ҺҮҘЕМ, КҮҘЕМ ҺӘМ ҮҘЕМ\n«Әҙип һүҙе» тигән төшөнсә бар. Ул юҡтан ғына барлыҡҡа килмәгән. Сәсәндәрҙең, яҙыусыларҙың теге йәки был ваҡиғаға нимә әйтеренә, ниндәй фекер белдереренә халыҡ электән үк иғтибар иткән, ҡолаҡ һалған. Бик баһалы, бик ҙур һүҙ булғанға ла уны шулай айырып атап йөрөткәндәр.\nХәҙерге социаль селтәрҙәр заманы иғтибарҙы әҙиптең һүҙенән уның үҙенә: холоҡ-фиғеленә, тышҡы ҡиәфәтенә йүнәлтте. Шулай уҡ уның тормош позицияһы ла (нимәне күрә, ә нимәгәлер күҙ йома) йәмәғәтселек иғтибарынан ситтә ҡалмай.\nОшоларҙан сығып, уҡыусыларыбыҙ иғтибарына «Һүҙем, күҙем һәм үҙем» тигән темаға интервьюлар тәҡдим итә башлайбыҙ. Тәүге һүҙ август айында матур юбилейын билдәләүсе шағирә, журналист һәм публицист Зөһрә Ҡотлогилдинаға.\n– Беренсе тапҡыр һүҙҙең көсөн ҡасан тойҙоғоҙ?\n– Һүҙҙең көсөн кеше тыумаҫ борон уҡ, әсә ҡарынында ятҡанда тоялыр. Борондан ағинәйҙәр ауырлы ҡатынға ауыр һүҙ әйтеүҙән, рәнйетеүҙән ҡурсалаған. Сөнки йөклө ҡатын үҙе генә түгел, ә сабыйы ла шул һүҙҙе ишетә. Уға ҡыйынлыҡ килтерһәң, рәнйеш төшә, тиҙәр. Ошо хаҡта шиғырым да бар:\nҠарынымда – тыуыр балам,\nАуыр һүҙ ишеткән бала\nҮпкәсел була, тиҙәр.\nӘ инде әсәйемдең арҡамдан һөйөп уятҡан һамаҡлау һүҙҙәрен, ҙурайып бөтһә лә, үҙемдең улыма ла әйтә торғайным:\nТор, тор, тор инде,\nЙоҡоң туйғандыр инде.\nТор-торҙан хәбәр килгән,\nАзамат торһон тигән.\nБыл шиғри теләкте бихисап дауам итергә мөмкин. Таңдан әйтелгән теләк мотлаҡ ҡабул була.\n...Мәктәпкә уҡырға төшмәгәнмен. Урамға сығып, ҡапҡа төбөндә торам. Теге оста йәшәгән Өмөкамал инәй килә. Ул атайымдың атаһы – Ноғман олатайымдың туғаны. Минең турыға еткәс, йәштәрен яулыҡ осо менән һөртөп, арҡамдан тупылдатып яратты ла:\n– Эй, ошо Сәлимйәндең етемдәре... Бигерәк йәлһегеҙ шул. Хоҙай тел асҡыстары бирһен үҙегеҙгә. Ҡулығыҙҙан һөйөнөгөҙ, телегеҙҙән һөйөнөгөҙ, – тип ары китте.\nАптырап тороп ҡалдым: нишләп мин йәл икән? Әсәйем, апайым бар, олатайым, өләсәйем бар, үҙебеҙҙең өйөбөҙ бар...\nЕтемлектең әсеһен татыр саҡтар алда булған икән әле. Әхирәттәремде атайҙары күтәреп алып йә тубыҡтарына ултыртып яратҡанда, малайҙар ҡыйырһытҡанда яҡлаусылары булған ҡыҙҙар: «Атайыма әйтәм!» – тип өйҙәренә йүгергәндә, ир-ат башҡара торған утын әҙерләү, бесән сабыу кеүек эштәргә егелгәндә Өмөкамал инәйҙең әйткән һүҙҙәре иҫкә төшә ине: «Сәлимйәндең етемдәре!» Атай булһа, беҙ ҙә шулай йөрөмәҫ инек. Арҡалы булып, иркәләнеп үҫер инек. Әсәйебеҙ апайым менән икебеҙҙе атайлы балаларҙан кәм итмәҫкә тырышты. Хатта күлдәк кенә түгел, пальтоһын да үҙе тегеп кейҙерҙе. Әммә ошо «Сәлимйәндең етемдәре» тигән һүҙ мине ғүмерем буйына оҙата килде. Мин башҡаларҙан кәм. Кәмһенеү тойғоһо, үҙеңде түбән баһалау тормошта кешегә уңыштар яуларға, үҫергә кәртә булып тора.\nШулай ҙа Өмөкамал инәйҙең теләктәре лә ҡабул булғандыр, тим. Шөкөр: ҡулыбыҙҙан һөйөнәбеҙ, телебеҙҙән һөйөнәбеҙ. Был тормошта бөтә нәмәгә лә тик хәләл көс менән, үҙ ҡулдарыбыҙ менән өлгәштек.\nҺүҙҙең көсө бик ҙур. Уйламай ғына ла әйткән һүҙ матдиләшеүе ихтимал. Шуға һүҙ менән бик һаҡ булырға кәрәк. Һүҙ ҡоралдан үткер. Ул үлтерә лә, терелтә лә.\n– Журналистың төп ҡоралы – һүҙ. Ул һүҙҙәр ярҙамында һөйләм төҙөй, фекерен еткерә, кешеләрҙең аңына, хис-тойғоһона тәьҫир итә. Әммә һуңғы ваҡытта уйламайынса яҙған, шаблондар менән эш иткән журналистар күбәйеп китте. Шуға ла баҫма биттәренән ихласлыҡ һәм дөрөҫлөк юғала. Мәҡәлә геройҙары гел дөрөҫ уйлай, дөрөҫ кенә йәшәй. Тормошта улай булмағанын бөтәбеҙ ҙә белеп торабыҙ ҙа бит. Һеҙ – ғүмер буйы балалар матбуғатында эшләнегеҙ, балалар яҙғанды уҡынығыҙ, төҙәттегеҙ. Исмаһам уларҙа ихласлыҡ булғандыр?\n– Журналистарҙың бит төрлөһө бар. Ҡайһы берәүҙәре ғүмер буйына «Нимә? Ҡайҙа? Ҡасан?» тигән һорауҙарға ғына яуап биреүсе көндәлек ваҡиғаларҙы теркәп барыусы. Был осраҡта шаблон, гәзит теленән әллә ҡайҙа китмәй улар. Ә икенселәре – киләсәк өсөн яҙған журналистар. Улар халҡым тип ҡысҡырмай, ә шул халыҡтың бер вәкиле – һауынсымы ул, йырсымы, көтөүсеме, яҙыусымы – күңел донъяһын асырға, кеше тормошоноң, йәшәйешенең маҡсатын күрһәтергә ынтыла. Был очерктар йылдар үткәс тә иҫкермәй, онотолоп уҡыйһың һәм геройҙарға һоҡланаһың. Быйыл ҡыш мин күренекле әҙиптәр: яҡташым Рәшит Солтангәрәев менән Рәүеф Насиров ағайҙарҙың публицистика һәм очерктар китаптарын ҡабаттан уҡып сыҡтым һәм үҙем өсөн бик күп фәһем алдым.\nҺорауыңда ҡуйылған мәсьәләгә икенсе күҙлектән дә ҡарарға кәрәктер, тип уйлайым. Матбуғат – йәмғиәтебеҙҙең көҙгөһө. Әгәр ул камил түгел, ялғанға, алдаҡҡа ҡоролған икән, гәзит-журнал биттәрендә лә шул сағыласаҡ. Дөрөҫөн яҙам тип, ҡайһы мөхәррирҙең туҡмаҡ алғыһы, эшенән ҡыуылғыһы килһен?\nБыл йәһәттән үҙемде ғүмер буйы балалар матбуғатында эшләүем менән бәхетле һанайым. Улар ихлас, донъяны нисек бар, шулай ҡабул итә. Балаларҙы алдарға, ялған һүҙ әйтергә нисек телең барһын? Үҫмерҙәр өсөн яҙғанда үҙемде таҡта алдында торған уҡытыусы итеп тойҙом. Әҙәп, әхлаҡ темаларына мөрәжәғәт иткәндә адресһыҙ бушлыҡҡа түгел, ә алдымда ултырған балаларҙы күҙ алдымда тоттом. Уларҙың ошо ихласлығы ғүмер буйына һаҡланһын, күңелдәре ҡатмаһын ине тормошобоҙҙоң ҡайһы бер йәмһеҙ күренештәренән.\n– Ҡайһы саҡта кемделер яҡлап бер һүҙ әйтеү ҙә етә. Кеше ғүмерен һаҡлап ҡалырға мөмкин. Һеҙҙең шундай һүҙҙе әйтергә һәләтле кеше икәнегеҙҙе яҡшы беләм. Шулай ҙа берәй миҫал килтерһәгеҙ ине, мөмкин булһа.\n– Унынсы класта уҡып йөрөгән саҡ. Май байрамынан һуң килһәк, мәктәп гөж килә. Ике егет – береһе туғыҙынсынан, икенсеһе беҙҙең кластан, йыраҡ ауылдарҙа йәшәгәнгә ҡайтып тормаған (Хәҙерге шикелле байрамдар аҙнаға һуҙылмай торғайны). Икенсеһе күрше Федоровка районынан ине. Күрәһең, ваҡыт үткәрер өсөн, кискеһен былар мәктәп котельныйындағы кочегар янына ингән. Ағай кеше тегеләрҙе эсергән. Иртәгәһенә директор быларҙың иҫереп йоҡлап ятҡандарын күргән. Егеттәрҙе мәктәптән ҡыуалар, тигән хәбәр мәктәпте умарта күсе һымаҡ гөж килтерҙе. Ни эшләргә? Бер айҙан имтихандар башланырға тора. Шундай саҡта нисек класташ яҙмышына битараф ҡалырға мөмкин? Әгәр ысынлап мәктәптән ҡыуылһа, аттестат ала алмаясаҡ, бер ҡайҙа ла уҡырға инмәйәсәк һәм, ғөмүмән, артабанғы яҙмышын күҙ алдына ла килтереүе ҡыйын. Әйҙәгеҙ, директорға инәйек, һөйләшәйек, тим. Уҫал ине Хәлилов ағай. Нишләптер, барыһы ла ҡурҡа. Ул заман өсөн эскелек ғәҙәттән тыш хәл ине шул. Директор үҙе өсөн дә ҡурҡҡандыр. Ундай хәбәр кәрәк урынға бик тиҙ барып етә бит. Шуға яза биреп, ҡотолорға уйлағандыр. Мин дә директорҙан ҡурҡа инем. Әммә был осраҡта ҡайҙан ҡыйыулыҡ килгәндер, киттем директорҙың бүлмәһенә. Һөйләшеүҙең нисек булғанын хәҙер иҫләмәйем, әммә кереүем бушҡа булманы. Беҙҙең класташты мәктәптә ҡалдырҙы. Ә теге 9-ла уҡыған егет ҡыуылды. Иптәштәренең уның өсөн һүҙ әйтергә йөрәктәре етмәне. Етем генә малай ине. Ата-әсәһе юҡ, өләсәһе янында ғына үҫкән. Ҡыҙғанысҡа күрә, был егеттең яҙмышы фажиғәле тамамланып ҡуйған. Һөнәр ала алмаған, ситкә сығып киткән, эшләгән, йәшләй генә вафат булған. Бәлки, иптәштәре яҡлап, ярҙам ҡулы һуҙып уны ла алып ҡалһа, яҙмышы бөтөнләй икенсе юлдан китер ине. Ә беҙҙең класташ менән мәктәпте тамамлауға байтаҡ йылдар үткәс, осраштыҡ. Мәктәп юбилейында күрештек, ихлас һөйләшеп ултырҙыҡ. Теге ваҡиғаларҙы ла иҫкә алып, һаман рәхмәтле булыуын белдерҙе. Кәрәкле һүҙҙе ваҡытында әйтә белергә кәрәк шул. Рәми Ғарипов әйтмешләй:\nНи кәрәге һинең дөрөҫлөктән,\nӘйтер һүҙең әгәр һуңлаһа.\nҠыҙғанысҡа күрә, дөрөҫлөктө әйтеп, үҙемә бик күп туҡмаҡтар ҙа алғаным булды.\nБер ваҡыт шиғриәт секцияһында бер шағирәнең икенсе китабының ҡулъяҙмаһын тикшерәбеҙ. Унан алда барыбыҙ шиғырҙары менән танышып сыҡтыҡ. Талантлы шағирәнән мин күпте көткәйнем. Ә унда күбеһе тәүге китабындағы шиғырҙар ине. Яңылары бик әҙ. Секция рәйесенә шул хаҡта фекеремде әйткәйнем, ул да тап шулай уйлауы хаҡында әйтте һәм миңә ошолар тураһында һөйләргә ҡушты. Әлбиттә, етәксе булараҡ, ул һүҙҙәрҙе, йомғаҡлап, үҙе лә әйтергә тейеш ине. Ләкин өндәшмәне. Ә мин: «Яңыларын яҙғас, килтерер инең, һинең һымаҡ талантлы кешегә былай килешмәй», – тинем. Кем хаҡлы: улмы, минме? Ул хаҡлыҡ кемгә кәрәк ине? Ул заманда, хәҙерге шикелле, бер китап сығарһаң, икенсеһен баҫтырырға биш йыл көтәһең, тигән кеше юҡ ине. Ижадың булһа, ике йыл һайын да китабыңды сығарырға мөмкин ине. Нисек кенә булһа ла, араларҙа һалҡынлыҡ барлыҡҡа килде.\nБер һүҙ генә түгел, бер өтөрҙөң дә кеше тормошонда мөһим роль уйнағанын беләбеҙ. «Аҡларға ярамай үлтерергә». Өтөрҙө ҡайһы һүҙ артынан ҡуйыуыңа ҡарап, кеше яҙмышы хәл ителә.\n– Һеҙгә шиғриәттә лә үҙ һүҙегеҙҙе әйтеү бәхете тейҙе. Айырыуса әсәйҙәргә арналған шиғырҙарығыҙҙы күҙ уңында тотам. Шиғырҙарығыҙҙың, һүҙ бәҫенең уҡыусыларығыҙға тәьҫире тураһында үҙегеҙгә билдәле осраҡтар бармы?\n– «Ялан сәскәләре» тигән шиғырыма Салауат Низаметдинов йыр яҙғас, минең үҙемде ялан сәскәләре тип йөрөтә башланылар. Күгәрсен районынан бер шағирә апаһының сәләмен еткерҙе: «Нисек ул минең яҙмышымды яҙа икән, минең хистәремде, тойғоларҙы ул ҡайҙан белә икән?» – тип һорай икән ул. Һинең яҙғаның ана шулай уҡыусы күңелендә ауаздашлыҡ таба икән, тимәк, һүҙең маҡсатына барып еткән, тигән һүҙ. Был ижадсы өсөн бик ҙур бәхет.\nИкенсе тапҡыр күренекле генә бер ханым мине күреү менән «Кеше шундай шиғыр яҙамы?» – тип әрләй башланы. Аптырап киттем. Ни әйтергә белмәйем. Ә ул һаман үҙенекен һөйләй: «Шул шиғырыңды уҡығаны бирле нисә көн йоҡлай алмайым. Йөрәкте урынынан ҡуҙғаттың бит!». Шулай тигәс кенә рәхәт булып китте. Был бит мине әрләмәй ҙә, тәнҡитләмәй ҙә, ә маҡтап ултыра ла, тип ҡыуанып киттем. Әрнеп, илай-илай яҙған шиғырым уҡыусының күңелен дә ҡуҙғатырлыҡ булғас, тимәк, мин дә бушҡа иламағанмын, тип ҡуйҙым.\nӘ әсәйҙәргә арналған шиғырҙар тураһында бик күп хаттар, шылтыратыуҙар алдым. Стәрлетамаҡ ҡалаһында йәшәгән бер ханым менән башта телефон аша һөйләштек. «Беҙҙең яҙмыштар шул тиклем һеҙҙекенә оҡшаш. Беҙ ҙә апайым менән икәү генә, атайһыҙ үҫтек. Беҙҙең дә әсәйебеҙ йәшләй генә арабыҙҙан китте. Һеҙҙең шиғырҙарҙы, «Әсәйемә хат» тип яҙған иҫтәлектәрегеҙҙе уҡыйбыҙ ҙа, беҙҙең турала яҙған бит, тип илайбыҙ. Зинһар, һеҙ беҙгә китаптарығыҙҙы бирегеҙ инде, бер ҡайҙан да табып булмай», – тип, махсус рәүештә Өфөгә килеп, күрешеп китаптарҙы алып китте.\nАуырыу бала тәрбиәләүсе әсә Мәскәүҙә сабыйына операциялар яһатып ятҡанда ла, һеҙҙең китап үҙем менән йөрөй, тип, яҡын күреп шылтыратып хәлдәрен белдереп торҙо. Ошо түгелме ни һүҙ көсөнөң тәьҫире?!\nӘ бер ҡатын урамда күреп: «Һеҙҙең «Күҙҙәремә ҡара» тигән шиғырығыҙҙы иртән тороу менән доға кеүек яттан һөйләп йөрөйөм», – тип әйтеп китте. Мин ул ҡатынды белмәй ҙә инем. Ҡыйыулығы етеп, үҙ фекерен авторға еткермәгән уҡыусылар ҙа күп бит.\nТатарстан менән Башҡортостандың халыҡ артисы, йырсы Салауат Фәтхетдинов үҙенең Өфөләге бер концертында: «Минең машинамда һәр ваҡыт ике шағирҙың китабы йөрөй: береһе – яҡташым Әнғәм Атнабаевтыҡы, икенсеһе – Зөһрә Ҡотлогилдинаныҡы», – тип ижадыма ихтирамын белдерҙе.\nТағы бер миҫал: быныһы минең ижадҡа ҡағылмай. Бер ваҡыт яҙыусы Мөкәрәмә Садиҡова апай шылтырата: «Ғәбиҙулла Зариповтың китабын ҡайҙан табырға була икән?» – ти. Йәрмәкәй районында йәшәүсе һеңлеһе радионан уның шиғырҙарын тыңлаған да тотош китабын алып уҡығыһы килгән икән. Был күренеш мине бер аҙ аптырашта ҡалдырҙы. Сөнки Ғәбиҙулла бик үҙенсәлекле шағир, уның яҙыу стиле ҡатмарлы ғына, ҡайһы бер һүҙ бәйләнештәрен ҡапыл ғына аңлап та бөтөп булмай. Ә Йәрмәкәйҙә йәшәүсе, шәфҡәт туташы булып эшләгән, йыр-моңға әүәҫ, шиғри күңелле ябай татар ҡатыны, күптән инде хаҡлы ялда булған өлкән йәштәге Әсмә апайҙың шул ҡатмарлы шиғриәтте үҙ итеүе ғәжәп тә, мөғжизә лә. Бына ҡайҙа ул һүҙ көсө, һүҙ бәҫе, һүҙ тәьҫире.\n– Мин белгәне бирле Һеҙ күҙлек кейәһегеҙ. Ә тормошҡа Һеҙ ниндәй күҙлек аша бағаһығыҙ?\n– Тормошҡа мин үҙ күҙҙәрем менән бағам. Күҙлек миңә йыраҡтағын яҡынайтыр, асығайтыр өсөн генә кәрәк. Яҙғанда, уҡығанда күҙлеккә мохтажлығым юҡ.\nДөрөҫөрәк итеп әйткәндә, донъяға мин күңел күҙем менән бағам. Күңелем нисек күрергә теләй, шулай ҡабул итәм. Кешеләргә булған мөнәсәбәтем дә күҙҙәремдә сағыла. «Күҙҙәремә ҡара» тигән шиғыр ҙа юҡҡа яҙылмағандыр. Композитор Салауат Низаметдинов ижад иткән йыр музыка донъяһында классикаға әйләнде. Хәҙер, йылдар тәжрибәһе менән, хистәремде күҙҙәремдә һиҙҙермәҫкә өйрәнеп киләм, шикелле. Элек, йәш саҡта, бөтә әйтер һүҙем ҡарашымда сағыла ине. Бер ваҡыт студент саҡта Өфө–Күмертау поезы менән тыуған яҡҡа ҡайтып барам. Ултырғыслы вагонға эләктем. Бер егет үҙ урынына ултырыр алдынан миңә ҡараны ла: «Теләйһегеҙме, әле һеҙҙең нимә уйлап ултырғанығыҙҙы әйтеп бирәм. Ниңә шулай бөтәһен дә күҙегеҙгә сығараһығыҙ?» – тине. Унан алда ғына бер байрамда ҡаршыма ултырған егет: «Шул тиклем дә күҙҙәр була икән?» – тигәйне.\nМәктәптә уҡығанда күрше ауылда интернатта йәшәйбеҙ. Берәйһе насар дежур итһә йә ҡушылған эште үтәмәһә, янына барып, исемен әйтеп, күҙенә тура ҡарайым да тик торам. Тегеләр аҡланып бер нимә әйтә алмай. «Их, һинең шул күҙҙәреңде...» – тиҙәр ҙә еренә еткереп үтәп ҡуялар ине.\nТик бер заман араларынан ҡыйыуырағы табылды: «Әллә һинең ҡараштарыңды еңә алмаҫ тип уйлайһыңмы? Әйҙә һынашабыҙ, кем алдан күҙен ситкә алыр икән», – тип ярышҡа саҡырҙы. Оҙаҡ ҡарашып торҙоҡ бер-беребеҙгә. Мәҙәк күреп, башҡалар ҙа йыйылып китте. Көлдөрөргә тырышып, төрлө ҡыҙыҡ нимә һөйләйҙәр. Ахыр килеп, мин еңелдем. Шунан алып кешегә бик текләп ҡарай алмай башланым.\nӘле иһә, кәрәк ерендә ҡарашты ситкә алам. Күрергә теләмәгән осраҡта араға «шаршау» ҡорам. Хатта тура ҡараһам да, ҡарашымды үтәнән-үтә ситкә йүнәлтәм. Бындай күнекмәләрҙе үҙләштерергә психология буйынса китаптар ярҙам итә.\nКешенең иң ҙур ҡоралы – күҙ. Күҙ ҡарашы менән кешене юҡҡа сығарырға ла, күккә күтәрергә лә мөмкин. Кешелә нисә төрлө хис-тойғо бар: яратыу, күрә алмау, нәфрәт, мөхәббәт, рәхмәт, йәлләү, аңлау, теләктәшлек, ярҙам, хуплау – барыһы ла күҙ ҡарашында сағыла.\nКешенең күҙҙәре ҡаты һәм үткер ҡорал. Ҡаты күҙлеләрҙең ҡарашынан гөлдәр һулый, малдар ятып үлә. Күҙ тейеү тигән нәмә борондан булған һәм әле лә бар. Данлыҡлы Вольф Мессинг Сталин менән осрашҡанда өҫтәлдәге себенде күҙ ҡарашы менән үлтергәс кенә, уның көсөнә шикләнгән ил башлығы аптырап, ышанырға мәжбүр була. Бындай миҫалдарҙы ябай кешеләр араһында ла табырға мөмкин. Һәр ауылда бар ул ҡаты күҙлеләр.\n– Ҡара күҙлек кейергә яратаһығыҙмы?\n– Ғүмерҙә лә кейгәнем юҡ. Көнъяҡта диңгеҙ буйында ҡыҙынғанда ла, эҫе ҡояш аҫтында ла, йәш саҡта ла, өлкәнәйгәс тә, ҡыҙыҡ күреп кенә лә кейеп тә ҡарағаным юҡ. Ҡара күҙлекте яратмайым. Нишләптер, ҡара быяла артында ниндәйҙер йәшерен нәмәлер барҙыр кеүек. Риза булмаған, күрһәтергә яратмаған хис-тойғоларын ҡаплайҙыр һымаҡ тойола. Насар күргән йәки күҙе ҡазаланғандар тураһында әйтмәйем. Улар ҡара күҙлек кейергә мәжбүр. Ғөмүмән, фәлсәфәле уйҙарға һала был һорау. Ҡыҙыҡ, бәлки, кемдәргәлер тормоштағы етешһеҙлектәрҙе күрмәҫ өсөн ҡулайҙыр ул. Әммә донъя былай ҙа артыҡ ныҡ шатлыҡтарҙан тормай. Әлбиттә, беҙҙең шикелле ябай халыҡ өсөн. Шуға ниңә тағы ла тормошҡа ҡара төҫтәрҙә ҡарарға?\n– Мөмкинлегегеҙ булһа, кемгә ниндәй күҙлек кейҙерер инегеҙ?\n– Бер кемгә лә, бер ниндәй ҙә күҙлек кейҙермәҫ инем. Уны кеше үҙе һайлай – быныһы инде булмышына, тәбиғәтенә һәм башҡаларға бәйләнгән. Бәлки шундайыраҡ яуап ҡайтарһам, ҡыҙыҡлыраҡ булыр ине. Мәҫәлән, балаларға алһыу күҙлек кейҙерһәк, улар күпмелер ваҡытҡа донъяны матур килеш ҡабул итәсәк. Әммә был бит дөрөҫлөккә тап килмәй. Бала ҡасандыр бер килеп ошо күҙлекте сисһә, ғәжәп күңел ҡыйралышы кисерәсәк. Нимәгә кәрәк ул – әйҙә, бәләкәйҙән үҙен уратып алған әйләнә-тирәгә, дөрөҫлөктө сағылдырған ысынбарлыҡҡа үҙ күҙҙәре менән ҡарарға, уйларға, баһа бирергә өйрәнһен. Артабан бит уға ошо тормошта йәшәргә.\nЙәки тирә-яғыбыҙҙы ҡара һөрөмгә баҫҡан, һулар һауабыҙҙы бысратҡан завод-фабрика етәкселәренә зәңгәр күҙлек кейҙерҙек, ти. Ул күктәр ысынлап та зәңгәр икән бит, тип ышанып йәшәр ине, тиһегеҙме? Үҙе лә шул уҡ һауаны һулай ҙа баһа.\nҠара күҙлекте баяғы һорауҙа әйттем инде. Үҙҙәре тыуҙырған етешһеҙлектәрҙе күрмәҫ өсөн чиновниктар ҡара күҙлек кейеүҙән дә сүп-сарҙан да, емерек өйҙәрҙән дә, ауған, ҡыйшайған кәртәләрҙән дә, соҡор-саҡыр, бысраҡ юлдарҙан да ҡотолорбоҙ, тиһегеҙме?\nЙәки тәбиғәтте ысынлап һаҡлай торған кешеләргә йәшел күҙлек кейҙереүҙән һерәйеп ҡалған төпһәләр урынына ҡарағайҙар ҡалҡырмы ла, һирәгәйгән Бөрйән урмандары ҡуйырып китер тиһегеҙме?\nТағы ниндәй төҫтәр ҡалды әле? Башҡа төҫтәге күҙлектәрҙе бик кеймәйҙәр ҙә, буғай. Юғиһә, һары, һоро, ҡыҙыл быяла аша янған урмандар, шартлаған самолеттар, батҡан караптар ниндәй төҫкә инер ине икән?\nДонъяға нисек бар, шул килеш ҡарарға кәрәк. Был етешһеҙлектәрҙе бөтөрөргә, кәмселектәрҙе юҡ итергә, ямаҡлыҡты яҡшыртырға, бысраҡты таҙартырға, емеректе төҙәтергә, ҡыйышты төҙәйтергә... ярҙам итер.\n– Бөтә нәмәне күрергә кәрәкме икән, әллә ҡайһы саҡта күрмәмеш булыу хәйерлерәкме?\n– Был һорауға ла төрлөсә яуап бирергә мөмкин. Үҙеңә ҡағылған нәмәнеме, әллә эшеңдәгеме, йә булмаһа йәмғиәттәгеме? Бәлки, берәү күргәнде башҡа берәү күрмәйҙер, шуға аңлатып, әйтеп биреүҙең зыяны юҡтыр, әгәр ул кеше аңлай белһә, ҡабул итһә. Һинең әйтеүеңдән файҙа юҡ икәнен тояһың икән, ул сағында күргәнеңде лә күрмәмешкә һалышырға мәжбүрһең. Әлбиттә, күрмәмеш булыу актив позиция менән йәшәгән кешегә хас сифат түгел. Донъялағы төрлө хәл-ваҡиғаға ҡарап, күрмәмеш булыу – ул ҡурҡаҡлыҡ, яуаплылыҡтан ҡасыу, вайымһыҙлыҡ, хатта хыянат та түгелме? Ә шулай ҙа нимә өсөндөр, кем хаҡыналыр күрмәмеш булыуҙы, бәлки, аҡлап та булалыр. Мәҫәлән, ябай ғына донъяуи миҫал: ғаиләле килеш ситтә мөхәббәт уйыны ҡорған ир йәки ҡатын балалар, ғаилә хаҡына, тип түҙеп, күрһә лә – күрмәмеш, белһә лә – белмәмеш, ишетһә лә ишетмәмеш булып йәшәүселәр ҙә бар. Кемдең хаҡлы икәнен ниндәй бизмәндәргә һалып үлсәргә?\nКүҙ кешегә күрер өсөн бирелгән. Беҙ бөтә нәмәне лә күрәбеҙ. Тик шуға мөнәсәбәтебеҙҙе нисек белдерәбеҙ, ул һәр кешенең кимәленә, шәхесенә, күңеленә бәйләнгән.\n– Күҙҙәремә ҡара – шул да етә, тигән йырығыҙ бар. Бик ябай, әммә шундай дөрөҫ әйтелгән. Күҙҙәр менән генә аңлашыу Һеҙҙән китмәгәнме әле, әллә ул ғүмер буйына ла һаҡлана аламы икән?\n– Был һорауға бая яуап биреп бөтә яҙҙым инде. Тик шуны өҫтәп әйткем килә: олоғая килә күҙҙең кәре ҡайта. Күҙлек кейгән кешенең күҙ нуры кәмей. Ә шулай ҙа күҙҙәр менән генә аңлашыу кешелә мәңгелеккә ҡалалыр ул. Әнием был донъянан баҡыйлыҡҡа күсә торған һуңғы төндә апайым эргәһендә булды. Бер бүлмәлә ятты. Мин ике айлыҡ ҡына сабыйым менән икенсе бүлмәлә инем. Әнием телдән ҡалғайны инде. «Бер нимә лә әйтә алмай, шул тиклем йәл, үҙәкте өҙгөс итеп ҡарап ята, ниҙәр генә әйтергә теләй икән», – тип сыҡты бүлмәнән апайым, күҙ йәштәренә төйөлөп.\n...Транспортта, туҡталыштарҙа, юл йөрөгәндә кешеләрҙе күҙәтергә күнеккәнмен. Эшкә барғанда, ҡайтҡанда юл оҙон, етмәһә, машиналар күп, бер-береһенә терәлешеп тигәндәй яйлап баралар. Шул саҡта төрлө кешеләр осрай. Эсе тулы ғәм булған кеше тирә-яҡтағы хәл-ваҡиғаларҙы күрмәй ҙә тиерлек, үҙ донъяһына батҡан. Эшен уйлаймы, өйөнмө, балаһынмы, тигәндәй – барыһы ла күҙҙәрендә сағыла. Үҙе бында, ә күңеле – әллә ҡайҙа. Ә эргәһендә бөтөнләй икенсе кеше ултыра. Тирә-яғын байҡай, кешеләргә, урамға ҡарай, телефонына йәбешә, күҙҙәрендә – ғәмһеҙ ҡараш. Күҙҙәр – күңел көҙгөһө шул, беҙ теләмәһәк тә күңелдәген әйтә лә бирә.\nКүңел күҙе тигән нәмә лә бар бит әле. Кешенең нисек кейенеүенә, йөҙөнә, мимикаһына, жестикуляцияһына, атлап йөрөшөнә, ҡыланышына ҡарап, эске донъяһын, күңелен белергә, күрергә мөмкин. Был инде ябай ғына ҡарау түгел, ә күңел күҙе менән баһалау. Ҡайһы берәүҙәр бит башҡаларҙы үтәнән-үтә күрә, күңелендә ниҙәр барын, нимә уйлағанын белә. Уның өсөн күрәҙәсе булыу ҙа кәрәкмәй, ә күҙәтеүсәнлек һәм һиҙгер күңел дә етә.\n– Һеҙҙең үҙегеҙгә оҡшамаған яҡтарығыҙ бармы, булһа ниндәй?\n– Үҙең хаҡында әйтеү ҡыйын, әлбиттә. Ҡайһы бер сифаттарымды оҡшамай тип булмайҙыр, әммә улар миңә тормошта ниндәйҙер мәшәҡәттәр тыуҙыра. Кешеләрҙе артыҡ йәлләйем. Урамдан берәү китеп бара: иҫке генә ботинка, күлдәк кейгән. Шуны магазинға алып инеп, өр-яңынан кейендереп алып сыҡҡым килә. Берәүҙәргә ҡунаҡҡа барам йә йомош менән инәм, телевизорҙары иҫке генә, йүнләп күрһәтмәй. Уларға яңы телевизор алып биргем килә. Был шулай йәлләп кенә йөрөй икән, тип уйламағыҙ. Ҡулымдан килгәнсә, белгән-күргәнгә, мохтаждарға ярҙам да итергә тырышам. Ә бит үҙем дә әллә ҡайҙа китеп модалы кейем менән йөрөмәйем, телевизорыбыҙ ҙа егерме йыл элек алынғайны, хәҙер бөтөнләй боҙолоп ҡуйҙы. Артыҡ әйбергә табыныу тигән нәмә юҡ миндә. Кешене артыҡ йәлләргә ярамай, юҡһа Хоҙай үҙеңә шул көндө бирә, тиҙәр. Әллә шуға микән, ҡотайып киткән юҡ. Бурыс өҫтөнә бурыс. Бурыслы үлмәй, тим дә күстәнәстәр төйнәйем. Һәлкәүлегем дә бар. Башҡа шәп идеялар килә. Артыҡ ныҡ уйлап, оҙаҡлап яҙа алмаһам, башҡа берәү тәрәнгә төшөп тормай ғына, матбуғатта баҫтыра ла сығара. Ә инде шунан һуң яҙһаң, башҡаларҙы ҡабатлаған, бүтәндәргә эйәргән кеүек була. Шулай күп темаларға ҡул теймәй ҡалды.\n– Ҡайһы берәүҙәр дүшәмбе һайын яңы тормош башлай. Һеҙҙең үҙгәреп ҡарарға тырышҡан саҡтарығыҙ булдымы һәм ни өсөн?\n– Яңы тормош башлау йәки һис юғында башларға тырышыу бик үк насар түгелдер, тим. Ғаиләң булмағанда, ҡылыҡтарыңа бары үҙең хужа, иңдә башҡалар алдында яуаплылыҡ тоймағанда үҙгәрештәрҙән ғаилә ағзалары яфа сикмәйәсәк. Мәҫәлән, йәшерәк саҡта, үҙемде бөтә ваҡ-төйәктән, мәшәҡәттәрҙән азат иттем дә, бер нимәгә ҡарамай, эштән буш ваҡытымды бүлеп, иғтибарымды егеп, ныҡышмалы рәүештә китабымды әҙерләнем. Әлбиттә, ижад кешеһенә ғаилә тотҡарлыҡ була алмай, әммә барыбер иғтибар, ваҡыт бүленә һәм башҡарыу ваҡыты ла һуҙыла. Ҡыҙғанысҡа күрә, ҡатын-ҡыҙҙы бер кем дә өй мәшәҡәттәренән азат итеп ҡуймай шул.\nТағы бер миҫал. Бик ауыр осор булды. Һанламау, баһаламау, кәмһетеү кеүек ҡараштар шул тиклем түбәнһетте. Уларҙы үҙгәртеү мөмкин түгел. Хәл-ваҡиғаларға бер нисек тә тәьҫир итеп булмай. Һәм шул саҡта үҙем ул кешеләргә бүтәнсәрәк ҡарарға көс таптым. Күрһәм дә – күрмәмеш, ишетһәм дә ишетмәмеш булдым. Йәшәүе еңелерәк тойола башланы. Эргәмдә йөрөһәләр ҙә – минең өсөн улар бар ни, юҡ ни. Үҙемә бикләндем. Ә тегеләр үҙҙәренең кәмһетеүҙәре, рәнйетеүҙәре менән тороп ҡалды. Әгәр түбәнһетергә тырышһам, һүҙҙәренә ҡаршы яуап ҡайтарһам, уларҙы үҙемә ҡабул итеп алған булыр инем. Ә тар күңеллеләр, маҡсаттарына ирешеп, ҡыуаныс кисерер ине. Тормошта әгәр башҡалар үҙгәрмәй икән, үҙеңә үҙгәрергә тура килә шул.\n– Уҡыусы, студент Зөһрәнең әлеге билдәле шағирә һәм журналистҡа үпкәһе юҡмы икән, бәлки, ниндәйҙер хыялдарын тормошҡа ашырмаған өсөн.\n– Барҙыр. Сөнки уҡыған саҡта бөтә музыка ҡоралдарында ла уйнарға өйрәнергә теләгем ҙур булды. Гармунда, мандолинала, ҡумыҙҙа, гитарала, скрипкала әҙме-күпме һупалай инем. Артабан шул теләгемде үҫтерә алманым. Стәрлетамаҡтағы мәҙәни-мәғариф училищеһына барып, коридорында йөрөп, тыштан урап сыҡтым да, ҡурҡып, ҡайтып киттем. Сәхнәне илаһилаштырып ҡарауҙан килгәндер, тип уйлайым. Атайым тальян гармунда уйнаған. Әсәйем оҙон көйҙәрҙе бик моңло йырлай ине. Мин дә халыҡ йырына үлеп ғашиҡ инем – бәлки, йырсы ла булып китергә мөмкинселегем булғандыр. Әммә, маңлайға яҙылғандыр инде, матбуғат һүҙенә, шиғриәткә һөйөү әҙәбиәткә, журналистикаға алып килде. Тормошҡа ашмаған хыялдарыма өлөшләтә өлгәштем: сәнғәт кешеләре: йырсылар, композиторҙар хаҡында мәҡәләләр яҙҙым. Һәм улар тураһында башҡаларға һөйләгәндә күңелемдәге моң да йәнәшә йөрөнө.\n– Һеҙҙә әле нисә Зөһрә йәшәй, уларҙың ҡайһыһы хислерәк?\n– Мин клонлаштырылмағанмын: көслөһө лә, хислеһе лә, башҡаһы ла – бөтәһе лә бер үҙемдә. Мәрхүм иптәшем Нияз әйтмешләй, ҡайһы саҡ «Нишләп мин күп түгел икән?» – тип уйлап ҡуям. Ул саҡта береһе – шиғыр, икенсеһе – хикәйә, өсөнсөһө публицистика яҙыр ине. Дүртенсеһе – журналист, бишенсеһе – баҡсасы, алтынсыһы – ашнаҡсы, етенсеһе – өй йыйыштырыусы, һигеҙенсеһе архив менән булышыусы... булыр ине. Тик был донъяға һәр ҡайһыбыҙ берәр генә булып тыуғанбыҙ. Үҙебеҙ ҙә берәү, ғүмер ҙә берәү. Шул ғүмерҙе әҙәмсә йәшәргә тырышырға кәрәк.\n– Бөгөнгө әңгәмәбеҙҙе йомғаҡлап, тағы ла нимәләр өҫтәргә теләр инегеҙ?\n– Дөрөҫөн генә әйткәндә, башта миңә был рубрикағыҙ һәм һорауҙарығыҙ ғәжәберәк тойолдо. «Һүҙем, күҙем һәм үҙем». Ә бит, уйлап ҡараһаң, кешеләрҙең, бигерәк тә ижадсыларҙың, барлыҡ эш-ғәмәлдәре ошо һүҙҙәргә һыйған түгелме? Мин, мәҫәлән, йәштәргә рэп уҡыр өсөн (мин уны замана ҡобайыры тип атайым) «Һүҙ көсө» тигән трек яҙғайным. Шунда һүҙҙең ни тиклем ҙур көскә эйә булыуын күрһәтергә тырыштым: һүҙ – һаҡлай, таплай, табыштыра, ҡауыштыра, ҡараттыра, яраттыра, талаштыра, яраштыра, аҙаштыра, алдаштыра, һүҙ – яралай, аралай, язалай, ҡаралай, һүҙ – абындыра табындыра, ҡыуандыра, йыуандыра, илата, йыуата, көлдөрә, бөлдөрә, үлтерә, терелтә, йәшәтә, йәшнәтә,.. һәм башҡалар. Телселәр был йәһәттән тағы әллә күпме ғәмәлдәр теҙер ине.\nҺүҙҙең көсөн баһалап бөтөү мөмкин дә түгелдер. Иң тәүҙә Һүҙ булған (вначале было Слово) тип юҡҡа ғына әйтелмәгән. Шул һүҙҙе тормошта Кеше ни дәрәжәлә әйтеп ҡуллана, эш-ғәмәлгә әйләндерә. Ҡыҫҡаһы, һүҙҙән – эш, эштән кешенең асылы, шәхесе барлыҡҡа килә. Бәлки, хаҡлы түгелмендер. Һәр хәлдә миңә шулай тойола.\nУйландыра торған рубрика кеүек миңә был «Һүҙем. Күҙем. Үҙем». Артабан да төрлө һөнәр кешеләренең, ҙур шәхестәрҙең фекерҙәрен белге килә. Ә һеҙгә, 25 йәшлек «Ватандаш»ҡа, ҙур уңыштар юлдаш булһын. Сит илдәрҙәге, өлкәләрҙәге ватандаштарыбыҙға, милләттәштәребеҙгә лә күберәк иғтибар бүлһәгеҙ ине.\n– Теләктәрегеҙ өсөн рәхмәт. Һеҙҙе, Зөһрә Сәлимйән ҡыҙы, матур юбилейығыҙ менән ихлас ҡотлайбыҙ. Һүҙегеҙ һәр саҡ ихлас, күҙегеҙ үткер, үҙегеҙ һау-сәләмәт булығыҙ!


