Cwestiynau Cyffredin — Stroliwch a Roliwch Sustrans 2022\nY cwbl y mae angen ichi ei wneud yw cwblhau manylion eich ysgol ar dudalen gofrestru Stroliwch a Roliwch Sustrans\nMae gan ysgolion yn yr Alban rif SEED saith digid. Gallwch chwilio amdano yma, neu holwch swyddfa eich ysgol.\nOs nad oes gennych rif DfE/SEED/Inst Ref oherwydd mai meithrinfa, ysgol newydd neu academi ydych chi, anfonwch ebost atom i bigwalkandwheel@sustrans.org.uk\nAr y dudalen mewngofnodi mae yna opsiwn i ailosod eich cyfrinair. Y cwbl mae angen ichi ei wneud yw clicio ar ‘Rwyf wedi anghofio fy nghyfrinair’.\nWeithiau mae problemau gyda’r cysylltiad â’r rhyngrwyd felly mae’n werth rhoi ambell gynnig arni. Os byddwch yn parhau i gael trafferth, ebostiwch bigwalkandwheel@sustrans.org.uk am gymorth.\nA gaiff athrawon unigol fewngofnodi ar yr un pryd?\nCânt, fe gaiff athrawon unigol fewngofnodi ar yr un pryd gan ddefnyddio’r un manylion mewngofnodi. Dim ond un set o fanylion mewngofnodi sydd ar gyfer pob ysgol, felly bydd angen rhannu’r manylion hyn gydag unrhyw un sydd am gael mynediad i gyfrif Stroliwch a Roliwch eich ysgol.\nSut allaf i osod manylion dosbarthiadau unigol os byddaf yn cofrestru fel ysgol?\nI osod dosbarthiadau unigol ar eich cyfrif, yn gyntaf, mewngofnodwch i’ch cyfrif. Ar dudalen hafan eich ysgol, dewiswch y botwm ‘rheoli dosbarthiadau eich ysgol’ ar y panel ar yr ochr dde. Teipiwch enw’r dosbarth a dewiswch ‘ychwanegu’r dosbarth hwn’. Ailadroddwch y camau hyn ar gyfer pob dosbarth y dymunwch eu hychwanegu. Yn hytrach nag ychwanegu dosbarthiadau, gallwch ychwanegu grwpiau blwyddyn neu’r ‘ysgol gyfan’.\nPwy sy’n cael cymryd rhan yn Stroliwch a Roliwch Sustrans?\nCaiff disgyblion yn HOLL ysgolion y Deyrnas Unedig gymryd rhan yn Stroliwch a Roliwch Sustrans (a bwrw fod ganddynt rif cyfeirnod DfE, SEED neu Inst. – beth yw’r rhain?)\nBeth sy’n cyfrif yn her Stroliwch a Roliwch Sustrans?\nMae siwrneiau cerdded, siwrneiau mewn cadeiriau olwynion, siwrneiau sgwter a siwrneiau beicio i’r ysgol oll yn cyfrif fel siwrneiau egnïol i’r ysgol yn Stroliwch a Roliwch Sustrans. Caiff ysgol/grŵp blwyddyn/dosbarth gofnodi un siwrne egnïol fesul disgybl fesul diwrnod o’r her. Dylai hyn fod ar gyfer y siwrne i’r ysgol bob dydd.\nI’r rhai hynny sy’n parcio a rhodio/olwyno, gellir cofnodi eu siwrne i’r ysgol fel siwrne egnïol i’r ysgol yn yr her os cafodd 10 munud olaf y siwrne ei gwneud ar droed, mewn cadair olwyn, ar sgwter neu ar feic.\nEin nod yw cynnwys cymaint o blant â phosibl. Rydym yn darparu ffyrdd amgen i blant gymryd rhan yn y gystadleuaeth os yw’r rhwystrau penodol i gyfranogi yn eu hatal rhag gwneud siwrne egnïol i’r ysgol:\ndisgyblion gydag Anghenion Dysgu Ychwanegol (ADY) a/neu anableddau\ndisgyblion sy’n defnyddio cludiant a ddarperir gan yr awdurdod lleol\ndisgyblion sy’n dysgu o bell\nGweler y canllaw ffyrdd o gymryd rhan yn yr her am fwy o wybodaeth am y ffyrdd y gall y plant hyn gymryd rhan. Mae’r dudalen cofnodi siwrneiau yn egluro sut mae angen cofnodi pob math o weithgaredd yn ystod yr her. Mae’r dudalen Cynnwys Pawb ar wefan Stroliwch a Roliwch Sustrans yn rhoi syniadau ar gyfer gweithgareddau corfforol a all gyfrif tuag at yr her ar gyfer plant sy’n wynebu’r rhwystrau uchod i gyfranogi.\nCysylltwch â bigwalkandwheel@sustrans.org.uk i drafod cynhwysiant disgyblion sy’n wynebu rhwystrau i gyfranogi heblaw’r rhai a restrir yn y pdf uchod.\nBeth ddylwn ei gofnodi fel siwrne egnïol i’r ysgol/siwrne egnïol (arall)/gweithgaredd corfforol yn yr her?\nCystadleuaeth teithio llesol rhwng ysgolion yw Stroliwch a Roliwch Sustrans.\nBydd y rhan fwyaf o blant yn cymryd rhan drwy wneud siwrne egnïol i’r ysgol (cerdded, defnyddio cadair olwyn, sgwtera neu feicio) a gaiff ei chofnodi fel siwrne egnïol i’r ysgol.\nGall plant sy’n wynebu rhwystrau penodol i gyfranogi gymryd rhan drwy wneud siwrneiau egnïol eraill neu gwblhau gweithgareddau corfforol eraill.\nBydd y siwrneiau egnïol i’r ysgol yn cael eu cofnodi yn ôl y dull trafnidiaeth a ddefnyddiwyd e.e. siwrne egnïol i’r ysgol (cerdded/cadair olwyn), siwrne egnïol i’r ysgol (sgwtera), siwrne egnïol i’r ysgol (beicio).\nGellir cofnodi siwrneiau egnïol eraill (o’r ysgol neu o gartref) ar gyfer plant sy’n wynebu rhwystrau penodol i gyfranogi fel siwrneiau egnïol (arall). Ni fyddwn yn casglu gwybodaeth am y dull teithio ar gyfer y siwrneiau hyn.\nGellir cofnodi’r gweithgareddau corfforol, ar gyfer plant sy’n wynebu rhwystrau penodol i gyfranogi, fel gweithgareddau corfforol.\nGweler y pdf ffyrdd o gymryd rhan yn yr her am fwy o wybodaeth.\nDim ond un siwrne egnïol neu weithgaredd corfforol gallwch ei gofnodi ar gyfer bob plentyn bob dydd.\nNi chewch gofnodi siwrneiau egnïol (arall) na gweithgareddau corfforol ar gyfer plant oni bai fod ganddynt rwystrau penodol i gyfranogi fel nodir yn y pdf ffyrdd o gymryd rhan yn yr her.\nBeth ellir ei gofnodi fel siwrne egnïol i’r ysgol yn yr her?\nSiwrneiau i’r ysgol ar droed, gan ddefnyddio cadair olwyn, ar sgwter neu ar feic.\nSiwrneiau parcio a rhodio/olwyno – cyn belled â bod y 10 munud olaf o’r siwrne yn un egnïol (ar droed, gan ddefnyddio cadair olwyn, ar sgwter neu ar feic)\nBeth ellir ei gofnodi fel siwrne egnïol i’r ysgol (arall) yn yr her?\nMae’r opsiwn hwn ar gyfer plant sy'n wynebu rhwystrau penodol i gyfranogi yn unig.\nAr gyfer plant sy’n defnyddio cludiant a ddarperir gan yr awdurdod lleol a phlant sy’n dysgu o bell, gallwch gofnodi siwrne egnïol o gartref gydag aelod o’r teulu.\nAr gyfer disgyblion preswyl, cewch gofnodi siwrne egnïol o’r ysgol.\nBeth ellir ei gofnodi fel gweithgaredd corfforol yn yr her?\nAr gyfer plant sy’n defnyddio cludiant a ddarperir gan yr awdurdod lleol, cewch gofnodi 30 munud o weithgaredd corfforol yn yr ysgol.\nAr gyfer plant sydd ag Anghenion Dysgu Ychwanegol (ADY) a/neu anableddau, cewch gofnodi gweithgaredd corfforol a gaiff ei wneud yn yr ysgol (mae hyd y gweithgaredd corfforol ar ddisgresiwn yr athro).\nAr gyfer plant sy’n dysgu o bell oherwydd y coronafeirws, cewch gofnodi 30 munud o weithgaredd corfforol yn y cartref.\nPa bryd gaf i gofnodi gweithgaredd corfforol yn yr her?\nSy’n cwblhau gweithgaredd fel amlinellir yn y pdf ffyrdd o gymryd rhan yn yr her.\nDeallwn fod rhai ysgolion yn dewis cynnal y gweithgaredd corfforol fel gweithgaredd dosbarth cyfan er mwyn osgoi tynnu sylw unigol at blant sy’n wynebu rhwystrau i gyfranogi ac am resymau ymarferol.\nGofynnwn ichi gofnodi/logio dim ond gweithgaredd corfforol y plant sy'n wynebu rhwystrau penodol i gyfranogi ar eich taflen gofnodi/ar wefan cofnodi siwrneiau’r her. Ar gyfer y plant eraill, cofnodwch eu siwrneiau egnïol i’r ysgol, pan fo’n berthnasol, os gwelwch yn dda.\nPam nad yw Sustrans yn cyfrif siwrneiau oedolion/athrawon/staff/cefnogwr yn yr her mwyach?\nRydym yn hynod ddiolchgar o’r rhan mae oedolion yn ei chwarae mewn gwneud llwyddiant o Stroliwch a Roliwch Sustrans.\nMae pob siwrne egnïol i’r ysgol sy’n disodli siwrne mewn car yn helpu i wella ansawdd yr aer ac yn lleihau tagfeydd traffig o amgylch ysgolion.\nRydym wedi ymateb i adborth gan ysgolion fod cofnodi siwrneiau cefnogwyr yn ychwanegu cymhlethdod i’r digwyddiad. Bydd oedolion yn chwarae rhan ganolog o hyd wrth helpu i godi ymwybyddiaeth o’r her a buddion teithio llesol, gan annog teuluoedd i wneud dewisiadau teithio llesol, helpu teuluoedd i oresgyn heriau i deithio llesol, teithio i’r ysgol gyda’u plant, bod yn fodelau rôl cadarnhaol, gwneud y digwyddiad yn un dengar a llawn hwyl a dathlu dewisiadau teithio llesol y plant.\nGobeithiwn y bydd yr holl oedolion sy’n gysylltiedig â’r her yn parhau i wneud dewisiadau teithio llesol, i’r ysgol a thu hwnt.\nMae yna dri chategori yn her 2022:\nysgol gynradd fach (hyd at 250 disgybl)\nBeth os byddaf yn cofrestru fel dosbarth, ond yn nes ymlaen mae’r ysgol gyfan eisiau cofrestru?\nGallwch newid y gosodiadau tan ddyddiad dechrau’r gystadleuaeth. Os bydd eich ysgol gyfan yn dymuno cymryd rhan, gallwch newid eich gosodiadau a chofrestru fel ysgol drwy glicio ar ‘fy ngosodiadau’ dan y tab Fy Ysgol.\nYsgol Anghenion Dysgu Ychwanegol (ADY) ydym ni. A gawn ni gymryd rhan?\nCewch, caiff ysgolion ADY gystadlu hefyd. Os gall eich disgyblion gerdded, defnyddio cadair olwyn, sgwtera neu feicio i’r ysgol, yna gallwch gofnodi’r siwrneiau hyn ar wefan Stroliwch a Roliwch Sustrans, gan nodi’r dull teithio a ddefnyddiwyd, e.e. ‘Siwrneiau plentyn (beic)’. Caiff ysgolion ADY sydd â disgyblion na allant gerdded, defnyddio cadair olwyn, sgwtera neu feicio i’r ysgol wneud gweithgaredd corfforol arall yn yr ysgol a all gyfrif tuag at sgôr ddyddiol yr ysgol. Gall hyn gynnwys cerdded, defnyddio cadair olwyn, sgwtera a beicio (gan ddefnyddio beiciau’r ysgol/beiciau llonydd/beiciau wedi’u haddasu yn ôl y galw), neu weithgaredd corfforol arall yn ystod y diwrnod ysgol, e.e. yn ystod cyfnodau egwyl yr ysgol, ar y maes chwarae.\nRhaid i weithgareddau a gwblheir yn yr ysgol gael eu cofnodi fel ‘Gweithgareddau corfforol plant’. Penderfyniad staff yr ysgol yw beth sy’n cyfrif fel un gweithgaredd corfforol, gan roi ystyriaeth i allu’r disgyblion.\nCaiff disgyblon ADY sy’n dysgu o bell gofnodi siwrne egnïol gydag aelod o’r teulu neu weithgaredd corfforol a gwblheir yn y cartref yn lle siwrne egnïol. Mae angen cofnodi siwrneiau egnïol o’r cartref gydag aelod o’r teulu ar sail siwrneiau egnïol (arall)’. Rhaid i weithgareddau a gwblheir gartref gan y rhai sy’n dysgu o bell gael eu cofnodi fel ‘Gweithgareddau corfforol plant’.\nSylwer: Dim ond un siwrne egnïol neu weithgaredd corfforol gallwch ei gofnodi ar gyfer bob plentyn.\nA gaiff disgyblion gydag Anghenion Dysgu Ychwanegol (ADY) gymryd rhan?\nCânt, caiff holl ddisgyblion gymryd rhan yn Stroliwch a Roliwch Sustrans. I’r rhai hynny sy’n gallu beicio, cerdded, defnyddio cadair olwyn neu sgwtera i’r ysgol, gallant wneud siwrneiau egnïol i’r ysgol. Bydd y siwrneiau hyn yn cael eu cofnodi ar y wefan ar sail y dull trafnidiaeth, e.e. ‘Siwrne plentyn (cerdded neu gadair olwyn)’.\nCaiff disgyblion gydag anghenion dysgu ychwanegol na allant gerdded, defnyddio cadair olwyn, sgwtera neu feicio i’r ysgol wneud gweithgaredd corfforol arall yn yr ysgol a all gyfrif tuag at sgôr ddyddiol yr ysgol. Gall hyn gynnwys cerdded, beicio (gan ddefnyddio beiciau’r ysgol/beiciau llonydd/beiciau wedi’u haddasu yn ôl y galw), sgwtera a defnyddio cadair olwyn yn ystod y diwrnod ysgol, e.e. yn ystod cyfnodau egwyl yr ysgol, ar yr iard chwarae.\nRhaid i weithgareddau a gwblheir yn yr ysgol gael eu cofnodi fel ‘Gweithgareddau corfforol plant’. Penderfyniad staff yr ysgol yw beth sy’n cyfrif fel un gweithgaredd corfforol i ddisgyblion sydd ag anghenion dysgu ychwanegol a/neu anableddau, gan roi ystyriaeth i allu’r disgyblion.\nCaiff disgyblon gydag anghenion dysgu ychwanegol sy’n dysgu o bell gofnodi siwrne egnïol gydag aelod o’r teulu neu weithgaredd corfforol a gwblheir yn y cartref yn lle siwrne egnïol.\nMae angen cofnodi siwrneiau egnïol o’r cartref gydag aelod o’r teulu ar sail siwrneiau egnïol (arall) Rhaid i weithgareddau a gwblheir gartref gan y rhai sy’n dysgu o bell gael eu cofnodi fel ‘Gweithgareddau corfforol plant’. Penderfyniad staff yr ysgol yw beth sy’n cyfrif fel un siwrne neu weithgaredd corfforol i ddysgwyr o bell gydag ADY, gan roi ystyriaeth i allu’r disgyblion.\nSut gall blant mewn teuluoedd sydd ag aelodau gydag anghenion symudedd gymryd rhan?\nOs bydd y teuluoedd hynny’n dymuno, caiff plant sydd ag aelodau o’u teulu sy’n wynebu’r rhwystrau i gyfranogi a ddisgrifir yn y pdf ffyrdd o gymryd rhan yn yr her ddefnyddio’r ffyrdd amgen o gymryd rhan fel y manylir yn y ddogfen honno, fel pe byddai gan y plentyn ei hun y rhwystrau hynny i gyfranogi.\nEr enghraifft, pe byddai anableddau rhiant/gwarcheidwad yn eu hatal rhag mynd â’u plentyn ar siwrne egnïol i’r ysgol, gallai’r plentyn gymryd rhan mewn gweithgaredd corfforol yn yr ysgol yn hytrach, a gallai hyn gyfrif at sgôr ddyddiol yr ysgol.\nA yw’n bosibl cymryd rhan ar ddim ond rhai o ddyddiau’r her?\nCaiff ysgolion gymryd rhan am ddim ond pum niwrnod o’r gystadleuaeth, neu fe gânt gofnodi siwrneiau ar bob un o’r 10 diwrnod. Dewisir eich pum niwrnod gorau ar gyfer eich sgôr derfynol, fodd bynnag, po fwyaf o ddyddiau rydych chi’n cymryd rhan, mwyaf yw eich potensial i gofnodi cyfraddau cyfranogiad uwch a’r gorau yw eich siawns o ennill yn ein raffl wobrau ddyddiol.\nPam fod Sustrans wedi rhoi’r gorau i’r her 1 diwrnod yn y gystadleuaeth yn 2022?\nFel elusen cerdded a beicio sydd â nod o hyrwyddo teithio iach, hoffem annog pob ysgol i gofnodi teithiau iach am o leiaf 5 niwrnod yn ystod y digwyddiad – yn ddelfrydol am bob un o’r deng niwrnod.Rydym am i deuluoedd ddatblygu arferion iachus y byddant yn parhau i’w harfer am gyfnod maith wedi digwyddiad Stroliwch a Roliwch Sustrans.\nPo hwyaf yr anogir teuluoedd i deithio i’r ysgol yn egnïol yn ystod y digwyddiad, y mwyaf tebygol y byddant yn dod i arfer â threfn newydd ac yn cynnal y drefn honno yn eu harferion bob dydd. Cofrestrodd llai na 20% o’r ysgolion a fu’n rhan o Big Pedal 2021 ar gyfer yr her 1 diwrnod. Cofrestrodd y rhan fwyaf o ysgolion ar gyfer yr her 5 niwrnod. Y gobaith yw y bydd yr holl ysgolion a gymerodd ran yn yr her 1 diwrnod y llynedd yn cofrestru ar gyfer yr her 5 niwrnod eleni. Rydym yn diolch i bob ysgol am gymryd rhan yn Stroliwch a Roliwch Sustrans a gobeithio y bydd cymunedau eich ysgol yn mwynhau pob diwrnod o’r her.\nSut gallaf i weld pa ysgolion yn fy ardal sy’n cymryd rhan?\nMae yna restr o ysgolion sydd wedi cofrestru ar y wefan, a gallwch chwilio’r rhestr yn nhrefn yr wyddor, yn ôl enw’r ysgol neu yn ôl yr Awdurdod Lleol. Neu gallwch edrych ar y map o’r ysgolion sy’n cymryd rhan.\nSut mae ysgolion yn cofnodi eu siwrneiau cerdded, mewn cadair olwyn, sgwtera a beicio unwaith bydd yr her wedi dechrau?\nSicrhewch eich bod yn lawrlwytho taflenni cofnodi dosbarth ar gyfer pob un o’ch dosbarthiadau o’r dudalen adnoddau. Caiff athrawon gofnodi siwrneiau a gweithgareddau eu dosbarth ar y taflenni hyn. Bydd ysgolion wedyn yn mewngofnodi i dudalen hafan eu hysgol ar wefan Stroliwch a Roliwch Sustrans bob dydd ac yn cofnodi’r nifer o siwrneiau cerdded, cadair olwyn, sgwter neu feic i’r ysgol, siwrneiau egnïol (arall) a gweithgareddau corfforol. Ar gyfer y disgyblion hynny sy’n wynebu heriau i gyfranogi yn unig mae’r gweithgareddau nad ydynt yn siwrne egnïol i’r ysgol; gweler y canllaw ffyrdd o gymryd rhan yn yr her am ragor o wybodaeth. Gall hyrwyddwr ysgol sy’n casglu’r taflenni cofnodi gan bob dosbarth/blwyddyn gofnodi’r siwrneiau, neu gall athrawon unigol eu cofnodi.\nEr mwyn ymddangos ar y byrddau arweinwyr dyddiol, ac i gael eu cynnwys yn y raffl wobrau ddyddiol, rhaid i ysgolion a dosbarthiadau gofnodi eu siwrneiau/gweithgareddau erbyn 9yb ar y diwrnod ysgol nesaf. Er mwyn i’ch siwrneiau/gweithgareddau gyfrif tuag at ganlyniadau cyflawn yr her, rhaid i’r holl ganlyniadau gael eu cofnodi ar y wefan erbyn dydd Mawrth 5 Ebrill 2022.\nSut gallaf gofnodi neu olygu siwrneiau?\nMewngofnodwch i’ch cyfrif Stroliwch a Roliwch. Ar dudalen hafan eich ysgol, dewiswch y botwm ‘cofnodi eich siwrne’. Cofnodwch siwrneiau/gweithgareddau eich dosbarth/ysgol ar gyfer y diwrnod hwnnw. Rhaid rhoi gwerth ym mhob cell er mwyn cadw’r siwrneiau. Os nad oes gennych un o’r dulliau teithio llesol, er enghraifft, sgwtera, yna nodwch sero yn y gell. I olygu’r canlyniadau a gofnodwyd ar y diwrnod hwnnw, cliciwch ar rif y dydd hwnnw, e.e. un, a bydd yn caniatáu ichi olygu’r rhifau. Unwaith bydd y sgorau wedi’u nodi a’r terfyn amser 9yb wedi mynd heibio ar y diwrnod canlynol, ni ellir newid y canlyniadau.\nSylwer: dim ond os nad yw'r ysgol wedi cofnodi unrhyw ganlyniadau y mae’n bosibl iddyn nhw ychwanegu sgorau bob diwrnod ar ddiwedd y gystadleuaeth.\nPa bryd yw fy nghyfle olaf i gofnodi siwrneiau?\nGellir ychwanegu siwrneiau egnïol/gweithgareddau corfforol hyd at hanner dydd ddydd Mawrth 5 Ebrill 2022. Fodd bynnag, fe’ch anogwn i gofnodi’r holl siwrneiau egnïol/gweithgareddau corfforol erbyn 9yb y diwrnod canlynol yn ystod yr her.\nMae hyn er mwyn cadw eich sgôr ddyddiol yn gyfredol, i roi hwb i’ch siawns o gael eich cynnwys yn y raffl wobrau ddyddiol ac i’ch atal rhag colli’r cyfle i gofnodi holl siwrneiau eich ysgol.\nBeth fydd yn digwydd os na fyddaf yn cofrestru siwrneiau fy ysgol cyn y terfyn amser o 9yb bob dydd?\nEr mwyn ymddangos ar y byrddau arweinwyr dyddiol, ac i gael eu cynnwys yn y raffl wobrau ddyddiol, rhaid i ysgolion a dosbarthiadau gofnodi eu siwrneiau/gweithgareddau erbyn 9yb ar y diwrnod ysgol nesaf. Fodd bynnag, caiff ysgolion tan hanner dydd ddydd Mawrth 5 Ebrill i gofnodi’r data hwn, pe byddent yn ei chael yn anodd cofnodi eu siwrneiau/gweithgareddau’n ddyddiol. Os caiff yr holl siwrneiau/gweithgareddau eu cofnodi ar 5 Ebrill (yn hytrach nag yn ddyddiol) dim ond tuag at eich safle yn y ras gyflawn fydd y sgorau’n cyfrif, ac nid at eich safle dyddiol, ac ni fyddwch yn gymwys ar gyfer y rafflau gwobrau dyddiol.\nI gael eich cynnwys yn y raffl wobrau, rhaid ichi gofnodi eich gweithgaredd (siwrneiau egnïol i’r ysgol, siwrneiau egnïol (arall) a gweithgaredd corfforol) ar wefan Stroliwch a Roliwch Sustrans erbyn 9yb ar y diwrnod ysgol canlynol. Er enghraifft, i gael eich cynnwys yn y raffl wobrau ar Ddiwrnod 1 (dydd Llun 21 Mawrth) rhaid i siwrneiau/gweithgareddau gael eu cofnodi erbyn 9yb ar Ddiwrnod 2 (dydd Mawrth 22 Mawrth). Bydd enillydd gwobr dyddiol yn cael ei ddewis ar hap bob dydd o blith yr holl ysgolion/dosbarthiadau sydd wedi cofnodi o leiaf 15% o’u disgyblion yn cerdded, olwyno, sgwtera a beicio i’r ysgol neu weithgareddau i’r rhai hynny sy’n wynebu rhwystrau i gyfranogi.\nCaiff ysgolion preswyl gymryd rhan yn her Stroliwch a Roliwch Sustrans.\nI gymryd rhan, gall disgyblion dibreswyl deithio i'r ysgol ar droed, ar feic, ar olwynion neu ar sgwter. Gall preswylwyr ddewis cymryd rhan trwy fynd ar daith egnïol o'r ysgol. Gweler y dudalen ‘cynnwys pawb’ am awgrymiadau ar gyfer siwrneiau egnïol o’r ysgol.\nBydd, rydym wrthi’n eu datblygu. Maen nhw ar gael yma.\nPo fwyaf y nifer o ddisgyblion sy’n teithio bob dydd ar feic, ar droed, ar olwynion neu ar sgwter i’r ysgol, o’r ysgol (yn achos disgyblion preswyl), o gartref (yn achos y rhai sy’n defnyddio cludiant yr Awdurdod Lleol ac i’r rhai sy’n dysgu o bell) neu’n cwblhau gweithgaredd corfforol gartref neu yn yr ysgol (yn achosion ysgolion neu ddisgyblion ADY, disgyblion sy’n defnyddio cludiant yr Awdurdod Lleol), gorau fydd eich canlyniadau. Cyfrifir y sgorau fel canran o’ch disgyblion sy’n cymryd rhan.\nDALIER SYLW: Rhaid nodi niferoedd yr ysgol neu’r dosbarth yn gywir, felly gwiriwch fod eich un chi’n gywir cyn i’r gystadleuaeth ddechrau drwy fynd i’r dudalen gosodiadau ar gyfer eich ysgol\nYn ystod yr her, bydd safleoedd ysgolion ar gael yn gyhoeddus ar y wefan Gan fod ysgolion yn gallu cofnodi eu canlyniadau’n ddyddiol neu ar ddiwedd yr her, bydd modd cael darlun mwy cywir ar ddiwedd yr her.\nPe bai sgôr gyfartal, bydd yr ysgolion ar frig y bwrdd arweinwyr yn cael eu cyhoeddi’n enillwyr ar y cyd.\nSut fyddaf i’n gwybod os yw fy ysgol wedi ennill gwobr ddyddiol?\nBydd Sustrans yn anfon ebost at bob ysgol sy’n ennill gwobr.\nSut fyddaf i’n gwybod os yw fy ysgol wedi ennill y gystadleuaeth?\nCaiff y canlyniadau eu cyhoeddi ar y wefan ar ddiwedd y gystadleuaeth.\nDyfernir tystysgrifau Stroliwch a Roliwch Sustrans wedi’u fframio i’r rhai yn y pum safle uchaf ar y byrddau arweinwyr cenedlaethol.\nP’un ai gwnaethoch chi ennill ai peidio, gall pob ysgol a dosbarth argraffu eu tystysgrif Stroliwch a Roliwch Sustrans eu hunain; gellir ei lawrlwytho o’r dudalen adnoddau ar wefan Stroliwch a Roliwch Sustrans.\nMwy o gwestiynau? Cysylltwch â thîm Stroliwch a Roliwch Sustrans: bigwalkandwheel@sustrans.org.uk\nA fydd Stroliwch a Roliwch Sustrans yn bwrw ymlaen os bydd ysgolion ar gau oherwydd coronafeirws?\nBydd. Bydd Stroliwch a Roliwch Sustrans yn bwrw ymlaen hyd yn oed os bydd ysgolion ar gau. Bydd y gweithgaredd corfforol mae disgyblion yn ei gwblhau gan gychwyn o’u cartrefi gydag aelod o’u teulu (neu’n ei wneud yn eu cartrefi) yn cyfrif yn yr her. Gweler isod i ddarganfod beth sy’n cyfrif fel siwrne pan fo disgyblion yn cael eu haddysgu o bell.\nAr gyfer y disgyblion hynny sy’n dysgu o bell oherwydd coronafeirws, bydd 30 munud o weithgaredd corfforol yn cyfrif yn yr her. Buasai angen cofnodi hyn fel gweithgaredd corfforol.\nBydd y siwrne egnïol sy’n cychwyn o’u cartrefi gydag aelod o’u teulu hefyd yn cyfrif yn yr her. Buasai hyn yn cael ei gofnodi fel siwrne egnïol (arall).\nAr gyfer cyfranogwyr sy’n hunanynysu ond yn iach, mae gweithgaredd corfforol yn y cartref sy’n parhau 30 munud hefyd yn cyfrif yn yr her. Buasai angen cofnodi hyn fel gweithgaredd corfforol.\nDylai disgyblion sy’n cael eu dysgu o bell adael i’w hathro wybod os ydyn nhw wedi mynd ar daith egnïol o’u cartref gydag aelod o’u teulu neu wedi gwneud 30 munud o weithgaredd corfforol yn eu cartref a fydd yn cyfrif yn yr her. Bydd pob ysgol yn defnyddio eu dull dewisol ar gyfer cyfathrebu rhwng athrawon a disgyblion er mwyn casglu’r wybodaeth hon Bydd y siwrneiau/gweithgareddau hyn yn cael eu hychwanegu i’r ffigur bydd y dosbarth yn ei gyflwyno.\nCofnodir gweithgareddau corfforol a gwblheir gartref gan ddisgyblion sy’n dysgu o bell yn y tabl cofnod dosbarth fel gweithgareddau corfforol.\nI gael eu cynnwys yn y raffl wobrau ddyddiol, rhaid i’r ysgol gofnodi’r holl siwrneiau a gweithgareddau Stroliwch a Roliwch – yn cynnwys y rhai a wnaed gan y rhai sy’n dysgu o bell – ar wefan Stroliwch a Roliwch erbyn 9yb ar y diwrnod ysgol canlynol.\nSiwrneiau egnïol neu weithgaredd corfforol maen nhw’n eu gwneud o gartref/yn y cartref?\nBydd gofyn ichi gofnodi’r siwrneiau egnïol o’r cartref gan ddisgyblion sy’n dysgu o bell ar wahân i’r siwrneiau egnïol i’r ysgol. Cliciwch ar y tab Fy Ysgol ar wefan Stroliwch a Roliwch a dewiswch Cofnodi eich Siwrneiau i ddod o hyd i dabl cofnodi eich dosbarth.\nCaiff siwrneiau o gartref eu cofnodi fel siwrne egnïol (arall) ar dabl cofnodi’r dosbarth. Ni allwch nodi’r dull teithio ar gyfer y siwrneiau egnïol eraill hyn. Dim ond gwybodaeth dull teithio ar gyfer siwrneiau i’r ysgol rydym yn ei gasglu.\nI gael eu cynnwys yn y raffl wobrau ddyddiol, rhaid i’r ysgol gofnodi’r holl siwrneiau/gweithgareddau – yn cynnwys y rhai a wnaed gan y rhai sy’n dysgu o bell – ar wefan Stroliwch a Roliwch Sustrans erbyn 9yb ar y diwrnod gwaith canlynol.\nPam mae Sustrans yn annog pobl i deithio’n egnïol yn ystod y pandemig coronafeirws?\nMae yna lawer o fuddion yn perthyn i deithio llesol, yn enwedig yn ystod y pandemig coronafeirws. Mae teithio’n llesol yn wych i’ch iechyd corfforol a’ch lles meddyliol, mae’n helpu i leihau tagfeydd y tu allan i giatiau’r ysgol, ac mae’n bosibl teithio’n llesol a chadw at ganllawiau ar gadw pellter cymdeithasol.\nDilynwch ganllawiau coronafeirws lleol.\nRhagor o gwestiynau? Cysylltwch â thîm Big Pedal Sustrans: bigwalkandwheel@sustrans.org.uk


