Sut y gall Tosturi Newid Eich Bywyd | Adnoddau Hunangymorth\nMaen nhw'n dweud mai tosturi yw offeryn mwyaf pwerus y bod dynol oherwydd gall newid cymuned gyfan o bobl yn llwyr. Mae tosturi yn cyd-fynd â charedigrwydd a phan fydd yn ymylu ar gymdeithas, bydd popeth yn well i'r bobl sy'n ei ffurfio. Os ydych chi'n berson tosturiol Byddwch yn gallu sylweddoli sut y bydd pethau yn eich bywyd yn gwella bron trwy hud.\n2 Mae'n golygu peidio â chymryd yn ganiataol y gwaethaf\n3 Tosturi fel therapi\n4 Tosturi a lles eich hun\nPan fyddwn yn siarad am dosturi rydym yn siarad am y gallu i ddeall cyflwr emosiynol person arall neu ohonoch eich hun. Ar sawl achlysur gellir ei gymysgu ag empathi. Mae gan dosturi elfen nodweddiadol sy'n cynnwys yr awydd i fod eisiau lliniaru neu leihau dioddefaint y llall.\nEmpathi, fel y gwyddoch mae'n debyg, yw'r gallu i roi eich hun yn esgidiau rhywun arall. Er bod tosturi ac empathi yn bethau gwahanol, Gall tosturi tuag at rywun arwain at empathi tuag at y person arall.\nMae'n golygu peidio â chymryd yn ganiataol y gwaethaf\nYr hyn yr ydym wedi siarad amdano yn y pwynt blaenorol yw'r diffiniad derbyniol o dosturi, diffiniad a fydd yn eich helpu i ddeall beth ydyw a beth mae'n ei olygu mewn gwirionedd. Hefyd, mae tosturi tuag at berson arall yn golygu mwy na rhoi eich hun yn ei le, wir eisiau eu deall neu hyd yn oed eu helpu. Mae'n golygu cael persbectif gwahanol ar sut rydych chi'n trin eraill.\nEr enghraifft, dychmygwch fod gan eich plentyn broblem iechyd a bod yn rhaid ichi fynd ag ef i'r ysbyty i gael profion. Yn amlwg mae eich cyflwr pryder yn eithaf uchel ac rydych chi hyd yn oed yn teimlo pryder am yr hyn y gall y profion ei ddweud. Mae'n rhaid i chi fynd adref i godi rhai pethau a dychwelyd yn gyflym i'r ysbyty i fod gyda'ch plentyn ac ar y ffordd rydych chi'n cwrdd â chydnabod neu ffrind. Beth rydych chi wedi ymgolli cymaint yn eich meddyliau a'ch pryderon fel nad ydych chi'n stopio i gael sgwrs gyda'r person hwnnw ac rydych chi ddim ond yn dweud helo (neu ddim hyd yn oed hynny).\nMae'r unigolyn hwnnw nad ydych wedi ei gyfarch wedi cael ei droseddu ac yn ddiweddarach fe welwch ei fod yn teimlo sarhad aruthrol pan welodd na wnaethoch roi sylw iddo. Tybiodd y person hwnnw'n uniongyrchol y gwaethaf ynoch chi, heb feddwl efallai bod gennych reswm da dros beidio â chael sgwrs. Yn amlwg nid oedd gennych unrhyw fwriad i wneud iddo deimlo'n ddrwg, roeddech chi mewn cyflwr emosiynol a oedd wedi cynhyrfu gormod oherwydd eich pryderon ac roedd angen i chi gyrraedd yr ysbyty yn gyflym i fod wrth ochr eich plentyn cyn gynted â phosibl. Ni chymerodd i ystyriaeth eich mynegiant o bryder ac nid yw hyd yn oed wedi trafferthu gofyn i chi beth sydd o'i le gyda chi ... Yn syml, roedd wedi bod yn well ganddo deimlo'r gwaethaf. Yn anffodus mae hyn yn digwydd yn aml iawn mewn cymdeithas ac yn hytrach na thosturi a meddwl y byddai gennych reswm da dros beidio â stopio sgwrsio, mae'n well ganddyn nhw feddwl yn negyddol.\nAr y llaw arall, pe bai mwy o dosturi yn y person yn y stori yr ydym wedi'i rhoi er enghraifft, yn lle mynd yn ddig neu deimlo'n sarhaus, byddai'n meddwl y byddai rhywbeth yn digwydd i'w ffrind neu gydnabod ac, pe na bai'n stopio , byddai ganddo reswm da dros beidio â'i wneud. Mae'n debyg y byddai'n eich ffonio chi'n nes ymlaen i ofyn a yw'n iawn neu a oes rhywbeth o'i le, ac wrth gwrs, byddai'n helpu pe bai angen (pe bai'r unigolyn wedi bod yn dosturiol). Yn yr amgylchiadau hyn, byddai ei ffrind yn bondio mwy ag ef ac mae'n debyg y byddai eu perthynas yn gwella. Fel arall, mae'r berthynas yn cael ei thorri gan ddiffyg ystyriaeth.\nTosturi fel therapi\nGall tosturi fod ar eich cyfer chi neu ar gyfer eraill. Pan fydd ar eich cyfer eich hun fe'i gelwir yn 'hunan-drueni'. Mae llawer o bobl yn credu, pan fydd person yn teimlo tosturi tuag at ei hun, oherwydd eu bod wedi eu hangori mewn rôl dioddefwr yn eu bywyd, ac nad oes unrhyw beth ymhellach o'r gwir. Mewn gwirionedd, mae yna therapi a all wella bywydau pobl ac mae a wnelo hynny â thosturi.\nMae'n fath o therapi lle mae tosturi yn cael ei ddefnyddio i wella sefyllfa pobl a lleddfu eu dioddefaint mewnol. Gall pobl sydd â hunan-barch isel neu sy'n rhy feirniadol o'u hunain neu fel y gweddill fod yn bobl addas ar gyfer y math hwn o therapi.\nGellir dysgu a hyfforddi tosturi, a phan fydd yn cael ei gyflawni, mae'r ymennydd yn newid ac yn gwella. Pan fydd person yn dosturiol, byddant yn dod yn dawelach, yn fwy tawel, yn hapusach ac yn fwy cymhelliant i wella yn eu bywyd o ddydd i ddydd.\nMewn therapi gweithir balchder (sy'n atal teimlo bywyd o safbwynt mwy hamddenol a chadarnhaol) ac mae'n canolbwyntio ar dosturi fel sgil i hyfforddi. Gallu sy'n gwneud i eraill deimlo'r dioddefaint i ddymuno eu gwneud yn iawn. Rhaid i hyn, yn ychwanegol, ganolbwyntio yn anad dim, arnoch chi'ch hun. Nid yw bod â hunan-dosturi yn golygu teimlo'n flin drosoch chi'ch hun neu ddioddef amgylchiadau bywyd ... yr hyn y mae'n ei olygu yw dysgu peidio â beio eraill am eich camgymeriadau eich hun, er enghraifft.\nYn ein cymdeithas mae yna lawer o bobl sy'n canolbwyntio ar gystadleuaeth a llwyddiant ac yn anghofio'r hyn sy'n ein gwneud ni'n ddynol mewn gwirionedd: tosturi. Gyda therapi tosturi, mae daioni yn cael ei adfer fel rhan hanfodol o'r bod dynol.\nTosturi a lles eich hun\nNid oes gan deimlo tosturi tuag at un arall unrhyw beth i'w wneud â theimlo trueni. Pan fyddwch chi'n teimlo'n flin dros un arall, rydych chi'n teimlo eich bod chi ar lefel uwch na pherson arall, felly byddai anghydraddoldeb cymdeithasol neu seicolegol rhyngddynt.\nMae tosturi yn cynnwys bod eisiau lles rhywun arall sy'n teimlo'n llorweddol i'ch person eich hun. Nid oes grisiau dychmygol lle rydych chi'n teimlo uwchben y llall. Mae gan bobl berthynas egalitaraidd waeth beth yw'r statws cymdeithasol y credir eu bod yn perthyn iddo.\nMae'r person yn teimlo ei fod eisiau helpu un arall yn allgarol oherwydd bod ei dosturi wedi ei arwain at empathi. Deall yr emosiynau neu'r sefyllfa y mae'r person arall yn ei phrofi, heb farn. Rydych chi eisiau lleddfu poen eraill.\nByddwch yn hael tuag at eraill trwy ymarfer tosturi! Helpwch eraill a chi'ch hun!\nLlwybr llawn i'r erthygl: Adnoddau hunangymorth » Datblygiad personol » Sut gall tosturi newid eich bywyd\nDadansoddiad Ymddygiad Swyddogaethol\nBeth yw hypnosis a sut mae'n gweithio


