Асуджаны міліцыянт Лінкус: «Ведаеце, у нас краіна ўсё-ткі гуманная» — НАШ ДОМ\nАсуджаны міліцыянт Лінкус: «Ведаеце, у нас краіна ўсё-ткі гуманная»\nУ лютым былы начальнік Гродзенскага абласнога ўпраўлення Дэпартамента аховы МУС Дзінас Лінкус быў асуджаны на 4 гады калоніі ўзмоцненага рэжыму. Суд прызнаў яго вінаватым у збіцці свайго падначаленага — начальніка Шчучынскага раённага Дэпартамента аховы Аляксея Сяргея. Лінкус адмаўляе абвінавачванне. Карэспандэнт «НН» пагаварыў з Дзінасам Лінкусам — ён застаецца на свабодзе.\n«Наша Ніва»: Абскарджванне прысуду ўжо было?\nДзінас Лінкус: Так.\n«НН»: І які вынік?\nДЛ: Пакінулі без зменаў.\n«НН»: Пад варту Вас не ўзялі. Чаму?\nВедаеце, у нас краіна ўсё-ткі гуманная, і суд у тым ліку. У мяне трое дзяцей — адзін з іх грудны…\n«НН»: Вы знаходзіцеся пад хатнім арыштам ці пад падпіскай?\nДЛ: Не, хатняга арышту няма. Я магу без праблем перасоўвацца. Але знаходжуся ўсё роўна па месцы жыхарства, у горадзе. У любым выпадку знаходжуся пад пэўным кантролем. Судовае следства яшчэ не скончылася.\n«НН»: Пры разглядзе касацыйнай скаргі прысутнічаў пацярпелы Сяргей?\n«НН»: Вы кантактавалі з ім? Як ён Вам у вочы глядзіць?\nДЛ: Кантакт быў. Як у вочы глядзіць? Я не хачу пра гэта казаць. Усё роўна гэта мае словы. Напэўна, трэба, каб сказалі людзі, якія там прысутнічалі. Бо прадставяць так, што я нагаворваю на кагосьці, няпраўду кажу. Я не буду на гэтае пытанне адказваць. Скажу толькі, што на дадзены момант, нягледзячы ні на якія супярэчнасці паміж мной і пацярпелым, я ў любым выпадку пагасіў шкоду. Прынёс прабачэнне чалавеку, але без агаворкі за што. За што лічыць ён патрэбным, я выбачыўся. Думак пра тое, каб зрабіць гэтаму чалавеку кепска, няма. Мэта ў мяне адна — даказаць, наколькі гэта магчыма, што накіраванне мяне ў калонію было б памылкай. Лічыць, што чалавек з вышэйшай адукацыяй, за такі склад злачынства, у якога трое дзяцей, які шмат гадоў добрасумленна служыў, выправіцца ў калоніі, проста неразумна. Дакажу я сваю праўду, ці апраўдаюць мяне — гэта другаснае. Галоўнае — застацца на свабодзе чыста з меркаванняў выхавання дзяцей.\n«НН»: На пазамінулым тыдні Аляксандр Лукашэнка падпісаў закон «Аб амністыі». Ваша справа падпадае пад яго?\nДЛ: Пад вызваленне я не падыходжу. Скарачэнне тэрміну — ёсць такая магчымасць. Але скарачэнне — не вызваленне. Вы разумееце, калі маленькае дзіця, а ты прыходзіш з месцаў не такіх аддаленых, нават праз 2 гады, яно ўжо не маленькае. І як жонцы выхоўваць трох дзяцей? Нават год — гэта тэрмін.\nЧытаць цалкам — «Наша ніва»\n2012-07-30 в 10:56 Администрация сайта Осторожно, милиция!


http://spring96.org/be/news/99717 2020 2020-09-28T15:38:10+0300 2020-09-28T15:38:10+0300 2020-09-29T08:31:18+0300 be http://spring96.org/files/images/sources/protest2-2.jpg Праваабарончы цэнтр «ВЯСНА» Праваабарончы цэнтр «ВЯСНА» Праваабарончы цэнтр «ВЯСНА»\nУ панядзелак, 28 верасня, пераслед людзей па палітычных прычынах працягваецца. Праваабаронцы "Вясны" збіраюць новыя факты пераследу па ўсёй Беларусі: затрыманні, вобшукі і іншыя формы ціску.\nЯк паведамляе tut.by, затрыманы матрос-выратавальнік Асвода Леанід Бугор. Яго змясцілі ў ізалятар часовага ўтрымання на вуліцы Акрэсціна ў Мінску. Але ягоная сястра не ведае дакладна, пры якіх абставінах быў затрыманы 20-гадовы Леанід, што яму ставяць у віну і калі суд. Апошні год ён працуе на ратавальнай станцыі «Камсамольскае возера». Восем супрацоўнікаў гэтай станцыі апынуліся за кратамі пасьля маршу 6 верасня, калі дапамагалі выцягваць з вады пратэстоўцаў.\n28.09.2020 Тэгі: перасьлед, затрыманьні


На "Міс Беларусь" сёлета адабралі "сапраўдных патрыётак" | Навіны Беларусі | euroradio.fm\nГалоўная / На "Міс Беларусь" сёлета адабралі "сапраўдных патрыётак"\nФінал конкурсу "Міс Беларусь-2021" адбудзецца 10 верасня / vitvesti.by\nКаб не было сюрпрызаў, арганізатары вывучаюць сацсеткі канкурсантак. Калі старонка ў Instagram зачынена, просяць адкрыць.\nАрганізатары конкурсу "Міс Беларусь" разлічваюць правесці фінал 10 верасня, распавяла дырэктар дырэкцыі спецпраектаў АНТ Алена Лобач выданню sb.by.\nУ шэрагу рэгіёнаў у гэтым годзе арганізатары мелі складанасці з правядзеннем кастынгаў. На прагляды ў Брэсце і Полацку прыйшлі па 1-2 чалавекі.\nТым не менш адборачнай камісіі ўдалося сабраць 125 паўфіналістак, з якіх выберуць удзельніц фінальнага шоу. Іх павінна застацца 30.\nПра складанасці адбору ў гэтым годзе ў Лобач спыталі мімаходзь: маўляў, летась, калі конкурс перанеслі, было 133 паўфіналісткі. Цяпер жадаючых павінна было б стаць больш, а выбіраць прыходзіцца з 125 дзяўчат. На пытанне "а дзе астатнія і новыя ўдзельніцы?", Лобач адказала: "змяніліся абставіны".\n"Дзесяць дзяўчынак за гэты час выйшлі замуж. Яшчэ столькі ж дасягнулі 25-гадовага ўзросту, а па ўмовах конкурсу фіналістка не павінна быць старэйшыя за 24 гады. Некаторыя выбылі па стане здароўя", — патлумачыла яна.\nУ выніку з леташняга складу засталіся 83 фіналісткі. Астатніх адабралі на новых кастынгах.\nАбласны этап конкурсу "Міс Беларусь" у Віцебску / vitvesti.by\nЛобач таксама распавяла пра тое, што, каб пазбегнуць сюрпрызаў, арганізатары правяраюць сацсеткі дзяўчат.\n"Мы з калегамі ўсё падрабязна вывучаем. Калі старонка ў Instagram зачынена, просім адкрыць. Глядзім у тым ліку сторыс, дзе жыццё дзяўчынак бачная падрабязней", — адзначыла яна.\nПаводле яе слоў, арганізатары "Міс Беларусь" плануюць паказаць "сапраўдных беларусак — не тых, хто жыве імгненнымі эмоцыямі і выбудоўваецца ў пратэстныя шэрагі з плакатамі ў руках".\n"Сапраўдныя", паводле версіі Лобач, гэта тыя, хто "заўсёды патрыёт сваёй краіны, падтрымлівае нацыянальнае адзінства і жыве ў той Беларусі, якая ў нас ёсць".\nРаспавяла яна і пра канкурсантку, якая яе больш за ўсё ўразіла — дзяўчыну, якая па закліку сэрца працуе дворнікам. Патэнцыйная "Міс" таксама асвоіла бензапілу і трымер, абразае галінкі на дрэвах і косіць газоны.\nДар'я Ганчарэвіч / БЕЛТА


Не более десяти гостей. Новыми правилами регистрации брака поделилась начальник отдела загса из Миор » Афіцыйны сайт раённай газеты "Міёрскія навіны"\nНе больш за дзесяць гасцей. Новымі правіламі рэгістрацыі шлюбу падзялілася начальнік аддзела загса з Міёр\nРэгістрацыя шлюбу – падзея важная, запамінальная, эмацыянальная. Многім маладым хочацца, каб сведкамі іх упэўненага «Так!», абмену пярсцёнкамі і першага сямейнага танца сталі родныя і блізкія, якіх звычайна збіраецца нямала. Цяпер удзельнікаў урачыстасці не павінна быць больш за дзесяць. Такое патрабаванне ў якасці дадатковай меры па распаўсюджанні каронавіруснай інфекцыі вызначана Пастановай Савета Міністраў ад 22 мая № 305.\n– Маладыя, іх бацькі, сведкі, фатограф – вось у прынцыпе ўвесь састаў цяперашняга вяселля, – падлічвае начальнік аддзела загса райвыканкама Ірына Юхно (на здымку). – Патрабаванне наконт колькасці прысутных распаўсюджваецца на рэгістрацыю шлюбаў, у тым ліку выязных і юбілейных, на ўрачыстую рэгістрацыю нараджэння. З апошняй паслугай на практыцы пакуль не сустракаліся.\nЯк ставяцца маладыя да новаўвядзення?\n– Яшчэ да Пастановы некаторыя пары прыходзілі з невялікім суправаджэннем. Так, напрыканцы красавіка рэгістравалі шлюб, калі ў зале акрамя маладых было толькі трое гасцей. Першапачаткова планавалі большую колькасць, але з-за пандэміі каронавіруса перадумалі.\nНе ўзнікае праблем і цяпер. Да новых патрабаванняў ставяцца з разуменнем. Напрыклад, на чэрвень у нас пакуль дзве заявы на рэгістрацыю шлюбу. Адна пара збіралася ў загс з вялікай кампаніяй, але колькасць прысутных на рэгістрацыі падкарэкціруе.\nЗдараліся выпадкі, калі з-за эпідсітуацыі адмянялі вяселле?\n– Такога не было. Але адна пара перанесла рэгістрацыю. Думалі ў чэрвені згуляць шумнае вяселле ў шырокім коле родных і сяброў, але вырашылі распісацца ў маі ўдваіх. Адсутнасць гасцей не адбілася на іх эмоцыі і ўражанні.\nЦі паўплываў каронавірус на колькасць шлюбаў у гэтым годзе?\n– Параўнаем лічбы за мінулы год і цяперашні. Прывяду статыстыку рэгістрацый менавіта ў аддзеле загса. Так, у красавіку 2019-га было чатыры шлюбы, сёлета – адзін, у маі адпаведна чатыры і тры. У мінулагоднім чэрвені зарэгістравалі 14 шлюбаў, на сёлетні пакуль дзве заявы, у ліпені 2019-га адбылося 12 рэгістрацый, сёлета яшчэ толькі шэсць заяў.\nЯк бачна, шлюбаў менш. Відаць, без каронавіруса тут не абышлося. Адны пары вырашаюць узаконіць адносіны незалежна ад эпідсітуацыі, іншыя, верагодна, чакаюць, калі яна пойдзе на спад, каб згуляць вяселле так, як першапачаткова задумана.\nУ буднія дні наведвальнікаў паменела?\n– Працуем у звычайным рэжыме. Складаем акты рэгістрацыі, выдаём даведкі, кансультуем па пытаннях, што ў нашай кампетэнцыі. Найбольш наведвальнікаў па аўторках: прымаем 15 – 20 чалавек. У астатнія дні менш. У рабоце з людзьмі прытрымліваемся антыкаронавірусных правіл.\n» Навстречу совместному счастью. В преддверии Дня семьи в Миорах зарегистрировали брак Ирина и Николай Матюк\n» В Миорском загсе лучшие регистрации


Catholic.by - Пастырскі год святога Яна Паўла ІІ актыўна адзначаюць вернікі Нарачанскага краю\n30.01.2020 11:37 Паводле: Naracz.by / Падрыхтаваў: Мікола Гракаў / Catholic.by\nНарачанцы адказна і актыўна адгукнуліся на ініцыятыву Канферэнцыі Каталіцкіх Біскупаў у Беларусі і падрыхтавалі цэлы шэраг мерапрыемстваў, прысвечаных святому Яну Паўлу ІІ, які з’яўляецца адным з апекуноў тутэйшай парафіі. Мэта душпастырскіх акцый у тым, каб паўней адкрыць вернікам багацце асобы і вучэння Вялікага Папы-славяніна.\nПарафіяльны каляндар Пастырскага года, прысвечанага святому Яну Паўлу ІІ, быў распрацаваны айцамі кармэлітамі, якія нясуць служэнне ў Нарачы, на чале з пробашчам а. Бэрнардам Радзікам OCD і ў шчыльным супрацоўніцтве з Ірынай Шнітоўскай, нарачанскай катэхеткай, якая шмат дапамагае айцам у парафіяльным душпастырстве.\nПлан мерапрыемстваў змешчаны на парафіяльным сайце Naracz.by.\nУ студзені ў Нарачы ужо распачаліся катэхезы для дарослых і дзяцей, прысвечаныя жыццю і вучэнню святога Яна Паўла ІІ. Дзякуючы ім малодшыя нарачанскія вернікі рыхтуюцца да конкурсу ведаў, які пройдзе пад дэвізам бягучага Пастырскага года «Адчыніце дзверы Хрысту!».\nУ лютым ва ўспамін Маці Божай з Люрда ў Нарачы адзначаць Сусветны дзень хворых. Гэта душпастырская ініцыятыва святога Яна Паўла II, скіраваная на салідарнасць з тымі, хто церпіць і асабліва чакае дапамогі і падтрымкі. Святары скіруюцца з духоўнай падтрымкай да тых вернікаў парафіі, якія па стане здароўя не могуць быць у касцёле, каб іх паспавядаць і ўдзяліць сакрамэнт намашчэння хворых. Акрамя таго, у парафіі пройдзе акцыя «У кожным бачыць Хрыста», мэта якой у апецы над хворымі, састарэлымі, інвалідамі праз аказанне ім духоўнай, фізічнай і матэрыяльнай дапамогі.\nУ сакавіку духоўная спадчына святога Яна Паўла ІІ узбагаціць традыцыйныя велікапосныя набажэнствы і рэкалекцыі на тэму «Хрыстус ведае, што носіць у сабе чалавек».\nУ красавіку ў Нарачы адзначаць 15-ю гадавіну з дня смерці Вялікага Папы.\nЗ гэтай нагоды адбудзецца працэсія да помніка святога Яна Паўла ІІ, усталяванага на прыкасцёльным цвінтары. Каля фігуры вернікі ўзнясуць малітву ўдзячнасці за прысутнасць у нарачанскім касцёле рэліквій Папы Божай Міласэрнасці, які адышоў у дом Нябеснага Айца ў вігілію гэтага свята.\nУ гэтым жа месяцы ў парафіі пройдзе конкурс ведаў для дзяцей і моладзі «Адчыніце дзверы Хрысту».\nСвяткаванне чарговай гадавіны святарства святой памяці кардынала Казіміра Свёнтка, якое традыцыйна адзначаецца ў Нарачы, сёлета пройдзе пад дэвізам: «Святы Ян Павел ІІ і кардынал Казімір Свёнтак — апосталы нашых часоў».