Майстар-клас па роспісу камянёў прайшоў на базе Малабераставіцкай СШ — Берестовица. Берестовицкий район. Берестовицкая газета\n13.02.2013 09.08.2019 irina824Комментарии on Майстар-клас па роспісу камянёў прайшоў на базе Малабераставіцкай СШ\n28 студзеня на базе Малабераставіцкай СШ прайшоў майстар-клас настаўніка працоўнага навучання Наталлі Мядзелка.\nНаталля Вячаславаўна працуе ў школе першы год, аднак нават за такі кароткі тэрмін змагла паказаць сябе як здольны, таленавіты настаўнік, хутка знайшла падыход да сэрцаў вучняў. Маладая настаўніца валодае адметным мастацкім талентам, які з задавальненнем раскрывае сваім вучням на ўроках выяўленчага мастацтва і працоўнага навучання, і імкнецца адкрыць і развіць мастацкія здольнасці ў дзяцей. Валодае Наталля Вячаславаўна і нетрадыцыйнымі тэхнікамі дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва.\nТэхніцы “Роспіс па камені” быў прысвечаны і майстар-клас, у якім прынялі ўдзел метадыст раённага вучэбна-метадычнага кабінета аддзела адукацыі І.В.Сайко і настаўнікі абслугоўваючай працы раёна. Удзельнікі майстар-класа не толькі пазнаёміліся з асновамі нетрадыцыйнага мастацтва, але і на практыцы навучыліся распісваць камяні.\nПасля кароткай уступнай гутаркі Наталля Мядзелка прапанавала ўдзельнікам мерапрыемства ажывіць камень вобразам ката. Настаўнікі з вялікім энтузіязмам узяліся за справу. Кожны ўбачыў у прапанаваным прыродным матэрыяле вобраз ката з асаблівымі рысамі характару і афарбоўкай. Першыя крокі ў творчым працэсе былі нясмелыя. Аднак на здзіўленне настаўнікаў-творцаў праз гадзіну работы кожны мог парадаваць сябе і калег цудоўным творам.\nВыстава работ, якая была арганізавана ў канцы мерапрыемства, выклікала радасную ўсмешку, задавальненне ад выніку работы. Настаўнікі забралі з сабой свае работы, атрыманыя навыкі і добры творчы настрой, які яны гатовы перадаць вучням сваёй школы.\nСловы ўдзячнасці за праведзены майстар-клас, атрыманыя новыя веды і практычныя ўменні, выказаныя ў адрас Н.В.Мядзелка, несумненна, будуць натхняць маладога настаўніка на новыя творчыя пошукі і жаданне дзяліцца імі з вучнямі і калегамі.\nВікторыя Кісялеўская, дырэктар Малабераставіцкай СШ


«Закрыць» за што заўгодна. Як у Светлагорску знайшлі нагоду пасадзіць актывіста роварнага руху перад выбарамі\n«Закрыць» за што заўгодна. Як у Светлагорску знайшлі нагоду пасадзіць актывіста роварнага руху перад выбарамі\nАндрусь ГАЁВЫ 22.09.2020\nБеспадстаўныя абвінавачванні ў падпале аўтамабіля чыноўніка і прыдуманае «масавае мерапрыемства» - абы толькі нейтралізаваць актывіста перад выбарамі. Так дзейнічала светлагорская міліцыя. Сваю гісторыю распавёў адзін з удзельнікаў роварнага руху ў Светлагорску.\n29 ліпеня група светлагорскіх раварыстаў прыйшла падтрымаць свайго таварыша Арцёма Данілава, якога выклікалі для апытання ў апорны пункт міліцыі. Сярод іх быў і Дзяніс Лучын. Як толькі да апорнага пункта падыйшоў Арцём, да групы ягоных сяброў пад’ехалі міліцыянты, работнікі Следчага камітэту і чатыры АМАПаўцы. Усіх семярых, хто чакаў сябра, затрымалі.\nЯк распавядае Дзяніс Лучын, іх спачатку завялі ў «апорнік», а потым пачалі вазіць па кватэрах і рабіць ператрусы. Шукалі гаруча-змазачныя матэрыялы, выбухоўку ці нешта яшчэ, што магло мець дачыненне да падпалу машыны тады яшчэ старшыні раённай выбарчай камісіі і намесніка старшыні райвыканкама Міхаіла Пятроўскага (ягоны аўтамабіль згарэў на стаянцы перад домам незадоўга да таго).\nПасля ператрусу ў кватэры Лучына, падчас якога міліцыянты нічога падазронага не знайшлі, а толькі забралі для экспертызы рабочае адзенне, яго прывезлі ў РАУС. Там некалькі гадзінаў дапытвалі розныя супрацоўнікі. Правяралі тэлеграм-каналы ў ягоным тэлефоне.\n«Спачатку мне сказалі, што я сведка. А позна ўвечары абвясцілі, што я падазраваны. І ў пратаколе затрымання пазначылі не фактычны час затрымання, а час, калі мне сказалі, што я падазраваны. Гэта адбылося а 22.50, хаця фактычна нас каля апорніка затрымалі прыкладна а 17.30. На мае заўвагі, што я быў затрыманы не а 22.50 міліцыянты ніяк не рэагавалі і нічога не тлумачылі. Пасля гэтага мяне змясцілі ў ізалятар часовага ўтрымання. Потым прапанавалі прайсці так званы “паліграф” – дэтэктар хлусні. Я ведаў, што не маю ніякага дачынення да таго падпалу і спадзяваўся, што калі яны пераканаюцца, што не хлушу, мяне вызваляць, таму згадзіўся. Прайшоў “паліграф”, але, хоць ён нічога кепскага не паказаў, мяне адправілі назад у ІЧУ», – кажа Дзяніс Лучын.\n31 ліпеня да яго ў камеру прыйшоў участковы, каб апытаць ужо пра паездку на роварах аматараў гэтага сродку перасоўвання, якія 17 ліпеня праехаліся кампаніяй па горадзе. І 1 жніўня за 2 гадзіны да сыходу магчымых 72-х гадзін затрымання без прад’яўлення абвінавачвання па крымінальнай справе аб падпале чынавенскай машыны, Лучыну абвясцілі, што супраць яго распачаты адміністрацыйны працэс паводле артыкула 23.34 Кодэкса аб адміністрацыйных правапарушэннях «Парушэнне парадку арганізацыі і правядзення масавых мерапрыемстваў». Нібыта за ўдзел у несанкцыянаваным райвыканкамам велапрабегу. Тады ж 1 жніўня з яго знялі падазрэнне ў падпале аўтамабіля чыноўніка.\n1 жніўня была субота і Дзяніса Лучына пакінулі да суда ў ІЧУ. Суд адбыўся ў панядзелак 3 жніўня і прысудзіў яму 14 сутак арышту.\n«Да 10 жніўня я сядзеў у ІЧУ Светлагорскага РАУС. Умовы, канешне, такія, якія прыніжаюць любую чалавечую годнасць. Камера 2,5 на 2,5 метра. Проста ў камеры прылада, якая служыць прыбіральняй і ўвесь час смярдзіць. Цэлы дзень у камеры гарыць святло, таму што вакно закрытае аркушом металу, у якім насвідраваныя дзірачкі, дыяметрам недзе каля 1 сантыметра, праз якія дзённае святло не праходзіць, а можна толькі здагадацца светла на вуліцы, або цёмна. Праз усе камеры працягнутая труба, якая нібыта забяспечвае вентыляцыю. Але, калі ў нейкай камеры закурылі, дык дым распаўсюджваецца па ўсіх камерах», – узгадвае Дзяніс Лучын.\n10 жніўня, калі ў ІЧУ пачалі масава саджаць затрыманых на акцыях пратэстаў супраць фальсіфікацыяў выбараў, там скончылася вольнае месца. Тых, хто быў затрыманы раней, перавезлі ў Гомель. Спачатку Дзяніс Лучын патрапіў у СІЗА, дзе праседзеў пяць дзён. А 15 жніўня яго перавялі ў Гомельскі ізалятар часовага ўтрымання.\n16 жніўня сыходзілі прызначаныя Дзянісу Лучыну судом 15 сутак арышту. Ягоная жонка патэлефанавала ў Гомельскі ІЧУ, каб спытаць, калі вызваляць мужа. Ёй паведамлілі, што ён вызваліцца дакладна ў такі час, які пазначаны ў пратаколе затрымання, то бок, а 22.50. Але выгналі Дзяніса з ІЧУ а 12.20. Відавочна, баючыся, што магчыма яго будзе сустракаць нейкая грамада падтрымкі сяброў.\nВыйшаўшы на волю ў чужым горадзе, не маючы ні тэлефона, ні грошай, Дзяніс спачатку разгубіўся. Але потым узгадаў адрас хлопца, які сядзеў разам з ім у адной камеры і вызваліўся раней. Ён пайшоў да яго. Той даў яму магчымасць звязацца з жонкай, паведаміць, што ён ужо на волі, а таксама пазычыў грошай на квіток на аўтобус да Светлагорска.\nЗараз Дзяніс Лучын усё яшчэ лічыцца сведкам па справе аб падпале аўтамабіля светлагорскага чыноўніка. Ягонае адзенне зараз знаходзіцца на экспертызе, на ім шукаюць сляды рэчыва, якое магло быць выкарыстана для падпалу машыны.\nДзяніс займаецца рамонтнымі работамі. Ён кажа, што не ўяўляе, што можа быць на ягоным адзенні, якое забралі для экспертызы. Там могуць быць рэшткі якога-небудзь распушчальніка ці ад бліскавіцаў пры разьбе балгаркай. Таму ён апасаецца, што яму могуць прыпісаць тое, што ён не рабіў на падставе нейкіх дапушчэнняў з-за знойдзеных на адзенні рэчываў.\n«Тое, што ў нас вось так – без дай прычыны, могуць схапіць у схаваць у турму каго заўгодна – гэта жахліва. Яны думалі, што пасадкамі актывістаў роварнага руху перад выбарамі спыняць пратэсты людзей пасля сфальсіфікаваных вынікаў галасавання? Але, як бачым, яны пралічыліся. Нягледзячы на папярэднія пасадкі, Светлагорск выйшаў. Людзі ўзняліся без аніякіх актывістаў і лідараў – кожны сам. І мы, тыя хто сядзеў у камерах ІЧУ, калі пачулі праз дзіравыя вокны воклічы, якія даносіліся з плошчы, спачатку былі не паверылі сваім вушам. Але потым усё больш і больш выразна было чуваць, што гэта скандзіруюць людзі, што недзе побач грукаюць па шчытах міліцыянты. Разумелі, што гэта дэманстрацыя. Дэманстрацыя ў Светлагорску! Людзі ўзняліся! І нам было радасна. Гэтыя крыкі ўзнімалі наш дух, не давалі адчуваць сябе самотнымі ў тых камерах!», – гаворыць Дзяніс Лучын пра першыя дні паслявыбарных пратэстаў, якія ён сустрэў у няволі.


