بەلشەفیزم چ بنەمایەکی ئەنتەرناسیونالی گۆڕی؟ … – hkkurdistan\nHome 6 ئەرشیفی بابەتەکان 6 بەلشەفیزم چ بنەمایەکی ئەنتەرناسیونالی گۆڕی؟ …\nبەلشەفیزم چ بنەمایەکی ئەنتەرناسیونالی گۆڕی؟ …\nحزبی کرێکاری یان حزبی کۆمۆنیستەکان\nلادانی بەلشەفیزم لە بنەماکانی ئەنتەرناسیونالی کرێکاران بریتیە لە گۆڕینی پێناسی حزب وەک بەشێکی تایبەت لە چینی کرێکار کە خەتێکی سیاسی و بەرنامەیەکی دیاریکراوی هەیە، نەک وەک حزبی هەموو چینی کرێکار، کە مارکس و ئەنگلس پێناسەیان کردبوو. لێکدانەوەی ئەم لادانە گرنگە لەم لێکۆڵینەوەیەدا چونکە ، یەکەم ، زۆربەی مۆدیلی حزبی کۆمۆنیستی سەدەی ٢٠و٢١یش پەیڕەو لە مۆدیلی بەلشەفی دەکەن و ئەمە بە مۆدیلی حزبی چینی کرێکار لەقەڵەم دەدرێ و ئەمە ڕیگری بەردەم یەکگرتوبونی چینەکە و دەورگێڕانی بەشە ڕۆشنبیر و کۆمۆنیستەکەی چینی کرێکارە وەک ڕیکخەر یاخود یەکگرتوکەری چینەکە و مانەوەیەتی لەپەراوێز و سێکتی پاسیڤدا. دووەم، ناسینی ئەم لادانە ئەو خاڵە ڕۆشن دەکاتەوە کە بۆچی ئەم مۆدێلە لە حزبی کرێکاری ئیمکانی هەیە بگۆڕێ بۆ حزبێکی بورژوازی و بیرۆکراتی لە کاتی سەرکەوتنی شۆڕش و گرتنە دەستی دەسەڵاتدا. سێهەمیش ، ناسینی بنەماکانی حزبی کرێکاری و جیاوازی سەرەکی لە مۆدیلی بەلشەفی حزبە و بەم پێیەش ناسینی مۆدێلی نوێی کۆمۆنیزمە چ وەک حزب و چ وەک دەسەڵات و بەرنامەی ئابوری.\nبۆ چونە ناو ئەم باسە پێویستە سەرەتا ئەو بنەمایانەی ئەنتەرناسیونال بخەینەوە ڕوو کە پەیوەندی بە پێناسەی حزبی کرێکاریەوە هەیە و دواتر مێژوو و پرۆسەی گۆڕانکاریەکان لە ناو حزبی بەلشەفیدا شی بکەینەوە.\nئەنتەرناسیونالی یەکەم وەک یەکەم ڕێکخراوی سیاسی کرێکارانی ئەوروپا لە ئۆکتۆبەری ١٨٦٤دامەزرا. یەکێک لەبنەما سەرەکیەکانی ئەم ڕیکخراوەیە بریتی بوو لە:\n“خاڵی چوارەم.ئەبێ هەڵەکانی دابەشبونی پێشووی نێوبزوتنەوەی کرێکاری دوبارەنەکرێنەوە و داوای یەکگرتنی خێرای هەموو بەشە دابڕاوەکانی بزوتنەوەی کرێکاری بکرێ.”*1\nلە دوای شۆڕشی کۆمۆنەی پاریس لە سێپتەمبەری ١٨٧١ەوە مارکس لە ئەنتەرناسیونالدا پێشنیاری بڕیارێک دەکا سەبارەت بە دروستکردنی حزبە سیاسیەکانی چینی کرێکار و دواتر لە ساڵی ١٨٧٢ زیادکردنی ئەم خاڵانەش تێدا دەبێتە بڕیار، کە بەزۆرینەی دەنگ و چەند دەنگێکی ناڕازی و دەنگی هەڵپەساردوو(٢٩بەرامبەر بە٥ و ٨). لەم بڕیارەدا ئەم بنەمایانە تەئکید لێکراوە:\n“١.لەخەبات دژی دەسەڵاتی هاوبەشی چینە موڵکدارەکان(سەرمایەداران و خاوەن زەویەکان) کرێکاران ناتوانن وەک چینێک چالاکی بنوێنن تا خۆیان وەک حزبێکی جیاواز و دژ بە هەموو چینە موڵکدارەکان ڕیک نەخەن.\n٣.حزب بۆ یەکگرتوکردنی ئەو خەباتە ئابوریەیە کە کرێکاران خۆیان دەستیان پیکردوە و لەهەمان کاتدا بۆ بەهێزکردنی ئەم خەباتەیە دژی دەسەڵاتی سیاسی سەرمایەداران و خاوەن موڵکەکان.”*2\nئەوەی لێرەدا هاتوە هەمان بنەمایە کە مانیفیستی کۆمۆنیست ڕایگەیاندبوو کە” کۆمۆنیستەکان حزبێکی جیاواز لەبەرامبەر حزبەکانی چینی کرێکار دروست ناکەن، یان کۆمەڵیک بنەمای سیکتاریستی تایبەت بە خۆیان دانانێن کە بزوتنەوەی کرێکاران لەو شکڵ و قاڵبە بدات.” *3\nئەم هەنگاوە بۆ دامەزراندنی حزبە سیاسیەکانی چینی کرێکار وەک ئاستێک لە گەشەی سیاسی بزوتنەوەی کرێکاری هاتە ئارا، وەک بەرئەنجامی کاریگەری ئەنتەرناسیونالی یەکەم لەسەر ئەم بزوتنەوەیە نەک تەنیا لە ئەوروپا بەڵکو لە ڕوسیا و ئەمریکاشدا حزبی سیاسی کرێکاران لەسەر ئەم بنەمایانە دامەزرا.\nلە نێو سۆشیال دیموکراتیدا جیاوازی سەبارەت بە فۆرم و ناوەرۆکی کاری حزب هاتەئارا، کە هەرکامەیان بە جۆرێک لایان دا لەو بنەمایانەی ئەنتەرناسیونالی یەکەم بۆ پیویستی حزبی سیاسیان دانا بوو .\nفۆرمی یەکەم باسی لە ڕیکخراوەی فراوانی جەماوەری سیاسی دەکرد کە بەشداری کاری پەرلەمانی و ڕۆژنامەگەری و کاری جەماوەری سەندیکایی دەکرد، بەڵام لەسەر شۆڕش و گۆڕینی سیستەمی سیاسی خۆی لادەدا. هەروەک ئەنگلس لە ڕەخنە لەبەرنامەی ئیرفۆرتدا ئاماژەی بە مەترسی ئەم “ئۆپۆرتۆنیزم”ە کرد کە لە قاڵبی پەرلەمانتاریزمێکی بێ دەسەڵاتدا دەیەوێ ئامانجی سیاسی بزوتنەوەکە بەرتەسک بکاتەوە.* 4\nلە بەشەکانی پێشودا بە درێژی باسمان کرد کە چۆن مەیلێکی ئۆپۆرتۆنیستی و ریفۆرمیستیە بنەماکانی ئەنتەرناسیونالی کرێکارانی گۆڕی سەبارەت بە ناوەرۆکی کاری حزب و دواتر چۆن حزبە سۆشیال دیموکراتەکان بونە بەشێک لە مۆدێلی سەرمایەداری دەوڵەتی و پەرلەمانی بورژوازی ،کە چیتر بەرنامەی شۆڕشی سۆشیالیستیان لەدەستور و بەرنامەیاندا نەما. لەم بەشەدا باسی چۆنیەتی گۆڕینی ئەم بنەمایانە لە لایەن بەلشەفیزمەوە دەکەین.\nلادانی بەلشەفی لە بنەماکانی ئەنتەرناسیونال بریتیە لە پێناسی حزب وەک بەشێکی تایبەت لە چینی کرێکار کە خەتێکی سیاسی و بەرنامەیەکی دیاریکراوی هەیە، نەک حزبی هەموو چینی کرێکار.\nئەم پرۆسەی گۆڕانە لای بەلشەفیزم ئاڵوزترە لەچاو گۆڕانی سۆشیال دیموکراتیدا.چونکە؛ یەکەم ، لەڕوسیادا دەورانی شۆڕشی دیموکراتی بورژوازی بوو و وە چینی کرێکار بەشێک لە هێزی ئەو گۆڕانکاریە شۆڕشگێڕانە بوو و بەمەش زەمینەی دروستکرد بۆ ئەوەی بەلشەفیزم وەک باڵێکی شۆڕشگێڕ خۆی لە مەیلی ڕیفۆرمیستی سۆشیال دیموکراتی و مەنشەفیک جیابکاتەوە و ئەم کارە وەک پێویستی شۆڕش لەقەڵەم بدرێ. دووەم، هەڵوێست بەرامبەر بە شەڕی جیهانی یەکەم بوە مەسەلەیەک کە چینی کرێکار و بزوتنەوەی سۆشیال دیموکراتی شەق کرد و دیسانەوە جیابونەوەی بەلشەفیزمی کردە واقعیەتێکی سیاسی. سێهەم، بەلشەفیزم تا کاتی گرتنی دەسەڵات وەک حزبێکی نهێنی و نیمچە نهێنی کاری دەکرد کە هەموو کارەکتەرەکانی وەک سۆشیال دیموکراتەکانی ناو دەسەڵات و پەرلەمان دەرنەکەوتبوو و وە هەمیشە لەبەرەی ئۆپۆزسیۆندا بوو.\nسەرەڕای ئەم ئاڵۆزیەش بەڵام مۆدێلی بەلشەفی زوو کەوتە بەر ڕەخنەی ترۆتسکی*5 و ڕۆزا لۆکسبۆرگ*6 ،وە وەک فۆرمێکی حزبی جیاواز لە سۆشیال دیموکراتی و کۆمۆنیستی سەرەتای سەدەی بیست باسی لێوەکراوە. بەڵام لە کاتی شۆڕشی ئۆکتۆبەردا ئەم ڕۆحی دەوڵەتەی بەلشەفی جیاوازی سەرەکی خۆی لە بنەماکانی ئەنتەرناسیونالی یەکەمی کرێکاری نیشان دەدا کە لێرەدا دێینە سەر باسکردنی.\nلیۆن ترۆتسکی لە ساڵی ١٩٠٤دا لە ڕەخنەی لەم مۆدیلەی حزبی بەلشەفیدا لە کتێبی “ئەرکە سیاسیەکانی ئێمە”دا دەڵێ” ئەم شێوازە لە سیاسەتی ناوخۆی حزبدا بە دۆخێک کۆتایی دێت کە ڕابەری حزب جێگای حزب و دواتر کۆمیتەی ناوەندی جێگای ڕابەری دەگرێ و سەرئەنجام یەک دیکتاتۆر جێگای کۆمیتەی ناوەندی دەگرێت و دۆخێک دروست دەبێ کە کۆمیتە حزبیەکان بەبێ بەشداری جەماوەری خەڵک هەمیشە سیاسەتەکانی خۆیان دەگۆڕن.” *7\nئەم سەنترالیزمە بە تێۆری جێنشینی حزب و نوێنەرایەتی چینی کرێکار دەگات کە لەخوارەوە باسی دەکەین. بەڵام هەر لەم دەورەیەدا ڕۆزا لۆکسبۆرگ ڕەخنەی لەلایەنێکی تری بەلشەفیزم گرت کە پەیوەست بوو بە دیسپلینی ناو حزب . بەلشەفیزم کاتێک حزب دەکاتە نوخبەیەکی ناو چینی کرێکار ئەوا پێویستی بە زاڵکردنی جۆرێک لە دیسپلینیش دەبێ کە جیاوازە لەو خۆدیسپلینەی کە چینی کرێکار لە خەباتی چینایەتیدا نیشانی دەدا.\nڕۆزا لۆکسبۆرگ کە هەر لە ساڵی ١٩٠٤ەوە ڕەخنەی لەم مۆدیلە بەلشەفیە گرت کە حزبی کرێکاری دەبێ پەیڕەو لە “دیسپلینی کوێرانە و سەربازی بکا” . لە بەرامبەر ئەم تیۆریەی حزبی لینیدا لە کتێبی ” چەند پرسیارێک سەبارەت بە ڕێکخستن لە سۆشیال دیموکراسی ڕوسیا “دا دەڵێ” ئەو دیسپلینەی لینین لە خەیاڵیدایە بەسەر کرێکاراندا دەسەپێنری نەک لەلایەن کارگەوە بەڵکو لە ڕێگەی سەربازی و بیرۆکراتیەتی دەوڵەتی ئێستاوە-لەلایەن هەموو میکانیزمی دەوڵەتی مەرکەزی بۆرژوازیەوە. ئایا چ هاوبەشیەک هەیە لە نێوان گوێڕایەڵی ڕێکخراو لەسەر چینی چەوساوە و خود دیسپلینی و ڕێکخستنی خەباتی چینایەتی بۆ ڕزگاری؟ خود دیسپلینی سۆشیال دیموکراتی تەنیا جێگاگرتنەوەی دەسەڵاتی فەرمانڕەوا بورژوازیەکان نیە بە دەسەڵاتی کۆمیتەی ناوەندی سۆشیالسیتی. چینی کرێکار هەست بە دیسپلینی نوێ بەدەست دەهێنێ ، خود دیسپلینێکی ئازادانەی سۆشیال دیموکراسی، نەک لە ئەنجامی سەپاندنی دیسپلینێک لەلایەن دەوڵەتی سەرمایەداریەوە، بەڵکو بە لەڕەگ هەڵکێشانی ئەم دیسپلینەی سەرمایەداری، ئەو خوە کۆنەی کە بەگوێڕایەڵی و ملکەچ کردنەوە گرتویەتی. *8\nئەم سەنترالیزم و دیسپلینە لەلای بەلشەفیزم کاتێک تێدەگەین کە تیۆری جێنشینی لای لینین بەکامڵی دەخرێتە ڕوو لەکاتی دەسەڵاتدا.\nلینین لە کتیبی “نەخۆشی چەپڕەوی مناڵانە لە کۆمۆمنیزمدا دەڵێ” هەمو کەسێک دەزانێ کە جەماوەر دابەش دەبێ بەسەر چینەکاندا، وە دژایەتی جەماوەر بە چینەکان نامومکینە تەنیا بە دژایەتی زۆربەی زۆر نەبێ، بەبێ دابەشکردنی بەپێی سیستەمی بەرهەمهێنانی کۆمەڵایەتی، بەو توێژانەی کە جێگایەکی تایبەت لە بەرهەمهێنانی کۆمەڵایەتیدا دەگرن، وە چینەکان بەشیوەیەکی ئاسایی، لەزۆربەی کاتەکاندا، لانی کەم لە وڵاتە مۆدێرنە هاوچەرخەکاندا، حزبەکان پێشڕەویان دەکەن، وە حزبە سیاسیەکان ، بە شیوەیەکی گشتی، چەند گروپێکی تەقریبەن جێگیر لە کەسانی زۆر ناسراو و بە نفوز و بە تەجروبەوە دەبرێنە پێش، کە پێیان دەڵێن سەرکردەکان. ئەمانە هەموی سەرەتا ئەبجەدیەکانە، ئەمانە زۆر سادە و ڕۆشنن.” *3\nلێرەوە لینین بەو ئەنجامگیریە دەگا کە ” دیکتاتۆریەتی حزب و دیکتاتۆریەتی چینەکە؟ و دیکتاتۆریەتی حزبی سەرکردەکان و دیکتاتۆریەتی حزبی جەماوەر؟ ” هیچ جیاوازیەکی نیە و” ئەمە تێکەڵوپێکەڵی فکریە.”*9\nلەوەڵامی سپارتاکیستەکانی ئەڵمانیا و ڕۆزا لوکسبورگدا کە ڕەخنە لەم تێڕوانینە دەگرن ، لینین دەڵێ” ئەم پرسیارە دێتە خەیاڵ : کێ دەبێ بە دیکتاتۆریەت هەڵبسێ ؛ حزبی کۆمۆنیست یان چینی کرێکار..ئایا دەبێ بەشێوەیەکی مەبدەئی کاربکەین بۆ دیکتاتۆریەتی حزبی کۆمۆنیست یان دیکتاتۆریەتی چینی کرێکار.” *10\nبەپێی تیورێەکەی سەرەوەی لینین کۆمەڵگە دابەش بوە بەسەر چینەکاندا و چینەکانیش بەسەر حزبەکاندا و حزبەکانیش بەسەر گروپێکی سەرکردەی نەگۆڕدا.هەربۆیە دیکتاتۆریەتی پرۆلیتاریا واتە دیکتاتۆریەتی حزب و دیکتاتۆریەتی کۆمیتەی ناوەندی و دواتریش دیکتاتۆریەتی سکرتێر و لیدەری حزب. ئەمە تیۆری جێنشینی لینینە، حزبی کۆمۆنیست جێنشین و نوێنەری چینی کرێکارە. هەربۆیە دیکتاتۆریەت و بڕیار وسیاسەتەکانی حزبی کۆمۆنیست واتە دیکتاتۆریەتی پرۆلیتاریا و بەشداری سیاسی و بڕیاری ئەو چینە.\nلێرەوە جیاوازی نێوان بنەماکانی ئەنتەرناسیونالی کرێکاران لەگەڵ ئەم تیۆری جێ نشینیەی حزبی بەلشەفیدا ڕۆشن دەبێتەوە. ئیتر حزب نەک هەموو چینی کرێکاری ڕیکخراو نیە بەڵکو جێگر و نوێنەری ئەوە و دیکتاتۆریەتی ئەم بەشە کۆمۆنیستەش هەمان دیکتاتۆریەتی چینەکەیە. واتە مۆدیلی دەوڵەت مۆدێلی دەوڵەتێکی تاک حزبیە، کە لە جێگای چینی کرێکار حوکم دەکا و ئەم دەستەی حوکمڕانەش جێگیرن و بەپێی سەنترالیزمێک کاردەکەن کە دەسەڵاتی نوخبە و تاکە کەسی سەرکردە دەکاتە مۆدیلی حوکمڕانی و سیستەمی سیاسی.\nبۆ ئەوەی پێویستی سەرهەڵدانی ئەم جۆرە لە تیۆری حزبی سیاسی بناسین پێویستە بچینە سەر لێکدانەوە لە مۆدیلی سۆشیالیزمی دەوڵەتی و کارکردی ئەم حزبە لەکاتی دەسەڵاتدا لە بواری سیاسی و ئابوریدا و لێرەوە دەزانین بۆچی فۆرمی بەلشەفی بەرەو بیرۆکراتیزم و جێبەجێکردنی بەرنامەی سەرمایەداری دەوڵەتی چوو؟ وە دەزانین کە بنەما و کارەکتەرە سێکتیەکانی بەلشەفی چۆن بونە ڕۆحی دەوڵەتێکی تاک حزبی و دیکتاتۆری نوخبە و تاکەکەسی و بنەمای پەیڕەوکردن لە بەرنامەی موڵکایەتی دەوڵەتی و سەرمایەداری دەوڵەتی؟\nبەلآم پێش ئەوە گرنگە شرۆڤەیەکی ئەم بۆچونەی لینین لەسەر حزب بکەین و بزانین ئەم بەلشەفیزمە چ جیاوازیەکی ڕیشەیی لەگەڵ حزبی کرێکاریدا هەیە.\nبنەمای یەکەم کە بەلشەفیزم گۆڕی ئەوەبوو کە، چیتر حزب بریتی نەبوو لە هەموو چینی کرێکار و خەباتی سەرجەم ئەم چینەشی لەخۆدا ڕەنگ نەدەدایەوە، بەڵکو تەنیا ئەو مەیل و بەشەی لە کرێکاران نیشان دەدا کە بەدەوری بەرنامەیەکی حزبیدا کۆبوبونەوە و پەیڕەیان لەیەک ناوەند و دەستەیەک لە ڕابەران دەکرد. ئەمە بەتەواوەتی پێچەوانەی ئەو بنەمایە بو کە مانیفیستی کۆمۆنیست ڕایگەیاندبوو کە” کۆمۆنیستەکان حزبێکی جیاواز لەبەرامبەر حزبەکانی چینی کرێکار دروست ناکەن، یان کۆمەڵیک بنەمای سیکتاریستی تایبەت بە خۆیان دانانێن کە بزوتنەوەی کرێکاران لەو شکڵ و قاڵبە بدات.”\nبەتایبەتیش لەگەڵ ئەو بنەمایەی ئەنتەرناسیونالی یەکەمدا ناکۆک بوو کە لەسەرەوە ئاماژەمان پێکرد و دەڵێ” ئەبێ هەڵەکانی دابەشبونی پێشووی نێوبزوتنەوەی کرێکاری دوبارەنەکرێنەوە و داوای یەکگرتنی خێرای هەموو بەشە دابڕاوەکانی بزوتنەوەی کرێکاری بکرێ.” بەلشەفیزم ئەم هەڵەیەی دوبارەکردەوە بەوەی حزبی تەنیا وەک بەشێک و گروپێکی دیاریکراو کە خاوەن بەرنامەیەکی دیاریکراوە دەناساند ،وە مامەڵەی حزبی وەک یەکگرتنی هەموو بەشەکانی بزوتنەوەی کرێکاری نەدەکرد. بەپیچەوانەی بڕیارنامەکەی ١٨٧١ی ئەنتەرناسیونال کە ” حزب بۆ یەکگرتوکردنی هەمو چینە موڵکدارەکان و سەرمایەدارانە” و ” بۆ یەکگرتوکردنی خەباتی ئابوری و سیاسی هەموو چینەکەیە دژی سەرمایەداران و حکومەتەکەیان.”\nبابزانین ئەم جیاوازیانەی بەلشەفیزم لەگەڵ ئەنتەرناسیونالی کرێکاران و مارکسدا لە کوێوە سەرچوەی گرتوە؟\nئەم لێکدانەوەی لینین لە حزب لە زانستێکەوە سەرچاوەی گرتووە کە بۆ ڕۆشنکردنەوەی پێویستی و چۆنیەتی کاری حزبی سیاسی بورژوازی لە کۆمەڵگەی سەرمایەداریدا ڕاستە، نەک بۆ حزبێکی کرێکاری کە فەلسەفە وبنەماکانی بون و کارکردنی پێچەوانەی حزبێکی بورژوازیە. بابزانین ئەم پێناسە لینینیە بۆ حزب کە بریتیە لە پلەکانی “جەماوەر- چین- حزب – سەرکردە” ، یان ئەوەی” چینەکە حزبە و حزبیش سەرکردەیە” ، بۆچی لای چینی کرێکار ئەلف و بایەکی جیاوازە؟\nحزبی بورژوازی کە نوێنەری توێژێکە لە چینی بورژوازی دەتوانی ئەم پێناسەیە بکەی و بڵێی کە گروپێکی تەقریبەن جێگرن. چونکە حزبە جۆراوجۆرە بورژوازیەکان بەرئەنجامی ململانێی توێژەکانی سەرمایەن کە لە نێو ئەم چینەدا بەهۆی چڕبونەوەی کەڵەکەی سەرمایەوە بەرژوەندی جیاواز و دژ بەیەکیان هەیە. چینی بورژوازی لەسەر بنەمای کەڵەکەی سەرمایە و پاراستنی سیستەمی سەرمایەداری پەیوەندیەکانی ناوخۆی چینەکە ڕێک دەخا. بێگومان ئەم پەیوەندیانە لە ناکۆکیەکی بەردەوامی نیوان توێژەکانی سەرمایەدایە کە پرۆسەی چڕبونەوەی سەرمایە لەدەستی کەمایەتیەکی چینەکەدا واتە سەرکردەکان و تێکشکانی بەرەبەرەی سەرمایەدارە بچوکەکان وەک یاسایەک چارەنوسی هەموو ململانێ فکری و سیاسی و ئابوریەکانی نێو ئەم چینە دیاری دەکا. هەربۆیە ئەگەر چی بە گشتی هەموو ئەم حزبە بورژوازیانە پارێزەری سیستەمی سەرمایەداری و کۆیلایەتی هێزی کاری کرێکارانن، بەڵام ئەم حزبانە لەنێوخۆیاندا هەندێ جار دەچنە شەڕی سەروماڵی لەگەڵ یەکتردا.\nلەنیو چینی کرێکاردا یاسای کەڵەکەی سەرمایە و قازانج دەور ناگێڕێ لە ڕێکخستنی ناوخۆیی ئەم چینەدا، بەڵکو بە پێچەوانەوە یاسایەک کە پەیوەندی ناوخۆی کۆمەڵایەتی چینی کرێکار دیاری دەکا بریتیە لە خەبات و هاوپشتی چینایەتی نێوان هەموو کرێکاران بۆ گۆڕینی سیستەمی ململانێی سەرمایەداری. ئەمەش پێویستی بە یەکڕیزی و کاری هەرەوەزی و پێکەوەیی هەموو چینی کرێکارە. لێرەوە جیاوازی بنەڕەتی لە شێوەی حزب و کاری حزبی لای کرێکاران دروست دەکا کە جیاوازە لە حزبی بورژوازی. هیچ بەرژەوەندیەکی جیاوازی ئابوری و ململانێیەک لە نێو کرێکاراندا نیە لەسەر چۆنیەتی دەستگرتن بەسەر کار و بەرهەم و سامانی کەسانی تردا تا پێویست بە پێشبڕکێ و شەڕی سیاسی و سەربازی بکا. هەربۆیە دروستبونی “حزب و سێکتە جێگیرەکان و سەرکردە نەگۆڕەکان” یاسای زاڵ بەسەر گەشەی سیاسی خەباتی چینایەتی کرێکاراندا نیە. هیچ ئەنجامگیریەکی لەم جۆرە کە ،” چینەکە حزبە و حزبیش سەرکردەیە” ،بەو چەشنەی لای بورژوازی یاسایەکی سادەیە لای چینی کرێکار ناتوانێ سازگاربێ، مەگەر ئەوەی ئەم حزبە کرێکاریە ببێتە حزبێکی بیرۆکراتی و لەکاتی بەدەسەڵات گەیشتنیشیدا بگۆڕێ بۆ حزبێکی بورژوازی کەمینە.\nبەپێچەوانەوە کرێکاران لەناو یەکتردا بەرژەوەندیان لە یەکگرتوبون و نەهێشتنی ناکۆکیەکاندایە، لەبەرئەوەی ڕیگەیان لێدەگرێ وەک هێزێک بتوانن چەوسێنەران لەدەسەڵات بخەن. ئەمە باسی ڕزگاربونی چینێکە بە هەموو پێکهاتە و بەشەکانی و دابەش بونی بەسەر ولات و نەتەوە جیاکاندا. چینێک کە کۆمەڵگەیەکی نوێ بۆ ئینسان دروست دەکا نەک بۆ چین و دەستەیەکی دیاریکراو. لێرەدا هیچ باسێک لە ڕەوتێکی سیاسی و فکری نیە کە بەهۆی ئایدیۆلۆژیەکەیەوە دەتوانێ کۆمەڵگە بگۆڕێ و یان ئیمتیازی دروستکردنی دەوڵەتی بدرێ بە کۆمۆنیستەکان لەبەرئەوەی لەباری تیۆریەوە دەربڕی هەلومەرجی ڕزگاری چینی کرێکارن.\nهەربۆیە بەپێچەوانەی فۆرم و میکانیزمەکانی کاری حزبە سیاسیە بورژوازیەکانەوە حزبە کرێکاریەکان بریتی نین لە ” چەند گروپێکی تەقریبەن جێگیر لە کەسانی زۆر ناسراو و بە نفوز و بە تەجروبەوە دەبرێنە پێش، کە پێیان دەڵێن سەرکردەکان.”\nگرامشی ئەمە زیاتر ڕوندەکاتەوە کە حزب و یەکێتی کرێکاری ڕیکخراوکردنی خواستی کۆلێکتیڤ و هاوبەشی چینی کرێکارە، کە دەیەوێ دنیای سەرمایەداری بگۆڕێ. ئەم خواستە هاوبەشە دروست نابێ ئەگەر جەماوەری ئەم چینە نەیەنە مەیدانی سیاسەتەوە. حزب ئەو ئامڕازیە کە ئەم هاتنە مەیدانە ڕێکدەخا و چالاکی دەکا و جەماوەر ڕوناکبیر دەکا و ریفۆرمی مۆراڵی تیادا پێک دێنێ. بەڵام حزب نەک وەک توێژ و کاتیگۆریەکی کۆمەڵایەتی بەڵکو وەک چینێک کە دەیەوێ دەوڵەتێک دروست بکا. چین حزب دروست دەکا ، وەحزبەکان شەخسیەتی دەوڵەت و حکومەت پێک دێنن. حزب “ڕۆحی دەوڵەتە”. ئایا پرۆسەی ئەم دروستبونەی حزب چۆنە؟\nهەموو چینێک ڕۆشنبیرانی خۆی هەیە. ئەمانە دەربڕینێکن لە گەشەی ستراکتۆری چینەکەیان و نوێنەرایەتی بەردەوامبونێکی مێژوویی دەکەن.ئەم کاتیگۆری و توێژی ڕۆشنبیرەی چینی کرێکار بە شێوەیەکی مێژوویی دروست دەبن ،لە ژێرکاریگەری گشتی لە کۆمەڵگەدا و بەپێی هەلومەرجی دروستبون ، ژیان و گەشەی چینەکەوە ،تا ئەرکی خۆیان نەک تەنیا لە بواری ئابوری بەڵکو لە مەیدانی کۆمەڵایەتی و سیاسیشدا جێبەجێ بکەن، بەتایبەت لەوەڵامدانەوە بە مەسەلە ئاڵوزەکانی دەسەڵات پەیداکردنی چینەکە.\nلەدرێژەی ئەم باسەدا کە چۆن گروپە جیاوازەکان دروست دەبن ؟ گرامشی دەڵێ؛”دروستبونی گروپە ڕۆشنبیرە کۆمۆنیستیەکان لە ناو چینی کرێکاردا کێشەیەکی ئاڵۆزە لە بەرئەوەی کە فۆرمی جۆراوجۆر وەردەگرن کە لە مێژووی ڕاستەقینەی شکڵگرتنی توێژ و کاتیگۆری جیاوازی ڕوناکبیرانی ئەم چینەوە هاتون.