تاریخ مفهوم‌ها | انجمن آزادی اندیشه\nHome > دسته‌بندی نشده > تاریخ مفهوم‌ها\nپنجشنبه ۶ خرداد ۱۳۹۵ - May 26, 2016\nدر نوشته‌ی زیر از متن فرهنگ ایرانی حرکت می‌کنیم تا به درک “تاریخ مفهوم‌ها” نزدیک شویم، پس از آن اندکی بر روی تاریخچه‌ی نظریه‌ی “تاریخ مفهوم‌ها”، که زادگاه آن جهان آلمانی زبان است، مکث می‌کنیم و طرح ساده‌ای از روش‌شناسی آن به دست می‌دهیم. سپس دوباره به ایران بازمی‌گردیم و درمی‌نگریم که از “تاریخ مفهوم‌ها” چه بهره‌ای می‌توانیم بگیریم. در پایان پیشنهادی درباره‌ی نوشتن تاریخ مفهوم‌ها در ایران طرح می‌شود.\nسهیل محسن افنان، در بررسی کم‌نظیرش در باره‌ی تاریخ مفهوم‌های فلسفی در عربی و فارسی، این جمله را ازآلفرد نورث وایتهد نقل می‌کند: «فلسفه، زبان را دوباره طراحی می‌کند، به همان ترتیب که در یک علم طبیعی ابزار[های] از قبل موجود، دوباره طراحی می‌شوند.» اما نظر خود افنان این است که در دوره‌ی شکل‌گیری فرهنگ عقلانی اسلامی، طراحی دوباره‌ی زبان را نه فیلسوفان، بلکه مترجمان انجام دادند. خودِ فیلسوفان با زبانی روبرو شدند که تا حدی از پیش طراحی شده بود. آنان تنها اینجا و آنجا در آن دست بردند و مفهوم‌های تازه‌ای را پیش گذاشتند. برداشت کلی افنان این است که فیلسوفان − که سلسله‌ی‌شان به سهرودی ختم می‌شود − زبان وضع‌شده توسط مترجمان را خوش نمی‌داشتند، اما چاره‌ای هم نمی‌دیدند جز استفاده از آن زبان. خودشان یونانی و سریانی نمی‌دانستند و می‌بایست به آنچه موجود بود، بسازند.\nمترجمان، که کارشان را در زمان بنی‌امیه با ترجمه‌ی متن‌های دارای فایده‌ی بی‌میانجی عملی بویژه در حوزه‌ی کیمیاگری و پزشکی آغاز کردند و در زمان عباسیان مجموعه‌ای از متنهای فلسفی را به عربی برگرداندند، بنای عقلانیت آموزشی را در خطه‌ی فرهنگی اسلام پی ریختند. بدون کار آنان، در این خطه نه فلسفه پا می‌گرفت و به احتمال بسیار نه پزشکی، نجوم، ریاضیات و دانش‌های دیگر. برخی واژه‌هایی که آنان برای برگرداندنِ فکر یونانی به کار گرفتند، تبار دینی داشتند. آن واژه‌ها با نشستن در متن‌های فلسفی بار دیگری یافتند و با این بار معنایی تازه پرتو معکوسی بر متن خاستگاه خویش افکندند. متنِ خاستگاه، از نو تفسیر شد.\nپرتوافکنی معکوس دوباره و چندباره صورت می‌گیرد و لایه روی لایه می‌نشاند. معنا چندلایه می‌شود و با چندلایه شدن، آغاز خود را پنهان می‌کند. برای مثال واژه‌های “علم” یا “عقل” را در نظر گیریم. معنای آغازین آنها نه “علمی” است، نه “عقلی”، بدان معنایی که امروز از علم و عقل می‌فهمیم یا پیشتر می‌توانستیم با خواندن افلاطون و ارسطو از آنها بفهمیم. آنها در دوره‌ی “ترجمه” − که رویارویی با جهان‌های دیگر است − در ترجمه‌ی متن‌های فلسفی به کار گرفته می‌شوند تا علم و عقل یونانی را بیان کنند. با این کار معنای دیگری می‌یابند، متفاوت با معنایشان در جهانی بدون متن، جهانی در آغاز بدون کتاب و سپس رونما شده تنها با یک کتاب. و این نکته را نباید فراموش کرد که عقل و علم در معنای اخص‌شان، فرآورد و فرآیند کاربست متن روی متن هستند. علم، کارِ زبان روی زبان است. جایی که متنی وجود ندارد، عقل و علم معنایی بدوی دارند. باری، واژه‌ی بدوی، در گفتار پیشرفته می‌نشیند و معنایی پیشرفته می‌یابد. با آن معنای پیشرفته متن آغازین را می‌خوانند و از آن درک دیگری می‌یابند. تفسیری نوشته می‌شود که در آن، واژه معنای تازه‌ای پیدا می‌کند. حال وقتی متن فلسفی را می‌خوانند، آن را به گونه‌ای دیگر می‌فهمند. با این فهم دوباره به سراغ متن آغازین می‌روند که دیگر بکر نیست و دور آن را یک هاله‌ی تفسیری گرفته است. این پرتوافکنی یا معناآفرینی معکوس (معکوس یعنی از این به آن و از آن به این) در یک دوره به نوعی تعادل می‌رسد تا دوره‌ی دیگری آغاز شود. با ورود به عصر جدید جنبش دوباره‌ای آغاز می‌شود، این بار زلزله‌وار. به عصر جدید که می‌رسیم، دیگر متن خام آغازین وجود ندارد. متنی پرورده دربرابر خود داریم که حد انعطاف معنایی آن تابع انعطاف یک جهان تفسیری چندلایه است.\nترجمه، زبان را دگرگون کرد. زبان از راه ترجمه دستورمند شد، از راه برخورد با زبان‌های دیگر و بویژه آشنایی با منطق یونانی، که جفتِ زبان-دستورِ یونانی است. آنچه فرهنگ اسلامی نامیده می‌شود و در آن سازندگی وبارآوری دیده می‌شود، در درجه‌ی اول شکوفایی زبانی از راه گشودگی آن به سمت جهان‌های تازه است. بدون گشودگی به سمت فرهنگ‌های همنشین، یعنی فرهنگ‌های ایرانی و عبرانی و سورانی و یونانی-رمی، این فرهنگ نمی‌توانست با آن توشه‌ی بدوی خویش به فرهنگی جهانی فراروید. تأسیس امپراتوری و گشودگی و غنای زبانی همبسته‌اند، هر دو به یک جریان تاریخی تعلق دارند. با نوشتن تاریخ زبان می‌توان تاریخ امپراتوری را بازگفت و تاریخ امپراتوری را نمی‌توان بازگفت، مگر اینکه در پیوستگی با فتح سرزمین‌های دیگر، به افتتاح زبان یعنی گشودگی آن برای فتح معناهای تازه نیز پرداخت. هر چه امپراتوری‌ای پایداری تاریخی بیشتری نشان دهد، بایستی بیشتر به زبان آن توجه کرد.\nبا عصر جدید، یک نهضت تازه‌ی ترجمه برپا می‌گردد، نهضتی بسیار پردامنه‌تر از پیش، انقلابی برآشوبنده، زیر و رو کننده، همزمان ویرانگر و سازنده. “نهضت ترجمه” در عصر جدید مختص فرهنگ یا فرهنگ‌های معینی نیست. هیچ فرهنگی نیست که عصر جدیدش با نوعی انقلاب زبانی که ترجمه وجهی از آن است، همراه نباشد. هیچ فرهنگی دهنده‌ی مطلق یا گیرنده‌ی مطلق نیست. همه می‌گیرند و می‌دهند.\nعصر جدید، عصر ترجمه است. فرهنگ اسلامی برای عصر جدید آمادگی نداشت، چون ترجمه کردن را فراموش کرده بود. علمای اسلام خود را بی‌نیاز از ترجمه می‌دانستند و سلاطین اسلام در دربارشان کسانی را نداشتند که احوال جهان را برای آنان بازگویند.\nزبان در عصر جدید\nدر تاریخ هیچ تحول عمده‌ای در زبان، شتاب عصر جدید را نداشته است. برخی زبان‌ها چنان دگرگون شده‌اند که برای خواندن متن‌های باز مانده از دوران پیشتر بایستی زحمتی کشید، همتای زحمت آموختن زبانی بیگانه.\nهمه‌ی اجزای زبان در عصر جدید متحول می‌شوند: اسم‌ها، فعل‌ها، قیدها، صفت‌ها و حتّا حرف‌های اضافه. کلمه‌ای ساده و به اصطلاح لغت‌نامه‌نویسان قدیم “معروف” را در نظر می‌گیریم: “آب”. آب آب است، در عین حال آب دیگر آن آب قدیم نیست. کافی است، دو واژه‌نامه‌ی متعلق به دو عصر مختلف را برداریم و توصیف‌هایی را که از آب به دست داده‌اند، با هم مقایسه کنیم. توضیحِ نخستِ “آب” در برهان قاطع چنین است: «معروف است که یکی از جمله‌ی چهار عنصر باشد.» در فرهنگ سخن “آب” در درجه‌ی نخست این معنا را دارد: «مایعی بی‌رنگ، بی‌بو، و بی‌مزه که در صفر درجه‌ی سانتی‌گراد منجمد می‌شود و در صد درجه‌ی سانتی‌گراد می‌جوشد و بسیاری از مواد را در خود حل می‌کند.» این دو “آب” به دو جهان مختلف تعلق دارند. تعریف فرهنگ سخن را با لغت‌نامه دهخدا که مقایسه می‌کنیم، باز تفاوت بارزی می‌بینیم. نخستین توضیح دهخدا درباره‌ی “آب” چنین است: «مایعی شفاف بی مزه و بوی که حیوان از آن آشامد و نبات بدان تازگی و تری گیرد. و آن یکی از چهار عنصر قدماست و بعربی آن را ماء و بلال خوانند.» توضیح دهخدا میان سخن و برهان قرار می‌گیرد. جهان‌بینی آن، هنوز غایت‌شناسانه است: آب، به آشامیده شدن و تر و تازه‌کنندگی‌اش شناخته می‌شود.\nعصر جدید عصر افعال است. کنش‌ها و واکنش‌هایی که زبان پیشتر آنها را ثبت می‌کرده است، محدود بوده و در نتیجه هر زبانی با ورود به عصر جدید با مشکل کثرت روز‌افزون فعل‌هایی مواجه می‌شود که باید به بیان درآیند. زبان باید برای آنها فعل داشته باشد. زبانی که در جعل فعل واماند و از آن اکراه داشته باشد، الکن می‌شود. فارسی از این گونه زبان‌هاست. با وجود این جبر زمان به این زبان فعل‌سازی را تحمیل کرده است. در این زبان هم می‌توان “رأی گرفت”، “تظاهرات کرد”، “انقلاب کرد”، “انتقاد کرد”، “بازجویی پس داد”، “اعتراف تلویزیونی گرفت”، “مصاحبه‌ی مطبوعاتی کرد”، “در آیین سیاسی-عبادی نماز جمعه شرکت کرد و شعارداد”، “صافکاری کرد”، “جوش داد”، “فیلتر کرد”، “ترمز گرفت”، “گاز داد”، “چراغ سبز نشان داد”، “مسافرکشی کرد”، “اس‌ام‌اس زد”، “چت کرد”، “دچار دپرسیون شد”، “خودکشی کرد” یا اینکه “بی‌خیالش شد”. این ترکیب‌های فعلی، کوتاه و روان و زیبا نیستند، اما به هر حال فعل‌های زمانه را به بیان درمی‌آورند.\nحتّا حرف‌های اضافه نیز با ورود به عصر جدید متحول شده‌اند. برای توضیح جهان امروز ما ناچاریم روی واژه‌هایی چون “از”، “به” و “با” چیزهایی بار کنیم که نظیر آن را در متن‌های گذشته نمی‌بینیم. در متن‌های جدید از فعل مجهول بیشتر از گذشته استفاده می‌شود، چون نیازی وجود دارد که ذهن در درجه‌ی نخست متوجه کار شود نه کننده‌ی آن. این امر باعث شده است که حرف‌های اضافه‌ای جعل یا بر حرف‌های قدیم معناهای تازه‌ای تحمیل کنند. “به توسط”، “به وسیله‌ی”، “از طرف”، “از سوی” و همانندهای آنها خاص متن‌های جدید هستند. در متن‌های کهن به ندرت به چیزی در این ردیف برمی‌خوریم.\nغلوی در کار نیست اگر ادعا کنیم، با نوشتن تاریخ حروف اضافه در زبان فارسی (یا هر زبان دیگر) می‌توان گذار این زبان به عصر جدید را بازنمود. و باز غلو نمی‌کنیم اگر بگوییم تنها می‌توان با تحلیل کارکردهای واژکی چون “از”، این تحول را به نمایش گذاشت. مجموعه‌ای از متن‌ها را می‌گیریم و “از” را در آنها تحلیل می‌کنیم. با مقایسه نشان می‌دهیم که “از” و “به” و همانندهای آنها در متن‌های جدید بیانگر رابطه‌هایی بس پیچیده‌تر هستند. آنها پرمعناتر شده‌اند.\nبرخی معناها از دست رفته‌اند. ما دیگر نمی‌توانیم برای مثال از واژه‌هایی چون “ساقی” و “ساغر” و “دیر مغان” آن گونه استفاده کنیم، که حافظ استفاده می‌کرده است. نه اینکه نمی‌توانیم، می‌توانیم، اما باید فضایی تصنعی بیافرینیم و از جهان خود کنده شویم. در لغت فرس اسدی طوسی “پروانه” چنین معنا شده است: «آن پرنده بود که خویشتن را بر چراغ یا بر شمع افکند.» در فرهنگ سخن در توضیح آن آمده است: «حشره‌ای با بدن کشیده و باریک، و بال‌های پهن پوشیده از پولک‌های رنگارنگ.» میان این دو”پروانه” فرق بسیار است. “پروانه”ی اخیر آن پروانه‌ای نیست که حکیم شفایی در باره‌ی آن گفته است:\n«ديدی که خون ناحق پروانه شمع را\nمعنای “تاریخ مفهوم‌ها”\nشیوه‌های مختلفی برای تبیین انقلاب زبانی‌ای وجود دارد که با ورود به عصر جدید درمی‌گیرد. می‌توان بده-بستان میان زبان‌ها را پژوهید، می‌توان دگرگونی گفتارها در یک زبان را پی گرفت، می‌توان کل زبان را بررسی کرد و دید که چگونه گنجواژه، دستور و سبک‌های بیانی آن متحول می‌شوند.\nیک راه بررسی، تمرکز جستن روی مفهوم‌های خاصی است. طبعاً همه‌ی مفهوم‌ها در جریان تکامل زبان، بویژه با ورود به عصر جدید متحول می‌شوند. و چون حوزه‌ی پژوهش بایستی محدود باشد و نظردهی درباره‌ی یک حوزه‌ی گسترده همچون کل زبان را بایستی بر پایه‌ی پژوهش‌های موردی ممکن ساخت، اگر بخواهیم شیوه‌ی بررسی تاریخ مفهوم‌ها را پیش گیریم، بهتر است مفهوم‌های خاصی از حوزه‌ی خاصی را بررسی کنیم. می‌توانیم به عنوان نمونه نجوم را در نظر گیریم و کاوش کنیم چگونه مفهوم‌های آن در عصر جدید متحول شده‌اند. نخست مفهوم‌های پایه‌ای نجوم را فهرست می‌کنیم: زمین، آسمان، ستاره، خورشید، صورت فلکی و همانندهای اینها. مجموعه‌ای از متن‌های سنخ‌نمای حوزه‌ی نجوم را ردیف می‌کنیم، به آنها نظمی تاریخی می‌دهیم و سپس برداشتهای محوری هر یک از آنها از این مفهوم‌های اصلی نجوم را استخراج می‌کنیم. اکنون می‌توانیم تاریخ هر یک از مفهوم‌ها را بنویسیم. برای ما مهم آن است که با عصر جدید معنای مفهوم‌ها چگونه دگرگون می‌شوند. از بررسی خود متن‌ها پی می‌بریم که آغاز عصر جدید در “نجوم” ایرانی را کی بدانیم. شاید بتوان “فلک السعاده” (تألیف شده به سال ۱۲۷۷ ق / ۱۸۶۱ م) اثر علی‌قلی‌خان اعتضادالدوله (۱۲۳۴-۱۲۹۸ ق / ۱۸۱۹−۱۸۸۰ م) رئیس دارالفنون و نخستین وزیر علوم در ایران را شاخص ورود به عصر جدید در نگاه به فلک در این خطه دانست، زیرا در این کتاب با نگاهی نو میان دانش و خرافه فرق گذاشته شده است. تحول مفهوم‌ها را تا زمانی که ثبات پیدا کنند و به پیروی از علم استاندارد نجوم، تعریف‌های استانداردی یابند، دنبال می‌کنیم. نتیجه‌ی کار، نه تاریخ عمومی نجوم در ایران در دوره‌ی گذار از جهان‌بینی سنتی به مدرن، بلکه مجموعه‌ای از گزارش‌های تاریخی درباره‌ی مفهوم‌های پایه‌ای آن است. این گزارش‌ها به آن تاریخ عمومی ژرفا می‌دهند و راه‌های پژوهش‌های بیشتر را هموار می‌سازند. یک نتیجه‌ی مهم این گزارش‌گری بالا بردنِ حساسیت و دقت در خواندن متن‌هاست.\nهمین کار را می‌توانیم در حوزه‌ی طب پیش بریم. خود لفظ طبیب یک موضوع اصلی بررسی است. در آغاز عصر جدید، نقطه‌ی عطف در معنای این عنوان قراری است که در سال ۱۲۶۷ ق. در زمان صدارت امیرکبیر گذاشته شد، قرار در این مورد که طبیبان “تصدیق طبابت” بگیرند. تصدیق طبابت، سرانجام جداکننده‌ی طبیب از ناطبیب می‌شود.\nنجوم و پزشکی هر دو از حوزه‌هایی هستند که در آنها به خوبی می‌توان تحول فکر را در عصر جدید پی گرفت. در این دو حوزه نگرش سکولار، یعنی نگرشی که به دنبال توضیح این-جهانی پدیده‌هاست، حتّا در جامعه‌هایی با پویش اجتماعی و فرهنگی کُند و به شکل مؤکدی سنتی، با مانع‌هایی جدی مواجه نمی‌شود و نسبتا ساده جا می‌افتد. جذابیت ویژه‌ی تاریخ پزشکی از نظر دانش اجتماعی، بار سیاسی آشکار برخی مفهوم‌های اساسی آن است. طب در عصر جدید به عنوان یک رژیم یعنی شیوه و سازمان مطرح است. تصدیق طبابت، عملکرد بارز رژیم طب است. بیماری‌ها نیز دیگر در این رژیم سیاسی تعریف می‌شوند. یک مفهوم اساسی که شاخص این تغییر است، مفهوم “آبله‌کوبی” است. با آبله‌کوبی رژیم بهداشت همگانی در عصر جدید ایرانی آغاز می‌شود. “آبله‌کوبی” نه یک مفهوم عادی پزشکی، بلکه یک حادثه‌ی مهم اجتماعی است. در شماره‌ی ۲۵ “وقایع اتفاقیه” به تاریخ ۲۴ رمضان ۱۲۶۷ ه.ق. چنین آمده است:\n«در روزنامه یزد نوشته‌اند که میرزاحسن که مأمور آبله‌کوبی اطفال آنجا بود بعد از ورودش مردم را اخبار کرده است [.] آنها نیز مانند اهل بعضی شهرهای دیگر که در روزنامه‌های سابق نوشته شده در اول از این معنی زیاد وحشت داشته‌اند [.] نواب میرزا محمد صادق یزدی که اطفال خود را داده است [،] آبله کوبیده‌اند [.] بعد از آن سایر مردم نیز مطمئن شده اطفال خود را می‌آورند و آبله می‌کوبند و زود خوب می‌شوند.»\nبرای فهمیدن طب، همچون یک رژیم مدرن، بایستی به دانش‌های اجتماعی رو کرد. مدرنیت نجوم مدرن هم را بایستی در دانش‌های اجتماعی واکاوید، زیرا کیهان‌شناسی نو شاخص جهانی نو است که معرف اصلی آن ساختار اجتماعی و فرهنگ تازه‌ای است.