Gwerziou Barz ar Gouet/a-bezh - Wikimammenn\nGwerziou Barz ar Gouet/a-bezh\nR. Prud'homme, 1903\nSONIOU HA MARVAILHOU\nBREZONEK HA GALLEK\nBARZ AR GOUET\nPOÉSIES BRETONNES et\nun conte en prose et Airs notés.\nPAR EMILE ERNAULT\nPROFESSEUR A LA FACULTÉ DES LETTRES DE POITIERS\nMlle ZOÉ ERNAULT\nIMPRIMERIE RENÉ PRUD’HOMME\nKENT-SKRID — KENT-SKRIU\n1. — Ar gwerziou, soniou ha marvailhou a zo el levr-ma a oa bet, an darn vuiañ ane, moulet er Feiz ha Breiz kos, pe en Kroaz ar Vretoned. Rener an eil gazeten, an autrou F. Vallée, eur mignon dreist d’ar Vreiziz, en deus teurveet rei d’iñ eun taul dorn ewit dibab ar pennadou-ma hag hadauzañ ane tam pe dam. Rak ous\no c’hemeret adarre d’o lakât dirak rummou brasoc’h a lennerien, em eus græt d’e eur c’hempenn nevez eus ma gwella, o trei ane ivez en galleg, ha meurwech en brezoneg Gwened. El labour diweza-ma an autrou ’n\n1. — Er guerzennou, er sonnenneu hag er marvailheu e gavér él livr-men e zou bet, en darn muian a nehé, mollet é Feiz ha Breiz guéharal, pé é Kroaz ar Vretoned. En eutru F. Vallée, e zou é pen er gazeten-men, ur guir ami d’er Vreihis, en des plijet getou rein en dorn d’ein de zibabein ha de reneùéein me hannenneu ; rak, dré ma veint lénet get éleih mui a dud, m’em es ind kanpennet akerh éndro ha lakeit é galleg. Distroeit em es eùé mar a unan a nehé é brehoneg Guéned. Harpet on bet é kement-sé get en Eutru Guillevic, e houi mat abad Gwilhevik en deus ma skoaziet gant e ouiegez dibaut hag hini barzed gwenedourien eus e anaoudegez.\ner brehoneg-sé, hag eùé get guerzennerion aral ag er ré huellan a zoar Guéned.\nAr Breizad gwirion d’e vrezoneg a oar kenkouls-all beva ha, pa vez red, mervel evel eur Gall mat, o seveni reis hag a-zevri an holl dleadou a zalc’h ous an hano-ze, evel ma c’houlen grons pep gwir zo stag outañ. Koll a rafe eun tam mat eus e dalvoudegez, en deiz ma renkfe dioeret sord a ra d’eañ beza heñ, an arouez anat a zishanval anezañ dious ar re-all. Evelse endeeun pep Fransez a ziansav an hano enorus-ze dre lorc’h da veza « bourc’hiz ar bed » a zistera, elec’h uhelât. Evel ma\nlavar eur gazeten hugunod gallek ha brezonek, Kloc’h an aut. P. Passy (1903, I, p. 4), « ar garantez etre ar boblou, ewit beza frouezus, a renk beza harpet war garantez ar vro ; hag houma nedeo ket gwir, ma ne vez harpet war garantez ar rann-vro, kaloniez ewit tour iliz ar barouz. Pep kanton en Suis a zo dizalc’h dious ar re-all ewit e draou e-unan ; dreze endeeun e vez ken beo-bueek en holl Suissed karantez o bro. »\nÉr guerzenneu é, dres pep tra, é ma forh és gobér er heijaj fur-sé ; n’hel meit kaerat er brehoneg abéh, ha\nrein de biù benak er honz en tu d’hum gleùet mat étré zé, é lakat kevret deu dra e hoantér kement kavet : bout a unan ha dishaval ar un dro.\nChetui ul lavar kemun é latin, e zou hanaùet mat é\nBreih hag e zeliehé bout héliet get en ol.\nChetu aze eur fall a loen !\nPa ve grommet, en em zifenn.\nD’e oll grouadurien Doue ’ro peadra\nDa zifenn o buez dious o enebourien ;\nRak eur brezel a vez atao ’bars er bed-ma :\nN’eus nemet an Ankou a lak ar peuc’h da ren.\nAr bleiz en deus bet nerz, al louarn finesa,\nAn tarv eur goall gerniou, an aer eur binim yen ;\nAn den e spered lem, trec’h d’al loen ar c’hrenva,\nHag ar vroeg he c’hened trec’h da spered an den.\nNa fallet ul lon é hanen !\nP’en atahinér, ’n hum zihuen.\nDoué ’ra un arm benak d’é groèdurieu, perpet,\nDoh ou éneberion aveit en hum zihuen ;\nRak brezél ar en doar vé hemb arsaù erbet :\nNen des meit en Ankeu e lak er peah agrén.\nEr blei e bïeu nerh, el luhern sontilded,\nEn tarù ur goal gerneu, en aer ur velim ién ;\nEn dén é spered luem, ’feah er hriùan louned,\nHag er voéz hé héned e feah spered en dén.\nNa te, pobl ar Vreiziz, petra ’teus d’em zioall\nEneb ar re a glask, goude gourennou hir\nDa stlepel, maro-mik, ’mesk treo ’oe bev gwechall ?\nDa youl… Hi ra chom start, ’vel er c’hoad-derv yenn dir,\nDa yez kaer en da benn, ez kalon da feiz wir.\nDalc’h mat, hag e padi : An neb a venn, a c’hall !\nPetra, pobl er Vreihiz, e hes té d’hum zihoal\nEnep d’er ré e glask, arlerh gouréneu hir\nTe daulein té marù mik d’en treu ’oé biù guéhral ?\nTe ivoul stert. Hi ’hra chom, èl én derù ienn dir,\nTe lavar kaer ’n ha ben, ’n ha galon te fé guir.\nDalh mat, hag é padei : En nemb e venn, e hal !\nAR GEFELERIEN VIHAN\n— Yeotennig, yeotennig vihan,\nTe zo atao dihoan-dihoan :\nDaoust e kav d’it ’hellfes bezañ\nTalvoudus en douar bras-mañ ?\n— Ya laouen, ’mei, ’vitañ bout bras,\nM’hen lakay kaer, m’hen lakay glas !\n— Penaus ’oufes-te hen ober,\nTe ken bihan ha ken dister ?\n— Bihan ha dister ec’h oñ-me,\n’Met pa zo kals ’veldoñ ive\n— Géautennig, géautennig vihan,\nTe vé dalbeh dihoan-dihoan :\nTe gred en ha pehé biken\nTalvedigeh én doar bras-men ?\n— Ia, ’mé hi, deustou mann dé bras\nM’er lakei de vout braù ha glas.\n— Penaus é fehes er gobér,\nTé ker bihan ha ken distér ?\n— Bihan ha distérik on mé,\nMeit pen des kals eldon eùé\nHon mantel vris ’n em astenno\nWar barkeier ha menezio.\n— Takennig, takennig dour-gliz,\nTe zo kouezañ, kouezañ diskwiz :\n— Ya laouen, ’mei, goall-dalvoudus\nD’her boeta, d’hen lakat strujus !\nNi ’c’hlebio abuilh ar prajou,\nHa ’dorro sec’hed ar bleuniou ! —\nNi huskou get hur mantel guer\nHa mañnéieu ha parkeuiér.\n— Tapennig, tapennig deur gloéh,\nTe zou dalhmat é koéh, é koéh :\n— Ia, ’mé hi, talvedigeh vat\nD’er bouitat ha d’er fréhusat.\nNi hellou, ahed er pradeu,\nTorrein séhed er bokèdeu.\n— Bugelig, bugelig ru-ben,\n’Zo bevañ, bevañ dianken,\n— Ya laouen, ’mezañ, pa hoñ bet\nEvit-se gant Doue krouet.\n— Petra ’c’houfes-te da ober,\n’Met mar zo kals ’veldoñ ive\nMe fell d’iñ, kent ma vimp deut koz,\n’Ve an douar eur baradoz ! —\n— Kroèdurig, o kroèdurig fliaù\nE viù disoursi-kaer ataù,\n— Ia sur, emè ean, pen don bet\nEit kement-sé get Doué krouéet.\n— Penaus e fehes er gobér,\nMeit mar des kals eldon eùé\nMe venn, érauk m’hur bou blèu guen,\n’Vé ur baraouiz en doar-men ! —\nAR BUGELIG HAG E VAM\nAn intanvez ’lak he mabig\nKlenk ’bars e gavel, kousket mig ;\nA gempen ’neañ gant preder,\nA ra d’eañ eur pok tener,\nHa skwis gant he dervez labour\nEn em ro d’an hun flourik-flour,\nHeb ankoaat he zam peden\n’Vel ma tere ous pep kristen.\nER HROÈDURIG HAG É VAM\nEn intanvéz e lak Iannig\nReih én é gavel, kousket mik ;\nEr hanpen inou get predér,\nE hra dehou ur bok tinér,\nHa, chuéh get hé déùeh labour,\nEn hum ra bean d’er kousked flour\nHemb ankoéhat ur pen peden\nÈl ma jauj doh pep guir gristen.\nAntronos veure ’tivunas\nP’edo an de arri goall-vras ;\nHe zell kentañ ’vit he bugel…\nSiouas ! ’mañ ken en e gavel !\n— Doue, ma mab ! — a laras hi\nHanter vouget gant anken kri ;\nHanter vouget gant anken kri,\nHa furcha pep korn eus an ti ;\n’Oa ket eno ! ’oa ket er porz,\n’Oa ket kennebeut el lïorz ;\nSetu hi gant youc’hadennou\nO klask Yannig dre ar parkou.\nE kichen eur puns don e wel\nBotou koad bihan he bugel ;\nHennez oa d’ei eun taul glac’har,\nKen a gouez semplet d’an douar…\nEn trenoz, a pe zihuné,\nÉ oé deit de vout splann en dé ;\nEit hé mabig hé hetan sel…\nSioah ! gouliù é er havel !\n— Doué, me mab ! — e hirvoudas hi\nHantér vouget get ’n ankin kri ;\nHantér vouget get ’n ankin kri,\nHa hi furj pep korn ag en ti ;\nNe oé ket inou ! nag ér porh,\nNe oé ket eùé él lïorh ;\nChetu hi, get lean ha garmeu,\nÉ klah Iannig dré er parkeu.\nTostik d’ur puns don é spurmant\nBotigeu koed hé inosant ;\nHaneh zou dehi ur glahar\nKen e goéh semblet ar en doar !\nP’eo dizemplet, er memes lec’h,\nEmañ Yannig en he divrec’h,\nDour ’n e zaoulagad liv an ne,\n’Vel war glizin gliz ar beure.\nHa hi raktal o taoulina :\n— Ma Doue, m’ho trugareka !\nMa Doue, m’ho trugareka ! —\nNe c’hell laret ken, gant ar joa.\nAr vam a gomze evelhen\nD’he mab chouchet en he barlen\n— Lavar d’iñ eta, ma Yannig,\nPetra zo c’hoarvet d’it, paourig.\nPen dé divatet, ér memb léh,\nIannig zou étré hé divréh,\nDar én é zeulegadigeu\nÈl gloéh ar er glazig é bleu.\nHa hi kentéh e zeuhliné :\n— M’hou trugèréka, o men Doué !\nM’hou trugèréka, o men Doué ! —\nN’hel ket laret kin, get er joé.\nEr vam ér fin en des laret\nD’hé mab én hé barlen kuhet :\n— Bremen, peurkeh Iannig, deviz\nPetra zou digoehet genis.\n— Ato, mammig, ’hoñ ’n em gavet\n’Bars ma c’havel goall inouet ;\nHa me sevel da bourmeni\nHep trouz, gant aon d’as tivuni.\nA-us d’am fenn eun heol skedus,\nKan an evned tro-dro, joaüs,\nMe rede ’mesk yeod ar prajou\nO kuntuilh ar c’haera bleuniou.\nSerret eur strollad brav am oa\nPa oen arri ’tal ar puns-ma ;\nHa me war ar vardel krapet,\nHa stouï ebars da zellet ;\nGant plijadur ’welis ebarz\nEur bugel koant ’ræ d’iñ mousc’hoarz ;\nHa me gant ma dorn hen galve\nDa zont da c’hoari ganiñ-me ;\n— Hama, hum gavet e oen pel\nForh añnéet é me havel,\nHa de bourmén me saù plarik\nGet eun ag ha lihun, mammig.\nDrest me fen en hiaul ligernus,\nTro-ha-tro kan éned joéius ;\nMe ridé ’mesk géaut er pradeu\nÉ chèr er haeran bokèdeu.\nUn dornad mat em boé cherret\nPen don tost d’er puns digoehet ;\nHa mé e grap ar er vardel,\nE stou ’n diabarh, hag e sel.\nMe huél get plijadur abarh\nUr hroèdur koent ’hra d’ein minhoarh\nHa mé get men dorn er galùé\nDe zont de hoari genein mé ;\nHeñ, avat, ’wignas d’iñ ’vijen\nArri mat gantañ ’n e gichen ;\nHag ’oan prestik d’ober al lam,\nPa glevis ’vel da vouez, ma mam ;\nDa vouez o c’harmet em c’halon :\n« Doue, ma mab ! » Neuze ’m oe aon ;\nDiouz ma dorn ’koueas ma bleunio\nWar ar pautr, ’welis ken eno ;\nHa me tec’hel d’as kaout, timad,\nHep sonch zoken d’am botou koad !\nPa oan ’tal ar grec’hien o vont,\nMe dro ma fenn, m’es kwel ahont\nE kichen ar puns o kousket ;\nHa me dont endro d’as kavet ;\nD’as tivuni, sailhat ’n es koug…\nMam, lar d’iñ : ha me zo bet droug ?\nMes ean e huign d’ein, é hratat\nE vehen tost dehou deit mat ;\nPrest kaer e oen d’hobér el lam,\nP’em boé kleùet te voéh, me mam ;\nTe voéh ém halon é harmein :\n« Doué, me mab ! » Hag é ta skont d’ein ;\nMe lausk de goéh er bokèdi\nAr er pautr, ne huélan ket mui ;\nHa devad ous bean me ridé,\nHemb chonj ém boteu koed azé !\nPe oen get en dorgen é vont\nMe dro me fen, m’ ha kuél anont\nÉ tal er puns-men é kousket ;\nHa me za éndro d’ha kavet ;\nD’ha tihun, me sailh doh te houg…\nMam, lar d’ein : ha me zou bet drouk ?\n— N’oñ ket ’vit da c’hourdrous, Yann gez,\nDaoust ma ’teus gret diñ kals enkrez !\nHep bezañ drouk, ne oas ket fur\nAnkoat n’out ’met eur c’hrouadur,\nEur pautrig dilu, a dra zur,\n’Vitañ da gerzet hep lïam,\n’N eus ezom meur ali e vam !\nPautr ar puns, ’zonjés ’oa pidi\nAnout da vont traou da c’hoari,\nN’oa man nemet da skeud treitour\nAn ije da veuzet en dour !\nDre c’hras Doue, ma mouez dister\nZo deut bet’ ennout abret-kaer\nD’as terc’hel war vord an isfont…\nO sonjal e skrijañ gant spont.\n— Keh Iann, n’hellan ket te noézein,\nDeustou d’er boen e hes groeit d’ein !\nHemb bout drouk, té ne oés ket fur\nÉ ankoat n’ous meit ur hroèdur ;\nE ankoat n’ous meit ur hroèdur,\nUr pautrig dihun, a dra sur ;\nBout ma kerh bremen hemb lïam,\nEn des dobér ’ali é vam !\nPautr er puns, ha kalùé d’inou,\nE chonjés, de hoari getou\nNe oé meit te esked lorbour,\n’N dehé te véet hemb rekour.\nMem boéh distérik, dré hrès Doué\nZou deit de gours betag ous té\nD’ha talhein ar en toul blaouah…\nPe chonjan, é skrijan get eah !\nDoue, ma mab ! Kement gwech all\nE vi war-nez ober tra fall,\nRa deuy arre da zon ennoud\nGiriou da vam gæs en hirvoud !… —\nDoué, me mab ! mar bes un dro ’ral\nDouget arré d’hobér er fal,\nRezei er garm sé de zason\nAberh te vam, én ha galon ! —\nAlan, eur pautr triouec’h vloaz, ’n em zilas didrouzik\n’Bars en lïorz ar maner, p’ edo ’n oll kousket mik;\nDaou zac’h a oa set gantañ a gargas tenn gant frouez,\nHag heñ tapout en unan, ha kwit, da vont emez.\nDre ma kerze, gant e zac’h war e skoaz, daoubleget,\nWar dour uc’hel ar baroz hanter-noz ’n eus skôet ;\nDeilh ar gwez bras, gant ar spont ’n em lakas da grenañ,\nMa teuas goad ’n e oazied pen-da-ben da yenañ :\nRak e wele eun tasmant ! eur pikol den e oa,\nEur ronfl du, krog en eil zac’h ; ha, ken sioulik ha tra,\n’Vont war e zeuliou ; mechans, da viret d’añ ar boan\nDa zont d’al lïorz endro ’vit her c’hlask e-unan.\nPetra ’raje hon pautrig, nemet teurel e zam,\nHa redek endra c’halle ac’hane d’an daou lam ?\nHogen an teuz ha teurel e zac’h ivez dioustu\nHa dilammout war e lerc’h prim, d’ar pevar lam-ru !\nTrouz e dreid a dregarne d’e skouarn, stankoc’h-stankañ,\nHa c’houezaden e c’henou a zeue warnezañ ;\nSetu ma peg en e vleo sach-sach, ken e chom krak\nGant dorn an tasmant heuzus eur guchennad distak.\nE galon a dridas-tre d’ar paour-kaezik Alan\nPa zigouezas en e di, diflak ha dizalan.\nAn tasmant na gredas ket hen heuilh bete keit-se,\nHag hon denig ’n em guzas en kornig e wele.\nPenaos en dije harzet da gomz eus an tasmant\nEn doa graet d’añ en noz-se kement a nec’hamant ?