Сустрэча народных дэпутатаў у Гародні | БЕЛАРУСКАЕ РАДЫЁ РАЦЫЯ\nСустрэча народных дэпутатаў у Гародні\nІніцыятыва па сустрэчы народных дэпутатаў усіх роўняў праходзіць у Гародні. Першы этап – намаганне сустрэчы з дэпутатам і яго справаздача выбарцам знайшла канструктыўную падтрымку ў дэпутатаў мясцовага ўзроўню. Бо крызіс праўнай сістэмы, якая праяўляецца ў фальсіфікацыяй выбараў, гвалтам над асобай, і ўвогуле ламаннем правоў і свабодаў грамадзянаў, якія пазначаны ў асноўным законе краіны, змусілі людзей спрабаваць самім развязаць гэта сваімі метадамі.\nКажуць гарадзенкі, якія ўзяліся за справу арганізацыі сустрэчаў з дэпутатамі:\nРР: Які матыў быў для вас у прыняцці рашэння прасоўваць ідэю пра сустрэчу з дэпутатамі?\nНаста: Пайшла на справу збору подпісаў для арганізацыі сустрэчы з дэпутатамі, патрабаванні іх справаздачы за тое, што яны зрабілі ў той перыяд, як яны з’яўляюцца дэпутатамі – прадстаўляюць нас у мясцовых і нацыянальных органах, дзеля таго, каб знайсці паразуменне паміж уладай і людзьмі. Таму што мне не падабаецца тое, што мяне лічаць „СКАТОМ”, „КРЫСОЙ”, „ОВЦОЙ” і гэтак далей. Я хачу законна дамагчыся сваіх правоў! І каб я была пачута, каб мяне зразумелі, каб да мяне ставіліся, як да ГРАМАДЗЯНІНА краіны.\nВікторыя: Таксама абурана той сітуацыяй, якая створана. Тым гвалтам, беспраўем і грэблівым стаўленнем да грамадзянаў Беларусі, у тым ліку і мяне, як грамадзянкі Рэспублікі Беларусь. Канешне, хачу нейкіх станоўчых зменаў. Каб органы кіравання выйшлі на дыялог з намі, сваім народам. Адказалі на тыя пытанні, якія смокчуць сумленне кожнага. І ўрэшце, прыйшлі да кампрамісу, станоўчаму выніку. Бо жыць у такіх варунках немагчыма.\nАрына: Паколькі я сацыёлаг, то буду размаўляць пра свае матывы, як сацыёлага. Ёсць два тыпы мабілізацыі ў інтарэсах супольнасці: пратэсная мабілізацыя і праўная мабілізацыя. І вось, калі з’явілася гэтая ідэя, адхіляць дэпутатаў, то я палічыла, што гэта вельмі падобна на такую, нармальную праўную мабілізацыю, што мы ў межах праўнага поля можам працаваць. Што мы, максімальна, як толькі магчыма будзем выкарыстоўваць права ў сваіх інтарэсах і мэтах, каб нешта змяніць у краіне. І таму гэта стала моцным матывам для мяне асабіста. Я не была ініцыятарам, але даволі хутка далучылася да тых, хто ініцыяваў гэта і шукала ініцыятыўных людзей.\nНаста: Пасля выбараў мы бачылі, што нашы мясцовыя ўлады, трошкі ідуць да нас. Паразмаўляць, і на пляцы, і запрашалі да сябе ў кабінеты, каб паразмаўляць над пытаннямі, якія паўсталі. А потым – адвярнуліся ад усяго, што наабяцалі і нават прынялі рашэннем. І таму вырашылі мы, што калі маем нейкую надзею, праз законы, якія ў нас не добра працуюць, але ўсё ж такі. Будзем спрабаваць такім чынам дамагчыся сваіх правоў. Зацікаўленасць людзей – шырокая. Размаўлялі са сваімі суседзямі, сябрамі, і вельмі шмат хто хоча ініцыяваць сустрэчу з дэпутатамі. Выказаць сваё меркаванне яму, каб быць пачутым. Шмат людзей, якія проста прыходзяць паставіць свой подпіс, кажуць: а давайце я яшчэ прайдуся па сваіх суседзях, па сваіх знаёмых? Я пачала збіраць подпісы за сход па 49-й Занёманскай акрузе. Усё больш і больш людзей імкнуцца дапамагчы ў гэтай ініцыятыве. Але ёсць шмат людзей, якія не хочуць нават размаўляць на гэтую тэму. Нават тыя, каго я ведала раней. Шмат запалоханых зараз. Прычым, гэта не тыя людзі, каго збілі, якія адсядзелі содні, атрымалі штрафы. Гэта шмат людзей, якія бачаць падзеі з манітораў сваіх кампутараў. Тэлебачанне, я лічу, зусім не шмат хто зараз глядзіць.\nРР: Ці не распускаеце вы сваімі акцыямі канцэнтраваны супраціў узурпатару і яго „людзям чорных формах” супраць мірных грамадзянаў?\nАрына: Я не лічу, што гэта акцыя расцярушвае пратэсныя сілы ў Беларусі. Гэта будаўніцтва цывільнага грамадства. Разуменне таго, што ёсць людзі, якія гатовыя спрабаваць нешта новае. Бо немагчыма навучыцца дэмакратыі, стаячы на беразе. Трэ’ паплыць у дэмакратыю. Трэба спрабаваць змагацца за свае правы выбарца, на самым малым узроўні. Мы не пачынаем адразу з працэдуры адхілення дэпутатаў Палаты прадстаўнікоў. Мы пачынаем з ініцыявання сустрэч з дэпутатамі ўсіх роўняў: гарадскога, абласнога. А таксама збіраем, на падставе закона „аб статусе дэпутата”, сход з дэпутатам Палаты прадстаўнікоў. Перад тым, як адхіляць. Таму што нельга адхіляць дэпутата – чалавека, якога ты нават не ведаеш, ці ведаеш толькі па яе пісьмовых праграмах. Выбары летась хутчэй за ўсё не адбыліся, бо выбаршчыкі проста не з’явіліся на ўчасткі. Яны былі таксама сфальсіфікаваны. На той момант не было такой мабілізацыі назіральнікаў, і мы гэтага дакладна не ведаем. Мы можам толькі рабіць гіпотэзы на гэты конт. Што тычыцца гэтага руху, то вельмі істотна, што кожны, ці прынамсі шмат ініцыятыўных грамадзянаў пабачылі вочы сваіх гарадскіх і абласных дэпутатаў. Каб увогуле, пачаўся дыялог. Калі палітыкай кіруе адзін чалавек, проста палітыкі няма. Права, тое што мы робім, г. зн. мабілізуем закон, і палітыка, яны пачынаюць сустракацца. Яны пачынаюць рух адзін да аднаго. І становіцца зразумелым кожнаму, што дрэннага з нашымі законамі. Там няма дакладнай колькасці выбарцаў, якія мусяць скласці подпісы, каб звярнуцца да дэпутатаў мясцовых радаў. У законе пра статус дэпутата Палаты прадстаўнікоў гэтая лічба ёсць – 300 чалавек. Наконт абласных – не вядома, нешта незразумелае напісана, і таму, мы проста нейкай групай, больш ініцыятыўных выбарцаў, дзе сто подпісаў, дзе восемдзесят пачынаем звяртацца. Але з гарадскімі і абласнымі ясная справа акругі меншыя, як для Палаты прадстаўнікоў. Таму гэтыя ініцыятыўныя групы робяць арганічна, унутры гэтых участкаў, там дзе ёсць арганізаваныя суполкі дамоў.\nНаста: Не заклікаем да адхілення дэпутата. Ёсць ініцыятывы заклікаюць за адхіленне. Мы – не. Мы збіраем подпісы на сустрэчу і на справаздачу дэпутата. І хочам, каб ён пачуў тое, што зараз думаюць ягоныя выбарцы. Яны павінны разумець, што людзі думаюць інакш за тое, што даецца згары. Я мяркую, што трэба тузаць усе вертыкалі ўлады, каб нешта ў нас змянілася. Чым больш людзей будзе актывізавана ў гэтую справу, чым больш людзей пачне самастойна думаць над тым, што адбываецца, а не цвердзіць, маўляў, „я палітыкай не цікаўлюся”. Уважаю, што гэта вельмі добрая справа, і маю надзею, мы зробім, і нашы дэпутаты таксама, асабліва, я лічу, што мясцовыя дэпутаты. Яны не так адарваныя ад народа, як Палата прадстаўнікоў. Бо яны жывуць пабач нас, працуюць побач нас. Ім далей з намі жыць. І яны таксама будуць рабіць, каб іх жыццё таксама стала „стабільным”, як нехта любіць казаць. На маю думку стабільнасць, гэта калі ты ведаеш, што ў цябе будзе заўтра.\nВікторыя: Акцыя па ініцыяванні сустрэчы з дэпутатамі – гэта не выкід негатыўных эмоцыяў. Гэта зварот да дэпутатаў. Гэта вера ў тое, што ёсць пісьменныя людзі. Многія людзі знаходзяцца на сваіх месцах. Бо ёсць вера ў гэта. І таму мы, грамадзяне, хочам навязаць стасункі, пачуць можа быць нейкія сэнсоўныя прапановы. Можа быць былі праблемы, якія развязваліся. І мы хочам ведаць. Бо ніхто з нашых дэпутатаў, ніколі не даваў справаздачаў сваіх дзеяў і па тых праблемах, якія яму даводзілася развязваць, а таксама ў што яны былі ўцягнуты і ў чым удзельнічалі. Таму сустрэча з дэпутатамі дае надзею, што яны, як пісьменныя людзі, знойдуць выйсце з гэтай вельмі нядобрай сітуацыі.\nІніцыятары абгаварылі магчымасці сустрэчы з выбарцамі (падалі патрабаванні справаздачы і сустрэчы з выбарцамі) дэпутата гарадзенскай гарадской рады дэпутатаў Аляксандрам Чэкелем (ён працуе дырэктарам „БелДругПалімеру”). А таксама сустракаліся па гэтай жа тэме з Канстанцінам Моластавым, дэпутатам абласной рады. Яны паабяцалі арганізаваць сустрэчу і паведаміць месца і час правядзення.\nПра акалічнасць сустрэчы з дэпутатам Чэкелем кажа Наста:\nНаста: Мы сустрэліся ў памяшканні ЖЭС 12. На пачатку ён чакаў нейкага негатыву з майго боку, як мне здаецца. Але я патлумачыла, дзеля чаго прыйшлі. Пасля чаго размова пайшла ў пазітыўным ключы. Ён паабяцаў арганізаваць сустрэчу. А з Моластавым была нечаканасць. Гэта значыць, што нам не далі сустрэцца асабіста з нашым дэпутатам.\nСустрэча была ў кабінеце начальніка памежнага атраду Гародні.\nВікторыя: Нам было вельмі дзіўна, на сустрэчы з Канстанцінам Моластавым пабачыць пабочных людзей. Як падышлі да кабінету, то каля яго ўбачылі некаторую колькасць пабочных людзей, якія ўвайшлі ў кабінет разам з намі. Мы цудоўна разумелі, што гэтыя людзі ніякіх адносін да дэпутата не маюць. Проста вайсковыя. Хтосьці быў ва ўніформе, хтосьці – не. Яны не назваліся і прайшлі ў кабінет. Да нас было выстаўлена патрабаванне, што можа ўвайсці ў кабінет толькі адзін чалавек з нашага боку. Мы ўвайшлі ўдвух і ўбачылі, што сядзіць такая колькасць людзей, якія не мусяць там быць, і яны не назваліся, на пытанне: як прозвішча? Імя? Атрымоўваем адказ : „Інкогніта”. Гэта вельмі дзіўна, для чаго гэта робіцца – зусім не зразумела. Бо Моластаў цудоўна ведаў і разумеў, пасля папярэдняга запісу па тэлефоне, намі было агучана, што мы ідзём на сустрэчу з дэпутатам Моластавым, а не начальнікам памежнага атраду Моластавым, па пытанні сустрэчы з выбарцамі. Для чаго прысутнічалі гэтыя пабочныя людзі? Засталося для нас загадкай і таямніцай.\nНаста: Калі мы ўжо ўсё сказалі, што хацелі запытаць, Моластаў спытаў у астатніх: ці маюць яны нейкія да нас пытанні… На што мы абурыліся. Якое дачыненне гэтыя людзі маюць да нас? Мы прыйшлі да дэпутата. Мы жывём на яго акрузе. А гэтыя людзі нам не вядомыя: хто яны, скуль яны, якія мэты мелі. Даведаліся, што адзін з іх памочнік камандзіра часткі, другі – начальнік юрыдычнай службы, трэці – намеснік камандзіра, чацвёрты – намеснік па ідэалогіі. Але прозвішчы не назвалі.\nІніцыятары акцыі па сустрэчы з дэпутатамі пакуль не ставяць мэты працэдуры адхілення дэпутатаў ад пасады. Бо, традыцыйна, многія грамадзяне – выбарцы, нават не ведаюць, хто яны такія, і што робяць на пасадзе ўжо год сваёй кадэнцыі. У гэты час ідзе падрыхтоўка сустрэчы гарадзенцаў з некаторымі дэпутатамі менскай рады, а таксама абласной рады дэпутатаў. Даты сустрэчаў пакуль нявызначаныя.\nУ Гародні выбралі беларусачку года\nПалуцкая: Наша радыё дало магчымасць падыхаць свабодай\nДыктоўка ў Гародні. 21 лютага. Цэнтр гарадcкога жыцця


У мінабароны Чэхіі паставілі Расію ў адзін шэраг з тэрарызмам і кіберпагрозамі\nМіністр абароны Чэхіі Любамір Метнар заявіў, што Расія ўваходзіць у тройку найбольшых пагроз для краін НАТА, паведамляе Týden.\n«Найбольшай пагрозай [дзяржавам-сябрам НАТА] з'яўляецца тэрарызм, у прыватнасці, небяспека глабальнага пашырэння лакальных тэрарыстычных арганізацый. На другім месцы знаходзіцца небяспека кібератак, а на трэцім месцы — Расія», — адзначыў ён.\nАднак парадак размяшчэння пагроз не так важны, падкрэсліў міністр, паколькі іх дынаміка можа хутка змяняцца.\nКіраўнік ведамства ўдакладніў, што Расія з'яўляецца небяспечнай з-за пераўзбраення арміі, перакідвання войскаў, а таксама правядзення вялікай колькасці ваенных вучэнняў. Акрамя таго, расійская пагроза звязаная з «падзеямі, якія тычацца іншых краін былога сацыялістычнага блока».


Галоўная » Навіны Беларусі » «Усе гэтыя казкі, што мы нейкія запаволеныя, сялянская нацыя, – прыдумкі ворагаў»\nКрыніца: ПВ, “Белсат”\nУ Горадні прэзентавалі першыя падручнікі па гісторыі, напісаныя з беларускага пункту гледжання.\nАлег Трусаў на прэзентацыі кніг па гісторыі, напісаных з беларускага гледзішча.\nУ цэнтры гарадскога жыцця Горадні адбылася доўгачаканая прэзентацыя дзвюх новых кніг па гісторыі: «Гісторыя сярэднявечнай Еўропы V–XV ст.ст.» Алега Трусава і «Гісторыя Беларусі ад заканчэння Другой сусветнай вайны да перыяду будаўніцтва незалежнай дзяржавы (1945–2015 гады)» Валянціна Голубева.\nМадэраваць сустрэчу адмыслова прыехаў дырэктар Беларускага гуманітарнага ліцэю Уладзімір Колас, які ўказаў на тэрміновую патрэбу змяняць сённяшняе ідэалагічнае выхаванне беларускай моладзі перадусім праз змену стаўлення да беларускай гісторыі.\n«Кожны народ выбудоўвае свае гістарычныя міфы дзеля таго, каб апраўдаць факт сваёй дзяржаўнасці, сваёй незалежнасці, сваёй самастойнасці. Мы, на вялікі жаль, дагэтуль не адышлі ад нейкай каланіяльнай ментальнасці, – лічыць Уладзімір Колас. – І ўсё гэта пачынаецца з дзіцячага ўзросту, з трактоўкі гісторыі, якая запазычаная ці, больш дакладна, навязаная іншай краінай. Нам трэба абавязкова пераглядзець гісторыю Вялікага Княства Літоўскага. Літоўцы кажуць, што гэта была іх дзяржава. Расейцы кажуць, што беларусы былі там увогуле нейкімі рабамі, захопленымі спачатку Літвой, потым Польшчай. Але што гэта была за дзяржава, дзе дзяржаўная мова была ўсё ж беларускай?»\nБеларуская гісторыя цікавіць моладзь.\nПаводле Уладзіміра Коласа, аўтары стараліся аб’ектыўна, але ў той жа час з пункту гледжання перадусім беларуса паглядзець на гісторыю: якія рэальныя вынікі для Беларусі і для беларускага народу неслі тыя ці іншыя гістарычныя падзеі.\n«Вось у гэтым адрозненне ад афіцыйных падручнікаў, якія дагэтуль нясуць у сабе налёт ідэалагічнай сістэмы Масквы. Чым была Вялікая айчынная вайна, што тут адбывалася? Хто такія былі партызаны і за каго, за што яны змагаліся ў нас? Што такое Сувораўская вучэльня? Хто такі быў Сувораў? Што ён зрабіў для Беларусі? Ён тут паліў вёскі, ён тут знішчаў людзей. Ён падаўляў паўстанне за нашую незалежнасць, а ў нас ён трактуецца як герой. Што такое быў сталінскі генацыд? У нас дагэтуль стаяць помнікі катам, злачынцам і лічым мы іх ледзь не нацыянальнымі героямі. І дагэтуль нашую моладзь выхоўваюць вось на такіх ідэалагічных міфах. Я не хачу быць абвінавачаны ў нейкім экстрэмізме, я хачу аб’ектыўнай дзяржаўнай беларускай пазіцыі», – заўважыў Уладзімір Колас.\nСловы гісторыкаў некаторыя слухалі з вялікім засяроджаннем.\nКніга Алега Трусава «Гісторыя сярэднявечнай Еўропы V–XV ст.ст.» – гэта спроба паказаць, якім на фоне іншых еўрапейскіх дзяржаў было Вялікае Княства Літоўскае, паказаць перыяд яго росквіту.\n«Трэба ведаць, што мы гістарычны народ. І ўсе гэтыя казкі, што мы нейкія запаволеныя, сялянская нацыя – гэта ўсё прыдумкі нашых ворагаў. Мы складаліся адначасова з французамі і немцамі. Многія народы разам з расейцамі спазніліся ад нас гадоў на 300. Мы нацыя старэйшая за расейцаў на 200 гадоў. А ўкраінцы старэйшыя за нас на 50 гадоў. Я нідзе не пішу ў падручніку італьянцы, бо ніякіх італьянцаў у Сярэднявеччы не было. Былі венецыянцы, генуэзцы, яны стануць італьянцамі толькі ў XIX стагоддзі. А мы як народ, як нацыя, склаліся акурат у Сярэднявеччы. Мы стварылі масу дзяржаў славянскіх, а потым стварылі Балта-славянскую дзяржаву, дзе славянаў было 80–90 %. І менавіта мы – сапраўдныя рускія, а не нейкія там на ўсходзе. Наша дзяржава слова «руская» мае ў назве: Вялікае Княства Літоўскае, Рускае і пазней ужо Жамойцкае. А тыя жамойты, якія былі трэцімі і апошнімі, сталі першымі ў сваіх падручніках. Гэта іх права. Але мы сапраўдныя рускія, а не тыя, што сталіся рускімі ў 1497-м годзе. Яны былі татарамі», – скаментаваў гісторык Алег Трусаў.\nКніга Валянціна Голубева распавядае пра падзеі ў Беларусі, пачынаючы з 1945-га года да сённяшняга дня.\n«Я паспрабаваў паказаць важнасць незалежнасці, дзяржаўнасці і дэмакратыі. У нас у падручніках за пасляваенныя гады гэтыя каштоўнасці свядома абмінаюцца. Нават больш за тое, сцвярджаецца, што дэмакратыя яна не так важная, нацыянальная дзяржаўнасць не так важная, нацыянальная мова не так важная. Галоўнае, каб было, што есці і што піць», – адзначыў аўтар публікацыі.\nСпадар Голубеў падкрэсліў, што гістарычныя факты, якія ён апісвае, не з’яўляюцца новымі. «Напрыклад, я пішу пра пасляваеннае аднаўленне гаспадаркі ў Беларусі. Чамусьці ў нас заўсёды не заўважалі той дапамогі, якая ішла па лініі Арганізацыі Аб’яднаных Нацый. Я пра гэтую дапамогу пішу так, як і пра тую дапамогу, якая была з боку ўраду СССР. У нас чамусьці дагэтуль баяцца сказаць, што мы вельмі многа атрымалі па рэпарацыях ад Нямеччыны. Я і пра гэта пішу. Чаму нам трэба хаваць, што і Менскі аўтамабільны, і трактарны, і падшыпнікавы, і многа чаго яшчэ, – гэта было вывезена з Нямеччыны, і гэта дало магчымасць развівацца нашай цяжкой прамысловасці? Падабаецца нам, не падабаецца, а ў гісторыі факты трэба даваць праўдзівыя. А інтэрпрэтаваць ужо кожны можа сам», – заўважыў Валянцін Голубеў.\nАлег Трусаў таксама адзначыў, што гісторыю трэба выкладаць толькі па-беларуску.\n«Іншыя мовы не дадуць такога эфекту. Гэта ўмова першая і галоўная. Як толькі вы пачынаеце нашую гісторыю выкладаць па-расейску або па-польску, – вы губляеце смак гісторыі», – падкрэсліў спадар Трусаў.\nАмаль усе асобнікі кніг, якія прэзентаваліся ў Горадні, ужо прададзеныя, аднак, як паабяцаў Уладзімір Колас, у хуткім часе яны маюць з’явіцца ў электронным варыянце на сайце Nastaunik.info.