\nبه دانش‌های اجتماعی رو می‌کنیم. در اینجا منظور از دانش‌های اجتماعی، مجموعه‌ی آن رشته‌های دانش-پژوهانه‌ای است که هر یک به گونه‌ای یا در آمیزه‌ای از گونه‌ها به لحاظ شیوه و موضوع، اجتماع را بررسی می‌کنند. این تعریف را بدان جهت پیش می‌گذاریم که دانش‌های اجتماعی را با رشته‌هایی معمول در دانشگاه، که تقسیم‌شان به یک تقسیم‌بندی اداری عادت‌شده برمی‌گردد، یکی نگیریم. دانش اجتماعی − به‌عنوانِ یک پهنه‌ی علمی یگانه − دانشی ترکیبی است: همچون فلسفه است در آن نقش فراگیر باستانی‌اش، و فرهنگ‌شناسی است، اگر فرهنگ را چنان وسیع در نظر گیریم که هم فکر “ناب” را شامل شود، هم هر عمل اجتماعی را. دانش‌های اجتماعی − به‌عنوانِ یک مجموعه – گروهی از رشته‌های پژوهنده‌ی جامعه یا فرهنگ در آن معنای وسیعش هستند که هر یک به دیگری وابسته است، در عین اینکه هویت خود را دارد. هویت هر یک با توجه ویژه‌ای که به یک موضوع دارد، مشخص می‌شود.\nبا چنین رویکردی، به‌عنوانِ نمونه، فارسی-شناسی همچون دانشی اجتماعی در نظر گرفته می‌شود. فارسی برای این دانش، فارسی-گویی و فارسی-نویسی است که هر دو کردارهایی تاریخی و اجتماعی‌اند. فارسی-شناسی در این معنا هم به لحاظ جامعیت موضوع و هم شیوه‌ها‌ی کار، متفاوت است با آن چیزی که زیر عنوان ادبیات فارسی تدریس می‌شود. آن درس “ادبیات فارسی” یک ایدئولوژی است، زیرا بازنمای تصویری سفارشی از فرهنگ است و حاصل آن در بهترین حالت مجموعه‌ای از محفوظات درباره‌ی شاعران و ادیبان و کتاب‌ها و لغت‌هاست.\nاز فارسی-شناسیِ دارای رویکرد تاریخی و اجتماعی می‌توانیم انتظار داشته باشیم که عهده‌دار واکاوی گفتار و نوشتار درباره‌ی “آبله” باشد که در بالا به عنوان نمونه‌ای از یک مفهوم در سخن پزشکی ذکر شد. فصلی از این پژوهش، واژه‌شناسی و متن‌شناسی خواهد بود؛ بخش اصلی کار اما تحقیقی است که به جامعه‌شناسی تاریخی بهره می‌رساند و به سهم خود از دیگر پژوهش‌ها درباره‌ی جامعه‌شناسی تاریخی و نیز رشته‌ی محدودتر جامعه‌شناسی شناخت، بهره می‌گیرد.\nتاریخ “آبله”، تاریخ مجموعه‌ای از عمل‌هاست: عمل مبتلا شدن، عمل دیگران را مبتلا کردن، عمل طبابت کردن، عمل پرستاری کردن، عمل مردن، عمل دفن شدن. جایی از این تاریخ، “آبله‌کوبی” طرح می‌شود. “کوبنده” کیست؟ از کجا شأن “کوبندگی” را گرفته است؟ چرا و چگونه مردم گذاشتند “کوبیده” شوند؟ آیا مقاومت کردند؟ مراجع سنتی چه مقاومتی نشان دادند؟ آن چه قدرتی بود که سنت را پس زد؟ تبعیض جنسی در آبله‌کوبی چه نمودی داشت؟ نخست کدام قشرها، کدام شهرها و ناحیه‌ها “کوبیده” شدند؟ چگونه آبله‌کوبی هنجارگذار شد؟ چه مؤسسه‌ای برای آن پیشبرد آن ایجاد شد؟ آن مؤسسه چه بوروکراسی‌ای یافت؟ جایگاه آن در تاریخ بوروکراسی ایرانی به‌عنوانِ یک پدیده‌ی عصر جدید، چیست؟ تاریخ نوشتن درباره‌ی “آبله” چگونه متحول می‌شود، بویژه نوشتن درباره‌ی آن پس از “آبله‌کوبی” چه تغییری می‌کند؟ “آبله‌کوبی” در نوشتار با چه مفهوم‌های دیگری همردیف می‌شود؟ زنجیره‌ی مفهوم‌ها و گزاره‌ها در متن‌های مربوط به آبله، پیش و پس از پزشکی جدید چه تفاوت‌هایی با هم دارند؟\nهنگام کاوش و بازگوییِ تاریخ مفهوم “آبله” به مجموعه‌ای از مفهوم‌های دیگر نیازمندیم. گروهی از آنها پزشکی محض هستند، بدین معنا که عمدتا در گفتار پزشکی به کار می‌آیند، و گروهی از آنها مفهوم‌های اجتماعی هستند. گروهی از مفهوم‌های میانی هم وجود دارد. از آن جمله است خود لفظ پزشکی، که نمی‌توان آن را در چارچوب دانش‌های ممکن‌ساز پزشکی (زیست‌شناسی، تن‌کارشناسی، شیمی و غیره) تعریف کرد، زیرا این مفهوم، بار اجتماعی دارد، یعنی حرفه‌ای را مشخص می‌کند.\nبرخی از مفهوم‌ها پایه‌ای هستند، پایه‌ای به این معنا که معناهای آنهاست که تعیین‌کننده‌ی چارچوب معنایی مفهوم‌های دیگر هستند. مفهوم‌های پایه‌ای مفهوم‌های جهان‌ساز اند. جهانی معنایی، آنها را می‌سازد و آنها از سازه‌های بنیادین جهانی معنایی هستند.\nابرمفهوم‌ها، مفهوم‌های پایه‌ای، مفهوم‌های تجربه‌ساز\n“مفهوم”، واژه‌ای است غیرقرآنی که از راه ترجمه‌ی متن‌های فلسفی در دور‌ه‌ی “نهضت ترجمه” در عربی رواج یافته و از عربی به فارسی راه پیدا کرده و جای واژه‌هایی چون “مینو” و “چم” را گرفته است. از آن در متن‌های فلسفی و منطقی عمدتا در بحث دلالت استفاده می‌شده‌است. در متن‌های کهن، معنای آن در نوسان است میان محتوای فهم یعنی آنچه به فهم درآمده و هر لفظ معنامندی که معنایی کلی را برساند. در زبان‌های دیگر نیز، از یونانی باستان و لاتین گرفته تا زبان‌های جدید اروپایی، در آن واژه یا واژه‌هایی که معنایی را می‌رسانند که ما اینک از آن “مفهوم” برداشت می‌کنیم، معمولاً جنبه‌های منطقی، روانشناسانه و هستی‌شناسانه درهم رفته‌اند و از این نظر ابهام دارند. ابهامی هم که “مفهوم” در فارسی دارد، اجازه داده است به خوبی از پس ترجمه‌ی متناظرهای خود در زبان‌های اروپایی برآید. محمدعلی فروغی، در “سیر حکمت در اروپا”، مفهوم را در برابر idée، concept و notion نهاده است. با این برابرگذاری، دوره‌ی جدید رونق “مفهوم” در زبان فارسی آغاز می‌شود.\nدر گزارش مختصر بالا از مفهوم “مفهوم” سخن رفت. در عبارتِ «مفهوم “مفهوم”»، مفهومی (!) دوبار به کار رفته است. یکی موضوع است، یکی ناظر بر آن است، یکی بررسی می‌شود، یکی بررسی می‌کند، یکی بررسیده است، یکی بررسنده. مفهوم ناظر بر مفهوم‌های دیگر را ابرمفهوم هم می‌نامند. ابرمفهوم‌ها به ابرزبان تعلق دارند. ابرزبان، زبانی است که درباره‌ی زبان‌های دیگر گزارش می‌کند. تکه‌ای که دربالا درمورد “آبله‌کوبی” از “وقایع اتفاقیه” نقل شد، زبان است و آن زبانی که درباره‌ی آن و مشابه‌هایش گزارش کند، در نسبتش با زبانی که شرح واقعه می‌کند، ابرزبان.\nبسیار پیش می‌آید که در بررسی یک متن به مفهومی نیاز داشته باشیم که عین آن در آن متن و متن‌های مشابه به کار برده نشده باشد. مثلاً ممکن است در بررسی تاریخ آبله، در جایی به مفهومی از سیاست نیاز داشته باشیم که ناظر بر اموری چون بهداشت و درمان باشد. ما در متن‌های جدید است که به اصطلاحی چون “سیاست بهداشتی” برمی‌خوریم. هرچند چنین چیزی را در متن‌های قدیم نمی‌یابیم، در هنگام گزارش‌دهی درباره‌ی آنها در موردهایی ناگزیریم از آن اصطلاح استفاده کنیم. بدیهی است که استفاده بایستی سنجیده باشد، چنانکه اگر درباره‌ی “سیاست بهداشتی” در زمان ناصرالدین شاه قاجار می‌نویسیم، لازم است در نظر داشته باشیم که از این مفهوم به عنوان مفهومی ناظر استفاده می‌کنیم.\nزبان امروز نسبت به زبان دیروز در مقام ابرزبان عمل می‌کند، پنداری که ما در جایی بالاتر ایستاده‌ایم و از فراز یک قله به گذشته‌ای می‌نگریم که پست‌تر است. هر چقدر هم که به متنی کهن ارج بگذاریم و در برابر آن سر فرود آوریم، باز این ماییم که بر آن چیره‌ایم. تفسیر کردن، غلبه کردن است. تفسیر یک مفهوم، گنجاندن کل معنا یا بخشی از معنای آن در زیر مفهومی دیگر است، به این اعتبار محصور کردن مفهوم است. تفسیر متن، محصور کردن واژه‌ها و گزاره‌های آن است. در نهایت متن محصور می‌شود. ما بر آن چیره می‌گردیم. متن کهنِ کهنه‌کار هم البته بازی و “زرنگی” خودش را دارد. در چنگ زبان امروز گرفتار می‌شود و چون به فهم امروز درآمد، شاید بکوشد آن را زیر سلطه‌ی خود درآورد و در این کار موفقیتی حاصل کند. بر این قرار نمی‌توان به طور قطعی گفت که هرچه ابرمفهوم است، از زبان امروزین می‌آید. شاید از دیروز آمده و خود را به نوعی به قله‌ی امروز رسانده باشد. اما از کدام دیروز؟ از کدام گذشته؟ گذشته‌ها داریم، نه گذشته، نه گذشته‌ای یگانه و یکدست؛ و این خود چیز غریبی است که از گذشته آن گونه حرف می‌زنیم که انگار کتابی یکی-یک‌دانه است و آن کتاب را فصل‌هایی است. امروز، کتاب گذشته‌ی خود را دارد؛ دیروز، کتاب گذشته‌ی خود را داشته است و به همین سان پریروز و پار و پیرار.\nمفهوم‌هایی وجود دارند که به نحو جالب و بارزی گذر زمان را در خود انباشته‌اند؛ پیر بوده‌اند و جوان شده‌اند و باز ممکن است پیر شوند و تعجب نباید کرد اگر باز جوانی از سر گیرند. مفهوم خاصی را در نظر گیریم: ایران. ایران در پایان دوره‌ی ساسانی، مفهومی چند لایه است. در خدای‌نامه‌ها، مثلاً آنسان که در شاهنامه بازتاب یافته‌اند، ایران از یک لایه‌ی پیشاتاریخی و چندین لایه‌ی تاریخی (معمولاً متناسب با تغییر دودمان حاکم) تشکیل شده است. بر روی آن لایه‌ها، لایه‌ی “دو قرن سکوت” می‌نشیند و بعد لایه‌های دیگر بر هم سوار می‌شوند تا به عصر جدید می‌رسیم که مشخصه‌ی آن ایران ملی است. سرانجام انقلاب اسلامی از راه می‌رسد و بر روی ایران ملی، لعابی اسلامی می‌کشد.\nزبان امروز، ابرزبان است. وجه اصلی چیرگی این ابرزبان، چیرگی معناشناختی آن است. معناهای امروزین مفهوم‌ها، تحمیل‌گرانه روی معناهای پیشین را می‌پوشند. از درک عصر ناسیونالیسم عزیمت می‌کنیم و آن هنگام که متنی کهن درباره‌ی ایران را می‌خوانیم، مفهوم “ایران” را مطابق با برداشت ناسیونالیستی از آن می‌فهمیم. متن، از معنای آغازین خود دور می‌شود؛ متن تحریف می‌شود. برای خودداری از تحریف، بایستی متن را با مراقبت خواند. برای این منظور لازم است لایه‌های تاریخی مفهوم‌ها را بازشناخت.\nتنها معنای امروزین، تحمیل‌گر و متجاوز نیست. در وضعیتی ممکن است یک لایه‌ی معنایی نهفته در زیر معنای رایج یک مفهوم، همچون توده‌ی مذاب اعماق زمین سرباز کند و آتش بیفشاند. در نمونه‌هایی از بنیادگرایی با این نوع آتش‌فشانی معنایی مواجه هستیم. معمولاً معنای کهنه با گرایشی جدید ترکیب می‌شود و درست این آمیختگی است که جهش آتش‌فشانی را ممکن می‌کند، چیزی که پدیداری از آن را می‌بینیم در ترکیب اراده‌ی قدرت دینی و سلطه‌جویی نو از جمله به صورت ترکیب ایمان و تکنیک. این نوع درآمیختگی شکلی از آن چیزی است که راینهارت کوزِلک، با استفاده از اصطلاحی از ارنست بلوخ، «همزمانی ناهمزمان‌ها» می‌نامندش. کوزلک می‌نویسد:\n«بیان اینکه “تاریخ” می‌تواند معنایی مکانی در بر داشته باشد، یعنی لایه‌مند باشد، ممکن است بازی با کلمات تلقی شود. ولی ما از این استعاره‌ی مکان‌ساز، که مفهوم زمان را متکثر می‌کند، می‌توانیم بهره بریم. عنوان “لایه‌های زمانی” همچون سرمشق زمین‌شناسانه‌ی خود، به سطح‌های زمانی مختلف که دیرندهای و آغاز‌گاه‌های مختلفی داشته‌اند، اما با وجود این همزمان موجود و تأثیرگذار اند، اشاره می‌کند. از همزمانی ناهمزمان‌ها، که یکی از آگهاننده‌ترین پدیدارهای تاریخی است و “لایه‌های زمانی” می‌توان ادراک مشترکی داشت.»\nتشخیص لایه‌های معنایی در گفتاری صورت می‌گیرد که نسبت به موضوع خود در موضع “ابَر” قرار دارد. گفتار علمی، تا جایی که انتقادی و در هر گام و هر لحظه به شکلی کنترل‌شدنی حقیقت‌جو است، با گفتار سلطه‌جو تفاوت دارد. اما شرط نگرش انتقادی و آگاهی برانگیزاننده‌ی آن، دریافت این نکته است که میان علم و شبه علم مرز آشکاری وجود ندارد و تکه‌ای از حقیقت ممکن است به راحتی به تکه‌ای یا ملغمه‌ای دروغ پیوند خورد. ایدئولوژی سراپا دروغ نیست.\nیک مفهوم ممکن است هم به کار بیان حقیقت آید، هم در گفتمان سلطه به کار رود. مثلاً مفهوم “طبقه” در اقتصادشناسی مارکسیستی به عنوان نقد اقتصاد سیاسی، حقیقتی را بیان می‌کند، اما در ایدئولوژی مارکسیستی مفهومی است در خدمت سلطه‌ی یک دستگاه حزبی. اکثریت نزدیک به اتفاق مفهو‌م‌ها این گونه‌اند. دانش اجتماعی معمولاً مفهوم‌هایی به کلی تازه وضع نمی‌کند.\nپس، از آنجایی که یک مفهوم ممکن است هم عنصری در زبان موضوع بررسی باشد و هم در زبان کاوشگر آن، این امکان وجود دارد که در دو معنا مفهومی بنیادی باشد. باز هم “طبقه” را مثال می‌زنیم. این مفهوم در دانش اجتماعی مفهومی بنیادی است، در زبان سیاسی نیز در دورانی به مفهومی اساسی تبدیل می‌گردد، اساسی از این نظر که در گزاره‌های اساسی سیاسی حضور دارد، راهنماست و هر جا طرح شود، فضاساز است و گروهی از مفهوم‌ها و گزاره‌ها را به دنبال خود می‌کشد.\nاین نیز ممکن است که مفهومی باصطلاح علمی نباشد، اما در دوره‌ای خاص در زبان سیاسی اهمیت یابد، فضا بسازد، شاخص گرایشی عمده باشد، به ستیزی مهم اشاره داشته باشد، برانگیزاننده باشد. مفهوم “مستضعف” این چنین است. اگر بخواهیم، واژه‌نامه‌ی سیاسی-اجتماعی انقلاب اسلامی را بنویسیم، بایستی مقاله‌ی مبسوطی را به این قلم اختصاص دهیم.\n“مستضعف” از آن دسته مفهوم‌هایی است که به قول کوزلک “تجربه‌ساز” هستند. این مفهوم فقط به شکلی منفعلانه از تجربه‌ای برنمی‌خیزد، بلکه خود تحریک می‌کند، یکی از دریچه‌های نگاه یک دستگاه عقیدتی به جهان می‌شود و به اسم آن تجربه‌هایی صورت می‌گیرد.\nتدقیق مفهوم “مفهوم بنیادی”\nمفهوم بنیادی، مفهومی است تاریخی. منظور از تاریخ یا آن چیزی است که رخ داده و رخ می‌دهد، یا بیان رخدادهاست، و همچنین منظور از آن ایده‌ای انتزاعی است که یکی از معناهای رایجش منطق عمل‌کننده در پس سیر رویدادهاست. صفت “تاریخی” هم معناهای متعددی دارد، از جمله اینکه جایگاهی در تاریخ را به لحاظ تأثیر و اهمیت و شکل و کیفیت رابطه با پیش و پس مشخص می‌کند.\nهر مفهومی واژه است، اما هر واژه‌ای مفهوم نیست. مفهوم، رساننده‌ی معنایی کلی و عمومی است. مفهوم تاریخی، مفهومی است که یک همتافته‌ی معنایی را بر زمینه‌ی تجربه‌های یک عصر بیان می‌کند و به وجود افقی برای همتافته‌ای از تجربه‌ها اشاره دارد. مفهوم‌های تاریخی چند پهلو هستند. یکبار برای همیشه نمی‌توان آنها را تعریف کرد. نیچه این موضوع را در “تبارشناسی اخلاق” در مورد مفهوم “کیفر” این گونه بازنمایانده است:\n«مفهوم “کیفر” در وضع بسیار اخیرتر فرهنگ (برای مثال، در اروپای امروز) به راستی هرگز نه یک معنا داشته است که همنهادي کامل از”معناها” بوده است: تاریخِ گذشته‌یِ کیفر در کلّ، یعنی تاریخ کاربرد آن برای بسي هدف‌های گوناگون، سرانجام در گونه‌اي یگانگی بُلوریده می‌شود که به سختی از هم گشودنی و واکافتنی ست، چندان که می‌باید آن را بی چند-و-چون و با تأکید تعریف‌ناپذیر شمرد.»\nنیچه در ادامه، دو جمله‌ی زیر را می‌نویسد که در بحث “تاریخ مفهوم‌ها” مدام آن‌ها را نقل می‌کنند:\n«هر مفهومی که در آن فرایندي کامل از نشانه‌های معنایی [در گذر زمان] فراهم آمده باشد، تن به تعریف نمی‌دهد. تنها آن چیز که تاریخی نداشته باشد تعریف‌پذیر است.»\n“دولت” را در نظر می‌گیریم که مفهومی تاریخی است. معنای آن، تاریخ آن است. در بررسی تاریخ ایران روا نیست از تعریفی حاضر و آماده از “دولت” عزیمت کنیم. در عین حال نمی‌توانیم در میان متن‌های مختلف سرگردان بمانیم. هر کدام از متن‌ها درک خود را از دولت پیش می‌گذارد، آن درکها با هم نمی‌سازند، بویژه اگر از دوره‌های مختلف باشند. هر متن نیز ای بسا خود دستخوش تناقضی درونی است. افزون بر اینها بایستی به‌عنوان پژوهنده‌ی انتقادی تاریخ به دو نکته توجه داشته باشیم: تاریخ را نمی‌توان به متن‌ها فروکاست، که اگر چنین کنیم آن را به نوشته‌های کسانی فروکاسته‌ایم که امکان نوشتن داشته‌اند و نوشته‌هایشان آن نیک‌بختی را داشته یا تا آن حد برای قدرتمندان کم‌خطر بوده که زمان را درنوردند و به دست ما برسند. نکته‌ی دیگر پوشیدگی متن‌هاست: آنها ممکن است از سر بدنیتی یا حتّا خوش‌نیتی دروغ بگویند. مشکل بزرگ دیگر در این رابطه، مشکل تفسیر درست آنهاست. ما می‌کوشیم در همان حال که فهم انتقادی خودمان را داریم، هر متن را آن‌گونه‌ای بفهمیم که خوانندگان نخستین آن فهمیده‌اند؛ در این مورد اما هیچ‌گاه نمی‌توانیم مطمئن باشیم.