Əliyev Ələkbər (Əli Əkbər) yaradıcılığı-Amneziya-13 - Azərbaycan ədəbiyyatı - Каталог статей - RC32\nƏliyev Ələkbər (Əli Əkbər) yaradıcılığı-Amneziya-13\n-Rəngin-ruhun qaçıb. Dayan, su gətirim.\n-İstəmirəm. Heç nə istəmirəm! Lazım deyil!\nSevil ehtiyatla yanıma yaxınlaşıb əlini çiynimə qoydu:\n- Adi yuxudur da, niyə bu qədər böyüdürsən axı? Son vaxtlar çox fikir eləyirsən, yəqin ondandır. Sabah mütləq həkimə gedirik. Eşitdin?\n-Sənə deyirəm ki, yuxu-zad deyildi.\n-Bilmirəm. Bəlkə indi səninlə danışmağım yuxudur? Ola bilməz? Bəlkə mən elə keçmişimə aidəm? İndi də burada yox, obiri həyatımda olmalıyam? Sən də elə baxma mənə! Hamınız mənə belə baxırsınız - elə bil başdan xarabam. Toğrul da, sən də, Rəna da. Toğrulla söhbət eləyən yerdə, Şeyla zəng vurdu. Onunla danışdım. Görürsən? Sağdır, ölüb- eləməyib. Toğrul da sağdır.\nSevil ürkəkcə yanıma oturdu.\n-Qurban olum belə danışma. Sən Toğrulla necə görüşə bilərsən? Toğrul ölüb, yaşamır. Beş dəqiqə əvvəl sənin yanından qalxıb getdim çay süzməyə. Sən də mürgüləyib yuxu görmüsən. Burda nə var ki?!\nBaşımı əllərimin arasına alıb əyildim, gözlərimi döşəməyə dikdim.\n-Bilmirəm. Bilmirəm hansınıza inanım. Toğrul da deyir yuxu görürsən, sən də deyirsən yuxu görürsən. Qalmışam ikinizin arasında. Belə yaşamaq olar?! Bilmirəm hansı həyatım realdır, hansı yuxu?!\n-Axı bu çox gülməlidir!\n-Nə gülməlidir? Burda gülməli nə var? Başa düşmədim!\n-Sənin indiki zamanda yox, keçmişdə yaşadığına inanmağın gülməlidir. Deməli o boyda komaya düşməyin, sağalmağın, bizim yenə bir yerdə yaşamağımız, qəbiristanlığa gedib dostlarının məzarlarını görməyin hamısı yuxudur? Mayor Dadaşov da yuxudur? Amma beş dəqiqə gözünü yumub, yuxuda Toğrulu görməyin reallıqdır! Şeylanın sənə zəng vurmağı reallıqdır! Rənanın evində oyanmağın reallıqdır! Sən bunlara inanırsan? İnqilab da olmayıb, hə? Sevili birinci dəfədir belə həyəcanlı və əsəbi görürdüm. Xəstəxanada gözümü açıb, pəncərənin qarşısında dayandığını gördüyüm andan bəri, birinci dəfə idi ki, mənə səsini yüksəldirdi. Çaşıb qalmışdım, bilmirdim nə deyim. Ona necə başa salım ki, qarışıq emosiyalar içindəyəm, heç özüm bilmirəm nəyə inanıram, nə istəyirəm. Daha doğrusu nə istədiyimi bilirəm - gözlərimi yumanda, mürgüləyəndə, yatanda kabus görməmək, keçmişimə qayıtmamaq.\nSevil divanın üstündən pultu götürüb:\n- Yaxşı - dedi. - Yaxşı, onda özün bax. Min dəfə baxmısan, yenə bax. Gör yuxudur, ya yox! Buyur. Bundan da real həyat istəyirsən?\nSevil kanalları bir-bir dəyişdirir, yuxularımın yox, məhz indiki anımın həqiqət olduğuna məni inandıracaq münasib kanal axtarırdı. Sonda “CNN-Azərbaycan” kanalında dayandı. Ekranın sağ üst küncündə mavi hərflərlə “Təmiz söhbət” yazılmışdı. Hələ Qənirə Milli epoxasından mənə tanış olan eybəcər köklükdəki aparıcı Təbriz Aşurov, qabaq-qənşər əyləşdirdiyi iki qonağı bir-birinə qırdırır, özü isə studiyada anbaan gərginləşən atmosferdən həzz alırdı. Qonaqlar bir- birinin səsini kəsərək ucadan danışır, ağız deyəni qulaq eşitmirdi. Təbrizin bu həngaməyə son qoymaq niyyətinin olmadığını isə, üzündəki özündənrazı ifadədən oxumaq olurdu. Ambisiyası yerə-göyə sığmayan, intellektualizmə iddialı Təbriz, əvvəllər hakimiyyət nümayəndələrini tez-tez efirə çıxarıb iqtidarın əlyehinə danışdırır, Niyazi Salayev haqqında özünün uydurduğu nalayiq lətifələr danışırdı. Hər zaman konyunkturanın yanında olmağı ustalıqla bacaran Təbriz, rejim dəyişəndən sonra da su üzündə qalmağı bacarmış, hətta özünün müəllifi olduğu “Təmiz söhbət” verilişini, yeni açılan “CNN-Azərbaycan” kanalına daşıyıb gətirmişdi.\nEkrandan gördüyüm iki nəfərin kimliyi, nə haqda danışdıqları məni qətiyyən maraqlandırmadığına görə, onlara qulaq asmır, yalnız mimikalarını və jestlərini görürdüm. Bir dəqiqə boyunca boş gözlərlə ekrana baxdıqdan sonra, üzümü Sevilə çevirib çiyinlərimi dartdım.\n- Qulaq as da. - dedi. - Bu, baş nazirin birinci köməkçisi Anar Məmmədlidir, bu da RQP-nin deputatı Alqış Xubanov. Qulaq as! Gör nə danışırlar.\nTəzədən gözlərimi ekrana dikib, danışılanları başa düşməyə çalışdım. Xubanov deyilən adam, arada-bir bığlarının kənarlarını çeynəyə-çeynəyə:\n- Niyazi Salayev heç vaxt xalqın, dövlətin mənafelərinə xidmət edə bilməz, çünki Qərbin dəstəyi ilə prezident olub. Siz tez-tez xalqın iradəsinə istinad edirsiniz. Hansı xalqın? Amerika xalqınınmı? Bəyəm Azərbaycan xalqı sizə səs verib? - soruşdu.\nƏsəbdən pörtmüş Anar Məmmədli yumruqlarını düyünləyib masanın üstünə qoymuşdu, od püskürən gözlərlə opponentinə baxırdı. Yenə də mümkün qədər təmkinli cavab verdi:\n- Alqış bəy, xahiş edirəm, haqsız danışmayın, böhtan atmayın! Xalqın iradəsi ilk dəfə bu seçkilərdə özünü ifadə etdi. Nə Qərbi, nə Amerikası?\n-Seçki!? Hansı seçki?\n- Sizin növbəti dəfə saxtalaşdırmaq istədiyiniz amma bacarmadığınız seçki - Anar Məmmədli verdiyi cavabdan məmnun qalıb, qürurla Təbrizin üzünə baxdı.\n- Mən saxta seçki zad xatırlamıram. Əli silahlı adamların prezident administrasiyasına hücumunu isə xatırlayıram. Budur sizin hakimiyyətə gəlmə üsulunuz?! Biz sizin legitimliyinizi tanımırıq, qurtardı getdi!\nAnar kifayət qədər rahat əda ilə:\n-Cəhənnəmə tanıyın, qara gora!\n- Aaa! Tərbiyəsiz, əxlaqsız! Təbriz müəllim görürsünüz?! Görürsünüz də bunların səviyyəsini!\nTəbriz əllərini aralayıb hər ikisini də sakitləşdirməyə çalışdı.\n- Birincisi mən müəllim deyiləm, mənə Təbriz bəy deyə xitab etsəniz daha məqbul olar. İkincisi də ki...\nTəzədən Sevilə baxıb, yorğun halda:\n-Hə, nə olsun? - dedim.\n- Necə yəni nə olsun? Bundan da real həyat istəyirsən? Bu televizor, bu da efir. Görmürsən ölkədə nələr baş verir? Prezident açıq-aşkar tənqid olunur - bundan artıq sənə nə sübut gətirim?\n- Sən deyəsən mənə qulaq asmırsan. Mən bəyəm bilmirəm adam pis yuxu görüb oyananda halı necə olur? Bilmirəm yuxu sərsəmliyi nədir? Özü də bu yekəbaşın səsini kəs, başıma düşür. Sənə deyirəm ki, gördüklərim yuxu deyil! And içirəm yuxu deyil! Bayaq gedib qayıtdığım həyatımda heç nə dəyişməyib. O həyatımda Şeylanı da öldürməmişəm, qız sağ-salamatdı. Zəng elədi, danışdıq. Əgər o həyatım realdırsa, onda belə çıxır ki, mən qatil deyiləm.\n-Bəs gündəliklər? Bəs bizim indi bir yerdə olmağımız?! Deyirsən ki, inqilab da olmayıb, qəza da olmayıb?\nKomodun üstündəki atamın şəkilinə baxdım.\n-Bəlkə də olmayıb. Bəlkə də mən indi illüziyalar aləmində yaşayıram. Sən də, Özgür də mənim illüziyalarımın iştirakçılarısınız. Mən nəyi görmək istəyirəmsə onu görürəm. Qorxuram ki, bir gün yatıb, həmişəlik real həyatımda oyanım, bir də bura qayıtmayım. Çox qorxuram, amma həm də istəyirəm ki, belə olsun. Səni, Özgürü itirməkdən, inqilabın olmadığını, Milli rejiminin dəyişmədiyini anlayıb sarsılmaqdan qorxuram. Bir yandan da sevinirəm ki, hamı sağ- salamatdır - bütün əzizlərim, dostlarım yaşayırlar. Hətta Şeylanı da öldürməmişəm. Toğrul dedi ki, sən bizə gələn günün səhərisi mən Şeyla ilə Gənclikdəki villaya getməmişəm, hansısa İtalyan restoranında yemək yemişəm. Yəni onu öldürməmişəm, cəsədi də Şamaxıda basdırmamışıq. Rənanın evində oyanıb sənə zəng vurmuşdum, sənsə mesaj yazmışdın mənə. Mesajdan belə çıxırdı ki, sən də Rasimlə bir yerdəsən. Bayaq da mən klinikada olanda Rənadan mesaj gəldi.\nGözlərindən yaşlar axa-axa, dodaqlarını bir-birinə möhkəmcə sıxıb televizoru söndürdü. Çənəsi titrəyərək üzümə baxdı:\n-Hardadı o mesaj?\nCəld hərəkətlə cib telefonumu divanın belindən götürüb, mesajlar qovluğuna girdim.\n-İndi, bu saat. Göstərəcəm sənə.\nAxırıncı mesaj, dünən Sevilin işdən mənə yazdığı sevgi etirafı idi: “İşdə ürəyim partlayır, səni istəyirəm. Səni çox sevirəm. Neynirsən? Darıxmırsan evdə?”\nHəyəcanla telefonda qurdalandığımı görən Sevil:\n- Mən elə bilirdim xoşbəxt günlərimiz hələ qabaqdadır, hər şey düzəlib, heç bir problem qalmayıb - dedi. - Elə bilirdim biz artıq bir ailəyik. Sən demə görən günlərim varıymış.\nTelefonu təzədən divanın belinə qoyub:\n-Tapa bilmədim - sınıxmış halda dedim.\n- Əlbəttə tapa bilməyəcəksən, çünki mən sənə mesaj yazmamışam.\n-Sənə bu qədər problem yaratdığıma görə özümə nifrət edirəm.\n-Elə danışma! O nə sözdür?\n-Düz demirəm bəyəm? Sən də, indiki həyatım da çox realdır. İnanmaq olmur ki, bunlar hamısı yuxudur. Amma keçmişim də realdır axı! Deyirəm sənə Toğrulu hər dəfə canlı görürəm, yuxudakı kimi yox. Bəs mən nə edim? Hansına inanım, harda qərar qılım? Əgər real həyatım burada deyilsə... səninlə bir yerdə olmadığımı, rejimin də dəyişmədiyini qəbul eləmək çox çətindir. Qorxuram. Sənin də, inqilabın da illüziya olmağınız dəqiqləşərsə məhv olaram!\n-Nə üçün yuxularına yox, bu gününə illüziya deyirsən? Səni başa düşmürəm! - əlinin tərsi ilə gözlərini silib dedi. - Bilirəm, yenə deyəcəksən ki, yuxu deyildi. Hə?\nOnu qucaqlayıb bağrıma basdım, saçlarını öpdüm. Deməyə sözüm, verməyə cavabım yox idi. Sevilin gözlərindən axan ilıq damcılar çiynimi isladırdı.\n-Qurban olum, sabah mütləq həkimə gedək. Eşidirsən? - başını çiynimdən qaldırıb dedi.- Səhər Özgürü aparıb məktəbə qoyaram, sonra evə qayıdaram, yaxşı? Bir yerdə gedərik Əlixanın yanına.\n-Gözlərimi yumub harada oyanacağımı bilmirəm, sənsə deyirsən həkimə gedək. Qurban olum, ağlama. Yaxşı gedərik. Onda gərək yatmayım, səhərə qədər oyaq qalım. Adını çox eşidib, indiyə qədər tanış olmaq fürsəti tapmadığım psixiatr Əlixan Rüstəmzadəni görən kimi tanıdım. Tanıdım deyəndə ki, Sahil metrosunun yanında yerləşən xudmani klinikanın qapısı açılıb içəri 35-38 yaşlarında, hündürboy, enlikürək, gümüşü saçları olan yaraşıqlı və gülərüz kişi daxil olanda, Əlixanın məhz bu adam ola biləcəyini düşündüm. Sevillə mənə yaxınlaşıb “Deyəsən məni gözləyirsiniz?” soruşan Əlixan, psixiatrdan çox, Latın Amerikası seriallarında ikinci dərəcəli “müsbət adam” rollarını ifa edən aktyorlara oxşayırdı. Mülayim səsi, səmimi və rahat hərəkətləri ilə insana ilk görüşdən inam, güvən aşılayan Əlixanın əlini sıxanda, bu günə qədər psixiatriyaya və psixiatrlara bəslədiyim skeptik münasibəti xatırlayıb utandım. Gülməli də olsa, artıq ürəyimi ona açmaqdan ötrü səbirsizlənməyə başlamışdım desəm, yalan olmaz.\nSevil, özünə xas olmayan canfəşanlıqla:\n- Siz allah bağışlayın, səhər tezdən zəng vurub sizi narahat elədik - dedi. - Zöhrab bəy demişdi ki, bir problem olsa sizə müraciət edə bilərik.\nƏlixan əlini qaldırıb, gözlərini süzdü və artistik əda ilə:\n-Yox, yox. Narahatçılıq filan yoxdur - dedi və mükəmməl dişlərini fəxrlə bizə göstərərək gülümsədi, - Özü də tez niyə olur, saat onun yarısıdır. Mən elə bu vaxtlar işə gəlirəm. Buyurun, - əli ilə koridorun solundakı birinci kabinetə işarə edib, özü qabağa düşdü.\n“Etibarlı əllərdə” olduğuma qənaət gətirən Sevil:\n- İşə gecikirəm - pıçıltı ilə dedi. - Çıxandan sonra zəng eləyərsən, yaxşı? - yanağımdan öpüb tələm-tələsik getdi.\nDoktorun ardınca kabinetə keçib pasientlər üçün nəzərdə tutulmuş yumşaq, dəri kresloya əyləşdim. Əlixan isə tələsmədən masasının üstündəki kağız-kuğazı bir kənara topladı, jalüzləri açdı və əyninə ağ xələtini geyinib qarşımda oturdu. İlk dəfə psixiatr qəbuluna düşmüş adam, həm də bir həkim kimi, Əlixanın davranışlarında, danışığında hər şey mənə maraqlı görünürdü.\n- Etirazınız yoxdursa, başlayaq - mehribancasına gülümsündü.\n-Buyurun doktor. Mən hazır.\nSöhbətimiz, doktorun məsələyə aidiyyəti olmayan sualları ilə başladı. Daha doğrusu mənə elə gəlirdi ki, onun verdiyi sualların mənim şikayətimə aidiyyəti yoxdur. Buna baxmayaraq, bütün suallarına səmimi cavablar verib, heç nəyi gizlətmədən bütün hadisələri əvvəldən-sona qədər ona danışdım - komaya düşməyimi, yuxularımı, reallıq hissini itirməyimi, keçmişimlə indiki həyatım arasındakı sərhədlərin silinməsini. Əlixan isə gümüşü başını arada-bir canıyananlıqla endirib-qaldırıraq diqqətlə mənə qulaq asır, qabağındakı kağızda qeydlər aparmağı da unutmurdu. Yarım saata yaxın davan edən monoloqumu səbrlə, sona qədər dinlədikdən sonra, “aydındır” deyib ayağa qalxdı və otaqdan çıxdı.\nBir dəqiqə keçməmiş gənc bir qızla geri qayıtdı. Qapının sol tərəfindəki yaşıl şirmanı bir yerdə araladılar. Ensiz, ağ rəngli masanın üstündə ensefaloqramma cihazını gördüm. Onu işə salıb, məni cihazın yanındakı stula əyləşdirdilər. Ensefolaqramma cihazını tanıyıram - xəstənin ona qoşulması əziyyətli işdir. Elə də oldu. Saçlarımın dibinə gel yaxıb elektrodların rezin uclarını başımın müxtəlif yerlərinə pərçim etmək üçün, təxminən on dəqiqəyə yaxın əlləşdilər. Bəzən məftillər sözə qulaq asmır, qopub yerə, ya da çiynimə düşürdülər. Sonda min bir zülmlə bütün elektrodları başıma, alnıma, gicgahlarıma yapışdırıb cihazın yaşıl düyməsini basdılar. Doktorun iri monitorda baxdığı əyri-üyrü xətlərdən, beyin ritmlərindən başım çıxmır. Yenə də kardioqramma olsaydı, oxuya bilərdim.