واشنتۆن پۆست: ئایا به‌هارێكى عه‌ره‌بى تازه به‌رێگه‌وه‌یه؟\nهەواڵ / جیهان :: 05/03/2019 :: 346 جار بینراوە\nئه‌گه‌رى راپه‌ڕینى گه‌وره ئه‌گه‌رێكى به‌هێزه\nله‌ژێر ئه‌و ناونیشانه‌ى سه‌ره‌وه‌دا رۆژنامه‌ى واشنتۆن پۆست وتارێكى بڵاوكردووه‌ته‌وه و ده‌ڵێت له هه‌فته‌كانى رابردودا سوودان و جه‌زائیر زنجیره‌یه‌ك ناڕه‌زایى میللى به‌رده‌وامییان به‌خۆوه بینى دژى دوو سه‌ركرده كه زۆرترین ماوه‌یه له ده‌سه‌ڵاتدان.\nله سوودان خۆپیشاندانه به‌رده‌وامه‌كانى 3 مانگى رابردو عومه‌ر به‌شیرى،ى سه‌رۆكى ناچاركرد بۆ ماوه‌ى ساڵێك بارى نائاسایى رابگه‌یه‌نێت و حكومه‌ته فیدڕاڵى و هه‌رێمییه‌كان هه‌ڵبوه‌شێنێته‌وه بۆ ئه‌وه‌ى ده‌سه‌ڵاتى خۆى پته‌وتر بكات.\nنووسه‌رى وتاره‌كه‌ش ده‌ڵێت: به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌مانه‌شدا خۆپیشاندانه‌كان هه‌ر به‌رده‌وامن و پێگه‌ى به‌شیر هێنده لاوازبووه كه هه‌ندێك كه‌س ده‌ڵێن حوكمى 30 ساڵه‌ى ناوبراو له قۆناغى كۆتاییدایه.\nسه‌باره‌ت به بارودۆخى جه‌زائیریش له وتاره‌كه‌دا هاتووه: ئه‌و ناڕه‌زایه‌تیانه‌ى كه سه‌رتاپاى وڵاتى گرتووه‌ته‌وه له ماوه‌ى دوو هه‌فته‌ى رابوردوودا به‌هێزتربوون و داوا له عه‌بدولعه‌زیز بوته‌فلیقه،ى سه‌رۆك ده‌كه‌ن خۆى بۆ خوولى پێنجه‌مى هه‌ڵبژاردنه‌كان نه‌پاڵێویت كه له مانگى نیسانى داهاتوودا ئه‌نجام ده‌درێت.\nنووسه‌ر ده‌ڵێت: بوته‌فلیقه (ته‌مه‌ن 82 ساڵ) له ساڵى 2013دا جه‌ڵته‌ى دڵ لێیدا و په‌كیخستووه و له‌سه‌ر عه‌ره‌بانه ده‌ژى و حه‌وت ساڵیشه قسه‌ى بۆ جه‌ماوه‌ر نه‌كردووه، به‌ڵام هێشتا له لوتكه‌ى ده‌سه‌ڵاتێكدایه كه شه‌رعیه‌تى نه‌ماوه، به‌ڵام ئه‌فسه‌ره گه‌وره‌كانى سوپا و ده‌زگا هه‌واڵگرییه‌كان و كۆمه‌ڵێك كه‌سى ده‌وڵه‌مه‌ند پشتگیرى لێده‌كه‌ن.\nوتاره‌كه ده‌ڵێت: هه‌ندێك توێژه‌ر به‌دووریده‌زانن به‌هارێكى عه‌ره‌بى تازه سه‌رهه‌ڵبداته‌وه چونكه ئاڵۆزییه‌كانى سوودان و جه‌زائیر هۆكار و ره‌وتى جیاوازتریان هه‌یه له‌وانه‌ى تونس و میسر و لیبیا و یه‌مه‌ن و سووریا، به‌ڵام نووسه‌ر ده‌ڵێت بارودۆخى خۆرهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاست و باكوورى ئه‌فریقا به‌جۆرێكن كه ئه‌گه‌رى راپه‌ڕینى گه‌وره ئه‌گه‌رێكى به‌هێزه و زۆربه‌ى هه‌ره زۆرى رژێمه‌كانى خۆرهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاست ئێستا رووبه‌ڕووى كۆمه‌ڵێك كێشه‌ى سیاسى و ئابوورى و كۆمه‌ڵایه‌تى وا بوونه‌ته‌وه كه زۆر خراپترن له‌وانه‌ى ساڵى 2011 و ئه‌و هۆكارانه‌ش هێشتا له‌ئارادان كه ناڕه‌زایه‌تییه‌كانیان وه‌كو په‌تا بڵاوكرده‌وه.\nنووسه‌ر له‌و باوه‌ڕه‌دایه رووداوه‌كانى جه‌زائیر و سوودان به‌شێكن له چه‌ند جاره‌یه‌كى فراوانترى بزووتنه‌وه میللییه ناڕه‌زایه‌تییه‌كان كه به‌شێكى زۆرى وڵاتانى ناوچه‌كه‌ى گرته‌وه له دوو ساڵى رابوردوودا بۆ نموونه له ئوردن و عێراق و تونس و ئێراندا چه‌ندین خۆپیشاندان دژى گه‌نده‌ڵى و رژێمه ده‌سه‌ڵاتداره‌كان به‌رپاكران.\nسه‌باره‌ت به وڵاتانى كه‌نداویش ده‌ڵێت: رژێمه پاشایه‌تییه‌كانى كه‌نداو به توندى بزووتنه‌وه ئیسلامى و دیموكراتییه‌كانیان سه‌ركوت كردووه و پشتیوانیان له ده‌سه‌ڵاتداره دیكتاتۆره‌كانى ناوچه‌كه كردووه، به‌ڵام سه‌ربارى ئه‌م هه‌ڵوێسته‌شیان پێناچێت مانه‌وه‌ى ئه‌م رژێمانه شتێكى مسۆگه‌ر بێت.\nوتاره‌كه له كۆتاییدا ده‌ڵێت: سه‌رۆكى سوودان ئێستا كاروبارى وڵاتى راده‌ستى ژماره‌یه‌ك ئه‌فسه‌ر كردووه و مه‌ترسى ئه‌وه له‌ئارادایه ئه‌و ئه‌فسه‌رانه كوده‌تایه‌ك ئه‌نجام بده‌ن دژى ده‌سه‌ڵاته‌كه‌ى به‌شیر و سه‌رله‌نوێ حوكمى عه‌سكه‌رتارى له سووداندا ببوژێته‌وه.


Kurdipedia - ڕۆژانە لە هەرێم سەدان تۆن خواردن فڕێ دەدرێن\n📊 ڕۆژانە لە هەرێم سەدان تۆن خواردن فڕێ دەدرێن | Gruppo: Statistiche e sondaggi | linguaggio articoli: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nڕۆژانە لە هەرێم سەدان تۆن خواردن فڕێ دەدرێن\nڕۆژانە لە خوارنگەکانی هەرێمی کوردستان-دا سەدان تۆن خواردن فڕێدەدرێن، لەکاتێدا سەدان هەزار کەس پێویستییان بەو خواردنەیە.\nلە خورادنگەکاندا، ئەو خواردنەی لە موشتەرییەکان زیاد دەبێت، لەگەڵ ئەو خواردنەی کە لە خواردنگەکان زیاد دەبێت فڕێ دەدرێت و سودی لێوەرناگیرێت.\nبەپێی ئاماری بەڕێوبەرایەتی ئاماری سلێمانیسلێمانی، ڕێژەی هەژاریی لە هەرێمی کوردستان لەساڵی 2017، 10% بووە، ئەگەر ژمارەی دانیشتوانی هەرێمی کوردستان بە 5 ملیۆن کەس ئەژمار بکەین، ئەوا لە ساڵی 2014 بۆ 2016 دا 750 هەزار کەس لەهێڵی هەژارییدا ژیاون، وە لەساڵی 2017 دا 500 هەزار کەس لەسەر هێڵی هەژاریی ژیاون.\nتەنها لە پارێزگای سلێمانی 4 هەزار و 121 خواردنگە هەیە، ئەگەر هەر یەکەیان 20 کیلۆ خواردن فڕێبدەن ئەوا ڕۆژانە زیاتر لە 82 تۆن خۆراک فڕێدەدرێت، ئەگەر ئەو ژمارەیە لە پارێزگاکانی دیکەی هەرێمی کوردستان وەک سلێمانی بێت، ئەوا لە هەرێمی کوردستان ڕۆژانە 328 تۆن خواردن فڕێدەدرێت.\nکامەران محەمەد، خاوەنی یەکێک لە خواردنگاکانی شاری سلێمانی، سەبارەت بە فڕێدانی خواردن لە خواردنگەکەیدا، بە ڕۆژنیوزی وت:ڕۆژانە بەشی 250 بۆ300 کەس خواردن ئامادە دەکەین، بە پیی ڕۆژ سەرف بوونی خورادنەکان دەگۆڕێت، هەندێک جار خواردنمان دەمێنێتەوە و دەیڕژین هەندێک جاریش تەنها بەشی شاگردەکانی خواردنگاکە دەمێنێتەوە.\nناوبراو، باسی لەو خواردنانەکرد کە لە موشتەرییەکان زیاد دەبێت و وتی:ئەو خواردنانەی کە لە بەردەم خەڵک دەمێنێتەوە زۆرە، بەڵام هیچ کەس نایانبات بۆ خواردن، هەندێکی جار خەڵک دەیبات بۆ مریشک، بەڵام ئەوەی، کە دەمێنێتەوە دەخرێتە تەنەکە خۆڵەوە و شارەوانی دەیبات و فڕێی دەدات.\nخاوەنی یەکێکی تر لە خواردنگاکانی شاری سلێمانی سەبارەت بەو خواردنانەی کە دەمێنێتەوە لە خواردنگەکەی ئەواندا بە ڕۆژنیوزی وت:ئەو خواردنانەی کە دەمێنێتەوە دەیدەین بە شاگردەکان بیبەنەوە بۆ ماڵەوە، بەڵام ئەوانەی کە لە بەردەم خەڵک دەمێنێتەوە و ناخورێت فڕێی دەدەین، چونکە هیچ کەسێک نایەوێت و داوای ناکات.\nئەگەر ڕێکخستنێک بۆ خواردنە زیادەکانی نێو خواردنگەکان بکرێت، ئەوا دەکرێت ئەو خواردنانە بە شێوەیەکی ڕێک و پێک کۆ بکرێتەوە و بەسەر ئەو کەسانەدا دابەش بکرێت کە پێویستییان پێیەتی.\n#سلێمانی | #28-09-2018 |\n📈 Tipo di Statistica: 💰 Economia\n➕ Aggiunto da ( Hawrê Baxewan ) su Sep 28 2018 10:17AM\n👌 Questo articolo è stato esaminato e rilasciato da (Ziryan Serçinarî) su Sep 28 2018 9:15PM\n✍ Questa voce recentemente aggiornato da (Ziryan Serçinarî) in: Sep 28 2018 9:15PM\n👁 Questo oggetto è stato visto volte 1,457\n📷 file di foto 1.0.1 86 KB Sep 28 2018 10:20AM Hawrê Baxewan


له ساڵیادی کیمیابارانی هه‌ڵه‌بجه؛\nیووسف محه‌مه‌د: په‌رله‌مانی کوردستان دوو بریاری مێژوویی بۆ هه‌ڵه‌بجه ده‌رکرد\nله مۆنۆمێنتی هه‌ڵه‌بجه؛\nقوباد تاڵه‌بانی: پێویسته به‌رژه‌وه‌ندییه تایبه‌ته‌کان وه‌لاوه‌بنرێن\nشه‌قامێک له هه‌ڵه‌بجه به ناوی سه‌رده‌شت ناوی لێده‌نرێت\nپه‌یامی مه‌سعوود بارزانی بۆ هه‌ڵه‌بجه\nسه‌رۆکی هه‌رێمی کوردستان له په‌یامێکیدا بۆ ساڵیادی کیمیابارانی هه‌ڵه‌بجه سڵاو بۆگیانی پاکی شەهیدانی ئه‌و شاره ده‌نێرێت.\nسه‌رۆکی په‌رله‌مانی کوردستان رایده‌گه‌یه‌نێت که "له په‌رله‌مانی کوردستان، شه‌ره‌فی دوو کاری مێژوویی گه‌وره‌مان پێبه‌خشرا که بۆ هه‌ڵه‌بجه‌ی بکه‌ین، یه‌که‌میان بڕیاری بوونی هه‌ڵه‌بجه به پایته‌ختی ئاشتی هه‌رێمی کوردستان و دووه‌میان یاسای به پارێزگابوونی هه‌ڵه‌بجه."\nجێگری سه‌رۆکی حکوومه‌تی هه‌رێمی کوردستان له وته‌دانێکیدا له مه‌راسیمی یادی کیمیابارانی هه‌ڵه‌بجه وتی:" گه‌وره‌ترین مه‌ترسی ئه‌مڕۆ ئه‌وه‌یه که هه‌موان یه‌کڕیز نین، هه‌ربۆیه پێویسته به‌رژه‌وه‌ندییه تایبه‌ته‌کانمان وه‌لا بنێین بۆ به‌رژه‌وه‌ندی گه‌له‌که‌مان."\nکۆمیته‌ی جێبه‌جێکاری به‌ڕێوه‌بردنی ڕێوڕه‌سمی به‌رز ڕاگرتنی بیست و حه‌وته‌مین ساڵوه‌گه‌ڕی بوردومانی کیمیایی هه‌ڵه‌بجه له هه‌رێمی کوردستان ڕایگه‌یاند: یه‌کێک له شه‌قامه‌کانی ئه‌م شاره به ناوی "سه‌رده‌شت" ناوی لێده‌نرێت.


ڕۆشبیری یاخی … به‌ختیار محه‌مه‌د – Dengekan\nbyBaxtyar Muhamad\tJuly 26, 2017\tGeneral, Opinion\nئێمه ده‌بێ هه‌وڵ ده‌ین نیچه‌یانه شه‌ڕی كۆمه‌ڵگه بكه‌ین: شه‌ڕی ده‌سه‌ڵات و داب و نه‌ریت و ئایین (1) و هه‌موو شته خراپه‌كانی جیهانی كۆن؛ ئه‌و شتانه‌ی ئازادی ویست و بیركردنه‌وه و حه‌زه‌كانمان كۆت و به‌ند ده‌كه‌ن. ده‌بێ وه‌ك نیچه له هه‌موو شتێك یاخی بین. ده‌مه‌وێ بڵێم: ده‌بێ نووسین به شێوه‌یه‌ك له شێوه‌كان نیچه‌یانه بنووسرێ. ماركسانه‌ش دژی سته‌م و زوڵم و زۆر و نادادپه‌روه‌ری بوه‌ستێ. نووسین ده‌بێ فه‌وزا (ئاژاوه) (2) بخوڵقێنێ، ئه‌گه‌ر ئه‌مه‌ی نه‌كرد، ئه‌وه له‌ناو ڕۆتیندا (ڕۆتینی زمان و گوتاردا) خۆی ده‌كوژێ.\nهه‌موو داهێنانێك (شتێكی تازه) سه‌ره‌تا له فه‌وزاوه له‌دایك ده‌بێ (كه‌ونیش له فه‌وزای ته‌قینه‌وه گه‌وره‌كه‌وه له‌دایك بووه). ئه‌م فه‌وزایه ژانی له‌دایك بوونی داهێنان و شته تازه‌كانه (ئه‌م فه‌وزایه ده‌شێ له ئاستی بیركردنه‌وه‌ی ته‌قلیدیی تاكه‌كان و كۆمه‌ڵگه‌دا ڕوو بدا. ده‌بێ بزانین له بیركردنه‌وه‌دا ئارامیی بوونی نییه. بیركردنه‌وه‌ی ڕه‌خنه‌گرانه ناتوانێ ئارام بێ. لێره‌وه شه‌ڕ له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵگه‌ی ته‌قلیدییدا فه‌وزا ده‌خوڵقێنێ. ئه‌م فه‌وزایه ده‌شێ سه‌ره‌تای گۆڕانكارییه‌كان بێ: گۆڕان له بنه‌مای باوه‌ڕ و تێڕوانینمان بۆ دیارده و شته‌كانی ژیان و كۆمه‌ڵگه و جیهان)؛ نیچه و ماركس و فرۆید به‌م شێوه‌یه (له یه‌ك سه‌رده‌مدا: كۆتاییه‌كانی سه‌ده‌ی نۆزده و سه‌ره‌تاكانی سه‌ده‌ی بیست و دواتریش) فه‌وزایان له نه‌ریت و فیكری باوی ڕۆژئاوادا دروست كرد، تا مزگێنی ژانی له‌دایك بوونی جیهانێكی نوێ به خه‌ڵك ڕابگه‌یه‌نن. پتر له سه‌ده‌یه‌كه ئه‌م سێ كه‌ڵه فه‌یله‌سوف و زانایه ڕابه‌ری بزووتنه‌وه‌ی تازه‌گه‌ریین له هه‌موو ئاستێكی ژیانی كۆمه‌ڵگه‌كانی مرۆڤایه‌تیدا (هه‌ر هیچ نه‌بێ داینه‌مۆی ڕۆحی ئه‌م تازه‌گه‌رییه‌ن). پتر له سه‌ده‌یه‌كیشه ئه‌وان (فیكر و ڕێبازه‌كانیان) له پێناو نوێ بوونه‌وه و تازه‌گه‌رییدا فه‌وزا له كۆمه‌ڵگه‌كانی مرۆڤایه‌تیدا ده‌خوڵقێنن: نیچه ده‌ڵێ خوا مرد (ده‌نگدانه‌وه‌ی ئه‌م گوته‌یه هه‌رگیز ته‌واو نابێ). ماركس عه‌رشی كه‌پیتاڵ ده‌هه‌ژێنێ. فرۆیدیش جارێكی دیكه ئیرۆس (خوای عه‌شق و سێكس) زیندوو ده‌كاته‌وه. ڕاستییه‌كه‌ی ئه‌وان ((هه‌رسێكیان هه‌وڵ ده‌ده‌ن له ڕۆڵ و واتای هێزه شاراوه ناهۆشیاره‌كان تێبگه‌ن، كه له هه‌مان كاتدا چالاكی مرۆڤ و داهاتووی مرۆڤایه‌تی به‌ڕێوه ده‌به‌ن. ئه‌وان له‌و خاڵه‌وه ده‌ست پێده‌كه‌ن، كه ده‌كرێ له پره‌نسیپێكدا كۆ بكرێته‌وه، ئه‌ویش ئه‌وه‌یه، كه جیهان شه‌فاف نییه؛ به‌ڵكو باشتر وایه بگوترێ، كه ئه‌وان درك به‌و شه‌فافیه‌ته وه‌همییه‌ی جیهان ده‌كه‌ن، كه باوه‌ڕ وایه ساف و بێگه‌رده. له‌به‌ر ئه‌وه ئه‌وان كاریان بۆ ئه‌وه كرد ئه‌و میكانیزمه داپۆشراوه بناسنه‌وه، كه په‌ره‌ستاندنی ئه‌م جیهانه ڕاڤه ده‌كا. ئه‌م میكانیزمه‌ش لای ماركس ئابوورییه؛ لای نیچه ئایینیی و ئه‌خلاقیی و ڕۆشنبیرییه؛ لای فرۆیدیش ده‌روونییه و له‌سه‌ر كۆڵه‌گه‌ی نا‌هۆش به‌نده. له هه‌موو بارێكدا كار بۆ ئه‌وه كرا، كه هێزه مژاوییه شاراوه‌كان یان چه‌پێندراوه‌كان، به ڕێگه‌یه‌كی ده‌ستكرد بۆ هۆش ده‌ربهێندرێن )). (3)به‌ڵێ، ئه‌وان كاریان بۆ ئه‌وه كرد، كه ((هێزه شاراوه‌كان)) به ئێمه بناسێنن. ئه‌وان لێره‌وه فه‌وزایان له جیهانی كۆندا خوڵقاند بۆ دامه‌زراندنی جیهانێكی نوێ: جیهانێك، كه (هه‌وڵ بدرێ) له‌سه‌ر بنه‌مای ئازادی و دادپه‌روه‌ری دابمه‌زرێ.\n1- من لێره هه‌رگیز مه‌به‌ستم له ئایین باوه‌ڕی كه‌سیی كه‌سه‌كان نییه، به‌ڵكو مه‌به‌ستم له گوتاری (سیستمی) باڵاده‌ستی كۆمه‌ڵایه‌تی و ئه‌خلاقیی ئایینه، كه هه‌موو كۆمه‌ڵگه‌ی له‌باوه‌ش گرتووه.\n2- چه‌مكی فه‌وزا لێره لای ئێمه به‌واتای تێك دانی شیرازه‌ی بیركردنه‌وه‌ی ئارامی ته‌قلیدیی دێ. ئه‌و بیركردنه‌وه‌یه‌ی، كه له‌گه‌ڵ هه‌ر بیرۆكه و باوه‌ڕێكی تازه تووشی ڕاچڵه‌كاندن و شۆك دێ. لێره‌وه جۆرێك له په‌شێویی و ئاژاوه ده‌كه‌وێته ناو سیستمی ئارامی ئه‌م بیركردنه‌وه‌یه‌وه. هه‌ڵبه‌ته ئه‌م فه‌وزایه ده‌شێ بگوازرێته‌وه بۆ سیستمی باوی كۆمه‌ڵایه‌تیش، له‌وێش گۆڕانكاریی و شۆڕش له كۆمه‌ڵگه‌كاندا به‌رپا بكا. ئایا هه‌موو شۆڕشێكێش فه‌وزا له كۆمه‌ڵگه‌دا ناخوڵقێنێ و سه‌ره‌تای هه‌موو گۆڕانكاریی و شۆرشێكیش فه‌وزا نییه؟\n3- مارك جيمينيز, ما الجمالية؟, ت: د. شربل داغر, المنظمة العربية للترجمة (الطبعة الاولى: بيروت, نيسان 2009)، ص288.\nPrevious ڕاگەیاندنی یەکێتی کۆمۆنیستەکان لەعێراق سەبارەت بەپرسی ڕیفراندۆم لەهەرێمی کوردستاندا\nNext سێبەرەکانی جەنگ …. شاخەوان برایم عەبدوڵڵا


رێژەی بەشداریی هەڵبژاردنەکانی لوبنان گەیشتە 49.2 لەسەد\nهەواڵ / جیهان :: 07/05/2018 :: 152 جار بینراوە\nدوێنێ 6ی ئایاری 2018 نهاد مەشنوق، وەزیری ناوخۆی لوبنان لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، رێژەی بەشداری لە هەڵبژاردنەکانی لوبناندا گەیشتوەتە 49.2 لە سەد، ئەمەش دابەزینی بەخۆیەوە بینیوە بەراورد بە دوا هەڵبژاردنە کە 9 ساڵ پێش ئێستا ئەنجامدرا و رێژەی بەشداری 54 لەسەد بووە.\nلەساڵی 2009 کۆتاهەڵبژاردنی پەرلەمانی لوبنان بەڕێوەچوو، بەڵام پەرلەمان بەهۆی کێشەی سیاسی وڵات و کێشەی ئەمنی و کاریگەریی قەیرانەکەی سوریا سێ خول تەمەنی خۆی درێژکردەوە.\nکەناڵی سکای نیوز بڵاویکردەوە کە لەم هەڵبژاردنە نوێیەی لوبناندا یاسایەکی نوێ بۆ هەڵبژاردنەکان دیاریکراوە و لوبنان دابەشکراوە بەسەر 15 بازنەی هەڵبژاردندا و یاساکە بەڕێژەیی کورسییەکانی دابەشکردوە نەک وەک جاران کە لەسەر بنەمای زۆرینە کورسییەکان دابەشدەکرابن.\nئاماژەی بەوەشداوە، بەهۆی ئەم یاسایەوە لە لیستەکاندا چەندین کاندید هەن کە بۆچوون و تێڕوانیان بۆ سیاسەت و دۆخەکانیش جیاوازە بەڵام لەبەر بەرژەوەندییان لە هەڵبژاردنەکاندا چوونەتە یەک لیستەوە ئەمەش نیگەرانی لای دەنگدەری لوبنانی دروستکرد و هۆکاری دابەزینی رێژەی بەشداریش بوو لە هەڵبژاردنەکاندا.


