خه‌ته‌نه‌کردن له باشوری کوردستاندا: کاره‌ساتێک له‌ژێر چاوپۆشی ده‌سه‌ڵاتدا » KadirShorsh\n« تێکدانی گه‌ره‌ک و شوێنه‌واره کۆنه‌کانی هه‌ولێر تاوانه به‌رامبه‌ر به‌م شاره و خه‌ڵکه‌که‌ی ده‌کرێت | دیموکراتیزه‌کردن چی ده‌گه‌یه‌نێت؟ »\nخه‌ته‌نه‌کردن له باشوری کوردستاندا: کاره‌ساتێک له‌ژێر چاوپۆشی ده‌سه‌ڵاتدا\nخه‌ته‌نه‌کردن لێکردنه‌وه و فرێدانی ئه‌م به‌شانه‌ی ئه‌ندامی سێکسوالی مێینه‌یه که له لایه‌ن بیروبا‌وه‌ری دیارکراوه‌وه له‌به‌ر هۆکاری جودا ئاره‌زوو ناکرێن و به په‌سند داناندرێن. واته خه‌ته‌نه‌کردن کرده‌یه‌که بۆ به‌دیهێنانی مه‌به‌ستێکی دیاریکراوی جۆره دید و بروایه‌ک ئه‌نجام ده‌درێت، که پێی وایه له‌م ڕێگه‌یه‌وه ده‌کرێ ئامانجێکی دیاریکراو بهێنرێته‌دی.\nدیارده‌ی خه‌ته‌نه‌کردن یه‌کێ له دیارده کۆنه‌کانه که زیاتر له کۆمه‌لگه موسوڵمانه‌کان و کۆمه‌ڵگه دواکه‌وتووه‌کانی ئه‌فه‌ریکادا که‌موزۆر ماوه و درێژه‌ی هه‌یه. خه‌ته‌نه‌کردن دیارده‌یه‌کی کۆنه و به‌پێی زانیاریه‌کان ده‌گه‌رێته‌وه بۆ سه‌رده‌می فیرعه‌ونه‌کانی میسر. دیارده‌که زیاتر له لایه‌ن کۆمه‌ڵگه مۆسولمانه‌کان، هه‌ندێ له کۆمه‌ڵگه کریستیانه‌کان، جووه‌کان و ئه‌نیمیسته‌کان و هی دیکه تا ئێستا باوه. له رۆژئاوادا ئه‌م دیارده‌یه پێشتر له هه‌ندێ کۆمه‌ڵگه‌دا تا ناوه‌راستی سه‌ده‌ی بیسته‌م هه‌بووه.\nبه‌پێی زانیاریه‌کان خه‌ته‌نه‌کردن له نزیکه‌ی 28 وڵاتی ئه‌فریکایی باوه له‌وانه به‌شێوه‌یه‌کی سه‌ره‌کی له سۆماڵ که سه‌دا 98ی کچه‌کان خه‌ته‌نه ده‌کرێن، له میسر سه‌دا 80ی کچه‌کان خه‌ته‌نه ده‌کرێن، له سودان سه‌دا 89ی کچه‌کان خه‌ته‌نه ده‌کرێن، له ئه‌سیوپیا سه‌دا 85ی کچه‌کان خه‌ته‌نه ده‌کرێن، له مالی سه‌دا 50ی کچه‌کان خه‌ته‌نه ده‌کرێن، هه‌روه‌ها ئه‌م دیارده‌یه له کۆمه‌ڵگه موسه‌ڵمانه‌کانی ئه‌نده‌نوسیا و مالایزیا، وه له هه‌ندێ له وڵاتانی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا پیاده ده‌کرێت. له وڵاتانی رۆژئاوا به‌تایبه‌تی له لایه‌ن په‌نابه‌ره مۆسولمانه‌کانی وه‌کو سۆمال، سودان و وڵاتانی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌راست یا خه‌ڵکی دیکه که له‌م وڵاتانه هاتوون که خه‌ته‌نه‌کردن تیایاندا وه‌ک ترادیسیۆن باوه، خه‌ته‌نه‌کردن به نهێنی هه‌یه.\nدیارده‌ی خه‌ته‌نه‌کردن له لایه‌ن هه‌ندێ له شاره‌زایانه‌وه به ترادیسیۆنێکی مێژوویی و که‌لتوری داده‌ندرێت، لای هه‌ندێک به ئایینه‌وه ده‌به‌سترێته‌وه. له دیدی که‌لتوریانه‌ی هه‌ندێ کۆمه‌ڵگه‌دا که خه‌ته‌نه‌کردن بۆته ترادیسیۆنی کۆمه‌ڵگه، به‌شه‌کانی ئه‌ندامی سێکسوالی ژن وه‌کو ناشیرن و پیس سه‌یر ده‌کرێن، هه‌روه‌ها له‌به‌ر پێدانی ئاره‌زووی سێکسی ئه‌وانه ئه‌م به‌شانه به په‌سند نازانن، بۆیه ئه‌وانه پێیانوایه بڕینی به‌شێک یا چه‌ند به‌شێکی ئه‌ندامی سێکسوالی ژن له لایه‌ک ده‌بێته هۆی خاوێنی، له لایه‌کی دیکه ده‌بیێته‌هۆی که‌نترۆلکردنی ئاره‌زووی سێکسی ژن. هه‌روه‌ها له‌هه‌ندێ له‌م کۆمه‌ڵگانه‌دا ئاره‌زووی پیاو له به‌رامبه‌ردا ڕه‌چاو ده‌کرێ، کاری ده‌ستێوه‌ردانه‌که یا بڕین و ده‌ستکاریه‌که به‌شێوه‌یه‌ک ده‌کرێت که له‌گه‌ڵ ئاره‌زووی سێکسی پیاودا گونجاوه.\nبه‌پێی هه‌ندێ سه‌رچاوه و حه‌دیس له‌سه‌رده‌می ئیسلامی کۆندا ئه‌م دیارده‌یه هه‌بووه و پێغه‌مه‌به‌ری موسوڵمانان پشتگیری کردووه. له نێو مه‌لا مه‌سوڵمانه‌کاندا ناته‌بایی له‌مباره‌یه‌وه هه‌یه. هه‌ندێ له مه‌لا موسوڵمانه‌کان خه‌ته‌نه‌کردن به پێوسیتیه‌کی ئایینی ده‌زانن، هه‌ندێ دژی ده‌وه‌ستن. به‌ڵام وه‌کو روونکراوه‌ته‌وه دیارده‌که زۆر پێشی ئیسلام هه‌بووه و له زۆر کۆمه‌ڵگه‌دا پیاده‌کراوه، هه‌روه‌کو گوترا له هه‌ندێ کۆمه‌ڵگه‌ی ناموسولماندا له کۆن و ئێستادا پیاده ده‌کرێت.\nجگه‌له‌وه له‌م کۆمه‌ڵگانه‌ی ئه‌م دیارده‌یه هه‌یه، خه‌ته‌نه‌کردنی ژن له کۆنه‌وه کۆمه‌ڵێ لێکدانه‌وه و چیرۆکی ئه‌فسانه‌یی بۆ دروستکراوه و له هه‌ندێ کۆمه‌ڵگه‌دا ئه‌م چیرۆکانه گرنگیان لای خه‌ڵک تا ئێستا هه‌یه.\nزیانه ته‌ندروستی و کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کانی خه‌ته‌نه‌کردن\nله‌م کۆمه‌ڵگانه‌ی خه‌ته‌کردن تیایاندا باوه، کچ له لایه‌نی فیزیکی و کۆمه‌ڵایه‌تیه‌وه هه‌وڵی گۆرینی ده‌درێت، کۆمه‌ڵێ میکانزم بۆ ئه‌م گۆرانه دروستکراون. مه‌به‌ستی ده‌ستدرێژییه فیزیکیه‌که و سه‌پاندنه کۆمه‌ڵایه‌تیه‌که که‌نترۆڵکردن و گونجاندنی ژنه له‌گه‌ڵ دیدێکی تایبه‌تدا. به‌مجۆره جگه‌له‌وه‌ی له‌ڕیگه‌ی ده‌ستێیوه‌ردانه‌که‌دا هه‌ندێ ئه‌رک و فه‌رمانی سروشتی زگماکی ئه‌ناتۆمی و ئۆرگانیزمی له‌ناوده‌بردریت، کچ واپه‌روه‌رده ده‌کرێت که له ئاستی داخوازیه‌کانی دیده تایبه‌ته‌که‌دا بێت و ده‌بێ هه‌وڵی پارستنیان بدات. به‌م شێوه‌یه نابێ ئه‌م ئاره‌زووانه ده‌ربخات یا ئه‌م کرده‌وانه ئه‌نجام بدات، که له لایه‌ن دیدی سه‌پێندراوی خێزان و کۆمه‌لگه‌وه ناپه‌سندن.\nله لایه‌نی ته‌ندروستیه‌وه خه‌ته‌نه‌کردن زام و زیانی هه‌میشه‌یی فیزیکی، ده‌روونی و سێکسوالی له‌خۆی ده‌گرێت. زیانه‌کانی خه‌ته‌نه‌کردن پزیشکیانه سه‌ڵمێندراون. خه‌ته‌نه‌کردن له خراپترین باردا ده‌بێته‌هۆی مردن. له ئه‌جامی خه‌ته‌نه‌کردندا، کچ ئازاریان بۆ دروست ده‌بێت که ده‌کرێ هه‌میشه‌یی بێت، ده‌کرێ تووشی شۆک یا کێشه‌ی ده‌روونی ببن، ده‌کرێ تووشی خوێنبه‌ربوون بن. ده‌کرێ ببێته‌هۆی سه‌ختکردنی فرێدانی پاشماوه که ده‌بێته‌هۆی ئاوسان و نه‌خۆشی. له کاتی زگبووندا ده‌کرێ زیان به منداڵ له سکی دایکدا بگه‌یه‌نێ و منداڵ تووشی نه‌خۆشی ببێت، له کاتی بوونی منداڵدا به‌هۆی ئیفلیجی ئه‌ندامی سێکسوالی ژن ده‌کرێ زیان رووبدات، که ده‌کرێ ببێته‌هۆی گیانله‌ده‌ستدانی مندال یا دایک. خه‌ته‌نه‌کردن هه‌روه‌که برینی ئه‌م به‌شانه‌یه که ئاره‌زووی سێکسی ده‌وروژێنن، نه‌مانیان که‌مکردنه‌وه‌ی ئاره‌زووی سێکسی ژن ده‌گه‌یه‌نێ، هه‌روه‌ها ده‌کرێ ببێته‌هۆی پێگه‌یاندی ئازار له کاتی جووتبووندا. که‌می و زۆری زیان و ئازاره‌کان به جۆر و ئاستی کوشنده‌یی خه‌ته‌نه‌که‌وه به‌نده.\nده‌کرێ زام و برینی ده‌روونی له هۆشی په‌نادراو و شاراوه‌ی کچی قوربانی بچه‌سپێ، به‌جۆرێک دواتر له ژیانی رۆژانه‌دا به‌جۆرێک له جۆره‌کان خۆی ده‌رببرێت و گوزارشت له ئازاه‌که بکات،له شێوه‌ی دیپره‌سیۆن و نامۆیی، نه‌مانی ئاره‌زووی سێکس و جووتبوون، هه‌ست به‌که‌می کردن و نه‌خۆشیه‌کانی هۆش. هه‌ندێ له ده‌روونناسه‌کان وایبۆده‌چن که ئه‌م شۆک و تراومایه‌ی خه‌ته‌نه‌کردن دروستی ده‌کات ده‌کرێ ببێته‌هۆی جۆرێک له پاسیڤبوونی هه‌لسوکه‌وتی مرۆڤه قوربانیه‌که، که به‌هه‌ڵه که‌سایه‌تی مرۆڤه‌که وه‌کو که‌سایه‌تیه‌کی نه‌رم و ملکه‌چ لێکده‌درێته‌وه و سه‌یری ده‌کرێت. ئه‌وه له‌م کۆمه‌ڵگانه‌ی که ملکچی و بێده‌نگی به‌تایبه‌تی ژن به‌رز ده‌نرخێندرێت، ئه‌م لێکدانه‌وه هه‌له‌یه هه‌یه.\nئه‌م به‌شانه‌ی ده‌بردرێن و فرێده‌درێن هه‌مووی به‌شێکی ئۆرگانیزمیی دانه‌براون له ئه‌ناتۆمی مرۆڤی مێینه‌دا، که وه‌کو په‌نجه و گوێچکه و به‌شه‌کانی دیکه‌ی له‌شی مرۆڤ به‌شێکی پێویستن له ژیانی مرۆڤدا و بایه‌لۆژیانه له‌گه‌ڵ بووندا هه‌ن. هه‌ر به‌شێک له‌م به‌شانه فه‌رمانی سروشتیانه و پێوستی خۆیان هه‌یه، بۆ بوون و ژیانی مرۆڤ گرنگ و پێویستن. بۆیه بوونی ئه‌م به‌شانه له‌خۆڕا نییه و زیاده نییه، به‌ڵکو پێداویستیه‌کی سروشتی ئۆرگانیزه‌یی و بایه‌لۆژیانه بوونیانی پێویست کردووه. بڕینی ئه‌م به‌شانه مرۆڤ ده‌باته بارێکی ناته‌واو له لایه‌نی فیزیکی و ئۆرگانیزیه‌وه، چونکه هه‌ندێ له به‌شه پێویسته‌کانی فرێده‌درێن و لێده‌کرێنه‌وه. وه‌کو چۆن په‌نجه‌یه‌کی مرۆڤ لێبکرێته‌وه به پێی فرمانه‌که‌ی که هه‌یه‌تی زیانی خۆی ده‌گه‌یه‌نێ و ئه‌م مرۆڤه له تواناکانی له رووی ئۆرگانیزه‌یی و فیزیکیه‌وه که‌م ده‌بێته‌وه. په‌نجه یا گوێچکه یا ددان یا هه‌ر به‌شێکی دیکه هه‌ریکه‌ی فرمانی سروشتیانه‌ی جیاوازیان له‌یه‌کتر هه‌یه، بۆ ژیان و بوونی مرۆڤ گرنگن، ئه‌م به‌شانه‌ی که په‌یوه‌ندیان به ئه‌ندامی سێکسوالی مرۆڤه‌وه هه‌یه به‌هه‌مان شێوه هه‌ر یه‌که‌ی فرمانی سروشتیانه‌ی جیاوازیان هه‌یه، بۆ ژیان و بوون گرنگن. ئه‌م به‌شانه‌ی ئه‌ندامی سێکسوالی مێیینه که لێده‌کرێنه‌وه، واتای فرێدان و لابردنی هه‌موو ئه‌م فه‌رمان و ئه‌رکانه‌یه که ئه‌م به‌شه ئه‌ندامانه هه‌یانه. خه‌ته‌نه‌کردن ده‌بێته‌هۆی ئیفلیجکردنی ئه‌م به‌شه گرنگه‌ی مرۆڤی مێینه، که وا ده‌کات، سروشتیانه به فه‌رمان و ئه‌رکه‌کانی خۆیان هه‌لنه‌ستن، چونکه توانا و میکانیزمه‌کان فرێدراون.\nبه‌پێی زۆرینه‌ی بۆچوونه‌کان خه‌ته‌نه‌کردن مه‌به‌ستی که‌نترۆلکردنی ئاره‌زووه سێکسیه‌کانی ژنه، چونکه ئه‌م دیدانه‌ی که له‌گه‌ل دیارده‌که دان، پێیانوایه ئاره‌زووه سێکسیه‌کانی ژن نابێ ده‌ربکه‌ون یا خۆیان ده‌ربخه‌ن و سه‌رنج رابکێشن، هه‌روه‌ها ده‌بێ که‌پکرێنه‌وه. خه‌ته‌نه‌کردن ده‌ستێوه‌ردانێکی ده‌ره‌کییه و برینی هه‌ندێ ئه‌ندامه که به نه‌مانیان فه‌رمان و ئه‌رکی سێکسوالی ژن که‌م ده‌بێته‌وه یا لاواز ده‌کرێت. ئه‌مه ده‌ستتێوه‌ردانێکه جیایه له لایه‌نه په‌روه‌رده‌ییه کۆمه‌ڵایه‌تییه‌که که هاوکات و پێش و پاشی خه‌ته‌نه‌کردنه‌که بۆ مرۆڤی مێینه له کۆمه‌ڵگه‌دا هه‌یه. ئه‌م ده‌ستێوه‌ردانه هه‌ندێ زامی هه‌میشه‌یی که له ده‌ره‌وه‌ی توانای چاککردنه‌وه دایه، به کچی قوربانی ده‌گه‌یه‌نێ. ئه‌گه‌ر دواتر ژن هه‌وڵی چاککردنه‌وه‌ی ئه‌م زیانه بدات که فیزیکیانه پێیگه‌یه‌ندراوه، ناتوانێ هیچ بکات و ده‌بێ له‌گه‌ڵ ئه‌م زیانه فیزیکی و ده‌روونییه هه‌میشه‌ییه بژیت.\nژنی هوشیار ده‌توانێ تاڕاده‌یه‌کی گونجاو زیانه کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کان چاک بکاته‌وه یا تێپه‌ڕێنێ که له لایه‌نه په‌روه‌رده‌ییه‌که‌وه پێی گه‌یشتووه. واته هه‌موو ئه‌م نۆرم و رێسا کۆمه‌ڵایه‌تییه‌ی له چوارچێوه‌ی په‌روه‌رده‌ی کۆنه‌پارێزانه له مێشکی چه‌قێندراون دواتر وازیان لێبهێنێت و وابه‌سته‌یان نه‌بێت، له جیاتی ئه‌وان نۆرم و رێسای جودا له سه‌پیندراوه‌که که خۆی وه‌ک مرۆڤێکی ئازاد په‌سندیان ده‌کات وه‌ربگرێت. به‌ڵام ژن ناتوانێ چاره‌سه‌ری زیانه فیزیکی و ئۆرگانیزمیه‌که بکات که له کاتی منداڵیدا پێی گه‌یه‌ندراوه.\nکاتێ کچ پێده‌گا و هوشیاری ته‌واو په‌یدا ده‌کات و له زیانه‌که ده‌گات، ناتوانێ هیچ له‌گه‌ل زیانه فیزیکیه‌کان بکات، که کاتی مندالی به‌سه‌ریدا هێندراوه. منداڵ بێده‌سه‌ڵاته و له‌ژێر که‌نترۆل و ویژدانی دایک و باوکی، هه‌روه‌ها نۆرم و ئیتیکی باوی کۆمه‌ڵگه دایه، بێئاگایه له هه‌لومه‌رجه‌کانی ژیان، ناهوشیاره له نۆرم و رێساکان، بوونه‌وه‌رێکی لاوازه و ده‌تواندرێ به ئاسانی زیانی پێ بگه‌یه‌ندرێت. منداڵ له‌م باره بێده‌سه‌ڵاتی و لاوازیه‌دا ده‌ستدرێژی ده‌کرێته‌سه‌ر و زیانی هه‌میشه‌یی پێ ده‌گه‌یندرێت.\nبه‌رپرسیاری له پاراستن، ته‌ندروستبوون و سه‌رکه‌وتوویی منداڵ له ژیاندا ئه‌گه‌ر هه‌مووی نه‌بێت، به‌شێکی زۆری له ئه‌ستۆی دایکوباوک دایه. کاتێ کۆمه‌ڵگه یا به‌شێکی کۆمه‌ڵگه له‌ژێر کاریگه‌ری به‌رچاوی بیروباوه‌ری تایبه‌تی داخراو دایه، لێره‌دایه که بیروباوه‌ر دێته‌ناوه‌وه و ده‌کرێ زیان به مرۆڤه‌کان بگه‌یه‌نێت. چونکه پیروباوه‌ره‌که جۆره تێگه‌یشتن، لێکدانه‌وه، نۆرم و ئیتیکی کۆمه‌ڵایه‌تی سه‌پاندووه که دیدێکی تایبه‌تیان بۆ کۆمه‌ڵگه‌که، مرۆڤه‌کان و هه‌لسوکه‌تی مرۆڤه‌کان دروستکردوه. ئه‌م دیده تایبه‌ته وای له دایک و باوک کردووه که جۆره براویه‌کی تایبه‌ت و گونجاو له‌گه‌ڵ دیده باوه‌که دروست بکه‌ن، به‌مجۆره ئه‌وان کارێ ده‌که‌ن که له‌لایه‌ن بیروباوه‌ره باوه‌که په‌سنده و گونجاوه. که ئه‌وان له کرده‌کانیاندا هه‌وڵی به‌ده‌ستهێنانی متمانه و په‌سندمه‌ندی کۆمه‌ڵگه ده‌ده‌ن، پێیان وایه کارێکی باش و په‌سند ده‌که‌ن، به‌ڵام نازانن که ئه‌وان کارێ ده‌که‌ن زیان ده‌گه‌یه‌نێ. ئه‌وان سه‌ره‌تا خۆیان قوربانی دیدێکی تایبه‌تن، که وایکردووه ئه‌وان پیاده‌ی کانون و رێساکانی بکه‌ن ئه‌گه‌رچی زیان به که‌سێکی خۆشه‌ویستیان ده‌گه‌یه‌نێت. له خه‌ته‌نه‌کردندا دایکوباوک ڕیگه به‌وه ده‌ده‌ن زیانی هه‌میشه‌یی فیزیکی و ئۆرگانیزه‌یی و ده‌روونی به منداله‌که‌یان بگه‌یه‌ندرێت، چونکه دیده باو و سه‌پێندراوه‌که ده‌یخوازێ. ئه‌وان ده‌ستدرێژیه‌ک ده‌که‌نه سه‌ر منداله‌که‌یان که دیدێکی تایبه‌ت به‌سه‌ریدا سه‌پاندوون، بۆیه ئه‌وان ده‌چنه خانه‌ی تاوانکاری و که‌سێکی خۆشه‌ویستی خۆیان که منداڵی خۆیانه ده‌که‌نه قوربانی. بۆیه ئه‌گه‌ر بیر له بنبرکردنی ئه‌م دیارده‌یه بکرێته‌وه، ده‌بێ ئه‌م هۆکاره بنچینه‌ییانه که دیدێکی تایبه‌ت به‌سه‌ر کۆمه‌ڵگه و که‌سه‌کاندا سه‌پانوویه‌تی چاره‌سه‌ر بکرێن. به‌واتایه‌کی دیکه ئه‌م نۆرم و ترادیسیۆنه زاڵه ئایینی و کۆنه‌پارێزیانه‌ی که هانده‌ری ئه‌م دیارده‌یه‌ن نه‌هلێلدرێن و به تێگه‌یشتنن و لێکدانه‌وه‌یه‌ک که رێز له بوون، ئازادی مرۆڤ و مافه‌کانی مرۆڤ ده‌گرێت، بگۆردرێن.\nخه‌ته‌نه‌کردن و ئایین\nهه‌ندێ له شاره‌زایان ئایین به سه‌رچاوه‌ی خه‌ته‌نه‌کردن نازانن، ئه‌م بۆچوونه پێیوایه خه‌ته‌نه‌کردن پێشی هه‌ندێ له ئایینه گه‌وره‌کان هه‌بووه، هه‌روه‌کو پێشی ئایینی کریستیانی و ئیسلام هه‌بووه. ئه‌گه‌ر بلێین خه‌ته‌نه‌کردن له ئایینه‌وه یا بیروباوه‌ڕێکه‌وه هاتووه، ده‌بێ ئه‌م دیارده‌یه له نوسراوه بنچینه‌ییه‌کانی یا رێتوال و پره‌نسیپه بنچینه‌یی و جێگیره‌کانی ئه‌م ئایینه یا بڕوایه هه‌بێ، ئه‌وجا ده‌توانین پشتگیری ئه‌م گۆته‌یه بکه‌ین. به‌ڵام ده‌کرێ ئایین یا بڕوا په‌سندی هه‌ندێ پره‌سیپ و رێتوال یا دیارده‌ی دیکه که هه‌ن بکه‌ن و به‌خۆیانه‌وه بگرن. بیروبروا کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کان چ ئایینی یا رامیاری دارێژه‌ری یه‌که‌م و بنچینه‌یی هه‌موو ئه‌م په‌یام و بیرۆکانه نین که له کات و سه‌رده‌می دیاریکراودا رایده‌گه‌یه‌نن. به‌ڵکو به‌شێوه‌یه‌کی بنچینه‌یی بروا کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کان سوود له بیر و هزری پێش و هاوسه‌رده‌می خۆیان وه‌رده‌گرن، له فۆرمی تر یا نوێدا به بیر و په‌یامی که‌م یا زۆر جیاواز سه‌رهه‌لده‌ده‌ن. له‌سه‌رده‌می جیا جیادا هه‌ر ئایینێک که هاتووه و له کۆمه‌لگه‌دا چه‌سپیوه، کۆمه‌ڵی دیارده و نۆرمی کۆمه‌ڵایه‌تی ره‌تکردۆته‌وه و دژی وه‌ستاوه، له‌هه‌مان کاتدا په‌سند و پشتگیری کۆمه‌ڵی دیارده، نۆرم و ره‌وشتی کۆمه‌ڵایه‌تی کردووه.\nئه‌م دیارده و نۆرمانه‌ی که به‌ر له‌بوونی ئایین هه‌ن و له‌گه‌ڵ بیروهزری ئاییندا گونجاون، ئه‌گه‌ری په‌سندکردنیان زۆره. بۆیه ئه‌گه‌ر دیارده‌یه‌ک سه‌چاوه‌که‌ی ئایینیش نه‌بێ، به‌ڵام که ئایین په‌سندی ده‌کات، که‌واته په‌سندمه‌ندی ئایینه‌که وه‌رده‌گرێ و له دیدی ئایینه‌که‌وه ره‌وایه‌تی پێ ده‌درێت. که هه‌وادارانی ئایین پشتگیری دیارده‌یه‌ک ده‌که‌ن و به که‌رسته‌یه‌کی گونجاوی پێکاندنی ئامانجێکی دیاریکراوی ئایینه‌که ده‌یبینن، واتای ئه‌وه‌یه ئه‌م دیارده‌یه وه‌کو کرده‌یه‌کی گونجاو له ئایننه‌که‌دا وه‌رده‌گیرێت. ئه‌گه‌ر بڵێێن دیارده‌یه‌کی تایبه‌ت په‌یوه‌ندی به ئایینه‌وه نییه، هه‌ر ئه‌وه به‌س نییه، بڵێین له نوسراوه بنچینه‌ییه‌کانی ئه‌م ئایینه‌دا ئه‌مه نه‌گوتراوه، به‌ڵکو ده‌بێ سه‌یری ئه‌وه‌ش بکرێت که ئایا ئه‌م دیارده‌یه به‌شێوه‌یه‌ک له‌شێوه‌کان وه‌رگیراوه و مۆری په‌سندمه‌ندی له لایه‌ن ئایینه‌وه لێدراوه. کاتێک ده‌تواندرێ بگوترێت ئایین په‌یوه‌ندی به‌م ترادیسیۆن و دیارده‌یه‌وه نییه، ئه‌گه‌ر ئایین له کۆمه‌ڵگه‌یه‌کدا که په‌یره‌وی ئه‌م ترادیسیۆن و دیارده‌یه ده‌که‌ن، ره‌تی ئه‌م ترادیسیۆن و دیارده‌یه بکاته‌وه و دژی بوه‌ستێ. یا ناپه‌سندی بکا و به ناگونجاو له‌گه‌ڵ بیروبروای ئایینه‌که سه‌یری بکا یا جۆره ناته‌باییه‌ک پیشان بدات. به‌ڵام ئه‌گه‌ر به جۆرێک له جۆره‌کان ئایین ئه‌م دیارده‌یه بۆ یه‌کێ له ئاماجه‌کانی خۆی به‌کار بهێنێت، ئایین ناتوانێ خۆی لێ بێبه‌ری بکات. ده‌کرێ کۆمه‌ڵگه‌یه‌ک ئه‌م دیارده‌یه بخاته چوارچێوه‌ی بیروباوه‌ره ئایینه‌یه‌که و په‌یره‌وی بکات، به‌ڵام کۆمه‌ڵگه‌یه‌کی دیکه‌ی سه‌ر به هه‌مان ئایین ئه‌مه نه‌کات. له‌م باره‌دا ئه‌م کۆمه‌ڵگه‌یه‌ی په‌سندی کردوه و له‌گه‌ڵ ئاییندا گونجاندوویه‌تی و له رێگه‌ی ئایینه‌وه پیاده‌ی ده‌کات، ئه‌م ئایینه له‌م کۆمه‌ڵگه‌یه‌دا په‌یوه‌ندی راسته‌وخۆی به بوون و په‌ره‌پێدانی دیارده‌که‌وه هه‌یه.\nله ئیسلامدا له قورئان باس له خه‌ته‌نه‌کردن نه‌کراوه وه‌کو ده‌گوترێت، به‌ڵام به‌ڵگه‌یه‌کی روون نییه که بیسه‌لمێنێ ئیسلام ئه‌م دیارده‌یه‌ی ره‌ت کردبێته‌وه. بیروبۆچوونی ناته‌با له‌م باره‌یه‌وه هه‌ن. له‌گه‌لێ کۆمه‌ڵگه‌ی موسوڵماندا ڕیگه‌ی خه‌ته‌نه‌کردن دراوه و به‌گونجاو سه‌یری کراوه، مه‌لا موسولمانه‌کان پشتگیری ده‌که‌ن و هه‌وڵی بڵاوبوونه‌وه‌ی ده‌ده‌ن. واپێده‌چێ ئه‌م په‌سندکردنه له‌به‌ر ئه‌وه‌یه دیارده‌ی خه‌ته‌نه‌کردن له‌گه‌ڵ بیروبروای ئیسلام سه‌باره‌ت به ژن گونجاوی هه‌یه، هه‌ندێ له‌م ئامانج و مه‌به‌ستانه ده‌پێکێ که ئیسلام سه‌باره‌ت به ژن هه‌یه‌تی. بۆنمونه ئیسلام پێی وایه ده‌بێ ژن سه‌ری داپۆشێ و لایه‌نی ژنانه و سه‌رنڕاکێشانه‌ی خۆی بشارێته‌وه تاکو سه‌رنجی که‌سانی بێگانه بۆلای خۆی ڕانه‌کێشێت، وه ژن له‌سه‌ریه‌تی ئه‌م لایه‌نانه ته‌نها بۆ پیاوه‌که‌ی خۆی بکاته‌وه و پیشانیان بدات. که بوونی ئه‌ندامی سێکسواڵی مێینه ده‌بێته‌هۆی وروژاندنی هه‌ست و نه‌ستی سێکسواڵی مێینه، ئه‌مه هۆکارێکه که مه‌ترسی بۆ لادانی ژن له‌م نۆرمه ئیسلامییه دروست ده‌کات، مه‌ترسی له‌سه‌ر پاوانکردنی ژن له لایه‌ن مێرده‌وه دروست ده‌کات، به‌مجۆره مه‌ترسی له‌سه‌ر جێبه‌جێکردنی یه‌کێ له فه‌رمانه پیاوسالاره‌کانی ئایینی ئیسلام دروست ده‌کات، بۆیه ئه‌گه‌ر میتۆدێک هه‌بێت ئه‌م هه‌ست و ئاره‌زووه سێکسواڵییه نه‌هێڵێت، واپێده‌چێ په‌سند بکرێت و پشتگیری بکرێت. له لایه‌کی تر له لایه‌ن کۆمه‌ڵگه موسوڵمانه‌کانه‌وه جۆرێکی ئابروو به ئه‌ندامی سێکسواڵی ژن ده‌به‌سرێته‌وه، ئه‌گه‌ر کچ یا ژن به‌بێ مێردکردنی په‌سندکراوی سه‌رداره‌کانی له خێزاندا کاری سێکسی بکات یا هه‌ست و ئاره‌زووی سێکسی خۆی ده‌ربخات و نه‌یشارێته‌وه، وه‌کو بێئابروویی یا شکاندنی ئابرووی که‌س و خێزان سه‌یری ده‌کرێت. پێشگرتن به‌م ئابرووچوونه که وه‌کو کاره‌ساتێکی گه‌وره سه‌یری ده‌کرێت، زۆر گرنگی پێده‌درێت و لای گه‌لێ خێزانی موسوڵمان جێگه‌ی دانوستان نییه. خه‌ته‌نه‌کردن ئه‌م میتۆده‌یه که ده‌کرێ بتوانێ ئه‌م مه‌به‌سته بپێکی، دیاره بۆیه هه‌ندێ جۆری خه‌ته‌نه‌کردن زۆر کوشنده‌ن و به‌جۆرێکن که نه‌ک برینی ئه‌م ئه‌ندامانه‌یه که هه‌ست و ئاره‌زوو کپ ده‌که‌نه‌وه، به‌ڵکو درووینه‌وه‌شه له هه‌مان کاتدا.\nپێویسته بگوترێت جیاکردنه‌وه‌ی ئاین و که‌لتور زۆر سه‌خته و ناتوانرێ بگوترێت فلانه ئاییین و فڵانه که‌لتور له یه‌ک کۆمه‌ڵگه‌دا په‌یوه‌ندیان پێکه‌وه نییه و هاوته‌ریبن له یه‌کتر. چونکه که‌لتوری کۆمه‌ڵگه بریتییه له بۆماوه‌ی درێژه‌پێدراوی شێوه‌ژیان، نۆرم و نه‌ریتی کۆمه‌ڵایه‌تی هه‌روه‌ها ژینگه‌ی گیانی و مه‌تریالی مرۆڤه‌کانی کۆمه‌ڵگه. ئه‌م به‌هایانه کاریگه‌رانه له ژێر کاریگه‌ری ئایین دان و له زۆربه‌ی باره‌کاندا بیروبروا ئایینه‌که‌یه چوارچێوه بۆ به‌ها کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کان داده‌ڕێژێت. که ئایینێک بۆ ماوه‌ی سه‌دان ساڵ سنور و رێسای نۆرمه کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کان بۆ مرۆڤه‌کانی کۆمه‌ڵگه دیارده‌کات، له ئه‌مجامدا ئه‌م کۆمه‌ڵگه‌یه به‌شێوه‌یه‌کی سه‌ره‌کی ئه‌م نۆرم و کردانه په‌یره‌و ده‌که‌ن که له لایه‌ن ئایینه‌وه په‌سندن، جگه‌له‌وه‌ی که ئه‌م کرده و نۆرمانه به سه‌دان ساڵ له لایه‌ن کۆمه‌ڵگه‌وه په‌یره‌و ده‌کرێن و ده‌بنه ترادیسۆن و نۆرمی کۆمه‌ڵایه‌تی بۆماوه‌ی کۆمه‌ڵگه. ئایین رۆڵی بنچینه‌یی و سه‌ره‌کی له پێکهێنانی که‌لتوری کۆمه‌ڵگه‌دا ده‌بینێت. بۆیه له هه‌موو ئه‌م پرسیارانه‌ی که هه‌وادارانی ئایین هه‌وڵ ده‌ده‌ن دیارده‌ی دزێۆ که گومان له‌سه‌ر رۆڵی ئایین سه‌باره‌ت به بوونی دیارده‌که دروست ده‌کات بخه‌نه ملی که‌لتوری کۆمه‌ڵگه، له راستیدا ئه‌وه نکۆلیکردنه له بوونی کاریگه‌ری ئایین و رۆلی ئایین له‌م باره‌یه‌وه.\nخه‌ته‌نه‌کردن ده‌ستدرێژییه بۆ سه‌ر کچی منداڵ، که ده‌بێته‌هۆی ئیفلیجکردن یا زیانپێگه‌یاندن به به‌شێکی ئه‌ندامی سێکسواڵی مرۆڤی مێینه، بۆیه ئه‌مه ده‌چیته خانه‌ی تاوان که دژ به مرۆڤێکی لاواز و بێده‌سه‌ڵات ئه‌نجام ده‌درێت. هه‌موو ئه‌وانه‌ی له ئه‌نجامدانی تاوانه‌که‌دا به‌شدارن تاوانبارن. ئه‌و که‌سانه‌ی که به‌شێوه‌ی جیاواز هانی ئه‌م تاوانه ده‌ده‌ن ئه‌وانیش پشکی تاوانباریان به‌ر ده‌که‌وێت. بۆیه سزادان ده‌بێ هه‌موو ئه‌وانه بگرێته‌وه که به‌جۆرێ له جۆره‌کان راسته‌وخۆ یا ناراسته‌وخۆ به‌شدارن. دایکوباوک و ئه‌و که‌سه‌ی که به‌کاری خه‌ته‌نه‌که هه‌لده‌ستێ ئه‌وانه‌ن به‌شێوه‌یه‌کی دیار له‌م تاوانه‌دا به‌شدارن.\nسزادانی دایکوباوک وه‌کو به‌رپرسی یه‌که‌م له ڕیگه‌دان به تاوانه‌که پێویسته، به‌ڵام واپێده‌چێ سزای دایکوباوک به‌ته‌نها ناتوانێ تاوانه‌که بنبڕ بکات، چونکه تاوانکه سنوری خێزانێک ده‌به‌زێنێ و له کۆمه‌ڵگه‌یه‌دا مه‌رج و میکانیزمه‌کانی له لایه‌ن دیدێکی تایبه‌تی زاڵه‌وه سه‌رچاوه ده‌گرێت. بۆیه له راستیدا ئه‌م دید و بیروبروایه‌ی که نۆرم و رێتوالی تایبه‌تی دروستکردووه، هۆکاری سه‌رکییه و ده‌بێ چاره‌سه‌ری ئه‌م لایه‌نه بکرێت. ئه‌وانه‌ی که هه‌ڵگری بیروباوه‌ره‌که‌ن و کار بۆ بلاوبوونه‌وه و سه‌پاندنی ده‌که‌ن، له چوارچێوه‌ی دید و باوه‌ره تایبه‌ته‌که‌دا که‌رسته و میکانیزمی ئه‌م تاوانه رێکده‌خه‌ن. هه‌روه‌ها دید و بیروباوه‌ر که له‌گه‌ڵ که‌لتور تێکه‌ڵبووین و له که‌لتوری کۆمه‌ڵگه ترادیسیۆنێکی دانه‌براون، بازنه‌ی میکانیزمی به‌رده‌وامبوونی کرده‌که هه‌ڵده‌سوڕێنن، تا ئه‌و ساته‌ی پرسیاره ئیتیکیه‌کان دروست ده‌بن و پرسیار به‌رامبه‌ر به نۆرمه‌کان داده‌نێن. بۆیه گرنگه بیر له چاره‌سه‌ری درێژخایه‌ن بکرێته‌وه و هه‌وڵبدرێت، ئه‌م لێکدانه‌وه و دیده تایبه‌ته‌ی که خه‌ته‌نه‌کردن ره‌وا ده‌کات، بگۆردرێت به لێکدانه‌وه‌یه‌ک که رێز له مافی منداڵ و مافی مرۆڤ به‌گشتی ده‌گرێت، وه رێز له بوونی سروشتی ئۆرگانیزه‌یی مرۆڤ ده‌گرێت و ئه‌ندامی ئۆرگانیزه‌یی هه‌ست و ئاره‌زوو بزوێنه‌ری سروشتی مرۆڤ به به‌شێکی دانه‌بڕاوی بوونی مرۆڤ داده‌نێت، لێکدانه‌وه‌یه‌ک که پێشێلردنی مافی منداڵ ده‌کاته تابوو و تاوان. ده‌بێ تێگه‌یشتنی داخراو و ده‌وره‌دراو به سنوری قه‌ده‌غه‌کراو، بگۆردرێت به تێگه‌یشتنێک که په‌سندی ژن وه‌کو خۆی سروشتیانه ده‌کات، دان به مافی ژن بوون و مێینه‌بوونی ژن له فۆرمێکی کراوه‌دا ده‌نێت.\nچه‌ند ده‌یه‌یه‌ک ده‌بێ له گه‌لێ وڵاتی ئه‌روپادا خه‌ته‌نه‌کردن وه‌کو تاوان سه‌یری ده‌کرێت، فه‌ره‌نسا له ساڵی 1979دا خه‌ته‌نه‌کردنی کچانی کانونیانه وه‌کو تاوان سه‌یر کرد و سزای بۆ دیار کرد. سوید له ساڵی 1982 کانونیانه کردیه تاوان. بریتانیا له ساڵی 1985، نه‌رویژ له ساڵی 1986 و دانیمارک له ساڵی 1996 وه‌کو تاوان سه‌یری خه‌ته‌نه‌کردنیان کرد و کانونی تایبه‌تیان بۆ دانا.\nستاتی دانیمارک خه‌ته‌نه‌کردن به پێشێلکردنی مافی مرۆڤی ژن و کچ ده‌زانێ. کانونی ژماره 245 برگه‌ی a له کانونی تاوانی دانیمارکیدا ده‌ڵێ: به بوونی ته‌بایی یا نه‌بوونی ته‌بایی ئه‌وه‌ی که له کاتی ده‌ستدرێژیدا بۆ ئه‌ندامی له‌ش، ئۆرگانی ده‌ره‌کی سێکسوالی مێینه لێده‌کاته‌وه یا به جۆرێ له جۆره‌کان به‌شێکی یا هه‌مووی به‌شێک لێده‌کاته‌وه تا 6 ساڵ به زیندانکردن سزا ده‌درێت. \nمافی منداڵ و ڕێککه‌وتنامه‌ی مافی منداڵ\nڕێککه‌وتنامه‌ی مافی منداڵ که له لایه‌ن نه‌ته‌وه‌یه‌کگرتووه‌کاندا ده‌رکراوه، ئاماژه به مافه‌کانی منداڵ (خوار 18 ساڵ) ده‌کات، جه‌خت له‌سه‌ر ئازادی منداڵ ده‌کاته‌وه و دژی پێشیلکاریه‌کان ده‌وه‌ستێته‌وه. له‌م ڕێککه‌وتنامه‌یه‌دا ستاته‌کان ئه‌رکی پارێزگاری مندالیان ده‌خریته‌سه‌ر، به‌مجۆره رێککه‌وتنامه‌که به‌رپرسیاری له پاراستنی ئاسایش، ئازادی و ژیانی منداڵ ده‌خاته ئه‌ستۆی ده‌سه‌ڵاتی ستات. ئه‌م رێکه‌وتنامه‌یه جه‌خت له‌سه‌ر مافی منداڵ ده‌کاته‌وه و به‌رپرسیاریه‌که‌ی ده‌خاته ئه‌ستۆی ستات وه‌کو: به‌رپرسیاری ستات له پێشگرتن به جوداکاری و پارێزگاری مافه‌کانی منداڵ (خاڵی 2)، به‌رپرسیاری ستات له مسۆگه‌رکردنی به‌رژه‌وه‌ندیه‌کانی مندال له لایه‌ن کۆمه‌ڵگه‌وه (خاڵی 3)، به‌رپرسیاری ستات له مسۆگه‌رکردنی مافی ژیانی منداڵ (خاڵی 6)، به‌رپرسیاری ستات له مسۆگه‌رکردنی ئازادی ده‌ربرێن، بروا، ده‌ربرینی هه‌ستی منداڵ و پارێزگاری ئه‌مانه (خاڵی 13 و 14)، به‌رپرسیاری ستات له پێشگرتن له ژیانی مه‌رجئامێز و به‌سه‌رداسه‌پاندن یا ده‌ستوه‌ردان له ژیانی تایبه‌تی منداڵ (خالی 16)، به‌رپرسیاری ستات له پێشگرتن له هه‌موو جۆرێکی خراپبه‌کارهێنان دژی منداڵ چ له لایه‌ن دایکوباوکه‌وه یا خه‌ڵکی دیکه‌وه بکرێت (خاڵی 19)، به‌رپرسیاری ستات له داڵده‌دان و په‌روه‌رده‌کردنی مندالی بێ دایکوباوک یا په‌ککه‌وته (خاڵی 23، 20)، به‌رپرسیاری ستات له مسۆگه‌رکردنی ته‌ندروستی گونجاو بۆ منداڵ و پێشگرتن به‌و مه‌ترسیانه‌ی دژی ته‌ندروستی منداڵ هه‌ن، به‌رپرسیاری ستات له گرتنه‌به‌ری هه‌موو هه‌لومه‌رجێکی گونجاو بۆ نه‌هێشتنی ئه‌م رێتوال و ترادیسیۆنانه‌ی که زیان به ته‌ندروستی منداڵ ده‌گه‌یه‌نن (خاڵی 24) . بۆنمونه دیارده و ترادیسیۆنی زیانبه‌خشی وه‌کو خه‌ته‌نه‌کردن. به‌رپرسیاری ستات له مسۆگه‌رکردنی ئاسایشی کۆمه‌ڵایه‌تی گونجاو بۆ منداڵ (خاڵی 26)، مسۆگه‌رکردنی گوزه‌رانی گونجاو (خاڵی 27)، مسۆگه‌رکردنی خوێندن (خاڵی 29)،هتد.\nسه‌پاندنی هه‌ر کردارێک به‌سه‌ر منداڵدا، یا ده‌ستدرێژی و ده‌ستێوه‌ردان که زیان به ته‌ندروستی منداڵ ده‌گه‌یه‌نێت، پێشێلکردنی مافی منداڵه له‌هه‌موو ئه‌م خاڵانه‌ی که له رێککه‌وتنامه‌ی مافی منداڵدا سه‌باره‌ت به لایه‌نه‌کانی ماف و ئازادی و ته‌ندروستیه‌وه هاتووه. خه‌ته‌نه‌کردن له ژێرناوی خاوێنکردنه‌وه و پاکی بێت، یا له ژێرناوی که‌نترۆلکردنی و دامرکاندنه‌وه‌ی ئاره‌زووی سێکسی بێت، یا له‌ژێر هه‌ر ناوێکی دیکه بێت، خه‌ته‌نه‌کردن ئایین یا بیروبروای دیکه ره‌وای بکه‌ن، پێشلکردنی مافی ژیانی منداڵه، پێشێلکردنی مافی ئازادی منداڵه، پێشێلکردنی مافی بوونی هه‌ستی منداڵه، پێشێلکردنی ته‌دروستی منداڵه و مه‌ترسیه له‌سه‌ر ژیانی منداڵ، پێشێلکردنی ئاسایشی منداڵه و سه‌پاندنی ژیانی مه‌رجئامێزه به‌سه‌ر منداڵدا. خه‌ته‌نه‌کردن کرده‌یه‌که دژ به ئاره‌زووی کچێکی منداڵ که نازانێ مافی چییه، له ژیان نه‌گه‌یشتووه و ئازاد نییه ده‌کریت.\nده‌سه‌ڵات و به‌رپرسیاری له پارێزگاری ئاسایش، ئازادی و ته‌ندروستی منداڵ\nئه‌م ژنانه‌ی تاوانی خه‌ته‌نه‌کردن ئه‌نجام ده‌ده‌ن بێ مه‌ترسی له کوچه و کۆڵانه‌کان، له گوند و شارۆچکه‌کان ده‌سوڕێنه‌وه و به‌دوای کڕیاردا ده‌گه‌رێن. ئه‌م ژنانه واپێده‌چی زۆربه‌یان نه‌خوێنده‌وارن و که‌مترین زانیاریان له‌سه‌ر لایه‌نی ته‌ندروستی و پزیشکی ئه‌م کاره نییه که ده‌یکه‌ن. به که‌ره‌سته‌ی ناگونجاو وه‌کو موسی ریش تاشین و که‌ره‌سته‌ی سه‌ره‌تایی دیکه که ده‌کرێ خاوێن نه‌بن برین و خه‌ته‌نه‌کردنه‌که ئه‌نجام ده‌ده‌ن. خودی خه‌ته‌نه‌کردن هه‌ر که‌سێک بیکات ئه‌گه‌ر دکتۆریش بێت، ده‌ستدرێژییه و تاوانه به‌رامبه‌ر به منداڵی کچ ده‌کرێت. کاتێ ژنێکی کۆڵه‌وار دێت ئه‌م کاره ده‌کات، بێگومان ئاستی کاره‌ساته‌که گه‌وره‌تره و ده‌کرێ زیانی کوشنده به منداڵ بگه‌یه‌نێت.\nبۆ بنبڕکردنی ئه‌م تاوانه پێوسته له‌سه‌ر ده‌سه‌ڵات به‌دوای هۆکاره بنچینه‌ییه‌کانی ئه‌م دیارده‌یه‌دا بگرێت و وه‌ڵامی پرسیاره‌کان به‌ده‌ست بهێنێت. بۆ ئه‌م مه‌به‌سته ده‌بێ لێلۆڵینه‌وه‌ی زانستیانه له‌سه‌ر ئه‌م بابه‌ته‌ئه‌نجام بدرێت، لێکۆڵینه‌وه به به‌شداری زیندووی تاوانباران و قوربانیانی ئه‌م تاوانه، پاشان لێکۆڵینه‌وه له پرسیاره بنچینه‌یی و گرنگه‌کان که په‌یوه‌ندیان به‌م دیارده‌یه‌وه هه‌یه، هه‌روه‌ها شیکارکردن و راڤه‌کردنی بابه‌ته‌که، له‌م رێگه‌یه‌وه دۆزینه‌وه و دیارکردنی کێشه‌کان، وه ئه‌گه‌ری پێشنیاری گونجاو سه‌باره‌ت به چاره‌سه‌ره‌کان. ئه‌مه ئه‌رکی ده‌سه‌ڵاته که بۆدجه بۆ ئه‌م کاره ته‌رخان بکات و تیمی تایبه‌تی شاره‌زا له‌م بواره‌وه به‌م کاره رابسپێرێت.\nله‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی له باشوری کوردستاندا، ئه‌م دیارده‌یه درێژه‌ی هه‌یه و له به‌شه کۆنه‌پارێز و ئایینپارێزه‌کانی کۆمه‌ڵگه‌ی کورده‌واریدا له ته‌شه‌نه‌کردن دایه، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی لێره‌و له‌وێ ئاماژه به‌م تاوانه کراوه و له‌سه‌ر زیانه ته‌ندروستیه‌کانی له لایه‌ن هه‌ندێ لایه‌نه‌وه دوانی له‌سه‌ر کراوه، به‌ڵام تا ئێستا ئه‌م کرده‌یه له کوردستاندا وه‌کو تاوان سه‌یری ناکرێت، هه‌ڵمه‌ت و به‌رنامه‌ی تایبه‌ت بۆ بنبڕکردنی ئه‌م تاوانه نابیندرێت. ئه‌وه‌ی تا ئێستا بیندراوه له دوان و گوتن له چوارچێوه‌یه‌کی سنوردار تێنه‌په‌ریووه و به‌کرده‌وه هیچ نه‌کراوه. په‌رێشانی له لایه‌ن ده‌سه‌ڵاته‌وه له‌سه‌ر ئه‌م دیارده‌یه به‌دی ناکرێت، بۆیه نائومێدی له درێژه‌ی پێشێلکرندی مافی منداڵ و تاوانی خه‌ته‌نه‌کردن به‌رده‌وامه. که هه‌ندێ جار رێگه ده‌درێت دوان له‌سه‌ر ئه‌م بابه‌ته بکرێت، ئه‌مه لانی که‌م کارێکی باشه، به‌ڵام ڕێگه‌دان به گوتنی سنوردار، چاره‌سه‌ری کێشه‌که نییه، به‌ڵکو ئاگادارکردنه‌وه‌یه له چوارچێوه‌یه‌کی سنورداردا. ئه‌مه‌ش کاریگه‌ریه‌کی ئه‌وتۆی نییه ئه‌گه‌ر هه‌ر گوتن بێت و به کرده‌وه کاردانه‌وه نه‌بێت.\nهه‌روه‌کو به‌پێی ده‌ستوری ئێراقی (ده‌روازه‌ی دووه‌م سه‌باره‌ت به ئازادی و مافه‌کان) که ده‌سه‌ڵاتی کوردی په‌سندی کردووه، وه له ره‌شنووسی ده‌ستوری کوردستاندا که له ده‌روازه‌ی دووه‌م سه‌باره‌ت به مافه سڤیلیه‌کان هاتووه و ئاماژه به رێزگرتن له مافه گه‌ردوونیه‌کانی مرۆڤ و مافه‌کانی منداڵ ده‌کرێت، ئه‌رکێکی کانونی له پارێزگاری ماف، ئازادی و ته‌ندروستی منداڵ ده‌خاته‌سه‌ر ئه‌ستۆی ده‌سه‌ڵات.\nدیارده‌ی خه‌ته‌نه‌کردن به‌رده‌وامه و له ته‌شه‌نه‌کردن دایه، ئه‌مه‌ش هۆکه‌ی به تاوان نه‌کردنی تاوانه‌که‌یه، وه نه‌بوونی کاردانه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاته له ڕێگه‌ی سزادانی ئه‌نجامده‌ران و لایه‌نه به‌شداره‌کانه‌وه. که ده‌سه‌ڵات ده‌نگی نییه و به‌ڵکو به‌جۆرێ له جۆره‌کان پشتگیری توێژ و لایه‌نه کۆنه‌پارێز و ئایینیه‌کان ده‌کات، له‌م لایه‌نه‌وه له‌به‌ر به‌رژه‌وه‌ندییه تایبه‌تیه‌کان ده‌نگ ناکات، ئه‌وه وه‌کو په‌سندمه‌ندی و ته‌بایی ده‌سه‌ڵات سه‌باره‌ت به تاوانی خه‌ته‌نه‌کردن له لایه‌ن خه‌ڵکه‌وه وه‌رده‌گیرێت. بۆیه که ده‌سه‌ڵات بێده‌نگه و کاردانه‌وه‌ی نییه، که چاوپۆشی له تاوانه‌که ده‌کات، که خه‌ته‌نه‌کردن ناخاته چوارچێوه‌ی تاوان و سزای بۆ نابرێته‌وه، به‌رپرسیاری ده‌خاته ئه‌ستۆی ده‌سه‌ڵات و ده‌کرێ وه‌کو به‌شدار له پێشێلکردنی مافی منداڵ سه‌یری بکرێت. هه‌روه‌کو له رێککه‌وتنامه‌ی مافی منداڵدا هاتووه، ده‌سه‌ڵات به‌رپرسیاری سه‌ره‌کی له پارێزگاریی ئازادی، ماف و ته‌ندروستی منداڵ ده‌که‌وێته ئه‌ستۆ. ئه‌گه‌ر ده‌سه‌ڵات له ئاستی ئه‌م داواکارییه نه‌بێت و ئه‌م ئه‌رکه به‌جێ نه‌گه‌یه‌نێ، که‌واته ده‌سه‌ڵات له ئاستی به‌رپرسیاری خۆیدا نییه و ئه‌رکی پێسپێردراوی خۆی جێبه‌جێ ناکات.\n ئه‌م براویه‌ی پێیوایه به‌بێ گیان هه‌بوون له شته‌کاندا، بوون نییه .\n بۆ زنیاری زیاتر سه‌یری ئه‌م لینکه بکه http://da.wikipedia.org/wiki/Kvindelig_omsk%C3%A6ring \n هه‌مان سه‌رچاوه‌ی پێشوو.\n بۆ زنیاری زیاتر سه‌یری ئه‌م لینکه بکه http://www.amnesty.dk/default.asp?page=797&lang=da\n ئه‌ناتۆمی: فۆرم و پێکهاته‌ی فیزیکیانه‌ی ئۆرگانیزمیی گیانه‌وه‌ر.\n بوونی بایه‌لۆژیانه مه‌به‌ست بوونێکه که په‌یوه‌ندی به بوون و دروستبوونی ئۆرگانیزمه زیندوه‌کانه‌وه هه‌یه، هه‌روه‌ها په‌یوه‌ندیان به گه‌شه‌کردن و فه‌رمانه‌کانی بوون هه‌یه.\n Leksikon i sociologi, 1998, redigeret af Heine Anersen, Thomas Brante og Olav Korsnes, København, s. 141\n کانونی سزای دانیمارک، په‌ره‌گرافی 245 a، بۆ زانیاری زیاتر سیری ئه‌م لینکه بکه\n ڕێککه‌وتننامه‌ی مافی منداڵ، بۆ زانیاری زیاتر سه‌یری ئه‌م لینکه بکه http://www.unhchr.ch/html/menu3/b/k2crc.htm \n بۆ زنیاری زیاتر سه‌یری ئه‌م لینکه بکه http://www.leksikon.org/art.php?n=3734