Copa'r Mynydd: Pawb a'i Farn Wrecsam\nAr ôl i mi dderbyn y trydydd galwad ffôn gan y BBC, cytunais i fynd i weld 'Pawb a'i Farn cael ei darlledu nos Iau yn y Theatr Stiwt, yn Rhosllannerchrugog, Rwyf yn mynd i fod yn rhan y gynulleidfa ac rwyf newydd dderbyn galwad ffôn arall i ofyn i mi a oes gennyf gwestiwn rwyf eisiau gofyn i'r panel. Rwyf wedi bod yn meddwl am y peth ers i mi dderbyn y tocyn a'r llythyr, ond mewn gwirionedd, nid oes gennyf unrhyw gwestiwn neu syniadau am ddim byd !\nAr hyn o bryd, dim ond pethau personol sy'n llenwi fy mhen, ac nid ydyn nhw yn berthnasol i raglen ar y teledu. Roeddwn i'n bwriadu mynd i Noson Ferched y Wawr sy ar yr un noson i wrando ar westai sy'n mynd i siarad am 'Bwyta'n Iach', ond mae'n amhosib fod mewn dau le ar yr un pryd, yn anffodus.\nFelly, rwyf wedi penderfynu y dylwn i eistedd yng nghanol y rhes o seddi, lle na all y cyflwynydd roi'r meicroffon o dan fy nhrwyn a gofyn cwestiwn lletchwith i mi. Ond gawn ni weld pa mor llwyddiannus byddaf yn osgoi'r meicroffon y tro 'ma. Croeswch eich bysedd.\nMwynheuwch y brofiad!\n29 March 2011 18:00\nDiolch, Jonathan. Gobeithio bydd y profiad yn ddiddorol.\nMi es i i weld y rhaglen yn neuadd san sior yn Lerpwl cwpl o flynyddoedd yn ol, mae'n profiad da, a gei di byffe neis cyn y darllediad hefyd:) Does dim angen poeni gormod am gael dy holi yn erbyn dy ewyllus, mae Dewi Llwyd yn boi glen, ond mae'r meic yn gallu cyrraedd pob sedd cofia! Fydda i'n gwylio ac yn disgwyl!!\nRwyf wedi bod i Question Time ddwywaith ac i Bawb a'i Farn ddwywaith; mae pobl Pawb a'i Farn yn llawer cleniach ac mae'r bwyd yn well. Mwynha!\n30 March 2011 11:08\nRhaid i mi ddweud mai bwyd ydy'r atyniad mwyaf. Byddwn i'n mynd bron ymhobman am fwyd am ddim !!


