Sevenadur - Wikipedia\nDiaes-bras eo termeniñ ar sevenadur, pa vez roet meur a ster d'ar ger, an holl anezho o vezañ liammet an eil re ouzh ar re all.\nBez' e c'haller lavaret ez eo ar sevenadur ur frammad emzalc'hioù, meizadoù ha komprenusted trivliadel a zo boutin d'un strollad bras pe vrasoc'h a dud, a vez desket dre zarempredoù diabarzh ha treuzkaset a rumm da rumm. Dre ar frammad-se ez anavezer izili ur sevenadur hag en o diforc'her diouzh ur strollad all a dud. Kemplesoc'h eo an traoù avat, evel ma vo displeget pelloc'h amañ.\nGwellaat ar gounezerezh e oa ster kentañ ar ger sevenadur en Europa.\nDaou ster a roer d'ar ger sevenadur er vuhez pemdez :\nsammad ar gouiziegezhioù, ar c'hredennoù hag ar patromoù-emzalc'h a zo dibar d'ur gevredigezh, kevreet peurliesañ gant ur yezh ;\nblizidigezh, gouiziegezh ha poell un den evit a sell ouzh an arzoù ha skiantoù an den.\nPa baotaas troidigezhioù ar ger latin cultura en Europa en XVIIIvet ha XIXvet kantvedoù ne dalveze nemet evit merkañ gwellaennoù er gounezerezh hag el liorzherezh ; tamm-ha-tamm e kemeras ar ger ur ster difetisoc'h, dre dreuzskeudenn, da geñver gwellaat gouiziegezh ha blizidigezh an den, dre an deskadurezh pergen.\nEn XXvet kantved e teuas ar sevenadur da vezañ unan eus meizadoù pennañ an denoniezh ; spisaet ha ledanaet war an dro e voe ster ar ger — "sevenadurel" e vije kement emzalc'h hag oberenn denel na vije ket hêroniel, alese daou dermenadur all :\nbarregezh an dud da rummata o skiant-prenet dre arouezioù ha da oberiañ dre o ijin ;\ndoareoù dibar strolladoù tud o vevañ e lec'h pe lec'h er bed da ober kement all.\nPetra bennak ma reer hiziv gant ar ger sevenadurel a-wezhioù evit komz eus kenderc'hadoù danvezel ur gevredigezh, an traoù difetis evel ar yezh, ar boazioù hag all a chom ster pennañ ar ger sevenadur.\n2 Meizad ar sevenadur en XIXvet kantved\n3 O klask termeniñ ar sevenadur\n3.1 An araogerien\n3.2 Denoniezh sevenadurel\n3.2.1 Keñverelouriezh sevenadurel\n3.2.2 Restroù Tachenn an Darempredoù Denel\n3.2.4 Perzhouriezh frammadel\n3.2.5 Denoniezh an arouezioù\n3.3 Denoniezh ha bevoniezh\n3.5 Hiziv an deiz\n4 Ar sevenadur hervez ar skiantoù pervezh\n4.1 Emdroadur ar sevenadurioù\n4.2 Kenemdroadur ar genoù hag ar sevenadurioù\n5 Yezh ha sevenadur\n6 Sevenadur ha kevredigezh\n6.2 Elfennoù ar sevenadur\n7 Ar c'hemmoù sevenadurel\n7.2 Sevenadur lec'hiel ha sevenadur hollek\n8 Sevenadur hiniennel\n9 Treuzkas ar sevenadur\n10 Skignañ ar sevenadur\nDiwar an anv-gwan seven hag an dibenn -adur eo bet savet ar ger sevenadur.\nSeven : Henvrezhoneg saff "sav" (> sevel) > seman> krennvrezhoneg seuen/seven "yac'h", "kreñv", "koant" kent kemer ar sterioù difetis a-vremañ ("hegarat" ha "blizidik").\n-adur : dibenn a verk un ober hag an disoc'h anezhañ war an dro.\nMeizad ar sevenadur en XIXvet kantvedAozañ\nA-hed Kantved ar Sklêrijenn en Europa ez emdroas ar ger sevenadur eus e ster kentañ "labour-douar" betek e ster skeudennek "labour-spered" ; unan eus skouerioù an emdroadur-se eo Holloueziadur Diderot ha D'Alembert, embannet etre 1751 ha 1772 e Bro-C'hall, ma kaver ar gounezerezh hepken dindan an termen culture hogen ma 'z anavezer ar ster nevez er pennadoù a denn d'an arzoù, d'ar brederouriezh pe d'ar skiantoù.\nE 1784 e klaskas ar prederour Immanuel Kant (1724-1804) termeniñ ar ger alamanek bildung, "deskadurezh", gant ur ster nes da hini ar ger sevenadur hiziv : "Kement ha savidigezh mab-den diwar e ziazvded enganet eo an deskadurezh" (i.e. ar sevenadur)\nE 1860 e kinnigas an Alaman Adolf Bastian (1826-1905) ma vije keñveriet en un doare skiantel holl gevredigezhioù ar bed a-benn anataat "unvaniezh speredel mab-den" ; d'e veno ez eus ur gwelead "spered-diazez" (Elementargedanken) boutin d'an holl dud, ha n'eo an diforc'hioù etre ar pobloù nemet kemmadennoù lec'hiel a zo c'hoarvezet er spered-diazez-se. Gant ar mennozh-se e toullas Adolf Bastian un hent ledan da ster ar ger sevenadur evel ma vez meizet hiziv er bed a-bezh.\nEn hevelep mare e oa disheñvel soñj ar barzh saoz Matthew Arnold (1822-1888) : hervezañ e oa ar sevenadur "ar pep gwellañ eus ar pezh a zo bet soñjet ha lavaret er bed", ar pezh na dalveze en e spered nemet evit an arzoù klasel, ar sonerezh klasel hag arz ar c'heginañ. E berr gomzoù, ne dalveze ar sevenadur nemet evit ar binvidien a veve e kêrioù Kornôg Europa, ar pezh a oa un asked eus an diforc'h a oa o paotaat etre ar sevenadur — europat, kêrel, bourc'hizel — hag ar folklore — bedel, diwar ar maez ha gwerinel. Buan e voe ar meizadoù-se o kas d'an diforc'h etre sevenadur uhel ar renerien ha sevenadur izel ar sujidi, da lavaret eo d'an dizingalded a rene en Europa an XIXvet kantved.\nOuzhpenn da se ez enebe M. Arnold ar sevenadur ouzh an anveliouriezh, pa veze an darn vrasañ eus prederourien Europa oc'h enebiñ ar sevenadur ouzh "stad naturel mab-den", diwar levezon ar Gall Jean-Jacques Rousseau (1712-1778). Evit ar brederourien-se, mard asantent e vije un diforc'h etre "sevenadur uhel" ha "sevenadur izel", e oa blizidigezh ar "sevenadur uhel" un distummadur eus anien wirion an dud. Da skouer, mard oa sonerezh "ar bobl" (i.e. kouerien dizesk) un eztaol eus o doare naturel da vevañ e oa ar sonerezh klasel ur brizharz danzeel, bas ha diskaridik.\nO klask termeniñ ar sevenadurAozañ\nYaouank c'hoazh e oa ar gevredadouriezh, skiant kevredigezhioù mab-den, e dibenn an XIXvet kantved, ha diwar patrom ar brededouriezh ez ae an daeloù en-dro, ar pezh a voe nac'het gant kevredadourien evel Émile Durkheim (1858-1917) e soñje dezho e ranke skiant ar gevredigezh bezañ harpet ouzh framm ar gevredigezh a oa war studi.\nKen yaouank all e oa an denoniezh d'an hevelep mare, ha buan-tre e lakaas ar sevenadur(ioù) da galon he studioù, kement ha ken bihan ma 'z eo war-du an denoniourien e troer pa vez anv a dermeniñ ar sevenadur.\nAdal deroù an denoniezh e voe klasket termeniñ ar sevenadur en un doare hollek dre studiañ sevenadurioù ar bed ; studiet e voe orin ar familhoù ha hini emzalc'h ar pobladoù, o reizhiadoù kevredigezhel, o doareoù da labourat. Buan e voe embannet an disoc'hoù kentañ eus an enklaskoù-se.\nEus 1843 betek 1852 ez embannas an denoniour alaman Gustav Freidrich Klemm (1802–1867) dek levrenn e Allgemeine Kulturgeschichte der Menschheit, "Istor hollek sevenadur mab-den", ma tiskouezas diorroadur pazennek mab-den dre studiañ an doareoù da labourat, ar binvioù, ar gwiskamantoù, ar relijionoù, gant skouerioù tennet eus pobladoù ar bed a-bezh.\nE 1871 ez embannas an denoniour saoz Sir Edward Burnett Tylor (1832–1917) e studiadenn Religion in Primitive Culture ma tisplegas ez emdroje ar relijionoù adalek al liesdoueegezh betek an undoueegezh ; e-kerzh e zisplegadenn e roas un termenadur eus ar sevenadur :\nDre vras ez eo ar sevenadur ar framm kemplezh-se m'emañ ar ouiziegezh, ar c'hredennoù, an arz, an dereadegezh, al lezennoù, ar gizioù, ha kement boaz ha barregezh bet dastumet gant un den evel ezel eus ur gevredigezh.\n– Sir Edward Burnett Tylor, 1871\nDre al lavarenn-se e stalias Sir Edward B. Tylor ar sevenadur evel danvez-studi. Gwanderioù zo en e ginnig evelato :\n• tennet en deus an denelezh eus ar sevenadur p'en deus e droet da draez skiantel da studiañ ;\n• deskrivadurel betek re eo hentenn e labour ;\n• e peurrest ar skrid e tispleg an denoniour ez eo ar bazenn gentañ, pa studier ur sevenadur, e zezrannañ hag e renkañ a-strolladoù dereat — da lavaret eo e vije trawalc'h dastum elfennoù ur sevenadur evit e anavezout, ha goude-se e lakaat uheloc'h pe izeloc'h war ur skeul a vije un aspadenn eus mennozhioù Matthew Arnold.\nDaoust da gement-se e voe termenadur Sir E. B. Tylor degemeret gant holl zenoniourien ar bed.\nE dibenn an XIXvet kantved e veze sellet ouzh ar sevenadur evel ouzh un emdroadur a gase eus ar stad gouez d'ar stad sevenaet dre ar stad kentidik, ar pezh a roe tu da sevel un urzhaz sevenadurel. Dont a reas an denoniour amerikan Franz Boas (1858-1942) a-benn da diskouez sioù an arlakadenn-se : fall e oa an hentenn, al labour pleustrek hag an disoc'hoù anezho abalamour ma ne ouied hogos netra diwar-benn sevenadurioù ar bed ha ma oa bet roet lañs da enselladennoù hep staliañ doare skiantel ebet da labourat.\nPelloc'h e tisklêrias F. Boas ez eo dic'hallus sevel ur patrom skiantel eus sevenadurioù mab-den, alese pennaenn ar geñverelouriezh sevenadurel, ma rank ar studier kemer perzh en ur sevenadur a-hed an amzer m'emañ ouzh e studiañ.\nKompren a reas Franz Boas ee eo ar soñjoù arouezel hag an deskadurezh dre zarempred elfennoù eus ur sevenadur, hogen nac'hañ a reas krennañ meizad ar "sevenadur" da gement-se, i.e. d'ar yezh. Nac'hañ a reas ivez termeniñ ar ger "sevenadur" end-eeun evel anv-kadarn, pa ne c'halle nemet an anv-gwan sevenadurel dougen un dalvoudegezh en denelezh.\nKendalc'het e voe gant an tabut ; lod denoniourien a bouezas war perzh hollek ar sevenadur (an holl gevredigezhioù o deus ur sevenadur), lod all war dibarded kemmus pep sevenadur. Hag ur frammad klok ha bevennek eo "ar" sevenadur, pe un dastumad liesdoare a ditouroù — kemm-digemm o niver hag o ster a-hed an amzer — a c'haller hollekaat ?\nE 1934 ez embannas an denoniourez amerikan Ruth Benedict (1887-1948) Patterns of Culture, ul labour a geñverelouriezh sevenadurel ma lavar ne c'haller kompren munudoù ur sevenadur nemet dre o c'heñveriañ ouzh framm kevredigezhel ar sevenadur-se, da lavaret eo al lezennoù asantet gant an holl izili. An tu hollek eo orin an elfennoù, emezi, en o natur gwirion koulz hag en darempredoù etrezo, ha brasoc'h eget sammad an elfennoù anezhañ eo pep sevenadur. Sellet he deus R. Benedict ouzh ar yezhoù : miliadoù zo, pep hini anezho zo bet ganet diwar un niver bevennek a sonioù a c'hall bezañ distaget gant forzh pe zen dinamm goude bezañ bet kelennet gant tud all, ez-emouiziek pe get ; alese e kendastum e ya ar c'hevredigezhioù en-dro en hevelep doare : a-hed an amzer, hag int emouiziek pe get, e tibab an dud elfennoù a-douez un niver bras met bevennek a berzhioù sevenadurel a genstrollont en ur stumm dibar a ya da sevel o sevenadur dezho.\nUr pouez bras en devoe labour R. Benedict war dachenn an denoniezh, ha pelloc'h, betek ar bloavezhioù 1950. Da neuze avat e voe diarbennet gant an denoniourien amerikan Sidney Wilfred Mintz (1922- ) hag Eric Robert Wolf (1923–1999) rak studiañ "pep sevenadur" evel "ur bed" ha "stabil a-walc'h" a vije ober van eus levezon an impalaerouriezh, an drevadennouriezh hag armerzh kevalael ar bed war ar pobladoù bet studiet gant R. Benedict.\nDaoust da arguzennoù Franz Boas a lavare e chome labour da ober kent termeniñ ar sevenadur, daoust da soñj R. Benedict e oa ar sevenadur "stummet" pe "aozet" en un doare bennak, e tivizas lod denoniourien eus ar bloavezhioù 1940 e ouied trawalc'h evit termeniñ ar sevenadur, pa oa anat e oa frammet en un doare kemplezh-kenañ. Ar pezh a chome da c'houzout e oa : ha disoc'hoù troioù-spered e oa ar frammoù-se, pe zisoc'hoù feurjedel hepken ? E 1949 e krogas an tabut-se, pa voe embannet Social Structure gant an Amerikan George Peter Murdock (1897–1985) ha Les structures élémentaires de la parenté gant ar Gall Claude Lévi-Strauss (1908-2009).\nRestroù Tachenn an Darempredoù DenelAozañ\nG. Murdock a savas restroù ma lakaas ditouroù sevenadurel bet dastumet e meur a gevredigezh a-benn ma vije arveret hentennoù feurjedoniel e labour an denoniezh ; hiziv an deiz c'hoazh e kendalc'her da vagañ an diaz-ditouroù-se.\nClaude Lévi-Strauss (2005)\nDiouzh e du e klaskas C. Lévi-Strauss sevel e hentenn dezhañ : studiañ fedoù ha diwar an disoc'hoù kavout patromoù difetisoc'h-difetisañ eus natur gwirion mab-den.\nDaou zoare sevenadur a zo, emezañ : ar frammoù fetis a c'haller gwelet dre studiañ an darempredoù etre tud emouiziek en ur gevredigezh, hag ar frammoù difetis a c'haller kendastum dre zielfennañ an doareoù boutin d'an dud (lidoù ha mojennoù, da skouer) a ya da sevel o buhez kevredigezhel, hag emouiziek pe get e vije an dud. Diwar kement-se e soñjas aozañ ur framm-spered hollek na c'halljed dezastum nemet dre geñveriañ frammoù kevredigezhel ha sevenadurel.\nEvit C. Lévi-Strauss e oa eus ar sevenadur evel eus an danvez : dre lezennoù ar fizik e c'hall un niver bevennek bihan a-walc'h ag elfennoù kimiek bezañ kenstrollet da sevel un niver divent a draezoù ; bez' ez eus un niver bevennek bihan a-walc'h ag elfennoù sevenadurel a vez kenstrollet gant an dud da sevel an niver bras a sevenadurioù a zo er bed. Dre geñveriañ ar sevenadurioù-se kenetrezo e c'hallje an denoniourien sevel un doare Taolenn beriodek an elfennoù evel hini Dmitriy Mendeleyev ha diskuliañ elfennoù a vije dianav da izili ar sevenadur-mañ-sevenadur.\nFrammadouriezh a reer eus arlakadenn C. Lévi-Strauss, hag er bloavezhioù 1960-1970 he devoe ul levezon vras war an denoniourien amerikan ha saoz.\nEn denoniezh ez anver perzhouriezh un arlakadenn a glask displegañ pep sevenadur dre berzhioù a vije c'hoariet enni gant emzalc'hioù ha gwikefreoù kevredigezhel dibar. Hervez dalc'hidi al lakadenn-se n'eo ar sevenadur nemet un elfenn eus ar gevredigezh. Pa lavar heulierien F. Boas ez eo an denoniezh ar skiant a studi mab-den e respont ar berzhourien n'eo an denoniezh nemet unan eus ar skiantoù a studi mab-den : an hini a studi ar sevenadur.\nAr Saoz Bronisław Kasper Malinowski (1884–1942) a grouas arlakadenn ar berzhouriezh : an holl dud o deus ezhommoù bevoniel (bod ha boued) ha ret eo da vab-den gouennañ. Pep kevredigezh a grou binvioù evit bastañ d'an ezhommoù-se. Tud zo a rank c'hoari perzhioù kevredigezhel a-benn reoliñ obererezh ha kenobererezh ar binvioù kevredigezhel. Tud zo n'int ket emouiziek eus ar perzhioù, met ar skiantourien a c'hall sevel ur patrom eus ar perzhioù-se dre ensellet ar gevredigezh. Gant an denoniour saoz all Alfred Reginald Radcliffe-Brown (1881-1955) e savas B. K. Malinowski an denoniezh kevredigezhel.\nDaoust dezhañ bezañ kenkrouer an denoniezh kevredigezhel e savas A. R. Radcliffe-Brown enep perzhouriezh B. K. Malinowski, pa grede dezhañ ne c'haller sevel ur patrom eus diazez ur sevenadur nemet dre ensellet pizh an holl gevredigezhioù denel hag o c'heñveriañ ker pizh all kenetrezo. Da heul É. Durkheim e soñje dezhañ ne oa an diforc'h etre ar c'hevredigezhioù "kentidik" hag ar re "arnevez" nemet un diforc'h a framm kevredigezhel ; ret e oa neuze termeniñ framm pep kevredigezh kent kregiñ da geñveriañ.\nLod denoniourien a gavas reizh kendeuziñ an daou vennozh, en ur ziforc'hañ etre aozadur ur gevredigezh (i.e. an darempredoù a c'haller gwelet) hag framm ur gevredigezh (an darempredoù reoliet gant lezennoù). E-lec'h komz eus "sevenadur"", a vije kement darvoud denel na denn ket eus an hêroniezh, e tivizjont studiañ ar c'henc'hoari hag an darempredoù a vez etre an dud hag etre strolladoù tud, a anvjont sociality, ur ger bet goveliet ganto (a vije marteze *kevrediezh e brezhoneg).\nUr ster all da voe roet d'an termen "berzhouriezh frammadel" gant ar c'hevredadour amerikan Talcott Parsons (1902–1979), a embannas un arlakadenn a anvas "denoniezh kevredigezhel" ivez : klask a reas sevel ur patrom klok eus an obererezh kevredigezhel, da lavaret eo displegañ ar perag eus obererezhioù an dud. Da gentañ e savas ar framm AGIL, ennañ peder elfenn a zo trawalc'h, hervezañ, evit bastañ da ezhommoù forzh pe reizhiad :\nan "azasaat" (saozneg : Adaptation) a skoulm darempredoù etre ar reizhiad hag hec'h endro, a dap elfennoù en diavaez eus ar reizhiad hag o eskemm ouzh kenderc'hadoù ar reizhiad ;\nar "mennout" ( Goal-attainment) a dermen palioù, a lusk hag a ver gremmoù ar reizhiad a-benn o zizhout ;\nan "enframmañ" ( Integration) a zalc'h stabilded ar reizhiad dre reoliañ an darempredoù hag an eskemmoù enni ;\nar "gufunded" ( Latency), ar strollad reolioù difetis a vroud elfennoù ar reizhiad.\nPa glaskas T. Parsons lakaat AGIL e pleustr da geñver obererezh pep den e savas peder is-reizhiad :\nis-reizhiad an emzalc'h bet ganet diwar an ezhommoù bevoniel (cf. "Adaptation")\nis-reizhiad personelezh un den, a levezon an doare ma ya en-dro er gevredigezh (cf. "Goal-attainment")\nis-reizhiad ar gevredigezh, i.e. elfennoù ar c'henc'hoari kevredigezhel evel an dere hag ar perzh (cf. "Integration")\nis-reizhiad ar sevenadur, anezhi ar reizhennoù hag an talvoudegezhioù a reoilh an obererezhioù kevredigezhel en un doare difetis (cf. "Latency").\nAdalek an arlakadenn-se e voe an dud krog da lakaat ar meiziad "sevenadur" kevatal da "reizhennoù ha talvoudegezhioù", ar pezh o c'hasas buan da gemmeskañ "kevredigezh" ha "sevenadur", a zo diforc'het-pizh gant an denoniourien : d'ur strollad tud e tave kevredigezh, pa ra sevenadur dave da varregezh mab-den ha da gement anatadenn denel n'eo ket hêroniel ; bevennoù sklaer a vez d'ar c'hevredigezhioù peurvuiañ, hogen fiñvus, liesdoare, kemm-digemm hag splu evel re ar sevenadurioù alies.\nDenoniezh an arouezioùAozañ\nDa heul T. Parsons hag enep C. Lévi-Strauss e voe studiet penaos en em aoz ur gevredigezh, hag efed an arouezioù war ar c'hevredigezhioù. Evit denoniezh an arouezioù ez eo ar sevenadur ur reizhiad arouezioù na c'haller ket listennadiñ, hogen bez' e c'haller o deveizañ, da lavaret eo klask sterioù enno.\nKarl Marx (1818-1883) a embannas ez eo darempredoù kevredigezhel ar c'henderc'hañ sichenn ar gevredigezh he-unan : n'eus kevredigezh denel ebet hep patromoù-emzalc'h, lezennoù, deskadurezh, gwiskamantoù, talvoudegezhioù boutin a zo dibar dezhi, ar pezh a zo gwir ivez e bed al labour greantel, a zo ur gevredigezh dre an doare ma vez aozet al labour ha dasparzh e frouezh.\nTechet eo ar varksouriezh da zisplegañ ar c'hredennoù hag an emzalc'hioù kevredigezhel dre an darempredoù a vez etre renerien ar reizhiad armerzhel hag ar werin.\nA-c'houde abegadennoù F. Boas ouzh arlakadenn an "urzhaz sevenadurel" e troas lod denoniourien amerikan war-du an darempredoù etre ur sevenadur hag e endro ; da labour Charles Darwin war un dachenn all e tave ar ger "nevezemdroadurezh".\nHervez an arlakadenn-se ez eo ar sevenadur an disoc'h eus an darempredoù etre ur strollad tud hag e endro : e-lec'h ensellet perzhioù diarbarzh ur sevenadur e seller ouzh e lusk, da lavaret eo e zoare da arverañ gremm e endro, an arver-se o kas ar galvezouriezh war wellaat, ar galvezouriezh o tegas muioc'h a c'hremm, hag all ; kenfeur gant ar c'hementad a c'remm a c'hall bezañ kenderc'het gant e galvezouriezh eo diorroadur sevenadurel ur strollad tud. Dre ar galvezourieh ivez e vez termenet an darempredoù kevredigezhel, an doare da zasparzh al labour pergen, a zo an doare kentañ da aozañ ur gevredigezh. Kenaoz ur gevredigezh ha dasparzh al labour enni a gas d'o zro d'ur reizhiad a gredennoù a grou meizadoù a zo binvioù da gompren an endro. Mar kemm ar galvezouriezh hag ar c'hementad a c'hremm e kemm ar gevredigezh a-bezh.\nDenoniezh ha bevoniezhAozañ\nChimpanze (Pan troglodytes)\nHag ur sevenadur zo d'ar chimpanzeed ?\nDa heul labour Charles Darwin a arlakaas en e bleustrad Diwar-benn orin ar spesadoù, bet embannet e 1859, e teu mab-den eus primated nann-denel aet da get e lakaas lod denoniourien daou c'houlenn a-bouez : ha denel hepken eo ar sevenadur, pe sevenadurioù zo ivez gant ar spesadoù all, ar primated dreist-holl ? Ha penaos ez emdroas ar sevenadur e-touez an dud ? Da heul termenadur E. B. Tylor e voe anat e oa ar sevenadur ur perzh denel hepken, pa oa diazezet war an deskiñ. Lod skiantourien a rae war-dro ar primated avat a lavaras ez eus ur sevenadur gant ar chimpanzeed, peogwir e teskont emzalc'hioù. Hiziv c'hoazh ez eus tabut.\nAn Amerikan W. C. McGrew a ginnigas ma vije ar ger sevenadur termenet evel un argerzh kentoc'h eget evel ur sammad gouiziegezhioù ; c'hwec'h pazenn zo en argerzh-se hervezañ :\nijinet ez eus un emzalc'h nevez, pet gemmet ez eus un emzalc'h a zo anezhañ dija ;\ntreuzkaset eo an emzalc'h nevez gant e zizoloer d'e genseurted (un dizoloerez e c'hall bezañ, evel-just) ;\nkempoell eo an emzalc'h evit pep ezel eus ar strollad ha kenetrezo ;\npa vez desket an emzalc'h nevez gant un ezel e talc'h soñj anezhañ pell goude bezañ e zesket ;\nem skignañ a ra an emzalc'h dre strolladoù er boblañs (familhoù, klanoù, bandennadoù hag all) ;\npadout a ra an emzalc'h a rumm da rumm.\nDiwar kement-se e kinnigas W. C. McGrew un termenadur nevez evit ar sevenadur :\nEn ur strollad ez eo ar sevenadur un emzalc'h dibar a zo desket, evit ur rann anezhañ da vihañ, diwar levezon ar gevredigezh. Amañ e talvez "ur strollad" kement hag un unan piaouel d'ar spesad, bezet an unan-se ur bagad, ul lignez, un is-strollad, hag all. Diouzh ur gwel e teu ar sevenadur eus kemmadennoù en emzalc'h, e diabarzh ar spesad met a-dreuz ar strolladoù, evel pa vez un emzalc'h padus en ur gumuniezhad chimpanzeed met ezvezant en unan all, pe c'hoazh pa vez lies kumuniezhioù o tiskouez lies doareoù eus an hevelep emzalc'h. Kreñvoc'h eo ar santad ag ur sevenadur war ober pa ne c'hall ket an diforc'hioù etre ar strolladoù bezañ displeget gant elfennoù an endro hepken.