ڕۆژی شه‌ممه‌ی داهاتوو له‌دانیمارك قورئان ده سوتێنرێت\nمنتديات بُــهار :: المنتديات الكردية :: معلومات كردية عامة شاطر |\nموضوع: ڕۆژی شه‌ممه‌ی داهاتوو له‌دانیمارك قورئان ده سوتێنرێت الإثنين سبتمبر 28, 2009 4:27 pm\nڕۆژی شه‌ممه‌ی داهاتوو له‌دانیمارك قورئان ده‌سوتێنرێت , ئه‌ی من و تۆ چی بكه‌ین ؟\n3 / 9 / 2009\nعباس رحیم شوانی\nدوای بڵاوكردنه‌وه‌ی وێنه كاریكاتێری و سوكایه‌تیه‌كانی ڕۆژنامه دانیماركیه‌كان به كه‌سایه‌تیی پێغه‌مبه‌ری گه‌وره‌ی ئیسلام [ صلی الله علیه وسلم ], زۆرێك له موسوڵمانانی جیهان و كۆمپانیاكانی خۆراكی جیهانی عه‌ره‌بی و ئیسلامی , وه‌ك ناڕه‌زایه‌تیه‌ك و تۆڵه كردنه‌وه و زیان لێدانێكی توندی ئابوری له‌هاورده‌كردنی به‌رهه‌مه خۆراكیه دانیماركیه‌كان , جگه له‌خۆپیشاندان و به‌رزكردنه‌وه‌ی ده‌نگی ناڕه‌زایه‌تی و بێزاری , هه‌ستان به‌پچڕاندنی هاورده‌كردن و كڕینی به‌رهه‌مه خۆراكیه دانیماركیه‌كان , به‌تایبه‌تی تریش به‌رهه‌مه‌كانی شیره‌مه‌نی و به‌وه‌ش بایی زیاتر له ملیۆنان دۆلار زیانیان له‌و ووڵاته دا .\nبه‌ڵام دوای زیاتر له دوو ساڵ له‌و پچڕاندنه , ئیداره‌ی زۆرێك له كۆمپانیا جیهانیه‌كانی وه‌ك كارفور و كنتاكی و ماكدوناڵز و هاردیز و برجركنج و بیتزاهت و ستار بوكس بڕیاریاندا كه ئه‌و پچڕاندن و نه‌كڕینی به‌رهه‌مه دانیماركیانه ڕه‌تبكه‌نه‌وه و بۆ قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ی زیانه ئابوریه گه‌وره‌كه‌ی دانیمارك به‌رهه‌مه‌كانیان لێ بكڕنه‌وه و هاوكاریی كۆمپانیا خۆراكیه‌كانی ئه‌و ووڵاته بكه‌ن .\nئه‌مانه‌و ئه‌وه‌ی جێی مه‌ترسی و دڵته‌نگیی توندی موسوڵمانانه ئه‌وه‌یه كه بۆ تۆڵه كردنه‌وه‌ی ئه‌و هه‌نگاوه پیرۆزه‌ی موسوڵمانان و جیهانی ئیسلامیش , حكومه‌تی دانیمارك بڕیاریداوه كه ڕۆژی شه‌ممه‌ی داهاتوو ( 5 / 9 / 2009 ) و له‌گۆڕه‌پانی گه‌وره‌ی كۆبنهاگن له كۆبنهاگنی پایته‌ختی ئه‌و ووڵاته قورئانی پیرۆز بسوتێنن و سوكایه‌تیی پێ بكه‌ن , وه‌ك كاردانه‌وه‌ی ئه‌و دابڕینه‌ی جیهانی ئیسلامی , هه‌روه‌ك له‌دوای هه‌نگاوه بێڕێزی و نایاسایی و نامرۆییه‌كه‌ی ڕۆژنامه دانیماركیه‌كانه‌وه , له‌زۆرێك له ده‌وڵه‌تانی جوله‌كه و مه‌سیحیاندا ئه‌و هه‌نگاوه قێزه‌ونانه دووباره كرانه‌وه و له‌هه‌ندێك شوێندا به‌ئاشكراو به‌به‌رچاوی كامێراكانه‌وه قورئان گولله بارانكرا و له‌هه‌ندێكی تریش كراوه‌ته به‌ڕه‌ی به‌رپێی خه‌ڵكان بۆ چوونه ژووره‌وه‌ی شوێنه گشتیه‌كان , یان بۆ گاڵته و گه‌پ ده‌سوتێنرێت و ده‌خرێته شوێنه پیسه‌كانه‌وه , كه به‌داخه‌وه له عێراقی ئێمه و له‌لایه‌ن سه‌ربازه بێ باوه‌ڕه ئه‌مریكیه‌كانه‌وه قورئانی كه‌لامی خوای په‌روه‌ردگار و جێ شانازیی هه‌موو موسوڵمانان گولله‌باران كرا و له‌شاری سلێمانیی مه‌ڵبه‌ندی عاریفان و گه‌وره زانایانی ئیسلامی و شاعیرانی خواپه‌رستیشدا پار ساڵ ئه‌و قورئانه به‌رز و به‌ڕێزه فڕێدرایه ( W . C) ی مزگه‌وتێكه‌وه .\nبۆیه من لێره‌دا پێم خۆشه ئاماژه بۆ ئه‌وه بكه‌م كه قورئانی پیرۆز ته‌نها بریتیی نیه له‌و چه‌ند ووشه جوانه‌ی سه‌ر ئه‌و په‌ڕانه‌و به‌س , به‌ڵكو ئــه‌و له‌ناو دڵ و سنگی ملیۆنان موسوڵماندا ڕه‌گی قوڵی خۆی داكوتاوه و سات به‌سات به‌نێو مولوله ده‌ماره‌كانیاندا دێت و ده‌چێت و زیاتر شیرینتر و خۆشه‌ویست تر ده‌بێت , جا ئه‌گه‌ر په‌ڕه‌كانی بسوتێنرێت و گولله‌بارانیش بكرێت , ئه‌وا به‌دڵنیاییه‌وه زیاتر لای ئێمه شیرینتر ده‌بێت و خوای به‌رز و بڵندیش بۆ خۆی به‌ڵێنی پاراستنی داوه , هه‌روه‌ك ده‌فه‌رموێت " إنا نحن نزلنا الژكر وإنا له لحافڤون " .\nبۆیه داوا ده‌كه‌م كه وه‌رن با ئێمه‌ش بێ هه‌ڵوێست نه‌بین و قورئانی تكا كار بكه‌ینه‌وه سومبولی ژیانمان و زیاتر ده‌ستی پَوه‌بگرین و بیخوێنین و له‌ماناو ڕاڤه‌كانی تێ بگه‌ین و هه‌ریه‌كه‌مان له‌م مانگه پیرۆزه‌دا و به‌كوێرایی چاویی بێ باوه‌ڕه دڵ پڕ له‌قینه‌كان لانی كه‌م هه‌ریه‌كه‌مان خه‌تمێكی ئه‌و كیتابه پیرۆزه پڕ موعجیزه‌یه بكه‌ین و زیاتر تینوێتیی دڵ و ڕۆحمانی پێ بشكێنین و به‌وانیش بڵێین " موتوا بغیڤكم " , ئه‌گه‌ر ئێوه په‌ڕه‌كانی قورئان بسوتێنن , ئه‌وا ئێمه له‌ناو دڵماندا توند تر هه‌ڵیده‌گرین و ده‌پیارَزین و خۆمان قوربانی پیت به‌پیتی ده‌كه‌ین .\nپاشان لێره‌وه داوا ده‌كه‌م و به‌تایبه‌تیش له‌م مانگه پیرۆزه‌دا , كه خوای گه‌وره به‌ڵێنی وه‌رگرتنی دوعا و نزای به‌ڕۆژووه‌وانانی داوه , وه‌رن باهه‌موو پێكه‌وه و له‌كاته‌كانی ڕۆژوو شكاندن و ته‌راویح و قنوت و پارشێو و هه‌موو كات و ساته‌كانی تردا دوعا له‌و بێ باوه‌ڕه سته‌مكارانه و هاوكاراكانیان بكه‌ین و منداڵه بێ گوناهه‌كانیشمان فێر بكه‌ین ده‌سته بچووكه‌كانیان بۆ لای خوای په‌روه‌ردگار به‌رز بكه‌نه‌وه و له‌دوای دوعاكانی ئێمه‌وه ئامین بكه‌ن بۆ له‌ناوچوون و به‌زه‌ویدا ڕۆچوونی ئه‌و سته‌مكارانه و داوابكه‌ین خوای گه‌وره ده‌ستی ئه‌وه‌یان نه‌دات و تۆڵه‌ی توندی خۆیان لێ بسه‌نێته‌وه .\nئه‌مه‌ش وێنه‌ی چه‌ند كارێكی ناشایسته و نامرۆڤانه‌ی ئه‌و دڕنده و دڵ پڕ له‌قینانه‌یه به‌رامبه‌ر به‌و قورئانه پیرۆزه‌ی كه من و تۆ ڕۆژانه ده‌یخوێنین و خۆمانی به‌قوربان ده‌كه‌ین , تا زیاتر دوژمنانی خۆت و په‌یامه پیرۆزه‌كه‌ت بناسیت , دوای بینینی وێنه‌كان به‌دڵ ئامین بۆ ئه‌و دوعایانه بكه و ئه‌وه‌ی من نه‌منوسیوه تۆ به‌كۆمێنت بینوسه و ئێمه ئامینت بۆ ده‌كه‌ین و خێزان و منداڵ و كه‌س و كاره‌كه‌شت هان بده دوعای له‌ناوچوونیان لێ بكه‌ن :\nقورئانه‌كه‌ت گولله باران ده‌كرێت\nقورئان كراوه‌ته به‌رپێی شوێنه گشتیه‌كان و پێی پیا ده‌نرێت\nپێڵاو ده‌خرێته سه‌ر قورئان و سوكایه‌تیی پێ ده‌كرێت\nسا خوایه ئه‌وان ده‌یانه‌وێت نوری قورئانه‌كه‌ت نه‌هێڵن و بیكوژێننه‌وه , ده‌یانه‌وێت سه‌رده‌می مانگا و بت په‌رستی بێننه‌وه , ده‌یانه‌وێت سوكایه‌تی به‌كۆتا په‌یامی ئاسمانی تۆ بكه‌ن , كه جبریلی ئه‌مین بۆ ئێمه‌ی هێناوه , ده‌یانه‌وێت زیاتر له یه‌ك ملیار موسوڵمان ئیهانه بكه‌ن , بۆیه ئێمه لێره‌وه و به‌چاوی پڕ له‌فرمێسك و دڵی پڕ له حوزنه‌وه داوات لێ ده‌كه‌ین ئه‌وانه‌ی سوكایه‌تی به‌ناوه جوانه‌كانت و پێغه‌مبه‌ره به‌ڕێزه‌كه‌ت و قورئانه شیرینه‌كه‌ت و هه‌ست و سۆزی ملیۆنان موسوڵمان ده‌كه‌ن , سا خوایه ئێمه ده‌سه‌ڵاتمان نیه و هیچمان پێ ناكرێت , به‌ڵام تۆ خوایه‌كی عه‌زیز و تۆڵه سێن و به‌ده‌سه‌ڵاتیت , خوایه گیان داوات لێ ده‌كه‌ین كه وه‌ك فیرعه‌ون و تاقمه‌كه‌ی و گه‌له‌كه‌ی نوح ژێر ئاویان بخه‌یت , وه‌ك گه‌له‌كه‌ی لوت پێغه‌مبه‌ر به‌ردیان به‌سه‌ردا ببارێنیت , وه‌ك قوڕه‌یش له‌ڕۆژی به‌دردا ڕیسوا و شه‌رمه‌زاریان بكه‌یت , وه‌ك گه‌لی عاد و سه‌مود ڕه‌شه‌بای توڕه‌یی خۆتیان به‌سه‌ردا هه‌ڵبكه‌یت , وه‌ك قاڕونی له‌خۆبایی به‌ناخی زه‌ویدا بیان به‌ره خواره‌وه , هه‌رچی فریشته و سه‌ربازی غه‌زه‌بی خۆت هه‌یه له‌و ڕۆژه‌دا له‌سه‌ریان كۆبكه‌ره‌وه , تا هه‌رچی ڕقێك له‌دڵیاندا هه‌یه پێیان بڕێژن و وه‌ك به‌نی ئیسرائیل كولله و بۆق و جانه‌وه‌ره‌كانی تری خۆتیان بۆ بنێره و هه‌راسانیان بكه و بیانكه به به‌راز و مه‌یمون , ئامین .....\nمنتديات بُــهار :: المنتديات الكردية :: معلومات كردية عامة