Llyfrgell Owen Phrasebank - wrthyf\nHeb i neb ddweud gair wrthyf.\nNi soniodd neb wrthyf am yr un.\nA mwyaf a feddyliwn am hyn, mwyaf oll a dosturiwn wrthyf fy hun, ac amharotaf oeddwn i ddygymod â'r drefn.\nDywedodd wrthyf: 'Os clywi di'r gloch yn canu, aros ar unwaith, mi 'dwi am roi'r hen labwst hen foi na sy'n gwneud twrw i lawr heddiw.' 'Doedd dim troi arno.\nPan ddaeth yr amser, dywedodd un o'm cyfeillion wrthyf yn ddistaw ei fod wedi rhoi hanner potelaid o frandi yn y geudy (ty bach), os medrwn gael mynd yno.\nSosialydd, meddai Bernard wrthyf.\nYna yn sydyn distawrwydd mawr a dim ond hi a fi ar y podiwm a pawb yn disgwyl wrthyf fi.\nDwed wrth Athel dy fod wedi dod oddi wrthyf fi.


Angharad Tomos a’r fenter gymunedol sy’n mynd o nerth i nerth – Golwg360\nMae’r awdures Angharad Tomos yn un o wirfoddolwyr menter gymunedol sydd newydd lansio apêl codi arian i adnewyddu adeilad gwag arall yn ei phentref.\nFel pob un arall o’r gwirfoddolwyr mae hi’n byw “dafliad carreg” o adeilad Cymru Fydd ym mhentref Penygroes, gwta saith milltir o Gaernarfon.\nYn 2016 cododd y gymuned dros £50,000 i brynu Siop Griffiths oedd yn arfer gwerthu nwyddau haearn ac ati [ironmongers]. Ac erbyn hyn mae’r hen siop wedi ei droi’n gaffi ac yn llety o’r enw Yr Orsaf.\nA pharhau wnaeth mentergarwch pobol Dyffryn Nantlle ac fe brynwyd ail adeilad, sef Y Stablau – er mwyn gallu ymestyn y llety.\nCymru Fydd yw’r trydydd adeilad, ac mae reit drws nesaf i’r Orsaf.\n“Beth sy’n ddiddorol ydi mai Cymru Fydd ydi enw’r lle a dw i eisio ffeindio pam – siop lestri oedd hi,” meddai Angharad Tomos.\nMae angen codi £70,000 i adnewyddu Cymru Fydd sydd wedi ei brynu yn enw Siop Griffiths Cyf a gyda chymorth Llywodraeth Cymru a Chyngor Gwynedd.\nMae’r Orsaf yn gaffi\na llety ym mhentref Penygroes\n“Ein ffocws ni yw pobol ifanc – dyna’r dyfodol,” meddai Angharad gan ychwanegu y bydd modd iddynt ddysgu sgiliau newydd yno a chreu busnesau.\nYn ogystal bydd cyfleoedd i gefnogi pobol i weithio o’r pentref gyda desgiau poeth i’w llogi am gyfnodau byr neu ychydig oriau.\nErs cychwyn y fenter gymunedol yn 2016 “mae’r weledigaeth wedi datblygu ac mae’r Orsaf wedi dod yn rhyw fath o hwb ym Mhenygroes. Mae o’n galluogi pethau eraill i ddigwydd fel caffi trwsio sydd ar fin agor a phrosiect Bwyd a Lles [troi bwyd gwastraff gan y Co-op yn brydau bwyd]. Adeg covid roedd hynny’n bwysig iawn ac roedd gwirfoddolwyr ddwywaith yr wythnos yn dosbarthu’r pecynnau bwyd i bobol oedd eu hangen nhw yn y gymuned.”\nEr bod covid wedi arafu’r amserlen datblygu ac adeiladu meddai Angharad: “Mae o hefyd wedi rhoi her i ni ac roedden ni’n gallu ymateb efo’r cynllun bwyd. Ond mae covid wedi gwneud llanast o ran stopio’r gwaith datblygu ac adeiladu.”\nMae menter gymunedol Siop Griffiths yn cyflogi wyth o bobol gyda thri ohonynt dan 23 oed.\nBydd y £70,000 sydd angen ei godi rhwng nawr a chanol mis Medi yn mynd tuag at foderneiddio Cymru Fydd, yn ogystal â chreu lle a phwyntiau gwefru i dri cherbyd trydan y bydd Siop Griffiths yn eu prynu yn y dyfodol agos.\n“Mae llun neu gerdyn ’Dolig gan Siop Griffiths o’r flwyddyn 1925 sydd yn dangos dau bwmp petrol o flaen y siop,” eglura Angharad. “Roedden ni’n meddwl ei fod yn dwtsh reit neis ein bod yn rhoi pwynt gwefru car trydan yno. Ac rydan ni’n gobeithio bydd hynny’n denu pobol i mewn i Benygroes – bod yma bwynt gwefru.”\nPan wnaethon nhw gynnal yr apêl gyntaf am arian nol yn 2016, roedden ni’n gofyn i bobol ddangos “ffydd” yn eu mentergarwch, meddai Angharad.\n“Ond erbyn hyn gobeithio eu bod nhw’n gweld y weledigaeth yn cael ei gwireddu. Y gobaith ydi y bydd pobol yn cyfrannu rhoddion unwaith eto.”\nMae mwy o fanylion am sut i gyfrannu ar dudalen Facebook Yr Orsaf.\nMae mentrau cymdeithasol mewn dwy ardal chwarelyddol arall yng Ngwynedd wedi bod yn gefn i wirfoddolwyr Siop Griffiths Cyf, eglura Angharad Tomos.\n“Mae Antur Bro Stiniog [Blaenau Ffestiniog] wedi bod ysbrydoliaeth gyson i ni. Aethon ni i lawr i’r Pengwern i weld y gwesty cymunedol yno. Ac roedden ni’n meddwl ‘os ydi’r rhain wedi cychwyn o ddim, dydi o ddim yn amhosib i ni chwaith’.”\nFe fydd Angharad “yn dweud yn aml am y criw yna yn Stiniog” meddai’n cyfeirio at aelodau o’r band Anweledig sydd tu ôl i sefydlu sawl menter gymunedol yn eu milltir sgwâr.\n“Bod ganddoch chi bobol fel yna sydd wedi aros yn eu cymunedau – criw Anweledig sy’n hanner dwsin ohonyn nhw, yn penderfynu dydan ni ddim am fynd i ffwrdd, rydan ni’n mynd i aros yma.”\nAc mae datblygiadau Partneriaeth Ogwen ym Methesda, ger Bangor, hefyd wedi bod o fudd iddynt ym Mhenygroes.\n“Maen nhw wedi cael y ceir trydan yma sydd wedi ein hysbrydoli ni. Maen od bod [ni a nhw] yn ardal llechi a’r ffordd orau i’w ddisgrifio fo ydi ein bod wedi gorfod sefyll ar ein traed ein hunain. Rydan ni wedi bod trwy amseroedd caled ac mae llawer yn gofyn: ‘sut ydach chi wedi cael y gwirfoddolwyr?’ Wel yn yr ardaloedd yma rydan ni wedi gweld y traddodiad yn ein rhieni a chenhedloedd eraill o helpu ein gilydd. Dydi gwirfoddoli ddim yn syniad dieithr – mae helpu ein gilydd yn dod yn naturiol.”\nHanes Siop Griffiths\n“Pan ddaeth Siop Griffiths ar y farchnad roedden ni’n meddwl ei fod o’n gyfle rhy dda i’w golli am ei fod yn un o adeiladau hynaf y pentref,” eglura Angharad Tomos wrth Golwg.\nAc roedd hanes i’r lle meddai wedyn: “Felly roedd pawb yn teimlo’n gryf bod eisio cadw’r siop ac fe lwyddon ni i godi’r arian mewn cyfnod byr. Nid jyst pobol y dyffryn wnaeth gyfrannu ond pobol drwy Gymru.”\nMewn cyfarfod cyhoeddus i ofyn barn aelodau o’r gymuned fe ddaeth yn amlwg mai troi Siop Griffiths yn gaffi oedd y dewis poblogaidd, gyda gweithgareddau a chyfleoedd hyfforddi i bobol ifanc.\n“Cyn bod yn ironmongers roedd Siop Griffiths yn dafarn yn 1828 ac yn y dafarn roedd posib prynu tocyn i fynd ar y rheilffordd llechi o chwarel Dalysarn i Gaernarfon. Dyna pam rydan ni’n ei galw hi yn Yr Orsaf!” meddai dan chwerthin.\nYn 1925 yr agorodd Siop Griffiths ei drysau gyntaf gan gymryd cyfenw ei pherchennog yn enw ar y siop.\nYn ôl Angharad Tomos, pan fu farw’r Mr Griffiths gwreiddiol daeth ei fab, Thomas Elwyn, yn berchennog.\n“Ond Llenyn oedd o’n galw ei hun yn fach, a sticiodd yr enw. Dipyn o gymeriad oedd Llenyn … ac yn 60 oed, doedd Llenyn ddim eisiau gofalu am y siop, a cherddodd allan a gwireddu breuddwyd oes – mynd i deithio.”\nEr mwyn ariannu ei awydd i deithio “cafodd job fel courier ar longau pleser P&O, a theithiodd i bob man. Ond be wnaeth o hefyd oedd anfon cardiau post i’r siop,” eglura Angharad.\n“Mae Luned Rhys Parri wedi gwneud llun gwych o’r Orsaf – sydd ar y wal yn y caffi – gan ddefnyddio rhai o’r cardiau post gwreiddiol.”\nYr Hanesydd sy’n fodlon edrych ar “y gorffennol anodd”\nPortread o Marian Gwyn\nTroi a throsi dros ddiwygio’r Senedd\n“Dw i’n meddwl bod yna gwestiynau mawr i’w gofyn am y system”


Llwybr Arfordir Cymru / Canlyniadau prosiect Ein Llwybrau Byw\nCanlyniadau prosiect Ein Llwybrau Byw\nYn ddiweddar mae Cyfoeth Naturiol Cymru a Llywodraeth Cymru, mewn cydweithrediad â Chyngor Gwynedd, wedi lansio prosiect 'Ein Llwybrau Byw' / ‘Our Living Trails’ sydd â'r nod hirdymor o hyrwyddo ac adfer bioamrywiaeth ar hyd coridor Llwybr Arfordir Cymru. Mae Binnies UK Limited wedi cael eu contractio gan CNC i gynnal y prosiect 9 mis hwn sydd hefyd yn ceisio hyrwyddo mwy o gysylltiad rhwng pobl a natur, fel bod mwy o bobl yn deall pwysigrwydd amgylchedd naturiol iach, a'r manteision y mae'n eu cynnig i ni.\nBydd y prosiect yn gweithio mewn partneriaeth â thirfeddianwyr, gan y byddant yn rhan hanfodol o’r prosiect. Mae tir ar hyd coridor Llwybr Arfordir Cymru, sy’n 870 milltir o hyd, yn cynnwys tir fferm, cefn gwlad agored, clogwyni, dolydd, traethau ac amgylcheddau trefol. Mae'r tir yn rhoi cyfle pwysig i fynd i'r afael â heriau colli bioamrywiaeth, newid hinsawdd a 'gwasgfa' arfordirol, gan hyrwyddo cymdeithas iach a gwydn yr un pryd. Bydd yn ymchwilio i 'arferion gorau' ac yn argymell dull o fynd i’r afael o ddifrif â’r broses o gyflwyno prosiectau gwella bioamrywiaeth ar hyd coridor Llwybr Arfordir Cymru, a llwybrau a hawliau tramwy cenedlaethol eraill yng Nghymru o bosib, yn y blynyddoedd i ddod.\nNodau ac amcanion o prosiect\nDysgu sydd wrth wraidd y prosiect Llwybrau Byw. Rydyn ni eisiau gwybod, beth yw'r ffordd orau o wella bioamrywiaeth ar hyd Llwybr Arfordir Cymru. Rydyn ni am wneud hyn mewn ffordd sy'n sicrhau cynifer o fanteision eraill â phosib fel iechyd, ansawdd dŵr, dal a storio carbon, rheoli perygl llifogydd.\n• Pa fathau o brosiectau gwella bioamrywiaeth ddylen ni eu cynnal, ble a pham?\n• Pa ddata sydd ei angen arnon ni a gyda phwy y mae angen i ni weithio?\n• Beth yw'r ffordd orau o weithio gyda thirfeddianwyr a rhanddeiliaid eraill ar hyd Llwybr Arfordir Cymru?\n• Sut mae ariannu'r prosiectau hyn a mesur eu heffaith?\n• Beth yw'r ffordd orau o godi ymwybyddiaeth y cyhoedd o fioamrywiaeth a'r manteision a ddaw yn ei sgil?\n• Beth yw'r ffordd orau o ddiffinio coridor Llwybr Arfordir Cymru?\nBydd y prosiect yn ymchwilio i'r hyn sydd wedi gweithio'n dda yn y gorffennol drwy ddysgu o 'arferion gorau'. Rydyn ni hefyd am ddysgu o'r hyn nad yw wedi gweithio cystal! Fel rhan o'r prosiect, byddwn yn dewis dwy astudiaeth achos, o restr hir o astudiaethau achos a enwebwyd gan fynychwyr ein Gweminar Ragarweiniol (a gynhaliwyd ar 15 Gorffennaf 2021). Gallwch gwylio Gweminar Ragarweiniol\nDaeth y prosiect i ben ym mis Mawrth 2022.\nMae Cyfoeth Naturiol Cymru (CNC) a Llywodraeth Cymru, mewn cydweithrediad â Chyngor Gwynedd, wedi derbyn adroddiad terfynol ein prosiect ‘Ein Llwybrau Byw’ yn ddiweddar ar gan ein hymgynghorwyr, Binnies UK. Nod hirdymor y prosiect hwn yw hybu ac adfer bioamrywiaeth ar hyd coridor Llwybr Arfordir Cymru.\nMae CNC a Llywodraeth Cymru bellach yn ystyried yr adroddiad, gan gynnwys yr argymhellion, a byddant yn penderfynu ar y camau nesaf yn fuan.\nMae ein map stori’n rhoi gwybodaeth i chi am y prosiect a’i ganfyddiadau ac argymhellion.\nMap stori Ein Llwybrau Byw'/Our Living Trails\nAm gopi llawn o’r adroddiad ar ffurf PDF, e-bostiwch wcp@cyfoethnaturiolcymru.gov.uk


Gwasanaeth ambiwlans yn methu targed galwadau brys eto - BBC Cymru Fyw\nGwasanaeth ambiwlans yn methu targed galwadau brys eto\nMae ambiwlansys Cymru wedi methu eu targed o gyrraedd 65% o alwadau sydd â pherygl i fywyd o fewn wyth munud.\n55% o alwadau brys gafodd eu hateb o fewn wyth munud ym mis Mawrth, o'i gymharu â 52.8% ym mis Chwefror, a 53.3% ym mis Mawrth 2013.\nDywedodd y Ceidwadwyr y dylai gweinidogion Llafur wneud tro pedol ar doriadau i'r Gwasanaeth Iechyd, tra bod y Democratiaid Rhyddfrydol yn dweud bod y sefyllfa yn "warth cenedlaethol".\nMae gweinidogion wedi dweud eu bod yn disgwyl gwelliant y mis yma oherwydd newidiadau i'r ffordd y mae gwasanaethau ambiwlans yn cael eu trefnu.\n'Angen tro pedol'\nDywedodd llefarydd y Ceidwadwyr ar Iechyd, Darren Millar: "Mae hanes Llafur o wneud y toriadau mwyaf erioed i gyllideb y GIG wedi golygu colli gwelyau a thorri yn ôl ar wasanaethau, gan arwain at unedau gofal brys llawn, felly nid yw ambiwlansys yn gallu trosglwyddo cleifion yn sydyn a mynd yn ôl allan i ddelio gyda galwadau brys eraill.\n"Yn lle canolbwyntio adnoddau ar wella amseroedd aros ambiwlansys, ar ôl bron i ddwy flynedd o fethu targedau, ymateb llafur yw trafod cael gwared ar dargedau ac ail-frandio.\n"Mae angen i weinidogion wneud tro pedol ar doriadau a dechrau buddsoddi yn y Gwasanaeth Ambiwlans i wella gofal i gleifion a chyflymu'r ymatebion [i alwadau]."\nDywedodd arweinydd y Democratiaid Rhyddfrydol, Kirsty Williams ei fod yn "warth cenedlaethol" bod llai na hanner yr ambiwlansys wedi cyrraedd y targed o 65% yn Rhondda Cynon Taf, Blaenau Gwent, Caerffili, Sir Fynwy a Chaerdydd.\n"Gall bywydau gael eu colli oherwydd amseroedd ymateb araf ac mae pobl yn cael eu gadael i lawr," meddai.\nYchwanegodd ei bod yn poeni am y "straen y mae staff ambiwlans yn wynebu" a'i bod hi'n siŵr ei bod hi'n "lladd ysbryd" i weithio "yn eithriadol o galed" a gweld y fath ffigyrau yn cael eu cyhoeddi.\nDywedodd llefarydd Plaid Cymru ar Iechyd, Elin Jones: "Nid yw'r ffigyrau diweddaraf yn dangos unrhyw arwydd o welliant yn y gwasanaeth ambiwlans, wrth i'r llywodraeth fethu unwaith eto a chyrraedd y targed.\n"Mae bron i flwyddyn wedi mynd heibio ers yr adolygiad i'r gwasanaeth gael ei gyhoeddi ac rydyn ni'n dal i aros am welliant."\nYchwanegodd: "Yn hytrach na chanolbwyntio ar sicrhau gwelliannau, mae'r llywodraeth wedi bod yn awyddus i awgrymu nad yw'r ystadegau yma yn bwysig.\n"Mae Plaid Cymru yn canolbwyntio ar sicrhau datrysiadau i adeiladu gwasanaeth iechyd mwy gwydn i Gymru."\nMewn datganiad, dywedodd llywodraeth Cymru: "Rydyn ni'n siomedig i nodi nad oedd y targed amser ymateb cenedlaethol wedi ei gyrraedd.\n"Daeth trefniadau newydd ar gyfer comisiynu gwasanaethau ambiwlansys brys i rym ar Ebrill 1, 2014 ac rydyn ni'n disgwyl i fyrddau iechyd hybu perfformiad gwell dros y misoedd nesaf."\nCriwiau ambiwlans yn methu targedau