\n– William C. McGrew, 1998\nDa heul an disklêriadenn-se e c'haller lavaret o deus an holl loened ur sevenadur, mard eo ar sevenadur krennet da emzalc'hioù bet desket. Ne c'hall avat ar ger sevenadur bezañ liammet gant al loened nemet mard e dermener evel an emzalc'hioù bet desket. Ezhomm zo neuze eus un termenadur reisoc'h evit an dud, a-benn o diforc'hañ diouzh ar gwenan pe ar merien da skouer.\nHervez an denoniour Terrence Deacon ez eo ret diforc'hañ meiz mab-den diouzh hini al loened, hep e lakaat dreist evelato.\nPeulvanoù e Karnag\nLabour an hendraourien eo furchal a-benn kavout prouennoù danvezel eus bezañs pobladoù e lec'h pe lec'h war an douar. Gant istorourien e labouront evit merkañ o c'havadennoù e buhez mab-den. Dre ar c'havadennoù-se o deus an hendraourien savet ur patrom a ziforc'h etre ar sevenadur (ar pezh a zo nann-danvezel ha na c'hellont ket gwelet), an emzalc'h (ar pezh a zo nann-danvezel hag a c'hallont dezastum diwar o c'havadennoù danvezel) hag an traezoù (ar pezh a zo danvezel, evel binvioù pe diez, hag a zo disoc'hoù ar sevenadur, an emzalc'h hag arver an endro). Ne vije ar sevenadur nemet an azasadur d'an en-dro, an endro-se o vezañ danvezel (an natur, ar c'hêrioù...) pe get (an emzalc'hioù deuet d'ur strollad a-hed an amzer diwar an azasadur d'an en-dro danvezel).\nN'eus bet kavet termenadur peurglok ebet evit ar ger sevenadur, evel a weler pa furcher ar geriadurioù broadel : meur a ster a vez roet bewezh, ha liv ar vroad a vez merzet e pep skrid. Kemeromp tri geriadur evit Breizhiz.\nHervez ur geriadur gall ez eo ar sevenadur (culture), goude ar pezh a sell ouzh al labour-douar :\nDiorroadur lod barregezhioù speredel dre an embregadennoù a zere. Dre astenn : hollad ar gouiziegezhioù bet desket a-benn diorren ar burutellañ, ar vlizidigezh, ar barn.\nHollad ar perzhioù speredel a zo piaouel d'ur sevenadurezh, d'ur vroad.\nHollad an doareoù emzalc'hioù bet desket, er c'hevredigezhioù denel.\nHervez ur geriadur amerikan ez eo ar sevenadur (culture ivez), kent ar pezh a sell ouzh al labour-douar :\nObererezhioù ha kenderc'hadoù arzel ha speredel.\nUr perzh a ouiziegezh pe vlizidigezh a zeu diwar darempred ha dedenn da geñver ar pezh a vez lakaet da wellañ a-fed arzoù, lennegezh, emzalc'h, hag all..\nDiorroadur pe welladur ar spered dre an deskiñ pe an embreger.\nAn holl zoareoù da vevañ bet savet gant ur strollad tud ha treuzkaset a rumm da rumm.\nUr stumm dibar pe ur bazenn er sevenadurezh, evel hini ur vroad d'ur mare (da skouer : ar sevenadur gresian).\nAn emzalc'hioù, ar c'hredennoù a zo piaouel d'ur strollad kevredigezhel, kenel, pe d'ur rannad tud hervez o oad.\nHervez Geriadur Brezhoneg An Here :\nDoare dibar zo gant hollad an anadennoù kevredigezhel, arzel, teknikel ha speredel a denn d'ur bobl, d'ur vro, d'ur strollad broioù. Ar sevenadur keltiek. Sevenadurioù liesseurt ar bed.\nHollad ar pezh a c'hall mab-den deskiñ hag a dalvez dezhañ da ziorren e spered. Ti ar sevenadur.\nAr sevenadur hervez ar skiantoù pervezhAozañ\nAdal restroù G. Murdock e voe graet feurjedadennoù diwar-benn ar sevenadur. Donoc'h ez eas meizad skiantel ar sevenadur a-drugarez da zamkaniezh ar stlenn, da arver hentennoù matematikel en hêroniezh ar pobladoù, d'an araokadennoù a zo bet graet e meizadur mont en-dro an empenn denel hag an deskiñ.\nE 1976 e krouas ar bevoniour breizhveurat Richard Dawkins ar meizad meme (/'mi:m/), da lavaret eo unanenn an dezrevell (an anv meme o vezañ deveret diwar ar gresianeg mimeme, "dezrevelladur"", emezañ). Astenn kavadennoù Charles Darwin d'an dachenn sevenadurel e oa ar pal, ar meme o c'hoari er sevenadur perzh ar gen en hêroniezh : skignañ an anadennoù sevenadurel, evel ma skign ar genoù ar perzhioù bevoniel. Mard eo ar memoù unanennoù an ditouroù a vez desket e vije sevenadur an den-mañ-den d'ar mare-mañ-mare ar sammad eus ar memoù a zo en e empenn d'ar mare-se. Dre-se e c'hallje sevenadur ur strollad tud bezañ dielfennet a-gealioù distag, an holl anezho o vezañ termenet hervez ar memoù a zo en empennoù izili ar strollad.\nEmdroadur ar sevenadurioùAozañ\nEvel ar genoù neuze ez emdroje ar sevenadurioù dre gemmadurioù a vije treuzkaset a rumm da rumm gant ar memoù, a c'hall mont da get pe em skignañ hervez ar c'hemmadennoù a c'hoarvez en endro hag er gevredigezh hec'h-unan. Tu zo eta d'ur sevenadur gouzañv kemmadennoù ken niverus ha ker bras e ker berr amzer ma hañval bezañ aet da get padal ez eo bet kemmet e stumm hepken, ha n'eo ket e zanvez gwirion : kemmadennoù bras zo bet en emdroadur mab-den, met mab-den e chom evelkent. Dav eo teurel evezh avat : mard emdro ar vuhez abaoe kantadoù a vilionoù a vloavezhioù ned emdro mab-den nemet abaoe kantadoù a viliadoù a vloavezhioù, ha yaouankoc'h eget 100 000 vloaz e vije ar yezhoù.\nHoll izili ur spesad n'int ket heñvel an eil re ouzh ar re all : genoù boutin zo dezho, met lies eo dasparzh ar genoù er boblañs, ar pezh a ro hiniennoù disheñvel ; en hevelep doare ne c'hall ket ur sevenadur bezañ unvan e pep keñver, atav e vez savet diwar an diforc'hioù hag ar bec'hioù a zo dre ret etre an dud a-fed talvoudegezhioù, mennozhioù, c'hoantoù, ar pezh a zeuje eus liested dasparzh ar memoù.\nKenemdroadur ar genoù hag ar sevenadurioùAozañ\nHervez ar bevoniour Edward Osborne Wilson e c'hall an hengounioù sevenadurel bezañ rannet e genoù sevenadurel, ha dre m'eo spered mab-den an disoc'h eus un emdroadur bevoniel ez eo ar sevenadurioù levezonet gant ar vevoniezh ivez. Diouzh an tu all e c'hall kemmadennoù e sevenadur ur gevredigezh levezoniñ genoù hec'h izili dre stabilaat lod anezho, dre an azasadur d'un endro nevez da skouer.\nPieter Brueghel gozh, 1563\nBarbared a rae an Henc'hresianed eus an dud a gomze yezhoù all, i.e. n'o devoa sevenadur ebet hervezo. Dre ar yezh peurvuiañ e tiforc'her ur sevenadur diouzh unan all. Hervez an darn vrasañ eus an denoniourien ne c'haller ket studiañ sevenadur ur boblad hep deskiñ he yezh. Daou dra zo evelato : bez' e c'hall tud komz an hevelep yezh hep rannañ an hevelep sevenadur (Portugal ha Brazil da skouer) ; bez' e c'hall tud komz yezhoù disheñvel-krenn ha rannañ perzhioù-diazez ur sevenadur (pobladoù niverus en Afrika, da skouer).\nUn argerzh voutin a vije e gwirionez da c'hanedigezh ar yezhoù denel, da lavaret eo ar varregezh da vont e darempred war an dachenn arouezius, ha da c'hanedigezh ar sevenadur. Kempred gant deroù istor mab-den e vije deroù an argerzh-se.\nHervez an denoniour amerikan Robin Dunbar ez emdroas ar yezhoù pa grogas mab-den da vevañ a-strolladoù bras, rak ret e voe neuze skoulmañ darempredoù kemplezh a-benn ma vije kempoell ar gevredigezh. Da neuze e voe ar yezhoù hag ar sevenadurioù binvioù da embreger arouezioù implijet da seveniñ an hevelep kefridi, pa voe ar strolladoù deuet re vras evit derc'hel da zoareoù kozh al loened, evel an dilaouañ.\nHiziv e seller ouzh ar yezhoù evel strolladoù komzoù a zo piaouel da gumuniezh pe gumuniezh, hogen bez' ez int ivez un tamm eus sevenadur hollek an dud a ra ganto. Arveret e vezont da ziskouez e vezer ezel eus ur gumuniezh hag da ziforc'hañ diouzh ar strolladoù all. En ur yezh hepken e c'hall bezañ rannyezhoù ha luc'hajoù a zo arveret da ziforc'hañ etre is-strolladoù.\nLod yezhoù o deus reizhiadoù kemplezh-kenañ a-fed geriaoueg ha yezhadur hervez oad, dere, reizh, derez a gerentiezh hag all. Lod all a ziforc'h etre komz d'un den pe d'ul loen. Lod all c'hoazh a c'hourc'hemenn-groñs na vije ket komzet da lod tud — kement-se-holl zo tammoù sevenadur ivez.\nSevenadur ha kevredigezhAozañ\nPellskriver Claude Chappe (1792)\nKlask a reas ar bredelfennour alaman Erik Erikson (1902-1994) displegañ levezon ur gevredigezh war ziorroadur hec'h izili :\npep ezel a c'hall tizhout ar sevenadur dre ur vammenn voutin, en un doare diharz ;\nrekis eo e kreskfe pinvidigezh ar sevenadur a rumm da rumm ;\nrekis eo e c'hallfe bezañ tizhet gant kement boud en deus ur yezh kempoell hag arouezius.\nAr poent diwezhañ a laka ur vevenn etre an dud hag al loened : mar gall un den kelenn d'ul loen, gant ma kompreno lod jestroù ha lod sonioù al loen-se, ne c'hall ket mont pelloc'h en darempredoù sevenadurel ; diouzh e du ne c'hall ket al loen kelenn tra pe dra sevenadurel d'an den. Mard eus kelennadurezh etre den ha loen ne c'hall bezañ nemet dre arvestiñ an eil egile — pep unan o klask kompren hag eñvoriñ jestroù ha sonioù egile, hep na vije ster speredel en darempred.\nKlasket ez eus bet renkañ ar sevenadurioù a-rummadoù hervez lies dezverkoù.\nHervez o natur\nArouezius : savet diwar arouezioù bet dibabet ent-tidel, a zo lakaet da voutin da holl izili ur gevredigezh.\nFrammadel : savet diwar gealioù, arouezioù pe emzalc'hioù hervez patromoù, pe rakwelet ha skignet dre zarempredoù.\nIstorel : savet diwar an hêrezh kevredigezhel hag an doare ma tiskoulm an dud ar c'hudennoù a sav diwar o endro pe o buhez kevredigezhel.\nSperedel : savet diwar ur reizhiad kealioù ha boazioù bet desket, a voug al luskoù personel hag a ziforc'h an dud kenetrezo.\nHervez o astenn\nDibar : a zo boutin d'ur strollad a vev en ur sevenadur ec'honoc'h ha disheñvel ; da skouer : Breizh er Stad C'hall.\nHollek : a zo diouzh holl berzhioù dibar ur gevredigezh.\nHollvedel : a zo difetis ha boutin d'an holl dud daoust d'o sevenadur dibar ; da skouer : saludiñ.\nHervez o diorroadur\nKentidik : gant perzhioù rakteknologel n'o deus ket ezhomm a vezañ nevesaet evit bezañ miret.\nSevenaet : a ya war-raok dre nevezentioù a lusk diorroadur ar gevredigezh.\nDilennek pe raklennek' : a ya en-dro dre gomz ha n'en deus skritur ebet.\nLennek : en deus ur yezh komzet hag ur yezh skrivet (a c'hall bezañ disheñvel).\nHervez o ferzh pennañ\nFromel : a ya en-dro dre fromoù hepken, hag a zo anavezet dre ar fromoù-se hepken.\nPoellek : a ya en-dro dre ar poell, hag a zo anavezet dre e genderc'hadoù.\nDreist : a zo fromel ha poellek war un dro.\nHervez o fal\nGoude-skeudenner : mirout a ra an dremened evit en adober er bremañ ; hêret eo bet digant ar re gozh ha lezet digemm.\nKenskeudenner : savet diwar patrom ar re gozh ha patromoù nevez ; mirout a ra lod emzalc'hioù kozh ha krouiñ a ra e re dezhañ.\nRakskeudenner : dave a ra d'ar patromoù kozh hep ober diouto ; krouiñ a ra e batromoù dezhañ, a dreuzkas d'ar rummad nevez.\nElfennoù ar sevenadurAozañ\nEn un doare hollek-tre e seller ouzh ar sevenadur evel ouzh ur patrom-bevañ a vez doujet gant ur gevredigezh en ur zegas kemmadennoù ennañ a-hed an amzer. Spisaet ez eus bet elfennoù a zo boutin da gement sevenadur a zo er bed.\nAn elfennoù danvezel eo an holl draezoù, naturel pe gemmet gant labour mab-den, a c'hall ur gevredigezh arverañ d'ur mare eus hec'h istor evit kenderc'hel da vevañ : douaroù, danvezioù-diazez, mammennoù gremm, binvioù, kenderc'hadoù naturel ha fardet ganti, oberennoù arzel.\nAn elfennoù renkadurel eo an darempredoù kevredigezhel kenaozet evit ma c'hallfe izili ar strollad o deus karg pe garg seveniñ o c'hefridi(où) er gevredigezh.\nAn elfennoù gouiziegel eo ar skiant-prenet a vez tapet hag eñvoret kent bezañ treuzkaset a rumm da rumm ha pinvidikaet a-hed an amzer.\nAn elfennoù arouezel eo ar bonegoù a zo rekis evit ma vije darempredoù etre an dud pa vezont oberiant. Ar yezh eo ar boneg pennañ hogen reoù all zo, a rank bezañ boutin d'an holl ivez (jestroù, dilhad hag all).\nAn elfennoù fromel eo ar skeudennoù hollek, ar c'hredennoù hag an talvoudegezhioù difetis a vroud an asant hag ar c'henober.\nAr c'hemmoù sevenadurelAozañ\nMoskeenn e Malmö, Sveden\nE red an amzer e c'hall elfenn pe elfenn ur sevenadur gouzañv kemmoù evit abeg pe abeg, gant asant e izili pe get, dre zarvoudoù diabarzh pe ziavaez. Bez' e c'hall ur gevredigezh chom bev daoust d'ar c'hemmoù a zo c'hoarvezet e rann pe rann anezhi.\nPemp argezh a zo bet termenet gant ar gevredaourien er c'hemmoù sevenadurel :\ndiazstuziadur : argezh an deskiñ talvoudegezhioù kevredigezhel ha hengounioù sevenadurel e diabarzh ur strollad tud ;\ndestuziadur : argerzh an tremen eus ur sevenadur d'egile dre ret (aloubadeg, brezel, hag all), a vez merket alies gant dilez ar yezh ha kemmadennoù er reol-voued, er relijion, hag all ; da skouer : Breizh, Indianed Norzhamerika.\ndistuziadur : argerzh ar c'holl perzhioù sevenadurel piaouel dre zegemer perzhioù eus ur sevenadur all ;\ntreuzstuziadur : argerzh an degemer hag asantiñ ouzh perzhioù piaouel ur sevenadur all ;\nenstuziadur : argerzh ar soubidigezh hiniennel en ur sevenadur all, gant asant an den ha darempredoù gant izili ar sevenadur all.\nSevenadur lec'hiel ha sevenadur hollekAozañ\nDa heul F. Boas ha B. K. Malinowski e voe studiet levezon ar c'henwerzh etre Europiz ha nann-Europiz war sevenadur ar pobladoù nann-Europat : ha kemmet e voe aozadur al labour ? Ha kemmoù bras a voe en o zeknologiezhoù ? Ya e voe ar respont, ha spisoc'h e voe diskouezet dre studiañ kevredigezhoù ar minorelezhioù divroet ha termeniñ pevar ferzh dezho :\nar sevenadur-kalon : bez' e c'hallont mirout o sevenadur en o bro nevez, hogen ret eo dezho asantiñ da reizhennoù ar sevenadur o degemer ;\nar gleuzeur : er Stadoù-Unanet dreist-holl e kreder e c'hall an holl sevenadurioù enbroet em veskañ da kendeuziñ hep na emellje ar Stad ; lod skiantourien avat zo savet enep ar melting-pot hag a-du gant ar salad-bowl : evel en ur saladenn e vir pep sevenadur e berzhioù, ha "lipig ar Stad" a ro blaz d'ar saladenn.\nan unsevenadur : e lod Stadoù europat ez eus liammoù start etre sevenenadur ha broadelouriezh, a pezh a gas ar gouarnamantoù da embann lezennoù a-benn ma teuje an enbroidi heñvel ouzh tud ar vro – ret eo dezho dilezel o sevenadur enta ;\nal liessevenadur : gouarnamantoù all a ziforc'h etre sevenadur ha broadelezh, pep sevenadur o vezañ miret hag o taremprediñ ar re all er vroad.\nDibaot a wezh e vez ur vroad oc'h ober war-dro an enbroidi en ur heuliañ unan hepken eus ar perzhioù-se ; ur meskaj anezho a vez peurvuiañ, hervez al lezennoù skrivet hag ar re n'int ket, emzalc'h an dud e-keñver an estrenien e lec'h pe lec'h, hag all. Heñvel eo an traoù e diabarzh ur sevenadur e-keñver tud o deus ur stumm lec'hiel eus ar sevenadur-se.\n"Sevenadur hiniennel" pe "sevenadur personel" a reer eus hollad ar pezh a oar an den-mañ-den diwar-benn ar bed.\nDre e gerent e krog da zeskiñ (an deskadurezh eo), er skol da c'houde pa vez tro (ar gelennadurezh eo), ha pelloc'h dre e endro kevredigezhel (metoù micherel, da skouer) ; gouest eo ivez da binvidikaat e sevenadur personel dre glask tapout gouiziegezhioù nevez war an dachenn-mañ-tachenn.\nGant hollad e ouiziegezhioù e vez frammet spered an den en doare ma c'hall kompren ha deskiñ kealioù nevez dre o c'heñveriañ gant ar pezh a oar dija. Bez' e c'hall un den kaout en e sevenadur hiniennel gouiziegezhioù a zo estren da sevenadur e gevredigezh, bet tapet dre veajiñ er bed da skouer.\nA-wezhioù e vez ar sevenadur hiniennel droukvesket gant ar gouiziegezh hollek, da lavaret eo, dre arlakadenn, gant ar gwelead gouiziegezhioù-diazez a rankje pep den kaout en e sevenadur hiniennel.\nTreuzkas ar sevenadurAozañ\nAr familh (ha pa vije unkar pe heñvelreizh) eo ar gellig kentañ ma vez treuzkaset ar sevenadur eus ur rummad tud d'ar rummad nevez dre an deskadurezh. Tammoù eus sevenadur ar gevredigezh a vez treuzkaset, da lavaret eo ar re ma sav tud ar vugale a-du ganto peurvuiañ, ha tammoù eus sevenadur hiniennel an tad hag ar vamm, ha c'hoazh ur doare sevenadur all a zo bet ganet er c'houblad — ha kemmet dija gant donedigezh ar bugel kentañ.\nDre ar gelennadurezh e kendalc'h ar skol da dreuzkas sevenadur ar gevredigezh, ouzhpenn ar gouiziegezhioù-diazez rekis da bep den a-benn bezañ en e aez er gevredigezh-se (ar yezh, da skouer). Bez' e c'hall ar gelennadurezh kenderc'hel a-hed buhez an den, kevret gant pinvidikadur e sevenadur hiniennel.\nSkignañ ar sevenadurAozañ\nA zen da zen dre an darempredoù kevredigezhel e vez skignet ar sevenadur en holl bobladoù ar bed.\nAdal ar XVvet kantved e voe ar moullerezh un benveg galloudus-kenañ da skignañ ar sevenadur e diabarzh ur gevredigezh ha dre ar bed a-bezh. Gant diorroadur ar rezhiadoù-skoliata e voe mui-ouzh-mui a dud gouest da gompren sevenadur o c'hevredigezh, da binvidikaat o sevenadur hiniennel ha da zeskiñ diwar-benn ar sevenadurioù all, a-drugarez d'al levraouegoù da skouer.\nDre ar media ivez e vez skignet en darn vuiañ eus ar broioù : kazetennoù, skingomz ha skinwel eo ar re bouezusañ, a ro tu d'an den da vont e darempred gant kalz tud war un dro dre ar pellgomz.\nAdal deroù ar bloavezhioù 1990 e voe ur medium nevez, ar Genrouedad, a droas d'ar World Wide Web ma c'hall forzh piv er bed mont e darempred gant forzh piv all. Ker galloudus hag an dispac'h sevenadurel bet degaset gant ar moullerezh eo levezon ar medium nevez-se war skignerezh ar sevenadur, Wikipedia o vezañ unan eus ar skouerioù arouezusañ.\n↑ KROEBER Alfred Louis & KLUCKHOHN Clyde, Culture: A Critical Review of Concepts and Definitions, Vintage Books, New York, SUA, 1952 (en)\n↑ "Center for Advanced Research on Language Acquisition (en)\n↑ Hêroniel : a denn d'an hêroniezh, ar skiant a studi ar perzhioù korfel a gaver en ur spesad a rumm da rumm.\n↑ Tremen 1200 km a gehed ne viront ket ouzh ar c'henlabour : trugarez eta da Tea for two evit ar rannbennad-mañ.\n↑ Cartulaire de Redon (832-1124) @ Gallica\n↑ Le Catholicon de Jehan Lagadeuc, Éditions Armeline, Brest, 2005, p. 184 ISBN : 978-2-910878-39-9\n↑ FLEURIOT Léon, Le vieux breton - Élement d'une grammaire, Slatkine, Genève, 1989, p. 353 ISBN 978-2-05-101059-7\n& ERNAULT Émile, Glossaire moyen-breton, Slatkine, Genève, 1976, p. 625 ISBN 978-2-05-102373-3\n↑ VALLÉE François, Grand dictionnaire français-breton, 1931, adembannet gant Kevredigezh Vreizhat a Sevenadurezh, Groñwel, 1980. Geriadur Vallée.\n↑ Carson-Newman University (en)\n↑ Saozneg folk "pobl" + lore "gouiziegezh"\n↑ Google Books (en)\n↑ McCLENON James, Tylor, Edward B(urnett) en Encyclopedia of Religion and Society, William H. Swatos Jr., 1998 Hartford Seminary (en)\n↑ [TYLOR Edward B., Religion in Primitive Culture, Peter Smith Publisher, SUA, 1970, ISBN 978-0-8446-0946-1 (en)\n↑ BOAS Franz, Race, Language and Culture, Chicago University Press, SUA, 1995 ISBN 978-0-226-06241-9 (en)\n↑ 15,0 ha15,1 BENEDICT Ruth, Patterns of Culture, Mariner Books, SUA, 2005 ISBN 978-0-618-61955-9 (en)\n↑ MURDOCK George P., Social Structure, MacMillan, New York, SUA, 1949 ISBN 978-0-02-922290-4(en)\n↑ Human Relations Area Files (en)\n↑ MALINOWSKI Bronisław, The Scientific Theory of Culture and Other Essays, Read Books, ISBN 978-1-4474-5597-4 (en)\n↑ A.R. Radcliffe-Brown 1952 Structure and Function in Primitive Society\n↑ BASHKOW Ira, A Neo-Boasian Conception of Cultural Boundaries, American Anthropologist 106(3):445–446, 2004 OnLine Library (en)\n↑ MARX Karl & ENGELS Friedrich, L'idéologie allemande, Éditions sociales, 2012, ISBN 978-2-35367-008-6 (fr)\n↑ DARWIN Charles, On the Origin of Species by Means of Natural Selection, or the Preservation of Favoured Races in the Struggle for Life, John Murray, London, 1859 - Penguin Classic, 2009 ISBN 978-0-14-043912-0 (en)\n• De l'origine des espèces au moyen de la sélection naturelle, Maspero, Paris, 1983 ISBN 978-2-7071-1169-2 (fr)\n• Kenrouedad : Association des Bibliophiles Universels (fr)\n↑ McGREW William C., The Cultured Chimpanzee, Cambridge University Press, SUA, 2004 ISBN 978-0-521-53543-4 (en)\n↑ McGREW, Culture in Nonhuman Primates? Annual Reviews of Anthropology, 1998 Annual Reviews (en) (U.S. $ 20)\n↑ Random House Webster's College Dictionary\n↑ An Here, Plougastell-Daoulaz, 2001 ISBN 978-2-86843-236-0\n↑ ÉTIENNE Guy, Geriadur ar stlenn, Preder, Plomelin, BZH, 1995, p. 211 ISBN 978-2-901383-14-7\n↑ DAWKINS Richard, The Selfish Gene, Oxford Paperbacks, 1989, ISBN 978-0-19-286092-7 (en)\n↑ MOSTERÍN Jesús Filosofía de la cultura / The Philosophy of Culture, Alianza Editorial, Madrid, Spagn, 2007 ISBN 978-84-206-2753-3 (es) (en)\n↑ WILSON Edward O., La sociobiologie, Éditions du Rocher, Paris, 1987 ISBN 978-2-268-00536-2 (fr)\n↑ SAPIR Edward, Le langage, troet gant Solange Marie Guillemin, Payot, Paris, 2001 ISBN 978-2-228-89490-6 (fr)\n↑ DUNBAR Robin I, Grooming, Gossip and the Evolution of Language, Harvard University Press, SUA, 1997, ISBN 978-0-674-36334-2 (en)\n↑ ERIKSON Erik H., Enfance et société, Delachaux & Niestlé, Paris, 1976 ISBN 978-2-603-00084-7 (fr)\n↑ LINTON Ralph, Le fondement culturel de la personnalité, 1945 Université de Québec à Chicoutimi (UQAC) (fr)\nBENEDICT Ruth, The Chrysanthemum and the Sword (Patterns of Japanese Culture), Mariner Books, SUA, 2006 ISBN 978-0-618-61959 (en)\nLe Chrysanthème et le sabre, Philippe Picquier, Paris, 1998 ISBN 978-2-87730-234-0 (fr)\nCUCHE Denys, La notion de culture dans les sciences sociales, Repères, La Découverte, Paris, 2010 ISBN 978-2-7071-5883-3 (fr) IUFM Paris]\nDURKHEIM Émile, Les règles de la méthode sociologique, 1895, adembannadur Flammarion, Paris, 2010 ISBN 978-2-08-122309-7\nMinistère de la Culture (fr)\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Sevenadur&oldid=1974803 »\nKemm diwezhañ d'an 6 Meu 2022 da 09:47