ڕوونکردنەوەکەی دارای گشتی یەکیەتی و دوو حیکمەت …. ڕێبوار عارف – Dengekan\nbyDenegkan\tJanuary 19, 2018\tGeneral\nسالانێکی زۆرە تەنانەت لایکی هیچ نووسینێکیشم نەکردوە کە لەسەر بابەتێکی پەیوەندار بە مەلا بەختیار،ەوە چونکە پێموایە مرۆڤ دەبێت بیر لەگوڵبژێرکردنی کاتەکانی بکاتەوە لەم زەمەنە خێرایەدا تابزانیت کە ئاخۆ چ مەسەلەو بابەتگەلێک هەوێنی هەڵوێستەو لەسەر ڕاوەستانە. بەلام کاتێک کەسەرنجی ئەم بابەتە دەدەیت دەبینیت کە لە دەرەوەی مەلا بەختیارو هاوشێوەیەکانی مانایەکی جدی پەیدا دەکات. بۆیە بۆم گرنگ بوو قسەیەک لەسەر ئەم ڕوونکردنەوەیە بکەین سەبارەت بە ’’چارەنووسی’’ ئەو دوو ملیۆن دۆلارەی کە پێدەچێت تەنیا یەکێک لە دیاریە ڕۆتین و باوەکانی ئەو سیستەمە جێکەوتووە مەزهەلەی نێو یەکیەتی بێت کە ئەمڕۆ داکۆکی پێ لە مەلا بەختیار دەکرێت، کە بەم شێوەیە.\nدوابەدوای بلاوبوونەوەی دەنگۆی ئەوەی کە گوایە مەلا بەختیار دوو ملیۆن دۆلاری لوشداوە، بە ناچار مەکتەبی ئیدارەو دارای گشتی یەکیەتی نیشتمانی کوردستان هاتە سەرخەت و ڕووکردنەوەیەکی لە پەیوەند بە دەنگۆی وەرگرتنی ئەم دوو ملیۆن دۆلارە بلاوکردەوە. کە تیًدا ئاماژە بەوە دەکات کە گوایە ئەو دوو ملیۆن دولارەی کە باس دەکریًت، لە لایەن سەرۆکی حکومەتەوە دراوە بە مەلا بەختیار بەو شیوەبووە. کە تێدا سەرباری پشت ڕاستکردنەوەی ئەو بڕە پارەیە، هاوکات دان بەکۆمەلێک ڕاستی تریشدا دەنێت؛ کە لێرەدا تەنیا دوو نموونەیان ئاماژە پێدەکەین.\nبەرلەهەرشتێک ئەوە بڵین کە بەبڕوای من ئەم بابەتە یەکجار لەوە زیاترو پرماناترە کە ئێمە وەک پاکانە بۆ کەسێک بیخوێنینەوە، یان وەک لاوازی وگەندەڵکاری هیچ کەسێک تاوتوی بکەین. چونکە ئەگەر لەهەر ڕێگەو بەهەر شێوەیەک ئەمڕۆ ئەم فایلۆکە خرابێتە ڕوو، سەدان و هەزاران فایلی هاوشێوەی وەک ئەمە لە گۆڕیدایە کە مەلا بەختیارەکانی تری نیو ئەم حزبانەو ئورگانە جۆراوجۆرەکان و تەنانەت بەشێک لە کادرە مەزلومەکانی نیو ئەم حزبانە دەگرێتەوە. کەواتە بابزانین ئەسڵی داستانەکە چۆنە؟!\nلەگەڵ بلاوبوونەوەی ئەم هەواڵە، دەستبەجی مەکتەبی ئیدارەو دارای گشتی یەکیەتی نیشتمانی کوردستان لەبەرواری 16.01 ڕوونکردنەوەیەک لە دووخالدا بلاودەکاتەوە کەدەکرێت بلێن بەئەندازەی ئەوەی کە پاکانەیە، چەند بەرابەر دان پیانان و شەرعیەتدان بە گەندەڵی و جەردەییە سیستەماتیکەکانی سەرانی ئەم حزبانە، کە وەک خۆیان دەڵێن ’’ڕوویان لە هەموو خاوەنویژدانێکە’’و دەلێن: یەکەم ئەم ئورگانە دەلی: ئەو دوو ملیۆن دۆلارە لەسەر داوای دلێری سەید مەجیدو ئیدارەی گشتی وەرگیراوە. دووهەم دەلی’’ … ئەمە یەکەم جارنیەو لەسەر دوای ئیدارەی گشتی بۆ ئاسانکاری کارەکانی وە بۆ هاوکاری موچەی کادیران و ئورگانەکان دەیان جار زیاتر لەو بڕە پارەی بۆ سەرفکراوە…’’ بەدەر لەوەی کە ئاخۆ ئامانجی ئەم دان پیانانە چەندە ئاسای کردنەوەی ئەم حالەتانەیە، یان چەندە بەمەبەستیان ’’داکۆکیکردن’’ یان ’’پەردەهەڵماڵین’’ بێت لە مەلا بەختیار کە بەبێ ئەوەی کەسێک دوای لیستی ئەو پارە وەرگرتنانەیان لێبکات، لە پێچێکدا ئاماژە بە دەیان جاری تر دەکەن کەچەند بەرامبەر بەو مەبلغە، ئەم زاتە بە ملیۆن دۆلاری وەرگرتووە. بۆیە ئەگەر دیوێکی ئەم دان پیانان و داکوکیکردنە لە ناوبراو لەڕوالەتدا پاکانەیەک بێت بۆ وەرگرتنی ئەم دوو ملیۆن دۆلارانە، ئەوا دیوەکەتریشی وشیارکردنەوەو ئاگادارکردنەوەیەکی ئەو کەسانەیە کە پێ لەبەڕەکەی خۆیان زیاتر ڕادەکێشن کە لە نێو بازنەی باڵباڵینەکاندا پێگەیەکی بەهێزیان نیە. لەم بارەوە دەکرێت چاوەڕوانی کەمینەکانی داهاتووبین کەچۆن لەکاتی هەڵبژاردنەکانی داهاتوودا، بەشێک لە کارنامەی ئەندامانی تری مەکتەبی سیاسی کەئیستە بارگەو بنەیان پیچاوەتەوە دەبین. مانایەکی تری ئەم ڕوونکردنەوەیە ئەوەیە کەچۆن بیانەوێت لە سێبەری ئەم حالەتانەدا، ئاسانکاری بکەن بۆ دەیان کەسی هاوشێوە کەسەروەت وسامانی ئەم ولاتە فەرهود بکەن و سەرکردایەتی ئەم حزبانەش فەرمی بوونی ئەم حالەتانە بە پاساوی سەرفکردنی ئەو پارانە بۆ کادرو پێداویستەکانی سەرکردایەتی ئەم حزبانە شەرعیەت پێبدات. هەربۆیە ئەگەر حیکمەتی یەکەمی ئەم ڕوونکردنەوەیە بۆ پاساوی کارێکی ئەم ’’حیکمەت’’ەیان بێت، ئەوا پاساوی دووهەم بۆ ئاسایکردنەوە حیکمەتی ئەم جۆرە حەپەلوشکردنەیە لەنێو ئەم حزب و بزوتنەوە سیاسیەی ناسیونالیزمی کوردا.\nپرسیارەکە ئەوەیە بەدەر لەهەر ئامانجێک کە مەکتەبی ئیدارەو دارای گشتی یەکیەتی لەپشت ئەم ڕووکردنەیەوە هەیەتی، ئایا سەرفکردنی ئەم مەبلەغە دراوە بۆ هەریەک لە سەرانی ئەم دوو حزبە کە دەیان و سەدان ئەندامی سەرکردایەتی حازرو خانەنشینکراو تۆراو کۆچکردویان هەیە، کە گوشەیەکی بچوک و ئاشکرای ئەم حەپەلوشکردن و جەردەییەن، کافی نیە بۆ ئەوەی کەخەلکی کوردستان لە هەقیقەتی باتاڵبونەوەی خەزێنەی’’دەولەت’’ و سکی برسی و خاڵی کارمەدان و مامۆستانی بێ موچە حاڵیبن؟!\nتيبيني / ئەم نووسينە لە ئاوینەدا بلاوکراوتەوە!\nPrevious سوڵتان … پشکۆ ناکام\nNext بەلێ بۆ ئازادكردنی 11 گەنجەكەی دەربەندیخان\nكتێبەکانی پەروەردەی ئیسلامی:.. شێرکۆ کرمانج\nبا و موژدە.. سەردار جاف\nقرخ یه‌ڵان … عه‌بدولڕه‌حمان فه‌رهادی\nڕۆشبیری یاخی … به‌ختیار محه‌مه‌د


