1stPlaceRecipes tərəfindən ən böyük itirən şirin kartof ısırığı resepti - Yeni reseptlər - 2021\nƏn böyük itirən şirin kartof ısırıqları\n1 1/2 Pound Şirin Kartof\n1/8 çay qaşığı süpürgə\n1/8 çay qaşığı kakule\n2 çay qaşığı şəkər əvəzedicisi\n15 x 10 düymlük bir çörək qabını yüngülcə zeytun yağı spreyi ilə örtün.\nRafı sobanın aşağı üçdə birinə yerləşdirin. Fırını 425 dərəcəyə qədər qızdırın.\nŞirin kartofu yaxşıca ovuşdurun. Tamamilə yuyun və qurudun. Şirin kartofu 3/4 düymlük kublara kəsin. Şirin kartofu hazırlanmış çörək qabına köçürün.\nŞirin kartofun üzərinə zeytun yağı tökün. Baharatlar və şəkər əvəzediciləri ilə səpin. Qapağı yaxşıca silkələyin və çörək qabını alt rəfə qoyun. .\nTəxminən 30 dəqiqə, ya da kənarı qızılı olana və içərisi yumşalana qədər bişirin. Pişirmə zamanı kartofu bir dəfə çevirin.\n6 bərabər porsiyon hazırlayır\nResept mənbəyi: Pulsuz ən böyük itirən reseptlər\nXidmətə Kalori 131\nParmesan Bibəri Şirin Kartof Kartofu\n1/2 funt şirin kartof, 1/4 "qalın çubuqlara kəsilmiş\n1 osh qaşığı. az yağlı parmesan pendiri\n1/2 çay qaşığı. sızma zeytun yağı\nOrta bir qabda kartof, pendir, zeytun yağı və ədviyyat atın\nKartofu bir təbəqədə orta yapışmayan bir çörək qabına qoyun\n8 dəqiqə bişirin\nKartofu çevirin və 10-12 dəqiqə bişirin, ya da kartof yumşaq və ləkələrdə qəhvəyi olana qədər.\nTərkibini nə vaxt əlavə edəcəyinizi başa düşməyənlər üçün təlimatın 4 nömrəsini yenidən oxuyun.\nŞirin kartofun üzərinə zeytun yağı tökün. Baharatlar (darçın, topuz, kakule, hindistan cevizi) və şəkər əvəzediciləri ilə çiləyin. Qapağı yaxşıca silkələyin və çörək qabını alt rəfə qoyun.\n23 avqust 2009, 19:23 göndərildi\nBu resept sizə verdiyi maddələri nə vaxt istifadə edəcəyinizi söyləmir. Tərkibi olan siyahıdan nə vaxt istifadə edəcəyini bilən varmı? Həqiqətən bir pasta olmadığını bilirəm, amma bütün maddələri qarışdırıb kartofun üzərinə səpməliyəmmi?\n15 dekabr 2008, 19:11 göndərildi\nİnsanlara ödəyin. Əlbəttə ki, bütün maddələr təlimatlara uyğun gəlir. Bu, pis Vicky'nin şirin kartof pastasına alternativdir, əsl pasta deyil.\n1 dekabr 2008, 17:34 göndərildi\nbir qabıq kimi yığmaq üçün "pasta" yoxdur və s. İstədiyiniz budursa. Rocco bunu ən böyük itirəndə etdi. Bu reseptin daha sağlam bir versiyasıdır. Əsasən bişmiş şirin kartofdur. Çox yaxşı!!\nƏlavə edilib 28 Noyabr 2008, 09:41\nResept natamamdır. Tərkibdən istifadə etmir və piroqun necə yığılacağını göstərmir.\n27 noyabr 2008, 08:55 tarixində yayımlandı\nTərkibləri təlimatlarda göstərilənlərlə uyğun gəlmir, iki fərqli reseptə bənzəyir. Hmmmmm\nƏlavə edilib: 26 Noyabr 2008 - 12:11\nƏn böyük itirən - portağal ədviyyatlı şirin kartof püresi\n1,5 lbs şirin kartof, soyulmuş və 1/2 "kublara kəsilmişdir 1/2 c portağal suyu 2 x.q. yüngül küvet yağı 1/2 çay qaşığı balqabaq pastası ədviyyatı 1. Kartofu böyük bir qazanda qaynar duzlu suda çox yumşalana qədər, təxminən 12 dəqiqə bişirin. Drenaj edin.\n2. Bir qarışdırıcı qabda kartof, portağal suyu, kərə yağı və balqabaq pastası ədviyyatını birləşdirin. Hamarlanana qədər əl qarışdırıcı ilə döyün. Duz və istiot əlavə edin. Xidmət edin.\nƏn böyük itirən - Rosemary Sweet Potato Fries\n2 lbs şirin kartof, soyulmuş və biftek kartofuna 1,5 x.q. təzə doğranmış sarımsaq 1,5 çay qaşığı qurudulmuş rozmarin 2 çay qaşığı EVOO 1. Fırını 450 -ə qədər qızdırın\n2. Böyük bir qarışdırıcı qabda kartofu digər maddələrlə birlikdə atın. Dadmaq üçün duz əlavə edin.\n3. Yapışmayan bir çörək qabına toxunmadan bir təbəqədə düzün. 15 dəqiqə bişirin.\n4. Kartofu çevirin və içərisində yumşalana qədər 10-15 dəqiqə daha uzun müddət bişirin.\nƏn böyük itirən şirin və ədviyyatlı donuz əti\nFırını 350 dərəcəyə qədər qızdırın. Kiçik bir qovurma qabını və ya soba qabını yapışmayan sprey ilə yüngülcə dumanlayın və kənara qoyun.\nKiçik bir qabda bütün ədviyyatları birləşdirin ** və yaxşı qarışdırın. Donuz ətini ədviyyatlarla bərabər ovuşdurun və plastik sarğı ilə örtün. Təxminən 15 dəqiqə soyuducuya qoyun.\nBu arada kiçik bir qabda bal, sarımsaq və isti sousu qarışdırın.\nBöyük bir yapışmayan tavanı orta yüksək istilikdə əvvəlcədən qızdırın və yapışmamaq üçün tavaya bir neçə damla kanola yağı tökün (** zeytun yağı tavanızın siqaret çəkməsinə səbəb ola bilər). Donuz ətini hər tərəfdən təxminən 1 dəqiqə və ya hər tərəfdən qızarana qədər bişirin. Donuz ətini hazırlanmış tavaya köçürün və hər tərəfdən bir bal fırçası ilə bal qarışığı ilə qızardın. Bir ət termosu qoyun. belin ortasında və 160 dərəcəyə qoyun.\nTenderlionu sobada təxminən 28-35 dəqiqə qızardın və ya 160 dərəcəyə çatana qədər və şirələr tökülənə qədər bişirin. Fırından çıxarın və təxminən 10 dəqiqə folqa ilə örtün. Bir açıda nazik dilimlərə kəsin.\nTəxminən edir. 5- 4 porsiya.\n*** Ailəmin zövqünə görə 1/2 resept zirə və 1/8 x.q chipotle acı bibər tozu üçün orijinal bibər tozu buraxdım.\nQovrulmuş Şirin Kartof və Qızardılmış Adaçayı Dip Resepti\n2 kilo şirin kartof, soyulmuş və 1 düymlük parçalara kəsilmişdir\n12 orta təzə adaçayı yarpağı\n2 orta sarımsaq mixəyi, təxminən doğranmışdır\n2 stəkan yağsız az sodyum tərəvəz suyu\nXidmət etmək üçün 1/2 çay qaşığı təzə üyüdülmüş qara bibər, kraker və ya çiy tərəvəz\nFırını 450 ° F -ə qədər qızdırın və ortada bir raf təşkil edin. Bir pasta fırçası istifadə edərək, bir haşiyələnmiş çörək qabını 1 xörək qaşığı yağla örtün, kartof və 1/2 çay qaşığı duz əlavə edin və hərtərəfli örtün. Hazırlanmış çörək qabına bir təbəqə qoyun və qovurun, kartof bıçaq yumşalana qədər təxminən 20 dəqiqə qarışdırın.\nFırından çıxarın və bir az sərinləmək üçün kənara qoyun. Bu vaxt qalan 1 xörək qaşığı yağı orta qızartma qabda orta istidə qızdırın. Yağ parıldadıqda adaçayı və sarımsağı əlavə edin. Adaçayı ətirli və sarımsaq qızıl qəhvəyi qızardılana qədər bir neçə dəfə dönərək bişirin. İstidən çıxarın və bir kənara qoyun.\nİşləmək üçün kifayət qədər sərin olduqda, kartofu metal bıçaqla təchiz edilmiş bir qida prosessoruna köçürün. Qalan bütün maddələr və püresi çox hamar olana qədər əlavə edin, lazım gələrsə tərəfləri cızmaq üçün dayandırın\nİsti xidmət edin və ya sərinləyin, sonra qovrulmuş tərəvəz cipsi (resept aşağıdakı kimi), çiy xırtıldayan tərəvəzlər və ya krakerlərlə xidmət edin. (5 gün əvvəl hazırlana bilər və soyuducuda hava keçirməyən bir qabda saxlanıla bilər. Otaq temperaturunda və ya bir qədər isti xidmət edin.)\nMal əti Burgerləri və Şirin Kartof Kartofu\nPam Zeytun Yağı Spreyi\nTəxminən 1/3 düym qalınlığında qızardılmış doğranmış 3 böyük şirin kartof\n3 osh qaşığı. təzə kəklikotu yarpaqları\nDadmaq üçün duz (az miqdarda) və təzə yer bibəri\n4 Ezekiel Cücərmiş Hamburger Çörəkləri\n1-1/2 kilo üzvi EXTRA yağsız dana, 4 köftəyə çevrildi\n1/4 fincan Fage Yunan Qatığı, 0% və ya 2% YAĞ PULSUZ\n1/4 fincan Wholemato Acılı Üzvi Agave Ketçup\n1 365 Üzvi Azaldılmış Sodyum Kosher Şüyüd Turşusu, doğranmışdır\n4 dilim ağ və ya qırmızı soğan\n4 yarpaq yarıya bölünmüş romalı kahı\nFırını 450 dərəcəyə qədər qızdırın. Bir çörək qabını folqa ilə örtün və Pam ilə çiləyin. Kəsilmiş şirin kartofu tepsiyə yayın və Pam ilə çiləyin. Kəklikotu, duz, istiot, bibər və cayenne səpin. Qızıl və yumşaq olana qədər təxminən 35-45 dəqiqə bişirin.\nBu arada, badımcanı açıq alov üzərində bişirmək üçün tez -tez fırlanır, təxminən 25 dəqiqə. Dəri tamamilə qara olmalı və əti bir qabda bişirin və dərini buxarlamaq üçün plastiklə sıx bağlayın. Təxminən 5-10 dəqiqədən sonra ətin arxasında qalan yanmış dərini çıxarın. Badımcanı doğrayın, qatığın 1/2 ilə qarışdırın və duz və istiot əlavə edin.\nBir ızgaranı yüksək atəş üzərində əvvəlcədən qızdırın. Çörəkləri yarıya bölün və parçalanmış səthi pam ilə yüngülcə püskürtün. Burger köftelerini duz və istiotla yüngülcə qarışdırın. Izgaraya çörək və burger əlavə edin. Çörəklərin bir az soyulmasına və çıxarılmasına icazə verin. Nadir hallarda burgerləri hər tərəfdən təxminən 3 dəqiqə bişirin.\nBu vaxt kiçik bir qabda qalan qatığı ketçup, xardal və doğranmış turşu ilə birləşdirin. Patlıcan qarışığının bir hissəsi ilə alt çörəyi yaymaq üçün. Burgerin üstünə qoyun və mal əti üzərinə ketçup qarışığının 1/4 hissəsini qoyun. Üstünə pomidor, soğan, kahı və çörək üstü qoyun. Qalan burgerləri təkrarlayın və şirin kartoflu kartof ilə xidmət edin.\nNew York Times Ən çox satılan yazıçı Devin Alexander, The National TV şoularında tez-tez çıxış edərək inanılmaz dərəcədə çürüyən yeməklərin sirlərini bölüşdü. BU GÜN Göstər, Tülkü və Dostlar, Günaydın Amerika, və Baxışvə Discovery Health, HGTV, USA, Style Network və başqalarında da göründü. Devinin tövsiyələri də daxil olmaqla 100 -dən çox jurnal məqaləsində yer aldı Qarşısının alınması, Qadın Sağlamlığı, Koşucular Dünyası, Forma, USA Today, Parade, Bon Appetite, və Sağlamlıq bir neçəsinin adını çəkmək. Devin hal -hazırda FitTv -də "Devin Alexander ilə Sağlam tənəzzül" ün aparıcısıdır.\nMüəllifidir Ən böyük itirən yemək kitabı, ən böyük ziyan çəkən ailə yemək kitabı, ən böyük ziyan çəkən şirniyyat kitabı, fast food düzəldilməsi, indiyə qədərki ən çürük pəhriz, və İnana bilmirəm ki, kökəlmir.\nArıqlama Səyahəti: İkinci Külək\nMən son vaxtlar Maren Morrisi çox dinləyirəm və "8220Second Wind" mahnısını həqiqətən də hiss edirəm mənim mahnı indi. Mahnının xoru həqiqətən mənimlə danışır:\n“Meni unuda bilməzsən\nSən baxmadığın zaman mən daha da yüksəlirdim\nMənim haqqımda nə istədiyinizi söyləyin\nSənin sözlərin yanğımdakı benzindir\nMənə nifrət edə bilərsən, məni qiymətləndirə bilməzsən\nEtdiyin işlə məşğul ol, çünki etdiyin işləri məni mərhələyə salma\nYalnız sonunda düşündüyüm zaman ’m\nHər saniyədə ikinci küləyimi tuturam ”\nHəyatımı dəyişdirən, daha sağlam olmağa çalışan və özümü çox təravətli və təzələnmiş hiss edən belə bir ilham verən həftə keçirdim. İkinci küləyimi tutdum və bu məqsədə çatacağam. Bu məqsədə çatıram.\nİlk Çərşənbə günü ən böyük uduzan yarışması üçün iş yerində çalışdım. Çox həyəcanlı idim, çünki bu həftə çox yaxşı işlər gördüyümü, çox çalışdığımı, qərarlarım haqqında şüurlu olduğumu və bunun nəticə verəcəyini bildiyimi bilirdim. Həm də təcrübəmdən bilirəm ki, çəkim dərhal mənim üzərimdən düşür, çünki çox kiloluam və yolda qaldığım müddətcə yaxşı bir həftə olacağını bilirdim və etdim.\nBeləliklə, tərəzinin nəticələri …\nKeçən Çərşənbə, 4 Yanvar, 347.0 lbs -dən 11 Yanvarda 337.8 lbs -ə getdim! Bir həftə ərzində 9,2 kq arıqladım. Mən çox həyəcanlıyam! Gələn həftənin böyük bir itki olacağını gözləmirəm, amma çox çalışmağa davam edə bilsəm, önümüzdəki həftə 5 kq -dan yuxarı olmağı ümid edirəm.\nBir həftədə təxminən 10 kilo itirmək üçün nə etdim? Bu həftə bir neçə Smart Ones dondurulmuş yeməklər (bişirmək üçün çox məşğul olduğum zaman), çoxlu təzə sağlam tərəvəzlər daxil olmaqla sağlam yemək yedim. Ac olanda qəlyanaltı yedim. Bir az çips və salsa yedim, amma çox çips yeməməyə çalışdım. O qədər su içdim. Belə ki. Çox. Su. Bir az məşq etdikdən və bol su içdikdən sonra ac olmadığımı gördüm. Mən ümumiyyətlə bütün gün ac yatıram və aktiv olanda və çoxlu su içəndə yemək istəmirdim. Sadəcə özümü rahat və dolğun hiss edirdim. Demək olar ki, şoka düşdüm.\nDaha aktiv idim, amma özümü öldürmədim. Əvvəlki təcrübələrimdən bilirəm ki, çox tez özümü çox işlətmək istəmirəm, yoxsa ayrılmalı və bu yolda heç vaxt qalmayacağam. Beləliklə, hər iki gündə bir iş görürəm. Hal -hazırda idman zalı üzvlüyünü almaq istəmirəm və youtube.com -un möhtəşəm dünyası vasitəsi ilə bir milyon işləmə qaydaları və fikirlər əldə edə bilərəm. Beləliklə, bu həftə youtube.com proqramından istifadə etdim: FIT | Böyük Ölçü/Başlanğıc Proqramı – Birlikdə İzləyin\nDiqqətimi çəkdiyim məşqə 30 saniyə taxma, meylli təkanlar və addımlar daxildir. Məşq çox sadədir, amma çox təsirlidir. Dürüstcə bütün 30 saniyə üçün plan qura bilmirəm, amma ortada qısa bir neçə saniyəlik fasilə ilə bunu edirəm. 3 -cü dəfə etdikdən sonra yaxşılaşdığımı gördüm! Videonu yaradan youtuber Sarah Fit, yalnız yeni başlayanlar və ya kilolu insanlar üçün məşq etməyə başladı. O, xeyirxah, həvəsləndirir və məşqini sizinlə birlikdə real vaxtda edir, bunu qiymətləndirirəm. Tez və sadə, lakin təsirli bir başlanğıc məşqi axtarırsınızsa, videonu sınamağı məsləhət görürəm!\nİlk həftədən sonra özümü emosional və fiziki cəhətdən daha yaxşı hiss edirəm. Geyimlərim bir az daha rahat oturur və bir az daha yaxşı görünür. mənim varımdır BU CÜR uzun yollar var, amma dözülməz etməkdənsə bu gəzintidən zövq alıram. Özümü çox təravətli, ilhamlı və özümü sevdiyimi hiss edirəm. Mən də son kilo vermə səyahətimdə qeyd etdiyim facebookdakı bir dəstək qrupunun bir hissəsiyəm və bu səyahəti zehni olaraq necə emal etdiyimin çox böyük bir hissəsi oldular.\nArıqlamaq üçün ilk məqsədim 300 ’ -dən çıxmaqdır. Düzünü desəm, hətta inanmıram var bu nöqtəyə qədər ancaq əlimdən gələni dəyişdirməkdir. 300 -dən aşağı düşdükdə, bədən çəkimin 13% -ni itirdim. Nə xoşbəxt gün olacaq! Ancaq əsasən 200 -dən aşağı olan nömrəyə çatmaq üçün çox çalışmağa davam etmək motivasiya olacaq. Ancaq özümə qalib gəlməzdən əvvəl növbəti hədəfimə diqqət yetirəcəyəm.\nAnam, tapşırığın çox çətin göründüyü vaxtlarda "fil necə yeyirsən?" Cavabı bir anda "bir dəfə ısırır" dedi.\nVideoya baxın: Gədəbəyli fermer əkdiyi kartofu yığıb qurtara bilmir (Oktyabr 2021).\nCopyright 2021 \_ Ən böyük itirən şirin kartof ısırıqları...


