Prynu D-Bal (Dianabol) Yn Abergele Cymru - Adolygiad Atodiad CrazyBulk D-Bal Best Dianabol Amgen - TheDianabol\nPrynu D-Bal (Dianabol) Yn Abergele Cymru – Adolygiad Atodiad CrazyBulk D-Bal Best Dianabol Amgen\nHome » Review » dianabol » Prynu D-Bal (Dianabol) Yn Abergele Cymru – Adolygiad Atodiad CrazyBulk D-Bal Best Dianabol Amgen\nBudd-daliadau CrazyBulk D-Bal Dianabol Adeiladu Cyhyrau BIG Cyflym; Canlyniadau Cryfder o 2-Wythnosau; Pŵer a Iachau rhagorol; Maximize Canlyniadau Campfa & Ennill; Save, Effeithlon ar gyfer Ifanc a Ol\n4 Ble i Brynu CrazyBulk D-Bal Dianabol yn Abergele Nghymru?\nPŵer a Iachau rhagorol;\nHyd yn oed os ydych yn iawn bleakly i mewn i feinwe cyhyrol ac adeiladu corff, eich bod yn cydnabod ar hyn o bryd dim ond yr hyn y gall steroidau wneud i gyflawni eich amcanion. Prynu D-Bal (Dianabol) Ym Abergele Cymru – Adolygiad Atodiad CrazyBulk D-Bal Best Dianabol Amgen. Darganfod y math gorau o eitem, sydd heb unrhyw effeithiau negyddol ac yn cael ei gynghori gan filoedd o hyfforddwyr yn amhosibl ar un adeg. Yn hytrach, adeiladwyr corff profiadol wedi defnyddio i gyfyngu eu hyfforddeion rhag gwneud defnydd o eitemau o’r fath i wneud yn siŵr eu bod yn gallu cadw eu hamcanion adeiladu corff.\nFodd bynnag | Er hynny | Er hynny}, Dianabol (cyfeirir ato hefyd fel dbol / d-bal / dianobal ati) wedi trawsnewid popeth yn barhaol. Nid oes unrhyw gwestiwn ynghylch bod y cyfan casgliad Dianabol Elite yn un o’r eitemau graddio blaenllaw ar gyfer ardal y bodybuilding gyfan. Derbynnir yn gyffredin ac yn ei gynghori ar hefyd amrywiaeth mwy. Y rhesymau oedd canlyniadau hynod nodedig, hyfywedd ar gyfer bodybuilder o unrhyw fath o radd ac amserlen ar gyfradd hynod o ymarferol. Adio, yw ei hwylustod defnyddio a mynediad ledled y byd.\nYn ôl Wikipedia- Dianabol yn enw brand o Methandrostenolone. Mae’r gwahanol enwau eraill yn Methandienone & Metandienone. Ac mae’n steroid anabolig deintyddol sy’n cael ei greu yn yr Almaen a lansiwyd yn y Farchnad o UDA yn 1960au gan gwmni o’r enw Ciba Arbenigol Chemicals. Yn yr Unol Daleithiau & WE ychwanegu marchnad Methandrostenolone yn ddeunydd cyfyngedig. Mae’n un modd boblogaidd iawn ymhlith bodybuilders ..\nDianabol yw bellach yn gyfreithlon yn yr Unol Daleithiau ar ôl y Flwyddyn 2001. Yn cynnwys Arnold Schwarzenegger a llawer o bodybuilders llwyddiannus & athlets arbenigol wedi cael eu defnyddio mewn gwirionedd steroid hon cyn y feddyginiaeth hon wedi cael ei wahardd mewn gwirionedd. Mae rhai cwmnïau honni eu bod yn marchnata Dewis Diogel sef y dynwared o Methandrostenolone.\nMae rhai o’r Cwmnïau / Gwneuthurwyr wnes i ddarganfod Pa yn Gwerthu Steroidau Cyfreithiol (Maent i gyd yn yswiriant yn honni bod eu heitemau yn arwyddocaol effeithiol ar gyfer adeiladu corff a diogel amgen o dbol gwirioneddol). Prynu D-Bal (Dianabol) Ym Abergele Cymru – Adolygiad Atodiad CrazyBulk D-Bal Best Dianabol Amgen. Mae rhai hyfforddwyr proffesiynol yn datgan eu bod yn syml, BS neu’n wastraff o loan- lle rwy’n leoli rhai tystlythyrau da hefyd ar rai gwefannau. Mae’n dal yn wir nad yw pob atchwanegiadau yn gweithio mewn union yn yr un modd ar gyfer pob unigolyn. Gallaf ddatgan bod atchwanegiadau hyn yn cael eu ‘n sylweddol yn gwerthu o bosib & pobl yn cael hyn atchwanegiadau fel Crazy. Im ‘yn dal i geisio dod o hyd i rai Ymatebion Cwsmeriaid gwirioneddol.\nCliciwch yma i brynu d-bal Dianabol yn Abergele Cymru »\nYn union beth sy’n gwneud Dianabol hollol wahanol o weddill y steroidau ac yn bennaf yr holl Dianabol yn asesu ar gyfer y cynnyrch hwn yn y ffordd y mae’n gweithio a’i strwythur. Ac oherwydd y ffaith bod cannoedd o bobl wedi ei ddefnyddio, mae’r canlyniadau yn siarad drostynt eu hunain. Casgliad Dianabol Elite yn dod yn y math o dabledi, felly mae’n rhaid ei gymryd ar lafar. Fel arfer actio cyflym a canlyniad drivened steroidau yn cael eu trwytho yn y corff i gael canlyniadau cyflym a rhagorol.\nTrwy gymryd dbol drwy’r geg, yr ydych yn cynhyrchu gweithdrefnau synthesis protein yn y corff cyfan, yn raddol ac am gyfnod hirach. Yn y modd hwn, byddwch yn cael canlyniadau hynod wych pan fyddwch yn pwmpio haearn yn y gampfa. Ond eto, nid dyna’r cyfan, mae eich corff yn cadw trin proteinau iach hyd yn oed os nad ydych yn gwneud ymarfer corff. Yn union beth mae hyn yn ei awgrymu yw bod eich corff yn dod yn peiriant synthesis protein iach 24 awr a byddwch yn cael eich synnu gan yr achos yn llawer byrrach y tro.\nD-Bal Dianabol màs cyhyr adeiladu fformiwla cynorthwyo’r corff i gynnal nitrogen yn y meinweoedd cyhyrau am fwy o amser o gymharu â arferol. Prynu D-Bal (Dianabol) Ym Abergele Cymru – Adolygiad Atodiad CrazyBulk D-Bal Best Dianabol Amgen . Mae hyn yn cadw a’u gwella faint o gymhorthion nitrogen yn cronni protein gyflymach iach yn y corff, a thrwy hynny helpu i gael cyhyrau a chryfder mewn amser llawer byrrach. Pan fyddwch yn meddwl am ddim byd ar wahân i gael màs a cyhyrau, yr ydych yn gofalu am ddim ond y canlyniadau.\nMae’r rhan fwyaf o’r amser, unigolion yn defnyddio cynnyrch rhyfeddol o gostus nad ydynt yn dal i fod yn gallu darparu anadl cymryd canlyniadau. Dbol tabledi cyhyrau adeilad yn llwyddo i greu argraff chi yn y ddau ddull, o ran pris a chanlyniadau. Canlyniadau Dianabol yn dechrau ymddangos o’r mis cyntaf. Y cyfan sydd raid i chi ei wneud yw cymryd Dianabol (gallwch prynu ar-lein o wefan swyddogol yn unig) tabledi yn ôl y cyfarwyddyd. Mae’r dos Dbol a argymhellir yw 1 bilsen thrice y dydd gyda phrydau bwyd\nNid oes ots os ydych yn gweithio allan ar ddiwrnod penodol neu fel arall, rydych yn dal i fod yn cynghori i gymryd y bilsen. Dim ond yn gweld iddo eich bod yn cymryd y bilsen 30-45 munud cyn i chi baratoi i ymarfer corff. Pan fyddwch yn cael potel o Dbol tabledi cyhyrau adeilad, ydych yn archebu cyflenwad y mis cyfan. Mae gan bob potel o Dbol 90 tabledi.\nJohn a fwriadwyd i gael corff perffaith, gan fuddsoddi mwy o amser yn y clwb iechyd o ddydd i ddydd a gwnaeth am 5 mlynedd. Yn anffodus, nid oedd y canlyniadau yn cael eu fel y rhagwelwyd. Eto i gyd ar ôl iddo ddefnyddio Winsol a D-Bal o crazybulk, mewn dim ond 30 diwrnod sylwodd trawsnewidiad cadarnhaol. Ei bwysau cyn cymryd D-Bal yn 68 kg ar ôl hynny 71.6 kg (cynnydd 1 mis). Cadwch mewn cof! Mae’r dyn yn gweithio 12 awr yr diwrnod ond DAL cael enfawr YNNI i ymarfer yn y campfeydd.\nRoedd gan pentyrrau Dianabol gwarant canlyniad. Os na all y cynnyrch hwn yn cyflenwi canlyniadau yn datgan, gallwch ei anfon yn ôl a chael eich arian yn ôl, Creu’r eich buddsoddiad ariannol ddiogel ac yn rhedeg y risg o ganmoliaethus. Prynu D-Bal (Dianabol) Ym Abergele Cymru – Adolygiad Atodiad CrazyBulk D-Bal Best Dianabol Amgen. Peidiwch â bod yn scammed. Dim ond prynu o wefannau swyddogol ar gyfer cynnyrch gorau.\nBle i Brynu CrazyBulk D-Bal Dianabol yn Abergele Nghymru?\nYn ogystal, mae ar gael yn rhwydd yn y pris mwyaf fforddiadwy yn y farchnad. Still, gallech ddod o hyd tabledi Dianabol ar gael am bris gostwng ar y prif wefan; er mwyn sicrhau eich bod yn cadw benthyciad tra gaffael torfol. (Os ydych yn cael 2 awr byddwch yn cael 1 potel bendant yn rhad ac am ddim am gyfnod cyfyngedig, Ymgymryd y ddolen isod i brynu ar-lein) Nid oes angen i chi feddwl am ble i gaffael dbol o gwbl.\nGallwch fynd at y brif wefan a lle eich archeb yno i wneud yn siŵr bod eich cytundeb yn ddiogel ac yn cael ei reoli gan y gwneuthurwyr y cynnyrch rhyfeddod. Byd Gwaith, os ydych yn archebu cyfanwerthu, byddwch yn cael cyfradd arbennig nad yw ar gael yn rhwydd i brynwyr rheolaidd.\nCynigion D-Bal Dianabol Abergele Cymru\nFel y soniais ar hyn o bryd bod yr eitem hon yn syml yn ddewis diogel. Mae angen i chi â disgwyl union ganlyniad fel y dbol gwahardd oedd. Fodd bynnag, edrych ar y duedd bresennol o werthiannau cynnyrch, efallai y bydd rhai pobl yn cael rhai budd-daliadau a gweld canlyniadau. Gallech un modd gyflymu eich ymdrechion bodybuilding gan Arferol Ymarfer Corff, Right Foods & rhai atchwanegiadau megis protein maidd Iach, Creatine etc.\nCliciwch yma i brynu Dianabol yn Abergele Cymru »\nPrevious Previous post: CrazyBulk Д-Бал Преглед: Најдобри Dianabol алтернатива? Проверете Резултати!\nNext Next post: CrazyBulk D-Bal Pills | Bestu Dbol Umsagnir (byggja Stór Muscle Fast)


Er imi gael fy rhyddhau fel ffilm ddogfen hyd llawn yn 2017, nid oeddwn wedi cael cyfle i weld y ffilm hon tan yr wythnos hon. Gadewch imi ddechrau trwy ddweud ei bod yn ffilm bwysig iawn i bawb ei mwynhau a dysgu ohoni, yn enwedig cerddorion.\nMae'r ffocws ar Rachel Flowers. Hi yw beth a go iawn cerddor yn edrych fel - ym mhob ffordd, siâp a ffurf.\nEi hanfod yw un o burdeb. Dyna mae'r ffilm hon yn ei olygu i mi: purdeb yw cerddoriaeth. Gwnaeth purdeb ei henaid imi wylo dagrau llawenydd ar ddiwedd y ffilm.\nMae hi'n clywed sain ym mhopeth ac ym mhawb. Mae'r teitl yn dweud y cyfan. Yn fwy na'r arwyddair cyfarwydd "gweld yn credu," y gwir yw bod "clywed yn credu." Mae hyn yn cyd-fynd yn berffaith â'm axiom bod cerddoriaeth yn rhodd a roddir i bob bod dynol i'n dysgu i ddod yn well gwrandawyr. Mae ei chlustiau mor agored ag unrhyw un y gallaf fyth ddychmygu!\nFe allwn i fynd ymlaen ac ymlaen am bopeth a wnaeth i mi deimlo mor gysylltiedig â Rachel fel cyd-fod dynol, chwaer-enaid yng nghelf a gwyddoniaeth creu cerddoriaeth. Ond fy mwriad wrth bostio hwn ar fy mlog yw lledaenu'r gair am y gem hon yng ngoleuni llygad y greadigaeth - Rachel Flowers.\nMae angen i chi ei chlywed yn chwarae ei chalon allan gyda golwythion o safon fyd-eang ar amrywiaeth eang o offerynnau (yn enwedig piano, ffliwt a gitâr), a gwrando ar ei chyfansoddiadau. Fel cyd-gyfansoddwr, mae ei chyfansoddiadau pwerus wedi creu argraff fawr arnaf. Rydych chi'n mynd i fod yn clywed llawer amdani!\nOnd efallai'r peth mwyaf adfywiol yw'r ffaith ddiymwad nad yw Rachel yn profi unrhyw ffiniau rhwng pob genre arddull, fel y'i gelwir. Mae hi'n chwarae popeth o Drydedd Concerto Piano Rachmaninoff i Bach i Keith Emerson i Jazz a Fusion, o Rush i Frank Zappa, i'r American Song Book, ad infinitum.\nMor brin dod o hyd i stori am fod dynol go iawn, nad yw wedi cael ei lygru gan y byd na'r ymchwil am enwogrwydd a ffortiwn, ond dim ond gwrando a chwarae cerddoriaeth; archwilio popeth cerddorol gyda rhoi'r gorau iddi'n ddi-hid - symud ymlaen yn Godspeed.\nDyma griw o ddolenni i'r ffilm, ac i wefannau Rhyngrwyd cerddoriaeth Rachel Flowers ei hun:\nGwyliwch y fideo ffrydio ar Amazon Prime Video:\nSianel YouTube sy'n ymroddedig i glipiau, adolygiadau a dangosiadau o'r ffilm:\nCerddoriaeth Rachel Flowers Sianel YouTube:\nAlbymau cerddoriaeth Bandcamp Rachel Flowers i'w lawrlwytho'n ddigidol:\nTudalen Facebook Rachel Flowers:\nTudalen Twitter Rachel Flowers:\nCyfweliad â chyfarwyddwr y ffilm a Rachel Flowers ar lunio'r rhaglen ddogfen:\nFfilm Clyw Yn Credu\nCyfansoddiadau Blodau Rachel\nFfliwt Rachel Flowers\nAllweddellau Blodau Rachel


prifddinas, dinas gyda grymoedd powiat, dinas, sedd y llywodraeth, dinas fawr, dinas â miliynau o drigolion, cyrchfan i dwristiaid\nWarszawa pl.ogg, Pl-Warszawa.ogg, LL-Q7913 (ron)-KlaudiuMihaila-Varșovia.wav\nBerlin, Den Haag, Taipei, Düsseldorf, Hamamatsu, Île-de-France, Toronto, Istanbul, Tel Aviv, Harbin, Moscfa, Kyiv, Saint-Étienne, Chicago, Seoul, St Petersburg, Rio de Janeiro, Grozny, Vilnius, Hanoi, Fienna, Nursultan, Riga, Budapest, Oslo, Kharkiv, Zagreb, Sofia, Buenos Aires, Athen, Madrid, San Diego, Lviv, Solna Municipality, Odesa, Coventry\nDioddefodd y ddinas yn enbyd yn yr Ail Ryfel Byd pan y meddianwyd gan y Natsïaid. Un o agweddau gwaethaf y rhyfel yn Warsaw oedd creu'r ghetto i'r Iddewon gan y Natsïaid (1940). Gorfodwyd 400,000 o Iddewon i fynd i fyw yn Geto Warsaw. Dim ond tua 100,000 oedd wedi goroesi erbyn Chwefror 1943. Bu gwrthryfel ganddynt ar y strydoedd ond fe'u gorchfygwyd gan y Natsïaid a chafodd y goroeswyr i gyd eu rhoi i farwolaeth.\nGwefan swyddogol dinas Warsaw Archifwyd 2007-11-16 yn y Peiriant Wayback.\nMap o'r ddinas (Pwyleg) Archifwyd 2011-01-28 yn y Peiriant Wayback.\nCastell Brenhinol Archifwyd 2010-12-13 yn y Peiriant Wayback.\n360° golygfeydd o ganol y ddinas Archifwyd 2006-09-01 yn y Peiriant Wayback.\nWedi dod o "https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Warsaw&oldid=10989555"\nNewidiwyd y dudalen hon ddiwethaf ar 7 Medi 2021, am 04:29.