Eusa - Site officiel du Parc naturel régional d’Armorique\nAccueilWar-du ar ParkDoareoù liesseurt ar ParkInizi mor an HirwazhEusa\nUheloc’h eo douar Eusa eget hini Molenez a zo en he c’hichen. Ar ger Eusa a deu deus ar galianeg hag e talveze « an hini uhelañ ». Enezenn vrasañ Penn-ar-Bed eo gant he ment a dap 4 km war 8 km. An hini bobletañ eo ivez (1000 annezad warni). Morreden ar Froñveur, yen ha kreñv, a ra an disparti etre Eusa hag enezeier Molenez. Tourioù-tan Ar Gazeg ha Kereon ‘zo bet savet evit heñchañ ar bigi ‘maez deus ar Froñveur.\nUr vro c’harv ha meurdezus eo Eusa. Rediet eo ar plant da greskiñ a-rez an douar gant an avelioù, koulskoude eo klouar an hin, soubl alies ha stabil tro ar bloaz. Ul lec’h dudius eo evit ar valeerien koulz hag an dud a glask aveliñ o fenn en ul lec’h diguñvezh ha tud a blij dezho arsellet ouzh al laboused. Eusa a zegemer al laboused mor hag al laboused divroidi a gav repu enni en diskar amzer. An tamm douar-mañ, a zo an hini diwezhañ, tud o vevañ ennañ e kornog pennvro Frañs, a ya da sevel asambles gant Molenez ha Sun Mirva Biosferenn an Hirwazh, ur rouedad mirvaoù dindan ul label roet gant an UNESCO.\nE douaroù Eusa, tournaodoù uhel an arvor a zo roget-diroget padal an douaroù e reter an enezenn, goudoretoc’h, a zo enno lannegoù a gemm o livioù hervez mare ar bloaz.\nAr vag a ra ar monedoneoù bemdez a ya kuit diouzh Brest ha diouzh Konk-Leon. E miz Gouere hag Eost, ur vag vulzun a loc’h diouzh Kameled (Gourenez Kraozon). Tu a zo ivez kemer un nijerez a nij kuit diouzh aerborzh Gwipavaz evit douarañ war aerborzh Eusa.\nLa baie de Lampaul – © Eugénie Ragot\nAllumage du phare du Créac’h – © Eugénie Ragot\nCouché de soleil sur la pointe de Pern – © Eugénie Ragot\nPhare du Stiff – © Eugénie Ragot\nAn ekomirdi, ur prenestr war an istor\nDaou dour-tan a zo bet savet war an enezenn Tour-tan ar Stif hag hini ar C’hreac’h a zo ennañ Mirdi an Tourioù-tan hag ar balizennoù. Ar mirdi a zispleg deomp istor ar sinalioù war vor. E kêriadenn an Nioù, eo bet savet ‘barzn unan deus an tiez kozh, gant Park natur rannvroel Arvorig, ekomirdi kentañ er Frañs. Drezhañ, e c’heller kompren buhez bemdez an eneziz gwechall ha kaout ur sell war istor difer an enezenn.


