Pawet: № 02 (1257)\nУ гэтым квартале колькасць падпісчыкаў рэзка ўпала, пра што папярэджвалася на мінулым паседжанні Рады. На заклік Рады да рэгіянальных арганізацый папрацаваць на падпіску адрэагавалі Баранавічы, Докшыцы, Наваполацк, Орша, Салігорск, Слонім, Асіповічы, Гарадзенскі раён. Назіраецца рост падпіскі на 1-2 асобнікі ў некалькіх іншых раёнах. Павялічылася падпіска ў Менску, але ў цэлым праблема застаецца.\nБаранавічы р.в. 13 22\nГанцавічы р.в. 19 -\nУсяго: 77 61\nГлыбокае р.в. 19 9\nГарадок р.в. 5 5\nДокшыцы р.в. 1 6\nНаваполацк гор. 16 20\nОрша гор. 4 11\nПолацк гор. 15 3\nУсяго: 122 119\nБарысаў гор. 9 7\nВаложын гор. 7 9\nДзяржынск р.в. 9 10\nКрупкі р.в. 5 3\nМенск гор. 242 250\nМенск РВПС 8 9\nМаладзечна гор. 11 10\nНясвіж р.в. 21 4\nСалігорск гор. 6 20\nСт. Дарогі р.в. 2 -\nСтоўбцы р.в. 24 4\nУсяго: 376 358\nГомель гор. 25 24\nГомель РВПС - 1\nДобруш р.в. 22 -\nЕльск р.в. 2 -\nМазыр гор. 3 1\nУсяго: 92 55\nВоранава р.в. 20 4\nГародня РВПС 11 15\nІўе р.в. 15 3\nНаваградак гор. 4 2\nАшмяны р.в. 2 4\nСлонім гор. 6 14\nЛіда 45 14\nУсяго: 187 135\nБыхаў р.в. 3 -\nМагілёў гор. 61 28\nУсяго 100 57\nУсяго на краіне: 954 785\n100 гадоў з дня нараджэння Уладзіслава Чарняўскага\nУладзіслаў ЧАРНЯЎСКІ (14.01.1916; засц. Амружын, цяпер Ашмянскі раён, Гарадзенская вобласць - 22.12.2001, Менск) - беларускі каталіцкі святар. Перакладчык Бібліі і Катэхэзіса на беларускую мову.\nПаходзіць з сялянскай сям'і, скончыў 4 класы Вішнеўскай школы, вучыўся ў Крэўскай гімназіі. У 1931-1933 навучаўся ў настаўніцкай гімназіі ў Барунах Ашмянскага павета.\nУ 1934 пад уплывам свайго дзядзькі кс. Францішка Чарняўскага паступіў у гімназію ў Друі пры кляштары марыянаў. У 1938 г. скончыў гімназію ў Друі і паступіў у навіцыят (паслушніцтва) Кангрэгацыі айцоў марыянаў. У сувязі з высяленнем улетку польскай паліцыяй 6 айцоў марыянаў з кляштара ў Друі правёў год навіцыяту ў мястэчку Скужэц (Сядлецкі павет, Люблінскае ваяводства, Польшча ). Затым паступіў у Семінарыю святога Восіпа ў Вільні, якую скончыў у 1945 годзе.\nУ кастрычніку 1944 г. атрымаў пасвячэнне на капланства ад летувіскага біскупа Мечыслава Райніса. Першую імшу адправіў у Крэве на беларускай мове. Пасля вярнуўся ў Вільню і пэўны час працаваў у касцёле Св. Ігната. Пасля арышту кс. Адама Станкевіча разглядаўся як кандыдат на ягонае месца, але прызначэнне не адбылося. Пазней служыў у парафіях на ўсходзе Летувіскай ССР (Укмэрге, Варэна, Эйшышкі і інш.). Затым перавёўся ў касцёл Святой Тройцы ў вёсцы Войстам (Смаргонскі р-н). У кастрычніку 1953 г. стаў пробашчам касцёла Панны Марыі ў в. Вішнеў (Валожынскі раён, Менская вобласць), дзе паслядоўна да канца 1980-ых гг. карыстаўся ў пастырстве беларускай мовай.\nПраводзіў беларускамоўныя імшы нават да ІІ Ватыканскага Сабору (1962-1965) які дазволіў карыстацца нацыянальнымі мовамі. Рымскі папа рабіў захады перад савецкай амбасадай у Рыме пра прызначэнне Чарняўскага біскупам у Беларусі, але складаныя адносіны паміж касцельным польскім кіраўніцтвам, афіцыйнай Масквой і Ватыканам не дазволілі гэтаму ажыццявіцца.\nНа беларускамоўныя службы ў Вішнева, і проста па маральную падтрымку прыязджалі шматлікія беларускія грамадска-палітычныя дзеячы. Камітэтам Ушанавання ганараваны ордэнам "Гонар Айчыны" (25 сакавіка 1997) і адпаведным дыпломам. Занесены ў Кнігу гонару "Рупліўцы твае, Беларусь".\nУладзімір Георгіевіч МУЛЯВІН (12 студзеня 1941, Свярдлоўск - 26 студзеня 2003, Масква, Пахаваны на Усходніх могілках, Менск) - беларускі артыст, кампазітар, народны артыст Беларусі (1979), Заслужаны дзеяч культуры Польшчы (1980), народны артыст СССР (1990), заснавальнік і мастацкі кіраўнік беларускага вакальна-інструментальнага ансамбля "Песняры".\nНарадзіўся 12 студзеня 1941 года ў Свярдлоўску. Маці - Акуліна Сяргееўна. Бацька - рабочы завода "Уралмаш", сям'ю пакінуў, калі Уладзіміру было 3 гады.\nУ дзіцячым узросце Валодзя пачаў захапляцца музыкай і ў 12 гадоў пачаў граць на гітары.\nУ 1956 годзе - пасля школы паступіў у Свярдлоўскае музычнае вучылішча, на аддзяленне струнных інструментаў. Быў выключаны з вучылішча за захапленне джазам, хутка быў прыняты назад, але кінуў па ўласным жаданні. У 1959 годзе ажаніўся з Лідзіяй Крамальскай. У 1961 годзе ў іх нарадзілася дачка Марына, а ў 1975 годзе - сын Уладзімір (памёр у 2006 годзе), у 1975 годзе шлюб з Л. Кармальскай быў скасаваны. У 1958-1963 гадах працаваў музыкам у розных абласных філармоніях. У 1963 годзе быў запрошаны на працу ў Беларускую дзяржаўную філармонію. У 1965-1967 гадах служыў у Савецкім войску ў каля Менска. Стварыў у вайсковай частцы вакальны квартэт, прымаў удзел у арганізацыі ансамбля Беларускай вайсковай акругі.\nПасля сканчэння службы ў войску вярнуўся ў Беларускую дзяржаўную філармонію, пры якой у 1968 годзе быў створаны вакальна-інструментальны ансамбль "Лявоны". У 1970 годзе ансамбль, мастацкім кіраўніком якога быў Уладзімір Мулявін, змяніў назву на "Песняры".\nУ 1976 з ансамблем гастраляваў у ЗША разам з "Нью Крысці Менестрэлс".\nДругі раз ажаніўся з Святланай Канстанцінаўнай Слізскай. У 1976 годзе ў іх нарадзілася дачка Вольга.\nУ 1981 годзе развёўся са С. Слізскай і ажаніўся з актрысай Святланай Пенкінай. У 1982 годзе ў іх нарадзіўся сын Валерый.\n14 траўня 2002 года Уладзімір Мулявін патрапіў у аўтакатастрофу. Праз 8 месяцаў памёр у Маскве ў шпіталі імя Бурдэнкі.\nТворчасць Уладзіміра Мулявіна - наш нацыянальны здабытак. Гэта адзін з тых складнікаў, на якіх будуюцца нашы нацыянальная свядомасць, патрыятызм, грамадзянскасць. Беларус не па крыві, ён быў ім па сваёй душы, светапоглядзе, па сваім сэрцы, па сваім гонары. Усё створанае Уладзімірам Мулявіным абуджае і выхоўвае гонар за нашу краіну, за прыналежнасць да беларускага народа.\nЗ дзённікавых запісаў Уладзіміра Мулявіна: "Пясняр, па маім разуменні, - гэта не толькі ўласна прафесіяналізм. Гэта - лад жыцця, паводзін, думак, мыслення. Я ўсё сваё свядомае жыццё вывучаю Купалу, Багдановіча, Коласа, якія з'яўляюцца для мяне прыкладам. Напісаў на іх вершы шэсць праграм і шчаслівы, што не толькі дакрануўся да гэтай паэзіі, але і многа даведаўся пра гэтых людзей" .\nПаводле слоў удавы Уладзіміра Мулявіна, актрысы Святланы Пенкінай, ён быў у захапленні ад беларускай мовы, а калі пыталіся, чаму ён на ёй не размаўляе, адказваў: "Яна настолькі цудоўная, што я магу на ёй толькі спяваць" .\nЛаўрэат Усесаюзнага конкурсу артыстаў эстрады (1970); Лаўрэат фестывалю песні "Залаты леў" (Лейпцыг, 1973); Лаўрэат 2-га фестывалю палітычнай песні (Хельсінкі, 1978); Галоўны прыз фірмы "Мелодыя" "Залаты дыск" (1982); Медаль Францыска Скарыны (1994); Ордэн Францыска Скарыны (2001).\n21 студзеня 2001 года ў Маскве на Алеі зорак закладзена зорка ў гонар Уладзіміра Мулявіна і ансамбля "Песняры".\nЮбілейныя і памятныя даты 2016 года\n1 студзеня - 80 гадоў з дня нараджэння Анатоля Кудраўца (1936-2014), беларускага празаіка, публіцыста, перакладчыка.\n1 студзеня - 60 гадоў таму (1956 г.) пачаў перадачы Менскі тэлецэнтр.\n2 студзеня - 75 гадоў з дня нараджэння Паўла Савоські , беларускага пісьменніка.\n2 студзеня - 75 гадоў з дня нараджэння Міхася Зарэмбы (1941-2002), беларускага празаіка.\n2 студзеня - 60 гадоў з дня нараджэння Уладзіміра Кароткага , беларускага літаратуразнаўца, кандыдата філалагічных навук, дацэнта.\n3 студзеня - 70 гадоў з дня нараджэння Тадэвуша Кандрусевіча , беларускага рэлігійнага дзеяча, кіраўніка каталіцкай царквы ў Беларусі, арцыбіскупа, доктара тэалогіі.\n7 студзеня - 25 гадоў таму (1991 г.) Пастановай урада БССР 7 студзеня і 25 снежня аб'яўлены нерабочымі днямі для святкавання Калядаў.\n8 студзеня - 80 гадоў з дня нараджэння Генадзя Каханоўскага (1936-1994), беларускага гісторыка, краязнаўца, фалькларыста, літаратуразнаўца.\n9 студзеня - 75 гадоў з дня нараджэння Валянціны Ададуравай , беларускай паэткі.\n12 студзеня - 75 гадоў з дня нараджэння Народнага артыста СССР і Беларусі, заснавальніка ансамбля "Песняры" Уладзіміра Мулявіна .\n14 студзеня - 100 гадоў з дня нараджэння Уладзіслава Чарняўскага , беларускага ка-таліцкага духоўніка, перакладчыка.\n15 студзеня - 80 гадоў з дня нараджэння (1936-2011) Янкі Сіпакова , беларускага паэта, празаіка, перакладчыка, заслужанага дзеяча культуры Беларусі.\n16 студзеня - 190 гадоў з дня нараджэння Рамуальда Траўгута , аднаго з кіраўнікоў паўстання 1863-64 гг.\n20 студзеня - 130 гадоў з дня нараджэння Фабіяна Акінчыца (1886-07.03.1943), палітычнага дзеяча.\n22 студзеня - 110 гадоў з дня нараджэння Андрэя Александровіча (1906-1963), беларускага паэта.\n25 студзеня - 70 гадоў таму назад у Гародні было створана абласное аддзяленне Саюза савецкіх пісьменнікаў БССР.\n27 студзеня - 200 гадоў з дня нараджэння Апалінарыя Красоўскага , беларускага архітэктара, педагога, прафесара.\n30 студзен я - 95 гадоў з дня нараджэння Івана Шамякіна , беларускага пісьменніка, народнага пісьменніка Беларусі.\nСтудзень. 75 гадоў таму (1941 г.) на тэрыторыі Беларусі адкрыты залежы каменнай і калійных солей.\n1 лютага - 605 гадоў таму (1411 г.) у г. Торунь падпісаны Торуньскі мірны дагавор паміж Каралеўствам Польскім і ВКЛ, з аднаго боку, і Тэўтонскім ордэнам - з другога. Завяршылася Вялікая вайна (1409-1411 гг.).\n3 лютага - 270 гадоў з дня нараджэння Тадэвуша Касцюшкі.\n7 лютага - 470 гадоў з дня нараджэння Фёдара Еўлашоўскага , беларускага грамадска-культурнага дзеяча, пісьменніка.\n7 лютага - 125 гадоў з дня нараджэння Марыі Міцкевіч (Каменскай ), беларускага педагога, жонкі Якуба Коласа.\n8 лютага - 130 гадоў з дня нараджэння Васіля Дружчыца , беларускага гісторыка, педагога, прафесара. Загінуў у 1937 г.\n10 лютага - 270 гадоў з дня нараджэння Казіміра Кагнавіцкага , беларускага гісторыка, педагога, доктара філасофіі.\n13 лютага - 210 гадоў з дня нараджэння Юліяна Корсака (1806-1885), паэта і перакладчыка.\n14 лютага - 110 гадоў з дня нараджэння Мікалая Улашчыка (1906-1986), беларускага гісторыка, археографа, археолага, этнографа, краязнаўца, літаратара.\n14 лютага - 60 гадоў з дня нараджэння Уладзіміра Ягоўдзіка , беларускага пісьменіка.\n19 лютага - 100 гадоў з дня нараджэння Генрыка Барановіча , беларускага грамадскага дзеяча на эміграцыі.\n21 лютага - МІЖНАРОДНЫ ДЗЕНЬ РОДНАЙ МОВЫ .\n29 лютага - 60 гадоў з дня нараджэння Ніны Памецькі , беларускага мовазнаўца, кандыдата філалагічных навук, дацэнта.\n1 сакавіка - 80 гадоў з дня нараджэння Лідзіі Савік , беларускага літаратуразнаўца і крытыка.\n4 сакавіка - 120 гадоў з дня нараджэння Кандрата Крапівы (Кандрат Кандратавіч Атраховіч, 1896 - 07.01. 1991), народнага пісьменніка Беларусі, драматурга.\n9 сакавіка - 200 гадоў з дня нараджэння Аляксандра Пагоскага (1816-1874), педагога, пісьменніка, выдаўца.\n10 сакавіка - 90 гадоў з дня нараджэння Васіля Супруна , беларускага паэта.\n11 сакавіка - 615 га-доў таму (1401 г.) падпісана Віленска-Радамская унія - дзяржаўны і палітычны саюз ВКЛ і Каралеўства Польскага, накіраваны на барацьбу з нямецкай агрэсіяй.\n11 сакавіка - 450 гадоў таму (1566 г.) зацверджаны 2-гі Статут ВКЛ.\n12 сакавіка - 30 гадоў з дня адкрыцця ў Гародні гістарычна-культурнага клуба "Паходня".\n14 сакавіка - 70 гадоў з дня нараджэння Аляксандра Кавалені , акадэміка-сакратара НАН Беларусі, доктара гістарычных навук.\n17 сакавіка - 270 гадоў з дня нараджэння Яна Давіда Голанда (1746-1827), кампазітара, прыдворнага капельмайстра ў Радзівілаўскім тэатры ў Нясвіжы, аўтара беларускай аперэты "Агатка".\n17 сакавіка - 120 гадоў з дня нараджэння Ізі Харыка (1896-1937), яўрэйска-беларускага паэта.\n18 сакавіка - 95 гадоў таму (1921 г.) быў падпісаны Рыжскі мірны дагавор паміж РСФСР і УССР з аднаго боку і Польшчай з другога (без удзелу Беларусі), у адпаведнасці з якім Заходняя Беларусь і Заходняя Украіна адышлі да Польшчы.\n20 сакавіка - 120 гадоў з дня нараджэння Майсея Кульбака , яўрэйскага пісьменніка, культурнага дзеяча Беларусі. Загінуў у 1937 г.\n30 сакавіка - 85 гадоў з дня нараджэння Аляксея Пяткевіча , беларускага літаратуразнаўца, культуролага, кандыдата філалагічных навук, старшыні Гарадзенскай гарадской арганізацыі ТБМ.