خولی ئەوروپا - زینیت vs مۆڵ - Soccer - Yariga - Results, fixtures, tables and statistics\nتۆرپێدۆ vs. لودۆگۆڕێتس زینیت vs. مۆڵ Trenčín vs. ئایک لارناکا سودوڤا vs. سەڵتیک شێریف vs. قەرەباگ سیگما ئۆلۆمۆک vs. سێڤییا ئاپۆیل vs. ئاستانا سارپسبۆرگ vs. ماکابی تەل ئەڤیڤ ماڵمۆ ئێف ئێف vs. میدتیلاند ئێف ٩١ دودێلانگ vs. سی ئێف ئاڕ کلوج\nزینیت vs مۆڵ 3-1\n42' E. Hestad (G)\nئا.دزوبا (G) 71' (دروستکرا لە لایەن: S. Driussi)\nA. Zabolotnyi (G) 80'\nM. Mevlja (G) 90' (دروستکرا لە لایەن: A. Zabolotnyi)\n'59 بۆ A. Erokhin\n'86 بۆ M. Eikrem\n'68 بۆ A. Zabolotnyi\n'78 بۆ S. Gregersen\n'88 بۆ م. ئۆزدۆیێڤ\n'59 بۆ M. Kranevitter\n'68 بۆ سمۆلنیکۆڤ\n'78 بۆ E. Håland\n'86 بۆ E. Hestad\nم. ئۆزدۆیێڤ (RUS)\n'88 بۆ Hernani\n6 ب. ئیڤانۆڤیچ\n19 سمۆلنیکۆڤ 61'\n22 ئا.دزوبا 71'\n23 M. Mevlja 90'\n33 Hernani 87'\nڕاهێنەر: س. سیماک\n5 V. Forren 31'\n19 E. Hestad 38' 42'\n21 A. Erokhin بۆ M. Kranevitter 59'\n27 م. ئۆزدۆیێڤ بۆ Hernani 88'\n29 A. Zabolotnyi بۆ سمۆلنیکۆڤ 68' 80'\n12 A. Craninx گ\n6 S. Gregersen بۆ E. Håland 78'\n7 M. Eikrem بۆ E. Hestad 86'\n33 F. Brustad بۆ P. Strand 74'\n28/04/19 PRL زینیت 4 - 2 کریلیا سۆڤێتۆڤ بینینی ڕووداوەکان زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\n26/05/19 PRL زینیت 13 : 00 یێنیسێی زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\n05/05/19 ELI هاوگێسوند 1 - 2 مۆڵ بینینی ڕووداوەکان زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\n23/05/19 NMC Sunndal 18 : 00 مۆڵ زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\n16/06/19 ELI مۆڵ 18 : 00 رانهێین زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\n22/06/19 ELI سترومسگۆدێست 18 : 00 مۆڵ زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\n30/06/19 ELI مۆڵ 20 : 00 بران زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\n05/07/19 ELI ئۆد گرێنلاند 19 : 00 مۆڵ زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\n1 مۆڵ 10 +15 22\n2 ئۆد گرێنلاند 9 +9 22\n3 ڤالێرێنگا 9 +7 17\n4 بۆدو / گلیمت 9 +6 17\n5 بران 10 +2 17


حەوت مەداڵیای جیهانی داهێنانی هەیە و لە ساڵی 2011 وەکوو 10 داهێنەری بەرچاوی جیهان لە لایەن گۆڤاری "تایمز"ی ئەمەریکا ناسێندراوە\nدکتۆر "پەیمان سەرحەدی" داهێنەریی کورد لە شاری زوریخی سویسڕا بە سەرکەوتووییە توانی دەزگای "ئەی.تی.ئێم" ATM و پوڵ ژمێری بە تایبەتمەندی خاوێنکردنەوە و کوشتنی ڤایرۆسی کۆڕۆنا لە پارە و پووڵەکاندا بە کەڵک وەرگرتن لە تیکشی UV ساز بکات.\nسێ نموونە لەم دەزگایە لە لایەن دکتۆر "پەیمان سەرحەدی" داهێنەریی کورد لە شاری زوریخی وڵاتی سویسڕا دیزاین و سازکراوە و دیزاینی پیشەسازی ئەم دەزگایە بەو تایبەتمەندییەی کە کەسانێک بتوانن پارەکانی خۆیان بخەنە ناو دەزگاکەوە و ڤایرۆسەکانی بکوژێت، لە لایەن ئەم داهێنەرەوە ئەنجامدراوە. هەندێک لە کۆمپانیاکانی ئەورووپی لە ئێستادا سەرقاڵی دانووستان لەگەڵ سەرحەدین بۆ ئەوەی کە بە کۆمەڵ بیانەوێت ئەم دەزایە لە وڵاتانی سویسڕا و ئەڵمانیا بەرهەمبهێنن.\nئەم دەزگایانە بە کەڵک وەرگرتن لە تیشکی ئەوپەڕیی بنەوشی کەم، ساز کراوە کە تیشکەکانی غەیری یونسازن و بە هۆی تایبەتمەندیی ڕێگەگرتن لە گواستنەوەی پیسایی هەوا، لە کۆنتڕۆڵ کردنی فیزیکی میکروئۆرگانیسمەکان Microorganisms کەڵکیان لێوەردەگیرێت. کاریگەریی میکروب کوشتنی تیشکی ئەوپەڕیی بنەوش، بە ماوەی کاتی لە ئارادابوون، دۆزی تیشکە و هەروەها مەوداکە پەیوەندیی هەیە، هەندێک لە ئاندوسپۆڕەکانی باکتریایی لە بەرانبەر تیشکی ئەوپەڕیی بنەوش خۆڕاگرن و هۆیەکەشی بۆ ئەو کەرەستەیە دەگەڕێتەوە کە لە توێی ئسپۆڕەکانیدا بوونی هەیە و دەبێتە هۆی ڕاکێشانی تیشک بۆلای خۆی. بەڵام لەم داهێنانەدا، بە پێکهێنانی شێوازیی نوێی لە پڕشنگ، مەودا و ڕێژە، دکتۆر "پەیمان سەرحەدی" داهێنەریی کورد سەرکەوتوانە بە بێ کەمکردنەوەی خێرایی دەزگاکانی پوڵ ژمێر و "ئەی.تی.ئێم" ATM هاوکات لەگەڵ هەژماردنی پارەکان، ئەوان بە تەواویی خاوێن بکاتەوە و زیانێک بە ڕیشاڵی پارەکان نەگەیەنێت.\nلەم سیستەمە نوێیەدا کە لە لایەن دکتۆر "پەیمان سەرحەدی" دیزاینی بۆ کراوە؛ لە مۆدێلێکی بەرگریی زۆر پێشکەوتوو کەڵک وەرگیراوە تاکوو مەترسییەکانی تیشک بۆ مرۆڤ بگەیەنێتە سفڕ.\n"پەیمان سەرحەدی"له دایك بووى ساڵى 1991 پارێزگاى هه‌مه‌دانه دەرچوونی ماسه‌ته‌ری کارگێڕیی تەکنۆلەجیا لە زانکۆی عەلامە تەباتەبایی و هەروەها دەرچوونی دکتۆڕای ئابوورییە لە زانکۆی تاران. حەوت مەداڵیای جیهانی داهێنانی هەیە و لە ساڵی 2011 وەکوو 10 داهێنەری بەرچاوی جیهان لە لایەن گۆڤاری "تایمز"ی ئەمەریکا ناسێندراوە. پلەی یەکەمی کارداهێنەری ئێرانە لە بەشی پیشەسازیدا، دامەزرێنەری چەندین کۆمپانیای زانستی بنەماییە، دامەزرێنەر و بەڕێوەبەریی گشتیی خەڵاتی گەورەی داهێنەرانی ئێرانە و هەروەها داهێنەری زیاتر لە 50 داهێنان لە ماوەی ئەم ساڵانەدایە کە لەم بوارەدا چالاکی دەکات.\nسه‌رچاوه : رۆژنامه‌نوس مەنسوور جیهانی


" ڕێکەوتنێکی نهێنی " دژی بوونی ئێران لە سوریادا\nسەرۆکی ڕوسیا ڤلادیمێر پوتن لەگەڵ سەرۆک وەزیری ئیسڕائیل بنیامین ناتانیاهو\nلەنێوەندی ترسەکاندا سەبارەت بە گەشەکردنی پێشێلکارییە سەربازییەکانی نێوان ئیسڕائیل و ئێران لەناو خاکی سوریادا، هەندێک ڕاپۆرتی ڕۆژنامەکانی ئیسڕائیل ئاماژە بە بوونی ڕێکەوتنێک دەکەن کە لەوانەیە گرژییەکانی نێوان دوو وڵاتەکە کەم بکاتەوە.\nبەپێی ڕۆژنامەی تایمز ئۆف ئیسڕائیل، ئیسڕائیل گەیشتووە بە ڕێکەوتنێکی نهێنی لەگەڵ ڕوسیادا بۆ ئەوەی ئەو هێزە ئێرانیانەی کە لە سوریادا هەن دووربن لە سنوورەکانی ئیسڕائیلەوە.\nبەپێی ئەو ڕێکەوتنەی ئاماژەی پێدراوە، ئیسڕائیل ڕازی دەبێت بە گەڕانەوەی هێزەکانی ڕژێمی سوریا بۆ سەر سنووری بەرزاییەکانی گۆلان، لەبەرامبەر ئەوەشدا ڕوسیا دەبێت گرەنتی ئەوە بدات کە هیچ هێزێکی دیکەی ئێران و میلیشیاکانی سەر بە ئێران وەکو حیزبوڵای لوبنانی لە ناوچەکەدا نەمێنن.\nبەپێی ڕێکەوتنەکە ڕوسیا داوا لە هەموو هێزە بیانییەکانی ناو سوریا دەکات بڕۆن، بە هێزەکانی ئیڕان و حیزبوڵا و هێزەکانی ئەمەریکا و تورکیاشەوە.\nبەپێی کەناڵی ئیسڕائیل، لە پەیوەندییەکی تەلەفونیدا لەنێوان وەزیری بەرگری ئیسڕائیل ئافیگدۆر لیبەرمان و هاوتا ڕوسیەکەی سێرگەی شویگۆ ڕێکەوتنەکە چۆتە قۆناغی کۆتاییەوە، لیبەرمان هەفتەی داهاتوو سەردانی مۆسکۆ دەکات.\nلە ماوەی ڕابردوودا وەزیری دەرەوەی ڕوسیا سێرگەی لاڤرۆڤ ئاماژەی بەوەدا کە زۆر گرنگە هێزەکانی ئێران و حیزبوڵا لەسەر سنووری باشوری سوریا لەنزیک ئیسڕائیل دووربخرێنەوە. ئاماژەی بەوەشدا کە دەبێت تەنها سوپای سوریا لەو ناوچەیەدا هەبن.\nلە دوای ئەم لێدوانەش کە هەندێک پێیان وایە داگیرساندنی گڵۆپی سەوز بووە بۆ بوونی هێزەکانی ئێران لە هەر ناوچەیەکی دیکەی سوریادا جگە لە ناوچەکانی سنووری سوریا لەگەڵ ئیسڕائیل، سەرۆک وەزیری ئیسڕائیل بنیامین ناتانیاهو وتی هێزەکانی ئیران لە هەر شوێنێکی سوریادا هەبن ئەوا ئیسڕائیل دەیانکاتە ئامانج.\nئەم ڕێکەوتنەش ماف بە هەر مامەڵەیەک دەدات بەرامبەر چالاکییە سەربازییەکانی ئێران لە سوریادا.\nکەناڵی ئیسڕائیل لە زاری سەرچاوەیەکی سیاسیەوە بڵاویکردەوە بەپێی ئەم " مافە " ئێسڕائیل ئەو ڕێکەوتنەی زۆر بەلاوە گرنگە چونکە ئەوە مانای ئەوەیە ڕوسیا و ئەمەریکا پشتیوانی لە دژایەتییەکەی ئیسڕائیل دەکەن لەبەرامبەر بوونی هێزەکانی ئێران لە سوریادا.\nبەپێی بەرپرسێکی باڵای ئیسڕائیل، ئەم ڕێکەوتنە مانای ئەوەیە سەرۆکی سوریا بەشار ئەسەد زۆربەی خاکەکانی سوریا دەگرێتەوە، لەژێر پارێزگاری ڕوسیادا، دوای حەوت ساڵ لە هەڵگیرسانی جەنگی ناوخۆی سوریا.


\_'\_'وەرزی کەرکەدەن\_'\_' لە فیستیڤاڵی فیلمی کوردی لە لەندەن نمایش کرا\n14:05 - 2 سەرماوەز 2713\nکوردستان میدیا: فیلمی سینەمایی \_'\_'وەرزی کەرکەدەن\_'\_' لە دەرهێنانی سینەماکاری کورد بەهمەن قوبادی و هەروەها فیلمی سینەمایی \_'\_'سەبارەت بە ١١١ کچ\_'\_'، لە هەشتەمین خولی فیستیڤاڵی فیلمی کوردی لە لەندەن نمایش کران.\nبەپێی هەواڵی گەیشتوو بە ماڵپەڕی کوردستان میدیا، فیلمی سینەمایی \_'\_'وەرزی کەرکەدەن\_'\_' دوایین بەرهەمی بڵندی بەهمەن قوبادی سینەماکاری کورد و بە رۆڵ بینینی ئەکتەری ناوداری سینەمای جیهان مۆنیکا بەلووچی، رێکەوتی ٢٦ی خەزەڵوەری ١٣٩٢ی هەتاوی لە میانەی هەشتەمین خولی فیستیڤاڵی فیلمی کوردی لەندەن لە سینەماکانی \_'\_'هاکنی پیکچێرهاوس\_'\_' و \_'\_'ویستبۆرن ستۆدیۆز\_'\_' لە شاری لەندەن لە وڵاتی بەریتانیا نمایش کرا.\n\_'\_'وەرزی کەرکەدەن\_'\_' کە لەلایەن کۆمپانیای \_'\_'مژ فیلم\_'\_' لە ئاستی دنیادا بڵاودەکرێتەوە و هەتا ئێستا لە کۆمەڵێک فیستیڤاڵی گرینگ لە ئاستی جیهاندا نمایش کراوە و چەندین خەڵاتیشی بەدەستهێناوە لە دوایین بەشداریی نێونەتەوەییدا بە نوێنەرایەتیی هەرێمی کوردستان لە بەشی \_'\_'تەرکیز لەسەر فیلمە کوردییەکان\_'\_' لە میانەی چل و هەشتەمین خولی فیستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی کارڵۆڤی ڤاری لە شوێنەکانی لازینەی ٣، تیئاتری کارڵۆڤی ڤاری و سینەما کاسی شاری کاڕڵۆڤی ڤاری لە وڵاتی چیک نمایش کرا.\nهەروەها فیلمی سینەمایی \_'\_'سەبارەت بە ١١١ کچ\_'\_' لە دەرهێنانی هاوبەشی سینەماکارانی کورد ناهید قوبادی و بیژەن زەمانپیرا رێکەوتی ٢٩ی خەزەڵوەر لە میانەی هەشتەمین خولی فیستیڤاڵی فیلمی کوردیی لەندەن لە سینەماکانی \_'\_'هاکنی پیکچێرهاوس و ویستبۆرن ستۆدیۆز\_'\_' لە شاری لەندەن لە پایتەختی وڵاتی بریتانیا نمایش کرا.