darnijal - Wikeriadur\nSavet diwar ar rakger dar- hag ar verb nijal.\ndarnijal /darˈniːʒal/ verb gwan (anv-gwan-verb : darnijet) (displegadur)\nNijal izel, a vommoù-nij berr (diwar-benn an evned)\n[...] ; eur vran, o tarnijal a-drek al liorz a laosk eur wac'hadenn hir, [...]... — (Jarl Priel, An Dakenn dour, Sav niv. 25, Diskar-Amzer 1942, p. 7.)\n[...] : a-wechoù e veze pikoloù evned ruz o tarnijal war ur vragezenn, ha chas melen o redek gedon a-hed ur vragezenn all, tanfoeltr van ne rae Yann ; [...]. — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 20.)\nNe veze gwelet nemetañ o piltrotat fistilh-holl, pe gentoc'h o tarnijal a-hed hag a-dreuz ar c'hamp, [...]. — (Jarl Priel, Amañ hag Ahont, Al Liamm, 1957, p. 17.)\nHini anezho ne daolas evezh ouzh ur mell kaouenn gell-alaouret o tremen dirak ar prenestr en ur zarnijal. — (J.K. Rowling, lakaet e brezhoneg gant Mark Kerrain, Harry Potter ha Maen ar Furien, An Amzer embanner, 2012, p. 6.)\ngalleg : voler bas (fr) , voleter (fr)\nAdtapet diwar « https://br.wiktionary.org/w/index.php?title=darnijal&oldid=294785 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 23 C'hwe 2020, da 13:01.