ئەو کاتەی ئەمریکا هاوپەیمانانی دەکاتە قوربانی - Mehr News Agency\n17 pûşperê 2018 - 22:16\nNews Code 19594\nئاژانسی هەواڵی مێهر، بەشی نێودەوڵەتی – فەرزاد فەرهادی: لەم دواییەدا مەولوود چاوش ئۆغڵۆ وەزیری دەرەوەی تورکیا ڕایگەیاند کە لە گەڵ ئەمریکا بۆ چەک داماڵینی هێزەکانی یەپەگە ڕێککەوتوون. ناوبراو لە ئەنقەرە بە هەواڵنێرانی وت: ئەو گڕووپە پاش دەرچوون لە شاری مەنبوج چەکەکانیان ڕادەست دەکەنەوە. وەزیری دەرەوەی تورکیا وتیشی: ئەو بڕیارە بەشێکە لە پلانی نەخشەڕیی هاوبەش کە رۆژی دووشەممە ٤ی ژوئەن (١٤ی جۆزەردان) لە دانوستان لە گەڵ مایک پەمپێئۆ، وەزیری دەرەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پێداگری لە سەر کراوە. ئەو پلانە بەمزووانە جێبەجێ دەکرێت و لە ماوەی ٦ مانگدا بە ئەنجامی کۆتایی خۆی دەگات.\nبەوجۆرەی کە ئانادۆلو بڵاوی کردۆتەوە، ئەو پلانە لە ٣ وۆناغ پێکدێت کە بریتین لە:\n۱- یەکینەکانی پاراستنی گەل (یەپەگە) لە ماوەی ٣٠ رۆژدا شاری مەنبەج بە جێ دێڵن.\n۲- تورکیا و ئەمریکا ئەو شارە بۆ ماوەی ٤٥ رۆژ بە هاوبەشی ئیدارە دەکەن.\n۳- ئیدارەی خۆجێی شار دوو مانگ پاش ڕێککەوتنەکە پێک دەهێنرێت.\nبە وتەی بینالی یێڵدریم سەرۆک وەزیرانی تورکیا، جێبەجێ کرانی ڕێککەوتنەکە ٩٠ رۆژ درێژە دەخایێنێت و ئیدارەی شار ڕادەستی ئەنجومەنی خۆجێی دەکرێت.\nبە گوێرەی ئەو پلانە تورکمان و عەرەبەکانی سەر بە ئەنقەرە لە بری گرووپە کوردییەکان لە مەنبەج و ناوچەکانی هاوێری جێگر دەکرێن. هەڵبەت ڕێککەوتنی تورکیا و ئەمریکا نیشان دەدات کە دەبێ سەرنجی زیاتر بدرێتە دۆخەکە. ئەوەی کە چاوش ئۆغڵۆ ڕایگەیاندووە کە نەخشەڕێی مەنبەج لە ناوچەکانی دیکەی سووریاشدا جێبەجێ دەکرێت، نیشان دەدا کە ئەنقەرە بە دوای دەست هەڵگرتن لە ناوچە سنووری و مەوداییەکانی تورکیا و سووریا بە مەبەستی پێشگری لە هێرشی شیمانەیی کوردەکانی سووریا بۆ سەر تورکیا نییە.\nبە پێی پلانی ئامادە کراوە بۆ ئەو ناوچەیە و تورکمانی و عەرەبی کردنەوەیان، دوور نییە کە کوردە ناپەیوەندەکان بە پەکەکەش بتوانن بەشداری ئیدارەی مەنبەج بن. یەکینەکانی پاڵپشتیی جەماوەری کوردی-ش دەبێ بچنە ناو سووریاوە و لە سنوورەکان دوور خرێنەوە. واتە ئەو پلانە بە جۆرێک هەوڵێکە بۆ سازدانی هەژمۆنیی تورکیا بە سەر ناوچەگەلی نەریتیی کوردەکان و وەدەرنانی دانیشتووانی کورد لەو ناوچانە.\nتەواو ئاشکرایە کە جێبەجێ کردنی پلانێکی لەو چەشنە بە بێ پاڵپشتیی ئەمریکا نامومکینە و پێدەچێت کە دۆناڵد ترامپ سەرۆک کۆماری ئەمریکا ڕێوشوێنێکی سیاسیی نوێی بۆ پاڵپشتی نەکردن لە کوردەکان لە رۆژهەڵاتی ناڤین گرتبێتە بەر. هێزەکانی سووریای دیموکراتیک لە شەڕی دژی داعش ڕۆڵێکی کارامەی گیرا، بەڵام دوای تێکشکانی تیرۆریستان، چیتر ئەمریکا پێویستی پێ نەما و چارەنووسیانی سپاردۆتە دەست ئەمریکا.\nبە ئاوردانەوە لەو هەلومەرجە، مەحاڵە کوردەکان لەو ناوچەی ژێر کۆنتڕۆڵی تورکیا و ئەمریکادا جێگە و پێگەیەکیان هەبێت. زۆر گەمژانەیە ئەگەر کەسێک بڕوا بکات کە تورکیا رێگە بە دوژمنانی نەریتیی خۆی دەدات کە بە سەر کێڵگە نەوتییەکانی رۆژهەڵاتی سووریادا زاڵ بن.\nئەمریکاییەکان بە دوای پێکهێنانی سوپای سووریای نوێن کە جێگرەوەی کوردەکان لە رۆژهەلاتی سووریا بێت، بۆ ئەوەی ئەو گرووپە لە گەڵ گرووپی سوپای ئازادی سووریا بچنە ژێر ڕكێف و کۆنتڕۆڵی تورکیا.\nبەڵام هۆی گۆڕانی هەڵوێستی واشنتۆن هەمبەر بە کوردەکان چیە؟ ئەوە دەرەوەستی بە ئامادەیی تورکیا بۆ کڕینی سیستەمی بەرگریی ئاسمانی پاتریوتی ئەمریکاوە هەیە. ئامانجی بنەڕەتیی ئەمریکا لە ماوەی مانگەکانی ڕابردوو کارشکێنی لە تۆکمەی هاوکاریی نێوان تورکیا و ڕووسیا لە رۆژهەڵاتی ناڤین بووە، بە تایبەت پاش ڕێککەوتنی ڕووسیا و تورکیا بۆ کڕینی سیستەمی ئێس ٤٠٠ ڕووسی لە لایەن ئەنقەرەوە ناڕەزایەتی ویلایەتە یەکگرتووەکانی بە دواوە بوو.\nڕەجەب تەیب ئەردۆغانی سەرۆک کۆماری تورکیا لە ئەنجامدانی مەزادەکاندا بە نێوبانگە و توانیەویەتی سەرنجی واشنتۆن کە بە دوایکەمکردنەوەی پێگەی مسکۆ لە رۆژهەڵاتی ناڤینە، بۆ لای خۆی ڕاکێشێت و کوردەکان بکاتە دۆڕاوی ئەو مامەڵەیەی نێوان ئەمریکا و تورکیا. کوردەکان لە بەرامبەر تورکیادا بە تەنیا ماونەتەوە، چونکە ئەمریکا پابەند نەبووە بە بەڵینەکانی خۆی سەبارەت بە پاڵپشتی کردنی کوردەکان و ئەنقەرە لە هەلی ڕێککەوتن لە گەڵ ڕووسیا بەهرە دەبات و ئەگەر ئەگەر کوردەکان مەنبەج و ناوچەکانی دیکە بە جێ بێڵن، تورکیا سیستەمی بەرگریی ئاسمانی لە ئەمریکا دەکڕێت و لە هەڵوەشانەوەی ڕێککەوتنەکانی لە گەڵ ڕووسیا پەشیمان نابێتەوە.\nبە گشتی پێدەچێت ئامادەبوونی سەربازیی کوردەکان لە ناوچە رۆژئاواییەکانی فورات پاش ڕێککەوتن لەبارەی مەنەبج و پاش دۆراندنی عەفرین ڕوو لە کۆتایی بێت. تورکیا جموجۆڵەکانی خۆی بۆ کۆتایی هێنان بە پێگەی کوردەکان لە باکووری سووریادا بە ئۆپەراسیۆنی ناسراو بە قەڵغانی فورات لە ٢٠١٦ەوە دەست پێکرد و پاشان بە ئۆپەراسیۆنی ناسراو بە چڵی زەیتوون کوردەکانی لە عەفرین وەدەر نا، بۆ ئەوەی کۆتایی بێنیت بە خەونی هەرێمێکی کوردی لە باکووری سووریا.\nهێزەکانی سووریای دیموکراتیک بە پاڵپشتیی ڕاستەوخۆی ئەمریکا هێشتا زاڵن بە سەر رۆژهەڵاتی فورات کە خاوەن سەرچاوەگەلی مڵی، کشتوکاڵی و نەوتییە و ئەو هێزانە زۆربەی بەشەکانی پارێزگای ڕەقە و هاوێری دیرەزور، باکووری ڕووباری فورات، پاریزگای حەسەکە، هاوێری باکووڕی رۆژهەڵاتی حەلەب لە رۆژهەلاتی ڕووباری فورات و گوندە باشوورییەکانی ڕووباری فورات لە تەبقا لە رۆژئاوا تا شاری ڕەقە لە رۆژهەڵات لە دەکاتە ڕووبەرێکی زیاتر لە ٦٠ هەزار کیلۆمەتری لە کۆنتڕۆڵ دایە.\nتورکیا هیچکات نکۆڵی لە پاککردنەوەی باکووری سووریا لە هێزە کوردییەکان نەکردووە، بۆ ئەوەی زاڵ بێت بە سەر هەر جۆرە هەوڵێک لە پێناو دامەزراندنی ناوچەی کوردی کە کوردەکانی تورکیاش بۆ هەوڵی هاوشێوە هان دەدات.\nئەوە لە کاتێکدایە کە شایەدی ناڕەایەتیی دانیشتووانی ئەو ناوچانەی کوردەکان لەوێ ئامادەن، لە رێگەی بەڕێوەچوونی خۆپیشاندانەوەین.\nئەمریکا بە ڕێککەوتنی مەنبەج نیشانی دا کە تورکیا بەلاوە لە کوردەکان پێ گرینگترە و بەو ڕێککەوتنە کوردەکان لە ناوچە عەرەب نشینەکانی سووریا و سنوورەکانی سووریا لە تورکیا دوور دەخرێنەوە کە پێکهاتووە لە هێڵێکی سنووڕیی گرینگی وەک کۆبانی لە رۆژئاوا و تەل ئەبیز و سەریکانی و قامیشلۆ کە لە خاڵی بەرامبەری شاری نەسیبینی تورکیادا هەڵکەوتوون. بە بڕوای هەندێک لە چاودێران مومکینە کە تورکیا بۆ جارێکی دیکە لە سوپای ئازادی سووریا بۆ زاڵبوون بە سەر ناوچەی گرینگ و ستراتژیی رۆژهەڵاتی فورات بەهرە ببات.\nبەکر ئاتاجان شرۆڤەکاری تورک لەبارەیەوە بە "سەباح"ی وتووە: واشنتۆن دەست لە کوردەکان هەڵناگرێت و هەروەها ناتوانێ پشت لە تورکیا بکات. ئەمریکا دەترسێت کە تورکیا لە دەست بدات، هەر بۆیە دەبێ پابەندی ڕێککەوتنگەلێک و لەوان ڕێککەوتنی مەنبەج بێت. ڕێککەوتنی مەنبەج زیاتر لە ئەنقەرە لە بەرژەوەندیی واشنتۆنە، چونکە ئەگەر ئەو ڕێککەوتنە جێبەجێ بکرێت بەو مانایە دەبێت کە ئەمریکا تورکیا لە باوەشی ڕووسیا دەستێنێتەوە و هەر بۆیە ئەو ڕێککەوتنە سەرەتا لە بەرژەوەندیی ئەمریکایە نەک تورکیا. ڕاستە کە لە یەکم ڕوانیندا تورکیا بە ئاواتەکانی خۆی گەیشتووە، بەڵام لە گوشەنیگای ستراتژیکی و تاکتیکییەوە، ئەوە سیاسەتی نەرمی ئەمریکایە کە لەو ڕێککەوتنەدا بردوویەتییەوە.ئەمریکا شتی داوە و شتگەلێکی زیاتریشی دەوێ و تورکیا ئاگاداری ئەوەی بە دەستی هێناوە و دەیهێنێت، هەیە. لەو ڕووەوە دەبێ لە رۆژانی داهاتوودا شایەدی ناکۆکیگەلی نوێ لە نێوان ئەمریکا و تورکیادا بین.\nرۆسڵان تراد شرۆڤەکاری گۆڤاری دی رێی میلیتاری بە "الجزیره"ی ڕاگەیاند: ڕێککەوتنی نێوا تورکیا و ئەمریکا بۆ دەرچوونی هێزە کوردەکان لە مەنبەج هاوکێشەیەکی سیاسییە کە لە بەرامبەر قبووڵ کردنی داخوازییەکانی تورکیا لە لایەن ئەمریکاوە، ئەنقەرەش لە بابەتی سووریا و پرسەکانی دیکەدا هاوکاریی زیاتری واشنتۆن دەکات. شاری مەنبەج وەک پردێک بۆ گرێ دانەوەی کانتۆنگەلی ژێر کۆنتڕۆڵی کوردەکان لە سووریادا وێنا دەکرێت و هەروەها ئەو شارە ڕێخۆشکەرە بۆ بەرهەڵستکارانی سووری هەتا بە سەر ڕووباری فورات و ناوچە رۆژهەڵاتییەکانی سووریادا زاڵ بن.\nحائێد حائێد شرۆڤەکاری سووریی پرسی سووریاش بە "الجزیره"ی وت" وردەکارییەکانی ئەو ڕێککەوتنە ڕوون نییە؛ راستە کە ئەمریکا و تورکیا لە سەر نەخشەڕێی مەنبەج ڕێککەوتوون، بەڵام سەبارەت بە وردەکارییەکانی یەکلا نەبوونەتەوە.\nبەڵام بیر هێنانەوەی چەند خاڵ لەبارەی ڕێککەوتنی مەنبەج پێویستە؛ نابڕوایی و نامتمانەیی تورکیا بە بەڵێنەکانی ئەمریکا، سەرەڕای ڕادەست کرانی مەنبەج بە تورکیا دەبێتە هۆی درێژەدانی تورکیا بە پلانی سەرکوتگەرانەی بۆ کۆتایی هێنان بە ئامادەبوونی چەکدارانەی کوردەکان لە باکووڕی سووریادا. ئەوە لە کاتێکدایە کە ئەمریکا لە سەر ئەو بڕوایەیە کە ڕادەست کردنی مەنبەج بە توکیا دەبێتە هۆی سیاسەتی واقیع لە ناوچەدا.\nئەوی لە بارەی ڕێککەوتنی مەنبەج جێی سەرنجە ئەوەیە کە هەر دوولا (ئەمریکا و تورکیا) هەوڵ دەدەن گوڵ لە لایەنی بەرامبەر بدەن و بەهرەی خۆیان لەو ڕێککەوتنە ببەن، هەر بۆیە ناکرێت ئاماژە بە دەسکەوتێکی تایبەتی لەو نێواندا بکەین و ئەو پەیوەندییە تووشی ئاڵۆزییەکی تایبەتی هاتووە. لێرەدا چەند پرسیار دێتە ئاراوە؛ کێ کوردەکان لە رۆژهەڵاتی فورات چەک دەکات؟ ئایا تورکیا ئامادەیە سەر بۆ ناتۆ دانەوێنێت و خۆ لە ڕووسیا بە دوور بگرێت؟ ئایا تورکیا تەنیا بە مەنبەج دادەکەوێت؟ واشنتۆن یەکینەکانی پاراستنی گەل دەباتە ڕیزی تیرۆرەوە؟