ئازاردان له قوتابخانه | Suomen Mielenterveysseura\nئازاردن له قوتابخانه ده‌کرێت به چه‌ند شێوه ده‌ربکه‌وێت. ده‌کرێت بۆ نمونه بریتیبێت له توندوتیژی جه‌سته‌یی، وه‌ک شه‌ق پیا کێشان، لێدان یان قژ ڕاکیشان. هه‌روه‌ها ده‌کرێت ناوه‌تۆره‌بێت، دوورخستنه‌وه بیت له هاوڕێیان یان بڵاکردنه‌وه‌ی وێنه‌ی ده‌ستکاری کراو که‌سه‌که له ئینته‌رنێت به بێ مۆڵه‌تی خۆی. به تایبه‌ت باس له ئازاردانی کچان ده‌کرێت، که به شێوه‌یه‌که که که‌سی ده‌ره‌وه ڕه‌نگه هه‌ستی پێ نه‌کات، به‌ڵام بۆ که‌سه‌که، زۆر به توندی ئازاری ده‌دات.\nدەکرێت هەر کەسێک ئازار بدرێت. شتێکی بێ هودەیە کە ئەو کەسەی ئازار دەدرێت، هۆکارەکەی بگەڕێنێتەوە بۆ خۆی. مەرج نییە ئازار دانەکە کۆتای بێت ئەگەر گۆڕانکاری لە خۆدا، یان بە پێی خواستی ئەو کەسەی ئازارت دەدات، بکرێت. بۆ نمونە کەسێکی قەلەو، ئەگەر خۆشی زەعیف بکات، مەرج نییە ئازاردانی کۆتای پێ بێت. ئەو کەسانەی ئازار دەدەن، شێوەی تر دەدۆزنەوە بۆ ئازاردان، یان دەست دەکەن بە ئازاردانی هاوڕێیەکی. هیچ کات هۆکارێکی دیاریکراو بۆ ئازاردان نییە.\nپێشتر وا بیر دەکرایەوە، کە ئەو کەسانەی ئازاری کەسانی تر دەدەن، هۆکەی دەگەڕێتەوە بۆ باری هەستکردنێکی خراپی خۆ. ئێستا زیاتر لەو باوەڕەدان کە هۆکەی خواستی خۆنیشاندانی کەسەکە خۆیەتی. هەروەها دەکریت کە ئەو کەسانەی ئازار دەدرێن، بیانەوێت باری خراپی خۆیان هەڵڕێژن یان خۆشیان پیشتر ئازار دراون. بەڵام بە گشتی ئەو کەسانەی کە ئازار دروان هێمن‌و دۆستانەن. ئەمانە جۆرە تایبەتمەندیەکە، کە بە گشتی لە تەمەنی دوای لاویتیدا سوودی زۆریان دەبیت. ئەو کەسەی بە منداڵی ئازار دراوە، هاوڕێیەکی زۆر باشە.\nپێویستە تەداخول بکرێت لە ئازارداندا، تەنها لەبەر قوربانیەکە (کەسی ئازاردراو) نا، بەڵکو لەبەر ئەو کەسەش کە ئازار دەدات. ئاماژە کراوە بەوەی کە ئەو کەسەی ئازار دەدات، دواتر لە ژیاندا کەمتر سەرکەوتوو دەبێت، بۆ نمونە لە تەمەنی لاوێتیدا تاوانی (کاری نا یاسایی) تر ئەنجام دەدەن. کەسی ئازاردراو، ڕەنگە تا تەمەنی گەورەیش کاریگەری تراوماکەی لەسەر مابێتەوە.\nبارودۆخی ئەوانەی ئازار دەدرێن ئاسان نییە. ماناکه‌ی ئەوەیە، کە هەندێ منداڵ ڕۆژانە دەبنە قوربانی هەندێ حاڵەتی توندوتیژی، کە لە تەمەنی گەورە ساڵاندا ڕاستەوخۆ بە تاوان هەژمار دەکرێت. ئێستا لە قوتابخانەکاندا لە جاران زیاتر بە جددیتر مامەڵەی ئازاردان دەکرێت. هەروەها توندوتیژی کاری پۆلیسیشە کە بە دواچوونی لەسەر بکات. هەروەها ئازاردان بە وشە، هەڵسوکەوتی دەرەوەی یاری، شێوە جۆری ئازاردانن‌و پێویستە مامۆستاو دایک‌و باوک‌و هاوڕێیانی قوتابخانە تەداخولی تێدا بکەن.\nڕۆلەکانی ئازاردانی قوتابخانە\nکه‌سی ئازاردراو (قوربانی) – قوتابی، که به شیوه‌یه‌کی به‌رده‌وام ئازار ده‌درێت. بۆ نمونه لێی ده‌ده‌ن، جل‌و به‌رگه‌کانی راده‌کێشن، ناوو ناوه‌تۆره‌ی لێ ده‌نێن، که‌ره‌سته‌کانی ده‌شکێنن یان له ئینته‌رنیت قسه‌ی پێ ده‌ڵێن.\nکه‌سی ئازارده‌ر – که‌سی ئازارده‌ر ده‌ست ده‌کات به ئازاردان‌و ڕه‌نگه هانی که‌سانی تریش بدات بۆ ئازاردان.\nگومانم هه‌یه که منداله‌که‌مئازار ده‌درێت\nزۆر جار بۆ دایک‌و باوک مایه‌ی سه‌رسام بوونه، کاتێک ده‌بیستن که منداڵه‌که‌یان بۆ ماوه‌یه‌کی زۆره ئازار ده‌درێت. ئه‌گه‌رچی په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ منداڵه‌که‌دا باشه‌و هه‌ست ده‌کرێت که منداڵه‌که ده‌رباره‌ی هه‌موو بارێکی خراپی خۆی ده‌دوێت، به‌ڵام ئازاردانی قوتابخانه، بۆ منداڵه‌که ئاسان نییه بیگێڕێته‌وه.\nده‌کرێت بۆ نمونه له‌به‌ر ئه‌م هۆکارانه‌ی خواره‌وه منداڵه‌که گێرانه‌وه‌ی ئازاردانه‌که‌ی دوابخات:\nده‌ترسیت، که گێڕاندنه‌وه‌که هیچ سوودێکی نه‌بێت‌و ته‌داخول کردن له ئازاردانه‌کدا ببێته هۆی زیاد بوونی ئازاردان.\nده‌ترسێت، که ئازاردانه‌که‌ی به جددی وه‌رنه‌گیرێت.\nده‌ترسێت که له منداڵه‌که خۆیدا به دوای هۆکاره‌کانی ئازاردانه‌که‌دا بگه‌ڕێن.\nمنداڵه‌که هه‌ست به شه‌رم ده‌کات‌و پێی وایه که ئازاردانه‌که هۆی خراپیه‌تی.\nبۆ نمونه له‌م حاڵه‌تانه‌ی خواره‌وه‌دا ده‌توانیت گومانی ئازاردان بکه‌یت:\nمنداڵه‌که به بێ هۆکار هه‌میشه سکی یان سه‌ری ده‌ئێشێت یان ئێشی تری فیزیکی که هۆکاری نییه.\nمنداڵه‌که ڕۆژانه زووتر ده‌چێت بۆ قوتابخانه یان دره‌نگتر ده‌گه‌ڕێته‌وه. ره‌نگه منداڵه‌که هه‌وڵ بدات خۆی له ئازارده‌ران بپاریزیت، بۆیه به ڕیگه‌یه‌کی تردا ده‌چێت بۆ قوتابخانه.\nشینبوونه‌وه له منداله‌که‌دا دیاره، که منداڵه‌که خۆی هۆکاره‌کانی نازانێت، یان جل‌و به‌رگی دڕاوه، یان که‌ره‌سه‌کانی قوتابخانه‌ی دڕاوو شکاوه.\nنمره‌کانی قوتابخانه‌ی منداڵه‌که هاتوونه‌ته خواره‌وه، یان منداڵه‌که پێی خۆش نییه بچێت بۆ قوتابخانه.\nمنداڵه‌که دلخۆشی پێوه دیار نییه‌و خه‌مۆکه یان له نووستندا کێشه‌ی هه‌یه.\nئه‌گه‌ر پرسیارت له منداڵه‌که کردو دانی نا به‌وه‌دا که ئازار ده‌درێت، یان وه‌کوتر خۆی باسی کرد، پێی بڵی که باوه‌ڕی پێ ده‌که‌یت‌و ئه‌و خۆی تاوانبار نییه به‌وه‌ی که ئازار ده‌دریت. گوێ له منداڵه‌که بگره‌و به هێمنانه پرسیاری لێ بکه، بۆ نمونه: "کێ‌و کێ به‌شداربوون له ئازاردانه‌که‌دا؟"، "ئه‌وان چیان وت‌و چیان کرد؟"، "که‌س هات یارمه‌تیت بدات؟"، "مامۆسته‌که‌ت ئاگاداره؟"، "ئێستا هه‌ست به چی ده‌که‌یت؟"، به منداڵه‌که بڵێ که به ته‌مایت چی بکه‌یت‌و چۆن باوه‌ڕ ده‌که‌یت که ئازاردانه‌که کۆتایی پێ بێت.\nچه‌ند ڕێگه‌یه‌ک بۆ چۆنێتی ته‌داخول له ئازارداندا\nپه‌یوه‌ندی بکه به مامۆستای منداڵه‌که‌وه یان به به‌ڕێوه‌به‌ری قوتابخانه‌که‌وه‌و داوای دانیشتن بکه، که له هه‌مان کاتدا به‌ڕێوه‌به‌ر (یان مامۆستای) قوتابخانه‌که، ئه‌و منداڵانه‌ی ئازارده‌رن‌و له‌گه‌ڵ دایک‌و باوکیاندا ئاماده‌بن. پێش وه‌خت له‌گه‌ڵ مامۆستا یان به‌ڕیوه‌به‌ری قوتابخانه‌که قسه بکه، ئه‌گه‌ر ئیمکان هه‌بوو، له‌گه‌ڵ دایک‌و باوکی ئه‌و منداڵانه‌ش که ئازارده‌رن. له دانیشتنه‌که‌دا ته‌واو بۆ منداڵه‌کانی ڕۆشن بکه‌ره‌وه، که ئازار دانه‌که چه‌نده ناخۆشه بۆ منداڵه‌که‌ت. هه‌وڵ بده که له ئاینده‌شدا هه‌ر له په‌یوه‌ندیدا بیت له‌گه‌ڵ دایک‌و باوکی ئه‌و منداڵانه‌ی ئازارده‌رن. ئه‌گه‌ر هه‌ستت کرد که دایک‌و باوکی منداڵه‌کان به جددی حاڵه‌تی ئازاردانه‌که وه‌رناگرن، ئه‌وا هه‌وڵی پشتیوانی مامۆستایان،چاودێری زه‌بت‌و ڕه‌بت (Kuraattori)و به‌ڕێوه‌به‌ر بده.\nئه‌گه‌ر ئازاردانی منداڵه‌که توندوتیژی یان هه‌ڕه‌شه‌ی له خۆ گرت، ئه‌وا ده‌توانیت په‌یوه‌ندی به پۆلیسه‌وه بکه‌یت. هه‌روه‌ها بۆ نمونه دانانی ماتیڕیاڵێکی بریندارکه‌ر له ئنته‌رنێتدا، ئه‌کرێت سکاڵا تۆمار بکرێت، ئه‌گه‌ر که‌سه ئازارده‌ره‌که له خوارو 15 ساڵانه‌وه بوو، ده‌کریت به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی سۆسیال ته‌داخول بکات.\nله دوا حاڵه‌تدا، که ئه‌گه‌ر قوتابخانه‌که به جددی ته‌داخول نه‌کات له مه‌سه‌له‌ی ئازاردانه‌که یان ئه‌گه‌ر به هه‌ر هۆیه‌کی تره‌وه‌بێت نه‌توانرێت کۆتایی به ئازاردانه‌که بهێنریت، ئه‌وا به گشتی منداڵه‌که قوتابخانه‌که‌ی ده‌گۆڕێت. گۆڕینی قوتابخانه له چه‌ند حاڵه‌تدا یارمه‌تی منداڵه‌که‌ی داوه، ئه‌گه‌ر چی هه‌ندێ جار له قوتابخانه نوێکه‌شدا ئازاردان ده‌کریت به‌رده‌وام بیت. به‌لام پێده‌چێت له نێوان قوتابخانه‌کاندا جیاوازی هه‌بێت‌و به ئه‌گه‌ری زۆره‌وه هه‌ندێ قوتابخانه‌ی تر به جددی تر ته‌داخول له مه‌سه‌له‌ی ئازارداندا ده‌که‌ن.\nپێش ئه‌وه‌ی ئازاردانه‌که کۆتایی بێت‌و پاشانیش، گرنگه که بۆ منداڵه‌که ده‌وروپشتێک بدۆزرێته‌وه، که منداڵه‌که هه‌ست بکات به‌وه‌ی که قبوڵ ده‌کرێت‌و هه‌ست به خۆشی ده‌کات. ئه‌م جۆره ده‌وروپشته ده‌کرێت له هه‌ر جۆره ئاره‌زوویه‌کدا یان له نزیک ماڵێ خۆیدا بدۆزرێته‌وه، که منداڵانی هاوته‌مه‌نی خۆیی لێیه. هه‌روه‌ها ئاژه‌ڵی ماڵیش ده‌کرێت ئه‌زموونی خۆشی بۆ منداڵه‌که بهێنێت.\nئازارده‌ری منداڵه‌که‌م مامۆستایه\nئه‌گه‌ر منداڵه‌که گێڕایه‌وه که مامۆستاکه‌ی ئازاری ده‌دات، ده‌کرێت ڕۆشنکردنه‌وه‌ی مه‌سه‌له‌که زۆر سه‌خت بێت. ڕه‌نگه هه‌ندێ جار منداڵه‌که به هه‌ڵه له مامۆستاکه گه‌شتبێت‌و بۆ نمونه هه‌ست بکات که پرسیاره‌کانی ڕاهێنانی به‌رده‌وامی ماڵه‌وه، به شیوه‌ی ئازاردان وه‌ربگرێت. ده‌کریت بۆ دایک‌و باوکیش قورس بێت که لێکیبده‌نه‌وه، که منداڵه‌که‌یان چه‌نێک جیاواز له قوتابخانه هه‌ڵسوکه‌وت ده‌کات به به‌ردوارد له‌گه‌ڵ ماڵه‌وه‌دا. هه‌روه‌ها ڕه‌نگه منداڵه‌که به چه‌ندین شێوه‌ی سه‌یرو سه‌مه‌ره داوای کاتی زیاده‌و سه‌رنجی دایک‌و باوکی بکات.\nبه‌ڵام دووریش نییه که که‌سی ئازارده‌ری منداڵه‌که مامۆستاکه‌ی بێت. ئه‌گه‌ر له‌گه‌ڵ منداڵه‌که‌ت، مامۆستای منداڵه‌که‌ت، هاوڕێیانی هاوپۆلی منداڵه‌که‌ت‌و دایک‌و باوکی ئه‌وان گفتوگۆت کرد‌و هێشتا له‌و باوه‌ڕه‌دایت، که ئازارده‌ری منداڵه‌که‌ت مامۆستاکه‌یه‌تی، ئه‌وا هه‌وڵ بده له‌گه‌ڵ به‌ڕێوه‌به‌ری قوتابخانه‌که‌دا له‌و باره‌وه گفتوگۆ بکه‌یت. ئه‌گه‌ر گفتوگۆکردن له‌گه‌ڵ به‌ڕێوه‌به‌ردا هێچ ئاکامێکی نه‌بوو، ئه‌وا دواتر هه‌وڵ بده په‌یوه‌ندی بکه‌یت به به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی قوتابخانه‌ی شاره‌وانیه‌وه‌و دواتریش به سه‌رپه‌رشتیاری پارێزگا (Lääninhallitus).\nئه‌گه‌ر له حاڵه‌تێکدا که به ته‌نها قسه‌کانی مامۆستاکه‌و منداڵه‌که دژ به یه‌ک بوون، یه‌کلایی کردنه‌وه‌ی سه‌خته. ئه‌گه‌ر گومان ده‌که‌یت که مامۆستاکه ئازاری منداڵه‌که‌ت ده‌دات، باش وایه که له‌گه‌ڵ قوتابیانی تری پۆله‌که‌و دایک‌و باوکیاندا گفتوگۆ بکه‌یت‌و لێیان بپرسیت، که ئه‌وان چۆن ڕووبه‌ڕووی بوونه‌ته‌وه. ئه‌گه‌ر تێكڕای دایک‌و باوکانی پۆله‌که پێکه‌وه به‌ره‌و کاریگه‌ردانانی شتێکی نا دروست هه‌نگاو بنێن، ئه‌وا به ئه‌گه‌رێکی زۆره‌وه ده‌توانرێت شتێک له مه‌سه‌له‌که‌دا بکرێت.\nمن یان هاوڕێکه‌م له‌قوتابخانه ئازار ده‌درێین\nئه‌گه‌ر گوێی پێ نه‌ده‌یت"و ده‌شزانیت که که‌م جار ئه‌وه ڕاسته. ده‌توانیت گوێ نه‌ده‌یته ئازاردان؟ بێ گومان نه‌خێر. ئه‌گه‌ر شتێک مێشکی مرۆڤ بێزار بکات، ده‌توانیت نیشانی بدات‌و که‌م جار ده‌توانێت ده‌ری نه‌بڕێت. باشیش نییه که له به‌رامبه‌ردا لێی بده‌یته‌وه یان قسه‌ی پێ بڵێیته‌وه، به‌ڵکو داوای یارمه‌تی له که‌سانی گه‌وره بکه.\nمامۆستاکان، به‌رێوه‌به‌رو کارمه‌ندای تری قوتابخانه‌و دایک‌و باوکت‌و دایک‌و باوکی که‌سی ئازارده‌ر ئه‌رکیانه که گوێ بده‌نه ئازاردان‌و به زووترین کات کۆتایی پێ بهێنن. ته‌نها له‌و کاته‌دا پێویست ناکات گوێ بده‌یته ئازاردان، ئه‌گه‌ر باوه‌ڕ به وشه‌ی ناشرینی که‌سه‌که نه‌که‌یت. که‌س نابیت خه‌مۆک بێت له‌به‌ر ئه‌وه‌ی بوه‌ته قوربانی ئازاردان.\nڕه‌نگه بیر بکه‌یته‌وه که پێویست ناکات ده‌رباره‌ی ئازاردانه‌که بۆ که‌س بدوێیت، چونکه کۆتایی پێ نایه‌ت. به‌ڵام مامۆستایانی قوتابخانه ئه‌رکیانه که هه‌وڵ بده‌ن کۆتایی به ئازاردان بێنن. پێویست ده‌کات هه‌میشه هه‌وڵ بدرێت ته‌داخول له ئازارداندا بکرێت. بۆ نمونه مامۆستاکه‌ت، دایک‌و باوکت، ده‌رونناسی قوتابخانه‌که‌ت، چاودیری زه‌بت‌و ڕه‌بت یان هه‌موویان پێکه‌وه ده‌توانن قسه له‌گه‌ڵ قوتابیه ئازارده‌ره‌کاندا بکه‌ن. به گشتی دایک‌و باوکی منداڵه ئازارده‌ره‌کانیش نازانن که منداله‌کانیان چه‌نده به خراپی هه‌ڵسوکه‌وت ده‌که‌ن، هه‌تا که‌سێک بۆیان نه‌گێڕێته‌وه.\nئه‌گه‌ر ئازاردانی قوتابخانه بێ تاقه‌تت ده‌کات، گرنگه که له‌و باره‌وه له‌گه‌ڵ که‌سێکدا قسه بکه‌یت. بۆ نمونه دایک‌و باوک، داپیره‌و باپیره، هاوڕێیان‌و سیسته‌ری قوتابخانه ده‌یانه‌وێت بزانن، ئه‌گه‌ر بێ تاقه‌تیت.\nله یادبیت که به جیا له قوتابخانه ده‌توانیت له جیگه‌ی تریش هاوڕێ بدۆزیته‌وه. هه‌ندێ که‌س خۆشه‌ویسترین هاوڕێیان له ڕێگه‌ی ئاره‌زووه‌کانیانه‌وه یان له ده‌وروبه‌ری ماڵیانه‌وه په‌یدا کردوه.\nئه‌گه‌ر هه‌ستت کرد که ئازاردانه‌که به هیچ شێوه‌یه‌ک کۆتای نایه‌ت، ده‌توانیت بیر بکه‌یته‌وه که ده‌ته‌وێت قوتابخانه‌که‌ت بگۆڕیت. دواجار له دوای قۆناغی ناوه‌ندی ده‌توانیت به ئاسانی بچیته ئه‌و ئاماده‌ییه یان قوتابخانه‌ی پیشه‌ییه (صناعه) یان هه‌ر جیگه‌یه‌کی تری خوێندن، که پێویست ناکات له‌گه‌ڵ ئازارده‌راندا له هیچ په‌یوه‌ندیه‌کدا بیت. ده‌توانیت له ناوه‌ندی‌و سه‌ره‌تایشدا قوتابخانه بگۆڕیت. به‌ڵام به گشتی سه‌خته زۆر له ئازارده‌ران بکرێت (ئیجبار کرێن) که قوتابخانه بگۆڕن به پێچه‌وانه‌ی خواستی خۆیان.\nهیچ کات خۆت تاوانبار نه‌که‌یت یان بیر نه‌که‌یته‌وه، که چ شتێکی هه‌له له تۆدا هه‌یه. ئازاردان هیچ کاتێک هیچ هۆکارێکی نییه‌و نابێت هیچ که‌سێک ئازار بدرێت.\nده‌بینم هاوڕێکه‌م ئازار ده‌درێت، چی بکه‌م؟\nبه هاوڕێکه‌ت بڵێ که تۆ له‌سه‌ر ئه‌ویت‌و باشتر وایه له کاتێکدا بێت، که ئازارده‌رانیش گوێبیستی بن. ره‌نگه هه‌ندێ جار ترسی ئه‌وه هه‌بیت که خۆشت ئازار بدرییت، ئه‌گه‌ر به‌رگری له هاوڕێکه‌ت بکه‌یت. به‌ڵام ئه‌گه‌ر به که‌سانێکی پێویست به‌رامبه‌ر ئازارده‌ر بوه‌ستنه‌وه‌و به‌رگری له ئازارکراوه‌که بکه‌ن، ئازارده‌ره‌که به ته‌نها ده‌مێنێته‌وه‌و کۆتایی به ئازاردانه‌که ده‌کات. زۆر حاڵه‌تی ئازاردانی قوتابخانه ڕوویان نه‌ده‌دا، ئه‌گه‌ر هاوڕێیانی ئازاردراوه‌که ته‌نها بێ ده‌نگیان هه‌ڵنه‌بژاردایه.\nزۆر گرنگه که که‌سێکی گه‌وره له ئازاردانه‌که ئاگادار بکرێته‌وه. باش وایه که تۆ به‌و هاوپۆله‌ت بڵێی که ئازار ده‌درێت، که بۆ مامۆستایه‌ک یان به‌ڕێوه‌به‌ری قوتابخانه‌که بگێڕێته‌وه. ده‌کرێت بۆ نمونه پێکه‌وه بچن باسی بکه‌ن. ئه‌گه‌ر بینیت له به‌ینی پشوی ده‌رسه‌کاندا (فرسه) که قوتابییه‌ک ئازار ده‌درێت، ئه‌وا پێویسته له‌سه‌رت که ئه‌و مامۆستایه بانگ بکه‌یت که چاودێری ده‌کات.\nهیچ کات به هۆی ئازاردان هاوڕێکه‌ت جێ مه‌هێڵه.\nپشتیوانی که‌سی ئازارده‌ر – ئه که‌سه‌ی پشتیوانی که‌سی ئازارده‌ر ده‌کات، خۆی ده‌ست ناکات به ئازاردان، به‌ڵام به‌شاری تێدا ده‌کات. ڕه‌نگه ئه‌و ته‌ماشا بکات‌و له‌گه‌ڵ که‌سی ئازارده‌ردا به ئازاردانه‌که پێ بکه‌نن. ده‌کرێت که‌سی پشتیوانی ئازارده‌ره‌که هه‌ر به‌وه هانی که‌سی ئازارده‌ر بدات، که ته‌نها ته‌ماشا ده‌کات‌و هیچ ناکات بۆ کۆتای هێنان به ئازاردانه‌که.\nبه‌رگریکه‌ر – که‌سی به‌رگریکه‌ر له پشتی ئه‌و که‌سه‌یه که ئازار ده‌درێت. ئازاردانه‌که بۆ که‌سی گه‌وره ده‌گێڕێته‌وه‌و هه‌وڵ ده‌دات که ئازاردانه‌که کۆتایی پێ بێت.\nکه‌سی ده‌ره‌کی – که‌سی ده‌ره‌کی له کاتی ئازاردانه‌که‌دا ئه‌و جێگه‌یه به جێ ده‌هێڵێت، به‌ڵام به که‌سی گه‌وره ناڵێت‌و هه‌وڵی یارمه‌تیدانی که‌سی ئازارده‌ریش نادات. که‌سی ده‌ره‌کی به له ده‌ست ده‌رچوون ئازاردانه‌که په‌سه‌ند ده‌کات.\nگروپ بۆ گه‌نجه‌کان: چیرۆکی خۆت بدۆزه‌وه - له یانه‌ی ته‌ندروستی ده‌روونی فینله‌ند\nله‌م کاته‌دا گروپه‌کان ته‌نها له هێلسنکیدا به‌ڕیوه ده‌چن.\nده‌بینم هاوڕێکه‌م ئازار ده‌درێت،چی بکه‌م؟\nڕه‌نگه له لایه‌ن مامۆستاکه‌وه یان دایک‌و باوکی قوتابیه‌کی تره‌وه بیستبێتت، که منداڵه‌که‌ت ئازاری منداڵی تر ده‌دات. ڕه‌نگه هه‌واڵه‌که بۆ تۆ زۆر جێگه‌ی سه‌رسوڕمان بێت‌و بۆ سه‌خت بیت که باوه‌ڕ بکه‌یت. ده‌رباره‌ی ئه‌و هه‌ستانه‌ی لات درووست بووه، له منداڵه‌که‌ت بپرسه، بزانه ئه‌و خۆی وه‌ک ئازارده‌ر ده‌ناسێته‌وه. هه‌وڵ بده که منداڵه‌که حاڵی بکه‌یت له‌وه‌ی که ئازاردان زۆر هه‌ڵه‌یه‌و پێویسته ده‌ست به جێ کۆتایی پی بهێنرێت.\nئه‌گه‌ر منداڵه ئازاردراوه‌که‌و دایک‌و باویکیان، خواستی دیداریان هه‌بوو، که منداڵه‌که‌شت ئاماده‌بێت، ڕه‌نگه ئه‌مه بیرۆکه‌یه‌کی باش بێت. له دیداره‌که‌دا به ئاماده‌بوونی تۆ منداڵه‌که‌ت ده‌توانێت به‌ڵێن بدات که چیتر ئازار نادات.\nئه‌گه‌ر منداڵه‌که‌ت دانی به ئازاردانه‌که‌دا نه‌ناو خۆشت دڵنیا نیت که ڕاستیه‌که کامه‌یانه، ئه‌وا له‌م کاته‌شدا ده‌کرێت دیدارێک ڕێکبخرێت له‌گه‌ڵ مامۆستاکه‌و ئه‌و منداڵه‌ی گومانی ئازاردانی لێ ده‌کرێت‌و له‌گه‌ڵ مامۆستاکه‌ی. به دڵنیاییه‌وه ده‌بێت ڕاستی له‌سه‌ر ئازاردانه‌که ئاشکرابێت. ئه‌گه‌ر به‌ڕاستی منداڵه‌که‌ت ئازاری منداڵێک بدات‌و تۆ ڕه‌تی بکه‌یته‌وه‌و باوه‌ڕ نه‌که‌یت، ئه‌وا ڕه‌نگه هه‌موو ڕۆژێکی قوتابخانه‌ی منداڵێک زۆر دڵته‌نگ‌و دژوار بکه‌یت. ئه‌رکی تۆ ئه‌وه‌یه، که منداڵه‌که‌ت تێبگه‌ێنیت، که ئازاردان هه‌ڵه‌یه.\nکاتێک که حاڵه‌تی ئازاردانه‌که ڕوون ده‌بێته‌وه، له ئاینده‌شدا هه‌ر له په‌یوه‌ندیدا به له‌گه‌ڵ مامۆستای منداڵه‌که، منداڵه ئازاردراوه‌که‌و دایک‌و باوکی‌و دڵنیا بکه‌ره‌وه له‌وه‌ی که ئازاردانه‌که به‌رده‌وام نه‌بووه یان شێوه‌که‌ی نه‌گۆڕاوه، بۆ نمونه وه‌ک دوورخستنه‌وه له گروپی هاوڕێیاندا.\nوریا به که خۆت به شێوه‌یه‌ک نه‌بیته مایه‌ی هاندانی ئازاردانه‌که، وه‌ک هه‌ڵسه‌نگاندنی شکڵی که‌سێک، شێوه‌ی قسه کردنی، یان هونه‌ری زانینی ئه‌و هتد. هه‌روه‌ها ڕیگه نه‌ده‌یت که وا لێت تێبگه‌ن، که که‌سانێک له که‌سانێکی تر باشترن. ڕه‌نگه به‌و پێیه منداڵه‌که وا بیر بکاته‌وه، که مافیه‌تی له ڕوانگه‌ی خۆیه‌وه بۆ نمونه له‌سه‌ر شکڵی که‌سێک به خۆی بڵێت.\nئه‌گه‌ر له ته‌مه‌نی گه‌وره‌یه‌تیدا ئازاردانیقوتابخانه‌ی منداڵی هاته‌وه یاد\nئازاردانی منداڵی کاتی قوتابخانه، بۆ هه‌ندێ که‌س کاریگه‌ریان له‌سه‌ر ژیانیان داناوه بۆ ماوه‌یه‌کی درێژ له ته‌مه‌نی گه‌وره‌یه‌تیشدا. ڕه‌نگه ته‌نانه‌ت له ته‌مه‌نی خانه‌نشینیشدا هه‌ندێ جار ئازاردانی قوتابخانه بێته‌وه یاد. ئه‌وه ئاساییه، کاتێک بیره‌وه‌رییه ناخۆشه‌کانی خۆت دێنه‌وه یاد که منداڵه‌که‌ت ده‌چێته قوتابخانه یان له خراپترین حاڵه‌تدا که ئه‌ویش ئازار ده‌درێت.\nتێگه‌شتن‌و مامه‌ڵه‌کردن له‌گه‌ڵ ئازاردانی قوتابخانه‌دا، ڕه‌نگه زۆر شت ڕوون بکاته‌وه. کاتێک که منداڵی خۆت ئازار ده‌درێت، ڕه‌نگه دایک‌و باوکه‌که بۆ یه‌که‌م جار بیر له ئازاردانی قوتابخانه بکه‌نه‌وه. ڕه‌نگه پێش ئه‌وه ئاکامه‌کانی ئازاردان ته‌نها بۆ نمونه له شه‌رمکردنێکدا که بێزارت ده‌کات، له ترسدا، له شله‌ژان‌و خه‌مۆکیدا ده‌ربکه‌وێت. کاتێک ڕووبه‌ڕووی ئازاردانی منداڵه‌که‌ت ده‌بێته‌وه، پاش په‌شۆکاندن، ڕه‌نگه ده‌رفه‌تێک بێت که خۆشت باش بیته‌وه.\nدایک‌و باوکێک که خۆیان پێشتر له قوتابخانه ئازار دراون، ڕه‌نگه زۆر به باشی له باری منداڵه‌که‌یان تێ بگه‌ن، که ئازار ده‌درێت‌و بتوانن گوێی لێ بگرن‌و کۆمه‌کی بکه‌ن. ئازاردانی منداڵ، ڕه‌نگه بۆ دایک‌و باوک کاردانه‌وه‌ی هه‌ستی زۆر توند دروست بکات‌و ڕه‌نگه سه‌خت بێت بۆیان به‌و شێوه هێمنانه‌یه‌ی پێویسته له‌گه‌ڵ بارودۆخه‌که‌دا بن. به دڵنیایه‌وه دایک‌و باوک هیچ کات ئه‌زموونی منداڵه‌که بێ تێگه‌شتن‌و بێ بایه‌خ ناهێڵنه‌وه، چونکه زۆر باش ده‌زانن که منداڵه‌که‌یان ده‌رباره‌ی چی ده‌دوێت.\nکاتێک ئازاردانی قوتابخانه له ته‌مه‌نی گه‌وره‌یه‌تیدا دێته‌وه یاد، ڕه‌نگه زۆر شتی نوێی لێ تێبگه‌یت. له‌وانه‌یه به منداڵی خۆتت تاوانبار کردبیت کاتێک ئازاردراویت‌و بیرتکردبێته‌وه، که له که‌سانی تر خراپتریت. له خراپترین حاڵه‌تدا، ئه‌م هه‌سته بۆ ماوه‌یه‌کی درێژ ده‌مێنێته‌وه. له ته‌مه‌نی گه‌وره‌یه‌تیدا تێ ده‌گه‌یت، که هیچ که‌سێک شایسته‌ی مامه‌ڵه‌ی خراپ نییه‌و ده‌کرێت هه‌ر که‌سێک ببێته قوربانی ئازاردان.\nله کاتی کۆمه‌ک کردنی منداڵه‌که‌دا، ده‌رفه‌تێکه که له هه‌مان کاتدا مامه‌ڵه‌ی هه‌سته‌کانی خۆشت بکه‌یت. له باشترین حاڵه‌تدا ئازاردانی منداڵه‌که کۆتای دێت‌و دایک یان باو‌که‌که‌ش ده‌توانێت له ڕوانگه‌یه‌کی تره‌وه ته‌ماشای ئازاردانه‌که‌ی خۆی بکات. ده‌ربازبوون له ئازاردان، ڕه‌نگه هه‌مان هێزو باوه‌ڕبوون به خۆتت پێ بدات، وه‌ک ڕزگاربوون له هه‌ر قه‌یرانێکی تر.\nکاتێک که توانراوه له‌گه‌ڵ خۆتدا، که‌سانی شاره‌زادا یان که‌سانی نزیکدا به پێی پێویست مامه‌ڵه‌ی ئازاردانه‌که بکرێت، ڕه‌نگه ده‌رفه‌تێک بێت بۆ ئازادبوون له‌و هه‌سته ناخۆشانه‌ی هه‌بووه. له‌وانه‌یه ئازاردان وه‌ک برینێک له ژیاندا بمێنێته‌وه، به‌ڵام دواڕۆژت دیاری ناکات. که‌سی گه‌وره ڕه‌نگه ئه‌وه ببینێت، که وێڕای تراومای ئازاردان، توانیوێتی زۆر کار ئه‌نجام بدات.