Hanes Pontrhydfendigaid – CYMDEITHAS HANES CEREDIGION\nCYMDEITHAS HANES CEREDIGION > Hanes Pontrhydfendigaid\nHanes, archeoleg a hynafiaethau Pontrhydfendigaid. Yn bentref hanesyddol yng Ngheredigion, Sir Aberteifi gynt, Gorllewin Cymru. Wedi’i leoli rhwng Ystrad Meurig a Ffair-Rhos.\nLluniau Hanes Pontrhydfendigaid\nCynllun safle Penybannau ger Ystrad Fflur\nErs 1909 mae Cymdeithas Hanes Ceredigion wedi cyhoeddi erthyglau a ysgrifennwyd am archeoleg, hynafiaethau a hanes Ceredigion, mae llawer o’r erthyglau hyn a argraffwyd yn y Cylchgrawn Ceredigion, yn ymwneud â hanes Pontrhydfendigaid.\nNi wnaed unrhyw ymchwil i hanes y pentref hwn. Yn y Cyfnod Canoloesol, gorweddai Pontrhydfendigaid o fewn Maenor Mefenydd a oedd yn eiddo i Abaty Ystrad Fflur.\nMae Williams (1990, 57) yn cofnodi melin ddwr a melin bannu.. Mae’n bosibl bod y diwydiannau hyn yn ganolbwynt i anheddiad bach.\nPan ddiddymwyd yr abaty rhoddwyd y faenor i Iarll Essex, ac ym 1630 fe’i prynwyd gan y teulu Vaughan o Drawscoed. Mae’r map ar raddfa fawr cynharaf o’r ardal yn dod o gasgliad Trawscoed dyddiedig 1781 (LlGC Trawscoed Cyf 2, 1), ac yn dangos datblygiad llinellol ar y ddwy ochr i ffordd, a rhai adeiladau sydd wedi’u hychwanegu gan law ddiweddarach.\nYr argraff a geir o’r map yw un o anheddiad sy’n datblygu, argraff a ategir gan ffynonellau dogfennol cyfyngedig – adeiladwyd capel ym 1794 (Percival 1998, 523). Yn y 19eg ganrif darparai’r pentref dai ar gyfer gweithwyr yn y diwydiant cloddio plwm lleol, ac ar gyfer y rhai a oedd wrthi’n gwneud crefftau lleol: casglu, sychu a pharatoi gwlân, gwneud hetiau, gwneud basgedi a gweithgynhyrchu canhwyllau (Jones 1974, 72-80). Mae datblygiadau yn ystod yr ugeinfed ganrif wedi cynnwys cyfleusterau arddangos a chwaraeon, a thai newydd.\nMae pentref Pontrhydfendigaid yn cynnwys datblygiadau llinellol yn dyddio o’r 19eg ganrif a’r 20fed ganrif ar hyd y naill ochr a’r llall i’r B4343 ac am ychydig o bellter ar gilffyrdd.\nMae’r bont ei hun yn dyddio o’r 18fed ganrif ac mae’n rhestredig. Mae enghraifft dda o gapel yn yr arddull Sioraidd hefyd yn rhestredig.\nMae’r mwyafrif o’r tai hyn yn dyddio o’r cyfnod rhwng canol a diwedd y 19eg ganrif. Maent wedi’u hadeiladu o garreg – wedi’i rendro â sment neu wedi’i gadael yn foel – a chanddynt doeau llechi. Ceir o leiaf un bwthyn brodorol deulawr yn dyddio o ddechrau’r 19eg ganrif, ond mae’r mwyafrif o’r tai yn ddiweddarach ac mae’n debyg iddynt gael eu hadeiladu ar gyfer gwahanol ddosbarthiadau o weithwyr yn y diwydiant cloddio plwm.\nCeir amrywiaeth o dai, gan gynnwys terasau o fythynnod deulawr yn y traddodiad brodorol, tai gweithwyr yn y traddodiad Sioraidd yn dyddio o ddiwedd y 19eg ganrif, tai teras mwy o faint yn yr arddull Sioraidd (rhai â manylion pensaernïol megis porticos a fframiau drysau), a filas yn dyddio o ddiwedd y 19eg ganrif.\nMae’n debyg i ddwy fila yn y traddodiad Sioraidd yn dyddio o ganol y 19eg ganrif a oedd ar wahân i’r pentref (ond sydd bellach wedi’u cysylltu ag ef gan ddatblygiadau llinellol modern) ar y ffordd i Ystrad Fflur gael eu hadeiladu ar gyfer rheolwyr mwyngloddiau.\nLleolir tai modern mewn ystadau bach a thai neu fyngalos unigol o fewn y pentref neu ar ei gyrion.\nAdeiladwyd cyfleusterau chwaraeon, adeiladau amaethyddol â fframiau dur a neuaddau arddangos ar gyrion gogleddol y pentref.\nAr wahân i arteffactau yn dyddio o’r cyfnod cynhanes, mae’r holl archeoleg a gofnodwyd yn cynnwys adeiladau, safleoedd crefftau gwledig a safleoedd diwydiannol bach yn dyddio o’r cyfnod ôl-Ganoloesol.\nMae i’r ardal hon ffiniau pendant am y ceir tir amaethyddol, amgaeëdig o bob tu iddi.\nGan Ymddiriedolaeth Archeolegol Dyfed – Nodweddu Tirwedd Hanesyddol Pontrhydfendigaid\nGweld Map Mwy o Pontrhydfendigaid\nCoflein, darganfyddwch archeoleg, adeiladau hanesyddol, henebion a hanes Pontrhydfendigaid, Ceredigion\nEnwau Lleoedd Hanesyddol, dysgwch am enwau caeau ac enwau tai yng nghymuned Pontrhydfendigaid\nPint o Hanes, darllenwch am hanes Ceredigion pub’s, inn’s a thafarndai lleol Pontrhydfendigaid\nCasgliad y Werin Cymru, rhannwch eich straeon, atgofion a ffotograffau o Pontrhydfendigaid


4th Hydref 2019 @ 9:00 pm - 10:30 pm\nRy’n ni’n byw mewn byd rhanedig, ac ry’n ni am groesi’r rhaniad hwnnw. Ond sut allwn ni fod yn boblogaidd, nawr bod y gair ‘poblyddwr’ yn golygu ‘Dwi’n gachwr’? Ateb: RY’N NI’N CARU PAWB. O – heblaw am y bastards. Ma’ pawb yn casáu’r bastards, iawn? Cytuno.\nMae’r comediwyr-actifyddion-cerddorion a enwebwyd* droeon, Jonny and the Baptists, wedi cael llond bol ar fod yn wleidyddol a rhwygol. Mae’r sioe yma am sut mae popeth yn bendant yn iawn. Gadewch i ni gyd ddod mla’n!\n*Ni wedi colli bum gwaith ac heb ennill erioed.\n« TWMPATH + TAPAS gyda Carreg Bica\nProject Dawns Ieuenctid »\nTWMPATH + TAPAS gyda Carreg Bica Project Dawns Ieuenctid


Canolfan Thomas Telford – Cau Dros Dro - Treftadaeth Menai\nDefnyddir Canolfan Thomas Telford ym Mhorthaethwy gan nifer o grwpiau cymunedol ar gyfer dosbarthiadau, digwyddiadau a.y.y.b. O ganlyniad i’r sefyllfa bresennol gyda Covid-19 rydym wedi penderfynu canslo pob defnydd o’r Ganolfan gan grwpiau cymunedol am y tro. I weld os oes unrhyw drefniant gwahanol a fuasech gystal â chysylltu gyda’ch trefnwyr unigol. Ni fydd Arddangosfa’r Pontydd yn agor ar yr 8ed o Ebrill fel y trefnwyd yn wreiddiol.\nByddwn yn adolygu’r sefyllfa’n ynglŷn â’r defnydd o’r Ganolfan a’r Arddangosfa ac yn gwneud datganiad pellach o bryd i’w gilydd.


Casgliadau Erthyglau Diflaniad y bwthyn gwledig Cymreig\nErbyn heddiw, ychydig iawn o'r bythynnod gwledig a godwyd cyn canol y 19eg ganrif sydd ar ôl yng Nghymru. Y gred gyffredinol oedd na allai'r bobl dlawd fforddio defnyddiau a fyddai'n para. Mae gwaith ymchwil newydd yn awgrymu'n wahanol.\nMewn gwirionedd, roedd bythynnod yn cael eu codi mewn ffordd glyfar iawn, gan dalu sylw i'r manylyn lleiaf a defnyddio'r stwff lleol gorau.\nAeth Amgueddfa Cymru ati i astudio bythynnod Cymreig ac adroddiadau o'r cyfnod, a daethom i'r casgliad mai'r hyn a arweiniodd at eu diflaniad oedd diffyg cynnal a chadw ac, yn bennaf oll, newidiadau yn y ffasiwn o ganlyniad i'r Chwyldro Diwydiannol.\nRoedd hi'n costio'n ddrud i gludo defnyddiau ac felly byddai adeiladwyr slawer dydd yn hen lawiau ar ddefnyddio'u hamgylchedd lleol mewn ffordd gynaliadwy. Er enghraifft, defnyddient dom da i wrteithio'r caeau, i wneud lloriau clai, i helpu i rwymo waliau bythynnod ac i helpu i gadw simneiau a wnaed o blethwaith rhag mynd ar dân.\nPridd a thywyrch\nGan na allai pobl dlawd fforddio brics, roedd waliau bythynnod yn cael eu gwneud o gerrig, pridd neu goed. Roedden nhw'n defnyddio'r hyn oedd ar gael yn hwylus ac yn rhad. Yn iseldiroedd gorllewin Cymru — Ynys Môn, Pen Llŷn, Ceredigion a Sir Benfro er enghraifft — pridd oedd y defnydd hwnnw.\nYchydig iawn o fythynnod pridd sydd ar ôl yng Nghymru heddiw; ceir llawer mwy mewn rhannau sychach o Loegr. Yn yr uwchdiroedd gwlyb, byddai'r bobl yn codi bythynnod â waliau tywyrch gan fod tywyrch yn para'n hirach o lawer na phridd.\nRoedd pedwar dull gwahanol o doi â gwellt yn gyffredin yng Nghymru. Dim ond un ohonynt sy'n dal hyd heddiw a hynny yn y dwyrain.\nYng ngorllewin a gogledd Cymru, roedd yr haen uchaf yn cynnwys dyrneidiau o wellt wedi'u clymu a'u gwthio â theclyn fforchiog i haen isaf o wellt. Yn aml, byddai'r haen isaf yn cael ei gosod ar wely o blethwaith.\nMewn ardaloedd agored, gellid defnyddio rhwydwaith o raffau wedi'u rhoi'n sownd wrth begiau ym mhen y wal neu wedi'u dal yn eu lle â cherrig trymion i ddal y to i lawr.\nO bridd neu laid y gwnaed lloriau bythynnod yn aml. Gellid defnyddio plethwaith neu raff wellt wedi'u gorchuddio â dwb i wneud y parwydydd. Yn aml, hefyd, roedd y corn simnai a'r lwfer uwch ei ben wedi'u gwneud o blethwaith a dwb. Does dim rhyfedd bod cynifer o'r bythynnod hyn yn llosgi i'r llawr.\nEr bod defnyddiau adeiladu'r bythynnod hyn yn rhai cynaliadwy, daethant i ddiwedd eu hoes oherwydd newidiadau cymdeithasol a ffasiynau newydd.\nNewid yn y ffasiwn\nWrth i'r Chwyldro Diwydiannol fynd rhagddo ac i fwydydd gael eu mewnforio, roedd mwy a mwy o bobl yn gadael eu bythynnod yng nghefn gwlad i fyw yn y dref.\nAeth mwy a mwy o fythynnod yn eiddo i'r stadau mawr ac fe ddechreuodd y rheini godi tai mwy o faint ar gyfer eu gweithwyr. Yn aml, roedd yn haws dymchwel y bythynnod gwreiddiol nag ychwanegu ail lawr atynt neu eu haddasu.\nAdeiladu a Phensaernïaeth Cymru Hynafol Tai a'r Cartref Wedi'r Canol Oesoedd Ymchwil Yr Amgueddfa ar Waith


Ewrop yn cymeradwyo adroddiad Jill Evans ar ieithoedd – Golwg360\nEwrop yn cymeradwyo adroddiad Jill Evans ar ieithoedd\n11 Medi 2018 am 14:53 Diweddarwyd am 15:57\nMae Senedd Ewrop wedi cymeradwyo adroddiad sy’n galw am bontio’r bwlch rhwng ieithoedd Ewropeaidd yn y byd digidol.\nMae’r adroddiad gan yr Aelod Seneddol Ewropeaidd o Gymru, Jill Evans, yn ystyried y defnydd o ieithoedd mewn technoleg ddigidol.\nMae’n nodi bod nifer o ieithoedd bychain, fel y Gymraeg, yn cael eu hanwybyddu neu’u gwthio i’r cyrion ar-lein, gan fod ieithoedd mwy eu maint yn dominyddu.\n“Mae’n rhaid i ddinasyddion Ewropeaidd allu manteisio ar y byd digidol a chael mynediad iddo yn iaith eu hunain, gan gynnwys ieithoedd lleiafrifol,” meddai Jill Evans.\n“Bydd hyn yn gofyn am fuddsoddiad ac arweinyddiaeth ar lefel yr Undeb Ewropeaidd.\n“Mae hwn yn gyfle enfawr i’r Undeb Ewropeaidd ddangos ymrwymiad go iawn i gydraddoldeb iaith, i siaradwyr holl ieithoedd Ewrop, gan gynnwys y Gymraeg.\n“Mae fy adroddiad yn galw am gyfres o fesurau a fydd yn mynd ymhell tuag gyflawni hynny.”\nMae’r adroddiad yn galw ar yr Undeb Ewropeaidd:\ni wella’r fframweithiau sefydliadol ar gyfer polisïau technoleg iaith;\ni greu polisïau ymchwil newydd i gynyddu’r defnydd o dechnoleg iaith yn Ewrop;\ni ddefnyddio polisïau addysg er mwyn sicrhau dyfodol cydraddoldeb ieithyddol yn yr oes ddigidol;\ni gynyddu’r gefnogaeth i gwmnïau preifat a chyrff cyhoeddus i wneud gwell ddefnydd o dechnolegau iaith.\nCafodd yr adroddiad ei dderbyn gyda chefnogaeth 592 o aelodau seneddol Ewropeaidd, gyda 45 yn gwrthwynebu a 44 yn atal eu pleidlais.


W O Jones Argraffwyr Cyf Prif Noddwyr Clwb Pel Droed Bro Goronwy | Woj Print\nPrif Noddwyr Clwb Pel Droed Bro Goronwy\nYn haf 2003, yn dilyn sgwrs rhwng cefnogwyr pêl-droed lleol Lee Potter a Barry Wall, ymunodd tîm Bro Goronwy gynghrair Sul Gogledd Gwynedd a Môn am dymor 2003/2004. Gan gymryd yr enw o dîm o’r gorffennol.\nGorffennodd Bro Goronwy yn 4ydd yn eu tymor cyntaf o dan reolaeth Potter ac fe wnaethon godi’n gyson gyda thalent ifanc nes ennill y bencampwriaeth yn 2005/2006.\nYn 2006 penderfynodd Bro Goronwy symud i bêl droed Sadwrn, gan ymuno â Chynghrair Môn gan lwyddo i ddod yn 3ydd barchus yn eu tymor cyntaf.\nYn rhyfeddol, fe wnaeth Bro Goronwy gystadlu am y teitl ar ddiwrnod olaf y tri thymor canlynol. Ym 2008 methodd Bro Goronwy ennill y teitl i Walchmai ar wahaniaeth pwyntiau’n unig. Y flwyddyn ganlynol roedd Bro Goronwy yn ail unwaith eto, gyda Pentraeth yn cipio’r Gynghrair ar y diwrnod olaf.\nDim ond ar y 3ydd tro llwyddodd Bro Goronwy i ennill Cynghrair Môn, yn curo gwrthwynebwyr Bae Trearddur mewn gêm a benderfynodd pwy gafodd eu dyrchafu i Gynghrair Gwynedd ar gyfer tymor 2010/2011. Enillodd y clwb o Foelfre gwpanau Thomas & Williams a Fegan hefyd i gyflawni 3 buddugoliaeth ardderchog.\nFe aeth Bro Goronwy o lwyddiant i lwyddiant yng Nghynghrair Gwynedd, yn cael eu coroni’n bencampwyr ar y cynnig cyntaf o flaen Glantraeth a ddaeth yn ail. Yn chwarae pêl-droed ymosodol sgoriodd Bro 77 o goliau ac yn colli dim ond 3 gwaith yr holl dymor.\nMae WO Jones wedi bod yn brif noddwyr trwy hanes llwyddiannus Bro Goronwy. O’r sefydlu nes cyrraedd y Gynghrair uwch mae’r tîm yn chwarae ynddo heddiw. Heb gefnogaeth busnesau lleol ni fyddai wedi bod yn bosib i gyflawni’r gobeithion o ddatblygu ar, ac oddi ar y cau. Hoffai’r chwaraewyr, swyddogion a chefnogwyr y clwb ddiolch i WO Jones am eu haelioni ac yn dymuno’r gorau i’r dyfodol ac yn edrych ymlaen at barhau’r perthynas llwyddiannus am flynyddoedd i ddod.