\nУ маі запланавана правесці дэканальны конкурс песні «Спевам славім Бога», прысвечаны 100-годдзю з дня нараджэння святога Яна Паўла ІІ.\nСвяткаванне юбілею Вялікага Папы ў парафіі будзе складацца са святой Імшы падзякі за ласкі, атрыманыя праз заступніцтва святога Яна Паўла ІІ, традыцыйнага конкурсу выпечкі «папскіх пірожных» і святочнага канцэрту.\nДля дзяцей і моладзі будуць праведзены конкурс малюнкаў на тэму «Не бойцеся адчыніць дзверы Хрысту» і флэшмоб, прысвечаны 100-годдзю з дня нараджэння святога Яна Паўла ІІ.\nУ чэрвені святая Імша ў інтэнцыі выпускнікоў мясцовых школ скіруе іх у дарослае жыццё з Езусам Хрыстом і з благаслаўленнем рэліквіямі святога Яна Паўла ІІ, а працэсія ва ўрачыстасць Божага Цела па вуліцах Нарачы стане публічным сведчаннем веры ў сапраўдную прысутнасць Езуса ў Эўхарыстыі.\nУ ліпені з Нарачы стартуе 25-я юбілейная пешая пілігрымка ў Будслаў пад дэвізам: «Тры дні з Езусам і Марыяй», а таксама Другая роварная пілігрымка на Мядзельскую Кальварыю: «Шляхам любові і прабачэння».\nНавэнна перад урачыстасцю Маці Божай Шкаплернай на тэму «Шкаплер — знак матчынай апекі. Праз Марыю да Хрыста» падрыхтуе нарачанскіх парафіянаў да ўдзелу ў гудагайскіх урачыстасцях.\nФотавыстава «Святы Ян Павел ІІ і кардынал Казімір Свёнтак. Вам не здаецца, што яны падобныя?» і акцыя «Кветкі для Кардынала» будуць прымеркаваная да гадавіны адыходу ў вечнасць Казіміра Свёнтка — першага і адзінага кардынала ў сучаснай гісторыі Беларусі, прызначанага святым Янам Паўлам ІІ.\nУ жніўні ва ўрачыстасць святога Роха група вернікаў нарачанскай парафіі прыме сакрамэнт канфірмацыі.\nУ верасні пройдзе акцыя «Партфель школьніка», скіраваная на аказанне дапамогі дзецям з малазабяспечаных сем’яў падрыхтавацца да школы. У першым восеньскім месяцы таксама запланавана пілігрымка парафіянаў на радзіму святога Яна Паўла ІІ у Польшчу.\nУ кастрычніку падзякай за Пастырскі год стане ўдзел парафіянаў у Ружанцовых набажэнствах.\nУ літургічны ўспамін святога Яна Паўла ІІ адбудзецца працэсія да помніка святому Яну Паўлу ІІ і ўшанаванне яго рэліквій.\nУ лістападзе пройдзе дэканальная сустрэча моладзі «Андрэйкі» і хрысціянскі інтэлектуальны батл, прысвечаны асобе і вучэнню святога Яна Паўла ІІ\nУ снежні ў нарачанскай парафіі пройдуць адвэнтавыя рэкалекцыі на тэму: «Жыццё і вучэнне святога Яна Паўла ІІ».\nАкцыя «Святы Мікалай ідзе да дзяцей» стане магчымасцю падарыць свята дзецям з малазабяспечаных сем’яў парафіі, а адрасатамі сумеснай акцыі «Падары цяпло свайго сэрца» парафіяльнай суполкі Caritas і моладзі парафіі будуць састарэлыя і самотныя.\nАкрамя таго, у 16-ы дзень кожнага месяца ў нарачанскім касцёле адбываецца ўшанаванне рэліквій святога Яна Паўла ІІ.\nТакі насычаны душпастырскі план можа стаць прыкладам для пераймання ў іншых парафіяльных супольнасцях нашай краіны, а таксама натхніць беларускіх душпастыраў і вернікаў на свае ўласныя цікавыя ініцыятывы, скіраваныя на ўшанаванне памяці святога Яна Паўла ІІ на працягу бягучага Пастырскага года.\nАбноўлена 30.01.2020 12:19


Аляксандр Чубрык: забарона імпарту зашкодзіць у першую чаргу Беларусі | Новы Час\nУказам № 128 прадугледжана ўвядзенне забароны на ўвоз у краіну асобных катэгорый тавараў, а таксама на імпарт работ (паслуг), што выконваюцца юрыдычнымі і фізічнымі асобамі дзяржаў, якія прынялі спецыяльныя меры (санкцыі) у дачыненні да беларускіх юрыдычных або фізічных асоб\n— Як ставіцца да даволі нечаканага кроку беларускіх улад?\n— Калі прымаецца цяжка вытлумачальнае рашэнне, заўсёды ўзнікае пытанне — чым яно будзе напаўняцца? На гэты момант прадмета для каментараў няма, таму што пакуль невядома, якімі будуць далейшыя дзеянні беларускіх улад: якія тавары і краіны ўвойдуць у спісы, зацверджаныя ўрадам, наколькі шырокім будзе гэты пералік. Застаецца сачыць за развіццём падзей.\n— Калі прынятыя беларускімі ўладамі крокі будуць не дэкаратыўнымі, а маштабнымі, як у Расіі, — якія будуць наступствы?\n— Падобныя рэчы заўсёды абарочваюцца супраць уласных спажыўцоў. У выпадку ўводу антысанкцый беларусы адчуюць прыкладна тое ж, што некалькі гадоў таму нашы суседзі расіяне, калі ў РФ моцна падаражэла, напрыклад, рыба, іншыя прадукты і тавары. У накладзе ў выніку аказаліся расійскія спажыўцы, расійскі бюджэт і, мабыць, расійскія кампаніі-імпарцёры.\nДругі эфект ад прынятых Крамлём санкцый — гэта з'яўленне і развіццё рознага кшталту кантрабандных схем з улікам адкрытасці мяжы з Беларуссю. Тыя ж схемы могуць пачаць працаваць і ў нашым выпадку.\nАле ўвядзенне санкцый Крамлём мела ўплыў на расійскіх контрагентаў, бо Расія — гэта буйны рынак. А Беларусь — гэта маленькі рынак, не параўнальны па аб'ёмах з расійскім. І нават маштабная забарона не акажа істотнага ўплыву на эканомікі еўрапейскіх краін: наша доля ў экспарце ЕС мінімальная.\n— Ці можна выказаць здагадку, што ў выпадку ўвядзення маштабных санкцый паўстане паўанекдатычная сітуацыя, і абыходныя санкцыйныя схемы стануць працаваць у адваротны бок: кантрабанда пойдзе праз Расію ў Беларусь?\n— Мы і так пастаўляем з Расіі мноства рэчаў, якія маглі б імпартаваць наўпрост. Узяць тое ж бессэнсоўнае (і нават шкоднае) абмежаванне ў 22 еўра на пасылкі, якое спарадзіла каналы альтэрнатыўных «транзітных» паставак з РФ. Падобныя схемы ўзнікаюць і будуць узнікаць заўсёды пры любых абмежаваннях.\n— Якія сцэнары контрсанкцый?\n— Магчыма, гэты ўказ стане толькі дэкларацыяй, дэманстрацыяй таго, што «мы горача пратэстуем супраць актаў агрэсіі». А магчыма, ён напоўніцца канкрэтным зместам, і тады паўстануць негатыўныя эфекты, пра якія я сказаў раней. Але мне здаецца, верагоднасць таго, што контрсанкцыі будуць маштабнымі, невялікая. Таму што варыянт з забаронай на імпарт шырокага кола тавараў і паслуг з вялікай колькасці краін дадасць негатыву ў і без таго складанай сітуацыі ў эканоміцы. Наўрад ці гэта тое, чаго дамагаюцца эканамічныя ўлады.


У першы спаборніцкі дзень Алімпіяды нашы выступалі ў чатырох відах спорту\nПершы спаборніцкі дзень на Алімпіядзе ў Пхёнчхане для беларускіх спартсменаў у мінулым. Нашы алімпійцы выступалі ў чатырох відах спорту, але асаблівыя надзеі былі звязаныя з біятлоннай жаночай спрынтарскай гонкай. Тым часам першую трэніроўку на алімпійскім схіле правялі беларускія фрыстайлісты.\nРасказвае Ганна Эйсмант.\nУ першую алімпійскую суботу беларускія балельшчыкі з асаблівай цікавасцю назіралі за трансляцыямі спаборніцтваў па шорт-трэку, скіятлоне, у канькабежным спорце і, вядома, у біятлоне. І хварэлі за нашых дзяўчат у спрынце не толькі ў Беларусі, але і тут, у далёкім Пхёнчхане.\nБеларускія флагі на трыбунах маральна дапамагалі, але ўсе карты зблытаў моцны парывісты вецер - два промахі каштавалі медаля Дар'і Домрачавай. А па хуткасці Даша сёння была трэцяй.\nГэтая гонка як дэжавю - чатыры гады таму Дар'я таксама ў спрынце стала 9-й, а далей мы ўсе добра памятаем, як усё было.\nДэбютант Алімпійскіх гульняў Ірына Крыўко нават пры такім ветры дапусціла ўсяго адзін промах, але ў выніку толькі 17 месца.\nНе справілася з ветрам бронзавы прызёр Сочы Надзея Скардзіна - 3 промахі і 36 месца.\n52-й фінішавала Надзея Пісарава. Сёння сваю першую гонку ў Пхёнчхане правядуць мужчыны.\nГанна Гуськова падышла да Алімпіяды ў статусе другога нумара па выніках Кубка свету. І, вядома, з'яўляецца адной з фаварытак Алімпіяды. Зрэшты, прызнаецца, што пакуль мандражу не адчувае і рыхтуецца як да звычайнага старту.\nКалі для Ганны Гуськовай трамплін і стадыён Пхёнчхана ўжо знаёмы (год таму тут праходзілі спаборніцтвы), то для алімпійскай чэмпіёнкі Алы Цупер тут усё ў навінку. З непрыемных сюрпрызаў - моцны вецер, які ўносіць свае карэктывы ў трэніровачны працэс. Але ў цэлым усё ў парадку\nСпаборніцтвы ў дзяўчат пачнуцца 15 лютага, а пакуль, нагадаю, суботнія вынікі ў іншых відах спорту. У шорт-трэку Максім Сяргееў не выйшаў у паўфінал, у лыжных гонках, скіятлон, Юлія Ціханава 42-я, Паліна Сераносава - 46-я, канькабежка Марына Зуева фінішавала 11-й на дыстанцыі 3 тысячы метраў.\nУ Гродне амаль год не могуць замяніць цеплатрасу ў адным з мікрараёнаў\nЭстафета "Полымя міру" працягвае падарожжа па краіне\nСумясціць конны спорт і зімовыя забавы дазваляе ск'ёрынг\nМоладзевы чэмпіянат свету па хакеі: Беларусь перамагае зборную Аўстрыі - 4: 3


Турчынаў даручыў забяспечыцьбяспеку журналістаў і ўзяць пад ахову тэлевышкі на ўсходзе | Новы Час\nТурчынаў даручыў забяспечыцьбяспеку журналістаў і ўзяць пад ахову тэлевышкі на ўсходзе Украіны\nВ.а. кіраўніка дзяржавы даручыў СБУ і МУС забяспечыць бяспеку журналістаў.\nВ.а. прэзідэнта Украіны, старшыня Вярхоўнай рады Аляксандр Турчынаў даручылі СБУ і МУС забяспечыць бяспеку журналістаў і бесперабойную трансляцыю ўкраінскіх тэлеканалаў падчас правядзення антытэрарыстычнай аперацыі ва ўсходніх рэгіёнах Украіны.\n"У прыватнасці, распараджэннем № 762/2014-рп СБУ даручана забяспечваць у раёнах правядзення антытэрарыстычных аперацый у Данецкай і Луганскай абласцях ажыццяўленне мерапрыемстваў па забеспячэнні бяспекі і здароўя журналістаў, тэлеаператараў, іншых работнікаў сродкаў масавай інфармацыі, якія ва ўстаноўленым заканадаўствам парадку пазначаныя як прадстаўнікі прэсы", — гаворыцца ў паведамленні.\nУ сваю чаргу МУС сумесна з Дзяржкамітэтам тэлебачання і радыёвяшчання Украіны даручана прыняць меры па забеспячэнні бесперабойнай трансляцыі ўкраінскіх тэлеканалаў у паўднёва-ўсходніх рэгіёнах Украіны. Таксама МУС даручана ва ўстаноўленым парадку прыняць меры па забеспячэнню аховы аб'ектаў наземнай радыётэлевізійнай перадаючай сеткі ў паўднёва-ўсходніх рэгіёнах Украіны.\nЗа апошнія некалькі тыдняў пачасціліся выпадкі захопаў журналістаў ва ўсходніх абласцях Украіны.\n13 красавіка ў Славянску невядомыя захапілі ва ўласнай кватэры грамадскага журналіста Арцёма Дзейнэгу, які вёў трансляцыю штурму мясцовага ўчастка СБУ.\n16 красавіка ў Славянску сепаратысты выкралі журналіста Сяргея Лефтэра, назіральніка фонду "Адкрыты дыялог".\n21 красавіка былі затрыманыя замежныя журналісты Поль Гаго і Кос Атанасіа, а таксама беларускі карэспандэнт газеты "Новы час" Дзмітрый Галко. Пазней іх адпусцілі.\n22 красавіка ў Славянску ўзялі ў закладнікі журналіста амерыканскага выдання "Vice" Саймана Астроўскага.\n23 красавіка стала вядома, што ў Горлаўцы знік журналіст з Каламыі Яўген Гапіч.\nПуцін прыпыніў дыпламатычныя адносіны з ЗША — замежныя СМІ\nДобраахвотнік з батальёна Каліноўскага: Наступная мэта пасля вызвалення Украіны — вызваленне Беларусі