Llyfr ffraeth sy'n edrych ar fywyd trwy lygaid Cymraes o'i chorun gwalltog i'w sawdl ac un sydd ddim yn ofni dweud ei dweud am bynciau o bob math, gan gynnwys rhai tabw. Dyma gyfrol i godi gwên, i gythruddo wrth uniaethu ac i'w mwynhau.\n"Mae pob stori dda yn syml yn ei hanfod, oherwydd mewn symlrwydd y daw dealltwriaeth. Nid stori dylwyth teg mo stori y gyrliog afieithus un."\nAllwn ni ddim dewis llwybr bywyd. Rhaid derbyn y da a'r drwg...\nGan agor ei chalon am y tro cyntaf mae'r actores dalentog, Ffion Dafis, yn trafod ei chariad at ei theulu, ei hanturiaethau wrth deithio'r byd ai dyheadau am y dyfodol.\nWrth fentro i dir y drwg, mae'n siarad yn ddi-flewyn ar dafod am golli ei mam i ganser, am yr hyrddiadau sy'n ei phlagio a'i pherthynas ag alcohol.


Tri pheth ar fy meddwl | O'r Pedwar Gwynt\nLlinos a Dylan Rowlands\nY Lolfa, 176tt, £14.95, 2013\nYmweld â gwinllannoedd yn Armenia,\nBourgogne a Chymru\nWrth jalopian i fyny llethr yn dilyn traciau hen Lada, tyfodd f'amheuon am fy nhaith i winllan Zorah yn Armenia. Ond roedd y profiad yn werth pob munud o'r anturio oer a digon cymhleth ar adegau. Gwelir clytwaith o ogofeydd ar ochrau'r bryniau hyn ble darganfuwyd y cyfarpar gwneud gwin cynharaf mwy na 6,000 o flynyddoedd yn ôl. Nid yw'n anodd dychmygu'r wlad dlawd hon yn cynhyrchu gwin yng nghyfnod cynnar hanes y ddiod. Mae gwinllan Zorah yn ceisio atgyfodi'r ysbryd hwnnw. Cafodd y gwinwydd yno eu plannu o'r newydd ond hen fath o rawnwin sy'n tyfu arnynt, sef Areni Noir. Mae'r winllan yn driw i ddulliau oes arall: defnyddir crochanau mawr a elwir yn amphorae i aeddfedu’r gwin, sy’n rhoi gwedd wahanol iddo. Mae'r arfer hwn yn deillio o’r dyddiau pan oedd gwin yn cael ei gynhyrchu fel diod ymarferol - am ei fod yn un o'r ychydig ddiodydd diogel i’w hyfed. Taith bell oedd hon i ymchwilio i hanes un math o win. Ac er y pellter, mae yna lawer sy'n cysylltu Armenia gyda Chymru; gwlad fechan fynyddig ydi hi efo golygfeydd eang - a Thwrci'n gymydog mawr a phwerus.\nTaith wahanol iawn oedd yr un i Bourgogne yn Ffrainc, lle mae rhai o winoedd drytaf y byd yn gorwedd yn selerau'r ystadau enwog – fel y Domaine de Romanée Conti. Gall un o'r poteli hyn werthu am hyd at £10,000. Wrth symud o Armenia i Bourgogne, teithiaf ymlaen mewn amser i oes y mynachod – nhw fapiodd y gwinllannoedd gorau gan adnabod gwerth y gwin. Parseli bychain o dir arbennig iawn sy'n nodweddu'r dirwedd yn y fan hon. Dyma syniad y Ffrancwyr o'r terroir, sef pridd, llethr a hinsawdd ‘meicro’ sy'n cyfuno i greu'r amodau perffaith ar gyfer cynhyrchu gwin. Adeiladwyd yr hosbis enwog yn Beaune diolch i roddion gan y cyfoethogion a’r boneddigion a oedd am wneud iawn am eu pechodau ac ennill maddeuant yr eglwys – roedd eu gwin erbyn hynny yn dechrau troi'n ‘gomoditi’ ac roedd yn cael ei gadw ar gyfer haenau uchaf cymdeithas. O ystyried y prisiau, tydi pethau ddim mor wahanol â hynny heddiw.\nYn yr unfed ganrif ar hugain, yn ein byd ninnau, mae ambell Gymro a Chymraes yn buddsoddi llawer i wireddu'r freuddwyd o greu gwin o safon. Bu Robb Merchant yn gweithio i’r Swyddfa Bost a'i wraig, Nicola, yn y byd meddygol. Does dim hanes o wneud gwin yn y teulu ac ni fu gwinllan erioed ar y tir lle plannwyd eu gwinwydd. Ond wrth sefydlu gwinllan White Castle, roedd awydd angerddol ganddynt i greu rhywbeth arbennig. Eu Pinot Noir Précoce sy’n gwneud yr argraff fwyaf, a hwnnw wedi ei wneud o'r un grawnwin ag a dyfir yn Bourgogne. Mae’n cymharu’n ffafriol iawn – nid efo'r Domaine de Romanée Conti 'fallai ond pwy a ŵyr sut y datblygith pethau yn y dyfodol, wrth i effeithiau newid yn yr hinsawdd ddod i'r amlwg. Sut, sgwn i, fydd gwerthfawrogwyr gwin y dyfodol yn edrych yn ôl ar arloeswyr Cymru – a chynhyrchwyr gwin White Castle, Ancre Hill, Gwinllan Conwy a’u tebyg?\nDylan Rowlands yw perchennog Gwin Dylanwad yn Nolgellau, ar y cyd â Llinos Rowlands (www.dylanwad.co.uk).\nYn ystod y gaeaf, teithia ar draws Ewrop a thu hwnt er mwyn dod o hyd i winoedd newydd diddorol. Mae'r gyfrol goginio Bwyd a Gwin yn rhoi blas o'r teithiau hyn ac yn cynnig awgrymiadau hefyd ar gyfer gwinoedd i gyd-fynd â'r ryseitiau.\nErthyglau tebyg: Tri pheth ar feddwl Eurig Salisbury a Roger Owen\nTri pheth ar fy meddwl, Dylan Rowlands\nMae'r arfer yn deillio o’r dyddiau pan oedd gwin yn cael ei gynhyrchu fel diod ymarferol - am ei fod yn un o'r ychydig ddiodydd diogel i’w hyfed\nDyddiad cyhoeddi: 13·12·2016


Dylunio Cynnyrch – Ysgol Y Strade\nYou are here: Home / Dylunio Cynnyrch\nMae cynnwys y craidd i’w astudio gan bob dysgwr beth bynnag yw y dewis o faes ffocws anodedig.\nEffaith technolegau newydd.\nSut mae gwerthusiad beirniadol o dechnolegau newydd a’r rhai sy’n datblygu yn llywio penderfyniadau dylunio.\nSut mae ynni’n cael ei gynhyrchu a’i stori.o\nDatblygiadau mewn deunyddiau modern a chlyfar.\nÔl troed ecolegol a chymdeithasol.\nYmchwilio a dadansoddi gwaith gweithwyr proffesiynol .\nGall ymgeiswyr ddewis astudio cwrs mewn un o’r 3 maes ffocws arnodedig.\nMae’r maes ffocws arnodedig yma yn cynnwys yr meusydd astudio canlynol:\nPapurau a byrddau;\nPren naturiol a gwneuthuredig;\nMetelau fferrus ac anfferrus\nPolymerau thermoffurfiol a thermogaled.\nDeunyddiau modern a chlyfar.\nFfynonellau, tarddiadau, priodweddau ffisegol.\nSut mae dewis deunyddiau neu gydrannau.\nFfurfiau, mathau a meintiau stoc.\nProsesau gwahanol y gellir eu defnyddio.\nTechnegau a phrosesau arbenigol.\nTriniaethau a gorffeniadau arwyneb priodol.


Newyddion - Lluniau'n adrodd hanes hen long yn Y Rhyl\nDiweddarwyd 16:39 Lluniau'n adrodd hanes hen long yn Y Rhyl\nCafodd artist lleol, Judith Samuel, grant gan Gyngor Celfyddydau Cymru er mwyn ymchwilio a phaentio'r llong ar gyfer arddangosfa sydd yn Llyfrgell Y Rhyl tan 22 Medi. Mae hi'n bwriadu cyhoeddi llyfr am y llong a hwyliodd o amgylch y byd am 36 mlynedd, yn cario pren a glo yn bennaf. Mae map gan yr artist yn dangos taith y llong yn 1883-5 i Dde America, Sri Lanka, Awstralia, Mauritius a Barbados cyn dychwelyd adref. Darganfu'r artist lawer o wybodaeth am y dynion a hwyliodd ar y llong. Gan nad oes dim ffotograffau ohonynt ar gael paentiodd Ms Samuel rai o'r dynion sydd yn hwylio o harbwr Y Rhyl heddiw. Dyma lun o John Wilcocks, stiward y llong rhwng 1864 a 1882 wedi ei seilio ar John Povah, capten y Rose heddiw.\nYn 1906 gwerthwyd y llong i Robert Horton and Co, cwmni yn Y Rhyl, am ei phren a'i metalau. Roeddent hefyd yn prynu llongau haearn a dur fel y Fearless sydd yn y llun yma yn 1905. Mae'r llun yma gan Ms Samuels yn dangos y llong yn cael ei llusgo i'w angorle olaf yn harbwr Y Rhyl. Ysbrydolwyd y llun gan waith gan William Turner, "The Fighting Temeraire Tugged to Her Last Berth to be Broken Up".\nShipwreck safe from £10m project Cysylltiadau Rhyngrwyd


Diwedd Haf - BBC Cymru Fyw\nBant a ni eto, felly. I'r graddau y bu yna wyliau haf yn y byd gwleidyddol eleni maen nhw ar ben.\nY digwyddiad cyntaf yn y dyddiadur yw cyhoeddi enw arweinydd newydd y Ceidwadwyr Cymreig neu arweinydd newydd y grŵp Ceidwadol yn y Cynulliad. Mae natur y swydd a'r teitl yn amrywio gan ddibynnu â phwy y'ch chi'n siarad ar y pryd.\nEfallai y dylai'r deiliad newydd ystyried sortio hynny mas yn flaenoriaeth!\nFe ddaw'r cyhoeddiad hwnnw yfory ac ymddengys taw'r Davies gwrywaidd sydd â'i drwyn ar y blaen.\nMae'n rhaid mi gyfaddef nad wyf yn cyffroi rhyw lawer ynghylch yr ornest. Mae Paul a Suzy Davies ill dau yn bobol abl a hoffus ond dyw'r naill na'r llall yn debyg o roi'r byd ar dân.\nMegis cychwyn mae ras arweinydd Plaid Cymru gyda'r hystingau yn cael eu cynnal ar hyn o bryd. Mae hon yn ornest fwy diddorol fi'n meddwl gan fod 'na wahaniaethau syniadol a gwleidyddol go iawn rhwng yr ymgeiswyr.\nA minnau wedi bod bant dros yr haf dydw i ddim eto wedi gallu synhwyro sut mae pethau'n debyg o fynd. Rwy'n amau mai Leanne Wood fydd ar y blaen ar ddiwedd y rownd gyntaf o gyfri ond y gallasai hi fod mewn trafferth wrth i bleidleisiau un o'r ddau ymgeisydd sy'n dadlau dros newid gael eu hail-ddidoli.\nMae 'na fisoedd i fynd eto cyn i'r ras i arwain Llafur Cymru dynnu at derfyn. Gall eliffant fwrw llo'n gynt nac y gall Llafur Cymru ddewis arweinydd! Mae'n rhyfedd meddwl y bydd pob un o'r pleidiau eraill wedi cynnal etholiad arweinyddol yn yr adwy rhwng cyhoeddi ymddeoliad Carwyn Jones ac ethol ei olynydd.\nAc wrth i wleidyddiaeth Cymru symud fel rhewlif tuag at ffurfio Llywodraeth newydd mae pleidiau San Steffan yn edrych yn debycach i geir clowns bod dydd.\nHei ho. Mae 'na sbort o'n blaenau!\nArestio ail ddyn wedi achos Synod Inn\nDyn 24 oed yn cael ei arestio gan Heddlu Sussex bron i wythnos wedi ymosodiad ar blismon yng Ngheredigion.\nCynnal angladd Sala yn Yr Ariannin\nPriodas penwythnos: Y gorau o ddau fyd?\nY Cymro welodd Capten Cook yn cael ei ladd\nAteb y Galw: Yr actores Lowri Gwynne\nPitching In wedi 'colli cyfle?'


Dros y degawdau diwethaf, mae nifer o gystadlaethau harddwch yn gyffredin. Os oedd y prif dasg o unrhyw gystadleuaeth lle'r oedd y merched yn cymryd rhan yn yr hwyr yn y saithdegau, dangosodd eu rhinweddau arbennig (y gallu i gwnïo, sgiliau coginio a thalentau eraill), heddiw mae'r pwyslais ar ymddangosiad a thalent i'w cyflwyno i'r cyhoedd. Mae llawer o ddadleuon yn cael ei gynnal mai cystadlaethau harddwch yw ffeiriau priodferch ar gyfer dynion cyfoethog, arddangosiadau o'u gwragedd, merched, meistresau. Beth bynnag oedd, ond i ferched sy'n cymryd rhan mewn digwyddiadau o'r fath, mae eu canlyniadau yn hynod o bwysig. Yn enwedig os bydd y harddwch yn breuddwydio gogoniant y model uchaf , oherwydd yn aml yn y neuadd yn ystod cynnal cystadlaethau o'r fath mae yna gynrychiolwyr asiantaethau model. Nid yw'r gystadleuaeth "Miss Moscow - 2014", a gynhaliwyd yn y brifddinas ar 2 Gorffennaf, 2014, yn eithriad.\nHanes y taflen harddwch\nY gystadleuaeth harddwch "Miss Moscow" yw syniad y mudiad cyhoeddus-Rwsiaidd "Harddwch o Rwsia". O dan gyfarwyddyd Tatiana Lvovna Andreeva yn y brifddinas Rwsia, fe'i cynhaliwyd ers 1995. Os byddwn yn mynd i wreiddiau'r mudiad hwn, y brif dasg o gynnal cystadlaethau harddwch yw cryfhau cysylltiadau diwylliannol ac economaidd rhwng y bobl sy'n byw ar diriogaeth Ffederasiwn Rwsia. Sut? Dyna gwestiwn arall ...\nFe'i cynhaliwyd ar 2 Gorffennaf ar lwyfan theatr metropolitan enwog Et Cetera am y ddeunawfed amser, a achosodd y gystadleuaeth harddwch ymateb cymysg i'r cyhoedd. Daeth cyfranogwyr yn y gystadleuaeth "Miss Moscow 2014" yr achlysur ar gyfer trafodaethau gwresogi ar y Rhyngrwyd. Beth a achosodd yr adwaith hwn, a pha rai o'r merched a ddaeth yn berchen ar y teitl "Miss Moscow" yn 2014?\nBydd Harddwch yn achub y byd?\nCyhoeddwyd canlyniadau'r gystadleuaeth "Miss Moscow - 2014" o gam y theatr Moscow gan gadeirydd y rheithgor Alexander Ovechkin, pencampwr hoci byd. Roedd y rheithgor hefyd yn cynnwys y sioeau enwog Sergei Zverev a Alexander Revva, y cantorion Arkady Ukupnik, Lev Leshchenko a Philip Kirkorov, yn satirwyr Vladimir Vinokur a Mikhail Zhvanetsky, chwaraewr hoci Pavel Bure a dylunydd ffasiwn Valentin Yudashkin . Ym marn y dynion a restrir uchod, aeth y lle cyntaf a'r teitl "Miss Moscow - 2014" at yr ifanc Irina Alekseeva, sydd â chynnydd o 176 centimedr, y paramedrau "85-60-90", a daeth Pauline yn berchen ar y teitlau "Moscow Beauty" a "Krasa Moskvy" Polkovnitskaya a Ekaterina Bozhenova yn y drefn honno. Fe wnaeth 28 o ferched gymryd rhan yn y gystadleuaeth.\nMae enillydd y gystadleuaeth "Miss Moscow - 2014" yn fyfyriwr yn Sefydliad Celf Gyfoes, unwdwyr yn y theatr genedlaethol ddawns "The Nutcracker". Mae merch 18 oed yn y dyfodol yn bwriadu dod yn ddawnsiwr proffesiynol. Dywedodd Irina ei bod hi wedi breuddwydio am ei phlentyndod i roi cynnig ar ei hun coron y frenhines hardd.\nEnillydd y gystadleuaeth "Miss Moscow" yn 2014, yn ôl defnyddwyr Runet, nid yw'r teitl hwn yn haeddu. Y ffaith yw nad yw ymddangosiad harddwch yn cyd-fynd â'r canonau safonol. Daeth olewau yn y tân o anghydfodau Rhyngrwyd a Ruslan Nigmatullin, a bostiodd lun o Irina heb wneud colur. Gyda llaw, nid oes unrhyw dystiolaeth bod y llun yn dangos Alexeeva, ac nid merch fel hi, nad oedd cyn chwaraewr pêl-droed yn ei ddarparu. Ond roedd y defnyddwyr rhwydwaith hwn yn ddigon. Ailadroddwch yr epithetiau a'r cymariaethau, sy'n dal i "rinsio" yr enillydd, ni fyddwn ni, yn ogystal â darganfod pwy oedd yn noddwr a ddarparodd ei fuddugoliaeth. Ond ni ellir dadlau un ffaith: serch hynny, i'r dewis o gyfranogwyr sy'n cynrychioli harddwch merched metropolitan, dylid cysylltu â threfnwyr yn fwy craffus ac yn gyfrifol.\nSiwmperi tynged yn yr hydref-gaeaf 2015-2016\nSandalau ar gyfun 2014\nSiacedi Lledr - Hydref 2016\nChwaraeon merched yn addas ar gyfer 2016\nGwisgoedd ffasiynol 2014\nGwisgoedd - gaeaf 2016-2017\nAtyniadau San Pedro\nBeth yw breuddwyd mochyn?\nTermopaneli ffasâd gyda theils clinker\nCalsiwm i blant\nSut i ddeall eich bod chi'n hoffi dyn Capricorn?\nChwm cnoi - niwed neu fudd?\nAngiograffeg llongau'r eithafion isaf\nCymhleth o ymarferion gyda rhaff sgipio\nCasgliad o saws bedw\nCalendula - tyfu o hadau\nPa geidiau sy'n well ar gyfer balconi?\nBeth sy'n ddefnyddiol ar gyfer corn wedi'i ferwi?\nDillad yn arddull creigiau\nSgwrs dynion canol oed\nSut i yfed dŵr yn gywir?