\nبەڵام خۆجیاکردنەوەی ئەم گروپانە وەک سێکتی جیاجیا بەمانای زاڵبونی“سێکتاریزمە کە ناسیاسی بونە”. ئەم گروپانە ناتوانن حزبی سیاسی چینی کرێکار دروست بکەن تالەم سێکتانە ڕزگاریان نەبێ. حزبی سیاسی کرێکاری پێویستە بریتی بێت لە کۆکردنەوەی هەموو هەوڵ و گروپ و بەرنامە پراتیکیەکانی سەرتاسەری چینەکەی دژ بە دەسەڵاتی سەرمایەداری. حزب خۆی وشیاربونەوە و گەشەکردنی ئەم خواستە کۆلێکتیڤ و هاوبەشەیە لەناو ئەم چینە و توێژە ڕوناکبیرەیدا. ئەم حزبە کاتێ لە کۆمەڵگەدا دەردەکەوێ کە ” لێکدانەوەیەک لەسەر ستراکتۆری کۆمەڵایەتی ئەو وڵاتە هەبێ و نوێنەرانی هەوڵی خەبەرکردنەوەی ئەو خواستە هاوبەشە هەبێ و لە شکستەکانی ڕابردووی بکۆڵێتەوە” . هەروەها “کاتێک ئەم حزبە دەبیتە پێویستیەکی مێژوویی کە هەلومەرج بۆ “سەرکەوتن” ، و بۆ گەشەی بونی بە دەسەڵاتی دەوڵەتی، لانی کەم لە پرۆسەی دروستبوندا بێت. وە ئەم دۆخە ڕێگە بە گۆڕان وئیڤۆلوشنی ئایندەی بدا و ئەم پێشکەوتنانە بەچاو ببینرێ.”\nتێگەیشتنی مارکس و ئەنگلس لەم تێگەیشتنە بەرتەسک و سیکتاریستیە جیاواز بوە کە تا ئێستا زاڵە بەسەر هەموو بەشانەی بەناوی مارکسیزم ، لینینزم، ترۆتسکیزم ، ماویزم و حیکمەتیزم و هتد لەسەدەی ٢٠و تائێستاش هەرلەو قاڵبانەدان. ئەوان کۆمۆنیزمیان وا لێکداوەتەوە کە “ئامانج و مەیلە گشتیەکانی چینی کرێکار لە دۆخی گشتی خۆیەوە سەرهەڵدەدا کە لەوێدا خۆی دەدۆزێتەوە. ئەم ئامانج و مەیلانە لە هەموو چینەکەدا پەیدا دەبێ، هەروەها بزوتنەوەکەی فۆرمی زۆر جۆراوجۆر لە سەریدا ڕەنگ دەداتەوە، کەم تا زۆر خەیاڵی یاخود کەم تا زۆر پەیوەندیدار بەو هەلومەرجەوە کە چینەکەی تێدایە.”*11\nئەمە زانستی ئاناتۆمی سیاسی چینی کرێکار و خەباتە چینایەتیەکەیەتی . بەم پێی ئەم زانستە حزبی کرێکاری سەرەڕای بەرنامە و ڕەوت و مەیلە جیاجیاکانی نێو چینی کرێکار دەتوانێ هەموو ئەم بەرنامە و مەیل و ڕابەرانە جۆراوجۆرانە لەیەک قاڵبی حزبیدا کۆبکاتەوە ، چونکە بنەمای پێویستی حزبی کرێکاری وەک ئەنتەرناسیونالی کرێکاری دەڵێ ” بۆ یەکگرتوکردنی هەمو چینە موڵکدارەکان و سەرمایەدارانە” و ” بۆ یەکگرتوکردنی خەباتی ئابوری و سیاسی هەموو چینەکەیە دژی سەرمایەداران و حکومەتەکەیان.” کەواتە حزبی چینی کرێکار دەبێ هەموو ئەو گروپە سیاسی و ڕیکخراوە جەماوەریانەی کرێکاران لە گشتێکدا دژ بە چینی بورژوازی و حکومەتەکەی کۆبکاتەوە لەبەرئەوەی کە” ئامانجی کۆتایی خەباتی سیاسی چینی کرێکار ڕزگاری ئابوری کرێکارانە و هەموو بزوتنەوەیەکی سیاسی تەنیا دەبێ وەک وەسیلە چاوی لێ بکرێ”*12\nحزبی کرێکاری وەک ئەم ئامڕازە سیاسیە خۆی لەسەر بنەمای ململانێی مەیلەکان دروست نەبوە و ئامانجی یەکلاکردنەوەی ململانێی نێو چینی کرێکار نیە، وەک لە حزبی بورژوازیدا وایە. بەپێچەوانەوە حزب لێرەدا ئەرکی نەهێشتنی ئەو ناکۆکیانەی نێو چینی کرێکار و یەکگرتوکردنی سەرجەم چینەکەیە و دواتریش کۆتایی هێنان بە خودی پێویستی حزب و دەسەڵاتی سیاسی حزبە لە کۆمەڵگەیەکی کۆمۆنیستیدا.\nکێشەی بەلشەفیزم لەگەڵ ئەم بنەمایانەی ئەنتەرناسیونالی کرێکاریدا لەوەشدایە کە ئەم فۆرمە بەلشەفیە لە حزب، تەنیا یەک بەش و زیاتریش نوخبەیەک لە ڕۆشنبیران بە خاوەنی حزب دەزانێ، کە بە بەرنامەیەک و هێڵێکی سیاسی خۆی لە باقی چینەکە جیادەکاتەوە. ئەم جیابونەوەیە بە مانای هێشتنەوەی حزبە وەک کەمایەتیەک و ئەم سێکتەش دواتر لەناو خودی حزبیشدا بەردەوام ڕوو لە چڕبونەوە لە دەستەیەکی هەڵبژێردراودا دەکا کە میکانیزمەکانی مانەوەی ئەم دەستەیە مسۆگەر دەکا. هەربۆیە لای لینین حزب لەکۆتاییدا بریتیە لە ” گروپێکی تەقریبەن جێگیر لە کەسانی زۆر ناسراو و بە نفوز و بە تەجروبەوە دەبرێنە پێش، کە پێیان دەڵێن سەرکردەکان” نەک لە هەموو چینی کرێکار کە دەیەوێ کۆمەڵگەیەکی دوور لەدەسەڵاتی سیاسی کەمایەتی و نوخبە دامەزرێنێ.\nهەربۆیە حزبی کەمایەتی بۆ حوکم کردن بەسەر چینی کرێکار و کۆمەڵگەدا بەناچاری فۆرمێکی بیرۆکراتیش لەگەڵ خۆیدا دەهێنێ . بیرۆکراتیزم حوکمی کەمایەتیە لە بنەڕەتدا و نیشانەی جیابونەوەی حزبە لە سەرجەم چینەکە. لە کاتێکدا حزب جێگای چینی کرێکار دەگرێتەوە و سەرکردەش جێگای حزب دەگرێتەوە، ئیتر حزب و سەرکردە وەک کەمایەتیەک حوکمی چینەکە دەکەن بەناوی نوێنەرایەتیەوە، ئەمە لە کۆتاییدا دەوڵەتێکی بیرۆکراتی و دیکتاتۆری فەردیش بەرهەم دەهێنێ. هەربۆیە بیرۆکراتیزم لە دەولەتی سۆڤیەتدا بەرهەمی ڕاستەوخۆی سیاسەتی ئابوری نەبوە ، وەک مەنسور حیکمەت دەڵێ 13*،بەڵکو بەرهەمی مۆدیلی سیاسی سۆشیالیزمی دەوڵەتی کە کە بەلشەفیزم نوێنەرایەتی دەکا و لەسەرەتاوە لە هەناوی حزبدا بوە و دواتر کە ئەم ڕۆحی دەوڵەتە دەبێتە دەوڵەتی بەلشەفی یەکسەر نیشانەکانی دەبینین.\nهەربۆیە مانەوەی توخمی سیکتاریزم لە بزوتنەوەی کرێکاری و کۆمۆنیستیدا نیشانەی ڕەنگدانەوەی نەبونی ئەو وشیاریە چینایەتیەیە سەبارەت بە خواستی هاوبەشی کرێکاران و مانەوەی سیکتاریزم بەمانای نەبونی دۆخی سەرکەوتنە و دروستنەبونی ئەو فشارەی پیویستی مێژووییەیە. هەربۆیە سێکتاریزم ڕوو لە فراکسیۆنیزم دەکا و ناتوانێ لە ناوخۆی حزب و چینی کرێکار لەو قۆناغانەدا کە توشی گۆڕانی هەلومەرجی دەرەوە دەبێ بەشێوەی فراکسێۆنی دەورەی ڕاگوزەری تێپەڕێنێ تا دواتر لە ڕیگەی یەکێتی ئیرادە و سەنترالیزمێکی دیموکراتیەوە سەرجەم ئاستەکانی حزب و بزوتنەوەی کرێکاری وەک بزوتنەوەیەکی سەراسەری و یەکپارچە کۆبکاتەوە. بەگشتی کاتێک ئەم جیابونەوە سێکتاریستیانە دەبێ لە ناو چینێکدا پێویستە ئەو”بنەما و مەبدەئە دیاریکراوەکانە چاک بکرێ ” کە زاڵن.\nلێرەوە جیاوازی نێوان خۆدیسپلینی ڕۆزا لۆکسبۆرگ لەگەڵ دیسپلینی بیرۆکراتی لینین تێدەگەین.\nئەم حزبە سێکتاریستە نەک وەک ” ڕیکخراوکردنی خواستی کۆلێکتیڤ و هاوبەشی چینی کرێکارە، کە دەیەوێ دنیای سەرمایەداری بگۆڕێ. ” بەڵکو وەک توێژ و کاتیگۆریەکی کۆمەڵایەتی کە سێکتێکی تایبەت بە خۆی هەیە و دیسپلینێکی دیاریکراوی هەیە کاردەکا . خۆدیسپلینیەک کە کرێکار لە خەباتی چینایەتیەوە فێری دەبێ و پشت ئەستورە بە ئامانجی کۆمەڵایەتی گۆڕینی کۆمەڵگەی ئینسانی ، لەم حزبەدا جێگای نیە و لە جیاتی ئەو دیسپلینی کوێرانەی سەربازی جێگای دەگرێتەوە.\nبیرۆکراتیەت لەگەڵ ئەم سێکتاریزمدا دوانەن و تەواوکەری یەکترن. کاتێک سێکتاریزم دەبێتە قاڵبی حزب و بزوتنەوەیەک ئەوا میکانیزمی کارکردنی ئەم حزب و گروپە بیرۆکراتیانە دەبێ. کێشانی ئەو سنورانەی کە حزب و گروپەکە خۆیان لە یەکتری پێ جیادەکەنەوە دەبێتە شێوازی جیابونەوەی ئەم گروپی ڕۆشنبیرانە لە چینەکەش. لەم حاڵەتەدا کە لیدەرەکان و جەماوەر هاوئاهەنگ نابن ئەوا “ڕابەرەکان” توشی شەلەل دەبن و حاشیەیی دەبن. “لە نەبونی پەیوەندی ئۆرگانی لە نێوان ڕوناکبیران و جەماوەری کرێکاراندا یان کورتکردنەوەی ئەم پەیوەندیە بۆ پەیوەندی بیرۆکراتی “ڕابەری” بە “ئەندامانەوە” ، ئەم ڕوناکبیر و ڕابەرانە دەبنە تاقم و دەستەیەک کە خۆیان بە “سەربەخۆ” لە چین دەزانن و خۆیان “بەدەوڵەت” دەزانن. هەربۆیە توشی کاردۆنیزم دێن، واتە هەوڵنەدانی لیدەر بۆ قەناعەت پێکردنی ئەو کەسانەی لیدەریان دەکا و داوای دیسپلین و ملکەچیان لێ دەکات بەبێ نیشاندانی عەقلانیەت. لە کاتێکدا لە حزبی کرێکاریدا ئەبێ لە گروپی لیدەری بپرسرێتەوە نەک ملکەچی بیت. ئەمە جیاوازی فەلسەفەی حزبی کرێکاریە لە حزبی بورژوازی کە سەرەوە خزمەت دەکا نەک سەروەر بێت.\nلە کتێبی “میری مۆدێرن”دا گرامشی ،باسی سەنترالیزمی دیموکراتیک وەک پێچەوانەی سەنترالیزمی بیرۆکراتیک دەکا. ئەو باسی پەیوەندی “ئۆرگانیکی” بەشەکانی حزب دەکا نەک دابەشکردنی پۆستەکانی ڕابەری و ئەندام و ملکەچی خوارەوە بۆسەرەوە. سەنترالیزم لە بزوتنەوەی کرێکاریدا “مانای جێگیرکردنی بەردەوامیە لە ڕیکخراوکردنی بزوتنەوە ڕاستەقینەکەدا ، وەک یەک بونی ئەو هێزەی خوارەوەیە لەگەڵ بڕیارەکان کە لە سەرەوەیە، بەشداری بەردەوامی ئەو توخمانەیە کە لە خوار پلەدارەکانەوە دێن و بەرزکردنەوەی ئەم توخمانەی خوارەوەیە لە چوارچیوەی دەزگای لیدەرشیپی کە زەمانەتی بەردەوامی و کۆکردنەوەی ڕیکوپێکی تەجروبەکان دەکا”. ئەمە نمونەی “ڕۆحی دەوڵەت”ی کاتی کرێکارانە کە لە حزبی کرێکاریدا خۆی وەکو ئەنتی تێزی حزبی بیرۆکراتی بورژوازی نیشان دەدا ، پێمان دەڵێ کە چۆن چینی کرێکار لە ئێستاوە لە قوتابخانەی حزبدا خۆی ڕادەهێنێ لەسەر دژایەتی بیرۆکراتی “فەرمانبەرانی دەوڵەت” و هەڵوەشانەوەی حزب ودەوڵەت و بیرۆکراتیەتەکەی.\nدواتر لە پراتیکی حزبی بەلشەفی لەکاتی دەسەڵاتدا ئەم ڕاستیە دەبینین کە “دەرکەوتنی بیروکراتی نیشانەی پڕبونی گروپی لیدەرە کە دەبێتە هێزێکی محافەزەکار و داخراو کە لەدایک بونی هێزی ئۆپۆزسیۆن دەخنکێنێ، هەرچەند ئەو هێزانە هاوئاهەنگیش بن لەگەڵ بەرژەوەندیە سەرەکیە زاڵەکانیشدا.” هەربۆیە گرامشی بیروکراتیەت وەک خەتەرترین پەیوەندی شاراوە باس دەکا و وەک هوبسبام دەڵێ “گرامشی ئاگاداربوە لە خەتەری بیرۆکراتی و مەرکەزیەتی بیرۆکراتی و دژی گەشەی ستالینی بوە لە سۆڤیەتدا و ئەمە کێشەی لە زینداندا بۆ دروست کردوە. ئەمە هەمان ئەو هوشداریانەیە کە مارکس دەیدات کاتێک دەڵێت”چینی کرێکار دەبێ خۆی لە نوێنەرانەکانی و فەرمانبەرەکانی بپارێزێ” و فێرمان دەکا کە حزب و سیاسەت ئامڕازن بەدەست چینی کرێکارەوە بۆ ئامانجی کۆتایی هێنان بە چەوسانەوەی سەرمایەداری و جیاوازی چینایەتی و هەرکات ئەم ئامڕازانە پیرۆزکران ئەوا بزانن کە ئامانجەکە لە پیرۆزی کەوتوە.