Egwyddorion cyffredinol y Bil Amgylchedd (Cymru)\nMae’r ymgynghoriad hwn wedi dod i ben. Cynhaliwyd yr ymgynghoriad rhwng Dydd Gwener, 15 Mai 2015 a Dydd Gwener, 12 Mehefin 2015\nEB Llyfryn ymatebion i'r ymgynghoriad PDF 17 MB\nEB 01 Bywyd Gwyllt y Byd (WWF) & Aviation Environment Federation (Saesneg yn unig) PDF 289 KB\nEB 02 Ymgyrch Diogelu Cymru Wledig (Saesneg yn unig) PDF 873 KB\nEB 03 Menai Strait Fishery Order Management Association (Saesneg yn unig) PDF 466 KB\nEB 04 Cadwch Gymru'n Daclus (Saesneg yn unig) PDF 665 KB\nEB 05 Valero (Saesneg yn unig) PDF 2 MB\nEB 06 Ffederasiwn y Diwydiant Paneli Pren (Saesneg yn unig) PDF 132 KB Gweld fel HTML (8) 19 KB\nEB 07 Ymddiriedolaeth Cadwraeth Ystlumod (Cymru) (Saesneg yn unig) PDF 511 KB\nEB 08 Wheelabrator Technologies Inc. (UK) PDF 419 KB\nEB 09 Calor Gas Ltd (Saesneg yn unig) PDF 727 KB\nEB 10 Cymdeithas Genweirwyr Eogiaid a Brithyll Cymru (Saesneg yn unig) PDF 372 KB Gweld fel HTML (12) 22 KB\nEB 11 RSPB Cymru (Saesneg yn unig) PDF 271 KB Gweld fel HTML (13) 84 KB\nEB 12 Local Authority Recycling Advisory Committee (LARAC) (Saesneg yn unig) PDF 463 KB\nEB 13 Alliance for National Parks Cymru (Saesneg yn unig) PDF 506 KB\nEB 14 Association of Manufacturers of Domestic Appliances (AMDEA) (Saesneg yn unig) PDF 810 KB\nEB 16 Ymddiriedolaeth GIG Felindre (Saesneg yn unig) PDF 157 KB Gweld fel HTML (17) 60 KB\nEB 17 Ffederasiwn y Busnesau Bach (Saesneg yn unig) PDF 624 KB\nEB 18 Y Sefydliad Cynllunio Trefol Brenhinol yng Nghymru (Saesneg yn unig) PDF 202 KB\nEB 19 Cymdeithas Cyfraith Amgylcheddol y DU (Saesneg yn unig) PDF 226 KB Gweld fel HTML (20) 63 KB\nEB 20 Comisiwn Cymru ary Newid yn yr Hinsawdd (Saesneg yn unig) PDF 823 KB\nEB 21 Parciau Cenedlaethol Cymru PDF 304 KB\nEB 22 Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru (Saesneg yn unig) PDF 237 KB Gweld fel HTML (23) 114 KB\nEB 23 Sefydliad Rheoli ac Asesu Amgylcheddol (Saesneg yn unig) PDF 159 KB Gweld fel HTML (24) 47 KB\nEB 24 Cymdeithas Siopau Cyfleustra (Saesneg yn unig) PDF 182 KB Gweld fel HTML (25) 36 KB\nEB 25 Oxfam Cymru (Saesneg yn unig) PDF 331 KB\nEB 26 Cyngor Bro Morgannwg (Saesneg yn unig) PDF 308 KB Gweld fel HTML (27) 51 KB\nEB 27 Ffederasiwn Cenedlaethol Manwerthwyr Papurau Newydd (Saesneg yn unig) PDF 226 KB Gweld fel HTML (28) 19 KB\nEB 28 Ymddiriedolaeth Natur Cymru (Saesneg yn unig) PDF 669 KB\nEB 29 Bywyd Gwyllt y Byd (WWF Cymru) (Wedi'i diweddaru ar 1 Gorffennaf 2015) (Saesneg yn unig) PDF 315 KB Gweld fel HTML (30) 64 KB\nEB 30 Catering Equipment Suppliers Association (Saesneg yn unig) PDF 240 KB Gweld fel HTML (31) 34 KB\nEB 31 RenewableUK Cymru (Saesneg yn unig) PDF 154 KB Gweld fel HTML (32) 17 KB\nEB 32 Marine Energy Pembrokeshire (Saesneg yn unig) PDF 463 KB\nEB 33 Cyngor Sir Ceredigion (Saesneg yn unig) PDF 152 KB Gweld fel HTML (34) 20 KB\nEB 34 Yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol Cymru (Saesneg yn unig) PDF 187 KB Gweld fel HTML (35) 30 KB\nEB 35 Cyswllt Amgylchedd Cymru (Saesneg yn unig) PDF 317 KB Gweld fel HTML (36) 91 KB\nEB 36 Cyngor Sir Penfro (Wedi'i diweddaru ar 11 Awst 2015) (Saesneg yn unig) PDF 123 KB Gweld fel HTML (37) 36 KB\nEB 37 Mechline Developments Ltd (Saesneg yn unig) PDF 682 KB Gweld fel HTML (38) 70 KB\nEB 38 Y Pwyllgor ar Newid Hinsawdd (Saesneg yn unig) PDF 433 KB\nEB 39 Consortiwm Awdurdodau Lleol Cymru (Saesneg yn unig) PDF 305 KB\nEB 40 Cyfeillion y Ddaear Cymru (Saesneg yn unig) PDF 222 KB Gweld fel HTML (41) 79 KB\nEB 41 Cyfoeth Naturiol Cymru (Saesneg yn unig) PDF 295 KB Gweld fel HTML (42) 93 KB\nEB 42 Confor (Saesneg yn unig) PDF 221 KB Gweld fel HTML (43) 38 KB\nEB 43 Atal Anhrefn Hinsawdd (Saesneg yn unig) PDF 183 KB Gweld fel HTML (44) 36 KB\nEB 44 Consortiwm Manwerthu Prydain (Saesneg yn unig) PDF 173 KB Gweld fel HTML (45) 53 KB\nEB 45 Tidal Lagoon Power (Saesneg yn unig) PDF 360 KB\nEB 46 Cyngor Bwrdeistref Sirol Conwy (Saesneg yn unig) PDF 241 KB\nEB 47 Sefydliad Gwy ac Wysg (Saesneg yn unig) PDF 382 KB\nEB 48 CIWM Cymru Wales (Saesneg yn unig) PDF 401 KB\nEB 49 Viridor (Saesneg yn unig) PDF 148 KB Gweld fel HTML (50) 31 KB\nEB 50 Undeb Amaethwyr Cymru (Saesneg yn unig) PDF 168 KB Gweld fel HTML (51) 31 KB\nEB 51 NFU Cymru (Saesneg yn unig) PDF 200 KB Gweld fel HTML (52) 55 KB\nEB 52 Geoconservation Cymru - Wales (GCW) (Saesneg yn unig) PDF 275 KB Gweld fel HTML (53) 66 KB\nEB 53 Llinos Price (Saesneg yn unig) PDF 861 KB\nEB 54 Dŵr Cymru (Saesneg yn unig) PDF 1 MB\nEB 55 British Marine Aggregate Producers Association (Saesneg yn unig) PDF 130 KB Gweld fel HTML (56) 23 KB\nEB 56 Cyngor Bwrdeistref Sirol Castell-nedd Port Talbot (Saesneg yn unig) PDF 176 KB Gweld fel HTML (57) 49 KB\nEB 57 Biological Preparations Ltd (Saesneg yn unig) PDF 171 KB Gweld fel HTML (58) 28 KB\nEB 58 RICARDO-AEA (Saesneg yn unig) PDF 2 MB\nYmgynghoriad ar Fil yr Amgylchedd (Cymru)\nMae'r Pwyllgor Amgylchedd a Chynaliadwyedd yn cynnal ymchwiliad i egwyddorion cyffredinol Bil yr Amgylchedd (Cymru).\nYstyried egwyddorion cyffredinol Bil yr Amgylchedd (Cymru), gan gynnwys:\nYr angen am ddeddfwriaeth yn y meysydd a ganlyn –\nCynllunio a rheoli adnoddau naturiol Cymru yn genedlaethol ac yn lleol;\nRhoi diben cyffredinol i Cyfoeth Naturiol Cymru sy'n gysylltiedig â'r 'egwyddorion rheoli cynaliadwy ar adnoddau naturiol' statudol a ddiffinnir yn y Bil;\nGwella'r pwerau sydd ar gael i Cyfoeth Naturiol Cymru er mwyn ymgymryd â chytundebau rheoli tir a chynlluniau arbrofol;\nEi gwneud yn ofynnol i awdurdodau cyhoeddus gynnal a gwella bioamrywiaeth;\nCreu fframwaith statudol ar gyfer gweithredu ar newid yn yr hinsawdd, gan gynnwys targedau ar gyfer lleihau allyriadau nwyon tŷ gwydr;\nDiwygio'r gyfraith sy'n ymwneud â chodi tâl am fagiau siopa;\nRhoi pwerau i Weinidogion Cymru mewn perthynas ag ailgylchu gwastraff (gan gynnwys casglu gwastraff ar wahân), trin gwastraff bwyd ac adfer ynni mewn busnes;\nGwneud darpariaeth ynghylch gorchmynion unigol a rheoleiddiedig ar gyfer pysgod cregyn;\nFfioedd ar gyfer trwyddedu morol;\nNewidiadau i'r gyfraith mewn perthynas â draenio tir ac is-ddeddfau a wneir gan Cyfoeth Naturiol Cymru.\nGoblygiadau ariannol y Bil (fel y'u nodir yn Rhan 2 o'r Memorandwm Esboniadol, (sef yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol, sy'n amcangyfrif y costau a'r buddiannau o roi'r Bil ar waith)).\nEr mwyn ymhelaethu ar y cylch gorchwyl, ceir cyfres o gwestiynau isod. Mae'r rhain wedi'u llunio er mwyn helpu'r rheini sydd am ymateb i'r ymgynghoriad hwn ac ni fwriedir iddynt fod yn benodol.\nA ydych yn cytuno â chynigion Llywodraeth Cymru ynghylch y diffiniadau ar gyfer 'adnoddau naturiol' a 'rheoli cynaliadwy ar adnoddau naturiol'? A oes pethau ar goll y credwch y dylid eu cynnwys?\nBeth yw eich barn ar y cynigion ar gyfer Polisi Adnoddau Naturiol Cenedlaethol? A yw'r Bil yn ddigon clir ynghylch yr hyn a gaiff ei gynnwys?\nA ydych yn cytuno â'r cynigion ar gyfer datganiadau ardal? Beth ddylai'r rhain eu cwmpasu ac a yw'r broses ar gyfer eu datblygu yn ddigon clir yn y Bil?\nBeth yw eich barn ar y cynnig i gryfhau'r ddyletswydd bioamrywiaeth ar awdurdodau cyhoeddus sy'n gweithredu yng Nghymru?\nA ydych yn fodlon ar y cynigion i Cyfoeth Naturiol Cymru gael pwerau ehangach i ymgymryd â chytundebau rheoli tir a chael pwerau arbrofol ehangach?\nA ydych yn fodA ydych yn cytuno â'r cynigion ar gyfer targed 2050?\nEich barn ar p'un a ddylai'r targedau dros dro fod ar wyneb y Bil?\nA ydych yn credu bod cyflwyno cyllidebau carbon yn ffordd fwy effeithiol na'r targed lleihau allyriadau blynyddol o 3 y cant sydd ar waith ar hyn o bryd yng Nghymru?\nBeth yw eich barn ar ba allyriadau y dylid eu cynnwys mewn targedau? Yr holl allyriadau yng Nghymru neu'r rheini o fewn cymhwysedd datganoledig?\nA ydych yn cytuno â chynigion y Bil o ran yr hyn a ddylai ddigwydd os bydd Gweinidogion Cymru yn methu â chyrraedd targedau allyriadau neu gyllidebau carbon?\nBeth ddylai rôl corff cynghori ar newid yn yr hinsawdd fod?\nRhan 3: Bagiau siopa\nA ydych yn cytuno â'r cynnig y dylai Gweinidogion Cymru gael pwerau i godi tâl ar bob math o fag siopa, nid dim ond bagiau untro?\nA ydych yn cytuno â'r cynnig y dylai Gweinidogion Cymru gael pwerau i godi taliadau gwahanol ar fathau gwahanol o fagiau siopa?\nA ydych yn cytuno y dylid cyfeirio unrhyw elw o werthu bagiau siopa at bob achos elusennol yn hytrach na dim ond rhai amgylcheddol?\nEich barn ar p'un a oes angen rhagor o bwerau ar Weinidogion Cymru er mwyn ei gwneud yn ofynnol bod mathau penodol o wastraff yn cael ei gasglu, ei drin a'i gludo ar wahân?\nA ydych yn cytuno y dylai fod yn ofynnol i safleoedd annomestig gael eu gwastraff wedi'i gasglu yn unol ag unrhyw ofynion gwahanu a nodir gan Lywodraeth Cymru?\nA ydych yn cytuno bod angen pwerau ehangach ar Lywodraeth Cymru i wahardd rhai mathau o wastraff y gellir ei ailgylchu rhag cael ei losgi?\nBeth fydd effaith y cynigion gwastraff hyn arnoch chi neu'ch sefydliad?\nA oes cynigion gwastraff eraill y credwch y dylid eu cynnwys yn y Bil?\nRhannau 5 a 6: Trwyddedu Morol a Physgodfeydd Pysgod Cregyn\nA ydych yn cytuno â'r cynigion i gyflwyno taliadau ar gyfer agweddau pellach ar y broses trwyddedu morol? Beth fydd effaith y taliadau hyn arnoch chi?\nA ydych yn cytuno â'r cynigion i roi pwerau i Weinidogion Cymru gynnwys darpariaethau mewn Gorchmynion Unigol a Rheoleiddiedig i sicrhau y caiff yr amgylchedd morol ei warchod?\nEich barn ar roi pwerau i Weinidogion Cymru gyflwyno hysbysiadau gwarchod safleoedd pan fo niwed wedi'i wneud drwy weithredu Gorchymyn Pysgodfeydd ar safle morol Ewropeaidd?\nA oes unrhyw ddarpariaethau eraill o ran y môr neu bysgodfeydd yr hoffech eu gweld wedi'u cynnwys yn y Bil?\nRhan 7: Llifogydd ac Erydu Arfordirol a Draenio Tir\nA ydych yn cytuno â'r cynigion i ddiwygio rolau a swyddogaethau Pwyllgor Rheoli Perygl Llifogydd Cymru?\nA ydych yn cytuno â'r cynnig i roi pwerau i asiantau Llywodraeth Cymru fynd ar dir i ymchwilio i achos honedig o beidio â chydymffurfio â Gorchymyn Tribiwnlys Tir Amaethyddol mewn perthynas â draenio?\nEich barn ar y gydberthynas rhwng y Bil hwn â Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol 2015 a'r Bil Cynllunio (Cymru)? A yw'r cysylltiadau rhyngddynt yn glir?\nBeth yw eich barn ar y costau a'r buddiannau o weithredu'r Bil? (Efallai y byddwch am ystyried y gost a'r buddiannau cyffredinol neu dim ond y rhai ar gyfer adrannau unigol).\nEfallai y byddwch hefyd am ystyried y canlynol:\nPa mor gywir yw'r costau a'r buddiannau a nodir yn yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol?\nA oes unrhyw gostau neu fuddiannau y credwch y gallant fod wedi'u methu?\nBeth yw effaith gronnol costau neu fuddiannau cynigion y Bil arnoch chi/eich sefydliad?\nA ydych o'r farn bod 10 mlynedd (2016-17 i 2025-26) yn gyfnod priodol i ddadansoddi'r costau a'r buddiannau? #\nY gost a/neu fudd cronnol i sefydliadau yr effeithir arnynt gan Ddeddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015, y Bil Cynllunio a Bil yr Amgylchedd?\nA oes unrhyw opsiynau eraill a fyddai'n sicrhau effaith fwriadedig y Bil mewn ffordd sy'n fwy cost effeithiol?\nByddwn yn cynnal sesiynau tystiolaeth lafar yn nhymor yr haf 2015, felly byddai'n ddefnyddiol pe gallech nodi yn eich cais a fyddech yn fodlon rhoi tystiolaeth lafar, os cewch wahoddiad i wneud hynny.\nO ganlyniad i'r Bil yn cwmpasu amrywiaeth eang o feysydd, mae'r Pwyllgor yn cydnabod efallai na fydd pob unigolyn a/neu sefydliad am wneud sylw ar bob agwedd arno. Mae'r Pwyllgor yn annog pob ymateb, gan gynnwys y rheini sydd wedi'u cyfyngu i rannau penodol o'r Bil.\nMae’r Pwyllgor yn croesawu cyfraniadau yn Gymraeg ac yn Saesneg, a gofynnwn i sefydliadau sydd â pholisïau / cynlluniau iaith Gymraeg ddarparu ymatebion dwyieithog, pan fo’n berthnasol, yn unol â’u polisïau ynghylch gwybodaeth i'r cyhoedd.\nOs ydych am gyflwyno tystiolaeth, anfonwch gopi electronig ohoni i: SeneddAmgylch@Cynulliad.Cymru\nDylai unrhyw dystiolaeth gyrraedd erbyn 12 Mehefin 2015 ac, yn ddelfrydol, ni ddylai fod yn hwy na chwe thudalen A4 gan gynnwys atodiadau, dylid rhifo'r paragraffau a dylid ei chyflwyno mewn fformat Word. Rydym hefyd yn argymell bod tudalen gyntaf unrhyw ymateb yn cynnwys crynodeb o'r argymhellion neu'r pwyntiau allweddol sy'n cael eu gwneud. Efallai na fydd yn bosibl ystyried unrhyw ymatebion a ddaw i law ar ôl y dyddiad hwn.\nMae’r Pwyllgor yn awyddus i glywed eich barn am y Bil drwy ofyn amryw o gwestiynau ynghylch materion amgylcheddol, o newid hinsawdd, cadwraeth natur, ailgylchu a chodi tâl o bum ceiniog ar fagiau siopa untro. A fyddech mor garedig a llenwi’r arolwg er mwyn ein cynorthwyo ni i ddeall eich barn.\nLlythyr ymgynghori PDF 54 KB Gweld fel HTML (1) 43 KB