Planhigion Tomato, Bylbiau a Blodau Gwylltion | National Botanic Garden of Wales\nPlanhigion Tomato, Bylbiau a Blodau Gwylltion\n1 October 2020 gan Steffan John\nDysgwch beth sydd angen ei wneud yn yr ardd yr wythnos hon gyda chymorth ein Hyfforddwr Garddwriaeth, Ben\nGan fod y dydd nawr yn mynd yn fyrrach ac yn fwy llaith, mae malltod yn berygl gwirioneddol ar unrhyw blanhigion tomato sydd gennych dros ben. Os gwelwch arwyddion malltod neu os ydych eisoes wedi cael malltod, ewch â’r planhigion o’r ardd a’u llosgi yn hytrach na’u rhoi ar y domen gompost. Heb eu llosgi bydd sborau’r ffwng yn byw dros y gaeaf, ac wrth i chi daenu’r compost ar y gwelyau yn y gwanwyn, byddwch yn rhoi’r sborau nôl yn y pridd yn uniongyrchol. Os yw eich planhigion chi fel fy rhai i, yna mae’n debyg fod gennych nifer fawr o domatos bach gwyrdd ar ôl ar y planhigion. Os nad oes malltod ar y tomatos hyn, peidiwch â’u taflu, ond yn hytrach gwnewch siytni tomatos gwyrdd blasus ichi’ch hun (mae rysáit i’w gweld isod). Os gwnewch y siytni nawr, bydd wedi aeddfedu’n berffaith i wneud brechdanau ar gyfer dathliadau diwedd y flwyddyn.\nMae bylbiau’n dod nôl i’r siopau nawr, ac mae’n syniad da dechrau meddwl pa fylbiau fyddech chi’n eu hoffi a faint fydd arnoch eu hangen i lenwi’ch trefniant. Mae mynd i mewn i ganolfan garddio neu fynd at ddeliwr ar-lein heb restr bendant yn ffordd sicr o wario llawer iawn o arian! Yn wir, os byddwch yn bwriadu plannu nifer o botiau, mae’n syniad da cadw at fathau bach o fylbiau, fel Narcissus ‘Tête-à-tête’ sydd bob amser yn boblogaidd, gan ychwanegu ychydig fylbiau saffrwn hefyd. Yn union ar ôl ichi gael y bylbiau, mae’n syniad da eu plannu mor fuan â phosibl er mwyn sicrhau’r sioe orau sy’n bosibl.\nMae’n bryd tocio unrhyw rannau o flodau gwylltion sydd gennych yn eich gerddi. Erbyn hyn dylent fod wedi hadu a bod yn barod i’w tocio’n dda i’w paratoi ar gyfer y flwyddyn i ddod, Wrth docio blodau gwylltion, cofiwch eu torri gan osod llafnau’r torrwr modur mor uchel â phosibl, ac yna tynnwch gribin dros y pridd i grynhoi unrhyw doriadau sydd ar ôl. Mae blodau gwylltion yn hoffi pridd gwael, felly bydd gadael y toriadau i bydru yn eu paratoi ar gyfer y flwyddyn nesaf. Os byddwch wedi bod yn yr Ardd Fotaneg yr wythnos hon, hwyrach y byddwch wedi gweld ein garddwriaethydd, Blue, yn defnyddio pladur i docio rhai darnau o flodau gwylltion. Mae defnyddio pladur yn gyflymach na strimiwr, mae’n well i’ch cefn, a hefyd mae’n haws clirio wedyn gan fod y toriadau’n rhai mawr, a bydd fforch wedyn yn gwneud yr holl waith i chi. Gyda phladur hefyd bydd yr holl greaduriaid di-asgwrn-cefn a’r amffibiaid sy’n cuddio yng nghanol y planhigion yn hollol ddiogel.\nOs oes gennych unrhyw goed ffrwythau hefyd yn eich gardd, mae’n syniad da clirio unrhyw ffrwythau sydd wedi disgyn mor fuan ag y gwelwch chi nhw, oherwydd mae eu gadael ar y ddaear yn gallu achosi pla ac afiechyd yn y cnwd sydd ar ôl. Yn aml iawn ni fydd y ffrwythau hynny’n wastraff llwyr. Os gofalwch gasglu’r ffrwythau’n rheolaidd, gallech weld nad ydyn nhw wedi cleisio’n ddrwg ac felly gallwch eu defnyddio i wneud jam a siytni, neu i goginio lle nad yw eu golwg yn bwysig. Ar gyfer y ffrwythau sydd ar ôl ar y coed, codwch nhw’n ofalus oddi ar y gangen, ac os byddan nhw’n dod i ffwrdd a darn bach o’r coes gyda nhw, maen nhw’n barod i’w cynaeafu. Ond os bydd angen ichi dorri neu dynnu’r ffrwythau oddi ar y gangen, yna gwell eu gadael am ychydig eto.\nYn olaf, gan fod y gaeaf ar ei ffordd, mae’n syniad da mynd i’r afael â thwtio unrhyw lwybrau yn eich gardd. Bydd treulio diwrnod yn chwynnu a sgubo’r llwybrau yn gwneud i’r ardd edrych lawer yn fwy cymen dros y gaeaf, a bydd hefyd yn osgoi perygl llithro ar fwsogl wedi rhewi yn tyfu dros unrhyw lechi yn nyfnder y gaeaf.\nCreu Cylch Coed Yw Newydd\n7 June 2021 gan Thomas Campbell


Gwneud Marc 17 – Dwy Ferch | Mudiad Efengylaidd Cymru\n22 Ebrill 2020 | gan Emyr James | Marc 5\n17 – Dwy Ferch\nWedi i Iesu groesi’n ôl yn y cwch i’r ochr arall, daeth tyrfa fawr ynghyd ato, ac yr oedd ar lan y môr. Daeth un o arweinwyr y synagog, o’r enw Jairus, a phan welodd ef syrthiodd wrth ei draed ac ymbil yn daer arno: “Y mae fy merch fach,” meddai, “ar fin marw. Tyrd a rho dy ddwylo arni, iddi gael ei gwella a byw.” Ac aeth Iesu ymaith gydag ef. Yr oedd tyrfa fawr yn ei ganlyn ac yn gwasgu arno. Ac yr oedd yno wraig ac arni waedlif ers deuddeng mlynedd. Yr oedd wedi dioddef yn enbyd dan driniaeth llawer o feddygon, ac wedi gwario’r cwbl oedd ganddi, a heb gael dim lles ond yn hytrach mynd yn waeth. Yr oedd hon wedi clywed am Iesu, a daeth o’r tu ôl iddo yn y dyrfa a chyffwrdd â’i fantell, oherwydd yr oedd hi wedi dweud, “Os cyffyrddaf hyd yn oed â’i ddillad ef, fe gaf fy iacháu.” A sychodd llif ei gwaed hi yn y fan, a daeth hithau i wybod yn ei chorff ei bod wedi ei hiacháu o’i chlwyf. Ac ar unwaith deallodd Iesu ynddo’i hun fod y nerth oedd yn tarddu ynddo wedi mynd allan, a throes yng nghanol y dyrfa, a gofyn, “Pwy gyffyrddodd â’m dillad?” Meddai ei ddisgyblion wrtho, “Yr wyt yn gweld y dyrfa’n gwasgu arnat ac eto’n gofyn, ‘Pwy gyffyrddodd â mi?’” Ond daliodd ef i edrych o’i gwmpas i weld yr un oedd wedi gwneud hyn. Daeth y wraig, dan grynu yn ei braw, yn gwybod beth oedd wedi digwydd iddi, a syrthiodd o’i flaen ef a dweud wrtho’r holl wir. Dywedodd yntau wrthi hi, “Ferch, y mae dy ffydd wedi dy iacháu di. Dos mewn tangnefedd, a bydd iach o’th glwyf.”\nTra oedd ef yn llefaru, daeth rhywrai o dŷ arweinydd y synagog a dweud, “Y mae dy ferch wedi marw; pam yr wyt yn poeni’r Athro bellach?” Ond anwybyddodd Iesu y neges, a dywedodd wrth arweinydd y synagog, “Paid ag ofni, dim ond credu.” Ac ni adawodd i neb ganlyn gydag ef ond Pedr ac Iago ac Ioan, brawd Iago. Daethant i dŷ arweinydd y synagog, a gwelodd gynnwrf, a phobl yn wylo ac yn dolefain yn uchel. Ac wedi mynd i mewn dywedodd wrthynt, “Pam yr ydych yn llawn cynnwrf ac yn wylo? Nid yw’r plentyn wedi marw, cysgu y mae.” Dechreusant chwerthin am ei ben. Gyrrodd yntau bawb allan, a chymryd tad y plentyn a’i mam a’r rhai oedd gydag ef, a mynd i mewn lle’r oedd y plentyn. Ac wedi gafael yn llaw’r plentyn dyma fe’n dweud wrthi, “Talitha cŵm,” sy’n golygu, “Fy ngeneth, rwy’n dweud wrthyt, cod.” Cododd yr eneth ar unwaith a dechrau cerdded, oherwydd yr oedd yn ddeuddeng mlwydd oed. A thrawyd hwy yn y fan â syndod mawr. A rhoddodd ef orchymyn pendant iddynt nad oedd neb i gael gwybod hyn, a dywedodd am roi iddi rywbeth i’w fwyta.\nGwaedlif: Salwch oedd yn golygu eich bod chi yn methu peidio â gwaedu.\nDolefain: Gwneud sŵn trist iawn.\nSut ydych chi’n teimlo pan fydd rhaid i chi fynd at feddyg? Ydych chi erioed wedi poeni na fydden nhw’n gallu eich helpu?\nBeth oedd yn debyg ac yn wahanol am y ddwy ferch?\nHyd yn hyn rydyn ni wedi gweld fod gan y Brenin Iesu awdurdod dros fyd natur, dros y byd ysbrydol a thros afiechydon. Yn awr rydyn ni’n mynd i weld fod ganddo hyd yn oed awdurdod dros fywyd a marwolaeth.\nRydyn ni’n cael yma hanes dwy ferch wahanol iawn. Mae’r ferch gyntaf wedi bod yn dioddef ers deuddeng mlynedd, ac roedd natur ei salwch yn gwneud y profiad yn waeth fyth. Roedd y ffaith ei bod hi’n gollwng gwaed yn golygu ei bod yn cael ei hystyried yn frwnt. Doedd dim hawl ganddi i fynd i’r deml, a fyddai pobl eraill ddim eisiau ei chyffwrdd hi achos byddai hi’n eu gwneud nhw’n frwnt hefyd. Ond clywodd y fenyw hon am bopeth roedd Iesu wedi ei wneud ac roedd yn gwybod y byddai dim ond ei gyffwrdd yn ei hiacháu. A dyna a ddigwyddodd. Yn union fel roedd cyffwrdd y fenyw yn gwneud pobl eraill yn frwnt, mae cyffwrdd Iesu Grist gyda ffydd yn ei gwneud hi’n lân. 0 hyn ymlaen mae ei bywyd yn newid yn llwyr.\nMae’r ail ferch mewn sefyllfa wahanol iawn. Dydyn ni ddim yn cael yr argraff ei bod hi wedi dioddef ers amser hir. Yn wir, yn ystod deuddeng mlynedd ei bywyd roedd hi mewn sefyllfa freintiedig iawn fel merch arweinydd y synagog – roedd hi’n cael bod yn rhan o’r byd crefyddol. Ond mae hi yn awr wedi cael ei thorri i ffwrdd o’r gymdeithas ac yn frwnt oherwydd ei bod hi’n farw. Ond dydy hynny ddim yn poeni dim ar Iesu. Mae’n dod at y ferch ac yn ei thrin fel petai hi dim ond yn cysgu! Mae’n dweud wrthi ei bod yn amser codi, ac mae’r ferch yn gorfod gwrando. Mae cyffwrdd Iesu yn dod â bywyd. Yn wir, mae’r Brenin hwn mor bwerus nes bod codi rhywun o farwolaeth yr un mor rhwydd â’i ddeffro!\nPam rydych chi’n meddwl yr oedodd Iesu wrth fynd i iacháu y ferch?\nOs Iesu yw’r Brenin, beth wyt ti’n credu mae ei weithredoedd yn dangos i ni am deyrnas Dduw?\nam iechyd i’r bobl sâl rydych chi’n eu hadnabod.\nDefosiwn Dyddiol MEC – 23 Ebrill 2020


Cyfradd cyfnewid Somoni Tajikistani (TJS) I Lew Rwmaneg (RON) byw ar farchnad cyfnewid Forex\nCyfraddau cyfnewid FOREX updated: 13/11/2019 17:29\nSomoni Tajikistani - Lew Rwmaneg pris ar hyn o bryd ar y farchnad cyfnewid Forex yn 13 Tachwedd 2019\n17:29:07 (Diweddariad cyfradd forex mewn 59 eiliad)\n1 TJS = 0.45 RON\n1 RON = 2.24 TJS\nForex - y brif farchnad gyfnewid. Mae'r gyfradd gyfnewid o 1 Somoni Tajikistani i Lew Rwmaneg yn y gyfnewidfa Forex yn hafal i 0.45 Lew Rwmaneg. Gweler Somoni Tajikistani i Lew Rwmaneg cyfradd bob 30 eiliad. Cyfradd cyfnewid ar-lein gyda newid cyson o'r gyfnewidfa Forex.\nSiart masnachu Forex Lew Rwmaneg - Somoni Tajikistani yn byw, 13 Tachwedd 2019\nSiart masnachu Forex Somoni I Lew Rwmaneg yn byw, 13 Tachwedd 2019\nMae'r siart o Somoni Tajikistani i Lew Rwmaneg Wcrain ar 13 Tachwedd 2019 yma, ymlaen ein gwefan. Y siart ar frig y dudalen yw rhyngwyneb gweledol y newidiadau yn y gyfradd gyfnewid. Mae p'un a yw'r Somoni Tajikistani wedi tyfu neu gwympo yn fwyaf amlwg ar y siart Forex. Mae'r graff Somoni Tajikistani yn cael ei ddiweddaru'n gyson, gan fod ein gwefan yn derbyn data gan Forex.\nTrosi Somoni Tajikistani I Lew Rwmaneg Somoni Tajikistani I Lew Rwmaneg Cyfradd cyfnewid Somoni Tajikistani I Lew Rwmaneg Hanes y gyfradd gyfnewid\nMasnachu ar-lein Somoni Tajikistani (TJS) i Lew Rwmaneg ar hyn o bryd\nHanes y Somoni Tajikistani i Lew Rwmaneg bob munud. Cododd y Somoni Tajikistani gan 0.0001 RON yn y funud olaf. Mae'r wefan yn dangos tabl ar gyfer postio 10 munud o'r Somoni Tajikistani i'r Lew Rwmaneg ar gyfer pob munud. Rhoddir gwerthoedd y Somoni Tajikistani y funud yn y tabl fel ei bod yn gyfleus gweld y gwahaniaeth.\nMasnachu ar-lein Somoni Tajikistani (TJS) i Lew Rwmaneg masnachu olaf awr\nGellir gwylio newidiadau yn y Somoni Tajikistani i'r Lew Rwmaneg bob awr. newid awr yn y Somoni Tajikistani i'r Lew Rwmaneg - -0.0002 RON. Dangosir cyfraddau'r Somoni Tajikistani i'r Lew Rwmaneg bob awr yn y tabl ar y dudalen hon. Postio gwybodaeth yn gyfleus ar y gyfradd awr ar y wefan.\nMasnachu ar-lein Somoni Tajikistani (TJS) i Lew Rwmaneg tuedd heddiw 13 Tachwedd 2019