\nProsedura bitəndən sonra Əlixan cihazı söndürdü və printerdən çıxan kağızları götürüb diqqətlə oxumağa başladı. Üstündən krem və dərman iyi gələn ağ xələtli toppuş tibb bacısı isə, orta irilikdəki döşlərini üzümə beş santimetrə qədər yaxınlaşdırıb, elektrodları başımdan ayırırdı. Mən isə, ağlıma kənar fikirlər girməsin deyə, ona yox, ensefolaqramma nəticələrini oxuyan Əlixana baxırdım.\nQız işini bitirib mənə təbəssüm etdikdən sonra otaqdan çıxdı. Qayıdıb təzədən öz yerimə oturdum. Əlində qələm oynadan Əlixan axırıncı kağızı da oxuyub bitirəndən sonra, qayğılı gözlərini üzümə dikib soruşdu:\n-Deyəsən gecə az yatmısınız.\n-Ümumiyyətlə yatmamışam. Bayaq dedim axı - yata bilmirəm, qorxuram.\n- Başa düşürəm. Lakin yatıb-yatmamaq sizin əlinizdə olmadığı üçün, özünüzü əziyyətə salıb səhərə qədər oyaq qalmağınızın mənası yoxdur.\n-Sizi başa düşmədim doktor.\n- Siz də həkimsiniz, ona görə açıq danışacağam. - Əlixan ensefolaqramma nəticələrini masanın kənarına qoyub, əllərini ibtidai sinif şagirdləri kimi stolun üstündə birləşdirdi. - Əslində sizi polisomnoqrafiya testindən keçirməliydim, amma bizim klinikada bunun üçün şərait olmadığı üçün, ensefolaqramma ilə kifayətlənməli oldum. Sizinlə söhbətdən sonra, onsuzda hər şey mənə aydın oldu. Sizdə ağır, depressiv sindromla müşayiət olunan narkolepsiya var. Bu xəstəlik barədə nəsə eşitmisiniz?\nAlnımı qırışdırıb yadıma salmağa çalışdım.\n-Deyəsən eşitmişəm. Hə, eşitmişəm, amma mən bilən çox nadir xəstəlikdir axı. Deyirsiniz o da gəlib məni tapıb? - qorxu və həyəcandan mədəmin altı sancmağa başlasa da, birtəhər gülümsəməyə çalışdım.\nƏlixan isə ciddiliyini saxladı:\n- Bəli, belə çıxır ki, tapıb. Düz deyirsiniz, xəstəlik yuxu pozuntuları ilə səciyyələnən, nadir hallarda görülən mərkəzi sinir sistemi xəstəliyidir. Bayaq ona görə dedim ki, istəsəniz də yuxunun qarşısını ala bilməzsiniz. Yəni istənilən anda, harada olmağınızdan asılı olmayaraq, yuxu sizi qəfil apara bilər. Özü də bu yuxular elə ağır olur ki, adam özünü saxlaya bilmir, harda gəldi yatır. Xəstəlik sizdə təzə başlayıb deyə, hələ ki, belə bir hadisə bir-iki dəfə başınıza gəlib. Bir dəfə parkda, bir dəfə də dünən evdə. Gecə oyaq qalmısınız, amma bu o demək deyil ki, oyaq qalmaq hər dəfə sizə müyəssər olacaq. Sadəcə olaraq bu gecə pristupunuz tutmayıb. Amma elə bax bu dəqiqə, buradaca sönməyəcəyinizə heç kəs zəmanət verə bilməz.\n- Bəs yatanda gördüyüm şeylər? Yəni yuxular? Məni ən çox narahat edən onlardır.\n-Narkolepsiyalı xəstələrdə çox vaxt hallüsinasiyalar olur. Sizin yuxu dediyiniz o görüntülər, hallüsinasiya ilə röyaların qarışığıdır. Hər şey çox real görünür deyə, ayırd eləmək olmur - yuxudur, ya yox.\n-Bəs nə etmək olar doktor? - alçaq səslə soruşdum.\n-Təəssüf ki, hipersomniyaya aid olan sinir sistemi xəstəliyi olduğundan, müalicəsində ciddi çətinliklər var. Daha doğrusu müalicəsi hələ tapılmayıb. Baxın, nəticələr də göstərir ki, əzələ tonuslarının tam ya da qismən itirilməsi baş verir.\n- Axı bu xəstəliyin səbəbi nədir doktor? Niyə məhz mən?! - səsim özümə yad gəldi, elə bil sualı inildəyərək vermişdim. Əlixan isə rəhmsizcəsinə hökmümü oxumağa davam edirdi:\n- Dəqiq bir söz demək çətindir. Bəziləri deyir ki, narkolepsiya beyində oreksin çatışmazlığından yaranır. Bu xəstəliyin irsi olduğunu deyənlər də var.\nDərindən köks ötürüb başımı aşağı endirdim, düyünlənmiş yumruqlarıma baxdım. Susurdum, çünki doğrudan da deməyə sözüm qalmamışdı. Birdən Əlixanın mülayim səsi eşidildi:\n-Murad bəy, bax buna yol vermək olmaz! Əsla ümidsizliyə qapılmayın.\nGözlərimi qaldırıb üzünə baxdım.\n-Qapılmayım? Bəs neynəyim? Bu xəstəliklə necə yaşayacam? Dəli olmaqdan qorxuram! Gah keçmişimə qayıdıram, gah təzədən burada oyanıram. Əzab çəkirəm doktor! Reallıq hissini itirmişəm - bilmirəm yuxularım harda başlayır, harda qurtarır.\n- Sizi başa düşürəm. Ancaq reallıq hissini itirməyinizə qətiyyən ehtiyac yoxdur. Bəli, hallüsinasiyalarınız sizi çaşdırır, çünki çox real görünürlər. Amma çalışın ayılandan sonra, ətrafınızdakı insanlara indiki həyatınızın irreal olduğunu, hələ də keçmişinizdə yaşadığınızı deyib, onlarla mübahisə etməyin, onları ürkütməyin. Bircə onu bilin ki, sizin indiki həyatınız kifayət qədər realdır. Axı siz də həkimsiniz, özünüzü ələ ala bilməlisiniz. Vəziyyətinizi daha da ağırlaşdırmaq lazım deyil, beyninizə pis-pis fikirlər gətirməyin. Sizə yazacağım dərmanlardan sonra gecələr rahat yatacaqsınız. Əsas məsələ yuxu rejiminə riayət etməkdir. Bir də görəcəksiniz ki, xəstəlik öz-özlüyündən çıxıb gedib. Narkolepsiyanın ağır formaları da olur. Elə adamlar var ki, yuxudan ayılandan sonra iflic kimi olurlar, hərəkət edə bilmirlər. Somnambulik effekt yaşayırlar. Ən azından sizin xəstəliyiniz belə ağır deyil.\n-Doktor, bəs şizofreniya?\n-Yəni, şizofreniyaya tutula bilərəm?\n-Sizə kim dedi ki, narkolepsiya şizofreniyanın simptomudur? Əlbəttə, reallıq hissini itirib, öz dünyanıza qapanmağa davam eləsəniz, şizofrenik kimi görünə bilərsiniz. Sizinlə açıq danışım - sağalmağınız əlli faiz sizdən asılıdır. Mənə kömək edin. Daha doğrusu özünüzə kömək edin. İçinizə qapanmayın. Əks halda insanlar sizi başa düşməyəcək.\nBaşımı tərpədərək əsəb və kinayə ilə qımışdım:\n-Aha, əlbəttə başa düşməyəcəklər. Heç kəs başa düşmür onsuzda. Yuxularımda keçmişimə aid adamları görürəm - onlar da məni başa düşmürlər. Onlar da mənə dəli gözü ilə baxırlar. Torğulu tez-tez görürəm. O da deyir ki, həkimə getməlisən. Görürsünüz nə maraqlı həyatım var?! Hər iki həyatımda da elə bilirlər dəliyəm, məni psixiatra göndərmək istəyirlər. Yaxşı, burada sizin yanınıza gəldim, mənə diaqnoz da qoydunuz. Bəs yuxu dediyiniz paralel həyatımda? Üzr istəyirəm, paralel həyat sözündən xoşunuz gəlmir. Olsun yuxularımda. Yuxularımın birində də həkim yanına getsəm necə? Məsələn Toğrulun məsləhət gördüyü həkimə? O da mənə eyni diaqnozu qoyub, eyni sözləri desə? Desə ki, sizin real həyatınız burdadır, inqilab təxəyyülünüzün məhsuludur, dostlarınız sağdır, heç kəs ölməyib. Doktor, mən yuxunun nə olduğunu bilirəm. Hər halda özüm də həkiməm. Amma mənim gördüklərim yuxuya heç oxşamır.\n- Birincisi, siz dəli deyilsiniz, heç kəs də sizə dəli demir. İkincisi də ki, bir daha təkrarlayıram - yuxularınızın təsiri altında qalmamalısınız. Yaddan çıxarmayın ki, gördükləriniz yuxudur, hallüsinasiyadır. Yatanda irreal həyata addım atırsınız. Orada gördüklərinizi, elə oradaca qoyub qayıdın. Deyirsiniz orada həkimə getsəniz necə olar? Gedin! Nədən narahatsınız? Ola bilsin Toğrulun sizi aparacağı həkim də mənim qoyduğum diaqnozu qoysun, hətta mənim yazacağım dərmanları yazsın. Yuxularınızda, hallüsinasiyalarınızda gördükləriniz çox vaxt şüuraltınızdan qaynaqlanır. Amma siz çalışın oyanandan sonra depressiyaya düşmək yerinə, yuxuda gördüklərinizə güləsiniz. Məsələn yuxularınızı həyat yoldaşınıza həyəcanla, əsəblə danışmaq əvəzinə, gülə-gülə danışın. Deyin ki, “təsəvvür edirsən, yuxuda filan yerə getdim, filan adamı gördüm, mənə filan şeyi dedi”. Yeri gəlmişkən, Sevil xanımla da danışacam. Daim sizinlə bir yerdə olduğu üçün, ona bir neçə məsləhət verməliyəm. Yuxularınızı, oyandıqdan sonra keçirdiyiniz şok vəziyyətini başa düşməlidir.\n-Mən Sevildən narahat deyiləm, narazı da deyiləm - dedim. - Onun yerində başqası olsaydı, məni çoxdan atıb getmişdi. Komaya düşdüyüm dəqiqədən mənim yanımdadır. Məni qorxudan, narahat edən elə mən özüməm. Başa düşmədiyim odur ki, burada sönüb, keçmiş həyatımda oyananda, yuxuya getməmişdən əvvəlki hadisələri saniyəsinə qədər necə xatırlayıram? Necə olur ki, ORADA da şoka düşürəm? Axı yuxu belə olmur! Bağışlayın, mən deyəsən təkrarçılıq eləyirəm.\n-Problem deyil. Həm də, mən sizinlə razıyam. Doğrudan da yuxu belə olmur. Pis yuxu görüb ayılan sağlam adamlar uzaqbaşı bir-iki dəqiqə şok keçirirlər, sonra da gördüklərini tamam unudurlar gedir. Narkoleptiklər isə yuxu ilə reallığı ayırd edə bilmirlər. Bəs psixiatriya elmi nə üçündür? - doktor gülümsündü. - İndiyə qədər sizin kimi onlarla pasientim olub. Hamısı da məni əmin eləməyə çalışıb ki, onlar yuxu görmürlər. Sizcə onlara inanmalıydım?..\n-Murad bəy, nə badə fikirləşəsiniz ki, sizin xəstəliyiniz müstəsnadır, siz başqalarından fərqli olaraq paralel həyatlarda yaşayırsınız, hamı bir yana, siz bir yana. Xeyr, elə şey yoxdur. Sizin kimi keçmişi ilə bu günü arasında var-gəl edən yüz minlərlə adam var dünyada. Sizin keçmişiniz şüuraltınzıda həbs olunub qalıb, arada-bir də üzə çıxır.\nƏlixan qolundakı saata baxıb, masanın küncündən resept bloknotunu götürdü.\n-Dediklərimə riayət etsəniz, bu problemin öhdəsindən asanlıqla gələrik. İndi sizə güclü psixostimulyator yazacam. Metilfenidat preparatı barədə nəsə eşitmisniz? - üzümə baxmadan, yaza-yaza soruşdu.\n-Çox təsirli dərmandır. Bir də Klomipramin adlı antiderpressant yazıram. - Başını qaldırıb üzümə baxdı, - bu dərmanları reseptsiz satmırlar, hər aptekdən də tapmaq olmur. Böyük, məşhur apteklərdən soruşun. Düz bir həftə sonra, sizinlə bir daha görüşəcəyik. Amma siz istənilən vaxt mənə zəng edə bilərsiniz.\nOnun mənfur səsi, sanki dərin bir quyunun dibindən gəlmişdi:\n-Cna^aa KpacaBMqa! Ha-ha-ha.\nBaşımı qollarımın üstündən qaldırıb, dik atıldım. Qollarım keyimişdi, özümsə iki maşın daş boşaltmış adam kimi hiss edirdim özümü. Elədir, yanılmamışam - klinikada, öz kabinetimdəyəm. Nə qorxu hissi keçirirəm, nə heyrət. Əlixanın yanından çıxıb evə getməyim yaxşı yadımdadır. Hətta yolüstü aptekə dəyib, onun yazdığı dərmanları da almışdım. Onları axşam, yeməkdən sonra qəbul edəcəkdim. Soyuducuda, tavanın içində iki kotlet varıydı. Kotletləri qızdırıb yeyəndən sonra, divana uzanıb xəbərlərə baxmışdım. Belə çıxır ki, divanda yuxuya getmişəm.\nİndi də Asiadentdə, öz kabinetimdəyəm. Qarşımda da Şeyla dayanıb. Onu gördüyüm anda dizlərim titrəmirsə, deməli Əlixanın məsləhətləri təsirli olub. “Keçmişimə səyahətlərim real deyil. Qorxmamalıyam. Gördüklərim sadəcə yuxudur, hallüsinasiyadır. Həyəcanlanmaq qəti qadağandır!” öz-özümə dedim.\n-Toğrul hardadır? - bunu nə üçün Şeyladan soruşuram?\n- İndicə koridorda gördüm, salamlaşdıq. Deyəsən kefi yoxdu. Mənə baxmağından heç xoşum gəlmədi. Nə isə. Saatdan xəbərin var?\nSaata baxdım. Altıya işləyirdi.\n- Bəs mən səhərdən sənin zəngini gözləyirəm, ay vicdansız!\n-Yadımdan çıxmışdı - mızıldandım.\n-Yaxşı, bəs zənglərimə niyə cavab vermirsən?\nTelefonu əlimə götürdüm. Şeyladan beş zəng, Sevildən isə bir mesaj gəlmişdi. “Bu da sənin oğluna münasibətin. İclasa getmək belə çətin işdir? Utanım sənin yerinə. Səndən ata olmaz”. Bu sözlər ürəyimə dağ çəksə də, yaşadıqlarımın reallıq olmadığını yada salıb, cavab yazmadım.\nBaşımı qaldıranda, kresloda yerini rahatlayan Şeyla ilə göz-gözə gəldim. Telefonu barmaqlarımın arasında oynada- oynada, özümdən arxayın tərzdə soruşdum:\n- Sənin Gənclikdə villan var? Millionerlər prospektində?\nÇiynini dartıb bir az təəccüb, bir az da istehza ilə:\n-Vaaar - dedi. - Nə olub ki?\n-Biz nə vaxtsa orda olmuşuq?\n- Yox. Dəvət eləmişdim, amma sən gəlmədin. Yadında deyil?\nSualını eşitməzlikdən gəlib, soruşdum:\n- Bəs səni öldürməyə cəhd etmişəm?\n-Xi-xi - sonra birdən ciddiləşdi, - Nə gic-gic danışırsan?\n- Aydındır. Bizim hələ neçə proseduramız qalıb? - telefonu masanın üstünə qoyub soruşdum.\nÇantasından siqaret çıxardıb:\n- O nə sualdır? - dedi. - Bilmirsən ki, hələ iki iynəm var? - siqareti yandırdı.\n-Eləmi?! Yaxşı, keç otur iynəni vurum.\n-Çəkim qurtarım da.\n-Siqaret çəkməyin elə mənim kabinetimə qalıb?\nKülqabını onun qabağına qoydum, sonra da durub nəfəsliyi açdım.\n- Nə deyinirsən ee!? Nə olub sənə bu gün?\n- Heç nə. Nə olmalıdır bəyəm? - elə səmimi təəccüblə soruşdum ki, özüm özümə mat qaldım.\n- Nə bilim. Elə bil başqa adam olmusan. Dünən neynədiniz Toğrulla?\n-Necə yəni neylədik?\n- Dünən suşi yemək təklifimə yox deyib, Toğrulla görüşməyə getdin. Ona görə soruşuram. Deyəsən yaxşı vurmusunuz, hiss olunur. Mən də deyirəm buna nə olub - siqaretdən dərin qullab alıb nazik xətlə tüstünü ağzının kənarından üflədi.