[ARCHIVED CONTENT] Environment Agency - Rhagweld y tywydd a rhybuddio This snapshot, taken on 26/11/2010, shows web content acquired for preservation by The National Archives. External links, forms and search may not work in archived websites and contact details are likely to be out of date. More about the UK Government Web Archive\nRhagweld y tywydd a rhybuddio\nRhagweld y tywydd a rhybuddio Mae dweud wrth bobl bod llifogydd ar fin digwydd yn hanfodol, gan ei fod yn rhoi amser iddynt baratoi. Rydym hefyd yn annog y rhai sydd mewn ardaloedd lle ceir perygl o lifogydd i wneud cynllun llifogydd, fel y byddant yn barod pan ddaw'r rhybudd.\nRhybuddio a hysbysu'r cyhoedd\nUn o'n swyddogaethau allweddol yw rhagweld llifogydd a rhybuddio'r cyhoedd. Rydym hefyd yn ceisio codi ymwybyddiaeth o lifogydd mewn ardaloedd sydd yn tueddu i'w cael, ac yn argymell fod pobl sy'n byw yno'n gwneud paratoadau ymlaen llaw.\nRydym yn defnyddio'r dechnoleg ddiweddaraf 24 awr y dydd i fonitro glawiad, lefelau afonydd a chyflwr y môr. Ynghyd â data am y tywydd ac adroddiadau am y llanw gan y Swyddfa Dywydd, gallwn ddarparu rhagolwg ardal leol am y posibilrwydd o lifogydd a pha mor ddifrifol mae'n debygol o fod. Mae ein timau gweithredu yn aros ar ddyletswydd i benderfynu pa un o'n hamddiffynfeydd y dylid ei defnyddio a phryd, gan weithio bob awr o'r dydd nes bod y perygl o lifogydd wedi dod i ben.\nRydym yn cyhoeddi pedwar math gwahanol o rybuddion llifogydd. Mae tri o'r codau'n nodi difrifoldeb y rhybudd, a'r pedwerydd yn nodi 'rhybudd ar ben', sy'n golygu fod y perygl wedi mynd heibio. Rydym yn sicrhau y caiff rhybuddion eu darlledu ar radio a theledu lleol, a gellir cael gwybodaeth hefyd drwy ein gwasanaeth gwybodaeth Llinell Llifogydd (0845 988 1188) neu yn ein gwefan sydd yn cael ei diweddaru bob 15 munud. Gweld y rhybuddion llifogydd sydd mewn grym\nRhybuddio a hysbysu ymatebwyr brys\nYn dilyn llifogydd haf 2007, mae Asiantaeth yr Amgylchedd a'r Swyddfa Dywydd wedi bod yn chwilio am ffyrdd o gyfuno ein harbenigedd er mwyn cael y darlun mwyaf cyflawn o berygl llifogydd yn genedlaethol, o dywydd sy'n datblygu i'r llifogydd eu hunain.\nO ganlyniad i hyn, sefydlwyd Canolfan Rhagweld Llifogydd yn bartneriaeth ar y cyd er mwyn gwella ein gallu i ymateb i lifogydd drwy ddarparu gwasanaethau rhagweld a rhybuddio cenedlaethol i ymatebwyr Categori 1 a Chategori 2. Bydd y ganolfan, sy'n gweithredu 24 awr y dydd, drwy'r flwyddyn, yn rhoi amseroedd cwblhau hirach i ymatebwyr brys a rhagor o wybodaeth a dargedwyd i baratoi ar gyfer llifogydd. Bydd rhaglen ddatblygu hefyd yn cyflymu gwelliannau i'r technegau rhagweld a gallu'r Ganolfan i ddarparu gwasanaethau newydd.\nCanolfan Rhagweld Llifogyd\nCodau Rhybuddion Llifogydd Lefelau AfonyddWater Situation Report\n© Asiantaeth yr Amgylchedd 2010 Awdur: Asiantaeth yr Amgylchedd | enquiries@environment-agency.gov.uk\nDiweddarwyd y dudalen ddiwethaf: 25 October 2010


Archfarchnad fegan gyntaf Llanelli\n146 diwrnod yn ôl\nMae'r archfarchnad fegan gyntaf yn Llanelli wedi agor ei drysau yn sgil grant gan Gyngor Sir Caerfyrddin.\nDdydd Gwener bu Kind Earth yn gweini cynnyrch organig a lleol i'w gwsmeriaid cyntaf yn ei siop yng Nghanolfan y Strade ym Maes y Coed.\nCefnogwyd y busnes, sy'n eiddo i ddyn lleol o'r enw Matt Rogerson, gan grant o £4,500 drwy Gronfa Busnes a Chychwyn Busnes y Cyngor.\nDefnyddiwyd yr arian i brynu offer gan gynnwys system EPOS, oergelloedd a rhewgelloedd, silffoedd, trollïau, basgedi a ffitiadau golau.\nMae'r busnes yn barth di-blastig sy'n cynnig bagiau papur a chludwyr papur i gwsmeriaid fel deunydd pecynnu.\nYn ogystal â gwerthu bwydydd bydd y siop yn rhedeg cynllun terracycle ac yn cynnal nifer o ddigwyddiadau gan gynnwys diwrnodau casglu sbwriel a gweithdai ar ystod eang o bynciau i wella ffyrdd o fyw.\nYn ôl Matt Rogerson mae'n gwireddu breuddwyd drwy agor y siop.\nDywedodd: “Rwyf wedi fy nghyffroi'n lân ynghylch agor Kind Earth, ac rwy'n ddiolchgar i'r Cyngor am y benthyciad busnes cychwynnol ac am gredu ynof i, gan fod hynny wedi fy helpu i ddilyn fy mreuddwyd. Rhyngom rwy'n gobeithio y gallaf i a'm rhanddeiliaid wneud ein cymuned leol a byd-eang yn llefydd gwell. Yn ogystal â bod yn archfarchnad fegan lle gall pobl brynu eitemau lleol ffres o ansawdd da, mae'r siop yn cynnig cyfle i gwsmeriaid fod yn rhan o fentrau a gweithdai i'n gwneud yn gymuned iachach a mwy cynaliadwy.”\nDywedodd Mr Rogerson ei fod yn gobeithio cyflogi pobl yn y dyfodol.\nDywedodd y Cynghorydd Emlyn Dole, Arweinydd Cyngor Sir Caerfyrddin: “Rwy'n hapus ein bod wedi gallu darparu cyllid i helpu Kind Earth i ddatblygu busnes newydd a fydd o fudd i'r gymuned ac yn cynnig amrywiaeth ehangach o fwydydd i bobl.\nFel Cyngor rydym wedi ymrwymo i gryfhau ein economi leol ac i roi cymaint o ddewis â phosib i bobl Sir Gâr.”


Ymdopi â diswyddiad : Careers Wales\nDiweithdra a diswyddiad >\nYmdopi â diswyddiad\nGadael eich swydd\nGall cael eich diswyddo fod yn brofiad anodd, ond gall hefyd gynnig cyfleoedd newydd.\nWrth wynebu cael eich diswyddo rhaid i chi ystyried:\nEich opsiynau chi yw:\nDychwelyd i astudio er mwyn wellach sgiliau neu’ch cymwysterau – e.e. addysg gymunedol, dysgu o bell, addysg uwch, astudio rhan amser\nNewid gyrfa neu ail-hyfforddi e.e. Hyfforddiant yn y gweithle i oedolion\nGweithio oriau hyblyg e.e. Rhan amser, gwaith shifft, rhannu swydd neu weithio o gartref\nGweithio ar eich liwt eich hun e.e. Hunan gyflogaeth, gwaith llawrydd, neu ryddfraint\nGwirfoddoli er mwyn ennill profiad gwerthfawr\nSymud i ardal newydd i chwilio am waith, gallai hyn gynnwys gweithio dramor.\nRhaglen ariannu yw'r Cynllun Gweithredu ar Ddiswyddiadau (ReAct) ar gyfer hyfforddiant a ddarperir gan Lywodraeth Cynulliad Cymru i bobl sy'n byw yng Nghymru ac sy'n wynebu'r posibilrwydd o golli'u swyddi.\nGallwch dderbyn dyfarniad hyfforddi o hyd at £1,500 i'ch helpu i ddysgu'r sgiliau rydych eu hangen i gael swydd. Gallwch hyfforddi tra byddwch yn chwilio am swydd neu gallwch fynd ar gyrsiau i ddysgu'r sgiliau rydych eu hangen, hyd yn oed os ydych yn bwriadu gweithio i chi'ch hun yn y pen draw.\nLawrlwytho'r nodiadau Canllaw ReAct (PDF, 1.5MB, bydd y ddolen yn agor mewn ffenestr newydd).\nsydd wedi’u diswyddo yn y 3 mis diwethaf. Rhaid iddyn nhw fod yn ddi-waith ar hyn o bryd a heb fod mewn swydd am 6 wythnos yn olynol neu fwy ers iddynt gael eu diswyddo; neu\nsydd o dan rybudd diswyddo; ac\nsydd heb ymgymryd ag unrhyw hyfforddiant sy’n cael ei ariannu gan sefydliad cyhoeddus ers cael eu diswyddo, gan gynnwys rhaglenni dysgu seiliedig ar waith.\nMae tair elfen i gynllun ReAct:\nGrant Dewisol – Hyfforddiant Galwedigaethol\nGrant Dewisol – Amrywiol\nMae cymorth ar gael i ymgeiswyr cymwys ddysgu sgiliau a chael gwared ar rwystrau sy’n eu hatal rhag dysgu neu ddychwelyd i’r gwaith. Er mwyn sicrhau bod yr hyfforddiant hwn yn rhoi’r cyfle gorau posibl iddynt ddod o hyd i swydd newydd, bydd Gyrfa Cymru yn asesu anghenion hyfforddi pob ymgeisydd. Hefyd, bydd Gyrfa Cymru yn rhoi cyngor ar gyrsiau hyfforddi addas a gynhelir mewn lleoliad sy’n gyfleus iddynt.\nMae’r cymorth ariannol canlynol ar gael i gynorthwyo gyda’r rhan hon o’r pecyn cymorth:\ncyfraniad tuag at hyfforddiant sy’n gysylltiedig â dysgu sgiliau newydd, hyd at gyfanswm o £1,500;\ncymorth eithriadol gyda chost offer ar gyfer unigolion sydd ag anhawster dysgu, anabledd, neu gyflwr iechyd sy'n cyfyngu ar eu gwaith.\nMae modd i chi gael rhagor o wybodaeth am ReAct un ai drwy gysylltu â’ch swyddfa Gyrfa Cymru leol neu drwy ffonio ein llinell gymorth am ddim ar 0800 028 4844.\nAriannu ar gyfer Dysgu os ydych yn ddi-waith\nOs ydych yn ddi-waith ac yn hawlio budd-daliadau\nCewch wneud rhywfaint o astudio rhan-amser heb iddo effeithio ar eich budd-daliadau. Gwiriwch gyda’r Canolfan Byd Gwaith cyn i chi ddechrau cwrs.\nMae rhai cyrsiau, yn cynnwys cyrsiau i’ch helpu i wella darllen, ysgrifennu a rhif, am ddim. Mae amrywiaeth eang o gyrsiau am ddim ar gael os ydych ar fudd-daliadau sy’n gysylltiedig ag incwm. Gall help fod ar gael gyda chostau gofal plant a chostau eraill hefyd.\nMwy o wybodaeth ar gymorth ariannol i ddysgwyr sy’n oedolion sy’n byw yng Nghymru\nMwy o wybodaeth ar gymorth ariannol i ddysgwyr sy’n oedolion sy’n byw yn Lloegr\nOs ydych ar y rhaglen ddysgu Camau at Waith i oedolion 18 oed a hŷn, fe allech gael taliad hyfforddi ychwanegol ar ben eich taliadau budd-daliadau.\nDychwelyd i’r gwaith ar ôl diswyddiad\nFe allech fod yn gymwys i ymgeisio am arian ReAct i helpu i dalu cost cyrsiau neu hyfforddiant i’ch helpu i gael swydd newydd. Gellir defnyddio’r arian hwnnw i dalu costau hyfforddi hyd at £1,500. Efallai cewch ymgeisio am help gyda chostau ychwanegol fel gofal plant. Cysylltwch â Gyrfa Cymru i ofyn am ymgeisio.\nLawrlwytho nodiadau Canllaw ReAct:\nNodiadau cyfarwyddyd ReAct (PDF, 1.5MB, bydd y ddolen yn agor mewn ffenestr newydd)