\nبر این قرار، برای پرهیز از سرگردانی، برای فریب نخوردن از متن‌ها و برای تفسیر انتقادی کنترل‌پذیر آنها، به نظریه‌ای راهنما نیاز داریم، مثلاً در این مورد که “دولت” در ایران چیست یا در هر دوره چه مشخصه‌هایی دارد. مفهوم دولت به عنوان مفهومی نظری، یعنی به عنوان مفهوم پایه‌ای نظریه‌ی راهنما با مفهوم دولت در متن‌های موضوع بررسی یکی نیست. پیشتر به این موضوع بدین صورت پرداختیم که فرق تحلیلی گذاشتیم میان زبان و ابرزبان، میان زبان موضوع و زبان بررسی‌کننده‌ی آن زبان. “دولت” از آن دسته مفهوم‌هایی است که هم به زبان تعلق دارند هم به ابرزبان.\nقضیه بر همین قرار است در مورد آن گروه از مفهوم‌های پایه‌ای که بنابر دسته‌بندی اسم‌ها اسم خاص به شمار می‌آیند، اما با مفهوم خواندن آنها، به واقعیت چند پهلو بودن آنها و − با نظر به محور زمان − تاریخیت آنها توجه می‌کنیم. “اسلام”، برای مثال، جزو این گروه از مفهوم‌هاست. معنای آن در تاریخیت آن است.\nتاریخ، هم بسته است، هم باز. باز است، با نظر به این که هر چیز آینده‌ای دارد و آینده، افقی گشوده است. پس تاریخ “دولت” در ایران، تاریخ بازی است، یعنی شاید مورخان آینده با اشاره به نمونه‌هایی، از مستبد خواندن کلیت آن خودداری کنند. تاریخ با نظر به گذشته هم ممکن است “باز” باشد، چون ممکن است یافتن مدرکی تازه یا تفسیری تازه از مدرک‌های کهنه پرونده‌ی بسته‌ای را از نو باز کند. ما اما خود وجودی تاریخی داریم، قضاوت انتقادی خودمان را داریم که جنبه‌هایی از آن محدود به زمان ماست، و بر این قرار نمی‌توانیم کار مورخ و مفسر آینده را انجام دهیم. ما حق داریم هر زمان پرونده‌ای را ببندیم و روی آن بنویسیم، تا کنون چنین بوده است. باید فصلی از کتاب را ببندیم، تا فصل تازه‌ای را بگشاییم.\nپژوهش اجتماعی بدون انگیزه و داوری نیست. مفهوم‌ها “بی‌طرفانه” فهرست و دسته‌بندی نمی‌شوند. اینکه چه مفهومی را مفهوم پایه تلقی کنیم، بی‌تأثیر از پایه‌ی تفکر ما نیست. در دسته‌بندی مفهوم‌ها تا حدی می‌توان با معیارهای “عینی” (ابژکتیو) پیش رفت. با استناد به مجموعه‌ای از متن‌های یک دوره، استنادی که می‌تواند آماری هم باشد، مفهوم‌های اصلی به صورتی توجیه‌پذیر، بیرون‌کشیدنی هستند. این پرسش اما همیشه مطرح است که: موجه است توجیه و توضیح در نزد چه مرجعی صورت گیرد؟ چه مرجعی برای توجیه یک پژوهش، خود توجیه‌شدنی است؟ در این مورد بحث‌های بسیاری صورت گرفته که دست کم این فایده را داشته‌اند که نگاه به مرجع‌ها انتقادی باشد. طرفداران گفتمان خردورز انتقادی، که از چهره‌های برجسته‌ی آنان یورگن هابرماس و کارل-اتو آپل هستند، مرجع توجیه پژوهش را جامعه‌ی ایده‌آل پژوهشگران قرار می‌دهند، جامعه‌ای که تسلیم زر و زور نمی‌شود و تنها به استدلال قویتر گردن می‌گذارد. این ایده‌آل به لحاظ تاریخی برخاسته از سنت خردورزانه‌ی روشنگری است. نوشتن تاریخ مفهوم‌ها خود فعالیتی روشنگرانه است. لایه‌های تاریخی مفهوم‌ها تشخیص داده می‌شوند، با تشخیص دادنشان برچیده می‌شوند، مفهوم روشن می‌شود، فهم آزاد می‌گردد. آزادی فهم، انگیزه‌ی نوشتن تاریخ مفهوم‌هاست. آزادی، سنجه‌گذار است. چه مفهوم‌هایی فهم آزادی را کور کردند، چه مفهوم‌هایی فضا را روشن کردند و رهنمون تلاش آزادی شدند؟ “تاریخ مفهوم‌ها”، پروژه‌ای آزادی‌خواهانه است و از این رو با دایرة‌المعارف‌نویسی‌هایی که از اسباب پزدهی و خودبزرگ‌نمایی هستند، فرقی اساسی دارد.\nگفتار سیاسی و اجتماعی هر عصری با مجموعه‌ای از مفهوم‌ها پیش می‌رود که برخی از آنها اساسی‌تر از برخی دیگرند، آنهایی که مصداقشان جریان‌ها، ساختارها، پدیده‌ها و گرایش‌های بنیادی‌تر است. جذابیت گفتار عصر جدید در این است که مفهوم‌های آن مفهوم‌کننده‌ی گفتارهای پیشین‌اند. چنین نسبتی میان گفتار عصر میانه با گفتار عصر کهن برقرار نیست. عصر میانه حتّا از برخی نظرها و در برخی فرهنگ‌های مهم بشری، فقیرتر از گفتار عصر پیشین خود است. در مورد اروپا می‌توانیم با قطعیت چنین بگوییم. دوران‌های کلاسیک چین و هند، در مفهوم‌پردازی تواناتر از دوران بعدی هستند. از دوران باستان خطه‌ی فرهنگی ایران، مفهوم‌های کلاسه‌ای در مورد کشور و کشورداری به دوران بعدی منتقل می‌شود، اما قدرت الگوسازی آن برای دوران‌های بعدی به دلیل تغییری که در دین مردم پدید می‌آید و اقوامی که ترک‌تازانه پا به ایران-زمین می‌گذارند و باعث انحطاط تمدنی می‌شوند، کمتر از آنی است که بتوانیم آن را کلاسیک بنامیم. متن‌های باقی‌مانده از آن دوران، در مفهوم‌پردازی، در مقایسه با همعصران هندی و چینی و یونانی و لاتینی خود، کم‌توان جلوه می‌کنند.\nمفهوم‌های بنیادین عصر جدید در پویشی مداوم‌اند. این پویش را می‌توان بازنمایاند با بازنمایی رابطه‌ای که میان مفهوم به عنوان مفهوم و مفهوم به‌عنوانِ ابرمفهوم برقرار است و در آن ابرمفهوم نقش اصلاح‌گر را ایفا می‌کند. “آزادی” را در نظر گیریم. این مفهوم مدام در گفتار روزمره به کار برده می‌شود. این گفتار مدام به ابرگفتار ارجاع می‌دهد، آنجایی که مثلاً می‌پرسد: “آیا این آزادی است؟” با این پرسش “آن” آزادی، یعنی آزادی در معنایی والا، منتقد “این” آزادی می‌شود، منتقد واقعیتی که چنین نامی دارد. مدام مقایسه صورت می‌گیرد، مدام انتقاد می‌شود: “آخر این دولت است؟”، “این هم شد شهر؟”، “به این می‌گویند امنیت؟”، “آخر این چه دینی است که…؟”. در دوره‌های پیشین با این حد پرسش روبرو نمی‌شویم. پرسش‌های عصر جدید هم بسیارند، هم رادیکال، یعنی به‌ریشه‌زننده.\nبر همین روال می‌توان گفت که در گفتار عصر جدید میان فرد و نوع، نوع و جنس و کلا جزئی و کلی شکاف می‌افتد. پیشتر پرسش از پی دین اسلام، پرسش از پی اسلام بود، اینک اما بحث دین به طور کلی مطرح می‌شود. اسلام‌شناسی در چارچوب دین‌شناسی تفاوتی اساسی با علم دین در معنای سنتی آن دارد. اسلام‌شناس در معنای جدید علمی خود “عالم دین” نیست، و “عالم دین” اسلام‌شناس نیست.\nتاریخچه‌ی “تاریخ مفهوم‌ها” در آلمان\nتحلیل مفهوم‌های متن‌های کهن نیز چه بسا مستلزم آن است که ما از مفهوم‌های عصر جدید تصور روشنی داشته باشیم. متن کهنی را می‌خوانیم که در آن واژه‌ای چون “دولت” به کار رفته است. آن “دولت” به عنوان نوعی از دولت تلقی می‌شود. مفهومی که نوع “دولت” را بیان کند، مفهومی است که در عصر جدید پرداخته شده است. کارهای نظری مفهوم‌پردازی که در گذشته در مورد دولت به عنوان دولت انجام شده، برای مثال “سیاست” ارسطو، خود در عصر جدید موضوع کاوش نظری قرار گرفته و از سطح ابرزبان به زبان موضوع انتقال داده شده‌اند. عصر جدید، گسستی بی‌همتا در تاریخ فرهنگ انسانی است. برای فهم درست مفهوم‌های کهن، بایستی فاصله‌ی هرمنوتیکی برقرار میان خود با آنها را درک کنیم و به این منظور بایستی بر دگرگونی بنیادینی که عصر جدید در فهم ایجاد کرده، آگاهی یابیم. در نوشتن تاریخ مفهوم‌ها، الویت با مفهوم‌های عصر جدید است.\nدر حوزه‌های زبانی و فرهنگی مختلف، چرخشگاه آغاز عصر جدید یکسان نیست. افزون بر این در هر حوزه‌ای بایستی جداگانه تعیین کرد که کدام دوره از عصر جدید نقش تعیین‌کننده‌ای در مفهوم‌پردازی داشته است.\nراینهارت کوزِلِک، که سهم بی‌همتایی در طرح و تکامل و کاربست نظریه و روش‌شناسی تاریخ مفهوم‌ها دارد، در مورد آلمان، دوره‌ی گذار از قرن هجدهم به قرن نوزدهم و به طور مشخص صد ساله‌ی ۱۷۵۰ تا ۱۸۵۰ را مهم می‌داند. کتاب هشت‌جلدی “مفهوم‌های بنیادین تاریخ − فرهنگ تاریخی زبان سیاسی-اجتماعی”، که به سرپرستی او و دو مورخ دیگر با مشارکت جمعی از دانشمندان رشته‌های مختلف علوم انسانی میان سالهای ۱۹۷۲ تا ۱۹۹۷ منتشر شده، بر روی دوره‌ی تاریخی گذار از قرن ۱۸ به قرن ۱۹ متمرکز است، ضمن اینکه به دوره‌ی پیش و پس آن نیز توجه دارد. این کتاب در ۹۰۹۰ صفحه، تاریخ ۱۲۰ مفهوم بنیادی را در مقاله‌هایی با حجم ۲۰ تا ۶۰ صفحه بازمی‌نماید، که از آن جمله‌اند دولت، سلطنت، جمهوری، دموکراسی، آزادی، حزب، ایدئولوژی، سکولاریزاسیون، عصر جدید، پیشرفت، ملت، قانون اساسی، نیاز، طبقه، کمونیسم، انقلاب و طبعاً خود تاریخ.\nدانشمندان آلمانی دست اندر انتشار فرهنگی حاوی مفهوم‌های بنیادی سیاسی-اجتماعی در فرانسه هستند که در آن بر روی سالهای ۱۶۸۰ تا ۱۸۲۰ متمرکز شده‌اند. در کانون پژوهش‌های تاریخی پرآوازه‌ی میشل فوکو نیز دوره‌ی گذار از رژیم کهنه به رژیم نو قرار دارد. کاوشگران تاریخ زبان سیاسی در انگلستان بویژه کسانی که شیوه‌ی کارشان به مکتب کمبریج شهرت یافته است، دوره‌ی تعیین‌کننده برای مفهوم پردازی در این کشور را از آغاز قرن شانزدهم تا آغاز قرن نوزدهم در نظر می‌گیرند.\nتوجه ویژه‌ای که در نوشتن تاریخ مفهوم‌های سیاسی-اجتماعی به عصر جدید می‌شود، از این نظر نیز موجه جلوه می‌کند که این نوع تاریخ‌نویسی خود محصول عصر جدید است. آنچه در این مقاله “تاریخ مفهوم‌ها” خوانده می‌شود، برگردان ترم آلمانی Begriffsgeschichte است که تصور می‌رود آن را هگل وضع کرده باشد. هگل در فلسفه‌ی تاریخش تاریخ مفهوم‌ها را شکلی از تاریخ تأمل‌ورز می‌داند.\nاندیشه‌ی آلمانی در قرن نوزدهم، اندیشه‌ی تاریخی است. تاریخی‌اندیشی آلمانی باعث پیشرفت زبان‌شناسی تاریخی می‌شود. زبان‌شناسی تاریخی زبان‌های ایرانی خود یکی از ثمره‌های تلاش زبان‌شناسان آلمانی است. در قرن بیستم، با تأثیرهای متقابل چهار جریان فلسفه‌ی دارای سنت قوی تاریخی‌اندیشی، تاریخ‌نویسی و اندیشه بر روش‌شناسی تاریخ، جامعه‌شناسی و تاریخ اجتماعی و اقتصادی و سرانجام معناشناسی (سمانتیک) تاریخی، ایده و شوق ایجاد حوزه‌ی پژوهشی ویژه‌ی “تاریخ مفهوم‌ها” برانگیخته می‌شود. اصطلاح “تاریخ مفهوم‌ها” در اوایل قرن بیستم در آلمان اصطلاحی جاافتاده است. در واژه‌نامه‌ی فلسفه تألیف فریتس مایوتنر، که در سه جلد در اوایل دهه‌ی ۱۹۱۰ منتشر شده و در اوایل دهه ۱۹۲۰ به چاپ دوم رسیده، ۹ بار اصطلاح “تاریخ مفهوم‌ها” به کار رفته است. مایوتنر در اولین موردی که از این اصطلاح استفاده می‌کند (چ. ۲، ج. ۱، ص. ۱۳)، بلافاصله به دنبال آن می‌نویسد: «هرکس رخدادهای فراموش‌شده‌ی تاریخ یک واژه را بهتر بشناسد، ظرایف استفاده‌ی امروزین از آن را بهتر می‌فهمد. تاریخ، سنجه‌ی حقیقی هر واژه‌ای است.» فریتس مایوتنر (۱۸۴۹-۱۹۲۳)، از پیشروان نقد زبان است. او نقد زبان را لازم می‌داند به خاطر دگردیسی واژه‌ها، که در بیان ایجاد اخلال می‌کند و کلا به خاطر نقشی که زبان در تحریف واقعیت دارد.\nبازگشت به آغاز یک مفهوم، اصطلاح یا شکل بیان و پی گرفتن تاریخ آن از مایه‌های اصلی نقد زبان است. در نقد مابعدالطبیعه به شیوه‌ی مارتین هایدگر و در هرمنوتیک هانس-گئورگ گادامر نیز انگیزه‌ی بازنمود آغاز، نقش‌آفرین است. گادامر مدتی رئیس کمیسیون دولتی‌ای در “جامعه‌ی پژوهشی آلمان” (DFG) بود که موضوع کارش پرداختن به تاریخ مفهوم‌ها بود. در پروژه‌های این کمیسیون بیشتر به تاریخ مفهوم‌های فلسفی می‌پرداختند. کاری کارستان در این زمینه “واژه‌نامه‌ی تاریخی فلسفه” است. این واژه‌نامه در ۱۲ جلد (بعلاوه جلدی حاوی نمایه‌ها) انتشار یافته و دربرگیرنده‌ی شرح تاریخی ۱۳۷۰ مفهوم فلسفی است. ۱۵۰۰ متخصص این مجموعه‌ی عظیم را فراهم آورده‌اند.\nپیش‌درآمد کار روی “واژه‌نامه‌ی تاریخی فلسفه” انتشار مجله‌ی “آرشیو تاریخ مفهوم‌ها” بوده است. این مجله را اریش روتهکر از برانگیزنندگان مهم کار روی تاریخ مفهوم‌ها در سسال ۱۹۵۵ بنیان گذاشت. او بر آن بود که از راه این سالنامه مواد یک واژه‌نامه‌ی تاریخی را فراهم آورد. نشریه همچنان منتشر می‌شود (در انتشارات “ماینر” در هامبورگ) و به نوعی تکمیل‌کننده‌ی واژه‌نامه‌ی تاریخی فلسفه است.\nپروژه‌ی بزرگ دیگری که آلمانی‌ها در نیمه‌ی دوم قرن بیستم پیش بردند، کتاب هشت‌جلدی “مفهوم‌های بنیادین تاریخ” است که پیشتر به آن اشاره شد. این کتاب تجسم ایده‌های راینهارت کوزلک است و کوزلک کسی است که اکنون “تاریخ مفهوم‌ها” را به نام او می‌شناسند. راینهارت کوزلک (۱۹۲۳-۲۰۰۶) یکی از مورخان پراعتبار و نام‌آور آلمان در دوره‌ی اخیر است. او در رشته‌های تاریخ، فلسفه، حقوق و جامعه‌شناسی در دانشگاه‌های هایدلبرگ (آلمان) و بریستول (انگلستان) درس خواند و در دانشگاه‌های مختلفی تدریس کرد، از جمله در بریستول، هایدلبرگ، بوخوم، بیلفلد، توکیو، شیکاگو و نیویورک. نوشته‌های او عمدتا یا در مورد نظریه‌ی “تاریخ مفهوم‌ها” هستند یا این که تاریخ مفهومی را تشریح می‌کنند. او یک لیبرال استخواندار است، فرهیخته‌ای در مجموع محافظه‌کار است، از آن دسته از محافظه‌کاران خوش‌نیت آلمانی است که بر این گمان اند اگر نخبگان کشور از ارزش‌های والای فرهنگی دفاع می‌کردند، دارودسته‌ی هیتلر نمی‌توانست آن بلا را بر سر آلمان و جهان بیاورد. “اگرِ” این جمله‌ی شرطی، ساده‌دلانه است. یوآخیم ریتر، مدیر اصلی پروژه‌ی “واژه‌نامه‌ی تاریخی فلسفه” و اریش روتهکر، بنیان‌گذار “آرشیو تاریخ مفهوم‌ها”، که از سنت فرهیختگی آلمانی می‌آمدند، از آن دانشگاهیانی بودند که تا هیتلر به قدرت رسید، در برابر او وادادند و به سلک نازی‌ها درآمدند. پس از جنگ هم توضیح خاصی نداشتند. انگار نه انگار که فاجعه‌ای رخ داده و آنان هم در بروز آن سهم داشته‌اند و به عنوان فرهنگی، فرق فرهنگ و ضد فرهنگ را درنیافته‌اند. از این نکته، درس مهمی می‌گیریم. موشکافی تاریخی و آشنایی با تاریخ مفهوم‌ها به خودی خود تضمین نمی‌کنند که مفهوم‌ها را با قضاوت درستی به کار بریم و آن هنگام که باید، معناها و مقصودها را درست تشخیص دهیم.\nمختصری درباره‌ی نظریه و روش تاریخ مفهوم‌ها\nاگر پی‌جو شویم که برای مثال واژه‌ی قانون به لحاظ دیرینه‌شناسی زبان از کجا آمده، کاری ریشه‌شناسانه کرده‌ایم. دانش پردازنده به اشتقاق تاریخی واژه‌ها را ریشه‌شناسی یا بُنواژشناسی می‌گویند. قانون از عربی به فارسی راه یافته است، ریشه‌ی آن یونانی است: از κανών (kanon) می‌آید که در زبان روزمره به خیزران راستی می‌گفته‌اند که به کار کشیدن خط مستقیم می‌آمده است. نی، به شکل لوله است و ما امروزه برای مشخص کردن مجرایی لوله‌ای یا لوله‌وار از لفظ کانال استفاده می‌کنیم که به kanna برمی‌گردد که با kanon همتبار است. شکلی از حضور kanna در زبان ما قنات است، که ابتدا نیزه و چوب دستی معنا می‌داده و بعد بیشتر در معنای کاریز به کار رفته است. خلاصه اینکه قانون و قنات همریشه‌اند و هر دو از یونانی می‌آیند. یونانیان خود اصل لغت را از زبان‌های سامی گرفته‌اند (عبری: qanae، آرامی: qanja، بابلی-آشوری: qanu).