\n-Heç nə olmayıb. Yorğunam.\n-Gecə harda qalmısan?\nİtirəcəyim heç nə yoxdursa, kobud danışa, keçmişin bütün acığını ondan çıxa bilərəm.\n-Sənə nə var? Tez elə qurtar siqareti, iynəni vurum.\nKinayə ilə gülümsəyib siqareti söndürdü. Gözlərini süzüb dedi:\n- Deyəsən məni acılamaqla məndən ayrılmaq istəyirsən, hə? Amma mən bilirəm ki, bu sözlər ürəkdən gəlmir.\n- Sən nə alçaq adamsan - yerimə oturub sakitcə dedim. - Hə də. Kişiyə hədə-qorxu gəlib, onunla yatağa girən qadından başqa nə gözləmək olar? Sən qəhbədən də pissən. Bunu bilirsən?\nSifəti daşlaşmış, ağzı aralı qalmışdı. Deməli sözlərim hədəfə dəyib. Aha, rəngi də qaçdı. Hətta qorxdum ki, özündən gedər.\n-Sözlərinə fikir ver! Bu nə danışıqdır?\n- Yoxsa neynəyərsən?! İşdən atdırarsan məni? Hə? Niyə susursan? Bilirsən nəyə heyfsilənirəm? Gərək sənin başını doğrudan da əzəydim.\n-Murad! Səbrim tükənir ha! Bəsdir!\n-Soxum sənin səbrinə də, atana da, anana da. Hamınızın var-yoxunu sikim! Başqa sözün?\nGözlərini qıyıb, titrək səslə, ilan kimi fısıldadı:\n-Kimə arxayınsan belə?! Hə?! Kimə?!\n-Aha! Deməli sənə boyun əymirəmsə, qabağında diz çökmürəmsə, mütləq kiməsə arxayınam? Ola bilməz ki, elə özümdən arxayın olum? Səndən sadəcə olaraq qorxmayım? Şeyla xanım, sizdən qorxmamaq olar? İcazə verirsiniz? - dəli kimi gülməyə başladım.\nBaşını bulaya-bulaya bir siqaret də yandırdı. Təmkinli görünməyə çalışaraq:\n-Çox yox, iki gün əvvəl məni vəhşi kimi qayıran adam, bu gün niyə belə danışsın? - yüngülcə öskürüb, külü çırpdı. - Sən belə qudurmusan ki, valideynlərimi söyürsən? Bu dəqiqə zəng vursam, ikicə saniyəyə səni məhv edərlər. Bunu ki, yaxşı bilirsən.\nAyağa sıçrayıb əllərimi masanın üstünə dirədim, üzümü ona yaxınlaşdırdım.\n- Zəng vur! Tez ol, qəhbə! Zəng vur!\n- Sakit ol! Nə olub ee sənə? Yenə müxalifətçi dostların başını xarab eləyib? Onlara arxayınsansa, bil ki, mən jurnalist zad hərləmirəm ha! - külü qəzəblə çırpıb, şəstlə üzümə baxdı.\n- Bilirəm hərləmirsən. Amma vaxt gələcək hərləyəcəksiniz! Çox az qalıb. Özü də ki, jurnalist dostlarıma niyə arxalanıram? - barmağımla tavana işarə edib, - Bu millət bir gün sizi ordan devirib ağzınıza pox qoyacaq - dedim. - Bax, mən bu millətə arxayınam. Gülməlidir, hə? Gül, gül. Görərik axırda kim güləcək.\nŞeyla xısın-xısın gülməyini dayandırıb, qollarını döşündə çarpaz birləşdirdi. Dimdik gözlərimə baxıb:\n-Bu millət Qənirə Millini devirəcək?! Sən doğrudan buna inanırsan? - soruşdu.\n-O qədər diktator devrilib, Qənirə onlardan artıqdır? Başa düşmədim? - dedim və əlavə elədim, - Qənirə heç diktator da deyil axı. Ona diktator demək, onu Stalinlə, Hitlerlə, Mussolini ilə bir tutmaqdır. Bu isə haqsızlıqdır. Qənirə sovet dövründən qalma cılız, iyrənc, üfunətli bir çuşkadır. Normal ölkələrdə, onun kimisinin heç üzünə tüpürməzlər. Gucci-dən, Armani-dən geyinməklə deyil e! Gərək adam olasan. Zövqün olsun. Mədəniyyətin olsun. Nədir? Nə bərəldmisən gözlərini? İyirmi birinci əsrdə ölkəni bu cür geriçi, feodal üsullarla idarə eləmək, ən azı zövqsüzlükdür.\nHikkəsindən pörtmüş Şeyla, baxışlarını məndən qaçırdıb pəncərədən bayıra baxdı. Alçaq səslə dedi:\n-Sizə elə hürmək qalacaq. Tarix hələ ki, bizim tərəfimizdədir - siqaretdən axırıncı qullabı alıb, kötüyü hikkə ilə külqabında əzdi.\n- Bahoo! Gör papanın ceyran qızı nə sözlər bilir! - masadan aralanıb kabinetdə var-gəl etməyə başladım. - Tarix sizin tərəfinizdədir, hə? Sən də, sənin atan da, debil Qənirə də tarix hissini itirmisiniz deyəsən. Amma yaddan çıxarırsınız ki, hətta tarix hissini itirmiş hakimiyyətlərə qarşı da, tarix çox amansız, qəddar olur. Fransada oxumaqla deyil ey, madmazel Şeyla. Nə döyürsən gözlərini? Dediklərim çatmır sənə, hə? Bodriyardan bir-iki cümlə əzbərləmisən, Debüssiyə qulaq asıb şərab içirsən, elə bilirsən ağıllısan? Tək sən yox, siz hamınız gicdıllağsınız. Xəbəriniz yoxdur ki, tarix sizə qarşıdır, tarixi inkişaf sizi inkar edir. Ola bilsin siz bundan sonra hələ 50 il də hakimiyyətdə qalasınız, amma nəticə indidən məlumdur. Qənirə deyəndə ki, “Avropa dəyərləri bizə yaddır. Bizim öz dəyərlərimiz var” nəyi nəzərdə tutur, hə?! Öz siyasi, maliyyə maraqlarını, tayfasının xoşbəxtliyini. Düz demirəm? Bəs sən Şeyla? Sənin heç Avropa dəyərlərindən xəbərin varmı? Russodan, Monteskyedən, Peyndən, Ceffersondan, ensiklopedistlərin ideallarından, bu ideallar uğrunda həlak olan insanlardan xəbərin var? Oxumusan? Oxumamısansa neçə illər Avropada nə işlə məşğul olmusan? Səhərdən axşama qədər vurdurmusan, hə? Azadlıq, ədalət, bərabərlik, həmrəylik kimi Avropanın, dünyanın universal dəyərlərindən xəbərin yoxdursa, niyə yaşayırsan?\nNəhayət! Nəhayət ki, bu qancığın gözlərinin dolduğunu, dodaqlarının titrədiyini görmək mənə qismət oldu. Deməli ondan, atasından, Qənirə Millinin repressiya maşınından doğrudan da qorxmadığımı, axır ki, başa düşdü. Əlbəttə qorxmuram, çünki yuxudayam. Qorxmuram, çünki indi burada qarşımda oturub gəlinciyi əlindən alınmış körpə qızlar kimi gözlərini döyən bu şıltaq qancıq, sadəcə olaraq mənim hallüsinasiyamdır. Olsun, bundan utanmıram. Mən heç olmasa yuxularımda etiraz edirəm, hallüsinasiyamın üzünə öz sözümü deyirəm. Bunu bacarmayanlar da var.\n-Bilirəm, Sənan doldurub sənin beynini. Seçkilər yaxınlaşır, yenə xəyallara qapılmısınız. Elə bilirsiniz nəyəsə nail olacaqsınız - başını endirib alçaq səslə dedi, - Bayaqdan məni təhqir edirsən. Nə tez çıxıb yadından, hə? İki gün əvvəl tamam başqa adam idin axı.\n-Başqa adam zad deyildim! Nəinki iki gün əvvəl, ağlım kəsəni sizin rejimə, sənin kimilərə nifrət etmişəm. Özü də inanırsan inan, inanmırsan cəhənnəmə ki, inan - iki gün əvvəl səninlə sevişməyim heç yadımda deyil. Bildin?!\n-Özünü dəliliyə vurma! Bir həftədən çoxdur hər gün demək olar ki, görüşüb sevişirik - qəzəblə qışqırdı. - Buna sözün nədir? Axı sənin nəyin çatışmır, hə? İşin var, pis qazanmırsan. Razılıq versən, naz eləməsən sənə öz klinikanı açmağa kömək eləyərəm. Bircə dəfə mənə “hə” desən bəsdir. Amma sən neynirsən? Qürurlu adam rolunu oynayırsan. Bəsdir ucuz qəhrəmanlıqlar elədin. Baş qoşma o uğursuzlara, axmaqlara. Görmürsən ki, ac-yalavac adamlardır, əllərindən bir şey gəlmir? Gəlsəydi, çoxdan hakimiyyətdə olardılar.\n-Olacaqlar, az qalıb.\n- Nə danışırsan?! Doğrudan?! Ha ha ha. Tutaq ki, sən deyəndir. Bu gün ki, güc bizdədir, hakimiyyət bizdədir. Buna nə deyirsən?\n- Mən öz sözümü dedim. Sənə də qulaq asmaq istəmirəm. Keç iynəni vurum, rədd ol get. Başımı ağrıtma!\n-Yox! Heç yana gedən deyiləm. Sənə bu gün nəsə olub. Dünən belə deyildin. Yenə başlamısan boş-boş xəyallar qurmağa - ayağa qalxıb pəncərənin yanına, mənə yaxınlaşdı. - Heç kəs sənin qəhrəmanlığına görə sənə çox sağ ol deyən deyil. Deyirsən ki, bu millətə arxalanıram. Hansı millətə? Bu qaragüruha?! - əli ilə küçəni göstərdi. - Qənirə hələ yaxşıdır - bu əclaflar bundan da pisinə layiqdirlər. Hansı müxalifətdən danışırsan? Kimdir müxalifət? Görməmiş çuşkalar! Əllərində imkan olsa, Qənirədən də betər soyarlar ölkəni. Elə bilirsən bunlar iqtidara gəlsə hər şey düzələcək? Bundan da pis olacaq! Yüz dəfə indikindən pis olacaq!\n-Yəni deyirsən sizdən daha pis olmaq mümkündür?\n-Xahiş edirəm danışma! Danışdıqca daha da poxa batırsan. Gör nə gündəsən! İyirmi birinci əsrdə ərəb dəyərləri ilə yaşayırsan. Fransada oxumusan, amma beynin orta əsr feodalının beynidir. Sənin üçün qanun şah deyil, şah qanundur, hə? Utanmırsan? Bu qədər cılız olmağa utanmırsan? Azərbaycan kimi zəngin dövləti Qənirənin şəxsi xammal koloniyasına çevirmisiniz, hələ də danışmağa diliniz var?\nBormaşına söykənib, düz qarşımda dayanmışdı. Hiss edirəm ki, mənə toxunmaq istəyir, amma kobud reaksiyamdan ehtiyatlandığı üçün cəsarət etmir.\n-Səninlə mübahisə etmək istəmirəm, dəfələrlə bu barədə danışmışıq - dedi. - Azərbaycanlılar hansı münasibətə layiqdirlərsə, o münasibəti də görürlər. Hələ rejim onlara az edir. Məndən olsaydı doqquz milyonun yeddi milyonunu qaz kameralarında boğardım. Bunlara demokratiya, liberalizm yaraşır? Sən nə danışırsan e? Elə bilirsən Niyazi Salayev öz şəxsi mənafeyini güdmür?\n-Sənə dedim ki, sus! İyrənirəm, başa düşmürsən? - üzümü turşudub üstünə çəmkirdim.\n- Bayaqdan məni təhqir edirsən, mən də çalışıram fikir verməyim, eşitməyim. Sənə pislik eləmək istəsəm, bilirsən ki, mənim üçün bir dəqiqəlik işdir. Amma eləmirəm. Bilirsən niyə?\nCavab vermədiyimi görüb, “niyə”sini özü dedi:\n-Çünki səni çox istəyirəm.\n- Xalqından bu qədər iyrənən adamın kimisə çox istəməsi qəribədir. Bu da təzə çıxıb deyəsən. Sən hara, sevgi hara?\n-Malı mala qatma. Özünü bu xalqa niyə tay tutursan?\n- Niyə də tutmayım? - tərs-tərs baxıb soruşdum. - Bu xalqdan nəyim artıqdır?\n-Çünki, bunlar üçün müqəddəs heç nə yoxdur, başa düş! Deyəcəksən ki, bu xalqı Milli hakimiyyəti bu günə qoyub? Elə şey yoxdur. Bu xalq tapdalandıqca, əzildikcə şükür eləyir, “Allah ömrümüzdən kəssin, Qənirənin ömrünə calasın” deyir. Öz qorxaqlığını pərdələməkdən ötrü, qorxaqlığına fəlsəfi əsaslar fikirləşib tapır. Sən bu xalqdan hələ nəsə umursan? Sənin kimi savadlı gəncin, peşəkar həkimin bunların arasında nə işi var? Hədər olub gedirsən axı!\n- Bəs nə üçün bu sözləri, xalq haqqındakı fikirlərinizi efirdən açıq-açıq demirsiniz? Özünüz bu dəyərlərə bir osturaq qədər qiymət vermədiyiniz halda muğamdan, milli-mənəvi irsdən, mentalitetdən ağız dolusu danışırsınız. Götünüz çatırsa, səmimi olun da.\n-Daha nə qədər səmimi olaq?\nBu qız öz həyasızlığı ilə hər dəfə məni heyrətləndirməyi bacarır.\n-Yəni siz çox səmimisiniz?\n- Qənirə özü dəfələrlə deməyib ki, Azərbaycan xalqının mentaliteti, dövləti idarə etmədə bizə çox kömək eləyir? Bunlar debildirsə, başa düşmürlərsə biz neynəyək?\n- Neynəyək? Yaxşı sualdır. Amma nəsə eləmək üçün artıq çox gecdir. Rədd olub getməkdən başqa yolunuz qalmayıb - özümdən arxayın halda, sözlərin üstünə basa-basa dedim.\n- Bunu yaddan çıxar, heç kəs öz xoşuyla hakimiyyəti qoyub gedən deyil. Siz gərək bu rejimlə yaşamağa öyrəşəsiniz.\n-Bəs öyrəşmək istməyənlər neynəsin? - istehza ilə soruşdum. Çiyinlərini dartıb:\n-Nə bilim - dedi. - Ölkədən çıxıb getsinlər.\n- Anlamadım! Siz bizi öz vətənimizdən qovursunuz? Həyasızlığın da bir həddi olmalıdır ya yox?\n- İstəmirsinizsə qalın. Boş, mənasız mübarizənizi aparın. Dostların onsuzda səhərdən-axşamacan qəzetlərdə yazmırmı? Nə xeyri var? Kim oxuyur onların yazdıqlarını?\n- Heç kim oxumasa da, Qənirə özü yaxşı oxuyur. Elə olmasaydı bu ölkədə jurnalistlər qətlə yetirilməz, həbsə atılmazdı. O yazıları heç kim oxumursa, azad mətbuata niyə təzyiq edirsiniz?\n-Heç kəs təzyiq eləmir. Tənqid eləmək istəyirlər buyursunlar tənqid eləsinlər, onlara kim bir söz deyir? Amma Sənan kimi dostların hər gün prezidenti, hökuməti təhqir edəndə, əlbəttə bir gün onlara da payını verən tapılacaq.\n-Hə, bildim, sizə “konstruktiv” tənqid lazımdır. Düzdür? Konstruktiv tənqid! - əlimi yuxarı qaldırıb, artistik əda ilə dedim. - Tənqidin nə vaxt mənası olur? Nəyinsə düzələcəyinə ümidin olanda. Bu iqtidarı islah etmək mümkün deyilsə, hansı tənqiddən söhbət gedə bilər?\n-Deməli təhqir etmək lazımdır?\n-Xeyr. Sizi nə tənqid, nə də təhqir etmək lazım deyil. Heç kəs də etmir. Biz sizi inkar edirik! Başa düşürsən? İNKAR! Sizdən nəsə gözləmirik, sizdən heç nə ummuruq, islahatlara gedəcəyinizə, düzələcəyinizə inanmırıq. Ona görə də tənqidin mənası yoxdur.\n-İnkar - kinayə ilə gülümsəyib təkrarladı. - Guya inkarla nəsə düzəlir? İt hürər, karvan keçər. İnkar etsəniz də, etməsəniz də Qənirə Milli prezidentdir.\n-Düz deyirsən. Dostəliyeva Qənirə yox, məhz Qənirə MİLLİ prezidentir. Ona görə də milli, mənəvi və dini olan hər şey inkar edilmədən, bu yalançı dəyərlərlə söykənən Qənirəni, onun iyrənc iqtidarını rədd eləmək mümkün olmayacaq. Ona görə də biz inkara bu xalqın dəyər bildiyi şeyləri inkar etməklə başlamışıq. O dəyərlər ki, sizə güc verir, sizi oğraşlıqlara ruhlandırır.\n- Bu dəyərləri inkar edib əvəzində nə təklif edirsiniz? Avropa dəyərlərini?\n-Niyə də yox? Sərf eləmir?