وتەبێژی حكومەت: عەبدولمەهدی دەچێتە بەردەم پەڕلەمان – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2019/11/19 - 3:33 PM\nوتەبێژی فەرمی نووسینگەی سەرۆك وەزیرانی عیراق ڕایدەگەیەنێت، عادل عەبدولمەهدی، سەرۆك وەزیران گۆڕانكارییە وەزاری و چاكسازییەكانی پێشكەش دەكات.\nسەعد حەدیسی، وتەبێژی نووسینگەی سەرۆك وەزیرانی عیراق لە لێدوانێكیدا بۆ ئاژانسی دەنگوباسی فەرمی (عیراقیە) ڕایگەیاند، “عەبدولمەهدی لیستێك پێشكەش دەكات، كە ژمارەیەك وەزیری تایبەت بە وەزارەتە خزمەتگوزاری و ئابوری و پەیوەنیدارەكان بە دۆسێی چاكسازی لەخۆدەگرێت، ئەمەش وەك بەدەنگەوەچوونی داواكاری خۆپیشاندەران لەسەر ئاستی گوزەران و خزمەتگوزاری”.\nبە وتەی حەدیسی، “هەندێك لە كاندیدەكان هەڵبژێردراون و هەڵبژاردنی ئەوانی تر بەپێی پێوەرەكانی پیشەوەری و دید و بۆچوونەكانی سەرۆك وەزیران سەبارەت بە توانای كاندیدە نوێیەكان بۆ وەزیر بوون هەڵدەبژێردرێن، كە بەدووردەبن لە دەستوەردان و كاریگەری فراكسیۆنە سیاسییەكان لە كاندیدكردنیان”.\nسەعد حەدیسی دەڵێت: “سەرۆك وەزیران بەمزووانە دەچێتە پەڕلەمان بۆ خستنەڕووی خواستی خۆی بۆ گۆڕانكاری وەزاری و داواش لە پەڕلەمان دەكات پشتیوانی بكات بۆ دانانی میكانیزمێكی نوێ سەبارەت بە پڕۆسەی بەوەزیركردن، بەدوور لە پشكداری سیاسی و حزبایەتی و لایەنە سیاسییەكان، كە پێشتر بەسەر میكانیزمەكانی هەڵبژاردنی حكومەتەكاندا زاڵكردوە”.\nپەڕلەمانی عیراقحكومەتی عیراقعادل عەبدولمەهدی\n“شیعە و سوننە و یەكێتی و پارتی ڕێككەوتن”\nدارایی گشتاندنێكی بۆ دامەزراندنی فەرمانبەرانی گرێبەست دەركرد


سلێمانی؛ ئه‌و هاوڵاتیه‌ی شه‌وی رابردو ده‌ستڕێژی گوللـه‌ی لێكرا، كۆتایی به‌ژیانی هات\n05:43 - 18/05/2022\nمحه‌مه‌د زه‌كی چه‌له‌بی، خاوه‌نی رێستۆرانتی ده‌نیز و ئه‌ندامی رێكخراوی كرێكارانی میزۆپۆتامیا كه خه‌ڵكی باكوری كوردستانه، شه‌وی رابردو ده‌ستڕێژی گولله‌ی لێكرا، دوای مانه‌وه‌ی له نه‌خۆشخانه، پاشنیوه‌ڕۆی ئه‌مڕۆ به‌هۆی سه‌ختی برینه‌كه‌یه‌وه كۆتایی به‌ژیانی هات.\nدره‌نگانی شه‌وی رابردو له شه‌قامی به‌ختیاری شاری سلێمانی له‌سه‌ر ماتۆڕسكیلێكه‌وه ته‌قه له محه‌مه‌د زه‌كی چه‌له‌بی، خاوه‌نی رێستۆرانتی ده‌نیز كرا، به‌پێی وته‌ی سه‌رچاوه‌یه‌كی ئاگادار بۆ خه‌ندان، "دو گولله به‌ر سنگ و سكی كه‌وتوه و به‌سه‌ختی برینداربوه و له نه‌خۆشخانه‌ی شاریش خرایه ژێر چاودێری چڕ و له حاڵه‌تی بێهۆشیدابو".\nبه‌هۆی سه‌ختی برینه‌كه‌یه‌وه، پاشنیوه‌ڕۆی ئه‌مڕۆ چوارشه‌ممه كۆتایی به‌ژیانی هات\nسه‌رچاوه‌یه‌ك له ته‌ندروستی سلێمانی، به خه‌ندان-ی راگه‌یاند، ئه‌و هاوڵاتیه‌ی كه شه‌وی رابردو به‌برینداری گه‌یه‌ندرایه نه‌خۆشخانه‌ی شار، به‌هۆی سه‌ختی برینه‌كه‌یه‌وه، پاشنیوه‌ڕۆی ئه‌مڕۆ چوارشه‌ممه كۆتایی به‌ژیانی هات.\nمحه‌مه‌د زه‌كی چه‌له‌بی ئه‌ندامی رێكخراوی كرێكارانی میزۆپۆتامیایه\nپێشتر، سه‌رچاوه‌یه‌ك له رێكخراوی كرێكارانی میزۆپۆتامیا به خه‌ندان-ی راگه‌یاندبو، "محه‌مه‌د زه‌كی چه‌له‌بی ئه‌ندامی رێكخراوه‌كه‌مانه و پێشتریش به‌شداری چه‌ندین چالاكی دژی توركیا كردوه، پێمانوایه ئه‌و هه‌وڵه تیرۆركردنه، هاوشێوه‌ی روداوه‌كانی دیكه‌ی پێشو كه چه‌ندین هاوڵاتی خه‌ڵكی باكوری كوردستان تیرۆركراون".\nروداوی ته‌قه‌كردن له محه‌مه‌د زه‌كی چه‌له‌بی هاوشێوه‌ی چه‌ند روداوێكی دیكه به پێشتر رویانداوه\nروداوی ته‌قه‌كردن له محه‌مه‌د زه‌كی چه‌له‌بی له‌كاتێكدایه 17ی (ئه‌یلول/9)ی 2021 له گه‌ڕه‌كی چوارچرای شاری سلێمانی، ته‌قه له یاسین بولوت، ناسراو به شوكری سه‌رحه‌د، ئه‌ندامی كۆمیته‌ی ماڵباتی شه‌هیدانی په‌كه‌كه كراو به چوار گولله كۆتایی به ژیانی هێنرا، رۆژێك پێشتریش ته‌قه له فه‌رهاد بارش، ئه‌ندامی هه‌ده‌په له باشوری كوردستان كراو برینداركرا.\nئه‌گه‌ر حكومه‌تی هه‌رێم له به‌رامبه‌ر هێرش و داگیركارییه‌كان هه‌ڵوێست نیشان نه‌دات ئه‌وا پیلانه‌كانی ده‌وڵه‌تی توركیا زیاتر ده‌بن\nدوای ئه‌و روداوه‌ش نوێنه‌رایه‌تی پارتی دیموكراتی گه‌لان (هه‌ده‌په) له‌راگه‌یه‌ندراوێكدا رایگه‌یاند، "ئه‌گه‌ر حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان له به‌رامبه‌ر هێرش و داگیركارییه‌كانی ده‌وڵه‌تی توركیا هه‌ڵوێست نیشان نه‌دات ئه‌وا پیلانه‌كانی ده‌وڵه‌تی توركیا زیاتر ده‌بن و ڕۆژانه ژیانی هاوڵاتیان و خاكی كوردستان ده‌كه‌وێته ژێر مه‌ترسی".\nهێرشكردنه سه‌ر كوردانی باكور و ئه‌ندامانی هه‌ده‌په له باشوری كوردستان مه‌ترسیداره\nراشیگه‌یاند، "هێرشكردنه سه‌ر كوردانی باكور و ئه‌ندامانی هه‌ده‌په له باشوری كوردستان و شه‌هیدكردنی شوكری سه‌رحه‌د روداوێكی مه‌ترسیداره و پێویسته حكومه‌تی هه‌رێم به‌رپرسیارێتیی نه‌ته‌وه‌یی جێبه‌جێ بكات و رێگه له روداوی هاوشێوه بگرێت".


ئه‌م بابه‌ته 1441 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nمارین لۆپین، به‌ربژێره راستڕه‌وه توندڕه‌وه‌كه‌ی هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆكایه‌تی فه‌ڕه‌نسا كه به نه‌یاری سه‌رسه‌ختی موسڵمانان و تره‌مپی فه‌ڕه‌نسا ناوده‌برێت، سوپرایزێكی گه‌وره‌ی بۆ لایه‌نگرانی راگه‌یاند، كاتێك له تویته‌ره‌كه‌یه‌وه ره‌چه‌ڵه‌كی خۆی ئاشكراكردووه.\nلۆپین، كاندیدی به‌ره‌ی نیشتیمانی راستڕه‌وه بۆ سه‌رۆكایه‌تی فه‌ڕه‌نسا، ئه‌و خه‌مباریی خۆی بۆ "قیبتییه‌كانی میسر" ده‌ربڕیووه و ده‌ڵێت" داپیره گه‌وره‌م كه ناوی پۆلین بوو، قیبتی بووه‌و له میسر له دایكبووه و زۆربه‌ی ژیانی له‌و وڵاته‌دا بردووه‌ته‌سه‌ر".\nلۆپین له تویتێكدا نوسیوویه‌تی"ده‌مه‌وێت به عه‌ره‌بی سۆز و خه‌مباریی خۆم بۆ قیبتییه‌كانی میسر ده‌رببڕم".\nله زنجیره تویتێكدا له تویته‌ره‌وه لۆپین، هێرشی توندی كردووه‌ته‌سه‌ر ئه‌وانه‌ی په‌لاماری قیبتییه‌كانی میسریاندا له "ته‌نتا" و "ئه‌سكه‌نده‌رییه" و به‌و هۆیه‌وه 45 كه‌س كوژران و ده‌یان كه‌سی دیكه‌ش بریندار بوون.\nئه‌م هه‌ڵوێستانه‌ی لۆپین له كاتێكدایه، ئێستا شه‌ڕێكی سه‌ختی بۆ بردنه‌وه‌ی كورسی سه‌رۆكایه‌تی وڵاته‌كه‌ی ده‌ستپێكردووه و ده‌یه‌وێت كورسییه‌كه‌ی "فرانسوا ئۆلاند" به ده‌ست بهێنێت، له كاتێكدا پێش 15 ساڵ باوكی له‌و خه‌ونه‌ی شكستیهێنا، له كاتێكدا له لایه‌ن شه‌پۆلی نه‌ته‌وه‌په‌رسته‌كانی ئه‌وروپاشه‌وه پاڵپشتی ده‌كرا.


دەستگیركراوانی كەمپی ئەلهۆل ئازاد دەكرێن\n2020-10-06 [09:22 AM]\nئیدارەی خۆسەر لە رۆژئاوای کوردستان، بەنیازە ژمارەیەکی بەرچاوی نیشتەجێکراوانی کەمپی ئەلهۆل ئازاد بكات، لە نێویاندا ژن و منداڵی داعشە سوورییەکان، روونیشیان كردەوە، تەنیا ژن و منداڵی داعشە بیانییەکان لەنێو کەمپەکەدا دەهێڵنەوە.\nئیلهام ئەحمەد، هاوسەرۆکی ئەنجوومەنی سووریای دیموکرات بە رووداوی راگەیاند: "بڕیارێک دەردەکەین بۆ دەرکردنی هەموو سوورییەکان لەو کەمپە، ئەوانەشی لە کەمپەکە دەمێننەوە ئەوە بەرپرسیارێتی بەڕێوەبەرایەتی خۆسەر نییە".\nئەحمەد پێیوایە کەمپی هۆل بووە بە "بارێکی زۆر گران" لەسەر بەڕێوەبەرایەتی خۆسەر، ناچارن پارەیەکی زۆر لە کەمپەکەدا خەرجبکەن، جگە لەوەی چەندین کێشەی دیکە دروست دەکەن، رووداوی کوشتن و دەستدرێژی تێدا دەکرێت.\nهاوسەرۆکی ئەنجوومەنی سووریای دیموکرات گوتیشی: داوایان لە ئەنجوومەنی یاسادانان کردووە بڕیاری لێبووردنی گشتیی دەربکات، بەگوێرەی سزاکان، یاخود تاوانەکان، دواتر بڕیارێک لە ئەنجوومەنی گشتییەوە دەردەچێت بە لێبووردنی گشتیی.\nهەسەدە، وادەی ئازادکردنی ئەو ماڵباتانەی ئاشکرا نەکردووە و ئەوەش ئاشکراکراوە کە ژن و منداڵی ئەو داعشانەی لای هەسەدە دەستگیرکراون، ئازادکردنەکە نایانگرێتەوە.\nکەمپی ئەلهۆل کە هێزەکانی هەسەدە پارێزگاری لێدەکات، دەکەوێتە رۆژئاوای کوردستان لە نزیک شاری حەسەکە. بەپێی ئاماری نەتەوە یەکگرتووەکان، لە کەمپەکەدا 64 هەزار کەس دەژین، لە نێویاندا 24 هەزار و 300 کەس کە خەڵکی سووریان و ئاوارەبوون، یان لە شەڕەکانی دژی داعشدا دەستگیرکراون.\nعێراقییەکان، زۆرینەی نیشتەجێکراوانی کەمپەکە پێکدەهێنن، ئەمە جیا لە هەزاران ماڵباتی چەکدارانی داعش کە لە 50 دەوڵەتی جیاوازەوە هاتوون.\nهەسەدە رێگە بەعێراقییەکان دەدات کەمپەکە بەجێبهێڵن، بەڵام زۆرینەیان لە ترسی دەستگیرکردن و دادگاییکردن بەتۆمەتی داعش بوون، لەلایەن دەسەڵاتدارانی عێراقەوە، نایاناوێت لە کەمپەکە بڕۆن.\nئیدارەی خۆسەر لە رۆژئاوای کوردستان، لە حوزیرانی رابردووەوە دەستی بە ئازادکردنی ژمارەیەک لە سوورییەکانی نێو کەمپەکە کرد و تائێستا 4345 کەس، کەمپەکەیان بەجێهێشتووە.


گروپە ناحکومییەکان دەڵێن ڕزگاربووانی توندوتیژی سێکسی داعش بەردەوامن لە چاوەڕوانی یاسادانان.\nبڵاوکراوەتەوە لە تشرینی یه‌كه‌م 6, 2020\nسلێمانی – هاوپەیمانی بۆقەرەبووکردنەوەی دادپەروەرانە (C4JR) لە ڕاگەیاندنێکی ڕۆژنامەوانی دا ڕۆژی دووشەممە (13ی تەممووز) ڕایگەیاند، کە پێشکەوتنی یاسادانان پێویستە بکریت لەسەر یاسای ژنانی ڕزگاربووی ئێزدی کە لە ساڵی 2019 دا لەلایەن سەرۆکایەتی عێراقەوە پێشکەشی ئەنجومەنی نوێنەران کراوە، ئەوەش باس دەکات کە خێزانی ڕزگاربووان ناتوانن چیتر چاوەڕێ بکەن\nلە بڵاوکراوە ڕۆژنامەوانییکەدا هاوپەیمانی بۆ قەرەبوکردنەوەی دادپەروەرانە ئاماژەی دا کە”زیاتر لە ساڵێک بەسەر ئەو یاسایەدا تێدەپەڕێت کە سەرۆکایەتی عێراق یاسای ژنانی ڕزگاربووی ئێزدی پێشکەش بە پەرلەمانی عێراق کردووە بۆ پێداچوونەوە و پەسەندکردنی، ئەمە هەنگاوێکی زۆر باش بوو، بەڵام پێشکەوتنی زیاتر پێویستە،\nسەرۆکایەتی لە 28ی ئازاری 2019 دا ئەو یاسادانانەی گواستووەتەوە\nئەم پڕۆژە یاسایەی ئێستا بەسەر ژنانی ئێزدیدا پەسند دەکرێت کە لەلایەن داعشەوە ڕفێنراون و کراون بە کۆیلە و دواتر هەڵهاتون یان لە دیلی ڕزگارکراون و قەرەبووی مادیی ئەو ڕزگاربووانە دەدەن بۆ ئەوەی ژیان و ماڵیان ئاوەدان بکەن . هەروەها ئامانجیش لە ئاسانکاری تەواوی بووژانەوە و تێکەڵبوونەوەیان لە کۆمەڵگا و بەگەڕخستنەوەیان بۆ ژیان بە کەرامەت و خۆشگوزەرانی\nیاساکە هێشتا دەرنەکراوە C4JR داوای لە یاسادانەران کرد کە ئەو هەلە بقۆزنەوە بۆ فراوانکردنی زمانی یاساکە بۆ ئەوەی هەموو عێراقییەکان بگرێتەوە لە هەموو گرووپ و ئایین و ڕەگەزێک کە دوچاری توندوتیژی سێکسی بوون لە دەست چەکدارانی دەوڵەتی ئیسلامی ( داعش ) دا ،\nلە کۆتایی ئەو پرۆژە یاسایەدا هاتووە:”پرۆژە یاساکە یاسای ڕزگاربووانی ژنانی ئێزیدی لانادات بەڵکو لە چوارچێوەی ئاودا بنیات نراوە” و باسی ئەوەش کراوە کە هەموارکردنە پێشنیارکراوەکان ئەو بەندانە دەهێلێتەوە کە باسی قەرەبووکردنەوە و ناساندنی کۆمەڵکوژی دژی ئێزیدیەکان و قەدەغەکردنی لێبوردنی تاوانکار و یادکردنەوە و چەندین برگەی تر.\nلە مانگی ئابی 2014 دا کە ئەو گروپە لە کردەوەیەکی کۆمەڵکوژیدا هێرشیان کردە سەر قەزای شەنگال، هەزاران ژن و کچی ئێزدی یان رفاند و بە کۆیلەی سێکسی فرۆشران بەپێی ئامارە فەرمیەکان زیاتر لە سێ هەزار ئێزدی بێ سەروشوێن بوون.\nئێزدیەکان بەدیاریکراوی هەرەشەی توندوتیژی سێکسیان لێ کراوە چونکە پێیان وایە دەبێت هەردوو دایک و باوک لە گروپە ئاینیەکە بن بۆ ئەوەی بە ئێزدی بن\nC4JR هاوپەیمانی بۆ قەرەبووکردنەوەی دادپەروەرانە پێکدێت لە 25 ڕێکخراوی کۆمەڵگەی مەدەنی عێراقی و کار دەکات بۆ ئەوەی تیشک بخاتە سەر پێویستییە بەردەوامەکانی ڕزگاربووانی توندوتیژی سێکسی پەیوەندیدار بە ململانێکانی داعش .


لیژنەی باڵای ئۆپراسیۆنەکانی سلێمانی بڕیاریدا\nلیژنەی باڵای ئۆپراسیۆنەکانی پارێزگای سلێمانی بۆ بەرەنگاربوونەوەی کۆرۆنا، جەخت لەسەر جێبەجێکردنی بڕیارەکانی لیژنەی باڵای بەرەنگاربوونەوەی کۆرۆنا لە هەرێمی کوردستان و ڕێنماییە تەندروستی و خۆپارێزییەکان کرانەوەو ڕێکارو میکانیزمی پێویست بۆ جێبەجێکردنی بڕیارەکان دیاریکران.\nئەمڕۆ چوارشەممە، بە سەرپەرشتی د.هەڤاڵ ئەبوبەکر پارێزگاری سلێمانی و بەئامادەبوونی سەرۆکی ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی و قائمقامەکانی سنوری پارێزگای سلێمانی، لیژنەی باڵای ئۆپراسیۆنەکانی پارێزگای سلێمانی بۆ بەرەنگاربوونەوەی کۆرۆنا، کۆبوونەوە.\nلە کۆبوونەوەکەدا جەخت لەسەر جێبەجێکردنی بڕیارەکانی لیژنەی باڵای بەرەنگاربوونەوەی کۆرۆنا لە هەرێمی کوردستان و ڕێنماییە تەندروستی و خۆپارێزییەکان کرانەوەو ڕێکارو میکانیزمی پێویست بۆ جێبەجێکردنی بڕیارەکان دیاریکران.\nلە کۆبوونەوەکەدا داواکرا هاوڵاتیان پابەندی تەواوی بڕیارو ڕێنمایی و ڕێکارە تەندروستی و خۆپارێزییەکان بن و هاوکارو یارمەتیدەری فەرمانگاکانی دەوڵەت بن بۆ جێبەجێکردنیان، هەموولایەک ئاگادارکرایەوە، کە هەرکەس و دامەزراوەو شوێنێک پابەندنەبێت ڕێکاری یاسایی لەبەرامبەریدا بگیرێتەبەر.