Parc Gwledig a Phyllau Plwm Y Mwynglawdd - Treftadaeth Wrecsam\nCaffi a Siop\nAmgueddfa Bêl-droed i Gymru\nTreftadaeth Wrecsam > Parc Gwledig a Phyllau Plwm Y Mwynglawdd\nGall marchogwyr / beicwyr ddefnyddio’r llwybr ar hyd yr hen reilffordd. Mae digon o le parcio ym maes parcio.\nGadewch yr A483 a chymryd yr A525 wedi’i harwyddo am Ruthun. Yng Nghoedpoeth, gyferbyn â thafarn y Five Crosses cymerwch y B5426 (Ffordd Plas y Mwynglawdd) wedi’i harwyddo Y Mwynglawdd a dilynwch y ffordd hon am ychydig dros filltir, hyd nes i chi gyrraedd mynedfa’r safle a’r maes parcio ar y dde. Edrychwch am yr arwyddion brown gyda Pyllau Plwm arnynt.\nSat Nav: LL11 3DU\nDaliwch ati i sgrolio i ddarllen stori Pyllau Plwm Y Mwynglawdd..\nStori Pyllau Plwm y Mwynglawdd\nMwynwy r canol Oesoedd\nOes Aur Cloddio\nFyny a Lawr\nY Ty Injan Siafft y Ddôl\nOddi tanoch ceir metel gwerthfawr y mae pobl wedi’i ddefnyddio am dros 8,000 o flynyddoedd – plwm. Yma yn Siafft y Ddôl mae’r plwm yn ddwfn o dan ddaear. Er, ar Fynyddoedd Eisteddfod ac Esclusham, uwchben y Mwynglawdd, lle mae’r plwm ar yr wyneb neu’n agos i’r wyneb, roedd y gweithfeydd cyntaf.\nMwynwyr gan Llanarmon-yn-Iâl.\n© Archifdy Sir Ddinbych\nMae’r cofnod ysgrifenedig cyntaf am fwynwyr y Mwynglawdd yn dyddio o 1296 pan huriodd Edward I nhw yn ei fwyngloddiau newydd yn Nyfnaint. Gorchmynnwyd y mwynwyr i gyflwyno eu hunain i wasanaethu. Ni aeth bob un ohonynt gan fod gwaith yn mynd rhagddo ym mhyllau plwm y Mwynglawdd tan y Pla Du (1349).\nTorri’r plwm yn null y 16eg ganrif\n© Georgius Agricola & Carl Parry\nYn ystod y 15 fed ganrif ychydig o waith mwyngloddio a wnaed gan fod gwrthryfel Owain Glyndwr a Rhyfeloedd y Rhosynnau wedi achosi dirywiad yn yr economi.\nO dan y Tuduriaid (16 eg ganrif) roedd y tirfeddianwyr a’r masnachwyr lleol yn ymdrechu’n rheolaidd i ailgychwyn y gwaith yn y mwyngloddiau. Nid oeddent yn llwyddo’n aml.\nYm 1527 talodd Sir John Chilston a Launcelot Lowther, dau swyddog lleol, 20 swllt y flwyddyn i gael yr hawliau mwyngloddio plwm lleol. Roedd y rhain yn cynnwys:\n” holl fwyngloddiau plwm, wedi’u hagor ac i’w hagor, wedi’u gadael a heb neb yn eu gweithio neu nad oedd cof am eu defnyddio, gyda phwerau, rhyddid ac awdurdod llawn i dyllu, suddo, cloddio, agor, chwilio a chanfod pob math o blwm, mwyn neu sypiau o blwm. “\nRoedd ganddynt hawliau hefyd i gloddio glo a cherrig. Er hynny ni allent wneud elw. Dim ond perchnogion yr hawliau mwnol, tirfeddianwyr fel y Grosvenors, lwyddodd i wneud arian.\nMwynwyr y Canol Oesoedd\nRoedd mwynwyr plwm y Mwynglawdd yn ystod y Canol Oesoedd yn gymuned arbennig. Roedd dynion Cymreig a Saesnig yn dod i weithio yng ngweithfeydd plwm y Mwynglawdd. Fel rheol, amaethwyr oedd mwynwr y canol oesoedd. Roeddent yn mwyngloddio yn y cyfnod tawel hwnnw ar ddechrau’r haf cyn cychwyn ar y cynhaeaf. Nid oedd unrhyw waith mwyngloddio yn cael ei wneud yn ystod y cynhaeaf a thros y gaeaf.\nMining: 16th century methods, 1536\n© Georgius Agricola A Carl Parry\nRoedd gan y mwynwyr reolau mwyngloddio. Pan ganfuwyd gwythïen newydd o blwm byddent yn ethol ‘bermaster’. Byddai’r ‘bermaster’ yn sicrhau bod y darn newydd yn cael ei rannu’n deg. Roedd y mwynwyr naill ai’n cloddio cyfres o siafftiau neu’n dilyn y wythïen drwy dyllu rhych anferth yn y ddaear.\nMwynwyr yn trin plwm mewn cynhwysydd golchi mwyn (buddle), 1536\nMwynwyr oedd yn gwneud yr holl waith: cloddio’r mwyn, gwahanu’r metelau gwerthfawr a’r gwastraff, a thoddi’r plwm. Roedd yn rhaid i’r mwynwyr dalu ffi, a elwid yn ‘loot’ neu ‘lot’, i’r tirfeddianwyr ar yr holl blwm a werthid. Gallai unrhyw un a feiddiai dorri’r rheolau orfod wynebu cosb ddifrifol:\nPetai’n cael ei ddal yn dwyn plwm am y trydydd tro bydd cyllell yn cael ei thrywanu drwy gledr ei law dde a’i sodro i winsh (1) hyd at garn y gyllell honno. Bydd yn rhaid iddo aros yno tan y bydd wedi marw neu tan y bydd wedi rhyddhau ei law o’r gyllell. A bydd yn gorfod ildio ei etholfraint o’r mwynglawdd, a phetai ganddo fargen (meer) (2) yn y mwynglawdd bydd yn rhaid iddo ei fforffedu i’r arglwydd.\nDeddfau Mwyngloddio, 1391\nRoedd yn waith caled ac os na lwyddent i wneud unrhyw arian byddai’r mwynwyr yn mynd yn ôl i’w ffermydd.\nRoedd mwynwyr plwm y 18 fed a’r 19 eg ganrif yr un mor annibynnol. Roedd y mwynwr modern yn fwy o gontractwr nag o weithiwr. Roedd yn gweithio ar system fargeinio. Roedd yn rhaid i fwynwyr fod yn drafodwyr da. Byddent yn cytuno â’r asiant i weithio gwythïen am bris penodol y dunnell. Byddai’r ffi’n amrywio gan ddibynnu ar ba mor anodd oedd y gwaith. Roedd mwynwyr hefyd yn bargeinio ar dyllu siafftiau a lefelau gyrru.\nMwynwyr y 19eg ganrif, tua 1870-80\nYn draddodiadol roedd y mwynwyr yn cymryd risgiau, gan eu bod yn gobeithio bod yn lwcus drwy daro gwythïen eang o blwm. Wrth i’r cronfeydd plwm ddirwyn i ben, profodd y gwaith am dâl rheolaidd yn y pyllau glo yn ormod o demtasiwn. Erbyn diwedd y 19 eg ganrif roedd cwmnïau pwll plwm y Mwynglawdd yn ei chael hi’n anodd i gadw eu gweithwyr profiadol.\nMae natur eu gwaith yn amlwg yn afiach. Mae eu hymddangosiad yn dynodi cyflwr iechyd amherffaith, yn gyffredinol maent yn llwyd, welw ac yn wan “\nY Parchedig. Richard Warner\nNid y perygl o beidio â gwneud arian oedd yr unig risg. Gallai cloddio plwm fod yn berygl gwirioneddol i iechyd hefyd. Ychydig iawn o fwynwyr oedd yn byw i weld eu hanner canfed pen-blwydd. Roedd y llwch o’r gwaith drilio yn achosi silicosis, sef clefyd yr ysgyfaint. Gwnaeth y driliau aer cywasgedig newydd a gyflwynwyd yn y 1870au , y sefyllfa’n waeth.\nRoedd damweiniau’n gyffredin. Rhwng 1873, pan ddechreuwyd cadw cofnodion, a 1914 pan ddaeth y cloddio i ben, lladdwyd 27 o bobl ym mhyllau plwm y Mwynglawdd.\nY tu mewn i swyddfeydd Cwmni Cloddio Unedig y Mwynglawdd tua 1900.\nAr ddechrau’r 18 fed ganrif dechreuodd pwll plwm y Mwynglawdd ffynnu.\nRoedd y chwilotwyr wedi dysgu sut roedd dod o hyd i’r cronfeydd plwm tanddaearol. Er, nid oedd cloddio dwfn heb ei broblemau. Lleolir gwythiennau plwm mewn calchfaen (1). Mae afonydd tanddaearol yn gysylltiedig â chalchfaen ac felly roedd llifogydd yn y mwyngloddiau bob amser yn broblem. Roedd pwmpio’r dwr hwn allan yn gostus ac yn rhwystr mawr i unrhyw gloddio dwfn am blwm.\nJohn Wilkinson, entrepreneur a dyfeisiwr\nJohn Wilkinson, yr entrepreneur peniog a oedd wrth wraidd Gwaith Haearn y Bers, oedd y dyn a lwyddodd i ddatrys y broblem yn niwedd y 18 fed ganrif. Peiriannau stêm Wilkinson oedd y gorau eto am gadw’r pyllau plwm yn rhydd o ddwr. Roedd mwyngloddio yn broffidiol unwaith eto. Yn anffodus ni ddywedodd Wilkinson wrth Boulton & Watt ei fod wedi copïo eu peiriannau stêm. Daethant i wybod a bu’n rhaid i Wilkinson dalu iddynt.\nRoedd y peiriannau pwmpio hynny yn hanfodol. Ond caeodd y gweithfeydd plwm unwaith eto yn dilyn problemau gyda’r pympiau ac anghydfod ynghylch talu am y peiriannau.\nYm 1845 ffurfiwyd Cwmni Cloddio’r Mwynglawdd gan yr asiantiaid mwyngloddio o Sir y Fflint, John Taylor a’i Feibion. Roeddent yn brofiadol. Roeddent yn sylweddoli bod potensial i byllau plwm y Mwynglawdd. Gwnaethant gadarnhau’r prydlesau mwyngloddio, gosod lefel ddraenio newydd ym Melin y Nant i gael y dwr allan o’r mwyngloddiau a buddsoddi mewn peiriannau a rheilffordd newydd. Ym 1852 roedd plwm yn cael ei gloddio unwaith eto yn y Mwynglawdd.\nDaeth y mwynwyr o hyd i gronfeydd newydd o blwm yn ddyfnach o dan ddaear. Roedd yn amser ffyniannus. Roedd John Taylor a’i Feibion wedi cychwyn gyda £30,000 i fuddsoddi yn eu menter fwyngloddio; gwnaed elw o dros £60,000 ym 1864 yn unig.\nTy Injan a Lloriau Naddu Taylor, tua 1880.\nParhaodd yr amseroedd da i’r 1870au, ond roedd problemau ar y gorwel. Dechreuodd prisiau plwm ostwng tra roedd prisiau’r glo i gadw’r peiriannau pwmpio yn codi. Roedd y plwm yn dechrau prinhau. Roedd prisiau Sinc, sef y metel arall a gloddiwyd yn y Mwynglawdd, yn gostwng hefyd. Erbyn diwedd yr 1890au, nid oedd cloddio yn y Mwynglawdd bellach yn gwneud synnwyr economaidd.\nYm 1909 penderfynodd y cwmni cloddio bod y peirannau pwmpio yn rhy ddrud i’w rhedeg. Dechreuodd y mwyngloddiau orlifo. Ym 1914 daeth cloddio am blwm i ben. Gwerthwyd y peiriannau a helpodd yr ychydig o fwynwyr a oedd yn dal yno y perchnogion i achub gweddill y busnes. Roedd yn ddiwedd cyfnod i’r Mwynglawdd.\nYr Amseroedd Da a’r Amseroedd Drwg ym Mhyllau Plwm y Mwynglawdd\nYm 1885 roedd pris plwm ar ei isaf. Siaradodd Syr Theodore Martin, cadeirydd Cwmni Pwll Plwm y Mwynglawdd â chyfarfod etholiadol gorlawn:\n” Bu’r mwynglawdd hwn yn un cyfoethog iawn, nid i’r rhai a fuddsoddodd eu cyfalaf ynddo yn unig, ond i’r gweithwyr a gyflogwyd yno hefyd. Gwelais i ddechrau’r mwynglawdd, rwyf wedi tystio i’w ddyddiau ffyniannus iawn ac rwyf wedi ei wylio’n rhannol ddirywio, ond dydw i erioed wedi colli fy hyder yn yr hen fwynglawdd da.”\nSyr Theodore Martin\nNid Syr Theodore oedd yr optimist cyntaf i fuddsoddi ei arian yn y Mwynglawdd. Roedd y mwyngloddiau yn hen gyfarwydd â dyddiau da a dyddiau drwg.\nRoedd cyfnod y 1860au yn ffyniannus, er, gallai pethau newid yn sydyn. Gallai gostyngiad ym mhris sinc neu blwm fod yn drychinebus.\nYm 1872 gorfu i Gwmni Cloddio Uneb Y Mwynglawdd, a oedd â mwyngloddiau i’r gogledd-ddwyrain o’r Siafft y Ddôl. Mae eu hadroddiadau ar ragolygon y gwaith yn y dyfodol yn cyfleu anobaith. Cafodd Cwmni Cloddio De’r Mwynglawdd hyd yn oed lai o lwyddiant; deng mlynedd o fuddsoddi a dim ond ychydig o dunelli o fwyn i ddangos amdano.\nYm 1887 roedd Cwmni Cloddio’r Mwynglawdd yn wynebu dewisiadau anodd. Roedd sinc wedi bod yn ffynhonnell dda o elw pan roedd gostyngiad yng ngwerthiant plwm.\n” Mae ystyried pa gamau i’w cymryd i adfer ffyniant y mwynglawdd yn anghenraid anhepgor . Oherwydd y trefniant sydd gan y Cwmnïau Mwyndoddi ymhlith ei gilydd gallant bennu pris blend (sinc). Maent wedi llwyddo i wneud hynny i’r fath raddau fel eu bônt wedi ei ostwng i ffigwr sy’n is, yn achos ein mwynau, na’r pris cynhyrchu gwirioneddol.”\nAdroddiad Blynyddol Cwmni Cloddio Y Mwynglawdd, 1887\nDaethpwyd ag ymgynghorwyr draw o’r Almaen. Roeddent yn argymell agor mwyndoddwr yn y Mwynglawdd, ychydig i fyny’r rhiw o Siafft y Ddôl. Byddai hynny yn gwneud i ffwrdd â’r rhyngfasnachwyr. Siaradwyd am elw o 10% y flwyddyn. Agorodd y mwyndoddwr ym 1888, ond ni wnaed unrhyw elw a chaeodd o fewn pum mlynedd.\nGwnaed arian yn y Mwynglawdd, ond cafodd llawer ei golli. Dyna oedd hanes Pyllau Plwm y Mwynglawdd.\nDeed of Settlement – Minera Mining Company. Courtesy of Wrexham Archives\nRoedd yn weithiwr medrus ac yn feistr ar nifer o grefftau. Trwsio a chadw holl waith coed y mwynglawdd mewn cyflwr da oedd ei waith. Roedd yn rhaid iddo osod cynhalbyst a phropio daear rydd, gwneud a gosod ysgolion a gosod rheilffyrdd i’r tramiau. Yn ogystal â hynny roedd yn helpu i gynnal y pympiau, y pibellau a’r offer cysylltiedig. Pan roedd ar y cwmni angen dyn ychwanegol roed Simon yn gweithio ar y malwr mwyn.\nFel rheol, roedd Simon Hughes yn gweithio chwe diwrnod yr wythnos. Roedd yn waith corfforol caled a doedd dim gwyliau â thâl. Roedd ei dâl yn amrywio yn ôl y gwaith a wnâi. Ar ddiwedd ei yrfa yn y mwynglawdd ym 1915 roedd yn ennill pedwar swllt a chwe cheiniog (tua 22c) y dydd, er, roedd ei gyflog weithiau cyn lleied â swllt a dwy geiniog (tua 6c) y dydd.\nMae’n amlwg ei fod yn weithiwr gwerthfawr oherwydd cafodd ei gyflogi gan Gwmni Cloddio Unedig y Mwynglawdd tan y diwedd. Roedd Simon yn ffodus o fedru osgoi’r gwaith y gorfu ei gydweithiwr, William Williams, ei wneud am nifer o fisoedd – glanhau’r briciau o adeiladau’r mwynglawdd a ddymchwelwyd i’w hail-ddefnyddio; glanhaodd bedair mil ar ddeg ohonynt ym mis Tachwedd 1914 am £3 3c yn unig. Ond yn bwysicach na hynny, goroesodd Simon ei yrfa yn y pwll plwm – doedd pawb ddim mor ffodus.\nSimon Hughes yn Ogof Speedwell, y Mwynglawdd, tua 1928\nYn y 1800au, roedd Iechyd a Diogelwch yn golygu gofalu amdanoch chi eich hun ac am eich gilydd. Ni wnaeth y llywodraeth ddechrau archwilio i weld a oedd pyllau plwm yn lleoedd diogel i weithio ynddynt tan 1873. Doedden nhw ddim!\nDAMWAIN GLODDIO ERCHYLL YN Y MWYNGLAWDD\nMARWOLAETH FRAWYCHUS PEDWAR DYN\nDigwyddodd damwain ofnadwy yng ngwaith Plwm Unedig y Mwynglawdd nos Fercher pan laddwyd pedwar dyn yn y fan a’r lle yn y modd mwyaf erchyll. Oddeutu 10.30 ar y noson honno roedd pedwar o ddynion a oedd yn rhan o’r sifft nos yn cael eu gostwng mewn cludydd i lawr Siafft y Ddôl, pan, drwy ryw nam, torrodd y brif bowlten lygadog a oedd yn dal y cludydd rhyw 180 llath i lawr o’r wyneb. Hyrddiwyd y cludydd yn cynnwys y pedwar dyn i waelod y siafft , dyfnder o ryw 400 llath, gan ei falurio. Wrth gwrs, lladdwyd y dynion yn syth. Enoch Jones, gwr priod; John Foulkes, gwr sengl; David Davies, gwr sengl a Donald Douglas gwr sengl, oeddynt.\nWrexham Advertiser, 9 Chwefror 1901\nCynhaliwyd cwest mewn tafarn leol. Dywedodd y cwmni mwyngloddio bod y bowlten wedi’i chynllunio i gario pum tunnell. Roedd y caets gyda’r dynion yn pwyso llai na thunnell. Gofynnodd y crwner pam nad oedd cadwyni wedi’u cysylltu â’r caets fel mesur diogelwch. Roedd Archwiliwr y Mwyngloddiau wedi dweud bod y caets yn ddiogel, felly nid oedd y cwmni yn meddwl bod angen cadwyni diogelu.\nimon Hughes a John Williams yn y caets yn Siafft Lloyd.\nCrynhodd y crwner drwy ddweud: ‘Wrth gwrs, does dim bai o gwbl ar y cwmni am beidio â sicrhau bod cadwyni yno. Mae’n gwbl amhosibl dweud sut ddigwyddodd y ddamwain hon, ond mae’n dangos yr angen i wneud y cludydd ddwywaith mor ddiogel.’\nY canlyniad: cafodd dyfarniad o farwolaeth ddamweiniol ei dwyn gan y rheithgor. Sicrhaodd Mr Wynne, Ysgrifennydd y Cwmni bod cadwyni yn cael eu hychwanegu i’r caets. Claddwyd Enoch Jones a John Foulkes ill dau ym mynwent Capel y Wern, ychydig bellter yn nes ymlaen ar y ffordd hon. Claddwyd Donald Douglas yng Nghaer a David Davies ym mynwent eglwys y Mwynglawdd. Cafodd pedwar bywyd eu torri’n fyr a gadawyd gweddw a phump o blant.\nY Marwdy a’r Efail ym Mhyllau Plwm y Mwynglawdd\nGweithwyr wyneb a malwyr mwyn\nMae pobl wedi defnyddio plwm ers dros 8,000 o flynyddoedd. Mae’n hydrin ac felly roedd yn hawdd gwneud gwrthrychau defnyddiol ohono. Oherwydd nad yw’n cyrydu mae’n para am amser maith.\nRoedd y Rhufeiniaid yn defnyddio plwm ar gyfer eu pibellau dwr. Mae ein gair ni am blymwr yn dod o’r gair Lladin am blwm, sef ‘plumbum’. Yn yr oesoedd canol roedd plwm yn cael ei ddefnyddio fel pwysau ar fframiau gwau ac ar gyfer toeau eglwysi, mynachlogydd a chestyll.\nDefnyddiwyd plwm mewn drychau, piwter ac mewn gwydr. Erbyn amser Elisabeth I roedd plwm yn cael ei ddefnyddio mewn colur, tra roedd y mysgedau newydd yn tanio peledi plwm.\nYn ystod y blynyddoedd diweddar ymddangosodd plwm ym mhobman: mewn paent, batris, fel sodr ac mewn caniau tun. Yn anffodus, mae plwm yn wenwynig i bobl ac i anifeiliaid. Felly, defnydd cyfyngedig a wneir ohono bellach.\nRoedd y Groegiaid a’r Rhufeiniad yn defnyddio calamin, sef ffurf naturiol o sinc i wneud efydd. Wrth ychwanegu calamin at gopr roedd aloi melyn iawn gyda chryn alw amdano yn cael ei gynhyrchu. Er, ni chafodd sinc ei hun ei ddarganfod tan 1520.\nYn ystod y 19 eg ganrif, meistrolodd diwydianwyr yr arfer o alfaneiddio haearn gan ddefnyddio sinc. Roedd y sinc yn rhwystro’r haearn rhag cyrydu. Enillodd un cynnyrch, haearn rhychog ei blwy yn sydyn. Roedd gan nifer dirifedi o adeiladau diwydiannol doeau o haearn rhychog. Weithiau ceid hyd yn oed adeiladau cyfan, wedi’u hadeiladu ohono.\nTY locomotif Henrietta ym Mhyllau Plwm y Mwynglawdd. Roedd gan y mwyngloddiau eu llinell leol eu hunain.\nDaeth llwyddiant i ran y mwynglawdd yn y 18 fed ganrif. Rhwng 1761 a 1781, derbyniodd cwmnïau’r ddinas, fel perchnogion yr hawliau mwynol £13,000 bron mewn breindaliadau.\nFfynnodd y mwynglawdd unwaith eto ar ôl 1849. Buddsoddodd Cwmni Pwll Plwm y Mwynglawdd mewn injan bwmpio newydd ym 1857. Ymhen blwyddyn gosodont injan weindio newydd i godi’r plwm ac i weithio’r peiriant malu mwyn. Yn fuan wedyn adeiladodd y cwmni finiau mwyn, lloriau trin ar gyfer didoli’r plwm oddi wrth y gwastraff a’r ty mwyn newydd ar gyfer sychu, pwyso a samplo’r plwm yn barod i’w werthu. Roedd yr holl offer yma yn galluogi’r mwynwyr i gloddio mwyn o’r gwythiennau dyfnaf yn y Mwynglawdd, hyd at 400 metr o dan yr wyneb.\nYm 1884 agorwyd llawr trin newydd gyda’r holl beiriannau diweddaraf yn Siafft Roy. Daeth safle Siafft y Ddôl yn domen sbwriel. Yn raddol claddwyd y lloriau trin. Dim ond Siafft y Ddôl ei hun oedd yn parhau mewn defnydd ac fe’i caewyd hi ym 1914.\nNewid yr Olwyn, tua 1908\nr injan bwmpio y tu mewn i dy injan Siafft y Ddôl: Silindr 40 modfedd, strôc 9 tr, 8 tr yn y pwll, tair strôc y funud, o wneuthuriad Cernywaidd. Bocs cydbwysedd 15 tunnell. Roedd yn codi dwr 162 llath fyny’r siafft mewn lifft pedair bwced. Stopiodd yr injan weithio ym 1909.\nTerfynodd y gwaith mwyngloddio ym 1914. Hyd at y 1950au roedd y tomenni sbwriel anferth yn cael eu defnyddio ar gyfer graean gan adael tirwedd tocsig lleuadol.\nY Ty Injan yn Siafft y Ddôl, cyn ei adfer\nRoedd y metelau dwys – plwm, sinc a chadmiwm yn y tomenni sbwriel yn risg i’r cyflenwadau dwr. Roedd y llwch yn broblem hefyd. Dyfeisiodd Cyngor Bwrdeistref Maelor Wrecsam ac Asiantaeth Datblygu Cymru gynllun i wneud Pyllau Plwm y Mwynglawdd yn ddiogel.\nDechreuwyd ar y gwaith ym 1988. O dan y tomenni sbwriel canfuwyd tystiolaeth o’r hen ddiwydiant cloddio plwm. Datguddiwyd hanes gorffennol y Mwynglawdd wrth i’r gwaith o adfer y safle fynd rhagddo. Roedd y tomenni sbwriel wedi diogelu’r archaeoleg. Wedi iddynt gael eu datguddio gallai’r gweddillion bydru’n sydyn. Roedd yn rhaid gwneud penderfyniadau anodd.\nSafle Siafft y Ddôl cyn ei adfer\nSafle Siafft y Ddôl ar ôl ei adfer\nYn Siafft Taylor dangosodd y gwaith cloddio sut yr oedd technoleg cloddio plwm wedi newid yn y 19 eg ganrif. Tra yn Siafft y Ddôl gellir mynd ar daith o gwmpas y safle i olrhain holl hanes plwm o ben y pwll i’r mwyn gwerthadwy. Daethpwyd o hyd i eiddo personol y mwynwyr hefyd ar safle Siafft y Ddôl. Golygodd y canfyddiadau hyn bod safle Siafft y Ddôl yn ddelfrydol ar gyfer ei adfer yn hanesyddol. Yn nechrau’r 1990au, ailadeiladwyd neu atgyfnerthwyd yr adeiladau a’r lloriau trin. Gosodwyd copïau o beiriannau ar sail archaeolegol y safle.\nMae’r gwaith yn dal i fynd rhagddo. Mae’r tywydd, pobl a thirlithriadau i gyd yn cael effaith ar y safle. Cyngor Bwrdeistref Sirol Wrecsam sy’n gofalu am Byllau Plwm y Mwynglawdd ac yn sicrhau eu bod ar agor i ymwelwyr i weld beth sy’n weddill o’r rhan ddiddorol hon o’n treftadaeth ddiwydiannol.\nEsgid mwynwr a ganfuwyd wrth gloddio yn y Mwynglawdd\nArcheolegydd Diwydiannol wrth ei waith\nYour ticket for the: Parc Gwledig a Phyllau Plwm Y Mwynglawdd