\n- Bu qaragüruha, qaraçılara Avropa dəyərlərini təklif edəcəksiniz? Sən bir küçəyə çıx bax gör azərbaycanlılar nəyə oxşayır! Onların sifətindəki debil ifadəyə bax! Sən bir bunların qızıl dişlərinə, qarınlarına, bığlarına, qoyundan da mənasız, ifadəsiz gözlərinə bax. Bunlar hər baxımdan - antropolojik, genetik olaraq - idbar millətdir. Qapqara, eybəcər, murdar! Bu neandertallara Avropa dəyərlərini başa salacaqsınız? Necə?! Bu xalqın neçə faizi sifətdən normal, mədəni insana oxşayır? Neçə faizi adam arasına çıxarılasıdır? Fransada mən bunlardan qaçırdım ki, fransızlar yanımda görüb eyni millətdən olduğumuzu bilməsinlə. Nə ağızlarının danışığını bilirlər, nə geyinməyi bacarırlar, nə sevişməyi bacarırlar, nə tualetdən istifadə etməyi bacarırlar. Bunların toylarına, yaslarına, bayramlarına bax! Bu ibtidai qəbilə Avropa dəyərlərini başa düşəndir? Mağara adamına sivilizasiya öyrədəcəksiniz?\nHiss edirəm ki, gözlərim hədəqəsindən çıxmağa hazırdır, özüm də hiddətdən qızarmışam. Bircə bunu deyə bildim:\n-Sənin içində nə boyda nifrət varmış!\n-Nədir? Yalan deyirəm? Problem Qənirədə deyil, bu xalq özü Avropanı istəmir! Bu xalqa belə yaşamaq xoşdur! Siz isə zorla bu şarikovlara, it olmadıqları, insan olduqları fikrini yeritmək istəyirsiniz. Alınmayacaq. Vallah alınmayacaq. Dostlarının milli-mənəvi dəyərlərə hücumlarına kim cavab verir, kim sizi lənətləyir? Elə bu vəhşilər deyilmi orda-burda sizə cavab yazan, hücum edən, vətən xaini adlandıran? Bu xalq sizi inkar edir, siz isə bizi inkar etmək istəyirsiniz. Niyə?\nBu sözləri hansı niyyətlə dediyini çox yaxşı bilsəm də, dediklərində həqiqət payının olduğunu etiraf etməliyəm. Ona necə deyim ki, bu milləti mən də yaxşı tanıyıram? Elə tanıdığım üçün də şüarım “xalq üçün xalqsız”dır. Şeyla bir çox şeyi düz deyir, sadəcə olaraq haqqında danışdığı iyrənclikləri doğuran səbəblər barədə düşünmək istəmir. Ya da düşünmək ona sərf etmir. Vəziyyətin dəyişməsində, mentallığın təftişində maraqlı olmayan rejim, Şeylanın dili ilə hər kəsə məlum olan faktları - səbəb-nəticə əlaqəsinə toxunmadan - konstatasiya edir. Məni də həmişə bu sual düşündürüb - görəsən Azərbaycan xalqından daha ikiüzlü, riyakar, qorxaq, yaltaq xalq varmı dünyada?\nŞeyla üzümə baxır, məndən cavab gözləyir. Xeyr! Onu sevindirəcək, ürəyinə yağ kimi yayılacaq sözləri eşitməyəcək məndən. Dediklərində razılaşdığım məqamların olduğunu əsla bilməyəcək.\n-Olsun - inadla dedim. - Milli cütlüyü öz avtoritar rejimlərini xalqa zorla qəbul etdirə biliblər ya yox? Deməli bizə nə lazımdır? Avropa dəyərlərini də bax beləcə zorla qəbul etdirməyə siyasi iradəsi olan hakimiyyət. Razıyam xalq bilmir, görmür, başa düşmür. Kölədir, yaltaqdır, mütidir. Bu da sizin hakimiyyətinizin zibilləridir. Ona görə də bunların həqiqətə qarşı bağlanmış gözlərini açacaq bir lider lazımdır.\n-Sən qəbul etmək istəmirsən ki, bu qaraçı, eybəcər, mədəniyyətsiz azərbaycanlılara Avropa lazım deyil. Bu dəyərləri zorla qəbul elətdirmək mümkün olmayacaq. Müqavimət göstərəcəklər. Mümkün olsaydı bizim hakimiyyət bunu edərdi. Nədir? Niyə gülürsən? İnanmırsan ki, edərdi?\n- Sənə yüz faiz deyirəm ki, Qənirə Milli özü avropapərəstdir. Geyimindən, özünü aparmağından, maneralarından hiss olunmur bəyəm? O da utanır. Azərbaycanlılar kimi ibtidai xalqa başçılıq etdiyi üçün utanır. Düz deyirsən, iyrənir bu xalqdan.\n-Səmimi sözlərinə görə çox sağ ol - dedim və keçib kresloma oturdum. Şeylaya daha sözüm yoxdur. Mən elə bilirdim bu həyatda hər şeyə hazıram, məni təəccübləndirmək mümkün deyil. Sən demə rejim bu xalqa mən düşündüyümdən də artıq nifrət edirmiş.\n- Dəyməz - dedi. - Yaxşı olardı ki, sən də bu boş xəyallardan əl çəkib, bizim yanımızda olasan. Sənin yerin bura deyil, yüksək cəmiyyətdir.\n- Niyə də yox? İroniyanı başa düşə bilmirəm. Elita sözündə pis nə var ki? Bəli, biz elitayıq. Bəli, biz bunlardan fərqliyik - geyimimizlə, etiketimizlə, həyat tərzimizlə. Biz bunlara oxşamırıq, biz bunlardan çox ucada dayanmışıq. Sənin də yerin bizim yanımızdır, bu qaragüruhun yox. Avropa dəyərlərini isə yaddan çıxar. Sən bu dəyərləri öz həyatında, yaxınlarının arasında yaşa. Onları xalqa sırımağa çalışma, xeyri yoxdur. Azərbaycanlılar o dəyərlərə heç layiq də deyillər.\nŞeylanın səsi, yenə quyunun dibindən eşidilməyə başlamışdı.\nSevil nə üçün əlimi belə möhkəm sıxıb? Lap sümüyüm ağrıyır. Deyəsən gözlərimi açdığımı, ona baxdığımı da görmür. Fikri haralardasa uzaqlarda dolaşır, gözləri yol çəkir. Üz-gözümü büzüşdürüb:\n-Nə olub? - soruşdum.\nSəksənib yaşlı gözlərini üzümə çevirdi. Elə bil yüz ildir onu görməmişəm deyə, çox darıxmışam. Ona yenidən qovuşmaq, onunla bir yerdə olmaq necə də gözəldir. Sevil, mən və Özgür. Özgür demişkən, o hardadır görəsən? Yatıb? Bura da... bura da evimizə oxşamır. Sevil də ağlayır. Hardayam mən? Bir daha soruşdum:\n-Nə olub Sevil? Haradır bura?\nHəvəssiz, yorğun tərzdə nəsə mızıldandı. Heç nə başa düşmədim. Elə bu məqamda qapı açıldı. Özündən əmin, rahat addımlarla otağa daxil olan bəstəboy, çənəsi saqallı kişinin əynindəki ağ xələtdən, həkim olduğunu anladım.\n-Vəziyyət necədir Sevil xanım?\n-Özünə gəlib doktor. Bu dəqiqə ayıldı.\nYenə xəstəxana? Görəsən bu dəfə nə olub?\nAğ xələtli kişi yanıma yaxınlaşıb, çarpayının kənarına oturdu.\n-Salam Murad. Adım Salmandır. Sizin həkiminizəm.\n-Sa... salam. Yenə nəsə olub?\nDoktor əlindən gəldiyi qədər nəzakətlə:\n-Elə də qorxulu bir şey yoxdur, narahat olmayın - dedi.\nXeyr, bu, eşitmək istədiyim cavab olmadı.\n- Necə narahat olmayım? Sevil, nə olub mənə? Heç olmasa sən danış.\nAmma Sevil danışmaq istəmir, susur. Həyəcanlandığımı görən Salman isə, bu dəfə daha səxavətli oldu.\n- Siz, Zigmund Freud adına 3 saylı ruhi dispanserdəsiniz. Bura necə düşdüyünüz yadınızdadır?\n-X... xeyr. Yadımda deyil. Nə olub ki, mənə? Ruhi xəstəxanada nə işim var? Əlixan hanı?\nSalman sual oxunan gözlərini Sevilə çevirdi. O da çiyinlərini dartıb titrək səslə:\n- Əlixan psixiatrdır - dedi. - Dünən Murad onun qəbulunda olmuşdu.\n-Eləmi? - doktor sayğı ifadə edən gözlərlə mənə baxdı. - Psixiatra getməyə özünüz qərar verdiniz?\nSevilə baxdım. Bilmədim bu suala o cavab verəcək, yoxsa özüm danışım? Görəndə ki, onda danışmağa hal qalmayıb, mən cavab verdim.\n–Hə, özüm getdim. Daha doğrusu yoldaşımın təkidi ilə.\n-Buna nə səbəb oldu?\n- Bir neçə gün qəribə yuxular görürdüm. Narahat olmağa başlamışdım.\nÇənəsindəki cod saqqalı qurdalayaraq diqqətlə məni dinləyən Salman:\n-Necə yuxular? - maraqlandı.\n- Çox real yuxular. Elə bil yuxu deyildi. Keçmişimə qayıdırdım. Keçmiş həyatımda yaşamağa başlayırdım. Sonra təzədən reallıqda, bu gündə oyanırdım.\n-Aydındır. Əlixan bəy nə diaqnoz qoydu?\n- Narkolepsiya. Dedi ki, yuxu sistemim pozulub. Dərmanlar yazdı, mən də onları aldım.\nBu sözlərimdən sonra, doktor nə üçünsə üzünü Sevilə çevirdi. Sanki ondan təsdiq gözləyirdi. Sevil isə gözucu mənə baxır, elə bil iyirmi illik fasilədən sonra birinci dəfə gördüyü adamın nə qədər dəyişib dəyişmədiyini müəyyən etməyə çalışırdı. Palatada sükut yarandığını görüb soruşdum:\n-Yaxşı, mənə nə olub axı? Mən bilən xəstəliyim o qədər də ağır deyildi.\nSevil burnunu çəkib, gözlərinin yaşını sildi. Təmkinlə, xırıltılı səslə dedi:\n-Bu gün Özgürün məktəbinə gedib dava salmısan, söyüş söymüsən.\nÇarpayıya dirsəklənib başımı yastıqdan qaldırdım. Eşitdiklərim ağlasığmaz idi.\n- Mən?! Məktəbə getmişəm? Necə? Ola bilməz.\nSevil təəssüf ifadə edən baxışlarını üzümdə gəzişdirib başını yırğaladı:\n- Getmisən. Direktorun kabinetində qışqırmısan ki, Qənirə qancıqdır, nə bilim fahişədir, oğlum sizin qulunuz olmayacaq, tüpürüm sizin rejiminizə, prezidentinizə. - Sevil susub çiyinlərini dartdı. - Amma indi Qənirə adlı prezident yoxdur, başa düşürsən? Direktor məcbur olub polis, təcili yardım çağırıb məktəbə. Onlar da səni birbaşa bura gətiriblər. Mənə də Özgürün müəlliməsi zəng edib xəbər verdi.\nBayaqdan diqqətlə Sevilə qulaq asan Salman:\n- Murad bəy, deyirsiniz ki, belə şey olmayıb? Bəs siz bu günkü günü hara qədər xatırlayırsınız? Hansı hadisədən sonra yaddaşınız qırılıb?\n- Yadımdadır ki, dünən həkimin yanından çıxıb dərmanları aldım, evə gəldim. Evdə yuxuya getdiyim, təzədən keçmiş həyatıma qayıtdığım da yadımdadır. Yuxuda işlədiyim klinikanı görmüşdüm - üzümü Sevilə çevirib dedim. - Yadındadır da? Dünən axşam sənə danışmışdım. Sonra yuxudan oyandım. Bir az sonra da Sevil uşaqla bir yerdə evə gəldilər. Gecə yatanda yuxu görməmişəm, dəqiq yadımdadır. Səhər Sevil oğlumla birlikdə evdən çıxdılar. Onları yola salıb kofe içdim, televizora baxdım. Bir-iki saat sonra da şəhərə, gəzməyə çıxdım.\nBirdən susdum. Alt dodağımı dişləyib hərarətlə düşünməyə başladım, sonrasını yada salmağa çalışdım. Keçirdiyim həyəcan Salmanın diqqətindən yayınmadı. Susqunluğumu fürsət bilib soruşdu:\nGizlətməyin, yalan danışmağın mənası yoxdur. Etiraf etməliyəm ki, xatırlamıram.\n-Xeyr, sonrası yadımda deyil.\n- Sonrası elə Sevil xanımın danışdığı kimidir. Saat on bir radələrində getmisiniz oğlunuzun oxuduğu məktəbə, orada dava salmısınız. Direktoru hədələmisiniz, Qənirə Millinin ünvanına təhqirlər demisiniz. Bilirsinizmi, əgər keçmiş quruluş olsaydı siz indi burada yox, polis idarəsində, hardasa zirzəmidə olardınız. Amma Qənirə Milli çoxdan devrildiyinə görə, sizi bura gətiriblər. Hər halda onları da başa düşmək çətin deyil.\nXəcalətimdən üzümü əllərimlə örtüb, pərişan halda dilləndim:\n- Siz nə danışırsınız?! Mən belə bir hərəkətə yol vermişəm?! Hallüsinasiyalar gördüyümü bilirdim, bunun üçün müalicə olunmağa da başlamışdım. Amma real həyatda...\n- Gördüyünüz kimi etmisiniz - Salmanın sakit, qətiyyətli səsi eşidildi. - İndiki zamanda ola-ola, elə bilmisiniz ki, keçmiş davam edir. Xahiş edirəm bu hərəkətinizi, sizə qoyulan narkolepsiya diaqnozu ilə əlaqələndirməyin. Sizin məktəbə getməyiniz hallüsinasiya deyil. Bu hərəkətə ayıq başla yol vermisiniz.\n- Başa düşürəm - çarəsizliklə dedim. - Bəs indi nə olacaq? Burda qalmalı olacam?\n- Təəssüf ki, bir müddət qalmalısınız. Üzr istəyirəm, amma bu psixoloji vəziyyətdə cəmiyyət üçün təhlükə mənbəyisiniz. Ona görə də, vəziyyətiniz aydınlaşana qədər, sizi burada saxlamağa məcburuq. Nə badə fikirləşəsiniz ki, sizi ruhi xəstə kimi qəbul edirik. Qətiyyən! Eşitdiyimə görə uzun müddət komada qalmısınız. Postkomatoz dövrdə bir sıra problemlər yarana bilər, onları da nəzərə alırıq. Siz özünüz də həkimsiniz. Yəqin ki, məni başa düşürsünüz.\nDoktorla söhbətimə səssizcə qulaq asan Sevilin göz yaşları artıq quruyub. O, həkimin üzünə diqqət və ümidlə baxır, arada da başını əyərək onun sözlərini təsdiqləyir. Sevillə tək qalmağa, söhbət eləməyə şiddətli ehtiyacım var. Salman, sanki fikrimdən keçənləri duyub ayağa qalxdı.\n- Nə isə. Xanımınızla rahat söhbət edin. Hə, onu da deyim ki, bura həbsxana deyil, sadəcə xəstəxanadır. İstədiyiniz vaxt qalxıb dəhlizə, həyətə çıxa bilərsiniz. Amma xəstəxana ərazisini tərk etmək qadağandır. Belə bir cəhd olsa, sizə qarşı ölçü götürməli olacağıq. Bağışlayın, amma bunları deməyə məcburam.\n-Problem deyil - dedim. - Başa düşürəm.\nSalman ikimizə də gülümsəyib palatadan çıxandan sonra, Sevilin əlini tutdum:\n-Danış görüm nə olub!\n- Nə danışım? Dünəndən bu günə qədər hər şey yadındadır. Bircə bu səhər məktəbə gedib qırğın salmağından başqa.\n- Səhər özümü necə aparırdım? Nəsə şübhəli bir hərəkətim olmuşdu?\n- Yox, həmişə necə, bu gün də elə. Hətta Özgürlə zarafatlaşmağa da vaxt tapmışdın.\n-Özgür neynəyir bəs? Xəbəri var?\nSevil yenə doluxsundu. Gözlərini tavana qaldırdı. Əsəbiləşdim.\n- Xahiş edirəm, yenə ağlama da! Sənin də bu xasiyyətin olmaya!\n-Əlbəttə xəbəri var - udqunaraq dedi. - Məktəbdə hamı səndən danışır. Uşaqlar da ona deyirlər ki, atan dəlidir, başı xarabdır. Anam gedib götürüb onu məktəbdən. Bayaq zəng eləmişdi. Deyir uşaq dayanmadan ağlayır. Başımı yastığa atıb, gözlərimi yumdum. Mənim kimi ata olmaz olsun. Oğluma, yoldaşıma bu günə qədər dərddən başqa heç nə verməmişəm. Heç nə! Gör nə günə qalmışam ki, artıq öz hərəkətlərimə də cavabdeh deyiləm. Sevil isə hələ də yanımdadır, hələ də mənimlədir. Utanıram.\nİlk dəfədir ki, ürək ağrısı ilə müşayiət olunan xəcalət hissi keçirirəm.\nBaxış: 409 | Reytinq: 0.0/0