Rhodri Morgan: Datganiad Personnol gan Albert Owen - Ynys Môn CLP\nGet In Touch | Cyswllt\nAlbert Owen /\nNews / Rhodri Morgan: Datganiad Personnol gan Albert Owen\nRhodri Morgan: Datganiad Personnol gan Albert Owen\nMi gefais sioc fawr wrth ddysgu’r newyddion am farwolaeth Rhodri Morgan. Rwy’n cofio Rhodri fel cydymaith, ffrind a mentor gwleidyddol. Heddiw rwy’n meddwl am Julie a’r teulu ac anfonaf fy nghydymdeimladau dwysaf iddynt.\n‘Roedd Rhodri lawer mwy na gwleidydd llawn egwyddor, ’roedd yn gawr, gŵr o ddeallusrwydd hynod a llawn hiwmor a charedigrwydd. ‘Roedd yn sefyll allan yn y cyfnod ‘modern’ o wleidyddiaeth fel unigolyn cadwodd yn dynn at werthoedd traddodiadol Llafur a Chymreig.\nDes i adnabod at Rhodri pan, ynghyd â Lesley Griffiths, roeddem yn ymgyrchu yng Ngogledd Cymru i’w ethol fel Arweinydd Llafur Cymru. Doedd dim pwynt rhedeg ymgyrch ffurfiol gan oedd Rhodri yn benderfynol dilyn trywydd ei hun. Yr adeg hynny dysgais am ei ymrwymiad i’n gwlad a’i ymroddiad i bobl Cymru. Heb unrhyw amheuaeth roedd Rhodri yn wladgarwr, hoff o bobl, llawn balchder o’i Gymreigrwydd, yn Brydeinig a gwbl Ryngwladol.\nY cyntaf i fy ffonio ar ôl fy ethol fel Aelod Seneddol yn 2001 oedd Rhodri. ‘Roedd yn gyfarwydd iawn â’r Ynys ac yn ei charu a chefais y pleser braf i’w groesawu yma llawer gwaith. ‘Roedd ganddo wybodaeth helaeth o’r Ynys ac yn adnabod llawer o’i phobl.\n‘Roedd Rhodri yn ffanatig am chwaraeon ac roeddwn yn ei gyfarfod yn aml yn Stadiwm y Mileniwm lle yr oedd yn teimlo’n gwbl gartrefol gyda'r cefnogwyr. 'Roedd pawb yn ei adnabod ac am ddwy awr d’oedd ond un testun, sef chwaraeon - a dim un gair am wleidyddiaeth.\nMae gen i gymaint o atgofion am Rhodri, ond mae un rali yn arbennig yn sefyll allan. Ymunodd â fi ac eisiau gweld Cledwyn Hughes. Fe dreuliom ychydig o oriau yn dŷ Cledwyn ac wrth i ni adael dywedodd Rhodri wrthyf "Cledwyn oedd pensaer go iawn Datganoli yn ôl yn y 1950au, 60au a'r 70au." Roedd Rhodri wrth ei fodd bod Cledwyn wedi gallu gweld y Cynulliad yn cael sefydlu. Dyna oedd yr ochr hael i Rhodri.\nMae llawer wedi bod yn gywir yn galw Rhodri yn Dad Datganoli yng Nghymru. Fel cyn-forwr byddaf yn cyfeirio ato fel Capten Datganoli yng Nghymru. Fe lywiodd y Cynulliad drwy ddyfroedd tawel a stormus – hynny i gyd yn ffordd ei hun.\n'Roedd yn fraint o fod wedi bod yn ei gwmni. ‘Roedd yn ffrind i mi, arweinydd fy Mhlaid ac mae fy mentor.\nCwsg yn dawel, Rhodri.\nLend a hand Donate Contact Us\nTweets by YnysMonLabour\nTŷ Cledwyn, 18 Thomas Street, CAERGYBI, Ynys Môn, LL65 1RR - 01407 769777\nFind Ynys Môn, Constituency Labour Party on Facebook


Cynhyrchwyr Di-wehyddu SMS ar gyfer Pad Matiau a Ffatri - Cyfanwerthu SMS Di-wehyddu ar gyfer Mat Mat - Xingdi\nSMS Heb Wehyddu ar gyfer Pad Mat\nEnw'r Cynnyrch: SMS Heb Wehyddu Ar gyfer Pet Mat Xingdi Disgrifiad o'r Nodweddion Ffatri: Mae ffabrigau heb fod yn gwehyddu heb nodweddion gwehyddu nad ydynt yn wenwynig, yn ddiddiwedd ac yn hynod effeithiol o facteria. Trwy drin offer arbennig, gall gyflawni gwrth-plasma gwrthstatig, gwrth-alcoholig, ......\nEnw'r Cynnyrch: SMS Heb Wehyddu Ar gyfer Anifeiliaid Anwes\nSMS heb ei wehyddu ar gyfer anifeiliaid anwes\nMae gan ffabrigau nad ydynt yn gwehyddu SMS nodweddion bacteria nad ydynt yn wenwynig, yn ddiddiwedd ac yn hynod o effeithlon. Trwy drin offer cyfarpar arbennig, gall gyflawni eiddo gwrthsefyll, gwrth-alcoholig, gwrth-plasma, gwrth-ddŵr a chynhyrchu dŵr.\nNodweddion nad ydynt yn gwehyddu: gwydnwch, un-amser. Inswleiddio, nid yn gynhaliol. Meddalwedd, stiffrwydd. Fineness, ehangder. Isotropig, anisotropig. Ffibradwy, anadlu ac anhyblyg. Elastigedd, cryfder. Golau, rhydd ac yn gynnes. Dewin fel fflp, trwchus fel y teimlir. Yn ddwr ac yn anadlu. Haearnu, gwnïo, mowldio. Ymwadiad fflam, gwrthsefydlog. Trwyddadwy, diddosi, gwehyddu, melfwd. Gwrthsefyll wrinkles, elastigedd da, amsugno lleithder uchel, gwrthryfeldeb dŵr.\nPwysau ysgafn: Resin polypropylen yw'r prif ddeunydd crai i'w gynhyrchu, gyda disgyrchiant penodol o ddim ond 0.9, dim ond tair rhan o bump o gotwm, sy'n swmpus ac yn teimlo'n dda .. Meddal: Mae'n cynnwys ffibrau dirwy (2-3D), golau -pwyntio mowldio gludiog poeth. Mae'r cynnyrch gorffenedig yn feddal a chyfforddus.\nHot Tags: SMS heb ei wehyddu ar gyfer mat pad, gweithgynhyrchwyr, ffatri, cyfanwerthu\nFfabrig heb ei wehyddu heb ei wehyddu ar gyfer Diape...\nSS Di-wehyddu ar gyfer Diaper Babi\nFfabrig Di-wehyddu Glas Golau\nFfabrig heb ei wehyddu ar gyfer Pad Mat\nSpunbond Non Gwehyddu ar gyfer Pad Mat


Ysgolion ag Ymwybyddiaeth o Ymlyniad | Ein Rhanbarth ar Waith\nBlaenoriaethu Perthnasoedd mewn ysgolion\nGwesty'r Village, Abertawe – dydd Gwener 16 Mawrth.\nRoedd dros 70 o gynrychiolwyr ledled hanner cant o ysgolion yn y rhanbarth yn bresennol yn nigwyddiad ERW ar gyfer Ysgolion ag Ymwybyddiaeth o Ymlyniad. Dyluniwyd y diwrnod i arddangos rhai o'r arferion sy'n datblygu mewn ysgolion, ac i amlygu'r gwaith ysgol i ysgol cydweithredol sydd wrth galon y prosiectau a gynhaliwyd eleni.\nDisgrifiodd Ysgol y Strade ei gwaith o ran datblygu hyfforddiant ar emosiynau ledled yr ysgol, a siaradodd dau ddisgybl Blwyddyn 12 am eu profiad o ddod yn hyfforddwyr emosiynau, a sut y mae hyn wedi bod o fudd iddyn nhw, yn ogystal â disgyblion iau yn yr ysgol. Roedd cyflwyniadau gan Ysgol Gynradd Cadle ac Ysgol Gynradd y Groes hefyd yn amlygu manteision gwaith disgybl i ddisgybl, yn enwedig gan i Hyfforddwyr Emosiynau o Flynyddoedd 5 a 6 yn ysgol Cadle fynd i Ysgol y Groes er mwyn hyfforddi disgyblion yno. Aeth disgyblion cynradd Ysgol y Groes ati i chwarae rôl ac arddangos hyfforddiant ar emosiynau ar waith. Roedd disgyblion o Ysgol Gynradd Model hefyd wedi rhoi cyflwyniad ar eu gwaith fel Cymodwyr y Cae Chwarae. Rhannodd Ysgol T Llew Jones eu taith o ran datblygu Chwarae sy'n Seiliedig ar Berthnasoedd yn ymyrraeth er mwyn ymgysylltu â'r rhieni. Yr ysgolion eraill a siaradodd am eu camau wrth ymgorffori arfer perthynol yn yr ysgol oedd Ysgol Gyfun Pontarddulais, sy'n cydweithio'n agos ag Ysgol y Strade, Ysgol Gynradd Gatholig St Francis, ac Ysgol Rhydygroes. Rhoddodd Kay Duncan o Wasanaethau Seicoleg Addysgol Castell-nedd Port Talbot gyflwyniad ar Ganllawiau ar Ryngweithio trwy Fideo, sy'n offeryn cymhwyso cadarnhaol sy'n cael ei ddefnyddio i wella ymadweithiau rhwng athrawon a disgyblion mewn rhai ysgolion.\nTrafodwyd y brif araith ysbrydoledig gan yr Athro Robin Banerjee, Seicolegydd Datblygiadol o Brifysgol Sussex. Aeth ati i'n hatgoffa, yn syml, mai brig gweladwy mynydd iâ cymhleth yw ymddygiad, a bod angen i ni ddechrau ystyried plant yn rhan o gyd-destun amlochrog, yn hytrach na bod ganddynt ‘broblemau’ yn bodoli y tu mewn iddynt. Daeth y diwrnod i ben gyda chyflwyniadau gan athrawon sydd wedi bod yn rhan o ddau o weithgorau ERW. Roedd cyflwyniad y grŵp cyntaf yn cynnwys set o ganllawiau rhyngweithiol a ddatblygwyd i gefnogi ysgolion i feithrin ac ymgorffori arfer perthynol. I gloi, dangoswyd gwaith yr ail grŵp: ffilm animeiddiedig ddigidol o'r enw ‘Tŷ'r Ymennydd’, sy'n egluro i'r disgyblion sut y mae angen i'r ymennydd deimlo'n ddiogel er mwyn i ni ddysgu. Disgyblion o Gyfnod Allweddol 3 a 4 sy'n traethu ar ‘Tŷ'r Ymennydd’, a bydd ar gael fel adnodd dwyieithog.\nI gael rhagor o wybodaeth, cysylltwch â Sara Walters: sara.walters@erw.org.uk