Распрацоўшчыкі Канстытуцыі яшчэ не вызначылі, як быць з УНС і смяротным пакараннем - 28.09.2021, Sputnik Беларусь\nРаспрацоўшчыкі Канстытуцыі яшчэ не вызначылі, як быць з УНС і смяротным пакараннем\nКамісія, якая працуе над навацыямі ў Асноўны Закон, мяркуе, што ў ліку членаў Усебеларускага народнага схода павінен быць і прэзідэнт, які спыніў паўнамоцтвы. 28.09.2021, Sputnik Беларусь\nМІНСК, 28 вер – Sputnik. Канстытуцыйная камісія прапануе ўнесці змены ў 53 артыкулы Канстытуцыі, уключыць у Асноўны Закон 14 новых артыкулаў, выключыць 3, сказаў старшыня Канстытуцыйнага суда Пётр Міклашэвіч на нарадзе ў Палацы Незалежнасці. Пра гэта піша БелТА.Паводле яго слоў, спецыяльная Канстытуцыйная камісія правяла больш за 10 пасяджэнняў, на якіх разглядаліся прапановы беларусаў аб змене Асноўнага Закона. У далейшым яны ўжо дапрацоўваліся ў адпаведнасці з заўвагамі членаў камісіі.Пры гэтым старшыня Канстытуцыйнай камісіі мяркуе, што навацыі, распрацаваныя камісіяй, могуць стаць асновай далейшага развіцця рэспублікі і ўмацаваць канстытуцыйны статус Беларусі як сацыяльнай і дэмакратычнай краіны.Пётр Міклашэвіч асобную ўвагу засяродзіў на тым, што не атрымалася выпрацаваць агульны падыход па трох асноўных напрамках.У першую чаргу, гэта фарміраванне Усебеларускага народнага схода (УНС). Асноўная частка камісіі прапануе, што ў склад УНС павінны ўвайсці кіраўнік дзяржавы, дэпутаты парламента абедзвюх палат, а таксама абласных саветаў дэпутатаў і Мінскага гарадскога, а таксама прэзідэнт, паўнамоцтвы якога спыніліся на пажыццёвай аснове. Такім чынам, у складзе УНС апынецца 585 членаў. Як выбіраць іншых дэлегатаў УНС рашэнне знайсці не ўдалося.Канстытуцыйная камісія не змагла разабрацца як быць з пытаннем смяротнага пакарання, таму што для змены артыкула №24 трэба праводзіць асобны рэферэндум."Разам з тым некаторымі членамі Канстытуцыйнай камісіі прапануецца адмяніць смяротнае пакаранне альбо змяніць парадак яго прымянення", - падкрэсліў старшыня Канстытуцыйнага суда.Нечакана сярод дыскусійных апынулася і пытанне па артыкуле 69 Асноўнага Закона аб праве вылучаць кандыдатаў у дэпутаты ад працоўных калектываў."Дадзеныя пытанні патрабуюць сёння дадатковага ўсебаковага абмеркавання", - падсумаваў Пётр Міклашэвіч.Чытайце таксама:\nканстытуцыя, унс, смяротнае пакаранне, усебеларускі народны сход, прэзідэнт, асноўны закон, паўнамоцтвы\nКамісія, якая працуе над навацыямі ў Асноўны Закон, мяркуе, што ў ліку членаў Усебеларускага народнага схода павінен быць і прэзідэнт, які спыніў паўнамоцтвы.\nМІНСК, 28 вер – Sputnik. Канстытуцыйная камісія прапануе ўнесці змены ў 53 артыкулы Канстытуцыі, уключыць у Асноўны Закон 14 новых артыкулаў, выключыць 3, сказаў старшыня Канстытуцыйнага суда Пётр Міклашэвіч на нарадзе ў Палацы Незалежнасці. Пра гэта піша БелТА.\nПаводле яго слоў, спецыяльная Канстытуцыйная камісія правяла больш за 10 пасяджэнняў, на якіх разглядаліся прапановы беларусаў аб змене Асноўнага Закона. У далейшым яны ўжо дапрацоўваліся ў адпаведнасці з заўвагамі членаў камісіі.\nПры гэтым старшыня Канстытуцыйнай камісіі мяркуе, што навацыі, распрацаваныя камісіяй, могуць стаць асновай далейшага развіцця рэспублікі і ўмацаваць канстытуцыйны статус Беларусі як сацыяльнай і дэмакратычнай краіны.\nПётр Міклашэвіч асобную ўвагу засяродзіў на тым, што не атрымалася выпрацаваць агульны падыход па трох асноўных напрамках.\nУ першую чаргу, гэта фарміраванне Усебеларускага народнага схода (УНС). Асноўная частка камісіі прапануе, што ў склад УНС павінны ўвайсці кіраўнік дзяржавы, дэпутаты парламента абедзвюх палат, а таксама абласных саветаў дэпутатаў і Мінскага гарадскога, а таксама прэзідэнт, паўнамоцтвы якога спыніліся на пажыццёвай аснове. Такім чынам, у складзе УНС апынецца 585 членаў. Як выбіраць іншых дэлегатаў УНС рашэнне знайсці не ўдалося.\nКанстытуцыйная камісія не змагла разабрацца як быць з пытаннем смяротнага пакарання, таму што для змены артыкула №24 трэба праводзіць асобны рэферэндум.\n"Разам з тым некаторымі членамі Канстытуцыйнай камісіі прапануецца адмяніць смяротнае пакаранне альбо змяніць парадак яго прымянення", - падкрэсліў старшыня Канстытуцыйнага суда.\nНечакана сярод дыскусійных апынулася і пытанне па артыкуле 69 Асноўнага Закона аб праве вылучаць кандыдатаў у дэпутаты ад працоўных калектываў.\n"Дадзеныя пытанні патрабуюць сёння дадатковага ўсебаковага абмеркавання", - падсумаваў Пётр Міклашэвіч.


ЭЎРАЗЬВЯЗ ЦІКАВІЦЬ УНУТРЫПАЛІТЫЧНАЯ СЫТУАЦЫЯ ВА ЎКРАІНЕ\nСяржук Сокалаў-Воюш, Прага.\nГэты візыт адбываецца ў той час, калі бакі больш заклапочаныя ўласнымі праблемамі, чым абмеркаваньнем разьвіцьця двухбаковых адносінаў. Для Эўразьвязу гэта праблема пашырэньня арганізацыі, а для Ўкраіны – унутраны палітычны скандал…\nЧакаецца, што дэлегацыя Эўразьвязу ўздыме пытаньне Георгія Гангадзе – украінскага журналіста, які зьнік у леташнім кастрычніку, пасьля шэрагу крытычных артыкулаў у бок прэзыдэнта Кучмы.\nТруп, які зь вялікай доляй пэўнасьці можна ідэнтыфікаваць як Гангадзе быў знойдзены ў лістападзе недалёка ад Кіева. Мяркуецца, што Кучма быў сур’ёзна зьвязаны са справай зьнікненьня журналіста. На гэта паказваюць аўдыёзапісы, якія зрабіў у офісе прэзыдэнта адзін зь ягоных целаахоўнікаў. Кучма назваў гэтыя запісы непраўдзівымі і адрынуў які б там ні было свой удзел у справе Гангадзе.\nСправа Гангадзе сталася пачаткам моцнага руху супраць Кучмы з мэтай прымусіць яго да адстаўкі.\nУ мінулым тыдні Эўразьвяз зрабіў рэзкую заяву з патрабаваньнем адкрытага сьледзтва ў справе зьнікненьня журналіста і цяпер дэлегацыя мае намер зьвязаць гэтае пытаньне з пытаньнем пра свабоду прэсы ва Ўкраіне.\nНепераканаўчымі для Эўразьвязу выглядаюць і спробы Кіева правесьці палітычныя ды эканамічныя рэформы. Але аналітык брусэльскага Цэнтру Эўрапэйскіх палітычных дасьледваньняў Майкл Эмэрсан кажа, што Эўразьвяз ня мае часу для глыбокіх дасьледваньняў украінскіх рэформаў бо:\n(Эмэрсан: ) “Эўразьвяз мае вялікую адказнасьць за працэс пашырэньня – ад улучэньня Турэччыны, якая ня ёсьць 100% кандыдатам – да праблемаў унутранага фундамэнтальнага рэфармаваньня арганізацыі… Усе гэтыя пытаньні – найважнейшыя ў нашай працы. Я разглядаю палітыку Эўразьвязу да Ўкраіны як прыхільную, але стрыманую”.\nЧакаецца, што дэлегацыя Эўразьвязу будзе хваліць Кіеў за закрыцьцё Чарнобыльскай АЭС і падцьвердзіць фінансавую дапамогу Ўкраіне ў памеры 25 мільёнаў эўра (больш як 23 мільёны даляраў) на стрыманьне энэргэтычнага крызысу. Апрача гэтага будзе абмеркаванае і пытаньне пазыкаў на рэструктурызацыю энэргетычнага сэктару Ўкраіны.\nТым часам Расея робіць выгляд, што ў пытаньні зьнікненьня Гангадзе яна трымаецца нэўтралітэту, – піша сёньняшняя The Times. Паводле газэты, Захад перастаў зьвязваць імя Кучмы з правядзеньнем рэформаў. У той самы час, Вашынгтон больш адказна ставіцца да Ўкраіны і пытаньня ейнай незалежнасьці. “Разам з Украінай – адзначае газэта – Расея ізноў стане імпэрыяй, без Украіны ёй будзе нашмат цяжэй запалохваць сваіх суседзяў”.


“Улада цяпер — гэта глухая сьцяна, у якую бессэнсоўна стукаць”\n22 травень 2006, 16:50\nВалянцін Жданко, Менск (эфір 21 траўня) Новая перадача сэрыі “Паштовая скрынка 111”.\nДля сёньняшняй размовы я сабраў лісты, у якіх у той ці іншай форме абмяркоўваюцца жыцьцё, настроі й спадзяваньні вясковых жыхароў Беларусі. У вёсках ці невялікіх пасёлках жывуць і самі аўтараў гэтых допісаў. Пачну агляд зь ліста з Астравецкага раёну, ад пэнсіянэркі, якая не пажадала назваць сваё імя. (Ананімнасьць стала сумнай тэндэнцыяй у нашай пошце апошняга часу.)\n“Часта слухаю вашу “Свабоду” — проста дзеля цікавасьці. Хочацца ведаць, як людзі ставяцца да людзей, да палітыкі, да нашага Аляксандра Рыгоравіча. І глыбока задумваюся. У маёй непісьменнай галаве проста не ўкладваецца, як адукаваныя разумныя людзі могуць малоць такую лухту, прыніжаючы іншых людзей. Я не разумею: дзеля чаго клікаць моладзь на вуліцу? Якая яшчэ свабода патрэбная? Ды хіба ж у нас цяпер не свабода? Што хочам — тое і гаворым. Куды хочам — туды едзем. Ды параспытвайце сваіх дзядоў-прадзедаў пра тое, як жылі пры сталінскім рэжыме. Адно слова супраць улады — адразу расстрэл. Вось такая была дысцыпліна. І не было гультаёў, наркаманаў, алькаголікаў, курцоў ды прастытутак.\nДобрым людзям цяпер жывецца добра. Ніхто ня ходзіць з торбай і не жабруе, як раней. Улада дапамагае ўсім, хто мае ў гэтым патрэбу. І дзеткі нашы за гэтыя гады не гінулі ў Аўганістане, як было раней. А моладзь проста шалее ад добрага жыцьця. Яна сама ня ведае, чаго хоча. Ня бачылі яны сапраўднага гора. А ў вас на “Свабодзе” іх так хваляць: “Ах, якія мужныя, якія добрыя!”, кветкі ім нясуць. Ды ня кветак ім — а гумавага бізуна, тады, можа, задумаюцца, што робяць і чым займаюцца”.\nДа Вашых парадаў, шаноўная слухачка, улада ўжо прыслухалася: гэтая моладзь ведае, што такое міліцэйскія гумавыя дубінкі, турэмныя сьцены, пагрозы й прыніжэньні. Але сумняюся, што ўсё пералічанае прымусіць гэтых хлопцаў і дзяўчат думаць па-іншаму — так, як хочацца Вам ці Вашым аднадумцам. У іх іншае, чым у Вас, уяўленьне пра свабоду. Для Вас свабода — каб быў хлеб і не было расстрэлаў, як пры Сталіну. І хоць Вы і пішаце, што ў Беларусі цяпер “гавары, што хочаш”, але, напэўна, і самі ня верыце ў гэтае сьцьвярджэньне. Інакш чаму пабаяліся называць імя, падпісацца пад гэтым сваім лістом на “Свабоду”?\nУ несвабоды шмат розных абліччаў. Калі за ішадумства альбо ўдзел у мірнай дэманстрацыі не расстрэльваюць, а кідаюць на два тыдні ў турму й адлічваюць з унівэрсытэту — то гэта зусім не азначае, што такі рэжым на тле папярэдняга можа лічыцца лібэральным і дэмакратычным.\nАдметна, шаноўная слухачка, як Вы ідэалізуеце сталінскую дысцыпліну, захапляецеся ёй. І пры гэтым крывіце душой. Не пагодзяцца з Вамі людзі, хто памятае той час: былі, былі пры сталінскай дыктатуры і гультаі, і алькаголікі, і прастытуткі. Да іх рэжым ставіўся значна больш ляяльна, чым да палітычна падазроных асобаў. А пачыналася сталінская дыктатура, дарэчы, не адразу з расстрэлаў: у 1920-я й на пачатку 1930-х гадоў іншадумцаў таксама каралі даволі мякка — з дапамогай партыйных “чыстак”, звальненьняў з працы і высылкамі ў іншыя рэгіёны краіны (нешта накшталт цяперашняй “хіміі”).\nКароткі ліст ад Міхаіла Паўловіча з Горак Магілёўскай вобласьці:\n“Беларусы пачуваюцца чужымі ва ўласнай дзяржаве. Ці не таму так адбылося, што кіраўнічыя пасады ў нас займаюць прадстаўнікі іншых нацыянальнасьцяў, галоўным чынам — расейцы? І ці не зьвярнуцца ў гэтым выпадку тытульнай нацыі да іншых краінаў, каб дапамаглі беларусам стаць гаспадарамі ва ўласным доме? Бо ў нас, як у той казцы пра зайца і лісу: папрасілася ліса ў хату пагрэцца, а ў выніку заяц застаўся без жытла. Дык ці не настаў час выгнаць гэтую лісу з зайцавай хаткі?”\nСтатыстыка сьведчыць, спадар Паўловіч, што нацыянальны склад кіраўнічай намэнклятуры ў Беларусі прыкладна адпавядае нацыянальнаму складу ўсяго беларускага насельніцтва. І большасьць начальнікаў у дзяржаве — якраз беларусы. А ўвогуле, шукаць прычыну уласных праблемаў у нацыянальнай прыналежнасьці людзей, якія жывуць побач, — шлях бясплённы і тупіковы: гісторыя гэта ня раз пацьвярджала. І вырашыць праблемы ва ўласнай дзяржаве таксама здольныя толькі самі беларускія грамадзяне — вонкавы ўплыў тут можа паспрыяць, але ніхто замест саміх беларусаў ня здольны ўпарадкаваць іхнае жыцьцё.\nЛіст ад Ціны Сакаловіч зь вёскі Бакшты Іўеўскага раёну. Некалькі месяцаў таму адзін яе допіс ужо гучаў на нашых хвалях, і гэта вельмі ўсьцешыла слухачку:\n“Я нават запісала гэту перадачу на касэту. Пастаўлю сваім сябрам-дальнабойшчыкам, няхай паслухаюць. А то яны папракаюць мяне, што нідзе не магу прарвацца і нічога не раблю дзеля таго, каб стала лепш і лягчэй. Учора, 19 красавіка, чула па “Свабодзе”, як адзін пэнсіянэр-чарнобылец паніклым голасам казаў пра тое, што яго літаральна “давялі да ручкі”. Я і сама часта выкарыстоўваю такі выраз. Менавіта так — “давялі да ручкі”. Улада цяпер — гэта глухая сьцяна, у якую бяссэнсоўна стукаць”.\nДа такіх высноваў Ціна Сакаловіч прыйшла на падставе ўласнага досьведу. Яшчэ адна цытата зь ліста:\n“За дзесяць гадоў жыцьця тут я столькі напакутавалася зь дзіцем (дачцэ 9 гадоў), што ні ў казцы сказаць, ні пяром апісаць. Нікчэмнае, вартае жалю існаваньне. Ні працы талковай, ні заробкаў. Дзе ні працавала — паўсюль падманвалі, абіралі, плацілі мізэр. Уражаньні — страшныя. На гэтыя грошы ні пражыць, ні выжыць. Звароты да ўлады — нібы гарох аб сьцяну. Усе прастачкамі прыкідваюцца. Грамадзтва разьдзялілася на багатых і бедных, на пасьпяховых і няўдачнікаў. І гэтыя, што сытыя — глухія і жорсткія. Такая страшная рэальнасьць правінцыі, вясковага жыцьця. Клічуць паўсюль для нарадаў першых ды перадавых. А ім і так няблага жывецца. Сабралі б усіх нас, адстаючых, ды з намі і пагаварылі б. Гэтыя, з вышэйшай адукацыяй, начальнікі — у парадку. А просты народ крыкам крычыць. Гэтыя, у каго даходы высокія — злыя, як сабакі, ненавідзяць бліжняга, кусаюцца. Калі яны так добра жывуць, дык чаму такія злыя? А таму, што ведае кошка, чыё мяса зьела...”\nЗьвярну Вашу ўвагу, спадарыня Сакаловіч, на ліст, які ўжо прагучаў у сёньняшнім аглядзе — вясковай пэнсіянэркі з Астравецкага раёну. Думаю, што ўмовы жыцьця на вёсцы ў суседніх раёнах ня надта адрозьніваюцца. А тым часам якія дыямэтральна процілеглыя ацэнкі, погляды на тое што адбываецца. Думаю, супярэчнасьць у многім тлумачыцца тым, што вясковыя пэнсіянэры, атрымліваючы 150—200 тысяч пэнсіі, на тле мізэрных калгасных заробкаў, сапраўды, пачуваюць сябе заможнымі й пасьпяховымі. І, напэўна, такімі ж выглядаюць і ў Вашых, спадарыня Сакаловіч, вачах.\nІ наўрад ці варта ўскладаць усю адказнасьць на тых “начальнікаў з вышэйшай адукацыяй”, на якіх Вы, спадарыня Сакаловіч, наракаеце, якіх лічыце багатымі і раўнадушнымі да чужой бяды. Яны — частка сыстэмы, што ня імі створана, і не яны здольныя зьмяніць прынцыпы яе дзейнасьці. Прычыны нізкіх заробкаў і адсутнасьці працы на вёсцы — ня ў тым, што абыякавы й чэрствы калгасны старшыня ці кіраўнік раённай вэртыкалі. Яны значна глыбей — у стаўленьні ўлады да прыватнай ініцыятывы й прадпрымальніцтва, у адсутнасьці права ўласнасьці на зямлю, у немагчымасьці людзей выбіраць сабе мясцовае кіраўніцтва... Увогуле, гэта — вялікая і даўгая размова.\nНа заканчэньне — фрагмэнт ліста ад нашага даўняга слухача і аўтара Мікалая Бельскага зь вёскі Малая Беліца Сеньненскага раёну — таксама пра жыцьцё ў сёньняшняй беларускай вёсцы. Спадар Бельскі — чалавек майстравіты, у прыватным парадку займаецца рамонтам сельскагаспадарчай тэхнікі. Нядаўна рамантаваў на замову мясцовага сельсавету трактар. Работу выканаў, а грошы чакае зь зімы. Цытую ліст:\n“Было паабяцана аддаць грошы празь сельсавет на пачатку студзеня. Але дагэтуль іх не атрымаў, і невядома, калі атрымаю. Кажуць, грошы ідуць праз казначэйства. Вельмі строгі кантроль. Напэўна, баяцца, каб выпадкова ня трапілі на патрэбу рэвалюцыі… А вось старшыня сельсавету атрымлівае свой мільён акуратна — штомесяц. Крэпка працуе… Яму выплачваюць бяз праблемаў”.\nПры такім да сябе стаўленьні Вы, спадар Бельскі, напэўна, наступны раз моцна падумаеце, перш чым узяцца выконваць замову людзей, якія аднаго разу ўжо ня выканалі сваё абяцаньне. Хоць, зь іншага боку, дзе яшчэ ў цяперашняй вёсцы знойдзеш працу? Манапалісты тое ведаюць і тым карыстаюцца.\nДзякуй усім, хто знайшоў час для ліста на “Свабоду”. Пішыце. Чакаем новых допісаў. Праграма “Паштовая скрынка 111” выходзіць у эфір кожную сераду і нядзелю. Аўтару можна пісаць на адрас zdankov_rs@tut.by.