\n30 сакавіка - 60 гадоў з дня нараджэння Крысціны Лялько , беларускай пісьменніца, перакладчыцы і журналісткі.\n2 красавіка - 25 гадоў з дня ўрачыстага адкрыцця ў Гарадзенскім універсітэце імя Я. Купалы факультэта беларускай філалогіі і культуры.\n3 красавіка - 70 гадоў з дня нараджэння Рычарда Смольскага , беларускага тэатразнаўца, доктара мастацтвазнаўства, прафесара.\n5 красавіка - 80 гадоў з дня нараджэння Рамана Тармолы , беларускага паэта.\n6 красавіка - 70 гадоў з дня нараджэння Валянціны Коўтун , беларускай пісьменніцы.\n7 красавіка - 80 гадоў таму назад у БССР уведзена ўсеагульнае пачатковае навучанне для дзяцей ва ўзросце з 8 да 11 гадоў.\n12 красавіка - 475 гадоў з дня нараджэння Іпація (1541-1613), пісьменніка-палеміста, дзяржаўнага, палітычнага і царкоўнага дзеяча ВКЛ.\n12 красавіка - 55 гадоў таму назад першы ў свеце арбітальны касмічны палёт вакол Зямлі здзейсніў лётчык-касманаўт Юрый Гагарын з беларускай Смаленшчыны.\n14 красавіка - 75 гадоў з дня нараджэння Полі Раксы , польскай артысткі тэатра і кіно. З Ліды.\n15 красавіка - 75 гадоў з дня нараджэння Вячаслава Дашкевіча , беларускага пісьменніка, журналіста.\n16 красавіка - 60 гадоў з дня нараджэння Пятра Маляўкі , беларускага літаратуразнаўца, кандыдата філалагічных навук, дацэнта Гарадзенскага ўніверсітэта імя Я. Купалы.\n17 красавіка - 125 гадоў з дня нараджэння Язэпа Варонкі , беларускага грамадскага і палітычнага дзеяча.\n20 красавіка - 350 гадоў з дня нараджэння Крыштафа Завішы (1666-1721), пісьменніка-мемуарыста, перакладчыка, дзяржаўнага дзеяча.\n23 красавіка - 130 га-доў з дня нараджэння пісьменніка Змітрака Бядулі (сапр. Плаўнік Самуіл Яўхімавіч, 1886 - 3.11.1941).\n24 красавіка - 80 гадоў з дня нараджэння Веры Рыч (1936-2009), англійскай паэтэсы, перакладчыцы твораў беларускіх аўтараў.\n28 красавіка - 60 гадоў з дня нараджэння Антаніны Хатэнкі , беларускай пісьменніцы.\n29 красавіка - 95 гадоў з дня нараджэння Міколы Ермаловіча , беларускага гісторыка.\n29 красавіка - 60 гадоў з дня нараджэння Вольгі Зялёнкі , беларускага мовазнаўца, кандыдата філалагічных навук, дацэнта.\n30 красавіка - 70 гадоў з дня нараджэння Вольгі Ляшчынскай , беларускага мовазнаўца, доктара філалагічных навук, прафесара\n30 красавіка - 60 гадоў з дня нараджэння Ірыны Баг-дановіч , беларускай паэткі, літаратуразнаўца, кандыдата філалагічных навук.\n5 траўня - 60 гадоў з дня нараджэння Ігара Трусава , беларускага гісторыка, культуролага, краязнаўца.\n6 траўня - 170 гадоў з дня нараджэння Генрыка Сянкевіча , польскага пісьменніка.\n7 траўня - 255 гадоў з дня нараджэння Станіслава Юндзіла , беларускага вучонага ў галіне батанікі, доктара філасофіі.\n8 траўня - 75 гадоў з дня нараджэння Лідзіі Лук'янавай , беларускага гісторыка, кандыдата гістарычных навук, прафесара Гарадзенскага медуніверсітэта.\n9 траўня - 75 гадоў з дня нараджэння Маі Цыбульскай , польскай паэткі, літаратуразнаўца, доктара філалогіі. З Ліды.\n10 траўня - 60 гадоў з дня нараджэння Вольгі Хамяковай , беларускага літаратуразнаўца, кандыдата філалагічных навук, дацэнта.\n15 траўня - 100 гадоў з дня нараджэння Ніны Тарас , беларускай паэткі.\n16 траўня - 30 гадоў з дня адкрыцця ў Гародні музея Максіма Багдановіча.\n19 траўня - 80 гадоў з дня нараджэння Міхаіла Піліпенкі , доктара гістарычных навук, этнографа.\n20 траўня - 75 гадоў з дня нараджэння Мікалая Петрыкевіча , беларускага мовазнаўца, кандыдата філалагічных навук, дацэнта. Памёр у 1988 г.\n28 траўня - 180 гадоў з дня нараджэння Яна Карловіча , беларускага этнографа, лінгвіста, музыказнаўцы.\n29 траўня - 140 гадоў таму (1876 г.) у мястэчку Мар'іна Горка заснавана сельскагаспадарчая школа (цяпер сельскагаспадарчы каледж).\n29 траўня - 70 гадоў таму назад у Менску пачалося будаўніцтва трактарнага завода.\n1 чэрвеня - 70 гадоў з дня нараджэння пісьменніка Генрыха Далідовіча (1946 г.).\n3 чэрвеня - 230 гадоў з дня нараджэння Канстанціна Тызенгаўза , беларускага вучонага ў галіне арніталогіі.\n4 чэрвеня - 100 гадоў з дня нараджэння Уладзіміра Сіўко , беларускага паэта. Памёр у 2003 г.\n5 чэрвеня - 170 гадоў з дня нараджэння Антона Будзіловіча , рускага мовазнаўца-славіста, доктара філалагічных навук, прафесара, члена-карэспандэнта Расійскай Акадэміі навук.\n6 чэрвеня - 175 гадоў з дня нараджэння Элізы Ажэшкі (1841-1910), беларускай польскамоўнай пісьменніцы, перакладчыцы, педагога.\n8 чэрвеня - 55 гадоў Вінцуку Вячорку , грамадска-палітычнаму дзеячу, беларускаму мовазнаўцу.\n15 чэрвеня - 120 гадоў з дня нараджэння Паўла Каравайчыка , беларускага грамадска-культурнага дзеяча, пісьменніка. Загінуў у 1937 г.\n18 чэрвеня - 210 гадоў з дня нараджэння рэвалюцыянера-ўтапіста Міхала Валовіча .\n21 чэрвеня - 275 гадоў з дня нараджэння Жана Жалібера , вучонага прыродазнаўца, кіраўніка Гарадзенскай медыцынскай акадэміі.\n22 чэрвеня - 75 гадоў таму (1941 г.) пачалася Вялікая Айчынная вайна.\n29 чэрвеня - 120 гадоў з дня нараджэння Уладзіслава Казлоўскага (1896-1943), беларускага паэта, публіцыста, перакладчыка, выдаўца, грамадскага дзеяча.\n2 ліпеня - 230 гадоў з дня нараджэння Івана Лабойкі (1786-1861), гісторыка, літаратуразнаўца, лінгвіста.\n5 ліпеня - 90 гадоў з дня нараджэння Міхаіла Лазарука , педагога, літаратуразнаўцы.\n7 ліпеня - 220 гадоў з дня нараджэння Яна Чачота , беларускага паэта, фалькларыста.\n9 ліпеня - 70 гадоў з дня нараджэння Уладзіміра Някляева , беларускага палітыка, пісьменніка.\n12 ліпеня - 75 гадоў з дня нараджэння Алега Слукі , доктара гістарычных навук, прафесара Інстытута журналістыкі БДУ.\n13 ліпеня - 150 гадоў з дня нараджэння Напалеона Чарноцкага , беларускага публіцыста, перакладчыка, лекара. Памёр у 1937 г.\n14 ліпеня - 200 гадоў з дня нараджэння Гераніма Марцінкевіча (1816-1864), беларускага і польскага паэта, празаіка, драматурга.\n15 ліпеня - 140 гадоў з дня нараджэння Алаізы Пашкевіч (Цёткі) , беларускай пісьменніцы, грамадскай і культурнай дзяячкі.\n16 ліпеня - 160 гадоў з дня нараджэння Адама Мак-рэцкага , беларускага і польскага вайскоўца, генерала.\n20 ліпеня - 160 гадоў з дня нараджэння Часлава Пяткевіча (1856-1936), беларускага і польскага этнографа, фалькларыста.\n22 ліпеня - 80 гадоў з дня нараджэння Валянціны Гаявой , народнай артысткі Беларусі, мастацкага кіраўніка і галоўнага балетмайстра харэаграфічнага ансамбля "Харошкі".\n22 ліпеня - 80 гадоў з дня нараджэння Вячаслава Чамярыцкага , беларускага літаратуразнаўца, кандыдата філалагічных навук.\n24 ліпеня - 255 гадоў з дня нараджэння Якуба Ясінскага , аднаго з кіраўнікоў паўстання 1794 года.\n24 ліпеня - 120 гадоў з дня нараджэння Аляксандра Орсы , беларускага педагога, доктара прыродазнаўства. Памёр у 1959 г.\n27 ліпеня - ДЗЕНЬ ПРЫНЯЦЦЯ ДЭКЛАРАЦЫІ АБ ДЗЯРЖАЎНЫМ СУВЕРЭНІТЭЦЕ БЕЛАРУСІ.\n3 жніўня - 50 гадоў з дня нараджэння Ганны Скаржынскай-Савіцкай , беларускай дзіцячай пісьменніцы.\n4 жніўня - 340 гадоў з дня нараджэння Дамініка Рудніцкага , беларускага і польскага пісьменніка.\n5 жніўня - 655 гадоў з дня нараджэння вялікага князя літоўскага Аляксандра (1461- 19.08. 1506).\n5 жніўня - 510 гадоў таму (1506 г.) адбылася Клецкая бітва, у якой войскі ВКЛ перамаглі крымскіх татараў.\n5 жніўня - 130 гадоў з дня нараджэння ў м. Дакудава Лідскага павета Браніслава Яманта , мастака, прафесара Віленскага ўніверсітэта імя Стэфана Баторыя, дэкана мастацкага факультэта і прафесара Торуньскага ўніверсітэта.\n6 жніўня - 70 гадоў з дня нараджэння Ніны Кануннікавай , беларускага біёлага, доктара біялагічных навук, прафесара Гарадзенскага ўніверсітэта імя Я. Купалы.\n9 жніўня - 90 гадоў з дня нараджэння Янкі Запрудніка , беларускага грамадска-палітычнага дзеяча на эмігра-цыі, гісторыка.\n11 жніўня - 160 гадоў з дня нараджэння У ладзіміра Дабравольскага (1856-07.05. 1920) этнографа, фалькларыста, лексікографа.\n12 жніўня - 125 гадоў з дня нараджэння Мікалая Чарвякоўскага , беларускага краязнаўца, бібліяфіла.\n18 жніўня - 125 гадоў з дня нараджэння Макара Краўцова , беларускага пісьменніка, грамадска-палітычнага дзеяча. Загінуў у 1939 г.\n18 жніўня - 80 гадоў з дня нараджэння Ніны Гаўрош , беларускага мовазнаўца, кандыдата філалагічных навук, прафесара.\n22 жніўня - 125 гадоў таму (1891 г.) у Віцебскў заснавана аб'яднанне сясцёр міласэрнасці Таварыства Чырвонага Крыжа - адно з першых у Беларусі.\n23 жніўня - 220 гадоў з дня нараджэння Францішка Міцкевіча , удзельніка паўстання супраць Расіі ў 1830-31 гг.\n25 жніўня - 25 гадоў таму (1991 г.) Вярхоўны Савет Беларускай ССР надаў статус Канстытуцыйнага закона Дэкларацыі Вярхоўнага Савета Беларускай ССР аб суверэнітэце Беларускай ССР. Беларусь стала незалежнай дзяржавай.\n27 жніўня - 110 гадоў з дня нараджэння Сяргея Новіка-Пеюна.\n28 жніўня - 80 гадоў з дня нараджэння паэта Генадзя Бураўкіна .\n30 жніўня - 80 гадоў з дня нараджэння Святланы Мусіенкі , беларускага літаратуразнаўца, доктара філалагічных навук, прафесара.\n4 верасня - 80 гадоў з дня нараджэння Сакрата Яновіча , беларускага пісьменніка ў Польшчы.\n6 верасня - 70 гадоў з дня нараджэння Вячаслава Селяменева , кандыдата гістарычных навук, дырэктара Нацыянальнага архіва Рэспублікі Беларусь.\n8 верасня - 80 гадоў з дня нараджэння Сяргея Габрусевіча , беларускага філосафа, культуролага, кандыдата філасофскіх навук, прафесара.\n14 верасня - 110 гадоў з дня выхаду (1906) газеты "Наша доля", першага легальнага выдання на беларускай мове. Выходзіла да 14 снежня 1906 г. у Вільні.\n21 верасня - 140 гадоў таму (1876 г.) у мястэчку Свіслач заснавана настаўніцкая семінарыя, якая існавала да 1921 г.\n22 верасня - 65 гадоў Уладзіміру Коласу , беларускаму кінарэжысёру, заснавальніку і дырэктару Беларускага гуманітарнага ліцэя.\n23 верасня - 80 гадоў з дня нараджэння Сямёна Шарэцкага , беларускага дзяржаўна-палітычнага дзеяча, эканаміста, доктара эканамічных навук, прафесара.\n24 верасня - 375 гадоў з дня нараджэння Станіслава Незабітоўскага , беларускага грамадскага і культурнага дзеяча.\n29 верасня - 125 гадоў з дня нараджэння Аркадзя Смоліча , беларуска дзяржаўна-палітычнага дзеяча, вучонага ў галіне эканомікі, геаграфіі Беларусі, прафесара. Загінуў у 1938 годзе.\n30 верасня - 85 гадоў з дня нараджэння Ніла Гілевіча , Народнага паэта Беларусі.\n4 кастрычніка - 275 гадоў з дня нараджэння Францішка Карпінскага (1741-1825), паэта сентыменталіста, асветніка.\n6 кастрычніка - 140 гадоў з дня нараджэння Яна Булгака , беларускага фотамастака, этнографа.\n9 кастрычніка - 420 гадоў таму (1596 г.) заключана Берасцейская царкоўная унія.\n10 кастрычніка - 220 гадоў з дня нараджэння Міхала Без-Карніловіча (1796-1862), беларускага гісторыка, краязнаўца, этнографа.\n13 кастрычніка - 120 гадоў з дня нараджэння Мікалая Шчакаціхіна (1896-1940), беларускага мастацтвазнаўца, гісторыка, тэарэтыка мастацтва, педагога.\n15 кастрычніка - 55 гадоў з часу адкрыцця (1961 г.) у Крычаве раённага краязнаўчага музея.\n16 кастрычніка - 100 гадоў з дня адкрыцця ў Свіслачы беларускай настаўніцкай семінарыі.\n18 кастрычніка - 110 гадоў з дня нараджэння Алеся Салагуба , беларускага паэта, удзельніка вызвольнага руху ў Заходняй Беларусі. Загінуў у 1934 г.\n20 кастрычніка - 510 гадоў таму (1506 г.) паны-рада ВКЛ выбралі вялікім князем літоўскім Жыгімонта Старога, княжыў да 1 красавіка 1548 г.\n20 кастрычніка - 100 гадоў з дня нараджэння Алеся Сучка (1916-1993), беларускага паэта.\n25 кастрычніка - 80 гадоў з дня нараджэння Віктара Турава (1936 - 31.10. 1996), кінарэжысёра, народнага артыста Беларусі.\n30 кастрычніка - 95 гадоў таму (1921 г.) у Менску адкрыты Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт.\n2 лістапада - 180 гадоў з дня нараджэння Міхала Эльвіра Андрыёлі (1836-1893), жывапісца, ілюстратара, удзельніка паўстання 1863-1864 гг.\n4 лістапада - 200 гадоў з дня нараджэння Арцёма Вярыгі-Дарэўскага (1816-1884), беларускага паэта, драматурга, публіцыста, удзельніка паўстання 1863-1864 гг.\n6 лістапада - 125 гадоў з дня нараджэння Іосіфа Воўк-Левановіча (1891-1943), беларускага мовазнаўца.\n7 лістапада - 120 гадоў з дня нараджэння Міхася Чарота (1896-1937), беларускага паэта, драматурга, празаіка, грамадскага дзеяча.\n10 лістапада - 60 гадоў таму (1956 г.) адкрыты Музей абароны Берасцейскай цвердзі.