سبه‌ی پله‌كانی گه‌رما به‌مشێوه‌یه ده‌بێت\nبەرێوەبەرایەتی گشتی کەشناسی و بومەلەرزەزانی هەرێمی کوردستان باری كه‌ش و هه‌وای سبه‌ی چوار شه‌ممه‌ی بڵاوكرده‌وه به‌مشێوه‌یه:\nیەكێتی : به‌شداری له‌حكومه‌تی نوێ ناكه‌ین\nئه‌ندامێكی سه‌ركردایه‌تی یه‌كێتی هه‌ڵوێستیان له‌باره‌ی به‌شداریكردن له‌كابینه‌ی نوێی حكومه‌تی هه‌رێم ئاشكراده‌كات و جه‌ختده‌كاته‌وه، به‌بێ دانانی پارێزگارێكی كورد به‌شداری له‌حكومه‌تی نوێ ناكه‌ن و ده‌شڵێت: "هیچ ڕێكه‌وتنێك…\nیەكێتی جارێكی دیكە لەسەر پارێزگاری كەركوك هۆشداری دەداتە پارتی\nئەندامێكی ئەنجومەنی سەركردایەتی یەكێتی ڕایدەگەیەنێت: بەدڵنیاییەوە یەكێتی بەبێ پەسەندكردنی ناوی كاندیدێكی بۆ پۆستی پارێزگاری كەركوك لەلایەن پارتییەوە بەشداری لەحكومەتدا ناكات. ئارێز عەبدوڵا ئەندامی ئەنجومەنی سەركردایەتی…\nبەغدا لەبارەی موچەوە هەڕەشە لە هەرێم دەكات\nلیژنەی دارایی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق، راسپاردەكانی لەبارەی ناردنی موچەی فەرمانبەرانی هەرێم ئاشكرادەكات، بڕیاردەری لیژنەكەش رایدەگەیەنێت: دوای دەنگدانی لە پەرلەمانەوە، راسپاردەكان بۆ حكومەت دەنێردرێت بۆ جێبەجێكردنی.…\nبۆ چارەی 7 نەخۆشی پیاز بخۆن\nیەكێك لە خواردنە تەندروستە سوودبەخشەكان خواردنی پیازە، سوودەكانی هێندە زۆرە هەرچەندە گرنگی بە خواردنی بدەین كەمە، چونكە دژی نەخۆشیە مەترسیدارەكان دەجەنگێت و كاریگەریەكەی خێرایە. سوودەكانی…\nنوێترین زانیاری لەبارەی موچەوە لە كابینەی نوێی حكومەت\nوه‌زاره‌تی دارایی و ئابوری هه‌رێم له‌كابینه‌ی نوێی حكومه‌تدا پلانێكی نوێ بۆكۆكردنه‌وه‌ی داهات په‌یڕه‌وده‌كات و به‌گوێره‌ی زانیارییه‌كانی ئه‌و وه‌زاره‌ته‌ش ئه‌و هه‌نگاوه ده‌كه‌وێته دوای پێكهێنانی كابینه‌ی نوێی…\nبزانە رۆژی پێنج شەممە چ شوێنێك مووچە وەردەگرن\nسەرچاوەیەك لە وەزارەتی دارایی و ئابووری بە كوردیوی راگەیاند رۆژی پێنج شەممە مووچەی (6) وەزارەت و دەستە دابەش دەكرێ. ڕۆژی پێنج شەممە 20/ 6/ 2019وەزارەتی…\nتەرمی محەمەد مورسی بەخاك سپێردرا\nئەمڕۆ سێ شەممە لەژێر ڕێوشوێنێكی ئەمنی تونددا تەرمی محەمەد مورسی سەرۆكی شەرعی بەناحەق زیندانیكراوی میسر بەخاك سپێردرا. میدیاكانی میسر بڵاویانكردەوە: سەرلەبەیانی ئەمڕۆ سێ شەممە لەژێر…\nهەر فەرمانبەرێك لەو كاتەی پلەكەی راگیرابێت بۆی ئەژمار دەكرێتەوە\nبەرپرسێکی وەزارەتی دارایی بە رۆژنامەی (باس)ی راگەیاندوە،دەستپێكردنەوەی پلەبەرزکردنەوەی فەرمانبەران لە دەسەڵاتی ئەنجومەنی وەزیرانە،وتی:" نوسراومان بۆ ئەنجومەنی وەزیران كردووە بۆ ئەوەی پلەبەرزكردنەوە دەست پێ بكرێتەوە، بەڵام…\nپەڕەى 4 لەکۆى 6212 پەڕەدا


کیمیاگەرێکى کورد ئەزموونى خۆى لەوەرگرتنى ڤاکسینى ئەسترازینیکا دەگێڕێتەوە و ئاماژە بەو گۆڕانکارییانە دەدات کە لەدواى وەرگرتنى ڤاکسینەکە بەسەر لەشیدا هاتووە.\nمەعروف حەسەن، کیمیاگەر (5ى نیسانى 2021) لەبڵاوکراوەیەکدا کە "ناس کورد" بەدواداچوونى بۆ کردووە ئاماژەى بەوە کرد، دوێنێ (شەممە) وەک کیمیاگەرێک کە لە نەخۆشخانە کار دەکات ڤاکسینى ئەسترازینیکاى وەرگرتووە.\nئاماژە بەوەش دەکات " شتەکان زۆر ئاسایی بوون لە ماوەی 9 کاتژمێری سەرەتا. دوای ئەمە و دروست لە کاتژمێر 8 ی ئێوارە، سەر ئێشەیەکی سووک گرتمی و هەستم بە سەرمایەکی کەم دەکرد، پلەی گەرمای دەرەوە 17 پلەی سیلیزی بوو، ئەم پلەیەش ناتوانێ مرۆڤ لە ژوورەوە تەنگەتاو بکات، بۆیە زانیم ئەمە سەرەتای گۆڕانە بەسەر لەشم دا و سەرەتای شەڕی دەستەو یەخەی ڤایرۆسەکە و بەرگری لەشی منە".\nڤاکسینی (ئەسترازینیکا)م وەرگرت\nلە پێناو ڕەواندنەوەی ئەو ترسەی کە هەیە، بە باشم زانی، ئەو گۆڕانەی بەسەر لەشمدا هاتووە، بۆ ئێوەی باس بکەم، زۆر گرنگیشە، کە هەموو ئەوانەی ئەو ڤاکسینەیان وەرگرتووە یانیش وەریدەگرن، زانیارییەکان بڵاو بکەنەوە لەپێناو دەوڵەمەندکردنی بانکی زانیاری ئێمە.\nکاتژمێر 10:30ی بەیانی ڕۆژی شەممە، بە بێ هیچ دوو دڵیی و ترسێک، وەک کیمیاگەرێک کە لە نەخۆشخانە دا کار دەکەم، خانمێکی پەرستار، ڤاکسینەکەی لێدام، ئەسترازینیکا، ئەوەی مرۆڤ دەکوژێت!\nمن بەر لەوەی ڤاکسینەکە لە خۆم بدەم، بڕیارم دابوو، کە مادام ترس لەو ڤاکسینە هەیە، بە تەواوی چاودێری ئەو گۆڕانکارییانە بکەم کە بەسەر جەستەم دا دێت، بۆیە هەر زوو، گەرمی پێوێک، ئامێرێکی فشاری خوێن و یەکێکیش هی لێدانی دڵ و ڕێژەی ئۆکسجینم لەلای خۆم دانا، لەگەڵ هەندێک میوە کە دەوڵەمەندن بە ڤیتامین C و بڕێک شیری قوتوش.\nشتەکان زۆر ئاسایی بوون لە ماوەی 9 کاتژمێری سەرەتا. دوای ئەمە و دروست لە کاتژمێر 8 ی ئێوارە، سەر ئێشەیەکی سووک گرتمی و هەستم بە سەرمایەکی کەم دەکرد، پلەی گەرمای دەرەوە 17 پلەی سیلیزی بوو، ئەم پلەیەش ناتوانێ مرۆڤ لە ژوورەوە تەنگەتاو بکات، بۆیە زانیم ئەمە سەرەتای گۆڕانە بەسەر لەشم دا و سەرەتای شەڕی دەستەو یەخەی ڤایرۆسەکە و بەرگری لەشی منە. دروست لەو بارودۆخەی کە تێیدام، ڕووداو بڵاوی کردەوە کە 6 کەسیتر بە ئەسترازینیکا گیانیان لە دەست دا! فشاری خوێنم بەرز بووەوە و هەستکردن بە سەرماش زیادیکرد.\nپلەی گەرمای لەشم: 32 و فشاری خوێنمیش گەیشتە: 14.8/8.6.\nلە کاتژمێر 10 ی شەو، بڕیارمدا تێستی بەرگری لەشم بکەم و ڕێژەی ئەو تەنانەش بزانم کە بەرپرسن لە مەیاندنی خوێن، لە خوێنمدا. هەردووکیان ئاسایی بوون.\nلە دوای کاتژمێر 12 ی شەو، واتە دوای 14 کاتژمێر مانەوەی ڤاکسینەکە لە لەشم دا، سەرمایەکی تەواوم گرت، لێدانی دڵم زۆر زیادیکرد: 115 لە خوولەکێک دا. فشاری خوێنمیش هەر بەرز بوو. کاتژمێر 3 ی بەرە بەیان، لەشم دەستی بە ژان کرد لە جومگەکانمەوە سەرەتا، دواتر پشت و شوێنەکانیدی، ئەمانە تا بەیانی بەردەوام بوون، بەڵام ئازارەکەی بەجۆرێک بوو، کە نەمدەتوانی بخەوم. من دەمزانی ئەم ئازارانە دەرهاویشتەی چاڵاکییەکانی بەرگری لەشمن لە دژی ئەو ڤایرۆسەی، کە هاوشێوەیەی کۆڕۆنا یە، کە ئەسترازینیکا دروستی کردووە لە جەستەم دا، بۆیە زۆر پێی دڵ خۆش بووم.\nڕۆژی دواتر، کاتژمێر 12، دوای 26 کاتژمێر، ساردی لەشم دابەزی بە ڕێژەیەکی زۆر، دڵم دەستی بە هێوربوونەوە کرد بەجۆرێک کە لە 115 وە بوو بە 83 و ڕێژەی ئۆکسجینی لەشیشم 93 بوو.\nلە کاتژمێر 3 ی ئێوارە بەدواوە، فساری خوێنم هەڵبەز و دابەزی دەکرد، ئازاری لەشم هەر مابوو بەڵام بەرەو کەمبوونەوە دەچوو، ئیدی بەو شێوەیە.\nئەمڕۆ بەیانی، دوای 48 کاتژمێر، دوو شەو و دوو ڕۆژ، هەموو شتێک ئاساییە و فشاری خوێنم: 12.7/8.2 وە ڕێژەی ئۆکسجین: 97 و لێدانی دڵ: 76 ترپە لێدەدات لە خولەکێک دا و پلەی گەرمای لەشیشم جێگیرە.\nهەموو ئەم گۆڕانکارییانە، گۆڕانکاری ئاسایین و هاوپێچ کراون لەگەڵ زانیارییەکانیتر لەبارەی ڤاکسینەکە. دەشکرێ لە کەسێکەوە بۆ یەکێکیتر بگۆڕێن. بۆیە بە باشی دەزانم هەموو ئەوانەی ڤاکسینەکەمان وەرگرتووە، چاودێری لەشمان بکەین و دواتر زانیارییەکان بڵاوبکەینەوە، بە ئومێدی ئەوەی ڕێژەی سەلامەتی ڤاکسینەکەمان بۆ دەربکەوێت.\nکاروانێکى ترى ڤاکسینى دژە کۆرۆنا گەیشتە عێراق\n2021.04.11 - 23:43