Як “гэта” складана ў качак, або пра асаблівасці сэкса вадаплаўных | greenbelarus.info\n18.11.2019 Жывая прырода Аўтар: Дзмітры Вінчэўскі Крыніца: Birdwatch Фота: pixabay.com\nЗвычайна працэс размнажэння ў рознаполавых жывёл мае дзьве асноўныя праблемы: канкурэнцыя і гвалт, піша ў аглядзе паводле trv-science.ru Дзмітры Вінчэўски, арнітолаг.\nІ птушкі тут не выключэнне. З эвалюцыйнага пункту гледжання важны не сам факт гвалту, а яго наступствы: свае гены патомкам перадае самец, якога самка не выбірала.\nАктыўны фізічны супраціў – напрыклад, спробы вырвацца і ўцячы ад гвалтаўніка, – адбірае ў самак шмат сілаў і можа прывесці да траўмаў або нават гібелі. Таму яны намагаюцца дзейнічаць інакш.\nТак, калі ў самцоў развіваецца знешні капулятыўны орган размнажэння, які дае магчымасць прымусіць самку да капуляцыі, то ў самак павінны ўзнікнуць контрпрыстасаванні, якія дазволяць нейтралізаваць прымус.\nЭвалюцыя рэпрадуктыўных структур самцоў і самак адбываецца паралельна. У птушак яна вывучана слаба, таму што 97% відаў не маюць знешніх геніталій і абыходзяцца простым ворганам рэпрадукцыі і выдзялення – клаакай. Звычайна самец прыціскае адтуліну сваёй клаакі да адтуліны самкі і такім чынам перадае ёй сваю сперму.\nАднак сперма вадаплаўных птушак, якія спарваюцца ў вадзе, лёгка можа трапіць у ваду, і таму іх знешнія геніталіі захаваліся, прычым яны адрозніваюцца вялікай разнастайнасцю форм і памераў.\nНапрыклад, у качароў аргентынскай саўкі (Oxyura vittata) самы доўгі пеніс (прыкладна 40 см) адносна памераў цела сярод усіх хрыбетных жывёл! У іншых жа відаў качак капулятыўны ворган не перавышае ў даўжыню 1,5 см. Пенісы вадаплаўных птушак могуць быць не толькі параўнальна доўгімі, але і мець складаную структуру і форму: некаторыя закручаныя, як штопар, некаторыя пакрытыя бароздкамі або шыпікамі.\nСамцы качак – гвалтаўнікі. Прадстаўнікі 39 відаў стараюцца капуліраваць з чужымі партнёркамі, нават калі маюць уласную. Зразумела, што памер і форма пеніса могуць значна дапамагаць у гэтым: чым ён даўжэйшы, тым больш шанцаў “данесці” сперму непасрэдна да яечніка, што значна павялічвае імавернасць запладнення яйкаклетак самкі.\nСкладаныя паводзіны і разнастайнасць памераў і форм рэпрадуктыўных ворганаў робяць качак і іншых водаплаўных птушак выдатным аб’ектам для вывучэння коэвалюцыі геніталій у самцоў і самак.\nГэтымі даследаваннямі займаецца больш дзесяці апошніх гадоў эвалюцыйны біёлаг Патрыцыя Брэнан (Patricia Brennan) з Масачусецкага ўніверсітэту (ЗША).\nНавукоўцы пачалі з вывучэння рэпрадуктыўных ворганаў 16 відаў качак з рознай частатой вымушанай капуляцыі і знайшлі, што іх вагіны адрозніваюцца памерамі і формай . Вагіна — гэта трубачка, якая вядзе ад клаакі да яечніка і ў адных відаў аказалася прамой і параўнальна кароткай, а ў іншых – спіральнай і забяспечанай сляпымі вырастамі-кішэнямі.\nДаўжыня і колькасць віткоў вагіны не залежаць ад памераў цела самкі, аднак карэлююць з марфалогіяй пеніса самцоў такго ж віда. Калі пеніс доўгі і закручаны, вагіна таксама доўгая і чым даўжэйшы пеніс, тым больш віткоў у вагіны. Больш таго, калі пеніс самца закручаны заўсёды супраць ходу стрэлкі гадзінніка, то вагіна самкі – у супрацьлеглым кірунку, таму самцу вельмі цяжка ў яе “ўвінціцца”. А “сляпыя кішэні” ў рэпрадуктыўных ворганах самак як раз такога памеру, каб кончык пеніса ў іх упіраўся і застраваў, бо для захоўвання спермы гэтыя вырасты не прадугледжаны.\nПраз тое, што памер пеніса ў розных відаў карэліруе з частатой прымусовай капуляцыі, Брэнан і яе калегі сталі меркаваць, што эвалюцыя формы вагіны – адказ на прымусовую капуляцыю з боку самца. Доўгі пеніс дазваляе дасягнуць яечніка і павялічвае імавернасць запладнення, а “канструкцыя” вагіны механічна перашкаджае непажаданаму запладненню (гл. малюнак ніжэй).\nГіпотэзу было добра пацвердзіць эксперыментальна – для гэтага трэба было паглядзець на сістэму ў дзеянні.\nЗразумела, што качкі непразрыстыя, але даследчыкі знайшлі арыгінальнае рашэнне . Яны працавалі з мускуснымі качкамі (Cairina moschata), у якіх рэпрадуктыўныя ворганы доўгія і маюць своеасаблівую форму.\nЭрэкцыя ў качароў не наступае да капуляцыі, а пад час кантакту з клаакай самкі пеніс “апракідваецца” ў вагіну самкі (гэты працэс называецца эверсіяй). Калі качар забіраўся на качку для капуляцыі, чалавек прыціскаў да адтуліны клаакі самкі шкляную трубку, якая замяняла вагіну, і пеніс выварачваўся ў яе.\nШкляныя трубкі былі падрыхтаваныя чатырох відаў: прамая, закручаная супраць руху стрэлкі гадзінніка – як пеніс, па ходу стрэлкі гадзінніка – як вагіна самкі, і сагнутая пад вуглом 135° (малюнак ніжэй).\nДзякуючы выкарыстанню высокахуткаснай відэаздымкі навукоўцы змаглі вызначыць, што эверсія пеніса качара мускуснай качкі даўжынёй 20 см адбывалася за 0,35 секунды, або з хуткасцю 1,6 м/с!\nГэта дазваляе заплодніць самку амаль імгненна і такая магчымасць карысна для гвалтаўніка. Падчас эверсіі пеніс захоўвае гнуткасць, таму пранікае нават у вагіну выгнутай формы.\nПадчас доследаў аказалася, што ў прамых шкляных трубках і закручаных у тым самым кірунку як і пеніс, ён раскручваецца цалкам. Аднак калі трубка была закручана ў супрацьлеглым кірунку, або сагнутая пад тупым вуглом, пеніс не можа дасягнуць канца вагіны.\nЭякуляцыі (выбрасу спермы) гэта не перашкаджае, аднак сперма тады застаецца ў ніжняй частцы рэпрадуктыўнага тракта самкі і гэта робіць запладненне малаімаверным. Такім чынам атрыманыя вынікі падцверджваюць гіпотэзу пра тое, што форма і даўжыня вагіны самак перашкаджае гвалтоўнаму запладненню.\nКалі ж партнёр той, якога жадала самка, то яна не толькі прымае адпаведную позу, але і сціскае-расціскае мышцы клаакі. Дзякуючы гэтаму расслабляюцца сценкі яйкавода і гібкі пеніс пад час эверсіі дасягае яечніка. Калі ж полавы кантакт нежаданы самкай, яна сціскае мышцы клаакі і яшчэ больш перашкаджае глыбокаму пранікненню ў свае полавыя шляхі.\nТакім чынам, самка не пасіўная ахвяра гвалтаўнікоў, а актыўная ўдзельніца працэсу запладнення. І не толькі можа, але і ўздзейнічае на яго вынік – у сярэднім 95% качанят у вывадку маюць аднаго бацьку.\nАднак застаецца пытанне з канкурэнцыяй самцоў за самку. Паводле логікі, качары з самым доўгім пенісам павінны быць больш паспяховымі. Геніталіі самцоў па-за сезонам размнажэння невялікія, а перад яго пачаткам вырастаюць напоўніцу.\nДаследчыкі прапанавалі гіпотэзу, што яны павінны акрамя сезоннай пластычнасці быць яшчэ і фенатыпічна пластычныя. Гэта значыць, што памер пеніса павінен залежаць ад астрыні канкурэнцыі паміж самцамі ў той групе, якая склалася перад пачаткам сезона гнездавання.\nГэтую гіпотэзу правяралі на двух відах качак з рознымі рэпрадуктыўнымі паводзінамі. Амерыканскі нырок-плёсаўка (Aythya affinis) у перыяд размнажэння ўтварае пастаянныя пары, узровень гвалту ў іх невысокі, а пеніс параўнальна невялікі – 4-5 см пры масе цела 700-800 г. Амерыканская саўка (Oxyura jamaicensis) аб’ядоўваецца ў пары на непрацяглы час, самцы вельмі агрэсіўныя, даўжыня пеніса ў самцоў каля 20 см, хаця самі качкі невялікія, масай 400-550 г.\nНа працягу двух гадоў самцоў, якія толькі пачыналі ўступаць у рэпрадуктыўны ўзрост, трымалі ў групах дзе на 5 самак прыходзіліся 7-8 самцоў. Качкі з кантрольных груп жылі ў парах. Тэарэтычна даследчыкі чакалі, што фенатыпічная пластычнасць павінна прывесці да таго, што даўжыня пеніса ў самцоў, якія вымушаныя больш канкурыраваць за самку, павінна быць большай у параўнанні з самцамі, якія жылі ў пары з самкай.\nУ амерыканскіх ныркоў-плёсавак так і атрымалася (гл. дыяграму). Пеніс у самцоў у групах аказаўся значна даўжэйшым чым у птушак, якіх трымалі ў пастаянных парах. Асабліва заўважнай розніца ў памерах была на другі год. Як і чакалася, памер пеніса залежаў не ад памераў цела самцоў, а ад сацыяльнага асяроддзя.\nАднак у амерыканскіх савак усё атрымалася больш складана. У першы год для рэпрадукцыі “саспелі” толькі 7 самых буйных качароў: чацьвёра з 10, якія жылі ў парах і трое з 16 якія жылі ў групах. У звычайныя для віда тэрміны ў іх была шлюбная афарбоўка і пенісы даўжынёй каля 18 см. Іншыя самцы абмежаваліся толькі 0,5 см намёкам на рэпрадуктыўны ворган.\nНа другі год пеніс стаў дастаткова доўгім для размнажэння ва ўсіх самцоў, аднак даўжэйшым быў у тых, якія жылі толькі ў парах з самкамі. У качароў з груп назіралася яўная іерархія: два самых буйных самца былі ў шлюбным уборы і гатовыя да размнажэння з вясны і да канца лета. Пяць качароў меншых памераў станавіліся гатовымі размнажацца асінхронна, і гэтая іх гатоўнасць працягвалася ўсяго 5 тыдняў.\nПа меркаванні Брэнан, асінхроннае паспяванне драбнейшых самцоў – адаптыўная рэакцыя на стрэс. Большыя качары, якія дасягнулі полавай спеласці першымі, запужваюць драбнейшых і сінтэз стрэсавых гармонаў перашкаджае ўтварэнню андрагенаў. А менавіта яны кантралююць рост пеніса і ўтварэнне шлюбнай афарбоўкі. У качароў з’яўляюцца белыя шчокі і чорная шапачка, бурае пер’е становіцца ярка-каштанавым, а шэрая дзюба становіцца светла-блакітнай (гл. верхняе фота).\nПтушкі навокал бачаць, што качар гатовы да размнажэння. Самкі пачынаюць цікавіцца, а іншыя самцы стараюцца звярнуць больш увагі на сябе і агрэсіўныя ў адносінах да такіх птушак. Дробныя самцы скарачаюць час непасрэднага фізічнага кантакта з большымі супернікамі, бо доўгага супрацьстаяння ім не вытрымаць. Таму асінхроннае паспяванне дапамагае дробным качарам пазбягаць канкурэнцыі хаця б аднаго з адным і таксама служыць доказам фенатыпічнай пластычнасці. Толькі праяўляецца яна не так, як у самцоў амерыканскага нырка-плёсаўкі.\nТакім чынам, карціна коэвалюцыі рэпрадуктыўных органаў самцоў і самак праяснілася. Аднак геніталіі самак таксама маюць сезонную пластычнасць. Магчыма, яны, як і пеніс у самцоў, рэагуюць на змены сацыяльнага атачэння. Аднак высветліць гэта, не ахвяруючы самкамі пад час сезону размнажэння, немагчыма. Тым не менш навукоўцы маюць планы вярнуцца да гэтага.\n1. Brennan P. L., Prum R. O., McCracken K. G., Sorenson M. D., Wilson R. E., Birkhead T. R. Coevolution of Male and Female Genital Morphology in Waterfowl // PLoS ONE. 2007. 2 (5): e418. doi: 10.1371/journal.pone.0000418\nутки секс водоплавающие птицы\n01.03.2021 Пераломы крылаў і голад. Як ратавалі трох качак ад людзей у цэнтры сталіцы\n12.05.2020 Животный секс. Гид по самым странным сексуальным практикам дикой природы