\n13 лістапада - 210 гадоў з дня нараджэння Эміліі Плятэр (1806-1831), беларускай фалькларысткі, удзельніцы паўстання 1830-1831 гг.\n13 лістапада - ДЗЕНЬ БЕЛАРУСКАЙ ШКОЛЫ.\n14 лістапада - 100 га-доў з дня выхаду (1916) газеты "Дзянніца" пад рэдакцыяй Цішкі Гартнага. Існавала да1917 г.\n14 лістапада - 90 гадоў таму (1926) адбылася Акадэмічная канферэнцыя па рэформе беларускага правапісу і азбукі.\n18 лістапада - 85 гадоў з дня нараджэння паэта Анатоля Вярцінскага .\n18 лістапада - 80 гадоў таму (1936 г.) адкрыты Дом Чырвонай Арміі (цяпер Цэнтральны дом афіцэраў Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь).\n18 лістапада - 50 гадоў з дня нараджэння Святланы Тарасавай , беларускага літаратуразнаўца і крытыка.\n22 лістапада - 110 гадоў таму (1906 г.) выдадзены ўказ аб выхадзе сялян з грамады - пачатак правядзення Сталыпінскай аграрнай рэформы.\n23 лістапада - 110 га-доў таму (1906 г.) выйшаў першы нумар штотыднёвай газеты "Наша Ніва" (выдавалася да 20 жніўня 1915 г.).\n23 лістапада - 50 гадоў з дня нараджэння Міхася Скоблы , беларускага паэта, журналіста.\n25 лістапада - 80 гадоў з дня нараджэння Івана Крэня , кандыдата гістарычных навук, ганаровага прафесара Гарадзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы.\n25 лістапада - 70 гадоў з дня нараджэння Аляксандры Станкевіч , беларускага мовазнаўца, доктара філалагічных навук, прафесара.\n26 лістапада - 125 гадоў з дня нараджэння Янкі Станкевіча , беларускага культурнага дзеяча, мовазнаўца, доктара славянскага мовазнаўства.\n28 лістапада - 100 гадоў таму (1916 г.) у Вільні створаны Першы беларускі тэатр пад кіраўніцтвам Францішка Аляхновіча.\n28 лістапада - 20 гадоў таму (1996 г.) утвораны Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь: Палата прадстаўнікоў і Савет Рэспублікі.\n29 лістапада - 25 гадоў таму назад у Гародні створаны беларускі хор "Бацькаўшчына" (кіраўнік В.В. Кунцэвіч).\n1 снежня - 160 гадоў з дня адкрыцця (1856) Віленскага музея старажытнасцей, заснаванага Я. Тышкевічам. Існаваў да 1914 г.\n2 снежня - 240 гадоў з дня нараджэння Анёла Доўгірда , беларускага філосафа, псіхолага, педагога.\n4 снежня - 75 гадоў з дня нараджэння Івана Пяшко , беларускага пісьменніка, журналіста.\n5 снежня - 130 гадоў з дня нараджэння Міколы Равенскага , беларускага кампазітара.\n7 снежня - 95 гадоў таму (1921 г.) у Заходняй Беларусі заснавана Таварыства беларускай школы (ТБШ), якое дзейнічала да 1937 г.\n8 снежня - 25 гадоў таму (1991 г.) кіраўнікі Расійскай Федэрацыі, Рэспублікі Беларусь і Украіны дэнансавалі Саюзны дагавор 1922 г. і падпісалі Пагадненне аб стварэнні СНД.\n9 снежня - 125 гадоў з дня нараджэння Максіма Багдановіча (1891-25.05.1917), паэта.\n11 снежня - 140 гадоў з дня нараджэння Мечыслава Карловіча (1876-1909), кампазітара, дырыжора.\n15 снежня - 95 гадоў з дня нараджэння Сцяпана Александровіча , беларускага пісьменніка, літаратуразнаўца, доктара філалагічных навук, прафесара.\n16 снежня - 40 гадоў таму (1976 г.) Савет Міністраў БССР прыняў пастанову аб стварэнні Беларускага дзяржаўнага музея народнай архітэктуры і побыту.\n17 снежня - 130 гадоў з дня нараджэння Міколы Равенскага (1886-1953), беларускага кампазітара.\n21 снежня - 220 гадоў з дня нараджэння Тамаша Зана (1796-1855), беларускага паэта-рамантыка.\n25 снежня - 125 гадоў з дня нараджэння Уладзіславы Луцэвіч (1891-1960), жонкі Янкі Купалы.\n27 снежня - 180 гадоў з дня нараджэння Валерыя Урублеўскага , аднаго з кіраўнікоў паўстання 1863-64 гг.\nУ 2016 годзе:\n1025 гадоў таму (991 г.) у Полацку пачала стварацца першая хрысціянская епархія.\n950 гадоў з часу паходу полацкага князя Усяслава Брачыславіча на Ноўгарад і захопу яго (1066 г.).\n950 гадоў з часу пабудовы Сафійскага сабора ў По-лацку (1066 г.).\n900 гадоў з часу першага пісьмовага ўпамінання пра г. Слуцк (Случаск, пад 1116 г.).\n880 гадоў з часу першага ўпамінання ў летапісах пра г. Крычаў (Крэчут), Слаўгарад (Прапойск) (пад 1136 г).\n855 гадоў таму (1161 г.) полацкі майстар Лазар Богша зрабіў крыж па замове Ефрасінні Полацкай.\n770 гадоў таму (1246 г.) князь ВКЛ Міндоўг прыняў праваслаўную веру.\n740 гадоў з часу першага ўпамінання ў летапісах пра г. Камянец (пад 1276 г).\n700 гадоў з часу заснавання дынастыі Гедзімінавічаў (1316 г).\n690 гадоў таму назад адбыўся паход войска ВКЛ на чале з Давыдам Гарадзенскім на Брандэнбург і здрадніцкае забойства палкаводца.\n630 гадоў з часу першага ўпамінання ў летапісах (пад 1386 г.) г. Дрыса (з 1962 - Верхнядзвінск).\n630 гадоў з пачатку кіравання дынастыі Ягайлавічаў (1386 г). Кіравала Каралеўствам Польскім і ВКЛ. Спыніла сваё існаванне ў 1572 г.\n625 гадоў з часу надання г. Гародні права на самакіраванне па Магдэбургскаму праву.\n570 гадоў з часу стварэння Беларуска-літоўскага летапісу (1446 г.).\n530 гадоў з часу першага ўпамінання ў пісьмовых крыніцах пра м. Астравец (пад 1486 г.).\n475 гадоў таму быў створаны паляўнічы запаведнік у Белавежскай пушчы (1541 г.).\n440 гадоў таму г. Гародня стала рэзідэнцыяй караля польскага і вялікага князя літоўскага Стэфана Баторыя (1576 г.) і была ёй на працягу 10 гадоў.\n430 гадоў таму г. Нясвіж атрымаў права на самакіраванне па Магдэбургскаму праву (1586 г.).\n420 гадоў таму ў Вільні выдадзены "Азбука" і "Граматика словенска..." Лаўрэнція Зізанія (1596 г.).\n400 гадоў з часу выступлення гараджан Менска і Мазыра супраць Берасцейскай царкоўнай уніі (1616 г.).\n380 гадоў з часу атрымання г. Мсціславам права на самакіраванне па Магдэбургскаму праву (1636 г.).\n250 гадоў з часу прыняцця соймам пастановы пра ўвядзеннеў ВКЛ адзінай сістэмы мер і вагі (1766 г.).\n240 гадоў таму гарады і мястэчкі ўсходняй часткі Беларусі, што далучаліся да Расійскай імперыі па першым падзеле Рэчы Паспалітай, пазбаўлены права на самакіраванне па Магдэбургскаму праву (1776).\n225 гадоў з дня нараджэння Казіміра Чарноўскага (1791, маёнтак Карытніца Ігуменскага р-на Менскага ваяв., цяпер Бялыніцкі р-н - 08.11.1847), аднаго з вынаходнікаў падводнага карабля (1825-1827 гг.), рэвалюцыянера.\n180 гадоў з часу выдання царскага ўказу пра ўвядзенне ва ўсіх навучальных установах Беларусі выкладання прадметаў на рускай мове (1836 г.).\n170 гадоў з пачатку выдання Актаў Заходняй Расіі - 5-томнага зборніка дакументаў па гісторыі Беларусі, Украіны і Літвы за XIV-XVII стст. (1846 г). Складальнікам і рэдактарам першых чатырох тамоў быў І. І. Грыгаровіч.\n150 гадоў з часу нараджэння Андрэя Сніткі (1866, Вільня - 13.03.1920), археолага і краязнаўца.\n150 гадоў з пачатку руху цягнікоў па Рыга-Арлоўскай чыгунцы на ўчастку Віцебск - Полацк - Дзвінск (1866).\n130 гадоў з часу ўводу ў эксплуатацыю чыгуначнай лініі Лунінец - Гомель (1886 г).\n110 гадоў з часу заснавання ў Менску мастацкай школы-студыі Янкеля Мордухавіча Кругера (1906 г.).\n110 гадоў з часу заснавання Марцінам Кухтам (1875-1942?) прыватнай друкарні ў Вільні. Выпускала кнігі, газеты і часопісы. Друкавала газету "Наша ніва" (з 1906 г).\n60 гадоў таму ў г. Беластоку (Польшча) заснавана Беларускае грамадска-культурнае таварыства (БГКТ), якое пачало выдаваць газету "Ніва". У Варшаўскім універсітэце створана кафедра беларускай філалогіі (1956 г.).\nАмбасада Злучаных Штатаў Амерыкі віншуе вас з зімовымі святамі!\nСкот М. Роланд,\nПавераны ў справах ЗША, Амбасада ЗША, Мінск.\nЧасовы Павераны ў Справах Рэспублікі Польшча Міхал Хабрас разам з калектывам Пасольства Польшчы на Беларусі жадае шчаслівых, поўных сямейнага цяпла Каляд, а таксама поспехаў і дабрабыту ў надыходзячым 2016 годзе.\nВясёлых Калядаў і шчаслівана Новага года!\nАмбасада Федэратыўнай Рэспублікі Германія.\nВіншуем вас з Калядамі і надыходам Новага-2016! Няхай жа адбудзецца ваш асабіты цуд, якога вы даўно чакалі!\nАбо закасайце рукавы і здзейсніце цуд самі - паверце, вам усё па сілах!\nГА "Беларуская асацыяцыя журналістаў" шчыра віншуе вас з Божым нараджэннем і Новым годам!\nЗычым радасных святаў і ўдалага 2016 года!\nПрыміце нашы віншаванні з надыходзячымі святамі Раства Хрыстова і Новага года.\nПакіньце у старым годзе ўсё, што не хочацца пераносіць у новы.\nНяхай новы год прынясе нам з вамі шмат працы, вясёлых будняў і новых знаёмстваў.\nсуполка "Журналісты за талерантнасць".\n9 студзеня зэльвенскай паэтцы Валянціне Ададуравай споўнілася б 75. Пражыла яна ўсяго 54. Пра паэтку і настаўніцу Елкаўскай сярэдняй школы Зэльвенскага раёна Валянціну Ададураву нагадвае сёння толькі адзіны зборнічак яе вершаў "Глыбінка", які выйшаў з друку ў Слонімскай друкарні за год да смерці паэткі - у 1994 годзе. Па сваіх светаадчуваннях, светаразуменнях, манеры думаць і гаварыць Валянціна Ададурава была найперш вясковай, сялянскай паэткай. Яе любоў да роднага краю была настолькі магутнай, усеабдыманай, што, правёўшы дзяцінства, юнацтва ў вёсцы паэтка зрабіла яе галоўным героем у сваіх паэтычных радках. Свае вершы яна прысвяціла роднай слонімскай вёсцы Хадзявічы, зэльвенскім вёскам Шавулічы, Манцякі, Ялуцавічы, Елка, Крамяніца, родным краявідам і землякам. Уся істота паэткі была ахоплена такой нястрымнай любоўю да маленькай радзімы, што нічога, апроч яе, яна проста не магла ўспрымаць:\nВалянціну Ададурава вельмі хваляў і лёс роднай зямлі, мовы і народа, прыгажосць беларускай прыроды, пытанні маралі і міру. Пра гэта яна так-сама пісала. Няўтольная прага любові да ўсяго блізкага, да гарадзенскага краю, Бацькаўшчыны, шчырых і добрых людзей гучалі ў яе мілых, адкрытых паэтычных радках. Вельмі часта перачытваю яе "Глыбінку" - зборнічак жаночых пачуццяў, захапленняў, радасці, дзе хораша апета родная зямля, якая, як магніт прыцягвала яе чуллівае сэрца. Чытаю яе вершы сёння і адчуваю, што без Беларусі ёй не было б спакою, не было б натхнення і святасці.\nПаэзія, землякі і родная зямля яе лячылі, суцяшалі, а паэтка іх апявала ў сваіх вершах. Гэтыя вершы Валянціна Ададурава пакінулам нам, як напамін пра яе, як наказ, як трэба любіць бацькоўскі кут, захапляцца ім, берагчы і шанаваць яго. А яшчэ Валянціна Ададурава марыла пра музей Ларысы Геніюш у Зэльве. Яна магла б смела яго ўзначаліць, арганізаваць, быць там дырэктарам і бясконца распавядаць пра Ларысу Геніюш. Шмат сваіх радкоў паэтка прысвяціла гэтай мужнай і таленавітай сваёй зямлячцы. Валянціна Ададурава вельмі перажывала смерць Ларысы Антонаўны:\nа Зэльвеншчына ў скрусе…\nНад Зэльвай цёплы\nІдзем да Вас -\nідзем да Беларусі,\nІ верым - з вамі да яе дайдзем.\nБарыс Баль , Беларускае Радыё Рацыя, Зэльвенскі раён.\nМагілёўскае ТБМ імя Ф.Скарыны шчыра віншуе з юбілеем нашых даўніх сяброў Святлану Пятроўну Ксянзову і Таццяну Красоўскую. Зычым моцнага здароўя, натхненняі і бадзёрасці. Без вас, дарагія спадарыні, жыццё нашай магілёўскай грамады не было б такім цікавым і прамяністым.\nсяброў Салігорскай гарадской арганізацыі ГА "ТБМ імя Ф. Скарыны", якія нарадзіліся\n7 студзеня, з круглымі датамі:\nАнатолія Дунецкага з 70-годдзем,\nГенадзія Масакоўскага з 40-годдзем.\nЖадаем моцнага здароўя, зямнога шчасця, доўгіх гадоў жыцця і поспехаў на шляху да нашай агульнай мэты - Вялікага нацыянальнага Адраджэння.\nсяброў Салігорскай гарадской арганізацыі ТБМ імя Ф. Скарыны, якія выкарыстаны на падпіску газеты ТБМ "Наша слова" на 1-е паўгоддзе 2016 года ў 8 школ палескай часткі Салігорскага раёна, у школу г.п. Старобіна, у гімназіі № 1, 2, 3 г. Салігорска і ў офіс Беларускага незалежнага прафсаюза на агульную суму 764 400 рублёў:\n1. Мікалай Зімін - 400 000 руб.\n2. Алена Калоднікава - 100 000 руб.\n3. Раман Лявончык - 75 000 руб.\n4. Уладзімір Масакоўскі - 115 000 руб.\n5. Сяргей Чаркасаў - 75 000 руб.\nСтаршыня Салігорскай гарадской арганізацыі ТБМ імя Ф. Скарыны Уладзімір Масакоўскі.\nСтаршыні ГА "ТБМ імя Ф. Скарыны" Алега Трусава аб дзейнасці арганізацыі за 2015 год\nЗараз наша арганізацыя налічвае больш за 7000 чалавек. З іх у базе дадзеных сакратарыяту па стану на 1 студзеня 2016 г. знаходзіцца 6 тысяч 210 чалавек.