ТАДЭВУШ КАСЦЮШКА - Анатоль бензярук касцюшкі сяхновіцкія гісторыя старадаўняга роду\n28 КАСТРЫЧНІКА 1745 ГОДА\nКАРОТКАЯ БІЯГРАФІЯ ВЯЛІКАГА ЧАЛАВЕКА\nСЯХНОВІЧЫ ЦІ МЕРАЧОЎШЧЫНА?\nНа працягу ХІХ – ХХ стагоддзяў пытанне пра час і месца нараджэння “Героя Двух Кантынентаў” неаднаразова абмяркоўвалася сярод навукоўцаў . Яно і сёння выклікае шматлікія спрэчкі ў грамадстве, а таму патрабуе больш дэталёвага разгляду.\nГістарычна два населеныя пункты аспрэчваюць сваё права называцца малою радзімаю Тадэвуша Касцюшкі. Абодва месцяцца на Брэстчыне – гэта вёска Малыя Сяхновічы Жабінкаўскага і ўрочышча Мерачоўшчына Івацэвіцкага раёнаў.\nПрысвечаная Т. Касцюшку бібліяграфічная літаратура, якая з’яўлялася на працягу апошніх стагоддзяў, дазваляе прасачыць гісторыю спрэчнага пытання і зрабіць некаторыя высновы.\nАдным з першых, яшчэ прыжыццёвых біёграфаў Т. Касцюшкі стаў расійскі афіцэр і пісьменнік Ф.М. Глінка, які ў 1813 годзе, вяртаючыся з паходу супраць Напалеона Банапарта, наведаў “наваколлі Кобрына”, дзе апынуўся “ў месцах радзімы самога Касцюшкі і размаўляў з людзьмі, якія некалі былі да яго блізкімі” . Без усялякага сумнення, Ф.М. Глінка лічыў радзімаю генерала Сяхновічы, якія месціліся на шляху падарожжа пісьменніка (той рухаўся праз Брэст-Літоўск, Пінск, Нясвіж, Мінск, Барысаў – да роднай аўтару Смаленскай губерні ). І гэта таксама быў аргумент на карысць “сяхновіцкай версіі”, паколькі дарога Ф.М. Глінкі праходзіла далёка ад Мерачоўшчыны і сустракацца са сведкамі жыцця\nТ. Касцюшкі пісьменнік мог толькі ў Сяхновічах).\nНеўзабаве пасля смерці генерала (1818 год) у парыжскай майстэрні Франсуа Дзюрана быў выраблены памятны медаль, які сведчыў, што\nТ. Касцюшка нарадзіўся менавіта ў Сяхновічах .\nА ў 1827 годзе выйшла першая біяграфія, напісаная па-нямецку ўраджэнцам Швейцарыі К.К. Фалькенштэйнам. Часткова інфармацыю швейцарац атрымаў непасрэдна “з вуснаў самога Касцюшкі”, з якім неаднойчы размаўляў у апошнія гады жыцця старога. Праца\nК.К. Фалькенштэйна вытрымала шэсць выданняў на нямецкай, польскай і французскай мовах . У 1878 годзе стваральнік “Бібліяграфіі да дзеяў і жыцця Т. Касцюшкі” палкоўнік Э. Цалер скрупулёзна прааналізаваў усе гэтыя выданні і прыйшоў да высновы, што польскі перакладчык Э.В. Клінке “не трымаўся дакладна арыгінала, часта знарок адступаў ад яго, а ў другім выданні (1830 года – А.Б.) нават месца нараджэння Касцюшкі, пададзенае Фалькенштэйнам як Сяхновічы , змяніў на Мерачаўшчызну , падпарадкоўваючыся жаданню ўладальнікаў той Мерачаўшчызны і гэтым даючы падставу для памылковых паўтарэнняў і спрэчак” .\nЗгаданым ўласнікам Мерачоўшчыны быў Войцех Пуслоўскі (1762 – 1833), які на памежжы ХVІІІ – ХІХ стагоддзяў стварыў вялізную латыфундыю, у якую ўваходзілі шматлікія маёнткі (у тым ліку Косава з наваколлем) . Крыніцамі казачнага багацця В. Пуслоўскага сталі ўдалы шлюб з князёўнай Ю. Друцкай-Любецкай, падтрымка магнатаў, прадпрымальніцкая дзейнасць, а таксама фінансавыя махінацыі, аперацыі з нерухомасцю, рабаванні свецкіх і духоўных земляў (напрыклад, з Бярозаўскага кляштара было выкрадзена больш за мільён злотых), гандаль зброяй, падробка каштоўных папер (дзеля гэтага ў 1794 годзе нават падраблялі подпіс Т. Касцюшкі), у чым шляхціца абвінавачвалі ўжо сучаснікі – Ф. Булгарын, П. Вяземскі, А. Грондзкі .\nУ 1821 годзе В. Пуслоўскі набыў ва ўласнасць былы Косаўскі Ключ з Мерачоўшчынай . І менавіта тады з’явілася “мерачоўшчынская версія” нараджэння Т. Касцюшкі. Асноваю яе стала вынятка з метрычнай кнігі аб хрышчэнні будучага генерала ўзімку 1746 года ў Косаве, выдадзеная толькі восенню 1834 года (ці праз 17 гадоў пасля смерці\nТ. Касцюшкі) мясцовым пробашчам айцом Станіславам Нарбутам і пацверджаная 30 лістапада 1834 года Віленскай духоўнай кансісторыяй . Прычым у дакуменце і слова не было сказана пра тое, што Тадэвуш Касцюшка нарадзіўся ў Мерачоўшчыне. А самую косаўскую метрыку напрыканцы ХІХ стагоддзя часам характарызавалі не інакш як “вядомую, але небездакорную” ў гістарычным плане .\nСёння вынятка з яе, прысвечаная асобе Т.Касцюшкі, захоўваецца ў зборах Музея Войска Польскага ў Варшаве . Тэкст гучыць наступным чынам :\nAnno Domini Milllesi-mo Septingentesimo Quadragesimo Sextod-uodecimo Februarii Re-verundus Pater Ray-mundus Korsak Sacrae Theologiae Lector Hoszczeviensis Ordinis Praedicatorum bapti-savit Infantem legitim-orum parentum filium Andream Thadaeum Bo-naventuram Perillustri MD Ludovici Thodaei et Theclae Ratomska Koś-ciuszków Miecznych\nRoku Pańskiego Tysiąc siedemset czterdziestego szóstego dnia dwunastego lutego Czcigodny Ojciec Rajmund Korsak, świętej Teologii Lektor, Przeor Zakonu kaznodzejskiego w Hoszczy, ochrzcił dzie-cię, Andrzeja Tadeusza Bonawenturę, syna pra-wych rodziców, Jwiel-możnych Ludwika Tadeu-sza i Tekli z Ratomskich Kościuszków, Miecznych Województwa Brzeskiego. Rodzicami chrzestnymi byli: WM Pan Kazimierz Narkuski, starosta kusz-licki, z WP Protasiewi-czówną Suchodolską i WM Pan Adam Prota-siewicz, podstarości po-wiatu pińskiego, z WP Anną Suchodolską, pisa-rzówną ziemską słonimską.\nГоду Божага Тысяча семсот сорак шостага дня дванаццатага люта-га. Прападобны Айцец Раймунд Корсак, лектар святога Багаслоўя, нас-таяцель гашчэўскі, Свя-тым Мірам ахрысціў дзі-цё законных бацькоў Яс-навяльможнага Людві-ка Тадэвуша і Тэклі з Ратомскіх Касцюшкаў, мечнікавых берасцей-скіх, – сына Андрэя Тадэвуша Банавентуру. Бацькамі Хроснымі былі Вяльможны Спадар Ка-зімір Наркускі, староста кушліцкі, і Вяльможная Спадарыня з Пратасе-вічаў Сухадольская; Вяль-можны Спадар Адам Пратасевіч, падстароста павету пінскага, з Вяль-можнай Спадарыняй Ган-най Сухадольскай, піса-раўнаю земскай слонім-скай.\nWoiewodztwa Brzeskie-go. Patrini erant: MDnus Casimirus Nar-cuski Starosta Kuszlicki cum MDna Protassewi-czowna Suchodolska et MDnus Adamus Protas-sewicz Vice-Capitaneus Districtus Pinsensis cum Magnifica Virgine Anna Suchodolska Pisarzów-na Ziemska Słonimska.\nРазумеючы, што версія нараджэння Т. Касцюшкі ў ваколіцах Косава патрабуе матэрыяльнага пацвярджэння, Пуслоўскія паклапаціліся пад аднаўленне сядзібнага дома Касцюшкаў у Мерачоўшчыне.\nПра першапачатковы ягоны выгляд дазваляе скласці ўяўленне малюнак, створаны ў 1845 годзе Міхалам Кулешам  (мастак, дарэчы, быў параднёны з Касцюшкамі-Сяхновіцкімі па жаночай лініі – праз шлюб у пачатку ХVІІІ стагоддзя Антонія (№ 84), праўнука Мікалая Іванавіча Касцюшкі, заснавальніка лініі Іванавічаў). Архітэктар М. Астрамецкі па просьбе Вандаліна Пуслоўскага (1814 – 1884) да 1857 года цалкам аднавіў сядзібу . З’яўленне доміка стала важкім аргументам на карысць “мерачоўшчынскай версіі”.\nДыскусія, распачатая ў сувязі з набліжэннем сотых угодкаў з дня нараджэння Т. Касцюшкі, абвастрылася ў 40 – 60-ыя гады ХІХ стагоддзя. У гэты час за Сяхновічы выказаліся аўтары артыкулаў у “Малой польскай энцыклапедыі”, польскага “Агульнага біяграфічнага слоўніка”, фундаментальнага французскага энцыклапедычнага даведніка “Ларус”, а таксама выдавец і генеолаг Я.Н. Бабровіч .\nАднак і апаненты “сяхновіцкай версіі” таксама нярэдка выступалі ў друку, адстойваючы свае погляды. На карысць Мерачоўшчыны выказваліся М. Балінскі, Ф. Пашкоўскі, Л. Ходзька, Я. Курхановіч,\nК.У. Вуйціцкі .\nПасля адноснага зацішша ў 70-ыя гады ХІХ стагоддзя ў наступным дзесяцігоддзі дыскусія разгарэлася з новай сілай. Ініцыятарам чарговай хвалі спрэчак стаў Фелікс Немаеўскі з блізкай ад Сяхновічаў вёскі Ракітніца . У 1880 годзе ягоны знаёмы, што падарожнічаў па Палессі, патрапіў у колішні Касцюшкаў маёнтак. Вандроўнік распавёў, як каля Сяхновіцкага двара яго фурман скінуў шапку са словамі: “А то, прашу пана, у гэтым двары Касцюшка нарадзіўся, і няма ў наваколлі ніводнага чалавека, хто б шапкі не здымаў перад гэтым дваром”.\nНа ліст Ф. Немаеўскага азвалася ўладарыня Лышчыцаў Марыя Раманаўна Віслоцкая, праўнучка роднай сястры Тадэвуша Касцюшкі Ганны. Яна пачала актыўна шукаць новыя пацверджанні “сяхновіцкай версіі” . Яна заўважыла, што ў метрыках Ганны і Тадэвуша Касцюшкаў-Сяхновіцкіх не пазначанае месца іх нараджэння. Па тлумачэнні М. Віслоцкая звярнулася да брэсцкага ксяндза Г. Главацкага, які засведчыў: “ва ўсіх метрычных кнігах ХVІІІ стагоддзя, калі дзіця было ахрышчанае ва ўласным прыходзе, гэта адзначалася на палях кнігі. І наадварот, пры хрышчэнні ў “чужой” парафіі назва месца нараджэння не паведамлялася”.\nЛіст М. Віслоцкай ад імя рэдакцыі часопіса “Тыгоднік ілюстраваны” ўзяўся каменціраваць Людвік Еніке. Навуковец паспрабаваў прааналізаваць усе аспекты гэтай складанай справы. Ён уважліва разглядзеў аргументы на карысць Сяхновічаў і Мерачоўшчыны, а потым прызнаў некаторыя погляды М. Віслоцкай слушнымі, прычым падкрэсліў, што ўсе даўнія біёграфы лічылі за месца нараджэння генерала Т. Касцюшкі маёнтак Сяхновічы. А размовы пра Мерачоўшчыну пачаліся толькі тады, калі гэтыя мясціны перайшлі да Пуслоўскіх, бо новыя гаспадары былі вельмі зацікаўленыя ў гэтым .\nАднак публікацыя ўсё ж пакідала пытанне адкрытым. Таму ўжо ў 1882 годзе “мерачоўшчынскую версію” падтрымаў на старонках “Жывапіснай Расіі” Адам Кіркор . У процівагу гэтаму ў той самы час артыкулы, прысвечаныя Мерачоўшчыне і Сяхновічам, у шматтомным “Слоўніку геаграфічным” сцвярджалі: “Менавіта ў гэтых С. (Сяхновічах Малых. – А.Б.), праўдападобна, нарадзіўся... Т. Касцюшка і тут правёў значную частку сваёй маладосці” , і яшчэ: “Т. Касцюшка, несумненна, нарадзіўся не ў М. (Мерачоўшчыне. – А.Б.), але ў Сяхновічах” .\nСтварэнню і ўмацаванню Касцюшкаўскай традыцыі шмат паспрыялі працы Т.С. Корзана. Ён быў перакананы, што генерал прыйшоў у свет у Мерачоўшчыне. Лісты Марыі Віслоцкай, а пазней уласніка Вялікіх Сяхновічах Вандаліна Пшыборы (той таксама ў 1888 годзе выступіў у друку з падтрымкаю “сяхновіцкай версіі” ) прымусілі Т. Корзана паспрабаваць абгрунтаваць свой погляд на праблему. Спецыяльна дзеля гэтага ён далучыў да другога выдання сваёй манаграфіі (у 1906 годзе) вялікі дадатак, у якім разглядаў спрэчныя пытанні, і першым з іх было пытанне аб месцы і часе нараджэння героя . У прыватнасці, даследчык пераконваў сваіх апанентаў сцвярджэннем “пра неверагоднасць паданняў”, не падмацаваных дакументальна. Аднак У.А. Дзванкоўскі, які часткова падтрымаў Т. Корзана, зрабіў дапушчэнне, што Тэкля Касцюшкава магла заўчасна нарадзіць сваё апошняе дзіця ўсё ж у Сяхновічах падчас наведвання блізкіх родзічаў мужа. У гэтым выпадку сына хрысцілі праз год ці два пазней у Косаўскім касцёле .\nАўтарытэт Т. Корзана быў настолькі вялікі, што ў ХХ стагоддзі пазіцыі “сяхновіцкай версіі” значна аслаблі. Але ў 1922 годзе на карысць Сяхновічаў як месца нараджэння Т. Касцюшкі выказалася двухтомная энцыклапедыя “Універсальны Ларус” .\nНа Беларусі сапраўдны ўсплеск цікавасці да асобы генерала адбыўся напярэдадні 200-ых угодкаў касцюшкаўскага вызвольнага чына (у 1994 годзе). Набліжэнне юбілейнай даты абудзіла да жыцця і ранейшую спрэчку вакол месца нараджэння героя. У гэты час у Беластоку з’явілася серыя паштовак. На адной з іх побач з партрэтам Т. Касцюшкі адзначалася па-беларуску, што герой нарадзіўся ў Сяхновічах . Гэтую версію падтрымліваў таксама Я. Юхо (пачынаючы з 1990 года, ён неаднойчы прыгадваў абедзве версіі нараджэння Т. Касцюшкі, не аддаючы перавагу ні Сяхновічам, ні Мерачоўшчыне ).\nРазам з тым, трэба прыняць да ведама, што на сённяшні дзень невядома ніводнага дакумента з ХVІІІ стагоддзя, у якім імя Тадэвуша Касцюшкі нават стаяла б побач з назваю Мерачоўшчыны. Цяжка ўявіць, калі герой сапраўды лічыў фальварак пад Косавам сваёю радзімаю, чаму ён ніколі не выказваў нават жадання прыехаць туды, асабліва ў час доўгага свайго побыту на Беларусі ў 1784 – 1790 гадах.\nЗусім інакш ставіўся генерал да Сяхновічаў. Імя Т. Касцюшкі і родавага маёнтка настолькі моцна паяднаныя ў гісторыі, што ніводны біёграф пры напісанні жыццяпісу свайго героя не можа абысціся без згадак пра Сяхновічы. Сам Т. Касцюшка цераз усё жыццё пранёс клопат і любоў менавіта да гэтага месца.\nБудзе нялішнім згадаць цэлы блок дакументаў за 1768 – 1775 гады, прысвечаных Сяхновічам, дзе назва сямейнага гнязда згадваецца 11, а імя Т. Касцюшкі – ажно 20 разоў (прычым тройчы ён названы поўным родавым прозвішчам: Тадэвуш Касцюшка-Сяхновіцкі ці Сяхновіцкі Касцюшка ).\nНаступная падборка дакументаў, якая тычылася ягонага фальварка Сяхновічаў-Давыдаўшчызны, адносіцца да 1775 – 1777 гадоў і ў ёй таксама неаднойчы згадваецца імя малодшага сына Людвіка і Тэклі Касцюшкаў .\nГенерал не толькі памятаў пра свае Сяхновіцкія валоданні, але і ганарыўся імі, што робіцца відавочным, калі прагледзець ліставанне 1791 – 1792 гадоў. У гэты час Т. Касцюшка чарговы раз спрабаваў уладкаваць сваё сямейнае жыццё. Ягонай абранніцай стала 18-гадовая Тэкля Жураўская, аднак бацька дзяўчыны не жадаў выдаваць сваю дачку за генерала. Галоўнаю прычынаю ягонай адмовы была нібы адсутнасць у Т. Касцюшкі зямельных валоданняў. На тое ў сваім лісце на імя маці каханай генерал даводзіў: “Ротмістр Патоцкі, які з таго ж ваяводства (Берасцейскага – А.Б.), што і я, можа засведчыць, што я маю спадчынную вёску і сам яе ўтрымліваю” .\nУ 1792 годзе, перад самым ад’ездам у эміграцыю, Т. Касцюшка напісаў на імя любай сястры Ганны ліст, што пачынаўся словамі пра Сяхновічы: “Дазволь мне, сястрычка, абняць Цябе і, можа, будзе гэта ўжо астатні раз... Жадаў бы, каб ведала Ты маю волю, што запісую Табе ў спадчыну Сяхновічы” . Калі праз дваццаць гадоў генерал даведаўся, што ў час руска-французскай вайны 1812 года Сяхновічы-Давыдаўшчызна значна пацярпелі, ён выдаў сродкі на аднаўленне гаспадаркі . Нарэшце, за паўгода да сваёй смерці, 2 красавіка 1817 года, Т. Касцюшка выдаў знакаміты Сяхновіцкі тэстамент .\nТакім чынам, на працягу ўсяго жыцця генерал захоўваў да Сяхновічаў асаблівыя адносіны. Сюды ён вяртаўся з далёкіх заакіянскіх вандраванняў, пра гэтае месца марыў і тады, калі зноў вымушаны быў пакінуць Радзіму . Пра Мерачоўшчыну, зыходзячы са сведчанняў самога Тадэвуша Касцюшкі, нічога падобнага сказаць проста немагчыма.\nНам таксама падаецца вельмі мудраю пазіцыя Б. Шындлера, які, нягледзячы на тое, што схіляўся ў 1991 годзе да “мерачоўшчынскай версіі”, заўважаў, што з часам уяўленне пра традыцыйнае месца нараджэння Т. Касцюшкі можа быць змененае, “але, зразумела, толькі з мэтаю ўсталявання праўды” .\nУ 1996 годзе ў свеце шырока святкаваліся 250-ыя ўгодкі Касцюшкавых народзінаў. Асабліва ўрачыстыя мерапрыемствы праходзілі ў Беларусі і Польшчы.\nДа юбілею ў Варшаве выйшаў чарговы нумар альманаха “Незалежнасць і памяць”, цалкам прысвечаны гэтай юбілейнай даце. Выданне адкрывалася змястоўным “Календаром жыцця і дзейнасці Тадэвуша Касцюшкі”, складзеным вядомым касцюшказнаўцам Леанардам Ратайчыкам .\nЯк жартаўліва зазначаў у прадмове аўтар, “Каляндар” прызначаўся найперш для тых цікаўных чытачоў, што маюць жаданне і патрэбу як мага больш даведацца пра лёс Т. Касцюшкі, але самі лянуюцца корпацца ў пажоўклых архіўных паперах.\nУ артыкуле падрабязна распавядаецца пра ўсе моманты жыцця генерала. Зразумела, першая дата – час нараджэння героя. І тут даследчык робіцца вельмі асцярожным, калі занатоўвае: “4 лютага 1746 года – прынятая дата нараджэння Тадэвуша Касцюшкі” .\nАднак чаму прынятая (ці нават выдуманая, як пра тое гаворыць іншы гісторык Хенрык Масціцкі )? Хто першы сярод сучаснікаў, родзічаў, сведкаў жыцця генерала паведаміў нашчадкам такую дату? Можа пра гэты дзень згадвае сам Т. Касцюшка ў афіцыйных дакументах ці ўласных успамінах? На жаль, ніводная папера тае пары не называе 4 лютага 1746 года часам з’яўлення на свет нашага славутага земляка.\nЗгаданая дата “нарадзілася” намаганнямі Т. Корзана і з ягонай лёгкай рукі зрабілася традыцыйнаю. Рыхтуючы ў 1893 – 1894 гадах біяграфію Тадэвуша Касцюшкі, даследчык паклапаціўся пра высвятленне сапраўднай даты нараджэння свайго героя. І зрабіў гэта наступным шляхам . Перадусім, узяў за аснову сваіх разлікаў акт хрышчэння (згаданая ў названым дакуменце дата – 12 лютага 1746 года – часам памылкова прымалася нават за дзень нараджэння ). Затым выказаў меркаванне, што дзіцяці далі імя ў гонар таго святога, у дзень якога той нарадзіўся, як гэта бывала нярэдка ў тыя часы .\nАднак тут даследчыка чакалі новыя цяжкасці, паколькі Т. Касцюшка пры хрышчэнні атрымаў не адно, а адразу тры імені. І Т. Корзан без залішніх ваганняў узяў за аснову першае з іх – Андрэй. Далей даследчык звярнуўся да каталіцкіх святкаў. І паколькі найбліжэйшы дзень святога Андрэя (Карсіні) прыпадаў на 4 лютага, гісторык зрабіў выснову, што Тадэвуш Касцюшка нарадзіўся менавіта ў гэты дзень.\nЦяпер патрабавалася вызначыць год нараджэння. Т. Корзан звярнуў увагу на тое, што ў рэестры Варшаўскага кадэцкага корпуса ад 18 снежня 1765 года век маладога Т. Касцюшкі быў вызначаны 18-цю гадамі . На думку даследчыка, “гэта з’явілася дастатковым доказам”, каб лічыць годам нараджэння Касцюшкі 1746.\nАднак ужо сучаснікі, якія вельмі прыхільна прынялі працу\nТ. Корзана, звярнулі ўвагу на некаторыя несупадзенні, што прысутнічалі ў манаграфіі. Калі даследчык прывёў у абарону сваёй версіі згаданы рэестр, ён міжволі сам сабе запярэчыў, бо выкарыстаная ім крыніца перасоўвала дату нараджэння будучага генерала на 1747 год (падлікі простыя: 1765 – 18 = 1747).\nКалі Т. Касцюшка нарадзіўся 4 лютага 1746 года, то 18 снежня 1765 года – у дзень з’яўлення ў сценах кадэцкага корпуса – яму было ўжо не васемнаццаць гадоў, а амаль дваццаць. А дакладней – 19 гадоў 10 месяцаў і 14 дзён. Гэтыя абставіны збянтэжылі Л. Ратайчыка, які дапусціў, што ў згаданы дакумент закралася памылка. Гісторык нават падкрэсліў: кадэту на той час “ужо было 20 гадоў” , чым паказаў, што не давярае канчаткова “корзанаўскай” даце.\nРазам з тым, гіпотэзу Т. Корзана спрабаваў падмацаваць У.А. Дзван-коўскі. Згаджаючыся з прыведзенай датай нараджэння, ён аднак сцвярджаў, што год з’яўлення на свет Т. Касцюшкі з аднолькавай доляю верагоднасці мог прыпадаць і на 1746, і на 1745, і нават на 1744 год. А ў якасці аргумента заўважаў, што раней “неаднойчы дзяцей хрысцілі праз год, два, а часам і праз сем гадоў пасля нараджэння” .\nЗ гэтай нагоды нялішне будзе згадаць: у самой сям’і Людвіка і Тэклі Касцюшкаў быў выпадак, калі дзіця, народжанае ў адным годзе, было ахрышчанае ўжо ў наступным.\nМаецца на ўвазе старэйшы брат Тадэвуша. Юзаф Касцюшка-Сяхновіцкі прыняў хрышчэнне ад ксяндза Дамініка Кавецкага ў 1744 годзе, прычым ў метрыцы недвухсэнсоўна пазначалася: “infans pertinet ad annum 1743” (“дзіця, народжанае ў 1743 годзе”) .\nАпроч таго, у каталіцкіх і праваслаўных святцах разам набіраецца ажно 24 даты, прысвечаныя розным святым, што насілі імя Андрэй .\nКожны з гэтых дзён, калі ісці за разважаннямі Т. Корзана, можа быць днём нараджэння Тадэвуша Касцюшкі. Таму не дзіўна, што ў 1990 годзе Я.А. Юхо адзначаў: “Дакладная дата яго (Касцюшкі – А.Б.) нараджэння невядома, выказана меркаванне, што ён нарадзіўся 4 лютага 1746 года, аднак больш праўдападобным (?) трэба лічыць, што нарадзіўся ён 30 лістапада 1745 года... ёсць падставы меркаваць, што спачатку яго ахрысцілі ў праваслаўнай (?) царкве і назвалі Андрэем у гонар Андрэя Першазванага, свята якога прыпадае на 30 лістапада” .\nНадалей беларускі гісторык неаднойчы паўтараў сваю версію ў друку . Дзякуючы аўтарытэту вядомага навукоўцы, прапанаваная ім дата пачала рабіцца традыцыйнаю ў беларускай гістарыяграфіі.\nАле такі шлях павінен непазбежна выклікаць з’яўленне новых версій. Бо калі абапірацца толькі на спіс Андрэевых дзён, любы даследчык можа прапанаваць свае арыгінальныя версіі наконт даты нараджэння Т. Кас-цюшкі. Нарыклад, звярнуць увагу на некаторыя супадзенні, што тычацца 13 ліпеня 1745 года.\nДапушчэнне наконт гэтай даты мае права на існаванне пры ўмове, што будучы генерал на самой справе з’явіўся на свет у дзень тых святых, у гонар якіх атрымаў свае імёны.\nЯк вядома, папярэднія даследчыкі (і Т. Корзан, і Я. Юхо) для доказу сваіх версій разглядалі толькі першае з трох імён, атрыманых Касцюшкам пры хрышчэнні. Разам з тым, 13 ліпеня святкуецца дзень святога Андрэя як у каталіцкіх, так і ў праваслаўных вернікаў. Акрамя таго, 13 ліпеня ў праваслаўных святцах адначасова адведзена святому Фадзею (Тадэвушу). А на 14 ліпеня ў каталіцкай царкве прыпадае адзіны дзень святога Банавентуры . Тыя даследчыкі, што прымаюць гэтыя нашыя довады, робяць дапушчэнне, што Т. Касцюшка мог нарадзіцца ў ноч з 13 на 14 ліпеня 1745 года .\nАднак для гэтай версіі не існуе ніякіх іншых пацверджанняў, і ў гэтым, безумоўна, яе слабасць.\nЗначна больш аргументаў можна прывесці на карысць другой даты: 28 кастрычніка 1745 года.\nВядома, што самым распаўсюджаным сярод імёнаў генерала, пад якім ён вядомы ўсяму свету, з’яўляецца Тадэвуш. Прычым Т. Касцюшка і сам лічыў гэтае імя галоўным: ім карыстаўся ў прыватным ліставанні і пры падпісанні афіцыйных дзяржаўных дакументаў. Таксама ў афіцыйным справаводстве Берасцейскага ваяводства яго называлі толькі імем Тадэвуш, якое спалучалі з родавым прозвішчам у формах “Сяхновіцкі Касцюшка” і “Касцюшка-Сяхновіцкі” .\nТ. Касцюшка ніколі не браў шлюбу і не меў уласных дзяцей. Але двойчы ў жыцці ён згаджаўся на ролю хроснага бацькі.\nУ 1800 годзе ў Парыжы генерал ахрысціў дачку швейцарскага пасла ў Францыі Франца Пятра Іосіфа Цэлтнера. Дзяўчынцы надалі імя Тадэі Эміліі. Першае з гэтых імён было ў гонар Т. Касцюшкі \nА яшчэ праз некалькі гадоў амерыканскі пасол у Парыжы Джон Армстронг запрасіў Т. Касцюшку быць хросным бацькам свайго сына. Хлопчык таксама атрымаў імя свайго знакамітага “другога бацькі” і стаў звацца Тадзіусам Касцюшкам Армстронгам .\nІмя генерала (асабліва пасля расійска-польскай вайны 1792 года і Касцюшкаўскага паўстання) набыло настолькі вялікую папулярнасць, што прадстаўнікі вядомых ліцьвінскіх і польскіх сем’яў ахвотна сталі зваць сваіх сыноў імем Тадэвуш (гэтае імя прыжылося і ў асяродку нашчадкаў Касцюшкаў-Сяхновіцкіх) .\nДадамо да сказанага, што ў святцах дзень святога Тадэвуша адзначаецца толькі аднойчы – і гэта адбываецца 28 кастрычніка .\nВядомыя некалькі выпадкаў, калі Т. Касцюшка святкаваў гэты дзень як уласныя імяніны. Упершыню гэта адбылося ў 1792 годзе. У той час генерал выйшаў у адстаўку, нязгодны са здрадніцкай палітыкай караля Станіслава Аўгуста Панятоўскага, які заключыў хаўрус з расійскай імперыятрыцай Кацярынай ІІ і яе прыхільнікамі ў Рэчы Паспалітай.\nТ. Касцюшка пакінуў Варшаву і 28 кастрычніка прыбыў у Сянявы – уласнасць князёў Чартарыйскіх. Там гнанаму генералу і былі наладжаныя ўрачыстыя імяніны. На ягоную галаву быў ускладзены вянок, сплецены з галінаў дуба, пасаджанага ў ХVІІ стагоддзі ўласнаручна каралём Янам Сабескім пасля перамогі над туркамі пад Венаю. Пры гэтым у гонар героя прагучаў верш “Генералу Касцюшку ў дзень ягоных імянін у Сяняве” .\nНаступны выпадак адбыўся шмат гадоў пазней. У 1804 годзе ў Парыжы быў створаны камітэт (начале з генералам Янам Дамброўскім) для святкавання чарговай Касцюшкавай гадавіны. Сам Тадэвуш Касцюшка спачатку катэгарычна адмаўляўся ад такой ініцыятывы, але сябры пераканалі свайго былога кіраўніка. Яны лічылі, што імпрэза 28 кастрычніка атрымае шырокі водгук і паспрыяе збіранню эміграцыі вакол справы незалежнасці падзеленай Радзімы .\nІснуе і яшчэ адно сведчанне на карысць згаданага дня. У 1833 годзе парыжскае выдавецтва выпусціла чарговы том “Універсальнай біяграфіі, ці Гістарычнага слоўніка”, дзе быў змешчаны артыкул пра Т. Касцюшку, што пачынаўся наступнымі словамі: “Касцюшка Тадэвуш нарадзіўся ў шляхецкай сям’і 28 кастрычніка 1746 года” . Год быў пазначаны памылкова, паколькі атрымлівалася, што будучы генерал нарадзіўся праз восем месяцаў пасля свайго хрышчэння. У згаданым тэксце павінная была стаяць дата 28 кастрычніка 1745 года.\nНельга абмінуць увагаю і яшчэ адзін цікавы момант. Як вядома, сам Тадэвуш Корзан нарадзіўся ў Беларусі 28 кастрычніка 1839 года . Дзіўна, што гісторык, атрымаўшы сваё імя таму, што з’явіўся на свет у дзень святога Тадэвуша, не разглядаў такую самую магчымасць і для\nТ. Касцюшкі, усю ўвагу звярнуўшы толькі на адно з трох імёнаў свайго героя – Андрэй.\nВылучаная намі ўпершыню яшчэ ў 1996 годзе версія наконт згаданай даты ўжо набыла як сваіх праціўнікаў , так і прыхільнікаў . Яна трапіла на старонкі інтэрнета  і нават знайшла літаратурнае ўвасабленне ў аповесці Ягора Конева “Срэбны арол на чырвоным полі” .\nПаспрабуем зрабіць некаторыя высновы са сказанага.\nНа сённяшні дзень увогуле не існуе дакумента, у якім была б зафіксаваная дата нараджэння Тадэвуша Касцюшкі. Найбольш аўтарытэтныя біёграфы генерала сыходзяцца ў адным: дакладны дзень з’яўлення героя на свет невядомы .\nУсе пералічаныя намі версіі – ад “корзанаўскай” і да найноўшых – застаюцца вельмі прыблізнымі. Таму ў сучаснай як навуковай, так і навукова-папулярнай літаратуры лепш прытрымлівацца адзінага на сёння вядомага дакумента – метрычнай выняткі з косаўскай касцёльнай кнігі.\nНайбольш узвешанай трэба лічыць пазіцыю беларускага гісторыка і філолага Генадзя Кісялёва: “Т. Касцюшка нарадзіўся ў 1746 ці 1745 г. у фальварку Марачоўшчына непадалёк ад Косава ў былым Слонімскім пав. (цяпер Івацэвіцкі раён Брэсцкай вобл.). Хрышчоны ў Косаўскім касцёле... (Па іншых звестках, месцам нараджэння Касцюшкі трэба лічыць в. Сяхновічы Кобрынскага пав., цяпер Жабінкаўскі раён Брэсцкай вобл.)” .\nЖыццю і дзейнасці Тадэвуша Касцюшкі прысвечана надзвычай многа даследаванняў. Асабліва шмат кніг і артыкулаў выходзіла на польскай , французскай, англійскай , а апошнім часам і на беларускай мовах  – менавіта ў тых краінах, дзе слынны военачальнік лічыцца ганаровым грамадзянінам і нацыянальным героем.\nПачынаючы з другой паловы ХІХ стагоддзя перыядычна публікуюцца шматлікія зборнікі дакументальных матэрыялаў, прысвечаных асобе Т. Касцюшкі, ягонаму ўдзелу ў вайне за незалежнасць ЗША і паўстанню 1794 года .\nПачатковае выхаванне Тадэвуш Касцюшка-Сяхновіцкі атрымаў дома. У 1755 – 1760 гадах вучыўся ў Любяшоўскім піярскім калегіуме на Валыні, дзе меў поспехі ў матэматыцы, гісторыі, замежных мовах . Пра перыяд ягонага жыцця паміж 1760 і 1765 гадамі, якія юнак правёў у Сяхновіцкім спадчынным маёнтку, захаваліся толькі цьмяныя звесткі. Магчыма, малады Т. Касцюшка быў дарадцам і памочнікам маці, адначасова працягваў хатнюю адукацыю (паколькі з-за раптоўнай смерці бацькі не здолеў завершыць поўны курс навучання ў калегіуме).\nЗ дапамогаю смаленскага ваяводы і далёкага сваяка Касцюшкаў-Сяхновіцкіх Юзафа Сасноўскага напрыканцы 1765 года Тадэвуш быў залічаны ў Варшаўскі кадэцкі корпус – Рыцарскую школу, утвораную каралём Рэчы Паспалітай Станіславам Аўгустам . Без пратэкцыі з боку ўплывовых у дзяржаве асоб небагаты шляхціц не меў ніякай магчымасці патрапіць у гэтую элітарную навучальную ўстанову. Таму ягоныя біёграфы нярэдка прыгадваюць акрамя Ю. Сасноўскага імя князя Адама Казіміра Чартарыйскага, шэфа корпуса. Вядома, што князь меў крэўныя сувязі з Ежы Флемінгам, якому Тэкля Касцюшкава саступіла свае правы на Мерачоўшчыну. Акрамя таго, Чартарыйскія былі суседзямі Касцюшкаў-Сяхновіцкіх. (Згадаем, што ў сярэдзіне ХVІІІ стагоддзя ў склад княжацкай латыфундыі Рэчыцкі Ключ з маёнткамі Каранёва, Рэчыца, Шпіталі ўваходзілі Вялікія Сяхновічы). Таму згнаёмства Т. Касцюшкі з А.К. Чартарыйскім магло распачацца яшчэ да прыезду юнака ў Варшаву, калі князь наведваўся ў свае берасцейскія маёнткі .\nПа пратэкцыі князя Т. Касцюшка ў чыне харунжага ў канцы 1769 года быў накіраваны для працягу адукацыі ў Францыю, дзе ўдасканальваў свае веды па інжынерыі, фартыфікацыі, матэматыцы і маляванню. У замежнай вандроўцы малады афіцэр карыстаўся галоўным чынам тымі невялікімі грошамі, што дасылаў брат Юзаф з Сяхновічаў .\nЗа перыяд нядбалага ўладарання брата Юзафа Касцюшкі-Сяхновіцкага, абознага берасцейскага, гаспадарка значна збяднела і ўжо не прыносіла трывалага прыбытку (акрамя таго касцюшкаўскія фальваркі пацярпелі падчас Барскай канфедэрацыі, у дзейнасці якой прымаў удзел Юзаф). Пачаліся доўгія судовыя спрэчкі між братамі. У сваім лісце абозны берасцейскі даводзіў, што Тадэвуш вінен яму 39 тысяч злотых . І пакуль быў жывы Юзаф (памёр увесну 1789 года), адносіны паміж братамі былі сапсаваныя бясконцымі спрэчкамі наконт сямейнага гнязда.\nНеўзабаве Т. Касцюшка згадзіўся на прапанову Ю. Сасноўскага зрабіцца хатнім настаўнікам ягоных дачок. Шматлікія біёграфы Т. Кас-цюшкі распавядаюць пра няўдалае рамантычнае каханне Тадэвуша з Людвікай Сасноўскай. З-за рашучага супраціву бацькі дзяўчыны, шлюб з незаможным шляхціцам не адбыўся, і яна хутка была заручаная з раманоўскім старостам князем Юзафам Любамірскім .\n9 і 10 кастрычніка 1775 года Т. Касцюшка, якому было катэгарычна адмоўлена знаходзіцца ў доме Сасноўскіх, распарадзіўся сваімі маёмаснымі справамі: перадаў правы на сваю частку Сяхновічаў швагеру Пятру Эстку. Той са свайго боку абавязваўся сплаціць усе даўгі крэдыторам Тадэвуша і дамагчыся ад Юзафа Сяхновічаў-Давыдаўшчызны. Позняй восенню, пазычыўшы ў сваякоў і знаёмых значную суму грошай (сучаснікі гавораць пра 500 ці нават тысячу дукатаў), Т. Касцюшка зноў накіраваўся ў Францыю .\nУлетку 1776 года ён у складзе групы валанцёраў накіраваўся ў Паўночную Амерыку, каб падтрымаць барацьбу амерыканскіх каланістаў супраць Вялікабрытаніі. Здольнасці і заслугі Т. Касцюшкі перад ЗША былі неаднаразова адзначаны ў лістах ягоных сяброў па зброі, удзельнікаў бітваў за вызваленне Амерыкі – Н. Грына, Г. Гейтса, Дж. Армстронга. Тадэвуш Касцюшка вызначыўся як таленавіты інжынер і вайсковец, што было заўважана ды высока ацэнена будучым першым прэзідэнтам Злучаных Штатаў генералам Дж. Вашынгтонам.\nПаміж 1777 і 1782 гадамі берасцейскі шляхціц актыўна ўдзельнічаў у бітвах пад Цікандэрогаю, Саратогаю, Гілфардам, Хобкірс Хілам, Найнці-Сіксам, Чарлстанам, кіраваў умацаваннем берагоў Гудзона і будаўніцтвам фартэцыі Уэст-Пойнт. Па плану, распрацаванаму палкоўнікам Т. Кас-цюшкам (званне атрымаў ад Кангрэса ЗША 18 кастрычніка 1776 года), была ўзмоцнена абарона горада Філадэльфіі, тагачаснай сталіцы Злучаных Штатаў Амерыкі .\n13 кастрычніка 1783 года амерыканскі ўрад надаў Т. Касцюшку чарговае званне брыгаднага генерала. Ён быў у ліку тых трох чужынцаў, каго прынялі ў ганаровае “Таварыства Цынцынанта”, што складалася з самых вядомых удзельнікаў вайны за незалежнасць. З рук Дж. Вашынгтона Т. Касцюшка атрымаў ордэн Цынцынанта, упрыгожаны дэвізам: “Усё аддаў дзеля выратавання Рэспублікі” .\nУ сярэдзіне ліпеня 1784 года генерал пакінуў Амерыку, але на Радзіме ён зноў не атрымаў вайсковай пасады. Ад гэтага часу распачынаецца пяцігадовы перыяд жыцця Т. Касцюшкі, які гісторыкі назвалі “сялянкай” (ці “ідыліяй”), калі баявы генерал займаўся звычайнымі клопатамі вясковага жыхара ў сваіх родавых Сяхновічах .\nВідавочна, што вяртанне Т. Касцюшкі да нетаропкага старасвецкага асяродку і паўсядзёнай працы па гаспадарцы выглядае на першы погляд недарэчна і бессэнсоўна. Але гады, што былі праведзеныя амерыканскім генералам у вёсцы, наклалі не меншы адбітак на ягоны характар, чым падарожжы па еўрапейскіх краінах і за акіян. Толькі зрэдку выязджаючы з Сяхновічаў, куды амаль не даляталі грымоты войнаў і рэвалюцый, Тадэвуш марыў завесці сям’ю, каб даўні род Касцюшкаў-Сяхновіцкіх не прыпыніўся. Т. Корзан лічыў, што гэты перыяд жыцця Т. Касцюшкі “належаў не сусветнай гісторыі, але справе сэрца” .\nПра Малыя Сяхновічы можа даць уяўленне інвентар, які захаваўся з 60-х гадоў ХVІІІ стагоддзя :\n“Двор месціўся паблізу капліцы з дамавінамі Касцюшкаў, ад якой вяла да сядзібнай брамы алея з дрэваў. Для пешых былі прадугледжаныя веснічкі з паветкаю. Двор быў акружаны новымі штахетамі, сад і агарод – жардзінамі... Па правым баку знаходзіўся жылы дом з ганкам, а ад сяней – сталовы пакой з чатырма вокнамі, з камінам і зялёнай кафляной печчу. Пры ім – яшчэ пакой з трыма вокнамі. Дзверы з сенцаў вялі ў сад і на кухню, якая знаходзілася ў самым цэнтры хаты, за ўваходнымі сенцамі. Па левым баку месціўся вялікі пакой з чатырма вокнамі, камінам і невялічкай “крыжовай” печкаю з зялёнай кафлі... У прыбудове знаходзіліся камора і піўніца. Далей у двары – пякарня, шпіхлер пад дахам з дранцу і свіран з сырнікам, яшчэ далей месціліся два шпіхлеры, вазоўня, гумно, стадоля... Пры сажалцы знаходзіліся бровар, саладоўня, лазня, абора і хлявы з варотамі”.\nМалымі Сяхновічамі кіраваў Юзаф Касцюшка-Сяхновіцкі. Побач – у Давыдаўшчыне – пасля вяртання з Амерыкі пасяліўся Тадэвуш. Фальварак у часы ягоных вандраванняў утрымліваўся Эсткамі і быў адразу вернуты генералу.\nЗ сястрою Ганнаю і яе мужам Пятром Эсткам Т. Касцюшку лучылі самыя добразычлівыя адносіны. Генерал нярэдка гасціў у іх, звяртаўся па дапамогу, дасылаў надзвычай цёплыя лісты, выдадзеныя ў ХІХ стагоддзі Люцыянам Сяменьскім .\nЗ допісаў генерала выразна бачна, як высока ён цаніў любоў сястры і павагу швагера, шчыра клапаціўся пра здароўе Ганны, пры набліжэнні хваробы раіў ёй неадкладна звярнуцца да вядомага брэсцкага лекара Мілера, які некалі дапамагаў яшчэ іх маці. Увесну 1787 года Тадэвуш даслаў сястры глыбокія спачуванні з нагоды раптоўнай смерці мужа, якога не стала падчас падарожжа ў Вінніцу (Украіна). Ад звычайнага жартаўлівага тону ранейшых лістоў тут няма і следу. Смерць дарагога яму Пятра Эсткі Т. Касцюшка прыняў вельмі блізка і чуйна падпусціў да свайго сэрца, ад чаго і мова ягонага паслання надзвычай стрыманая й засмучаная .\nЗ сям’ёю другой сястры – Кацярыны Жулкоўскай – былі больш складаныя адносіны. Калі Тадэвуш ад’язджаў у Паўночную Амерыку, ён пазычыў у Жулкоўскіх 200 дукатаў. Гэты доўг быў вернуты толькі ў 1782 годзе. Аднак вядома, што ў снежні 1791 года генерал Т. Касцюшка яшчэ заставаўся вінен значную суму грошай сваім пляменнікам, дзецям Караля і Кацярыны Жулкоўскіх .\nСучаснік Т. Касцюшкі Ежы Сарока лічыў, што генерал быў выдатным гаспадаром, нават у сваіх адносінах да зямлі і сялян шмат у чым мог быць прыкладам для навакольнай шляхты .\nАднак успамінам Е. Сарокі даследчыкі не даюць вялікай веры. Так, Т. Корзан, прааналізаваўшы інвентары тае пары. выказаў думку, што пасля смерці Юзафа Касцюшкі стан эканомікі Сяхновіцкага маёнтка яшчэ больш пагоршыўся. Але гэта здарылася, лічыў гісторык, з-за тых непадрыхтаваных рэформаў, якія спрабаваў правесці Тадэвуш Касцюшка (напрыклад, скарачэнне паншчыны, змяншэнне падаткаў, забарона прымусовых згонаў сялян на сельскагаспадарчыя работы, вызваленне жанчын ад працы на панскай гаспадарцы і інш.) .\nБ. Шындлера гэтыя аргументы не пераканалі. Ён слушна заўважыў, што ў большасці маёнткаў, уладары якіх у канцы ХVІІІ і ў пачатку ХІХ стагоддзяў палепшылі стан сваіх прыгонных, эканамічнае становішча ўмацоўвалася . Б. Шындлер бачыў галоўную прычыну пагаршэння сяхновіцкай гаспадаркі ў няздольнасці яе гаспадароў, у тым ліку і Тадэвуша Касцюшкі, паслядоўна адмовіцца ад састарэлых формаў гаспадарання. Адносна самога генерала даследчык адзначаў, што той быў прыдатны да вайсковай справы, але зусім не да плуга.\nУ часы “сялянкі” Т. Касцюшка падтрымліваў блізкія стасункі з іншымі суседнімі памешчыкамі. Асабліва з сям’ёю літоўскага войскага, дэпутата, адваката і мемуарыста Міхала Залескага (1744 – 1816), які трымаў у заставе ад Чартарыйскіх Вялікія Сяхновічы .\nУ бяседах, што ўзнікалі паміж суседзямі, нярэдка закраналіся пытанні палітычнага і сацыяльна-эканамічнага ўпарадкавання Рэчы Праспалітай. Захавалася багатая перапіска Т. Касцюшкі з М. Залескім, якая сведчыла пра блізкія адносіны, якія падтрымліваў генерал з вялікасяхновіцкім гаспадаром нават пасля свайго канчаткова ад’езду з краю .\nНайвялікшую пашану амерыканскі генерал выказваў жонцы адваката Бенядзікце з Матушэвічаў Залескай, якую лічыў сапраўдным узорам жаночай дабрачыннасці. У адным са сваіх лістоў Тадэвуш Касцюшка пісаў, не хаваючы свайго захаплення: “О! Калі б толькі я меў такую жонку! Яна прыклад для тысячаў... і ў Варшаве такую не знойдзеш” .\nЁн выдатна праявіў сябе ў расійска-польскай вайне 1792 года, вызначыўся ў баях пад Зелянцамі, Уладзімірам-Валынскім, Дубенкаю. За гэтую кампанію быў узнагароджаны ордэнам “Віртуці Мілітары” і атрымаў званне генерал-лейтэнанта. Аднак нязгодны з каралеўскай палітыкай, якая немінуча вяла да другога падзелу Рэчы Паспалітай, у жніўні 1792 года ў ліку многіх генералаў і афіцэраў Т. Касцюшка склаў рапарт на імя Станіслава Аўгуста, звольніўся з войска і накіраваўся ў эміграцыю. (Перад ад’ездам у Германію перадаў правы на спадчыннае валоданне Ганне Эсткавай) .\nНа працягу 1793 года генерал актыўна займаўся падрыхтоўкай будучага выступлення супраць акупацыі Радзімы. Ён наведаў Парыж, дзе беспаспяхова шукаў падтрымку з боку французскага рэвалюцыйнага ўрада, ездзіў у Італію, сустракаўся са сваімі прыхільнікамі, пасля некаторых ваганняў даў згоду ўзначаліць вызвольнае паўстанне .\nВясной – восенню 1794 года Тадэвуш Касцюшка з’яўляўся неабмежаваным кіраўніком (Найвышэйшым Начальнікам) узброеных сіл Рэчы Паспалітай, якія вялі барацьбу супраць інтэрвенцыі Расіі, Прусіі і Аўстрыі .\nПасля разгрому паўстанцкіх войск генерал Т. Касцюшка, паланёны 10 кастрычніка 1794 года ў Мацяёвіцкай бітве пад Варшавай, па загадзе імператрыцы Кацярыны ІІ тайна быў перавезены ў Санкт-Пецярбург і да канца лістапада 1796 года знаходзіўся ў вязніцы .\nГенерал быў вызвалены з Мармуровага палаца, дзе знаходзіўся ў апошнія месяцы свайго заключэння, амаль адразу пасля смерці Кацярыны новым імператарам Паўлам І і неўзабаве праз Фінляндыю, Швецыю і Вялікабрытанію перабраўся ў Злучаныя Штаты Амерыкі, якія лічыў сваёй другой радзімай .\nАднак знаходзіўся ў ЗША Т. Касцюшка толькі некалькі месяцаў (1797 – 1798 гады), пасля чаго зноў вярнуўся на сталае жыццё ў Еўропу: спачатку ў Францыю, затым – у Швейцарыю.\nПамёр Т. Касцюшка беспатомным ў швейцарскім горадзе Салюр (Салатурн) а дзесятай гадзіне вечара 15 кастрычніка 1817 года ў доме свайго сябра Франца Ксаверыя Цэлтнера. Праз чатыры дні (у поўдзень 19 кастрычніка) быў пахаваны на мясцовых могілках. А 22-23 чэрвеня 1818 года парэшткі генерала былі ўрачыста перанесены ў Кракаў і перазахаваныя на Вавелі, побач з магіламі іншых выбітных людзей .\nПасля Тадэвуша Касцюшкі засталося некалькі пісьмовых запаветаў. Тэстаменты генерала мелі выключна важнае значэнне для вырашэння далейшага лёсу маёмаснай і зямельнай уласнасці, якую пакінуў пасля сябе Т. Касцюшка, ды непасрэдна тычыліся ягоных спадчыннікаў. Таму разгледзім гэтыя запаветы больш падрабязна.\nПершы тэстамент, складзены 5 мая 1798 года ў Філадэльфіі, тычыўся грошай, якія генерал павінен быў атрымаць ад урада ЗША за шматгадовую службу ў часы Вайны за незалежнасць Амерыкі.\nВыканаўцам апошняй сваёй волі Т. Касцюшка абвясціў свайго амерыканскага сябра, будучага прэзідэнта Злучаных Штатаў Томаса Джэферсана. Даследчыкі найчасцей цытуюць гэты запавет у рэдакцыі (ці, як кажуць, “стылізацыі”), выкананай самім душапрыказчыкам. Прывядзем абодва варыянты амерыканскага тэстамента :\nТэкст, складзены Т. Касцюшкам\nТэстамент у рэдакцыі Т. Джэ-ферсана\nЯ прасіў спадара Джэферсана, калі ў выпадку смерці не паспею выказаць астатняй сваёй волі ў тэстаменце, выкупіць за мае грошы колькі можна неграў і вызваліць іх, абы толькі пакінутай сумы гарантавана хапіла на іх навучанне і ўтрыманне. Кожны з іх павінен перад тым зведаць абавязак Грамадзяніна ў вольнай Дзяржаве, бараніць сваю Краіну супраць унутраных і знешніх ворагаў, якія жадалі б змяніць Канстытуцыю на горшую, што ў выніку зноў зрабіла б іх нявольнікамі. Кожны з іх павінен мець добрае чалавечае сэрца, чулае да пакутаў іншых. Кожны павінен быць жанатым, а таксама атрымаць 100 акраў зямлі, прылады працы і жывы інвентар для апрацоўкі палёў, ведаць, як з гэтым абыходзіцца, быць здольным весці гаспадарку, а таксама ўмець сумесна жыць з суседзямі: заўсёды заставацца добрым, гатовым на ўзаемапомач і сціплым у адносінах. Кожны павінен сваім дзецям даць добрую адукацыю, любіць свой край і выконваць грамадзянскія абавязкі, каб такім чынам захоўваць да мяне ўдзячнасць, а сябе самога адчуваць найшчаслівейшым.\nЯ, Тадэвуш Касцюшка, ад’язджаючы з Амерыкі, сведчу гэтым і пастанаўляю, што ў выпадку, калі не буду мець іншай магчымасці распарадзіцца ў тэстаменце маёй уласнасцю ў Злучаных Штатах, упаўнаважваю дадзеным майго сябра Томаса Джэферсана, каб цалкам яе ўжыў для выкупу неграў, якія належаць яму самому або іншым, на дараванне ім свабоды ад майго імя, на навучанне іх рамёствам ці іншым навукам, на выхаванне ў іх маральных якасцяў, якія дазволяць ім стаць добрымі суседзямі, добрымі бацькамі і добрымі маткамі, мужамі альбо жонкамі, на выхаванне ў іх сумленнага стаўлення да грамадзянскіх абавязкаў, каб былі абаронцамі сваёй вольнасці, сваёй краіны і добрага грамадскага парадку, на выхаванне іх ва ўсім тым, што можа зрабіць іх шчаслівымі і карыснымі. Я таксама прызначаю вышэйназванага Томаса Джэферсана выканаўцам гэтага духоўнага запавету.\nПараўнанне абедзвюх рэдакцыяў дазваляе зразумець, што запавет генерала фактычна не меў юрыдычнай вагі і ўяўляў сабою не больш як пісьмовыя пажаданні, не замацаваныя натарыяльна. Гэта і зразумела:\nТ. Касцюшка падрыхтаваў яго з дапамогаю таго ж Т. Джэферсана ў дзень свайго ад’езду, што не дазволіла стварыць юрыдычна бясхібны дакумент. Гэта дало падставу сучаснаму польскаму гісторыку і філосафу Ю. Жураву абазначыць прыведзены тэкст, выкананы Т. Джэферсанам, як “мутацыю арыгіналу ў джэферсанаўскай стылізацыі”. У пажаданні Т. Касцюшкі паведамляецца, што ён пакідае за сабою права вярнуцца да гэтай справы і, па магчымасці, скласці сапраўдны тэстамент адносна сваёй ўласнасці ў ЗША. У рэдакцыі Т. Джэферсана гэты дакумент ужо падаецца як бясспрэчная апошняя воля генерала і адкрыта названы “тэстаментам” і “духоўным запаветам”.\nУ 1816 годзе Т. Касцюшка яшчэ пісьмова выказаўся наконт амерыканскага запавета. У сваім апошнім лісце, накіраваным у ЗША 15 верасня 1817 года, генерал ізноў пацвердзіў правамоцнасць тэстамента.\nПасля смерці Т. Касцюшкі вакол ягонага запавета разгарнулася сапраўдная барацьба, у якую былі ўцягнуты шматлікія спадкаемцы з Беларусі, Францыі, Швейцарыі, ЗША.\nСкладанасць справы прымусіла Т. Джэферсана ў рэшце рэшт адмовіцца ад права выступаць у судзе ў якасці выканаўцы апошняй волі\nТ. Касцюшкі і прызначыць на гэтую ролю былога сакратара прэзідэнта\nДж. Вашынгтона Бенджамена Ліра (1819 год). Справа была перададзеная ў Федэральны суд ЗША і цягнулася з 1821 па 1845 год без бачных вынікаў. У яе вырашэнні бралі ўдзел расійскія паслы ў Вашынгтоне П.І. Палятыка (1817 – 1822 гады), Ф.В. Тэйль (1822 – 1837 гады) і А.А. Бадзіска (1837 – 1854 гады). Першы з іх паведаміў пра існаванне амерыканскага тэстамента ў Гродзенскую губерню сем’ям Эсткаў, Жулкоўскіх і Ваньковічаў. Другі прызначыў у 1822 годзе для абароны правоў беларускіх спадчыннікаў у Амерыцы адвакатаў Свана (Суона) і Сімпсана. Трэці замяніў адвакатаў на Ф. Фендала і Б. Сміта (з 1847 года замест Сміта справу прыняў\nПаколькі адвакаты за свой удзел патрабавалі ажно 20% ад вызначаных грошай, беларускія нашчадкі звярнуліся па дапамогу да польскага эмігранта К. Тохмана (1847 год). Да гэтага часу сума ўзрасла ў два разы і склала больш за 34 тысячы долараў ЗША. Супраць нашчадкаў вёў справу палкоўнік Бомфард, які абараняў правы неграў. Аднак у 1853 годзе гэтая справа была вырашаная на карысць Эсткаў, Жулкоўскіх, Ваньковічаў .\nНе менш спрэчак і розгласу атрымаў і так званы Сяхновіцкі тэстамент генерала, складзены за паўгода да ягонай смерці (2 красавіка 1817 года) на нямецкай мове ў Салюры мясцовым натарыусам Ф.К. Амье-там. Сведкам гэтай справы выступалі Ф. Грым і Ф. Цэлтнер.\nДакумент тычыўся спадчыннага валодання Т. Касцюшкі – маёнтка Сяхновічы-Давыдаўшчызна. Запавет гучаў наступным чынам :\n“Глыбока адчуваючы, што прыгонны стан супярэчыць закону прыроды і дабрабыту народаў, гэтым сведчу, што знішчаю яго цалкам і на вечныя часы ў маёнтку маім Сяхновічы, што ляжыць у Брэст-Літоўскім ваяводстве, як ад уласнага імя, так і ад імя будучых ягоных гаспадароў. Таму абвяшчаю сялян вёскі, што належыць да маёнтка, вольнымі грамадзянамі і нічым неабмежаванымі ўласнікамі належачых ім грунтоў. Вызваляю іх ад усялякіх без выключэння падаткаў, паншчыны і асабістых павіннасцяў, якія раней па загаду ўласнікаў таго маёнтка былі абавязаны выконваць. Заклікаю іх толькі, каб дзеля ўласнага дабрабыту і карысці краю стараліся аб заснаванні школ і пашырэнні асветы. Сведчу надалей, што гэтым актам маёнтак Сяхновічы з наваколлем аддаю ў вечную ўласнасць пляменніцы маёй, спадарыне Кацярыне Эсткавай і яе дзецям у пацверджанне шчырай да іх зычлівасці”.\nТакім чынам, генерал у прадчуванні блізкай смерці выказаў непахіснае жаданне цалкам і на вечныя часы скасаваць прыгонны стан сваіх сяхновіцкіх сялян, вызваляючы іх ад чыншу, паншчыны і асабістых павіннасцяў ды робячы вольнымі грамадзянамі і поўнымі гаспадарамі належных ім земляў. Сам маёнтак заставаўся ў карыстанні нашчадкаў Ганны Эсткі. Прычым яе нявестку Кацярыну з Ляховічаў Эстку, якой генерал перадаваў усе правы на Сяхновічы, Т. Касцюшка назваў пляменніцай, чым яшчэ выразней пацвердзіў яе правы на маёмасць.\nУпершыню тэкст Сяхновіцкага тэстамента быў надрукаваны ў варшаўскай “Сельскай газеце” (№ 27 за 1817 год). Ужо ў маі таго ж года дакумент быў перасланы для выканання ў Сяхновічы. У 1818 годзе ўласніца маёнтка Кацярына Ляховіч, удава Тадэвуша Эсткі (пляменніка\nТ. Касцюшкі), запатрабавала ад урада Расійскай імперыі скасаваць апошнюю волю генерала ў той частцы, што тычылася вызвалення сялян. Падставай для гэтага былі значныя даўгі, якія меў Т. Касцюшка перад Эсткамі, назапашаныя з 1775 года. Апроч таго, у верасні 1792 года генерал ужо выказваўся пісьмова пра неабходнасць перадачы Сяхновічаў у карыстанне нашчадкам сястры.\nГэтая справа была пададзеная на імя імператара Аляксандра І, які задаволіў просьбу спадкаемцаў. Нягледзячы на тое, Сяхновіцкі тэстамент стаў адной з першых спробаў скасавання ў Беларусі прыгоннага права. На вялікі жаль, у тых гістарычных умовах было немагчыма здзейсніць апошнюю волю вялікага рэвалюцыянера і дэмакрата. Выкананню запавета супярэчыла ўся сістэма, усталяваная на тэрыторыі Беларусі расійскім самаўладдзем .\nСа смерцю Андрэя Тадэвуша Банавентуры Касцюшкі малодшая лінія старадаўняга роду Касцюшкаў-Сяхновіцкіх “па мячы” згасла, а ягоныя валоданні, размешчаныя на Беларусі, канчаткова перайшлі да спадчыннікаў Ганны Эсткі і Кацярыны Жулкоўскай .\n: portalus -> modules -> belarus -> data -> files -> admin