"Cəmil Həsənli haqqımda bir xoş söz deyən kimi..." - Anar » Demokratik.Az\n10:13 - 27.05.2019\nTarix: 19-02-2018, 09:11 | Bölmə: Xəbərlər » Müsahibə\nYazıçılar Birliyinin bir qrup üzvünün prezident seçkisində hakim partiyanın namizədi, prezident İlham Əliyevi müdafiə ilə bağlı bəyanata imza atması geniş müzakirələrə səbəb olub. Hətta bunun qarşılığında sosial şəbəkələrdə Yazıçılar Birliyinin sədri, xalq yazıçısı Anarın kitablarını yandırmaqla bağlı çağırışlar edilib.\nAvropada səfərdə olan Xalq yazıçısı "Yeni Müsavat”ın suallarına cavab verib.\nMüsahibənin birinci bölümünün sonunda Anar bildirib ki, Azərbaycan sabitlik içində yaşadığı üçün yazıçılar hakim partiyanın namizədinə etimad göstərib. "Yaxşı, biz bunu düşünərək ona səs verməyə çağırırıqsa, niyə bizim kitablarımızı yandırırlar, yaxud özümüzü hədəfə alırlar, mən bunu başa düşmürəm. O adamlar ki, bunu deyirlər, onlar 1991-ci ildə gəlmişdilər də hakimiyyətə, gördük nələr oldu. Gördük Azərbaycan neçə yerə parçalanırdı, Bakıda küçəyə çıxmaq mümkün deyildi. Ermənilər az qala gəlib Yevlaxa çıxırdılar. Bunları görmüşük axı...”, - deyə, yazıçı əlavə edib.\n- Yox, mən cəmiyyətin ancaq biganəliyinə görə narahatam. Belə olan yerdə gərək cəmiyyət səsini elə qaldırsın ki, o adamlar cəsarət eləyib həddini aşmasınlar. Amma cəmiyyət elə kənardan baxıb, kef çəkir, ə, gördün də, filankəsin kitablarını yandırdılar, nə yaxşı oldu. Ya heç "yaxşı oldu” yox e, "yandırırlar, yandırırlar da...” Mən belə laqeyd cəmiyyətə görə çox qorxuram. Belə bir cəmiyyətin yolu çox təhlükəlidir. Kitab yandırılmağına qalanda, bilirsiniz də, Almaniyada Tomas Mannın, Haybedin, Langerin, Freudun kitablarını yandırmışdılar. Elə bir cərgədə olmaq... Adam fəxr edir ki, sənin də kitablarını belə bir adamların kitabları ilə bir yerdə yandırırlar.\n"Mən belə laqeyd cəmiyyətə görə çox qorxuram”\n- Yeri gəlmişkən, yazıçı Çingiz Abdullayevin "26-lar” kafesi ilə bağlı qalmaqal zamanı da xeyli ittihamlar səsləndi...\n- Deyirəm də. Təkcə Çingizin yox, mənim haqqımda da yazdılar. Mənim haqqımda elə illərdir yazırlar da. Mənim əleyhimə üç çamadan yazı yazıblar, saxlamışam, hamısını çap edəcəyəm. Belələri tarixə inanmırlar, deyirlər dedik, ötüb keçdi. Amma mən bunların hamısını çap edəcəyəm, qoy tarixdə qalsın, görsünlər kim olub, görsünlər biz nələrdən keçmişik. Bir yandan mənim əleyhimə ermənilər yazırlar, məktubları indiyə qədər durur ki, "səni öldürəcəyik, Ənvər Paşanı elə öldürdük, Tələt Paşanı belə öldürdük, indi növbə Bəxtiyarla - o vaxt rəhmətliyin adını yazırdılar - sənindi”. Söyüş yazırlar. Yazırlar ki, "Sumqayıtı sən təşkil elədin, getdin orda erməniləri öldürdün, xalçalarını oğurladın”. Bir yandan ermənilər yazırlar - kitabımda çap da eləmişəm - bir yandan da bizimkilər yazır. Yaxşı, neyləyək biz?! Ermənilər hər halda onlardan yazmırlar ki, bizdən yazırlar da, ziyalılardan. Məqsəd nədir? Erməni millətçilərinin məqsədi odur ki, Azərbaycanın tarixi olmayıb, böyük adamları, yaxşı adamları olmayıb, indi də yoxdur, olanları da hörmətdən, nüfuzdan salaq. Bizimkilər də bu cür dava edirlər. Deyirlər hə, Füzuli də pisdir, Mirzə Cəlil də pisdir, Səməd Vurğun da, o birisi də pisdir, bu birisi də. Heç nəyimiz yoxdur, Babək də belə olub, Koroğlu da, heç nəyimiz yoxdur. Küll halında bütün bunlar "Azərbaycanın heç nəyi yoxdur” fikrinə xidmət edir. Deyəndə ki, erməniyə xidmət edirlər, inciyirlər. A balam, erməni ilə sənin dediyin eynidir də. O da deyir Cəlil Məmmədquluzadə faşistdir, sən də deyirsən Mirzə Cəlil satqındır. Onda nə fərqin var onunla? İndi mən sənə inandım, ürəyimiz boşaltdım. İndi bilmirəm necə yazacaqsan. Yazın ki, tarix üçün qalsın.\n- Narahat olmayın. Anar müəllim, bu yaxınlarda qəzetimizdə bir araşdırma yazısı getmişdi. Orda qeyd olunan məsələyə, AMEA-nın Rəyasət Heyətinin binası üzərində "Azərbaycan SSR” yazısının saxlanmasına ziyalı olaraq sizin münasibətiniz necədir?\n- Ondan xəbərim yoxdur. Amma axır vaxta qədər 26 Bakı Komissarı küçəsi var idi, heç onu demirlər. Amma bizdəki 26 rəqəminə görə başladılar hoqqa çıxartmağa ki, "26-lar”ın şərəfinə qoyulub".\n- Yox. Axır vaxtlar Moskvada 3 kitabım çıxıb, Türkiyədə 4-cüsü çıxır. Azərbaycanda isə "LİK” ("Literatura, İskusstvo, Kultura Azerbaydjana”) çox böyük kitab olduğundan, ona gücüm çatmazdı, ona görə də bunun çapını Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi öz üzərinə götürdü, çox sağ olsunlar.\nScript time: [0.24055] initstartout [0.00018] initstartin [0.00096] calstart [0.01150] calend [0.00066] topnewsend [0.00468] rsssend [0.00000] ehgend [0.05293] tagsstart [0.00074] tag-initendin [0.00000] initendout [0.00001] weathend [0.00000] end [0.16887]


Dekorativ fotoşəkillər: qapı sapı bəzək fikirləri - Məlumat - 2021\nKitsch dəlilik və xalq artıqlığı arasındakı bir mənzil. Bir "akkumulyator" yığma kartını oynayan və çəhrayı rəngin dekorasiya üçün tonu təyin etdiyi bir mənzildə öz dünyasının qapılarını bizə açır. İnanılmaz bir ziyarət! Mireille Sueur 40 rue des Blancs Manteau 75004 Paris Tel: 01 42 77 87 98\nQara və ağ bir toy üçün 50 dekorasiya fikri\nCasinonun yeni bağ mebel kolleksiyası\nQonaq otağı və yemək otağı: məkanı necə müəyyənləşdirmək olar?\nQutularınızı təkrar istifadə etmək üçün 10 fikir\nDəbli Skandinaviya sərgisi\nCopyright 2021 \_ Evinizi bəzəmək üçün ən yaxşı fikirlər, alış-veriş üçün məsləhətlər \_ Dekorativ fotoşəkillər: qapı sapı bəzək fikirləri


Bakıda sərnişin avtobusun şüşəsini yumruqla sındırdı - Video - Busaat.az\nBakıda sərnişin avtobusun şüşəsini yumruqla sındırdı – Video\n09.06.2021 - 11:50\nÖtən gün saat 18:40 radələrində 28 May – 9-cu mikrorayon (Adil Məmmədov) küçəsi istiqamətində 85 saylı marşrut xətti üzrə hərəkət edən 99 JS 787 dövlət qeydiyyat nişanlı “İsuzu Citiport” markalı avtobusda sərnişinlərin biri tərəfindən insident törədilib.\nBusaat.az xəbər verir ki, avtobusun Ziya Bünyadov prospekti 7A ünvanındakı dayanacaqda dayanmasından sonra orta və ya arxa qapıdan deyil, təkidlə ön qapıdan enən sərnişin daha sonra geri qayıdaraq nəqliyyat vasitəsinin ön şüşəsini yumruqla zərbə endirərək sındırıb.\nTörədilmiş xuliqanlıq əməli ilə bağlı “Xaliq Faiqoğlu” şirkəti tərəfindən hüquq-mühafizə orqanlarına müraciət edilib.\n“Hər bir sərnişindən müəyyən edilmiş qaydalara hörmətlə yanaşmalarını xahiş edirik”, – deyə “Xaliq Faiqoğlu” şirkətindən bildirilib.\nFaktla bağlı Şirvan ŞPŞ-də cinayət işləri açılıb…


İtaliyada 7 ölkənin tələbələri üçün Avropa Oyunlarının təqdimatı keçirilib\nBaku 2015 : EUROGAMES 16 May 2015 17:15 (UTC+04:00)\nİtaliyanın Milan şəhərində yerləşən Bocconi Universitetində Bakı-2015 Avropa Oyunlarının təqdimatı keçirilib.\nTrend Təhsil Nazirliyinin saytına istinadən məlumat vetir ki, təqdimat Xaricdə Təhsil üzrə Dövlət Proqramı çərçivəsində bu universitetin Korporativ maliyyə fakültəsində magistr təhsili alan Yasəmən Xeyirxəbərlinin təşəbbüsü ilə təşkil olunub. Təqdimatda İtaliya, Ukrayna, Çin, Xorvatiya, Bolqarıstan, Norveç və Yunanıstandan olan tələbələr iştirak ediblər.\nTəqdimat zamanı iştirakçılara tarixdə ilk dəfə keçiriləcək 1-ci Avropa Oyunları, Oyunların mahiyyəti və Oyunlarda əhatə olunacaq idman növləri haqqında məlumat verilib. Qeyd olunub ki, Bakı şəhərində təşkil olunacaq ilk Avropa Oyunlarında Avropanın 50 ölkəsindən 6200-dən çox idmançı qızıl medallar uğrunda mübarizə aparacaq. Oyunlar zamanı 4-ü qeyri-olimpiya, 16-sı olimpiya olmaqla, ümumilikdə 20 idman növü üzrə 253 yarışın keçirilməsi iştirakçılar tərəfindən böyük maraqla qarşılanıb.\nTəqdimatın gedişatında Avropa Oyunlarının keçiriləcəyi idman tikililəri haqqında fotoşəkillər və Avropa Oyunlarına dair hazırlanmış video-çarx iştirakçıların diqqətinə çatdırılıb. İştirakçılara Azərbaycan, onun tarixi və dəyərləri, eləcə də burada Oyunlar zamanı turistlər üçün yaradılacaq imkanlar haqqında məlumat verildiyi təqdimat iştirakçılarla fikir mübadiləsi ilə davam edib. İştirakçıların Avropa Oyunları ilə bağlı sualları cavablandırılıb və Avropa Oyunları iştirakçılar tərəfindən yüksək qiymətləndirilib.


25 yaşlı qadın itkin düşüb - Azadliq Xeber\n25 yaşlı qadın itkin düşüb\n16.03.2016 / 11:08 xeber –\nBakıda 25 yaşlı qadın itkin düşüb.\nXətai Rayon Polis İdarəsindənAPA-ya verilən məlumata görə, rayon sakini Ramiz Sadıqov 2015-ci ilin sentyabrında polisə ərizə ilə müraciət edərək qızı, 1991-ci il təvəllüdlü Xumar Sadıqovanın itkin düşməsi barədə məlumat verib. Evdən gedərkən o özü ilə heç bir sənəd götürməyib və 7 yaşlı oğlunu da aparmayıb. Uşaq hazırda baba və nənəsinin himayəsindədir. Valideynləri yoxdur deyə babası uşağı orta məktəbə də düzəldə bilməyib.\nHazırda X. Sadıqovanın tapılması istiqamətində axtarışlar davam etdirilir.\nPolisdən itkin düşən ananın fotosunu da APA-ya təqdim ediblər. Onu görənlərdən və tanıyanlardan (050) 299-29-20 nömrəli telefona məlumat vermələri xahiş olunur.


Sonxeber.az ailem.az-a istinadən həkim-psixiatr Orxan Fərəclinin intiharlar haqda məqaləsini təqdim edir.\nÖlkədəki mövcud qanunvericiliyə görə, intihara cəhd edib sağ qalsa, psixiatrik xəstəxanaya, dinə görə isə, ölsə, cəhənnəmə yerləşdiriləcək bu insan. Özünü dindirsəniz, "bütün qapılar üzümə bağlıdır, heç kim məni anlamır, heç kim istəmir məni... Yaşamağa dəyməz...", - deyəcək.\nİntihar edənlərin 80%-i bu istəklərini əvvəldən hər hansı bir şəkildə dilə gətirirlər. Bu düşüncəni dilə gətirənlərin 20%-i isə intihara cəhd edir. Həmin 20%-dən yetişkinlərdə hər 10 intihardan 1-i, yeniyetmələrdə isə hər 200-300 cəhddən 1-i ölümlə nəticələnir. Bu rəqəmlər "intihar edən deməz, deyirsə, deməli etməyəcək" inancının yanlış olduğunu göstərir.\nSosial şəbəkələrdə yayılmış intihar videosunun birində intihar etmək istəyən şəxs körpüyə çıxmış və özünü aşağı atmaq istəyirdi. Həmin videoda aşağıda onu "seyr edən" şəxslərdən biri "atmayan kişi deyil, at qurtar gedək, iş-gücümüz var" deyirdi.\nƏgər sizin qohumlarınızdan, tanışlarınızdan kiminsə belə bir planının olduğunu duyursunuzsa, mütləq yaxından təmas qurmağa, onu narahat edən problemini araşdırmağa cəhd edin. Ona "öldürmək pis şeydir, ayıbdır, çıxar başından belə şeyləri" kimi klassik məzmunlu məsləhət vermək əvəzinə, onu bu davranışa vadar edən məsələni müzakirə edin, mümkündürsə, həllinə yönəlik konkret addımlar atın. Həmin şəxsdə ciddi real cəhdlərin ola biləcəyinə ehtiyat edirsinizsə, mütləq digər ailə üzvlərini xəbərdar edərək, mütəxəssis yardımı almağa çalışın.\nSosial Baxılıb: 1413 Tarix: 19 mart 2017


"Debrecen universiteti mərkəzi Avropada ən yaxşı araşdırma universitetlərindən biri kimi tanınır." - Tələbə.az\nAna səhifə/Xaricdə təhsil/Avropada təhsil/Macarıstanda təhsil/“Debrecen universiteti mərkəzi Avropada ən yaxşı araşdırma universitetlərindən biri kimi tanınır.”\n“Debrecen universiteti mərkəzi Avropada ən yaxşı araşdırma universitetlərindən biri kimi tanınır.”\n151 dəqiqəlik oxu\n– Hazırda orada oxuyan bir tələbə kimi sual verək istərdik ki, Macarıstan təhsil sistemi ilə Azərbaycan təhsil sistemi arasında əsasən hansı fərqlər və üstünlüklər var?\n– Macarıstanda tələbələr öz asüdə vaxtlarını necə keçirirlər?\nMikayıl Cabbarovdan sosial şəbəkələrlə bağlı- Xəbərdarlıq


VakansiyalarımızNissan kolleksiyaBizimlə əlaqəHaqqımızdaXəbərlərBizi daimi izləyin\n“NURGÜN Motors” MMC şirkəti 1996-cı ildən Azərbaycan bazarında NİSSAN avtomobillərinin rəsmi distribütorudur. Şirkət Nissan markalı avtomobillərinin satışı, zəmanəti və servis xidmətləri, ehtiyat hissələrinin pərakəndə və sifarişlə satılması sahəsində fəaliyyət göstərir. “Nurgün Motors” un salonlarından alınan hər bir avtomobilə 5 il müddətinə və ya 155.000 km zəmanət verilir. Bütün salonların yerləşdiyi ərazilərdə eyni zamanda dünya standartlarına cavab verən ən son texnologiya və avadanlıqlarla təchiz olunan servis mərkəzləri istifadəyə verilmişdir.\nNissan Satış və Servis Mərkəzinin fərqli cəhəti avtomobil seçimi və qısa müddət ərzində müştərinin fərdi zövqü ilə istənilən modelin komplektləşdirilməsi imkanıdır. Bu da avtomobil alışını nəinki tezləşdirir və yüngülləşdirir, hətta xoş bir prosesə çevirir.\nSatış məsləhətçilərimiz sizə düzgün qərar verməyə və fərdiliyinizi vurğulayan avtomobili seçməyə kömək edəcək. Bizim işçilərimiz ən tələbkar müştərilərin sorğularını cavablandıra biləcək peşəkar mütəxəssislərdirlər. Müştərilərimiz nəinki zəmanət müddəti ərzində yüksək səviyyəli xidmət görəcək, bundan sonra belə qayğı və diqqətin şahidi olacaqlar. Şirkətin işçi heyətinin əsas vəzifəsi müştəri məmnuniyyətini daim öndə tutmaq və ən yüksək səviyyədə təmin etməkdir.\nNissan Satış və Servis Mərkəzləri Avtomobil Satışı, Satış sonrası Servis xidməti və Ehtiyat Hissələrinin sifarişi və satışı üzrə mərkəzləşdirilmiş prinsip üzrə fəaliyyət göstərir.