\nГэты год быў для нас годам цяжкай, але стваральнай працы як у Менску, так і ў рэгіёнах нашай краіны. Найбольш актыўна працавалі рэгіянальныя актывісты Магілёва, Віцебска, Гародні, Ліды, Полацка, Баранавічаў, Гомеля, Пружанаў, Паставаў, Валожына, Асіповічаў, Фрунзенскага і Ленінскага раёнаў горада Менска, мястэчка Падсвілле Глыбоцкага р-на, Шаркаўшчыны, Оршы, Івянца і іншых. У нашы шэрагі актыўна ўступала моладзь, асабліва ў Менску. Пра нашу дзейнасць рэгулярна пісалі "Наша слова", "Новы час", "Наша ніва", "Народная воля", "Звязда", "Краязнаўчая газета" і іншыя сродкі масавай інфармацыі. Дзейнасць ТБМ таксама асвятляюць тэлеканал Белсат, радыё "Свабода", радыё "Рацыя", Еўрарадыё, партал tut.by і іншыя.\nАднак актыўнасць некаторых нашых арганізацый жадае быць лепшай. Нас хвалюе сітуацыя з дзейнасцю нашых сяброў у Берасці, Бабруйску, Пухавічах, Ваўкавыску, Клецку, Наваградку і Мазыры.\nЗ красавіка 2014 г. па чэрвень 2015 г. рэгулярна праводзіўся маніторынг моўных правоў грамадзян Беларусі. Мы накіравалі запыты аб стане моўных правоў ва ўсе 117 раённых выканаўчых камітэтаў Беларусі. Зроблены аналіз адказаў мясцовых райвыканкамаў паказвае, што большасць рашэнняў выканкамаў і пастаноў мясцовых раённых саветаў прымаецца на рускай мове. Справаводства таксама пераважна вядзецца па-руску. Атэстацыя валоданнем беларускай мовай супрацоўнікамі арганізацый дзяржаўнай улады не праводзіцца.\nУ Савеце Міністраў Беларусі за вышэй азначаны перыяд па-беларуску было прынята толькі 13% пастаноў (170 з 1287) і 64 % распараджэнняў Прэм'ер-міністра Рэспублікі Беларусь (246 з 384).\nМы накіроўвалі запыты аб стане моўных правоў ва ўсе раённыя адміністрацыі г. Менска (9), ва ўсе ўніверсітэты і іншыя ВНУ (42), рэспубліканскія (8), абласныя (3) і гарадскія газеты (4), суды розных інстанцый (20), міністэрствы (21), камітэты (8) і іншыя дзяржаўныя структуры агульнадзяржаўнага значэння (15). Атрымана ўнікальная інфармацыя, якая патрабуе дэталёвага абагульнення. Маніторынг робіць станоўчы ўплыў на розныя дзяржаўныя структуры, якія абяцаюць пашыраць ужыванне дзяржаўнай беларускай мовы ў сваёй дзейнасці. Напрыклад, зрабіць беларускамоўныя версіі сваіх афіцыйных сайтаў. Дарэчы, з ліпеня 2014 г. сайт МЗС атрымаў сваю беларускамоўную версію, міністр замежных спраў У. У. Макей і яго намесніца А. Купчына пачалі рабіць афіцыйныя выступы па-беларуску.\nВа ўстановах агульнай сярэдняй адукацыі з рускай мовай навучання вядзецца работа па прапагандзе вывучэння вучэбных прадметаў "Гісторыя Беларусі" і "Геаграфія" на беларускай мове. У выніку праведзенай работы ў 2015/2016 навучальным годзе ў г. Менску пажадалі вывучаць вучэбны прадмет "Гісторыя Беларусі" на беларускай мове 7943 вучні (у 2014/2015 - 1132), вучэбны прадмет "Геаграфія" - 1015 вучняў (у 2014/2015 - 253).\nЗ мэтай захавання мовы як культурнай спадчыны беларускага народа ва ўстановах адукацыі арганізуюцца канферэнцыі, выставы мастацкай літаратуры, Дні і Тыдні беларускай мовы і літаратуры, алімпіяды, конкурсы, тэматычныя выхаваўчыя гадзіны; ствараюцца віртуальныя музеі і этнаграфічныя пакоі, на базе якіх праводзяцца вучэбныя заняткі, пазакласныя мерапрыемствы, экскурсіі на беларускай мове. Ва ўстановах пазашкольнага выхавання і навучання краіны працуюць гурткі, клубы і іншыя аб'яднанні вучняў, у якіх арганізавана вывучэнне гісторыі, этнаграфіі, фальклору, тапанімікі роднага краю. Так, напрыклад, толькі ва ўстановах дадатковай адукацыі дзяцей і моладзі Гарадзенскай вобласці дзейнічаюць больш за 200 гурткоў па вывучэнні гісторыі Беларусі, культуры мовы і інш.\nАктыўна займаліся моўным маніторынгам нашыя рэгіянальныя структуры. Так, сябры ТБМ Гарадзенскай вобласці зрабілі і надрукавалі ў газеце "Наша слова" № 21 ад 27 траўня 2015 г. артыкул "Маніторынг моўнай сітуацыі на Гарадзеншчыне ад ТБМ (2014-2015 гг.). Адпаведная праца была зроблена ў Менскай вобласці, Лідзе, Менску, Салігорску, Гомелі і Паставах. У "Нашым слове" надрукаваны моўны маніторынг, які зрабілі сябры Асіповіцкай раённай арганізацыі ТБМ.\nТак, на тэлеканале "Беларусь 3", які з'яўляецца структурным падраздзяленнем Белтэлерадыёкампаніі, доля беларускамоўнага кантэнту ў 2015 годзе складала прыкладна 30%. У той жа час 70% уласнага кантэнту (перадачы, якія былі створаны тэлеканалам і па заказе) вырабляецца на беларускай мове. Гэта праграмы "Дыя@блог. Пра мову", "Дыя@блог. Пра літаратуру" і "Дыя@блог. P. S." "Наперад у мінулае", "Размовы пра духоўнае", "Хіт-парад "Сто песень для Беларусі", "Сіла веры", "Калейдаскоп", "Дабраранак" і "Калыханка", уся анонсная прадукцыя і большасць канцэртаў. Спецыяльна для папулярызацыі беларускай мовы створана тэлеперадача "Размаўляем па-беларуску", якая выходзіць у двух варыянтах: кароткая інфармацыйная і тэлевіктарына. Адзначым, што праект карыстаецца вялікай папулярнасцю ў тэлегледачоў.\nУ мінулым годзе выйшлі 12 і 13 нумары часопіса "Верасень" (галоўны рэдактар Эдуард Акулін). Нумары "Верасня" актыўна распаўсюджваюцца не толькі ў Менску, але і ў іншых рэгіёнах нашай краіны, нават за яе межамі.\nАктывізавалася праца курсаў па вывучэнні беларускай мовы для розных групаў насельніцтва. Праходзілі заняткі па беларускай мове, гісторыі і літаратуры для вучняў 7 - 11 класаў пад кіраўніцтвам Лявона Баршчэўскага. Увесь 2015 г. працавалі беларуска-польскія моўныя курсы пад кіраўніцтвам Людмілы Бурлевіч і Леанарды Мухінай, а таксама псіхалагічныя беларускамоўныя заняткі "Школа асобаснага росту" Людмілы Дзіцэвіч.\nАктыўна дзейнічае зараз гістарычная школа пад назвай "Гісторыя ў падзеях і малюнках з Алегам Трусавым" (каардынатар Алена Анісім).\nМы працягваем выпускаць "Наша слова" (наклад 2000 год) ў фармаце 8-мі палос (індэкс выдання 63865). Не гледзячы на тое, што з'яўляюцца новыя аўтары і ёсць цікавасць да публікацыі розных матэрыялаў, сітуацыя з падпіскай жадае быць лепшай. У мінулым годзе створаны адмысловы сайт газеты.\nВось ужо сёмы год кіраўнік Гарадзенскай гарадской арганізацыі прафесар Аляксей Пяткевіч з дапамогай Станіслава Судніка выдае беларускамоўны настольны перакідны краязнаўчы каляндар, заснаваны на матэрыяле Гарадзеншчыны.\nУ сённяшняй рэчаіснасці нам не абысціся без сталай мабільнай прысутнасці нашай арганізацыі ў інтэрнэт-прасторы. У 2012 годзе пачаў працаваць сучасны інтэрнэт-партал ТБМ. Дзякуючы яму, мы можам своечасова размяшчаць інфармацыю пра ТБМ: яе гісторыю, структуры, дзейнасць; рабіць маніторынг стану лінгвістычных правоў грамадзян і аператыўна рэагаваць на выпадкі іх парушэння; выходзіць на іншыя пласты грамадства, наўпрост незаангажаваныя ў дзейнасць нашай арганізацыі. За мінулы год партал мае 79 тысяч 789 праглядаў са ста краін свету.\nУ канцы 2014 г. ТБМ звярнулася ў Нацыянальны цэнтр заканадаўства і прававых даследванняў Рэспублікі Беларусь (далей - НЦЗіПД) з прапановай уключыць у план падрыхтоўкі законапраектаў на 2015 г. распрацаваны ТБМ законапраект "Аб дзяржаўнай падтрымцы беларускай мовы". У прыватнасці, заключныя палажэнні гэтага законапраекту прадугледжваюць пераклад асноўных нарматыўных прававых актаў на беларускую мову. У адмове НЦЗіПД уключыць законапраект у план падрыхтоўкі на 2015 г. выказана меркаванне, што адсутнасць заканадаўча замацаванага абавязку ўжывання ва ўсіх сферах грамадскіх адносін адначасова дзвюх дзяржаўных моў не з'яўляецца падставай для дыскрымінацыйнага падыходу ў выкарыстанні беларускай мовы. Разам з тым, у тым жа адказе НЦЗіПД канстатаваў, што колькасць дзейсных нарматыўных прававых актаў на рускай мове складае больш за 33 300 (апрача тэхнічных нарматыўных прававых актаў, міжнародна-прававых актаў Рэспублікі Беларусь), чым, на наш погляд, засведчыў супярэчлівасць уласных разважанняў.\nПа замове ТБМ было зроблена 8 відэафільмаў: адзін з іх пра новыя тактыкі для распаўсюджвання шматмоўя, у той час як яшчэ адзін - аб моўных правах у царкве. Сярод іх - "Змагары за мову", "Анталогія русіфікацыі", "Культура і бізнэс" і "Беларуская мова ў рэкламе".\nРазам з ГА "Згуртаванне беларусаў свету Бацькаўшчына" знята 9 відэафільмаў. Дыяпазон з самых наведвальных беларускіх вэб-старонак падтрымлівае гэтую серыю. Яны дэманструюцца на трох абвешчаных вэб-старонках і YouTube, і яшчэ на 20 іншых вэб-старонках. Тысячы людзей ужо прагледзелі іх. Некаторыя з іх адправілі нам лісты, якія прапануюць дапамогу ў здымках новых эпізодаў ў іх населеных пунктах.\nНавукова-папулярныя сюжэты маюць працягласць каля 10 хвілін. Гэтая відэасерыя стала працягам папулярнага праекту "Кгаj-By".\nАнгельская версія нашага партала рэгулярна абнаўляецца. Была створана асобная старонка з артыкуламі па інавацыйных тактыках абароны моўных правоў. Гэтыя артыкулы былі апублікаваныя ў некалькіх друкаваных выданнях і прынеслі плён, напрыклад, Міністэрства культуры папярэдне ўхваліла ідэю музея мовы.\nСтворана 7 новых вэб-старонак для мясцовых структур ТБМ: у Менскай вобласці (в. Мікулічы, г. Салігорск, Бярэзінскі раён), у г. Менску (Савецкі раён), у Віцебскай вобласці (г. п. Шаркаўшчына, г. п. Бешанковічы і г. Паставы) і ў Берасцейскай вобласці (г. Пінск і Пінскі раён).\nБуклеты распаўсюджаны ў Менску, у Баранавічах, Слуцку, Салігорску, Лідзе, Гомелі і за мяжой (у Літве, Украіне, Польшчы і Расіі). Зроблена і англамоўная версія буклета.\nАктыўна займаюцца краязнаўчай і турыстычнай працай нашы сябры з Гародні, Магілёва, Паставаў, Шклова, Баранавічаў, Шаркаўшчыны, Магілёва і Ліды. Яны ладзяць беларускамоўныя экскурсіі, пленэры, канферэнцыі і семінары. У гэтым плане хочацца адзначыць сяброў Рады ТБМ Станіслава Судніка, Алега Дзьячкова, Алеся Кроя.\nТут любяць і чакаюць ветэранаў\n5 студзеня ў Бараўлянах адбылася канферэнцыя "70-годдзе стварэння Рэспубліканскага шпіталя інвалідаў Вялікай Айчыннай вайны імя П.М. Машэрава. Гісторыя. Сучаснасць. Перспектывы".\nНа святкаванне юбілею шпіталя сабраўся ўвесь лячэбны калектыў бальніцы, дактары з іншых устаноў аховы здароўя краіны, ветэраны вайны, дзеячы культуры і мастацтва. Актыўны удзел ў святкаванні ўзяў Бараўлянскі сельсавет. На ўрачыстасць прыбыў міністр аховы здароўя Васіль Жарко. Прэзідэнт А. Лукашэнка накіраваў віншавальны адрас калектыву шпіталя.\nЗ гісторыяй стварэння лячэбніцы можна азнаёміцца ў музеі, дзе захоўваюцца альбомы з фотаздымкамі, газетныя вытрымкі, хірургічныя інструменты часоў Вялікай Айчыннай вайны, партрэты загадчыкаў гэтай слыннай медычнай установы з 1946 па 2015 год. Першым галоўным лекарам шпіталя інвалідаў вайны ў 1946 годзе быў прызначаны Усевалад Леанідавіч Інгіз. Зараз яго ачольвае Віктар Барысавіч Лішакоў.\n- У нас значная колькасць лекараў працуе больш за 30 гадоў і добра ведаюць падыход да хворых, траўмаваных целам і душой людзей, - заўважыў намеснік галоўнага лекара па арганізацыйнай і медыцынскай працы Аляксандр Вальчук. - Сярод іх: загадчык неўралагічнага аддзялення Піліп Піліпавіч Гурскі, загадчыца тэрапеўтычнага аддзялення № 1 Наталля Аляксандраўна Ляпешка і ншыя.\nНаталля Аляксандраўна працуе ў шпіталі з 1986 года, пасля медынстытута і ардынатуры. Яна прайшла спецыялізацыю па кардыялогіі і тэрапіі.\n- Мы імкнемся больш размаўляць з нашымі ветэранамі, ваярамі, былымі вязнямі. У кожнага з іх былі свае душэўныя раны, пакуты, іх трэба выслухаць, усё спакойна ім патлумачыць, ставіцца да іх цярпліва, спагадліва. Яны прыбываюць да нас са ўсёй Беларусі, але, пераважна з Гарадзенскай і Менскай абласцей. Калі прызвычаюцца, то прыязджаюць па некалькі разоў, просяцца да тых жа самых дактароў, бо ведаюць, што мы іх добра сустракаем. З гадамі мы пачынаем ставіцца да іх як да сваіх родных.\n- Абавязкова пазначце, што шпіталь адззначаецца вельмі добрым стаўленнем да хворых, - сказаў 83-гадовы Якаў Фёдаравіч Тарасаў, удзельнік партызанскага руху. - Нас добра лечаць і даюць нам гарантыю яшчэ на некалькі гадоў, каб мы выканалі ўсё, што задумалі ў жыцці!\nНеаднаразова прыязджаў у Бараўлянскі шпіталь на лячэнне сябар Рады ТБМ, пісьменнік Уладзімір Ілліч Содаль, прымаў кропельніцы з дапамогай руплівых медсястрычак, хадзіў на працэдуры, гуляў па лесе. Ён з цікавасцю распытваў сваіх суседзяў па палаце і аддзяленні, былых вязняў канцлагераў, ваяроў-інтэрнацыяналістаў, запісваў іх жыццёвыя гісторыі, дарыў свае кнігі і распавядаў ім пра Францішка Багушэвіча і Янку Купалу.\nЭла Дзвінская , На фота аўтара : 1. Загадчыца 1-ага тэрапеўтычнага аддзялення шпіталя Н.А. Ляпешка. 