Ermənilərin çörəklə imtahanı / İstipress\nErmənilərin çörəklə imtahanı\n23 Oktyabr, 2018 11:03 | İqtisadiyyat | Baxış sayı: 94\nÖlkədə çörək və un istehsalı kəskin azalıb\nErmənistanda çörək və un istehsalı kəskin şəkildə azalıb. Bu barədə həyəcanla erməni mətbuatı yazır. Statistika xidmətinin məlumatına görə, bu ilin 8 ayı ərzində ötən ilin analoji dövrü ilə müqayisədə un istehsalı 30 faizə yaxın azalıb. Çörəkdə isə azalma 3 faiz həcmindədir.\nMütəxəssislər bu faktı fərqli izah edirlər. Axı çörək, un və kartof hər zaman daha geniş yayılmış, çox istifadə edilən ərzaq məhsulları olublar. Bəziləri hesab edirlər ki, qənaət məqsədi ilə get-edə daha çox insan, kəndlərdə yox, həm də İrəvanın özündə də çörəyi evdə bişirməyə başlayıb.\nAmma iqtisadçılar bu problemə daha ciddi yanaşmağı məsləhət görürlər. Onlar hesab edirlər ki, çörək və un istehsalının azalması birbaşa olaraq əhalinin azalıması ilə bağlıdır. Yay aylarından sonra miqrant axını çox artıb.\nİqtisadçı Vaaqan Xaçaturyanın fikrincə, miqrasiya sürətlə gedir və demoqrafiyaya çox pis təsir göstərir. Onun sözlərinə görə, bir neçə ildən sonra Ermənistanda ölənlərin sayı doğulanlardan daha çox olacağını deyənlər tamamilə haqlıdırlar. Bunun üçün də hakimiyyət dərhal bu ciddi problemlə məşğul olmalıdır. “Yoxsa bizi çox pis zaman gözləyir”.


30 sutkalıq inzibati həbsə məhkum olunmuş NİDA hərəkatının fəalı Bayram Məmmədov istintaq təcridxanasında işgəncələrdən şikayət edib.\nMəmmədov martın 30-da həbs edilib – əfv olunaraq həbsxanadan buraxıldıqdan cəmi iki həftə sonra. O, polisə tabe olmamaqda ittiham olunub və artıq bir neçə saatdan sonra inzibati həbsə məhkum olunub.\n• Azərbaycanda “yeddi il müddətinə məhkum olunub” nə deməkdir\n• Ermənistanda ömürlük həbs cəzasına məhkum olunmuş şəxsin həbsxanadan məktubu\nOnun vəkili Elçin Sadıqov şikayət verib, apellyasiya məhkəməsi şikayəti nəzərdən keçirib və onu rədd edib. Məhkəmədə Bayram Məmmədov bildirib ki, polis əməkdaşları ona işgəncə veriblər.\n2016-cı ildə fəallar Bayram Məmmədov və Qiyas İbrahimov narkotik alverində ittiham olunaraq hər biri 10 il müddətinə məhkum edilmişdilər. Bilavasitə bundan öncə onlar Azərbaycanın eks-prezidenti, hazırkı prezidentin atası Heydər Əliyevin heykəlinin postamentində hökumət əleyhinə şüar yazmışdılar. “Amnesty International” hüquq-müdafiə təşkilatı onları vicdan məhbusu kimi tanıyıb. Hər ikisi 16 mart 2019-cu il tarixində aralarında 50 siyasi məhbusun da olduğu 399 nəfərin əfv edilməsi çərçivəsində azadlığa buraxılıblar.\nHəbs və işgəncələr\nBayram Məmmədovun sözlərinə görə, martın 30-da həbs edildikdən sonra onu istintaq təcridxanasında qəddarlıqla döyüblər. O, hakimə üzündəki göyümtül ləkələri göstərib və hətta onu döyənlərin adlarını çəkib – həmin adamıar da məhkəmə zalında olublar. Bu barədə məhkəmədən sonra digər keçmiş siyasi məhbus, məşhur bloger Mehman Hüseynov məlumat verib. Eyni zamanda, bloger video çəkib ki, həmin kadrlarda onun Bayrama ünvanladığı “necəsən?” sualına məhbus “pis” cavabını verir.\n“Kavkazski uzel” yazır ki, hakim apellyasiya şikayətini rədd edib, lakin işgəncələrlə bağlı şikayəti qəbul edib.\nVəkil məlumat verib ki, ona müdafiə etdiyi şəxsi ziyarət etməyə icazə verilməyib və belə bəhanə gətirilib ki, orada dezinfeksiya aparılır.\nJurnalistlər və müxalifətçilər həbsdə kimin günahkar olması barədə mübahisə edirlər\nMəmmədovun həbsi mətbuatla müxalifətçilər arasında qızğın mübahisəyə səbəb olub.\nHəbsindən bir gün əvvəl Bayram Məmmədov “Turan” agentliyinə müsahibəsində onu və Qiyas İbrahimovu heykəli yazmağa sövq edən səbəblər haqqında danışıb.\n– Əgər bilsəydim ki, yaşadıqlarımın bir neçə qatını yaşayacağam, hec çəkinmədən, qorxmadan yenə gözübağlı gedərdim ora, abidənin yanına. Sadəcə, bu dəfə daha artığını etməyə çalışardım”.\nMəhz bu ifadəni bir çoxları yeni həbsin əsl səbəbi hesab edirlər. Onlar jurnalisti öz sualı ilə Bayramı təxribata çəkməkdə və faktiki olaraq, onun təhlükəsizliyini düşünmədən “pis vəziyyətə qoymaqda” ittiham edirlər.\nHəmin mövqeyi, misal üçün, müxalif “Respublikaçı alternativ” partiyasının lideri İlqar Məmmədov da paylaşır:\n“Azərbaycanda indinin bir çox jurnalisti özünü qabaqcıl demokratik ölkədə, ya da heç olmasa nisbətən azad ölkədə yaşadıqları kimi aparırlar. Onlara elə gəlir ki, rejimə qarşı çətin mübarizə aparan şəxslərə hər növdə sual verməyə mənəvi və peşəkar haqları çatır. Onların yersiz sual əvəzində qazandığı, indiki şəraitdə hər hansı bir mübariz şəxsin azadlığı hesabına ödənilmiş ola bilər”.\nElə İlqar Məmmədov da anonim həmkarlarının (müsahibədə imza yoxdur) müdafiəsinə qalxmış bəzi jurnalistlərin əsas hədəfinə çevrilib.\n“Həqiqəti tapmaq sərhədləri aşmaqdan keçirsə, o sərhədlər aşılmalıdır. Siyasətçinin xətrini xoş tutmaq üçün xəbər yazılmır, müsahibə alınmır”, – özünün səhifəsində jurnalist Sevinc Vaqifqızı yazıb.\nLakin jurnalistlərin arasında İlqar Məmmədovun tərəfini tutanlar da var:\n“O siyasətçi deyil, o gənc fəaldır. Qəhrəmandır, hansı ki heç kimin edə bilmədiyini etdi. Amma bizim cəmiyyət nə etdi? Bayramı vəhşilərin əlinə verdi”, – Aynur Heydərova yazıb.


Çarlz Dikkens – MÜSAHİBƏ | SENET.AZ\nBuradasınız: Ana səhifə / Manşet / Çarlz Dikkens – MÜSAHİBƏ\nÇarlz Dikkens – MÜSAHİBƏ\n10 Sentyabr 2016 85 Baxış\nCənab Dikkens, sizinlə böyük zövq alaraq danışıram, dəyərli vaxtınızı bizə sərf etdiyiniz üçün təşəkkür edirəm. İlk olaraq uşaqlığınız barədə soruşmaq istərdim.\nOh… çox çətin idi. Mənim 7 qardaşım və bacım var idi. Atam isə həbsdə idi, çünki onun külli miqdarda borcu var idi. İşləməli idim, buna görə də məktəbi tərk etməli oldum. O vaxt mənim 12 yaşım var idi.\nAyaqqabı mazı qutularının üzərinə etiket yapışdırırdım. Çox çirkili və çətin idi. Mənim üçün o vaxtlar miskinli dövr oldu.\nYazıçılığa necə oldu başladınız?\nMənim 20 yaşım olanda, qəzetdə gənc jurnalist kimi işə başladım. Mən hələ bilmirdim ki, mən həqiqətən nə etmək istəyirəm. Ancaq məşhur bir adam olmaq istəyirdim. Mən jurnalist idim. Londonda olanda dəhşətli kasıbçılığın şahidi idim. Qərara aldım ki, təcrübələrimi və müşahidələrimi yazıya köçürüm, xüsusilə “Oliver Twist” əsərində qeydə alınıb.\nBu illərdə London necə idi?\nMənim 20 yaşım olan zaman 1832-ci il idi, həmin ildə mən yazmağa başladım. Şərtlər insanlar üçün ağır idi. Uşaqlar 6 yaşında zavodlarda işləməyə başlayırdı – inanmaq çətindir. Çoxları ölürdü, çünki çirkli və təhlükəli işin ucbatından xəstəlik tutur və zədə alırdılar. Yatalaq və xolera (yoluxucu xəstəlik) çox yayılmışdı. İş adamlarının evində demək olar ki, tualet də yox idi. Axar su yox idi… Mən bütün bunları yazılarımla necə dəyişə biləcəyim haqqında düşünürdüm.\nSiz dərhal uğur qazandınız?\nBəli, mən çox uğurlu oldum. Mən “The Pickwick Papers”-i müəyyən hissələrlə məşhur qəzetlər üçün yazırdım. Mənim kitabım çapdan çıxanda 40000 ədəd satılmışdı.\nSizin kitabınızın sevilməyinin səbəbi nə idi?\nBunu demək çətindir, ancaq ehtimal ki, “David Copperfield” idi. Çünki o kitabda özüm, gəncliyim haqqında yazmışdım. Əgər siz məni daha yaxşı tanımaq istəyirsinizsə, zəhmət olmasa o əsəri oxuyun.\nSiz səfəriniz zamanı İtaliyanı necə düşünürdünüz?\nMən Romadakı karnavalı və Napelsə getməyi çox xoşlayırdım. Həmçinin Florensiya və Venesiyanı. Ölkənin rənglərini sevirdim. Orda da İngiltərədəki kimi kasıbçılıq çox idi.\nMən əminəm ki, bizim oxucularımız bilmək istəyərdilər ki, sizin həyatınız haqqında daha çox haradan məlumat tapa bilərik?\nMən Portsmouthda anadan olmuşam və Londonda yaşamışam. İndi hər ikisi də muzeydir. Belə…Zəhmət olmasa oraya baş çəkin. Londondakı evdə siz mənim çoxlu əl işlərimi və əl yazmalarımı görə bilərsiniz. Siz təəccüblənəcəksiniz, mən çoxlu dəyişikliklər və düzəlişlər etmişəm. Bəzi insanlar deyirlər ki, mənim romanlarım çox incə ruhludur. Ancaq mən insanlar nə istəyirlər onu vermək istəyirəm. Bəziləri deyir ki, mənim kitablarım çox təəccüblü və qəribə xarakterlidir. Və mən onlara məşhur adlar verirəm “Scrooge”, “M – Choakumchild” kimi..\nÇox sağ olun, cənab Dikkens.\nÇox xoş oldu. Mən indi iş stoluma geri dönməliyəm ki, baxım sonuncu romanım “The Mystery of Edwin Drood”-la bağlı nə edə bilərəm.\ninenglish.loescher.it saytından tərcümə edilmişdir.\nNövbəti yazı “Ortada olan ən güclü əsər Çingiz Mustafayevin və şəhidlərimizin ölümüdür”