کێ دەبێتە سکرتێرى گشتى یەکێتى؟\n21:22 پێنج شه‌ممه 01 ئاب 2019\nزۆرترین ئه‌گه‌ر په‌سه‌ندكردنى پڕۆژه‌كه‌ى ئه‌نجومه‌نى ناوه‌ندی یه‌كێتیه بۆ كۆنگره‌ى چواره‌مى ئه‌و حزبه، ناس كورد ناوه‌ڕۆكى پڕۆژه‌كه و ئاینده‌ى ململانێى باڵه سه‌ره‌كیه‌كانى ئه‌و حزبه ئاشكرا ده‌كات.\nڕوداوه‌كانى نێو یه‌كێتى به‌ره‌و ئه‌وه ده‌ڕۆن پێش سه‌رى ساڵ كۆنگره‌ى چواره‌مى ببه‌ستێت، ئه‌وه‌ش دواى ئه‌وه‌ى كۆمسیۆنى باڵاى هه‌ڵبژاردنه‌كانى عێراق به‌فه‌رمى داواى به‌ستنى كۆنگره‌ى له‌چه‌ند حزبێكى كوردى كرد کە یه‌كێتى یه‌كێك بوو له‌وانه، جگه له‌وه‌ش دواى یه‌كلاكردنه‌وه‌ى كاندیده وه‌زارییه‌كان له‌سه‌ر پشكى ئه‌و حزبه ناڕە‌زایه‌تى زۆرى لێكه‌وته‌وه و به‌ئاشكرا ماڵى تاڵه‌بانى له‌و ڕوداوه‌دا پاشه‌كشه‌یان پێكراو و ئه‌و ماڵباته‌ش له‌ئێستادا زۆرترین خواستیان له‌سه‌ر به‌ستنى كۆنگره هه‌یه و وه‌كو فریاد ڕە‌سێك بۆ ده‌رچوونیان له‌دۆخى ئێستایان لێى دەڕوانن،جگه له‌چه‌ند بیرۆكه‌یه‌ك بۆ به‌ستنى كۆنگره كه له‌لایه‌ن چه‌ند به‌رپرسێكى یه‌كێتیه‌وه ئاماده كراوه، به‌گوێره‌ى زانیارییه‌كانى ناس كورد، تا ئێستا فه‌رمیترین پڕۆژه‌ى یه‌كێتى بۆ به‌ستنى كۆنگره پڕۆژه‌كه‌ى ئه‌نجومه‌نى ناوه‌ندى یه‌كێتیه و پێده‌چێ به‌هه‌ندێك هه‌مواركردنه‌وه دواجار ئه‌و پڕۆژه‌یه بكرێته پڕۆژه‌ى یه‌كێتى و كۆنگره‌كه‌ش له‌سه‌ر ئه‌و بنه‌مایه به‌رێوه‌بچێت.\nزوبیر عوسمان جێگرى سه‌رۆكى ئه‌نجومه‌نى ناوه‌ندى یه‌كێتى، به‌ناس كوردى وت “به‌پێى ڕە‌شنوسى په‌یڕە‌وى ناوخۆ كه ئه‌نجومه‌نى ناوه‌ند ئاماده‌ى ده‌كات و له‌ماده‌ى 46ى ڕە‌شنوسى په‌یڕە‌وى ناوخۆى كۆنگره‌ى سێ ساڵى 2010دا هاتووه ئه‌نجومه‌نى ناوه‌ند پڕۆژه‌كه‌ى ئاماده‌كردووه و ته‌نها ئه‌و ئه‌نجومه‌نه ده‌سه‌ڵاتى گه‌ڵاڵەكردنى كۆى پڕۆژە‌كانى هه‌یه ئه‌وانى تر كه ده‌خرێنه ڕوو هه‌مووى بیرۆكه‌ن، ئێمه ئاماده‌مان كردووه و به‌سه‌ر سه‌رجه‌م ناوه‌نده‌كانى یه‌كێتیدا بڵاوكراوه‌ته‌وه و به‌پێى ئه‌و پڕۆژه‌یه تێپه‌ڕاندنى شێوازى ته‌قلیدى ئێستایه و گۆڕینى فۆرمى به‌ڕێوه‌بردنى یه‌كێتیه و گۆڕینى ته‌واوى هه‌یكه‌له‌كانیه‌تى”.\nجێگر‌ى سه‌رۆكى ئه‌نجومه‌نى ناوه‌ندى یه‌كێتى وتیشى، به‌پێى پڕۆژه‌كه‌ى ئه‌و ده‌زگا فه‌رمییه‌ى یه‌كێتى گۆڕانكارى به‌سه‌ر كۆى ده‌زگاكانى یه‌كێتیدا دێت و سكرتێرى گشتى و مه‌كته‌بى سیاسى و سه‌ركردایه‌تى و ئه‌نجومه‌نى ناوه‌ند له‌نێو یه‌كێتیدا نامێنن و له‌برى كۆى ئه‌و ده‌زگایانه ئه‌نجومه‌نێكى گشتى له‌كۆنگره كه بریتى ده‌بن له 121 ئه‌ندام هه‌ڵده‌بژێردرێن و سیستمێك پێشنیار كراوه له‌نێوان هاوسه‌رۆكایه‌تى و كۆنسه‌ى سه‌رۆكایه‌تیدا ده‌بێت.\nزوبێر عوسمان ئاماژه‌ى بۆ ئه‌وه‌ش كرد، دواتر له‌لایه‌ن ئه‌ندامانى ئه‌و ئه‌نجومه‌نه گشتیه‌دا،سكرتێر و جێگر و یاریده‌ده‌رێك هه‌ڵده‌بژێردرێت و ئه‌وانیش ده‌بنه ده‌سته‌ى بهڕێوه‌بردنى ئه‌نجومه‌نه گشتیه‌كه، به‌ڵام هه‌ر له‌نێو 121 ئه‌ندامه‌كه‌ى ئه‌نجومه‌نه گشتیه‌كه‌دا سێ كه‌سى تر بۆ ده‌سه‌ڵاتى ته‌نفیزى هه‌ڵده‌بژێردرێن به‌ناوى ده‌سته‌ى به‌رێوه‌بردنى یه‌كێتى و زیاتر ڕۆڵى كاروباره‌كانى سكرتێرى گشتى له‌پێشوودا بەرجەستە دەکەن و یه‌كێكیان به‌رپرس ده‌بێت له‌كاروبارى سیاسى و كه‌سى دووه‌میشیان كاروبارى رێكخراوه‌یى یه‌كێتى به‌ڕێوه‌ده‌بات و كه‌سێكى دیكه‌شیان به‌رپرسى كاروبارى مه‌كته‌به‌كانى یه‌كێتى ده‌بێت.\nزوبیر عوسمان ئه‌وه‌شى ڕوونكرده‌وه، ئه‌و كه‌سه‌ى كه كاروبارى سیاسى به‌ڕێوه ده‌بات كاروبارى په‌یوه‌ندییه‌كان و په‌رله‌مان و حكومەتیش به‌ڕێوەده‌بات و له‌نێو ئه‌و 14 مه‌كته‌به‌شدا كه ئێستا بوونیان هه‌یه ئه‌وانه‌ى پێویست نه‌بن لاده‌برێن و گۆڕانكاریان به‌سه‌ردا دێت.\nناس كورد ئه‌وه‌شى زانیوه، له‌برى مه‌كته‌بى سیاسى ئێستاش ده‌سته‌ى جێبه‌جێكارى دروست ده‌بێت و هه‌شت ئه‌ندام ده‌بن و له‌نێو ئه‌نجومه‌نه‌كه‌دا هه‌ڵده‌بژێرێت و به‌هه‌مان شێوه ئه‌نجومه‌نه‌كه‌ش بەگوێرەى په‌یڕە‌وێك ئه‌رك و ماف و سه‌رجه‌م كاروباره‌كانیان ڕێكده‌خات.\nجێگرى سه‌رۆكى ئه‌نجومه‌نى ناوه‌ند جه‌ختیشى كرده‌وه، به‌دلێناییه‌وه كۆنگره ئه‌و پڕۆژه‌یه ته‌به‌نى ده‌كات، ئه‌وانه‌شى كه بیرۆكه‌یان هه‌بووه بۆ كۆنگره له‌نمونه‌ى ڕە‌فعه‌ت عه‌بدوڵا و مه‌لا به‌ختیار و فه‌رید ئه‌سه‌سه‌د ته‌نها تێبینیان له‌سه‌ر پڕۆژه‌كه هه‌بووه و له‌لایه‌ن باڵه‌كانى یه‌كێتیشه‌وه پێشوازى لێكراوه و ڕەتیشنه‌كراوه‌ته‌وه و به‌و پێیه‌ى زۆربه‌ى باڵه‌كان داواى گۆڕانكارى له‌ستراتیژ و هه‌یكه‌لى یه‌كێتیدا ده‌كه‌ن .\nئاینده‌ى باڵه‌كانى یه‌كێتى له‌كۆنگره‌دا\nبەگوێرەى ڕوداوه فه‌رمییه‌كانى ژیانى یه‌كێتی، ئێستا دوو باڵى سه‌ره‌كى له‌نێو یه‌كێتیدا ده‌بینرێت و بوونه‌ته واقیعى ژیانى سیاسى ئه‌و حزبه به‌شێوه‌یه‌كى گشتى ئه‌وانیش دابه‌شده‌بنه سه‌ر باڵى ناوه‌ندى بڕیارى كۆن و باڵى ماڵباتى تاڵه‌بانی، ناوه‌ندى بڕیارى كۆن فره ڕە‌نگتر و جیاواز و په‌رته‌وازەترن هه‌رچه‌نده له‌كاتى دابه‌شكردنى پۆسته وه‌زارییه‌كانى یه‌كێتیدا به‌هێزى و یه‌كگرتوویان زیاتر ده‌ركه‌وت به‌ڵام جیاوازن له‌باڵى ماڵباتى تاڵه‌بانى.\nبه‌گوێره‌ى ئه‌و زانیاریانه‌ى ناس كورد له‌چه‌ند سه‌رچاوه‌یه‌كى ناو یه‌كێتیه‌وه به‌ده‌ستى گه‌یشتووه، ئه‌گه‌ر ئه‌و پڕۆژه‌یه‌ى ئه‌نجومه‌نى ناوه‌ند بێ ده‌ستكاریكردن له‌لایه‌ن كۆنگره‌وه په‌سه‌ند بكرێت ئه‌وا زۆرترین ئه‌گه‌ره‌كان پیاده‌كردنى ته‌وافوقه بۆ به‌ده‌ستهێنانى پۆسته‌كانى ده‌سته‌ى به‌رێوه‌بردنى یه‌كێتى و ده‌سته‌ى به‌رێوه‌به‌رى ته‌نفیزى كه ڕۆڵى مه‌كته‌ب سیاسى جارانیان هه‌یه، چونكه ئه‌و پڕۆژه‌یه كه‌مترین ده‌رفه‌تى داوه‌ته شه‌ڕى تایبه‌تى نێوان باڵه‌كان و له‌هه‌مان كاتیشدا چاره‌سه‌رى بۆ ته‌حه‌داى ئه‌و به‌رپرسانه‌ى نێو یه‌كێتى كردووه‌ته‌وه كه بانگه‌شه‌ى ڕە‌تكردنەوەى هه‌ر جۆره ته‌وافوقێك له‌كۆنگره‌دا ده‌كه‌نه‌وه.\nناس كورد زانیوویەتى، باڵى ناوه‌ندى بڕیارى كۆن كه ئێستا زیاتر سه‌رپه‌رشتیكاره مه‌عنه‌وییه‌كه‌ى بۆ كۆسره‌ت ڕە‌سوڵ ده‌گه‌ڕێته‌وه، كه‌ركوكیه‌كانى نێو مه‌كته‌بى سیاسیش لێیانه‌وه نزیكه و كۆمه‌ڵێك به‌رژوه‌ندى به‌رهه‌م ساڵحیش به‌و باڵه‌وه دەبه‌ستێته‌وه و پێده‌چێ له‌كۆتایدا كۆسره‌ت ڕە‌سوڵ و به‌رهه‌م ساڵح جارێكتر بۆ گرەنتیكردنى ئاینده‌ى خۆیان بۆ كۆكردنه‌وه‌ى زۆرترین ده‌نگ له‌نێو ئه‌و ئه‌نجومه‌نه گشتیه‌دا یه‌كبگرن.\nزانیارییه‌كان ئاماژه بۆ ئه‌وه ده‌كه‌ن، ئه‌و ئه‌نجومه‌نه‌ى كه له‌برى مه‌كته‌بى سیاسى یه‌كێتییه و ناوى ده‌سته‌ى جێبه‌جێكاره، زۆرترین ئه‌ندامه‌كانى له‌باڵى كۆسره‌ت ڕە‌سوڵه‌وه نزیكبن و ئه‌گه‌ریش به‌شێوه‌ى ته‌وافوق به‌ڕێوه ببرێت، ئه‌وا یه‌كێك له‌كوڕە‌كانى تاڵه‌بانى و لاهورى شێخ جه‌نگى و كوڕێكى كۆسره‌ت ڕە‌سول و عه‌دنانى حه‌مه‌ى میناش وه‌كو پشكى به‌رهه‌م ساڵح له‌و ده‌سته‌یه‌دا هه‌ڵبژێردرێن.\nهه‌رچى له‌باره‌ى ده‌سته‌ى به‌رێوه‌به‌رى یه‌كێتیه كه شێوه‌یه‌كه له‌هاوسه‌رۆكى و له‌برى سكرتێرى گشتى شوێنه‌كه‌ى جه‌لال تاڵه‌بانى سكرتێرى كۆچكردووى ئه‌و حزبه‌یه، ناس کورد زانیوویەتى به‌هێزترین سێ كاندید بۆ ئه‌و هاوسه‌رۆكییه كه كاروباره‌كانى یه‌كێتیى هه‌ڵده‌سوڕێنن به‌رهه‌م ساڵح و بافڵ تاڵه‌بانى و كۆسره‌ت ڕە‌سوڵ یاخود یه‌كێك له‌كوڕە‌كانى ده‌بن.\nله‌باره‌ى چاره‌نوسى مه‌لا به‌ختیار و شاناز ئیبراهیم ئه‌حمه‌ده‌وه كه‌ئێستا وه‌كو هاوپه‌یمانێك ده‌رده‌كه‌ون، به‌گوێره‌ى زانیارییه‌كانى ناس کورد ئه‌گه‌ر بێتو له‌جموجۆڵه‌كانى ئێستایان به‌رده‌وام بن و ته‌وافوق ڕە‌تبكه‌نه‌وه ئه‌وا دوورنیه هیچ چانسێكیان نه له‌ئه‌نجومه‌نه گشتیه‌كه و نه له‌ده‌سته‌ى جێبه‌جێكاردا هه‌بێت، هه‌رچه‌نده كچه بچوكه‌كه‌ى ئیبراهیم ئه‌حمه‌د به‌جموجۆڵه‌كانیدا وا ده‌رده‌كه‌وێت دواى دیارنه‌مانى له‌مه‌یدانى سیاسه‌تى یه‌كێتیدا به‌هۆى نه‌خۆشیه‌وه بیه‌وێت شوێنى داده گه‌وره‌كه‌ى كه خێزانى تاڵه‌بانى بوو بگرێته‌وه، به‌ڵام كه‌م نین ئه‌و به‌رپرسە باڵایانه‌ى باڵى كۆسره‌ت ڕە‌سوڵ و ناوه‌ندى بڕیارى كۆن دژایه‌تى ده‌كه‌ن و ده‌رفه‌تیشیان هه‌بێت ڕێگه ناده‌ن بچێته ئه‌و ده‌سته‌یه‌وه كه ڕۆڵى مه‌كته‌بى سیاسى یه‌كێتى ده‌گێڕێت.\nگۆڕانكارییه‌كانى ئه‌مدواییه‌ى یه‌كێتى له‌ده‌زگاى هه‌ڵبژاردن و فه‌رمانده‌ى یه‌كه‌كانى هه‌فتاى یه‌كێتیدا به‌ته‌واوه‌تى تینه تاوى و ململانێى باڵه‌كانى نێو یه‌كێتى به‌ده‌رخست، به‌پێى ئه‌و زانیاریانه‌ى به‌ناس كورد گه‌یشتوون مسته‌فا چاو‌ڕەش كه‌كراوه‌ته فه‌رمانده‌ى هێزه‌كانى هه‌فتا و له‌یه‌كه‌م چالاكیدا له‌نێو پێشمه‌رگه‌كانى ئه‌و هێزه‌دا باسى كۆنگره‌ى حزبه‌كه‌ى وروژاند، ئێستا خۆى له‌سه‌ر باڵى ماڵباتى تاڵه‌بانى هه‌ژمار ناكات وه‌كو نێوه‌ندگیرێك له‌نێوان باڵه‌كاندا خۆى پیشانده‌دات.\nهه‌رچى پۆستى ده‌زگاى هه‌ڵبژاردنى یه‌كێتیشە كه هه‌ستیارترین ده‌زگاى یه‌كێتیه بۆ دۆخى كۆنگره به‌رپرسێكى بۆ دیاریكراوه سه‌ر به‌باڵى كۆسره‌ت ڕە‌سوڵه و به‌وه‌ش جموجۆڵى كه‌ركوكییه‌كانى نێو مه‌كته‌بى سیاسى به‌ئاڕاسته‌ى لاى باڵى كۆسره‌ت ڕە‌سوڵه‌وه‌ن وه‌ك لە باڵى ماڵباتى تاڵه‌بانى.\nله‌حاڵه‌تى ته‌وافوق و ڕە‌تكردنه‌وه‌شیدا، بارودۆخى ماڵباتى تاڵه‌بانى له‌كۆنگره‌دا چاوه‌ڕوانیه‌كانى ئه‌و ماڵباته به‌دیناهێنن كه‌ده‌یانه‌وێ كۆنگره‌ى حزبه‌كه‌یان ببێته فریادڕە‌سیان و هەژموونى جارانیان بۆ بگه‌ڕێته‌وه، به‌پێچه‌وانه‌وه ئه‌و باڵانه‌ى كه كێبڕكێى ئه‌و ماڵباته ده‌كه‌ن چاره‌نوسیان ڕوونتره، به‌تایبه‌ت دواى ئه‌وه‌ى ئه‌و زانیاریانه ئه‌وه‌ش ئاشكرا ده‌كه‌ن لاهور شێخ جه‌نگى له‌ئێستادا خۆى له‌سه‌ر باڵى ماڵباتى تاڵه‌بانى هه‌ژمار ناكات و خۆی وه‌كو باڵێك ده‌بینێت و نزیكیشه له‌كۆسره‌ت ڕە‌سوڵه‌وه، به‌وه‌ش ماڵباتى تاڵه‌بانى وا لێكردووه له‌دواجاردا گه‌رچى له‌شكڵیشدا دژى ده‌وه‌ستنه‌وه، ته‌وافوق وه‌كو ژه‌هرى ناچارى بنۆشن و قبوڵى بكه‌ن هه‌رچه‌نده ئاكامه‌كه‌شیان به‌دڵ نه‌بێت.


راپه‌ڕین وه‌كو وه‌رچه‌رخانێك – Knwe.org\nسەرەکی » وتار » گۆران فه‌تحی » راپه‌ڕین وه‌كو وه‌رچه‌رخانێك\nراپه‌ڕینی گه‌لی كورد له باشووری كوردستان له ئاداری ساڵی 1991دا، كه بۆ یه‌كه‌مجار له مێژوودا توانرا زۆربه‌ی ناوچه كوردستانییه‌كانی ناو عیراق رزگاربكرێت، ده‌ره‌نجام و دوای گوشاری كۆمه‌ڵگه‌ی نێودوڵه‌تی، قه‌واره‌ی هه‌رێمی كوردستانی لێ به‌رهه‌م هات، كه هێشتاش به‌رده‌وامه و قه‌واره‌یه‌كی ره‌سمییه له‌م وڵاته‌دا و ده‌ستووریش زامنی مانه‌وه‌یه‌تی.\nراپه‌ڕینی گه‌لی كورد، وه‌كو وه‌رچه‌رخانێك له مێژووی ئێمه‌دا هه‌ژمارده‌كرێـت، كه دوای ده‌یان ساڵ له خه‌بات و شوڕشی ئه‌م میلله‌ته هات، به‌رپاربوونیشی به‌هۆی چه‌ند هۆكارێكه‌وه بوو، كه له نێویاندا، جه‌ور و سته‌می ده‌سه‌ڵاتدارانی به‌عس و هه‌روه‌ها خه‌باتی ئه‌م گه‌له بۆ ئازادیی و دواجاریش هه‌ڵه گه‌وره‌كانی عیراق و رژێمی سه‌دام بوو، به‌تایبه‌تی داگیركردنی كوێت.\nبێگومان ده‌ره‌نجامی هه‌وڵ و خه‌باتی هه‌ر میلله‌تێك له كۆتاییدا گه‌یشتنه به ئازادی، كوردیش له‌و پێناوه‌دا و له هه‌موو مێژووی خۆیدا به‌رده‌وام له شوڕش و راپه‌ڕیندا بووه، دژبه داگیركه‌رانی خاكه‌كه‌ی، كه باشوورەکەی به‌شێكی بزێوی ئه‌م میلله‌ته‌یه و ته‌نها له دوای دروستبوونی ده‌وڵه‌تی عیراقه‌وه له 1921 چه‌ندین شۆڕش و راپه‌ڕینی دژبه رژێمه جیاجیاكان به‌رپاكردووه به مه‌به‌ستی رزگاربوون و به‌ده‌ستهێنانی مافه نه‌ته‌وه‌ییه‌كانی.\nسه‌باره‌ت به مامه‌ڵه‌ی رژێمه جیاجیاكانی عیراقیش به‌رامبه‌ر به كورد وه‌كو میلله‌تێكی گه‌وره و بنه‌ڕه‌تی ده‌وڵه‌ته‌كه، ئه‌وا خۆی له په‌راوێزخستن و پێنه‌دانی ماف و دواجاریش هه‌وڵی له‌ناوبردندا بینیووەتەوە، كه ترۆپكی ئه‌و هه‌وڵه‌ش له كیمیابارانی هه‌ڵه‌بجه و هه‌ڵمه‌ته‌كانی ئه‌نفالدا ده‌ركه‌وت له سه‌رده‌می حکومڕانیی به‌عسدا.\nئه‌و دوو هۆكاره‌ی باسم كرد، له‌پاڵ هۆكاری سێیه‌مدا كه هه‌ڵه سیاسییه‌كانی سه‌دام و به‌عسه، وایكرد كورد راپه‌ڕین به‌رپابكات و له دوای شكستی سوپای عیراق به‌ده‌ستی هاوپه‌یمانان له كوێت و وه‌رده‌رنانی له‌و وڵاته، كه هاوكاتیش بوو له‌گه‌ڵ راپه‌رێنی شیعه‌كان له باشووری عیراق.\nئه‌وه‌بوو كورد له‌م به‌شه‌ی كوردستان بۆ یه‌كه‌مینجار توانیی سه‌ركوتووبێت له رزگاركردنی شار و شارۆچكه كوردییه گه‌وره‌كانی له ده‌ستی رژێمی به‌عس، ئه‌گه‌رچی دوای ماوه‌یه‌ك ئازادی، له‌و ناوچانه و به‌هۆی بوردومانكردنی هه‌ردوو راپه‌ڕینی باكوور و باشووری عیراق، ئه‌و دوو راپه‌ڕێنه سه‌ركوتكران، به‌ڵام دواجار كۆمه‌ڵی نێوده‌وڵه‌تی هاته سه‌رخه‌ت و ناوچه‌ی دژه‌فڕینی بۆ كورد له باشوور به بڕیارێكی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان ده‌ركرد، ئه‌وه‌ش ئه‌م قه‌واره سیاسیی و جوگرافییه‌ی هه‌رێمی كوردستانی چه‌سپاند و دواتریش په‌رله‌مان و حكومه‌تی لێكه‌وته‌وه.\n1,318 جار بینراوە


هیوا عوسمان: ئه‌گه‌ر بێتوو له کابینه‌ی داهاتووی هه‌رێمدا ده‌سه‌ڵاتی حیزب زاڵتر بێت به‌سه‌ر حکومه‌تدا ئه‌وا گه‌ڕانه‌وه‌یه بۆ چوارگۆشه‌ی یه‌که‌م\nده‌نگده‌ران له هه‌رێمی کوردستانی عێراق چاوه‌ڕوانی پێکهێنانی کابینه‌ی نوێی حکومه‌تن، به‌ڵام شه‌ش مانگ به‌سه‌ر هه‌ڵبژاردنه‌کاندا تێپه‌ڕ ده‌بن و هه‌ر یه‌که له پێنج لایه‌نه سیاسیه‌که‌ی وه‌ک براوه‌ی هه‌ڵبژاردن سه‌یر ده‌کرێن خۆیان به ئاسته‌نگ دانانێن له‌به‌رده‌م پێکهێنانی کابینه‌ی نوێدا.\nکام یه‌کێک له‌و لایه‌نانه (پارتی دیموکراتی کوردستان، بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان، یه‌کێتی نیشتیمانی کوردستان، یه‌کگرتووی ئیسلامی، کۆمه‌ڵی ئیسلامی) به‌رپرسیارێتی دواکه‌وتنی پێکهێنانی کابینه‌ی نوێی له ئه‌ستۆیه؟\nڕۆژنامه‌وان هیوا عوسمان، به‌ڕێوبه‌ری کۆمپانیای میدیاوان ده‌ڵێت هه‌موو لایه‌نه‌کان که‌م تازۆر به‌رپرسیارێتیان له ئه‌ستۆیه به‌ڵام پارتی و گۆڕان په‌له‌ی پێکهێنانی کابینه‌ی نوێیان نییه چونکه وه‌ک ده‌ڵێت هه‌ردوو لا پێیان وایه یه‌کێتی له هه‌ڵبژاردنه‌کانی عێراق و ئه‌نجومه‌نه‌کانی پارێزگاکانی هه‌رێمدا ڕێژه‌ی ده‌نگه‌کانی که‌متر ده‌بێته‌وه و بۆیه پێیان باشتره وتوویژه‌کانیان بۆ پێکهێنانی کابینه‌ی نوێ بخه‌نه پاش هه‌ڵبژاردنه‌کان.\nڕۆژنامه‌وان هیوا عوسمان ده‌ڵێت تا کاتی ئه‌م وتووێژه ئه‌وه‌ی له باره‌ی پێکهێنانی کابینه‌ی نوێوه زانراوه ئه‌وه‌یه نێچیرڤان بارزانی سۆرۆکی کابینه ده‌بێت و ئاشتی هه‌ورامی وه‌زیری نه‌وته وه ئیتر هیچ شتێکی تر دیار نییه و ناشزانرێت ئاڕاسته‌کان چۆن ده‌بن و وه‌ک ده‌ڵێت زۆر پرسیار ماونه‌ته‌وه و وه‌ڵامه‌کانیان ده‌که‌ونه پاش هه‌ڵبژاردنه‌کانی عێراق.


بەداخ و پەژارەیەکی زۆرەوە ئاگادار کراین کە حاجی خەجیج کچی میرزا شێخەی سەردەشت بە هۆی نەخۆشی کۆچی دوایی کرد. حاجی خەجیجە دایکی تێکۆشەرانی دێرینی حیزبی دێموکراتی کوردستان\nبەرێزان سولێمان نەباتی و جەعفەر نەباتی و هەروەها دایکی بەرێزان خاتوو زیبا نەباتی خێزانی تێکۆشەری سیاسی و خۆراگری زیندانەکانەی شاهەنشاهی کاک عەلی ڕەحیمی و شۆڕشگێری دیاری بزووتنەوەی کورد و کاک هیوا نەباتی ناسراو بە خاڵە هیوا دوای ماوەیەک بەربەرەکانی لەگەڵ نەخۆشی کۆچی دوایی کرد.\nحاجی خەجیجە ژنێکی ناسراو و جێگای متمانە و مەشرەف خۆشی شاری سەردەشت بوو، تا بڵێی ژنێکی بە سەبر و تەحەموول و ژنێکی بە ئیمان و بە ئیرادە بوو. لەگەڵ ڕاپەرینی شۆرشی گەلانی ئێران و لە ١٤ سەرماوەزی ساڵی ١٣٥٧ ی هەتاوی دا کاتێک خەڵکی شاری سەردەشت بە دژی رژێمی شاهەنشاهی راپەرین یەکێک لە کوڕەکانی بە ناوی هادی نەباتی لە کاتی خۆپێشاندان دا بە گوللەی دژی گەلی‌یەکانی رژێمی شاهەنشاهی بریندار بوو، ئەو کات بۆ ژنێکی وەک خاتوو خەجیج کە لە ئاسایش و ڕەفا دا دەژیا زۆر دژوارە بوو کە کورێکی بە برینداری ببینێ، بەڵام بە دڵێکی فراوانەوە ئەو کارەساتە گەورەیەی قەبووڵ کرد، لەگەڵ ئەوە کە شوکرانە بژێر بوو کە کوڕەکەی زیندووە لە هەمان کاتدا بە دڵ بۆ شەهیدانی چاردەی سەرماوەز دەگریا و فرمێسکی دەڕشت. تێ‌بینی لەو خۆپێشاندانە دا ٧ کەس لە ڕۆڵە بە ئەمەگەکانی شاری سەردەشت شەهید بوون.\nلە ماوەی چەند ساڵی ڕابردوو دا بەشێک لە ئەندامانی بنەماڵەکەی و جگەرگۆشەکانی بە هۆی وەزعی نالەباری نێوخۆی کوردستان بە ناچار دەبوو، لە تاراوگە و لە دەروەی وەڵات دا بژین، بەڵام خاتوو خەجیج وەک ژنێکی دونیا دیدە و بە ئەزموون ئەوەشی بە دڵەوە قەبووڵی کرد و تا کاتی مردنی شانازی بە باوەری منداڵەکانی‌یەوە دەکرد.\nخاتوو خەجیجە ژنێکی کۆمەڵایەتی، مرۆڤێکی خۆشناو و هەڵکەوتووی شاری سەردەشت بوو، لەگەڵ توێژەکانی نێو کۆمەڵگا دا دەگونجا، لەگەل هەژاران، هەژار بوو، لەگەڵ لاوان، لاو بوو، لەگەڵ خوێندەواران، خوێندەوار و لەگەڵ ژنان، ژن و لەگەڵ کۆمەڵگا بەراستی گونجاو بوو، کەسێک بوو دەیتوانی لەگەڵ نەهامەتی و کارەسات و ڕووداوەکان خۆی بگونجێنێ و هەموو کات بە خەم و ئازاری گەلەکەیەوە بوو.\nکۆچی دوایی خاتوو خەجیجە خەسارێکی گەورە بوو بۆ شاری سەردەشت و بنەماڵەکەی و هەروەها دۆستان و ئاشنایانی. خاتوو خەجیجە لە دونیای فانی ڕۆیشت بەڵام بیرەوەری و چاکە و هەڵس و کەوتەکانی بۆ گشت لایەک لەبەر چاوانن و قەت وون نابن.\nئەو کەسانەی دەیانهەوێ هاودەردی و هاوەمی خۆیان دەرببرن دەتوانن پەیوەندی بەو ژمارانەی خوارەوە بگرن.\nبنەماڵەی عەلی ڕەحیمی ٠٠٣١٦٣٣٣٧٤٩٢٩\nجەعفەر نەباتی ٠٠٣٥٨٤٠٠٧٥٩٣٩٢\nهیوا نەباتی ٠٠٣٥٨٤٠٣٥٠٧٣١٧\nبە بۆنەی کۆچی دوایی کەسایەتی ۆشناوی ساری سەردەشت حاجی خەجیجە مەعروفزادە لە ناخی دڵەوە سەرەخۆشی لە بنەماڵەی بەرێزیان لە نێوخۆی کوردستان و هەروەها لە دەرەوەی ولات دەکەم و هیوادارم کە حاجی خەجیجەی کۆچکردووش جێگای بەهەشتی بەرین بێ و کەس و کار و ئەندامانی بنەماڵەکەی تەمەنیان درێژ بێ، ڕوحی شاد.