2. Якаў Фёдаравіч Тарасаў і Наталля Аляксандраўна Ляпешка. 3. У музеі шпіталя.\n5 студзеня ў Лідскай цэнтральнай раённай бібліятэцы прайшоў круглы стол "Краязнаўчая дзейнасць газеты "Наша слова".\nАсновай імпрэзы стала прэзентацыя нядаўна выйшаўшага "Беларускага настольнага перакіднога календара на 2016 год на матэрыяле Гродзеншчыны". Укладальнік календара - сябар рэдкалегіі газеты "Наша слова" прафесар Аляксей Пяткевіч. Рэдактар календара - рэдактар газеты "Наша слова" Станіслаў Суднік.\nСёлетні каляндар - гэта сёмы выпуск, і ўсе выпускі рабіліся тым жа калектывам. Першыя календары да канца рабіліся ў Лідзе. Пазней у Лідзе пачаў рабіцца макет календара, а друк ужо робіцца ў Гародні.\nУ Лідзе календары ўжо перададзены ў аддзел адукацыі, ідэалагічны аддзел, пяць асобнікаў падчас "круглага стала" былі перададзены ў бібліятэкі горада. Дарэчы ў Лідскай цэнтральнай раённай бібліятэцы гэты каляндар знаходзіцца ў фондах бібліятэкі, пачынаючы з першага выпуску. Каляндар знаходзіцца і ў фондах Лідскага гістарычна-мастацкага музея, куды будзе перададзены і сёлетні.\nЯк было адзначана падчас імпрэзы значэнне выдання Гарадзенскага календара выходзіць далёка за межы Гарадзенскай вобласці. Гарадзенскі каляндар і каляндар"Родны край" - два асноўныя беларускія штодзённыя календары. Да іх дадаюцца календары юбілейных і памятных датаў розных выданняў, у тым ліку і газеты "Наша слова", дадаецца "Беларускі народны каляндар, які таксама выдаюць розныя выданнні, у тым ліку "Наша слова", "Звязда" і інш. У выніку атрымліваецца грунтоўная нацыянальная база звестак-арыенціраў, якія пачынаюць выкарыстоўваць у розных галінах нашага жыцця, перш за ўсё ў яго гуманітарнай сферы.\nНа імпрэзе было выказана пажаданне выдаваць Лідскі каляндар. Магчыма, гэта і рэалізуецца. Прынамсі, у 2015 годзе быў выдадзены настольны каляндар на 2016 год, прысвечаны 425-м угодкам надання гораду Лідзе Магдэбургскага права. За год да таго ў Лідзе выдаваўся каляндар ТБМ, макет якога тут і рабіўся, таму досвед выдання любога календара ў Лідзе ёсць, і пытанне, відаць, упрэцца ў фінансавы бок справы.\nВёў круглы стол рэдактар газеты "Наша слова" Станіслаў Суднік, дапамагала галоўны бібліёграф бібліятэкі Галіна Курбыка.\nПадчас наступнага "круглага стала" 12 студзеня адбудзецца прэзентацыя зборніка канферэнцыі ТБМ.\nВы абодва і я маленькія кропкі ў Гэтым свеце, нам трэба сумленна (!) рабіць сваю працу, выконваць наканаванне, а не пішчаць пра веды/няведы, мажлівасці. У мяне аўто і дачы ніколі не было, няма, мусіць, не будзе, дык што - нізіцца перад кожным у выпрошваннях: надрукуйце, калі ласка.\n4. Выконваю я абавязак. Нават калі пішу гэтае заслужанае вамі ветлівенькае пісьмо… Свой абавязак годна павінны выконваць кожны, не чакаць пугі ад начальства ці неба. Вы выконваеце? Грэшыце!\n5. Усё жыццё за любую крытычную заўвагу да самога ці літтвора шчыра ўдзячуся любому, улічваю. Хачу сёння, паверце, хачу згаджацца з заўвагамі паважанага пана Андрэ Фэ. Не магу.\n6. Перайду да канкрэтыкі, праўды/няпраўды рэдактара.\nДэталізацыя, разбор часопісных заўваг\n1. Бык Буганера паміраў. Рыжыя і чырвоныя палосы на задыханых баках утомленага прыгажуна ўжо не цяклі са спіны долу, не сачыліся рэдкімі кроплямі на ўзрыхлены пясок, - кроў запяклася на хібе і баках жывёлы. 1\nРыжыя - няправільна, лепш рудыя.\nПалосы на задыханых баках... - няправільна, трэба з бакоў.\nУжо не цяклі - няправільна, палосы не цякуць.\nНе сачыліся - няправільна, палосы не сочацца.\nУзрыхлены пясок - няправільна.\nНа хібе і баках жывёлы - няправільна, трэба на хібе і на баках жывёлы; ды й наогул хіба ў быка няма, хіб у свінні.\nАдказ. Рыжыя і рудыя - не адно і тое. Аўтар напісаў рыжыя, не трэба яго правіць. Японцы ў чырвоным колеры розняць 16 адценняў.\nКроў запяклася на баках, ужо не цячэ. Як цякла хвілін колькі назад. Ручай і рака - таксама паласа, вадзяная. Раны ад бандэрылляў і ўдараў пікадора глыбокія, кроў цякла палосамі, прынамсі так здавалася з трыбуны. Пасля не цячэ і не капае, бо запяклася на шэрсці.\nТрэба бачыць моцна ўзрыхлены капытамі пясок арэны пасля кожнага карыднага бою. Яго раўняюць на вачах тысячаў гледачоў некалькі чалавек.\nХіб у свінні - правільная заўвага. У быка, казы, ваўка, сабакі таксама хіб. Нават у рыбы, паводле асобных беларускіх аўтараў. Варта пачытваць пану Фэ не толькі напаўграматных у карыдных баталіях вікіпедаўцаў, а і славянскія слоўнікі, асабліва тлумачальныя.\n2. Заканчвалася бітва. Зусім нядаўна вялікія прыгожыя, а цяпер то маленькія невыразныя, то вырачаныя зяркастыя вочы быка пагасалі, з нязлосным зодумам пазіралі на сваіх катаў.\nЗаканчвалася бітва - няправільна, трэба закончылася.\nВырачаныя зяркастыя вочы быка пагасалі, з нязлосным зодумам пазіралі - няправільна, трэба зяркастыя зняць, пагасалі замяніць на патухалі, з нязлосным зодумам замяніць на нязлосна.\nАдказ . Бітва не закончылася, толькі пачынаецца, нельга пісьменніку Андрэ Фэ заканчваць аповесць на першай старонцы.\nНе вучыце аўтара апісваць вочы быка і перажыванні ў перадсмяроцці.\nПагасалі і патухалі не адно і тое.\n3. Не бунтаваў ўжо Буганера, не кідаўся ў лютасці на праклятае чырвонае палотнішча, не цаляў рогам у зазыўна няўлоўнага матадора і яго памочнікаў. Бык слухаў абуджаны ўнутры паток іскраў і ведаў, зараз адбудзецца штосьці вялікае і непапраўнае, такое агромністае, што ягоны боль, парывы да помсты, прага супакою і задавальненняў - усё раптам стала мізэрным, пошасцю перад блізкім дзіўным ператварэннем, - бык страшыўся, што паток шугоўных іскраў усяродку перастане бруіцца. Замрэ аслабелы, з кожным імгненнем танчэйшы ручаёк - і тады здарыцца непапраўнае.\nПакінуць адну першую фразу. Астатнія сем радкоў варта зняць. Нічога падобнага бык не думае.\nЁн не можа слухаць абуджаны ўнутры паток іскраў, не можа ведаць. Увогуле, як гэта зразумець - паток шугоўных іскраў усяродку перастане бруіцца.\nАдказ. Што аўтару выкідаць з тэксту - не праўшчыку раіць, вучыш - аргументуйся, не можаш - не лезь.\nАдчуванае і думанае забіваным быком не рэдактарам Фэ вызначаць, тым болей крэсліць.\n4. Навізна новага пачуцця неўзабаве перастала палохаць быка, не была пастрахотнай, як мроілася хвіліну таму.\nФразу абавязкова трэба зняць.\nАдказ. Паўтараюся, не Андрэ Фэ вызначаць фразы для выкідонства, няхай сваіх герояў пасе, парадчыць толкам не адно шэранькія тэксты, а і думкі герояў, паводзіны.\n5. Аляксей Бялько не варушыўся. Блізкая смерць быка, сапраўднага звера ў бітве, свядомае забойства аднаго з найлепшых стварэнняў прыроды, забойства пад воплескі азвярэлых людзей скаланула беларускага доктара.\n...аднаго з найлепшых стварэнняў прыроды... - зусім няправільна. Карова, птушка і конь таксама прыгожыя.\nАдказ. Кожная істота прыроды па-свойму дасканалая, кожная. Растрывожанаму ўпершыню бачаным доктару ў тыя хвіліны самым прыгожым падаваўся адчаюга бык, гераічны змагар за існаванне з чалавечаю подласцю. Усё правільна.\n6. Агідна ў яго на душы. Мярзотніцтва людзей не мае мяжы. Забіваць на пацеху тупым і сытым, абыякавым, якія не ведаюць дзе падзяваць час, але прагнуць усё новых козытных адчуванняў, дабраславяць забойства дзеля ўласнай весялосці, забойства на вачах ва ўсіх, дарослых і малых... Роспачна тэрапеўту Аляксею Бялько.\nПадзяваць, козытных - што за словы, абавязкова замяніць.\nАдказ. Аўтар выкарыстоўвае, ужывае, прымяняе сваю лексіку. Яна багацейшая і прыгожшая за лексікон пана Фэ.\n7. Гэтаксама было на сэрцы ў часе пажару Слуцкага суда, пры леташнім перазахаванні ўвойну загінулых байцоў. Твар доктара моршчыцца.\nАбедзве фразы нягодныя. Пры чым тут суд і вайна.\nАдказ. У найузрушную хвіліну ўзгадваецца ўзрушнае. Аляксею Бялько - спальванне Слуцкага суда і перазахоўванні загінулых савецкіх байцоў. Не аглабельшчыку і выдзіру Андрэ Фэ ўкладваць ў галаву героя іншыя паняцці. Нічога знімаць не трэба.\n8. Бык супыніўся ў цэнтры арэны, раздумвае.\nБык раздумвае? Пра што?\nАдказ. Бык раздумвае пра розум таленавітага рэдактара, хітраванства выкручванняў пана Андрэ.\n9. Матадор Антоніо Ламеллі ціхенька, каб хто на арэне і ў глядацкіх радах не ўчуў і не заўважыў, папрасіў быка не супраціўляцца смерці.\nЧаго не заўважыў?\nАдказ. Адна з найважных умоваў карыды - феерычнасць, лёгкасць, фатумнасць. Усе карыдаўцы імкнуцца ўтаіць уласныя пострахі, страхавітыя шэпты да быка. Што павінны заўважыць матадор у крытычную хвіліну? Не стаў блазенскія пытанні, не сцябай сябе.\n10. - Падай, Буганера, падай, не цягні, - умелы прыгожы матадор ад быка за пяць метраў.\nНа такім пабоішчы прыгожым матадор быць не можа.\nАдказ. Усе матадоры як правіла прыгожыя знешне, гэтага не адняць. Дарадцам не варта лезці з павукаю куды не просяць.\n11. Спрытны Ламеллі заслужана чакаў заслужанай развязкі. Сыграй сваю ролю, бык, да канца, не супраціўляйся зыходу, падай.\nСпрытны, заслужана, заслужанай, зыходу неабходна замяніць, не да месца.\nАдказ. Тое самае. Мяняй Андрэ Фэ ва ўласных тэкстах словы, не ў чужых.\n12. Буганера пачуў шэпат матадора, зразумеў покліч ягонай душы - і застаўся на месцы, натапыраны, знерухлівы. Нават забыў, каму належыць такое прыгожае імя. Звер баяўся скрануцца хоць трошкі; сноп іскраў замрэ; невядомая, таму і жудасная посцілка туману абвалачэ поўнасцю, пацягне за сабою ў неагляднасць, ужо звабную, нястрашную, хаця нежаданую.\nЗвер не можа ўчуць покліч душы матадора. Знерухлівы, поўнасцю, неагляднасць, звабную неабходна замяніць, гэтыя словы не зразумее чытач.\nАдказ. Ператасоўвай у сваіх тэкстах словы і фразы. Аўтар і бык не могуць зразумець тупую бяздарнасць пытанняў і падкрэсліванняў рэдактара Андрэ Фэ.\n13. Пальцы Аляксея Бялько камячылі, сціснулі нядаўна такую каштоўную праграму карыды, вочы неадрыўна сачылі за рухамі карыднікаў на арэне. Мярзотнікі катуюць безабаронную жывёлу...\nКамячылі няправільна, трэба камечылі. Нядаўна такую каштоўную выкінуць, лішніца. Карыднікаў - грубая памылка аўтара, трэба пісаць адзін карыднік.\nАдказ . Можна камячылі і камечылі. Навошта правільнае правіць на правільнае, паказваць лішняе прыдзірства.\nНа карыдзе шэсць матадораў, у кожнага свая квадрыга, куадрылля. Сказаць на арэне адзін карыднік - раўназначна адзін футбаліст на стадыёне. Разумею, прабачаю неспецыялісту адсутнасць прафесійных ведаў... калі ён не навязвае ўласную цемрасць іншаму чалавеку. Выбачаюць прагнаму да вучобы, астатніх тыкаюць носам у іх няпраўду, выпростваюць. Іначай грамадства скоціцца ў яр усярэдненасці, павярхоўнасці, невуцтва.\n14. Першая хваля абурэння выклікала другую абуральную хвалю, трыста новых хваляў. Сярод саракапяцітысячных глядацкіх воплескаў не раздасца воплескаў Аляксея Бялько. Славутая арэна карыды ў славутым дзевятнаццацімільённым горадзе Мехіка сатрасаецца ад радаснага гулу, воклічаў, але была б яго ўлада, ён разагнаў бы карыдную шайкулейку.\nАбуральную хвалю, трыста новых хваляў, саракапяцітысячных глядацкіх воплескаў, карыдную шайку-лейку - не зразумела пану Андрэ Фэ, замяніць.\nУ кожнага гледача ўсяго дзве рукі.\nАдказ. З той жа оперы: мне думаецца, хацелася б, а чаму б не замяніць такое слова на другое.\nПры чым тут дзве рукі ў гледача.\n15. Не катуйце жывёлу, не чыніце болю любой часціцы жывой ці нежывой прыроды. Пашкадуйце нават драпежніка, разумнаму высокасцю неба і прыродай наканавана шкадаваць усё існае.\nЧасціцы жывой ці нежывой прыроды - не зразумела.\nАдказ . Мы чытаем пра зварку металаў у космасе, не лезем да аўтара па растлумачэнні. Не разумееш часціцы жывой і нежывой прыроды - і не лезь па тлумачэнне.\n16. - Шлехт. Аллес ма-тадорэн - думпкопф, - непадалёк падняліся двое зграбных немцаў, ён і яна высокаінтэлігентна пакідалі грубае відовішча грубых людзей.\nЗграбных немцаў, высокаінтэлігентна, грубае, грубых - замяніць.\n17. Яны першы раз глядзяць карыду, таксама абураюцца. У Аляксея Бялько парыў - падняцца за мілаю параю, хутчэй прабірацца на выхад, балазе ніхто не замінае на праходзе, зніклі і надакучлівыя прадаўцы цукерак, пірожных.\nМілаю параю - замяніць.\n18. Прыроджаная цікаўнасць і выліковасць ураджэнца шматгаротнай цярплівай беларускай вёскі не дазволілі доктару зрабіць прыгожы ўчынак - пакінуць карыду, зняважыць велізарны калектыў гледачоў непахісным рашэннем. Аляксей Бялько застаўся на месцы.