قبوڵکردنی داخوازییه‌کانی هه‌رێم و پارتییه‌کانی نێو ئه‌نجومه‌نی نیشتمانی کوردستان-سوریا، سه‌ره‌تایه‌که بۆ له‌باربردنی ئه‌زموونه‌کانی ڕۆژاوای کوردستان: | Zaher Baher\nقبوڵکردنی داخوازییه‌کانی هه‌رێم و پارتییه‌کانی نێو ئه‌نجومه‌نی نیشتمانی کوردستان-سوریا، سه‌ره‌تایه‌که بۆ له‌باربردنی ئه‌زموونه‌کانی ڕۆژاوای کوردستان:\nمن نه  خوازیاری جه‌نگم و نه شه‌ڕخوازم، ته‌نانه‌ت له‌گه‌ڵ هیچ توندووتیژیکیشدا نیم ، له‌وه‌ش زیاتر من دژی لێدانی داعشیشم له‌لایه‌ن ئه‌مه‌ریکا و وڵاتانی ڕۆژاواوه‌شه‌وه ،بۆیه ئه‌مانه ده‌ڵێم نه‌کو پێشوه‌خت به‌وه تاوانبار بکرێم که من له‌گه‌ڵ شه‌ڕو به‌ره‌ی جه‌نگدام. به‌ڵکو من ده‌مه‌وێت شه‌ڕ و جنگ نه‌بینم ، ده‌مه‌وێت کولتوری شه‌ڕی یه‌کدی کوشتن له ڕۆژاوای کوردستانیش سه‌ر هه‌ڵنه‌دا ، ده‌مه‌وێت ئه‌و ئه‌زموونه فاشله‌ی که له باشوور هه‌یه، بۆ ڕۆژاوا  نه‌گوێزرێته‌وه.\nهه‌ڵبه‌ته هه‌ڵوێستیشم هه‌ڵوێستی کینه‌دۆزی له پارتی و حکومه‌تی هه‌رێـم و پارته‌کانی نێو ئه‌نجومه‌نی نیشتمانی کوردستانی ڕۆژاواش، نییه ، به‌ڵام گه‌ر به ویژدانه‌وه قسه بکه‌ین و لاپه‌ڕه‌ی ئه‌م ڕۆژانه‌ی مێژویان هه‌ڵده‌ینه‌وه ، ده‌بێت بڵێین له‌و ڕۆژه‌وه‌ی که پارتی بزوتنه‌وه‌ی چه‌کداری کوردی هه‌ڵگیرساندووه ، مێژوویه‌کی ڕه‌شی سازشکارانه‌ی له‌گه‌ڵ سه‌رجه‌می وڵاتانی ده‌رودرواسێدا هه‌بووه‌و هه‌یه به به‌ستنی ئه‌و په‌یوه‌ندیه پڕ له گومانه‌ی که له‌گه‌ڵیاندا هه‌یبووه له‌سه‌ر حسابی پارچه‌کانی کوردستانی دیکه‌و هه‌تا به‌شه‌که‌ی عێراقیش.\nبه گوێره‌ی بینینی ئه‌و بارودۆخه‌ی ڕۆژاوای مانگی ئایاری ئه‌مساڵ که من و براده‌رێكم شاهیدحاڵی ئه‌و ئازادی و ئاشتی و هه‌ڵکردنی به‌یه‌که‌وه ژیانه‌ی به‌ده‌ر له  هه‌بوونی ئه‌و هه‌مو جیاوازییه ڕه‌گه‌زی و جێنده‌یی و نه‌ته‌وه‌یی و دینییه‌وه، هه‌بوون ، هێشتا وه‌کو برا و خوشك، ده‌ژیان، ده‌توانم بڵێم،  ده‌سته‌به‌رکردنی ئه‌مانه و زۆری دیکه‌ش ، له‌به‌ر ئه‌وه بوو که له‌وێ سیاسه‌ت ، واته بزنس ، نه‌ده‌کرا. له‌به‌ر ئه‌وه بوو که خه‌ڵکی ڕێگایه‌کی نوێی به به‌راورد به شوێنه‌کانی دیکه، دۆزیبووه‌وه، که ئه‌ویش له‌سه‌ر بنه‌مای به‌یه‌که‌وه کارکردنی هه‌موان بوو جگه له پارته‌کانی نێو ئه‌و ئه‌نجومه‌نه که ئه‌مڕۆ به یارمه‌تی حکومه‌تی هه‌رێم له دانوسانێکی سیاسیانه‌دا، نه‌ك به خه‌بات و پێگه‌ی کۆمه‌ڵایه‌تییان، له هه‌ڵپه‌ی کورسی و ده‌سه‌ڵاتدان. کارکردنی هه‌موان بۆ به‌رقه‌راربوونی ئه‌و ئه‌زموونه ، بۆ پاراستنی ئه‌و ده‌سکه‌ته مه‌زنه‌ی که خه‌ڵکی له‌وێ به‌ده‌ستیان هێناوه، دیسانه‌وه پێداگرتن له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی که خۆشی و ئازادی و ئاسایش و برایه‌تی و خوشکایه‌تی و….تد یا درۆیه و نییه و نابێت،  یا ده‌بێت بۆ هه‌مووان بێتو هه‌موان شه‌یری بکه‌ن.\nئه‌وه‌ی که سه‌رکه‌وتنی تا ئێستا به‌و ئه‌زموونه، به‌خشیوه و هێڵاویه‌تییه‌وه ، بزوتنه‌وه‌ی دیمۆکراسی کۆمه‌ڵ، ته‌ڤده‌م- بووه ، ئه‌وه  ، به‌گرتنه‌خۆی  هه‌موو گروپه خۆجێیه‌کان، لۆکاڵییه‌کان، له شێوه‌ی لیژان و کۆمیێون و کۆمیته و ماڵی گه‌ل-دا، که به قوڵی و فراوانی ڕه‌گی خۆیانیان له دڵی هه‌مو کون و که‌له‌به‌رێکی ئه‌و کۆمه‌ڵه‌دا ، داکوتاوه، ئه‌وانن که ڕۆح و گیان و لاشه‌ی کۆمه‌ڵی ڕۆژاوایه ، ئه‌وانن هێزی بڕبڕپشته‌و بنه‌ڕه‌تی و دینه‌مۆی به‌ره‌وپێشه‌وه‌بردنی ئه‌و کۆمه‌ڵه‌ن ، ئه‌وانبوون که خۆبه‌ڕێوه‌به‌رییه دیمۆکراسییه‌کانیان دامه‌زراند وه‌کو ده‌زگه‌یه‌کی کۆمه‌ڵایه‌تی نه‌ك سیاسی ، که بڕیاره‌کانی گروپه‌کان و “ماڵی گه‌ل” جێبه‌جێ بکات . ڕاسته هه‌ندێک له سه‌رانی په‌که‌که و په‌یه‌ده له پشتی ئه‌و ئایدیاو کۆمه‌ککاری خستنه پراکتیکییه‌وه، بوون ، به‌ڵام له ڕاستیدا په‌یه‌ده گه‌رچی پارتێکی گه‌وره‌ی سه‌ره‌کییه به‌ڵام هێشتا پشکی شێری له‌و خۆبه‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییانه‌دا نه‌بوو . به‌ڕاستی که باس له خۆبه‌ڕیوه‌به‌رایه‌تی گه‌لی له هه‌مو ڕوه‌کانییه‌وه له کانتۆنی جه‌زیره، ده‌که‌یت ، ئه‌وه‌یه که وجودی هه‌بوو و هه‌یه.\nزۆر به داخه‌وه‌م که بڵێم پارته‌کانی نێو ئه‌نجومه‌نه‌که ، سیاسیانه بیرده‌که‌نه‌وه ( یا ڕاستر که من و براده‌ره‌که‌م بینیمانن سیاسیانه بیریان ده‌کرده‌وه ) وه‌کو بزنسێکی گه‌وه‌ره‌ی لێوان لێو له قازانج ، پرسی ڕۆژاوایان ده‌بینی، بۆیه داخوازییه‌کانیان ده‌قاو ده‌ق له‌وه‌دا ڕه‌نگیان ده‌دایه‌وه ،که ئه‌مانه بوون : له خۆبه‌ڕیوه‌به‌رییه‌کاندا په‌نجا به په‌نجایان،ده‌ویست، که له کاتێکدا هیچ پێگه‌یه‌کی کۆمه‌ڵایه‌تی فروانیان نییه. هه‌بوونی هێزی تایبه‌تی له‌ناو یه‌په‌گه‌و یه‌په‌ژه‌دا، به‌لام له‌ژێر کۆنترۆڵی خۆیاندا، له کاتێکدا له‌م هه‌موو ئاخۆرو ماخۆرانانه‌دا که سێکیان فیشه‌کێکیان نه‌تاقاندوه و خۆێن له لوتی که‌سێکیان نه‌هاتوه . تاوانبارکردنی په‌یه‌ده به خائین هه‌ر له‌به‌ر ئه‌وه‌ی که هه‌ڵیاننه‌کوتاوه‌ته سه‌ر بنکه سه‌ربازییه‌کانی ڕژێم که له قامیشلی و حه‌سه‌که هه‌بوون و هه‌ن، ئه‌و براده‌رانه خوازیاری شه‌ڕ بوون نه‌ك ئاشتی ، چونکه ده‌زانن به‌کردنی کارێکی ئاوا نه‌ك هه‌موو ئه‌و ده‌ستکه‌وتانه له ده‌ستده‌چێت، به‌ڵکو کاره‌ساتێك دروستده‌بێت که هه‌موومان ده‌زانین چی لێده‌چنرێته‌وه ، که ئه‌گه‌ری تیاچونی خۆشیانی تیادا هه‌یه. ئاخر من نه‌مدیوه تۆ خوازیاری کردنی کارێك بیت که بزانیت سه‌رو ماڵتی تیادا ده‌چێت، له‌گه‌ڵ ڕێزمدا بۆ ئه‌وان ، کوردوته‌نی مه‌گه‌ر که‌ری دێز بیت . دواقسه‌یان  تاوانبارکردنی په‌یه‌ده، بوو، به کشانه‌وه له کۆبوونه‌وه‌کانی هه‌ولێری ساڵی پاری نێوانیان. به‌ڕاستی 3 له‌م داخوازیانه‌ی سه‌ره‌وه عه‌ره‌بوته‌نی مه‌تالیبی ته‌عجیزین. کاتێکیش که من و براده‌ره‌که‌م وتوووێژ و گله‌ییه‌کانی ئه‌مانمان بۆ په‌یه‌ده و ته‌ڤده‌م برده‌وه ، ئه‌وان ئێمه‌یان کرد به وه‌کیل که وتووێژیان له‌گه‌ڵدا بکه‌ین و ئاماده‌بوو‌ن هه‌ر داخوازییه‌کیان هه‌بێت ، جگه له هه‌بوونی هێزی سه‌ربازی که له‌ژێر کۆنترۆڵی خۆیاندا ( ئه‌نجوومه‌نتی نیشتمانی) ئه‌مان ( په‌یه‌ده) ئاماده‌ن هه‌موو داخوازییه‌کانیان به‌جێبهێنن، به‌ڵام ئێمه نه وه‌ختی ئه‌وه‌مان هه‌بوو ئه‌وه بکه‌ین و دیسانه‌وه‌ش ده‌مانزانی براده‌رانی ئه‌نجوومه‌نی نیشتمانی ، سه‌ربه‌خۆ، نین له ڕاو بڕیاره‌کانیاندا ، له‌به‌ر ئه‌وه قسه‌کردن له‌و باره‌یه‌وه له ته‌کیاندا هه‌ر وه‌خت کوشتن ده‌بێت.\nئێستاش که ماوه‌ی چه‌ند ڕۆژێکه سه‌رانی په‌یه‌ده و هه‌رێمی کوردستان و پارته‌کانی نێو ئه‌نجومه‌نی نیشتمانی به حزوری پارتی له دانیشتن و وتووێژێکی خه‌ستوخۆڵدان و گوایه له‌سه‌ر چه‌ند خاڵیکیش ڕێکه‌وتون ، ئه‌مه لای من یا هه‌ر که‌سێکی دیکه‌ی ئاوه‌زدار گه‌ر هه‌نگاونانێکی سه‌ره‌تایی به‌گوماناوی بۆ له‌باربردنی ئه‌زموونه‌که‌ی ڕۆژاوا، نه‌بێت ده‌بێت چی دیکه بێت؟!!! ئاخر ” پارتی” که هه‌مو مێژوه‌که‌ی پڕ بێت له سازشکاری و تاوانکاری، ئاخر پارتێك خه‌ندق له نێوانی خۆیان و ڕۆژاوادا هه‌ڵکه‌نێت ، که ته‌نها ده‌روازه‌یه‌که بۆ گه‌یاندنی خوارده‌مه‌نی پۆشته‌مه‌نی داووده‌رمان و هاتوچۆیان لێ بنبه‌ست بکات، پارتێك که فڕۆکه‌خانه‌که‌ی به‌سه‌ر سه‌رانی په‌یه‌ده‌دا ، دابخات، پارتێك ده‌ست له‌گه‌ڵ داعش و تورکیا و ڕژێمه‌کانی که‌نداودا تێکه‌ڵاو بکات له سه‌رکوتکردن و ماڵوێرانکردن و به به‌ندیی کردن و هه‌ڕاجکردنی کچۆڵه و ژنانی ئیێزیدی ناو نه‌ته‌وه‌که‌ی خۆی ، له‌و لاشه‌وه کرده‌نه‌وه‌ی ده‌رگای جه‌هه‌نه‌م له‌سه‌ر سه‌رجه‌می کوردانی ژێر ڕکێفی خۆیی و دانیشتوانی عێراق، پارتێك له‌گه‌ڵ هه‌بوونی ملیاره‌ها دۆلاری خه‌زنکراو له بانقه‌کانی تورکیا و وڵاتانی ڕۆژاواو ئه‌مه‌ریکادا، هاوکاتیش نه‌ك هه‌ر هاووڵاتیانی برسی و ماندوو بێکارو بێ مووچه‌بکات ، به‌ڵکو ئه‌وانه‌شی که ده‌یاننێرێت بۆ شه‌ڕی دژ به داعشیش، ئاخر پارتێك که هاشه‌و هوشه‌ی ریفرۆنده‌م و دروستکردنی ده‌وڵه‌تی کوردی، لێبدات ، که‌چی دوایش هه‌ر خۆشی نه‌کات به خاوه‌نی، پارتێك دوا پلانی، که ڕێکه‌وتنه له‌گه‌ڵ تورکیادا له‌سه‌ر ناردنی 3000 سه‌ربازی تورکی به جلی پێشمه‌رگه‌وه ،که‌له کوردستاندا هه‌ن، له‌گه‌ڵ چه‌ند سه‌ده که‌سێكی ( پێشمه‌رگه) سیخوڕی تورکیا و شاره‌زا، بۆ لێدانی جه‌نگاوه‌رانی کۆبانی و کارکردن له‌سه‌ر هه‌ره‌سهێنانی کۆبانی و ….به ده‌یاها نموونه‌ی دیکه …چۆن باوه‌ڕی پێده‌کرێت له‌سه‌ر مێزی لێدوان و گفتووگۆ بۆ چاره‌سه‌ری کێشه‌ی ڕۆژاوا له‌گه‌ڵیدا بکرێت؟!!!!\nپارتی ده‌زانێت چی ده‌کات. ئه‌وانیش و گۆڕانیش که پشکی سه‌ره‌کییان له بڕیار و ته‌گبیره‌کاندا، له حکومه‌ته‌که‌یاندا ، به‌رده‌که‌وێت ، چاکده‌زانن ، که هیچ پێگه‌یه‌کی کۆمه‌ڵایه‌تییان نه‌ماوه و له‌ناو کۆمه‌ڵدا دۆڕاو به‌گن . ئه‌مان هه‌ردوو لایان ، سیاسه‌ت ده‌که‌ن تاکو له‌و چاڵه‌ی که تێیکه‌وتون، ده‌رچن و بڕوای خه‌ڵک بۆخۆیان بگێڕنه‌وه و هه‌موو پلان و پیلانه‌کانیان ، که ئێستا کاری له‌سه‌ر ده‌که‌ن ، په‌رده‌پۆش بکه‌ن و خه‌ڵکی کوردستان بێده‌نگ بکه‌ن له و خیانه‌ته گه‌وره‌یه‌ی که هه‌ردوو لایان له قڕکردنی ئێزیدییه‌کاندا و به‌رده‌وامبوونی پلانه‌که‌یان له ئێستاشداو داهاتوشیانا، به‌شدارن و به‌رپرسیارن ،که لێره‌دا سه‌رۆکی هه‌رێم و نه‌وشیروان موسته‌فا تاوانبارترین که‌سن له کوردستاندا ، که کورد نابێت لێیان بێده‌نگ بێت.\nمن ئه‌م قسانه له‌سه‌ر بنه‌مای ئه‌و هه‌واڵانه ده‌که‌م که تا ئێستا له ئارادایه ، به‌ڵام من سوورم له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی که بڵێم هه‌ر سازشکردنێکی په‌یه‌ده و په‌که‌که و هێزه سه‌ربازییه‌که‌شیان، له ئێستاو داهاتوشدا، ته‌نانه‌ت گه‌ر زۆر زۆر بچوکیش بێت، به زه‌ره‌ر‌ی ئه‌وه‌یه که ئه‌مڕۆیه له ڕۆژاوادایه ، ئه‌مه فه‌رامۆشکردن و ڕۆیشتن و به هه‌ده‌ردانی خوێنی هه‌ر هه‌موو ئه‌و گیانبه‌ختکردوانه‌یه که بوونه ئه‌ستێره‌یه‌ی گه‌شه‌دار که هه‌تا مێژوو مێژوو بێت ئه‌وان له ئاسمانه‌که‌یدا جریوه جریویان دێت، موزایه‌ده‌یه‌کی ڕوتی سیاسیانه‌یه  به‌سه‌ر بزوتنه‌وه‌ی ته‌ڤده‌م و پیلانێکه که دژی خه‌ڵکی ئه‌وێ ده‌کرێت، بڕیارێکه که له سه‌رو کوردان غه‌یره کوردی ڕۆژاواوه، ده‌دریت، له‌ده‌ستدانی هه‌ر هه‌موو ئه‌و پاڵپشت و کۆمه‌ك و شانازی پێوه‌کردنه‌وه‌یه ، که سه‌رجه‌می بزتنه‌وه‌ی چه‌پ و سۆشیالیست و ئه‌نارکست و ئازادیخوازانی هه‌موو جیهانی هێنابووه خرۆشان.\nڕازیبوونی په‌یه‌ده و په‌که‌که به به‌شداریکردنی ئه‌و پارتانه له سه‌رجه‌می ئیداره خۆجێیی و سه‌ربازییه‌کاندا، بێ گه‌ڕانه‌وه بۆ ده‌نگ و ڕای خه‌ڵکی ڕۆژاوای کوردستان، چۆکدادانه له‌به‌رده‌م داخوازیه‌کانی ئه‌مه‌ریکا و وڵاتانی ڕۆژاواو تورکیا ، ڕووبه‌ڕووی هه‌مو ئه‌و مه‌ترسیانه‌یان ده‌کاته‌وه ، ئه‌مه جگه له بوون به به‌شێکیش له له‌شکری ئازادی سوریا و جه‌نگکردن له‌گه‌ڵ ڕژێمی سوریادا ، دوای هه‌موو ئه‌مانه‌ش به‌کێشکردنیانه بۆ به‌ستنی ئه‌م په‌یمان و ئه‌و په‌یمان له‌گه‌ڵ ده‌زگه دراوییه‌کان و کۆمپانییه گه‌وره‌کانی ئه‌مه‌ریکا و وڵاتانی ڕۆژاوادا، که ئه‌و مامه‌ڵانه گه‌وره‌ترین کاره‌سات به‌سه‌ر هاووڵاتیانی ڕۆژاوادا ده‌هێنن.  گه‌ر ئه‌مانه ڕوبده‌ن ( به‌هیوام ڕوو نه‌ده‌ن)، لێره‌شدا ته‌نهاو به ته‌نها سیاسییه‌کان و پیاوه پله‌و پایه‌داره‌کان و بازرگانه‌کانی جه‌نگ سوود به‌خشده‌بن، نه کۆمه‌ڵی ڕۆژاوا ، به‌داخه‌وه‌م گه‌ر بڵێم که که‌مایه‌تییه‌کانی دیکه‌ی وه‌کو عه‌ره‌ب و تورکمان و مه‌سیحییه‌کان و چیچنییه‌کان و یه‌زیدییه‌کانیش ، به چه‌شنێك له چه‌شنه‌کان ده‌بێت، باجه‌که‌ی بده‌ن.\nگه‌ر ڕیکه‌وتنی نێوانی ئه‌م سیاسیانه سه‌ر بگرێت، ئیدی مۆدێلی کوردستانی عێراق ، دۆلارستان، یاخود مه‌مله‌که‌ته‌که‌ی ئۆردوگان، له‌وێش به‌رقه‌رار ده‌بێت. هه‌ندێک له خوێنه‌رانی ئه‌م وتاره ڕه‌نگه  لۆمه‌م بکه‌ن که من خه‌نجه‌ر له کا ده‌ده‌م. ئه‌مه تا ڕاده‌یه‌ك ڕه‌نگه ڕاستبێت به‌وه‌ی کوردواته‌نی ئێمه خۆمان له ته‌ڕ ده‌خۆین له وشک ده‌نوین ، ئه‌مه جگه له‌وه‌ی ده‌مانه‌وێت ئه‌وه بکرێت که ئێمه باوه‌ڕمان پێی هه‌یه. من ڕاستی له‌م لۆمه‌یه‌دا ده‌بینم و قه‌بوڵمه ، به‌ڵام به هه‌قی خۆمی ده‌زانم که ئا له‌م کاته ناسکه‌دا، پێشئه‌وه‌ی که پلان و پیلانه‌کان بخرێنه‌گه‌ڕ ، قسه‌ی خۆم بکه‌م ، پێشئه‌وه‌ی که‌وڵه‌که یا پێسته‌که بخورێت، ده‌بێت به‌ئاگا بین و سه‌ره‌نجامی ئه‌م سازش و سازشکارییانه ببینین که ده‌بێته هۆی کۆتاییهێنانی ئه‌زموونێکی مه‌زن، که تازه به تازه خه‌ڵکی له ئه‌وروپا و هه‌ندێك شوێنی دیکه‌دا لێی به‌ئاگادێن. ئه‌رکی سه‌رشانمانه که نابێت بێده‌نگبین له‌مه، ئه‌مه به ته‌نها موڵکی په‌که‌که و په‌یه‌ده نییه ، ئه‌مه بزوتنه‌وه‌ی من و ملێونه‌های وه‌کو منه ، ئه‌مه جگه له‌وه‌ی که هیچ که‌س ماف ئه‌وه‌ی نییه له سه‌ره‌وه بڕیار بۆ خه‌ڵکانی خواره‌وه، بدات ،بۆیه هه‌قی خۆمانه قسه‌ی تیادا بکه‌ین و پێداگری له‌سه‌ر ڕه‌وتی داهاتوی ئه‌م بزوتنه‌وه‌یه، بکه‌ین به یارمه‌تی و کۆمه‌ك پێکردنی له هه‌موو بواره‌کاندا .\nده‌مه‌وێت ئه‌وه‌ش بڵێم، گه‌رچی ده‌زانم ، زۆربه‌ی خه‌ڵکی حه‌ز به بیستنی ناکه ن ، به‌داخه‌وه که ده‌ڵێم کۆبانی تازه ڕۆیشتوه، لانی که‌م له هه‌لومه‌رجی ئێستادا، مه‌گه‌رر ده‌ستی جه‌نگاوه‌رانی قه‌ندیلیان بگاتێ، به‌ڵام ڕۆیشتنه‌که‌ی ده‌بێت قوربانی بێت له پێناوی مانه‌وه‌ی ئه‌و دوانه‌که‌ی دیکه‌و کارکردنی زیاتر له‌سه‌ر پڕکردنه‌وه‌ی بۆشاییه‌کانی هه‌م بزوتنه‌وه‌ی ته‌ڤده‌م و هه‌م خۆبه‌ڕیوه‌به‌رایه‌تییه‌کان و گه‌شه پێکردنیان به وه‌رگرتنی ڕه‌وتی هه‌ره‌وه‌زی ئابورییانه له ئابوریدا، به‌هێزکردنی هێڵی دیمۆکراسی ڕاسته‌وخۆ له هه‌ڵبژاردنی خۆبه‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌کاندا و ئه‌و بڕیارانه‌ی که ده‌یده‌ن ، له بواری کۆمه‌ڵایه‌تیشدا کارکردن له‌سه‌ر به‌شداریکردنی خه‌ڵکانی زیاتر به خه‌ڵکانیی ناڕازی ده‌ره‌وه‌ی هه‌ردوو ده‌زگه‌که ( ته‌ڤده‌م و خۆبه‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌کان) له هه‌موو حیزب و ڕه‌گه‌ز و جێنده‌و ئاینێکی جیاواز ، له به‌هێزکردنی ده‌سه‌ڵاتی کۆموێنه‌کاندا . ئه‌مانه‌و کۆتا کردنی ده‌ستی ئه‌مه‌ریکاو ڕۆژاوا و سه‌رجه‌می ده‌زگه دراوییه‌کانیان له‌پاڵ ڕێگه‌گرتن له ده‌ستتێوه‌ردانی هه‌موو هێزو وڵاته ده‌ره‌کییه‌کان ، به هه‌رێمی کوردستانیشه‌وه.\nبۆچی ده‌ڵێم کۆبانی تازه ڕۆیشتوه؟ کۆبانی له به‌رده‌م 3 حاڵه‌تدایه ، یه‌که‌م : یا ئه‌وه‌ته له‌ژێر فشاری داعش-دا خۆی ناگرێت. دووهه‌م: یا به‌رنامه و پلانه‌که‌ی ئۆردگان که په‌یڕه‌وکردنی زۆنی دژه‌فڕینه جێبه‌جێ ده‌بێت که له‌و حاڵه‌تدا ڕۆژاوا و تورکیا ده‌ستیانکراوه ده‌ببێت له‌وه‌ی که ده‌یانه‌وێت بیکه‌ن. سێهه‌م: یاخود داعش تێده‌شکێت به‌ڵام کاتێك که کۆبانی داری له‌سه‌ر په‌ردوی نامێنێت، ئیدی به‌ناچاری سنور بۆ کۆمپانییه گه‌وره‌کانی ئه‌مه‌ریکا و وڵاتانی ڕۆژاوا و تورکیا، ده‌کرێته‌وه بۆ بیناکردنه‌وه‌ی کۆبانییه‌کی خه‌سیو و ڕوخاو و کاولکراو ، ئه‌وانیش له ڕێگای بڵاوکردنه‌وه‌ی پاره‌یه‌کی مشه به هاتنه‌ناوه‌وه‌ی ده‌زگه داراییه‌کانانیان و ده‌زگه سیخوڕییه‌کانیانه‌وه ، بۆ کنه کردن له دوو خۆبه‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌که‌ی دیکه‌ی عه‌فرین و جه‌زیره ، هه‌موو ئه‌مانه‌ش به یارمه‌تی و هاوپه‌یمانێتی و هه‌ر هه‌موو پارته سیاسییه‌کان و ده‌ستبه‌کاربوون له‌سه‌ر به‌نده‌کانی په‌یمانی دهۆك و هه‌ولێر و په‌یمانی داهاتوی قامیشلی، نه‌خشه ده‌کێشرێن، که پێده‌چێ ئه‌م ئه‌گه‌ره‌ی کۆتاییان سه‌ربگرێت.\nبه‌ڵێ به‌مانه هه‌موو شتێك کۆتایی دێت و ئه‌زموونی ڕۆژاوا له‌بار ده‌چێت و هه‌وڵ و تێکۆشان و کۆمه‌کی هه‌ر هه‌موان له ناو خودی کوردستان و ئه‌وروپا و هه‌موو دونیا به خه‌سار ده‌چێت . به‌ڵام سه‌ری به‌رز و که‌شی کۆبانی، خوێنی گه‌شی نه‌وجه‌وانانی و جه‌نگاوه‌رانی، قاره‌مانی و خۆڕاگریی دانیشتوانی، هه‌میشه ئه‌و ئه‌ستێره گه‌شانه ده‌بن که هه‌ر گیز له مێژوی خه‌باتی ئازادیخوازاندا ، ئاوا نابێت ، زوو بێت یا دره‌نگ به‌ره‌و لایه‌ك ، به‌ره‌و شوێنێکی دیکه ده‌کشێن ، دیسانه‌وه مژده‌ی ئازادی و ئاشتی و یه‌کسانی و سه‌لماندنی هێزی ژنان له به‌درۆخستنه‌وه و هه‌ڵته‌کاندنی بنه‌مای ئه‌فسانه‌ی خوێناوی 15 چه‌رخی له‌مه‌وبه‌ر، که ئافره‌ت ترسنۆکه ، که‌م ئاوه‌زه، لاوازه….. ، بانگی به‌رگریی و به‌رهه‌ڵستی ،دووباره، ڕاده‌گه‌یه‌نێت. \nPrevious postThe social revolution will sweep Turkey Kurdistan sooner or later\nNext postچوار پرسیار و وه‌ڵامه‌کانی سه‌باره‌ت به کۆمه‌ك و به‌رگریی له کۆبانی