Шарлотт (Төньяҡ Каролина) — Башҡорт Википедияһы\nШарлотт (Төньяҡ Каролина)\nШарлотт (ингл. Charlotte, /ˈʃɑrlət/) — АҠШ-та ҡала. Төньяҡ Каролина штатында иң ҙур ҡалаларҙың береһе, халыҡ һаны буйынса Шарлотт АҠШ-тың эре ҡалалары араһында ун етенсе урында тора. Ҡала Мекленбург округындағы Көньяҡ Каролина сигендә урынлашҡан, Мекленбург округының административ үҙәге.\n731 424 кеше (2010)\n229 ± 1 метр\nАрекипа[d], Крефельд, Баодин[d], Воронеж, Лимож[d], Вроцлав[d], Кумаси[d], Хадера һәм Манаус[d]\nШарлотт Дуглас[d], Charlotte Coliseum[d], Тайм Уорнер Кейбл-арена[d] һәм Bojangles' Coliseum[d]\n28201–28237, 28240–28247, 28250, 28253–28256, 28258, 28260–28262, 28265–28266, 28269–28275, 28277–28278, 28280–28290, 28296–28297 һәм 28299\nCharlotte Open Data Portal[d]\nШарлотт ҡалаһында АҠШ-тың иң ҙур банкы— Bank of America банкының штаб-фатиры урынлашҡан, был әһәмиәте буйынса АҠШ-тың икенсе банк һәм финанс майҙаны һәм, үҙенең Атлантик океандың көньяҡ һәм үҙәк өлөшөнә географик яҡынлығы арҡаһында һуңғы йылдарҙа Европаға бара торған юлдарға мөһим авиатранспорт үҙәге булып тора.\nШарлотт ҡалаһында Төньяҡ Каролина Университеты бүлексәләренең береһе урынлашҡан.\nШарлотты йыш ҡына «NASCAR йорто» тип атайҙар. Шарлоттан алыҫ түгел Шарлотт Мотор Спидвей трегы урынлашҡан, унда йылына дүрт тапҡыр NASCAR автомобилдә уҙышыу ярыштары үтә, Шарлотт биҫтәләрендә шуға күрә NASCAR командаларының базаһы урынлашҡан, ә ҡаланың үҙендә NASCAR Дан Залы музейы бар.\n4.1 Мәктәп системаһы\n4.2 Колледждар һәм университеттар\n6.2 Фестивалдәр һәм айырым саралар\nАҠШ статистика бюроһы мәғлүмәттәренә ярашлы, ҡала 629 км² майҙанды биләй, шуларҙың 628 км² ҡоро ергә һәм 1,6 км² һыу ресурстарына тура килә.\nШарлотт АҠШ-тың көньяҡ-көнсығышының ҙур өлөшөндәге кеүек дүрт миҙгел менән дымлы субтропик климатҡа эйә. Ҡыштар ҡалала ҡыҫҡа һәм башлыса һалҡын, уртаса температура ғинуарҙа 4,5 °C. Йылда яҡынса 58 төндә һауа температураһы нуль билдәһенә тиклем түбәнәйә йәки, әгәр көндөҙгө температура 0 °C артмаған булһа, нулдән түбән була. Иң ҡоро ай — апрель. Йәй 25,8°C уртаса температура менән Шарлотта эҫе һәм дымлы. Көндөҙгө 32 °C йылда уртаса 40 көн була. Көҙ, нигеҙҙә, яҙға ҡарағанда йылдың ҡоро ваҡыты.\nЙыллыҡ уртаса температура — +15,4 °C\nЙыллыҡ уртаса ел тиҙлеге — 2,8 м/с\nЙыллыҡ уртаса һауа дымлылығы — 67 %\n2010 йылда АҠШ-та халыҡ иҫәбен алыу буйынса , Шарлотт ҡалаһының раса составы:\nАҡтар— 45,1 %\nАфроамерикандар — 35,0 %\nЛатиноамерикандар — 13,1 %\nАзиаттар — 5,0 %\nТөп американлылар — 0,5 %\nГаваялы — 0,1 %\nИке йәки унан күберәк расалар — 1,2 %\nҠалала уртаса йыллыҡ килем йорт хужалығына $48,670 тура килә, ә ғаиләлә уртаса килем $59,452 тәшкил итә.\nШарлотт АҠШ-тың эре финанс үҙәге һәм хәҙерге ваҡытта АҠШ-та ҙурлығы буйынса икенсе банк үҙәге булып тора (Нью-Йорктан һуң).\nҠаланың дәүләт мәктәп системаһы ҙурлығы буйынса Төньяҡ Каролинала икенсе һәм илдә егерменсе булып тора.\nКолледждар һәм университеттарҮҙгәртергә\nШарлотта бер нисә билдәле Central Piedmont Community College, Charlotte School of Law, Johnson C. Smith University, Johnson & Wales University, Queens University of Charlotte и University of North Carolina at Charlotte.кеүек университет һәм колледждар урынлашҡан\nБилл Грэм китапханаһы\nТарихи яҡтан, Шарлотт протестанттар ҡалаһы булған. Был Билл Грэмдың тыуған ҡалаһы, шулай уҡ Көньяҡ пресвитерианлыҡтың тарихи резиденцияһы, әммә демографик үҙәгрештәр һәм ҡалала халыҡтың артыуы тиҫтәләгән яңы дин һәм конфессиялар килтерә. Дөйөм алғанда, Шарлотта 700 дини ойошма бар.\nШарлотта Төньяҡ Американың Баптистар йәмғиәтенең шатб-фатиры урынлашҡан, шулай уҡ бында Гордон-Конуэллдың Үҙгәртелгән Богослов семинарияһының кампустары урынлашҡан; һуңғы ваҡытта, урындағы колледждарҙа һәм университеттарҙа дини уҡытыу күпкә артҡан.\nШарлотта пастор Стивен Фартик нигеҙ һалған Elevation Church сиркәүе йөрөүселәр һаны буйынса иң ҙур сиркәү булып тора. Ҡаланың ете урынында сиркәүгә 15,000 кеше йөрөй\nИзге Патрик соборы Шарлотт рим-католик епархияһының епископ резиденцияһы булып тора.\nБектлерҙың хәҙерге заман сәнғәте музейы\nБектлерҙың хәҙерге заман сәнғәте музейы (Bechtler Museum of Modern Art)\nБилли Грэм китапханаһы (Billy Graham Library)\nАвиация музейы (Carolinas Aviation Museum)\nЯнғын һүндереүселәр үҙәге һәм музейы (Charlotte-Mecklenburg Fire Education Center and Museum)\n«Асыштар урыны» фәнни-популяр музейы (музей фән, тәбиғәт музейын һәм балалар үҙәген индерә) һәм Азатлыҡ паркы\nТарихи Саут-Эндела трамвай музейы (Charlotte Trolley Museum in Historic South End)\nХарви Б. Ган афро-америка мәҙәниәте һәм сәнғәте үҙәге (Harvey B. Gantt Center for African-American Arts + Culture)\nЯҡтылыҡ фабрикаһы (The Light Factory)\nМаккола һынлы сәнғәт үҙәге (McColl Center for Visual Art)\nЭлекке сәнғәт музейында Аҡса һуғыу йорто (Mint Museum)\nNASCAR дан залы (NASCAR Hall of Fame)\nWells Fargo тарихи музейы\nФестивалдәр һәм айырым сараларҮҙгәртергә\nШарлотта йыл һайын күп кенә фестивалдәр һәм айырым саралар уҙғарыла.\nОктябрь һәм ноябрь айҙарында һәр шәмбе һәм йәкшәмбе Carolina Renaissance Festival.фестиваль уҙғарыла.\nҠалала «Шарлотта Хорнетс» баскетбол командаһы урылашҡан, ул Милли баскетбол ассоциацияһында сығыш яһай. Америка футболы буйынса профессиональ «Каролина Пантерз» клубы NFL милли футбол лигаһында сығыш яһай.\nРәсәй: Воронеж (1991)\n↑ Словарь географических названий зарубежных стран / отв. ред. А. М. Комков. — 3-е изд., перераб. и доп. — М. : Недра, 1986. — С. 433.\n↑ Station: Charlotte Dglas Intl AP, NC. Climatography of the United States No. 20 1971-2000. National Oceanic & Atmospheric Administration (February 2004). Тәүге сығанаҡтан архивланған 5 июнь 2012. 10 ноябрь 2011 тикшерелгән.\nLocation in for eyes Elevation Cornelius old Church another Palace Theater | CharlotteObserver.com\nШарлотт // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (рус.)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Шарлотт_(Төньяҡ_Каролина)&oldid=862130 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 24 ғинуар 2019 в 15:09\nБыл бит һуңғы тапҡыр 15:09 24 ғинуар 2019 үҙгәртелгән.