\nПрыроджаная цікаўнасць і выліковасць, прыгожы, зняважыць велізарны калектыў гледачоў непахісным рашэннем - усё не да месца.\nА як жа трыста хваляў абурэння?\n19. Іскроўны ручаёк, адчуў Буганера, перастаў шугаць уверх, пацёк убок і ўніз, вось-вось неглыбокія ночаўкі з цяпельцам перавернуцца - і схамянуўся. Выпрастаў падагнутую было нагу.\nІскроўны ручаёк, пацёк убок і уніз, неглыбокія ночаўкі з цяпельцам перавернуцца - словы яўна не да месца, думка няясная.\nАдказы 16-19. З той жа оперы, парады замяніць словы. У аўтара нармальнае беларускае слова, не чапай яго, пане рэдактар.\nУ героя аповесці за дзень тысяча думак, у пана Фэ, безумоўна, болей. Доктар Бялько справядліва пратэставаў супраць забойства прыгожай дужай істоты; зачараваны майстэрствам карыдаўцаў, узвышанасцю падзеяў, захоплены ўсплёскамі радасці шматтысячных гледачоў сам зачараваўся карыдаю. Што тут няправільнага?\nНяясную думку героя/аўтара распетрыць чытач, жвачка яму апрыкрала.\nДопіс пана А. Ф. а як жа трыста хваляў абурэння? яркае сведчанне ягонай няўмеласці, бяздумства, абсалютнай літаратурнай слабасці.\nГэта выняткі ўсяго з першых старонак, першых ў аповесці, праўленых "высокім" мексіканскім прафесіяналам панам Андрэ Фэ (не забудзем, праўкі і заўвагі яго ўхваліў кіраўнік).\nНе мне меркаваць, чаго тут болей - рэдактарскага няўмельства, прыдзіркаў, непавагі панам А.Ф. самога сябе, упэўненасць у беспакаранасці. Меркаваў, што аўтар пасаромеецца выказаць чытачам, уладцам, пісьменнікам уласнае няўменне... Забыў крытык правіла: не ведаеш - не вучы, сумняваешся - не настойвай. Думаў, прамаўчыць аўтар - і ўсё сыйдзе ў патайнасць, звычную літаратурную сумятнечу, крыўдачкі.\nКаб нявопытнаму чытачу падкрэсліванні, пытанні, замены слоў, выкідонства фраз не здаліся справядлівымі, мушу, проста абавязаны патлумачыцца па абсалютна кожнай заўвазе пана А.Ф. Для яго карысці і, галоўнае, для маладых аўтараў. Трапіць маладзён у рукі зацыкленага, абмежаванага ведамі і практыкай рэдактара - і можа разгубіцца.\nНявопытны не асмеліцца словам засупярэчыць упэўненаму часопіснаму, выдавецкаму камлытніку.\nСтаронкі пакрэмзанага панам А.Ф. тэксту - узор літаратурнага самаедства - мушу захаваць. Надоўга. Як захоўваю выстарванні многіх ранейшых літгаблёўшчыкаў.\nТакім чынам, я паказаў абсалютна ўсе праўкі і падкрэсліванні на аповесці, коратка выказваю нязгоду з імі. Няхай вопытны і нявопытны чытач сам ацэніць адбылае.\nАмаль у кожнай літканторцы па-ранейшаму імкнуцца вучыць, маладога і вопытнага. Падказаць новы літход, ліквідаваць промах, агрэх - гэта апраўдана, заўжды было і будзе, але беларускія грамацеі і мексіканскія пнуцца школіць. Асабліва даюць адлупы навізне - няўгоднаму сюжэту, прыёму, дыялекту.\nАбавязаны ўзгадаць колькі фраз з ужо мной надрукаванага.\n"Единственный в русской литературе язык Чехова при наших современных ограничителях не появился бы, - казаў Аляксандр Купрын. - Запас слов у него (Чэхава) необычайно громаден". Ён жа маладым пісьменнікам раіў: "Найди образные незатасканные слова - лучше всего неожиданные" .\nРазумею, няма шляхаводцаў (путейцев) мовы, сцвярджаў славуты рэфарматар рускай мовы і літаратурных стыляў Уладзімір Хлебнікаў.\nГраф Бандынэлі - забыты паэт Ваўкалака\nБегаў чортам ўздоўж сяла;\nІ к гавядам поўзаў ракам,\nАжно Лыска прыляцеў,\n"Кінь ты, куме, жытло ўражжа:\nТабе добра будзе быць."\n"А ты дурню, думаў я:\nХоць галодзен - я свабодзен,\nГдзе мне цягне - там бягу,\nА ў няволю - не пайду!\nБуду вольным ваўкалакам ,\nАльгерд Абуховіч, 1860-1861 гг.\nУ магілёўскага ТБМ ёсць даўняя краязнаўчая завядзёнка наведваць цікавыя мясціны нашай Беларусі. Вандруем па родных мясцінах на вялікіх аўтобусах, цягніках і легкавіках.\n21 лістапада 2015 года мы з магілёўскімі сябрамі, аматарамі краязнаўства, селі на легкавік і паехалі па мясцінах Бабруйшчыны, Глушчыны і Случчыны. Асноўнай нашай мэтай было наведаць родныя мясціны нашага слыннага земляка Альгерда Абуховіча-Бандынэлі, 175 год з дня народзін якога адзначалася ў 2015 годзе.\nСпачатку мы заехалі ў мястэчка Гарадок Глускага раёна, дзе наведалі драўляную праваслаўную царкву 19 ст. Казьмы і Дзям'яна. У 1887 г. у Гарадку нарадзіўся Цодзік Славін, які ў 1924 заснаваў у Бабруйску краязнаўчы музей. Бараніў помнікі горада і ў 30-х стаў ахвярай рэпрэсій.\nКалі мы завіталі ў Калацічы, што знаходзіцца за некалькі кіламетраў ад Глуска, адразу накіраваліся ў мясцовы дом культуры. Ля ўваходу ў будынак месціцца невялікі помнік паэту-земляку, што надало нам большага натхнення на пошукі. Але супрацоўнікі мясцовай установы культуры нас дужа засмуцілі, бо сказалі, што нічога пра А. Абуховіча не ведаюць. Не губляючы надзеі, мы накіраваліся на пошукі старажылаў, і нам пашанцавала - мясцовы жыхар 1924 года нараджэння Васіль Глаз распавёў, дзе трэба шукаць падмуркі "панскага маёнтка". З даўнішніх панскіх маёнткаў мясцовы жыхар прыгадаў тры мясціны, і мы вызначылі тую, дзе раней была сядзіба Абуховічаў. Панскія пакоі стаялі яшчэ да 1948-1950 гадоў. Гэта быў вялікі драўляны будынак, дзе падчас вайны размяшчаўся гарнізон акупантаў, а пасля вызвалення - знаходзіўся інтэрнат для трактарыстаў МТС, дзе жылі сем'і рабочых. Калісьці вакол панскіх пакояў было шмат ліпавых прысадаў, а зараз засталося ўсяго некалькі дрэваў.\nПа дарозе да Слуцка мы спыніліся ў мястэчку Глуша Бабруйскага раёна на мясцовых могілках, дзе ўсклалі кветкі да магілы Алеся Адамовіча. Дзякуючы нашаму спадарожніку, магілёўскаму лекару Алесю Касцюковічу, у нас з сабой былі прыгожыя грызантэмы для Алеся Адамовіча і Альгерда Абуховіча. Затым па шляху затрымаліся на пяць хвілін ля краязнаўчага музея ў Старых Дарогах.\nУ самім Слуцку мы наведалі старыя мясцовыя каталіцкія могілкі, дзе адшукалі магілу паэта. Прычым пошукі вяліся згодна з ўспамінамі Язэпа Дылы. Магіла досыць добра дагледжана, агароджа пафарбаваная. На магілё паэта быў вянок з штучных кветак ад ТБМ. Па ўсім відаць у 2015 годзе сюды прыязжалі ТБМ-аўцы або з Менска, або з мясцовай суполкі. Сціплы помнік усталяваны па смерці дзеяча ў 1898 годзе яго роднай сястрой з польскамоўным надпісам.\nАльгерд Абуховіч (1840 - 1898) - беларускі паэт, мемуарыст, перакладчык, адзін з пачынальнікаў жанру байкі ў беларускай літаратуры. Нарадзіўся ў мястэчку Калацічы Бабруйскага павета (зараз Глускі ра-ён) Менскай вобласці. Паходзіў з заможнай шляхецкай сям'і - Міхал, Піліп і Тодар Абуховічы займалі высокія пасады ў Вялікім Княстве Літоўскім, праславіліся ў шматлікіх войнах і пакінулі пасля сябе вялікую спадчыну. Дзед Альгерда Юзаф Абуховіч ваяваў разам з Тадэвушам Касцюшкам. Па жаночай лініі Абуховічы звязаны з італьянскім графскім родам Бандынэлі, які даў славутага скульптара Бача Бандынэлі і Папу Рымскага Аляксандра III. Непадалёк ад Калацічаў знаходзіцца вёска Заполле, якую бацькі пісьменніка прыкупілі, каб "тысяча душ людзей мелі працаваць на хлеб для маладога Ольдзі". Альгерд Абуховіч навучаўся ў славутай Слуцкай гімназіі, затым працягваў адукацыю ў Жэневе і Парыжы. Дасканала валодаў італьянскай, французскай, англійскай, нямецкай мовамі, добра чытаў на іспанскай мове, але ўласныя творы пісаў на беларускай мове, падпісваў, як Граф Бандынэлі. Удзельнічаў у паўстанні 1863-64 гадоў і быў сасланы ў Сібір. Пасля вяртання хацеў раздаць зямлю сялянам, а сваякі пісьменніка пагражалі аб'явіць яго за гэта вар'ятам. Пакідае родны дом, захапіўшы з сабою толькі самыя каштоўныя кнігі з бібліятэкі, і першы час жыве ў сяброў. Затым займаецца рэпетытарствам у Слуцку і сціпла жыве квартарантам. Актыўна займаецца літаратурнай творчасцю, а таксама перакладае на беларускую мову творы польскай, рускай і заходнееўрапейскіх літаратур. Вакол Абуховіча ствараецца гурток яго вучняў, сярод якіх - Аляксандр Ярэміч - у будучым вядомы хірург; Пётр Карповіч - рэвалюцыянер; Язэп Дыла - у 20-30-х гадах вядомы на Беларусі палітычны і культурны дзеяч, паэт і драматург. Вось як Язэп Дыла апісвае сваё першае знаёмства ў Слуцку з Абуховічам і размову сваіх бацькоў напярэдадні візіту ў іх дом паэта-дэмакрата: "Ты, пэўна, чула пра пана Абуховіча? Паны лічаць яго дзіваком, бо ён адрокся ад маёнтка і сям'і, жыве на свой уласны заработак, знаецца з простымі людзьмі і нават піша вершы на старой мове, мове мужыкоў і рамеснікаў… Я сядзеў і слухаў як зачараваны, бо ўпершыню з вуснаў пана, хаця і ў паношанай вопратцы, прытым ад чалавека ўжо са срэбрам у валасах, чуў "дзіва" - мілагучныя вершы на той мове, якой я, жывучы да дзевяці гадоў у сям'і дзеда і бабкі, карыстаўся…"\nПасля сябе Альгерд Абуховіч пакінуў вельмі цікавыя мемуары, якія дайшлі да нас у фрагментах. Вось, напрыклад, як ён апісвае сваю спрэчку на конт будучыні беларускай мовы з Ф. Багушэвічам: "Праглядаючы мае вершы, Франціш Багушэвіч зрабіў увагу, што ў мяне не ўсюды бываюць уласцівыя беларускай мове акцэнты. На гэта я яму адпісаў:\nМіж маёю і Тваей:\nМаёй - пушчы, Пціч граніца,\nТы - Панарскі салавей!\nГэта значыць: у Беларусі ёсць многа асобных дыялектаў-гутарак, і ў гаворцы між Магілёвам над Дняпром, Мозырам і Гродняй бывае вялікая розніца не толькі ў акцэнтах…"\nПры жыцці Альгерд Абуховіч-Бандынэлі не ўбачыў ніводнага свайго твора надрукаваным. Большая частка яго архіва пасля смерці згубілася. Але нам, сённяшнім беларусам, і асабліва магілёўцам, варта больш ашчадна і ўважліва адносіцца да спадчыны нашага слыннага земляка.\nПершая кніжка вольных вершаў\n26 снежня 2015 года ў Салігорску адбыўся сход сяброў Салігорскай гарадской арганізацыі ТБМ імя Ф. Скарыны.\nНа сходзе гучалі віншаванні ў адрас беларускага паэта, сябра ТБМ Мікалая Шаравара з нагоды дня яго нараджэння (нарадзіўся 26.12.1936 года, а таксама з Новым годам і Калядамі.\nЗатым адбылася прэзентацыя першай кніжкі вольных вершаў "Туга" сябра ТБМ Вадзіма Лялькіна, які чытаў іх узнёсла і эмацыянальна. Яго своеасаблівыя і кранальныя за душу творы спадабаліся ўдзельнікам сходу, якія пажадалі Вадзіму творчых поспехаў. Кніга В. Лялькіна (псеўданім Уладзя Западзерскі) "Туга" выдадзена ў Смаленску ў ТДА "Новы свет" у 2015 годзе, мае 56 старонак, наклад 60 асобнікаў.\nНіна Ермалінская, Мікола Шаравар і Ўладзя Масакоўскі таксама прачыталі свае вершы.\nЛарысе Насаковіч, Ларысе Наздрыной, Аляксандру Доўнару і Сяргею Чаркасаву былі ўрачыста ўручаны пасведчанні сябра ТБМ.\nУдзельнікі сходу азнаёміліся з планам дзейнасці Салігорскай гарадской арганізацыі ТБМ на 2016 год, які складаецца з 11 пунктаў.\nНіжэй прапануюцца вершы Вадзіма Лялькіна, які заклікае нас больш думаць і рабіць для роднай краіны на шляху да Вялікага Адраджэння, пакуль нашую нацыянальную свядомасць, нашую матчыну мову зусім не знішчылі. Таму мы, беларусы, павінны мець гонар пастаяць за сябе, за памяць нашых продкаў, за будучыню нашых дзяцей і ўнукаў.\nУладзімір Масакоўскі , старшыня Салігорскай гарадской арганізацыі ТБМ. На здымку : Вадзім Лялькін чытае свае вершы.\nТам больш песень не пяюць\nI бусел - не клякоча.\nЗа вокнамі - дажджы ідуць,\nА душа ў дзяцінства хоча.\nДзе ясна і сябры\nЗранку і да зорак\nМітусяцца ў двары...\nАдкіну і я тут свой аловак.\nШто казаць, куды ісці?\nНавокал - адзінота.\nМне б тую трасцу затрасці:\nВось - вялікая турбота.\nАдрыне цемрашальства і падман\nI злаўлю з вачэй тваіх агенчык.\nГЭЙ, ВЫ, ГНЮСЫ!\nГэй, вы, гнюсы! Гэй хлусы!\nБеларус паслухае - скажыце:\nДа якой яшчэ пары\nБудзем жыць у такім мы дабрабыце?\nКолькі губы шчэрыць будзем\nМы гамонкаю чужынскай,\nБо спрадвеку не забудзем\nЯк бывалі слуцкай шляхтай, пінскай.\nДа якіх яшчэ цярпець\nНедалёка і ашалець.\nАд бяспраўя і знявагі.\nДы ўсё ж, здаецца мне,\nШто ў дарозе воля\nI праб'ецца па вясне\nДа радзіменькага поля.\nСумневу месца ёсць\nДля яе прыходу -\nНечаканы гэты госць,\nМо для гэткага народу.\nЯк не думай, не круці:\nУсё - ад пана Бога.\nАдно: завалу трэба неяк прапаўзці,\nКаб была наперадзе... дарога.\n19 студзеня (аўторак) на сядзібе ТБМ (Румянцава, 13) адбудуцца чарговыя заняткі ў гістарычнай школе "Гісторыя ў падзеях і малюнках" з Алегам Трусавым. Новы гістарычны цыкл - Беларусь у XХ ст. Пачатак 18.00. Уваход вольны.