Дзесяць малавядомых фактаў пра ўз'яднанне Беларусі 17 верасня 1939 - pruzhany.net\n17 верасня 1939 года, 75 гадоў таму, савецкія войскі ўвайшлі ў Заходнюю Беларусь. СССР подла падзяліў Усходнюю Еўропу з гітлераўскай Германіяй. Але для беларусаў і ўкраінцаў гэта парадаксальна азначала ўз’яднанне, гістарычны шанец. У гісторыі не бывае простых шляхоў.\n20 верасня 1939 салдаты наступаючых армій упершыню сустрэліся. Не ўсюды тыя сустрэчы (з розных прычын) праходзілі цёпла. Ля Львова нават адбылася савецка-нямецкая сутычка з ахвярамі абодвух бакоў (фактычна першы бой паміж бальшавікамі і нацыстамі, калі не лічыць грамадзянскую вайну ў Іспаніі, дзе так ці інакш былі прадстаўлены абодва бакі). Мела месца нямецка-савецкая сутычка і на тэрыторыі Беларусі: 23 верасня ля Відамлі (цяпер Камянецкі раён Брэсцкай вобласці), часткі 10-й танкавай дывізіі вермахта абстралялі конны раз’езд разведбатальёна 8-й стралковай дывізіі. У выніку абстрэлу 2 чалавекі загінулі і яшчэ дваіх паранілі. У адказ з бронемашын разведбатальёна быў адкрыты агонь па нямецкім танкам, адзін з якіх быў знішчаны разам з экіпажам.\nКрыніца: Наша Ніва.\n156 гадоў таму адбылася бітва пад Ласасінам, што на Пружаншчыне. Распавядаем пра яе\nИстория 33-го авиаполка, который с декабря 1939 по июнь 1941 базировался на аэродроме Пружаны\nСпампуйце кнігу Оттана Хэдэмана ”Гісторыя Белавежскай пушчы да падзелаў Рэчы Паспалітае” 1939 року\nАнтыалкагольны рух пачаўся з Брэстчыны, палова пружанцаў увайшла ў яго, але расійскі цар яго задушыў