Medi 2015 / Rhifyn 632 | Barn\nMedi 2015 / Rhifyn 632\nParatoi at etholiad 2016 – ac at gofio gwrthryfel 1916\nMewn gwlad sy’n llawer mwy ymwybodol o’i hanes na Chymru fe allai canmlwyddiant gwrthryfel y Pasg a’r etholiad cyffredinol nesaf yng Ngweriniaeth Iwerddon ddigwydd o fewn dyddiau’n unig i’w gilydd. Faint o effaith tybed allai’r naill ei gael ar y llall?\nDyma ni rŵan yn cychwyn tymor newydd ar ôl yr haf. Ond gadewch i ni gydymdeimlo am funud gyda grŵp o bobl anffodus na chawsant gyfle go iawn i fwynhau hoe fach yn yr haul, na hyd yn oed lyfu corneto slei, heb orfod pwyso a mesur effaith pob gweithred a chyfarchiad ar eu poblogrwydd.\nYdyn, mae gwleidyddion yr Ynys Werdd yn wynebu etholiad cyffredinol o fewn y chwe mis nesaf, ac wedi bod wrthi’n ymgyrchu ers misoedd yn barod. Oherwydd dan y drefn PR aml-sedd sydd ohoni yn Iwerddon, mae’r gwaith o ofalu am eich sedd, a’i chadw’n saff nid yn unig rhag y pleidiau eraill, ond hefyd oddi wrth ymgeiswyr uchelgeisiol eraill o fewn eich plaid eich hun, yn orchwyl ddi-baid...\nY Racing Post a dyfodol ariannol y Brifwyl\nAm dair noson ddifyr dros ben yn ystod wythnos yr Eisteddfod Genedlaethol cefais rannu bwrdd swper gydag un y mae ei chefnogaeth i dîm pêl-droed Abertawe yr un mor wresog – onid yn wresocach – na f’un i, a chydag un y mae ei gas tuag at dîm criced Awstralia yn finiocach o beth coblyn na f’un i. Margaret, gweddw Dafydd Rowlands y bardd a’r llenor, yw’r naill; ac Elystan Morgan yw’r llall.\nAdladd Steddfod Meifod – Roc a phop: Steddfod – Y lle y fod\nRoedd y cyfuniad o hen stejars, rhai o’r prif fandiau cyfoes a bandiau ifanc llawn addewid ym Meifod eleni yn cynnig amrywiaeth werth chweil i ddilynwyr y SRG, yn ôl ein hadolygydd.\nWrth i wyliau cerddorol cyffrous gael eu cynnal bron bob penwythnos mewn rhyw ran o Gymru, ydi’r Eisteddfod Genedlaethol yn parhau i gael ei hystyried fel uchafbwynt y flwyddyn i’r artistiaid?\nO ystyried faint o fandiau ac artistiaid o unigolion a berfformiodd yn yr Eisteddfod eleni, mae’n sicr yn ymddangos bod pawb eisiau bod yno. Mae holl lwyfannau’r maes – o’r Tŷ Gwerin i Gaffi Maes B – ynghyd â Maes B ei hun a gigs Cymdeithas yr Iaith, yn sicrhau bod modd i rywun gael darlun reit gyflawn o’r hyn sy’n digwydd yn y sîn roc a gwerin yng Nghymru heddiw. O hen stejars i fandiau ysgol, o gerddoriaeth electronig i alawon gwerin, mae ’na rywbeth i bawb.\nY Cymro a Baentiai o’r Galon: Cofio Gwilym Prichard\nAr 7 Mehefin eleni bu farw’r artist Gwilym Prichard, yn 84 oed. Crwydrodd yn helaeth, gan fyw ar y Cyfandir am flynyddoedd. Ond yn ôl i Gymru y daeth, a thirlun ei wlad ei hun oedd ei ysbrydoliaeth pennaf. Yma mae cyfaill sydd hefyd yn arbenigwr ar ei waith yn cofio un o’n harlunwyr blaenaf.\nPentiroedd creigiog a chlystyrau anghysbell o adeiladau fferm gwyngalchog. Creigiau’n frith o gen, waliau cerrig sych, rhedyn a chaeau dan eira. Drain duon a sigwyd gan y gwynt a thraethau bychain yn llygad yr haul. Y golau’n chwarae ar ochr mynydd neu gymylau’n dynesu gan fygwth storm. Roedd y rhain yn fotiffau a ddychwelai dro ar ôl tro yn lluniau Gwilym Prichard...\n“Dyddiau Gwleidyddol Cwbl Ryfeddol”\nMae’r awdur yn rhagweld mai cyfnod hir o rwygiadau dinistriol sy’n wynebu Llafur yn sgil ei methiant yn yr etholiad cyffredinol a’r frwydr bresennol am yr arweinyddiaeth. Ond fydd bywyd ddim yn fêl i gyd i David Cameron chwaith...\nNid dim ond colli etholiad wnaeth Llafur ym mis Mai ond yn hytrach dioddef yr hyn y byddwn ni Fonwysion yn ei alw’n gythraul o gweir. Wedi cosfa o’r fath faintioli yn yr Alban yn arbennig, mae’n anodd iawn gweld llwybr yn ôl i 10 Stryd Downing i Lafur yn 2020, a hynny waeth pwy fydd yn ennill y frwydr arweinyddol. Dyna pam, mae’n debyg, fod y frwydr honno wedi profi’n ornest mor syfrdanol o chwerw.\nGydag unrhyw obaith am fuddugoliaeth etholiadol o bwys wedi diflannu dros y gorwel – a nac ydi, nid yw ennill yng Nghymru ym Mai 2016 yn cyfrif – diflannodd hefyd y rhithyn lleiaf o ddisgyblaeth fewnol.\nAdladd Steddfod Meifod: llên\nYmadawiad golygydd a micro dröedigaeth\nVAUGHAN HUGHES sy’n trafod rhai o’r gweithiau yn adran gyfansoddi’r Brifwyl a ddenodd ei sylw gan ddatgelu hefyd pwy o ddifrif yw rhai cystadleuwyr y cyfeirir atynt yn y gyfrol wrth eu ffugenwau’n unig.\nCyfansoddiadau a Beirniadaethau Eisteddfod Genedlaethol Cymru Maldwyn a’r Gororau 2015\nGol. J. Elwyn Hughes\ntt. 263, Llys yr Eisteddfod, £9.00\nAr dri achlysur ar hugain dros y deng mlynedd ar hugain diwethaf bu J. Elwyn Hughes yn anelu gynnau mawr ei olygyddiaeth at y ‘beirniaid digalendr, difater a digydwybod’ a lesteiriai’r dasg anferthol o baratoi’r gyfrol hon ar gyfer y wasg. Ond y tro hwn, ac yntau’n ymgymryd â’r gwaith am y tro olaf, yn null milwr sy’n edrych ymlaen at ddiosg ei lifrau, mae Elwyn yn demob happy...


Charis: Fy lleoliad gwaith Ymgysylltu â Myfyrwyr gyda CESI - Cardiff Learning and Teaching Academy - Cardiff University\nMae Charis yn ei thrydedd flwyddyn yn astudio Rheolaeth Busnes ym Mhrifysgol Caerdydd. Ar hyn o bryd mae hi’n ganol cwblhau lleoliad fel Cynorthwyydd Ymgysylltu â Myfyrwyr gyda’r Ganolfan Cymorth ac Arloesi Addysg (CESI). Mae Charis yn ysgrifennu am ei phrofiad:\nCharis yn hysbysebu’r NSS yn ôl ym mis Ionawr\nCyn i mi ddechrau yn CESI, doeddwn i ddim yn gwybod llawer am y tîm ond roeddwn i’n awyddus i gael rhywfaint o fewnwelediad i weithio ym maes addysg uwch. Roedd gen i ddiddordeb mewn archwilio beth sy’n digwydd y tu ôl i lenni prifysgol gan ei fod yn rhywbeth nad ydw i erioed wedi’i brofi fel myfyriwr. Roeddwn hefyd yn awyddus i wneud y lleoliad hwn gan fod Ymgysylltu â Myfyrwyr yn effeithio ar fy mywyd academaidd. Mae finnau a fy mrawd yn fyfyrwyr yn y Brifysgol ac roedd y gallu i gael effaith gadarnhaol barhaol yn rhywbeth yr oeddwn yn gobeithio ei gyflawni. Mae’n ddiddorol gweld faint o waith sy’n digwydd y tu ôl i’r llenni gan nad oeddwn i’n hollol ymwybodol o hyn fel myfyriwr!\nMae fy rôl o ddydd i ddydd yn cynnwys cefnogi’r Tîm Ymgysylltu â Myfyrwyr, creu adnoddau ar gyfer ein sylfaen adnoddau, a rheoli llinyn Llais Myfyrwyr y Myfyrwyr Hyrwyddo.\nFy hoff ran o fy lleoliad hyd yma yw bod yn Arweinydd Prosiect ar gyfer y Myfyrwyr Hyrwyddo, ynghyd â Marianna (aelod o dîm Addysg Ddigidol CESI). Mae hwn wedi bod yn brosiect parhaus ers i mi ddechrau, ac mae wedi bod yn wirioneddol foddhaus gwylio a helpu myfyrwyr i ddysgu a datblygu sgiliau bywyd allweddol. Mwynheais yn arbennig arwain hyrwyddiad yr Arolwg Myfyrwyr Cenedlaethol a dyrannu sifftiau, trefnu taflenni amser a sefydlu sesiynau hyrwyddo.\nEr fy mod yn dal i fod yn ansicr ynghylch pa fath o lwybr gyrfa yr hoffwn ei ddilyn; mae’r lleoliad hwn wedi fy siapio yn broffesiynol ac yn bersonol ac rwyf wedi datblygu ystod o sgiliau yr wyf yn siŵr a fydd yn gwella’r ffordd y byddaf yn gweithio yn y dyfodol.\nOs ydych chi eisiau gwybod mwy am CESI, ewch i ein tudalen tîm ar yr intranet


KESS 2 Croniclau Covid (Fideo): Ymgymryd ag Ymchwil a Datblygu trwy KESS 2 yn ystod pandemig byd-eang\nCroniclau Covid (Fideo): Ymgymryd ag Ymchwil a Datblygu trwy KESS 2 yn ystod pandemig byd-eang\nPostiwyd 19/11/2020 gan KESS 2 (M)\nYn ddiweddar, gofynnodd KESS 2 i gyfranogwyr sut mae pandemig Covid-19 wedi effeithio ar eu prosiectau ymchwil. Dyma’r ymchwilydd ôl-raddedig Simon Johns, a’i bartner cwmni Gwylan, yn rhannu eu profiadau o barhau â’u Ymchwil a Datblygu a ariennir gan KESS 2 yn ystod yr amseroedd anodd hyn.\nSimon Johns, Prifysgol Caerdydd\nRydw i’n astudio MPhil; mae’n werthusiad o adnodd digidol [i blant ysgol uwchradd] i’w ymgorffori i mewn i’r diwrnod ysgol. Mae’r cwricwlwm yng Nghymru’n newid, gyda rhai yn dweud ei fod yn newid eithaf sylweddol, ac yn bendant mae ganddo fwy o bwyslais ar iechyd a lles. Mae’r adnodd y gwnaethom ei greu gyda chwmni Gwylan yn edrych ar helpu plant yn eu harddegau yn ystod y cyfnod cyfnewidiol hwn yn eu bywydau.\nSimon yn gweithio o’i swyddfa gartref.\nDechreuais fy astudiaethau yn ôl ym mis Ebrill, sy’n teimlo fel amser maith yn ôl erbyn hyn. Rwy’n cofio dal y trên gartref o Brifysgol Caerdydd gyda llawer o wahanol ffurflenni i ddechrau eu llenwi. Roedd hyn ychydig cyn i’r cyfnod clo ddechrau, ac ers hynny nid ydw i wedi dychwelyd i Gaerdydd. Rydw i wedi gwneud fy holl ymchwil [hyd yn hyn] o gartref. Dwi wedi cael mynediad i lyfrgelloedd ar-lein, wedi cynnal cyfweliadau ar lafar ynghyd ag adroddiadau ar-lein, ac wedi creu gofod swyddfa bach i fy hun yng nghysur fy nghartref, fel rwy’n siŵr bod nifer ohonom wedi gwneud. Rhywbeth yr ydw i wedi gorfod ei ddysgu yw gwahanu gwaith oddi wrth yr amgylchedd cartref, yn enwedig ar gyfer fy lles fy hun.\nRhai o’r rhwystrau y mae [cyfnod clo] Covid wedi’u creu yn fy mywyd ers dechrau’r ymchwil hwn yw cyfathrebu, hynny yw, cyfathrebu’n uniongyrchol gyda chyfoedion a gyda goruchwylwyr. Ydy, mae e-bost yn wych, rydych yn cael ymateb, ond nid yw’n ymateb ar unwaith. Felly mae wedi bod yn anoddach cael atebion i’r cwestiynau bach hynny yr ydych angen gwybod yr ateb iddynt yn gyflym. Gallwch gael mynediad i lawer o adnoddau llyfrgell ar-lein, fodd bynnag, rwy’n meddwl bod rhywbeth eithaf gwerinol a real am gerdded i fewn i lyfrgell a dod o hyd i’r hyn yr ydych ei angen.\nNid yw popeth wedi bod yn negyddol, bu rhai effeithiau cadarnhaol [o gyfnod clo] Covid; er enghraifft, yn y boreau, mae wedi rhoi ychydig o amser i mi ganoli fy hun a thynnu’r holl bethau sydd angen i mi eu gwneud am weddill y diwrnod oddi ar fy ysgwyddau a’u rhoi nhw o fy mlaen, fel y gallaf wneud un peth ar y tro. Mae tîm KESS 2 wedi bod yn hynod gefnogol dros y misoedd diwethaf. Ers dechrau fy ymchwil, mae nhw wedi cynnig llawer o gyfleoedd hyfforddiant i mi ar-lein.\nRydw i’n hoffi’r syniad y tu ôl i KESS 2, ynghylch a chefnogi pobl leol yng Nghymru i ddatblygu mewn gwahanol ardaloedd, ond rydw i hefyd yn hoffi’r syniad o rymuso pobl ieuengach i aros yng Nghymru; i ddatblygu Cymru fel cenedl.\nJohn Likeman, Prif Swyddog Gweithredol Gwylan\nCwmni bach o Gymru ydym ni, wedi’n lleoli yn Sir Benfro. Un o’r prif bethau a wnawn yw ymchwilio, ac rydyn ni’n darparu datrysiadau newydd i bethau. Felly, pan wnaethon ni ddechrau darganfod KESS 2, roeddem yn chwilfrydig iawn. Roeddem yn meddwl, ie, mae hynny’n swnio’n dda iawn oherwydd mae’n rhywbeth yr oeddem yn teimlo y gallai ychwanegu i’r hyn y mae’r cwmni’n ei gynnig. Ers cael myfyriwr KESS 2, mae wirioneddol wedi ein agor allan i bartneriaethau, nid yn unig gyda Prifysgol Bangor a Phrifysgol Caerdydd ond prifysgolion ledled Cymru a thu hwnt.\nYn bendant bu buddion economaidd drwy KESS 2. Gallwn weld hynny’n digwydd nawr. Rydym am gael ymchwil llawer mwy manwl, gyda chynnyrch llawer mwy datblygedig o ganlyniad i ymglymiad KESS 2 a’r agwedd ymchwil ohono. Felly, a ydi o’n mynd i effeithio ar ein trosiant mewn modd cadarnhaol? Ydi, yn bendant.\nMae KESS 2 yn awyddus i gasglu llawer mwy o straeon yn ymwneud ag ymchwil ôl-raddedig yn ystod y pandemig. Os ydych chi’n gyfranogwr KESS 2 ac yr hoffech gyfrannu eich stori, e-bostiwch kess2@bangor.ac.uk i gael mwy o wybodaeth ar sut i gymryd rhan.\nwedi ei ffeilio o dan: Croniclau Covid, Newyddion\nTagiau: Busnes, Prifysgol Caerdydd, Coronafeirws, Covid-19, Education, Iechyd Meddwl, Myfyrwyr, Fideo, Lles\nDatblygu Model Cymunedol o Adsefydlu Troseddwyr Effeithiol: Lleihau Niwed ac Aildroseddu – Ysgoloriaeth MRes\nO Red Sea House: Astudiaeth aml-ddulliau i fapio gofal dementia er mwyn gwella bywydau pobl hŷn o gefndiroedd lleiafrifoedd ethnig sy’n byw mewn gofal preswyl – Ysgoloriaeth MRes\nDealltwriaeth o’r cysyniad o dosturi o safbwyntiau grwpiau proffesiynol amrywiol y GIG – Ysgoloriaeth MRes