زەبەنگ بەهادین: لە ئەگەری کشانەوەی ئەمریکا لە عێراق. – WTARIKURD\nئەمریکا بە سیاسەتی بەرژەوەندی کاری کردوە و کار دەکات، لە هەر جێگەیەک بەرژەوەندی هەبوبێت بابەتێکی خولقاندوەو خۆی خزاندۆتە ناوچەکە، بیری ئەمریکیەکان بۆ بنیاتنان و بۆ مافی مرۆڤ و دژایەتی دیکتاتۆریەت نییە، تەنها بەرژەوەندەیە و بەس.\nئەفغانستان نمونەیەکی دیاری قوربانی دەستی ئەمریکیەکانە، پاش ئەوەی ئەمریکیەکان بریاری کشانەوەیان دا لە ئەفغانستان بێ بیر کردنەوە لەوەی چۆن گەلی ئەفغانی بخەنەوە ژێر دەستی تالیبان کردیان، سەر لەنوێ کۆمەڵێ سەرکردەی توندرە و دروست دەبنەوە لە ناوچەکە و ئەفغانستان وێرانتر دەکەن.\nئەمریکا تا ئەم ساتەش هەندێک بەرژەوەندی لە عێراقدا ماوە، بەلام چاوەروانکراوە لە هەر ساتێکدا بێت هەمان شێوە لە عێراق بکشێنەوە و جێیبهێڵن، رۆژانە ئەمریکا روو بە رووی دژایەتی گروپە شیعیەکانی سەر بە ئێران و بۆمب و درۆن دەبێتەوە بۆیە دەزانێت کە پێویستە ئەم ناوچەیە جێبهێڵێت، لە دوای رۆشتنی ئەمریکا بەشێکی عێراق جێدەمێنێت بۆ گروپە شیعیەکان و سونە توندرەوەکان بەشەکەی دی بۆ تورکەکان.\nبەرژەوەندی و دەسەلات نەک تەنها سوونە وشیعە بگرە گروپە شیعیەکانیش ئەدات بە یەکدا لە ناوەراست و باشوری عێراقدا، بەلام ئەوەی لێرەدا پارێزگارێ بەرژەوەندی ئەمریکا دەکات تورکەکان بە مانای شاگردی گەورەی ئەمریکا لە ناوچەکە، هەڵبەت تورکەکان دەیانەوێت تەنها بەشی باکوری عێراقیان بدرێتە دەست بە شێوەیەک نەوتی کەرکوک و موسل و کوردوستان لە خۆ بگرێت، بەڵام کێشەکە ئەوەیە ئێران رێگە بەوە نادات کەرکوک و سلێمانی لە ژێر هەژموونی خۆیدا بێتە دەرەوە، تەنانەت سیاسەتی ناوچەکە ئەو هاوسەنگیە دەخوازێت بە مانەوەی باڵانسی هەژموونگەرای نێوان زۆنی ئێرانی زۆنی تورکیدا هەیە لە هەرێمی کوردوستان.\nمەسعود بارزانی لە دوا دیداری لەگەل ئەندام پەرلەمانی پارتەکەی دەڵێت بەهیچ شێوەیەک شەری کورد و کورد ناکەین، ئەم رستەیە ئاماژەیەکی قولە بۆ رێکەوتنێکی سیاسی بە تایبەت دوای ئەوەی لە پێگەکان بلاو کرایە کە ئەمریکیەکان سەردانی پەکەکەیان لە قەندیل کردوە، دەتوانین لەم دوو کردارەوە ئەوە بخوێنینەوە کە رێککەوتنێی ستراتیژی دروست بووە لە نێوان ئەمریکا و پەکەکە.\nمانەوەی پەکەکە مسۆگەر کراوە لە قەندیل بە مەرجێک رێگە لە هێزی تورکی نەگیرێت سنورەکانی کوردوستان داگیر بکات و بە وەکالەت بۆ ئەمریکیەکانی ببات بەرێوە، ئەمریکیەکان لەوە تێگەیشتون کە کورد خۆی توانای بەرێوەبردنی هەرێمی نییە لە هەمان کات توانای بەرەنگاری گروپە شیعیەکانیان نییە هەر چرکە ساتێک ئەمریکا کوردوستان جێبێڵێت بە دوو رۆژ دەست بەسەر زۆرینەی خاکی هەرێمی کوردوستان دەگرن، بۆیە ئەمریکیەکان بە شێوەیەکی کاتی لایان باشترە ئەم ناوچەیە لە. لایەن تورکیاوە سەرپەرشتی بکرێت لەو کاتەی خۆیان عێراق جێدێڵن، هەرچی ئێرانە تورەیە بەوەی سنوورەکانی تەریب بە کوردوستان لە ژێر دەسەلاتی کوردە هاوپەیمانەکانی نەمێنێت بەلام جێ پێ گەورەکردنی خۆیان لە ناوەراست و باشوری عێراق بۆ ئەوان گرنگترە لەم سنورەی سەرەوەی، ئێران ریسکی ئەوە ناکات دۆخە جوگرافیەکە بگۆرێت لە عێراق دا بۆیە ئەوانیش لە هاتنە پێشەوەی تورک بێدەنگ دەبن وکار بۆ بەشەکانی دی عێراق دەکەن، ئەوەی لای ئێرانیەکان گرنگە زۆنی سەوز لای خۆیان بمێنێتەوە.\nدەبێت ئەوەمان بیر نەچێت جێهێشتنی ئەفغانستان بۆ ئەمریکا وەک جێهێشتنی عێراق نابێت، ئەمریکا ئەم ناوچەیەی لا گرنگە بۆیە بەو ئاسانییەی ئەفغانستان ئێرە جێناهێڵێت، بەلکو دەبێت دەستێکی قورسی بمێنێتەوە رێگە دان بە مانەوەی هێزی تورکی لە هەرێمدا هەر بۆ ئەگەری کشانەوە ئامادە کراوە، ئەمریکیەکان خۆیان دەلێن بونی ئێران گرنگە بۆ راگرتن و سەقامکردنی ئاسایشی ناوچەکە هەر بۆیە رێگە دان بە هێشتنەوەی نفوزی ئێرانی لە عێراقدا هەر دەبێت قبول بکرێت لە لایەن ئەمریکیەکان، بە مانای لە هەرێمی کوردوستان هیچی وا ناگۆرێت لە دوای کشانەوەی ئەمریکا، ئەوەی کێشەی تێدەکەوێت ناوچەکانی باشووری و ناوەراستی عێراقە.


گەرمیان، كچێكی تەمەن 19 ساڵان خنكا – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2019/09/12 - 8:35 PM\nبەرپرسی ڕاگەیاندنی پۆلیسی گەرمیان ڕایدەگەیەنێت، لە گوندێكی قەزای سەر بە كەلار، كچێك لە كاتی مەلەكردندا خنكا.\nبەپێی ڕاگەیەندراوێكی پۆلیسی گەرمیان كە لەلایەن موقەدەمی مافپەروەر عەلی جەمال قدووری بەرپرسی ڕاگەیاندنی پۆلیسی گەرمیانەوە بڵاوكراوەتەوە “ئێوارەی پێنج شەممە، كچێكی تەمەن 19 ساڵان بەناوی سیڤان عارف محەمەد هێنرایە بەشی فریاكەوتنی شەهید هەژار”.\nبە وتەی بەو بەرپرسەی پۆلیسی گەرمیان “كچەكە بەهۆی خنكان لەئاو لە گوندی خان (ئاوەسپی) گیانی لەدەست دابوو، بەوتەی باوكیشی كە دانیشتووی ناحیەی ڕزگاری سەربەقەزای كەلارە، بەمەبەستی گەشت چونەتە ئاوەسپی و لەكاتی مەلەكردندا كچەكەی خنكاوە”.\nبەرپرسی ڕاگەیاندنی پۆلیسی گەرمیان دەڵێت”لەئێستادا بەمەبەستی توێكاری تەرمی كچەكە، ڕەوانەی بەشی پزیشكی دادوەريی كەلار كراوە”.\nبەڕێوەبەرایەتی پۆلسی گەرمیانگەرمیانهەرێمی كوردستان


مامۆستایانی پێشه‌نگ: دیموکراسی لە نێوان ماهیەت و ڕای زۆرینەدا\n، سیاسیەکان و، فەیلەسوفەکان بەگشتی لەدووبەرەی دژدا وەستاون و، هەرچی کارەکتەرە سیاسیەکانن، دیموکراسییان وەک کاڵایەک ، کاتێک قبوڵ بووە، کە پڕاوپر بەباڵای سیاسی ئەواندا بڕابێت ، بۆ ئەوەی لارولەوێری وهەڵەی جەستەی ڕفتاری سیاسی خۆیانی پێداپۆشن، بۆیە لەهەر شوێنێک دیموکراسی دەڵببوو بێت بەجەستەی گرگنیان، ئەمانە هەرگیزئامادەنەبون دەستکاریی جەستەی بیرکردنەوەی سیاسی خۆیان بکەن و، بەڵکوهاتوون پەلو پۆی دیموکراسیان بۆداتاشیوەو قارسکردوە. هەر کاتێکیش جەستەی ڕەفتاری سیاسیان ئەوەندەکشابێت، کەناقۆڵایان بکات و دزێو بێنەبەرچاو و ، بەدیموکراسی تەنگ بێت ، ئەوا هاتوون و، لەهەمان ڕەنگ ، پارچەیەکیان لە بەژنی ستەمکاری بڕیوەو،کاڵای دیموکراسیەکەی بەریا پێپینەکردوە. . هەرئەم تێگەیشتنە جیاوازەی سیاسیەکانە، بوەتە هێڵی جیاکاریان لەگەڵ فەیلەسوفەکانداو، پەرتبوونێک لە تێگەیشتنیان، لەپەیوەست بەپرسی دیموکراسیەوەی ، لێکەوتوەتەوە.\nلەبەرئەوەی تاڕادەیەک تێگەیشتنێکی فەلسەفیانە، جیاوازە لەتیڕوانینێکی سیاسیانەی بەرژەوەندگەراییانە(پراگماتیانە)، کەتەنها دیموکراسی لەڕەگەزێک یان چەند ڕەگەزێکیدا دەبینێت ،چونکە فەلسەفە گەرەکیەتی ماهیەت و خودی فەلسەفەی بوونی دیموکراسی تەیبکات، نەک ڕەگەزەکانی دیموکراسی. واتە فەلسەفە دەیەوێت لۆژیکیانەو ئاکاریانە، لە لێکۆڵینەوە فەلسەفیەکانیدا، ڕاڤەی هەمووژانرە زانگەییەکان(ئەبستمۆلۆژیەکان)و ، لەنێویشیاندا دیموکراسی بکاتەوە. کەتیایدا، بە میتۆدێکی سوکراتیانە، لەهەندەکی (induction) ەکانەوە،هەمەکی(deduction)و، ماهیەتی شتەکان دەردەخات. جا ئەگەر پەڵپی ئێمە لەسیاسیەکان ئەوەبێت، کە گوایە مامەڵەیاکی ئایدۆلۆژیانەو، بەرژەوەندگەراییانە لەتەک دیموکراسیدا دەکەن، ئەوا جێی خۆیەتی پرسیارێک بەڕووماندا هەڵتۆقێتو، بپرسێت ئەدی کامەیە ئەو تێگەیشتن و ڕاڤە بابەتی و فەلسەفیە، بۆ پرسی دیموکراسی، کەبەجەوهەرێکی دیموکراسیمان ئاشنادەکات و، دەتوانێت گۆڕانێکی ڕیشەییمان تیادا دروست بکات و، لەو قۆزاخە تەسکەی بیرکردنەوەمان دەربهێنێت و، وامانلێبکات سەرلەنوێ بەجیهانبینیەکی نوێوە، لەکۆی ڕەگەزەکانی سیستمی دیموکراسی بەگشتی و، ڕای زۆرینە بەتایبەتی بڕوانین، بۆیە ئێستا پێویستە بزانین دیموکراسی چیە، دواتریش ڕای زۆرینە، تا ئەوجیاوازیە تەیبکەین.\nماهیەت و فەلسەفەی دیموکراسی:\nدیموکراسی، تێزێکی نوێی فەرمانڕەوایەتیکردن نیە، تا هۆکاری (نوێبوون)ی،ئەو ڕەواجە گەورەیەی ، بۆ پەیداکردبێت و بەوهۆیەشەوە، توانیبێتی بازاڕی سیاسی خۆی بەوشێوەیە، پێگەرمبکات.بەڵکوبەپێجەوانەوە ، چەمکێکی دێرینی فەلسەفەی سیاسیەو، لەپۆلێنکردنەکەی ئەفلاتوندا، دیموکراسی بریتیە لەو ڕەوشە مێژووییەی، کەلەدەرەنجامی ئیفلیجبوونی دەسەڵاتیکی ئۆلیگارشی (دەسەڵاتی دەوڵەمەندەکان)،دێتە ئاراوەو، لەڕووی تیۆری سیاسیشەوە دیموکراسی لەنێو تیۆرە سیاسیەکانی وەک (گەشەسەندن، کە تیۆرەکەی ئەرستۆیەو، تیایدا، باوەڕی وایە که کۆمەڵگە، لەدەرنجامی گەشەی خێزانەوە دروست دەبێت، لەپێناو گەیشتن بەبەختەوەری و، تیۆری پەیمانگیری (contract)و،تیۆری سیۆکراتی ) ئەوا دیموکراسی،سەر بەتیۆری پەیمانگیری(التعاقدیە) ی هەریەک لە،تۆماس هۆبزو، جان جاک رۆسۆو، جۆن لۆکە.\nجا ئەگەر، ڕایەڵەی نێوان دەسەڵات و خەڵکانێک، کە ئەو دەسەڵاتە فەرمانرەوایەتیان دەکات ، بە سیاسەت ناوزەدبکرێت ،وە دۆزینەوەی ئەوڕێباز(میتۆد)ەی، کەبەگونجاوترین شێوە ئەو ڕایەڵ وپەیوەندیە ڕێکدەخات ودرێژەپێدەدات ، بەباشترین تێزی سیاسی بۆ فەرمانڕەوایەتیکردن بێتە هەژمار، ئەوا لەم پێودەنگەوە، دەتوانین بڵێین کە ، دیموکراسی باشترین تێزی پێشنیارکراوی، ئەزمونکراوی سیاسیە بۆ شێوازی حوکمڕانی ، چونکە دیموکراسی، تاکە زامنی پاراستنی ئه‌وگرێبه‌سته کۆمه‌ڵایه‌تیه‌یە، که به‌پێی هه‌ریه‌ک له تیۆره‌کانی هۆبزوڕۆسۆ، هه‌مووهێزه‌کان ، له‌پێناو مانه‌وه‌ی هه‌موان بەئارامی و،دابینکردنی نان وئازادی بۆیەکەیەکەی تاکه‌کانی باڵەکانی گریبەستەکە ،دواتریش پاراستنی شکۆی مرۆڤ و، له‌وێشه‌وه، ڕۆنران(بنیادنان) ی کۆمه‌ڵگه‌یه‌کی به‌خته‌وه‌ر، له‌دواقۆناغی خەمڵین وگەشەی کۆمه‌ڵگه‌ی سروشتیدا ،له‌سه‌ری ڕێکده‌که‌ون .\nلێرە شە‌وه، ده‌توانین سۆسەی هەبوونی په‌یوه‌ندیه‌کی دیالێکتیکی بکەین، کە دیموکراسی له‌لایه‌ک و، نان و ئازادی تاک و، شکۆی مرۆڤ له‌ڵایه‌کی تره‌وه، لەپێناو گەیشتن بە بەختەوەری کۆمەڵگەو،بەدیهێنانی چاکەی گشتی، به‌یه‌که‌وه شه‌ته‌کده‌دات و،هه‌ر ئه‌مه‌ش مه‌رجی پێشوەختی، ڕێککه‌وتنی هێزه‌کانە، له‌ناوئەو گرێبه‌سته کۆمه‌ڵایەتیەی، کەباسمانکرد.\nکەواتە نەهێنی ،هێزی ڕوخساری دیموکراسی بریتیە لەو پرنسیپە مرۆییانەی کەدیموکراسی، لەجەوهەرو ماهیەت وهەناوی خۆیدا حەشاریداون نەک ڕوکاروڕوکەشی دەرەوەی، دیموکراسیش هه‌تا ئه‌وساته وه‌خته ڕه‌وایه‌تی هه‌یه که‌پارێزه‌ری ئه‌و مه‌رجە پیشوەختانە بێت کەلەوگرێبەستەدا، هەمووچینەکانی کۆمەڵگە لەسەری پێکدێن و، سەردەنێن بەیەکەوەو کۆمەڵگەیەکی تەندروست و تەبا پێکدەهێنن و، لێرەشەوە هه‌موو ڕه‌گه‌زوجومگە، پێکهێنه‌ره‌کانی وه‌ک ڕای زۆرینه‌و،ده‌نگدان وسیستمی په‌رله‌مانی و، تەواوی کۆڵەکەو ستوونە ڕاگرەکانی تری، ساباتی سیستمی دیموکراسی دەبنە بەردەبازی گەیشتنن بەم جەوهەرە. وە کاتێک ده‌توانین دەسەڵاتێک به‌دیموکراسی بناسین، کە ئەم ماهیەتە تیایدا دەبێتە ستراتیژی ، ئەجێندای سەرتاپای کارەکانی.\nهەر دەسەڵاتێک وسیستمێکی سیاسیش، کار بۆ ناوەڕۆکی ئەو گرێبەستە بکات و،هەڵگری ئەم ماهیەتە راستەقینەیەی مرۆڤ بێت ،دەتوانین گەواهیبۆبدەین کە سیستمێکی دیموکراسیەو، ئیتر گرنگ نیە لە چ رۆژگارێک و، ولە ژێر چ ناوێکو، لەچ پۆوتانێکی جوگرافیدا، هەڵدەکەویت. جا ئێستا کە دیموکراسیمان ناسی، دەکرێت لێرەوە، بەلەبەرچاوگرتنی ئەم ماهیەتەو ئەم مانا ڕاستەقینەیە لە دیموکراسی ، تەفسیر بۆ هەمووئەو ڕەگەزو جومگانە بکەین، کە بڕیاروایە ئەم سیستمە لەپێناو گەیشتن بەم ناوەڕۆک وبەو ماهیەتە، بیانخاتەگەڕو، لەهەر شوینێکیشدا دژیەکیەک لەنێوان ئەو ماهیەت و یەکێک لەومیتۆدو ڕەگەزانە بەدیارکەوت ، دەکرێت بە پشت بەستن بە ڕێباز(میتۆد)ی بیرکاریانەی دیکارت، لەفەلسەفەدا، بگەڕێینەوە خاڵی سەرەتا ،واتە زانراو و، پێدراوەکانمان ، تالەوێوە دەست بەشیکارکردنەوەیەکی دروست بکەینەوەو، بەدوای نەزانراوەکەدا بچین. بەواتایەکی تر، لە ئەگەری دەرکەوتنی هەر هەڵە وناڕێکیەک، لەهاوکێشەیەکی ماتماتیکیدا، ئەگەر بەگومانبین لەڕاستی شیکاری هەنگاوەکانی هاوکێشەکەماندا، ئەوا لەدەرکەوتنی ناڕێکی ،لەگەمەی دیموکراسیدا ، دەبێت بەگومانبین لە چۆنیەتی ئەزموونکردنی ڕەگەزەکانی دیموکراسی ، وە ئەگەر لە هاوکێشە ماتماتیکیەکەماندا، پێدراوەکان، ، بەڵگەی بەدیهی بن ، ئەوا، لە گەمە دیموکراسیەکاندا،ئەوەی ڕاستی چەسپاوە و زانراوی بەدیهین،ئەو ماهیەتی دیموکراسیەیە، کەباسمانکرد .\nماهیەت و، ڕای زۆرینە:\nکەواتە دیموکراسی ، وەک پێشتر ئاماژەمان پێدا، میتۆدی زامنی پاراستنی ئەو ڕەوشە سیاسی وکۆمەڵایەتیەیە. کەماهیەتی گرێبەستە کۆمەڵایەتیەکەی تێدا دەڕسکێت. بۆیە دیموکراسی پێشئەوەی سیستمێک بێت ،وەک جان جاک رۆسۆدەڵیت دیموکراسی خودی گرێبەستە کۆمەڵایەتیەکەیە، کەدەبێتە بەرمەبنای دروستکردنی دەوڵەتێکی مەدەنی و، تیایداهێزیک دەبرێتە دەسەڵات. بەڵام گرێبەستەکە یان بەواتایەکی تر دیموکراسیەکە ئەوکات بەگرێبەست و دیموکراسی دێتە هەژمار، کە مافی تەواوی لایەنەکانی نێوئەوگرێبەستە ، یاخود دیموکراسیە، لەبەرچاوبگرێت و بپارێزێت. کەواتە تائێرە لەوەتێدەگەین کەدیموکراسی خۆی لەخۆیدا، لە پێدانی مافەوە دەستپێدەکات، نەک ماف ببەخشێت.\nواتە بۆئەوەی دیموکراسی بچەسپێت دەبێت پێشوەخت ماف فەراهەمکرابێت. لەدەستپێکی ئەو مافانەشدا ،بریتیەلە، لەبەرچاوگرتنی ئالیەتی دادپەروەری ، لەمامەڵەی نێوان هێزەکاندا. جا بۆئەوەی پشکی هەموان درکبکرێت و، لێکتێگەیشتنێکی ڕاستگۆیانە بێتە ئاراوە، زەرورەتی ئازادی دێتە ناو گەمەکەوەو تۆخدەبێتەوەو، تا هێزەکان تیایدا بتوانن مانیفێستی خودو، و مافی شیاوی خۆیان بکەن و ، بێترس ڕازەکان بدرکێنن ، کەهەرلایەک لەو گرێبەستەدا، چی گەرەکەو، لەچ شتێکیش دەسڵەمێتەوە . وەک هیگڵ (١٧٧٥-١٨٣١) دەڵیت ئازادی بریتیە لە، گوزارشتکردن لەخود(self determination). ئەمەش ئەودووکۆلەکەیەیە، کە جۆن لۆک بەهەندیاندەگرێت بۆ گەشەی دیموکراسی.\nبەڵام لەپێناو ڕێگرتنیـش لەئازادیەکی ڕەها و بێسنورداو، دروستنە بوونی پاشاگەردانیەک (chaos). کەسەربکێشێت بەرەوئاژاوەگێری و، لەدەرنجامدا، هاتنە گۆڕێی سیسیمێکی ئەنارشێزم(Anarchism)، پێویستە لەبەرامبەر پێدانی مافدا، ئەرکیش دیاریبکرێت ، چونکە ئەنارشیزم وەک ئەفلاتوون دەڵیت ،هیچ نیە جگە لەو دیموکراسییەی هێزەکان بەبێ هیچ فلتەرێک ، لەئازادییەکی ڕەهادا، چەشەی ئارەزوە ناژیریی و ، ناپێویستیەکانیان دەکەن. بەواتایەکی تر ئەوە هەر تۆ نیت ئازادیت و، دەتەوێت قسە بکەیت وداوای مافەکانت بکەیت ، بەڵکو بەرامبەرەکەشت، بوونی هەیە و، شتی هەیە بۆ وتن مافی گەرەکە، کەواتە دەبێت لەگەڵ ئازادیدا، لەهەمانکاتدا، گوێش بگرین.هەر ئەمەش زەرورەتی یەکسانی دینێتە ئاراوە.\nبۆیە لێرەوە، هێزەکان لەوگرێبەستەدا، یاخود، لەوسیستمی دیموکراسیە راستەقینەیەدا، لەپێناو پێدانی ماف ودیاریکردنی ئەرکدا ، گفتوگۆ دەسازێنن. جا ئەگەر دیموکراسی وەک پیشتر گوتمان لای ڕۆسۆ خودی گرێبەستە کۆمەڵایەتیەکە بووبێت و، لای یورگن هابرماس پرۆسەی گفتوگۆکردنبێت ، ئەوا لای جۆن لۆک ئەم گرێبەستە یاخود ئەم گفتوگۆیە، کەدواجار دیموکراسیە، بەدووکۆڵەکەی ئازادی ویەکسانی ڕادەوەستێت .\nئێستا دەتوانین لە بۆچوونی هەریەک لەم سێ فەیلەسوفەوە، ئەنجامگیریەک هەڵێنجین وبڵێین، دیموکراسی ئەوگرێبەستە کۆمەڵایەتیەیە، کە هێزەکان، لەسەربنەمای ئازادی ویەکسانی نێوانیان، لەپێناو پاراستنی شکۆو ماهیەتی مرۆڤدا، گفتوگۆیەک دەسازێنن و، لەدواهەنگاودا دەسەڵاتێک سەرپێدەخەن، کەزامنی پاراستنی ناوەرۆکی ئەوگرێبەستەیە.\nهەرئەم پێناسەو تێگەیشتنە دروستەشە، بۆچەمکی دەسەڵات وسیستمی دیموکراسی، کەوا لە جاکیس ماریتان(Jacques Maritain) دەکات بڵێت، دەسەڵات واتە پێدانی ماف بەژێردەستەکان، نەک قۆرخکردنی.\nهەڵبەت ، چەمکی ڕای زۆرینەش، کە یەکێکە لەڕەگەزە سەرەکیەکانی ئەم سیستمە دیموکراسیە و،ئێمە لێرەدا، دەمانەوێت هەڵویستەی لەسەر بکەین،دەتوانین بڵێین، ئەوکاڵایەی جەستەی دیموکراسیە، کە زۆرجار،لە ژێر پەردەی ئەودا، پەلوباڵی دیموکراسی دادەهێنرێت. هەر بۆیە ڕای زۆرینە یەکێکە ، لەوپرسانەی جێگەی مەترسی بووە،لای زۆرێک لەفەیلەسوفەکان، لەڕابردو و ئێستادا، لەنموونەی ئەوانیش سۆلۆن و ئەفلاتوون و ئەرستۆو ستیوارت میل و جۆن لۆک و رۆسۆو جان بودان و چەندانی تر،لەم نێوەندەشدا، ئەلیکسس دوی توکڤێڵ (Alexis de Tocqueville )، (١٨٠٥-١٨٥٩)، یەکێکە لەوفەیلەسوفانەی، ئاماژە بەمەترسی ڕای زۆرینە دەکات و، ئەو لەئەگەری جڵەوگیرکردنی هەموودەسەڵاتەکانی (یاسادانان و دادگاو جێبەجێکردن ) لەلایەن زۆرینەوە، دەپرسێت، دەبێت تاک، ڕوو لەکوێ بکات، وەختێک هەموو کایەکانی دەسەڵاتو هەمووشتێک هی زۆرینەبێت ؟! بۆیە لەوەها ڕەوشێکدا، ئەو پێیوایە دەبێت تاک، نەک هەر لە ستەمکاری، بەڵکو لەستەمی زۆرینەش بپارێزرێت.\nئێستا پرسیارەکە ، لێرەوەدەست پێدەکات، کە ئایا چی بکەین تا ڕەوتی ڕۆیشتنی، ئەوڕەگەزە سەرەکیەی دیموکراسی ،تەرزێک وەربگرێت، کە تەریببێت بەهێڵەکانی ناوەخنی ئەم گفتوگۆیە؟ وەڵامەکەش زۆر ڕوونە ، ئەویش قبوڵکردن و، ڕەوایەتیدان بەپڕۆسەی ڕای زۆرینە ، یان هەرکردەیەکی ترو هەر ڕەگەزێکی تری دیموکراسی، کە لەناوپرۆسەی دیموکراسیدا ئەنجامدەدریت، بەمەرجێک، کۆکبێت لەگەڵ جەوهەرو ناوەخنی ئەو گرێبەستە کۆمەڵایەتیەی کەباسمانکرد. کە ئەمەش تەبایە لەگەڵ دوا بۆچوونی فەیلەسوفی قوتابخانەی فرانکفۆرت، یۆرگن هابرماس. کەباوەڕی وایە دیموکراسی خودی گفتوگۆکردنەو، قبوڵکرنی شوناس وکولتورە جیاوازەکان و ، فرە ئاینەکانەو، دروستکردنی ڕای گشتی و، ڕای زۆرینەیە، لەئیرادەی تاکەوە ، بەمەبەستی گەیشتن بەچاکەی گشتی، ئەمەش ناودەنێت دیموکراسی ڕاوێژگەری. هەر لەم پێودەنگەشەوە ڕەخنە لەدیموکراسی ڕاستەوخۆو جەماوەری(mass democracy) دەگرێت، تەنانەت باوەڕی وایە ، کەخودی دیموکراسی لێبراڵی و، کۆماریش ئاتاجی پیاچونەوەو،هەموارکردنەوەن، مادام ناتوانن وەک دیموکراسی ڕاوێژگەری ، ئیرادەی تاک بپارێزن، وە لەونێوەندەشدا، هابرماس، لەبۆچوونەکەیدا تەریک نەکەوتوەو، چەندانی وەک جوشوا کۆهن(Joshua Cohen) و، ڕۆبەرت داڵ (Robert Dahl) و، سیلا بن حبیب (Seyla Benhabib) یش هاوبۆچوونن لەگەڵیدا، تەنانەت سیلا باوەڕی وایە، پێویستە ڕای کەمینەیەک، کە بەئەرگۆمێنت پشت ئەستورە، وەربگیرێت و، بچەسپێنرێت و کاری پێبکرێت، لەبەرامبەر ڕای زۆرینەیەک کەخاڵیە لەبەڵگەی بەهێزو، لۆژیکی وداتای یەکلاکەرەوە. کەئەمە ئەوخاڵە بەهێزو هەستیارەیە، کە ئەگەر بکرایە بگەڕێینەوە بۆ ناومێژوو،دەمانتوانی ڕێگە لەکوشتنی سوکرات (Socrates) و، ڕادەستکردنی ئەسینا لەسەردەمی سۆلۆن (solon)ی دانادا، بە دیکتاتۆرێکی وەک پیزستراتۆس(Peisistratus)، بۆ ماوەی چارەکە سەدەیەک ، بەبیانووی ڕای زۆرینە بگرین. یان بەلایەنی کەمەوە،لە نەهێنی ناڕەوایەتی بوونی ئەو بڕیارانە تێبگەین کە لەژێر پەردەی ڕای زۆرینەدا، دراون وجێبەجێکراون. ودەکرێن . ئێستا ئەگەر بگەڕێینەوە لای خۆشمان ،ئەمڕۆش لەناو مشتومڕە پەرلەمانیەکانی وەک بودجەو، بانگنهێشتکردنی وەزیرو، لێپرسینەوە ی بەرپرس و،هەڵبژاردنەوەی کەسایەتیەکان و تاد،، دەبێت پشت ئەستور بەولۆژیکەی باسمانکرد، بڕیاری یەکلاکەروە، بە هەبوونی داتا و بەڵگەی حەشاهەڵنەگر بێت .جا ئەو بەڵگانە، گرنگ نیە،لای کەمینەیەکی ئۆپۆزسیۆن بن، یان زۆرینەیەکی دەسەڵات. زۆرینەیەک بۆ ئەوەی بە ئەنارشیزم، کە دەسەڵاتێکە وەک لەپۆلێنکردنەکەی ئەفلاتووندا ئاماژەمان پێدا، مومارەسەی ئارەزوە ناپێویست و، نا لۆژیکیەکانی دەکات نەیەتە ئەژمار، ناکرێت هیچ گومان و پرسیارو پرسێک ، بەبیانووی هێنانی دەنگی زۆرینە تێپەرێنێت. بۆئەوەی زیاتر ڕۆڵ و، کات و شوێنی شیاوی ڕای زۆرینەش، لە کردەی دیموکراسیدا بەدیاربخەین ، دووبارە دەگەڕێینەوە لای ڕاڤەو تەفسیری فەلسەفە بۆ حەقیقەتە مادی وماعنەویەکان .ئێستا ئەگەربەدەنگی زۆرینە بڕیاردرا ، کە چاوی مرۆڤ لەپشتە سەریدا هەڵکەوتوە نەک لەڕوخساریدا و، ماسی لەوشکانیدا ئاسودە ترە تا ناو دەریا و، زەوی بەدەوری مانگدا دەسوڕیتەوە، نەک مانگ بەدەوری زەوی و، چەندین ڕاستی سەلمێندراوی تر،ئایا دەکرێت بەبیانووی ئەوەی ئەمانە ڕای زۆرینەن، ڕێگری لەو پرسیاروگومانانە بکرێت ، کەلەسەر ئەم پرسانە لەلایەن کەمینەیەکەوە دێنەگۆڕێ ؟ ئایا دەنگی زۆرینە، لەوەها حاڵەتێکدا، هەڵگری چ شەرعیەتێکە؟ بەهەمان شێوە، ئایا دەکرێت چاو لەهەزاران بەڵگە بپۆشرێت، لەسەر بودجە یاخود بوونی گەندەڵی و، تێپەڕێنرێت، لەژێر پاساوی بەدەستهێنانی دەنگی زۆرینەدا؟ بێگومان نەخێر، هۆکەش ئەوەیە ئەمانە شتگەلێکی ماددین ودەبێت، بەبەڵگەو داتا یاکلابکرێنەوە و، لەبەرامبەریشدا، لەپرسگەلێکی وەک ئایا کورد چۆن مادەی ١٤٠ بچەسپێنێت؟ چۆن پەیوەندییەکی گونجاو لەگەڵ دراوسێکانیدا ببەستێت؟ چیبکریت ئەنفال وکیمیاباران بە کۆمەڵکوژی بناسێنرێت؟ چ ڕێوشوێنیک بگیرێتە بەر بۆ بنیادنانی دەوڵەتێکی کوردی؟ ئەمانەش بەپێجەوانەوە،لەبەر ئەوەی حەقیقەتی مەعنەوین و شتگەلێکی نامادیین . بۆیە گونجاوە بەدەنگی زۆرینەو، سود وەگرتن لەعەقڵی زۆرینە (بەپرنسیپی دوو عەقڵ لەعەقلێک باشترە)، هەڵبەت بە لەبەرچاوگرتنی بنەمای، گفتوگۆ لەگەڵ کەمینەدا، دەکرێت بەزۆرینە یەکلابکرێنەوە.\nخۆلاسەی قسە، ڕای زۆرینە، لەنەبوونی داتاو بەڵگەی حاشا هەڵنەگرو،پشتڕاستکەرەوەو سەلمێنەردا، بە خۆبواردن لە بەزاندنی هێڵەسورەکانی ماهیەتی دیموکراسیدا، دەتوانێت، پرسە مەعریفی ومەعنەوی نامادییەکان یەکلایی بکاتەوەو. لەبەرامبەریشدا پرسە مادیی و بینراوەکان رادەستی بەڵگە وداتاو زانیارییەکان بکات.\nلەغیابی ئەم تێگەیشتنە، بۆمانای راستەقینەی ڕای زۆرینە و، خودی دیموکراسیش ، ئەوا پرۆسەی دیموکراسی، جگە لەتوێکڵێکی بێکاكڵە، شتێکی لێنامێنێتەوە ، ئیتر گرنگ نیە چەندێک بەباڵای ئەوسیستمەدا هەڵدەدرێت و، چەندێکیش ماشێنی ڕاگەیاندنی، بۆبە دیموکراسیناساندنی دەخرێتە گەڕ. چونکە دواجار هەموو ئەمانە ناتوانن، شەفاعەتی ئەوەی بۆ بکەن و، ناتوانن بەوسیستمە حوکمڕانیەی بچوێنن کەلە دژە جەمسەرەکەیدا ستەمکاری وەستاوە. بۆیە هەرکاتێک ئەم جەوهەرە، کەوتبێتە مەترسیەوە، ئەوا لەدەرەنجامدا ، پرسیار کەوتۆتە سەر کۆی پرۆسە دیموکراسیەکە. چونکە، کاتێک بەجێهێنانی ڕای زۆرینە وەک کردەیەکی ڕووت سیاسی بێڕوح، بەبێمەرام دەبێتە ئامانج و ،کەرامەت وخودی مرۆڤیش،بەپێچەوانەوە دەچنە کەنار ، ئەو کات دیموکراسیش ، لە دەسەڵاتێکی وادا، لەجیات ئەوەی ببێتە شێوازێک بۆ فەرمانڕەوایەتی ومۆتیڤی سەرخستنی ماهیەتی مرۆڤ، هاوکێشەکە پێچەوانەدەبێتەوەو، دیموکراسی،خۆی دەبێتە ئایدۆلۆژیاو، خۆی دەبێتە ئامانج و، مرۆڤەکان تیایدا دەبنە وەسیلەوئامێرو ، ڕای زۆرینەش، دەبێتە نوێژو وپەرستش ، ودەنگدان و ڕاپرسی و ڕای گشتی و تەواوی پایەو جومگەکانی تری، ناوکایەی دیموکراسی ، دەبنە سرووت(شعائر) ێک ،بۆ پیرۆزیدان بەوئاینە موقەددەسەی، ناوی دیموکراسیە. جا هەتا ژمارەو،ئامادەبوان وشوێنکەوتوانی، ئەوسرووتانەش، لەڕووی چەندیەتیەوە زۆرتربێت، حەقیانەتی ئەو دەسەڵاتە دیموکراسیە ساختەیە(موزەیەفە)ش، زیاتر دەبێت و،شەرعیەتی ڕێورەسمەکەش ڕاستردەکاتەوە.\nهەر کاتێکیش کردەیەک بوو ، بە سرووتێکی پیرۆزو، کاڵایەکی ئایینی کرا بەبەردا ، ئیدی نەک هەر پرسیارێک نامینێت ، لەسەرئەوەی کەئەو سرووتە، چ کەڵکێکی هەیە و، چ گوناهێک حەڵاڵ دەکات ، بەڵکو بەپێچەوانەوە، هەموو پرسیارو دردۆنگیەک ، لەسەر دەرەنجامەکانی ئەو سرووتە ، لەسەر دروستی و نادروستی، لەسەر عەقڵانیەت و ناعەقڵانیەتی ، لەسەر ئەخلاقی بوون و نائەخلاقی بوونی حەرامدەکرێت و، بگرە دەبێتە گومان لەسەرعەقیدەو، دەشبێتە گەواهیدەری باوەڕنەبوونی ئەوکەسە بەوخودایەو، بەکۆی ئەوسیستمەی، کە ڕێوڕەسمەکەی بۆ بەڕێدەخرێت. بەڵکو لەوەها ڕەوشێکدا، ئەوەی دەبێتە ئەرکی سەرشانی بەندەکان وشوێنکەوتوانی ئەو ئاینە، گوێڕایەڵی وبەگەورەیی ڕاگرتنی ئەوبت و خودا داتاشراوەیە،کەسروتەکەی بەحەشامەتی فرەترو بەهێزترەوە، بۆ ئەنجامدەدرێت.\nئەمەش ئەو ڕای زۆرینەیەیە، کەلەدوێنێدا سوکراتی ژەهرخواردکردو،چارەنوسی دانیشتوانی ئەسینای بۆ چارەکە سەدەیەک، بەدەسەڵاتیکی ستەمکار و تاکڕەو سپاردو، ئەمرۆش لەم دەڤەرەدا، لەناو پەڕلەمانداو، بەهەمان پاساوی دەنگی زۆرینە، دەمێک بودجەی پێدەشاردرێتەوەو، جارێک دەسەڵاتی سەرۆکی هەرێم و پەرلەمانی پێدریژدەکرێتەوەو، لەئایندەشدا، دوور نیە لەژێرپەردەی هەمان ڕەگەزە و جومگەی دیموکراسیدا، کەلای ئەم (سیاسی) انە، بۆتە تەواوی پرۆسەی سیستمی دیموکراسی ، ئیتر لەجەهلەوە بێت یان مەرامی سیاسی ، داخستنی ئەم ڕۆژنامەو یاساغکردنی ئەو حیزب و، دەرکردنی ئەولایەنی سیاسی لێبکەوێتەوەو ، ئەوجا زۆر بوێرانەش،( سیاسیەکان)مان ،پێمانبڵین، دەبیت ڕازیبین بەدیموکراسی وڕای زۆرینە، چونکە دیموکراسی، ئەگەر هەبێت ئەمەیە. بەڵام دەبێت . لەوەتێبگەین وەک ڕۆسۆ دەڵیت، کە هەردەسەڵاتێک بەزۆر سەپا شەرعیەتی نیەو، هەرکاتێکیش تەفسیری گرێبەستی نێوان هێزەکان، ئەوەی دەگەیاند، کەهەموومافێک بۆ بەرژەوەندی هێزێکە و، هەمووئەرکێکیش، لەسەر شانی هێزەکانی ترە، ئەوە نابێتە گرێبەست و، بگرە وەک ڕۆسۆدەڵێت کۆیلایەتیەکی ڕووتە و، دیموکراسیش، لەوەها حاڵەتێکدا، جگە لەڕەوایەتیدان وشەرعیەتدان ،لەژێرناوی ڕای زۆرینە، بەوستەمکاریەی لەکۆمەڵگەی سروشتیدا شەرعیەتی نەبووە، شتێکی تر نیە. لێرەشەوە، پابەندنەبوون بەوەها گرێبەستێک و، گوێنەگرتن لەوەها دەسەڵاتێک، مافی ڕەوای هێزەکانەی ترەو ، ئەرکی سەرشانیشیانە کاڵای دیموکراسی لەوسیستمە داڕنن و، بۆ پێناسی ڕاستەقینەو، جۆری سیستمی سیاسی ئەو دەسەڵاتە بگەڕێن. دواجار لەهەوڵی هێنانەخوارەوەیدابن.\n١-ستەمکار: ئیمام عەبدولفەتاح ئیمام.\n٢-دیموکراسی راویژگەری، لەفەلسەفەی سیاسی هابرماس: ئیدریس شیخ شەرەفی ٣- فەلسەفەی ئەفلاتون: د. موحەمەد کەمال.\n٤- سقراگ مابین الشخصیه الدینیـه والشخصیه الفلسفیه ، توێژینەوەی دەرچوون ، زانیار قادر\n٥- گۆڤاری هەژان، ژمارە١٣ساڵی ٢٠٠٤\n٦- بنەڕەتەکانی فەلسەفە، د.حەمید عەزیز\nلينكي بةيجي مامؤستا زانيار قادرhttps://www.facebook.com/zaniarrrrrrrr?fref=ts\nئه‌م بابه‌ته له‌ڕۆژنامه‌ی: " چاودێــر "، ژماره:  443 ، پاشکۆی " ڕوانگه‌و ڕه‌خنه " ژماره: 175، لاپه‌ڕه: 7 دا بڵاوکراوه‌ته‌وه.\nمرسلة بواسطة mamostaiani peshang في 7:52:00 م


