“Hər azərbaycanlı şagird üçün türk dilində bir kitab” kampaniyası davam etdirilir – VİDEO\nGünAz TV: Xəbər verdiyimiz kimi, sentyabrın 23-də (mehrin 1-i) İran və Güney Azərbaycanda yeni dərs ili başlayıb. Təhsil müəssisələrinin açılışı günündən Güney Azərbaycanda kitab paylama kampaniyasına start verilib.\nAzərbaycanlı milli-mədəni fəallar tərəfindən “Hər azərbaycanlı şagird üçün türk dilində bir kitab” şüarı ilə başladılan kampaniya hələ də bir çox şəhərdə davam etdirilir. Oktyabrın 17-də Nir şəhərinin şagirdləri arasında türk dilində çox sayda kitabların paylandığı barədə məlumat yaymışdıq.\nİlk öncə Ərdəbildə başladılan kampaniya 2 həftə davam etdi. Fəallar müxtəlif məktəblərə müraciət edərək şagirdlər arasında kitablar payladılar. Sonra kampaniya Meşginşəhr (Xiyav), Zəncan, Astara, Nir və s. kimi şəhərlərdə davam etdirildi.\nKitab paylayan fəallar eyni zamanda İranda türk dilinin rəsmi dil olması və ana dilində təhsilin əhəmiyyəti ilə bağlı söhbət edir, bu barədə şagirdlər, valdeyinlər və müəllimlərin fikir və təkliflərini öyrənirlər. Məqsəd ana dilində təhsillə bağlı tam olaraq ortaq məxrəcə gəlmək və eyni mövqedən çıxış etməkdir.\nKitabla bağlı kampaniya ilk öncə azərbaycanlı milli-mədəni fəallar və “Traxtur” tərəfdarları tərəfindən “türk dilində kitab almaq” adı ilə sosial şəbəkələrdə başladı, kampaniya azərbaycanlı internet istifadəçiləri tərəfindən böyük rəğbətlə qarşılandı.\nGüney Azərbaycanda yeni dərs ili və Beynəlxalq Ana Dili Günü ərəfəsində bir çox mədəni tədbir, o cümlədən kitab paylama kampaniyası həyata keçirilir. Günümüzə qədər Ərdəbildə belə tədbirlərin həyata keçirilməsində xüsusi aktivlik müşahidə olunur.\nFəalların dediyinə görə, kampaniyanın keçirilməsindən məqsəd azərbaycanlı şagirdlərə türk dilində kitab hədiyyə etmək, ana dilində təhsilin əhəmiyyətini şərh etmək və ölkənin təkdilli təhsil sisteminə etiraz edərək ana dilində təhsil tələbini dəstəkləməkdir.\nTanınmış azərbaycanlı fəallar, o cümlədən Əkbər Azad, Məhəmməd Rəhmanifər, İşıq Sönməz və s. sosial şəbəkələrdə müxtəlif postlar paylaşaraq Kitab paylama kampaniyasına dəstək verdiklərini bildiriblər.\nİranda ölkə əhalisinin 70 faizdən çoxunun ana dili məktəblərdə tədris olunmur, bu məsələni İranın keçmiş təhsil naziri Həmidrza Hacı Babayi də təsdiqləyib.\nBu günədək bir çox Beynəlxalq Təşkilat İranı qeyri-fars millətlərinin ana dilində təhsil hüququnu tanımağa çağırıb, lakin rejim bu çağırışlara məhəl qoymadan ölkədə təkdilli təhsil sistemini davam etdirməkdədir.\nkampaniya kitab paylama Güney Azərbaycanda məktəblər milli-mədəni fəallar təhsil müəssisələri açılışı günü


Yasamalda qadına qarşı soyğunçuluq edən şəxs saxlanılıb\nDaxili İşlər Nazirliyinin (DİN) mətbuat xidmətindən Visiontv.az-a verilən məlumata görə, Yasamal rayonu Əbilov küçəsində paytaxt sakini olan Roza Beydullayevaya qarşı soyğunçuluq edilib. Naməlum şəxs qadına yaxınlaşaraq onun qızıl boyunbağısını dartıb götürməklə hadisə yerindən qaçıb.\nZərərçəkən bu barədə polisə məlumat verən kimi cinayəti törədən şəxsin axtarışlarına başlanılıb. Yasamal Rayon Polis İdarəsi əməkdaşlarının həyata keçirdikləri əməliyyat-axtarış tədbirləri nəticəsində qeyd edilən hadisəni törətməkdə təqsirli bilinən Bakı şəhər sakini əvvəllər məhkum olunmuş Elşən Qırxlarov saxlanılıb. Saxlanılan şəxs ifadəsində ələ keçirdiyini boyunbağını satdığını bildirib.


Qərb Sahilində bir qaçışçı üçün yüksək şans - Koleksiyonlar\nQərb Sahilində bir qaçışçıdan yüksək nəticə əldə etmək\nSəhər qaçışları bu müəllifin Qərb Şəriyədə yaşayış tapa biləcəyi yeganə səsdir.\nAmira mənə deyir: "BİRİNƏ TƏHLÜKƏSƏN, OYUNLARIN çox böyük olacaq".\nBetlahemdəki Sima Kafesində oturaraq, qaşığını qarşısındakı lava krujkaya qazdırır; boşqabın üzərinə şokolad hovuzları. Buzlu latte-dən bir qurtum almadan əvvəl axını dayandırmaq üçün bir parça çerezdən istifadə edirəm.\n"Nə qədər məşq çoxdur?" Mən soruşuram.\n"Hər səhər küçələrdən keçməməlisən."\nBir anlıq sakitləşirik, amma Qərb Şəriyədə bir səssizlik yoxdur. Hər məkan taksiyə oxşayan və qışqıran insanlarla doludur. Qaşıqlar stəkan çayın üstünə çırpılır, keçidlər park edilmiş maşınların ətrafında dolaşdıqca qızarır, satıcılar "xoş gəldiniz, haradasınız?" buraxılış məntəqəsindən Doğma Kilsəsinə və geri dönən turistlərin avtobus yüklərinə.\nYeganə uşaq, latchkey uşaq, susmağa, açarımı mənzilimin kilidinə ataraq özümü boşluğa itələməyə və onu dolduran səssizliyə alışmışam. Ancaq burada, damdakı tək balaca otağım da susmur. Otağımdakı çarpayıda oturub böyük ailələri və icma şam yeməyini dinləyirəm. Qonaq otağının pəncərələrindən türk sabun operaları səslənir, qonşular küçə boyu söhbətlər edir, üstümdəki göyərçinlər qanadların çırpınması arasında yumşaq, muffled coo səs-küy salır. Gecələr pəncərəmin üstündə yaşayan monqolun səsi eşidilir.\nBu yerdən oğurlaya biləcəyim tək sükut səhər qaçışlarımdadır. Sübh tezdən dua çağırışı ilə taksilərin arasında sıxışan, gündəlik rejimimə bir neçə dəqiqəlik sükut yığıram. Səhradakı təpələr dəvə çəpərləri dənizinə bənzəyir və yıxılan yollarla irəlilədikcə eşitdiklərimin hamısı ağır nəfəsimdir. Bir təpənin dibində bir dayanacağa çırpılıram.\n'Görürəm səhər qaçırsan. Wallah, dincdir. '\nPlastik torbalar tarlalar arasındakı uçurum kimi hərəkət edir və bu təpələrdən dincələ biləcəyim bir dinc anı beşiyimdə sükunət çiyinlərimə oturur. Dartıldığımda bir cipdə oturmuş bir İsrail əsgərinin mənə maraqla baxdığını görürəm.\nFələstinli mühafizəçilərin qandallarından çıxıb fəryad etdikləri yerin ön yol olduğunu bildiyim üçün təpənin arxasını axtarıram ”yallah, habibti, yallah.Mən keçərkən onlara dalğalayıram. Çantalı şalvarda və uzun qollu köynəkdə saçlarımı bir bandana ilə bağladılar, dərim boyunca tər muncuqlarını, boynumu və arxamı aşağı salıb, alnımdan damladılar.\nYenidən şəhərin ətrafını gəzdiyim zaman satıcılar qapılarını açıb plastik stulları səkiyə sürükləyirlər. Köhnə kişilər yazılarını kölgədə tutur, siqaret çəkir və yalnız paltar tökən kiçik bir xarici vətəndaş keçdikdə bir qaş qaldırırlar.\nSima'ya qayıdıb bir parça çörək çeynəyirdim və Amiranın razı olmadığını düşünürəm.\n"Ancaq tezdir" deyə etiraz edirəm. "Məni yalnız çobanlar və mühafizəçilər görür və onlar heç görünmürlər."\n"Mən şortda çıxmıram" deyə bir fikir əlavə edirəm.\n"İdman salonunda qaçmalısan" deyə sərt danışır.\nÜz edirəm. İdman zalı, kəkələkən fitnes avadanlığı və çəkilər çeşidi ilə dolu olan kiçik bir otaqdır. Qadınlara ayrılmış vaxt ərzində bir dəfə getdim və nifrət etdim. Gəldiyiniz anda tər qoxusu məsamələrinizə daxil olur. Doldurulmuş və yüksək səsli, maşın və danışıqların daimi səs-küyü otağı əhatə edir.\n"Basseyn haqqında?" deyə şəhərin kənarındakı YMCA hovuzuna istinadən soruşur.\nƏllərimi yerə atıram, həddən ziyadə iyrəncliklə gözlərimi döyürəm və bazarda istifadə etməyi öyrətdiyi sözə tüpürürəm. "Ghrali ” "Bahalı."\nÖskürək arasındakı qəhqəhə ilə tüpürərək, bir fincan tortu boğdu.\nKüçədə kimliyi bilinməyən bir heyvanın ovu ət qarmaqlarından yumşaqca uzanırdı. Günəş göydən və təpələrin arxasından sürüşür. Küçədə cavanlar qol-qolu ilə gəzirlər.\nBir buz küpünün üstünə dişləyirəm. “Mən səhər çöldə qaçmağı xoşlayıram. Sakitdir. ”\nSəhər səhranın yumşaq görünməsinin yeganə vaxtıdır; günəş günü irəli çəkərək təpələrin üstünə bir kərə yağı atırdı.\nTək başına vurulan atəş daşdan geri qalır və silah səsinin səsini avtomobildə səslənən səsdən ayırmağa çalışdığımız üçün heyrətamiz bir hush var. Sonrakı sükutdan sonra taksilərin buynuzlarını, satan qadınları, qanayan keçi və namaz qılınanları geri çəkmək istəyirəm; Bu açıq və narahat səssizliyin normal bir kəfənidir.\nHamı yıxılan bir divara söykənən polis məmuruna baxır. Tüpürür, darıxdırır. Səs-küy yenidən davam edir.\nAmira heç nə olmamış kimi mənə tərəf çevrilir.\n"Bu qaçış, budlarınızı çox böyük edəcəkdir. Kişilər bunu cəlbedici tapacaqlar. "\nSəs-küyə və səs-küyə qayıtmaqdan o qədər rahat oldum ki, masaya söykədim və gülümsəyərək “Hə, kişilər hələ şikayət etmədi” dedi.\nŞoka düşən kimi qışqırır, gülüşlər onun arasından yarıldıqca çiyinləri titrəyirdi. Yanındakı masadakı qadınlar nəzər salırlar. Başqa bir stəkan sifariş edirəm.\nNövbəti səhər azan otağı otağa daxil olur, incə pərdələrim çölə çıxır və yenidən ekran qarşısına səpilir. Səhər səhranın yumşaq görünməsinin yeganə vaxtıdır; günəş günü irəli çəkərək təpələrin üstünə bir kərə yağı atırdı. Bircə mebel parçam olan çınqıl plastik stulun arxasına asılmış işləyən geyimlərim dünənki işləmə tərindən möhkəmdir.\nYeddi uçuş pilləkənini çəkdim, arxamdakı ağır metal qapını çəkərək. Parlaq, incə gözləri və bükülmüş quyruğu olan bir çanta sümük məni zibilxananın tərəfdən seyr edir. Qollarımı əllərimin altına çəkirəm və səki boyunca sıçrayışını seyr edərək küçədə bir qayaya təpikləyirəm.\nAmirənin sözləri məni narahat etdi. Səhər ritualımı soruşuram və diqqətsiz, lazımsız və axmaq olub olmadığını düşünürəm.\nÜç qadın mənim arxamda gəzir. Onlardan biri mənim ev sahibəmdir. Dəhşətli görünürəm və qoxusu daha pisdir. Ayrıca kirayəmi ödəməyi də unutdum.\nOnlar qaçış kostyumları geyirlər, üzləri qızarır, uçan tüklər tərlə alnlarına yapışır. Ev sahibi mənə axşam yeməyindən sonra küçələrə köçən onlarla digər ailə ilə birlikdə ümumiyyətlə axşam gəzdiklərini söyləyir. "Ancaq" deyə davam edir, "görürəm ki, səhər qaçırsan. Wallah, dincdir. ”\nGözlərimi günəşdən və noddan qoruyuram.\n"Bir dəfə, qızım, sən onu tanıyırsan, qardaşı ilə qaçdı, oğlanlar isə dedilər. İndi idman zalına gedir. ”\nSonra içəri girməyə dönür. "Oh, kirayəni unutma."\nGünortadan sonra icma mərkəzindəki bülleten lövhəsinə bir bildiriş qoymaq qərarına gəldim. Blok məktublarında qaçış qrupu qurmaq və elektron poçt ünvanımı və telefon nömrəmi səliqəli yazmaq istəyimi təbliğ edirəm.\nHeç kim cavab vermir. Həftələrdir gözlədikdən və digər xaricdən gələn bir neçə maraqsız ifadələrdən sonra imtina etdim. Nəhayət, işarə, kənarları qıvrılır və mürəkkəb artıq sönür.\nQaçmağa davam edirəm. Döşlərim eyni ölçüdə qalır, Fələstin gözətçiləri məni dalğalandırmaqda davam edir və tanıdığım yollara yapışıram. Bəzən uşaqlar əyləncəli olduqları yanımda qaçırlar. Ancaq əsasən diqqətdən kənarda qalıram. Şəhərin kənarındakı təpələr üzərindəki sakit səs təkcə mənim və mənim olacaq.\nQərb Sahilində bir qaçışçıdan yüksək nəticə əldə etmək...


Yaxşılıq yoxsa Allah? - Cloud Library\nAna səhifə - Kitablar - Yaxşılıq yoxsa Allah?\nAllah olmadan yaxşiliq niyә kifayәt deyil?\nBu yaxşidirsa, demәli Allah olmalidir. doğurdan?\nBu iki termin, yәni yaxşılıq vә Allah bir-‐birinә yaxındırlar. Hamımız yaxşı olan bir şeyin Allah tәrәfindәn olduğuna inanırıq. Әliaçıqlıq, hәlim ruh, әdalәt – yaxşıdır. Eqoizm, kobudluq, qәddarlıq – pisdir. Bu fәrqlәr çox açıqdır.\nFәqәt hәr şey bunlardan ibarәtdirmi? Әgәr yaxşılıq bu qәdәr çox özünü göstәrirsә, Müqәddәs Kitab niyә bunları sınamağımızı istәyir?\nYaxşılıq yoxsa Allah? kitabı, özümüzә kömәk etmәk üçün yazılmış bir kitab deyil. Bu kitab sadәcә davranışlarınızı dәyişmәyinizi söylәmәyәcәk. Hәmçinin Allahın hәyatınızdaki hәr sahәdә olmağı üçün sizi qüvvәtlәndirәcәk.


Yunanıstandan yeni islahatlar proqramı - Azadliq Xeber\nYunanıstandan yeni islahatlar proqramı\n10.07.2015 / 07:39 xeber –\nYunanıstan hökuməti beynəlxalq kreditorlara ölkədəki iqtisadi böhranı nizamlayacaq islahatların yeni variantını təqdim edib. APA-nın “BBC”yə istinadən verdiyi xəbərə görə, Avroqrupda sənədlərin təqdim edildiyini təsdiqlənib.\nYeni islahatlar layihəsi kreditorları qane edəcəyi təqdirdə Yunanıstan dövlət borcu üzrə ödənişlər həyata keçirmək üçün maliyyə yardımının növbəti tranşını əldə edə biləcək.\nƏks təqdirdə iyulun 12-də keçiriləcək Aİ sammitində Yunanıstanın avrozonadan xaric edilməsi məsələsi müzakirəyə çıxarılacaq.\nYunanıstan hökuməti iddia edir ki, bir neçə verginin artırılmasını nəzərdə tutan yeni islahatlar proqramı büdcəyə əlavə 12 mlrd avro gəlir gətirəcək.\nBundan əvvəl beynəlxalq kreditorlar Yunanıstana 5 il əvvəl start götürmüş yardım proqramı çərçivəsində 200 mlrd avrodan çox vəsait ayırıb.