"Zövq yaratmaq çətin işdir, bunu fərdlərin üzərinə yıxmaq bir az düzgün olmaz" - MÜSAHİBƏ\n"Zövq yaratmaq çətin işdir, bunu fərdlərin üzərinə yıxmaq bir az düzgün olmaz" - MÜSAHİBƏ\n45839 | 2021-03-31 10:08:27\nGənc ssenarist Alim Cəfər ADALET.AZ saytına müsahibə verib.\n- Alim, ilk öncə səni tanımayanlara özün haqqında qısa məlumatla başlayaq.\n- 1994-cü ildə Yevlax rayonunda anadan olmuşam. Hazırkı işimə qədər bir neçə işlə məşğul olmuşam, tələbəlik illərində ayqqabı istehsalı sektorunda işləmişəm. Mühafizəçi kimi də işləmişəm..Yeri gəlmişkən, Bakı Dövlət Universitetin kitabxanaçılıq fakültəsini də bitirmişəm. Ayaqqabı işi çox maraqlıdır, ümumiyyətlə, insanın əl əməyi ilə nəsə yaratması gözəl şeydir. Fərqi yoxdur, ali təhsilli olsan belə, nəsə başqa bir sənəti də bilmək yaxşıdır. Tələbə vaxtımı bu işlə keçirirdim. Hətta universitet müəllimlərinə də satırdım. Özüm tikirdim, müəllimlər də alırdı. Göründüyü kimi, təhsilimin işimlə heç bir əlaqəsi yoxdur.\n- Qiymətə təsiri olurdu müəllimələrə ayaqqabı satmağının? (gülür)\n- Qətiyyən. Oxuduğum müddətdə qiymətə görə müəllimlərlə bu və ya digər şəkildə heç bir bazarlığım olmayıb. Amma şəxsi münasibətə görə güzəştlər olub. Hamısına təşəkkür borcum var. Ayaqqabının qiyməti nə idisə, onu da alırdım. Karidorda müəllimləri görəndə uşaqlara deyirdim ki, bax, filan müəllimin ayaqqabısı mənim əl işimidir, inanmırdılar.\n- Həmin dövrlər yazırdın nələrsə?\n- Özüm üçün, hə. Fakultədə kişi müəllimlərin bir çoxunu parodia edə bilirdim (gülür) Açığı, ən çox şərhçiliyə marağım var idi. Bir nəfərin köməkliyi ilə İdman kanalına təcrübə üçün gedib gəldim də. İşə də götürəcəkdilər. Fikrət Adıgözəlli səsimi bəyənmişdi, amma təbii, səhvlərim çox idi. Ədəbi dildə danışa bilmirdim. Dilim məişət dili idi. Məndən asılı olmayan səbəblərə görə orda işləyə bilmədim, bir həftədən sonra işdən çıxartdılar. Bundan sonra qətiləşdirdim ki, bu iş də mənlik deyil. Bacarmamağa görə yox, ciddi ortam idi. Mən bacarmazdım. Standart həyat idi. Ona görə də komediya sahəsini seçdim.\n- Komediya sahəsində ilk işin necə idi?\n- Bir müddət kanalları gəzdim, tanışlarım vasitəsi ilə söz göndərdim ki, bir çağırın gəlim, baxın, bəlkə elə baxan kimi aşiq olasız mənə ki, çağıran olmadı amma.(gülür)Yazdıqlarımı göstərirdim. Onlar da təbii ki, deyirdi, lazım deyil. (Gülür) Sonra "İctimai televiziya"-da bir veriliş açıldı. Adını demək istəmirəm. Amma bilmirəm niyə demək istəmirəm. (gülür). Getdim ora, yazdıqlarımı danışdım, fikirlərimi bölüşdüm.\n- Onda belə çıxır ssenari lap əvvəldən yazırdın?\n- Hə, olurdu. Skeclər də yazırdım.\n- Bəs, necə oldu o veriliş?\n- Vallah,heç bilmədim. Dedilər, çağıracayıq, amma çağırmadılar. (Gülür)\n- Bəs, daha sonra nə işlə məşğul oldun? Həvəsdən salmadı bütün bunlar?\n- Heç nə. Yenidən qayıtdım ayaqqabı işinə. ( Gülür)Hər dəfə nəsə alınmıyanda qayıdırdım ayqqabı işinə, amma yazmağı dayandırmadım. Bir nəfərin vasitəçiliyi ilə gəldim çıxdım hazırkı işlədiyim yerə, bəyəndilər, razılaşdıq, hazırda da “Komediya prodakşın”-da işləyirəm. Aktyor-ssenarist Elnur Hüseynovun dəstəyi çox oldu mənə ilk əvvəl. O məni yönləndirirdi çox şeyə, sağ olsun.\n- Alim, son dövr sosial şəbəkələrdə yumoristik statuslarınla məşhurlaşmısan. Gəl, elə ssenaridən danışaq yenə. Xüsusi ilə məşğul olduğun komediya sahəsinə tənqidlər, hətta təhqirlər də çoxdur. Məsələn, deyirlər ki, bizdə komediya yoxdu, izləyicini yönəldə bilmirlər, yumorun səviyyəsi inkişaf etmir, beldən aşağıdır və.s\n- Ən aktual, heç vaxt tükənməyən bir mövzunun sualdır bu. Təkəbbürlük kimi çıxmasın dediklərim, bu sahədə təzəyəm, bir çoxları deyə bilər ki, dünən gəlib, oturub ölkə yumorunun problemlərindən danışır. Zövq yaratmaq çətin işdir, bunu fərdlərin üzərinə yıxmaq bir az düzgün olmaz, insanların yumor duyumu beş-on günə formalaşmır, bunun üçün illər keçməlidir. Mən "tvitter"-də çox güldüyüm bir zarafatı 50-60 yaşındakı insana desəm deyəcək, “hayn?” İnternet yarandı, gənc nəsil sürətlə yaşlı nəsildən uzaqlaşdı. Televiziya kütləsi ilə sosial şəbəkə kütləsi fərqlidir. Televizora baxanların mütləq əksəriyyəti orta və yaşlı nəsildi. İndi siz deyin, serial istehsal edən bu amili nəzərə almalıdır, ya yox?! Əlbəttə almalıdır. İndi maşallah kapitalizmdi, hər şey bazarla tənzimlənir. Yazdığın senarini, çəkdiyin serialı doğru kütləyə ünvanlamalısan. Hər bir yazılan zarafat, ssenari kiminsə beyninin məhsuludur və buna görə ona pul ödənilir. Deməli, tamaşaçı kütləsini nəzərə almasan, obrazlı desək, gülləni boşuna atmış olacaqsan.\n- Hazırda hansı serialın ssenarisini yazırsan?\n- "Ailəmiz" serialı. Adından göründüyü kimi ailənin baxa biləcəyi bir şey hazırlamaq istədik və hazırladıq. Bu serial sitkom janrındadı.Yəni, situasiya komediyasıdı.\n- Bəs, televiziyada beldən aşağı zarafatlar necə, qəbul olunandır?\n-18+ elədir ki, istər istəməz maraq yaradır. Məsələn, bir xanım dostum deyirdi ki, əvvələr hər dəfə “Topaz”-ın qarşısından keçəndə ağlıma gəlirdi ki, görəsən, orda nə olur elə? Yəni, beldən aşağı zarafatları pisləyirik, amma dinləyirik, baxırıq da. Normal haldır, amma şablon səslənsə də, hər şeyin bir çərçivəsi, qədəri var.\n- İşlədiyin prodakşının rəhbəri Elməddin Cəfərovdur. Onunla işləmək necədir?\n- Bu sahəyə gəlməyimdə çox böyük dəstəyi, rolu olub. Belə deyək, heç bir təcrübəm olmadığı halda mənə güvənib, iş verib. Verdiyim ilk müsahibəmdə də təşəkkür etməyi özümə borc bilirəm. Bir müdir kimi də razıyam, işçiyə azadlıq verən insandı, yaradıcı adam da bundan artıq nə istiyə bilər ki?!\nYumorun bir qolu da stəndapdır, ölkədə stəndapın durumundan razısan?\n- Hazırda, stəndapda boşluqdur. Çox bəyəndiyim sahədi, hazırda bu janrla məşğul olanları izliyirəm. Normal çıxışlar deməzdim, çıxışların içində yaxşı hesab etdiyim yanaşmalar,tapıntılar olur. Bizim bir çox stəndapçıların o minusu var ki, birinci güldürməyə çalışırlar. Mən belə etməzdim. Mən istəyərdim birinci düşündürəsən ki, biləsən, nə var, nə yox. Zalı əla almaq üçün. Amma girən kimi ancaq güldurmək istəyi... Məncə, bu səhvdir.\n- Özün niyə etmirsən standap?\n- Düşünürəm, yaxın gələcəkdə birşeylər edəcəm.\n- Bəs, əvvəlki standapçılardan necə? Məsələn, Fərda Xudaverdiyev.\n- Əvvəlkilər deyəndə, ölkədə tam olaraq bu işin arxasıycan gedən Fərda oldu o vaxt..Pis-yaxşı bu işin təməlini qoydu. 2000-lərdən bəri yeni bir şey gətirdi. Ən müasir, ən yeni.. Bizim nəsil də Fərdanı gördü. Hətta hazırda bir çox gənc stəndapçılar çıxış edəndə Fərdaya oxşuyurlar. Bu qeyri-iradi baş verən şeydi, təbidir.\n- Amma ən çox təndiq olunan da odur. Çox cəhətlərinə görə. Həm yumoruna, həm adicə stəndupundakı oğurluğuna, Cem Yılmaz dekorasiyasına qədər...\n- Fərda ona görə çox tənqid olunur ki, onun alternativi yoxdur. Biz indi bəyənmirik, amma özümüz də bir şey etmirik, onu üstələyə bilmirik. Sırf stəndap sahəsində.. Qaldı oğurluq məsələsinə, mən elə düşünmürəm. Və deyim, futbolda qapı var. Harda oynayırsan oyna, qapı var da. Stəndapda nə qədər yenilikçi olsan da budur. Cem Yılmazı niyə kiçildirik ki? Cem də böyük bir şey edib. Edilən böyük şeylərdən də zaman-zaman bəhrələnənlər olur, təbidir.\n- Son olaraq müsahibəni oxuyanları hansı sözlə güldürə bilərsən?\n- 5-6 yaşım olanda çox saf idim, televizorda eşidirdim ki, deyirlər ki, 11 iqlimdən 9-u Azərbaycandadı.Mən də bilmirdim iqlim nədi, deyirdim başqa ölkələr yazıqdılar, dünyada cəmi 11 dənədi, 9u da bizdədi, heç olmaya bir-ikisini o biri olmuyan ölkələrə verək. (gülür)


Yemək yeyərkən bu fitness qrupu həqiqətən kalori izləyə bilərmi? - Kokteyl Tarifləri, Ruhlar və Yerli Barlar\nYemək yeyərkən bu fitness qrupu həqiqətən kalori izləyə bilərmi?\nHealBe GoBe qolbağı, kaloriləri real vaxtda izləyə biləcəyini iddia edir\nMenyu kalori sayını unudun, tezliklə yemək vərdişlərinizdən gizlənə bilməyəcəksiniz - hətta evdə.\nHər ailənin şam yeməyində şalvar geyinməyi unutmayın: bu ağıllı kəmər, İndi test mərhələsində, yemək zamanı arıqladığınızda və ya kilo aldığınızda avtomatik olaraq gevşeyəcək və ya sıxacaqsınız. İlk olaraq ən son premyerası olan Belty İstehlakçı Elektronika Sərgisi, ağıllı telefonunuza bağlanan ağıllı bir kəmərdir və öz bel xəttinizi bilməyinizə kömək etmək üçün hazırlanmışdır.\nSanki Belty tərəfindən tərtib edilmiş kimi səslənə bilər Emiotabir Fransız şirkəti, təmkinli mədəniyyətimizi təbliğ edəcək. Tamamilə yeyə biləcəyiniz bufetdə çox içmisiniz? Belty, narahatlığınızı unutduracaq. Ancaq ağıllı telefon bağlantısı vasitəsi ilə Belty, bel xəttinizin nə qədər genişləndiyini diqqətlə izləmək üçün nəzərdə tutulmuşdur və kənarda olarkən fitness fəaliyyətinizi izləyir - yəni fitness bandınızı evdə tərk edə bilərsiniz.\nCNET müxbirlərinə görə cihazı öz əlləri ilə görən, kəmər əslində olduqca xoşagələn deyil; geyilə bilən stereo dinamikin ızgarasına bənzədiyi deyilir. Emiota, məhsullarının və ümumiyyətlə geyilə bilən texnologiyanın gələcəyinə əmin olmasına baxmayaraq, Belty hələ də istehlak bazarına yaxın bir yerdə deyil.\nEv Yeməklərində Kalori və Makroları Necə İzləmək olar\nYemək izləmə ilə təcrübə etmisinizsə, yəqin ki, bilirsiniz ki, bir qutu toyuq əriştə şorbası və ya bir qutu şokoladlı peçenye içərisində kalori və qidalanma makrolarını izləmək çox asandır - məlumatlar paketdədir və tez-tez Fitbit və MyFitnessPal kimi tətbiqlərə əvvəlcədən yüklənir, ancaq evdə hazırladığınız şorba və çərəzlərdə kalori və makroları izləmək daha çətindir.\nKalori yerinə Makronutrientləri Necə və Niyə Saymalı?\nBəslənmə və sağlam qidalanma, riyaziyyatla əlaqəli görünür - kaloriləri izləsəniz də,…\nƏslində, "Evdə hazırlanan yeməkləri necə izləyə bilərəm?" qida forumlarında ən çox verilən suallardan biridir, çünki hamı bilmək istəyir.\nBeləliklə, bunu necə edəcəyimizi müzakirə edək.\nKalori izləmə hazırda necə işləyir\nƏslində, fitness izləyiciləri hazırda hərəkətinizi izləyən akselerometr kimi sensorlardan məlumat alır. Daha sonra şirkətdən şirkətə dəyişən gizli sous alqoritmlərindən istifadə edərək sizə o günə qədər yandırılmış kalorilərin həqiqi, işlək miqdarını verirlər. Bu hesablamalara əsaslanaraq nə yemək, nə içmək, nə yemək və ya içməmək kimi qərarlar verə bilərsiniz.\nMəsələn, Fitbit bunu necə hesabladığına dair bir növ izahat yayımladı. Şəxsi məlumatlarınızı yaş, cins, boy və çəki ilə götürür və BMR - bazal metabolik nisbətinizi qiymətləndirmək üçün istifadə edir. Bunun bir gündə yandırdığınız kalorinin yarısını, yəni istirahətdə yandırdığınız kalorilərin hesabına yazıldığını söyləyir və buna görə də günə həmişə yandırılmış kalorilərlə başlayacaqsınız.\nFitbit, kalori yandırma təxminlərinin şəxsi BMR -ə, cihazınızın sürətölçən tərəfindən izlənilən fəaliyyətə və əllə daxil edilən fəaliyyətə əsaslandığını söyləyir. Bu, əksər fitness izləyiciləri tərəfindən istifadə olunan əsas metod olacaq.\nİzləyicilərin hər gün eyni sayda bal dəqiqləşdirmədikləri halda, yenə də irəliləyişə nail ola biləcəyiniz mübahisəsi var. Çox gün oturursanız, izləyici bir həftə və ya ay ərzində çıxıb gəzintiyə çıxdığınız günləri sizə açıq şəkildə göstərə bilməlidir. Yenə də, bir cihazın bütün səbəbi sağlamlığınızı və fitnessinizi izləmək olduğu üçün bu kifayət qədər yaxşı deyil.\nFitbit Alta HR sadəliyi üçün əsas məqamlara sahibdir. Şüşə ekrana toxundum və bütün statistikamda gəzə bildim. Texnologiyanın davamlı olaraq sınanmasına baxmayaraq, tətbiqi təmiz və intuitiv tapdım və yeməkləri tətbiqə daxil edə biləcəyimi çox bəyəndim. Bu, kalori balansını əldə etməyi daha da asanlaşdırdı.\nMənim üçün, Withings Steel HR dərhal da gözəllik mükafatını qazandı. Qəşəng, seksual bir saat kimi maskalanan yüksək texnologiyalı bir izləyici, məşq paltarlarından tutmuş tarix geyimlərinə qədər hər şeyi mükəmməl birləşdirir. (Mən axıram?)\nAncaq sonra TomTom Touch Cardio + Body Composition Fitness Tracker bədən kompozisiyası skaneri ilə marağımı artırdı. İzləyicinin ekranlarında faiz işarəsinə keçin, barmağınızı sensordan tutun və bam! Vücudunuzun yağ faizi və arıq əzələlərin birbaşa tətbiqə yüklənmə faizi.