Культура - Маляванка з пасагу\nМаляванка з пасагу\nВілейка дорыць Мінску рай\n“З Вілейкі з любоўю” — пад такой назвай Гарадская мастацкая галерэя твораў Леаніда Шчамялёва анансуе выстаўку работ народных майстроў з фондаў Вілейскага краязнаўчага музея. Беларускія маляваныя дываны, маляванкі на шкле, размаляваныя макаткі (невялікія малюнкі на тканіне, якія выкарыстоўваліся для ўпрыгожання ў чырвоным кутку вясковай хаты) ды іншыя атрыбуты вясковага побыту 1-й паловы ХХ стагоддзя складуць экспазіцыю, што пройдзе пад дэвізам “Рэгіёны — сталіцы” і станецца падарункам мінчанам да Дня горада 14 верасня.\nМакатка "Кацяняты ў кошыку" невядомага аўтара.\nВілейскі раён, 1940-я гг.\nСлова “любоў” — не выпадковае ў назве. Яно нарадзілася з адчування, якое ўзнікла пры адборы экспанатаў у Вілейцы. Скарбы народнай творчасці з іх шчырымі вобразамі зачаравалі, напоўнілі прастору энергіяй любові, утульнасці. І ў гулкай вясковай цішыні зацікаў насценны гадзіннічак, што адлічвае час у наша мінулае, прасякнутае шчырай верай у светлую будучыню і магчымасць раю на зямлі. Падобнае жывое адчуванне прыгажосці — у гэтых на першы погляд простых, але выразных ды шчырых работах майстроў маляванкі пачатку ХХ стагоддзя, сабраных намаганнямі калег.\nВілейскі музей быў створаны больш за трыццаць гадоў таму, і менавіта тады пачалося фарміраванне яго калекцый, у тым ліку — калекцыі маляванак. У фондах захоўваюцца дываны як невядомых аўтараў, так і майстроў, чые імёны сталі здабыткам інсітнага мастацтва рэгіёна: гэта Іван Занковіч з вёскі Любаўшы, Вольга Мажэйка з вёскі Старынкі, Васіль Дземяшкевіч з вёскі Сіўцы.\n— За апошнія тры гады, — распавядае дырэктар Вілейскага краязнаўчага музея Сяргей Ганчар, — калі мы мэтанакіравана ездзілі па вёсках у пошуках прадметаў роспісу, змаглі сфарміраваць калекцыю малюнкаў на шкле і макатак, якая налічвае некалькі дзясяткаў адзінак, што для раённага музея ўнікальна. На вялікі жаль, у савецкі час мастацтвазнаўцы і музейшчыкі практычна не надавалі ўвагі прадметам народнага роспісу па тканіне, цыраце, шкле, бо лічылі іх малакаштоўнымі і адносілі да кітчу. У выніку велізарны пласт народнай культуры быў практычна страчаны. Беззваротна сышоў і той час, калі яшчэ былі жывыя майстры, якія актыўна зараблялі набіванкамі, роспісам па шкле і лёне ажно да 1950-х гг. Мы прыкладаем намаганні, каб ліквідаваць прабел.\nЦяпер, калі выязджаеш у экспедыцыі па вёсках і распытваеш пра тое, што, магчыма, яшчэ захавалася з некалі такіх дарагіх сэрцу рэчаў, нязменна чуеш: “Раней такое было ў кожнай хаце, але потым усё павыкідвалі ці здалі “рызнікам”, бо купленае стала маднейшым...”. Але калі ўсё ж такі знаходзіш у доме якой-небудзь бабулі рамку з малюнкам на шкле з падкладкай з фольгі, то не можаш паверыць свайму шчасцю!..\nРаскажу адну гісторыю, на мой погляд, вельмі паказальную, з апошніх экспедыцый, калі мы запісвалі фальклор па вёсках. У адной бабулі ўбачылі ў далёкім пакоі над ложкам размаляваны дыван. Яго яркасць і каларыт здзівілі. Калі сталі распытваць пра дыван гаспадыню, то высветлілася, што гэта — ейны пасаг, які ўжо больш за семдзесят гадоў вісіць каля сямейнага ложа. Яна распавяла, як у 1930-я, якраз напярэдадні яе вяселля, у вёску прыйшла жанчына, аднекуль з Віцебшчыны, і для ахвотных стала маляваць на заказ. А паколькі бацька нявесты быў “даволі заможны”, то вылучыў для дачкі не проста льняное палатно, а цэльнатканае ваўнянае. На ім майстрыха і намалявала вянок кветак у абрамленні руж, макаў і зеляніны. На нашу просьбу прадаць маляванку для музея бабуля адказала, што яна для яе вельмі дарагая і цяжка з ёй расстацца. Мы зрабілі фота для архіва музея і з тым з’ехалі.\nПраз паўтара года ў музей патэлефанавалі, і на тым канцы дрота пажылы голас спытаў: “Сынок, ці не вы прыязджалі да нас у вёску запісваць песні ды ўсё цікавіліся маляваным дываном, які вісеў каля майго ложка?” Я, вядома, тут жа ўспомніў бабулю, спытаўся пра здароўе... “Састарэла я ўжо зусім, дрэнна бачу, зімую ў дачкі і толькі вясной еду зноў у родную хатку. Дык вось, мае дзеткі ўжо поўныя гаспадары ў хаце, стараюцца навесці парадак, як на дачы: паставілі новыя вокны, абабілі нечым такім жа і хату. Унутры робяць, як у кватэры: ставяць новыя дзверы, клеяць новыя шпалеры. І, нарэшце, вырашылі выкінуць маю маляванку: кажуць, што не пасуе новым шпалерам ды абстаноўцы... Я і ўспомніла пра вас ды вырашыла патэлефанаваць, пакуль жывая, і перадаць у музей дыванок”...\n...Выстаўка з Вілейкі ў сталічнай галерэі — магчымасць судакранання з чымсьці сапраўдным, убачыць цяперашняе народнае мастацтва радасці. Сёння такія “прышчэпкі” аўтэнтычнасці, здаецца, становяцца неабходнымі. Для прафесіяналаў экспазіцыя — яшчэ адна магчымасць задумацца аб значнасці інсітнай культуры. А для гледачоў — выдатная магчымасць атрымаць асалоду ад шчырай прыгажосці работ нашых народных майстроў, ці проста ўспомніць казкі дзяцінства…\nКрысціна ЛЯДСКАЯ, куратар выстаўкі, старшы навуковы супрацоўнік Гарадской мастацкай галерэі твораў Леаніда Шчамялёва


Ушачский лесхоз приглашает ушачан посадить своё дерево во время «Недели леса» — Ушачи. Газета Патриот. Ушачский район\n20.03.2020 20.03.2020 patriot26Комментарии on Ушачский лесхоз приглашает ушачан посадить своё дерево во время «Недели леса»\nПасадзіце сваё дрэўца!\nУшацкі лясгас запрашае працоўныя калектывы і ўсіх жадаючых пасадзіць сваё дрэва падчас “Тыдня лесу”, які пройдзе ў Беларусі з 28 сакавіка па 4 красавіка. Сёлета маштабная “зялёная” акцыя, арганізатарам якой традыцыйна выступае Міністэрства лясной гаспадаркі, пройдзе ўжо 13-ы раз і прысвячаецца Году малой радзімы, а таксама 75-годдзю Вялікай Перамогі. Галоўная мэта мерапрыемства – папулярызацыя беражлівых адносін да аднаго з галоўных прыродных рэсурсаў краіны. Як паказвае статыстыка, з кожным годам да “Тыдня лесу”далучаецца вялікая колькасць нашых суайчыннікаў. Летась свой уклад у прымнажэнне ляснога фонду краіны ўнеслі больш за 50 тысяч чалавек. Іх рукамі пасаджаны каля 30 мільёнаў дрэў, у асноўным елка, сасна, бяроза. Акрамя гэтага, добраахвотнікі займаліся і ўборкай смецця ў лясным фондзе, падрыхтоўкай месцаў адпачынку да сезона.\nЯк нам паведамілі на прадпрыемстве, для таго каб прыняць удзел у акцыі “Тыдзень лесу-2020”, неабходна звярнуцца ў лясгас або бліжэйшае лясніцтва. Спецыялісты не толькі вызначаць месца і від работы, але і забяспечаць неабходным інвентаром, пасадачным матэрыялам. Акцыя праходзіць з 28 сакавіка, аднак лясгас гатовы прыняць актывістаў у зручны для іх час.\nФотаконкурс пад такой назвай у рамках рэалізацыі добраахвотнай акцыі “Тыдзень лесу-2020” праводзіць зараз райкам БРСМ. Праявіць свае творчыя здольнасці ў трох намінацыях – “Жывёльны свет ушацкіх лясоў”, “Незвычайныя лясы маёй малой Радзімы” і “На абароне лесу” запрашаюцца члены грамадскага аб’яднання ва ўзросце ад 14 гадоў. Абавязковая ўмова – падпіска на групу райкама БРСМ у сацыяльнай сетцы “ВКонтакте”.\nСвае работы (не больш трох у кожнай намінацыі) трэба да 2 красавіка размясціць у адмысловым альбоме групы. Пераможцы будуць вызначаны па выніках адкрытага галасавання, якое пройдзе на ўзгаданай інтэрнэт-пляцоўцы 3-4 красавіка. Аўтараў самых цікавых, прыгожых кадраў чакаюць памятныя падарункі.\nБольш падрабязную інфармацыю пра конкурс можна атрымаць па нумары 5-77-84.\nКупить стекляную бутылку — не проблема, а вот сдать…\nВыкіды ў паветра


/19. Працяг Піліпаўкі - Прадмова да аблічбанавага выдання\n6/24. Першая (посная, бедная, вялікая, марожаная) куцця\n7/25. Ражаство (Раство).\nЗімнім пакроўчыкам, Маладзёнамі або Бабінамі.\n9/27. Каляды. Сцяпан.\nШчодрая (шчадроўная, другая, мясная, нішчымная, скаромная, багатая, тоўстая) куцця (сярэдні шчадрэц, шчадруха)\n14/1. Новы год\n1/19. Працяг Піліпаўкі (да 5 студзеня), апошні тыдзень.\n3/21. Пракоп. “Пракоп па снегу ступае, дарогу капае” (Паўлюкоўскі, 1934).\nУ Віленскай губерні бытавала: калі да Каляд застаецца два тыдні, то кажуць, што Каляды яшчэ ў амбары; калі два ці тры дні, то гавораць, што яны ўжо на печцы (Альшаны; Крачкоўскі, 1874). Маецца на ўвазе збожжа, мука, цеста і каляднікі, якімі адорваюць калядоўшчыкаў.\n5/23. Посная, або галодная, куцця, запіс Каляд у католікаў.\nГаспадар крапідлам (пучок з сухіх калоссяў) акрапляе свянцонаю вадою хату і іншыя будынкі і ўсюды ставіць крыж (гэта называецца “запісаць Каляды”) (Сахараў, 1937; Раманаў, 1912).\n6/24. Першая (посная, бедная, вялікая, марожаная) куцця — сямейная перадкалядная вячэра. Абрадавая страва — звычайна ячная каша з алеем або мёдам. Лічылася: якая куцця, такі будзе і ўраджай; які дзень, такі будзе і год. Не сварыліся, не пралі, хавалі кудзелі, грабяні, верацёны. У хату прыносілі сена, за сталом выклікалі “марозе”. А на Віцебшчыне гаспадар адчыняў акно і гаварыў: “Строк! А строк (авадзень)! Просім да куцці, толькі маіх коней (валоў) не кугуці” (Нікіфароўскі, 1897). Падмяталі падлогу, а ў наступныя дні — не, каб быў чысты лён. Існавала шмат іншых прыкмет і павер’яў.\n7/25. Ражаство (Раство). “Святое Раство — людзям прыгаство” (Усходняя Магілёўшчына; Бялькевіч, 1970). Каляды. Пачатак язычніцкага святкавання ў гонар зімовага сонцастаяння. Калядны мясаед (можна есці мяса), які цягнецца да Вялікага посту (12 сакавіка). На поўначы Беларусі спявалі:\nДзеўкам жываты перамучыла.\nМальцам жамеры зубы праелі.\nА калядныя ж бліны ладныя,\nА мікольскія — не такоўскія.\nЗабіўшы перад Калядамі свінню, глядзелі яе нутро: калі “каса” акажацца роўнаю, то зіма будзе памяркоўнай; калі ж “каса” з патаўшчэннем, то зіма прыйдзе з моцнымі маразамі; тоўсты канец азначаў працяглую халодную зіму (Раманаў, 1912).\nНа Каляды праводзілі ігрышчы, дзе танцавалі, гулялі, слухалі казкі, легенды, адгадвалі загадкі. У Стаўбцоўскім раёне такія вечарынкі называліся “Бай”. На Случчыне пасля вячэры дзяўчаты бегалі ў хлеў “і мацалі гаўядо”. Каторай пападаўся бык, лічылася, што яна выйдзе замуж, а калі карова — то не (Сержпутоўскі, 1930).\nАсаблівай папулярнасцю карысталася шлюбная карагодная гульня “Яшчур” (“Яшчар”), у якой праяўляюцца сляды ахвярапрынашэння цнатлівых дзяўчат старажытнаму дракону-яшчару — гаспадару падводна-падземнага свету. На поўначы Беларусі была распаўсюджана таксама шлюбная гульня “Жаніцьба Цярэшка. Яшчэ насілі “звязду” — рухомую шматпрамянёвую зорку, асветленую знутры. У язычніцкі час, мусіць, абазначала свяціла, адраджэнне якога святкавалі. Спявалі спецыяльныя песні. Наладжвалі “Батлейку” — пераносную двухпавярховую лялечную сцэну, дзе ставілі народныя п’есы.\nДа калядавання групуецца звычайна моладзь, што вечарам ходзіць па вёсцы з віншаваннем. Як “шчынальнік”, або запявала, лічыцца сярод каляднікаў патрэбным чалавекам, так не абыходзяцца яны і без дамарослага скрыпача, які без перастанку найграе, часта на двухструннай сваёй скрыпцы, дарогаю ад хаты да хаты і на двары гаспадароў. Падышоўшы пад акно або пад дзверы, адзін з каляднікаў просіць дазволу “спяваць Каляду”, гаворачы: “Чі дома пан гаспадар? Чі веліш, пане гаспадару, Коледу запеваты, чі так коледы даты?” Атрымаўшы дазвол калядаваць, пытае: “Якую заспеваты песню?” Гаспадар называе. Спяваюць звычайна пад вокнамі, некаторыя запрашаюць у хату; рэдка хто просіць спяваць болей адной песні, таму што ў такім выпадку патрэбна большае ўзнагароджанне. Звычайна за адну песню даюць пірог, за дзве — два, а ў заможных хатах акрамя пірага даюць каляднікам грошы, кілбасы і сала, частуюць і гарэлкаю. Ходзяць каляднікі з вечара да самай раніцы. Калі дзе застаюць гаспадароў спячымі, крыкам сваім падымаюць з ложкаў. Здараецца, хаця і вельмі рэдка, што ім адмаўляюць калядаваць, кажучы: “У нас була Коляда” або “Нэма дома господара”. Пявуны ці таму, што губляюць цераз гэта ўзнагароджанне, ці лічаць адмову крыўдаю для сябе, а можа, прымаючы пад увагу тре і другое разам, высмейваюць такія хаты прынамсі так:\nУ сій хаты\n— Пырогы пэкуць.\n“Калядкі – добрыя святкі”\nА калі яшчэ грымне бубен…\n… ды заспявае скрыпка, зробленая Браніславам Круглым з вёскі Дубчаны Лідскага раёна!..\n“Яшчар” сядзіць на пяньку, ухутаны ў зелень. Дзяўчаты ў вянках на галовах, узяўшыся за рукі, то падыходзяць да яго, то адыходзяць і пяюць:\nСядзі, сядзі, Яшчар,\nГэй нам гэй1.\nУ лясковым кусце.\nБяры сабе жонку,\nЦі што ў чаравічках,\nЦі што ў панчошках.\nЦі хораша ходзе,\nЦі работку робе.\nКалі дзяўчаты ў час гульні набліжаюцца да Яшчара, дык ён па чарзе ў кожнай з галавы знімае вянок. Спевы датуль прадаўжаюцца, пакуль Яшчар не забярэ ўсе вянкі. Пасля дзяўчаты па адной выпрошваюць у яго свой вянок словамі:\nЯ ручкі й ножкі мазаліла,\nСвайго вяночка не знасіла.\nПры гэтай просьбе Яшчар стараецца рассмяшыць дзяўчыну. Калі яна засмяецца, не аддасць вянка. А толькі тады аддасць, калі дзяўчына стрымаецца ад смеху (Дудар, 1970).