\nبەڕۆشن بونەوەی ئەم گۆڕانکاریانەی بەلشەفیزم بەسەر مۆدیلی حزبی کرێکاری جێگا مەبەستی ئەنتەرناسیونالی یەکەمی کرێکاراندا هێنای ئەوەمان بۆ دەردەکەوێ کە کێشەی مۆدیلی بەلشەفی تەنیا ستالین نیە ، وەک ترۆتسکی و تۆنی کلێف دەڵێن ،یان “نەبونی بەرنامەی ئابوری نیە” وەک مەنسور حیکمەت دەڵێ بەڵکو مۆدیلی ئەو سۆشیالیزمەیە کە خۆی لە حزب و دەوڵەت و ئابوریدا وەک پاکێجێک نیشان دەدا. مۆدیلی سۆشیالیزمی دەوڵەتی. هەربۆیە وەک لەسەرەتاوە وتمان پێویستە بچینە سەر لێکدانەوە لە مۆدیلی سۆشیالیزمی دەوڵەتی و کارکردی ئەم مۆدێلی بەلشەفی لەکاتی دەسەڵاتدا لە بواری سیاسی و ئابوریدا و لێرەوە دەزانین بۆچی فۆرمی بەلشەفی بەرەو بیرۆکراتیزم و جێبەجێکردنی بەرنامەی سەرمایەداری دەوڵەتی چوو.کە لەبەشەکانی داهاتودا درێژە بە شرۆڤەی مۆدیلی سیاسی و ئابوری بەلشەفی دەدەین بۆ تێگەیشتن لە سەرجەم ئەم مۆدیلەی سۆشیالیزمی دەوڵەتی.\nئەوەی ئەنجامگیری ئەم بەشەیە گەڕانەوەیە بۆ ئەو بنەمایەی ئەنتەرناسیونالی یەکەمی کرێکاران لەسەر پیویستی بونی حزبە کرێکاریەکان وەک حزبی هەموو چینەکە و کارکردنی ئەم حزبە بۆ یەکخستنی خەباتی سیاسی و ئابوری دژی سەرمایەداران و گرتنە دەستی دەسەڵاتی سیاسی لەلایەن هەموو چینی کرێکارەوە بۆ گەیشتن بەڕزگاری ئابوری و نەهێشتنی چینەکان و کۆمەڵگەی چینایەتی. ئەم مۆدێلە لە حزبی کرێکاری دەتوانێ وەڵامی ئەو هەموو دابەشکردن و جیابونەوانە و لەیەکتر دابڕانە بداتەوە کە ئێستا ڕیزەکانی بزوتنەوەی کرێکاری و کۆمۆنیستەکان دەرگیرین و خستونیەتە پەراوێزی ململانێی سیاسی و کۆمەڵایەتی و خەباتی چینایەتی کرێکارانی لاوازکردوە. بەتایبەت ئەم باسە لەم دەورانە شۆڕشگێڕانەی جیهانی ئەمڕۆدا چارەنوسی ئەم بزوتنەوە شۆڕشگێڕانەی ئێستای دژی نیولیبرالیزم و سەرمایەداری گلۆباڵ دیاری دەکا بەوەی بزوتنەوەی کرێکاری و کۆمۆنیستی دەبنە هیزێکی کۆمەڵایەتی خاوەن هەژمونی سیاسی و حزبی کە وەک بەدیلی سەرمایەداری جارێکی تر هێزی چینایەتی خۆیان نمایش بکەن یان هێشتا درێژە بە مێژووی مۆدیلی سۆشیالیزمی دەوڵەتی شکستخواردووی سەدەی ٢٠ و بەلشەفیزم دەدەین؟ ئەمە ئەو ڕەخنەیەیە کە دەبێ بەپراتیکی لە خۆمانی بگرین تا بتوانین لەم پاژنەی ئەشیلەی سێکتاریزم ڕزگاربین.\n*1 مارکس، ئەنتەرناسیونالی کرێکاران، ١٨٦٤\n*2 مارکس، بڕیارنامەی ئەنتەرناسیونال ، ١٨٧٢\n*3 مارکس و ئەنگلس، مانیفیستی کۆمۆنیست\n*4 ئەنگلس ، ڕەخنە لە بەرنامەی ئیرفۆرت\n*5 ترۆتسکی ، کتێبی “ئەرکە سیاسیەکانی ئێمە” https://www.marxists.org/archive/trotsky/1904/tasks/ch04.htm\n*6 ڕۆزا لۆکسمبۆرگ، پرسیارە ڕیکخراوەییەکان\n*7 ئارنست ماندل، سەبارەت بە خۆڕیکخراوەیی چینی کرێکار و حزبی پێشڕەو، https://www.marxists.org/farsi/archive/mandel/works/1990/khod-sazmandehi-hezb.htm\n*8 ڕۆزا لۆکسمبۆرگ، پرسیارە ڕیکخراوەییەکان\n*9 لینین ، نەخۆشی چەپڕەوی مناڵانە لە کۆمۆنیزمدا\n*10 هەمان سەرچاوە\n*11 گرامشی ، پەڕاوەکانی زیندان، سێکتاریزم و بیرۆکراتی لە بزوتنەوەی کۆمۆنیستیدا\n*13 ttp://hekmat.public-archive.net/ هێڵه سه‌ره‌کییه‌کا‌نی ڕه‌خنه‌ی سۆسیالیستی له ئه‌زموونی شۆڕشی کرێکاری له سۆڤێت، مه‌نسوور حیکمه‌ت


جیهان بە کورتی: گەنجێک باوکی دەکوژێت\nله مانگێكدا زیاتر له 170 هاووڵاتى له سلێمانى برینداربوون\nهەواڵ / جیهان :: 13/08/2019 :: 10016 جار بینراوە\nRT-لە دووەم رۆژی جەژندا کوڕێک تاوانێکی قێزەونی بەرامبەر باوکی ئەنجامدا\nلە گوندی واست لە پاریزگای ئەسیوت لە میسر کوڕێک لە بەردەم مزگەوتدا بە چەقۆ باوکی دەکوژێت، پاش لێکۆڵینەوە دەرکەوت لەسەرەتای رۆژەکەوە ئەم کوڕ و باوکە کێشەیان هەبووە لەسەر ئەوەی باوکی نەیهێشتووە مینی پاسەکەیان لێ بخوڕێت و کاری پێوە بکات و داویەتییە دەستی برا بچوکەکەی، بەهۆیەوە بڕیاریداوە باوکی بکوژێت.\nحوڕڕە-گەردەلولی لیکیما بەردەوامە و ژمارەی قوربانیەکان لەزیادبووندایە\nبەپێی چەند سەرچاوەیەکی چینی پاش تێپەڕبوونی سێ رۆژ بەسەر گەردەلولی لیکیما کەبەر رۆژهەڵاتی وڵات کەوت ژمارەی قوربانیەکان بۆ 49 کەس بەرزبووەوە و تاوەکو ئێستا 21 کەس بێ سەر و شوێنن.\nئەلبەیان-بەهۆی ناڕەزایی دەربڕینەکانەوە فڕۆکەخانەی هۆنگ کۆنگ لەکار وەستاوە\nدوێنێ فرۆکەخانەی هۆنگ کۆنگ سەرجەم گەشتەکانی ڕاگرت و دەسەڵات خۆپیشاندەرانی بەوە تاوانبارکرد کاری یەکێک لە قەرەباڵغترین فڕۆکەخانەکانی جیهانیان وەستاندووە.\nحوڕڕە-نەتەوە یەکگرتووەکان:سیستمی خۆراکی رووەکی زەوی رزگار دەکات\nچەند پسپۆریکی نەتەوە یەکگرتووەکان ئاشکرایانکرد سیستمی خۆراکی رووەکی یارمەتی بەرەنگاربوونەوەی گەرمبوونی بەرگە هەوای زەوی دەدات و دەڵێن"ئەگەر خەڵکی واز لە خواردنی گۆشت بهێنن دەتوانن خۆراک بۆ ژمارەیەکی زیاتر لە خەڵکی دابین بکەن".\nهازا ئەلیەوم-ترامپ:"زانیاری زۆر" دەربارەی تەقینەوە نهێنیەکەی رووسیا دەزانم\nدۆناڵد ترامپی سەرۆکی ئەمریکا لە رێگەی تویتەرەوە ئاشکرایکرد"ئەمریکا زانیارییەکی زۆر لەسەر تەقینەوەی موشەکەکەی رووسیا دەزانێت"، وتیشی ئەمریکا چەکێکی هاوشێوەی ئەو موشەکەی هەیە کە لە بنکەیەکی سەربازی لە رووسیا تەقیەوە.\nمەرکەز رەوابت-بڕیارێکی نوێی ئیدارەی ترامپ...رەگەزنامە و مافی مانەوە نابەخشرێت بە پەنابەرە هەژارەکان\nرۆژی دووشەممە ئیدارەی دۆناڵد ترامپی سەرۆکی ئەمریکا بڕیارێکی نوێی دەرکرد و بەهۆیەوە مافی مانەوە و رەگەزنامە نابەخشرێت بەو پەنابەرە هەژارانەی یارمەتی لە دەوڵەتەوە وەردەگرن.\nئەی ئەی نیوز- لە دەوحە تاڵیبانی ئەفغانستان تازەترین خولی گفتوگۆکردن لەگەڵ واشنتن کۆتایی پێ دەهێنێت.\nتازەترین خولی گفتوگۆ لەنێوان بزووتنەوەی تاڵیبانی ئەفغانی و واشنتن کۆتایی پێ هات، کە لەسەرەتای مانگی ئابەوە دەستی پێ کردووە و بزووتنەوەکە بە "بنیادنەر" ناوی دەبات بەبێ ئەوەی ئاماژە بە هیچ رێککەوتنێک بدات.\nنەهار-رووسیا خەڵاتی رێزلێنانی بەخشیە قوربانیەکانی تەقینەوەکەی ئەرخانگیلسک:ئەو پێنج پسپۆرە چەکی نوێیان دروست کردووە.\nرۆژی دووشەممە سەرۆکی ئاژانسی هاوپەیمانی وزەی ئەتۆمی رووسی (رۆساتۆم) ئاشکرایکرد ئەو پێنج پسپۆرەی هەفتەی پێشوو لە تەقینەوەکەدا گیانیان لەدەستدا، سەرقاڵی بەرەوپێشخستنی چەکی نوێ بوون، هەروەها بەڵێنیدا سەرەڕای ئەم رووداوە بەردەوامبن لە تاقیکردنەوەکەیان.\nئیندپێندەنت- وەزیری ژینگەی ئەڵمانیا داوا دەکات وڵاتەکەی زەرفی پلاستیکی بازاڕکردن قەدەغە بکات\nرۆژی یەکشەممە سڤینیا شولز وەزیری ژینگەی ئەڵمانیا ئاشکرایکرد وڵاتەکەی بە هاوکاری بازرگانە خۆبەخشەکان بەکارهێنانی زەرفی پلاستیکیان کەمکردبووەوە، بەڵام هێشتا ئەنجامەکەی لەئاستی چاوەڕوانکراودا نییە، هەربۆیە داوا دەکات زەرفی پلاستیکی بەتەواوەتی قەدەغە بکرێت.\nحوڕڕە-تاوانباری سەرەکی کەیسی بانکی ناوەندی ئێرانی رایکرد...160 ملیۆن دۆلاری دزیوە\nبەپێی ئاژانسی تەنسیم-ی ئیرانی،تاوانباری سەرەکی کەیسی گەندەڵی بانکی ناوەندی ئێرانی بەناوی ساکار ئەغاخانی رایکرد و وڵاتی بەجێ هێشت.\nهذا ئەلیەوم- راپرسیەک: زۆربەی بریتانیەکان پاڵپشتی بریکست دەکەن\nبەپێی راپرسیەکی ئاژانسی کۆمریس 54% هاووڵاتیە بریتانیەکان پاڵپشتی بریکست و هاتنە دەرەوەی بریتانیا لە یەکێتی ئەوروپا دەکەن، هەروەها داوایان لە بۆریس جۆنسنی سەرۆک وەزیرانکرد بڕیارەکە جێبەجێ بکات تەنانەت ئەگەر ببێتە هۆی لەکاروەستانی پەرلەمان.\nباوكێك پاش گه‌یشتنى هه‌واڵى كوژرانى كوڕه‌كه‌ى گیانى له‌ده‌ستدا


کونفڕانسی چین بۆ کردنه‌وه‌ی ڕێگای نوێی ئاوریشم\nکۆنفڕانسی "جاده‌ی نوێی ئاوریشم"\nلەو دەمەی رابەرانی 29 وڵات بۆ برەودان بە دەست پێشخەریەکەی وڵاتی چین کۆبوونه‌وه کە رەنگە هەژمونی چین لەسەر ئاستی جیهانی بەرەو ژوور بەرێت ، هاوکات سەرۆکی چین داوای هاریکاری زیاتری کرد بۆ سەرانسەری ئاسیا و ئەوروپا لە بوارەکانی بەگژداچونەوەی تیرۆریزم ، سەرۆکی چین بەڵێنی دەستەبرکردنی پتر لە 100 ملیار دۆلار لە بواری دارایدا دا.\nئەوەی جێی ئاماژەیە، دەست پێشخەریەکەی چین بۆ ئەو مەبەستە بە ناوی پشتێن و رێگا داوای بنیاتنانی بەندەر و هێڵی ئاسنین و هەروەها دامودەزگاکانی دیکە لە نێو ئەو 65 وڵاتەی دەکەونە کەوانەی بەرینی نێو ئاسیا و ئەوروپاوە دەکات. هاوکات وڵاتانی دیکە پێشوازیان لەم دەست پێشخەریەی چێن کرد، بەڵام حکومەتان لەوانە ولایەتە یەکگرتوەکانی ئەمەریکا و روسیا و هەروەها هیندستان نیگەرانی خۆیان دەربڕیوە لەوەی کە رەنگە چین ئەم هەوڵە بۆ پتەوکردنی پێگەی سیاسی خۆی بەکار بێنێت.\nلە میانەی گردبونەوەی رابەرانی ئەو 29 وڵاتە ، سەرۆکی چین گوتیشی دەبێت تێروانینی هاوبەشمان لە پێناو ئاسایشێکی گشتگیر و هاوئاهەنگ و بەردەوامدا تۆکمە بکەین.\nهەروەها سەرۆکی چین بۆ سەرۆکەکانی ئامادەی گردبونەوەکە بوون لە نێویاندا ڤلادمیر پوتنی سەرۆکی روسیا، سەرۆکی چینی گوتی حوکمەتەکەی هیچ خواستێکی بۆ سەپاندنی هەژمونی بەسەر هیچ لایەنێکی دیکەدا نییە. هاوکات داوای ئاوێتەکردنی ئابوری و داوی هاوکاری لە یاسا و رێساکانی بواری دارایشدای کرد. سەرۆکی چین داوای لە وڵاتانی بەشداربووی دەستپێشخەریەکەی چین کرد هەوڵەکانیان لە بەگژداچونەوەی تیرۆریزم زیاد بکەن ، ئەوەی سەرۆکی چێنی بە هۆکاری سەرەکی هەژاری و ناعەدالەتی کۆمەڵایەتی ناوزەدی کرد.