Бабруйск. На волі арганізатар кастрычніцкага Народнага сходу\n14 лістапад 2011, 14:27\nПасьля трох сутак адміністрацыйнага арышту выйшаў на волю старшыня бабруйскага аргкамітэту Народнага сходу беспартыйны Канстанцін Локцеў. Сход праходзіў 8 кастрычніка.\n11 лістапада судзьдзя бабруйскага суду Натальля Шэгеда пакарала актывіста за арганізацыю несанкцыянаванага мерапрыемства і ўдзел у ім.\nСваё віны актывіст у судзе не прызнаў. Заявіў, што сход быў законным і праходзіў паводле закону "Аб рэспубліканскіх і мясцовых сходах". Пра тое, што яго асудзілі несправядліва, ён заявіў "Свабодзе" адразу, як вызваліўся з ізалятара часовага ўтрыманьня.\nЛокцеў: "Я ані каліва не шкадую, што ўдзельнічаў у арганізацыі Народнага сходу. Людзі, якія са мной сядзелі, падтрымлівалі мяне й казалі, што мерапрыемства такое неабходнае. Зразумела, што надалей неабходна больш карпатліва падыходзіць да яго арганізацыі. Раіцца болей зь юрыстамі. Хаця з улікам абстаноўкі ў краіне вінаватым могуць зрабіць любога за любое дзеяньне. Асудзіўшы нас, улада грамадзтву дала зразумелы сыгнал — "Сядзіце дома, нікуды не высоўвайцеся". Мы будзем высоўвацца!"\nУ ізалятары Канстанцін Локцеў быў у камэры зь яшчэ чатырма сядзельцамі. Як ён кажа, стаўленьне супрацоўнікаў вязьніцы да яго было карэктным.\nКанстанцін Локцеў называе неадэкватным вырак, які судзьдзя Шэгеда вынесла актывістцы Аб’яднанай грамадзянскай партыі, таксама сябру аргкамітэту сходу, Галіне Сьмірновай. Ён зазначае, што не чакаў, каб жанчыну асудзілі за сход на пяць сутак арышту.\nГаліну Сьмірнову асудзілі ў той жа дзень, што й Канстанціна Локцева, але на дзьве гадзіны пазьней. З суду яе завезьлі ў міліцыю, дзе перапісалі пратакол адміністрацыйнага правапарушэньня. Паводле яго, яна таксама арганізоўвала й праводзіла несанкцыянаванае мерапрыемства. У пратаколе, складзеным да суду, яе вінавацілі толькі ва ўдзеле ў Сходзе. На волю актывістка выйдзе 16 лістапада.\n13 лістапада выйшаў на волю першы асуджаны за Народны сход актывіст АГП — Віктар Бузінаеў. Пад арыштам ён адседзеў дзесяць сутак.