پیاوان رۆژێکیان ناوێت بۆ ژنان - Kirkuknow\nپیاوان رۆژێکیان ناوێت بۆ ژنان\nبیار ره‌شید (32 ساڵ) له‌گه‌ڵ سارا حه‌مه‌ساڵح (25ساڵ) فۆتۆ: تایبه‌ت به كه‌ركوك ناو\nبیار ره‌شید (32 ساڵ)، نمونه‌ی پیاوێكی جیاوازه له گه‌ڕه‌كه‌كه‌یاندا، به‌یانیان به شۆردنی قاپه‌كان ده‌ستپێده‌كات و له بۆنخۆشكردنی ماڵ و ژه‌نینی پارچه‌یه‌ك میوزیك هێشتا كۆتایی نایات، به‌ڵكو خواردن بۆ خێزانه‌كه‌شی ئاماده ده‌كات.\nله‌گه‌ڵ گه‌ڕانه‌وه‌ی سارا حەمەساڵح (25 ساڵ)، هاوسه‌ری بیار له زانكۆ، سفره‌ی ماڵه‌كه ده‌ڕازێننه‌وه و ده‌ستده‌كه‌ن به نانخواردن، له‌و ماڵه هه‌موو شت یه‌كسانه، بۆیه 8ی مارس لای ئه‌وان ته‌نیا یه‌ك رۆژ نییه.\nئه‌و دوو هاوسه‌ره، چوار ساڵ له‌مه‌وبه‌ر چونه پرۆسه‌ی هاوسه‌رگیرییه‌وه، بیار هه‌فته‌ی دوو رۆژ له به‌شی هونه‌ره‌كانی میوزیك سه‌ر به وه‌زاره‌تی رۆشنبیری ده‌وامده‌كات و سارای هاوسه‌ریشی هه‌فته‌ی پێنج رۆژ له زانكۆ ده‌خوێنێت، پێكه‌وه كاری ماڵه‌وه و ده‌ره‌وه‌یان رێكخستوه و هاوكاری به‌رده‌وامی یه‌كترن.\n“رۆژانه ئه‌گه‌ر ده‌وامم نه‌بێت، دوای نانخواردنی بەیانیان، کاری ماڵەوە ده‌كه‌م، قاپه‌كان ده‌شۆم و ماڵەکە پاکدەکەمەوە و ژورەکان بۆنخۆش دەکەم، دواتر دەستدەکەم بە میوزیک ژەنین و ماڵەکە پڕ دەکەم لە دەنگی کەمانچە”، به‌یار به‌مشێوه‌یه باسی ژیانی رۆژانه‌ی خۆیكرد.\nزیاتر وتی “خواردنی نیوه‌ڕۆش ئاماده‌ده‌كه‌م و چاوه‌ڕێی سارا ده‌كه‌م و پێكه‌وه نان ده‌خۆین”.\nبه بڕوای بیار، ئه‌وه یارمه‌تیدانی هاوسه‌ره‌كه‌ی نییه، “ئه‌وه ئه‌ركی سه‌رشانمه… کارەکان لە ماڵی ئێمەدا جیانەکراونەتەوە بەڵکو هاوبەشین”.\nساڵانه له 8ی مارس، رۆژی جیهانی ژنان-دا، ژنان چالاكیی جۆراوجۆر ده‌كه‌ن بۆ پێداگریكردن له مافه‌كانیان و ئیدانه‌كردنی ئه‌و پێشێلكارییانه‌ی به‌رامبه‌ریان ده‌كرێت.\nهه‌ندێك ئه‌و رۆژه جیهانییه به كه‌مكردنه‌وه‌ی رۆڵی ژنان ده‌بینن له یه‌ك رۆژدا، به‌ڵام هه‌ندێك پێیانوایه رۆژێكی تایبه‌ته به ژنان.\nهاوکار رسکن (33 ساڵ) شێوه‌كار له‌گه‌ڵ شارا بابانی هاوسه‌ری (28 ساڵ) فۆتۆگرافه‌ر فۆتۆ: تایبه‌ت به كه‌ركوك ناو\nبیار ره‌شید، له‌وكاته‌ی خواردنی نیوه‌ڕۆی ئاماده‌كرد و سارای هاوسه‌ری گه‌ڕایه‌وه وتی “8ی مارس رۆژێکی ئاساییە، وەک هەموو رۆژەکانی دیکە، چونکە دەبێت خەباتی ژن هەموو رۆژێک بێت نەک تەنیا یەك رۆژ”.\nچیرۆكی سارا و بیار، چیرۆكێكی جیاوازی ئه‌و وێنه‌یه‌یه كه بۆ 8ی مارس هه‌یه، ئه‌وان جه‌ختیانكرده‌وه كه ده‌بێت هه‌موو رۆژه‌كان 8ی مارس بێت.\nهاوکار رسکن (33 ساڵ) شێوه‌كار هه‌مان نمونه‌ی بیار و سارا له‌ماڵه‌كه‌یاندا هه‌یه، به (كه‌ركوك ناو)ی وت “هاوژینەکەم یارمەتیدەری پڕۆژە هونەرییەکانم-ه، منیش لە ئێستادا لە کارە هونەرییەکانی یارمەتیدەر و پاڵپشتی ئەوم، هەست بە دڵخۆشییەکی زۆر دەکەم کاتێک لە نێو پێشانگایەکی فۆتۆگرافی سەیری ئەو فۆتۆیانە دەکەم کە ناوی هاوژینەکەمیان لەسەرە”.\nشارا بابان (28 ساڵ) هاوسه‌ری هاوكار فۆتۆگرافه‌ره، ده‌ڵێت ناسینی هاوكار وایكردوه بیر له هاوسه‌رگیری بكاته‌وه، “ئێمە هاوڕێین، ئەمەش هاوسەرگیرییەکەمانی بە زیندویەتی هێشتۆتەوە”.\n“ژن دەبێت بۆ بە دەستهێنانی ئازادی خۆی، خولەک بە خولەک لە تێکۆشاندا بێت، چونکە ئەوە هەر خۆیەتی کە ئازادی بۆ خۆی بە دەستده‌هێنێت، ئەم کارە ئیشی کەسی تر نییە”، شارا به‌مجۆره بۆچونی خۆی له‌سه‌ر رۆژی جیهانی ژنان نیشاندا.\nیارمه‌تیدانی هاوسه‌ر و هاوبه‌شی له كاری ماڵه‌وه و ده‌ره‌وه‌دا له‌نێوان هاوسه‌ره‌كان، وێنه‌یه‌كی تری به‌ره‌و پێشبردنی دۆزی ژنانه له عیراق.\nرێباز ئه‌حمه‌د (32 ساڵ) له‌گه‌ڵ خۆخ محه‌مه‌د ئەمین (25ساڵ) فۆتۆ: كه‌ركوك ناو\nرێباز ئه‌حمه‌د (32 ساڵ) كوتاڵفرۆشه له بازاڕێكی شاری هه‌ولێر، وتی “فێری جۆره‌كانی چێشتلێنان بومه له هاوسه‌ره‌كه‌مه‌وه… جاری واهه‌یه ئه‌و نانی تیری دروستدەکات و من ده‌یبرژێنم”، ئه‌و به خه‌نده‌وه وتی ئه‌مه‌یه ژیان.\nرێباز داوایكرد ته‌واوی پیاوان به‌یه‌كسانی بڕواننه خۆیان هاوسه‌ره‌كانیان، “پێویستە ئەم هۆشارییە لە پیاواندا هەبێت و پارمەتی خێزانەکانیان بدەن”.\nله‌گه‌ڵ قسه‌كردنی رێباز، خۆخ محەمەد ئەمین هاوسه‌ری رێباز وتی “هەموو رۆژەکان هی ئێمەن”.


کوردیپێدیا - لەساڵی 2014دا گەشتیارانی فڕۆکەخانەی سلێمانی بەڕێژەی 39% زیادیکردوە\n📊 لەساڵی 2014دا گەشتیارانی فڕۆکەخانەی سلێمانی بەڕێژەی 39% زیادیکردوە | پۆل: ئامار و راپرسی | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nلەساڵی 2014دا گەشتیارانی فڕۆکەخانەی سلێمانی بەڕێژەی 39% زیادیکردوە\nسەرەڕای ئاستەنگی ئەمنی و قەیرانی دارایی لەمساڵدا رێژەی گەشتیارانی فڕۆکەخانەی نێودوڵەتی سلێمانی زیادیکردوە، هەروەک 70 هەزار تەن شتومەک لەڕێی فڕۆکەخانەکەوە گەیەندراوەتە سلێمانی.\nزریان محەمەد، سلێمانی: ساڵی 2014 بۆ شارەکانی هەرێمی کوردستان ساڵی پڕ قەیرانی ئەمنی و دارایی بون بەتایبەتیش لەشەش مانگی کۆتایدا، بەڵام لەروی گەشتی فڕۆکەوانیەوە ئه و ئاستەنگانە بەدیناکرێت.\nبەڕێوەبەری فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی سلێمانی، تاهیر عەبدوڵڵا ئەمڕۆ چوارشەممە، لەکۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانیدا رایگەیاند، لەساڵی 2014دا 518 هەزارو 891 گەشتیار لەرێی فڕۆکەخانەی سلێمانییەوە گەشتی هاتن و رۆشتنیان ئەنجامداوە و بەبەراورد بەساڵی 2013 بەڕێژەی 39% زیادیکردوە کە ئه و ساڵە ژمارەی گەشتیاران نزیکەی 373 هەزار کەس بوە.\nوتیشی، لەمساڵدا 6907 گەشتی فڕۆکە هەبوە، بەڵام لەساڵی رابردو 5965 گەشتکراوه.\nبەهۆی ناکۆکیەکانی نێوان هەولێر و بەغداد، لەمانگی شوباتی ئەمساڵەوە حکومەتی ناوەند ناردنی بەشە بودجەی هەرێمی کوردستانی راگت و بەهۆیەوە قەیرانی دارایی و دواکەوتنی بودجەی پڕۆژەکان و موچەی فەرمانبەرانی و گرانکردنی سوتەمەنی و شمەکی بەدوای خۆیدا هێنا.\nهەروەک لە10ی حوزەیرانی رابردو رێکخراوی دەوڵەتی ئیسلامی هێرشەکانی بۆ دەستبەسەراگرتنی ژمارەیەک لەشار و شارۆچکەکانی عێراق دەستپێکرد و دواتریش شەڕی روبەڕوو راستەخۆی لەگەڵ هێزی پێشمەرگە هەڵایساند.\nسەبارەت بەدەستبەسەراگرتنی بەڵگەنامەی ساختە و گەڕاندەوەی هاوڵاتیان، تاهیر عەبدوڵڵا وتی، لەساڵی 2014 توانراوە 106 بەڵگەنامەی ساختە دەستی بەسەردابگیرێت و 128 کەسیش بۆ وڵاتەکانی خۆیان سنورداش بکرێنەوە بەهۆی ئەوەی بەڵگەنامەکانیان تەواونەبوە و 94 کەسیش لەسلێمانیەوە سنورداشکراونەتەوە و 5005 کەسیش بەفیزای فڕۆکەخانە هاتونەتە ناو سلێمانیەوە.\nدەربارەی شمەکیش رایگەیاند، لەرێگەی فڕۆکەخانەی سلێمانیەوە 70 هەزار تەن شتومەک هاتونەتە ناو سلێمانی و 164 ئاژەڵی جۆراوجۆرو 23 پەلەوەر بەپێی رێنمایی هێنراونەتە شارەکەوە.\nبەڕێوەبەری فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی سلێمانی ئاماژەی بەوەشدا، لەمساڵدا هیچ فڕۆکەیەکی بارهەڵگری چەک و تەقەمەنی لەفرۆکەخانەکەیان نەنیشتۆتەوە.\n1. 👁 01-01-2015\n📅 رۆژی دەرچوون: 01-01-2015\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Jan 1 2015 12:09PM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (بەڕێوەبەری سیستم)ەوە لە: Feb 15 2015 7:24PM باشترکراوە\n👁 ئەم بابەتە 6,197 جار بینراوە\n📊 ئامار بابەت 382,966


بانگه‌شه‌ى هه‌ڵبژاردنەکان ١٧ی ئه‌م مانگه ده‌ست پێده‌کات – کوردی – RojNews.News\nبانگه‌شه‌ى هه‌ڵبژاردنەکان ١٧ی ئه‌م مانگه ده‌ست پێده‌کات\n02/03/2020 - 4:37:08 pm\nپێنجشەممە, 12 أكت 2017 – 14:30\nکۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردن و ڕاپرسی هەرێمی کوردستان ١٧ی ئەم مانگەی دیارییکرد بۆ دەستپێکردنی بانگەشەی هەڵبژاردن.\nئەمڕۆ، لە بینای کۆمسیۆنى باڵاى هه‌ڵبژاردن و راپرسی هەرێم لە شاری هەولێر، شێروان زرار، وته‌بێژی کۆمسیۆن، کاتی دەستپێکردنی بانگەشەی هەڵبژاردنەکانی پەرلەمان و سەرۆکایەتی هەرێمی ئاشکراکرد.\nوتەبێژی کۆمسیۆنى باڵاى هه‌ڵبژاردن و راپرسی هەرێم، ڕایگەیاند: سه‌باره‌ت به بانگه‌شه‌ى هه‌ڵبژاردن ئێمه ١٥ى ئه‌م مانگه‌مان دیارى کردبوو، به‌ڵام به‌هۆى ئه‌وه‌ى دوو رۆژى تر له سه‌ر داوای زۆربه‌ى قه‌واره‌کان درێژکرایه‌وه بۆ پێشکه‌ش کردنى ناوى کاندیده‌کان بۆ په‌رله‌مان ، بۆیه ئێمه‌ش تا رۆژى یه‌کشه‌مه‌ى داهاتوو کۆتا رۆژه ماوه‌ى پێشکه‌ش کردنى ناوى کاندیدى قه‌واره سیاسییه‌کانمان درێژکرده‌وه و ١٧ى ئه‌م مانگه بانگه‌شه‌ى هه‌ڵبژاردن به فه‌رمى ده‌ست پێده‌کات.\nله باره‌ی دوا ئاماده‌کارییه‌کان بۆ هه‌ڵبژاردن شیروان زرار لە کۆنگرەکەدا رایگه‌یاند: ئه‌مڕۆ به‌شێوه‌یه‌کى زۆر شه‌فاف تیروپشکى ژماره‌ى هه‌ڵبژاردن بۆ قه‌واره و لیسته‌کان ئه‌نجامدرا، ئه‌و ژماره‌یه‌ى که بۆ هه‌ر قه‌واره و لیستێک ده‌رچووه ده‌توانن له کاتى دیاریکراو بانگه‌شه‌ى بۆ بکه‌ن.\nزراری وتیشی: هیوادارین تا ١/تشرینی دووەمی ٢٠١٧ سه‌رجه‌م ئاماده‌کاریى و پێداویستیه‌کان به کۆتا بهێنین، لاى ئێمه بڕیاردراوه و ڕۆژ به رۆژ به پێى ئه‌و خشته‌ى دانراوه له کۆمسیۆن کارى له‌سه‌ر ده‌که‌ین بۆ هه‌ڵبژاردنه‌کان و هیوادارین هه‌موو لایه‌ک پابه‌ندى رێکاره‌کانى کۆمسیۆن بن.\nوتیشی: ئه‌نجومه‌نى کۆمسیاران دووپاتى ده‌کاته‌وه، که به‌هه‌موو شێوه‌یه‌ک ئاماده‌ین بۆ هه‌ڵبژاردنه‌کان به پێی ئه‌و به‌رنامه‌ى کاره‌ى له به‌رده‌ستماندایه، به‌ده‌ر له ده‌سه‌ڵاتى ئێمه هه‌ر ده‌سەڵاتێک بیه‌وێت ئه‌و ماوه‌یه درێژ بکاته‌وه خۆى به‌رپرسیاره، ئێمه به‌رپرسیارنین له کاتى درێژکردنه‌وه یان ئه‌نجامدانى هه‌ڵبژاردن ئێمه وه‌ک کۆمسیۆن رای فه‌رمى خۆمان بڵاوده‌که‌ینه‌وه.\nشێروان زرار، وتیشی: تاکو ئێستا یه‌ک کاندید(حەمە ڕەحیم تۆفیق) داواکارى پێشکه‌ش کردووه بۆ پۆستی سەرۆکی هەرێم، ئه‌ویش له به‌رئه‌وه‌ى گرفت هه‌یه له‌و کاته‌ى داواکارییه‌که‌ى پێشکه‌ش کردووه، خه‌ریکى ئیجرائاتین ئێمه دۆسیه‌که‌مان ناردووه بۆ ئه‌نجومه‌نى شورا، دیاره له‌لایه‌ن ئه‌و کاندیده‌شه‌وه تانه‌دراوه له بریاره‌که له‌لایه‌ن ئه‌نجومه‌نى دادوه‌رییه‌وه، هه‌رکاتێک له ئه‌نجومه‌نى دادوه‌ریى ئه‌و بریارەی بۆ ئێمه یه‌کلایی کرایه‌وه ئێمه‌ش بریارى خۆمانى لێ ده‌ده‌ین.\nپارێزەرەکانی ئۆجالان بۆ ٦٩٤ هەمین جار سەردانی دادگای کۆماریی بورسایان کرد\nته‌ڤگه‌رى ئازادیى: پێویسته هه‌ڵبژاردن له‌کاتى خۆیدا ئه‌نجام بدرێت


کؤردی پدیا - خۆکوژیی دوو کەس لە سەقز و مەریوان\n📊 خۆکوژیی دوو کەس لە سەقز و مەریوان | 🏷 ڕزگ(دەسە): آمار و گەپ آزمایی | زبان مقاله: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nخۆکوژیی دوو کەس لە سەقز و مەریوان\nڕۆژی رابردوو (13-12-201) ژنێک لە شاری سەقزسەقز و لاوێک لە شاری مەریوانمەریوان خۆیان هەڵواسی و کۆتاییان بە ژیانی خۆیان هێنا.\nبەپێی ڕاپۆرتی ڕێکخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو، ڕۆژی شەممە 23ی سەرماوەزی 98ی هەتاوی، ژنێکی لاوی خەڵکی گوندی کارێزەی سەقز بە ناوی “مەهتاب نووری” بە هۆی کێشەی خێزانی خۆی هەڵواسیوە و کۆتایی بە ژیانی خۆی هێناوە.\nمەهتاب نووری تەمەن 35 ساڵ و دایکی منداڵێکی تەمەن 12 ساڵ بووە کە بەهۆی کێشە لەگەڵ هاوژینەکەی و ئەوەی کە لەلایەن هاوژینەکەیەوە ئەزیەت و ئازار دراوە، خۆی کوشتووە.\nلەلایەکی دیکەوە و هەمان ڕۆژ (13-12-201913-12-2019)، لاوێکی تەمەن 23 ساڵی خەڵکی مەریوان بە ناوی “شادمان دەریا یار” بە هۆکارێکی ناڕوون لە ڕێگەی خۆ هەڵواسینەوە کۆتایی بە ژیانی خۆی هێناوە.\nشایانی باسە کە بەهۆی بارودۆخی خراپی ئابووریی ئێران و کاریگەریی لە سەر خەڵکی هەژارو بێدەرەتان، کێشە کۆمەڵایەتییەکان ڕووی لە زیادبوون کردووە و لەو بەینەدا بەداخەوە خۆکوژی بۆتە دیاردەیەکی کۆمەڵایەتی بەرفراوان و هەتا دێ زیاتر بەرۆکی کۆمەڵگە دەگرێ. لە ماوەی چەند ڕۆژی ڕابردوودا چوار کەس لە شارەکانی کوردستان بە هۆی هەژاری و کێشەی بنەماڵییەوە لە ڕێگەی خۆکوژییەوە کۆتاییان بە ژیانی خۆیان هێناوە.\n 📡 | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەری کوردستان و کورد - 15-12-2019\n📅 Publication date: 15-12-2019\n📈 نوع آمار 📈\n📈 نوع آمار 👪 اجتماعی\n📈 نوع آمار 🤺 خشونت\n➕ اێ ڕکؤردە إژ لآ Dec 15 2019 11:35PM أڕا(بەناز جۆڵا)\n✍ اێ بەخشە گل دؤمائن(آخرین گل) إژ لآ(هاوڕێ باخەوان): أڕاDec 16 2019 12:36AM نووآ بی(بروز بی)\n👁 اێ بەخشە 80 گل سئرکریائە(دێینە)\n2. 👁 ئامارێک لەمەڕ خۆکوژی ژنانی کورد لە رۆژهەڵاتی کوردستان\n3. 👁 لە ساڵی 2018دا، 214 کەس لە سەردەشتدا دەستیان داوەتە خۆکوژی\n4. 👁 لە شارەکانی سەقز، سەوڵاوا و هەمەدان سێ کەس کۆتاییان بە ژیانی خۆیان هێنا\n5. 👁 لە ماوەی دوو حەوتووی ڕابردوو، 14 هاووڵاتی لە کوردستانی ڕۆژهەڵات دەستیان داوەتە خۆکوژی\n1. 👁 خۆکوژی شارۆمەندانی کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان درێژەی هەیە\n2. 👁 خۆکوژی لاوێک لە جوانڕۆ\n3. 👁 خۆکۆژی؛ لە سنە و سەقز دوو کەس گیانیان لە دەستدا\n6. 👁 هەڵکشانی ڕێژەی خۆکوژی لە کامێاران


شانۆیی "وەك قەقنەس دەسوتێم" لە سلێمانی نمایشدەكرێت - تۆڕی میدیایی خەڵک\nبڕیارە لە رۆژانی یەكشەممە ودووشەممە ، لە سلێمانی شانۆیی وەك قەقنەس دەسوتێم نمایش برێت .\nشانۆیی وەك قەقنەس دەسوتێم لە نووسینی نووسەر و شانۆكاری كورد “گەزیزە عومەر”ە و سینۆگرافیاو دەرهێنانی، نەژاد نەجمە و وابڕیارە لە ٢٨-٢٩-١١ دا لەسەر تەختەی شانۆی هۆڵی ڕۆشنبیری سلێمانی نمایشبكرێت.\nپاش نمایشكردنی شانۆییەكە لە چەندین شاری تری عێراق و بردنی خەڵاتی باشترین ئەكتەری كچ و باشترین نمایش و چەند خەڵاتێكیتر لە تونس و میسر، وابڕیارە لە بەرواری 28-29/ 11/ 2021 لە هۆڵی ڕۆشنبیری سلێمانی نمایش بكرێت.\nشانۆییەكە لە نواندنی “هەوار فارس”ە و موزیكی كارەكە لەلایەن سیروان عومەرە وە ئامادەكراوە و دیكۆرەكەی لەلایەن بەرهەم یاسین و هونەر شەوقی و ڕوناكیش لەلایەن عەلی نەوزاد و هۆزان شێرزاد ەوە ئامادەكراوە.