سوپای پاسداران: ئێران كه‌شتییه ئه‌مه‌ریكییه‌كان له‌ناو ده‌بات\n2020-04-23 [01:46 AM]\nئه‌مڕۆ پێنجشه‌ممه فه‌رمانده‌ی سوپای پاسدارانی ئێران حوسێن سه‌لامی به ته‌له‌فزیۆنی فه‌رمی وڵاته‌كه‌ی راگه‌یاند، ئه‌گه‌ر ئاسایشی وڵاته‌كه‌ی له كه‌نداو بكه‌وێته مه‌ترسی ئه‌وا كه‌شتییه ئه‌مریكییه‌كان له‌ناو ده‌بات.\nئه‌م وتانه‌ی فه‌رمانده‌ی سوپای پاسدارانی ئێران دوای رۆژێك له هه‌ڕه‌شه‌ی سه‌رۆكی ئه‌مه‌ریكا دۆناڵد ترامپ هات كه هۆشداری "گێچه‌ڵكردن" به كه‌شتییه ئه‌مه‌ریكییه‌كانی دا.\nسه‌لامی وتیشی، فه‌رمان به هێزه ده‌ریاییه‌كانی وڵاته‌كه‌ی كراوه هه‌ر هێزێكی تیرۆری ئه‌مه‌ریكی له كه‌نداو له‌ناو ببات ئه‌گه‌ر هه‌ڕه‌شه له ئاسایشی كه‌شتییه سه‌ربازییه‌كان و ناسه‌ربازییه‌كانی ئێران بكات.\nباسی له‌وه‌ش كرد، ئاسایشی كه‌نداو به به‌شێك له كاره سه‌ره‌كییه ستراتیژییه‌كانی ئێران داده‌نرێت.\nسەرۆکی ئه‌مه‌ریكا دۆناڵد ترامپ لە کۆنفرانسە ڕۆژنامەوانییە ڕۆژانەکەیدا کە تایبەتن بە لێدوان لەسەر دواترین پەرەسەندنەکانی ڤایرۆسی کۆرۆنا، پرسیاری لێکرا سەبارەت بە تێکشکاندنی بەلەمە جەنگیەکانی ئێران، لە وڵامدا ئاماژەی بەوەکرد هەرگیز ئەمریکا قایل نابێت بەوەی کەشتیەکان و سەربازەکانی ناو ئەو کەشتیانەمان بخرێنە بەر مەترسییەوە.\nسەرۆک ترامپ دەڵێت "هەرگیز ڕێگە بەوە نادەم، هەر بەتەواوەتی لەناویان دەبەین کاتێک بەلەمە جەنگییەکانیان بە چەکی قورسەوە نزیک دەبنەوە لە کەشتییەکانمان، دەیانتەقێنینەوە."\nکۆمارییەکان پشتیوانییەکی گەورەی ئەم هەڵوێستەی بەڕێوبەرایەتی ئەمریکا دەکەن کە دەخوازن هێز نیشان بدرێت.\nلیندسی گراهام، سیناتۆری کۆماری پشتیوانی خۆی ڕاگەیاند بۆ فرمانەکەی سەرۆک ترامپ بۆ لێدانی هەر بەلەمێکی ئێرانی کە ببێتە مەترسی بۆسەر ئاسایشی نیشتمانی ئەمریکا.\nسیناتۆر گراهام دەڵێت ئەوە بڕیارێکی دروستە و جەختیش دەکاتەوە لەوەی بەکارهێنانی هێز باشترین چارەسەرە بۆ سەروسەوداکردن لەگەڵ ئێراندا لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا.


نووچە نێت | ڕاستگۆیی بێ لایەنی| ئايا توركيا و رووسيا لە باكوورى سووريا پابەندى بەڵێنەكانيان بووينە؟\nOctober 2021 06 - 13:54:39\nدواى كۆبوونەوەى هەفتەى رابردووى لووتكەى هاوينەهەوارى سوچی رەجەب تەيب ئەردۆغان سەرۆكى رووسيا و ڤلاديمێر پۆتين سەرۆكى رووسيا، گفتۆگۆ لەسەر جێبەجێكردنى ئاستى پابەندى هەردوو وڵات بە رێككەوتنەكانى نێوانيان بەردەوامە.\nيەكشەممەى رابردوو وەزارەتى بەرگرى توركيا رايگەياند، "توركيا بەردەوام پابەندى بەرپرسياريەتى خۆى بووە، لە چوارچێوەى لێكتێگەيشتنێکى دياريكراو، ئەوەش بە ئامانجى دابينكردنى ئاسايش و سەقامگيرى و وەساندنى شەڕە لە ئيدليب، هيچ گۆڕانكارييەكيش بەسەر خاڵەكانى چاودێرى و چالاكييەكانى توركيا لە ئيدليب دا نەهاتووە".\nلە بەرانبەردا سێرگى لاڤرۆڤ وەزيرى دەرەوەى رووسيا نيگەرانى خۆى لە بەردەوامى هەڕەشەى تيرۆر دەربڕى، ئاماژەى بەوەش كرد، "لە هەندێك شوێنى ئەو ناوچانە تيرۆر زيادى كردووە."\nلە بەشێكى ترى قسەكانى لاڤرۆڤ گوتى، "رووسيا جەخت لەسەر جێبەجێكردنى كۆى رێككەوتنى نێوان پۆتين و ئەردۆغان دەكاتەوە، بۆ دورخستنەوەى تيرۆرستان، بەتايبەت تيرۆرستانى سەر بە دەستەى تەحريرى شام".\nسيدات ئەرگين نووسەرى تورك بە رۆژنامەى حوريەتى توركى راگەياند، "چڕبڕوونەوەى هێرشە ئاسمانييەكانى رووسيا بۆ سەر ئيدليب، بە فاكتەرێكى گرنگ دادەنرێت بۆ زيادبوونى گفتوگۆكانى رێككەوتنى نێوان توركيا و رووسيا لەسەر باكورى سووريا، بۆيە لەكاتى چاوخشانەوە بە راگەیێندراوێكى ئەنقەرە و مۆسكۆ دەيكەنە بەڵگە بۆ خۆيان، هەردوولا وا مامەڵە دەكەن، ئەوان خاڵە واژۆ لەسەركراوەكانى رێككەوتنەكانيان جێبەجێ كردووە".\nلە بەشێكى ترى قسەكانى ئاماژەى بەو لێدوانەى ئەردۆغان كرد، كە دەڵێت، "توركيا پابەندە بە رێككەوتنى لەگەڵ رووسيا، لەسەر باردۆخى سووريا، هەروەها توركيا پابەند بووە بەهەموو ئەو ئەركانەى كەوتۆتە سەرى، لەوانەش لادانى گروپە توندڕەوەكان لەسەر ڕێڕەوە ئەمنييەكان، ئێمە پابەندين بەهەموو ئەو ئەركانەى لەگەڵ رووسيا لەسەر دۆخى سووريا بڕيارمان لێى داوە".\nئەو نووسەرە توركە، ئاماژە بەوەش دەكات، لەبەرانبەردا لايەنى رووسيا رايدەگەينێنن، "لە ئۆپراسيۆنە سەربازييەكان تەنيا تيرۆرستان دەكەينە ئامانج، ئەو كارەش لەگەڵ رێككەوتنەكان ناكۆكى نييە".\nسەبارەت بە بەڵێنەكانى هەردوو وڵات، ئەو نووسەر دەڵێت، "ئەوەى لە ئيدليب روودەدات، وەڵامە بۆ بەڵێن و دەقى رێككەوتنەكانى نێوانيان".\nرێككەوتنى (2018)ى سوچى چۆن باسى دەكات؟\nلە (17)ى ئەيلوولى (2018) ئەردۆغان و پۆتين لە سوچى ياداشتى لێكتێگەيشنيان واژۆكرد، لەو رێككەوتنە هاتووە، " پێويستە ئاڵۆزييەكانى ناوچەى ئيدليب كەم بكرێنەوە"، دەقى رێككەوتنەكە لەسەر ئەوەيە، رووسيا هەموو رێكارێكى پێويست دەگرێتەبەر بۆ دەستەبەركردنى خۆپاراستن لە جێبەجێكردنى ئۆپراسيۆنە سەربازييەكانى بۆ سەر ئيدليب و هێشتنەوەى ئەو دۆخە وەك خۆى.\nئەرگين ئاماژەى بەوەش كرد، "ئامانجى سەرەكى ئەو رێككەوتنە، پارێزگاريكردنە لە دۆخى نەبوونى ململانێ لە ئيدليب، بە جۆرێك رووسيا بەڵێنى داوە پێويستە ئەو رێككەوتنە بەگوێرەى پابەندكردنى دەسەڵاتى ئەسەد بێت بە ئاگر بەست".\nلە خاڵى هەشتەمى ئەو رێككەوتنە باس رێڕەوى هەردوو رێگەى (ئێم4 و ئێم5) دەكات، لەگەڵ كۆتايى هاتنى ساڵى (2018) پێويستە ئازادى هاتووچۆ بۆ هاونشتيمانيان و ئاسانكارى گواستنەوەى پێداويستييەكان دەستەبەر بكرێت. ئەو نووسەر توركە ئاماژە بەوەدەكات، "ئەوكاتە بەرپرسيارييەتى ئەو دوو ناوچەيە لە ئەستۆى هێزەكانى توركيابوو، چونكە ئەو ناوچەيە لەژێر دەسەڵاتى هێزە ئۆپۆزسيۆنەكانى سووريا بوو".\nلەگەڵ ئەوەشدا رێگەى نێودەوڵەتى(ئێم5) كە ديمەشق و حەلەبى باكور و باشوور پێكەوە دەبەستێتەوە، لە شەڕەكانى كۆتايى (2019) و سەرەتاى (2020) كەوتە ژێر دەسەڵاتى حكومەتى سووريا، تا ئێستا رێگەى (ئێم4)ى نێودەوڵەتى كە حەلەب و لازقيە پێكەوە دەبەستێتەوە، لەژێر دەسەڵاتى ئۆپۆزسيۆنە، كە هێزێكى گەورەى سەربازى توركيا لەو ناوچانەيە.\nئەرگين باس لە خاڵى (10)يەمى رێككەوتنى سۆچی دەكات، كە هەردوولا جەخەخت لەسەر دژايەتيكردنى تيرۆر بەهەموو جۆرەكانى دەكەنەوە، بەڵام لە (15)ى ئازارى (2020) ئەو بەندە لە پڕۆتۆكۆڵى هەردوو دەستكارى كرا، دووبارە واژۆى لەسەركرايەوە، لە كۆتايى ساڵى (2019) و سەرەتاى (2020) رووسيا و سووريا رێككەوتن بۆ شەڕكردن لەگەڵ ئەو گروپانەى لە ليستى تيرۆرى نەتەوەيەكگرتووەكانن".\nلە پێنجى ئازارى (2020) بڕياردرا رێڕەوێك بە قووڵايى شەش كيلۆمەتر لە باكوور و باشوورى رێگەى (ئێم4)ى نێودەوڵەتى دروست بكرێت، بۆ ئەوەى ئاسانكارى بۆ كاروانە سەربازييەكانى توركيا و رووسيا لەو رێڕەوە بكرێت، تاوەکو گروپە ئۆپۆزسيۆنەكان لە ئيداليب جیا بکرێنەوە لە گرووپە توندڕەوەكان".\nسەبارەت بە پێشێلكارييەكانى رووسيا ئەو نووسەرە توركە دەڵێت، "پێويستە رووسيا پابەندى ئاگربەست بێت، چونكە ماوەى زۆر دواى رێككەوتنى پێنجى ئازارى (2020) پابەندى ئاگربەستەكە بوو، بەڵام لە هەفتەى كۆتايى مانگى ئەيلوولى ئەمساڵ دەستى بە هێرشەكانى كردەوە، نزيكەى (450) هێرشى كردۆتە سەر ئەو ناوچانە، لەگەڵ هێرشەكانى رووسياش حكومەتى سووريا دەستى بە بۆردوومانى ئەو ناوچانە كرد".\nعەبدوڵا ئاگار پسپۆڕى ئەمنى و ستراتيژى لە لێدوانێكى بە (عەرەبى 21)ى راگەياند، "ژمارەى هێرشەكانى رووسيا بە درێژايى ساڵى رابردوو (30 بۆ 35) هێرش بوو، بەڵام لە شەش مانگى يەكەمى ئەمساڵ (40 بۆ 50) هێرشى كردووە، لە سێ مانگى رابردووش ژمارەى هێرشەكانى رووسيا گەيشتە (80 بۆ (90) هێرش هەموو هێرشەكانى سووريا بە فەرمانى رووسيايە".\nسيدات ئەرگين ئاماژە بەوەش دەكات، "ئەوكاتەى توركيا رەخنەى لە پێشێلكارييەكانى رووسيا گرت، پشتى بە خاڵەكانى بە رێككەوتنى وەستاندنى شەڕ لە ئيدليب بەست".\nلەبەرانبەردا رووسيا جەخت لەسەر ئەوە دەكاتەوە، "ئاساييە ئەو گرووپانەى نەتەوە يەكگرتووەكان وەك تێرۆریست ناساندونى بكرێنە ئامانج، لەسەر بنەماى رێككەوتنى واژۆكراو لەگەڵ توركيا، كە ماف دەدات بە هێرشكردنە سەر ئەو گروپانەى ئەنجومەنى ئاسايش لە ليستى تيرۆرى داناون، هەيئەى تەحريرى شام كە بەشێكى ئيدليبى لەژێر دەستە ناوى لە ليستى تيرۆرى نەتەوە يەكگرتووەكانە".\nئەو نووسەر توركە دەشڵێت، "رووسيا لە هێرشە ئاسمانييەكانى هاووڵاتيانى سڤيل دەكاتە ئامانج".\nئەو پسپۆڕە ئەمنييە پێى وايە، "ئەو كێشەى ئێستا بەهۆى زيادبوونى هێرشەكانى هێزەكانى رووسيا بۆ سەر ئيدليب دروستبووە، كە دەيەوێت ويستى خۆى بەسەر هێزەكانى تر بەسەپێنێت، ئەسەد ئێستا بۆتە بريكارى ئامانجەكانى رووسيا لەو ناوچەيە".\nسەرهات ئيركمان لە (26)ى ئەيلوول لێكۆڵينەوەكى بڵاوكردۆتەوە، ئاماژە بەوە دەكات، "هێرشەكانى (25)ى ئەيلوولى رووسيا بۆ سەر بارەگاى سەركردايەتیى گرووپە چەكدارەكان لە ئيدليب بەتايبەت هەيئەى شام لايەكى رێككەوتنەكەيە، كەچى رووسيا لەو ناوچەيە هاووڵاتیيانى سڤيل و ناوەندى تەندروستى و كەپى پەنابەرانيش دەكاتە ئامانج".\nرووسيا لە كۆتايى مانگى ئەيلوولى ئەمساڵ، هێرشى كردە سەر گرووپەكانى سەر بە سوپاى نیشتیمانى سوورياش، بەگوێرەى راگەيەنداروەكان, هێرشەكانى رووسيا، بۆ سەر هەموو گروپەكانى ناوچانە هێرشى هەڕەمەكين.\nئەرگين جەخت لەسەر ئەوە دەكاتەوە، "ئەو لێكەوتانە، ئەوە پشتڕاست دەكەنەوە رووسيا ئامانجى تەنيا گروپە تيرۆرستەكان نييە، چونكە ئەو قسەيە هيچ بنەمايەكى نييە، بۆردومانە هەڕمەكييەكانى رووسيا پێچەوانەى ئەو قسەيە پشتڕاست دەكاتەوە".\nرێگەى (ئێم 4)تا ئێستا داخراوە\nدواى سێ ساڵ لە واژۆكردنى رێككەوتنى سۆچی لە (2018) كردنەوەى رێگەى (ئێم 4) تا ئێستا نەخراوەتە بوارى جێبەجێكردن، ئامانج لە كردنەوەى دروستكردنى رێڕەوێكى ئارامە بەگوێرەى رێككەوتنى پێنجى ئازارى (2020)، هەرچەندە هەنگێك هەنگاوى سەرەتايى بۆ نرا، بەڵام تا ئێستا كردنەوى ئەم رێگەيە بەربەستى زۆر بەربەستى گەورەى لە پێشە، هۆكارەكەشى بۆ ئەوە دەگەرێتەوە، كردنەوەى ئەو رێگەيە چالاكى هەندێك گروپى تووندڕەو زياد دەكات.\nپابەندييەكانى سەبارەت بە مينبەج و تەل رەفعەت چيين؟\nئەرگين پێى وايە، خاڵێك لەو رێككەوتنە هەيە، جێبەجێكردنى کە قورسە، بەگوێرەى لێتێگەيشتنى نێوان ئەردۆغان و پۆتين لە كۆبوونەوەى (22)ى تشرينى يەكەمى (2019) لە سۆچی لەدواى ئۆپراسيۆنى كانى ئاشتى لە لايەن توركياوە كە لە مانگى تشرينى يەكەم توركيا هێرشى كردە سەر رۆژهەڵاتى فوڕات، ئەوەش ئەو خاڵەى پەكخست.\nخاڵى شەشەم لە رێككەوتنى سۆچی (2019) بريتيە، "لە دوورخستنەوەى هەموو هێزە چەكدارە كوردييەكان لە مەنبەج و تەلرەفعەتى رۆژئاواى فوڕات، لە باشوورى عەفرين و دەوربەرى ئيدليب".\nلە (2019) دواى كشانەوەى هێزەكانى ئەمريكا، بەشێكى گەورەى مەنبەج كەوتە ژێر كۆنتڕۆڵى رووسيا و سووريا، هێزەكانى هەسەدە لەو ناوچەيە مانەوە.\nرووسيا هێزەكانى هەسەدەى لە ناوچەى تەلرەفعەت و مەنبەج دوورنەخستەوە، لە بەرانبەردا توركيا رەخنەى لەو هەڵوێستانە گرت.\nئەرگين ئاماژە بەوەش دەكات، "رووسيا رەخنە لە توركيا دەگرێت، كە بەشێكى رێككەوتنەكەى پەيوەست بە گروپە تيرۆرستەكان لە ئيدليب جێبەجێ نەكردووە، لەوانە كردنەوەى رێگەى نێودەوڵەتى، لەبەرانبەردا ئەنقەرە رەخنە لە مۆسكۆ دەگرێت، لە تەلرەفعەت و مەنبەج شەڕى رانەگرتووە".\nعەبدوڵا ئاگاريش دەڵێت، "ئەنقەرە پێى وايە ئەو پێهاتەى لە ئيدليب هەيە لەسەر گۆڕەپانى نێودەوڵەتى لايەنى توندەرەو نين، هەموو ئەندامەكانى سوورين، ئەوەش واتە ئەو پێكهاتەى پەيوەندييان لەگەڵ قاعيدە و بەرەى نوسڕە هەيە، خەڵكى ئەو ناوچەيەن".\nلە كۆتايى قسەكانى رايگەياند، "شەڕكردن لە دژى گروپە توندڕەوەكان بە هاوكێشەى جۆراوجۆر لەو ناوچەيە دەركەوتووە، ئەو كەسانەى لەو ناوچەين، دەزانن ئەو هێزانەى سەر بەچ ئاڕاستەيەكن، كە لەگەڵ ئەو گروپانە كاردەكەن.\nئەردۆغان سێ پۆستى بانكى ناوەندى تورکیا هەڵدەوەشێنێتەوە\nكاريگەرى كشانەوەى هێزە بيانييەكان لەسەر پرۆسەى سياسى ليبيا