Küftə haqqında dastan. » Международный онлайн информационно-аналитический центр\nМеждународный онлайн информационно-аналитический центр » КУЛЬТУРА » Küftə haqqında dastan.\nKüftə adı gələndə həmişə Ordubadlı dostlarımın zarafatla küftəyə lüt dolma demələri yadıma düşür və özümdən asılı olmayaraq gülümsəyirəm. Elə bu müsbət emosiyalarla da küftə haqqında söhbət açmaq istəyirəm. Söhbət ki, gülümsəməklə başladı bizi güldürən, gülümsədən və eyni zamanda düşündürən iki şairlərimiz, iki Mirzəmiz, Ələkbər Sabir və Əli Möcüz yada düşür. Hər iki şairimiz küftəylə və onun növləriylə yaxından tanış olublar. Azərbaycanlı olasan küftədən xəbərin olmaya! Hər iki şair də öz əsərlərində küftəni mötəbər bir yemək kimi səciyyələndiriblər. Mirzə Ələkbər Sabirlə eyni dövrdə Arazın o tayında yaşayıb-yaratmış Sabir ruhlu Mirzə Əli Möcüzü oxuyanda bir neçə dəfə küftədən yazdığını gördüm.\n“Bəylər yeyər nəharə küftə, kəbab və küki\nMəsciddə eylər əmma ahu-fəğan orucluq”\nDigər bir şerində\n“Dadlı-dadsız, şor, şirin, yağlı, yavanı, kətdilər?\nXəlq edən Allah deyilmi abu-nanı kətdilər\nKasibə vermir plov, küki, boranı kətdilər\nKüftə, şorba, qayğanaq qaymaq, tərək mən neyləyim?”\nBaşqa bir şerində\n“Çaştıya pullu yeyər küftəni, qəlyanı çəkər”\nDaha başqa bir yerdə\n“ Əfsun oxumaq, bez toxumaq, küftə bişirmək\nƏvvəlki tərəqqi və ticarət genə vardır”\n“Küftə qovurma, yarma, lazimdi qış evində”.\n“Müftə pul tapmısan bişir küftə”\nMirzə Əli Möcüzün bu ifadələrindən küftənin çox hörmətli bəy, xan, varlı süfrəsinə layiq qış yeməklərindən olduğunu görürük. Möcüzün küftəyə bu qədər müraciət etməsi isə küftənin geniş yayıldığını, əksər əhalinin adi yeməklərindən olduğunu göstərir.\nKüftənin bir növü olan kotletin, yəni qiymələnmiş ətdən hazırlanan yeməyin varlılıq, bolluq simvolu olmasını rəhmətlik çağdaş şairimiz Baba Pünhanda da eyni məna kəsb etdiyini görürük.\n“Müxalifət mitinqə şor - çörəknən\nAmma iqtidar kotletnən gedir”.\nRəhmətlik Mirzə Ələkbər Sabir də Hon-honnaməsində Möcüzün səsinə səs verir, eyni məna çalarını vurğulayır.\n“Bimar tənim küftəvü bozbaş ələmindən\nXunin ciyərim dolma-badımcanın üçündür”.\nBu üç gözəl şairimizin diqqətini bu qədər çəkən bu küftə nə olan şeydir ki, ona bu qədər diqqət ayrılır, belə yüksək dəyər verilir. Əvvəllər toy məclislərində verilən küftə-bozbaş indi toylarda daha verilmir. Amma indi də evlərimizdə tez-tez riza küftə, küftə-bozbaş, dindili küftə, Təbrizi küftə, Arzuman küftə və s. küftələr bişirilməkdədir. Bəzi küftələri isə indi kotlet, lülə, qazan kabab, tava kabab, fisincan adları ilə bişirib ləzzətlə yeyirik. Bəs bu küftə ümumiyyətlə nədir, necə yaranıb və niyə bu qədər geniş yayılıb?\nHər şeydən əvvəl deməliyik ki, küftənin əsasını qiymələnmiş ət təşkil edir. Bu qiymələnmiş ətə müxtəlif ərzaqlar düyü, göyərti, albuxara, gavalı, alça, soğan, kartof və s. qarışdırılır.\nQiymə iri doğranmış, çox lətif, incə doğranmış və s. olur. Küftələr qızardılmış, xaşlanmış, buxarda bişirilmiş, şorbaların içində, iri və kiçik həcmli və s. bişirilir.\nQiyməyə işlənəcək ət adətən heyvanın miyəntək hissəsindən və digər xörəklər üçün istifadə edilən ətin xırda qalıqlarından götürülür. Küftəyə yaşlı heyvanın əti, ətlərin daha bərk, kobud vətərli hissələri istifadə edilir. Amma bu heç də küftənin ucuz, keyfiyyətsiz yemək olduğunun göstəricisi deyil. Küftənin tərkibinə vurulan ərzaqlar, onun hazırlanmasına çəkilən zəhmət daha böyükdür. Bəzi hallarda qiyməyə bud əti də işlədilir.\nAmma çörəkdən istifadə edərkən onu öncə islatmaq lazımdır. Yaxşı olar ki, küftəyə vurulacaq çörək süddə isladılsın. Amma çörəyi küftəyə bişirməzdən çox əvvəl vurmaq olmaz. Çörəkdə baş verən qıcqırma prosesi küftənin dadını pozacaq. Məhz bişirməyə 3 – 5 dəqiqə qalmış çörəyin qiyməyə qarışdırılması daha yaxşı effekt verəcək.\nƏt çəkən maşınlar sonradan əmələ gəldi. Belə maşınlarda çəkilən ətin tərkibində canlı su azalır və küftənin həm ləzizliyini həm də xeyrini azaldır.\nİndi küftələrin bir növü olan mücvərlər bişirilsə də bu ad nadir hallarda işlədilir.\nKüftələrin tərkibinə çox hallarda düyü, buğda, kartof, çörək və s. vurulur. Bu nişastalı məhsulların nişastası küftələrin tərkiblərini bir – birinə yapışdırır.\nLülə əsasən qoyun ya mal ətindən 30- 50% quyruq qatılmaqla hazırlanır. Amma bəzi hallarda insanlara həkim tərəfindən pəhriz təyin edildiyindən qoyun əti, ya quyruq yeyilməsi qadağan edilir. Bu halda biz mal ətini qiymələdikdən sonra ona vurulacaq quyruğun çəkisində tənziftə suyu sıxılmış soğan qiyməsi qarışdırırıq. Belə lülə tünd qırmızı rəngdə olur. Buna səbəb soğanın tərkibindəki şəkərlərin karamelləşməsi olur. Amma belə lülə quyruqsuz olsa da çox lətif, yumşaq və ləzzətli olur. 2009 - cu ildə Belçikada Avropa Parlamentinin deputatları üçün adi lülələrdən başqa belə lülə kabablar da verdik ki, bunlar da çox bəyənildi.\nMilli mətbəximizdə küftələrin hazırlanması üçün əsasən kərə yağından, ərinmiş yağdan istifadə edilir. Bir çox hallarda qiyməyə quyruq yağı qatılır, bəzən küftələr quyruq yağında qızardılır. Quyruq yağı olmayanda yaxud pəhriz dövründə küftə ləziz olsun deyə ona bir az kərə yağı qatılır.\nMücvərlər daha çox tərəvəz soğandan hazırlanır yalançı dolma, yalançı küftə kimi ətsizləri də var. Amma mücvərlərə ət qiyməsi daha az qatılır, bağlayıcı kimi yumurtadan istifadə edilir. Adətən mücvərlərin tərkibində ətin ümumi miqdarı 50% keçmir. Lakin qiymələnmiş ətlə hazırladıqları üçün mücvərlər də küftələrin içərisində yer alır.\nPlova, xəngələ və s. də qara kimi qiymə verirlər, qiymə qovurma və s. xörəklər bişiririk ki, bunları da şərti olaraq küftələrə aid etmək olar.\nQiymə hazırlamaq üçün ya həvəngdən, ya daşdan, ya ucları çarıq kimi qatlanmış qoşa bıçaqlardan, ya toxmaqdan istifadə edilirdi.\nRus rəssamı Qaqarinin çəkdiyi rəsmdə biz Şamaxıda iki bıçaqla qiymənin necə hazırlandığını görürük. Uzun müddət ət və ona qarışdırılan ərzaqlar beləcə qiymələnib bir – birinə qarışdırılırdı.\nÜmumiyyətlə küftələrin içərisinə vurulan ən mühüm ərzaqlardan biri soğandır. Soğanın dadı, acılığı, miqdarı və s. bişirilən küftənin dadına, görünüşünə çox təsir göstərir.\nUzun müddətə hazırlanan küftə kütləsi uzun müddət çırpılır, döyülür, yəni daş ya ağac masaya əllə çırpılır ki, bu da kütləyə bircinslik, elastiklik verir. Xüsusiylə də küftə kütləsindən lülə bişirəndə. Həm də döyülmüş küftə şişdə daha yaxşı qalır.\nQeyd edək ki, qiymələnmiş ətə qarışıqların tərkiblərini, miqdarını dəyişməklə müxtəlif xassəli küftə kütlələri yaradılır. Qiyməni qiyməkeşlə doğramaqla, ət maşınından bir, ya bir neçə dəfə keçirməklə, blenderdə müxtəlif sürətlərdə qarışdırmaqla, daşla əzməklə və s. qiymənin və qiymədən yaranan kütlənin xassələrinə təsir göstərilir. Küftə kütləsinin həcminin böyük (arzuman küftə), orta (küftə-bozbaş) və kiçik (dindili küftə), yumru (riza küftə), yastı (tava kabab), dairəvi (bitoçki), ellips (kotlet) olması da hazır xörəyin keyfiyyətinə və dadına təsir göstərir.\nKüftənin bişdiyi mühitin dadı, tamı, konsistensiyası (qatılığı) və s. də küftədən bişən xörəyin nəticələrinə təsir göstərəcək. Beləliklə, küftə kütləsi əslində süni ətdir. Təbii ətdən fərqli olaraq küftə kütləsinin fizika-bioloji parametrləri ilə oynamaq, onları dəyişdirmək, istiqamətləndirmək, bu kütləyə yaddaş verməklə son nəticəni dəyişmək, öncədən dadı-tamı proqramlaşdırmaq və s. mümkün olduğundan belə kütlədən hazırlanan məhsulların dünya mətbəxində özünə yer etməsi təbii haldır.\nMəsələn Rusiyada çalışdığım şok dondurma “Elika” fabrikində bir dəfə kotletin yaddaşı ilə oynadıq.\nMəsələ ondadır ki, dairəvi ştampdan çıxan qiymə kütləsi dairəvi formada yəni “bitoçki” olur. Ştamplar çox bahalı olduğundan onları dəyişmək böyük maliyyə tələb edir. Bəs necə etməli ki, ştampları dəyişmədən ellips formalı məmulat yəni kotlet alınsın? Burada orta məktəbdəki bir oyun yada düşür, diyircəkli qələmlərin içərisindəki yayı dartırdıq. Yayı düzəldəndən sonra onu yenə yay kimi yerinə qaytarmağ mümkün deyil. Amma qaynar su doldurulmuş fincana salan kimi yay əvvəlki formasına qayıdır. Deməli yayın yaddaşı var. Küftə kütləsinin də eyni hərəkət edəcəyini düşündük. Ştampın altına düşən bitoçkiləri aparan transportyoru bir neçə mm ştampdan aşağı salsaq düşən kütlə öz ağırlığı ilə ani olaraq transportyorun lentinə sanki yapışacaq. Transportryorun sürətini də azacıq artırsaq, transportyor ani yapışan kütləni ani olaraq dartacak, Xaricdən küftə kütləsi dairəvi qalsa da “dartıldığını” “yaddaşında” saxlayır. Şok dondurmadan sonra bu dairəvi bitoçkiləri tavada qızardanda istiliyin təsiri ilə onlar “dartılmağa” davam edib ellips yəni kotlet formasına düşürlər. Bu da eyni ştampla müxtəlif formalı məhsullar yaratmağa imkan verir.\nDigər tərəfdən ətin qiymələnməsi, qiymədən xörək hazırlanması ətin çətin bişən vətərli hissəsinin utilizasiyası nöqteyi nəzərindən də çox səmərəli idi. Yaşlı heyvanların ətinin və ətin bərk hissələrinin istifadə edilməsi maldarlıqla məşğul olan insanlar üçün çox vacib idi. Qış qabağı kütləvi heyvan kəsimi zamanı bu xüsusilə aktual olurdu.\nBundan başqa yaşlı, dişləri tökülmüş qocaların və kiçik dişləri tam formalaşmamış uşaqların qidalanmasında, ətin həzminə sərf edilən enerjinin azalmasında qiymələnmiş ət əvəzsiz bir məhsul idi.\nOla bilsin ki, ilkin mərhələdə insanlar əti bütövlüklə qiyməyə çevirirdilər və elə çiy-çiy qiymə şəklində yeyirdilər. Bu günə qədər də türklərin hazırladığı çiy küftə məhz bu arxaik texnologiyanın nümunəsidir.\n1994-cü ildə Almaniyanın Frankfurt Na Mayne şəhəri yaxınlığında yerləşən Eşborn şəhərində “Adler” restoranında Azərbaycan mətbəx günləri keçirərkən həm də dolma hazırlayırdıq. Aşpazlardan biri mənə yaxınlaşdı ki, “Tahir müəllim almanlar dolmalıq əti çiy-çiy yeyirlər, qoymurlar bükməyə ət qala”. İlk dəfə qiymənin çiy-çiy yeyildiyini almanlarda gördüm. Türk kökənli olan almanların çiy qiymə kütləsini yemələri, türklərin istiotla, ədviyyatla yoğurulmuş çiy küftəsi bu xörəyin çox qədimdən hələ indiyə qədər yaşadığını göstərir.\nSürülərin arxasınca gedən köçəri xalqlar üçün bu həm də oduna, ocağa qənaət idi. Prinsipcə bişmə prosesi ərzaqdakı hüceyrəarası bağları dağıtmaqla ərzağı yumşaltmağa xidmət edir. Belə olanda sanki çeynəmə və həzm olma proseslərinin əsas hissəsi orqanizmdən kənarda baş verir. Bu ərzağa istiliklə və yaxud soyuqla təsir zamanı baş verir. Məsələn kartof dondurulanda şirinləşdiyinin, yəni kraxmalın parçalandığının şahidi olmuşuq. Şok dondurulmuş balığın ya heyvanın əti çox asan yeyilir ki, bundan buzlaqların üzərində yaşayan şimal xalqları çox istifadə edirlər.\nTomsk şəhərində çempionatda iştirak edəndə Tomsk kulinariya təşkilatının rəhbəri Burkovski məni rəndələnmiş balıq ətinə qonaq elədi. Şok dondurulmuş Nelma balığının ətini rəndələdi, üzərinə bir ovuc istiot və bir ovuc duz tökdü. Öncə düşündük ki, bunu yemək mümkün olmayacaq, amma balıq ağızda “əriyirdi”. Çox ləzzətli idi. Duzun, istiotun dadı qətiyyən hiss edilmirdi. Eyni ilə dondurulmuş soyuq kahıya bükülüb yeyiləndə çiy köftənin acılığı da o qədər hiss olunmur. Beləliklə soyuq həm bişirir, həm də istiot və duzun dadını tarazlaşdırır. Bu fakt bir daha təsdiqləyir ki, müxtəlif temperaturda olan qidaların dadını biz fərqli qəbul edirik. Digər bir bişirmə növü ətin basdırma edilməsidir. Basdırma zamanı ətin fermentasiyası yəni yumşalması baş verir.\nƏti qiymələyəndə, döyəcləyəndə, daşla əzəndə də eyni proseslər baş verir. Ət sanki “bişir” onu çox çeynəməyə ehtiyac qalmır. Ətin bir bişirmə yolu da yəhər altda bişirmə idi. Ət tikəsi yəhərin altından atın belinə qoyulurdu. Yol gedərkən yəhər süvarinin ağırlığı altında əti sanki döyürdü. Atın tərindəki duz və fermentlər də ətə hopurdu. Süvari öz ağırlığı ilə əti basdığı üçün belə ət basma, basdırma adlanırdı. Uzun yoldan sonra süvari bu basma əti yeyirdi. Yəqin ki, ətin bu cür əzilməsi də daşla əzmək, bıçaqla qiymələməklə bərabər paralel olaraq əcdadlarımızın işinə yarayıb.\nBütün bu bişirmə növləri qədim türklər tərəfindən geniş istifadə edilirdi və yəhər altı bişirmədən başqa bu texnologiyalar bu gün də bu və ya digər formada türk xalqlarının mətbəxlərində özünə geniş yer tutub. Ümumiyyətlə döyülmüş, qiymələnmiş ət və ondan yaranan xörəklər, küftələr, kotletlər, frikodelkilər, dolmalar, börəklər, pelmenilər və s. bu kimi yeməklərin hamısı məhz türk xalqlarının yaratdıqları texnologiyalardır ki, müxtəlif adlarla, müxtəlif mətbəxlərdə özünə yer tutub.\nİ.V.Yeqoşkin yazır “Türk mətbəxində istifadə edilən texnologiyaların çoxu, o cümlədən qiymə ətdən geniş istifadə edilməsi Tunis, Liviya, Əlcəzair kulinarları tərəfindən əxz edildi”.\nİ.A. Avax da bunu təsdiqləyir “Əlcəzair, Tunis və Liviya Osmanlı imperiyasının tərkibinə daxil olduqdan sonra bu ölkələr onun gözəl mətbəxinin təsiri altına düşməyə bilməzdilər. Məhz bu vaxtdan sonra Məqrib mətbəxində yeni texnologiya – qiymələnmiş ətdən xörək hazırlamaq texnologiyası geniş yayıldı”.\nErmənipərəst müəllif O.A. Dubovis “Erməni mətbəxi” kitabında yazır ”Milli” (erməni T.Ə) mətbəxində qiymələnmiş ətdən olan xörəklər – kololik, kololok dolma çox məşhurdurlar. Bu türk mətbəxindən yaxınlarda əxz olunmuş xörəklərdir”.\nЛ. Аветисян da əlavə edir “Küftə-sonsuz yad olan yabancı türkdilli ada malik mütləq erməni xörəyi”.\nС.Т. Еремян “Erməni kulinariyası” kitabında yazır “Erməni mətbəxində döyülmüş ətdən olan xörəklər “kololik” (türkcə - “küftə-bozbaş”) və “kololak” (“böyük küftə” deyilən) daha məşhurdurlar”.\nДжирян О.О. “Erməni mətbəxi” kitabında yazır ki, “Kololik – qiymə ətdən olan yeməkdir. Adı türk dilindən gəlmədir – “kololak”.\nErmənistan SSR Elmlər Akademiyasının Prezidiumu tərəfindən təsdiq edilmiş “Erməni kulinariyası” kitabının 3-cü nəşrinin (Yerevan Ayastan nəşriyyatı 1985) titul səhifəsində oxuyuruq ki, “bu kitaba ermənilərin ənənəvi çeşnilərinə çoxdan daxil olmuş və indi çox istifadə olunan 60-dan çox xörək daxil edilib”.\nKitabda bu hissəyə, yəni əxz edilmiş xörəklərin siyahısına ətsiz dolmalar, imambayıldı, bozbaş, musaxan, türlü, xaşlamalar, şaşlık, urfa-kabab, qarnı-yarıx laxmacun və s. xörəklərlə birlikdə “içli küftə”, sini küftə, mərcimək küftəsi, urfa, kololak kimi 4 küftə adı verilir.\nXIX əsrdə yaşayıb-yaratmış Nadir Mirzə “Karnamə” də bir çox küftələr haqqında yazır, kitabında bu barədə belə məlumat verir: “Küfteyi-arzuman (arzuman küftəsi). Azərbaycana xasdır və İranın heç bir şəhərində onu tanımazlar və bişirməzlər və hətta bu diyarda da Təbrizdən başqa bir yerdə bişirsələr, məhz oradan öyrənmiş olduqları anlamına gələr. Evxuda dedi: – Mən bu xörəyi yaxşı bişirirəm və səninçün də çox bişirmişəm. Hazırlama qaydası isə belədir: aşpaz yağlı əti götürüb soğan və duzla yaxşıca döysün. Bu zaman ətin şındırını ayırıb tullayarlar. Ardınca suda bişmiş yarımçıq noxudu, ətirli noxud ununu, bir az zəfəran ilə istiotu yaxşıca qarışdırıb ətə qatarlar və buraya istədiyi miqdarda kasnı da əlavə olunur. Ondan sonra əldə edilmiş qarışıqdan nazik parçalar düzəldib ortasına suda bişmiş toyuq yumurtasını, zirinci və xırda doğranmış albuxaranı, badamı və püstəni qoyarlar. Arxasınca həmin parçaları büküb yuvarlayarlar və qaynar suya atarlar. Bir azca bişən kimi üzərinə yağ töküb qızardarlar və üstünə bir az da su əlavə edib tam hazır olanadək bişirərlər. Çörəklə yeyilən küftələrin ən yaxşısıdır”.\nMaideh Mazda isə Təbriz küftəsi haqqında belə yazır:\n“Deyirlər ki, ən ləziz küftəni Azərbaycanda bişirirlər və Təbrizin ev xanımları (Təbriz – Azərbaycanın paytaxtıdır), ən dadlı küftənin hazırlanma sirrini bilirlər. Əgər bu belədirsə, o zaman etiraf edim ki, mənə bu sirri Təbrizdə doğulmuş öz anamdan öyrənmək nəsib olub.\nTəbrizdə yaşayarkən anam mənə küftənin hazırlanma qaydasından bəhs edən hekayələr danışırdı. O cücədən istifadə edirdi. Onu gil küpəyə qoyub zəif odda bişir.\nTəbriz küftəsi İranda hazırlanan ən tanınmış küftə növlərindən biridir. Bu kitabda mən sizə küftənin sadələşdirilmiş reseptini verirəm, çünki müasir amerikan ev xanımları üçün cücə daha əlçatmazdır, nəinki fars ev xanımları üçün. Həmçinin cücəni yarım gün zəif odda bişirmək lazımdır, yeri gəlmişkən elə bu da daim tələsən amerikan qadınların həyat tərzinə uyğun gəlmir.\nKüftəni hazırlamaq üçün bizə nə lazımdır:\n0,5 fincan – sarı noxud\n3 fincan – su\n2 ədəd – bərk bişirilmiş yumurta\n500 qr – quzu və yaxud dana əti\n1 orta ölçülü - soğan (sürtgəcdən keçirilmiş)\n1 ç.q - limon şirəsi\n1 ç.q – duz\n0, 5 ç.q – istiot\n0,5 ç.q – darçın\n0,25 ç.q – qoz\n0,5 ç.q – zəfəran\n6 ədəd – qara gavalı\n0,25 fincan – su\nNoxudu 3 stəkan suda yumşalana qədər 34 – 40 dəq. bişirin ki, ondan püre alınsın. Bərk bişmiş yumurtaların qabığını soyub kənara qoyun.\nƏti kasaya qoyun və 1 dənə çiy yumurta, soğan, limon şirəsi və ədviyyat əlavə edin. Noxudu sürtgəcdən keçirin, yaxşıca əzin və ətə əlavə edin. Alınan qarışığı iki porsiyaya bölün. İki dənə böyük ət topu düzəldin və hər ikisinin ortasına 1 dənə bərk bişmiş yumurta və 3 dənə (seçilmiş) qara gavalı qoyun. Əti qazana qoyun, su əlavə edin və təxminən 40 dəqiqə ərzində 350 dərəcə ilə sobada bişirin”.\nFərrux Hikmətin verdiyi nüsxə isə belədir:\n“Təbriz Şimali İranda yerləşən Azərbaycan əyalətinin paytaxtıdır. Bu şəhər öz zərif yeməkləri ilə tanınır, misal üçün, küftə kimi xörəyi ilə.\nOnu bişirmək üçün bizə lazımdır:\n225 qr – düyü\n225 qr - təmizlənmiş noxud\n450 qr – quzu, buzov, dana əti\n2 dənə - sürtgəcdən keçirilmiş soğan\n¼ çay qaşığı – sarı kök\n0,5 çay qaşığı – duz\n3 ədəd – bərk bişirilmiş yumurta və yaxud 6 – 9 ədəd qara gavalı\n12 ədəd – təmizlənmış və xırda doğranmış badam\n1 ədəd – böyük, yağda açıq qəhvəyi rəng alınana qədər qovrulmuş soğan\nDüyünü çilov plov üçün hazırlanan kimi hazırlayın və yuyun. Noxudu yumuşaq olana qədər bişirin, sonra püre olana qıdır əzin. Əti ət maşınından keçirdin. Düyünü, noxudu, əti sürtkəcdən keçirilmiş soğan, ədviyyat və duzu xəmir halı alana qədər qarışdırın. Təmiz əskini isladın və forma kimi istifadə olunan 6 düym diametrli yumuru kasaya sərin. Kasanın yarısını qiymə ilə doldurun. Ortasında bərk bişirilmiş yumurta və yaxud 3 ədəd qara gavalı yerləşdirin. Üstünə bir az qovrulmuş badam və bir çay qaşığı qovrulmuş soğan tökün (səpin). İnqridentləri ətlə örtün və orta ölçülü top forması verin. Qalan inqridentlərdən istifadə edərkən, eyni şəkildə daha iki top düzəldin.