Narkoloji Dispanserdə dərman qıtlığı - nə baş verir…\n16 Yan. 16:52\nLənkəran Rayonlararası Narkoloji Dispanseri - Vüqar Balayev: “Qısa müddətə dispanserə xəstə qəbulu dayandırılıb”\nLənkəran Rayonlararası Narkoloji Dispanserində xəstə qəbulu ilə bağlı problem yaşanması haqqında məlumatlar yayılır. Bildirilir ki, dispanserdə dərman yoxdur deyərək, narkomaniyadan əziyyət çəkən şəxsləri qəbul etmirlər.\nNarkomaniyadan əziyyət çəkən Masallı rayonu Ərkivan kənd sakini Adisey Camalov Lənkəran Rayonlararası Narkoloji Dispanserinə qəbul olunmur. Bu barədə Adisey Camalovun yaxınları sosial şəbəkədə məlumat yayıblar: “Əvvəlcə dedilər ki, yerimiz yoxdur. Biz də bildirdik ki, Adiseyin vəziyyəti çox ağırdır, o mütləq dispanserə yerləşdirilməlidir. Sonra dedilər ki, dərman yoxdur”.\nOnların sözlərinə görə, Səhiyyə Nazirliyinin “qaynar xətt”inə müraciət etsələr də, heç bir nəticəsi olmayıb: “Bir neçə saat dispanserin qarşısında gözlədik, xahiş etdik, Səhiyyə Nazirliyinin “qaynar xətt”inə zəng vurduq, amma xeyri olmadı. Məcbur qalıb evə qayıtdıq”.\n“Bir həftə və ya 10 günə dispanserə xəstə qəbulu yenidən bərpa olunacaq və onu da deyim ki, dərmanın olmaması ilə bağlı yayılan informasiya həqiqət deyil”\nMəsələ ilə bağlı Lənkəran Rayonlararası Narkoloji Dispanserilə əlaqə saxladıq. Dispanserin gözətçisi Vüqar Balayev “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, qısa müddətə dispanserə xəstə qəbulu dayandırılıb: “Bunun məlum səbəbləri var. Məlumat üçün bildirim ki, biz Bakıya tabeyik. Onlar nə deyirsə, bizdə onu edirik. Ancaq bu hal çox uzun çəkməyəcək. Ancaq dispanserdə dərmanın olmaması ilə bağlı yayılan informasiya həqiqət deyil”.\nHəmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, bir həftə və ya 10 günə dispanserə xəstə qəbulu yenidən bərpa olunacaq.


“Müxalifətçilərin porno videolarının yalnız mətnini mən yazmışam" - Baş redaktor - Azinforum.az İnformasiya Portalı\nAna səhifə / Köşə Yazarları / “Müxalifətçilərin porno videolarının yalnız mətnini mən yazmışam” – Baş redaktor\n“Müxalifətçilərin porno videolarının yalnız mətnini mən yazmışam” – Baş redaktor\n“Həmin videoların yayılmasına etiraz edirdim, amma deyirdilər lazımdır”\n“Hansı jurnalistimiz məsələn, “Vaşinqton Post”da işləyəcək səviyyədədir? Hansı çıxıb CNN-də bir şərh verə bilər?”\nTelejurnalist, Azvision.az saytının baş redaktoru Vüsal Məmmədovun AzNews.az-a müsahibəsi:\n– Vüsal bəy, deyirlər, savadlı insansan, ixtisasın nədir?\n– Əslində fizik olmaq istəyirdim. Məndə uşaqlıqdan dəqiq elmlərə böyük həvəs olub. Sadəcə, valideynlərim başımı yozdular. Dedilər, ya hüquqa get, ya da beynəlxalq münasibətlərə. Beləcə, yönümü dəyişdim. Bakı Dövlət Universitetinin Beynəlxalq münasibətlər fakültəsini bitirmişəm.\n– Bəs səncə, niyə haqqında elə düşünürlər ki, savadlı insansan?\n– Ola bilər ki, doğrudan da belə olduğu üçün. Digər tərəfdən, dəqiq elmlərin təbiəti elədir ki, insana məsələnin mahiyyətinə uyğun düşünməyi və danışmağı öyrədir. Siz, gözəl və bəlağətli görünsün deyə, düstura əlavə dəyişənlər artıra, qrafiki – məsələn, parabolanı dizayn edib, əyriliyini azalda bilməzsiniz. Hər şey mahiyyətə uyğun olmalıdır. Mənim də düşüncə tərzim dəqiq elmlərin pozitivist təbiətinə uyğun formalaşıb. Yəqin, həm də ona görə savadlı hesab edirlər.\n– Deməli, jurnalistikanı qurtarmamısan…\n– Yox, beynəlxalq münasibətləri…\n– Müəllimlərinin arasında tanınmış şəxslərdən kimlər olub?\n– Çox olub… Həm iqtidar, həm müxalifət tərəfdən. Aydın Mirzəzadə, Hadı Rəcəbli… Altay Göyüşov, Cəmil Həsənli…\n– Maraqlıdır, sənin valideynlərinin dinə münasibəti necədir?\n– Anam qatı dindar, şiədir. Atam da özünü dindar sayıb, amma praktik dindar olmayıb. Təsəvvür edin, anamın anası qızından soruşub ki, ərə getmək istədiyin oğlan sünnidi, yoxsa şiə? Anam da hələ təzə tanıdığı atamdan soruşub ki, siz sünnisiniz, yoxsa şiəsiniz? Atam deyib, dayan, qoy kənddən soruşum, görüm hansındanıq…(gülür)\n– Kənd nə deyib bəs?\n– Bu, 60-cı illərin söhbətidir. Atam kəndə məktub yazıb, bir aydan sonra cavab gəlib ki, deyəsən, şiəyik. Yəni valideynlərim bu səviyyədə dindardırlar.\n– Ateist olduğunu atan-anan bilir?\n– Hə, məni tanıyan hər kəs bilir ki, dinə inanmıram.\n– Söhbət düşəndə qınayırlar.\n– Dindar bir ailədə niyə ateist bir uşaq böyüsün ki?\n– Mən özüm də 30 yaşıma kimi dindar olmuşam. Həmişə namaz qılmışam, hər il oruc tutmuşam. Quranın orjinalını da, tərcüməsini də dəfələrlə oxumuşam.\n– Ərəb dilini bilirsən ki?\n– Universitetdə bizim fakültədə iki xarici dil keçirdilər, onun birini ərəb dili seçmişdim, bu dili orjinaldan Quranı oxuyub, anlayacaq səviyyədə bilirəm.\n– Sonra necə oldu ki, dinlə yolların ayrıldı?\n– 30 yaşımdan sonra din mənim həyatımda problemlər yaratmağa başladı, hətta şəxsi faciələrimə səbəb oldu. Ciddi düşünməyə başladım ki, həqiqətən Allahdan gələn bir təlim insanların həyatında niyə bu qədər problem yaratsın? Bundan sonra dini daha dərin qazmağa başladım. Dərin qazdıqca da anladım ki, yox, heç nə göründüyü kimi deyil.\nƏvvəlcə özümə atesist demirdim. Dini, xüsusilə şiəliyi ara-sıra tənqid eləyirdim, amma fikirləşirdim ki, hələ də müsəlmanam. Əslində, indi də ateist yox, deist-pantesitəm. Sadəcə, bunu insanlara başa salmaq olmur. Onlar üçün dindar olmayan hər kəs atesitdir.\n– Din haqqında sərt fikirlərinə görə qorxmursan?\n– Ölməkdən, döyülməkdən…\n– Düzü, döyülməkdən qorxuram, çox axmaq iş olardı. Amma ölümdən yox. Mən ölümü özüm üçün tam çözüb, anlayıb, onunla barışmış adamam. Hətta o dərəcədə ki, sabah öləcəyimi bilsəm, gündəlik qrafikimi də dəyişmərəm. İçində gəzdirdiyin bir şeydən qorxmağın absurddur. Ölümü isə biz içimizdə gəzdiririk – bədənimdəki trilyondan çox hüceyrənin hər birinin xromosomunda ölüm kodunu daşıyan telomerlər var. Hüceyrələrim hər dəfə bölündükcə o telomerlər bir az da qısalır və mən ölümə bir az da yaxınlaşıram. Bu, qorxulu deyil, hətta deyərdim ki, haradasa əyləncəlidir. Bunu dərk etmək insanı rahatlaşdırır. Gülməli olardı ki, bir insanın bədənində trilyon yerdə ölüm yazılsın, amma sən ölümdən qorxasan.\n– Vüsal bəy, “Lider Tv”-dən danışaq…\n– Danışaq da… Mən uzun müddət Lider-də “Səda-Həftə” verilişində çalışmışam, indi də davam edirəm.\n– Aparıcı kimi?\n– Yox, “Səda-Həftə” proqramında təhlilçi kimi. Verilişin aparıcısı Sahib Alıyevdir. Mən isə arada qısa müddətdə – 5-6 ay verilişin aparıcısı olmuşam.\n– Adın bir şeydə çox hallanır. Səni “porno videoları efirə verən jurnalist” kimi tanıyırlar.\n– Düzgün deyil, əlbəttə…\n– Bəs niyə sən?\n– O videoların çəkilməsində təbii ki, mənim nəinki hansısa şəkildə iştirakım, rolum, heç xəbərim də olmayıb. Buna görə məni söyənlər özləri həmin videoları telefonlarında saxlayıb, ona-buna göstərirdilər. Mənim isə rolum olanda da, mətn yazmaqla məhdudlaşıb. Bu da bir Azər Əhmədovun qohumu olduğu deyilən qızla videosu yayılanda olmuşdu, bir də Natiq Ədilov oteldə olanda.\n– “Porno videoları” efirə verməklə bağlı sifariş gələndə, heç etiraz eləmədinmi?\n– Elədim. O vaxt – haradasa 10 il olar da, yəqin,– redaktoruma dedim ki, buna ehtiyac yoxdur, mənasız şeydir. Dedilər, yox, eləmək lazımdır. Lazımdırsa, deməli, lazımdır. Mən komanda oyunçusuyam. Olduğum komanda nəyi lazım bilirsə, onu da edəcəyəm, qurtardı getdi. Bilirdim ki, buna görə mənə çox zərbələr dəyəcək. Amma fərdin düşüncəsi və ya mənafeyi komandanınkından yüksək ola bilməz.\n– “Komanda” deyəndə nəyi nəzərdə tutursan?\n– Konkret bu söhbətdə “Lider”in komandasını nəzərdə tuturam.\n– Şəxs olaraq, Vüsal Məmmədov olaraq, o videoların çəkilməyini düzgün sayırsanmı? Özünlə təkbətək qalanda bu barədə nə fikirləşirsən?\n– Şəxs olaraq düzgün saymıram. Amma elə məsələlər var ki, sənin fikrini aşır. Bəzən sənə elə gəlir ki, düzgün variant “A”-dır, amma səndən daha informasiyalı və təcrübəli yoldaş var, o deyir ki, yox, düzgün variant “B”-dir. Deməli, “B” olmalıdır, bu məqamda Spinozalıq eləmək, özünü mütəfəkkir göstərmək lazım deyil. Sabah yenə mənə desələr ki, bunu etmək lazımdır, edərəm. Təbii, özümə qətiyyən xoş deyil, mənə heç maraqlı da deyil, amma sən, məsələn, snaypersənsə, işin deyilən hədəfi vurmaqdır. O anda səndən “Qabusnamə”nin etik-didaktik etüdlərinin təhlili tələb olunmur, atəş açmaq tələb olunur.\nMənim bəzən adım hallandırılan Xədicə İsmayılın videosundan ümumiyyətlə, xəbərim də olmayıb. Hamı kimi internetdə görmüşəm, heç baxa da bilməmişəm, ürəyim bulanıb.\n– O videoların zərbələrini çoxmu gördün?\n– Bəli, şəxsən mənim əleyhimə həddindən artıq çox işlədi. Bu günə kimi bəziləri dəxili oldu-olmadı, söhbətə dürtürlər. Natiq Ədilov indiyə kimi kin saxlayır, məni düşmən sayırlar.\n– Onları doğrudan, anlamırsan?\n– Haradasa anlayıram.\n– Vüsal bəy, sənin özünün belə videonu çəkib yaysalar, hansı hissləri keçirərsən?\n– Əvvəllər olsaydı, yəni 25-30 yaşım olsaydı, bəlkə də ölüb yerə girərdim. Amma yaş artdıqca çox şeyə dözümlü olursan. Mən əvvəl dözə bilməyəcəyim çox şeyə indi daha möhkəm yanaşıram. Amma bir məsələ də var: mən o cür vəziyyətlərdə olmuram ki, pornovideomu da çəksinlər…\n– Necə yəni? Anlamadım…\n– Yəni mən maraqlı porno videolara süjet olacaq işlərdən uzağam. Hərçənd, təsəvvür eləyirəm, qarşı tərəf üçün necə bir revanş olardı: “Baş redaktorun porno videosu yayıldı”. Bəh-Bəh!.. (gülür)\n– Bu qədər səni söyənlər, təhqir edənlər var. Narahat olmursan?\n– Əvvəllər daha çox olurdum. Mən də hamı kimi insanam. Dərim kərgədan gönü deyil. Məni incidir, hətta bəzən ağrıdır da. Mən də özümə görə bir oğlanam. Mənim də hisslərim var. Amma digər tərəfdən, mənasız adamlar haqqımda o qədər səfeh-səfeh danışıb və yazıblar ki, artıq o istiqamətdə hisslərin kütləşib. Çoxunu heç oxumuram, fikir də vermirəm. Dalımca danışırlarsa, deməli, mən onlardan qabaqdayam.\n– Bəs niyə belə edirsən?\n– Niyə özünü zərbələrin qabağına verirsən?\n– Hə, o mənada… Kiməsə dəyməlidir də, o zərbələr. Eybi yox, qoy bir qismi də mənə dəysin. Mən jurnalist kimi yazmağa başlayandan həmişə bu mövqedə durmuşam. Həyatımı bu yöndə formamaşdırmışam, bu yolda yetişmişəm. Jurnalistikada elə adamların yanında olmuşam ki, onlar da məndə bu fikri möhkəmləndiriblər.\n– Ustadın kim olub ki?\n– Sahib Alıyev. 23-34 yaşımdan onun yanındayam, həm müəllimim olub, həm redaktorum, həm də şəxsi dostluğumuz var.\n– Qəribə adamsan…\n– Deməzdim. Bilirsən, necədir? 4-5 il bundan əvvəl internetdə mühitində vəziyyət daha pis idi. Aqressiv müxalif düşüncə daha çox yayılmışdı və heç kim onların qabağına əks mövqe qoymaq istəmirdi. Hamı istəyirdi ki, hər kəs üçün yaxşı olsun, heç kimin gözündə özünü pis eləməsin. Amma belə olmur. Hamının xoşuna gəlmək istəyini kişiyə yaraşdırmıram – kişinin mövqeyi olar, dostu-düşməni olar. Əsas o deyil ki, sən hansı mövqedəsən, əsas odur ki, seçdiyin mövqedə kişi kimi durasan. QHT yaradıb dövlətdən qrant alanlar, vəzifəli adamların lüks həyat keçirən uşaqları, dövlətin sayəsinə özünə komfortlu həyat qurmağı bacaranlar – lazım olanda heç biri qabağa çıxıb, dövlətin müdafiəsi üçün bir kəlmə də demir, bircə dənə status da yazmırlar. Ağızlarını da açmırlar ki, “pis oğlan” olmasınlar. Veclərinə də deyil ki, iqtidar hansı şəkildə tənqid və ya təhqir olunur. Bu, ictimai fahişəlikdir. Mənə bu şeylər ağrılı gəlir.\nİnan, mənim heç bir umacağım yoxdur, bütün həyatım hamının gözü qabağındadır. Çox sadə bir həyat yaşayıram. Bilirəm, kimlərsə düşünür ki, Vüsal yaltaqlanıb qabağa düşdü, qazandı, mənsə qaldım. Vallah, heç nəyim yoxdur. (gülür). Mənim axırıncı çörəyimi də əlimdən alsalar, yenə də öz fikrimdə, mövqeyimdə qalacağam. Yaltaqlanmağa gəlincə, ümumiyyətlə, heç vaxt heç kimə yaltaqlanmamışam. Təbiətimə tamamilə yaddır.\n– Maraqlıdır, sənin üçün dəyər nədir? Sən hansı dəyərlərlə yaşayırsan?\n– Mən insanda əsas keyfiyyət kimi sadiqliyi görürəm. Çalışıram ki, sədaqət borcum olan hər kəsə sadiq olmağı bacarım. Mənim üçün əsas prinsip budur.\n– Kimə sədaqəti nəzərdə tutursan?\n– Bu, komanda da ola bilər, ayrı-ayrı şəxslər də. İnsan öz içində bilir, kimə sadiq olmaq lazımdır. Bəlkə bu hiss kimdəsə yoxdur, amma mən öz içimdə bilirəm ki, kimlərə və nəyə görə sadiq olmalıyam. Bax, bu, mənim üçün dəyərdir.\n– Bəs xalqa, insanlara sədaqət necə?\n– Tam səmimi olaraq düşünürəm ki, xalqın mövqeyi üçün iqtidarı müdafiə etmək lazımdır. Ona görə də kimlərinsə arxamca yaydığı təhqirlər məni narahat etmir. Mən jurnalistəm, inandığımı yazıram, deyirəm. Buna görə kimsə məni söyürsə, günah ondadır.\n– Övladını necə tərbiyə etmək istərdin? İctimai-siyasi mənada soruşuram. İstərdinmi ki, mövqeyində sənə oxşasın?\n– Çətin sualdır. Hər halda, istərdim ki, çoxlu kitab oxusun. Savadlı olsun, qalan şeyləri özü bilər.\n– Səninlə ictimai-siyasi baxımdan əks mövqedə olan, amma jurnalist istedadına qibtə etdiyin adamlar varmı?\n– Təbii, əks düşərgədə özünə görə istedadlı jurnalistlər var…\n– Özünə görə yox, sənə görə…\n– İstedadlı hesab etdiyim jurnalistlər var, amma savadları çatmır. Baxırsan ki, yazırlar, sözü çox gözəl oynada bilirlər, həm cümlə, həm də fikir qura bilirlər, amma mən görürəm ki, o yazını daha tutarlı etməyə intellekt baqajları imkan verməyib. Əksər hallarda onları oxuyanda fikirləşirəm ki, bu mövzunu mən işləsəydim, daha gözəl yazardım.\n– Vüsal bəy, səncə, cəmiyyətin əsas problemi nədir?\n– Azərbaycan cəmiyyətində ələbaxanlıq var. İnsanlar istəyir ki, mütləq onun üçün nəsə edilsin. Amma özü nəyəsə can atmır. İnsanlar özlərinə real qiymət verə bilmirlər, amma nəsə umduqları yerə çox aqressiv yanaşırlar. Tutalım, Azərbaycanın ən bərkgedən jurnalistlərindən bir-ikisini dünya miqyasına çıxarsan, hansı tanınmış bir media quruluşu onu işə götürər? Hansı jurnalistimiz məsələn, “Vaşinqton Post”da işləyəcək səviyyədədir? Hansı çıxıb CNN-də bir şərh verə bilər? Hansı iddialı yazarımızın kitabını Avropada demirəm, Türkiyədə, ya Rusiyada çap etdirsək, uğur qazanar? Heç biri bunu fikirləşmir, ancaq deyirlər ki, “Mənim Azərbaycanda qədir-qiymətim bilinmir”. Gəl bir görək, real bazarda o qiymət nə qədərdir?\nQardaş, gənc jurnalistlərin çoxu rus dilində mətni oxuyub anlaya bilmirlər! Öz üzərində işləmir, çalışmır ki, iki-üç dili mükəmməl bilsin, dünya miqyasına çıxmağı bacarsın. Ancaq hər şeydən narazıdır, bircə özündən başqa!\nHamının yeganə istəyi budur ki, oturum, mənim qayğıma qalsınlar. Ziyalısı da belədir, kəndçisi də… Kənddə hamı deyir ki, şəhərdə bir iş tapın, gələk işləyək. Hətta kəndlimiz belə kəndli kimi yaşamaq istəmir! Torpağı, mal-heyvanı olan adam niyə gəlib şəhərdə sürücü işləməlidir axı?!\nBuna görə deyirəm ki, bizdə cəmiyyətin əsas problemi ələbaxan olmaqdır. O səbəbdən, insanlar öz həyatlarına görə məsuliyyət yüyənini öz əllərinə yığa bilmirlər. Qərbdə belə deyil. Qərb insanı düşünür ki, dövlət mənim təhlükəsizliymə görə məsuliyyət daşıyır, amma pulu mən özüm qazanmalıyam, dövlətə də vergi verməliyəm. Azərbaycanlısa ya dövlətdən umur, ya da Allahdan…\n– Səncə, niyə?\n– Bəlkə də uzunmüddətli dini psixologiya cəmiyyəti bu cür formalaşdırıb ki, mütləq hər şeyi yuxarıdan ummalısan – fərqi yoxdur, yuxarıdakı kimdir.\nAzərbaycan xalqının canında sahibkarlıq yox, sahiblənmək ehtirası var. Yəni ancaq ələ keçirim. Çəpərimi beş metr qabağa çəkim, həyətim böyüsün. O torpaqda da heç nə eləməyəcək, düşünməyəcək ki, hasarımın içinə aldığım o artıq yerdə əlavə 15 ağac əkim, 100 toyuq, 5 qoyun artıq saxlayım. Yox, sadəcə, sahiblənsin, axırda da goruna aparacaq.\n– Vüsal bəy, özünü xoşbəxt hiss eləyirsənmi?\n– Səni xoşbəxt edən nədir?\n– Yatıb-durmağa yerim var, sevdiyim işlə məşğulam, ətrafıma ürəyimcə olan insanları yığmaq, olmayanları uzaqlaşdırmaq imkanım var. İstədiyim kitabları oxuya, filmlərə baxa, musiqiləri dinləyə bilirəm. Bunlar məni xoşbəxt etmək üçün kifayətdir.\n– Dindar da deyilsən ki, bütün bunlara görə özünü Allaha borclu biləsən.\n– Allaha o vaxt borcu olardım ki, yağ-bal içində doğulum, o cür də yaşayım, hər şey ilk gündən hazır şəkildə məni gözləsin. Mənim 38 yaşım var, 18 yaşımdan işləmişəm. Heç vaxt rahat həyatım olmayıb, indi də istədiyim həyatı qurub tamamlaya bilməmişəm.\n– Allaha borcun yoxdur, bəs özünü kimə borculu hesab edirsən?\n– Mənə düzgün yol göstərən, başa salan, zəhmətlə, dürüstlüklə yaşamağı öyrədən adamlara minnətdaram və özümü onlara borclu hiss edirəm.\n– Kitabın çıxıb?\n– Hazırda üstündə işlədiyim bir kitab var. Elmi-kütləvi janrda olacaq. Azərbaycanda belə kitab heç vaxt yazılmayıb. İnsanların cavabını almağı çox istədiyi, amma birmənalı cavabı olmadığı sualları kitabda toplamaq istəyirəm.\n– Hansı suallardı?\n– Məsələn, həyatın mənası nədir, kainat niyə genişlənir, “böyük partalama”dan əvvəl nə vardı, niyə kişilərin süd vəziləri var, əvvəl toyuq olub, yoxsa yumurta, niyə qadınlar əclaf kişilərə meylli olurlar… Bu cür sualların hamısına fərziyyələrlə cavab verilir. Çox istəyirəm ki, bu sualları bir yerdə toplayım və onlara özümün bu illər ərzində öyrəndiklərimin prizmasından cavablar verim.\n– Yeri gəlmişkən, qadınlar niyə əclaf kişilərə meylli olurlar? Maraqlı gəldi…\n– Əslində, bu, asan sualdır, qanunauyğun bir şeydir. Əclaf biz o adama deyirik ki, özünün şəxsi maraqlarına görə hamıya qarşı aqressiv olur. Təbii seçim prosesində dişi fərdlər erkək fərdlər arasından həmişə eləsini seçiblər ki, onun dünyaya gətirəcəyi nəslə daha yaxşı atalıq, hamilik edə bilsin. O qadınlar ki, romantik, duyğusal kişiləri seçiblər, onların dünyaya gətirdiyi nəsil təbii seçim prosesində çıxdaş olub. Çünki elə kişilər nəslini qoruya bilməyiblər. O kişi ki, dalaşqandır, qolunda zor var, əlində qılınc mağaranın qabağında dayanıb, öz ailəsini qorumağı bacarıb, onların geni əsrlərdən keçib bu günə gəlib çıxıb. Bugünkü qadınlar həmin kişilərin genindən yaranıblar.\nBu günə qədər təbii seçim mexanizmi hər şeyi kobud güclə həll edən aqressiv kişiləri seçib. Biz insanlar bioloji fərd olaraq, cəmi 2-3 min ildir ki, şəhərdə yaşayırıq. Bu isə Təkamül üçün çox az vaxtdır. Bizim genimizdəki proqram bizi şəhərdə yox, mağarada yaşatmaq üçün optimaldır. Hələ indi-indi genetik proqramın sivil şəhər həyatına uyğunlaşması prosesi gedir. Tutaq ki, 3-4 min ildən sonra başqa cür olacaq. Çünki getdikcə fiziki güc mənasını itirir, qadınlar getdikcə “maço”ları yox, “nerd”ləri sevməyə başlayırlar.\n– “Nerd” nə deməkdir?\n– Çox intellektual, amma fiziki cəhətdən zəif tipajlara Qərbdə “nerd” deyirlər. Get-gedə qadınlar nerd tipli kişilərə daha çox meyllənir. Çünki altşüur səviyyəsində anlayırlar ki, müasir dünya reallığında “nerd”in öz övladlarına baxmaq imkanları daha yaxşı olur. Və bu amil genetik kodda yerini almağa başlayır. Ona görə də “sapioseksualizm” deyilən bir anlayış ortaya çıxır – intellekti seksual saymaq, – bu meyl getdikcə daha da güclənəcək. Halbuki, mağarada yaşayan qadının intellektual kişi nəyinə lazım idi? Ona maraqlı olan bu idi ki, kişi nə boyda heyvanı öldürə biləcək.\n– Vüsal bəy, son sualım belədir: bağışlamaq hissi sənə nə qədər yaxındır, nə qədər uzaq?\n– Məncə, hər şeyi bağışlamaq olar…\nÖncəki “MTN işi”ndə həbs olunanların – Tam siyahısı\nNövbəti ƏMDK daşınmaz əmlakın qiymətləndirilməsi xidmətini göstərir