وەک پێداچوونەوەی ١٢:٣٠، ١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠\n٢ بایت سڕایەوە ، ١ year ago\nڕۆبۆت: لەجێدانانی خۆگەڕی دەق (-چوونکە +چونکە) بەپێی ئێرە\nوەک پێداچوونەوەی ١٦:١٨، ٩ی ئابی ٢٠١٩ (دەستکاری)\nب (←top: here)\nوەک پێداچوونەوەی ١٢:٣٠، ١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ (دەستکاری) (پووچەڵکردنەوە)\nب (ڕۆبۆت: لەجێدانانی خۆگەڕی دەق (-چوونکە +چونکە) بەپێی ئێرە)\nتیۆری مەعریفەوەک دەزانین سەردەمی رۆشنگەری سەردەمی عەقڵ گەرایی و دزەکردنی ئەزموونگەرایی وتاقیکردنەوە بوو لە دنیای فکر ومەعریفەدا. کانت سەرەتا تیۆری مەعریفەی ھیومی بەرەو کامڵبوون برد کە ئەویش پشتی بەو تێزە بەستبووکە، مرۆڤ ناتوانێ بە تەواوەتی ھەموو شتێک وھەموو یاساکانی دەوروبەری بناسێت. کانت تیۆری عیللەت ومەعلوولی بەم شێوە فۆرموولە کرد کە پێویستە لە نێوان "جیھانی ناوخۆ" و "جیھانی بەرچاو"دا جیاوازی دابنێین. مەبەستی کانت ئەوە بوو کە مرۆڤ ھەرگیز ناتوانێ تێبگا لە نێوئاخنی دەروونی زۆربەی مەسەلەو شتەکان، بەڵام دەتوانێ لە ڕوانگەی دەرک وبۆچوونی خۆیەوە بیانناسێتەوەو تیشک بخاتە سەریان وشرۆڤەیان بکات. چوونکەچونکە تێگەیشتوویی وماریفەتی مرۆڤ گەرچی سنووردارە، بەڵام خاوەن ھەستی لێکدانەوەو و جیاکردنەوەیە، کە ئەم تایبەتمەندیەیش لە ئاوەزی زاتی ئەوەوە سەرچاوەی گرتووە. کەوابوو مەعریفە بەشێک لە خودی مرۆڤ و بەشێکە لە ئاگایی و شعووری مرۆڤ. بەڵام لەھەمان کاتدا ماریفەتی مرۆڤ بەرھەمی ئەزموون کردنیشە وبە ھۆی ئەوەی کە مرۆڤ بە شێوەیەکی زاتی سەر دەکێشێتە ناو شتەکان وبەدووی ھۆکاری ڕووداوەکاندا دەگەڕێ، لە تاقیکردنەوە شت فێر دەبێ و دەیخاتە سەر ماریفەتەکانی. کانت لە بەرھەمە گرینگەکەی خۆیدا "ھەڵسەنگاندنی ئاوەزی ڕووت" دەنووسێ: "گومانێک لەوەدا نیە ھەر چەشنە ناسینێک لە ئەزموون کردنەوە دەس پێدەکا. چونکە چۆن دەکرێ کە ھانای ناسینکاری بکەوێتە کارو ئەو ھانایە لە ژێر کاریگەری ئەو مژارانەوە نەورووژابێ کە شوێن دادەنێ لە سەرھەستەکانی ئێمە؟... کەوابوو بە پێی کات، ھیچ ناسینکارییەک لە پێش ئەزموون کردنەوە نایە بەڵکوو ئەزموون سەرەتای ھەر چەشنە ناسینێکە. بەڵام لە گەڵ ھەموو ئەمانەیش، ئەم پەیڤە کە ھەرچەشنە ناسینکارییەک بە ئەزموونەوە دەس پێدەکا، قەت ئەو ئاکامەی لێناکەوێتەوە کە تێکڕای ناسینکاری لە ئەزموونەوە بەرھەم دێت. بەڵکوو ڕێک بە پێچەوانەی ئەم بیرەوە، ڕەنگە زۆر جارناسینکاری ئەزموونی ئێمە تێکەڵاوێک بێت لەوەی کە کاریگەریەکانی سەر ھەست پێمانی دەدەن وئەوەی کە خودی ھانای ناسینکاری دەیخاتە سەری. (وکاریگەریەکانی سەر ھەست تەنیا زەمینەی بۆ خۆش دەکەن) و ئەگەر ئێمە سەرنجمان نەدابێ و پرۆڤەی گونجاومان نەکردبێ و لەم بابەتەوە لێھاتووییەکمان دەس نەخستبێ، ناتەوان دەبین لە لێکدانەوەی ئەوەی کە خۆمان خستوومانەتە سەر کاریگەرییەکانی ھەستی پێشوومان." کانت دوای داکۆکی کردن لەسەر ئەوەی کە ھەڵسەنگاندن ھەمان بنەمای ئازادە لە ئەزموون کردن، کە تێکڕای بینای ھزری خۆی لەسەر دامەزراندووە، لە درێژەدا دەڵێ: "چارەنووسی عەقڵی مرۆڤ بەم شێوەیە کە سەرەتا بەخێرایی بینای ھزری خۆی بەرز دەکاتەوە، دوای کۆتایی پێھێنانی کارەکەی، ئینجا دێتە سەر تاوتوێکردنی قایمبوونەکەی." کانت لە درێژەی باسەکەیدا دەگا بە ئایدیای "ڕەخنە لەسەر ئاوەزی ڕووت" واتە زانستێک کە پێگەی ناسینکاری ئازاد لە ئەزموونکردن و سنووری تواناکانی ناسینکاری تاووتوێ دەکاو ھەرچەشنە مژارێکی ناسینکاری تەنیا بە نیسبەتی ئەو توانایی یانەوە لە بەرچاو دەگرێ. کانت لە "ڕەخنە لەسەر ئاوەزی ڕووت"دا درک بە بنەمای ھەر چەشنە بیرکردنەوەو ناسینکارییەک دەکا کە لە قووڵایی نەناسراوەوە ھەڵدەستێ و تاقانە کردنی وێناکان بە پێداویستی یەکیەتی زانیاریەکانەوە دەبەستێتەوە. ئەو بۆمان شیدەکاتەوە کە ھێزی داوەریکردنی مرۆڤ بێ گومان ئەو توانایە کە مژارەکان لە ژێر واتا و ڕێساکاندا کۆدەکاتەوە: "ئەگەر درک بە گشتی وەک توانای لێکدانەوەی ڕێساکان پێناسە بکەین، دەتوانین بڵێین ھێزی داوەریکردن دیارە توانای کۆکردنەوەی ژێرڕێساکانە واتە لێکدانەوەی ئەوەی کە ئایا ئەو شتە پەیڕەوی لە ڕێسایەکی دیاریکراو دەکا یان نا." کانت چەن پرسیارێکی ھەمیشەیی لە بواری ھزر و فەلسەفەوە خستە بەرباس، وەکوو نیسبەتی نێوان ڕۆح ومادە وبوون یا نەبوونی خودای بە سەرنجدان بە فەرزیات و وتەزاکانی فە یلەسووفە کۆن و نوێکان ولە ڕوانگەیەکی بەتەواوی تازەوە ھێنایە گۆڕێ. کانت گەیشت بەم باوەڕە کە بۆ ناسینی خودا وباوەڕ بە بوونی نابێ لە ڕێگای عەقڵ و ئەزموونەوە ھەوڵی بۆ بدرێ، بەڵکوو باوەڕ بە خودا ئیقانێکی دەروونی مرۆڤەو باڵای عەقڵ و ئەزموون زۆر کورتترە لەوەی بگاتە باڵای. کانت بورھانە ئەقڵیە تیۆریەکانی سەلماندنی بوونی خودای بە ناتەواو دەزانی وخەریکبوون بە ئیلاھیاتی عەقڵانیەوە بە کارێکی پڕوپووچ و فیڕۆدانی کات دەزانێ: "من پێم وایە ھەر چەشنە ھەوڵێک بۆ قوت کردنەوەی ئیلاھیاتێک بە پشت بەستن بە ھزری تەنیا، بێ کەڵکەولەم بوارەدا چەمکەکانی ئاوەز ناتوانن پراکتیکێک لەمەڕ سروشت و گەیشتن بە حەقیقەتێک دەستەبەر کەن. لەم ڕووەوە ئیلاھیاتی عەقڵانی ناتوانێ بوونی ببێت مەگەر ئەوەی کە لە سەر بنەمای یاساکانی ئەخلاقدا بێت."\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/wiki/تایبەت:MobileDiff/717078»