Nazirlər Kabinetinin Qərarı mətbuatın iqtisadi müstəqilliyinin daha da möhkəmlənməsinə əhəmiyyətli təsir göstərəcək - Vüqar Rəhimzadə - Trend.Az\nNazirlər Kabinetinin Qərarı mətbuatın iqtisadi müstəqilliyinin daha da möhkəmlənməsinə əhəmiyyətli təsir göstərəcək - Vüqar Rəhimzadə\nİqtisadiyyat Materials 13 May 2022 17:09\nUlu öndər Heydər Əliyevin siyasi kursunu uğurla davam etdirən Prezident İlham Əliyevin son 18 ildən artıq dövrdə azad mətbuatın inkişafı istiqamətində atdığı addımların xronologiyasına diqqət yetirsək, bu prosesin dövrün tələblərini özündə ehtiva etdiyini böyük əminliklə söyləyə bilərik. Söz və fikir azadlığı hər bir dövlətin, xalqın həyatında mühüm amil olmaqla yanaşı, onun inkişaf səviyyəsini göstərir. Azərbaycan demokratik, hüquqi dövlətdir. Ölkəmizdə demokratik cəmiyyətin varlığını təsdiqləyən bütün təsisatların inkişafı, o cümlədən mətbuat azadlığı yüksək səviyyədə təmin olunub. Dövlət başçısı İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, artıq cəmiyyətin ayrılmaz bir parçasına çevrilən internetin azad olduğu ölkədə mətbuat azadlığının boğulmasından danışmaq mümkün deyil. Ölkəmizdə əhalinin 85 faizi internet istifadəçisidir. Mətbuat milli özünüdərkin bərqərar olmasında, yetişməkdə olan nəslə vətənpərvərlik hisslərinin aşılanmasında, azərbaycançılıq ideologiyasının, ümumbəşəri dəyərlərin təbliğində müstəsna rol oynayır. Bütün dövrlər üçün aktuallığını qoruyan əsas məsələ budur ki, müasir dövrün yaratdığı imkanlardan maksimum bəhrələnərək müxtəlif dillərdə internet resursları yaratmaqla həqiqətlərimizin beynəlxalq arenada təbliğinə böyük töhfələr verməliyik. 44 günlük İkinci Qarabağ müharibəsində tarixi Zəfərimizdə Azərbaycanın diplomatik qələbəsinin rolunu nəzərə alarkən, bu işdə ictimai fikrə təsir imkanları böyük olan yazılı və elektron KİV-lərin payını da xüsusi qeyd etməliyik. Cənab İlham Əliyevin 44 günlük müharibə dövründə dünyanın 30-dan artıq yaxın nüfuzlu media qurumlarına, o cümlədən televiziya kanallarına və informasiya agentliklərinə müsahibələrinin hər biri Azərbaycanın informasiya cəbhəsində də üstünlüyünün təqdimatı kimi dəyərləndirildi.\nBu fikirləri “İki sahil” qəzetinin baş redaktoru, Əməkdar jurnalist Vüqar Rəhimzadə Trend-ə açıqlamasında bildirib.\nV.Rəhimzadə qeyd edib ki, yeni texnologiyaların inkişaf etdiyi müasir dövrdə media sahəsində islahatların dərinləşdirilməsi mütləqdir: “Dövlət başçısı İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, islahatlar təkmilləşmə, yeni dövrə uyğunlaşma, tərəqqi deməkdir. İnkişaf etmiş ölkələrin təcrübəsinə nəzər salsaq görərik ki, onlar bu nailiyyətləri məhz tərəqqi hesabına əldə ediblər.” Söz və məlumat azadlığının təmin olunması sahəsində həyata keçirilən siyasət nəticəsində bu gün Azərbaycan KİV-in sayına görə MDB və Şərqi Avropa ölkələri arasında ön sıralardadır. Ölkəmizdə beynəlxalq standartlara uyğun elektron və yazılı KİV formalaşıb. Azərbaycanda həmçinin internet jurnalistikası da sürətlə inkişaf edir.”\nV.Rəhimzadə bildirib ki, qeyd etdiklərimizin fonunda ölkə Prezidenti İlham Əliyevin 12 yanvar 2021-ci il tarixli “Azərbaycan Respublikasında media sahəsində islahatların dərinləşdirilməsi haqqında” Fərmanının əhəmiyyəti, aktuallığı daha aydın şəkildə görünür: “Fərmanda da qeyd edildiyi kimi, qlobal informasiya mühitinin müəyyənləşdirdiyi fəaliyyət prinsiplərinə uyğun olaraq modernləşmə, qabaqcıl texnologiyaların geniş tətbiqi, aparıcı trendlərin izlənilməsi və digər mühüm şərtləri özündə birləşdirən innovativ təkamülün yaratdığı imkanlardan Azərbaycan mediasının daha çox bəhrələnməsi, onun şəffaflıq və vətəndaş məmnunluğu prinsiplərinə əsaslanan, cəmiyyətin obyektiv və peşəkar şəkildə məlumatlandırılmasına xidmət edən fəaliyyətinin stimullaşdırılması üçün bu sahədə əsaslı islahatlar aparılmasına zərurət yaranmışdır. Ölkəmizdə medianın inkişafının dəstəklənməsi, bu sahədə institusional quruculuq işlərinin davam etdirilməsi, yeni informasiya-kommunikasiya texnologiyalarının və innovasiyaların tətbiqinin stimullaşdırılması məqsədilə imzalanan bu sənədə uyğun olaraq Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyi (MEDİA) yaradıldı. Qurumun qısa dövrdə azad mətbuatın inkişafına yönələn addımları təqdirəlayiqdir. MEDİA-nın fəaliyyətində jurnalistlərin məsuliyyətinin və peşəkarlığının artırılması prioritet məsələdir. Bu baxımdan MEDİA-nın yarandığı gündən indiyədək həyata keçirdiyi biri-birindən əhəmiyyətli layihələr mətbuatın inkişafına xidmət edən addımlar kimi dəyərləndirilməlidir. Atılan bütün addımların əsasında cəmiyyətin informasiya tələbatının daha dolğun şəkildə ödənilməsi dayanır. Məhz bütün bunların sayəsində mətbu orqanların yaradıcılıq imkanlarını genişləndirməklə hədəflərə yüksək səviyyədə nail olmaq mümkündür. Mətbuat nümayəndələrinin, ümumilikdə, cəmiyyət üzvlərinin ümumi təklifləri əsasında beynəlxalq standartlara uyğun şəkildə hazırlanan “Media haqqında” yeni qanun layihəsi geniş müzakirələrdən sonra qəbul olundu. İctimai müzakirəyə verilən qanun layihəsi ilə bağlı təklif və iradların səslənməsi bir daha ölkəmizdə demokratik mühitin mövcudluğunu, hər kəsin öz fikirlərini azad şəkildə ifadə etmək imkanlarına malik olduğunu təsdiqlədi. “Media haqqında” yeni qanun layihəsi, eyni zamanda, beynəlxalq mütəxəssislərin də müzakirəsinə verildi. Bu da öz növbəsində Azərbaycan mətbuatının dünya informasiya məkanına inteqrasiyasının, ölkəmizin beynəlxalq təcrübəyə xüsusi önəm verməsinin göstəricisi hesab oluna bilər. Şübhə etmirəm ki, yeni qanundan irəli gələn vəzifələrin yüksək səviyyədə yerinə yetirilməsi ilə mətbuatın qarşısında geniş imkanlar açılacaq.”\nBaş redaktor bu uğurlar fonunda Azərbaycan Respubilkası Nazirlər Kabinetinin 13 may 2022-ci il tarixli Qərarına da diqqəti yönəldib. «İdxalı və satışı əlavə dəyər vergisindən azad edilən kütləvi informasiya vasitələri məhsullarının və kitabların (elekton kitablar istisna olmaqla), habelə dərslik komplekslərinin və həmin malların (məhsulların) istehsalı (nəşri) ilə bağlı rulon və ya vərəqə şəklində kağızın Siyahısı”nın təsdiq edilməsi barədə Qərara əsasən, Azərbaycanda kütləvi informasiya məhsullarının, kitabların və dərslik komponentlərinin, həmçinin həmin məhsulların istehsalı və nəşri ilə bağlı kağızın idxalı və satışı əlavə dəyər vergisindən (ƏDV) azad edilib. Yəni, məlum Qərara əsasən, bundan sonra kitab, qəzet, jurnal və onların istehsalı ilə bağlı kağız məhsullarının idxal və satışına görə 18 faiz ƏDV tutulmayacaq.\nVüqar Rəhimzadə 2021-ci ilin dekabrında dövlət başçısı İlham Əliyevin Fərmanı ilə Vergi Məcəlləsinə edilmiş müvafiq dəyişikliyə dair siyahının təsdiqinin də Nazirlər Kabinetinə həvalə olunduğunu önə çəkərək bildirib ki, bu Qərar çap mediası məhsullarının maya dəyərini və onların istehsal xərclərini əsaslı şəkildə azaltmaqla inkişafına təkan verəcək: “Ölkəmizin iqtisadi və maliyyə imkanlarının genişlənməsi bütün sahələrin, o cümlədən mətbuatın inkişafına, medianın iqtisadi müstəqilliyinin təmin olunmasına yönələn addımların davamlılığını şərtləndirir. Vergi Məcəlləsinə edilmiş müvafiq dəyişiklik və 13 may 2022-ci il tarixdə imzalanan Qərar media sahəsində aparılan əsaslı islahatların ardıcıllığının təmin edilməsinin, bu sahədə tədbirlərin kompleks şəkildə həyata keçirilməsinin təzahürü olmaqla, çap mediası subyektlərinin, çap məhsullarının yayımını həyata keçirən şirkətlərin səmərəli fəaliyyətinə, iqtisadi dayanıqlılığının artmasına öz müsbət təsirini göstərəcək.\nBaş redaktor bu ümumiləşdirməni aparıb ki, tarixi Zəfərimiz bütün sahələrin, xüsusilə cəmiyyətimizin güzgüsü olan mətbuatın qarşısında yeni tələblər qoyur: “Bu tələblər öz növbəsində islahatlar prosesinin dərinləşdirilməsini, mətbuatın inkişafında əsas faktor olan iqtisadi müstəqilliyin daha da möhkəmləndirilməsini bir zərurətə çevirir. Ölkəmizin iqtisadi imkanları artdıqca hədəflərə yüksək səviyyədə və zamanında nail olmaq da qarşısıalınmaz prosesə çevrilir.”


Rusiyanın baş naziri Vladimir Putinin tənqidçiləri deyirlər ki, onun yenidən prezidentliyə qayıtması 2024-cü ilə qədər durğunluq erası və mülki azadlıqlara yeni məhdudiyyətlərlə müşahidə olunacaq.\nAmma Vahid Rusiya partiyasının ötən aykı qərarından sonra ilk müsahibəsində keçmiş prezident Putin deyib ki, 1999-cu ildə o, ilk dəfə bu vəzifəni tutduğu zamanda olduğu kimi üçüncü müddətə bu vəzifəyə seçilməsi də ölkə üçün gərəkli stabilliyi gətirərdi:\n- Ölkə çətin vəziyyətdə olduğu təqdirdə, böhranı dəf etmək istəyəndə, ayaq üstə durmağa çalışanda stabillik xüsusilə siyasi sahədə fövqəladə dərəcədə vacib elementə çevrilir. Biz bir dövlətin yıxılmasından keçdik: Sovet İttifaqı dağıldı. Sovet İttifaqı nə idi? Bu, Rusiya idi, yalnız başqa adla adlanırdı. Biz 1990-cı ildə çox vacib dövrdən keçdik və yalnız 2000-ci ildə ayağa qalxmağa başladıq. ölkə daxilində sülhü təmin etdik, vəziyyət stabilləşdi. Əlbəttə ki, biz dayanıqlı inkişaf dövrünə ehtiyac duyuruq.\n«ƏN ÇALIŞQAN LİDER»\nİndiki prezident Medvedevdən əvvəl iki müddətə prezident olmuş Putin Sovet İttifaqının dağılmasından sonra yaranmış qanunsuzluğun və iqtisadi böhranın qarşısının alınmasını öz ayağına yazır. Amma siyasi müxalifət və hüquq müdafiəçiləri deyirlər ki, stabillik onlara baha başa gəlib: saxta seçkilər, qorxaq sifətli parlament, sərt nəzarətdə olan media və təzyiq altında olan mülki azadlıqlarla üz-üzədirlər.\nÖlkənin üç televiziyasında yayımlanan müsahibəsində Putin siyasi rəqiblərinin «hər şey elə pisdir ki, bundan pis ola bilməzdi» sözlərinə belə cavab verib:\n- Hər şeyin daha pis olduğunu deməkdə ehtiyat edərdim. İki-üç səhv addım atmaq kifayətdir və bu şeylər bizi elə cəld üstələsin ki, ətrafımıza baxmağa belə vaxt tapmayaq.\nPutin Şimali Qafqazdakı vəziyyəti şərh edərkən deyib, hələ ki, burda cinayət və terrorizmlə bağlı problemlər var.\nPrezidentliyi dövründə Putin genişlənən və mütəmadi hal alan insan hüquqlarının pozulması hallarla müşahidə edilən, qanlı müharibənin getdiyi Çeçenistanda federal nəzarəti təmin edib.\n59 yaşlı keçmiş «KQB» agenti olan və ictimai rəyə özünü müxtəlif bacarıqlar yiyəsi, cəsur bir şəxs kimi təqdim edən Putin özünü ikinci dünya müharibəsindən bəri «ən çalışqan lider» kimi xarakterizə edib.\nO deyib ki, sovet dövrünün kommunist liderlərinin fiziki bacarıqları olmayıb və ölkəni onun kimi dolaşmaq arzuları olmayıb.\nPutin özünü keçmiş ABŞ prezidenti Franklin D. Rooseveltlə müqayisə edib.\n«HEÇ VAXT PREZİDENTLİK ARZUSUNDA OLMAMIŞAM»\nMüsahibəsində Putin deyib ki, o, «heç vaxt prezidentlik arzusunda» olmayıb, amma əlavə edib ki, «əgər mən nəyisə edirəmsə, çalışıram onu məntiqi nəticəyə gətirim, ya ən azı bu işin maksimum effekti olsun».\nVladimir Putin onu da etiraf edib ki, hazırkı prezident Dmitri Medvedevlə «dörd il əvvəl» razılaşıblar ki, Putin əvvəlki postuna geri qayıda bilər - bu ssenari barədə Rusiya müşahidəçiləri əvvəlcədən xəbər vermişdilər.\nMüşahidəçilərin təxmin etdiyi kimi, Putin indiki vəzifəsini Medvedevin tuta biləcəyini də istisna etməyib:\n- Əgər Medvedev partiyanın siyahısına rəhbərlik edirsə, əgər seçicilər bu siyahını dəstəkləyərlərsə və biz Vahid Rusiyanın aparıcı olduğu effektiv parlament formalaşdıra bilsək, onda parlamentə və qələbəsinə güvənən Medvedev effektiv hökumət formalaşdıra bilər.\nBu günlərdə keçirilən rəy sorğularında Vahid Rusiya partiyası üstünlük qazanıb.\nBu partiya hələ ki, ölkədə ən populyar siyasi qurumdur.\nBeynəlxalq müşahidəçilər Rusiyanın əvvəlki seçkilərini qüsurlu sayıblar.\n«QIRĞI QƏŞƏNG QUŞDUR, AMMA MƏN ADAMAM»\nPutin müsahibəsində təkidlə deyib ki, o da seçicilər tərəfindən seçilib:\n- Tənqidçilər deyirlər ki, əgər sizin itaətkar qulunuz seçkini idarə edirsə, burda heç bir seçim olmayacaq. Ola bilər ki, onlar üçüm seçim olmayacaq, amma burda həmişə sıravi seçici üçün seçim imkanı var.\nXarici siyasətə gəlincə, Putin «balanslı» yanaşmaya vəd verir və deyir ki, Rusiya «tərəfdaşları ilə sülhpərvər və mehriban qonşuluq münasibətlərini» istəyir.\n«Qərbdə «qırğı» kimi, yəni müharibə tərəfdarı kimi təsvir edilməsi ilə bağlı sualın cavabında Putin deyib: «Qırğı qəşəng, kiçik quşdur. Mənsə hər halda adamam. Amma hər hansı şablonların əleyhinəyəm».\nEyni zamanda Putin xarici tənqidçilərə aydın bir mesaj da göndərib:\n«Bilirsiniz nə var, öz işinizlə məşğul olun».