\nقانون در یونانی معنایی استعاری یافته و از وسیله‌ای برای کشیدن خط راست و سنجش راستی خط به سنجه و قاعده تبدیل شده است. در همین معنا، در “نهضت ترجمه” از یونانی به عربی وارد زبان عربی می‌شود. حوزه‌ی کاربست آن در آغاز عمدتا منطق، دستور زبان و از میان علوم و فنون، طب است. در طب، قانون، “قانون صناعی” است که به معنای مجموعه‌ی قاعده‌های یک هنر-دانش است. در آثار کهن به اصطلاحی چون “قانون فقهی” یا کلاً “قانون اسلامی” برنمی‌خوریم. دین و فقه، دارای حکم‌اند، نه قانون. بحث در این باره که از لفظ قانون چگونه و در کجا استفاده شده، فراتر از ریشه‌شناسی است. از بحث زبان‌شناسی که درگذریم و به موضوع استفاده از مفهوم و شرح حوزه‌ها و دوره‌های مختلف استفاده از آن بپردازیم، پا در قلمرو تاریخ مفهوم‌ها گذاشته‌ایم. نگاه ما، به جامعه است، یعنی ما زبان سیاسی-اجتماعی را می‌کاویم. کاری که می‌کنیم جامعه‌شناسی و سیاست‌شناسی تاریخی است، در عین اینکه زبان‌شناسی است، به بیانی مشخص‌تر معناشناسی تاریخی است.\nرابطه‌ی میان معناشناسی تاریخی و جامعه‌شناسی تاریخی از بحث‌های پایه‌ای نظریه‌ی “تاریخ مفهوم‌ها” است. کوزلک دوگانگی “جامعه-معنا” (به سخنی دیگر “جامعه‌شناسی−معناشناسی” یا “تاریخ اجتماعی – تاریخ مفهوم‌ها”) را حفظ کرده و نکوشیده است برای رفع آن در یک یگانگی نظرورزی کند. او “جامعه” و “معنا” را به هم یا به چیزی سوم واکاستنی نمی‌داند. کوزلک می‌نویسد: «تمایل من به این است که رابطه‌ی میان تاریخ زبان با تاریخ امور واقع را پرسش‌انگیز ببینم: محتوای زبان و آنچه به بیان‌درآمدنی است همواره کمتر یا بیشتر از آنی است که در تاریخ واقعی است. و درست برعکس: محتوای تاریخ همواره کمتر یا بیشتر از آنی است که به بیان درمی‌آید. به همین دلیل تاریخ‌نویسی مدام بایستی کار خود را از سرگیرد و تاریخ گذشته را از نو بنویسد.»\nکوزلک، تاریخ را به “گفتمان” تقلیل نمی‌دهد و با اصالت‌دهی افراطی به زبان در دوره‌ی پس از “چرخش زبانی”، همراهی نمی‌کند. او از سخن ویتگنشتاین در این باره که «مرزهای زبان من، نشانگر مرزهای جهان من‌اند.» این برداشت ایده‌آلیستی را نمی‌کند که گویا “مرزهای زبان من، مرزهای جهان من هستند.” بررسی زبان، زیر هر عنوانی که پیش برده شود، ما را از بررسی جهان بی‌نیاز نمی‌کند، اما در بررسی جهان باید جای ویژه‌ای به زبان داد، تا این حد که گفت زبان، جهان خود را دارد. این از آن روست که زبان علاوه بر این که معطوف به جهان است به خود نیز معطوف است. «به لحاظ شناخت‌شناسی، زبان کارکردی دوگانه دارد: هم به یک پیوستگی رخدادی خارج از زبان ارجاع می‌دهد، و هم – با این کارش – به خودش معطوف می‌شود. زبان بر این قرار، به لحاظ تاریخی، همواره خودنگر است.»\nدر جامعه، ما چشممان نه دوخته به واقعیت‌ها بلکه عمدتاً به دهان دیگران است. ما بیشتر با حرف سروکار داریم تا واقعیت آن‌سوی حرف. حرف حرف می‌آورد و پشت حرف، گاه هیچ چیزی جز حرف نیست. حرفِ بدون اتکا به مایه‌ای از واقعیت را حرف مفت می‌گوییم. در تاریخ، حرف مایه‌دار در مقایسه با حرف مفت بسی نادر است. از طرف دیگر اگر حرف مفت نزنیم، فرهنگ از دست می‌رود. بخش بزرگی از فرهنگ، که شامل جلوه‌های والای آن می‌شوند، حرف‌های بی‌مایه‌اند. شعرهای حافظ، که از پرمایه‌ترین حرفها به فارسی‌اند، از این مقوله‌اند. ممکن است سخنی یکسر بی‌مایه باشد. اما گزارش درباره‌ی آن لزوماً بی‌مایه نیست. گزارشی درباره‌ی این گزارش خود ممکن است کم‌مایه باشد. سخن به شکل‌های مختلفی می‌تواند خودنگر باشد. نوشته‌ای که هم‌اینک می‌خوانیدش، گزارشی خودنگرانه است، چون سخنی درباره‌ی سخن است، نوشته‌ای است درباره‌ی نوشته‌های کوزلک. کوزلک، خود تاریخ مفهوم‌ها را می‌نویسد، یعنی حرفش درباره‌ی حرف است و مفهوم به عنوان حرف، فشرده‌ی بسی حرفهاست. در این میان معلوم نیست که ما کی، کجا و چگونه به واقعیتی آن‌سوی زبان می‌رسیم. گویا فقط حرف می‌زنیم درباره‌ی حرف.\nخودنگری زبان است که چیزی چون ایدئولوژی را ممکن می‌کند. اگر زبان، تنها به واقعیت معطوف بود و حرف روی حرف سوار نمی‌شد، نظام‌های ایدئولوژیک پدید نمی‌آمدند. کسی حرفی می‌زند، به هر دلیلی اهمیت می‌یابد، حرف او را تفسیر می‌کنند، تفسیر نقل می‌شود و تفسیر خود تفسیر می‌شود. لایه‌ی زبانی روی لایه‌ی زبانی چیده می‌شود. دیگر به سختی می‌توان فهمید که اصل داستان چه بوده است. یک کلاغ چهل کلاغ کردن شایعه‌سازی است و نکوهیده است؛ ولی بخش بزرگی از فرهنگ، مگر چیزی جز یک کلاغ چهل کلاغ کردن است؟ اندیشه‌ی انتقادی همواره این دلخوشی را داشته که می‌توانیم مانع شایعه‌سازی‌های ایدئولوژیک شویم، اگر ته و توی داستان آن کلاغ اول را درآوریم و بگوییم، کل ماجرا چگونه آغاز شده و ادامه یافته است. نوشته‌های بسیار خوبی در این زمینه نوشته شده و می‌توان گفت که روشنگران، راز اسطوره‌های بزرگ را آشکار کرده‌اند. ولی آنان تأثیر اندکی به جا گذاشته‌اند. این نشان می‌دهد که تخریب بناهایی که از زبان درست شده، تا چه حد مشکل است. عده‌ای معتقدند که “شایعات” بزرگ فرهنگی و تاریخی را نمی‌توان خنثی کرد؛ باید منتظر ماند تا “شایعات” دیگری جای آن‌ها را بگیرند.\nاگر نخواهیم به سهم خود “شایعه‌سازی” کنیم، یا باید چشم و گوش و دهان دربندیم، یعنی نبینیم و نشنویم و نگوییم، یا اینکه در اندیشه‌ی روشنگری باشیم و دست به انتقاد بزنیم. یک شکل نقد زبان آن است که سخن‌پردازی دوره‌ای را واکاویم و آن را بسنجیم، به لحاظ تهی بودنش، هرزه‌گو بودنش، و به لحاظ مایه‌ی عملی‌اش، اینکه حرف خود عمل بوده، مانع از کارهایی شده و نابکاری‌هایی را برانگیخته است. می‌توانیم نقد را متوجه یک دوران تاریخی کنیم و با آن درکی از سنجش‌گری پیش رویم که برپایه‌ی فلسفه‌ی نقادی عصر روشنگری است و نقد را همچون تعیین خاستگاه، روش و مرزهای چیزی می‌فهمد.\n“تاریخ مفهوم‌ها” به همین معنا می‌تواند نوعی نقد زبان باشد. ولی کوزلک، نظریه‌پرداز این نوع تاریخ‌نویسی، در معرفی نظریه‌ی خود از نقادی عزیمت نمی‌کند. بحث‌های خود او برای تعبیرهای نقادانه از آنها مستعدند. تشخیص لایه‌های زمانی مفهوم‌ها عملی نقادانه است و این تشخیص، شرط لازم سنجش‌گری‌ای است که بخواهد در برابر یک ایدئولوژی، براندازنده پیش رود. حاصل تعبیر انتقادی نظریه‌ی کوزلک، نقد زبان برای بازنمودن لایه‌های ایدئولوژیک مفهوم‌های آن می‌شود.\nدر نظریه‌ها و روش‌های خویشاوندی چون تحلیل فوکویی گفتمان یا تاریخ زبان سیاسی در “مکتب کمبریج” (که توضیحی درباره‌ی آن در پی خواهد آمد) موضوع بررسی، گزاره‌ها و زنجیره‌های گزاره‌ای در زبان سیاسی است یا در آنچه به عنوان پاره-زبان‌های قضایی، پزشکی، جنسی و همانندهای اینها هویت و منطق گسترش خویش را دارند. در رویکرد “تاریخ مفهوم‌ها” تمرکز بر مفهوم‌های اصلی یک دوران، به‌طور مشخص دوران جدید است. امتیاز مفهوم‌ها در مقایسه با واژه‌های دیگر در عمق معنایی آنها، چندپهلویی آنها و در انرژی‌ای است که در آنها نهفته است.\nدر مورد انرژی نهفته در مفهوم‌ها، شاید این مثال گویا باشد: مفهوم “طبقه” را در نظر می‌گیریم. این مفهوم، واژه‌ای نیست که به سادگی بتوان جای آن را به واژه‌ی دیگری سپرد. مارکسیسم در این کلمه انرژی‌ای گنجانده که تا در متنی بنشیند، کلیت آن را زیر تأثیر خود قرار می‌دهد. مفهوم می‌تواند سامان یک متن را به هم زند و آن را سرنگون کند، چون خواننده ممکن است برنهد که متن به روح طبقاتی مفهوم طبقه خیانت کرده، یا برعکس، سخت به آن وفادار است. سرنوشت متن تابع سرنوشت برداشت از این مفهوم می‌شود. شاید گفته شود که این مفهوم بسیار ایدئولوژیک است و انرژی ایدئولوژیک آن است که مانع آزادی ذهن می‌شود.\nدرباره‌ی خود مفهوم “آزادی” چه می‌گوییم؟ به احتمال بسیار در عصر جدید، هیچ کلمه‌ای چون این کلمه انرژی ندارد. این کلمه به راستی ویرانگر است. در جامعه رواج پیدا می‌کند، ابتدا توسط متجددان؛ اما زمانی می‌رسد که سنت‌گرایان نیز به دلیل چشم-و-همچشمی یا حتا این تصور که درک درست از آزادی را آنان دارند، شروع به استفاده از آن می‌کنند. گفتاری که از “آزادی” استفاده کند، به تدریج اختیار خود را از دست می‌دهد؛ دیگر، آن گفتار “آزاد” نیست؛ آزادی گام به گام بر آن چیره می‌شود، مفهوم‌های اصیلش را پس می‌زند یا قلب می‌کند، و زمانی می‌رسد که گفتار را به پایان می‌رساند تا گفتار تازه‌ای آغاز شود. بسیار پیش می‌آید که در برابر آزادی مقاومت شود و صلای بازگشت به بنیادها داده شود. آزادی را کنار می‌گذارند، اما این مفهوم باز حضور دارد، تا خود را از کنار، از حاشیه، به متن برساند. البته از این تصویر نبایستی به خوش‌بینی بیجا رسید. پیشروی بسی کند است و با عقب‌گردهای بی‌شمار همراه است. با وجود این، حرکت وجود دارد، پیشروی‌ای که آن را می‌توانیم به کارمایه‌ی نهفته در مفهوم آزادی نسبت دهیم.\nاز مفهوم “قانون” نیز می‌شود تصور مشابهی داشت. وقتی در مورد آن از وجود یک انرژی درونی سخن می‌گوییم، منظورمان این است که برای مثال اگر یک حکومت خودکامه در گفتار خود مفهوم “قانون” را وارد کند و مدعی شود که “حکومت قانون” است، با فرض اینکه همه‌ی عامل‌های دیگر ثابت مانند، بایستی انتظار داشت که آن ادعا روزی بحران‌زا شود یا خود بحران‌زده گردد. البته می‌دانیم که عامل‌های دیگر بیکار ننشسته‌اند و تنها این ادعا حکومتی را بحران‌زده نمی‌کند. لفظی چون “قانون” در گزاره‌ها و زنجیره‌های گزاره‌ای خاصی می‌نشیند (“باید به قانون احترام گذاشت”، “همه در برابر قانون برابر اند” …)، با مفهوم‌های خاصی همگرایی دارد (“تقسیم قوا”، “پارلمان” …)، مفهوم‌های خاصی را پس می‌زند (“حکومت مطلقه”، “بی‌نظمی” …) و رویدادهای مثبتی را به لحاظ ارزش‌گذاری‌های عصر جدید – به یاد می‌آورد (انقلاب‌های دموکراتیک، دستاوردهای تجدد…). همه‌ی اینها باعث انرژی‌دار شدن مفهوم “قانون” می‌شوند.\nچنین مفهومی را چگونه می‌کاویم؟ پیشتر با ریشه‌شناسی آن آشنا شدیم و به کاربردهای آغازین واژه اشاره کردیم. برای ما اکنون این پرسش‌ها مطرح هستند:\nاز کی معنای تازه‌ای بر واژه‌ی “قانون” بار شد که آن را در ترکیبی چون “حکومت قانون” به یک مفهوم جهان‌سوز جهان‌ساز تبدیل کرد؟ − جهان‌سوز به اعتبار آتشی که در درک سنتی از حکومت و سامان اجتماعی انداخت و جهان‌ساز به اعتبار نویدی که به سامانی نیکتر داد.\nچه شد که از مفهوم در این معنادهی متجددانه‌اش استقبال شد؟\nدر چه محیط اجتماعی‌ای از آن استقبال شده است؟\nکی رواج آن کاستی گرفته و احیاناً کی دوباره بالا گرفته است؟\nچه تأثیر عملی‌ای به جا گذاشته است؟ کاربست آن تا چه حد تعهدآور بوده است؟ انرژی درونی آن چه افت و خیزهایی داشته است؟\nدر متن‌ها بیشتر با چه مفهوم‌هایی همنشین بوده است؟\nچه ربطی به سنت‌های فرهنگی و مفهوم‌هایی از گذشته داشته که با آن به لحاظ معنا مشابهت‌هایی دارند؟\nفرق معنای آن در نزد ما با معنای آن در فرهنگ‌های دیگر چیست؟ مفهوم تا چه حد مدیون ترجمه است؟ آیا غنا و رشد معنایی آن به ترجمه وابسته است؟\nمفهوم در طول تاریخ خود چه صفت‌هایی گرفته است؟ با چه صفت‌هایی همساز و با چه صفت‌هایی ناهمساز بوده است؟\nآیا مفهوم، معنایی یگانه داشته و دارد؟ اگر در آغاز معنایش یگانه بوده، احیانا کی، چگونه و چرا دومعنا یا چندمعنا شده است؟\nفهرست این پرسش‌ها کامل نیست. پرسش‌ها طبعاً مورد به مورد تفاوت‌هایی پیدا می‌کنند.\nاز میان پرسش‌های بالا دو پرسش آخر برای نشان دادن پویش معنایی مفهوم‌ها اهمیت ویژه‌ای دارند. این دو پرسش که همبسته‌اند و آنها را می‌توان یکی تلقی کرد، به خوبی بازمی‌نمایند که چگونه می‌توان زیر عنوان “تاریخ مفهوم‌ها” تاریخ‌نویسی‌ای کرد فراتر از ثبت تحول ایده‌ها. از آن افقی که این پرسش‌ها در مورد مفهوم “قانون” می‌گشایند، نمای مختصری را ارائه می‌کنیم: در متن چاره‌جویی‌هایی که پس از شکست در جنگ با روس و ادراک ناتوانی و عقب‌ماندگی آغاز می‌شود، مفهوم “قانون” رواج پیدا می‌کند و به تدریج به عنوان یک ترم سیاسی-اجتماعی جا می‌افتد. در آغاز، مفهوم‌های همنشین آن “نظم” و “نظام” هستند. “قانون اسلام” نیز مطرح می‌شود، اما “قانون اسلامی” نه، یعنی در آغاز “قانون” بدون جدایش دیده می‌شود. از مفهومِ بدون تفریق و تبعیضی به نام “قانون” عزیمت می‌شود، در اولین بازخوانی سنت به کمک آن، چیزی به نام “قانون شرع اسلام” اختراع می‌شود که تصور می‌شود در تقابل نیست با مفهوم “قانون”. از پیشروان فکر نو در ایران، کسی (به جز تا حدی آخوندزاده) بر این که مضمون آن چیزی است یکسر نو، تأکید نمی‌کند. در متن‌های آغازین، اسلام به صورت صفت تبعیضی درنیامده است تا قانون اسلامی را از قانون غیر اسلامی جدا کند. قانون در آغاز نماد نظم است و نظم ناظر بر امنیت و قشون و امور خزانه و مالیات است. از ضعف‌های پایدار گفتمان قانون در ایران این است که با گفتمان آزادی یکی نبوده است. گفتمان قانون، بر گفتمان آزادی پیشی می‌گیرد. “قانون” بنابر دریافت آغازین از آن می‌توانسته است حلقه‌ی پیوند سنت و تجدد باشد، آزادی نه. “قانون” امید رجال می‌شود برای بهبود اوضاع مملکتی. مستشارالدوله با تأثیرگیری از ملکم و دیده‌ها و شنیده‌هایش در فرنگ برمی‌نهد که راه نجات مملکت در “یک کلمه” است: کلمه‌ی قانون. “یک” در عنوان رساله‌ی یک کلمه مبتنی بر این درک است که قانون در ذات خود یکی است. مستشارالدوله تفاوت میان قانون و شرع را می‌بیند، اما آنها را از راه یک ذات‌باوری دوگانه به وحدت می‌رساند. او معتقد است که قانون ذات واحدی دارد. ذات اسلام، که “روح اسلام” خوانده می‌شود، پراکندگی‌ها و جدایش‌های تاریخی را رفع می‌کند. این دو ذات از نظر مستشارالدوله با هم مباینتی ندارند. عنوان دیگر رساله‌ی یک کلمه “روح الاسلام” بوده است. آخوندزاده به او تذکر می‌دهد که قانون و شرع یکی نیستند. تذکردهنده با این تذکر هنوز تا حد جدابینی قانون اسلامی از قانون غیراسلامی پیش نمی‌رود، چون هنوز ترم “قانون اسلامی” جا نیفتاده و اسلام به صورت صفت تبعیضی درنیامده است. این امر چندان طول نمی‌کشد. به زودی تقابل خود را نشان می‌دهد. ولی خط قالب بر جنبش مشروطه این است که قانون یک کلمه است و آن یک کلمه با روح اسلام تقابل ندارد. “اسلامی” به عنوان صفت تبعیضی در گفتمان مشروعه‌خواهان تثبیت می‌شود. سنت‌گرایان هم ترم “قانون” را می‌پذیرند و بدون مشکل فکری جدی‌ای ترم‌هایی چون “قانون شرعی” و “قانون اسلامی” را به کار می‌برند. با جا افتادن “قانون اسلامی” اولین جدایش مهم در مفهوم قانون صورت می‌گیرد. دیگر دو قانون داریم، قانونی که دینی است، قانونی که دینی نیست. جدایش بعدی را جنبش چپ برمی‌انگیزاند. تقریر روشن تفریق چپ را در دفاعیات تقی ارانی می‌بینیم. او فرق می‌گذارد میان قانونی که به نفع توده‌هاست و قانونی که به ضرر آنهاست. او این فرق‌گذاری را بر متن یک وضعیت تازه، وضعیتی متفاوت با دوره‌ی مشروطیت، انجام داد. در جامعه نظم برقرار شده بود، جامعه قانون داشت و حال برپایه‌ی آرمان یک نظم و قانون بهتر به نظم موجود تاخته می‌شد. این تاختن را خود این نظم میسر کرده بود. چپ ایران، این رابطه‌ی دیالکتیکی را درنیافت و یکسر از گفتمان “قانون” فاصله گرفت. چپ آزادی را پذیرفت، قانون را نه، و آزادی را در برابر قانون گذاشت. ادبیات کیفیت‌مند ۷۰ ساله‌ی اخیر در ایران ادبیات ضد قانون است. مضمون اصلی این ادبیات شورش در برابر نظم فعلی به امید برقراری نظمی بهتر است. توده‌ها به شکستن قانون فراخوانده می‌شوند تا زمانی قانون خودشان را داشته باشند.