11:24 - 12/05/2022 195 جار خوێندراوەتەوە\n1-ڕوانین بە ڕووناکیدا، لەبارەی شیعر، ئازادی، ژیان.\n2- لە دنیای گوڵاندا، باسێک لەبارەی هونەری هایکوی یابانی، لەگەڵ نموونەی ١٥٠ هایکو، کە لە سوێدییەوە کراون بە کوردی.\n3 – پەیڤ و پەیام، هەڵبژاردەی نووسینەکانی ١٩٧٠-١٩٨١ (بوار نورەدین) کۆیکردوەتەوەو ئامادەیکردوە.\nئەم کتێبە دەیان وتاری ئەدەبی و چەندان چیرۆک و هۆنراوەی تەرجوکراوی بەخۆ گرتووە، کە شاعیر لەو سەردەمەدا بڵاوی کوردوونەوە.\nلە سۆفیا لە ئەکادێمیای زانستە کۆمەڵایەتییەکان، دەستم بە خوێندن کرد. لەوێ سەدان خوێندکاری بوڵگاری و بیانی دەیانخوێند. لەپاڵ خوێندنی چوار ساڵەی زانکۆ، بەشی خوێندنی دکتۆراش هەبوو. هەروا کۆرسی مانگانە و ساڵانەی جۆراوجۆری بۆ کادیری حیزبی، حکومی و ئیداری لێ دەکرانەوە، کە لە بوڵگاریا و وڵاتانی ترەوە، لەوانە هاوڕێیانی ئێمە، تیایدا بەشدار دەبوون. لەناو ئەکادێمیادا، بەشی ناوخۆیی خوێندکاران، بۆفێ، قاوەخانە، ڕێستوران، مارکێتی خۆراک، شوێنی وەرزشی لێ بوو. هەر چیت بویستایە، زۆر جار بە دۆستی کچیشەوە، لەوێ دەست دەکەوت.\nلە سۆفیا مامۆستا حەسەن قزڵجیم ناسی. لە سەنتەری سۆفیا، لە قاتی سەرەوەی بازاڕێک -بە ناوی تسوم- بە تەنیا لە شووقەیەکی بچووک، کە ژوور و نیوێک بوو، دەژیا. ئەو ماوەیەی لە سۆفیا بووم، بەردەوام بە تەلەفوون هەواڵیم دەپرسی و مانگی لانی کەم، دوو جار سەرم لێ دەدا.\nمامۆستا قزڵجی چیرۆکنووسێکی گرینگی ساڵانی پەنجاکان و شەستەکانی سەدەی پێشوویە. کوردیزانێکی کەموێنە و ڕووناکبیرێکی شارەزا، بە ئەزموون، قسەخۆش و بێ فیز بوو. لە سەردەمی کۆماری مەهاباددا، نووسەرێکی دیار و سەرنووسەری گۆڤاری هەڵاڵە بووە. چیرۆکەکانی قزڵجی، ڕەنگدانەوەیەکی هونەرییانەی ژیانی کوردەواری، گرفتی کۆمەڵایەتی و ئابووریی لادێکانی کوردستانن. باسی ئەو ستەم، بێدادی و فەسادییە دەکەن، کە لە کۆمەڵێکی دواکەوتوودا دەردەکەون. لەم کتێبەدا باسی هەندێک لایەنی چیرۆکەکانی کراوە.\nدوای ڕووخاندنی کۆمار، پەنای بۆ کوردستانی عێراق بردبوو. ساڵانێک بوو لە سۆفیا گیرسابووەوە. دوای شۆڕشی ئێران لە فابریوەری ١٩٧٩ گەڕایەوە وڵات. بەرپرسی ڕۆژنامەیەکی هەفتانەی کوردی بوو، کە حیزبی تودە لە تاران دەری دەکرد. لە شاخەوە هۆنراوەم بۆ نارد و لە ڕۆژنامەکەدا بڵاو کرایەوە. ڕۆژنامەکە زیاتر هەندێک وتاری ڕۆژنامەی (مەردووم)ی حیزبی تودە و بەیاننامەی حیزبەکەی بڵاو دەکردەوە. دواجار لە ئاداری ١٩٨١ لە تاران مامۆستام بینییەوە. شەکەت و ناساخ هاتە بەرچاوم. بەردەوام دەستی دەخوراند، دوای هەندێک قسەوباس، وتی: چۆن ئەو بوڵگاریا خۆشەمان لە کیس خۆمان دا؟! لەناکاو هەردوو پشتەدەستی، کە پڕبرین بوون، پێشان دام و وتی: چاوت لێیە لێرە چیم لێهاتووە! من خەفەتم بۆ خوارد. دیار بوو لە گەڕانەوەکەی پەشیمانە. لێی پرسیم: ئایا حیزبی شیوعی دەتوانێت یارمەتیم بدات و بمگەیێنێتەوە بوڵگارستان؟\nئەو دەمە تاکە ڕێگای هاتووچۆی نێوان وڵات و دەرەوە، ڕێگای بادینان بوو، کە دوور، سەخت، پڕ هەوراز و مەترسیی بوو. چەندان ڕۆژ و شەوی پێ دەچوو، تا دەگەیشتنە سنووری سووریا. دوای ئەو ڕوونکردنەوەیە، وتم: لەگەڵ هاوڕێیان قسە دەکەم، بزانم دەتوانین چی بکەین. مامۆستا قزڵجی نموونەی ئەو کەسانە بوو، کە بە دوای باوەڕ و پرینسیپەکانی خۆی کەوتبوو، نەک بە دوای بەرژەوەندییە تایبەتییەکانی. ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی حیزبی تودە بوو. ساڵی ١٩٨٣ لە شاڵاویکی تیرۆریستانەی کۆماری ئیسلامی ئێران، لەگەڵ زۆرینەی سەرکردەکانی حیزبی تودە گیران. بە جۆرێکی وەحشییانە ئازار دران و سووکایەتییان پێ کرا. مامۆستا قزڵجی بەرگەی ئەو ئەشکەنجە و سووکایەتییەی نەگرت و لە زینداندا کۆچی دوایی کرد. قزڵجی گوڵێکی دەگمەن بوو، لەسەر تاوێر ڕووا بوو.\nماوەیەک لە سۆفیا دڵخۆش و ئاسوودە بووم. هەستم دەکرد دەرفەتی باشم هەیە، خۆم بۆ خوێندن و خوێندنەوە تەرخان بکەم و بە ئارامی بژیم. بەڵام تا دەهات ستەم و تیرۆری بەعس زیادی دەکرد. ڕۆژانە هەواڵی ناخۆش و دڵتەزێن دەگەیشتن. بڵاوکراوەی یەکێتیی نیشتمانی، کە لە سۆفیا لە ڕێی چەند برادەرێکەوە دەستم دەکەوتن، هەواڵی پڕئازار و ترسناکی لەبارەی وێرانکردنی کوردستان، گرتن و لەسێدارەدانی خەڵک و چالاکیی پێشمەرگە و بەرەنگاربوونەوەی چەکدارانەی دەسەڵاتی بەعسی بڵاو دەکردەوە. ئەو هەواڵ و ڕووداوە ناخۆشانە، بێتاقەتیان کردبووم. بە جەستە لە دەرەوە و بە بیر و ڕۆح، هەر لە وڵات بووم. تیرۆر و ستەمی بەعس، هەستی بەرپرسیاریی دەجووڵاندم و مەیلی سیاسی جۆش دەدام.\nلەو نووسینانەی لەم کتێبەدا هەن، خوێنەر دەبینێت من لەو باوەڕەدا بووم، کە نووسەر و ڕووناکبیر پێویستە نووسین و پەیڤین و کرداریان یەک بن. ئەوەی بە قسە دەیڵێت و دەینووسێت، دەبێ بە کردەوەش -ئەگەر پێویست بێت- پێشانی بدات. ئەو ساڵانە باوەڕم بەوە هەبوو کە دەتواندرێ، لە ڕێگەی توندوتیژیی شۆڕشگێڕیەوە، سیستمی سیاسی و ژیان و کۆمەڵ بگۆڕدرێن. بۆیە لە بەرانبەر تیرۆر و ستەم و شەڕی دەوڵەتی بەعس، بەرەنگاربوونەوەی چەکداریم بە ڕەوا و گونجاو دەزانی. ئەو بۆچوونەم لەگەڵ هەندێک هاوڕێ، لەوانە بەهادین نووری باس کرد، کە لە سۆفیا گیرسابووەوە و هیچ بەرپرسیاریی سیاسی نەبوو، چاوەڕێی دەکرد پەلاماری بەعس و دۆخی سیاسیی عێراق، بە کوێ دەگات. بیروباوەڕی ئینسان کار و ڕەفتارەکانی دیاری دەکات. بیرکردنەوە و تێڕوانینی سیاسی، ڕووناکبیری و ئەخلاقیم بەرەو ئەوەیان بردم، گرینگترین بڕیاری ژیان بدەم، ئارەزوومەندانە، بۆ پێشمەرگایەتی بچمەوە کوردستان.\nئاسمانێكی شین و خنجیلانه‌م هه‌بوو\nداگیركه‌ران به‌سه‌ر سه‌رمیاندا ڕووخاند\nچۆڕه خوێنێكی ڕه‌ش و\nچه‌پكێك خه‌ونی هه‌نگوینی و\nچه‌ند كتێبێكم هه‌بوو\nئه‌ویشیان برد به تاڵان.\nبه‌ڵام كاتێك هاتن پێسته‌كه‌م بگۆڕن\nبه‌فر و برووسكه‌م كرده به‌ر،\nوڵاته‌كه‌م نایه كۆڵ و\nڕێگای تفه‌نگم گرته به‌ر.\nڕۆژی 10/3/1979 لەگەڵ هاوڕێیان بەهادین نووری، کەریم حوسامی، عەبدوڵڵا قەرەداخی (مەلا عەلی) و ئەبوحاتەم، کە هاوڕێیەکی عەرەب بوو، شاری سۆفیای دڵگیرمان بەجێ هێشت، چەند شەوێک لە بەیرووت ماینەوە و بە پاسپۆرتی ئوردونی، کە ڕێکخراوی ئازادیبەخشی فەلەستینی بە ناوی ساختەوە بۆیان ئامادە کردین، چووینە تاران. نزیکەی مانگێک بوو شۆڕشی گەلانی ئێران کرابوو. جگە لە باڕ و مەیخانەکان کە داخرابوون، هەموو شتێک وەکوو خۆی جوان و ڕێکوپێک مابوو. خەڵکی تاران، وەکوو ئەوەی لە زیندانێکی گەورە ئازاد کرابن، بە درێژایی شەقامی فیردەوسی و چەندان شەقامی درێژ و بەرینی تر، بە گرووپی جیاواز، کۆبووبوونەوە و قسە و لێدوانیان دەکرد. کەسێک بیروباوەڕ و ئامانجی سیاسیی خۆی بۆ ڕوون دەکردنەوە، خەڵکەکەش پرسیاری جیاوازیان لێ دەکردن و زۆر جار، لە دژی دەوەستانەوە. ئەمە دیاردەیەکی سەیر و شارستانییانە بوو، بەڵام بە داخەوە زۆری نەخایاند.\nدوای دوو ڕۆژ چووینە مەهاباد. شارەکە تازە ئازاد کرابوو، سەربازگەکەی گیرابوو. چەک و کەلوپەلەکەی کەوتبوونە دەستی پێشمەرگەی حیزبی دیموکرات. بەشێکی لە بازاڕی مەهاباد دەفرۆشران. هەر چەکێکت بویستایە، دەتتوانی بیکڕیت. دەیانوت: تانکیان بۆ فرۆشتن هێناوەتە بازاڕ. بەڵام من ئەوەم نەدی. خەڵک زۆر دڵخۆش و گەشبین بوون. لە دوای ڕوخاندنی کۆماری کوردستان و لەسێدارەدانی پێشەوا قازی محەمەد، لە مەیدانی چوارچرای مەهاباد، خەڵکی پایتەختەکەی کۆمار، ئازادی و خۆشیی لەو جۆرەیان بە خۆیانەوە نەدیبوو.\nلە مەهاباد بە چەند تفەنگی ژێسێ، کە حیزبی دیموکرات پێی دابووین، لە ڕێگەی سەردەشت و بێورانەوە چووینە خڕی نێوزەنگ، کە بارەگای سەرەکیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لەوێ بوو. کۆمەڵێک هاوڕێ، بۆ خۆدەربازکردن لە گرتن و ئەشکەنجەدان، چەند هەفتەیەک بوو هاتبوونە دەرەوە. یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بارەگایەکی خۆی بۆ چۆڵ کردبوون و چەند پارچەچەک و ئازووقەی پێ دابوون. دوای چەند مانگێک چەک پەیدا کران، پێشمەرگەکان، بەپێی ناوچەکانیان، لە شێوەی پەل و لقی تایبەت، ڕێک خران و چەند خانووی نوێ دروست کران. من بە جۆرێکی کاتی، بوومە بەرپرسی پێشمەرگەکانی پشدەر، کە نزیکەی ٣٠ پێشمەرگە دەبووین.\nلە سەرەتای پایزی ئەو ساڵەدا، چەند هەفتەیەک بە گوندەکانی ناوچەی پشدەر و بنگرددا گەڕاین و لەوێوە بە بەلەم پەڕینەوە بەری چیای کۆسرەت و لەگەڵ دەستەیەک پێشمەرگەی ناوچەی بیتوێن، یەکمان گرتەوە. دوای چەند ڕۆژێک، بە چوارقوڕنەدا پەڕینەوە بەرەو ناوچەی دۆڵەڕەقە و درێژەمان بە گەشتەکەمان دا. خەڵکەکە ئێمەیان نەدەناسی، یەکەم پرسیار کە لێیان دەکردین ئەوەبوو: ئێوە جەماعەتی کێن؟! لەو گوندانە پێشمەرگە بە ناوی بەرپرسەکەیان، یان هەندێک جار بە ناوی سەرۆکی حیزبەکەیان، دەناسران. لە زۆربەی گوندەکان، شەوانە خەڵکمان لە مزگەوت کۆدەکردەوە، نزیکەی سەعاتێک قسەم بۆ دەکردن. باسی ستەم و تاوانەکانی دەسەڵاتی بەعس، سیاسەت و ڕێبازی نوێی حیزب و ئامانجی خەباتی چەکداریم بۆ ڕوون دەکردنەوە. داوام لێ دەکردن کۆمەکمان بکەن و بە هیچ شێوەیەک هاوکاریی حکومەت نەکەن. دواتر وەڵامی پرسیارەکانیانم دەدایەوە.\nچەند هەفتەیەک دوای گەڕانەوەمان بۆ ناوزەنگ، لە نۆڤەمبەری ١٩٧٩ مەکتەبی سیاسی بڕیاری دا ڕاگەیاندنی حیزبی شیوعی لە شاخ دابمەزرێنین. لیژنەی ڕاگەیاندن لە سێ هاوڕێ پێک هێندرا، من و هاوڕێ تەحسین محەمەد خەلیل، کە پێشتر لە بیری نوێ پێکەوە کارمان دەکرد، لەگەڵ هاوڕێ نەجیب، کە نووسینەکانی تایپ و چاپ دەکرد و وتار و هەواڵی لە کوردییەوە دەکرد بە عەرەبی. بڕیارمان دا دوو بڵاوکراوە، بە زمانی کوردی و عەرەبی دەربکەین، ڕێگای کوردستان، کە ئۆرگانی هەرێمی کوردستانی حیزبی شیوعی بوو، لەگەڵ ڕێبازی پێشمەرگە، کە بۆ هەواڵ و بابەتی سەربازیی تەرخان کرا بوو.\nلە بەشی ڕاگەیاندن کات و دەرفەتی زیاترم بۆ خوێندنەوە و شیعرنووسین هەبوو. تا ڕادەیەکی باش گەڕامەوە دنیای ئەدەبیات و نووسین. بەڵام وێڕای گرفتی سیاسی و کاری ڕاگەیاندن، نەبوونی کتێبی کوردی و عەرەبی سەربار بوون. هەندێک جار لە قەڵادزێوە کۆمەڵێک کتێب و گۆڤاری نوێیان بۆ دەناردم، بەڵام کەم بوون و بە چەند ڕۆژ دەخوێندرانەوە. ئەمە بۆ من گرفتێکی گەورە بوو، تەنیا بەوە چارەسەر دەکرا، پەنا بۆ کتێبی فارسی بەرم، چونکە کەمێک فارسیم دەزانی، لە زانکۆ چوار ساڵ -هەفتەی یەک سەعات- خوێندبووم. بۆیە کاتی زۆرترم بۆ فێربوونی فارسی و خوێندنەوە بە فارسی تەرخان کرد. دوای ماوەیەک، فارسییەکەم مشتوماڵ کرا و گەشەی کرد. چەند بەرهەمێکی ئەدەبیم لە فارسییەوە کردن بە کوردی و بەشێکیان لە شاخ بڵاو کرانەوە و لەم کتێبەشدا هەن.\nتا پایزی ١٩٨٠ کۆمەڵە هۆنراوەیەکی نوێم نووسی، کە لە ڕووی بابەت و شێواز و ستایلەوە، لە هۆنراوەکانی پێشووم جیاواز بوون. سەرەتا ویستم، بە ناوی (چرای گۆڕستان) لە شاخ چاپی بکەم، بەڵام دوودڵ بووم، چونکە بابەتی هۆنراوەکان و ستایلی نووسینیان، لەگەڵ کەشوهەوای پێشمەرگایەتیدا نەدەگونجان. پێشتریش ساڵی ١٩٧٩ ئەودەمەی شاری مەهاباد ئازاد کرابوو، فریا کەوتم لە ڕێی (کتێبخانەی سەیدیان)ـەوە، کۆمەڵە هۆنراوەیەکی نوێ بە ناوی (ڕێژنە) و کۆمەڵەهۆنراوەی (پشکۆکان دەگەشێنەوە)، بەو هۆنراوانەشەوە کە دەزگای سانسۆر (ڕەقابە)ی عێراق یاساخی کردبوون، بۆ جاری دووەم بڵاو بکەمەوە.\nئەو هۆنراوانەی شاخ، سەرەتای گۆڕانکارییەکی نوێ بوو لە شیعری مندا. زمان، شێوەی دەربڕین، چڕی و ناڕاستەوخۆیی هۆنراوەکان، تایبەتمەندییەکی ئەو کۆمەڵە شیعرانە بوون. هۆنراوەکان "هه‌وڵدانێک بوون بۆ ده‌ربڕینی هه‌ندێک ئاوات و ئازاری گیانیی مرۆڤ، که له سایه‌ی تیرۆر و توندوتیژیی ده‌وڵه‌تدا، ته‌نانه‌ت نرخی مریشکێکی نییه. کاتێکیش به مه‌به‌ستی پاراستنی ناوه‌رۆکی ئینسانییانه‌ی خۆی ڕوو ده‌کاته شاخ، هه‌ست ده‌کات ته‌نیا په‌ناگه‌یه‌کی فیزیکیی دۆزیوه‌ته‌وه، یان ته‌نیا شوێنه جیۆگرافییه‌که‌ی گۆڕدراوه. که‌چی ئازادی و به‌ها ئینسانییه‌که‌ی، له‌وێش، له به‌رده‌م هه‌ڕه‌شه‌دان."\nلە پایزی ١٩٨٠ چەند نووسەرێک، کە پێشمەرگەی یەکێتیی نیشمانیی کوردستان و حیزبی شیوعیی عێراق بووین و ڕوومان لە شاخ کردبوو، هەندێک جار یەکترمان دەبینی، بەڵام هیچ چالاکییەکی هاوبەشی ئەدەبیمان نەبوو. ئەو کاتە بیرۆکەی دامەزراندنی یەکێتییەک، بۆ نووسەرانی شاخ سەری هەڵدا، بۆ ئەوەی پێکەوە کەشێکی ڕووناکبیری بۆ خۆمان دروست بکەین و خەریکی هەندێک کار و چالاکیی هاوبەش بین. هەر لەو کاتانەدا بوو دەسەڵاتی بەعس دەیویست یەکێتیی نووسەرانی کورد لە شار، هەڵبوەشینێتەوە و بیکاتە لقێکی یەکێتیی نووسەرانی عێراق.\nڕۆژێک لەگەڵ مامۆستا دڵزار، سەردانی ڕاگەیاندنی یەکێتیی نیشتمانیمان کرد و لەگەڵ بەڕێزان ئەرسەلان بایز، حاجی مەمۆ و هەڤاڵ کوێستانی دانیشتین. هەروەها بەڕێز ناسر حەفید، کە وەکوو کەسێکی سەربەخۆ لە شاخ بوو، بەشدار بوو. پێکەوە باسی ئەم مەسەلەیەمان کرد. ڕێکەوتین کە یەکێتیی نووسەران لە شاخ دابمەزرێنین. نووسینی بانگەوازی دامەزاراندن بە من سپێردرا، کە دوای چەند ڕۆژ لە دانیشتنی دووەمدا، لە 3/12/1980 بانگەوازەکە پەسند کرا و دامەزراندنی یەکێتیی نووسەرانی کوردستان ڕاگەیەندرا. لەو کۆبوونەوەیەدا بڕیارمان دا، ڕێکخراوەکە سەربەخۆ و ملکەچی هیچ حیزب و لایەنێکی سیاسی نەبێت. بە هیچ جۆرێک نەبێتە بەشێک لەو کێشە سیاسی و چەکدارییانەی لە شاخ، لە نێوان لایەنە سیاسییەکاندا هەبوون. تەنیا ئەو کەسانەی نووسەر و ئەدیبن، بتوانن ببن بە ئەندام. هەروا بڕیار درا، گۆڤارێکی تایبەت بە ڕێکخراوەکە دەربکەین، ساڵانە کۆمەڵێک کتێب و نامیلکەی ئەدەبیش، بڵاو بکەینەوە.\nلە ماوەیەکی کورتدا پڕۆژەی پێڕەوی ناوخۆی یەکێتیی نووسەران ئامادە کرا. شاعیر و نووسەر حەمەی حەمەباقی هاتە شاخ و وەکوو نووسەرێکی سەربەخۆ هاتە دەستەی بەڕێوەبەری یەکێتیی نووسەران و ڕۆڵێکی دیاری لە چالاکییەکانی یەکێتیی نووسەراندا هەبوو. سەرەتا گۆڤارەکە، ژمارەیەکی بە ناوی (پێرو) لێ دەرچوو، دواتر ناوەکەی گۆڕدرا بە نووسەری کوردستان، کە ژمارەی یەکەمی گۆڤارەکە بە هاوکاری و بەشداریی کۆمەڵێک شاعیر و نووسەری شاخ و شار ئامادە کرا، خرایە ژێر چاپ و لە ئابی ١٩٨١دا بڵاو کرایەوە. هەروا چەند کتێب و نامیلکەیەک، بۆ بڵاوکردنەوە ئامادە کران.\nئەو ڕۆژانە کوردستان لەناو خوێن و ژانی سێ شەڕدا دەتلایەوە، شەڕی دەوڵەتی عێراق و کورد، شەڕی عێراق و ئێران، هەروا شەڕی نێوخۆی هێزە چەکدارەکانی شاخ، کە لە هەموویان بە ئازارتر بوو. تا ناوەڕاستی بەهاری ساڵی ١٩٨٢ حیزبی شیوعی بە کردەوە لەو شەڕەدا بەشدار نەبوو. دوای ئەوە ڕاستەوخۆ تێکەڵی شەڕەکە بوو.\nئێرە جێگای باسکردنی ئەو شەڕە و هۆکاری تێوەگلانی حیزبی شیوعی نییە(لە ڕەشنووسی دەفتەری یادوەرییەکانمدا باسم کردووە) بۆیە لێرەدا زۆر بە کورتی دەڵێم:\nسەرکردایەتیی هەردوو لایەن، یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و حیزبی شیوعیی عێراق، بەرپرسیاری ئەم شەڕەن، بەڵام هەر یەکەیان بە ڕادەی خۆی. هەڵە و بەرپرسیاریی حیزبی شیوعی هەر چەندێک بێت، ناتوانرێ پاکانە بۆ تاوانەکانی پشتئاشان بکات، کە دەیان پێشمەرگە و کادیری حیزبی شیوعی، لەوانە چەندانیان ژن بوون، بە دیلی کوژران. ئەمە پەڵەیەکی ڕەشە، نەک هەر بە ڕووخسار و مێژووی یەکێتییەوە، بەڵکوو بە تەواوی مێژووی نوێی بزووتنەوەی چەکدارییەوە، کە کولتووری دیلکوژی داهێنا و خەباتی ڕزگاریخوازیی گۆڕی بە شەڕی نێوخۆ.\nمن بە مێرمنداڵی شەڕی نێوخۆ و تاوان و کارەساتەکانیم دیتبوون. لە تەمەنی نزیک ١٨- ١٩ ساڵیدا، دوو جار بە ئاگری ئەو شەڕە داخ کرابووم، جارێک بە ئەشکەنجەدان، لە ڕۆژی دووەمی تاقیکردنەوەی بەکالۆریای قۆناخی خوێندنی ئامادەیی، جاری دووەم دوو مانگ زیاتر زیندانی کرابووم، لەبەر ئەو هۆکارانەی باسکران، نەمدەویست ببم بە بەشێک لە تاوانی شەڕی نێوخۆ و لەوێ بمێنمەوە. وەکوو بەرپرسی ڕاگەیاندن شەیپووری شەڕ هەڵگرم، پاکانە بۆ شەڕێک بکەم، کە نە باوەڕم پێیەتی، نە لە بڕیاردانیدا بەشداربووم. ئەمە بۆ من تەنیا مەسەلەیەکی سیاسی و پابەندبوونی حیزبی نەبوو، بەڵکوو پێش هەر شتێک، وەکوو مرۆڤ و شاعیر، مەسەلەیەکی ئینسانی، نیشتمانی، ڕووناکبیری و ئەخلاقیی بوو. بۆیە بڕیارم دا کوردستان بەجێ بهێڵم و ڕوو لە هەندەران بکەم. کاتێک هاوڕێیانی کۆمیتەی ناوەندی زانییان بە ڕاستیمە، ڕازی بوون سەفەر بکەم. پێش سەفەرکردن لە کۆبوونەوەی لیژنەی بەڕێوەبەری یەکێتیی نووسەراندا، ماڵئاواییم لە برادەران کرد و پێم وتن: من بۆ شەڕی پێشمەرگە نەهاتوومەتە شاخ، بۆیە دەچمەوە دەرەوەی وڵات. سوپاسم کردن کە ئەو ماوەیە بەبێ گرفت پێکەوە کارمان کردووە. کاتێک گەیشتمە سووریا، هاوڕێیانی کۆمیتەی ناوەندی و ڕۆژنامەنووس و ڕووناکبیرانی ڕۆژانی بیری نوێ و تەریق ئەلشەعب، زۆر بە گەرمی پێشوازییان کردم و جێوڕێی کاتییان بۆ دابین کردم. دوای ماوەیەکی کورت، لە ناوەڕاستی دێسەمبەری ١٩٨٢، گەیشمەوە بوڵگارستان. لە پێشمەرگەیەکی دڵشکاوی نیشتەجێی ناوزەنگەوە، بوومەوە خوێندکاری ئەکادێمیای زانستە کۆمەڵایەتییەکانی بوڵگارستان، لە شاری سۆفیا، دەستم بە خوێندنی زمانی بوڵگاری و فەلسەفە کرد.\nبیرت نایه چۆن ڕێت كه‌وته ئه‌م ده‌ڤه‌ره\nته‌می زه‌مان هه‌ر شتێكی داپۆشیوه\nترووسكه‌یه‌ك هیوا نه‌بێت.\nخه‌ونی مه‌زن ژانی گه‌وره‌ی به‌دواوه‌یه\nتا ڕۆخی شێتبوونت به‌رێت.\nتۆ به خۆتدا\nبه هه‌ر چوارلادا ده‌ڕوانی\nژیان بۆ داهاتوو واڵا\nده‌وروبه‌رت بۆ ته‌نیایی و\nڕۆژانت بۆ چاوه‌ڕوانی.\nپێتوابوو جوانی لێره بێت\nپه‌یڤه‌كان زایه‌ڵه‌ی ڕاستی و\nڕاستی ڕێگای ئازادی بێت.\nئازادی: ویستی ئازاد و هه‌ڵبژاردنه؛\nده‌شێت ته‌نیایی دووڕیان بێت\nبه‌ره‌و وێڵبوون، یان خۆناسین\nژیانیش هه‌ڵه‌مووتێك بێت\nبۆ هه‌ڵدێران، یان هه‌ڵفڕین.\n- دیوانی ڕەفیق سابیر، سوێد، ١٩٩٣، ل١٦.\nبەرگی کتێبی پەیڤ و پەیام هەڵبژاردەیەک لە نووسینەکانی ڕەفیق سابیر