Новы Час, 12 (526) 2017 - Беларуская Інтэрнэт-Бібліятэка Kamunikat.org\nШто мы мелі 25 сакавіка? У звыклым для сябе рэчышчы ўлада паспрабавала запалохаць народ. Прэвентыўнымі арыштамі, крымінальнай справай за «масавыя беспарадкі», якіх не было, ролікамі пра «баевікоў і іх зброю». Поўны міліцыі Мінск 25-га — гэта была кульмінацыя запалохвання. Але зараз не спрацавала. Па вельмі простай прычыне, пра якую мы казалі шматкроць. Таму што зараз пратэст — не «апазіцыйны».


Заглушка раздору | zviazda.by\nХатняя старонка » Грамадства » З жыцця » Заглушка раздору\nМаладая сям'я з Сеніцы не можа дамагчыся, каб ЖЭС перакрыў ваду\nЯшчэ на пачатку верасня ў кватэры жыхара аграгарадка Сеніца, што ў Мінскім раёне, Аляксандра Шуцько лопнула да самага вентыля труба гарачай вады. Аварыйная служба прыехала, калі ўсё ўжо было затоплена, і перакрыла ваду ўнутры кватэры. Пры гэтым работнікі паставілі заглушку і патлумачылі, што далейшыя работы павінны праводзіць спецыялісты ЖЭСа. На выклік прыйшлі майстар і два сантэхнікі, аднак рабіць нічога не сталі і нават не склалі акт аб прычыне аварыі.\nАпроч праблемы з вадой, Аляксандр заклапочаны і станам пад'езда ў яго доме.\nАляксандр згадзіўся ліквідаваць няспраўнасць самастойна, бо жыць без гарачай вады з маленькім дзіцем немагчыма. Аднак высветлілася, што заглушка з вентылем, якую паставілі на прарваную трубу супрацоўнікі аварыйнай службы, не падыходзяць па памеры, і таму нельга нават устанавіць лічыльнік, бо ён проста не ўлазіць. Аляксандр набыў усе неабходныя матэрыялы і вентыль патрэбнага памеру, але правесці работы не можа: для гэтага трэба, каб ЖЭС перакрыў ваду ў пад'ездзе. Але рабіць гэта па невядомых прычынах камунальнікі адмаўляюцца. Да сённяшняга дня сям'я застаецца без гарачай вады. З гэтай прычыны давялося нават часова пераехаць у кватэру цешчы.\n— Каб пайшла гарачая вада, трэба проста злучыць трубу ў кватэры, але ж за ўвесь гэты час да нас ніхто з ЖЭСа не прыйшоў, — абураецца Аляксандр.\nПа словах мужчыны, ён неаднаразова звяртаўся ў жыллёвую службу, у тым ліку і пісьмова. Але плёну гэта не прынесла. То ў арганізацыі не было спецыялістаў патрэбнай кваліфікацыі, а то заяўніка проста ігнаравалі. Такім чынам, сям'я Аляксандра «праштурмавала» ўжо не адну інстанцыю. Апроч ЖЭСа, звярталіся таксама ў выканкам і нават Мінжылкамгас, дзе заявы разгледзелі, але...\n— Звяртаемся ў ЖЭС — нашы пытанні не вырашаюцца. Звяртаемся ў Міністэрства — нас адпраўляюць у выканкам. А выканкам зноў адпраўляе ў ЖЭС. Замкнёнае кола, — рэзюмуе малады чалавек.\nУвогуле праблемы з камунальнікамі ў Аляксандра цягнуцца ўжо два гады. Па яго словах, жыллёвая служба не адсочвае стан дома, а між тым жыльцы заклапочаны пытаннем рамонту: тынкоўка са сцен абвальваецца, дзіркі ў пад'ездзе даводзіцца замазваць самастойна. Выклікаюць нараканні адсутнасць графіку прыбірання і абсталяванне дваравой тэрыторыі... А калі ў кватэры Аляксандра доўгі час не маглі прачысціць вентыляцыю, вырашыць сітуацыю дапамог толькі зварот у «Звязду».\nРэагуем на праблему і тэлефануем у ЖЭС №7, які знаходзіцца ў Прылуках і абслугоўвае ў тым ліку сеніцкі ўчастак. Просім злучыць з начальніцай, але справавод, якая ўзяла трубку, паведамляе, што тая звольнілася і ўжо месяц, як у службу прыйшла новая кіраўніца, якой на месцы няма. «Такі аўрал, халадае, а ў нас яшчэ не ва ўсіх дамах ацяпленне ўключана. А гэта ж цяпер самае важнае! Яна сама з сантэхнікам лазіць па падвалах і ўключае ацяпленне, бо памочнікаў няма. Учора да дзесяці вечара працавала», — распавяла спагадлівая супрацоўніца. Выслухаўшы прычыну званка, яна параіла звярнуцца да майстра, які абслугоўвае, па яе словах, «праблемны» дом Аляксандра. Але майстар Леван Найбандзян ужо тыдзень як на бальнічным. Тым не менш нам удаецца звязацца з ім па мабільным тэлефоне. Мужчына ахвотна ідзе на размову, аднак у яго на сітуацыю свой погляд: ён лічыць, што Аляксандр адразу пайшоў на канфлікт.\n— У гэтай кватэры ўвесь рамонт разам з устаноўкай лічыльніка зойме 40 — 50 хвілін. Але праблема ў тым, што разводка ў неналежным стане, — тлумачыць ён. — Мы можам усё зманціраваць, але не можам даць гарантыі, што сістэма не парвецца. Ён (Аляксандр. — Аўт.) на гэта не пагадзіўся.\n— Але ж ён кажа, што можа зрабіць усё сам, толькі для гэтага неабходна перакрыць ваду ў пад'ездзе, з чым ён неаднаразова да вас звяртаўся.\n— Ваду ў пад'ездзе перакрываць не трэба. Я сам у яго кватэры паставіў добры вентыль, які толькі і трэба перакрыць на трубе.\nШто да прыбірання ў пад'ездзе, майстар сцвярджае, што яно праводзіцца згодна з графікам двойчы на месяц, але ж самі жыльцы не заўсёды адказна падыходзяць да ўтрымання свайго жылля ў належным стане. А рамонт агульных месцаў карыстання, да якіх адносяцца і пад'езды, па ўсёй краіне цяпер ажыццяўляецца за кошт жыльцоў.\nЛеван Найбандзян лічыць, што Аляксандр проста хоча паканфліктаваць. Аднак ці пойдзе хоць адзін нармальны чалавек на тое, каб увосень усёй сям'ёй некалькі месяцаў сядзець без гарачай вады толькі дзеля таго, каб настаяць на сваім? І наўрад ці на пустым месцы пры наведванні кватэры майстрам гаспадар стане запісваць гэты візіт на відэакамеру, як аднойчы зрабіў Аляксандр...\nНа жаль, падобныя сітуацыі паміж жыльцамі і прадстаўнікамі камунальных службаў не пераводзяцца. Рэдка хто з жыльцоў упусціць магчымасць паскардзіцца на дворнікаў з ЖЭСа, якія не прыбіраюць тэрыторыю, ці сантэхнікаў, якія прыходзяць на заяўкі з красамоўным амбрэ. Як і тыя ж дворнікі і сантэхнікі не стамляюцца наракаць на неахайных жыльцоў. Напэўна, гэтыя спрэчкі скончацца толькі тады, калі кожны будзе якасна выконваць сваю справу: жыллёвыя службы — спраўна сачыць за станам жылфонду, а ўласнікі жылля — яго падтрымліваць.\n4104 Тэст. Ці ведаеце вы значэнне некаторых беларускіх слоў?\n2441 Новы від махлярства зарэгістраваны ў Беларусі\n1265 Чаму школьная праграма па літаратуры патрабуе пераасэнсавання\n852 Мова анлайн. Ці дапамагаюць нам новыя інфармацыйныя тэхналогіі гаварыць і пісаць па-беларуску?\n553 Санны рэйд. Як партызаны здзейснілі пераможную аперацыю на Палессі ў 1942-м


Культура - У падарунак Радзіме\nАпошнія змаглі вярнуцца на радзіму дзякуючы прыватнаму калекцыянеру Б. Кліонскаму праз Пасольства Рэспублікі Беларусь у Дзяржаве Ізраіль. На цырымоніі прысутнічаў мастак Барыс Забораў, які нарадзіўся і працаваў у Беларусі да 1981-га, але ўжо 28 гадоў жыве ў Францыі.\nПерсанальныя выстаўкі мастака з поспехам праходзілі па ўсім свеце. Яго палотнамі захапляліся ў Германіі, Францыі, Японіі, Амерыцы, аўтару апладзіравалі ў Музеі выяўленчых мастацтваў імя А.С.Пушкіна і Дзяржаўнай Траццякоўскай галерэі ў Маскве і Дзяржаўным Рускім музеі ў Санкт-Пецярбургу. Яго творы набыты найбуйнейшымі музеямі свету. Таму, як зазначыў міністр замежных спраў Рэспублікі Беларусь Сяргей Мартынаў, афіцыйная імпрэза ў Нацыянальным мастацкім музеі стала знакавай з пункту погляду вяртання імені мастака на Радзіму. Ён падкрэсліў, што сёння новая карціна Заборава здабыла свой дом у беларускай скарбніцы мастацтваў.\n— Душа радуецца ад таго, што сёння ў нашым выдатным Нацыянальным музеі чарговае вельмі дастойнае мерапрыемства, падзея, якая ўпрыгожвае культуру і мастацтва нашай краіны, — прамовіў міністр культуры Беларусі Уладзімір Матвейчук. — Унікальнасць нашай сённяшняй сустрэчы ў тым, што работы Барыса Абрамавіча запатрабаваны ў многіх краінах — у Англіі, Францыі, Аўстрыі, іх набываюць расіяне, і нам вельмі прыемна, што творы вяртаюцца і да нас, у нашу рэспубліку. У Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі захоўваецца шмат работ Барыса Заборава, у асноўным, ранняга перыяду яго творчасці. Сённяшні падарунак — першы твор перыяду “парыжскага”.\n2009-ы аб’яўлены ў Беларусі Годам роднай зямлі, і гэта дазваляе яшчэ раз упэўніцца ў тым, якая ў нас багатая гісторыя, цудоўнае мастацтва і культура. І яшчэ адно таму пацверджанне — цудоўны твор, які вяртаецца на нашу беларускую зямлю.\n— Я рады вяртанню на Беларусь, гэта — мая Радзіма, — зазначыў Барыс Забораў. — Але якім мастаком я сябе адчуваю? Адназначна адказаць нельга. Я па праве лічу Расію сваёй другой радзімай, бо вучыўся ў Ленінградзе, Маскве, і Расія за апошнія 15 гадоў праявіла да мяне і маёй працы значную ўвагу. Францыя прыняла мяне, няпрошанага госця, дапамагла мне ў першыя цяжкія гады. Тут я стаў мастаком у тым сэнсе, як мне гэта бачылася. Таму Францыя для мяне — трэцяя радзіма. Мне заўсёды была блізкай ідэя чалавека свету. Чалавек свабодны, і калі ён па тых ці іншых прычынах выбірае іншую краіну для жыцця і дзейнасці — гэта яго неад’емнае права. Але чаго ён не павінен рабіць — я ў гэтым упэўнены — дык гэта рубіць свае карані, бо толькі з іх можа ўзрасці крона. І мой асабісты вопыт, ды і той факт, што я сёння тут знаходжуся, таму пацверджанне.\nСяргей Мартынаў падкрэсліў, што перадача карціны “Гумно” стане першым крокам да правядзення ў Нацыянальным мастацкім музеі паўнавартаснай выстаўкі знакамітага беларускага мастака, а потым і выстаўкі твораў выдатных мастакоў, ураджэнцаў Беларусі, прадстаўнікоў так званай “Парыжскай школы”, якіх лёс у свой час закінуў у Францыю (Х.Суцін, П.Крэмень, М.Кікоін, А.Мешчанінаў, М.Шагал і інш.), і дзе яны сталі сусветна вядомымі майстрамі. Міністэрства замежных спраў сумесна з Міністэрствам культуры і іншымі міністэрствамі і ведамствамі па даручэнні Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь на працягу многіх гадоў праводзяць працу па пошуку і вяртанні на радзіму гістарычнай і культурнай спадчыны Беларусі, якая апынулася ў сілу розных гістарычных абставін за мяжой. Так, у 2005 годзе музею “Дом Ваньковічаў” былі перададзены факсімільныя рэпрадукцыі рэдкіх фатаграфій і гістарычных дакументаў, звязаных з імем Валенція Ваньковіча.\nУ 2007-м — Нацыянальны мастацкі музей атрымаў тры гравюры Напалеона Орды, дзве жывапісныя работы Пятра Сергіевіча, копію Радзівілаўскай карты 1613 года. У акцыі па перадачы музею падарункаў прынялі ўдзел мастакі, журналісты, мастацтвазнаўцы, культуролагі і іншыя прадстаўнікі культурнай эліты краіны, а таксама супрацоўнікі замежных пасольстваў, акрэдытаваных у нашай рэспубліцы.\nНа здымку: Барыс Забораў, Сяргей Мартынаў,\nУладзімір Матвейчук на цырымоніі перадачы карцін музею.