Ysgol Aberconwy - Blwyddyn 7 yn datblygu eu hochr greadigol\nDros y pum wythnos ddiwethaf, mae ein disgyblion Blwyddyn 7 wedi meithrin ffordd greadigol o weithio ar gyfer eu gwersi DSB (Dysgu Seiliedig ar Broject – PBL). Mae pedwar artist wedi bod yn treulio dwyawr bob bore Llun gyda’n disgyblion, wrth iddynt archwilio gwahanol ddulliau creadigol o weithio ar eu projectau DSB.\nMae’r pedwar artist yn rhan o Gynllun Ysgolion Creadigol Arweiniol, sef cynllun a ariennir ar y cyd gan Gyngor Celfyddydau Cymru a Llywodraeth Cymru. Trwy’r cynllun hwn, mae disgyblion yn profi ymagweddau creadigol newydd a chyffrous tuag at addysgu a dysgu ar draws y cwricwlwm, gan eu cefnogi i fynd i’r afael â materion, blaenoriaethau datblygu pwysig ac anghenion pob disgybl.\nEi nod yw datblygu creadigrwydd, dyheadau a chyflawniadau pobl ifainc yng Nghymru, gan gynnig mwy o gyfleoedd iddynt ar gyfer y dyfodol. Ar yr un pryd mae’n cefnogi arloesedd a datblygiad partneriaethau hirdymor rhwng gweithwyr proffesiynol creadigol a ni ein hunain.\n“Mae bod yn rhan o’r cynllun hwn yn ein galluogi fel ysgol i fanteisio ar artistiaid, sgiliau ac adnoddau i’n cefnogi i wella ansawdd ein addysgu a’n dysgu. Mae’n dangos ein hymrwymiad o ran helpu ein disgyblion i gyflawni eu potensial creadigol a gwneud eu gorau ym mhob maes dysgu a datblygu” meddai Mr Burrows, Cydlynydd Project Arweiniol Ysgol Aberconwy.\nMae tair wythnos o’r cynllun ar ôl, ac yn ystod y cyfnod hwn bydd ein disgyblion, athrawon a’r gweithwyr proffesiynol yn dal ati i gydweithio er mwyn cynllunio, gweithredu, adfyfyrio a gwerthuso eu projectau DSB creadigol.\nAm fwy o wybodaeth am y Cynllun Ysgolion Creadigol Arweiniol, ewch i www.artscouncilofwales.org.uk


Fideos nawr! Diffyg rhyfedd cynhyrchu annibynnol ar y we - Y Twll\nAwdur Elidir JonesCofnodwyd ar 27 Ebrill 2015 27 Ebrill 2015 Categorïau Comedi, CyfryngauTagiau fideo, YouTube\n7 sylw ar “Fideos nawr! Diffyg rhyfedd cynhyrchu annibynnol ar y we”\n27 Ebrill 2015 am 4:22 PM\n“Flwyddyn yma, fe wnaethon ni ddechrau cyflwyno eitemau ar raglen Y Lle”\nMae hyn yn dweud y cyfan. Yn y byd Cymraeg, mae’n hawdd iawn i weithio neu ymddangos ar y cyfryngau traddodiadol os ydych chi wir eisiau gwneud, am fod cyn lleied o siaradwyr Cymraeg a mae S4C/Radio Cymru yn dueddol o neidio ar unrhyw wynebau newydd (heb strategaeth am y cynnwys yn aml iawn).\nPam felly fase unrhywun yn creu fideos ar gyfer llond llaw o wylwyr ar lein pan allwch chi gael eich talu amdano a’i ddarlledu ar y cyfryngau torfol?\nI ddweud y gwir mae hyn yr un mor wir am flogwyr a gynhyrchwyr fideo yn saesneg – mae’r rhai mwya llwyddiannus yn cael eu herwgipio gan y darlledwyr yn ddigon buan. Er mae yna lawer mwy o gystadleuaeth yn saesneg a mae’n bosib gwneud arian heb foesymgrymu i’r darlledwyr torfol.\nPam felly fase rhywun yn gwneud fideos yn Gymraeg (hyd yn oed am arian) pan fase’r cynnwys yn siwr o gael eu briodoli gan S4C beth bynnag? Yr unig beth sy’n gwneud synnwyr yw creu cynnwys heb ofyn am dâl, ‘am y celf’ – anghofiwch am y nawdd cyhoeddus, jyst gwnewch e.\n27 Ebrill 2015 am 4:24 PM\nO ran dosbarthu fideos yn ehangach mae cwpl o brosiectau da wedi bod dros y blynyddoedd, megis Fideo Bob Dydd a Weiran Gaws.\nByddai rhaid i ti ofyn i’r trefnwyr am y gwersi maen nhw wedi dysgu neu os oes modd cyd-weithio.\nElidir yn dweud:\n27 Ebrill 2015 am 5:23 PM\nDiolch am y sylw, Dafydd.\nRoedden ni’n lwcus iawn i gael slot ar Y Lle, a ‘da ni wir wedi mwynhau gweithio efo nhw. Ond mae’n eitemau ni ar eu cyfer nhw yn dilyn fformiwla gweddol gyson, ac mae ‘na gymaint mwy o amrywiaeth yn ein heitemau ni arlein.\nFysa ni wrth ein boddau’n cynhyrchu mwy o stwff amrywiol i S4C. Ond dyna’r peth. Dim ond hyn a hyn o oriau sy ‘na yn y dydd, a fedran nhw ddim darlledu popeth. Does gan y cyfryngau torfol ddim monopoli ar ddiwylliant Cymraeg, a dwi’n meddwl bod hi’n bwysig bod pethau’n cael eu creu y tu hwnt i’r terfynau (gweddol gyfyng, mae’n rhaid dweud) sydd wedi cael eu hadeiladu ganddyn nhw. Dim ond rwan mae hynny’n wirioneddol bosib.\nAc achos bod y terfynau yna’n bodoli, dwi ddim o reidrwydd yn cytuno ei bod hi’n “hawdd iawn i weithio neu ymddangos ar y cyfryngau traddodiadol os ydych chi wir eisiau gwneud”. Ddim yn llawn amser, o leia. Ella bod hynny’n wir os ydych chi’n gwneud stwff sy’n ffitio’r mowld traddodiadol, ond dim, yn fy mhrofiad i, os ydi’ch steil fymryn yn wahanol. Dwi wedi gwneud llond llaw o bethau i S4C ac i Radio Cymru, ac wedi mwynhau lot o’r profiadau, ond yn gyffredinol, dwi wedi cael trafodaethau mwy calonogol efo pobol sy’n gweithio i Sky, neu gwmniau o America. Dyna pam bod angen ffrwd arall o gynnwys yn Gymraeg, y tu allan i’r system yna. Debyg fydd y stwff yn lot mwy anwastad o ran ei safon, ond o leia fydd o’n wahanol. Mae’r siawns yna i gynhyrchu stwff sydd wir yn perthyn i’r awdur, heb ormod o ymyrraeth a biwrocratiaeth.\nAc ar ben hynny, mae ‘na stwff sydd jyst yn ffitio ar y we, a ddim ar unrhyw sianel deledu, fel y fideos Minecraft wedi eu lincio uchod. Dydi popeth ddim yna i gael ei briodoli gan S4C, dwi’m yn meddwl. Dyna be dwi’n licio am lot o’r cyfresi Saesneg dwi’n eu dilyn ar Youtube – y ffaith bysa neb call yn eu rhoi nhw ar y teledu! Bonws (neis iawn) oedd Y Lle i ni. Wnaethon ni ddim cychwyn allan i wneud unrhywbeth fel’na.\nAr y funud, cynhyrchu stwff am ddim, ‘am y celf’, yda ni yn Fideo Wyth, ac wedi gwneud am bron i flwyddyn bellach. A fel dwi’n ei ddeud yn yr erthygl, ‘da ni’n mwynhau’r profiad yn fawr. Dim ymgais ganddon ni i ofyn am bres oedd hwn i fod! Jyst trio cael mwy o bobol i wneud pethau tebyg, yn union fel mae nhw’n ei wneud yn Saesneg, neu pa bynnag iaith arall. Fel dwi’n deud, mae’r agwedd DIY sydd ganddon ni ym mhob maes arall yng Nghymru yn briliant. Jyst isio ehangu o at y maes yma.\n27 Ebrill 2015 am 11:39 PM\nDwisio ymateb ond dwi’n ofni fyddai yma am 3 awr yn sgwennu’r peth. Mae fy mhrofiadau i o nosweithiau Pictiwrs (RIP), Sesh.tv (RIP), fideobobdydd (RIP), astudio Sianel 62 a Munud i Ddathlu wedi dod a fi i sawl casgliad pendant.\n* arian mawr (cymharol) cyfryngau yn llyncu creadigrwydd amgen yn sydyn iawn\n* dim quick wins i fideos bach er mwyn annog mwy (cymharer a’r hyn all band newydd Cymraeg gyflawni gyda cwpwl o gigs a chwarae ar Radio Cymru) – torri calon arbrofion Cymraeg yn gynnar iawn\n* hyn yn arwain at zero arian (er mor bitw) yn dod nol fe galli di gael gyda ysgrifennu a cherddoriaeth\n* black hole YouTube – problemau darganfod\n* cost amser creu vs return gwylwyr i fideo Cymraeg\n* cost amser gwylio o’i gymharu a cherddoriaeth / testun yn golygu cystadlu gyda fideo arlein safonol = gorfod cael production values uchel i ddechrau off\n* dim rhwydweithiau oddiarlein i fideo Cymraeg arlein\n* dim rhwydweithiau arlein er mwyn hyrwyddo fideos newydd.\n* Dim digon o rannu cynnwys *yn gyffredinol* yn Gymraeg ar gyfryngau cymdeithasol. Gyd ma pobl yn gneud ydi siarad, nid rhannu dolenni at y cynnwys ei hun (hwn yn ddamcaniaeth sydd heb ei brofi gyda unrhyw ystadegau!!(ond mae na flwyddyn o fonitro Ffrwti a’i gyfateb Basgeg yn cynnig gut feeling eitha cryf)). Damcaniaeth pam? Cymru Fach: pawb yn teimlo bod pawb di gweld dolen yn barod felly’n gyndyn i rannu eto. Canlyniad: neb yn rhannu dim byd, neu ddolen yn cael ei rhannu chydig wedyn cyrraedd cul de sac.\n* ma na bethau eraill hefyd fel diffyg role models / ysbrydoliaeth sydd yn ychwanegu at greu cylch dieflig\nDyma fy nwygeiniogwerth brysiog…faswn i’n deud paid digalonni, ond dwi wedi trio peidio digalonni, a gneud rhywbeth amdan y sefyllfa fy hun, a dwi wedi digalonni yn y diwedd. Y gair a’r glust ydi’r cyfryngau lle galli di hawlio sylw, cael ymateb a bod yn rhan o rywbeth yn yr iaith Gymraeg. Rydan ni, fel ddudodd John Hefin, yn genedl sydd yn ddall i’r gweledol a’n amharchus i’n traddodiad clyweledol.\nDwi’n beio’r Methodistiaid fy hun.\nProfwch fi’n rong, wir dduw! (Dwi dal yn trio profi fy hun yn rong hefyd gyda llaw – sori am fod yn ddu ar y mater!)\n28 Ebrill 2015 am 11:03 AM\nDwi’n beio’r Methodistiaid am bob dim ‘fyd!\nRhygnu mlaen wnawn ni ‘lly. Dwi’m yn meddwl ein bod ni’n ysbrydoliaeth i neb chwaith!\nTrist os mai diwedd y gân yw’r geiniog go-iawn. Dwi’n gwbod bod ‘na rai wedi galw ar S4C i ddefnyddio’r gronfa ddigidol i gefnogi stwff annibynnol am flynyddoedd, ond dwi’m yn meddwl bod ‘na unrhywbeth wedi dod o’r peth.\nOs am osgoi’r llwybr yna, rhwydwaith ydi’r cam cynta, debyg. A chydig mwy o sylw yn y cyfryngau traddodiadol. Trio cael y bêl i rowlio’n ara deg. Iawn. Ond ia, (lot) haws dweud na gwneud.\n29 Ebrill 2015 am 1:12 AM\nHeb sôn am gynhyrchu fideos o safon, ble mae’r fideos nonsens, memynnau, trosleisio, stwnsho, clipiau doniol oddi ar y teledu, clipiau ffôn stiwpid, rwtsh llwyr, Llŷr Mental, Dw i’n Dod O Rhyl, cachu £0.00?\n29 Ebrill 2015 am 10:00 AM\n@Carl: Ar we dywyll Snapchat a Facebook?\nBlaenorol Cofnod blaenorol: Buddugoliaeth Datblygu yn Ngŵyl CAM 2015\nNesaf Cofnod nesaf: Mwng gan Super Furry Animals – trac-wrth-drac (i’r ffans)