مێزی دانوستان، تاکە چارەسەری کێشەکانی هەرێم و بەغدا - جام کوردی\nئەو کاتەی کە بە هۆی بەشداری کارا و چالاکی هەرێمی کوردستان لە پرۆسەی سیاسی عێراق و بوونی شەفافییەت لە پەیوەندییەکانی هەولێر - بەغدا، پشکی لە سەدا ١٧ی هەرێم لە بودجەی گشتی عێراق دابین دەکرا، هەرێمی کوردستانی عێراق زیاترین گەشە و پێشکەوتنی بە خۆوە بینی و هاوکات ڕەزامەندی خەڵکیش لەو ساڵانەدا لە بەرزترین ئاستی خۆیدا بووە، دیارە مەبەست لە ڕەزامەندی خەڵک تایبەت بە ڕەوشی ژیان و گوزەرانی ئەوان بووە.\nپاش ئەوەی کە بە هۆی ناکۆکییەکانی نێوان سەرکردەکانی ئەو کاتەی عێراق و هەرێم، کێشە و گرفتەکان قووڵتر بوونەوە و حکومەتی ناوەند پشکی بودجەی هەرێمی بڕی و حکومەتی هەولێریش پەنای بۆ سیاسەتی سەربەخۆیی ئابوری لە ڕێگای فرۆشتنی نەوتەوە برد ئەو بارودۆخەی کە پێشتر دەبینرا، نەما و قەیرانێکی ئابوری باڵی بە سەر هەرێمی کوردستاندا کێشا و کەشێکی بێ متمانەیی لە نێوان هەولێر و بەغداش هاتە پێشەوە.\nهەرێمی کوردستان لەم هەلومەرجەدا پەنای بۆ ڕیفراندۆمی جیابوونەوە لە عێراق برد، ئەگەرچی حکومەتی ناوەندی عێراق، وڵاتانی دراوسێ، وڵاتانی ئەورووپی، ئەمریکا و نەتەوە یەکگرتووەکان پاڵپشتییان لەم هەنگاوەی کوردستانی عێراق نەکرد، بەڵام دوا جار ئەو ڕیفراندۆمە هەر بەڕێوەچوو و لە ئاکامی ئەمەش کێشە و گرفتەکانی نێوان هەولێر و بەغدا زیاتر بوون. بە دووبارەبوونەوەی دەسەڵاتی ناوەند لە شاری کەرکوک و ناوچەکانی دیکە، هەرێمی کوردستان لە ڕووی ئابورییەوە ڕووبەڕووی کێشەی جیدی بوویەوە و توانای دابینکردنی مووچەی فەرمانبەرانیشی نەما.\nهەر لە سەرەتای ئاڵۆزبوونی کێشەکانی نێوان هەرێم و ناوەند، بەشێکی زۆری گەورە بەرپرسانی عێراق، لەوانەش فوئاد مەعسومی سەرۆک کۆمار کە لایەنگری ئاساییبوونەوەی پەیوەندییەکانە و هەوڵی زۆریشی لەم پێناوەدا داوە، جەختیان دەکردەوە کە کێشەکان پێویستە لە چوارچێوەی دەستووری عێراقدا چارەسەر ببێت، ئەم داواکارییە لە لایەن وڵاتانی ناوچەکە و نەتەوە یەکگرتووەکان و تەنانەت ئەو وڵاتانەی کە کورد بە دۆست و هاوپەیمانی خۆی ناویانی دەبرد، پاڵپشتی دەکرا.\nئێستاش کە نوێنەرانی سێ لایەنی بزوتنەوەی گۆڕان، کۆمەڵی ئیسلامی و هاوپەیمانی بۆ دیمۆکراسی و دادپەروەری سەردانی بەغدایان کردووە و لە گەڵ گەورە بەرپرسانی عێراق وەک حەیدەر عەبادی سەرۆک وەزیران کۆبوونەتەوە و ئەگەری ناردنی مووچەی فەرمانبەرانی هەرێم بەهێزتر بووە، هیوایەک بۆ چارەسەربوونی کێشەکان لە چوارچێوەی دەستووری عێراق هاتووەتە پێشەوە و ئەوەشی سەلماندەوە کە مێزی دانوستان تاکە چارەسەرە بۆ کێشەکانی نێوان هەولێر و بەغدا. هەرچەندە باشتر بوو وەفدێکی پێکهاتوو لە سەرجەم لایەنە سیاسییەکانی هەرێمی کوردستان سەردانی بەغدای بکردایە کە بە دڵنیاییەوە لە داهاتوودا و بە جیدیبوونی دانوستانەکان ئەوەش مسۆگەر دەبێت.\nعێراق بە یەکڕیزی عێراقییەکان سەرکەوتنی بە سەر گەورەترین گرووپی تیرۆریستی جیهاندا مسۆگەر کرد، لە ئێستاشدا بە چارەسەربوونی کێشەکانی نێوان هەولێر و بەغدا و پاراستنی یەکپارچەیی خاکی عێراق، بەهێزتر لە جاران ڕووبەڕووی کێشە و گرفتەکان دەبێتەوە.\nبەغدا هەرێم کوردستان هەولێر عێراق ڕیفراندۆم


ده‌رگای كه‌مپی عومله داده‌خرێترێگه‌نادرێت كه‌سوكاری داعش ببرێنه زوممار\nنه‌ینه‌وا، شوباتی 2020، داخستنی ده‌رگای كه‌مپی عومله كه بۆ له‌خۆگرتنی كه‌سوكاری داعش له ناحیه‌ی زوممار بنیاتنراوه فۆتۆ: راگه‌یاندنی جێگری پارێزگاری نه‌ینه‌وا\nژماره‌یه‌ك له سه‌رۆك عه‌شیره‌ت، كه‌سایه‌تی و خه‌ڵكی ناوچه‌كانی زوممار و ره‌بیعه، ده‌رگای سه‌ره‌كی كه‌مپی عومله‌یان داخست و رێگه‌ناده‌ن كه‌سوكاری داعش، له سوریاوه بۆ پارێزگای نه‌ینه‌وا بگوازرێنه‌وه.\nداخستنی ده‌رگای ئه‌و كه‌مپه، له ناڕه‌زایی خه‌ڵكی ئه‌و دوو ناوچه‌یه‌دا هات كه دوو رۆژی به‌رده‌وامی هه‌یه، بۆ هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی بڕیاری گواستنه‌وه‌ی كه‌سوكاری داعش له كه‌مپی هۆلی سوریاوه بۆ زممار له‌لایه‌ن حكومه‌تی عیراقییه‌وه.\nكه‌مپی عومله، ده‌كه‌وێته ناحیه‌ی زوممار به باكوری خۆرئاوای نه‌ینه‌وا، چه‌ند مانگێك له‌مه‌وبه‌ر ده‌ست به‌دروستكردنی كراوه و سه‌دا 50ی كاره‌كانی ته‌واو بووه، بۆ لە خۆگرتنی ژن و منداڵانی داعش.\nمه‌سعود سلێمان سه‌عدون، سه‌رۆكی عه‌شیره‌تی گه‌رگه‌ری له ناحیه‌ی زوممار و به‌شداربوی ناڕه‌زاییه‌كه به (كه‌ركوك ناو)ی وت "به فه‌رمانی سه‌رۆك عه‌شیره‌ته‌كان ده‌رگای كه‌مپه‌كه داخراوه، به‌ڵام ئه‌وه هه‌نگاوی یه‌كه‌مه، له‌وه‌ش ناوه‌ستێن به‌ڵكو شتی گه‌وره‌تر ده‌كه‌ین".\nهه‌روه‌ها هۆشداری دایه حكومه‌تی عیراق، ئه‌گه‌ر بڕیاری هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی كه‌مپه‌كه ده‌رنه‌كات، ئه‌وا "خوپیشاندانێك ئه‌نجامدده‌ین كه وێنه‌ی نه‌بێت"، جه‌ختیشیكرده‌وه "دڵنیایان ده‌كه‌ینه‌وه رێگاناده‌ین هیچ ژن و منداڵێكی داعش له كه‌مپی هۆلی سوریاوه بگوازرێنه‌وه بۆ كه‌مپی عو‌مله".\nكه‌مپی هۆل، یه‌كێكه لە گەورەترین كەمپەكانی سوریا لە خۆرهەڵاتی شاری حەسەكە و لەژێر دەسەڵاتی ئیدارەی خۆجێی هێزەكانی سوریای دیموكراتدایە، دانیشتوانەكەی تێكەڵەیەكن لە كەسوكاری داعش، بیانییەكان و ژنان و منداڵانی ئێزیدیی.\nبه‌پێی ئاماره‌كانی وه‌زاره‌تی كۆچ و كۆچبه‌ران، زیاتر له 30 هه‌زار عیراقی له‌و كه‌مپه‌ی سوریادایه، ده‌وروبه‌ری چوار هه‌زار كه‌س له نێویاندا ژن و منداڵ، ده‌یانه‌وێت بگه‌ڕێنه‌وه تا له كه‌مپی عومله جێگیربكرێن.\nئه‌حمه‌د جه‌عفه‌ر، به‌ڕێوه‌به‌ری ناحیه‌ی زوممار به (كه‌ركوك ناو)ی وت "به فه‌رمانی سه‌رۆك عه‌شیره‌ته‌كان و خوپیشانده‌ران، ده‌رگای كه‌مپی عومله داخرا و رێگا به هیچ كه‌سێك نادرێت ئیش له كه‌مپه‌كه‌دا بكات".\nبه‌وته‌ی ئه‌حمه‌د، له خۆپیشاندانی عه‌شیره‌ته‌كانی زوممار و ره‌بیعه‌ی قه‌زای ته‌له‌عفه‌ر، جێگری پارێزگاری نه‌ینه‌وا و په‌رله‌مانتارانیش ئاماده‌بون، یاداشتێك ئاراسته‌ی وه‌زاره‌تی كۆچ و كۆچبه‌ران كراوه، بۆیه چاوه‌ڕێی وه‌ڵام ده‌كه‌ن.


"كەسێك بەناوی ئاسایشەوە پارە و مۆبایلی لە خەڵك سەندووە" - تۆڕی میدیایی خەڵک\nپۆلیسی هەولێر تۆمەتبارێك دەستگیر دەكات، كە بەناوی ئاسایشەوە ڕێگری لە خەڵك كردووە و پارە و مۆبایلی لێ سەندوون.\nمقەدەم هۆگر عەزیز، وتەبێژی پۆلیسی هەولێر بۆ (خەڵك) ئاماژەی بەوەكرد، هێزەكانی پۆلیسی فریاكەوتنی هەولێر تۆمەتبارێكیان بە ناوی (ا.ص.م) لە شەقامی 100 مەتری نزیك (فامیلی مۆڵ) دەستگر كرد، كە لە گەڕەكی هەولێری نوێ بە ناوی ئاسایشەوە ڕێگری لە هاووڵاتییەك كردبوو و پارە و مۆبایلی لێ ستاندبوو.\nڕاشیگەیاند، تۆمەتباری ناوبراو، هاووڵاتییەكی مەدەنییە و هیچ پەیوەندییەكی بە هێزەكانی ئاسایشەوە نییە.\nمقەدەم هۆگر جەختیشی كردەوە، دوای دەستگیركردنی، ئەو تۆمەتبارە ڕادەستی پۆلیسی نەهێشتنی تاوان كرا و لێكۆڵینەوە بەردەوامە.\nهێزەكانی ئاسایش لە شارەدێی پیرەمەگرون تیرۆریستێكی داعشیان دەستگیركرد كە پلەی ئەمیری هەیە. (زیاتر…)\nخەڵك- وتەبێژی پۆلیسی هەولێر ئاشكرای دەكات، تۆمەتبارێك بۆ جارێكی دیكە لەسەر دزی كردن دەستگیر كراوەتەوە. ڕائید هۆگر عەزیز، وتەبێژی پۆلیسی هەولێر…\nئه‌رشیفه‌کان مانگێک دیاری بکه نیسان 2021 (694) ئازار 2021 (1663) شوبات 2021 (1621) كانونی دووه‌م 2021 (907) كانونی یه‌كه‌م 2020 (62)\n26 شوبات 2021 6.00 pm\nخەڵك- لیژنەی ناوخۆ و ئاسایش و ئەنجوومەنی خۆجێییەكانی پەڕلەمانی كوردستان ئاشكرای دەكات، كە وەزارەتی ناوخۆ پڕۆژە…


