Прадстаўнік фонду Маршала пра Лукашэнку, ваеннае становішча і ролю Расеі\n03 лістапад 2020, 08:00\nНа пытаньні Радыё Свабода адказаў Ёрг Форбрыг, дырэктар па Цэнтральнай і Ўсходняй Эўропе нямецкага фонду Маршала.\n— Візыт Лукашэнкі ў СІЗА, дзе ён сустракаўся зь некаторымі палітвязьнямі, быў спробай маніпуляваць апазыцыяй і падзяліць яе. Гэтая спроба правалілася.\n— Павінна адбыцца новая дамова аб адносінах паміж дзяржавай і грамадзтвам, каб стварыць новы балянс і даць краіне сацыяльны і палітычны мір.\n— Лукашэнка разумее, што нельга быць упэўненым у падтрымцы Крамля. Гэта была асноўная прычына, чаму ён прысьпешыў сваю інаўгурацыю.\n— Перамовы паміж Лукашэнкам і дэмакратычным рухам абавязкова будуць. Пытаньне толькі, калі. Калі б гэта здарылася цяпер, гэта быў найлепшы варыянт разьвіцьця падзеяў.\n— Пакуль мы не пабачым сыгналаў з боку Крамля ў бок Каардынацыйнай рады, у бок прадстаўнікоў дэмакратычнага руху, даводзіцца лічыць, што гатоўнасьць Масквы падтрымаць дыялёг надта абмежаваная ці нават блізкая да нуля.\n— Пасьля выбараў у Беларусі 9 жніўня пратэсты працягваюцца ўжо амаль тры месяцы. Ці лічыце вы, што ўлада Лукашэнкі аслабла за гэты час, ці яна па-ранейшаму моцная?\n— Я ня думаю, што яна й была такая ўжо моцная. Для спадара Лукашэнкі і многіх людзей у ягоным апараце падзеі апошніх месяцаў сталі нечаканасьцю. Яны выпрабавалі шэраг стратэгіяў, каб здушыць гэты дэмакратычны рух, але выглядае, што нічога не спрацавала.\nУ верасьні выглядала, што ў супрацьстаяньні адбылося зацішша, але апошнія пару тыдняў пратэставы рух зноў узмацніўся, і мы бачым больш ініцыятывы з боку дэмакратычнага руху. Мы бачым памылкі, якія робіць рэжым Лукашэнкі, і гэта вельмі няўстойлівая сытуацыя для рэжыму. Яны відавочна ня робяцца мацнейшымі.\nЯны захоўваюць моцныя пазыцыі ў апараце бясьпекі, і мы бачым, як частка апарату бясьпекі тэрарызуе насельніцтва. Але я б не назваў гэта прыкметай сілы. Гэта хутчэй прыкмета адчаю з боку рэжыму. Таму агулам я б сказаў, што рэжым Лукашэнкі зусім ня ў моцнай пазыцыі.\n— Вы сказалі пра памылкі Лукашэнкі. Якія памылкі рэжыму вы б назвалі?\n— Першы эпізод, які прыходзіць у галаву зь нядаўніх падзеяў, гэта візыт Лукашэнкі ў СІЗА, дзе ён сустракаўся зь некаторымі палітвязьнямі. Я лічу, што гэта была спроба маніпуляваць апазыцыяй і падзяліць яе. Паспрабаваць пераканаць некаторых зь іх пайсьці сьледам за рэжымам па шляху нейкага канстытуцыйнага рэфэрэндуму, замест таго каб выканаць патрабаваньні пратэставага руху. Мне здаецца, мы можам адназначна сказаць, што гэтая спроба правалілася.\nДругі эпізод — гэта нядаўняя абвестка пра вельмі вялікі праўрадавы мітынг. Ад гэтай ідэі вельмі хутка адмовіліся. Там былі розныя прычыны, але гэта відавочная памылка — спачатку вы абвяшчаеце такі сход, а потым касуеце. Гэта зноўку ж прыкмета слабасьці і памылка, на маю думку.\n— Калі параўноўваць Беларусь з такімі краінамі, як, напрыклад, Украіна, — там падчас рэвалюцыі апазыцыя мела людзей ва ўладнай сыстэме. У парлямэнце былі апазыцыйныя дэпутаты. У Беларусі нічога такога няма. Якім вы бачыце рэалістычны сцэнар пераходу ўлады ў Беларусі?\n— Перш за ўсё нам трэба быць вельмі асьцярожнымі, робячы параўнаньні з краінамі-суседкамі і нядаўнімі дэмакратычнымі паўстаньнямі ў гэтых краінах. Гэта абсалютная праўда, што, у адрозьненьне ад Украіны, дэмакратычны рух ня мае прадстаўніцтва ва ўладзе Беларусі. Некаторыя інгрэдыенты, якія былі ва Ўкраіне і іншых краінах, відавочна адсутнічаюць у Беларусі.\nКалі ўжо рабіць параўнаньні паміж Беларусьсю і папярэднімі эпізодамі дэмакратычных паўстаньняў, нам трэба вярнуцца далей. На маю думку, больш адэкватнае параўнаньне было б з Польшчай у 1980–1981 гадах. Тады таксама быў вельмі моцны канфлікт паміж дзяржавай і грамадзтвам, быў вонкавы спонсар рэжыму — Масква, і рызыка ўмяшаньня з боку войскаў Варшаўскай дамовы. Тады Ярузэльскі вырашыў разьвязаць сытуацыю, увёўшы ваеннае становішча, каб задушыць рух пратэсту.\nШто тычыцца сцэнараў, дык экспэрты іх шмат абмяркоўваюць ад пачатку гарачай фазы канфлікту ў жніўні, хоць, на маю думку, гэты канфлікт пачаўся нашмат раней. Мне здаецца, цяпер ніхто ня можа ўпэўнена сказаць, якія сцэнары найбольш імаверныя.\nКалі казаць шырока, тут ёсьць два шляхі разьвіцьця. Першы — гэта нейкае разьвязаньне канфлікту паміж дзяржавай і грамадзтвам Беларусі. Гэта структурны канфлікт — грамадзяне больш не прымаюць такую патэрналісцкую дзяржаву і той рэжым, які быў ва ўладзе так доўга. Таму павінна адбыцца новая дамова аб адносінах паміж дзяржавай і грамадзтвам, каб стварыць новы балянс і даць краіне сацыяльны і палітычны мір. Для гэтага відавочна спатрэбяцца саступкі і гатоўнасьць да перамоваў з боку ўлады. Пакуль што з боку спадара Лукашэнкі і ягонага рэжыму няма знакаў, што яны гатовыя ісьці гэтым шляхам. Таму гэты мірны варыянт разьвязаньня канфлікту цяпер блякуецца рэжымам.\nДругі сцэнар — рэжым спрабуе неяк «уціхамірыць» сытуацыю. І тут дарэчнае параўнаньне з Польшчай. Бо ў той час польскі рэжым зрабіў менавіта гэта, перавёўшы сацыяльную незадаволенасьць з вуліц у кватэры і на кухні. Я думаю, што такі сцэнар «пацыфікацыі» таксама магчымы ў Беларусі. Гэта будзе значыць поўнае закрыцьцё сыстэмы і краіны. Гэта не разьвяжа канфлікту, але адкладзе яго вырашэньне.\nЯ ня ведаю, наколькі ў рэжыму хапае рэсурсаў і рашучасьці пайсьці на гэты сцэнар, але я лічу, што мы ня можам выключаць такога поўнага закрыцьця і «ўціхамірваньня» сытуацыі.\n— Вы ўжо зрабілі параўнаньне з часамі ваеннага становішча ў Польшчы і згадалі пра небясьпеку савецкага ўмяшаньня ў той час. Пасьля рэпрэсій і гвалту ў жніўні прэзыдэнт Расеі Пуцін публічна падтрымаў Лукашэнку. Ці бачыце вы, што расейская пазыцыя неяк мяняецца за гэтыя месяцы пратэстаў, ці яны па-ранейшаму ставяць на Лукашэнку?\n— Мы ўсе ведаем, што вакол Крамля вельмі высокія муры і вельмі мала хто можа за іх зазірнуць і пабачыць, што там абмяркоўваюць і што ў галовах тых, хто вызначае палітыку Крамля. Тут мы ўсе на тэрыторыі здагадак і спрабуем зрабіць нейкія высновы з публічных заяваў, паводзінаў СМІ і цяперашняй расейскай ангажаванасьці ў Беларусі. Да любых інтэрпрэтацыяў тут варта ставіцца з доляй скептыцызму.\nЯ скажу толькі, што Крэмль відавочна не чакаў такой дынамікі. Яны рыхтаваліся да сцэнару, дзе Лукашэнка аслабне, але застанецца ва ўладзе — і гэта той сцэнар, які цяпер адбываецца, — аднак у Расеі не чакалі, што будзе востра стаяць пытаньне пра яго выжываньне.\nМЗС Расеі падтрымаў канстытуцыйную рэформу ў Беларусі як выхад з крызісу\nНапачатку ў рэакцыях Масквы на падзеі ў Беларусі не было скаардынаванасьці. З аднаго боку, былі віншаваньні спадара Пуціна спадару Лукашэнку, але, з другога боку, былі даволі высокія прадстаўнікі расейскага рэжыму, якія жорстка крытыкавалі падзеі ў Менску. Асьвятленьне падзеяў у расейскіх СМІ было даволі адкрытае і не было відаць той каардынацыі, якая звычайна назіраецца ў такіх выпадках.\nЯ думаю, прыблізна праз тыдзень пасьля выбараў Крэмль вырашыў: «Нам трэба стабілізаваць сытуацыю ў Беларусі, а гэта значыць — стабілізаваць Лукашэнку». Яны паслалі падтрымку ў СМІ, абвясьцілі пра фінансавую і палітычную падтрымку рэжыму, каб мець час распрацаваць сцэнары разьвіцьця падзеяў, выгадныя Крамлю. Агулам гэтая сытуацыя захоўваецца ад таго часу.\nВыглядае, што Расея робіць дастаткова, каб пакуль што ўтрымаць Лукашэнку ва ўладзе, але не абвяшчае пра большае і не ў захапленьні ад спадара Лукашэнкі — гэта паказала сустрэча Пуціна і Лукашэнкі ў Сочы. Там не было моцнага выказваньня падтрымкі. Выглядала, што Крэмль паставіў яму ўльтыматум: «Ты павінен узяць становішча пад кантроль, інакш нам давядзецца падумаць пра мацнейшае ўмяшаньне».\nНе магу маўчаць. «Я раней Пуціна паважаў. Як рускі»\nМне нават здаецца, што апошнімі днямі мы пабачылі зьмякчэньне рыторыкі Крамля. З аднаго боку, яны па-ранейшаму выкарыстоўваюць зацяганыя абвінавачаньні, што гэта беспарадкі, інсьпіраваныя Захадам, што тут дзейнічаюць Польшча, Літва, іншыя краіны. З другога боку, я чую намёкі, што тут гаворка не пра Лукашэнку, што павінны ўлічвацца інтарэсы беларускага народу.\nЯ ня ведаю, наколькі гэта грунтоўна і сур’ёзна, але ў мяне ўражаньне, што за апошнія пару тыдняў — улучна зь візытам кіраўніка расейскай выведкі Нарышкіна ў Менск, дзе ён, магчыма, перадаваў нейкае пасланьне ад Пуціна Лукашэнку, — Крэмль вывучае, што можна зрабіць, каб выйсьці з гэтага супрацьстаяньня.\nАпошняе, што варта сказаць: Лукашэнка разумее, што нельга быць упэўненым у падтрымцы Крамля. На маю думку, гэта была асноўная прычына, чаму ён прысьпешыў сваю інаўгурацыю. Гэтым ён абмежаваў выбар Крамлю. Да інаўгурацыі ў Крамля заставаліся варыянты іншага кіраўніцтва ў Менску, але Лукашэнка абмежаваў выбар двума крайнімі варыянтамі. «Цяпер, калі я фармальна прэзыдэнт, а вы, спадар Пуцін, мяне павіншавалі пасьля выбараў і таму прызналі прэзыдэнтам, вам давядзецца мяне падтрымліваць, што б я ні зрабіў, якімі б мэтадамі я ні вырашыў абараняць сваю ўладу». А другі варыянт, які для Крамля шмат у чым вельмі складаны, — «Калі вы са мной ня згодныя, вам давядзецца зрынуць мяне сілай». Таму мы мусім трымаць у галаве гэтую няўпэўненасьць Лукашэнкі і зьмяншэньне варыянтаў для Крамля пасьля сакрэтнай інаўгурацыі, якую Лукашэнка сабе зладзіў.\n— Зноўку вяртаючыся да паралеляў з Польшчай на пачатку 1980-х — ці лічыце вы, што застаецца варыянт расейскага вайсковага ўмяшаньня, калі Лукашэнка страціць кантроль над Беларусьсю?\n— Я думаю, што гэтага нельга выключаць. Гэты вайсковы варыянт быў для нас нечаканасьцю ў мінулым — мы ўсе памятаем Грузію, памятаем Украіну. Трэба прытрымлівацца простага правіла: ніколі не кажы «ніколі» датычна Расеі і яе вайсковага ўмяшаньня ў іншых краінах.\nУ той жа час я лічу гэта менш імаверным. Па-першае, гэта вялікая рызыка. Для Крамля ёсьць менш рызыкоўныя варыянты, як утрымаць Беларусь у сваёй арбіце, а тут гэта галоўнае патрабаваньне Масквы. Калі Крэмль цьвяроза паглядзіць на сытуацыю ў Беларусі, дык пабачыць, што краіна знаходзіцца ў вялікай залежнасьці ад Расеі — фінансава, палітычна, у сфэры СМІ, у чалавечых кантактах. Таму рацыянальнай высновай будзе: каго б ні выбралі ў Беларусі, нават на свабодных выбарах, ён атрымае ў спадчыну гэтую залежнасьць і жорсткія абмежаваньні на варыянты далейшага разьвіцьця краіны.\nЯ думаю, у Крамлі ёсьць разуменьне, што ў Беларусі пераважна канфлікт паміж дзяржавай і грамадзтвам. Гэта не пра геапалітыку, гэта не пра пераарыентацыю краіны на Захад. Калі Крэмль паглядзіць на сытуацыю цьвяроза, дык пабачыць, што менш рызыкоўна не абараняць Лукашэнку, а дазволіць мірны пераход улады, які не стварае рызыкі расейскім інтарэсам у Беларусі.\nГэты варыянт існуе ўжо шмат часу, але Расея не разглядала яго ўсурʼёз, бо вельмі прывязалася да схемы «заходняга ўмяшаньня» і «каляровых рэвалюцыяў, інсьпіраваных Захадам». Аднак я спадзяюся, што ў Крамлі пераважыць цьвярозы падыход, які дапаможа прадухіліць драматычнае, ваеннае разьвязаньне гэтага канфлікту.\nВаенны варыянт нясе высокія рызыкі для Крамля — Беларусь ня толькі вялікая краіна, але ёсьць і пагроза заходніх санкцый. Да таго ж невядомыя вынікі выбараў у ЗША, а гэта можа грунтоўна зьмяніць падыход Злучаных Штатаў да Расеі. Таму я спадзяюся, што такі ваенны варыянт ня зьявіцца.\n— Вы ўжо згадалі, як расейскае кіраўніцтва рэгулярна заяўляе, што падзеі ў Беларусі інсьпіраваныя Захадам — называюцца Злучаныя Штаты, Літва, Польшча. Ці бачыце вы рэальныя падставы для такіх заяваў? І наколькі расейскія палітыкі самі вераць у гэта, ці гэта робіцца больш для палітычных мэтаў?\n— Думаю, што многія ў гэта вераць, у тым ліку і на самым версе расейскага кіраўніцтва. У Расеі шмат хто мае «комплекс перасьледу», бо гэта постымпэрскае грамадзтва. У тым ліку і кіраўніцтва ў Маскве адчувае, што яны нешта страцілі пасьля распаду СССР і здабыцьця незалежнасьці былымі савецкімі рэспублікамі.\nМногія вераць, што гісторыя несправядліва абышлася з Расеяй, што яна ў атачэньні Захаду, які адрываў кавалкі ад яе глябальнага ўплыву і разбураў яе статус супэрдзяржавы. Тут мы можам правесьці паралелі зь іншымі былымі каляніяльнымі дзяржавамі, дзе часта ёсьць падобныя пачуцьці.