NRT TV | کوردستان | دوایین زانیارییەکان لەبارەی کۆبوونەوەکەی ئەمڕۆی پەرلەمانی عێراقەوە\n5360 جار خوێندراوەتەوە\nفه‌رمانگه‌ی راگه‌یاندنی پەرلەمانی عێراق له راگه‌یه‌نراوێكدا بڵاویكرده‌وه، خشته‌ی دانیشتنه‌كه‌ی رۆژى ١٥ى ئەم مانگە تایبه‌ت ده‌بێت به ده‌نگدان و ته‌واوكردنی پرۆژه‌یاسای دادگای فیدڕاڵیی، کە تا ئێستا لە کۆى ٢٤ ماددە سێ ماددەى ماوە دەنگى لەسەر بدرێت، بەڵام لە کاتژمێر ١١ کە بۆى دیاریکرابوو نەتوانرا ئەو کۆبوونەوەیە بکرێت.\nلەوبارەیەوە، ئومێد محەمەد پەیامنێرى ئێن ئاڕ تى رایگەیاند، بڕیارە ئەمڕۆ سەرۆکی پەرلەمانی عێراق و لیژنەی یاسایی پەرلەمان و سەرۆک فراکسیۆنەکان پێش کۆبوونەوەی پەرلەمان، لەسەر پرۆژه‌یاسای دادگای فیدڕاڵی کۆببنەوە، ئەوەش دوای ئەوەی ئێوارەی دوێنێ کۆبوونەوە، بەڵام نەگەیشتن بە رێککەوتن.\nباسى لەوەشکرد، فراکسیۆنى سائیرونی سەر بە موقتەدا سەدر پێداگرن، ئەو یاسایە بە خواستى ئەوان و بەبێ رێککەوتنى پشک پشکێنە تێپەڕێنرێت و لایەنە شیعەکانى دیکەش، دەیانەوێت بەشێوەى رێککەوتنى لایەنەکان ئەو پرۆژەیاسایە تێپەڕێنرێت.\nهاوکات، بەشێک لە لایەنەکانى عێراق دەڵێن، دەبێت پرۆژەیاسای دادگاى فیدراڵى بە زوویی تێپەڕینرێنت چونکە هەڵبژاردنى پێشوەختیان لەپێشە، تەنانەت باس لەوەشدەکەن، دەبێت پێش بودجەى ٢٠٢١ دەنگی لەسەر بدرێت، لە ئێستاشدا ئەو یاسایە لەکۆى ٢٤ ماددە هەریەک لە ماددەکانى دوو و سێ و ١٢ ماون دەنگیان لەسەر بدرێت.


یه‌کێتی ئه‌ورووپا پشتیوانی له ڕێککه‌وتنی ناڤۆکی ده‌کات - Mehr News Agency\n10 gulanê 2017 - 16:23\nNews Code 9916\nموگرینی له کۆبوونه‌وه‌ی ئه‌نجومه‌نی ئاسایش؛\nیه‌کێتی ئه‌ورووپا پشتیوانی له ڕێککه‌وتنی ناڤۆکی ده‌کات\nبه‌رپرسی سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌ی یه‌کێتی ئه‌ورووپا له میانه‌ی کۆبوونه‌وه‌ی ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان جه‌ختی کرد که ئه‌ورووپا پشتیوانی له به‌رجام ده‌کات و ئه‌مه‌ش به خاڵێکی باش بۆ بابه‌تی ناڤۆکی ده‌زانێت.\nبه ڕاپۆرتی ئاژانسی مێهر له ماڵپه‌ڕی فه‌رمی فه‌ڕه‌نسا، فدریکا موگرینی، به‌رپرسی سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌ی یه‌کێتی ئه‌ورووپا له میانه‌ی کۆبوونه‌وه‌ی ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان پشتیوانی له ڕێککه‌وتنی ناڤۆکی له‌گه‌ڵ ئێران کرد.\nئه‌و له‌مباره‌وه وتی: ئاژانسی ناڤۆکی نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان تاکوو ئێسته ۵ جار جه‌ختی کردووه که ئێران پێبه‌ند بووه به ڕێککه‌وتنی ناڤۆکی و هه‌موو خاڵه‌کانی جێبه‌جێ کردووه.\nئه‌و هه‌روه‌ها وتی: به‌رجام خاڵێکی به‌هێزی به‌ره‌وپێش چوونه و هه‌موو جیهان له دوای ئه‌م ڕێککه‌وتنه هه‌ست به ئاسایشی زیاتر ده‌کات.\nئه‌مه له حاڵێک دایه که نیکی هه‌یلی، باڵوێزی ئه‌مریکا له نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان له دژی قسه‌کانی موگرینی داوای کرد تاکوو هه‌موو جیهان له دژی هه‌نگاوکانی ئێران له ناوچه‌که هه‌ڵوێست وه‌ربگرن و کارێک بکه‌ن.\nشایانی باسه که قسه‌کانی موگرینی له حاڵێک دایه که ڕۆژی یه‌کشه‌مه ئێمانۆئل ماکرۆن به سه‌رۆک کۆماری فه‌ڕه‌نسا هه‌ڵبژێردرا و به‌ڵێنی داوه که یه‌کێتی ئه‌ورووپا به‌هێزتر ده‌کات.\nموگرینی له کۆتاییدا جه‌ختی کرد که یه‌کێتی ئه‌ورووپا به‌رده‌وام ده‌بێت له هاوپه‌یمانی سازێنه‌ر له‌گه‌ڵ نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان و هه‌موو وڵاتانی جیهان.


ژنان لە سەردەمی كۆرۆنادا.. كاركردن لە ماڵەوە یان ئۆفیس؟\nلەگەڵ بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا لە جیهاندا و ناچاركردنی هاوڵاتییان بۆ ئەوەی لە ماڵەوە بمێننەوە، بەشێكی زۆری كۆمپانیاكان ناچاربوون كارمەندەكانیان بنێرنەوە ماڵەوە و كارەكانیان بكەن بە ئۆنلاین، لەونێوەندەشدا ژنان بە زەرەرمەندی یەكەم لەو پرۆسەیە دەبیندران، چونكە تێكەڵبوونێك لەنێوان ئەركی ماڵەوە و كارەكانیان دروستبووە، وەك پێگەی ڕۆی باسی كردووە.\nبەڵام ڕایەكی جیاواز دروستبووە و هەندێك ژن لە توێژینەوەیەكدا كە سەنتەری ژنانی خاوەنكار لە كۆلێژی بزنسی زانكۆی ڕۆجێرز لە كەنەدا ئەنجامیداوە، ئاشكرایان كردووە، ئێستا ئاسودەترن كە لە ماڵەوە كاردەكەن، بەراورد بە پێش كۆرۆنا كە لە ئۆفیس كاریان كردووە.\nتوێژینەوەكەی ئەو سەنتەرە ئەوەشی ئاشكراكردووە، ڕەزامەندی ئەو ژنانە لە كاركردن لە ماڵەوە دەگەڕێتەوە بۆ تەنها خاڵێك، ئەویش هاوكاریكردنی هاوسەرەكانیانە لە كاری ماڵەوە و چاودێریكردنی منداڵەكانە.\nئەوانەی هەستاون بە توێژینەوەكە ئاشكرایانكردووە، "بۆمان دەركەوتووە كە هاوكاریكردنی پیاوان بۆ ژنەكانیان لە ماڵەوە وای كردووە ژنان لەكارەكانیان ڕازی بن و بەرهەمیان باش بێت، باوكەكان ڕۆڵێكی گەورەیان هەیە لە چاودێریكردنی منداڵەكان و كاروباری ماڵەوە، ئەوەش بەرهەمی كاری زیاد كردووە".\nلەو توێژینەوەیەدا كە لەڕێی ئینتەرنێتەوە سازكراوە، هەزار و 500 ژن بەشدارییان تێدا كردووە، یەكێكی دیكە لە دەرئەنجامەكانی توێژینەوەكە ئەوەبووە، كە پیاوان تێگەیشتوون لە شێواز و قورسی كاری ڕۆژانەی ژنان.


بۆچی هەڵەیە منداڵەکەت ناچار بکەیت (داوای لێبوردن بکات!)، جێگرەوەی ئەوە چییە؟ - تۆڕی میدیایی خەڵک\nدایک و باوکەکان هەوڵدەدەن کە منداڵەکانیان بەڕەوشتبن و بەرپرسیاریەتی کارەکانی خۆیان هەڵگرن.داوای لێبوردن بەشێکی گەورەی پەروەردەی منداڵە بەڵام تەنها وتنی وشەی ”داوای لێبوردن دەکەم” بەسنیە،دەبێت منداڵەکانت فێربکەی کە بە تەنها وشەیەک پۆزشنەهێنێتەوە.\nئەمانەی خوارەوە کۆمەڵە ڕێگایەکن بۆ چۆنیەتی پۆزشهێنانەوە:\n-وتنی داوای لێبوردن دەکەم کێشەکە چارەسەر ناکات\nفشار خستنەسەر منداڵ بۆ ئەوی پۆزشبهێنێتەوە هیچ شتێک فێری منداڵەکەت ناکات تەنها وای لێدەکات کە تورە و شەرمەزاربێت، هەندێک منداڵ هەیە جارێ ناتوانێت هەست بە پەشیمانی بکات بۆیە ناتوانێت لە داوای لێبوردن تێبگات. لە جێگەی داوای لێبوردن والەمنداڵەکەت بکە کە هەڵەکانی خۆی ببینێت و بزانێت کە هەڵەکانی چۆن کار لەکاسانی تر دەکات و پێویستە چی بگۆڕێت لە ڕەوشتی خۆی، پۆزشهێنانەوە پێوستنیە هەموو کات بە وشە بێت دەکرێت بە باوەشپیاکردن بێت.\n-دایک و باوکان دەتوانن یارمەتی منداڵەکانیان بدەن کە بەشێوەیەکی گونجاو پۆزشبێنەوە\nئەگەر تۆ بینیت کە منداڵەکەت ئازاری منداڵێکی تریداوە، بەمنداڵەکەت بڵێ کە چۆن ئەو ئازاری بە منداڵەکە گەیاندوە و چۆن بەهۆی کردارەکانی ئەمەوە منداڵەکەی تر بێتاقەت بووە. وا لە منداڵەکەت بکە کە پرسیار لە منداڵەکەی تر بکات کە ئایە باشە یان پێویستی بە یارمەتی نیە. زۆر گرنگیشە کە بەڵێن لە منداڵەکەت وەرگری کە جارێکی کە بەوجۆرە هەڵسوکەوت ناکات.\n-کۆمەڵە وشیەکە هەیە کە منداڵەکەت دەتوانێت لەکاتی پۆزشێکی دڵپاکانەدا بەکاری بهێنێت\n“داوای لێبوردن ئەکەم بۆ….” منداڵەکەت پێویستە پێشانی کەسی بەرامبەری بدات کە هەڵەی کرد و کەسی بەرامبەری بێزار کردوە.\n“ئەوە هەڵەیە چونکە…” لێرەدا منداڵەکەت فێردەبێت کە لەچاوی کەسی بەرامبەرەوە ڕووداوەکان ببینێت.تێگەشتن لە هەستی کەسی بەرامبەر دەتوانێت ڕەوشتی منداڵەکەت بگۆڕێت و وایلێبکات کە جارێکیتر ئەم کارە دوبارەنەکاتەوە .\n” لە داهاتودا، من …” گرنگە بۆ ئەو کەسەی کە بریندار کراوە بزانێت کە جارێکیکە بریندار ناکرێتەوە.\n“ئایە دەمبووریت؟” دەستەبەری ئەوەنیە کە منداڵەکەت دەبوردرێت، ئەو دەبێت هەوڵی خۆی بدات بۆ ئەوەی کەسی بەرامبەر بیبورێت.\nبەرزترین ئاستی مردن بە كۆرۆنا لە عێراق و هەرێم تۆماركرا\nماوەی دامەزراندنی فەرمانبەران لە كۆمسیۆن درێژكرایەوە


کورد دووه‌م گورزی له ئه‌ردۆغان وه‌شاند |\nHome ڕاپۆرت کورد دووه‌م گورزی له ئه‌ردۆغان وه‌شاند\nکاندیده‌که‌ی جه‌هه‌په زیاتر له 500 هه‌زار ده‌نگی له جاری پێشوو زیاتر هێناوه\nله هه‌ڵبژاردنی شاره‌وانیی ئیسته‌نبووڵ له 23ی ئه‌م مانگه‌دا کورد بۆ جاری دووه‌م گورزێکی کوشنده‌ی له ئه‌ردۆغان و پارته‌که‌ی دا به‌وه‌ی نه‌یهێشت کاندیده‌که‌ی ئه‌وان ده‌ربچێت، ئه‌وه‌ش دوای هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی هه‌ڵبژاردنی یه‌که‌م هات له لایه‌ن ئه‌که‌په‌ی ده‌سه‌ڵاتدار و ئه‌ردۆغانی سه‌رۆککۆماری تورکیاوه.\nبەپێى ئەنجامى هەڵبژاردنەکە ئەکرەم ئیمام ئۆغڵوو کاندیدى جەهەپە چوار ملیۆن و ٦٩٨ هەزارو ٧٨٢ دەنگى بە دەست هێناوە کە 54.3%ی دەنگەکانه و بەو پێیە ئیمام ئۆغلوو بەراورد بە هەڵبژاردنی ڕابردوو ٥٢٩ هەزار و ١٧ دەنگ زیادى کردووە، چونکه لە هەڵبژاردنی ٣١ی مارتی ٢٠١٩ چوار ملیۆن و ١٦٩ هەزار و ٧٦٥ دەنگى بە دەست هێنابوو. لە بەرامبەردا بیناڵی یەڵدرم کاندیدى ئەکەپە سێ ملیۆن و ٩٢١ هەزار و ٢٠١ دەنگى بە دەست هێناوە کە دەکاتە ٤٥.١٠%ى دەنگەکان و ٢٣٤ هەزار و ٨٣٦ دەنگ کەمی کردووە، چونکه له هه‌ڵبژاردنی پێشوودا چوار ملیۆن و ١٥٦ هەزار و ٣٦ دەنگی هه‌بوو.\nهەرچى لایەنەکانی دیکەیە لەو هەڵبژاردنەدا کەمترین دەنگیان بە دەست هێناوە، که بریتییه له ٧٥ هەزار و ٥٦٩، کە دەکاتە ٠,٨٨٪ دەنگەکانی ئیستەنبووڵ، بەڵام لە هەڵبژاردنى ڕابردوودا ٥٣٠ هەزار و ٥١ دەنگیان بە دەست هێنابوو.\nلە هەڵبژاردنى ٣١ى ئازار جیاوازیی دەنگەکانى هەردوو کاندیدەکە ١٣ هەزار و ٧٢٦ دەنگ بوو، بەڵام لە هەڵبژاردنەکەى ٢٣ى حوزەیران، جیاوازیى دەنگەکانیان ٧٧١ هەزار و ٥٨٢ دەنگە.\nئیمام تاشەر، پەرلەمانتارى هەدەپە له په‌رله‌مانی تورکیا بە «ئاژانس»ى ڕاگەیاند: ئێمە لە دواى هەڵبژاردنى ٣١ى ئازارەوە وتمان دەنگ بە کاندیدى جەهەپە دەدەینەوە، ئەمڕۆ هەموو کەس دەزانێت ئەگەر هەدەپە نەبوایە کاندیدى جەهەپە نە لە هەڵبژاردنى یەکەم و نە لەم هەڵبژاردنەش سەرکەوتنى بە دەست نەدەهێنا.\nپەرلەمانتارەکەى هەدەپە ئاماژە بەوەش دەکات، «ئێمە باش لە پەیامى بەڕێز ئۆجەلان تێدەگەین، ئەوەى باسى بێلایه‌نیى کردووە زۆر کەس بە هەڵە خوێندنەوەیان بۆ کرد، هەدەپەییەکان دەزانن لە کوێوە خوێندنەوە بۆ وشەکانى ڕێبەرەکەیان بکەن.»\nهەرچەندە ئۆجەلان لە کۆتا ڕۆژەکانى بانگەشەدا پەیامێکى لە ڕێی پارێزەرەکانییەوە ڕاگەیاند و داواى لە هەدەپە کرد لە هەڵبژاردنى ئیستەنبووڵ بێلایەن بێت، بەڵام هەدەپە سوور بوو لەسەر دەنگدان بە کاندیدەکەى جەهەپە.\nبەرپرسانى هەدەپە لە دواى هەڵبژاردنەکە هۆکارى سەرکەوتنى ئیمام ئۆغلوویان بۆ پشتیوانیی کورد گەڕاندەوە و جەختیان کردەوە کورد توانى بۆ یەکەمجار هاوکێشەیەکى سیاسى و هەڵبژاردن لە ئیستەنبووڵ بگۆڕێت.\nلە بەرامبەردا ئەکرەم ئیمام ئۆغڵوو، لە وتاری سەركەوتنیدا سوپاسی هەدەپە و هەموو ئەو پارت و دەنگدەرانەی کرد، کە دەنگیان پێ داوە، بەڵێنی ئەوەشی دا، کە لە داهاتوودا جیاوازیی لە نێوان هیچ کەس و لایەنێکدا نەکات و جەختی کردەوە بە یەک چاو سەیری ١٦ ملیۆن خەڵکی ئیستەنبووڵ دەکات.\nهەرچەندە ئەکەپە بە سەرۆکایەتیی ئەردۆغان و سەرکردە دیارەکانى ئەو پارتە و بەکارهێنانى تواناکانى دەوڵەت بۆ بانگەشەى هەڵبژاردن هەوڵى زۆریان دا بۆ سەرخستنى کاندیدەکەیان، بەڵام بێ ئەنجام بوو.\nبەشێک لە بەرپرسانى هەدەپە باس لەوە دەکەن، ئەوان گەشبین نین بە کرانەوەى سیاسەتێکى نوێ بەرامبەر بە کورد لەسەر دەستى کاندیدەکەى جەهەپە، بەڵام بە وتەى خۆیان ئامانجیان شکستپێهێنانى ئەکەپە و لادانى لە دەسەڵاته هەروەها هەڵوەشاندنەوەى هاوپەیمانێتیی ئەکەپە و مەهەپە بووە.\nشەرەفخان بالکان، چاودێرى سیاسیى کورد لە شارى ئیستەنبووڵ باس لەوە دەکات، دەرچوونى ئیمام ئۆغلوو پڕۆسەیەکى دیموکراسى بوو ڕەنگە بۆ کورد سودێکى ئەوتۆى نەبێت، بەڵام بە وتەى خۆى یەکەمجارە لەسەر دەستى کورد هێزێکى گەورە و دەسەڵاتدارى تورکیا لە ناوچەیەک شکست دەخوات.\nبالکان بە «ئاژانس»ى وت: «دەکرێت لەمەودوا پەیوەندیى کورد و جەهەپە زیاتر بەرەوپێش بڕوات کە لە هەڵبژاردنى داهاتووى سەرۆکایەتیى دەتوانن ڕێککەوتنێک بکەن بۆ کاندیدێکى هاوبەش، ئەم هەڵبژاردنە سەرەتایەکە بۆ ئەوە، چونکە دەرکەوت جەهەپە بۆ ئەوەى بگاتە دەسەڵات دەبێت پشتیوانیى کورد بە دەست بهێنێت.»


کؤردی پدیا - 00-07-1880\n📅 00-07-1880 ℹ | ڕزگ(دەسە): تاریخ ؤ پێش هەتێەل | زبان مقاله: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\n 📕 | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | ساڵح موحه‌مه‌د ئه‌مین - کورد و عه‌جه‌م: مێژووی سیاسیی کورده‌کانی ئێران - چاپی یه‌که‌م - 1992 - (ئه‌م په‌ڕتووکه نێوی شوێنی چاپی له‌سه‌ر نییه و وه‌ک ده‌ڵین هی نه‌وشیروان موسته‌فایه). پێده‌چێت له هه‌ولێر چاپکرابێت. لاپەڕە: 158\n 📕 | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | م. س. لازاریڤ - کێشه‌ی کورد, 1896 - 1917 - د. کاوس قه‌فتان, له رووسییه‌وه کردوویه به کوردی و پێشه‌کی و په‌راوێزی بۆ نووسیوه - به‌شی یه‌که‌م - چاپخانه‌ی ئه‌لجاحیز - به‌غداد - 1989. لاپەڕە: 54\n 📕 | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | موحه‌مه‌د ره‌سوڵ هاوار - سمکۆ (ئیسمایل ئاغای شوکاک) و بزووتنه‌وه‌ی نه‌ته‌وایه‌تیی کورد - چاپخانه‌ی ئاپێک - چاپی یه‌که‌م - سوید, ستۆکهۆڵم - 1995. لاپەڕە: 117\n 📕 | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | د. جه‌لیلی جه‌لیل - راپه‌رینی کورده‌کانی ساڵی 1882 - وه‌رگێڕ له رووسییه‌وه: د. کاوس قه‌فتان - چاپخانه‌ی ئه‌لزه‌مان - به‌غداد - 1987. لاپەڕە: 111\n 📕 | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | ساڵح موحه‌مه‌د ئه‌مین - کورد و عه‌جه‌م: مێژووی سیاسیی کورده‌کانی ئێران - چاپی یه‌که‌م - 1992 - (ئه‌م په‌ڕتووکه نێوی شوێنی چاپی له‌سه‌ر نییه و وه‌ک ده‌ڵین هی نه‌وشیروان موسته‌فایه). پێده‌چێت له هه‌ولێر چاپکرابێت. لاپەڕە: 155\n👁 اێ بەخشە 5,380 گل سئرکریائە(دێینە)\n| زمان دؤرسکردن وەڵگە(پەڕە): 2.843 ثانیه(اێس)


ئایا پارتی مەسرور بارزانی لەپۆستی سەرۆکوەزیران دوردەخاتەوە؟!\nساڵێک بەر لەئێستا، کاتێک پەتای کۆرۆنا گەیشتە کوردستان، سەرۆکوەزیرانی هەرێمی کوردستان، هاوشێوەی میرەکانی کەنداو، لەناوچەیەکی دوورەشار‌و تەندراو بە پاسەوان، بۆ ماوەی چەند هەفتەیەک خۆی شاردەوە! کاتێکیش شەپۆلی پەتاکە ئارام بووەوە، لەڕێگەی قوباد تاڵەبانی‌و وەزیری ڕۆشنبیری‌و کابینەی یەکێتی لەحکومەت، یەکەمین کارەکانی مەسرور بارزانی، سانسۆرکردنی ژمارەی سپاردنی کتێب بوو!\nڕەخنەگرتن لەمەسرور بارزانی هەرگیز بەو مانایە نییە کە نێچیرڤان، یان هاوسەرۆکانی یەکێتی‌و سەرکردایەتی حیزبەکانیتر، دادپەروەر و دژە گەندەڵن، بەڵكو بەو مانایە دێت کە سەردەمی کابینەی حکومی مەسرور، بە یەکێک لەمەترسیدارترین قۆناغەکانی حوکمڕانی دژ بەئازادی دادەنرێت!\nدەسەڵاتدارانی هەرێمی کوردستان پێویستە ئەو ڕاستییە تێبگەن کە وەک چۆن تیرۆرکردنی سەردەشت عوسمان‌و سۆرانی مامە حەمە‌و کاوە گەرمیانی و ویداد حسێن‌و ئەوانیتر، نەیانتوانی بێدەنگی درووست بکەن. بەهەمانشێوە خراپبەکارهێنانی دادگاو فشار بۆ سەر دادوەران‌و زیندانیکردنی ڕۆژنامەنوسان‌و چالاکوانان، ناتوانن ی‌ێدەنگی دروست بکات!\nتۆمەتبارکردنی ئەمریکاو ئەڵمانیاو وڵاتانیتر بە تێکدانی "ئاسایشی هەرێم" بێجگە لەگەمژەیی سیاسی‌و سفرشارەزایی لەدنیای پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان هیچیتر نەبوو! ڕەنگە لەخەیاڵدانی مەسرور بارزانیدا ئەڵمانیەکان بە موشەکی میلان‌و ئەمریکییەکان بە دۆلارو فەرەنسییەکان بە پشتیوانی دبلوماسی یەکسان بوبێتن. بەڵام ئەوەی چاوەڕواننەکراو بوو، کاردانەوەی ڕاستەوخۆو تووندی وڵاتانی خۆرئاواو یەکێتی ئەوروپاو نەتەوەیەکگرتووەکان، دژ بە سیاسەتی بێدەنگکردنی ئازادی‌و خەونی ستالینی مەسرور بوو!\nپرسیارێک کە بە ئەندازەی سادەیی خۆی ترسناک‌و کارەساتهێنەرە ئەوەیە: ئایا ئەگەر ئەمریکاو ئەڵمانیاو فەرەنساو یەکێتی ئەوروپاو نەتەوەیەکگرتووەکان، لەئێستادا پشت لەهەرێمی کوردستان بکەن، کێ هەرێمی کوردستان دەپارێزێت؟ ئایا ئەو وڵات و هێزانە کێن کە جێگەیان دەگرنەوە؟ ئایا مەسرور بارزانی‌و پارتی‌و یەکێتی دەتوانن هەرێمەکە بپارێزێن؟ یان لەئێستاوە ڤێلای چل‌و حەوت ملیۆن دۆلاری لەئەمریکا، ئامادەی پێشوازی ژیانێکی نوێی شاهانەیە!\nئەگەر پارتی دیموکراتی کوردستان خۆی بە خاوەی هەرێمی کوردستان دەزانێت، پێویستە بەزووترین کات مەسرور بارزانی لەپۆستی سەرۆکوەزیران دوور بخاتەوە!\nمەسرور بارزانی لەسەر هەردوو ئاستی ناوخۆو نێودەوڵەتی سەرۆکوەزیرانێکی شكستخواردووە. باشترین ڕێگاچارەش بۆ تێپەڕاندنی قەیرانی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکانی هەرێم، دوورخستنەوەی مەسروروبارزانی‌و سپاردنی پۆستی سەرکۆوەزیرانە بە کەسێکیتر!\n3 نەوەی دوەمی تاڵەبانی!\n4 چەند سەرنجێک سەبارەت بەپەیامەکەی بارزانی بۆ پەکەکە