Refferendwm yr UE: Pam fod Menter a Busnes yn credu y byddai gadael yr UE yn niweidiol i fusnesau ac amaethyddiaeth yng Nghymru | Menter a Busnes\nRefferendwm yr UE: Pam fod Menter a Busnes yn credu y byddai gadael yr UE yn niweidiol i fusnesau ac amaethyddiaeth yng Nghymru\nMae un o brif gwmnïau datblygiad economaidd Cymru yn rhybuddio y byddai gadael yr Undeb Ewropeaidd yn cael effaith negyddol a phellgyrhaeddol ar fusnesau yng Nghymru ac yn niweidio’r diwydiant amaethyddiaeth sy’n hanfodol i’r wlad.\nMae Menter a Busnes (MaB), wedi’i leoli yn Aberystwyth gyda swyddfeydd yng Nghaerdydd, Bangor a Llanelwy, wedi bod yn ymwneud â chefnogaeth a datblygiad busnesau bach a chanolig a’r sector amaeth yng Nghymru ers sefydlu’r cwmni 27 mlynedd yn ôl.\nMae wedi datblygu a gweithio ar brosiectau sy’n cael eu hariannu gan gronfeydd Ewropeaidd yn ac wedi gweld y manteision i fusnesau ac amaethyddiaeth drwy gydol y cyfnod hwnnw. Ond ar wahân i gyllid yr UE, dywed y byddai gadael Ewrop yn cael effaith llawer ehangach a dyfnach ar gymunedau ac economïau Cymreig.\n“Mae’n ymwneud nid yn unig â’r cyllid Ewropeaidd sydd wedi dod i mewn i Gymru a chefnogi busnesau a phrosiectau cymdeithasol dros y degawdau diwethaf, ond hefyd yn fwy fyth â’r farchnad agored, y gallu i fewnforio ac allforio’n rhwydd a’r cyfleoedd a ddaw i fusnesau Cymreig a rhyngwladol i allu gweithredu dros ffiniau’n rhydd o fewn ardal yr UE,” meddai Alun Jones, Prif Weithredwr MaB.\n“Mae cymaint o gwmnïau yng Nghymru bellach yn allforio i dir mawr Ewrop sy’n hynod bwysig iddyn nhw ac i’r economi, gan gefnogi cyflogaeth a buddsoddiad. Ac ar adeg o ansefydlogrwydd byd-eang yn nhermau’r hinsawdd economaidd ac aflonyddwch gwleidyddol, mae Ewrop unedig yn bwysicach nag erioed.”\nPwysleisiodd bod 250 o gwmnïau o’r Unol Daleithiau a 50 o gwmnïau o Siapan wedi sefydlu canolfannau gweithgynhyrchu yng Nghymru er mwyn sicrhau lle yn y farchnad Ewropeaidd, gan gynnwys cwmnïau megis Ford Toyota.\n“Bydd buddsoddiad mewnol yn cael ei effeithio. Mae Cymru wedi bod yn gartref da i fusnesau rhyngwladol sy’n chwilio am leoliad o fewn y farchnad UE. Os ydyn ni tu allan i’r farchnad, byddant yn chwilio i ail leoli o fewn y farchnad ar y tir mawr – gan effeithio ar swyddi a buddsoddiad,” meddai.\n“Fel cwmni, rydym wedi gweld â’n llygaid ein hunain fanteision cyllid Ewropeaidd ar Fusnesau Bach a Chanolig yng Nghymru, o gefnogaeth busnes i arian cyfatebol ar brosiectau Llywodraeth Cymru. Mae seilwaith ein diwydiant amaeth wedi derbyn cefnogaeth ganddo ac o ganlyniad uniongyrchol, mae ein cymunedau gwledig wedi ffynnu ac wedi elwa.”\nGyda chanran uchel iawn o gig eidion, cig oen ac allforion Llaeth o Gymru yn anelu at farchnad yr UE, dywed MaB y gallai diwydiant amaeth y wlad gael ei niweidio’n sylweddol trwy adael y farchnad Ewropeaidd.\n"Bydd gadael yr Undeb Ewropeaidd yn cael effaith sylweddol a niweidiol ar bob rhan o fywyd Cymreig. Boed yn drefol neu’n wledig, rydym yn rhagweld y bydd yr effaith economaidd yn dylanwadu ar bob un ohonom mewn un ffordd neu’r llall,” meddai Mr Jones.


Parc sglefrfyrddio a BMX newydd yn dod i Bencoed\nDydd Gwener 21 Medi 2018\nCynghorau yn cadw golwg ar berfformiad ailgylchu a gwastraff.\nDydd Mawrth 18 Medi 2018\nMae cynghorau wedi bod yn craffu ar wasanaeth ailgylchu Cyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr heddiw, yn clywed sut mae trigolion lleol wedi helpu’r awdurdod lleol i fynd o’r 21ain safle i'r ail orau am ailgylchu yng Nghymru mewn blwyddyn yn unig.\nY Prif Weinidog yn agor ysgol newydd sbon - Ysgol Gynradd Betws\nDydd Gwener 14 Medi 2018\nMae ysgol ym Mwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr a gafodd ei difrodi mewn tân, ei dymchwel a'i hailadeiladu o'r newydd ar safle o'r radd flaenaf, wedi cael ei hagor yn swyddogol gan y Prif Weinidog, Carwyn Jones.\nDydd Iau 13 Medi 2018\nRhaglen bwyd a hwyl yn cynnig y rysáit cywir ar gyfer yr ifanc\nDydd Mercher 05 Medi 2018\nCafodd plant lond bol o hwyl ac awgrymiadau ar sut i fwyta’n iach yn rhaglen 'Bwyd a Hwyl' gyntaf erioed Cyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr.\nDydd Mawrth 04 Medi 2018\nMae cyllid gwerth £2,920 wedi cael ei ddyfarnu tuag at gynlluniau ar gyfer helpu i wella'r mynediad at Ganolfan yr Eglwys Wesleaidd yn Nhon-du.\nLlenwch eich nyth wag yr hydref hwn drwy faethu gyda ni\nYdy’ch plant yn symud ymlaen at bennod newydd yr hydref hwn, yn cymryd eu camau cyntaf i fyd coleg, prifysgol neu waith?\nRhwyf-aint o ailwampio i Glwb Canŵ Maesteg diolch i grant gan y Gist Gymunedol\nDydd Llun 03 Medi 2018\nMae Clwb Canŵ Maesteg wedi derbyn £1,455 gan gynllun y Gist Gymunedol fel y gall gyflwyno sesiynau padlfyrddio sefyll newydd i annog hyd yn oed mwy o bobl leol i wneud chwaraeon dŵr.\nCyffro'n magu stêm ar gyfer agoriad Ysgol Gynradd Pencoed\nMae'r gwaith ar yr Ysgol Gynradd Pencoed newydd sbon, gwerth £10.8 miliwn, ar fin dod i ben, yn barod i ganu'r gloch ysgol am y tro cyntaf ar y safle newydd ar ddydd Mercher 5 Medi.


Ryseitiau Llysiau Prif brydau Prif Brydain Clustiau Bwyd Prydeinig\nMae Pasty Cernyw yn hysbys ac yn ei garu ledled Prydain Fawr ac wedi bod yn rhan o'n treftadaeth goginio ers tro. Credir bod y pasty wedi esblygu ar gyfer cloddwyr tun Cernyw, a oedd yn methu â dychwelyd i'r wyneb yn ystod amser cinio. Roedd ganddi ddysgl cinio, hawdd i'w ddal a'i fwyta, cinio. Gyda'u dwylo'n aml yn fudr o waith bore, gellid cadw'r pasti gan y crwst pastew trwchus heb lygru'r cynnwys.\nMae'r rysáit defaid Cornish traddodiadol yn berffaith ar gyfer bocs cinio ond hefyd yn gwneud llestr prif gwrs gwych pan gaiff ei weini â llysiau ffres ac mae'n rhaid ei ystyried yn un o'r bwydydd cyntaf i fynd.\nNodyn: Yn 2011, cafodd Pasties Cornish Statws PDO, ac er nad ydynt yn cael eu gwneud yn fanwl gywir i'w meini prawf, serch hynny mae hi'n defaid mawr.\n1 cwpan (110 g.) Plaen,\n2 oz. (55 g.) Menyn neu lard hanner a menyn, ciwbig\n¼ cwpan (50 g.) Nionyn, wedi'i dorri'n fân\n½ cwpan (110 g.) Tatws, wedi'i dorri i dde 1/4 modfedd / 5 mm\n½ cwpan (110 g.) Wedi'i dorri'n swedeiddio i mewn i ddis te 1/4 modfedd / 5 mm\n½ cwpan (110 g.) Stwff rwmp, wedi'i dorri'n giwbiau bach\nwedi'i guro'n ysgafn\nGwneud dau pasti\nCynhesu'r popty i 220 C / 425 F Nwy 7.\nYn gyntaf, gwnewch y pastert byr - os ydych yn fyr o amser, yna defnyddiwch gregen parod.\nRhowch y blawd, y menyn a'r halen i fowlen fawr, glân.\nRhwbiwch y menyn i'r blawd gyda'ch bysedd nes bod y gymysgedd yn debyg i briwsion bara, gan weithio mor gyflym â phosib er mwyn atal y toes rhag dod yn gynnes.\nYchwanegwch y dŵr i'r cymysgedd a defnyddiwch gyllell oer a'i droi nes bod y toes yn ymuno â'i gilydd, ychwanegwch fwy o ddŵr oer â llwy de ar y tro os yw'r gymysgedd yn rhy sych,\nRhowch y toes yn lapio Saran / Clingfilm a'i oeri am o leiaf 15 munud, hyd at 30 munud.\nNodyn: Gellir gwneud y toes hefyd mewn prosesydd bwyd trwy gymysgu'r blawd, y menyn a'r halen ym mhowlen y prosesydd ar bwls. Pan fydd y gymysgedd yn debyg i briwsion bara, ychwanegwch y dŵr, yn araf, trwy'r bwndad nes bod y toes yn dod ynghyd mewn pêl. Gwthio mewn plastig lapio a chillu fel uchod.\nGwnewch y Pasty\nRhannwch y crwst yn 4 a rhowch bob darn yn rowndiau maint platiau te (tua 6 - 7 modfedd).\nRhowch y winwnsyn, tatws, swede a chig i mewn i bowlen gymysgedd fawr a chymysgwch yn drylwyr. Tymorwch yn dda gyda halen a phupur.\nRhannwch y cymysgedd cig rhwng pob cylch crwst a lle i un ochr. Brwsiwch yr ymylon gydag wy wedi'i guro.\nPlygwch y cylch mewn hanner dros y llenwad fel bod y ddwy ymyl yn cwrdd. Crimpiwch y ddwy ymyl at ei gilydd i greu sêl dynn. Brwsiwch bob pasty gyda gweddill yr wy.\nRhowch y pasteiod ar daflen pobi a choginio am 45 munud nes eu bod yn frown euraid.\nGweini poeth neu oer.\nBydd pasteiod traddodiadol yn cael ei gywiro ar yr ochr nad yw ar draws y brig, ond yn teimlo'n gyfforddus, bydd yn blasu cystal ag y bo modd.\nSodiwm 487 mg


Gywilydd Awstralia Ailadrodd — TRIP LEE - SWYDDOG SITE\nRydym yn cael i dreulio amser gyda credinwyr o wlad wahanol, gyda diwylliant gwahanol, o wahanol gefndiroedd sy'n caru yr un Iesu rydym yn ei wneud. Un o bleserau o fynd i wahanol wledydd yn cael eu hatgoffa o gynllun Duw i “pridwerth ar gyfer ei hun yn bobl o bob cenedl.” Duw ar waith, nid yn unig yma, ond ar draws y byd, arbed Folks a'u defnyddio ar gyfer ei ogoniant.\nRydym hefyd yn dysgu bod Awstralia yn siarad 'n annaearol. Maent yn galw puprynnau “Capsicum” ac maent yn galw napcynau “tywelion.” Beth!? Maen nhw'n meddwl ein bod yn siarad yn rhy er… Mae'r holl choegynnod yn siglo jîns denau ac maent yn gyrru llawer o geir bach. Mae rhai o'r myfyrwyr yn meddwl Thi'sl oedd biggie (nad oeddent yn gwybod ei fod wedi marw!) ac maent yn meddwl fy mod yn Bow Wow (Nid yw fy moment fwyaf balch). I wneud iawn am fod rhai o'n lluoedd rhoddodd i fyny rhywfaint o BBQ Aussie blasus, gyda chig oen, cyw iâr, a hyd yn oed rhai cangarŵ. Roedd yn braf!\nThis'l bwyta rhai BBQ Kangaroo\nPam yr wyf wrth fy modd\nUn o uchafbwyntiau fy nghyfnod yn Awstralia oedd yn cael i roi hwb iddo gyda fy mrodyr. Roedd y gymrodoriaeth yn gyfoethog, perthnasau eu dyfnhau, ac yr oeddwn yn edified gan sgyrsiau duwiol. Gallaf gofio sgyrsiau da am briodas, gweinidogaeth, tadolaeth, cerddoriaeth, etc. Duw yn defnyddio sgyrsiau fel y rhai i sbarduno mi at weithredoedd da ac yn gwneud i mi yn fwy tebyg iddo. Rwy'n ddiolchgar i gael eu cyd-llafurio gyda rapwyr, DJs, a rheolwyr teithiau sy'n wirioneddol caru Iesu.\nDiolch i '\nRwyf am i ddweud diolch wrth y gweinyddiaethau a helpodd i wneud iddo ddigwydd, y tîm cartref a ddangosodd lletygarwch rhagorol, ac mae'r cefnogwyr a ddaeth i'r cyngherddau. Tan y tro nesaf, rydym yn caru chi Aussie!