Bəşəriyyətin intibah dövrü...\n(Koronavirus epidemiyası barədə subyektiv baxışlarım)\nÖtən ilin sonlarından etibarən Çin Xalq Respublikasının Uhan əyalətindən başlayaraq dünya ölkələrinə yayılan "Koronavirus" (COVID-19) epidemiyası dünya ölkələri və xalqları kimi bizi də əsrimizin ən çətin və acı günlərini yaşamağa vadar edir. İndiyədək bu xəstəliyə yoluxanların sayının 1,7 milyon nəfərdən, vəfat edənlərin sayının isə 100 min nəfərdən çox olduğu bildirilir. Əlbəttə, bu arada müalicə alıb tam sağalan insanların sayı da az deyil...\nBu günlərdə hər kəs bu hadisədən öz siyasi, dini, iqtisadi və s. hədəfləri üçün istifadə etməyə, kimisi bu epidemiyanı zühur əlaməti, kimisi ilahi əzab, kimisi də ayrı mənalarda izah etməyə çalışır. Bəzi dindarlar bu hadisənin fonunda günahkarlıq və eyş-işrət içində yaşayanları qınaq obyektinə çevirib ələ salır, Allahın onları bu epidemiya ilə necə evin bir küncünə çəkdiyini söyləyirlər. Halbuki bu epidemiya nəticəsində həm də Məkkə və Mədinə, eləcə də Nəcəf, Kərbəla, Məşhəd və Qum şəhərlərində də xüsusi durğunluq var. Cümə namazları, dua mərasimləri və məscidlər də rəsmən tətil edilan edilib. Bu baxımdan epidemiya ümumbəşəri bir bəladır və yalnız dindən uzaqda olanlara aid deyil...\nBu arada belə çətin günlərdə möhtəkirlik edən, xalqın daha çox ehtiyaclı olduğu məhsulları (maska, əlcək, spirt və s.) neçə qat qiymətə satan "vicdan"lı şəxslər də var... Onların haqqında danışmaq istəmirəm. Amma bu qədər bilirəm ki, belələri bizdən deyil...\nEpidemiyanın yaranma səbəbi barədə...\nBu epidemiyanın yayılması barədə isə iki əsas fikir təqdim edilməkdədir:\n1. Bu virus dünya güclərinin xüsusi laboratoriyalarında hazırlanmış və dünya ölkələrini istila etmək hədəfi ilə xüsusi hədəf əsasında yayılmışdır...\nHələlik bu iddia özünü sübut etməmişdir. Çünki dünyada super güclərin özü də bu gün həmin epidemiya ilə çarpışır, onun törətdiyi fəsadlardan ziyan görür, neft bazarlarında səhmlər əldən çıxır, iqtisadiyyat zəifləyir, bu epidemiyadan itkilər baxımından isə Çin, Amerika və Avropa ölkələri arasında yerdəyişmələrin şahidiyik. Amma şübhəsiz, zaman hər şeyi aydınlaşdıracaq. Çünki zaman bir çox məchul davranışların və bağlı qapıların ən gözəl açarıdır...\n2. Bu virus insan oğlunun təbiətin vəhşi faunasına qeyri-insani və təcavüzkarcasına müdaxiləsinin nəticəsidir. Bununla bağlı müəyyən dəniz heyvanları, xüsusilə də yarasa ətindən istifadə halları misal göstərilir.\nHər halda epidemiyanın yayılma səbəbi nədirsə utanc və xəcalətdən başqa bir şey deyil. Uf olsun minlərlə insanın ölümü və milyonlarla insanın qorxu və əzab çəkməsi bahasına əldə edilən ağalıq və liderliyə! Nifrət olsun belə hegemonluğa!\nHəm də ar olsun öz insanlığını unudub vəhşi heyvan kimi qidalanmaya həvəs göstərmək hissinə! Ayıb olsun öz insani hissləri və insani keyfiyyətini unudub insanlığa yaraşmayan qidaları əldə edən, satan və yeyənlərə!\nEy insan! Axı Ulu Tanrı səni insan yaratmışdı! Sən yırtıcı vəhşi deyilsən ki, siçan, it, pişik və yarasa kimi heyvanların ətindən qidalanasan. Nədən Ulu Tanrının sənin üçün bu qədər münasib və təmiz qidalar yaratdığını unudur və insaniyyətə uyğun olmayan qidalara həvəs göstərirsən?\nUlu Tanrı mehriban, mərhəmətli və əzizdir. O, yaratdıqlarını əbəs yerə məhv etməz, belə çətin duruma salmaz. Əslində, varlıq aləmində üzləşdiyimiz problem və acılıqların böyük əksəriyyəti öz əllərimizlə gördüyümüz nalayiq əməllərin (vəhşilik, mənəm-mənəmlik, təcavüz və s.) nəticəsidir. İlahi sınaq və ilahi məsləhət kimi versiyalar isə sonrakı mərhələlərdə yer alır.\nUnutmayaq ki, bu dünya həyatı bir gəmi, onun sakinləri isə gəmi sərnişinləri kimidir. Hansısa bir sərnişin gəmidə "bura mənim yerimdir!" deyib əyləşdiyi yeri deşməklə bütün gəmi və onun sərnişinlərini təhlükəyə atdığı kimi, bu dünyada və yer kürəsində də qeyri-insani tərzdə davranan, təbiətə və varlıq aləminə qarşı təcavüzkarlıq edənlər əslində bütün yer kürəsi və onun sakinlərini təhlükəyə atmış olur.\nDurum çətin olsa da, hər halda inanclı insanlar çox yaxşı bilirlər ki, biz əsla Sahibsiz deyilik. Ulu və mərhəmətli Yaradanımız, Əziz Tanrımız var.\nBundan əlavə, bu çətin günlərdə xalqın qeydinə qalan və bütün var gücü ilə epidemiyanın yarada biləcək fəsadları ilə mübarizə aparan Dövlətimiz və Hökumətimiz var. Ölkə Prezidenti, Birinci xanım və Azərbaycan Hökuməti dayanmadan çalışır, xalqın və Dövlətin bu çətin şəraitdən ən az itki ilə çıxması üçün fəaliyyət göstərirlər. Dövlət belə çətin günlərdə atdığı addımlarla öz varlığı və gücünü, həmçinin xalqı unutmadığını nümayiş etdirir. Bu gün hamı və hamı, xüsusilə də həkimlər və polislər dayanmadan çalışır, fədakarlıq göstərirlər.\nBiz Azərbaycanımız, Dövlətçiliyimiz və xalqımız yaşasın deyə Dövlətimizin təyin etdiyi müvəqqəti xarakterli qayda-qanunlara anlayış göstərməli, itaətkar olmalıyıq. Bu, çətin olsa da, müvəqqətidir. Bu gün bu epidemiyanın yayılma səbəbindən asılı olmayaraq hər birimiz öz vicdanımız, Dövlətimiz və Ulu Tanrımız qarşısında sınaqdan keçirik.\nSon məlumatlara görə, dövlətimiz aztəminatlı ailələr üçün xüsusi yardım paketləri nəzərdə tutub. Amma lütfən maddi imkanı yaxşı olan insanlar da bu günlərdə aztəminatlı ailələr və gündəlik muzdla çalışanları unutmasınlar. Çünki karantin rejimi zamanı ən çox çətinlik çəkənlər məhz pul və ərzaq ehtiyatı olmayan insanlardır.\nŞəxsən özüm bu günlərdə Bakı və bölgələrdə imkansız ailələrə yardım əli uzadan təmiz niyyətli və xeyirxah insanlar barədə məlumatlar əldə etmişəm...\nƏslində, həyatın mənası və mahiyyəti elə budur! Həyatın acı və şirin, çətin və asan günləri olur və beləcə ötüb-keçir. Yerdə qalan isə yaxşılıq, mərhəmət və insanlıq hisləridir.\nÖlkəmizin imkanlı şəxslərindən xahişim bu ilahi fürsətin qədrini bilib ondan layiqincə istifadə etməsindən ibarətdir. Lütfən bu çətin günlərdə insanlıq və mərhəmət hislərimizi yaşadaq və öz mərhəmətli addımlarımızla çətinlikdə olan insanların həyatını asanlaşdıraq!\nİnanın və əmin olun ki, belə çətin günlərdə imkansız ailələr və insanlara səmimi niyyətlə yardım əli uzadanlar mükafatsız qalmayacaq. Xeyirxah insanlar bunun mükafatını ilk öncə elə bu həyatda hiss edəcək və görəcəklər. Çünki bu varlıq aləmində heç bir iş və heç bir əməl Ulu Tanrının diqqətindən kənarda qalmır...\nÖlkədə sabitliyi qorumaq lazımdır...\nBu gün sosial şəbəkələr demək olar ki, insan həyatının ayrılmaz bir hissəsinə çevrilib. Onun müsbət və faydalı tərəfləri ilə yanaşı, mənfi və ziyanlı tərəfləri də var.\nMən bu yaşıma qədər heç bir siyasi partiyanın üzvü olmamışam. Amma hər zaman Dövlətçilik, Vətən və ümumi mənafeni qırmızı xətt saymışam. Bu baxımdan söylədiyim fikirlər öz müstəqil mövqeyimdir. Koronavirus epidemiyasının dünyada tüğyan etdiyi bir zamanda kimlərsə sosial şəbəkələrdə bilərəkdən və ya bilməməzlik ucbatından öz məsuliyyətsiz davranışı ilə ölkədə sabitliyi pozmağa çalışır. Məncə, belə bir çətin zamanda bu qəbil hərəkətlər çox qəbahətli iş və ağır cinayət sayılır.\nMüxalifətə gəlincə isə mənə görə İqtidar da, Müxalifət də bu millətin övladlarıdır. Düşünürəm ki, müxalifətdən olan siyasi fəallar bu mövzu ilə bağlı tənqid və təkliflərini sosial şəbəkələr üzərindən deyil, xüsusi kanallar vasitəsilə Hökumətə çatdırsalar, daha məqsədəuyğun olardı. Bildiyim qədər Hökumətin də bu kimi məsələlər üçün xüsusi kanalları hər zaman hər kəsin üzünə açıqdır. Əgər məqsəd bu çətin gündən ən az fəsad və itki ilə xilas olmaq, əziz xalqımızı qorumaqdırsa, o zaman nədən təklif və tənqidləri sosial şəbəkələrdə açıq-aydın tərzdə yayıb ölkədə sabitliyi pozmalıyıq?\nGünəş yenə də doğacaq...\nVarlıq aləmi yarandığı gündən indiyədək Günəş əbədi olaraq buludlar arxasında qalmayıb. İnanın və əmin olun ki, Günəş yenə də doğacaq və bu çətin günlər tarixin səhifələrinə yazılacaq.\nOdlar Yurdunun tanınmış həkim Rəşid Mahmudovun təbiri ilə desəm, bu epidemiya bütün dünyaya yeni bir mədəniyyət gətirəcək...\nİnsanlar həyatda təmiz yaşamağa və təmiz olmağa, Ulu Tanrıya üz gətirib həyatda gözəl fikir, gözəl davranış və gözəl danışıq əsasında yaşamağa çalışacaqlar. Həm də, həyatın nə qədər dəyərli və önəmli olduğunu düşünüb intibah dövrünü yaşayacaq, əzizlərinin qədrini daha çox bilib, bir daha insaniyyət yoluna qayıdacaqlar...\nBiz bundan sonra bir-birimizə necə bağlı olduğumuzu anlayacaq, yeni və gözəl həyat qurmağa çalışacağıq. İnsan öz insanlığını düşünüb təbiətin vəhşi faunasına müdaxilə etməməyi vacib sayacaq. Bunun müəyyən işartıları indidən özünü göstərməkdədir. Məsələn, son günlər dünyanın bəzi ölkəsində vəhşi heyvan, xüsusilə də it və pişik əti satanlar üçün müəyyən cərimələrin təyin edilməsi ilə bağlı xəbərlər yayılıb...\nMəhz bu baxımdan koronavirus epidemiyasının sonda bəşəriyyət üçün intibah dövrünü yaradacağına inanıram. Təbii ki, bu arada müxtəlif ölkələr özünü növbəti epidemiyalarla mübarizə üçün daha yaxşı hazırlayacaq, müxtəlif tibbi cihazlar, peyvəndlər və s. hazırlanacaq.\nHər kəsə və bütün Yer kürəsi və onun insan dəyərlərinə sadiq qalan sakinlərinə xoş günlər ümidi ilə!\n12:59 11 Aprel 2020