\nNe lavare ket, avat, pesort oa-hen ’c’h ober\nNa pelec’h, pa dilamme warnañ ’n den du ken ter.\nKoulskoude, ’oe galvet prest rag an autrou barner.\n— Te zo bet neizour, ’mezañ, en lïorz ar maner !\nDaou zac’h zo kavet eno, warne hano da dad,\nA teus peurgarget a frouez, d’o c’has ganit, m’oar ’vad ;\n’Met pa eo savet al loar deuz a greiz eur goabren\nOut bet spontet gant da skeud ’vont war ar voger wenn,\nGant eur c’houezaden avel ha gant trouz an hegleo,\nHa spern ar c’harz, stag outi eur guchennig da vleo.\nTe vo kastizet, laerig, ’vel ma eo dereat.\nEur gentel eo d’it, ma fautr, arabad hec’h ankoat :\nAskre glan zo dibreder ha seder e berc’hen,\n’Met pautr e goustians fall a lam rag e skeuden. —\nAN TI-MEUR E KICHEN AR MOR\n— Gwelet e teus ar c’hastel bras\nA zav duhont, ’tal ar mor glas ?\nKommoul an nenv a vez laouen\nDre ma nijont a-us d’e benn.\nStouï ’ra da zellet en dour\nE skeuden ’vel er mezelour ;\nPa guz an heol en aour melen,\nHuel en oabl e toug e benn.\n— Me ’m eus gwelet ar c’hastel bras\nA zav duhont, ’tal ar mor glas,\nSell al loar trueüs warnañ ;\nEndro, mogeden an denvañ.\n— Klevet e oa iboud an dour\nHa c’houez an avel flourik-flour ?\nKlevet e oa son ar biniou\nEr zal vras, ha youc’hadennou ?\n— Mor hag avel a dave mik ;\nO vont ebiou ne glevis grik\nNemet klemvan hag huanad,\nKen ’teue ’n dour em daoulagad.\n— Gwelet e teus, pa dremenés,\nAr roue hag ar rouanes\nKuruned-aour, hag a bep tu\nArc’hant war o minteli ru ?\nHa gante, laouen ha seder,\nEur plac’h yaouank, eur werc’hez kaer,\nKen koant evel an heol melen\nGant he bleo hir endro d’he fenn ?\n— Me gwelas, pa dremenen,\nHep mantel ru na kurunen,\nHa dilhad kaoñ gante gwisket ;\nAr plac’hig n’am eus ket gwelet. —\nROLAND FLOC’HIG E DAD\nEun deiz an impalaer Charlez\nGant pennou bras e roantelez\nEn e gaer-veur a oa ous taul,\nAn delenourien en o roll.\nNe vanke d’e kig gouez na pesk,\nKufere, gwin kos na jist fresk ;\nEr zal e luc’he a bep tu\nAour hag arc’hant, mein glas ha ru.\n— Petra vern d’iñ sort tammig skleur ?\nEme neuze ar roue-meur.\nKaera maen a zo bet biskoas,\nHennes ’ma ken amañ, sioas !\nAr mæn-ze, sklaer ’vel an heol splann,\nZo laeret d’iñ, ha pell ac’hann\nEn koad Ardenn ema douget\nGant eur ronfl gouez e kreiz e skoet ! —\nAn dug Emon, Richard ar c’hont,\nTurpin, an arc’heskob dispont,\nNem, pen a Vreiz, Garin, Milon,\nGwir vrezelourien a galon,\nAr re-ze, ’dal m’o deus klevet,\nPelloc’h ous taul ne zalc’hont ket :\n— Sterniet d’imp hon c’hezek kerkent,\nHa prim hon dir, ma ’z imp en hent ! —\nAr pautrig Roland a lare\nD’e dad Milon, eno neuze :\n— Ma zadig kæz, mar em c’haret,\nDa vonet ganec’h em lezfet.\nHa pa ven re yaouankik c’hoas\nD’en em ganna ous ar pautr bras,\nGoest on da zougen ho skoed dir,\nNa petra ’ta, hag ho koaf hir ! —\nAr c’houec’h marc’heg a yeas kevret\nKen e oent er c’hoad digouezet ;\nHogen er c’hoad pa oent arru,\nMont eure pepini d’e du.\nRolandig war varc’h gant e dad,\nEur c’hoari gaer d’ezañ, avad,\nDerc’hel ’n e zorn kleiz ar skoed dir\nHa bransell en all ar goaf hir.\nDa luc’h an heol, da sked al loar\nEc’h ejont tre, an dud dispar ;\nRed eo ve ar ramps goall-guzet :\nEvit e glask n’ her c’havjont ket.\nAn drivet deiz, wardro kreiste,\nMilon zo deut skwis o vale,\nHa da gousket e c’hourvezas\nDidan goasked eun derwen vras.\nNeuze ar pautr Roland a wel\nTan ha luc’hed o flamma, pell ;\nMa tec’he dirazo timad\nYourc’hed ha kirvi eus ar c’hoad ;\nAr pautr Roland en deus gwelet\n’Teue al luc’h-ze dioc’h eur skoet,\nSkoed eun den bras a ziskenne\nEuzus, divent, gant ar mene.\nMa teuas-heñ da brederiañ :\n— Ne dal ket kaout aon, emezañ.\nArabad ’vit ar c’hos loen-ma\nTenn ma zad eus e hun gwella :\nMar deo kousket kouls ha nikun,\nE varc’h hag e skoed zo dihun,\nKouls hag e c’hoaf hag e gleze ;\nE vab Roland a zo ive ! —\n’Oa ket peurlavaret e c’hir,\nP’en deveus kroget er goaf hir,\nStaget ar c’hlenv ous e vorzed,\nHa skoed e dad buhan taped ;\nHag heñ lammout war ar marc’h mad\nHa mont goustadik dious ar c’hoad :\nE galon a bike gant aon…\nNa zihunfe e dad Milon.\nPa oa o tont gant ar mene,\nAr ramps o c’hoerzin a lare :\n— Petra fell d’ar seurt babig, ’ta,\nPintet war ar pikol loen-ma ?\nDiou wech hiroc’h e gleoñ ’vitañ ;\nPouez e c’hoaf ’ya d’hen divarc’hañ ;\nFent ’n e ’n evned ous e welet\nChouezi, c’houeza gant bec’h e skoet !\n— Hore ! hore ! ’me ’r pautr iskwit,\nMe dalvo ar c’homziou-mañ d’it !\nMar deo ledan ma zirenn-me,\nMa diwall ’rai gwelloc’h aze :\nAn denig-ma war e varc’h bras\n’Zisko d’it hag heñ zo eur goas ;\nGant e hir-gleze, e vrec’h verr\n’Zisko d’it hag hi zo ponner ! —\nAr ronf euzik, dal ma klevas,\n’N eus gorroet e oall benbas ;\nFraonwal spontus ’ ra ’n aer, pa zarc’h…\nRoland a dro buhan e varc’h\nKen n’ema ket gantañ tizet,\nHag e c’hoaf d’ezañ ’n eus stlapet.\nSioas ! ar goaf endro a lam\nDiwar ar skoed lugernus flam !\nRoland gant e zaou zorn neuze\nA grogas-peg en e gleze ;\nAr ronfl e hini ’n eus klasket,\n’Met prim aoalc’h ne reas ket :\nGant ar pautrig eo troc’het ned\nE zorn kleiz d’añ dindan e skoed ;\nE zorn kleiz d’añ dindan e skoed,\nMa kouezont d’an douar kevred.\nHennes a oa d’ar ronfl eur c’holl,\nE zorn hag e skoed war eun taul !\nHa c’hoas, e ziouer ar goasañ,\nAr maen ’roe lorc’h ha nerz d’añ !\nPrim war e lerc’h eo bet lammet ;\n’Met Roland ’n eus-hañ goall-flemmet\nTenn e c’hlin, gant e gleze bras,\nHag a-stok e gorf e kouezas.\nAr pautr ’n e vleo en deus kroget\nHag e benn d’añ en deus troc’het,\nMa redas ur voaz goad, dioustu\nBeteg an draonien, ruz ha dru ;\nDioc’h kreizen ar skoed burzudus\nE tennas ar maen talvoudus\nHag ous an heol, en eur c’hoari,\nHen lakas da steredenni.\nEn e askre her c’huzas flour,\nHa mont da oalc’hi ’n eur voaz dour\nE harnez lufr hag e zilhad\n’Oa bet sautret gant poultr ha goad ;\nHa war e varc’h arre en hent\nKen a oa deut lec’h ma oa kent,\nLec’h oa e dad c’hoas kousket c’houek\nEtal eun derwen vodennek.\nKichen e dad ’c’hourvez buhan,\nO vezañ skwis-bras e-unan ;\nPa deuas an abardaez yen,\nE dad Milon a zihun krenn :\n— War-zav, Roland ; ma mab, war-zaf !\nKemer ma skoed, kemer ma goaf,\nHa lezomp an hun flourik-flour,\nDa glask doare hon enebour ! —\nHa lammout war ar marc’h, o daou,\nHa ’rauk, adreus ar c’hoad, kroec’h-traou.\nMont ’rae Roland warlerc’h e dad,\nGantañ e skoed hag e c’hoaf mad.\nPrestik goude ez int digouet\nLec’h en doa ’r pautr en em gannet ;\nEdo ar ronfl war an dachen,\nGoad en dro d’ezañ ’vel eul lenn.\nAr pautr Roland pa hen gwelas\nA oe gantañ souezet-bras :\nE zorn kleiz eno na oa ket,\nNag e benn, ’n oa d’ezañ troc’het,\nNag e grenn-vas, nag e gleze,\nE skoed, nag e harnez ive ;\nNe vane ’met e gorf spontus\nHag e izili bras goadus.\n— ’Chann ’ta, eme Milon kerkent,\nSell aze pautr e gorf divent !\nPegen nerzus e oa ’n derwen\nHe deus lezet eur c’hef ’velhen !\nM’oar ’vad eo ’r ronfl am boa klasket ;\nMa Doue, ha me oa kousket,\nO koll ’n enor da vezañ trec’h !\nKeit e vin bev, em bezo nec’h ! —\nLaret ’rae ’n impalaer Charlez\nWar dreuz e zor, gant kals enkrez :\n— Daoust hag eo yac’h ma zud dispont ?\nGoall-bell e kav d’iñ e chomont…\nPiv eo henhont a welañ-me ?\nMa feiz roue, piou a vefe\n’Met an dug Emon, gwisket dir,\nHa penn ar ronfl ’beg e c’hoaf hir ? —\nEmon a zeuas, ankeniet ;\nO stouï e c’hoaf, ’n eus laket\nPenn ar ronfl ous treid ar roue.\n— Me ’m eus kavet ar goall benn-ze\nSautret gant poultr ha ruz dre voad\nE mesk ar strouez, e kreiz ar c’hoad ;\nKant kammed pelloc’h, korf an den\nA oa ledet war ar c’hlazen. —\nGoudeze ’n arc’heskob Turpin\nEn deus kaset, o vouzc’hoerzin,\nEur vaneg-houarn, a dennas\nAnezi eun dorn teo ha bras :\n— Setu relegou kaer, avat,\nA zo aet ganiñ dious ar c’hoat ;\nDious ar c’hoad ; lec’h ’m eus o c’havet ;\nO zroc’het, ne lavarañ ket. —\nAn dug Nem neuze a zeuas,\nGantañ ’n e zorn eur pez penbas.\n— Honnes eo ma c’havaden vrao,\nPonner ken oñ skwis, m’en ansao.\nEur voutailhad jist bro Breton\nA rafe mil vad d’am c’halon ;\nJist bro Breton, eur voutailhad,\nA rafe d’am c’halon mil vad ! —\nEdo ’r c’hont Richard o kerzet\nKichen e varc’h, ’pa goall-garget\nGant gwiskamant dir ar pautr bras,\nE harnez hag e gleze noas.\n— Neb a glasko er c’hoad, ’mezañ,\n’Gavo peziou all ’vel re-mañ :\nSonjet em eus oa ze traoarc’h,\nGant aon am oa krewi va marc’h ! —\nGarin a weler deus a-bell\n’Tougen skoed ar ronfl en uc’hel.\n— Hemañ zo trec’h, en deus ar skoed,\nDigas a rey ar maen bruded !\n— Ar skoed zo ganiñ, autronez,\nMe garfe kaout ar maen ivez ;\n’Met p’ am eus kavet ar skoed-mañ,\nOa bet diframmet dïoutañ. —\nAn diweza e oe Milon,\nEur gwir glac’har en e galon,\nSouchet e ben gantañ tristik,\nO tont war e varc’h, goustadik.\nRoland a oa warlerc’h e dad ;\nEun doare vrao gantañ, avad,\n’Tougen ’n e zorn deou ar goaf hir\nHag en hini kleiz ar skoed dir.\nPa oant tostik deus ar palez\nM’edo ’n impalaer hag e lez,\nAr pautr a denn dioc’h skoed e dad\nAr pez oa e kreiz d’her c’haerad\nHag a lak ar maen lugernus\n’N oa bet digant ar ronfl euzus ;\nEul luc’h ken kaer en deus taulet\nEvel an heol benniget.\nHa ’dal ma welas ar maen flam,\nAr roue laras gant estlam :\n— Gloar da Vilon ! gloar ha trionfl !\nHennes eo gwir trec’her ar ronfl !\nHennes an hini a droc’has\nE benn hag e zorn d’al laer bras,\nHennes en deus diwar e skoed\nVa maen burzudus diframmed ! —\nMilon a zistroas buhan ;\nHa souezet gant al luc’h splann :\n— Roland, va mab, kleo ’ta, pautrig,\nPiv ’roas d’it ar seurt braoig ?\n— En han’ Doue, na dæret ket\nMa ’m eus ar pikol den lazet,\nLazet ar pikol den er c’hoad\nEpad ma oac’h kousket, ma zad ! —\nAR BALEER-BRO KURIUZET\nEun den ’oa ’vale bro, da greiste a zeuas\nEn eun hostaleri elec’h ma c’houlennas\nBara, boutailhad jist hag eun tam da brejañ ;\nMa vijac’h en e lec’h ho poa graet eveltañ.\n’Oa ket war e gador hon den azezet mat\nHag heñ krog en e voed hag en e voutailhat,\nPa deuas an hostiz hag an dud ’oa eno\nD’hen eskinañ dioustu dre bep seurt goulenno.\n— Daoust da belec’h ez it ? na pelec’h ez oc’h bet ?\nNa peleac’h, va den mad, hoc’h eus c’hoant da vonet? —\nBoudal ’ rae e ziskouarn, ha ne ouie dare\nE pe du trei e deod d’eilgerïa oute.\nUnan felle d’ezañ gouveout hanoiou\nAr c’heriou ’n oa gwelet hag ar c’heriadennou ;\nEun all : — Daoust hag an hent a denn start war ho yalc’h ?\nPegement e koust d’ec’h ? eno emañ an dalc’h !\n— Ha mad eo an henchou ? — a laras eun all c’hoas.\nEr c’houlennadeg-ze ne oa hini ker goas\nEvel eur briz-autrou a yoa e kreiz e zrem\nAzezet lunedou war veg e fri ruz lem.\n— Va faotr, mar em c’harit, na larit-hu d’iñ-me\nPenaos ’mañ ar c’helou ? petra ’peus a neve\nGwelet ’bars er c’heriou ?… — ’N ermeziad a droc’has\nD’autrou é loarigou, kerkent ha m’her c’hlevas :\n— Diweza tra ’welis, ne weljon kemend-all :\nDaou zen hag a rened d’an toul-bac’h, an dud fall,\nDre m’o devoa gwerzet, meur ’wech, ’vit hoalen gwenn\nErc’h dizec’het er forn ha lakeet en poultren ! —\nKomaerezed ’r barouz, me ro d’ec’h ali sur :\nGwasket war ho tebron, pa veet gant eun den fur ;\nGrit nao dro gant ho teod o tonet d’e genver,\nPetramant ’responto d’ec’h gant son ar gevier.\nPell ’rauk goulaouig an de\n’Sailh Fanch Kouer ’maes e wele.\n— ’Sord zo kauz eta, Fanchig,\nE savez ken abredig ?\n— Ma fried, n’ouveez ket\nAm eus da gaer da vonet,\nDa werzañ daou zac’had ed ?\nGwell eo ganiñ mont abred :\nPrimoc’h ’ze e vin distro,\nHag arc’hant em godello ! —\nPèl érauk ma tarh en dé,\nFanch Kouér sailh ag é hulé.\n— Fanch, petra zou kauz d’is té\nDe seùel ken abret sé ?\n— Ne houies ket, me moéz kér,\nEm es de vonet é kér,\nDe huerhein éd, deu sahad ?\nGuèl abret eit devéhat :\nBeañnoh e vein retornet,\nUr ioh argand ém feched ! —\nPrest goude, oa Fanchig Kouer\nOc’h ober hent, dibreder,\nWar e azen, en noz du,\nGant daou zac’h, unan ’bep tu.\nAr beure ’luc’h war ar glis\nP’eo arri Fanch en Keris.\n— Porjer, digorit an nor,\n’Mañ Fanch Kouer o c’houl digor !\nPorjer Keris, pa glevas,\nDeus e wele a zavas ;\nDeus e wele eo savet,\nAr persier ’n eus digoret.\n— Choui, ’mezañ, eo ar c’henta\n’Antre hidiv er gær-ma ;\nTuchantik é ma Fanch Kouér\nÉ hobér hent, dibredér,\nAr é azen, én noz du,\nGet deu sah, unan pep tu.\nPe luh én hiaul ar er gloéh,\nFanch é Kéris e zegoéh.\n— Porhér, digoret en nor,\nFanch Kouér e houlen digor ! —\nPorhér Kéris, pe gleùas,\nAg é hulé e saùas ;\nAg é hulé é saùet ;\nEr perhér zou digoret.\n— Hui é er hetan e za\nHiniù abarh ér gér ma ;\nN’ oc’h ket bet pell ’tiblouzañ !\nMarc’had mat d’ac’h ’zouhetañ ;\nMarc’had mat ’zouhetañ d’ac’h,\nGant ho loen hak ho taou zac’h ! —\nMarc’had Fanch ne oe ket fall,\nPa oa deut ’raug ar re-all :\nGwerzet ’n eus holl e winiz,\n’Vel ma kare, d’eur bourc’hiz,\nGantañ eur pikol barv gwenn,\nHag a gomzas d’añ ’velhen :\n— Kontant oc’h da zont gani\n’Kas ho sac’hadou d’am zi ?\n— Ya zur — ’me Fanch. Hag i mont ;\nD’eun ti kaer e tigouezont.\nUn dén prim oh, emé ean.