Ysgoloriaethau Sgiliau’r Economi Wybodaeth: Datblygu a chadw sgiliau ymchwil a datblygu i gryfhau’r economi gwybodaeth yng Nghymru | Prifysgolion Cymru\nYsgoloriaethau Sgiliau’r Economi Wybodaeth: Datblygu a chadw sgiliau ymchwil a datblygu i gryfhau’r economi gwybodaeth yng Nghymru\nRhaglen Gydgyfeirio Ewropeaidd mawr dan arweiniad Prifysgol Bangor sy’n cefnogi prosiectau ymchwil cydweithredol â phartneriaid allanol wedi’u lleoli yn y Gorllewin a’r Cymoedd.\nWedi derbyn £73 miliwn i gefnogi’r rhaglen.\nCynyddu capasiti ymchwil busnesau bach a chanolig (BBaChau) drwy gysylltu â phrosiectau ymchwil PhD neu brosiectau ymchwil Meistr.\nHyrwyddo datblygu sgiliau lefel uwch.\nMae Ysgoloriaeth Sgiliau Economi Gwybodaeth (KESS) yn rhaglen Cydgyfeirio Ewropeaidd mawr dan arweiniad Prifysgol Bangor ar ran y sector addysg uwch yng Nghymru. Mae’r rhaglen yn manteisio ar Gronfeydd Cymdeithasol Ewrop , mae KESS yn cefnogi prosiectau ymchwil cydweithredol (myfyrwyr meistr ymchwil a PhD) gyda phartneriaid allanol wedi’u lleoli yng Ngorllewin Cymru a’r Cymoedd. Mae ganddo raglen datblygu a hyfforddi sgiliau lefel uwch integredig, sy’n arwain at Ddyfarniad Datblygu Sgiliau Ôl-raddedig. Fe wnaeth cam cyntaf y KESS dderbyn £33 miliwn a darparu 453 o leoedd gradd meistr a PhD (230 gradd PhD a 223 gradd meistr ymchwil) gyda sefydliadau o Gymru, ac roedd 61% o’r rhain yn BBaChau.\nYn dilyn rhaglen hynod lwyddiannus KESS I (2009-2014), mae KESS II nawr yn rhedeg, rhaglen fawr dros Gymru gyfan sy’n datblygu ac yn cynnal sgiliau ymchwil a datblygu sy’n angenrheidiol i atgyfnerthu’r economi gwybodaeth yng Nghymru, fydd yn darparu 645 o ysgoloriaethau dros gyfnod o chwe blynedd. Bydd yn galluogi dros 500 o fusnesau i weithio gydag academyddion a myfyrwyr ymchwil ôl-raddedig ar brosiectau ymchwil arloesol gyda’r nod o sbarduno twf busnes. Amcanion allweddol KESS II yw:\nCynyddu capasiti ymchwil busnesau bach a chanolig (BBaChau) drwy gysylltu â phrosiectau ymchwil PhD neu brosiectau ymchwil Meistr;\nAnnog busnesau bach a chanolig i wneud gwaith ymchwil a recriwtio ymchwilwyr;\nParatoi a hyfforddi unigolion i gyfrannu at ymchwil fel gweithwyr proffesiynol;\nCefnogi datblygiad technolegau allweddol yn Ardal Cydgyfeirio Cymru; a\nNod KESS II yw cynyddu nifer yr unigolion â sgiliau lefel uwch mewn ymchwil ac arloesi sy’n gweithio mewn busnesau seiliedig ar wybodaeth yng Nghymru.\nDan arweiniad Prifysgol Bangor, mae wyth o brifysgolion Cymru yn cymryd rhan yn KESS II. Mae’r partneriaid yn amrywio o BBaChau i gwmnïau mawr, mentrau cymdeithasol a chyrff cyhoeddus. Mae enghreifftiau yn cynnwys Tenovus Cancer Care, Cyfoeth Naturiol Cymru, Tata Steel, S4C, Gardd Fotaneg Genedlaethol Cymru, Mencap Cymru, Halen Môn, Qioptiq Ltd., P&S Nano Ltd. a Morlyn Llanw Bae Abertawe. Mae prosiectau KESS II yn cadw anghenion y busnesau sy’n cymryd rhan yn ganolog iddynt. Mae’r rhaglen yn cynnig ffordd rad i gwmni gymryd rhan mewn prosiect ymchwil, ynghyd â chyfle i ddatblygu perthynas hirdymor gyda phrifysgol. Mae KESS II hefyd yn rhoi llwyfan i gael manteisio ar y datblygiadau academaidd diweddaraf a chyfle i ddatblygu ymchwil mewnol a gweithgareddau datblygu.\nMae KESS II yn rhan o rwydwaith trawswladol. Mae myfyrwyr yn elwa o ryngweithio deinamig gyda myfyrwyr ymchwil eraill a’u partneriaid diwydiannol yn rhai o brifysgolion mwyaf blaenllaw Ewrop. Mae cydweithio rhwng prifysgolion a busnesau yn cyfrannu’n sylweddol at gyflogadwyedd myfyrwyr yn y dyfodol, ac mae’r myfyrwyr yn gwerthfawrogi’r profiad o gyd-destun y cwmni. Mae’r rhan fwyaf o raddedigion KESS bellach yn gweithio yn y diwydiant.\n‘Mae’r cynllun KESS II wedi bod yn gyfle anhygoel ar gyfer Tenovus Cancer Care. Mae wedi rhoi cyfle i ni fod yn bartner llawer mwy gweithredol yn yr ymchwil ac wedi sicrhau fod ei ganlyniadau yn cael eu rhoi ar waith a’u lledaenu’n eang.’ Dr Ian Lewis, Tenovus Cancer Care.\n‘Sylweddolais fod KESS yn sbarduno’r berthynas berffaith rhyngof fi, yr amgylchedd academaidd ac anghenion diwydiannol y byd go iawn. Dysgais nad yw’r gwaith yr wyf yn ei wneud amdanaf fi mwyach nag at ddibenion ehangu gwybodaeth yn unig ond ei fod yn cyfrannu at ddatblygu diwydiant mewn lleoliad go iawn.’\nAdrian Mironas, Myfyriwr KESS II PhD, Prifysgol Aberystwyth.\nAm ragor o wybodaeth ewch i <http://kess2.ac.uk/>.