\nУ гэтым сэнсе ёсьць грунт для ідэі, што Захад зноў маніпулюе блізкім суседам і партнэрам Расеі і спрабуе адарваць ад Расеі былую савецкую рэспубліку. Але мне здаецца, што ў Расеі таксама дастаткова цьвярозага разуменьня, што нельга ўтрымаць гэтыя дзяржавы сілай. Досьвед Украіны паказаў, што вельмі сяброўскае да Расеі грамадзтва ператварылася ў ворага празь дзеяньні самой Расеі апошніх гадоў.\nТрамп і Байдэн: якія могуць быць адрозьненьні ў зьнешняй палітыцы ЗША\nУ Расеі ёсьць разуменьне, што нешта падобнае можа здарыцца, калі яна будзе неадэкватна паводзіць сябе ў Беларусі. Многія экспэрты ў Расеі навучаныя такім досьведам і кажуць, што трэба адмаўляцца ад гэтага постымпэрскага комплексу і дазволіць суседзям самім вызначаць сваю будучыню.\nЗ другога боку, мы ведаем, што ўмяшаньне ў іншых краінах можа моцна мабілізаваць людзей унутры Расеі. Мы назіралі «эфэкт Крыму», які павялічыў рэйтынгі спадара Пуціна. Можа ўзьнікнуць патрэба для такой мабілізацыі: «Мы па-ранейшаму сіла ў нашым рэгіёне, якая можа абмежаваць дзеяньні Захаду».\nІ, вядома ж, мы ня можам выключаць, што празь нейкі час, магчыма нават хутка, Крэмль адчуе, што яго ўнутраныя палітычныя пазыцыі аслаблі і патрэбная замежная авантура — магчыма, гэтым разам у Беларусі — каб абʼяднаць расейцаў «вакол сьцяга».\n— Ці мае Захад моцныя інструмэнты, каб гэтаму супрацьстаяць? У адным са сваіх артыкулаў вы пісалі пра магчымасьць замарозіць праект «Паўночны паток – 2» як інструмэнт у перамовах з Расеяй. Ці ёсьць у Нямеччыне палітычная падтрымка для такога кроку ў сувязі з падзеямі ў Беларусі?\n— Дазвольце мне адказаць на двух узроўнях. Па-першае, на агульным аналітычным узроўні. Захад, Эўразьвяз і асабліва ЗША разумеюць, што маюць абмежаваныя інструмэнты ўплыву ва Ўсходняй Эўропе, часткай якой зьяўляецца Беларусь. У Расеі гэтых інструмэнтаў нашмат больш, бо рэгіён мае зь ёй шчыльныя сувязі — эканамічныя, палітычныя, на ўзроўні элітаў і грамадзтва, у энэргетыцы, у СМІ.\nАднак пры гэтым мне здаецца, што Захад — як асобныя краіны, у тым ліку ЗША ў апошнія гады, так і Эўразьвяз — не выкарыстоўвае нават тых інструмэнтаў, якія мае. Вы згадалі добры прыклад: «Паўночны паток – 2» — гэта той выпадак, калі Захад, у прыватнасьці Нямеччына, не выкарыстоўвае тых інструмэнтаў, якімі валодае адносна Расеі. Іншы прыклад — кампаніі дэзынфармацыі, якія праводзіць Расея, у тым ліку ў нашай краіне, тыя сувязі, якія Расея мае ў заходніх элітах, і тыя актывы, якімі расейская эліта валодае ў краінах Захаду.\nМы б маглі нашмат больш абмежаваць расейскі ўплыў на Захадзе ў гэтых сфэрах. Гэта магло б паўплываць на паводзіны Расеі, або прынамсі абмежаваць яе магчымасьці.\nЯ праціўнік праекту «Паўночны паток – 2», бо з чыста энэргетычнага гледзішча гэта непатрэбны газаправод. Гэта палітычны праект, які Расея выкарыстоўвае, каб падзяліць краіны Эўразьвязу і краіны-партнэры, такія як Украіна.\nКалі б Нямеччына і яе партнэры ў ЭЗ вырашылі адмовіцца ад «Паўночнага патоку – 2», гэта нават ня моцна пашкодзіла б Расеі. Гэта быў бы сыгнал і страта пары мільярдаў у інвэстыцыях, але гэта б ня зьменшыла залежнасьць Эўразьвязу ад Расейскай Фэдэрацыі ў энэргетычнай сфэры. Значна больш моцным адказам была б дывэрсыфікацыя паставак і адмова ад часткі расейскай нафты і газу, бо гэта б зьменшыла даходы расейскай дзяржавы.\nУ гэтым сэнсе мы занадта асьцярожна адказваем на дзеяньні Расеі ў рэгіёне. Мы ня хочам рабіць рашучых крокаў, асабліва ў тым, што тычыцца матэрыяльнага апірышча Крамля — і ў энэргетычнай сфэры, і датычна актываў расейскіх элітаў у Заходняй Эўропе. Калі мы не навучымся гэтым карыстацца, у нас заўсёды будзе слабейшая пазыцыя адносна Расеі, чым магла б быць. А гэта заахвоціць Расею агрэсіўна паводзіць сябе ў адносінах да суседзяў, але ня толькі — бо Расея ўмешваецца ў падзеі ў Сырыі, Лібіі. Але сярод суседзяў гэта найгорш уплывае на такія краіны як Грузія, Украіна і, магчыма, Беларусь.\n— Ці бачыце вы нейкія прыкметы, што нямецкі ўрад гатовы скарыстаць «Паўночны паток – 2» як аргумэнт у перамовах з Расеяй у сувязі з падзеямі ў Беларусі, ці для нямецка-расейскіх стасункаў гэта занадта дробнае пытаньне?\n— Пытаньне «Паўночнага патоку – 2» ужо даволі даўно абмяркоўваецца ў Нямеччыне. Гэтае пытаньне шмат разоў падымалі такія партнэры па Эўразьвязу, як Польшча, і краіны-суседкі, такія як Украіна. Нямецкі ўрад заўсёды заяўляў, што гэта пераважна эканамічны, а не палітычны праект.\nЗа апошні год нямецкі ўрад прызнаў, што гэта сапраўды ў значнай ступені палітычны праект. Гэтаму разуменьню паспрыялі ня столькі падзеі ў Беларусі, колькі атручэньне расейскага апазыцыянэра Аляксея Навальнага. Выпадак з Навальным вынес пытаньне «Паўночнага патоку – 2» на першыя старонкі. Некалькі тыдняў у Нямеччыне абмяркоўвалі, ці варта замарозіць «Паўночны паток – 2» або нават цалкам ад яго адмовіцца ў адказ на атручэньне Навальнага. Але Навальнаму стала лепш, драматычнасьць атручэньня зьменшылася, і разам з гэтым зьменшыўся палітычны ціск у Нямеччыне, каб зрабіць моцныя крокі ў адказ.\nЦяпер я, на жаль, ня бачу ў Нямеччыне рашучасьці адступіць ад праекту. Але сама гэтая дыскусія не была зьвязаная з сытуацыяй у Беларусі. Тут нямецкі ўрад па-ранейшаму спадзяецца на канструктыўную пазыцыю Расеі і разглядае пытаньне Беларусі адасоблена, не прывязваючы яго да «Паўночнага патоку – 2» ці іншых штрафных санкцыяў супраць Расеі.\n— Ці бачыце вы магчымасьць для перамоваў паміж рэжымам Лукашэнкі і беларускім грамадзтвам, дзе пасярэднікамі будуць і Расея, і Захад — магчыма, у рамках АБСЭ, — ці гэта немагчыма?\n— У прынцыпе, перамовы паміж Лукашэнкам і дэмакратычным рухам абавязкова будуць. Пытаньне толькі, калі. Калі б гэта здарылася цяпер, гэта быў найлепшы варыянт разьвіцьця падзеяў. Але гэта можа здарыцца нашмат пазьней — праз год, праз тры гады. Грунтоўны канфлікт паміж рэжымам і грамадзтвам трэба неяк вырашаць. Гэтая сытуацыя ня можа працягвацца бясконца.\nГрамадзтва памянялася, абудзілася, пабачыла свае правы і шляхі ўдзелу ў грамадзкіх справах. Калектыўны досьвед апошніх месяцаў застанецца зь беларусамі да канца жыцьця. Гэтую новую сьвядомасьць беларускіх грамадзян можна забараніць і выціснуць з вуліцаў, але яе ўжо немагчыма зьнішчыць.\nСуд у Менску адмовіўся вызваліць блогера Ігара Лосіка. Ён за кратамі больш за 4 месяцы\nРэжым дагэтуль ня хоча прызнаваць, што часы патэрналісцкага кіраваньня беларусамі скончыліся. І гэты канфлікт можа быць вырашаны толькі новымі перамовамі пра адносіны паміж дзяржавай і грамадзтвам. З боку рэжыму ўжо было дастаткова гвалту, і, падобна, усё больш людзей унутры рэжыму мае сумневы, ці рэалістычны гэты гвалтоўны падыход у доўгатэрміновай пэрспэктыве. Калі ня будзе новай дамовы, у Беларусі ніколі ня будзе міру паміж рэжымам і грамадзтвам.\n— Выбачаюся, пытаньне больш тычылася таго, ці бачыце вы прыкметы, што Расея гатовая быць пасярэднікам у такіх перамовах разам з Захадам.\n— Так, я разумею. Але, мне здаецца, у Расею павінна прыйсьці разуменьне таго, што гэта структурны канфлікт, а не геапалітычны і ня нейкая форма «новай каляровай рэвалюцыі». Толькі калі такое разуменьне прыроды гэтага канфлікту будзе ня толькі ў Менску, але і ў Маскве, тады зробіцца магчымым больш канструктыўны ўдзел Крамля ў нейкім дыялёгу ў Беларусі.\nЯны ўжо кажуць пра выйсьце з крызісу праз канстытуцыйную рэформу. Лукашэнка таксама апошнія тыдні выказваецца пра зьмены ў Канстытуцыі. Але ніхто зь іх не прызнае, што патрабаваньні грамадзтва зусім іншыя. Грамадзтва патрабуе не канстытуцыйнай рэформы, а спыненьня гвалту, правядзеньня справядлівых выбараў, а для гэтага канстытуцыйная рэформа не патрэбна.\nЯ пакуль ня бачу ў Маскве гатоўнасьці падтрымаць дыялёг. Яны цалкам адмаўляюць ролю Каардынацыйнай рады, Сьвятланы Ціханоўскай і яе калегаў. Пакуль мы не пабачым сыгналаў з боку Крамля ў бок Каардынацыйнай рады, у бок прадстаўнікоў дэмакратычнага руху, даводзіцца лічыць, што гатоўнасьць Масквы падтрымаць дыялёг надта абмежаваная ці нават блізкая да нуля.\n— Вы заклікалі кіраўніцтва Эўразьвязу дадаць Аляксандра Лукашэнку і шэраг іншых асобаў у санкцыйныя сьпісы. Чакалася, што гэта можа адбыцца на мінулым тыдні, але рашэньне зноў перанесьлі. Якімі могуць быць прычыны, чаму Лукашэнка дагэтуль не ў санкцыйным сьпісе Эўразьвязу?\n— Мне сапраўды цяжка сказаць. Ёсьць дастаткова галасоў, якія заклікаюць пашырыць сьпіс, і тэхнічна гэта ўжо ня так цяжка зрабіць, бо асабістыя санкцыі ўведзеныя.\nМожна дапусьціць, што нехта кажа, быццам Лукашэнка яшчэ мае апошні шанец паспрыяць нейкім пазытыўным зьменам. Можна таксама дапусьціць, што ў Брусэлі моцна занятыя праблемай COVID-19 — Нямеччына ўвяла новыя абмежавальныя захады. Ёсьць яшчэ выбары ў ЗША на наступным тыдні.\nНа маю думку, нішто з гэтага ня можа быць сурʼёзнай прычынай, бо ціск на рэжым Лукашэнкі трэба павялічваць. Сьпісы адказных за фальсыфікацыю выбараў і паліцэйскі гвалт трэба пашыраць на самы высокі ўзровень, улучна з Аляксандрам Лукашэнкам. На маю думку, мы моцна адстаём ад падзеяў у Беларусі. Але зноўку ж, можа быць шэраг прычын, чаму гэта затрымліваецца.\n— Якія крокі вы б параілі Эўразьвязу для пазытыўнага ўзаемадзеяньня зь беларускім грамадзтвам? І ці можна зрабіць так, каб гэтая падтрымка не згуляла на руку тым, хто кажа, што Захад правакуе беспарадкі?\n— Перш за ўсе, незалежна ад таго, ці будзе Захад і краіны рэгіёну падтрымліваць беларускае грамадзтва, пазыцыі Менску і Масквы застануцца нязьменнымі. Калі яны лічаць, што гэта інсьпіраваны Захадам пераварот, яны ад гэтага не адмовяцца. Таму нам нельга ставіць нашыя рашэньні адносна беларускага грамадзтва ў залежнасьць ад таго, што лічаць спадары Лукашэнка і Пуцін і іхныя рэжымы. Часта мы занадта асьцярожнічаем, бо лічым, што любую дапамогу з нашага боку могуць скарыстаць для прапагандысцкіх мэтаў. Але калі ім будзе трэба, гэтыя рэжымы ў любым выпадку нас абвінавацяць.\nПа-другое, я лічу, што Эўразьвяз і асобныя яго краіны ўжо даволі моцна адказалі на гэтую сытуацыю. Так, рашэньне аб санкцыях заняло шмат часу, але шмат якія заявы і меры падтрымкі былі даволі хуткія. Літва і Польшча адыгралі тут важную ролю як суседзі Беларусі, а іншыя краіны іх падтрымалі. У маёй краіне, Нямеччыне, працягваюцца дыскусіі пра пакет падтрымкі, падобны да тых, якія прынялі Літва і Польшча. Мы пабачылі крокі Эўразьвязу ў дапамогу ахвярам палітычных рэпрэсіяў.\nГэтыя меры падтрымкі трэба працягваць і пашыраць. Маштаб рэпрэсіяў сёньня патрабуе нашмат большай падтрымкі як з боку асобных краінаў, гэтак і ад Эўразьвязу ў цэлым, а ў пэрспэктыве, спадзяюся, і ад Злучаных Штатаў, а таксама ад іншых краінаў. Канада ўжо абвясьціла пра некаторыя меры падтрымкі.\nЛітва прыпыніла вылучэньне сродкаў Беларусі ў рамках праграмы ЭЗ\nЁсьць патрэба ў гуманітарнай дапамозе тым, хто пацярпеў за апошнія месяцы. Трэба падтрымка рабочым, якія страйкуюць, людзям, якіх звольнілі за іх пазыцыю, студэнтам, якіх выключылі зь беларускіх унівэрсытэтаў. Таксама трэба падтрымаць грамадзянскую супольнасьць і незалежныя мэдыя. Многія мэдыя і незалежныя блогеры проста перагружаныя ў сувязі зь цяперашнімі падзеямі. Ім трэба дадатковыя магчымасьці, каб адсочваць падзеі ў Беларусі.\nУжо пачалася дыскусія пра макраэканамічную падтрымку Беларусі пасьля, спадзяюся, мірнага пераходу ўлады. Мы ведаем, што Беларусь ня ў добрай фінансавай і эканамічнай сытуацыі. Гэты год моцна адабʼецца на эканоміцы і фінансах краіны. Спатрэбіцца «стабілізацыйны пакет», які можна ўжо распрацаваць і які ўступіць у дзеяньне пасьля разьвязаньня крызісу.\nІ апошняе — нам патрэбен больш сурʼёзны падыход да кадраў у нашых уласных міністэрствах замежных спраў і ў нашых сталіцах. Звычайна ў нашых МЗС ёсьць нейкі спэцыяліст, які адказвае за Беларусь. Але маштаб крызісу ў Беларусі, яе геапалітычнае становішча і наступствы, якія гэта будзе мець для ўсяго рэгіёну, патрабуе больш кадраў. Нам трэба ўзмацніць гэты кірунак, у тым ліку ў амбасадах у Беларусі.\nЯ разумею, што гэта цяжка пасьля нядаўніх дыпляматычных канфліктаў, але нам патрэбны сфакусаваныя каманды — на ўзроўні Эўразьвязу і ў ключавых сталіцах, такіх як Бэрлін, — якія будуць займацца Беларусьсю. Падобным чынам мы працавалі на пачатку крызісу ва Ўкраіне. Нам трэба мець такія каманды, каб быць лепш інфармаванымі ў нашых палітычных рашэньнях датычна Беларусі, каб хутчэй рэагаваць, каб хутчэй перадаваць інфармацыю на вышэйшыя ўзроўні і каб была агульнаэўразьвязаўская каардынацыя ў адказ на разьвіцьцё падзей у Беларусі.