\nفصل‌های مهمی از تاریخ معاصر ایران بازنمودنی است از راه بازنمایی دو جدایش “اسلامی – غیر اسلامی” و “به نفع توده‌ها – علیه توده‌ها”. تا زمان انقلاب اسلامی زاویه‌ی میان این دو جدایش در برخورد به قانون و نظم مستقر چندان به چشم نمی‌آید. برخی جریان‌ها برپایه‌ی تصور اینهمانی آنها پا می‌گیرند. پس از انقلاب ۱۳۵۷، ائتلاف تا حدی درهم شکسته می‌شود، ولی سرگردانی‌های ناشی از درهم‌آمیزی آنها به جا می‌ماند که در پوپولیسم و در برخورد به این پدیده جلوه‌ی بارزی دارد.\nدر دوره‌ی “اصلاح‌طلبی” عصر جمهوری اسلامی کوشش دوباره‌ای برای احیای “یک کلمه” شد و اینکه این کلمه را باید پاس داشت و تبعیت از قانون بر تبعیت از هر ارزش دیگری مقدم است. بازگشت به “یک کلمه” و تصور یگانگی روح قانون و روح دین، شکست خورد. در میان روشنفکران سکولار نیز کوشش شد از راه بحث جامعه‌ی مدنی، نوعی قانون‌گرایی رواج داده شود. از فکر آنان نیز چندان استقبالی نشد. همه از دست بی‌نظمی و بی‌قانونی شاکی‌اند، اما قانون، ارزش عمده‌ای را نمایندگی نمی‌کند. کدام قانون؟ این پرسش مفهوم قانون را چندشقه می‌کند. گفتمان قانون بحران‌زده است. جدایش مهم دیگری که در این مفهوم بروز کرده و در حال ژرفایابی است، جدایش برپایه‌ی حقوق زنان است. قانون بر دو گونه است: به نفع زن – علیه زن.\nطرح شتابزده‌ای که از تاریخ مفهوم قانون به دست داده شد، شاید این نکته را روشن کرده باشد که هنوز این مفهوم ثبات معنایی نیافته است، تا حدی که بتوانیم چارچوبه‌ای را برای آن تعریف کنیم. در مورد اکثر مفهوم‌های بنیادین سیاسی-اجتماعی همین داوری صادق است. در مورد هر چیزی می‌توانیم مفهومی “حقیقی” در نظر گیریم و آن را، آنچنانکه پیشتر گفتیم، در برابر یک معنای داده شده بگذاریم. در جامعه‌های پیشرفته‌ی دارای موازین جاافتاده نیز می‌توانیم چنین کنیم، اما فرق است میان جمله‌ی انکارکننده‌ی “این آزادی حقیقی نیست” (“این دولت حقیقی نیست”، “این مجلس حقیقی نیست” …) در آنجا و در اینجا. پویش معنایی در همه جا وجود دارد و در همه جا می‌توان معنایی را به چالش کشید؛ ولی در همه جا بحران معنایی وجود ندارد.\nبحران معناشناختی و بحران بی‌ثباتی مفهوم‌ها، که در پایان نوشته اندکی به آنها می‌پردازیم، ما را با این مشکل مواجه می‌کنند که اگر بخواهیم در ایران پروژه‌ی “تاریخ مفهوم‌ها” را پیش بریم، کار را بایستی روی چه دوره‌ی زمانی‌ای متمرکز کنیم. در هر جایی که این پروژه یا برنامه‌ای مشابه آن را پیش برده‌اند، دوره‌ی موضوع پژوهش را دوره‌ی تکوین مفهوم (یا در صورت پیشینه‌دار بودن آن، زمان معنایابی جدیدش) و تثبیت چارچوب عمومی معنای آن قرار داده‌اند. ما از آستانه‌ی دوران مشروطیت، به طور مشخص از زمان اصلاحات میرزاتقی‌خان امیرکبیر و با نگاهی به دوره‌ی پیش‌درآمد آن می‌آغازیم. آیا بایستی تا به امروز پیش آییم؟ ظاهرا چاره‌ای نداریم. ولی این کار به دلیل تماس بی‌میانجی ما با حرف‌ها و عمل‌ها، مشکل‌های ویژه‌ی خودش را دارد.\nیکی از مشکل‌ها این است که نمی‌دانیم چه گفتارهایی را و چه نحوه‌ی گزارش از آنها را برای بررسی برگزینیم. هنوز روشن نیست که چه گفتارهایی سنخ‌نما (تیپیک) هستند. وزن سنخ‌های مختلف ناروشن است. هر کس با ظن خود پیش می‌رود.\nپیوند و تفاوت با روش‌های دیگر\nاین یک اصل مهم روش‌شناختی است که موضوع کار باید مشخص، محدود و سنخ‌نما باشد. باید به صورتی کنترل‌شدنی این یقین حاصل باشد که مستندهای برگزیده برای فصلی از پژوهش به راستی مسائل آن فصل را بازتاب می‌دهند. فصل‌بندی‌ها متناسب با دوره‌بندی‌های تاریخی‌اند. با روش انتقادی-تاریخی، سندها (متن‌های مرجع، گزارش درباره‌ی گفتارها و کردارها) مشخص شده و ارزش آنها سنجیده می‌شوند. سندها تحلیل شده و گزارش می‌شود که مفهوم مورد نظر ما در آنها چه معنایی دارد. در هر مورد به پرسش‌هایی نظیر پرسش‌های مطرح شده در بالا پاسخ می‌دهیم. گزارش دوره که فراهم شد، به دوره‌ی بعدی می‌پردازیم و باز به شیوه‌ی بالا پیش می‌رویم. تعیین حدود دوره را طبعا باید مستدل کنیم. سرانجام کار، گذاشتن تصویرهای هر دوره پشت سر یکدیگر است تا گزارشی فیلم‌وار فراهم آید که حرکت معنا را نشان دهد. از سطح‌نگاری به عمق‌نگاری می‌رسیم. از ترکیب تصویرهای هم-زمان‌ها، تصویری از در-زمانی حاصل می‌شود.\nگفتیم که سندها را با روش تاریخی-انتقادی مشخص می‌کنیم و ارزش آنها را می‌سنجیم. بدون اتکا به سندهایی که سندیت و ارزش و سنخ‌نمایی آنها روشن است، هیچ پژوهش تاریخی‌ای را نمی‌توان پیش برد. نوشتن تاریخ مفهوم‌ها در درجه‌ی نخست متکی به روش تاریخی-انتقادی است. روش، “تاریخی” است، چون مبنا را بر این می‌گذارد، که هر سندی تاریخی دارد و آن را بایستی با نظر به تاریخش فهمید، و روش “انتقادی” است، چون بر سندیت سند به شیوه‌ای کنترل‌پذیر و آمادگی مفروض علمی برای پذیرش انتقاد مستدل به شیوه‌ی کار، حکم می‌کند.\nنوشتن تاریخ مفهوم‌ها مستلزم رجوع مداوم به تاریخ اجتماعی است. از نظر کوزلک تاریخ اجتماعی نیز بایستی مدام به تاریخ مفهوم‌ها رجوع کند، چون هر مفهومی که به کار بَرد یا در رخداد و محیط اجتماعی موضوع پژوهشش به کار برده شود و توجه آن را برانگیزد، تاریخی دارد که باید به جای خود بررسی شود. جای اختصاصی این بررسی، تاریخ مفهوم‌ها است.\n“تاریخ مفهوم‌ها” بدیل هیچ نظریه یا روش دیگری نیست. انتقادی که بر آن می‌شود، نه از این جهت است که رقیبی دارد که بهتر از پس مدعای مشترک برمی‌آید. مهمترین انتقاد مطرح آن است که با وجود تاریخ اجتماعی، تاریخ اندیشه‌ها، تاریخ سیاسی، تاریخ اقتصادی و پژوهش‌های زبانی، نیازی به رشته‌ی خاصی به‌عنوان “تاریخ مفهوم‌ها” نیست. ولی در این مورد، نیاز را نمی‌توان پیشاپیش تعیین کرد. یا از پژوهش استقبال می‌شود، یا نمی‌شود. این امر طبعاً تابع آن است که کار چگونه پیش برده شود.\nفرق “تاریخ مفهوم‌ها” با رویکردهای پژوهشی خویشاوند آن چیست؟\nدر تاریخ اندیشه‌های سیاسی، اندیشه‌ها موضوع کارند. مثلا گزارشی تاریخی به دست داده می‌شود درباره‌ی سوسیالیسم. در آن تا حدی تاریخ مفهوم‌هایی چون عدالت، طبقه و استثمار هم بیان می‌شود، اما مفهوم به عنوان مفهوم موضوع کار نیست، یعنی تاریخ آن تا حدی توضیح داده می‌شود که برای توضیح تاریخ جنبش سوسیالیستی لازم است.\nدر میان آثاری که در ردیف تاریخ اندیشه‌های گذاشته می‌شوند، بعید نیست به اثری بربخوریم با عنوانی چون “مفهوم دولت در نزد ارسطو، ابن‌خلدون و مارکس”. انبوهی از رساله‌های دانشگاهی عنوان‌هایی این گونه دارند. پرسش این است که مگر ارسطو، ابن‌خلدون و مارکس در گفتمان همسانی شرکت داشته‌اند که بتوانیم کاربست مفهومی را نزد آنان با یکدیگر مقایسه کنیم. برای آنکه با هم مقایسه شوند باید به زبان دیگری ترجمه شوند، زبانی که پنداری فراتاریخی است. به سخن دیگر آنان باید از تاریخ برکنده شوند، تا بتوانند در یک مجلس فراتاریخی (در واقع امروزی) کنار هم بنشینند. آیا چنین چیزی ممکن است؟ آیا با آن ترجمه شدن و آن برکندن، تحریف نمی‌شوند و معنای اصلی خود را از دست نمی‌دهند؟ “مکتب کمبریجی تاریخ اندیشه‌ها”، که دو آموزگار نام‌آور آن کوئنتین اسکینر و جان پوکاک هستند، با انتقادهایی از این دست به شیوه‌ی سنتی نگارش تاریخ ایده‌ها تحولی در حوزه‌ی کار خود پدید آورد. این مکتب، شأن مستقلی برای تاریخ اندیشه‌ها در نظر می‌گیرد و با برگرداندن تحول اندیشه به تحول اجتماعی یعنی نگاه واکاست‌گرایانه به حوزه‌ی اندیشه مخالف است. پوکاک و اسکینر در عین حال با پساساختارگرایان، که اندیشه را از اندیشه‌ورز جدا می‌کنند و اختیار گفتمان را به دست خود گفتمان می‌دهند و آن را بر این قرار بی‌اختیار می‌کنند، مخالف‌اند. آنان آمیختگی قدرت و زبان را می‌پذیرند، ولی مرکزهای قدرت را بی‌چهره و با هویتی مجهول نمی‌دانند. آنان با تأثیر گرفتن از نظریه‌ی کنشی زبان، حرف را نوعی عمل می‌بینند و نویسنده را به عنوان کنش‌گر در نظر می‌گیرند. اسکینر بر متن یک زبان سیاسی در یک دوره معین نوشته‌های نظریه‌پردازان را بازخوانی می‌کند. در کانون توجه پوکاک خود زبان سیاسی قرار دارد. او با تأثیرگیری از زبان‌شناسی سوسور برای زبان سیاسی یک دوره زیربنا و استخوان‌بندی ثابتی در نظر می‌گیرد که شامل مجموعه‌ای از مفهوم‌ها، سبک‌ها، گزاره‌ها، موضوع‌ها و شیوه‌های پرداخت و عرضه و استدلال است. هر نویسنده‌ای چیزی از این مجموعه برمی‌دارد و حرف خود را می‌زند. زبان نهادی شده‌ی دوره و به بیانی مشخص‌تر زبان نهادی شده‌ی گروه اجتماعی معینی در دوره‌ای خاص زبان‌آوری دوره را ممکن می‌کند، در عین حال آن را محدود می‌سازد. بیان عملی، متحقق کردن عملی در چارچوب مجموعه‌ای از امکان‌های بیانی موجود است.\n“تاریخ مفهوم‌ها” نسبت به تلاشی که در مکتب کمبریج برای نگاشتن تاریخ زبان سیاسی می‌شود، وظیفه‌ی محدودتری برای خود در نظر گرفته است. توجه آن به مفهوم‌های بنیادین سیاسی-اجتماعی است. ولی بدیهی است که تاریخ مفهوم‌ها را نمی‌توان نوشت، مگر این که به بستر زبانی آنها توجه داشت. با مکتب کمبریج این همنظری وجود دارد که هر متنی را باید در متن زمانه خواند و اینکه زبان و به طور مشخص مفهوم‌های آن امکان‌آفرین و در عین حال محدودکننده‌اند.\nاینکه امکا‌ن‌آفرینی، محدودکنندگی، نحوه‌ی قدرت‌گیری، اعمال قدرت و منطق گسترش یک گفتار چیست، بعنی بحث‌هایی از آن دست که بویژه میشل فوکو برانگیخته، برای کسی که به تاریخ مفهوم‌ها به شیوه‌ی کوزلک می‌پردازد، نه به صورتی کلی، بلکه در هنگام بررسی تاریخ مفهوم معینی جذاب هستند. “تاریخ مفهوم‌ها” معطوف به پژوهش‌هایی محدود با نتیجه‌هایی مشخص است. طبیعی است که تاریخ هر مفهومی را می‌توان پیاپی بازنوشت و محتملا هر بار بهتر از پیش.\nفکرهایی درباره‌ی مفهوم‌های ایرانی\nمفهوم‌های فلسفی و اجتماعی مدرن از راه بحث و دقت نظری ویژه به فارسی مدرن راه نیافته‌اند. معمولاً از راه ترجمه، اصطلاحی وضع می‌شود یا واژه‌ای کهن تحریک شده و معنا‌ی تازه‌ای می‌یابد. این واژه‌های نو یا از نو تحرک یافته، همدیگر را فرامی‌خوانند، درهم بافته می‌شوند و این‌هایند که اساس “متن”های گفتاری و نوشتاری امروزین و منطق حرکت آنها را تعیین می‌کنند. واژه‌های کهنه هم در تور بافته از این واژه‌های تازه می‌افتند. نوشته‌هایی که تبلیغ “سنت” را می‌کنند، چه بسا فرومی‌ریزند، اگر واژه‌ها و گزاره‌های “غیرسنتی” را از آنها حذف می‌کنیم. این بدین معناست که در فراموشی تاریخی به سر می‌برند و “سنت”شان سازه‌ای امروزی است که چیزهایی از گذشته آویزه‌ی آن‌اند. آنها از قماش “صنایع دستیِ” گویا سنتی‌ای هستند که به توریست‌ها عرضه می‌شوند: چسب و پیچ و پلاستیکش را که حذف کنی، صنعت به هم می‌ریزد.\nمضمون این سخن، انتقاد از درهم‌آمیزی واژگان کهنه و نو نیست، چیزی که اجتناب‌ناپذیر است و اگر نباشد، تداوم و پویش فرهنگ ناممکن می‌شود. انتقاد رو به سستی آگاهی تاریخی دارد، انتقاد از بی‌توجهی به این است که زبان تاریخمند است، مفهوم‌هایش انرژی‌دار اند، می‌توانند همدیگر را خنثا کنند، می‌توانند ما را به این سو و آن سو پرتاب کنند و آگاهی ما را پاره‌پاره سازند. زبان توسنی نیست که هر کجایی که بخواهی راهبرش باشی و او آماده باشد که سواری دهد.\nجایی می‌رسد که دیگر توسن پیش نمی‌رود. گوشمان پر است و گوششان پر است. پرسیدنی است نخستین کسی که تصویر کلامی “پر بودن گوش” را ساخته، چه درکی از زبان داشته است. آیا حس نکرده زبان دیگر بردی ندارد، و حتّا اگر فضا را چنان پر کند که گوش‌ها پر شوند، تأثیری به جا نمی‌گذارد؟ این حالتی است که حس می‌کنیم دیگر گفت و شنید فایده‌ای ندارد. حرف همدیگر را نمی‌فهمیم، یا اینکه می‌فهمیم و جدی نمی‌گیریم؛ می‌فهمیم، اما مدام دچار شکیم که مبادا طرف منظور دیگری در سر داشته باشد، مبادا بخواهد سر ما کلاه بگذارد. اگر در جامعه‌ای این وضع قاعده شد و سخن به گفته‌ی فردوسی «به کردار بازی» درآمد، بر آن جامعه بحران معناشناختی حاکم است.\nبحران معناشناختی بحران در همرسانش است. مفهومها معنای روشنی ندارند. ظاهراً خودِ گوینده نیز نمی‌داند چه می‌گوید؛ امروز این را می‌گوید و فردا آن را. هر کسی از ظنِّ خود یار دیگری است. در جایی “ب” را نشان می‌دهند و می‌گویند “الف”. اگر پاسخ بشنوند: “این که نشد الف”، جای امیدواری است. بحران بزرگ وقتی است که کف زنند و یکی بگوید چه “پِ”یِ خوبی، و آن دیگری بگوید چه “تِ”یِ فردِ اعلایی، یا در مقام طعنه و انتقاد به همین‌سان یاوه گویند: “اینکه نشد ث”، “وه، چه ج زشتی!” بحران معناشناختی نبود واگشتگاهی است که با واگشت به آن بتوان راست و دروغ را از هم تمیز داد. جهان مشترک از دست می‌رود. ما در کنار همیم، اما به دو جهان مختلف تعلق داریم. با هم حرف می‌زنیم، اما حرف یکدیگر را نمی‌فهمیم. زبان فاسد می‌شود. این امر امکان نامحدودی برای حرف مُفت زدن ایجاد می‌کند. هیچ حرفی مالیات ندارد. هر چه دلت می‌خواهد بگو؛ کسی از تو بازخواست نخواهد کرد، اما همهنگام این امکان وجود دارد که صدها مدعی بر سرت بریزند و از تو بازخواست کنند.\nدر این میان زبان چه تقصیری دارد؟ چرا زبان را نقد کنیم؟ آیا این کار فایده‌ای دارد؟ زمانی یک زبان‌شناس ساختارگرا کتابی نوشت با عنوان “زبانتان را به حل خودش بگذارید!”. عنوان فصل آخرش هم چنین بود: “زبان شما مشکلی ندارد”. خلاصه‌ی این کتاب پرآوازه همانی است که در این عنوان‌ها آمده است. نویسنده توصیه می‌کند که دست از کار بیهوده‌ی انتقاد از زبان بردارید، چون زبان جریان طبیعی خودش را دارد و اختیارش دست کسی نیست. بنابر این باید رفت و سامان اجتماعی را درست کرد؛ زبان خودش درست می‌شود. آیا چنین است؟ مگر برای درست کردن سامان اجتماعی نباید زبان را به کار برد؟ ولی کدام زبان را؟ زبان بی سر و سامان را؟