'BÖYÜK QARDAŞ' 8 İYUL 2021 CÜMƏ AXŞAMIDIR? - XƏBƏRLƏR\n'Böyük Qardaş' 8 İyul 2021 Cümə axşamıdır?\nBöyük Qardaş 23 ″ sonuncu dəfə son gecənin premyerası oldu və ev qonaqlarını əlavə görmək üçün gözləməyəcəyik. Bu axşam yeni bir bölüm yayımlanacaqmı? İşdə cədvəlin xülasəsi.\nYeni bölümlər bütün mövsüm boyunca Çərşənbə, Cümə axşamı və Bazar günləri yayımlansa da, bu gecə yeni bir bölüm olmayacaq. Növbəti yeni bölüm 11 İyul Bazar günü yayımlanacaq və bundan sonra ənənəvi proqram davam edəcək.\nBuna baxmayaraq, Bazar günündən əvvəl yaşayış yemlərinə köklənə bilərsiniz. Bir Paramount Plus abunəliyiylə (əlavə olaraq Böyük Qardaşın epizodlarına qalmağı təmin edir) 8 İyuldan başlayaraq 7/24 məskunlaşma yemlərini izləyə bilərsiniz.\nBig Brother hökumət prodüseri Rich Meehan Us Weekly -ə verdiyi müsahibədə, yaşayış yerlərinin premyeradan sonrakı gecədə olacağını düşünürəm.\nNövbəti Canlı Bölmə Nə Zaman Yayılacaq?\nDünənki məskunlaşma hərəkətindən sonra, 15 iyul Cümə axşamı günü birincil təxliyəyə qədər texniki olaraq başqa bir yaşayış epizodu olmayacaq. məskən qidalanır.\nYaşamaqla pozulan hadisələr, namizədlikləri, veto yarışlarının enerjisini və veto mərasimlərinin enerjisini əhatə edir. Hər zaman çıxarılma cümə axşamı günü olur.\nBu günə qədər hansı ev qonaqları fərqlənir?\nGecənin son gecəsindən sonra ev sahibinin şəxsiyyətlərinin əsas üslubunu əldə etdik. Hansı yarışmacının uçacağını, yıxılacağını və ya üzəcəyini zaman göstərəcək.\nPremyeradan əvvəl izləyicilər ev qonaqları haqqında ilk təəssüratlarını bölüşürdülər. Premyeradan bir gün əvvəl Böyük Qardaş Alum Kat Dunn tweet etdi , ona emosional olaraq bağlanmadığım halda, Kyland qazananımdır. Dunn hesab hökuməti Kyland Young -a istinad edirdi.\nDunn əlavə olaraq zarafatla ən çox sevdiyi yeni ev qonaqlarına başını qatdı Twitter bio . İndi tərcümeyi -halında Derek Frazier Stan Hesabı, Xavier Prather ilə Şouda və Alyssa Lopezin Uzun müddətdir Dostu var.\nOnda Böyük Podcast, Böyük Qardaş müxbiri var Amam Adwin əlavə olaraq Dunn-ın ən çox qazandığı Kyland-ı çəkdi. Mənə əyləncəli qidalanma gücü vermir və bu ümumiyyətlə mənim üçün getdiyim insan deyil, amma inanıram ki, xüsusən sakitlik axtarışında Böyük Qardaşın evində sənə yaxşı xidmət edəcək.\nBB -nin digər müxbiri, Taran Armstrong , podcastda ev sahibi Xavier Prather haqqında bəzi fikirləri bölüşdü. Başqaları ilə əlaqələndirmək üçün bir çox sürətli problemi olduğuna qərar vermirəm (aktivdir). Bir hüquq mütəxəssisi olaraq, aktyor heyəti içərisində olan bir çox insandan çox fərqli bir iş həyatına sahib olduğuna inanıram. Və inanıram ki, bədən baxımından önə çıxır.\nRobun Podcast müxbiri var Melissa Deni Ev sahibi Alyssa Lopezin özünü ən çox güvəndiyi oyunçulardan biri olaraq başladığını, Həftəlik Müsahibə videosunda öz həllini gördükdən sonra dəyişdiyini paylaşdı.\nDeni, bir metodu olduğunu və gedə biləcəyini və idmanı bildiyini hiss etdiyim üçün həqiqətən həyəcanlanırdım. Ancaq sonra (videonun içində) o qalibin gücünü ala bilmədim. Mən rəqabət aparmaq üçün bu istəyi əldə etməmişəm.


Tramp İttihamlara belə cavab verdi: “Biz mühasirədəyik, amma təslim olmayacayıq”\n09.06.2017 09.06.2017 Basta\nABŞ prezidenti Donald Tramp Vaşinqtonda öz tərəfdarları qarşısında çıxış edərək Federal Təhqiqat Bürosunun sabiq direktoru Ceyms Kominin ittihamlarına reaksiya verib.\n“Biz mühasirədəyik, amma təslim olmayacayıq”, – NTV-nin məlumatına görə, Tramp belə deyib.\nCeyms Komi ötən gün ABŞ qanunvericiləri qarşısında prezident Trampın ondan sədaqət gözlədiyini deməsinə dair ifadə verib. O, prezidentin ondan yardımçıları ilə Rusiya arasında təmasa dair təhqiqatın dayandırılmasını istəyib.\nTramp Komini ötən ay vəzifəsindən kənarlaşdırılıb. “Amerikanın səsi”nin yaydığı məlumata görə, Komi deyib ki, Tramp onu FBİ direktorluğu vəzifəsindən Rusiya ilə bağlı təhqiqata görə kənarlaşdırıb.\nKomi Senatın Kəşfiyyat Komitəsində ilk dəfə açıq ifadə verib. O işindən uzaqlaşdırılmadan öncə Trampla keçirdiyi 9 görüş barədə məlumat verib. Bunların 3-ü uz-uzə görüş, 6-sı isə telefon söhbəti olub.\nKomi deyib ki, yanvar ayında prezidentlik vəzifəsinə başlaması ilə bağlı Ağ Evdə təşkil edilən şam ziyafətindən sonra Tramp ondan sədaqət nümayiş etdirməsini gözlədiyini bildirib. O, prezidentin bu çağırışına sükutla cavab verdiyini deyib.\nFederal Təhqiqat Bürosunun sabiq direktoru Trampın fevral ayının 14-də Maykl Flinnin təhqiqatına dair “burax bu məsələni” deməsi barədə də danışıb. O deyib ki, Trampın bu sözlərini bir göstəriş kimi qəbul edərək, hədsiz dərəcədə narahat olub.\nOnun Trampla görüşünün mətbuata necə sızmasına dair sualın cavabında Komi bunu yaxın dostu ilə bölüşdüyünü və məlumatı mətbuata verməsini istədiyini bildirib.\nKomi prezidentə 3 dəfə onun təhqiqata alınmadığını dediyini bildirib.\nLakin bəzi müxalif demokratlar Trampın Komidən təhqiqatdan əl çəkməsini istəməsinin 1974-cü ildə sabiq prezident Riçard Nikson kimi onun da impiç edilməsinə əsas verir.\nTramp milli təhlükəsizlik məsələləri üzrə müşaviri Flinni vəzifəsinin 24-cü günü vitse-prezident Mayk Pensə Rusiya səfiri ilə görüşü barədə yalan məlumat verdiyinə görə işdən çıxarıb.\nKominin ifadə verdiyi dinləmələr son illər Vaşqintonda keçirilən ən böyük Konqres dinləməsidir.\nBütün televiziya kanalları gündəlik verilişlərini ləğv edərək, efirlərində bu dinləmələrə yer verib.\nVaşinqtonun bəzi barları erkən saatlarda açılaraq, müştərilərə Rusiya motivli içkilər təklif edir.\n← Hilal Məmmədovu uzun sürən dindirmədən sonra buraxıblar (YENİLƏNİB)\nTürkiyənin ardınca daha bir ölkə Qətərə qoşun yeridir →


Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri ilə bağlı yeni sənəd – Novator.az\nPrezident İlham Əliyev hüquqların dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən elektron çıxarışın məzmununu təsdiqləyib.\nSənədə görə, dövlət reyestrindən elektron çıxarışı dövlət reyestrində saxlanan məlumatlar əsasında İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti dövlət dilində tərtib edir.\nDövlət reyestrindən elektron çıxarış daşınmaz əmlak üzərində mülkiyyət və digər əşya hüquqları qeydiyyata alındıqda hüquq sahibinə (sahiblərinə) bu sənədlə müəyyən edilən məzmunda verilir.\nDövlət reyestrindən elektron çıxarış qeydiyyat orqanının vəzifəli şəxslərinin gücləndirilmiş elektron imzası ilə təsdiqlənməklə “Elektron hökumət” İnformasiya Sistemində yerləşdirilir və hüquq sahibinin onu elektron üsulla real vaxt rejimində əldə etməsi imkanı təmin olunur.\nMülkiyyət hüququnun dövlət qeydiyyatına alınması ilə bağlı təqdim edilən elektron çıxarışda bunlar göstərilir: dövlət gerbinin təsviri; Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinin adı; hüququ rəsmiləşdirilən (qeydiyyata alınan) şəxs (şəxslər) haqqında məlumat (fiziki şəxs olduqda – soyadı, adı, atasının adı; hüquqi şəxs olduqda – tam adı (o cümlədən təşkilati-hüquqi forması); daşınmaz əmlakın növü; daşınmaz əmlakın ünvanı; daşınmaz əmlakın mülkiyyət növü; daşınmaz əmlak üzərində hüququn növü; daşınmaz əmlakın ümumi sahəsi (kvadratmetrlə); torpaq sahəsinin mülkiyyət növü; torpaq sahəsi üzərində hüququn növü; torpaq sahəsinin kateqoriyası (Torpaq Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş kateqoriyalardan biri); torpaq sahəsinin ölçüsü (hektarla); daşınmaz əmlakın dövlət reyestr nömrəsi; daşınmaz əmlakın qeydiyyat nömrəsi; daşınmaz əmlakın qeydiyyat tarixi; daşınmaz əmlak ümumi birgə mülkiyyətdə olduqda – hər bir hüquq sahibinin adı, ümumi paylı mülkiyyətdə olduqda isə əlavə olaraq – hər bir hüquq sahibinin payı; reyestr kitabının və onun vərəqinin nömrəsi; dövlət reyestrindən elektron çıxarışı təsdiq edən vəzifəli şəxsin vəzifəsi, gücləndirilmiş elektron imzası, soyadı və adı.\nDigər hüquqların dövlət qeydiyyatı ilə bağlı təqdim edilən elektron çıxarışda bu məlumatlar da göstərilir: xeyrinə hüquqlar qeydiyyata alınan şəxs (şəxslər) haqqında məlumat (fiziki şəxs olduqda – soyadı, adı, atasının adı; hüquqi şəxs olduqda – tam adı (o cümlədən təşkilati-hüquqi forması); daşınmaz əmlakın mülkiyyətçisi və ya hüququ yüklü edilən digər şəxs (şəxslər); üzərində hüquqlar qeydiyyata alınan daşınmaz əmlakın (əmlak hissəsinin) ölçüsü (torpaq sahəsinin ölçüsü – hektarla, digər daşınmaz əmlakın ölçüsü – kvadratmetrlə); qeydiyyata alınan hüququn növü və müddəti; əsas öhdəliyin mahiyyəti və icra müddəti (olduqda); daşınmaz əmlak üzərində qüvvədə olan digər hüquqlar (olduqda).\nİpoteka saxlayanın hüquqları ipoteka kağızı ilə rəsmiləşdirildikdə ipotekanın dövlət qeydiyyatı zamanı dövlət reyestrindən elektron çıxarışda bu barədə məlumat göstərilir.\nDaşınmaz əmlak ümumi mülkiyyətdə olduğu halda elektron çıxarış hər bir mülkiyyətçiyə təqdim edilir.


“Bir daşa da ziyan dəyməməlidir” - Mehriban Əliyeva\n11:03 13-08-2019 | 44\nMüdafiə naziri general-polkovnik Zakir Həsənov və nazirliyin digər rəhbər heyəti bu istiqamətdə görülən işlərlə bağlı Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanına məruzə edilməsi məqsədilə cəbhəboyu zonada yeni tikilən hərbi hospitalın açılışında olub.\n150 çarpayılıq hərbi hospitalın 6 hektar ərazini əhatə etdiyi bildirilib. Burada qərargah, birmərtəbəli patoloji anatomiya, daimi oksigen təminatı üçün oksigen və transformator binaları tikilib, eləcə də 450 kubmetr həcmində su anbarı, əsgər yeməkxanası, ərzaq və əşya anbarı, hamam-camaşırxana-qazanxana kompleksi, 60 yerlik avtodayanacaq, nəzarət buraxılış məntəqəsi inşa edilib. Ərazidə yaşıllaşdırma işləri aparılıb, abadlıq işləri görülüb, asfalt örtüyü salınıb.\nGeneralın yeni müavini Əhmədzadənin kürəkənidir?