Камп’ютарны зрок на барацьбе з хваробамі\n22.01.2015 11:40 Навука і інавацыі\nШто гэта за сорт — сасна звычайная негарэльская? У чым яго перавагі і асаблівасці? Ці зможам мы ўбачыць яго ў беларускіх лясах? З гэтымі пытаннямі мы звярнуліся да Сяргея Уладзіміравіча Рабко, старшага выкладчыка кафедры лясных культур і глебазнаўства лесагаспадарчага факультэта БДТУ. За атрыманне і ацэнку новага для нашай краіны сорту навуковец быў ганараваны стыпендыяй Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь маладым таленавітым вучоным на 2014 год.\nСяргей Уладзіміравіч адразу папярэдзіў, што вывядзеннем і вывучэннем сорту сасны негарэльскай займаўся калектыў вучоных кафедры. Гэта і дацэнт Л.Ф.Паплаўская, і дацэнт М.І.Якімаў, і дацэнт Л.М.Сераглазава, і ён сам, старшы выкладчык Сяргей Уладзіміравіч Рабко. І ўклад кожнага з іх у вывучэнне сорту раўназначны.\nПраўда, сама гісторыя стварэння сорту пачалася намнога раней. У 1959 годзе Яўген Дзмітрыевіч Манцэвіч (менавіта яго можна лічыць родапачынальнікам вывядзення сорту сасны негарэльскай), які працаваў у БДТУ, з 200 кропак Савецкага Саюза прывёз у Беларусь насенне сосен і высеяў іх у Негарэльскім вучэбна-доследным лясгасе. Выраслі аднагадовыя сеянцы, з якіх былі створаны геаграфічныя культуры першага пакалення. На сёмы год у 6—7 варыянтах з 200 выраслі шышкі з насеннем, з якога атрымаліся геаграфічныя культуры так званага другога пакалення.\n“Культуры другога пакалення па росце абганялі мясцовую сасну. Адбываўся працэс гібрыдызацыі, і ў 18-гадовым узросце ў 5 варыянтах з тых, якія давалі насенне, назіраліся гронкі з некалькімі шышкамі. Праз чатыры гады пасля гэтага, у 1986 годзе, Я.Д.Манцэвіч падрыхтаваў чаранкі раслін з гронкамі як з некалькімі шышкамі, так і са звычайнымі, а таксама стварыў гібрыдна-насенную плантацыю. Менавіта з насення гэтай плантацыі вырасла сасна негарэльская, — гаворыць Сяргей Уладзіміравіч. Дарэчы, назва сасне была дадзена менавіта па Негарэльскім вучэбна-доследным філіяле БДТУ, адкуль і пайшоў сорт.\nПеравагі сасны звычайнай негарэльскай\nУ чым жа асаблівасць гэтай сасны? Яна мае перавагу па хуткасці росту. У першую палову свайго жыцця, а гэта 45 гадоў, сорт абганяе іншыя па росце на 15—20%. “Зараз актыўна абмяркоўваецца тэма зберажэння паліўных рэсурсаў, пераход на мясцовыя віды паліва. Калі сорт сасны негарэльскай па масе дае прырост большы, павялічваецца колькасць біямасы. Да таго ж лічыцца, што калі ў расліны большы прырост, то ў яе назіраецца павышаная жыццёвасць, менш гінуць сеянцы”, — гаворыць Сяргей Уладзіміравіч.\nАкрамя гэтага, сорт адрозніваецца багатым раннім плоданашэннем. Напрыклад, у звычайных сосен першае насенне з’яўляецца ў 20-гадовым узросце, у сасны негарэльскай — у 5-гадовым. Насенне з яе шышак адпавядае першаму класу якасці: мае высокія пасяўныя характарыстыкі, энергію ўсходжасці і прарастання. Да таго ж у сасны негарэльскай часам сустракаюцца гронкі, колькасць шышак на якіх можа дасягаць 32 штук.\nСорт устойлівы і да патагенаў. “У штучных умовах я праводзіў заражэнне насення, сеянцаў. Выбіраў самыя агрэсіўныя патагены, якія сустракаюцца ў лясных гадавальніках Рэспублікі Беларусь. Да такіх адносяцца грыбы з роду Fusarium альбо Alternaria. Так, калі з’яўляецца ўсход з семечка, грыбы з роду Alternaria акружаюць праростак і перакрываюць паступленне пажыўных рэчываў. На працягу тыдня сцяблінка гіне”, — расказвае Сяргей Уладзіміравіч. Сосны гэтага сорту паражаліся менш за іншыя.\nСяргей Уладзіміравіч запэўніў, што з сасны негарэльскай можна нарыхтоўваць, напрыклад, смалу, шкіпінар, каніфоль і нават выкарыстоўваць яе ў лячэбных мэтах.\nСорт ужо вытрымаў кароткачасовыя выпрабаванні, якія цягнуцца 5 гадоў, у Дзяржінспекцыі па выпрабаванні і ахове сартоў раслін. Працяглыя выпрабаванні наперадзе. Выпрабоўваць сорт могуць ажно 15 гадоў. Галоўны вынік, да якога павінна прыйсці камісія: ці пацвярджае сорт заяўленыя характарыстыкі. Па папярэдняй ацэнцы дадзена станоўчае заключэнне.\n“Мы стараемся зрабіць так, каб у будучыні гэты сорт вырошчваўся ў кожным лясгасе. Натуральна, што за год гэтага не зробіш — у краіне ажно 100 лясгасаў. Аднак сасна ўжо вырошчваецца ў Іўеўскім, Кобрынскім, Стаўбцоўскім, Старобінскім, Негарэльскім лясгасах, — гаворыць Сяргей Уладзіміравіч. — Гэтым сортам цікавяцца і замежнікі. Аб набыцці сасны звычайнай негарэльскай зараз ідуць перамовы з палякамі”, — дзеліцца Сяргей Уладзіміравіч.\nкафедра лясной культуры і глебазнаўствалесагаспадарчы факультэт БДТУстаршы выкладчыкстыпендыя Прэзідэнта Рэспублікі БеларусьСяргей Уладзіміравіч Рабко\nПрэзідэнцкія стыпендыі назначаны перспек...\nНовыя факты аб арганізацыі сусвету адкры...


Псіхалагічныя расстройствы штурхаюць да бездані\nПрыблізна 40 працэнтаў жыхароў еўрапейскіх краін церпяць ад псіхалагічных расстройстваў — да такой высновы прыйшла міжнародная група даследчыкаў. Навукоўцы правялі маштабнае даследаванне псіхалагічнага стану жыхароў Еўропы. На працягу трох гадоў ім было ахоплена 514 млн чалавек, а ў прапанаванай анкеце было прадстаўлена каля сотні псіхалагічных захворванняў.\nАказалася, што прыблізна 165 мільёнаў чалавек церпяць ад тых ці іншых псіхалагічных расстройстваў. Эксперты паведамілі, што найбольш часта еўрапейцы пакутуюць ад дэпрэсіі, фобіі, бяссонніцы, хваробы Альцгеймера, сасудзістай дэменцыі, алкагольнай залежнасці, наступстваў інсультаў. Атрыманая інфармацыя тлумачыць, чаму каля 60 тысяч еўрапейцаў штогод заканчваюць жыццё самагубствам.\nСтрэс — каталізатар праблем са скурай\nАказваецца, адной з прычын узнікнення прышчоў і вугравога сыпу можа быць стрэс і дрэнны настрой. Нарвежскія даследчыкі ўстанавілі, што чым больш чалавек падвержаны стрэсу і чым больш ён нервуецца, тым больш у яго праблем са скурай. У эксперыменце прынялі ўдзел маладыя людзі ва ўзросце 18-19 гадоў. Аказалася, што цярпелі ад прышчоў менавіта тыя падлеткі, у якіх былі псіхалагічныя праблемы на той момант. На думку спецыялістаў, паміж стрэсавым станам і з'яўленнем прышчоў і вугроў існуе сувязь. Аднак эксперты папярэдзілі, што не варта думаць, што любая сумная думка адразу з'явіцца на вашым твары ў выглядзе прышчоў. Стрэс, хутчэй за ўсё, выступае як каталізатар праблем са скурай.\nПерад прыняццем рашэння... памый рукі\nМыццё рук не толькі ачышчае іх ад бруду, але і на падсвядомым узроўні дапамагае чалавеку пазбавіцца ад негатыўных эмоцый і стаць больш добрым, сцвярджаюць брытанскія даследчыкі з універсітэта Плімута. Навукоўцы вырашылі вывучыць гэтую з'яву і правялі даследаванне, падчас якога ўстанавілі, што рашэнне, якое прымаецца чалавекам у розных сітуацыях, звязана з фактам адчування ім фізічнай чысціні. Напрыклад, прысяжныя схільныя вынесці больш мяккае пакаранне злачынцу, калі памыюць рукі перад прыняццем рашэння. Гэтая гіпотэза пацвердзілася эксперыментальным шляхам: падчас даследавання людзі, якія перад прыняццем рашэння памылі рукі, аказваліся менш катэгарычнымі ў сваіх меркаваннях, чым іх суседзі, якія рукі не памылі. Эксперты лічаць, што камфортны фізічны стан чалавека, звязаны з адчуваннем чысціні — гэта стымул да добрых учынкаў.\nАрт-терапия: лечение депрессии творчеством


Крах адной рэспублікі | Новы Час\nХаця, калі глядзець на гісторыю венгерскага права, магчыма, гэта і лагічна. Нават пісанага грамадзянскага права тут не было. Усё трымалася на так званым звычаёвым праве. Што тычыцца канстытуцыі, то першыя крокі былі зробленыя падчас рэвалюцыі 1848 года, калі рэвалюцыйны ўрад выдаў шэраг дэкрэтаў.\nСтатут 1867-га пра падзел Габсбургскай манархіі на Аўстрыю і Венгрыю заклаў асноўныя прынцыпы венгерскай аўтаноміі і самакіравання. А першую венгерскую канстытуцыю прыдумалі камуністы пасля паўстання 1919 года. Імі была прынята канстытуцыя Венгерскай Рэспублікі Саветаў. Яна, праўда, дзейнічала толькі два месяцы — менавіта столькі існавала рэспубліка.\nНовы рэжым адмірала Хорці правіў без усякіх асноўных законаў. Іх замянялі Статуты. Так венгры дажылі да 1946 года, калі на руінах дзяржавы Хорці была прынятая Малая або Пераходная канстытуцыя, якая абвяшчала канец манархіі і перадавала ўсю ўладу ў рукі парламенту, які мусіў прыняць поўны варыянт канстытуцыі.\nПершыя два абраныя пасля вайны парламенты, у якіх мелі перавагу дэмакраты, зрабіць гэта не паспелі. Затое рукі да канстытуцыі дайшлі ў дэпутатаў трэцяга парламента, у якім дамінавалі дэпутаты прамаскоўскай Венгерскай партыі працоўных. Так была прынята згаданая вышэй канстытуцыя, тэкст якой, па вялікім рахунку, папросту перапісалі з савецкай канстытуцыі 1936 года.\nПасля падзення камунізму ў 1989 годзе былі заклікі напісаць новы асноўны закон, аднак апазіцыя і ўлада палічылі, што неабходны на пераходным этапе грамадзянскі кампраміс трэба будаваць на аснове закону 1949-га. З яго папросту прыбралі ўсе архаізмы савецкіх часоў і замянілі новымі пунктамі.\nУ 1990-я гады працэс аптымізацыі асноўнага закона працягваўся. Так, папраўка 1997 года дазволіла Венгрыі атрымаць сяброўства ў ЕС. У тым жа годзе было прынята рашэнне пра стварэнне новай канстытуцыі.\nДа практыкі, аднак, справа дайшла толькі ў 2010 годзе, калі па ініцыятыве правацэнтрысцкай партыі “Фідэш (Fidesz), якая па выніках выбараў атрымала абсалютную большасць у парламенце, была створана спецыяльная камісія.\nЗ самага пачатку ідэя стварэння новай канстытуцыі выклікала пратэсты з боку левай апазіцыі. Сацыялісты і Зялёныя заявілі пра байкот працы камісіі. Аднак праца над канстытуцый працягвалася, і ўвесну яна была вынесена на разгляд публікі і парламенту. За кошт таго, што “Фідэш кантралюе парламент, разгляд праекту не зацягнуўся. 18 красавіка праект канстытуцыі зацвердзілі ў парламенце, а 25-га — ён быў падпісаны прэзідэнтам Палам Шмітам. Гэта значыць, што з 1 студзеня 2012 года Венгрыя стане жыць па новым асноўным законе.\nПаводле афіцыйнай рыторыкі, прыняцце новага асноўнага закона стала “разрывам з камуністычным мінулым і “заканчэннем пераходу да сапраўднай дэмакратыі.\nАднак ёсць іншы погляд. Намеры “Фідэш прыняць канстытуцыю з самага пачатку не ўзрадавалі праваабаронцаў і Брусэль. Партыя Віктара Орбана (лідар “Фідэш) мае падмочаную рэпутацыю, калі гаворка ідзе пра грамадзянскія правы. Дастаткова згадаць пра гучны скандал вакол прапанаванага “Фідэш праекту закона аб СМІ, які надаваў права ўраду праз адпаведны орган кантраляваць рэдакцыйную палітыку выданняў. З канстытуцыяй атрымалася тое ж самае. Яе прыймалі пад раскаты дыпламатычнай вайны з Брусэлем і праваабаронцамі з розных арганізацый, кшталту “Amnesty International. Далучылася і ААН. Генеральны сакратар ААН выказаў занепакоенасць тым, што новы асноўны закон можа супярэчыць агульнапрынятым стандартам дэмакратыі.\nШто канкрэтна не падабаецца крытыкам новай венгерскай канстытуцыі?\nСам дакумент — тэкст на 36 старонак, які складаецца з 53 артыкулаў і вялікай прэамбулы. Менавіта змест прэамбулы выклікаў каскад заўваг. На думку апанентаў, тут занадта шмат згадваецца пра бога, хрысціянства, сямейную мараль, гістарычнае права венграў на карпацкі басейн і г.д. Такая канстытуцыя, на думку шмат каго, хутчэй сугучная законам даўно зніклай каталіцкай Аўстра-Венгерскай імперыі, чым нормам большасці краін Еўрасаюза.\nФеміністкі ўхапіліся за артыкул, які патрабуе ад дзяржавы абараняць жыццё. Фішка ў тым, што жыццё, па канстытуцыі, пачынаецца пасля акту зачацця. Фактычна гэты артыкул канстытуцыі ўводзіць забарону на аборты. Не падабаецца аматарам гендэрных свабодаў і тое, што шлюб пазначаны ў канстытуцыі як саюз мужчыны і жанчыны. Такім чынам, як лічаць крытыкі дакумента, узнікае глеба для дыскрымінацыі сэксуальных меншасцяў.\nЗанадта нацыяналістычнай лічаць і назву краіны. Справа ў тым, што менавіта так краіна звалася ў перыяд паміж дзвюма сусветнымі войнамі, калі яна разлічвала вярнуць аднятыя пасля распаду Аўстра-Венгрыі землі, населеныя этнічнымі мадзьярамі. Цяпер каля траціны ўсіх венграў жывуць за межамі краіны: у Румыніі, Славакіі, Сербіі, Украіне. Урады згаданых дзяржаў разглядаюць рост рэваншысцкіх настрояў у Будапешце як пагрозу цэласнасці сваіх тэрыторый.\nЗмяняюцца на карысць правых і механізмы заканатворчасці. З гэтага часу прыняцце законаў, якія рэгламентуюць дзейнасць Цэнтрабанка, а таксама пенсійнай і падатковай сістэм, павінны прымацца кваліфікаванай большасцю ў дзве трэці галасоў. Улічваючы, што дагэтуль левыя ніколі столькі мандатаў не мелі, і наўрад ці атрымаюць, гэта норма, па сутнасці, накіравана на кансервацыю рэформаў, які праводзіць зараз кабінет Орбана.\nЮрысты кажуць, што новая канстытуцыя парушае баланс галінаў улады. Паводле канстытуцыі, у Венгрыі з’явіцца новы дзяржаўны орган, які будзе сачыць за дзейнасцю правасуддзя.\nФактычна блакуецца далейшая эканамічная і фінансавая інтэграцыя Венгрыі ў ЕС. У адпаведнасці з новымі правіламі, для ўступлення краіны ў еўразону патрэбна дзве трэці галасоў парламента. Гэта норма ўжо выклікала трывогу сярод бізнэсменаў.\nСупярэчлівая канстытуцыя, рэалізацыя якой на практыцы яўна пагражае ростам грамадскіх канфліктаў, можа адыграць і станоўчую ролю. Яна з’яўляецца жывой ілюстрацыяй таго, што можа прынесці еўрапейцам правы папулізм, якія зараз набірае абароты.\nНапрыканцы ў якасці кур’ёзу можна згадаць пункт, які не прайшоў у канчатковы варыянт. Прапанавалася, каб бацькі мелі права галасаваць не толькі за сябе, але і за сваіх непаўналетніх дзяцей, аднак тут супраць былі нацыяналісты, якія нагадалі, што сярод шматдзетных сем’яў шмат цыганскіх. У такім выпадку ў партый, якія абараняюць правы цыганскай меншасці, магла б вырасці палітычная вага.