Конкурс ідэй для старшакласнікаў на беларускай мове | ОДБ Брусель\nКонкурс ідэй для старшакласнікаў на беларускай мове\nняд, 2019-10-20 16:44\nУ Беларусі стартаваў сацыяльна-адукацыйны праект «Першыя» – конкурс яскравых ідэй пакалення Z: навучэнцаў 9, 10 і 11-х класаў. На працягу навучальнага года ўдзельнікі праекта будуць раcпрацоўваць сваю ідэю, развіваць навыкі публічнага выступлення і самапрэзентацыі, атрымліваць карысныя веды на воркшопах і сустрэчах з экспертамі. 10 фіналістаў праекта, якіх абярэ журы, атрымаюць персанальных ментараў TEDx і з іх дапамогай будуць рыхтавацца да свайго вялікага публічнага выступу на маштабнай моладзевай канферэнцыі TEDxYouth@Minsk.\nМенавіта 10 фіналістаў выйдуць у знакамітае чырвонае кола TED і прэзентуюць свае ідэі перад вялікай аўдыторыяй. Усе яны атрымаюць прызы – iPhone Xs. Праект «Першыя» будзе цалкам рэалізаваны на беларускай мове, у тым ліку ўсе майстар-класы і публічныя выступы фіналістаў, бо адна з мэтаў гэтай ініцыятывы – пашырэнне выкарыстання беларускай мовы і яе вядомасці ў сусветнай прасторы з дапамогай супольнасці TED.\nХто можа паўдзельнічаць?\nСёлета, акрамя навучэнцаў 10 і 11-х класаў, да ўдзелу ў конкурсе запрашаюцца і навучэнцы 9-х класаў.\n«Тэхналогія», «Культура», «Інклюзія» і «Экалогія». Больш падрабязна можна даведацца на сайце generation.A1.by і ў суполцы праекта. Генеральны інфармацыйны партнёр праекта – беларускі партал TUT.BY.\nПрыём заявак ужо распачаўся і будзе праходзіць па 8 сакавіка 2020 г. У першапачатковай заяўцы трэба сфармуляваць сваю ідэю і коратка распавесці пра яе. Падаваць заяўкі могуць навучэнцы з усіх рэгіёнаў Беларусі. Зарэгістраваных удзельнікаў праекта чакаюць інтэрактыўныя варкшопы ад экспертаў у галіне майстэрства прэзентацыі і аратарскага мастацтва, а таксама ад вядомых беларускіх і замежных спецыялістаў па кірунках конкурсу.\nАўтары самых яскравых, цікавых, значных, перспектыўных і арыгінальных ідэй трапяць у лік 10 фіналістаў. Яны наведаюць TEDxMinsk 2020 і пачнуць працаваць над прэзентацыяй сваёй ідэі з ментарамі TEDx. Іх выступленні адбудуцца на выніковым мерапрыемстве TEDxYouth@Minsk у траўні 2020 года. Трансляцыю канферэнцыі будзе весці відэасэрвіс VOKA.\nГісторыя TEDx у Беларусі


Нататкі пра тое, дзеля чаго вандроўнікі з Дона праехалі па зімовых дарогах Расіі і Беларусі звыш чатырох з паловай тысяч кіламетраў\nОпубликовано: 14.03.2018 10:00:40\nПачну з радаснай падзеі, пра якую нядаўна СМІ напісалі: Мінск і Растоў-на-Доне сталі гарадамі-пабрацімамі. Рашэнне прынялі дэпутаты гарадской думы данской сталіцы. А працэс, як кажуць, быў запушчаны летась, калі праходзіў афіцыйны візіт дэлегацыі ўрада Растоўскай вобласці ў Мінск. Па выніках сустрэчы расійскіх гасцей з старшынёй Мінскага гарвыканкама Андрэем Шорацам была дасягнута дамоўленасць наконт супольнага руху ў бок пабрацімства. І ўсё пайшло, як спланавалі. Зрэшты, і раней гарады мелі ўзаемавыгадныя стасункі. Прадпрыемствы Растоўшчыны экспартуюць у Беларусь алей, жаночае адзенне, лакафарбавыя вырабы ды іншыя тавары. З Беларусі на Дон ідуць прадукты харчавання, абутак, прадукцыя машынабудаўнічых і хімічных прадпрыемстваў. Скажам, летась адміністрацыя Растова набыла 75 нізкападлогавых аўтобусаў вялікай умяшчальнасці — для камфортнай перавозкі турыстаў і жыхароў горада ў час Чэмпіянату свету па футболе-2018.\nДзякуючы экспедыцыі “Дон–Беларусь: 2018” у Растове больш ведаюць пра беларусаў\nМяркую, цяпер паміж гарадамі-пабрацімамі будуць пашырацца як эканамічныя, так і культурныя кантакты, узрасце плынь турыстаў у абодва бакі. У Растове прадаюцца ўжо білеты на прамы авіярэйс да Мінска — ён запрацуе ў красавіку, і наш Саюз беларусаў Дону рыхтуе да падзеі цікавы праект. Самалёт кампаніі Белавія будзе лятаць у Мінск з растоўскага аэрапорта Платаў чатыры разы на тыдзень.\nА пакуль яшчэ той красавік — мы з сябрам чакаць не сталі, на пачатку лютага ўзрушыліся ды здзейснілі грамадска-патрыятычную экспедыцыю “Дон—Беларусь: 2018”. Рухацца пачалі на маім аўто 8 лютага 2018 года у 18 гадзін 18 хвілін. Так супала: засякаў кіламетраж, для пэўнасці глянуў на гадзіннік — і вачам не паверыў. Са мною ўпершыню адправіўся ў Беларусь Васіль Лук’янаў — сябар, які прыдумаў Міжнародны фестываль на Доне, прысвечаны “Слову аб палку Ігаравым”. Ён жа і кіруе праектам, рухае яго ўжо 18 гадоў, а наш Саюз беларусаў Дону ў праекце актыўна ўдзельнічае. Я ў дарозе быў за рулём, а Васіль Васільевіч — за штурмана, ён і зберагаў наш падарожны фонд. Экспедыцыю, дарэчы, падтрымаў і беларус Валянцін Уладзіміравіч Гербач — ваенны пенсіянер, старшыня Растоўскага гарсавета ветэранаў вайны і працы. Дзякуй яму за гэта!\nПраз дзесяць дзён, 18 лютага, мы вярнуліся ў Растоў. Асабліва ж мяне радуе, што пабываў я на Брэстчыне, на магілцы бацькі, партызанскага камандзіра Уладзіміра Уладзіміравіча Калатухіна. Ён быў кадравым афіцэрам-палітруком, удзельнічаў і ў Фінскай вайне. У раённым горадзе Камянцы яго ведалі як дырэктара мясцовай школы, там ён і пахаваны. 23 лютага быў яго 100-гадовы юбілей. Стоячы пры магіле, я нібыта вёў з бацькам у думках размову. Што ж, варта прызнаць: нягледзячы на ўсе страты, няўзгоды, жыццё ўдалечыні ад Беларусі, мне за свой лёс не сорамна — і бацьку было б за мяне прыемна. Нечага ж я дасягнуў, рэалізую таленты, імкнуся быць вартым яго светлай памяці.\nДумаў яшчэ, вандруючы па ўснежанай Беларусі, што я шчаслівы чалавек: бо ў мяне ёсць вось такая светлая, добрая і квітнеючая зямля бацькоў. Бацькаўшчына. І тым я таксама багаты. Кожны раз, калі з ёй сустракаюся, згадваю ўсіх сваіх родных і блізкіх людзей. Бачу цудоўныя палескія краявіды з маленства, тую святую зямлю, дзе, як кажуць, пупок мой закапаны. Паўстае перада мною і маміна-дзедава вёска Камень на Піншчыне, дзе нарадзіўся, і вёска Гоцк, што ў Салігорскім раёне (там далей я рос і сталеў), і родная Гоцкая школа, настаўнікі якой вывелі мяне ў людзі...\nУладзімір Банцэвіч і Зінаіда Камароўская сустракаліся ў Коласаўскім музеі\nКалі пра ўсю экспедыцыю расказаць, то цэлая кніга б атрымалася. Была мэта: назбіраць як мага больш экспанатаў для музея расійска-беларускага сяброўства, які мы цяпер пашыраем у 112-й школе Растова-на-Доне. Таму штрыхамі пазначу, дзе пабывалі. А праехалі за 10 дзён 4600 кіламетраў, з іх 1200 — па беларускай зямлі. З Растова ехалі ў Гомель. Там узялі зямлю з мясцовага Кургана Славы, была цікавая сустрэча з Юліяй Купрэевай, дырэктаркай Музея гісторыі города Гомеля.\nЗямлю з Кургана Славы ўзялі таксама й пад Мінскам. Дзякуючы журналісту Івану Ждановічу з газеты “Голас Радзімы” (якога, дарэчы, за плённае супрацоўніцтва з суполкаю ўжо запісалі шаноўным сябрам Саюза беларусаў Дону) мы з карысцю правялі час у Мінску. Пабывалі, у прыватнасці, у Музеі Якуба Коласа, пазнаёміліся з яго дырэктаркай Зінаідай Камароўскай: у нас намячаюцца важныя сумесныя культурныя праекты. Былі сустрэчы ў гарадскім Савеце ветэранаў, у Дзяржаўным музеі гісторыі Вялікай Айчынай вайны. А ў Рэспубліканскім цэнтры нацыянальных культур ад яго дырэктаркі Вольгі Антоненкі атрымалі цудоўны падарунак для нашай бібліятэкі: шматтомную Анталогію беларускай літаратуры. Вялікі дзякуй, Вольга Віталеўна! І яшчэ — Хатынь: узята зямля з мемарыяла, была сустрэча з дырэктарам мемарыяльнага комплексу Артурам Зельскім.\nДалей — Брэст. Хоць наведвалі мемарыял “Брэсцкая крэпасць-герой” у нядзелю, і яго кіраўнікоў на працы не было, аднак зямлю з крэпасці нам перадалі, разам з адпаведным сертыфікатам. У горадзе Камянцы былі сустрэчы ў гарвыканкаме, Цэнтры сацыяльнай дапамогі дзецям-інвалідам. Наведалі знакамітую Камянецкую (Белую) вежу, пабывалі ў мястэчку Камянюкі ды Белавежскай пушчы.\nЗ Брэста ехалі на Гомельшчыну, заначавалі ў Гоцку, вёсцы майго маленства. Ранкам была хвалюючая сустрэча у Гоцкай школе з яе дырэктаркай Валянцінай Ермаковіч, настаўнікамі, вучнямі. Далей — сустрэча ў Жыткавіцкім райвыканкаме з Сяргеем Агіевічам, кіраўніком профільнага аддзела. Пабывалі ў старажытным Тураве: наведалі Краязнаўчы музей, пабачылі пад шкляным дахам раскапаны археолагамі падмурак будаванай у 1170 годзе царквы, сфатаграфавалі велічны помнік Кірылу Тураўскаму.\nШто ў выніку? Экспедыцыю можам назваць эфектыўным мабільным метадам народнай дыпламатыі. Зроблена за дзесяць дзён вельмі шмат. Наведзены свайго роду этна-культурныя і грамадска-патрыятычныя масты паміж Саюзам беларусаў Дону і Гомельскім гарвыканкамам, Салігорскім, Камянецкім і Жыткавіцкім райвыканкамамі трох розных абласцей. Вялікі дзякуй дыпламату Уладзіміру Няронскаму, прадстаўніку Беларускага Пасольства ў Расіі, які даваў нам усюды “зялёную вуліцу”, дапамог ладзіць сустрэчы на афіцыйным узроўні. Я вельмі ўсцешаны, што нас і ў іншых месцах Бацькаўшчыны прымалі вельмі цёпла, хоць мы ж, бывала, падалі людзям — як снег на галаву. Аднак па ўсім маршруце нам шанцавала не толькі з добрымі людзьмі, але ж і з выдатным надвор’ем: тэмпература была крыху ніжэй за нуль, што ў лютым не часта здараецца.\nАкрамя зямлі са свяшчэнных мясцін Памяці ды воінскай Славы Беларусі, мы прывезлі ў Растоў-на Доне і дзве сімвалічныя рэчы: сноп жыта з вёскі Гоцк і частку старажытнай абароннай “сцяны” (з пяці завостраных колляў) з вёскі Камянюкі, якія нам падарыў мясцовы ваенны пенсіянер. Само ж тое паселішча блізка да граніцы Саюзнай дзяржавы Расія-Беларусь з Еўрасаюзам. Прывезеныя рэчы размяшчаем у раздзеле “Абаронцам Айчыны — Слава!” нашага “Музея Расійска-Беларускай этнакультурнай і грамадска-патрыятычнай традыцыі”: такую назву нядаўна ў нас афіцыйна зацвердзілі.\nАдкрываць музей плануем 2 красавіка: у Дзень яднання народаў Беларусі ды Расіі. Таксама і ў бібліятэцы нашай — свята, бо шмат кніг з Бацькаўшчыны прывезена. То можа, разважаю, дапамог нам і беларускі першадрукар Францыск Скарына, імем якога назвалі мы Беларускі этнакультурны цэнтр на Доне?..\nІ яшчэ — пра неспасцігальнае. Часам, заўважаў, мы й самі сабе не можам растлумачыць, чаму так цягне нас у тыя ці іншыя справы. Чаму лічым іх у пэўны перыяд жыцця найважнейшымі. Нешта вядзе нас да мэты? Што хаваць: раптам узнікла ў мяне ідэя экспедыцыі. Зіма, хуткія зборы, доўгая дарога, толькі прыкладны план вандроўкі... Так, хацелася мне ўшанаваць памяць бацькі — але ж не ўсе дзеля таго едуць зімою за тысячы кіламетраў на магілу роднага чалавека. Магчыма, наш рух па расійска-беларускіх дарогах, жывыя размовы-кантакты з людзьмі былі патрэбныя для нечага большага? І вось жа супала: праз тры дні пасля нашага вяртання, 21 лютага, Растоўская гарадская дума прыняла рашэнне аб пабрацімстве Растова-на-Доне і Мінска. Я такому вельмі рады! Ініцыятыва ж аб пабрацімстве сыходзіла ад кіраўніка Аддзялення Пасольства Беларусі ў Расіі ў Растове-на-Доне Уладзіміра Уладзіміравіча Няронскага. А наконт назвы музея, то, прадумваючы яго канцэпцыю, прыходжу да высновы, што праект варта б назваць: “Школьны этнаграфічны музей-майстэрня “Русская изба — Беларуская хата” з мемарыяльнай экспазіцыяй “Абаронцам Айчыны — Слава!” у плыні пабрацімскіх сувязяў гарадоў Растова-на-Доне і Мінска”. Вось так, дзякуючы экспедыцыі “Дон—Беларусь: 2018”, наш музей і набывае свой адметны твар.\nУладзімір Банцэвіч, старшыня Саюза беларусаў Дону