🥇 ▷ Panda Helper - iOS və Android üçün Panda Helper VIP-i yükləyin  » ✅\nPanda Helper – iOS və Android üçün Panda Helper VIP-i yükləyin \nPandanın köməkçisi O Apple IOS tətbiq yükləyicisi; IOS tətbiqində Spotify ++, Instagram++ Pulsuz oyunlar. Panda köməkçisi dəstəkləyir Apple IPhone, iPad və iPod Touch iOS 12 versiyalarında işləyir və bunun üçün iOS jailbreak-ın olmasını tələb etmir.\nAğıllı aksesuarların ehtiraslı bir istifadəçisi olaraq, gündəlik şəxsi həyatınızda çox yer qazanmağı bilirik. İstər Android, istərsə də iOS smartfonları, planşetlər və ya fərdi kompüterlər; Dizayn tələblərimizə uyğun bir çox tətbiqdən istifadə edirik və hamar və təkmilləşdirilmiş təcrübə üçün yaxşılaşdırmağa çalışırıq. Bu fərdiləşdirmə tapşırığını asanlaşdıran şey, üçüncü tərəf tətbiqlərini, oyunlarını və parametrlərini qəbul edən və bir pəncərədən girişi təmin edən bir platformadır.\nPanda Helper, dəyişdirilmiş / dəyişdirilmiş proqramlar daxil olmaqla milyonlarla üçüncü tərəf tətbiqləri üçün bir tətbiq bazarı və ya tətbiq mağazası kimi fəaliyyət göstərən bir tətbiqdir. Snapchat ++, Tinder ++, Spotify ++ Və daha çox. Tətbiq həm Android, həm də iOS cihazları üçün əlçatandır; Panda Helper, həm pullu, həm də pulsuz tətbiqlər üçün yükləmə seçimləri daxil olmaqla tətbiqlər, oyunlar, kommunal xidmətlər, çimdiklər və daha çox şeyə gəldikdə istifadəçilərə çox sayda seçim imkanı verir. Bu yazıda onun xüsusiyyətləri və xüsusiyyətlərini, həmçinin konfiqurasiya tələblərini və yükləmək, quraşdırmaq və istifadə etmək üçün dəqiq bir rəhbərliyi ətraflı müzakirə edəcəyik.\nİndi həm Android, həm də iOS sistemləri üçün Panda Helper VIP tətbiqini yükləmək, quraşdırmaq və istifadə etmək üçün izləyəcək addımları nəzərdən keçirəcəyik.\nİOS üçün Panda Helper yükləyin\nİOS Download üçün Panda Helper, iOS üçün ən çox axtarılan üçüncü tərəf tətbiq qurğularından biridir. PandaHelper ödənişli tətbiqləri pulsuz yükləməyinizə imkan verir (ödəməli olduğunuz proqramlar) Apple App Store) və bəzi əlavə xüsusiyyətlərə malik digər pulsuz yüklənən oyunlar və tətbiqlər. Çox sayda dəyişkən, hack və digər pulsuz mükafatlar var. PandaHelper ən yaxşı alternativlərdən biridir Apple Tətbiq mağazası. Panda Helper'in əsas xüsusiyyəti, iOS cihazlarınızı jailbreaking etmədən işləməsidir. Budur, bu təlimdə, Janda və Cydia olmadan hər hansı bir iOS cihazına Panda Helper'i necə yükləmək və quraşdırmaq barədə bir addım-addım təlimat verəcəyik. Cydia modlarını jailbreak etmədən yükləyə bilərsiniz.\nİOS üçün Panda Helper'i necə yükləmək və quraşdırmaq olar\nİOS üçün Panda Plist köməkçisi yükləyin.\nİndi səhifənin altındakı "İndi Panda köməkçisini yükləyin" düyməsini basaraq faylı yükləyin (indi tələb olunmur).\nİndi tətbiqinizi iOS cihazınıza quraşdırmağınız istənəcək, tətbiq yükləmək üçün quraşdırma düyməsini vurun.\nPanda köməkçisi avtomatik olaraq cihazınıza quraşdırılacaq və ana ekranda göstəriləcəkdir.\nİndi Panda Helper'i yüklədikdən və cihazınıza quraşdırdıqdan sonra tətbiqini açmaq üçün tıkladığınız zaman aşağıdakı şəkildəki kimi bir iddia alacaqsınız. İndi tətbiqata etibar etmək üçün aşağıdakı addımları izləməlisiniz.\nAddım 1 – Ümumi parametrləri açın və tətbiqetmə profilini açmaq üçün profil və cihazı idarə etmə parametrləri seçiminə vurun.\nAddım 2 – İndi müəssisənin inkişaf etdiricilərinin adlarını görəcəksiniz, Şanxay Laiyifen Co-nu vurun. Daha çox parametrləri açmaq üçün.\nAddım 3 – İndi əla icazə almaq və ya tətbiqə etibar etmək üçün təşkilat üçün hər hansı bir adın ardınca "Etibar" düyməsini basmalısınız.\nAddım № 4 İndi tətbiqə etibar etməyiniz xahiş olunur. Son icazəni vermək üçün pəncərəni açmaq üçün sağ tərəfdə göstərilən ƏLAVƏ düyməsini basın.\nAddım № 5 – Panda Helper tətbiqini açın və minlərlə pullu və sındırılmış tətbiqlərdən və iPhone-dan pulsuz istifadə edin.\nPanda Helper Android üçün yükləyin\nPanda Helper Android cihazları üçün də mövcuddur, yəni ən yaxşı alternativ adlandırıla bilər Google Play Store. Panda Helper APK, pulsuz, pulsuz və pullu Android oyun və tətbiqlərini pulsuz yükləməyinizə imkan verir. Panda Helper APK, minlərlə pullu və dəyişdirilmiş tətbiqləri pulsuz yükləyə biləcəyiniz ən yaxşı üçüncü tərəf oyun mağazasından biridir. Hər hansı bir Android cihazında PandaHelper'i necə yükləmək barədə təlimat. Bununla birlikdə, Android-də oxşar xüsusiyyət əldə etmək üçün Lucky Patcher APK-dən də istifadə edə bilərsiniz.\nƏhəmiyyətli – Davam etməzdən əvvəl cihazınızın "bilinməyən mənbələrdən" quraşdırma icazəsinə icazə verdiyinə əmin olun ki, aşağıda göstərilən bu ikinci bələdçi arasında gəzə Parametrlər> Təhlükəsizlik> Aktivləşdirmək üçün keçid vurun.\nAndroid üçün Panda Helper APK'i necə yükləmək və quraşdırmaq olar\nPanda Helper APK'in son versiyasını yükləyin.\nİndi yüklənmiş Panda Helper APK sənədini birbaşa bildiriş çubuğundan açın və ya Fayl menecerindən açın.\nAşağıdakı sağ tərəfdə göstərilən quraşdırma düyməsini vurun və APK quraşdırma prosesi avtomatik olaraq başlayacaqdır.\nÇox sayda düzəldilmiş, dəyişdirilmiş və sındırılmış oyun və tətbiqləri pulsuz yükləmək və quraşdırmaq üçün quraşdırılmış tətbiqini tapın və vurun.\nPandaHelper VIP-in onlayn mövcud digər tətbiq mağazalarında bəzi xüsusiyyətlərinə və üstünlüklərinə nəzər salaq. PandaHelper tətbiqində bir çox maraqlı və faydalı xüsusiyyətlər toplandığından, tətbiq qlobal miqyasda bəzi üçüncü tərəf saytlarında pulsuz olaraq mövcuddur.\n1. Panda Helper sadə, istifadəsi asan bir dizayn və istifadəçilərin olduqca asanlıqla istifadə edə biləcəyi bir istifadəçi interfeysi ilə gəlir.\n2. Menyu seçimindəki axtarış sekmesini və ana ekranda onsuz da göstərilən tətbiqlərin siyahısını istifadə edərək kateqoriyalar arasında asanlıqla gedə bilərsiniz.\n3. Dəyişdirilmiş və ya sındırılmış tətbiqlər və oyunlar PandaHelper Store-dan yüklənə bilər, bəzi pullu tətbiqlər pulsuz yüklənə bilər!\n4. Panda Helper cihazın köklü olmasını tələb etmir və iOS cihazları vəziyyətində jailbreaking etmədən də işləyir.\n5. Avtomatik yeniləmə bildirişləri və bildirişlər tətbiqetmənin yeni buraxılmış versiyaları barədə məlumat verir və yeniləmələrinizi izləməyə kömək edir. Müvafiq parametrlərə əsasən (Wi-Fi rejimində) proqram yeniləmələri yükləmək üçün avtomatik olaraq yenilənir.\nnəticə: PandaHelper yavaş, amma mütləq Tutuapp kimi platformalara alternativ olaraq çox məşhur və populyar oldu Google Play Store Play Store alternativləri AppValley AppVN, AC Market, App Even, Tweakbox, vShare və Emus4U kimi bazarlarda mövcuddur. Gündəlik aktivləşdirməni dəstəkləməyə gəldikdə özünü ağıllı bir seçim olaraq təqdim edən PandaHelper, bir çox proqram və oyun yükləmək və satın almaq üçün etibarlı bir platformadır. Çox sayda tweaks və düzəliş təklif etməklə, tətbiqdəki sadə interfeys istifadəçilərin bu pulsuz proqramlar mağazasına keçmələrinin səbəbidir.\nPandaHelper VIP tətbiqi real vaxt rejimində proqram təminatını və bazarda tətbiq olunan proqramlar haqqında məlumat verməklə hər hansı digər platforma ehtiyacını əvəz edir. Tətbiqi yükləmək və quraşdırmaq üçün yuxarıdakı təlimatları izləyin və bazardakı milyonlarla üçüncü tərəf tətbiqlərinə daxil olmaqdan bir neçə klik uzaqlaşacaqsınız – Panda köməkçisindən daha çox nəyi sevdiyinizi və nəyi sevəcəyinizi aşağıda şərh edin.


Kulis.az tarixin ilklərini təqdim edir.\n1. Satış üçün saqqız ilk dəfə olaraq 1848-ci ildə Con Kurtis tərəfindən sobanın üstündə hazırlanıb. Con 1850-ci ildə “şirin qaymaq”, “dördü birdən”, “ən böyük və ən gözəl” adları ilə parafin saqqız satmağa başladı. Saqqızın üstündə hədiyyə də verirdi. İlk hədiyyəsi amerikan bayrağı olub.\n2. Dünyada ilk yanğınsöndürən 1734-cü ildə alman fiziki M.Fuçes tərəfindən icad edilib. İlk yanğınsöndürənin içində duzlu su vardı və şüşə balon formasında idi. 1919-cu ilə qədər qəzetlərdə reklamı gedib. Müasir yanğınsöndürənlər isə 1816-cı ildə hazırlanıb.\n3. Dünyada ilk cizgi filmi 1906-cı ildə Amerikada Ceyms Stüart Blakton tərəfindən çəkilib. Film “Humerous Phases of Funny Faces” adlanırmış.\n4. Velosiped ilk dəfə 1839-cu ildə İngiltərədə dəmirçi Kirkpatrik Makmillan tərəfindən hazırlanıb. 27 kilo ağırlığında olan velosiped taxtadan hazırlanmışdı. Qabaq tərəfinə at başı keçirilmişdi. İxtiraçının məqsədi işinə rahat gedib gəlmək idi, amma böyük bir kəşfə imza atdığından xəbərsiz idi.\n5. İlk diyircəkli qələm 1938-ci ildə macar heykəltəraş və jurnalist Lasalo Biro tərəfindən icad edilib. Biro həmin dövrdə Budapeştdə hökumət tərəfindən maliyyələşdirilən jurnal çıxarırdı. Bir gün dərginin nəşr olunduğu mətbəəyə gedəndə tez quruyan mürəkkəblərin verə biləcəyi yarar ağlına gəldi və ilk diyircəkli qələmin prototipini hazırladı. Biro 1943-cü ildə bu qələmlərin patentini aldı.\n6. Elektriklə işıqlandırılan ilk küçə 1857-ci ildə Fransanın Lion şəhərindəki İmperial küçəsi olub.\n7. Dünyanın ilk stüardessası, əsl peşəsi tibb bacısı olan Elen Çörçdür. O, 15 may 1930-cu ildə Kaliforniyanın Oklənd Hava Limanında "United Airlines"ə aid üç motorlu “Boeing 80” təyyarəsinə minən 11 sərnişini "Xoş Gəlmisiniz" deyərək qarşılayıb.\n8. Qan nəqli sayəsində bir xəstənin həyatının xilas edilməsinə ilk dəfə 1825-ci ildə Londonda rast gəlinib. Doktor Dubldey güclü daxili qanaxma keçirən bir qadına başqa insanlardan aldığı təxminən 750 qram təzə qanı köçürüb və bu qadını xilas edib. 200 qram qanın verilməsindən sonra xəstə yatağında dikəlib və "Özümü bir öküz qədər güclü hiss edirəm" – deyib.\n9. İlk prezervativin yaradıcısı isə professor Qabriel Fallopiusdur. Onun prezervativlə bağlı ilk yazısı 1564-cü ildə “De Morbo Gallico”da dərc olunub. Onun icadı 1100 adam üzərində sınaqdan keçirilmişdi və ilk məqsədi məhz yoluxucu xəstəliklərin qarşısını almaq idi. Sonralar isə bu vasitədən həm də hamiləliyin qarşısını almaq üçün istifadə edilməyə başladılar.\n10. Qadınlar üçün ilk çimərlik geyimi olan – bikini ilk dəfə olaraq 1946-cı ilin 5 iyununda Parisdə keçirilən moda nümayişi zamanı sərgilənib. Bikininin dizaynı fransız Lui Rearda aid olsa da, ilk nümayişi Mişel Bernardi edib.\n11. İlk çılpaq səhnə avstraliyalı kinoulduz Annett Kellerman tərəfindən oynanılıb. “Tanrıların qızı” adlanan bu film “Fox” şirkəti tərəfindən 1915-ci ildə Yamaykada çəkilib.


Açar söz: seminar\nNəticə tapılıb: 30\n“Mən öz gələcəyimi seçirəm” mövzusunda maarifləndirici seminarlara yekun vurulub.\nTəhsil Nazirliyinin tabeliyindəki Fizika-riyaziyyat və informatika təmayüllü liseydə istedadlı şagirdlər üçün xüsusi siniflərdə tədris prosesinin təkmilləşdirilməsi, tədris plan və proqramlarının müzakirə edilməsi, yerlərdə görülən işlər barədə məlumatların toplanması məqsədi ilə seminar keçirilib.\n“Dünyanın ən böyük dərsi” layihəsi həyata keçirilir\nTəhsil İşçilərinin Peşəkar İnkişafı İnstitutunda (TİPİİ) IDEA İctimai Birliyi və BMT-nin Uşaq Fondunun (UNICEF) Azərbaycan Nümayəndəliyinin dəstəyi ilə "Dünyanın ən böyük dərsləri” tədrisi metodikası üzrə seminar keçirilib.\nPeşə təhsili sahəsində Almaniya təcrübəsinə dair seminar\nTəhsil Nazirliyi yanında Peşə Təhsili üzrə Dövlət Agentliyində “Lənkəran İqtisadi Rayonunda Model Peşə Təhsili Mərkəzinin yaradılmasına dəstək” və “Gəncədə Sənaye üzrə Regional Peşə Kompetensiya Mərkəzinin yaradılmasına dəstək” layihələri çərçivəsində seminar keçirilib.\n“İnklüziv siniflərdə təlimin təşkili" mövzusunda seminar\nTəhsil İşçilərinin Peşəkar İnkişafı İnstitutunda “2018-2024-cü illərdə Azərbaycan Respublikasında sağlamlıq imkanları məhdud şəxslər üçün inklüziv təhsilin inkişafı üzrə Dövlət Proqramı”nın Fəaliyyət planının həyata keçirilməsi istiqamətində seminara start verilib.\n“Clarivate Analytics” onlayn seminarlara start verib\nİyunun 19-dan “Clarivate Analytics” şirkəti tərəfindən elmi nəşrlərlə bağlı aktual məsələlərə həsr olunmuş növbəti silsilə onlayn seminarlara start verilib.\n“Ali təhsildən gözləntilər” adlı seminar\nNoyabrın 21-də Təhsil Nazirliyinin təşkilatçılığı ilə “Ali təhsildən gözləntilər” mövzusunda seminar keçirilib.\n“Psixoloji xidmətin təşkili və effektivliyinin artırılması” layihəsi çərçivəsində seminar keçirilib.\nTəhsil İşçilərinin Peşəkar İnkişafı İnstitutu tərəfindən “Direktorlar klubu”nun üzvləri üçün seminar keçirilib.\n"Direktorlar klubu"nun təqdimatı keçiriləcək\nSentyabrın 28-də Təhsil İşçilərinin Peşəkar İnkişafı İnstitutunda "Direktorlar klubu"nun təqdimat seminarı keçiriləcək.\nSES Proqramı ekspertinin iştirakı ilə seminarlar keçirilib\nAlmaniya-Azərbaycan Xarici Ticarət Palatasının SES Proqramının eksperti Yoahim Fantkullerin iştirakı ilə Təhsil Nazirliyi Respublika Ekoloji Tərbiyə və Təcrübəçilik Mərkəzində və Respublika Gənc Turistlər və Diyarşünaslıq Mərkəzində seminarlar keçirilib.\nTəhsil Nazirliyində seminar keçirilib\nTəhsil Nazirliyinin təşəbbüsü ilə “Thomson Reuters” şirkəti nazirlik əməkdaşları üçün seminar keçirib.\n“Müəllim-şagird münasibətləri və sinfin idarəedilməsi” mövzusunda növbəti seminar\nFevralın 5-də Sumqayıt şəhərində Təhsil Nazirliyinin təşkilatçılığı ilə “Müəllim-şagird münasibətləri və sinfin idarəedilməsi” mövzusunda növbəti seminar keçirilib.\nMərkəzlərin inkişaf perspektivlərinə həsr olunmuş seminar\nTəhsil Nazirliyi Respublika Ekoloji Tərbiyə və Təcrübəçilik Mərkəzi, Gənc Turistlər və Diyarşünaslıq Mərkəzinin təşəbbüsü ilə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Mərkəzi Elmi Kitabxanası, WWF, GIZ, BDU, ENPİ FLEG və “EkoSfera” SEC ekspertləri tərəfindən “Təhsil Nazirliyi sistemində fəaliyyət göstərən ekoloji tərbiyə və təcrübəçilik, turizm və diyarşünaslıq mərkəzlərinin inkişafı perspektivləri” mövzusunda seminar keçirilib.\nAbşeronda “Müəllim-şagird münasibətləri və sinfin idarəedilməsi” mövzusunda seminar\nYanvarın 28-də Abşeron rayonundakı Heydər Əliyev Mərkəzində Təhsil Nazirliyinin təşkilatçılığı ilə “Müəllim-şagird münasibətləri və sinfin idarəedilməsi” mövzusunda seminar keçirilib.\nTəhsil Nazirliyinin təşkilatçılığı ilə 132-134 nömrəli təhsil kompleksində “Sağlam təhsil-sağlam millət” layihəsi çərçivəsində 106 məktəbin direktoru üçün seminar keçirilib.\nLayihə çərçivəsində artıq ölkəmizin məktəblərində 12 “Sağlam Təhsil” sinifi yaradılıb.\nFevralın 21-də Təhsil Nazirliyi və Bakı Dövlət Universitetinin təşkilatçılığı ilə “Excelsior” otelində “Boloniya prosesi çərçivəsində həyata keçirilən fəlsəfə doktoru proqramları”nın müzakirəsinə həsr olunmuş seminar keçirilib.\nHazırda Azərbaycanda doktorantura üzrə təhsil proqramlarının həm universitetlərdə, həm Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının institutlarında, həm də sahəvi elmi tədqiqat institutlarında və elmi təşkilatlarda həyata keçirildiyini qeyd edən təhsil naziri elmi dərəcələrin və elmi adların təsdiq edilməsinin Ali Attestasiya Komissiyasının səlahiyyətinə daxil olduğunu söyləyib.\nFevralın 16-da Təhsil Nazirliyində Təhsil Problemləri İnstitutunun əməkdaşları tərəfindən aparılan elmi tədqiqat işlərinin nəticələrinin müzakirəsinə həsr olunmuş növbəti seminar keçirilib.\nTəhsil naziri Misir Mərdanov seminarda çıxış edərək mövzunun aktual olduğunu, tədqiqatın əhatəli aparıldığını bildirib və onun nəticələri barədə hazırlanmış məruzə-təqdimatın metodik vəsait kimi çap olunmasını tövsiyə edib.\nİyunun 24-də “Kresent Biç” otelində “Məktəblərin maliyyə formulası: ehtiyaclara görə maliyyələşmə, ədalətlilik, şəffaflıq və cavabdehlik” mövzusunda seminar öz işinə başlayıb.