Sturm und Drang (brezhoneg « korventenn hag entan ») a oa ul luskad politikel ha lennegel alaman eus kreiz an XVIIIvet kantved. Ul lodenn eo eus luskad ar Sklêrijennoù (Aufklärung) met o vont pelloc'h gant ar mennozhioù frankizour. Evit izili al luskad e oa ret stourm a-enep frammoù eneel ha sokial ar gevredigezh evit reiñ muioc'h a frankiz d'an hiniennoù.\nAl luskad zo bet awenet gant Jean-Jacques Rousseau ha William Shakespeare. Ganedigezh al luskad a oa bet en Alamgn pa oa ur vonarkiezh hollc'halloudek kreñv. Götz von Berlichingen zo ur pezh-c'hoari gant Goethe ennañ ur from broadelour kreñv a-enep dilez an Impalaeriezh Roman Santel evit Kêrioù ha Stadoù o vrezeliañ kenetrezo.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Sturm_und_Drang&oldid=1897548 »\nDernière modification le 10 Meu 2021, à 21:01\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 10 Meu 2021, da 21:01.


Marilyn Monroe (Norma Jane Mortenson pe Baker) a oa un aktourez stadunanat bet ganet d'ar 1añ a viz Even 1926 hag aet da anaon d'ar 5 a viz Eost 1962.\nGanet eo bet Monroe e Los Angeles, e Kalifornia. Goude ur bugaleaj paour ec'h euredas da 16 vloaz ha kregiñ a reas da labourat en ul labouradeg kirri-nij. Du-se e kejis ouzh ul luc'hskeudenner ha da labourat evel un diskouezerez-giz e krogas-hi. Meleniñ a reas he blev ha buan-buan e voe dizoloet gant greanterezh ar sinema. Kregiñ a reas da implijout añv-leur Marilyn Monroe e 1948 pa sinas he feur-emglev kentañ.\nDezhi a vezed o reiñ dreist holl perzhioù a gaerennoù yaouank hegredik met hoalus. Se a oa ar pezh a c'hortoze an arvesterien ha pa esaeas da c'hoari ur perzh liesekoc'h (evit skour e The prince and the showgirl) ne voe ket heuliet ganto.\nDiv wech ec'h euredas, gant ar sportour Joe DiMaggio ha goude gant ar skrivagner Arthur Miller. Dizimeziñ a reas digantañ avat e-pad treiñ he film diwezhañ The Misfits, a oa bet e senario skrivet gant Miller.\nDa 36 vloaz eo marvet Marilyn Monroe en he zi e Los Angeles goude bezañ lonket un doenad kreñv a louzeier.\n2 He fazioù kentañ\n3 Marilyn er sinema\n4 Amzerioù diaes evit Marilyn\n7 Kanaouennoù enrollet\nN’eo ket bet anavezet he zad ganti. Lakaet eo bet Norma en ur familh degemer un nebeud devezhioù war-lerc’h he ganedigezh. Dont a raio he mamm d’he gwelet ur wezh an amzer, diaes eviti derc’hel Norma geti dre m’he deus graet meur a chomadenn en ospital ar bred. Ur bugaleaj diaes-kenañ he deus bet ar plac’hig. He 7 vloaz kentañ a dremenas mat a-walc'h, he mamm kavet trawalc’h a argant geti evit desevel Norma, a zegemeras anezhi en-dro betek ma zafe en-dro d'an ospital. Neuze e voe Norma lakaet e meur a familh degemer disheñvel pe e tiez emzivaded. Un nebeud blezadoù war-lerc’h e c’houlennas Grace ur vignonez d’he vamm gward Norma, mont a reas Norma da veviñ gant Grace, he gwaz hag he bugale.\nHe fazioù kentañ[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nDa 16 vlez e timezas Norma get Jim Dougherty, 5 blez brasoc’h egeti. Ur seurt eured kempennet get Grace e voe. Lidiñ a rejont o eured d’an 19 a viz Even 1942. Norma a grogas da vezañ emren, met pa grogas ar brezel e teuas Jim da vezañ Marin. Kavout a rae hir hec'h amzer heptañ. Ar vaouez a gavas labour: ober àr-dro an urzhioù-lamm en R. Planete CO. Du-se e voe Norma remerket get un tenner-poltriji evit poziñ evit ar c’hentañ bajenn eus « frank » ar gazetenn ganadian,d’ar 26 a viz Even 1945 ez eas er-maez ar gelaouenn, ar pezh a roas dezhi spi enni. Norma en em ginnigas e ti Jak anvet “Blue Book” eus Emmelin Snively. Dont a reas da vezañ meleganez dindan ali Emmeline hervez ar vaouez a roas un neuz “Flemmus” dezhi. Diaes e voe eviti kevrediñ he buhez santimantel hag e labour, goulenn a reas an disparti, a voe ofisializet d’an 2 a viz Here 1946. Dont a reas da vezañ Norma brudet, gwelet e voe anezhi e bep seurt kazetennoù. Miss Snively a aozas un emgav get Ben Lyon tutaer a vicher en 20th Century Fox (un embregerzh a brodu filmoù brudet meurbet) hag a aotreas un taol-esae dezhi, hervez ar paotr eo he leun a ferzhioù mat hag e c’hellfe ober ul labour vat, «sex-appeal» a oa enni. A-drugarez da Daryl Zanuck e voe lakaet Norma da siniñ ur c’hontrad. Roet e voe un anv nevez dezhi, ne voe ket mui anvet Norma Jeane met Marilyn Monroe, Marilyn en enor d’an aktorez Marilyn Miller ha choazet e voe Monroe get Norma dre ma oa anv he mamm-gozh. C’hoari a reas Marilyn rolioù bihan evit ar Fox, he c’hontrad ne voe ket adnevesaet. Siniñ a reas un esae d'ar 6 viz get "Colombia" e-lec’h ma c’hoarias rolioù eil renk e-barzh heuliadennoù B. E-pad an amzer-se e heulias kentelioù arz dramatikel ha distilh. Ur wezh echu he 6 miz e "Colombia" he voe Marilyn e dilabour, neuze ec'h asantas poziñ evit kazetennoù pe reportajoù poltriji èl an hini get Tom Kelley hag a reas ur reportaj hag a stroñsas an holl, un deiziataer e-lerc’h ma boze Marilyn en noazh.\nMarilyn er sinema[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nE 1950 e tibabas Groucho Marx anezhi evit c'hoari e-barzh “Love Happy” ur film amerikan c’hoariet gant David Miller ha Leo McCarey, hervez an dud he doa “bravañ revr ar vicher !”. Bevañ a reas gant Johnny Hyde un ajant pouezus e metoù ar filmoù, hervez ar brudoù e veze lâret e oant e karantez hag en doa Johnny, evel raktres eurediñ ganti, Marilyn ne asantas ket. Gouestlañ a reas Johnny, Marilyn evit ar film gant John Huston, “Asphalt Jungle” e ditl. Pa'z eas er-maez ar film e voe berzh-mat evit Marilyn. Ar "Fox" a ouestlas en-dro Marilyn hag e voe lañset he micher. Betek ma zafe er-maez stroñs an deiziater m' he doa pozet en noazh evit Tom Kelley e 1952. Goulenn a reas ar "Fox" diganti nac’hañ e oa-hi war ar poltriji. Nac’hañ a reas fichañ gevier d’ar publik, en em zisplegañ a reas gant “ezhomm am boa arc’hant”. Kemeret e voe an deiziataer evel un dra liboudennek, berziet e voe ar skignadur e stadoù'zo, hag e voe lakaet er-maez unan all e-lec’h ma voe treset dilhad war ar poltred orin.\nE penn-kentañ 1952, e kejas ouzh Joe DiMaggio, idol ar base-ball. Eurediñ a rejont d’ar 24 a viz Genver 1954, Met Joe a voe lakaet diaes get Brud Marilyn, sell ar baotred warni, he dilhadoù atahin, hag e c’houlennas an disparti d’ar 27 a viz Here 1954. Marilyn a hunvree doc’h un tiegezh, bugale, ur vuhez normal. Ar pezh a zo diaes da unvaniñ get he labour evit ur plac’h a reseve tro-dro 250 goulenn eurediñ ar sizhun. Soñjal a rae Marilyn remediiñ doc’h he brud, mont a reas da New York evit heuliañ kentelioù an “Actor Studio” renet get Lee Strasberg. Un deskourez vat a oa-hi.\nAmzerioù diaes evit Marilyn[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nEr c’houlz-mañ e veze gwelet Marilyn get Marlon Brando. Hag er memes-tro e krogas da zaremprediñ Arthur Miller, oberer reuzeudik, dimezet ha tad 2 vugel. Kaout a reas an disparti d'an 11 a viz Genver 1956, ha dimeziñ geti d’an 29 a viz Even 1956. Kemmañ kredenn a reas Marilyn hag e teuas da vezañ yuzev. An hañv 1956 tremenet en Amagansett a voe mare plijusañ ha eürusañ eviti eus he buhez a-bezh. E miz Gouere e tizoloas e oa dougerez, Marilyn plijet get ar soñj bout mammig, e voe he gwallerus anav eo ur faos-dougen. Beuzet e voe Marilyn Monroe en un ziwaskadenn, ha savetet e voe eus daou overdoz.\nMicher skrivagner Miller a redie anezhañ d’ur zigenvez, e penn-kentañ asantet get e vaouez, hag àr lerc’h ur pennadig e tirenkas anezhi, neuze ec'h asantas c’hoari er film «Some like it hot». War ar bladenn-filmañ an holl a gav anezhi torr-penn get he froudennoù, hag he daleoù. E fin miz Kerzu e reas Marilyn ur faos-dougen arall, brud ar film “Some Like it Hot” ne reas mann ebet dezhi ha kenderc’hel a reas get he diwaskadenn. Krogiñ a reas ar c'hudennoù d’en em ziskouez en he c'houblad. E-pad filmañ ar film “Let’s Make Love” ur brud a zo àrnezhi emañ o taremprediñ get Yves Montand un aktor, kaner ha dañsour brudet er bed. Met gwiroc’h eo he doe ur bik-kalon evitañ met ne oa ket kemm-ouzh-kemm. E-pad filmañ “The Misfits” skrivet get Arthur Miller a-ratozh evit Marilyn, e voe o c’houblad en em diemprediñ. Dispartiiñ a rejont e miz Du 1960. Hag e voe ofisiel d’an 20 a viz Genver 1961. Heuliiñ a reas Marilyn en-dro un diwaskadenn, ober a reas ar vaouez meur a chomadenn en ur glinikenn, drougimplijiñ an alkol hag ar louzoù a reas Marilyn.\nE penn-kentañ ar blezad 1962 e veze lavaret he doa Marilyn un istor karantez get Robert Kennedy, ur politikour. Ar pezh a roas startijenn dezhi, hag e voe c’hoariet geti ur film arall. Posupl eo he defe bet un istor get ar prezidant Kennedy.\nHarzet e voe filmañ “Something got to give” e miz Even 1962, dre ma oa Marilyn skuizh-marv ha ne c’helle ket kenderc’hel get ar film. Ret e voe dezhi ha d’he mignon Dean Martin paeañ ur sammad arc’hant d’ar Fox evit torr ar c’hontrad.\nKanourez[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nEstreget aktorez ha diskouezerez-c'hiz e oa Marilyn, rak aktourez e oa ivez; kanet he deus war-dro 30 kanaouenn, "Do it Again", "When I Fall You" en o zouesk. Enrollet he deus sonennoù evit filmoù zo evel "Bye Bye Baby" er film "Gentlemen Prefer Blondes" pe c'hoazh "Specialzation" er film "Let's Make Me Love".\nD’ar 5 a viz Eost 1962 beure e voe kavet Norma Jeane, lesanvet Marilyn Monroe, marv en he zi e Los Angeles. Douaret e voe Marilyn d'an 8 a viz Eost e “Westwood Memorial Cemetery” e Los Angeles.\nUn nebeud bloavezhioù war-lerc'h he marv, klozet evel un emlazh, en deus bred-mezeg Marilyn, Ralph Greenson, roet bandennoù enrollet e-pad o emgavioù d'ar prokulor John Miner, evit ma rafe-eñ e enklask war marv Marilyn. Hervez an aotrou Miner e tiskouez ar bandennoù-se eo bet drouglazhet Marilyn, peogwir e oa leun a raktresoù resis evit he buhez : Lee Starsberg en deus roet arc'hant da Varilyn evit ma c'hoarife perzhioù gant Shakespeare. Hervez John e voe ouzhpennet sustañsoù a lakaas ar plac'h da gousket betek mervel. Met ne vo ket dalc'het soñj eus ar muntr dre m'eo bet nac'het gant mouezh Ralph Greenson bezañs an enrolladurioù.\nKanaouennoù enrollet[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\n"Ladies of the chorus" eus film Ladies of the Chorus" e 1948\n"Every baby Needs a Da Da Daddy" eus film "Ladies of the Chorus" e 1948\n"Anyone Can See I Love You" er film "Ladies of the Chorus" e 1948\n"Kiss" eus film "Niagara" e 1953\n"She Acts Like a Woman Should" e 1953\n"When I fall In Love" e 1953\n"A Fine Romance" e 1953\n"Do It Again" e 1953\n"Diamonds Are a Girl's Best Friends" er film "Gentlemen Prefer Blondes" e 1953\n"Bye Bye Baby" er flm "Gentlemen Prefer Blondes" e 1953\n" When Love Goes Wrong" er film "Gentlemen Prefer Blondes" e 1953\n"Two Girls From Little Rock" er film "Gentlemen Prefer Blondes" e 1953\n"The River Of Return" er film "River of No Return" e 1954\n"One Silver Dollar" er film "River of No Return" e 1954\n"I'm Gonna File My Claim er film "River of No Return" e 1954\n"Down In The Meadow" er film "River of No Return" e 1954\n"Lazy" er film "There's No Business Like Show Business" e 1954\n"You'de be surprised" er film "There's No Business Like Show Business" e 1954\n"Heat wave" er film "There's No Business Like Show Business" e 1954\n"A Man Chases a Girl" er film "There's No Business Like Show Business" e 1954\n"After You Get What You Want, You Don't Want It" er film "There's No Business Like Show Business" e 1954\n"There's No Business Like Show Business" er film "There's No Business Like Show Business" e 1954\n"That Old Black Magic" er film "Bus Stop" e 1956\n"I Found a Dream" er film "The Prince and the Showgirl" e 1957\n"I Wanna be Loved By You" er film "Some Like it Hot" e 1959\n"Runnin' Wild" er film "Some Like it Hot" e 1959\n"I'm Thru With Love" er film "Some Like it Hot" 1959\n"Some Like It Hot" er film "Some Like it Hot" 1959\n"My Heart Belongs to Daddy" er film "Let's Make Love" e 1960\n"Specialization" er film "Let's Make Love" e 1960\n"Let's Make Love" er film "Let's Make Love" e 1960\n"Incurably Romantic" er film "Let's Make Love" e 1960\n"The Shocking Miss Pilgrim" sevenet get George Seaton e 1947\n"Dangerous Years" sevenet get Arthur Pierson, e 1947\n"You Were Meant for Me", sevenet get Lloyd Bacon, e 1948\n"Scudda Hoo! Scudda Hay!", sevenet get Hugh Herbert, e 1948\n"Green Grass of Wyoming", sevenet get Louis King, e 1948\n"Ladies of the Chorus", sevenet get Phil Karlson,e 1948\n"Love Happy", sevenet get David Miller,e 1949\n"A Ticket to Tomahawk" svenet get Richard Sale, e 1950\n"Right Cross", sevenet get John Sturges, e 1950\n"The Fireball", sevenet get Tay Garnett, e 1950\n"The Asphalt Jungle", sevenet get John Huston,e 1950\n"All About Eve", sevenet get Joseph L. Mankiewicz, e 1950\n"Let's Make It Legal", sevenet get Richard Sale, e 1951\n"Home Town Story", sevenet get Arthur Pierson, e 1951\n"As Young as You Feel", sevenet get Harman Jones, e 1951\n"O. Henry's Full House", sevenet get Henry Koster, e 1952\n"Monkey Business", sevenet get Howard Hawks, e 1952\n"Clash by Nigh", sevenet get Fritz Lang, e 1952\n"We're Not Married!", sevenet get Edmund Goulding,e 1952\n"Don't Bother to Knock", sevenet get Roy Ward Baker, e 1952\n"Niagara", sevenet get Henry Hathaway, e 1953\n"Gentlemen Prefer Blondes" sevenet get Howard Hawks, e 1953\n"How to Marry a Millionaire", sevenet get Jean Negulesco, e 1953\n"River of No Return", sevenet get Otto Preminger, e 1954\n"There's No Business Like Show Business", sevenet get Walter Lang, e 1954\n"The Seven Year Itch", sevenet get Billy Wilder, e 1955\n"Bus Stop", sevenet get Joshua Logan, e 1956\n"The Prince and the Showgirl", sevenet get Laurence Olivier, e 1957\n"Some Like It Hot", sevenet get Billy Wilder, e 1959\n"Let's Make Love", sevenet get George Cukor, e 1960\n"The Misfits", sevenet get John Huston, e 1961\n"Something's Got to Give" sevenet get George Cukor, e 1962\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Marilyn_Monroe&oldid=1822610 »


Istor – Kelc'h Keltiek Roazhon\nCercl Celtiqe de Rene – Cercle Celtique de Rennes\nAr skipailh pad\nSkoazell ar c’hrouiñ\nMerc’her an Harp\nKeginerezh e Breizh hag e lec’h all\nKan brezhonek : kan-ha-diskan ha gwerz\nKan hengounel Breizh-Uhel\nArzoù al lavar\nD’an 9 a viz Kerzu 1934 en deus lakaet Eugène Cairou da dalvezout statudoù ar C’helc’h gant an Emvod Meur.\nPal : ” Ur gevredigezh anvet KELC’H KELTIEK ROAZHON – CERCLE CELTIQUE DE RENNES, hag he deus “Me a zalc’ho” evel ger-stur a zo bet savet e Roazhon. He fal a zo bodañ ar Vretoned a-du gant adsav buhezel ha speredel o bro, anzavadur he yezh hag he sevenadur ha derc’hel he perzhioù-dezhi. Dilennet eo Eugène Cairou evel prezidant. Embannet eo an disklêriadur e Prefeti Il-ha-Gwilun d’an 23 a viz Genver 1935.\nEvel meur a gevredigezh a oa o kregiñ er mare-se ez ae en-dro ar C’helc’h e-ti an Ao. Régnier. E 1934 e oa aet d’en em staliañ e Saloñsoù Orsay, 1 straed Thiers. Tri bloaz war-lerc’h e kendalc’h an oberezhioù e sal ar 25, straed ar Pre-Perche, ha deuet eo da vout perc’hennour al lec’h-se e 1959. Da-c’houde adnevesa ar c’harter ez eo bet adprenet al lec’h gant ar S.E.M.A.E.B. d’an 2 a viz Gouere 1974 evit ur sammad ha ne oa ket a-walc’h evit prenañ en-dro ul lec’h ken bras. Treuzkaset eo sez ar gevredigezh da di Jean-Pierre Vincent, 28 straed ar Gantelloù. En ur c’hortoz da vout lojet en deus implijet ar C’helc’h meur a lec’h disheñvel, ha dreist-holl ur sal prestet gant an O.S.C.R e Kêryann. D’ar 1ñ a viz Here 1977 e oa bet kerzet gant Kêr-Roazhon ur savadur adnevesaet e Ti-Feurm an Harp.\nEn ur genderc’hel gant e oberezhioù e-pad ar brezel en doa kendalc’het ar C’helc’h da vont war-raok ha savet e oa bet meur a dra. E 1954 e oa bet savet ar c’hentañ Korollarvestoù poblek eus Breizh, diwar glask azasaat e korollerezh dañsoù Breizh, hag o doa padet e pad meur a vloaz. Bet int bet drevezet meur a wech da-c’houde. Savet e oa bet kevrenn Yaouankiz Breizh hag he doa bodet e-pad dek bloaz tro-dro 150 den yaouank, sonerien (Bagad Yaouankiz ha Bagad Kadoudal) ha dañserien.\nNevesoc’h ‘zo e 1985, e oa bet savet al Laz-Koroll hag a gendalc’h c’hoazh hiziv-an-deiz da zougen skeudenn ar C’helc’h e Breizh hag e-lec’h all tro ar Bed dindan anv Astour.\nSkinadur ar C’helc’h war ar bed a zo bepred bet. Er bloavezhioù 1950 e oa bet aozet meur a veajoù d’ar broioù Keltiek. E-pad un dek bloaz bennak o doa kemeret perzh izili ar C’helc’h e troiadoù propaganda touristel aozet gant Poellgor-Rannvro an Touristerezh e Breizh hag er broioù all : Alamagn, Belgia, Izelvroioù, Luksembourk, Aotrich, Suis.\nAbaoe 1989 e oa bet aozet meur a eskemm sevenadurel gant Lazoù arzel hag hengoun ar bobl ar Bed a-bezh. A-drugarez d’ar perzh en deus kemeret ar C’helc’h Keltiek e meur a ouel hengounel meur eus Breizh hag Europa ez eo deuet da vout kannadour Sevenadur Breizh.\nDegaset eo bet kalz traoù gant Kelc’h Keltiek Roazhon da douristerezh Breizh ha bruderezh Kêr-Roazhon, moarvat.\nHiziv-an-deiz ez eo ar glad istorel-se diazez ur prederiañ dibaouez gant dilennidi evit sevel Kel’ch an dazont. Ul levr meur eo istor Kelc’h Keltiek Roazhon. Mard eo bet skrivet meur a bajenn, e chom muioc’h c’hoazh da ijinañ.\nHon heuliit war hor rouedadoù !\nLakait hoc’h anv evit reseviñ hor lizher-kelaouiñ !