ڕۆژی چوارشەممە، ڕێکەوتی ٢ی ڕەزبەر، وەفدێکی حیزبی شیوعیی کوردستان بە سەرپەرەستیی دوکتور ''کاوە مەحموود''، سکرتێری گشتیی ئەو حیزبە، سەردانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێرانی کرد و لەلایەن هەیئەتێکی پایەبەرزی حیزب، بە سەرپەرەستیی ''مستەفا هیجری''، لێپرسراوی گشتیی حیزبی دێموکراتەوە پێشوازیی لێ کرا.\nلەم دیدارەدا سەرەتا دوکتور ''کاوە مەحموود''، پاش سپاس و پێزانین بۆ پێشوازیی گەرمی حیزبی دێموکرات، باسێکی تایبەتی لەمەڕ گۆرانکارییە سیاسییەکانی ناوچەکە و باندۆریان لەسەر بزاڤی نەتەوەیی خەڵکی کوردستان، هێنایە بەر باس.\nناوبراو پاشان باسێکی سیاسیی لەسەر ڕەوشی کورد، بە تایبەتی لە کوردستانی باشوور پێشکەش کرد و هەروەها هەڵوێستی حیزبی شیوعی لەسەر پرسە سیاسییەکانی خستە ڕوو.\nلە بەرانبەردا لێپرسراوی گشتیی حیزب وێڕای بەخێرهاتنی شاندی میوان، بارودۆخی ئەوڕۆی کوردستان و ئێران و ناوچەکەی خستە بەر باس.\nهیجری هەروەها ڕەوشی ئێستای بزاڤی نەتەوەیی-دیمۆکراتیکی خەڵکی کوردستان، خەباتی نوێی گەلەکەمان ڕاسانی خۆرهەلات، وەزعیەتی ڕێژیمی کۆماری ئیسلامی و کاریگەریی گەمارۆکان لەسەر ئەم ڕێژێمەی بە وردی خستە بەر باس.\n"مستەفا هیجری''، هەڵوێستەکانی حیزبی دێموکراتی لەسەر پرسە سیاسییەکان بۆ شاندی حیزبی شیوعی شی کردەوە.\nلەم دانیشتنەدا، هەر دوو لایەن لەسەر پێوەندیی بەهێز و دوستانە و لەمێژینەی نێوان حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران و حیزبی شیوعیی کوردستان پێداگرییان کرد و لێک نزیکبوونەوەی هێز و لایەنە سیاسییەکانیان لە هەر چوار بەشی کوردستان و لەم هەلومەرجە هەستیارەدا، بە پێویست زانی؛ بە جورێک کە لە ئەگەری هاتنە ئارای هەر ئاڵوگۆڕێک و گۆڕینی هاوکێشە سیاسییەکان، بتوانن شوێندانەر بن.


گه‌نجێك كارێكى جیاواز بۆ هه‌ڵه‌بجه ده‌كات\nهەواڵ / کوردستان :: 27/12/2019 :: 318 جار بینراوە\nبه‌مه‌به‌ستى به‌خشینى سیمایه‌كى جوانتر به رێگایه‌كى سه‌ره‌كى هه‌ڵه‌بجه و سه‌وزكردنى رێگەكه و پاراستنى ژینگه و سروشتى ناوچەكه، گه‌نجێكى شارى هه‌ڵه‌بجه به ناشتنى 500 نه‌مام له جۆرى (چنگه پشیله) رێگەى سه‌ره‌كى زانكۆى هه‌ڵه‌بجه گوڵڕێژ ده‌كات و به‌رپرسانى شاره‌كه‌ش پاراستنى ئه‌و نه‌مامانه له‌ئه‌ستۆده‌گرن.\nرێگا ئه‌حمه‌د، ئه‌و گه‌نجه‌ى ده‌ستیكردووه به ناشتنى 500 نه‌مام له‌سه‌ر جوتسایدى زانكۆى هه‌ڵه‌بجه به دواڕۆژى راگه‌یاند: مه‌به‌ست له‌م كاره‌م بۆ به‌خشینى سیمایه‌كى جوانتره به‌و رێگە سه‌ره‌كییه كه رۆژانه به سه‌دان خوێندكار و مامۆستاى زانكۆ پیایدا تێده‌په‌ڕن، بۆیه بیرم له‌وه كرده‌وه كه ده‌ستم هه‌بێت له خزمه‌تكردنى هه‌ڵه‌بجه به ناشتنى 500 نه‌مام.\nئاماژه‌ى به‌وه‌شكرد: ئه‌و نه‌مامانه له جۆرى (چنگه پشیله‌ن) ئه‌م جۆره نه‌مامه‌ش تواناى هه‌ڵكشانى هه‌یه به‌سه‌ر ئه‌و دیواره راگره‌ى كه له‌سه‌ر رێگە سه‌ره‌كییه‌كەدا دروستكراوه، به‌مه‌ش له‌لایه‌ك سیمایه‌كى جوان به رێگە سه‌ره‌كییه‌کە ده‌به‌خشێت له‌لایه‌كى دیكه‌شه‌وه له‌ڕووى ژینگه و سروشته‌وه كارێكى جوان ده‌بێت.\nئه‌و گه‌نجه‌ى هه‌ڵه‌بجه ئه‌وه‌شى خسته‌ڕوو: بۆ ئه‌وه‌ى پرۆژه‌كه‌مان جێگه‌ى خۆى بگرێت و سه‌ركه‌وتوو بێت، پێویستیمان به هاوكارى هه‌ماهه‌نگى هه‌موو لایه‌ك ده‌بێت بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ش به خۆشحاڵییه‌وه به‌رپرسانی هه‌ڵه‌بجه به‌ڵێنی پاراستن و ئاودانی نه‌مامه‌كانیان له‌ئه‌ستۆگرتووه.