\n3 litr su qaynadın. Qalan qovrulmuş soğanı əlavə edin və ətləri ehmalla suya salın. Qazanın qapağını örtün, 2 saata yaxın və yaxud bişənə qədər pörtlədin. Əti qabalara qoyun. İstəsəniz süfrəyə əti suyu ilə və yaxud ayrı – ayrı verin. Əgər arzu etsəniz suyu 2 stəkan limon və yaxud nar şirəsi ilə də əvəz etmək olar. Həmçinin yumurtanın yerinə meyvə və qozla qarışdırılmış toyuq ətindən istifadə etmək olar”.\nAmma əsl arzuman küftəsinin içinə əvvəlcə toyuq, toyuğun içərisinə bildirçin, bildirçinin içərisinə isə bişmiş yumurta yerləşdirilir. Bəzən isə bildirçinsiz bişirilir. Maideh Mazdanın və Fərrux Hikmətin verdiyi nüsxələr daha sadədir.\nXI əsrdə Mahmud Qaşqari “Divani-Lüğət it Türk” kitabında quzu bağırsağına ət qiyməsi və düyü doldurularaq şişdə qızardılan və soğanla yeyilən xörək haqqında məlumat verir. Adı yöğrəmbəc olan bu xörəkdə qiymələnmiş ətdən istifadə edildiyini görürük.\nPeşat Genc “XI əsrdə Türk mətbəxi” məqaləsində mənbələrə istinad edərək yazır ki, onların yörgemeç adını verdikləri bir yemək də vardı ki, buna belə tərif verilir “Qarın və bağırsaq incəcik qıyılır”. Həmin məqalədə Peşat Genc “Türklərin XI əsrdə ətdən hazırladıqları yeməklər arasında qadın-budu küftəyə bənzər bir digər yeməyin varlığı anlaşılır” – deyə yazır.\nBu tədqiqat hələ XI əsrdə türklərin qiymələnmiş ətdən istifadə etdiklərini və küftə bişirdiklərini göstərir.\nXIII əsrdə yazılmış “Xana bir şorba” kitabında da “gurug gima” – yəni “quru qiymə”a adlı bir xörəyə rast gəlirik ki, bu xörəyin də qiymədən hazırlandığını görürük. Həmin kitabda verilən xörək nüsxələrindən (reseptlərindən) “Çiçək mantı” və “Börək” nüsxələrindən də bu yeməklərin də qiymə ilə hazırlandığını görürük. XIV əsrdə İbn Batutta “Semusek (sənbusə T.Ə) adlı qiyməynən hazırlanan börək növü barədə yazır”.\nTarix elmləri doktoru В.В. Похлебкин “Kulinariya lüğəti” kitabında yazır: “Ət qiyməsindən hazırlanmış, biz kotlet adlandırdığımız məhsul fransız mətbəxində indiyə qədər “Frikadeli” adlanır. Şərqdə belə yumru kotletlər qədimdən küftə, Balkan ölkələrində isə “kiftelutse” adlanır. Tefteli – türk “küftə” -sindən götürülmüş moldav “kiftelutse”sinin yahudicə pozulmuş variantıdır. Tefteli türk xalqlarının xalq mətbəxlərindən balkan və Avstriya mətbəxləri vasitəsilə gəlib. Birinci dəfə icad olunduqları yerdə, tefteli qazanın ümumi qatı işgənəsində bişirilir, qabda qatılığına görə sousa bənzəyən qatı işgənəylə birgə verilirdi. Bu xüsusiyyət bu gün də ənənəvi olaraq müasir Avropa mətbəxlərində saxlanılır”. Başqa bir yerdə В.В. Похлебкин qeyd edir “Küftə - bir sıra şərq mətbəxlərinin məhsulu (Türk, Orta Asiya, İran)”. Bu ölkələrin əsas əhalisinin də türklər olduğunu görürük. Yunan alimi Marianna Erasimos qeyd edir ki, “XIV əsrə aid türk mənbələrində küftəni xeyirli xörək kimi göstərirlər. O həm də XV əsrə aid “küftə”, “küftə kabab”, “ayya küftə” adlarını çəkir.\nAmma, Rusiyalı müəlliflər Ольга və Павел Сюткинlər yazırlar ki, “Aydındır ki, XVI əsrə kulinariya incəsənəti Rusiyada hələ inkişaf etməmiş vəziyyətdəydi. Praktiki olaraq xırdalanmış, əzilmiş məhsullardan istifadə edilmirdi – qiymə və kotletlər rus aşpazları tərəfindən istifadə edilmirdi”. Rusiya bu texnologiyanı da sonrakı əsrlərdə türklərdən götürəcəkdi.\nGürcülər küftəyə türk dilindən götürüb “ Qupta”, yuqoslavlar “cufta” deyirlər. Лиляна Биснич Югослов mətbəxinin xörəkləri “kitabında yazır: “ Teftelini”, çuftanı adətən ətlə sousla” hazırlayırlar. Makedoniyada əvvəllər çuftaları, başqa xörəklər kimi “şarlaqanda yəni, küncüd və xaş-xaş yağında qızardırdılar”.\nBununla Лиляна Биснич bir tərəfdən В.В. Похлебkinin Tefteli və küftənin (çuftanın) eyni xörək olduğu fikrini təsdiqləyir, digər tərəfdən Makedoniyada küftənin yağda qızardıldığını, yəni tava kababın, bitoçkinin və kotletin hazırlanma qaydasını verir.\nBeləliklə, ərəb, erməni, makedoniya, yuqoslav, fransız, balkan, avstriya, rus və digər xalqların mətbəxlərində döyülmüş, qiymələnmiş ətdən olan müxtəlif adlı küftə, kifte, kotlet, кололак, кололик, зразы, фрикоделки, биточки, кифтелуце, тефтели və s. yeməklər türk mətbəxlərindən əxz edilib, türk xalqlarının dühasının məhsulu və dünya xalqlarının mətbəx mədəniyyətlərinə verdiyi daha bir tövhədir.\nƏlbətdəki, əgər ətli bürhanı, boranı sonralar həm də ətsiz boranılar, ətli dolmalar “kor”, “yalançı”, “dən”, “tərəvəz” yəni ətsiz dolmalar yaratmışlarsa, onda lüt dolmalar, yəni küftələr də öz ətsiz formalarını yaratmışdılar.\nBuna misal olaraq Öndər Şenyapilinin yazdığı, türklərin “Yoğurtlu bulqur küftəsi” göstərilə bilər. Bu küftələr yorğulmuş incə bulqur xamırından hazırlanır. Ortasından baş barmaqla basılır, qaynar suda ya işkənədə xaşlanır. Sonra sarımsaqlı qatığın içinə düzülüb üzərinə qırmızı bibərlə qızdırılmış yağ tökülür. Ərəblər buna “Kiftel ləbən” (ləbən ərəbcə yoqurd, qatıq deməkdir) deyirlər. Texnologiyası sanki içərisinə bulqur köftə doldurulmuş bizim “ağsaq – oğlaq” xörəyimizdir.\n7 mart 2005 – ci ildə Türkiyənin Sabah qəzeti Türkiyənin tam 291 köftəsi var adlı məqaləsində yazır ki, “ 90 gün boyunca 15 min kilometr yol gedərək 7 ölkədə, 15 eldə və 12 odada 43 köftəci ustayla görüşən Pinar: Ətli komandası (küftə T.Ə) tam 291 çeşidə çatdı”. Küftə, kiftə sözünün hər halda “xırdalanmış”, qarışıq mənasını verdiyini düşünürük. Bunu basdığın, sucuğun bir adı olan “Köftər” sözündən də görürük, qatılaşdırılmış bəhməz, qoz və s qarışıqlardan ibarət olan “köftər” “sucuq” sadəcə şirin ətsiz köftədir. Uzunsov formalı kiftə, “kiftə-kabab”- “lülə” mətbəximizdə qədimdən mövcuddur.\nKolbasa (ətli sucuq), basdıx (şirin sucuq) lülə kabab (türk mətbəxlərində küftə-kabab) öz formasına görə də eyni təfəkkür formasından qaynaqlanır.\nTürkiyənin Hatay bölgəsinin burqurlu küftəsinin ortasını oyub içinə ətli qiymə qoyub bişirilir, buna isə oymalı köftə deyirlər.\nBurada bir məsələyə də qayıtmaq istərdim Bu məsələyə В.В.Похлебкин də “bizim kotlet adlandırdığımız” kəlməsiylə toxunur. Əslində qiymədən hazırlanmış məhsula yalnız ruslar və onların təsiri altında olmuş ölkələrdə “kotlet” deyirlər.\nElə Baba Pünhanın “kotlet” yazması da burdan qaynaqlanır. Əslində kotlet “kotolette” sözündəndir və fransızca qabırğa arası ət deməkdir. Bu ət qiymələnmədən hazırlanır. Rus və rus təsiri olan ölkələrdə bütöv ətdən hazırlanan bu xörəyə “котлеты катуральные” – “təbii kotlet” deyilirdi. Qiymə ətdən bişən yeməyə “kotlet” deyilməsi yanlışlıq olsa da çox geniş yayılıb. Mery Prisçillaya görə küftə nüsxələrinə (reseptlərinə) artıq 13 əsr ərəb yemək kitablarında rast gəlinir. Bu da türk mətbəxinin o dövrdə artıq ərəblər tərəfindən qəbul edildiyindən xəbər verir.\nMery Prisçılla Osmanlı mətbəxində noxud əzməsindən küftə hazırlandığını və ona “noxud topu” deyildiyini və paxladan da küftə hazırlandığını qeyd edir.\nKüftə nüsxəsinə XV əsrdə yazıb yaratmış şair Büshaqın kitabında da rast gəlirik.\nBüshaqın Kənzül – İştihasını XVIII əsrdə tərcümə edən Əhməd Cavad belə izah verir: “küftə. Döyülmüz və əzilmiş deməkdir. Köftər dedikləri kababa da deyilir. Ondan yuvarlaq yuvarlaq yapıb bəzi sadə və bəzi köftəli şorba və turşulu yəxni kimi yemək içində bişirib yeyirlər.\nKüftə biryan – Qiymə deyilən qovurmadır ki, lapa və sair plov üzərinə tökərlər”.\nKüftələri , lüt dolmaları təbəssümlə araşdırarkən yenə də böyük ədiblərimizdən Sabirə müraciət etməli olursan. Məsələ ondadır ki, bu lüt küftələrin ayıbını örtmək üçün təkcə yarpaqlardan istifadə edib, onu yarpağa bükür ya tərəvəzin içinə doldurmurlar. Bu küftələrdən fisincan da hazırlayırlar ki, küftələrin abrı getməsin tava kababdakı kimi lüt-üryan olmasınlar. Sabir küftə fisincana belə tərif deyir:\n“Bimar tənim küftəvi bozbaş ələmindən\nXunin ciyərim dolma – badımcanın üçündür\nAğzım dolusu neməti- firdovs dedikdə\nBoşqabda qara gözlü fisincanın üçündür”.\nBu dörd sətirdə Sabir qiymədən hazırlanan üç xörəyin, “küftə bozbaş”, “badımcan dolması” və “fisincanın” adını çəkir.\nSabir şerlərində fisincanın dadlı olmasından başqa onun qara rəngli olmasına qara gözlü deməklə küftə fisincanın içərisində ğöz – ğöz duran kiçik küftələrə işarə edir.\nAmma küftə - fisincan, fisincan ailəsinin yalnız bir növüdür. Fisincan isə başqa bir dastanımızın mövzusudur.\nKüftənin ən maraqlı növlərindən biri də Arzuman (yəni böyük) küftədir ki, buna Naxçıvan küftəsi də, Təbriz küftəsi də deyirlər. Küftələrimizin içərisində həcminə və çəkisinə görə bu ən böyük küftəmizdir. Bu küftənin içinə bütöv quş, quşun içinə isə yumurta qoyub bişirirlər. Bəzi hallarda isə içərisinə yalnız yumurta qoyurlar. Belə olanda o bir tərəfdən slavyanların zrazısına, digər tərəfdən isə türklərin dalyan küftəsinə bənzəyir, amma onlardan fərqli olaraq top şəklində olur. Kəsiləndə kəsiyində xoş bir rəng qarışığı alınır. Üst qat küftənin rəngi, orta qat yumurta ağının, iç son qat isə yumurta sarısının rəngində olduğundan xoş təəssürat yaradır.\nMaideh Mazda “Fars mətbəxi” (in Persian kitchen) kitabında bu küftə haqqında belə yazır “Təbrizi küftə Azərbaycan şəhəri Təbrizdə hazırlanır”. Digər İranlı müəllif Feroix Hikmət də bunu təsdiqləyir. Təəssüf ki erməni müəlliflər başqa xörəklərimiz kimi bu küftəni də özününküləşdirməyə çalışır erməni məhsulu kimi təqdim edirlər. Liya Аветисян yazır ki, “Bəyazid ermənilərinin firma xörəyi kimi yaratdıqları və saxladıqları Bəyazid Küftəsinin nou-xausu”.\nTürk mətbəx tədqiqatçısı Sami Zubaida yazır. “Farsca danışmayan bölgələrdən Azərbaycan və xüsusilə də Təbriz yeməkləri ilə məşhurdur. Xüsusilə yeməklərdən tayı – bərabəri olmayan Təbriz küftəsi – içi toyuq parçaları, ərik və yumurta ilə doldurulmuş, üzü qiymə və düyüdən əmələ gələn bir məcunla örtülmüş böyük boxça biçimli bir küftədir”.\nİndi isə XV əsrdə yaşayıb-yaratmış həkim və aşpaz babamız Mahmud Şirvaninin kitabında “Sadə küftə” adlandırdığı amma heç də sadə olmayan küftənin nüsxəsini diqqətinizə çatdırırıq.\nFaydaları: Rahat həzm olunur, üzü gözəlləşdirir, spermanı artırır, bədəndən və mədədən bəlğəmi çıxardır, bütün dəqiq məcazlara son dərəcə uyğundur.\nTərifi: Əvvəlcə ət xırda-xırda doğranıb qazana qoyulur. Üzərinə lazımi qədər qaynar su tökülüb bir az qaynadılır. Daha sonra ətin qara yerindən incə parçalar kəsilib daş həvəngdə bir az quyruq yağı ilə birlikdə döyülüb əzilir. Buna yarım ovuc əzilmiş noxud və yarım ovuc yaxşıca yuyulub əzilmiş düyü qatılır. Daha sonra bu qarışıq yoğurularaq adətinə uyğun şəkildə böyük-böyük küftələr hazırlanır. Qazana qoyulub qaynadılır. Qaynadıqca köpüyü alınır. Küftələr bərkiyəndə ət və küftələr qazandan çıxardılır, təzə quyruq yağında üstü qızarana qədər qızardılır. Üzərinə ətləri örtəcək miqdarda qaynar su tökülüb bir az döyülmüş darçın və bir az quru dərəotu səpilir. Qaynadılır. Bir az qaynadıqdan sonra içindəki dərəotu çıxarılır. Yerinə yarım ovuc yuyulmuş düyü və ya düyünün yarısı qədər qabığı çıxarılmış noxud qatılır. Düyü və ərzaqlar tamamən bişincəyə qədər qaynadılır. Çevrəsi silinir. Köz üstündə qatılaşana qədər dəmləndikdən sonra üzərinə yarım dirhəm döyülmüş darçın tökülür, oddan götürülür, yeyilir.\nAbbasi Katib Bağdadinin 1226-cı ildə yazdığı kitabda bir neçə maraqlı küftə nüsxəsi verilir:\nBu nüsxələri gözdən keçirək.\nMüdekkakat Hamida (ərəbcədən döyülmüş turş ət anlamında).\nYağsız, vətərsiz ət incə iplər halında doğranıb yaxşıca döyülür, içinə keşniş toxumu, bibər, darçın və saqqız atılıb noxud və bir az soğan əlavə edildikdən sonra turuncdan kiçik küftələr hazırlanır. Təzə quyruqyağı əridilir, küftələr bu yağın içinə qoyulub qarışdırıla-qarışdırıla qızardılır, sonra üzərinə çıxana qədər su əlavə edilir. İki-üç baş soğan doğranıb qazana qatılır. Küftələr bişib yağını suya salanda üzərinə bir az limon suyu və ya abqora və ya hər ikisi qarışdırılaraq, ya da sumaq suyu və ya nar turşusu gəzdirilir. Qazanın içinə bir az quru nanə ovxalanır, bir az saqqız, bibər və darçın vurulur. İstəsəniz üzərinə bir az şərab sirkəsi gəzdirə, zəfəranla rəngləyə bilərsiniz. Sonra yeməyin üzərinə bir az gülsuyu səpilir, qazanın qıraqları silindikdən sonra köz üzərində bir az dəmə qoyulur.\nYağsız, vətərsiz ət dörd barmaq uzunluğunda əriştə kimi doğranır. Quyruqyağı əridilir, qığırdaqları alınıb atılır, ət bu yağa salınır. Üzərinə 3 qr duz, yaxşı döyülmüş keşniş toxumu əlavə edilib öz yağında qovurulur. Sonra üzərini örtəcək qədər su qatılıb keşnişotu, bir neçə çubuq darçın, bir ovuc qabığı soyulmuş noxud və bir ovuc doğranmış soğan əlavə edilir. Qaynadıqca köpüyü alınır. Sonra (qalan T.Ə) ət yaxşıca döyülüb küftə hazırlanır. Bir neçə bərk bişmiş yumurtanın alınıb ağlardan soyulur. Yumurtaların sarıları küftələrin içində açılan çuxura qoyulur (küftələr bağlanır T.Ə). Küftələr qazana əlavə edilir. Bişməyə başlayanda üzərinə yaxşı döyülmüş çəmən, bibər, saqqız və zəncəfil əlavə edilir. Ayrıca bir neçə yumurta çalınır, qazandakı əriştə kimi ət qaynar-qaynar çalınan yumurtaya batırılıb təzədən qazana qoyulur. Tikələrin üstünün yumurtayla tam örtülməsi üçün bu bir neçə dəfə təkrarlanır. Ət geri qazana qoyulur. Suyu çəkiləndə üzərinə 3 qr yaxşı döyülmüş darçın vurulur. Üzərinə bir az gülsuyu vurub dəmə qoyulur.\nDinariyyə küftəsində küftələr dinar şəklində dairəvi formada – bitoçki kimi formalaşıb, dinar kimi kəsilmiş yerkökü, eyni formada bişmiş yumurta kəsib əlavə edirlər. Bəzən yumurtanı dinar kimi kəsdikdən sonra yağda qızardıb yeməyə əlavə edirlər.\nNövbəti resept Müdekkakat Sadece (Sadə döyülmüş ət mənasında T.Ə.) Şirvaninin verdiyi nüsxəylə eynidir.\nVerilən nüsxələrdə doğranmış ətlə küftənin bir yerdə bişdiyini görürük ki, bu metod küftə və dolma bişirəndə bəzi bölgələrimizdə istifadə edilir. Daha çox isə bu zaman qazana əti sümüklü-sümüklü qoyuruq. Birinci nüsxədə küftə turunc boydadırsa, dördüncü nüsxədə küftələrin böyük olması, üçüncü nüsxədə küftələrin bitoçki formasında olması tələb edilir.\nİkinci nüsxədə küftənin içərisinə yumurta sarısının qoyulması, arzuman (Naxçıvan, Təbriz) küftəsinin hazırlanma fəlsəfəsi ilə uyğunluq təşkil edir.\nBu И.Березинин yazdıqları ilə də səslənir. И.Березин 1950 – ci ildə Azərbaycan mətbəxi ilə bağlı yazır:\n“Küfte: bu ədviyyatlı iri qiymə yumruladılır ki, ortalarında yumurta yaxud ərik qurusu qoyulub yağlı işgənənin içərisində əla bişirilir”.\nDinariyyə (bitoçki T.Ə) nüsxəsində yumurtanın qızardılıb ətlə verilməsi “yumurtayla tava kabab”, “bifşteks yumurtayla”, “bitoçki yumurtayla” xörək nüsxələrinə çox uyğun gəlir. Fərq yalnız ondadır ki, biz indi yumurtanı tava kababın, bitoçkinin ya yanında tavada bişiririk, ya ətin üzərinə tökürük, dinariyyə küftəsində isə artıq suda bişmiş yumurta dairəvi kəsilib qızardılır.\nBeləliklə, Nuş olsun!\nKüftə haqqında dastan\n1. Mirzə Ələkbər Sabir “Hophopnamə”, Bakı, “ Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatı”, 1960, 494 səh.\n2. “Önder Şenyapılı “Damakta kalan tatların akılda kalan adları”, İstanbul, “Öddü yayıncılık”, 2 basım, 2010, 556 səh.\n3. Ahmed Cavid “Tercüme-i Kenzül - İştiha”, İstanbul, “Kitap yayınevi - 125”, I basım, Ekim 2006, 173 səh.\n4. Forough Hekmat “The art of Persian cooking”, New York, “Hippocrene books”, 2005, 191 page.\n5. By Maideh Mazda “İn a Persian kitchen”, USA, “Tuttle Publishing”, 1960, 175 page.\n6. Muhammed ibn Mahmud Şirvani “15 Yüzyıl Osmanlı Mutfağı”, İstanbul, “Gökkubbe”, 2005, 355 səh.\n7. “И. Березина “Путешествие по Дагестану и Закавказью”. Казань, 1850, 116 стр.\n8. Nadir Mirzə “Karnamə”, MEA-nın Əlyazmalar İnstitutunun fondunda saxlanılan əlyazma. Farsca 1875 – 1883-cü illərdə yazılıb. 160 səh. (Rauf Şeyxzamanovun tərcüməsində).\n9. Егошкин В.Е. «Кухня народов арабского Магриба». Москва, Во Агромиздать, 1989, 385 стр.\n10. Priscilla Mary İşın “Osmanlı mutfağı sözlüğü”. İstanbul, Kitap yayınevi, 2010, 445 səh.\n11. В.В. Похлебкин «Кулинарный словарь». Москва, “Центрополиграф”, 1996, 503 стр\n12. Mahmud Qaşqari “Divani lüğəti – it - Türk” I, II,III, IV hissə, Ankara, Türk tarih kurumu basın evi, 1992.\n13. Muhammed B.El- Hasan B.Muhammed El- Kerim “Kitabüt’ t –Tabih”, İstanbul, Kitap yayınevi, 2009, 176 səh\n14. А. Дубовис «Армянская кухня». Москва. «Фолио», 2003, 464 стр\n15. И.А. Авах «Магрибская кухня». Харьков, СП «Каравелла», 1996, 385 стр.\n16. Reşat Genç “XI yüzyılda Türk mutfağı”, “Yemek kitabı” kitabında, İstanbul, Kitap yayın evi, 2003, səh. 3-17.\n17. Лилияна Бисенич «Блюда Югославской Кухни». Загреб, Знание, 1986, 312 стр.\n18. A. Sait Aykut “İştahlı ve meraklı seyyah İbn Battuta’ da qida bilgisi ve yemekler ”. “Yemek kitabı” kitabında. II baskı. İstanbul, Kitapevi, 2003, seh. 44-78.\n19. “Mirzə Əli Möcüz əsərləri”, Bakı, “Yazıçı”, 1982, 350 səh.\n20. Sami Zubaida “Ortadoğu yemek kültürlerinin ulusal, yerel ve küresel boyutları ”, “Ortadoğu mutfak kültürleri” kitabı, İstanbul, 2003, “Tarih vakfı yurt yayınları 104”, 2 baskı, səh. 35-43.\n21. Лия Аветисян «Необычные семейные обеды или уроки армянского гостеприимства», СПб, «Невский проспект», 2005, 160 стр.\n22. «Армянская кулинария», Госторгиздать, Москва, 1960, 207 стр.\n23. Олга и Павел Сюткины, «Непридуманная история русской кухни», «Астрель», 512 стр.\n24. «Армянская кулинария», Ереван «Айастан», 1985, 272 стр.\n25. Berrin Torolsan “Hana bir çorba”, “Yemek kitabı” kitabı, İstanbul, kasım, 2003, “Kiatbevi”, səh. 35-43.\n26. Sadık Ayhan İpek “Hatay mutfağının unutulan yemekleri ve bazı özellikleri”, “Yemek kitabı” kiatabı, İstanbul, 2003, “Kiatbevi”, səh. 690-697\nIranda Novruz bayramı