ژن و شار\nده‌شێ بڵێین که شار کۆی کۆمه‌ڵێک شتی جیاوازه وه‌ک سروشت، رواڵه‌ت و ئارکیتێکچه‌ر له‌لایه‌ک و که‌لتوورو مێژوویه‌کیش که خه‌ڵکی شاره‌که به‌رهه‌می دێنن. بێگومان هه‌ندێک له‌م خاڵانه به‌یه‌که‌وه به‌ستراون. بۆ نموونه که‌لتوور یه‌کێکه له‌و فاکته‌رانه‌ی کاردانه‌وه‌ی هه‌یه له‌سه‌رشێوازو ئارکیتێکچه‌ری شار. له راستیدا هه‌ندێک که‌س پێیان وایه که شار پیێکهاتووه له دانیشتوانی، واته بریتیه له‌و که‌سانه‌ی که به ژیانو کارو به‌رهه‌مو بیروڕاکانیان شار به‌رهه‌م دێنن. مرۆڤه‌کان به‌رپرسن به‌رامبه‌ر به به‌شێک له رواڵه‌تی شار. ئه‌وه راسته که به‌شێک له روخساری شار له‌ژێر ده‌سه‌ڵاتی مرۆڤه‌کاندا نیه. بۆ نموونه سلێمانی چوارده‌وری به شاخ گیراوه‌و هه‌ولێر له ده‌شتاییدایه، هه‌ریه‌ک له‌م دوو سروشته‌ش ده‌بنه به‌رهه‌مهێنه‌ری جۆرێک له که‌ش و ئاووهه‌وا، هه‌ریه‌که‌یان هه‌ندێک ده‌ره‌نجامی تریان لێ ده‌که‌وێته‌وه. به‌ڵام له یادمان نه‌چێت که له‌سه‌ره‌تادا ئه‌وه مرۆڤه‌کان بوون که ئه‌م دوو جوگرافیا جیاوازه‌یان هه‌ڵبژاردووه بۆ نیشته‌جێبوون. هه‌ر ئه‌وانیش ده‌بنه به‌رهه‌مهێنه‌ری خانووبه‌ره‌و کۆڵانه‌کان، به‌رپرسن له ره‌نگی ساختمانه‌کان و پاکوته‌میزی جاده‌و بان. من لێره‌دا ده‌مه‌وێ له‌سه‌ر ژن و شار قسه بکه‌م. به واتایه‌کی تر ده‌مه‌وێ له‌سه‌ر به‌شداربوونی ژن له پێکهاته‌ی شاردا راوه‌ستم. ئایا ژن ده‌توانێت به چ شێوه‌یه‌ک و تا چ راده‌یه‌ک له دروستکردنی شاردا به‌شدار بێت؟\nره‌نگه به‌رچاوترین به‌شدارییکردنی ژن له دروستکردنی شاردا له رووی رواڵه‌ته‌وه بێت. ئایا ژنان کۆمه‌ڵێک جه‌سته‌ی داپۆشراو، تێكشکاوو ونن یاخود له‌به‌رچاوو ئه‌کتیڤن وجه‌سته‌ی ئه‌وان یه‌کێكه له رواڵه‌ته مۆدێرن و جوانه‌کانی شار؟ ئایا ژنانی شار ره‌شپۆشن یا دڵخۆش و رازاوه؟ له‌سه‌رده‌می به‌عسدا گه‌لێک ژنی کورد ره‌شپۆش بوون، ره‌نگ زه‌رد و بێتاقه‌ت، بێ ئارایشت و ناز، برۆکانیان ئه‌ستوور و تووڕه، جه‌سته‌یان به موو داپۆشراو. ئه‌مه‌ش رواڵه‌تێکی غه‌مگینی ده‌به‌خشی به شار. له‌سه‌رده‌می زاڵبوونی ئیسلامیه‌کان به‌سه‌ر هه‌ڵه‌بجه‌دا ژنو کچی ناوچه‌که ناچارکران له‌چک بپۆشن. جه‌سته‌ی ژن وه‌ک شتێکی قه‌ده‌غه که ده‌بێته مایه‌ی بزواندنی شه‌هوه‌تی پیاو سه‌یرده‌کرا هه‌ر بۆیه به‌زۆر ده‌پێچرایه‌وه‌و ده‌شاردرایه‌وه. ژنه‌کان تاده‌هات که‌متر ده‌بینران. شه‌قامه‌کان پڕبوون له پیاوی چاوبرسیی که هه‌رتاڵه موویه‌ک ده‌یبزواندن و له‌ئه‌نجامدا ژنه‌کان تا ده‌هات زیاتر خۆیان ده‌پێچایه‌وه. له رۆژئاوا حکومه‌ت و داموده‌زگا ره‌سمیه‌کان سانسۆر له‌سه‌ر پۆشاکی ئافره‌تان دانانێن. ژنان به‌ئازادیی به‌رگ ده‌پۆشن وخۆیان ده‌ڕازێننه‌وه که‌چی پیاوانیش ئه‌وه‌نده سه‌یریان ناکه‌ن. له‌م شوێنانه زۆربه‌ی خه‌ڵک له‌سه‌ر ئه‌وه کۆکن که خۆڕازاندنه‌وه‌و به‌رگ پۆشین یه‌کێکن له سه‌ره‌تاییترین مافه‌کانی مرۆڤ. خۆڕازاندنه‌وه‌ی ژنیش نابێته هۆی بزواندنی سێکسی پیاو چونکه له‌لایه‌که‌وه جه‌سته‌ی ژن شتێکی قه‌ده‌غه‌کراو نیه که پیاوان تینووی بن و له‌لایه‌کی تریشه‌وه خۆشبه‌ختانه پیاوان ته‌نها به جه‌سته‌ی ژن نابزوێن به‌ڵکو کاراکته‌رو ره‌فتاری ژن یه‌کێکه له‌و خاڵه گرنگانه‌ی که پیاوێک به‌لای ژنێکدا راده‌کێشێ و به هه‌مان شێوه‌ش بۆ ژنان. تا ژنان داپۆشراوترو ونتر بن شار پیاوانه‌ترو باوکسالارانه‌ترخۆی نیشانده‌دات. تا بازاڕه‌کان پڕتربن له پیاو پیاوه‌کان چاوبرسیترن و ژنه‌کانیش شه‌رمنترو ترساوتر. تا ژنان ره‌شپۆشتر بن شار تاسه‌بارتره. هه‌موومان ده‌زانین که گه‌لێك نوکته هه‌یه له‌سه‌ر شاری سلێمانی، به تایبه‌ت له‌سه‌ر ره‌وشتو ئه‌خلاقی ژنه‌کانی. گوایه کچانی شاری سلێمانی له‌به‌رئه‌وه‌ی جلوبه‌رگی کراوه‌تر له‌به‌رده‌که‌ن ده‌نگیان دێ و ده‌م به پێکه‌نینن ئه‌وا له‌ڕووی ئه‌خلاقیه‌وه به‌ربادترن. له‌وه‌ڵامی ئه‌م جۆره بیکردنه‌وه‌یه‌دا ده‌مه‌وێ ئاماژه به دوو شت بکه‌م. یه‌که‌م، به بڕوای من ئه‌خلاق ته‌نها بریتی نیه له ره‌وشتی سێکسیی که‌سێک به‌ڵکوو پێکدێت له کۆی به‌هاو بیروراو ره‌وشتی ئه‌و که‌سه وه‌ک راستگۆیی، ده‌ستپاکیی، دڵپاکیی، به‌سۆزیی، ره‌فتاری جوان، هتد. دووهه‌م، ده‌مه‌وێ بڵێم که زۆربه‌ی ئه‌و ره‌فتارانه‌ی که چینی کۆنسێرڤه‌تیڤی کۆمه‌ڵگه به ناڕاستی ده‌زانێت له هه‌موو شوێنێک هه‌یه و هه‌میشه‌ش هه‌بووه به‌ڵام به دزیه‌وه. قسه‌کردن له‌سه‌ر هه‌ندێک کێشه وبزواندنی هه‌ندێ پرسیار له‌شاری سلێمانی به‌مانای ئه‌وه نیه که ئه‌م جۆره شتانه ته‌نها له سلێمانی رووده‌ده‌ن به‌ڵکو ته‌نها ئه‌وه‌مان پێڕاده‌گه‌یه‌نێ که قسه‌کردن له‌سه‌ر هه‌ندێک باسی قه‌ده‌غه ئاسانتره له‌م شاره. به‌هه‌رحاڵ لێره‌دا ده‌وه‌ستم و ده‌مه‌وێ بگه‌ڕێمه‌وه سه‌ر لایه‌نێکی تری به‌شداربوونی ژن له پێکهێنانی رواڵه‌تی شاردا که ئه‌ویش لایه‌نی پاكوته‌میزییه.\nئاشکرایه که ژنان به‌رپرسن له به‌شێک له خاوێنی شار به تایبه‌تیی له حه‌وزه‌ی ناوماڵدا. گه‌رچی پاکوخاوێنیی شتێکه که ژنو پیاو ده‌بێ پێکه‌وه لێی به‌رپرسیاربن به‌ڵام له که‌لتووری ئێمه‌دا زۆربه‌ی کات پیاوه‌کان ته‌نها شوێنه‌کان پیسده‌که‌ن و ژنه‌کان پاکیده‌که‌نه‌وه. بۆ نموونه فڕێدانی گۆره‌وی پیس له‌هه‌ر سووچ و که‌لێنێکی ماڵدا، به‌جێهێشتنی سوتوه جگه‌ره، به‌جێهێشتنی قاپو کووپی پیس، میزکردن به‌پێوه بێ ئه‌وه‌ی ئاو به ئاوده‌سه‌که‌دا بکه‌ن، هتد. ئه‌و پرسیاره‌ی که له سه‌فه‌ره‌کانمدا بۆ کوردستان لام دروستبوو ئه‌وه‌یه که ئاخۆ پیاوان نائاگاو نه‌فامن یا بێویژدان؟ به واتایه‌کی تر ئایا پیاوان ئه‌وه‌نده حاڵیی نین که تێبگه‌ن کاتێک ئه‌وان شوێنه‌کان به پیسیی به‌جێدێڵن ده‌بێ ژنێک، که زۆربه‌ی کات ژنێکی کارمه‌نده، له‌دوایانه‌وه پاکی کاته‌وه؟ یان ئه‌وه‌تا بێویژدانن و بۆیان گرنگ نیه که ده‌بێ دایک، یا خوشک یان خێزانه‌کانیان به‌رده‌وام هیلاک بێت وخه‌ریکی شتن و کۆکردنه‌وه‌ی ئه‌و پیسیانه بێ که پاش خۆیان جێیدێلن؟ ئه‌وه ژنه‌کانن که ده‌بێت گۆره‌ویی و ده‌رپێکان بشۆن، ته‌پڵه‌که‌کان بڕژن، ئاوده‌سه‌کان پاک که‌نه‌وه، قاپه‌کان بشۆن، شوێنه‌کان بسڕنه‌وه. جگه له‌مه‌ش زۆر ژن بۆ پاکڕاگرتنی ماڵه‌کانیان حه‌وشه‌و به‌رده‌رگاو هه‌تا شه‌قامه‌کانی به‌رده‌م ماڵه‌که‌شیان ده‌شۆن، به‌مه‌ش نه‌ک پاکوخاوێنی ناوماڵه‌کانیان را‌ده‌گرن به‌ڵکووبه‌شداریی له خاوێنراگرتنی شاریشدا ده‌که‌ن. سه‌یر له‌وه‌دایه له شاره‌کانی کوردستان شوێنه گشتیه‌کانی وه‌ک هاوینه‌هه‌وار، هۆڵی زه‌ماوه‌ندو چێشتخانه‌کان گه‌لێک پۆخڵو بێخزمه‌تن. هه‌تا شوێنه گرانه‌کانیش ئاوده‌ستخانه و ده‌سشۆره‌کانیان به پاکیی راناگرن. ئایا ئه‌و پیاوانه‌ی له‌م شوێنانه ئیشده‌که‌ن پاککردنه‌وه‌ی ئه‌م شوێنان به ئیشی خۆیان نازانن؟\nبه‌شداربوونی ژن له به‌رهه‌مهێنانی که‌لتوورو مێژووی شاردا لایه‌نێکی گرنگی تره که کارده‌کاته سه‌ر پێکهاته‌ی شار. شارێک ناتوانێت لافو گه‌زافی ئازادی و دیموکراسیی لێبدات له‌کاتێکدا که نیوه‌ی کۆمه‌ڵه‌که‌ی، واته ژنان، مافیان ده‌خورێت، ده‌چه‌وسێنه‌وه‌وله بڕیاره چارنوسسازه‌کاندا به‌شدار نابن. به‌بڕوای ده‌روونناسه کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کان راستیه‌کانی ژیانی ئێمه به‌رهه‌می کۆمه‌ڵگه‌ن. به واتایه‌کی تر یاساکان، که‌لتوورو نۆرمه باوه‌کان هه‌موو به‌رهه‌می دروستکراوی ئه‌و کۆمه‌ڵگه‌یه‌ن. ئه‌وه که‌سه‌کانن که بڕیارده‌ده‌ن له‌سه‌رجوانیی، روشت، هه‌قیقه‌ت. بۆ نموونه له کوردستاندا جوانیی ژن له رابوردوودا بریتیبوو له ده‌می بچوک، ده‌موچاوی خڕ، پێستی سپی و له‌شی خرپن به‌ڵام ئێسته پێوه‌ره‌کانمان بۆ جوانیی ره‌نگه گۆڕانی به‌سه‌ردا هاتبێت. له هه‌ندێ کۆمه‌ڵگه‌ی ئسلامیدا روشتبه‌رزیی له نوێژکردن، رۆژووگرتن و خواناسیدا ده‌بینرێته‌وه. هه‌قیقه‌ت لای کۆمه‌نیسته‌کان و ئیسلامیه‌کان دووشتی گه‌لێک جیاوازن. واته ئه‌وه گرووپه‌کانن که له‌سه‌ر کۆمه‌ڵێک نۆرم رێده‌که‌ون وهه‌ر به پێی ئه‌م نۆرمانه‌ش دیارییده‌که‌ن که چ ره‌فتارێک ئاساییه‌و ده‌شێت و کام ره‌فتارو بیروڕایه‌ش هه‌ڵه‌یه و ده‌بێ رێگریی لێ بکرێ. بۆ نموونه له کۆمه‌ڵگای کورده‌واریدا ئاساییه که کچێک به بێ خواستی خۆی بدرێته شوو بۆ براکه‌ی یا باوکی به‌ڵام ئاسایی نیه که ئه‌م ژنه ته‌ڵاق وه‌رگرێت ئه‌گه‌ر مێرده‌که‌ی خراپ بێت چونکه گه‌ڕانه‌وه‌ی ئه‌و ره‌نگه ببێته هۆی تێکدانی نێوان براکه‌ی و براژنه‌که‌ی. به کورتی ئاساییه که ژن بکرێته قوربانیی خواستی خێزان و کۆمه‌ڵگا. هه‌روه‌ها کارکردنی پیاو له‌ناو ماڵدا شه‌رمه و ده‌بێته مایه‌ی قسه‌و توانج و گاڵته به‌ڵام ئاساییه که پیاوه‌کان له ره‌ستوران و چایخانه‌کاندا هه‌مان ئه‌م کارانه ئه‌نجام بده‌ن. واته ئه‌وه یارمه‌تیدانی ژنه له‌ناوماڵدا که به‌چاوی سووک سه‌یرده‌کرێت چونکه ماڵ به شوێنی ژن سه‌یرده‌کرێت و ده‌بێ هه‌ر ژن تیایدا هه‌ڵسووڕێت. له‌لایه‌کی تریشه‌وه ژێنده‌ر، چینی کۆمه‌ڵایه‌تیی، ره‌گه‌زو سێکسوالیتی کۆمه‌ڵێک چه‌مکی دروستکراوی کۆمه‌ڵگه‌ن. به‌بڕوای فێمینیسته‌کان ئه‌م چه‌مکانه بۆ داکۆکیکردن و خزمه‌تکردنی گرووپێک دروستبوون و به زیانی گروپێکی تر. چه‌مکی ژێنده‌ر، بۆ نموونه، پێناسه‌ی ژنبوون ده‌کات و ده‌بێته مایه‌ی دروستبوونی کۆمه‌ڵێ چاوه‌ڕوانیی له ژنان. به پێی ئه‌م پێناسه‌یه ژن ده‌بێت جوان بێت، به‌سه‌برو کارامه بێت، گورجوگۆڵ بێت له ماڵدا، دایکێکی باش بیت، له مانه‌ش هه‌مووی گرنگتر ژن ده‌بێت له‌خۆبردوو بێت، واته ژیانو حه‌زو خواسته‌کانی بکاته قوربانیی ده‌ورووبه‌رو ئاره‌زووه‌کانی دایکو باوک، برا، مێردو منداڵ پێشبخات. جاک و دیڵ (1991) له ئه‌نجامی لێکۆڵینه‌وه‌یه‌کدا بۆیان ده‌رکه‌وت که جێبه‌جێکردنی ئه‌م چاوه‌ڕوانیانه ده‌بێته مایه‌ی خه‌مۆکیی لای زۆر ژن. که‌چی ئه‌م چاوه‌ڕوانیانه ده‌به‌سترێنه‌وه به سروشتی ژنه‌وه. گوایه ژنه‌کان هه‌ر خۆیان به‌ره‌حم، به‌سه‌بر، گورجوگۆڵو له‌خۆبوردوون، خوا وای دروستکردوون. بۆیه ئاسایی نیه ئه‌گه‌ر سه‌رپێچیی بکه‌ن و به‌م رۆڵه رازیی نه‌بن که کۆمه‌ڵگا پێی سپاردوون. ئایا ژنان تا چه‌ند توانیویانه ره‌خنه له نۆرمه باوه‌کانی شاره‌کانیان بگرن که به‌رهه‌می باوکسالارین و گۆڕانکاریی به‌سه‌ردا بێنن؟\nله شارێکی گه‌وره‌ی وه‌ک تاراندا گه‌رچی حکومه‌ت توانیوێتی له‌چک به‌سه‌ر هه‌موو ژناندا فه‌رز بکات به‌ڵام نه‌یتوانیوه ده‌نگی ناڕه‌زایی ژنان خه‌فه‌بکات. به‌به‌رچاوی داموده‌سته‌کانی کۆماری ئیسلامی ئێرانه‌وه ژنان چیرۆک، رۆمانو هونه‌ری ره‌خنه به‌رهه‌م دێنن. بزوتنه‌وه‌ی فێمینیزم له تاراندا له‌رووی فیکریه‌وه گه‌لێک له کوردستان ده‌وڵه‌مه‌ندترو به‌هێزتره. ئه‌وان به‌رده‌وام گۆڤار و کتێب به‌رهه‌مدێنن که ره‌خنه له ده‌سه‌ڵات ده‌گرێ و داواکاری مافی زیاتره بۆ ژنان. به‌شێکی گۆڕانکاریه‌کانی ساڵانی رابوردووش له ئێراندا له‌رووی کرانه‌وه‌ی زیاتری ده‌سه‌ڵاته‌وه به‌بۆنه‌ی خه‌باتی سه‌رسه‌ختی ژنانه‌وه بوو. ئه‌وان به‌رده‌وام که گۆڤاره‌کانیان له‌لایه‌ن حکومه‌ته‌وه داده‌خرێ گۆڤاری تر به‌ناوی تازه‌وه بڵاوده‌که‌نه‌وه. چالاکیی ژنان یه‌کێکه له‌و رواڵه‌تانه‌ی که تاران له شاره‌کانی تر جیاده‌کاته‌وه. رۆژنامه‌نووسو ئه‌کتیڤیسته‌کانی رۆژئاوا به‌سه‌رسوڕمانه‌وه باسی چالاکیی و نه‌ترسی ژنانی تاران ده‌که‌ن که بێگومان رویه‌کی لیبراڵ به‌م شاره ده‌به‌خشن و جیای ده‌که‌نه‌وه له شاره‌کانی تر.\nئایا ژنی کورد له ساڵانی پاش راپه‌ڕیندا چه‌نده به‌شداریی له به‌رهه‌مێنانی شاردا کردوه به‌شێوه‌یه‌ک که له‌گه‌ڵ سه‌رده‌می نوێی ئازادی و دیموکراسیدا بگونجێت؟ سه‌رده‌می پاش راپه‌ڕین باشترین زه‌مینه‌ی دروستکرد تا ژنان ده‌ستبه‌کاربن، شانبه‌شانی پیاو به‌شداریی له دروستکردنی جیهانی نوێدا بکه‌ن و سه‌رله‌نوێ پێناسه‌ی راستیی، جوانیی، ره‌وشت بکه‌ن وپێداچوونه‌وه‌یان هه‌بێت بۆ ئه‌رکو رۆڵی تاکه‌که‌س له‌ناو کۆمه‌ڵگه‌دا، چ ژن بێت و چ پیاو. به‌شێکی زۆری ئه‌و مافانه‌ی ژنان له ئه‌وروپا به‌ده‌ستیان هێناوه له‌ئه‌نجامی ئه‌و دوو جه‌نگه جیهانیه‌وه بوو که رێژه‌ی پیاوی که‌م کرده‌وه. ژنان مه‌جبووربوون له ماڵ بێنه ده‌ره‌وه‌و له‌بواره جیاوازه‌کاندا کاربکه‌ن و شاره وێرانه‌کانیان جارێکی تر دروستبکه‌نه‌وه. تا ژنان له مه‌ڵبه‌نده جیاوازه‌کاندا کارنه‌که‌ن و خۆیان نه‌سه‌لمێنن ناتوانن پێداچوونه‌وه‌یان هه‌بێت بۆ که‌لتووری باوو نۆرمی تازه به‌رهه‌مبێنن. ده‌شێ سه‌رده‌می پاش راپه‌ڕین له‌هه‌ندێک روه‌وه هه‌مان ده‌رفه‌تی بۆ ژنی کورد ره‌خساندبێت تا بێته پێشه‌وه‌و شانبه‌شانیی پیاو کاربکات و چیتر سه‌روه‌ریی پیاو قبووڵنه‌کات. به‌ڵام به‌داخه‌وه ئه‌م سه‌رده‌مه زۆر رێگریشی له‌به‌رده‌م کاری ژندا دروستکرد. توندو تیژیی حکوومه‌تی به‌عس له‌لایه‌ک و(به‌کارهێنانی چه‌کی کیمیایی، وێرانکردنی گوند و به‌ندکردنی خه‌ڵکه‌که‌ی، گۆڕستانی به‌کۆمه‌ڵ، هتد) به‌رده‌وامبوونی توندوتیژیی پاش راپه‌رین له‌لایه‌ن هێزه کوردیه‌کانه‌وه (به‌ربڵاوی چه‌ک له‌ناو خه‌ڵکدا، بێسه‌رووبه‌ریی و نه‌بوونی لێپرسینه‌وه‌ی یاسایی، براکوژیی، تۆڵه‌سه‌ندنه‌وه‌ی خێڵ و تاکه‌که‌سه‌کان له یه‌کتر) هه‌موو ئه‌مانه توندوتیژیان کرده به‌شێک له ژیانی رۆژانه. ئه‌و وڵاته ئه‌وروپییانه‌ی که‌به‌شداریی جه‌نگیان کردبوو ماوه‌یه‌کی که‌م پاش کۆتاییهاتنی جه‌نگ، له‌هه‌ندێ وڵات له‌کاتی جه‌نگیشدا، سیسته‌می لێپرسینه‌وه هه‌بوو، حکوومه‌ت زوو ده‌سه‌ڵاتی گرته‌ده‌ست، باری ئاسایش هێمن بوه‌وه، ژیان ریتمی خۆی وه‌رگرته‌وه و ده‌ستدرێژیی ونائارامیی رۆژانه کۆتاییان پێهات. به‌کورتی له پاش جه‌نگه‌کانی ئه‌ورووپا توندوتیژیی بووه‌وه به شتێکی نائاسایی، خه‌ڵک که‌وتنه کارکردن بۆ باشترکردنی بژێوی ژیانی خۆیان و زۆری نه‌ویست تا ئه‌وان هه‌ست به ئارامیی و پارێزراویی ژیانیان بکه‌ن. به‌ڵام به‌داخه‌وه له کوردستاندا نائارامیی تا ساڵی 1997، واته بۆ ماوه‌ی 6 ساڵ به‌رده‌وام بوو. به‌ربڵاویی چه‌ک و لێنه‌پرسینه‌وه، په‌تپه‌تێنی سیاسیی جاشوسه‌رۆک خێڵه‌کانو جه‌نگی نێوان لایه‌نه کوردیه جیاوازه‌کان، ئه‌مانه هه‌موو بوونه هۆی ئه‌وه‌ی ژنان نه‌توانن په‌ره به چالاکیه‌کانیان بده‌ن. به پێی ئاماری هه‌ندێ رێکخراوی ژنان ژن کوشتن و خۆکوشتنی ژنان له‌م ماوه‌یه‌دا په‌ره‌ی سه‌ند. ئه‌مه شتێکی سه‌یر نیه له کاتێکی وادا. زیادبوونی پیاوی چه‌ک به‌ده‌ست که له‌که‌س ناترسێ و پشتی به لایه‌نێکی سیاسیی قاییمه بێگومان ده‌بێته هۆی بوونه قوربانیی ژنان که له‌خێزان، خێڵ و کۆمه‌ڵگه‌دا ده‌سه‌ڵاتێکی ئه‌وتۆیان نیه. چاوترساندنی ژنان و هه‌ڕه‌شه و کوشتنیان ته‌نها ئه‌وکاته که‌م ده‌بێته‌وه که حکوومه‌تێکی سه‌ربه‌خۆ هه‌بێت که نوێنه‌ری هه‌موو میلله‌ته و دادپه‌رواریی ده‌سه‌پێنێ به‌بێ جیاوازییکردن له‌نێوان هاوڵاتیاندا. ده‌بێ حکوومه‌تێکی وا پشتگیریی له ژنان بکات، له تاوانباره‌کان بکۆڵێته‌وه‌و جه‌زایان بدات. تا حکوومه‌ت ترسی ئه‌وه‌ی هه‌بێت که فڵانه خێل دڵگیر نه‌کات نه‌کا بچن بۆلای حیزبێکی تر، تا خێڵ بۆی هه‌بێت هه‌ڕه‌شه له ژنان و رێکخراوی ژنان بکات، تا ئاگایی کۆمه‌ڵایه‌تی نه‌بێت و بژێوی ژیانی ژنان دابیننه‌کرابێت ئه‌وا چ هیوایکمان نیه. رێکخراوێکی ژنان که یارمه‌تیی ژنێکی راکردوویان دابو بۆیان باسکردم که ژنه پاش بێزاربوون له خۆشاردنه‌وه‌و دووریی له منداڵه‌کانی بڕیاریدا به سوڵحی عه‌شایه‌ریی رازییبێت به‌ڵام هه‌ر که چوه‌وه ناو خێزانه‌که‌ی کوشتیان. له‌هه‌مان کاتدا ئه‌و خێڵه هه‌ڕه‌شه‌یان له‌م رێکخراوه کرد که گه‌ر خۆیان له‌م باسه هه‌ڵقورتێنن به گوله هه‌ڵده‌واسرێن. ئه‌م رێکخراوه که ئاگادارن ئه‌م خێڵه له‌ناو حیزبدا چه‌ند ده‌سترۆیشتوون، بێده‌نگه‌یان له مه‌سه‌له‌که کرد.\nسه‌ره‌ڕای هه‌موو ئه‌م ڕێگرانه‌ش ژنی کورد توانیوێتی گه‌لێک ده‌ستکه‌وتی هه‌بێت له‌م سه‌رده‌مه‌دا. له ئێستادا ژماره‌یه‌کی به‌رچاو رێکخراوی ژنان هه‌ن که له‌سه‌ر ئاستی جیاواز کارده‌که‌ن. ئه‌مه جگه له‌و په‌ناگایانه‌ی که توانیویان ژیانی هه‌ندێ ژنی هه‌ڕه‌شه‌لێکراو بپارێزن. سه‌ره‌ڕای په‌رته‌وازه‌یی کارو هه‌ندێجار حیزبیبوونی هه‌ندێک له‌م ڕێکخراوانه هه‌ندێک کاری هاوبه‌شیان ئه‌نجامداوه وه‌ک گۆڕینی هه‌ندێک مادده‌ی یاسای باری که‌سیی سه‌باره‌ت به فره‌ژنی و کوشتن به‌ناوی نامووسه‌وه. به‌ڵام به‌داخه‌وه پێده‌چێ حکوومه‌ت ته‌نها بۆ ده‌مبه‌سکردنی ژنان ئه‌م یاسایانه‌ی گۆڕیبێت چونکه رۆژانه لادان رووده‌دات و که‌سیش له تاوانباران ناپرسێته‌وه. ئه‌مه جگه له‌وه‌ی که ته‌نها یاسا گۆڕین به‌س نیه بۆ رێگرتن له‌م دیارده دزێوانه. ده‌بێت ژنه بێده‌رامه‌ته‌کان له‌رووی داراییه‌وه پشتگیرییان لێبکرێت ده‌نا له برسا ده‌مرن. له رۆژئاوادا هه‌موو بێکاره‌کان سووکه مووچه‌یه‌کیان هه‌یه که پێی بژین. ئه‌و ژنانه‌ی منداڵیان هه‌یه به تایبه‌تیی پشتگیریان لێده‌کرێت. له‌لایه‌کی تره‌وه گه‌رچی رێکخراوی ژنان زۆریان کار له‌سه‌ر ئاگاکردنه‌وه‌ی ژنان و کۆمه‌ڵگا کردوه به‌ڵام ده‌بێ حکوومه‌تیش به‌م کارانه هه‌ستێت و گۆڕانکاریی به‌سه‌ر سیسته‌می خوێندندا بهێنێ تا منداڵه‌کان زوو فێری رێزگرتن له به‌رامبه‌ر، ئازادیی تاکه‌که‌س و قبوڵکردنی جیاوازیی ببن و تا کوڕان فێرببن که کچان وه‌ک که‌سێکی یه‌کسان به‌خۆیان ببینن نه‌ک وه‌ک که‌سێک که بۆ خزمه‌تی ئه‌وان دروستبووه.\nله‌کۆتاییدا ده‌مه‌وێ بڵێم که به‌شداربوونی ژن له دروستکردنی شاردا ته‌نها په‌یوه‌ندی به چالاکی ژنانه‌وه نیه. ژنان بۆ کارکردن پێویستیان به ئارامیی باری سیاسی و کۆمه‌ڵایه‌تیی هه‌یه و سه‌ره‌وه‌ریی یاسا که بتوانن پشتی پێ ببه‌ستن. ده‌بێ داموده‌زگا ره‌سمیه‌کانی حکوومه‌ت پشتگیریی له ژنان بکه‌ن بۆ به ئه‌نجامگه‌یاندنی هه‌ندێک له خواسته‌کانیان. بێگومان په‌یوه‌ندی نێوان رێکخراوه مه‌ده‌نیه‌کان و حکوومه‌ت په‌یوه‌ندیه‌کی پڕکێشه‌و ئاڵۆزه به‌ڵام تا بنه‌ما سه‌ره‌کیه‌کانی بێلایه‌نیی، دیموکراسیی و گرنگیدان به ئازادی ومافی تاکه‌که‌س له حکوومه‌تدا نه‌بێت کاری ژنان سه‌د ئه‌وه‌نده سه‌ختتر ده‌بێت و ده‌بێ بۆ به‌دیهێنانی هه‌ر داواکاریه‌ک له چه‌ندین لایه‌نه‌وه جه‌نگ بکه‌ن. به‌ڵام چالاکبوونی ژنان، بوێریان له باسکردنی کێشه‌کاندا، سه‌رشۆرنه‌کردنیان بۆ واقیعه تاڵه‌کانی کۆمه‌ڵگه و کارکردنیان بۆ گۆڕانکاریی، هه‌موو ئه‌مانه مایی خۆشبه‌ختین. من به‌شێکی زیندوێتی شاری سلێمانی، جوانیه‌کانی و ئه‌و ئازادیه رێژه‌ییه‌ی که تیایدا به‌دیده‌کرێت له‌چاوی ئه‌و هه‌موو ژنه کارامه‌یه دبینم که بێوچان کارده‌که‌ن، چاونه‌ترسانه قسه‌ده‌که‌ن و ناڕه‌زایی ده‌رده‌بڕن.