\nFitness İzləyicilərinin Faydaları\nNiyə insanlar fitness izləyicilərini bu qədər sevirlər? Əksəriyyəti sizə xəbər verəcək əsas fayda, izləyicinin taxılmasının onları daha aktiv olmağa həvəsləndirməsidir. Bir çox insanlar üçün, nə qədər yaxşı etdiklərini söyləyən qara və ağ rəqəmləri görə bildikləri zaman məşq etmək daha faydalıdır. Gündəlik 10.000 addım kimi müəyyən bir hədəfə çatmaqdan daha çox həyəcanlanırlar, daha sağlam olmaq kimi qeyri -müəyyən bir hədəfdən daha çox.\nFitness izləyiciləri bu cür düşünməyi təşviq etmək üçün hazırlanmışdır. Bir məqsədə çatanda sizi ruhlandırmaq üçün mesajlar göndərirlər, bu da sizə ego təkan verir. Əlavə olaraq, nə qədər aktiv olduğunuzu bildirmək üçün mesajları dostlarınızla paylaşa bilərsiniz. Bir çox insanlar üçün bu rəqabət instinktini ortaya çıxarır.\nFitness izləyiciləri üzərində araşdırmalar\nYenə də fitness izləyicilərinin insanları daha aktiv etmək üçün nə qədər yaxşı bir iş tutduqları aydın deyil. Mövzu ilə bağlı araşdırmalar qarışıq nəticələr göstərir.\nMəsələn, American Journal of Public Medicine (AJPM) jurnalında 2015 -ci ildə edilən bir araşdırma, bir qrup kilolu qadınlara fitnes izləyiciləri, digər qrupa isə pedometrlər verdi. İzləyicilərdən istifadə edən qadınlar məşq səviyyələrini həftədə təxminən 38 dəqiqə artırdılar. Bu, hədəflədikləri gündə 10.000 addım hədəfindən qat -qat azdır, lakin əvvəllər əldə etdiklərindən iki dəfə çoxdur. Nəzarət qrupu, məşq səviyyələrini heç bir şəkildə artırmadı.\nAncaq digər tədqiqatlar daha az uğurlu oldu. Journal of Medical Internet Research jurnalında 2016-cı ildə edilən bir meta-araşdırma, fitness izləyicilərinin uşaqları və ya yeniyetmələri daha aktiv olmağa təşviq etdiyinə dair heç bir açıq dəlil tapmadı. 2016 -cı ildə Amerika Tibb Birliyi Jurnalında (JAMA) edilən bir araşdırma, fitness izləyiciləri taxan obez insanların əslində itirdiklərini göstərdi. daha az pəhriz və fəaliyyətini təkbaşına izləyənlərə nisbətən iki ildən artıq çəki.\nFitness İzləyicilərinin Digər Faydaları\nFitness izləyiciləri sizə başqa yollarla da kömək edə bilər. Məsələn, bunları istifadə edə bilərsiniz:\nÜmumi Sağlamlığınızı Anlayın. Fitnes izləyicisini istifadə etmək, sağlam olmaq üçün hər gün kifayət qədər addımlar atıb -almadığınızı anlamağa kömək edə bilər. Kifayət qədər yatdığınızı və ya istirahət etdiyiniz ürək dərəcənizi ölçmək üçün istifadə edə bilərsiniz.\nMəqsədlərə doğru irəliləyişi ölçün. Bu nömrələrdən hər hansı biri istədiyiniz kimi deyilsə, onu yaxşılaşdırmaq üçün addımlar ata bilərsiniz və fitness izləyicisi nömrələrin zamanla necə dəyişdiyini görməyə kömək edə bilər. Bu, hansı strategiyaların işlədiyini və ya sizin üçün işləməyəcəyini anlamağa kömək edə bilər.\nDaha təsirli məşq edin. Arıqlamağa çalışırsınızsa, fitness izləyicisi ürək dərəcənizin məşq üçün ideal zonada olduğunu sizə göstərə bilər. Bu, məşqlərinizdən maksimum fayda əldə etməyinizə kömək edə bilər. Əgər ciddi bir idmançısınızsa, fitness izləyicisi gediş sürətinizi və məsafənizi izləyə bilər, beləliklə məşq rejiminizin nə qədər yaxşı işlədiyini görə bilərsiniz. Yeni başlamısınızsa, sübut edilmiş bir ev məşq planını sınayın.\nGündə 4 funt\nAraşdırmalar, ortalama bir insanın gündə üç ilə beş kilo arasında yemək yediyini ortaya çıxardı.\nAdlı kitabçada Aşağı Enerjili Yoğun Yeməklər və Çəki İdarəçiliyi: Aclığı İdarə edərkən Kalorilərin Azaldılması, CDC yazır, “Araşdırmalar göstərir ki, insanlar gündəlik olaraq kifayət qədər ardıcıl miqdarda yemək yeyirlər. Bu tapıntı, qida miqdarının çox və ya az kalori ehtiva etməsi doğrudur. ”\nİnsanların yedikləri yemək səviyyəsi budur və Precision Nutrition şirkətinin qidalanma üzrə məşqçisi Ryan Andrews deyir. Üç -beş kilo pendir və konfet və ya üç -beş kilo tərəvəz və meyvə olsun. Gün ərzində özünü məmnun hiss etmək üçün vacib bir amildir. ”\nAydındır ki, istehlak edilən qidanın dəqiq miqdarı, ölçülərinə, cinsiyyətinə, vərdişlərinə və çəki hədəflərinə görə fərdlər arasında dəyişir. Ancaq gün ərzində doymaq üçün bir çox insanın yeməli olduğu ümumi gündəlik yemək miqdarı var. "Araşdırmalar göstərir ki, insanlar hər gün təxminən eyni miqdarda yemək istehlak edirlər, lakin eyni miqdarda enerji [kalori] almırlar. İngilis Qidalanma Vəqfi öz veb səhifəsində yazır ki, daha az enerji sıxlığı olan bir pəhriz yeyərək, daha az enerji istehlak etmək üçün özümüzü aldatmaq mümkündür. .\nEnerji sıxlığı nədir? "Kalori sıxlığı" olaraq da bilinən bu, bir qida vahidində neçə kalori olduğunu ölçməkdir. Müəyyən bir yeməyin enerji sıxlığını hesablamaq üçün ümumi kalorisini çəkisinə görə qrama bölün. Kalorili qidalar az miqdarda yeməkdə çoxlu kalori ehtiva edir. Şirniyyat çubuqları, kartof cipsi, milkshake, pendir, yağ, peçenye və s. Düşünün ki, çox kalorili olmayan qidalar daha çox miqdarda yeməkdə daha az kalori ehtiva edir-meyvə və tərəvəzləri düşünün.\nYeməyin kalori sıxlığını nə müəyyənləşdirir? Suyun miqdarı böyük bir faktordur. Meyvə və tərəvəzlərin bütün formaları çox miqdarda su ehtiva edir. Bir çox məşhur məhsulun həcmi yüzdə 90 -dan çox sudur və praktiki olaraq bütün məhsullar ən azı yüzdə 75 sudur. Məhsulun yüksək su tərkibi əlavə kalori əlavə etmədən həcm, çəki və həcm əlavə edir. Yüksək lifli qidaların həcmi daha böyükdür və lif çox kalori ehtiva etmir. Lifin də həzm edilməsi uzun müddət çəkdiyindən yüksək lifli qidalar daha uzun müddət tox olmağınıza kömək edə bilər. Çox kalorili olmayan digər qidalar paxlalılar kimi bişmiş taxıllardır.\nYüksək işlənmiş qidalarda isə çox vaxt çox az miqdarda su olur. Həm də çox miqdarda yağ və şəkər əlavə edirlər - həcmini və həcmini çətinliklə artırarkən bir ton kalori əlavə edə bilərlər. Məsələn, bir kaşığı kərə yağı 102 kalori ehtiva edir - üç stəkan doğranmış brokkolidən aldığınızdan daha çox. Tahmin edə biləcəyiniz kimi, bu üç fincan brokoli, bir kaşığı kərə yağı ilə müqayisədə çox ağırdır və eyni miqdarda kalori istehlak edərkən bir insanın daha dolğun hiss etməsinə imkan verir.\n"Bu yeməkləri yeyən və mənə deyən çoxlu müştərilərlə qarşılaşdım:" Vallah, həmişə acam. Mən heç vaxt özümü məmnun hiss etmərəm. ”Mənə deyirlər ki, həcmi və çəkisi çox olmayan bu çox zəngin qidaları yeyirlər. Səhər yeməyində bir neçə Pop Tarts yedim və ya səhər yeməyi üçün bir simit yedim və hələ də acam. Nahar üçün cips, sendviç və peçenye yedim və hələ də acam.\nBütün qidalara və yüksək işlənmiş qidalara baxdığınızda, bərabər miqdarda kalori əldə etmək üçün istehlak etməli olduğunuz həcm fərqi göz açar. Məsələn, standart bir Twix yalnız iki unsiya ağırlığında, ancaq 286 kalori (və 28 qram şəkər) ehtiva edir. 286 kalori sərf etmək üçün nə qədər çiyələk yemək lazım olduğunu bilirsinizmi? 74. Yoxsa bir unsiyalı Cool Ranch Doritos çantası? 150 kalori ehtiva edir - təxminən altı fincan kuşkonmaz.\nMəhsulun sizin üçün lazımsız yeməklərdən daha yaxşı olduğunu bilirsiniz. Meyvə və tərəvəz yeyərək sağlam bir şəkildə istehlak edə biləcəyiniz çox miqdarda yemək, heyrətamizdir-uzun müddətdir ki, bir pəhrizdə daha az yemək yemək deməkdir. Özünüzü doyunca hiss etmədən sağlam yemək istəyirsinizsə, sirri yüksək həcmli, aşağı kalorili qidalardır.\nOlduğunuz yerdə başlayın\nİrəliləmək üçün bir plan hazırlamaq üçün indi harada olduğunuzu bilməlisiniz. Dəqiq bədən yağ faizini, ümumi gündəlik enerji xərclərini (TDEE), bazal metabolizm nisbətini (BMR) və digər bədən performans göstəricilərini ölçmək üçün tonlarla yüksək texnologiyalı yol var. Güman edək ki, bunlar hazırda yoxdur.\nÖzünüz çəkin. Ağırlığınızı çəkin (ən yaxın funt, ondalık yoxdur) və 16 ilə vurun. 200 kilo ağırlığınızda olduğunuzu söyləyin, buna görə 200 x 16 3200 -dir. Gündəlik kalori qəbulunda məqsədiniz budur. Kilo almaq istəyirsinizsə, bu rəqəmi hədəfləməyə başlayın və nəticələrinizə, hisslərinizə və s.\nİlk prioritetiniz kifayət qədər protein istehlak etməkdir. Hər kilo bədən çəkisi üçün 1 qram protein əldə etməyi hədəfləyin. 200 kiloluq idmançıya gəldikdə, gündə 200 qram protein yemək istəyəcəyik. Bir qram protein 4 kalori ehtiva edir, buna görə 200 qram protein 800 kaloriyə bərabərdir.\nProtein düzgün şəkildə toplamaq istəyən idmançılar üçün çox vacibdir. Əgər siz artıq çəki qazanmağa çalışırsınızsa, bunun yaxşı çəki olmasını istədiyinizi düşünürəm (yağ deyil, əzələ deməkdir). Protein, əzələləri sürətlə qurmağın etibarlı bir yolu olan Əzələ Protein Sintezini stimullaşdırır. Buna toxunmaq dünyanı fərqləndirir.\nNövbəti ən böyük makronutrient karbohidratlar deyil, yağdır. Hormon səviyyələrini idarə etməkdə yağ çox əhəmiyyətli bir rol oynayır. Zülal Əzələ Protein Sintezini qığılcımlandırarkən, yağ daxili naqillərinizin qızarmamasını təmin edir və bu proteindən səmərəli istifadə etməyinizi təmin edir.\nYaxşı bir əsas qayda, ümumi kalori alımınızın 25 faizini yağdan əldə etməkdir. Yuxarıda göstərilən 200 kiloluq idmançı üçün bu, 800 kaloriyə bərabərdir. 1 qram yağda 9 kalori olduğu üçün gündə təxminən 89 qram yağ görürsünüz.\nNəhayət, qalan kalori boşluğunu karbohidrat qəbulu ilə dolduracaqsınız. Gündə 3.200 kalori əldə etməyi hədəfləyən 200 kiloluq idmançının necə parçalandığı burada:\nProtein: 200 q və ya 800 kkal\nYağ: 89 q və ya 800 kkal\nLazım olan ümumi kalori miqdarı: 3200 kcal\nProtein və yağ arasındakı ümumi kalori miqdarı: 1,600 kcal\nKarbohidratlarla doldurmaq üçün qalan kalori çatışmazlığı: 1600 kcal\nBoşluqları karbohidratlarla doldurmaq üçün yemək üçün nə qədər kalori qoyduğunuzu hesablayırsınız. 1g karbohidratda 4 kalori olduğu üçün bu sayını 4'e bölmək istəyirsiniz. Bu nümunədə istehlak etməyimiz üçün 1600 kalori qalıb, 1600/4 -ü 400. Diyetinizə 400 q karbohidrat əlavə edirsiniz.\nBu nümunədəki makronutrient məqsədləriniz:\nİndi bu tövsiyələrin yalnız bir başlanğıc olduğunu bilmək çox vacibdir. Gündəlik istehlak etdiyiniz kalori və makronutrientlərin dəqiq miqdarı nəticədə tamamilə sizdən asılı olacaq. Bu formula sizə möhkəm bir başlanğıc nöqtəsi verməlidir, ancaq şişkinlik üçün zəmanətli bir yol xəritəsi olaraq qəbul etməyin. Vücudunuz başqalarından fərqli reaksiya verə bilər. Olduğunuz yerdən başlayın, bunu bir bələdçi olaraq istifadə edin və necə göründüyünüzü və hiss etdiyinizi gördüyünüz meylləri bəyənməyə başlayana qədər lazım olduqda tənzimləyin.\nƏn yaxşısı: Çoxlu diyetlərə uyğun gələn yeni reseptlər\nMyPlate nəinki makro və kalorilərin sayılmasını asanlaşdırır, həm də tətbiqdə bir çox sağlam resept fikirləri var və hətta balanslaşdırılmış makroları nəzərə alaraq səkkiz həftəlik yemək planı yaratmağınıza kömək edəcək. Sağlamlıq və fitness məqsədlərinizi paylaşan digər insanlardan dəstək və məsləhətlər tapmaq üçün real vaxt cəmiyyət xüsusiyyətlərinə də baxa bilərsiniz.\nMövcuddur: Google Play və App Store\nBaxış-icmal: Tətbiq mağazasında MyPlate -i nəzərdən keçirən bir adam dedi: "Düzünü deyim ki, sağlam qidadan başqa heç nə yeməsəm, çəkimlə yaxşı olacağımı düşündüm. Makroları izləmədim, amma istədiyim qədər sağlam qidalar yedim. Başladım. arıqlamaq və qida qəbulumu izləməyə başlamalı olduğumu başa düşdüm. Bir neçə başqa tətbiqdən istifadə etməyə çalışdım, amma bunu tapanda hər şeyi aşağı atdı! İstifadəsi sadədir və tam versiyasına sahib olmasam da ), digər tətbiqlər kimi hamısı ilə məhdudlaşmır! "\nFitbit Şarj 4\nƏn yaxşı hərtərəfli\nƏlavə həcm olmadan ağıllı saat kimi davranan bir fitness izləyicisi axtarırsınızsa, Fitbit Charge 4 mükəmməl uyğun ola bilər. Sağlamlıq və fitnes xüsusiyyətlərinə gəldikdə bütün qutuları yoxlayır və hətta məşq zamanı ürək dərəcəsi zonası bildirişləri və inkişaf etmiş yuxu izləmə ölçüləri kimi əsasları aşır. Həm də telefonunuzdan asılı olmayaraq açıq məşqləri izləmək üçün quraşdırılmış GPS izləmə sisteminə malikdir. Verilərinizi izləmək istəyirsinizsə, nə qədər irəliləyiş etdiyinizi və fitness məqsədinizə çatmağa nə qədər yaxın olduğunuzu ayıran əla bir iş olan Fitbit tətbiqini yükləmək istəyəcəksiniz. Bu fitness izləmə cihazı, Android ödəyicisi olsanız, mobil ödənişləri və mətnlərə və mesajlara cavab vermə seçimini də asanlaşdıra bilər.