İTİRİLMİŞ MƏDƏNİYYƏTLƏRİN SİRRİ, 8-ci yazı: daş qəbirlər – MIFOLOGIYA.az\nMarıqlıdır ki, uzaqgörənlərinin əsərlərində Qafqazda yaşayan prototürk tayfaları barədə də olduqca maraqlı məlumatlar qeydə alınmışdır. «Svill orakullarının kitabı»nın CXVII fəslində b. e. ə. 3600-cı ilə Yaxın Şərqdən Qara dəniz sahillərinə (Ayıdağ və Qaradağa) köçmüş əski xalqın dəfn adətlərindən bəhs açılanda göstərilir ki, «tavrlar özlərinin ölmüş çarlarını sağlığında onun üçün, hər şeydən əziz olan bütün yaxınları ilə birlikdə basdırırdılar. Yas mərasimi və daş qutularda torpağa tapşırma adətinin özünü onlar şimal qonşularından – Mərkəzi Qafqazdakı skiflərdən, turanlılardan götürmüşdülər».\nMəlumdur ki, qədim insanlar ölünü torpağa tapşırma adətinə oturaq həyata keçəndən, yurd-məskələrini özününküləşdirib doğmalaşdırandan sonra başlamışlar. Xüsusilə ulu ata-babalarını kultlaşdırmaqla onların şərəfinə qurduqları kurqanları düşmən hücümlarından qanları bahasına qorumuş, ibadət, inam və ümid yerinə çevirmişdilər. O biri dünyadakı əbədi məskənlərə uğurlarının təminatçısı, fəlakətlərin qoruyucusu kimi baxmışdılar. Arxeoloji qazınılar zamanı Şəkidən çoxsaylı belə daş qəbirlər aşkarlanmışdır. Sivill kitablarında təsvir edildiyi şəkildə orada da ölən icma başçıları xoşladığı əşyaları, silahları, atı və istəkli qulları ilə birlikdə basdırılmışdır.\nAntik roma mənbələrindən məlum olur ki, tavrlar sonralar tez-tez İran imperiyasının hücumlarına məruz qalırdılar və «Daranın skiflər üzərinə yürüşü zamanı onlar skif tayfalarının müttəfiqləri idilər».\nBu tarix Böyük Kirin Qafqaz massagetləri (Tomiris) tərəfindən öldürülməsindən sonrakı çağlara təsadüf edir. «Tavr» sözünün yozumundan danışılında isə sivill uzaqgörənləri bildirirdilər ki, «antiq yazıçılar bəzən «tavr» deyəndə təkcə xüsusi tavr tayfalarını deyil, ümumilikdə Tavriç yarımadasında məskunlaşan turan, ari, sonralar isə german və slavyan xalqlarını nəzərdə tuturdular».\nSivill kitablarında arilərin turanlılarla birliyini, daha doğrusu, qədimlərdən onlarla əlbir fəaliyyətini təsdiqləyən məlumatlarla da rastlaşırıq: Belə ki, «bizim eranın 267-275-ci illərində Tavriç sahillərini yeni sakinlər – qotlar və gerullar (german tayfaları), eləcə də utiqurlar (Prikuanyadan gələnlər – turan və arilər üstünlük təşkil edirdilər) tutdular». Beləliklə, dolayı da olsa, antik alimlərin əsərlərində Xəzərboyu və Qafqazətrafı ərazilərdə prototürklərin b. e. ə. IV minilliyin ortalarından başlayaraq məskunlaşdığı göstərilmişdir.\nN.M.Karamzin də özünün çoxcildlik «Rusiya dövlətinin tarixi» əsərində yunan və roma mənbələrinə əsaslanaraq Qafqazın qədim sakinlərini diqqət mərkəzinə çəkmişdir. O, Rusiyanın cənub torpaqlarında, Krımda və mərkəzi Qafqazda slavyanlaradək məskunlaşan etnoslardan – tavrlar, kimmeriyanlar, hiperborilər, əkinçi-skiflər (yəni oturaq həyata başlayanlar, onlar yadelliləri öldürüb öz bakirə tanrılarına qurban gətirirdilər), yaziqlər, sarmatlar, yaxud savromatlar (Herodota görə, savromatlar amazonkalıların – «eorpat»ların, yəni «ərbatıran» qadınların skif igidləri ilə qohumlaşmış qoludur), alanlar, massagetlər (K.V.Trever belə bir qənaət irəli sürürdü ki, «massaget» adında ayrıca tayfa olmamışdır. Təkcə Heredotun və ona istinadən Strabonun, Marsellinin kitablarında rastlaşdığımız həmin sözün hərfi mənası «böyük sak ordusu» deməkdir»), hunlar və oqurlardan bəhs açmışdır. Ammian Marsellinin yazılarında alanlar qədim massagetlərin törəmələridirlər, Xəzərlə Qara dəniz ararsında yaşamışlar və ümumilikdə hunların adətləri ilə eyniyyətləri nəzərə çarpmışdır. Moisey Xorensi də bildirirdi ki, alanlar Qafqazın ətraflarında yerləşmişdilər. Nəhayət, N.Qumilyev bəzi tədqiqatçıların belə bir qənaəti ilə razılaşır ki, onlar sonralar saklardan ayrılaraq osetin xalqını formalaşdırmışlar. Göründüyü kimi, barbarlıq və köçərilik çağlarında müxtəlif mənşəli etnosların axını eyni istiqamətli deyildir. Bu səbəbdən də müasir super xalqların kökünün təkcə şimal, yaxud şərqlə məhdudlaşdırılması əsassızdır. Əslində qədim yazılı mənbələrdə etnoloji axınların istiqamətləri çoxşahəlidir və dumanlı şəkildədir. Bu gün türklüyün ilkin vətənini Şərqlə – Altay və Orta Asiya ilə müəyyənləşdirib Qafqaza və Avropaya oradan keçmə kimi göstərmək, yaxud arilərin Şimaldan Şərqə və Cənuba yayılmasını, sakların, skiflərin gah prototürk, gah hind-Avropa mənşəliyinə işarə edilməsi qədim etnosların tez-tez bir-birinə qarışmasından, yəni aralarında aparılan qanlı müharibələrdə birinin digərini aradan çıxartmaq dərəcəsinə çatdırılmasından irəli gəlirdi. Eləcə də emprik zamanda az-çox bəlli hadisələrin dövrümüzə gəlib çatan izlərinə nəzər salanda aydınlaşır ki, başlanğıcda ayrı-ayrı dillərin söz ehtiyatı zəngin olmadığından, nitqin qramatik qruluşunda da hələ əsaslı spesifik qanunlar formalaşmamışdı. Ona görə də etnoslar arasında ciddi fərqlər az nəzərə çarpmışdır. Əsasən əşyavi və şəkli ünsiyyət formalarından faydalanan ayrı-ayrı icmaların təsəvvürlərində eyni ilə ağaclar meşəni, yay-ox ovu, at döyüşü, tonqal yurdu bildirirdi. Etnoqrafik faktorlar da tez-tez dəyişirdi, dəfn adətləri, geyimlər, məişət, ov və əkçinçilik əşyaları və s. bir tayfadan digərinə ötürülürdü. Ən mühavizəkar amilləri – inanclarını belə (totemə, ayrı-ayrı kultlara) uzun müddət qoruyub saxlamaq çətin idi. Güclü basqınlar zamanı hər şey alt-üst olurdu, tanrılarının onları qoruya bilmədiyini zənn edib daha qüvvətli tayfanın bütünə sığınırdılar. Lakin atalar demişkən, «yellə gələn, yellə də gedirdi». Sirri bilinməz adi təbiət hadisəsi belə qədim insanların primitiv düşüncəsində dönüklüklə nəticələnirdi.\nƏski mədəniyyətlərin bünövrəsi xalqın yaratdığı şifahi eposlarla qoyulmuş və yarımtarixi, yarıməfsanəvi əhvalatlar yazının meydana gəlməsi ilə əbədilik yazı yaddaşına köçürülmüşdür. Misir ehramlarındakı və şumer-akkad gil lövhələrindəki ilkin mətnlərdən aydınlaşır ki, məhz insanların yazılı dilə yiyələnməsinə təkan verən amillərdən birincisi mifoloji təfəkkürün yardımı ilə formalaşan eposlardır. Və Türk dünya xalqları arasında eposlarına görə tamamilə fərqli tarixi ənənəyə malikdir. Təsadüfi deyildir ki, bir çox tədqiqatçılar (Y.Konuş, V.Bartold, P.N.Boratav, B.A.Karrıyev və b.) türk eposunun mənbəyindən və tarixi köklərindən danışanda Qafqazla, eləcə də birbaşa Azərbaycanla bağlılığını təsdiqləmişlər. P.N.Boratav Y.Konuşa istinadən yazırdı ki, «əgər dil və mövzusundan çıxış edilsə, onda bu dastanların ilkin yarandığı yer türklərin əzəli vətəni Azərbaycandır, eləcə də İranın türklər yaşayan əraziləridir».\nPrev post İTİRİLMİŞ MƏDƏNİYYƏTLƏRİN SİRRİ, 4-cü yazı: «Oğuzun arsızı türkmənin dəlisinə bənzər»\nNext post Elm xadimlərimiz: Bəkir Nəbiyev