\nA pe hoes bouljet ker bean,\nHama, kansort, marhad mat,\nGet hou lon, hou teu sahad ! —\nDeit ma oé kent er réral,\nMarhad Fanch ne oé ket fal :\nGuerhet en des é éd bloh\nEit priz mat, d’ur bourhiz koh,\nGetou ur pikol barù guen,\nHag e lar dehou aben :\n— Bremen, dont e hreet hui\nGet hou sahadeu d’em zi ?\n— Ia sur — e reskondas gouiù.\nD’un ti kaer ind e arriù.\nPa ’z int er porz antreet\nHa peurziskarget an et,\nAn autrou a zigor frank\nEur gambr vras d’ar pautr yaouank.\nHemañ a zo chomet pell\nBamet, gant ar pez a wel :\nArc’hant hag aour bern war vern ;\nMein talvoudus, a lugern\nDeus pep liv ar oareg-glao\n’Vel eur parkad bleuniou brao !\nAn autrou ’lar d’an den paour,\nO tiskouez d’añ eur pez aour :\n— Lennit ’n hano-ze, ma goas,\nHa m’ho lako pinvik bras ! —\nPen dint ér porh antréet,\nHag ol en éd diskarget,\nEn eutru e zigor frank\nUr ganbr vras d’er pautr iouank.\nHena e chom pèl bamet\nGet er péh en des guélet :\nArgand hag eur, bern ar vern ;\nMein presius e ligern\nA bep liù er hoareg-glaù,\nÈl ur parkad bleuieu braù !\nEn eutru lar d’en dén peur,\nÉn ur ziskoein ur péh eur :\n— Lénet en hanù sé, men goaz,\nHa m’ hou lakei pinùik bras ! —\nFanchig, na ouie ket lenn,\nA wel engravet eur penn\nHanval ous hini ’r c’hoziad ;\nTridal ’ra : heñ eo, sur mad !\nHag e lar, o stoui don :\n— Hoc’h hano, roue Grallon ! —\nHa kouezañ war e zaoulin.\n— Eus ’n enor-ze n’oñ ket din,\n’Me ’r prins mat, o vousc’hoerzin.\nSav, ha kemer perlez fin,\nMein prisius, aour, arc’hant,\nA vriadou, ’vel ’to c’hoant,\nDa hadleunia da zeier ;\nHa retorn eurus d’ar ger ! —\nFanchig, ne houié ket len,\nE huélé merchet ur pen\nHaval doh en dén koh sé ;\nMa trid, é chonjal : ean é !\nHag é lar, é stouein don :\n— Hous hanù, eutru roué Grallon ! —\nHa kentéh ar é zeuhlin.\n— Groa elsé de Zoué hembkin,\nEmé ’r prins é vushoarhein.\nSaù ; kemér a bep sort mein,\nPerlez fin, eur hag argand,\nBréhadeu, èl m’ ha pou hoant,\nKen e vou lan te sehiér,\nHa distro eurus d’er gér ! —\n’Ober hent arre, seder,\nWar e azen, en deiz splann.\nPa ’n em gave i-unan,\nTell d’añ sellet an treo kaer\n’Zo mesk-ha-mesk ’n e zeier ;\nLorc’h d’añ bezañ pinvik-mor,\nTeu da zispak e denzor.\nGant al luc’hed flam a daol,\n’Vel koummou a lufr en heol,\nE chom mezevellet oll,\nKen a gouez rust d’an douar…\nHag e tivun gant glac’har !\nTuchantik, Fanch Kouér e zé\nD’hobér hent arré, get joé,\nÉn dé splann, ar é azen.\nA p’ hum gav é unan pen,\nÉ venn sellet en treu kér\nZou keij meij én é sehiér ;\nFoenùet d’é binùidigeah,\nÉ tibak trezol pep sah.\nGet el luhed flam e daul,\nÈl houleu e luh én hiaul,\nHouleu én hiaul huskellet,\nÉ ma bean turlebannet,\nKen e goéh rust ar en doar…\nHag e zihun get glahar !\nDivun a ra Fanchig Kouer\nWar ’n hent bras a Landreger,\nAstennet war lein e gein,\nBlonset e gorf gant ar mein ;\n’N e gichen e azen du,\nGant e zeier a bep tu ;\n’Met, sioas ! ne oant ken leun\nA berlez kaer nag a c’hreun !\nDisrouiet gant drein, en hent,\nBep kammed e tishilient ;\nBep kammed e tishilient :\nI a oe ken tenn agent,\nI ken tenn agent, ken blouc’h,\nA oa koazet o stambouc’h ;\nDihunein e hra Fanch Kouér\nÉn hent bras a Landregér,\nLedet ar liùen é gein,\nOl é gorv bloset d’er mein ;\nTost dehou é azen du,\nGet é sehiér a bep tu ;\nMeit, sioah ! ne oent mui lan\nA berlez kaer nag a hran !\nDishrouiet d’en drein, én hent,\nDe bep paz é tihilient ;\nDe bep paz é tihilient :\nInd e oé ker stenn agent,\nInd ker stenn agent, ken ront,\nDifoenùet én un taul-kont,\nI ken tenn agent, ken reut,\nPegen moan ha treut oant deut !\nFanchig Kouer, dihunet mat,\nTrot e vorzed, e lagat ;\nHa gant nadoez ha neuden,\nDreusañ pep sac’h, ken-ha-ken ;\nDastum enne edenno\nA oa fotet tro-war-dro ;\nHa daoubleget, war e giz,\nMont da zerri ’r greun gwiniz\nA oa bet d’ezañ lezet\nGant pep sort loened naoniet ;\nGant pep sort loened naoniet,\nEvel logod ha razet ;\nInd ker stenn agent, ker ret,\nMoénet e oent, ha tretet !\nFanchig Kouér, dihun erhat,\nE frot é har, é legad ;\nGet un nadoé, un neden,\nE auz é zeu sah aben ;\nE dolp én hé edenneu\nStrèùet a glei, a zéheu ;\nHag ean deugrommet, perùeh\nAr é giz chèr gran gunéh ;\nEr ré ahoel, ’oé chomet\nArlerh loñned arloupet ;\nPep sort loñned arloupet\nÈl el logod, er rahed ;\nEvel razed ha logod,\nA grign pepini e lod ;\nMerien du ha merien ru,\n’Ye meriennañ a bep tu ;\nMerien ru ha merien du,\n’Jech peb a dam tu pe du ;\n’Jech peb a dam tu pe du,\nD’o c’hlenkañ ’n o zoul dioustu ;\nHa naouspet laer eskellet,\n’Vel piged ha kiginet :\n’Vel kiginet ha piged,\nAr brini hag ar c’houlmed ;\nAr c’houlmed hag ar brini,\nGolvaned, yer, klujiri,\nÈl er rahed, el logod,\nE grign pep hani é lod ;\nMelion du ha melion ru,\nÉ velionein a bep tu ;\nMelion ru ha melion du,\nE denn gran geté un tu,\nEit ou huhein, get predér\nDidan doar, én ou ziér ;\nHoah, mar a laer askellet\nÈl piked ha kegined ;\nÈl kegined ha piked,\nEr brenni hag er hlomed ;\nEr hlomed hag er brenni,\nGolvañned, iér, klujeri,\n’Vije ’poanial a-zevri\nD’o fika hini ’hini,\nD’o fika hini ’hini…\nEvelse o teskaoui,\nGoude kreiste, Fanchig Kouer\nA zo arriet er ger ;\nEn dour-c’houes, hag heñ brewet,\n’C’hlaouri gant faut ha sec’het ;\nPonner a yalc’h, ’larañ ket.\n’Larañ ket ponner a yalc’h ;\n’N ed ’n eus serret, gant bec’h ’oalc’h,\n’N ed ’n eus serret, gant bec’h ’oalc’h\n’N eun hanter-zac’hig a zalc’h !\nAr er gran é poémïein\nTam ha tam d’ou figosein,\nTam ha tam d’ou figosein.\nAvelsen é teskannein,\nGoudé kreisté, Fanchig Kouér\nE zou arriùet ér gér ;\nHuiz brein, dihuiget akerh,\nKollet dehou ol é nerh\nGet en nan hag er séhed ;\nPonnér a ialh ne oé ket.\nEn ol restajeu gunéh\nEn des dastumet get béh,\nDastumet get béh erhoalh,\nUn hantér sahig ou dalh !\nPa wel ’nañ stouet e veg,\nVont warlerc’h e loen skoarneg,\n’Vont warlerc’h e loen skoarneg,\n’Mañ goall-zouezet e vroeg.\n— Doue ! ’mezi, ma fried !\nPesort tro eta ’teus gred ?\n— Ma groeg vat, m’oar ’vat e ris\nEun dro zod ha diavis ;\nEun dro zod ha diavis,\nKlask Landreger dre Geris,\n’Zo bet gwechall-gos beuzet\nEr mor don, triouac’h gouret !\nSkiant, avat, ’m eus prenet,\nGwerz tri hanter-zac’had et\nA p’er guél, stouiet é veg,\nArlerh é lon skoharnek,\nArlerh é lon é kerhet,\nÉ voéz e zou goal souéhet.\n— Doué ! emé hi, men dén kér,\nPé tro e hes groeit é kér ?\n— Me moéz vat, me houi bremen\nEm es groeit ur folleahen,\nUn dro sot ha diavis,\nKlah Landregér dré Géris,\nE zou bet guéhral béet\nÉr mor don, trihuéh goured !\nM’ em es ahoel prenet spréd\nGuerh tri hantér sahad éd,\nHa c’hoas eur pennad dervez\nMa foan, gant poan ma loan kez ;\nDisket ’m eus, n’ankouaïn ken :\nAn Autrou Doue d’an den\n’N eus roet an noz tenval\n’Wit kousket ha hunvreal ;\nAn noz evit hunvreal,\nHag an deiz ewit poanial ;\nAn de sklær, ’wit labourat,\nDihun spered ha lagat !\nOpen ur pennad deùeh\nMe foén, ha poén me lon keh ;\nUr gentel d’em zou bet groeit :\nEn Eutru Doué en des reit\nDe vab dén en noz du dal\nEit kousket hag evreinal ;\nEn noz du eit evreinein,\nHag en dé eit poénïein ;\nEn dé sklér, eit labourat,\nDihun spered ha legad !\nAR MARC’HADOUR BONEDO KOTON\nEur marc’hadour yaouank a ye dre ’n Amerik,\nWar e gein eur valisennik\nLeun-tenn a vonedo koton ;\nEn e zorn eur vaz tenv, hag ekreis e galon\nEun tammig lorc’h, gant eur joa don,\nO sonjal ’teufe da vea\nEun de, war bouez labour hag amzer, pinvik-mor :\nRak labour hag amzer ne reint, na petra ’ta ?\n’Met kriski-kriski an tenzor\nA zant, pellik zo, bep ma ha,\n’Chech ponneroc’h war e ziskoa ;\nHag en devo ’n dudi neuze, hag an enor\nDa zouten, d’e dro, e gerent\nO deus ’vitañ poaniet kement…\nPa n’oa sonj d’añ nemet da vad,\n’Stase, oc’h heul seder e hent.\nAn noz hen zoupren ’bars eur c’hoad.\nGoude ober eun tam peden,\nSkwis-divi, etal eur ween\nWar ar yeod ’n eih led da gousket\nHep golc’hed na matalasen :\nPa ne oa ket, ’renke tremen ;\nHep matalasen na golc’het,\n’Wit dilhad-noz, ne larañ ket :\nDious e bakad en deus tennet\nHa laket ’nañ klok ha kempen\nWar e ben.\n’Vel eur bugel,\n’Zo chouchet ez\nEn e gavel\n’Lec’h hen luskel\nZioul, gant evez\nGlin e vam gez,\nA c’hoerz, p’ em wel\nWar brec’h eun el,\nSetu ’n den paour\nDouget pell, pell\n’Bars eur vro well,\nEun hunvre aour.\nPa zihun, d’antronoz-beure,\nDa leoiata arre\nE krog ’n e valisen. O pegen skanv eo deut,\nHa pegen treut !…\nHi zo goullo ! eul laer bennak\nA zo et gantañ e zanve\nP’edo e hun, laouen, war al letonen wak !\nKenavo d’e holl levene ;\nD’ar gweledigezio euruz\nA ziskouee d’eañ eur bed ken dudiuz !\nHeñ ’zav e zaoulagad tristik, d’em glem d’an ne…\nPetra ’wel tro-war-dro, er gwe ?\nToud e vonedo kes war ben peb a varmous !\nHag i ober tailho, jestro hanval d’e re ;\nKrizañ o fri taltous,\nHa dougen, ’veltañ, kroec’h\nDaoulagad ha divrec’h ;\nC’hoarzet ’n ije aoalc’h, paneved e oall-nec’h !\nKomz a ra d’e gant eur vouez dous :\n— Arri so de, ’peus ken ezom bonedo noz,\nRentet ’ne d’iñ eta, mar plich ! — ’N eur yez babous\nEc’h eilgeriont d’eañ gant mil ha mil chabous\nO satouilhat, dious o giz koz,\nTreo a c’hragouilh, drouilh-drast, aleiz o bego zauz.\nNeuze, ’vat, ’teu da valañ groz ;\nHa warne, gant eun ton grignous,\n’Mañ foultradi naouspet malloz :\n— ’Chan ta, chakerien trousk ! paouezet drailhañ plous,\nHa taulet ma bonedo traou !…\nNe c’houlet ket ? Arraou, treo didalve, arraou !\nArraou ! Mibien an diaoul ! Et gantañ, loened lous ! —\nKrosmoladeg ’n eus ’vit respont.\nPa zonj eo goab dioutañ ’reont\nGant o gront,\n’Sav e zorn sarret, d’o gourdrous.\nI ra d’eañ, dioustu, kemendall, heb nep spont.\nKemer ’ra mein a vozado\nHag o zaul d’e ; hogen al laeron divergont\n’Stlap outañ, diwar o branko,\nKraou koko ;\nEur grizilhad a strakl hag a ra goall-vlonso :\nPonner ha kalet e ’r frouez-hont,\nHa kals tenvoc’h ’wit kraou hon bro.\nMuioc’h a zroug ’n ije bet c’hoas,\nPaneved an ijin\n’N oc da drei ar vilin\n’Us d’e ben gant e vas\nO vont, o tont mibin,\nHa skei a glei, a zeo.\nAr c’haouad-ze oe rust ha berr ;\nMes arri oa hon den, warlerc’h e fineseo,\nYannig didra ’vel ’rauk ; ’wele mann ken d’ober.\nSetu heñ ’ta, en dizesper,\nA ya da ziframmañ e vleo.\nNeket, ’vat, eur guchennad kreo\n’Zo deut gantañ ’n e zorn ; e voned koton eo.\nRa d’añ skuilh\nHag a ruilh,\n’N diweañ !\nEn eur bar\nAr goasañ :\n— ’Sort ’rafen deus unan ? Tapet ’nañ c’hoas, bremañ,\nKos skraperien daonet, hag et gant ar gonnar ! —\nHa flapañ ’r boned d’an douar.\nBurzud ! O joa dispar !\n’N oll varmouzien a ra ’veltañ ;\nMa tisken koton dious pep bar.\nBiskoas n’oa bet gwelet, dious ma kont an histoar,\nBonedo klupenneg :\n’Vel eur vanden evned gwenn-kann\nA ruz eur pennadig, luskellet en er splann.\nHag a zeu, ’wit kemer ehan,\nDa blafa ’n eun havreg ;\n’Velse ’ha ’r bonedo lausket diwar bep brank\nGoude troidellañ eun tam, war ’n ezen c’houeg,\nDa bladañ, stank,\nEn-dro d’ar pautr yaouank.\n— Trugare, autrone losteg,\n’Meañ, o serriñ prest e dreo, a lakas klenk\nEn e zac’h ; trugare ! birviken n’ankoueïñ\nAr gentel oc’h ’paoues rei d’iñ,\nHag a zisplegiñ d’ac’h ’n em yez, ’rauk kimiadiñ :\n’Wid ober berz, me renk\n’N em drei ha ’n em zistrei\nBep tu, a zeo, a glei ;\nHa da zestum skiant\nA dal mui ’wid arc’hant,\nSellet pis doareo treo, ha loened ha tud\n’M e da bleal gante… Pa gaviñ-me pelloc’h\n’Viñ ket sot ’vel oñ bet, pa ouveañ an trud ! —\nAR C’HOZIAD HAG AN TRI DEN YAOUANK\nEur c’houeriad pewar-ugent vloaz,\nDispak e vleo gwenn war e skoaz,\nA oa o planta er parkou\nKoajou derv ha gwez avalou ;\nPa dremenas tri fautr eus ker,\nTri fautrig laouen ha seder ;\nHag o vont ebiou gant an hent,\nAn eil d’egile e larent :\n— Kollet eo e benn gant hema,\nPa vez, hag heñ kos, o planta ;\nE benn gantañ a zo kollet ;\nMa zavfe ti, ne larañ ket.\n— ’C’han ta ! ’meze o vousc’hoarzin,\nRed eo laret n’oc’h ket goall-fin :\nPetra dal d’eoc’h kement aked\n’Wid eun amzer na welfot ked ?\nPegeit eta oc’h en gortos\nChom start war ho pipejou kos ?\nKoulsoc’h eo d’ac’h brema sonjal\nEr pec’hejou ’peus graet gwejall !\nKouls eo d’ac’h lezel pep preder\nA zeu da vat gant hir amzer :\nSe na zerec ’met d’an hini\nA zo yaouank eveldomp-ni.\n— Se na zere da zen ebet,\nNa d’iñ, na d’eoc’h-hu kenneubet !\nEn deveus eilgeriet raktal\nAn den kos, o rei bronn d’e bal.\nPep tra, war an tam douar-man,\nPa vez deut ar pred, a zihoan ;\nA vleunv awechou, ha bepret\nA oenv… pa vez arri ar pret.\nNeuden va deiziou hag ho re\nZo e dorn an Autrou Doue.\nPini ane da genta ’vo\nTroc’het gant gweltre an Anko ?\nPiou ac’hanomp, va fautred paour,\nA welo an heol melen-aour\nGoude ’n tri all eus hon fewar ?\nN’ez eus nemet Doue a oar.\nEma dalc’hmat hor c’houezaden\nO termal beteg an termen ;\nBeteg an termen diweza\n’Ma ’vont diskwis, heb ehana.\nHogen, ha pa venn war an heur\nGalvet dirag ar Barner meur,\nEvitse me na gredfen ket\nE ve va labour-ma kollet :\nAn derv-mañ a ray skeud, eun de,\nD’ar re a vevo ma goude ;\nAr gwez-mañ a roy avalo\nHa jist, ’rei vad da dud ar vro.