Sokrat (davamı) » Zəka ağlın güzgüsüdür -> zeka.az\n » Elm və mədəniyyət » Dahilər » Sokrat (davamı)\nElm və mədəniyyət » Dahilər: Sokrat (davamı)\nMüəllif: Zaur | 10 May 2010 | 13062 dəfə oxunub\nHeç də təəccüblü deyildir ki, fikir və düşüncənin olmadığı yerdə həmişə xaos mövcuddur. Kütlə tələskənlik və nadanlıq içərisində qərar qəbul edir ki, sonradan asudəlik və tənhalıq şəraitində peşiman olsun. Sadəcə sayın (yəni kəmiyyətin) bir hikmət verə biləcəyini güman etmək xurafat deyilmi? Əksinə, hər yerdə göründüyü kimi, insanlar ayrılıqda və yalnızlıqda olduqları zaman daha axmaq, daha vəhşi və daha qəddar olurlar. İnsanların natiqlər tərəfindən idarə olunması onlar üçün utandırıcı deyilmi?! Dövlətin idarə olunması elə bir işdir ki, bunun üçün heç də hamı kifayət qədər ağıllı deyildir. Bu iş ən parlaq zəkaların intəhasız fəaliyyətini tələb edir. Cəmiyyət onun ən müdrik adamları tərəfindən idarə olunmaqdan başqa bir yolla xilas edilə bilərmi?!\nSonra Afinada acı və ölüm qoxulu inqilab baş verdi və insanlar onun lehinə və əleyhinə vuruşdular. Axır ki, demokratiya uddu və bu Sokratın taleyini həll etdi: o, qiyamçı partiyanın intellektual lideri idi, inqilab zamanı siyasi hadisələrə aktiv müdaxilə etmişdi. İnqilabdan sonra nifrətlə damğalanan aristokratik fəlsəfənin mənbəyi idi. O fəlsəfə ilə bihuş olan gənclərin müəllimi idi. Anit və Melet belə bir təklif irəli sürdü: “ Artıq elə bir zaman gəldi ki, Sokrat ölsə daha yaxşı olar.” Hekayətin ardını isə bütün dünya bilir. Onu məhkəməyə çıxarırlar və fəlsəfənin ilk əzabkeşi məhkəmədəki çıxışında azad fikrin zəruriliyini bəyanlamaqla, bütün ölkə qarşısında öz baxışlarına bəraət qazandırır. Məhkəmədə Sokrat həmişə nifrət etdiyi kütlədən üzr istəməkdən imtina edir. Kütlə onu bağışlamaq səlahiyyətinə malik idi; o isə kütləyə belə bir xahişlə müracət etməyi özü üçün əskiklik saydı. Bu onun nəzəriyyələrinin bir qədər qəribə şəkildə də olsa, təsdiqi idi. Hakimlər onu azad etmək istəyirdilər, lakin kütlə onun ölümünə səs verdi. O tanrıları inkar etmirdimi?! Yazıqdır o kəs ki, insanları öyrənə biləcəklərindən daha sürətlə öyrədir.\nBeləliklə, qərara gəlindi ki, Sokrat zəhərlənmə yolu ilə öldürülsün. Lakin o, məhkəmədən sonra bir müddət həbsxanada saxlanıldı. Onun dostları həbsxanaya gəldilər və ona qaçmaq üçün asan yol təklif etdilər. Onlar Sokratla azadlıq arasında duran bütün rəsmiləri rüşvətlə ələ almışdılar. Sokrat imtina etdi. Bu hadisənin baş verdiyi il – b. e. əvvəl 399-cu ildə artıq onun yetmiş yaşı vardı. O, bəlkə də düşünürdü ki, onun əcəli gəlib çatıb, ölmək üçün indikindən daha əlverişli bir məqam bundan sonra daha heç vaxt olmayacaq. O öz qəmgin dostlarına dedi: “ Özünüzü tox tutun və bilin ki, siz yalnız mənim bədənimi dəfn edirsiniz ”. Dünya ədəbiyyatının ən möhtəşəm parçalarından birində Platon belə yazırdı: “ Biz dərd içində boğulurduq. O bizə atalıq etmişdi, biz ata itkisinin kədərini hiss edirdik və biz həyatımızın qalan hissəsini onsuz bir yetim kimi yaşamalıydıq...”\nNiyə həzrət Zəhra (s.ə) gecə ikən dəfn dəfn olundu?


Gülər Əhmədovanın vəsatəti üzrə qərar açıqlanacaq\n8 İyul 2016 12:12\nBakı Apelyasiya Məhkəməsində sabiq millət vəkili Gülər Əhmədovanın ölkədən çıxışına qoyulan qadağanın götürlməsi ilə bağlı şikayəti üzrə məhkəmə prosesi başlayıb.\nTeleqraf.com xəbər verir ki, hakim Həsən Əhmədovun sədrliyi ilə keçirilən prosesdə Gülər Əhmədovanın vəkili Adəm Məmmədov vəsatətlə çıxış edib.\nVəkil Gülər Əhmədovanın cərrahiyyə əməliyyatı olunması üçün ölkədən çıxmasına rəsmi qaydada icazə verilməsini istəyib. O, bildirib ki, Gülər Əhmədova Almaniyada müalicə olunmalıdır.\nProkuror vəsatətin təmin olunmamasını istəyib. Hakimlər müşavirə otağına yollanıb. Günün ikinci yarısında qərar qəbul olunacaq.\nGülər Əhmədova cərrahiyə əməliyyatı keçirməsi üçün respublika hüdudlarından kənara çıxmasına qoyulmuş məhdudiyyətin götürülməsi barədə Yasamal rayon Məhkəməsinə vəsatət verib.\nAmma məhkəmə onun vəsatətini təmin etməyib. Həmin vəsatətin təmin olunmaması ilə bağlı çıxarılan qərardan Gülər Əhmədovanın vəkili apelyasiya şikayəti verib.\nQeyd edək ki, Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin hökmü ilə Gülər Əhmədova 3 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib. Bakı Apelyasiya Məhkəməsinin qərarı ilə Gülər Əhmədovaya 3 il sınaq müddəti təyin olunmaqla şərti cəza verilib və o, azadlığa buraxılıb.\nO, Cinayət Məcəlləsinin 178.3.2-ci (dələduzluq, külli miqdarda ziyan vurmaqla törədildikdə) və 307.2-ci (cinayət barəsində xəbər verməmə və ya qabaqcadan vəd etmədən cinayəti gizlətmə, qabaqcadan vəd etmədən ağır cinayəti gizlətmə) maddələri ilə ittiham olunub.\nGülər Əhmədovanın şərti məhkumetmə cəzasının ləğv olunması və məhkumluğun götürülməsinə dair Yasamal Rayon Məhkəməsinə təqdim etdiyi ərizəsi təmin edilməyib. Qərardan narazı qalan Gülər Əhmədova apelyasiya şikayəti verib.\nBakı Apelyasiya Məhkəməsində hakim Faiq Qasımovun sədrliyi ilə keçirilən prosesə Gülər Əhmədova apelyasiya şikayəti üzrə qərar elan edilib. Qərara görə, Gülər Əhmədovanın apelyasiya şikayəti təmin edilməyib.\nFəaliyyəti dayandırılmış Azərbaycan Beynəlxalq Universitetinin sabiq rektoru Elşad Abdullayevin yaydığı qalmaqallı videodan sonra Gülər Əhmədova deputat mandatından məhrum edilib.


Rəngli tuşlar və onların düzgün istifadəsi » Qadınlar.Co - Qadınlara Özəl Paylaşımlar\nLilac və bənövşəyi rəngli tuşlar “payız” çalarları olan qızlara daha çox yaraşır: qızılı və ya şabalıdı saçlarla mükəmməl kontrast yaradır.\nMavi və göy rəngli tuşlarla heç bir karandaş, eyeliner istifadə etmədən gündəlik lakonik, gözalıcı makiyaj edə bilərsiniz. Sadəcə göz qapaqlarınızı əsas və bej rəngli kölgə ilə vurğulayın, sonra isə mavi tuşunuzu kipriklərinizə çəkin. İkinci variant isə mavi rəngli tuşla gecə makiyajı etməkdir. Bunun üçün sizə mükəmməl “smoky eyes” və mavi tuş lazımdır. Gecə makiyajınızda mavi rəngli tuşdan və “smoky eyes”dan istifadə edəcəksinizsə sizə nəm təsiri bağışlayan (vamp) makiyaj daha uyğun olar.\nMavi rəng tuşla yenə də, qəhvəyi rəngli gözlər idealdır. Bu rəng gözlərin rəngini boz çalara yaxınlaşdıracaq.скачать dle 11.3


AZƏRİ DİLİ VƏ TARİXİAzərbaycanda etnik ad yalnız «alban» adı deyildi. Cənub hissə atropatenlər, şimal hissə albanlar, cənubda Atropatena dili, şimalda Alban (Aran) dili ifadələri işlənirdi. Ərəblərin Azərbaycana müdaxiləsi ilə bütün bunlarda dəyişiklik olur. ‘Türk’ etnik adı V əsrdən - Sasanilər dövründən kütləviləşməyə başlamışdı, Sasanilər Çindən İrana qədər böyük bir ərazidə yaranmış türk xaqanlığı ilə əlaqə saxlayır, bə’zən qohumluq münasibətlərinə girməli olurdular. Bu minvalla Azərbaycan türklərini də ‘türk’ adlandırırdılar. Və digər tərəfdən, xaqanlığın öz dövründə xaqanlıq türklərinin Azərbaycana axını davam etməkdə idi. Ərəblər şimallı-cənublu bu ölkəni də (Azərbaycanı) «türk ölkəsi» bilir və ‘türk ölkəsi’ adlandırırdılar. Lakin ərəblər cənub ərazilərindən tədricən şimala qalxdıqları və Atropatena sözünü öz şivələrində ‘Azərbaycan’ şəklinə saldıqları, azərbaycanlıları qısa şəkildə azəri adlandırdıqları üçün bu istilahı şimal türklərinə də tətbiq etməyə başlamışdılar. Ona grə də ‘türk’ istilahı yalnız ‘Alban’ adını deyil, ‘madalı’ və ‘atropatenalı’ adlarını da əvəz etməyə başlamışdı. Eyni vəzifəni azəri sözü də yerinə yetirməkdə idi. Bu istilahların işlənməsi, bə’zi tarixçilərin qeyd etdiklərindən fərqli olaraq, «VIII-IX əsrlərdən sonra» yox, erkən başlamışdı - türk sözü V, azəri sözü VII əsrdən. Xalqın və onun dilinin təşəkkülü cənublu-şimallı vahid proses kimi birlikdə getmişdir. İskəndərin işğalı dövründə, Parfiya asılılığı dövründə, Sasanilər dövründə, ərəb istilası dövründə daim şimalla cənub birlikdə olmuş, bir canişinlikdə birləşdirilmişdir. Ona görə də təkcə atropatena və ya alban dilinin təşəkkülündən deyil, söhbət hər iki ərazinin birgə türk-azəri dilinin təşəkkül və inkişafından gedir. Bu dil artıq V əsrdə bütövlükdə ümumxalq dili şəklində təşəkkül tapmışdı. VI-VIII əsrlər şifahi ədəbi dilin təşəkkül və inkişafı dövrü kimi tarixə daxil olur. Gəlmə türk tayfalarının hamısı yaxın və qohum tayfalar idi, dilləri bir-birindən az fərqlənirdi. Odur ki heç bir tayfanın yeni gəlişi ədəbi dilin təşəkkülü yolunda ağırlıq törətməmişdir. Əksinə, fars ən’ənəsi, ərəb asılılığı sadə xalq dilini yazıda ağırlaşdırmışdır. Sonrakı əsrlərdə xalq bu tə’sirdən, bu ağırlıqdan xilas olmağa çalışmış və buna tədricən müvəffəq olmuşdur. Ona görə də etnogenezi iki mərhələyə ayırmaq məntiqi deyil. Vahid etnogenezin təşəkkülü V əsrə aiddir. Səlcuq oğuzları Azərbaycanda geniş məskən salmamış, müəyyən müddət yaşasalar da, Kiçik Asiyaya irəliləmişlər. Onların dil-nitq tə’siri də daha çox Azərbaycanın qərb qrupu şivələrində müşahidə olunur. Q.Qeybullayev Anadoluda türk dilinin təşəkkülü ilə Azərbaycanda türk dilinin təşəkkül spesifikasını fərqləndirməkdə tam haqlıdır və bu cəhətdən bir çox tarixçi və dilçilərdən yüksəkdə durur: «Türkiyədə və Azərbaycanda etnik proseslərin fərqli cəhətləri vardır. Türkiyə ərazisində həqiqətən tam türkləşmə prosesi getmişdir və bu proses həm də xristian dininin islamla əvəz olunması prosesi ilə yanaşı getmişdir. Azərbaycanlıların etnogenezində türkləşdirmə (assimilyasiya) etnik prosesin xarakterik xüsusiyyəti olmamışdır, çünki burada türk etnosları əvvəldən aparıcı rol oynayırdı».(6;209) Bir tarixçinin dili ilə söylədyimiz bu fikirləri biz dəfələrlə qeyd etmişik.Qaynaqlar göstərir ki, azəri dili Azərbaycanın erkən türk əhalisinin dili olmuş, fars dilindən və pəhləvi şivələrindən fərqlənmişdir. «Əsrimizin 20-ci illərinə kimi və daha sonra tarixi ən’ənə azəri məfhumunu azərbaycanlıların adı ilə bağlamışdır». (4; 226)Azəri dilini Azərbaycan türk əhalisinin dili sayanlara (Lestrençin və b.) e’tiraz etsə də, Ə.Kəsrəvi ərəb işğalından başlayaraq, Azərbaycanda işlənən dilin azəri dili olduğunu təsdiq etmişdir: «Kəsrəviyə görə, azərbaycanlılar islamiyyətin birinci əsrindən türk dili yayılana kimi azəri dilində danışmışlar». (11; 115) Bu fikrin hər iki başı, yə’ni azəri dilinin islamiyyətin birinci əsrindən yerli əhali «türkləşənə» qədərki dövrdə işlənməsi məntiqsiz olsa da, «azəri dili» terminini VII-XIII əsrlər arasında Azərbaycan xalqının dilinin adı kimi təsbit etmişdir. Ə.Kəsrəvi və onun həmkarlarının fikrinə görə, birinci minillikdə Azərbaycan ərazisində yaşayan əhali farsların tə’siri ilə fars dilinə çevrilmiş bir dildə danışmış və farslaşdırılmışlar. «Azəri dili» anlayışının mahiyyətinə düzgün varmadan onu fars dilinin bir qolu hesab edən Ə.Kəsrəvi nəzərə almamışdır ki, Azərbaycan ərazisində e.ə. III-I minilliklərdə və eramızın I minilliyində aborigen və gəlmə türklər o qədər güclü idi ki, onların dilini fars dili heç cür assimilyasiyaya uğrada bilməzdi. Əksinə, yerli türk dili Azərbaycan ərazisinə axan yeni türklərlə daha intensiv qaynayıb-qarışmış və bir çox istilaçıları da türkləşdirmişdir. Ə.Kəsrəvi azəri dilinin mahiyyətində başqa dili düşünsə də, bu, xalis türk dili idi və türk dili olmaqla hətta Azərbaycana köçürülən hakim ərəbləri də öz tə’siri altına alır, onları türkləşdirirdi. Belə bir şəraitdə türk dilinin farslaşdırılmasından söhbət gedə bilməzdi. Ə.Kəsrəvi özü fakt qarşısında qalaraq yazırdı:»Azərbaycanda üç yüz ildən artıq hökmranlıq etmiş olan ərəblər nəinki bu ərazinin sakinlərinin dilini dəyişə bilməmiş, əksinə, özləri də dillərini itirib onlarla qarışmışlar» (11; 116) Tarixə azacıq nəzər salan hər kəs bilir ki, ərəbləri Azərbaycanda türklər assimilyasiyaya uğradıb türkləşdiriblər. Ona görə də Ə.Kəsrəvinin yuxarıdakı sözləri tam həqiqətdir. Bu həqiqət, eyni zamanda, məntiqi şəkildə sübut edir ki, o, bilə-bilə azəriləri irandilli hesab etmişdir. Ərəblərin Azərbaycana ilk gəlişi, Əl-Bəlazurinin qeydinə əsasən, Əş’əsin vaxtında olmuş, Azərbaycan əhalisi yenidən ərəblərə qarşı üsyan etdikdə Azərbaycana Kufədən xeyli ərəb göndərilmişdir. Bir qədər sonra yenə Azərbaycana Kufə, Bəsrə və Suriyadan bir sıra ərəb tayfaları köçürülmüşdür. Onlar Azərbaycanda istədikləri qədər torpaq sahəsi tutmuşlar. Lakin az sonra onların özləri arasında düşmənçilik yaranmış, bu düşmənçilik silahlı toqquşma ilə nəticələnmiş, yalnız Harun ər-Rəşidin zamanında sabitlik yaranmışdır. Ərəblər sonralar öz ölkələri ilə əlaqəni itirmiş, dillərini unutmuş, türk dilini mənimsəmiş, türk adətlərini öyrənmiş və türkləşmişlər. (12; 170-177) Ə.Kəsrəvi fars şovinizminin ən qatı təbliğatçısı kimi deyirdi: «Bizim fikrimizcə, bundan sonra dəmir yolunun İranın şəhərlərini bir-birilə birləşdirməsi, habelə kəndlərdə məktəblərin açılması, mətbuatın kütləvi surətdə (kitab, məcmuə, qəzetin) yayılması ilə əlaqədar olaraq türk dilinin aradan çıxması Azərbaycanda xüsusilə nəzərə çarpacaqdır. Ola bilsin ki, bir-iki əsrdən sonra bütün iranlılar üçün bir dil olsun və türk, ərəb, kürd, mazandaran, gilan, sisan, simnan, bəxtiyar, lur, şüştər və digər ləhcələrin adlarından başqa bir şey qalmasın».