“Расею зьменіць толькі параза й акупацыя” - Польскае Радыё\nDzmitry Hurnievic 24.05.2014 22:16\nПолькі гісторык, палітоляг, публіцыст легендарнай парыскай “Культуры”, тлумачыць сутнасьць расейскай палітыкі ў Эўропе.\nМногіх беларусаў сёньня цікавіць адказ на пытаньне: ці будуць яны наступнымі — пасьля Ўкраіны або трошкі пазьней — у сьпісе краін Пуціна, якія трэба захапіць? Вы бачыце такую небясьпеку?\nНавошта Пуціну ўся гэтая сытуацыя ў Крыме й Данбасе? Усё гэта ў пэрспэктыве можа каштаваць яму мільярды даляраў.\nБеларусь Крамлю тады ўвогуле не патрэбная, і яна можа спаць спакойна?\nАле любыя такія дзеяньні ў Беларусі, я маю на ўвазе масавыя выступы, яшчэ больш разьвяжуць рукі Пуціну, які можа ўвесьці туды сваіх “міратворцаў” для навядзеньня парадку.\nВы думаеце, што Лукашэнка не пагодзіцца на пасаду губэрнатара дзеля таго, каб захаваць хоць нейкую ўладу? Гэта чалавек зь вялікай палітычнай інтуіцыяй. Кожны іншы варыянт у такой сытуацыі для яго можа быць яшчэ горшы, калі не трагічны.\nЕ. Таргальскі: Гэта ня мае ніякага значэньня. Ён кажа Пуціну: я зраблю ўсё, што ты скажаш, толькі пакінь мяне. Але ў Пуціна ёсьць свой інтарэс. Пуцін павінен карміць расейцаў тым, што імпэрыя вятаецца, што яны моцныя, што яны вернуць Аляску. Гэта хворае грамадзтва, яно як наркаман, і часам яму трэба даць нарктотык, каб ён канчаткова не звар’яцеў.\nАле калі б Лукашэнка пагадзіўся з паводзінамі Расеі ва Ўкраіне, то ён бы выйграў двойчы. Пуцін бы не сумняваўся ў яго лаяльнасьці?\nСёньня нават у асяродзьдзі беларускай апазыцыі можна пачуць, што Лукашэнка — гэта гарант незалежнасьці Беларусі. Яны памыляюцца?\nА дзе гарантыя, што пасьля таго, як беларусы зрынуць Лукашэнку, на заўтра Пуцін ня ўвядзе сваё войска ў Беларусь і не далучыць яе да Расеі? І хто ад гэтага зрынаньня выйграе?\nАле ў нас няма парлямэнту, як ва Ўкраіне, зь якім можна размаўляць, няма і моцнай апазыцыі.\nЁсьць меркаваньне, што пакуль беларусам трэба зьбіраць зброю, каб пры неабходнасьці бараніцца.\nЗ вашых словаў вынікае, што для Беларусі сёньня няма ніякага выхаду. Кожны варыянт кепскі.\nВы казалі пра Амэрыку ў сытуацыі ўяўнага канфлікту ў Беларусі. Дык а нашто той Амэрыцы патрэбная Беларусь?\nА як патлумачыць грамадзтву гэтыя працэсы, чаму яно павінна падтрымліваць такі Часовы ўрад?\nЕ. Таргальскі: Грамадзтва ў Беларусі пасыўнае і з гэтым хутка нічога нельга зрабіць. Патрэбная група людзей, якая зможа ўзяць на сябе адказнасьць за краіну й правільна выкарыстаць геапалітычныю сытуацыю. Калі коратка — тэба глядзець на Амэрыку.\nНават на абамаўскую Амэрыку? Шмат хто сумняецца, што цяперашні гаспадар Белага Дома здольны на рашучыя крокі.\nВы маеце на ўвазе рэспубліканцаў?\nХтосьці накшталт Макейна?\nВы нічога ня кажаце пра Эўропу. Няўжо яна ня лічыцца?\nА што сталася з Эўропай? Былі ж Тэтчэр, Адэнаўэр?\nНа Беларусі гэта асабліва цяжка, бо залежнасьць ад Расеі, яе нафты й газу, велізарная.\nАле ні Расея, ні Эўропа не пагодзяцца на гэта.\nАле мы жывем у канкрэтны час у канкрэтным месцы. Мы ня можам адмаўляць мільён акалічнасьцяў, якія ёсьць вакол нас. Мы залежым ад мноства фактараў, як на Захадзе, так і Ўсходзе.\nУ нас ёсьць такія магчымасьці й сіла?\nВы гаворыце пра тое, што Расея імкнецца падпарадкаваць Эўропу. Яна ў стане гэта зрабіць? Ці хопіць у яе сродкаў і сіл?\nМне здаецца, што Вы пераацэньваеце ролю Амэрыкі ў гэтым працэсе. Як паказвае сытуацыя ва Ўкраіне, ЗША слаба цікавяцца яе праблемамі.\nТым ня менш унутры сваёй краіны яго папулярнасьць неверагодна высокая.\nНядаўна вы казалі, што мае, менавіта таму ім патрэбная Беларусь у якасьці кампэнсацыі за магчымую паразу ва Ўкраіне.\nНе падтрымліваць Пуціна ў іх пакуль няма прычын?\nЯны ж плывуць на адной лодцы, навошта ім яе тапіць?\nРасея ўжо была слабой у 90-ыя гады, бо была беднай. Але да зьменаў гэта не прывяло. Чаму?\nНе прасьцей Расеі перакупіць эўрапейскіх палітыкаў, а не пачынаць такія складаныя апэрацыі, як Крым і Ўкраіна?\nЁсьць здагадка, што ў Расеі ня так і шмат свайго газу, каб карміць ім Эўропу да сьмерці.\nВельмі складаная схема. Не прасьцей Расеі паставіць свайго чалавека ў Туркмэністане, чым правакаваць пэрманэнтныя канфлікты?\nДык калі ёсьць васал, то чаго расейцам баяцца?\nЁсьць іншы выбар: быць у добрых адносінах з Расеяй і карыстацца гэтым, так як Фінляндыя ў часы СССР.\nТо бок, вы абсалютна не даяце Расеі шанцаў, што яна можа зьмяніцца?\nШто павінна здарыцца, каб Расея зразумела, што ёй трэба зьмяніцца?\nУ мяне ёсьць адчуваньне, што ўсё, пра што вы кажаце, — гэта тэорыя. І што калі б вы былі прэм’ерам Вялікабрытаніі, то вы паводзілі б сябе гэтак сама, як Кэмэран.\nІ пацерпім у выніку мы, наш рэгіён, які моцна зьвязаны з Расеяй?\nАле лічбы наконт сланцавага газу ёсьць розныя. Кажуць, што рэальныя могуць быць меншыя, чым прагнозы.\nА ці няма пагрозы, што змагаючыся з Расеяй пры дапамозе ЗША, мы можам стаць васалам апошніх? Гэтага ў нас баяцца.\nВыходзіць, што ў Беларусі самая кепская пазыцыя ва Ўсходняй Эўропе?\nШмат беларусаў вам запярэчыць, маўляў, яны маюць кватэры, машыны, адпачываюць у Егіпце, маюць працу. Якая яшчэ свабода?\nЕ. Таргальскі: Я раю такім людзям адразу зьвярнуцца ў ГУЛАГ. Там імі зоймуцца яшчэ лепш, нават есьці будуць прыносіць. Калі людзі не разумеюць, што такое свабода й навошта яна ім патрэбная, то яны ніколі не будуць яе мець. А калі хтосьці хоча быць рабом, ну, што ж... ніхто гэтага забараніць ня можа.\nШмат хто сумняецца, што цяперашні гаспадар Белага Дома здольны на рашучыя крокі.