تاوانی ناو زڕاندن لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکاندا – تۆڕی میدیایی خەڵک\nڤیدیۆ.. مەزڵوم كۆبانێ بۆ وەزیری بەرگری ڕوسیا: تێبینیمان لەسەر چەند خاڵێكی ڕێككەوتنەكەى سوچی هەیە\nئیلهام ئەحمەد لە كۆنگرێس: توركیا قەتلوعامی كردووە\nهاووڵاتیەكی كورد بە تەقەی هێزەئەمنییەكان كوژرا\nترەمپ داوای بینینی مەزڵوم كۆبانێ دەكات\nمەزڵوم كۆبانێ بە تەلەفۆن چی بە ترەمپ وتووە؟\nهێنانی بەنزینی عیراق بۆ شارەكانی هەرێم چی بەسەرهات؟\nمووچەی خانەنشینی سەرۆك كۆماری پێشووی عیراق هەڵوەشایەوە\nعادل عەبدولمەهدی پێنج بڕیاری لە بەرژەوەندی هاووڵاتیان دەكرد\nسێ سەرۆكایەتییەكەی عیراق جەخت لە داوای خۆپیشاندەران دەكەنەوە\nكاروانێكی پۆلیسی سەربازی ڕووسیا گەیشتە كۆبانێ\nداوای دەستلەكاركێشانەوەی حكومەت و هەڵبژاردنی پێشوەخت دەكرێت\nكۆنگرێسی ئەمریكا هەنگاو بۆ ناساندنی كۆمەڵكوژی ئەرمەنەكان لەلایەن توركیاوە دەنێت\nڕەفتارەكانی ئەردۆغان توركیای ڕووبەڕووی كورتهێنانی بودجە كردووەتەوە\nڕوسیا: سوپای سوریا لەسەر سنوور بڵاودەكرێتەوە\nئەمریكا: هەسەدە لە ناوچەی ئاگربەست كشاوەتەوە\nبە بەڵگە؛ كرێی خوێندن لە زانكۆ و پەیمانگا تایبەتەكان كەمكرایەوە\nپێدانی ڤیزەی ئێران بۆ هاووڵاتیانی هەرێم لادەبرێت\nحكومەتی عیراق 4 ترلیۆن دینار بۆ یەكەی نیشتەجێكردن قەرز دەكات\nتەمەنی خانەنشینی كەمدەكرێتەوە و فەرمانبەرانی هەرێم دەگرێتەوە\nحكومەتی هەرێم چاوەڕێی عیراقە\nباران بارین دەستی پێكرد بەڵام كاتی دابەشكردنی نەوت نادیارە\nبایكۆتی گەشتكردن بۆ توركیاش دەستیپێكرد\nسناپچات ڕۆژانە ٢١٠ ملیۆن بەکارهێنەری چالاکی هەیە و ٣ ملیار سناپ دەکرێت\nبەرنامەیەکی بەناوبانگە دەبێتە هۆی هاککردنت و هەر ئێستا بیسڕەوە\nلە ئەمریکا بە فڕۆکەی بێ فڕۆکەوان کاڵاکان دەگەیەنرێتە ماڵەوە\nتەکنەلۆژیای 5G هێندە پێش دەکەوێت مۆبایلە ئاست مامناوەندەکانیش لە ٢٠٢٠ دا دەیان بێت\nچۆن ڕامی مۆبایلەکەت خاوێن دەکەیتەوە لە ئایفۆنە تازە و کۆنەکاندا\nبەرگری شارستانی هەولێر هاووڵاتیان ئاگادار دەكاتەوە\nزۆرترین ڕێژەی باران لە دهۆك باری\nباران بارینی بەخوڕ دەستپێدەكات و پلەی گەرما دادەبەزێت\n2019/07/06 - 11:23 AM\nهه‌موو تۆمه‌ت و ناوزڕاندنێك به كه‌سی به‌رامبه‌ر تاوان دروست ده‌كات، هەروەها جیاوازی هه‌یه له‌نێوان ئازادی راده‌ربڕین و بۆچوون و ره‌خنه‌گرتن له‌گه‌ڵ تۆمه‌ت باركردن و ناوزڕاندن، له‌كاتی ئاخافتندا ئاساییه بوترێ فڵانە وه‌زاره‌ت یاخود فڵانە فەرمانگە گه‌نده‌ڵی به‌ڕێوبردن و به‌هه‌ده‌ردانی پاره‌ی تێدایه ئه‌مه ئازادی راده‌ربڕینه، به‌ڵام ئاسایی نیه بوترێ وه‌زیری ئه‌و وه‌زاره‌ته یا بەڕێوەبەری ئەو فەرمانگەیە گه‌نده‌ڵه‌و پاره به‌هه‌ده‌ر ده‌دات ئه‌مه تاوان دروست ده‌كات ئازادی راده‌ربڕین نیه، به‌ڵكو ناوزڕاندن و تۆمه‌ت دروستكردنه ئەگەر بەڵگەی بەڵمووس نەبێ.\nبەڵام،، ئەوەی جێی سەرنجە..بڕیاری دادگا په‌یوه‌ندی نیه به‌ئازادی راده‌ربڕین و ره‌خنه‌گرتنه‌وه به‌ڵكو هه‌موو تاكێك له‌م نیشتمانه هەر وەک چۆن بانگەشەی دیموکراسی دەکرێ مافی ئازادی راده‌ربڕین و بۆچونی هه‌یه له‌چوارچێوه‌ی ئه‌و سنوره‌ی كه‌بۆی دیاری كراوه به پێی ده‌ستور،ئاواش هه‌موو ئه‌م مافانه‌ی تاكیش پارێزراوه له ووڵاته‌دا، به‌ڵام ئه‌گه‌ر ئه‌م ئازادی راده‌ربڕینه بوو به تۆمه‌ت و تاوان ئه‌وا بڕیاری دادگا ده‌یگرێته‌وه و سزاده‌درێت.تارق حەرب شارەزا لە بواری یاسا دەڵێت: ئەو بڕیاره‌ی دادگای تێهه‌ڵچونه‌وه‌ی به‌غدا کە پێش ماویەک ده‌ریكردووه له‌باره‌ی ناوزڕاندن و تۆمه‌ت دروستكردن له‌تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان بڕیارێكی دروسته‌و له‌چوارچێوه‌ی یاسای سزادانی عیراقیدایه.\nلەبەر ئەوەی هەر وەک جنێودان‌و تانەتەشەر لە ڕێگەی كەناڵە جیاوازەكانی ڕاگەیاندنەكانەوە بە هەرسێ جۆرەكەی (بینراو و بیستراو و نووسراو)، دەچێتە چوارچێوەی تاوانەكانی ڕۆژنامەگەری‌و ئەنجامدەری تاوانەكە بەپێی دەقەكانی یاسای ڕۆژنامەگەری ژمارە(35)ی ساڵی 2007ی هەرێمی كوردستان سزا دەدرێت.\nکەواتە..روودانی تاوانی تۆمه‌ت و ناوزڕاندن گرنگ نیه به هه‌ر رێگایه‌ك بێت جا له‌تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كانی فه‌یسبوكه‌وه بێت یاخود له ته‌له‌فیزیۆن یان هه‌ر رێگه‌یه‌كی تری راگه‌یاندنه‌وه بێت، ئه‌گه‌ر تۆمه‌ت و ناوزڕاندن بڵاوكرایه‌وه له كه‌ناڵه‌كانی راگه‌یاندن به‌گشتی ئه‌وا له‌م كاته‌دا ئه‌بێنه هۆی قورستربوونی تاوانه‌كه و زیادبوونی سزاكه‌ی له‌به‌ر ئه‌وه‌ی له‌رێگه‌ی راگه‌یاندنه‌وه زۆرترینی خه‌ڵك ده‌یبینێت و ته‌ماشای ده‌كات.\nبەڵام.. ئایا چۆن ئه‌م تاوانه ده‌سه‌لمێنرێت و چۆن بگه‌ن به‌كه‌سی تاوانبار؟ نه‌گه‌یشتن به‌كه‌سی تاوانكار ئه‌وه ناگه‌یه‌نێت كه تاوان رووینه‌داوه به‌ڵكو ئه‌مه كارێكی ئابڕوبه‌ره‌و ده‌بێت لًێكۆڵینه‌وه‌ی لێبكرێت و به‌دوایدا بگه‌ڕێن ئه‌مه‌ش له‌زۆربه‌ی تاوانه‌كاندا رووده‌دات كاتێك كه‌سی تاوانكار بزر ده‌بێت، ته‌نانه‌ت له‌تاوانی گه‌وره‌ی وه‌كو ئیرهاب هه‌ندێك جار ناتوانرێت بگه‌ین به‌كه‌سه تیرۆرسته‌كه و دۆزینه‌وه‌ی ئه‌سته‌مه.\nبۆیە سه‌لماندنی روودانی تاوانی تۆمه‌ت و ناوزڕاندن له‌سه‌رماڵپەری تۆڕه‌كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان كارێكی قورسه، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی بابه‌تی سه‌لماندنی تاوانه‌كه و روودانی تاوانه‌كه دوو شتی جیاوازن له‌یه‌ك.\nبڵاوبوونه‌وه‌ی هه‌موو تۆمه‌ت و ناوزڕاندنێك له‌تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كانی فه‌یسبوك و كه‌ناڵه‌كانی راگه‌یاندن و هاوشێوه‌كانی ده‌بێته هۆی توندكردنی تاوانه‌كه‌و زیادبوونی سزاكه‌ی به‌پێی یاسای سزادانی عیراقی.\nدادوه‌ر عه‌بدولستار به‌یرقدار وته‌بێژی پێشوتری ره‌سمی ده‌سه‌ڵاتی دادوه‌ری فیدڕاڵی دەڵێت: ده‌سته‌ی پێداچوونه‌وه له‌دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ی به‌غدا-ره‌سافه له‌دووایین بڕیاریدا فه‌یسبووكی به‌یه‌كێك له‌ئامڕازه‌كانی راگه‌یاندن داناوه‌و، ئاماژه‌ی به‌وه كردووه تۆڕی كۆمه‌ڵایه‌تی فه‌یسبووكیش هه‌موو یاساكانی راگه‌یاندنی به‌سه‌ردا جێبه‌جێ ده‌بێت و ده‌یگرێته‌وه. هەر بۆیە ئەو بڕیاره‌ی دادگای تێهه‌ڵچونه‌وه‌ی به‌غدا کە پێش ماویەک ده‌ریكردووه له‌باره‌ی ناوزڕاندن و تۆمه‌ت دروستكردن له‌تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان بڕیارێكی دروسته‌و له‌چوارچێوه‌ی یاسای سزادانی عیراقیدایه.\nچونکە دادگاكان تۆرە کۆمەڵایەتیەکان بەفه‌یسبوكیشەوە وه‌كو لایه‌نێكی راگه‌یاندن هه‌ژمار ده‌كه‌ن، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ده‌گاته به‌رده‌ست گشت كه‌سێك و ئێستاكه له‌جیهاندا به‌ربڵاوترین رێگه‌ی راگه‌یاندنه‌و ده‌بێت رێوشوێنی یاسایی توندوتۆڵ له‌گه‌ڵیدا بگیرێته به‌ر بۆكه‌مكردنه‌وه‌ی تاوانه‌كانی تۆمه‌ت و ناوزڕاندن.\nنامه‌يه‌كى كراوه بۆ هه‌ردوو به‌ڕێزان نێچيرڤان ومه‌سرور بارزانى\nبه پاساوى تۆڵه‌وه، گوڵ رنین\nیەكێتی‌و كۆنگرەی دوای مام!\n2019/10/23 - 9:23 AM\nئەم ستونە هەوڵدانە بۆ گەشتن بەوەڵامی ئەو پرسیارانەی لەدوای نەخۆشكەوتنی مام جەلال تاڵەبانیەوە تا كۆچی دواییەكەی دروست بوون، بەخوێندنەوە بۆ رووداوە سیاسیەکان و ئاڵۆزییەكانی قۆناغەکەش، بەشیكاری‌و تێگەشتن لەو سیگناڵانەی تا ئێستا دیاركەوتون‌و بەرەچاوكردنی بارودۆخی یەكێتی وەڵامگۆی بەشێك لەپرسیارەكان دەبێت.\nیەكێتی نیشتمانی تا ئێستا تەنها سێ كۆنگرەی بەستووە، ئەگەرچی دوایین راگەیەندراوی مەكتەبی سیاسی ئەو حزبە باسلەوە دەكات حەوتی دیسەمبەر وادەی بەستنی كۆنگرەیە، بەڵام رەنگە گرنگترین پرسی كۆنگرەی یەكێتی پرسی یەكلاكردنەوەی شێوازی ئیدارەدانی حزبەكە بێت، چونكە پاش كوچی دوایی مام جەلال تاڵەبانی تا ئێستا ئاراستەكانی ناو یەكێتی نەیانتوانیوە جێگرەوەیەك یان بەلایەنی كەمەوە شێوازێكی بۆ دانانی جێگرەوە دیاری بكەن، ئێستاش باسوخواسەكان هەر گەرمن‌و روون نیە كەئایا كۆدەنگی لەسەردانانی سەرۆک دروست دەبێت یان سیستەمی هاوسەرۆكی‌و دەستەی بەڕێوەبردن پیادە دەكرێت.\nئێستا یەكێتی بەرەو كونگرەیە‌و ئامادەكارییەكان چڕبوونەتەوە، ئەم كۆنگرەیە لەغیابی تاڵەبانی دا یەكەمین كونگرەیە، بۆیەش رەنگە لای تۆی خوێنەر‌و تۆی شرۆڤەكاریش چەند پرسیارێك بێنە پێشەوە، بەبڕوای تۆ یەكێتی لەدوای كۆنگرە بەكام ئاراستە دەڕوات؟ وەك ئێستای دەمێنێتەوە؟ عاتیفەی خەڵك زیاتر دەبێت بۆ یەكێتی بەهۆی نوێبوونەوەی ئەو حزبەوە؟ بەپێی خوێندنەوەكانی خۆت چی ئایندەیەك بۆ یەكێتی چاوەڕوان دەكەیت ؟ ئایا حزبێكی سۆسیال دیموكراتی وەكو یەكێتی چۆن گرفتەكانی دیاریكردنی كەسێك یان دەستەیەك بۆ سەرۆكایەتی یەكێتی، تێدەپەڕێنێت؟ ئەگەر سەرنجێكی هێدلاینی رۆژنامە‌و مێدیاكان بدەین لەم ماوەیەدا، بڵاوبوونەوەی هەواڵەكانی چڕبوونەوەی پرۆسەی بەرەوكۆنگرەچوون تا دێن زیاتر دەبێت، دەستپێكی هەواڵەكان‌و ئەنجامگیری هەوڵەكان كۆمەڵە راستییەك روون دەكەنەوە، كەئەكرێ پێودانگێكی بەهێز بن بۆ قسەكردن لەسەر داهاتووی یەكێتی نیشتمانی كوردستان بەتایبەت (یەكێتی دوای تاڵەبانی)، كەقۆناغێكی نوێ دەبێت بەنیسبەت یەكێتییەكانەوە بەگشتی.\nدەكرێ بەپێی ئەوەی كۆمەڵگەی كوردی تاكەكانی زیاتر تاكێكی عاتیفین، گریمانەیەكی بەهێزمان دەستبەوكێت كەیەكێتی پاش مام زەمەنێكی باش عاتیفەی خەڵك بۆ خۆی ببات بەتایبەت لەدوای كۆنگرەی داهاتووەوە، بەڵام ڕەنگە ئەم بەرەوپێشچوونەوە بەردەوام نەبێت‌و ماوەیەكی كورتخانەیەن بێت، بەڵام لەهەمووی گرنگتر ئەوەیە كەیەكێتی دوای كۆنگرەی ئەمجار چۆن ئایندە بەدەستدەهێنێتەوە؟.\nمام لەچل ساڵی رابردوودا هەموو شتێكی یەكێتی بووە، دامەزرێنەر، رێكخەر، كۆكەرەوە، پەیامبەری سیاسی یەكێتی، چونكە هەموو فیكرە‌و ئایدۆلۆژیاكانی یەكێتیش هەر خۆی خاوەنیان بووە.\nلەبەر ئەوە ئەگەری زۆرە لەم كۆنگرەیەدا هەموو هاوكێشە گرێدراوەكان ئەكتیڤ بكرێنەوە، وەك سەرنجێكی تایبەتی پێم وایە یەكێتی قۆناغی گەنجبوونەوەی لەبەردەمدایە‌و هەم بارودۆخە ناوچەییەكان‌و هەم خواستی ناوخۆییش هاوكاری یەكێتی دەبن.\nدواجار دەكرێ لەماوەی ئەو عاتیفەراكێشانەی خەڵكدا كەپێشتر ئاماژەمان پێكرد، ئەگەر یەكێتی بتوانێت خۆی بگرێتەوە كەدەرفەتێكی باشی بۆ رەخساوە، ئەوا دەتوانێت هێزێك وەبەر خۆی بدات بەتایبەت پاش بێ ڕۆڵبوونی رێككەوتننامەی ستراتیژی، چونكە زۆرینەی كادیرو ئەندامانی یەكێتی دژی ئەو رێككەوتننامەیە بوون‌و ئەنجامگیرییەكانیش دەریدەخەن كەئەگەر “یەكڕیزی لەپێناو میللەت”دا پاساوی سەرەكی رێككەوتنەكە بووبێت ئەوا ئەمان زیاتر قوربانییان بۆ ئەو یەكڕیزییە داوە.\nكۆنگرەی یەكێتی دەبێت پێش هەر شتێك هێزی ناوچەیی گورجوگۆڵ بكاتەوە، تین بداتەوە بەر رێكخستن‌و كادیرانی ئەو حزبەش، لەهەمووشی گرنگتر پێم وایە یەكێتی پێویستە بە پەیوەندییە ستراتیجییەكانیدا بچێتەوە، چونكە هەم چاوەڕوانی زیاتری لێ دەكرێت‌و هەمیش واقیعەكە وا دەخوازێت.\nئەم كۆنگرەیەی یەكێتی ئەگەر تەنها كۆنگرەی ئاشتەوایی بۆ ناوچەكە‌و تۆخكردنەوەی بنەماكانی پێكەوەژیان‌و فراوانكردنی ئازادی دەربڕین‌و ئاراستەكردن بخاتەوە بۆ ناوخۆی یەكێتی‌و بۆناوچەكەش ئەوا دەستكەوتی گەورەیە، پێشتریش لەسەر ئەمە وەستاوین كەئەوەی شەقامی كوردی بەتایبەت سلێمانی دەیخوازێت خزمەتكردنی پارێزگاكەیە‌و بەدڵنیاییەوە سەركەوتنی كۆنگرەی یەكێتی كاریگەری لەسەر ئیدارەدانی پارێزگاكە هەیە بۆیەش خواستی گشتی خواستێكی ئاشتیخوازانەی بەربڵاوی گشتییە بۆ سەركەوتنی كۆنگرەكە.\nکورد: بوویەکی فریودراو یان بوویەکی بێ گوتار!\n2019/10/20 - 1:28 PM\n“خوێنی هەر کەسێکی کورد لە هەر پارچەیەکی کوردستان لە هەر پێناوێکدا بڕژێت ىێجگە لە سەربەخۆیی و دەوڵەت بەفیڕۆ دەڕوات چونکە هیچ دەستکەوتێکی تر لە ئاستی بەهای ئەو خوێنەدا نیە”. کەواتە با لێرەوە بپرسین ئایا ئەو هەموو خوێنەی کورد لە راپەڕینی بەدرخانیەکانەوە تاکو ئێستا رژاوەو ئێستاش دەڕژێت لە پێناوی چیدا بووە بۆ چیە؟ ئایا ئەوەی بەدەستهاتووە بایی ئەو هەموو خوێنە دەبێت؟ ئایا بێجگە لە بەشێکی باشووری کوردستان و ئەو بەشەی رۆژئاوا کە ماوەی چەند ساڵێکە کورد خۆی بەڕێوەی دەبات خەباتی کورد لە هەر چوار پارچەی کوردستان چی بەرهەمهێناوە؟ ئایا سەرباری ئەو هەموو خەبات و قوربانیدانە، حۆکاری ئەو دەستکەوتە کەمە پەیوەندی بە چیەوە هەیەو هۆکارە سەرەکیەکانی چین و کێن؟ داگیرکەران هۆکاری سەرەکین؟ سیاسەتی نێو دەوڵەتی بەرپرسیارە؟ یان کورد خۆی هۆکاری سەرەکیە؟ ئەگەر کورد خۆی هۆکاری سەرەکیە، ئایا کەموکورتیەکە جەماوەرە یان حیزبەکان؟ ئەگەر هۆکار حیزبەکانن، ئایا پێشمەرگەی حیزبەکان بێ تواناو بێ ئیرادەن، یان کەموکورتی و بێ توانایی و بێ بەرنامەیی و نەبوونی پرۆژەی نەتەوەیی نەبوونی دیدو تێڕوانینی ئایندەیی لە ئەستۆی سەرکردایەتی حیزبەکانەو گرفت بڕوانەبوونی زۆرینەی حیزبی کوردی و سەرکردایەتیەکانیانە بە سەربەخۆیی کوردستان؟\nبێگومان ئەگەر چاوێک بە مێژووی حیزبی کوردیدا بگێڕین، بەئاشکرا دەبینین زۆرینەی هەرە زۆری حیزبی کوردی لەهەر چوارپارجەی کوردستان نەک بەرنامەی سەربەخۆییان نیەو کاری بۆناکەن راستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ وەکو حیزبی ئەو نیشتیمانانە کاردەکەن و دەجوڵێن کە کوردستانیان بەسەردا دابشکراوەو ئێستا داگیرکەری کوردستانن. زۆرینەی حیزبەکانی ئێستای کوردستان لەسەر هەمان بەرنامەی حیزبە شیوعیەکانی ئەو دەوڵەتە داگیرکەرانە دەڕۆن کە کوردستانیان داگیرکردووەو بەرنامەی حیزبە شیوعیەکان بریتی بوو لە دیموکراتی بۆ دەوڵەتی سەردەستەو داگیرکەرو ئۆتۆنۆمی بۆ نەتەوەی کوردی وڵات داگیرکراو و ژێردەست. بەرنامەی زۆرینەی بزووتنەوەو حیزبە کوردیەکان با ناوی جۆراوجۆریشیان لە خۆیان نابێت بەڵام لە گەوهەردا لە سنووری هەمان بەرنامەدان کە ئەویش بریتیە لە بە دیموکراتیکردنی دەوڵەت لە ژێر ناوی دیموکراتی گەلان و پێکەوە ژیان و چەمکی هاووڵاتیبوون و پاراستنی یەکێتی نیشتیمان.\nئەگەر سەیری حیزبەکانی رۆژهەڵات بکەین، تاکو ئێستاش بە یاشکراو بێترس باسی روخاندنی کۆماری ئیسلامی و بە دیموکراتیکردنی ئێران و ئۆتۆنۆمی بۆ کوردستان دەکەن. حیزبەکانی باکوری کوردستان بە تایبەتی پارتی کرێکاران و پارتی گەلی دیموکرات، هەردووکیان باسی بە دیموکراتیکردنی سیستێمی فەرمانڕەوایی تورکیا دەکەن. تەنانەت پارتی کرێکاران کە سەرەتا وەکو پارتێکی نەتەوەیی لیبراڵ خۆی نمایش کردو باسی دەوڵەتی کوردستانی دەکرد، ئێستا دوورو نزیک باسی سەربەخۆیی و جیاکردنەوەی کوردستان و پێکهێنانی دەوڵەتی نەتەوەیی کوردی ناکات و باسی برایەتی کوردو تورک و پێکەوە ژیان و دیموکراتی تورکیا دەکات، هەمان شێوەی هەدەپە، لەکاتێکدا نەک هەر کوردی باکور بەڵکو زۆرێک لەو کوردانەی بەشەکانی تریش کە بڕوایان بە سەربەخۆیی و پێکهێنانی دەوڵەتی سەربەخۆی کوردیی هەبوو، ئومێدی زۆریان لەسەر پارتی کرێکارانی کوردستان هەڵچنیبوو. ئێستا بە ئاشکرا دیارە کورد لە باکوریش پرۆژەی سەربەخۆیی و جیاکردنەوەی کوردستان و پێکهێنانی دەوڵەتی کوردی نیە.\nئەگەر سەیری باشووریش بکەین ئەوا لە دوای شێخ مەحموودی حەفید کە ئەو بە ئومێدی درووستکردنی دەوڵەت و بوون بە مەلیک بوو، ئیتر بەرزترین ئاستی داخوازیەکانی کورد لەم بەشەدا ئەوە بووە کە لە ریفراندۆمدا خەڵکی سەربەخۆخوازی کوردستان دەنگیان بۆ سەربەخۆیی کوردستان دا، بەڵام ئەوەش نەبووە بنچینە بۆ راگەیاندنی سەربەخۆیی و دەوڵەت. دیارە هەروەک لە بەرگی دووەمی گوتاری ناسیونالیزمی کوردیشدا بەدرێژی شیکردنەوەی گوتاری حیزبەکانی باشوورمان کردووە، بێجگە لەو رووکەشە سادەی گوتار کە ریفراندۆمی بەرهەمهێنا، گوتاری نەتەوەیی لە ئاستێکی سادەدایەو وابەستەبوون بە عێراقەوە هێشتا لای رووبەرێکی فراوانی حیزبەکانی باشوور بەهێزو باڵادەستەو تەسلیمکردنەوەی رووبەرێکی فراوانی کوردستانیش بە عێراق دوای ریفراندۆم باڵادەستبوونی هەژموونی گوتاری عێراقچێتیە بەسەر گوتاری کوردیدا، بەجۆرێک باسکردنی کوردو کوردایەتی و کارکردن بۆی بەرزنابیتەوە بۆ دەرچوون لە چوارچێوەو سنووری عێراقیبوون و عیراقچێتی. واتە ئەو خەباتە دوورودرێژەی لە ساڵی ١٩١٥ بەدواوە کوردی باشوور کردوویەتی و ئەو هەموو خوێنەی بەخشیوێتی نەیتوانیووە هەڵوێستی رەتکردنەوەی عێراق لە بەرنامەو پەیڕەو و کارکردنی رووبەرێکی فراوانی بزووتنەوەو حیزبەکانی باشووری کوردستاندا درووست بکات.\nئێستا بارودۆخی رۆژئاوا لە بەشەکانی تر لەبەرچاوترە، بە تایبەتی ئەو نەبەردیانەی کە شەڕڤانانی رۆژئاوا لە ماوەی پێنج ساڵی رابردوودا بەرامبەر بە دڕندەکانی دەوڵەتی خەلافەت لە لایەک و لە هێرشی سوپای داگیرکەی تورک و خەلیفە ئەردگان پێشتر بۆ سەر عەفرین و لە چەند رۆژی رابردووشدا بۆ سەر سەرێکانی و ناوچەکانی تر، کوردی رۆژئاوای نادیار و نائامادەی گواستەوە بۆ حاڵەتی دیارو ئامادە. لە زیهن و خەیاڵ و رووبەری یادەوەری رووبەرێکی فراوان لە مرۆڤایەتی و دامودەزگا دەوڵەتی و سیاسی و میدیاییەکانی دنیادا، کورد بوو بە ناوێکی ئاشنا و جارێکی تریش وەکو هەتیووە بەجێهێڵراو و ناپاکی لێکراوەکانی دنیا باس دەکرێت. ئەمەریکا لە ماوەی چەند ساڵی رابردوودا، سەرباری ناڕەزاییەکانی تورکیا، پەیوەندی بەهێزی لەگەڵ کوردانی رۆژئاوادا هەبووەو چەندینجار بارخانە چەک و تەقەمەنی بۆ پەیەدە ناردووەو وەکو هاوپەیمانی خۆی باسی دەکرد، کەچی لەناکاوێکدا سەرۆکە ناهاوسەنگەکەی ئەمەریکا وەکو بەرجەستەکەری چەمکی نائینسانانەی لیبرالیزمی نوێ، لە پێناوی بەرژەوەندیە مادییەکانی وڵاتەکەیدا، کوردی وەکو بێ بەهاترین بوونەوەر بەتەنیا بەجێهیشت. بێگومان کوردستان تاکو ئێستا نەبووەتە عەرەبستانی سعودیە، بۆ ئەوەی ئەمەریکا وەکو مانگا بیدۆشێت. چواندنی سعودیە بە مانگا گەوهەری تێڕوانینی سیستێمی سەرمایەداری لیبریالیزمی نوێیەو لەو روانگەیەشەوە، ئەوەی گرنگە شیرەکەیە، مانگاکەو خاوەنی مانگاکەش هیچ بەهایەکیان نیە. هەر بۆیە هەر جۆرە پشبەستنێکی کورد بە ئەمەریکا هەمیشەیی نیەو هەمان دەرئەنجامی پشبەستنی ١٩٧٥ ی کوردی باشوور بە ئەمەریکاو پشتبەستنی ئەمجارەی کوردی رۆژئاوای دەبێت بەو دەوڵەتە.\nئایا کوردی رۆژئاوا کە لە ماوەی چەند ساڵی رابردوودا دەسەڵاتی بەسەر وڵاتەکەی خۆیدا کردووە، هەڵگری پرۆژەی نەتەوەیی کوردی بووە، واتە ئایا کوردی رۆژئاوا پرۆژەی سەربەخۆیی و دروستکردنی دەوڵەتی هەیە؟ یان ئەویش هەمان شێوەی کوردی بەشەکەنی تری کوردستان دەیەوێت لە چوارچێوەی کۆماری سوریای عەرەبیدا بمێنیتەوە؟ راستە کوردی رۆژئاوا کانتۆن و دەسەڵاتی خۆسەریی دروستکردووە، بەڵام ئەوەی کردوویەتی لە چوارچێوەی دەسەڵاتی یەکەی بچووکی خۆبەڕێوەبردن دەرناچێت کە ئەوەش لە روانگەی گوتاری نەتەوەییەوە لە چوارچێوەی گوتاری هەرە ناتەواودا پێناسەدەکرێت کە گوتارێکی ناوچەیی یان هەرێمایەتیە و نە خاسێتی گوتاری نەتەوەیی و نە رەهەندی نەتەوەیی و نیشتیمانی یەکگرتووی هەیە. هەروەک لە لایەکی ترەوە روانینێکی ئایندەییش بۆ جیاکردنەوەی ئەو بەشەی کوردستان و دەرهێنانی لە ژێر سایەی دەسەڵاتی داگیرکەری سووری، نە بوونی هەیەو نە باسیش دەکرێت. کەواتە ئاشکرایە مانەوەیەکی لەوجۆرەی کوردی رۆژاوا پەیوەندی بە شەڕی دڕندەکانی دەوڵەتی خەلافەتەوە هەیەو وەکو ئەوە وایە لە بۆشایدا هەڵواسرابێت چونکە ئاشکرایە داعش بوویەکی نەمر نیەو کۆتایی دێت و دەریشکەوت سیاسەتی روسیاو ئێران بۆ هێشتنەوەی ئەسەدو رژێمەکەی لە سیاسەتی ئەمەریکا سەرکەوتووتر بوو، واتە رژێمی ئیستای سووریا دەمێنێتەوە. کەواتە لە نەمان یان تەواو لاوزبوونی داعش ومانەوەی ئەسەدو رژێمەکەیدا، کوردی رۆژاوا چی دەکات و رووبەڕووی چی دەبێتەوە؟\nئەمەریکا رایگەیاند دەوڵەتی خەلافەتیان لەناوبردووە، کە ئەوە درۆیەکی گەورەیەو تاکو ئێستا مەترسیەکانی ئەو رێکخراوە تیرۆریستیە ماون، راگایەندنەکەی ئەمەریکا بە تایبەتی ترامپ پاساو بوو بۆ پشتکردن لە کوردەکان و بوارکردنەوە بۆ هاوپەیمانە ستراتیژیەکەیان کە تورکیایە بۆ ئەوەی چی دەوێت بیکات. وەکو بینیمان سوپاکەی خەلیفە ئەردۆگان لە ژێر ناونیشانی “کانی ئاشتی”دا پەلاماری رۆژاوای دا. بێگومان ئەو ناونیشانە بەڵگەی بێ شەرمی و بێ روویی و بێ ئابڕوویی ئەردۆگان و سیستێمی داگیرکەری دەست بەخوێنسووری تورکی هەمەجە، چونکە لە دروستبوونی دەوڵەتی کەمالیستەوە ئەو داگیرکەرە خوێنڕێژە بەتەنیا زمانی چەک و کوشتن و بڕین و وێرانکردن دەزانێت، ئیتر چۆن لە رووی دێت باسی ئاشتی و کانی ئاشتی بکات!\nکوردی رۆژئاوا کە هێشتا پاڵەوانانە بەرپەرچی سوپای داگیرکەری تورکی دەدایەوە، کەچی بە ناوەندگیری ئەو گەماڵە پیرەی کە چاوەڕوانە دڕندەکانی تر نێچیرێک راوبکەن وئەمیش دوای ئەوان ئێسقانەکانی بکڕینێتەوە، جارێکی تر سوپا شکستخواردووەکەی بەشار ئەسەدیان بانگهێشتی کوردستان کردەوە، کە بەخوێنی هەزارەها رۆڵەی کورد رزگارکرابوو. لە هەموویشی خراپتر بەو ئەندازەی سەربازەکانی ئەسەد هاواریان دەکرد ” خوداو سوریاو ئەسەدو بەس”، بەشیک لە بەرپرسە کوردەکانیش باسی یەکێتی خاکی سوریاو پاراستنی سوریا و پاراستنی سەروەری نیشتیمان واتە سوریایان دەکرد لە هێرشی داگیرکەری تورک. واتە لە قسەی بەشێک لە بەرپرسە دیارەکانی رۆژاوادا ناوی سوریاو یەکێتی خاکی سوریاو پاراستنی سەروەری سوریا تا ئەندازەیەکی ئاشکرا جێگای رۆژاوا و کوردیان گرتەوە. کە ئەمەش لە ئاستیکی قوڵتردا لاوازی پرۆژەی نەتەوەیی و گوتاری نەتەوەیی کوردی دەگەیەنێت.\nتورکیا بە مەبەستی ئەوە هێرشی کردە سەر رۆژاوا کە بە قوڵایی ٣٢ کیلۆمەتر هێزەکانی هەسەدە پاشەکشە پێبکات و بە قسەی خۆی ناوچەی ئارام درووستبکات بۆ گێڕانەوەی ئاوارە سوریەکان. بەڵام دیارە مەبەستی تورکیا لە لایەک گۆڕینی دیمۆگرافیای ناوچەکەیە، لە لایەکی تریش بە تەواوەتی بڕینی پەیوەندیە لە نێوان رۆژاوا و باکوری کوردستاندا، ئەمە بێجگە لەوەی زۆرینەی سامانە سرووشتیەکانی رۆژاوا دەکەونە ئەو رووبەرەوە کە تورک دەیەوێت بە ناوی ناوچەی ئارامەوە دەسەڵاتی بەسەردا بکات و لە ژێردەستی هێزە کوردیەکانی رۆژاوای دەربهێنێت.\nئەمەریکا دوای فریودانی یەکەم و پشتکردن لە کوردی رۆژاوا، لە کاتێکدا سوپا داگیرکەرەکەی ئەردۆگان لە سەرێکانی لە لایەن شەڕەڤانانی پاڵەوانەوە لوتی شکابوو، کەچی بە پەلە ترامپ جێگرەکەیی و وەزیری دەرەوەی بەرپرسی ئاسایشی نەتەوەیی ناردە تورکیا بە ناوی هەوڵدان بۆ رێکەوتن، ئەوەی تورک نەیتوانی بە شەڕ هیچی لێ بەدەست بهێنێت، شاندەکەی ئەمەریکا بە ناوی رێکەوتنەوە پێشکەشیان کرد. هەندێ لەسەرکردەکانی رۆژاوا هەر زوو رایانگەیاند بەو رێکەوتنە رازینین، بەڵام ئەوەی جێگای سەرنجە هەڵویستەکانی مەزڵومی ئەبدیە کە راگەیاندنی کوردی بێ ستراتیژ و رووتکراوە لە بەرنامەی نەتەوەیی چەند رۆژێکە بەشان و باڵای ئەم کەسێتەدا هەڵدەدەن و مەترسی ئەوەی هەیە سەری لێتێکبدەن و ئەوەش ببێتە هۆی زیانی گەورە بۆ رۆژاوا. سەرئەنجام دەردەکەوێت هەرچۆن روسیا بوو بە دەڵاڵ بۆ هێنانەوەی سوپاکەی ئەسەد بۆ کوردستان، ئەمەریکاش بوو بە دەڵاڵ بۆ رزگارکردنی سوپای داگیرکەری تورکیاو تەسلیمکردنی رووبەرێکی فراوانی رۆژاوا بە تورکەکان. راستە بارودۆخی ژیانی رۆژاوا و بەرگریکردن سەختە بەڵام شەڕڤانان نەبەزیوون و پاڵەوانانە بەرگری دەکەن. دەشێ سەکردایەتی رۆژاوا پاساوی خۆیانیان هەبێت بۆ رازیبوون بە گەڕانەوەی سوپای داگیرکەری سوریا و بۆ رازیبوونیش بەوەی کە ئەمەریکا لە جوگرافیای رۆژاوا بە ناوی رێکەوتنەوە بەخشیوێتی بە تورکیا. باشە کە کورد لە رۆژاوا ئامادەبوو بەو دوو هەنگاوە ترسناکە کە هاتنی دوو داگیرکەرە بۆ کوردستان لە یەک کاتدا رازیبێت، بۆ هەر لەسەرەتاوە بێ شەڕ ئەوەی نەکرد بۆ ئەوەی خوێنی ژمارەیەکی تر لە رۆڵەکانی ئەم میللەتە بە فیڕۆ نەڕوات، چونکە وەکو لە سەرەتاشەوە گوتمان هەر خوێنێکی کورد لە پێناوی غەیری سەربەخۆیی و دەوڵەتدا بڕژێت، بەفێڕۆ دەچێت و سەرئەنجام راستەوخۆ یان ناڕاستەوخۆ دەبێتە خزمەت بۆ داگیرکەرانی کوردستان. بێگومان هەموو شکستە یەک لە دوای یەکانەی کورد لە هەر چوار پارچەی کوردستان دەرئەنجامی نەبوونی پرۆژەی نەتەوەیی کوردیە کە لە چوارچێوەی سەربەخۆیی و دروستکردنی دەوڵەتدا پێناسە دەکرێت و هەتا کورد نەبێتە خاوەنی پرۆژەیەکی لەم جۆرە، بەردەوام لەسەر چێوەی ئەم بازنە داخراوە دەخولێتەوەو بەکاردەهێنرێت و هەر جارەی بە شێوەیەک فریودەدرێت و سەرئەنجامیش بە تەنیا بەجێدەهێڵرێت، هەرچەندە ناوی و قوربانیدانی و ئازایەتی و بەراورد بە نەتەوەو ئیتنیکەکانی تری ناوچەکەش نزیکتربوونی لە عەقڵ و کەلتووری رۆژاواوە وێردی سەر زمانی رەمزەکانی دەسەڵاتی رۆژاواو میدیاکانی جیهانیش بێت، بەڵام هێشتا ئەم قوربانیەو هەر رۆژێک بە جۆرێک بە تەنیا بەجێدەهێڵرێت.\nئامانجە ئابوریەکانى تورکیا لەداگیرکارى ڕۆژئاوا\n2019/10/20 - 9:44 AM\nڕۆژئاواى کوردستان یان باکورى ڕۆژهەڵاتى سوریا، جوگرافیایەکى تایبەتمەند و دیموگرافیایەکى فرە ڕەنگ و فرە ئاینە لەنێوان کورد و عەرەب و مەسیحى خاوەنى سەروەت و سامانێکى زۆرى ژێر زەوییە.\nلەدواى شۆڕشى مەدەنیانەى خەڵکى سوریا دژى حکومى بەشار ئەسەد و سەرهەڵدانى شەڕى ناوخۆیى و دەست تێوەردانى وڵاتانى ناوچەکە و جیهان لەو وڵاتە، ڕۆژهەڵاتى باکورى سوریا کەوتە دەست دەسەڵاتى پەیەدە و یەپەژە هەر زوو توانیان ئیدارەیەکى خۆسەرى بۆ بەڕێوەبردنى ئەو ناوچانە پێک بهێنن سەرەڕاى هەموو ڕەخنەکان تاڕادەیەکى باش توانیان نمونەیەکى جوانى خۆ بەڕێوەبردن پێشکەش بکەن و ناوچەکەیان بکەن بەئارامترین شوێنى سوریا.\nبەڵام هەڕەشەکانى تورکیا و ئەردۆغان لە ئێستادا ناوچەکەى کردوە بە نائارامترین شوێنى ئەو وڵاتەو و ناوچەکە، تورکیا مەبەستیەتى (ناوچەی ئارام) بە قوڵایى (30) کلم لەناو خاکى ڕۆژئاوا دروست بکات و هەژمون و پێگەى کوردى سوریا لەناوچەکە لاواز بکات بۆ ئەم مەبەستەش چەند هۆکارو مەبەستی ئاشکراو نهێنى کردوە بە بیانوى داگیرکارییەکەى لەدوا نیوەرۆى (9/10/2019) لەژێر ناوى (کانى ئاشتى) ئۆپراسیۆنەکەى دەست پێ کرد بە هاوکارى گروپە ئۆپۆزیسیونەکانى حکومەتى سوریا و هەندێ گروپى توندڕەوى ئیسلامى عەرەب کەدەستیان لەتاوانى مرۆیدا هەیە.\nئەوەى بەلاى ئێمەوە گرنگە لایەنى و ئابورى و هۆکارە شاراوەکانى ترى ئەم ئۆپراسیونەى تورکیایە بۆ سەر ڕۆژئاوا دەتوانین بڵێین خۆى لەم هۆکارانەى خوارەوە ئەبینێتەوە:-\n1- دەوڵەمەندى ئەو ناوچانەى دەکەونە ژێر دەسەڵاتى خۆسەرى کوردانى ڕۆژائاوا (هەدەسە) کەبەدەوڵەمەنترین بەشى سوریا حساب دەکرێت و سەرجەمى یەدەگى نەوتى دڵنیایى سوریا نزیکەى دوو ملیار بەرمیلە و کەمتر لە (0.18%) ى یەدەگى نەوتى جیهانە ،ئەم ناوچانە خاوەنى لە (%90)ى سامانى نەوتى سوریایە و لە (%45) بەرهەمهێنانى غاز لە ڕۆژئاوایە و بەرهەمێنانى نەوت لە سوریا . لەساڵى (2010) گەشتە نزیکەى (400) چوار سەد هەزار بەرمیل ڕۆژانە لەم ژمارەیە (250) هەزارى لە ناوخۆ بەکاردەهێنرێت و ئەوەى ترى هەناردەى دەرەوەى دەکەن لە ئێستادا ئەم بەرهەمێنانە دابەش بووە بەسەر هەردوو دەسەڵاتى حکومەتى دیمەشق و ئیدارەى خۆبەڕێوەبەرى رۆژئاوا (هەسەدە) وە زۆربەى بیرە نەوتییەکانى دەکەونە باکورى خۆرهەڵاتى سوریاوە واتە رۆژئاوى کوردستان.هەروەها رۆِژئاوا خاوەنى چەندین کارگە و پرۆژەى ستراتیژى و پیشەسازى و کشتوکاڵى و وەک لۆکە و گەنم و زەیتون و جۆرەکانى ترە.\n2- خۆ ڕزگارکردنى ئابورى و دارایى تورکیایە لەو بارگرانییەى کە بەهۆى ئاوارەکانى سوریاوە دروست بوە لە تورکیا کە نزیکەى (2 تا 3) ملیۆن ئاوارە لە تورکیا هەیە ،ئەردۆغان دەیەوێ بەم ئۆپراسیۆنە بەشێکى زۆرى ئەو ئاوارانە بگەڕێنێتەوە بۆ خاکى سوریا هەروەک چۆن لە کانتۆنى عەفرین ئەو سیاسەتەیان جێ بەجێ کرد دواى ئەوەى لە ئۆپراسیۆنێکا عەفرینى داگیرکرد و بەدەیان خێزانى ئاوارەى عەرەبى ناردەوە بۆ عەفرین، ئەردۆغان دەیەوێ بەدروست کردنى ناوچەیەکى ئارام ئەو سیاسەتە جێ بەجێ بکات.\n3- ئامانجێکى ترى ئەردۆغان سڕینەوەى ناوچەکوردیەکانە بەهێنانى عەرەبى هاوردەى تورکیا بۆ ناوچەکە و لاوازکردنى پێگە و دەسەڵاتى کورد و سەرئەنجام هەڵگیرساندنى شەڕى کورد و عەرەب و بێ گومان ئەم سیاسەتە دەرئەنجامەکانى دوور مەودایە و مەترى بۆ سەر نەتەوەیى کورد دروست دەکات.\n4- بیانویەکى ترى ئەردۆغان و تورکیا لەکوردانى ڕۆژئاوا دروست کردنى دەوڵەتێکى کوردیە لە ڕۆژهەڵاتى فورات لەسەر بیروڕاى و ئایدۆلۆژیاى عەبدوڵا ئۆجالان و پاڵپشت کردنى پەکەکە لەو دەوڵەتە و مەترسى ئەوەیە لە داهاتودا رۆژهەڵاتى فورات ببێتە شوێنێکى ستراتیژى بۆ هێرشکردنە سەر تورکیا و بیانوى ئەوە ئەهێنێتەوە ئەم دەسەڵاتەى کوردان لە ڕۆژئاوا ببَیتە پێگەیەکى بەهێزى پەکەکە و لەئایندەیشدا ببێتە پێگەیەک بۆ شۆڕشگێڕانى ترى کوردى باکور .\nکورتەی یاریی نێوان (ڕێدبول سالزبۆرگ ٢ – ٣ ناپۆلی)\nکورتەی یاریی نێوان (جینک ١ – ٤ لیڤەرپوڵ)\nکورتەی یاریی نێوان (ئینتەرمیلان ٢ – ٠ دۆرتمۆند)\nکورتەی یاریی نێوان (سلاڤیا پراگ ١ – ٢ بەرشلۆنە)\nکورتەی یاریی نێوان (ئەیاکس ئەمستەردام ٠ – ١ چێڵسی)\nتەندروستی20 کاتژمێر پێش ئێستا\nنازانیت بۆچی لەپڕ قەڵەو بوویت؟ ئەمە هۆکارەکانێتی\nسکت دێشێت و ئازاری هەیە؟ بەیەکێک لەم ڕێگایانە چارەسەری خێرایی بکە\nخۆشەویستی11 کاتژمێر پێش ئێستا\nماڵداری15 کاتژمێر پێش ئێستا\n٥ ئامۆژگاری بۆ دایکی تازە تا دونیایی لێنەیەتەوە یەک\nچەند پێکهاتەیەکی سرووشتی بۆ قژ کە دەتوانێت هەموو شتێک تێک بدات\nخەڵك – بەشی هەواڵ لە كۆنفڕانسێكی ڤیدیۆییدا لەگەڵ وەزیری بەرگری ڕوسیا، فەرماندەی گشتی هێزەكانی سوریای دیموكرات (هەسەدە) ڕایدەگەیەنێت، تێبینیمان لەسەر...\nخەڵك – بەشی هەواڵ سەرۆكی جێبەجێكاری ئەنجومەنی سوریای دیموكرات لە كۆنگرێسی ئەمریكاوە ڕایدەگەیەنێت: توركیا قەتلوعامی كردووەو جیاوازی لە نێوان پێكهاتەكان...\nخەڵك – بەشی هەواڵ ڕێكخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو ڕایدەگەیەنێت، ئێوارەی ئەمڕۆ هێزە ئەمنییەكانی ئێران لە شاری جوانڕۆ سەر بە پارێزگای...