Усе пра жыццё зубоў 🌡 Хатні Онлайн Доктар\nУсе пра жыццё зубоў\nУ здаровага чалавека зубоў, што называецца поўны рот: у дзіцяці - 20, у дарослага - 32 штукі: па 16 на кожнай сківіцы, па 8 на кожнай яе палове. Чалавечыя зубы адрозніваюцца па форме і па выконваемых функцый.\nЯк уладкованы зуб\nНягледзячы на знешнія адрозненні, усе зубы ўладкованыя па адным прынцыпе. Частка зуба, якая выступае над паверхняй дзясны, завецца каронкай. У адмысловую касцяную лунку сківіцы, альвеол, пагружаныя яго карані. (У верхніх маляраў не два кораня, а тры). Каронку і корань падзяляе шыйка, якую ў норме хаваюць мяккія тканіны дзясны. Спецыялісты адрозніваюць ў зубе пяць паверхняў: звернутую ў бок неба ці мовы паднябенныя або балтамоўнае паверхню; губную або щечную паверхню; жавальную паверхню або рэжучы край у пярэдніх зубоў і дзве бакавыя паверхні. На жавальнай паверхні премоляров маецца па два грудка (моўным і щечный), а ў маляраў - па чатыры ці пяць грудкоў.\nЗубная каронка пакрыта эмаллю. Гэта самае цвёрдае рэчыва ў нашым целе. Эмалевая цьвярдыня на 96% складаецца з мінеральных рэчываў, у асноўным апатытаў (фасфатаў кальцыя) некалькіх тыпаў. Акрамя таго, у склад эмалі ўваходзяць карбанат кальцыя (1,33%) і карбанат магнію (1,62%), а таксама мікраэлементы: натрый, магній, хлор, калій, жалеза і фтор, які паведамляе эмалі ўстойлівасць да карыесу.Крышталі фасфату кальцыя ўтвараюць прызмы, і менавіта такой структуры эмаль абавязана сваёй трываласцю - яе вельмі цяжка падрапаць. Разам з тым эмаль вельмі далікатная і пры значнай нагрузцы магла б лёгка парэпацца, аднак гэтага звычайна не адбываецца, паколькі эмаль абапіраецца на больш пругкі дэнцін.\nДэнцін - асноўнае рэчыва зуба. Гэта калаген, прасякнуты мінеральнымі солямі, у асноўным фосфарнакіслыя вапнай, што надае дэнціну асаблівую трываласць пры мінімальнай ломкасці. Дэнцін працяты велізарным лікам найтонкіх канальчыкаў - да 50 тысяч на квадратны міліметр паверхні. У іх працуюць і забяспечваюць рост, развіццё і жыццяздольнасць зуба спецыяльныя клеткі - одонтобласты, так што дэнцін - жывая тканіна з інтэнсіўным абменам рэчываў.\nАсяродак зуба складае пульпа. Гэта злучальная тканіна, працятая нервамі, крывяноснымі і лімфатычнымі пасудзінамі. Менавіта ў пульпы жывуць одонтобласты і адтуль працягваюць свае атожылкі ва ўсе канальчыкі дэнціну. З-за таго, што мноства нерваў і сасудаў замкнёныя ў невялікай прасторы, нават невялікае запаленне пульпы выклікае моцную боль.\nКаранёвую частка зуба пакрывае цэмент, склад якога блізкі да складу косткі. Менавіта да цэменту прымацаваныя звязка зуба.\nЧаму зубы не выпадаюць з сківіц\nЗубы - гэта не атожылкі сківіцы. У альвеолах іх утрымліваюць трывалыя валакна злучальнай тканіны, прымацаваныя адным канцом да шыйкі або пні, а другі - да касцяной пласцінцы, якая знаходзіцца ў альвеол. У вобласці шыйкі гэтыя валакна накіраваны амаль гарызантальна і разам з дзяснай і надкосніцы ўтвараюць кругавую нізку зуба, якая аддзяляе каранёвую частку ад навакольнага асяроддзя. Зуб як бы вісіць у альвеол на расцяжках з злучальнай тканіны. Акрамя таго, шыйка зуба надзейна зафіксавана ў тканіны дзясны.\nЗвязка не толькі фіксуюць зуб, але і выконваюць функцыі амартызацыі. Пры жаванні нагрузка на карэнны зуб можа дасягаць 100 кг, і без падобных амартызатараў можна было б траўмаваць дно альвеолы.\nПаміж пучкамі звязкаў праходзяць крывяносныя пасудзіны і нервовыя канчаткі, якія забяспечваюць ахоўны рэфлекс. Калі нагрузка на зуб перавышае дапушчальную, напрыклад, разам з ежай паміж зубамі трапляе каменьчык, чалавек аўтаматычна адкрывае рот.Калі ж па якіх-небудзь прычынах рэфлекс "не спрацаваў", пра гэты каменьчык можна зуб зламаць.\nУсе тканіны, якія фіксуюць зуб: звязка, дзясны, косці сківіцы і цэмент кораня зуба, называюцца пародонтом, а ўсе звязкі, посуд і нервы зуба носяць абагульняючае назву "періодонта".\nЗуб не абавязаны быць белым\nНасуперак агульным меркаванні, здаровыя зубы не павінны быць чыста белымі. Яны могуць быць жаўтлявымі або блакітнаватымі. Колер зуба залежыць ад ступені яго мінералізацыі. Зубы з жаўтлявым адценнем больш устойлівыя да ўздзеяння знешніх фактараў. З узростам зубы цямнеюць. Адбываецца гэта таму, што дэнцін з часам руйнуецца і становіцца менш празрыстым. Характэрная рыса "добрага" колеру зуба - бляск. Здаровая эмаль заўсёды блішчыць, нават калі не асляпляе белізной.\nНемаўля нараджаецца на свет без зубоў, але зубныя зародкі ўжо ўтойваюцца ў глыбіні яго сківіц. Іх адукацыю пачынаецца на 6-й тыдні унутрычэраўнага развіцця і сканчаецца да канца чацвёртага месяца. У гэты час вызначаецца колькасць, размяшчэнне і памер зубоў. Такія паталогіі, як адентия, то ёсць поўная або частковая бяззубасць, макра- і микродонтия або сверхкомплектные зубы бяруць пачатак менавіта на ранніх стадыях развіцця зубных зародкаў.\nУ канцы 4-го месяца эмбрыянальнай жыцця пачынаецца фарміраванне тканін зуба: дэнціну, эмалі і пульпы. Спецыяльныя клеткі, одонтобласты, выпрацоўваюць арганічную аснову дэнціну, а ў канцы 5-га месяца пачынаецца яго обызвествленные. Іншыя клеткі, энамелобласты, вылучаюць арганічную аснову эмалі - эмалевыя прызмы. Іх мінералізацыя адбываецца за лічаныя хвіліны. У ходзе адклады эмалі і дэнціну вызначаецца форма будучай зубной каронкі. Уласна, з недаспелымі каронкамі малы і нараджаецца.\nПраз некалькі месяцаў пачынаецца развіццё каранёў. Яны растуць і паступова паднімаюць зубкі да паверхні. Унізе пачынаюць дзейнічаць цементобласты, якія вылучаюць коллагеновые валакна і міжклеткавай рэчыва, утвараючы зубной цэмент, фармуюцца зубныя звязкі. І вось, нарэшце, надыходзіць той незабыўны дзень, калі падчас кармлення лыжачка ў роце бразгалі аб нешта. Ды гэта ж першы зуб!\nХоць зуб і прарэзаўся, ён яшчэ няспелы. У яго каронцы мала мінеральных соляў, корань вельмі кароткі, а адтуліну кораня шырока адкрыта. Так што пасля прорезыванія зуба працягваецца мінералізацыя яго эмалі, корань расце ў даўжыню,пульповый каналец паступова звужаецца і вярхушка кораня зачыняецца. На ўсё гэта сыходзіць яшчэ гады два.\nМалочныя зубкі рэжуцца ў пэўнай паслядоўнасці. Паміж шостым і восьмым месяцамі з'яўляюцца абодва сярэдніх разца ў ніжняй сківіцы, а затым і ў верхняй. Паміж восьмым і дванаццатым месяцамі прарэзваюцца знешнія разцы верхняй сківіцы, а за імі аднайменныя зубы ніжняй сківіцы. Паміж дванаццатым і шаснаццатым месяцамі з'яўляюцца абодва часовых пярэдніх карэнных зуба, спачатку ў верхняй, а затым у ніжняй сківіцы. Іклы з'яўляюцца паміж шаснаццатым і дваццатым месяцамі, спачатку верхнія, потым ніжнія. Паміж дваццатым і трыццатым месяцамі афармленне малочнага прыкусу завяршаецца з'яўленнем абодвух задніх карэнных зубоў у ніжняй, а затым і ў верхняй сківіцы.\nВядома, з гэтага правіла бываюць выключэнні. Некаторыя малыя з'яўляюцца на свет ужо з некалькімі зубкамі, а іншым, дакладней, іх бацькам, даводзіцца чакаць першых зубоў цэлы год. Звяртацца да ўрача варта толькі ў тым выпадку, калі ў падгадаванага дзіцяці яшчэ не прарэзалася ніводнага зуба або ў 33 месяцы не сфармаваўся поўны малочны прыкус.\nКарэнныя зубы "наступаюць на пяткі"\nДа пяці гадоў малочныя зубы дзіцяці нарэшце спеюць, а ўжо ў 6-8 гадоў ззаду апошняга малочнага карэннага зуба вырастае першы пастаянны зуб - вялікі карэнны, або шасцігадовы маляры. А потым пачынаецца змена зубоў.\nРазвіццё сталых зубоў адбываецца гэтак жа, як і малочных, але пачынаецца некалькі пазней. Пастаянныя разцы развіваюцца на 23-й тыдню эмбрыянальнай жыцця, іклы - на 25-й тыдню, першыя премоляры - ў нованароджанага, другія - на 10-м месяцы жыцця. Першыя маляры закладваюцца на 6-м месяцы, другія - на 8-10-м месяцы, а трэція - на 4-5-м годзе.\nСківіцу 4-6-гадовага дзіцяці - "двухпавярховая": зверху малочныя зубы, а ў глыбіні, у "падвальным паверсе", спеюць каронкі карэнных. Змена зубоў пачынаецца ў 6-8 гадоў з разцоў ніжняй і верхняй сківіцы. Потым з'яўляюцца пастаянныя маляры, затым премоляры (ва ўзросце ад 9,5 да 12 гадоў), іклы (ад 9 да 12 гадоў) і другія маляры (ад 11 да 13 гадоў). Зубы мудрасці (трэція маляры), як правіла, не паказваюцца да 17-21 года. Часам для іх не хапае месца, і яны праразаюцца ўнутр. У гэтым выпадку зубы мудрасці даводзіцца выдаляць.\nТры "рухаючыя сілы" выштурхваюць зуб на паверхню. Галоўная - растуць карані. Расце і пульпа, што прыводзіць да павышэння ціску ўнутры зубнога зачатку. Гэты ціск падымае зубы за кошт "рэактыўнай" сілы праз зубныя каналы.А тым часам на дне альвеолы адкладаюцца дадатковыя пласты касцяной тканіны і таксама штурхаюць зуб наверх.\nПаднімаючыся, пастаянны зуб ўпіраецца ў малочны і выштурхвае яго. Гэта ўдаецца толькі таму, што да часу прорезыванія пастаяннага зуба спецыяльныя клеткі, остеокласты, руйнуюць карані зуба малочнага. Таму што выпалі малочныя зубы і не маюць каранёў - іх "з'елі".\nПастаянным зубах таксама патрабуецца два гады на канчатковае паспяванне каранёў, а потым яны будуць толькі старэць. Як складзецца іх лёс, залежыць ад гаспадара. Каб зубы праслужылі як мага даўжэй, іх трэба берагчы.\nАле гэта ўжо зусім іншая гісторыя ...\n← Курэнне і зубы\nНяправільны прыкус →\nВынікі 2009 года: падзеі, якая здзівіла свет\nХочаце кінуць паліць або прымусіць мужа кінуць? Больш сэксу!


Нязнаны Курдыстан: Арбіль – горад, які заўжды маўчыць. Відэадзённік Сяргея Марчыка і Конрада Загурскага\nСяргей Марчык і Конрад Загурскі паехалі ў Іракскі Курдыстан на аўтамабілі Fiat Multipla – і даехалі!\nУ відэанататках хлопцы фіксуюць свае прыгоды на тэрыторыі курдскай аўтаноміі. Сяргей Марчык распавядае:\n«Мы даехалі на фінальную лінію фронту. З аднаго боку – войска Пешмэрга, з другога – войска «Ісламскае дзяржавы». За метраў 600–500 ад эпіцэнтру мы хутка разагналіся, нашая машына падскочыла і ўдарылася днішчам аб скалу. Увесь алей, які быў у рухавіку, выцек на дарогу. Мы думалі, што на гэтым нашая аўтагісторыя скончыцца».\nАле хлопцы пайшлі здымаць лінію фронту, не звяртаючы ўвагі на аварыю.\n«Мы пакінулі машыну. Калі вярнуліся, нашыя сябры-курды падчапілі нашае аўта да джыпу і завезлі на так званы аўтасэрвіс. Днішча аўта замазалі звычайнай шпаклёўкай, якой шпаклююць сцены. Так мы даехалі да Кіркуку, самага небяспечнага месца, дзе людзей крадуць і страляюць».\nДакументалісты Сяргей Марчык і Конрад Загурскі. Фота Instagram\nНарэшце маладзёны дабраліся да Арбілю (курдская назва Эўлер – аўтар) – сталіцы Іракскага Курдыстану. Да вайны тут быў сапраўдны эканамічны бум. Горад хутка развіваўся: інвеставалі Штаты, Еўропа, арабскія краіны.\n«Калі пачалася вайна, пацярпеў, вядома, не толькі горад, але і людзі. І справа не толькі ў пагрозе жыццю. Да вайны выкладчыкі ва ўніверсітэце зараблялі 1500–1800 долараў. Цяпер яны зарабляюць дзесьці 500–600 долараў», – распавядае вядоўца дзённіку.\nРэшта грошай ідзе на падтрыманне арміі. Нягледзячы на гэта колькасць дарагіх аўтаў на вуліцах Арбілю зашкальвае, як выразіўся ў відэадзённіку Сяргей Марчык.\nЯкія людзі працуюць на кірмашы ў сталіцы Курдыстану? Што прадаюць на рынку Арбілю? З якімі краінамі цяпер гандлюе галоўны горад курдскай аўтаноміі? Адказы на гэтыя пытанні вы знойдзеце ў чарговым выданні дзённіку.\nУ Курдыстан на аўце. Белсат знаёміцца з курдскімі спецслужбамі\nВідэаблог з месца, якога нават няма на мапе: працяг дзённіку Сяргея Марчыка і Конрада Загурскага\nНеўзабаве выйдзе другая частка дакументальнага фільму пра турэцкі Курдыстан. Другі пакажа лёс курдаў у іншай дзяржаве, у Іраку.\n«Забароненыя песні Курдыстану» – фільм «Белсату», які варта паглядзець кожнаму беларусу. Ён распавядае пра трагедыю народу, які падзелены паміж некалькімі дзяржавамі.\nЛёс беларусаў і курдаў вельмі падобны, але нам пашанцавала: мы ўсё яшчэ маем незалежнасць. Хоць гэтак жа, як курды, пакутуем ад наступстваў знішчэння нашай інтэлігенцыі.\nАле курды змагаюцца за незалежнасць, якой не маюць стагоддзі. Перш за ўсё, курдскі народ выходзіць на вулічныя пратэсты і ўзброена супраціўляецца захопнікам, пра што мы ведаем з выданняў міжнародных навінаў. Большасць жа сённяшніх беларусаў абыякавыя да палітыкі, і праз гэтае мы рызыкуем страціць суверэнітэт.\nТэгі: Ірак, Іракскі Курдыстан, Ісламская дзяржава, Конрад Загурскі, курды, Сяргей Марчык