Сцежкамі Сяргея Палуяна |\n30.06.2017 3843 knews 0 Комментариев\nУ дзяцінстве часта наведвала Крышычы разам з бацькам, які ў той час працаваў шафёрам у калгасе. Там нават жылі нашы сваякі – Міцуля Павел Мікалаевіч з жонкай Аксінняй, да якіх мы часта прыязджалі ў госці.\nУ Крышычах, асабліва ўлетку, дзед Павел частаваў мяне мядком і расказваў розныя гісторыі. Вось тады я ўпершыню і пачула пра Палуянаву лужу. Але што было мне тады да тае лужы? Гэта сёння я ведаю, што з вёскай звязана імя Сяргея Палуяна – беларускага пісьменніка, літаратуразнаўцы і палымянага публіцыста.\nНе памылюся, калі скажу, што для цяперашняга пакалення беларусаў ён даўно – светлая легенда беларускага адраджэння пачатку 20 стагоддзя. Гэта быў чалавек, які выношваў ідэю беларускай дзяржаўнасці, адраджэння нацыянальнай мовы, чалавек, які першым заўважыў незвычайны талент Максіма Багдановіча і, па сутнасці, даў яму пуцёўку ў літаратуру.\nСяргей Палуян сябраваў і падтрымліваў творчыя сувязі з Купалам і Коласам, Цішкам Гартным і Ядвігіным Ш., іншымі беларускімі пісьменнікамі “нашаніўскай” пары. Ён і сам быў аўтарам вершаў, п’ес, празаічных твораў, публіцыстычных артыкулаў, сярод якіх артыкул «Аб нацыянальнай школе ў Беларусі», рэцэнзія на кнігу «Другое чытанне для дзетак беларусаў» Якуба Коласа, апавяданне «Вёска», абразок «Хрыстос уваскрос!» (зварот да беларускага народа) і яшчэ каля двух дзясяткаў артыкулаў і рэцэнзій. Зборнік твораў Сяргея Палуяна пад назвай «Лісты ў будучыню» выйшаў толькі ў 1986 годзе.\nНа жаль, жыццё яго не было доўгім. Усяго дзевятнаццаць гадоў споўнілася Палуяну, як ён пайшоў з жыцця. Звычайна ў такім узросце ўсё і пачынаецца, чалавек толькі выходзіць на старт жыццёвай дарогі. Але… так вырашыў ён сам. У перадсмяротным лісце Сяргей перадаў прывітанне беларусам. Калі стала вядома пра яго смерць, Максім Багдановіч напісаў у «Нашай ніве»: «Якая любоў да роднай зямлі, да Беларусі таілася ў яго сэрцы, які шырокі шматбаковы талент загінуў з яго заўчаснай смерцю!..»\nПра ўсё гэта я даведалася многа пазней, ужо падчас вучобы ва ўніверсітэце. А потым стала цікава наведацца ў Крышычы, якія і мне асабіста неабыякавыя, і даведацца, а што ж там цяпер? І ці памятаюць там Палуяна?\nПрыехала ў Крышычы – і не пазнала вёску. Гадоў пятнаццаць назад тут яшчэ кіпела жыццё. А цяпер навакольная прырода з кожным днём забірае сабе ўсё новыя прасторы. Міжволі прыгадала радкі, некалі напісаныя Палуянам пра Крышычы: «Парахня сыплецца са сцен, мох паўсыхаў на стрэхах. Гніе вёска ў гразі і брудзе, а хоча яшчэ аджыць на сонцы».\nТак, час не стаіць на месцы. Даўно ўжо няма на гэтым свеце Паўла Мікалаевіча – дзеда Паўла. Ён бы мог шмат чаго расказаць… Адразу ўспомнілася, як ён вадзіў мяне ў садок па яблыкі. Але на ранейшым месцы няма больш тых дрэўцаў. І ад таго раптам стала цяжка на душы…\nНа вуліцы мне пашчасціла сустрэць Ніну Карнееўну Барысенка. Усё жыццё пражыла яна ў Крышычах. Пэўна ж шмат ведае. Але я для яе чалавек новы, незнаёмы. І толькі падчас гутаркі і бліжэйшага знаёмства (А хто ты? Чыя ты?) яе насцярожанасць паціху знікла. Ад яе і даведалася, што таго сада ўжо гады тры, як няма. Няма і былога фальварка Палуянаў, але на тым месцы ляжаць вялікія камяні. І Ніна Карнееўна праз двор правяла мяне на агарод, адкуль добра відаць Палуянаву лужу. Праз некалькі хвілін я ўжо была на месцы былой сядзібы.\nПра тое, што тут некалі быў фальварак, нагадваюць толькі камяні і невялікая сажалка, якая больш нагадвае балота. Вось адкуль мясцовая назва – Палуянава лужа!? Да мяне раптам даходзіць: менавіта тут і быў той самы сад, куды мяне вадзіў дзед Павел і дзе, магчыма, у свой час Сяргей Палуян зладзіў лялечны тэатр для сваіх малодшых братоў і сястрычак!\nЛюбоў Барысенка (злева) з суседкамі\nПрацягваючы пошукі і азіраючы наваколле, пайшла ў супрацьлеглы бок вуліцы. Па дарозе сустрэла жанчын сталага веку, якія ў чаканні аўталаўкі нешта жыва і гучна абмяркоўвалі. Тут і пазнаёмілася з Любоўю Васільеўнай Барысенка.\nЛайкі΄ – так называецца селішча, дзе і сёння жыве Любоў Васільеўна. Усё жыццё працавала яна настаўніцай у Крышыцкай школе, якую таксама ўжо даўно раскідалі, нават месца тое парасло хмызняком.\n—За школай колісь была мельніца, якая належала пану Палуяну, – расказала яна.\nЛюбоў Васільеўна аказалася адкрытым і гаваркім чалавекам, з выдатнай памяццю. Нягледзячы на свой паважаны ўзрост (Любові Васільеўне споўнілася дзевяноста гадоў), трымаецца яна яшчэ даволі бадзёра. Яе бацькі яшчэ ў пачатку 20-га стагоддзя дапамагалі Епіфану Палуяну, бацьку Сяргея, па гаспадарцы.\n—Пан браў на работу толькі тых, хто добра есць, – ці жартам, ці ўсур’ёз гаворыць яна. – Казалі, што Аляксандра Дзмітрыеўна, маці Сяргея Палуяна, славілася сваімі кулінарнымі здольнасцямі. У Епіфана Іванавіча быў добры, спраўны сельскагаспадарчы інвентар: плугі, бароны, касілкі, жняяркі, граблі… Пан сачыў за сваімі прыладамі, але і сваім суседзям даваў карыстацца, не шкадаваў. Рабіў ён гэта заўсёды бясплатна i безадмоўна. Таму мясцовыя сяляне добра адносіліся да яго, паважалі, у цяжкія моманты дапамагалі.\nЛюбоў Васільеўна ажыўляецца, пачынае апісваць фальварак Палуянаў. Дом быў не вельмі вялікі, і Епіфан Іванавіч прыбудаваў трысцен, у якім размясціліся кухня, сталовая i два невялікія пакойчыкі – для свайго бацькі Івана Рыгоравіча i сына Сяргея.\nПакойчык Сяргея быў квадратны, у адно акно. У ім нічога лішняга: ложак, пісьмовы стол i невялікая этажэрка з кніжкамі. У кухні стаялі вялікая печ i пліта, на сцяне вісела шафка з дзверцамі. Пад акном сталовай расла бяроза павіслая, якая нагадвала сабой ніцую вярбу, а пад акном Сяргеевага пакоя – вішня. Страха над сталовай i пакойчыкам Сяргея была плоская, дзеці часта ўзбіраліся на яе i ладзілі там розныя забавы. У доме было многа розных вазонаў, а ў палісадніку раслі кветкі. Веранду з каляровым шклом абвіваў дзікі вінаград. Каля хаты быў сад, у якім раслі яблыні, многа груш i жоўтых сліў. За садам пачынаўся агарод, а далей – поплаў. На лузе блішчэла на сонцы невялікая сажалка, у якой вечна плавалі гусі.\nНа жаль, да цяперашняга часу не захавалася ніякіх фотаздымкаў сядзібы. Прадаўшы ў свой час дом і зямлю, Епіфан Іванавіч пераехаў жыць у Мазыр. У Вялікую Айчынную вайну вёска часткова згарэла, у тым ліку пацярпеў і фальварак.\nУжо ў самым канцы размовы Любоў Васільеўна ўспомніла, што ёсць у яе цікавая сямейная рэліквія – прадметы чайнага сервіза, якія яе бацька прынёс некалі з дома Палуяна. І неўзабаве вынесла з хаты малочніцу і заварнік. Прадметы ўразілі сваёй захаванасцю – малюнкі на фарфоры зусім не сцёрліся. Цяпер імі ніхто не карыстаецца, але сто гадоў назад яны стаялі на стале ў сям’і Палуянаў. У дадатак Любоў Васільеўна расказала, што былі яшчэ стул і стол, але яны, на жаль, не захаваліся.\nЗ супярэчлівымі пачуццямі вярталася я з Крышычаў. Быццам бы і падарожжа ў дзяцінства зрабіла, а быццам і ў зусім іншым месцы пабыла. Адзіная карысць, што дзякуючы мясцовым жанчынам Ніне Карнееўне і Любові Васільеўне знайшла сцежку, якая вывела мяне ў часы і месцы Сяргея Палуяна – аднаго з выдатных і таленавітых сыноў Беларусі… Вельмі хочацца, каб тая сцежка не страцілася, стала шырокім шляхам у роднае мінулае, а Крышычы – адной са знакавых мясцін, куды будуць прыязджаць і праводзіць цікавыя мерапрыемствы маладыя беларускія літаратары. Напрыклад, на “Палуянаўскія чытанні”. Магчыма, тады памяць аб ім і аб вёсцы будзе жыць.\n← КАЛИНКОВИЧСКИЙ МОЛОЧНЫЙ И «БЕЛСЫР» НА РЕСПУБЛИКАНСКОЙ ДОСКЕ ПОЧЕТА\nБеларусь и Россия нацелены на укрепление политического и экономического партнерства →