(11; 120) Heç şübhəsiz, bu, alim uzaqgörənliyi deyildir və bu sözlər müəyyən dairələrə xidmət üçün söylənmişdir. Azərbaycan ərazisində son iki min il ərzində türk dili getdikcə daha çox qol-qanad atdığı halda, bir sıra başqa etnoslar (tatlar, talışlar, ləzgilər, udinlər və b.) öz dillərini qoruyub saxlamışlar. Hind-Avropa mənşəli tayfalar Azərbaycan ərazisinə sonralar gəlmişlər: »Əslində, Hind-Avropa dil ailəsinə mənsub ari mənşəli tayfalar er.əv. II minillikdə Cənubi-şərqi Avropadan Orta Asiyaya gəlmişlər. Er.əv. 1700-1500-ci illərdə onların bir hissəsi - vedalar ayrılaraq Hindistana getmiş, indiki farsların, taciklərin, əfqanların, Pamirdə irandilli kiçik xalqların, kürdlərin, talışların, tatların, kiləklərin və s. ulu əcdadları isə Orta Asiyada və Əfqanıstanda qalmışlar. Er. əv. birinci minilliyin əvvəllərində farsların, kürdlərin, talışların, tatların, giləklərin və s. ari adlanan əcdadları İran ərazisinə gəlmişlər.»(13; 39) Hind-İran dil qolu parçalandıqdan sonra İran qolu hazırkı İran yaylasının mərkəzində və cənubunda məskunlaşmış, e.ə. I minilliyin ortalarında İran ləhcələrində danışan bir sıra etnoslar Azərbaycanın şərq və qərb rayonlarına irəliləmiş, burada irandilli etnosların əsasını qoymuşlar. Azərbaycan ərazisində qədimdən irandilli tayfalar olmamış, bu cür tayfalar e.ə. I minilliyin ortalarından gəlmişlər. Bunu İ.Əliyev özü də təsdiq edir: «İnamla deyə bilərik ki, əlimizdə elə bir fakt yoxdur ki, midiyalıların gəlmə element olduğunu sübut etsin. Lakin bunu deyə bilərik ki, hər hansı bir irandilli tayfa Midiya ərazisinə gəlmişdir». (14; 90)\nErkən orta əsrlərdə - Parfiya dövründə bir sıra irandilli tayfalar Azərbaycan ərazilərinə köçürülmüşdür. Lakin bunlar azlıq təşkil edirdilər. Ölkəmizin ərazisindəki tatlar, talışlar, kürdlər, lahıclar yenə də iki min il əvvəlki yerlərində yaşamaqdadırlar və yerlərini çox nadir hallarda dəyişənlər olmuşdur. Talış zonasından aşağılarda Gilan və Mazandaran dilləri yayılmışdır ki, bunlar pəhləvi ləhcələrindən sayılır. İran-fars şovinizmindən fərqli olaraq, Azərbaycanda heç bir etnosun dili sıxışdırılmır. Heç farslar da istədiklərinə nail ola bilməyəcəklər, çünki bir xalqı nə qədər sıxsan, o o qədər güc toplamağa çalışacaqdır. Azlıq təşkil edib yeni gələn etnosların dili o zaman yerli dil ilə tez qovuşa bilər ki, onlar qohum dillər olsunlar. Azərbaycanlıların qədim dili olan azəri dilini pəhləvi dilinin dialektlərindən sayan alimlər qəsdən nəzərə almırlar ki, tarixin üzərinə o qədər qalın pərdə çəkmək olmaz. «...Azərbaycanın bir sıra əllamə alimlərinin təsdiqinə çalışdıqları nəzəriyyənin, yə’ni Azəri türklərinin farsdan dönməsi «ideyası» Ulu Tarixin təkərlərinin altına zorla soxuşdurulan pazdır. Sür’ətlə axıb gedən, şütüyən Zaman qatarının polad təkərləri altına paz qoymağa sə’y göstərmək, özünü, öz hissiz, duzsuz, əndamsız şəxsi varlığını təhlükədə qoymaq deməkdir. Yə’ni pazın əvəzinə özün düşə bilərsən u iti çarxların altına». (16; 214) Cənubi Azərbaycan əhalisinin dilindən bəhs edən ərəbdilli qaynaqlarda azəri termini tez-tez xatırlanır. Yaqut Həməvi (XII-XIII əsrlər) göstərir ki, «onların (Azərbaycan əhalisinin - Q.K.) dilini əl-azəriyə adlandırırlar. Onu başqaları anlamır». Yaqubi (IX əsr), Məs’udi (X əsr) və başqaları da «azəri dili» haqqında mə’lumat vermişlər.(4; 222-223) Onlar bu dilin türk dili olduğunu qeyd etməsələr də, onu fars dilindən fərqləndirmiş və Azərbaycan ərazisində fars dili ilə yanaşı əsas dil olduğunu söyləmişlər. Çox zaman İran asılılığında olan ölkələrin hamısının dilini fars dili adlandırmış və yerli xalqın dili ilə rəsmi dövlət dili kimi istifadə edilən fars dilini eyniləşdirmişlər. Məsələn, Məs’udi farslara tabe olan Azərbaycan, Ərməniyə, Arran, Beyləqan, Dərbənd, Rey, Təbəristan, Əl-Maskat, Şabiran, Curcan, Nisabur, Herat, Mərv kimi ölkə və vilayətlərin adını çəkərək yazır: «Bütün bu ölkələr vahid idarəyə, vahid hökmdara və vahid dilə malikdir. Onların dilləri bir sıra fərqlərə baxmayaraq, birdir, çünki yazdıqları hərflər eynidir, hərflərin birləşməsi də eynidir. Ancaq digər nisbətdə götürəndə bunlar, məsələn, (necə ki), pəhləvi (əl-fəhləviyə), dəri (əl-dəriyə), azəri (əl-azəriyə) və başqaları fars dilindən fərqlənirlər». (4; 224) Göründüyü kimi, müəllif bütün bu ərazilərdə işlədilən əlifba ilə dilləri eyniləşdirmiş, dillər arasındakı kəskin fərqlərə ciddi diqqət yetirə bilməmiş, onları bir-birinə yaxın saymış, lakin son məqamda yenə fərqləndirməyə məcbur olmuşdur. Azəri dilini fars dili hesab edənlərin söykənəcəkləri ondan ibarətdir ki, azəri adlı farsdilli bir tayfa olmuşdur və azəri dili ifadəsi də onların dilinin adı kimi yayılmışdır. Bunun əksinə, belə bir fikir də var ki, azəri sözü «dilləri bizim dilin kökündə dayanan» as tayfa adından və ər sözündən ibarət olub (sondakı -i mənsubiyyət bildirən şəkilçidir), ‘as ərləri’ deməkdir. (15;3) Bu aslar haqqında əfsanələr böyükdür və onlar bütün Asiyanın, hətta uqor-fin dillərinin kökündə dayanan bir tayfa kimi səciyyələndirilir. İranşünaslar isə, dediyimiz kimi, azəriləri İran tayfalarından biri hesab edib irandilli əhali saymışlar. Biz qeyd etmək istərdik ki, bəlkə də Azərbaycan sözünü əfsanəvi qədim aslarla bağlamaq olar, lakin bu xalqı və onun dilini farsdilli güman edilən bir tayfa adı ilə heç cür əlaqələndirmək mümkün deyildir. Çünki tarixin az-çox yazılı mənbələri olan son beş min ili ərzində Azərbaycanda və hətta yaxın ətraf ərazilərdə asər və ya azəri adında türk və ya irandilli aparıcı bir tayfaya təsadüf edilməmişdir. Azəri sözü tayfa adı olmayıb Azərbaycan sözündən yaranmışdır -Azərbaycan sözünün qısaldılmış forması kimi təşəkkül tapmışdır.Antarpatianu və Atropatena sözləri uzun müddət unudulmamışdır. Monqol basqınlarını gözləri ilə görmüş Gəncəli Kirakos 1241-ci il hadisələrindən bəhs edərək yazır: «Onlar (monqollar - Q.K.) getdikcə farsların bütün ölkəsini, Atrpatakanı, Deyləmi dağıtdılar, qarşılarında bir maneə qalmasın deyə, hamısını bir-bir yağma etdilər».(5; 162) Bu forma - Atrpatakan, təbii ki, erməni tələffüz formasıdır və bu tələffüzdə sözün birinci hecasındakı An allah adının «n» samiti düşdükdən sonra irəli çıxan «dz» qovuşuq səsinin birinci komponentinin karlaşmış variantı (d>t) saxlanmışdır. Ərəblər isə həmin qovuşuq səsin ikinci komponentinə öz dillərinin xarakterinə uyğun olaraq üstünlük vermiş, sözü Adzirbican - Azirbican - Azərbican şəklində tələffüz etmişlər. Azəri sözü bu sözdən, bu tələffüzdən yaranmışdır.Təbii ki, ərəb işğalına qədər və sonralar da müxtəlif dil mühitində (yerlilərin, qonşuların, gəlmələrin dilində) Atropatena dili, azəri dili, Arran dili, türk dili və s. terminlər paralel işlənmişdir. Cənub Azəbaycan idi, lakin elə bir vəziyyət yaranmışdı ki, ara-sıra «Arran» sözü işlədilsə də, ərəblər üçün «şimal» və «cənub» söhbətləri yox idi, ərəblər Arranı da «Azərbaycan» adlandırırdılar. Vahid Azərbaycan var idi və bunu mənbələr də təsdiq edir. N.Vəlixanlı bu cəhəti xüsusi nəzərdən keçirərək yazmışdır: «...ərəb müəllifləri Zaqafqaziyanın işğalı ilə bağlı hadisələri qeyd edərək, Arran - Albaniya ərazilərini həm də Azərbaycan adlandırırdılar. Faktlara diqqət yetirək. Əl-Kufiyə görə, «əl-Ədiyyə (ibn Aliyyə əl- Kindi) (Ömər ibn-Əbd əl-Əzizlə göndərilmişdir, 717-720-ci illər - N.V.) Azərbaycan ölkəsinə yollanmış və Beyləqanda yerləşmişdir... Əl-Haris ibn Əmr (Ədiyyədən sonrakı hakim, yenə Ömər ibn-Əbd əlƏziz tərəfindən tə’yin edilmişdir - N.V.) Azərbaycan ölkəsinə yollandı və Bərdədə dayandı. Əl-Cərrəh ibn-Abdullah əl-Həkəmənin (722-725, 729-730-cu illərdə Azərbaycan hakimi) Şəkiyə gəlişini xatırlayaraq, əl-Kufi yazır: «O (xəlifə Hişam - N.V.) əl- Cərrəh ibn-Abdullaha əmr etmişdi ki, Azərbaycanda qalsın». Əl-Təbəri və İbn əl-Əsirin mə’lumatına görə, 91-ci ildə (709-710) Məsləmə ibn-Əbd əl-Malik türklər (başqa sözlə, xəzər) əleyhinə yeni yürüş təşkil etdi «və Azərbaycan vilayətində əl-Babı əldə etdi, şəhərlər və qalalar işğal etdi».(9; 80)Bunlar çox maraqlı və çox aydın faktlardır. 1300 il əvvəl Azərbaycanın bu cür bütövlüyü onun vahid xalqından, vahid dilindən xəbər verir. Xalqın dili türk dili idi. Türklər Qara dənizin və Xəzərin şimalında, bütün Orta Asiyada, Altaydan Balkana qədər geniş ərazidə yayılmışdı. Ona görə də fərqləndirmək üçün ərəblər «Azərbaycan» dedikləri bu ərazidə işlədilən dili «əl-azəriyə» - azəri dili adlandırırdılar və bu, son dərəcə uğurlu bir tapıntı idi. Əgər Ə.Kəsrəvi kimilərin qərəzli və yanlış iddiaları olmasa idi, tarixçilərimiz bu uydurmalara uymasa idilər, bu addan vaxtilə (XX əsrin 70-ci illərində) azərbaycanlılar imtina etməklə (və ya onları buna məcbur etməklə) böyük səhvə yol verməz, Azərbaycan ziyalıları arasında «türk dili» və ya «Azərbaycan dili» söhbətləri ilə ixtilaf yaradılmazdı.XI əsrin görkəmli Azərbaycan alimi Xətib Təbrizinin (1030-1108) öz müəllimi Əbül Üla Məərri ilə məşhur söhbətində azəri dilinin «Azərbaycan əhalisinin dili» kimi təqdim edilməsi «azəri dili» dedikdə türk dilinin nəzərdə tutulduğuna əyani misaldır. Söhbətin məzmunu belədir: «Xətib Təbrizi danışırdı ki, Nemanda (şəhərdə) Məərrinin məscidində mən onun (Əbül Ülanın) qarşısında oturmuşdum və ona kitabdan nə isə oxuyurdum. O (Xətib Təbrizi) dedi: «Mən iki il idi onun yanında qalırdım. Öz ölkəmdən heç kimi görməmişdim. Bu zaman birdən namaz qılmaq üçün məscidə daxil olan bir qonşumuzu gördüm və onu tanıdım. Şadlıqdan əhvalım tamam dəyişdi. Əbül Üla mənə dedi: «Sənə nə oldu?» Mən ona cavab verdim ki, iki ildir, öz ölkəmdən heç kimlə görüşməmişəm. Bir qonşumu gördüm. O mənə dedi: «Get, onunla söhbət elə». Mən dedim: «Qoy dərsimi qurtarım». O dedi: «Dur, mən səni gözləyərəm». Mən durdum və onunla (qonşumla) xeyli azəricə danışdım və nə istəyirdim, hamısının haqqında soruşdum. Mən qayıtdım və onun (Əbül Ülanın) hüzurunda oturdum. O dedi ki, bu nə dildir? Mən dedim: Bu, Azərbaycan əhalisinin dilidir. O dedi, mən (bu) dili bilmirəm və başa düşmürəm. Ancaq sizin bütün söhbətinizi əzbər yadda saxlamışam. Bundan sonra o bizim bütün danışdıqlarımızı sözbəsöz təkrar etdi. Qonşum hədsiz dərəcədə təəccüb etdi və dedi, o ona mə’lum olmayanı necə əzbər öyrənə bilmişdir». [463,s.145-146] (6; 129)Ə.S.Sumbatzadə bu gözəl mətni öz əsərində vermiş və azəri dilinin İran dillərindən biri olduğunu sübuta çalışmışdır. Hətta XIII əsrin birinci rübünədək yaşamış Yaqut Həməvinin (1179-1229) yuxarıda verdiyimiz fikri də nəticə çıxarmaq üçün «əsas verməmiş», müəllif azəri dilinin birdən-birə türk-monqol tə’siri ilə izsiz yox olduğu qənaətinə gəlmişdir. Azərbaycan ərazisindəki ən xırda irandilli etnoslar bu günə qədər yaşadığı halda, «Azərbaycan əhalisinin dili» olan azəri dili yox olub aradan çıxmış, heç bir iz qoymamışdır. Bütün axtarış və tədqiqatlarında düzgün yol tutan Q.Qeybullayevin «azəri dilini müasir talışların dili saymaq olar» (13; 224) ifadəsi də onun yaradıcılığı üçün ciddi qüsurdur. O, azəri dilini irandilli bir tayfanın dili hesab etdiyi üçün bu dilin Cənubi Azərbaycan - Atropatena ərazisində geniş yayıldığını söyləyən alimlərin - S.Y.Qasımova, A.P.Novoseltsev və başqalarının fikirləri ilə razılaşmamış, onun geniş yayıla bildiyinə şübhə ilə yanaşmışdır.