\n8/26. Каляды (працяг свята). Абходзілі з калядкамі хаты, у якіх праслаўлялі гаспадароў і іх дзяцей, жадалі дабрабыту. Царкоўнікі ўшаноўвалі сабор Прасвятой Багародзіцы.\nУ некаторых раёнах Беларусі гэты дзень называлі Зімнім пакроўчыкам, Маладзёнамі або Бабінамі. Варылі кашу і пяклі аладкі, жанчыны наведвалі бабку, якая “прымала”, ці “бабіла”, дзіця, унукі вазілі яе на санках ад хаты да хаты, дзе бабу частавалі, частавала і яна дзяцей, гуляла з імі (Бяссонаў, 1871; Цэбрыкаў, 1862; Дэмбавецкі, 1882; Дабравольскі, 1914).\nПра Каляды існуе шмат прыказак і прымавак: “Прыйшлі Калядкі — бліны ды аладкі”; “Калядкі — добрыя святкі: наеўся, напіўся да й на палаткі”; “Насталі Калядкі, гаспадарам парадкі”. Вядомы і такія, што расказвалі аб цяжкай долі селяніна: “Наўрад штоб стала хлеба да Каляд” (Насовіч, 1870); “Ад Каляд не ідзець у лад” (Тышкевіч, 1847); “Прападай ты, пане, з Калядою, аддай мой мех” (Федароўскі, 1935); “Як прыдуць Каляды — мужыкі мякіне рады, а як прыдуць зажынкі — няма хлеба ні асьмінкі” (Жыткавіцкі раён).\nНа працягу Каляд у некаторых мясцінах адбываецца пераважна два роды гульняў. Моладзь ходзіць або са “звяздою”, або з “Віфлеем”. “Звязду” майструюць так. На раму ад рэшата ці сіта наклейваюць прамочаную салам ці алеем паперу і замацоўваюць на падставачнай жэрдцы для зручнага пераносу з аднаго месца на другое. Каб гэты круг меў выгляд зоркі, прымацоўваюць да яго ў чатырох-шасці пунктах пірамідальныя “рагі” і дзеля прыгажосці абгортваюць іх рознакаляровымі папяровымі махрамі. Затым робяць новае невялікае кола, па акружнасці якога наклейваюць выразаных з паперы салдацікаў, конніцу або пяхоту. Колца замацоўваюць на палачцы. Калі ўставіць у раму “звязды” свечку (у пакоі не павінна быць святла) і паварочваць колца з наклеенымі салдацікамі, то для тых, хто стаіць з пярэдняга боку “звязды”, уяўляецца, што ідзе бясконцая колькасць войска.\nНаладжванне “Віфлеема” найбольш складанае і абыходзіцца даражэй. Таму за яго бяруцца заможныя хлопцы. Майструецца нешта накшталт скрынкі, верх якой раздзяляецца на такія ж, як у “звязды”, пірамідальныя “рогі”, толькі большага памеру. Бакі і верх скрынкі ўпрыгожваюцца рознымі карцінамі, што тычацца свята. Ніжні бок яе, або падлога, робіцца з разрэзамі і адтулінамі і бывае засцілаецца белымі мехавымі шкуркамі.\nВось яны, батлеечныя героі!\nРыхтуюцца з дрэва фігуркі людзей, якія ўяўляюць сабою розных асоб: Ірада, трох Каралёў, жонку Ірада, Смерць у выглядзе шкілета з касою, Іуду-срэбралюбца, Цыгана з мядзведзем і г.д. Выявы тыя прымацоўваюцца да дроту — ён павінен вольна рухацца ў шчылінах падлогі. Вопытная рука, кіруючы дротам (незаўважна, безумоўна), можа прымушаць нямыя лялькі рабіць рознага роду спектаклі. Тут паважаныя гледачы ўбачаць і прагную да крыві Смерць, якая не шкадуючы сячэ свае ахвяры тупою касой, і займальную барацьбу Цыгана з мядзведзем, і своеасаблівы танец Ірадыяды, і многае іншае.\nВясковы люд лічыць падобныя відовішчы вяршыняй задавальнення і асалоды. Майстры з гэтымі рэчамі ходзяць звычайна па вечарах да больш заможных гаспадароў, паказваючы ім сваё ўмельства, і атрымліваюць нейкае ўзнагароджанне (Крачкоўскі, 1874).\nПад такой назвай вядома гульня хлопцаў і дзяўчат, якая ўяўляе вяселле некалькіх пар... Як найбольш выдатная, дакладна свяшчэнная, яна выконваецца даволі рэдка і толькі зімою, у дні гадавых свят, напрыклад на Ражаство Хрыстова, Новы год, Загавіны перад Вялікім постам: абавязкова ў канцы гулянкі, пасля працяглых скокаў. Месцам жа гульні звычайна бывае карчма, таму што тут няма недахопу ў моладзі і яшчэ больш таму, што па несціпламу характару гэтай гульні ні адзін сямейны дом не згадзіўся б дапусціць яе да сябе, большасць сялян грэбуюць ёю...\nКалі ігрышча ў самым разгары, карчмар, які даўно ужо з нецярпеннем наглядаў надакучыўшыя яму скокі моладзі, нечакана ўскрыквае: “Што гэта ўсё скокі да скокі! Валей бы Цярэшку жанілі” і тут жа іншы раз бярэцца прыпыняць ігру разышоўшагася музыкі. Калі пад уздзеяннем такіх напаўнасмешлівых, унушальных слоў ці па натуральнай сваёй хадзе ігрышча стане заканчвацца, карчмар, карыстаючыся добрай мінутай, пачынае прыспешваць жанатых мужчыну і жанчыну, раней намечаных ім, каб заняліся ўсталяваннем будучага “вяселля”. І адразу па карчме праносіцца шумны гул: “Будуць Цярэшку жаніць! Будуць Цярэшку жаніць!”. Пачуўшы такія словы, пажылыя людзі адразу знікаюць у асобных памяшканнях карчмы, прадстаўляючы пакой для моладзі, якою з таго моманту пачынаюць кіраваць выбраныя карчмаром “бацькэ з маткэй”. Снуючы паміж маладых людзей, яны падгаворваюць іх хутчэй выбіраць сабе “жонку” альбо “мужыка” па свайму густу, стараючыся ў гэтым выпадку ўздзейнічаць больш на хлопцаў, таму што дзяўчаты часта адмаўляюцца ўдзельнічаць у складанні пар, выказваючы жаданне застацца тут толькі ў якасці гледача...\nКожны з хлопцаў або захопвае сілаю намечаную ім дзяўчыну, або падыходзіць да яе і любоўна надзявае ёй на галаву сваю шапку. Калі дзяўчына згодна прыняць удзел у гульні і быць у пары іменна з ім, то яна застаецца ў шапцы і ў такім выглядзе пара падыходзіць да “бацькэ з маткэй”, атрымлівае ад іх бласлаўленне і ўладкоўваецца за стол па ўказцы бацькоў. У адваротным выпадку дзяўчына скідае надзетую шапку і ўцякае ад хлопца. Пры настойлівасці апошняга яе ў рэшце рэшт пасадзяць у пару сілаю, прычым справа не абыходзіцца без барацьбы, віскату і лаянкі...\nКожную пасаджаную за стол пару “бацькэ з маткэй” бласлаўляюць прыблізна такімі словамі: “Дай Бог вам шчасця і нішчасця, харошую долю ў волю, уцечкі на печкі, дзеткі ў клеткі”. Але калі на “бацькэ з маткэй” надыдзе моцная жартаўлівасць, то пасля звычайнага бласлаўлення яны дадаюць: “Віражы, зяцёк, нашу дачушку, йна у нас адна,— ні бідна, ты ж цяпер узяў іе і спі з дачкою”. Пасля такога роду бласлаўлення... музыкі спяваюць адну з наступных песень:\nЦярошку бідэ стала.\nЗ кім яго Жана спала\n...Ні ўцікай, мой дзедзінька,\nНі ўцікай, лябедзінька!\nПысядзі ны пячы ў кутку,\nЯ ж табе штоніку ватку\nЗ чырвоным каўнерыкам —\nУ “Жаніцьбе Цярэшкі” звычайна ўдзельнічае да дзесяці пар і болей маладых людзей. І чым іх больш, тым большая ў гэтым заслуга “бацькэ з маткэй”... Іх абавязкам з’яўляецца: усімі магчымымі сродкамі весяліць за сталом моладзь і пабуджаць у хлопцаў спаборніцтва наконт частавання сваіх “жонак”. Хлопцы са свайго боку стараюцца выхваліцца адзін перад адным, і часта гульня завяршаецца шумным разгулам: абдымкам, пацалункам, жартам усякага роду няма канца. Разыходзяцца позна, далёка за поўнач. Калі якой-небудзь дзяўчыне выпадае вяртацца да хаты без знаёмых і суседак, то новы “муж” абавязаны правесці сваю “жонку”. Зразумела, што, дзякуючы “вясельнаму” ап’яненню, жартам, пастаноўцы ўсёй справы на вясельны лад і многім іншым спрыяльным умовам маладыя людзі часам і апускаюцца. І сапраўды, ні адна “Жаніцьба Цярэшкі” не абыходзіцца без такога роду ахвяр, якімі ў хуткім часе даводзіцца расквітвацца за сваю памылку,— горкіх слёз, пакут, позняга пакаяння. Сумленны хлопец у такім выпадку спяшаецца выканаць свой маральны абавязак у адносінах да пакрыўджанай ім дзяўчыны, і ўсё заканчваецца сапраўднай жаніцьбай...\nХто тварэц гульні і чаму яна называецца жаніцьбаю менавіта Цярэшкі, а не асобы з іншым іменем? На гэта ніхто не можа даць адказу (Шэйн, 1887).\n9/27. Каляды. Сцяпан. Дзень найму батракоў, слуг у мінулым, таму гаварылі: “На святога Сцяпана вышэй слуга за пана”. Гаспадар будзіў батрака: “Уставай! Табе сягоння каляда, а мне бяда”. Была і прымаўка: “Прыйшлі Калядкі — гаспадарам парадкі” (Ашмянскі павет; Крачкоўскі, 1874).\n13/31. Пачатак Шчодрага тыдня, або Багатая Каляда. У Заходнім Палессі — шчодры вечар Куготы, Гаготы або Агатуха. Паходжанне такога наймення вынікае з абраду: кідалі ў калодзеж кашу — відаць, гэта ахвяраванне культу вады,— тады ж гадалі і крычалі ў калодзеж: “Ку-гу-гу!”. З іншых крыніц “Агатуха” паходзіць ад дзеяслова “гагатаць” (весяліцца, смяяцца). Са шчодрым вечарам звязана шмат забарон, павер’яў і варажбы пра будучае замужжа.\nШчодрая (шчадроўная, другая, мясная, нішчымная, скаромная, багатая, тоўстая) куцця (сярэдні шчадрэц, шчадруха) — абрадавая пераднавагодняя вячэра, якая вызначалася багаццем страў і іх скаромнасцю (тлустае, чаго нельга есці ў пост). Гаспадар запрашаў за стол: “Мароз, хадзі куццю есці. А летам не бувай, хвастом не віляй, бо будом пугою секці” (Лельчыцкі раён). Таксама называлі “куццёй святога козліка”. На ўсе тры куцці (апошняя 18 студзеня) прыкмячалі, якое надвор’е вечарам: калі неба яснае і шмат зорак, то будзе ўраджай на грыбы; калі ідзе снег і мяцеліца, то будуць раі (Магілёўская губерня; Дэмбавецкі, 1882).\nШчадравалі пад вокнамі і ў хатах, дзе славілі гаспадароў. Вадзілі “казу” (“кабылку”, “вала”, “тура”, “мядзведя”, “жорава”) і спявалі песні, галоўнай з якіх з’яўлялася “Го-го-го, каза”.\nШчадроўныя песні адрозніваліся ад калядных у асноўным рэфрэнам. Хадзілі па хатах і са Шчодрай — прыбранай дзяўчынай.\nНекалькі маладых хлопцаў збіраюцца ў якую-небудзь хату, пераважна маласямейную, і тут прыбіраюць “казу”: самага кемлівага з хлопцаў апранаюць у вывернуты кажух, на ногі яму насоўваюць другі, таксама вывернуты, і абодва кажухі замацоўваюць у поясе вяроўкай. Праўда, хутчэй атрымліваецца падобнасць мядзведзя, чым казы. Твар вымазваюць сажаю або насоўваюць маску; на галаву адзяваюць шапку, да якой прымацаваны рогі, сплеценыя з лазы ці саломы. У завяршэнне ўбору хлопцу даецца ў рукі вупражная дуга — на яе ён сядае вярхом, і — “каза” гатова.\nНеад’емнымі спадарожнікамі “казы” з’яўляюцца “дзед”, “важачы”, “цыганкі” і “музыкі” з “песельнікамі”.\n“Дзедам” выбіраюць таксама маладога хлопца, здольнага выконваць гэтую ролю. Акрамя старой парванай вопраткі, што пакрывае яго, на твар надзяваюць маску з бярозавай кары, дзе выступаюць агромністы бурак замест носа і доўгі жмут ільну або пянькі на месцы барады; для дыхання прарэзваецца невялікая дзірачка насупраць рота і такія ж дзве дзірачкі для вачэй.\n“Го-го-го, козанька, о-го-го, шэра!”\n“Дзед” павінен займаць гаспадара ў час паказу “казы” вясёлай размовай, жартамі і частаваць яго “нюхальным тытунём”. Для гэтай мэты стары мае сваю табакерку, напоўненую попелам. Ад падобнага пачастунку гаспадар, зразумела, заўсёды адмаўляецца, прычым у знак удзячнасці стараецца падпаліць бараду “дзеду”, што яму часта і ўдаецца. Дарэчы, за такі выбрык “дзед” не злуецца і, выходзячы з хаты, прывязвае сабе другі шматок пянькі замест згарэлай барады.\nМаладыя хлопцы таксама прыбіраюцца “цыганкамі”, апранаючыся ў жаночае паношанае плацце і вымазваючы сабе твар сажаю. Іх абавязкі — варажыць або ўгадваць будучае.\nСледам ужо крочаць “важачы”, “музыкі”, “песельнікі” і хлопцы ў натуральным сваім выглядзе. Увесь гэты гурт пачынае “вандроўку” з канца ў канец вёскі, прычым без папярэдняга запытання: “Пазвольця нам, хазяін, пагуляць” ніхто не заходзіць у хату.\nАтрымаўшы дазвол, усе заходзяць у хату, і “песельнікі” пад аднастайны танец “казы” пачынаюць весела спяваць наступную песню:\nОй, ну-ну, сера!\nТо на рожачкі,\nТам жыта родзіць;\nТам жыта кустом;\nДзе каза нагою,\nТам жыта капою;\nОй, пайшла каза\nУ цёмныя ляса,\nУ вішнёвыя сада.\nОй, у том саду\nХочуць казу біць,\nМашы шубу шыць.\nЗа ніцыя лозы\nОй, прыбег ваўчок\nДа за козаньку,\nОй, прыбег заяц,\nСтаў казу лаяць:\n— Ой ты, казіца,\nНе хадзіць было\nУ цёмныя лясы.\nУ вішнёвыя сады\nНе заведаць было\nДы й у вінаграду.\nУзяла б сярпок,\nПайшла б ты ў сцялок,\nНажала бы снапок\nДы й накарміла.\nПрахаджваючыся да гэтага часу і паварочваючыся з боку на бок, “каза” тут падае на падлогу, астатнія спяваюць:\nПуць каза ўпала,\nА гаспадыня ідзе,\nЯ на рожанькі —\nЯ на хвасточак\n— Сала кусочак.