“ABŞ-ın mövqeyi Azərbaycanın xeyrinə dəyişib”\nMübariz Əhmədoğlu: “Rusiya qorxur ki, ABŞ Qafqazda Azərbaycan mərkəzli siyasət aparacaq”\nTofiq Abbasov: “Nazarbayevin Azərbaycanın haqlı davasını Təhlükəsizlik Şurasının gündəminə çıxaracağı istisna deyil”\nAğır iqtisadi durumda olan Ermənistan hakimiyyəti xaricdəki erməni diasporu və beynəlxalq təşkilatlardan ianələr, qrantlar almaqla yanaşı, müxtəlif bəhanələrlə öz vətəndaşlarının da cibinə girməyə davam edirlər. Ermənistan KİV-i xəbər verir ki, 2018-ci il yanvarın 1-dən Azərbaycanın işğal altındakı Dağlıq Qarabağ torpaqlarında hərbi qulluqçuların həyat və sağlamlığına dəymiş zərəri kompensasiya etmək üçün xüsusi fond yaradılıb. Beləliklə, yaşı 18-ə çatmış hər bir Qarabağda yaşayan erməni bu fonda ayda 1000 dram (2,1 dollar) ödəniş etməlidir.\nQarabağdakı separatçı rejim 1000 dramla bağlı məcburi ödənişlərin gələcək illərdə artırılacağını da istisna etməyib.\nQeyd edək ki, ağır iqtisadi durumda olan Ermənistan Dağlıq Qarabağ danışıqlarınd da dipölomatik uğursuzluqlar yaşayır. Rusiyanın xarici işlər naziri Lavrovun dekabr ayında verdiyi bəyanat Ermənistanda narahatlıqla qarşılandı.\nBu yaxınlarda isə Qazaxıstan BMT Təhlükəsizlik Şurasının qeyri-daimi üzvü seçildi. Qazaxıstan rotasiya qaydalarına uyğun olaraq hazırda Şuraya rəhbərlik edir.\nAzərbaycanın haqq səsinə həmişə dəstək verən Qzaxıstan sədrliyi dönəmində Qarabağ məsələsini müzakirəyə çıxarması istisna deyil. Onu da bildirək ki, KTMT-də də təmsil olunan Qazaxıstan bu təşkilatın digər üzvü Ermənistana dəfələrlə diplomatik zərbə vurub və İrəvan bununla bağlı Moskvaya şikayət edib.\nErmənistan isə Qazaxıstanın Qarabağ məsələsini Təhlükəsizlik Şurasının gündəminə gətirəcəyindən və Azərbaycanı ərazi bütövlüyünün pozulduğu faktını beynəlxalq ictimaiyyətin qarşısında qaldıracağından narahatdır. Buna görə də, hazırda beynəlxalq situasiya da Ermənistanın xeyrinə deyil.\nSiyasi İnnovasiyalar və Texnologiyalar Mərkəzinin (SİTM) rəhbəri, politoloq Mübariz Əhmədoğlu deyib ki, Rusiyanın XİN rəhbəri Sergey Lavrov ötən ilin sonlarına dair keçirdiyi mətbuat konfransında erməniləri əzən bəyanat verdi. O qeyd edib ki, Lavrov Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllinin bir sənədlə mümkün olmadığını dedi və mərhələli həll planından danışdı: “Bu Ermənistanı əzən bəyanatdır.\nPolitoloq deyib ki, ötən il ərzində Rusiya həm ədalətli, həm ermənipərəst mövqe tutub. ABŞ isə mövqeyini Azərbaycanın xeyrinə dəyişib”. Onun fikrincə, ermənipərəst mövqeyi dəyişməyən tək dövlət İrandır: “İranın mövqeyini dəyişməsinə ehtiyacımız yoxdur. Biz öz inkişaf yolumuzu tapmışıq. Azərbaycan TAP, TANAP layihələrini öz hesabına maliyyələşdirir. Türkiyə, Rusiya ilə reallaşdırılan layihələrdə də biz sərmayə qoymuşuq. Həttar Rəşt-Astara dəmiryolunun tikintisini biz maliyyələşdirmişik. Ermənistan isə ağır vəziyyətdədir. İran Ermənistana yardım etdikcə, Ermənistan boğulur”.\nO bildirib ki, 2017-ci ilin sonlarına yaxın Cenevrədə Azərbaycan və Ermənistan prezidentlərinin görüşü baş tutdu və ATƏT-in Minsk qrupu bunu Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin tənzimlənməsində keyfiyyət dəyişikliyi kimi qiymətləndirdi. Politoloq əlavə edib ki, ötən il Avropa İttifaqının Şərq Tərəfdaşlığı Proqramının sammiti çərçivəsində qəbul edilmiş bəyanatda münaqişələrin dövlətlərin ərazi bütövlüyü çərçivəsində həll edilməli olduğu deyildi.\nPolitoloq deyib ki, Aİ əvvəlki sənədlərdə Gürcüstan, Moldova kimi dövlətin ərazi münaqişələrindən danışırdısa, artıq sonuncu sənəddə ərazi bütövlüyü məsələsini ön plana çəkdi.\nPolitoloq əlavə edib ki, ötən il Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı ABŞ-ın mövqeyi dəyişib. M. Əhmədoğlu bunu strukturlaşmış mövqe adlandırıb.\nO qeyd edib ki, ABŞ-ın Ermənistandakı səfiri Riçard Mills Ermənistanın xeyrinə heç bir fikir səsləndirmədi: “Əksinə, diplomat Ermənistanı Azərbaycan və Türkiyə ilə münasibətləri qaydasına salmağa çağırdı. R.Mills bu halda ölkəsinin Ermənistana maliyyə ayıracağını dedi”.\nPolitoloq əlavə edib ki, ABŞ-ın Minsk qrupundakı həmsədri Endryu Şefer münaqişənin tənzimlənməsi ilə bağlı Azərbaycanın maraqlarına uyğun şərtlər irəli sürdü.\nM. Əhmədoğlu əlavə edib ki, ABŞ-ın mövqeyi Azərbaycanın xeyrinə dəyişmiş mövqedir. O hesab edir ki, ABŞ Rusiyanın inhisarçı mövqeyinə son qoydu və hazırda Rusiya ABŞ-dan çəkinir: “Hətta bir-iki il əvvəl amerikalı və fransız diplomatlar Rusiyanın bu məsələdə üstün olduğunu təsdiqləmişdilər. Lakin bu Rusiya ötən ilin birinci yarısında bu mövqeyindən istifadə edə bilmədi. Rusiyalı diplomatlardan biri mətbuata sızdırdı ki, Azərbaycan və Ermənistan rəsmilərinin görüşünü Rusiya XİN təşkil edəcək. Lakin Rusiya XİN bunu təkzib etdi. Görün nə qədər ermənipərəst mövqedir?".\nPolitoloq əlavə edib ki, Rusiya qorxur ki, ABŞ Qafqazda Azərbaycan mərkəzli siyasət aparacaq.\nMübariz Əhmədoğlu deyib ki, ATƏT-in Minsk qrupu fəaliyyətini bu cür davam etsə, Dağlıq Qarabağ azərbaycanlıların ayağı Qarabağa dəyəcək.\nO qeyd edib ki, 2017-ci ildə münaqişənin tənzimlənməsi ilə bağlı keyfiyyət dəyişikliyi olub. Digər tərəfdən Ağdərə faktoru yaranıb.\nPolitoloqun sözlərinə görə, həmçinin münaqişənin nizamlanması ilə bağlı Rusiyanın mövqeyindəki inhisarçılığa son qoyulub.\nPolitoloq əlavə edib ki, Azərbaycan aprel döyüşləri zamanı Ağdərədə götürülən ərazidə şəhərcik salmağa başlayıb. Bu o deməkdir ki, Azərbaycan keçmiş Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin ərazisində iş aparır.\nPolitoloq vurğulayib ki, Ağdam, Kəlbəcər və digər ərazilər nə qədər Azərbaycan ərazisidirsə, Şuşa və Dağlıq Qarabağa daxil olan digər ərazilər də o qədər hüquqi Azərbaycan torpağıdır.\nM. Əhmədoğlu əlavə edib ki, prezident Ağdərədə aparılan işləri inkişaf etdirir və buna xüsusi diqqət yetirir: “Lakin Ağdərə məsələsinə tək tikinti prizmasından yanaşmamalıyıq. Çünki bu ərazinin strateji əhəmiyyəti də var”. Politoloq deyib ki, Ağdərə faktoru çox vacibdir və biz oradan Kəlbəcərə çıxa bilərik.\nPolitoloq Tofiq Abbasovun sözlərinə görə, konstruktiv siyasət yürüdən Qazaxıstan beynəlxalq gündəmdə olan əsas və ağrılı problemlərlə bağlı hər zaman çox sağlam mövqe sərgiləyir. O vurğulayıb ki, MDB məkanında Azərbaycandan sonra Qazaxıstanın BMT Təhlükəsizlik Şurasına qeyri-daimi üzv seçilməsi təsadüfi deyildi: “Əlbəttə ki, Qazaxıstan ilk növbədə geosiyasi və geoiqtisadi mövqeyinə görə çox perspektivli bir məmləkətdir. Çünki bu dövlətin inkişaf templəri diqqət çəkir. Digər tərəfdən isə Qazaxıstan həm ölkə daxildə, həm də bölgədə və Avrasiya məkanında gözləntilərə uyğun təşəbbüslər irəli sürür və onların həyata keçməsinə şərait yaradır. Bu baxımdan da Qazaxıstanı dünya miqyasında çox vacib beynəlxalq rol oynayan subyekt kimi qarşılayırlar. Bir çox məqamda Astananın balanslı siyasəti həm də aydın mənzərənin yaranmasına dəlalət edir. Məhz Dağlıq Qarabağ problemi çərçivəsində də biz bunun təsdiqini görmüşük. Astananın Dağlıq Qarabağ məsələsi ilə bağlı mövqeyi çox müsbətdir. Təhlükəsizlik Şurasına sədrlik Qazaxıstan rəhbərliyinin bütün problemlərə sağlam məfkurə ilə yanaşmasından irəli gəlir. Çünki Astana ən ağrılı dillemalarda belə düzgün qərarların tətbiqinə təsir göstərə bilir".\nPolitoloq Nursultan Nazarbayevin Azərbaycanın haqlı davasını Təhlükəsizlik Şurasının gündəminə çıxaracağını istisna etməyib: “Nazabayev çox təşəbbüskar siyasətçidir və onun Avrasiya üçün hələ 90-cı illərdə təklif etdiyi qarşılıqlı əməkdaşlıq konsepsiyası, regionda risklərin və təhlükəli cərəyanların zərərsizləşdirilməsi ilə bağlı yanaşmaları, inteqrasiya prosesindəki funksional rolu, Çinin təklif etdiyi yeni dəmir ipəkyolu layihəsinin gerçəkləşməsində dəstəyi, o cümlədən nüvə proqramlarının təhlükəsizliyi ilə əlaqəli konsepsiyası bütün dünya tərəfindən rəğbətlə qarşılanır. O üzdən də hesab edirəm ki, Qazaxıstanın TŞ-yə sədrliyi çox məhsuldar olacaq. Astana sədrliyi dövründə bir çox staqnasiya vəziyyətində olan münaqişlərə, o cümlədən Qarabağ böhranına xüsusi diqqəti göstərə bilər ki, bu da beynəlxalq təşkilatları, ən əsası isə Minsk Qrupunu münaqişəsinin həllinə yenidən baxmağa və tutarlı qərarlar çıxarmağa təşviq edə bilər”.


Marriott ve Accor hotellərinin "Rusiya imtahanı" - AviaTravel.Az\n17 Mart 2022, 15:33\nMarriott ve Accor hotellərinin "Rusiya imtahanı"\nRusiyanı tərk etmək istəyən şirkətlər yollar axtarırlar\nRusiyanın Ukraynaya müdaxiləsindən sonra ölkəni tərk etmək istəyən şirkətlərin rəsmiləri istəsələr belə, Rusiyadan çəkilmələrinin mümkün olmadığını bildirirlər.\nÖlkədə 100-ə yaxın filialı olan, Rusiyanı tərk etmək istəyən, lakin sanksiyalara görə çıxa bilməyən Marks and Spencer (M&S), Burger King, otel şəbəkələri Marriott və Accor qanuni olaraq kompleks françayzinq müqavilələrinə əməl etməyə borcludur. M&S-in 48 mağazası, Burger King-in 800 restoranı; Marriott-un 28 və Accor-un 57 oteli hələ də açıqdır. Bu şirkətlər Rusiyadakı ad hüquqlarını başqa şirkətlərə veriblər.\nMütəxəssislər uzunmüddətli müqavilələri yaxın gələcəkdə asanlıqla dəyişdirməyin mümkün olmadığını bildirsələr də, Marriott Hotels və Accor Hotel Chain də Rusiyadakı otellərin başqa şirkətlər tərəfindən idarə edildiyini və müqavilələrini nəzərdən keçirməyə davam etdiyini açıqladı. Bununla belə, Marriott və IHG Hotels yeni otel investisiyalarını donduraraq ölkədəki ofislərini bağlayıb, Accor yeni otellərin açılmasını dayandırıb və sanksiyaya məruz qalan insanlara otaq verməyəcəklərini açıqlayıb.\nBir çox ölkədə tətbiq edilən bu ticarət metodunda bir şirkət başqa şirkətin brendindən istifadə etmək və məhsullarını satmaq üçün franchise alır və bunun müqabilində haqq ödəyir. Bird&Bird hüquq firmasının beynəlxalq franchise eksperti Graeme Payne bunun yeni bazarlara çıxmaq istəyən, lakin bu bazarlar haqqında kifayət qədər məlumatı olmayan Qərb şirkətləri üçün faydalı bir üsul olduğunu ifadə etdi.\nAdətən 10 il və ya daha çox müddətə bağlanan bu müqavilələrin birtərəfli qaydada məhkəməyə verilə biləcəyini və bunun ciddi təzminatla nəticələnə biləcəyini qeyd edən françayzinq üzrə ekspert Qrem Payne, adətən belə müqavilələrdə ləğv oluna bilən bəndlərin olduğunu vurğulayır.


Olimpiadaya “yaşıl işıq” yandıran 4 lisenziya - TƏHLİL\n30 Noyabr 2015 15:04\nBu günlərdə ABŞ-ın Hyuston şəhərində ağır atletika üzrə kişilər arasında 82-ci, qadınlar arasında 25-ci dünya çempionatı keçirildi. 8 gün davam edən, Corc Braun Konfrans Mərkəzinin Yarış zalında keçirilən turnirdə 115 ölkədən 737 atlet (314 qadın, 423 kişi) medallar uğrunda mübarizəyə apardı. Bütün çəki dərəcələrində gərgin mübarizənin şahidi olduq. Çox sayda dünya və Avropa rekordları qırıldı, ağır atletika aləmi həm köhnə, həm də yeni çempionlarını tanıdı.\n8 kişi və 3 qadın atletlə dünya çempionatına qatılan Azərbayca yığma komandasının uğurla çıxış etdiyini söyləmək olar. Bunu xüsusilə kişilərə aid etmək olar ki, buna da səbəb əldə edilən Olimpiya lisenziya xallarıdır.\nÜmumilikdə qeyd edək ki, bütün çəki dərəcələrində çıxışlara müvafiq olaraq lisenziya xalları milli komandanın aktivinə yazılır. 1-25-ci yerlər xal gətirir. Qızıl medal qazanan idmançı 28, gümüş sahibi 25, bürünc medalçı isə 23 xal əldə edir. Bundan sonrakı yerlər isə müvafiq olaraq 1 xal azalma yolu ilə davam edir. Yəni 4-cü yer 22, 5-ci yer 21, 6-cı yer 20... və 25-ci yer 1 xal.\nOlimpiada üçün cəmi 3 lisenziya xarakterli turnir olur. Bunlar Olimpiadadan bir və iki il əvvəl keçirilən dünya çempionatları və Olimpiya ilindəki qitə turnirləridir. Məhz bu yarışlarda əldə edilən nəticələr milli komandanın aktivinə yazılır. Sonda bütün xallar toplanır və ən çox xalı olanların siyahısı hazırlanır. Kişilərdə 1-6-cı yerlər 6, 7-12-ci yerlər 5, 13-18-ci yerlər 4, 19-24-cü yerlər isə 3 Olimpiya lisenziyası əldə edirlər. Qadınlarda isə 1-9-cu yerlər 4, 10-16-cı yerlər 3, 17-21-ci yerlər isə 2 lisenziyaya sahib çıxa bilirlər. Beynəlxalq Ağır Atletika Federasiyası lisenziya əldə edə bilməyən ölkələrə “wild card” (vayld-kard) vermək hüququna da malikdir. Bir ölkə Olimpiadada maksimum 10 atletlə – 6 kişi və 4 qadın – təmsil oluna bilər.\nHyustonda keçirilən dünya çempionatında 3 qadın atletimiz iştirak etdi. Silviya Angelova 48 kq çəki dərəcəsində 34-cü yeri tutaraq bizə xal qazandıra bilmədi.\n58 kq-da çempion olan Boyanka Kostova 28 xal, 69 kq çəki dərəcəsində isə 13-cü olan Anastasiya İbrahimli 13 xal əldə edib. Ötən il Qazaxıstanda qazandığımız 19 xalın üzərinə bu il 41 xal əlavə etsək də, toplamdakı 60 xal bizə yalnız 26-cı yeri tutmaq imkanı verdi. Bu isə qadınlarda heç bir lisenziya əldə etməməyimiz deməkdir. Kiçik bir müsbət məqam da var. Komanda hesabında 24-cü olan qadın yığmamız medal sayına görə dünya 3-cüsü adını qazanıb. Bu, Kostovanın 3 (birdən, təkanla və toplamda) qızılı hesabına mümkün olub. Boyanka həm də çempionatın ən güclü qadın idmançısı da seçilib. 58 kq çəki dərəcəsində toplam 252 kq-ın öhdəsindən gələn millimizin üzvü Sinkleyr cədvəli üzrə 355.23 xal toplayaraq bütün rəqiblərini üstələyib.\nKişilərdə isə 62 kq çəki dərəcəsində bürünc medal qazanan Valentin Xristov 23, 69 kq çəki dərəcəsində 6-cı olan Firudin Quliyev və 77 kq çəki dərəcəsində eyni pilləni tutan Elxan Əliquluzadə hərəyə 20 xal, 94 kq çəki dərəcəsində yarışan İntiqam Zairov 9-cu pillə ilə 17, Rövşən Fətullayev 12-ci pillə ilə 14 xal, 105 kq çəki dərəcəsində Nailxan Nəbiyev 21-ci pillə ilə 5, Dadaş Dadaşbəyli isə 9-cu pillədə qərarlaşaraq 18 xal qazandırıb.\nÖtən il Qazaxıstandakı dünya çempionatında isə cəmi 23 xal qazanmışdıq. Hyustonda isə bunun üzərinə 112 xal (bu xalların 90-nı “Zirvə” İdman Klubunun atletləri qazanıblar) əlavə etdik. Aktivimizdə toplam 135 xal oldu. Bu isə 16-cı yeri tutmaq deməkdir. Bu pillədə qərarlaşaraq Azərbaycanın kişilərdən ibarət ağır atletika yığmasının Rio Olimpiadasında 4 lisenziya qazanması deməkdir. Bu rəqəm arta bilər. Son nəticələr gələn il Norveçdə keçiriləcək Avropa çempionatından sonra açıqlanacaqdır.\nƏlavə edək ki, kişilərimiz komanda hesabında dünya çempionatının 6-cısı, medal hesabında isə 8-cisi olublar. Azərbaycan xal hesabında yalnız Rusiya, Qazaxıstan, Şimali Koreya və Belarus yığmalarından geri qalıb. Ötən il məlum səbəblərdən Qazaxıstanda keçirilən dünya çempionatına güclü heyətə qatıla bilməməyimiz işimizi çətinə salıb.\n“Zirvə”çilər – Elxan Əliquluzadə, Firudin Quliyev və Dadaş Dadaşbəyli kimi gənc və istedadlı atletlər də üzərilərinə düşən vəzifənin öhdəsindən artıqlaması ilə gəliblər.\n5 Dekabr 15:05\n5 Dekabr 13:46\n5 Dekabr 09:25\n5 Dekabr 01:15


Yaranmış həmin nəsə yaşayırsa, deməli, onun yaşaması da zərurətdir, kimlərəsə gərəkdir. Bunun gərəkli olduğunu bilənlərin sayının az, ya çox olması önəmli deyil. Çünki gərəkli olanı harada axtarmağın lazım olduğunu bilənlər həmişə sayca az olub. Təxminən 28 il əvvəl qədim türk yuğlama və dünya teatr ənənələrinin seçmə qovuşuğundan yaranan “Yuğ” teatrı dövrün tarixi hadisələri fonunda, milli özünüdərk prosesinin bir hissəsi kimi ortaya çıxdı. Bu gün qısa da olsa, öz tarixi olan, öz yaradıcılıq sistemi ilə sənət yoluna davam edən teatrın cəmiyyətin, xüsusilə yaradıcı, ziyalı təbəqəsini düşündürən, ruha qida verən sənət ocağı missiyasını daşıyır.\nFevralın 20-də İnisiativ Kuratorlar Birliyi (İCU) və "Yuğ" teatrı sənətsevərləri Müasir İncəsənət Mərkəzində "Reallığın 28 çaları" sərgisinin açılışına toplamışdı. Sərginin təşkilində məqsəd Azərbaycanda müstəqil, kökə bağlı teatr və sənət düşüncəsinin inkişaf dinamikasını bu il 28 yaşını qeyd edəcək "Yuğ" Dövlət Teatrının yaradıcılıq yolunun timsalında göstərmək idi.\nCənubi Qafqaz üzrə İsveçrə Əməkdaşlıq Təşkilatının maliyyə dəstəyi ilə "Culture and Management Lab" təşkilatının layihəsi çərçivəsində keçirilən sərgi hər hansı teatrın keçdiyi yol, yaxud oynadığı tamaşaların şəkil və afişalarından ibarət standart sərgi deyildi.\nSərginin açılışında çıxış edən İCU üzvü, "Azərbaycanda mədəniyyət laboratoriyasının yaradılmasına texniki dəstək layihəsi"nin koordinatoru Könül Rəfiyeva və "Yuğ" Dövlət Teatrının direktoru Tərlan Rəsulov belə layihələrin insanların teatra daha da yaxınlaşmasına xidmət etdiyini söylədilər.\nAçılış mərasimindən sonra qonaqlara teatrın müxtəlif tamaşalarından fraqmentlərin videoinstallyasiyaları təqdim olundu. Arzu edənlər teatrın afişalarına, tamaşalardan fotoşəkillərə baxır, arxiv sənədləri ilə tanış olurdular. Üstəlik, teatrın aktyoru Qasım Nağının maraqlananlara hər şəklin, sənədin tarixçəsi barədə xatirələrini dinləyirdilər.