- + - 25/05/2020 11:58:34\nAvstriya İnkişaf Bankı (OeEB) Qara Dəniz Ticarət və İnkişaf Bankına (BSTDB) 30 milyon avro ayırıb.\nAPA-nın Gürcüstan bürosu xəbər verir ki, bu barədə QDTİB-in internet saytında məlumat yerləşdirilib. Bildirilib ki, ayrılan vəsait Albaniya, Azərbaycan, Ermənistan, Gürcüstan və Moldovada sənaye, kənd təsərrüfatı və xidmət sektorunda özəl sektor layihələrinin və sərmaye proqramlarının maliyyələşdirilməsinə, həmçinin dövriyyə kapitalı və ixracın maliyyələşdirilməsinə sərf ediləcək.\n“Maliyyə vəsaitindən əsas faydalananlar “COVID-19” pandemiyasının təsirindən ən çox təsirlənən və QDTİB tərəfindən prioritet sayılan kiçik və orta sahibkarlıq subyektləri (KOB) olacaq”, -deyə məlumatda qeyd olunub.\nBildirilib ki, ayrılan vəsait üzv ölkələrin hökumətləri tərəfindən pandemiyadan sonrakı iqtisadi fəaliyyəti bərpa etməyə yönəlmiş tədbirlərə QDTİB-in töhvə verməsi üçün irəli sürdüyü təşəbbüslərini maliyyələşdirilməsinə əlavə resruslar təmin edəcək.\nNatiq Cəfərli: “Onlayn ticarətlə məşğul olan şirkətlər daha çox qazanır”\nBu rayonda yol infrastrukturunun yenidən qurulması işləri davam etdirilir\nToyuq əti bahalaşacaq? - “Broylerlər tərəfdar deyil...” - SƏDR\nHotellərdə əyləncələr dayandırılıb: Ancaq qonaq qəbul edilir - RƏSMİ\n"Beynəlxalq reyslərin bərpası yalnız gələn ilin yazında mümkün olacaq" - EKSPERT