Hafan Agenda for Pwyllgor Archwilio on Dydd Mercher, 20fed Tachwedd, 2019, 10.00 am\nDydd Mercher, 20fed Tachwedd, 2019 10.00 am\nYn unol â gofynion y Cyfansoddiad, cytunodd y Pwyllgor i alluogi’r Cynghorydd Joe Johnson (oedd wedi ymgymryd â hyfforddiant gofynnol) i gymryd lle’r Cynghorydd Andy Dunbobbin.\nBod y Cynghorydd Joe Johnson yn cael ei ganiatáu i ddirprwyo ar gyfer y cyfarfod.\nDatganodd y Cynghorydd Woolley gysylltiad personol fel ysgogwr rhai o’r eitemau yn yr Adroddiad Cynnydd Archwilio Mewnol (eitem 12 yr agenda).\nI gadarnhau, fel cofnod cywir gofnodion y cyfarfod ar 11 Medi 2019.\nRhif 24 y cofnodion: Gofynnodd y Cynghorydd Heesom am y sefyllfa gyfredol ar y ddyled sy’n weddill i’r Cyngor gan y Bwrdd Iechyd Lleol. Adroddodd y swyddogion y cafwyd ychydig welliant a bod y trafodaethau’n parhau. Bydd diweddariad yn cael ei ddarparu y tu allan i’r cyfarfod.\nRhif 26 y cofnodion: Cynghorwyd y Cynghorydd Heesom i siarad â swyddogion ar wahân i gyfeirio cynnydd dilynol Alltami Stores i Bwyllgor Trosolwg a Chraffu’r Amgylchedd. Dywedodd y Prif Weithredwr fod yr holl gamau i fynd i’r afael â materion tymor hir wedi’u codi gyda’r Prif Swyddogion priodol.\nBalansau Cronfeydd Wrth Gefn Ysgolion y Flwyddyn Sy’n dod i ben ar 31 Mawrth 2019 PDF 321 KB\nEnc. 1 - Final School Balances 2018-19 , eitem 38. PDF 477 KB\nCyflwynodd y Prif Swyddog (Addysg ac Ieuenctid) yr adroddiad blynyddol ar gronfeydd ym meddiant ysgolion Sir y Fflint a’r risgiau a’r prosesau mewnol sy’n gysylltiedig ag ysgolion mewn diffyg.\nAr 31 Mawrth 2019, cafwyd cynnydd o 4.7% yn lefel gyffredinol y cronfeydd ers y flwyddyn flaenorol, gyda chynnydd o 13.1% yn niffyg net y cronfeydd ym meddiant ysgolion uwchradd wedi’i wrthbwyso gan gynnydd o 7.2% mewn cronfeydd ysgolion cynradd. Tra’r oedd y sefyllfa ar gyllidebau ysgolion cynradd yn gadarnhaol gan mwyaf, arhosodd cyllidebau ysgolion uwchradd dan bwysau sylweddol, y byddai rhai ohonynt yn cael eu lliniaru trwy effaith newidiadau demograffig rhagamcanol ar ailddosbarthu cyllid. O ran ysgolion gyda gweddillion dros ben, roedd adolygiad yn cael ei gynnal o ysgolion gyda gweddillion cyson uchel.\nEsboniodd y Rheolwr Cyllid fod y ‘Protocol ar gyfer Ysgolion mewn Trafferthion Ariannol’ diwygiedig – a gyhoeddwyd i ysgolion yn ddiweddar – yn darparu proses fwy trwyadl ar gyfer gwneud ysgolion yn atebol am eu rheolaeth ariannol a byddai’n darparu cymorth priodol i’r rhai oedd yn bwrw tuag at sefyllfa o ddiffyg.\nGofynnodd y Cynghorydd Heesom am sicrwydd fod y sefyllfa’n cael ei rheoli. Dywedodd y Prif Weithredwr fod gweddillion cronfeydd ysgolion eisoes wedi’u dynodi’n fater o bryder gan y Cyngor ac atgyfnerthwyd hyn gan argymhelliad diweddar Estyn. Bydd y broses ddiwygiedig yn dangos mwy o dryloywder ac yn darparu her adeiladol i ysgolion lle bo angen. Nodwyd, ar ôl bod trwy’r broses hon, efallai y bydd rhai ysgolion uwchradd yn parhau i fethu â chyflawni arbedion pellach heb gyfaddawdu’r gwaith o gyflawni’r cwricwlwm newydd ac y gallai fod angen ystyried ymyrraeth arbennig i’r gyllideb.\nWrth drafod, cytunodd y Rheolwr Cyllid i gylchredeg y protocol diwygiedig i’r Pwyllgor. Amlygodd y Cadeirydd ei bod hi’n bwysig i’r ysgolion rannu’r ddogfen gyda’u cyrff llywodraethol ac ymatebodd y Prif Weithredwr trwy ddweud y byddai’r swyddogion yn gofyn yn ffurfiol i ysgolion roi’r eitem ar eu hagendâu yn y cylch nesaf.\nYn dilyn cwestiwn gan Allan Rainford, cadarnhaodd y Rheolwr Cyllid nad oedd unrhyw bryderon ynghylch nifer fach yr ysgolion nad oeddent eto wedi manteisio ar y dewis lefel gwasanaeth estynedig. Nid oedd angen y cymorth ychwanegol hwn ar ysgolion gyda rheolwyr busnes penodedig ond roedd rhaid i ysgolion mewn sefyllfa o ddiffyg gofrestru iddo. Rhoddwyd gwybodaeth am y gofyniad i ysgolion gyda gweddillion dros ben i gyflwyno cynlluniau gwario. Mewn perthynas ag adroddiad Estyn, nid oedd cyfnod amser diffiniedig y gallai ysgolion gario diffyg yn eu mantolen, fodd bynnag, bodlonwyd Estyn gan ymateb y Cyngor a chydnabuwyd yr heriau ariannol parhaus. Nodwyd nad oedd y sefyllfa o ddiffyg yng ngweddillion cronfeydd ysgolion yn unigryw i Sir y Fflint.\nPan ofynnodd Sally Ellis ynghylch modelu gwaith ar y newidiadau mewn demograffeg, siaradodd y Prif Weithredwr am yr amcanestyniadau cynllunio corfforaethol ehangach i hysbysu buddsoddiad mewn rhaglenni adeiladu ysgolion a datblygiadau tai. Dywedodd y Rheolwr Cyllid y byddai’r amcanestyniadau tair blynedd o niferoedd ysgolion cynradd yn lleihau gan 495 yn arwain at ostyngiad o 2.5% yn eu cyllidebau ac y byddai niferoedd ... view the full Cofnodion text for item 38.\nCanlyniad Arolwg Estyn PDF 131 KB\nHysbysu'r Aelodau o ganlyniad yr Arolwg diweddar gan Estyn o Wasanaethau Addysg Cyngor Sir Y Fflint.\nAppendix 1 - Estyn Inspection Report on Flintshire County Council , eitem 39. PDF 194 KB\nCyflwynodd y Prif Weithredwr adroddiad ar ganlyniad arolygiad diweddar Estyn o wasanaethau addysg yn Sir y Fflint er mwyn rhoi sicrwydd i’r Pwyllgor.\nDywedodd y Prif Swyddog (Addysg ac Ieuenctid) fod hwn yn adroddiad cadarnhaol a roddodd sicrwydd o ansawdd y gwasanaethau ac a ddynododd feysydd cryfder arwyddocaol mewn darpariaeth addysgol. Roedd y pedwar argymhelliad ar gyfer gwelliant, a nodwyd eisoes trwy broses hunanasesu’r Cyngor, yn cael eu symud ymlaen trwy gynllun gweithredu a wiriwyd gan Estyn. Byddai hyn yn destun monitro trwy adroddiadau perfformiad chwarterol i Bwyllgor Trosolwg a Chraffu Addysg ac Ieuenctid.\nAmlygodd y Cynghorydd Heesom yr argymhelliad i leihau gwaharddiadau a chynyddu presenoldeb mewn ysgolion cynradd ac uwchradd. Dywedodd y Prif Swyddog fod hon yn her i Sir y Fflint ac yn ehangach yn sgil nifer o resymau, gan gynnwys y pwysau allanol cynyddol sy’n wynebu pobl ifanc. Roedd y swyddogion yn gweithio’n agos gyda Phenaethiaid ac yn gwneud gwell defnydd o’r Gwasanaeth Cyfiawnder Ieuenctid i ymgysylltu ag ysgolion i dargedu cymorth priodol i bobl ifanc mewn perygl o gael eu gwahardd.\nDisgrifiodd y Prif Weithredwr yr argymhelliad hwn fel yr un mwyaf heriol oherwydd y ffactorau allanol. Siaradodd am y gwaith cymhleth a sensitif oedd yn mynd rhagddo i annog ymarfer mwy cyson a holistaidd o fewn ysgolion a chyrff llywodraethol.\nLlongyfarchodd Sally Ellis y Prif Swyddog a’i thîm ar ganlyniadau cadarnhaol adroddiad Estyn.\nDiolchodd y Cadeirydd i’r ddau swyddog am eu presenoldeb.\nBod y Pwyllgor yn derbyn ac yn cydnabod canfyddiadau adroddiad Estyn ar wasanaethau addysg yn Sir y Fflint.\nGwarediad Asedau a Derbyniadau Cyfalaf a Gynhyrchwyd 2018/19 PDF 106 KB\nHysbysu Aelodau o Warediadau Asedau 18/19.\nEnc. 1 - Capital Receipts 2016/17 - 2018/19 , eitem 40. PDF 84 KB\nCyflwynodd y Prif Swyddog (Tai ac Asedau) yr adroddiad blynyddol yn crynhoi gwerthiannau tir ac yn gwireddu derbyniadau cyfalaf yn ystod 2018/19. Cysonwyd derbyniadau cyfalaf i gyfrannu tuag at raglen y Cyngor o gynlluniau cyfalaf, sy’n cynnwys rhai graddfa fawr a bach ar draws pob portffolio. Atgoffwyd ynghylch goblygiadau refeniw’r gwariant cyfalaf a’r gostyngiad parhaus yng nghymorth Llywodraeth Cymru i wariant cyfalaf.\nMewn ymateb i gwestiynau gan Allan Rainford, eglurodd y Prif Swyddog y broses ar gyfer gwerthu asedau dros ben gan gynnwys y cyfle i adfer y defnydd ohonynt trwy Drosglwyddo Asedau Cymunedol. Dywedodd fod yr holl bortffolios yn gysylltiedig â’r broses ac roedd yr asedau’n cael eu hadolygu’n gyson.\nDywedodd y Prif Swyddog (Llywodraethu) fod adolygiad diweddaraf y broses, a helpodd i gryfhau trefniadau, wedi cael sicrwydd ffafriol gan Archwilio Mewnol.\nSiaradodd y Cynghorydd Heesom am yr angen am dryloywder a chysylltiad yr Aelod ar dderbyniadau cyfalaf. Awgrymodd hefyd y gallai’r Rhaglen Gyfalaf alluogi ar gyfer diwygio gwariant portffolio i ryddhau’r pwysau ar y Gyllideb Refeniw. Cyfeiriodd y Prif Swyddog (Tai ac Asedau) at y defnydd o adnoddau cyfalaf ar brosiectau fel ymestyn Marleyfield a’r effaith gyffredinol ar gostau cynnal a chadw. Roedd y broses brisio’n cynnwys y Prisiwr Ardal neu’r sefydliadau sector preifat ar gyfer cyngor lleol arbenigol, yn unol â’r egwyddorion, gyda’r canlyniadau’n cael eu hadrodd i’r Bwrdd Rhaglen Asedau Cyfalaf.\nMewn ymateb i sylwadau’r Cadeirydd am drefniadau hanesyddol, dywedodd y swyddogion fod y Bwrdd Rhaglen Asedau Cyfalaf, nad oedd yn gorff gwneud penderfyniadau, yn effeithiol wrth adolygu gwerthiant asedau’n gyson i gefnogi’r Rhaglen Gyfalaf. Adroddwyd gwerthiannau uwchlaw’r trothwy gofynnol i’r Cabinet.\nPan ofynnodd Sally Ellis am dderbyniadau cyfalaf a gafwyd o ystadau amaethyddol, dywedodd y Prif Swyddog fod y broses yn fwy cymhleth, oedd yn cynnwys cyfnod arwain i mewn hwy. Disgrifiodd y dull rhagweithiol o ymgysylltu â thenantiaid i ddeall eu cynlluniau i’r dyfodol gan nodi er bod gan rai oedd o dan denantiaethau’r hen Ddeddf Amaethyddol hawliau dilyniant, byddai’r model cyfredol yn defnyddio Tenantiaethau Busnes Fferm. Wrth derfynu tenantiaethau, gosodwyd ffermydd gwag ar y farchnad agored a chawsant eu marchnata’n effeithiol i’w gwerthu trwy asiantaethau amaethyddol arbenigol.\nDywedodd y Cadeirydd y dylai’r argymhellion mewn adroddiadau fod yn fwy ystyrlon. Cydnabuwyd hyn gan y Prif Weithredwr a ddywedodd y dylai swyddogion ystyried atebion mwy rhagweithiol fel a ddangoswyd mewn adroddiadau i’r pwyllgorau Trosolwg a Chraffu.\nAdolygiad Canol Blwyddyn Rheoli’r Trysorlys 2019/20 a Diweddariad Chwarterol 2 PDF 204 KB\nI gyflwyno drafft i Aelodau o Adolygiad Canol Blwyddyn Rheoli'r Trysorlys 1 Ebrill - 30 Medi 2019 am sylwadau ac argymhelliad i’w gymeradwyo i’r Cabinet.\nEnc. 1 - Draft Treasury Management Mid-Year Report 2019/20 , eitem 41. PDF 466 KB\nEnc. 2 - Investment portfolio as at 30-09-19 , eitem 41. PDF 21 KB\nEnc. 3 - Long-term borrowing as at 30-09-19 , eitem 41. PDF 136 KB\nEnc. 4 - Short-term borrowing as at 30-09-19 , eitem 41. PDF 17 KB\nCyflwynodd y Rheolwr Cyllid (Cyfrifeg Dechnegol) adroddiad canol y flwyddyn Rheoli’r Trysorlys drafft ar gyfer 2019/20 i’w argymell i’r Cabinet. Yn ogystal, rhannwyd diweddariad ar weithgareddau Chwarter 2 er gwybodaeth, ynghyd â nodyn atgoffa o’r sesiwn hyfforddi Rheoli’r Trysorlys sydd ar ddod.\nMewn crynodeb o’r prif bwyntiau, codwyd dau fenthyciad tymor hir newydd i ariannu’r Rhaglen Gyfalaf ar adeg pan gynigiai cyfraddau llog werth ariannol. Yn Chwarter 2, cafodd gynnydd anrhagweladwy yng nghyfraddau benthyca’r Bwrdd Benthyciadau Gwaith Cyhoeddus (PWLB) effaith gyfyngedig ar y gyllideb refeniw ond tynnodd i ffwrdd gyfleoedd i fanteisio ar gyfraddau is sefydlog yr oedd y Cyngor wedi’u cael yn y gorffennol. Mewn ymateb i’r newidiadau hyn, byddai angen rhoi ystyriaeth gytbwys i’r dewisiadau ariannu tymor hir ar gyfraddau is o’r farchnad gyda chynnydd mewn ffioedd ac amserau arwain i mewn.\nGofynnodd Sally Ellis am gynllunio i ymateb i unrhyw gynnydd pellach mewn cyfraddau benthyca gan PWLB. Dywedodd y Rheolwr Cyllid fod y cynnydd wedi effeithio ar gost ac ymarferoldeb y blaenoriaethau cenedlaethol ar draws Cymru gyfan a bod swyddogion yn gweithio gydag ymgynghorwyr Rheoli’r Trysorlys i asesu benthyca o’r sector preifat.\nSiaradodd y Prif Weithredwr am effaith ffactorau allanol ar Strategaeth Ariannol Tymor Canolig y Cyngor a’r angen i weithio trwy agweddau ar fenthyca o’r sector preifat gyda chyngor cydweithwyr Swyddfa Archwilio Cymru.\nYn dilyn sylwadau’r Cynghorydd Johnson ar y parodrwydd ar gyfer Brexit, dywedodd y Rheolwr Cyllid yn absenoldeb eglurder, y prif bryderon oedd sicrhau hylifedd yn achos unrhyw aflonyddwch i systemau ariannol a oedd yn adlewyrchu ddull gofalus y Cyngor. Siaradodd y Prif Weithredwr am gynlluniau wrth gefn ar lefel genedlaethol.\nWrth ganmol yr adroddiad, cyfeiriodd Allan Rainford at y gostyngiad mewn gwariant cyfalaf yn 2018/19. Dywedodd y Rheolwr Cyllid y byddai darogan parhaus ystyried unrhyw lithriant rhwng y blynyddoedd i hysbysu penderfyniadau benthyca. Ar gwestiwn arall, cadarnhaodd fod proffil aeddfedrwydd y ddyled yn cael ei fonitro yn unol â dangosyddion Rheoli’r Trysorlys.\nBod y Pwyllgor yn nodi Adroddiad Canol y Flwyddyn Rheoli’r Trysorlys drafft 2019/20 ac yn cadarnhau na fydd unrhyw faterion yn cael eu tynnu er sylw’r Cabinet ar 17 Rhagfyr 2019.\nCyflwyniad Grantiau Ardystiedig a Ffurflenni 2018/19 PDF 103 KB\nRhoi gwybod i’r aelodau am gynnydd o ran cyflwyno hawliadau grant sy’n gofyn am ardystiad gan Swyddfa Archwilio Cymru ar gyfer y flwyddyn yn diweddu 31 Mawrth 2019 ac i roi diweddariad ar gynnydd gyda’r camau gweithredu yn deillio o broses ardystio 2017/18.\nEnc. 1 - List of grants submitted , eitem 42. PDF 71 KB\nEnc. 2 - Action plan , eitem 42. PDF 172 KB\nCyflwynodd y Rheolwr Cyllid Corfforaethol adroddiad ar gynnydd i gyflwyno hawliadau grantiau oedd yn gofyn am ardystiad grant gan Swyddfa Archwilio Cymru am y flwyddyn yn dod i ben 31 Mawrth 2019. Yn ogystal, rhoddodd yr adroddiad fanylion cynnydd ar gamau’n codi o broses ardystio 2017/18 ac amlinellodd y newidiadau i Broses Archwilio Allanol y Grant o 2019/20.\nCyflwynwyd yr 11 hawliad grant ar gyfer 2018/19 i Swyddfa Archwilio Cymru erbyn y dyddiad cau gan ddisgwyl i ganfyddiadau’r archwiliad gael eu hadrodd i’r Pwyllgor ym mis Mawrth 2020. Yn dilyn newid cenedlaethol i drefniadau archwilio ar gyfer cynlluniau grantiau Awdurdod Lleol, roedd trefniadau mewnol priodol yn cael eu trafod gydag Archwilio Mewnol i’w cynnwys yn y Cynllun Archwilio ar gyfer 2020/21 gan nodi’r dulliau diogelu oedd eisoes ar waith wrth gwblhau’r rhestrau gwirio. Byddai’r trefniadau newydd hefyd yn cael eu hysbysu gan ganfyddiadau proses ardystio grant 2018/19.\nDywedodd Matthew Edwards o Swyddfa Archwilio Cymru fod yr ymateb i’r argymhellion yn galonogol. Byddai’r newidiadau ar ddod i ofynion ardystio Llywodraeth Cymru o 2019/20 ymlaen yn arwain at ostyngiad sylweddol mewn baich gwaith gan Swyddfa Archwilio Cymru a fyddai’n cael ei adlewyrchu yn y ffi archwilio ardystio grantiau. Tra’r oedd gwaith archwilio’n mynd rhagddo ar hawliadau grantiau 2018/19, adroddwyd cynnydd cadarnhaol ar yr argymhelliad cyntaf o’r cynllun gweithredu o 2017/18.\nMewn ymateb i gwestiwn gan Allan Rainford, rhoddodd Matthew Edwards eglurhad ar y broblem asesu grantiau a ddynodwyd yn flaenorol. Nododd fod hon yn rhan gymhleth o’r broses asesu ac yn broblem mewn cynghorau eraill. Roedd swyddogion Swyddfa Archwilio Cymru wrthi’n asesu goblygiadau’r trefniadau hynny a byddent yn adrodd yn ôl i’r Pwyllgor ym mis Mawrth.\n(a) Nodi cynnydd y broses Ardystio Hawliadau Grantiau ar gyfer 2018/19;\n(b) Nodi’r cynnydd ar gamau gweithredu sy’n codi o adroddiad 2017/18; a\n(c) Nodi’r newidiadau a wnaed i Broses Archwiliad Allanol Grantiau o 2019/20.\nDiweddariad Rheoli Risg PDF 148 KB\nCymeradwyo camau a gymerodd y Cyngor i liniaru’r risgiau sylweddol ar bwynt canol y flwyddyn.\nEnc. 1 - Mid Year Full Risk Register , eitem 43. PDF 1 MB\nCyflwynodd y Prif Weithredwr adroddiad a grynhodd y sefyllfa ar y risgiau strategol yng Nghynllun 2019/20 y Cyngor a rhoddodd ddiweddariad ar waith sy’n mynd rhagddo i ailsefydlu’r dull o reoli risgiau.\nDerbyniwyd adborth cadarnhaol gan y Pwyllgor Trosolwg a Chraffu Adnoddau Corfforaethol oedd â golwg cyffredinol o’r risgiau ar draws y Cyngor, gyda risgiau unigol yn cael eu hadrodd yn chwarterol i’r pwyllgorau Trosolwg a Chraffu priodol. Adlewyrchodd yr adroddiad symudiad cadarnhaol wrth ostwng y risgiau (coch) mawr y rhoddodd y Prif Weithredwr grynodeb arno. Roedd cynnydd da’n cael ei wneud ar ddatblygu fframwaith rheoli risgiau grymus yr oedd disgwyl iddo gael ei rannu yn y cyfarfod nesaf.\nCwestiynodd Sally Ellis a oedd risgiau’n cael eu hadrodd yn ddigonol trwy Drosolwg a Chraffu. Dywedodd y Rheolwr Archwilio Mewnol fod y gwaith ar feysydd risg i bob un o’r pwyllgorau hyn bron â chael eu cwblhau gyda’r potensial am eitem sefydlog ar yr agenda. Byddai canfyddiadau Gr?p Rhwydwaith Cadeiryddion ac Is-gadeiryddion y Pwyllgor Archwilio (a fynychwyd gan y Rheolwr Archwilio Mewnol a Sally Ellis) yn hysbysu’r gwaith hwn hefyd.\nGofynnodd Allan Rainford am y broses ar gyfer penderfynu ar risgiau strategol. Siaradodd y Prif Weithredwr am ddwysau’r risgiau yn y Cabinet Anffurfiol ac mewn cyfarfodydd gyda Phrif Swyddogion. Cyfeiriodd yr Ymgynghorydd Perfformiad Strategol at ymgysylltiad da gyda meysydd gwasanaeth trwy swyddogion arwain perfformiad ym mhob portffolio.\nO ofyn i fwrw pleidlais, cefnogodd y Pwyllgor yr argymhellion. Gofynnodd y Cynghorydd Heesom am gofnodi ei fod yn atal ei bleidlais.\n(a) Nodi statws trosolwg cychwynnol risgiau strategol blaenoriaethau 2019/20 y Cyngor; a\n(b) Nodi’r ymrwymiad i gyflwyno’r fframwaith a’r canllawiau rheoli risgiau ym Mhwyllgor Archwilio mis Ionawr.\nCytundeb Rheoli PDF 95 KB\nDiweddaru'r Pwyllgor ar adolygiad archwilio o reoli contractau.\nEnc. 1 for Contract Management , eitem 44. PDF 434 KB\nCyflwynodd y Prif Swyddog (Llywodraethu) adroddiad ar adolygiad rheoli contractau Archwilio Mewnol yn dilyn archwiliad cychwynnol o gaffael a adroddwyd yn 2018. Dynododd yr adroddiad yr angen i bob gwasanaeth gyflawni’r isafswm gofynion i reoli contract yn effeithiol ac i Brif Swyddogion ddatblygu cynlluniau gweithredu erbyn diwedd mis Rhagfyr i fodloni’r safonau hynny yn eu portffolios.\nGan fod y broblem hon yn un hirsefydlog, cynigiodd Sally Ellis fod y Pwyllgor yn derbyn diweddariad ar gynlluniau gweithredu ym mis Mawrth neu Fehefin 2020. Eiliwyd hyn gan y Cynghorydd Heesom.\nMewn ymateb, dywedodd y Prif Swyddog fod dull mewn camau’n cael ei gymryd yn sgil y cymhlethdodau oedd ynghlwm a bod y tîm Archwilio Mewnol yn dilyn i fyny trwy weithredu ar ganfyddiadau archwilio. Byddai cynnydd yn erbyn cynlluniau gweithredu’n cael ei fonitro, gan gydnabod efallai y byddai rhai camau’n gofyn am fwy o amser i’w cwblhau.\nSiaradodd Sally Ellis am y potensial am anghysonderau mewn meysydd hyfedredd craidd a’r angen i’r Pwyllgor dderbyn sicrwydd ar gynnydd. Esboniodd y Rheolwr Archwilio Mewnol y gallai amserlenni gwaith dilyn i fyny gael eu penderfynu dim ond ar ôl i’r cynlluniau gweithredu gael eu cwblhau. Awgrymodd fod archwiliad dilyn i fyny sy’n cael ei gynnwys yng Nghynllun Archwilio 2020/21 yn cael ei ddwyn yn ôl i’r Pwyllgor fel adroddiad ffurfiol. Dynododd Sally Ellis ei bod hi’n fodlon â’r cam gweithredu hwn.\nGofynnodd y Cynghorydd Woolley ynghylch canran y contractau uwchlaw’r trothwy oedd heb eu cofnodi. Dywedodd y Rheolwr Archwilio Mewnol na allai’r nifer gael ei chadarnhau yn yr archwiliad a bod angen dadansoddiad pellach.\nCroesawodd y Cynghorydd Johnson gyflawniad y buddiannau cymunedol a gwerthoedd cymdeithasol a gofynnodd lle’r oedd hyn yn cael ei adrodd. Dywedodd y Rheolwr Archwilio Mewnol y byddai effeithiolrwydd gwerthoedd cymdeithasol mewn contractau yn cael ei gynnwys fel rhan o’r archwiliad y flwyddyn nesaf. Dywedodd y Prif Swyddog (Llywodraethu) fod arwydd o nifer y contractau gyda’r cymalau hynny’n cael ei ddangos mewn adroddiadau perfformiad ar y Gwasanaeth Caffael.\nBod y gwasanaeth Archwilio Mewnol yn monitro gwaith cyflawni cynlluniau gweithredu’r portffolio (trwy olrhain camau arferol) i wella rheoli contractau a dilyn i fyny yn ystod 2020/21.\nDefnyddio Ymgynghorwyr PDF 109 KB\nCyflwynodd y Prif weithredwr adroddiad ar y prosesau oedd ar waith i sicrhau rheolaeth effeithiol o wariant ar ymgynghorwyr yn 2018/19. Cyflwynwyd yr adroddiad yn flynyddol i’r Pwyllgor mewn ymateb i faterion hanesyddol a gododd yn bennaf o wallau codio. Ers 2016, dangosodd yr adroddiadau effeithiolrwydd y prosesau a’r dulliau rheoli newydd a gyflwynwyd i fonitro’r gwariant ar ymgynghorwyr a chyflawni gwerth am arian.\nMewn ymateb i gwestiwn gan Allan Rainford, darparodd y Prif Weithredwr eglurhad ar gofnodi swyddi megis gweithwyr asiantaeth, ymgynghorwyr a phenodiadau dros dro ar wahân ar y system.\nWrth gydnabod y wybodaeth ychwanegol am wariant ar ymgynghorwyr sy’n cyd-fynd â’r Datganiad Cyfrifon, cynigiodd Sally Ellis nad oedd y Pwyllgor mwyach yn derbyn yr adroddiad blynyddol ar ddefnyddio ymgynghorwyr oherwydd y prosesau effeithiol sydd bellach ar waith. Siaradodd y Cynghorydd Woolley mewn cefnogaeth a chydnabu’r gwelliannau sylweddol a wnaed.\nBod y Pwyllgor wedi’i galonogi bod gwariant ar ymgynghorwyr yn cael ei reoli a bod y Cyngor yn cyflawni gwerth am arian, ac felly nid oes ar y Pwyllgor mwyach angen am adroddiad diweddaru blynyddol.\nAdroddiad Cynnydd Archwilio Mewnol PDF 142 KB\nEnc. 1 - Internal Audit Progress Report , eitem 46. PDF 1 MB\nCyflwynodd y Rheolwr Archwilio Mewnol ddiweddariad ar gynnydd yr adran Archwilio Mewnol. Rhoddodd drosolwg cryno o’r tri adroddiad oren/coch (rhywfaint o sicrwydd) a gyhoeddwyd ers y cyfarfod diwethaf.\nTynnwyd sylw at y nifer sylweddol o gamau oedd yn weddill, efallai bod rhai ohonynt oherwydd bod Prif Swyddogion yn methu rhoi diweddariad. Oherwydd maint yr adroddiad cyffredinol, gofynnwyd i’r Pwyllgor ystyried p’un ai i gyfyngu’r wybodaeth i gamau blaenoriaeth uchel neu uchel/canolig oedd yn weddill a chyfyngu’r camau oedd chwe mis yn hwyr, yr oedd llawer ohonynt yn ymwneud â chamau oedd yn mynd rhagddynt gydag amgylchiadau lliniarol.\nYn dilyn cais, trafodwyd pryderon y Pwyllgor am oedi gweithrediad camau gyda’r ddau Brif Swyddog oedd wedi darparu sylwadau yn yr adroddiad.\nAmlygodd y Cynghorydd Heesom bwysigrwydd cynnwys yr adroddiad oherwydd teimlai y dylai fod wedi’i flaenoriaethu ar yr agenda. Fel Cadeirydd Pwyllgor Trosolwg a Chraffu’r Amgylchedd, dywedodd nad oedd adroddiad Alltami Stores wedi’i godi.\nYn ogystal, darparodd y Rheolwr Archwilio Mewnol ddiweddariad ar adnoddau yn ei thîm a gymhellodd adolygiad o waith yn y Cynllun Archwilio i flaenoriaethu meysydd risg allweddol. Mewn ymateb i gwestiwn gan y Cynghorydd Woolley, dywedodd yr eir i’r afael â’r diffyg mewn adnoddau trwy gynnig cyfle i’r aelodau tîm rhan-amser presennol i ymestyn eu horiau, gyda’r dewis o gyflogi gweithwyr asiantaeth os oedd angen. Dywedodd y Prif Swyddog (Llywodraethu) fod adnoddau’r tîm yn cael eu hadolygu’n gyson ac os oedd angen, byddai staff asiantaeth yn ychwanegu at y trefniant arfaethedig.\nEr mwyn cydnabod y gwaith angenrheidiol i gynhyrchu’r wybodaeth yn yr adroddiad, cynigiodd Sally Ellis fod yr adran ar gamau gweithredu hwyr yn canolbwyntio ar faterion coch ac oren risg uchel a bod yr adroddiad oren/coch ar Adferiad Cost Priffyrdd yn cael ei gyfeirio at Bwyllgor Trosolwg a Chraffu’r Amgylchedd i’w fonitro.\nSiaradodd y Cynghorydd Woolley o blaid cadw’r un lefel o fanylder ar gamau gweithredu chwe mis yn hwyr o’r dyddiad gwreiddiol. Awgrymodd y Prif Swyddog fod yr adroddiad yn canolbwyntio ar unrhyw feysydd lle na ddarparwyd rhesymau dilys i geisio barn y Pwyllgor. Cefnogwyd hyn.\n(b) Bod adroddiadau cynnydd i’r dyfodol yn cael eu crynhoi i gynnwys manylion camau gweithredu hwyr ar gamau blaenoriaeth uchel a chanolig yn unig ac unrhyw feysydd lle na ddarparwyd rhesymau dilys am gamau gweithredu h?n na chwe mis ac sy’n hwyr; a\n(c) Bod yr adroddiadau oren/coch ar Alltami Stores ac Adfer Cost Priffyrdd yn cael eu cyfeirio at Bwyllgor Trosolwg a Chraffu’r Amgylchedd.\nOlrhain Gweithred y Pwyllgor Archwilio PDF 84 KB\nEnc. 1 - Audit Committee Action Tracking , eitem 47. PDF 65 KB\nCyflwynodd y Rheolwr Archwilio Mewnol yr adroddiad diweddaru ar gamau sy’n codi o gyfarfodydd blaenorol.\nCynigiwyd yr argymhelliad yn yr adroddiad gan y Cynghorydd Woolley ac fe’i heiliwyd gan y Cynghorydd Collett.\nRhaglen Gwaith i’r Dyfodol PDF 99 KB\nEnc. 1 - Forward Work Programme , eitem 48. PDF 136 KB\nCyflwynodd y Rheolwr Archwilio Mewnol y Rhaglen Gwaith i’r Dyfodol bresennol i’w hystyried, gan gynnwys crynodeb o’r newidiadau.\n(b) Awdurdodi’r Rheolwr Archwilio Mewnol, trwy ymgynghori â Chadeirydd ac Is-gadeirydd y Pwyllgor, i amrywio’r Rhaglen Gwaith i’r Dyfodol rhwng cyfarfodydd, wrth i’r angen godi.\nPRESENOLDEB AELODAU'R WASG A'R CYHOEDD\nNid oedd aelodau’r wasg na’r cyhoedd yn bresennol.