"شوێنێك بۆ یاری" خه‌ڵاتی فیستیڤاڵی عه‌ڕه‌بی سانفرانسیسكۆی به‌ده‌ستهێنا\nWritten by Administrator\tMonday, 07 November 2011 11:22\nفیلمی سینه‌مایی "شوێنیێك بۆ یاری" له ده‌رهێنانی "شه‌وكه‌ت ئه‌مین كوركی" خه‌ڵاتی سه‌ره‌كی له 15مین خولی فیستیڤاڵی نێونه‌ته‌وه‌یی عه‌ڕه‌بی له سانفرانسیسكۆی ئه‌مه‌ریكی به‌ده‌ستهێنا.\nبه پێی راپۆڕتی راگه‌یاندنی گشتیی كۆمپانیای "نارین فیلم"، فیلمی سینه‌مایی "شوێنیێك بۆ یاری" (كیك ئاف) KICK OFF له ده‌رهێنانی سینه‌ماكاری كورد "شه‌وكه‌ت ئه‌مین كوركی" له به‌شی پێشبڕكێی سه‌ره‌كی 15مین خولی فیستیڤاڵی نێونه‌ته‌وه‌یی عه‌ڕه‌بی له شاری سانفرانسیسكۆ له وڵاتی ئه‌مه‌ریكا نمایشكرا و توانی خه‌ڵاتی سه‌ره‌كی ئه‌م فیستیڤاڵه به‌ده‌ستبێنێت.\nفیلمی سینه‌مایی "شوێنیێك بۆ یاری" كه به نوێنه‌رایه‌تی له هه‌رێمی كوردستان له‌م فیستیڤاڵه نمایشكرا، بۆ به‌ده‌ستهێنانی ئه‌م خه‌ڵاته گرینگه له‌گه‌ڵ 24 فیلمی سینه‌مایی دیكه له وڵاتانی جۆراوجۆری جیهان له ركابه‌ریدا بوو.\n"شوێنیێك بۆ یاری" له سێ سانسی جیاوازدا له پازده‌یه‌مین خولی فیستیڤاڵی نێونه‌ته‌وه‌یی عه‌ڕه‌بی چووه سه‌ر په‌رده‌ی سینه‌ماكان، له‌وانه: كاتژمێر 12 نیوه‌رۆی رۆژی 14ی ئۆكتۆبر له هۆڵی ئێبێركادیرۆ له شاری سانفرانسیسكۆ، كاتژمێر 15/5 ئێوارێ رۆژی 14ی ئۆكتۆبر له هۆڵی ژماره 12ی سینه‌ما كامێڕا له شاری سه‌نخۆزه و هه‌روه‌ها كاتژمێر 4 دوانیوه‌ڕۆی رۆژی 23ی ئۆكتۆبر له هۆڵی شاتۆك سینه‌ما له شاری بێركلی ئه‌مه‌ریكا.\nپازده‌یه‌مین خولی فیستیڤاڵی نێونه‌ته‌وه‌یی عه‌ڕه‌بی به به‌شداری كۆمه‌ڵێك فیلم له سینه‌ماكارانی سه‌رتاسه‌ری جیهان له رۆژانی 13 تا 23ی ئۆكتۆبری 2011 له شاری سانفرانسیسكۆ له وڵاتی ئه‌مه‌ریكا به‌ڕێوه‌چوو.\nفیلمی سینه‌مایی "شوێنیێك بۆ یاری" تاكوو ئێستا له فیستیڤاڵی جۆراوجۆر له ئاستی جیهاندا نمایشكراوه و كۆمه‌ڵێك خه‌ڵاتی پڕبایخی بۆ هه‌رێمی كوردستان به‌ده‌ستهێناوه.\nبۆ زانیاری زیاتر: http://www. arabfilmfestival. org/film_detail. php?id=1082\nبه‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی راگه‌یاندنی گشتیی كۆمپانیای "نارین فیلم".


كوردستان و بارزانی لەهەولێرەوە دەوڵەتی كوردستان ڕادەگەێنن نەیاران گوێتان لێیە؟ 2017-07-17\nد. محەمەد خدر مەولود\nدەبێ بگوترێ ئەركی بارزانی وا ئاسان نییە، وەك لەهزرو خەیاڵی كەسانێكدا وێناكراوە، لە كاتێكدا كوردستان و سەرۆكەكەی بەوپەڕی باوەڕ و متمانە بەخۆبوونەوە لەناو چەقی ناوچەیەكی پڕ لە گرفت و كێشەی ئاڵۆز، هەنگاوی مەزنی وا باوێن تا رێگربێ لەشەڕێكی دیكەی سەختتر و خوێناوی تر لەشەڕی داعش، هەڵبەتە دەبێ بارزانی هەستی بە دەستپێكردنی گۆڕانكاری لە سەر نەخشەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست كردبێ و دڵنیاش بێ لەلێكهەڵوەشانەوەی ئەو ناوچەیەی، كەپێی دەگوترێت رۆژهەڵاتی ناوەراستی پڕ لە كێشە و گرفتی بەگرێ و گۆڵ بەتایبەتیش لەدوای شەڕی سەختی مووسڵ كە ئێران و عێراقی حەشدی شەعبی خۆیان بەبراوەی یەكەمی دادەنێن. \nبارزانی سەرۆكی پێویستی سەردەم: ئێستا، پێیان خۆشبێ و هەندێ لە كوردیش پێیان ناخۆش، پێمان خۆشبێ و هەندێ لەوان پێیان ناخۆش، سەردەم، سەردەمی كوردە لە ناوچەكەدا. \nچونكە لەو ناوە و نێوەندەدا، ئەوەندی توركیاو سوریا و عێراق و ئێران لە سۆنگەی داعشەوە تێیكەوتوون و شان و مل ئارداوین، كە جارێ باری قوڕسی دەرهاویشتە و لێكەوتەكانی دوای داعشیش وا بە ئاسانی ئەستۆ پاكییان ناداتێ . كورد لە چاو ئەوان وێڕای ئەوەی قوربانی مێژوو، و قوربانی لەدەست دانی دەرفەتە، بەڵام لە هاوكێشەكەدا لەچاو ئەوان لە بەرامبەر داعش دا براوەو سەركەوتووە. \n لەمێژووش دا، بەقەد ئەمڕۆ دەرفەتی زێرین و هەلی لەبار، هەروا بارودۆخی مەترسیدارتر لەدوای داعش بۆ كورد وا نەهاتۆتە پێش، تا ئاستی ئەوەی پرسەكەی بەشێوەیەك یەكلایی بكاتەوە، بەزمانی سەردەم و لۆژیك، بە ئاشتی و دوور لە توندو تیژی بە ماف و بە كۆتا مەرامی خۆی بگات. \nسەركەوتنی ئەو پرسە و گەیشتنی بە رۆژی ئەمڕۆی، وەك چۆن لە خۆڕاگری جەماوەری گەلەكەی دایە، زیاتریش لە قارەمانیەتی و لەخۆبوردەیی و بەخشندەیی پێشمەرگە قارەمانەكانی دا بینراو و سەلمێندرا. \nوەڵێ بەڵگە نەویستە بوونی سەرۆك و ڕابەرێكی وەك بەرێز بارزانیش گرەنتییەكی فریاد رەسی قۆناغەكان بووە، تا گەیاندنی بە ڕۆژگاری ئەمڕۆماندا. \nگەیاندنی پرسی نیشتمانی نەتەوەیی كوردستانیان بۆ سەرۆكێكی مێژوو كردەی وەك بارزانی هەڵبەتە پەڕینەوە بووە لە رووبارێك خوێن. دەربازبوون بووە لە نێو كێڵگەی مینی دوژمنان و داخ و خەم و كەسەرو كارەساتی شەڕی برایان. \n وێڕای ئەوەی بارزانی ئامانجی سەرەكی دوژمنان بووە بۆ لێدان و لەناو بردنی بەهەر شێوەێك بووبێ، نەیارانیشی درێغییان نەكردووە لە گرتنە بەری سیاسەتی بە رێ لادان و چاو بەستەكردن، هەر وا ناشیرینكردن و زۆرجاریش هەڵبەستن و جنێو و تانە و تەشەڕ، بەڕادەی بێزەوەركردنی خودی پرسەكەو بە ئامانج گرتنی كەسی بارزانیش بۆ ئەجندا دەرەكییەكان و ڕۆڵگێرانی كەس و لایەن و میدیای ناوخۆ بۆ وێنا كردنی خواستی ئەوان بەداخەوە بۆ هەندێ لەكوردان خۆساخكردنەوە لایەنگیری ئاشكرای پێوە دیارە، پێیان خۆشبێ و پێیان ناخۆش دەچنە خانەی دژ بوون. \nبەواتایەكی دیكە ئەوان لە ئاگاییەوە بێ یا لە بێ ئاگاییی، مەبەست دار بێ یا بێ مەبەست پێمان دەڵێن: پرسی سەربەخۆیی كوردستان واتە پرسی بارزانی و ئەو هەڵگری شوناس و ناسنامە نەتەوەییە نیشتیمانییەكەیە تی و ئێمەش دژ و نەیارو ناحەز. \nلە كاتێكدا ئەوان گەر هەرسوور بن لەسەر ئەو سیاسەتەو بەو هزرو دیدەوە كاربكەن وئامانج لێی قۆرغكاری و پاوانخوازی بۆ دەفەرێك لەدەفەرەكان پەیرەو بكەن وەك ئەوەی خەریكە لەسلێمانی، كارەسات و مەترسیە گەورەكە لێرەدا سەرهەڵدەدا، كەسەربەخۆیی و پرۆسەی ریفڕاندۆمی كوردستان و بارزانی كێشە بن، نەك چارەسەر؟ لێرەوەش دەبێ بگوترێ: \nئەوا ئەجندای تاران و قومی ئیمامە، لە باغی دادی مالیكی یەوە، بارزانی بە ئامانجگرتووە و مەبەستیانە دارومولك شكۆی خۆی لەدەست بداو مەحكوم بێ. \nمەسعود بارزانی سەرۆكی هەرێمی كوردستان، ئەو پیاوەی بزاڤی سیاسی هەر چوار پارچەی كوردستان چاوییان لە هەنگاوەكانیەتی، ئەو سەرۆكەی ڕەوایی پرسی نەتەوەیی كە سەربەخۆ بوونە بە پرۆسەی ریفڕاندۆم گەیاندۆتە ناوەندە بریاربەدەستەكانی دونیا، لە دوا وتاری دا بۆ رۆژنامەی (واشنتن پۆست ) ی ئەمریكی دەنگدان بە بەڵێی بۆ سەربەخۆیی بەچارەسەری كێشەكان دەزانێت، نەك دروستكردنی كێشە. \nمەسعود بارزانی، ئەو پیاوەی خاوەنی پرۆژەی دەوڵەتی كوردستانە، رۆژهەڵات و رۆژئاوا ژ ئۆراسیاو و ئەتلەنتیكی بەخۆیەوە سەرقاڵ كردووە، پێداگیری لەسەر گەیاندنی پەیامەكەی لە هەموو بۆ نە نێو دەوڵەتییەكان دەكاتەوە، هەر لە كۆربەندی داڤۆسی 2016وە تا داڤۆسی دەریای مردووی ئوردن و كۆڕبەندی سانپیتەرسبڕۆگ لە رۆژی مێژوویی 2017/6/7وەو بەر لە داعش و لە دوای داعشیش دا بارزانی فریادرەسی چارەسەری پرسی كوردستانە بەكێشە وئاستەنگە ئابووری و جیۆسیاسییەكانی ناوچەكەوەش، بە ڕادەی ئەوەی مێژووی سیاسی ناوچەكە لەم چارەگە سەدەیەیی دوایدا سەلماندویەتی بێ ئەو چارەسەری پرسەكان و ڕاگرتنی تەرازوی بەرژەوەندییەكان لاسەنگ دەبێ و لە غەفڵەتگیری گەورەكانیشدا ئەمریكا بە پلە یەك، رووسیا بە پلە دوو، نەك هەر هاوكێشەی ناوچەكە گرێ و گۆڵی تێدەكەوێ وەك ئە وەی بەم دوا دواییە لە سوریا وا گڵۆڵەكان دەكەونتە لێژی و ئەسەدیش رژتر، و بەرژەوەندییەكانیش بەپێچەوانەی خواستی كورد ئاوەژوو دەبنەوە، بەشێوەیێ دژی خواست و قوربانییەكان لە ڕۆژئاوا خەریكە بۆ رژێمی ئەسەد لە ناوچە كوردستانییەكان دەبن بە دیفاكتۆ و كوردیش لە ئاهەنگی مەولوودەكە بەبێ شیرینی لە هاوكێشەكە وەدەردەنرێ. \nئەو، بارزانی پیاوە مەترسییدارەكە، بۆ ئەوانەی لە خوڵقەوە هەڵگری پرۆژی دژە نەتەوەیی كوردن ، نەتەوە بەمانا و زاراوە سیاسیی و یاساییەكەیەوە، لەو ناوچەی تەژییە لەجۆرە تۆتالیتاریزمێك كە هیچ پێكهاتەیەكی نەتەوەیی و تایفی لە ناوچەكەدا یەكتریان قبوڵ نییە، كوردیش وەك نەتەوەی ژێر دەستە ی خۆیان سەیر دەكەن یا بە هاووڵاتی پلە دوو. یا بە پێكهاتەی خێل و پەرتەوازەی ناو تایفە و ئاینزاكانی نێۆكۆمەڵگای ئیسلامی و بە ژێر بەرداشی عەرەب و فارس و توركی دادەنێن، بەشێوەیێك خوێندنەوەیان بۆ تاكی كورد بەم شێوەیە: \nلای تورك: كورد توركی چیایی و یە و لە ماشە، هەڵناكەوێت پاشا. \nلای عەرەبی عێراق: كورد برای دینیی ژێردەستەكەی شیمالی حەبییبە ، لامل و یاخی یە، فورسانە چ هی سەلاحەدین بێ یا حەشد !!