The Descendants | Soubenn ar geek\nLa mémoire de l’eau »\nYa, ya, ya, me oar a-walc’h n’eo ket dreistordinal istor The Descendants, un tem bet gwelet dija hag all hag all. Daoust ha tu zo da brofitañ eus ar film memestra? Techet e vefen da respont deoc’h “hag ez eus”.\nE Hawai e tremen istor The Descendants ha daou dra a-bouez a zo, eus un tu gwreg an haroz a zo o vervel goude ur gwallzarvoud bag. Hag eus an tu all un istor herez : familh Matt King a zo perc’henn war ur pezh tachenn, ret eo dezho divizout ma werzhont an dachenn ha da biv.\nUn tammig luzhiet an traoù. Ouzhpennomp div verc’h, unan 17 vloaz a oar un dra bennak diwar-benn he mamm hag a zo leun a gounar abalamour da-se hag an hini vihan 10 vloaz a glask tapout evez hec’h endro en ur ober un tammig forzh petra.\nAn temoù a zo boutin d’an holl (prientiñ ar c’hañv, klask ur c’hempouez familh nevez…). Lodennoù fentus a zo (moarvat eo bet lakaet tudenn Sid evit skañvaat an traoù) ha reoù fromus ivez. Tamm-ha-tamm e skoulm Alexandra (ar verc’h henañ) un darempred brav gant he zad. Un tammig jentil eo disoc’hoù daou du an istor, anat, met n’eo ket displijus abalamour da-se. Hegaset on bet un tammig muioc’h gant ar sonerezh ukulele a-hed an amzer… ><\nMa! Ur film brav eo evidon-me, gant ur rol a-feson evit George Clooney.\nThis entry was posted on Gwengolo 12, 2012 at 7:34 am and is filed under Filmoù with tags arc'hant, familh, marv.\tYou can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. You can leave a response, or trackback from your own site.\nUr respont to “The Descendants”\nNebraska | Soubenn ar geek Says:\nMae 25, 2015 e 2:42 g.m.\n[…] film familh en-dro gant sevener The Descendants, ur road-movie ar wech-mañ war hentoù Nebraska. Ur film e gwenn-ha-du eo, gant un den kozh o […]


Breve (diwar al latin]: brevis "berr"), eo an anv a roer d'ur sin diakritek implijet gant al lizherenneg latin, gantañ stumm ul linenn vihan (˘) lakaet a-us d'ur vogalenn, da skouer Ă, ă, evit diskouez e vez distaget berr.\nDaoust dezhi da gaout ur stumm heñvel outañ e ranker ober an diforc'h etre ar sin diakritek-mañ hag ar c'haron:\ngant breve: Ă ă C ̆ c̆Ĕ ĕ Ĭ ĭ Ŏ ŏ Ŭ ŭ Y̆ y̆\ngant karon: Ǎ ǎ Č č Ě ě Ǐ ǐ Ǒ ǒ Ǔ ǔ Y̌ y̌\nImplijet e vez evit skrivañ al latin e geriadurioù, dornlevrioù ha yezhadurioù, hag ivez gant ar roumaneg evit ober diouzh ar son [ə], da skouer măr «aval». En esperanteg e vez implijet evit diskouez ez eo nann-silabennek ar vogalenn u, distaget [w]. Implijet e vez ivez evit skrivañ ar vietnameg.\nUr breve an hini eo, kentoc'h evit ur c'haron a gaver a-us d'ar gensonenn g (ğ) e turkeg, tatareg hag azerieg.\nImplijet e vez ivez gant al lizherenneg kirillek evit ober an diforc'h etre й ha и. E belaruseg e talvez evit skrivañ an u berr ([[kirillek: ў) hag e tchouvacheg e vez implijet evit diskouez ec'h eo hir ar vogalennoù a hag e.\nHervez reolennoù sistem romanekadur ar sinaeg anvet pinyin e vez implijet e evit ober diouzh un donenn.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Breve&oldid=1943710 »


Buhez ar Zent. page 09. Encyclopédie Marikavel.\nretour à la page d'accueil *** en dro d'ar bajenn digemer\npages 09, 10\nPages 09, 10, 11\nSkrivet gant an Otro PENNEC, Vikel-Vraz Sant-Brieg, d'an Otro MOAL, Rener KROAZ AR VRETONED\nSant-Brieg. an 9 a viz ebrel 1912 .\nArlene, dambrestik goude ma oa moullet levr an Otro Perrot, Bue ar Zent, e teujoc'h da c'houlen ali diganin diwar-benn ar zonj a oa en ho spered da lakat al levr-ze muioc'h a doare ouz Bretoned Eskopti Sant-Brieg ha Landreger. Ma ali n'helle beau nemed a-du ganac'h. Levr an Otro Perrot 'zo, a dra zur, eul levr ar gwellan. Na ankoua ket seul Breiz-Izel, na vije, koulz laret, gir ane, arôk, war levrio « Bue ar Zent », groet koulskoude evit ar Vretoned. Ouspenn, hen a zispleg a nebeudo, du-man ha du-hont, evit mac'h eint doustadik ha dounoc'h er spered, holl gwirioneo ar relijion, istor an Iliz, ar gourc'hemenno, ar zakramancho, obero ar c'hristen mat hag an tu da bidi. Nag a voked kaër, nag a gentel fur e-barz al levr-ze !\nKoulskoude, Tregeriz ha Kerneviz o devo bec'h o lenn auean. A greiz lenn, e vanfont nec'het gant meur a c'hirio dic'hiz, dizanve, gwell diez da intent, nemet, marteze, en bro Léon.\nC'houi, Otro, hoc'h eus gouveet kempenn ha gwiski ar girio-ze evel ma fell d'ar bobl; rak ar bobl, mar plij d'ean brezoneg yac'h ha rik, na c'houll ket brezoneg re c'houek, aozet gant an dud gouiek a studi ar brezoneg. Evel c'hoant am eus da damail war gement-man eun draïk bennag d'ac'h; oh ! nebeut a dra. Gant damant, marvad, da zispenn re-oll labour an Otro Perrot, n'oc'h ket eet pell awalc'h ganti.\nBrezoneg ho levr Bue ar Zent, evitan da vean rez, n'eo ket ken brao maeret ha brezoneg ho levrio-all, « Pipi Gonto » ha « Bue Charlez Bleiz ».\nBean 'zo, avad, ebarz al levr, eul labour groet a benn-fonn ganac'h, hep den na tra oc'h enebi ouz ho spered, ha n'oufer nemed hen meuli.\nMeur a zant pe a zantez enoret ha pedet en eskopti Sant-Brieg n'eman ket o bue, na zokeu hano darn anê. en levr an Otro Perrot. Da bep hini eus ar re-man c'houi a ro lod, bras pe vihan, herve m'int mui pe nebeutoc'h anaveet ha brudet. En tu-hont da vez, pec'hed a vefe chom dianoudeg en kenver sent koz bon Bro. Eur gwir Vreizad, nemet dall e ve e spered ha dinatur e galon, n'hall ket ankouat hon zent koz. Ma na delc'hfe ket ar Vretoned da vean\nTud a fe, kaloneh, leal,\nEvel hon zent hoz gicechall,\nhon bro a ve achu ganti, rak nac'het he defe ar pep gwellan zo enni, he nerz, he bue, he spered, ar pez a zeu d'ei abeurz he zent koz; ha neuze hi a zizec'hfe eus he zav evel eur ween troc'het he gwrio diganti.\nDa heul ar zent koz a garomp, ho levr a ra kont ive eus ar pelerinajo hag ar pardonio ar muian darempredet en Eskopti Sant-Brieg : Itron-Varia-Wir-Zikour, Itron-Varia-Rostren, Itron-Varia Sant - Karre, Itron - Varia - Vulat, Itron - Varia - Sklerder (Perros), Itron-Varia-ar-Guiaudet (Laruen), Itron-Varia-ar-Goz Iliz (Planiel), Itron-Varia-Glerin, ha meur a hini-all.\nOuspenn, e lenner el levr, arôk pep miz, kelennadurez vat evit ma hallo ar gristenien unani welloc'h o spered hag o feden gant an Iliz e-pad ar miz-ze.\nAhend-all, eun dudi eo d'al lagad paran war eul levr kenkoulz moullet ha ken brao skeudennet.\nTrugare d'ac'h. Otro ker; mar geo bet tenn ho labour, labour vat ha talvoudus hoc'h eus groet; ha Doue d'ho paeo ! Bennoz Doue, ive, d'an Otro Ar Gwaziou, n'eus damantet na da boan na da goust evit rei d'imp eul levr Bue ar Zent n'oufe ket bean koantoc'h.\nNa breman, digemer mat d'al levr-man a-beurz holl Vretoned hon bro. Karout a rajen gwelet anean en bernent tiegez 'zo en Kerne hag en Treger. En pep ti kristen e tleje bean bepred ar c'hiz zantel a oa gant hon zud da lenn Bue ar Zent bemnoz, goude koan, arôk laret pedenno ha mont da gousket. Netra well da rei sklerijen d'ar spered ha da domman ar galon. Diwar vue ar zent eo d'imp lennan skouer, ha bale war o roujo e renkomp, mar c'hoantaomp mont gant hent ar baradoz. Gwir eo, kalz ane o deus bet digant Doue graso dispar na vent ket lod an holl; mes kalz ive o deus bevet en hon stad, ha goneet e-kreiz poan ha trubullho ar bed kurunen ar zent; hag eus an nenv, breman, int a astenn d'imp o dorn karantezus evit harpan hon zempladurez.\nN'eus skol ebet par da honnez a zisker diwar vue ar zent.\nHo levr a lako anei da zougen mui a freuz evit ineo ar Vretoned hag a stago startoc'h o c'halon ouz Doue, ouz hon zent koz hag ouz hon bro Breiz-Izel.\nPlijet ganac'h, Otro ker, digemer al lizer-man evel eur merk eus ma anaoudegez vat ha karantezus.\nE.-M. AR PENNEC,\nAl levr-man a vo bet grêt gant poan ha labour meur a skrivanier. D'ar re o deus laket ennan bueou sent pe pardoniou, d'ar re o deus kinniget aliou mat pe danve labour, d'ar re o deus roët tu d'hen moullan, en eur rei o fromese da brenan anezan, trugare a lavaromp gant eur galon leun a anaoudegez vat.\nDouget a di da di, ra deuio levr kaer an ôtrou Perrot, goude bezan grêt tro Léon, d'ober ive tro Kerne ha Treger, da c'hortoz ober tro Breiz.\nE. A. M.


Sylt (Sylt en alamaneg, Sild e daneg, Söl e frizeg) eo an hini vrasañ e-touez Inizi Friz an Hanternoz. Emañ e stad Schleswig-Holstein, e hanternoz Alamagn.\nWar-dro 99 km² eo he gorread, ar pezh a ra anezhi ar pevare enezenn vrasañ en Alamagn, hag an hini vrasañ e Mor an Hanternoz. Emañ etre 9 ha 16 km diouzh an douar-bras, hag abaoe 1927 eo stag outañ war-bouez ur chaoser 11 km hed, anvet Hindenburgdamm, ma tremen trenioù hepken. Gallout a reer ivez mont da enez Sylt gant bigi-treizh a loc’h eus enez danat Rømø, pelloc’h en hanternoz.\nEn em astenn a ra an enezenn a-hed 38 km eus an norzh d’ar su ; en he c’hreiz emañ en he ledanañ, gant 12,6 km ledander, e-kichen kêr Westerland. E tu ar c’hornôg e kaver un draezhenn hir a-hed an aod. E tu ar reter emañ Mor Wadden (Wattenmeer en alamaneg), gant ur park natur. Eno e vez dizoloet lec’hidegoù bras gant ar mor pa vez tre. Un dorgenn 52,5 metr uhelder, anvet Uwe-Düne, eo ar poent uhelañ, en norzh da Westerland.\nMor Wadden, gwelet eus Sylt\nLevezonet eo hinad Sylt gant ar Gulf Stream. E-pad ar goañv ne vez ket re yen (2º well-wazh), hag e-pad an hañv nevez morse gwall domm (17º well-wazh). Kalz touristed a zeu da enez Sylt, abaoe dibenn an XIXvet kantved. Hag e-leizh a bennoù brudet en Alamagn o deus un ti-vakañsoù enni.\nO rannyezh frizek dezho o deus tud Sylt, anvet Söl'ring, disheñvel a-walc’h diouzh ar rannyezhoù frizek all, abalamour da levezon an daneg warni. Ne vez ket kaozeet gant kalz tud ken avat, hag ur yezh en arvar eo, abalamour d’al lanvioù touristed a zeu d’an enezenn.\nLec’hienn ofisiel melestradurezh kumun Sylt\nOfis touristerezh Westerland\nLec’hienn ofisiel kêr Westerland\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Sylt&oldid=1636398 »\nDernière modification le 13 Ebr 2015, à 23:29


Bigorned-sukr ha bara-mel - Roman, poésie, littérature, écrits - Fanch Peru, Skol Vreizh\n> Livres en breton >Roman, poésie, littérature, écrits>BIGORNED-SUKR HA BARA MEL\nSetu Herve deuet en-dro d'ar gêr.\nNeuze e krog evitañ ur vuhez nevez e-kreiz maezioù Bro-Dreger.\nSetu Herve deuet en-dro d'ar gêr goude un toullad bloavezhioù evurus tremenet gantañ e ti e dud kozh e Gwazkado.\nE Kerspern e kav en-dro e dad hag e vamm, e zaou vreur gevell hag e dud-kozh eus tu e dad.\nNeuze e krog evitañ ur vuhez nevez e-kreiz maezioù Bro-Dreger, ur vuhez leun a gavadennoù, a droioù-kaer hag a walldroioù.