\nДы й не ляніся,\nДы й расхадзіся!\nПры такіх словах “каза” падымаецца і пачынае кланяцца, як гаворыцца далей у песні:\nТак як пану;\nТак як малінцы. ...\nТыя вуліцы 2\n— Вазьмі, казана,\nНяхай не плача.\nДам пару сабак\n(Паедзеш і так),\nА вось як гэтую гульню праводзяць ў вёсцы Дзяржынск Лельчыцкага раёна.\nНа Каляды вечарам збіраецца гурт моладзі. Разам робяць “казу”: апранаюць яе ў кажух, прымацоўваюць добра вырабленую драўляную галаву, рогі, хвост. І з торбамі (кайстрамі) весела заходзяць у вясковыя хаты. Гаспадарам жадаюць дабрабыту, просяць дазволу спяваць. “Каза” смяшыць і палохае людзей, паказвае ўсё тое, пра што гаворыцца ў песні (танцуе, лягаецца, мекае, тупае нагамі).\nО-го-го, шэра! (2 разы)\nДзе ж ты бывала?\n— А я бывала\nДа й у шчырам бору\nДа й ягодкі брала.\nЯк прыбег ваўчок,\nДа за козаньку хоп.\n— Да за казенятка.\nЯк ты крычала?\n— А я крычала:\nТак я крычала.\nЯк ты ўцякала?\n— А я ўцякала:\nТак я ўцякала.\nДайце казе грэчкі\nА наверх — каўбаса.\nУ ногі пакланіся.\n(Запісана ў 1987 годзе ад Паповіч П. М., 1924 г. н.)\nВАДЖЭННЕ “КАБЫЛЫ” І “МЯДЗВЕДЗЯ”\nДарослыя хлопцы з лучыны, льну і палатна робяць пудзіла, падобнае на каня. Пасярод спіны яго становіцца чалавек, які мае выгляд вершніка. І так ён ходзіць з хаты ў хату. “Каня” вядзе “цыган” у абарваным кафтане, з забруджаным сажаю тварам. Іх суправаджаюць “селянін” і “сялянка” ў звычайнай вопратцы і розныя аматары паглядзець і павесяліцца.\nУвайшоўшы ў хату, “селянін” і “сялянка” танцуюць “Барыню”. “Цыган” пахвальвае сваю “кабылу”, прымушае яе хадзіць, але ад стомленасці і слабасці яна не здольна рухнуцца з месца. “Цыган” падбадзёрвае рознымі жартамі, камічнымі рухамі цела і нарэшце, пераканаўшыся ў яе хваробе, “пускае ёй кроў”. Але паколькі гэта не дапамагае, то ён просіць у гаспадароў “кабыле на авёс” — адзіны сродак падтрымаць яе. Гаспадары даюць, і на тым прадстаўленне заканчваецца.\nКалядныя мроі. Мастак Аляксей Марачкін\n“Мядзведзем” апранаецца адзін з хлопцаў, другі прадстаўляе “важака”, вялікарускага мужыка, які водзіць вучонага мядзведзя і прымушае яго вырабляць усе “штукі”, што і выконвае жывёла. Пры гэтым “важак” стараецца падрабіцца пад гаворку вялікарускага мужыка, паўтарае яго прымаўкі і гледачы смяюцца. Прадстаўленне заканчваецца так: “важак” просіць на гарэлку “мядзведзю” і той сваім рыканнем пацвярджае просьбу. Гаспадары даюць што Могуць.\nКалі “водзюць кабылу і мядзведзя”, то песень не спяваюць (Дэмбавецкі, 1882).\n14/1. Новы год па старому стылю, Васілле, Васіль (Васілей, Святы Козлік). З гэтым днём звязваюцца святочныя забароны, павер’і і варажба, а таксама розныя прыкметы. Напрыклад, пчаляры прыкмячалі: калі на першую Каляду “пульга” (мяцеліца), то пчолы будуць раіцца пад Міколу, калі “пульга” пад Васільеўскую Каляду,— то каля Пятра, а калі пад хрышчэнскую Каляду,— то перад Іллёй (Дабравольскі, 1894). Свята прадказвала ўраджай на лета: туманы напярэдадні Васілля — на ўраджай; зорная Васілёва ноч — багатыя палеткі на лета; калі іней на Васілля, то будзе саломы болей, чым хлеба (Ляснічы, 1990).\nУ валачобных песнях зазначаецца: “Святая Васілля дзяжу мясіла, пірагі пякла і рагатыя, і багатыя” (Барысаўскі і Дзісенскі паветы; Крачкоўскі, 1874). Раніцай Новага года дзеці сыпалі ў хаце жытам са словамі: “Сею, пасяваю, з Новым годам паздраўляю!” На Быхаўшчыне некалі спявалі:\nХодзя Ілля на Васілля,\nДзе замахне —\nДзе не махая,\nТам не бывая...\nВечарам дзяўчаты выстройваліся “цыганамі” (Раманаў, 1912).\nСлавячы вялікае свята, на Краснаполыпчыне зараз гавораць: “Святое Васілля — людзям красілля” (Бялькевіч, 1970).\nДарослыя дзяўчаты на Васілле варожаць: выходзяць на вуліцу, падслухоўваюць ля вокнаў чужыя размовы і па іх стараюцца ўгадаць свой лёс; заплюшчваюць вочы, бяруць некалькі пален (бярэмак) дроў і калі лік іх акажацца цотным, то замужжа будзе шчаслівым; кідаюць чаравік за вароты — у які бок ён упадзе наском, адтуль патрэбна чакаць жаніха; кладуць у некалькіх кучках зерне і даюць кляваць пеўню — з чыёй кучкі ён пачне дзяўбці, тая дзяўчына хутка пойдзе замуж (Дэмбавецкі, 1882).\nШляхта на Каляды водзіць “кральку”. Змест гэтай песні-гульні — аповяд аб нялюбай жонцы, што ўсім дагаджае: і свёкру, і свекрыві, і дзеверу, і залоўцы, толькі мужу нічым не можа дагадзіць:\nПасла дзеўка лебядзей на зеляной лабадзе.\nОй, доля ты мая, доля горкая мая!3\nОй, пасучы лебядзей, да і пагнала іх к вадзе.\nЦі вы тчэ, лебедзі, не наплаваліся?\nА я, малада, да й наплакалася.\nА свякорцы ўгаджу і галоўку памажу,\nА свякорку дагаджу, пасцель белу пасцялю.\nДзеверу дагаджу, каня да вады зваджу.\nА залвіцы дагаджу, русу косу запляту.\nМіламу-раўніваму нічым не ўгаджу.\nУсе робяць вялікі круг, танцуюць і спяваюць. У сярэдзіне круга танцуе “кралька”, апранутая агіднай карліцай, з двума гарбамі і са збанам на патыліцы, перавязаным хусткай так, што ўяўляе галаву (Радчанка, 1888).\nЗбіраюцца хлопы і дзяўчаты ў якую-небудзь хату і там гатуюць розныя закускі, а галоўнае —робяць фігуру ката наступным чынам: галаву і тулава — з цеста, вушы і ногі — з сала, а хвост — з каўбасы. Выпякаюць і вешаюць сярод пакоя пад столлю. Затым кожны па чарзе “пад’язджае” на вілках да “ката”, каб зубамі адкусіць у яго кавалачак, а калі атрымаецца, то і ўсяго адарваць. Пры гэтым трэба гаварыць: “Еду з кута на “ката”, цап за “ката”. Але мала каму ўдаецца выканаць такую ролю з поспехам, бо яго ўвесь час смешаць. Таму, хто засмяецца, абавязкова вымажуць твар анучай, спецыяльна забруджанай у сажы, і не пусцяць ужо да “ката”. Калі ўдзельнік не рассмяецца, яго дапускаюць паласавацца кавалачкам або нават поўнасцю сарваць “ката”. Забава працягваецца да таго часу, пакуль хто-небудзь зусім не адарве “ката”. Тады “ката” кладуць на стол і дзеляць на ўсю кампанію. Па заканчэнні гульні гуртам сядаюць за стол, п’юць і закусваюць, затым танцуюць да ранку (Шэйн, 1902).\nНайбольш любімая гульня ў тыя вечары (Святыя вечары.— А. Л.). Бяруць жменю арэхаў і прапаноўваюць адзін аднаму адгадаць, цотная ці няцотная колькасць знаходзіцца ў прыгаршчах, гаворачы: “Ці цот, ці лішка?”. Той, хто адгадаў, атрымлівае арэхі, калі не — абавязаны столькі ж вярнуць сябру (Кіркор, 1858).\nУсе сядзяць радком, а адзін носіць пяць капеек у далонях, стараючыся незаўважна палажыць іх каму-небудзь, другі ідзе ззаду і павінен адгадаць, у каго тое “золата”. Першы гаворыць словы:\nТой вялікае шчасце мае.\nКалі другі адгадае, у чые далоні пакладзены мядзяк, то сядае ў рад. А той, у каго аказалася “золата”, займае яго месца (вёска Астражанка Лельчыцкага раёна; запісана ў 1987 годзе ад Н. І. Голік, 1934 г. н.).


1996 Т.3 Сш. 1 | Беларускі Гістарычны Агляд - Part 2\nВіктар Буганаў. «Мы з Вамі разам ужо трыццаць»\nТраўня 8, 1996 |\nПамяць пра Мікалая Мікалаевіча Улашчыка, з якім мне пашчасціла працаваць, сустракацца больш за тры дзесяцігоддзі. — самая светлая ў маім жыцці. Пасля заканчэння Гістарычна-Архіўнага інстытуту ў Маскве, дзе я пісаў дыпломную працу ў С.Шмідта, цяперашняга акадэміка РАН, старшыні Археаграфічнай камісіі РАН, мяне залічылі ў Інстытут гісторыі АН СССР, — з 1 верасня 1955 г. Якраз тады акадэмік Міхаіл Мікалаевіч Ціхаміраў, мой Настаўнік, пад кіраўніцтвам якога была напісана кандыдацкая дысертацыя па разрадных кнігах апошняй чвэрці XV — першай паловы XVII ст., выступіў з ініцыятываю, якая мела вялікую ролю ў гісторыі айчыннай навукі, — аднавіў выданне вядомай серыі «Полное собрание русских летописей», перарванае ў 1920-я г. як «неактуальнае».\nМіхаіл Мікалаевіч даручыў мне займацца падрыхтоўкаю 26-га тома гэтай серыі (Валагодска-Пермскі летапіс — звод І-й паловы XVI ст., некалькі рэдакцый). Быў я тады ў складзе сектара публікацыі крыніц дакастрычніцкага перыяду, кіраўнік — прафесар А.А.Навасельскі. Астатнія супрацоўнікі выконвалі іншыя археаграфічныя, крыніцазнаўчыя заданні. У іх лік хутка, з 15 кастрычніка таго ж 1955 г., увайшоў і Мікалай Мікалаевіч.\nМаладыя супрацоўнікі, і я ў тым ліку, бачылі ў ім старога, вопытнага і мудрага аксакала, нямала ўжо пабачыўшага (яму ў тую пару было пад 50, тады як мне, напрыклад, — каля 27) і зведаўшага. Па ўзросту ён падыходзіў мне ў бацькі. Звярталі на сябе ўвагу ягоная сціпласць, абаяльнасць, «беларуская ціхасць», нават сарамлівасць нейкая. Сыходзіла гэта ад натуры, ад народа, з якога М.М.Улашчык выйшаў. Акрамя таго, мы ведалі, што, апрача іншага, яго, як і шмат каго ў тыя гады і дзесяцігоддзі, крануў халодны і страшны подых сталінскіх рэпрэсіяў (высылка з 1950 па 1955 г.); і гэта не магло не накласці адбітак на характар, манеру паводзін — пэўная стрыманасць, асцярожнасць і інш. У Інстытуце мы маглі назіраць тое ж самае на прыкладзе з Л.В.Чарапніным, будучым акадэмікам, таленавітым вучоным, і іншымі супрацоўнікамі.\nУ сектары публікацыі крыніц Мікалай Мікалаевіч быў спачатку малодшым, затым (з 1 мая 1961 г.) старэйшым навуковым супрацоўнікам. Потым на базе групы па выданню ПСРЛ і сектара дапаможных гістарычных дысцыплін паўстаў Сектар крыніцазнаўства дакастрычніцкага перыяду (24 лютага 1975 г.), які даручылі ўзначаліць мне (М.М.Ціхаміраў памёр за 10 год да гэтага, у 1965 г.). Сектар пазней ператварылі ў Аддзел, і Мікалай Мікалаевіч прайшоў у Групе, Сектары і Аддзеле ўсе ступені навуковага росту. Праз сямнаццаць гадоў пасля кандыдацкай ён абараніў доктарскую дысертацыю — «Предпосылки крестьянской реформы 1861 г. в Литве и Западной Белоруссии» (17 верасня 1964 г.; як манаграфія была выдадзена ў наступным годзе).\nЯк спецыяліст-крыніцазнавец, археограф, М.М.Улашчык каваў сваё майстэрства ўжо ў гэтых працах на агульнагістарычныя тэмы па сацыяльна-эканамічнай гісторыі заходніх рэгіёнаў Расіі XIX ст. Абедзве яго дысертацыйныя працы заснаваны на «манблане фактаў» з разнастайных крыніц, апублікаваных і архіўных. Уражвае іх разнастайнасць (рэвізіі, губернскія справаздачы, інвентары памешчыцкіх маёнткаў, скаргі сялян і памешчыкаў, дакументы аб сялянскіх хваляваннях і інш.), іх майстэрская перапрацоўка, стараннасць і руплівасць, што асабліва важна адзначыць, выключная абачлівасць у аналізе і высновах. Шэрагу з названых і іншых крыніц прысвечаны спецыяльныя даследаванні Мікалая Мікалаевіча, якія мы абмяркоўвалі на нашых навуковых пасяджэннях; пра іх жа ён рабіў даклады на сімпозіумах па аграрнай гісторыі краін Усходняй Еўропы. I кожны раз Мікалай Мікалаевіч заслугоўваў самую высокую пахвалу спецыялістаў, удзельнікаў абмеркавання. Даклады гэтыя публікаваліся артыкуламі ў розных навуковых зборніках, часопісах, беларускіх і рускіх.\nАпрача ўсяго, Мікалай Мікалаевіч вёў вялікую археаграфічную працу — удзельнічаў у падрыхтоўцы сямі тамоў вядомай серыі дакументаў «Крестьянское движение в России» за канец XVIII — XIX ст. (Дружынінская серыя), а таксама серыі «Революция 1905-1907 г. в России»; перакладаў з польскай мовы на рускую дакументы для «Писем и бумаг Петра Великого». Пісаў шматлікія рэцэнзіі на кнігі, дысертацыі, у тым ліку крыніцазнаўчага профілю. Так што ў крыніцазнаўчыя, публікатарскія структуры інстытута М.М.