Lladrad yng ngorsaf Crofton Park – De-ddwyrain Llundain | Heddlu Trafnidiaeth Prydeinig\nLladrad yng ngorsaf Crofton Park – De-ddwyrain Llundain\nHeddiw, mae swyddogion sy'n ymchwilio i ladrad yng ngorsaf reilffordd Crofton Park yn rhyddhau delweddau teledu cylch cyfyng mewn cysylltiad ag ef.\nYchydig ar ôl 6.30pm ar ddydd Gwener 4 Mehefin, roedd y ddioddefwraig yn sefyll ger drysau'r cerbyd ar fwrdd gwasanaeth pan fyrddiodd dyn a menyw yn Lewisham a sefyll yn agos ati.\nPan gyrhaeddodd y gwasanaeth orsaf Crofton Park, ceisiodd y dyn afael yn ei ffôn cyn ei thynnu oddi ar y trên i blatfform yr orsaf.\nYna cipiodd y dyn ffôn y ddioddefwraig tra bod y fenyw yn dal y ddioddefwraig i ganiatáu iddo ddianc. Yna, rhedodd y ddau allan o'r orsaf ond fe'u ymlidwyd gan aelodau'r cyhoedd a adferodd ffôn y ddioddefwraig.\nMae swyddogion yn credu y gallai fod gan y bobl yn y delweddau wybodaeth a allai helpu eu hymchwiliad.\nOs ydych yn ei hadnabod, neu os oes gennych unrhyw wybodaeth, cysylltwch â BTP drwy decstio 61016 neu ffonio 0800 40 50 40 gan ddyfynnu'r cyfeirnod 2100040116.