Os ydych yn un am hanes, cewch ddigon o atyniadau i'w harchwilio yng Nghaerdydd a'r cyffiniau.\nDyma wibdaith drwy hanes Cymru gyda dolenni i rai o'r atyniadau sy'n agos i Gaerdydd y gallwch ymweld â nhw pan ydych yn astudio yma.\nY lle amlwg i ymweld ag e yw Amgueddfa Werin Sain Ffagan sydd ar gyrion y ddinas. Dyma amgueddfa awyr agored cenedlaethol cyntaf y Deyrnas Unedig. Y werin bobl yw ffocws yr Amgueddfa a chewch weld amrywiaeth o adeiladau o wahanol gyfnodau hanesyddol sydd wedi'u hail-adeiladu carreg wrth garreg ar y safle 100 erw. Yn agosaf i gampws y Brifysgol, mae adeilad mawreddog Edwardaidd yr Amgueddfa Genedlaethol werth ei weld gyda chasgliadau celf enwog y Chwiorydd Davies ac arddangosfeydd o gyfnod y dinasoriaid i gyfnod datganoli.\nEr bod y ddraig wedi bod yn arwyddlun i Gymru ers canrifoedd ac yn ffefryn gan Harri VIII, dim ond yn 1959 y daeth y ddraig goch yn faner swyddogol y genedl ar gais Gorsedd y Beirdd. Y ddraig goch yw'r unig faner o wledydd y Deyrnas Unedig nad yw'n ymddangos ar Faner yr Undeb.\nErbyn bod y Rhufeiniaid yn cyrraedd Prydain, roedd pobl wedi bod yn byw yng Nghymru am agos i 225,000 o flynyddoedd ac mae Caerdydd ei hun yn hynach na'r disgwyl. Yn 2015 daeth archaeolegwyr Prifysgol Caerdydd o hyd i dystiolaeth neolithig ar safle bryngaer o Oes yr Haearn yn ardal Caerau sy'n awgrymu'n gryf fod y ddinas o ddeutu 6,000 mlwydd oed.\nGallwch deithio'n hwylus o Gaerdydd hefyd i Fro Morgannwg sydd yn drysorfa o olion neolithig ac i Benrhyn Gŵyr, ardal o brydferthwch naturiol eithriadol a chartref i feddrodau hynafol.\nRoedd y 95 o ogofau ym Mhenrhyn Gŵyr yn cynnig lloches i'n cyndeidiau yn cynnwys 'Dynes Goch Pafiland'. Mewn gwirionedd sgerbwd dyn ifanc ydyw ac mae'n dyddio o tua 33,000 mlynedd CC. Cafodd ei enw ar ôl y lliw coch a ddarganfuwyd ar y gweddillion yn Ogof Twll yr Afr Credwyd mai dyma'r enghraifft gynharaf o gladdu seremonïol yn Ewrop. Mae'r sgerbwd dan glo ym Mhrifysgol Rhydychen er bod galw wedi bod i'w ddychwelyd i Gymru.\nY Rhufeiniaid yn glanio\nDechreuodd y Rhufeiniaid eu hymgyrch filwrol yn erbyn Cymru yn 43 AD gyda 40,000 o filwyr. Erbyn 60AD, roedd Cymru o dan reolaeth Rhufeinig.\nY safle Rhufeinig enwocaf yng Nghymru yw Caerleon sydd yn agos i Gasnewydd a Chaerdydd. Cafodd ei henwi'n 'Isca' gan y Rhufeiniaid ac roedd yn un o'r unig dair caer barhaol yn y DU.\nDyma'r unig farics Rhufeinig sydd yn cael ei harddangos yn Ewrop ac amffitheatr fwyaf cyflawn Prydain. Yn ddiweddar fe wnaeth timoedd archaeolegol Prifysgol Caerdydd ddarganfod olion adeiladau coffaol sylweddol, storfeydd a gweithdy metel mawr ar y safle. Mae'n werth i chi ymweld â'r amgueddfa a'r olion Nodwch bod y fideo isod ar gael yn Saesneg yn unig.\nGwylio fideo ar Vimeo am y darganfyddiad archaeolegol yng Nghaerleon\nY Normaniaid a thu hwnt\nErbyn 1075 roedd arweinwyr milwrol Normanaidd wedi gwahanu Cymru drwy ladd Bleddyn ap Cynfyn yn 1075 a Rhys ap Tewdwr o'r Deheubarth yn 1093 a chipio'u tiroedd. Roedd Gwilym Goncwerwr wedi cipio'r De ac o ganlyniad roedd y rhan helaeth o Gymru o dan rym y Normaniaid.\nDiolch i'r Normaniaid mae gennym y nifer mwyaf o gestyll yn Ewrop, dros 600 ohonynt. Maent yn denu twristiaid diri yn flynyddol. Gallwch ymweld â Chestyll Cas-gwent (un o'r hynaf yn y DU), Caerffili (yr ail gastell fwyaf yn y DU) a'r Castell Coch hudol. Gallwch weld olion Normanaidd yn nhŵr enwog Castell Caerdydd. Mae digon o wybodaeth am gestyll ar wefan CADW.\nErbyn cyfnod y Tuduriaid, roedd nifer o gestyll yn esblygu o amddiffynfeydd i blastai crand. Dwy enghraifft nodedig ger Caerdydd yw Rhaglan a Thalacharn (yr olaf sy'n hefyd yn enwog am ei chysylltiad â Dylan Thomas).\nGwyliwch fideo gan CADW am gestyll tywysogion Cymru.\nByddwch chi'n siŵr o ymweld â Chlwb Ifor Bach ynghanol y ddinas yn ystod eich bywyd fel myfyriwr yn y Brifysgol. Ond wyddoch chi pwy oedd Ifor Bach? Ef oedd Arglwydd ardal Senghennydd yng Nghaerdydd wnaeth ennill enwogrwydd am gipio Iarll William a'i deulu o gastell Caerdydd yn 1158. Gwnaeth Ifor eu cadw'n garcharorion mewn ogof yn y bryniau gan fygwth eu lladd pe na chytunai'r Iarll i ddychwelyd eu tiroedd i'r Cymry.\nY 19g (a'r 20g cynnar)\nYn y 19g, daeth De Cymru yn enwog am fwyngloddio glo. Yn y cyfnod hwn tyfodd Caerdydd nes ei bod yn borthladd sylweddol, un o'r mwyaf yn y byd. Llofnodwyd y siec gyntaf am filiwn o bunnoedd yng Nghyfnewidfa Lo Caerdydd yn 1909. Yn denu mewnfudwyr o bob cwr o'r byd, roedd poblogaidd Cymru yn tyfu hyd at 20% yn y cyfnod hwn.\nOnd erbyn yr 1980gau, roedd y diwydiant glo wedi dirywio'n ddifrifol. Gallwch ddysgu mwy am orffennol glofaol Cymru (a mynd ar daith dan ddaear) drwy ymweld â Amgueddfa Lofaol Cymru ger Caerdydd.\nOs ewch i Barc y Rhath, sy'n ergyd carreg o ardal breswyl y myfyrwyr, cofiwch dalu sylw i'r goleudy gwyn sydd ynghanol Llyn y Rhath. Dyma gofeb i Gapten Scott a'i gymdeithion, yn cynnwys y Cymro, Edgar Evans, wnaeth farw yn yr Antarctig yn 1912. Mae nifer o gysylltiadau gyda Scott a Chaerdydd; hwyliodd long yr arloeswr enwog o ddociau'r brifddinas, cafodd y criw eu parti ffarwel yng Ngwesty'r Royal ynghanol y ddinas ac mae sawl cofeb amrywiol i'w tranc ym Mae Caerdydd hefyd.\nMae'r economi Cymreig, fel cymdeithasau datblygedig eraill yn dibynnu'n fwyfwy ar y sector gwasanaethau.\nYn dilyn datganoli yn 1998, trosglwyddwyd rhai o bwerau San Steffan i Gaerdydd. Sefydlwyd Cynulliad Cymru yn 1999 ac fe'i lleolir yn adeilad trawiadol y Senedd ym Mae Caerdydd. Mae modd i chi fynd ar daith drwy'r Senedd ac archebu seddi i weld cyfarfodydd amrywiol.\nDynes Goch Paviland\nOgof Twll yr Afr


Gwybodaeth am Brydau Ysgol\nHafan > Preswyl > Ysgolion > School Meals > Gwybodaeth am Brydau Ysgol\nGweithio gyda'n gilydd: Cyrff Iach, Meddyliau Iach\nPrisiau Prydau Ysgol\nCynradd £2.05 Bwydlen Cynradd\nUwchradd £2.20 Bwydlen Uwchradd\nA Wyddech Chi?\nRydym yn cynnig amrywiaeth eang o fwydydd a gaiff eu paratoi yn ôl Rheoliadau Bwyta’n Iach mewn Ysgolion (Safonau a Gofynion Maeth)(Cymru)2013. Blas am Oes Llywodraeth Cymru. Ein nod yw gwneud yn siŵr bod ein holl fwydlenni’n cynnig bwydydd cytbwys a maethlon, fel rhan bwysig a hanfodol o fywyd ysgol.Mae bwyta prydau iach a chytbwys o ran maeth yn hybu twf a datblygiad pobl ifanc, yn eu helpu i ganolbwyntio, ac yn gwella’u perfformiad a’r modd y maent yn cyfrannu drwy gydol y diwrnod yr ysgol.\nMae Cyngor Sir y Flint wedi ymrwymo i fwyta’n iach ac mae’n gweithio’n galed gydag ysgolion i hybu iechyd a lles disgyblion. Rydym yn dal i ddarparu’r bwyd gorau posibl ac rydym ag eisiau helpu pobl ifanc yn Sir y Fflint i ganfod a mwynhau bwydydd newydd a chyffrous a fydd yn eu hannog i fyw bywyd iach a gweithgar. Bydd plant yn bwyta tua traean eu bwyd yn ystod y diwrnod ysgol. Yn ôl astudiaeth ddiweddar, mae cinio ysgol yn cynnwys mwy o lysiau, bwyd startshlyd a phrotein na phecyn bwyd arferol. Dangosodd yr un astudiaeth hefyd fod pecynnau bwyd yn llawer mwy tebygol o gynnwys pethau melys a chreision, nad ydynt ar y fwydlen yn ysgolion Sir y Fflint!\nMae bwyta prydau iach a chytbwys yn hollbwysig i iechyd, twf a datblygiad plant. Mae maeth da hefyd yn hybu lefelau canolbwyntio, sy'n berffaith i helpu i wella eu perfformiad yn yr ysgol. Gall cael cinio ysgol helpu plant i ddatblygu sgiliau cymdeithasol pwysig hefyd wrth iddynt eistedd, bwyta gyda'i gilydd a rhoi cynnig ar fathau newydd o fwyd.\nYn gwneud amser cinio ysgol yn hwyliog ac addysgol\nI annog bwyta’n iach a gwneud amser bwyd yn hwyl i’n cwsmeriaid iau, mae gennym galendr o ddigwyddiadau thema y bydd eich plentyn yn eu mwynhau. Mae hyrwyddiadau wedi’u cysylltu â phynciau’n seiliedig ar y cwricwlwm yn ogystal â digwyddiadau yn y cyfryngau.\nRydym yn anelu at addysgu plant a’u hannog i roi cynnig ar fwydydd newydd yn llawer o’n digwyddiadau thema. Cadwch olwg am yr hyrwyddiad nesaf yn eich ysgol.\nI gael gwybodaeth am Thema Dydd Iau yn ysgol gynradd eich plentyn, cysylltwch â chogyddes yr ysgol a fydd yn falch o’ch helpu!\nBydd hyrwyddiadau’n cael eu cynnal fel y gwêl pob ysgol unigol yn ddoeth. Gall y dyddiadau fod yn wahanol mewn rhai ysgolion. Gall bwydlenni ac eitemau bwydlenni gael eu newid. Mae pob ysgol yn cadw’r hawl i dynnu hyrwyddiad yn ôl ar unrhyw adeg neu gynnig gwobrau eraill os bydd angen. Gall hyrwyddiadau ychwanegol nad ydynt wedi’u hysbysebu ar y safle gael eu cynnal mewn ysgolion.\nA yw eich plentyn yn gymwys i gael prydau ysgol am ddim?\nOs ydych yn cael rhai budd-daliadau, gallai fod modd i chi hawlio prydau ysgol am ddim.\nPrydau Ysgol - Facebook\nPrydau Ysgol - Twitter\nSchool Meals Breakfast Leaflet\nDywedwch wrthym beth ydych chi'n ei feddwl am ein gwefan ...


Contractau dim oriau – beth sy’n digwydd yng Nghymru? | Pigion\nContractau dim oriau – beth sy’n digwydd yng Nghymru?\nLlun gan David Millett, Y Gwasanaeth Ymchwil\nMae contractau dim oriau wedi cael llawer iawn o sylw yn y cyfryngau a chan wleidyddion yn ystod y misoedd a’r blynyddoedd diwethaf. Am y tro cyntaf, mae’r Swyddfa Ystadegau Gwladol wedi cyhoeddi ystadegau sy’n dangos faint o bobl a gyflogir ar gontractau dim oriau yng Nghymru – rhwng mis Hydref a mis Rhagfyr amcangyfrifir fod hyn yn 35,000, neu’n 2.5% o’r gweithlu. Felly, beth rydym yn ei wybod am gontractau dim oriau yng Nghymru, a beth arall y gall y data ei ddweud wrthym? Beth yw contract dim oriau, a pham eu bod mor ddadleuol?\nMae contract dim oriau yn gontract lle nad yw person dan gontract i weithio nifer benodol o oriau, a chaiff ei dalu am nifer yr oriau mae’n eu gweithio mewn gwirionedd.\nMae nifer y bobl sy’n nodi eu bod wedi’u cyflogi ar gontract dim oriau bron â bod wedi cynyddu bedair gwaith ledled y DU ers dirwasgiad 2008. Fodd bynnag, mae’r rhan fwyaf o’r cynnydd hwn wedi bod dros yr ychydig flynyddoedd diwethaf a chred y Swyddfa Ystadegau Gwladol y gall hyn fod yn rhannol oherwydd bod mwy o bobl yn dod i wybod eu bod yn cael eu cyflogi ar gontractau dim oriau. Amcangyfrifon yw’r ffigurau, wedi’u seilio ar arolwg sampl. Maent yn dibynnu ar bobl i roi gwybod eu bod yn cael eu cyflogi ar gontract dim oriau, felly mae peth ansicrwydd ynghylch y ffigurau hyn.\nMae sefydliadau cyflogwyr fel Sefydliad y Cyfarwyddwyr yn fwy cefnogol o gontractau dim oriau, ac yn dadlau bod yr hyblygrwydd gwell a ddarperir yn cyfrannu at farchnad lafur hyblyg sydd o fudd i’r DU. Mae’r Sefydliad hefyd yn nodi bod contractau dim oriau wedi arwain at gynnydd llai mewn diweithdra yn ystod y dirywiad economaidd na fyddai wedi digwydd fel arall.\nFodd bynnag, nid yw undebau llafur yn cefnogi’r defnydd o gontractau dim oriau. Mae Cyngres yr Undebau Llafur (TUC) wedi nodi bod contractau dim oriau yn golygu nad oes gan bobl warant o waith o un diwrnod i’r llall, ac y gellir eu defnyddio i leihau telerau, amodau a chostau ni waeth beth yw’r effaith ar wasanaethau a’r gweithlu. Mae Llywodraeth y DU hefyd yn cymryd camau i atal y defnydd o ‘gymalau cyfyngol’ mewn contractau dim oriau, yr amcangyfrifir ei fod yn tua 9% o bobl sy’n cael eu cyflogi ar gontractau dim oriau yn ôl y Sefydliad Siartredig ar gyfer Datblygiad Personol.\nSut y mae ffigurau Cymru yn cymharu â gweddill y DU?\nMae’r bobl a gyflogir ar gontractau dim oriau yng Nghymru yn cynrychioli 5% o gyfanswm y DU o 697,000. Fodd bynnag, mae’r 2.5% o weithlu Cymru a gyflogir ar gontractau dim oriau y trydydd mwyaf o ranbarthau Lloegr a’r gwledydd datblygedig, ar ôl de-orllewin Lloegr a chanolbarth Lloegr. Llundain sydd â’r ganran isaf o’i weithlu a gyflogir ar gontractau dim oriau.\nBeth mae’r ffigurau yn ei ddweud wrthym am bobl a gyflogir ar gontractau dim oriau?\nYchydig iawn o safbwynt Cymru, gan mai dim ond ffigurau pennawd o dan lefel y DU a gyhoeddir gan y Swyddfa Ystadegau Gwladol. Fodd bynnag, ledled y DU mae’r ffigurau rhwng mis Hydref a mis Rhagfyr 2014 yn dangos bod contractau dim oriau yn cael effaith ar grwpiau o bobl mewn ffyrdd gwahanol:\nHoffai traean o’r bobl sy’n gweithio ar gontractau dim oriau weithio mwy o oriau, o gymharu ag 13% o bobl eraill mewn gwaith;\nCaiff 40% o’r rheini a gyflogir ar gontractau dim oriau eu cyflogi yn y diwydiannau bwyd a llety neu iechyd a gofal cymdeithasol;\nMae traean o’r rheini a gyflogir ar gontractau dim oriau rhwng 16 a 24 oed; ac\nMae menywod yn fwy tebygol o gael eu cyflogi ar gontract dim oriau na dynion, ac maent yn 55% o’r rheini a gyflogir ar gontractau dim oriau.\nWnes i ddarllen rhywbeth am 1.8 miliwn o bobl yn cael eu cyflogi ar gontractau dim oriau ledled y DU?\nYn ôl arolwg arall gan y Swyddfa Ystadegau Gwladol o fusnesau, ym mis Awst, roedd tua 1.8 miliwn o gontractau cyflog ledled y DU nad oeddent yn gwarantu lleiafswm o oriau. Mae hyn yn cyfrif contractau yn hytrach na nifer y bobl a gyflogir arnynt, oherwydd gall pobl fod wedi’u cyflogi ar fwy nag un contract heb oriau wedi’u gwarantu. Dywed y Swyddfa Ystadegau Gwladol fod hyn yn uwch na’r ffigur o 697,000 pobl yn cyflogi ar gontractau dim oriau a nodwyd uchod gan fod cyflogwyr yn fwy tebygol o wybod a yw eu staff wedi’u cyflogi ar gontract dim oriau.\nMae’r Swyddfa Ystadegau Gwladol yn diffinio contractau heb oriau wedi’u gwarantu yn ehangach na dim ond ystyried contractau dim oriau. Mae hyn yn cynnwys contractau achlysurol a mathau eraill o waith nad ydynt yn gwarantu oriau.\nPa ddatblygiadau sydd wedi’u gwneud gan Lywodraeth Cymru a Llywodraeth y DU yn y maes hwn?\nMae dadlau gwleidyddol wedi bod yng nghyd-destun Deddf Gwasanaethau Cymdeithasol (Cymru) 2014 ynghylch a ddylai Llywodraeth Cymru gymryd camau drwy ddeddfwriaeth mewn perthynas â’r defnydd o gontractau dim oriau yn y sector gofal cymdeithasol, neu a fyddai hyn yn ymwneud â chyfraith cyflogaeth sydd heb ei datganoli. Yn dilyn dyfarniad y Goruchaf Lys ym mis Gorffennaf 2014 ar Ddeddf Sector Amaethyddol (Cymru) 2014, dywedodd Prif Weinidog Cymru fod y dyfarniad yn golygu bod Llywodraeth Cymru yn gliriach o ran yr hyn y gellid ei wneud gyda chontractau dim oriau.\nYm mis Rhagfyr 2014, comisiynodd y Gweinidog Gwasanaethau Cyhoeddus waith ar raddau gontractau dim oriau yn y sector cyhoeddus datganoledig yng Nghymru. Nod hyn yw cael gwell dealltwriaeth o’u defnydd a pha mor gyffredin ydynt, a sut y mae eu defnyddio yn cael effaith ar weithwyr, gwasanaethau a chyflogwyr.\nYn San Steffan, mae’r Bil Busnesau Bach, Menter a Chyflogaeth wrthi’n mynd drwy’r Senedd. Un o nodau’r Bil yw atal y defnydd o ‘gymalau cyfyngol’ mewn contractau dim oriau lle mae gweithwyr dan gontract i weithio i un cyflogwr yn unig heb unrhyw oriau wedi’u gwarantu.\nCyfiawnder cymdeithasol, Economi, Ystadegau\tContractau dim oriau, Cyflogaeth, gwaith\tPost navigation\n← Adolygiad Donaldson: ‘Dibenion’ a chynnwys Cwricwlwm Cymru\tCyhoeddiad Newydd: Amseroedd Aros rhwng Atgyfeirio a Thriniaeth yn y Gwasanaeth Iechyd Gwladol →