Улашчык прыйшоў узброены адпаведным вопытам. Натуральна і з бачным задавальненнем ўзяўся ён за крыніцазнаўчае, археаграфічнае вывучэнне і падрыхтоўку да друку крыніц па гісторыі роднага краю. Рабіў пра іх даклады, якія шмат чым прыцягвалі слухачоў, удзельнікаў дыскусій. Апрача дасканалага ведання матэрыяла, «дакопваўся» да яго сутнасці, сыходзячы з пастаўленых задач. Падкупала шчырая, сыноўская ўлюблёнасць у бацькоўскую зямлю, яе народ, мову, звычаі. Калі ён казаў пра ўсё гэта, вочы яго свяціліся дабрынёю, любоўю, розумам і гумарам. Стыль яго выступленняў, прамоў, знешне спакойны і мяккі, адразу ж звяртаў на сябе ўвагу чароўнымі «беларускімі» інтанацыямі, зваротамі народнай мовы, простай і незвычайна вобразнай, ёмкай. Слухаць яго было асалодаю. Думаю, і мне, і іншым ягоным калегам ды сябрам, сустрэчы з ім далі вельмі шмат — у сэнсе і новых ведаў, і адкрыцця кранальных асаблівасцяў душэўнага складу самога вучонага-беларуса, яго народа, нашага народа-брата, і маральнага ўплыву гэтага выдатнага чалавека на іншых. Пры гэтым павінен сказаць, што ў пытаннях навуковых, этычных Мікалай Мікалаевіч, нягледзячы на сваю мяккасць і падатлівасць, меў характар цвярды, стойкі, не паступаўся сваімі перакананнямі. Пра гэта сведчылі яго стойкія пазіцыі ў навуковых спрэчках; маўчанне, неўхваляльнае або злёгку іранічнае, у тых выпадках, калі гаворка ішла пра ўчынкі або дзеянні, якія ён не ўхваляў, сумніўныя з дзелавога і маральнага боку. М.М.Ціхаміраў у такіх выпадках гаварыў, пазітыўна і любоўна, аб «ціхай беларускай упартасці» Мікалая Мікалаевіча.\nГэтак ішло наша звычайнае жыццё — у навуковых справах, вучоных «сядзеннях», асабістых стасунках. Галоўнае ў ім — праца над кнігамі, публікацыямі крыніц. Усё гэта жывое ў маёй удзячнай памяці, і вобраз Мікалая Мікалаевіча ў ёй — гэта высакародны воблік вучонага-працаўніка, нашчадка лепшых традыцый айчыннай гістарычнай навукі, яе спадзвіжнікаў з ліку беларусаў, рускіх і іншых вучоных, што працавалі ў цяперашнім і мінулых стагоддзях.\nШмат сілаў, усе свае выдатныя здольнасці і веды Мікалай Мікалаевіч аддаваў вывучэнню і выданню беларуска-літоўскіх летапісаў — помнікаў, значэнне якіх для вывучэння мінулага беларускага і іншых народаў Усходняй і Цэнтральнай Еўропы непераходнае. Перш чым іх друкаваць, ён праводзіў дасканалае крыніцазнаўчае, археаграфічнае вывучэнне тэкстаў. Так было з Ніканораўскім летапісам — першым летапісным помнікам, які ён даследаваў і выдаў. Ён вызначыў узаемазалежнасць спісаў помніка паміж сабою, крыніцы звода, які сам быў пакладзены ў аснову вядомага Валагодска-Пермскага зводу канца XV — пачатку XVI ст. Улашчык жа з’яўляўся рэдактарам выдання дзвюх другіх агульнарускіх летапісаў: Аляксандра-Неўскага і Лебедзеўскага.\nГалоўнае, зробленае Улашчыкам у гэтай справе, — выданне і даследаванне беларуска-літоўскіх летапісаў. Мікалай Мікалаевіч апублікаваў іх у двух тамах Поўнага збору рускіх летапісаў. У першым з іх надрукаваны Хроніка Літоўская і Жамойцкая, Хроніка Быхаўца, Баркулабаўскі летапіс, Летапіс Аверкі і Панцырнага. Не магу не згадаць вельмі паказальны факт, які характарызуе пазіцыю, воблік Мікалая Мікалаевіча як навукоўца, у дадзеным выпадку як крыніцазнаўца і археографа. Хроніку Літоўскую і Жамойцкую, кампілятыўны помнік сярэдзіны XVIII ст. (які, магчыма, узыходзіць да хранографа Бабалінскага 1699 г. або блізкага да яго зводу), ён падрыхтаваў да друку па Ленінградскаму спісу. Але пад час адной з камандзіровак у Табольск мне ўдалося знайсці новы спіс гэтай хронікі. Звесткі пра яго я перадаў М.М.Улашчыку, і ён, азнаёміўшыся з тэкстам, прыйшоў да высновы, што ў параўнанні з Ленінградскім Табольскі спіс больш дасканалы. Не пашкадаваў зробленай ужо працы і паклаў у аснову выдання той самы Табольскі спіс, г.зн. нанова падрыхтаваў тэкст хронікі. Зайздросная, думаю, для сапраўднага вучонага адказнасць у сур’ёзнай навуковай справе!\nУсім спецыялістам запомнілася асобнае выданне Хронікі Быхаўца (Масква, 1966), выдадзенае М.Улашчыкам (у перакладзе на рускую мову, а ў 32 томе ПСРЛ -^”%а мове арыгіналу; у 1971 г. пабачыў свет літоўскі пераклад гэтай хронікі). У прысвечаным ёй даследаванні Мікалай Мікалаевіч робіць шэраг тонкіх крыніцазнаўчых, лінгвістычных назіранняў (напрыклад, у адрозненне ад Т.Нарбута, які пісаў пра «польскае пісьмо XVII ст.», што знайшло адлюстраванне ў помніку, Мікалай Мікалаевіч вызначае, што хроніка напісана на беларускай мове, перададзенай у польскай транскрыпцыі, удакладняе пытанне аб часе яе складання (да 1565 г.,) і крыніцах (перадусім Іпацеўскі летапіс).\nВакол гэтага выдання разгарэлася палеміка, у якую ўключыліся польскія даследчыкі Е.Ахманскі, Ю.Бардах, рускі вучоны Б.М.Флора, літоўскі — М.Ючас і інш. Былі выказаныя розныя погляды на хроніку, якая ўтрымлівала сведчанні пра Літву з легендарных часоў да 1506 г.\nГэтайсама тэме Мікалай Мікалаевіч прысвяціў кнігу «Уводзіны ў вывучэнне беларуска-літоўскага летапісання». Мне, як яе адказнаму рэдактару, было вельмі прыемна атрымаць яе з дарчым надпісам аўтара: «Дарагі Віктар Іванавіч! Мы з вамі разам ужо трыццаць; можа і яшчэ працягнецца. 30.V.1985. Улашчык». У гэтай кнізе асветлены пошукі і знаходкі беларуска-літоўскіх летапісаў, гісторыя іх публікацый, даследавання, вызначаюцца крыніцы летапісаў, у тым ліку іх легендарных звестак. Па-сутнасці ўпершыню разгледжана пытанне пра беларускія гарадскія летапісы XVII — першай паловы XIX ст. Вывучаны і многія іншыя помнікі.\nПашыраючы сферу сваіх інтарэсаў, Мікалай Мікалаевіч задумаў і ажыццявіў серыю прац па публікацыі і вывучэнню крыніц па гісторыі Беларусі. Іх вянчае яго другая выдатная кніга «Нарысы па археаграфіі і крыніцазнаўству гісторыі Беларусі феадальнага перыяду». У ёй даследчыцкая ўвага сфакусавана на пераважна актавым матэрыяле па гісторыі Беларусі, часткова Літвы, Украіны (па археаграфічных выданнях за 1824-1940 г.). Кніга была вельмі цёпла прынята спецыялістамі (больш за 10 водгукаў у айчынных, польскіх, чэшскіх часопісах).і\nЯшчэ адна прыкметная, высакародная рыса Мікалая Мікалаевіча як чалавека і вучонага — павага да памяці настаўнікаў, папярэднікаў па гістарычнай навуцы. Ён аддаў нямала часу, сілаў, можна сказаць, уклаў сваю светлую душу ў падрыхтоўку і выданне прац У.І.Пічэты, М.Г.Беражкова. Напісаў да іх артыкулы, прадмовы, рэдагаваў, канешне, вельмі ахайна, тэксты іх даследаванняў.\nМне прыемна згадаць, што мы, калегі і сябры М.Улашчыка, любілі і паважалі яго пры жыцці. Ён быў нам прыкладам ў навуцы, жыцці, ствараў сярод нас асаблівы маральны клімат, мяккі, добразычлівы, чалавечны. Настолькі ж істотна тое, што ён паспеў зведаць прызнанне у навуцы. Да ягонага 70-годдзя выйшаў мой артыкул пра яго ў «Праблемах крыніцазнаўства», пісалі пра яго ў беларускім, маскоўскім друку. У дзень 80-годдзя (1986) у інстытуце адбылося ўшанаванне М.М.Улашчыка. На ім прысутнічала даволі шмат калег, сяброў, прыхільнікаў вялікага вучонага. Было шмат выступленняў са словамі ўдзячнасці слаўнаму сыну беларускага народу. Мы ўсе, і гэта адчувалася па атмасферы, якая панавала ў зале, адчувалі гонар за Мікалая Мікалаевіча і Беларусь, якая нарадзіла такога выдатнага вучонага, чалавека, нашага сабрата, асобу светлую і незабыўную.\nАмаль да канца жыцця Мікалай Мікалаевіч заставаўся сярод нас. Пасаду кансультанта ён пакінуў 3 ліпеня 1986 г. У тым жа годзе я разам з маім вучнем Н.М.Рагожыным наведаў Мікалая Мікалаевіча ў нашай акадэмічнай бальніцы на вул. Ляпунова ў Маскве. Ён быў ужо цяжка хворы, голас стаў ціхім, «сеў», але вочы па-ранейшаму свяціліся розумам, мільгалі ў іх нават іскаркі гумару. Калі развітваліся, ён усё ж прамовіў, ціха і сумна: «Можа быць, апошні раз…». Не хацелася ў гэта верыць. Але непазбежнае адбылося… Мікалая Мікалаевіча ня стала. Для будучыні засталіся яго высакародны воблік, памяць пра яго на ўсё астатняе жыццё, яго кнігі, артыкулы, публікацыі крыніц. Засталося і не памрэ ніколі пачуццё, што мы ўсе — браты ў навуцы, у жыцці і, будзем спадзявацца, у памяці нашчадкаў.\nВіктар Буганаў, член-карэспандэнт РАН\n Гл. артыкулу зб.: Проблемы нсточннковедення. — Москва, 1959. Т.8; тэкст летапісу ў ПСРЛ. Т.27. — Москва-Ленннград, 1962.\n ПСРЛ, Т.29. — Москва,1965.\n ПСРЛ. Т.32, — Москва, 1975; Т.35, — Москва, 1980.\n Улащик Н.Н. Очерки по археографии и источниковедению истории Белоруссии феодального периода. — Москва, 1973.\nТраўня 7, 1996 |\nТраўня 6, 1996 |\nТраўня 5, 1996 |\nТраўня 4, 1996 |\nСлова пра Улашчыка\nТраўня 3, 1996 |\nЗгадкі сучаснікаў і паслядоўнікаў\nМне, на вялікі жаль, не давялося супрацоўнічаць з гэтым выдатным вучоным. Ведаў яго з 1960-х, калі ён, прыязджаючы ў Мінск, некалькі разоў заходзіў у Інстытут гісторыі АН БССР да К.І.Шабуні, загадчыка сектара гісторыі Беларусі перыяда капіталізму, у якім я працаваў малодшым навуковым супрацоўнікам. Пытанні, якімі я займаўся ў той час, здаваліся мне далёкімі ад навуковых інтарэсаў Мікалая Мікалаевіча. У яго ж тады былі свае клопаты, звязаныя з імкненнем перавесціся на працу ў наш інстытут, вярнуцца на радзіму. Ня ведаю, хто і на якім узроўні вырашаў гэтае пытанне, але вырашылася яно ўрэшце не на карысць Мікалая Мікалаевіча і беларускай гістарычнай навукі. Быў, відаць, і супраціў з боку кіраўнікоў інстытута, выхаваных у 30-40-я гады на догмах «Кароткага курса гісторыі ВКП(б)». Для іх, артадаксальных бальшавікоў-ленінцаў, былы «нацдэм» Улашчык, рэпрэсаваны ў ліку першых яшчэ ў канцы 1920-х, быў зусім чужы па духу чалавек, які мог парушыць ідылічнае супрацоўніцтва Інстытута з ідэалагічным аддзелам ЦК КПБ у справе гістарыяграфічнага забеспячэння курса партыі на паскоранае зліццё беларускага народа з «старэйшым братам».\nНе дапусціўшы Мікалая Мікалаевіча да працы ў Акадэміі навук Беларусі, людзі, якія вырашалі ягоны лёс, нанеслі вялізарную шкоду беларускай гістарычнай навуцы. Найперш у справе падрыхтоўкі кадраў. Няма сумнення, што Улашчык як спецыяліст найвышэйшага класа ў галіне крыніцазнаўства гісторыі Літвы-Беларусі эпохі сярэднявечча і новага часу, як вучоны шырокага кругагляду і высокасумленны чалавек, начыста пазбаўлены кар’ерысцкіх памкненняў, да канца адданы інтарэсам навукі, змог бы стварыць на радзіме моцную і аўтарытэтную навуковую школу. За 20-25 гадоў, якія заставалася пражыць Мікалаю Мікалаевічу, яе прайшлі б дзесяткі аспірантаў і дактарантаў. Сёння яны мелі б сваіх вучняў. І ўзровень гістарычнай навукі, а разам і адукацыі ў нас быў бы значна вышэйшы. Не было б балючай праблемы, звязанай са стварэннем і разгортваннем дзейнасці Археаграфічнай камісіі, якой у Беларусі (на здзіўленне ўсіх суседніх краін) няма да гэтага часу. М.М.Улашчык мог вырашыць яе яшчэ ў 1960-я г. Лепшай кандыдатуры на пасаду старшыні камісіі не было тады, няма, на жаль, і зараз.\nНеацэнная заслуга Міколы Улашчыка мне бачыцца ў тым, што ў час жорсткага таталітарнага рэжыму, калі бязлітасна вынішчалася нашая гістарычная памяць, ён, воляю лёсу адарваны ад роднай беларускай зямлі, але непарыўна духоўна звязаны з ёй, глыбока даследаваў нашую гісторыю і выдаваў нашыя летапісы. Гэтым самым ён адкрываў нам нашую багатую мінуўшчыну, што ў далейшым і стала адным з важнейшых чыннікаў нашага нацыянальнага і дзяржаўнага адраджэння.\nУспамінаючы Улашчыка, адчуваеш захапленне яго глыбокай, самавітай асобай, яго класічнымі, грунтоўнымі працамі, заўсёднай вострай зацікаўленасцю ў справах роднай культуры. Гэта сапраўдны волат, якому многае было дадзена. Адчуваеш і шкадаванне, нават гаркату, што яму не ўдалося цалкам рэалізаваць свой дар. Як кажуць, даследчык ад Бога, Гісторык з вялікай літары, ён і сам — у сталінскае ліхалецце — трапіў быў пад цяжкое кола Гісторыі, з-пад якога толькі цудам выкараскаўся. На шчасце, яго не расціснула, хоць добра-такі падмяла і адшпурнула ў бок. Але і будучы штучна вырваным з роднай глебы, ён здолеў, як мала хто, быць карысным сваёй Бацькаўшчыне. Як сланечнік цягне голаў да сонца, так і ён, працуючы на водшыбе (дзякуй вучонай Маскве, што падала руку), упарта паварочваў тэмы сваіх даследаванняў у адным кірунку, спачатку яшчэ нібыта пад нейкім прыкрыццём («…у Літве і Заходняй Беларусі»), а потым і зусім адкрыта. 