هه‌ڵه‌بجه: له 6 مانگى ئه‌مساڵدا 51 هاووڵاتى بونه‌ته قوربانى رووداوه‌كانى هاتوچۆ\nهەواڵ / کوردستان :: 07/07/2018 :: 425 جار بینراوە\nبه گوێره‌ى ئاماره‌كانى به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تى پۆلیسى هاتوچۆى پارێزگاى هه‌ڵه‌بجه له سه‌ره‌تاى شه‌ش مانگى ئه‌مساڵه‌وه 46 ڕووداوى هاتوچۆ له سنوره‌كه‌دا تۆماركراون كه به‌هۆیانه‌وه چوار كه‌س گیانیان له‌ده‌ستداوه و 47 كه‌سیش بریندار بوون، هاوكات به‌راورد به ساڵى ڕابردوو ڕووداوه‌كانى هاتوچۆ له سنوره‌كه‌دا زیادیان كردووه.\nعه‌قید فازیل حه‌مه ئه‌مین، به‌ڕێوه‌به‌رى پۆلیسى هاتوچۆى پارێزگاى هه‌ڵه‌بجه به‌دواڕۆژى ڕاگه‌یاند، له‌سه‌ره‌تاى شه‌ش مانگى ئه‌مساڵدا له سنورى پارێزگاى هه‌ڵه‌بجه 46 ڕووداوى هاتوچۆ تۆماركراون كه به‌هۆیانه‌وه چواركه‌س گیانیان له ده‌ستداوه و 47 كه‌سى دیكه‌ش برینداربوون و به‌شێوه‌یه‌كى گشتى 51 كه‌س بونه‌ته قوربانى كه 18 ڕووداویان به‌هۆى ماتۆڕسكیله‌وه بووه.\nئه‌وه‌شى خسته‌ڕوو، هه‌ر به‌پێی ئاماره‌كه، له شه‌ش مانگی یه‌كه‌می ئه‌مساڵدا 384 مۆڵه‌تی شۆفێری بۆ هاووڵاتیان ده‌رهێنراوه كه 124 مۆڵه‌تیان له گشتى و 260 مۆڵه‌تى دیكه‌شیان له جۆرى تایبه‌ت بووه، هه‌روه‌ها به هه‌ماهه‌نگى له‌گه‌ڵ هێزه ئه‌منییه‌كانى دیكه ده‌ستكراوه به هه‌ڵمه‌تی ده‌ستبه‌سه‌رداگرتنی ماتۆڕسكیلی بێ سه‌ره‌تا و بێ ژماره.\nبه‌ڕێوه‌به‌رى هاتوچۆى پارێزگاى هه‌ڵه‌بجه ئه‌وه‌شى ڕونكرده‌وه، به‌راورد به شه‌ش مانگی سه‌ره‌تای ساڵی ڕابردوو، ڕووداوه‌كانی هاتوچۆ له سنورى پارێزگاى هه‌ڵه‌بجه زیادیانكردوه، چونكه له ساڵی ڕابردوودا 31 ڕووداى هاتوچۆ تۆماركراون كه به‌هۆیانه‌وه 36 كه‌س بونه‌ته قوربانى، له‌و ژماره‌یه 32 بریندار و چوار كه‌سیش گیانیان له‌ده‌ستداوه.


گۆڕینی نەخشەی خۆرهەڵاتی نێوەڕاست، ڕێگای بەرپەرچدانەوەی شەڕەنگێزیی ئێران\nفاکس نیوز - مایکڵ ماکۆفسکی\nوەرگێڕانی لە ئینگلیسییەوە: کەمال حەسەنپوور\nپەرە ئەستاندنی دەسەڵاتی جوگرافیای سیاسیی ئێران بەرچاوترین و مەترسیدارترین ڕووداوی ئەم سەدەیە لە خۆرهەڵاتی ناوین. بەڵام لە کاتێکدا کە ستراتێژی نوێی ئاسایشی نەتەوەیی بەڕێوەبەرایەتیی ترامپ بە دروستی ئێران وەک یەکێک لە هەڕەشە گرینگەکان بۆ سەر بەرژەوەندییەکانی ئاسایشی ویلایەتە یەکگرتووەکان دەستنیشان دەکا، ستراتێژییەکی بەکردەوە بۆ بەرپەرچدانەوەی دەسەڵاتی پەرەئەستێنی ناوچەیی ئێران دیاریی ناکا.\nسەرۆک کۆمار ترامپ دەبوو لاسایی سەرۆک کۆمار ڕەیگان بکاتەوە کە ستراتێژییەکی هەڵمەتبەرانەی بۆ بنکۆڵ کردنی یەکیەتی سۆڤیەت گرتە پێش کە پشتیوانیی کردن لە گشت سەرهەڵدانە دژە کۆمۆنیستییەکان لە سەرتاسەری جیهانی لەخۆ گرتبوو. ئەمڕۆ، ئامریکا دەبێ پشتگیریی لەم هێزە ناوخۆییانە بکات کە هەوڵ بۆ سەربەخۆیی دەدەن و دژی دەسەڵاتی ئێرانن.\nویلایەتە یەکگرتووەکان پێویستە ئیعتراف بەو ڕاستییە لەبارەی سورییە، عێراق، لوبنان و یەمەن بکا: ئەمانە وڵاتانێکی ناسەرکەوتوو و دەستکردن کە لە ژێر دەسەڵاتی ئێران دان. ئێران کەڵکی خراپی لە تێک ڕمانی خەلافەتی داعش بۆ پەرە پێدانی دەسەڵاتی خۆی لەم وڵاتانە وەرگرتووە.\nساختاری سیاسی هەنووکەیی خۆرهەڵاتی ناوین لە خزمەت بەرژەوەندی ئێران دایە و کاتی کۆتایی پێهێنانی هاتووە.\nبەردەوامیی سورییە، عێراق، لوبنان و یەمەن بە شێوەی ئێستا ناسرووشتییە و لەخزمەت بەرژەوەندییەکانی ئێران دایە. هیچ شتێکی پیرۆز لە بارەی سنووری ئەم وڵاتانە بوونی نییە کە وێدەچێ لەلایەن نەخشە کێشێکی سەرخۆش و چاوبەستراوەوە کێشرابنەوە. بێگومان، داعش و ئێران هەر ئێستا بە پاشگوێ خستنی ئەم سنوورانە بێ مانایی و ناسەردەمیانە بوونی ئەوانیان نیشان داوە.\nسورییە، عێراق، لوبنان و یەمەن دەوڵەت- نەتەوە نین بەم شێوەیە کە ئامریاکییەکان لێی تێدەگەن، بەڵکو وڵاتانی دەستکردی دوای شەڕی جیهانیی، کە زۆرتر لە پاشماوەکانی ئیمپراتوریی عوسمانی وەک ئەزمونێکی شکستخواردووی مەزن لە لایەن ڕێبەرانی ناوەنەتەوەییەوە، پێکهاتوون.\nئەم چوار وڵاتە بە کەلێنە قووڵە ئێتنیکی و تایفییەکانیانەوە یا لە لایەن حوکومەتە سەرەڕۆکانەوە پارێزراون یا بە هۆی خوێنڕێژیی تایفی.\nبێگومان، خاڵی لاوازیی سەرەکی ستراتێژی ناوچەیی ئێران دەگەڕێتەوە بۆ دەسەڵاتی دڕندەی ئێران کە خاوەنی کەلێنی قووڵی ئێتنیکی و تایفییە. ویلایەتە یەکگرتووەکان دەبێ کەڵک لەم لاوازییە بە پشتیوانیی کردن لەم هێزانە لە سورییە، عێراق، لوبنان و یەمەن وەرگرێ کە دژی نفوزی ئێرانن و داوای سەربەخۆیی زیاتر و جیابوونەوە لە پایتەختەکانیان دەکەن.\nهەر چەشنە داڕشتنەوەی پەیوەندییەکان و سنوورەکان گەلێک ئاڵۆزە، و ویلایەتە یەکگرتووەکان ناتوانێ ئاکامەکەی دیاریی بکا. بەڵام ئێمە دەتوانین کاریگەریمان لەسەریان هەبێ. پێویستە ئێمە هەرکام لەم وڵاتانە لە ڕوانگەی تایبەتمەندی و مێژوویان بخەینە ژێر لێکۆڵینەوەی چڕ و پڕ و پێش بڕیار دان لەبارەی سیاسەتێک لە نزیکەوە لەگەڵ هاوپەیمانە ناوچەییەکانمان ڕاوێژ بکەین.\n- ئێمە لەوانەیە دەستبەرداری دابین کردنی چەکوچۆڵ بۆ عێراق بین و بڕیاری پشتیوانی و یارمەتی بەهێزی سەربازیی بۆ دەوڵەتی کوردی لە عێراق بدەین، کاتێک کە ئەوان یەک بگرن و چاکسازیی لە دەوڵەتدرایی دا بکەن. ئێمە دەتوانین پشتگیریی لە فێدێڕالیزم بۆ باقی عێراق بکەین.\n- بۆ سورییە، ئێمە دەتوانین داوای کونفێدڕاڵی لە سەر بنەمای ئەتنیکی یا وڵاتی جیاواز کە لەگەڵ یەکتر هاوسەنگ بن بکەین. عەلەوییەکان کە ئێران پشتگیرییان دەکا بە درێژایی کەنار دەریا، کوردەکان لە باکووری خۆرهەڵات، و سوننییە عەڕەبەکان لە ناوەندی وڵات. ئێمە هەروەها دەتوانین دژە شیعە نەبوونی خۆمان بە باشتر کردنی پەیوەندییەکانمان لە گەڵ ئازەربایجان، وڵاتێکی شیعەی سێکولار کە هاوسنووری ئێرانە و داوای پەیوەندیی نزیکتر لە گەڵ ویلایەتە یەکگرتووەکان دەکا نیشان بدەین.\nسوودێکی چاوەڕوانکراوی ئەم هەڵوێستە ئەمەیە کە گرژییەکان لەناو خۆی ئێران، کە خاوەنی حەشیمەتێکی بەرچاوی کورد و ئازەرییە، پەرە دەستێنن و بەم شێوەیە ڕێژیمی ڕادیکاڵی تاران لاواز دەبێ.\nهەندێک کەس لەوانەیە دەلیل بێننەوە کە ئەم هەڵوێستە ناعەمەلی، تێکدەری سەقامگیریی و دابینکەری دەرفەتی نوێ بۆ ئێرانە.\nڕەنگبێ وا بێ، بەڵام ئاراستەی هەنووکەیی ناوچەکە مەترسیدارترە. ئەرکەکە کەوتۆتە سەر شانی ویلایەتە یەکگرتووەکان تا سیاسەتی خۆی بۆ نەهێشتنی سنوورەکان و بەرپەرچدانەوەی شەڕانگێزیی ئێران بگونجێنێ.\nئێران بە دەستکەوتەکانی تائێستای ڕازی نییە، ئەمە بۆتە هۆی هاندانی ڕێژیمە تووندڕەوەکەی تا بە تەمای بەدەستەوە گرتنی دەسەڵاتی ناوچە و لەناو بردنی ئیسڕائیل بێ. بە دامەزراندنی پێگە و ناوەندی بەرهەمهێنانی مووشەک لە سورییە کە دەبێتە هۆی کرانەوەی بەرەی دووهەم لە باکووری ئیسڕائیل، شەڕی نێوان ئێران و ئیسڕائیل هەر دێتو نزیکتر دەبێتەوە.\nجگە لەمە، ئامریکا دەبێ سەرنج بداتە سەر بەرنامەی گەشە پێدانی مووشەکی بالیستیکی هەڵگری چەکی ناوەکیی کە دەتوانێ لە کۆتایی دا بگاتە خاکی ویلایەتە یەکگرتووەکان.\nوڵاتانی دەستکرد بە سەرکەوتوویی ڕێژەیی لە ڕابردوو دا جیابوونەوە و لێکهەڵوەشانیان بە خۆوە دیتووە، بۆ وێنە یەکیەتی سۆڤیەت، یوگوسلاوی و چێکوسلۆڤاکیا، کە دوای شەڕی دووهەمی جیهانیی پێكهاتبوون. بۆسنیا و هەرزێگۆڤینا توانیویانە وەک سیستەمێکی کۆنفێدڕال سەرکەوتوو بن.\nسەرۆک کۆمار ترامپ دەبێ هەڵوێستێکی هێرشبەرانە بەرامبەر بە ئێران بگرێتە بەر. پێکهاتەی سیاسی هەنووکەیی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست لە بەرژەوەندی ئێرانە و کاتی ئەوە هاتووە کە کۆتایی پێبێ.


NRT TV | ڕاپۆرت - نێودەوڵەتی | زانیاری لەبارەى ئەو ئەشکەوتە ئاوییەى ساڵانە ٨٠٠ هەزار گەشتیار سەردانی دەکەن\n21123 جار خوێندراوەتەوە\nگوندی عەلی سەدر دەکەوێتە ڕۆژهەڵاتی پارێزگاى هەمەدانەوە و ٧٥ کیلۆمەتر لە چەقى شارەکەوە دوورە، ئەشکەوتێکى ئاویی تێدایە کە هەزار و ٩٠٠ مەتر لە ئاستی ڕووی دەریاوە بەرزە و، مێژووی ئەشکەوتەکە بەپێی پێکهاتەى بەردەکەى دەگەڕێتەوە بۆ زیاتر لە ١٥٠ ملیۆن ساڵ پێش ئێستا، واتە سەردەمى چاخی بەردینی دووەم.\nساڵى ۱۹۲٤ گروپێکی چواردە کەسی کە ئەندامی دەستەی شاخەوانى بوون، ئەشکەوتەکەیان بە گەشتیاران ناساند و دوو ساڵ دواى ئەوەش دەستەی شاخڕەوی هەمەدان دەرگای چوونە ژووری ئەشکەوتەکەیان بە ئەندازەی نزیکەی ٥۰ سانتیمەتر فراوانتر کرد.\nلە ساڵى ١٩٧٣دا خەڵکى گوندەکە بە چرایەک و بەلەمێکەوە ڕێنوێنى گەشتیارانیان دەکرد بۆ بینینى بەشەکانى ئەشکەوتەکە.\nلە بەشی ناوەوەی سەقفی ئەشکەوتەکە، کە نزیکەى۱۰ مەتر لە ئاستی ڕووى ئاوەکەوە بەرزە، کۆمەڵێک نەخشی لە شکڵی دڵۆپەى ئاو، کە بە کاربۆنات و کالسیۆم تێکەڵ لەگەڵ هەندێ مادەی تردا چەندین دیمەنی سەرنجڕاکێشیان دروستکردووە، کە بەهۆی تێپەڕبوونی ئاو لە دەرەوە بۆ ناوەوەی ئەشکەوتەکە دروستبووە.\nلە بەشە وشکەکەشیدا چەندین نەخشی سەرنجڕاکێشى تێدا دروستبووە، کە بەشێکیان لە شێوەی پەیکەری پەنجەی هەڵۆ و شێری دووسەر و کۆتر و هێشوەترێ و بەلەمی ئاوەژوودا دروستبوون.\nئاوی گۆماوەکانى ناو ئەشکەوتەکە ئاوێکی بێ ڕەنگ و بۆن و تامی ئاساییە، هیچ جۆرە گیاندارێکى ئاویی تیادا ناژی، پلەی گەرمیی ئاوەکە بە درێژایی ساڵ نەگۆڕە و بەردەوام ۱۲ پلەى سیلیزییە و ڕوونیى ئاوەکە بە جۆرێکە کە دەتوانرێت ١٠ مەتر ژێر ئاوەکە ببینرێت.\nهەندێ لە ڕێڕەوەکانی ئەشکەوتەکە ۱۰ بۆ ۱۱ مەتر پێشڕەوی کراوە بۆ ناوەوە، بەڵام هێشتا تەواوی ڕێڕەوەکانی ئەشکەوتەکە ئاشکرا نەکراوە، ڕۆژانە زیاتر لە پێنج هەزار گەشتیار و ساڵانە زیاتر لە هەشت سەد هەزار گەشتیار دەتوانن بە بەلەم ١٤ کیلۆمەتر بە درێژى و پێنج بۆ ١٥ مەتر بە پانى بە گۆماوەکانى ناو ئەشکەوتەکەدا گەشت بکەن، کە تەنها چوار کیلۆمەترى ڕووناکە.