У краіну Бандэры і Чарнавіла\n04 люты 2010, 23:36\n"Выбачаемся, што наш экіпаж пакуль што ня можа вітаць вас на борце нашага самалёта ўкраінскаю моваю," – і пілёт чэскіх авіяліній пераходзіць на ангельскую. Паўтары гадзіны лёту – мы ў аэрапорце Барыспаль, дзе пасадачныя палосы ледзь пасьпяваюць расчышчаць ад сьнегу. І памежнікі, і мытнікі размаўляюць толькі па-украінску.\n... Пятнаццаць гадоў таму нехта прывёз з Кіеву ў Менск надрукаваную на дрэннай паперы кнігу пра Сымона Пэтлюру, папярэдзіўшы, што гэта – самвыдат, так проста ня знойдзеш. Чатыры гады таму кнігі пра Пэтлюру я бачыў у Кіеве ў вольным продажы, і ўжо выходзілі кнігі пра Бандэру.\nПрысваеньнем Стэпану Бандэру званьня Героя Ўкраіны прэзыдэнт Віктар Юшчанка зруйнаваў апошнія бастыёны савецкіх стэрэатыпаў (зайздросна, што зроблена гэта ў гадавіну стагодзьдзя Ларысы Геніюш, якую ў Беларусі афіцыйна калі і ўзгадваюць, дык з лаянкай). І хаця далёка ня ўсе ва Ўкраіне ўспрынялі гэты ўказ станоўча, пра раней забароненыя тэмы тут гавораць свабодна. Гэта можа гучаць патасна, але, пэўна, менавіта пра такую свабодную Ўкраіну марыў Вячаслаў Максімавіч Чарнавіл...\nЦі – не пра такую?\nЯ прыляцеў ва Ўкраіну, каб паспрабаваць знайсьці адказ.\nПадтрымка сынам Чарнавіла Тарасам на мінулых прэзыдэнцкіх выбарах не "аранжавых" (як усе чакалі), а Януковіча і да гэтага часу працягвае зьдзіўляць. Таксіст, які вёз мяне з аэрапорту, патлумачыў проста: "Сын проці бацькі – то звычайна справа. Псыхологія!". Ну, можна лічыць і так, але, спадзяюся, днямі атрымаю тлумачэньне ад самога Тараса, які ўжо некалькі скліканьняў запар – дэпутат Вярхоўнай Рады.\nНечаканасьцю было, калі мне далі мабільны нумар кіраўніка інфармацыйнай службы Януковіча, і ў трубцы я пачуў знаёмы голас: "Вітаю, Сергію!". То быў Дмытро Панамарчук, колішні прэсавы сакратар Народнага Руху, зь якім мы ночы праседжвалі ў штаб-кватэры Руху на вуліцы Ганчара. Той самы Дмытро, які знаходзіўся ў аўтамабілі разам з Чарнавілам уначы 25 сакавіка 1999 году, калі іх "Таёта" ўрэзалася ў самазвал; выжыў толькі Дмытро. У выпадку перамогі Януковіча ён, напэўна, будзе міністрам інфармацыі ці кіраўніком нейкага ведамства ў адміністрацыі, але, ведаючы яго ранейшага, мне ўсё ж падаецца, што пайшоў Панамарчук да лідэра "Партыі рэгіёнаў" не з-за пасады (не зьдзіўлюся, калі ён увогуле адмовіцца ад высокага кабінэту) – а, несумненна, пайшоў дзеля ідэі.\nЯкая ж гэта ідэя, што прыводзіць такіх людзей, як Тарас Чарнавіл ці Дмытро Панамарчук у супрацьлеглы, здавалася б, лягер? Што такое мусіў зрабіць (ці не зрабіць) Юшчанка, каб ад яго адвярнуліся нацыянальна арыентаваныя палітыкі?\nГэта толькі адна частка пытаньня, якое я буду задаваць сваім суразмоўцам, а другая – чаму яны, адышоўшы ад Юшчанкі, не прыйшлі да Цімашэнкі, якая ў ня меншай ступені сымбаль "аранжавай рэвалюцыі"? І ці не атрымліваецца, што падзел Януковіч-Цімашэнка – гэта не зусім падзел на чорнае і белае?\nУ Кіеве ўжо цямнела, калі, засяліўшыся ў гатэль, я дабраўся да бюро Радыё Свабода на Крашчаціку. Калегі абмяркоўвалі гарачую навіну: Юшчанка падпісаў закон аб зьменах у выбарчае заканадаўства, якія дазваляюць участковым камісіям прымаць рашэньні бяз кворуму; усе сыходзяцца на тым, што гэта – адназначна на руку Януковічу і супраць Цімашэнкі.\nА ўчора за гэтыя папраўкі ў Вярхоўнай Радзе прагаласавалі і прыхільнікі Юшчанкі, і прыхільнікі Януковіча.\nКолішнія заклятыя супернікі – у адной зьвязцы?\nКаб я ня вельмі крытычна ставіўся да рэаліяў украінскага жыцьця, калегі расказалі мне папулярны у Кіеве анэкдот з жыцьця беларускага.\nУ Лукашэнкі пытаюцца:\n– Вы да колькі правіць будзеце?\n– Да колькі? Да Колькі!\nШто праўда – выбары тут, у адрозьненьне ад беларускіх, сапраўды непрадказальныя.


Пакаленне Z. Маленькія беларускія праграмісты распавядаюць, як зменяць свет праз 100 гадоў\n26.08.2018 / 17:42\nПакаленне Z. Маленькія беларускія праграмісты распавядаюць, як зменяць свет праз 100 гадоў 6\nРомка з Барысава марыць вынайсці робата, які будзе пераводзіць праз дарогу тых, хто дрэнна бачыць. Вова з вёскі Лошніца, калі вырасце, створыць спецыяльны гаджэт, які будзе сам выклікаць хуткую дапамогу, калі чалавеку стане дрэнна. Каб хлопцы змаглі ўвасобіць свае ідэі ў жыццё, Асацыяцыя «Адукацыя для будучыні» адкрыла ў іх школах STEM-класы.\nТут дзеці робяць робатаў і вучацца праграмаваць. На практыцы выкарыстоўваюць законы фізікі, матэматыкі, хіміі і біялогіі. Хто ведае, можа сярод іх расце новы Марк Цукерберг! Такія класы могуць з'явіцца і ў іншых раённых школах. Трэба толькі падтрымаць таленавітых дзяцей з глыбінкі.\nУ Беларусі больш за 80% дзяцей вучацца ў рэгіянальных школах. У маленькіх гарадах няма або амаль няма сучасных курсаў для школьнікаў. З аднаго боку, Беларусь імкнецца стаць IT-краінай. З іншага боку, з кожным годам выпускнікоў, якія выбіраюць тэхнічную ВНУ, становіцца ўсё менш. Гэта выклік не толькі для айцішнікаў, але і для ўсёй эканомікі Беларусі. Не будзе кадраў — не будзе развіцця.\nУкладвацца ў таленты трэба з дзяцінства. Менавіта таму «Імёны» падтрымліваюць праект STEM-адукацыя ў рэгіёнах. Асацыяцыя «Адукацыя для будучыні» адкрывае класы ў Мінскай і Брэсцкай абласцях. Платформа «Імёны» збірае сродкі на адкрыццё STEM-класаў у Гомельскай вобласці.\n— Будучыня не за высокімі тэхналогіямі, а за такімі дзецьмі, як Рома і Вова, і іх ідэямі, якія яны абавязкова рэалізуюць, калі вырастуць, — упэўнены дырэктар Асацыяцыі Аляксандр Хоміч. — Самае галоўнае цяпер — падтрымаць іх імкненні.\nПаглядзіце, якая яркая будучыня нас чакае, колькі новых вынаходак ў нас з'явіцца, калі мы сёння дамо школьнікам з глыбінкі магчымасць развіваць свае таленты.\nАляксандр, 15 гадоў, Жодзіна\nСаша любіць прыдумляць камп'ютарныя гульні, але са Scratch (мова праграмавання для стварэння гульняў і анімацыі) пазнаёміўся толькі ў летнім адукацыйным лагеры. У школе яны праходзяць толькі базавыя рэчы, якіх недастаткова, каб развіваць гейм-дызайнерскія здольнасці. Саша быў бы шчаслівы, калі б і ў іх школе адкрыўся STEM-клас.\nА яшчэ хлопец хацеў бы трапіць у будучыню на машыне часу. Не проста з цікаўнасці, а каб паглядзець, што будзе гадоў праз 100.\n— Я б адправіўся ў будучыню, каб зразумець, ці прыдумалі людзі нейкае рашэнне праблем, якія зараз ёсць. І калі будуць нявырашаныя, то, магчыма, я змагу нешта зрабіць, прадухіліць гэта тут, у сучаснасці. А калі ўсё нармальна, то няхай і ідзе сваёй чаргой. Ну, а ў мінулае… а навошта ў мінулае? Лепш не паўтараць памылак мінулага, — па-філасофску заўважае Саша.\nВова, 13 гадоў, вёска Лошніца (Барысаўскі раён)\nМама даўно ўгаворвала Вовіка пайсці ў спартыўную секцыю: то на бокс, то на барацьбу. А ён усё адмахваўся: не маё, не цікава. А калі вясной у яго звычайнай сельскай школе адкрыўся STEM-клас, хлопчык з радасцю пачаў хадзіць на заняткі. Цяпер ён збірае робатаў, праграмуе і ўжо паспеў з'ездзіць на першы конкурс па робататэхніцы Hello robot. Вова упэўнены: у будучыні абавязкова будзе працаваць у IT-кампаніі, стане гейм-дызайнерам ці праграмістам.\n- Праграміст — гэта ж не толькі гульні распрацоўваць, — тлумачыць Вовік. — Можна ж рабіць праграмы карысныя для людзей, у якіх ўсякія праблемы са здароўем. Напрыклад, чапляецца гаджэт спецыяльны каля сэрца, і калі пачашчаецца пульс ці дрэнна становіцца, ён сам выклікае «хуткую».\nГадоў праз сто паловы рэчаў у нас наогул не будзе, лічыць Вова.\n— Іх заменяць тэхналогіі, — аптымістычна дадае школьнік.\n— А як, напрыклад, тэхналогіі змогуць замяніць ваду? — пытаем у яго.\n- Так, ваду ніяк не заменіш… — Воўчык задумваецца. — Можа, вынайдуць якія-небудзь магутныя фільтры, якія будуць чысціць, напрыклад, саляныя азёры ад розных забруджванняў, соляў, кішачных палачак усялякіх, каб атрымалася звычайная вада.\nЯраслаў, 13 гадоў, вёска Лошніца (Барысаўскі раён)\nАднакласнік Вовіка Яраслаў таксама любіць займацца ў STEM-класе. Перад летнімі канікуламі яны паспелі зрабіць робата, які можа кідаць пінг-понгавы мячык у кальцо. Будучыню сваю Яраслаў бачыць у IT. Напрыклад, супрацоўнікам Google. Ну, а чаму не? Але ёсць і запасны варыянт.\n— Я думаю, мой аднакласнік Вова створыць сваю кампанію кшталту EPAM і возьме мяне туды працаваць, — дзеліцца сваімі планамі Ярык і тут жа ўдакладняе: — Гэта калі ў Google не прымуць.\nРома, 8 гадоў, Барысаў\nРома ўвесь мінулы год займаўся робататэхнікай у новым STEM-класе. Хлопчык вось-вось пойдзе ў трэці клас. Але ўжо зараз дакладна ведае, што калі вырасце, будзе вынаходнікам. Робат-памочнік для сляпых людзей — не адзіная яго задумка.\n— Я б хацеў зрабіць для інвалідаў такую каляску, каб інвалід сказаў: «Завязі мяне туды» — і робат адвозіць. А калі трэба адчыніць брамку, чалавек проста кажа: «Адчыні, калі ласка, брамку». І ў робата дастаецца механічная рука, бярэ ключы і адмыкае дзверы.\nРомка упэўнены, што ў будучыні наогул усё будзе аўтаматычным. Вось кажаш кававаму апарату: «Зрабі каву з цукрам» — і ён выдае напой. Або прыходзіш дадому стомлены, няма сіл дайсці да выключальніка, пляснуў у ладкі — і святло запалілася. А кіраваць аўтамабілем будзе аўтапілот.\n— Рома, чалавек, напэўна, зусім лянівым стане, калі ўсё за яго будуць робаты рабіць?\n— Але гэта ўсё толькі для сляпых, інвалідаў, толькі для такіх людзей, — удакладняе хлопчык. — А для іншых гэта не трэба, яны ж здаровыя, могуць і самі ўсё гэта зрабіць.\nМікалай, 13 гадоў, Барысаў\nКоля ўжо паўтара года займаецца ў STEM-класе ў Барысаўскай школе. Вывучае Scratch і стварае свае гульні. Спачатку гэта былі простыя цацкі — стралялка і сімулятар самалёта — такімі распешчаных геймераў не завабіш. І Мікалай удасканаліў свае праекты, перавядучы іх у 3D-фармат. Калі вырасце, хоча працягваць рабіць гульні ў 3D. А яшчэ марыць стварыць карысны гаджэт, каб эканоміць ваду і не спускаць яе ў каналізацыю.\n— Ці можна зрабіць вір: вада будзе праходзіць праз кран і вяртацца назад. Проста уключыў кран, трохі вады дадаў і вада можа цячы бясконца. І не трэба яе расходваць.\nАнжаліка, 14 гадоў, пасёлак Энергетык (Дзяржынскі раён)\nУ сельскай школе, дзе вучыцца Анжаліка, пакуль няма STEM-класа. Але кожную суботу яна ходзіць на факультатыў па робататэхніцы. Любоў да вынаходніцтва ўжо прывяла яе да першых поспехаў. Сёлета яна заняла чацвёртае месца на конкурсе «Тэхнаінтэлект» са сваім праектам «Разумны дом для грызуноў і рэптылій».\n— Такі дом працуе ад разеткі і сам падае ваду, ежу і астуджае паветра. Вы наладжваеце час падачы корма, ставіце тэмпературу, пры якой павінен спрацаваць вентылятар ці падагрэў, заліваеце ваду ў ёмістасць, насыпаеце корм і пакідаеце жывёлу на два-тры тыдні, калі едзеце ў адпачынак або камандзіроўку. Дом можна і не ўключаць у разетку, трэба проста дакупіць акумулятар.\nАнжаліка марыць вынайсці маштабнага робата, які будзе карысны на заводзе і абавязкова адправіцца з ім у Токіа, на вялікую выставу.\nІ хоць дзяўчынка ўпэўненая, што ў будучыні амаль ва ўсіх прафесіях чалавека заменяць робаты і штучны інтэлект, людзі без працы не застануцца. Па-першае, робатаў нельга пакідаць без нагляду, каб яны не далі збой, трэба ўвесь час падтрымліваць іх працу, удасканальваць, пісаць новыя праграмы для іх. А па-другое, ўсё ж ёсць прафесіі, дзе чалавек усё адно будзе лепшым за робата.\n— У сацыяльнай дзейнасці, дзе людзі абслугоўваюць людзей, больш эфектыўным будзе чалавек, — лічыць школьніца. — Таму што робат не можа адчуваць і ўвайсці ў палажэнне. Толькі людзі змогуць знайсці рашэнне нейкай праблемы. А робат не мае пачуццяў і таму не зможа прыняць дакладнае рашэнне.\nМаксім, 12 гадоў, Любань\nМакс скончыў 6 класаў, але прызнаецца, што ўжо з 5 класа марыць навучыцца праграмаваць, каб цалкам прадумваць і ствараць ўласныя гульні. І ў гэтай справе ў яго ўжо ёсць поспехі: сёлета гульня Максіма ўвайшла ў 11 лепшых з 239 праектаў на рэспубліканскім конкурсе «Праграмаванне ў асяроддзі Scratch».\nУ будучыні, упэўнены Максім, нас чакае шмат цікавых вынаходак. Напрыклад, прыдумаюць партал, каб перамяшчацца ў прасторы: раз — і ты ў Афрыцы. Праўда, сам Максім марыць праз такі партал патрапіць у Амерыку — самую тэхналагічную краіну свету. Апынуўшыся там, ён адразу б адправіўся ў бібліятэку.\n— Я б хацеў ведаць англійскую дасканала, пайсці ў бібліятэку і прачытаць кнігі замежныя, якія ў нас яшчэ не перакладзены.\n— Можа, праграму якую прыдумаюць, каб замежную мову за гадзіну можна было вывучыць?\n— Не, наўрад ці. Мова прыйдзецца вучыць самому і доўга, — упэўнены хлопец.\nАрцём, 14 гадоў, Мінск\nАрцём скончыў 7 класаў у інклюзіўнай школе. У яго ДЦП, ён прыкметна кульгае. Таму вынаходніцтва, якое марыць стварыць хлопец, калі вырасце, цалкам сабе зразумелае.\n— Я вынайду такі касцюм для людзей з парушэннем апорна-рухальнага апарата, у якім чалавек мог бы камфортна хадзіць па вуліцы. Касцюм будзе як звычайны плашч. І ў яго будзе ўбудаваны адмысловы апарацік, каб чалавек свабодна рухаўся.\n— А што калі людзі вакол будуць думаць: «Хм, які дзіўны чалавек у плашчы»?\n— Трэба проста растлумачыць ім, для чаго ён патрэбны.\nКаб усе задумкі гэтых хлопцаў былі рэалізаваныя, іх цікавасць, дапытлівасць і навыкі трэба падтрымліваць і развіваць. Заняткі ў STEM-класах — эфектыўны спосаб дапамагчы таленавітым дзецям.\nУ бліжэйшы час Асацыяцыя «Адукацыя для будучыні» адкрые за кошт свайго фінансавання яшчэ чатыры STEM-класы: два ў Баранавічах, адзін у Брэсце і адзін у Брэсцкім раёне.\n«Імёны» збіраюць сродкі на адкрыццё класа ў Лельчыцах. Гэта невялікае мястэчка ў Гомельскай вобласці з насельніцтвам крыху больш за 11 тысяч чалавек. Раён з'яўляецца адным з найбольш пацярпелых ад аварыі на Чарнобыльскай АЭС. Знайсці добрую працу ў горадзе складана, тут толькі дзве школы, гімназія, школа мастацтваў і бальніца. Яшчэ некалькі невялікіх магазінаў і «Еўраопт». Лішніх сродкаў у бацькоў на адукацыю для таленавітых рабят проста няма.\nПадтрымаць вундэркіндаў з глыбінкі можна па спасылцы.\nКацярына Кісялёва, «Імёны». Фота Ірыны Арахоўскай\n26.08.2018 / 18:03\nЛукашыстыя ня вытрымаюць натуральнага адбору.\nпіонЭры, вазьміцеся за рукі і ідзіце ў.. светлую будучы / Адказаць\n26.08.2018 / 19:52\nРома і Вова малайцы - чуллівыя.. а мой (12г.) прагматычны 'будучы праграміст' збіраецца рабіць тое, што любіць сам - гульні - дапамагаць здаровым мужыкам бавіць час) а што - я за - хай лепей мужчыны гуляюцца ў танкі ў кампе, чым узапраўду.. нядаўна даведалася і ягоныя планы на будучыню.. а пачалося ўсё з размовы пра архітэктуру:\n- мам, добра было б бібліятэку [ромбакубаактаэдр] зрабіць больш шматграннай і падсвятляць у розны час розныя грані, каб яна прымала розныя формы\n- ну ўсё, - кажу, - быць табе архітэктарам. - тое ж прарочаць яму і настаўнікі ў мастацкай школе\n- не-не-не! я ж хачу быць гейм-дызайнерам. - у мяне назапасілася столькі ідэй для гульняў\n- ты што - хочаш пераўзысці нашага гэтага, як яго? Кіслага?\n- я хачу купіць Варгеймінг [трэпешчы, Кіслы))] і Кінгс Баўнці, і Старкрафт, і альбом Перпендыкуляр Діп Пёрпл\n- ну, альбом купіць прасцей за ўсё, - смяюся\n- не, я хачу ў гульні ўстаўляць\n- а! ты хочаш набыць правы на альбом?\n- ну гэта іншая справа канечне\n- хачу быць багатым чалавек, але насіць недарагія якасныя рэчы, як Ілан Маск - у яго пінжак за 120 даляраў, а джынсы за 20. а шчэ хачу спансіраваць камуністычныя рэвалюцыі\nну ўсё - мінусуйце нас з прагматычным праграмістам, бо ён можа парупіцца толькі пра хуткую дапамогу для хворых на камуністычныя рэвалюцыі.. што трохі цынічны з маленства, то вось.. мая сястра кажа неяк яму:\n- вось ты ўжо другое марозіва еж, а дзеці ў Афрыцы галадуюць\n- ведаю. але нічым дапамагчы ім не магу. магу толькі з'есці марозіва за іх здароўе\nфайна ахрэнеўская / Адказаць\n26.08.2018 / 20:20\n>дапамагаць здаровым мужыкам бавіць час\nхм.. а насамрэч можа мой малы ў дапамагальнай місіі пераўзыходзіць гэтых светлых дзяцей? як бы так заняць мужчын, каб яны і думаць забыліся пра вайну?