(پیو دى پاى) بەڵێنەکەى بردە سەر، بەڵام بەشێوەیەکى جیاواز! – کەی ئای تی ئێن\nبابەتی گرینگ 11, كانونی یه‌كه‌م 2016\n(پیو دى پاى – PewDiePie) ئەم ناوەیە کە بێگومان ئەگەر هەموو بەکاربەرێکى ئینتەرنێت نەزانێت چییە ئەوا زۆرینەمان دەزانین و بەم ناوە ئاشناین بەهۆى ئەوەى ناوى گەورەترین کەناڵى پێگەى (یوتیوب)ە تاوەکو ئێستا، لەماوەى ڕابردوودا بەڵێنێکى خاوەنى ئەم کەناڵە تەواوى پێگە تەکنەلۆژیەکانى تەنى بوو بەوەى کە بەڵێنى دابوو لە کاتێکدا ئەگەر ژمارەى بەژداربوان (سەبسکرایب)ى کەناڵەکەى بگات بە ٥٠ ملیۆن ئەوا کەناڵەکەى دەسڕێتەوە!\nهەفتەیەک بەر لە ئێستاو ٢ى ئەم مانگە (پیو دى پاى – PewDiePie) کە ناوى خوازراوى (فلێکس ئارڤێد ئۆلف)ـە و بەم ناوەوە ناسراوە لە ڤیدیۆیەکدا بەڵێنى بە تەماشاکەران و بینەرانی دا کەوا ئەگەر کەناڵەکەى ببێت بە ٥٠ ملیۆن بەژداربوو (سەبسکرایبەر) ئەوا دەیسڕێتەوە و بەتەواوى دایدەخات، گەنجە سویدییەکە دوێنێ بەڵێنە گەورەکەى بردە سەر بەڵام چۆن بردنە سەرێک!!\nدواى ئەوەى دوێنێ ژمارەى بەژداربووانى کەناڵەکەى ٥٠ ملیۆنى تێپەر کرد، ئارڤێدى ٢٧ ساڵ بەڵێنەکەى بردە سەر و کەناڵەکەى لە بنەچەوە سڕییەوە، بەڵام کامە کەناڵ؟! بێگومان کەناڵە سەرەکیەکەى نا بەڵکو کەناڵى دووەم و کەناڵە لاوەکیەکەى سڕیەوە کە لە مانگى ١٠ى ئەمساڵدا دروستى کردبوو! پرسیار لێرەدا ئەوەیە کەوا پیو دى پاى بۆ کارێکى لەم شێوەیەى کرد؟!\nپیو دى پاى بەم کارەى چاوى چەندان پێگە و میدیاى بەلاى خۆیەوە ڕاکێشا بەوەى بەڵێنەکەى بکەن بەهەواڵ و چەندان کەسى تر بیناسن بەهۆى ئەم هەواڵانەوە، ئامانجى یەکەمیشى لەمەدا زیادکردنى ژمارەى بەژداربووانى کەناڵەکەى بوو کە بێگومان ئەم ئامانجەیشى هاتە دى و لەماوەى تەنها هەفتەیەکدا لە ٤٩،٤ ملیۆن بەژداربوو گەیشت بە ٥٠،٢ ملیۆن بەژداربوو، کە خۆى لە خۆیدا ئەمە کارێکى زیرەکانە بوو کە کردى بەهۆى ئەوەى هەم بەڵێنەکەى بردە سەر هەمیش ئامانجەکەى خۆى بەدیهێنا!\nڤیدیۆى ڕاگەیاندنى بەڵێنەکەى!\n[su_youtube url=”https://www.youtube.com/watch?v=6-_4Uoo_7Y4″ width=”460″ height=”300″ class=”https://www.youtube.com/watch?v=nF1Fls5DzFw”]\nڤیدیۆى هێنانەجێى بەڵێنەکەى، لە کۆتایی ڤیدیۆکەشدا بەڵێنێکى جیاواز دەدات و دەڵێت: “کەناڵەکەم دەسڕمەوە کاتێک گەشتم بە ١٠٠ ملیۆن بەژداربوو!”\n[su_youtube url=”https://www.youtube.com/watch?v=Y39LE5ZoKjw” width=”460″ height=”300″ class=”https://www.youtube.com/watch?v=nF1Fls5DzFw”]\nفلێکس ئارڤێد یاخود باشتر وایە بڵێین (پیو دى پاى – PewDiePie) گەنجێکى خوێن گەرمى ٢٧ ساڵى سویدییە و کارەکەى بریتیە لە دەرکردنى ڤڵۆگ و قسەکردن (کۆمێنتارى) دەربارەى شتەکان بەشێوەیەکى کۆمێدى و هەزەلى، لەساڵى ٢٠١٠ەوە تێکەڵ بە پێگەى یوتیوب بووە و هەژمارێکى دروستکردووە و لەوساوە تاوەکو ئێستا بەردەوامە و ڕۆژ دواى ڕۆژ ژمارەى پێوانەیی نوێ دەشکێنێت، لە ئێستادا خاوەنى ٥٠،٣ ملیۆن بەژداربوو (سەبسکرایبەر)ە لە کەناڵەکەى و گشت ڤیدیۆکانى زیاتر لە ١٣،٨ بلیۆن(ملیار) جار سەیر کراون.\nتاگەکان PewDiePie پیو دى پاى هەواڵ


ANF | فۆرتوناتۆ: بێدەنگی تێکچوونی ئەخلاقی وڵاتانی ڕۆژئاوایە\nفۆرتوناتۆ: بێدەنگی تێکچوونی ئەخلاقی وڵاتانی ڕۆژئاوایە\nمارییۆ فۆرتوناتۆ نووسەری ئیتاڵی بە ناونیشانی "کەس هەڵناستێتە سەر پێ" گۆتارێکی بۆ ڕۆژنامەی " Suddeutsche Zeîtûng" نووسی و بێدەنگی بەرامبەر پاکتاوی ڕەگەزی بەرامبەر گەلی کورد وەک تێکچوونی ئەخلاقی هێزەکانی ڕۆژئاوا لەقەڵەمدا.\nیه‌كشه‌ممه, 10 Nov 2019, 10:14\nمارییۆ فۆرتوناتۆ کە لە ئەوروپا و ئیتاڵیا بە سیناریۆ و ڕۆمانەکانی دەناسرێت لە بەشی نووسەرانی میوان لە ڕۆژنامەی " Suddeutsche Zeîtûng" کە یەکێک لە ڕۆژنامە سەرەکیەکانی ئەڵمانیایە گۆتارێکی بە ناونیشانی "کەس هەڵناستێتە سەر پێ" نووسی. فۆرتوناتۆ لە گۆتارەکەیدا بێدەنگی هێزەکانی ڕۆژئاوا بەرامبەر هێرشی داگیرکەری دەوڵەتی تورک بەرامبەر باکوور و ڕۆژهەڵاتی سوریا بە توندی ڕەخنە کرد و پرسیاری "پشتگیری ئەوروپا لە کوێیە"ی کرد.\nفۆرتوناتۆ ئاماژە بە سەردەمی پشتگیری ڤیەتنام و جەزائیر کرد و ڕایگەیاند، ئەو کاتە بە سەدان هەزار کەس دەستی بە خۆپیشاندان کرد. بەڵام ئەم پاییزە گەلی کورد بوردۆمان کرا و بە وشەکانی "بێنرخی، پشتگوێخستن و سڕبوون" بێدەنگی ئەروپای ڕەخنە کرد.\n'کەس نەیوت، ێمە قەڕزاری گەلی کوردین'\nنوسەر مارییۆ فۆرتوناتۆ ڕایگەیاند، کورد لە شەڕی دژی داعشدا باجێکی زۆردا و وتی، "ئەم گەلە وایکرد ئێمە لە دەستی داعش ڕزگارمان ببێت کە لە پاریس، لەندەن و بەرلین چالاکی تیرۆری ئەنجامدا. بەڵام هیچ لایەنەکمان گەلی کوردی وەک گەلی دۆست ڕانەگەیاند و نەیوت ئێمە قەڕزاری کوردین."\nنوسەر ڕایگەیاند، گەلی کورد بە ناوی دیموکراسی و ئازادی ڕۆژئاوا داعشی تێکشکاند و ئاماژەی بە ڕووداوەکانی ٩ی تشرینی یەکەم و تا ئێستا کرد. نوسەر سیاسەتی ئەمریکا و زلهێزەکانی ڕەخنە کرد کە لە ڕۆژئاوا بەرێوەی دەبەن و ئەوەی خستەڕوو، دەوڵەتانی ڕۆژئاوا گەلی کوردیان بەرامبەر دەوڵەتی تورک و دیکتاتۆرێک کە چەکی کیمیایی بەکاردەهێنێت و ڕژێمی ئەسەد تەنها جێهێشت و لە ئێستادا پاکتاوی ڕەگەزی ئەنجامدەدرێت.\nمارییۆ فۆرتوناتۆ لە گۆتارەکەیدا بە ئاشکرایی وتی، "ڕۆژەڤی خەڵکی لە لەندەن و ڕۆما ، شەڕی دژی کورد نییە. کورد لەسەر خاکەکەیان دەردەکرێن و ئەمەش لەچاوی هێزەکانی ڕۆژئاوادا کارەساتێکی مڕۆڤی نییە. بێدەنگی وڵاتانی ئەوروپای وەک تێکچوونی ئەخلاق لەقەڵەمدا.\nمارییۆ فۆرتوناتۆ کە لە لەندەن دەمێنێتەوە و سەرۆکی ئینیستیتوی کلتوری ئیتاڵیایە و لە ساڵی ٢٠٠٧ ڕۆمانێکی بە ناوی "لەشەڕدا ڕۆژێکی بێتاوان" بڵاوکردەوە و خەڵاتی وێژەی وەرگرت و لە ئێستادا لە گۆڤاری L'Espresso û La Stampa ی ئیتاڵی گۆتار دەنووسێتەوە.