Уличная горка Kettler METAL SLIDE купить в интернет-магазине Спортугол\nСпортугол - спортивный магазин → Уличные комплексы → Горки → Горка Kettler METAL SLIDE (зеленый)\nГорка Kettler METAL SLIDE (зеленый)\nГорка Kettler METAL SLIDE. Нагрузка 50 кг. Длина горки 2,25м. Высота 1,15 м.


Администрация Калаисского сельсовета Кирсановского района Тамбовской области, адрес: 393372, Тамбовская обл. Кирсановский р-н, с.Калаис, ул. Колхозная, д.21, E-mail: sska@r37.tambov.gov.ru , телефоны: 8 (47537) 65–5–49 и 8 (47537) 65–5–42;\nПомогова Екатерина Викторовна\nЧисленность населения на 01.01.2019 год - 4511 чел.\nс.Калаис 1206 чел.\nул. Кооперативная - 139 чел.\nул. 1 Курган - 136 чел.\nул. Новая - 51 чел.\nул. Подвячка - 206 чел.\nул. Кабацкая - 159 чел.\nул. Колхозная - 56 чел.\nул. Чурюповка - 125 чел.\nул. Угол - 253чел.\nул. 2 Курган - 81 чел.\nп.Ветровка 143 чел.\nп.Репьевка 49 чел.\nс.Молоканщина 929 чел.\nул. Дорожная - 142 чел.\nул. Загородняя - 57 чел.\nул. Заречная - 97 чел.\nул. Луговая - 88 чел.\nул. Молоканщина - 181 чел.\nул. Новая - 83 чел.\nул. Пески - 46 чел.\nул. Привокзальная - 83 чел.\nул. Рабочая - 152 чел.\nс.Шиновка 1688 чел.\nул. Комарова - 91 чел.\nул. Московская - 2 чел.\nул. Пригородная - 178 чел.\nул. Приовражная - 176 чел.\nул. Садовая - 130 чел.\nул. 2-Садовая - 29 чел.\nул. 1 Район - 349 чел.\nул. 2 Район - 134 чел.\nул. 3 Район - 110 чел.\nул. 4 Район - 143 чел.\nул. 5 Район - 154 чел.\nул. 6 Район - 192 чел.\nс.Вячка 478 чел.\nул. Коммуна - 64 чел.\nул. Городок - 109 чел.\nул. Курган - 61 чел.\nул. Притычка - 58 чел.\nул. Середина - 89 чел.\nул. Ушловка - 37 чел.\nул. 8 Марта - 60 чел.\nп.Заречный 18 чел.\nОпубликовано: 08.06.2010 11:40:31 Изменено: 18.03.2019 16:26:06


Автобаня, автомойка в Ярославле, записаться на СТО Автобаня, автомойка, отзывы\nГлавная / Авто в Ярославле / Автосервисы и СТО в Ярославле / Автобаня, автомойка в Ярославле\nАвтобаня, автомойка в Ярославле\nул.Полушкина Роща, 27\n+7 (4852) 93–04–04\nДолгота 57.66234700, широта 39.84888800\nг. Ярославль, ул. Толбухина проспект, 2а ст1\nг. Ярославль, ул. Марголина, 1