Dim troi yn ôl - Stori o Aberfan\nYn 2016 buom yn cofio bod 50 mlynedd wedi mynd heibio ers y trychineb erchyll yn Aberfan, De Cymru pan lithrodd cannoedd o dunelli o wastraff glofaol a phridd ar bentref bychan. Roedd y canlyniadau’n echrydus, lladdwyd 116 o blant a 28 o oedolion a rhwygwyd y gymuned gan y gyflafan. Daeth yn amlwg yn y nifer o raglenni a ddarlledwyd i gofio’r achlysur bod canlyniadau’n parhau ym mywydau’r rhai fu’n llygad dystion i’r hyn ddigwyddodd. Rydym yn ddiolchgar i un o’r rhai oroesodd - Gareth Davies am gytuno i rannu ei stori gyda ni.\nDiolch am rannu eich stori gyda ni. Allwch chi ddweud rhywfaint wrthym am y diwrnod ofnadwy hwnnw - oeddech chi yn ysgol Pantglas ar y pryd?\nA bod yn onest does gen i fawr o gof o’r diwrnod ei hun. Pump oed oeddwn i a newydd gychwyn ysgol ond dwi’n cofio sŵn mawr iawn ac mae rhai darluniau wedi’u serio ar fy nghof. Mae mam yn dweud fy mod wedi cynhyrfu o weld y ceir heddlu a’r ambiwlansys gan nad oeddwn wir wedi’u gweld cyn hynny a pha mor amhriodol oedd hynny mewn gwirionedd.\nGallai ddychmygu ei fod yn amser dryslyd iawn i blentyn bach. Pa effaith gafodd y drychineb arnoch chi?\nRoedd ein tŷ ni wedi cael difrod ac felly bu’n rhaid i ni fynd i fyw i faes carafanau o fath am rhai misoedd ond yr hyn sy’n sefyll allan yw’r effeithiau mwy hir dymor. Wrth dyfu fyny ro’n i’n ymwybodol nad oedd gen i lawer o ffrindiau gan fod cymaint naill ai wedi’u lladd neu wedi symud i ffwrdd. Roedd gen i deulu cariadus iawn ond doeddwn i ddim yn hoffi Aberfan na bron dim am y lle ac roeddwn yn dyheu am gael symud i ffwrdd. Roeddwn i’n ymwybodol fod yna gymysgedd o ddicter a thristwch yn nodweddu’r pentref ond nad oedd hynny’n cael ei fynegi. Roedd hynny’n gwneud i mi deimlo’n ddryslyd a digroeso. Dwi ddim yn cofio i mi erioed gael sgwrs am y drychineb gyda fy nheulu na’m ffrindiau tan y llynedd. Roedd fel pe tai pawb wedi ei osod o’r neilltu gan geisio mynd ymlaen i fyw gweddill eu bywyd. Y tro cyntaf i mi siarad efo fy mam mewn gwirionedd oedd y llynedd tua amser cofio’r 50 mlynedd. Dyna’r tro cyntaf i mi gael gwybod beth oedd mam wedi mynd trwyddo’r diwrnod hwnnw. Mi wnes i recordio pob rhaglen oedd ar y teledu mis Hydref diwethaf ond dwi ddim wedi gwylio’r un ohonynt. Mae’n siŵr bod hynny’n dweud rhywbeth amdanaf ond dwi ddim yn gwybod beth yn union.\nYn gynnar yn y nawdegau daeth rhywun oedd yn gwneud ymchwil PhD ar effeithiau PTSD ar y rhai wnaeth oroesi Aberfan i gysylltiad â mi. Roedd yn ystyried yn fwyaf arbennig ysgariadau a chamddefnydd o alcohol a chyffuriau. Mae’n amlwg bod y drychineb wedi effeithio’n drwm ar lawer o bobl, ac roeddwn i’n gallu ychwanegu at yr ystadegau o safbwynt y pethau rheini.\nEr bod Aberfan wedi gadael ei ôl arnoch nid dyna sy’n eich diffinio chi. Rydych wedi mynd ymlaen i fyw bywyd llawn?\nDw wedi profi llawer o bethau, rhai negyddol a rhai cadarnhaol. Mae’r cyfan wedi cyfrannu at yr hyn ydw i heddiw. Faswn i ddim yn newid dim - hyd yn oed y pethau drwg.\nYn amlwg roedd Aberfan yn anodd ac felly hefyd marwolaeth fy nhad - cafodd ei ladd mewn damwain car wrth ddychwelyd adref o fynd a fi i’r brifysgol ar y tro cyntaf. Dwi hefyd wedi colli fy musnes a bu’n rhaid dweud wrth y staff i gyd, delio gyda’r dyledion a phopeth sy’n dod yn sgil sefyllfa o’r fath. Ond mi ddois i drwyddi ac fe ddysgais lawer o wersi.\nOnd dwi hefyd wedi cael gyrfa amrywiol a gwych: yn ogystal ag wynebu methiant rwyf hefyd wedi rhedeg busnesau llwyddiannus ac yna cefais swydd ardderchog yr oeddwn yn dda iawn yn ei chyflawni; roedd fy nghydweithwyr a’r clientau’n fy mharchu ac roeddwn yn ennill arian da. Doedden ni ddim yn gyfoethog ond gallem mi brynu be fynnon ni a mwynhau rhyddid.\nOes ots gennych i mi ofyn i chi sut oeddech chi’n delio gyda’r pethau negyddol yma?\nRoeddwn i wastad wedi bod yn bragmataidd i raddau. Roeddwn i’n edrych ar bethau’n rhesymegol ac yn tueddu sortio fy mhroblemau fy hunan allan. Hyd yn oed pan oedd pethau mawr iawn yn digwydd yn fy mywyd mi wnes i lwyddo i ddatrys y rhan fwyaf o’r materion ymarferol. Wedi dweud hynny roedd hynny’n anodd a rhaid cyfaddef fod y creithiau wedi parhau am flynyddoedd lawer. Mae rhai yno o hyd ond mae amser a newidiadau yn fy mywyd wedi peri iddynt fod yn llai amlwg yn fy meddwl.\nMae pobl yn siarad heddiw am ‘coping mechanisms’. Doeddwn i ddim wedi clywed y term ar y pryd ond mi wnes i fabwysiadu rhai fy hun rhyw sut. Yn anffodus doedd hynny ddim yn beth iach. Pan fu farw fy nhad mi wnes i droi at y ddiod; pan chwalodd fy mhriodas mi wnes droi at y ddiod; pan gollais fy musnes... yfed. Dwi’n siŵr eich bod yn gweld y patrwm. Roeddwn i wastad wedi bod yn hunan ddigonol ac roedd pawb yn meddwl mod i’n ymdopi’n dda gyda phethau mae’n debyg. Ond dwi ddim mor siŵr os oedd hynny’n wir ar lefel bersonol. Efallai na wnes i erioed fynd dros y dibyn i alcoholiaeth lawn ond roeddwn i’n yfed… lot. Roeddwn i hefyd yn defnyddio beth sy’n cael eu galw yn gyffuriau hamdden er nad oedd na ddim byd hamddenol iawn amdanyn nhw.\nOeddech chi’n meddwl am Dduw o gwbwl yn ystod yr amser yma?\nFy unig gysylltiad gydag eglwys fel oedolyn, hyd yn ddiweddar, oedd rhywbeth ddigwyddodd pan o’n i’n fyfyriwr. Mi ges i amser anodd iawn pan fu farw fy nhad ac ro’n i’n meddwl efallai y byddwn yn dod o hyd i ryw fath o gysur mewn eglwys. Mi es ryw fore Sul ac mi ges i ddigon o bobl yn syllu’n syn arna i ond dim sgwrs nag anogaeth o unrhyw fath gan neb. Gallai ddim dychmygu’r fath beth yn digwydd ym Mhenuel nac mewn unrhyw gapel arall dwi wedi bod ynddo’n ddiweddar. Ond roedd hynny’n ddigon i mi. Byth eto. Mae’n debyg mai dyna pryd wnes i ddechrau meddwl am fy hun fel atheist. Roeddwn i’n bendant iawn yn fy meddwl mod i’n atheist ac yn falch o hynny ac roedd gen i ddadleuon i gefnogi fy safbwynt hefyd.\nRoeddwn i mor feirniadol o Gristnogion - dwi’n teimlo’n ofnadwy am hynny rŵan - ond a bod yn onest roeddwn i’n meddwl eu bod braidd yn od, diniwed a heb y crebwyll i resymu pethau drostynt eu hunain. Dwi’n meddwl mod i o’r farn pe bawn i’n cael dadl dda gydag un ohonynt y bydden nhw’n gweld hynny drostynt eu hunain.\nRydych chi wedi bod i eglwys yn ddiweddar ddywedoch chi? Pam?\nAr ôl gweithio fel dyn busnes am 17 mlynedd wnes i benderfynu mod i wedi cael digon a chymryd ymddeoliad cynnar. Roedden ni wedi symud i Sir Benfro ychydig flynyddoedd yng nghynt felly ro’n i’n treulio fy amser yn potran o gwmpas y tŷ a’r ardd, yn gofalu am y cŵn a’r ieir ac yn hamddena ar gefn beics - gydag injan a hebddi. Gallai bywyd ddim bod yn well ond roedd y cyfan y troi o’m cwmpas i. Roedd fy mywyd fel atheist yn wych.\nYna, tua thair blynedd yn ôl cafodd Vanessa fy ngwraig broblemau iechyd. Roedd yr holl brofion yn awgrymu cancr - roedd apwyntiad wedi’i drefnu eisoes gyda’r llawfeddyg cyn diwrnod derbyn y canlyniadau terfynol - ac roedd hi’n amlwg beth oedden nhw’n ei feddwl.\nOnd roedd y profion yn glir. Doedd dim cancr ac wrth gwrs roedd Vanessa uwch ben ei digon ond roedd yna fwy na hynny… roedd hi’n gwybod mai grym gweddi oedd wedi ei hiachau hi. Roedd ei mam a’i modryb wedi bod yn gweddïo ynghyd a llawer o’u ffrindiau. Roedd Vanessa’n Gristion ond heb arfer ei ffydd ers blynyddoedd ond roedd hi’n gwybod bod llaw Duw yn hyn. Dychwelodd adref a dechrau edrych am gapel i addoli ynddo. Daeth o hyd i Penuel, Roch, ychydig filltiroedd o’n cartref ac roedd yn teimlo’n gartrefol o’r funud gyntaf. Doedd a wnelo fi ddim oll a hyn, yr atheist ond ar ôl dipyn gofynnodd Vanessa i mi fynd gyda hi un diwrnod jest i gwrdd â’i ffrindiau.\nFelly wnaethoch chi ei dilyn hi a dod yn Gristion a throi cefn ar eich hen ddaliadau?\nDdim o gwbwl. Roeddwn i’n iawn. Pam dylwn i newid? Roedd gen i bopeth. Ro’n i’n hapus a doeddwn i ddim yn credu mewn Duw. Mi es efo Vanessa a dyna’r tro cyntaf erioed i mi wrando ar bregeth. Wn i ddim pam y gwnes i hynny ond mi wnes ac mi es yn ôl i glywed un arall. Mae gwahanol weinidogion yn pregethu yn Penuel yn eu tro felly mi glywais i lot o bobl wahanol gydag arddulliau gwahanol ganddynt a mwynhau llawer ohono. Roedden ni’n canu emynau ond hanner ymuno oeddwn i mewn gwirionedd.\nBydd pawb sy’n darllen yr erthygl hon wedi dyfalu erbyn hyn eich bod wedi dod yn Gristion - beth achosodd y fath newid dramatig?\nY gwir plaen ydy nad oedd gen i ddim dewis. Ches i ddim gweledigaeth na chlywed llais Duw na dim byd felly ond roedd yr hyn ddigwyddodd yn fy mywyd yr un mor ddramatig i mi.\nUn diwrnod roeddwn i’n hanner canu’r emynau yn y capel - roedden ni’n canu ‘I Dduw bo’r gogoniant’. Mae’r ail bennill yn dweud ‘I’r ffiaidd droseddwr yr Iesu a rydd lawn bardwn ar unwaith pan gaffo wir ffydd’ ond doeddwn i ddim yn gallu canu’r geiriau. Roeddwn i’n brwydo i ddal y dagrau nôl. Wel dwi ddim yn un sy’n crio’n hawdd ond doeddwn i jest ddim yn gallu canu’r geiriau yna!\nYn ystod y gân mi wnes i sylweddoli y gallai hynny fod yn wir amdanaf fi. Nid yn unig mod i’n ffiaidd droseddwr oedd wedi torri cyfraith Duw ond gallai’r pardwn fod ar gael i mi hefyd. Sylweddolais y gallai Duw fy achub. Doeddwn i ddim wedi bod yn ddyn drwg iawn ond roeddwn i wedi byw yn ôl fy rheolau fy hun. Roeddwn i’n dal i ystyried fy hun yn atheist ond roedd hi’n dod yn gynyddol amlwg nad oedd hynny’n wir bellach. Dwi wedi dweud sawl gwaith bod dod yn Gristion yn beth nad oeddwn yn ei groesawu ac ar y pryd felly roedd hi. Roeddwn i wastad wedi bod mor hyderus o’m safbwynt ac roeddwn wedi cyfiawnhau hynny laweroedd o weithiau. Mi ddois i sylweddoli mod i’n colli’r frwydr gyda fi fy hun.\nYna clywais un stori ddywedodd Iesu. Yn y bôn mae’r stori’n dweud nad yw hi byth yn rhy hwyr i droi ato beth bynnag sydd wedi digwydd yn eich bywyd cyn hynny. Felly doedd hi ddim yn rhy hwyr i mi, ddim hyd yn oed i mi - rhywun oedd wedi gwadu bodolaeth Duw drwy gydol fy mywyd fel oedolyn. Felly mi wnes i ymddiried yn Iesu a derbyn maddeuant diamod Duw.\nOedd hyn yn beth hawdd ac a yw’r profiad wedi eich newid chi?\nRoeddwn yn ei chael hi’n anodd am amser i dderbyn beth oedd wedi digwydd i mi. Roedd y dadleuon atheistaidd yn dal i fod yn fy hen ben rhesymegol i. Dechreuais ddarllen ychydig o lyfrau a sylweddoli nad fi oedd yr unig un oedd wedi gorfod goresgyn y dadleuon hyn. Roedd yr ateb yno; ddim mewn manylder ac nid i bob cwestiwn ond roedd yr ateb mawr yno.\nYdw, dwi wedi newid. Ddim yr hyn dwi’n gredu sydd wedi newid yn unig ond y fi; dwi wedi newid. Mae Duw wedi fy newid i. Y ffordd dwi’n meddwl, y pethau’n dwi’n eu dweud a’u gwneud… popeth. Ond y fi ydw i o hyd ac mae fy ffrindiau a fy hobïau gen i o hyd ond dwi ddim yn teimlo bellach mod i’n gwneud unrhyw beth jest i fi fy hun. Dwi ddim wedi ymddeol bellach. Dwi’n helpu rhedeg elusen. Mae Tir Dewi’n rhedeg gwasanaeth cymorth a chefnogaeth i ffermwyr sy’n wynebu argyfwng yng Ngorllewin Cymru. Mae’n cael ei hariannu’n rhannol gan yr Eglwys yng Nghymru gydag arian ddaeth o gymynrodd. Cafodd ei chychwyn gan gyn esgob Tŷ Ddewi a’r Parchedig Ganon Eileen Davies. Dim ond fi sy’n cael fy nghyflogi ond mae tîm o wirfoddolwyr yn ymweld â ffermwyr i weithio trwy’u problemau gyda nhw. Mae rhai o’n ffermwyr wir yn stryglo ac mae problemau iechyd meddwl a hyd yn oed hunan laddiad yn codi’n aml yn y sgyrsiau.\nBe fyddech chi’n ei ddweud felly wrth rywun fyddai’n dweud eich bod wedi stopio meddwl yn rhesymegol am bethau ac wedi troi eich cefn ar y dadleuon yn erbyn bodolaeth Duw?\nO dyna gwestiwn da! Mi faswn i’n dweud mor rhesymol yw ffydd yn Nuw - y dystiolaeth hanesyddol yn y Beibl a phopeth sydd wedi digwydd ers hynny. Trobwynt mawr i mi oedd mynychu sesiwn ynglŷn â’r Beibl a sut y cafodd ei ysgrifennu gan fwy na 40 o bobl dros gyfandiroedd dros 1,500 o flynyddoedd ac ar waethaf hynny’n mae’n dal yn un stori gyflawn. A’r cyfan i gyd heb e-bost na ffôn symudol, ddim hyd yn oed gwasanaeth post. Rhowch gynnig ar hynny heddiw ac fe welwch y llanast fydd yn deillio o hynny.\nYna byddwn i’n gofyn Pa dystiolaeth sydd gen ti yn erbyn bodolaeth Duw? Does yna ddim tystiolaeth.\nY broblem ydy bod atheistiaid (gan gynnwys fi) yn cychwyn meddwl a dadlau gyda’r rhagdybiaeth nad yw Duw’n bod ac maent felly’n llunio’u dadleuon i gadarnhau’r rhagdybiaeth yma. Does neb na dim wedi profi nad yw Duw’n bod a gall hynny byth ddigwydd. Mae llawer o wyddonwyr bellach hyd yn oed yn cytuno na all gwyddoniaeth wrthbrofi bodolaeth Duw ond mae hanes yn dweud wrthym ei fod yn bodoli - mae gennym adroddiadau wedi’u cofnodi a’u dilysu mewn hanes.\nMae yna un darn arall o dystiolaeth y baswn i’n tynnu sylw ato - fi. Sut mae esbonio’r hyn sydd wedi digwydd i mi, fy mywyd i a sut dwi’n byw bellach?\nFelly i ateb y cwestiwn be fyddwn i’n dweud wrthyn nhw? Eistedda lawr a gwranda ar y stori. Rhyfedda at y newyddion. Yna gofynna i Iesu ddod i brofi i ti ei fod yn wir i gyd.\nDiolch am rannu ychydig o dy stori a dy fywyd gyda ni. Oes yna rywbeth yr hoffet ti ddweud cyn gorffen?\nMae’n debyg baswn i’n licio dweud mod i’n gwybod i sicrwydd heb unrhyw amheuaeth o gwbwl fod llaw Duw wedi bod arnaf o’r diwrnod cyntaf. Roedd o’n gwybod y byddwn i’n dod ato ac roedd yn aros am yr amser roedd wedi’i bennu. Mi wnaeth o ofalu amdanaf ar hyd y ffordd. Roeddwn i’n hapus fel atheist ond dwi ddim yn cofio defnyddio’r gair llawenydd. Bellach, dwi’n ei ddefnyddio drwy’r amser a dwi’n diolch bob dydd am bopeth mae’n ei wneud drosof fi.


1 Ioan 5 BWM - Pob un a’r sydd yn credu mai Iesu - Bible Gateway\n1 Ioan 5 Beibl William Morgan (BWM)\n5 Pob un a’r sydd yn credu mai Iesu yw’r Crist, o Dduw y ganed ef: a phob un a’r sydd yn caru’r hwn a genhedlodd, sydd yn caru hefyd yr hwn a genhedlwyd ohono. 2 Yn hyn y gwyddom ein bod yn caru plant Duw, pan fyddom yn caru Duw, ac yn cadw ei orchmynion ef. 3 Canys hyn yw cariad Duw; bod i ni gadw ei orchmynion: a’i orchmynion ef nid ydynt drymion. 4 Oblegid beth bynnag a aned o Dduw, y mae yn gorchfygu’r byd: a hon yw’r oruchafiaeth sydd yn gorchfygu’r byd, sef ein ffydd ni. 5 Pwy yw’r hwn sydd yn gorchfygu’r byd, ond yr hwn sydd yn credu mai Iesu yw Mab Duw? 6 Dyma’r hwn a ddaeth trwy ddwfr a gwaed, sef Iesu Grist; nid trwy ddwfr yn unig, ond trwy ddwfr a gwaed. A’r Ysbryd yw’r hwn sydd yn tystiolaethu, oblegid yr Ysbryd sydd wirionedd. 7 Oblegid y mae tri yn tystiolaethu yn y nef; y Tad, y Gair, a’r Ysbryd Glân: a’r tri hyn un ydynt. 8 Ac y mae tri yn tystiolaethu ar y ddaear; yr ysbryd, y dwfr, a’r gwaed: a’r tri hyn, yn un y maent yn cytuno. 9 Os tystiolaeth dynion yr ydym yn ei derbyn, y mae tystiolaeth Duw yn fwy: canys hyn yw tystiolaeth Duw, yr hon a dystiolaethodd efe am ei Fab. 10 Yr hwn sydd yn credu ym Mab Duw, sydd ganddo’r dystiolaeth ynddo ei hun: yr hwn nid yw yn credu yn Nuw, a’i gwnaeth ef yn gelwyddog, oblegid na chredodd y dystiolaeth a dystiolaethodd Duw am ei Fab. 11 A hon yw’r dystiolaeth; roddi o Dduw i ni fywyd tragwyddol: a’r bywyd hwn sydd yn ei Fab ef. 12 Yr hwn y mae’r Mab ganddo, y mae’r bywyd ganddo; a’r hwn nid yw ganddo Fab Duw, nid oes ganddo fywyd. 13 Y pethau hyn a ysgrifennais atoch chwi, y rhai ydych yn credu yn enw Mab Duw; fel y gwypoch fod i chwi fywyd tragwyddol, ac fel y credoch yn enw Mab Duw. 14 A hyn yw’r hyfder sydd gennym tuag ato ef; ei fod ef yn ein gwrando ni, os gofynnwn ddim yn ôl ei ewyllys ef. 15 Ac os gwyddom ei fod ef yn ein gwrando ni, pa beth bynnag a ddeisyfom, ni a wyddom ein bod yn cael y deisyfiadau a ddeisyfasom ganddo. 16 Os gwêl neb ei frawd yn pechu pechod nid yw i farwolaeth, efe a ddeisyf, ac efe a rydd iddo fywyd, i’r rhai sydd yn pechu nid i farwolaeth. Y mae pechod i farwolaeth: nid am hwnnw yr wyf yn dywedyd ar ddeisyf ohono. 17 Pob anghyfiawnder, pechod yw: ac y mae pechod nid yw i farwolaeth. 18 Ni a wyddom nad yw’r neb a aned o Dduw, yn pechu; eithr y mae’r hwn a aned o Dduw, yn ei gadw ei hun, a’r drwg hwnnw nid yw yn cyffwrdd ag ef. 19 Ni a wyddom ein bod o Dduw, ac y mae’r holl fyd yn gorwedd mewn drygioni. 20 Ac a wyddom ddyfod Mab Duw, ac efe a roes i ni feddwl, fel yr adnabyddom yr hwn sydd gywir; ac yr ydym yn y Cywir hwnnw, sef yn ei Fab ef Iesu Grist. Hwn yw’r gwir Dduw, a’r bywyd tragwyddol. 21 Y plant bychain, ymgedwch oddi wrth eilunod. Amen.