Saytdan bəzi yazıların çıxarılmasının istəndiyi deyilir\nNəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyi yanında fəaliyyət göstərən Elektron Təhlükəsizlik Mərkəzindən az24saat.org saytına xəbərdarlıq məktubu gəldiyi bildirilir.\nBu barədə saytın redaktoru Vüqar Qurdqanlı məlumat yayıb. Onun deməsinə görə, məktub xidmətin direktoru Faiq Fərmanovun imzası ilə gəlib və onu bu gün, avqustun 6-da alıblar.\nV.Qurdqanlının deməsinə görə, xidmət direktoru rəhbərlikdən internet resursundan «Prezidentin köməkçisi Əli Həsənov AZTV-yə sədr göndərilə bilər» və «Mətbuat Şurası Əli Həsənovun ad gününə Qurultay hədiyyə etdi» başlıqlı yazıların götürülməsini istəyir. Onun vurğulamasına görə, çıxarılması istənən yazılar arasında «İlham Əliyevə yanlış məlumat verən şəxs ƏLİ Həsənovdur?» və «APA-nı kim, niyə bağladı?» da var.\nV.Qurdqanlının qeyd etməsinə görə, xidmət rəhbəri buna səbəb kimi bu yazılarda böhtan, yalan və qərəzli ifadələrə yol verildiyini göstərib. Redaktorun deməsinə görə, «İnformasiya, informasiyalaşdırma və informasiyanın mühafizəsi haqqında» Qanununa istinad edilən məktubda bildirilir ki, 8 saat ərzində həmin məlumatlar götürülməsə, aidiyyəti üzrə məhkəməyə müraciət olunacaq.\nV.Qurdqanlı vurğulayıb ki, adıçəkilən yazılarda hər hansı qərəz, böhtan yoxdur: «Üstəlik, tələb edilir ki, az24saat.org.az saytından bu yazıları götürək, biz belə bir sayta malik deyilik. Bizim sayt az24saat.org adlanır. Ona görə də cavab yazdım ki, məktubunuzun mənası anlaşılmadığı üçün nə tələb etdiyiniz bizə məlum olmadı».\nMəsələyə Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyi yanında Elektron Təhlükəsizlik Mərkəzindən münasibət almaq mümkün olmayıb.\nmonitortv.info-dan da bəzi yazıların çıxarılmasının istəndiyi deyilir\nBu gün, avqustun 6-da daha bir xəbər saytına -monitortv.info-ya da Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinin Elektron Təhlükəsizlik Mərkəzindən xəbərdarlıq məktubu gəldiyi deyilir.\nBu haqda «Turan» agentliyinə saytın redaktoru İsmayıl İsmayıllı məlumat verib. Onun bildirdiyinə görə, nazirlik Azərbaycan prezidentinin ictimai-siyasi məsələlər üzrə köməkçisi Əli Həsənovdan bəhs edən məqalələrin saytdan çıxarılmasını istəyir.\nRedaktorun vurğulamasına görə, xəbərdarlıq məktubunda yazılır ki, monitortv.info saytında yayılan «Əli Həsənovun biznes şəbəkəsi ifşa olundu - Azərbaycan mətbuatının qara qutusu» və «Əli Həsənov nəyə görə məzuniyyətə göndərildi?- «Həsən ağa»nın dövrü bitir» başlıqlı yazılar resursdan çıxarılmalıdır.\nİ.İsmayıllının qeyd etməsinə görə, Elektron Təhlükəsizlik Mərkəzi bildirir ki, sözügedən yazılarda böhtan və yalan məlumatlar yayılıb. Redaktorun deməsinə görə, «İnformasiya, informasiyalaşdırma və informasiyanın qorunması haqqında» Qanuna istinad edən qurum qeyd olunan məqalələrin 8 saat ərzində saytdan çıxarılmasını istəyir. Əks halda saytın bloklanmasından ötrü məhkəməyə müraciət ediləcəyi vurğulanıb.\nİ.İsmayıllı isə sözügedən yazılarda hər hansı qərəz, böhtanın olmadığını qeyd edib.\nMəsələyə Elektron Təhlükəsizlik Mərkəzindən, prezidentin köməkçisi Əli Həsənov və başqa rəsmi qurumlardan münasibət almaq mümkün olmayıb.\nBundan sonra ölkədə daha bir neçə saytın da girişinə məhdudiyyət qoyulduğu açıqlanıb. Bu il avqustun 1-dən etibarən isə «APA Holdinq» MMC-yə daxil olan saytlara giriş mümkün deyil. Şirkət rəhbərliyi bu addımı müəyyən problemlərlə bağlı özlərinin atdığını açıqlayıb.


ABŞ-da anti-İsrail aksiyası\nBir qrup Amerikalı sionist rejimin ekspansianist siyasətlərinə etiraz olaraq, aksiya keçirib.\nMaide.Az xəbər verir ki, Ümumdünya Zəiflər Cəbhəsinin informasiya portalının dünənki məlumatına görə, Los-Anceles Tayms qəzetində dərc olunmuş sionist rejimin boykot edilməsi üzrə beynəlxalq hərəkata qarşı məqaləni pisləyən amerikalı etirazçılar bu hərəkatı dəstəklədiklərini bildiriblər.\nBəziləri yəhudi olan aksiyaçılar həmçinin sionist rejimin məhv edilməsi və didərgin fələstinlilərin öz torpaqlarına geri dönmələrinin vacibliyini vurğulayıblar.\nMüxtəlif ölkələrin xalqları sionist rejim məhsullarının boykot edilməsi hərəkatını yaradaraq, bu rejimin Fələstin ərazilərindəki qəsbkarlığına son qoyulması və fələstinlilərin hüquqlarının rəsmən tanınmasını istəyiblər ki, bu məsələ sionist rejim başçılarının nigarançılığına səbəb olubdur.\nTeqlər : #ABŞda antiİsrail aksiyası,\nFitr bayramı namazı Əqsa məscidində - FOTO\nAmnistiya Təşkilatı sionist rejimin toxunulmazlığını tənqid edib


Ağamusa Axundov bu gün dəfn ediləcək\nGörkəmli dilçi və türkoloq alim - akademik Ağamusa Axundov bu gün – sentyabrın 7-də saat 13.00-dən Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasında keçiriləcək vida mərasimindən sonra II Fəxri Xiyabanda dəfn ediləcək.\nTanınmış alim sentyabrın 5-də ürək tutmasından vəfat edib.\nAğamusa Axundov dil və ədəbiyyata dair fundamental araşdırmaların müəllifi idi.\nO, son illər AMEA-nın Rəyasət Heyətinin müşaviri çalışırdı.\nAğamusa Axundov 1932-ci il fevralın 2-də Kürdəmir şəhərində doğulub.\nOrta məktəbi medalla bitirdikdən sonra ADU-nun filologiya fakültəsində (1950-1955-ci illər) və Azərbaycan Pedaqoji Dillər İnstitutunun Qərbi Avropa dilləri fakültəsində təhsil alıb (1959-1965).\nEyni zamanda ADU-nun aspirantı, müəllimi (1958-1959), baş müəllimi (1959-1961-ci illər), dosenti (1961-1967), universitetin ümumi dilçilik kafedrasının professoru, fılologiya fakültəsinin dekanı (1967-1974 və 1980-1990), Ümumi dilçilik kafedrasının müdiri (1981-1999) olub.\nAMEA-nın həqiqi üzvü (2007), Dövlət mükafatı laureatı (1986), Əməkdar elm xadimi (1990) idi.