Ҡыҫҡа нарды — Башҡорт Википедияһы\nҠыҫҡа нарды — нарды уйынының иң популяр төрө.\nУйын өсөн ҡорамалдар\n1.1 Тәүге позиция\n1.2 Уйын маҡсаты\n1.3 Йәрәбә һалыу\n1.4 Шашка хәрәкәттәре\n1.5 Шашканы уйындан нисек сығарырға\nҠыҫҡа нарды — таҡталағы ике уйынсы өсөн уйын. Пункт тип аталған 24 тар өсмөйөштән торған таҡтала уйнала. Өсмөйөштәр төҫө менән айырыла һәм дүрт төркөмгә бүленә. Һәр уйынсы өсөн пункттар уның йортонан алып айырым һанала. Иң алыҫ пункт 24-се була, ул ҡаршы яҡ өсөн беренсе һанлы була. Аҡтар өсөн (диаграммала аҫта күрһәтелә) пункттар сәғәт теле буйлап, ҡараларға — сәғәт теленә ҡаршы.\nПункттар төркөмдәргә берләшә. Әлеге төркөмдәр йорт (1-6), урам (7-12), дошман йорто (19-24), дошман урамы (13-18) тип атала. Йорт һәм урам үҙ-ара таҡта менән айырылған, ул өҫтә ҡалҡып тора һәм бар тип атала.\nҺәр уйынсының 15 шашкаһы бар. Шашкаларҙың тәртибе түбәндәгесә: һәр уйынсыла 24-се пунктта икешәр, 13-сөлә — бишәр, 8-селә — өсәр, 6-сыла бишәр шашка. Һәр уйынсының үҙ уйын ташы һәм уларҙы болғатыр өсөн һауыты бар. Уйын иҫәбен күҙәтер өсөн шаҡмаҡ (Даве кубы) ҡырҙарына 2, 4, 8, 16, 32, 64 һандары төшөрөлгән.\nУйындың маҡсаты — үҙ шашкаларҙы үҙ йортоңа күсереү һәм уларҙы таҡтанан төшөрөү. Үҙ шашкаларын төшөргән беренсе уйынсы еңеүсе тип һанала.\nЭште башлар өсөн, уйынсы бер һөйәк ташлай. Был ҡайһы уйынсының беренсе йөрөүен һәм ниндәй һанды ҡулланыуын күрһәтә. Әгәр ике уйынсының да бер төрлө һандар төшһә, төрлө һандар төшкәнсе һөйәк ташлайҙар.\nНарды уйынында таҡта буйлап йөрөүҙе күрһәткән видео\nЙәрәбә ваҡытында иң ҙур һан төшкән уйынсы шашкаларын ике һөйәктәге һандар буйынса йөрөтә. Беренсе аҙымдан һуң уйынсылар сиратлап икешәр һөйәк ташлай һәм аҙымдарын үтә.\nҺөйәктәге һандар нисә пунктҡа йөрөргә рөхсәт булғанын күрһәтә. Шашкалар гел дә бер йүнәлештә йөрөй, ҙур һанлы пунктан кесеһенә. Аҡтар өсөн — сәғәт теле буйлап, ҡаралар өсөн — сәғәт теленә ҡаршы. Шул уҡ ваҡытта түбәндәге ҡағиҙәләр ҡулланыла: шашкасы асыҡ пунктҡа ғына хәрәкәт итә ала, йәғни, ул ике йәки унан күберәк ҡаршы төҫлө шашка менән ҡамалырға тейеш түгел.\nШашканы уйындан нисек сығарырғаҮҙгәртергә\nУйынсы бар 15 шашкаһын да йортҡа килтергәс, уларҙы таҡтанан сығарыу башлана. Уйынсы ике һөйәкте атшлай һәм түбәндәгене эшләй ала:\nшаҡмаҡта төшкән һанлы пункттан шашканы алырға (мәҫәлән, әгәр биш төшһә, бишенсе ҡырҙан шашка алына).\nйорт эсендә теләһә ниндәй шашканы ҙурыраҡ һанлы пунктҡа күсереү (әгәр өс төшһә, шашканы бишенсе ҡырҙан өс аҙымға күсереү (йәғни икенсе һанлы ҡырға), өсөнсө ҡырҙа шашка торһа ла була).\nуйын ташында төшкән ҙурыраҡ йәки тап килгән һанлы пунктта шашка булмаһа, шашканы төшөрөү (мәҫәлән, дүрт һаны төшһә, ә дүртенсе, бишенсе һәм алтынсы аҙымда шашкалар булмаһа, өсөнсө аҙымдан шашка сығарыла).\nэске таҡтала шашкалар күсерелгәндә, ҡаршы шашканы үлтерә, был шашканы ташлау рөхсәт ителмәй.\nШашкаларҙы сығарғанда, уйынсының бөтә шашкалары йортта булырға тейеш. Шашканы сығарыу ваҡытында шашка һуғылһа, уйынсы яңынан уны йортҡа индерергә тейеш. Таҡтанан бөтә шашкаларҙы төшөрөүсе еңеүсе була.\nНардыны, ҡағиҙә булараҡ, аҡсаға уйнайҙар. Һәр уйын бер мәрәй ставкаһынан башлана. Уйын барышында уйынсы өҫтөнлөгөн күреп ҡалһа, даве ҡуллана ала (йәғни иҫәпте ике тапҡырға арттырырға). Ул быны аҙымын башлар алдынан эшләй ала.\nДаве кубы 2, 4, 8, 16, 32, 64 һанлы ҡырҙарға бүленгән, хәҙерге иҫәптең күпмегә ҙурайғанын күрһәтә. Даве кубын ҡулланыу уйынсыларҙы дәртләндерә, сөнки тәүге иҫәп 64 тапҡырға ҙурая ала.\nШехов. Нарды от новичка до чемпиона. Издательство «Феникс», 2009, 250 страниц, ISBN: 978-5-222-13546-4\nПравила игры 2010 йылдың 25 июль көнөндә архивланған.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Ҡыҫҡа_нарды&oldid=1060702 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 12 август 2021 в 13:51\nБыл бит һуңғы тапҡыр 13:51 12 август 2021 үҙгәртелгән.


Иҫке Теләүле — Башҡорт Википедияһы\n54°45′21″ с. ш. 54°08′28″ в. д.HGЯO\n80 258 810 004\n80 658 410 116\nИҫке Теләүле (рус. Старые Тлявли) — Башҡортостандың Шаран районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 267 кеше. Почта индексы — 452639, ОКАТО коды — 80258810004.\n2002 йыл 9 октябрь 313\n2010 йыл 14 октябрь 267 129 138 48,3 51,7\nРайон үҙәгенә тиклем (Шаран): 25 км\nАуыл советы үҙәгенә тиклем (Баҙғыя): 5 км\nЯҡындағы тимер юл станцияһы (Ҡандра): 25 км\nСәйетов Валерий Газиз улы (19.07.1947) — дәүләт һәм хужалыҡ эшмәкәре, 1992-2005 йылдарҙа Шаран районы хакимиәте башлығы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре, райондың почётлы гражданы (2005).\n↑ Официальный сайт Администрации Муниципального района Шаранский район Республики Башкортостан. Гордость Шаранского района. 7. САИТОВ ВАЛЕРИЙ ГАЗИЗОВИЧ(недоступная ссылка) (рус.) (Тикшерелеү көнө: 11 июль 2017)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Иҫке_Теләүле&oldid=1053549 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 05:16 10 август 2021 үҙгәртелгән.


Промокоды для Четыре глаза ()! Купоны и скидки на сентябрь и октябрь 2020! – Скидки на все и везде


Башҡорт милли биҙәүестәре — Башҡорт Википедияһы\nБашҡорт милли биҙәүестәре\nБашҡорт милли биҙәүестәре — башҡорттарҙа матурлыҡ маҡсатында кейем-һалымды, тәнде биҙәү өсөн ҡулланылған әйберҙәр, биҙәнеү алымдары, ысулдары, йыһаздар.\nБашҡорт милли биҙәүестәре уларҙың йәшәйеш, тормош тәртибе, матурлыҡ тураһында ҡараштарын, ырыу эсендәге тәртиптәрҙе, ғәиләнең йәмғиәттәге урынын сағылдырған, һаҡлау, яҡлау, биҙәнеү, ҡупшыланыу маҡсатын күҙ алдында тотҡан. Ислам менән бергә доғалар яҙылған бетеүҙәр ҙә ҡулланыла башлаған.\nБиҙәүестәр ирҙәрҙекенә һәм ҡатын-ҡыҙҙарҙыҡына бүленә. Башҡортостан Республикаһының Милли музейында, М. В. Нестеров исемендәге Башкорт дәүләт художество музеендә, Рәсәй фәндәр академияһының Өфө фәнни үҙәгенең археология һәм этнография бүлегендә, Стәрлетамак һәм Салауаттың крайҙы өйрәнеү музейҙарында, Башҡорт дәүләт университетеның Стәрлетамак филиалындағы археология музейында биҙәүестәрҙең өлгөләре тупланған.\n2 Аҫыл биҙәүестәр\n3 Кейем өсөн биҙәүестәр\nБашҡорт милли биҙәүестәре -тарих төпкөлөнән быуаттар һуҙымында барлыҡҡа килтерелгән ижад емеше. Башҡорт кейеме, шулай уҡ биҙәүестәре лә халыҡтың йәшәү рәүешенә, ғөрөф-ғәҙәттәре, йолаларына бәйле кәлепләштереп, тормош ихтыяждары-нан сығып барлыҡҡа килтергән күңел емеше.\nБашҡорт милли биҙәүестәре төрлө йүнәлештә эшләгән ғалимдар өйрәнгән һәм ҡағыҙға теркәгән, яҙмалар ҡалдырған: сәнғәт белгестәре, этнографтар, тарихсылар, историки, археологтар һ.б. Улар араһында П. С. Паллас, С. И. Руденко, В. А. Арнольдов, Н. В. Бикбулатов, И. Г. Георги, А. Емельянов, А. Игнатович, Г. Х. Казбулатова, Р. Г. Кузеев, И. И. Лепехин һ.б. Уларҙы төбәктәрҙә ойошторолған күп һанлы экспедициялар мәлендә өйрәнгәндәр, йыйғандар.\nАҫыл биҙәүестәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nЙәш башҡорт ҡыҙы\nКейем кеүек, аҫыл биҙәүестәр ҙә ирҙәрҙекенә һәм ҡатын-ҡыҙҙарҙыҡына бүленә. Ирҙәрҙә был мөһөрле балдаҡтар, ҡатын-ҡыҙҙарҙа сулпы — баҡыр һәм көмөштән парлы биҙәүестәр, алҡалар, беләҙектәр, мунсаҡтар керә.Мосолман булараҡ, ирҙәргә алтын әйберҙәр: балдаҡ, сәғәт, сылбыр, беләҙек тыйылған. Ир-егеттәр ҡәмәр - көмөш, уҡа-мәрйен менән биҙәлгән яҫы билбау, ҡайыш йөрөткән .\nКейем өсөн биҙәүестәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nКейемде биҙәү өсөн башҡорттар көмөш аҡсалар, мәрйен, быяла, гәрәбә, диңгеҙ ҡабырсаҡтары, аҡыҡ(сердолик) файҙаланғандар. Материалдарҙы ң бер өлөшен Көнсығыш һәм Кавказ илдәренән һатып алғандар.\nҠатын-ҡыҙҙар түштәрен биҙәү өсөн түшелдерек (күкрәксә) ҡулланыла. Түшелдеректәрҙе тығыҙ буҫтауҙан тегеп, тәңкә, ынйы, мәрйендәр, сылбыр, зыңғырлауыҡтар, ҡабырсаҡ-тар, айылдар менән семәрләп, селтәрләп биҙәктәр теккәндәр. Толомдарын үрместәр менән биҙәгәндәр. Үрместәр өсөн таҫма, йөндән йәки ат ҡылынан үреп эшләнгән бау ҡулланғандар. Үрместәрҙе тәңкәләр, сылтыраҡ, сулпылар менән биҙәгәндәр. Оло йәштәге ҡатындар һәм ҡыҙҙар сәсенә ҡаралыҡ — осо суҡланған дүрт йәки биш ептән торған бау үргән. Өлкәндәрҙә ул ҡара, йәштәрҙеке төрлө төҫтә булған.\nЙыш ҡына ҡатын-ҡыҙ, бигерәк тә йәшерәктәре, сәсенә селтәрле йәки биҙәкле, төҫлө быяла ҡаштар һәм төрлө таштар ҡуйылған сулпы таҡҡан. Ҡыҙҙарҙың махсус сәс биҙәүесе сәсмәү, елкәлек һәм арҡалыҡ булған. Сәсмәү бер нисә (4-тән алып 16-ға тиклем) төрлө төҫлө муйынсаҡтар, быяла йәки мәрйен теҙелгән ептәрҙән торған, улар бер-береһенә ҡайыш йәки ҡурғаш менән нығытылған. Өҫкө яҡтан оҙон булмаған епкә беркетелеп, толомға нығытып ҡуйылған, ә аҫ яғы төҫлө ебәк йәки йөн суҡтар менән тамамланан.\nЕлкәлек тигән биҙәүестәр ныҡ таралған булған. Елкәлекте ҡыҙҙар толом өҫтөнән йөрөткән. Ул оҙонса, өҫкө яғы уралған туҡыма киҫәге булған ҡалын эслекле, ус аяһы ҙурлығында, тотош мәрйен менән ҡапланған.\nИң йыш осраған биҙәнеү әйберҙәренән һырғаны (алҡа) атарға мөмкин. Һырға үҙ-ара тоташтырылған ҙур көмөш тәңкәләрҙән йәки сүкеп биҙәк төшөрөлгән тимер тәңкәләрҙән тора.\nҺаҡал менән селтәр башҡорт халҡында киң таралған, әммә төбәктәренә ҡарап, төрлөсә биҙәлгән. Уға ҡарап, башҡорттарҙың йәшәгән төбәген, социаль хәлен билдәләп була. Әйтеүҙәренсә, ҡыҙ бала өсөн бәләкәй саҡта уҡ һаҡалға мәрйен, тәңкә һәм башҡа биҙәү әйберҙәре тегелә башлай. Селтәр тип аталған биҙәү әйбере һаҡалдан формаһы менән айырыла. Һаҡал дүрт мөйөшлө була, ә селтәрҙең өҫ яғы тарыраҡ, ә аҫҡа табан киңәйеберәк китә.\nҺарауыс (Хараус) — башҡорт милли кейемендә ҡатын -ҡыҙҙарға ма ңлай өсөн биҙәүес булып тора. Ул семәрләп һуғылған киндер туҡыманан эшләнә.Ҡыҙыл йәки һоро төҫтәге буй туҡыма менән ҡаймаланған була.\nБашҡорттарҙың төрлө разных этнографик төркөмдәрендә биҙәүестәре исеме(атамаһы), ҙурлығы, формаһы(шәкеле), туҡыма өҫтөнә биҙәк итеп өҫтән тегеп ҡуя торған металл һәм мәрйен билгеләрҙең һаны, нисбәте буйынса айырылған.\nКейем биҙәүестәренеү береһе- каптырма Металл (көмөштән эшләнгән айыл, ырғаҡ, сулпыларҙан) йыйылмаларынан торған билбау. Көмөш башҡорттарҙа биҙәүес кенә түгел, ә һаҡлаусы, дауалаусы металл булараҡ ҡулланылған. Ен-шайтан килмәһен тип башҡорт ҡатындары көмөш һырға, көмөш беләҙек, көмөш йөҙөк кейгәндәр.\n↑ Башҡорт теленең һүҙлеге. 2 томлыҡ. - Мәскәү, 1993. - 1-се том, 751-се бит\n↑ (рус.) Каптырма\nТрадицион биҙәүестәр // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Башҡорт_милли_биҙәүестәре&oldid=965008 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 07:11 2 сентябрь 2020 үҙгәртелгән.


Сүмләк (ауыл) — Башҡорт Википедияһы\n55°18′22″ с. ш. 62°40′46″ в. д.\n968 кеше (2010)\nСүмләк (Сүлмәк) — ауыл, Рәсәйҙең Ҡурған өлкәһе Щучье районы Сүмләк ауыл Советының административ үҙәге.\nЩучье ҡалаһынан төньяҡ-көнбайышҡа табан 11 километрҙа Мейәс йылғаһы ярында урынлашҡан.\nБыл урында тәбиғәт матур. Йыраҡтан ҡарағанда, ауыл ҙур ҡаҙан эсенә йәшеренгән кеүек күренә. Борондан ошо ерҙәрҙә йәшәгән башҡорттар уйпатлыҡты «сүлмәк» тип атаған, һәм ул урыҫ теленә һүҙмә-һүҙ «сүлмәк» тип күскән. Тел закондарына ярашлымы, «сүлмәк» һүҙенең әйтелеше урыҫ телле кешеләргә ҡыйыныраҡ булғанғамы, уны «сүмләк» тип йөрөтә башлағандарҙыр тиергә була.\nГеография, зоология, ботаника, палеонтология, минералогия, геология, этнография, тарих һәм тел ғилеменә ҙур өлөш индергән натуралист һәм сәйәхәтсе-энциклопедист Пётр Симон Паллас Сүмләк тураһында бына шулай тип яҙып ҡалдырған:\nАғас нығытма менән уратып алынған Сүмләк слободаһы Оло Сүмләк һәм Кесе Сүмләк йылғалары ҡушылған һәм уйһыу урындарҙы баҫа торған Мейәс йылғаһының бейек ярында төҙөлгән\nЧумляцкая слобода, обнесённая деревянным укреплением, построена на высоком берегу Мияса, потопляющей низменная места, ниже впадающей в оную с сей стороны реки Большого Чумляка и истока малого Чумляка.\nБыл урында элгәре башҡорттар йәшәгәне атамаһынан билдәле. Әммә 1679 йылда күпләп дәүләт крәҫтиәндәре килеп ултырғанлыҡтан, хәҙерге ваҡытта уларҙы ошо урынға нигеҙ һалған тип иҫәпләйҙәр.\n1810 йылда Сүлмәктә тәүге йәрминкә үтә, ә һуңғараҡ йәрминкәләр йылына өс тапҡыр: көҙ — Кузьмин, яҙ — Алексеевск, ҡыш — Раштыуа йәрминкәһе ойошторола. Халыҡ өсөн йәрминкәләр оло ваҡиға була: тауар алмашыу мөмкинлеге генә түгел, ҙур алыш-биреш килешеүҙәре төҙөү, һүҙ ҡуйышыуҙар, төрлө мәғлүмәт алыу, төрлө милләт кешеләре менән аралашыу, эшлекле бәйләнештәр һәм мөнәсәбәттәр урынлаштырыу мөмкинлеге асыла. Сауҙа үҫеше ауылда төҙөлөш йәнләнеүенә алып килә: ваҡытлыса килеүселәр өсөн йәшәрлек йорттар, келәттәр һәм амбарҙар, кибеттәр, һыраханалар (бишәү була) төҙөлә.\n1845 йылда сиркәү төҙөлә, бер йылдан өс йыллыҡ мәктәп асыла. 1896 йылда мәктәп биш йыллыҡ ике класлы училище итеп үҙгәртелә.\n1912 йылда — дәүләт дауаханаһы, бер нисә йылдан бала табыу йорто асыла.\nАуыл тарихы Беренсе донъя һуғышы, Совет власын урынлаштырған Октябрь революцияһы, хәрби коммунизм ваҡиғалары менән бәйләнгән. Октябрь революцияһы ауыл халҡының донъяға ҡарашын, көнкүрешен үҙгәртә. Коллективизация һәм синыф булараҡ кулактарҙы бөтөрөү ауыл хужалығына етди көрсөк булып ҡағылды.\n1930 йылда ил буйынса дини ғибәҙәтханалар емертелә. Сүмләк сиркәүенең ҡыңғырауҙарын төшөрөп, балғалар менән ваталар. Бөгөнгө көндә, бер бүлмәһендә ремонт эшләнеп, унда ғибәҙәт ҡылынһа ла, сиркәү йәмһеҙ күренә.\nБөйөк Ватан һуғышы башланғас, халыҡ ауыр йәшәй, әммә ҡамауҙа ҡалған Ленинградтан 900 бала эвакуациялана. Балалар йорто (1969 йылға тиклем эшләй) һәм фронттан килтерелгән яралылар өсөн госпиталь асыла. Аяҡҡа баҫа алмай вафат булғандар туғандар ҡәберлегендә ерләнә. Оҙаҡ ваҡыт буйы һәйкәлдә хатта ерләнгәндәрҙең фамилияһы һәм исеме күрһәтелгән табличка ла булмай. Әммә 1965 йылда, Мәскәү архивы менән яҙышҡан ауыл мәктәбенең тарих уҡытыусыһы А. А. Холкиндың тырышлығы менән, ерләнгәндәр тураһында мәғлүмәтте тергеҙеү мөмкин була.\n1930-сы йылдарҙа ауылда «Память Чкалова» колхозы ойошторола, ул 2004 йылда эшен туҡтата. Сүмләк игенселәре бер нисә тапҡыр Т. С. Мальцев исемендәге премия менән бүләкләнә.\n2004 йылда сафтары һирәгәйгән колхозсыларҙың дөйөм йыйылышында Чкалов исемендәге агрофирма ойошторорға һәм ерҙәрҙе Силәбе он тарттырыу заводына ҡуртымға бирергә тигән ҡарар сығарыла. Бөгөн элекке «Память Чкалова» колхозы ерҙәрен «Муза» агрохолдингы эшкәртә. Ташландыҡ ерҙәрҙең барыһы ла тиерлек һөрөлгән. Заманса техника, энергия һаҡлау технологиялары ҡулланыла, яңы орлоҡ һаҡлау һәм орлоҡ киптереү урындары төҙөлгән.\n2020 йылдың февраленән Сүмләк ауыл биләмәһе башлығы — Теляков Виктор Николаевич.\nСүмләк ауыл Советы хакимиәте һәм китапхана ауыл мәҙәниәт йортонда урынлашҡан.\nСүмләктә педагогик хеҙмәт ветераны Каяткина Галина Васильевна башланғысы менән ойошторолған Щучье районында берҙән-бер крайҙы өйрәнеү музейы эшләй. Ул башлап ебәргән мәктәп музейы нигеҙендә ауыл крайҙы өйрәнеү музейы булдырыла.\nXIX быуатта төҙөлгән музей бинаһы — Щучье районының иҫтәлекле урыны. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында асылған балалар йорто ошо бинала урынлашҡан була. Ботов Пётр Андреевич тиҫтә йыл дауамында музейҙы етәкләй.\nМузей бик боронғо замандарҙан алып беҙҙең көндәргә тиклем осорҙарҙы сағылдырған бер нисә бүлектән тора. XIX—XX быуат әйберҙәренән торған экспонаттарҙың ҙур коллекцияһы, хәрби дан бүлмәһе, биҙәү-ҡулланма ижад залы, тыуған яҡ тәбиғәте мөйөштәре бар.\nХәҙерге ваҡытта Сүмләк ауылында:\nҺөнәри-техник училище (ПТУ)\nХалыҡтың милли составы: урыҫтар, сиғандар.\nСүмләк (Мейәс ҡушылдығы)\nПаллас П. С. Путешествие по разным провинциям Российского Государства: В 3 ч.: в 5 кн.; атлас — СПб.: Императорская Академия Наук, 1773—1788 на сайте Руниверс]\nЗауральская генеалогия. Отрывок из книги Петра Симона Палласа «Путешествие по разным местам Российского государства»\nБоронғо Сүлмәк ауылы, 2020 йылдың майы\nпосёлок Чумляк Щучанского района на карте со спутника\nКомандировка в Чумляк\nЧумляк на видео и фото\n↑ 1,0 1,1 1,2 ОКТМО. 179/2016. Уральский ФО\n↑ посёлок Чумляк Щучанского района на карте со спутника\n↑ Зауральская генеалогия. Отрывок из книги Петра Симона Палласа «Путешествие по разным местам Российского государства»\n↑ Боронғо Сүлмәк ауылы, 2020 йылдың майы Раиса Кувшинова\n↑ Паллас П. С. Путешествие по разным провинциям Российского Государства: В 3 ч.: в 5 кн.; атлас — СПб.: Императорская Академия Наук, 1773—1788 на сайте Руниверс]\n↑ Фотография Репортаж из Чумляка из раздела остальное №2910844 - фото.сайт - Photosight.ru. 24 сентябрь 2020 тикшерелгән.\n↑ Сүмләк (ауыл) > Данные не обнаружены. Возможно, страница переименовывалась. Проверьте справочник\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Сүмләк_(ауыл)&oldid=1067886 ҡабул ителгән