Darganfod Hen Ardaloedd\nMae Dinbych yn dref farchnad hardd ac yn un o drefi mwyaf hanesyddol Gogledd Cymru. Ystyr Dinbych yw “caer fechan” ac mae olion Castell hanesyddol Dinbych yn parhau i fwrw cysgod dros y dref.\nOherwydd ein lleoliad mewn ardal strategol bwysig ar y Gororau, mae pobl y dref wedi wynebu amseroedd cythryblus yn y gorffennol a chredwn fod hyn wedi bod o gymorth i feithrin cymeriad tref Dinbych – cryf, bywiog ac annibynnol, ond hefyd yn agored, cyfeillgar a chroesawgar. Mae’r nodweddion hyn, law yn llaw â’r cyfuniad o nodweddion daearyddol naturiol a’r etifeddiaeth gyfoethog o adeiladau hanesyddol, yn gwneud Dinbych yn ‘rhyfeddod annisgwyl’ i’r ymwelydd. Yma cewch groeso twymgalon a hael lle bydd pob ymwelydd yn teimlo’n gwbl gartrefol, a lle gallwch fwynhau profiad gwirioneddol Gymreig.\n1,000 o flynyddoedd o hanes\nAnadlwch yn ddyfnach\nCalon gogledd Cymru\nEr mwyn gwneud y mwyaf o’ch ymweliad â thref Dinbych, ewch am dro ar hyd Furiau’r Dref. Gallwch fenthyg agoriad o’r Castell neu’r Llyfrgell ym mhen uchaf Stryd y Dyffryn er mwyn crwydro fel y mynnwch!\nTEITHIAU TYWYSEDIG AM DDIM a Drysau Agored Dinbych ***WEDI EU GOHURIO OHERWYDD CORONAFEIRWS***\nBob bore Sadwrn a Sul rhwng mis Mai a mis Medi, mae gwirfoddolwyr lleol yn arwain teithiau o amgylch y dref farchnad ganoloesol. Mae’r teithiau’n dechrau ger cerflun H.M.Stanley o flaen y Llyfrgell am 10.30yb ac yn para tua 1½ awr.\nDarperir, trwy drefniant, deithiau i grwpiau trwy gydol y flwyddyn ar ddiwrnod ac amser sy'n gyfleus. I gael mwy o wybodaeth amdan y teithiau neu i drefnu taith ar gyfer grwpiau, ffoniwch Neuadd y Dref cyn 12yp, 01745 815984 (Llun-Gwener) neu e-bost: townclerk@denbightowncouncil.gov.uk\nDRYSAU AGORED DINBYCH\nPob mis Medi, fel rhan o Ddyddiau Treftadaeth Ewropeaidd, bydd nifer o adeiladau diddorol, hyfryd a hanesyddol ar agor i'r cyhoedd AM DDIM.\nBydd Drysau Agored Dinbych yn cael ei gynnal dros benwythnos 18/19/20 Medi 2019.\nBydd manylion o'r gwahanol adeiladau a digwyddiadau i'w cael yn yr adran Digwyddiadau'r Dyfodol. Bydd copiau o'r llyfryn ar gael o Lyfrgelloedd Sir Ddinbych o fis Awst ymlaen.


'Dyma’r amser’ i ddatganoli plismona yn sgil setliad cyllido ‘twyllodrus’ - Plaid Cymru\n'Dyma’r amser’ i ddatganoli plismona yn sgil setliad cyllido ‘twyllodrus’\nPostiwyd ar February 13 2018, 4:29 yh\nMae Arweinydd Plaid Cymru Leanne Wood heddiw wedi gwneud yr achos o blaid datganoli plismona i Gymru “ar fyrder”, gan ddadlau fod Setliad Cyllido Heddlu Llywodraeth y DG yn “dwyllodrus.”\nTra bod Llywodraeth y DG yn honni fod y setliad yn rhoi hwb o £450 miliwn i gyllidebau’r heddlu, mewn gwirionedd mae £270m o’r ffigwr yn dod yn sgil y ffaith fod Llywodraeth y DG yn caniatau lluoedd i godi ‘precept’ uwch ar drethdalwyr, tra bod y £180m sy’n weddill yn sgil y Swyddfa Gartref yn cynyddu gwariant canolog neu ‘top-slicing’.\nGolyga hyn fod heddluoedd nawr yn gorfod dewis rhwng codi treth cyngor o hyd at £12 i bob cartref neu glustnodi mwy o doriadau. Mae’r setliad yn golygu toriad mewn termau real o £2.1m i Heddlu Gogledd Cymru.\nCyfeiriodd Leanne Wood at ffigyrau heddlu Dyfed Powys yn dangos pe bai plismona wedi ei ddatganoli o San Steffan i’r Cynulliad Cenedlaethol a’r lluoedd wedi eu cyllido i bob pen y boblogaeth, yna byddai Cymru’n elwa o £25m y flwyddyn.\nDaw ei sylwadau wrth i’r Cynulliad baratoi i drafod elfen Llywodraeth Cymru o’r Setliad Heddlu Terfynol ar gyfer 2018-19 brynhawn Mawrth.\n“Wrth grafu’r wyneb daw’n amlwg fod setliad cyllid heddlu Llywodraeth y DG yn gwbl dwyllodrus.\n“Golyga’r setliad hwn y bydd heddluoedd yn gorfod dewis rhwng cynyddu treth cyngor o hyd at £12 i bob cartref, gan roi straen ychwanegol ar gyllidebau personol, neu glustnodi toriadau pellach a all beryglu diogelwch ein cymunedau.\n“Mae cynlluniau Llywodraeth y DG yn golygu toriad mewn termau real o £2.1 miliwn i Heddlu Gogledd Cymru. Yn barod mae gan Gymru 750 yn llai o heddlu nag yn 2010 – cwymp o 10% ers i’r Ceidwadwyr ddod i rym.\n“Mae’r achos o blaid datganoli plismona o San Steffan i’n Senedd Gymreig yn ddiamau a dyma’r amser i wneud hynny.\n“Os yw’r Alban a Gogledd Iwerddon yn cael y pwerau hyn, a Manceinion yn cael rhai cyfrifoldebau dros blismona, pam nad Cymru? Mae pedair blynedd wedi mynd heibio ers i Gomisiwn trawsbleidiol Silk argymell datganoli plismona ond nid ydym yn agos at wireddu hyn.\n“Dengys ffigyrau Heddlu Dyfed Powys pe bai plismona wedi ei ddatganoli a’i gyllido i bob pen o’r boblogaeth yna byddai heddluoedd Cymru’n elwa o £25 miliwn y flwyddyn.\n“Byddai rhoi rheolaeth i Gymru dros ei heddluoedd ei hun yn sicrhau gwell setliad cyllidol ac yn sicrhau fod un o’n gwasanaethau cyhoeddus pwysicaf yn cael ei reoli mor agos a phosib at y cymunedau y mae’n eu gwarchod.”


22/10 Cwmni Snowdonia Cheese yn lawnsio Rock Star yn Siop Fferm Rhug – Taste North East Wales\nCwmni Snowdonia Cheese yn lawnsio Rock Star\n– eu caws Cheddar vintage cyntaf i ddatblygu mewn ogof\nMae’r cwmni Snowdonia Cheese yn cynnal sesiwn blasu yn Siop Fferm Rhug ar y 22ain o Hydref i ddathlu lawnsaid ‘Rock Star’ eu caws Cheddar vintage cynta i ddatblygu yn ddwfn o dan y ddaear mewn ogofau llechi yn nghanol Eryri.\nWedi ei amgau mewn cwyr lliw cobalt pwrpasol i ddathlu y cerrig hanesyddol y bu yn oedi yn. Yn siwr o fod yn ffefryn y Nadolig, gyda blas dwfn a ansawdd trwchus, o ganlyniad ei 18eg mis o dan ddaear.\nWedi eu sefydly yn Ngogledd Cymru a wedi enill gwobrau o fri ers eu lawnsiad yn 2001. Busnes teuleuol yn cael eu redeg gan trydydd cenhedlaeth o ffermwyr llaeth.\nDerbynydd diweddar o Wobr gan y Frenhines am Fenter. Cydnabyddiaeth o dyfian rhagorol y cwmni o fewn masnach Rhyngwladol. Mae Caws Snowdonia hefyd wedi cael ei enwi fel “Y brand gora o gaws Prydeinig” yn y ‘Digest Fine Food Best Brands’ chwe gwaith.


Newid bywydau yng Nghwm Llynfi - Run Wales\nNewid bywydau yng Nghwm Llynfi\nAr ddechrau'r flwyddyn fe wnaeth Rhedeg Cymru ennill grant Newid er Gwell i weithio mewn partneriaeth â Chyfoeth Naturiol Cymru er mwyn datblygu grŵp Cerdded i Redeg yng Nghwm Llyfni.\nMenywod Cwm Llyfni oedd y grŵp targed ar y cychwyn, ond 'doedd hynny ddim yn ddigon i rwystro un dyn rhag ymuno â'r grŵp gwych hwn o fenywod er mwyn cwblhau'r her.\nFelly yn gynnar ym mis Gorffennaf, daeth grŵp nerfus iawn o bobl at ei gilydd yn y Ganolfan Chwaraeon ym Maesteg i gychwyn ar eu taith o gerdded i redeg 5k mewn 12 wythnos - rhywbeth yr oedd bob un ohonynt yn ei weld allan o'u cyrraedd.\nYr arweinydd i'w hysgogi oedd James Thomas o grŵp Rhedeg yr Hen Blwyf (Grŵp rhedeg cymdeithasol Maesteg) ac Ysgogydd Rhedeg Cymru. Roedd y grŵp yn cyfarfod 3 gwaith yr wythnos er mwyn cyrraedd eu targed, a hynny weithiau yn y glaw trymaf y gallwch ei ddychmygu!\nDrwy gydol y rhaglen 12 wythnos, roedd teimlad o ysgogiad a phenderfyniad. Roedd pob rhedwr yn cefnogi ac yn annog ei gilydd, yn enwedig pan oedd y rhedeg yn galed ac roedd hi'n anodd dal i fynd. Roedd y grŵp Facebook a sefydlwyd ar eu cyfer yn llawn ysbrydoliaeth a chefnogaeth, gyda phobl yn rhannu eu bod yn mynd i redeg eu hunain, eraill yn ei ddefnyddio i ofyn am gwmni i redeg, ac roedd rhai mor ymroddedig nes eu bod yn gwneud rhai o'u sesiynau ar eu gwyliau.\nUn bore Sadwrn ar ddiwedd y 12 wythnos daeth pawb at ei gilydd yn parkrun Maesteg ar gyfer y 'diwrnod graddio', sef diwrnod y 5k. Cwblhaodd 24 o'r 35 cychwynnol y rhaglen ac, fel y gwelwch o'r llun, roedd pob un yn hynod falch o'i gyflawniad - gwnaethant yn siŵr eu bod yn cael crys-t i ddangos hynny ar ôl croesi'r llinell!\nMeddai James Thomas am y grŵp;\n“Maen nhw'n grŵp anhygoel sydd wedi dod mor bell mewn amser byr ac rwy'n falch ofnadwy ohonyn nhw i gyd!”\nErs i'r prosiect gael ei gwblhau, mae'r aelodau wedi mynd yn eu blaenau i redeg gyda grŵp rhedeg cymdeithasol Yr Hen Blwyf ym Maesteg. Mae ganddynt grŵp pontio sy'n berffaith ar gyfer y rhai sydd wedi cwblhau rhaglen 5k. Roedd y prosiect hwn hefyd yn cefnogi menywod i ennill sgiliau ar gwrs Arweinyddiaeth mewn Ffitrwydd Rhedeg er mwyn sicrhau cynaladwyedd y cyfleoedd rhedeg sy'n cael eu cynnig yn yr ardal.\nMeddai Sioned Jones, Rheolwr Rhaglen Rhedeg Cymru;\n“Mae'r prosiect yma wedi dangos y medrwn ni, efo'r cyfle iawn a'r gefnogaeth berthnasol, annog cymunedau ym mhob rhan o Gymru i redeg. Gall arwain at gyfeillgarwch a hwyl, ac mae bod yn actif efo grŵp cefnogol o unigolion o'r un anian yn gwneud y cyfan 'chydig yn haws. Mae Rhedeg Cymru'n rhaglen sy'n awyddus i gefnogi prosiectau eraill fel hyn er mwyn sicrhau bod cyfleoedd cynaliadwy, diogel a chefnogol ar gael i bawb.”\nLlwyddiant arall y prosiect hwn oedd creu Llwybrau Rhedeg Spirit of Llyfni. Bu Rhedeg Cymru'n gweithio'n agos gyda Chyfoeth Naturiol Cymru i ddatblygu cyfres o lwybrau 1k, 3k a 5k wedi eu marcio yn yr ardal o gwmpas llwybrau coetir a hen chwarel Twmpath Mawr. Mae'r llwybrau hefyd yn dilyn llwybr beicio Sustrans ac yn ei agor i bawb. Bydd y llwybrau yma'n cael eu hagor yn swyddogol ym mis Ionawr 2018 lle bydd tri phanel yn cael eu gosod ar gychwyn y llwybrau a fydd yn cynnwys gwybodaeth ar hyd a her y llwybrau a pha mor hir y dylai ei gymryd i'w cwblhau. Y nod yw ei gwneud yn hawdd i bobl gerdded, loncian neu redeg i ffordd fwy actif o fyw a gwneud hynny mewn amgylchedd diogel. Meddai Geminie Drinkwater o Gyfoeth Naturiol Cymru am y llwybrau:\n“Defnyddio'r amgylchedd fel catalydd ar gyfer gwell lles a Chymru iachach, hapusach yw un o'n hamcanion allweddol yng Nghyfoeth Naturiol Cymru - amcan sy'n cael ei roi ar waith drwy'r prosiect rhedeg yma a drwy ddatblygiad y llwybrau rhedeg ar safle Coetir Spirit of Llyfni ym Maesteg. Bydd y tri llwybr gydag arwyddbyst yn rhoi cyfle perffaith i bobl leol a phobl o nad ydynt yn byw yn yr ardal leol fwynhau rhedeg yng nghefn gwlad ar stepen eu drws, gan fwynhau'r awyr iach a'r golygfeydd hyfryd o Gwm Llyfni Uchaf ar y ffordd!”\nNi fyddai'r cyfle hwn wedi bod yn bosib heb gefnogaeth James Thomas, cynllun grant Newid er Gwell, Cyfoeth Naturiol Cymru ac aelodau'r grŵp, eu gwaith caled a'u penderfyniad i gwblhau'r her y mae cerdded i 5k yn ei chynnig i'r rhai sy'n dechrau rhedeg. Mae hwn wedi bod yn brosiect gwirioneddol gymunedol ac yn gyflawniad gwych sydd wedi newid bywydau'r rhai sy'n cymryd rhan.