Prezidentin nəvəsi pianoda ifa etdi - Video » wWw.Qadinlar.Biz ~ Qadınlar Bir Incidir! Populyar Qadın Saytı\nTarix: 26-03-2015, 12:59\nSəs ver: Prezident İlham Əliyevin nəvəsi Mikayılın pianoda ifa edərkən lentə alınan videosu yayılıb. Görüntünü Mikayılın atası, müğənni-bəstəkar Emin sosial şəbəkədə paylaşıb. İfaçı videonun yanına "Əgər yaxşı musiqiçi deyilsə, kimsə bir gün peşəkar aktyor ola bilər" sözlərini yazıb.\nQeyd edək ki, Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyeva ilə ailəli olan Eminin Əli və Mikayıl adında əkiz övladları var.


Evlilikdə bu “yolverilməz” səhvi ETMƏYİN!\nEvlilikdə bu “yolverilməz” səhvi ETMƏYİN!\nEvliliklə bağlı əsas problemlərdən biri də evliliyə həddindən çox tələb, ya da tələblər yükləməkdir (məsələn, ideal münasibət və ya ideal ünsiyyət kimi). Bu da istər-istəməz tərəflər arasında başqa problemlərin meydana çıxmasına səbəb olur. Bundan da təhlükəlisi hər iki tərəf ən kiçik bir problemi belə böyük bir problem kimi qəbul etməyə başlayır.\nƏlbəttə ki, evlilikdə tərəflərin bir-birilərinə qarşı müəyyən tələblərinin olması təbiidir. Ancaq hər şeydə olduğu kimi, burada da bu tələbləri böyütmək doğru deyil. Belə olduqda, tərəflər ən kiçik bir problemdə belə "yolverilməz" səhvlərə yol verir və təbii olaraq, evliliklərini təhlükə altında qoyurlar.\nÜstəlik, bu problemlərin baş verməsində həm daxili, həm də xarici təsirlər az rol oynamır. Digər tərəfdən, kişilərdə evliliklə bağlı tələblər daha çox qeyri-emosional xarakter daşıdığı halda, qadınlarda daha çox emosional xarakter daşıyır.\nMəsələnin başqa bir tərəfi isə evliliyə yüksək tələblər yükləyən tərəflərin tədricən evlilikdə "nöqsan" axtarmağa başlamalarıdır. Beləliklə, bu tələblərə uyğun gəlməyən hər bir hərəkət onlarda yerli və ya yersiz tənqidlərə gətirib çıxarır. Bu isə, təbii olaraq, başqa problemlərin meydana çıxması ilə nəticələnir.\nƏlbəttə ki, evlilikdə tərəflərin müəyyən tələb sahibi olmasının bir çox müsbət cəhətləri var. Ancaq tərəflərin bu tələblər ucbatından qarşı tərəfi mütəmadi olaraq tənqid etməsi evlilikdə tədricən qarşısıalınmaz çatların əmələ gəlməsinə səbəb ola bilər. Bu isə vaxt keçdikcə tərəflar arasında ünsiyyətin pozulmasına (həmçinin, özünəinam hissinin yox olmasına da) gətirib çıxara bilər.\nOna görə də, bu problemi həll etmək üçün tərəflər bir-birilərini olduğu kimi qəbul etməli və tələblərini ortaq məxrəcə gələ biləcəkləri bir şəkildə ifadə etməlidirlər. Bir sözlə, əgər tərəflər bir-birilərini uyğunlaşdırmaqdan çox, bir-biriləri ilə uyğunlaşmağı qarşılarına hədəf qoysalar, bu problemi daha asan həll edə bilərlər.\nDigər tərəfdən, evliliyə həddindən artıq tələb yükləmək evlilik ərəfəsindəki dövrə də öz təsirini göstərir. Belə ki, bu, evlilikdən çəkinmə, hətta evlilikdən qorxma kimi hallara belə gətirib çıxarır.\nEvliliyə həddindən artıq tələb yükləmək evlənmək üçün uyğun namizədi seçməkdə də problemlərə səbəb olur... (zaman.az)\nMəqalədə : evlilik ailə tələblər


Türkiyədə dövlət məmurlarının telefonlarını dinləməkdə şübhəli bilinən altı polis həbs edilib\n10 Aprel 2014 10:49 (UTC+04:00)\nAzərbaycan, Bakı, 10 aprel /Trend, müxbir R.Hafizoğlu/\nTürkiyənin Adana vilayətində dövlət məmurlarının telefon danışıqlarını qanunsuz olaraq dinləməkdə şübhəli bilinən altı polis həbs edilib. Trend-in məlumatına görə, bu barədə cümə axşamı "Anadolu" agentliyi xəbər yayıb.\nHəbs olunanlar arasında iki yüksək çinli polis nümayəndəsi də var. Onların adları açıqlanmır.\nSalam terror təşkilatı\nTürkiyədə 50 mindən çox FETÖ-çü tutuldu - general, qubernator, prokuror...\nDünya xəbərləri 13 İyul 2017 15:34\nTürkiyənin 30 vilayətində Gülən hərəkatına qarşı irimiqyaslı əməliyyatlar aparılır\nDünya xəbərləri 20 Dekabr 2016 11:08\nDaha 103 ali məktəb müəllimi "Gülənçi" çıxdı\nDünya xəbərləri 18 Noyabr 2016 10:39\nDünya xəbərləri 11 Oktyabr 2016 09:57


Ana Sayfa » Yazılar » KİMLİYİNİ UNUTMUŞLAR…\nOnları “Vətən xaini” adlandırmaq düzgün olmazdı, onlar sadəcə bədbəxtlərdir!\nOn gündür ki, Moskvadan qayıtmışam. Təhsilimlə bağlı səkkiz gün Moskvada qalası oldum. Bu müddət ərzində Moskvanı xeyli gəzdim. Həm bu nəhəng şəhərin infrastrukturu, görməli yerləri ilə tanış oldum, həm də rus millətçilərinin “çornıy” adlandırdıqları və sevmədikləri Qafqaz xalqlarına, o cümlədən azərbaycanlılara olan münasibətin şahidi oldum. Lakin burada təəccüblü bir şey görmədim. Çünki, rusların xisləti məhz budur. Hələ I Pyotrdan qalmış vəsiyyətdə də deyilir ki, “Rusiya çalışsın Qafqazı əsarətdə saxlasın!” Lakin məni Moskvada tamamilə başqa şey məyus etdi. Özümüz…\nHamıya məlumdur ki, Rusiyada 3 milyona yaxın azərbaycanlı yaşayır. Onların əksəriyyəti bazarlarda ticarətlə məşğuldur. Şəxsən mən azərbaycanlıların bazarlarda ticarətlə məşğul olmalarına pis baxmıram. Buna da bacarıq lazımdır. Hətta rusların özləri də bazarlarda məhz azərbaycanlıların satdıqları ərzaqları almağa üstünlük verirlər. Düzdür, tanınmış azərbaycanlı ziyalıları da Rusiyada fəaliyyət göstərirlər. İndinin özündə də ruslar Araz Ağalarov, Müslüm Maqomayev, Zirəddin Rzayev kimi tanınmış azərbaycanlıların fəaliyyətini yüksək qiymətləndirir və onları özləri kimi sevirlər. Rusiyanın nüfuzlu təhsil müəssisələrində xeyi azərbaycanlı müəllim və professorlar dərs deyir. Lakin mənim ürəyimi ağrıdan Moskvada rastlaşdığım və on gün keçməsinə baxmayaraq, hələ də gecələr məni yatmağa qoymayan bir hadisədir.\nMoskvada olarkən həmişə gözüm azərbaycanlı üzü, qulağım isə doğma kəlmələrin sorağında idi. Yaxın dostlarım da sağ olsunlar. Məni darıxmağa qoymurdular. Demək olar ki, hər gün məşhur restoranlarda yemək yeyirdik. Adəti üzrə yenə də restorana yemək yeməyə gedirdik. Xahiş elədim ki, məni azərbaycanlıların çalışdırdığı restorana götürsünlər. Həm xeyiri özümüzünkülərə verək, həm də milli yeməyimizdən dadıb milli musiqimizə qulaq asaq. Tanınmış bir restorana gəldik – “Oqni Vostoka” adlanırdı. Azərbaycanlıların restoranı idi, içəridəki atmosferdən doğma Vətənin iyini duydum. İşçilər, ofisiantlar – hamısı azərbaycanlı idi. Dostlarımla bir masa arxasında əyləşdik. Bir qədər yeyəndən sonra müğənni diqqətimi çəkdi. Bizimkinə oxşamırdı.\nİlahi, bu, ola bilməz! Müğənni erməni idi. Ağzımdakı tikə boğazımdan keçmədi, qaytarıb qaba qoydum. Dostlarım mənim vətənpərvər olduğumu bildiyindən, dərhal məni başa düşdülər və məni sakitləşdirməyə çalışırdılar. Deməyə söz tapmırdım. “Əhməd, əsəbiləşmə, Moskvada azərbaycanlıların restoranlarında ancaq erməni müğənnilər oxuyurlar. Bu, adi şeydir.” deyə dostlarımdan biri mənə bildirdi. Bunu eşitcək bir qədər istiləndim. Pencəyimi çıxardıb stulumun arxasına keçirdim. Burada bir yalnışlığın olduğunu zənn edib dərhal ofisiantı yanıma çağırdım. Ofisiantın sinəsində adı yazılmışdı… İntiqam idi.\nİntiqam mənimlə rusca danışırdı. Azərbaycanlı olduğumu öz doğma dilimizdə ona çatdırdım. Amma yenə də rusca məndən üzr istədi və yalnız rusca danışa biləcəyini dedi. Artıq əsəbiləşirdim. Sifətimin qıp-qırmızı olduğunu görüncə, astadan “Buyurun, nə istəyiniz var?” dedi. Dedim “Qardaşım, niyə rusca danışırsan?! Axı sən də, mən də azərbaycanlıyıq!” Hiss edirdim ki, İntiqam nədənsə çəkinir. Ondan müğənninin milliyyətini soruşdum. Erməni olduğunu dedi. Başıma elə bil qaynar su tökdülər. Dedim, a kişi, azərbaycanlının restoranında erməni müğənninin nə işi var?! Dedi, bizdə belədir! İntiqamın özünə görə “arqumenti” də var idi. Bildirdi ki, bu restorana təkcə azərbaycanlılar deyil, ermənilər də gəlir. Ona görə, erməni müğənni burada çalışır.\nFikirləşdim ki, üçüncü ölkədəyik, burada erməni-azərbaycanlı müharibəsi açmaq düzgün deyil. Qoy ermənilər də gəlsin bizim restoranımıza, zəhərlənib getsinlər. Qapıdan qovmayacayıq ki?! Necə deyərlər “Bizim xalqımız çox qonaqpərvər xalqdır”, necə ki, bütün bəlalar da məhz bu qonaqpərvərlikdən başımıza gəlib. Amma erməni müğənninin bizim restoranda çalışması artıq dözülməz idi. Amma ən dözülməzi hələ qabaqdaymış! Odur ki, diqqətlə qulaq asın mənə…\nÖyrəndim ki, bu restoranda bir nəfər müğənni işləyir, o da ermənidir, azərbaycanlı müğənni yoxdur, ümumiyyətlə. Qonşu masadan bir cavan oğlan durdu müğənniyə yaxınlaşdı və “Can bakı” mahnısını sifariş etdi. Erməni müğənni oxumağa başlamışdı ki, həmin masadakı bütün adamlar – qoca arvad, cavan xanımlar, balaca uşaqlar durub oynadılar. Cəmi 10 nəfər olardılar. Onların suyu mənə yad gəlirdi. Sən demə oynayanlar da ermənilərdir. Təəccübdən donub qalmışdım. Elə bil, kimsə mənim düz üzümə varyoxumu söyürdü. Bu ermənilər rusca oxunan “Can Bakı” mahnısını bir ürəklə oynayırdılar ki… Artıq əsəbdən ayaqlarım əsməyə başlayırdı. Ofisiant İntiqamı yenə çağırdım. Elə nəsə deyəcəkdim ki, İntiqam mənim əvəzimə danışdı. “Qardaş, bunlar ermənidir, amma Bakı erməniləridir. Ona görə, bizim mahnıları belə çox istəyirlər.”\nTəəccübdən bilmirdim nə deyim. Sanki, erməninin fərqi də var. Atalar demişkən, “İlanın ağına da lənət, qarasına da…”. Nə isə… Dostlarımdan icazə istəyib, lavaboya çıxdım. Əl-üzümü yudum, özümü sakitləşdirməyə çalışdım.Yenidən masaya qayıtdım. Dostlarım isə “Əhməd, bura Moskvadır. Burada azərbaycanlı-erməni problemi yoxdur” deyirdilər. Dostlarım olduğundan onların xətrinə dəymək istəmirdim. Necə də olsa, azərbaycanlılardır, bu Vətənin çörəyini, suyunu yeyiblər. Amma bu gördüyümlə də barışmaq fikrim yox idi. Odur ki, ofisiant İntiqamı çağırıb mahnı sifariş verməyin qiymətini soruşdum. 500 rubl idi, bizim pulla 15 AZN. Cibimdən 500 rubl çıxarıb İntiqama verdim və o erməni müğənnidən bir Azərbaycan mahnısı oxumağını istədim. Ofisiant pulu erməniyə uzadıb istəyimi ona çatdırdı. Erməni müğənni Azərbaycan dilində yalnız iki mahnı bildiyini söylədi – “Daşlı qala” və “Tut ağacı boyunca…”.\nDəli olmağıma az qalmışdı. Bayaqdan erməni və rus dillərində onlarla mahnı oxuyan erməni dığası azərbaycanlı restoranında çalışa-çalışa yalnız iki mahnı bilir. “Lənət sənə, erməni” deyib, “Tut ağacı boyunca…” mahnısını oxumağını istədim. Erməninin sifətində yumşaq bir narazıçılıq hissini duydum. Amma yenə oxumağa başladı. İlahi, indiyə kimi özümü bu qədər alçalmış və təhqir olunmuş hiss eləməmişdim. İndiyə kimi özümü də heç tanımamışam. Bu qədər səbrsiz, kövrək və vətənpərvər olduğumu bilmirdim. Erməni müğənni həmin mahnını bucür oxuyurdu: “Tut eğeci buyunca, tut yemedim duyunca. Yori hasratda qordim, tut yumadim buyunce.” Bucür oxumaq qulağıma çatmışdı ki, özümü saxlaya bilmədim, əsəbdən gözlərim yaşardı, ətrafdakılar ağlamağımı duymasınlar deyə, qəfil yerimdən qalxıb lavaboya qaçdım. Sözün həqiqi mənasında qaçdım. Çünki, buna tab gətirməyə gücüm yox idi artıq. Lavaboda əl-üzümü yudum, divarı yumruqladım, güzgüyə baxıb o ki var içimi boşaltdım. “Kişi heç vaxt ağlamaz” deyiblər, amma qeyrətimizin tapdanmasını gördükdə və heç nə edə bilmədikdə, özümü tuta bilmədim. Özüm tez lavaboya qaçdım ki, heç olmasa ağlamağımı ermənilər görməsin. Çünki, müğənni ermənidən başqa, qonşu masada da xeyli erməni oturmuşdu. Türk oğlu türk olduğumdan, təklikdə ağlamağa qərar verdim. Amma içimdə alovlar qaynayırdı, çünki bu ağlamaq acizlik və məğlubiyyət ağlamağı deyildi. Bu, nifrət və soyuqqanlığın qəlbimdə hökmran olması üçün içimdəki kövrəkliyi bayıra atmaq məqsədilə ağlamaq idi.\nƏl-üzümü yuyub yenidən masaya qayıtdım. Dostlarım qorxudan danışmırdılar. Çünki, bilirdilər ki, bütün hirsimi onlardan çıxa bilərəm. Odur ki, yeməyimizi yarımçıq qoyub, getmək qərarına gəldik. Artıq qapıdan çıxırdıq ki, narazı əhval-ruhiyyəmizi anlayan restoran adminstratoru mənə yaxınlaşıb “Qardaşım, buranın sahibi əslində Bakı yəhudisidir, ona görə erməni müğənnisinin oxumağına icazə verilib” dedi. Bu sözlərin əslində özünə bəraət qazandırmaq və eyni zamanda məni “yola vermək” məqsədilə söyləndiyini başa düşdüm. Amma söz altında qalmağı da xoşlamıram və həmin adminstratora üzümü tutub “Ay brat, sən ki, azərbaycanlısan, burada çalışanlar da azərbaycanlılardır. Erməni dığasının bizi təhqir etməsini necə qəbul edirsiniz?! Axı ən azından onun oxuduqları sizin də qulaqlarınıza qədər gedib çatır. Adam olun, 5 manat az qazanın, amma kimliyinizi ayaq altına atmayın.”\nNə fayda?! Eşşək boyda adama bir Quran söz dedim, boyundan-başından utanmadı və “Nə isə… düzələr” deməklə bizi qapıdan yola saldı.\nO gün, bu gün, hələ də özümə gələ bilmirəm, valla. Necə ola bilər ki, 30 mindən çox həmvətənlərimizin qətlinə səbəb olmuş, bir milyona qədər azərbaycanlının qaçqın düşməsinə səbəb olan bir millətin nümayəndələrilə iş birliyi qurmaq olar?! Hələ erməni dığasını gətirib öz restoranında necə müğənni kimi işlətmək olar?! Özü də bu erməni dığası Azərbaycan dilində düz-əməlli heç 2-3 dənə də mahnı bilmir. Axı vətənpərvərlik təkcə Azərbaycanda olarkən olmamalıdır. Biz bu Vətənin övladıyıqsa, harada olmağımızdan, nə işlə məşğul olmağımızdan asılı olmayaraq, həmişə milli maraqlarımızı üstün tutmalı, Vətənin bizim olduğunu və bizim də Vətənə bağlı olmağımızı bir an belə unutmamalıyıq. Çünki, Vətən sadəcə torpaq deyil, Vətən mən, sən, mənim, sənin atan-anan, mənim, sənin qardaşın-bacın, mənim, sənin nişanlısı, həyat yoldaşı, körpəsi, balası deməkdir… Odur ki, Vətənə xəyanət etdikdə, bu insanları gözümüzün qarşısına gətirək, sadəcə torpaqlara deyil, həm də bu yaxınlarımıza xəyanət etdiyimizi başa düşməliyik.\nƏslində, ermənilərlə iş birliyi yapanları “Vətən xaini” adlandırmazdım. Heç onları mühakimə də etməyə dəyməz. Atasını, anasını, bacısını, qızını satanları nə zaman mühakimə ediblər ki?! Belə insanları sadəcə və sadəcə “bədbəxt”, “zavallı” və “peysər” adlandırardım!