ДТ ЕВРО сорт C (ДТ-Л-К5) минус 5, ст. Аллагуват (ст. отправления)\n1 719 Объем договоров, тонн\n253 565 Объем договоров, рублей\n11 473 450 820\n26.02.2020 45 127 45 127 45 127 65 2 933 255 1\n25.02.2020 44 834 44 800 44 950 1 430 64 112 750 2\n21.02.2020 44 307 44 510 44 300 1 950 86 399 300 9\n20.02.2020 44 325 44 700 44 200 1 300 57 622 500 5\n19.02.2020 44 500 44 500 44 500 325 14 462 500 3\n17.02.2020 44 650 44 600 44 700 390 17 413 500 3\n14.02.2020 44 300 44 200 44 500 715 31 674 500 7\n13.02.2020 44 330 44 330 44 330 260 11 525 800 1\n12.02.2020 43 754 43 705 44 000 390 17 064 125 2\n11.02.2020 44 194 44 200 44 150 585 25 853 750 6\n10.02.2020 44 057 44 000 44 100 455 20 046 000 2


Хужа булған ерҙә тәртип түрҙә » Башҡортостан гәзите\nХужа булған ерҙә тәртип түрҙә\nМәғлүм булыуынса, күптән түгел Әбйәлил районы үҙәге Асҡар Рәсәйҙең иң төҙөк ауылдарының береһе булып танылды. Ҡаҙанышта, һис шикһеҙ, биләмә етәксеһенең өлөшө баһалап бөткөһөҙ. “Хужа булған ерҙә тәртип бар”, тип юҡҡа ғына әйтмәйҙәр бит.\nКүҙ төбәп барыр\nАуыл халҡы урындағы үҙидараға күҙ төбәп йәшәй. Йомош менән килә, кәңәш һорай, ярҙамға ышанып баға... Мәсьәләләрҙе хәл итеүҙә ауыл биләмәһе башлығы туранан-тура ҡатнаша. Ситтән ҡарағанда, бәлки, еңел кеүек күренгән был вазифа ифрат мәшәҡәтле, ауыр. Күңелендә ҙур яуаплылыҡ тойғоһо йөрөткән кешеләр генә тарта алалыр ул йөктө. Быға Асҡар ауыл биләмәһе башлығы Иршат Малыбаевтың бер көнлөк эшмәкәрлеген яҡындан күргәндән һуң ныҡлап төшөндөм.\nМуниципаль берәмеккә Асҡар, Ярлыҡап, Тирмән, Ҡолоҡас, Айғырбатҡан, Дауыт ауылдары инә. Хәйер, район үҙәге үҙе күптән инде йыйнаҡ, төҙөк ҡаласыҡты хәтерләтә. Ундағы көнкүреш шарттары ла яҡшы. Магнитогорск ҡалаһының яҡын булыуы ла асҡарҙар өсөн бар йәһәттән ҡулай.\nБеҙ барып ингәндә, Иршат Филҡәт улына төрлө һорау менән килгәндәрҙән сират теҙелгәйне. Ниәттәре – ниндәйҙер проблеманы еткереү, фекер алышыу. Мәҫәлән, Учалы урамында йәшәгән Маһинур Усманова ҡыйыҡтағы боҙбармаҡтарҙы төшөрөү, йорт ишеге алдына түбә эшләтеү, ихатаның ҡоймаһын рәтләүгә ярҙам итеүҙәрен һораны. Етәксе уны иғтибар менән тыңлағас, был хәл менән яҡшы таныш булыуын белдерҙе, ремонт өсөн материал табырға вәғәҙәләне. Йүнәтеү эшен иһә йортта йәшәгән ир-ат башҡарасаҡ, сөнки ниндәйҙер ойошма хеҙмәткәрҙәрен саҡыртыу өҫтәмә сығым талап итә. Ә аҡса иҫәп ярата, һәр тин һанаулы.\nШайморатов урамының 11-се йортонда йәшәгәндәр исеменән Гөлзөһрә Алтынбаева килгәйне. Ул ҡыйыҡты алмаштырыу кәрәклеге, подъездағы иҙәндең һыуыҡ булыуы хаҡында белдерҙе. Иршат Малыбаев иһә был йорттағыларҙың һәлкәүлегенә әсенде: былтыр адреслы ярҙам күрһәтеү программаһына ҡушылырға тәҡдим иткәндәр, әммә улар урынынан да ҡуҙғалмаған.\n– Башҡалар кеүек әүҙемлек күрһәтһәгеҙ, бер ниндәй проблема тыумаҫ ине, – тине ул Гөлзөһрә Алтынбаеваға. – Күргәнһегеҙҙер, программала ҡатнашҡандар йортоноң ҡыйығын яңыртыуға өлгәште. Ә һеҙгә тиҙ арала ярҙам итә алмайбыҙ – финанс йәһәттән мөмкинлек юҡ. Материал булыу менән ҡыйыҡтың тишек-тошоғон ваҡытлыса ямап торорға мөмкин.\nҠолоҡас ауылы старостаһы Әсләм Ҡолмөхәмәтов һәр кемдең үҙәгенә үткән мәсьәләләрҙең береһе – берәҙәк эттәр проблемаһын күтәрҙе. Был биләмә Асҡарҙың янында урынлашҡан. Боронғо ауылдарҙың береһе ул. Уҙған быуат аҙағында халҡы район үҙәгенә күпләп күскәнлектән, төйәктә тормош туҡталғандай була. Ә был ерҙең матурлығы, бай тәбиғәте Магнитогорск ҡалаһында йәшәгән бәғзе йүнселдәрҙең күҙен ҡыҙҙырмай ҡалмай, күрәһең: ауылда заманса йорттар ҡалҡа башлай. Һөҙөмтәлә хәҙер бында ябай башҡорт өйҙәре лә, тимер ҡапҡалы, ике ҡатлы яңылары ла байтаҡ.\nСит кешеләр килеү менән ауылдағы тормош үҙгәрә, үҙ сиратында проблемалар күбәйә. Шуларҙың береһе – берәҙәк эттәр. Ауыл халҡында һәр кемдең үҙ йорто, үҙ хайуаны, тигәндәй. Ә бына ҡаланан ял итергә килгәндәр ни өсөндөр башмаҡ ҙурлығындай йәки бейәләйҙәй “дуҫ”тарын ошонда ҡалдырып китергә ғәҙәтләнгән. Улары ауылда иреккә сыға: ҡош-ҡортҡа тейә, хатта малға ташланырға ла тартынмай.\n– Элегерәк урындағы хакимиәт тарафынан эйәһеҙ эттәрҙе юҡ итеү маҡсатында махсус рейд ойоштороу мөмкинлеге бар ине, – тине Иршат Филҡәт улы. – Хәҙер иһә ундай хоҡуғыбыҙ юҡ. Бер кемдең дә үҙ өҫтөнә яуаплылыҡ алғыһы килмәй.\nШулай ҙа башлыҡ райондың ветеринария станцияһы етәксеһе Вәлиәхмәт Әсәҙуллинға шылтыратып, уға киҫкен хәл тураһында бәйән итте, ниндәйҙер сара күреү кәрәклеге хаҡында белдерҙе. Уйлап ҡараһаң, берәҙәк этте юҡ итеү өсөн күпме сығым талап ителә! Хәйер, шундай хайуандарға махсус питомник төҙөү өсөн дәүләт тарафынан һәр район хакимиәтенә тейешле күләмдә аҡса бүленеүе мәғлүм. Уларҙы ярты йыл дауамында аҫрап, артабан яҡшы хужаларға тапшырыу ҡаралған. Иң агрессив булғандарын ғына юҡ итергә рөхсәт бирелә. Тимәк, берәҙәк эттәр иректә йөрөүен, ҡош-ҡортҡа тейеүен, кешеләргә ташланыуын, төрлө сир таратыуын дауам итәсәк әле. Ни өсөн тигәндә, бүленгән аҡсаны нисек тотоноу, питомник төҙөү өсөн тендер ойоштороу, хеҙмәткәрҙәргә эш хаҡы түләү һәм башҡа бихисап мәсьәләгә бәйле бер ниндәй аныҡ инструкция юҡ.\nСатлама һыуыҡҡа әҙербеҙме?\nБиләмә башлығына артабан райондағы торлаҡ-коммуналь хужалыҡ мәсьәләләрен даими иғтибар үҙәгендә тотҡан “Асҡар” предприятиеһы етәксеһе Иштимер Рысҡужин инде. Уның әйтеүенсә, йылылыҡ буйынса тотҡарлыҡ юҡ, барлыҡ ойошмалар яҡшы эшләй.\n– Көндәр тағы һыуыта, тиҙәр, әҙер булырға кәрәк, – тип һүҙҙе ҡыҫҡа тотто Иршат Филҡәт улы. – Һыу, газ, йылылыҡ торбаларын йәнә бер ҡат яҡшылап тикшереп сығығыҙ. Күп фатирлы йорттарҙағы ваҡ-төйәк кеүек күренгән проблемаларҙы ла күҙ уңынан ысҡындырмағыҙ. Тап уларҙың аварияға сәбәпсе булыуы ихтимал.\nБашлыҡтың борсолоуын аңларға була. Һуңғы йылдарҙа һауа торошо тотороҡһоҙлоғо менән аптырата: берсә ҡапыл шаҡырайтып туңдыра, йә уйламаҫтан иретә – һис яраҡлашып өлгөрөп булмай. Шуға ла торлаҡ-коммуналь хужалыҡ хеҙмәткәрҙәренә ял да, байрам да юҡ. Һәр саҡ уяу булырға тейеш улар. Әйткәндәй, район үҙәгендә күп ҡатлы 37 йорт һәм өс дөйөм ятаҡ бар.\nКабинеттағы эштәр барланғас, Иршат Филҡәт улы менән урамға сыҡтыҡ. Ниәт – биҫтәләрҙең торошон ҡарау, унан Дауыт ауылына юлланыу.\nАсҡар йылдан-йыл төҙөкләнә, киңәйә. Заманса яңы йорттар ҡалҡа, йәш ғаиләләр өй туйлай. Көнсығыш-1 һәм Көнсығыш-2 биҫтәләрендә газ, һыу мәсьәләләре күптән хәл ителгән. Бурандан һуң юлды даими таҙартып торалар. Ә күп балалы ғаиләләр өсөн тәғәйенләнгән Мырҙабайҙа башҡараһы эш күп әле.\nАртабан еңел машина Дауыт ауылына юл алды. Туп-тура староста Тәлғәт Әхтәмовтың йорто янына барып туҡтаныҡ. Өлгөр хужа үҙе лә күренде.\n– Түҙмәйенсә килеп еттегеҙме, Иршат Филҡәт улы? – тип ҡаршыланы ул. – Тракторым боҙолоп тора, шуны йүнәтеп оҙаҡлап кителде. Мырҙабайға юлды астым. Бөгөн тағы буранлап тора бит әле...\nХакимиәт башлығы, ауылдағы хәл-торош менән танышып, старостаға теләктәрен еткерҙе лә йәнә машинаны тоҡандырҙы. Юлда, әңгәмәне дауам итеп, Дауыттан ер алырға теләк белдергәндәрҙең көндән-көн артыуы хаҡында һөйләне. Ни тиһәң дә, район үҙәгенә яҡын урынлашҡан бит.\n– Әлегә теләгәндәргә ер бүлә алмайбыҙ, сөнки урын бөтөнләй юҡ, – тип бәйән итте Иршат Филҡәт улы. – Район етәкселеге менән берлектә яңы биҫтә өсөн майҙан эҙләйбеҙ. Шуныһы ҡыуаныслы: йәштәр фатирҙа көн итеүҙе түгел, ә үҙ йортон һалыуҙы хуп күрә. Эш юҡ тип ваҡланмайҙар, һыҡтамайҙар. Йәшәйем тигән кеше йүнен таба. Ундайҙарға ярҙам итмәйенсә нисек түҙерһең?! Әйҙә, төҙөһөндәр, гөрләтеп донъя көтһөндәр!\nҺүҙ юҡ, әбйәлилдәр матур, зауыҡлы йәшәргә ярата. Заманса йорттар ҡалҡа, еңел машиналар һаны арта, балалар ишәйә. Магнитогорск ҡалаһының эргәлә булыуы ла уңайлы. Икенсе яҡтан ҡарағанда, был яҡынлыҡ байтаҡ проблема ла тыуҙыра. Эйе, халыҡтың күбеһе шунда йөрөп эшләй, үҙ продукцияһын баҙарға сығара, йәштәр юғары белем алыу өсөн ынтыла. Ләкин Асҡарҙа йәшәп, Магнитогорскиҙа аҡса тапҡандарҙың һалымы хеҙмәт иткән урынында тороп ҡала. Тимәк, бындай кешеләрҙән ауыл биләмәһе бер ниндәй файҙа күрмәй. Ә бит хакимиәт ишеген күпселек осраҡта тап улар шаҡый. Хоҡуғын даулайҙар, төрлө дәғүә белдерәләр. Балалары урындағы мәғариф учреждениеларында тәрбиәләнә, белем ала, ә ата-әсәһе күрше ҡала ҡаҙнаһын тулыландыра. Дөрөҫмө был?..\nНисек кенә булмаһын, күршеләр элек-электән үҙ-ара дуҫ, татыу ғүмер итә. Туғанлашып бөткәндәр тиһәң дә була.\nулыбыҙ килә икән!”\nАсҡарҙың үҙәк урамына сыҡҡас, Иршат Малыбаев машинаһын бер йорт янында туҡтатты. “Нурмөхәмәт апаның хәлен белеп китәйек әле, – тине ул. – Ауырыңҡырап тора, тиҙәр ине”.\nБыл йортта Бөйөк Ватан һуғышы ветераны Нурмөхәмәт Ниғмәтуллин йәшәй икән. Ҡаршыбыҙға өтәләнеп Фатима инәй килеп сыҡты.\n– Ниңә эт өрә тиһәм, үҙебеҙҙең улыбыҙ килә икән! – тип ҡыуаныстан йөҙө яҡтырып китте уның. – Ҡарттың ауырығанын ишетеп, хәлен белергә ашыҡҡанһыңдыр инде, рәхмәт яуғыры.\nНурмөхәмәт олатай бирешерлек түгел. Үҙе әйтмешләй, ҡарттарса йәшәп ята.\n– Көн һайын бер аҙ йәйәү йөрөргә тырышам, – тине яугир олатай. – Хәрәкәттә – бәрәкәт, тиҙәр бит. Өйгә һыу үткәрәйек, үҙегеҙгә еңелерәк булыр, тип йыл да ныҡыша балалар. Индертмәйем. Ҡарсыҡ менән көнгә бер нисә тапҡыр колонкаға һыуға барабыҙ, урамда йөрөп әйләнәбеҙ. Үҙе бер бәхет бит был!\nТормошта күпте күргән, киң мәғлүмәт саралары аша һуңғы яңылыҡтар менән даими таныша барған Нурмөхәмәт Ниғмәтуллиндың зиһене таҙа, фекере төплө. Зарланыу ят уға. Урамдағы бағаналарҙың уты тоноҡ булыуын ғына телгә алып үтте ветеран. Биләмә башлығы мәсьәләне тиҙ арала хәл итергә вәғәҙә бирҙе.\nӨлкәндәргә именлек-һаулыҡ теләп, урамға сығыуыбыҙ булды, беҙҙе бер өйөр берәҙәк эт ҡамауында ҡалған инәй менән ике-өс малай уратып алды.\n– Шул эттәрҙән ҡасан ҡотолорбоҙ инде?! – тип теҙеп алып китте ҡатын кеше. – Ниңә ошоға бәйле бер ниндәй эш алып бармайһығыҙ? Аҙым атларға ҡурҡып торам!\nАй-һай, етәксе булыу еңел түгел икән... Һәр урында тиерлек ниндәйҙер проблема менән йөҙгә-йөҙ бәрелешәһең. Барыһын да тиҙ арала ыңғай хәл итеү мөмкинлеге булһа ине лә бит. Иршат Филҡәт улы иһә уфтанмай. “Халыҡ һайлауҙа минең өсөн тауыш биргән икән, ышанысты аҡларға бурыслымын”, – тип белдерҙе ул.\nЭш көнө тамамланыуға яҡынлашһа ла, башлыҡ ҡайтырға ашыҡманы. Кабинетына инеп, бөгөн башҡарған эштәрен барланы, ҡайҙалыр шылтыратырға кәрәклеген билдәләп ҡуйҙы, индерелгән ҡағыҙҙарҙы ҡарап, ҡултамғаһын ҡуйҙы, иртәгәһе көндө планлаштырҙы.\nИх, фонтан да төҙөлһә...\nЕтәксе бер аҙ бушағас, уны тағы ниндәй проблемалар борсоуы, уй-хыялдары хаҡында белешеү ине ниәт. Иршат Филҡәт улы ихлас аралашыуын дауам итте:\n– Мине иң ныҡ борсоған мәсьәлә – бәғзе кешеләрҙең битарафлығы. Ниндәйҙер проблеманы хәл итеү, уртаға һалып һөйләшеү маҡсатында йыйылыш үткәрәм тиһәң, күп урында халыҡ аҙ була. Аҙаҡтан килеп, шул сходта ҡабул иткән ҡарарығыҙ менән риза түгелмен, тип дәғүә белдерәләр. Хәҙер бит күпселек кеше үҙ мәнфәғәтен генә ҡайғырта. Шәхси проблемаһы булһа, йүгереп килеп етә, ә дөйөм эштә ҡатнашыуҙан баш тарта. Яҙғыһын, мәҫәлән, ауылды төҙөкләндереү, йәшелләндереү йәһәтенән өмәләр үткәрәбеҙ. Уларға халыҡты йәлеп итеү ауыр. Кемдер үҙе йәшәгән ерҙе генә таҙартырға, йәшелләндерергә тейешмен тип иҫәпләй. Дөйөм таҙалыҡҡа ынтылыу зарурлығын аңламайҙар.\nШуныһы ҡыуаныслы: беҙҙә эшһеҙлек проблемаһы юҡ. Әйткәнемсә, Магнитогорск ҡалаһының яҡын булыуы ла был тәңгәлдә бик отошло. Халыҡты хеҙмәткә йәлеп итеү йәһәтенән ветерандар, ҡатын-ҡыҙҙар, ағинәйҙәр берләшмәләре ағзалары менән берлектә аңлатыу эшен даими алып барабыҙ.\nТөп проблемаларҙың береһе – малдарҙың ҡарауһыҙ йөрөүе, ыҙалыҡ менән табылған бәғзе көтөүселәрҙең йәй уртаһында эшен ташлауы. Районда, белеүегеҙсә, йылҡысылыҡ үҫешкән. Байтаҡ урында аттар өйөрө юлға сығып тора. Һөҙөмтәлә авария осраҡтары күп. Ошо мәсьәләне хәл итеү юлдарын эҙләйбеҙ. Мал хужалары менән аныҡ эш алып бармайынса, ҡаты саралар күрмәйенсә, проблеманы яйға һалып булмаясаҡ.\nЯңы төҙөлгән Мырҙабай биҫтәһенә газ, һыу торбалары һуҙыу мәсьәләһе лә көнүҙәк. Өҫтәүенә Көнсығыш биҫтәһендә башланғыс мәктәп төҙөү зарурлығы бар. Әйткәндәй, унда балалар баҡсаһы эшләй инде. Былтыр шулай уҡ ял һәм мәҙәниәт паркы төҙөлә башланы.\nЮлдарҙы ремонтлау, асфальт түшәү кеүек эштәр планға ярашлы атҡарыласаҡ. Шулай ҙа ҙур хыялым – Асҡарҙың иң матур урынында фонтан төҙөү. Ер табылды, план күптән әҙер, тик әлегә аҡса юҡ. Әммә изге уйҙың ҡасан да булһа тормошҡа ашырына иманым камил.\nӘлбиттә, бер көндә генә биләмә башлығының барлыҡ эшмәкәрлеген күҙәтеү мөмкин түгел. Ләкин ҡыҫҡа ваҡыт эсендә лә күпте күреп була. Халыҡтың тормошон аңлаған, уларҙы яҡлай алған, тыңлай, ишетә белгән, көнүҙәк мәсьәләләрҙе ваҡытында хәл итергә тырышҡан яуаплы етәксе эшләй бында. Төйәгенең киләсәге өсөн янып-көйөп йәшәй ул. Иңенә йөкмәтелгән ҙур бурыстарҙы лайыҡлы атҡарған Иршат Малыбаевҡа халыҡ икенсе тапҡыр башлыҡ “ҡамытын” юҡҡа ғына кейҙермәгән шул.