(13; 225)\nHeç bir alim Xətib Təbrizi ilə Məərrinin söhbətindəki bir məqama düzgün diqqət yetirməyib. Xətibin dediyi sözü yanlış olaraq azəri dili şəklində izah etmişlər. Mətndə azəri yox, azərbi sözü işlənmişdir. Ə.Sumbatzadə həmin əhvalatın ilk mənbəyini göstərməklə rus mətni içərisində sözün həmin mənbədə necə yazıldığını da ərəb qrafikası ilə qeyd etmişdir. Müəllif yazır: «Verilmiş parça ilk növbədə Əbdülkərim ibn-Məhəmməd əs-Səmaninin (1114-1166) «Kitab-əl-ənsab» əsərində mühafizə olunmuş, Xətib Təbrizinin öz yerlisi ilə söhbət dilindən bəhs olunarkən ba-l-azərbicide, b. s. «azəri dilində» ifadəsi qeydə alınmışdır». (6;129) T.İ.Hacıyev M.Mahmudovun «Piyada... Təbrizdən Şama qədər» (1982) əsərinə əsaslanaraq həmin sözü azrəbi şəklində göstərmişdir. Müəllif eyni əhvalatı xatırlayaraq sözün işləndiyi cümləni belə vermişdir: «Ayağa qalxdım və azrəbi dilində onunla xeyli söhbət edib məni maraqlandıran hər şeyi ondan soruşdum». Müəllif yenə M.Mahmudova əsaslanaraq yazır: VII əsrdən mə’lum olan mənbələrdə ərəblər Azərbaycana Azrəbican demiş və sifət məqamında həmin sözü azrəbi şəklində işlətmişlər».(23;5) Burada T.İ.Hacıyevin azrəbi dilini «Azərbaycan əhalisinin türk dili» adlandırması bizi maraqlandırmır - dilimizin tarixinə az-çox bələd olan şəxs başqa cür düşünə bilməzdi. Bizi maraqlandıran sözün həm formaca, həm də məzmunca əsasən düzgün mə’nalandırılmasıdır. Ə.Sumbatzadə sözün yazılışını düxgün vermiş, lakin onun oxunuşunu təhrif etmişdir, dilin mahiyyətini isə mə’lum mənfur konsepsiyanın mövqeyindən izah etmişdir. Ə.Sumbatzadənin həmin sitatla bağlı şərhlərinə qayıtmasaq da, tarixçinin öz xalqının və onun dilinin tarixi barədə bu qədər yanlış və bəsit düşüncələrə malik olduğunu (bax: 6;129-130) düşündükcə heyrətlənməyə bilmədik. M.Mahmudov və T.İ.Hacıyevdə biz bir elementin ərəb əlifbasından düzgün əxz olunmadığını güman edirik. Biz bu fikirdəyik ki, mahiyyətlə çox bağlı olan söz azrəbi yox, azərbi şəklində oxunmalı idi və bu cəhətdən Ə.Sumbatzadə ərəb əlifbası ilə sözü düzgün vermişdir: ba-l-azərbicide. Sözün bu şəkildə oxunuşu ona görə doğrudur ki, bu söz Azərbican sözündəndir, Azərbican sözünün bir hissəsidir və «Azərbaycan sözünün sifət kimi işlənən formasıdır» dedikdə bizim mövqeyimizə müvafiq şəkildə geniş düşünülməmiş olsa da, T.Hacıyev həqiqətin üstünə gəlib çıxmışlar. Bütün bunlar göstərir ki, azəri sözü as və ya az tayfa adı ilə deyil, Azərbaycan sözü ilə bağlıdır və o da aydın olur ki, bu söz birdən-birə tapılmamış, ilk dövrlərdə ərəblər Azərbaycan dili anlayışını azərbi dili şəklində işlətmiş, tədricən «b» samiti də atılmış, azəri dili ifadəsi təşəkkül tapmışdır.Beləliklə, azəri sözü ərəb istilası zamanından intesiv şəkildə işlənmiş və o gündən ki ərəblər bütün ölkəni «Azərbaycan» adlandırmağa başlamışlar, o gündən də dilimizə bu kökdən «-əl-azəriyə» - azəri dili demişlər. Etimoloji cəhətdən Azərbaycan sözünün kökündə nə durursa, «azəri» sözündə də o durur. Bu söz 1300 ildir ki, işlənməkdədir. Bəs necə olmuşdur ki, «türk dili» ifadəsi bunu üstələmişdir? Görünür, azəri dili bir termin kimi daha çox ərəb təhsillilərin dilinə məxsus olmuş, ərəblər Azərbaycanda öz mövqeyini itirdikdən sonra «azəri» sözü də işləkliyini zəiflətmişdir. Lakin bu söz işləkliyini zəiflətsə də, tamamilə unudulmamış və bütün sonrakı minillik boyu daim Azərbaycan türk dilinin yığcam ifadə vasitəsi kimi gərəkli olmuşdur. XIII əsrdə elmi ədəbiyyatda öz izini saxladığı kimi, XIX əsr mənbələrində də özünə yer tapmışdır. Şübhə etmirik ki, arada olan beş əsrlik mənbələrdə də bu söz işlənməmiş deyildir. Lakin bu da bir faktdır ki, X-XII əsrlərdən «türk dili» ifadəsi üstün mövqe qazanmış, «azəri» sözünün işləkliyini məhdudlaşdırmışdır. Y.B.Yusifov Yaqut Həməvinin (XII-XIII əsrlər) azəri dili haqqında mə’lumatını xatırladıb qeyd edir ki, bundan sonra «Azəri dili haqqında qaynaqlarda daha mə’lumat verilmir. Bu dövrdə (XII-XIII əsrlər), yəqin ki, «azəri dili» anlayışı «türk dili» anlayışı ilə əvəz olunur».(4; 225-226) Mühüm bir problem kimi bu da maraqlıdır ki, bütün türk xalqlarının dili türk dili olduğu halda, nə üçün türk dili ifadəsi yalnız bizim dildə, bizim dil üçün mühafizə olunmuşdur? Əvvəlcə onu qeyd edək ki, yuxarıdakılardan belə bir nəticə çıxarmaq olmaz ki, türk dili ifadəsi XIII əsrdə yaranmışdır. VI əsrin ortalarında - 550-ci ildə Bumın xaqan I Göytürk dövlətini yaratmış və rəsmi olaraq «türk» sözünü öz dövlətinin adı kimi qəbul etmişdi: dövlətləri türk dövləti, dilləri türk dili adlanırdı. VI-VII əsrlərdə 80 il ömür sürən bu dövlət sonralar öz müstəqilliyini itirmiş, 630-680-ci illər arasında əhali 50 il Çin tabeliyində olmuşdur. 681-ci ildə müstəqillik qazanaraq II Göytürk dövlətini (681-744) yaratmışlar. Bu zaman Göytürk dövləti öz ərazilərini daha çox genişləndirmişdir. VIII əsrin ilk günlərində (701) türklər artıq şimaldan Sasanilərin keçmiş sərhədlərinə gəlib çıxmışdılar. Bu dövrdə Azərbaycan və Aran ərəblərin işğalı altında idi.Elə bir dövr idi ki, ərəblər Azərbaycanı bütöv görür və onun «qədimdən türk yurdu» olduğunu yaxşı bilirdilər, dəfələrlə yerli əhali ilə toqquşmalı olmuşdular. Bir tərəfdən də yeni türk axınları davam etməkdə idi. Aramsız olaraq türklər türk yurduna axışırdılar. Buna görə də ərəblər təbii, qanuni, məntiqi bir iş görmüş, fərqləndirmək üçün türkdilli Azərbaycan əhalisini azərilər, əhalinin dilini azəri dili adlandırmışlar. Lakin «azəri» sözünün rəsmi işlənmə imkanları türkdilli əhalinin öz dillərini «türk dili» adlandırmasına mane olmamış, yuxarı dairələrdə daha çox «azəri dili», geniş xalq arasında «türk dili» sabitləşmişdir. Ərəblər bir işğalçı kimi zəiflədikcə «türk dili» üstünlük qazanmışdır. Təsadüfi deyildr ki, böyük Nizami də XII əsrdə «türkcə» sözünü işlətmişdir. Şahın məktubunda deyilir:\nTürkcəlik bizə vəfalı olmağın sifəti (əlaməti) deyil,Türkəvara deyilmiş söz bizə layiq deyil.(40; 35) Poema Şirvanşah Mənuçehr oğlu Məlik Axsitanın şairə müraciəti əsasında yazılmışdır. Şah özü onu ərəb-fars inciləri ilə bəzəməyi məsləhət görmüşdür. Məzyədilər sülaləsindən olan Şirvanşahlar ərəb nəslindən idilər və X əsrdən fars dilinin aşiqi olmaqla sarayda fars dilindən istifadə edirdilər. Şirvan dövlətinin sonuna qədər də (XVI əsr) fars dilinə üstünlük vermiş, türk dilinə həqarətlə baxmışlar.Bütün bunlar aydın və şübhəsizdir. Lakin biz şimallı-cənublu Azərbaycan türk əhalisinin dilinin türk dili adlandırılmasını eramızın I minilliyində ərəblərin müşahidə etdiyi «türk ölkəsi» və ya yeni türk axınları və yaxud da Göytürk dövləti sərhədlərinin şimaldan Azərbaycana çatması ilə məhdudlaşdırılmalı olan bir prosesin nəticəsi kimi təsəvvür etmirik. Bütün ilkin türk tayfaları Ön Asiyada doğulduğu kimi, türk sözü də Ön Asiyada doğulmuşdur. Lakin sonralar Şərqdə daha çox güclənmiş və güclü bir tufan kimi öz dalğalarını bütün qərbə və o cümlədən Cənubi Qafqaza, daha aşağılara yayan bir dövlətin adı kimi geri qayıtmışdır.Xalq öz varlığını, müstəqilliyini cana doyduğu işğallardan qorumağa çalışdıqca öz mədəniyyətini, maddi-mə’nəvi özünəməxsusluqlarını da qorumuşdur. Budur, Yaqut Həməvidən 70-80 il sonra Həmdullah Qəzvini fars dilində yazdığı («Nüzhətül-qülub» - «Ürəklərin əyləncəsi») əsərində artıq «türk» sözündən bol-bol istifadə edir: «Xoy türk diyarı kimi tanınmışdır». «Təbrizlilər görkli bir kimsəni cındır geyimdə gördükdə öz türk dilində məsəl çəkirlər: «Hüluki üzümü yırtıq səbətdə durmaz...» «Burada yaşayan xalqın üzünün rəngi ağdır, türk dillidir və çoxu hənəfi təriqətindəndir» və s.(5; 169-170) Bu dövrdə artıq qonşu Anadoluda Osmanlı dövləti (1299-1924) yaranmışdı və dilləri rəsmi olaraq «Osmanlı dili» adlanırdı. Xəzərin cənub-şərqində və şərqində isə hər bir türk dilinin adı vardı və ona görə də azərilərin öz dillərini «türk dili» adlandırmaları üçün heç bir rəqabət və təhlükə yox idi.»Azəri» sözü az işlənsə də, unudulmurdu. Azərbaycan dilini ilk dəfə rəsmi dövlət dili e’lan edən Şah İsmayıl, təbii olaraq, «türk dili»nə üstünlük verir. Şah İsmayıl Azərbaycanın həqiqi müstəqilliyinə çalışmış, ona görə də Anadolu türkləri ilə qarışmamaq, müstəqil Azərbaycanın müstəqilliyini əbədi etmək üçün osmanlıların sünni məzhəbi müqabilində şiəliyi genişləndirməklə yanaşı, dövlət dilini və onun adını da beynəlxalq aləmə tam fərqli şəkildə - xalqın işlətdiyi kimi çatdırır və bu hal «azəri dili» termininin daha çox məhdudlaşmasına səbəb olur. Eyni anlayış haqqında iki termindən «türk dili»nin üstünlük qazanmasında həqiqətən Şah İsmayılın xidməti böyükdür. Lakin bundan istifadə edən İranpərəstlər xalqı və bütün elm, bilik sahiblərini aldatmağa çalışmış, azəri dilinin guya İran dilləri qrupuna daxil olan bir dil olduğunu və həmin dilin zorla Şah İsmayıl tərəfindən məhv edildiyini, yerinə türk dilinin qoyulduğunu isbat etməyə cəhd göstərmişlər. Amma Şah İsmayılın «canını qurtaranlar», bu prosesi - türk dilinin fars azəri dilini hələ XIV əsrdə məhv etdiyini, yalnız sıxışdırılıb Ərdəbildə qaldığını iddia edənlər də var.(17; 46) Bunlar son dərəcə məntiqsiz düşüncələrdir. Şah İsmayılın xidmətlərini unutdurmağa çalışanlar da vardır: Guya Şah İsmayılın Osmanlı sultanları ilə bir-iki yazışmasından başqa, qalan bütün dövlət işləri farsca aparılmış; azərbaycanlılar Şah İsmayıla kimi və hətta ondan sonra XVII yüzilliyə kimi, kökcə İran mənşəli olan azəri dilində danışmış; Şah İsmayıl isə güc işlədərək bu dili azərbaycanlılara yabançı olan «türk dili» ilə əvəz etmişdir. Halbuki alman alimi Adam Olearinin yazısında 1630-cu illərdə, hətta paytaxtın Səfəvilər tərəfindən İran şəhəri İsfahana köçürüldüyü çağlarda əcnəbi elçilərin qəbulunda sarayda Azərbaycan dilinin işləndiyi göstərilir. Fransız səyyahı Jan Batist Tavernye də eyni həqiqəti qeyd etmişdir: «Saray adamlarının dili türk dilidir». (5; 185) Azəri dilinin İran dil qrupuna aid olması barədə iddialar xalis cəfəngiyyatdır. Bir anlığa düşünək ki, bu iddialar (Azərbaycan əhalisinin dilinin azəri adlanan İran köklü tayfa dili olması) doğrudur və ölkə əhalisinin dili fars dilindən fərqli (iddiaçıların fikrinə görə, talış dilinə yaxın) bir dil imiş. Cəmi 37-38 il ömür sürmüş Şah İsmayıl bu dili necə dəyişib türk dilinə çevirə bilərdi? Şah İsmayıldan 200 il əvvəl Həmdullah Qəzvini Təbriz, Xoy kimi iri şəhərlərin, paytaxt şəhərinin əhalisinin türkdilli olduğunu qeyd edirsə, «İran köklü» azəri dilində kim danışırmış? Yaqut Həməvi ərəb idi və çox olsa, fars dilini də bilərmiş. Görünür, türk dilini bilmirmiş. Onun, «Onlar azəri dilində danışırlar, bu dili başqaları anlamır» deməsi bir çoxlarını bu qənaətə gətirir ki, Azərbaycanın əhalisi elə bir spesifik İran dilində danışırmış ki, onların dilini başqaları anlamırmış. Onun bir çox hallarda düzgün olmayan, təqribi mülahizələri İranşünaslara qol-qanad vermişdir. Yaqut Həməvi çox zaman öz mə’lumatlarını gözü ilə gördükləri əsasında deyil, «Əl-İstəxrinin deməsinə görə», «söyləyirlər ki», «Mənim inandığım tacirlərdən biri mənə danışırdı ki», «Mən düşünürəm ki», «Azərbaycanda mən Bərdədə yaşamış adamlar ilə görüşmüş və onları şəhər haqqında sorğuya tutmuşam, onların deməsinə görə» kimi «əsaslar» üzərində qurmuşdur. Onun dillər haqqında mə’lumatında da bu cür qeyri-müəyyənliklər müşahidə olunur: «O (Bab-əl Əbvab - Dərbənd) bir çox düşmən və müxtəlif dillərdə danışan xalqlar əhatəsindədir». «Deyirlər ki, Bab-əl Əbvabdan o yana uzanan dağlarda 70-dən çox xalq yaşayır, bunların hər biri ayrıca öz dilində danışır və bu dili qonşular başa düşmür». (5; 167) Dərbənddən yuxarıda qafqazdilli