Pajenn:Morvan - Buez ar Zent, 1894.djvu/429 - Wikimammenn\nPajenn:Morvan - Buez ar Zent, 1894.djvu/429\npaianezed ho diou ; mes hi a ioa kristenien leun a feiz, hag abalamour da ze e ouent prizouniet dre urs ar prefet Kromaz, bourrevet e meur a feson hag erfin koundaonet d’ar maro. Goulskoude ho zad a obtenaz ma vije gortozet eur miz abarz ho dibenna ; esper en doa, emezhan, da ober d’ezho adori ann idolou epad ann am-zer-ze.\nHo mamm eo a eseaz da genta lakaat anezho da nac’h ho feiz. Dont a reaz d’ar prizoun, liou ann dizesper var he zal hag he bleo guenn dispak var he diouskoaz. Enn eur dostaat ouz ann daou vreur, e rogaz he zae var he stomok, hag e tiskouezaz d’ezho poull he c’haloun enn eur lavaret : « — Setu aze ar galoun e deuz ho maget, ar galoun m’oc’h bet kousket varnhi ken aliez a vech enn ho pugaleach. Te, Mark, eo az poa ar muia karantez evidon, ha te, Marsellian, ar muia doujans. Ah! mamm reuzeudik ma’z ounn, koll a rann va daou vab, hag hi ho-unan a zo kaoz euz ho maro! »\nKerkent ec’h erruaz ive ho zad, douget var divreac’h he zervicherien ; rak klanv oa. He benn, guenn evel eur sin, a ioa goloet a boultrenn. « — Va bugale, emezhan d’ann daou vreur, deuet ounn da lavaret kenavo d’ehoc’h p’e guir oc’h euz c’hoant da vervel. Evelse eta, tad paour ma’z ounn, ar pez am boa lakeat a gostez evit va liena va-unan a zervicho d’ho liena-c’houi! O va bugale ger, o c’houi a zo koustet kement a boan d’inn da zevel ha da skolia, hag a rea goudeze va joa dre ho spered hag ho teskadurez, petra en deuz great d’ehoc’h beza ken diskiant enn eunn taol kount ha karet kement ar maro ? »\nHo friejou a deuaz erfin d’ho zro, ho bugaligou gantho etre ho divreac’h : « — Siouaz! emezho, piou a vezo mestr var ar vugale-ma hiviziken ? Ha ni, piou a renkimp-ni da zervicha ? Hag ho tiez, etre daouarn piou e kouezint ? Daoust ha c’houi a vezo kriz ha dinatur aoualc’h evit ober fae var daelou ho tad hag ho mamm, var daelou ho kragez hag ho pugale, ha mont hoc’h-unan da astenn ho kouzoug d’ar bourreo ? »\nO klevet ar c’homzou-ze, hag o klevet er memes am-\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Morvan_-_Buez_ar_Zent,_1894.djvu/429&oldid=137636 »


Oryol (fourgadenn) - Wikipedia\nGant ar ger Oryol e tegouezher amañ. Evit sterioù all ar ger, gwelit Oryol (disheñvelout).\nAn Oryol (Rusianeg: Орёл, Erer; raloc'h Orel) a oa ur fourgadenn brezel savet gant Morlu Impalaeriezh Rusia. Lakaet e oa bet e servij e-pad ren an tsar Alexis Iañ evit difenn bigi kenwerzh an impaleriezh e Mor Kaspia.\nTimbr soviedat embannet e 1971 o taolenniñ an Oryol\nKentañ bag brezel Rusia e oa. Savet e oa bet etre 1667 ha 1669 pa oa bet savet arsanailh Dedinovo war ar stêr Oka. Memes ma voe paket ha devet ar vag e 1670, e oa bet ur bazenn kement hag ur simbol hollbouezus evit diazezadur ur gwir morlu rusian. An Oryol a seller outañ evel kentañ bag doare european Rusia. Araozañ e oa bet ar vag Frederick (pe Friedrich), savet e 1636 en Nizhny Novgorod. Ar Frederick a oa e servij duged Holstein-Gottorp, ha n'eo ket hini Rusia. Savet e oa bet oc'h implij labourerien ha materi rusian, met gant Holstein e oa bet paeet hag ar saverien-bigi a oa o tont eus ar vro-se.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Oryol_(fourgadenn)&oldid=1850298 »\nDernière modification le 3 Her 2019, à 09:05\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 3 Her 2019, da 09:05.


Didier Ratsiraka (e kreiz)\nDidier Ratsiraka (ganet d'ar 4 a viz Du 1936) zo ur soudard hag ur politikour eus Madagaskar, bet prezidant ar vro.\nGoude bezañ bet ministr an aferioù estren e gouarnamant Gabriel Ramanantsoa e voe lakaet e penn ar Stad d'ar 15 a viz Even 1975. Lesanvet e oa an Amiral ruz ha lakaat a reas ul luskad sokialour e plas. Diwar ur referendom aozet e miz Kerzu 1975 e voe diazezet an eil republik en enez hag anvet Ratsiraka da brezidant evit 7 vloaz. Addilennet e voe e 1982 hag e 1989 daoust d'an eneberezh ouzh e bolitikerezh kreskiñ. E miz Eost 1991 e voe lazhet manifesterien gant gwarded ar prezidant diwar e urzhioù hag e miz Here 1991 e voe rediet Ratsiraka da sinañ ur c'henemglev ma embanne krouidigezh ur gouarnamant da c'hortoz, hag eñ prezidant gant nemeur a c'halloud. Koll e voe en dilennadeg aozet ar bloaz war-lerc'h ha leuskel e blas da Albert Zafy d'ar 27 a viz Meurzh 1993.\nMont a reas en harlu da vro C'hall ha distreiñ da Vadagaskar e 1996 evit kemer perzh en dilennadeg prezidantel. Gounit a reas ha mont da brezidant en-dro e miz C'hwevrer 1997. Lakaat a reas e anv adarre e dilennadeg miz Kerzu 2001 m'en em gavas en eil plas goude Marc Ravalomanana er c'hentañ tro. Ne voe ket aozet eil tro an dilennadeg dre ma embannas Ravalomanana e oa bet ouzhpenn 50% eus ar mouezhioù gantañ hag e ranke dre-se bezañ lakaet da brezidant. Stourmoù a voe etre partizanted an daou du betek ma tec'has Ratsiraka kuit da vro-C'hall e miz Gouere 2002.\nE miz Du 2011 e c'hellas distreiñ da Vadagaskar.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Didier_Ratsiraka&oldid=1499089 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 6 Ebr 2013, da 00:41.


Arzhur ha bugale an Daol-Grenn war Brezhoweb\nAccueil>Actualités / Keleier>Sur le Web>Arzhur ha bugale an Daol-Grenn (Kronikenn ar sizhun)\nFlorent Grouin 4 mars 2022\tRéagissez et donnez votre avis ! 156 Vues\nKronikenn ar Merc’her 2 a viz Meurzh 2022\nAn dresadenn-vev a heul troioù-kaer Arzhur yaouank, hag a teuio da vout Roue Breizh un deiz bennaket, hag e vandennad vignoned, bodet tro-dro d’an Daol-Grenn. Stourm a reont a-enep enebourien a bep seurt, hudourien, erevent, aveit gwareziñ ar c’hastell Kameled, ar c’hleze Kalet-Voulc’h – Excalibur e galleg ma faot deoc’h – hag ar Roue Uter.\nSkignet ‘vo 2 rann nevez bep sadorn war Brezhoweb, e-pad ur bloaz., hag e vo 52 rann da welet. Lakaet eo bet ar rann 1añ en fe fezh war YouTube. Un dresadenn-vev evit ar vugale adalek 8 vloaz, pe 9 bloaz lakaomp.\nArzhur ha bugale an Daol-Grenn, Mojennoù Breizh\nBout ‘zo un dra nevez en ur mod gant an dresadenn-vev-mañ, An aergelc’h, pe an tem ma faot deoc’h, hag a denn deus Breizh. Aze gant Arzhur ha bugale an Daol Grenn hon eus, evit ar wech kentañ marteze, un dresadenn-vev hag a lak war-wel Mojennoù hor bro.\nAdkavet e vo razh an traoù liammet gant Mojennoù Arzhur, an tudennoù evel-just, evel Guenièvre a zo deuet da vout Gwenivar pe an hudour Marzhin ‘vel just, met ivez lec’hioù ‘zo evel an Draonienn hep distro pe c’hoazh ar c’hleze mojennek Kalet-Voulc’h.\nUr meskaj etre avanturioù, Mojennoù, met istoer ivez, peogwir e vo un digarez evit ar vugale da zeskiñ traoù diwar-benn ar C’hrenn amzer, prantadoù kompliket evel ar brezelioù, pe an naonegez ‘barzh ar vro.\nLakaet ‘oa bet war-wel an dresadenn-vev-mañ war Ar Gedour ar sizhun tremenet gant Erwan, Arzhur ha bugale an Daol-Grenn / Dessin animé en breton.\nSellet ouzh rannoù Arzhur ha bugale an Daol Grenn


Pajenn:Morvan - Buez ar Zent, 1894.djvu/682 - Wikimammenn\nPajenn:Morvan - Buez ar Zent, 1894.djvu/682\nEunn devez m’edo eno o klevet ann offerenn, e remerkaz ar c’homzou-ma euz ann Aviel : « — N’o pezet nag aour, nag arc’hant, na mouniz enn ho kodell, ha pa’z eot enn hent, ne gasit ganehoc’h na bisac’h, na diou zae, na boutou, na baz ebed. » Kemeret a eure ar c’homzou-ze egiz pa vijent bet lavaret d’ezhan enn he bart he-unan, ha raktal e laoskaz he voutou hag he vaz, hag e tennaz he zillad ordinal evit guiska eur zae hirr, a glozaz enn dro d’he gorf gant eur gordenn. D’ar mare-ze edo o ren he eiz vloaz var’nn ugent.\nVar gement-se ec’h en em lakeaz da brezeg ar baourentez hag ar binijenn e peb leac’h, ha dre nerz he brezegennou e c’hounezaz da Zoue eunn niver braz a bec’herien. Hiniennou a c’houlennaz dont da zeski ganthan ar feson da erruout enn huela pazenn euz ar zantelez, ha Franses ho resevaz hag a skrivaz evitho eur reolenn a vuez.\nHervez ar reolenn-ma, e tlient bale ato diarc’henn, dougen eur zae hebken ha beva bepred divar ann aluzenn heb kaout morse netra var ho hano. Ar Zant a ieaz he-unan da Kom da ziskouez d’ar pab ar reolenn a vuez en doa skrivet evit he ziskibien. Hogen, ne oue ket selaouet da genta. Mes, enn noz varlerc’h, ar pab en devoue eunn huvre, hag enn huvre-ze e velaz iliz Latran prest da goueza ha Fransez o skora anezhi gant he ziouskoaz. Antronoz-vintin ec’h hastaz gelver ar Zant, ha goude beza he vriatet gant karantez, e lavaraz d’ezhan n’en doa nemed meuleudi da rei d’ar pez en doa great.\nFransez, o veza distroet da Asiz, a velaz niver he ziskibien o kreski kement a zeiz da zeiz ma renkaz, e nebeutoc’h eget tri bloaz, sevel ouspenn tri-ugent kouent evit ho loja. Ar Zanta ioa ken humbl ma felle d’ezhan ne vijent hanvet nemed ar Breudeur Bihan ; mes abaoue int anavezet e peb leac’h dre ann hano a Venac’h euz a Urs sant Fransez.\nAr zant-ma a zavaz eunn Urs all evit ar merc’hed, hag eunn all c’hoaz, hanvet Trede-Urs ar Binijenn evit ar re holl, goazed pe verc’hed, ne c’hellent ket kuitaat ar bed. Ar pez a glaske dreist peb tra oa lakaat ann dud d’en em\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Morvan_-_Buez_ar_Zent,_1894.djvu/682&oldid=115409 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 20 Mae 2018, da 09:57.


DIGORADUR AN ENSKRIVADURIOÙ\nCommuniqué de presse de Neizhig (porte parole Claire Corre) publié le 7/09/17 12:18\nAr vagouri divyezhek brezhoneg-galleg a zigoro e trimiziad 1añ 2018 e Roazhon\nDigoradur an enskrivadurioù er vagouri Neizhig\nAr C’huzul-merañ, izili burev Neizhig, Kêr Roazhon, ar Steredenn - l’Etoile zo laouen o reiñ deoc’h da c’houzout ez eo digor dalc’h kentañ an enskrivadurioù er vagouri Neizhig.,\nadalek bremañ eo digor an enskrivadurioù.\nDa bep distro-skol e welomp, e kêr Roazhon, e vez muioc’h-mui a gerent hag a zibab skoliata o bugale e-barzh an hentadoù divyezhek brezhoneg-galleg ha kement-se adalek ar skol-vamm.\nKêr Roazhon, harpet war he rouedad skolioù divyezhek efedus, ne ginnige, koulskoude, lec’h degemer bugaligoù ebet daoust m’emañ el lusk roet d’an divyezhegezh brezhoneg-galleg ha ma’z eus ur goulenn kreñv er gevredigezh. O welet e oa un ezhomm eo deuet ar soñj da zigeriñ ur framm degemer divyezhek brezhoneg-galleg e Roazhon gant statud ur gevredigezh.\nDiwar atiz ar gevredigezh Divskouarn, ur gevredigezh hag a labour evit kas ar brezhoneg war-raok a-raok ar skoliata hag Ofis publik ar brezhoneg, en doa lakaet ur strollad labour kalz a boan neuze evit sevel ur vagouri divyezhek brezhoneg-galleg e Roazhon : Groupe de travail crèche bilingue breton-français - Strollad labour magouri divyezhek brezhoneg-galleg. E miz Meurzh 2015 e oa en em unanet an dud a oa en emvod kentañ ha krouet o doa « Neizhig ».\nGoude daou vloaz hepken ha goude bezañ labouret a-dost gant servijoù Renerezh ar Vugaligoù Kêr Roazhon,\neo laouen skipailh Neizhig, Kêr Roazhon, en Steredenn - l’Étoile, o reiñ deoc’h da c’houzout ez eo digor dalc’h kentañ an enskrivadurioù er vagouri Neizhig.\nEtre miz Gwengolo hag kreiz miz Here 2017 e pado an enskrivadurioù evit un degemer e miz Genver 2018.\nBetek 16 bugel a c’hallo bezañ degemeret en 81 boulouard Alberzh 1añ, e karter Brekiniou.\nMeret e vez an ti gant ur gevredigezh met ar plasoù a vez roet dre hanterouriezh ar Steredenn - L’Étoile, hervez an dezverkoù e talvoud evit magourioù all Roazhon. Trugarez da vont e darempred gant ar Steredenn - l’Étoile evit gouzout hiroc’h.\nL’ÉTOILE Kreizenn-ditouriñ bugaligoù\n2 straed Jacques Gabriel, 35000 Roazhon\n02 99 67 11 70 pe infos [at] etoilerennes.fr\nNeizhig zo o tuta 5 brezhoneger war dachenn ar vugaligoù par Neizhig\nNeizhig recrute son équipe de 5 brittophones par Neizhig\nOUVERTURE DES INSCRIPTIONS À LA CRÈCHE NEIZHIG par Neizhig\nLa plus grande crèche bilingue breton-français de Bretagne ouvrira en 2018 à Rennes par Neizhig\nAssemblée générale de l'association Neizhig par Neizhig\nAssociation Neizhig ou la création d'une crèche bilingue breton-français à Rennes : Réunion d'informations ouverte à tous par Neizhig\nLa crèche Babigoù de Vannes lance un appel par Louis Gildas\nUne crèche de Noël géante qui reproduit les lieux du Morbihan par VinciCom\nUne crèche en breton en pays de Retz par BEMDEZ