"Bakıdakı matçın təşkili əla idi, Madrid əsl cəhənnəm oldu"\nUEFA-nın liqası və çempionatı üzrə final oyunlarına iki fərqli yanaşmadan fraqmentlər\nFutbol ayaq açıb bütün dünyada yeriyir. Milyardların sevimli tamaşası, uşaqlı-böyüklü milyonların sevimli idman növü yaxud əyləncəsi olan bu yarışlar öz sevinci və kədəri ilə insanların həyatını bəzəyir. Belə bir qarşısıalınmaz həqiqətdə pay sahibi olmaq böyük arzu və şərəfdir. Bizim paytaxtımız da öz gücü və əzəməti ilə bu şərəfə nail oldu. UEFA-nın Avropa liqasının final oyununu cəsarət və lıəyaqətlə keçirib dünya idmanının tarixinə, özünün isə idman salnaməsinə silinməz iz saldı.\nHəyat mübarizədir aksioması nə qədər möhtəşəm səslənsə də, bu, siyasətdə riyakarlıq, idmanda isə gözəllikdir. Lakin siyasətbazlar və ya həyatı cinayətsiz yaşaya bilməyənlər bəzən idmandan da sui-istifadə etməyə can atırlar. Avropa liqasının Bakı finalına qarşı işğalçı Ermənistanın xaricdəki erməni qəyyumlarının təhriki ilə “Arsenal”ın üzvü Henrix Mxitaryanın şəxsi təhlükəsizliyindən qorxaraq Azərbaycana gəlməkdən imtina etməsi belə sui-istifadə halına ən “yaxşı” nümunədir. Henrixin qorxalığını başa düşmək olar, ona görə ki, ermənilər, ümumiyyətlə, təbiətcə qorxaqdırlar. Amma onun təhlükəsizliyinə beynəlxalq və yerli səviyyədə hər cür zəmanət verilməsinə baxmayaraq Bakıya gəlməməsi artıq bu işin siyasi məqsəd daşıdığını ortaya çıxarıb. Bunları qoyaq bir yana. Artıq final baş tutub və ermənilər qarışıq bir çox ekspertlər bu böhtanı istehza ilə pisləyib.\nAncaq bir məsələ var ki, Bakıda liqa finalı nə qədər əmin-amanlıq və yüksək təşkilatçılıq şəraitində keçibsə, bundan üç gün sonra Avropa İttifaqının üzvü, Avropa dəyərlərinin daşıyıcısı, “demokratik və sabit” Avropanın ayrılmaz üzvü olan İspaniyanın paytaxtı Madriddə keçirilmiş UEFA Avropa çempionatının finalı bir o qədər qalmaqallı və təşkilarçılıq sarıdan qüsurlu olub. Bakıdakı hazırlıq və təşkilati işdən vəcdə gələn on minlərlə ingilis futbol fanatı adından ingiltərəli ekspert Brayan Uirli oyundan sonra heyrətlə bildirib ki, İngiltərədən xeyli məsafədə yerləşən Bakıda təşkil olunan bu möhtəşəm final oyununu izləmək və burada olmaqdan məmnundur: “Çelsi”-“Arsenal” matçı yüksək səviyyədə təşkil olunmuşdu. Şəhər çox təmiz, təhlükəsiz, stadiona gediş rahat idi. Üç gün sonra Madriddə təşkil olunmuş UEFA Çempionlar Liqasının “Liverpul” və “Tottenhem” klubları arasında görüş isə mənim üçün əsl cəhənnəm oldu. Çempionlar Liqası tarixində ən pis təşkil olunmuş matç idi”.\nİngilis fanatlar plvədən içib dava salmaqları, bir-birlərini doyunca əzişdirməkləri ilə bütün dünyada “məşhurdurlar”. Madriddə də bu hal yaşanıb, polis 30 nəfəri döyüb və polisə aparıb. Bəs, görəsən, Bakıda niyə ingilislər özlərini mədəni aparıblar?! Yox, insident olub, guya “Arsenal”a azarkeşlik edən kimlərsə təxribata əl atıblar, amma polis bu təxribata düşüncəli yanaşıb və sakitliyin pozulmasına mədəni davranmaqla imkan verməyib. Şəhərin mərkəzində bir ingilisin digərinə atdığı yumruğa görə də “antidemokratik” Azərbaycan polisi hücuma keçib günahkarı əzişdirmək əvəzinə təmkin və mədəni tərzdə asayişin qorunması barədə izahat verib və bundan heyrətlənən ingilis davakarlar dinc oturmağa mədbur olublar. Ancaq “demokratik” Madriddə londinlu azarkeşlər heç nədən polisin hücumuna məruz qaldıqlarından o ki var gileyləniblər.\nHələ Madrid finalı ilə bağlı azarkeşlərin biletləri “qara bazar”dan dəyərindən dəfələrlə yüksək qiymətə almağa məcbur olmaları lap biabırçılıqdır. “Euronews”un xəbərində bildirilib ki, UEFA bir qrup şəxsin Çempionlar Liqasının final qarşılaşmasına bilet oğurlayaraq “qara bazar”da baha qiymətə satmaları barədə xəbərdarlıq edib. Hətta dövriyyədə saxta biletlər də olub. Polisin məlumatında bildirilir ki, iki saxta bilet azarkeşlərə 8400 avroya satılıb.\nTəşkilatçılıq isə... Madriddə ingilis azarkeşlərin ciddi etirazlarına səbəb olan başlıca məsələlərdən biri də nəqliyyat problemi və şəhərin küçələrində böyük tıxaclar olub. “Irish Mirror” qəzeti yazıb ki, “Liverpul” klubunun sahibi Con Henri, klubun əfsanələri Kenni Dalqliş və Yan Raş dəhşətli tıxacla əlaqədar avtomobillərini tərk edərək stadiona piyada getməli olublar. Stadiona gedən yollardakı dəhşətli tıxaca görə əsas avtomagistrallarda hərəkət dayanıb. Bəzi azarkeşlər isə biletlərinin olmasına baxmayaraq, stadiona buraxılmayıblar. Polis onlara qarşı zor tətbiq edərək geri qaytarıb. "RİA Novosti" agentliyi final keçirilən günlərdə hotellərdə qiymətlərin üç dəfə bahalaşdığını, "TalkSport" nəşri isə bəzi azarkeşlərin gecikmələrə görə aeroportda saatlarla gözləməli olduğunu önə çəkib. İspaniyanın nüfuzlu “El Mundo“ qəzeti yazır ki, qeyri-etik hərəkətlər edən və italyan turisti yaralayan ingiliz azarkeş saxlanılarkən, 3 polis əməkdaşına xəsarət yetirib. Məqalədə deyilir ki, polis hadisə yerinə mümkün iğtişaşların qarşısını almaq və saxta bilet satışına imkan verməmək üçün gətirilmişdi. Çünki Madridin küçələri oyuna gələn minlərlə biletsiz azarkeşlə dolu олуб. Bir müddət əvvəl şəhərdə saxta bilet satmaq istəyən bir qrup italyan həbs olunub.“Radio Galler”in aparıcısı Vinn Evansın başına isə daha dəhşətli hadisə gəlib. O, Çempionlar Liqasının finalına bilet almaq üçün pul ödəsə də, aldanıb. BBC yazır ki, aparıcı iki biletə 7 min funt sterlinq ödəyib. Aparıcı bu barədə belə deyib: “Biletləri onlayn qaydada aldıq, pulunu ödədik. Lakin daha sonra artıq biletlərin mövcud olmadığını dedilər. On dörd yaşlı oğlum çaşqınlıq içində idi. Mən pulu ödədikdən sonra agentlik sifarişi yerinə yetirə bilmədiklərini söylədi. Onlar mənim aldığım bileti daha baha qiymətə satmaq imkanı yarandığı üçün başqasına satdılar”. O, sonra daha çox pul ödəyərək iki bilet aldığını və əvvəl ödədiyi pulu geri ala bilməyəcəyindən narahat olduğunu bildirib.\nUEFA prezidenti Aleksander Çeferin Avropa Liqasının final oyununun Bakıda keçirilməsinə və Azərbaycanın hazırlığına yüksək qiymət verib: “Avropa Liqasının final matçını Bakıda keçirməyin səhv qərar olduğunu düşünmürəm. Futbol özü inkişafdır. Biz futbolu təkcə böyük ölkələrdə deyil, hər yerdə inkişaf etdirmək istəyirik. İnsanlar matçdan sonra stadionun tam dolmadığını deyirdilər. Bəli, final matçında stadion tam dolmamışdı. Oyuna ümumlikdə 51 min 370 nəfər gəlmişdi”.\nBakı belə böyük futbol finalını ilk dəfə keçirməyinə baxmayaraq stadiona gələn azarkeş sayına görə turnirin tarixində 3 göstəriciyə nail olub. Tam haqlı olaraq bunu tarixi nailiyyət adlandırmaq olar. Bu faktlardan çıxış edərək, idmanın və siyasətin hər ayrılıqda olmaqla Avropa qurumlarının Azərbaycan dəyərlərini öyrənmələri üçün bu yarışlar bir nümunə rolu oynamalıdır. Axı, iqtisadi inkişaf o demək deyil ki, daim məsləhət verəsən. Bu, həm də daim öyrənməyi də tələb edir. Necə ki, Azərbaycan sürətli inkişafı fonunda daim öyrənməyə meyillidir. Həm də daim öyrənən eyni zamanda daim öyrətməyə də qabil olur. Yenə Azərbaycanı misal çəksək, yerinə düşər.


Yusif Babanlı: Dövlət idman siyasəti Azərbaycanın beynəlxalq yarışlarda uğurlu çıxışı üçün geniş imkanlar açır » Avrasiya.Net\n20 avq 21:54musahibe\nDünyanın sürətlə inkişaf edən ölkələrindən olan Azərbaycan həm də qabaqcıl idman dövlətlərindən biri kimi tanınır. Ölkəmizdə bütün sahələr kimi, idman da uğurla inkişaf edir. Xüsusilə vurğulamaq istəyirəm ki, Azərbaycanda fiziki və mənəvi cəhətdən hərtərəfli inkişaf etmiş istedadlı gənc nəsil yetişir. Yeniyetmə və gənc idmançılarımız beynəlxalq arenada böyük uğurlara imza atır, müxtəlif beynəlxalq yarışlarda, dünya və Avropa çempionatlarında ölkəmizi layiqincə təmsil edib, dövlət bayrağımızı yüksəklərdə dalğalandırırlar. Bütün bunlar Azərbaycanda idman siyasətinin düşünülmüş şəkildə aparıldığını bir daha təsdiq edir. Dövlətin məqsədyönlü idman siyasəti gələcəkdə də Azərbaycanın bütün beynəlxalq yarışlarda ən yüksək pillələrdə özünü təsdiq etməsinə geniş imkanlar yaradacaq.\nBu sözləri Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasının prorektoru, professor Yusif Babanlı AZƏRTAC-a məxsusi müsahibəsində deyib.\nİdmanın maddi-texniki bazasının ən müasir standartlara uyğun qurulması böyük perspektivlər vəd edir\nÖlkəmizdə Olimpiya hərəkatının və bütövlükdə idmanın inkişafında yeni mərhələnin əsasının 1997-ci ildə İlham Əliyevin MOK-un prezidenti seçilməsi ilə qoyulduğunu bildirən Y.Babanlı bundan sonra Azərbaycanın idman uğurlarının yeni mərhələsinin başlandığını bildirib. O qeyd edib ki, təməli ümummilli lider Heydər Əliyev tərəfindən qoyulan idman siyasətinin uğurla davam etdirilməsi nəticəsində ölkəmiz idmanda böyük nailiyyətlərə imza atıb. Qazanılan qələbələr Azərbaycanın hər bir gəncində qürur hissi yaradır. Bu sahənin inkişafı üçün ötən illərdə kompleks tədbirlər görülüb. İdmançıların təlim-məşq proseslərinin yüksək səviyyədə təşkili qazanılan nəticələrdə təsdiqini tapır. Federasiyalar, idman klubları, cəmiyyətləri uğurla fəaliyyət göstərir, Milli Olimpiya Komitəsi, Gənclər və İdman Nazirliyi və digər müvafiq qurumlar dövlət idman siyasətinin uğurla reallaşmasına mühüm töhfə verirlər. Azərbaycanda idmanın maddi-texniki bazasının ən müasir standartlara uyğun qurulması və bu işin böyük sürətlə davam etdirilməsi böyük inkişaf perspektivləri vəd edir. Sevindirici haldır ki, indi klublar və federasiyalar da idman bazalarını yaradırlar. Bölgələrdə Olimpiya İdman komplekslərinin tikintisi rayonlarımızda idmanla məşğul olmaq üçün imkanları daha da genişləndirir. Təsadüfi deyil ki, beynəlxalq arenada qazanılan nailiyyətlərdə bölgə idmançılarının da böyük payı var.\nAzərbaycanın zəngin mədəniyyəti, tarixi irsi, bugünkü reallıqları kifayət qədər geniş şəkildə təqdim edilir\nYusif Babanlı dünyanın idman mərkəzlərindən birinə çevrilən Azərbaycanın ən mötəbər beynəlxalq tədbirlərə yüksək səviyyədə ev sahibliyi etdiyini bildirib: “Son illər respublikamızda təşkil olunan irimiqyaslı müxtəlif tədbirlər, yarışlar, sərgi, konsertlər həm də Azərbaycanın zəngin mədəniyyətini, tarixi irsini, bugünkü reallıqlarını kifayət qədər geniş şəkildə təqdim etmək üçün imkanlar yaradıb. Respublikamızda ən mötəbər beynəlxalq yarışların təşkili üçün hər cür şərait var. Birinci Avropa, IV İslam Həmrəyliyi Oyunları, Formula 1 və digər irimiqyaslı yarışlar bunu bir daha təsdiqləyib. Həm I Avropa, həm də IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarının yüksək səviyyədə təşkilində Azərbaycanın Birinci vitse-prezidenti xanım Mehriban Əliyevanın misilsiz xidmətləri var. Məhz Mehriban xanımın yüksək təşkilatçılıq qabiliyyəti nəticəsində bu yarışlar bütün dünyada geniş əks-səda doğurdu.\nİrimiqyaslı tədbirlər zamanı ölkəmizə gələn qonaqlar, idmançılar, məşqçilər, idman mütəxəssisləri həm də yarışlardan sonra ölkəmizlə yaxından tanış olmaq imkanı qazanır, burada gedən sürətli inkişafın şahidi olurlar. Azərbaycana gələn turistlərin sayı ildən-ilə artmaqdadır. Şübhəsiz, bu cür mühüm əhəmiyyət daşıyan irimiqyaslı tədbirlərin turistlərin cəlb edilməsində böyük rolu var. İdman tariximizdə ilk dəfə olaraq, Bakı UEFA Avropa Liqasının final matçına ev sahibliyi etdi. Bundan başqa, ölkəmiz futbol üzrə Avropa çempionatının final mərhələsinin oyunlarına da ev sahibliyi edəcək. Bu nüfuzlu turnirə ev sahibliyi hüququ əldə etmək o qədər də rahat deyil. Bir çox inkişaf etmiş şəhərlər çox istəyirlər ki, bu mötəbər yarış məhz orada baş tutsun. Azərbaycanın bütün sahələrdə inkişafı, mükəmməl infrastruktur, müasir idman obyektləri, möhtəşəm Bakı Olimpiya Stadionu, gözəl otellər, ölkəmizdə hökm sürən sabitlik və təhlükəsizlik kimi mühüm amillər bu qərarın verilməsində böyük rol oynayıb. Əldə edilən nəticələr göstərir ki, cəmi 28 illik müstəqillik dövründə biz ən yüksək zirvəyə çata bilmişik”.\nƏldə edilən qələbələr cəmiyyətimizin vətənpərvərlik ruhunu artırır\nProrektor Yusif Babanlı idmanın yüksək sürətlə inkişafının ölkəmizin həm də ümumi inkişaf səviyyəsini göstərdiyini vurğulayıb. O qeyd edib ki, dünyanın ən mötəbər idman tədbirlərindən olan Olimpiya Oyunlarında Azərbaycan idmançıları möhtəşəm qələbələr qazanıblar: “Olimpiya Oyunlarında Azərbaycan komandasının əldə etdiyi nəticələrə nəzər salsaq, hər olimpiadada uğurların əvvəlki ilə müqayisədə artdığını görərik. Qeyd edim ki, Azərbaycan yığma komandası sonuncu - Rio Olimpiadasında əvvəlki olimpiadalarla müqayisədə daha geniş heyətlə – idmanın 18 növü üzrə 56 idmançı ilə təmsil olunub. “Atlanta 1996”da 1, “Sidney 2000”də 3, “Afina 2004”də 5, “Pekin 2008”də 7, “London 2012”də 10 medal qazanan Azərbaycan komandası “Rio 2016” Yay Olimpiya Oyunlarında tarixi qələbəyə imza ataraq 18 medal əldə edib. Bu nəticə ilə yığmamız medalların sayına görə 207 iştirakçı və 87 mükafatçı dövlət arasında 14-cü yeri tutub. Müxtəlif idman növləri üzrə dünya, Avropa çempionatları, nüfuzlu beynəlxalq yarışlarda da komandamızın əldə etdiyi nəticələr yüksəlməkdə davam edir. Bu qələbələrin hər biri cəmiyyətimizin vətənpərvərlik ruhunu artırır, uşaq və yeniyetmələri idmanla məşğul olmağa sövq edir. Gənclərimiz Olimpiya, dünya, Avropa çempionlarına oxşamaq, dövlətimizin bayrağını onlar kimi yüksəklərdə dalğalandırmağı arzulayırlar.\nArtıq Tokio Yay Olimpiya Oyunlarına hazırlıq həlledici mərhələyə qədəm qoyub. Müxtəlif idman növləri üzrə təmsilçilərimiz olimpiadaya lisenziya qazanmaq üçün bütün qüvvələrini səfərbər ediblər. Atletlərimiz ənənəyə sadiq qalaraq növbəti Olimpiya Oyunlarında qələbələrin sayını daha da artırmaq arzusundadırlar”.\n"Ölkəmiz idman yarışlarında layiqincə təmsil olunur" - ProfessorUEFA Avropa Liqasının final oyunu ilə Azərbaycan növbəti yarışdan alnıaçıq ..."Gənclər vətənpərvər, peşəkar, fiziki cəhətdən güclü olmalıdırlar""Ermənistanı təcrid vəziyyətində saxlayacağıq"Prezident: “Azərbaycan güclü idman dövlətidir” — YENİLƏNİB