Ніякага ультыматуму Варшавы не было\n11.03.2009 / 16:53\nНіякага ультыматуму Варшавы не было 1\nПольскае МЗС абвергла інфармацыю тыднёвіка «Ўпрост». Варшава не мае намеру ўвязваць пытанні вакол сваёй нацыянальнай меншасці з агульнымі пытаннямі збліжэння Беларусь з ЕС, далі зразумець у польскім МЗС. Піша Барыс Тумар.\nПольскае Міністэрства замежных справаў абвергла інфармацыю тыднёвіка «Ўпрост», што ў сувязі са з’ездам Саюзу палякаў Беларусі польскі МЗС перадаў беларускаму боку свайго роду ультыматум.\nТакая інфармацыя не паходзіла з крыніцаў у МЗС, падкрэсліваецца ў заяве.\nТэма «ўдзелу Беларусі ва Ўсходнім партнёрстве», а таксама «сітуацыя вакол СПБ» застаюцца тэмай двухбаковага дыпламатычнага дыялогу, падкрэсліваецца ў заяве, але абодва бакі «імкнуцца вырашаць гэтыя пытанні ў духу кампрамісу і ўзаемнага паразумення».\nМаюцца на ўвазе сустрэчы нядаўнія сустрэчы намесніка міністра замежных справаў Беларусі Варанецкага з польскімі дыпламатамі.\nНа мінулым тыдні тыднёвік «Упрост» апублікаваў інфармацыю пра існаванне фактычнага ультыматуму: або беларускія ўлады перастаюць шпыняць палякаў у Беларусі, або Лукашэнка не атрымае запрашэння на еўрапейскую сустрэчу ў вярхах у Празе.\nШто цікава, гэтая інфармацыя ўпершыню з’явілася на малавядомым партале polskaweb.eu, што базуецца нават не ў Варшаве, а ў Пазнані. Такім чынам,\nгісторыя мае выгляд мэтаскіраванай уцечкі інфармацыі з МЗС, але такой не ёсць.\nПольскія ўлады сапраўды, як выглядае, хацелі б нармалізацыі становішча вакол СПБ‑Борыс. Гэта значыць, у ідэале, легалізацыі яе дзейнасці шляхам афіцыйнага прызнання. А на гэтым этапе — прынамсі бесперашкоднага правядзення з’езду. І правядзенне гэтага з’езду будзе расцэньвацца еўрапейцамі як плюс: так як плюсам лічыцца бесперашкоднае правядзенне з’езду Хрысціянскай дэмакратыі ці Асамблеі няўрадавых арганізацый. Аднак\nВаршава не мае намеру ўвязваць пытанні вакол сваёй нацыянальнай меншасці з агульнымі пытаннямі збліжэння Беларусь з ЕС, адназначна далі зразумець у польскім МЗС.\nНіхто не хоча размаўляць на мове ультыматумаў.\nЗ заявы польскага МЗС вынікае, што ўкід інфармацыі пра нібыта «ультыматум» выгадны сілам, якія б хацелі сарваць беларуска‑еўрапейскі дыялог.\n11.03.2009 / 18:20\nГэта добра ці дрэнна?.. Тое, што Польшча не жадае перашкаджаць кантактам Беларусі (?..) з Эўразьвязам, гэта хутчэй добра. Але то, што ў Беларусі ўжо нават і за польскія грамадзкія арганізацыі няма каму заступіцца перад наездам усемагутнай Улады - гэта кепска. Наконт «ўкід інфармацыі» - не паераконвае. Польшча ведала, што калі бы такі «ультыматум» быў пастаўлены афіцыйна, Улада у асобе свайго кіраўніка падсела бы на каня і рэакцыя была бы, для СП, хутчэй негатыўная. За адно, шкода ў адносінах Улад з ЭЗ, і прыйшлося бы Польшчы тлумачыцца з Брусэлем за свае «эгаістычныя» паводзіны. А так, калі адбыўся «ўкід інфармацыі», потым сказаць, што «ўльтыматума не было» - гэтак пытаньне СП ставіцца Прэзыдэнту «на від», але у якасьці *патэнцыйнай* пагрозы - без таго, каб правакаваць яго рэфлексіўную рэакцыю.


Анлайн гульня Элвін і бурундукі: Гульня на памяць. Гуляць онлайн бясплатна ў гульню Элвін і бурундукі: Гульня на памяць. Спампаваць гульню Элвін і бурундукі: Гульня на памяць. Гульні Лагічныя - by.zazaplay.com\nПадрыхтуйся да прапампоўцы сваёй зрокавай памяці, вырашаючы галаваломкі, якія падрыхтавалі табе нашы бурундукі.\n© sgames.org - бясплатная онлайн гульня Элвін і бурундукі: Гульня на памяць ().\nЗгуляйце у анлайн флэш гульню Элвін і бурундукі: Гульня на памяць бясплатна. Не забудзьцеся ацаніць гульню Элвін і бурундукі: Гульня на памяць і падзяліцца гэтай гульнёй са сваімі лепшымі сябрамі.\nГульня Элвін і бурундукі: Гульня на памяць анлайн\nГульні Элвін і бурундукі\nАпісанне гульні Элвін і бурундукі: Гульня на памяць анлайн. Як гуляць у анлайн гульню : Падрыхтуйся да прапампоўцы сваёй зрокавай памяці, вырашаючы галаваломкі, якія падрыхтавалі табе нашы бурундукі. Разам з імі табе неабходна адшукваць пары аднолькавых малюнкаў на картках, колькасць якіх будзе расці з кожным разам. Адчыняй па дзве карты, імкнучыся запамінаць выявы на іх для таго, каб хутчэй вырашыць задачу.\nАцэніце гульню: Згулялі: 266\nЭлвін і бурундукі: Гульня на памяць ( Галасоў:11, Сярэдні адзнака: 2.73/5)


Пагранічніка і мытніка з Брэста будуць судзіць за махінацыі пры афармленні кіроўцы на мяжы\n21.05.2018 / 11:51\nПагранічніка і мытніка з Брэста будуць судзіць за махінацыі пры афармленні кіроўцы на мяжы 1\nУ брэсцкі суд накіравана крымінальная справа ў дачыненні да трох жыхароў абласнога цэнтра. Двое з іх — супрацоўнікі пагранслужбы і мытні, паведамляе прэс-служба Генпракуратуры.\nПаведамляецца, што ў пункце пропуску «Пясчатка» памежнік «пераканаў» супрацоўніка мытні не праводзіць надгляд аўтамабіля Volkswagen Transporter, якім кіраваў беспрацоўны жыхар Брэста.\n«Як вынік, кіроўца ўнёс у мытную дэкларацыю загадзя недакладныя звесткі аб таварах, што перавозяцца, і правёз на тэрыторыю ЕАЭС замежныя абутак, адзенне і бытавую тэхніку. Сума нявыплачаных мытных плацяжоў склала 65,5 тысячы рублёў», — распавялі ў Генпракуратуры.\nПа версіі следства, за гэта мытнік атрымаў ад памежніка хабар у 100 даляраў.\nДзеянні берасцейца кваліфікаваныя следствам як ухіленне ад выплаты мытных плацяжоў у буйным памеры. Яму пагражае пакаранне — ад штрафу і аж да 3 гадоў пазбаўлення волі.\nСупрацоўнікаў пагранслужбы і мытні абвінавачваюць у спрыянні кіроўцу. Акрамя таго, першага — у падбухторванні да злоўжывання службовымі паўнамоцтвамі і дачы хабару, а другога ў злоўжыванні паўнамоцтвамі і атрыманні хабару.\nПамежнік знаходзіцца пад вартай, астатнія пад падпіскай аб нявыездзе.\n21.05.2018 / 13:12\nВось яшчэ культуролягі і знаўцы роднага краю.\nВаенных аташэ пазнаёмілі з асноўнымі пунктамі канцэпцыі ваеннага супрацоўніцтва Беларусі


Прылада падлог (частка 4)\nПрылада падлог (ч. 4)\nВыраб і ўсталёўка ліштвы. Завяршае настилку падлог усталёўка ліштвы, якія зачыняюць шчыліны паміж падлогай і сценамі, а таксама засцерагаюць сцены ад забруджвання.\nЛіштва ўжываюць серыйна якія выпускаюцца прамысловасцю, а таксама вырабленыя саматугам. Ліштва па форме галтэляў шырока выкарыстаюць пры прыладзе драўляных дашчаных і паркетных падлог. Мацуюць ліштву і галтэлі да аднаго элементу канструкцыі: да сцяны, да паў, а гушчару - да паркета. Крысоў, выкладзены на гукаізаляцыйныя падшэўкі або па засыпанні, не павінен быць звязаны са сценамі, таму што які ўзнікае гукавы мост перадае ваганні падлогі сценам, а апошнія - памяшканню. Бывае, што паміж ліштвой і сценамі ставяць гукаізаляцыйныя падшэўкі. Ліштва гушчару мацуюць да сцяны, а галтэль - да паркетнага паў, але часам і да сцен. Галтэль не павінна дакранацца сцен, а калі гэта прыходзіцца рабіць, то пастаноўка падшэўкі абавязковая. Гатовая ліштва і галтэлі могуць выпускацца звычайнымі, гэта значыць толькі абгабляванымі, але могуць быць афарбаваныя або лакаваныя. Афарбаваная або лакаваная ліштва варта мацаваць толькі пасля аздаблення сцен - афарбоўванні або абклейванні шпалерамі.\nЛіштва мацуюць да сцен цвікамі, да крысоў - цвікамі або шрубамі. Калі сцены гвоздимые, то мацаваць ліштву проста, калі жа негвоздимые, то прыходзіцца просверливать або прабіваць адтуліны праз 600-700мм з водступам ад канцоў ліштвы на 150-200мм. Глыбіня адтулін - 40-50мм, дыяметр - не больш 10мм. У адтуліны забіваюць драўляныя коркі вільготнасцю не больш 12%. У гэтыя коркі забіваюць цвікі даўжынёй, роўнай даўжыні корка і таўшчыні ліштвы або галтэлі (мал. 43). Мацаванне павінна быць трывалым, капялюшыкі цвікоў або шруб патопленыя ў тоўшчу драўніны. У кутах і па даўжыні ліштва стыкуюць "на вус" пад кутом 45°. Для гэтага рэкамендуецца ўжываць стусло (распиловочный скрыня), якое дазваляе хутка і сапраўды атрымліваць паказаны кут.\n43. Усталёўка ліштвы:\nа - да сцяны; бы - да паў; 1 - падстава; 2 - дошка падлогі або паркета; 3 - ліштва - просты і з галтэллю;\nВарта адзначыць, што водступ ад сцен дошак падлогі або паркета на 10-15мм шматлікія лічаць недастатковым і адсоўваюць іх на 20мм, матывуючы гэта тым, што пры падвышаным увільгатненні падлогі дошкі пачынаюць пашырацца і пакінуты зазор можа апынуцца недастатковым.\nЛіштва робяць такі канструкцыі, каб з тыльнага боку яны шчыльна не прылягалі да сцяны і паў, іх кут зразаюць на фаску. Дошкі падлогі пры гэтым павінны адыходзіць ад сцен на 30мм. У ліштве свідруюць адтуліны дыяметрам 10мм праз 1000мм, але так, каб яны знаходзіліся ад узроўня падлогі не менш за на 25мм. Афарбоўваючы ліштву, трэба сачыць за тым, каб не заліць адтуліны фарбай. Пасля афарбоўвання варта ўстаўляць у адтуліны адмыслова выгабляваную палачку дыяметрам 10мм, круцячы яе, растирают трапіўшую фарбу.\nНастилка паркетных падлог. Паркетныя крысы надаюць памяшканню прыгожы выгляд, яны гігіенічныя і трывалыя. Для прылады падлог ужываюць адзінкавы паркет, а таксама паркетныя дошкі і шчыты, наборны паркет у выглядзе шчыткоў. Акрамя аднакаляровага паркета выкарыстаюць художественнный, выраблены па адмысловых чарцяжах з драўніны рознага колеру. Планкі ўсіх выглядаў паркета робяць з драўніны цвёрдых парод (дуба, бука, граба, ясеня, клёну, карагача, вяза, ільма, каштана, белай акацыі, гледичии, бярозы, хвоі і лістоўніцы) вільготнасцю не больш 8%. Таўшчыня паркетных планак з хвоі і лістоўніцы роўная 8мм, з астатніх парод - 6мм. Адзінкавы паркет з драўніны цвёрдых лісцяных парод мае таўшчыню 15мм, а з іглічных - 18мм.\nПры настилке любога паркета (гэтак жа, як пры настилке дашчаных падлог) вільготнасць паветра ў памяшканнях павінна быць не вышэй 60%, а тэмпература не ніжэй 8°З.\nПры настилке паркета на мастиках чорная падлога або падстава павінна быць роўным, чыстым і сухім. Правяраюць падставу фугаванай двухмятровай рэйкай з узроўнем. Адхіленні паміж рэйкай і падставай або насланым паркетам - не больш 2мм. Насцілаюць паркет, адступіўшы ад сцяны мінімум 10мм.\nКрысы з паркетных дошак. Такія крысы складаюцца з двух пластоў, ніжняй рэечнай, або дашчанай падставы, і асабовага пакрыцця з прастакутных планак. Рэечная падстава складаецца з трох рэек. На адной доўгай і кароткай беражках падставы маюцца пазы шырынёй і глыбінёй па 7мм, а на двух процілеглых беражках маюцца гребни, пры дапамозе якіх дошкі злучаюцца паміж сабой. Калі для падставы ўжываюць цэлыя дошкі патрэбнай шырыні, то ў іх з мэтай папярэджання коробления на ўсю даўжыню робяць несквозные пропилы, не якія даходзяць да планак асабовага пакрыцця на 1-2мм.