مانای لۆگۆی جامی جیهانی 2022 ده‌زانیت؟\n9/4/2019 9:07:01 PM\nفیفا له رێگه‌ی ڤیدیۆیه‌که‌وه لۆگۆی جامی جیهانی 2022ی قه‌ته‌ری به وه‌رزش دۆستانی جیهان ناساند.\nبه‌پێی راپۆرتی ئاژانسی هه‌واڵی (ئیسنا)، لۆگۆی جامی جیهانی داهاتو ره‌نگی سپیه و به ره‌نگی سور نه‌خشی له‌سه‌ر کراوه. شێوه‌ی ئه‌م لۆگۆیه به‌شێوه‌ی شه‌پۆل پیشان دراوه که ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ به‌رده ره‌وانه‌کانی بیابان.\nهه‌روه‌ها ژماره 8ی لۆگۆکه‌ش ئاماژه به‌و 8 یاریگا نایابه ده‌کات که یاریه‌کانی جامی جیهانی قه‌ته‌ری تێدا ئه‌نجام ده‌درێت. له‌به‌شی سه‌ره‌وه‌ی ئه‌م لۆگۆیه‌وه ده‌رپه‌ڕینێک هه‌یه که ئاماژه به شاڵی سوننه‌تی عه‌ره‌به‌کان ده‌کات.\nئه‌و خاڵانه‌ی که له‌سه‌ره‌وه‌ی لۆگۆکه نوسراوه، ئاماژه به‌و خاڵانه‌ی زمانی عه‌ره‌بی ده‌که‌ن که له‌خواره‌وه و سه‌ره‌وه‌ی وشه‌کان ده‌نوسرێن، ئه‌و تۆپه‌ش که له‌سه‌ره‌وه‌ی جامه‌که‌یه، شێوه‌یه‌کی ئه‌ندازه‌ییه که له فه‌رهه‌نگی عه‌ره‌بیدا هه‌یه.\nله خواره‌وه‌ی لۆگۆکه به زمانی ئینگلیزی وشه‌ی قه‌ته‌ر نوسراوه که ئه‌م جۆره نوسینه له هونه‌ری خه‌تی عه‌ره‌بیه‌وه ئیلهامی وه‌رگرتوه و پیتی Qی وه‌ک شێوازی نوسینی خه‌تی عه‌ره‌بی نووسیوه و هێڵی نێوان پیته‌کانیش وه‌ک وشه عه‌ره‌بیه‌کان کێشراون تا به‌مشێوه‌یه ئاماژه به زمانی عه‌ره‌بی بکه‌ن.\nبیست و دووهه‌مین خولی جامی جیهانی بۆیه‌که‌مینجار له یه‌کێک له وڵاتانی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست و له وه‌رزی زستاندا به‌ڕێوه‌ده‌چێت.\nژماره‌ی سه‌ردان 3195684 میوان 196


رەمەزان هەڕنی 11/01/2020 - 13:22 بڵاوکراوەتەوە لە هەمەجۆر\nهونه‌رمه‌ندى شانۆكار و شێوه‌كار چۆڤین تاهیر، ئاشكرای ده‌كات، كه ده‌یه‌وێت ببێته هانده‌رێك بۆ ئافره‌تان و ده‌نگ و ڕه‌نگى ئه‌وان به كۆمه‌ڵگا بگه‌یەنێت، ئەویش له ڕێگاى كاره هونه‌رییه‌كانیەوە.\nهونه‌رمه‌ند چۆڤین تاهیر، لە دیمانەیەکی کورتدا به هەفتەنامەی (باس)ی ڕاگه‌یاند: “هاتنه كایه‌ى ته‌كنه‌لۆژیا و داگیركردنى ژیانى زۆربه‌ى خەڵک، واى كردووه بینه‌رانى شانۆ له چاوی ته‌كنه‌لۆژیاوه سه‌یرى كایه‌كانى هونه‌ر بكه‌ن. واتە دوورن له ڕوحییه‌تى ڕاسته‌قینه‌یان، بە جۆرێک له‌جیاتى ئه‌وه‌ى له‌ناو هۆڵى شانۆدا ڕوحى زیندووى شانۆكاران ببینن، کەچی له شاشه‌یه‌كه‌وه به ساردوسڕی، سه‌یرى كارى شانۆ و هه‌موو كاره هونه‌رییه‌كانى تر ده‌كه‌ن. بەو مانایەی، کە ته‌كنه‌لۆژیا كاریگه‌ریى زۆر خراپى كردووەته سه‌ر بوارى هونه‌ر به‌گشتى و شانۆ تایبه‌تى”.\nئەو شانۆکارە گوتیشى: “له كوردستان گرنگیى ئه‌وتۆ به بوارى هونه‌رى نه‌دراوه، تا هونه‌رمه‌نده‌كان بگه‌نه ئه‌و ئاسته‌ی له‌ده‌ره‌وه‌ى كوردستانیشدا كاریگه‌رییان هه‌بێت، بۆیە هیوادارم گرنگیی زیاتریان پێ بدرێت، تا لە ڕێگەی کولتوور و هونه‌رەكه‌مانەوە خۆمان به جیهان بناسێنین”.\nپەیوەست بە ئامانج و هەوڵی خۆیشی لە بواری کاری هونەریدا، ئەو کچە شانۆکارە دەڵێت: “په‌یامى من له كارى هونه‌ریمدا ئه‌وەیە کە ده‌نگى ئافره‌تى كورد بگه‌یەنمه ده‌ره‌وه و چیتر ئافره‌تى كورد له‌ناو چوار دیواردا كپ و بێده‌نگ نه‌كرێت، هاوکات لەو ڕێگەیەوە پشتگیریشیان بۆ بدۆزمه‌وه”.\nچۆڤینی هونەرمەند ئه‌وه‌یشى خسته ڕوو، کە تا ڕاده‌یه‌كى زۆر توانیویەتی په‌یامى خۆی له ڕێى كاره‌كه‌یه‌وه بگەیەنێت و دەشڵێت: “ئه‌مه سه‌ركه‌وتنێكى گه‌وره‌یه بۆ من، مرۆڤ لەسەر هه‌ر كارێكیش به‌رده‌وام بێت و بڕوای بە خۆی هەبێت، بەدڵنیاییەوە ده‌گاته لوتكه‌ى سه‌ركه‌وتن، تەنانەت ئەگەر ئەم کارە قوربانیدانیشی بوێت”.\nئاماژەی بەوەش کرد، کە له بوارى شانۆدا هه‌ردوو ڕه‌گه‌زى (نێر و مێ) ڕۆڵی گرنگى خۆیان هه‌یه، چونکە له زۆربه‌ى تێكسته‌كانى شانۆدا ئافره‌ت و پیاو ته‌واوكه‌رى یه‌كترن. ڕوونیشی كرده‌وه، کە جگه له بوارى شانۆ، به‌شێكى ژیانى خۆیشی بۆ شێوه‌كارى تەرخان کردووە و گوتی: “وێڕای ڕۆڵی نواندن، کاری نووسینى تێكست و ده‌رهێنه‌ریشم بۆ شانۆ کردووە، هاوکات بۆ هەردوو بوارى شانۆ و شێوه‌كارى، پڕۆژه‌م له‌به‌رده‌سته و له داهاتوودا كاریان له‌سه‌ر ده‌كه‌م”.


ئەمینداری وەزارەتی پێشمەرگە وەڵامی داواکارییەکی کوتلەی نەسری دایەوە\n"حەشدی شەعبی کۆمەڵێک گروپی جیاجیای بێ کۆنتڕۆڵن"\n22:47 چوار شه‌ممه 03 ته‌موز 2019\nئەمینداری گشتی وه‌زاره‌تى پێشمه‌رگه، داواكارییه‌كه‌ى هاوپه‌یمانى نه‌سر بۆ تێكه‌ڵكردنى هێزەکانی پێشمه‌رگه به‌سوپاى عێراق به‌فه‌رمى نازانێت و ده‌شلێت: “پێشمه‌رگه جیاوازه له‌حه‌شدى شه‌عبى و له‌دواى ڕاپه‌ڕینه‌وه به‌یاسا ڕێكخراوه.”\nجه‌بار یاوه‌ر، ئه‌میندارى گشتى وه‌زاره‌تى پێشمه‌رگه به‌ناس كوردى ڕاگه‌یاند: داواكارییه‌كه‌ى هاوپه‌یمانى نه‌سر به‌سه‌رۆكایه‌تى حه‌یده‌ر عه‌بادى بۆ تێكه‌ڵكردن و ڕێكخستنى پیشمه‌رگه به سوپاى عێراق فه‌رمى نیه و ته‌نها گوزارشت له خواستى تایبه‌تى ئه‌و كوتله‌یه ده‌كات.\nئه‌میندارى گشتى وه‌زاره‌تى پێشمه‌رگه ئاماژه‌ى بۆ ئه‌وه‌ش كرد، پێشمه‌رگه جیاوازه له حه‌شدى شه‌عبى، له‌گه‌ڵ دامه‌زراندنى حكومه‌تى هه‌رێم تا ئێستا سێ یاساى بۆ رێكخستنى كاروباره‌كانى له‌په‌رله‌مانى كوردستانه‌وه بۆ ده‌رچووه.\nجەبار یاوەر، ئاماژەی بەوەدا حه‌شدى شه‌عبى بۆ ئامانجێكى تایبه‌تى له‌ساڵى 2014 ه‌وه دامه‌زراوه و ده‌یان گروپى جیاجیاى بێ كۆنترۆڵن و پێویستیان به‌ڕێكخستن هه‌یه.\nله‌وه‌ڵامى ئه‌وه‌ى ئه‌گه‌ر ئه‌و داواكارییه به‌فه‌رمى گه‌یه‌نرایه وه‌زاره‌تى پێشمه‌رگه و حكومه‌تى هه‌رێم، جەبار یاوەر وتی: شتى وه‌ها ڕوونادات چونكه پێشمه‌رگه تایبه‌تمه‌ندێتى خۆى هه‌یه و له‌و میشلیشا چه‌كدارانه جیاوازه.\nئه‌وه له‌كاتێكدایه، دواى بڵاوبونه‌وه‌ى داواكارییه‌كه‌ى هاوپه‌یمانى نه‌سر له‌عادل عه‌بدولمه‌هدى بۆ تێكه‌ڵكردنى پێشمه‌رگه به‌سوپاى عێراق، شاره‌زایه‌كى ده‌ستورى ئه‌و داواكاریه‌ی به‌هه‌لێكى باش بۆ چاره‌سه‌ركردنى كێشه‌ى بودجه و موچه و كێشه لۆجیستیه‌كانى پێشمه‌رگه دانا.\nئەمینداری گشتیی وەزارەتى پێشمەرگە\nشەڕە ناوخۆییەکەى لیواى 12 چۆن روویدا و چۆن دوو ئەفسەرەکە کوژران؟ ناس کورد وردەکارییەکە ئاشکرا دەکات\nوێنە و ڤیدیۆ… فەرماندەکەى پێشووى دژە تیرۆر چووە ڕیزى خۆپیشاندەرانى بەغداوە\nلەڕووداوێکی هاتوچۆدا لەسەر ڕێگای کەلار – سلێمانی کەسێک گیانی لەدەستدا\n12:29 یه‌ك شه‌ممه 10 تشرینی دووه‌م 2019\n15:18 پێنج شه‌ممه 24 تشرینی یه‌كه‌م 2019\nوێڕاى ڕاگەیاندنى ئاگربەست تورکیا بەردەوامە لە هێرش و شەڕڤانانیش وەڵامى دەدەنەوە\n17:16 شه‌ممه 02 تشرینی دووه‌م 2019\n22:53 دوو شه‌ممه 28 تشرینی یه‌كه‌م 2019\nهیومان ڕایتس وۆچ: عێراق هێزی داپڵۆسێنەری دژ بە خۆپیشاندەران بەکارهێناوە\n14:09 هه‌ینی 25 تشرینی یه‌كه‌م 2019\nدەزگای لوتکە بۆ کاروباری پەنابەران: دوو رۆژە شیروان عەبدوڵا لە تورکیا دەستگیرکراوە


یانەی شەتڕەنجی خانزاد - یانه‌ى شه‌تره‌نجى خانزاد به‌شدارى ده‌كات له یاڵه‌وانیه‌تى (نانا ئه‌لیكساندرا)ى نێوده‌وڵه‌تى له وولاَتى جیۆرجیا\nیانه‌ى شه‌تره‌نجى خانزاد به‌شدارى ده‌كات له یاڵه‌وانیه‌تى (نانا ئه‌لیكساندرا)ى نێوده‌وڵه‌تى له وولاَتى جیۆرجیا\n12 - 21.07.2014\nپاڵه‌وانێتی نێوده‌وڵه‌تی جۆرجیا كۆتایی هات\nرۆژی 20/7/2014 دواجه‌وله‌ی نۆیه‌مین پاڵه‌وانێتی نانا ئه‌لیكساندریا به‌به‌شداری 435 شه‌تره‌نجزانی كچ و كوڕی 12 وڵاتی ئه‌ورووپی و ئاسیا و عه‌ره‌بی به‌ڕێوه‌چوو كه تیایدا شه‌تره‌نجزانانی یانه‌ی خانزاد به‌شداری كردبوو، كه دواجار شه‌تره‌نجزانانی جۆرجیا و كازاخستان توانیان له‌سه‌ر هه‌موو ئاسته‌كان له‌پله‌كانی پێشه‌وه بێن\nئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ش خاله‌كانی شه‌تره‌نجزانانی كورده كه له‌كۆی 9 خاڵ :\nداریان ئارپاك 5 خاڵ\nسارا مه‌سعود 4 خاڵ\nهه‌كار دلزار 3.5 خاڵ\nپۆڵا ئازاد 3.5 خاڵ\nمه‌زن به‌یاد 3.5 خاڵ\nئارپاك وریا 3.5 خاڵ\nشه‌نگ مه‌سعود 2.5 خاڵ\nرابه‌ر به‌ختیار 2.5 خاڵ\nهانا هاوار2 خاڵ\nدانه‌ر جه‌مال 1.5 خاڵ\nشاندی یانه‌ی شه‌تره‌نجی خانزاد له ڕێگای فرۆكه‌خانه‌ی نێوده‌وڵه‌تی هه‌ولێره‌وه به‌مه‌به‌ستی به‌شداریكردن له پاڵه‌وانێتی جامی نانا ئه‌لیكساندریای نێوده‌وڵه‌تی بۆ شه‌تره‌نج به‌ره‌و وڵاتی جۆرجیا به‌ڕێكه‌وتبوو .\nئه‌م پاڵه‌وانێتییه‌ش له‌لایه‌ن یه‌كیتی شه‌تره‌نجی نیوده‌وله‌تییه‌وه (فیدا) دانی پینراوه و سالانه ولاتی جۆرجیا به‌به‌شداری ده‌یان وڵاتی جیهانی له شارۆچكه‌ی پۆتی سه‌ر ده‌ریای ره‌ش میوانداری ده‌كات و وه‌ك ریزگرتنیكیش له خانمه شه‌تره‌نجزانی وڵاته‌كه‌یان پاڵه‌وانیتییه‌كه‌یان به‌ناوی نانا ئه‌لكساندریا ده‌كه‌نه‌وه، ئه‌مساڵیش 14 ولات به‌شداریان كردووه كه له نیوانیاندا شه‌تره‌نجزانانی كوردستانه.\nسه‌باره‌ت به‌م پاڵه‌وانێتییه‌ش كاردۆ ئاكۆ راهێنه‌ری تیپی خانزاد رایگه‌یاند: ئێمه له‌م پاله‌وانێتییه‌دا به ژماره‌یه‌ك شه‌تره‌نجزانی كوڕ و كچی تازه‌پێگه‌یشتوو و لاو به‌شداری ده‌كه‌ین، كه بۆ هه‌ندیك شه‌تره‌نجزانمان ئه‌مه یه‌كه‌م جاریانه به‌شداری له پاله‌وانێتییه‌كی نیوده‌وڵه‌تی بكه‌ن و یارییه‌كانیش به سیستمی سویسری نۆ جه‌وله له 12تا 21/7/2014 به‌ڕێوه‌ده‌چیت.\nشاندی یانه‌ی خانزادیش پێكهاتوون له: ئازاد سابیر سه‌رۆكی یه‌كیتی شه‌تره‌نجی كوردستان و سه‌رۆكی شاند، د. به‌ختیار حه‌مه‌د جێگری سه‌رۆكی شاند، كاردۆ ئاكۆ راهێنه‌ر، شه‌تره‌نجزانه‌كانیش بریتین له: پۆڵا ئازاد ژێر 10 ساڵ، هه‌كار دلزار ژێر 10 ساڵ، سارا مه‌سعود ژێر 12 ساڵ، هانا هاوار ژێر 14 ساڵ، رابه‌ر به‌ختیار ژێر 14 ساڵ، شه‌نگ مه‌سعود ژێر 14 ساڵ، هاوار حه‌مه‌ساڵح وه‌ك ناوبژیوان به‌شداری له‌به‌ڕێوه‌بردنی یارییه‌كان ده‌كات.\nVisited : 551966


کاروان عه‌لی شامار: ره‌نگه مێژووێ یه‌کێتیی گه‌واهی ئه‌وه بێت هێشتا سه‌رکردایه‌تیه‌کی وا خراپ پێشره‌وایه‌تی نه‌کردووه\nهه‌موو هێماکان ئاماژه به‌وه ده‌که‌ن که یه‌کێتیی نیشتمانی کوردستان له بارودۆخێکی زۆر قه‌یراناویدایه و هه‌ر کۆبونه‌وه‌یه‌ک که ده‌کرێ و هه‌ر هه‌نگاوێکیش که ده‌نرێ ده‌رئه‌نجامه‌که‌ی له‌وانه‌ی تر باشتر نییه. ئایا رێبازه یان که‌سایه‌تیه‌کانه که یه‌کێتیی به‌م رۆژه گه‌یاندووه؟\nکاروان عه‌لی شامار مامۆستای زانکۆ و کادری پێشکه‌وتووێ یه‌کێتیی نیشتمان کوردستان له هه‌ڤپه‌یڤینێکدا له‌گه‌ڵ به‌شی کوردی ده‌نگی ئه‌مه‌ریکا ده‌ڵێت " له دوای راپه‌رینه‌وه یه‌کێتیی ئه‌و کێشه و قه‌یرانه‌ی که ئێستا تیایه‌تی له هه‌موو کات زیاتره، چون له‌م کاته‌دا و ئێستا کێشه و گرفته‌کان له ئاستی خواره‌وه نییه، له ئاستی سه‌ره‌وه‌یه، له ئاستی مه‌کته‌بی سیاسی سه‌رکردایه‌تیدایه، له‌به‌ر ئه‌وه شته‌که زیاتر قوول بوه‌ته‌وه، ره‌نگه ئێستا من بڵێم یه‌کێتیی له‌م کاته‌دا یه‌کێک بێ له هه‌ره باشترین پارته‌کانی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌راست له بواری قاعده‌ی که‌وادری خواره‌وه وه خراپترین ئه‌دای سه‌رکردایه‌تی هه‌بێت له رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌راست".\nکاک کاروان هه‌ر وه‌ها ده‌ڵێت " ره‌نگه مێژووێ یه‌کێتیی گه‌واهی ئه‌وه بێت که هێشتا سه‌رکردایه‌تیه‌کی وا خراپ پێشره‌وایه‌تی نه‌کردووه،  سه‌رکردایه‌تیه‌ک وه یاخود مه‌کته‌بی سیاسیه‌ک که نه‌توانێ کۆک بن وه یاخود نه‌توانن بۆ بریارێک کۆده‌نگیه‌کی وه‌ها کۆ بکه‌نه‌وه له‌سه‌ر ساده‌ترین بریار، به‌داخه‌وه ئێستاکه بێ سه‌روبه‌ریه‌ک هه‌یه، ئه‌مرۆ هه‌بوونی باڵه‌کان به بابه‌تێکی ئاێدیۆلۆژیه‌وه گرێ نه‌دراوه زیاتر شته‌کان که‌سایه‌تیه(شخصی) واته جۆرێک له بێ سه‌روبه‌ریه ".\nکاک کاروان ده‌شڵێت " من ناتوانم به ووردی بڵێم باڵی پارتی ناو یه‌کێتیی، به‌ڵام ره‌نگه هه‌ندێ براده‌ران له ئێستادا به‌رژه‌وه‌ندیه‌کانیان له‌گه‌ڵ پارتی دیمۆکراتی کوردستاندا بێت، واته شتێک نه‌ماوه به ناوی (مبدأ) له‌گه‌ڵ رێزمدا هه‌ندێ له‌م براده‌رانه‌ی مه‌کته‌بی سیاسی ئه‌مه‌نده‌ی پاره و ئه‌وه‌نده ده‌سکه‌وتی مادیان هه‌یه، شوێن نه‌ماوه پاره‌ی تێدا دابنێن وه ئه‌گه‌ر بێت و له‌م کاته‌دا به شێوازێک ره‌خنه له پارتی بگرن به‌رژه‌وه‌ندیان ده‌که‌وێته مه‌ترسیه‌وه".\nکاک کاروان سه‌باره‌ت به‌و ئه‌ندامه باڵایانه‌ی یه‌کێتیی که سه‌رزنشت یا سزا دراوون ده‌ڵێت " من له‌و بروایه‌دام ئه‌وانه‌ی سزا دراوون کادری راستگۆ، کادیری ده‌ست پاک، کادری چالاکی ناو یه‌کێتیین، ئه‌وانه‌ی سزا دراوون، یه‌کێتیی ناو یه‌کێتیی ده‌پارێزن، ئه‌وانه‌ن که به‌رده‌وام به‌رژه‌وه‌ندی گشتیان خستووه‌ته پێش به‌رژه‌وه‌ندی تاێبه‌تی خۆیان".


ئەردۆغان لە دوای میسر روی لە ئیسرائیل كردەوە\nتوركیا لە دوای میسر هەوڵەكانی بۆ ئاساییكردنەوەی پەیوەندییەكانی لەگەڵ ئیسرائیل دەستپێكرد، ئەمەش لە دوای دەستپێكردنی گفتوگۆ لەنێوان میسر و توركیا بۆ ئاساییكردنەوەی پەیوەندییەكان لەسەر خواستی ئەنقەرە.\nرەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆكی توركیا پەیوەندیكرد بە ئێسحاق هرتسوگ سەرۆكی نوێی ئیسرائیل، لە پەیوەندییەكەدا وێڕای پێرۆزبایی وەرگرتنی پۆستی سەرۆكی ئیسرائیل، وتی، پەیوەندییەكانی توركیا و ئیسرائیل گرنگیی زۆریان هەیە لە سەقامگیریی و ئاسایشی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست.\nئەردۆغان وتیشی، توركیا و ئیسرائیل توانایەكی گەورەیان هەیە لەسەرجەم بوارەكاندا بەتایبەتی بواری وزە و گەشتوگوزار و تەكنۆلۆژیا.\nسەرۆكی توركیا ئاماژەی بەوەشكرد، كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی پێدادەگرێت لەسەر گەیشتن بە چارەسەری دوو دوڵەت بۆ كێشەی عەرەب و ئیسرائیل لە چوارچێوەی بڕیارەكانی نەتەوە یەكگرتوەكاندا.\nبە وتەی رەجەب تەیب ئەردۆغان هەر هەنگاوێگ لە بارەی چارەسەركردنی كێشەی عەرەب ئیسرائیلەوە پەیوەندییەكانی ئیسرائیل و توركیا دەخاتە سەر رێگەیەكی باش.\nتوركیا یەكەم دەوڵەتی زۆرینە مسوڵمانە لە ساڵی 1948 دوای دامەزراندنی دەوڵەتی ئیسرائیلی جولەكە دانی بەو ئەم دەوڵەتەدا نا.\nلە دوای 2001 و هاتنەسەری كاری پارتی دادوگەشەپێدان لە توركیا كە پارتێكە باكگراوەندی ئیسلامیی هەیە ساردوسڕی كەوتە پەیوەندییەكانی هەردوو وڵات.\nناردنی كاروانێكی هاوكاری توركیا بۆ غەزە و هێرشی ئیسرائیلییەكان بۆ سەر كاروانەكە، گرژی لەنێوان هەردوولایەندا دروستكرد توركیا داوای كرد ئیسرائیل داوای لێبوردن بكات، بەڵام رەتیكردەوە.\nلەماوەی 10 ساڵی رابردودا توركیا زۆرترین گروپی ئیسلامی سیاسی و چەكداری لەخۆی كۆكردوەتەوە و ئەردۆغان وەك رێبەری مسوڵمانان خۆی دەناسێنێت، لەسەر لێدوانی ئیمانوێل ماكرۆن سەرۆكی فەڕەنساش لەسەر ئاین و كێشەی غەزە رێبەرایەتیی هەڵمەتی ناڕەزایی فراوانی لەناوخۆ و دەرەوەی توركیا كردوە و داڵدەی گروپی ئیخوان موسلیمینی داوە و پەیوەندییەكانی لەگەڵ میسر گرژكردوە لەدوای دورخستنەوەی ئیخوان لە حكومی میسر.\nبەهاری 2021 لەگەڵ كەڵەكەبونی كێشە ناوخۆییەكانی توركیا و داتەپینی ئابورییەكەی و سەرهەڵدانی ناڕەزایی ناوخۆیی و چەندین حزبی نوێی ئۆپۆزسیۆن و گرژبونی پەیوەندییەكان لەگەڵ ئەمریكا و ئەوروپا و میسر و دەوڵەتانی كەنداو، توركیا پاشەكشەی كرد.\nتوركیا لە یەكەم هەنگاودا گروپی ئیخوانی تەنگەتاوكرد كاری میدیایی و چالاكییەكانی لە توركیا راگرتن و مەترسی رادەستكردنەوەی سەركردەكانی ئیخوانیش هەبوو، ئەمانە بۆ ئەوە بون عەبدولفەتاح سیسی سەرۆكی میسر رازی بكەن بە ئاساییكردنەوەی پەیوەندییەكانی قاهیرە و ئەنقەرە.\nماوەی رابردوو قۆناغی یەكەمی گفتوگۆی میسر و توركیا بەڕێوەچوە و چاوەڕێی ئاسایبونەوەی پەیوەندییەكان دەكرێت.\nچەند جارێكیش گەورە بەرپرسانی توركیا خوازیاری خۆیان بۆ ئاساییكردنەوەی پەیوەندییەكان لەگەڵ سعودیە و ئیمارات نیشان داوە.\nهەوڵدان بۆ ئاساییكردنەوەی پەیوەندییەكانی توركیا و ئیسرائیل هەنگاوێكی نوێی ئەنقەرەیە بۆ بەرژەوەندیی وڵاتەكەی، بەڵام دور نییە گروپە ئیسلامییەكان و جەماوەریی ئیسلامی لەناوخۆ و دەرەوەی توركیا لەخۆی نیگەران بكات، چونكە ئەم گروپانە بونی هەر پەیوەندییەك لەگەڵ ئیسرائیل بە یاساغ دەزانن.