Gorchymyn landlordiaid cymdeithasol i gynnal profion tân - BBC Cymru Fyw\nGorchymyn landlordiaid cymdeithasol i gynnal profion tân\nMae landlordiaid cymdeithasol yng Nghymru wedi cael gwybod bod yn rhaid iddyn nhw brofi unrhyw orchudd ar adeiladau aml-lawr, sy'n debyg i'r deunydd gafodd ei ddefnyddio ar dŵr Grenfell.\nCyn hyn, roedd Llywodraeth Cymru wedi awgrymu bod gan landlordiaid ddewis i gynnal y profion.\nOnd mae llefarydd bellach wedi dweud wrth BBC Cymru y dylai landlordiaid cymdeithasol - sy'n credu bod cladin ACM (deunydd alwminiwm cyfansawdd) ar eu hadeiladau - eu profi ar frys.\nYn y cyfamser, mae saith bwrdd iechyd Cymru wedi cadarnhau eu bod yn archwilio'u hadeiladau.\nCynnal profion diogelwch tân mewn fflatiau yng Nghymru\nSefydlu grŵp i 'ddysgu gwersi' o drychineb Grenfell\nAr hyn o bryd, mae profion yn cael eu cynnal ar orchuddion saith o dyrrau cyngor Abertawe.\nMae gan Gymru 36 bloc o fflatiau sydd a saith llawr neu fwy, sydd at ddefnydd tai cymdeithasol.\nBle mae tyrau tai cymdeithasol Cymru?\nCaerdydd - 12\nYnys Môn - 1\nSir y Fflint - 3\nTorfaen - 2\nMerthyr Tudful - 1\nCasnewydd - 3\nYn flaenorol, roedd Llywodraeth Cymru wedi dweud wrth BBC Cymru fod Ysgrifennydd cymunedau'r Cabinet, Carl Sargeant "wedi annog awdurdodau oedd eisiau profi cladin i wneud hynny", gan awgrymu mai gwirfoddol oedd yr alwad.\nOnd, wrth ymateb i gwestiwn gan BBC Cymru pam nad oedd y profi'n orfodol, dywedodd y Llywodraeth: "Rydym yn dweud wrth bob landlord cymdeithasol i brofi unrhyw adeiladau y maen nhw'n amau sy'n cynnwys ACM.\n"Mae'r sefyllfa hon yr un fath ag un Lloegr."\nDywedodd y llefarydd fod landlordiaid cymdeithasol ar draws Cymru wedi rhoi sicrwydd iddyn nhw nad oedd blociau fflatiau yma yn cynnwys deunydd Reynobond PE - y gorchudd a ddefnyddiwyd ar Dŵr Grenfell.


Tor y Foel - Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog, Cymru\nMai’n Fis: Cerdded Llwybrau wedi’u hargymell gan Lysgennad\nMae’r daith gerdded heddiw gan Lysgennad Dorian Thomas o TrigPoint Adventures, ei hoff un o Dalybont ar Wysg i Tor y Foel. Taith sy’n cyfuno allt dda, llwybr camlas a Llwybr Taf.\nDorian ar ben Tor Y Foel © Dorian Thomas\nPellter – 14.2 km\nAmser oddeutu – 5.45 awr\nFel un sy’n tywys cerddwyr o gwmpas Bannau Brycheiniog, byddaf yn aml yn cael fy holi ynglŷn â’m hoff heic yno. Mae’n gwestiwn anodd ei ateb am fod pob un ohonynt yn meddu ar eu nodweddion arbennig eu hunain. Fodd bynnag, mae yna le arbennig yn fy nghalon ar gyfer y tro i Dor y Foel. Er nad hwn yw copa uchaf yr ardal, mae’r golygfeydd o’r brig heb eu hail ac mae’r hanes sy’n gysylltiedig â’r llwybr yn ei wneud e’n un o’m ffefrynnau.\nMae’r heic yn cychwyn ym mhentref eiconig Tal-y-bont ar Wysg sy’n ganolbwynt ar gyfer rhan ddwyreiniol Bannau Brycheiniog ac yn boblogaidd gyda beicwyr mynydd. Mae Tal-y-bont yn cynnwys tair tafarn wych a siop de ardderchog i ddiddanu’r rhai na fyddant yn parhau ar y daith gerdded gyda chi. Fodd bynnag, gall y rhai actif ond llai egnïol gerdded ar hyd llwybr y gamlas a chwrdd â chi ar ôl ichi ddod i lawr o Dor y Foel!\nTramffordd Bryn Oer © Dorian Thomas\nRydyn ni’n gadael Tal-y-bont ar hyd Tramffordd Bryn Oer. Cyn ymgolli yn hanes y dramffordd, gadewch inni fynd ar wyriad bach i Ardd Henry Vaughan. Gellir dod o hyd i’r ardd hon ar ochr dde Tramffordd Bryn Oer ychydig ar ôl pasio’r hen bont reilffordd.\nBardd, awdur a meddyg o Gymru oedd Henry Vaughan a drigai yn Nhal-y-bont a’r cyffiniau rhwng 1621 a 1695. Cyhoeddodd bedair cyfrol o gerddi ar themâu crefyddol yn bennaf. At hynny, fe gafodd ei addysgu mewn meddygaeth a dechreuodd ymarfer yn y 1640au gan ddod yn adnabyddus am iacháu pobl yn llwyddiannus.\nDychwelwn yn awr i Dramffordd Bryn Oer. Fe’i hagorwyd ym 1815 er mwyn cysylltu meysydd glo Tredegar a chwareli calchfaen Trefil â’r gamlas yn Nhal-y-bont. Mae’r cledrau wedi hen ddiflannu ond mae tystiolaeth o’u bodolaeth i’w gweld wrth eich traed. Edrychwch am gerrig sydd wedi’u siapio naill ai gan y sliperi neu’r cledrau – mae yna ddigon i’w weld, felly edrychwch allan amdanynt. Mae’r hanes wedi’i gofnodi ar fwrdd gwybodaeth hanner ffordd i fyny ac mae hefyd yn rhestru’r prisiau ar gyfer cario gwahanol eitemau ar ei hyd. Yn y 1860au, lleihaodd ei ddefnydd yn sgil dyfodiad y trenau stêm.\nYn raddol, mae’r dramffordd yn mynd â ni i’r mynyddoedd ar raddiant hamddenol gan gynnig golygfeydd ysblennydd o Gronfa Ddŵr Tal-y-bont. Dyma’r gronfa ddŵr llonydd fwyaf yng Nghanolbarth Cymru ac mae’n cynnwys 318 o erwau. Cewch hefyd drem ar ymyl ddwyreiniol y rhan ganolog hon o’r Bannau sy’n cynnwys Carn Pica, carnedd “cwch gwenyn” trawiadol ond cymharol fodern.\nGronfa Ddŵr Tal-y-bont © Dorian Thomas\nCyn i ni fynd i’r afael â Thor y Foel, mae yna gylch cerrig sy’n cynnwys ardal bicnic ardderchog lle gallwch orffwys, cymryd lluniaeth a mwynhau’r golygfeydd. Mae angen un ymdrech arall i gyrraedd y brig. Cerdded o’r cyfeiriad hwn yw’r ffordd hawsaf o gryn dipyn i gyrraedd copa Tor y Foel!\nMae copa Tor y Foel wedi’i farcio â charnedd carreg. Wedi cyrraedd y man hwnnw, mae’r gwaith caled i gyd wedi’i wneud gan fod gweddill y llwybr ar i lawr ac yn dilyn llwybr y gamlas yn ôl i Dal-y-bont. Ar y brig, cymerwch ennyd i syllu ar yr olygfa banoramig. Ar ddiwrnod da, gallwch weld y Bannau Canolog yn ymestyn allan o’ch blaen gan gynnwys yr olygfa eiconig o Ben y Fan, ac i’r dwyrain fe saif y Mynyddoedd Du gyda Phen Cerrig Calch a Mynydd Pen-y-fâl.\nCairn © Dorian Thomas\nGolygfeydd o’r brig © Dorian Thomas\nWrth i chi ddisgyn, efallai y gwelwch chi bobl eraill yn cerdded tuag at gyfres o gopaon ffug ar yr ochr hon o Dor y Foel sy’n serthach o lawer! Dwi wastad yn teimlo braidd yn hunanfoddhaus ar adegau fel hyn am fod ein llwybr ni’n llawer haws!\nWrth gyrraedd y gamlas, mae yna opsiwn i fynd ar wyriad bach arall i dafarn y Coach and Horses am luniaeth, cyn dychwelyd i Dal-y-bont. Er mwyn ymweld â’r dafarn honno, trowch i’r dde wrth gyrraedd y gamlas neu, fel arall, trowch i’r chwith i ddychwelyd i Dal-y-bont. Mae’r llwybr yn awr yn wastad wrth i chi ddilyn Camlas Mynwy ac Aberhonddu yn ôl i Dal-y-bont.\nMae Camlas Mynwy ac Aberhonddu oddeutu 35 milltir o hyd ac yn cysylltu Aberhonddu â’r Fenni ac mae’n boblogaidd ar gyfer cychod cul. Fe’i hadeiladwyd dros 8 mlynedd rhwng 1792 a 1800 a’i defnyddio’n bennaf i symud deunyddiau crai i Gasnewydd lle ddaeth y camlesi i ben yn wreiddiol.\nCamlas Mynwy ac Aberhonddu © Dorian Thomas\nFel y soniais i’n gynharach, roedd yna rwydwaith o dramleiniau yn cludo deunyddiau crai fel calchfaen i lawr i’r gamlas. Roedd y camlesi’n brysur iawn hyd at y 1850au pan adeiladwyd y rheilffyrdd. Prynodd y cwmnïau rheilffordd y camlesi ac annog masnach i ddefnyddio’r rheilffyrdd trwy godi mwy o dâl i gludo deunyddiau ar gamlesi. Yn sgil hynny, dirywio wnaeth y camlesi tan ganol y 1960au. Dyna pryd y dechreuodd gwaith adfer y gamlas hon fel rhan o’r Parc Cenedlaethol a’i hystyried fel adnodd gwerthfawr mewn ardal o harddwch naturiol.\nWrth gerdded yn ôl i Dal-y-bont, cymerwch ennyd i syllu ar ryfeddodau peirianyddol y pum loc gweithredol, y pontydd cerrig sy’n croesi’r gamlas, a phwll cydbwyso’r gamlas sy’n cynnwys bwrdd gwybodaeth ar hanes y gamlas. Yn y pen draw, byddwn yn cyrraedd Twnnel Ashford, twnnel 375 llath o hyd a dim ond 5 troedfedd 6 modfedd o uchder! Roedd y twnnel mor gul nes bod dynion yn cael eu cyflogi i ‘gamu’r’ cychod drwodd ar ôl gwahanu’r ceffylau a’u harwain o amgylch y twnnel. Unwaith eto, gallwch ddarllen am y twnnel hwn ar fwrdd gwybodaeth.\nYn ogystal ag ochr ddiwydiannol y gamlas, edrychwch am y bywyd gwyllt sydd bellach wedi ymgartrefu yn y cynefin hwn. A welwch chi Iâr Fach y Dŵr, y Bilidowcar, Glas y Dorlan neu unrhyw fywyd gwyllt arall ar eich taith yn ôl i Dal-y-bont?\nWrth i ni nesáu at Dal-y-bont, edrychwch am yr odynnau calch ar ochr arall y gamlas, sef y rheswm dros fodolaeth y gamlas a’r tramffyrdd. Yma, fe welwch fwrdd gwybodaeth arall a saif wrth ymyl enghraifft o drol tram, er mwyn i chi ddychmygu sut olwg oedd ar yr ardal yn anterth y Gymru ddiwydiannol!\nAr ôl camu ychydig ymhellach, byddwch chi’n cyrraedd Tal-y-bont, lle dowch o hyd i Dafarn y White Hart neu’r Star. Efallai yr hoffech chi ymweld â nhw am ddiod haeddiannol ar ôl cwblhau 14km neu 9 milltir o gerdded!\nAm wybodaeth fanwl ynghylch yr heic hon, ewch i –\nYma hefyd, rhestrwyd teithiau eraill y gallwch chi roi cynnig arnynt tra byddwch yn yr ardal.\nDorian Thomas, Mai 2021\nRydym yn argymell defnyddio map OS o’r ardal ar y cyd â’r blog hwn. Nid yw Awdurdod Parc Cenedlaethol Bannau\nBrycheiniog arddel unrhyw gyfrifoldeb am unrhyw ddamwain neu anaf allai ddigwydd wrth ddilyn y llwybr hwn.