شه‌ریف هه‌ژاری: ئایا پێویسته دروشمی جولانه‌وه‌ی (باكور و خۆرهه‌لات) بكرێت به سه‌ربه‌خۆیی؟ – WTARIKURD\nهه‌لگرتنی هه‌ر دروشمێك له لایه‌ن جولانه‌وه‌ی هه‌ردو به‌شی (باكور، یان: خۆرهه‌لات) پێویسته له ڕوی سیاسیی و مێژووییه‌وه به وردی ته‌ته‌ڵه بكرێ و، لۆژیكیانه له‌گه‌ل هاوكێشه ناوخۆیی و نێوده‌وڵه‌تییه‌كان زه‌مینه‌ی مومكیناتی به‌ده‌ست هێنانی دروشمه‌كه دیاری بكرێت.\nجولانه‌وه‌ی كورد له به‌شه‌كانی (باكور و، خۆرهه‌لات) به چه‌ندین قۆناغ له ڕوی ده‌ستكه‌وتی سیاسیی و چنگخستنی مافی یاساییان، له دوای جولانه‌وه‌ی باشوری كوردستانن كه خۆی گرتووه و، له كۆنفیدرالیه‌ته‌وه (كه به دروشم باشوری كوردستان: فیدراڵیه) ڕووه‌و (سه‌ربه‌خۆیی) هه‌نگاو ئه‌نێت.\nلای هه‌موان ڕونه: هه‌مو نه‌ته‌وه‌یه‌ك هه‌قی ته‌واوی یاسایی و سروشتی خۆیه‌تی كه به گشت مافه‌كانی بگات به ده‌وله‌تی نه‌ته‌وه‌شه‌وه، به‌لام (له‌سه‌ر هه‌قبوون) جیایه و (مومكیناتی چنگخستنی ده‌ستكه‌وتی سیاسیی)ش جیایه.\nهه‌ڵگرتنی هه‌ر دروشمێكی ستراتیژی بۆ جولانه‌وه‌كانی (باكور و خۆرهه‌لات) ده‌بێت پشت به (مومكیناتی به‌ده‌ست هێنان)یه‌وه ببه‌سترێت. ئه‌گینا ئاساییه و مێژووییشه كه بڵێیت: (كورد كۆنترین نه‌ته‌وه‌ی خۆرهه‌لاتی ناوه‌ڕاسته و ده‌بێت داوای سه‌ربه‌خۆیی بكا و، سنوره‌كانیشی له باشوری خۆرهه‌لاته‌وه كه‌نداوی عه‌ره‌بی یه و، له باكوری خۆرئاواشییه‌وه ده‌ریای ناوه‌ڕاسته). به‌ڵام دروشم لێدان و داواكاردن جیایه و، مومكیناتی به‌ده‌ست هێنانیشی جیایه. بۆ نمونه:\nله سالانی په‌نجان به‌شێكی زۆری هاوبیرانی ڕێكخراوی (كاژیك) دروشمیان (سه‌ربه‌خۆیی كوردستان) بوو. ته‌نانه‌ت دواتر توانجیان له دروشمه‌كانی (قاسملو، مه‌لا مسته‌فا، ئیبراهیم ئه‌حمه‌د و مام جه‌لال)یش ده‌گرت كه دروشمیان (خودموختاری یا حوكمی زاتی) بوو.\nپاشتر، پاسۆكه‌كانیش دروشمی سه‌ربه‌خۆییان هه‌ڵبژاردبو و، دیسانه‌وه ڕه‌خنه‌یان له (قاسملو و مام جه‌لال و مه‌سعود به‌رزانی) ده‌گرت كه دروشمی (خودموختاری یاخود: حوكمی زاتی)یان كردبووه ئامانجی ستراتیژ.\nسه‌یر ئه‌وه‌بوو، به‌شێكی پاسۆكیه‌كان زۆر له ئێرانه‌وه نزیك بون و ده‌شیانزانی دروشمه‌كه‌یان چ له ئاست نێو ده‌وڵه‌تی و چ له دانوستانی ناوخۆ له‌گه‌ڵ داگیركه‌ری عه‌ره‌بی عێراق هێچی لێ سه‌وز نابێت.\nكه‌چی مافێكی سروشتی-یاسایی نه‌ته‌وه‌یه‌كیان كردبوه دروشم، به‌بێ ئه‌وه‌ی هێنده تێفكرینی سیاسیان هه‌بێت كه دروشمه‌كه‌یان له ئاستی نێوده‌وله‌تی دا گوێی لێی ناگیردرێت.\nچونكه كاتێك كه داگیركه‌ران به‌وه‌ش ڕازی نین تۆ به زمانی دایك بخوێنی و، تۆش داوای سه‌ربه‌خۆیی ده‌كه‌یت، وه‌ك ئه‌وه وایه: پێت له یه‌كه‌م پلیكانه‌ی په‌یژه‌یه‌ك دابێ و، له خه‌یاڵت دا وابزانیت له كۆتا پلیكانه‌ی په‌یژه‌كه دایت و، به یه‌ك هه‌نگاو ده‌چیه سه‌ر سه‌ربانه‌كه‌وه!!\nهه‌روه‌ك چۆن په‌كه‌كه له‌سه‌ره‌تادا به دروشم (سه‌ربه‌خۆیی) یان هه‌ڵبژاردبوو، به‌ڵام دوای چه‌ندین ساڵ كاتێك زانیان كه له یه‌كه‌م قۆناغی پێش ڕزگاری دا ئه‌سته‌مه دروشمێكی وا هه‌ڵبژێریت، ئه‌وكات كردیانه (كۆنفیدراڵ)ی و، پاشتریش (فیدراڵ)ی و، ئینجا (خۆسه‌ری)، تا ده‌گات به (كانتۆن)یی و برایه‌تیی گه‌لان.\nمرۆڤی سیاسیی ده‌بێت له‌وه تێ بگات كه له دوا پلیكانی په‌یژه‌كه‌دا به یه‌ك هه‌نگاو ده‌گاته سه‌ر سه‌ربانه‌كه، نه‌ك وابزانێت له یه‌كه‌م پلیكانه‌وه به یه‌ك هه‌نگاو ده‌گاته سه‌ر سه‌ربانه‌كه!! چونكه گه‌روا بزانێت، بێ گومان ده‌كه‌وێته خواره‌وه!!\nجولانه‌وه‌ی (باكور و خۆرهه‌لات) هێشتا زۆر پێویستی به پشتیوانی نێوده‌وله‌تییه بۆ ئه‌وه‌ی به به‌شێكی سه‌ره‌تایی مافه‌كانی خۆی بگات. بۆیه هه‌ڵگرتنی دروشمی (سه‌ربه‌خۆیی) له ئێستادا بۆ جولانه‌وه‌ی (باكور یا خۆرهه‌لات)، ناسیاسییه‌ت-زانییه. وه‌ك وتم: ڕاسته كورد مافی خۆیه‌تی، ڕاسته له ڕوه‌كانی (دین، فكر، خاك و یاسا) ئاساییه ئه‌و دروشمه‌ت هه‌بێت، به‌ڵام نائاساییه‌كه له‌وه‌دایه كه تۆ به‌وردی هه‌لبژاردنی دروشم و چۆنیه‌تی جه‌زبكردنی سۆزی ولاتان بۆ دۆزه‌كه‌ت له یاد بكه‌یت.\nئیدی با ئه‌وه بوه‌ستێت بۆ ناوخۆی ده‌وڵه‌تانی ده‌سكردی (توركیا و ئێران)یش، گه‌ر له ئێستادا جولانه‌وه‌ی كورد دروشمه‌كه‌یان بكه‌نه سه‌ربه‌خۆیی، له قازانجی تورانیه‌ت و فارسیزم دایه.\nچونكه ئه‌وان به فێڵوفڕی خۆیان ده‌یانه‌وێت تۆ دروشمێكی وا هه‌ڵگریت بۆ ئه‌وه‌ی له ئاستی نێوده‌وڵه‌تیی دا ڕه‌وایه‌تیی یاسایی بدۆزنه‌وه بۆ قه‌تڵ و عام كردنت و په‌یاكردنی بیانویی یاسایی دژی دۆزه‌كه‌ت.\nله‌به‌ر ئه‌وه‌ی ده‌وله‌تانی دگیركه‌ر به پڕوپاگه‌نده‌ی به‌رگری كردن له یه‌كگرتویی خاكی ده‌وڵه‌تێكی خاوه‌ن سیاده‌ی سه‌ر به نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتوه‌كان، هه‌موو دڕندایه‌تییه‌كیان بۆ ده‌چێته‌سه‌ر.\nئه‌و ده‌وڵه‌ته داگیركه‌رانه ده‌شیانه‌وێت گوتارێكی ناواقیعی بۆ جولانه‌وه‌ی كورد بێته‌بوون كه له ئاست پشتیوانی نێوده‌وڵه‌تیی دا یه‌كنه‌گرێته‌وه و به ناپه‌سه‌ند ته‌ماشا بكرێت. بۆیه ناكرێ و نابێت به كرده‌وه فاشیستییه‌كانی (تورك و فارس) ئیدی خێرا كورد (له‌سه‌ر كاغه‌ز) سۆزی هه‌ستێ و بڵێ (سه‌ربه‌خۆی)یم ده‌وێ، به‌ڵكو ده‌بێت سیاسییه‌كانی كورد زۆر فێڵاویتر بن له فاشیسته‌كانی تورك و فارس.\nچۆن فێڵاویتر ده‌بن!؟\nپه‌سه‌ندترین دروشم ئه‌وه‌یه جولانه‌وه‌ی ئه‌و دوو به‌شه دروشمه‌كه‌یان: (مافی جاره‌نوس به شێوازی فیدراڵی) بێت، بۆ!؟\nچونكه تۆ له ڕوی په‌روه‌رده‌وه ئه‌ندام و كادیرانت به ئایدیاكانی چاره‌ی خۆنوسین گۆش ئه‌كه‌ی و، له ڕوی نیوده‌وڵه‌تیشه‌وه ئه‌توانیت پشتیوانی بۆ دۆزه‌كه‌ت (توركیای فیدراڵی، یان: ئێرانی فیدراڵی) به‌ده‌ست بێنیت.\nله‌به‌ر ئه‌وه‌ی ئه‌م دروشمه ناته‌باش نیه له‌گه‌ل یاسا-دروستكراوه نێوده‌وڵه‌تیه‌كان كه بۆ سیاده‌ی ده‌وله‌ته‌كان داڕێژراوه. به‌ڵام كاتێك ئه‌ڵێیت: سه‌ربه‌خۆیم ئه‌وێ، ئه‌و دروشمه دژایه‌تی یاسا-نێوده‌وڵه‌تییه‌كانه بۆ ده‌وڵه‌ته (به‌ناو) خاوه‌ن سیاده‌كانی توركیا و ئێران.\nلێره‌دا هونه‌ر و فێڵه سیاسییه‌كه چیه!؟\nئه‌وه‌یه بۆ نمونه: گریمان سبه‌ینێ تۆ به‌و دروشمه (مافی چاره‌نوس به‌شێوازی فیدراڵی) توانیوته به‌شێكی ئۆپۆزسیۆنی ئێرانی و به‌شێك له فارسه‌كان به‌لای خۆت دا جه‌زب بكه‌ی و، له‌گه‌ڵیشی دا زۆرێك له ده‌وڵه‌تانی دونیا پشتیوانی له‌و دروشمه‌ت ده‌كه‌ن.\nبۆیه له هه‌ر ئانوساتێكدا كه ئێران شه‌ڕی تێ بكه‌وێ و ڕژێمی ئێران بڕوخێت، زۆر ئاساییه به پلانی تۆكمه و ورد و مێژووزانانه ته‌واوی ناوچه‌كانی خۆرهه‌لاتی كوردستان تا كورده‌به‌ختیاریه‌كان و تا ئه‌چیه سه‌ر پنتێكی بچوكی كه‌نداوی فارس ڕزگار بكه‌ی و، سه‌ربه‌خۆیی ڕاگه‌یه‌نیت.\nئه‌وه پێی ده‌ڵێن: سیاسه‌تمه‌داری به پلان و فێڵاوی.\nبۆ نمونه: كه‌مال ئه‌تاتورك چی كرد (كه هه‌قوایه تورك به په‌یامبه‌ری نه‌ته‌وه‌یی خۆیانی بزانن)!؟ سه‌ره‌تا كورده‌كانی فریودا.\nبه‌بیانوی برایه‌تی ئاینیه‌وه شێخ عه‌بدولقادری نه‌هری له باكوری كوردستان بۆ پشتیوانی جولانه‌وه‌كه‌ی وه‌گه‌ڕ خست. پاش ئه‌وه‌ی توانی هێزه‌كانی یۆنان و به‌ریتانیا له قوسته‌نتنیه (ئه‌ستانه: ئیسلام بوڵ: ئه‌سته‌مبوڵی ئه‌مڕۆ) بشكێنێت، ئه‌وكات ده‌وڵه‌تی توركیای نوێی ڕاگه‌یاند و پایته‌ختی جیاكرده‌وه و، له %80 ی یۆنانیه‌كانی ئیسته‌مبوڵی جینۆسایدكرد و، تاهه‌تایه له شارێكی یۆنانیه‌وه كردیه شارێكی توركی. ئینجا كه‌وته كشتوبڕی ئه‌رمه‌نه‌كان و، به‌شێكی ئه‌و كشتوبڕانه‌شی به كورده جاشه‌كان ئه‌كرد. دوای جینۆسایدی یۆنان و ئه‌رمه‌ن، ئیدی كورده‌جاشه‌كان و كورده شۆڕشگێڕه‌كانیشی ته‌فروتونا كرد.\nهه‌ربۆیه سه‌ركرده‌ی سیاسیی پێویسته قۆناغ له به‌رچاو بگرێ. خۆی نه‌خاته ئاستی ده‌ستكه‌وته‌كانی باشوره‌وه. یان له‌به‌ر لاوازبوونی جولانه‌وه‌ی كورد له خۆرهه‌لات هه‌ڵه‌ی تر نه‌كا و واتێنه‌گات كه هۆكاره‌كه‌ی ئه‌وه‌یه: دروشمه‌كه سه‌ربه‌خۆیی نییه!!\nبه‌ڵكو ئه‌بێت ته‌واو فێڵاویانه ستراتیژ و پلان دابڕێژێت. هه‌موان ئه‌زانن كه ئێران ئاژاوه‌ی تێ بكه‌وێت، نه‌ته‌وه‌كان به‌ریه‌ك ده‌كه‌ون. كورد زۆر به‌ئاسانی ئه‌توانێ هه‌له‌كه بقۆزێته‌وه و، هه‌ر له شه‌ڕه‌كانی سه‌ره‌تادا لای كورده‌وه به‌ختیارییه‌كانه‌وه بچێته سه‌ر پنتێكی كه‌نداوی عه‌ره‌ب. ئه‌وكات ئه‌توانێت (له‌و بگره و لێنیشه‌یه‌دا!) ده‌ستێك به‌سه‌ری ئه‌و ڕه‌گه‌زانه‌ی تردابێنێت كه له‌سه‌ر ڕێی ورمێ دان، یاخود تێكه‌لاوی ناوچه‌كانی كورده به‌ختیارییه‌كان بون!!\nئه‌گینا له چه‌ندین به‌رنامه‌ی ته‌له‌فزیۆنی (به‌تایبه‌ت له كه‌ناڵی كه‌ی-ئێن-ئێن كه ئێستا ڤیدیۆیه‌كه‌ی له یوتوب دا هه‌یه) باسم له‌وه كردووه كه: وڵاتانی داگیركه‌ری كوردستان به‌ئاسانی نابنه ولاتێكی دیموكراسی. به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ش دا تۆ هه‌ر ده‌بێت دروشمێك هه‌ڵببژێریت كه بتوانیت هه‌م سۆز و پشتیوانی نێوده‌وڵه‌تی به‌لا دا جه‌زب بكه‌یت و، هه‌م بیانوو نه‌ده‌یه ده‌ست تورك و فارسه‌كان تا وه‌ك چه‌كێك له ئاستی نێوده‌وڵه‌تی دا دژت به‌كاری بێنن.\nخۆ گه‌ر وردبینه‌وه ه ده‌سكه‌وته‌كان، ئایا ده‌ستكه‌وته‌كانی باشوری كوردستان كاژیك و پاسۆكه‌كان به‌ده‌ستیان هێنا، یاخود پارتیی و یه‌كێتیی!؟\nبێ گومان: به‌شی هه‌ره زۆری پارتیی و یه‌كێتیی به‌ده‌ستیان هێناوه. چ له 11ی ئازاری 1970 و چ ڕاپه‌ڕینه‌كه‌ی 1991.\nخۆ ئه‌گه‌ر پارتیی و یه‌كێتیش وه‌ك كۆنه پاسۆكیه‌كان دروشمی (سه‌ربه‌خۆی)یان هه‌ڵببژاردبایه، ئه‌وا نه ده‌وڵه‌تی عێراق دانوستانی له‌گه‌ل ئه‌كردن و، نه كۆمه‌ڵگای نێوده‌وڵه‌تیش پشتیوانی دۆزه‌كه‌یانی ئه‌كرد.\nبۆ سیاسه‌تزان و پلانداڕێژ گرنگه هه‌م حه‌وسه‌ڵه‌ی هه‌بێ و، هه‌م ته‌واو فێڵباز بێ و گه‌ر ده‌رفه‌ت خولقا، به‌ته‌واوی بۆ به‌رژه‌وه‌ندی نه‌ته‌وه‌كه‌ی بیقۆزێته‌وه (كه باشوری كوردستان زۆرجار ده‌رفه‌تیان له ده‌ست داوه).\nئه‌گینا تۆ تائێستا له (باكور و خۆرهه‌لات) له ڕوی جوگرافیی سیاسیی و ته‌نانه‌ت له ڕوی جیۆپۆله‌تیكیشه‌وه (ئه‌و دوو چه‌مكه جیان و زۆر كه‌س تێكه‌ڵیان ئه‌كات!) نازانیت سنوریت نه‌ته‌وه‌یت تا كوێیه، یاخود: به سنوری نه‌ته‌وه‌یی خۆت نه‌گه‌شتویت، بۆچی هه‌ر له ئێستاوه دروشم لێ ده‌ده‌یت!؟\nكێ ده‌ڵێت ڕوداوه‌كانی داهاتوو ده‌رفه‌تێكی وا به تۆ نابه‌خشن كه (دوو شارۆچكه‌ی ئاسایی) كۆنترۆل بكه‌ی و، سنورت بكه‌ویته سه‌ر پنتێكی بچوكی كه‌نداوی عه‌ره‌ب، كه پێشتر خۆشت به سنوری خۆرهه‌لاتی كوردستانت نه‌زانیوه!!\nهه‌میشه وه‌ك شه‌ریف هه‌ژاری پێموایه دوو تایبه‌تمه‌ندی بۆ مرۆڤی سیاسیی و سه‌ركرده‌یی سیاسیی گرنگه:\n1- مێژووناس بێ.\n2- زۆرزان بێ.\nله ساڵی 2009 له كۆبونه‌وه‌ی خوێندكاره یه‌كه‌مه‌كانی كوردستان كه من نوێنه‌ریان بوم، د.به‌رهه‌م ساڵح پێی وتم: ده‌مه‌وێت له‌مه‌ولا كتێبی مێژوویی بخوێنمه‌وه!!\nوه‌ك (شه‌ریف هه‌ژاری) پێموایه: هه‌ندێك له هه‌ڵه‌كانی سه‌ركرده‌كانی كورد نه‌ناسین و په‌ند لێ وه‌رنه‌گرتنه له ڕووداوه سیاسیه‌كانی ناو مێژوو!\nبۆ وردتر زانینی ئه‌وه‌ی: ئایا جولانه‌وه‌ی (باكور، یا: خۆرهه‌ڵات) كام دروشمه ستراتیژییه هه‌ڵببژێرن، ئه‌م لینكه‌ی سایتی وتاری كورد بكه‌نه‌وه كه بابه‌تێكی پێشترمه، له‌و بابه‌ته‌ش دا به وردی ئه‌م مه‌سه‌له‌یه‌م شی كردۆته‌وه: نه‌زانی سیاسییه دۆزی كورد له ( خۆرهه‌لات و باكور ) وه‌ك دۆزی باشور خوێندنه‌وه‌ی بۆ بكرێت!


فشاری دەرونی ده‌بێته هۆی مردن\nموضوع: فشاری دەرونی ده‌بێته هۆی مردن 2013-01-07, 10:29 pm\nله‌بیرچوونه‌وه كێشه‌یه‌كی ده‌روونیه، كه له‌م سه‌رده‌مه‌دا به‌تایبه‌تی مرۆڤ زۆر تووشی ده‌بێت، به‌هۆیه‌وه رۆژانه د‌ووچاری چه‌ندین كێشه‌ی جۆراوجۆر ده‌بینه‌وه، به‌ڵام به هه‌ندێك خواردن ده‌كرێت كێشه‌ی له‌بیرچوونه‌وه تا راده‌یه‌ك چاره‌سه‌ر بكرێت.\nخواردنی ماسی زۆر گرنگه بۆ گشت توانا ده‌روونییه‌كان، ماسی له ترشه چه‌وری (ئۆمێگا 3)دا ده‌وڵه‌مه‌نده، كه یارمه‌تیده‌رێكی گه‌وره‌یه بۆ به‌هێزكردنی یادگه (زاكیره)، هه‌روه‌ها ماسی توخمی (یۆد) له‌خۆده‌گرێت، كه گرنگه بۆ ته‌ندروستی مێشك.\nهه‌بوونی ته‌ماته له ژه‌مه خۆراكه‌كاندا گرنگه، ته‌ماته ماده‌ی (لیكۆپین) له‌خۆده‌گرێت، كه خانه‌كانی مێشك ده‌پارێزێت و له هه‌ندێك نه‌خۆشی ده‌روونی وه‌ك (ئه‌لزهایمه‌ر) به دوورمان ده‌گرێت.\nئه‌م سه‌وزه‌یه له هه‌ندێك كانزادا ده‌وڵه‌مه‌نده، له‌وانه كانزای زینك، مێشك پێویستی به رێژه‌یه‌ك زینكه بۆ تواناكانی بیركردنه‌وه و به‌بیرهێنانه‌وه.\nتوێژینه‌وه‌یه‌ك كه له جۆرناڵی ئه‌مریكی ئه‌پیدێرمۆلۆژی بڵاوكرایه‌وه ده‌ریخست كه ڤیتامین E زۆر گرنگه بۆ به‌هێزیی یادگه، گوێز و چه‌ره‌س به گشتی سه‌رچاوه‌ی باشن بۆ ئه‌م ڤیتامینه.\nله ئینگلیزیه‌وه: ماردین عوزێری\nسه‌رچاوه: بی بی سی\nتاچەند هەست بە فشاری دەرونی دەکه‌یت؟ بەپێی توێژینەوەیەک، وەڵامەکەت ڕەنگە کاریگەری لەسەر تەندروستی دڵت دروست بکات.\nتوێژینەوە نوێکە دەریخستووە، ئەوکەسانەی هەست بە بوونی فشاری دەرونی دەکەن، ئەگەری زیاتریان هەیە دوچاری مردن ببنەوە بەهۆی نەخۆشی گیرانی بۆرییەکانی دڵەوە.\nتوێژەرەوان ئەوەشیان بۆ دەرکەوتووە، بوونی فشارێکی دەرونی زۆر هاوشێوەی ئەو هۆکاره‌کانی دیکه‌ی وه‌ک بەرزبوونەوەی ڕێژەی کۆلستڕۆڵ لە خوێندا و کێشانی پێنج جگەرە لە ڕۆژێکدا دەبنە هۆی زیادکردنی مەترسی لەسەر دڵ.\nتوێژینەوه‌کە پشتی بەو ئاماره بەستبوو کە لەسەر ژمارەیەک بەشداربووی تەمەن ٤٣-٧٤ ساڵ ئەنجام درابوون و بۆماوەی ١٤ ساڵ خرانە ژێر چاودێرییەوە.\nله‌و توێژینه‌وه دەرکەوت، ئەوکەسانەی کە ڕوبەڕوی فشاری دەرونی بونەتەوەه بەڕێژەی 27% مەترسیی زیاتریان هەبووە بۆ توشبوون بە نەخۆشی گیرانی بۆرییەکانی دڵ وە یان مردن بەوهۆیەوە، هەروەها په‌یوه‌ندییەکه له به‌ته‌مه‌نه‌کاندا زیاتر بووه وەک لە گەنجەکاندا.\nبەپێی چەند لێکۆڵینەوەیەکی پێشوتریش دەرکەوتووە، نه‌ک بەتەنها فشاری دەرونی، بەڵکو له‌ڕاستیدا شێوازی مامەڵەکردن لەگەڵ فشاره‌که‌دا کاریگەری لەسەر تەندرستی دروست دەکات.\nهەروەها دەرکەوتووە، بەبەراورد لەگەڵ ئەو کەسانی کە له‌سه‌رخۆترن، ئەو کەسانەی بەهۆی بوونی فشاری دەرونی ڕۆژانەوە توشی پەشۆکاوی دەبن، ئاسانتر توشی نەخۆشییە درێژخایەنەکانی وەک " نەخۆشی دڵ و هەڵئاوسانی جومگەکان" دەبن.\nلە کۆتاییدا تیمی توێژەرەوان ڕایدەگەێنن "پێکەنین" باشترین چارەسه‌ره بۆ نەمانی فشار و هەر هۆکارێکیش ببێتە هۆی کەمکردنەوەی فشاری دەرونی، چارەسەره بۆ ڕێگرتن لە نەخۆشییەکانی دڵ.\nلە ئینگلیزییه‌وە هاوڕێ فەریق\nسەرچاوە هەفینگتۆن پۆست