کەناڵی نێت تیڤی رونکردنەوە لەبارەی ئەو دەنگۆیانەی تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان بڵاودەکاتەوە و رەتی دەکەنەوە هیچ بێڕێزیەکیان بەرامبەر فەرهاد پیرباڵ ئەنجامدابێت.\nکەناڵی نێت تیڤی لە پێگەی فەرمی خۆیان لە تۆڕی کۆمەڵایەتی فەیسبوک رونکردنەوە دەربارەی ئەو دەنگۆیانە بڵاودەکەنەوە کە لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان بڵاوبوەتەوە و رایانگەیاند، " ئێمە لە نێت تیڤی تەواوی ئەو دەنگۆیانە رەتدەکەینەوە، ئەو بەڕێزەی میوانی بەرنامەکە بو هیچ قسەیەکی نەشیاوی بەرامبەر نەکراوە و هیچ کارمەندێکی نێت تیڤی هەڵسوکەوتێکی ناشایستەی بەرامبەر ئەو کەسە بەڕێزە ئەنجامنەداوە، تەنیا ئەوە نەبێت کە لەبەر پەیوەستیمان بە بەڵێنمان بە بینەرانمان ناچاربوین کە دوای تەواوبونی بڕگەی بەڕێزیان بەردەوامی بە بڕگەکانی دیکەی بەرنامەکە بدەین".\nلە رونکردنەوەکەشدا ئاماژەبەوەکرا " هەمو مرۆڤێک لای ئێمە رێزلێگیراوە و هەمیشە هەوڵمانداوە نێت تیڤی بکەینە سەکۆی گەیاندنی دەنگی بێ نەوایان، هەمیشە پاڵپشت و داکۆکیکاری سەختی هەموو ئەو بەڕێزانە بوین کە ویستویانە لە نێت تیڤییەوە بەرگری لە ماف و ئازادییەکانیان بکەن."\nنێت تیڤی ئەو دەنگۆیانەی وەکو هەوڵێک دادەنێت بۆ ناوزراندنی کەناڵەکەیان و دەڵێن " ئەوەی رودەدات هەوڵێکی دیکەیە بۆ لەکەدارکردنی کەناڵەکەمان، بێدەنگی ئێمە لە ئاست هەمو ئەو هەوڵانەش سەرقاڵی زۆرمانە بە پلان و پرۆگرامە نوێیەکانمان لە پێناوی نوێبونەوەی زیاتر و خزمەتکردنی زیاتری بینەران".\nئەم رونکردنەوەیەی نێت تیڤی دوای ئەوە هات کە رۆژی پێنج شەممە فەرهاد پیرباڵ، ئامادەی بەرنامەی ئەڤین ژن و ژیان بو، لەگەڵ دەستپێکردنی ناوبڕێک کۆتایی بە بەرنامەکە هات و تەواوی بەرنامەکە لە لاپەڕەی فەرمی کەناڵەکە سڕایەوە، ئەمەش بوە هۆی ئەوەی دەنگدانەوەی زۆر بەدوای خۆیدا بهێنێت لەناو خەڵکدا، فەرهاد پیرباڵ داوای یاسایی لە دژی کەناڵی ناوبراو و ئەڤین ئاسۆ، پێشکەشکاری بەرنامەکە تۆمارکرد، داوای 200 هەزار دینار قەرەبو لەو کەناڵە دەکات.\nئه‌م بابه‌ته 35474 جار خوێنراوه‌ته‌وه


سه‌روه‌ری یاسا له‌ژێر پرسیاردا!، راپۆرتی پێنجه‌می پرۆژه‌ی پاڵپشتی دادگا – DHRD\nYou are here: Home / ڕاپۆرت / سه‌روه‌ری یاسا له‌ژێر پرسیاردا!، راپۆرتی پێنجه‌می پرۆژه‌ی پاڵپشتی دادگا...\nسه‌نته‌ری په‌ره‌پێدانی دیموكراسی و مافی مرۆڤ DHRD به‌هاوكاری ڕێكخراوی سندوقی پاڵپشتی دیموكراسی NED ، پێنجه‌م ڕاپۆرتی خۆی له‌چوارچێوه‌ی پرۆژه‌ی پاڵپشتی دادگا ده‌خاته ڕوو، له‌ژێر ناونیشانی سه‌روه‌ری یاسا له‌ژێر پرسیاردایه..!!؟؟ له‌ڕوانگه‌ی بڕوابوونی ته‌واومان به‌سه‌ربه‌خۆیی ده‌سه‌ڵاتی دادوه‌ری و سه‌ربه‌خۆبوونی دادگاكان و ده‌ستنه‌خستنه ناو كاروباری دادگاكان و سه‌روه‌ریبوونی یاسا و هه‌وڵدان بۆ گه‌ڕاندنه‌وه‌ی متمانه‌ی ته‌واوی هاوڵاتیان به‌ده‌سه‌ڵاتی دادگاكان و سه‌روه‌ری یاسا، ئه‌م ڕاپۆرته ئاماده‌كراوه به‌ده‌ستخستنه‌سه‌ر و ده‌ستنیشانكردنی ئه‌و پێشێلكارییانه‌ی له‌دژی سه‌روه‌ری یاسا و مافه‌كانی مرۆڤ و تۆمه‌تباران له‌قۆناغه‌كانی لێكۆڵینه‌وه‌و دادگایی كردندا ئه‌نجامدراوه، له‌گه‌ڵ زانینی ئه‌و ڕاستیه‌ی پاش بڵاوكردنه‌وه‌ی ڕپۆرتی چواره‌م له ساڵی 2011دا ڕێكخراوه‌كه‌مان و هه‌ڵسوڕاوان و چاودێره‌كان ڕووبه‌ڕووی هه‌ڕه‌شه‌ی جۆراوجۆر و فشارخستنه سه‌ر بوونه‌وه له‌لایه‌ن لایه‌نه‌كانی په‌یوه‌ندیدار به‌ڕاپۆرته‌كه‌مان و به‌دواداچوونی به‌رده‌وام بۆ ده‌ركه‌وتنی سه‌رچاوه‌ی زانیارییه‌كان ئه‌نجامدراوه له‌هه‌رێمی كوردستاندا له‌جیاتی هه‌وڵدان بۆ چاره‌سه‌ركردنی كه‌م و كورتییه‌كان و كه‌مكردنه‌وه‌ی پێشێلكارییه‌كان، به‌ڵام ئه‌م ڕاپۆرته به‌هه‌وڵ و ماندووبوونی به‌رده‌وامی ستافی پرۆژه‌كه‌و خه‌مخۆرانی مافه‌كانی مرۆڤ و سه‌روه‌ری یاسا به هاوكاریی و پاڵپشتی چه‌ند دادوه‌رێك و جێگرانی داواكاری گشتی و پارێزه‌ران و مافناسان، كه‌بوونه هۆی ئاسانكردنی كاره‌كانمان و توانرا ئه‌و پێشێلكاریانه تۆمار بكرێن كه‌بوونه‌ته له‌مپه‌ر و ئاسته‌نگ له‌به‌رده‌م سه‌روه‌ری یاسا و سه‌ربه‌خۆیی ته‌واوی ده‌سه‌ڵاتی دادوه‌ری و گه‌ڕاندنه‌وه‌ی متمانه‌ی ته‌واوی هاوڵاتیان به‌ده‌سه‌ڵاتی دادگاكان بۆ یه‌كلاییكردنه‌وه‌ی كێشه‌كانیان.\nبۆ خوێندنه‌وه‌ی راپۆرته‌كه كلیك لێره بكه\n2014-12-01 /by dhrd


ناوەڕوکی پڕۆژەی لایەنە كوردییەكانی سووریا بۆ داهاتووی وڵاتەكەیان - هيوای کۆرد\nHome » هەواڵ » جێهان » ناوەڕوکی پڕۆژەی لایەنە كوردییەكانی سووریا بۆ داهاتووی وڵاتەكەیان\nناوەڕوکی پڕۆژەی لایەنە كوردییەكانی سووریا بۆ داهاتووی وڵاتەكەیان\nin جێهان, کوردستانی, هەواڵ 01/12/2017\t0\nكوردەكانی سوریا پێنج داواكارییان ئاڕاستەی روسیا كردووە تا حكومەتی بەشار ئەسەد جێبەجێیان بكات كە پێداگری لەسەر دیموكراتیبوونی سووریا دەكەنەوە.\nتۆڕی (سپۆتنیك) لەسەر زاری فۆزا یوسف ئەندامی دەستەی دامەزرێنەری سیستمی فیدڕاڵی باكوری سووریا بڵاویكردووەتەوە، لە كۆبوونەوەیاندا لەگەڵ روسیا لایەنە كوردییەكان پڕۆژەو نەخشەڕێگەی خۆیان بۆ داهاتووی سوریا ڕادەستی لایەنی ڕووسی كردووە.\nبەپێی پڕۆژەكەش داواكارییە سەرەكییەكانی كورد خۆی لە چەند خاڵدا دەبینێتەوە كە بریتین لە:\nیەكەم: دەبێت گۆڕانكاری ڕیشەیی لە سیستمی سیاسی سووریادا بكرێت‌و دەوڵەتێكی فیدڕاڵ‌و دیموكراتی دابمەزرێت. لایەنە كوردییەكان ڕاشیانگەیاندووە، ئەوان دەوڵەتێكی ناوەندی لەسەر بنەمای یەك زمان‌و یەك نەتەوەو یەك ئایین قبوڵ ناكەن.\nدووەم: دەبێت دەستوورێكی دیموكراتی بۆ سوریا بنووسرێتەوەو بۆ نووسینەوەی ئەو دەستوورەش دەبێت لیژنەیەكی هاوبەش پێكبهێنرێت‌و لایەنە كوردییەكان ئەو دەستوورەشیان ڕەتكردووەتەوە كە لە ساڵی 2012دا لەلایەن حكومەتی سووریاوە پەسەند كرا.\nسێیەم: دەبێت ناوی وڵاتەكەش بگۆڕدرێت چونكە كۆماری سووریای عەرەبی ئاماژە نییە بۆ ناسنامەی هەموو گەلان‌و پێكهاتەكانی سوریا.\nچوارەم: پێویستە لە بەرامبەر بوونی هێزەكانی توركیا لە سووریاو هەندێك هێزی دیكەوە ڕێوشوێنی هاوبەش‌و گشتی بگیرێتەبەر.\nپێنجەم: هەموو ئەو ڕێككەوتنانەی لە دژی گەلان‌و بە تایبەتیش لە دژی كورد ئیمزا كراون هەڵبوەشێنرێنەوە.\nفۆزا یوسف ئاشكراشیكرد، لە كۆبوونەوەكەدا لایەنی ڕووسی بە وەفدە كوردییەكەیان ڕاگەیاندووە، لە ئێستادا سوریا ئامادە نییە بۆ گۆڕانكاری گەورەو ڕیشەیی‌و دەبێت سەرەتا لە هەنگاوی بچوكەوە دەست پێبكات‌و دواتر هەنگاوی گەورە بنێت.\nبەشار ئەسەد روسیا سووریا فۆزا یوسف كورد\t2017-01-12\nTagged with: بەشار ئەسەد روسیا سووریا فۆزا یوسف كورد