КП-13,Ивановская обл, г. Кохма, ул. Кочетовой, 59-А\nАвтор Тема: КП-13,Ивановская обл, г. Кохма, ул. Кочетовой, 59-А (Прочитано 57 раз)\n« : 02 Июнь 2018, 13:47:10 »\nВ учреждении функционирует филиал профессионального училища №48 УФСИН России по Ивановской области, где осужденные получают начальное профессиональное образование по специальности маляр-штукатур 2-3 разрядов


Маникюрные салоны, Воскресенск — контактная информация предприятий и отзывы\nАдреса и телефоны предприятий — Здоровье и красота, здравоохранение, медицинские клиники и центры — Маникюрные салоны в Воскресенске\nМаникюрные салоны в Воскресенске\nВоскресенск - современный мегаполис, в котором для удобства горожан расположены многочисленные компании. Однако, стоит учитывать, что список услуг может отличаться, поэтому желательно обратиться к разделу «Маникюрные салоны» с кратким описанием деятельности. Нашли адрес, который близко к дому или работе, взгляните еще и на часы работы, чтобы не терять свое время на ожидание. Мы предоставляем Вам информацию емко, только самое главное.\nУлица: . . . Отобразить все ул. Зелинского ул. Калинина ул. Карла Маркса ул. Комсомольская ул. Менделеева ул. Октябрьская ул. Победы ул. Советская ул. Спартака ул. Центральная\nСТУДИЯ МАНИКЮРА BARS\nТелефон: +7 (925)-308-57-78\nТелефон: +7 (916)-220-80-08\nТелефон: +7 (985)-119-29-47\nТелефон: +7 (903)-763-75-25\nАдрес: г. Воскресенск, ул. Менделеева, 1\nТелефон: +7 (965)-242-67-77\nНОГТЕВАЯ СТУДИЯ ГУД ЛАК\nТелефон: +7 (926)-077-48-08\nТелефон: +7 (925)-827-60-62\nТелефон: +7 (916)-060-63-36


рп Корфовский - участок Платформа Садовая 40км - Индекс - Карта\nрп Корфовский, участок Платформа Садовая 40км\nАдрес участок Платформа Садовая 40км, рп Корфовский\nКЛАДР ID 27018000030004700\nКарта проезда участок Платформа Садовая 40км, рп Корфовский, Хабаровский район\nРасположению участок Платформа Садовая 40км, рп Корфовский, Хабаровский район, Хабаровский край соответствует почтовый индекс 680504. Напоминаем, что эта информация носит исключительно справочный характер и может являться неактуальной.\n• участок Подсобное хозяйство • ул. Бойко-Павлова • ул. Заречная • пер. Лесной • ул. Новая • ул. Подсобная • ул. Садовая • участок Корфовский каменный карьер • ул. Бульварная • ул. Клубная • ул. Нагорная • ул. ПМС-86 • ул. Путевая • ул. Сопка 2-х братьев • ул. 3 км • пер. Гражданский • ул. Лесная • ул. Никитенко • ул. Побережная • ул. Путейская • Чернореченское шоссе


Рецептов с ингредиентом налим: 30\n9122 30 мин. 6 37 42\n7176 406 мин. 6 45 60\n7154 30 мин. 2 39 58\n14084 60 мин. 8 10 21\n52039 120 мин. 16 103 229\n16011 120 мин. 12 0 9\n5960 15 мин. 5 31 40\n11667 210 мин. 11 4 5\n12375 0 мин. 6 27\n35518 60 мин. 24 40 36\n13542 120 мин. 12 2 3\n5449 60 мин. 18 31\n43021 0 мин. 0 58 66


Банкетка Флоренция - Премиум, основа - велюр жаккард - иней купить в BOGACHO.\nАрт. 17117 Орех(Д)-ТК-И - жаккард - "иней" - основа/ТК-И - велюр - "иней" - компаньон, Вариант Б, цвет ковки Антик Найт(АЧ) (1 категория)\nТК-И - велюр - "иней" - компаньон\nЖаккард И - велюр - "иней" - компаньон (1 категория)\nЖаккард И - велюр - "иней" - компаньон К1\nБанкетка Флоренция - Премиум 17117 Орех(Д)-ТК-И - жаккард - "иней" - основа/ТК-И - велюр - "иней" - компаньон, Вариант Б, цвет ковки Антик Найт(АЧ) (1 категория)\n29 490 \nРазмеры, см: В68 / Ш124 / Г46\n34 490


Аҙна эсендә Өфөлә экологик өмәләрҙә 228 мең кеше ҡатнашты // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nАҙна эсендә Өфөлә экологик өмәләрҙә 228 мең кеше ҡатнашты\nТерриторияларҙы санитар таҙартыу һәм төҙөкләндереү буйынса айлыҡ сиктәрендә 9-16 апрелдә экологик өмәләрҙә 228 мең өфөлө ҡатнашты. Улар 21500 кубометрҙан ашыу сүп-сар йыйҙы.\nТерриторияларҙы сүп-сарҙан таҙартыу буйынса эшкә 4100-ҙән ашыу берәмек махсус техника йәлеп ителде, тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына Өфө Коммуналь хужалыҡ һәм төҙөкләндереү идаралығының производство-техник бүлеге белгесе Игорь Аристов. Экологик өмә ваҡытында 13 миллион квадрат метр урам-юл селтәрҙәре, 3 миллион квадрат метр ҡала һәм урман парктары, 15 миллион квадрат метр квартал араһы һәм өй алды биләмәләре сүп-сарҙан таҙартылды, 5000 погон метр ҡойма ремонтланды.\nӨфө территорияһын санитар таҙартыу һәм төҙөкләндереү буйынса айлыҡ 21 майға тиклем дауам итәсәк. Уның сиктәрендә 21 апрелдә йәнә бер дөйөм ҡала өмәһе үтәсәк. Беренсе өмә Өфөлә 14 апрелдә ойошторолғайны.


Ауылдан Кремлгә тиклем\nБашҡортостанда Бөрө районының Үрге Ласынтау ауылында тыуып үҫеп, тотош илгә етәкселек итеүгә тиклем хеҙмәт юлын үткән бөйөк шәхес - Зыя Нуриевтың йөҙ йыллығына арналған тантаналы саралар үтә. Советтар Союзы сәнәғәтен һәм ауыл хужалығын донъяуи бейеклектәргә күтәргән дәүләт эшмәкәре 2012 йылдың 19 октябрендә 97 йәшендә беҙҙең аранан китте. Ләкин халыҡ күңелендә абруйлы яҡташыбыҙ тураһында хәтер мәңге һаҡланасаҡ. Илдең баш ҡалаһында һәм Өфөлә Зыя Нурый улының иҫтәлегенә таш һын һәм аллея барлыҡҡа килде.\nУның һуңғы теләге - тормош иптәше Айһылыу ханым менән ер ҡуйынында ла бергә ятыу. Зыя Нуриевты Новодевичьево зыяратында ҡатыны янында ерләйҙәр. Ошо көндәрҙә күренекле яҡташыбыҙ ҡәберлегендә таш һындар ҡалҡып сыҡты. Ауыл мәктәбе уҡытыусыһынан алып Советтар Союзының Министрҙар Советы рәйесе урынбаҫарына тиклем оло юл үткән шәхес һәм бар эштәренә лә ҡанат ҡуйыусы ябай ҡатын һыны.\nМәскәүҙә яҡташыбыҙ 1969 йылдан алып хеҙмәт итә. Тәүҙә ул әҙерләмәләр дәүләт комитетын, һуңынан министрлығын да етәкләй. Дүрт йылдан һуң Советтар Союзы етәкселәренең береһе булып китә. Зыя Нуриевты Министрҙар Советы рәйесе урынбаҫары итеп тәғәйенләйҙәр. Башҡортостандан Зыя Нурый улына тиклем һәм унан һуң да был тиклем юғары вазифаға өлгәшкән дәүләт эшмәкәрҙәре юҡ.\nШулай ҙа тыуған Башҡортостаны менән уны тағы ла бөйөгөрәк эштәр һәм юғары үрҙәр бәйләй. Республика Зыя Нуриев етәкләгән осорҙа үҙенең сәскә атыу осорон кисерә. Яҡташыбыҙ үҙ исемен тарихҡа имәңгелеккә уйып ҡалдыра. Өфөлә яҡташыбыҙ исемен йөрөткән сквер барлыҡҡа килде. Уны асыуҙа шәхестең туғандары, дуҫтары һәм хеҙмәттәштәре ҡатнашты.\nРеспубликала уның исеме менән бәйле ҡаҙаныштар һанап бөткөһөҙ. 1957 йылда Башҡортостан өлкә комитетының беренсе секретары булып тәғәйенләнгәс, төбәктә сәнәғәт, ауыл хужалығы, торлаҡ төҙөлөшө, мәғарифта ҙур алға китеш күҙәтелә. Дәүләт эшмәкәренең тыуыуына йөҙ йыл тулыуға арналған тантаналы ултырышта сығыш, яһап Рөстәм Хәмитов Зыя Нуриевтың исеме республика тарихында алтын хәрефтәр менән яҙылыуын билдәләне.\nУның фиҙәҡәр хеҙмәте Социалистик Хеҙмәт Геройы, биш тапҡыр Ленин, шулай уҡ Хеҙмәт Ҡыҙыл байраҡ ордендары менән билдәләнә. Зыя Нуриевтың тормош һәм хеҙмәт юлы шәхес үҙе яҙған ,,Ауылдан Кремлгә тиклем,, китабында ентекләп яҙылған. Яҡташыбыҙ унда Индира Ганди, Мао Цзэдун, Эрих Хонеккер менән осрашыуын, Брежнев, Горбачев һәм башҡа дәүләт эшмәкәрҙәре менән эшләү дәүерен тасуирлаған.


Аренда офисов ул. Добролюбова в Москве\nНедвижимость в Москве → Аренда офисов в Москве → Недвижимость ул. Добролюбова → Аренда офисов ул. Добролюбова\nАренда офиса, м. Дмитровская, 2-я Хуторская ул.\nМосква, м. Дмитровская, 2-я Хуторская ул. - рядом с ул. Добролюбова\nМосква, СВАО, Бутырский, м. Дмитровская, ул. Руставели, 3 к2 - рядом с ул. Добролюбова


Купить S26361-F3847-L502 RAID-контроллер Fujitsu PRAID EP420e SAS-3 12 Гб/с LP FH/LP Bracket, S26361-F3847-L502 по выгодной цене в интернет-магазине andpro.ru Москва\nRAID-контроллер Fujitsu PRAID EP420e SAS-3 12 Гб/с LP FH/LP Bracket, S26361-F3847-L502\nВыгода 5 382 ₽\n80 584 ₽ руб. + 806 баллов\n9 858.11 ₽ в месяц\nRAID-контроллер Fujitsu - PRAID EP420e, SAS-3 12 Гб/с, PCI Express 3.0 x8, 2GB, 8-external, 2xSFF-8644, Low Profile, FH/LP Bracket, S26361-F3847-L502\nRAID-контроллер Fujitsu PRAID EP420e S26361-F3847-L502 с кэш-памятью 2GB на 8 внешних портов SAS-3 12 Гб/с, на базе процессора LSI SAS3108, содержит разъемы: 2 x SFF-8644, тип шины подключения PCI Express 3.0 x8.\nКонтроллеры FUJITSU PRAID EP420eРазмер: 696.9 КБ\nАдаптер главной шины Fujitsu QLE2692 Fibre Channel 16 Гб/с LP FH/LP Bracket, S26361-F5580-L502 В наличии\nАртикул: S26361-F5580-L502 Код склада: 63604\n81 341 ₽\t88 724 ₽ руб.\nАдаптер главной шины Dell Emulex LPe31002-M6-D Fibre Channel 16 Гб/с LP, 403-BBLR В наличии\nАртикул: 403-BBLR Код склада: 63059\n93 602 ₽\t100 276 ₽ руб.\nАдаптер главной шины Broadcom Emulex LPe31002-M6 Fibre Channel 16 Гб/с LP, LPE31002-M6 В наличии\n73 515 ₽\t80 527 ₽ руб.\nRAID-контроллер Adaptec SmartRAID 3162-8i SAS-3 12 Гб/с SGL, 2299800-R В наличии\nАртикул: 2299800-R Код склада: 42365\n73 466 ₽\t77 908 ₽ руб.\nАдаптер главной шины Dell QLogic 2692 Fibre Channel 16 Гб/с FH Bracket, 403-BBMU В наличии\nАртикул: 403-BBMU Код склада: 38390\n82 315 ₽\tруб.\nRAID-контроллер Broadcom MegaRAID SAS 9361-24i SAS-3 12 Гб/с SGL, 05-50022-00 В наличии\n79 839 ₽\tруб.\nRAID-контроллер Adaptec SmartRAID 3154-8e SAS-3 12 Гб/с SGL, 2290800-R В наличии\nАртикул: 2290800-R Код склада: 32730\n71 348 ₽\t77 937 ₽ руб.\nRAID-контроллер Broadcom 9460-8i SAS-3 12 Гб/с, 05-50011-02 В наличии\nАртикул: 05-50011-02 Код склада: 30787\n65 109 ₽\tруб.\nRAID-контроллер Broadcom 9480-8i8e SAS-3 12 Гб/с, 05-50031-00 В наличии\n82 210 ₽\t86 860 ₽ руб.