بارزانی كێوە هەرە بەرزەكەی كوردستان\n2017-11-28 [12:21 PM]\nنووسینی: فەیسەڵ دەباغ\nرۆژ نییە میدیا شیعییەكانی عیراق باس لە دەستبەرداری بارزانی نەكەن لە پۆستی سەرۆكی هەرێمی كوردستان، ئیتر هەر یەكەو بە پێی بەرژەوەندی پێكهاتەكەی، كە گشتیان راستی بە خەڵكەكەی خۆیان ناڵێن و وا وێنای دەكەن كە پەیوەندی بە پرسی ریفراندۆمەوە هەیە .\nهەموومان دەزانین ماوەی سەرۆكایەتی بارزانی تەواو ببوو، پێویستیش بوو دەسەڵاتەكانی تا هەڵبژاردنی سەرۆكێكی تر، بە سەر حكومەت و پەرلەمان و دەسەڵاتی قەزاییەوە دابەش بكرێ.\nبارزانی دەیتوانی بە درێژكردنەوەی تەمەنی پەرلەمان ئەویش دریژە بەكارەكانی بدات، بەڵام لە كەس نایشارمەوە خیانەتەكەی رۆژی 16ی ئۆكتۆبەر وایكرد دەستبەرداری ئەو پۆستە بێ.\nخیانەتەكە چاوەڕواننەكراو بوو بۆی، هیچ كاتێك رابینینی ئەوەی نەدەكرد بەدەستی كورد خەنجەری ژەهراوی ئاراستە بكرێ، بەتایبەتی لەپرسی سەربەخۆیی كە دەیویست لە ژیانیدا بیبینی.\nبۆ مێژوو، لە 2005 كە پێشنیار كرا پۆستی سەرۆكی هەرێم وەرگرێ، من تاكە كەس بووم كە دژی ئەو پێشنیارە وەستام و بە نووسینیش ئاگادارم كردەوە كە ئەو پۆستە وەرنەگرێ بەهۆی لێكەوتە نەرێنییەكانی كە لە (5) خاڵدا چرم كردبوون، بەڵام بەداخەوە دەوروپشت و فشاری چەند لایەنێكی سیاسی وایكرد سەرەرای دوو دڵی پۆستەكە وەرگری.\nئیستاش كەس بە هەڵە تێنەگات بە دەستبەرداربوونی بارزانی لە پۆستی سەرۆكی هەریم، ئیتر رۆڵەكەی تەواو، بارزانی پێشمەرگە و وەكو پێشمەرگەش دەمینێتەوە تا دوا نەفەس . بارزانی نازناوی پێشمەرگەی لەلا زۆر گەورەترو پیرۆزتر بوو لە پۆستی سەرۆكی هەرێم. (17) ساڵە لە خزمەتی ئەودام رۆژێك نەمدیت شانازی بەو پۆستە بكات یان بەهۆی ئە پۆستەوە دەست لە كاروباری حكومەت و پەرلەمان و قەزاو وەربدات. خۆ پەرلەمان و قەزا هێلی سوور بوون، كەس بۆی نەبوو هەتا بەخۆیشی دەست لە كاروباریان وەربدات. بەڵام سەبارەت بە حكومەت بەش بە حاڵی خۆم گلەییم هەبوو، چونكە پێم وابوو لە هەندێ حالەتدا دەبوایە ئاگاداری وردەكاری هەندێ شت بێ و رۆڵیشی هەبێ لە راستكردنەوەی هەندێ رێرەو .\nبارزانی وەك سومبڵ و كێوێكی هەر بەرز دەمینێتەوە و بە هیچ شێوەیەكیش پشت لە گەلەكەی ناكات وەك هەندێ میدیای ناو كوردستان راستەوخۆ یان نا راستەوخۆ ئاماژەی پێ دەدەن، دڵنیاشم ئەگەر تەمەن یار بێ گەلی كوردستان دەگەیەنێتە دوا ئامانجی كە ئەویش سەربەخۆییە .\nبا عەبادیش دڵی خۆی خۆش نەكات ئەوەی لەكەركوك رووی دا لەشوێنی تریش روودەدەن. لە دەستدانی كەركوك و خورماتوو بە هۆی خیانەتەوە بوو، نەك شەڕ و پێكدادان.\nمن لەجیاتی عەبادی بم پەند و عیبرەت لە داستانەكانی پردێ و مەحموودییە و سحێلە و زومار و مەخمور وەردەگرم كە كاتێ چەقوەكە گەیشتە سەر ئێسقان پێشمەرگە قارەمانەكان لە ژێر فەرماندەیی بارزانی توانیان گورزێكی كوشندە ئاراستە هێزە پەلامار دەرەكان بكەن لە سوپای عیراق و پاسداران و حەشد.\nبەڵی پاش خیانەتەكەی رۆژی 16 ی ئۆكتۆبەر كورد زەرەرێكی زۆری كرد، بەڵام ئەو زەرەرە بەواتای ئەوە نایەت بەغدا ئەو شەڕە دەباتەوە كە دژ بە هەرێمی كوردستان رایگەیاندووە و بەو واتایەش نایەت كە لە جێبەجێكردنی رێكارە سیاسی و ئابوورییەكانیدا توانیویەتی بەسەر ئاڵنگارییەكانی هەرێمدا زاڵ بێ.\nبەواتایەكی دیكە هێشتا بۆ بەغدا زووە، بەتایبەتی لە دۆخی ئێستای عیراقدا بڵێ: توانیم ریفراندۆم هەڵبوەشێنمەوە و خەونی بارزانی بۆ سەربەخۆیی لە بار ببەم وكورد بگەڕێنمەوە ناو بەیتولتاعە، وەك ئەوەی رۆژانە كەناڵە شیعییەكان بڵاوی دەكەنەوە .\nكەس پەلە نەكات و كەسیش بە عەبادییەوە پێشوەخت حوكم لە سەر رووداوەكان نەدات، هەڵبژاردنی داهاتووی عیراقمان لە پێشە و ململانێكان ئەمجارە توندتر دەبنەوە، بەتایبەتی لەناو پێكهاتەی شیعەدا كە پێم وایە ئەوانەی ئەمرۆ قسە بە كورد دەڵێن سبەی هەر ئەوانە بەلێشاو روو دەكەنە هەولێر.\nبارزانی ئەو سەركردەیە نییە واز لە ئەنجامەكانی ریفراندۆم بێنێ وەك ئەوەی عەبادی دەیەوێ، بۆیە لە هەر رەفتارێكی هەرێمدا دەبێ چاو لە بارزانی بكەین و نەچینە ژێر باری هیچ شتێك كە داوامان لێدەكرێ .\nهەرێم نایەوێ بە شەڕ چارەسەری كێشەكانی لەگەڵ بەغدا بكات، بەڵام ئەگەر بەغدا هەر سوور بێ لە هەڵگیرساندنی شەڕ، ئەوە ئەمجارە كوژاندنەوەی هەر وەكو بارزانی دەڵێ بەدەستی بەغداوە نابێ .\nریفراندۆم گەل ئەنجامی داوەو، هەر گەلیش دەتوانێ هەڵیبوەشێنێتەوە هەر كەس و لایەنێكی فەرمی و نافەرمی پێچەوانەی ئەمە رەفتار بكات گەل لێی قبول ناكات و پێی دەڵێ : پەنجە پەنجەی خۆمانە، نەك پەنجەی كەسی تر .\nئەم هەواڵە 3214جار خوێندراوەتەوە


مەسڕوڕ بارزانیی گەندەڵیی کۆتایی پێ ناهێنێت، ئەو تەنها هەوڵێک دەدات بۆ ئەوەی گەندەڵیی لە دەستی گەندەڵکارانی پێش خۆیەوە بخاتە ژێر رکێفی خۆیەوە. بارزانی تا ئەو کاتە دژایەتیی گەندەڵیی دەکات کە بە قازانجی خودی خۆیی و کۆمپانیاکان و کەسوکاری دەوروبەری بکەوێتەوە، دژ بە نەیارەکانیشی بێت. بارزانی دژ بە گەندەڵییە لە بواری نەوتدا تا ئەوکاتەی نەیارەکانی ئەو گەندەڵییە دەکەن، هیچ كێشەیەکی لەگەڵ گەندەڵییەکانی خۆیی و دارودەستەکەی نییە.\nبارزانی گەر دەیەوێت شەڕی گەندەڵیی بکا، دەبێت شەڕی کۆمپانیا گەورەکان بکات، ئینجا ئەو شەڕە بچوکانەی کە بە ناوی ریفۆرم و ریشەکێشکردنی گەندەڵییەوە دەستیپێکردوە مانادار دەبن.\nجارێکی تریش گوتم، بارزانیی دەیەوێت بڵێ ئەوانەی پێش ئەو حوکمڕان نەبون، گروپێک چەتە و مافیای نەوت بون، وڵاتیان وێران کردوە و ئەو هاتۆتە سەر وێرانەیەک. لەگەڵ هاوڕاییم لەگەڵ بارزانیی، خۆی بەشێکە لەو وێرانەیە. کۆمپانیاکانی، میلیشیاکانی، تیڤیی و دەزگاکانی، بازرگانە چەتەکانی دەوروبەری، بەشێکن لە دروستکردنی ئەو وێرانەیە.\nبارزانی دەیەوێت بڵێت ئەو رزگارکەرە، بۆیە دەبێت پشتیوانیی بکەین و ئاراممان هەبێت تا بەڕێزیان سەرکەوتو بو، بەڵام ئەو تەنها بانگەشەی هەن نەک کردار. ئەوەی واشیکردوە رەوشی فەرمانبەران و خەڵکی کوردستان کەمێک باشتر بێت، حکومەتەکەی مەسڕوڕ بارزانیی نییە، بەڵکو ئەو بودجەیە کە لەڕێی بەغدادەوە دێ. ئەمەش سەرکەوتنی بارزانیی نییە، بەڵکو حکومەتی نوێی عێڕاق، کورد لە بەغداد دوای ریفراندۆم و فشارەکانی ئەمریکا و ئەوڕوپایە پێکەوە.\n- لە ١٠٠ رۆژی کابینەی بارزانییدا رەوشی تەندروستیی و پەروەردە و فێرکردن هیچ باشتر نەبوە. لە پلانیشی دایە ئەو کەرتانە زیاتر بداتە کەرتی تایبەت، واتا ئەو کەرتانە ئەگەر لەڕێی کەرتی تایبەتەوە کەمێكیش پێشکەوتن بە خۆیانەوە ببینن، تەنها سەدا ١٠ی کۆمەڵگا قازانج دەکات، سەدا ٩٠ی دەبێتە قوربانیی، ئەگەر زیاتریش نەبێ. مادام بارزانیی هیچ پلانێکی بۆ پەروەردە و تەندروستیی نییە، دەشیەوێت ئەو دو کەرتە زیاتر بخاتە ژێر چەپۆکی کەرتی تایبەتی هەرێمی کوردستان کە زیاتر کەرتی حیزبییە، هیچ جێی هیوا نییە.\n- لە سەد رۆژی تەمەنی حکومەتی مەسڕوڕ بارزانییدا؛\n- تەنانەت داهاتی یەک رۆژی نەوتیش دیار نییە چەندە و چۆن سەرفرکراوە.\n- خوارزاکەی کە تەمەنی هێشتا لەژێر سییەکانە و خاوەنی تەنها بەکەلۆریۆسە دژی هەمو قانونەکانی عێڕاق و هەرێمی کوردستان بۆتە سەرۆکی زانکۆیەکی حکومەتیی.\n- لەڕێی پارلەمانەوە قانونێکی هەموارکردۆتەوە کە ئەو مافە لە وڵاتییان دەستێنێتەوە کە پارێزگار بە دەنگی ئەوان هەڵببژێردرێ، ئەنجومەن دەتوانێت پارێزگار هەڵبژێرێت. -بێگومان لابردنی نەوزاد هادیی و دانانی فەرسەت سۆفیی کارێکی باش بو، بەڵام گۆڕینی قانونەکە کوشتنی بەشداریی و هەبونی رای وڵاتییانە لە پڕۆسەی دیموکراسییدا-.\nیان ئەگەر راست دەکا؛\n- فەرمو بڕیارێک دەربکە موڵکی گەل/حکومەت/دەوڵەت بۆ گەل بگێردرێتەوە. با لە باوکی خۆیەوە دەستپێبکا کە سەرۆکایەتیی هەرێمی داگیرکردوە لە پیرمام، ئینجا لە زاوا و ئامۆزاکەی خۆیەوە دەستپێبکا. ئەوکات، گەلی ئێمە بانگەشەکانی بارزانیی بەجدیی دەگرێت. ئەگەرنا، لە راستییدا، بارزانییش وەک کۆی سیاسییەکانی عێڕاق و هەرێمی کوردستان، تەنها دەزانێت راستیی نەڵێت.\nلە پاڵ هەمو ئەوانەشدا، هەر هەوڵێکی چاکسازیی هەبێت، بچوکیش بن، لە نەبونی باشترە. ئەگەر بارزانییش بیەوێت کابینەکەی لەگەل کابینەکانی بارزانییەکەی تر بەراورد بکا لە ٢٠ ساڵی رابردودا، ئەوا بەدڵنیایی کابینەکەی خۆی زۆر باشترە، چونکە بەڕاستیی بارزانییەکەی تر لە ٢٠ ساڵی رابردودا هێندە وێرانکاریی لە کۆی سێکتەرەکانی ژیانی حوکمڕانیی، ئابوریی و تەنانەت کۆمەڵایەتییش دروستکردوە کە هەرکەسێک بێت کەمێک لەو هەر باشتر دەبێت.


Diplomatic Magazine | دوو داستانی عیرفانی\nن: عیرفان نەزەر ئاهاری\nو: موسعەب ئەدهەم\nحەق، ناوێكی دیكەی من بوو\nمرۆڤ تێنەگەیشت كەخوا چی دەڵێ، بۆیە داوای لە خودا كرد دوای كردنەوەی هەندێكی دیكە، گرێی نەزانی بۆ بكاتەوە. خوداوەند پێی وت: ئەم هەور و ئەم خۆرە، ئامرازی كوفر و ئیمانی تۆن. زەوی پڕە لە هەق و ناهەق. گەر هەقت بینی خۆر دەربێنە بۆ ڕۆشنكردنەوەی, بەڵام گەر هەقت پۆشی، ناوت دەچێتە ڕیزی كافرانەوە.\nمرۆڤ گووتی: من جگە لە ڕوونكردنەوە و ڕووناككردنەوە بۆ كارێكی دیكە ناچمە سەر زەوی، دڵنیاشم ئەم هەورە هیچ كات بە سوودی من كۆتایی نایەت.\nمرۆڤ هاتە سەر زەوی، بەڵام هەر كات هەقی دەبینی، بە جۆرێك دەترسا و ڕایدەكرد كە خۆر لە نێو دەستەكانی دەكەوتە خوارەوە, هەق تاڵ بوو, هەق دژوار بوو, هەق گرژ و مۆن بوو, هەق سەخت و قورس بوو، مرۆڤ نەیدەتوانێ هەق هەڵبگرێ، بۆیە هەركات ڕووبەڕووی هەق دەبۆوە دەیپۆشی، بۆ ئەوەی ژیانی ئاسانتر بێت, فریشتەكان دەگریان و هاواریان دەكرد هەق مەپۆشە، مرۆڤ هەزار ساڵ بوو هەقی نەبیست. مرۆڤ كوفری كردوو و كافر بوو، جیهانی بە هەورەكانی كوفری داپۆشرا، مرۆڤ گەڕایەوە بۆ لای خودا، بەڵام رۆژی قیامەت كە ناوی (یوم الحسرە)یە، واتە، رۆژی پەشیمانی.\nخودا فەرمووی: سوێند بە كات كە زیانت كرد، هەق ناوێكی دیكەی من بوو.\nپێغەمبەرێك لە تەنیشت ماڵمانەوە تێپەڕی\nپێغەمبەرێك لە تەنیشت ماڵماندا تێپەڕی، باران باری. دایكم گووتی: چ بارانێك دێ, باوكم وتی بەهار دێ, ئێمە نەماندەزانی بەهار و باران ناوێكی دیكەی ئەو پێغەمبەرە بوون, جلەكانی ئێمە تۆز و خاكی بوون, ئەو خاكی سەر جلەكانمانی داپۆشی، بە ئاماژەیەك جلەكانمان بوون بە نوور و ئاوریشم, دڵمان لە ژێر جلەكانمانەوە دەبینی, پێغەمبەرێك لە تەنیشت ماڵمانەوە تێپەڕی، ئاسمانی حەوشەكانمان پڕ لە خو و نەریت و دوكەڵ بوو.\nپێغەمبەر خستنیە كەنارەوە و خۆری پیشانداین و، پارچەیەك لە خۆری خستە نێو دەستەكانمانەوە, پێغەمبەرێك بە تەنیشت ماڵمانەوە تێپەڕی, لە ناكاو هەزار چۆلەكەی عاشیق لەسەر پەنجەكانی درەختە بچووكەكەی باخچەكەمانەوە ڕوان, هەزار ئاواز كە لە قوڕگیاندا جێمابوو، بە ئێمەیان بەخشی و بیری ئێمەیان هێنایەوە كە لەگەڵ درەخت و چۆلەكەدا پەیوەندییان هەیە, پێغەمبەرێك لە تەنیشت ماڵمانەوە تێپەڕی, ئێمە هەزار دەرگای داخراومان هەبوو، هەزار قوفڵی بێ كلیل، پێغەمبەر كلیلی بۆ دەهێناین, بەڵام كە ناوی ئەومان دەهێنا، قوفڵەكان بە بێ مۆڵەت دەكرانەوە.\nمن بە خودام گووت: ئەمڕۆ پێغەمبەرێك لە تەنیشت ماڵمانەوە تێپەڕی، ئەمڕۆ پێم وابێ ئێرە بەهەشتە.\nخودا فەرمووی: خۆزگە دەتزانی هەموو ڕۆژێك پێغەمبەرێك بە تەنیشت ماڵتانەوە تێدەپەڕی و، خۆزگە دەتزانی كە بەهەشت هەمان دڵی تۆیە.\nپێغەمبەرێك لە تەنیشت ماڵمانەوە تێپەڕی، د. عیرفان نەزەر ئاهاری، تهران، نشر صابرین. چاپی سیانزەهەم، 2012.


مه‌ككه‌ین و ئۆباما داكۆكی له ســیاسه‌تی خۆیان به‌رامبه‌ر عێراق ده‌كه‌ن\nی مانگی حه‌وت ٢٧, ٢٠٠٨\nجۆن مه‌ككه‌ین كاندیدی كۆماریـیه‌كان بۆ پـۆسـتی سه‌رۆكایه‌تی وڵاته یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا سـیناتۆر باراك ئۆبامای ڕكابه‌ری گوناهبار ده‌كات به‌وه‌ی تێناگات له‌وه‌ی له عێراق چی ڕووده‌دات.\nله دیمانه‌یه‌كدا له‌گه‌ڵ كه‌ناڵیABC دا ڕۆژی یه‌كشه‌ممه سـیناتۆر مه‌ككه‌ین داكۆكی له ڕاگه‌یاندنه‌كه‌ی خۆی كرد كه گوتبوی سـیناتۆر ئۆبامای لایه‌نی دیموكراته‌كان پـێـی باشـتره شه‌ڕ بدۆڕێنێت وه‌ك له‌وه‌ی هه‌ڵـبژاردن بدۆڕێنێت.\nمه‌ككه‌ین ده‌ڵێت ئۆباما دژی زیادكردنه‌كه‌ی سـاڵی پاری هێزه سه‌ربازیـیه‌كانی ئه‌مریكا بووه له عێراق و ئه‌و دژایه‌تیـكردنه‌ی بۆ مه‌به‌سـتی سـیاسـیـیانه بووه، وه ده‌شـڵێت ئه‌و زیادكردنی هێزه سه‌ربازیـیانه یارمه‌تیده‌ر بووه تا عێراق بـبێته وڵاتێـكی سه‌قامگیری هاوپه‌یمان له ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا.\nهاوكات له دیمانه‌یه‌كی تری ته‌له‌فیزیۆنیدا له‌گه‌ڵ كه‌ناڵی NBCدا سـیناتۆر باراك ئۆباما دانی به‌وه داناوه زیادكردنی ئه‌و هێزانه یارمه‌تیده‌ربوون له كه‌مكردنه‌وه‌ی توندوتیژیـیه‌كان له عێراقدا، به‌ڵام گوتووشـیه‌تی هه‌وڵه‌كانی عێراقیـیه‌كان و ده‌سـپـێشـخه‌ریـیه‌كانیان وه‌ك ئه‌وه‌ی ئه‌نجومه‌نه‌كانی ڕابوون ئه‌مانه‌ش یارمه‌تیده‌ربوون له هێوربوونه‌وه‌ی كێشه ئاسایشـیـیه‌كانی عێراقدا.\nئۆباما ده‌ڵێت وڵاته یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا پـێویسـتی به جۆرێـكی نوێی سـیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌یی هه‌یه كه بواره جیاجیاكانی له‌شـكری و دیپـلۆماسی و ئابوری و فه‌رهه‌نگی و په‌روه‌رده‌یی له‌خۆبگرێت.