زاناکانی ژینگە: دەریاچەکانی ئەرجەنتین بۆ ڕەنگی پەمەیی دەگۆڕێن\nی مانگی هه‌شـت ٠٢, ٢٠٢١\nبۆینس ئایرس – دوو دەریاچە لە ناوچەیەکی دووری کەنار دەریا لە پاتگوانا لە ئەرجەنتین ڕەنگیان بۆ پەمەیی گۆڕاوە، تائیستا هۆکاریان ئاشکرانەبوە، زاناکانی ئەرجەنتین مەترسیان هەیە زیان بەخشبێت و پیسبوونەکەی بەهۆی پیشەسازیەوە بێت.\nدەریاچەکان لە نزیک ناوچەی پیشەسازین لە دەورووبەری تریلۆ لە ئەرجەنتین، لە ناوچەیەکی گرد و دۆڵ و خاکێکە لماوی هاوشێوی بیابان. لە پەیجی تۆڕی کۆمەڵایەتی شارەوانیەکەی بڵاوکرایەوە" دوای چاودێری بەم دوایانە بەرپرسانی شارەوانی شارۆچکەی تریلیۆ تەنکەرێکیان بەدی کرد پاشماوی شل دەکاتە کۆماوەکانەوە".\nبەڕێوبەرانی ناوچەکە ڕوانگەی جیاوازیان بۆ میدیای ناوخۆ باسکردوە ، لەگەڵ ئەوەشدا دەربارەی گۆڕانی لەناکاوی ڕەنگی دەریاچەکان و ئەگەری زیان لێکەوتنەوە، ژینگەپارێزان نیگەرانی زۆریان دەربڕی.\nچالاکوانی شارەکە بابلۆ لادا ئەندامی تۆڕی ژینگەی نیشتمانی ئەرجەنتین RENACE (ڕێنەس) لە چاوپیکەوتنێکدا بەڕۆیتەرزی ڕاگەیاندوە لەوانەیە ئەو ڕەنگە پەمەیی‌یە دەرئەنجامی بەکارهێنانی ڕەنگێک بێت بەکاربێت بۆ پێدانی ڕەنگی پەمەیی بە جۆرێک (شرمپی) دەریا لە حەوزا بەخێو دەکرێن.\nلادا ووتیشی "ئەو ڕەنگە پەمەیی‌یە دەردەخات چارەسەر و لەناوبردنی پاشماوەی پیشەسازیەکان بۆتە گرفتێکی گەورە".\nبەرپرسانی ژینگەی خۆجەیی و هەرێمەکە لێکۆڵینەوەیان دەستپێکردوە بۆ زانینی هۆکار و ئەگەری زیان کەوتن لە دەریاچەکان، بەڵام تائێستا هیچ بەڵگەیەکیان دەست نەکەوتوە.\nبەرنامەیەکی کۆمپیوتەر دەبێتە هۆکاری گۆڕینی جێگای بنکەی ئاسمانی لە خولگە\nبەرپرسانی واڵایی ڕوسیا ڕۆژی هەینی ڕایانگەیاند هۆکاری کەوتنە کاری لەناکاوی چەند پاڵنەرێکی گاز لە یەکەیەکێ نوێ بەمداویانە گەشتبوە بنکەکە کیشیەکی پرۆگرامی کۆمپیوتەر بوە کە لە دەرئەنجامی ئەمە بنکەکەی واڵای لەو پێگەیەی بۆی دەستنیشانکرابوو جوڵاوە.\nڕوداوەکە ڕۆژی 5شەممە بوە، دوای چەند کاتژمێرێک لە لکاندنی یەکەی تاقیگەی ڕوسیا ناسراو بە (ناوکا) ئەوەی بۆ ماوەیەک ناردنی بۆ بنکەی وڵایی دواکەوت. نزیکەی کاتژمێریکی خایاند بۆ گەڕانەوەی بۆ چێگای خۆی لەخولگەدا، و کۆنترۆڵی زەوی لە ڕێگای بەکارهێنانی پاڵنەری گازی یەکەکانی دیکەی ڕوسیا گەڕاندیانەوە بۆ پێگەی پێشتری.\nلەبڵاوکراوەیەکدا ڕۆژی هەینی ڤلادمێر سۆلۆڤێۆڤ بەرێوەبەری جوڵەکان لە بنکەی نێودەوڵەتی ڕوسیا ووتی کێشە لە پرۆگرامی کۆمپیوتەردا هۆکاری کەوتنەکاری پاڵنەرەکان بوە.\nبۆ 2 جار پەیوەندی نێوان بنکەی زەوی و تیمی واڵایی بۆ چەند دەقیقەیەک پچراوە، بەڵام ئاژانسی واڵایی وڵاتیەکگرتوەکان (ناسا) ووتی تیمی بنکەی ئاسمانی هیچ مەترسیان لەسەر نەبوە.\nئاسمانگەڕی روسیا ئۆلیگ نۆڤیسکی ڕۆژی هەینی لە پێگەی تویتەر بڵاویکردەوە کە هیچ شتێک جێگای نیگەرانی نیە و کارکردن بۆ لکاندنی یەکە نوێکە بە بنکەی واڵایی نێودەوڵەتییەوە وەک بۆی دانراوە بەردەوامەوە.\nیەکەی (ناوکا) بێسەرنشین گەشتە بنکەی واڵایی و کێشی 20 تەن و درێژی 13 مەترە، بە یەکەی تاقیگەی هەمەجۆر ناسراوە. بەشێک دەبێت لە بەشەکانی ڕوسیا لە بنکەی واڵایی کە لەساڵی 2010ەوە گەشتوونەتە خوڵگە.\nبۆچندین ساڵ یەکەی (ناوکا) کیشەی هەبوو، ئامادە نەدەبوو بۆ ناردنی بۆ واڵایی، بەشێوەیەک دروستکراوە پانتایی زیاتری هەیە بۆ تاقیکردنەوە و سەرنشین، دەبوو لەساڵی 2007دا بۆ واڵایی بنێردرێت، بەڵام بەهۆی کیشەی تەکنیکیەوە بۆ چەندین کەڕەت دواخرا.\nشەپۆلی گەرما پەستەڵەکی زۆری گرینلاند دەتوێنێتەوە\nکۆبنهاگن – دانیمارک – زاناکانی دانیمارک دەڵێن بەهۆی شەپۆلی گەرمای ناوچەکەی گرتۆتەوە، بەستەڵەکی بەفری گرینلاند توانەوەی گەورەی بخۆوە دیوە و پلەی گەرما 10 پلە زیاتر بوە بەراورد بەساڵانی ڕابردوو .\nبەپێی پێگەی ماڵپەری Polar Portal کە توێژەرەوانی دانیمارک بەرێوەی دەبەن، لەڕۆژی 4شەممی ڕابردوەوە بەستەڵەکی بەفر ئەوەی ناوچەی فروانی جەمسەری باکور دادەپۆشێت بە بڕی 8 ملیار تەن ڕۆژانە تواوەتەوە، ئەمەش 2 ئەوەندەی ڕێژەی توانەوەی مامناوەندی سروشتیە لە هاویندا بۆ ئەو ناوچەیە.\nپەیمانگی دانیمارک بۆ چاودێری کەش و هەوا ڕایگەیاند پلەی گەرما لە 20ی سەدی زیاترە، واتە 2 ئەوەندەی پلەی مامناوەندی پلەی گەرمای سروشتی لە هاویندا لە باکوری گرینلاند\nڕۆژی 5 شەممە فڕۆکەخانەی (نێرلێریت ئینات) لە باکوری ڕۆژهەڵاتی هەرێمەکە 23.4 ی سەدی تۆمار کردوە، ئەمەش بەرزترین پلەی گەرمایە لەو ناوچەیە تۆمار کرابێت.\nشەپۆلی گەرما کە کاریگەری لەسەر هەموو ناوچەکانی گرینلاند هەبوە، ئەوەندی سەهۆڵ توانۆتەوە بەهێندی پانتایی ولایەتی فلۆریدا بە ئەستووری 5 سانتیمەتر ئاو بەرزبێت.\nپێشتر زۆرترین توانەوە لە هاوینی ساڵی 2019دا ڕویداوە، بەڵام بڕی توانەوەی ئەمساڵ زۆر زیاتر بوە و پێوانەی تۆمار کردوە.\nبەستەڵەکی گرینلاند لە دوای بەستەلەکی جەمسەری باشور دووهەم گەورە بەستەڵەکی ئاوی سازگارە لە جیهاندا بە پانتایی 1.8 ملێۆن کیلۆمەتر.\nزاناکانی دانیمارک دەڵێن دوای توانەوەی ساڵی 1990 و خێرابوونی لەساڵی 2000 ـەوە، لە ساڵانی ڕابدوودا لە دەستدانی پارچە گەورەکان 4 ئەوەندە بوە بەراورد بەساڵی 2000.\nتوێژینەوەیەکی ئەوروپا لە مانگی 1ی ڕابردوودا بڵاوکراەیەوە دەلێت بەهانتی ساڵی 2100 ئاستی ئاوی ئۆقیانسووسەکان بۆ 10 تا 18 سانتیمەتر بەرزدەبێتەوە، یاخود 60%ی خێراتر لە توانەوەی پێشتر دانرابوو بۆ رێژەی توانەوە لە گرینلاند.\nئەگەر هەموو بەستەڵەکی گرینلاند بتوێتەوە، ئاستی ئاوی ئۆقیانوسەکان بە 6 تا 7 مەتر بەرز دەبێتەوە.\nهەرچەندە سەرەتای هاوینی ئەمساڵ لە گرینلاند تاڕادەیەک ساردبوو، بەفر و بارانی زۆر باری، بەڵام توانەوەی هاوینی 2021 تۆماری نوێیە. پێگەکەی ماڵپەری پۆلار پۆرتال دەڵێت توانەوە ساڵانە لە مانگی 6 تا سەرەتای مانگی 9 بەردەام دەبێت .\nبەرنامەی زانست و تەکنەلۆجیا 02-08-2021


ڕێكان محه‌مه‌د له جه‌ژندا دوو گۆرانی بڵاوده‌كاته‌وه\n24/4/2021 - 10:01\nدوای ماوه‌یه‌ك دابڕان له گۆرانی و موزیكدا، ھونه‌رمه‌ند (ڕێكان محه‌مه‌د) به دوو به‌رھه‌می نوێ و به ستایلێكی تازه و جیاواز له كاره‌كانی پێشووتری دا ده‌گه‌ڕێته‌وه.\nبڕیاریشه له جه‌ژنی ڕه‌مه‌زانی پیرۆزدا وه‌ك سوپرایزێك بۆ ھه‌واداران و عاشقانی گۆرانی و موزیكی كوردی ھه‌ردوو گۆرانیه تازه‌كه‌ی به‌شێوه‌ی كلیپ بڵاوبكاته‌وه.\n(ڕێكان محه‌مه‌د) له‌م باره‌یه‌وه ڕایگه‌یاند، ئێستا سه‌رگه‌رمی وێنه‌گرتنی به‌رھه‌مه تازه‌كانم، كه به ناوه‌كانی (دوا بڕیار، یادم كه گیانه)ـیه، كه له ستۆدیۆی ئۆكتافه‌وه میكس و مایسترینگیان بۆ كراوه.\nگۆرانی (دوا بڕیار) له ئاواز و تێكستی خۆمه و (سه‌رھه‌نگ ئیلھام) دابه‌ش كردنی موزیكه‌كه‌ی گرتووه‌ته ئه‌ستۆی خۆی و (محه‌مه‌د ئاكره‌یی) ئه‌ندازیاری ده‌نگی بۆ جێبه‌جێ كردووه و مامۆستا (سه‌ید ئه‌حمه‌د ڕه‌واندوزی) به سێت كه‌مان له‌و به‌رھه‌مه‌دا به‌شداره، ھاوكات دوو سۆڵۆ له‌و به‌رھه‌مه ده‌بیندرێت، كه (ڕوان عه‌دنان)ـه به عوده‌كه‌ی و (فه‌رمه‌ند خه‌یلانی) به ئاله‌تی (نه‌یی) كاری تێداكردووه، له ڕۆژانی داھاتووشدا له‌گه‌ڵ ده‌رھێنه‌ری به ئه‌زموون (یوسف ستار) دیمه‌نه‌كانی نێو كلیپه‌كه وێنه ده‌گرین.\nھاوكات گۆرانی (یادم كه گیانه) وه‌ك وه‌فایه‌ك بۆ ئه‌و خۆشه‌ویستیه‌ی له نێوان من و ھونه‌رمه‌ندی كۆچكردوو (عه‌بدولخاق ئه‌حمه‌د) به ڕه‌نگ و ستایلێكی جیاوازه‌وه ھۆنیوومه‌ته‌وه و ٣ ستایلی وه‌ك ئه‌ره‌بێست و ڕۆژھه‌ڵاتی و ڕاپ تێكه‌ڵ به یه‌كتر بكه‌ین و به‌شێوازی ڕیمیكس كارمان له‌سه‌ری كردووه و دیارییه‌كی بچووكی من ده‌بێت بۆ سه‌رجه‌م كه‌ناڵه میدیاییه‌كانی بینه‌راو و بییستراو و سۆشیال میدیا و ھه‌موو لایه‌ك ئازاده له بڵاوكردنه‌وه‌ی ئه‌و به‌رھه‌مه.\nگوتیشی: ئه‌گه‌رچی ئه‌و به‌رھه‌مه گه‌له‌رییه و چه‌ندین ھونه‌رمه‌ندی دیكه بیانی گوتوویانه، به‌ڵام له نێو كورددا یه‌كه‌مجار به ده‌نگی ھونه‌رمه‌ندی ناوبراوه‌وه به‌رگوێچكه‌مان كه‌وتووه، منیش ھه‌وڵمداوه به‌شێوه‌یه‌كی جیاواز گۆرانیه‌كه ئه‌دا بكه‌مه‌وه.\nله كۆتایی قسه‌كانیدا گوتی: ھۆكاری دابڕانم له گۆرانی و موزیكدا ده‌گه‌ڕێنمه‌وه بۆ ئه‌و گه‌ڕه‌لاوژه‌یه‌ی كه له نێو ھونه‌ر به‌گشتی ده‌بینم و ھیوادارم له ڕێگه‌ی ئه‌و به‌رھه‌مانه‌وه خزمه‌تێكی بچووك به بزووتنه‌وه‌ی ھونه‌ری كوردی و ھه‌وادارانم بكه‌م، كه ده‌مێكه تامه‌زرۆیی به‌رھه‌می تازه و ھونه‌ری ڕه‌سه‌نن له نێو كۆڕی ھونه‌ری كوردی دا.


فێرگایەک داوای لە مامۆستاکانی کردووە پاکوخاوێنی ئەنجام بدەن - Radio Sweden Kurdish - ڕادیۆی سوید - Radyoya Swêdê | Sveriges Radio\nفێرگایەک داوای لە مامۆستاکانی کردووە پاکوخاوێنی ئەنجام بدەن\nبڵاو کرایه‌وه fredag 28 september 2018 kl 11.54\nمامۆستاکانی سەربە فێرگای هێلارید لەسەر داوای بەڕێوەبەری فێرگاکە دەستیان بە پاکوخاوێن کردنەوەی فێرگاکە کردووە. ئێستا ئەمە بووەتە جێگای ڕەخنەی سەندیکاکانی مامۆستایان.\nلێنا ساندگرێن سەرۆکی سەندیکای مامۆستایانی کارلسهامن بە بیستنی ئەم کارە سەری سوڕماوە\nـ جیگای باوەڕ نییە، چۆن مامۆستایان بۆ کارێکی وەها بەکارهێناوە؟\nساندگرێن لە بەردەوامی قسەکانیدا دەیشڵێت\nـ سەرەڕای ئەوەی کە دەزانین مامۆستاکان چەندە فشاریان لەسەر، ئەوجار کاری پاکوخاوێنیشیان پێ بکرێت. بە ناوی مامۆستاکانەوە ئێمە بێزاریی و تووڕەیی خۆمان نیشان دەدەین.\nبە وتەی مامۆستاکان لە کاتی بەشداریکردنیان لە خولێکی خوێندنی فێرگای هێلارێد لە هەرێمی بلێکینگە، بەڕێوەبەری فێرگاکە داوایان لێ دەکات دەست بکەن بە پاکوخاوێن کردنەوەی فێرگاکە. هەرچەندە بەڕێوەبەری فێرگاکە یەنی ئالتین ئەم داواکارییەی خۆی بە هەڵە نابینێت و پشت بە بەرنامەی کۆنترۆڵ و پاکوخاوێنڕاگرتنی کۆمۆنەکان دەبەستێت\nـ مامۆستاکان ئەرکی زیاتر و نوێیان پێ نەسپێردراوە، هەڵە تێگەیشتنێک بووە. کۆمۆنەکان بەرنامەیەکیان داناوە بۆ پاکوخاوێنڕاگرتنی فێرگاکان. هەندێک ئەرک لەسەر خۆمانە و ئێمە تەنها ڕوونکردنەوەی زیاترمان لەم بارەیەوە بە مامۆستاکان داوە، ئەمەش شتێکی تازە نییە.\nبەڵام لێنا ساندگرێن سەر بە سەندیکای مامۆستایان باوەڕی بەم پاکانەیە نییە و دەڵێ\nـ بەکارهێنانی مامۆستاکان بۆ پاکوخاوێنکردنەوە قابیلی قەبووڵ نییە، هەر بۆیە ئێمە لە دەستەی بەڕێوەبەریی داوا لەم خاوەنکارە دەکەین لە هەڵوێستەکەی پاشگەز بێتەوە.\nجێی باسە بەڕیوەبەری فێرگاکە داوای کردووە مامۆستاکان جێگاکانی خۆیان، وەکو سەرمێز، لێوارەی پەنجەرەکان و ئەو جێگایانەی کە زۆر ئاڵۆزن پاک بکەنەوە. بە ڕای سەندیکاکانی مامۆستایان ئەمە ئەرکی مامۆستاییەک نییە.


شیعەکان لەم گۆڕانکاریانەی چەند هەفتەی ڕابردوودا تێگەیشتون کەڕوبەڕوبونەوەی ئەمریکا کارێکی ئاساننیە، بۆیە تاکە کارتی بەردەمیان ئەوەیە خەڵک ھانبدەن بێتە شەقام و، داوای ڕۆیشتنی ئەمریکا بکەن.\nکەمپەینی کۆکردنەوەی ملیۆنێک خۆپێشاندەر دواتیری کەوانی موقتەدایە، جارێکیتر دەیەوێت قورسایی خۆی تاقیبکاتەوە و تەواوی گەورەکانی تری شیعە دەیانەوێت دۆخێکی ئاڵۆز دروستبکەن، ئەمریکاش بۆ ھەموو ھەنگاوێکی شیعەکان کاردانەوە و پلانی خۆی ھەیە.\nئەمریکا لە ھەنگاوی یەکەمدا، بەھەر شێوەیەک بێت ملیشیاکان خۆیان ھەڵوەشێننەوە و رێگا دەدات سەرکردەکانیان بێ گروپی چەکدار و ملیشیا بەردەوامی بەکاری سیاسی بدەن، جگە لەوە شتیتری قبوڵ نیە، ئەگەرنا ئەمریکا تەواوی سەرکردە شیعەکان دەخاتە لیستی تێرۆرەوە،دیارترینیان سزادانی فەتح و ڕێکخراوی سەدر و سەکردە دیاریەکانیانن، وەک ھادی عامری، قەیس خەزعەلی حاکم زاملی، شبیل زیدی.\nئامادەکاری کراوە بۆ ھەر ھەنگاوێکی ھەڵەی حەشد ڕاستەوخۆ تەواوی بارەگا و ئۆفیسەکانی ھەشت ھێزە دیارەکانی حەشد لەسەرتاسەری عێراقدا دەکەوێتە بەرکاردانەوەی ئاسمانی ئەمریکا.\nئەگەر حکومەتی عێراق لایەنگری بکات بۆ حەشد، ئەوا ئەمریکا سەرەتا کۆتای دێنێت بەکۆی گرێبەستەکانی وەزارەتی بەرگری و، پڕۆگرامەکانی ھاوکاریەکانی ( یو ئێس ئەید ) کە ملیاران دۆلارە.\nھەڵوەشاندنەوەی ٣٠ ملیار دۆلار قەرز و، ھاوکاری بۆ عێراق.\nسزای ئابوری عێراق دەدات لەهەموو لایەکەوە.\nھەرچەند ئەو شتانەی لەڕێگایە بەڵام ئومێدێک ھەیە کە بەردەوام ھەماھەنگییەک ھەبووە لەنێوان ھێزە بیانیەکان و ئۆفیسی سیستانی. ھەفتەی ڕابردوو ئەمریکا بەچڕی چاودێری دۆخی تەندروستی عەلی سیستانی دەکرد، تا ئاگاداربێت نەشتەرگەریەکەی سەرکەوتووبێت، ئامادەییان نیشاندابوو کەچی پێویست بکات ھاوکاردەبن .\nسەرەڕای ئەو ھەموو گرژیانە لەرابردوودا، سیستانی بەزمانێکی نەرم ڕوونکردنەوەی ئاڕاستەی ھەموویانکردوە ، بەس ئەو دەتوانێت بەفتوایەک تەواوی یاریەکە بگۆرێت، پێ دەچێت لەدوای ھەینییەوە ڕاگەیاندراوەکانی گۆرانکاریان بەسەردا بێت و توندر دەبن دژی ئەوانەی کێشە دروست دەکەن، بەتایبەت حەشد و سەرکردەی ملیشیاکان، ئەو دەتوانێت کۆتایی بە پشێوەیەکان بێنێت.


شاندی دەزگای خێرخوازیی بارزانی لە بەغداد زنجیرەیەک دیداری بەڕێوەبرد - BCF\nشاندی دەزگای خێرخوازیی بارزانی لە بەغداد زنجیرەیەک دیداری بەڕێوەبرد\nپارێزگاکانی عێراق, سه‌ردان\nشاندێکی باڵای دەزگای خێرخوازیی بارزانی بە سەرپەرشتی بەڕێز موسا ئەحمەد سەرۆکی دەزگا لە بەغداد لە زنجیرە دیدارێکدا لەگەڵ هەریەک لە وەزیری کۆچ و کۆچبەرانی عێراق و سەرۆکی كۆمسيونى مافەكانى مرۆڤى عيراقى و وەزیری وەرزش و لاوانی عێراق کۆبووەوە.\nرێکەوتی ١١/٢/٢٠١٩ بەمەبەستی تاوتوێکردنی بارودۆخی ئاوارەکان و کەمی خزمەت گوزاری و کێشەکانیان شاندێکی دەزگای خێرخوازیی بارزانی بە سەرپەرشتی سەرۆکی دەزگا لەگەڵ وه‌زیری كۆچ و كۆچبه‌رانی عێراقی به‌رێز نوفل بەهاء موسا کۆبووەوە.\nله دانیشتەکەدا کە له ئۆفیسی وه‌زاره‌ت له به‌غدا رێکخرابوو تیشك خرایه سه‌ر بارودۆخی ئاواره‌كان و كه‌می خزمه‌تگوزاری و كێشه‌كانیان و بەڕێز وەزیر هه‌وڵه‌كانی ده‌زگای خێرخوازیی بارزانی لە خزمەتکردنی ئاوارەکان به‌رزنرخاند و گوتی: ده‌زگا ده‌وری باڵای هه‌بووه له پاراستنی ئاواره‌كان به گشتی و پێكهاته‌كانی عێراق به تایبه‌تی، هەروەها بڕیار درا وه‌زاره‌تی كۆچ و كۆچبه‌ران و ده‌زگا پێکەوە زیاتر کاربکەن لە کەمکردنەوە گیر و گرفتی ئاوارەکان لە کەمپەکان و دەرەوەی کەمپەکاندا.\nهەر لە درێژەی دیدارەکاندا بەڕێز سەرۆکی دەزگا چاوی کەوت بە بەڕێز عەقیل ئەلمەنسوڕی سەرۆکی كۆمسيونى مافةكانى مروڤى عێراق، لە دیدارەکەدا بارودۆخی مافه‌كانی مرۆڤ له عێراق و كێشه‌كانی به‌رده‌م كاری مرۆیی له عێراق به گشی هەڵسەنگێندرا و  له ماوه‌یه‌كی نزیكدا رێكه‌وتننامه‌ی پێكه‌وه كاركردن له نێوان ده‌زگا و كۆمسیۆنی باڵای مافه‌كانی مرۆڤ واژوو دەکرێت.\nبەڕێز موسا ئەحمەد سەرۆکی دەزگای خێرخوازیی بارزانی هەر لە میانی سەردانەکەیدا بۆ بەغداد لەگەڵ بەڕیز د. ئەحمەد ئەلعەبەیدی وەزیری وەرزش و لاوانی عێراق کۆبووەوە. بەڕێز وەزیر بە شاندی دەزگای راگەیاند: ده‌زگا به كاره مرۆییه باڵاكانی جێ په‌نجه‌ی له‌سه‌ر دڵی مرۆڤكان جێهێشت زیاتر له‌وه‌ی جێ په‌نجه له‌سه‌ر لاپەڕه‌كان جێ بهێڵێ. كاره‌كانی ده‌زگا ده‌رچه‌یه‌كی گرنگ بووه له كه‌مكردنه‌وه‌ی ئازارو میحنه‌تیه‌كانی خه‌ڵكی عێراق.\nPrevپێشترهەواڵنامەی چالاکییەکانی دەزگای خێرخوازیی بارزانی، ژمارە ٤٩\nدواتر٥٠ ماڵی نێو کەمپی باسرمە نۆژەن کرانەوەNext