\nMa ! difenn a rit d’an den fur\nKemeret poan d’o flijadur ?\nAr seurt mennoz bremañ endeon\nA zo eur frouez c’houek d’am c’halon.\nE danvat a c’hellan warc’hoas\nHag eun nebeut deveziou c’hoas ;\nMe c’hell soken war ho peiou\nPedi Doue gant hoc’h eneou ! —\nAn den kos en doa laret gwir ;\nBuez an tri-ze n’oe ket hir :\nUnan, o vont d’an Amerik\n’Wit dont ac’hane pinvidik,\nKent beza aet mat deus ar porz\nA veuzas, daoust d’e griou-forz ;\nLammet oe ’n eil gant eun taul kri,\nO klask brud ar vrezelidi ;\nAn drede, ’oa chomet er ger\nDa veva sioul ha dibreder,\nP’edo ’tivarra eur wezen\nA gouezas hag a varwas krenn.\nKriz vije ’r galon na oelze\nPa glewje doare an tri-ze ;\nP’he c’hlewje digant ar c’hoziad,\nAn daerou en e zaoulagad.\nAN AZEN GWISKET GANT KROC’HEN AL LEON\nEun azen em wisket e kroc’hen eul leon\nTriouac’h leo tro-war-dro a daule ar spouron ;\nKen ho pije gwelet ar chatal hag an dud\nRag eul loen ken dister tec’het, bras ha munud.\nPa gerze, lorc’h ennañ evel eur roue bras,\nAlanig al louarn war e hent a gavas ;\nHa d’e spontañ muioc’h : — Prenvig douar ! ’mezañ,\nKerz diouziñ-me raktal, pe me ya d’as frikañ ! —\n— Ma ! ma ! eme Alan, perak e teus komzet ?\nMa ’tije roet peuc’h n’em oa ket d’anavet,\nDaoustañ ma out disneuz, dre va feiz a louarn,\nHag e teu ’maes, lorgnek, eun tam beg da ziskouarn !\nMe a oa aonik-dall pa ’z eo deut da vouez kre\nD’am lakat dianken, euzus evel ma e :\nRak he ferc’hen, ’onn ’vat, eur goasañ tronpilher,\n’Zo, da veañ ’widoñ, re veulbes ha ponner !\n’C’han ta, autrou leon, ma n’oc’h ket eun azen,\nPoent eo diskouez a zo kalon en ho kroc’hen :\nMe ’wel eur pautr milin, eur vaz gantañ, arru,\nHag en deus da laret eun dra bennak d’ac’h-hu ! —\nHa setu al louarn en e doull o lampat\nDa zellet ac’hane seder ous ar flipat.\nPaour-kaes azen ! Kaer ’n eus gwinkal ha diswinkal,\nHa blejal ken a lak an oll treo da strakal,\nSeul-mui ’vez klask danta, seul-mui ’vez konnari,\nSeul rustoc’h war e gein ’mañ ar fust o c’hoari…\nKals tud oa souezet p’edo ar pautr Martin\nO kas a vazadou al leon d’ar vilin.\nMeur a zod en em wisk e dilhad eun autro,\n’Vez muioc’h stad ennañ ’vit pa ve penn ar vro ;\nGortoet, ma zud keis, ha mar tigor e veg\nE teuio da skrijañ ’vel eun azen gorneg !\nAR GELIONEN HAG AR C’HAR\nEn eur sao tenn, heol a bep tu,\nWar eun traez tanau ’vel ludu,\nC’houeac’h pikol marc’h, gant kals a veac’h,\nA chache eur c’har gant ar c’hreac’h.\nNe vane den ennañ, avat :\nBras ha bihan a yae war droat\nGant truez ous al loened keis\n’Oa c’houeza, c’houezi, skwis-direis.\nSetu ma tibouf d’o skoazel,\nEur gelionen a denn-askel ;\nGwech war unan, gwech war eun all\nE sailh broud-divroud, o voudal.\nEvel ma red dreoll, buhan,\nEur c’horonal ’kreis an emgann\nD’eünañ e dud, ha d’o zikour\nDa drec’hi war an enebour,\nHi a c’hournij du-ma, du-hont,\nA zeou, a gleiz, en eun taul-kont ;\nA ra eun azezig, gant pres,\nWar fri chaotret ar pautr harnes ;\nPanevet hi, war he menno,\nN’afe biken an treo endro ;\nHi eo a ro nerz da bep gar,\nHag a ra mont war rauk ar c’har.\n— Ar re-nes, ’mei, zo dibreder,\nPa lezont d’iñ pep tra d’ober :\nHa ne c’hellfent ket, kouls ha me,\nRei eun taul dorn d’ar c’hezeg-ze ?\n’Mañ eur manac’h o pedi c’houek.\nDaoust hag eo ’n amzer, lezourek ?\nEur vroeg a gan a-bouez he fenn :\nPesort vad gant he c’hanaouen ?\nDarn-all zo ’kauzeal : tud sot,\nPa dlefent bounta war eur rot ! —\nGant ar zonjou-ze, hon loenig\nO vouboual ’n he c’horn-boudig\nA drubuilh an oll goas-oc’h-goas.\nO vezan grommet eur c’hi bras\n’Oa ’drenv ar c’har o kerzet treus,\nE oe lonket gantañ, dre reus.\nPet den er bed a zo kelion\nA c’houl rei d’ar c’hezeg kalon\nHag ali mat da bepini ?\nKelion fur, evez ous ar c’hi !\nAn oanig paour a oa laouen\nP’edo ’vragal ’kreis eur braden\nA red enni eur oazig dour\nGant hec’h hiboudig flourik-flour.\nEur bleiz war yun o klask eur pred,\nSiouas ! en deveus-hañ gweled ;\nChoarzin a ra a-skrign e zent,\nHag e c’hourdrouz d’ezañ kerkent :\n— Perak out-te ken dievez\nDa zont da stravilhañ ma goez ?\n— Autrou bleiz, ’me ’n oan, aonik-tre,\nNa it ket d’ober droug d’i-me,\nMa autrou ker, ha me ho ped !\nEvañ ho tour me na ran ked,\nNa banne dour n’am eus evet\nAbaoe ma ’z oñ war ar bet.\n— Daoust e larez emoun gaouiad,\nPe n’em eus ket a zaoulagad ?\n— Salv ho kras, autrou, pa evfen,\nStravilha ho tour ne rafen,\nPa ’z eo gwir emoun izelloc’h\nTriouec’h kammed, evit nan oc’h.\n— Tav d’iñ gant da zigareziou\nHa na glask mui ober tailhou :\nHa te gav d’it, gloanek pen-skañ,\nNe c’houzon ket petra larañ ?\nOuspen eur bloaz so e c’houzon\nE teus drouk-komzet ac’hanon.\n— Autrou ar bleiz, ho pet true,\nHa n’am sellit ket er c’his-se !\nEur bloaz so, ne oann ket ganet,\nPa n’emoñ ket c’hoas dizonet.\n— Ma neket te, da vreur e oa.\n— N’em eus hini. — Da genderv, ’ta,\nPe unan all demeus da re :\nEtrezoc’h-c’houi e rit d’i-me,\nPennou-denved, ha chas, ha tud,\nGant ho teod fall pep seurt goall-vrud ;\nLaret so d’iñ ; m’hen talvo d’eoc’h,\nRak me fell d’iñ beva en peoc’h ! —\nHag heñ war an oan ’vel bar-went…\nPa ziredas eur c’hi kerkent,\nEur pikol ki, ha da harzal :\n— Deus d’hen talvout d’i-me raktal ! —\nGwilhaouig kæs, dal ma glevas,\nBuhan d’ar c’hoad a zistroas ;\nHag an oanig david e vam,\nHa laret d’ei e oall-estlam.\nMa neket bepret ar gwella,\nAbeg ar re grenv e ’r c’hrenva,\nKen a ve eur c’hrenvoc’h digouet ;\nGoudeze, ne lavarañ ket.\nAR BLEIZ DARE DA VERVEL\nPa oa ’n e doull Gwilhaou ar bleiz\nGourvezet toc’horik, eun deiz,\nEur zell pis en deveus taulet\nWar e holl vuez dremenet.\n— Ne dalfe ket hen nac’h, siouas,\nPec’her oñ bet, ha pec’her bras !\nHa koulskoude, war a gavañ,\nN’oñ ket c’hoas deus ar re oasañ :\nN’eo ket bet bepret ma buez\nHini eul lazer didruez !\nEun deiz pa oann ekreis ar c’hoad,\nN’em oa mennoz nemet da vad ;\nSetu eun oanig dianket\nGoall dieves ouziñ stoket ;\nHeb ober droug d’ezañ, kerkent\n’M eus-hañ laket arre ’n e hent.\nEur pennadig ac’houdeves\nE ris gwell, c’hoas, d’eun danvades ;\nHoumañ, warnoñ o foultradiñ,\nMarv he mab a damalle d’iñ.\nKrisoc’h ’widoñ ’vije kavet :\nMe na ris van ’wit he c’hlevet\nHag e trois ma c’hein outi,\nDaoust ne oa d’am heul den na ki ! —\nAlan al louarn a laras\nDa Wilhou gos, dal m’her c’hlevas :\n— Gwir aoalc’h a larez, Gwilhou,\nDa droiou-se ’welis o diou ;\nMe oar e pez amzer, zoken,\nTigouezas d’it ober ’velhen :\n’Oa pa oas-te hanter-vouget\nGant eun askorn es koug staget ;\nAr pez askorn adreus ’n es koug\nA zo bet d’it tennet dizroug\nGant Marc’haridig ar c’hwibon,\nHir he beg ha mat he c’halon. —\nAr mad a reomp a zo dister\nPa vez red d’eomp-ni hen ober ;\nHennes ’dle ket rei d’imp dizoan,\nPa vefomp war hon tremenvan.\n(Dioc’h galleg La Fontaine).\nEur bleiz n’oa ’met eur pez kroc’hen\nOus eur bern eskern, d’o c’hempen,\nGant penaus e ræ o micher\nAr chas oc’h harzal war al laer.\nAr bleiz-se a zigouez gantañ\nEur c’hi bras deus ar re vrasañ,\nPautr e vleo flour, leun ’gig ha goad,\nKollet e hent d’ezañ er c’hoad.\nDispenn anezañ en tammou,\nC’hoant ober en devoa Gwilhou ;\n’Met ’n ije bet kalzik a boan,\nRak eur pez-ki n’eo ket eun oan.\nKen-ze, gant e vouez ar c’houekañ :\n— Demad d’ac’h, autrou ki, ’mezañ ;\n’C’houlañ ket mar doc’h yac’h ha zart,\nP’ho kwelañ ken tenv ha ken lart !\n— Ma ! pa garfec’h, eme ar c’hi,\nKen blouc’h ha me e vijac’h-c’houi.\nBreur kæs, red eo kwitat raktal\nAr c’hoajou hag ho puez fall.\nM’hen lavar dre druez ouzoc’h,\nN’ez eus hini a ve goasoc’h\nEget beva noz-deiz en aon\nDa veza mouget gant an naon ;\nChom morc’hedus ha diassur\nHep dibri tam ’n ho plijadur,\nHa renkout ’n em ganna… paourik,\nDeut ganiñ, c’houi vo ken sioulik !\n— Petra vo ret d’iñ ober, ’ta ?\nEme ar bleiz. — Nemeur a dra :\nKas ’rauk ar re ’vez, tost d’ar ger,\n’Vont ’tro, da noz, gant o bizier ;\nOber fistoulik d’ho mistri,\nC’hoari gant bugale an ti ;\nHag ho kopr, evit kelo-ze,\nA vo daou pe dri fred bemde ;\nPebez prejou, ma breurig ker !\nEskern koulmed hag eskern yer,\nTammou maout, ha kig ha kroc’hen,\nHag ober d’ec’h flourik, ouspen ! —\nGwilhaou ar bleiz, pa ’n deus klevet,\nA zo deut joa en e speret ;\nJoa en e galon a vleuas,\nHa gant karantez e oelas.\nPa oa ’n e gichen o kerzet,\nE welas goug ar c’hi uzet.\n— Pesort eo ze ? ’mezañ. — Netra.\n— Penaus ? — Kouls eo laret. — ’C’han ta ?\n— Ar roll a vez ous ma stagañ\nEn deus graet se d’iñ, a gredañ.\n— Ous ho stagañ, va mignon koant !\nNe redit ket lec’h m’ho pe c’hoant ?\nM’ho lez neuze da lipat c’houek\nHo taou pe dri fred pemdeziek :\nPa rofec’h d’iñ ho pouez en aour,\nMar n’am be frankiz, me vo paour ! —\n’Oa ket e c’her distaget mat,\nGant eur zailh prim ’mañ kwit er c’hoat ;\nEno, beteg hirio an deiz\nE red dizalc’h Gwilhaou ar bleiz.\nAR CHI HAG AR STER\nMeur a hini a ya goall-bell\nPa ’n deus ar mad, da glask ar gwell ;\nHa koulskoude, peurlïesa\nEo ar mad a vez ar gwella.\nEur c’hi a oa o vale bro\nEur pez kig gantañ ’n e c’heno ;\nAbiou d’an dour pa dremenas,\nSkeuden ar c’hig eno ’welas.\nHag heñ lezel e dam en hent,\nD’en em deurel er ster kenkent ;\nHogen ne gavas mann enni,\n’Met dare d’añ en em veuzi.\nGoasoc’h oa : goude kemendall\nPa deuas emaes, gleb-dour-dall,\nE oa aet e gig didrous-kaer\n’Beg eur wezen, gant eur c’haz laer.\n’Oann ket ’vit miret a c’hoerzin,\n’Welet ’sort stum oa war o min :\nAr c’hi, traou, o sellet adreus ;\nMisik, kroec’h, ’lipat flour e c’hweus !\nAR C’HAZ, AR GAEREL HAG AR C’HONIFL BIHAN\n(Dioc’h galleg La Fontaine)\nAr gaerel, ’zo eun itron fin,\nEn em zilas, eur beurevez,\nE ti eur c’honiflig. Se na oa ket diez,\nP’edo Yann-vesk neuze pell eus e dam palez,\nMesk ar gliz hag an turkantin,\n’Hober d’an heol neve al lez.\nGoude peuri, lampat, trei ha distrei lirzin,\nHag heñ d’ar gaer endro. Petra ’wel er prenestr,\nNemet Marc’harid koant ’tenna ’maes beg he fri !\n— Fi d’em Doue ! ’meañ, ha neket me ’zo mestr ?\nAllas ! itron Godig, skarzet buhan ma zi ;\nTec’het deus a di ma zado\nEvid ober lec’h d’e autro,\nPe me hiso warnoc’h kement raz ’zo er vro ! —\nPlac’h he fri minaoued a respont dibreder :\n— Pep tachen douar zo d’an hini he c’hemer.\nNa bravañ penn-abeg, emei, d’hon em ganna :\nEun toull, ha n’afec’h-c’houi ebars ’met o ruza !\nChoas pa ve eur c’hastel, me garfe gout perak\nHa pegouls, oe roet gant eul lezen bennak,\n’Wit birwiken, na petra ’ta,\nDa Yann, mab pe niz Per, Jakez pe Wilhaouig,\nKentoc’h ’wit da Baul, pe d’iñ-me ?\n— Ar c’hustum, ar c’hiz, ’me Yannig,\nA eure d’iñ bezañ perc’hen reis em lojig,\nEvel, ’rauk d’iñ, gwechall e oe\nMa zad kun, ma zad kos, ma zad, a re da re :\nPez a biaou ar re gos, war o lerc’h ’vez d’o map.\nMa c’homaer, daoust hag e sonj d’oc’h\n’Ve furoc’h ho lezen : « Pep tra da neb a dap » ?\n— Ma, ma ! ’mei, kwit krozal pelloc’h,\nMont da vezañ barnet gant an autrou Pilpouz. —\nHemañ a oa eur c’haz ginidik a Gervouz,\nWar e zrem eur min dousik-douz ;\nTenv, lart evel eur c’ho, gant e grev flour ha hir,\nA veve chouchedik, sioul evel eur zant plouz,\nO paterat dalc’hmat, ker c’houek ha ken didrouz !\nHag a oa disket kaer kouls er gaou hag er gwir.\nDirak pautr e feuren voulouz,\nPa oa kontant Yann deus ar choas,\nO deus timat konpariset.\nBisik a laras d’e : — Bugale, me ho pet,\nDeut tostoc’h d’iñ amañ, p’ am eus diskouarn kalet.\nAn oad zo kiriek d’iñ, siouas ! —\nAn daou loen dinec’h a dostas.\nKerkent ma wel ar vreutaerien\nTostik d’añ, kichen-ha-kichen,\nBisik-pilpouz, o teurl a bep tu e zibaou,\nA lak ane akord ous o dibri o daou.\nNag a gejer gwisket, deus ar re a zebr tud,\nA lak d’en em glewet ’slase poblou munud !\nAN DAOU GAZ HAG AR MARM0UZ\nDaou gaz o doa tapet eur fourmach, ha neuze\nN’hellent ket em glewet d’hen rannañ entreze ;\nEno oa bec’h, avat, war al laeron lipous !\nMa tivizjont goulen ali gant eur marmous.\nHennes oe laouen bras eus an enor d’o barn.\nPenn-abeg ar breujou ’n eus troc’het en diou zarn,\nHag o laket en pep skudel eus eur balans\nA blantas sonn a-blom gant kals a goustïans.\n— Gwelomp ! ’mezañ… Oc’ho ! hemañ zo re bonner ! —\nHag heñ dantañ ebars, ha lonkañ eun tam kaer\nDa gonpeza ’r poueziou ; ’met, sellet ar chans fall !\nEn em gavas kenkent ponneroc’h an tu all.\nPesort ’raje, nemet krigi, barner gwirion,\nEn eil darn ? Ar c’hejer a nec’has, ha gant aon\nE c’harmjont : — Paouezet ! roet d’imp peb a dam,\nHa ni a yei kontant d’hen dibri heb estlam.\n— Mar doc’h kontant, eme ’r marmouz, ar Reiz n’eo ket ;\n’Vez ket eur seurt kuden ken prim-ze diluiet :\nPa vez tennet emaes Balans al Lezennou,\nN’aje ket ’rauk, nemet even mat e boueziou. —\nHag heñ derc’hel d’ober eun tu pe du dantad,\nKen a yae an diou zarn bepret war vihanad ;\nHag heñ derc’hel d’ober dantad eun tu pe du,\nKen a zeue ’n diou zarn da voanat mu-ous-mu.\nAr c’hejer keis, spontet evit mat, hen pedas\nDa rei d’e, hep kemer ken poan, pez ’vane c’hoas.