\nПланкі асабовага пакрыцця гушчару размяшчаюць папярок рэечнай падставы, але магчыма і змяшанае размяшчэнне. Планкі маюць шырыню 20-45мм і даўжыню 145 або 160мм, гэта значыць роўныя шырыні падставы. Таўшчыня планак залежыць ад пароды драўніны, з якой яны зробленыя: з хвоі і лістоўніцы - 8мм, для астатніх парод - 6мм.\nДаўжыня паркетных дошак бывае 1200, 1800, 2400 і 3000мм пры шырыні 145 і 160мм. Аднак выкарыстаюць дошкі даўжынёй 600 і 900мм. Агульная таўшчыня паркетных дошак, пакрытых планкамі з цвёрдых парод, роўная 25мм, таўшчыня планак з хвоі або лістоўніцы - 27мм (мал. 44, а).\n44. Паркетныя дошкі і прылада:\nа - разрэз паркетнай дошкі і варыянты размяшчэння на ёй планак; бы - паркетны малаток; у - добойник; г - прылада падлог з паркетных дошак па слупах на грунце; 1 - паркетная дошка; 2 - лага; 3 - падшэўка; 4 - гідраізаляцыя; 5 - слуп\nПадстава на адной доўгай і адной кароткай беражках мае пазу глыбінёй і шырынёй па 7мм, на іншых - грабяні такога жа памеру. Ніжні бок падставы з двух бакоў зразаюць на конус, што забяспечвае шчыльнае прилегание беражкоў. Пры настилке паркетных дошак абза з грэбнем уваходзіць у абзу з пазай.\nПаркетныя дошкі, пакрытыя лакам, трэба насцілаць акуратна, каб не падрапаць. Па меры настилки рэкамендуецца зачыняць паркет шчыльнай паперай або кардонам.\nКрысы з паркетных дошак можна насцілаць па лагах, выкладзеным на асобныя слупы, або на грунце па пяшчаным засыпанні і па бетонавых падставах. Мацуюць паркетныя дошкі да лагаў цвікамі, якія забіваюць у скрыжаванне дошкі з кожнай лагой. Для працы ўжываюць малаток і добойник. Зручнейшы малаток паркетчика.\nПаркетны малаток (мал. 44, 6) масай 910г мае скошаны шкарпэтку, які пры ўдары па беражках паркета без пракладкі не сминает грабяні, пазы і асабовыя куты беражкоў. Обушком малатка ў асноўным забіваюць цвікі або наносяць удары праз пракладку пры сціску паркета. Даўжыня малатка - 100мм, перасек - 35x35мм, даўжыня з ручкай - 305мм.\nДобойник (мал. 44, у) уяўляе сабой сталёвы стрыжань дыяметрам 18 і даўжынёй 100мм. Дыяметр працоўнай часткі, гэта значыць у самога канца, павінен быць 6мм. Малатком забіваюць цвік да абзы паркета, а добойником утопляют капялюшык цвіка ў тоўшчу драўніны.\nКрысы з паркетных дошак можна ўладкоўваць і на першым паверсе, у так званых сутарэнных або надподвальных памяшканнях. Лагі пры гэтым укладваюць не па плітах міжпавярховых або надподвальных перакрыццяў, а па бетонавых або цагляных слупках вышынёй да 250мм, стаялым на грунце. Слупкі ўсталёўваюць на адлегласці 400-500мм сябар ад сябра (мал. 44, г). На іх укладваюць спачатку гідраізаляцыю з двух пластоў толя або руберойда, затым - антисептированные пракладкі, на пракладкі - лагі таўшчынёй 40- 60мм, шырынёй 100-120мм. Усе стыкі лаг абавязкова павінны знаходзіцца на слупках.\nСлупкі ўладкоўваюць так, каб іх верхняя частка была строга на адным узроўні. Такая жа дакладнасць павінна быць і па верхнім боку лаг. Уся гэтая канструкцыя павінна быць выкананая строга па ўзроўні. Лагі абавязкова антысептуюць. Гідраізаляцыя засцерагае пракладкі і лагі ад увільгатнення.\nКалі падполле злёгку волкае, то неабходна спачатку слупкі гидроизолировать на ўзроўні 150мм ад зямлі, а затым - па версе. Пры вільготным грунце трэба прымаць усе меры да надзейнай гідраізаляцыі падполля, бо волкасць паскарае загнивание драўніны і параза яе дамавікам грыбом.\nПры такім пакрыцці падлог у іх павінны быць уладкованыя вентыляцыйныя адтуліны для ветрання падпольнай прасторы агульным пляцам не меней 20 або не больш 30см2. Адтуліны зачыняюць металічнымі рашоткамі з адтулінамі, якія ўзвышаюцца над узроўнем падлогі, бо мацуюць рашоткі абавязкова на рамкі. На кожныя 15-20м2 пляцы падлогі павінна быць не меней двух вентыляцыйных рашотак у процілеглых кутах памяшкання.\nПры настилке падлог з паркетных дошак варта выконваць наступныя правілы. Усе кантавыя стыкі дошак павінны знаходзіцца на лагах. Дошкі, якія цалкам не ўкладваюцца ў памяшканні, трэба распілаваць па даўжыні і абкласці пазай у грэбень. Не дапушчаюцца нешпунтованные злучэнні дошак, бо парушаецца маналітнасць падлогі і ён становіцца зыбкім.\nКрысы абавязкова павінны абапірацца на лагу, якую адмыслова ўкладваюць, калі яны прымыкаюць да раней насланым крысам, знаходзяцца каля прыбораў апалу і калі даўжыня канцоў дошак (навісяў) перавышае 100мм.\nКанцы лаг, паркетныя дошкі або любы паркет не павінны даходзіць да сцен на 10мм. Гэты зазор затым перакрываюць ліштвой мінімум на 10мм. Ліштва павінны шчыльна прылягаць да паркетнага паў без шчылін і зазораў.\nКожны насланы ўчастак падлогі варта правяраць на хісткасць. На такія месцы ўкладваюць дадатковую гукаізаляцыйную антисептированную пракладку.\nУ драўляных, цагляных, шлакобетонных і іншых хатах перакрыцця складаюцца з бэлек, якія абапіраюцца на сцены або калоны (слупы). Знізу да бэлек прыбіваюць падшыўку з тонкіх дошак (падшыўка з дошак), пласцін, шчытоў, на якую ўкладваюць уцяпляльнік, а затым насцілаюць драўляную чыстую або чорную падлогу. Далей насцілаюць паркет або іншы матэрыял.\nПаркетныя дошкі пасля настилки выпраўляюць і пакрываюць лакам або шаруюць мастикой.\nНасцілаючы любыя паркетныя крысы, трэба мець вострую прыладу: струги, падоўжную і папярочную пілы-мелкозубки. Аксамітны пропил уздоўж або папярок забяспечвае больш шчыльнае прымыканне паркета сябар да сябра.


Над Белай Руссю белы бусел\nСпампаваць 113.03 Kb.\nПамер 113.03 Kb.\n”Над Белай Руссю – белы бусел”\n1 чыт. Беларускія краявіды…\n2 чыт. Гэта наша зямля дарагая,\n3 чыт. Блакіт нябёс і белы бусел,\nА сам я – хлопец –беларус!\nПесню “Буслік” на сл. У.Мазго, муз. Т.Моўчан вык. Кацярына Крук.\n1 вяд. Белы бусел. Хто не ведае гэту цудоўную птушку. Нават назва яе пераклікаецца з назвай нашай краіны – Беларусь – Белая Русь.\n2 вяд. Белы бусел з’яўляецца крылатым сімвалам нашай краіны, сімвалам неба, сонца, святла, увасабленнем дабрыні і прыгажосці для чалавека. Яго прылёт з выраю ў наш блакітна-зялёны край азначае прыход доўгачаканай вясны,новых спадзяванняў.\n1 вяд. З дзяцінства знаёмы ўсім нам бусліны клёкат. Буслы ў казках, песнях, вершах. Буслы ў дойлідстве, ткацтве, жывапісу.\n2 вяд. У гэтай птушцы ёсць нешта такое, што застаўляе задумвацца аб яе прызначэнні на нашай беларускай зямлі. Як бы нездарма бусел увабраў у сабе тры традыцыйныя для Беларусі колеры: белы, чорны і чырвоны.\nНад Белай Руссю –\nЗ даверам выпрастаў крыло.\n“Над Белай Руссю – белы бусел”\n2 вяд. Бусел здаўна лічыцца птушкай шчасця, сімвалам дабрабыту той сям’і, у двары якой ён пасяліўся.\nНяма радзімы без бацькоўскай\nТы будзеш жыць шчасліва\nКалі над хатай буслава гняздо.\nА летнім днём блакіт нябёс\n1 вяд. Дзеці, а ці ведаеце вы легенду, як з’явіліся буслы.\nЧыталькік. Вандраваў калісьці па белым свеце Бог. І заблукаў ён да нас у Беларусь. Бачыць – прыгожая тут зямля. Векавыя пушчы, ураджайныя палеткі, не злічыць рэк і азёраў, бруістых крыніц са сцюдзёнай вадой… Адно кепска: развялося шмат усякіх паўзучых гадаў. Няма ад іх жыцця ні людзям, ні жывёліне. Паспачуваў Бог нашым прашчурам. Узяў вялізную торбу і сабраў туды рознае плюгаўства. Ніводнай жабы і гадзюкі не пакінуў.\nТорба аказалася цяжкай і паклікаў Бог на дапамогу хлопца, які касіў сена на лузе. Узваліў Бог яму торбу на спіну ды загадаў не развязваць па дарозе. А дзяцюк, як на тое, аказаўся вельмі цікаўны і развязаў торбу. Гады вылезлі і распаўзліся зноў па ўсёй зямлі.\nВядома, Бог не захацеў другі раз з імі пэцкацца. Начапіў ён парожнюю торбу неслуху – касцу на плячо – выправіў яго збіраць выпушчанае плюгаўства. Толькі дзяцюк злавіў першую жабу – ператварыўся ў бусла.\nЗ таго часу і дыбае бусел , нібы касец, па лугах-балотах. Босы, з чырвонымі нагамі, у белай кашулі і з чорнаю торбай за спіной. Потым Бог злітасцівіўся над небаракам, паслаў яму на дапамогу жонку-бусліху і дзетак-буслянят. А жыць дазволіў у вёсцы сярод чалавечага роду. Людзі таксама памятаюць пра гэта, таму не крыўдзяць буслоў, шануюць іх, як братоў сваіх меньшых.\n2 вяд.А вось якое паданне існуе ва ўкраінскім фальклоры пра тое, чаму менавіта буслы прыносяць дзяцей.\nКалі татары напалі на сяло, то многіх жыхароў забілі, а астатніх забралі ў палон. А немаўлят кінулі на папрялішчы.\nУбачылі гэта буслы, узялі дзяцей у дзюбы і падняліся з імі высока ў неба. Далёка разнёсся дзіцячы плач, пачулі яго воіны і кінуліся ратаваць\nсем’і – дагналі арду і адбілі сваіх родных.\n1 вяд. Буслы – вельмі клапатлівыя бацькі. Больш за месяц бусел і бусліха па чарзе насіджваюць кладку. А калі вылупіцца малое, то абавязкова адзін з бацькоў дзяжурыць у гняздзе.\n2 вяд. Калі вельмі горача, дарослая птушка, паўраскрыўшы крылы, абараняе сваіх птушанят ад прамых сонечных промняў. А ў дождж бацькі закрываюць буслянят сваім целам.\n– Слухайце, бусляняткі:\nЗ кола ўзлятайце стралой,\nБудзе працягваць да вечара\nБусел: Завітаў да вас на свята,\nЧуў, чакалі вы мяне.\nТут над рэчкаю сасонкі,\nРучаёк пляскоча звонкі.\nБез любімае старонкі\nАніколі мне не жыць.\nСам адсюль я,\nІ завуся –\nВяд. Добра ўсё мы зразумелі –\nСябраваць прыемна вельмі.\nТы без компаса і карты\nШлях знаходзіш на экватар.\nАбляцеў амаль паўсвету,\nБачыў з вышыні планету.\nХлопчык: Бусел-бусел, клёка-клёка,\nБусел: Я жыў далёка:\nХлопчык: Што за Ніл?\nБусел: Рака такая,\nХлопчык: Як жа ты там бусел жыў?\nБусел: Я ня жыў – усё тужыў,\nРодны краў успамінаў.\nХлопчык: Я хачу, каб з намі бусел жыў.\nКаб са мной заўсёды ён дружыў.\nВяд. Буслік, буслік, прылятай,\nЗ намі трошкі пагуляй.\n1 вяд. Дзеці, вы будзеце жабкамі, станавіце ў круг. А ты, Бусел, стой нерухома, жабак выглядай. Я кажу: “Буслік, Буслік, дзе ты быў?”, а ты адказвай:\nНа балоце жаб лавіў,\nДзве злавіў, дзве згубіў,\nУ балоце схаваліся.\nПасля гэтых слоў дзеці ўцякаюць ад бусла, хаваюцца, а бусел даганяе іх. Гульня паўтараецца некалькі разоў.\n2 вяд. А ці ўсе ведаюць, што ў белага бусла ёсць брат – чорны бусел? У чорнага бусла шмат агульнага з белым: звычкі, “манеры”, асаблівасці палёту, бацькоўская клапатлівасць.\n1 вяд. Па-першае, знешні выгляд: пер’е амаль цалкам чорнае, адлівае металічным, фіялетавым, зялёным, карычневым і медным адценнем. Белыя толькі грудка і жывот. Па-другое, чорныя буслы, у адрозненне ад белых, адлятаюць на поўдзень па аднаму. Пра характар і манеры гэтай птушкі вельмі добра напісаў у сваім вершы “Чорны бусел” Віктар Гардзей :\nЧорны бусел, а інакш – бацян,\nТам гняздо – бухматая збудова –\nЗ рознага ламачча, а ўнутры\nПрыйдзе чэрвень – не бярэ і сон.\nДзеткі, знацца, з добрым апетытам,\nБацяны толькі ікнуць сыта.\nВелікан , адзіны ў сваім родзе,\nГэты ж, чорны, скончаны маўчун –\nІ тады, калі ляціць на Ніл,\nДы яму куточак адвечны міл,\nІ яго не мучыць адзінота.\nЗ выраю вярнуўшыся, дзівак\nІ пачысціць белую манішку.