66 О согласовании направления средств стимулирования управы района Якиманка города Москвы на проведение мероприятий по комплексному благоустройству территорий района Якиманка\nРешение № 66 от 17.05.2018\n17 мая 2018 года № 66\nО согласовании направления средств стимулирования управы района Якиманка города Москвы на проведение мероприятий по комплексному благоустройству территорий района Якиманка\nВ соответствии с постановлением Правительства Москвы от 26 декабря 2012 года № 849-ПП «О стимулировании управ районов города Москвы» и на основании обращения управы района Якиманка города Москвы от 01.04.2018 года № 13-762/8 Совет депутатов муниципального округа Якиманка решил:\n1. Согласовать направление средств стимулирования управы района Якиманка города Москвы на проведение мероприятий по комплексному благоустройству территорий района Якиманка в 2018 году согласно приложению.\nот 17 мая 2018 года № 66\nМероприятия по обустройству дворовых территорий и текущему ремонту дворовых территорий в 2018 году по району Якиманка в рамках постановления Правительства Москвы от 26.12.2014 № 849-ПП «О стимулировании управ города Москвы»\n1. Текущий ремонт дворовых территорий на 13 854 тысяч рублей\nРемонт АБП на проезжей части (тип АБП - мелкозернистый)\nРемонт бортового бетонного камня (дорожного БР 100.30.15)\nРемонт бортового бетонного камня (садового БР 60.8.20)\nРемонт посевного газона\nРемонт резинового покрытия (каучук) на детской и спортивной площадке\nРемонт пешеходного покрытия из бетонной плитки на существующее основание\nРемонт облицовки стен (штукатурка)\nРемонт ограждений малый и средний\n2. Замена контейнерных площадок на сумму 3 700,51 тысяч рублей\nБродников пер. 10 к.2\nШаболовка ул. 18 стр.2\nПолянка Б. ул. 30\nПолянка Б. ул. 3/9\nКазачий 2-й пер. 4 c.1\nКазачий 2-й пер. 6


Игровая комната - все секции и кружки для детей в Воронеже и области на сайте Familypass\nСтудия всестороннего развития Краски детства на Московском проспекте Студия всестороннего развития Краски детства на ул. Беговая ЧУДО Феникс на Московском проспекте ЧУДО Феникс на наб. Авиастроителей ЧУДО Феникс на ул. 9 Января ЧУДО Феникс на ул. Алексеевского ЧУДО Феникс на ул. Лизюкова


В День Света туляков информируют об отключении электроэнергии - МК Тула\nВ День Света туляков информируют об отключении электроэнергии\n16.05.2019 в 23:55, просмотров: 767\nТульские городские электросети в международный день света информируют об отключении электроэнергии.\nСписок плановых отключений света на 17 мая 2019 года\nНовомосковское ш., 24, 24-а, 22, 18, 46, 38, 28; ул. Рязанская, 48, 46\nул. Калинина, 4/131, 5, 2; ул. Епифанская, 188-196 (чётн.); ул. К. Маркса, 171, 157\nул. Мартеновская, 20, ул. Гайдара, 14,16,18,20,22, ул. Кутузова, 132, 134, 136, 138,140\nул. Михеева, 4-а, в\nМясново: ул. Санаторная, 24-56 (чётн.), 9-а, 11, 30, 59, 7; Одоевское ш., 21-53 (нечётн.); 2-й Шоссейный пер., 15-32; 11-й пр-зд, 61-77 (нечётн.), 64-84 (чётн.); 12-й пр-зд, 59-73 (нечётн.), 56-66 (чётн.)\nул. Кауля, 27, 29; ул. Будённого, 79-а\nул. Карпинского, 44-52 (чётн.), 47-61 (нечётн.); ул. Матросова, 11-17; ул. Коморова, 26-34 (чётн.), 23-33 (нечётн.); ул. Кутузова, 38-60 (чётн.); ул. Комбайновая, 1\nул. Карпинского, 1-41; ул. Панфиловцев, 13-23 (нечётн.), 18-28 (чётн.); ул. Белинского, 6-32 (чётн.), 5-39 (нечётн.); ул. Осипенко, 17-24; ул. Комарова, 2, 2-а, 1


Ололарҙы ололайыҡ, кеселәрҙе кеселәйек! » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар архивы » Конкурстар » Ололарҙы ололайыҡ, кеселәрҙе кеселәйек!\n26.05.2016 Ололарҙы ололайыҡ, кеселәрҙе кеселәйек!\nӘлеге көндә бөтә иғтибар йәштәргә, уларҙың белеменә, буш ваҡытына бүленә. Был, әлбиттә, яҡшы, ләкин, минең уйымса, бөтә нәмәне лә иғтибар үҙәгендә тотоп булмай. Йәштәргә ял итергә урыны ла, башка төр мөмкинлектәр ҙә бар. Ә өлкән йәштәге кешеләрҙең ундай уңайлы шарттары бармы һуң? Улар был йәһәттән нимәгә хоҡуҡлы?\nБигерәк тә бөгөнгө йәштәрҙең ололарға ҡарата мөнәсәбәте бик киҫкен. Урамда ауыр сумка күтәреп китеп барыусы әбей-бабайҙарға ярҙам итеүселәр һирәгәйҙе. Хатта ҡайһы берәүҙәре үтеп барғанда сыртлатып төкөрөп йәки тәмәке төтөнөн өрөп кенә үтеп китә. Дөрөҫөн генә әйткәндә, беҙ уларҙы 9 Майҙа ғына иҫкә төшөрәбеҙ. Ә бит, уйлап ҡараһаң, ошо әбей-бабайҙар беҙҙе тыуҙырған, кеше иткән түгелме? Тыуған илебеҙҙең азатлығы, беҙҙең киләсәгебеҙ өсөн аяуһыҙ көрәшкән түгелме ни улар? Әгәр ваҡытында илебеҙҙе һаҡлап ҡалмаһалар, беҙ ошондай тыныс тормошта йәшәр инекме?\n"Заман башҡа – заң башҡа" тигән әйтемдәге кеүек, беҙ яңы технологиялар заманында йәшәйбеҙ: оло быуындан күберәк беләбеҙ, яҡшыраҡ уйлайбыҙ, уларҙың тәжрибәләре беҙгә ҡыҙыҡ та түгел кеүек. Бер яҡтан, шулай, ә икенсе яҡтан, әгәр ҙә тирә-яҡҡа күҙ һалһаң, әле беҙҙә нимә бар: ҡалалар, төрлө биналар – былар бөтәһе лә элекке быуындарҙан ҡалған. Ата-бабаларыбыҙ был яҡты донъяла йәшәгән, ижад иткән, эшләгән. Ошо дәлилдәрҙән сығып та, улар ихтирам һәм рәхмәткә лайыҡлы. Оло быуын кешеләре яңы технологияларҙы белеп бөтмәй, ләкин, шуға ҡарамаҫтан, уларға хөрмәт менән ҡарарға тейешбеҙ.\nБеҙҙең дәүләт тарихында үткәнде кире ҡағыу миҫалдары бар. Бер нисә тапҡыр яңыны төҙөр өсөн элекке илде емерҙек. Шунан нимә булды? Бәлки, уйланырға ваҡыттыр?!\nМинең уйлауымса, төп мәсьәлә – беҙҙең шәхси мөнәсәбәтебеҙҙә. Әгәр ҙә беҙҙең йөрәктәрҙә өлкән быуынға ҡарата хөрмәт барлыҡҡа килһә, тормошобоҙ ҙа еңелерәк булыр. Сөнки ололарҙың ярҙамын тойғанда, алға барыуы күпкә еңелерәк.\nБеҙ, йәш быуын вәкилдәре, өлкән кешеләргә мең-мең рәхмәт, йылы һүҙ әйтергә, һәр ваҡыт ярҙам итергә тейешбеҙ.\n"Йылы һүҙ – йән аҙығы", – тип юҡҡа ғына әйтмәгәндәр бит. Яғымлы итеп һүҙ ҡушһаҡ та, ололар ҡартлыҡ сирҙәренән терелеп киткәндәй булыр ине.\nДуҫтар, заңһыҙ, хисһеҙ, ғәмһеҙ булмайыҡ әле!\nБеҙҙе лә бит ҡартлыҡ урап үтмәҫ. Киләсәкте уйлайыҡ. Ололарҙы ололайыҡ, кеселәрҙе кеселәйек!


Изменены схемы движения маршрутов пассажирского транспорта - 1nsk\nНа период закрытия проезжей части ул. Кошурникова – на участке от ул. Б. Богаткова до ул. А. Лежена – скорректирована работа временных автобусных маршрутов №№ 1068, 1179, 1239, 1260, а также троллейбуса № 10


Өфөлә йәшәүсе 7 йәшлек Самира Баҡаеваға яман шеш ауырыуынан йүнәлер өсөн операцияға аҡса талап ителә - Bash.News\nӨфөлә йәшәүсе 7 йәшлек Самира Баҡаеваға яман шеш ауырыуынан йүнәлер өсөн операцияға аҡса талап ителә https://bash.news/news/88912_fl_jshse_7_jshlek_samira_baaevaa_yaman_shesh_auyryuynan_jnler_sn_operaciyaa_asa_talap_itel\n28 ғин 2019, 22:26\nСентябрҙән алып ҡыҙ остеоген саркома сиренән Санкт-Петербург ҡалаһында дауалана. Тиҙ арала пациентҡа операция эшләп ҡиммәтле эндопротез ҡуйыу талап ителә. Кәрәкле сумманы ғаилә үҙаллы ғына туплай алмай. Гимнастика менән шөғөлләнгән ҡыҙҙың ата-әсәһе битараф булмаған кешеләрҙән ярҙам һорай.\nБылтыр ғына Самира Баҡаева гимнастика бәйгеләрендә ҡатнашып призлы урындар яулаған. Тик ҡапыл ғына сатанлай башлаған спортсы ҡыҙға ҡурҡыныс диагноз ҡуйғас, ғаиләнең тыныс тормошо селпәрәмә килә.\nАйгөл Баҡаева, Самираның әсәһе: “Август аҙағында Самира атлағанда ла сатанлай башланы. Аяғың ауыртамы тип һорағанда - юҡ, ауыртмай тип яуап ҡайтарҙы”.\nӘле Самира төньяҡ баш ҡалала химия терапияһы курсы үтә. Тиҫтерҙәре уның ҡайтыуын түҙемһеҙләнеп көтә. Улар яҙған хаттарҙа - бер генә теләк, һауығып ҡайт, Самира!\nКамилә Кәримова: “Самира, беҙ һине көтәбеҙ, тиҙерәк терелеп ҡайт”.\nӘлфиә Төгөлбаева, Самираның уҡытыусыһы: “Самира беренсе көндәрҙән алып уҡ беҙҙең мәктәптә үҙен тик яҡшы яҡтан ғына күрһәткән уҡыусы. Ул беҙҙең мәктәптең ғорурлығы. Тәртипле, уңған уҡыусы. Уның юҡлығы һиҙелә. Беҙ уны көтәбеҙ һәм уның һауығыуына ышанабыҙ”.\nБалалар ғына түгел, өлкәндәр ҙә ҡыҙҙың рухи көсөнә һоҡлана. Тиҙҙән уға ҡатмарлы операция яһау ҡаралған. Остеоген Саркома - ҡурҡыныс сир, аяҡ һөйәктәре онтала - һөйәк урынына эндопротез урынлаштырып ҡына хәлде яҡшыртыу мөмкин.\nӘлмира Ғарифуллина, Баҡаевтарҙың ғаилә дуҫы: “Ауыртыуҙарын, күҙ йәштәрен ул бер кемгә лә - дуҫтарына ла, әсәһенә лә күрһәтмәй. Иламай”.\nЭндопротез һатып алыу өсөн 1 млн 900 мең һум аҡса талап ителә. Ғаилә сумманың күп өлөшөн йыйған - тағы ла 177 мең һум ғына аҡса кәрәк.\nАйгөл Баҡаева, Самираның әсәһе: “Битараф булмағандарҙан үтенеп ярҙам һорайбыҙ - Самираны ҡотҡарыр өсөн кәрәкле сумманы йыйырға ярҙам итегеҙ. Минең бөтә хыялым - ҡыҙымдың йүгереп йөрөгәнен күреү. Гимнастика менән шөғөлләнә алмаһа ла - иҫән-һау булып ҡыҙымдың йәшәүен генә теләйем”.\nӨлкәндәрҙе йыуатырға тырышҡан ҡыҙ ҡатмарлы һынауҙар үтә. Әммә нисек кенә ҡыйыу булмаһын, яман сир алдында Самира ла көсһөҙ.\nӨфө, сәләм. Миңә ярҙам иткән һәр кемгә рәхмәт әйткем килә...\nСамира Баҡаева, яман шеш менән яфаланыусы\nСамираның яҙмышына битараф булмаған һәр кем Самира һәм тәғәйен аҡса күләмен яҙып 2425 һандарына смс ебәрә ала. Әлеге ваҡытта Самираның ғаиләһе өсөн һәр һум ҡәҙерле.


Ул һеҙҙе көтөп торор\n7 Сентябрь , 11:37\nЯугир ат… Ул, Илсеғол ауылынан һуғышҡа алынып, Германия ерҙәренә тиклем барып етеп, ауылға кире әйләнеп ҡайтҡан. Маңлайында ап-аҡ йондоҙ, ғорур күтәрелгән баш, оҙон муйын, бейек кәүҙә, оҙон, төҙ аяҡтар, киң күкрәк, шыма тояҡ – бына ниндәй булған ул Керчь!\nҺуғыш башланған йылда Ҡырғыҙ-Миәкә һабантуйында ярышып беренселекте алған. Көтөүлектә йылҡы өйөрөн бәлә-ҡазанан һаҡлаған. Керчь ут эсендә меңдәрсә саҡрымды елеп үтеп, яраланып дауаланғас, Днепр, Висла, Шпрее, Эльба һыуҙарын кискән. Дошмандарҙы ҡыуып, Чернигов, Ковель, Люблин, Познань, Трептов, Бранденбург ҡалаларын үтеп, Берлинға бәреп ингән. Еңеүҙе Рейхстаг эргәһендә ҡаршылаған.\n“Ниңә башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары ла, башҡорт егеттәре лә башҡортса тыпырлап бейеһә, ат сабышҡан тауыш сығара?” – тип һорай ҡайһы саҡ балалар. Яуап бирәм: балам, был башҡорттоң борон-борондан ат менән бергә булыуынан: ул һунарға ла барған, оҙон юлға ла сыҡҡан, дошманға ла һыбай килеш ябырылған. Атһыҙ тормошто күҙ алдына ла килтерә алмаған. 1812 йылғы Ватан һуғышында ла башҡорттар үҙҙәренең аттары менән 28 атлы полк төҙөп, Парижға барып етеп, Сена йылғаһында аттарын һуғарып, мәңге һүнмәҫ дан менән тыуған илдәре Уралға ҡайта. Төрлө яуҙарҙа ир-егеттәр генә түгел, улар менән ҡатындары ла ҡатнашҡан, аттарҙа бик оҫта йөрөгәндәр, ҡоралды ла еңел күтәрә алғандар.\nБөйөк Ватан һуғышында ла башҡорт аттары юғары баһа алды, уларҙы шартлаған бомбалар менән снарядтар ҙа, ямғырҙай һибелгән пулялар ҙа туҡтата алманы. Эйе, ир-егеттәр генә түгел, аттар ҙа утҡа инә. Йырҙа йырлағанса, ҡайҙа ғына бармай, ниҙәр күрмәй ир-егеткәй менән ат башы. “Ә аттар илаймы?” – тиһеңме, балам?Аттарҙың бит теле генә юҡ, һуғыш ваҡытында ҡолондарынан айырыла алмай, күҙҙәренән сөбөрләп күҙ йәше ағыуын яугирҙәр иламайынса һөйләй алмай. Яугирҙең аты ҡаты яраланып, ҡан һауған эсен тырһылдатып, йән бирә алмай ятыуын күреүҙән дә ауыр йөрәк ғазабы юҡтыр. Тик хәҙерге киноларҙа ғына ул кавалерист, әгәр аты яраланып ауһа, кобураһынан “һә” тигәнсе пистолетын сығара ла уға мөлдөрәп текләгән, ярҙам һорап, йәшкелт күҙҙәренән соролдатып йәш ағыҙып ятҡан атының маңлайына терәп атып та ебәрә. Был кинола ғына. Ысынбарлыҡта башҡорт ирҙәре аттарын һаҡларға тырышҡан.\nАттар ҙа илай, балам, илайҙар, йүгереп йөрөгән далаларын, утлап йөрөгән үҙәндәрен, тәмләп эскән шишмә һыуҙарын һағынып илайҙар. Юҡҡа ғынамы үҙебеҙҙең Керчь ҡушаматлы атыбыҙ, тыуған яғына ҡайтҡанда, сыҙамайынса Ҡыпсаҡ ауылы эргәһенән, хужаларынан ысҡынып китеп, Илсеғолға табан саба. Бөтә ауылды яңғыратып, кешеләрҙе ҡыуандырып, йөрәкһеп кешнәп ебәрә. “Керчь башҡа аттарға оҡшамағанмы ни?” – тиһеңме, балам? Керчь менән бергә булған кавалеристар көн-төн һөйләр ине: дошмандарҙың самолет геүләүен ул беренсе булып ишетер, үҙенең алдына бер атты ла алға сығармаҫ, бөтә команданы ла теүәл үтәр, үҙ хужаһына тоғро булыр, ысынмы-бушмы, дошмандар яғына барып тел алып ҡайтҡан ат әле ул. Һәйкәл ҡуйырлыҡ ҡыйыу ат, тиҙәр уның тураһында.\nҺуғыш бөткәнгә 76 йыл да үтте. Бөтә ветерандарҙың ҙур теләге бар ине: аттарға һәйкәл ҡуйырға. Һуғыштың үҙ өлөштәренә тейгән бөтә михнәтен сыҙамлы тартҡан, Еңеү көнөн яҡынайтыу өсөн үҙҙәренән торған бурысты атҡарған бөтә аттарҙың яҡты иҫтәлеге булып торор ине был һәйкәл. Булыр һәйкәл, балам, булыр. Ана, нисәмә йылдан һуң Шайморатов генерал да аты менән тыуған еренә – Ҡырмыҫҡалыға – ҡайтып төштө. Беҙҙең Керчь та, оран һалып, Илсеғол – Сергеевка ауылдары юл сатында яҡшы күңелле кешеләрҙе ҡаршылап көтөп торор, Алла бойорһа.\nАғиҙелдән Эльбағаса барып етеп, тыуған ауылына әйләнеп ҡайтҡан яугир аттың иҫтәлегенә һәйкәл ҡуйыр өсөн илсеғолдар ныҡлы тотондо. Улар бар Башҡортостандан ярҙам һорай: илдән иғәнә йыйып, баш һалған яугирҙәребеҙ, иҫән ҡалып, шаһит булған ветерандарыбыҙ исеменән яуҙа ҡатнашҡан бар аттарға һәйкәл булырға тейеш. Ил төкөрһә, күл була, тигәндәй, ул һәйкәл ҡуйылһа, Керчь һеҙҙе Илсеғол ауылында көтөп торор. Амин. Шулай булыр.


(условливаться) — с русского на башкирский\nнесов. см. условиться\nРусско-башкирский словарь > условливаться


/ Мюзикл «Плаха»\nМосква, ул. Новокузьминская 1-я, д. 1


ул. Топольчанская, стр. 1 / р-н Кировский АН "Новострой-Инвест" 89873513870


Кольцо с бриллиантами из белого золота 585 пробы (артикул 34843)\nКольцо с бриллиантами из белого золота 585 пробы (Артикул: 34843)\nКольцо с бриллиантами из белого золота 585 пробы. Характеристики вставок: бриллиант 57кр 12-0.041ct 5/5а, бриллиант 57кр 1-0.166ct 5/5а. Средний вес изделия: 2.46 гр.