\n— Goustadik, mignoned ! ma gwir, na petra ta,\nA renkañ kaout kenkouls ha c’houi, da vihana :\nAn dilerc’h-se a zo gopr ma c’harg enorus. —\nHa tapout en diou zarn, hag o floupañ fonnus ;\nHa pa oa deut ingal balans-meur al lezen,\nE troas didrous kaer e lost d’ar vreutaerien.\nAN DAOU VREUTAER BIHAN\nDaou vugel a zeue deus skol\nO c’hoari ha c’hoerzin laouen,\nPa zavas entreze ’n eun taul,\nBroc’hadeg ha giriou diroll.\nPetra oa kauz d’an abaden ?\nEur graouen ;\nMann ’met eur graouennig o deus kavet en hent.\nUnan, o soubla prim, a zerr ar gavaden ;\nEgile ’vout warnañ kenkent,\nMa lam ar frouezen dious e zorn.\nSetu-int ’n em chakat, ’n em c’hourdrous, ha sourral\n’N eur daul sellou ken du, a-gorn,\nHa daou gi arloupet war ar memes askorn\n’Zo roc’h-diroc’h, ’vel moc’h gant soroc’h oc’h oc’hal.\nNeuze ’teuas eur skolier all,\n’Oa brasoc’h ewite, da dremen dre al lec’h.\n— C’han ta ! pautred, ’mezañ, c’han ta ! pesort c’hoarv d’ec’h,\nMa rit ar seurt arweziou fall ?\nKentoc’h ’wit mont d’cn em dourtal,\nDiskleriet d’iñ an dra, dousik, plen ha leal ;\nHa me a zivizo piv ’n eus gwir, piv ’n eus gaou. —\nP’o deus asantet, e stagjont\nDa zisplegañ anat o c’hont.\n— Ar graouen-ma, me Yann, zo kiriek d’hon breujaou ;\nHi zo d’iñ, sur : me ’m eus he gwelet da gentañ !\n— Tra ! tra ! d’iñ-me eo, ’me Wilhaou,\nHe zerret am eus arauk d’añ ! —\nHa kranchat ’n o dorn deou, o daou ;\nHen sevel, ha laret : — Gwir eo, m’hen tou ru-glaou ! —\nAr pautr bras a furch ’n e c’hodel,\nA denn ac’hane eur gontel ;\nHa, digor-frank gante daoulagad ha diskouarn,\nO tibluska ’r graouen, a ra diouti taer darn ;\nNeuze ’lar war eun ton uhel,\nEc’his pa ve braket ’n eur gador-vrec’h lezvarn :\n— Klewet an diou gevren ganiñ en o c’haujo\nPen-da-ben, ’vel ma c’houl Levr-meur al Lezenno ;\nMe, Barner dibabet, a ro :\nEur grogilhen da Yann, dre m’en deus-hi gwelet ;\n’N eil grogilhen da Wilh, rak ma ’n eus-hi serret ;\nHag ar voeden d’iñ-me, ’vit bezañ o barnet…\nMont pepini d’ar ger en peuc’h, ha kwit frejo,\nPa n’eo bet hucher ’bet en dro ! —\nHa n’ vije ket bet well, kouls da Yann ha da Wilh,\nRanna sioul o c’hraouen ’treze, boed ha kregilh ?\n’Mañ Jorj ’c’hoari en liorz e dad,\nHep sonj d’ezañ nemet da vad ;\nPe, mar teu ’n e bennig reo-all,\nN’a ket da glask hageñ vent fall.\nO na kaerat eur valafen\n’Zo nij-dinij en e gichen ;\n’Zo nij-dinij en e gichen,\nHag a blaf sioul war eur rozen !\nBiskoas ne welas ar bugel\nLivou ’vel war he diwaskel.\nD’he zapout e teu prim, a-skrap…\nBroudou lem an drein eo a dap,\nBroudou lem a rog beg e viz ;\nHa kwit ar valafennig vriz !\nHa kwit ar valafen, ken splan\nGant he c’hammigellou buhan,\nHe diwaskellig skañ pa hij\nA vleuñ da vleuñ dre ma c’hournij ;\nA vleuñ da vleuñ dre ma c’hournij\nEvel eur wenanen fich-fij.\nWar he lerc’h Jorj a lam gant reuz,\nDuma, duhont, ahet, adreuz ;\nE dreid pen-da-ben d’al lïorz\nA flastr bleunv ha louzou ; n’eus forz !\nNe zell nemet ous al loenig\nO tispleg e vantel binvig\nA luc’h gant moug hag aour dreoll\nDindan bannou klouar an heol.\n’Pen al lïorz hi zo arru ;\nHe zeaud-tronpilh a zun bleuñ ru\nWar eur ween-bechez tener\nA gresk a-harp ous ar voger.\nJorj a grog er blanten yaouank,\nHag heñ pignal a vrank da vrank ;\nAr valafen zo tapet just ;\nAr ween ’dor, Jorj a gouez rust !\nPa zav e izili blonset,\nGant glac’har Jorjig ’n eus gouelet.\n’Wit ar blijadur a glaske,\nSiouas ! kerse zo deut neuze.\nPaourkæes loen e vantel voulouz\nMarv, zo ’n e zorn eur bern poultr louz ;\nE galon lar d’añ ’n eus græt fall\nHag e teuy e dad da grozal !\nBonum est confiteri Domino, et psallere\nnomini tuo, Altissime. (Ps. XCI.)\nMad eo meuli ar Meurbed-Uhel,\nMad eo kana d’e hano santel.\nMeulit an Autrou en nenvo ;\nMeulit-Hañ kaer, o c’houi a zo\nUhel, uhel ’n e splanderio !\nMeulit Doue, an oll Æled ;\nRa vo meulet ha kanmeuled\nGant e holl arme askelled.\nMeulit-Hañ, heol, meulit-Hañ, loar,\nO lugerni war an douar ;\nStered flam, kanit holl e c’hloar.\nBolz an nenvou, ken glas ha splan,\nKoabrennou dour, skanv ha buhan,\nLarit meurdez e hano glan.\nRak Heñ en deus eur gir laret\nHag an holl-ze a zo bet gret ;\nGant eur gomz en deus o c’hrouet.\nLaket en deus krouadurien\nDa badout ’veltañ da viken :\nTra na zav enep d’e lezen.\nMeul-Hañ, douar, ha te, mor don,\nGant dragoned bras eur spouron\nA verv ’n es toullou ’vel merion.\nErc’h ha skorn, tan ha kurunou,\nKazarc’h, ha c’houez an arneviou\nA zeven e c’hourc’hemennou ;\nMeneziou bras, krec’hiou izel,\nGwez glas warne ’vel eur vantel\nA vez hejet gant an avel ;\nC’houi, loened gouez ; ha c’houi, chatal,\nAer o stleja, pesk o nanvial,\nEün bris en aer o c’hournijal ;\nRoueed kuruned-aour ; ha c’houi\n’Zo er bed-mañ o zujidi ;\nNeb ’ra lezen, neb dle senti,\nPautred, merc’hed, yaouank ha kos,\nMeulit an Autrou deiz ha nos ;\nD’ezañ hepken eo dlet bennos !\nAn Hini ’zo uhel e c’hloar\nDreist d’an nenvou ha d’an douar,\n’N eus græt d’e bobl madou dispar.\nRa zavo ’ta dreist pepini\nO c’hanaouen a veuleudi\nE vugale, mibien e di.\n— Gloar d’an Drinded ! gloar pen-da-ben\nDigant hec’h oll grouadurien,\nA viskoas, brema, da viken !\n— Piou ac’hanoc’h-hu a welaz, — mordud, —\nE beg an tour, e ribl an treaz,\nE beg tour krenn kastel Arvor\nDaoulinet itron Azenor ?\n— An itron hon eus-ni gwelet, — autrou, —\nE prenestr an tour daoulinet,\nDrouklivet he chod, du he zae,\nSïoul he c’halon koulskoude. —\nArru kannadourien eun deiz, — en hanv,\nHuela goad demeus a Vreiz,\nSternou arc’hant, dilhad melen ;\nKezeg glas, frank ha ruz o froen.\nAr gedour aba o gwelas — o tont, —\nDa gaout ar roue a eas :\n— Setu daouzek o tont d’al lae,\nDigoret vo ar persier d’e ?\n— Ra vo ar persier digoret, — gedour, —\nRa vint seder digemeret ;\nRa vo savet an daul timat ;\nPa zigemer, digemer mat.\n— Aberz mab hor roue ’momp deut, — autrou, —\nDa c’houlen ho merc’h da briet,\nDa c’houlen ho merc’h gant enor,\nDa briet ho merc’h Azenor.\n— Lausket awalch e vo gantañ — va merc’h, —\nPautr huel ha koant, a glevañ ;\nKoant hag huel va merc’h ivez,\nKun evel evn, gwenn evel lez. —\nEskob Is eured a lidas, — laouen —\nHa pemzek deiz krenn e padas ;\nPemzek deiz banvez ha koroll ;\n— Da eo ganec’h, va greg ioliz, — bremañ, —\nMa ’z aimp-ni d’ar gaer war hor c’hiz ?\n— Ne rann forz, va fried nevez,\nLec’h a yefec’h me yei ivez. —\nHe mam-gaer evel m’he gwelas — arru —\nGant an erez-tag a vougas :\n— Ober a rai an oll bremañ\nFouge gant ar beg melen-mañ !\nAn alc’houez nevez a garer, — setu ! —\nAn alc’houez gos a zisprizer,\nHa koulskoude peurlïesa\nAn alc’houez gos zo an esa. —\nNe oa ket eis miz achuet, — me gred, -\nD’he lezvab he deus lavaret :\n— Da ve genoc’h-hu, pautr a Vreiz,\nDiwall al loar demeus ar bleiz ?\nLeket evez, mar em c’hredet, — sellet,\nOber a reot ma n’hoc’h eus gret ;\nLeket evez d’ho prud, autrou,\nMiret ho neiz deus ar goukou !\n— Ma e leal am c’helennet, — itron,\nBremaïk hi a vo bac’het ;\nEbars an tour krenn vo laket,\nHag aben tri de vo devet. —\nAr roue kos dal ma klevas — ar vrud, —\nLeiz e galon goela ’reas\nHa sachat deus bleo gwenn e benn :\n— Goa me ! goa me ! dre ma onn hen !\nAr roue kos a c’houlenne, — paourkæs ! —\nGant ar verdaïdi neuze :\n— Merdaïdi, na nac’het ket :\nDaoust hag ema va merc’h devet ?\n— Ho merc’h nedeo ket devet c’hoas, — autrou, —\nDevet e vo aben warc’hoas ;\n’Ma hi atau e beg an tour,\nO kana he c’hlevis neizour.\nO kana he c’hlevis neizour, — autrou, —\nKana sïoul, oh ! kana flour :\n« Ho pezet, ho pezet true,\nTrue outo, o va Doue ! » —\nAzenor o vonet d’an tan, — an deiz —\nKen dibreder evel eun oan’\nGwenn he dilhad, ha diarc’hen,\nFlak war he skoaz he bleo melen.\nAzenor o vonet d’an tan, — paourez, —\nHoll a lare bras ha bihan :\nPec’hed eo, zur, pec’hed marvel\nDevi eur wreg tost da c’henel ! —\nHoll hirvoude bras ha bihan — en hent\nNemet he mam-gaer he unan :\n— Nedeo ket pec’hed nemet mad,\nMouga an aer gant he c’hofad !\nPlantet c’houez, tanourien seder, — plantet, —\nMa pego an tan ruz ha ter !\n— Plantomp c’houez, pautred, d’an tiz mat,\nMa pego an tan-ma ervat ! —\nKaer o doa c’houea ha c’houei, — c’houea,\nNa bege an tan dindan hi ;\nChouei, c’houea, c’houea, c’houei,\nNa zeue an tan da hegi.\nAr pen-barnour dal ma welas — ar bec’h, —\nSouezet agren a jomas :\n— Boemet, mechans, an tan ganti ;\nPa na zev ket, red ’he beuzi ! —\n— Petra war vor hoc’h eus gwelet, — merdead ? —\n— Eur vag hep roenv na goel ebet ;\nHa war an aroz, da sturier,\nEun ael, e eskell digor-kaer.\nEur vag war vor a welis pell, — autrou, —\nEur wreg enni gant he bugel,\nHe bugelig ous he bronn wenn\n’Vel eur goulm ous ribl eur grogen.\nOus e geinig noas e poke, — poke, —\nHa d’ezañ ker kaer e kane :\n« Toutouik lalla, va mabik ;\nToutouik lalla ’ta, paourik !\nMa ve da dad ha da welfe, — va mab, —\nGenoud-te fouge en defe !\nMes siouas ! n’as kwelo nepret,\nDa dad, paourik ! a zo kollet. » —\nKastel Arvor zo saouzanet — avat —\nMa eo bet biskoas kastel ’bet ;\nStravil bras a zo er c’hastel :\nAr vam-gaer zo ’vont da vervel.\n— An ifern em harz zo digor, — lezvab, —\nEn han Doue ! deut-hu d’am skor !\nDeut-hu d’am skor, me zo daonet !\nHo pried c’hlan am eus gwallet ! —\nNe oa ket he genou sarret, — setu, —\nSetu o tont eun aer flemmet\nO c’houibanat, stlejas e meas\nHag he flemmas hag he mougas.\nHag he lezvab emeas raktal, — ha kwit, —\nHa kwit trezek ar broiou all ;\nHag heñ war zouar ha war vor,\nO klask kelou deus Azenor.\nKlasket en doa warzu ’zav-heol — e wreg ; —\nKlasket en doa warzu ’c’huz-heol ;\nKlasket en doa warzu ’c’hreiste,\nEr c’holern ivez he c’hlaske.\nPa zouare en enez vraz, — wardro, —\nEur pautrig eno war an treaz,\nHag heñ o c’hoari tal ar red,\nO tastum kregin ’n e roched.\nMelen e vleo, glas e lagad, — glas-mor, —\nHenvel ous Azenor, avad ;\nKen a lak kalon mab a Vreiz\nDa huanada en e greiz.\n— Piou eo da dad, va bugel-me, — piou eo ? —\n— N’am eus hini nemet Doue ;\nKollet tri bloaz zo neb a oe ;\nVa mam a oel o koun da ze.\n— Na piou da vam, na pelec’h eo, — mabig ? —\n— Kannerez, autrou, ’n hani eo,\n’Ma hi duze gant an doaliaou.\n— Na deomp-ni d’he chavout hon daou. —\nHa da beg e dorn ar bugel — arauk —\nHag he da zont trema ’r stivel ;\nHag o tont e verve ar goad\nE dorn ar mab ous dorn an tad.\n— Va mammig kaes, sav alese, — ha sell :\nSetu va zad ! askavet e !\nSetu va zad a oa kollet ;\nRa vezo Doue kanmeulet ! —\nKanmeulet ganto oe Doue, — ker mat, —\nA zas an tad d’ar vugale ;\nDistroi reont laouen da Vreiz.\nBennoz an Drinded gant an treiz !\nER BELEG FORBAÑNET\nCheleuet ur person a eskopti Guéned\nPèl doh er ranteleh eit er fé forbañnet ;\nPèl é a gorv dohoh, mes é intansion\nE zou perpet genoh kerklous èl é galon.\nA houdé en amzér kri ha diskonfortus\nMa hon pelleit dohoh dré ordreu maleurus,\nDirak men deulegad perpet en hou kuélan\nHag ar hou poénïeu dé ha noz é ouilan.\nO dé lan a hlahar ! o dé lan a dristé,\nEn des men distaget doh me heih bugalé !\nDisparti ankinus, kehet èl ma viùein\nEm bou chonj ahanous ; bikin n’has ankoéhein.\nHaval doh Jeremi, pé doh er geih Juived\nEr gér a Vabilonn ker pèl amzér dalc’het,\nBamdé, én ur chonjal é ol hou poénïeu,\nGet houlenneu er mor é keijan men dareu.\nAr ur roh me unan chouket é tal en aod,\nÉ ouilan get glahar, é hluhan men diù jod,\nÉ ouilan men diù jod, sioah ! get men dareu,\nEn ur chonjal énoh én tu hont d’er moreu.\nO tud vat benniget ! men é ma oeit arzé\nEn amzér eurus hont ma me haveh bamdé\nEit kleùet konzeu Doué ha diskarg hou kalon,\nHag eit hou konfortein dré er gomunïon !\nHa ! mem bugalé keih, é pé stad é oh hui ?\nHui em goulen bamdé ha n’em havet ket mui ;\nM’hou koulen a me zu, mes, o péh un druhé !\nNe hues ket mui a dad, na mé a vugalé !\nO keih devedigeu, petra vou ahanoh ?\nHa più hou sekourou ? più e zougou bri d’oh ?\nO Jezus, bugul mat, hou pet chonj anehé,\nHag astennet hou torn é peb amzér dehé !\nO speredeu eurus, o sent ha sentézed,\nHa hui, Rouañnéz en Nean, chomet geté perpet !\nReit dehé asistans én ou dobérïeu,\nReit dehé konfortans é ol ou zrebilheu.\nO doar a Vreih-Izél, mem bro diskonfortet,\nÉ pebéh mor a hloéz é ous té bet taulet !\nGuéharal é oés braù ha lan a leùiné,\nBremen nen des énous meit kanveu ha tristé.\nUr vanden treiterion hemb fé hag hemb lézen\nEn des te zismantet ha lakeit peb eil pen ;\nLamet ou des genit ol joéieu er galon,\nForbañnet eskobed, meneh ha beleion ;\nHun eskobed, belean ha meneh forbañnet,\nHag en ol leannézed ; er bobl zou dilezet\nHemb overen erbet hag hemb sakremanteu,\nHag en drein é kreskein én hun ilizïeu !\nLinsérieu en autér, kroéz ha kalis sautret,\nHa geté er hlehiér a bep parréz laeret ;\nEn Iliz é begin, a hé madeu forhet ;\nAg en armel santél keh Jezus forbañnet ;\nEn iliz kousïet, lakeit de varchosi,\nEn autér vras lakeit de daul hostaleri ;\nEr guir grechenïon, en dud vat é ouilein,\nHag er ré fal ataù dré ol doh ou goaskein !