Appium vs Native Framework: параўнанне\nAndroidАпійІосРаспрацоўка мабільных прыкладанняўТэставая аўтаматызацыя\nАўтар Курас Аліябадзі і Рохан Джанджуа\nГэты пост - гэта звод нашага досведу, а не абавязкова цэлую карціну. Мы будзем прадастаўляць некаторыя спасылкі і абапірацца на гэта ў будучых публікацыях, каб дапамагчы вам у вашых уласных даследаваннях. Спадзяемся, што гэта будзе добрай адпраўной кропкай для тых, хто хоча зрабіць выбар паміж некаторымі з вядучых падыходаў аўтаматызацыі мабільнай сувязі.\nЁсць альтэрнатыўныя сродкі аўтаматызацыі, але ў кантэксце гэтага паведамлення ў блогу мы абмяжуемся гэтым Appium і роднымі інструментамі па змаўчанні для iOS і Android: XCUITests і Espresso адпаведна.\nAppium быў інструментам дэфакто для аўтаматызацыі мабільных тэхналогій на працягу апошніх некалькіх гадоў, які забяспечвае селен падобны досвед. Дагэтуль гэта быў адзін з найбольш прафесійна прымальных выбараў па шэрагу прычын.\nВельмі проста падабраць і пачаць лёгка. Як і ў папярэднім пункце, Appium мае шмат агульнага з вэб-прывадам Selenium. Перавага гэтага ў тым, што калі распрацоўшчыкі тэстаў прывыклі пісаць вэб-тэсты селену webdriver, то Appium павінен быць адносна простым і вельмі інтуітыўным.\nAppium дазваляе тэсціраваць некалькі платформаў з адной базы тэставых кодаў. Для тых, хто працуе ў цэнтралізаванай тэставай камандзе або ў камандзе, якая працуе як на iOS, так і на Android, яна можа паменшыць колькасць кода, неабходны для працы з тэставай інфраструктурай і эмулятарамі.\nАкрамя досведу некаторых нашых тэставых інжынераў, падтрымка ўласных прыкладанняў, якія выкарыстоўваюць вэб-прагляды, лепш у Appium, чым большасць іншых канкурэнтаў. Падтрымка, якую прадастаўляе Appium, можа быць неацэннай, калі гаворка ідзе пра аўтаматызацыю гібрыдных дадаткаў.\nЁсць і некаторыя недахопы выкарыстання Appium:\nЗ нашага вопыту, тэсты Appium працуюць значна павольней, чым тэсты, напісаныя альбо ў XCUITests, альбо ў эспрэса\nКод тэсту не працуе з кодам распрацоўніка. Цяпер гэта можа быць абмеркавана, але мы цвёрда лічым, што тэставы код і код распрацовак павінны жыць блізка адзін да аднаго.\nДля праверкі прыкладанняў на платформе заўсёды будзе пэўная ступень тэхнічнай складанасці з Appium. Вы альбо павінны:\nПадтрымлівайце 2 наборы PageObjects / ScreenObjects, якія прытрымліваюцца адзінага кантракту, каб яны маглі выклікаць толькі адзін набор тэстаў.\nНапішыце 2 камплекты тэстаў\nПераканайцеся, што распрацоўшчыкі выкарыстоўваюць адзін і той жа ідэнтыфікатар для абедзвюх праграм\nАбедзве асноўныя платформы для распрацоўкі прыкладанняў маюць уласныя канкурэнтныя інструменты аўтаматызацыі карыстацкага інтэрфейсу: XCUITest і Espresso. Сталасць гэтых двух інструментаў значна палепшылася, і ў нядаўняй размове на WWDC 2017Apple было ясна, што яны вельмі актыўна працуюць над удасканаленнем сваіх інструментаў аўтаматызацыі карыстацкага інтэрфейсу.\nУ выкарыстанні XCUITest і Espresso ёсць асноўная перавага: яны створаны пастаўшчыкамі платформаў: Apple і Google. Гэтыя інструменты заўсёды будуць апярэджваць крывую для тэставання iOS і Android. Любая новая функцыя ад Appium у большасці выпадкаў будуецца на аснове функцыянальнасці існуючага роднага інструмента.\nЯшчэ адна галоўная перавага ў нашых вачах заключаецца ў тым, што вы ўключыце тэставы код з зыходным кодам вашага праекта. Магчыма, гэта будзе крыху абмеркавана, але мы абмяркуем гэта ў будучым пасце. Зараз мы проста заявім, што лічым, што ўключэнне вашага тэставага кода ў той жа праект і на той жа мове, якімі карыстаюцца вашы распрацоўшчыкі, мае вялікія перавагі. Гэта дае больш стымулаў для супрацоўніцтва ў калектыве і дазваляе кожнаму лёгка спрыяць гэтаму аспекту распрацоўкі праграмнага забеспячэння.\nЧасам вопыт андроіда павінен адрознівацца ад досведу iOS, пішучы тэсты для кожнай платформы, вам не прыйдзецца ўскладняць тэставую аснову для вырашэння гэтых сітуацый.\nЗначна менш лупіцца. Родныя прылады проста менш лускатыя. Гэта можа быць звязана з меншай колькасцю рухомых дэталяў і меншым узроўнем сувязі паміж тэставым кодам і прыборамі, але тэсты, напісаныя пры дапамозе роднага інструмента, здаюцца значна менш хісткімі.\nВы можаце выкарыстоўваць значна большы набор інструментаў, чым калі вы выкарыстоўваеце такі інструмент, як Appium. Напрыклад, з Android вы маеце доступ да бібліятэкі UiAutomator і да бібліятэкі Эспрэса.\nІнструмент Google для тэставання Android Эспрэса мае некаторыя ўласныя акуратныя функцыі, якія варта адзначыць.\nЭспрэса вельмі хутка: мы ніколі не бачылі чагосьці такога хуткага ў аўтаматызацыі карыстацкага інтэрфейсу. Гэта як аўтаматызацыя ўспышкі карыстацкага інтэрфейсу, ні адзін іншы інструмент не набліжаецца да хуткасці.\nВам не прыйдзецца турбавацца аб тым, каб чакаць, калі ўсё здарыцца або скончыцца ў тэставым кодзе, калі Эспрэса вырашае гэта, за выключэннем некаторых выключных выпадкаў. У асноўным гэта самае далікатнае, што тычыцца аўтаматызацыі карыстацкага інтэрфейсу з раўнання.\nЭспрэса выкарыстоўвае падыход да тэсціравання ў "шэрым полі". Не зусім чорная скрынка, не зусім белая. З дапамогай эспрэса тэстар мае значна большы кантроль над дадаткам, чым у чорным інструменце, як апій.\nЭспрэса дазваляе тэстару выкарыстоўваць такія інструменты, як Robolectric, аснову для запуску Android SDK без запуску сімулятара і падключэння прылады. Гэта азначае, што вашы тэсты запускаюцца хутчэй і таксама працуюць хутчэй.\nРамка, падобная на Эспрэса, таксама створана Google, для праверкі на iOS тут варта згадаць: EarlGrey. Мы яго яшчэ не выкарыстоўвалі, але калі гэта прыносіць некаторыя перавагі Espresso iOS, варта вывучыць яго.\nЁсць і некаторыя недахопы выкарыстання інструментаў роднага тэсту:\nКалі вы распрацоўваеце прыкладанне крос-платформы, вам, магчыма, давядзецца падтрымліваць удвая большую колькасць тэстаў у параўнанні з тым, калі вы выкарыстоўвалі такі інструмент, як Appium.\nКалі вы распрацоўваеце прыкладанне крос-платформы, вам трэба ведаць дзве мовы.\nУ гэтым падыходзе можа быць прыцягнута большая складанасць. Гэта пабочны эфект дадатковай магутнасці і доступу, які такі інструмент, як Эспрэса можа даць тэсцеру. Напрыклад, Эспрэса аўтаматычна чакае завяршэння падзей у тэсціраваным дадатку з выкарыстаннем IdlingResource. Аднак у некаторых выпадках тэстару давядзецца рэалізаваць IdlingResource ўручную.\nЗ дапамогай такога інструмента, як Эспрэса, тэстар можа пакласці прыкладанне ў стан, у якім ён не зможа дасягнуць з пункту гледжання карыстальніка. Зноў жа, гэта другі бок дадатковай магутнасці, якую вы атрымаеце.\nБель паветра супраць Беверлі-Хілзэпоха вікторыя супраць эдвардыіпрасторавая супраць часовайau vs ouбактэрыяльныя жгутика супраць эукарыётычных жгутикаКансультацыі / фрыланс супраць адкрыцця бізнесу?лінейная функцыя супраць нелінейнай функцыіB18GSR супраць B18 Type-R для поўнай замены рухавіка? (oo грамадзянскі)?\nМадэль супраць шаблону: Як я праваліўся як настаўнік і пра што я даведаўся ад сваіх памылакКонар МакГрэгар супраць Флойда Мэйвезера LiveDigitalOcean супраць AWS LightsailПрафесійны пачатковец супраць навічкоў: рэцэпт гучнага жыццяWebflow супраць WordPress | Асноўныя меркаванніApple CreateML супраць KaggleМаніпуляцыя са спісам функцыянальных стыляў: Scala Vs Java 8 Vs GroovyQuantopian vs Alpaca - Пры гандлі паперы сваімі алгарытмамі


«Дырэктару цукровага завода Прудніку веру, а Лукашэнку — не!» | Новы Час\n«Дырэктару цукровага завода Прудніку веру, а Лукашэнку — не!»\nСправа «цукровай мафіі» для случчан занадта незразумелая і таямнічая, паколькі дырэктар тутэйшага цукровага завода карыстаўся, як лічылася, заслужаным аўтарытэтам сярод гараджан.\nМікалай Пруднік. Фота nash-dom.info\nУ сюжэце беларускага дзяржаўнага тэлеканала гаварылася, што «даходы цукровай мафіі вылічаліся мільёнамі долараў». Многія жыхары Слуцка не вераць у версіі беларускіх улад пра адмыванне грошай і продаж цукру ў іншую дзяржаву па заніжаных коштах праз пасрэднікаў дзеля асабістай выгады.\nАнатоль Купрыяненка, былы дырэктар Слуцкага цукровага завода, які аддаў заводу больш за 30 гадоў, папярэднік арыштаванага Мікалая Прудніка, асцярожна выказваецца, што трэба пачакаць завяршэння следства, каб судзіць аб ступені вінаватасці цяперашняга кіраўніка прадпрыемства. Аднак у размове з карэспандэнтам НЧ ён выказаў павагу да затрыманага дырэктара:\n— Мікалай Пятровіч Пруднік узначаліў прадпрыемства пасля майго сыходу на пенсію, — распавёў Анатоль Купрыяненка. — Вельмі кваліфікаваны кіраўнік, імкнуўся развіваць вытворчасць. Па тэхніка-эканамічных паказчыках завод пад яго кіраўніцтвам стаў лепшым сярод аналагічных прадпрыемстваў ЕАЭС. На прадпрыемстве пануе высокая культура вытворчасці, якую можна наглядаць на развітых еўрапейскіх заводах.\nПа словах былога кіраўніка, цукровы завод з’яўляецца горадаўтваральным прадпрыемствам. Для яго характэрны высокі заробак, наяўнасць поўнага сацыяльнага пакета, адсутнасць цякучкі кадраў.\n— Прадаваць дарагі беларускі цукар у Расію нявыгадна, бо там хапае свайго, больш таннага, — тлумачыць сітуацыю з зніжэннем коштаў на цукар пры продажу ў Расію адмысловец. — Расійскія прадпрыемствы атрымліваюць танны газ, там ёсць і іншыя магчымасьці, якія адсутнічаюць у беларускіх прадпрыемстваў. Цяжка рэалізоўваць цукар і ў іншыя краіны, бо сусветны рынак завалены танным трысняговым цукрам — у разы таннейшым, чым з буракоў.\nЯк вядома, у беларускіх крамах цэны на цукар рэгулююцца дзяржавай: цукар каштуе 1,5 беларускіх рублёў. Атрымліваецца, што прадаваць танней яго нельга, а цукру выраблена шмат.\nУ 2019 годзе сітуацыя аказалася такой, што ў расійскіх крамах кілаграм цукру каштаваў 86 беларускіх капеек, а ў беларускіх — 1,54 беларускіх рублёў, прычым гэта мог быць адзін і той жа цукар.\nСам кіраўнік краіны, дарэчы, калі 17 лютага 2018 года наведаў Слуцкі цукровы завод, высока ацаніў яго працу і назваў яго лепшым у цукровай галіне.\nВідавочна, што і ўнутраных і вонкавых праблем у цукровай галіне ўзнікла шмат і, каб не ўтапіцца ў іх, дырэктарам цукровых камбінатаў прыходзілася шукаць розные схемы для забеспячэння прыбытковасці прадпрыемстваў.\n— Мы ведаем пра нялёгкую сітуацыю са збытам прадукцыі і мы ганарыліся тым, што нашаму заводу ўдавалася атрымліваць нават значны прыбытак, — гаворыць адна з работніц завода. — Я атрымлівала 800 рублёў за сваю працу, для Слуцка гэта немалы заробак. Увосень выдавалі грошы на закупку садавіны і гародніны, рабочыя мелі розныя дадатковыя прэміяльныя выплаты, дапамогу на лекаванне.\nЖанчына гаворыць пра заробкі і прэміяльныя, выкарыстоўваючы дзеясловы мінулага часу, нібыта не верыць у будучыню завода без дырэктара Прудніка.\n— Нармальны пісьменны кіраўнік, строгі, не любіў п’яніц, але без гэтага нармальна працаваць нельга, — выказваецца мужчына, які таксама працуе на гэтым прадпрыемстве. — Паболей бы гэткіх, пры ім быў поўны парадак. Не веру, што карупцыянер. Катэдж у яго ёсць, але Слуцк зараз увесь акружаны катэджамі, больш велічнымі і багатымі. Дырэктар і не павінен месціцца ў хібарцы, калі ён добры гаспадарнік. Дый катэджам гэты дом, які спараны з домам звычайнага рабочага, цяжка назваць. Ну, надбудаваў чалавек другі паверх над невялікім дамком на ўчастку, які атрымаў яшчэ напрыканцы 1970-х гадоў. Адрамантаваў ды жыве.\n— Без Прудніка ў нашай спартыўнай дзіцячай школе не было б ні спартыўнай пляцоўкі, ні самой школы, — кажа кіраўнік дзіцячай спартыўнай школы. — Тое ж самае можна сказаць і пра Слуцкую футбольную каманду, якую фінансава падтрымліваў цукровы завод.\n— Лукашэнку я не веру, а Прудніку — веру, — выказала сваю думку аб магчымай карумпаванасці Мікалая Прудніка супрацоўніца Палаца моладзі, які знаходзіцца на балансе цукровага завода. — Зайдзіце ў кавярню пры нашым палацы, яна прыгожа аздоблена і выглядае, як дарагая рэстарацыя. Там можна з’есці смачны абед усяго за 3 рублі. І ўсё гэта дзякуючы клопатам Мікалая Пятровіча аб людзях — каб прыстойна жылі і елі.\nЦікава, што добрыя словы пра Мікалая Прудніка ў якасці дэпутата Мінскага абласнога Савета выказала і грамадская актывістка кампаніі «Наш дом» Тамара Блінова:\n— Наша кампанія ініцыявала справаздачы дэпутатаў перад выбаршчыкамі. Мікалай Пруднік вельмі сур’ёзна паставіўся да маёй прапановы, правёў справаздачу. Трэба сказаць, што гэта яму было лёгка зрабць, бо да яго на дэпутатскія прыёмы прыходзіла шмат людзей. Не адмовіўся ён і ад асабістай сустрэчы, падчас якой распавёў і пра смешны выпадак: да яго звярнулася на прыём пажылая жанчына, якая прасіла памірыць з суседкай, бо суседка павінна было яго паслухацца з-за аўтарытэту сярод народа. Распавёў мне, што хадзіў пасля працы да гэтай суседкі, памірыў двух старых жанчын. Не думаю, што дрэнны чалавек гэтым займаўся б.\nПакуль што случчане чакаюць, калі скончыцца следства, каб даведацца падчас суда, наколькі вінаваты Мікалай Пруднік. І ці вінаваты ён увогуле ў нашай праблемнай краіне з праблемным кіраўніцтвам пры адсутнасці еўрапейскай свабоды прадпрымальніцтва?\nУ Беларусі чарговы расстрэльны прысуд