Paşinyan Putindən nə istəyir? - 5 zəngdən sonra niyə məktub... » Ovqat.com\nErmənistanın baş naziri Nikol Paşinyan Rusiya prezidenti Vladimir Putinə məktib yazıb. Paşinyan məktubunda Rusiya liderindən Ermənistana yardım göstərilməsi istiqamətində məsləhətləşmələrə başlanılmasını xahiş edib. Erməni baş nazir bu mənada 29 avqust 1997-ci il tarixli “Rusiya və Ermənistan arasında dostluq, əməkdaşlıq və qarşılıqlı yardım haqqında müqavilə”yə istinad edib. Nikol Paşinyan məktubunda Qarabağdakı vəziyyətdən detallı şəkildə bəhs edib, həmişəki kimi Azərbaycan və Türkiyə əleyhinə ittihamlar ssəsləndirib.\nNikol Paşinyan Putinə 5 telefon zəngindən sonra nədən məktub göndərib?\nBirincisi, bu Paşinyanın Putinə məktubundan çox öz cəmiyyətini məğlubiyyətə hazırlamaqdır. Çünki özü də bilir ki, Putin Dağlıq Qarabağı dəftərindən silib. Ona görə də Paşinyan cəmiyyətinə göstərmək istəyir ki, “baxın bu ağır vəziyyətdə Rusiya da Dağlıq Qarabağı qurtara bilmir, mən artıq nə edə bilərəm...”.\nİkincisi, Ermənistan Dağlıq Qarabağda xeyli canlı qüvvə və hərbi texnika itirib. Həmin hərbi texnikanın əksəriyyəti Ermənistana aid idi. Ermənistandan Dağlıq Qarabağa nə daşıdırlarsa, hamısını Azərbaycan ordusu və pilotsuz uçuş aparatları məhv etdi. Belə vəziyyətdə Ermənistanın hərbi durumu ağırlaşıb, müdafiəsi zəifləyib. Ona görə Paşinyanda və erməni cəmiyyətində qorxu var ki, Azərbaycan ordusu Dağlıq Qarabağa nəzarəti ələ keçirdikdən sonra Ermənistanın içərilərinə doğru da hərəkət edə bilər. Paşinyan qorxur ki, Putin Dağlıq Qarabağın itirilməsinə səssiz qaldığı kimi Ermənistana hücumlara da bir müddət səssiz qala bilər. Ona görə də indidən təminat almaq istəyir ki, Dağlıq Qarabağdan vaz keçdikdən sonra Rusiya heç olmazsa Ermənistanı qorusun.\nBir daha müharibə başlayandan bu yana əsas tezisimi təkrarlayıram: Bizə heç kim və heç nə mane olmur!\nAtlas Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri\nAna səhifəyə qayıt Baxış: 1 480 Tarix: 31-10-2020, 13:30


800 neftçi işsiz qalacaq – Yenicag.Az\nAna Səhifə İqtisadiyyat 800 neftçi işsiz qalacaq\nAydın Cavadlı – Noyabr 12, 2014 - 23:00\nDövlət Neft Şirkətinin idarə və zavodlarında ixtisarlarla bağlı işçilərə bildirişlər paylanıb.\nBu barədə Neftçilərin Hüquqlarının Müdafiəsi Təşkilatının hüquqşünası Azər Quliyev məlumat verib.\n“Yeni ildən kütləvi ixtisarlar olacaq. Artıq Neft Emalı Zavodunda, “Neftqaztikintitresti”də işçilərə xəbərdarlıq bildirişləri paylanıb. İlkin olaraq zavod və digər müəssisələrdən 800 işçi ixtisara salınacaq. İxtisarlar gələn ildən aparılacaq”.\nHüquqşünas dedi ki, xərclərin azadılması üçün ixtisarların aparılması vacibdir. Lakin ixtisarlar aparılarkən peşəkarlıq səviyyəsinin nəzərə alınmaması narazılıq yaradır: “İxtisarlar aparılarkən peşəkarlıq, ixtisas amili nəzərə alınmalıdır. Bundan əlavə, Əmək Məcəlləsinin tələblərinə görə, hamilə qadınlar, 3 yaşınadək uşaqları olan qadınlar, müharibə əlilləri və digər güzəştləri olanlar ixtisara salına bilməz. Amma müharibə əlilləri işdən çıxarılır, ixtisas sahiblərinin əvəzinə qeyri-ixtisas sahibləri işləyir.\nBizi narahat edən digər məsələ isə ixtisarlar aparıldığı halda işçilərin sayı ilə bağlı statistikanın azalmamasıdır. Belə çıxır ki, işdən çıxarılan işçilərin əvəzinə yeniləri işə götürülür”.\nA.Quliyev qeyd etdi ki, hazırda müraciətlərə baxılır: “İşçilərin bəziləri öz ərizələri ilə işdən çıxmalarına məcbur edildiklərini deyirlər”.\nTəşkilatın rəhbəri Mirvari Qəhrəmanlı isə ixtisarların aparılmasına nəzarət ediləcəyini dedi. (qafqazinfo.az)


Almaniyadan Türkiyəyə xəbərdarlıq\nİyunun 7-də Almaniya kansleri Angela Merkel Türkiyə liderlərinə xəbərdarlıq edib. Səbəb soyqırım qətnaməsinə görə Türkiyənin alman deputatları kəskin tənqid etməsidir. Alman bundestaqı ötən əsrin əvvəllərində ermənilərin kütləvi qırğınını soyqırım kimi tanıyan qətnamə qəbul edib.\nAlmaniya Türkiyənin müvəqqəti işlər vəkilini xarici işlər nazirliyinə dəvət edib.\nTürkiyə Prezidenti Recep Tayyip Erdogan almanlara 20-ci əsr tarixini xatırladıb, onları ikiüzlülükdə ittiham edib, deyib ki, qətnaməyə səs verən türk əsilli alman deputatların qanı yoxlanmalıdır, onların “necə bir türk olması” öyrənilməlidir.\n“Alman parlamentinin aşağı palatasının üzvləri istisnasız olaraq azad şəkildə seçilir və Türkiyə tərəfinin ittihamları və bəyanatları qəbuledilməzdir”, kansler Merkel deyib.\nMerkel onu da bildirib ki, Türkiyəylə Ermənistan arasında birbaşa danışıqların baş tutmasına çalışacaq.\nRusiya Krıma ordu yeridir\nHitlerin telefonu 400 min avroya satılır\nABŞ parçalanmağa doğru – Kaliforniyada etirazlar başladı


Hazırda baş nazir kürsüsü uğrunda partiya daxilindəki mübarizəyə qoşulmuş B.Conson müxalifətin məhz hazırkı başçısı C.Korbinlə “döyüşmək” arzusundadır.\n“Nə qədər ki, başçıları Korbindir, bu məsələyə son qoymaq istəyirəm. Leyboristlər arasında parçalanma var, “Brexit” onları məhv edir. Odur ki, ümumi seçkilərdə mübarizə aparacaq halları yoxdur” – deyə B.Consonun komandasının bir üzvü bildirib.\nSabiq xarici işlər nazirinin yaxın ətrafı “Brexit”lə bağlı partiya daxili ziddiyyətlər və antisemitizm ittihamları nəticəsində C.Korbin Leyboristlər Partiyası rəhbərliyindən kənarlaşdıra biləcəyindən narahatdır.\nBöyük Britaniyada növbəti ümumi seçkilər 2022-ci ildə keçirilməlidir.\nAçar sözlər:baş nazir, ittiham, seçki


Natiq Əliyev - Bioqrafiya.com\nHome N Nazirlər Natiq Əliyev\nNatiq Əliyev - dövlət xadimi, geoloq.\nNatiq Ağaəmi oğlu Əliyev 23 noyabr 1947-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1965-ci ildə orta təhsilini bitirən Natiq Əliyev, həmin ildən 1970-ci ilə qədər Məşədi Əzizbəyov adına Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunda dağ geoloqu ixtisası üzrə təhsil alıb.\nAli təhsilini başa vurandan sonra Natiq Əliyev, "Xəzərdənizneftqazsənaye" Ümumittifaq İstehsalat Birliyinin "Azərdənizneftkəşfiyyat" trestində, kompleks dəniz geoloji-kəşfiyyat konturunda çalışıb. O, 1979-cu ilə qədər bu vəzifəni icra edib.\nNatiq Əliyev 1971-ci ildən 1974-cü ilə qədər Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Geologiya İnstitutunun aspiranturasında təhsil alıb. O, həmdə 1974-cü ildən etibarən geologiya-mineralogiya elmləri namizədi idi.\n1979-cu ildə Natiq Əliyev, "Xəzərdənizneftqazsənaye" Ümumittifaq İstehsalat Birliyinin kompleks dəniz geoloji-kəşfiyyat konturunda geologiya şöbəsinin rəisi vəzifəsinə təyin olunub.\nSovet İttifaqı dağılması ilə yenidən müstəqil dövlət olan Azərbaycan Respublikasında, 1993-cü il 9 avqustda Dövlət Neft Şirkəti yaradıldı. Dövlət başçısı Heydər Əliyevin sərəncamı ilə isə, həmin qurumun prezidenti və Direktorlar Şurasının sədri postuna məhz, Natiq Əliyev gətirildi.\nO, həmdə 1994-cü ildən Azəri-Çıraq-Günəşli yataqlarının işlənməsi üzrə layihənin Rəhbər Komitəsinin sədri, 2002-ci ildən isə Bakı-Tbilisi-Ceyhan Şirkətinin Direktorlar Şurasının sədri vəzifələrində çalışıb.\nNatiq Əliyev 2004-cü il 18 sentyabrda, beynəlxalq aləmdə Əsrin müqaviləsi adlandırılan Sazişin həyata keçirilməsindəki nailiyyətlərinə və Azərbaycan neft və qaz sənayesinin inkişafındakı xidmətlərinə görə Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyevin fərmanına əsasən "Şöhrət" ordeni ilə təltif edildi.\n2005-ci il 9 dekabrda, dövlət başçısı İlham Əliyevin sərəncamı ilə Natiq Əliyev Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin prezidenti postundan azad edildi, əvəzinə isə Azərbaycan Respublikası Sənaye və Energetika naziri vəzifəsinə təyin olundu. Həmin ildə o, həmdə Azərbaycan Neftçilər Konqresinin prezidenti seçildi.\n2009-cu ildə Polşa Respublikasının Prezidenti Lex Kaçinski Natiq Əliyevi, Azərbaycan–Polşa münasibətlərinin inkişafında göstərdiyi xidmətə görə "Polşaya xidmətlərə görə" ordeninin Komandor dərəcəsi ilə təltif etdi.\n2013-cü il 22 oktyabrda, Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikası Sənaye və Energetika Nazirliyi ləğv edildi, əvəzinə isə Azərbaycan Respublikası Energetika Nazirliyi yaradıldı. Həmin qurumun naziri isə, Natiq Əliyev təyin olundu.\nNatiq Əliyev 9 iyun 2017-ci ildə Türkiyənin İstanbul şəhərində, ürəyi ilə bağlı olan problemlərə görə yerləşdirildiyi "Florence Nightingale" xəstəxanasında 69 yaşında vəfat edib.\nTags # N # Nazirlər\nLabels: N, Nazirlər


“CeltHəyaTərzi” – İstedadlı Gəncliyin Tərzi… - CELT Colleges\nCelt Colleges tələbəsi olmağın avantajları, üstünlükləri nədir bilirsinizmi? Bu üstünlüklər Sizin gələcəyiniz üçün nə qədər önəmli olduğunu bilirsinizmi?\nBiz Sizə hər hansı bir üstünlüyü və yaxud kurslarımızın keyfiyyətindən danışmayacam. Bunu bilən bilir, bilməyənlərdə bizlərdən əyani şəkildə öyrənə yaxudda kurslarımıza qeydiyyatdan keçərək dərslərdə qiyabi tanış ola bilərlər.\nCelt Colleges ofisləri demək olarkı Bakının bütün ərazisini əhatə edib. Yəni Sizlər rahat olan ünvanı seçərək hər yerdə yüksək səviyyədə olan eyni keyfiyyəti eyni yararı görə bilərsiniz. Yəni həm qiymətlər baxımından, həm keyfiyyət baxımından və mühüt baxımından Siz bütün ofislərimizdə bərabərlik, müştəri məmuniyyətinin qorunması və ən yüksək VIP Tədris və Thsil görəcəksiniz.\nTələbəlik insanın həyatının ən maraqlı və ən gözəl çağlarıdır ki, insan bu həyatında həm gələcəyini qazanmış olur və həmdə gələcəyinə gözəl xatirələr buraxmış olur. Yəni bu tələbəlik dövrü insanın formalaşma, motivasiya olma dövrüdür ki, ətrafındakı insanlar, həyat tərzi, atdığı addımlar onu mənən şəxsiyyət olaraq formalaşdırır.\n“Celt Həyat Tərzi “Sizə, gənclərə çox böyük imkanlar və şərait yaradır ki, bunlar yuxarıda qeyd etdiyim gələcəyinizin mükəmməl qurulması imkanını yaradır ki, burdan nəyinki, xarici dillərə, beynəlxalq imrahanalara, hətda dünyanın bütün nöqtələrində yerləşən universitetlərə qəbul olmaq şansını qazanırsınız.\nKimi Amerikada,kimi Almaniyada kimi Norveçdə və digər ölkələrdə yerləşən universitetlərdə təhsil almaq istəyir. Yeganə CeltColleges -dir ki, Sizə dünyanın bütün ən yüksək səviyyəli universitetlərinə və eləcədə 1000-dən çox digər universitetlərdə təhsil almaq üçün imkanlar qazanırsınız. Bu gözəl imkanlara açılan qapını açmaq və dünyanın istənilən universitetində təhsil alıb yüksək səviyyəli kadr olaraq formalaşmaq istəyirsinizsə o zaman CeltColleges ailəsinin bir üzvü olun.\nSizlərə “CeltHəyaTərzi” layihəsini təqdim edəcəyik. Bizə daha yaxın olun və facebook sosial şəbəkəsində bizi izləyin.\nCelt Sizi yalnızdanışdırmır, Sizi inkişaf etdirir!