\nMen Doué, arfleuet oh aveit hur pehedeu ;\nNi hun unan zou kauz de ol hur poénieu :\nPe vemb bet leal d’oh, é veh bet leal d’emb ;\nMes pelleit omb dohoh, ha hui bella dohemb.\nNeoah, én hous arfleu, lan oh a vadeleah,\nHag ékreis hou vanjans hui genig d’emb er peah.\nTruhé, men Doué, truhé ! ni zou hou pugalé ;\nDeust d’en droug hun es groeit, pardonet d’emb arzé !\nD’er ranteleah abeh, d’en Iliz e huañnad\nPlijet genoh, men Doué, dakorein hou krad-vat ;\nBet truhéus dohemb, o Doué a garanté !\nDakoret d’emb er peah, dakoret d’emb er fé.\nPegours é veemb ni, bugulion ha deved,\nEit hou mélein, men Doué, èl agent dastumet ?\nPegours é tei en dé de séhein hun dareu,\nHa de gañnein gloér doh én hun ilizïeu ?\nO dé a eurusted ! o dé lan a zoustér !\nMe chonj e zou genit peb ér ha peb amzér.\nO Doué a vadeleh, hastet en termen zé\nEit ma hellein kent pèl guélet mem bugalé.\nKé, kañnen hirvoudus, konfort a me spered,\nKé, ha lar de me fobl me chif kri ha kalet.\nDouget hi, Eled mat, ha laret mat dehé\nÉ ma ol me chonjeu geté, ha noz ha dé.\nTurhunel, estig noz, get en amzér neùé\nÉ heet de gañnein doh dor mem bugalé ;\nHa ! perak é neijal ne hellan ar un dro\nMonet drest er mor glas bet ou zi, en hur bro !\nAh ! groeit ahoel ém leh, kriet abouiz hou pen :\n— Dalhet mat doh er fé, dalhet doh hou lezen ! —\nHag ol é reskondéent : — Ni zalhou doh er fé ;\nKentoh merùel mil guéh, eit ankoéhat hun Doué ! -\nBretoned, savomp eur gentel\nDiwarben pautred Breiz-Izel.\n— Deut da glevet, da glevet, gwitibunan ;\nDeut da glevet, da glevet ar c’han. —\nPautred Breiz-Izel o deus gret\nEur c’havel koant hag heñ treset.\n— Deut da glevet, etc.\nEur c’havel kaer karn olifant,\nWarnañ tachou aour hag arc’hant ;\nTachou aour hag arc’hant warnañ,\nA luskellont gant nec’h hremañ.\nHa bremañ, ous e luskellat,\nDaelou ’ver eus o daoulagat ;\nDaelou a ver, daelou c’houero :\nNeb a zo ennañ zo maro !\nZo maro, zo maro pell-zo,\nHag i luskel, o kana ’to,\nHag i luskel, luskel ato,\nKoUet ar skiant-vat ganto.\nAr skiant-vat o deus kollet ;\nKollet o deus joaiou ar bet.\nN’eus er bed evit ar Breton\nNemet nec’h ha poaniou kalon ;\nNemet nec’h ha poaniou spered\nPa zonj d’an amzer dremened.\nEn amzer gos, ne welec’h ket\nO vale dremañ labouset ;\nKos laboused c’hlas ar gwiriou\nSonn o fenn ha bras o genou.\nNe oa er vro gwiriou nikun,\nNa war holen, na war vutun.\nGwechall ne welec’h d’an dachen\nO redek ar valtoterien ;\nO redek, evel ar c’helien,\nOus c’houez ar zist d’ar varriken.\nGwir a zo war bep barriken,\n’Met war hini ar zonerien !\nNe gasec’h ket, amzer gwechall,\nHon tud yaouank d’ar broiou all,\nD’ar broiou all, ho ! da vervel ;\nPell, siouas ! eus a Vreiz-Izel !\nE Breiz-Izel er manerio\nOa tud vat o tifenn ar vro ;\nBrema, pen an daul, e weler\nNeb a vire saout ar maner.\nEr maner, pa oa eun den paour,\nN’hel lauskec’h ket pell toul an nour ;\nAn itron vat, o vont d’an arc’h,\nDiskarge bleud kerc’h leis e zarc’h ;\nBoed a roe d’an neb ’n doa naon,\nHa louzou d’an neb a oa klaoñn.\nBoed na louzou mui na roer,\nRe baour a dec’h eus ar maner ;\nPenn-izel e lec’h an dud paour’\nGant aoun ar c’hi e toul an nour ;\nGant aoun ar c’hi pini a lam\nGant ar c’houer ha gant e vam.\nAr bloaz oe ma mam intanvez\nA oe d’am mam eur goall vloavez.\nBez’ he doa nao a vugale,\nHa n’he doa bara da rei d’e.\n— An neb en deus hennez a rei,\nMont a ran d’e gavout, emei ;\nDa gavout an den divroet :\nDoue r’hen dalc’ho e yec’het !…\nYec’hed d’oc’h, autrou an ti-ma,\nDeut on amañ da c’hout eun dra ;\nDa c’hout hageñ d’oc’h e plijfe\nRei eun tam boed d’am bugale ;\nBoed d’am nao a vugaligou\nN’o deus het tri deiz zo, autrou ! —\nAn divroad a respontas\nD’am mam baour kerkent m’he c’hlevas :\n— Kerz alese, deus treuz va zi,\nPe me lausko warnout va c’hi ! —\nGant aoun ar c’hi, kwit ec’h eas,\nO oela ahed an hent bras.\nAn intanvez paour a oele :\n— Petra ’roin-me d’am bugale ?\nD’am bugale petra ’roin-me,\nPa larint : « Mam, naoun am eus-me ! — »\nNe wele ket e hent ervat,\nGant an daelou en he lagat.\nEn hanter-hent pa oe digouet,\nAn autrou kont he deus kavet ;\nAutrou kont maner Pratuloc’h,\nO vont da heizal da Goatloc’h ;\nO vont da Goatloc’h da heizal,\nHag heñ pignet war e varc’h geal.\n— Va gregig vat, d’in leveret,\nPerak ’ta, perak e oelet ?\n— Goela ’ran war va bugale,\nN’ani eus ket bara da roi d’e.\n— Va gregig, neket red goela ;\nDalit arc’hant ; it da brena. —\nBennoz Doue d’an autrou kont !\nSeurt-se a zo tud, me respont !\nPa ve red d’in mont d’ar maro,\nMe yei evitañ, pa garo.\nSeurt-se zo tud a galon vat,\nPere a glev ous a bep stat ;\nPere a glev ous a bep stad,\nPere d’an holl dud a zo mad.\n’Zo mad d’al labourerien ges,\nHa n’o lakafe ket emes ;\nEmes ’vel ar vistri neve,\nGant c’hoant da griski o leve ;\nO leve ; hep sonjal neb ra,\nEr bed all, zur, e nebeuta.\nNeket seurt-se lak da werza\nGwele eur merour gant e dra.\nNeket seurt-se a lak pea\nDaou skoed d’eur wreg o klask bara ;\nDaou skoed evit pez a beuras\nHe bioc’h lec’h eas a-holl-viskoas.\nNeket seurt-se ’zifenn sersal ;\nPa eont d’ar c’hoad, i c’halv re-all.\nNeket seurt-se nac’hfe eun dle ;\nEur skrid, avat, a dal o le.\nN’int-i ket klañ gant al lorgnez,\nNemet an dudjentil nevez.\nAn dudjentil nevez zo kri ;\nGwell e oa re gos da vistri.\nRe gos evito da vout ter,\nA gar, a galon, ar c’houer.\nHogen re gos, siouas d’ar bed !\nN’int ket mui ker stank ha m’int bet.\nStankoc’h e kaver debrerien\nEvit an dud mat d’ar beorien.\nAr beorien a vo paour ato,\nHa re kaer atau o debro.\nAtau ! koulskoude oe laret :\n« Falla douar ar gwella et ;\nAr gwella ed, pa deuy endro\nAr roueou gos, da rena ’r vro. »\nAr roueou gos zo distroet,\nAn amzer gos n’he deus ket gret.\nAn amzer gos na deuy ket mui ;\nTrubardet omp, siouas d’eomp-ni !\nSiouas d’eomp ! trubardet omp bet !\nEn douar fall, ’ma fall an et.\nGoas-oc’h-gwas, kriz-oc’h-kriz ar bed ;\nDiskiant eo neb n’her gwel ked.\nDiskiant neb eas da gredi\nE teuy da c’houlmed ar brini ;\nDa gredi e vleunio biken\nLilïou war gouriou raden ;\nNeb eas da gredi e koue\nAn aour melen deus beg ar gwe.\nDeus beg ar gwe ne goue ’netra\nNemet an deliou sec’h na ra ;\nNemet an deliou sec’h na goue,\nDa ober lec’h d’ar re neve ;\nNemet an deliou melen aour,\nDa ober gwele d’an dud paour.\nEn em gonfortet, peorien geiz,\nGweleou pluñ ho po eun deiz ;\nChoui ’po, elec’h gwele gwïal,\nGwele olifant er bed all.\nSavet eo bet ar gentel-man\nDa ouel Maria, goude koan ;\nSavet eo bet gant daouzek den\nEn eur zansal war an dachen :\nTri glask pilhou, seiz had segal,\nE vala flour a ra ’n daou all.\n— Ha setu græt, setu græt, gwitibunan ;\nHa setu græt, setu græt ar c’han ! —\nKOUEADEG AN DELIO\n(Dioc’h galleg Millevoye.)\nGant c’houe an diskar-amzer kri\n’Ha ’n delio, hini a hini ;\nDistag dious o skour, e varvont ;\nWar an douar, du-ma du-hont,\n’Meint ledet en eur gwiskad bras ;\nHag ar c’hoajo zo sec’h ha noas,\nO tivoer ar bod goaskedus\nMa kane mouez an estig-kus…\nMantret a galon, ’kreis e vrud,\nE kerz a gammejo munud\nEur pautr yaouank, hag heñ goall-glan,\nDre ’r c’hoad ker d’e vloaio kentan.\n— Koadig kes, ’meañ, kenavo !\n’Widoñ ’n em lakez en kanvo ;\nPep deliaouen diouzit a goue\nZo eur zeblant anko d’iñ-me.\nTud gouiek a zougas eur varn\nA zon dalc’hmat ous ma diskouarn ;\nHa biken o girio kalet\nN’hallont dont demeus ma speret :\n« An delio eus ar c’hoajo glas\n’Weli ’tont melen eur wech c’hoas,\nHonnes an diweañ, siouas !\nGant skeud ar marv ec’h out gronnet ;\nDa yaouankiz a vo goenvet\nKent ewit yeod er prajeier,\nBarro gwini ’mesk ar reier… »\nYa, mervel ’rañ ! ’n eur bar terrub\nAvel ar mizio du am skub ;\nDeio splann ma neve-amzer\nZo et ’rauk ’vel eur skeuden verr.\nKoue, koue, delien re brim deut kos,\nEr wenojen ’lec’h ’vo ma fos ;\nDa lagad va mam glac’haret\nKoach ar plas ma vin douaret !\nMar teufe, ’vat, pa zerr an de,\nMa dousig koant, ma c’harante,\nDiflak-kaer he bleo melen-aour,\nDa oelañ war he mignon paour ;\nDa oela dre-mañ, ha pidi ;\nDelio, ’goue hini a hini,\nGret eun trouzig d’am dihuna,\nM’am bo ’n em be yen eun tam joa !…\nHag heñ mont kwit ; ewit biken.\nPa goue ’n diweañ deliaouen,\nE ze diweañ zo deuet.\nDindan eun derwen ’oe beiet ;\nMes e garante na yeas ket\nDaved ar men-be dilezet\nE-unan ha sioulik ato,\nPa oa e vam gant keu maro,\nNemet pa deue, awecho,\nO retorn eus an traouienno,\nDa drouzal war e dro kammed\nEur bugel ’ve mesa denved.\nAR PAOUR-KÆS PLACH\n(Dioc’h galleg Soumet.)\nO kwitat eur c’housked trubuilhet ha ponner\nNa ziskoue d’iñ nep hunvre kaer,\nWar ar grec’hien em eus pignet\nAraug ar c’hentañ luc’h eus an heol binniget.\nEn eur fresk ma tihun al loened hag ar bleu,\nEun evnig a gane etoues spern-gwenn ar c’hleu ;\nGant e vam dener oa boetat ;\nMa teue ’n dour em daoulagat.\nHa me o c’houlen gant estlam :\nO ! perak n’em eus ket a vam ?\nO ! perak n’oñ ket me evel an evn yaouank\n’Zo e neiz en dilhen, luskellet war ar brank ?\nMe n’am eus er bed-mañ netra ;\nN’em boe ket eur c’havel zoken em de kenta,\nPa n’oñ ’met eur plac’hig, bet kavet war eur men\n’Kichen iliz ar geriaden.\nO tivoer ma c’herent, n’ouzon ket pegen c’houek\nEo beañ poket gant o bek ;\nBugel ’bet en draonien na lar\nO kauzeal ganiñ : « Ma c’hoar ! »\nEr veilhadeg gante me n’añ ket da c’hoari ;\nAr gonideg laouen biskoas na laras d’i\nDonet dindan e doen-zoul\nD’ober eun diskwizaden zioul ;\nAvi ’m e pa welañ e diad reo vihan\nEndro d’o oaled ge, ’lec’h ’strakl eur c’haouad tan,\nDa zerr-noz ; p’o gwelañ abell\n’Krapat war e zaoulin, da vout cheriset gwell…\nD’an ilizig zantel, ’wit skuilh en peuc’h daero,\nE plich d’iñ antren ; rak eno\n’Ve ket serret an nor dirak ma diannes ;\nN’eus ’met en ti Doue n’oñ ket estranjoures !\nMeurwech ’sellañ ar men ma oen laket dre guz ;\nPen-kenta d’am glac’har, d’am glac’har ankeniuz !\nRoudo ’fell d’iñ gwelet ennañ\nLezet gant ma mam o oelañ…\nTu pe du, er vered ive ’hoñ kustum mont ;\n’Met ’sort choaz ’rafen er mein hont ?\nPaour-kæs plac’h, n’annveañ ma zud\nNa beo war an douar, na marv er beio mud !\nParzek neve-amzer ’oñ goelañ, pell, siouas !\nDious an divrec’h am hargasas ;\nMa mam, daoust ha ’to ket true deus ma hirvoud ?\n’Di ket d’am c’hlask war-dro ar men ’lec’h am lezjoud ?\nAN OZAC’H KOS HAG E VUGALE\nKinniget en envor\nD’Audren a Gerdrel,\nDen reis, a rae enor\nD’e vro Breiz-Izel.\nEur Breizad kos, hag a ouie\nNe vannche ken pell er bed-mañ,\nP’hen jeche an douar gantañ,\nA c’houlas rei d’e vugale\nAraug dispartïañ dioute\nEur gentel deus ar re wellañ.\nGant peder baz hag eur c’hevre\nE reas eur pakad a-zoare,\nHag e lavaras d’e dri mab :\n— Pa ’z oc’h pautred dious an dibab,\nHerve ’m eus klewet gant ho mam,\nGwelomp pini hallo terri\nAr strollad-mañ ’bars en daou dam :\nBeañ ’n o eur pris digani. —\nPaul, ’n henañ, gonideg kalet,\nA dap ar stroll-ze, ha raktal\nOus e c’hlin deo ’n eus-hañ laket ;\nHag heñ dre i holl nerz poanial\n’N esper d’e zaouhanteri net.\n’Mañ bout-divout, ’mañ chech-dijech ;\nEc’h ehan, ec’h hadkrog meurwech ;\nEc’h ehan meurwech, ec’h hadkrog,\n’Wit man : n’her plegas ket zoken.\n— N’oñ ket ’wid an tam fagoden,\nMui ’get laouenan ’wit barr dir,\n’Meañ gant huanaden hir,\nHag heñ o sec’hañ ar c’houezen\nA zeu dious e benn gleb-dour-teil ;\nRed eo d’iñ hen lezel d’an eil.\nTe, bet trec’h en triouac’h gouren,\nKaourintin, esa ; ha chans d’it ! —\nHemañ, ’oa eur gourenner krenv,\nGwevn e izili hag eskwit,\nA skwiz neuze i elfo tenv\nC’houeet tenn ; hep muioc’h gonit.\n— Anez eur sikour deus an Nenv,\n’Gav ket d’iñ ’n efe den ar maout.\nDa dro Ouanig ! sur eo d’e gaout\nMar be gwir ar marvailho kos\nA gont kea brao, d’abarde-nos ;\nPa eo heñ gwidor ar vreudeur,\nElec’h ma vankas an daou vras\nEc’h ay, onn ’vat, gantañ, trec’heur,\nAour, prinsez kaer, hag enor meur ! —\nHogen Ervoan ive ’c’houitas,\nEwitañ da veañ pautr zart\nHag en pep sord labour ampart :\n’Wid ober berz, ’renkche kaout c’hoas\nSort na oa ket gantañ, siouas !\nGoalen pe louzo talvoudus\nDa zeveni treo burzudus…\n— Ac’han ta ! entrezoc’h, tri gwas,\n’Me ’a tad, n’oc’h ’met tud klouarik,\nGoan ha sempl, lausk ha gwiridik :\nGwir eo ec’h a ’r bed goas-oc’h-oas !\nMar chomfe d’iñ eun elvennik\nEus an nerz am oa, me ’m eus jonch,\nPa zihoane morblu d’am gronch,\nPa zihoane d’am gronch morblu,\n(An deio kaer-hont nedint mu ! )\nMe c’hoarife enep d’oc’h-hu ;\nYa, c’hoari rafen enep d’oc’h\nHag e trec’hfen… Ma, tankerru !\nNeket laret na rin gwelloc’h\nWar bouez ma divrec’h ha m’ daoulin :\nGwelet e vo !\n’N eur vousc’hoerzin\nHa digor-frank o daoulagad,\n’Mañ ’r bautred sellet ous o zad ;\n’Mañ ’r bautred sellet ous o zad\nO sonjal : Komz a ra ’wit mad ?\nHag o c’hortoz ’sort ha d’ober.\nDieren eure ar pakad,\nMa koueas distag ar bejer ;\nKen seder ha tra, neuze ’lak,\nUnan ’pen e c’hlin, hag her strak ;\n’Stase ’torr eun all dre ’n hanter,\nHag eun deirvet ; hag o lezel\nAn diweañ, e lar : — Honnez\nA virfet bepret gant evez\nEn envor d’iñ ha d’am c’hentel :\nN’eus galloud hep kevredigez.