Стыльскі: Мы будзем рабіць тое, што рабілі, толькі ў палепшанай якасці | Навіны Беларусі | euroradio.fm\nСтыльскі: Мы будзем рабіць тое, што рабілі, толькі ў палепшанай якасці\n13/05/2014 - 19:17\nЛідар "Дай Дарогу!" пра Курта Кабэйна і запісы Green Day, дэградацыю музыкі, новы кліп, продажы карцін і хакей...\nЯ калісьці "касіў" пад Кабэйна, і нават спрабаваў быць такім сумным і загадкавым, як ён\nЕўрарадыё: Нядаўна ты удзельнічаў у канцэрце "20 гадоў без Курта і Nirvana". Наколькі каманда Кабэйна паўплывала на "Дай Дарогу!" ў свой час?\nЮрый Стыльскі: Калі арганізатары прапанавалі мне выступіць на гэтым канцэрце, я ўспомніў, што на нашу творчасць Кабэйн паўплываў даволі моцна. Я калісьці "касіў" пад Курта, і нават спрабаваў быць такім сумным і загадкавым, як ён. Ну і музыку Nirvana я слухаў, праўда, я нічога не разумеў, пра што яны спяваюць. Тады інтэрнэту не было, а са слоўнічкам разбіраць яго тэксты было даволі тугавата. Хоць я нічога і не разумеў, але завучваў гэтыя песні на памяць. Напрыклад, пра што спяваецца ў "Polly", якую я выконваў на мерапрыемстве, я толькі нядаўна даведаўся... Я заслухоўваўся іх музыкай, і мне здавалася, што круцей за "Nevermind" проста альбома не існуе.\nЕўрарадыё: А цяпер ёсць групы, якія гэтак жа ўплываюць на розумы пакалення, як некалі Nirvana, як табе падаецца?\nЮрый Стыльскі: Іх мора, вядома. Але такога новаўвядзення, хвалі, свежага соку, які пусціла Nirvana, бо яны тады цэлы стыль новы прыдумалі, і ў нейкім плане перавярнулі музыку, цяпер ніхто не робіць, мне здаецца. Можа, дзесьці яны і з'яўляюцца, такія гурты, але я мала слухаю музыкі апошнім часам, паколькі яе пошук займае шмат часу. Калі чалавек прыходзіць з працы дадому, ён уключае тэлевізар або магнітафон, а я бяру ў рукі гітару і граю што-небудзь сваё. Бывае, вядома , калі "Вконтакте" па рэкамендацыі кагосьці з сяброў "тыкнешь" што-небудзь і паслухаеш. А так, бо гэта трэба лазіць па спецыяльных сайтах, шукаць, а ў мяне няма на гэта часу.\nМы павінны рабіць тое, што рабілі, толькі ў палепшанай якасці\nЕўрарадыё: Як справы ў "Дай Дарогу!"?\nЮрый Стыльскі: У нас цяпер так "прэ", што, напэўна, Сашы (ба -гітарыст гурта, — Еўрарадыё) ддзецавяца звольніцца з працы. І Яўгену (мэнэджар гурта , — Еўрарадыё) таксама, калі ён будзе з намі ездзіць. Такі травень у нас заняты: мы граем на мностве байк-злётаў, у Маскву нас завабілі, на "Дабрафэсце" выступім. У Мінску 8 траўня далі сольнік у клубе Re: Public. Добрыя навіны.\nЕўрарадыё: Гэта што тычыцца канцэртаў. А што наконт новых песень чуваць?\nЮрый Стыльскі: Песні паволі нараджаюцца. Але я неяк не спяшаюся, таму што ў нас звычайна альбом выходзіць раз у чатыры гады. Шмат усяго прыходзіць у галаву, але я фільтрую — не жадаю "ваду" пісаць, спрабую сабраць канцэнтрат, каб было не сорамна гэта паказаць.\nЕўрарадыё: Нейкія новаўвядзенні ў гуку будзеце выкарыстоўваць у працы над новым альбомам?\nЮры Сатыльскі: Ведаеш, нават калі мне кажуць: "Глядзі, якая тэма! Тут яе можна "обсмактаць" вось так і атрымаецца добрая песня!". Мяне неяк не прэ. Калі шчыра, то, што выліваецца, то выліваецца і атрымліваецца менавіта так. А калі адмыслова пад нешта падладжвацца і ісці ў нагу з новымі хвалямі, прыкручваць нейкія сінтэзатары — гэта далёка для мяне. Хоць, вось, я сказаў пра сінты, і, магчыма, можа, нейкага электроннага гучання ў некаторых песнях нам і не хапае. Але трэба да гэтага прыйсці. Трэба займацца, а мы пакуль працуем ўтрох, і нас гэта задавальняе. Спрабавалі нядаўна ўзяць яшчэ аднаго гітарыста, як у "Акустыкцы", думалі шчыльнейшы саўнд зрабіць, пачалі "рэпаць" — атрымалася нейкая каша-малаша. Думалі ў старую песню ўставіць яшчэ адну гітару... Не ведаю... Можа, у наша цяперашняе гучанне варта ўставіць нейкія эфекты... Але мы пакуль застаемся ранейшымі.\nДы нічым цяпер не здзівіць! Мне здаецца, што прагрэс падышоў да нейкага тупіка, што прыдумаць нешта незвычайнае вельмі складана. З сінтэзатараў усё, што магчыма, павыціскалі, музыка развілася і дэградавала. І прыляпіць гэта ўсё да "Дай Дарогу!", і знайсці для гурта больш сучаснае гучанне... Быць можа, нам варта звярнуцца да сур'ёзных студый, якія якасна запішуць наш матэрыял. Таму што, калі паслухаць нашы запісы 90-х ці самаробкі, тут, вядома, ёсць працэнт "кульгавасці". А ў іншым, я думаю, нам не трэба нічога шукаць. Мы павінны рабіць тое, што рабілі, толькі ў палепшанай якасці.\nЦяпер ужо больш-менш знайшлі сябе, сталі запатрабаванымі і стаім на нагах\nЕўрарадыё: Як увогуле ў апошні час жывецца гурту? У вас жа цяпер ўсплёск папулярнасці?\nЮрый Стыльскі: Ну, трохі палягчэла, як быццам. Раней мы віселі ў нейкім андэграўндзе і знаходзіліся ў падвешаным стане: можа, усё ж працу знайсці. Можа, на канвеер якой-небудзь уладкавацца. Або на будоўлю. А цяпер ужо больш-менш знайшлі сябе, сталі запатрабаванымі і стаім на нагах. Падужэлі, і гэта радуе.\nЗрабіць спецэфект, секунда якога каштуе больш за 100 долараў — гэта ўражвае\nЕўрарадыё: Што чуваць наконт новага кліпа?\nЮрый Стыльскі: Мы здымаем відэа на "Отравлены мозги". Засталося разабрацца з адным спецэфектам. Наш Вова прымяняе ўсе свае прафесійныя навыкі для таго, каб атрымаўся, як мне здаецца, вельмі прыстойны прадукт. Гэта значыць, калі б у праграме MTV падчас паказу нашага кліпа ўнізе з'явіўся радок з подпісам Guns N ' Roses або Bon Jovi, а мой твар памяняўся на іншы, можна было б і паверыць. Там такія спецэфекты, столькі працы! Я не тое што хвалю наш прадукт, але над ім сапраўды працавалі спецыялісты ў гэтых пытаннях. Зрабіць спецэфект, секунда якога каштуе больш за 100 долараў — гэта ўражвае. Вось, кажуць, бачыш, эфект як у Мадонны: сценка плыве, як быццам мора перавярнулі вертыкальна? Такога ўзроўню відэа зрабіць не кожны можа.\nВось тут я малы пласцінкі запускаў у аблокі, а сёння тут стаіць нейкая "Карона"\nЕўрарадыё: Што новага ў Брэсце? Чым дыхае горад?\nЮры Сатыльскі: Дамы разбудощваюцца. Шкада, што ў мяне не было фотаапарата ў мінулым. Можна было ўсталяваць фоцік на адным месцы і паглядзець, як гэтае месца зменіцца за 5-10 гадоў. Наогул усё па-іншаму! То бок, вось тут я малы пласцінкі запускаў у аблокі, а сёння тут стаіць нейкая "Карона". Было калісьці шмат зеляніны, а цяпер высякаюць дрэвы... Але ў плане культурным, вядома, хочацца больш музыкі, весялосці, а ў нас нават электроніка ўсохла. Гэта адбываецца, магчыма, дзякуючы развіццю інтэрнэта, сацсетак, МР3, якія шукаюцца за 5 секунд. Народ расслабіўся, клубная культура памерла, ніхто не робіць вечарынак. Канцэрты праводзяцца раз на паўгода, але туды мала прыходзіць людзей. Сумна. Калі, скажам, у кагосьці ёсць дом, сям'я, дзеці, любімая праца, любімая жонка, ён знаходзіцца ў нейкім сваім рэлаксе. А калі ў кагосьці усяго гэтага няма, ён хоча чарпануць энергіі звонку, то ён наўрад ці гэта знойдзе ў Брэсце.\nЕўрарадыё: Што трэба рабіць, каб вырвацца з гэтага кола?\nЮрый Стыльскі: Падарожнічаць! Ехаць у тую ж Варшаву!\nКалі хочаш пагуляць, трэба трохі папарыцца, падзбіраць грошай, паляцець у Рым і проста абасрацца ад шчасця\nЕўрарадыё: Ты любіш падарожнічаць?\nЮрый Стыльскі: Так, прыкольна. Толькі трэба, каб побач былі блізкія і добрыя сябры, таму што аднаму або побач з незразумелым спадарожнікам падарожнічаць сумна. Бо падарожжа — гэта эмоцыі! Глядзі! Я хачу, каб менавіта ты гэта ўбачыў! А ехаць аднаму, гэта так сумна, што лепш ужо дома пасядзець.\nЕўрарадыё: Ты аддаеш перавагу адпачынку на цёплых пясках або ў месцах, дзе ёсць што паглядзець?\nЮрый Стыльскі: Мне без розніцы. Абы гэта было нейкае новае месца, не падобнае на Савецкі саюз. Таму што я ў нас ужо ўсюды быў. Мне кажуць: "Паехалі ў Віцебск пагуляем!". А я пытаюся: "А што там ?". Ну, там гэта і тое... Ну, бо ўсё тое ж самае! Адзінае, вялікі мост! На што там яшчэ глядзець? Тая ж архітэктура, тыя ж скрыначкі, той жа Ленін. Можа, гэта гучыць і непатрыятычна, але калі хочаш пагуляць, трэба трохі папарыцца. Падзбіраць грошай, паляцець у Рым і проста абасрацца ад шчасця.\nЕўрарадыё: А ты быў у Рыме?\nЮрый Стыльскі: Пакуль не. Але Вова (дырэктар гурта, — Еўрарадыё) цяпер у Рыме. Ён дасылае без канца мне фота адтуль: то " араз пойдзем на Гагена", то " глядзі, які Геракл!" (смяецца).\nЦяпер гляджу на карціны, усё ж яны некалькі недаробленыя. Калі дацягнуцца рукі, то нешта падкарэктую\nЕўрарадыё: Ты пішаш карціны, яны прадаюцца? Хто іх купляе, прыхільнікі або незнаёмцы?\nЮрый Стыльскі: Нядаўна купіў адзін багаты чалавек. Ён не прыхільнік. Мы з ім нядаўна пазнаёміліся. Яму проста спадабаліся карціны. Для яго тысяча долараў — гэта не шмат. Ён натхнёны мастацтвам.\nЕўрарадыё: Будзеш працягваць маляваць аголеную натуру або пяройдзеш на папулярных сёння катоў?\nЮрый Стыльскі: Не ведаю, як папрэ. Бо як было? Я намаляваў адну карціну, а потым падумаў, што будзе добра зрабіць канцэптуальную выставу. А што можа быць больш цудоўным за жаночае цела? Распачаў апытанне сярод сябровак, яны пагадзіліся... Раней, калі маляваў, здавалася, што атрымліваецца шэдэўр, яшчэ мазочак і фінал! А цяпер гляджу, усё ж яны некалькі недаробленыя, я шмат чаго б перарабіў. Калі дацягнуцца рукі, то нешта падкарэктую. А пакуль стаяць.\nХакей — гэта ж сапраўдны панк-рок\nЕўрарадыё: Ці збіраешся наведаць Чэмпіянат свету па хакеі?\nЮрый Стыльскі: Па тэлевізары я часта гляджу хакей, а на жыва ніколі не даводзілася! Але гэта варта таго! Калі ў нас будзе час, а мы яго пастараемся знайсці, дастанем квіткі на выгадныя месцы ў зале і прыедзем. Мы вось збіраемся акурат перапісаць песню "Паника на льду", будзе вельмі дарэчы. Нашы старыя трэкі ўсё ж вельмі самаробна гучаць. Я вельмі шкадую, што нашы старыя альбомы, "На морозе", "Зарубило", запісаныя ў такой дрэнным якасці. Узяць альбомы Green Day, гурта, ад якога я ў свой час фанацеў, падабраў усе песні на гітары, іх альбом 98-га года гучыць амаль так, як і апошні, 2011-га. Я проста афігеў, калі нядаўна пераслухаў. І падумаў, што мы былі прыдуркамі, што рабілі гэта ўсё самапалам, Пецю знайшлі ў падвале. Вядома, стаяла пытанне грошай.\nА пра хакей, так, трэба ехаць. Гэта ж практычна канцэрт, сапраўдны панк-рок. Схадзіць на такі канцык, можна набрацца столькі энергіі, такога натхнення! Добрае мерапрыемства. І дзіўна ўсё ж, што ў нас.\nЮры Стыльскі / Еўрарадыё\n"Такога вы не чулі": Стыльскі з галоўнымі "баевікамі" апошняга часу\n"Музычны ўнёсак у барацьбу"\nВольскі, Памідораў, Стыльскі запісалі песню ў падтрымку Украіны\nБеларускія добраахвотнікі ва Украіне / Фота з сацсетак\nЮрый Стыльскі напісаў песню, прысвечаную беларускім добраахвотнікам\nУцёкі ад рэжыму і вайны: Юра Стыльскі ўпершыню пасля ад'езду з Беларусі\nПадатак для самазанятых