1 ён стаўся адным з лепшых нацыянальных Гісторыкаў, імя якога сёння па праву чытаецца ў адным шэрагу з імёнамі Доўнар-Запольскага, Ластоўскага, Ігнатоўскага.\nНа маю думку, Мікалай Улашчык прадоўжыў тую традыцыю ў беларускай гістарыяграфіі, якая бярэ свой пачатак ад Мітрафана Доўнар-Запольскага. У іх асабістых лёсах і гістарычных працах можна знайсці многа як прамых, так і ўскосных паралеляў: абодва любілі Беларусь і былі вымушаны жыць, працаваць і памерці далёка ад роднай зямлі; абодва не замыкаліся на асобным перыядзе або гістарычнай тэме, а пакінулі пасля сабе шырокую панараму беларускай гісторыі; абодва, з’яўляючыся гісторыкамі-класікамі, могуць у поўнай меры лічыцца «роднымі» і для этнографаў. Гэта асаблівы стан роднасці — роднасць даследчыкаў.\nЯ добра памятаю, як пад час нашай апошняй сустрэчы ў маскоўскай кватэры Мікалая Мікалаевіча, на Ленінградскім прашпекце, літаральна побач з Беларускім вакзалам, ён перадаў са мною ў Мінск, у Музей гісторыі Акадэміі Навук Беларусі, арыгінал фатаграфіі часоў Інбелкульту, зроблены на раскопках гарадзішча Банцараўшчына, што на Міншчыне. На ёй яны побач, — студэнт Улашчык з рыдлёўкаю, і прафесар Доўнар-Запольскі. Гэтая фатаграфія была амаль што адзіным матэрыяльным напамінам аб далёкіх 20-х гадах, які Мікалаю Мікалаевічу ўдалося захаваць пад час турмы і высылкі.\nНаша сустрэча адбылася за некалькі месяцаў да смерці М.Улашчыка. Ён цяжка хварэў, але ж некалькі разоў на працягу нашай гутаркі звяртаўся да таго, што было яго не цялесным, а душэўным болем. Яго непакоіў лёс асабістага архіву і картатэкі, ён з горыччу ўспамінаў, колькі разоў прасіў даць яму аспірантаў з Беларусі, а ў адказ — адмова.\nСёння для мяне спадчына Мікалая Улашчыка — прыклад узорных гістарычных прац з бездакорнай гістарычнай аб’ектыўнасцю, дасканаласцю даведачнага апарата, строгай логікай навуковага даследавання і метадалогіяй, якая не стаіць побач, а літаральна пранізвае ўсю тканіну гістарычнага даследавання.\nЁн валодаў даволі рэдкай для гісторыка, ды і наогул для вучонага, якасцю: гаварыць ня толькі пра тое, што ведаеш, але і смела зазначаць праблемы, абумоўленыя непаўнатою або адсутнасцю крыніц, ці малавывучанасцю тэмы. У яго працах ёсць месца здагадцы і гіпотэзе, аднак няма месца вынаходніцтву гісторыі.\nПаўтарыць Міколу Улашчыка нельга, за ім можна толькі пайсці далей.\nМікалай Улашчык у маім усведамленні ня толькі слынны вучоны-гісторык, але і чалавек высокага абавязку, які, будучы шчыра адданым беларускай справе, умеў захапіць патрыятычным гарэннем маладыя навуковыя сілы, каб сумленна служыць сваёй Айчыне праз пазнанне мінуўшчыны.\nМікалай Мікалаевіч Улашчык — узор мужнасці, адданасці Гісторыі і роднай мове.\nПостаць Мікалая Улашчыка бачу ў беларускай гістарычнай навуцы як найбольш адметную, і з гэтай прычыны вельмі драматычную. Фактычна, ён прадоўжыў справу В.Ластоўскага, Ул.Ігнатоўскага, М.Доўнар-Запольскага і іншых беларускіх вучоных, якія бачылі ў гісторыі сваёй зямлі крыніцу яе сілы і велічы, якія імкнуліся давесці свайму народу, што яму ёсць чым ганарыцца, і што ён здатны да самастойнага жыцця, і мае на яго поўнае права.\nЧалавека, які тройчы прайшоў пекла савецкага Гулага і змог ня толькі фізічна і духоўна выстаяць, але і здзейсніць навуковы подзвіг, нельга не назваць Тытанам. Мікола Улашчык быў сапраўдным тытанам беларускага Адраджэння XX ст. Сваёю магутнаю асобаю ён злучыў два яго крылы, дзве эпохі нашай культурнай гісторыі, — першай і апошняй трэці нашага стагоддзя. Ён быў апосталам гістарычнай праўды аб беларускай мінуўшчыне, мужна і годна пераняў яе ад выдатных гісторыкаў М.Доўнар-Запольскага і В.Ластоўскага, У.Ігнатоўскага і У.Пічэты, і перадаў яе нам. Ён захаваў і перадаў нам таксама малады запал, энергію і аптымізм нашаніўцаў, узбагаціўшы іх глыбокім і цвярозым разуменнем складаных рэалій сталага Адраджэння. Можа як ніхто іншы, ён умеў за сухімі фактамі дакументаў бачыць лёсы нашых продкаў, чуць жывыя галасы мінулых эпох. Мікола Улашчык быў вялікім патрыётам нашай Бацькаўшчыны, самаахвярна імкнуўся вярнуць свайму народу яго тысячагадовую спадчыну, адрадзіць яго гістарычную памяць. У беларускай гісторыі, бацькоўскай мове, у роднай зямлі ён, як Антэй, чэрпаў сілы і натхненне. Велічны жыццёвы і навуковы подзвіг Міколы Улашчыка — яркі прыклад жыватворчай моцы і неадольнасці нашага нацыянальнага Адраджэння, невычэрпнасці і нязломнасці беларускага народнага духу.\nПрэзідэнту Акадэміі Навук БССР\nПросім абмеркаваць кандыдатуру доктара гістарычных навук Мікалая Мікалаевіча Улашчыка пры наступных выбарах членаў-карэспандэнтаў АН БССР.\nМ.М.Улашчык з’яўляецца выдатным савецкім гісторыкам, даследаванні якога прысвечаны пераважна гісторыі Беларусі і Літвы ХVІ-ХІХ стагоддзяў. Асаблівую вартасць мае капітальная манаграфія М.М.Улашчыка «Предпосылки крестьянской реформы 1861 г. в Литве и Западной Белоруссии», у якой паказаны складаныя ўмовы эканомікі сельскай гаспадаркі і класавай барацьбы ў Заходняй Беларусі і Літве.\nВельмі вялікія дасягненні мае М.М.Улашчык у галіне вывучэння археаграфіі і гістарычных першакрыніц. Выключнае значэнне набыла манаграфія М.М.Улашчыка «Очерки по археографии и источниковедению истории Белоруссии феодального периода», якая найбольш поўна асвятляе як гісторыю развіцця гістарычнай навукі, так і гісторыю культуры Беларусі.\nШмат зрабіў М.М.Улашчык у выяўленні, даследаванні і публікаванні беларускіх летапісаў — яго навуковая заслуга ў гэтай справе непараўнальная («Хроніка Быхаўца», 32 том Поўнага збору рускіх летапісаў і інш.).\nНавуковыя працы М.М.Улашчыка шырока вядомыя як у нашай краіне, так і за яе межамі, значная частка іх перакладзена на польскую мову.\nУсё гэта дае нам пэўныя падставы раіць доктара гістарычных навук М.М.Улашчыка для абрання ў члены-карэспандэнты АН БССР.\nАкадэмікі АН БССР\n1. Анатацыя навуковых прац М.М.Улашчыка.\n2. Водгук аб працах М.М.Улашчыка, складзены доктарам гістарычных навук АА.Навасельскім.\n3. Водгук на манаграфію М.М.Улашчыка «Очерки по археографии и источниковедению истории Белоруссии феодального периода».\n4. Да 60-годдзя Мікалая Мікалаевіча Улашчыка. Часопіс «История СССР», 1966.3.\n5. Спіс навуковых прац М.М.Улашчыка.\n6. Аўтабіяграфія М.М.Улашчыка.\n7. М.М.Улашчык — афіцыйны апанент пры абароне доктарскіх дысертацый.\nТраўня 2, 1996 |\nХроніка ўшанавання памяці Мікалая Улашчыка ў 1995-96 г.\nТраўня 1, 1996 |\n18 траўня — ІІ Кангрэс Міжнароднай асацыяцыі Беларусістаў выступіў з прапановай шырока адзначыць 90-я ўгодкі М.М.Улашчыка.\n10 жніўня — газэта «Голас Радзімы» паведаміла пра сход беларусістаў Масквы, на якім прынята пастанова правесці ў студзені 1996 г. у Маскве Улашчыкавы чытанні.\n15 верасня — пасяджэнне ініцыятыўнай групы ў Мінску, якая ўзяла на сябе каардынацыю правядзення вечарын, навуковых канферэнцый i чытанняў, выдання спадчыны вучонага, асвятленне ўгодкаў у сродках масавай інфармацыі.\n15 лістапада — вечарына памяці М.М.Улашчыка ў бібліятэцы №17 у Мінску.\n21 студзеня — выхад біябібліяграфічнага паказальніка «Мікалай Мікалаевіч Улашчык».\n31 студзеня — міжнародная навуковая канферэнцыя ў Маскве «Русь — Літва — Беларусь. Праблемы нацыянальнай самасвядомасці ў гістарыяграфіі i культуралогіі», прысвечаная ўгодкам М.М.Улашчыка.\nВечарына ў Цэнтральным доме літаратара ў Маскве, наладжаная маскоўскім таварыствам «Бацькаўшчына».\n13 лютага — гісторыкі i архівісты з Мінска наведалі радзіму М.М.Улашчыка — вёску Віцкаўшчына. Вечарына ў Дзяржынскім гістарычна-краязнаўчым музеі.\nПрысвечаныя М.М.Улашчыку навуковыя чытанні выкладчыкаў i студэнтаў гістарычнага факультэта БДУ.\n14 лютага — ускладанне кветак на магілу М.М.Улашчыка (Мінск, Чыжоўскія могілкі).\nАдкрыццё выставы ў Нацыянальнай бібліятэцы Беларусі.\nУлашчыкаўская вечарына ў Доме літаратара ў Мінску.\n15 лютага — навуковая канферэнцыя «М.М.Улашчык і праблемы беларускай гістарыяграфіі, крыніцазнаўства і археаграфіі (да 90-х угодкаў. вучонага)».\nНа працягу гэтага часу публікацыі пра М.М.Улашчыка і ўшанаванне яго памяці змяшчалі «Звязда», «Голас Радзімы», «Літаратура і мастацтва», «Наша слова», «Народная газета», «Беларуская ніва», а таксама «Беларускі гістарычны часопіс» і «Беларуская мінуўшчына».


2 Папулярных Рэцэпты для кактэйлю Вядомага зомбі Tiki\nЗомбі з'яўляецца папулярным Цікі кактэйль. Ён напоўнены ромам і садавіны і, як вядома, адзін з самых магутных кактэйляў вы можаце зрабіць. Адзіная праблема заключаецца ў тым, што ніхто не можа дамовіцца, як гэта зрабіць!\nТаямніца Boozy зомбі кактэйль пачаў у першыя дні Цікі сцэны . Гэта быў час, калі два з лідэраў гэтых новых трапічныя тэматычных бараў былі ў жорсткай канкурэнцыі. Не сакрэт, што Дон Beachcomber і Віктар Бержерон (славы гандляры Вікі) захавалі свае рэцэпты шчыльна ахоўвалі, нават шыфраваць іх Пруткова нарыхтоўкі з звышсакрэтнымі кодамі.\nЛічыцца , што Дон стварыў зомбі вакол 1934. Гэры Рыган нот ў «Радасці Mixology» , што ён быў першым , які падаецца ў бары Hurricane на кірмашы 1939 свету ў Нью - Ёрку.\nГэтая таямніца можа быць вялікі для бізнесу ў той час, але гэта стварае праблему для сучасных бармэнаў , якія хочуць узнавіць вядомыя рэцэпты . Уявіце сабе, спрабуючы вызначыць кожны фрукт і дакладную колькасць рома наліваюць у кактэйль, які можа мець 9 інгрэдыентаў ці больш!\nГэта пакідае нам шмат рэцэптаў для таго ж напою. У любым выпадку, гэта складана , і вы лепш мець добра укамплектаваны бар , калі вы хочаце ўзяць на сябе нейкія - небудзь з іх.\nВось што мы ведаем пра кактэйлі зомбі:\nРом, і многае з яго! Спіс заўсёды ўключае ў сябе светлы і цёмны ром, некаторыя дадаюць трэці (як правіла, 151-ўстойлівы ром).\nФруктовы сок. Маракуйя, здаецца, ключ да вялікіх зомбі, але адтуль ён можа быць апельсін, ананас і / або папаі.\nДва з найбольш папулярных рэцэптаў ніжэй. Які б вы ні абралі, гэта будзе выдатным напой для адпачынку шчаслівай гадзіны, трапічны гадовы напой , або дакучлівы усіх Святых кактэйль . Існуе таксама класічны Цікі кактэйль пад назвай Zombie Панч , таксама аднесці да Дона.\nЗомбі кактэйль Рэцэпт\nГэта першы рэцэпт прыходзіць ад Дэйла DeGroff ў кнізе « Рамяство Кактэйль ».\nаранжавы Кюрасао лікёр\n1 1/2 унцыі маракуйя пюрэ (або сіроп)\n1/2 унцыі 151 доказ цёмны ром (па жаданні)\nГарнір: галінка мяты і сезонных садавіны\nШтам ў вялікую шклянку са лёдам.\nНеабавязкова, паплавок высокага доказы рому на вяршыні гатовага напою.\nЎпрыгожыць мятай і садавінай.\nГару (Газ) Регэна зомбі № 2\nРыган ўключае ў сябе два рэцэпты зомбі ў радасці Mixology . Гэта другі , і ён адзначае , што ён быў адаптаваны з Джэф Бэры Beachbum Бэры Грог Log (2003).\nДля таго, каб зрабіць гэты напой, наліць наступнае ў ваш Шэйкер:\n1 унцыя цёмнага рому і 1 1/2 унцыі кожны Аньехо і лёгкія Ромы\n3/4 унцыі кожны яблычная гарэлка , папая нектар , і ананасавы сок\n1 унцыя свежага соку лайма і 1/2 унцыі просты сіроп\nЎзбоўтаць напой і топ з паплаўком 1/2 унцыі 151 доказы рому. Ўпрыгожыць Коктейльная вішня, ананас дзідай і галінкай мяты.\nДадатковыя парады па Кактэйль Зомбі\nГэта толькі два з рэцэптаў зомбі даступныя. Вы можаце знайсці больш зомбі Рэцэпт Kaiser пінгвіна Параўнанне, які ўключае ў сябе некаторыя вялікія каментары.\nЯк вы можаце бачыць з гэтых рэцэптаў, зомбі можа ўзяць на сябе зусім іншы смак у залежнасці ад таго, хто змешвае яго. Тое ж самае можна ўбачыць у кожным Цікі бары вы наведваеце.\nШклянкі і лёд. Шкляны посуд і лёд яшчэ адна кропка разладу з зомбі. Некаторыя рэцэпты ясна паказваюць , колаты лёд , а іншыя проста кажуць «лёд запоўненай шклянкі» і іншыя не кажучы ўжо не айс. Асабіста я думаю, што лёд трэба і ніколі б не прапусціць яго.\nЗомбі заўсёды падаецца ў высокай шклянцы. Існуе спецыяльны шклянку называецца «зомбі шкло» , і гэта не больш чым версія з 12-унцией сярэдняга хайбола або Коллінс ачкоў .\nНекаторыя бармэны любяць служыць яму ва ўраган шкла , таму што яна мае больш трапічны выгляд.\nЯк Стронг кактэйль зомбі?\nЗомбі ром запоўнена, як вядома , паддатыя напой, але наколькі моцная яна ? Рэцэпт Зомбі вы выбіраеце збіраецца зрабіць свет розніцы!\nДавайце выкажам здагадку, што першасныя ромы ўсе 80-доказ, Кюрасао і яблычная гарэлка з'яўляюцца 60-доказ, і мы ўключаем 151 Ромавы паплавок.\nУ гэтым выпадку, гэтыя два рэцэпты б дадаць да:\nDeGroff ў зомбі: 18% ABV (36 доказаў)\nРегэна зомбі № 2: 25% ABV (50 доказы)\nРозніца істотная, таму што рэцэпт Регэ выкарыстоўвае поўныя 4 унцыі першых тры ромаў разам з Эпплджками. Рэцэпт DeGroff выкарыстоўвае толькі 3 1/2 унцыі агульнай лікёру.\nYellow Bird Рэцэпт: Весела Трапічны кактэйль для пляжу\nІдэальны блендер Bearnaise Соус\nПросты рэцэпт для сардэчна Mutton рагу\nClam Dip з тварагом