\n2 вяд. У беларускім фальклоры ёсць таксама паданні пра паходжанне чорных буслоў. На адно з іх Валянцін Лукша напісаў вельмі прыгожую вершаваную казку. Дзеці, давайце ўзгадаем яе змест.\n1 вяд. Чорны бусел занесены ў Чырвоную кнігу. У Бярэзінскім запаведніку налічваецца каля 20 пар чорных буслоў, якія штогод прылятаюць у свае гнёзды.\n2 вяд. Наш фальклор багаты на прыказкі, прымаўкі, загадкі, прыкметы, павер’і, прыродныя з’явы пра буслоў.\nДзеці, прадоўжыце, калі ласка, прыказкі:\nНе згарыш ніколі, браце, калі …ёсць буслы на хаце.\nБусел на страсе – …ліха абнясе.\nБусел гняздо вядзе – … вёску бяда абыдзе.\nПакрыўдзіш бусла – … наклічаш бяду.\nДзе бусел вядзецца – … там шчаслівае месца.\nБусел прыляцеў – … вясна будзе.\n1 вяд. А зараз адгадайце загадкі, якія прынёс з сабою Бусел:\nПа траве павалачыў, у канаве намачыў.\nВострым носам дзюбануў,\nУздыхнуў – і праглынуў. (Бусел)\n2. Не доктар, а дрэвы лечыць. (Дзяцел)\n3.Стукае, грукае, а нідзе яго не відаць. (Гром)\n4. Хоць і страшная гадзюка –\n5. Не агонь, а пячэцца. (Крапіва)\n6. Праз горы, даліны,праз тысячу сёл\nЗ далёкай краіны вярнуўся пасол.\nСпаважны, чыноўны, ён стаў на страсе,\nУ ботах чырвоных, каб бачылі ўсе. (Бусел)\n7. Царэўна ў няволі, у цёмнай каморы,\nА косы на сонцы, на вольнай прасторы. (Морква)\n8. Пяць братоў у адным доме жывуць. (Рукавічка)\n9. Растае сняжок, ажывае лужок, дзень прыбывае, калі гэта бывае? (Вясной)\n10. Што ў нашым краі так паважаюць,\nШто другім хлебам называюць? (Бульбу)\n11. Чырвоная дзюба, чырвоныя пяты.\nНа лузе – цыбаты, у небе – крылаты. (Бусел)\n2 вяд. А памятаеце дражнілку пра бусла?\nЦягаў бабу за каўтун,\nЦягаў, цягаў, валачыў\nІ ў балоце намачыў.\nПерсанаж Бусліка прысутнічае ў калыханцы, што ідзе па тэлебачанню.\nЗмоўклі птушак галасы\nСвае доўгія насы…\n1 удзельнік. Здаўна старыя людзі па паводзінах буслоў вызначалі прыродныя з’явы. Так лічылася, калі бусел выкідае з гнязда яйка, то год будзе ўраджайны. Калі выкіне птушаня – галодны.\nКалі буслоў многа па балоце ходзіць, то лета будзе мокрае, няма буслаў на балоце – сухое.\nБуслы высока круцяцца – будзе яснае надвор’е.\nКалі жаваранкі і буслы з поўдня рана вяртаюцца – на ільняных палетках ураджай багаты будзе.\nІснуе і такое павер’е, што перад адлётам у вырай, буслы забіваюць сваіх слабых таварышаў.\n2 удз. Ёсць такія прыкметы: калі дзяўчына ўбачыць бусла аднаго, то будзе яшчэ дзеўкаваць, а калі двух, то выйдзе сёлета замуж\nДзе бусел гнездзіцца, то там перуны не б’юць і град не падае.\nЯк бусла ўбачыш у палёце, то будзеш птушкаю ўвесь год лётаць, дужы і бадзёры.\n3 удз. А яшчэ існуе павер’е-пажаданне: каб буслы заўсёды вяліся, то, зацягнуўшы барану ці кола на страху або дрэва, трэба пакласці ў гняздо грошы. Нельга скідваць гнёзды буслоў, тады чалавек за гэта будзе пакараны.\nБібліятэкар. Агляд літаратуры\nПрагляд малюнкаў і фотаздымкаў\n1 вяд. Каб мы з вамі маглі любавацца роднай прыродай, усе людзі павінны ахоўваць, берагчы ўсё жывое на зямлі, у тым ліку і такіх прыгожых птушак, як чорныя і белыя буслы, каб сябры нашы меншыя не засталіся толькі ў вершах, малюнках і фотаздымках.\nЁсць добрае буслінае каханне.\nБуслянка – гэта школа выхавання:\nЯк жыць, дружыць\nІ ў вырай адлятаць…\nІ нам з буслоў не сорам прыклад браць.\nПесню “Аист на крыше” з рэп. С.Ратару вык. Наталля Крук\nЗямля стаіць пасярод свету… Беларускія народныя прыкметы і павер’і. Кніга 1. – Мн.: Маст. літ., 1996\nБусел: Беларуская народная гульня.// Мастацтва. 1997. - №2. – С.68.\nЛебедзева М. Крылатыя сімвалы. // Родная прырода. – 1991. - №3.- С.23.\nКавалёва Л. Над Белай Руссю – белы бусел: адкрыццё клуба “Буслік” у дзіцячай бібліятэцы №7. // Бібліятэка прапануе. – 2009. - №5. – С.11 -12.\nКасцючкова І. Над Белай Руссю – белы бусел: экалагічная гадзіна// Бібліятэка прапануе. – 2008. - №2. – С.15 – 18.\nВясёлка: апавяданні, казкі, вершы. – Мн., 1997. 224 с.\nМятлюк Т. Свята прылёту бусла // Пачатковае навучанне. – 2011. – №3. – С.76 – 79.


Endname / Рэпартажы / BelMetal.org\nАпублікавана 30 верасьня 2014, 16:48 у Рэпартажы\n29 верасьня адбыўся чарговы канцэрт у клубе «Рэпаблiк». Ну, што я магу сказаць…\nКанцэрт быў зусiм не благi. Чатыры зусiм розныя ва ўсiм гурты адыгралi яго, быццам бы ў зале былi сотнi чалавек, а не не зусiм шмат (на самой справе — зусiм ня шмат, чалавек 60-70), як было насапраўды.\nАсаблiва пажадаў бы адзначыць працу гукавiкоў. Гэтым разам яна была на максiмальныя адзнакi — гэтак яны дакладна забясьпечылi сябе ў прафесiйнай Вальхальле. Гук быў болей чым iдэальны.\nПершымi йшлi «Лiхтарыкi» Nebulae Come Sweet. Мы акунулiся ў нейкi сьвет безвыходнасьцi i адчаю, стогнаў і галасоў назаўсёды страчаных душ. Усё: і касьцюмы, і вiдэашэраг, усё працавала на перадачу гэтага настрою. На жаль, па працягласьцi гралi яны зусiм ня шмат, толькi песьню-другую.\nЗа iмi йшлi моцныя i бескампрамiсныя дарк-хардкоршчыкi Laska. Калi пасьля першых жадалася пайсьцi i парэзаць сабе жылы, то з гэтымі хацелася амаль таго ж. Толькi парэзаць iх хацелася не сабе, а iншым. А лепш нават не парэзаць, а стаптаць, зьнiшчыць, размажджэрыць. Брутальная, нястрымная музыка, якая пабуджае па-сапраўднаму зьвярыную агрэсiю ў кожным, хто яе пачуў.\nПерадапошнiмi былi Challenger Deep. Гурт, якi, трэба прызнацца, я ня ведаў. Пасьля выступу неяк нават запаважаў. Нядрэнная фармацыя, поўная нейкай моцнай энергетыкi i драйву. I ўсё было б надзвычай выдатна, але… Франтмэн, такое адчуваньне, што амаль не працаваў з аўдыторыяй. Дакладней: выступ ён адпрацаваў, і адпрацаваў выдатна, але перад сваiм ударнiкам. Большую частку часу ён рухаўся, стаяў, крычаў, чаго толькi не рабiў, але сьпiной да гледачоў. У астатнiм прэтэнзiй анiякiх няма.\nАпошнiмi былi сапраўдныя зоркi сёньняшняга вечару, расейскiя iнтэлектуалы, эксперыментатары, матэматычна-заDoomенныя iнструментальшчыкi Endname. Не разумею нават прыблiзна, як ахарактарызаваць iх творчасьць.\nПерш за ўсё ў мозг прыходзяць вобразы нейкай горнай ракi. Вось яна плыве сабе, плыве. Вось нейкi прыпынак, вiр. А вось, нечакана, ужо магутны вадаспад, якi зьнiшчае цэлыя скалы, сьцiрае ў пыл велiчэзныя валуны. Потым — зноў спакойная плынь, шырокая i глыбокая. Музыка — дыялог баса i гiтары, падкрэсьлены рытмам i вiдэастужкай. Было тут i месца новаму: быў выкананы пакуль безназоўны трэк з новага, ня выдадзенага яшчэ альбому.\nПраца выдатная, гурт цiкавы, незвычайны (чаго каштавала, напрыклад, выкарыстоўваньне басыстам смыку, што давала цiкавыя гукавыя эфекты).\nНапрыканцы канцэрту я, якi запаў у нейкi медытатыўна-наркаманскi стан, выйшаў ужо адным зь iх аматараў.\n1 кастрычніка 2014, 01:49


25.10.2020 / 13:58\nБПС-Сбербанк запусціў «SberDaily» — сямейства падпісак, якое аб'ядноўвае як банкаўскія, так і нябанкаўскія тавары і паслугі. Сярод іх - кругласутачная медыцынская падтрымка, кансультацыя ветэрынара, аўтадапамога і страхоўка на выпадак захворвання каранавіруснай інфекцыяй.\nФармат сямейства падпісак «SberDaily» арыентаваны на індывідуальныя патрэбы: ён дазваляе сабраць персаналізаваны набор сэрвісаў, забіраючы іх з віртуальных паліц, фактычна як тавары ў супермаркеце. Падпіску можна аформіць на месяц ці адразу на год.\nПлатформай сістэмы выступае віртуальная карта MasterСard Standart Virtual ў беларускіх рублях. Афармленне адбываецца ў інтэрнэце, наведваць аддзяленне ня трэба. Менавіта выпуск карты адкрывае доступ да сэрвісаў на ўсе выпадкі жыцця. Падключыць падпіску можна на сайце экасістэмы.\nПа падпісцы можна карыстацца кругласутачнай медыцынскай падтрымкай, аўтадапамогай на дарозе і кансультацыяй ветэрынара. У набор таксама можна дадаць персанальнага памочніка i-Concierge і страхаванне ад няшчасных выпадкаў і захворванняў (уключаючы COVID-19) з агульнай страхавой сумай ад 2000 да 6000 рублёў.\nПрадугледжаныя і банкаўскія бонусы, у тым ліку бясплатнае SMS-апавяшчэнне. Па самой карце даступныя спецыяльныя прапановы і прывілеі аплатнай сістэмы MasterСard. Плануецца, што ў далейшым пералік сэрвісаў будзе пашырацца.\nКошт падпіскі «SberDaily» залежыць ад набору сэрвісаў і чаканай частаты зваротаў. У сярэднім яна абыдзецца ад 10 рублёў, а з аўтадапамогай — ад 20, што значна больш выгадна за афармленне і аплату наўпрост.\nДаляр на пачатку таргоў падаражэў на тры з паловай капейкі


Ведаць і помніць –абавязкова, забыцца –небяспечна — Столбцы. Прамень. Новости Столбцов и Столбцовского района\n28.04.2015 07.05.2015 Admin688Комментарии on Ведаць і помніць –абавязкова, забыцца –небяспечна\nРэдакцыя газеты «Прамень» амаль у кожным нумары друкуе матэрыялы, прысвечаныя 70-годдзю Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне. Мы імкнёмся расказаць, як было ў гады вайны і як стала цяпер. Героі нашых публікацый – ветэраны Вялікай Айчыннай вайны – расказваюць аб сваёй маладосці, аб сваіх сябрах, аб баявых дзеяннях.\nМне асабіста тэма вайны таксама блізкая. Перш за ўсё таму, што мой бацька прайшоў усю вайну. Вызваляў і Польшчу, і Прагу, і Берлін. Узнагароджаны баявымі ардэнамі і медалямі. Ён умеў мужна змагацца і гераічна працаваць. Але, на жаль, ён ужо не сустракае 70-ю вясну Перамогі, ужо 36 гадоў як яго не стала. Але памяць аб ім жыве ў маім сэрцы, у сэрцы яго ўнукаў. Нават маленькі праўнучак ведае пра дзеда Леаніда і часта пытае, разглядаючы яго ўзнагароды: «Раскажы мне пра дзеда. А як ён ваяваў? Што такое вайна?». Так, дзякуй Богу, што нашыя дзеці не ведаюць жахаў вайны, што толькі з экранаў тэлевізараў мы глядзім фільмы аб Вялікай Айчыннай, аб ваенных падзеях у суседняй Украіне.\nБеларусы – гэта людзі міралюбівыя, памяркоўныя і вельмі добрыя. Мы стараемся сустрэць бежанцаў з замежжа, дапамагчы ім матэрыяльна і маральна, стварыць усе ўмовы для пражывання. Але, на вялікі жаль, у нашым грамадстве яшчэ знаходзяцца і такія, хто выкрадае баявыя ўзнагароды ў пажылых нашых ветэранаў і затым прадае іх на рынку. Маладыя людзі, падумайце, што вы робіце. Вы грэбуеце памяццю сваіх дзядоў і бабуль. Гэтыя ўзнагароды ўсе палітыя крывёю тых, хто нас абараняў. Так, нашыя ветэраны адыходзяць, але памяць аб іх павінна жыць вечна. Нездарма зараз прынята Пастанова аб крымінальнай адказнасці за продаж узнагарод. І гэта правільна. Такіх вылюдкаў (я не пабаюся гэтага слова) у нашым грамадстве не павінна быць.\nНаступаюць цудоўныя майскія святы. Вясна, квецень, усмешкі, каханне… Давайце будзем любіць і паважаць адзін аднаго, берагчы тое, што заваявалі і зрабілі для нас нашыя бабулі і дзядулі, нашыя шаноўныя ветэраны вайны і працы. Давайце зробім усё для таго, каб яны адчулі наш клопат, увагу і павагу, а мы з гонарам маглі сказаць: «Гэта мой горад. Гэта мая зямля. Гэта наша мірнае жыццё, за якое мы нізка кланяемся, і якое беражом».\nДарагія чытачы! Вялікі дзякуй вам за цікавыя і разгорнутыя аповеды, успаміны, даследаванні аб падзеях Вялікай Айчыннай вайны. Віншуем вас з наступаючымі святамі – Днём працы, Днём Перамогі.