\nلای فارس: كورد، زمان و كەلتوری بەشێكە لە زمانی فارسی و وەك نەتەوە جاشە، نەباشە !!. \nئەوەیان كە خوێندنەوەی نەتەوەكانی دراوسێی كورد بن بۆ كورد، كاتێ بارزانی جاری ریفڕاندۆم و سەربەخۆیی دەدا، پەیامی نیشتیمانی نەتەوەیی لە دوا قۆناغەكانی گەشە سەندنی مێژوویی و پێگەیشتنی خۆی دا ڕادەگەیێنێ، بە جاڕدانیشی هەمووان سەرسام دەكا و ڕەوایی بوون و ئایندە یی دەبەخشێتە نەتەوەیەكی غەدر لێكراوی مێژوو. \nئێستا ئەوان هەموو سەرسام و دۆشداماون و دەپرسن: چۆن دەبێ لە كوردی ماشا هەڵكەوێ پاشا، كوڕانی پێلاو بۆیاغ كەرو شاگرد ئوتێل و بۆی ڕێستورانتان ، كچانی كەنیزەو ژنانی تەیان و خزمەتكارو جلشۆری ماڵان، پیاوانی ڕێگرو جەردە و جاش و ماش. كوردستانی بەپیت و بەرەكەت، ئاوی كەوسەرو خاكی گەوهەر، پێخوستی ئەم و ئەو، گۆڕەپانی تەڕاتێنی غەیرە، خەڵكەكەی سەربەخۆبێ و خاكەكەشی خودان سنوور و ببێ بە دەوڵەت ؟ سەیرو سەیران و سەرسووڕمانە لای ئەوان !! كوردو دەوڵەت ؟. كوجا مەرحەبا !!\nبارزانی بەووردی و لۆژیكانە بیر دەكاتەوە و خوێندنەوەی واقیع بینانەی بۆ دەوڵەتی عێراق و ناوچەكەش هەیە، لە ماوەی 100 ساڵی سایكس پیكۆوە و بەكردەوەش لە حەفتا ساڵەی تەمەنی سایكس پیكۆ دا وا لە گۆرەپانی سیاسی و تێكۆشانی چەكداری شۆرشگێری دایە، میراتگری شۆرشی یەكەمی بارزان 1932-1931 و شەڕی قاراوەی مەهاباد لە ساڵی 1946 و لەدایكبووی ژێر ئالای كوردستان و كۆماری سەربەخۆ و ئەندازیاری سەركەوتنی داستانی خواكوڕك و ساتەكانی كۆتایی قۆناغەكانی ئەنفال لە هاوینی ساڵی 1988دا پێشبینیكردنی بۆ ڕوودانی كارەساتێك بەسەر ناوچەكەی شەڕی كەنداو دا وەك ئەوەی لەعێراقی سەدام حوسێن و دەوڵەتانی عەرەبی قەوما . بارزانی فریادرەسی كۆبانێ و رۆژئاوا. تەلیسم شكێنی داعش. بەزمانی سەردەمی تەكنەلۆژیاو مۆدرێن، بە ئاشتییانەو دیبلۆماسییانە، بە گفتوگۆی پڕ لە لۆژیك بۆ ئایندە، ڕاشكاوانە دەڵێ: دەنگدان بەریفراندۆم، دەنگدانە بۆ چارەسەری كێشەیەك هێندەی دەوڵەتی عێراق كۆنە. \nوەك سیاسییەكی وردبینی ئاگادار لە رووداوەكان، بارزانی لە سەردەم و كاتێكدا دەژێت، هەر دەڵێی سەردەم و كاتی لێك هەڵوەشانەوەی یەكێتی سۆڤیەتی جارانە، و پیرۆسترۆكایەك لە ناو هەناوی كۆمەڵگا ناجۆرو ناهەموارە لێك هەڵوەشاوەكەی عێراق دا خۆی مەڵاس داوە، نە شیعەی عەرەب لەگەڵ عەرەب، نەسونەی عەرەب لەگەڵ عەرەب، نەسونەو شیعەی كورد لەگەڵ عەرەبە ئاین و ئاین زاكەی، نەتوركمانە شیعە مەزهەب و سونی مەزهەبە كەبە فیتی ئەنقەرە لەگەڵ خۆیان لەلایەك و لەگەڵ كوردو عەرەبیش لەلایەك هەڵدەكەن، نە كرستییانیانی كلدان و ئاشوور، نە سلێمانی بەفیتی بەغداو تاران لەگەڵ هەولێر تەبا و یەكگرتوو بێ، بەجۆرێ ئەو ناجۆری و ناهەموارییەی لە پێكاتەكەی عێراق دا هەیە لە بەرمیلێك بارووتی كات بۆدانراو بچێ لە ساتی تەقینەوەی دابێ، لەبوركانی ئاگری شەڕێك بچێ، شەڕی ناو لێنەندراوی جیهانی سێیەم یا هەر جەنگێك لە دوای داعش لەمووسڵ، لە چەخماغەدان دایەو لە ئێستاوە بریسكەی لێوە هەڵدەستێ و بۆنی سوتماكردنی خاكی كوردستانی لێ دێ هەروەك لە (خاتیمەت و لئەنفال دا لە 1988دا) بینیمان. \nئالێرەدایە بارزانی بە پرۆژە نیشتیمانییەكەی ڕێگرە لەشەرێكی دیكەی سەخترو خوێناویتر، ئا لێرەدایە بارزانی فریادڕەسە، ئەو ئەوسا لەداستانی خواكوڕكا لە هاوینی 1988دا پێشهاتەكانی هاتەدی بەجۆرێ ئەوەی چەندین ساڵە لەناوچەكە دەگوزەرێ دەرهاویشتەی كۆتایی شەرو كارەساتی هەشت ساڵەی عێراق و ئێرانە، جگە لە رق و كینەو دوژمدارییەی سەدامی سوونی لە فورسی مەجوس لە قادسییەی یەكەمەوە لە بەرامبەر یەكدا هەیانبوو بەڵام هەردوو لا هاوڕابوون لە ڕیشەكێشكردنی كورد وەك نەتەوە لەڕەگ و پێكەوە. \nئێستای دوای مووسڵیش تۆبڵێی سیناریۆكان لەبەرگێكی دیكەدا خۆیان دووبارە نەكەنەوە؟\nلە بێ ئاگایی یا لاملی ئەنقەست و مل نەدان بۆ ئەم پرۆژە نیشتیمانییە چارەنووس سازە، بە هەر بڕو بیانۆیێ كەسی، یا لە ڕكی پارت و لایەن و ڕق و كینەی مێژوویی، یا لەڕكی خودی بارزانی، یا پیادەكردن ئەجندای دەرەكیی بۆ هەرمەبەستێ بە: \n- بە نەخێر بۆ ریفڕاندۆم!! زەرەمەندی یەكەم لە ناوچەكەدا، كوردستان و لێدان لە پرۆژە ستراتیژییەكەی دەبێ.\nنەخشەڕێگەی بارزانی بۆ گەیشتن بە سەربەخۆیی، پرۆژەیەكی نیشتیمانی نەتەوەیی گەلێكە سەد ساڵە، هەلێكی وا زێرینی پڕ دەرفەتی بۆ نەهاتۆتە پێش، بۆیە گرنگە هەموومان، لەگەڵ هەنگاوەكانی نەخشە ڕێگای دەوڵەتی كوردستان دا، هەموو پارت ولایەنێكی سیاسی و رێكخراوی كۆمەڵگای مەدەنی و ئەكادیمییانی كوردستان و مامۆستایان و نووسەرو رۆشنبیران و هونەرمەندان، یاساناس و مافپەروەران، ئەندازیارو پزیشكان كرێكارو جوتیارو وەرزشكارو میدیاكاری جەسوور، قوتابی و خوێندكار كاسبكار و بزنسمان، هەموو خەڵكی لادێ و شار بۆ ساتی ڕاگەیاندی لە ئامادەباشی تەوا دابین و بوونی كێشەو ئاستەنگە ئابووری و سیاسییەكانی ناوخۆ، بە پێوەری كێشەو ئاستەنگەكانی كۆمەڵگای زیندووی پێشكەوتووی پڕلە ئەكتیف سەیر بكەین، نەك بۆ دەستی دەستی پێكردنی پرسە نەتەوەییە نیشتیمانییە چارەنووس سازەكە. \nبارزانی كوڕ، ئەمڕۆ هیواو ئاواتی بارزانی باوك مستەفا بارزانی دێنێتە دی، بەجاردانی ڕیفراندۆمەوە دووپاتی دەكاتەوەو ڕوونتر دەدوێ و دەڵێ: \nكورد سەپانی باوكی (داعش و ماعش)ەكان نییە و نایەوێ دوای سەد ساڵی تر جارێكی دیكە ببێتەوە قوربانی مانۆر و سینارۆیی دابەشكردنی ناوچەكە، بۆیە دەیەوێ بە جاردانی ریفراندۆم بە دۆست و هاوپەیمانان بڵێ: \nراستكردنەوەی باری لاسەنگی بەرژەوەندییەكانی ئەمریكاو رۆژئاوا لە ناوچەكە لە غەفڵەتگیری رووسیا لەدوای لێدان لە قەزافی و تێوەگلانی لە ڕۆژهەڵات و باشووری ئوكراینای گرگرتوو، نابێ خواست و ویستی نەتەوەیەكی 40 ملیۆنی نادیدە بگیرێت. بەتایبەتیش لە كوردستانی عێراق دا، لە باشووری قوربانی سیاسەتە تاكلایەنەكەی بەغدای زۆرداری خۆسەپێن، جەلادی دوێنێی خاوەن دەسەڵاتی پر لە ناهامەتی بۆ كوردستانیان هەر لە جینۆسایدو تەعریب و كیماباران و ڕاگوێزان و سوتماكردنی خاك دا تا بڕینی موچەو قوتی خەڵك و سیاسەتی برسیكردن و پەرتكەو زاڵبەو ڕشتنی ژەهری شارچیەتی و ناوچەگەرایی درێژە پێدەری بە پاشكۆكردنی كۆمەڵگای كوردستان بە شێوازێكی مۆدرێن و هەوڵی دابڕاندن و لێكترازاندنی شارەكانی كوردستان. ئەوا بەهیچ كلۆجێ\nكوردو كوردستانییانی دەرەوە و ناوەوەی مادەی 140 بۆ ریفڕاندۆم و سەربەخۆیی نەك هەر ساردناكاتەوە، بەڵكو هەرگرفتێكیش بۆ ناوچە جێناكۆكەكانی كوردستان بەتایبەتیش بۆ كەركوك و شنگاڵ بێنە پێش و بوق ژەنانی ئەجنداری دەركییەكیش هەربەردەوام زوڕنا ژەنین، ئەوا كوردستان و\nبارزانی بێباك لەم و لەو، بە روناهی چاوی یارو كوێرایی چاوی نەیار، هەر هەولێرە و بۆ سلێمانی و كەركووكییەكان و بۆ شەنگال، بۆ كوێستان و گەرمیان و بۆ بادینان و سۆران، بۆ 40 ملێون كورد، دەوڵەتی سەربەخۆیی كوردستان ڕادەگەیێنن. \nئەم ڕاگەیاندنەی كوردستان و بارزانی، جاڕی مافی سەبەخۆیی و ئازادی كوردستانیانە. \nدوژمن و ناحەزان. یارو نەیارانی بارزانی. میدیای نابەرپرس.\nگوێتان لێیە ؟\nمێژوو جارێكی دیكە خۆی دووبارەناكاتەوە و فرمێسكی بەزەیشی بۆ غەفڵەتگیران لە چاوانی قەتیس دادەمێنێ.