Рыба ў Сусветны дзень рыбалоўства. ТрадыцыіРыба ў Сусветны дзень рыбалоўства. Традыцыі\nСлушна — Сям'я — Думкі ўслых — Пятроўскія запускі. Гайда рыбу вудзіць! :)\nВось як удала паядналіся ў апошнюю нядзелю чэрвеня два адметныя дні: Пятроўскія запускі ў праваслаўных (дзень перад пачаткам Пятроўскага посту) і Сусветны дзень рыбалоўства. Чаму ўдала?! Бо тым, хто трымае пост, дазваляецца есці рыбу. Праўда, апроч панядзелка, серады ды пятніцы, калі я нічога не блытаю. Сумненні толькі наконт панядзелка... Але, тым не менш, рыбы сёння можна назапасіць! Пры ўмове, што вы – аматар, а надвор’е – прыдатнае для таго, каб рыба бралася. І месцы рыбныя вы ведаеце… У любым выпадку – ні хваста, ні лускі! 🙂\nА яшчэ сёння заканчваецца Русальны тыдзень. І дзень мае назоў – Русальчыны розыгры. Зразумела, засцерагаліся русалак. Таму ля вады і ў вадзе знаходзіліся з асцярогай. Майце на ўвазе, рыбакі!\nНу што вам распавесці пра рыбу?! Рыбу я люблю. Есці… 🙂 Гатаваць таксама не супраць. Толькі калі не маленькая і не з безліччу костак. А вось чысціць – не-е-е-е-ее. Не маё. Таму калі мне рыбу не пачысціць, застануся я без рыбы…\nА чысціла яе толькі адзін раз у жыцці. Даўноо-о-о-о… Пасля 7-га, здаецца, класа выправіліся арганізавана ад школы ў вандроўку на бераг Бярэзіны. І там нашыя настаўнікі з хлопцамі рыбкі здабылі… Дро-о-о-обненькай. А нам, дзяўчатам, трэба было яе пачысціць. З таго разу і ўсё… Чыстка рыбкі – міма.\nЗатое ініцыятарам рыбнага супу (скажам так, бо юшка – трохі іншае) у сям’і таксама была я. Пасля таго, як мяне ім, сапраўдным, пачаставалі. І не дзе-небудзь, а непадалёк ад месца нараджэння нашага слыннага кампазітара Станіслава Манюшкі – у вёсцы Убель, яшчэ ў 2008-м годзе.\nАле ж як добра мець архіў! І не толькі электронны, але і папяровы. Сваім ужо каторы раз скарыстоўваюся за апошні тыдзень. Вельмі зручна!\nДык вось менавіта ў архіве я адшукала ўласны матэрыял – аповед пра вёску Убель у аўтарскай рубрыцы «Куточак Чэрвеньшчыны», пра яе цікавых жыхароў і гасцінную сямейную пару Таццяны і Леаніда Капаніцкіх, ініцыятараў запрашэння журналіста.\nЗапомнілася ж вандроўка сярод іншага тым, што я ўпершыню паплыла на лодцы! Ды не проста так, а каб зірнуць на рэшткі старажытнасці, якія паказаў мне Леанід Капаніцкі…\n«Незабыўнае воднае падарожжа! Вось рэшткі паляў – ад млына, ад моста… Гэта ж якое моцнае дрэва, каб стагоддзямі ў вадзе – і не разбурылася… А вось тое месца ля колішняга сплаўнога моста, дзе шост не дастае дна, а лодку паціху зносіць плынь.\nКолькі метраў – і шост зноўку ўпіраецца ў дно. А вунь і пляж санаторыя «Волма». На тым баку стаяў фальварак Убель. Далёка… Паварот на 180 градусаў – і мы плывем да вёскі…»\nДык вось тут і пачаставалі мяне смачнай юшкай, зваранай на вогнішчы. І распавялі, як трэба рыбу варыць і як бульбу правільна рэзаць (спойлер: вялікімі кавалкамі). 🙂\nНу, і больш блізкія «стасункі» з юшкай і рыбай – гэта падчас журналісцкага прэс-тура ў наш рыбгас «Волма». Вось, бадай, і ўсё…\nЗ усіх тэхнік прыгатавання штосьці абарала я адну – запяканне кавалкаў карпа (а яго мы найчасцей і купляем – свежага, з рыбгаса, акурат у сваім мікрараёне па чацвяргах… Рыбны дзень!) у фользе ў сваім соку. Без солі (прывітанне нашым беларуска-расійскім герантолагам Кірылу Прашчаеву і Андрэю Ільніцкаму! 🙂 ), з аднымі прыправамі, без усялякага там маянэзу альбо смятаны.\nПраўда, калі рыбка маленькая, дык не дужа ўдала выходзіла, засыхала. Давялося прыдумаць выйсце: заліваць у скручаную ўжо фольгу з рыбай крыху вады. І выдатна! Галоўнае, каб фольга не прыліпла да чыгуннай патэльні і не прарвалася… Пакуль усё ўдала атрымліваецца. Асноўнае – злавіць патрэбную тэмпературу ў духоўцы…\nЯшчэ вельмі люблю, калі рыбкай злоўленай частуюць. Праўда, пры той жа ўмове: калі гэта не зусім дробязь. 🙂 Таму на Сусветны дзень рыбалоўства ў мяне свой разлік (жартую!).\nІ, шчыра кажучы, рыбакоў тых і не разумею… Ехаць цёмначы… Прыязджаць цёмначы… Палову сутак, а то і болей правесці, утаропіўшыся ў ваду на паплавок… Ды яшчэ быць абкусаным камарамі. А яны сёлета ну проста азвярэлі!\nАле ж самае цікавае, што пры ўсім гэтым людзі ловяць кайф! 🙂 Таму – кайфу сёння аматарам рыбнай лоўлі! А больш нічога жадаць не буду, каб не спудзіць рыбацкую ўдачу…\nздаровы лад жыцця5


Трыумф яблыка | Новы Час\nВядучая нямецкая неанацысцкая партыя абрала новага правадыра. У той жа час грамадства і ўрад абмяркоўваюць праект забароны ў ФРГ арганізаваных праварадыкальных структур.\nApfel — з нямецкага перакладаецца як яблык. Таму, калі справа тычыцца палітыкі, слова Apfel адразу выклікае асацыяцыю з партыяй расійскіх лібералаў «Яблоко». Аднак Хольгер Апфель далёка не ліберал. Ён нават не кансерватар. Ён новы фюрэр нямецкіх карычневых, якія, адпаведна праграме, дасюль мараць пра рэстаўрацыю Трэцяга рэйху.\nЛідарам нацдэмаў Апфеля абралі ў мінулыя выходныя на партыйным з’ездзе, які праходзіў у Нойрупіне, адным з гарадкоў зямлі Брандэнбург.\nЗ’езд у Нойрупіне менш за ўсё нагадваў з’езды нацыстаў у Нюрнбергу ў 1930-я, пра адзін з якіх Лені Рыфеншталь зняла славуты «Трыумф Волі».\nУ Нойрупіне дэбаты наконт абрання старшыні партыі цягнуліся аж дзесяць гадзін! На кану было старшынства Уда Фойгта, які руліць NPD з 1996 года. Яму супрацьстаяў Хольгер Апфель, дэпутат зямельнага парламенту ў Саксоніі.\nГэта быў не проста канфлікт асобаў. Фойгт абараняе архаічную нацысцкую традыцыю, якая, па яго словах, трымаецца на трох ідэйных кітах — радыкалізме, нацыяналізме і сацыялізме. Сыходзячы з гэтага алгарытму Фойгт у свой час нават распрацаваў стратэгію дзейнасці партыі. На яго думку, стратэгія павінна адначасова спалучаць барацьбу за розумы, барацьбу за парламент і барацьбу за вуліцу.\nЗ усіх гэтых задач Фойгт рэалізаваў толькі пункт пра барацьбу за вуліцу. Вялікая колькасць вулічных злачынстваў на расавай глебе ў Германіі ўскосна звязаная з актывістамі NPD. Таксама сабе ў плюс Фойгт можа залічыць паглынанне структур Нямецкага народнага саюза. Гэта партыя доўгі час канкуравала з нацдэмамі, аднак пасля сыходу спонсараў пачала дыхаць на ладан. Фойгт пераканаў народнікаў распусціць арганізацыю і стаць рэкрутамі NPD.\nУ іншых галінах вынікі старшынства Фойгта вельмі слабыя. Асабліва гэта тычыцца электаральнай статыстыкі. З’езд праходзіў па слядах правалу партыі на зямельных выбарах у Берліне. На цяперашні момант партыя прадстаўленая ў дзвюх землях — Саксонія і Мекленбург — Пярэдняя Памеранія.\nПалітычная платформа Апфеля больш апартуністычная. Ён заклікае адмовіцца ад рэліктаў мінулага. Рэвізіі, на думку Апфеля, павінна падпасці нават фігура Адольфа Гітлера і спадчына Трэцяга рэйху. «Патрэбна, каб замілаванне часамі нацызму перастала быць галоўнай тэмай, з якой ідэнтыфікуюць партыю», — кажа Апфель. Ён бачыць NPD як «сучасную накіраваную ў будучыню правую партыю».\nКанфрантацыя па лініі Фойгт — Апфель мае яшчэ адзін цікавы момант. Менавіта Уда Фойгт у далёкім 1990 годзе падабраў Апфеля амаль на вуліцы — на адной з тусовак маладых неанацыстаў, пабачыўшы ў ім талент палітыка-арганізатара. Пасля даручыў стварэнне моладзевай секцыі NPD. Ён таксама дапамог Хольгеру абрацца ў зямельны парламент Саксоніі, дзе яго пратэжэ хутка стаў ключавой асобай у фракцыі. І вось сімвалічнай падзякай за усё зробленае стаў арганізаваны Апфелем бунт у партыі.\nЗ іншага боку, гэта асабістая драма Фойгта ілюструе яго як слабага знаўцу чалавечай псіхалогіі. Фойгт думаў, што дзіцячае захапленне Апфеля гісторыямі пра «герояў» з СС ёсць нешта вечнае. Аднак Хольгер і шмат хто з яго сяброў перажылі юнацкія забабоны, адмовіліся ад старых ідэалаў у імя палітычнага прагматызму.\nПадчас апошняй выбарчай кампаніі саксонская арганізацыя NPD адмовілася выступаць пад чорна-бела-чырвонымі сцягамі імперскай Германіі. Выбарчыя пікеты NPD праходзілі пад дзяржаўнай сімволікай ФРГ. З пункту гледжання артадаксальнага нацыста, гэта проста архіздрада. Сімволіка ФРГ — гэта сімволіка Веймарскай рэспублікі, якая гістарычна была для ўльтраправых абсалютным злом. Таксама саксонцы аднабакова змянілі лагатып партыі. У сваёй агітацыйнай прадукцыі NPD называла сябе не «партый нацыяналістаў», а «самай моцнай правай партыяй Саксоніі».\nУ выніку галасавання па кандыдатуры старшыні большасць дэлегатаў выказалася за абнаўленне. Апфель атрымаў каля 60 працэнтаў галасоў. Але эксперты асцярожна ацэньваюць магчымасць мадэрнізацыі партыі. На думку газеты «Die Zeit», шмат хто галасаваў за Апфеля, таму што ўсім надакучыў аўтарытарызм і неадэкватнасць Уда.\nМіж тым, пры ўсіх закліках саксонцаў да інавацый, Апфель і кампанія ніколі не адмаўляліся ад расавых лозунгаў. Крытыку на адрас Гітлера яны ўпарта называюць праявамі «антынямецкай палітычнай культуры, якая была навязаная немцам у 1945-м».\nПалітычныя эксперты кажуць, што ў дадзеным выпадку лепш за ўсё ўжыць лакмусавую паперу. Гэтай паперкай ёсць традыцыйныя штогадовыя маніфестацыі нацыстаў у лютым у знак памяці па ахвярах бамбардзіровак Дрэздэну ў 1944 годзе брытанскай і амерыканскай авіяцыяй. Традыцыйна гэтыя акцыі, якія лічацца самым буйным нацысцкім мерапрыемствам у ФРГ, арганізоўвалі менавіта нацыянал-дэмакраты.\nПакуль неанацысты абіралі новае кіраўніцтва партыі, нямецкае грамадства спрачалася наконт яе магчымай забароны. Справа ў тым, што паліцыі абсалютна выпадкова ўдалося раскрыць небяспечную групоўку правых тэрарыстаў. Па дадзеных следства, у перыяд з 2000 па 2007 гады гэтыя неанацысты забілі ў розных гарадах ФРГ васьмярых выхадцаў з Турцыі і аднаго грэка, а таксама супрацоўніцу паліцыі, чыёй зброяй завалодалі. Серыя з дзесяці забойстваў, якую не раскрылі за 10 гадоў, — выпадак амаль небывалы ў сучаснай гісторыі краіны. СМІ ўжо назвалі гэту групоўку «Фракцыяй карычневай арміі» — па аналогіі з ультралевай «Фракцыяй чырвонай арміі», якая здзяйсняла тэракты ў ФРГ у 1970–1980-я гады.\nЦяпер у Германіі ідуць дэбаты наконт узмацнення жорсткасці ў барацьбе з правымі радыкаламі. Магчыма, адной з ахвяраў кампаніі будзе NPD, якую даўно заклікаюць забараніць. Адзін з новых аргументаў за забарону — фіяска паліцэйскай канцэпцыі працы з правымі радыкаламі. Доўгі час лічылася, што наяўнасць легальных структур кшталту NPD дазваляе трымаць нацыстаў у зоне бачання, пад кантролем, а насычэнне партыі агентамі — прадухіліць любыя эксцэсы. Аказалася, што NPD такой функцыі не выконвае. Цяпер нічога не перашкаджае ўраду даць зялёнае святло на забарону партыі.\nМагчыма, у такім выпадку Хольгер Апфель сапраўды атрымае карт-бланш на стварэнне абсалютна новай, пазбаўленай ад настальгіі па нацысцкіх часах арганізацыі.