Сяньня мы працягваем нашае падарожжа ў XVII – XVIII стагодзьдзі, у залатую шляхоцкую легенду. Аўтар праграмы Вячаслаў Ракіцкі і ягоны суразмоўца, гісторык культуры Вацлаў Арэшка гартаюць старонкі дыярыюшаў і старадаўніх кніг, зь якіх паўстаюць малюнкі побытавае культуры нашых продкаў. "Увайшоўшы ў дом, знайшлі мы вячэру, не з марцыпанаў, але прыстойна ўладкаваную. Зразы кручаныя, разнастайныя квашаніны, расолу некалькі вазаў, а смажанае дзічыны, ажно стол ламіўся.\nАддаўшы належнае старое гарэлачцы пачалі мы запіваць тлустыя кавалкі адборным трайняком, поўныя пляшкі якога стаялі на коміне. На мейсцы спустошаных місаў і паўмісак зьяўляліся новыя, гэтак жа поўныя. І тыя зноў апаражнялі мы, бо тлум быў каля стала, ды ўсё болей прыбывала кампаніі. Але кухня пана Рудаміны перамагла ўрэшце воўчы наш апэтыт і чацьвертую перамену ўжо некранутую сабрана было са сталоў, а пан ротмістар загадаў падаць віна й пачаліся віваты". (Ракіцкі: ) "Не, шаноўныя, гэта быў не фрагмэнт з францускага раману «Гаргантуа і Пантагруэль». Гэта фрагмэнт зь «Дзёньніка квэстара» Ігнацыя Ходзькі. Малюнак, які, пэўна ж, паўстаў у вашым уяўленьні – складнік побытавае культуры беларусаў. Нават у сур'ёзнай навуцы не падвяргаецца сумневу, а то й пацьвярджаецца фактамі здаецца, спрадвечная пагаворка: "Чалавек ёсьць тым, што ён есьць". Для паводзінаў эўрапейцаў эпохі барока былі характэрнымі радаснае ўспрыйманьне жыцьця, юрлівасьць. Людзі заўважалі й цанілі добрыя бакі жыцьця. Адсюль вялікая ўвага да піроў, застольляў, адзеньня, усялякіх забаваў. Усё, што несла асалоду, станавілася культам. Дык што, Вацлаў, нашыя продкі рабілі культ зь ежы?"\n(Арэшка: ) "Нельга сказаць пэўна, што гэта быў культ. Але ў таварыскім жыцьці і шляхты, і мяшчанаў ежа, прыманьне ежы займала вельмі вялікае месца. Таварыская вячэра ніколі не заставалася бяз добрай яды. Гэтая традыцыя захоўваецца беларусамі і сяньня".\n(Ракіцкі: ) "А што елі? Якой была наша кухня ў XVII – XVIII стагодзьдзях?"\n(Арэшка: ) "Кухня пераважна была мясная. І галоўнай асаблівасьцю кухні нашага рэгіёну, у роўнай ступені мы назавем тут і Беларусь, і Польшчу, і Ўкраіну, і Літву, зьяўляецца тое, што тут любяць тлустыя стравы. Адзін з магнатаў XVIII стагодзьдзя казаў: "Бяз сала кавалак мяса ў глотку ня лезе".\n(Ракіцкі: ) "Давайце ўявім сабе, што мы гасьцюем у нейкага магната таго часу. Чым нас маглі б частаваць?"\n(Арэшка: ) "Банкетаваньне складалася з трох асноўных блюдаў. Першыя і другія блюды былі мяснымі, найперш прыгатаванымі зь сьвініны. А на багацейшым магнацкім стале дзічына нават пераважала сьвініну, што найлепш адпавядала шляхоцкаму ўкладу жыцьця. Дый даражэйшаю была дзічына: яе трэба было здабыць, а гэта каштавала. Прычым, дзічына была рознага кшталту: ад дробнае птушкі да самае буйное жывёлы. У кухарскіх падручніках XVIII стагодзьдзя пісалі: "Вазьмі сьвежага зубра, а калі ня маеш, дык яго можна замяніць лосем".\n(Ракіцкі: ) "А другое дане, ці блюда?"\n(Арэшка: ) "Таксама было мясным. Часам да гэтага дадаваліся зупы. І толькі трэцяе асноўнае блюда было салодкім. Яно найперш складалася з садавіны і з розных цукровых вырабаў. Вельмі моцна ўжывалі ў нас розныя прыправы й прысмакі, часам прывазныя, прыкладам, перац. Шырока ўжывалі й свае прыправы, тыя, што расьлі ў нашых гародах: кмен, цыбулю, часнык".\n(Ракіцкі: ) "Вось як апісвае шляхоцкае банкетаваньне Адам Міцкевіч у паэме «Пан Тадэвуш» (пераклад Браніслава Тарашкевіча)… "Тут Войскі канчаў апісаньне, даў знак булавою.\nІ вэнгрыну поўны кілішкі сабе падлівалі". (Ракіцкі: ) "А якая розьніца была ў харчаваньні паміж рознымі саслоўямі?"\n(Арэшка: ) "У першую чаргу гэта тычыцца ўжываньня зноў ўсё тых жа мясных страваў. Натуральна, сяляне не маглі штодня дазволіць сабе ўжываньня мяса. Яны елі яго ў сьвяты, прынамсі, у нядзелі. Часьцей за ўсё яго замяняў кавалак сала. На шляхоцкім стале бяз мяса ежа не лічылася ежаю, абед ня быў абедам. Гарніры не лічыліся йстотнымі. Да прыкладу, бульба зьявілася толькі напрыканцы XVIII стагодзьдзя. Асноўнымі прадуктамі, якія дадаваліся да мяса, былі капуста, рэпа, буракі – тое, што расло на беларускім гародзе".\n(Ракіцкі: ) "У тыя часы была такая прымаўка: "Лыжка за халяваю, а відэлец на стале". Можа, гэта азначала, што ў госьці трэба было хадзіць са сваёй лыжкаю ці сваім нажом? А ў якім посудзе падавалі ежу на стол? Ці існавалі пэўныя правілы сэрвіроўкі стала? Цырымоніі… Этыкет паводзінаў за сталом…"\n(Арэшка: ) "Традыцыі складаліся стагодзьдзямі, і ўжо на пачатку XVIII стагодзьдзя стол дзеля банкетаў быў падковападобным або нагадваў літару «П». На сярэдзіне стала, на яго найкарацейшай частцы, засядалі найбольш паважаныя й заможныя госьці, а па краёх сядзела больш дробная шляхта. Тым, хто сядзеў у сярэдзіне, падавалі ўвесь прыбор, бо не баяліся, што гэты прыбор зьнікне. Менш значныя госьці бралі з сабою нож ( дарэчы, шляхта заўсёды мела за пасам нож) і лыжку. Зноў жа, бяднейшыя насілі лыжку за халяваю бота, а багацейшыя мелі для сталовых прыбораў адмысловы футараль.\nЗаўсёды такі банкет пачынаўся з кілішка гарэлкі. Гэта было прынятым дзеля апэтыту, затраўкі. Потым пачыналася сама вячэра. І на стол падаваліся піва й віно. Але асноўнае піцьцё пачыналася тады, калі ўсё было зьедзенае. Тады гаспадар падымаў вялікі келіх, і пачыналася частаваньне. Гаспадар дому павінен быў пачаставаць усіх гасьцей, нават калі іх былі дзясяткі й сотні. Традыцыя была такая: браўся вялікі келіх (або кубак), гаспадар называў госьця, пачынаючы з самага заможнага, шанаванага, трохі адпіваў з гэтага келіху, й келіх перадаваўся далей. Так келіх абыходзіў увесь стол. Гэтая цырымонія магла працягвацца гадзінамі…"\n(Ракіцкі: ) "Калі яна працягвалася гадзінамі, то, напэўна, яна мела й адпаведныя наступствы. Чым завяршалася такая цырымонія?"\n(Арэшка: ) "Адмовіцца ад частаваньня было немагчымым, гэта лічылася абразаю. Нават адмысловыя слугі меліся, якія мусілі сачыць, каб госьці не вылівалі пад стол віно. Слугі саджаліся пад стол, і як толькі хтосьці з гасьцей спрабаваў ухіліцца такім чынам ад піцьця, тут жа пад сталом у апушчаны туды келіх слугі зь пляшкі падлівалі напой. Бальшыня гасьцей, натуральна, пасьля такіх тостаў уставала з-за стала ў вельмі цяжкім стане, а некаторых нават прыходзілася выносіць".\n(Ракіцкі: ) "Вось як малюе такія сцэны з шляхоцкіх банкетаваньняў Анджэй Кітовіч у сваім «Вопісе звычаяў за панаваньнем караля Аўгуста ІІІ»: "Было гэта найвялікшай мераю пачастунку й суцяшэньнем для гаспадара, калі назаўтра чуў ён ад слуг сваіх, як ніводзін з гасьцей цьвяроза не адышоў, як адзін, пакаціўшыся, усе сходы пералічыў; як іншага занесьлі да станцыі, быццам нежывога; як той пабіў сабе галаву аб сьцяну; як гэтыя два – пасварыўшыся, пыскі сабе паабдзіралі; як нарэшце той ягамосьць, схібіўшы – упаў у бруд, ды да таго яшчэ й зуб сабе аб камень выбіў". (Ракіцкі: ) "Вацлаў, якія напоі былі найбольш папулярнымі?"\n(Арэшка: ) "Традыцыйным беларускім напоем, папулярным ва ўсіх саслоўных асяродках, было піва. Але за багатым сталом абавязкова ўжывалася й віно. У Вялікім Княстве Літоўскім найбольш цанілася французкае віно. У Вялікапольшчы перадусім ужывалі вугорскае віно – яно было танейшым, але й грубейшым.\nГарэлка дый іншыя моцныя напоі зьяўляюцца толькі ў XVI стагодзьдзі. Яшчэ ў першай палове XVI стагодзьдзя яны лічыліся за лекі, а ў другой палове стагодзьдзя іх п'юць як алькаголь. Рознага кшаталту гарэлкі й моцныя наліўкі становяцца неад'емнай часткаю стала.\nДля нашага рэгіёну было характэрным ужываньне ў розных формах мёду. Гэта й мёд у якасьці слабога напою, і мёд мацнейшы, які зьяўляецца крыху пазьней. У XVII стагодзьдзі становіцца вельмі папулярным крупнік, напой абсалютна нацыянальны, беларускі. Зараз, калі я па сваёй завядзёнцы прывожу крупнік з Польшчы, то вельмі шкадую, што выраблены ён у Познані ці Гданьску, а не, скажам, у Наваградку або Пінску".\n(Ракіцкі: ) "А ў тыя дні, калі не было гасьцей, што ела й піла шляхта? Як харчаваліся дэпутаты на сойміках?"\n(Арэшка: ) "Звычайна соймік шляхта ўважала за сьвята. Небагатая шляхта там мела магчымасьць добра паесьці, добра папіць. Для дэпутатаў соймікаў, шляхты, гэта было асноўным заахвочваньнем для ўдзелу ў палітычным жыцьці".\n(Ракіцкі: ) "І зноўку мы зьвяртаемся да «Вопісу звычаяў…» Анджэя Кітовіча: "Зранку давана было гарэлкі раз, другі й трэці; пастаўлена на стале некалькі боханаў хлеба, кавалкаў масла й смажаніны парэзанай, што хутка стоячы паміж імі разарвана было. Хто па тым пасілку адчуваў прагу, давалі піва. Урэшце ад абжорства ўтрымлівалі іх, каб маглі пры розуме ўтрымацца для соймікавае працы, на якую іх у пэўны час да касьцёлу ці да цьвінтару, дзе меў адбыцца соймік адводзілі, навучаных, што мусяць падтрымліваць або чаму перашкаджаць. Пасьля сэсыі адводзілі гэтыя роты да сваіх кухняў, дзе абед спатыкаўся зь вячэраю, а тая цягнулася да поўначы або й да белага дня". (Ракіцкі: ) "Ведама, што гэтак званыя абеды й вячэры ператвараліся ў сапраўдныя папойкі. Яны зьяўляюцца ці ня сымбалем магнацкага шляхоцкага жыцьця XVIII стагодзьдзя. Анджэй Кітовіч у сваім «Вопісу звычаяў» вылучае чатырох самых знакамітых п'яніцаў у тагачаснай Рэчы Паспалітай – трох у Польшчы і аднаго ў Вялікім Княстве Літоўскім. Апошні – наш п'яніца, віленскі ваявода Караль Радзівіл, вядомы пад мянушкаю "Пане Каханку". Яго гасьціннасьць выяўлялася ў шалёных жартах над гасьцямі, якія ён вырабляў напіўшыся. У той жа час ён быў і шчодрым на падарункі. Працытуем тут аповяд Гэнрыка Жавускага «Успаміны Сапліцы»: "Потым князь, добра п'яны, пачаў распранацца, лаючы з добрага сэрца шляхту. І так аднаму даў пас залаты, кажучы: "Дарую табе, дурню!" – другому кунтуш: "На, сьвіньня!" – а таму шпільку дыямантавую: "Трымай, асёл!" – іншаму жупан: "Бяры, кеп!" – гэтак, што застаўся ў амарантавых нагавіцах ды ў кашулі, на якой вісеў вялізны абразак. І так улез на воз, на якім была вялікая бочка віна. Ён улез на бочку, а воз шляхта цягнула па вуліцах Наваградка". (Ракіцкі: ) "Вацлаў, нейкае суцэльнае п'янства, у што нават цяжка паверыць…"\n(Арэшка: ) "Традыцыя суцэльнага п'янства ў гісторыі значна перабольшаная. Яно хутчэй было распаўсюджаным у сярэдзіне XVIII стагодзьдзя й пераважна ў шляхоцкіх колах, у той частцы грамадзтва, якая адчувала сваю бездапаможнасьць й непатрэбнасьць. У выніку грамадзкага заняпаду, заняпаду ўсёй краіны адбыліся пэўныя культурныя зьмены, зьмены каштоўнасьцяў, якія прыводзілі, так бы мовіць, да маральнага імпэратыву. Гэта характэрная зьява для грамадзтва ў крызысны час увогуле".\n(Ракіцкі: ) "Ці можам мы казаць, што гэтыя прыкметы дэмаралізацыі грамадзтва пэўным чынам паўплывалі й на лёс дзяржавы. XVIII стагодзьдзе завяршылася для нас драматычна, падзелам Рэчы Паспалітай абодвух народаў – Польшчы й Вялікага Княства Літоўскага, зьнікненьнем нашае дзяржаўнасьці, трапляньнем у залежнасьць ад культуры іншай, усходняй…"\n(Арэшка: ) "Тут ёсьць не зусім наўпроставая залежнасьць, але вельмі выразная. Залатая шляхоцкая, саская, легенда, з аднаго боку, вельмі маляўнічая, вельмі прывабная, з другога – была часам упадку, часам маральнае разгубленасьці й разьняволенасьці. Гэта, з майго гледзішча, вельмі паспрыяла таму, што лепшыя пласты грамадзтва страцілі волю да жыцьця, страцілі волю да змаганьня. Вынікі мы бачым да сёньняшняга дня".\n(Ракіцкі: ) "Дзякуй, Вацлаў. Людзі стваралі культуру й людзі ў пераважнай сваёй масе былі залежнымі ад яе. "Дакрануцца да біялягічных асноваў нейкага грамадзтва (…) – значыць, дайсьці да глыбіні ягоных структураў… Гісторыя стварае людзей, якія перад ёй скараюцца". Гэта ня мае думкі, я проста зь імі пагаджаюся. Належаць яны навуковаму аўтарытэту – Фэрнану Брадэлю".