Ar ôl Covid-19: beth? : gwallter\nDyw’r firws ddim eto wedi cyrraedd ei anterth. Ond eisoes mae llawer o sylwebwyr yn edrych ymlaen at y cyfnod ôl-Govid-19 ac yn gofyn y cwestiwn, a fydd pethau’n hollol newydd, yn ein bywyd cyhoeddus, ar ôl i’r afiechyd gilio, neu, a fydd popeth yn dychwelyd i’r patrymau a fu? Mae’n gwestiwn da.\nY man cychwyn, wrth geisio cynnig atebion posibl i’r cwestiwn, yw rhestru beth sy wedi newid, yn hynod gyflym, unwaith fod llywodraeth y DU wedi dihuno, yn hwyr iawn, i beryglon y firws.\nY newid mwyaf, wrth gwrs, yw rôl newydd y wladwriaeth yn diogelu bywydau ei dinasyddion. Yn hanesyddol, rôl hollol draddodiadol, sylfaenol fu hon. Ond mae’n un sy wedi mynd ar goll yn llwyr yn ystod y degawdau diweddar, wrth i’r llywodraeth olchi ei dwylo o’i chyfrifoldeb o sicrhau na fydd pobl yn marw neu ddioddef. Dyw hi ddim yn dasg amhosibl, mae’n amlwg nawr, i fyddino holl adnoddau’r wladwriaeth, o fewn ychydig ddyddiau, er mwyn gwarchod pobl o bob oedran a phob dosbarth rhag afiechyd marwol.\nUn o brif arfau’r llywodraeth yw’r Gwasanaeth Iechyd Gwladol. Yn 2005 a 2008 cyhoeddwyd dau lyfr gan wleidyddion Torïaidd, Direct democracy: an agenda for a new model party a The plan: twelve months to renew Britain, a argymhellodd diddymu’r GIG fel endyd sosialaidd, a’i ddisodli gan system o yswiriant personol. Heddiw, mae’r awduron, gan gynnwys Michael Gove, yn clodfori’r gwasanaeth iechyd bob dydd ar y teledu, ac yn dibynnu arno i oroesi’r argyfwng. Er gwaetha blynyddoedd o danwario, y GIG yw ein gobaith gorau – a does dim dewis i Gove a’i ffrindiau ond cydnabod y ffaith.\nDyw ‘chwyldroadol’ ddim yn ansoddair eithafol ar gyfer newid cyfeiriad y llywodraeth yn ei pholisïau economaidd, yn sgil y mesurau iechyd i orfodi ‘ynysu corfforol’. Dros nos trawsnewidiwyd Rishi Sunak, Canghellor y Trysorlys, o fod yn rheolwr hedge fund calongaled a ideolegydd asgell dde i fod yn gynlluniwr sosialaidd (neu, yn fwy cywir, gomiwnyddol) ar raddfa fawr. Taliadau uniongyrchol i gadw pobl mewn gwaith a chadw cwmnïau bach rhag boddi, ail-wladoli’r rheilffyrdd (i bob pwrpas), trin y system budd-daliadau fel adnodd angenrheidiol yn hytrach na ffordd o gosbi lloffwyr, cartrefi pobl ddigartref – amhosibl credu y gallai’r un ohonyn nhw fod wedi digwydd bythefnos yn ôl. ‘Nid dyna’r amser ar gyfer ideoleg ac uniongrededd’, meddai Sunak ar 17 Mawrth.\nRhywbeth arall sy wedi newid yw’r berthynas rhwng y llywodraeth a’r bobl. Mae’r ‘Gymdeithas Fawr’ – y rhwydwaith o gyd-gymorth cymunedol yr oedd David Cameron yn ei wthio, fel ffordd o guddio toriadau mewn gwasanaethau cyhoeddus – wedi dychwelyd fel modd nerthol o gynnal pobl yn iach ac yn ddiogel yn lleol. Mae cydweithio gwirfodol wedi disodli’r farchnad, am y tro. Hefyd, ‘llofnodwyd’ rhyw fath o gontract cymdeithasol newydd. Rydyn ni, y bobl, wedi derbyn y cyfyngiadau llym ar ein bywydau pob dydd, er lles iechyd pawb, ac mae’r llywodraeth yn dibynnu’n helaeth ar ein cydweithio. Yn ein tro dyn ni’n edrych tuag at y llywodraeth i wneud pob beth bosibl i drechu’r firws. (Er bod yr hen duedd Dorïaidd i beidio â dweud y gwir a pheidio â chydnabod eu camgymeriadau eisoes yn peryglu’r contract.)\nBeth felly fydd yn digwydd ar ôl i’r firws fynd? Yn fras, mae dwy ysgol o feddwl.\nBarn rhai yw y bydd popeth wedi newid ‘am byth’. Bydd hi’n amhosib inni fynd nôl i’r hen drefn economaidd a chymdeithasol. Mae’r hen fyd – byd sy’n mynd nôl i 1979 yn y DU – wedi ffrwydro, a’i seiliau wedi cwympo i’r llawr: cymryd y bydd y ‘farchnad rydd’ yn diwallu pob angen; dilorni a gwanhau’r sector cyhoeddus a’i sefydliadau; sicrhau bod gan weithwyr cyn lleied o gyflog, hawliau a diogelwch ag sy’n bosib; annog anghyfartaledd; cadw trethi’n isel a gadael i bobl gyfoethog eu hosgoi; a llawer mwy. Ar ôl sylwi, yn ystod y cyfnod o argyfwng, bod dim byd anochel neu ‘naturiol’ am y drefn hon, fydd pobl ddim yn fodlon mynd yn ôl iddi. Byddan nhw’n mynnu – a brwydro – am systemau economaidd hollol wahanol, sy’n manteisio pobl gyffredin yn hytrach na nifer fach iawn o bobl a chwmnïau gor-gyfoethog. Medd Rebecca Solnit, yr awdur a radical o America, mewn cyfweliad diweddar\nYou know, this sense that suddenly everything can be profoundly different because something terrible has happened does remind us that everything can be profoundly different, maybe even not just because something terrible has happened. The powerful are often scrambling to restore a status quo that worked very well for them. The less powerful are often saying, ‘Wow, everything has changed. We’re not ready to change it all back.’\nOnd mae safbwynt arall, llai gobeithiol. Does dim amheuaeth, medd y pesimistiaid, na fydd y rhai sy’n rheoli’r wladwriaeth, a’u cefnogwyr yn y byd busnes, a’u pypedau fel y Daily Mail, yn ildio yn hawdd y manteision enfawr maen nhw wedi eu hennill ers y 1980au. Yn syth ar ôl y creisis byddan nhw’n mynd ati i ddiddymu’r mesurau ‘sosialaidd’ dros dro, ac adfer yr hen drefn. Er enghraifft bydd angen cyflwyno cyfnod newydd o gyni (‘Awsteriti Rhan 2’) er mwyn talu am yr holl ‘orwario’ yn ystod yr argyfwng – yr union ‘naratif’ â’r celwydd oedd mor llwyddiannus yn sgil cwymp y bancwyr yn 2008.\nP’un o’r ddwy farn yma fydd yn gywir? Go brin, mae hanes yn awgrymu, fod argyfwng mawr yn arwain at chwyldro blaengar – ac weithiau mae’r canlyniadau’n drychinebus. Mae’r optimistiaid yn cyfeirio at y blynyddoedd yn syth ar ôl yr Ail Ryfel Byd yn 1945, a llywodraeth Clement Attlee. Ond eithriad oedd y cyfnod byr hwnnw, a’r amgylchiadau’n arbennig iawn.\nOnd eto, yn wahanol i’r hyn ddigwyddodd ar ôl y cwymp yn 2008, pan gariodd ‘byd y bancwyr’ ymlaen heb rwystr, mae’n anodd credu y bydd popeth yn disgyn yn syth yn ôl i’w lle, yn union fel yr oedd, ar ôl i’r firws golli ei afael. Rhaid bod rhyw obaith y bydd ‘yr hen drefn’ yn cael ei siglo, os nad yw’n syrthio.\nEr mwyn i hyn ddigwydd, bydd rhaid bod ddau beth ddod i’w gilydd.\nYn gyntaf, bydd angen i’r gwrthbleidiau, a chyrff tebyg ar y chwith ac yn y canol, ail-grynhoi ac ymladd yn ffyrnig yn erbyn y llywodraeth, ac o blaid gweledigaeth newydd, obeithiol fydd yn cyrraedd y trwch mawr o’r boblogaeth a’u tanio nhw. Fydd hyn ddim yn amhosibl. Er bod gan Boris Johnson fwyafrif mawr yn Nhŷ’r Cyffredin, yn ôl pob tebyg bydd e wedi colli llawer o’i apêl gyhoeddus erbyn diwedd yr argyfwng, o farnu wrth ei berfformiad hyd yma. Ac er bod aelodau o’r Cabinet wedi gwisgo lan, am y tro, fel sosialwyr, yn y bôn eithafwyr asgell dde ydyn nhw, ac ar ôl y firws byddan nhw’n awyddus i wthio moddion cryf fydd yn wenwyn i lawer iawn o bobl.\nYn ail – llawer yn anos – bydd rhaid adeiladu mudiadau cymdeithasol eang iawn – tu hwnt i’r gyfundrefn wleidyddol arferol – i greu a lledaenu nexus newydd o syniadau, amcanion ac iaith er mwyn rhoi hwb i’r weledigaeth newydd. Gweledigaeth yn seiliedig ar egwyddorion fel trethi teg (ac uwch), ailgodi gwasanaethau cyhoeddus, y GIG a llywodraeth leol, diwygio’r wladwriaeth les, a thaclo anghyfartaledd (o ran cyflogau a chyfoeth, a rhwng rhannau o’r DU).\nMae’n hanfodol bwysig bod y syniadau hyn yn ennill y dydd yn y frwydr i ddod, am un rheswm arbennig. Fe fydd Covid-19, er ei fod yn llyncu holl sylw pawb ar hyn o bryd, yn ymddangos yn argyfwng bach o gymharu â’r sialens fwy sy’n wynebu pob gwlad: y bygythiad i fywyd ar ein planed. Gellir dadlau bod cyfalafiaeth ac achub y blaned yn ddau beth sy’n sylfaenol anghydnaws. Ond mae’n siŵr bod cyfalafiaeth o’r math eithafol sy’n tra-arglwyddiaethu nawr, a’i dibyniaeth ar brynwriaeth ddi-ben-draw, yn debyg o ddinistrio’r byd a’r rhan fwyaf o’i rywogaethau. Dim ond trwy gefnu ar y system ddistrywiol hon a chofleidio egwyddorion newydd y gallwn ni ddechrau gobeithio am fyd gwell.\nBeth am Gymru? Mae argyfwng y firws wedi bod yn boenus iawn i’r rhai ohonon ni sydd am weld gwlad hyderus, flaengar, wahanol yn tyfu. Yn ddiwedddar gwelson ni’r Wladwriaeth Brydeinig yn dod nôl yn ei mawredd, fel pe na bai datganoli erioed wedi digwydd. Fel dangosodd affaire Roche a’r cyfarfod profi am Covid-19, does gan Lywodraeth Cymru fawr o rym os yw San Steffan yn penderfynu’n wahanol iddi. Ddydd ar ôl ddydd ar ein sgrins teledu gwelson ni weinidogion a swyddogion o Loegr yn siarad fel yn yr hen, hen ddyddiau (‘for Wales see England’), ac mae’r BBC (yn ganolog) wedi gwneud dim i gywiro’r argraff bod Cymru a’i llywodraeth o fawr bwys. Bydd hi’n cymryd ymdrech fawr, ar ôl y firws, i ail-ddatgan hawl Cymru i gymryd penderfyniadau drosti hi ei hun.\nFiled in: politics • Tags: Ceidwadwyr, coronavirus, Covid-19, Cymru, Gwasanaeth Iechyd Gwladol, mesurau economaidd, newid gwleidyddol, Rebecca Solnit, Rishi Sunak, y wladwriaeth\n« Lludd and the three plagues\nOne hill, two painters »