525-ci Qəzet - “Yalanı daha rahat və utanmazcasına deməyi bacaranlar çoxalıblar” - Müsahibə\nRASİM MÜZƏFFƏRLİ: “ADAM VAR, PULU QƏLƏMDƏN ÇIXSA DA, YAZDIQLARI QƏPİYƏ DƏYMƏZ”\nO, ötən əsrdə yaratdığı rok qrupu ilə musiqi tarixinə öz adını yazmağı, gördüyü işlərlə tamaşaçıların yaddaşında dərin izlər buraxmağı bacaranlardandır. İfa etdiyi musiqilər, yazdığı şeirlərlə yanaşı, onun müxtəlif dövrlərdə televiziya kanallarında apardığı özünəməxsus verilişləri də olduqca ürəyəyatımlı idi. Bir çoxları onu həm də məşhur “Rekviem” mahnısının bəstəkarı kimi də tanıyır.\nSöhbət budəfəki müsahibimiz - bəstəkar, ifaçı, naşir, şair, telejurnalist Rasim Müzəffərlidən gedir. Fəaliyyəti çoxşaxəli, və rəngarəng olduğundan söhbətimiz də geniş alındı. Həmin söhbəti sizlərə təqdim edirik.\n- Rasim müəllim, insanın öz gələcək həyatını müəyyənləşdirməsində onun ailəsi, təməli, şübhəsiz, mühüm rol oynayır. Siz necə bir ailədə, necə bir mühitdə böyümüsünüz?\n- Ailəmiz haqda çox danışa bilərəm. Vaxtınızı çox almamaq üçün, sadəcə, bəzi faktları sadalayım. Atam iqtisadçı-jurnalist kimi uzun illər jurnal redaktoru işləyib. Mənim nə vaxtsa onun kimi naşirlik edəcəyimi, əminəm ki, təsəvvür etmirdi. Çünki aradabir kitablar üzərində işləsəm də, nə vaxtsa əsas peşəmin naşirlik olacağını heç mən özüm də ağlıma gətirməzdim. 1996-cı ildə atam vəfat edəndə, mən bank sahibi və “bərkgedən” iş adamı idim... Anam isə naşirliyimə həm şahidlik edib, həm dəstək olub. O, Azərbaycan dili və ədəbiyyatı müəllimi, dilçi-alim olduğuna görə, redaktədə işim çətinə düşəndə, baş məsləhətçim idi. İki ildir, cismən anasızam. Sağlığında dilçilik üzrə onun iki elmi kitabını nəşr edə bildiyim üçün müəyyən təskinlik tapıram...\nAilədə üç uşaq olmuşuq. İndiki Hüseyn Cavid prospektində yaşamışıq və üçümüz də 20 nömrəli orta məktəbi bitirmişik. Mən orta məktəbin 4-8-ci siniflərində oxuyanda, həm də 16 nömrəli musiqi məktəbində tar üzrə beşillik təhsil almışam. Ailəmizdə ortancıl övlad olmuşam. Böyük qardaşım iqtisadçı-alim, kiçik bacım qəzet redaktorudur. Budur ki, yazı-pozu işi bizim bir növ ailəvi sənətimizdir.\nAta evimiz geniş və təmtəraqlı olmasa da, böyük kitabxanamız var idi. Biz rəflərinin sayı daim çoxalan elmi, bədii, ensiklopedik, iqtisadi, fəlsəfi, tarixi kitabların arasında böyümüşük. Kitaba qayğıkeş münasibət, onu “cırmaq, yazmaq olmaz” - uşaqlıqdan bizim adi qaydamız olub. Bir az böyüyəndən sonra, nə haqdasa mübahisə edəndə, kitaba istinad etmək, doğru cavabın arqumentlərini, sübutlarını kitabda axtarıb tapmaq bizim üçün ənənəvi hal idi. Biz tərbiyəni həm mehriban, səbirli və qayğıkeş valideynimizdən, əminli, əyləncəli və eyni zamanda, özünəməxsus ciddi əxlaq kodeksi olan “Dağlı məhəlləmiz”dən, azad ruhlu, amma olduqca tələbkar məktəbimizdən almaqla yanaşı, həm də zəngin və rəngarəng ev kitabxanamızdan almışıq. Atamın muğam oxuyanda, kitab rəfindən hansısa şairin kitabını götürüb, özünün bəyəndiyi, amma bizim hələ eşitmədiyimiz yeni bir qəzəli seçib oxuması da, sonradan anlayıram ki, onun tərbiyə üsullarından biri imiş. Bir əhvalat danışım. 10-12 yaşım olardı. Evə gələndə üst-başımdan görünürdü ki, dalaşmışam. Atam əvvəlcə bütün bədənimi yoxladı, əmin olandan sonra ki, ciddi xəsarətim yoxdur, məni sorğu-suala tutdu: harada dalaşmısan, ora niyə getmişdin, onlar neçə nəfər idilər, sən kiminlə idin, dava nəyə görə başladı, kim birinci vurdu, kim döydü, sonu necə bitdi, sizi görən oldumu və sairə. Mən də, qalib tərəf olduğuma görə, qürrələnə-qürrələnə hamısını danışdım, o cümlədən, davanın başlaması səbəbini də bir az şəstlə dedim: “Atamı söydülər, mən də vurdum!” Atam bütün xırdalıqları soruşub öyrəndi, cavablarımı səbirlə dinlədi, hərdən dodağı qaçdı, büruzə vermək istəməsə də, gülümsəmək istədiyini, danışdıqlarımdan razılığını hiss etdim. Ancaq söhbətin sonunda birdən qulağımın dibinə yumşaq, amma “yağlı” bir şapalaq ilişdirdi. Mən gözlərimi bərəldib təəccüblə ona baxanda dedi ki, “Bir də məni söydürmə!”\n- Şəxsiyyət kimi formalaşmağınızda yaşadığınız məhəlləni müsbət amil kimi qeyd etdiniz. Amma tərbiyədən söhbət düşəndə, daha çox “küçə uşağın tərbiyəsini pozur” ifadəsini eşidirik. Sizdə bunun əksi olub?\n- Tərbiyədə roluna görə, ailədən ailəyə, məktəbdən məktəbə fərq olduğu kimi, yəqin ki, küçədən də küçəyə fərq var. Doğulandan 30 yaşa qədər yaşadığım küçə keçmiş Nərimanov, indiki Hüseyn Cavid prospektidir. Bura Bakının “italyan həyəti” adlanan ənənəvi köhnə məhəllələrinə nisbətən böyük, “kvartal” adlanan məhəllələrdən ibarət, yeni salınmış, amma şəhərin tarixi mərkəzinə çox yaxın olan, ilk geniş prospekt idi. Bakıda “prospekt” adlanan çox küçə var. Amma tam adı ilə yox, sadəcə “Prospekt” deyilən təkcə bizim küçəmiz olub. Hətta xüsusi keyfiyyət ifadə edən “Prospekt uşağı” titulu da vardı. 60-70-80-ci illərdə Prospektin özünəməxsus ab-havası ilk növbədə məhəllələrdə hiss olunurdu. Biz 522-ci məhəllədə yaşayırdıq. Məhəlləmizin mühiti rəngarəng idi, seçim imkanı vardı. “7 şüşə”, ənzəli, yaxud futbol oynayanlara da qoşula bilərdin, ağaca yaxud dama dırmaşıb “dava-dava” oynayanlara da. Yeri gəlmişkən, həyətimizdə keçirilən “məhlə-məhləyə” futbol matçlarında Anatoli Banişevski və Rafiq Əlizadə kimi peşəkar futbolçular oynayanda, mən 10-12 yaşımda ağaca dırmaşıb şərhçilik etmişəm, sonralar isə hətta qapıçı da olmuşam... Söhbətgahın birində meyxana dinləyə bilərdin, digərində ictimai-siyasi mövzuda mübahisə. Hər yaş qrupu özündən daha yaşlıların himayəsində idi. Azyaşlılar ərköyün tərpənirdilər, çünki hamı onları qoruyurdu. Amma yaşca böyüklər yığışan yerə balacalar heç vaxt burunlarını soxmazdılar.\n- Məhəllənizdə məşhur insanlar yaşayırdılarmı?\n- Əksəriyyət orta təbəqəyə aid olsa da, kontingentimiz çox rəngarəng idi: dövlət məmurları, Mərkəzi Komitə katibi, ali və orta məktəb müəllimləri, ticarətçilər, sürücülər... Tanınmış ziyalılar da az deyildilər: akademik Bəkir Nəbiyev, yazıçı Cəmil Əlibəyov, şairlər Hikmət Ziya, Məstan Günər, qəzet redaktorları Ağababa Rzayev, Hidayət Zeynalov, Gennadi Qluşkov, professorlar Alı Alıyev, Qurban Yusifzadə... Məhəlləmizdə Tofiq kişi, Qulam Mirzə kişi kimi hörmətli ağsaqqallarımız, Təsadüf (adı belə idi) və “Yaşka Zver” (əsl adı Yaşar idi) kimi nüfuzlu gənclərimiz olublar. Allah hamısına rəhmət eləsin.\n- Rasim müəllim, bəs nəslinizdə sizdən əvvəl bəstəkar, musiqiçi olubmu?\n- Nəslimizdə peşəkar musiqiçi olmasa da, musiqi duyumu hamımızda olub. Atam tar çalmağı bacarırdı və xanəndələrin həsəd apardığı səviyyədə səsi, avazı, zənguləsi vardı. Anamın çox mülayim, hətta bir az yanıqlı avazı vardı. Amma nadir hallarda, böyük xahiş-minnətdən sonra və yalnız ən yaxın adamlarla olanda bir-iki ağız oxuyardı. Biz anamızın bayatı vəznində dediyi laylalarla, atamızın muğam üstündə oxuduğu qəzəllərlə böyümüşük. Bazar günləri günortalar Azərbaycan Radiosundakı “Muğam saatı” verilişini ailəliklə dinləyərdik. Ümumiyyətlə, mən hesab edirəm ki, muğamı və bayatını genləri ilə duymayan adam azərbaycanlılıqdan qismən məhrumdur.\n- Necə oldu ki, siz uşaq vaxtından musiqi bəstələməyə başladınız? İlk bəstələrinizi xatırlayırsınızmı?\n- Atam evimizə ilk dəfə pianino alanda mən 5 yaşındaydım. Qısa müddət ərzində özbaşına, yəni müəllimsiz, dərsliksiz, atam da, qardaşım da, mən də pianinonu fəth elədik. Amma bu işin üstünə daha çox düşən mən oldum. 6-7 yaşımdan başlayaraq, atam muğam oxuyanda, mən onu pianinoda müşayiət edirdim. Muğamda müşayiətin öz incəlikləri var, atam öyrədirdi. İlk musiqi “əsərlərimi” də elə o vaxtlar bəstələməyə başlamışam, “şeir” yazmaqla eyni vaxtda. 7 yaşımda bəstələdiyim və adını yekə-yekə “Ana süitası” qoyduğum musiqi pyesini də, “Bahar” adlı mahnımın musiqisini və sözlərini də yaddaşımda qorumuşam.\nÇəməndəki ağ qar deyil, güllərdir.\n... Qaranquş xəbər verir\nÖtüb nəğmələr deyir\nGünəşin göylərə yüksəlişindən.\nOxuculara “xəlvət” bir işimi açıqlamaq istəyirəm. Hazırda arada vaxt tapıb üzərində işlədiyim mövzulardan biri də ailəmizin şəcərə ağacıdır. Bilirəm, xeyli gecikmişəm, bunu gərək Təvəkkül babamın sağlığında tərtib etməyə başlayaydım. Təəssüf ki, o vəfat edəndə mənim 14 yaşım vardı... Dedim, vaxtınızı çox almaq istəmirəm, amma təkcə uşaqlığımdan xeyli danışdım.\n- Keçək tələbəlik illərinizə. Bildiyimiz qədəri ilə fəlsəfə fakültəsində təhsil almağınız atanızın təkidi ilə baş tutub. Hətta diplomunuzu aldıqdan sonra atanıza təqdim edib öz marağınızda olan sahəyə yönəlmisiniz. Atanızın istəyi ilə aldığınız bu təhsilin sizin üzərinizdə hansı müsbət və ya mənfi tərəfləri olub?\n- Müsbəti mənfisindən qat-qat çox olub. O vaxt bizim ali məktəblərdə fəlsəfə fakültəsi yox idi. Moskva Dövlət Universitetinə (MDU) 1975-ci ildə daxil olub, 1980-də bitirmişəm. Amma atama zarafatyana təqdim etdiyim Universitet diplomu deyildi, müəllim kimi çalışa-çalışa 1985-ci ildə aldığım Fəlsəfə elmləri namizədi (indiki PhD) diplomu idi. Hər iki diploma görə, atama da, qardaşıma da, əksər müəllimlərimə də həmişə minnətdar olmuşam.\nMDU-da təhsil, xüsusən fəlsəfə fakültəsində və xüsusən də 70-ci illərdə təhsil - ilk növbədə, maraqlı və dərin tədris proqramı, səmimi müəllim-tələbə münasibətəri, dolğun tələbə həyatı və tamamilə fərqli bir ictimai mühit deməkdir. Bizim dərsdə danışdıqlarımızı başqa fakültə tələbəsi küçədə danışsaydı, azı universitetdən qovulardı. Sovet siyasi sistemi bizim simamızda gələcək ideoloqlar yetişdirdiyinə görə, bizə tam sərbəstlik, fikir və hətta hərəkət azadlığı verilmişdi. Fakültə divar qəzetimiz məzmunca, bəzən, dissident “samizdat”larını xatırladırdı. İdeoloji ərköyünlüyümüzə bütün digər fakültələr qibtə edirdi.\nMən orta məktəbdə Azərbaycan bölməsində təhsil almışdım. Odur ki, rusca təhsil 1-ci kursda mənim üçün çox çətin idi. 2-ci kursa keçəndə dil problemi aradan qalxmışdı və 3-cü kursdan etibarən, artıq mən əlaçı təqaüdü alırdım.\n- Amma ali təhsilinizi əla qiymətlərlə başa vursanız da, aspiranturaya qəbul ola bilməmisiniz.\n- Bu hadisə məni çox sarsıtmışdı. Amma üstündən az bir müddət keçəndən sonra, bunu milli kimlik üzrə həyatın mənə verdiyi ilk və faydalı bir dərs kimi dəyərləndirməyə başladım... Təsəvvür edin, MDU-nu “əla” qiymətlərlə bitirmiş, ixtisas fənləri, dövlət imtahanları, diplom işi və hətta aspiranturaya qəbul üçün təqdim etdiyi referat işi üzrə bütün qiymətləri “əla” olan bir məzun, cəmisi 3-4 aydan sonra, eyni universitetdə, dönə-dönə “əla” qiymətlər aldığı ixtisas üzrə imtahan verir və bu dəfə “iki” (qeyri-kafi) qiyməti alır.\nBu, nə demək idi? Ya o demək idi ki, universitet mənə təhsil verməyib, mənim tələbə vaxtı aldığım bütün qiymətlər saxtadır və fakültənin bütün müəllimləri saxtakardırlar, ya da ki, aspiranturaya qəbul imtahanında mənə qarşı qərəz olub. Niyə məhz “iki”? Çünki rəqibim yox idi, mənə hətta “üç” (kafi) qiyməti verilsəydi, mən yenə aspiranturaya qəbul olunacaqdım, çünki aspiranturadakı o yer Azərbaycan üçün nəzərdə tutulmuşdu, mənim yekun qiymətlərimi nəzərə alaraq, bizim Təhsil Nazirliyimiz o yerə məni layiq bilmişdi.\n“İki” qiymətinin yalnız bir səbəbi var idi - imtahan komissiyasının sədri Stepanyants soyadlı erməni əsilli bir “professor” idi və o, milli kimlik üzrə mənə “dərs” verib məni agah etdi ki, dünyada mənə, sadəcə azərbaycanlı olduğuma görə, qərəzli yanaşan bir etnos var...\n- Musiqi istedadınızın və şeirlərinizdəki Vətən həsrətinin ana tərəfdən qarabağlı olmağınızla əlaqələsi varmı?\n- Bu gün biz hamımız qarabağlıyıq. Çünki bu gün qarabağlılıq harada doğulmaqdan asılı deyil, bu, bir Azərbaycanlılıq məsələsidir. Və mənə elə gəlir ki, mən hətta Hondurasda doğulsaydım, yenə azərbaycanlı olardım.\nBir hissəm cənublu, bir hissəm qərbli,\nBir az aranlıyam, bir az da dağlı.\nAlnıma qırışla yaz: "Bakı qəlbli",\nSinəm üstə qanla yaz: "Qarabağlı".\n- Bir dəfə demisiniz ki, özünüzü peşəkar şair, musiqiçi və bəstəkar hesab etmirsiniz. Niyə? Düşünürsünüz ki, peşəkar bəstəkar hər an mahnı bəstələyə bilər?\n- Peşəkar bəstəkar fasiləsiz mahnı bəstələməsə də, məncə, bu haqda gündə, nahar fasiləsi də daxil, azı 7-8 saat düşünməlidir. Digər tərəfdən, axı məsələnin maddi tərəfi də var. İnsanın əsas peşəsi - ona çörəkpulu gətirən sahədir. Bu mənada, bəstəkarlıq və ümumiyyətlə, bədii yaradıcılıq mənim əsas peşəm olmayıb. Bəzən buna təəssüflənirəm.\nAmma digər tərəfdən o da var ki, peşəkar şair, bəstəkar, musiqiçi olmaq heç də həmişə yaxşı şair və ya əsl bəstəkar olmaq deyil. Adam var ki, pulu qələmdən çıxsa da, yazdıqları qəpiyə dəyməz. Adam da var ki, əsas peşəsi alim, həkim və ya mühəndis olsa da, yazdığı bircə dəftərlik bədii əsər onu əsl yazıçı kimi səciyyələndirir.\nPeşəkarlıqdan söz düşmüşkən, yaradıcı insanların fəaliyyəti hazır qəliblərlə, diplomlarla, iş stajı və ya səhifə sayları ilə ölçülməməlidir. Əsas meyarlar - oxucunun, dinləyicinin, tamaşaçının, bir sözlə, cəmiyyətin o insanların əsərlərinə, birincisi, ayırdığı vaxt, ikincisi, verdiyi diqqət və üçüncüsü, ödədiyi qiymətdir.\n- Zamanında yetərincə böyük rəğbət görmüş və geniş dinləyici kütləsi tərəfindən hələ də sevilən OZAN qrupu bu gün fəaliyyət göstərsə, qrupun üzvləri olaraq kimləri təsəvvür edərdiniz?\n- Maraqlı sualdır. İmkan yaransaydı, yəqin ki, həm köhnə, həm də yeni üzvlərdən ibarət qarışıq bir heyət yığardım. Bəzi mahnılara ayrı-ayrı musiqiçiləri dəvət edərdim. Vokalda çoxsəsliliyi, aranjemanlarda sadəliyi saxlayardım. Amma təbii ki, musiqi sahəsindəki yeni texniki imkanlardan da faydalanardım.\nTəəssüf ki, qrupumuzun üzvləri Çingiz Mustafayev və Qərib Bahadurov, habelə texniki direktorumuz Ramiz Nurbalayev və kommersiya direktorlarımızdan biri olmuş Elxan Kərimov bu dünyadan vaxtsız köçüblər. Allah hər birinə rəhmət eləsin...\nHazırda OZAN-ın mahnılarını ən çox və zənnimcə, ən yaxşı ifa edən, uşaqlıqdan bu mahnılarla böyüyən, qardaşım oğlu Araz İmanovdur. OZAN bu gün fəaliyyət göstərsəydi, ilk növbədə Arazı qrupda görmək istərdim, əlbəttə ki, əgər əsas peşəsi buna imkan versəydi. Ruhca OZAN qrupuna yaxın istedadlı gənc musiqiçilərimiz çoxdur: Emil Əfrasiyab, Emin Kərimi, Vüsal İsgəndərzadə, Hafiz Baxışlı, Han Beyli... Amma köhnə heyətdən peşəkar səhnədə qalan yeganə musiqiçi, zərb alətlərində Azərbaycanda hələ də “nömrə 1” olan OZAN-çı İsgəndər Ələsgərovu bir mahnılıq da yerindən tərpətməzdim.\n- Çingiz Mustafayev şəhid olandan sonra onun xatirəsinə "Rekviem" mahnısını həsr etdiniz. Mahnıda müəllifin daxilindəki kədər açıq şəkildə hiss olunur. Amma özünüzdən də soruşmaq istərdim, sənət silahdaşınızın yoxluğu sizdə hansı izləri buraxdı?\n- İtkilərin hərəsi bir cür ağırdır. Amma yaxın dostum, silahdaşım, həmkarım, şəhidim, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Çingiz Mustafayevin itkisinin mənim yaddaşımda, ruhumda buraxdığı dərin izlər həm yanğılı, həm də qürurludur. Onu tək mən yox, onu Azərbaycan itirdi. Bu ilin avqustunda Çingizimizin 60 illiyidir. Çox istərdim, bunu təkcə onun ailəsi və dostları yox, bütün azərbaycanlılar qeyd etsinlər. Milli Qəhrəmanımızın yubileyinə ən yaxşı hədiyyə isə onun yolunu davam etdirən ANS Televiziyası və adını daşıyan ANS ÇM Radiosu yayımlarının bərpası olardı.\n- Mətbuata açıqlamalarınızın birində "Mediamızın yeni Çingizlərə ehtiyacı var" ifadəsini işlətmisiniz. Bugünkü televiziyada, saytlarda və digər KİV-lərdə sizi narahat edən məqamlar hansılardır?\n- Çoxdur belə məqamlar. Çingizlərə ilk növbədə ona görə ehtiyac var ki, mediamızda obyektivlik az, qərəz çoxdur, ifrat siyasiləşmə gedib, mətbuat öz müstəqilliyinə bəs edəcək qədər pul qazana bilmir. Jurnalistin təhsili, savadı keçib arxa plana, kütləvilik keyfiyyəti sıxışdırıb. Efirlər savadsız danışıq və yanlış tələffüzlərlə doludur. “Jurnalist araşdırması” adlanan ciddi fəaliyyət, demək olar ki, yoxa çıxıb. Məmurlar yalnız işdən qovulandan sonra mediada tənqid olunurlar. Tənqidin təhqirə, ittihamın söyüşə, söz azadlığının yalançılığa keçməsi halları artmaqdadır. Ümumiyyətlə, məndə belə bir təəssürat yaranıb ki, təkcə jurnalistikada yox, bütövlükdə cəmiyyətdə söyüşü, yalanı daha rahat və utanmazcasına deməyi bacaranlar çoxalıblar...