\n’Vel ma tisk d’imp an Avïel,\nPep tïegez pe rouantelez\n’Zo dizunvan, a ya da goll.\nChoui ’wel splan, ’vel ’n eur mezelour,\nN’hallo man ouzoc’h ’n enebour,\nMa ’pe youl-grenv d’em zerc’hel holl,\nTri fen-baz kevreet ’n eur stroll ;\nElec’h, avat, d’en em zikour,\nMar da pepini en e roll,\nE vo graet anoc’h goab ha c’hoerz,\nLaket war ho mado ar werz,\nHa c’hoarïet naouspet goall-dol :\nGant an unvaniez ’mañ an nerz ! —\nAlïes ar seurt kelenno\nA vije, pelloc’h, ’n e c’heno ;\nC’hoas, pa oe war e dremenvan,\nD’e vibien, tost d’añ, en goelvan,\n’Lere ar c’hoziad : — Kenavo !\nMe ya davet ma gourdado ;\n’N em glevet, chomet a-unan,\nBugale gaes, bras ha bihan ;\nPaul, ha Kaourintin, hag Ervoan,\n’N em glevet ! chomet a-unan ! —\nSTOURM AN TRI BREUR\nEn envor d’am mignon gwechall G. Milin, a zo keuz d’ezañ gant neb a gar Breiz hag ar brezoneg.\nEur stourmad berr, mes kriz ha tenn.\nG. M., Argad Abervrac’h.\n’Tre ’n tri breur Horas, Romaned,\nHag an tri C’hurias, Albaned,\nPautred a ligneou uhel,\nBrudet kaer en triouec’h brezel.\nA drid kalonou kri ’n o c’hreiz,\n’Zo bet tonket eun emgann reiz ;\nEun emgann reis zo divizet\n"Wit diroestla eur skoulm kalet ;\n’Wit diroestla eur skoulm kalet\nGant an dir, ous e droc’hañ net :\nEwit gout piv o daou roue\nA zeuy da zujed d’egile ;\n’Wit gout pini eus o diou vro\nA roy d’eben he lezenno,\nA roy he lezenno d’eben\nA oad da oad, da virviken.\nDa zellet emgann an tri breur\nAr rouane, tudjentil-veur,\nSoudarded, ha tud an diou bobl,\nRe zister kouls hag ar re nobl\nTro-war-dro zo bodet, ken stank\nEvel ar yeod war lez ar stank ;\nHag i goasket gant hir anken,\nO c’hortoz pez ’ya da dremen ;\nO c’hortoz pez ’j’a da dremen…\nPa deu ar c’houec’h war an dachen.\nGante peb a skoed d’em zifenn,\nPeb a dok-houarn war o fenn,\nWar o fenn peb a dok-houarn,\nHa klezeier en o daouarn,\nKlezeier lem, blerimet splam ;\nHag en o daoulagad tan-flam,\nA ziskuilh youl-grenv o c’halon\nDa laza pe mervel heb aon\n’Wit rei dismantr d’an ermeziad,\nHa da dud o bro kelou mad !\nAn tronpilh skiltr o tregarni\n’Ra lammet ar vrezelidi\n’N eil ous egile ; o daou rum\nEn eur strollad en em zastum,\n’N em juntr a-herr ’n eur c’hrogad ter ;\nHag i c’hoari o c’hlezeier ;\nHag i ’n em sko, ’n em zrailh, ’n em fust\nAdreus, ahet, gant tauliou rust,\nO klask ’n em zispenn a beziou\nPe torri ’n hent d’o c’halonou ;\nO skoejou arem stag-oc’h-stak\nA daul fulennou, hag a strak ;\nO zreid ponner o tankeal\nLak endro d’e da c’hournijal\nEur goumoulen denval a boultr\n’Zo enni trouz ha luc’h ar foultr ;\n’Weler ken ’met ar goabren-hont\nWar maez ar stourm o vont, o tont ;\nWar maez ar stourm o vont, o tont,\nKen a gren an holl gant ar spont.\nEur barr-avel en deus c’houeet,\nSkubet ar plas, ha diskoueet\nDoareou ar oall-veskadeg :\nDaou Horas ’n o gourvez, goadeg,\nHep buez war an douar dru\nGlebiet, pell, gant poulladou ru ;\nHag ar C’huriased, a bep tu\n’Oaskañ tenn war ’n Horas a chom\nE-unan da zioall tud Rom.\nKri joa re Alba ’zav en nenv,\nGant stad ’reont deus o zud krenv ;\nO youc’hadeg d’an nenv a zav,\nAr Romaned nec’het a dav.\nHogen, goasoc’h ewid an nec’h,\nGoas ’wid ar c’heuz da goll an trec’h,\n’N o eneou leun a enkrez\n’Tisken eun dra c’houerv-put : ar vez,\nPa welont, ’rauk teir laoñnen c’harv\nHoras ’dec’h, d’achap eus ar marv !\nSetu aze ar c’helou fall\n’Zo kaset d’Horas kos raktal :\n— Lazed e ho taou vap hena,\nTec’het ’n eus ’n hini yaouanka ;\nTec’het ’n eus ’n hini yaouanka,\nKen a renk Rom senti d’Alba !\n— Eur mab d’iñ tec’het ! lazet daou !\nRom plegañ d’Alba ! ze zo gaou !\nPe hon mam-vro n’eo ket trec’het,\nPe an tri Horas zo marvet ;\nHa pa ve e zaou vreur lazet,\nHini ’bet ’ne n’en deus tec’het ;\nHini ’bet ’ne n’en deus tec’het,\nMe oar pe voad ’verv ’n o goaziet !\n— En em dronplañ a rit, siouas !\nOuspen triouec’h mil hen gwelas ! —\nDal ma ’n deus klevet, an tad kez\nA zav ennañ eur goall-vroez ;\nGant eur vouez spontus, an den kos\nA daul war e vab mil mallos :\n— Koll omp ’ta gant e boeltroniez,\nTra didalvez, kalon heiez !\nDen lausk, dizenor d’am bleo gwenn,\nMar teu d’em ziskouez d’iñ biken\nMe lammo gantañ ar vue\nEn deus hirrat dre ’r goall-daul-ze ! —\nAn tad konnaret a skrije,\nNe gave den hen frealsje ;\nNe gave den hen frealsje\n’Met e vignon : hennes a re\nGant komzou flour, deus e wellañ :\n— Pesort ’raje ’r pautrig, ’meañ,\nE-unan-pen, a-enep tri ?\n— Mervel, kentoc’h ’wit ’n em zaotri !\nDa viret dinam e han’ glan,\nStourm bete ’r fin, ’vel gwir Roman !\n’Vez ket pep kaloneg trec’heur ;\nMa vije kouet ’vel e vreudeur,\nOant laket o zri ’n eur beiad\nEnoret gant ’n holl vroiz vad ;\nHa bremañ !… Keit ha ma vevo,\nMez warnañ ! ha pa vo maro,\nMez er bed-mañ war e eskern,\nMez war e ine, en ifern ! —\nKannad ar roue a lere,\n’Ti Horas kos pa zigouee :\n— Salud, autrou ; demad ha joa,\n’Wit kement hag e hall beza !\nKased oñ digant roue Rom\nD’ho konforti… — N’eus ked ezom :\nVa mibien hena zo maro\n’Vel ma tlient, ewid o bro ;\n’Oelañ ket d’o c’holl enorus…\n— Ar yaouankañ, ’vat, zo eurus !\nA drugare Doue, ar paut\nEn deus bet eur chans-vat dibaut ;\nMi ’maes demeus eur risk ken bras,\nDeus e vreudeur e talc’ho plas.\n— Ayoul ’ve marv gant an daou all,\nAraug ober eun taul ken fall !\n— Ganec’h oñ souezet, avat !\nEvelse eo e komz e dat\nDeus eur pautr yaouank a veuler\nHag a garer dreoll en ker ?\n— Perak eta e teu e vrud\nDa nijal stank dre c’heno ’n dud ?\nDre ’n eus tec’het, an traïtour,\nO lezel trec’h gant ’n enebour ?\n— Penaus ! n’ouzoc’h ket ? Ni zo trec’h !\n— Ma Doue ! n’eo ket bet en tec’h ?\n— Tec’het ’n eus ’wit mad e vroïs,\nNeket d’ober d’e taul traïs\nNa da zilezel an emgann.\nChomet dirak tri e-unan,\nE dec’h na oa nemet gwidre\nDa glask dispartiañ ane,\nHa, laket ’treze disparti,\nOber oute hini ’hini !\nE dec’h a oa eun ijin fur\nDa drec’hi ’ne muioc’h assur ;\nRak ne oa ket ewid an tri,\nKrenv e oa, ’vat, dious pepini ;\nHeñ a oa krenv dious pepini :\nO zri tizet, heñ dic’houli.\nGant e droidel touellet,\nWar e lerc’h int a zo lampet.\nO hast d’e dapout oa hanval,\n’Met o c’hamejou dizingal ;\nDizingal oa o c’hamejou,\nDispar o nerz hag o blonsou.\nHo mab, pa wel emaint pellik\n’N eil dious egile, a chom pik ;\nAr C’hurias henañ, a oa ’rok,\nA zailh warnañ ’vel eur c’hilhok ;\n’Met e nerz a oa disterat\nGant poan, skwizder, ha koll e voad.\nAn Albaned, a zouj goall-eur,\nA gri : « ’N em zikouret, breudeur ! »\nKaer ’n oa hastañ an eil Gurias :\nE vreur oa marv pa harrïas.\nStourm eure gant kalon ’n e blas,\nHag heñ semploc’h ha skwisoc’h c’hoas…\nAn Albaned, ’oa nec’het meur,\n’Gri d’an drede : « Sikour da vreur ! »\nRe ziwead ! trec’h c’hoaz, Horas\nD’an hini ’oa warlerc’h ’droas :\n« Ma breudeur ! ’meañ, venjed oc’h !\nAn enebour a chom pelloc’h\nDa berachui ar gonid,\nM’hen lazo, Rom, en enor d’id ! »\nHag en daou lam e oe arru,\nHa gorroet e gleze ru ;\nGorroet e gleze ru-glaou,\nHa diskaret ar C’hurias traou !… —\nKri vije ’r galon na oelje\nEn ti Horas kos en de-ze.\nO welet e zaou vab maro,\n’N o daouarn deou o c’hleveio,\nHag ar bleuñ kaera war o zro ;\nO zad, hag e vab yaouankañ\nKurunet a lore gantañ,\nGantañ a lore kurunet\nHag a bokou hanter-vouget ;\nMa lare o poket d’añ stard :\n— Hini va mibien n’eo trubard !\nEwid o zri oe strif ha bec’h,\n’Wid unan levenez an trec’h ;\n’Wid unan trec’h ha levenez,\nEwid hon holl vroiz ivez ! —\nEn kaer Alba neb a vije,\nO welet ’n hini ’oe roue\nHa na oa ken netra neuze\nPleget dindan eur zam glac’har,\nE benn stouet da gae ’n douar ;\nStouet e benn gant an den paour\nTioueri e gurunen aour !\nUnan ’oa muioc’h c’hoas da glem,\nKeu ’n he c’halon ha broudo lem,\nUnan ’oa muioc’h da glem c’hoas\nE ’r ’reg kos, mam an tri C’hurias.\nHonnes a oele he-unan\nHep kaout den da rein d’ei dizoan\nEn he zristidigez diroll ;\nTec’het a rae diouti an holl,\nPe zoken ober d’ei, meur ’wech,\nBepret an hevelep rebech :\n— M’ho pije laret d’ho pautred\n’N em glevet da chom unaned,\n’N em glevet da chom unanet,\nInd ha ni ’vijemp ket trec’het ! —\nGoude ober kanvou en de,\nTrei-distrei ’rae war he gwele ;\nTrei-distrei war he gwele plun,\nOc’h hirvoudi ekreis he hun ;\nRak en noz e wele arre\nStourm he zri mab ’bars he hunvre ;\nTousmac’h ar c’houeac’h, dispac’h ha freuz,\nGoad, ha tauliou ahet, adreuz ;\nKen a zave he bleo gant heuz ;\nHa d’he mibien en o goall-reuz\nE youc’he-hi dre he c’housket :\n— Breudeur ! breudeur ! ’n em zikouret ! —\necce hæreditas Domini, filii.\nPen devo an Autrou roet\nAr c’housk d’e re vuia-karet,\nO bugale, frouez e vennoz,\nA zalc’ho leac’h ar c’herent koz.\nPa vez achu an deiz hag e bennad labour\nAr pen-tieg laouen a zistro en e di,\nHa seder en em ro d’ar c’housked flourik-flour\nO c’hortoz an heol kaer da zont d’hen dihuni.\nE vuez c’hlan a red evel eur oazig-dour ;\nSonj ar maro a zo evitañ eun dudi :\nP’en dou d’é ré vuian-karet\nEn Eutru Doué reit er housked,\nOu bugalé, fréh é venoh,\nE zalhou ieh er herent koh.\nPe vé achiù en dé lan a boén ha tuemdér\nEn tieg forh joéius d’er gér e zistro bean,\nHa kent pèl en hum ra d’er housked, dibredér,\nKen e zei d’en dihun en hiaul e zaù én nean.\nÉ vuhé net e rid avel ur hoahig sklér ;\nChonj er marù aveitou zou ag er ré huekan :\nN’en deus ket aoun da gaout dirag an Enebour,\nHa gant e vap hena ’lezo e vereuri.\nEn ti m’eo bet ganet e tremen an den koz,\nDoue e yaouankiz p’her galv d’ar baradoz\nEn ehan gwenvidik ar zent hag an elez ;\nE baotred a garo ivez parkou e dad,\nA boanio kalounek evel kristenien vad\nHag o vont d’an iliz a bedo war e vez.\nEn Enebour ne hel nitra én é gevér,\nHag é veiteri vou lausket d’é vab kohan.\nEn dén koh e dremen én ti m’é bet gañnet,\nGet Doué é iouankiz pen dé d’er hlué galùet\nÉn diskuéh birùikin er sent hag en élé ;\nÉ bautred e garou èl dou parkeu é dad,\nE labourou gredus avel krechenion vat,\nHag é tont d’en iliz e bedou ar é vé.\nAN AUTROU FICH-FICH\nAn autrou Fich-Fich a oa eur pikol den treut ha reut, eur pez fri-minaoued plantet sounn ekreiz e zrem sæc’h-korn, ha daoulagad bihan talaerek o troidella dalc’hmat en e benn. Pintet war e zivesker hir, e veze o troiata duma, duhont ; heñ a zelle pis ous pep tra, a gave abeg e pep tra, a ouie reisoc’h eget ar re-all doareou pep tra, hag en deveze ar gwir a-du gantañ e pep tra, war e venno.\nDre ma rede er ruiou, e zivræc’h bras a oa kas-digas egiz re eur roenvier. Ken a zeuas eur wech da skei rust gant eur plac’h a gerze dirazañ o tougen dour ; he fod a oe gwintet en ær, hag an autrou Fich-Fich glebiet evel gant eur c’haouad glao. — Sodez-nai zo ’hanout ! e c’harmas ous en em heja, ha n’hellés ket gwelet e oann-me o tont war da lerc’h ? —\nPa oa e wreg savet beure-mat, ha c’houezet an tan ganti en oaled, setu-heñ lammout dious e wele, da redek ebars er gegin, en e roched blouc’h ha diarc’hen. — Ha te fell d’it e ve puluc’het an ti ? emezañ. Sell aze eur foeltren tantad tan goest da boaza eun ejen a-bez,\npenn ha lost ! Daoust e kav d’it ivez emañ ar c’heuneud evit man, hevlene ? — Goasat ziler læz dre e losten ! a zonje ar wreg paour, ha na grede lavaret ger ebet, keit a vije-heñ war he zro.\nDeus e vicher e oa kereour, ha pa veze o labourat e sache tenn war ar gorreen, nebaon, ken a ræ e neuden : ouik ! ouik ! hag e plante-plom e arzorn kalet e korf neb na zouze ket pellik dioutañ. Dibaut ar pautr-micherour a jomche gantañ ouspen eur miz bennak ; bepret e kave si pe si e n’eus forz pe labour. Awechou ne vije ket ar griou kompes ha keit-ha-keit ; awechou eur votez a vije hirroc’h evit eben, eur seul-troad re uhel pe re izel ; awechou c’hoas ne vije ket al ler dornet stank aoalc’h. — Gortoz eun tammig, a lavare neuze d’ar pautr,\nMe ya da ziskouez d’it anat\nPenaus ve dornet ler ervat ! —\nHag heñ, gant ar gorreen, rei eur barrad flipadou war gein ar bugel kæs.\nKanfarded a ræ anezo holl, ha kollerien o bara ; heñ avat na gase ket nemeur a dra da benn, pa n’helle ket chom eun eurvez sioul war e gador, nag eun hanter-eur zoken.\nPa oat o sevel eun ti nevez, e tiredas buhan da skei beg e fri e toull ar prenestou. — Setu, ’mezañ, emaint o lakat er mogeriou eur seurt kos vein-krag ruz, ar re-ze na zizec’hont ket agrenn ; den na vezo yac’h en ti. Ha sellit ’ta, peger fall e sav an dud-mañ ar mein an eil war egile ! Ar pri-raz ivez na dalv netra ; me welo, zur-mat, an ti-ze o koueza en e boull war an dud a vevo ennañ ! —\nHag heñ d’ar gær endro, en eur red, hag ober eun nebeud sachadennou war e neuden, hag ivez war bleo e vicherourig ; prestik goude e tiwiske e ziaraugen ler, hag hen taule traoñ, en eur lavaret : — Red eo d’iñ mont arre da laret o gwirionez dan dud ! —\nDigouezout a reas gant kilvizien an ti nevez. — Petra eo ze, emezañ a-bouez e benn, ne drouc’hit ket ar c’hoad eeun ha reis ! Penaus e chomfe ar c’hoadach en e zav, mar be an holl dreustou stignet ken digempenn, ha lausk, evel ma biz em genou ? — Hag heñ klask lemel ar vouc’hal a dre daouarn eur c’halvez da ziskouez d’añ penaus e vez kalviziet koad a-zoare ; mes hema na\nziskroge ket dious e venveg, ha na zistagas grik da bautr e vinaoued, a oe dao d’ezañ, gant eur c’hofad kounnar ha mez, mont d’e stal adarre.