ئاواره‌گه‌ڕاوه‌كانی بناری قه‌ندیل له ترس‌و نیگه‌رانیدا ده‌ژین\nیەک شەممە, 16 تشرینی یەکەم 2011 22:51\nئه‌گه‌رچی ماوه‌یه‌كه تۆپبارانه‌كانی ئێران بۆناوچه‌سنوریه‌كانی پشده‌ر راوه‌ستاوه‌و به‌وهۆیه‌شه‌وه به‌شیكی زۆری ئاواره‌كان گه‌ڕاونه‌ته‌وه بۆ گونده‌كانیان، به‌ڵام تائیستا له‌لایه‌ن حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستانه‌وه هیچ دڵنیاییه‌كایان پی نه‌دراوه له‌وه‌ی كه جاریكی ترو له وه‌رزی سه‌رماو زستاندا ئاواره نابنه‌وه.\nهۆشه‌نگ سه‌روچاوه‌یی،ئاوێنه: حاجی سمایل یه‌كێكه له‌و ئاوارانه‌ی كه چه‌ند رۆژیكه گه‌ڕاوه‌ته‌وه گونده‌كه‌ی خۆی‌و به سایتی ئاوینه‌ی راگه‌یاند: ئێمه 8 سه‌رخیَزانین، دوای ئاواره بونێكی زۆر چه‌ند رۆژیكه له‌كامپی گۆجار به‌ره‌و گونده‌كه‌ی خۆمان گه‌ڕاوینه‌ته‌وه، به‌ڵام تائیستایش ترسمان هه‌یه له‌وه‌ی كه‌جاریكی تر تۆپبارانمان بكه‌نه‌وه.\nته‌ها ئه‌بوبه‌كر خه‌ڵكی گوندی پشتئاشانه‌و به‌هۆی تۆپبارانی ئێرانه‌وه ئاواره‌ی قه‌ڵادزێ بووه، به سایتی ئاوێنه‌ی راگه‌یاند: له‌وه‌ته‌ی تۆپبارانه‌كان وه‌ستاوه ئیمه‌یش گه‌ڕاوینه‌ته‌وه گونده‌كانمان ،به‌ڵام له‌ئیستاوه كه‌وه‌رزی سه‌رمایه‌و بژیوی ژیانمان به‌ره‌وسه‌ختر ده‌روات، ترسی ئه‌وه‌مان لاماوه كه‌جاریكی تر ئێران تۆپبارانی ناوچه‌كه‌نمان بكاته‌وه، چونكه تائیستا زه‌مانه‌تیكمان له‌لایه‌ن هیچ كه‌سیكه‌وه پی نه‌دراوه كه‌جاریكی تر ئاواره‌ناكرێینه‌وه.\nئه‌وهاووڵاتیه كه ئێستا گه‌ڕاوه‌ته‌وه گونده‌كه‌ی خۆی داوای له‌حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان كرد دڵنیایان كاته‌وه له‌وه‌ی كه ده‌توانن درێژه به‌ژیانیان بده‌ن‌و جارێكی تر به‌ر په‌لاماری تۆپخانه‌و فڕۆكه جه‌نگیه‌كانی ئێران‌و توركیا ناكه‌ونه‌وه.\nلای خۆشیه‌وه حه‌سه‌ن عه‌بدوڵا قایمقامی قه‌زای پشده‌ر به سایتی ئاویَنه‌ی راگه‌یاند: له‌ئیستاوه به‌شیَكی زۆری ئاواره‌كان گه‌ڕاونه‌ته‌وه گونده‌كانی خۆیان، به‌ڵام ئێمه ناتوانین هیچ دڵنیایی‌و زه‌مانه‌تێكیان بده‌ینێ، چونكه تۆپبارانه‌كان له‌ده‌سه‌ڵاتی ئیمه‌دانیه.\nقایمقامه‌كه‌ی قه‌زای پشده‌ر وتیشی: ئه‌و ئه‌ركه‌ی كه‌له‌سه‌ر ئیمه‌بووه له‌كاتی تۆپبارانه‌كاندا جێبه‌جێمان كردووه، توانیومانه ته‌واوی خزمه‌تگوزاریه‌كانیان بۆ دابین بكه‌ین.\nئه‌مساڵ بۆماوه‌ی چه‌ندمانگیك ئێران‌و توركیا به‌بیانوی هه‌بونی هیزه‌كانی پژاك‌و PKKه‌وه به‌سه‌ختی ناوچه سنوریه‌كانی قه‌زای پشده‌ریان تۆپ باران كرد، ئه‌مه‌یش جگه له‌كوژران‌و برینداركردنی ده‌یان كه‌س، به سه‌دان گوندنشین‌و ره‌وه‌ندی سنوره‌كه‌ی ئاواره‌ی ناوچه‌كانی (كامپی گۆجار، كامپی پردی مه‌نگورایه‌تی، دۆلی شه‌هیدان كرد.


کاک کەریم حەداد خەباتکاری دێرین دوا کۆچی کرد – PMNews\nکاک کەریم حەداد خەباتکاری دێرین دوا کۆچی کرد\nبەداخەوە کاتژمێر پێنج وبیست خولەکی بەیانی ڕۆژی پێنچ شەممە ڕێکەوتی ۱ /۹/ ۱۳۹۷ هەتاوی بەرامبەر۲۲ /۱۱ / ۲۰۱۸ زایینی، کاک کەریم حەداد لە وڵاتی سوئێد کۆچی دوایی کرد.\nئاسنگەرێک لە ڕەگەزی کاوەی ئاسنگەر ماڵاوای لە نەتەوە و نیشتمان کرد.، نووسینی: ئەحمەد کاکەمەمی\n.ئەمرۆ کاتژمێر ٥ی سەرلەبەیانی رۆژی ٢٢ی نوامبر نەمر کاک کەریم حەداد ماڵاوی یەکجارەکی لە گەڵ و نیشتمان کرد\nئەم پاییزە چ پاییزێکی زیزە، چ وەرزیکی خەمبار و ناتەمیزە، بۆچی ژیان لە بنەماڵەی حەدادەکان وا بە گوریزە. سەر قافڵەکۆچی ئەم پایزە کیژە نازەنینەخەباتکارەکە نەسرین حەداد و هاوسەر و خالۆزای تێکۆشەرمحەمەد حەسەنپوور و نێوان قافڵە، خەباتکار حاجی حوسێن حەدادی مامی و دوا قافڵە و قافلەوانی کاروانی کۆچمان نەسرەوتوو وبە رابووردوو نەمر کاک کەریم حەدادە. باوکە و دوا ڕەوی قافڵەی کیژ و برا و خاڵۆزایە….\nکەریم حەداد(ئاسنگەر) دوای دەیان ساڵ خەباتی بێ وچان و….ساڵ تەمەن وەک هەموو پێشەوا و ڕیبەر و خەباتکارانی ڕاستەقینەی ڕێبازی رزگاری بە ئاوات و ئارەزووی دەستەبەرکردنی ئازادی و رزگاری نیشتمان و نەتەوە سەری نایەوە و دەفتەری پڕ لە شانازی و ئەزموونی بیرەوەریەکانی بۆ نەوەکانی دوایی خۆی جێ هێشت. کەریم حەداد لەو دەگمەن خەباتکار و سەرۆک و سەرکردانەوە بوو کە هەموو تاکەکانی بنەماڵەی خۆی وەک خۆشک و برا، کوڕ و کچ، ئامۆزا و خوارزا و خاڵۆزا و زاوا و تەنانەتی خزمانی دووریشی بە ویژدان و شەرافەت وکەڕامەتی ئینسانی نیشتانپەرسی و نەتەوەدۆستی دەرس دادابوو و بارهینابوو و پەروەردەی کردبوو. بەشداری لەشکرێک لە حەدادەکان و حەکیمزادەکان و حەشەنپوورەکان لە خەباتی رزگاری دا بەرهەمی پەروەردەی دەستی پاک و بیری ڕووناکی کەریم حەدادن.\nکەریم حەداد سەردەمانێک ڕێبەرە و سەردەمانیک فەرماندە و پێشمەگەی نیو سەنگەر… لە شەڕدا لە ئاگر سوورترە و لە هێورکردنەوەی دڵانی زامداردا لە ئاو ڕەوانتر. کەریم حەداد ئەو پێشمەرگە چەک لە شانە بوو کە بۆنی هەموو گوڵەکانی کوردستانی بۆ کردبوو، لە ژێر سایە هەموو داربەرو و دارە گویز و دار و دەوەنەکانی کوردستان سابۆوە، لە سەر هەموو دوندنی کوێستانەکانی کوردستان سەنگەری گرتبوو، لە هەموو ئەوشکەوت و زەندۆڵەکانی کوردستان شەوارە و حاشارگەی تەنی بوو، لە هەموو کانیاوەکانی کوردستان ئاوی خواردبۆوە و دەستنوێژی نیەت پاکی خەباتی هەڵگرت بوو، خۆرەی رووبار و کانیاوەکانی کوردستان و گرڤەی تافگەی شەڵماش و سوێری ئاوی دەریای ورمێ ی جێشت بوو. بە جاران لە زێی گەورە و چووک پەڕیبۆوە و لە ئاوی سیروان و گۆلی دووکان و چەمی ئاراس و بادینان بە مەلەباسکە پڕی بۆوە. لە هەموو سەردوند و لاپاڵ و گەوەی کوێستانەکانی برایم جەڵال، بڵفەت، گیارەنگ، هەوارەبا و داڵانپەڕ ئەوەباسکەوباسک کردبوو. ڕێباز و کوێرەڕيێەکانی کوردستان خشپەی پێ و گوڵ و دار و دەونی کوردستان بۆنی ئارەقەی ئەم ڕێبوارەیان دەناسیەوە و هەست پی دەکرد. مار لە ترسی دەخزی و دڕندە لە سامی دەتەزی… کەریم حەداد ئەو ڕێبوارەی ڕێگای ئازادی بوو کە نەک حەوت، هەفتاکاڵەی ئاسنی لەم ڕێبازەدا دڕی، هەزاران مەترسی بە گیان و ژیان کڕی.\nئەو ڕێبوارێک بوو نە قەت لە سام ترسا و نە قەت لە راست دژمن حەبسا. ئەم ڕێگایەی تا سەر بە شانازی پێوا. کەریم حەداد ناو و ناسنامەیەکی ئاشنا و تەبا بۆ گەڵ، بۆ خاک، بۆ ئاو، بۆ هەراو، بۆ دیار و نەیار… کەریم حەداد\nئەو هەڵۆیە بوو کە باڵەکانی بە باڵای باڵی باڵا، ئالای رزگاری کوردستانیان دەشەکاندوە.\nئەگەر کاوەی ئاسنگەر جارێک لە دژی زوحاکی ماردۆش ڕاپەڕی، ئەم ئاسنگەرە هەموو تەمەنی ژیانی….. ساڵەی لە دژی زوحاکانی تاج بەسەر و تەپلەپۆش و عەمامە لەسەر و حەبا بە دۆش دەڕاپەڕین دابوو.\nکەریم حەداد ئەو کەسەبوو گا لە زیندانان و گا لە بەندەنان، گا لە نەویان و گا لە بڵندان، گا لە گەرمین و گا لە کوێستان، نە بەهاری دەناسی و نە زستان… هەر دەم گیان لەسەر دەستان بوو.\nکەریم حەداد پێشمەرگەیەکی بێ مەرگە، دەگەڵ خەبات هاودەنگە، هەرگیز لێک نابڕین و هەردەم پێک دەبڕێن. حەداد هاوزادی خەبات و ئاودێری داری نەباتی خەبات و ڕێبوارێکی هەنگاوتوندی ڕێگای نەجاتە. خۆسکەم دەخواست لە دوای ماڵاوای حەداد هەر بە کوتکەکەی ئاسنگەری دەست خۆی کێلی بان سەری دەکوترا و پارچەمەکی بەرسینگی ئاسنگەری دەبۆ باڵاوپۆشی و تفەنگەکەی دەبۆ دەستەملانی جەنازەی بێ ناز سەربازی ون. ئەو سەربازە ونەی کە بە دوور لەو نیشتمان و گەلەی بۆی ژیا و بۆی مرد، لە بێدەنگیەکی مات و کڕ و لە سەرمایەکی سەخت و سڕ دا چۆ باوەشی خاکی وڵاتێکی دوورە وڵات. بنوو ڕاحەت بنوو سەربازی گومناو، خەباتکاری ناکاو، پێشمەرگەی هەر دەم لە سەنگەر، پیری زورهانی دەربەدەر، بنوو، ڕاحەت بنوو… تۆ نامری و ناوت وەک ڕەمزی ناوی خەباتکارێکی مەزن هەر دەمێنێت و ڕیگات هەر درێژەیدەبێ.\nوتووێژێکی کورتی من لە گەڵ نەمر کاک کەریم حەداد و کاک مەلا حەسەن 20130309\nوتەیەکی کاک مەلا حەسەن لە سەر کاک کەریم حەداد\nتێکۆشەری دێرینی حیزب و گەل، کەریم حەداد کۆچی دوایی کرد.\nکوردستان میدیا: کەسایەتی دیار و بەبڕشتی دێموکرات، تێکۆشەری دێرین و فەرماندەی چاونەترسی حیزب و گەل، کاک کەریم حەداد ماڵئاوایی لە ژیان و هاوسەنگەرانی کرد.\nبەپێی هەواڵی گەیشتوو بە ماڵپەڕی کوردستان میدیا، کاتژمێر پێنج وبیست خولەکی بەیانی ڕۆژی پێنچ شەممە ڕێکەوتی ۱ /۹/ ۱۳۹۷ هەتاوی بەرامبەر۲۲ /۱۱ / ۲۰۱۸ زایینی، کاک کەریم حەداد لە وڵاتی سوئێد کۆچی دوایی کرد.\nکاک کەریم حەدداد ڕۆژی چواری گەلاوێژی ساڵی ١٣٠٩ی کۆچی هەتاوی لە شاری سەردەشت لە بنەماڵەیەکی نیشتمانپەروەردا لە دایک بوو.\nدوای کۆنگرەی دووهەمی حیزب و گیرانی بەشێک لە ئەندامانی حیزب لە ساڵەکانی ٣٧ و ٣٨ کاک کەریم وەک بەرپرسی تەشکیلاتی حیزب لە ناوچەی سەردەشت دیاری کرا و لەگەڵ پۆلێک لە هاوڕێیانی لەژێر زەبروزەنگی رێژیمی پاشایەتیدا دەستیان بە تێکۆشان کرد.\nلە جەریانی جووڵانەوەی ٤٦ و ٤٧ دا یەکێک لە هاوکارانی نزیکی شەهیدان مەلا ئاوارە و سولەیمان موعینی بوو، هەر بەو هۆیەشەوە لە پاش دەستگیرکرانی مەلا ئاوارە بە ناچاری لە بەر ئەوەی نەکەوێتە مەترسیی دەستگیرکرانی لە لایەن رێژیمی شاوە، پەڕیوەی باشووری کوردستان بووە.\nلە باشووردا لە گەڵ ئەو هاوڕێیانەی کە پاش تێکشکانی جووڵانەوەی ٤٦ و ٤٧ گەڕابوونەوە باشووری کوردستان، یەک دەگرنەوە و تێکۆشانی حیزبی دەست پێدەکەنەوە.\nهەر لەو سەردەمانەدا کە ماڵی لە قەڵادزێ بووە دەکەوێتە بەر هێرشی پیاوەکانی رێژیمی شا و نارنجۆکی دە ماڵەکەی دەهاوێن کە بە خۆشییەوە زیانی گیانی لێ ناکەوێتەوە.\nلە دوای نسکۆی ٤٧ کە ئەندامانی حیزب بە هۆی ناکۆکی لە شێوازی بەرێوەبردنی ئەرکی حیزبیدا لێک هەڵبڕابوون بە هیممەتی بەشێک لە کادرە سەرەکییەکانی حیزب یەک دەگرنەوە و کۆنفرانسی سێهەمی حیزبی دەگرن، لەو کۆنفرانسەدا کاک کەریم وەک ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی حیزب هەڵبژێردرا و ئەو ئەرکەی تا گیرانی کۆنگری سێهەم بە ئەستۆوە بوو.\nلە دوای کۆنگرەی چوارەمی حیزب، کاک کەریم وەک ئەندامی موشاویری کۆمیتەی ناوەندی هەڵدەبژێردرێ .\nلە پاش دامەزراندنی ستادی پێشمەرگە (شوورای نیزامی) کاک کەریم وەک ئەندامی ئەو ستادە دیاری دەکرێ، دوای گیرانەوەی شاری مەهاباد لە لایەن رێژیمەوە کاک کەریم ئەرکی فەرماندەیی هێزی شەهید موعینیی پێ دەسپێردرێ و هاوڕێ لە گەڵ بەشێکی بەرچاو لە فەرماندەکانی ناوچەی سەردەشت وەک کاک مەلا حەسەنی شیوەسەڵی دەستبەکار دەبن و بۆ چەند ساڵ ئەو ئەرکەی بەڕێوە بردووە.\nکاک کەریم پاش کۆنگرەی پێنجەمی حیزب وەک بەرپرسی بەشی تەداروکاتی نیزامیی حیزب دیاری کرا و هەتا دوای کۆنگرەی شەشەمی حیزب و تەمەنی ٦٥ ساڵی ئەو ئەرکەی بەرێوە برد.\nکاک کەریم لە تەمەنی ٦٥ ساڵیدا بە هۆی نەخۆشی خانەنشین دەبێ و وەک ئەندامێکی بەوەفا و باوەڕپێکراوی حیزب لەگەڵ خەت و رێبازی حیزبەکەی مایەوە.\nلە کۆتاییەکانی هاوینی ساڵی ١٩٩٢ی زایینی(١٣٧١ کۆچی هەتاوی) وەک پەنابەر کوردستانی بەرەو هەندەران بەجێ هێشتووە و لە ساڵی ١٩٩٣ی زایینی ڕووی لە وڵاتی سوئێد کرد و هەتا دواماڵاوایی هەر لەو وڵاتە مایەوە.\nحیزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران بە بۆنەی کۆچی دوایی و ماڵئاوایی هاوڕێ و هاوسەنگەری بەوەفا کاک کەریم حەداد پرسە و سەرەخۆشی خۆی ئاراستەی خزم و کەسوکاری ناوبراو، کادر و پێشمەرگەکانی حیزب و خەڵکی کوردستان بەتایبەت شاری سەردەشت دەکات و خۆی بە شەریکی خەمیان دەزانێت.\nڤیدیۆ، دیدارێک لە گەڵ نەمر کەریم حەدداد کە یەکەم جارە بڵاو دەکرێتەوە، ساڵە نەڵۆسی\nبابەتەکان Select Month April 2019 (39) March 2019 (70) February 2019 (63) January 2019 (46) December 2018 (49) November 2018 (52) October 2018 (59) September 2018 (86) August 2018 (62) July 2018 (48) June 2018 (47) May 2018 (40) April 2018 (53) March 2018 (81) February 2018 (69) January 2018 (86) December 2017 (81) November 2017 (58) October 2017 (78) September 2017 (68) August 2017 (75) July 2017 (68) June 2017 (58) May 2017 (49) April 2017 (55) March 2017 (67) February 2017 (55) January 2017 (63) December 2016 (54) November 2016 (53) October 2016 (60) September 2016 (57) August 2016 (68) July 2016 (85) June 2016 (83) May 2016 (65) April 2016 (56) March 2016 (63) February 2016 (73) January 2016 (84) December 2015 (66) November 2015 (69) October 2015 (46) September 2015 (54) August 2015 (62) July 2015 (77) June 2015 (64) May 2015 (90) April 2015 (53) March 2015 (88) February 2015 (77) January 2015 (74) December 2014 (97) November 2014 (75) October 2014 (96) September 2014 (77) August 2014 (76) July 2014 (76) June 2014 (77) May 2014 (104) April 2014 (95) March 2014 (93) February 2014 (75) January 2014 (109) December 2013 (101) November 2013 (107) October 2013 (93) September 2013 (68) August 2013 (109) July 2013 (99) June 2013 (98) May 2013 (63) April 2013 (105) March 2013 (127) February 2013 (103) January 2013 (117) December 2012 (126) November 2012 (129) October 2012 (96) September 2012 (138) August 2012 (106) July 2012 (80) June 2012 (93) May 2012 (96) April 2012 (76) March 2012 (105) February 2012 (97) January 2012 (95) December 2011 (93)