توێژە نامۆكراوەكەی كۆمەڵگەی كوردی | دەزگاى زارى کرمانجى\nتوێژە نامۆكراوەكەی كۆمەڵگەی كوردی\n" ئەم كەسانە خاوەن بەهرەو توانای شارەوەی زۆرن، تواناكانیان هیچی كەم تر نیە لە مرۆڤێكی ئاسایی"\nدیمانە- رۆژان قیاس: پەیمان عبدالكریم شێروانی، بەرێوەبەری بەرێوەبەرایەتی چاودێری كەم ئەندامانی هەولێر, لە دیمانەیەكی تایبەت بۆ زاری كرمانجی, باس لە بارودۆخی كەم ئەندامانی كوردستان دەكات, هەروەها پلانەكانی بەڕێوەبەرایەتی چاودێری كەم ئەندامان, بۆ ساڵی داهاتوو دەخاتەڕوو.\nوەك پڕۆژەی نوێ چیتان هەیە بۆ كەم ئەندامان, ئایا هیچ بەرنامەیەكی نوێ هەیە بۆ ئەم توێژەی كۆمەڵگە؟\n* ئەگەر باس لەوە بكەین پرۆژەی وەزارەتی كار بۆ خاوەن پێداویستی تایبەت, بەلێ پرۆژە گەلێك هەن كەوا پێشكەشی ئەنجومەنی وەزیران كراوە, لە قۆناغی دراسەت كردندان بە پێی توانا ئابووریەكانی حكومەتی هەرێم ریزبەندی بۆ دەكرێت لە بریاردان لە سەری, هەلبەت هەندێكیشیان رەزامەندی لەسەر دراوەوە لە بواری جێ بەجێ كردندان, لەوانە ١- پرۆژەی دامەزراندنی بنكەیەكی گشتگیر لە وەزارەتی كارو كاروباری كۆمەلایەتی لە قۆناغی جێ بەجێ كردندایە, بۆ دیاری كردنی رێژەی كەم ئەندامی, بە دانانی پسپۆری تایبەتمەندو لیژنەی تایبەت بەو بوارە , تاكوو رێگە نەدرێت گەندەلی بكرێت لە دیار كردنی رێژەی كەم ئەندامی، وەهەر وەها مافی كەس پێشێل نەكرێت لە دیاری كردنی رێژەی كەم ئەندامیەكەی, ٢- پێشكەش كردنی پرۆژەی برینەوەی مووچەی كەم ئەندامی بۆ نزیكەی ٣٠هەزار كەسی كەم ئەندام كە یاسای كەم ئەندامی دەیانگرێتەوە بە رێژەی دیاری كراوی لیژنەی پزیشكی, بەلام مووچەیان بۆ نەبراوەتەوە لە سالی ٢٠١٣ تاكو ئێستا تەنها رەزامەندی ئەنجومەنی وەزیران ماوەلە سەر بدرێت, ٤- پرۆژەی دروست كردنی سەنتەرێكی گەورەی ئۆتیزم بە ستانداردی جیهانی لە هەرێمی كوردستان, كەوا حكومەت بودجەی بۆ تەرخان كردوەو لە بواری جێ بەجێ كردندایە, ٥- پرۆژەی هەموار كردنی سەرجەم یاساكانی تایبەت بە ماف و ئمتیازاتەكانی كەم ئەندامان پێشكەش بە حكومەت كراوە, بەلام هێشتان نەچویتە بواری جێ بەجێ كردن, ٦- پێشكەش كردنی پرۆژەی گۆرینی مووچەی كەم ئەندامی فەرمانبەر بۆ دەرمالە، تاكو ئەو ١٠٠ هەزارەی كە هەیە بگوازرێتەوە بۆ سەر مووچەی بنەرەتی بكرێت بە دەرمالە، بۆ نەهێشنتی دوو مووچەیی, بەلام هێشتا نەچۆتە بواری جێ بەجێ كردن.\nئەوەی من هەستی پێ دەكەم زۆرینەی كەم ئاندامانی كۆمەڵگەی كوردی, لە رووی دەروونیەوە خۆیان بە ناموو دەبینن, و هەست بە كەم بوون دەكەن لە ناو كۆمەڵگە, ئایا چی بكرێت بۆ ئەوە خۆیان بە كەم نابینن لە ناو كۆمەڵگە دا؟\n* هەست كردنی تاكی كەم ئەندام بە كەم سەیر كردنی یاخود بە نامۆیی بوونی لە گەلیشیدا هەست كردن بە بەزەیی هاتن و بارگرانی بوونیان لە ناو كۆمەڵگەی كوردی بگرە خێزانیش, هەموو ئەوانە دەگەرێنمەوە بۆ چەند هۆكارێك, لە سەرەتا نەبوونی رۆشنبیری تاكی كورد, دواجار دروست بوونی كۆمەڵگەیەكی نا رۆشنفكری نا وورد بینی لێ دەكەوێتەوە, بۆیە پێویستە خێزانەكان لەسەرەتای تەمەنی ئەو مندالەی كە كەم ئەندامە تێكەل بە كۆمەڵگەیان بكەن , چونكە زۆر جار خێزانەكان بەر پرسیارن لە سەر نامۆ بوونی تاكێكی كەم ئەندام, بە هۆی شاردنەوەو گۆشە گیر كردنی ئەو مندالە كەم ئەندامە لە چوار دیواری كونجی مال, بە پاساوی ئەوەی دایك و باوكەكە هەست بە كەمی مندالەكەیان دەكەن لە ناو كۆمەڵگە، ئەو رەفتارە هاوتەریب دەبێت لە گەل تەمەنی ئەو مندالە كەم ئەندامە لە كۆتاییدا لە ناو كۆمەڵگەش بە ناموۆ و بارگرانی سەیر دەكرێن, هەر وەك دیارە كەسی كەم ئەندام زۆربەی كات وا دەردەكەون ناتوانن كارەكانی خۆیان بەرێوە ببەن, وەك كەسێكی ئاسایی, كە ئەمەش لە راستی دوورە, چونكە كەسی كەم ئەندام خاوەنی بەهرەو توانای شارەوەی زۆرن, تواناكانیان هیچی كەم تر نیە لە مرۆڤێكی ئاسایی, بەلام ئەوە خێزان و كۆمەڵگەیە ئەو هەستەیان كردووە بە بەبەر كەسی كەم ئەندام, دواجار كۆمەڵگەش بەو شێوە سەیریان دەكات".\nخاتوو پەیمان، پێی وایە كە پێویستە كۆمەڵگە لەو بیركردنەوەیە چەق بەستویە، دەربچێت كە لە بەرامبەر توێژی كەم ئەندامان هەیە و هۆشیارانە مامەڵە لەگەڵ كەسی خاوەن پیداویستی تایبەتدا بكات، ئەو زیاتر گووتی" ئەوەی گرنگە دەست بكرێت بە هەلمەتی هۆشیاری تاكی كورد و كۆمەڵگەی كوردی، بە هاوكاری و هەماهەنگی خێزان و رێكخراوەكانی مافی مرۆڤ و كەسانی پسپۆر لە بواری تێكەل كردنی كەم ئەندام بە كۆمەڵگە، بۆ نەهێشتنی ئەو دیاردانەی كە بێزاركەرن بۆ كەسی خاوەن پێداویستی تایبەت, و هۆكارە بۆ لاواز كردنی متمانە بە خوود لە دەروونی كەسی كەم ئەندام , وە نەهێشتنی دیاردەی بەند كردنی كەسی خاوەن پێداویستی تایبەت لە گۆشەگیری ناو مالەكان و كۆكردنەوەو كەلەكە بوونیان لە تاكە وەزارەتێك كە وەزارەتی كاروو كاروباری كۆمەلایەتیە, بەلكو هەموو وەزارەتەكان هەر لە پەروەردەو تەندرسستی و خوێندنی بالاو هەموو دەزگاو دامەزراوەكانی تری حكومەت لێ ی بەرپرسیار بن و وەك هەر كەسێكی ئاسایی ئەو وولاتە سەیر بكرێن, ئەوان خودان بەهرەو توانای بەرزوو بالان, تاكو تواناكانیان بە گەر بخەن و بەژدار بن لە وولات بەرێوە بردن و ژیان كردن ".


خۆپیشاندان لە کەرکوک دەستىپێکرد - هيوای کۆرد\nHome » هەواڵ » عێراق » خۆپیشاندان لە کەرکوک دەستىپێکرد\nخۆپیشاندان لە کەرکوک دەستىپێکرد\nin عێراق, کوردستانی, هەواڵ 10/11/2020\t0\nبەشێک لە دەرچوانی زانکۆ و پەیمانگاکانی سنوری پارێزگای کەرکوک بەمەبەستی داواکردنی دامەزراندن ئەمڕۆ یەکشەممە گردبونەوەی ناڕەزایی ئەنجام دەدەن و داوا دەکەن لە کەرتی نەوت و لەسەر پڕۆژەی پترۆدۆلار دابمەزرێندرێن.\nپەیامنێری هیوای کورد لە کەرکوک رایگەیاند، ئەمڕۆ یەکشەممە بەشێک لە دەرچوانی زانکۆ و پەیمانگاکانی سنوری پارێزگای کەرکوک گردبونەوەی ئەنجام دەدەن و داوا لە پارێزگاری کەرکوک و وەزیری نەوتی عێراق دەکەن لەبودجەی ساڵی داهاتودا لە کەرتی نەوت و لەسەر پڕۆژەی پترۆدۆلار دابمەزرێندرێن.\nدەچوانی دانەمەزراو لە کەرکوک ماوەی زیاتر لە مانگێک دەبێت بەشێوەیەکی بەردەوام گردبونەوە دەکەن داوا دەکەن دابمەزرێندرێن، لەسەر ئەو پرسەش لەگەڵ راکان جبوری، پارێزگاری کەرکوک بە وەکالەت و ئیحسان عەبدولجەبار، وەزیری نەوتی عێراقیش کۆبونەتەوە.\nدەرچوانی دانەمەزراو داوا دەکەن تا پەسەندکردنی بودجەی ساڵی داهاتو 50%ی دەرچوانی دانەمەزراو دابمەزرێن، یان سەرجەم دەرچوان لەلایەن کۆمپانیایەکی کەرتی تایبەت راهێنانیان پێبکرێت بۆ ماوەی چوار مانگ و تا سەرەتای ساڵی 2021، دواتریش لەگەڵ پەسەندکردنی بودجە سەرجەمیان بە هەمیشەیی دابمەزرێن.\nخۆپیشاندان کەرکوک\t2020-10-11\nTagged with: خۆپیشاندان کەرکوک


كەمی ژمارەیان بایەخی نەهێشتوون.. كامپی ئاوارەكان چتر رووگەی قەوارە‌و كاندیدەكان نین\nپێدەچێت كامپی ئاوارەكان، كە لەهەڵبژاردنی پێشوودا رووگەیەكی گرنگی كاندیدەكان بوون، ئەو بایەخەیان نەمابێت، ئەم دۆخەش ئەو ئاوارانەی توڕەكردووە كە چاویان لەسەر گۆڕانكارییە.\nكاتێك بۆ یەكەم جار بەنێو كامپی ئاوارەكاندا لە عامرییەی سمود (30 كم لەباشووری شاری فەلوجە) دەگەڕێیت، وا هەست دەكەیت لە سنوور پەڕیویتەوە بەرە‌و دەوڵەتێكی تر كە خۆی بۆ هەڵبژاردنێكی نزیك ئامادە ناكات، چونكە ناكرێت قەبارەی بانگەشەی هەڵبژاردن لەكامپەكاندا بەو پۆستەر‌و لافیتانە بەراورد بكرێت كە بەشێوەیەكی سەرنجڕاكێش لە هەردوو بەری رێگا لاوەكی‌و سەرەكییەكان لە سەرتاسەری وڵاتدا بڵاوبوونەتەوە.\nدوای ئۆپراسیۆنەكانی ئازادكردنی شارەكانی پارێزگاكە لە چنگی داعش، زیاتر لە 30 كامپ لە بیابانی عامرییەی سمود دروست كراون كە دەیان هەزار ئاوارە لەخۆدەگرن، هەر كە حكومەتی عێراقیش توانی ژێرخانی هەندێك لە شارەكان ئامادە بكاتەوە نزیكەی 60%یان گەڕانەوە بۆ شارەكانیان، ژمارەی ئەو ئاوارانەش كە ماون نزیكەی (3500) ئاوارە دەبن بەپێی وتەی بەڕێوەبەرایەتی ناوەندی كامپەكانی عامرییەی سمود.\nكامپی ئاوارەكان كە سادەترین هۆكارەكانی ژیانیان تێدا نییە، هەموویان خاڵین لە پۆستەر‌و ریكلام تەنیا چەند وێنەیەكی كەم نەبێت كە بڵاوكراونەتەوە بەسەر تانكی ئاو‌و هەندێك ستوونی كارەبا‌و لە دەروازەی هەر كاپێكیشدا چەند لافیتەیەك هەن كە دیارە بە بێ بایەخی‌و سەرپەرشتی دانراون وەك ئەوەی دەست بەسەر ئەم كامپە یان ئەو كامپەدا گیرابێت بۆ هەندێك لە حزبە سیاسییەكان.\nیاسر مەحلاوی (43 ساڵ) یەكێكە لە ئاوارەكانی قەزای قائیم (450 كم لە خۆرئاوای بەغدای پایتەخت) پێی وایە كارێكی راستی كردووە كە زانیارییەكانی نوێكردووەتەوە‌و كارتی نوێی دەنگدانی وەرگرتووەتەوە كە دەتوانێت بەشداری پێبكات لە هەڵبژاردنی داهاتوودا.