بى سه‌روشوونكردن جایه‌ڵ جوانه‌یلیان وه چه‌وپرتاننیگ ، بویه له‌كه‌ى سیه‌یگ له تیوڵ كوومه‌ڵگاى ناوده‌وڵه‌تى و گۆنگره‌ى ئسلامى و ریكخریاگه‌یل هه‌ق ئاده‌میزاد .\nرژیم دكتاتۆر ، دڕه‌نده‌ترین تاوان ده‌رهه‌ق وه‌كورده‌یل فه‌یلى ئه‌نجامدا ، ته‌نیا تاوانیان ئه‌وه بوى ك یه‌كمجار كوردن و دویاى ئه‌وه‌یش خوه‌ش ملله‌ته‌گه‌یان تواسن و پشتگیرى له‌مه‌سه‌له‌ى مه‌ركه‌زى و جموجویل رزگارى ملله‌ت كردن وه‌حاڵ وماڵ . ئمجا له‌یرا پرسیار كه‌یم له ئازادیخوازه‌یل جه‌هان و ئویشیم : ئایا وه‌رگرى یا دفاع له‌هه‌قه‌یل ئه‌و زوڵملیكریاگه‌یله كه‌ى ؟ گشت رژیمه‌یل تۆتالیتارى تویه‌نن له ڕه‌نگ سیه چه‌رمگ دروس بكه‌ن و له‌چه‌رمگیش سیه ، ك هه‌رچه‌نى تاوه‌خت كه‌میگیش بووگ ، به‌عزه كه‌سه‌یلیگیش ئویشن هه‌قیانه ئه‌وانه‌ك ده‌نگ به‌رزه‌و بكه‌ن و هاوار بكه‌ن و بویشن چوین له‌یوا بووگ تاوان ده‌رهه‌ق مه‌ردم بیتاوان ئه‌نجام بدریه‌یگ ؟\nئویشیم : ئایا گشت پیكهاته‌یل دونیاو گشت ره‌سانن یا ئعلامه‌یل تویه‌نستن قسه‌یگ له‌و باوه‌ته‌وه بكه‌ن ؟ له‌لایگ تره‌وه دوباره‌كردنه‌وه‌ى وه‌رده‌وام له‌هه‌ر كیشه‌و مه‌سه‌له‌یگ وه‌گووره‌ى ده‌زگایه‌یل و هووكاره‌یل ره‌سانن جووراوجوور ، تویه‌نیگ باوه‌ڕیگ باریگه ده‌س چینیگ له‌مه‌ردم ئاسایى ك هه‌رچه‌نى مه‌حاڵیش بووگ ، ئه‌یه بیجگه وجوود ده‌زگایه‌یل سه‌ركوتكردن ك هووكار گرینگ یاموهمیگه ئه‌را بیده‌نگكردن هه‌ركه‌سیگ بتوایگ پرسیار بكاو بویشیگ : ئایا چه ڕویده‌یگ له ده‌وروه‌رمان ؟\nوه‌هه‌رحاڵ ، ئه‌و رژیمه‌یله تویه‌نن گشت كاریگ ئه‌نجام بیه‌ن و بیجگه ئه‌وه‌یش كه‌سه‌یلیگ منافق هه‌ن ك حكوومه‌ت هاورده‌یانه كار وه‌گووره‌ى فه‌رمان خوه‌ى و جویر ئه‌وه‌ك سوڵتان دڵى چه بتوایگ ئه‌ڕاى جى وه‌جى كردیان . سه‌به‌بیگ تر ئه‌وه بوى ك وه‌رپرسه‌یل كز و كه‌متوانا دانریاوین ته‌نیا ئه‌را جى وه‌جیكردن فه‌رمانه‌یل و به‌س ، یه‌یش مه‌عناى ئه‌وه‌سه هانده‌ریگه ئه‌را ئه‌وه‌ك رژیم وه مه‌یل خوه‌ى ره‌فتار ئه‌نجام به‌یگ و له‌كه‌سیش نه‌ترسیه‌یگ . وه‌لى له‌باوه‌ت ئه‌وه‌ك رووژیگ له ڕووژان كه‌سیگ ده‌نگ به‌رزه‌و بكردیاگ یا چپه‌یگ له‌گووش ره‌فیقه‌گه‌ى بكرداگ ، ئه‌وه یه‌كسه‌ر زندانه‌یل چه‌وه‌ڕیى كردیان و هه‌ر نه‌ویاتاگ وه‌لاى كه‌مه‌وه (20) ساڵیگ ئه‌ڕاى بڕیاوه له‌زندان و گشت وه‌هار عومرى له‌ورا بردیاگه سه‌ر . كورده‌یل فه‌یلى ئه‌وه‌نه مه‌ویسى و مه‌ینه‌تى و به‌دبه‌ختى كیشانه هه‌وه‌جه وه‌كتاوه‌یل فره‌یگ دیریگ له‌بانیان بنویسیه‌یگ ، ئه‌گه‌ریش ئه‌و مه‌ینه‌تى و ماڵویرانیه ئه‌را ملله‌ته‌یل ئۆرپا باس بكریاتاگ ئه‌وه شایه‌ت خستیانه‌ى خانه‌ى (دروو) یا گه‌وراوه‌كردن مه‌سه‌له‌گه ، ئمجا له‌یرا پرسیم ئایا چ ملله‌تیگ وه‌هه‌زاره‌ها جایه‌ڵ جوانه‌یلى ده‌سگیر كریاو له‌ماوه‌ى چه‌وپرتاننیگ كه‌فتنه خانه‌ى بى سه‌روشوون و نادیاره‌یله‌وه ؟ چ ملله‌تیگ له‌وڵات باوگ و باپیره‌یلى دویره‌و خریا ئه‌را وڵاتیگ تر ، ك تاڕاده‌یگ زوانه‌گه‌یانیش نه‌زانیگ ؟ چ ملله‌تیگ ماڵ و موڵكى و ئه‌وه‌ك داشته‌ى و شه‌كه‌ت بوى وه‌پیه‌وه زه‌فت كریاو دابه‌ش كریا بان پیاوه‌یل رژیمیا وه‌ناهه‌ق ؟ چ ملله‌تیگ بیبه‌ش كریا له‌هه‌ق هاووڵاتیبوین و شوناسنامه‌و كاركردن له‌ده‌زگایه‌یل ده‌وڵه‌ت ؟ چ ملله‌تیگ وه بوغز و كینه‌ته‌وه خیزانه‌یلى به‌شبه‌شه‌و كریاو هه‌ر یه‌كیگ له‌لیان كه‌فته وڵاتیگ له غوربه‌ت ؟ چ ملله‌تیگ حاشا له گوزه‌یشته‌و خه‌بات و قوربانیداینى كریا له‌وه‌ر خاتر (وڵات دایگ)و جویر وه‌كراگیریاگ و خیانه‌تكار و جاسوس له‌قه‌ڵه‌م دریان ؟\nبه‌ڵى كورده‌یل فه‌یلى گرتنه نیشان ته‌نیا له‌وه‌ر ئه‌وه‌ك نیشتمانپه‌روه‌ر و كورد په‌روه‌ر بوین و خوه‌شیان هات له‌وڵات و ملله‌ت و كه‌س وكار خوه‌یان ، هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش زاڵمه‌یل و تاوانكاره‌یل تواسیان كپیانه‌و بكه‌ن و ده‌نگ هه‌ق كپه‌و بكه‌ن ، وه‌لى وه‌ل ئه‌وه‌یشا ژنه‌فتینه ك ملله‌تیگ له‌ملله‌ته‌یل خه‌باتكه‌ر ته‌واو بوى و چیه جه‌هان فه‌رامووشكردنه‌وه ؟ نه‌خه‌یر ئى چووره چشتیگ نیه .


تەندروستی سلێمانی هۆشداری دەدات - پرس میدیا\nHome سڵایدشۆو کوردستان کۆرۆنا هەواڵ تەندروستی سلێمانی هۆشداری دەدات\nپرس میدیا 4/01/2020 08:59:00 م سڵایدشۆو, کوردستان, کۆرۆنا, هەواڵ,\nوتەبێژی بەڕێوبەرایەتی گشتی تەندروستی سلێمانی رایگەیاند، "تووشبووانی کۆرۆنا لە زیادبووندایە و داوا لە هاوڵاتیان دەکەین پابەندی رێنماییەکان بن، ١٠ رۆژی داهاتوو مەترسیدار دەبێت".\nدکتۆر یاد نەقشبەندی وتەبێژی بەڕێوبەرایەتی تەندروستی سلێمانی بە "پرس میدیا"ی راگەیاند، "بەشێک لە هاوڵاتیان پابەندی رێنماییە تەندروستییەکان نین، هەر بۆیە داواکارن لە هاوڵاتیان لەپێناو پاراستنی تەندروستییان پابەندی رێنماییەکان بن".\nئاماژەی بەوەشکرد، "ئامارەکانی ڤایرۆسی نوێی کۆرۆنا لە سەرجەم وڵاتانی جیهان لە هەڵکشاندایە و لە سەرەتادا سروشتی ڤایرۆسەکە بڵاوبوونەوەی خێرا نییە، بەڵام بەهۆی دروستبوونی قەرەباڵغی و بەریەککەوتنەوە سەرچاوەی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەکە زیاد دەکات".\nباسی لەوەشکرد، "١٠ رۆژی داهاتوو مەترسیدار دەبێت و ژمارەی تووشبووان بە ڤایرۆسی کۆرۆنا لە هەرێمی کوردستان زیاد دەکات، ئەمەش بەهۆی ئەوەی ژمارەیەک تووشبوومان هەیە بەبێ ئەوەی لەگەڵ کەسی تووشبوو بەرکەوتنی هەبووبێت یاخود بەبێ ئەوەی گەشتی دەرەوەی کردبێت، لە ئێستادا هەڵگری ڤایرۆسەکەیە".\nیەکەمین حاڵەتی تووشبوون بە ڤایرۆسی کۆرۆنا لە پارێزگای سلێمانی تۆمارکرا و یەکەمین حاڵەتی گیان لەدەستدانیش بەهەمان شێوە، هەروەها زۆرترین رێژەی تووشبوون بە ڤایرۆسەکە لە پارێزگای سلێمانی بوو، بەڵام لە ئێستادا ڕیژەکە کەمی کردووە و ژمارەیەکی زۆر تووشبوو چاکبوونەتەوە.\nبەگوێرەی نوێترین ئامار لە هەرێمی کوردستان تا ئێستا ١٧٦ حاڵەتی تووشبوون بە ڤایرۆسی نوێی کۆرۆنا تۆمارکراوە و ٢ حاڵەت گیانیان لەدەستداوە و ٥٧ حاڵەت چاکبوونەتەوە.\nBy پرس میدیا at 4/01/2020 08:59:00 م


دڵخۆشکردن بە ڤاکسێنی دژی "کۆرۆنا" پووچ و بێ مانایه!\nThursday, 12.31.2020, 3:48\nدڵخۆشکردن بەڤاکسێنی دژی ڤایرۆسی کۆرۆنا بازار گەرمی و بەدەستهێنانی پارە و پوڵێكی خەیاڵی کۆمپانیا زەبەڵاحەکانی دەوڵەتانی ستەمگەری بورجوازی و چەوسانەوەو بێکارکردنی میلیۆن ها کریکار و ئینسانی زەحمەتکێش و خاوەن پیشەو سەرکوت و کپ کردنەوەی دەنگی ناڕەزایەتی ئازادیخوازان و ئینسانە شۆڕشگێر و سکۆلاریزمەکانە لەجیهان. ئەمە دابەزاندنی خواست و ئارەزووی شۆڕشگێرانەی خەڵکە تا ئاستی دروستکردنی ڤاکسێنێکی دژی "ڤایرۆسی کۆرۆنا".\nکۆڤید- 19، ئێعتیراز و پرۆتیست و ناڕەزایەتی کۆمەڵگای بەشەرێتی دژ بەشەڕانگێزی و چەوسانەوەی نیزام و سیستەمی بۆگەن و چەوسێنەری سەرمایەداری بۆ چەندین ساڵ پاشەکشێ پێکرد. تا بە ئەمڕۆ زیاتر لە82 میلیۆن کەس بەپەتای کۆرۆناوە لە نێو نەخۆشخانە و ماڵەوە ئەتڵێنەوە و زیاتر لەچەند میلیۆن ئینسانیش بونە قوربانی ڤایرۆسی سەرمایەداری و ئەم پرۆسە نەکۆتایی پێهاتووەو نەبەم نزیکانەش کۆتایی پێدێت.\nبەبڕوای من ئەمە تازە سەرەتای جنایەتێکی گەورە و قڕکردنی کۆمەڵگای بەشەرێتە بەدەست و پلانی دەوڵەتانی زلهێزی سەرمایەداری. بیل گیتس سەرۆکی مایکرۆسۆفت کە بۆ خۆی یەکێکە لە سەرمایەدارە بەناوبانگەکانی جیهان و خاوەنی بەشێکی گەورەی کۆمپانیای زەبەڵاحی دەرمان سازییە، هەر زوو دانی بەوەدا نا کە ڤایرۆسێکی تازە و کۆشەندەتر بەڕێگاوەیه. دەوڵەتی بریتانیا 19 ی ئەم مانگە خەبەری بڵاوبوونەوەی جۆرێکی دیکەی کۆرۆنا کە زۆر لەوەی ئێستا خەتەرناکترە بڵاو کردوەوه. چەند ڕۆژی پێ نەچوو خەبەری بڵاوبوونەوەی "کۆڤید- 20 " لە هۆڵەند و دانیمارک و ئۆسترالیا و بڕێک شوێنی دیکە ڕاگەیاندرا. هەر بەم بۆنەوە، زۆرێک لەوەڵاتەکان قەدەغەی هاتووچوی نێوانیان ڕاگەیاند. ژان فرانسوا دڵفرسی "اپیدمیولوژیست " گەورەی دەوڵەتی فرانسه، ڕۆژی جومعە17 دیسامبر گوتی کە زۆر زەحمەتە خەڵكی فرانسە تا وەرزی پایزی 2021 بتوانن بگەڕێنەوە بۆ ژیانی عادی و ڕۆژانەی خۆیان. منیش ئەڵێم تا پایزی 2022 یش زۆر زەحمەتە کە خەڵکی بگەڕێنەوە بۆ نیمچەژیانی عادی و ڕۆژانەی ساڵەکانی پێشوو و چەند ساڵێشی پێویستە کە ئابوری جیهان تا ئەندازەیەک سەقامگیری خۆی بەدەستبهێنێتەوە، تازە ئەگەر هیو لایەکی دیکەمان بۆ ساز نەکەن.\nڕێکخراوەی تەندروستی جیهانی لەزاری "تدروس ادهانوم" داوای لە هەموو وەڵاتانی جیهان کرد کەخۆیان ئامادەبکەن بۆ بەرگری کردن لەکارەسات و ڤایرۆسی خراپتر. بەڵێ، دەوڵەتانی سەرمایەداری هێشتا کۆڤید 19 یان لەبازار کۆ نەکردوەتەوه، کۆڤید 20 یان خستە بازارەوه. کۆمپانیا زەبەلاحەکانی ئەمریکا و روسیا و بریتانیا و سین و بڕێک وەڵاتی دیکە کەوتونەتە رکابەر و ململانێکی توند کە دەرمانێک دروست بکەن و زۆرترین مشتری بەلای خۆیاندا ڕابکێشن و لەم جەنگە تیجارەتییەدا کە بەخوێنی میلیۆن ها ئینسان تەواو ئەبێت زۆرترین سوود و قازانج بکەن.\nئەگەر هۆشیارانە سەیری ڕووداوەکانی جیهان بکەین بەڕوونی ئەبینین کە کۆڤید 19 واتە ڤایرۆسی "کۆرۆنا" بووەتە خەێر و بەرەکەتێک بۆ دەسەڵاتداران و دەوڵەتانی بورژوا ئیسلامی. لەژێر سێبەری "کۆرۆنا" و تێکچوون و ناسەقامگیری سیاسی و ئابوری جیهان، زۆرێک لە دەوڵەتە شوڤێنی و توتالیتاری جیهان لەلایەکەوە بەمەیل و ئارەزووی خۆیان بەتوندترین شێوەکەوتونەتە سەرکەوت کردنی شۆڕشگێڕان و خەڵک و لەلایەکی دیکەشەوە کەوتونەتە داگیرکاری و تەجاوەز بۆ سەر بەرژەوندییە ئابوریەکانی وەڵاتانی دیکه.\nدەر ئەنجامی ئەم ڤایرۆسەی سەرمایەداری تەنیا بەکوشتن و نەخۆش و پەکخستنی سەدان میلیۆن ئینسان تەواو نابێت. هەر لەم یەک ساڵەدا ئابوری گەلێک وڵاتی هەژار بەتەواوەتی داڕما. بەهەزاران کۆمپانیا و شەریکەی گەورە و بچوک مایەپوچی خۆیان ڕاگەیاند و تا ئێستا سەدان میلیۆن کرێکار و خاوەن پیشە، کار و ژیانی خۆیان لەدەست داوه. جگە لەمانە کۆمەڵگای جیهانی بەگشتی تووشی دڵەڕاوکێ و ترس و خەمۆکی و وەهم بوون. هاتووچو و پەیوەندی و عیلاقەی نێوان ئینسانەکان گەیشتوەتە نزمترین ئاستی خۆی. تەنانەت عیلاقە و ڕەوابتی نێو خێزانەکانیش ئاڵگۆڕی بنەڕەتی بەسەردا هاتووه. باوک و دایک لە یەکتر و منداڵێش لەهەردووکیان بەگۆمانن ک ەڤایرۆسی کۆرۆنایان نەبێت. ئەبێت ئێمە تەنیا ئەوەمان لەبەر چاو نەبێت کە کەسانێک بەم ڤایرۆسەگیان لەدەست ئەدەن. گیان لەدەستدانی هەر ئینسانێک پەیوەندی ڕاستەوخۆی هەیە بە ژیان و ئاوات و ئارەزووی دەیان کەسی دیکەوە و ڕاستەو خۆ ئاڵگۆڕێکی نیگەتێڤ و ئەساسی لەژیانی کەسەکانی دیکەدا دروست ئەکات.\nئەمە گەورەترین تراژێدی و کارەساتی مێژووی بەشەرییەته. ئەمە گەورەترین بۆحران و قەیرانی ئینسانییە کە دەوڵەت و سیستەمی سەرمایەداری وەحشی بەسەر کۆمەڵگای بەشەرێتدا دایسپاندووه. سەرەڕای ئەم هەموو کارەسات و قەیرانە ئینسانییه، دەوڵەتانی چەوسێنەر و ئینسانکوژی سەرمایەداری بەجێگای ئەوە کە لە فیکری دابین کردنی بودجەیەکی زەبەڵاح بن بۆ دروستکردنی هەزاران نەخۆشخانەی تایبەت و دامەرزاندنی دوکتور و پزیشک و یارمەتیدەر، هەر بەفیکری زیادکردنی بودجە شەڕ و جەیش و موشەک و بۆمبی ئەتۆمی، هێدرۆژنی و لێزری و تەیارە و هەزار جۆر چەکی کۆمەڵکوژن.\nهەمووان دەبێت چاک بزانن کە کاریگەری پۆزەتیڤ و نیگەتێڤی ئەم ڤاکسێنە هێشتا ڕوون نییە و ئەوەش بزانن کە ئەم ڤاکسێنە ناگاتە دەستی یەک لەسەر سێی خەڵكی جیهانیش. روسیا و ئەمریکا و بریتانیا و چین ئیدیعا دەکەن کە هەر یەکێک لەوان دوو جۆر ڤاکسێنی دروست کردووە، کە91٪ کاریگەری دەبێت . بەڵام خۆشیان لەواقێعدا لەدەرمانەکانی خۆیان بەگومانن. لەکاتی تاقیکردنەوەدا دەیان کەسی کوشت و ئیفلیج کرد. ئەمە بازرگانی و تیجارەت و "دماگۆژی" و خەڵک سەرقاڵکردن و مەشغوڵ کردنە بە ڕووداوێکی دروستکراو.\nکۆمەڵگای بەشەرێت ئەبێت تێبگات کە ئازادی و ڕزگاری و بەختەوەری ئەم کۆمەڵگایە لەدروست کردنی ڤاکسێنێک یان دوو ڤاکسێن بەدی نایەت، بەڵکو تەنیا ئەڵتەرناتیڤ، لەشۆڕشێکی گەورەی جەماوەری دایە، کە ئەساس و بۆنیادی ئەم سیستەمە خوێنڕێژە لەگۆڕ بنێت و سیستەمێکی سێکۆلار و ئازاد و خەڵکی بهێنێتە ئاراوه. ئەگینا دڵخۆش کردن بەدروستکردنی ڤاکسێنێکی "تیجارەتی" دەوڵەتانی زیدە بەشەری بورژوازی جگە لە خۆخڵتاندن، کامڵەن پوچ و بێ مانایه. ئەمە دڵۆپێکە لەدەریایەکی گەورەی جنایەت و هەڵەوێژی و پرۆژەی سەرمایەداری.