"ئه‌گه‌ر كورد یه‌كده‌نگ و یه‌كڕیز له‌گه‌ڵیدابن ڕه‌نگه بایدن بتوانێت گۆڕانكارییه‌ك بكات بۆ نموونه عێراق ببێته كۆنفیدڕاڵی"\nمحه‌مه‌دی حاجی مه‌حمود یه‌كێك له‌سه‌ركرده دیاره‌كانی كورد كه‌پێش هه‌ڵبژاردنه‌كه‌ی ئه‌مریكا پێشبینی ده‌رچوونی جۆ بایدنی كردبوو له‌م وتووێژه‌دا باس له‌هۆكاره‌كانی پێشبینیه‌كه‌ی هه‌روه‌ها گۆڕانكارییه‌كان له جیهان و كاریگه‌ری ده‌رچوونی بایدن له‌سه‌ر دۆسیه‌ی كورده‌كان ده‌كات له ئیداره‌ی نوێی هه‌ڵبژێردراوی ئه‌مه‌ریكا\n"پێشبینی ده‌رچوونی بایدن"\nله‌سه‌ره‌تای وتووێژه‌كه‌دا محه‌مه‌دی حاجی مه‌حمود ده‌رباره‌ی پێش بینی پێش وه‌خته‌ی بۆ ده‌رچوونی (جۆ بایدن) له‌هه‌ڵبژاردنه‌كه‌ی سه‌رۆكایتی ئه‌مریكا-دا وتی" له‌ڕاستیدا سه‌رۆكی ئه‌مریكا له‌چوار ساڵی ڕابردوودا كۆمه‌ڵێك كاری كرد ڕه‌نگه ئه‌وه هۆكارێك بوو بێت بۆ ئه‌وه‌ی من بتوانم له‌سه‌ر ئه‌و كارانه پێشبینی بكه‌م، یه‌كێك له‌وانه كێشه‌كانی ناوخۆی ئه‌مه‌ریكا خۆی بۆ نموونه كوشتنی ڕه‌شپێسته‌كان و جیاوازی كردن چه‌ند ساڵه ئه‌مه‌ریكا هه‌وڵده‌دات مه‌سه‌له‌ی جیاوازی ڕه‌نگه‌كان و ئایینه‌كان و ئه‌مانه نه‌هێڵێت له‌ئه‌مه‌ریكا به‌ڵام ئه‌مجاره دروستبوو، ڕه‌شپێسته‌كان هاتنه سه‌ر شه‌قام و خۆپیشاندانیان كرد كه‌ئه‌مه ڕه‌نگه خاڵێكی گرنگ بێت، خاڵێكی تر مه‌سه‌له‌ی سندوقی دراوی نێوده‌وڵه‌تی و مه‌سه‌له‌ی بڕینی پاره له‌ته‌ندروستی جیهانی، ئه‌مانه هه‌مووی په‌یوه‌ندی به‌په‌یوه‌ندییه‌كانی ده‌ره‌وه و ناوه‌وه‌ی ئه‌مریكا خۆیه‌وه هه‌بووه، هه‌روه‌ها له‌م دواییانه‌دا مه‌سه‌له‌ی ڤایڕه‌سی كۆرۆنا زیاتر له230 هه‌زاركه‌سی كوشتووه له‌ناو ئه‌مه‌ریكا ڕه‌نگه ئه‌وانه هۆكاره‌كه‌ی بگه‌ڕێننه‌وه بۆ حكومه‌ت و بۆ سه‌رۆك كه به‌هۆی كۆرۆناوه ئه‌مه‌ریكا نۆ ملیۆن تووشبووی كۆرۆنای تێكه‌وتووه."\nهه‌روه‌ها وتی" له‌لایه‌كی تره‌وه له‌په‌یوه‌ندییه‌كانی ده‌ره‌وه‌ش، بۆ نموونه (یه‌مه‌ن) ی به‌جێهێشت بۆ حوسیه‌كان سوریای ڕاده‌ستی توركیا و ڕوسیا و ئێران كرد ئه‌وه‌تا له‌گه‌ڵ تاڵیبان كۆده‌بێته‌وه ئه‌وان مه‌رجیان له‌سه‌ر ئه‌مه‌ریكا و ئه‌فغانستان هه‌یه ته‌نانه‌ت له‌ناو ئه‌مریكاش گوێی نه‌ده‌گرت له‌ڕاوێژكار و وه‌زیره‌كان و گۆنگرێس."\nمحه‌مه‌دی حاجی مه‌حمود وه‌ڵامی ئه‌و پرسیاره‌شی دایه‌وه له‌حاڵه‌تی ده‌رنه‌چوونی پێشبینیه‌كه‌ی بۆ ده‌رچوونی بایدن هه‌ڵوێستی چی ده‌بوو وتی"من خۆم به‌ڕاستی قه‌ناعه‌تم وابوو ڕه‌نگه هه‌موو شته‌كانیش وه‌كو خۆی ده‌رنه‌چێت به‌ڵام من قه‌ناعه‌تم وابوو ئه‌و ورده‌كارییانه‌ی كه‌من به‌دواداچوونم بۆ كرد له‌چوار ساڵی ڕابردوودا، وه ئه‌زموونیشم هه‌یه به‌مانه هه‌مووی من بڕوام وابوو له 100% بایدن ده‌بێته سه‌رۆكی ئه‌مه‌ریكا، ڕه‌نگه كه‌سایه‌تی نێوان بایدن و تڕه‌مپ جیاوازی هه‌بێت به‌ڵام له‌گه‌ڵ هه‌موو ئه‌وانه‌شدا من دڵنیا بووم كه‌بایدن ده‌یباته‌وه من دڵنیابووم حیزبی كۆماری نایباته‌وه ئه‌وه هاتۆته دی و كۆتایی هاتووه."\n" له‌م هه‌ڵبژاردنه‌دا، خه‌ریكبوو ئه‌مه‌ریكا وه‌كو كوردستان و ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستی لێده‌هات "\nمحه‌مه‌دی حاجی مه‌حمود ئه‌وه‌شی وت" ئێمه پێمان وایه له‌ئه‌مریكا سیسته‌مێك هه‌یه، ئه‌م سیسته‌مه ڕه‌نگه زۆر گۆڕانی به‌سه‌ردا نه‌یه‌ت به‌ڵام ڕه‌نگه كه‌سایه‌تیه‌كان بتوانن ڕاڕه‌وه‌كه بگۆڕن و دوای بخه‌ن و پێشی بخه‌ن و به‌لایدابه‌رن، سیسته‌می ئه‌مریكا سیسته‌مێكه سه‌باره‌ت به‌په‌یوه‌ندیه‌كانی ده‌ره‌وه له‌نێوان هه‌ردوو حیزبه‌كه وه‌كو یه‌ك ده‌ڕوات، واته هێڵێك هه‌یه كه پاراستنی ئه‌مریكا گرنگه بۆی، له‌م هه‌ڵبژاردنه‌دا ئه‌مریكا خه‌ریكبوو وه‌كو كوردستان و ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستی لێده‌هات، بۆ نموونه سندوقه‌كانیان برد و ده‌نگه‌كانیان نه‌ئه‌ژمارد ئه‌مه له‌ئه‌مه‌ریكا دووره، ئه‌مه‌ریكایه‌ك داوای دیموكراتیه‌ت بۆ هه‌موو جیهان بكات و خۆی به‌و شێوه‌یه‌بێت، من خۆم پشتیوانیم له‌بایدن كردووه ڕه‌نگه بایدن هه‌م خۆی هێمن ترو له‌سه‌رخۆتربێت هه‌م حیزبه‌كه‌ی، خۆ حیزبه‌كه‌ی ترامپیش خزمه‌تی كوردی زۆركردووه له‌كاتی ڕووخاندنی سه‌دام كه ئه‌وان كاریگه‌ریان هه‌بووه. به‌ڵام بایدن كه‌سێكه كه په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ كوردا هه‌یه كورد ده‌ناسێت و تێكه‌ڵی هه‌یه له‌گه‌ڵیان و هاتوچۆی كوردستانی كردووه. له‌شه‌ڕی داعش دا هاتووه بۆ كوردستان له نزیكه‌وه چاودێری كردووه ته‌نات خاوه‌نی پرۆژه‌ی دابه‌شكردنی عێراقه."\n"بایدن یه‌ك خول سه‌رۆكی ئه‌مریكا ده‌بێت "\nله‌وه‌ڵامی ئه‌و پرسیاره‌ی وه‌ك ده‌وترێت بایدن دۆستایه‌تی له‌گه‌ڵ سه‌ركرده كورده‌كاندا هه‌یه ئایا پێت وایه دوای سوێندی ده‌ستوری و وه‌رگرتنی پۆسته‌كه‌ی به‌هه‌مان شێوه ئه‌و دۆستایه‌تیه‌ی وه‌ك جاران ده‌مێنێته‌وه؟ له‌وه‌ڵامدا محه‌مه‌دی حاجی مه‌حمود وتی" له‌ڕاستیدا هه‌میشه لێپرسراوان له‌ئه‌مه‌ریكا پێش لێپرسراوێتی و دوای لێپرسراوییه‌تیه‌كه‌یان هه‌م داوای دابه‌شكردنی عێراق ده‌كه‌ن هه‌م داوای به‌رگری له كوردیش ده‌كه‌ن به‌ڵام كاتێك لێپرسراویه‌تی وه‌رده‌گرن هه‌ندێك جار ئه‌وه له‌بیرده‌كه‌ن به‌ڵام من پێم وایه بایدن جیاواز بێت له‌وان، بایدن ڕه‌نگه ته‌نها ئه‌م خوله بتوانێت سه‌رۆكی ئه‌مه‌ریكا بێت من باوه‌ڕ ناكه‌م خولێكی تر بتوانێت سه‌رۆكی ئه‌مه‌ریكا بێت، یه‌ك خول سه‌رۆكی ئه‌مه‌ریكا ده‌بێت ئه‌وه‌ش به‌هۆكاری ئه‌وه‌ی ڕه‌نگه ته‌مه‌ن یارمه‌تی نه‌دات من وای بۆ ده‌چم كه ئه‌مه كۆتا ده‌سه‌ڵاتی سیاسی بایدنه كه ده‌بێت كۆمه‌ڵێك گۆڕانكاری گه‌وره بكات له‌ناو ئه‌مه‌ریكا، هه‌روه‌ها له ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست له‌و ناوچه‌یه‌ش كه كوردیش یه‌كێكه له نزكترین دۆسته‌كانی بایدن."\n"بایدن زۆر تێكه‌ڵ و نزیكی كورده "\nمحه‌مه‌دی حاجی مه‌حمود ئه‌وه‌شی وت" بایدن زۆر تێكه‌ڵ و نزیكی كورده من پێم وایه ئه‌گه‌ر كورد یه‌كده‌نگ و یه‌كڕیز له‌گه‌ڵیدابن بایدن بتوانێت گۆڕانكارییه‌ك بكات بۆ نموونه ده‌توانرێت عێراق ببێته كۆنفیدڕاڵی كه كێشه‌كانی نه‌مێنێت، عێراق ئێستا له‌سه‌ر ده‌ریای نه‌وته ئه‌وه حكومه‌تی عێراقی چه‌ندێكه مووچه‌ی نه‌داوه و داوای قه‌رز ده‌كات، په‌رله‌مان بواری نادات كه زۆر قه‌رز بكات، واته ئێستا عێراق نه‌ماوه وه‌كو عێراق ئه‌وه‌ی كه‌بایدن وتویه‌تی 2007-2008ته‌نها ئه‌وه ده‌توانێت چاره‌سه‌ری كێشه‌ی عێراق بكات."\n"من پێم وایه له شه‌ڕی داعشه‌وه بایدن كورد ده‌ناسێت، وه له‌دروستبوونه‌وه‌ی عێراقیشدا كورد ده‌ناسێت، كورد هێزێكه له‌ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست هه‌یه، باوه‌ڕی به‌دیموكراتی هه‌یه، واته كورد ته‌نها هێزێكه كه باوه‌ڕی به‌دیموكراتی هه‌یه كه‌هیچ ده‌وڵه‌تێكی ئه‌و ناوچه‌یه باوه‌ڕی به‌دیموكراتی نییه ئه‌گه‌ر ئه‌مه‌ریكا بیه‌وێت هێزێك هه‌بێت له‌ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست و دیموكراتی هه‌زم بكات یان باوه‌ڕی به‌دیموكراتی هه‌بێت كه‌ئه‌وه‌ی ئه‌مریكا ده‌یه‌وێت ته‌نها كورد ده‌توانێت له‌ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست جێبه‌جێی بكات، وه بایدن خۆیشی پیاوێكی دیموكراتییه، له‌م هه‌موو هه‌رای هه‌ڵبژاردنه‌دا زۆر به‌نه‌رمی قسه‌ی كرد، ئه‌ویش ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ مێژووی ئه‌مه‌ریكا كه ئه‌مه‌ریكا به‌مشێوه‌یه هه‌ڵبژاردنه‌كانی پێشوووی به‌ڕێوه‌چووه، واته ئه‌گه‌ر بیه‌وێت دیموكراتی به‌هێزتر بێت ته‌نها كورده له‌ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا بتوانێت دیموكراتی هه‌زم بكات."محه‌مه‌دی حاجی مه‌حمود وای وت"\n" كورد ده‌بێت ئه‌و كه‌ره‌سته خاوه‌ی كه‌هه‌یه‌تی پێشتر بتوانێت كۆی بكاته‌وه و بیمه‌یه‌نێت له‌گه‌ڵ ئه‌م چوارساڵه‌ی سه‌رۆكایه‌تی سه‌رۆك بایدندا بیگونجێنێت."\nمحه‌مه‌دی حاجی مه‌حمود ڕاشیگه‌یاند" كورد ده‌بێت ئه‌و په‌یوه‌ندییه‌ی كه له‌گه‌ڵ بایدن دا هه‌یه‌تی له‌بواری دبیبلۆماسیدا كورد ده‌بێت زۆر چالاكتربێت له‌جاران له‌بواری دیبلۆماسی له‌گه‌ڵ ئه‌مه‌ریكا و ئه‌وروپا به‌تایبه‌تی له‌گه‌ڵ ئه‌مه‌ریكادا ئه‌و كه‌ره‌سته خاوه‌ی كه‌هه‌یه‌تی پێشتر بتوانێت كۆی بكاته‌وه و بیمه‌یه‌نێت له‌گه‌ڵ ئه‌م چوارساڵه‌ی سه‌رۆكایه‌تی سه‌رۆك بایدندا بیگونجێنێت."\n" پێم وایه بایدن له‌و چوار ساڵه‌دا كۆمه‌ڵێك گۆڕانكاری ده‌كات كه پێشبینی ناكرێت "\nمحه‌مه‌دی حاجی مه‌حمود ده‌شڵێت: من پێم وایه بایدنیش و كۆمه‌ڵێك كه‌سایه‌تی تریش له‌ئه‌مه‌ریكا زۆربه‌یان له‌سه‌ر بارودۆخی كورد ده‌ستیان له‌كاركێشایه‌وه له‌ده‌سه‌ڵات زۆربه‌یان ناڕازی بوون له‌تیوته‌ری خۆیان قسه‌یان كرد، به‌دڵنیاییه‌وه بایدن یه‌كێك بوو له‌وانه، سه‌باره‌ت به‌ده‌وڵه‌تی كوردی پێم وایه ئه‌وه په‌یوه‌ندی به‌كورد خۆیه‌وه هه‌یه كه‌ئایا كورد چه‌ندێك ده‌توانێت پێداگری بكات له‌سه‌ر مه‌سه‌له‌ی ده‌وڵه‌تی كوردی به‌ڵام من پێم وایه بایدن له‌و چوار ساڵه‌دا كۆمه‌ڵێك گۆڕانكاری ده‌كات كه پێشبینی ناكرێت، پێم وایه پشتیوانی له كورد ده‌كات پشتیوانی له‌گه‌لانی ژێرده‌سته ده‌كات، حیزبه‌كان له ئه‌مه‌ریكا مامه‌ڵه له‌گه‌ڵ ده‌وڵه‌تان ده‌كه‌ن نه‌ك له‌گه‌ڵ میلله‌تان به‌ڵام من پێم وایه بایدن جیاوازه له‌وان."\nبه‌بڕوای محه‌مه‌دی حاجی مه‌حمود دوای هه‌ڵبژاردنی بایدن، گۆڕانكاری به‌گشتی له‌جیهاندا ڕووده‌دات، له‌و ڕوه‌وه ده‌ڵێت" به‌دڵنیاییه‌وه په‌یوه‌ندییه‌كانی بایدن یان ئه‌مه‌ریكا گۆڕانكاری به‌سه‌ردا دێت له‌گه‌ڵ ڕوسیا و له‌گه‌ڵ چین به‌تایبه‌تی مه‌سه‌له‌ی شه‌ڕی ئابوری له‌گه‌ڵ چین- دا بڕوا ناكه‌م به‌وشێوه‌یه بمێنێت، هه‌روه‌ها ڕه‌نگه ئێران بگه‌ڕێته‌وه بۆ 5 +1 ی ڕێكه‌وتنه‌كه‌ی ئه‌وروپا و ئه‌مه‌ریكاو ئێران، وه ڕه‌نگه چاو به مه‌سه‌له‌ی سوریا بخشێننه‌وه، هه‌روه‌ها مه‌سه‌له‌ی عێراق و زۆربه‌ی وڵاته‌كانی تر ئه‌مانه من پێم وایه گۆڕانكاری به‌سه‌ردادێت بێجگه له‌ناوخۆی ئه‌مریكاش كه‌هه‌وڵده‌دات كۆمه‌ڵێك جیاوازی دینی و مه‌زهه‌بی كه له‌م چوار ساڵه‌دا سه‌ریهه‌ڵداوه نه‌هێڵێت.شتێك دروست بووه له‌نێوان ڕه‌شپێسته‌كان و سپی پێسته‌كان ئه‌مه‌ریكا هه‌وڵ ده‌دات ئه‌وه نه‌هێڵێت. وه‌هه‌وڵده‌دات ئابوری خه‌ڵك و ژیانی خه‌ڵك به‌ره‌و باشترببات، هه‌وڵ ده‌دات په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ وڵاتانی جیهان ئاشتی و هێمن كه‌ره‌وه‌ی پێوه دیاربێت هه‌وڵیش ده‌دات وڵاتانی سه‌رده‌ست و به‌هێز گه‌لانی ژێرده‌سته له‌ناو نه‌به‌ن و نه‌یچه‌وسێننه‌وه وه‌كو ئه‌و چوار ساڵه‌ی كه‌كرا."\nده‌قی وتووێژه‌كه‌ی ژیار له‌گه‌ڵ محه‌مه‌دی حاجی مه‌حمود Nov 9/020


دەسپێک کوردی پشتیوانی لە مانگرتن و نارەزایەتیدەربڕینی شارە سنوورییەکان دەکەین!\nبابەتی پێشوووەفدێکی کۆمەڵە سەردانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێرانیان کرد.\nبابەتی دواتربەڕێوەچونی ئاکسیۆنێک دژ بە ئێعدامی زیندانیانی سیاسی لە فرانکفۆرت


کوردیپێدیا - جوان عثمان (جودي سوسك)\n✌ جوان عثمان (جودي سوسك) | پۆل: شەهیدان | زمانی بابەت: 🇸🇦 عربي\nجوان عثمان (جودي سوسك)\nالاسم الحركي : جودي سوسك\nالاسم الحقيقي : جوان عثمان\nمكان الولادة : قرية كيكان – كوباني\nمكان وتاريخ الاستشهاد : 9 – 12 – 2014 كوباني\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (م. ب.)ەوە لە: Sep 10 2015 7:19AM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (م. ب.)ەوە لە: Sep 10 2015 7:19AM باشترکراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 26 KB Sep 10 2015 7:19AM م. ب.


سیدەكان... ناوچە سنووریەكان بۆردومان كران | دەزگاى زارى کرمانجى\nسیدەكان... ناوچە سنووریەكان بۆردومان كران\nمورشید برادۆستی - سیدەكان: درەنگانی شەوی رابردوو, فڕۆكە جەنگییەكانی توركیا بۆردومانی ناوچە سنووری و كوێستانەكانی سنووری ناحیەی سیدەكانی كرد و ترسی زۆری لای هاووڵاتیان دروست كردووە.\nسەرچاوەیەكی ئەمنی لە سیدەكان بە زاری كرمانجی راگەیاند" شەوی رابردوو لەلایەن فڕۆكە جەنگیەكانی توركیا گوندی بێركم و سنین و خواكوڕك بۆردومان كران، خۆشبەختانە هیچ هاووڵاتییەكی سڤیل زیانی گیانی پێنەگەیشتووە و زیانی پەكەكەش نەزانراوە.\nزیاتر گووتی" لە دەڤەری برادۆست ماوەی چەندین ساڵە چەكدارانی پارتی كرێكارانی كوردستان " پەكەكە "ی لێیە, ژمارەیەك ناوچەی ستراتیژی دەڤەرەكەی داگیر كردبوو, بەڵام لەترسی بۆردومان و تۆپبارانەكانی توركیا پەكەكە هیچ ناوچەیەكی بەدەستەوە نەماوە.\nئەو سەرچاوەیە ئاماژەی بەوەشكرد" لە ئێستادا چەكدارانی پەكەكە تەنها شەڕی پارتی زانی دەكەن, ئەمەش وای كردووە توركیا بە هەڕەمەكی تۆپباران و بۆڕدومانی دەڤەركەمان بكات و بەم هۆیەش لە رابردوو چەندین هاووڵاتی زیانی گیانی و ماددییان پێگەیشتووە .\nشایەنی باسە, رۆژانە خەڵك بۆ گژوگیای بەهارە و پەیدا كردنی بژێوی ژیان روو لە كوێستانەكان دەكەن لە كاتێكدا لەلایەن توركیاوە ئەو ناوچانە بەچڕی بۆردومان دەكرێن".


یانەی شەتڕەنجی خانزاد\nده رباره ىیانه\nیانه‌ى شه‌تره‌نجى خانزاد له ساڵى 1998 دامه‌زراوه به ئامانجى هاندانى تاكه‌كانى كۆمه‌ڵ له كورِان و كچان فێرى یاری شه‌تره‌نج ببن و تواناكانیان بخه‌نه گه‌رِ\nیانه‌ى شه‌تره‌نجى خانزاد به یه‌كێك له یانه پێشه‌نگه‌كان هه‌ژمار ده‌كرێت له سه‌ر ئاستى كوردستان به تایبه‌تى و له عێراق و ناوچه‌كه به گشتى. له‌وه‌ته‌ى دامه‌زراندنیه‌وه تاوه‌كو ئێستا سالاَنه به‌شدارى ده‌كات له پاڵه‌وانیه‌ته ناوخۆیی و نێوده‌وڵه‌تییه‌كان وه به خۆشحاڵیه‌وه له زۆربه‌ى پاڵه‌وانیه‌ته‌كان ئه‌نجامى سه‌ركه‌وتوو به‌ده‌ست دێنێت\n-\tیارى شه‌ترِه‌نج ببێته یارییه‌كى میللى له نێو كۆمه‌ڵگه‌ى كورده‌واریدا.\n-\tدۆزینه‌وه‌ى توانا شاراوه‌كان له نێو كورِان و كچانى گه‌له‌كه‌ماندا وه سه‌رخستنى تواناكانیان.\n-\tشه‌ترِه‌نج ببێته یه‌كێك له یارییه یه‌كه‌مه‌كان له رووى به‌ده‌ستهێنانى ده‌ستكه‌وته‌كان.\n-\tئاشنابوون و ناساندنى كوردستان به جیهان له رِێگه‌ى یارى شه‌تره‌نج به رِێگاى سازدانى فیستیڤاڵى نێوده‌وڵه‌تى و به‌شداریكردن له كۆرِو پاڵه‌وانیه‌ته جیهانیه‌كان و به ده‌ستهێنانى ئه‌نجام و ده‌ستكه‌وتووى باش.\n-\tخوێندنى شه‌ترِه‌نج له قوتابخانه و خوێندنگه‌كاندا ، كه ئه‌مه یه‌كێك بوو له خه‌ون و ئامانجه هه‌ره سه‌ره‌كییه‌كانى یانه‌كه‌مان كه خۆشبه‌ختانه له ساڵى 2014 به یارمه‌تى دڵسـۆزانى میلله‌ته‌كه‌مان به تایبه‌تى له وه‌زاره‌تى په‌روه‌رده‌ى هه‌رێم توانرا بۆ یه‌كه‌مین جار له كوردستان و عێراقیش ئه‌م پرۆسه گرنگه هه‌نگاو بنرێت بۆ پێشه‌وه به پیاده‌كردنى له ژماره‌یه‌ك له قوتابخانه‌كانى هه‌ولێر پاشان سه‌رجه‌م قوتابخانه‌كان له سه‌رانسـه‌رى كوردستان بگرێته‌وه.\nVisited : 584308


شەرم دەکەم بیرم بکەوێتەوە\n(تۆ ڕۆژنامەنووسیت و بەدوای بابەتێکی سەرنجڕاکێشدا دەگەڕێیت. پێداگری و پشوودرێژییەکەتم لەلا بەڕێزە. لێت ناشارمەوە کە پیریی سەخت و ترسناکە. بەتەنیا جێتدەهێڵێت لەگەڵ بیرەوەرییەکانتدا بە چاک و خراپیانەوە. نکۆڵی لەوە ناکەم کە ڕەنگە مرۆڤ سەبووری بێت کاتێک چیرۆکەکەی خۆی دەبینێت لە ڕۆژنامەیەکی بەڕێزدا بڵاوکراوەتەوە بۆئەوەی دواتر لەناو کتێبێکدا بخەوێت. مرۆڤ هەر پلەو پایە و رۆڵێکی هەبێت، لەکۆتاییدا هیچی لێنامێنێتەوە جگە لە چەند دێڕێک. ئەمە ئەگەر شتێک بمێنێتەوە. چونکە بیرچوونەوە سەرکردەی هەموو نەوەکانە). هەروەها گوتی: (زۆر بیرم لە مەسەلەکە کردووەتەوە. ئەمڕۆ هەر بیرەوەرییەک کە عەرەب بینوسێت تەنیا ددان پیادانانە بە شکستدا. ئەگەر سەرکەوتنمان بەدەست بهێنایە ئەوا بەدڵنیاییەوە هیچ ڕۆژنامەنووسێکی وەکو تۆ بەدوای بیرەوەرییەکانماندا نەدەگەڕا. ئەوکاتە کەمتر سەرنجڕاکیش دەبوون. بیرەوەرییەکانی منیش لەوە زیاتر نین کە ددان پیادانان بن بە شکستهێنانی ئەو تەمەنەی کە بەختم کرد بۆ بەرگریکردن لە بیرۆکەیەک. ددان پیادانانێکی دیکەشە بە شکستهێنانی وڵاتەکەم، لەکاتێکدا کە نەتەوەکەم ئەمڕۆ خوێنی حەڵاڵ کراوە لەسەر دەستی رۆڵە توندڕەوەکانی و لەسەر دەستی تەماعە ناوچەیی و نێودەوڵەتییەکان).\n(ئەوەی ڕێگریم لێدەکات بیرەوەرییەکان بڵاوبکەمەوە ترس نییە. شەرمە. دەترسم ڕووبەڕووی هاوتەمەنانی رۆڵەکانم و کوڕەزا و کچەزاکانم ببمەوە. ئێمە هیچمان بۆ بەجێنەهێشتن. نە دەوڵەتێک کە بۆ ژیان باش بێت. نە دام و دەزگایەکی بەڕێز. وێنەکەشمان لای ئەوان پەیوەست کراوە بە خۆسەپاندن و چاوچنۆکی و زوڵم و کوشتن و بەفیڕۆدانی سەرچاوەکان. وێنەکەمان لای ئەوان تێکەڵە لەگەڵ خوێن و زیندان و پاکتاوەکاندا پاشان بەکردنەوەی دەروازەی وڵاتەکانمان بەڕووی ئەو هێزانەدا کە ئێمە لافی ڕووبەڕووبوونەوەیان و تێکشکاندنی نەخشەکانیانمان لێدەدا).\n(قسەی زۆرم پێیە بیکەم. من لەناوجەرگەی شەڕەکان و ڕووداوەکاندا بووم. زانیاری زۆرم هەیە لەسەر عەبدولسەلام عارف و براکەی. هەروەها لەسەر ئەحمەد حەسەن بەکر و سەدام حسێن و عەلی ساڵح ئەلسەعدی. زۆر شتیش دەزانم دەربارەی سەڵاح جەدید و حافز ئەسەد. ئەمانە هەموویان لەگەڵیاندا ژیاوم و کارم کردووە. هاوڕابووین و ناکۆکیشمان هەبووە لەگەڵ یەکتریدا. پێش هەمووشیان میشال ئەفلەق دەناسم کە بەعسێکی نەدەویست لایەنگری کودەتا سەربازییەکان بێت بەڵام ڕووداوەکان لەو بەهێزتر بوون).\n(ئایا دەتەوێت چیرۆکی ئەزموونی هاوڕێکانت لە عێراقدا بۆ بگێڕمەوە، چیرۆکی دەستکەوتەکانیان و هەڵەکانیان؟ دڵم ژان دەکات کە ناوی عێراق دەهێنم. ئێمە باسی چ عێراقێک دەکەین؟ کامەتا یەکپارچەییەکەی و سەروەرییەکەی و عروبەکەی؟ بەشێکی عێراق ئێستا دیلی دەستی داعش و بەغدادییە، بەشەکەی دیکەشی پڕە لەو میلیشیا مەزهەبییانەی کە چاوەڕێی فەرمانەکانی جەنەراڵ قاسم سلەیمانین. من چیتر نە بەعسم بەلاوە گرنگە و نە سەدام. بەڵام گەورەکردنی هەڵە و تاوانەکانیان، کە لەڕاستیدا بچووک نەبوون، بەکارهێنرا بۆ کۆتایی هێنان بە وڵاتێکی عەرەبی ئەویش عێراقە. با ئەمە بۆ مێژوو تۆماربکەم. سەدام ستەمکار و دڵڕەق بوو، بەڵام عێراقی و عەرەب بوو، مەزهەبی نەبوو).\n(ئایا دەتەوێت باسی سەڵاح جەدید و ئەمین حافز و حافز ئەسەدت بۆ بکەم؟ ئەوەی ئەوان کردیان هیچ پەیوەندییەکی نییە بە بیروباوەڕی بەعسەوە. هەندێک کەس لە بەغداد و دیمەشق دەستیان بەسەر حیزبەکەدا گرت. ئەفسەرەکانی ئاسایش حیزب و کارگێڕی و وڵاتیان قوتدا. وڵات هیچی تێدا نەما کە پەیوەندی هەبێت بە وەحدە و حوڕییە و ئیشتراکییەوە. حیزبەکە بوو بە سەرپۆشێک بۆ تاوانەکان لە هەردوو وڵاتدا. ئێمە بە خەیاڵ وامان دەزانی کە شەڕەکەمان ئەوەڵ و ئەخیر لەگەڵ بێگانەدایە. نەمانتوانی ئابووری و دام و دەزگایەک دابمەزرێنین کە فراوان ببن و نەمانتوانی جۆرە زانکۆیەک دابمەزرێنین کە شایستەی ئەو ناوە بێت. کاتێکیش کە زریانەکان هەڵیان کرد ئێمە میللەتەکانی خۆمانمان بەجێهێشت بۆ ڕەحمەتی هێزەکانی تاریکی و میلیشیاکانی داگیرکاریی و پرۆژەکانی تیرۆرکردنی عروبە و گۆڕینی ناسنامەکە. ئەمڕۆ بڕیاربەدەست لە بەغداد کێیە؟ کێ ئەمڕۆ لە دیمەشقدا خاوەن بڕیارە؟ ئێمە تەمەنی خۆمان و وڵاتەکانی خۆمانمان بەفیڕۆ خەسار کرد؟).\n(من نکۆڵی لە بەرپرسیارییەتی هەردوو بەعسەکەی عێراق و سوریا ناکەم. بەڵگەکەش ڕووداوەکانی ئەنبار و حەڵەبن. بەڵام هەڵەکانی بەعس و تۆ بڵێ تاوانەکانیشی بەتەنیا هەرگیز ناتوانن پاساو بن بۆئەوەی دەوڵەتێکی عەرەبی بەهێز لەلایەکەوە بکەوێتەوە دەستی تەکفیرییەکانەوە و لەلایەکی دیکەوە بکەوێتە چنگی هێرشە فراوانەکەی ئێران لە ناوچەکەدا. ئەو پاکسازی و گۆڕینی دیمۆگرافییەی کە ئێستا لەئارادان نوقڵانەی ئەوەیان لێدەکرێت کە ئەو عێراقەی دەیناسین تەنیا هەر بیرەوەرییەکی لێ بمێنێتەوە. هەمان چارەنووسیش چاوەڕێی سوریایە و من لوبنان و یەمەنیشم هەر لە خەیاڵە).\n(کێشەکە ڕابردوو نییە هەرچەندە زۆر قورسە. کێشەکە ئایندەیە کە تاریک دێتە بەرچاو. ئێمە پێویستمان بە هزرێکی تازەیە. پێویستمان بەوەیە سەرلەنوێ بیرۆکەی عروبە بێداربکەینەوە لەسەر بناغەی ئازادی و دام و دەزگا و یەکتر قبوڵکردن و ئاشتبوونەوە لەگەڵ سەردەمەکەدا. هەڵکۆڵین لە ڕابردوودا سوودێکی نییە. شکستمان هێنا. ددانمان بەو شکستەشدا نا. پێویستە بۆ بێداری عەرەب بیرۆکەیەکی نوێ لەدایک ببێت. بۆئەوەی بێنە دەرەوە لە سەنگەرە مەزهەبییەکانیان و لەژێر چنگی توندڕەوەکان. سەیرەکە لەوەدایە کە ئەگەر بڵێی من عەرەبم و نەتەوەکەم شایستەی ئەوەیە وەک هەموو نەتەوەکانی دیکە بژی، ئەگەر وابڵێیت کەسانێک هەن بە دەمارگیر و کۆنەپەرست تۆمەتبارت دەکەن).\n(تۆ بیرەوەرییەکانی منت دەوێت و منیش شەرم دەکەم هیچم بیربکەوێتەوە. بەمافی خۆمی نازانم باسی رۆڵی خۆم و رۆڵی هاوڕێکانم بکەم لەکاتێکدا کە دەبینم نە بەغداد بەغدادەکەی جارانە و نە دیمەشق دیمەشقەکەی ئەوسایە).