\nدر برابر انتقاد از زبان، معمولا گفته می‌شود که واژه‌ها خود بی‌تقصیرند، تقصیری اگر هست به کاربر آنها برمی‌گردد. در این باره در پیشگفتار کتابی پرآوازه در نقد زبان آمده است: «نظر بر این است که نه کلام بد، بلکه متکلم بد وجود دارد و آنچه ما به عنوان “نقد زبان” پیش می‌بریم، در حقیقت انتقاد اجتماعی اخلاقی است. ممکن است این سخن اخیر درست باشد؛ مسئله اما این است که زبان و واژه‌ها را نباید ورای استفاده و نیز سوءاستفاده‌ای که از آنها می‌شود، در نظر گرفت. آنچه با مفهوم ساده و کوته‌بین “سوءاستفاده” مشخص می‌شود، واژه‌ها و معناهای آنها را برمی‌کند و با خود می‌برد. چند سال بعد، آن معنایی که اینک غلط یا حتا ناشی از سوءاستفاده خوانده می‌شود، به عنوان معنای اصلی به واژه‌نامه‌ها راه می‌یابد… کلمات بی‌تقصیر نیستند، و نمی‌توانند باشند، زیرا تقصیر متکلم به تقصیر کلام تبدیل می‌شود و در سرشت آن می‌نشیند.»\nکار “تاریخ مفهوم‌ها” نقد تا حد کشف تقصیر کلام و احیانا رسیدن از تقصیر کلام به تقصیر متکلم نیست. “تاریخ مفهوم‌ها” بیشتر می‌تواند به بحران رشد نظر داشته باشد تا به بحران معناشناختی. بحران رشد، آن تلقی مثبتی است که می‌توان از بحران زبان فارسی در عصر جدید داشت. آنچه نگاه مثبت را موجه می‌کند، دیدن این موضوع است که در صد ساله‌ی اخیر بر غنای زبان افزوده شده، مفهوم‌هایی که ظرفیت بیان مسائل اجتماعی را داشته باشند، فزونی گرفته‌اند؛ مفهوم‌ها پر معنا شده‌اند. اگر بحران معناشناختی وجود نداشت، شاید گامهای کیفی برای حل بحران برداشته شده بود، و شاید هرج و مرج رشد، به جای اینکه به صورتی غیر قابل تشخیص با بحران معناشناختی درآمیزد، می‌توانست نوعی آزادگی و سرکشی شورانگیز را در زبان نهادینه کند. آفرینش‌گری همواره با هرج و مرج همراه است. بحران، آنجایی که به راستی بحران رشد باشد، می‌تواند از بحران معناشناختی برای خودآگاهی بیشتر بهره برد. خودآگاهی از نقد حاصل می‌شود.\n“تاریخ مفهوم‌ها” به تقصیرها نمی‌پردازد، اما می‌تواند بخشی از بار نقد را بر دوش گیرد، باری که داوری پیشاپیش درباره‌ی اندازه و ارزشمندی آن بیهوده است، زیرا چند و چون آن پیرو اجراست و در مورد اجرا بایستی پس از پایان کار داوری کرد. داوری پیشاپیش ناظر بر ایده‌ی کار است و اینکه “تاریخ مفهو‌م‌ها” به عنوان ایده تا چه حد نقد زبان تلقی تواند شد. پیشتر گفته شد که “تاریخ مفهوم‌ها” می‌تواند نوعی نقد زبان باشد، زیرا می‌تواند لایه‌های معنایی مفهوم‌های بنیادین را آشکار سازد و از این راه آنها را بهتر در معرض نقد ایدئولوژیک قرار دهد. آشکار کردن لایه‌های معنایی معمولاً آشکار سازی لایه‌های زمانی مفهوم‌هاست و به همین جهت است که “تاریخ مفهوم‌ها” معناشناسی تاریخی دانسته می‌شود. توجه به لایه‌های زمانی، تقویت‌کننده‌ی آگاهی تاریخی است و این آگاهی خود برای نقد زبان، زبانی که اینک مظهر کم‌نظیر همزمانی ناهمزمان‌هاست، امری ضروری است.\nپیشتر گفتیم چون مفهوم‌های سیاسی-اجتماعی ما همچنان در حال شدن هستند، ناچاریم برای نگارش تاریخ آنها تا زمان حال پیش آییم. نوشتن تاریخ دوره‌ی حاضر مشکل است، چون با آن در تماس بی‌میانجی هستیم. مشکل دیگر، بحران معناشناختی است که هم موضوع را نامشخص می‌کند و هم تشخیص موضوع را مشکل می‌سازد، زیرا خود ما نیز از بحران تأثیر می‌گیریم. پس مشکل، ناتوانی در تشخیص موضوع‌هایی نامشخص است. آگاهی بازتابی انتقادی بر این مشکل دوگانه، آگاهی‌ای که بازتابی است چون آگاهی بر آگاهی است، شاید تا حدی از مشکل بکاهد. حاصل و توصیه‌ی آگاهی بازتابی در عمل، نوشتن و خط زدن و دوباره نوشتن است.\nپروژه‌ی کلان نوشتن تاریخ مفهوم‌های بنیادین سیاسی-اجتماعی در ایران را می‌توانیم بر پروژه‌های خُرد متکی کنیم. یک پروژه‌ی ضروری خرد، نوشتن تاریخ مفهوم‌های عصر مشروطیت است. مجموعه‌ی پژوهش‌هایی که در این عرصه صورت گرفته، امکان نوشتن مفهوم‌نامه‌ی مشروطیت را فراهم آورده است. بخشی از پژوهش تاریخی-انتقادی انجام شده و تصور می‌رود توافقی عمومی در میان پژوهندگان انتقادی وجود داشته باشد که چه متن‌هایی را بایستی اساس قرار داد. پژوهش‌های تا کنون صورت گرفته را که کنار هم بگذاریم، می‌بینیم که با وجود همه‌ی اختلاف‌ها، میان آنها توافقی عمومی در این مورد برقرار است که مفهوم‌های کلیدی عصر مشروطیت چه هستند. پس می‌توان پروژه‌ی مشروطیت را آغاز کرد و بدون مشکل بزرگی به پایان رساند. مشکل عمده‌ای که در مورد مشروطیت وجود دارد، این است که ما پس از تجربه‌ی انقلاب دوم ایران مسائل و گرایش‌های انقلاب اول را بهتر فهمیدیم. از طرف دیگر توجه ویژه‌ای که در دوره‌ی اخیر به انقلاب اول شد، به خاطر فهم انقلاب دوم بود. بنابر این یک پرتوافکنی هرمنوتیکی میان این دو انقلاب برقرار است. نوعی به اصطلاح گادامر، درهم‌آمیزی افق‌ها صورت گرفته که چنان بارز است که نمی‌توانیم از انقلاب مشروطیت فاصله بگیریم و کتاب تام و تمامی درباره‌ی آن بنویسیم. در اینجا نیز توصیه‌ی آنچه بر آن آگاهی بازتابی انتقادی نام نهادیم، سفارش به نوشتن و تصحیح کردن و دوباره نوشتن است.\nعلاوه بر مفهوم‌نامه‌ی عصر مشروطیت مجموعه‌ای دیگر از واژه‌نامه‌های دوره‌ای، کمک بزرگی به پروژه‌ی کلان تاریخ مفهوم‌ها و طبعا فهم بحران معناشناختی می‌کند. دوره‌ی جمهوری اسلامی خود به واژه‌نامه‌ی قطور خاصی نیاز دارد. در این دوره مجموعه‌ی عظیمی از مفهوم‌ها، عنوان‌ها و عبارت‌های ثابت رواج یافته‌اند که بایستی ثبت و دسته‌بندی و تحلیل شوند. این دوره برای پژوهندگان زبان و جامعه حیرت‌انگیز است.\nوجود واژه‌نامه‌های اختصاصی جریان‌های سیاسی و گروه‌های اجتماعی نیز کار پروژه‌ی کلان را تسهیل می‌کنند. واژه‌نامه‌ی چپ، واژه‌نامه‌ی زنان، واژه‌نامه‌ی متون سیاسی حوزویان، واژه‌نامه‌ی اعلامیه‌های بازاریان و طبعا واژه‌نامه‌ی جریان‌های ملی از عنوان‌های مهم این دسته از واژه‌نامه‌ها هستند.\nبه نظر می‌رسد که از دهه‌ی ۱۳۲۰ تا اواخر دهه‌ی ۱۳۵۰ یک جرگه‌ی کمابیش همگن و همبسته‌ی روشنفکری در ایران وجود دارد. به فکر تهیه‌ی واژه‌نامه‌ی این جرگه نیز باید بود، جرگه‌ای که نقش مهمی در مفهوم‌سازی داشته است. مفهوم‌سازی این جریان درآمیخته با اشتغال آن به ترجمه است. کلاً نوشتن تاریخ مفهوم‌ها در ایران، پرداختن به تاریخ ترجمه نیز هست. بی هیچ غلوی می‌توانیم بگوییم که ما مفهوم‌های اصلی‌مان را مدیون ترجمه هستیم، بخشی در دوره‌ی نهضت اول ترجمه تولید شده‌اند، که در ابتدای این نوشته از آن یاد شد، بخشی در نهضت ترجمه در عصر جدید.\nنوشتن تاریخ مفهوم‌ها می‌تواند به ترجمه ادای دین کند، آن هم به این صورت که این آگاهی را رواج دهد که مفهوم‌ها تاریخ دارند و در ترجمه نیز بایستی تاریخ مفهوم‌ها را در نظر گرفت. در ترجمه‌ها تاریخیت متن‌های مفهومی از دست می‌رود. به طور کلی نمی‌توان مانع این ضایعه شد، در مواردی می‌توان تلاش و سلیقه به خرج داد و دست کم می‌توان بر ضایعه آگاهی داشت و بجا به خوانندگان تذکر لازم را داد. مترجم متن‌های مفهومی بایستی با تاریخ متنی که ترجمه می‌کند و مفهوم‌هایی که در آن به کار رفته‌اند، آشنایی داشته باشد.\nپرداختن به “تاریخ مفهوم‌ها” می‌تواند جزئی از آن پروژه‌ای تلقی شود که داریوش آشوری به آن «زبان باز» نام نهاده و هدفش این است که در جهان باز مدرن، زبان باز شود و چابکی و کارآیی پیدا کند و از کمپلکس‌های تاریخی خود − که از جمله‌ی آنهایند بایست-نبایست‌های دستوری و ساختاری − رهایی یابد. تاریخ مفهوم‌ها با جلب توجه به پویش زبان‌های دیگر و زبان خودی، کمک می‌کند که پویایی زبانی را به عنوان واقعیت برشناسیم و برای پشتیبانی از آن چاره‌جویی کنیم.\n“تاریخ مفهوم‌ها” پویایی، شکاف‌های درونی، زوال، تغییر، تولید و تکثیر مفهوم‌ها را باز می‌کند، تلاطم معناها را به نمایش می‌گذارد و به خلاص شدن از دست تاریخ کمک می‌کند. مفهوم‌ها چه بسا مسحور می‌کنند، تاریخشان را که بنویسیم، شاید سحرشان باطل شود. “تاریخ مفهوم‌ها” می‌تواند آنسان که نیچه گفته است، برای زندگی مفید باشد، زیرا به ما امکان می‌دهد سبکبار شویم و با سبکبار شدن با آسودگی و شادابی قدم برداریم. “تاریخ مفهوم‌ها” یک “دانش شاد” است.\nبرنامه را چگونه می‌شود پیش برد؟ چه در مورد پروژه‌های خرد، چه در مورد پروژه‌ی کلان، کار را می‌توان با نشریه‌ای تخصصی آغاز کرد. لازم است جمعی از کاردانان، هنجارها و تکلیف‌ها را تعیین کنند و بر پیشبرد امور نظارت علمی داشته باشند. و طبعاً لازم است ناشر یا ناشرانی صبور، مشکل‌پسند و بلندنظر برنامه را اداره کنند و به مقصود رسانند. مقالات نشریه‌ها بازبینی می‌شوند، با نظم تعیین‌شده مدون می‌شوند و به صورت کتاب در می‌آیند. برای پروژه‌ی کلان می‌توان پایانی در نظر نگرفت.\n سهیل محسن افنان، پیدایش اصطلاحات فلسفی در عربی و فارسی، ترجمه‌ی محمد فیروزکوهی، تهران: انتشارات حکمت، ۱۳۸۷، ص. ۷۶.\n در این باره، کتاب زیر، بویژه فصل سوم آن بسیار آگاهاننده است:\nBernard Lewis, The Muslim Discovery of Europe, New York / London 2001.\n به نقل از: دکتر احمد (ایرج) هاشمیان، تحولات فرهنگی ایران در دورۀ قاجاریه و مدرسۀ دارالفنون، تهران: مؤسسۀ جغرافیایی و کارتوگرافی سحاب، ۱۳۷۹، ص ۱۱۰ و بعد.\n در این مورد بنگرید، به:\n“مفهوم” و نیز “معنی” در:\nجمیل صلیبا، المعجم الفلسفی، بیروت ۱۹۷۳،\nJoachim Ritter, Karlfried Gründer und Gottfried Gabriel (Hrsg.), Historisches Wörterbuch der Philosophie, Basel 1971-2007\nEdward Craig (ed.): Routledge Encyclopedia of Philosophy, London/New York 1998.\n Reinhart Koselleck, Zeitschichten. Studien zur Historik, Frankfurt/M 2003, S. 9.\n Erfahrungsstiftend / Erfahrungsstifter. در مورد مفهوم‌های تجربه‌ساز بنگرید به:\nReinhart Koselleck, Begriffsgeschichten. Studien zur Semantik und Pragmatik der politischen und sozialen Sprache, Frankfurt/M 2006, S. 338.\n فریدریش ویلهلم نیچه، تبارشناسی اخلاق، ترجمه‌ی داریوش آشوری، تهران: آگه، ۱۳۷۷، ص. ۱۰۰.\n Werner Conze, Otto Brunner, Reinhart Koselleck (Hrsg.), Geschichtliche Grundbegriffe – Historisches Lexikon zur politisch-sozialen Sprache. (Sonderausgabe) 8 Bde. Stuttgart 2004.\n R. Reichardt, E. Schmitt (Hrsg.), Handbuch politisch-sozialer Grundbegriffe in Frankreich 1680-1820, München 1985ff.\n Cf. Jörn Leonhard, “Grundbegriffe und Sattelzeiten”, in: Rebekka Habermas (Hrsg.): Interkultureller Transfer und nationaler Eigensinn: Europäische und anglo-amerikanische Positionen der Kulturwissenschaften, Göttingen 2004, S. 84.\n به جای “تاریخ مفهوم‌ها”، “تاریخ مفهوم” هم می‌توانیم بگوییم، ولی ممکن است در این ترکیب، “مفهوم” به‌عنوان صفت درک شود. Begriffsgeschichte را به عربی “تاريخ المفاهيم” و به فرانسه Histoire des concepts گفته‌اند. به انگلیسی آن را به صورت‌های زیر برگردانده‌اند:\nHistory of concept, history of concepts, conceptual history, history of meaning.\n Fritz Mauthner, Wörterbuch der Philosophie, 3 Bde., 1. A: 1910-11, 2. A: 1922-23.\n Joachim Ritter , Karlfried Gründer und Gottfried Gabriel (Hrsg.), Historisches Wörterbuch der Philosophie, Basel bzw. Darmstadt. 1971–2007.\n Erich Rothacker (1888-1965).\n هر دو برابرگذاشته‌های داریوش آشوری (در فرهنگ علوم انسانی) برای etymology.\n «و بباید دانست که قانون صناعی در معالجت امراض آن بود که اول اجناس امراض بدانند، پس اسباب و علامات آن بشناسند، پس به معالجۀ آن مشغول شوند؛ و امراض انحرافات امزجه باشد از اعتدال، و معالجات آن رد آن با اعتدال به حیلت صناعی.» (خواجه نصیرالدین طوسی، اخلاق ناصری، تهران: خوارزمی، ۱۳۵۶، ص. ۱۶۸)\n Reinhart Koselleck, Zeitschichte, a.a.O., S. 14f.\n رساله‌ی منطقی–فلسفی،گزاره‌ی 5.6، در اینجا به نقل از ترجمه‌ی میرشمس‌الدین ادیب‌سلطانی، تهران: انتشارات امیرکبیر ۱۳۷۱، ص. ۸۹.\n درباره‌ی “چرخش زبانی” (linguistic turn) و برداشت ایده‌آلیستی از سخن ویتگنشتاین، بنگرید به:\nمحمدرضا نیکفر، “وقتی که حرف می‌زنیم”، در فصل‌نامه‌ی مهراوه (اصفهان)، شماره‌ی هشتم و نهم، بهار و تابستان ۱۳۸۷، ص. ۱۱-۳۲.\n Reinhart Koselleck, Begriffsgeschichten. Studien zur Semantik der politischen und sozialen Sprache, Frankfurt/M 2006, S. 21.\n این اثر هری فرانکفورت، فیلسوف معاصر آمریکایی نوشته‌ای خواندنی درباب انباشته بودن فرهنگ از فضولات است:\nHarry G. Frankfurt, On Bullshit, Princeton UP 2005.\n Cf. Kant, Refl. 4466.\n در مورد این رساله‌ی مهم در گفتمان “قانون” بنگرید به:\nسیدجواد طباطبایی: نظریه‌ی حکومت قانون در ایران (تأملی دربارۀ ایران، ج.۲، بخش ۲: مبانی نظریۀ مشروطه‌خواهی)، تبریز: انتشارات ستوده، ۱۳۸۶، ص. ۱۹۷ به بعد.\n هم-زمانی: synchrony، در-زمانی: diachrony (فرهنگ علوم انسانی داریوش آشوری).\n کتاب زیر هم حاوی شرحی از تاریخ “تاریخ مفهوم‌ها” در آلمان است و هم حاوی انتقادهایی به آن. کتاب به قلم کسی است که خود در متن کار بوده است:\nHans Ulrich Gumbrecht, Dimensionen und Grenzen der Begriffsgeschichte, Paderborn 2006.\n Quentin Skinner. تخصص او تاریخ اندیشه‌های سیاسی در آغاز عصر جدید است. به اندیشه‌های سیاسی معاصر نیز پرداخته است، بویژه به مسائل مربوط به نظریه‌ی دولت. مفهوم آزادی در عصر جدید یکی دیگر از مسائلی است که او در کلاس‌ها و نوشته‌های اخیرش به آن پرداخته است.\n John Greville Agard Pocock . او کارهای مؤثری درباره ایده‌های حقوقی و زبان حقوق در عصر جدید انتشار داده است. کتاب او درباره اندیشه‌ی سیاسی آغاز عصر جدید (The Machiavellian Moment) جایگاهی سرمشق‌وار یافته است. یک حوزه‌ی کاری او تاریخ انگلستان است. پوکاک به عنوان استاد خواندن متن در متن تاریخی پیدایش آن شهرت دارد.\n Robert A. Hall Jr., Leave your Language alone! New York 1950.\n Dolf Sternberger, Vorbemerkung zur Ausgabe 1967 von: Dolf Sternberger, Gerhard Storz, Wilhelm E. Süskind, Aus dem Wörterbuch des Unmenschen, München 1970, S. 9f.\n بنگرید به: داریوش آشوری، زبانِ باز. پژوهشی درباره‌ی زبان و مدرنیت، تهران: نشر مرکز ۱۳۸۷.\nPingback : تاریخ مفهوم‌ها\nسپاس از مقاله دانشنامه ای شما در این زمینه. شاید خوب باشد تمایزی میان تاریخ مفهوم ها و تارخ اندیشه ها یا ایده ها مطرح و بحث شود.\nPingback : روشنفکری دینی و آغاز و انجام آن | مدارا؛ کانون نواندیشی دینی\nPingback : روشنفکری دینی و آغاز و انجام آن\nPingback : هویت و تصاحب!محمدرضا نیکفر | سایت سیاسی،خبری خاوران