\nN’oa ket azezet mat war e skaoñ, pa ginnigas d’ezañ e bautrig-micherour eur votez-ler nevez. — Petra eo ze c’hoas ? eme ’n autrou Fich-Fich gant eur zell spontus. Pitiaoul ! laret ’m a d’it hag em a, triouac’h kant gwech, dioall ne droc’hfes ket ken ledan ar boutou ! Piou a garfe prena eur seurt botez, n’eus netra ’met ar zol enni ? Kement a c’hourc’hemennañ a renk beza heuliet resis, anez … — Atoue, autrou, e teuas kerkent gant ar pautr yaouank, oc’h ober eur stouaden fentus, me\nasanto ganec’h, mar kirit, ne dal netra ar votez-ma ; petore botez eo honnez, avat, nemet an hini hoc’h eus troc’het c’houi hoc’h-unan ! Diweza ma oc’h difoupet ac’hann, da laret o gwirionez d’an dud, hoc’h eus stlapet ar votez-ze traoñ, hag he dastum n’em eus græt ken, pa oc’h bet distro… Hogen ne gav ket d’iñ e ve eun ael eus an nenv zoken goest d’ho kontanti. Setu laret ganiñ ho kwirionez d’eoc’h ; kenavo ! —\nMa oa eur c’hoari evit an autrou Fich-Fich laret o gwirionez d’an dud, ne zoursie ket nemeur klevout e hini ; rakse ec’h astennas prim e vræc’h warzu ar bugel, ha rei eun taul ponner... d’e zorn ous eur gador, en doa hennez tapet primoc’h c’hoas ha douget dirazañ\nd’en em zioall. Ar pautr oesk ha dilu n’oe ket pell ’n em zilañ ’maes an ti, o flapañ an nor war e lerc’h.\n— Lampon ! eme ’n autrou Fich-Fich, a oa deut du gant ar gounnar ; laer e amzer hag e voed ! Me glemmo d’ar barner. Gaouiad direis, teodet hir ha dornet berr, m’es tibabo ! —\nEr c’heit-se edo hor pautrig adrenv ar prenestr, hag heñ c’hoarzin a-leis e galon o sellet ous an ormidou hag ar safar spouronus a oa gant e vestr en e stal. Eilgeria outañ ne reas ket, nemet ober d’añ eun troatad fri, ha mont kwit. Avaec’h graet eur c’hammad gantañ, e klev eun tarz krenv a strak : ar c’here en doa gwelet e jestr kanfardig, ha stlapet outañ ar votez, he doa torret gweren\nar prenestr, hag a oa kouezet war an hent, en e gichen. — Brao ! eun taul mat evid ar gwerer ! — eme ar pautr, o stlakat e zaouarn ; hag heñ ’rauk…\nEur Gresian fur, a veve arauk donedigez hon Salver, en deus roet an ali-ma, a ve mat da heuilh c’hoas d’ar gristenien e pep bro :\nMir ne gouezo ar c’housked war da zaoulagad skwis Ken n’as pe da holl devez teir gwech enklasket pis :\nPetra ’m eus-me graet hirio ? Petra ’renkchen d’ober ? Sell ous pep tra pen-da-ben evel eur gwir varner, Kellïes gwech ’to graet mat, trugareka Doue, Pa vi bet fall, digantañ goul kennerz ha true.\nAn autrou Fich-Fich n’ oa ket boas da zeveni ar seurt komziou aour ; en nosvez-ze, avat, e reas an hanter anezo ; ouspen teir gwech zoken e prederias war gement a oa c’hoarvezet en deiz. N’oa ket evit kousket, gant an droug a oa ennañ ous pautr e fri tanau, a oa skampet goude laret ken dichek d’ezañ e wirionez. Trei ha distrei a rae war e wele, o ruilhal en e benn mennoziou ankenius, ha kaer d’ezañ esa o fellaat, e lamment warnañ\nkrisoc’h-kriz, evel eur bagad moui flemmus war groc’hen eur vioc’h, eviti d’ober skubadennou lost deus he gwella.\n— M’hen talvo d’añ ! emezañ entre e zent ; me oar pelaec’h hen tapout ! — Hag heñ prim war zav, hag em wiskel, hag emaes. Kenkent e redas da di kerent e bautr-kere, hag e reas tri zaul war an nor, ken a dridas tre an holl en ti.\n— Piou zo aze e toull ma dor\nDa hanter-noz o c’houl digor ? —\na laras en diabarz mouez an ozac’h.\n— Digorit an nor d’iñ, me ’m eus eur gentel da rei d’ho mab.\n— Peseurt kentel ’rofec’h d’am mab ?\nHeñ zo eur pautr dious an dibab !\n— Digoret d’iñ ’ta ! ma roin d’añ skouarnadou a dleañ d’ezañ ; n’hallañ ket kousket ken am be paeet kement dle bet tennet ganeñ epad an deiz.\n— Pa ’z oc’h eun den ken onest-ze,\nM’ho laka kwit demeus ho tle.\n— Hag-eñ ’hez da rei peoc’h d’iñ gant da rimostellou diskiant, kos trabell kos ! Da vab en deus lavaret ne ve ket eun ael eus an nenv barrek d’am lakat kontant ; m’her stlejo dirag ar bamer a-ere d’e vleo, hag e renko rei digoll d’iñ : penaus e kavfen-me pautr-kereour ebet\nbrema, goude kemendall a c’hevier en deus dislonket diwar va fenn ? — Hag an autrou Fich-Fich a zalc’he da darc’hao war an nor, ken a barstrake.\n— Tavit, autrou, na oelit ket !\nEun ael eus an nenv vo kavet ! —\na ganas raktal eur vouezig flour ; ha Fich-Fich a oe brumennet e zaoulagad gant eur goulou ker splann, ma oa hini al loar mouget gantañ ; hag e welas eun ael o tisken deus an oabl. Hogen, dre ma tostae ous hon paour-kaes bern pri ha fank, e tisplannae hag e vihanae tam-ha-tam ; pa gouezas e kichen Fich-Fich, e oa deut\ne ziwaskel da netra, hag e gorf evel hini eur bugelig ; e zilhad ne oant ken lugernus, ha ne chome war e zrem nemeur a roudou eus ar pez e oa. Rak eur mabig mat» gant kurunen e vleo melen-aour, hag e ene glan o luc’ha dre e zellou sklaer hag e vousc’hoarz dudius, a hell pedost beza kemeret evid unan ar re wenvidik a vev e nenv an Autrou Doue : e rouantelez a zo d’ar re a vez hanval outo, emezañ en Aviel.\nFich-Fich a chome bamet da zellet, ha ne ouie dare petra da lavaret d’ar bugel selestiel-ze ; hogen e teuas da ziabafaat a nebeudou. — N’hoc’h eus ket græt poan d’ho treid, o koueza dious keit-se ? emezañ. — ’M eus\nket, autrou, ha me dont deus an nenv, da labourat ewidoc’h deus ho micher. Me raio va gwella ; gallout a hellot ivez ober d’iñ rebechou kement hag e karfet. Arabad skei ganeñ, avat ; ar seurt taul a ve kals goasoc’h d’eoc’h-hu ewit na ve d’iñ, ho pezet koun da ze. — Nebaon, nebaon, mabig, eme ’n autrou Fich-Fich, ewit piou ma c’hemerit, eta ? biskoas ne oen-me rust gant ar seurt ganeoc’h ! — Setu int kwit o daou.\nPa oe tareet an deiz, e roas an autrou Fich-Fich eur pennad labour d’e bautrig nevez, hag edo o vont da lammout emaes, evit laret o gwirionez d’an dud, gouez d’eañ, pa oe galvet gant ar bugel : — Autrou, autrou ! — Petra fell d’eoc’h c’hoas ? emezañ, buanek. Piou a\nbermet d’ac’h derc’hel ac’hanoñ, pa n’am be ket amzer da goll ? D’ho labour arre, tra didalvez, ha raktal ! — emezañ, gant eur zell drouk.\nAr bugel n’oa ket evit herzel da c'hoarzin. — Eun taul mat d’eoc’h, autrou, emezañ, n’ho pe ket ezom lunedou, anez ne vijac’h ket pell o terri diou weren hoc’h eil-lagadou, gant al luc’hed flam a lam dious ho penn !\n— Sell ’ta, ar pen-danvad ’zo ’hober goab, hag a gred en deus spered eun ael ! - Ha pa gredfen, autrou kaes ? Ha n’ouzoc’h ket mui ez oun eun ael eus an nenv ? —\n— Te, eun ael eus an nenv, ha n’hallez ket zoken koms seven ha dereat ous an dud ! Neket deus an nenv e teuez ; dious al loar, ne lavarañ ket. Te zo bet diskennet\nac’hano war-bouez eur gorden. Me gred em eus gwelet an distrap diouti. Torret eo bet arauk ma vefes digouezet war an douar, ha ma na vijen ket bet eno d’as miret da veza flastret ha pladet… Pez dianaoudek ha digaloun ! krougaden ! pesort torfed a toa graet eta, loariad, en da vro krec’h, pa ’z out bet kaset kwit ac’hano ? —\nAn æl a yoa bepret ker sioulik ha tra, pez a rae d’an autrou Fich-Fich droukaat outañ mui-ous-mui. — Perak e teus ma galvet ? emezañ en diwez, gant eur vouez kurun. — Da lavarout d’eoc’h ez eo peurc’hraet ar pez labour ho poa roet d’iñ d’ober, autrou. — Hag heñ ha rei da Fich-Fich ar votez nevez en devoa graet en eun\ntaul kont, keit ha ma oa hennez o trei kein. An autrou a oe saouzanet, koulskoude ’laras : — Mad ! n’oa ket ezom gervel ac’hanoñ evit-se, red oa ober ous an hini-all. — Ankounac’haet ’peus eta, autrou, ez eo ar votez-ma evit Fanch-kos, pautr e c’har goad ? — An autrou Fich-Fich a oa ker kounnaret, ken na ouie ken e pe du trei. — Dal da daul-micher ! — emezañ, o stlepel ar votez a-bouez e nerz gant penn ar bugel. Kenkent hag he deus stoket ous an sel, hennes a deuzas en ser ; ar votez a zistroas en dro etrezek Fich-Fich hag a skoas-plom war boull e galon, ken a gouezas a-stok e gorf ar c’hereour kæs, maro-mik.\nDioustu en em gavas Fich-Fich er bed all e penn daou hent : a-zeou, eur wenojen stris o pignat gant eur grec’hen hir ha sounn ; a-gleiz, eun hent konpes, flour ha ledan. — Pebes kanfarded eo tud an tu deou, emezañ, pa lezont o hent er stuz ken truezus-ma ! Red eo d’iñ padal mont war an tu mat, rak dre aze e tle beza ar baradoz. —\nGoude kals a vaec’h, en em gavas e lein ar roz. — Ha ! c’houi eo, autrou Fich-Fich, eme eur vouez sklintin tostik d’ezañ, da betra oc’h deut ama ? Ha c’houi fell\nd’eoc’h ma hadlazañ, d’aprouvi ha me zo e gwirionez eun ael eus an nenv ? — Fich-Fich a dro e benn, hag o welet e bautr-kereour deut arre bras, askellet ha lugernus, e chom sebezet oll. — Eleal, eme an ael, me oar ne sonjit nemet klask digemer er baradoz, hag ho pezo, mar heuilhit va c’henteliou pen-da-ben. Kerzit war-eeun betegan nor-bors a welit duhont, duhont ; ha dreistoll, dioallit na damallfec’h netra e gement a welot war an hent, lakit evez mat da ze ! — Autrou an ael, perak e kemerit ar boan da rei d’iñ eun ali evelse ? Gout ouzonn ervat n’eus ama netra da gavout abeg ennañ, evel ma vez war an douar ! —\nN’oa ket bet pell ac’hano, pa welas daou ael o tougen\neun treust. An treust-se a oa bet e lagad eun den, fur war e venno, epad ma klaske-heñ lemel eur blouzen dious hini e nesa. Hogen elaec’h e zougen ahet, e talc’hent anezañ adreus entrezo. Piou en deus gwelet biskoas kemendall a zotoni ? a zonjas Fich-Fich ; hogen e tavas, hag e teuas da brederia : Efeiz, petra vern e pe du e ve douget eun treust, gant ma teuer a-ben d’her c'has elaec’h ma karer hep droug ebet ?… Ha ! setu eur wezen vras a zo etreze, ma ne daulont pled e stokint outi ! Hag e youc’has a-bouez penn : — Leket evez ous ar wezen, daou ael, leket evez, mar plich ! — Ne rejont van ewit e glevout, na distrei tam ebet diwar o hent ; ar wezen,\navat, a blegas he fenn gant doujans, ken izel ma tremenjont an treust a-us d’ezi divaec’h agren.\nKeit ha oa oc’h arvesti an daou ael gant o zreust, Fich-Fich na zibabe ket ervat e hent e-unan, ken a gouezas en eur fontigel doun. O veza en em zastumet en eur grosmolat eun tammig, e welas eun den gant eur c’harr pounner, a yoa kouezet eno ivez. Goulen a eure gantañ petra en doa en e garr.\n— Choantchou ha dezoiou mat\nGant promesaou gwellaat,\neme ar pautr harnez ; gant sort-se e vez paveet an hent\nbras, ahont ; ne badont ket nemeur,an distera stokaden a zispenn ane, ewite da veza goall-bonner. Kals a boan ani eus bet o sacha va c’harg ; hag emaoun o c’hortoz unan bennak da rei eun taul skoaz d’iñ da vont ac’hann. — Eur pennadig goude, e teuas eun ael hag a sternias daou varc’h ous ar c’harr. Eun eil sel a zigouezas ive gant daou a gezek c’hoas ; hogen elaec’h o sternia gant ar re-all, e oe ous lost ar c’harr o stagas. — Genaouek zo ’hanout ! e teuas kerkent gant Fich-Fich, petra ’rez aze ? Daoust hag en eus den gwelet, aboe ’mañ ar bed, bed, kempenn eur c’harr erc’hisse ? ’Met ar re-ma ’gav gante, en o lorc’h fougeüs, e c’houzont an traou gwel- loc’h eget ar re-all ! —\nN’oa ket e gomzou peurlavaret, pa grogas unan eus an aelez en autrou Fich-Fich, hag her stlejas adrenv, d’an daou lam ruz, bete beg an toull. Gwelet a reas neuze ar c’harr douget en ær gant ar pevar marc’h, a oa eskellek, hep m’en dije taulet pled da ze ; heñ e-unan a oe taulet gant an æl dious lein ar grec’hien d’an traoñ, ken a gouezas ruilh-diruilh… en e wele, elæc’h ma tihunas krenn. Kement en doa graet, gwelet ha klevet en noz-ze n’oant nemet hunvreou.\n— Feiz va Doue ! emezañ o tremen e zaouarn war e zaoulagad, en nosvez-ma em eus bet eur gentel vat. Elæc’h klask kentelia ar re-all, e renkin hiviziken laret ma gwirionez d’iñ va-unan ! —\nLes petits associés.\nAr gefelerien vihan.\nLe petit enfant et sa mère\nAr bugelig hag e vam.\nLe château au bord de la mer\nAn ti-meur e kichen ar mor.\nLe petit écuyer Roland\nRoland floc’hig e dad.\nLe voyageur importuné\nAr baleer-bro kuriuzet.\nLe vieillard et les trois jeunes gens.\nAr c’hoziad hag an tri den yaouank.\nL’âne vêtu de la peau du lion.\nAn azen gwisket gant kroc’hen al leon.\nAr gelionen hag ar c’har.\nAr bleiz hag an oan.\nLe loup sur le point de mourir.\nAr bleiz dare da vervel.\nAr bleiz hag ar c’hi.\nLe chien et la rivière\nAr c’hi hag ar ster.\nLes deux chats et le singe.\nAn daou gaz hag ar marmouz.\nVoir le N° 9.\nLa tour d’Armor\nTour an Arvor.\nEr beleg forbañnet.\nKoueadeg an delio.\nLe combat des trois frères.\nStourm an tri breur.\nAr C’hi hag ar ster\nAn Daou Gaz hag ar marmouz\nAr Paour-kæs Plac’h\nEurusted (yez Leoun)\nEurusted (giz Guéned)\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Gwerziou_Barz_ar_Gouet/a-bezh&oldid=158862 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 13 Ebr 2020, da 09:41.