Патрон — Вікіпедыя\nБудова патрона: 1 — куля, 2 — гільза, 3 — парахавы зарад, 4 - флянец (закраіна) 5 — капсуль\nВінтовачныя і прамежкавыя патроны (з лева на права): .50 BMG, .300 Win Mag, .308 Winchester, 7.62x39 мм, 5.56x45 мм, .22LR.\nПатрон — боепрыпас для агнястрэльнай зброі ў якім куля, парахавы зарад і капсуль аб’яднаныя з дапамогай гільзы. Асноўнай характарыстыкай патрона з’яўляецца калібр.\n1 Прынцып стварэння сучасных патронаў\n3.1 Да XIV стагоддзя\n3.2 XIV - XVIII стагоддзе\n3.3 XVIII стагоддзе\n4 Класіфікацыя патронаў\nПрынцып стварэння сучасных патронаў[правіць | правіць зыходнік]\nПаданы з магазіна патрон трапляе ў патроннік, які з дапамогай элементаў стволавай скрынкі герметызуеца ў камеры стрэлу такім чынам каб куля была накіравана ў пачатак канала ствала. Пры стрэле, ударна-спускавы механізм прымушае ударнік стукнуць па капсулю патрона. Гаручае рэчыва капсуля ад удару запальваеца, і падпальвае парахавы зарад патрона.\nПры дэтанацыі пораху, аб'ём вылучаных газаў (кідальных газаў) у разы больш за аб'ём пораху. Ствараецца ціск і кідальныя газы выштурхоўваюць кулю па каналу ствала. Пасля таго як куля пакідае ствол, ціск у камеры стрэлу памяншаецца да атмасфернага.\nДа XIV стагоддзя[правіць | правіць зыходнік]\nУ ранніх узорах агнястрэльнай зброі, што зараджаецца цераз дульны зрэз ствала, адмераны зарад пораху засынаўся ў ствол, дзе ўшчыльняўся клаком са скуры, лямцу ці пакулля з дапамогай шомпала; потым у ствол укочвалася свінцовая куля сферычнай формы і фіксавалася яшчэ адным клаком, які прадухіляў яе некантраляваны рух у ствале да моманту стрэлу. Пасля гэтага ішло насыпаць запал пораху з парахаўніцы на паліцу, у якой была запальная адтуліна, што злучаўшаяся з казённікам — задняй часткай пустоціны ствала, у якой знаходзіўся парахавы зарад — і толькі тады зброя была гатова да стрэлу.\nПішчаль ў разрэзе: 1 — запальная адтуліна, 2 — парахавы зарад, 3 — ушчыльнікавы клак (пакулле), 4 — куля, 5 — фіксавальны клак.\nАднак каб зрабіць стрэл з такой зброі, трэба было запаліць порах. У самых старых узорах стралковай зброі і ў самых старажытных гарматах гэта выконвалася з дапамогай кнота, які распальваўся перад боем і тлеў у яго працягу.\nXIV - XVIII стагоддзе[правіць | правіць зыходнік]\nПапяровыя гільзы (як аднаразовая ёмістаць пад порах, ці нават пад порах і кулю) выкарыстоўваліся на на працягу стагоддзяў. Шэраг крыніц у якіх фігуруюць правобразы сучасных патронаў датуецца канцом XIV стагоддзя. Аднак гэта было накшталт папяровага пакеціка з куляй і спецыяльна адмераннай порцыяй пораху. Стралок паінен быў разарваць папяроы пакецік, высыпаць порах у дула, паперу ад патрона ў якасці клака запхнуць у дула, а потым тудыж затаўкаць кулю.\nЗ цыгам часу працэ сзараджання старалія паскорыць, і таму канструкцыя патрона змянялася. Павялічвалася і колькаць войскаў якія выкарытоўвалі агнятрэльную зброю. Увогуле гісторыкі адзначаюць сведчанні выкарыстання патронаў (і агнястрэльнай зброі под іх) салдатамі Крысціяна I (курфюрста Саксоніі) і яго сына пад канец XVI стагоддзя, тым часам як дрэздэнскія збройнікі маюць сведчанні, якія датуюць выкарыстанне патронаў на полі боя 1591 годам. Капа Б’янка пісаў у 1597 годзе, што папяровыя патроны даўно выкарыстоўваюцца неапалітанскімі салдатамі. Патрон у 1586 годзе складаўся з зарада пораху і кулі ў папяровай трубцы (тоўстая папера дагэтуль некаторымі заецца "патронная папера"). Іншая крыніца сцвярджае, што патрон з'явіўся ў 1590 годзе. Кароль Швецыі Адольф Гўстаў II загадаваў сваім войскам выкарыстоўваць патроны ў 1600-х гадах. Папера ўтварала цыліндр з закручанымі канцамі; шар знаходзіўся на адным канцы, і спецыяльна адмеранная колькасць пораху запаўняла іншую частку.\nПаздней для падпальвання пораху патрона з'яўляецца ўдарна-крамянёвы механізм, у якім камень высякаў іскру якая падпальвала порах. Гэта нескалька павысіла скарастрэльнасць.\nЗ вынаходствам эфектыўных ударных складаў капсуляў у 1807 годзе ўнітарныя патроны сталі ўжывацца на практыцы, хоць і не адразу. Капсульны замок з'явіўся напачатку XIX стагоддзя, перш наперш ў паляўнічай зброі. Ён выкарытоўваў хімічнае выбуховае рэчыва на аснове грымлівай ртуці, складзенае ў металічны каўпачок — капсуль, ці «пістон». Курок біў па капсулю, надзетым на пусты запальны стрыжань — бранд-трубку, пустоціна якога была злучана з каналам ствала. Такі замок быў просты, танны і вельмі надзейны. Канструкцыя яго механізма па сутнасці цалкам паўтарала даўно асвоены ў вытворчасці ўдарна-крамянёвы, што значна спрашчала пераход. Да 1840-х гадоў ён выцесніў крамянёвы ў войсках практычна ўсіх развітых краін.\nКапсульны замок з мэтай эканоміі выкарыстоўваўся як і на большай частцы ранніх масавых казназарадных вінтовак, (такіх, як вінтоўка сістэмы Шарпса часоў Грамадзянскай вайны ў ЗША ці прынятая ў Расійскай імперыі вінтоўка Тэры-Нормана) гэтак і на першых рэвальверах. Для казназараднай сістэмы патрэбу перад кожным стрэлам надзяваць на запальны стрыжань капсуль была анахранізмам. У ЗША часам выкарыстоўваўся так званы прыстасаванне Майнарда, у якім замест капсуляў выкарыстоўвалася папяровая стужка з аладкамі капсульнага складу, якую працягваў адмысловы механізм пры ўзвядзенні курка, так, што штораз новая аладка апыналася насупраць запальнай адтуліны. Аднак надзеяў ускладзеных на гэту прыладу вайскоўцамі яно не апраўдала, бо нават прасякнутая водатрывалым складам папяровая стужка мела тэндэнцыю да адсырвання.\nПадчас Напалеонаўскіх войн, у Парыжы Самуэль Жан Паўлі, у супрацы з французскім збройнікам Франсуа Прэла стварае фланцавы ўнітарны патрон. Дадзены патрон складаўся з кардонавага цыліндра, з напаўненнем з ініцыятара ўзгарання — берталетавай солі (галоўная навіна Паўлі), дымнага пораху і круглай кулі. Паўлі працягвае дасканаліць свой патрон і 26 верасня 1812 г. патэнтуе яго канструкцыю. У палепшанай версіі патрона гільза была цалкам металічнай ці кардонава-металічнай, на дне гільзы ўсталёўвалася капсульная прылада. Фактычна гэта быў правобраз унітарнага патрона цэнтральнага бою. Асабліва каштоўным было ўжыванне ўнітарнага патрона ў кавалерыі, бо традыцыйнае пачарговае зараджанне агнястрэльнай зброі на ходзе вельмі абцяжарана. Вынаходства Прэла і Паўлі было рэвалюцыйным, ім зацікавіўся сам імператар Напалеон, але яго зрынанне перашкодзіла ўкараненню патрона і зброі да дадзенага патрона.\nПра яго зноў упомнілі ў 1827 годзе, калі Мікалай Дрэйзе прапанаваў патрон, у якім у адной папяровай гільзе ядналася куля, порах і капсуль (дакладней гэта быў яго правобраз, пістон). Працэс вырабу прапанаванага Дрэйзе патрона быў наступным: у папяровую гільзу насыпалі порах, потым устаўлялі суцэльнай, папкавый цыліндр (шпігель), у ніжнюю чатку якога ўпрасоўвалася аладка ўдарнага складу, а ў верхнім рабілася адпаведнае форме кулі паглыбленне, і яйкаватую свінцовую кулю. У канструкцыю зброі ўнеслі некаторые змены, з'яілася ігла якая стукала аладку капсуля-пістона, дэтанацыя якога падпальвала парахавы зарад.\nУ 1836 годзе Казімір Лефашэ прапанаваў шпількавы патрон з гільзай з картона і мядзяным донцам. Пазней ён стварае першую зброю пад сканструяваны ім патрон — т. зв. «бундэльревальвер». З'яўленне шпількавых патронаў прывяло да пачатку ўжывання ўнітарных патронаў.\nПершы ўзор патрона кальцавога ўзгарання быў створаны ў 1845 годзе французскім збройнікам Луі Флаберам і ўяўляў, па сутнасці, круглую кулю, устаўленую ў (незадоўга да таго вынайдзены) капсуль-запальнік. Запатэнтаваны патрон быў у 1849 годзе. Пад канец 1850-х гадоў былі распрацаваны буйнакаліберныя патроны кальцавога ўзгарання — гэтыя патроны мелі ўжо цалкам металічную гільзу, а потым — унітарныя патроны цэнтральнага ўзгарання (паўторнае прапанаваны ў 1861 годзе французам Патэ і ўдасканалены ангельцам Баксёрам). Буйнакаліберныя (стрэльбавыя) патроны кальцавога ўзгарання сышлі са сцэны да пачатку 1880-х гадоў. Вінтоўка Бердана прынятая на ўзбраенне ў 1868 годзе была адной з першых вінтовак пад унітарны патрон цэнтральнага ўзгарання.\nКласіфікацыя патронаў[правіць | правіць зыходнік]\nПа выглядзе зброі:\nВінтовачна-кулямётныя (у тым ліку буйнакаліберныя)\nПрамежкавыя (у тым ліку малаімпульсавыя)\n12x70 мм — самы распаўсюджаны патрон 12 калібру, прымяняецца для стрэльбаў або драбавікоў.\nПатрон .220 Russian\n↑ Джон Метшль (1928). "The Rudolph J. Nunnemacher Collection of Projectile Arms"\n↑ Вайковае кіраўніцтва для арміі ЗША па выбуховых рэчывах (Верасень 1984 года)\n↑ Шарп, Филипп Б. (1938), "Распрацоўка патрона", "Вінтоўка ў Амерыке", Нью-Ёрк\n↑ Chemical Analysis of Firearms, Ammunition, and Gunshot Residue - James Smyth Wallace\nУзята з "https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Патрон&oldid=3842863"\nАпошняе змяненне старонкі адбылося 22:19, 3 мая 2021.


Знайшоўся стваральнік сайта 1863x.com\n05.06.2015 / 08:24\nЦэлы месяц ніхто не ведаў пра лёс стваральніка сайта 1863x.com, які хаваецца пад нікам Джон Сільвер. Выказваліся самыя розныя здагадкі: ад яго арышту ці хлопцу проста надакучыла гэтым займацца.\nУчора Джон Сільвер зноў пачаў пісаць у твітэр. «Жывы-здаровы. Давялося залегчы на дно днішчанскае. Відаць, нехта рыхтаваў маё затрыманне. Дзякуй аграмадны ўсім, хто перажываў», - напісаў ён у сваім мікраблогу.\nСёння Джон Сільвер абяцае больш падрабязна расказаць пра гісторыю свайго знікнення, куды ён дзяваўся і што за гэтым стаяла. На дадзены момант карыстальнік узнаўляе доступ да сайта, а таксама сацсетак. «Давялося разламаць усю маю тэхніку перад адыходам».\nСайт 1863x.com вылучаецца крайнім нацыяналізмам і часам радыкальнасцю, хоць і вядзецца па-расейску. Ён засноўваўся як адказ на падобны расійскі праект «Спутнік і пагром». Вядзецца 1863x.com на ўмовах поўнай ананімнасці. Ніхто не ведае, хто такі Джон Сільвер.