نقد و بررسی تبلت Dell Venue 8 | نقدستان\nعملکردبا گنده تر از خودش در می افتد. این جمله ای است که وبسایت HotHardware در مقاله ی انتخاب به عنوان محصول برتر، درباره ی این تبلت به کار برده است. البته به یاد داشته باشیم که قرار نیست این محصول 200 دلاری مثل یک نیروگاه قوی باشد. حتی می توان گفت، تبلت های ارزان تری هم هستند که از ونیو 8 سریع تر باشند؛ مانند ایسوس مموپد 8 با 50 دلار قیمت کمتر. با این وجود اکثر کاربران، برای اکثر کارها از استفاده ی از پردازنده ی 2.1 گیگاهرتز دو هسته ای Atom Z3480، حافظه ی 1 گیگی و ظرفیت 16 گیگابایتی این تبلت نهایت لذت را خواهند برد.قابلیت هاسلام خوشرو. بزرگترین نکته ی مثبت دل ونیو 8، صفحه نمایش لمسی فول اچ دی 1920 در 1080 پیکسلی آن است. صفحه نمایش از نوع IPS بوده که کیفیت تصویر آن فوق العاده می باشد و گرافیک تمام بازی های سه بعدی، کلیپ ها و تصاویر؛ با جزئیات عالی، دقت رنگ خیلی خوب و بدون پیکسل نمایش داده می شود. این تبلت دل در محدوده ی قیمت خود، بالاترین اندازه ی تصویر را ارائه می دهد. به استثنا تبلت Amazon Kindle Fire HDX 7 که البته دارای سیستم عامل مخصوص خود بوده و وابستگی زیادی به آمازون دارد. دیگر مشخصه ی برجسته ی دل ونیو 8 امکان اضافه کردن کارت حافظه است تا بتوانید هر اندازه که دوست دارید فیلم و موسیقی و بازی دانلود کنید.سهولت در استفادهاندروید خالص. اندروید یک سیستم عامل باز و با قابلیت شخصی سازی زیاد است. هم برای کاربران و هم برای خود سازندگان که برداشت ویژه ی خود را از سیستم عامل بهینه تصویر می بخشند. نشانه ی تغییراتی که مناسب کاربر باشد این است که کمتر در کار کاربر دخالت کند. این امر باعث شده که خیلی ها دستگاه خود را rootیا جیلبریک کنند تا از شر سیستم عامل شرکتی خود رها شوند. اما در استفاده از Dell Venue 8هیچ مشکلی از این قبیل که گفته شد مشاهده نکردیم. دل از سیستم عامل اندروید کیت کت استفاده می کنند که غالب بررسی کنندگان عقیده دارند، استفاده کننده را آزاد گذاشته و آزاری نمی رساند. نکته ی دیگری که بررسی کنندگان به آن پی بردند این بود که، این تبلت مثل هر تبلت ارزان قیمت دیگری از حافظه ی رم کمی برخوردار است؛ که در زمان استفاده ی هم زمان از چند اپلیکیشن دچار عملکرد کند خواهد شد. اما با در نظر گرفتن تمام این نکات، تجربه ی استفاده از دل ونیو 8، کاملاً رضایت بخش خواهد بود.نتیجهاگر به دنبال یک تبلت، با قیمت مناسب، مشخصات خوب و با یک صفحه نمایش 8 اینچی با کیفیت عالی هستید؛ این تبلت انتخاب خوبی برایتان خواهد بود. فقط هنگام استفاده دقت کنید که بیشتر از توان رم یک گیگابایتی این دستگاه، از آن کار نکشیدنکات مثبتصفحه نمایش لمس HDعملکرد خوبعمر باتری خوبسیستم عامل اندروید خوبنکات منفیرم محدودتعداد کمتر اپ ها نسبت به آیپد


پایانامه کارشناسی ارشد با عنوان : بررسی تحریف های شناختی و باورهای غیر منطقی در حوزه روان شناسی از منظر قرآن - شبکه نوآوری خراسان\nالیس معتقد می باشد که افراد حق دارند، متاسف، غمگین یا ناشاد شوند. به شرط آنکه این احساسات آن قدر شدید نباشند که روان رنجور شوند. گاهی اوقات، ناکامی و غصه شدید با افسردگی، یاس، شرم و تحقیر، مواجه می گردد. پس احساسات منفی گروه اول با احساسات منفی گروه دوم فرق دارند. الیس می گوید: این احساسات تابع دو مقیاس هیجانی مجزا هستند. ناکامی، تاسف و غصه، احساسات عمدتا سالمی هستند با این فرض که شما از چیزی که خیلی آن را می خواستید، محروم2-2. تحریف های شناختی در حوزه روان شناسی\nتحریف های شناختی به معنای عدم شناخت صحیح واقعیتها و قدرت کنترل فکر می باشد و اختلالاتی در طرز تفکر، استدلال و در برخورد با حالات فرد یا مسائل زندگی او ایجاد میکند.\nاز آن جایی که تحریف های شناختی در نظریه شناخت درمانی “آرون تی بک” اظهار شده می باشد، لذا پیش از ورود به مطالعه تحریف های شناختی، اشاره ای به این نظریه و عوامل دخیل بر آن می گردد.\n2-2-1. شناخت درمانی\nشناخت درمانی، سیستمی از روان درمانی بر پایه نظریه ای از اختلالات هیجانی و تعداد وسیعی از مطالعات تجربی و بالینی می باشد که تکنیک های درمانی مشخصی نیز دارد. این روش درمانی شکل سازمان یافته از روان درمانی می باشد که برای کاهش علایم و کمک به بیمار برای یادگیری شیوه های موثر مقابله با مشکلاتی که از آنها رنج می برد، طراحی شده می باشد. در شناخت درمانی، جهت گیری اصلی، حل مسئله می باشد .\n بک ، ارون تی ، ” عشق هیچگاه کافی نیست ” ، ترجمه مهدی قراچه داغی، نشر نیوند، سال: 1369 ، صفحه\n حمید پور، حسن، ” مقایسه کارایی و اثربخشی شناخت درمانی تیزدل با شناخت درمانی بک در درمان اختلال افسرده خویی ” ، پایان نامه کارشناسی ارشد روان شناسی بالینی ، خرداد: 1381، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی دانشگاه فردوسی مشهد ، صفحه 13 .


آیا بستن کوچه یا معابر با زنجیر قانونی است؟\nمرکز مشاوره حقوقی رایگان\nقبل از هر تصمیمی با وکیل خود مشورت کنید\nشنبه تا چهارشنبه: 10 الی 18 پنجشنبه:10الی14\nپاسخگوی تلفنی (رایگان)\nسوالات و مشکلات حقوقی خود را بدون هیچ هزینه ای از صدای وکیل بپرسید: (شش خط) 02166567311\nمجموعه حقوقی صدای وکیل\nمیدان انقلاب, خیابان جمالزاده جنوبی, پلاک39(ساختمان صدف)، واحد9.\nدرباره صدای وکیل\nگروهی از وکلای دادگستری هستیم... با سابقه بیش از ده سال فعالیت حقوقی آمده ایم خدمات حقوقی جدیدتری ارائه کنیم...\nسوال حقوقی دارید؟ در تالار سوالات حقوقی بپرسید!\nبرو به تالار سوالات حقوقی\nسخت است؟ راه ساده تر بگوییم؟\nپرسشهای حقوقی خود را از تلفنهای (6 خط ویژه) 02166567311 بپرسید... خودمان جواب میدهیم. (درحد پرسش و پاسخ محدود)\nاطلاعات و تجربیات حقوقی دارید؟ دیگران را راهنمایی کنید! پاسخ آنها را در تالار سوالات حقوقی بدهید.\nپرسش و پاسخ کوتاه برایتان کافی نیست؟ نیاز به مشاوره حقوقی دارید!؟\nهزینه مشاوره حقوقی ما نیم بهاست!\nاز شهرستان تماس میگیرید؟ امکان مشاوره غیرحضوری هم داریم... هزینه آن هم نیم بهاست!\nدر خواست مشاوره غیر حضوری\nنیاز به وکیل دادگستری با هزینه مناسب دارید؟\nامکان استفاده از خدمات مختلف حقوقی، توسط وکلای دادگستری در دسترس شماست!\nاستاد موسوی و وکیل مالباخته\nساعت ۷شب است و آماده رفتن به منزل شده‌ام... تلفن زنگ می‌خورد:\n- سلام قربان... صدای وکیل؟\nمی‌خواستم با جناب مهاجری صحبت کنم.\n- سلام... مهاجری هستم اما دفتر تعطیل شده...\nعزت نفس تداوم زندگی خانوادگی\nامروزه در دنیای مدرنی زندگی می‌کنیم که تکنولوژی همه چیز رو به تسخیر خودش در آورده و در فرهنگ ما نفوذ کرده اما حواسمون باید باشه که این دنیای مجهز\nغلط کردم که این توفان به صد گوهر نمی‌ارزد\nمرد داستان امروز ما:\nتقی، مردی ۳۵ساله از استان مرکزی است، با لهجه غلیظ شهرستانی صحبت می‌کند، متاهل است و فرزند ۸ ساله‌ای دارد.\nکلاهبردار شیک پوش\nجوانی خوش برخوردیست حدودا ۳۵ساله، لاغر و نسبتا قد بلند است، کت‌شلوار نسکافه‌ای رنگی پوشیده است؛ به گرمی با من دست می‌دهد و خودش را معرفی می‌کند.\nنباید بددلی کردن\nگاهی برخی مردها به بيمارى بددلی مبتلا می‌شوند. بيمارى خانمان‌سوزی که زندگى را زهر و بنیان خانواده را خاکستر می‌كند.\nصیغه، هوس، آبرو\nاز مشاوره امروز براتون بگم... با خانمی حدودا 40ساله مشاوره داشتم بنظر با اعتماد به نفس و جسور بود\nمشاهده تمام خاطرات صدای وکیل\nسامانه ثبت چک‌های سرقتی یا مفقودی\n?شهروندان می‌توانند با مراجعه به سامانه «ساد ۲۴» به نشانی ......................\nراه سند دار کردن اموال بدون سند چیست؟\nقانون ثبت در سال 1310 به تصویب رسید.\nدر بخشی از این قانون مقرر شده بود که تمام املاک در کشور باید ثبت شده و برای تمامی اموال غیرمنقول سند رسمی صادر شود. .........................\nتصادف حوادث رانندگی|وکیل دادگستری|وکیل در تهران\nدر تصادفات رانندگی در صورتی که خسارت ها به خودروها وارد شده باشد پس از حضور افسر راهنمایی رانندگی و تعیین میزان تقصیر طرفین، در صورتی که خودروها بیمه باشند پرداخت خسارت براساس تعهدات بیمه گر انجام می پذیرد. ..............\nتشریفات طلاق بر اساس قوانین جدید\nخانواده به عنوان نهادي بنيادي هميشه مورد توجه قانونگذار ايران قرار داشته ، به طوري که مطابق قانون اساسي و قوانين عادي به اين نهاد بسيار ارج گذاشته شده است. اکنون مهمترين قانوني که در مورد اين نهاد وجود دارد، قانون حمايت خانواده مصوب 1391 است که در مورد تشريفات طلاق مقرراتي را پيش بيني کرده است. در گفت وگو با کارشناسان به بررسي اين قانون پرداخته ايم که در پي مي آيد. ....................\nشرط تنصیف دارایی در سند ازدواج\nیکی از شروطی که به نفع زوجه در نظر گرفته می شود شرط تعلق گرفتن نصف دارایی مرد به زن بعد از طلاق می باشد.\nاما تحقق این شرط منوط به حصول شرایطی است:...........................\nقرارداد وکالت و حق الوکاله\nمورد تایید و توصیه شده\nدادستان محترم کانون وکلای دادگستری مرکز\nجناب وکیل دادگستری .........................\nپیرو وکالتنامه تنظیمی شماره ... سری ... مورخ ... تنظیم شده بین آقای ... به نشانی تهران ... و تلفن شماره... و آقای / خانم ... شرکت ... به نشانی ... به عنوان موکل در ساعت ...روز ... مورخ ... قرارداد حاضر در اجرای ماده ۱۹ لایحه استقلال کانون وکلا و ماده ۱۰ قانون مدنی منعقد گردید و وکیل دادگستری و موکل ، در مورد ضوابط کار و میزان حق الوکاله و ترتیب پرداخت آن به شرح زیر موافقت نمودند: ....................\nوصول مهريه از طريق اجراي ثبت\nچنانچه عقد نامه رسمي باشد، مهريه از طريق اجراي ثبت نيز قابل وصول است، بدين طريق كه زوجه به دفترخانه اي كه ازدواج در آن واقع و به ثبت رسيده است رجوع و تقاضاي وصول مهريه خود را مي كند از طرف دفترخانه مراتب به زوج ابلاغ و چنانچه زوج حاضر به پرداخت مهريه نباشد زوجه تقاضاي اجراي مفاد سند ازدواج خود را در خصوص مهريه مي كند. چنانچه از طرف زوجه، مالي از زوج معرفي شود\nشروط ضمن عقد چیست و چرا مهم است؟\nازدواج تنها یك پیوند عاطفی و اخلاقی میان دو انسان نیست. زن و شوهر پس از ثبت رسمی ازدواج، وارد توافقی دو جانبه می‌شوند كه معمولا نظام قانونی هر كشور برای آن چارچوب مشخصی تعریف كرده‌است. این چارچوب حقوقی در كشورهای مختلف متفاوت است اما در همه كشورها برآمده از سنت، عرف، تجربه بشری، مذهب و اصول پایه‌ای علم حقوق یا معاهدات بین‌المللی است ...............\nدرخواست مطالعه پرونده\nتقاضای مطالعه و بررسی پرونده جهت ارائه راهکار یا تنظیم لایحه


فروش انواع زرشک در ترکیه - خشکبار آرتین\nعمده زرشک صادراتی ایران در تبریز و تهران به فروش می رسد و هدف آن نیز صادرات در حجم بالا به کشور ترکیه می باشد.\nالبته این مطلب به این معنا نیست که زرشک ایران در ترکیه مصرف بالایی دارد، بلکه بیشتر این محصول از مسیر ترکیه به کشور های اروپایی به خصوص اروپای شمالی، آلمان و ایتالیا ارسال می گردد و همچنین حجم قابل توجهی هم به آمریکا فرستاده می شود.\nدر واقع ترکیه بازار اصلی صادرات این محصول شناخته می شود و می توان حجم های بالایی را به صورت ثابت سالانه به این کشور ارسال نمود.\nدر بین انواع زرشک تولیدی ایران توصیه اصلی به صادرات نوع پفکی می باشد که هم فروش بهتری در ترکیه دارد و هم تامین آن در تمام طول سال با کیفیت یکسان آسان تر می باشد.\nگروه تولیدی و بازرگانی زرشک آرتین علاوه بر اینکه انواع زرشک معمولی ایران را در حجم عمده به فروش می رساند برای مقاصد صادراتی زرشک ارگانیک را نیز تولید می نماید و صادرکننده زرشک ارگانیک در حجم عمده می باشد.\nقیمت مغز پسته سبز دو پوست کرمان\nصادرات پسته ایران به آذربایجان


با خوراکی های چربی سوز آشنا شوید - مجله سلامتی عطارباشی\nصفحه اصلی تغذیه و تناسب اندام با خوراکی های چربی سوز آشنا شوید\nچربی‌سوزی و کاهش وزن آنقدرها هم که فکر می‌کنید کار دشواری نیست؛ کافیست برخی از خوراکی های چربی سوز را در رژیم‌غذایی خود جای داده و از طریق آنها سوخت‌وساز بدن‌تان را افزایش دهید. همانطور که می‌دانید افزایش سوخت‌وساز یا همان متابولیسم بدن، باعث می‌شود تا زودتر وزن کم کنید. در ادامه با عطارباشی همراه باشید تا با خوراکی های چربی سوز آشنا شوید.\nسفیده تخم مرغ از خوراکی های چربی سوز بوده و غنی از آمینو اسیدهایی است که برای سوخت و ساز سلولی مثل کوره عمل می کند. پروتئین و ویتامین D از دیگر مواد مفید در سفیده تخم مرغ است. هر روز یا یک روز درمیان سعی کنید دو سفید تخم مرغ به صورت پخته یا ریختن در آب جوش مصرف کنید. زرده ها را می توانید برای بچه ها نگه دارید یا به عنوان ماسک مو استفاده کنید.\nگوشت دارای آهن است که کمبود آن در بدن باعث کاهش سوخت و ساز سلولی می شود. اگر بتوانید هر روز حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ گرم از نوع سفید مثل ماهی یا مرغ یا گوشت سینه بوقلمون را در برنامه غذایی تان بگذارید عالی است. اگر گیاه خوار هستید می توانید از غلات غنی شده به جای گوشت استفاده کنید.\nکاهش آب در بدن باعث کاهش متابولیسم و کندی چربی سوزی می شود. پیش از این در نت نوشت به دلایل مختلف از نوشیدن آب صحبت کرده ایم. دوباره تاکید می کنیم نوشیدن حداقل ۸ تا ۱۰ لیوان آب سرد در طی روز باعث می شود بدن کالری بیشتری بسوزاند. وقتی آب سرد می نوشیم بدن باید دمای آب را به درجه حرارت بدن برساند که برای این کار ناچار است چند کالری بیشتر مصرف کند.\nاگر مشکل حاد معده و دستگاه گوارش ندارید می توانید هر بار که غذا می خورید یک قاشق چای خوری فلفل قرمز را به غذای تان اضافه کنید. به این ترتیب در روز یک قاشق غذاخوری فلفل برای چربی سوزی استفاده کرده اید. کپسایسین (Capsaicin) موجود در فلفل قرمز درست مثل این است که در بدن تان برای سوزاندن چربی ها درجه حرارت را زیاد کرده باشید. اگر مشکل معده دارید میزان بسیار کمی به غذای تان موقع پخت اضافه کنید. یادمان باشد فلفل قرمز به دلیل داشتن ویتامین C سپر محافظ سیستم ایمنی بدن هم است.\nتحقیقات متعدد نشان داده قهوه های کافئین دار ۱۶ درصد سوخت و ساز سلولی را نسبت به قهوه های بدون کافئین افزایش می دهد. حداقل یک فنجان و حداکثر دو فنجان در روز کافی است.\nچای سبز به دلیل داشتن EGCG اختصاری (Epigallocatechin Gallate) روش گیاهی خوبی برای چربی سوزی است. اگر طعمش را خیلی دوست ندارید با یک برگ نعنا آن را دم کنید خوشمزه تر می شود.\nغذاهای حاوی کلسیم مثل شیر باعث افزایش متابولیسم و سوخت و ساز بیشتر سلول ها و در نتیجه چربی سوزی بیشتر می شود.\nهیچ وقت خود را محدود به استفاده از یک نان خاص نکنید. بهترین روش استفاده از برنج قهوه ای، نان جو یا استفاده از نان هایی است که از چند غله درست شده اند و امروزه در بیشتر فروشگاه ها به نام نان چند غله ای به راحتی پیدایشان می کنید.\nحدود ۲۰ درصد زنان کمبود آهن دارند. شاید باورش مشکل باشد ولی کمبود آهن در بدن باعث می شود تا انداز دور کمر افزایش یابد. بهترین کار این است که هر روز یک فنجان عدس پخته شده میل کنید. به این ترتیب ۳۵ درصد از نیاز روزانه تان به آهن را تامین کرده اید. می توانید آن را به صورت عدسی یا مخلوط با سالاد میل کنید.\nاگر در رژیم غذایی تان این موارد را رعایت کنید، با افزایش متابولیسم بدن بعد از ۱۰ روز شاهد تغییرات زیادی در وزن تان خواهید بود.\nTAGچربی سوز چربی سوز ها چربی سوزی خوراکی های چربی سوز غلات عدس قهوه\nمطلب قبلیبا موادغذایی حاوی کلاژن آشنا شوید مطلب بعدیتشخیص بیماری ها از طریق رنگ چشم\nتیروئید موجب افزایش فشار خون می شود ۱۱/۱۵/۱۳۹۵\nدستور تهیه کیک گاتوشا شکلاتی ۰۷/۰۲/۱۳۹۶\nطرز تهیه سالاد نودل و پاسترامی سولیکو ۰۱/۲۴/۱۳۹۷\n۴٫۵ کیلوگرم کاهش وزن در ماه با استفاده از تردمیل ۰۴/۰۶/۱۳۹۷\nپیشگیری از ایجاد خطوط و ترک های پوستی ۱۰/۲۴/۱۳۹۶