Матэрыялы з тэгам «анкалогія» | Новы Час\nБеларускія фармаколагі расказалі, як прабіліся ў Еўропу з унікальным антыракавым прэпаратам\nБеларускія распрацоўшчыкі лекаў упершыню выходзяць на рынак Еўразвязу. Беларускі супрацьракавы прэпарат «Тэмадэкс» у Еўропу прасоўваюць шведы. Пра гэта паведамляе Радыё Свабода.\nХлопчык, які шыў снегавікоў для аплаты лячэння ад раку ў Гомелі, пойдзе ў школу\nДва гады таму, напярэдадні зімовых святаў, 4-гадовы Андрэй з Чаркас рабіў цацачных снегавікоў, каб сабраць грошы на курс лячэння ў Гомелі. Для гэтага патрабавалася 35 тыс долараў\nУ свеце крызісная псіхалогія ўсё часцей стала спадарожнікам у лекаванні анкалагічных хвароб. У Беларусі падтрымкай хворых і іх сем’яў у стрэсавых сітуацыях займаецца «Цэнтр падтрымкі анкапацыентаў «У імя жыцця».\n1 беларус у месяц: як дзяржава накіроўвае хворых лячыцца за мяжу\n«Мне 22 гады. І ў мяне рак… Хутчэй за ўсё, я хутка памру. Гэта вельмі крыўдна і страшна, паміраць у 22 гады...»\nГітарыст The Rolling Stones Роні Вуд паведаміў пра рак лёгкіх\nГітарыст The Rolling Stones Роні Вуд хворы на рак лёгкіх. Захворванне выявілі падчас планавага агляду тры месяцы таму. Пра гэта сам музыка распавёў у інтэрв'ю Daily Mail.


ЯНЫ ГАНАРАЦЦА ВЫСОКІМ ЗВАННЕМ — ЭНЕРГЕТЫК — Новости Кличевщины\n—У нас круглы год шмат работы, мы абслугоўваем усе ўстановы адукацыі, — дзеліцца Руслан Мікалаевіч. — Большая частка нашай працы накіравана на прафілактыку і недапушчэнне фактаў аварыйных няспраўнасцей. Гэтым летам у СШ №2 г. Клічава мы памянялі электраправодку, выключальнікі і разеткі, замянілі ўсе лямпачкі і свяцільнікі, каля 300 штук, на энергазберагальныя, дабавілася тут і вулічнага асвятлення. Яшчэ не падлічваў, але думаю, што эканомія электраэнергіі будзе істотнай.\nМы ўсе зараз жывем у царстве электрычнасці. Нельга ўявіць сучасную вытворчасць без “разумных” станкоў і агрэгатаў. У лесапункце ДЛГУ “ Клічаўскі лясгас ” усе працэсы па апрацоўцы, распілоўцы, зрошчванні, ацыліндроўцы, тарцаванні, заточцы драўніны — механізаваныя. З дня ў дзень на працягу 12 гадзін працуе вялікая колькасць станкоў. Каб усе яны не прастойвалі і працавалі, як гадзіннік, адказваюць усяго 4 чалавекі. Каро Рыгоравіч КАРАХАНЯН, галоўны інжынер — энергетык, і электраманцёры Уладзімір Уладзіміравіч ВАРАБЕЦ, Алег Васільевіч ІВІНСКІ і Андрэй Леанідавіч ШЫЛЁНАК. Акрамя лесапункта майстры на ўсе рукі абслугоўваюць лясніцтвы і склад Вонічы.


Польшча хоча выключыць Белавежскую пушчу са спісу ЮНЕСКА | БЕЛАРУСКАЕ РАДЫЁ РАЦЫЯ\nПольшча хоча выключыць Белавежскую пушчу са спісу ЮНЕСКА\nМіністр навакольнага асяроддзя Польшчы Ян Шышко звярнуўся ў пракуратуру, каб вырашыць пытанне аб выключэнні Белавежскай пушчы са спісу сусветнай прыроднай спадчыны ЮНЕСКА.\nУ чацвер ён наведаў пушчу і запрасіў з сабой паслоў краін ЕЗ. У ходзе выступлення, якое трансляваў тэлеканал TVN24, Шышко заявіў, што лясны масіў ў 2014 годзе трапіў у спіс ЮНЕСКА ў парушэнне міжнароднага права. Паводле яго слоў, пасля гэтага там стала немагчыма весці якую-небудзь дзейнасць. „Увесь свет стаў патрабаваць абмежаваць выкарыстанне лясоў пушчы”, – сказаў міністр.\nЁн растлумачыў, што з-за гэтага адбылася „лавінападобная гібель дрэў з-за розных хвароб і насякомых”. „Немагчымасць меліярацыі выклікала з’яўленне паверхневай вады ў адных месцах, што, у сваю чаргу, выклікае дэструктыўныя з’явы, і недахоп вады ў іншых месцах, што таксама дрэнна ўплывае на фауну пушчы”, – заявіў Шышко.\nЁн паведаміў, што ўжо звярнуўся ў пракуратуру Польшчы з гэтай нагоды. Шышко распавёў, што бачыць магчымасць вырашыць сітуацыю, унёсшы Белавежскую пушчу ў спіс культурнай спадчыны ЮНЭСКА, выключыўшы яе са спісу прыроднай спадчыны.\nМіністр перакананы, што ў дачыненні да пушчы маецца юрыдычная супярэчнасць. „З аднаго боку, ёсць правілы ЕС, якія патрабуюць абароны лесу, а гэта патрабуе правядзення работ. З іншага боку – правілы ЮНЕСКА, якія забараняюць любое ўмяшанне чалавека”, – сказаў ён\nГэтая заява міністра выклікала вельмі негатыўную рэакцыю польскай апазіцыі. Так, дэпутат партыі Грамадзянская платформа Славамір Нітрас вынес на трыбуну Сейма мех з пілавіннем. „Гэта пілавінне, яно яшчэ пахне лесам, але лесам ўжо не з’яўляецца. Уся Польшча поўная пілавіння, толькі вы тут не хочаце пра гэта казаць. Гэта сімвал вашых урадаў – пілавінне!”, – сказаў Нітрас.\nЭколагі з розных краін рэгулярна пратэстуюць супраць высечкі пушчы. Яны прыкоўваюць сябе да цяжкай тэхнікі. Іх акцыі перапыняе паліцыя. Раней польскі бок прыняў рашэнне аб санітарнай высечцы часткі Белавежскай пушчы, якая не з’яўляецца тэрыторыяй запаведніка. Паведамлялася, што прычынай гэтага стала беспаспяховая барацьба леснікоў з жуком-караедам.\nБелавежская пушча, праз якую праходзіць мяжа Польшчы і Беларусі, з’яўляецца найбуйнейшым астаткам першабытнага лесу ў Еўропе. На польскай тэрыторыі знаходзіцца Белавежскі нацыянальны парк, які ўключаны ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.


Піжамны стыль у вопратцы 2016 - Мода 2017 - строгія сукенкі - Мода 2017 - Модны Жаночы Часопіс 2017\nПіжамны стыль у вопратцы 2016\nстрогія сукенкі - Мода 2017 - Модны Жаночы Часопіс ⇒ Мода 2017 ⇒ Піжамны стыль у вопратцы 2016\nСмелыя эксперыменты з формамі і трактоўкай рэчаў розных стыляў і эпох не ў першы раз прыводзяць дызайнераў да пераасэнсаваньня такой дэталі гардэроба, як піжама. Першай на яе звярнула ўвагу непаўторная Кока Шанэль, перавядучы піжаму з чыста мужчынскага гардэроба ў жаночы. Цяпер жа касцюмы такога выгляду можна назіраць не толькі дома, але і на вуліцах горада, а піжамны стыль у вопратцы стаў адным з самых папулярных ў 2016 годзе.\nКасцюмы ў піжамны стылі 2016\nАсабліва часта ў касцюмах падобнай стылістыкі можна ўбачыць папулярных людзей, так званых селебрыці, а таксама прадстаўніц street style напрамкі: модных блогераў, фатографаў, стыльных маладых дзяўчат, якія хочуць прыцягнуць да сябе ўвагу сваім яркім знешнім выглядам, з дапамогай яго стаць вядомымі або трапіць на старонкі часопісаў і інтэрнет-выданняў пра модзе.\nДля паўсядзённага ж нашэнне звычайнымі дзяўчатамі гэты трэнд можа быць трохі больш складаным, паколькі вялікі рызыка здацца не моднай, а проста неахайным і лянівай, выглядаць так, як быццам вы забыліся пераапрануцца перад выхадам з хаты. Каб гэтага не адбылося, варта прытрымлівацца некалькіх правілаў нашэння касцюмаў-піжамы.\nПіжамны стыль лета 2016 прапануе шырокі выбар мадэляў, спецыяльна вырабленыя для выхаду на вуліцу, і купляць варта менавіта такія варыянты. Яны выконваюцца звычайна з тонкіх, але высакародных матэрыялаў, такіх як шоўк або бавоўна. Выбіраць піжаму варта сапраўды па памеры, гэта значыць плечы жакета і даўжыня штаноў павінны вам падыходзіць. Тканіна піжамы павінна быць добра отглаженная, не дапускаюцца зацягвання або іншыя дэфекты тканіны. Матэрыял, з якога пашытая піжама, не павінен быць празрыстым.\nКаляровае рашэнне касцюма ў піжамны стылі часцей за ўсё бывае ў непрыкметных і пастэльных танах. Сярод малюнкаў найбольш вітаюцца кветкавыя арнаменты, вертыкальная палоска і дробны гарошак.\nБо такія касцюмы шыюцца з шчыльнага матэрыялу, то пры нашэнні адзення ў піжамны стылі 2016 варта падбіраць бялізну, не будзе праступаць скрозь яго. Лепш выбіраць бясшвовыя камплекты нейтральнага бэжавага колеру.\nАксэсуары і лад да касцюма-піжаме 2016\nНаогул, такі касцюм дастаткова дэмакратычным. Яго можна насіць і на працу (калі ў офісе няма строгіх патрабаванняў дрэс-кода), і на шпацыр, і на рамантычнае спатканне. Ну а для вечарынкі ў піжамны стылі 2016 такі ўбор будзе проста ідэальным.\nУ залежнасці ад мэты, варта падбіраць і прыдатныя аксэсуары. З абутку лепш за ўсё падыходзяць варыянты на абцасах, напрыклад, басаножкі, туфлі, з закрытым носам ці ботильоны. Але магчыма спалучаць з піжамы і больш спартыўную абутак, у прыватнасці, снікерсы. Пры гэтым штаны павінны быць або скарочанымі і дэманстраваць лодыжкі, або, наадварот, мець дастатковую даўжыню, каб закопваць вобласць шнуроўкі.\nСумкі для такога роду касцюма павінны быць з матэрыялу, здольнага добра трымаць форму. Памер можа быць самым розным.\nКалі вы перажываеце з-за вельмі прасторнага сілуэту касцюма-піжаме, то па-над некаторых пінжакоў цалкам можна зацягнуць рэмень, які падкрэсліць выгібы фігуры і зробіць акцэнт на станы.\nЗ касцюмамі-піжаму выдатна выглядаюць рознага роду незвычайныя галаўныя ўборы: цюрбан, капялюшы, хусткі. У якасці аксесуараў падыдуць буйныя завушніцы і караляў, але можна спыніцца і на некалькіх тонкіх ланцужках, далікатна падкрэсліваюць выгіб шыі.\nУ якасці прычоскі да нараўне у піжамны стылі лепш выбраць распушчаныя валасы з кладкай у выглядзе буйных валасам або сабраць нізкі пучок або конскі хвост.\nВечеринка в стиле Диско от Саши Спилберг Відэа.\nПапярэдні Тэкст Як насіць хустку на шыі?\nНаступная Артыкул рудыя чаравікі\nАўсяная дыета: даступна і эфектыўна\nФітнес для цяжарных\nЯк навучыцца адціскацца на брусах\nТурызм без праблем: памятка для пачаткоўцаў\nЧаму ад фісташак худнеюць?\nСумка на ланцужку\nВізуальна павялічваем прастору пакоя\n"Адрынутыя": кроў, любоў і трохі рэвалюцыі