Ədəbi dili qorumaq üçün cəriməyə ehtiyac varmı? » Kaspi.azAzərbaycanda özəl xəbərlər, araşdırmalar, təhlillər və müsahibələrin tək ünvanı\nDate: 25 Oktyabr 2016, 11:38, Oxunma sayı: 2366\nSosial şəbəkə istifadəçiləri və media işçilərinin etirazlarına dilşünas alimlərin fikirləri də qarışıb\nAzərbaycanda ədəbi dilin normalarını pozanlara qarşı pul cəriməsinin tətbiq oluna biləcəyi ilə bağlı xəbər sosial şəbəkələrin qızğın müzakirə mövzusuna çevrilib. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü, Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunun direktoru, professor Möhsün Nağısoylunun mətbuata səsləndirdiyi bu fikirlərə reaksiya birmənalı deyil. Dilçi alim bir sıra ölkələrdə dövlət dilinin normalarını pozanlara qarşı inzibati qaydada cəza tədbirlərinin – pul ödəmə cəzasının tətbiq olunduğunu önə çəkərək ölkəmizdə də eyni qaydaları tətbiq etməyin mümkünlüyünü bildirib: "Yol hərəkəti qaydalarını pozanlara qarşı cəza tədbirləri görülür və bu tədbirlər effektiv nəticəsini verir. Ədəbi dilin normalarını pozanlara qarşı inzibati cəzanın tətbiqi ilə bağlı irəli sürdüyümüz təklif AMEA-nın rəhbərliyi tərəfindən bəyənilib. Amma bunun mexanizmini hazırlamaq lazımdır. Belə bir qanunun tətbiq olunması ilə bağlı müvafiq orqanlar qarşısında vəsatət qaldırıla bilər”. M.Nağısoylunun fikrincə, bu tədbirləri həyata kerçirməklə ədəbi dilin normalarının pozulması hallarının qarşısı alına bilər: "Ədəbi dilin normalarını gözləmək hamımızın vəzifəsidir. Bu, yalnız Dilçilik İnstitutunun işi deyil”.\nƏdəbi dilin normalarının qorunması ilə bağlı institut direktorunun səsləndirdiyi fikirlərə qarşılıq olaraq daha çox "cərimə çıxış yolu deyil” fikirləri səslənir. Belə ki, dil normalarını qorumağa hamı məsuliyyət daşısa da, elə cəmiyyətin əksər nümayəndələri tərəfindən həmin normalar pozulur. Bu baxımdan ayrı-ayrı fərdlərin dil normalarını pozmasını hansı vasitələrlə üzə çıxarmaq olacaq? Ümumiyyətlə, bütövlükdə ədəbi dili inzibati qaydalarla qorumaq olacaqmı?\nCərimələrin tətbiqi mümkün deyil\nSosial şəbəkə istifadəçiləri və virtual məkanda fikir formalaşdırmaqda təsirli güc olan media işçilərinin bu mövzuda etirazlarına dilşünas alimlərin fikirləri də qarışıb.\nProfessor Nadir Abdullayev hesab edir ki, dil normalarının pozulması ilə bağlı inzibati cəza tətbiq olunması o qədər də asan məsələ deyil. O mənada ki, ədəbi dil normaları həmişə pozulur: «Azərbaycan dilinin qaydalarına riayət etməyi təmin etmək istəyirlərsə, ayrı yol tapmaq olar. İlk növbədə təbliğat olmalı, hər kəs Azərbaycan dilində danışmalıdır. Monitorinqlər dil qaydalarının pozulması ilə bağlı meydana çıxan qüsurları cəmiyyətə təqdim etməlidir”. Dilçi alimin fikrincə, dilin qorunmasında telekanalların üzərinə böyük vəzifə düşür: "Televiziya aparıcıları öz danışıqları ilə başqalarına dil, ədəbi tələffüz, üslub normalarına necə riayət etmək lazım olduğunu nümayiş etdirməlidirlər. Cümlələr səhv deyilir, vurğu, şivə ilə bağlı çoxlu qüsurlar var. Ehtiyac olmadan türk sözlərindən istifadə olunur”. Alimin fikrincə, dilin pozulması ilə bağlı nöqsanları aradan qaldırmaq üçün cərimələrin tətbiqi mümkün deyil. Belə ki, bu, narazılığa gətirib çıxara bilər: "Bunun üçün öncədən mexanizm hazırlanmalı və təbliğati işlər aparılmalıdır. Bunu dərk edəndən sonra problem tədricən düzələ bilər”. N.Abdullayev Azərbaycan dilində düzgün danışmaq üçün orfoepiya lüğətinin olmamasını da dil normalarının pozulmasında əsas amillərdən sayır: ”İnsanlar alınma sözlərin deyilişində çətinlik çəkirlər. Yaxşı olar ki, Dilçilik İnstitutu görkəmli dil mütəxəssislərinin iştirakı ilə tez-tez telekanallarda "dəyirmi masa”lar təşkil etsin. İnsanlar da efir vasitəsilə ədəbi dilin normalarını pozmamağın zəruriliyini görsünlər”.\nAzərbaycan dilinin qorunmasını günün ən vacib mövzusu hesab edən filologiya elmləri doktoru, professor Buludxan Xəlilovun fikrincə, ayrı-ayrı fərdlərin dilin qayda-qanunlarına riayət etməsini nəzarət altına götürmək mümkün deyil. Belə ki, dünyada təcrübələr var. Məsələn, Pribaltika ölkələrində dil müfəttişləri fəaliyyət göstərir. Onlar küçə və meydanlardakı reklamlara nəzarət edir, ayrı-ayrı telekanalların və radio verilişlərinin dil qaydalarının qorunub-qorunmamasına, çap olunan əsərlərin dilinə diqqət yetirir, dilin daha geniş tətbiq olunduğu sahələrə nəzarət edirlər: "Məsələn, «Kaspi» qəzetinin bir aylıq yazılarını və ya Azərbaycan Televiziyasında istənilən bir proqramı bir həftəlik, ya aylıq təftiş edərək ədəbi dil normalarına nə qədər əməl olunduğunu aydınlaşdırırlar. Beləliklə, cəmiyyət dilin geniş auditoriyadakı tətbiqi sahəsində ciddi nəzarət olduğunu görür. Onda cəmiyyətin hər bir fərdi öz üzərində nəzarətə hazır olacaq”. Dilçi alim hesab edir ki, küçələrdəki reklamların, ayrı-ayrı əsərlərin dilinə nəzarət mexanizmini yaratmaq nə qədər mümkün olsa da, ayrı-ayrı fərdlərin dilinə nəzarət bir o qədər çətindir: "Bunun bir ştat cədvəli varmı? Dil müfəttişləri millətin sayı qədər deyil ki, bu nəzarəti yaratmaq mümkün olsun. Düzdür, dil müfəttişi olmalıdır, ancaq onlar ayrı-ayrı fərdlərin danışığına nəzarət edə bilməzlər. Hesab edirəm ki, dilə nəzarət mexanizminin layihəsi hazırlanmalıdır. Sənəddə dilə nəzarət edən qurumun əsasən nəyə və necə nəzarət etməsi əks olunmalıdır. Həmçinin o qurumun tərkibində kimlərin təmsil olunması əhəmiyyətlidir”.\nB.Xəlilov hesab edir ki, dilə nəzarət qurumuna yerli icra hakimiyyətlərinin müvafiq şöbələrində çalışan, humanitar sahə ilə məşğul olan, yerli icra strukturlarındakı müəyyən ziyalı insanlar, Dilçilik İnstitutunun müvafiq peşəkarları cəlb olunmalı, vəziyyəti Dil Komissiyasının xüsusi proqramı əsasında nəzarətə götürməlidirlər: "Dil normalarının pozulmasına görə cərimələrin tətbiqi ilə bağlı səslənən fikir isə bəri başdan işin yarıtmaz olmasını göstərir. O mənada ki, bütün cəmiyyətin danışığına nəzarət etmək mümkün deyil. Dil qaydalarını pozanların cərimələnəcəyi ilə bağlı səslənən fikrin heç bir elmi, nəzəri əsası, praktik əhəmiyyəti və effekti yoxdur. Ona görə də küçə-bazarlardakı reklamlara, radio və televiziyalardakı aparıcıların dilinə nəzarət olmalıdır. Bundan sonra cəmiyyətin içinə, ayrı-ayrı fərdlərə nəzarət etmək lazımdır. Əgər fərdlər görsə ki, ayrı-ayrı küçə-bazarların adları, reklamların yazılışı, ifadəsi yerindədir, onda cəmiyyətin hər bir üzvü özünü artıq sosial məsuliyyətə cəlb edəcək və dil normalarına riayət etməyə çalışacaq”. Dilçi alimin fikrincə, əks təqdirdə cəmiyyətdəki insanların danışığına nəzarət etmək sosial gərginlik yarada bilər və ümumiyyətlə, bunun mexanizmi mümkün deyil: "Ona görə bu fikir dilin qorunması yolunda maraqlı təklif olsa da, həyata keçirilməsi üçün proqramın hazırlanmasına ehtiyac var. Yalnız o proqramdan sonra bu məsələləri həll etmək mümkündür”.\nMərhələli cərimə prosesi\nAMEA Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunun Monitorinq şöbəsinin müdiri, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Sevinc Əliyeva dil normalarını pozanlarla bağlı cərimələrin tətbiq olunmasına dair səslənən fikrin tərəfdarıdır. Belə ki, şöbə müdiri bu təklifə ədəbi dil normalarının pozulması ilə mübarizədə çıxış yolu kimi baxır. Yəni insanlar inzibati cəzalanmanı eşidib dillə bağlı qaydalara riayət edərlər. Bildirir ki, digər qaydaların pozuntusunda cərimələr tətbiq olunursa, dilin qorunmasında da mütləq tətbiq oluna bilər: «Burada məqsəd cərimələr hesabına hansısa qurumun maliyyə vəsaitinin artması deyil. Məqsəd yalnız dilə xidmət etməkdir. Dilimizin qorunması üçün biz illər boyu çalışmışıq. Telekanallarda, mətbuatda dilin qorunması ilə bağlı proqramlar, materiallar, müsahibələr yer alıb. Amma həm müşahidələrimizdən, həm də institutun "qaynar xətt”inə daxil olan telefon zənglərindən vətəndaşlar arasında dil pozuntularının kifayət qədər olduğunun şahidi oluruq”.\nS.Əliyevanın sözlərinə görə, dillə bağlı bütün suallar, tövsiyələr və iradlar icraçı qurum olaraq Dilçilik İnstitutuna yönəldiyi üçün qurumda cərimələrin bu istiqamətdə effekt verəcəyini düşünürlər: "Biz də qurum olaraq düşünürük ki, bəlkə bu cərimələr tətbiq olunsa, insanlar hansısa cərimənin verilməməsi üçün dili qorumaq məcburiyyətində qalarlar. Necə ki, biz yol hərəkəti qaydalarına riayət edirik, eləcə də dil məsələlərində diqqətli olarıq. Yəni nəyisə danışanda və ya yazanda bu işin nəzarətdə olduğunu düşünərik. Əgər bu qayda illər öncə tətbiq olunsaydı, biz bu gün onun müsbət nəticəsini daha çox hiss etmiş olardıq. Amma bu, yenə də vaxtında səslənən təklifdir». S.Əliyeva dil qaydalarının ən çox telekanallarda pozulduğunu qeyd edir: «Biz bu işə ilk növbədə televiziya məkanından başlamalıyıq. Çünki televiziya ən güclü təbliğat vasitəsidir. Telekanalların aparıcılarının dilində kifayət qədər qüsurlar var. Həmin nöqsanların aradan qaldırılması üçün bu qaydaların tətbiq olunması bir zəmin olar. Monitorinq şöbəsinin əsas məsələlərindən biri olan reklamlardan da başlamalıyıq. Hansı məkanda dil qaydalarının pozulması daha çox hiss olunur, məhz həmin məkandan başlamaq lazımdır».\nDil qaydalarını pozanların necə müəyyənləşəcəyinə gəlincə, S.Əliyeva bildirir ki, hər kəs vətəndaş olaraq ədəbi dil normalarına riayət etməli – Azərbaycan dilində normal danışmağı, yazmağı bacarmalıdır: "Orta məktəbdən başlayaraq bizim müəyyən bir bazamız varsa, biz onu çox asanlıqla müəyyənləşdirəcəyik ki, söz necə yazılmalı və ya deyilməlidir. Əgər aparıcı «Moskva» deyirsə, yəni sözü yazıldığı kimi söyləyirsə, mən bu sözdə dilin tələffüz qaydalarının pozulduğunu bilirəm. Əgər mən bir elanda səhv görürəmsə, yaxınlaşıb "filan söz belə yazılmalıdır”- deyə öz tövsiyəmi verirəm. Növbəti dəfə görəndə yenə yaxınlaşıb öz tövsiyəmi deyirəm. Üçüncü dəfə yaxınlaşanda isə artıq onun cərimə məsələsi gündəmə gələcək və həmin səhv mütləq düzələcək. Ona görə də səslənən fikirdə cərimə məsələsi mərhələli şəkildə nəzərdə tutulur».\nEkspertlər Ana dilinə sevginin olmasını isə ən vacib amil sayırlar. Bu hiss uşaqlıqdan ailədə, məktəbdə və nəhayət, cəmiyyətdə formalaşır. Dilə sevgi hissi təmin olunsa, təbii ki, nə cəriməyə yer qalar, nə də hələ tətbiq olunmayan inzibati qaydalarla bağlı etirazlara...\n16 yaşa inanılmaz nailiyyətlər sığdıran yeniyetmə - Portret (699) 15 Sentyabr 2018, 09:00\nLokal döyüşlərdə qazanılan uğurlar böyük qələbənin ilk müjdəçiləridir (313) 19 Sentyabr 2018, 20:01


Cocuq Mərcanlıda tikinti aparacaq şirkətlərin rəhbərlərinin iştirakı ilə müşavirə keçirilib - Atəş.az » Atesh.Az - Hədəfimiz Qarabağdır!\nCocuq Mərcanlıda tikinti aparacaq şirkətlərin rəhbərlərinin iştirakı ilə müşavirə keçirilib - Atəş.az\nBaş nazirin müavini, Qaçqınların və Məcburi Köçkünlərin İşləri üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Əli Həsənovun sədrliyi ilə Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilmiş Cocuq Mərcanlı kəndində yeni qəsəbənin inşasında iştirak edəcək tikinti şirkətlərinin rəhbərlərinin iştirakı ilə müşavirə keçirilib.\nQaçqınların və Məcburi Köçkünlərin İşləri üzrə Dövlət Komitəsinin mətbuat xidmətindən APA-ya verilən məlumata görə, baş nazirin müavini deyib ki, Azərbaycan prezidentinin imzaladığı sərəncama əsasən 1-ci mərhələdə həmin ərazidə 50 fərdi yaşayış evinin, 96 şagird yerlik məktəb binasının və müvafiq infrastrukturun tikintisinə bu günlərdə başlanacaq. Layihəyə uyğun olaraq ərazidə 20 ədəd 2 otaqlı, 25 ədəd 3 otaqlı, 5 ədəd 4 otaqlı mənzillər inşa ediləcək. Yol-küçə şəbəkəsinin tikintisi, abadlıq və yaşıllaşdırma işləri də həyata keçiriləcək.\nYaşayış kompleksi elektrik enerjisi, qaz, su ilə tam təchiz olunacaq. Diqqətə çatdırılıb ki, prezidentin tapşırığına əsasən növbəti mərhələdə həmin ərazidə 200 ailəlik qəsəbənin tikintisi planlaşdırılır. Tikinti şirkətlərinin rəhbərləri qəsəbədə istər yaşayış evlərinin, istərsə də məktəb binasının, kommunikasiya xətlərinin və digər texniki infrastrukturların inşasında işlərin vaxtında və keyfiyyətlə başa çatdırılması üçün bütün imkanlardan istifadə edəcəklərini bildiriblər.\nƏli Həsənov tikinti şirkətlərinin rəhbərlərinə işlərin vaxtında və keyfiyyətlə başa çatdırılması ilə bağlı konkret tapşırıqlar verib və işlərin tikinti qaydalarına uyğun olaraq yüksək səviyyədə icra olunmasının vacibliyini vurğulayıb.\n"Hər gün Xocalıdır" - Ruslan Nadir ... Atəş.az\nŞəhidlərimizin xatirəsinə həsr olunmuş Qol Güləşi turniri başa çatıb