Индекс 690068 — почтовое отделение Кирова ул, 28, Владивосток\nПочтовое отделение «Кирова ул, 28»\nПочтовый индекс 690068 — отделение почты «Кирова ул, 28»\nИндекс и телефон почтового отделения ВЛАДИВОСТОК 68, расположенного по адресу Кирова ул, 28, Владивосток со спиком обслуживаемых улиц и номеров домов (закреплённых адресов).\nКирова ул, 28, Владивосток, Приморский край\nулиц — 12, домов — 211 к списку\nОтделение обслуживает улицы: пр-кт 100-летия Владивостока, ул. Амундсена, ул. Каляева, ул. Кирова, ул. Магнитогорская, Пархоменко пер., ул. Пархоменко, ул. Сибирская, ул. Узбекская, ул. Хивинская, ул. Чкалова, ул. Щорса. Всего за отделением закреплено 12 улиц. На карте также отмечены отделения Почты России в Приморском крае с указанием времени работы и адресов.\nПочтовое отделение «Владивосток 68» обслуживает следующие улицы и номера домов в Владивостоке:\n49 домов 23г, 25г, 107, 109А, 109, 111, 113, 113А, 115, 116Б, 117, 117А, 120г, 120е, 121, 123, 124г, 125А, 125, 127, 129, 129А, 131, 131Б, 133В, 133, 133А, 135, 137, 137А, 139, 141, 142г, 143, 143Г, 145, 145а, 147, 149, 151, 152д, 153А, 153, 155, 156в, 156г, 159р, 163ж, 176\n5 домов 8, 8Б, 10, 12, 14\n76 домов 2, 2а, 4, 6, 8, 10А, 10, 12, 14, 14/2, 14/1, 16А, 16, 18, 18А, 20, 20А, 22, 22А, 23, 24, 24А, 25Е, 25Д, 25Г, 25В, 25А, 25, 25Б, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 34А, 36, 38А, 38, 40, 42, 44, 44А, 45, 48, 49, 50, 52, 53, 54, 56, 56А, 58, 59, 60, 60А, 61, 62, 63, 64, 65, 66, 67, 68, 68В, 77, 77а, 79А, 93, 93/1, 93/2, 93А, 95А\n20 домов 3, 4а, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 11а, 12, 13, 16, 18, 20, 22, 24, 26, 28\n7 домов 1, 3, 4, 5А, 6, 7, 8\n19 домов 2, 4, 5, 6, 7А, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14Г, 16, 18, 20, 22, 24, 26\n9 домов 10, 11, 13, 16, 17, 21, 22, 23А, 26\n19 домов 5, 6в, 6Б, 6, 8, 10, 12, 12А, 14, 15, 16А, 16, 17, 17а, 17в, 18, 20, 20А, 55А


16 Март 2020, 19:57\nШулай мин, дипломлы йәш белгес, бер ҙур ауылға эшкә барҙым. Унда иҫке барактан бүлмә бирҙеләр. Тәүге көндө үк танышҡан коллега апайҙар, нишләп ҡурҡмай унда йәшәргә ризалаштың, боронғо зыярат өҫтөндә төҙөлгән тынғыһыҙ йорт бит ул, тиһә лә, иҫем китмәне. Рәхәтләнеп ҙур баракта бер үҙем иркенләп йәшәп киттем. Инде унда йәшәгәнгә айҙан ашҡандыр, бер кисте башҡа һыймаҫлыҡ хәлдәр башланды. Баш күтәрмәй эшләп, йонсоп киткәс, өҫтәл артынан торҙом да, ҡатып киткән билемде яҙып, тегеләй-былай йөрөп әйләндем. Шунан сәй эсергә булдым. Сәйнүкте плитаға ҡуйып, кире өҫтәл артына барып ултырһам, ручкам юҡ. Аптырап, өҫтәлдәге әйберҙәрҙе аҡтарҙым, аяҡ аҫтын ҡараным – ул бер ҡайҙа ла юҡ!..\nШулай мин, дипломлы йәш белгес, бер ҙур ауылға эшкә барҙым. Унда иҫке барактан бүлмә бирҙеләр. Тәүге көндө үк танышҡан коллега апайҙар, нишләп ҡурҡмай унда йәшәргә ризалаштың, боронғо зыярат өҫтөндә төҙөлгән тынғыһыҙ йорт бит ул, тиһә лә, иҫем китмәне. Рәхәтләнеп ҙур баракта бер үҙем иркенләп йәшәп киттем. Инде унда йәшәгәнгә айҙан ашҡандыр, бер кисте башҡа һыймаҫлыҡ хәлдәр башланды. Баш күтәрмәй эшләп, йонсоп киткәс, өҫтәл артынан торҙом да, ҡатып киткән билемде яҙып, тегеләй-былай йөрөп әйләндем. Шунан сәй эсергә булдым. Сәйнүкте плитаға ҡуйып, кире өҫтәл артына барып ултырһам, ручкам юҡ. Аптырап, өҫтәлдәге әйберҙәрҙе аҡтарҙым, аяҡ аҫтын ҡараным – ул бер ҡайҙа ла юҡ! Күңелдә бер ниндәй ҙә шик-шөбһә тыуманы, үҙемде иҫһеҙлектә ғәйепләп, ҡайҙа тығып өлгөрҙөм икән ул ручканы, тип баш ватып, сумканан икенсеһен алдым да, эшемде дауам иттем.\n«Аяғыңды һелкетмә – шайтан ултырыр», «Төнгөлөккә бысраҡ һауыт-һаба ултыртып ҡалдырма – фәрештәләрҙең ҡанаты талыр», «Сүплектә йөрөмә – ен ҡағылыр» – ошо һәм башҡа тыйыуҙарҙы ишетеп үҫтек беҙ, өләсәй тәрбиәһендә үҫкән балалар. Ҡыҙыҡ ине тыйыуҙары: бәләкәй саҡта уларға ышанып, ҡурҡып үҫһәк, саҡ ҡына аҡыл ултырғас, хөрәфәттәргә көлөп ҡарай башланыҡ. Мин – кеше, донъяла иң көслө зат, тип иҫәпләп йәшәгәндә донъяға ҡарашымды үҙгәртергә этәргән ҡыҙыҡ бер ваҡиға булды.\nШулай мин, дипломлы йәш белгес, бер ҙур ауылға эшкә барҙым. Унда иҫке барактан бүлмә бирҙеләр. Тәүге көндө үк танышҡан коллега апайҙар, нишләп ҡурҡмай унда йәшәргә ризалаштың, боронғо зыярат өҫтөндә төҙөлгән тынғыһыҙ йорт бит ул, тиһә лә, иҫем китмәне. Рәхәтләнеп ҙур баракта бер үҙем иркенләп йәшәп киттем. Инде унда йәшәгәнгә айҙан ашҡандыр, бер кисте башҡа һыймаҫлыҡ хәлдәр башланды. Баш күтәрмәй эшләп, йонсоп киткәс, өҫтәл артынан торҙом да, ҡатып киткән билемде яҙып, тегеләй-былай йөрөп әйләндем. Шунан сәй эсергә булдым. Сәйнүкте плитаға ҡуйып, кире өҫтәл артына барып ултырһам, ручкам юҡ. Аптырап, өҫтәлдәге әйберҙәрҙе аҡтарҙым, аяҡ аҫтын ҡараным – ул бер ҡайҙа ла юҡ! Күңелдә бер ниндәй ҙә шик-шөбһә тыуманы, үҙемде иҫһеҙлектә ғәйепләп, ҡайҙа тығып өлгөрҙөм икән ул ручканы, тип баш ватып, сумканан икенсеһен алдым да, эшемде дауам иттем. Сәй ҡайнағас, ручканы дәфтәр өҫтөнә һалып, сәй эсергә икенсе өҫтәл артына күсеп ултырҙым. Мәтрүшкәле сәйҙе һемерә-һемерә, ручканан күҙ ҙә яҙҙырмай бер ни тиклем ҡарап ултырҙым. Аҙаҡ һауыт-һабаны йыуғансы, иҫтән сыҡҡан да ҡуйған. Тағы эш менән булайым тип, кире килһәм, икенсе ручкамдан да елдәр иҫкән! Хайран ҡалдым, нимә уйларға ла белмәй, өҫтәл янында тапанып торҙом да, арығанмын, ахыры, йоҡларға ваҡыттыр тип, урын йәйҙем. Сәғәт төнгө бер тирәһе ине. Утты һүндерҙем, яттым, күҙҙәрҙе йомдом. Көнө буйы аяҡ өҫтө йөрөп талсыҡҡан тәнем яҙылып, әүен баҙарына китеп бара инем, кинәт койканың аҫҡы яғынан кемдер бил тирәһенә төрттө. Тертләп, күҙҙәрҙе астым. Тирә-яҡта дөм ҡараңғы, айҙың һүрән генә яҡтылығы ҡорған аша бер аҙҙан саҡ ҡына беленгәндәй тойолдо. Инде тынысланып, миңә тойолғандыр тип, юрғанға баш аша уранып, күҙҙәрҙе йомдом. Аҫтан тағы кемдер төртмәһенме! Нисек ятҡанмын, шулай ҡаттым! Бүрәнә кеүек ҡатып, күҙҙәрҙе аҡшайтып, шып-шым ята бирәм. Төҙ генә ята инем, аҫтымдағы койканың пружиналары буйлап тулҡын үтте – тәүҙә аяҡ яғынан башҡа тиклем бәүелтте, аҙаҡ – киреһенсә. Ҡот бот буйына китте, юрғанға ике ҡуллап сытырлап йәбештем! Был төштөр, өн түгелдер, тип, үҙемде семтеп ҡарайым – ауырта!\nЙөрәктең дарҫлауы бөтә баракка яңғыраған һымаҡ. Әллә берәйһе мин күрмәгән, аңғармаған саҡта йортҡа инеп, мине юрый ҡурҡытырға самалаймы, тигән уй башҡа килеп инде. Шулайҙыр ул, тигән һығымта яһап, былай ятып булмай, ни булһа ла булыр, тип кинәт кенә юрғанды астым да, утты тоҡандырайым, тигәйнем, койкам янында бик оҙон шөкәтһеҙ ҡап-ҡара нимәлер тора! Тәнем зымбырлап, сәсем төптәре ҡыбырланы. О, ул саҡтағы ҡысҡырыуым! Ҡотом алынып, бисмилләһир-рахмәнир-рахим, лә илаһи иллалла, тип әллә ҡайҙан иҫкә төшкән һүҙҙәрҙе ҡысҡырып, үрелеп утты ҡабыҙҙым. Теге нәмә шул уҡ мәлдә юҡҡа сыҡты.\nЮрғанға уранып, мөйөшкә һырылып, дерелдәп, йоҡоһоҙ таң аттырҙым. Етмәһә, былай ҙа ҡурҡҡан саҡта башҡа йүнле уй киләме һуң, өләсәйҙәрҙең һөйләгәндәре лә, Гоголдең «Вий» әҫәре... Әтәстәрҙең ҡысҡырыуы менән ҡорғандарҙы шар асып, әйберҙәрҙе шарт-шорт йыйыштырҙым да, ҡайтырға сыҡтым. Ҡайтып барғанда күңелем болғанып, ҡоҫтом, температурам күтәрелде. Өйөбөҙгә ауыр хәлдә ҡайтып тәгәрәнем. Оҙаҡ ауырыным. Көн дә теге нәмәне күреп һаташтым, ҡысҡырып уяндым (тик ҡысҡырыуым төшөмдә генә ине, сөнки тауышым юғалғайны). Өләсәйем белгән доғаларын уҡып, мине өшкөрҙө, дауаханаға ла йөрөнөм. Шуның араһында яҡындарым менән теге ауылға барып, эштән китергә ғариза яҙҙым, барактан әйберҙәремде алдыҡ. Барак әүәлгесә тыныс булып түгел, ә шомло, ҡурҡыныс булып күренде. Янымда кешеләр булһа ла, бисмилланы аҙым һайын ҡабатлап ҡына йөрөнөм, нисектер ҡурҡыныс ине, әйтерһең дә, кемдер беҙҙе ситтән генә күҙәтте...\nБынан һуң күп йылдар үтте инде, һәм мин шул ваҡиғаны хәҙер йылмайып иҫләйем: янымда торған нәмә өй эйәһе булғандыр, тим, ул мине бер ҙә ҡурҡытырға уйламағандыр, ә, киреһенсә, минең менән уйнарға теләгәндер кеүек. Юҡҡа ғына ручкаларымды йәшермәгән бит (әйткәндәй, улар шул килеш зым-зыя юҡ булды)!\nҮҙебеҙҙең донъяла яңғыҙ түгеллегебеҙҙе шунан алып беләм. Бындай теләһә нәмәгә ышанмаған атеист дуҫым да яңыраҡ бер ғибрәтле хәлде һөйләне:\n– Бала саҡта, өлкәндәрҙең, үлгән кешенең йәне ҡырҡ көн арабыҙҙа йөрөй, тип һөйләгәненә ышанмай инем. Еҙнәм фажиғәле вафат булғас, апайым, балалар менән яңғыҙ йоҡларға ҡурҡабыҙ, беҙгә ҡунырға кил, тип саҡырҙы. Үҙҙәренең йоҡо бүлмәһендә иҙәнгә урын йәйҙе. Балалар йоҡлап китте, минең дә күҙгә йоҡо эленде. Шул саҡ апайым, йоҡлама әле, ти. Уянып киттем, юҡ, йоҡламайым, тигән булам. Шул саҡ ҡолаҡҡа ниндәйҙер шығырлаған тауыш салынды – күрше бүлмәлә кемдер һаҡ ҡына баҫып йөрөй ине. Ишетәһеңме, тип шыбырлай апайым. Эйе, тим. Ҡурҡмаҫҡа тырышам, ә бәпкә йөндәре барыбер ҡалҡты бит, әй... Кемдер берәү аш бүлмәһенән коридорға сыҡты, шунан коридор буйлап атлап, залға инде... Тороп, утты ҡабыҙҙыҡ та, белгән доғабыҙҙы уҡып, апайым менән коридорға сыҡтыҡ – бер кем юҡ. Утты һүндереп, ятһаҡ, кемдеңдер аҙымдарынан тағы иҙән шығыр-шығыр килә. Иртән тороуыбыҙға өй ишеге шар асыҡ! Үҙем нығытып ябып ингәнемде хәтерләйем бит инде... Шулай кемдер көн дә йөрөй. Етмәһә, иртә менән беҙҙе уята бит әле ул: стеналарҙы шаҡылдата, һауыт-һабаны шалтырата, биҙрәләрҙе зыңҡылдата. Тәүҙә, әллә өй эйәһеме икән, тип уйлағайныҡ. Еҙнәмдең ҡырҡы үткәс, был күренештәр бөттө. Шуға ла, еҙнәмдең йәне йөрөнө, тигән фекергә килдек. Бына шулай, ышанһаң – ышан, ышанмаһаң – юҡ. Үҙем шаһит булмаһам, ғүмерҙә лә бындай нәмәгә ышанмаҫ инем. Ғәжәп был донъя...\nӘ мин ышанам ул. Икһеҙ-сикһеҙ йыһанда яңғыҙ түгеллегебеҙгә лә, яныбыҙҙа башҡа заттарҙың булыуына ла ышанам. Серҙәре күп әле был донъяның, осона сығып бөтөрлөк түгел.


Өфө лимонарийында экзотик емештәр өлгөрә\nЯңы йыл каникулында тропик үҫемлектәрҙе күрергә Башҡортостандан ғына түгел, сит өлкәләрҙән дә киләләр.\nЛимонарийҙа папайя өлгөргән. Бынан бер нисә йыл элек Ғәрәп Әмирлектәренән алып ҡайтҡан орлоҡтан үҫкән ағас ярайһы ғына уңыш бирә. Емеш ҡабаҡҡа оҡшап тора.\nЛимонарийҙа экзотик емештәр йыл әйләнәһенә үҫә. Лимон ғәҙәттә ноябрь, декабрь айҙарында бешә. Гранат, кофе, әфлисун- бөтәһе лә беҙҙең тупраҡҡа яраҡлаштырылған.\nБананды йыйып алғас, олондо төбөнән ҡырҡалар. Ә ағастың тамырҙарынан артабан яңы үҫентеләр барлыҡҡа килә. Ғәҙәттә өс-дүрт йылда емеш бирә башлай. Лимонарий хеҙмәткәрҙәре әйтеүенсә, банандың башҡа төрҙәре ошо сорттан барлыҡҡа килгән. Яҡшылап тәрбиәләгәс йылы яҡ үҫемлектәре бейек булып үҫә, теплицаны ҙурайтыу ихтыяжы бар.\nЛимонарийҙа 21 градус йылы. Республика Хөкүмәте ярҙамы менән яңы ҡаҙанлыҡтар урынлаштырылған. Тышта һыуытһа ла борсолаһы түгел, ти хеҙмәткәрҙәр. Баҡсаны күрергә республиканан ғына түгел, сит өлкәләрҙән дә киләләр.\nЛимонарийҙа үҫкән емештәр, ғәҙәттә, урында уҡ һатыла. Боҙолмаһын өсөн эшкәртелмәгәс,, улар магазин кәштәләрендә оҙаҡ һаҡлана алмай. Сит ил емештәренә күрше төбәктәрҙәге ресторандар ҙа заказ бирә. Өфөләге һәр ваҡыт йәй хакимлыҡ иткән 1 гектар ерҙән йылына 20 тонна тирәһе уңыш йыйыла. Импортҡа алмаш йәһәтенән был диңгеҙҙәге бер тамсылай ғына булһа ла, үҙебеҙҙең тупраҡта үҫкән емеш-еләк тәмлерәк тә, файҙалыраҡ та.


Ноябрҙә пенсияларҙы ваҡытынан алда бирәсәктәр // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nНоябрҙә пенсияларҙы ваҡытынан алда бирәсәктәр\n14:26, 29 октября 2013 Йәмғиәт\nНоябрҙә алдағы байрам – Халыҡтар берҙәмлеге көнө менән бәйле, Башҡортостандың почта элемтә ойошмалары пенсияны һәм башҡа социаль түләүҙәрҙе ваҡытынан алда таратасаҡ, тип хәбәр иттеләр республиканың Пенсия фондынан.\nГрафикка ярашлы пенсияны 3-өндә алыусыларға – 1 ноябрҙә, ә 4-ендә алыусыларға 2 ноябрҙә илтәсәктәр.\n5 ноябрҙән түләүҙәр билдәләнгән графикка ярашлы башҡарыласаҡ. Кредит ойошмаларына түләүҙәр 12 (Һаҡлыҡ банкы, УРАЛСИБ) һәм 13 (ҡалған банктар) ноябрҙә күсереләсәк.