Pajenn:Le Gonidec - Bibl Santel pe Levr ar Skritur Sakr, eil levr.djvu/180 - Wikimammenn\nPajenn:Le Gonidec - Bibl Santel pe Levr ar Skritur Sakr, eil levr.djvu/180\n10. Da vugalé ar sâv-béol gan̄t bugalé Ammon ; hag hé rôinn d’ézhô é digouéz ; évit na vézô mui a goun eûz a vugalé Ammon é-touez ar brôadou,\n11. Ober a rinn ivé barn war Voab ; hag hî a wézo pénaoz eo mé ann Aotrou.\n12. Ével-henn é lavar ann Aotrou Doué : O véza ma é deûz gwall c’hréat ann Idumea, pa eo en em ven̄jet eûz a vugalé Juda ; ma é deûz péc’het-brâz, pa é deûz ioulet en em ven̄ji anézhô :\n13. Rak-sé ével-henn é lavar ann Aotrou Doué : Astenna a rinn va dourn war ann Iduméa ; dispenna a rinn enn-hi ann dûd hag al loéned, hag hé likiinn da véza eunn distrô war-zû ar c’hrésteiz ; hag ar ré a zô é Dédan, a gouézo dindân ar c’hlézé.\n14. Ha mé a rôi va ven̄jan̄s war ann Iduméa dré zourn va fobl a Israel ; hag hî a rai é-kén̄ver Édom hervez va buanégez, ha va frouden ; hag ann Iduméed a wézô pétrâ eo va ven̄jan̄s, émé ann Aotrou Doué.\n15. Ével-henn é lavar ann Aotrou Doué : O véza ma hô deûz ar Filistined gréat ven̄jan̄s, ma in̄t en em ven̄jet a greiz hô c’haloun, enn eul laza, évit gwalc’ha eur gasoni gôz :\n16. Râk-sé ével-henn é lavar ann Aotrou Doué : Astenna a rinn va dourn war ar Filistined, hag é lazinn al lazérien-zé, hag é tispenninn dilerc’hiou aod ar môr.\n17. Ha mé a rai war-n-ézhô ven̄jan̄sou brâz, oc’h hô c’hroza em frouden ; hag hî a wézô pénaoz eo mé ann Aotrou, p’am bézô rôet va ven̄jan̄s war-n-ézhô.\n1. Enn unnekved bloaz, enn deiz ken̄ta eûz ar mîz, gér ann Aotrou a zeûaz d’in, ô lavarout :\n2. Mâb dén, ô véza ma é deûz Tir lavaret eûz a Jéruzalem : Mâd, torred eo persier ar boblou ; trei a rai étrézég enn-oun ; en em leûnia a rinn, hag hî a vézô didûd.\n3. Râk-sé ével-henn é lavar ann Aotrou Doué : Chétu mé ouz-id, ô Tir ; ha mé a lakai da zével enn da énep kalz a vrôadou, ével ma laka ar môr da zével hé goummou.\n4. Hag hî a ziskarô muriou Tir, hag a freûzô hé zouriou ; ha me a skrabô ar poultr anézhi ; hag é likiinn anézhô ével eur méan al lampra.\n5. Da eul léac’h da zec’ha ar rouéjou é teûi é-kreiz ar môr, ô vésa ma em eûz komzet, émé ann Aotrou Doué ; hag hî a vézô da breiz d’ar brôadou.\n6. Hé merc’hed ivé, péré a zô er parkéier, a vézô lazet gan̄d ar c’hlézé ; hag hî a wézô pénaoz eo mé ann Aotrou.\n7. Râg ével-henn é lavar ann Aotrou Doué : Chétu mé a zigasô da Dir eûz ann han̄ter-nôz Nabukodonosor, roué Babilon, roué ar rouéed, gan̄t kézek, ha kirri, ha marc’héien, hag ul lôd brâz a dûd hag a boblou.\n8. Da verc’hed, péré a zô er parkéier, a vézô lazet gan̄d ar c’hlézé ; kréou ha savennou douar a zavô enn dro d’id ; ann diren a c’horréô enn da énep.\n9. Koadennou ha tourzed a zavô oud da vuriou, hag é tiskarô da douriou gan̄d hé armou.\n10. Gan̄d al lôd brâz eûz hé gézek é vézi gôlôet a boultr ; gan̄t trouz hé varc’héien, hag hé rôdou, hag hé girri, é kréno da vuriou, pa dréménô dré da bersier, ével enn eur géar dilézet.\nll. Gan̄t karn hé gézek é vac’hô da holl leûriou-kéar ; gan̄d ar c’hlézé é skôi da bobl, ha da skeûdennou ar ré gaéra a ziskarô d’ann douar.\n12. Gwasta a rain̄t da vadou, preiza a rain̄t da varc’hadourez : da vuriou a ziskarin̄t, ha da diez ar ré gaéra a daolin̄t d’ann douar ; hag hî a daolô é-kreiz ann douréier da vein, da goat, ha da boultr.\n13. Ha mé a lakai da éhana da holl ganaouennou, ha na vézô klévet mui soun da délennou.\n14. Ha mé az lakai ével eur méan al lampra ; don̄d a rî da véza ével eul\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Le_Gonidec_-_Bibl_Santel_pe_Levr_ar_Skritur_Sakr,_eil_levr.djvu/180&oldid=163124 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 25 Mez 2020, da 15:02.


Pajenn:Riou - Ar Morskouled.djvu/5 - Wikimammenn\nPajenn:Riou - Ar Morskouled.djvu/5\ngwelet a ret gant va c’hig ha va eskern. Mes biskoaz n’em eus gwelet ar spouron o tont d’am heul.\n— Tostaït ’ta, ar Mor-houc’h ha te, Orvoen. Eur bannac’hig hini krenv ’barz mont kuit… — Feiz ! eme ar Mor-houc’h, ne raio ket a zroug. Daou, mar karez. Mes founnus… Dispak, digas, hag ac’hann…\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Riou_-_Ar_Morskouled.djvu/5&oldid=143012 »


Pajenn:Imitation er Uirhiés Glorius Vari.djvu/227 - Wikimammenn\nPajenn:Imitation er Uirhiés Glorius Vari.djvu/227\nDoué a reserve mara uéh er souffranceu brassan d’é serviterion fidellan.\nNE oai qnet enta assès, ô men Doué ! m’en devehai bet douguet Mari, durant tri blai ha tregont, en hé speret el limage ag en tourmanteu a zeliai andur hé mab ? A eah oai hoah ret ma vehai bet test ag é varhue.\nN’hou poai quet goulennet m’en devehai bet assistet Sara ér sacrifice a zeliai gobér, dré hou courhemen, Abraham ag e vab Isaac.\nMæs m’er hompren, ô men Doué ! ret oai m’en devehai Mari, péhani a zeliai un dé bout, er Rouannés ag er vertuïeu, antréet donnoh eit ol er Sænt ér gompagnoneah-cé a souffranceu a béhani é conze hou ç’Apostol, hac e hoès formet étré Jesus hac er-ré a zeliai bout salvet.\nNe zelian quet enta bout souéhet é ùélet afflictioneu calz a ré just é cresquein a vesul me mant fidelloh d’hou chervige.\nMe zeli sellet er souffranceu bras a andurant mara uéh èl græceu bras a ret dehai, hac èl mercheu bras a hou caranté én ou hevér.\nHui a recompanse er péh a rant eit pli-\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Imitation_er_Uirhiés_Glorius_Vari.djvu/227&oldid=105852 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 18 Eos 2017, da 17:52.


The Lord of the Rings (a c'hellfe bezañ Aotrou ar Gwalennoù pe Aotrou ar Gwalinier e brezhoneg) a zo ur romant hanez ha moliac'hel skrivet gant J. R. R. Tolkien, ur studier yezhoù ha kelenner e Skol-Veur Oxford. Rannet eo an istor e c'hwec'h levrenn liammet daou-ha-daou e teir lodenn : Lodenn gentañ, levrenn un ha daou : The Fellowship of the Ring (Kumuniezh ar Walenn), eil lodenn, levrenn tri ha pevar : The Two Towers (An Daou Dour), trede lodenn, levrenn pemp ha c'hwec'h : The Return of the King (Distro ar Roue). Astennet eo ivez c'hwec'h stagadennig gant istorioù ar pobloù deskrivet, bloazieg, linenouriezh, un displegadenn diwar-benn ar yezhoù komzet hag un displegadenn diwar-benn an deiziadur.\nAn titl a zave da Saoron, ar penn-eneber, en devoe krouet pell a-raok an istor ar Walenn Nemeti evit mestroniañ ar Gwalennoù a C'halloud all, hag ober brezel evit ren Middle-Earth (a zo Kreizdouar e An Hobbit). Trec'het e voe avat ha kollet e Walenn Nemeti. An istor a heuilh ur strolladig Hobbited renet gant Frodo Sac'heg, en devoe bet ur walenn dre e eontr Bilbo hag a zo ar Walenn Nemeti, o veajiñ e Kreizdouar o heuliañ darvoudoù Brezel ar Walenn, gant ur gompagnunezh tud liesseurt, an Dud Aragorn ha Boromir, an Elf Legolas, ar C'horr Gimli, an Hudour Gandalf, hag an Hobbited all, Samwise Gamgee, Meriadoc Brandybuck ha Peregrin Touk. Dre-se e teu anv al lodenn gentañ. Pa voe rannet ar Gevredigezh e voe kontet eus un tu ar pezh a c'hoarvezas gant Frodo ha Sam, ha eus un tu all ar pezh a c'hoarvezas gant ar peurrest ar Gevredigezh, pep lodenn renet gant un Tour, ar pezh a ro titl an eil lodenn. Titl an trede lodenn a zave da zisoc'h Brezel ar Walenn.\nBerradur[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nPa ya Pippin da [[Gondor|C'hondor gant Gandalf e kemer Aragorn, Legolas ha Gimli un hent teñval er menezioù evit saveteiñ kêr-benn Gondor diouzh an emgann lañset gant Saoron.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=The_Lord_of_the_Rings&oldid=1917808 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 3 Kzu 2021, da 19:11.


Agripa - Wikipedia\n(Adkaset eus Agrippa (levr))\nGwallvrudet e oa levr hud an Agripa war ar maez e Breizh-Izel gwechall. Ul levr kuzh hag a veze dalc'het gant sorserien hag adskrivet gant an dorn a rumm da rumm e oa. Diouto e tenne ar sorserien o formulennoù hud.\nFañch an Uhel a lavar bezañ bet gwelet al levr-se etre daouarn Claude le Bihan, ul labourer-douar eus an Dannod e Plûned. Ul levr hag a oa tennet hervez e berc'henn diouzh un oberenn gant Pierre d'Albano, a oa diskibl da Heinrich Cornelius Agrippa. O vezañ ma n'en doa ket ar memes brud hag e vestr en doa lakaet da grediñ e oa Cornelius Agrippa an oberour. Alese anv al levr gwallvrudet. Nebeut a dra da welet koulskoude etre an Agrippa ha levrioù Cornelius Agrippa.\nAmprestiñ a ra muioc'h al levr-se digant Alc'hwez Salaun, Clavis Salomonis pe Clavicula Salomonis e latin, ul levr bet embannet etre ar XIVvet hag ar XVvet kantved.\nAnatol ar Braz (1902), La Légende de la mort chez les Bretons armoricains, Terre de Brume\nLevrenn 1 : 1996, (ISBN 978-2-908021-29-5)\nLevrenn 2 : 1997, (ISBN 978-2-908021-30-1)\nPierre de la Haye, L'Agrippa : le grimoire des anciens Bretons, Coop Breizh, 2003, (ISBN 978-2-84346-199-6).\n↑ Skrivet agripa e Geriadur Ménard, pajenn 658.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Agripa&oldid=1909513 »\nDernière modification le 18 Eos 2021, à 23:32\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 18 Eos 2021, da 23:32.


buanoc'h - Wikeriadur\nSavet diwar an adverb buan hag an dibenn-ger -oc'h\nDerez-uheloc'h an adverb buan\nNe reaz nemed astenn he gammed evit mont buannoc'h er meaz a vourk Plougasnou. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 322.)\nBuan e oa Morvarc'h, buanoc'h e oa an heizez. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 40.)\nAn hini kozh a yeas buanoc'h. — (Jakez Riou, Geotenn ar Werc'hez ha danevelloù all, Al Liamm, 1957, p. 18.)\n[...] n'eo ket gant ur seurt kerc'h e vez lakaet ar c'hezeg da redek buanoc'h d'ar foar. — (Abeozen, Pirc'hirin Kala-Goañv, Al Liamm, eil emb. 1986, p. 12.)\nDre « internet », e teue a-benn ivez da brenañ un tamm butun-drol bennak, ha bremañ gant an ADSL ec'h ae buanoc'h an traoù. — (Fañch Peru, Kañfarded Milin ar Wern, Skol Vreizh, 2008, p. 13.)\n— Ma laka e fri er prenestr », eme unan eus ar Chouanted, « va zenn fuzuilh-me her lakaio d'hen tennañ gantañ, war e giz, buanoc'h eget n'en devezo c'hoant, [...]. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 92.)\n[...], ha, buannoc'h eget n'her lavaran d'eoc'h, e oue laosket varn-han daou-ugent tenn fuzil enn eun taol !..... — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 19.)\n— [...]. Neuze ec'h aio d'e varchosi hag e pigno war e dremedar, a zo buanoc'h eget an avel, evit dont war hon lerc'h. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 144.)\nBuanoc'h ec'h ê evel-se dre vor ar varc'hadourez eget dre zouar, ha dreist-holl e-pad an hanv. — (Fañch al Lae, Bilzig, Kemper, 1925, p. 168.)\nAr c'hirri-dre-dan pa zegouezh dezho dont betek amañ a zo risklus dezho redek buanoc'h eget an dud ; [...]. — (Jakez Riou, An Ti Satanazet, Skridoù Breizh, 1944, p. 10.)\n« Eo, avat ! Eur vaouez wenn o nijal buanoc'h eget an avel war-du n'ouzon dare pelec'h. » — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 225.)\n— Aloñ ! Kerzh a-raok eta, ha buanoc'h 'vit evel-se ! — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 62.)\nBuhanoc'h eviti n'ec'h ê bet, met evelti ec'h errue d'e ampoent. — (Fañch al Lae, Bilzig, Kemper, 1925, p. 105.)\n[...] ; ha petra bennak ma 'z ae buanoc'h evit kement labous a zo, [...] — (Troude ha Milin, Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all, Skridoù Breizh, 1950, p. 140.)\nBuannoh e varv ar foenn en e andell evid ma ra en e led. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 162.)\nBuanoc'h-buanañ : muioc'h-mui buan\n[...]; no zistroe ket da zellet, ne rea nemed bale buannoc'h-buanna varzu he gear.... — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 323.)\ngalleg : plus rapide(s) (fr) (que)\ngalleg : plus rapidement (fr) (que)\nAdtapet diwar « https://br.wiktionary.org/w/index.php?title=buanoc%27h&oldid=270509 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 19 Mae 2018, da 08:51.


Jupiter Ascending | Soubenn ar geek\nLes cobayes »\nUr film nevez gant Lana hag Andy Wachowski a zo un degouezh bepred. Anzav a ran em boa disoñjet mik e oa Jupiter Ascending da zont er-maez. Koulskoude ‘m eus gwelet ar skritelloù er metro hag e lec’h all hag e soñjen «petra eo an dra-se c’hoazh?» a-raok kaout soñj e oa o film nevez (am boa klevet komz pennad zo bremañ). Ma, bet on neuze evit ma zeiz-ha-bloaz ^^\nJupiter a zo ur plac’h yaouank a vez o torchañ tiez tud pinvidik. Plijout a ra dezhi kalz he familh met he buhez a gav un tamm nul. E keit-se e vez dizoloet emañ ur familh roueel o n’em ganañ tro-dro d’o hêrezh, ha d’ar planedennoù o deus. An tri anezho a fell dezho lazhañ pe kaout beli war Jupiter, he deus rik memes genoù hag o vamm hag a c’hallfe kaout he lod neuze en hêrezh-se.\nAr paourkaezh plac’h a zo tapet en itrikoù-se met sikouret e vo gant ur soudard, Caine.\nKavet ‘m eus plijus-tre istor Jupiter Ascending, meur a wech em eus soñjet e filmoù skiant-faltazi koshoc’h. Simpl a-walc’h eo an traoù (hep bezañ droch hañ met n’eo ket teñval ha sirius evel m’eo ar c’hiz abaoe un toullad bloavezhioù), fent a zo, lodennoù gant listri er spas o deus lakaet ac’hanon da soñjal e Titan A.E., tudennoù a bep seurt na vez ket amzer d’ober anaoudegezh ganto met a seblant cool pa vezont gwelet war ar skramm (ar plac’h “bounty hunter”, ar plac’h e penn al lestr…) ha boudoù iskis forzh pegement. Tout an traoù-se o deus plijet din, kalz. Met hir ‘m eus kavet ma amzer, dreist-holl e-pad an emgannoù. N’ouzon ket eus pelec’h e teu an digempouez met daoust d’an aozennoù dispar a-us n’en deus ket plijet din ar film kement-se evel hollad. An doare da gontañ, da frammañ? Ur santad e koshao fall ar film? Ur sapre santad ne oa ket entanet an aktourien ? N’ouzon ket mat. Pa soñjan koulskoude ez eus ur bern tuioù mat! Domaj eo neuze ne vefe ket ken kreñv ar film, evel ma vankfe un dra bennak… 😦\nFilm sevenet gant Lana hag Andy Wachowski. Stadoù-Unanet Amerika hag Aostralia, (deuet er-maez er c’hwec’hkorn d’ar 4 a viz C’hwevrer) 2015, 2e07.\nThis entry was posted on C'hwevrer 28, 2015 at 4:19 g.m. and is filed under Filmoù with tags cheñch buhez, familh, galloud, itrikoù, skiant-faltazi.\tYou can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. You can leave a response, or trackback from your own site.