Дзень незвычайных прывітанняў – NG-PRESS.BY\nДа Сусветнага дня прывітанняў ў сярэдняй спецыяльнай “Б” групе з цяжкімі парушэннямі маўлення ясляў-сада № 10 Навагрудка прайшоў тэматычны дзень радасных эмоцый і добрага настрою.\nКаб стварыць станоўчую і спрыяльную атмасферу, якая забяспечвае збліжэнне і паразуменне дзяцей і дарослых, дзень пачаўся з абмену рознымі незвычайнымі прывітаннямі – не як заўсёды, а па-іншаму. Таксама бацькам было дадзена заданне павітаць напрацягу дня хаця б дзесяць незнаёмых прахожых і расказаць увечары, што з гэтага атрымалася. Ва ўсіх адразу ўзнік добры настрой, бо часам дастаткова проста ўсміхнуцца, каб заразіць нават незнаёмага чалавека зарадам бадзёрасці і энергіі.\nУ гэты дзень выхаванцы групы здзейснілі займальнае падарожжа ў свет прывітанняў розных народаў. Яны пазнаёміліся з вытокамі свята, даведаліся пра тое, як вітаюць адно аднаго ў розных кутках планеты.\nУ гульні “Маё прывітанне” хлопчыкі і дзяўчынкі павінны былі павітацца так, каб паказаць сваё прыязнае стаўленне адно да аднаго, а гульні “Снежны ком”, “Рэха”, “Слоўнік ветлівых слоў”, “Перадай ўсмешку” спрыялі стварэнню даверу і эмацыйнага камфорту, групавой згуртаванасці, развіццю эмацыйнай выразнасці, увагі, хуткасці рэакцыі.\nТаксама для выхаванцаў прагучалі вершы пра ветлівыя словы і словы-прывітанні, пра іх значнасць у жыцці людзей, а пасля малыя праслухалі і абыгралі песню “Усмешка”. У завяршэнні святочных мерапрыемстваў дзеці заняліся маляваннем далонькамі, бо менавіта далонь лічыцца сімвалам прывітання – яе можна паціснуць або памахаць ёю.\nТак у атмасферы усмешак і дабра прайшоў, здавалася б, звычайны дзень. Дашкаляты запомнілі, што трэба імкнуцца быць добразычлівымі з усімі навакольнымі, і самае галоўнае – вітацца і казаць ветлівыя словы неабходна кожны дзень.\nЭкскурсія па роднай Смаргоні


«Нафтан» заваяваў Кубак Беларусі + фота\n01.06.2009 / 10:12\n«Нафтан» заваяваў Кубак Беларусі + фота 3\nКубак Беларусі па футболе ўпершыню паехаў у Наваполацк.\nЗдымкі Сяргея Гудзіліна\nКубак Беларусі па футболе паехаў сёлета ў Наваполацк. У фінальным матчы за трафей «Нафтан» у дадатковы час зламаў супраціў салігорскага «Шахцёра» — 2:1.\nЛік у першым тайме прыгожым ударам адкрыў вядомы бамбардзір Валеры Стрыпейкіс. У другім тайме салігорцы пайшлі наперад, і за дзве хвіліны да канца матчу Сяргей Кавальчук ударам з‑за межаў штрафной лік зраўняў.\nЗдавалася, што цяпер псіхалагічная перавага будзе на баку «гарнякоў». Дзе там у першым дадатковым тайме абаронца зборнай Дзмітры Верхаўцоў прынёс «Нафтану» перамогу.\nНавапалачане шчыра падзякавалі за падтрымку сваіх фанатаў, якіх прыехала ў Мінск блізу дзесяці аўтобусаў. Уручэнне Кубку нагадала міні Лігу чэмпіёнаў. «Нафтан» упершыню ў гісторыю стаў уладальнікам Кубку Беларусі.\nАпроч трафею, наваполацкі клуб заваяваў пуцёўку ў Лігу Еўропы.\n01.06.2009 / 13:13\nГанаруся нашыш клубам! Наваполацк сіла!!!:)))\n02.06.2009 / 15:44\nВідаць, усё ж ня ў Лігу Эўропы, а ў адборачны турнір Лігі.\nКірыл з горада Барысаў / Адказаць\nНасамрэч гэта БАТЭ падарыў Нафтану кубак)))\nКіраўнік БРСМ: Ціханоўскі прывозіць на пікеты па 20-50 чалавек і выстройвае ў чаргу 78\nРэдактар аддзела «СБ»: Не трэба гуляць у выбары. Кіраўнік, які дасягнуў стабільнасці, змяняцца не павінен 4\nГалоўны камуніст Беларусі: Правакацыя — гэта ўся кампанія Ціханоўскага 31\n30.05.2020 / 23:39\nтрэба ж яшчэ пасьпець шмат разоў лізнуць, а тое, можа, давядзецц…\n30.05.2020 / 23:37\nШыюць крымiнал. Здаецца вусаты ад пярэпалоху наступае на горла с…\n30.05.2020 / 23:36\nНу, вядома, і рэдактар СБ не павінен зменяцца, і газэта павінн…\n30.05.2020 / 23:35\nКремль применяет множество других – скрытых – способов влияния н…\n30.05.2020 / 23:34\nИ самое интересное туда только с протёкшей крышей, либо только л…


Алег Хаменка: «Афрыканцы ніколі не праспяваюць так, як спяваем мы наш фальклор» ‹ Ultra-Music\nЯк толькі ўваходзім, адразу атрымліваем па порцыі тэпцікаў і па кубку кавы «па-польску». Сядзім на невялікай светлай кухні, у якой, здаецца, ледзь змяшчаецца шыракаплечы Алег.\nУ мяне было звычайнае дзяцінства. У Мінску. У Чыжоўцы я пражыў першыя дваццаць гадоў. Кім я толькі не хацеў быць. Толькі не касманаўтам. Дзесьці пасля дзесяці гадоў была думка аб тым, каб стаць музыкам. Але, насамрэч, я, можа быць, хацеў стаць і артыстам, але гэтак я не думаў. А кім мяне бачылі бацькі, ня ведаю. «Ідзі, куды хочаш».\nВучыўся я нядрэнна, асабліва да сёмага класа, а пасля ўжо і тройкі былі. І алгебру, ці што?… я запусціў сур’ёзна, і ў дзевятым-дзесятым класе палову задачак не мог рашыць, спісваў. А па астатніх прадметах былі нядрэнныя адзнакі.\nВучыўся таксама ў мастацкай школе, але нядоўга: я яе не скончыў. На спартыўныя секцыі хадзіў і вучыўся яшчэ ў музычнай школе. Тры школы цягнуць была нерэальна. Калі пачаўся выбар паміж спортам, мастацтвам і музыкай, то музыка неяк перацягнула. Я амаль скончыў студыю, потым з бацькамі зразумелі, што гэта дорага, а ў музычнай школе тады было танней вучыцца. Бацькі мне сказалі: «Калі так, тады ідзі вучыся ў гэтую музычную школу!» Але мне ўжо было шмат гадоў, а там у такім узросце бралі толькі на трамбон і на фагот, таму музычную школу я скончыў «па трамбоне». Бо ўжо на фартэпіяна ці на астатнія інструменты ніхто не браў. Вучыўся я ў 2-ой музычнай школе, што на Аўтазаводзе, самае блізкае да Чыжоўкі.\n«Першы трамбон спёрлі…»\nУспамінаў аб дзяцінстве — багата. Шмат добрых яркіх успамінаў.\nНапрыклад, гісторыя аб тым, што ў мяне знікла тры трамбоны. Першы трамбон спёрлі, калі я пайшоў гуляць у футбол пасля музычнай школы. Я жыў на пятым паверсе, і каб не цянуць трамбон на пяты паверх, хуценька клаў яго каля свайго сарайчыку. Вярнуўся я з таго футбола — трамбона няма. Яго спёрлі мае суседзі, і так і не прызналіся! А ён быў дарагі, бо выдавалі тады трамбоны ў музычнай школе ў арэнду. Злаваўся тады я на ўсіх суседзяў. Мабыць, на які самагонны апарат яго… Ня ведаў я, куды ён знік. Я здагадваўся, хто прыкладна спёр, але ён не прызнаўся. І прыйшлося за той трамбон паўнавартасны кошт заплаціць, а яшчэ і новы набываць. Тады гэта для сям’і была значная страта.\nМой другі трамбон знік, калі я служыў пад Масквой… Там даведаліся, што я граў. Пры нашай частцы быў музычны аркестр, у якога не было інструментаў. Той трамбон мне прывезлі ў армію, і я на ім граў. Але ён згарэў. Там быў пажар. Ад яго нічога не засталося, акрамя мундштука.\nПотым я набыў сабе ўжо трэці трамбон, на якім практычна не іграў. Было пару разоў. Нават з «Крамай» выступаў. Але на тым трамбоне я граў некалькі нотаў. На сённяшні час гэта нерэальна, бо ўжо ва Універсітэце культуры я граў не на трамбоне, а на ценар-горне — гэта трамбон такі, але скручаны ў адну «кучку».\nНа кожнага чалавека моцны адбітак накладвае род заняткаў. І, нават распавядаючы пра сабе, нельга не закрануць тэмы таго, чым цікавішся і што любіш. У некаторай ступені такія тэмы не горш апісваюць чалавека, чым яго аповед пра сябе. Ведаючы аб выхадзе зборніка «Беларускія народныя казкі для дзетак», зразумела, чаму Алег не мог не распавесці пра беларускі фальклор.\nУ маё дзяцінства выдаваліся беларускія казкі. У мяне была кніжка «Беларускія народныя казкі». Але рос я, канешне, як і ўсе: на «Кощее Бессмертном». Не выхоўваўся на беларускіх казках — гэта ж усё было пры «саветах». «Казкі народаў міра»… Чые гэта былі казкі? Пра… як гэта, такая жывёліна… ні саламандра, ні саламаха… Забыўся! На барсука падобная. Не… саламандра — гэта яшчарка… А гэта… расамаха, вось! Казкі пра расамаху…\nНа сенняшні час у мяне ёсць некалькі любімых беларускіх казак. Я іх распавядаю, і распавядаю нават са сцэны. 7 кастрычніка ў адным з клубаў будзе так званая «Казачная акустыка», я буду расказваць адну з сваіх улюбёных казак падчас выступу. Гэтая казка вельмі вялікая — хвілін сорак. «Доктар» ці «Дактары» — умоўная назва. Крутая казка!\nАлег апынуўся неверагодна спакойным і, здаецца, замкнёным чалавекам. Быццам сам у сабе, нібы Лясны кот, як назваў ён сам сябе, калі наш фатограф фатаграфавала яго.\n— Вы ж не на пашпарт здымаецеся! Усміхніцеся! — смяяўся ён сам з сябе.\nЯ збіраў не казкі, а, ў асноўным, песні. Мы ва універсітэце вучыліся і збіралі песні. Тады мы ігралі хард-рок. А дзеля таго, каб нармальна граць хард, трэба ведаць блюзавую музыку. А блюзавую музыку каб добра граць — трэба ведаць блюз. Таму мы слухалі архаічны афрыканскі блюз. Ён вельмі падобны на ўсю архаічную музыку ўвогуле ў свеце. І мы разумелі: так, як спяваюць афрыканцы, мы спяваць ня здольныя. Але яны ніколі не праспяваюць так, як спяваем мы наш фальклор.\nМы вырашылі, што трэба збіраць наш фальклор. Тады мы яго ўмоўна называлі «беларускі блюз». Сапраўды старую аўтэнтычную музыку ці старыя аўтэнтычныя спевы. У свеце яны называюцца «афрыканскі блюз», а у нас — старыя аўтэнтычныя песні.\nА, між іншым, калі збіраеш гэтыя песні, ты размаўляеш з людзьмі: мы ўключалі дыктафон з касетамі і заўсёды эканомілі месца. Спачатку збіралі толькі песні, а потым ужо запісывалі цалкам размовы. А размовы — гэта і прыказкі, і прымаўкі, гісторыі ўвогуле пра сябе, пра мужа-п’яніцу, пра тое, як пайшла замуж… І казкі.\n«Данцову чытаць — не заходзіць!»\nЗараз у свеце пачынае з’яўляцца такая рэч — фолк-history. Гэта расповед пра гісторыю, толькі не маршалам ці тымі, заказнымі, што гісторыю пішуць, а расповед пра гісторыю тых людзей, якія ўсё гэта самі бачылі. Акупацыю, рэпрэсіі. У сталым узросце яны ўжо не баяцца распавесці, як гэта было на самой справе. Гэта на ўзроўні не гістарычным, не навукова пацверджаных рэчаў, а ўсё так, як чалавек бачыў. Канешне, гэта эмацыянальна і не заўсёды тыя факты, на якія трэба абапірацца, але гэта тое, што, мне падаецца, і стварае рэальную замалёку, карцінку.\nЗ гэтым усім і пачалісь збірацца казкі.\nТых казак запісана ў аўдыёварыянце каля сямідзесяці, а ў кніжкі паўваходзілі абраныя. З тых сямідзесяці, можа, толькі пяць ці шэсць маіх. Астатнія казкі я проста збіраў. Апублікаваныя ці ад людзей, якія самі ўжо казку запісалі… Гэта мяне цікавіла ўвогуле. Данцову чытаць — не заходзіць! «Гары Потэр», «Уладар пярсцёнкаў»… гэта ж гэтак салодка!\nГруппы: Палац, Алег Хаменка\nУ некоторых поменьше.\n05.10.2011 в 0:23\nХорошая, конечно. Просто Олег все время двигался, что-то делал, вот и создалось такое впечатление. О чем и написано)