۴۷ فیلمی که دیدن آن به مبارزه کردن با افسردگی کمک می‌کند ـ قسمت اول + جزئیات\nصفحه اصلی اخبار ۴۷ فیلمی که دیدن آن به مبارزه کردن با افسردگی کمک می‌کند ـ قسمت اول + جزئیات\nدر: آوریل 06, 2019 در: اخبار\nدر پرسشی از مخاطبین سایت بازفید Buzzfeed، در مورد فیلم‌هایی که در دوران افسردگی به آن‌ها کمک کرده است، جواب‌های جالبی دریافت کردیم. در زیر بخشی از این جواب‌ها را می‌بینید.\n۱- زندگی پی Life of Pi “پس از تماشای این فیلم متوجه شدم که زندگی یک ماجراجویی بزرگ است و فقط همان‌چیزی نیست که به نظر می‌رسد. اگر به آن‌چه هستیم و باور داریم پایبند بمانیم، دوباره راه خانه را پیدا خواهیم کرد. شیطانین درونمان را می‌توانیم کنترل کنیم و وقتی واقعا آماده دیدن و تجربه کردن دنیا باشیم، از آن‌ها رهایی پیدا می‌کنیم.” ۲- املی Amelie “تماشای فیلم «املی» به من این قدرت را می‌دهد که از پس هر‌چیزی بربیایم. اگر ناراحتید، شما را سرحال می‌آورد، اگر حس می‌کنید مانند دیگران نیستید، به شما نشان می‌دهد که این موضوع اصلا اتفاق بدی نیست. اگر به تازگی از یک رابطه بیرون آمده‌اید، تماشای شخصیت عجیب داستان که حرکات بقیه را ضبط می‌کند باعث می‌شود خوشحال باشید که دوست سابق شما شبیه او نبوده است. «املی» درمان هر دردی است.”\n۳- دفترچه امیدبخش Silver Linings Playbook “تماشای این دو شخصیت که خودشان را برای آن‌چه هستند قبول کرده‌اند و توانسته‌اند از پس مشکلاتشان بربیایند، به من این حس را می‌دهد که من هم می‌توانم. دیدن صحنه‌های بامزه رقصیدن آن‌ها باعث شد دلم بخواهد از تخت بیرون بیام و فعالیت کنم.”\n۴- گمشده در ترجمه Lost in Translation “می‌توان گفت «گمشده در ترجمه» فیلمی برای افراد درون‌گراست و موسیقی آن به نظر من بسیار آرامش‌بخش است و در بسیاری از قسمت‌های فیلم، به جای این‌که حواس مخاطب را پرت کند، حس شخصیت‌ها را به خوبی منتقل می‌کند. این فیلم، داستان شادی ندارد، اما من خیلی به آن علاقه دارم.”\n۵- لیلو و استیچ Lilo and Stitch “هیچ موضوع ناراحت‌کننده‌ای در این فیلم وجود ندارد و تماما در مورد عشق است.”\n۶- بخش‌گویی، نیویورک Synecdoche, New York “این فیلم به دلیل نمایش صادقانه افسردگی و بحران‌های هویت، بسیار به دل من نشست و با آن بسیار ارتباط برقرار کردم. حس کردم که من تنها کسی نیستم که این احساسات به سراغش می‌آید. رهایی از حس پوچی که افسردگی به آدم می‌دهد، دشوارترین قسمت آن است. دنیای من را خاکستری و بی‌روح می‌کند، انگار هیچ چیزی واقعی نیست. به همین دلیل تماشای فیلمی که دقیقا همین حس را به نمایش گذاشته است، به من احساس خوبی داد. از نظر من این فیلم، فوق‌العاده است.”\n۷- غرور و تعصب (۲۰۰۵) Pride & Prejudice “روحیه الیزابت بنت و استقلالش بسیار الهام‌بخش و موسیقی و فیلم‌برداری فیلم نیز آرامش‌بخش است.”\n۸- قانونا بلوند Legally Blonde “تماشای «قانونا بلوند» در دوره‌های سختی در دوران دبیرستان و دانشگاه بسیار به من کمک کرد. ال Elle در فیلم دوران سختی در هاروارد داشت، اما در آخر پیشنهاد کاری بهتری از همه دریافت گرفت. تماشای این داستان به من این امید را داد که می‌توانم از پس تنهاییم بربیایم. به‌علاوه ال نشان داد که به ظاهر خود اهمیت دادن دلیل بر هوش پایین و یا نداشتن اخلاق کاری نیست. این موضوع به من کمک کرد که در محیط‌هایی که باهوش بودن تعریف خاصی دارد، راحت‌تر بتوانم خودم باشم.”\n۹- مجموعه فیلم‌های هری پاتر “در اوج افسردگی، خسته‌تر از آن بودم که بتوانم دوباره کتاب‌های «هری پاتر» را بخوانم، بنابراین فیلم‌هایش را دیدم و به دنیایی فرار کردم که در آن دیگر لازم نبود نگران مشکلات خودم باشم.”\n۱۰- کابوس قبل از کریسمس The Nightmare Before Christmas “می‌دانم خیلی عجیب است، اما من با جک بسیار هم‌ذات پنداری می‌کنم، جک شخصیتی است که همه خیال می‌کنند همه جوانب زندگیش عالی است، اما در حقیقت بسیار تنهاست و چیز بیشتری از زندگی می‌خواهد.”\n۱۱- ویلی وانکا و کارخانه شکلات‌سازی Willy Wonka and the Chocolate Factory “فیلمی که بارها در دوران افسردگیم تماشا کردم، نسخه اصلی «ویلی وانکا و کارخانه شکلات‌سازی» بود. از نظر من تماشای بازی جین وایلدر Gene Wilder در این فیلم بسیار آرامش‌بخش است.”\n۱۲- Cool Runnings “این فیلم مکان امن من است. وقتی آن را تماشا می‌کنم انگار دوباره ۷ سالم است و هیچ مشکلی در دنیا وجود ندارد.”\n۱۳- ۱۲۷ ساعت ۱۲۷Hours “اولین‌بار پنج سال پیش این فیلم را دیدم. پس از آن زندگی من تغییر کرد. قبل از آن افسردگی شدیدی داشتم و به خودم آسیب می‌رساندم. ۱۲۷ ساعت به من نشان داد که زندگی چقدر ارزشمند است و عزیزانت چقدر مهم هستند و نباید هیچ‌وقت تسلیم شد.” ۱۴- درباره زمان About Time “قبل از تماشای این فیلم فکر می‌کردم این هم یک فیلم عاشقانه دیگر است. اما این‌طور نیست، این فیلم به من یاد داد که قدر چیزهای کوچک زندگی را بدانم و روزهای بد می‌گذرند. هر زمان که احساس ناراحتی یا تنهایی می‌کنم، این فیلم را تماشا می‌کنم.”\n۱۵- سه‌گانه جنگ ستارگان Star Wars “وقتی می‌دانم که می‌توانم شخصیت Rebel Alliance را تماشا کنم که قدرت امپایر Empire را در دست می‌گیرد، در نظرم دنیا جای بهتری می‌شود.” این مطلب از نوشته جیمی جونز Jamie Jones در سایت بازفید BuzzFeed گرفته شده است.\nبرچسب‌ها: 127 ساعتAbout TimeAmelieLegally BlondeLife of PiLost in TranslationPride & PrejudiceSilver Linings PlaybookWilly Wonka and the Chocolate Factoryجنگ ستارگانزندگی پیغرور و تعصبقانونا بلوندگمشده در ترجمههری پاترویلی وانکا و کارخانه شکلات‌سازی\n۴۷ فیلمی که دیدن آن به مبارزه کردن با افسردگی کمک می‌کند ـ قسمت اول\n۴۷ فیلمی که دیدن آن به مبارزه کردن با افسردگی کمک می‌کند ـ قسمت دوم + جزئیات\n۴۷ فیلمی که دیدن آن به مبارزه کردن با افسردگی کمک می‌کند ـ قسمت سوم + جزئیات\nمجله خبری: ادریس البا بعید می‌داند که روزی نقش جیمز باند را بازی کند + جزئیات\nمجله خبری : فصل پنجم سریال Black Mirror همچنان منتشر خواهد شد\nمجله خبری: احتمال بازنگشتن مرگ‌های فیلم Avengers: Infinity War در قسمت بعدی + جزئیات\nفیلم Star Wars: Knights of the Old Republic در دست ساخت است +جزئیات\nمجله خبری : حضور بازیگران فیلم Captain America: Civil War در فصل جدید Black Mirror\nمجله خبری: ۲۰ فیلم برتر قرن ۲۱ با پایانی غیرقابل‌پیش‌بینی ـ قسمت دوم + جزئیات\nنقد و بررسی A Hidden Life؛ بازگشت شگفت‌انگیز ترنس مالیک به ایمان شما نسبت به خلوص سینمای او جانی تازه می‌بخشد + جزئیات\nمجله خبری: ۲۰ تا از بهترين فیلم‌های كريسمسى ـ قسمت اول + جزئیات\nمجله خبری: ۲۰ تا از بهترين فیلم‌های كريسمسى ـ قسمت دوم + جزئیات\nرابرت پتینسون و نیکلاس هولت گزینه‌های اصلی بازی در نقش بتمن جدید هستند +جزئیات\nنمایش جنبه احساسی حیوانات خانگی، در قسمت دوم انیمیشن The Secret Life of Pets + جزئیات\nمجله خبری: اولین عکس منتشرشده از First Man رایان گاسلینگ را در فضا نشان می‌دهد + جزئیات\nمجله خبری: باکس آفیس آخر هفته: Avengers: Infinity War با ۶۲ میلیون دلارفروش، Life of the Party و Breaking In را از هم می‌درد + جزئیات\nمجله خبری: یادداشتی درباره بنینی Roberto Benigni به بهانه ۲۰ سالگی فیلم زندگی زیباست + جزئیات\nمجله خبری: Light of My Life اولین ساختهٔ کیسی افلک راهی برلین می‌شود + جزئیات\nمجله خبری: مت اسمیت به فیلم Morbius پیوست + جزئیات\nمجله خبری : اولین تصاویر از فیلم Bad Boys for Life منتشر شد\nدانلود سنتر: دانلود فیلم Term Life 2016 بیمه عمر با دوبله فارسی + لینک\nدانلود سنتر: دانلود انیمیشن زندگی کدویی من My Life as a Zucchini 2016 دوبله فارسی + لینک\nدانلود سنتر: دانلود فیلم Life on the Line 2015 زندگی در خطر با دوبله فارسی + لینک\nدانلود سنتر: دانلود فیلم Life of Pi 2012 زندگی پای با دوبله فارسی + لینک\nدانلود سنتر: دانلود انیمیشن زندگی یک حشره A Bug’s Life با دوبله فارسی + لینک\nدانلود سنتر: دانلود فیلم Life of A king 2013 زندگی پادشاه با دوبله فارسی + لینک\nدانلود سنتر: دانلود فیلم The 9th Life of Louis Drax 2016 نهمین زندگی لویی درکس با زیرنویس فارسی + لینک\nمجله نقد: Sorry We Missed You، داستان تاثیرگذار دیگری از فیلم‌ساز موفق جشنواره کن، کن لوچ + عکس\nرابرت پتینسون: فیلم‌نامه جدید نولان باورنکردنی است +جزئیات\nمجله خبری : اکران فیلم X-Men: Dark Phoenix بار دیگر عقب افتاد\nفیلم Mad Max: Fury Road به عنوان بهترین فیلم دهه اخیر انتخاب شد؛ جدایی نادر از سیمین در جایگاه نهم +جزئیات\nمجله خبری : بازیگر سریال اسپین آف Katy Keene معرفی شد\nمجله خبری : واکنش منتقدان به فیلم Free Solo\nتریلر رسمی انیمیشن The Secret Life of Pets 2 منتشر شد +جزئیات\nمجله خبری : حضور قطعی ویل اسمیت و مارتین لارنس در فیلم Bad Boys 3\nمجله خبری: هریسون فورد و پتن اسوالت به جمع صداپیشگان انیمیشن The Secret Life of Pets 2 پیوستند + جزئیات\nمجله خبری : اولین تریلر انیمیشن The Secret Life of Pets 2 به زودی منتشر می شود\nمجله تئاتر: برنامه اجراهای جدید مجموعه تئاتر شهر اعلام شد/ «بی‌صدایی» در سایه + جزئیات\n۱۰ فیلم برتر سینمای ژاپن در قرن بیست‌ویک ـ قسمت اول + جزئیات\nدانلود فیلم The Prodigy 2019 اعجوبه با دوبله فارسی + لینک\nمحسن چاوشی؛ خواننده‌ای مؤلف یا سفارشی‌ساز؟ + عکس


::. انجمن تولید کنندگان و صادر کنندگان محصولات معدنی ایران.::: خدمات\nشرح خدمات اتحاديه\n1- خدمات بخش بازرگاني :\n1-1- معرفي محصولات و خدمات توليدي اعضا به متقاضيان داخلي و خارجي كه از طريق سازمان توسعه تجارت ايران، اتاقهاي بازرگاني سراسر كشور، رايزنان بازرگاني سفارتخانه هاي جمهوري اسلامي ايران، هيئتهاي تجاري مدعو به كشور يا اعزامي به خارج از كشور و .... معرفي يا شناسايي مي‌شوند .\n1-2- درج اطلاعات شركتهاي عضو اتحاديه ، نحوه ارتباط، زمينه فعاليت در سايت اينترنتي اتحاديه (WWW.IREMPA.IR) و وب سایت مرجع معدن، صنایع معدنی و مصالح ساختمانی که توسط اتاق ایران، سازمان توسعه تجارت ايران و برخي سايتهاي فعال و معتبر ديگر پشتيباني ميشود.\n1-3- امكان انتشار نظريات، ديدگاهها، بيان مشكلات موجود و ارايه راهكارهاي پيشنهادی، درج رايگان مقالات و برخورداري از سقف 25 درصد تخفيف در انتشار آگهي رنگي و رپرتاژ آگهي در برخی نشریات و جراید فعال در حوزه های مرتبط.\n1-4- درج اطلاعات شركتهاي عضو در بانكهاي اطلاعاتي چند زبانه جهت ارائه به مراكز و مراجع ذيصلاحي كه در امر بازاريابي و صادرات محصولات صنایع معدنی یا مصالح ساختمانی فعال هستند .\n1-5- ايجاد ارتباط مستمر با اتاقهاي بازرگاني مشترك و بهره گيري از ارتباطات وسيع اين مجموعه ها با هدف توسعه بازارهاي صادراتي در حوزه فعاليت اعضاي اتحاديه .\n1-6- انجام هماهنگي هاي لازم جهت حضور اعضاي متقاضي در هيئتهاي تجاري- بازرگاني اعزامي به خارج از كشور كه عمدتاً مشمول يارانه هاي حمايتي مصوب ميباشند .\n1-7- امكان حضور و مشاركت در برنامه هاي جامع نمايشگاهي اتحاديه كه هزينه هاي حضور در هر رويداد را تا سقف 80 درصد كاهش ميدهد.\n1-8- دعوت از اعضاي اتحاديه براي حضور در جلسات، همايشها و نشستهاي تخصصي اتاق بازرگاني و صنايع و معادن ايران و ديگر مراكز معتبر و فعال در زمينه توليد و صادرات.\n1-9- ارائه ليست نمايندگي و شركتهاي فعال در بازار كشورهاي مختلف به اعضاء .\n1-10- ايجاد پل ارتباطاتي شركتهاي عضو اتحاديه و شركتهاي فعال در زمينه هاي حمل و نقل، بازاريابي و...\n2- خدمات بخش فني و كارشناسي :\n2-1- ارائه خدمات و مشاوره رایگان در زمينه هاي مربوط به امور معادن، صنايع معدني، مالياتي، بازرگاني،حقوقي و ....\n2-2- ارائه خدمات تخصصي مشاوره زمين شناسي اقتصادي و اكتشاف معادن .\n2-3- مشاوره جهت حل و فصل مشكلات توليدكنندگان و صادركنندگان با وزارتخانه، ادارات، نهادها و سازمانهاي دولتي يا وابسته به دولت.\n2-4- ارسال كليه مصوبات، تغييرات قوانين، آيين نامه ها يا ضوابط تسهيلات اعطايي مرتبط با حوزه فعاليت اعضاء.\n3- خدمات مرتبط با بخشهاي دولتي و عمومي :\n3-1- صدور معرفي نامه براي اعضاي حائز شرايط و معرفي بعنوان صادركنندگان خوشنام جهت حذف مرحله رؤيت كالا در گمركات كشور.\n3-2- صدورگواهينامه معتبر خروج كالا و صادرات محصولات معدني و صنايع وابسته معدني براي ارائه به طرفهاي خارجي.\n3-3- مشاركت در تبيين جداول ملاك تعيين و انتخاب صادركننده نمونه و نظارت بر حسن انجام روند انتخاب صادركننده نمونه .\n3-4- پيگيري تغييرات نرخهاي پايه كالاهاي صادراتي و جلوگيري از افت ارزش محصولات صادراتي با به روز نگه داشتن نرخهاي پايه و نهايتاً تعيين و پرداخت عادلانه جوايز صادراتي .\n3-5- پيگيري پرونده هاي اعضاي اتحاديه براي تحقق معافيت مالياتي درآمدهاي ناشي از صادرات .\n3-6- نظارت بر حسن اجراي قوانين و پيگيري مذاكرات با مقامات مسئول با هدف كاهش مخاطرات سازمانهاي منابع طبيعي – حفاظت محيط زيست – ميراث فرهنگي و .....\n4- اطلاع رساني :\n4-1- ارسال اطلاعات مرتبط از طريق پست الکترونیک و فكس به صورت هفتگي.\n4-2- ارسال اطلاعات دوره ها و سمينارهاي علمي- آموزشي مورد نياز اعضا.\n4-3- به روز نگه داشتن اطلاعات عمومي اعضا با تجميع و تحليل مطالب اثرگذار مندرج در رسانه هاي عمومي و جرايد مرتبط با حوزه فعاليت اتحاديه .\n5- خدمات رفاهي :\n5-1- ارائه سرويسهاي خاص توسط شركتهای ارائه دهنده خدمات بيمه ای به افراد شاغل در شركتهاي تحت پوشش اتحاديه با تخفيفات قابل توجه.\n5 -2- صدور معرفي نامه جهت اعضاي اتحاديه براي استفاده از خدمات برخي مراكز درماني - رفاهي- فرهنگي و ... .\n6- مالي و پشتيباني :\n6-1- معرفي پروژه هاي توجيه پذير اقتصادی ارائه شده از طرف اعضاي اتحاديه به شركتها و موسسات مالي – اعتباري و سرمايه‌گذاران داخلي و خارجي.\n6-2- تأمين قطعات، لوازم يدكي، ماشين آلات و ديگر نيازمنديهاي شركتهاي عضو اتحاديه از منابع مورد وثوق، با استفاده از نرخهاي رقابتي و ارائه شده جهت اعضاي اتحاديه .\n6-3- دعوت به شركت اعضاي علاقمند در جلسات و كميسيونهاي تخصصي مرتبط به حوزه فعاليت اتحاديه.