Ailgyflwyno Taliadau Parcio Ceir\nCaiff taliadau parcio ym meysydd parcio oddi ar y stryd Cyngor Sir y Fflint eu hailgyflwyno ar 1 Hydref 2021.\nYn unol â chanllawiau’r llywodraeth ac er mwyn cynorthwyo pob gweithiwr allweddol yn ystod pandemig COVID-19, mae parcio am ddim wedi bod ar gael mewn meysydd parcio a weithredir gan y Cyngor ers mis Mawrth 2020.\nParhaodd hyn er mwyn helpu busnesau lleol wrth iddynt ddod allan o’r cyfnod clo yr haf diwethaf a pharhaodd i’r hydref a’r gaeaf.\nCafodd hyn ei ymestyn wedyn i fis Medi 2021 er mwyn cefnogi agor ac adfer canol trefi yn raddol ac er mwyn annog nifer yr ymwelwyr.\nNawr, wrth i fwy o fusnesau ailagor, byddwn yn ailgyflwyno taliadau parcio er mwyn lleihau tagfeydd posibl a helpu â mynediad i’r meysydd parcio arhosiad byr.\nErs 1 Gorffennaf 2021, mae taliadau wedi’u codi yn Nhalacre, prif gyrchfan i dwristiaid y Sir, yn barod at gynnydd yn nifer yr ymwelwyr cyn tymor gwyliau’r ysgol, ac er mwyn sicrhau bod mannau parcio ar gael trwy gydol y dydd.\nMae iechyd a diogelwch y cyhoedd ym mhob maes parcio yn dal i fod yn flaenoriaeth. Cynghorir pobl i barhau i ddilyn y canllawiau cadw pellter cymdeithasol bob amser.\nDywedodd y Cyng. Glyn Banks, Aelod Cabinet Gwasanaethau Stryd a Chludiant:\n“Mae nifer yr ymwelwyr wedi bod yn cynyddu’n gyson yng nghanol ein trefi wrth i bobl ddychwelyd i’r gwaith ac i’r siopau a’r bwytai maen nhw wedi gweld eu colli.\n“Mae’r gefnogaeth mae parcio am ddim wedi’i rhoi i weithwyr allweddol, busnesau hanfodol ac eraill am fwy na 18 mis wedi bod yn amhrisiadwy.\n“Er ein bod wedi penderfynu ailgyflwyno’r taliadau, mae angen i ni reoli argaeledd parcio i bawb a sicrhau bod y meysydd parcio sy’n agos at ganol trefi ar gael i siopwyr a bod y meysydd parcio sydd ymhellach oddi wrth y dref wedi’u dynodi ar gyfer parcio trwy’r dydd. Hoffem gyfeirio ymwelwyr sy’n dymuno aros am gyfnod hirach, a phobl sy’n teithio i’r gwaith, i’r meysydd parcio arhosiad hir yng nghanol trefi, lle gallwch barcio am cyn lleied â £1.50 y dydd. Bydd hyn yn sicrhau bod lleoedd parcio arhosiad byr ar gael mewn meysydd parcio canolog.\n“Hoffem annog pobl i ddefnyddio cludiant cyhoeddus neu gerdded a beicio lle bynnag bo’n bosibl hefyd. Bydd hyn yn ei dro yn lleihau dibyniaeth ar ddefnyddio cerbydau unigol ar gyfer teithiau byr.”


Llywodraeth Cymru yn amddiffyn Cymunedau'n Gyntaf - BBC Cymru Fyw\nLlywodraeth Cymru yn amddiffyn Cymunedau'n Gyntaf\nMae Jeff Cuthbert yn dweud mai nod yr arian yw gwella bywydau pobl\nBydd cymunedau tlotaf Cymru yn derbyn grantiau gwerth £3,000,000 gan Lywodraeth Cymru.\nCymunedau'n Gyntaf fydd yn derbyn yr arian dros gyfnod o ddwy flynedd drwy gronfa Grantiau Bach Trechu Tlodi.\nY nod yw hyrwyddo byw yn iach, hyfforddiant i bobl ddod o hyd i waith, a chymorth gyda chostau gofal plant.\nOnd mae Plaid Cymru yn dweud bod y gronfa yn rhy fach i gael effaith sylweddol ar fywydau pobl.\nMae'r arian ar gael ar gyfer ardaloedd sydd ymysg y 10% uchaf o ran amddifadedd, a bydd 52 ohonynt yn derbyn £50,000 i ddechrau.\nBydd posib iddyn nhw wedyn wneud cais am fwy o arian o'r cynllun.\nWrth wneud y cyhoeddiad, dywedodd y Gweinidog Cymunedau a Threchu Tlodi, Jeff Cuthbert:\n"Nod yr arian newydd hwn yw gwneud gwahaniaeth gwirioneddol i gymunedau sydd wir ei angen. O gynnig gofal plant i bobl sy'n cael hyfforddiant, i gefnogi addysg i bobl sy'n edrych am waith a darparu dillad chwaraeon i blant o gefndiroedd tlawd - bydd yr arian hwn yn helpu i wella bywydau miloedd o bobl.\n"Y cymunedau mwyaf difreintiedig yng Nghymru fydd yn cael budd o'r gefnogaeth newydd hon. Mae'r cymunedau hyn yn wynebu costau byw sy'n codi a thoriadau i wariant cyhoeddus a'r system les.\n"Dyma pam y byddwn yn parhau i weithredu i drechu tlodi a sicrhau bod pawb, lle bynnag y cânt eu geni, yn cael yr un cyfleoedd."\n'Gymaint o dlodi'\nBu cynghorydd tref Caergybi Ann Kennedy, sydd ar fwrdd Cymunedau'n Gyntaf Môn, yn esbonio sut bydd yr arian yn cael ei ddefnyddio ar yr ynys.\n"Dudwch chi bod rhywun ddim yn medru talu am fwyd ella," meddai, "am wythnos wedyn maen nhw'n gallu dod mewn i Cymunedau'n Gyntaf yng Nghaergybi, Llangefni a 'da ni'n gallu rhoi dipyn bach o fwyd iddyn nhw."\nOnd dywedodd nad yw'n disgwyl i'r arian gael effaith fawr oherwydd nifer y bobl sydd heb swyddi ar yr ynys.\n"[Dw i ddim yn rhagweld] llawer o wahaniaeth achos mae gymaint o dlodi yn enwedig yn Sir Fôn, gymaint o bobl ddi-waith, ond wedi dweud hynny maen nhw yn cyfrannu at brosiectau mwy felly maen nhw'n cyfrannu tuag at y cymunedau."\n'Swm bychan iawn'\nMae Plaid Cymru wedi honni y bydd gwir effaith y gronfa yn llai na mae'r llywodraeth yn ddweud gan fod Cymunedau'n Gyntaf eisoes wedi derbyn toriad o £10 miliwn.\nDywedodd eu llefarydd cymunedau, Rhodri Glyn Thomas: "Mae gan Gymru rai o'r ardaloedd tlotaf yn Ewrop a dyna pam bydd Plaid Cymru yn croesawu unrhyw weithredu i fynd i'r afael â thlodi a thorri'r cysylltiad rhwng tlodi, iechyd gwael a chyrhaeddiad isel.\n"Ond mae'r gronfa sydd wedi ei chyhoeddi heddiw yn fach iawn a dyw hi ddim yn darparu'r adnoddau sydd eu hangen er mwyn cael unrhyw effaith sylweddol ar fywydau pobl.\n"Mae'r gronfa o £3 miliwn sydd wedi ei chyhoeddi heddiw wedi ei wneud yn dilyn toriad o £10 miliwn i Gymunedau'n Gyntaf a bydd yn cyfateb i £25,000 i bob un grŵp Cymunedau'n Gyntaf - swm bychan iawn sy'n annhebygol o gael effaith ddramatig."\nLand and Lakes: Galw am ymchwiliad\nArian adfywio i fwy o ardaloedd?\nCymunedau'n Gyntaf: Pryderon


Rysáit Perffaith Oer yr Alban\nGrawnfwydydd a Granola Prif Brydain\nDarganfyddwch fysgl brecwast iach a maethlon o uwd yr Alban. Mae'r ryseitiau hyn yn galw am geirch rholio sydd yn un o'r ffyrdd iachaf i gychwyn y dydd oherwydd bydd y carbohydrad hwn a gaiff ei ryddhau'n araf yn eich cadw'n teimlo'n fodlon o frecwast hyd at amser cinio. Mae hynny'n gwneud ŵd yr Alban yn fwyd gwych go iawn.\nDylid coginio uwd gwir mewn sosban a'i droi gyda ysbwriel bren (ffoniwch) ond peidiwch â phoeni, bydd llwy bren yn gwneud iawn.\n4 ounces / 110 g ceirch rolio (neu ceirch pinhead yr Alban)\n9.5 ounces / 275 ml llaeth (neu ddŵr neu gymysgedd o'r ddau)\nDewisol: pinsiwch halen\nDewisol: surop maple, siwgr brown, syrup euraidd, jam\nYn gyntaf, penderfynwch a ydych am i'ch uwd gael ei wneud gyda phob dwr, gyda phob llaeth, neu gymysgedd o'r ddau. Os oes gennych unrhyw amheuaeth, os ydych chi'n hoffi uwd hufennog, mae'r holl laeth yn gweithio orau.\nRhowch y ceirch mewn sosban trwm ac ychwanegwch y llaeth neu'r dŵr.\nDodwch y ceirch yn ofalus i ferwi araf, gan droi drwy'r amser nes bod yr uwd yn dechrau trwchus.\nAr ôl dechrau trwchus, gostwng y gwres fel na fyddwch yn llosgi'r uwd. Gadewch i'r uwd amferwi am oddeutu 7 munud (neu lai os yw'r uwd yn ddigon trwchus a'i gynhesu trwy'r cyfan).\nTynnwch o'r gwres a gadewch i sefyll am 1 munud. Mae hyn yn caniatáu i'r uwd oeri ychydig; gall ei fwyta'n iawn oddi ar y tân weithiau llosgi'r geg.\nGweinwch yr uwd mewn powlenni cynhesu gyda naill ai surop maple, siwgr brown, syrup euraidd neu lwy de o jam os dymunir.\nMathau o Oats for Uwd\nRoedd Goldilocks yn gwybod beth oedd hi'n ei wneud pan oedd hi'n bwyta'r uwd o bob powlen, gan ddewis y mwyaf blasus o'r diwedd. Mae gan y dysgl traddodiadol Albanaidd lawer o chwaeth a gwead. Mae rhai'n hoffi ei fod yn drwchus a melys, ac mae eraill yn lilke ar yr ochr sawrus gyda halen. Yn aml mae llywd yr uwd (wedi'i frownio gan purists uwd) yn llyfn a chysondeb ysgafnach.\nMae'r ceirch a ddefnyddir ar gyfer uwd yn pennu pa mor ofalus yw'r pryd olaf a pha mor hir y bydd coginio; y cwta eithaf yw'r cyflymach yr amser coginio. Fel rheol caiff y ceirch a ddefnyddir ar gyfer uwd eu rholio yn hytrach na'u malu ac mae ceirch yr Alban, a elwir hefyd yn geirch pinhead, yw'r rhai a ddefnyddir ar gyfer uwd yr Alban.\nDewiswch geirch rolio os ydych chi am gael cysondeb llyfn ac uwd sy'n coginio'n gyflym. Mae gan geirch rolio grawn canolig ac fe'u defnyddir ar gyfer ceirch ceir, bisgedi a stwffio.\nGwerth Maethol Oats\nMae gan yr holl geirch yr un gwerth maeth, felly ni waeth pa fath rydych chi'n ei ddewis, maent yn garbohydrad rhyddhau araf ac yn berffaith ar gyfer diet isel mynegai glycemig. Mae ymchwil hefyd yn dangos eu bod yn ddefnyddiol i ostwng colesterol.


Hanes y Faeryddiaeth - Abertawe\nDisodlwyd hen gorfforaeth Abertawe, a arweinid gan y porthfaer, gan gorfforaeth ddinesig newydd o'r enw 'Maer, Henaduriaid a Dinasyddion Abertawe' ym Medi 1835.\nRoedd y gorfforaeth newydd hon, mewn gwrthgyferbyniad â'r hen un, i gael ei hethol gan drethdalwyr y fwrdeistref. Roedd Deddf Corfforaeth Ddinesig, a gychwynnodd y newidiadau hyn, wedi diffinio, am y tro cyntaf, safbwynt cyfreithiol y maer, y teitl ar gyfer pennaeth y corfforaethau dinesig a fabwysiadwyd fel teitl y corfforaethau dinesig yng Nghymru a Lloegr ar ôl i'r ddeddf gael ei phasio.\nEfallai bod deddfwriaeth llywodraeth leol ddiweddarach a gyflwynwyd rhwng 1835 a 1972 wedi newid rôl y maer ychydig, ond nid yw'r dyletswyddau sylfaenol wedi newid llawer ers 1835.\nGwisgoedd a regalia\nAdlewyrchir rôl seremonïol yr Arglwydd Faer yn ei wisgoedd a'i regalia. Mewn nifer o drefi a dinasoedd, mae eitemau o'r fath yn hen iawn. Yn Abertawe, mae byrllysgau wedi'u cludo o flaen porthfeiri a meiri Abertawe ers yr unfed ganrif ar bymtheg o leiaf. Gwnaed y pâr presennol ym 1753, tra bod pâr a wnaed ym 1615 ym meddiant y cyngor o hyd ond nid ydynt yn cael eu defnyddio bellach.\nCyflwynwyd y gwisgoedd maerol a'r gadwyn swyddogol yn ystod ail hanner yr bedwaredd ganrif ar bymtheg. Roedd gwisgoedd swyddogol y meiri, a gafodd eu gwisgo hyd at Fawrth 1982 yn cynnwys gwisg blew sabl goch a het dri chornel. Cawsant eu cyflwyno am y tro cyntaf gan yr hynafiaethwr, George Grant Francis, yn ystod ei faeryddiaeth ym 1853-4.\nGadwyn y swydd\nMae cadwyn swyddogol y maer yn dyddio o 1875, pan gyflwynwyd hi i'r gorfforaeth gan Frank Ash Yeo i ddathlu ei faeryddiaeth ei hunan yn ystod y flwyddyn flaenorol. Disodlwyd hen wisgoedd y maer ar 25ain Mawrth 1982 gan wisgoedd yr Arglwydd Faer o sidan du addurnedig a damasg cotwm, a het dri chornel melfed du gyda phlu estrys du.\nYn ystod y blynyddoedd ers 1835, bu nifer o newidiadau yn statws a maint Abertawe. Mae statws y maer wedi newid hefyd. Ym 1835, maer bwrdeistref Abertawe ydoedd. Daeth Abertawe'n fwrdeistref sirol o dan Ddeddf Llywodraeth Leol 1888, a rhoddwyd statws dinas iddi yn Rhagfyr 1969.\nO dan Ddeddf Llywodraeth Leol 1972, disodlwyd hen ddinas a bwrdeistref sirol Abertawe gan Gyngor Rhanbarthol Abertawe. Ar 1 Ebrill 1974, y diwrnod y daeth y ddeddf i rym, rhoddwyd statws bwrdeistref a dinas i'r rhanbarth, ac o hynny ymlaen enwyd cadeirydd y cyngor rhanbarthol yn faer.\nAr 22 Mawrth 1982, rhoddodd Ei Mawrhydi Elizabeth II freinlythyrau i ddinas Abertawe a dyrchafwyd statws y maer i Arglwydd Faer. Llwyddodd Awdurdod Unedol Dinas a Sir Abertawe a ddaeth i fodolaeth ar 1 Ebrill 1996, dderbyn statws Dinas a statws Arglwydd Faer yn ôl yn llwyddiannus am yr ail dro.