ڕانانێک بۆ کتێبی «سێوی سێهه‌م» | ماڵێک لە ئاسمان\nئه‌م کتێبه، تا ئه‌و شوێنه‌ی من ئاگادار بم، دوای ده‌رچوونی و تائێستا هیچ هه‌ڵسانگاندنێکی بۆ نه‌کراوه و قسه‌یه‌ک له‌سه‌ر به‌ها و سه‌نگی نه‌کراوه. ئه‌مه‌ش ڕه‌نگه ده‌رفه‌تێکی باش بێت بۆ ئه‌وه‌ی که‌سێک بتوانێت هه‌لسه‌نگاندنێک بۆ به‌های حه‌قیقیی ئه‌م کتێبه بکات بێئه‌وه‌ی قسه‌کانی له‌گه‌ڵ ئه‌و شه‌پۆلی پیاهه‌ڵدانی ناحه‌قانه و شکاندنی ناحه‌قانه‌دا ڕاماڵرێت که به‌دوای ده‌رچوونی هه‌ر به‌رهه‌مێکی کاک به‌ختیاردا دێت.\nخه‌سڵه‌تێکی گرنگ و خوویه‌کی جوانی کاک به‌ختیار عه‌لی له بیرکردنه‌وه و نووسیندا ئه‌وه‌یه که ئه‌و چه‌نان ساڵه سووره له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی هه‌وڵبدات قوڵتر له باو موعاله‌جه‌ی بابه‌تێک بکات و ته‌واو خۆی له‌و شێوه لێکدانه‌وه ڕاسته‌وخۆ و ڕووکه‌شانه‌یه بپارێزێت که باوه له‌ناو ناوه‌ندی ڕۆشنبیریی و فیکریی ئێمه‌دا، به‌ڵام ئه‌مه قه‌ت مانای ئه‌وه نییه که هه‌ر ئه‌م نییه‌ته کافیی بێت و هه‌ر که‌سێک به‌س ئه‌وه‌نده ویستی قوڵتر موعاله‌جه‌ی بابه‌تێک بکات، ئیتر بتوانێت بیکات. کارێکی وا له‌پاڵ ئاگاداربوون و تێگه‌یشتنێکی ڕیشه‌یی له، به‌لای که‌مه‌وه، هێڵه سه‌ره‌کییه‌کان و تێزه جه‌وهه‌رییه‌کانی ناو ئه‌و بواره‌ی قسه‌ی تیا ده‌که‌یت، ئه‌وه‌ش ده‌خوازێت که بتوانیت به تاوتوێکردنێکی زانستیی و ڕاسته‌قینه‌ی ئه‌و دراوانه، به ته‌سه‌لسولێکی لۆجیکیی ڕوون و ئاشکرا تێزی سه‌ربه‌خۆی خۆتیان له‌سه‌ر بونیاد بنێیت. ئه‌م کتێبه‌ی کاک به‌ختیار له‌م ڕووه‌وه له هه‌ر کتێب و ده‌قێکی فیکریی پێشووتری زیاتر کورت ده‌هێنێت. خوێنه‌رێکی مامناوه‌ندیی ئاگادار له مه‌رجه‌کانی لێکۆڵینه‌وه‌ی ئه‌کادیمیی ده‌توانێت ڕوون ئه‌وه ببینێت که نووسه‌ر هه‌ر ئه‌وه‌نده‌یه وه‌همی ئه‌وه ده‌دات که لێکدانه‌وه و تاوتوێکردنی فیکریی و هه‌ڵهێنجانی مه‌نتیقیی ده‌کات، ئه‌گینا له‌حه‌قیقه‌تدا هیچ ناکات به غه‌یری هێنانوبردنێکی ڕووکه‌شانه‌ی ئه‌فکاری پچڕپچڕ و زۆرجار ناکۆک به‌یه‌ک و به‌رامبه‌ریه‌ککردنه‌وه‌یه‌کی میکانیکییان به‌ده‌وری بیرۆکه‌یه‌کدا که به درێژایی باسه‌که به‌شێوه‌یه‌کی ته‌واو بێزارکه‌ر هه‌ر دووباره و دووباره ده‌کرێته‌وه.\n''سێوی سێهه‌م'' کتێبێکی فیکرییه که به ده‌گمه‌ن ئارگیومێنتی راسته‌قینه‌ی تیا ده‌ست ده‌که‌وێت، له‌کاتیکدا توخمی سه‌ره‌کیی لێکۆڵینه‌وه‌ی فیکریی ئه‌کادیمیی ئارگیومێنتکردنه. نووسه‌ر به‌درێژایی کتێبه‌که هه‌ر باسی ئه‌وه ده‌کات که قه‌ناعه‌ته‌کانی ئه‌و چین و چۆنن، له‌کاتێکدا نووسینی لێکۆڵینه‌وه و ئارگیومێنتکردن عه‌رزی قه‌ناعه‌ته‌کانی لێکۆڵه‌ر نییه به‌ڵکو ئه‌وه‌یه هه‌وڵبده‌یت قه‌ناعه‌ت به خوێنه‌ر بهێنیت که ئه‌و قه‌ناعه‌تانه‌ی تۆ ته‌واون.\nتێزی سه‌ره‌کیی، یان ڕاستتر، ته‌نها تێزی ناو ئه‌م کتێبه قه‌ناعه‌تێکی وایه که: ''له‌ناو هه‌ر سیسته‌مێکدا ده‌لاقه‌یه‌کی گه‌وره هه‌یه که ڕێگا له‌وه ده‌گرێت سیسته‌م ببێته شتێکی جێگیر و ئه‌به‌دیی و داخراو'' (ل6). کورتهێنانی گه‌وره‌ی ئه‌م کتێبه له هه‌ڵبژاردنی ئه‌و مێتۆده‌دایه که بۆ سه‌لماندنی ئه‌م تێزه ده‌یگرێته به‌ر. نووسه‌ر بۆ پیشاندانی دروستیی ئه‌م تێزه دێت تێزه‌کانی چه‌ند فه‌یله‌سوفێک به‌رچاو ده‌خات که (به‌رهه‌رحاڵ به ڕای نووسه‌ر) هه‌ر هه‌مان ئه‌و قه‌ناعه‌ته‌ی سه‌ره‌وه‌یان هه‌یه. بۆیه خوێنه‌ر له چه‌نان شوێنی ئه‌م کتێبه‌دا ڕووبه‌ڕووی ئارگیومێنتکردنی له‌و چه‌شنه ده‌بێته‌وه که، بۆ نموونه، جاک لاکان یان جاک دریدا یان ئێرنست بلۆخ وای وتووه، بۆیه ده‌بێت ئه‌ویش قه‌ناعه‌تی وابێت. ئه‌م جۆره له ئارگیومێنت له ناوه‌نده ئه‌کادیمییه‌کاندا به ''ئارگیومێنتی قه‌ڵب - Invalid argument'' ناو ده‌برێت، به‌وه‌ی که قه‌ناعه‌تی ئۆتۆریته‌یه‌ک ده‌کرێته به‌ڵگه‌ی دروستیی ئیدیعایه‌ک. به وه‌سفێکی تر که‌سێک ده‌توانێت بڵێت که ئه‌م میتۆده میتۆدی ''سه‌لماندنه به وه‌سیله‌ی ووته‌ی ناوداران''. دیاره کارێکی گرنگ ده‌بوو ئه‌گه‌ر ئه‌م کتێبه ته‌نها عه‌رزکردنێک بوایه یان موحازه‌ره‌یه‌کی نووسراو بوایه سه‌باره‌ت به تێڕوانین و فه‌لسه‌فه‌ی ئه‌و فه‌یله‌سوفانه، به‌ڵام ئه‌م کتێبه له‌سه‌رووی ئه‌م ئه‌رکه‌وه ئه‌رکێکی تر ده‌گرێته ئه‌ستۆ و ده‌یه‌وێت بیسه‌لمێنێت که ''هیچ سیسته‌مێک ئه‌به‌دیی نییه'' (ل5).\nله‌هه‌ر لاپه‌ڕه‌یه‌کی ئه‌م کتێبه‌دا خوێنه‌ر ڕووبه‌ڕووی تێزی نه‌سه‌لمێنراو ده‌بێته‌وه که نووسه‌ر ئیدیعای ده‌کات و بێئه‌وه‌ی ئه‌رکی ئه‌وه بکێشێت ته‌بریری خۆی بڵێت بۆیان، ده‌چێت درێژه‌ی پێده‌دات و تێز و ئیدیعای تریان له‌سه‌ر بونیاد ده‌نێت. بۆ نموونه هه‌ر له لاپه‌ڕه‌کانی یه‌که‌می کتێبه‌که‌وه، وه‌ک ئه‌وه‌ی به‌دیهییه‌تێک باس بکرێت، قه‌ناعه‌تێکی وا به‌رچاو ده‌خرێت که ''هه‌ر سیسته‌مێک دوو پنتی جیاوازی تیایه، یه‌که‌میان ڕۆحییه‌تی گۆڕانه و ئه‌ویتریان ڕۆحییه‌تی سیسته‌م''. ئینجا له‌سه‌ر بناغه‌ی ئه‌م تێزه ناکۆنکرێت و نه‌سه‌لمێنراوه لێکدانه‌وه‌ی تر بونیاد ده‌نرێت که گوایه ''ئه‌م دووانه له ململانێدان و یه‌که‌میان به‌ره‌و ده‌رچوون له سیسته‌م ده‌ڕوا و، دووه‌میان ده‌یه‌وێت سیسته‌م له هه‌ر گۆڕانێک بپارێزێت''. دوای ئه‌وه‌ی ئه‌م تێزه‌ی دوایی، چه‌نان جار به چه‌نان شێوه‌ی جیاواز به‌ڵام به‌هه‌مان ناوه‌ڕۆکه‌وه دووباره ده‌بێته‌وه، ئینجا وه‌ک قسه‌یه‌کی لێبڕاوه ده‌کرێته بناغه بۆ لێکدانه‌وه له چوارچێوه‌یه‌کی گه‌وره‌تردا و ده‌ووترێت که ''له‌و ڕوانگه‌یه‌وه ده‌توانین له‌و ململانێ قوڵه تێبگه‌ین که له نێوان میتافیزیک و پۆستمۆدێرن و ته‌فکیکییه‌تدا هه‌یه'' (ل10-11)، ئه‌مه بێئه‌وه‌ی بۆ هیچ خوێنه‌رێک دیار بێت چۆن و بۆچی ڕه‌وایه ئه‌م ته‌عمیمکردنه‌وه‌یه ''له‌م ڕوانگه‌یه‌وه'' بکرێت؛ یان مه‌به‌ست له چی ململانێیه‌که له‌نێوان ئه‌و سیانه‌دا و ئه‌و سیانه بۆچی وا کۆکرانه‌وه و لێره‌دا له‌پڕ ده‌رکه‌وتن.\nئه‌م کتێبه ڕه‌چاوی ساده‌ترین مه‌رجه‌کانی لێکۆڵینه‌وه‌ی ئه‌کادیمیی ناکات. باسه‌که به گه‌شه‌یه‌کی لۆجیکیی (Logical progression) ناچێته پێشه‌وه، به‌ڵکو له باسێک باز ده‌دات بۆ باسێکی تر و دوایی به دووباره‌کردنه‌وه‌ی ئیدیعا ئه‌سڵییه نه‌سه‌لمێنراوه‌که دێته‌وه سه‌ر خه‌ت و ئیلحاح له‌سه‌ر خوینه‌ر ده‌ست پێده‌کاته‌وه بۆ قبوڵکردنی تێزه‌که‌ی. ئه‌و خوێنه‌رانه‌ی که عه‌قڵی ڕه‌خنه‌یی خۆیان ده‌که‌نه مه‌حه‌ک بۆ قه‌ناعه‌تهێنان به‌هه‌ر تێزێک، وه به شیکردنه‌وه و لێکدانه‌وه و ئارگیومێنتی په‌یوه‌نددار و ڕوون و حه‌قیقیی نه‌بێت ڕازیی نابن، له کاتی خوێندنه‌وه‌ی ئه‌م کتێبه‌دا هه‌ست به هه‌وڵێکی به‌رده‌وامی نووسه‌ر ده‌که‌ن بۆ مانیپۆلکردنی مێشکیان. له هه‌مان کاتدا بۆ خوێنه‌رانێک که ئه‌م مه‌رجه‌یان نییه، لێکدانه‌وه‌کانی ئه‌م کتێبه له ڕووکه‌شدا وا قوڵ و زانستیی خۆیان ده‌نوێنن که ڕه‌نگه سه‌دانیان هه‌ر زوو ته‌سلیم بن و قه‌ناعه‌تی ڕۆحیی به قوڵیی و گرنگیی باسه‌کان بهێنن به‌ڵام بێئه‌وه‌ی هیچیشی لێ تێبگه‌ن.\nخوێنه‌ری ئه‌م کتێبه به درێژایی کتێبه‌که ڕووبه‌ڕووی چه‌نان ڕسته‌ی پڕ له ڕێتۆریک و چه‌مکی لێڵ (Vague conception) ده‌بێته‌وه که هیچ مانایه‌کی کۆنکریت و دیار ناده‌ن به‌ده‌سته‌وه. بۆ نموونه:\n''له‌ناو مێژوودا ده‌بێت هه‌میشه هێزێک هه‌بێت که به دروستیی تێینه‌گه‌ین، واته نه‌توانین به دروستیی ماهییه‌تی ده‌ستنیشان بکه‌ین. (ل53)''،\nئێمه ده‌بێت ''فیکرێکی ناسیونالیی وامان هه‌بێت که به‌سه‌ر زیاد له ئه‌گه‌رێکی مانا و ئه‌گه‌رێکی شوناسدا کرابێته‌وه. (ل177)''،\n''ئه‌و هێزانه‌ی باوه‌ڕیان وایه که به ڕوونیی شوناسی هێزێک ده‌بینن ترسناکن چونکه له‌ئاستی مێژووییدا شوناس هه‌میشه ده‌مامکه (ل52)''.\nئه‌مه جگه له‌وه‌ی چه‌نان ده‌سته‌واژه دێنه ناوه‌وه به‌بێ ئه‌وه‌ی هیج مانایه‌کی ڕوون و کۆنکرێتیان بدرێتێ. بۆنموونه: ''پرۆژه‌ی به‌رجه‌سته‌بوونی سیاسیی و کۆمه‌ڵایه‌تیی''، ''دیموکراسیزمی تیۆریی''، ''مرۆڤی جه‌وهه‌رگه‌را'' و ''دینه‌مۆ ستراتیجییه‌کانی مۆدێرنه''.\nمه‌رجی ڕه‌چاوکردنی پره‌نسیپه‌کانی لێکۆڵینه‌وه‌ی زانستیی و ئه‌کادیمیی له‌م سه‌رده‌مه‌ی ڕۆشنبیریی کوردییدا مه‌رجێکه که له‌هه‌ر کاتێکی تر گرنگتره پێی له‌سه‌ر دابگرین و سازشی له‌سه‌ر نه‌که‌ین چونکه له‌م دوو ده‌یه‌یه‌ی دواییدا هه‌وڵی سیسته‌ماتیک و خه‌ته‌رناک هه‌بووه بۆ به‌دئیستیفاده له که‌متوانایی و که‌موزۆر نازیندوویه‌تیی خوێنه‌ری ئێمه و خۆتێپه‌ڕاندن به‌سه‌ریدا. لادانی ئه‌و مه‌رجه له درێژه‌ی خۆیدا دیالۆگ و ئاڵۆگۆڕی فیکریی حه‌قیقیی له ناوه‌ندی ڕۆشنبیریی و سیاسیی و له کۆمه‌ڵگادا ده‌کوژێت و له درێژه‌شدا له مه‌یدانی سیاسییدا ڕووبه‌رێک دروست ده‌کات که تیایدا ده‌سه‌ڵاتێکی سته‌مکار بتوانێت به‌ئاسانیی دیماگۆجییه‌ت و ڕێتۆریکی سیاسیی خۆی به قیمه‌تی حیکمه‌تی سیاسیی به‌سه‌ر خه‌ڵکدا ساغ بکاته‌وه. نموونه‌یه‌کی ئه‌مه ده‌کرێت ئه‌وه بێت که ئه‌م ڕۆژانه سه‌رۆکی کوردستان مافی خۆی بۆ سه‌رکوتکردنی نه‌یارانی خۆی به‌وه ئارگیومێنت بۆ ده‌کرد که حیزبه‌که‌ی ئه‌و ''مێژووی خه‌بات''ی هه‌یه.\nسازشکردن له مه‌رجی ئه‌کادیمییه‌تی لێکۆڵینه‌وه ڕێگه خۆشده‌کات له ناوه‌ندی لێکۆڵینه‌وه‌ی فیکرییدا هه‌ڵه و کورتهێنانی ئاشکرای پێ داپۆشرێت و به نرخی لێکدانه‌وه‌ی قوڵ به خوێنه‌ر بفرۆشرێت. کاک به‌ختیار له باسی دووه‌می ئه‌م کتێبه‌دا ده‌ستپێکردنێکی ناموه‌فه‌قانه ده‌ست پێده‌کات کاتێک بۆ چوونه ناو باسه‌که‌وه نوکته‌یه‌ک ته‌وزیف ده‌کات که بۆ بیرۆکه‌ی باسه‌که‌ی ئه‌و ناشێت. نوکته‌که باسی که‌سێک ده‌کات که سێ سێوی له به‌رده‌ستدایه. یه‌که‌میان له‌ت ده‌کات و ده‌بینێت کرمێیه. دووه‌میشیان هه‌مانشت. بۆیه به‌رله‌وه‌ی سێیه‌میان له‌ت بکات، گڵۆپه‌که ده‌کوژێنێته‌وه ئینجا له‌تی ده‌کات و ده‌یخوات. کارێکی خۆخه‌ڵه‌تێنه‌رانه که ئه‌م که‌سه ده‌یکات و هه‌موومان دێنێته پێکه‌نین، کاک به‌ختیار به نووسینی 37 لاپه‌ڕه، پێ له‌سه‌ر ئه‌وه داده‌گرێت که ئه‌وه کارێکی گرنگه و ''ده‌لاله‌تی تێکه‌ڵبوونه به تاقیکردنه‌وه‌یه‌کی گرنگ و پێویست و بزافساز (ل52)''، وه ئه‌و که‌سه ''که‌سێکی ئه‌زمونگه‌ره و ساتی کوژاندنه‌وه‌ی چراکه و خواردنی سێوه‌که‌ش ساتێکی به ئیمتیاز سیاسییه چونکه ئه‌ویش وه‌ک سیاسه‌ت په‌لاماردانی ئه‌گه‌رێکی نادیاره'' (ل69).\nڕێتۆریک و قسه‌ی سۆفیستییانه له کۆمه‌ڵگا زیندووه‌کاندا هه‌ر زوو خوێنه‌ر ده‌رکی پێده‌کات و ده‌ست ده‌خاته سه‌ر ئه‌وه‌ی که نووسه‌ر به هه‌ڵه‌دا چووه له لێکدانه‌وه‌یه‌کدا، یان نووسه‌ر هه‌وڵده‌دات به ڕێتۆریکی ڕووکه‌شانه لێکدانه‌وه‌یه‌کی هه‌ڵه تێپه‌ڕێنێت. به‌ڵام ئه‌گه‌ر خوێنه‌ری ناو کۆمه‌ڵگای ئێمه به‌داخه‌وه هێشتا ئه‌و پله‌یه له حه‌ساسییه‌ت و وردبینیی نییه، گرنگه به دانانی مه‌رجی هه‌بوونی هاوئاهه‌نگیی (Consistency) له هه‌ر گوتارێکدا و شازشنه‌کردن له‌سه‌ر ئه‌م مه‌رجه و ڕه‌خنه‌کردنی لادان لێی، کۆمه‌ڵگایه‌کی زه‌دیده (Vulnerable)ی وه‌ک کۆمه‌ڵگای کوردیی له خه‌ته‌ری ده‌ستزاڵبوونی بێکه‌فائه‌تان بپارێزرێت.\nدیاره کاک به‌ختیار عه‌لی نه‌ک هه‌ر که‌سێکی بێکه‌فائه‌ت نییه، به‌ڵکو کارکردنی ئه‌و چه‌ند تایبه‌تمه‌ندییه‌کی گرنگی هه‌یه و له‌م کتێبه‌شدا ئه‌و تایبه‌تمه‌ندییانه به زه‌قیی دیارن، له‌وانه، یه‌که‌م، ئه‌و پێشڕه‌ویی هه‌یه له‌وه‌دا که خۆی له باسی تازه ده‌دات و ڕۆشنبیریی کوردیی له‌گه‌ڵ خۆیدا ده‌بات بۆ ئاقارهایه‌کی فیکریی که ئه‌م ڕۆشنبیرییه پێشتر خۆی لێ نه‌داوه و ته‌واو پێی نائاشنایه. دووه‌م، ئه‌و سووره له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی که به عه‌قڵی خۆی بیر بکاته‌وه و (باش یان خراپ) تێزی سه‌ربه‌خۆی هه‌بێت. سێیه‌م، ئه‌و پۆتێنسیاڵێکی بێئه‌ندازه گه‌وره‌ی تیایه بۆ گه‌شه‌کردن و بوون به بیریارێکی گرنگی کورد. به‌ڵام به‌دیهاتنی ئه‌م خه‌ونه به‌ڕای من به‌وه‌وه به‌نده که ئه‌و چه‌ند ئاماده‌یه واز له پێداگریی له‌سه‌ر ئیمکانییه‌تی هه‌ڵکه‌وتنی بیریار به‌بێ خوێندنی ئه‌کادیمیی بهینێت و بچێت له زانکۆیه‌کدا به‌شێوه‌یه‌کی سیسته‌ماتیک له بوارێکدا خۆی قاڵ بکاته‌وه و ببێته پسپۆڕ. من پێموایه چاره‌نووسی ئه‌و وه‌ک نووسه‌رێکی به‌ئیعتیبار و ته‌نانه‌ت چاره‌نووسی ''بزوتنه‌وه‌ی ڕه‌هه‌ند''یش له‌ناو ڕۆشنبیریی کوردییدا به مه‌رجی خوێندنی ئاکادیمییه‌وه به‌ستراوه. ئه‌گه‌ر ئه‌و و ئه‌و بزوتنه‌وه‌یه ئاماده بن بچنه سه‌ر ته‌خته‌ی خوێندن له زانکۆکاندا، ئه‌وا ئیعتیبارێک و ته‌مه‌نێکی درێژتریان ده‌بێت وه‌ک نووسه‌رێک و وه‌ک بزووتنه‌وه‌یه‌کی زاڵ و به‌ئیعتیباری ناو ڕۆشنبیریی ئێمه. به‌ڵام ئه‌گه‌ر ئه‌مه ناکه‌ن، ئه‌وا ئه‌و و بزوتنه‌وه‌ی ڕه‌هه‌ند ده‌بێت ئاماده‌ی ئه‌وه بن که هه‌ر ئه‌وه‌نده ساڵی تر له ناوه‌ندی ڕۆشنبیریی کوردییدا به‌جیددی وه‌رده‌گیردرێن تا ئه‌و نه‌وه تازه کوردییزانه‌ی گه‌نجانی کورد که ئێستا له زانکۆکانی وڵاته ڕۆژئاواییه‌کاندا ده‌ستیان به خوێندن کردووه، له خوێندنه‌کانیان ده‌بنه‌وه.\nئۆسلۆ، ۱٠ / ۶ / ٢٠١٠


11/04/2021 | 1621 جار خوێندراوەتەوە\nئەو دەما روژێن دژوار ب سەر وەلاتێ چینێ دا دەرباز دبوون، "جاک مای" مەزنە بازرگانێ چینی، وەک ئەرکەکێ ئەخلاقی و نشتیمان پەروەری داشکاندنەکا ئێکجار مەزن دەینا سەر کرینا کەل و پەل و شمەک و کەرەستێن وەلاتێ خۆ، ئەڤێن دهێنە فرۆتن د مالپەرێ (عەلی بابا)دا، ژبوی هندێ وەلات و بازرگانیێن وەلاتێ وی زێدەتر توشی خۆسارەتیێ نەبن و هەر چنەبت کەل و پەلێن چینی برێکا رۆپەلا خۆ بفرۆشیت و بازارگەریێ بۆ پەیدابکەت، ژبەر وێ قەیرانا دژوارا وەلاتێ وی ژبەر ڤایرۆسێ کۆرۆنایێ تێدا دەربازدبوو .\nرێژەکا باش ژ بازرگانێن مەژی لبەندا دەلیڤەکێ (قەیرانەکێ)دمینن، دا ئەرزاقی و کەلوپەلێن پێدڤی و رۆژانە برێکا سوشیال میدیایێ بکەنە خەلا و ب بوهایەکێ زێدە گران لسەر دەینن و مفایەکێ داڕایی یێ زێدە ژێ وەربگرن، ڤەدەر ژ هەمی پرەنسیپێن ئەخلاقی و مرۆڤایەتی و وەلاتپارێزی و نەتەوەیی ب فرۆشن .\nبچویکترین نمونە ژی لڤێرێ پەیدابووی، بلندکرنا بهایێ بەردەڤکا (کەماما) و پێدڤیێن ساخلەمیێ بوو، لدەمێ ڕاگەهاندنا هەبوونا ڤایرۆسێ کۆرۆنایێ ل هەرێما کوردستانێ .\nبێگومان ئەڤ چەندە ژی دچیتە د خانا گەندەلیا بازرگانی و خیانەتا نەتەوەیی دا، دەما رەوش بۆ بلندکرنا بهایێن کەلوپەل و ئاهێن خارنێ و پێتڤیێن رۆژانە دهێنە بکارئینان .\nدنهاژی دا کو ئەم نێزیکی مەها رەمەزانێ بووینە و دڤێ مەهێ دا بازارێ کەلوپەل و ئاهێن خوارنێ گەرم دبیت و خەلک زێدەتری مەهێن دی ئاهێن خوارنێ دکریت، وەک دیاردا چەندین سالان ئەم دبینن ل گەلەک دوکان و جهێن بازرگانی لڤین کەتیە بهایێ کەلوپەلا و بشێوەیەکێ بەرچاڤ گران بووینە، لەوا فەرە حکومەت بشێوەیەکێ رژد لسەر ئەڤێ دیاردێ ڕاوەستیت و هەر بازرگانەکێ ئەڤێ مەهێ ب دەلیڤە بزانت بۆ گرانکرنا کەلوپەلان سزابدەت و چاڤدێریەکا توند ل بازاری بکەت بۆ هندێ بشێن بازارگەریەکا دروست و بازرگانیەکا ساخلەم پەیدا بکەت .


سوپای ئەمەریکا پێگەی خۆی لە سوریا بەهێز دەکات بۆ پاراستنی کێڵگە نەوتییەکان\nوەزارەتی بەرگری ئەمەریکا وتی واشنتن بە بەکارهێنانی " هێزێکی بێ پایان " بەرپەرچی هەموو هەوڵێک دەداتەوە بۆ دەرهێنانی کێڵگە نەوتییەکانی سوریا لەژێر دەسەڵاتی ئەو هێزانەی سوریا کە ئەمەریکا پشتیوانیان لێدەکات، ئیتر هەوڵەکان لە ڕێکخراوی داعشەوە بێت یاخود ئەو هێزانەی لەلایەن ڕوسیا و سوریاوە پشتیوانیان لێدەکرێت.\nهەفتەی ڕابردوو سوپای ئەمەریکا ڕایگەیاند پێگەی خۆی لە سوریا بەهێز دەکات بۆ پاراستنی کێڵگە نەوتییەکانی سوریا تاوەکو ڕێكخراوی داعش یاخود هێزەکانی دیکە دەست بەسەر ئەو کێڵگانەدا نەگرن.\nوەزیری بەرگری ئەمەریکا مارک ئیسپەر بە ڕۆژنامەنووسانی وت " هێزەکانی ئەمەریکا لەم ناوچە ستراتیژییە دەمێننەوە تاوەکو ڕێگە نەدەن ڕێکخراوی داعش دەستی بگاتە ئەو سەرچاوە سروشتیانەی لەوێ هەن. بە هێزێکی بێ پایانەوە وەڵامی هەر گروپێک دەدەینەوە هەڕەشە لە پارێزراوی هێزەکانمان بکات لەوێ."\nئاماژەشی بەوەدا هێزەکانی سوریای دیموکرات پشتیان بەم نەوتە بەستووە بۆ پێدانی پارە بە چەکدارەکانیان و ئەو هێزانەش کە پاسەوانی ئەو زیندانانە دەکەن کە چەکدارانی داعشیان تێدایە.\nوتیشی " دەمانەوێت دڵنیا ببینەوە لەوەی هێزەکانی سوریای دیموکرات دەتوانن دەستیان بگات بەم سەرچاوە سروشتیە تاوەکو پاسەوانی زیندانەکان بکەن و هێزەکانیان پڕچەک بکەن و بتوانن یارمەتیمان بدەن لە ئەرکی لە ناوبردنی ڕێکخراوی داعشدا."\nوتیشی " بۆیە ئەرکەکەمان پاراستنی کێڵگە نەوتییەکانە."