Тэндэнцыі вэб-дызайну і карыстацкага досведу 2017 | Martech Zone\nНам вельмі спадабаўся наш папярэдні макет на Martech, але мы ведалі, што ён выглядаў крыху састарэлым. Хоць ён і працаваў, ён проста не набываў новых наведвальнікаў, як калісьці. Я лічу, што людзі прыбылі на сайт, думаючы, што ён крыху адстае ад яго дызайну - і яны выказалі здагадку, што змест можа быць таксама. Прасцей кажучы, у нас быў брыдкае дзіця. Мы любілі гэтага дзіцяці, мы шмат працавалі над гэтым дзіцем, мы ганарыліся сваім дзіцем ... але гэта было непрыгожа.\nДля прасоўвання сайта мы правялі шмат аналізаў публікацыйных сайтаў, якія фіксавалі долю рынку. Мы звярнулі ўвагу на іх навігацыю, макеты, шрыфты, мабільныя адаптыўныя макеты, выкарыстанне іншых носьбітаў інфармацыі, рэкламу і многае іншае. Мы таксама шукалі сайт, дзе маглі б уключыць шмат функцый і функцыянальных магчымасцей, якія мы раней выцяснялі з убудоў і працавалі над тым, каб яны былі асноўнымі тэматычнымі функцыямі. Гэта дапамагло б палепшыць хуткасць сайта і паменшыць магчымасць узнікнення канфліктаў і іншых неадпаведнасцей юзабіліці.\nГэта спрацавала. Наш сайт рух павялічыўся на 30.91% за аналагічны перыяд мінулага года. Не варта недаацэньваць значэнне вопыту карыстальнікаў і яго ўплыў на набыццё і захаванне.\nКалі прыйшоў час зноў падрабіць ваш сайт ... ёсць мноства магчымасцей, якія дапамогуць вам палепшыць карыстацкі досвед (UX) для вашых наведвальнікаў. Deep End збярыце гэтую інфаграфіку з некалькімі ідэямі, дзе можна шукаць дызайнерскае натхненне.\nКожны год прыносіць нам новую порцыю тэндэнцый, якія мы можам чакаць усплываць на вэб-сайтах. Але з'яўляючыся агенцтвам, якое не абавязкова скакаць на трэндзе, мы шукалі дзесяць найбольш перспектыўных тэндэнцый веб-дызайну і карыстацкага досведу 2017 года, якія можна выкарыстоўваць для паляпшэння канверсіі на любым сайце. Гэта больш кліентаў, кліентаў ці патэнцыйных кліентаў у вашай кішэні, што з'яўляецца выдатным спосабам патэлефанаваць у Новы год.\nВэб-дызайн і тэндэнцыі UX / UI\nДызайн, які рэагуе на ўзрост - розныя ўзроставыя групы будуць па-рознаму рэагаваць на розны змест, макет і эстэтычны выбар.\nшкілет Экраны - загрузка старонкі паэтапна, ад простага да складанага, каб кліенты маглі прадбачыць, які змест будзе далей.\nБоты для ўдзелу - Узаемадзейнічайце з карыстальнікамі для паляпшэння кліенцкага досведу і стварэння патэнцыялу, не праходзячы ботаў праз AI.\nМаркетынг пакупкі - прапаноўваючы апсэл, пакетныя прапановы і перакрыжаваныя продажу падчас афармлення замовы, каб атрымаць дадатковы прыбытак.\nАніміраваныя кнопкі з заклікам да дзеяння - выкарыстоўвайце простую і тонкую анімацыю, каб звярнуць увагу на свае кнопкі, каб павялічыць колькасць клікаў.\nВобразы герояў Cinemagraph - частка фота, частка відэа, кіназдымкі выкарыстоўваюцца недастаткова, але выклікаюць шмат цікавасці.\nобъяснителя Відэа-пераконвальнік - выкарыстоўвайце такіх людзей, як водгукі кліентаў і дэманстрацыі прадуктаў, каб пераадолець пярэчанні і закрыць продаж.\nВыхадныя накладкі на аснове значэння - выкарыстоўвайце прапановы выхаду, а не надакучлівыя накладкі, калі хтосьці збіраецца пакінуць ваш сайт.\nСмерць хатняй старонкі - дынамічныя мэтавыя старонкі для паводзін і аўдыторыі будуць лепш арыентавацца на розныя дэмаграфічныя характарыстыкі і паводзіны.\nПракрутка козыраў навігацыі - важнейшае, чым утрыманне зместу ў верхняй частцы некалькіх старонак, - гэта пераканаўчая гісторыя на адной старонцы.\nКлючавыя словы: 2016Тэндэнцыі дызайнуuiдызайн карыстацкага інтэрфейсукарыстальнікаўінтэрфейс карыстальнікаuxux дызайн


Вучні сярэдняй школы №1 г.Фаніпаля адправіліся ў зімні паход — DZR.BY\nВучні сярэдняй школы №1 г.Фаніпаля адправіліся ў зімні паход\nБытуе меркаванне, што ў паходы лепей адпраўляцца ў цёплыя веснавыя ці летнія дзянькі. Вучні сярэдняй школы №1 г.Фаніпаля вырашылі гэта аправергнуць і пайсці ў паход зімой. А чаму б і не? Ахвотнікаў да такога маленькага экстрыму знайшлося нямала.\nНаша падарожжа пачалося з чыгуначнага прыпынку «Фаніпаль”. Група дзевяцікласнікаў у складзе 18 чалавек сабралася на пероне, каб даехаць да станцыі “Негарэлае”. Аказваецца, даволі цікавае месца. Асабліва для тых вучняў, якія ні разу там не былі. І, канешне, без цікавых гісторый і гістарычных фактаў, расказаных Дзянісам Фёдаравічам Саевічам, настаўнікам гісторыі нашай школы, гэта экскурсія была б не такой пазнавальнай і цікавай.\nПотым шлях вёў нас да вёскі Гарадзішча. Вёска, магчыма, не надта вядомая ў Дзяржынскім раёне, але там сапраўды ёсць што паглядзець і ёсць што паказаць. Асабліва ўражвае добразычлівасць і спакой мясцовых жыхароў. Нас ветліва сустракалі ўсмешкамі, падтрымлівалі добрым словам. Дзе-нідзе можна было заўважыць буслінае гняздо на коміне хат, зрэдку чуўся брэх сабак, міма з шумам праязджалі рэдкія аўтамабілі. Жыццё тут ідзе сваім ходам, не азіраючыся на чалавека. А якая прыгажосць навокал! Хто бачыў гэтыя цудоўныя краявіды, будзе імкнуцца вярнуцца сюды зноў.\nДарога збягала ўніз, а потым падымалася на ўзгоркі, на адным з якіх мы ўбачылі чароўны і загадкавы невялічкі лес. Нягледзячы на шэры і змрочны дзень, ён вабіў сваёй чысцінёй і ўтульнасцю. Наведаўшы Батанічны сад і музей прыроды ў вёсцы Гарадзішча, мы дружным гуртам адправіліся ў лес, каб распаліць вогнішча, пагрэцца і крыху падмацавацца ежай і гарачай кавай. А што можа быць лепей? І хоць надвор’е зусім не радавала нас цеплынёй , але настрой быў сонечны і цудоўны!\nУвечары стомленыя, крыху азяблыя, але шчаслівыя дзевяцікласнікі вярнуліся дамоў, поўныя новых эмоцый, пачуццяў і назіранняў. Такія вандроўкі надоўга запамінаюцца і грэюць душу і сэрца дзяцей.\nАкрамя фізічнай загартоўкі, мы адпачылі душой, а гэта амаль самае галоўнае, чаго ў паўсядзённым жыцці нам часам так не хапае. І, безумоўна, дзякуй усім удзельнікам гэтай невялікай вандроўкі за добры настрой. Спадзяюся, што ў хуткім часе мы пакрочым па новых маршрутах, а пакуль застаеецца толькі перагортваць фотаздымкі, аднаўляючы кожны крок у памяці.\nМарына Каваленка., кл.кіраўнік 9 “Б” класа\nАнастасія Чуеўская, вучаніца 9 “Б” класа сярэдняй школы №1 г.Фаніпаля\nPrevМузей приглашает принять участие в развлекательно-познавательной программе «Баба Яга в гостях у Гарри Поттера»\nNextСтали известны итоги первого этапа спартакиады работников образования района


Зроблены "важны і вітальны крок" на шляху да больш моцнай і эфектыўнай абароны дадзеных у Еўропе - EU Reporter\nЕўрапейскі інспектар па ахове дадзеных (EDPS) вітаў вынікі галасавання па 21 кастрычніка Еўрапейскага парламенцкага камітэта па пытаннях грамадзянскіх свабод, юстыцыі і ўнутраных спраў (Либе) пакета рэформаў абароны дадзеных шляхам.\nПітэр Хустынкс, EDPS, кажа: "Галасаванне ў Камітэце LIBE з'яўляецца важным крокам на шляху да больш моцнай і эфектыўнай абароны дадзеных у Еўропе. Мы вітаем Еўрапейскі парламент за тое, што ён сутыкнуўся з адказнасцю ў гэтым важным, але складаным заканадаўчым акце. Мы добра ўсведамляючы рознагалоссі адносна гэтага і тэкст, за які ў канчатковым рахунку прагаласаваў камітэт LIBE, абавязкова павінен быў стаць кампрамісам. Тым не менш, вынік з'яўляецца станоўчым крокам для далейшага прагрэсу. Вельмі важна, каб Еўрапейская Саюз дзейнічае хутка, каб да выбараў у Еўрапарламент было дасягнута палітычнае пагадненне. Цяпер мы разлічваем на Савет падтрымліваць імпульс з аднолькавай сілай і мэтай ".\nБягучая мэта складаецца ў тым, каб прыняць пакет да выбараў у Еўрапейскі парламент вясной 2014 і EDPS настойліва заклікае заканадаўцаў прыняць пакет як мага хутчэй, як новы парламент можа азначаць, што разгляд прапаноў прыйдзецца пачаць нанова.\nВажнасць гэтых прапаноў становіцца ўсё больш відавочным для фізічных асоб па ўсёй Еўропе пасьля выступу Сноуден. Зараз больш чым калі-небудзь, то ясна, што мы сутыкаемся з экзістэнцыяльным выклікам для нашых асноўных правоў і свабодаў. Людзі павінны мець магчымасць спадзявацца на аўтарытэты і ўрада і пасля іх прыняцця, гэтыя прапановы будуць прадастаўляць грамадзянам больш ажыццяўляльныя права на недатыкальнасць прыватнага жыцця і абароны дадзеных: грамадзяне павінны чакаць, каб даць выразную інфармацыю аб тым, як іх персанальная інфармацыя будзе выкарыстоўвацца кампаніямі. Яны таксама будуць мець права прасіць кампаніі, каб сцерці свае дадзеныя, калі такі запыт аб канфліктах са свабодай слова і прэсы.\nДля прамысловасці падыход "аднаго акна" - шляхам прызначэння вядучага органа па кантролі за іх дзейнасцю ва ўсіх дзяржавах-членах - дапаможа забяспечыць паслядоўнасць і паскорыць працэс у выпадках скаргаў.\nКанфідэнцыяльнасць і абарона дадзеных з'яўляюцца асноўнымі правамі ў ЕС. У адпаведнасці з Законам аб абароне дадзеных Рэгламент (ЕС) No 45/2001, адзін з абавязкаў EDPS - кансультаванне Еўрапейскай камісіі, Еўрапейскага парламента і Савета па прапановах па новым заканадаўстве і шырокаму колу іншых пытанняў, якія ўплываюць на абарону дадзеных. Акрамя таго, установы і органы ЕС, якія апрацоўваюць персанальныя дадзеныя, якія прадстаўляюць асаблівыя рызыкі для правоў і свабод людзей ("суб'екты дадзеных"), падлягаюць папярэдняй праверцы з боку АЭПС. Калі, на думку ЭНОЗД, апрацоўка, пра якую паведамляецца, можа прадугледжваць парушэнне любога палажэння Палажэння, ён уносіць прапановы, каб пазбегнуць такога парушэння.\nПакет рэформаў ЕС аб абароне дадзеных: ад 25 студзеня 2012 года Еўрапейская камісія прыняла свой пакет рэформаў, які складаецца з двух заканадаўчых прапаноў: агульнае палажэнне аб абароне дадзеных (непасрэдна дастасавальным ва ўсіх дзяржавах-сябрах) і канкрэтнай дырэктывы (Транспанаванне ў нацыянальнае заканадаўства) па абароне дадзеных у сферы паліцыі і правасуддзя. У дадатак да яго меркаванне ад 7 сакавіка 2012 распрацоўвае сваю пазіцыю па абодвух прапановах, у СІЗА паслаў далей каментары на 15 сакавіка 2013. Абодва прапановы былі падрабязна разгледжаны ў Еўрапейскім парламенце і Савет будзе. Мы працягвалі мець пастаянны кантакт з адпаведнымі службамі трох асноўных інстытутаў на працягу ўсяго гэтага працэсу, альбо вынікаючы нашы каментары або меркаванні ў Еўрапейскай камісіі ці ў дыскусіях і перамовах у Еўрапейскім парламенце і Савеце.\nАсабістая інфармацыя або дадзеныя: любая інфармацыя, якая адносіцца да ідэнтыфікаваных або ідэнтыфікуюцца натуральнай (жывы) чалавека. Прыклады ўключаюць у сябе імёны, даты нараджэння, фатаграфіі, адрасы электроннай пошты і нумары тэлефонаў. Іншыя дэталі, такія як дадзеных аб стане здароўя, дадзеныя, якія выкарыстоўваюцца для мэт ацэнкі і трафіку дадзеных па выкарыстанні тэлефоне, электроннай пошце або праз Інтэрнэт таксама лічацца асабістыя дадзеныя.\nАбарона: права чалавека пакінуць у спакоі і ў кантролі інфармацыі аб яго ці сябе. Права на недатыкальнасць прыватнага жыцця або прыватнага жыцця замацавана ва Усеагульнай дэкларацыі правоў чалавека (артыкул 12), Еўрапейскай канвенцыі аб абароне правоў чалавека (артыкул 8) і Еўрапейскай Хартыі асноўных правоў (артыкул 7). Хартыя таксама змяшчае відавочнае права на абарону персанальных дадзеных (артыкул 8).\nДля атрымання дадатковай інфармацыі аб рэформе ЕС аб абароне дадзеных, Клікніце тут.\nПадобныя тэмы:абарона дадзеныхпакет рэформаў абароны дадзеныхEDPSЭдвард СноуденаЕўрапейскі інспектар па ахове дадзеныхПітэр Hustinx\nЗША кажа #Trump замова не будзе падрываць перадачы дадзеных здзелак з ЕС


2017.12.01 — Беларускія татары памятаюць Вітаўта / Радыё Свабода (svaboda.org) - Матэрыял з прэсы - ЭТНАЎСЁ - медыятэка па этнаграфіі Беларусі. Уся беларуская этнаграфія на адным сайце!\n2017.12.01 — Беларускія татары памятаюць Вітаўта / Радыё Свабода (svaboda.org)\nБеларускія татары памятаюць Вітаўта\nНа намаз татары прыходзяць з кошыкамі. У іх нясуць слодычы, якімі яны абменьваюцца пасьля малітваў, і цёплыя шкарпэткі, каб не замерзнуць у халодным мячэце\nАйша Мустафаўна Шабановіч, 82 гады\nХамаіл — пісаныя ад рукі малітвы. Айша Мустафаўна заўжды носіць хамаіл ад самага дзяцінства\nЮсюф Радзецкі (зьлева) паходзіць зь Літвы. Ён пераехаў у Іўе яшчэ за савецкім часам, калі ажаніўся зь мясцовай татаркай\nДарога да мячэту\nМячэт адрамантавалі ў 2014 годзе. Раней ён быў зялёнага колеру\nУ мячэце няма ацяпленьня. Узімку людзі прыносяць з сабой ваўняныя шкарпэткі на намаз\nІван Шабановіч, старшыня татарскай грамады ў Іўі\nТакія парнікі тут маюць амаль усе жыхары Мураўшчызны\nСулейман Мустафавіч Шабановіч\nПомнік чатыром канфэсіям у цэнтры Іўя\nТак выглядае мусульманскую «покуць». Замест іконы татары вешаюць цытаты з Карану\nМусульманскія могілкі ўсё больш нагадваюць хрысьціянскія\nТыповая забудова Мураўшчызны\nГэта кэшаваныя старонка. Апошняя сінхранізацыя з базай - 14.05.2020 07:47:55


Прымушаюць падпісвацца за вылучэнне кандыдата? Запоўні форму! - Віцебская вясна\nСтворана 02 Чэрвень 2020\n"Праваабаронцы за свабодныя выбары" збіраюць інфармацыю пра выкарыстанне адміністрацыйнага рэсурсу вылучэнцамі ў кандыдаты на прэзідэнцкіх выбарах-2020. Калі вас прымушаюць падпісацца за вылучэнне кандыдата па месту працы ці вучобе або адбываецца ціск іншымі спосабамі — запаўняй ФОРМУ. Ваша інфармацыя наблізіць наступ сумленных і свабодных выбараў.\nКрыніца: Прымушаюць падпісвацца за вылучэнне кандыдата? Запоўні форму!