xalqlar yaşayır və onlar daim bir-birini başa düşüblər. Qafqazdillilərdən başqa, ikinci böyük dil qrupu hunlar, xəzərlər və ümumən türklər idi. Yuxarıda - Şah İsmayıl ilə bağlı sitatda bir fikir doğrudur: «azərbaycanlılar Şah İsmayıla kimi və hətta ondan sonra XVII yüzilliyə kimi... azəri dilində danışmış»lar. Əslində, bunu belə başa düşmək lazımdır ki, XVII əsrədək azərbaycanlılar «türk dili» ilə yanaşı, öz dillərinə «türk dili» mə’nasında «azəri dili» də demişlər. Bu, tam doğru fikirdir.XV əsrdən başlayaraq Osmanlı imperiyası zəifləməyə, Osmanlı dövləti tutduğu əraziləri itirməyə başlamışdır. Nəhayət, tədricən türklərin (osmanlı türklərinin) hakimiyyət dairəsi Anadoluya sığışmışdır. «Osmanlı imperiyası», «Böyük Osmanlı dövləti» kimi ifadələr də öz əhəmiyyətini itirmişdir. Belə bir vaxtda yalnız öz əzəli yurdları ilə kifayətlənməli olan Osmanlı türklərinə «Anadolu türkləri» də deyilmişdir. Ona görə də XIX əsrin sonları, XX əsrin əvvəllərində Azərbaycan və Anadolu türklərini fərqləndirmək üçün yenidən «azəri» sözünə ehtiyac artmışdır. Və bu zamandan «azəri» sözü daha çox işlənməyə başlamışdır. Beləliklə, ərəb işğalından (VII əsr) bu günə qədər «azəri dili» həqiqi mə’nada «türk dili»nin sinonimi kimi işlənmişdir və bir linqvistik termin kimi, «azəri» sözü yüksəliş (VII-X əsrlər), tənəzzül (X-XIX əsrlər), yeni yüksəliş (XIX əsrin sonlarından XX əsrin 70-ci illərinə kimi - aradakı repressiya çıxılmaqla) və yeni tənəzzül (70-90-cı illər) mərhələləri keçirmişdir. Əgər Hind-Avropa monopolizmi, Ə.Kəsrəvi kimilərin fars şovinizmi, bizim bir sıra alimlərin və rus tarixçilərinin tarixi saxtalaşdıran yazıları olmasa idi, XX əsrdə «azəri dili» uğurlu bir termin kimi öz yerini tuta bilərdi. Azərilər sözü Azərbaycan ərazisində yaşayan bütün etnosları əhatə etmişdir, lakin azəri dili türk xalqının dilini. Odur ki dəqiqləşdirmək üçün bə’zən azəri türklərinin dili ifadəsi işlədilmişdir. Görünür, həm də bu çoxmə’nalılığı aradan qaldırmaq üçün Şah İsmayıl azəri dili istilahını sıxışdırmağa çalışmışdır. Bunlar bir daha göstərir ki, azəri dili ifadəsi Azərbaycan adından doğmuşdur, ona görə də türk etnosu və Azərbaycan türk dili ilə bilavasitə bağlıdır. Azərilər və azərbaycanlılar anlayışları ekvivalentdir. Azəri sözünün Azərbaycan sözündən törədiyini nəzərə aldıqda həm azəri dili, həm də Azərbaycan dili ifadələri yayğın ifadələrdir. Lakin Azərbaycanın bütövlükdə türkdilliliyini, yə’ni aparıcı etnosların türk, milli dilin türk dili olduğunu nəzərə aldıqda «türk dili» ifadəsinə ekvivalent kimi azəri dili ifadəsi tam yerindədir. Azəri sözü bizim dilimizi bütövlükdə (şimallı-cənublu) adlandıra bilən ən uğurlu termindir. Azərbaycan türklərinə daim «azəri türkləri» demişlər və bu ifadə Azərbaycan xalqını həm Anadolu türklərindən, həm də şərq türklərindən fərqləndirmişdir. Hələ Nəsrəddin şah dövründə İranda buraxılmış «Name-i Daneşvaran» adlı kollektiv əsərdə Cənubi Azərbaycan əhalisinin dili «azəri dili» adlandırılmış və aydın olmaq üçün izahat verilmişdir: «azəri dili», yə’ni «zəban-i turkan» (türk dili). Qərbin görkəmli şərqşünas alimləri və o cümlədən ingilis şərqşünası Q.A.Stranqe də bu cür nəzərdə tutmuş, «azəri» sözünü «Azərbaycanın qədim türk dili» adlandırmışdır.Əslən azəri türklərindən olan Cahangir Zeynaloğlunun 1924-cü ildə İstambulda çap etdirdiyi «Müxtəsər Azərbaycan tarixi» əsərində oxuyuruq: «Hər yerdə olduğu kimi, burada da (Azərbaycanda - Q.K.) azlıq çoxluğa tabe olaraq, qədim əhalidən tat, talış, ləzgi və sonradan gələn ərəb, kürd kimi millətlər yerli türklər ilə qarışıb birləşmişlərdir və beyləcə yeni bir türk xalqı, yeni azəri türkləri vücudə gəlmişdir... Gözəllik və sadəliyi sayəsində bütün Qafqaz və Rusiyada, hətta İran və bütün Asiyada işlənən beynəlmiləl bir dil halını da almışdır». (18; 12) Keçən əsrin 60-cı illərində «azəri dili» termini geniş işlənməkdə idi və «Azərbaycan dili», «htürk dili» ifadələrinə nisbətən daha çox işlənirdi. Lakin Azərbaycan türklərinə və ümumən türklərə daim qeyri-səmimi münasibət bəsləyən, tarixin gedişində mütərəqqi prosesləri daim hindavropalıların xidməti kimi qələmə verməyə çalışan alimlərin subyektiv mülahizələri «azəri dili»ni şübhə altında qoya bilmişdir: »İranın bir sıra burjua tarixçiləri və ədəbiyyatşünasları Azərbaycan xalqının varlığını danmaqla bərabər, həm də onun dilini təhrif etməyə sə’y göstərirlər (Ə.Kəsrəvi, C.Fəqih, M.Məşkur, Ə.Karəng, Ə.Kavyanpur, Ə.Dehqani, M.Mürtəzəvi, Z.Səfa, R.Şəfəq və b.). Onlar iddia etmişlər ki, guya Azərbaycanın qədim sakinləri ancaq İran (ari) mənşəli və İrandilli etnoslardan ibarət olmuşdur».(11; 110) İranın tarixçi alimi Əhməd Kəsrəvi Rza şahın hakimiyyətə keçdiyi və öz diktaturasını möhkəmləndirməyə çalışdığı XX əsrin 20-ci illərində yazdığı «Azəri ya zəbane bastane Azərbaygan» əsərində «İran ərazisində yalnız bir dilin - fars dilinin olduğunu iddia etməklə hakim Pəhləvi sülaləsinə İranda yaşayan və azlıqda qalan xalqların ana dillərinin qadağan olunması üçün şərait yaratmışdır».(11; 111) Ə.Kəsrəvi azəri dilini fars dilinin bir qolu hesab etməklə daha mürtəce mövqe tuturdu. Özündən əvvəlki iranşünaslar adətən monqolların gəlib zorla türk dilini Azərbaycanda yaydıqlarını iddia etdikləri halda, o, türk dilinin Azərbaycanda monqollardan sonra, Şah İsmayıl Xətai dövründə yayılmasını sübuta çalışmışdır. Doktor Hüseyn Məhəmmədzadə Sədiq Təbrizdə nəşr olunan «Neda-ye Azərbadeqan» qəzetinin 10 avqust 1999-cu il tarixli 21-ci nömrəsində həmin qəzetin müxbiri ilə müsahibəsində deyir: «Kəsrəvi və onun davamçıları nə təkcə bizim türk olmayıb azəri olduğumuzu sübut etmək üçün minlərlə vərəqə ağ kağız qaraladılar ki, minimum çörəyə çatsınlar, onlar Rza şaha, Məhəmmədrza şaha məddahlıq edərək türklərə qarşı düşmənçilik siyasəti yeridərək Azərbaycan dili, tarixini, milli namus və böyük məqsədləri sual altına aldılar. Hətta həmin nökərlərdən biri kitabının giriş hissəsində yazır: «Belə nəticə alırıq ki, türklər savadsız, maldarlıqla məşğul olan və avara, evsiz, farslar isə alim, əkinçi və şəhərli olmuşlar».(19; 39)Qeyd edilən alimlərin bir qismi Azərbaycan ərazisində türkləri yerli və gəlmə türklərin birliyi deyil, İran-fars əhalisi sayır və onların zorla türkləşdirildiyini, türk dilinin onlara zorla qəbul etdirildiyini iddia edirlər. Buna görə də Azərbaycan tarixini, Azərbaycan xalqının mənşəyini, dilini saxtalaşdırmağa çalışan alimlərdən biri - Ə.Rəzmara azəri dilini türk dili hesab etsə də, onun zorla qonşu türklərdən mənimsədildiyini, buna görə də dövlət tədbiri əsasında mütləq dəyişdirilməsini, əhalinin yenidən fars dilinə qaytarılmasını tələb edirdi: «Şərqi Azərbaycanın sakinlərinin dili azəri dili olmuşdur (müəllifə görə azəri dili türk dili qrupuna daxildir - A.F.). Həmin ərazinin sakinləri uzun illər ərzində qonşuluq əlaqələri nəticəsində bu dili onlardan (qonşu türk xalqlarından - Q.K.) mənimsəmişlər. Belə ki, hazırda da azəri dili orada fəaliyyət göstərməkdədir. Bu ərazinin dilinin dəyişilməsi haqqında dövlət tərəfindən ciddi tədbir görülməsinə baxmayaraq, bu barədə onların fəaliyyəti hələ də nəticəsiz qalmışdır». (11; 128) Beləliklə, azəri xalqının - azəri türklərinin mənşəyi bilərəkdən yanlış izah edilmiş, Səlcuq imperiyası dövründə və sonralar Səfəvilərin üstün mövqeyi ilə farsların türkləşdirildiyi, Səlcuqlara qədər Azərbaycanda türk etnoslarının olmadığı kimi yanlış, savadsız və qərəzli hədyanlar söylənmişdir. Daim müxtəlif imperiyalar tərkibində olması nəticəsində Azərbaycan xalqı öz dilindən az hallarda dövlət dili kimi istifadə edə bilmişdir. Şübhəsiz, aborigen əhali Manna, Mada dövründə aparıcı tayfalar olan mannalıların, madalıların dilindən rəsmi dövlət dili kimi istifadə etmişlər. Lakin Əhəməni, Sasani imperiyalarının və Xilafətin tərkibində geniş türkdilli əhalinin işlətdiyi dil başqa, rəsmi dövlət dili başqa dil olub. Əsrlərlə davam edən bu prosesi böyük Şah İsmayıl dayandırıb. Şah İsmayılın göstərişi ilə xalq ilk dəfə öz dilindən ali məclislərdə, yazışmalarda, diplomatik sənədlərdə həvəslə istifadə etmişdir. Yalnız Səfəvilər Azərbaycan türk dilini tamhüquqlu dövlət dilinə çevirmişlər. Bununla yanaşı, onlar heç bir dilin hüququnu əlindən almayıblar, heç bir etnosun dilini türkləşdirməyiblər. 1685-1694-cü illərdə Azərbaycanda olmuş alman alimi Engelbert Kempfer yazmışdır: «Səfəvilər sülaləsinin ana dili olan türk danışığı İran sarayında geniş yayılmış dildir. Bu dil ölkə əhalisinin adi danışıq dilindən seçilir. Türk dili saraydan tutmuş yüksək rütbəli və mö’təbər şəxslərin evlərinə kimi yayılmış və nəticədə elə olmuşdur ki, şahın hörmətini istəyən hər kəs bu dildə danışır. İndi iş o yerə çatmışdır ki, başı bədəni üçün dəyərli olan hər kəs üçün türk dilini bilməmək suç sayılır. Türk dili bütün şərq dillərindən asandır. Türkcənin danışıq tərzindəki vüqar və səslənmə əzəməti onun sarayda və səltənət qəsrində yeganə danışıq dili olmasına gətirib çıxarmışdır.»(20; 85) «Bu dil ölkə əhalisinin adi danışıq dilindən seçilir» dedikdə müəllif, şübhəsiz, müəyyən dərəcə ərəb, fars leksikası qarışmış ədəbi dil ilə geniş kütlənin adi, sadə danışığını nəzərdə tutmuşdur. İndi - XX əsrin bu son günlərində 35 milyon əhalisi olan Cənubi Azərbaycanın dövlət dili fars dilidir, bu qədər əhalinin ana dilində bir məktəbi yoxdur. Amma bu o demək deyildir ki, günəşli Azərbaycanın dili fars dilidir. 1500 il əvvəl Sasanilər imperiyası tərkibində də bu dil dövlət dili kimi hüquqsuz olmuşdur, indi də belədir. Xalq öz hüququnu tələb etməlidir. Kəsrəvilərin və onların sözünə qüvvət verənlərin mülahizələri yanlış və qərəzli olub, elmə xidmət etmir. V.V.Bartold, V.F.Minorski, B.V.Miller və başqaları da Kəsrəvilərin fikrini müdafiə etmişlər. Azərbaycan tarixçiləri arasında da azəri dilini İran mənşəli hesab edənlər vardır. «Azəri dilinin İran dilləri ailəsinə aid olmasına dair elmdə, görünür, şübhə yoxdur» deyən Ə.S.Sumbatzadə bir tərəfdən də yazır: «...bütün mənbələr və tədqiqatçılar istisnasız olaraq onun fars dilindən dərindən fərqləndiyini qeyd edirlər». (6;49) Fars dilinə qohum dillərdən heç biri ilkin orta əsrlərdə həmin dildən anlaşılmaz dərəcədə fərqlənməmişdir. Bu cür fərq yalnız türk və fars dilləri arasında ola bilərdi və qədim müəlliflər də bunu qeyd etmişlər. Guya azəri dili ona görə yoxa çıxıb ki, din dili, mədəniyyət, elm dili olmayıb və fars dili vasitəsilə assimilyasiyaya uğrayıb, lakin yüzlərlə elm, din, mədəniyyət və ədəbiyyat dili olmayan məhəlli dillər yaşayıb. Bu, adi məntiqsizlikdir.Azərbaycan tarixi, Azərbaycan mədəniyyəti, Azərbaycan dili sahəsində 60-cılar hərəkatı bütün bu fikirlərin yanlış, qərəzli və qurama olduğunu, Azərbaycan xalqının dilinin və tarixinin qəsdən saxtalaşdırıldığını üzə çıxardılar. Bu sahədə Y.B.Yusifov, T.İ.Hacıyev, Q.Ə.Qeybullayev, M.İsmayıl və başqalarının xüsusi xidmətləri vardır. Bunlardan biri - Q.Ə.Qeybullayev yazır: «Bizim Sovet İttifaqında bu vaxta qədər heç bir türk xalqı hakim İran konsepsiyasının ucbatından özünün həqiqi qədim tarixini aydınlaşdıra bilməyib. Bu, tarix elmində monopolizmdir». (21; 283) Bundan neçə il əvvəl yazıçı İsa Hüseynov elmdə irticaya qarşı e’tirazını bildirərək «İdeal» romanında yazmışdır: İngilislər funt-sterlinqi sel kimi axıdırdılar, bütün Avropanın, özlərinin ən görkəmli arxeoloqlarını, şərqşünaslarını Cənuba doldurub Pəhləvi şahının hakimiyyətinin qanuniliyini sübut etməkdən ötrü, Cənubumuzu Şimalımızdan həmişəlik ayırıb milli azadlıq ideyalarını boğmaqdan ötrü tariximizin üstündən qələm çəkib, «Pəhləvi tarixi» yazdırırdılar. ...Hamımız bilirdik ki, Azərbaycanın tarixi «İran tarixi» kimi qələmə verilir, dilimiz, dövlətimiz inkar edilir. Guya nə qədim dilimiz olub, nə ərazimiz, nə də dövlətimiz. Köçəri qəbilələrdən ibarətiymiş Azərbaycan xalqı». (22; 328) Baş səhifə. Xalq yaradıcılığı.Fauna və floramız.Dövlət rəmzləri.Dil və tarix.Bilirsinizmi?Abidələrimiz.Əlaqə.