\nDiyetisyenlərə görə 6 Ən Yaxşı Kalori Sayma Tətbiqi\nBu ağıllı kilo vermə proqramları ilə telefonunuzun riyazi hesabını aparmasına icazə verin.\nUğurlu arıqlamağın sirri, heç bir sirr deyil: qəbul etdiyinizdən daha çox kalori yandırın. İşlətdiyimiz qədər, bir çoxumuz məşq proqramı ilə qazandıq. Xüsusilə yapışmaq çətin hiss edə biləcək kalori sayan hissə & rsquos. Ancaq kalori izləmə tətbiqləri yeməyinizin qeydini asanlaşdırmağa kömək edir. Yemək vərdişlərinizlə yanaşı rəqəmlərdən kənara çıxan fikirlər də təqdim edirlər. Məsələn, atlanan bir səhər yeməyinin səhər yarısı bir çörək gətirdiyini və ya balanslaşdırılmış bir axşam yeməyinin sizi gecə qəlyanaltılarından qoruduğunu görə bilərsiniz. Yeməkdən əvvəl yazmaq, yazmaq və ya şəkil çəkmək sadəcə hərəkətdir zamanı əsl yemək, nə yeyəcəyinizi seçərkən seçimlərinizi nəzərdən keçirməyə kömək edir. Diyetoloqlardan arıqlamağınıza və mdash etməyinizə kömək etmək üçün ən çox sevdikləri kalori izləmə tətbiqlərini paylaşmalarını istədik.\nFitbit izləyiciniz addımları və aktivliyi izlədiyi halda, Fitbit tətbiqi yemək izləmənizi növbəti səviyyəyə qaldırmağa imkan verir. Yeməkləri əl ilə və ya barkod skaneri ilə daxil edin. Gündəlik karbohidrat, zülal və yağ qəbulu, yemək seçiminizin ümumi sağlamlığınıza necə təsir etdiyini daha yaxşı anlamağa imkan verir. Tətbiq, Fitbit sahiblərinə ürək dərəcələri, yuxu keyfiyyəti və daha çox şey haqqında ətraflı məlumat verir. Ancaq tətbiqdən istifadə etmək üçün Fitbit cihazına sahib olmağınız lazım deyil: addımları izləmək üçün smartfonunuzla da işləyə bilərsiniz.\nİOS və Android üçün pulsuz.\nArıqlamaq, daha sağlam yemək və ya pəhriz məhdudiyyətlərini idarə etmək istədikdə, yemək yemək fəlakət üçün bir resept kimi görünə bilər. Seçimləri idarə etməyinizə kömək etmək üçün HealthyOut boşqaba qədər yüksəlir. Məsələn, yalnız seçdiyiniz kalori sayını aşmayan restoran yeməklərini təklif edə bilər, zülal, yağ və karbohidrat miqdarını, ürək sağlamlığı, paleo, az karbohidrat və peskatariya kimi əlavə meyarlar təqdim edir. Tətbiqdən 'glutensiz' dən 'salat deyil' ə qədər hər şeyə dair restoran qeydləri istəyə bilərsiniz.\nArıqlamaq üçün kollektiv arıqlama olan 80 milyondan artıq funt sterlinqlə mübahisə etmək çətindir! saytına görə istifadəçilər. Itirin! Boyunuza, çəkinizə, yaşınıza və cinsinizə görə fərdi bir kalori büdcəsi hazırlayır. Yeməklərə necə daxil olacağınız barədə seçiminiz var: yeməklər bazasında axtarış etmək, barkodları taramaq və ya yeməyinizin bir şəklini göndərməyə imkan verən yeni Snap It xüsusiyyətindən istifadə etmək.\nTətbiq, iPhone'unuzdakı sağlamlıq məlumatlarınız və Fitbit və ya digər izləyiciləriniz kimi cihazlarınızla sinxronizasiya olunur. Hesabatlılığı və yüksəlişi sürətləndirmək üçün müxtəlif icmalara və şəbəkələrə də qoşula bilərsiniz. Sağlamlıq problemləri yaratmaq, xüsusi dəstək qrupları qurmaq və tərəqqinizin gündəlik və ya həftəlik qeydlərini almaq da daxil olmaqla əlavə fərdiləşdirmələr üçün Premium versiyasına ildə 39.99 dollara yüksəldin.\nBəzi qidalanma mütəxəssisləri MyFitnessPal -ı pəhriz və fitness izləyicilərinin kraliçası adlandırırlar. Sistemdə beş milyondan çox qida ilə yediklərinizi və mdash -ı daxil etmək asandır və hissə ölçüləri və zülal tərkibi kimi şeylərə riyaziyyat aparmaq üçün vaxt itirməyəcəksiniz. Tətbiq hətta yediklərinizi xatırlayır, buna görə çərşənbə axşamı Taco Gecəsində qatil guac və mdash maddələrinizi yenidən daxil etməməlisiniz və digər veb saytlardan yüklənmiş reseptlərin kalorisini hesablaya bilərsiniz. Hər il 49.99 dollara yemək vərdişlərinizə, VIP dəstəyinizə və bannersiz bir təcrübəyə daha dərindən girmək kimi əlavələr əldə edə bilərsiniz.\nİstifadəçilər, Nutritionix Track-i sadə kalorili izləmə və mdash qidalanma mütəxəssisləri tərəfindən qida məlumatlarının şəffaflığı üçün tərifləyirlər, çünki adi qablaşdırılmış qida maddələrinin və restoran məhsullarının kalori məzmununu gündəlik təzə qidalarla birləşdirə bilir. Bu izləmə xüsusiyyəti, qarışıq yeməklər və mdash yeyən insanlar üçün, yəni evdə bişmiş toyuq ilə qalan yeməklər üçün əla hala gətirir. Verilənlər bazası yaradılan qeydiyyatdan keçmiş diyetisyenler yaradıldı və tətbiqə danışaraq qida məhsullarına daxil ola bilərsiniz. Track Pro Coach Portalı vasitəsi ilə (ayda 5,99 dollar) yemək jurnalınızı məşqçi və ya qidalanma mütəxəssisi ilə paylaşa bilərsiniz.\nO kremli fettuccine və ya şokoladlı çerez adınızı çağıranda, Rise sizi cazibə ərəfəsindən geri ala bilər. Tətbiq, fərdi məşqçilik və gündəlik dəstək, məsləhət və təşviq üçün qeydiyyatdan keçmiş bir diyetisyen ilə uyğun gəlir. Diyetisyeninizin xüsusi rəyləri nəzərdən keçirməsi və paylaşması üçün yeməklərinizin və qəlyanaltılarınızın şəkillərini çəkin. İdman rutininizi və digər arıqlama problemlərini də müzakirə edə bilərsiniz. Tək tutmaq: Aylıq abunə 49 dollardan başlayır. Ancaq sərmayə qoymağa dəyər ola bilər, çünki hər zaman yanında bir elm mütəxəssisi və şəxsi məşqçi olmaq kimidir. Bir çox tətbiqdə 'məşqçi' və ya 'qidalanma mütəxəssisi' dedikləri insanlarla söhbətiniz olsa da, qalxın, faktiki olaraq qeydiyyatdan keçmiş bir diyetisyene giriş əldə edin.\nVideoya baxın: وزن و سعرات الأكل تتحسب قبل الطبخ. التحضير, ولا بعد أيهما أدق\nYükləyə bilərsiniz əla keyfiyyət\nYemək yeyərkən bu fitness qrupu həqiqətən kalori izləyə bilərmi?...


Qarabağı qaytarın, yoxsa... – ermənilərin ikinci aprel qorxusu\n5 Sentyabr 2016 18:00\nDağlıq Qarabağ münaqişəsinin həll olunması ilə bağlı aparılan danışıqlarda səngimələrin olması ermənilərin qorxularına səbəb olub.\nPublika.az xəbər verir ki, erməni politoloq David Ovannisyan Qarabağın qaytarılmasında müharibə variantının yenidən gündəmə gələ biləcəyini hesab edir.\n"Bütün beynəlxalq oyunçuların diqqəti yenidən Suriyada cəmləşib və bu Qarabağ ətrafındakı vəziyyəti ikinci plana salır. Belə olan təqdirdə biz ikinci "dördgünlük müharibə" ilə qarşılaşa bilərik. Hansı ki, sürətli hücum Ermənistan ordusunun və daxili siyasətinin boşluqlarla dolu olduğunu göstərdi. Ermənistan daxilindəki vəziyyət Azərbaycanın xeyrinədir. Digər tərəfdən, Qarabağla bağlı danışıqların dayanması da Ermənistanın zərərinə işləyir", - deyə o bildirib.\nErməni politoloq dolayısı ilə ərazilərin qaytarılması ilə bağlı danışıqların davam etdirilməsinin vacibliyini qeyd edib. Əks təqdirdə o, yeni müharibə ilə üz-üzə qalacaqlarını, bu dəfə itkilərin daha böyük olacağını vurğulayıb.\nQeyd edək ki, apreldə "dördgünlük müharibə"dən sonra erməni ictimaiyyəti Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin tezliklə həll olunmasının tərəfdarı kimi çıxış edir. Rəsmi İrəvan bunun əksini sübut etməyə çalışsa da, Ermənistanda "Region" tədqiqatlar mərkəzinin direktoru Laura Baqdasaryan bunun əksini ortaya çıxarıb.\nÖtən həftə erməni mediasına açıqlama verən Laura Baqdasaryan erməni cəmiyyətinin Qarabağla bağlı güzəştə hazır olduğunu deyib. (http://publika.az/p/148349).\nOnun sözlərinə görə, Qarabağ məsələsi erməni cəmiyyəti üçün dördüncü, beşinci yerdə idi: "Əsas diqqət həmişə daxili problemlərə yönəlmişdi. Aprel döyüşlərindən sonra isə cəmiyyət ordudakı səhvlərdən danışmağa başladı. İnsanlar anladılar ki, Qarabağda baş verən hər-hansı hadisə Ermənistan üçün itkidir. Cəmiyyət Qarabağ münaqişəsinin nizama salınmasının mümkün variantlarını müzakirə etməyə başladı".\nL. Baqdasaryan hesab edir ki, hazırda erməni cəmiyyəti müharibədə döyüşməmək üçün Qarabağı güzəştə getməyə razıdır.


Birinci rübdə paytaxt sənayesində qeyri-dövlət sektorunun payı 79,8 faiz olub\n5 May 2020 18:02\nBu ilin yanvar-mart aylarında paytaxt sənayesində istehsal olunmuş malların və göstərilmiş xidmətlərin dəyəri əvvəlki ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 0,8 faiz artaraq 8,8 milyard manat təşkil edib.\nBakı Şəhər Statistika İdarəsindən bildirilib ki, sənaye məhsulunun 77,6 faizi mədənçıxarma, 19,7 faizi emal, 2,1 faizi elektrik enerjisi, qaz və buxar istehsalı, bölüşdürülməsi və təchizatı, 0,6 faizi isə su təchizatı, tullantıların təmizlənməsi və emalı sektorlarında istehsal edilib. Sənayedə qeyri-dövlət sektorunun payı 79,8 faiz olub.\nİstehsalın ümumi həcmində sənaye məhsulunun payı 86,2 faiz, sənaye xarakterli xidmətlərin göstərilməsi isə 13,8 faiz təşkil edib.\nİstehsal edilmiş məhsulun böyük hissəsi istehlakçılara göndərilib, əvvəlki dövrlərdə yaranmış ehtiyatlar da nəzərə alınmaqla sənaye müəssisələrinin anbarlarında aprelin 1-nə 300,6 milyon manatlıq hazır məhsul ehtiyatı olub. Sənaye müəssisələrinin anbarlarında başqa müəssisələrdən alınmış və satış üçün nəzərdə tutulmuş 84,6 milyon manatlıq digər məhsullar da mövcud olub.


ALİMLƏR 3D PRİNTERDƏ GÜLLƏ KEÇİRMƏYƏN MATERİAL ÇAP EDİBLƏR\nElm dünyasında “nəzəri mümkün materiallar” mövcuddur. Bu materialları nəzəri cəhətdən yaratmaq mümkündür, onlar heç bir qanuna zidd deyillər. Lakin müəyyən səbəblərdən dolayı mövcud vəziyyətdə bunu etmək mümkün deyil. Amma bu cür materialların potensial imkanlarını araşdıranda yeni nəsə kəşf etmək mümkündür. Rays Universitetinin alimləri də oxşar hadisə ilə üzləşib.\nOnlar 3D printerdə böyük əyləc gücünə malik möhkəm struktur yaratmağa çalışıblar. Sınaqlar zamanı tədqiqatçılar deşiklərlə örtülü qəfəsşəkilli polimerlərdən kub çap ediblər. Kubun almaz kimi möhkəm olduğu və effektiv şəkildə gülləni dayandıra bildiyi məlum olub.\nSınaq materialı üçün başlanğıc nöqtəsi tubulan adı altında tanınan maddə olub. İlk dəfə 1993-cü ildə yaradılan tubulanlar karbon nanoborularından ibarət mürəkkəb struktura malikdir. Hesablamara əsasən, onlar son dərəcə möhkəm olsalar da, həmin materialların effektiv istehsal üsulu indiyədək alimlərin diqqətindən kənarda qalıb.\nAlimlər kompyuter modelinin köməyi ilə müxtəlif mikroskopik blok növlərini, sonra isə 3D printerlə çap edilən polimer versiyaları yaratmaq üçün tubulanlar nəzəriyyəsindən istifadə ediblər. Yeni yaradılan qəfəsşəkilli strukturların imkanları bir sıra sınaqdan keçirilib.\nEkspertlər iki kub yaradıblar. Onlardan biri mikroskopik bloklar əsasında yeni texnologiya ilə yaradılıb, o biri isə əlavə dəyişiklik olmadan tamamilə həmin polimerdən hazırlanmış material olub. Sınağın nəticələri nəzərəçarpan olub: adi kubla müqayisədə qəfəsşəkilli struktura malik kubun saniyədə 5,8 kilometr sürətlə hərəkət edən gülləni saxlaması 10 dəfə effektli olub.\nTəzyiqin altında çatlamaq əvəzinə boru bloklar öz-özünə çökməyə, təzyiqi udmağa çalışıb. Alimlər strukturun ölçüsünün yalnız 3D printerin imkanları ilə məhdudlaşdığını bildiriblər. Onların sözlərinə görə, metal, keramika və polimerlərdən hazırlanmış müxtəlif versiyalar müxtəlif xüsusiyyətlərə malik ola bilər. Komanda layihənin optimallaşdırılması, o cümlədən materialın inşaat sahəsində tətbiqi, möhkəm predmetlərin yaradılması və aerokosmik sənayedə istifadə imkanları üzərində işləyir.\nUkraynalı Kainat Gözəli iki ölkə arasında qalmaqala səbəb oldu - FOTO\nABŞ Livanın yeni hökuməti ilə işləməyə hazır olduğunu deyib\nİran T-72 əsas döyüş tankılarını təkmilləşdirib\n15 Avqust 2020 11:56\nABŞ HHQ mikrorobotlardan istifadə etməyə başlayıb\nAvstriyada aprel ayından bəri ən yüksək gündəlik yoluxma sayı qeydə alınıb\n3 gün dənizin ortasında köməksiz qaldı-VİDEO\n"Yaxşı ki..." - Pınar Altuğ\nGömrük Komitəsinə yeddi ayda 2 milyondan çox elektron müraciət daxil olub\n"Barselona" və "Bavariya" - STATİSTİKALAR\nGəncədə yol-nəqliyyat hadisəsi törədib qaçan sürücü saxlanılıb\nOnlayn konsert verən məşhurlar: Hansı kanaldan istifadə etdilər? - BİZİM ARAŞDIRMA\nYevlax: karantin rejimi vəziyyəti ilə bağlı reydlər, maarifləndirmə və dezinfeksiya işləri davam etdirilir\nİspaniya hakimiyyəti COVID-19 infeksiyasının yayılması səbəbindən küçədə siqaret çəkməyi qadağan edib\nPrezident Administrasiyasına dəvət olunan Ərtoğrulla - Müsahibə\nKTMT Qafqazda təlimlər keçirəcək\n"Mançester Siti" "Lion"a qarşı\nArtak Qasparyan artıq Ermənistan Baş nazirinin müşaviri deyil