\n- Bunlar aydındır. Sizcə, belə məqamları aradan qaldırmaq üçün nə etmək lazımdır? Təklifləriniz nədir?\n- Mən media sosiologiyası sahəsində elmi araşdırmalar apardığım üçün bu mövzuda əsaslı danışmağa başlasaq, söhbət çox uzana bilər. İcazənizlə, elmi araşdırmamda irəli sürdüyüm müddəalardan sadəcə, birini ilk dəfə sizə və oxucularımıza açıqlayım.\nMediamızdakı mənfiliklər, məsələn, hansısa bir jurnalistin “sayaqlaması” və ya efirdə kiminsə nalayiq davranması - bütün bunlar nəticədir, həkimlərin diliylə desək, xəstəliyin müxtəlif simptomlarıdır. Və bu gün mediamızı qaydaya salmaq üçün bizim etdiklərimiz simptomatik müalicəni xatırladır, biz problemlərin kökündəki səbəbi yox, onun törətdiyi nəticələri müalicə edirik. Halbuki səbəbdən başlamaq lazımdır. Hesab edirəm ki, Azərbaycan mediası üçün səciyyəvi olan mənfiliklərin aradan qaldırılmasını, bütövlükdə media məkanımızın sağlamlaşdırılmasını və müasirləşdirilməsini - milli maraqlarımıza uyğun ideoloji əsaslar üzərində mediamızın yenidən sistemləşdirilməsindən, başqa sözlə, Milli ideologiyamızın dəqiqləşdirilməsindən və təkmilləşdirilməsindən başlamaq lazımdır. Fikrimcə, Milli ideologiyamız ilk növbədə üç Kitaba - Müqəddəs Qurana, Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və Dədə Qorqudun Kitabına söykənməli və onun əsas sütunu Azərbaycançılıq olmalıdır. Yalnız Milli ideologiyamız formalaşdırıldıqdan sonra onun əsasları üzərində məqsədyönlü və səmərəli media siyasəti qurula və həyata keçirilə bilər. Əminəm ki, bu halda mənfi simptomların böyük əksəriyyəti və mənfilik daşıyıcıları öz münbit mühitini itirəcək.\n- Bu cavabınızda bəstəkar-şair Müzəffərli sanki çıxıb getdi və onu filosof-sosioloq Müzəffərli əvəz etdi... Rasim müəllim, siz həm də “Quran nəşrləri” nəşriyyat evinin rəhbərisiniz. Yaxın vaxtlarda özünüzün ərsəyə gətirdiyiniz yeni nəşrlər olacaqmı?\n- “Quran nəşrləri” nəşriyyatı 2016-cı ilin oktyabr ayında qeydiyyatdan keçib. Amma hələ 2012-ci ilin əvvəlindən biz - naşir, tərcüməçi-redaktor, xəttat, dizayner və digər mütəxəssislərdən ibarət böyük bir qrup - Qurani-Kərimin yeni nəşr layihəsi üzərində işlərə başlamışıq və yalnız bu ilin əvvəlində nəşr işlərini, yəni elektron nüsxənin hazırlanmasını bitirmişik. Tərcümə mətni olaraq professor Məmmədhəsən Qəmbərli və mərhum şərqşünas-alim Tariyel Bilaloğlu tərəfindən Azərbaycan dilinə tərcümə edilmiş və 2000-ci ildə Türkiyədə çap olunmuş “Qurani-Kərimin Azərbaycan dilinə tərcüməsi” kitabından istifadə etmişik. Bildiyiniz kimi, yeni nəşrlərin işıq üzü görməsi iki mərhələdən ibarətdir: nəşr və çap. Qeyd etdiyim kimi, nəşr mərhələsini artıq bitirmişik, amma çapla əlaqədar ənənəvi çətinliklə, maliyyə problemi ilə üzləşmişik...\nEyni zamanda, Quran üzrə izahlı lüğət və ilk dəfə Azərbaycan dilində Qurani-Kərim üçün “İndeks” üzərində nəşr işlərimiz fasiləsiz davam etməkdədir. Layihələrimiz çoxdur, amma onların həyata keçirilməsi maliyyə məsələlərinin həllindən asılıdır.\n- Bu ərəfələr Azərbaycan radiosunda həyatınızı və həyat fəlsəfənizi əks etdirən iki veriliş yayımlandı. Verilişlərdən birində qeyd etdiniz ki, bəzi arxiv materiallarının hələ də axtarışındasınız. Onları sizin üçün əhəmiyyətli edən nədir?\n- İlk növbədə, o verilişlərin müəllifi akademik Rafael Hüseynova “çox sağ ol” deyirəm... İnsanların çoxu, xüsusən də elmi və ya bədii yaradıcılıqla məşğul olanlar həyatlarının yetkin cağlarına çatanda, ömür boyu etdiklərini, yazdıqlarını, bəstələdiklərini toplayıb gələcəyə ötürməyin qayğısını çəkirlər. 1990-cı ilin Qanlı Yanvar hadisələri zamanı mən Azərbaycanda rəsmi qeydiyyatdan keçmiş ilk qeyri-formal təşkilat olan CƏNGİ Birliyinin rəhbəri idim və mənim bütün arxivim Birliyin ofisində idi. Sovet ordusunun zabit və əsgərləri sənədsiz-icazəsiz arxivimi müsadirə etdilər. Əslində, axtardıqları dostlarımla bərabər həmin günlər çəkdiyimiz video-kassetlər idi, amma onlar hər şeyi, o cümlədən, əlyazmalarımı, fəal iştirakçısı olduğum xalq hərəkatına, rəhbəri olduğum CƏNGİ Birliyinə, müəllifi olduğum “Ekspromt” və “Çərşənbə axşamı” televiziya verilişlərinə aid materialları, hətta OZAN qrupunun səsyazmalarını və fotolarını da yığıb apardılar. Guya araşdırıb qaytaracaqdılar, amma müraciətlərimiz cavabsız qaldı. Hesab edirəm ki, apardıqlarının arasında təkcə mənim üçün yox, həm də ölkəmiz üçün tarixi əhəmiyyət daşıyan materiallar, heç olmasa, qismən tapılsa, mən gələcəyə daha çox ZFM - zehni fəaliyyət məhsulu ötürmüş olaram.\nÇox şadam ki, son illər ərzində sosial şəbəkələr sayəsində bəzi fotolar, audio və video materiallar tapılıb. Onları öz şəxsi arxivlərində qoruyub saxlayanlara və paylaşanlara minnətdarlığımı bildirirəm.\n- Macar dramaturqu İmre Madaçın “İnsanın faciəsi” poetik dram əsərini Azərbaycan dilinə tərcümə etmişdiniz. Hətta bu tərcüməyə görə Macarıstanın “Pro Cultura Hungarica” mükafatını alan ilk azərbaycanlı oldunuz. Macar mütəxəssislər də qeyd ediblər ki, “İnsanın faciəsi” əsərinin azərbaycancası mükəmməl tərcümələrdəndir. Yaxın zamanlarda bunun kimi tərcümələriniz olacaqmı?\n- “İnsanın faciəsi” kimi böyük həcmli olmasa da, arabir bəzi tərcümələr edirəm. Bu işlərdə macar mütəxəssis Maria Keneşşi daim məsləhətçim və redaktorumdur.\nSon işimiz 20-ci əsrin görkəmli macar şairi, həm taleyi, həm yaradıcılığı bizim Mikayıl Müşfiqi xatırladan Mikloş Radnotinin şeirlərinin tərcüməsi olub. Qeyd etmək istəyirəm ki, türkoloq-alim, pedaqoq və tərcüməçi Maria Keneşşi Bakı Dövlət Universitetini bitirib, rəhmətlik Bəxtiyar Vahabzadənin sevimli tələbəsi olub və bütün həyatını Macarıstan-Azərbaycan mədəni əlaqələrinin inkişafına həsr edib. O, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, qızım Nərgizin təsis etdiyi və direktoru olduğu “1001 kitab” nəşriyyatının məsləhətçisi, Azərbaycan ədəbiyyatının macar dilinə yorulmaz tərcüməçisidir. Yeri gəlmişkən, Maria xanım mənim də bir sıra şeirlərimi macar dilinə tərcümə edib.\n- 20-ci əsrdə incəsənət möhtəşəm yüksəlişlərə nail olub. Elə 1970-ci illərdə sizin ifa etdiyiniz "rokn-roll" janrında mahnıları buna misal göstərmək olar. Bəs, 21-ci əsrdə incəsənət sahəsində belə tərəqqilərə rast gələ bildik?\n- Yeni yüzilliyin hələ əvvəlindəyik. Bu əsrdə baş verən yüksəlişləri dəyərləndirmək üçün müəyyən bir vaxt keçməlidir. Çünki dağın ucalığını görmək üçün ondan uzaqlaşmaq lazımdır. Hələlik yalnız bəzi ümumi cizgilər görünür. Məncə, 21-ci əsrdə incəsənətdə yüksəlişlər virtual interaktiv bədii yaradıcılıq, multimedia, kompüter qrafikası və sairə bu kimi sahələrdə baş verəcək.\n- “Sən getdin” mahnısını ifa etdiyiniz zamanlarda ölkədə “şirlərin” davası gedirdi. Bu dava müxtəlif musiqi janrları arasındakı rəqabət idi. Amma indi bu musiqilərə o qədər də maraq göstərilmir. Bir müddət əvvəl müşahidə etdiyimə görə, həmin mahnının Yutubda 244 min baxış sayı var. Maraqlıdır, zəmanə insanlarını əsl musiqidən uzaqlaşdıran nədir? Bəlkə də yaxşı musiqinin azlığı bu şəraiti yaradıb?\n- Məncə, yaxşı musiqi indi də az deyil. Amma texnoloji imkanlar sayəsində musiqi, onun bəstələnməsi və ifa olunması kütləviləşdiyinə görə ümumi musiqi kütləsində yaxşının payı azalıb. Dediyiniz baxış sayına gəlincə, o say yalnız bir paylaşmaya aiddir. Bu mahnının virtual mediada müxtəlif istifadəçilər tərəfindən onlarla paylaşması var. Digər tərəfdən, mahnı var ki, bir neçə ay ərzində milyonlarla baxış yığır və bununla da virtual ömrünü əsasən başa vurur, bir vaxtlar tez populyarlaşıb tez də unudulan “ara mahnısı” adlanan mahnılar kimi. Mahnı da var ki, baxış dövrü bir-iki ayla məhdudlaşmır, ildən-ilə baxılması davam edir. Odur ki, 20-30 ildən sonrakı statistika tam fərqli ola bilər. Amma ümumiyyətlə, baxış sayı vacib göstərici olsa da, dəyər və rəğbəti tam əks etdirmir. MDU-da “Riyazi statistika” fənni müəllimimizin bir yaxşı məsəli vardı: “Statistika qısa ətəyə bənzəyir - çoxunu göstərsə də, əsası göstərmir”. Yeri gəlmişkən, “Sən getdin” mahnısını 1972-ci ildə, 7-ci sinifdə oxuyanda bəstələmişəm. Gitarada akkordlarla ifa etməyi yeni öyrəndiyim çağ idi, ona görə də mahnının harmoniyası yalnız 2-3 akkorddan ibarətdir.\n- Bu yaxınlarda müsahibim olan gənc pianoçu Fuad İbrahimli ilə elə sizin haqqınızda danışırdıq. O, “Batmış gəminin mahnısı”nı daha müasir üslubda pianoda ifa etmişdi və onun ifası virtual şəbəkələrdə xeyli maraq görmüşdü. Bəlkə mahnılarınızı yeni aranjimanda hazırlayasınız?\n- Mahnılarımı müasir üslubda hazırlamaq üçün ənənəvi aranjimançılıq qabiliyyəti ilə yanaşı, həm də müasir texniki vasitələrdən istifadə bacarığı tələb olunur. Belə texniki vasitələr o qədər sürətlə inkişaf edir ki, mən onlarla ayaqlaşa bilmirəm. Odur ki, bu işlə mən özüm yox, gənc musiqiçilər məşğul olsalar yaxşıdır. Mahnılarımın bu sahədə böyük istedad sahibləri olan Emin Kərimi, Emil Əfrasiyab və Etibar Əsədli tərəfindən edilən aranjimanlarını çox bəyənirəm. Amma bununla yanaşı, “köhnə” rokçu dostlarım Gündüz Bakılı və Teymur Nadirlə də yeni aranjimanlarla əlaqədar bəzi maraqlı planlarımız var.\n- Deyirlər, yazıçılar, şairlər, bəstəkarlar yazdıqları əsərlərin hamısını öz övladları kimi görürlər və bir-birindən ayırmırlar. Amma hər halda onların içərisində biri daha ürəyəyatan olur. Bəs, sizin nəzərinizdə yaradıcılığınızın "Şah əsəri" adlandırdığınız mahnınız hansıdır?\n- Hərdən Feysbukda paylaşdığım zarafatyana qısa yazılarımdan biri belədir: “Məni bu dünyada qalmağa vadar edən üç şey var: hələ oxumadığım kitablar, hələ yazmadığım mahnılar və hələ sevmədiyim qadınlar”. Ümid etmək istəyirəm ki, “Şah əsər” adlandırılacaq mahnımı hələ bəstələməmişəm.\n- Paylaşımlarınızdan gördüyüm qədəri ilə sosial media ilə ayaqlaşmağı da bacarmısınız. Yeni texnologiyanın istifadə mexanizmini öyrənmək sizə çətinlik yaratdı?\n- Kompüterdən, internetdən və o cümlədən, sosial mediadan istifadə etməyi yaxşı qavramağıma səbəb 2002-ci ildə keçirdiyim avtomobil qəzası olub. 44 yaşım vardı. O vaxt elə bir vəziyyətə düşmüşdüm ki, fəal hərəkətə qayıdacağım böyük şübhə altında idi. Yataqdan qalxmadan “çörəkpulu” qazanmağın yolunu kompüteri daha dərindən mənimsəməkdə görürdüm. 2-3 ildən sonra əvvəlki fiziki durumuma qayıtsam da, artıq gec idi, müxtəlif kompüter proqramlarını da, internet resursları da, sosial medianı da artıq mənimsəmişdim. Və bu gün bu mənimsəmə mənim önəmli bir üstünlüyümdür. Belə ki, mənim qədər həyat və iş təcrübəsi olan yaşıdlarımın virtual sahədə təcrübəsi mənimkindən azdır, virtual sahədə bilikləri məndən daha çox olan gənclərinsə mənimki qədər həyat və iş təcrübələri yoxdur.\n- 1980-90-cı illərdə Azərbaycan Dövlət Televiziyasında “Ekspromt” və “Çərşənbə axşamı” verilişlərinin aparıcısı olmusunuz. Mənim yaşım az olduğundan o verilişlər haqda sadəcə ətrafımdakı böyüklərimdən eşitmişəm. Bu verilişlər barədə gənc nəsil üçün bir qədər ətraflı məlumat verməyinizi xahiş edirəm...\n- 1980-ci illərdə məni audiovizual mediaya gətirən, mənə ssenari yazmağın və teleaparıcılığın incəliklərini öyrədən, 25-30 yaşımda ayda 1000 rubldan çox qonorar almağıma səbəbkar olan, məni partkomlardan və KQB-lərdən qoruyan, AzTV-nin ovaxtkı Baş rejissoru Nazim Zeynalov olub. O, Azərbaycan Televiziyasına 55 il xidmət edib, onlarla Yeni il verilişlərinin, Telemarafonların, ən mühüm birbaşa yayımların, məsələn, Meydan hadisələrinin birbaşa yayımının təşkilatçısı və rejissoru olub. 1981-86-cı illərdə “Ekspromt” və 1987-90-cı illərdə “Çərşənbə axşamı” verilişlərinin də təşkilatçısı və quruluşçu rejissoru Nazim müəllim idi. O vaxtlar hər bir verilişin bütün detallarla yazılmış ssenarisi çəkilişdən əvvəl redaktorlar və Bədii Şura tərəfindən təsdiq edilirdi. Azərbaycan Televiziyasında “Ekspromt” ilk veriliş idi ki, təsdiq üçün onun ssenarisinin yalnız planı təqdim olunurdu. Mövzu başlıqlarını yazırdım, amma məzmunu açıqlamırdım. Buna görə də çəkiliş zamanı müəyyən sərbəstlik qazanmış olurduq. Amma hər iki-üç buraxılışdan bir, gah aparıcının “antisovet” cümləsinə, gah OZAN-ın mahnısının “təhlükəli” sözlərinə və digər səbəblərə görə verilişə qadağa qoyulurdu. Nazim müəllimin səyləri və verilişin populyarlığı sayəsində bir-iki aydan sonra yenidən efirə qaytarılırdıq.\nMənim Çingiz Mustafayevlə ilk görüşümü də Nazim müəllim təşkil etmişdi. Çingizi də “Ekspromt”un aparıcısı etmək onun ideyası idi. Çingizlə elə ilk görüşdən dostlaşdıq, “Ekspromt”u birgə hazırlamağa başladıq və həm də qısa bir zamanda o, OZAN qrupunun da əsas üzvlərindən biri oldu.\n“Çərşənbə axşamı” isə studiyadan canlı şəkildə birbaşa yayımlanırdı və Azərbaycanda ilk interaktiv televeriliş idi. O vaxt interaktivliyi internetlə yox, adi telefon bağlantıları ilə təmin edirdik. Bu verilişin də yayımı daim qadağalarla üzləşirdi və 90-cı ilin Yanvar hadisələrindən bir neçə ay sonra veriliş birdəfəlik bağlanıldı...\nFürsətdən istifadə edib, qəzetiniz vasitəsilə Azərbaycan Televiziyasının patriarxı, Əməkdar incəsənət xadimi, ağsaqqalım, himayədarım və xeyirxahım Nazim müəllimə möhkəm cansağlığı arzulayıram. Hesab edirəm ki, bugünkü televiziya məkanımızın onun dəyərli məsləhətlərinə bəlkə də həmişəkindən daha çox ehtiyacı var.\n- 2005-2006-cı illərdə ANS televiziya kanalında CƏM ictimai-siyasi tok-şounun müəllifi və aparıcısı olmusunuz. Deyəsən, verilişi sonradan Teymur Əliyev apardı. Niyə verilişin sadəcə bir il aparıcılığını etdiniz?\n- Bir ildən bir az çox... ANS mənim üçün həmişə doğma olub. Çünki 1992-ci ildə Çingiz şəhid olandan sonra, mən onun qardaşları Vahid və Seyfullada, onlarsa məndə Çingizsizliyimizə təzminat axtarmışıq, xeyirdə-şərdə yanaşı olmuşuq, ailəvi dostluq etmişik. CƏM-ə qədər mən ANS-də ayrıca veriliş hazırlamasam da, həm ANS TV-də, həm də ANS ÇM radiosunda bir çox layihələrdə, verilişlərdə iştirak etmişəm, filmlər üçün mahnı bəstələmişəm, müsahibələr vermişəm, dostca məsləhətimi ANS-çilərdən heç vaxt əsirgəməmişəm...\nMilli Məclisə 2005-ci ildə seçki ilə əlaqədar ANS yeni bir formatda ictimai-siyasi tok-şou hazırlamaq qərarına gəlmişdi və verilişin ssenaristi və aparıcısı olmaq mənə təklif olunanda mən razılıq verdim. Verilişə CƏM adını mən qoysam da, ideya müəllifi Seyfulla Mustafayev idi. Mövzuları və çağırılan qonaqları da onunla müzakirə edirdik. Təşkilati məsələləri isə prodüserimiz Aynur Hüseynova həll edirdi. O vaxt mən eyni zamanda, böyük bir müəssisənin direktoru işlədiyimə görə əvvəlcədən belə danışmışdıq ki, noyabrda seçkilər bitdikdən sonra mən bir neçə buraxılış da hazırlayacam və daha sonra verilişi ANS-də yetişmiş gənc jurnalistlərdən birinə təhvil verəcəm. Belə də oldu. Teymur Əliyev ANS ÇM-də mahiyyətcə CƏM-ə yaxın olan bir verilişin müəllifi və aparıcısı idi. Yanılmıramsa, 2006-cı ilin mart ayında Teymurun ilk CƏM-i ekrana çıxdı.\n- "Qoca əfsanə olmaqdansa, cavan hekayə olmaq daha yaxşıdır..." Məncə, çoxları Rasim Müzəffərlinin əfsanəsini dildən-dilə dinləmək istərdi. Amma siz hekayə olmağı seçdiniz. Bilmək istərdim, əl-qolunuzu sənətdən üzən nə oldu?\n- Şükür, hələ əlimi nə şeirdən, nə musiqidən, nə də digər yaradıcı işlərdən üzmüşəm. Yəqin ki, yaradıcılıqda kəmiyyət dalınca qaçmadığıma görə, çox məhsuldar görünmürəm. O ki qaldı “əfsanə-hekayə” məsələsinə, burada seçim etmək ixtiyarı bizdə deyil və sözümün canı sadə həqiqətə söykənir: qoca olmaqdansa, cavan olmaq daha yaxşıdır. Başqa sözlə, mənə “əfsanə” deyirlər, amma heyf ki, mən qocayam; eybi yox, qoy “hekayə” desinlər, amma kaş cavan olaydım. Odur ki, əfsanə dinləməyə daim hazır olun.