\nمەحلاوی قسەی بۆ "نیقاش" كرد‌و وتی: "ئەگەر لەو ریكلامە كەمانە وردبیتەوە كە لەنێو خێمەكانماندا بڵاوبوونەتەوە دەبینیت هی ژمارەیەكی كەمی كاندیدەكانن كە لە پەنجەی دەست تێپەڕ ناكەن، ئەگەرچی تەنیا كاندیدانی پارێزگای ئەنبار (800) كاندیدن، ئامادەنەبوونی ئەم كاندیدانە‌و بانگەشەكانیان لە كامپەكانماندا ئاماژەیە بۆ پیلانێك كە هەوڵ دەدات مافی هەڵبژاردنی نوێنەرانمان لێ زەوت بكات".\nدەشڵێت: "پێیان وایە بە هەندێك رێوشوێن‌و ئاستەنگ دەتوانن كاریگەری لەسەر باوەڕمان دروستبكەن تا دەنگ بە هەندێك كەسایەتی بدەین كە ریكلامەكانیان بە خێمەكانماندا هەڵواسراون، بەڵام نازانن ئێمە كەس هەڵنابژێرین ئەوانە نەبن كە باوەڕمان وایە لەم واقیعە تاڵە دەرمان دەهێنن".\nوتیشی: "هەر زوو چووم بۆ نوێكردنەوەی زانیارییەكانم تا كارتی دەنگدان وەربگرم كە لەكاتی هەڵاتنم لەشارەكەم لە ژێر دەسەڵاتی داعش ونم كردبوو، هەرچەندە دەزانم كە دەنگەكانی ئێمەی ئاوارە جێی بایەخی كاندیدەكان نییە بەهۆی كەمی ژمارەمان، بەڵام من بەنیازم ئەو كەسە گونجاوە هەڵبژێرم كە لەگەڵیدا دەتوانین دەموچاوە گەندەڵەكان دووربخەینەوە".\nرەوتی بانگەشەی هەڵبژاردن تەنیا بە لافیتەی ریكلامەوە ناوەستێت، بەڵكو پەلدەكێشێت بۆ رێكخستنی ئەو كۆنگرە‌و چالاكیانەی ئاڕاستەی هاووڵاتیان دەكرێن لە هەموو شارێكدا، تەنیا كامپی ئاوارەكان نەبێت كە نەچووەتە نێو لیستی كاری لەپێشینەی قەوارە سیاسییەكان تەنانەت خاڵیشن لە هەر چالاكییەكی بانگەشە كە وێنەی سیاسی هەندێك لە كاندیدەكان بۆ دەنگدەران روون بكاتەوە.\nعامر خەلیفاوی (38 ساڵ) یەكێكە لە دانیشتووانی شاری رومادی‌و تا ئێستاش لە كامپدا دەژی بەهۆی چەند دۆسێیەكی ئەمنییەوە كە رێگرن لە گەڕانەوەی بۆسەر زێدی خۆی، ئەو كارتی دەنگدانی هەیە، بەڵام هێشتا شارەزای میكانیزمی پرۆسەی دەنگدان نییە ئەمە جگە لەوەی ناوی كاندیدە نوێیەكان یان بەرنامەی هەڵبژاردنیان نازانێت.\nخەلیفاوی قسەی بۆ "نیقاش" كرد‌و وتی: "ئەو بانگەشەیەی هەڵبژاردن كە لەنێو ئەم كامپانەدا دەیبینین ئاماژەی خواستێكی راستەقینە نییە بۆ كاركردنی راستگۆیانە، ئەگەر راستگۆ بوونایە ئەوا ریكلامەكانیان هاوتای ئەو ریكلامانە دەبوون كە خودی خۆیان لە هەڵبژاردنی 2014دا بانگەشەیان بۆ دەكرد ئەو كاتەی هەڵپەیان بوو بۆ كامپەكانی ئاوارەكان لە باكووری عێراق‌و پێش ریكلام‌و پۆستەرەكانیشیان یارمەتی دارایی‌و ماددییان دەنارد".\nهەروەها وتی: "ئێمە لەدەرەوەی بازنەی گرنگیپێدانی قەوارە سیاسییەكان‌و كاندیدەكانیان‌و كۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنیشداین، هەموویان هەوڵێكیان نەداوە یارمەتیمان بدات بۆ ئاشنابوون بە میكانیزمی دەنگدان یاخود بەرنامەی كاندیدەكان، ئێمە دەزانین كە بودجەی زەبەلاح خەرج دەكرێت بۆ راكێشانی دەنگدەری عێراقی یاخود هۆشیاركردنەوەی سەبارەت بەوەی لەرۆژی دەنگداندا دەبێت چی بكات".\nموسڵیح جومەیلی یەكێكە لە كاندیدەكانی شاری رومادی بۆ ئەنجومەنی نوێنەرانی داهاتوو، پێی وایە وێنەكە سەبارەت بە مەسەلەی بانگەشەی هەڵبژاردن‌و میكانیزمەكانی بەئامانجگرتنیان یان راكیشانیان، شێوێندراوە، دووپاتیشی دەكاتەوە كە دەنگی ئاوارەكان گرنگە‌و دەكرێت رۆڵێكی گەورە بگێڕن لەو گۆڕانكارییەی ئامانجی هەمووانە.\nجومەیلی بە "نیقاش"ی وت: "ناكرێت دەستبەرداری یەك دەنگی دەنگدەران ببین، نەبوونی ریكلامەكانیشمان لە كامپی ئاوارەكاندا بەتایبەتی لە عامرییەی فەلوجە دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی بەپێی راپرسی‌و تێبینییە مەیدانییەكان باوەڕمان وایە دەنگی دەنگدەران لەو كامپانەدا قۆرغكراون بۆ چەند لایەنێكی دیاریكراو كە هەژموونی عەشایری‌و حزبییان لە ناوچەكانی عامرییەی سموددا هەیە بە كامپەكانیشەوە".\nوتیشی: "دەزانین كە دەنگدەری عێراقی پەندی وەرگرتووە‌و ناكرێت دەرفەتێكی دیكە بداتە گەندەڵەكان، بەتایبەتی ئەو ئاوارانەی ئێستا باش دەزانن كێ بووە هۆكاری نەهامەتییەكان‌و ناكرێت جارێكی دیكە دەنگی پێبدەن، ئەگەر بە ریكلامی ئاڵتونیش بانگەشە بۆ خۆی بكات".\nبەپێی میكانیزمی دەنگدانی مەرجدار كە كۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەكان دایناوە‌و بەشداریكردنی ئەو ئاوارانە زامن دەكات كە نەیانتوانیوە كارتی دەگدان وەربگرن، هەموو ئاوارەكان دەتوانن دەنگ بدەن ئەمە جگە لەوەی دەتوانرێت ئەم میكانیزمە لەلایەن هەندێك قەوارەوە بۆ بەرژەوەندی كاندیدەكانیان بەكاربهێنرێت، بەتایبەتی كە ژمارەیەكی زۆر لە ئاوارەكان میكانیزمی دەنگدان‌و شوێنەكەی نازانن.


کۆمکاری عه‌ره‌ب ، خوازیاری بایکۆتی به‌ته‌واوه‌تیی ئابووریی رژیمی زایۆنی بوو. محه‌ممه‌د سه‌بیح ، به‌رپرسی به‌شی فه‌له‌ستین و سه‌رزه‌وییه داگیرکراوه‌کانی عه‌ره‌بی له کۆمکاری عه‌ره‌ب، ڕۆژی یه‌کشه‌ممه بایکۆتکرانی به‌ته‌واوه‌تی کاڵاکانی به‌رهه‌م هاتوو له سه‌رزه‌وییه داگیرکراوه‌کانی فه‌له‌ستینی به په‌یامێکی سیاسی بۆ نه‌یارەتی له‌گه‌ڵ پەرەی شارۆچه‌که‌کانی زایۆنی نشین، ده‌سدرێژکاریی و به‌یه‌هودی کردنی ناوچه فه‌له‌ستینیه‌کان زانی.\nئه‌وه له‌حاڵێکدایه که ڕاپۆر و هه‌واڵه‌کان دەربڕی په‌ره‌ی بایکۆته‌کان له‌دژ ئیسرائیلن.\nله‌و باره‌وه، چالاکوانێکی ئه‌مریکایی، ڕه‌وتی بزووتنه‌وه‌ی بایکۆت له‌دژ رژێمی زایۆنی له ئه‌مریکای ڕوو له‌په‌ره زانی.\nپۆل لارودی، چالاکوانی ئه‌مریکایی ڕۆژی یه‌کشه‌ممه له‌باره‌ی بزووتنه‌وه‌ی بایکۆته‌کان له‌دژ رژێمی ئیسرائیل، وتی: بزووتنه‌وه‌ی بایکۆته‌کان دژ به ئیسرائیل به‌پشتگریی جه‌ماوه‌ر له ئه‌مریکا ، سه‌رکه‌وتنی زۆر به‌ده‌ست دێنێ. ئه‌وه له هه‌ل و مه‌رجێکدایه که به‌په‌یوه‌ست بوونی دامه‌زراوه فێرکارییەکان و کلیساکانی ئه‌مریکا به که‌مپه‌ینی بایکۆت له‌دژ ئیسرائیل، ئه‌و که‌مپه‌ینه که به‌ئامانجی ناڕه‌زایه‌تی ده‌ربڕین دژی سته‌می ته‌له‌بیب له هه‌مبه‌ر فه‌له‌ستینیه‌کان وه‌ڕێ خراوه، په‌ره‌ی سه‌ندووه.\nچالاکوانانی بزووتنه‌وه‌ی (تەریک خستنەوە) به خۆبواردن له سه‌رمایه‌نانه‌وه‌و بایکۆتی ئیسرائیل به‌نیازن به‌رفراوانترین هه‌نگاو له‌دژ ئیسرائیل هه‌ڵبگرن، هه‌نگاوێک که داگری کۆڕ و کۆمه‌ڵه خوێندکارییه‌کانی293 زانکۆکی ئه‌مریکی و کلیسایه‌کی به‌ناوبانگی پرۆتستانیشه.\nئه‌وه له‌بارودۆخێکدایه که په‌ره‌پێدرانی بایکۆته‌کان له‌دژ ئیسرائیل ، نیگه‌رانیی زۆری له‌نێو دامه‌زراوه دراڤییه‌کانی رژیمی زایۆنیستی به‌دیهێناوه.\nله‌وباره‌وه، ڕۆژنامه‌ی زایۆنیستی مه‌عاریۆ ماوه‌یه‌ک له‌مه‌وبه‌ر ڕاپۆری دا: بانکه‌کانی ئیسرائیل له‌به‌ر دانی قه‌رز بۆ کڕینی خانووبه‌ره به شارۆچکه نشینانی لێواری ڕۆژاوای چۆمی ئۆردۆن نیگه‌رانی بایکۆت کرانی خۆیانن.\nمه‌عاریۆ نووسی: ئیسرائیل به‌ره‌وڕووی مه‌ترسیی"سۆنامی ئابووری و سیاسی" یه و بانکه‌کان داوا له به‌رپرسانی ته‌له‌بیب ده‌که‌ن، ڕێگاچاره‌یه‌ک بۆ پێش گرتن به ڕوودانی ئه‌و سۆنامییه بدۆزنه‌وه.\nمه‌عاریۆ هه‌روه‌ها نووسیویه‌تی: یه‌کێتی ئوروپا ، بایکۆتی بانکه ئیسرائیلییه‌کان پێوشوێن ده‌گرێ که ئاسانکاریی ده‌خه‌نه به‌رده‌ست شارۆچکه‌نشینانی لێواری ڕۆژاوای چۆمی ئۆردۆن و قودسی ڕۆژهه‌ڵاتی و به‌رزاییه‌کانی جۆلان. شیاوی ئاماژه‌یه که یه‌کێتیی ئەوروپا له‌ساڵی2013ش ڕێکارێکی خسته‌ڕوو که به‌گوێره‌ی، داکۆکی دراڤیی ئه‌و یه‌کێتیه له‌و پرۆژانه‌ی له شارۆچکه زایۆنی نشینه‌کانی لێواری ڕۆژاوایی، قودسی ڕۆژهه‌ڵاتی و به‌رزاییه‌کانی جۆلان له‌حاڵی جێ به‌جێ کراندا بوون، قه‌ده‌غه کراو بایکۆتی کاڵاکانی به‌رهه‌مهاتوو له‌و شارۆچکانه‌ش خرایه نێو به‌رنامه‌ی کاری یه‌کێتی ئەوروپاوه.\nبایکۆت کرانی کاڵا ئیسرائیلییه‌کان به‌تایبه‌ت به‌رهه‌مه کشت و کاڵیه‌کان له شارۆچکه زایۆنی نشینه‌کان تاکوو ئێستا زیانی زۆری له ئابووریی ئیسرائیل داوه.\nبه‌پێی ڕاپۆری ڕۆژنامه‌ی زایۆنیستیی هائارێتس ، گه‌ڵاڵه‌ی بایکۆتی کاڵا ئیسرائیلیه‌کان به‌تایبه‌ت کاڵاو به‌رهه‌مه کشت و کاڵییه‌کانی به‌رهه‌م هاتوو له شارۆچکه زایۆنی نشینه‌کان، زیانێکی شه‌ش ملیارد دۆلاریی له‌ساڵانی2013و2014 له ئیسرائیل داوه.\nبه‌پێی ئه‌و ڕاپۆره، ئه‌و ئاماره به‌پێی زانیارییه فه‌رمییه‌کانی ناوه‌ندی ئامار ئاماده کراوه‌و بێتوو بایکۆتکرانی کاڵا ئیسرائیلییه‌کان له‌لایه‌ن وڵاتانی ئەوروپاییه‌وه به‌رده‌وام بکرێت، ئاستی زیان که‌وتن له ئیسرائیل له‌مساڵدا(2015) ده‌گاته نێزیکه‌ی نۆ و نیو ملیارد دۆلار.\nپەرەسەندنی شه‌پۆلی بایکۆتی رژیمی زایۆنیستی نیگه‌رانیی زۆری بۆ به‌رپرسانی ئه‌و رژیمه به‌دواوه بووه تا ئه‌وجێگایه‌ی که بنیامین نه‌تانیاهۆ سه‌رۆک وه‌زیرانی ئه‌و رژیمه‌ش له‌م دواییه‌دا وێڕای وشداری دان له‌باره‌ی چوونه‌سه‌ری شه‌پۆلی جیهانیی بایکۆتکرانی ئیسرائیل، به‌ئاشکرا دانی به‌وه‌دانا که بزووتنه‌وه‌ی جیهانیی بایکۆتی ئیسرائیل، هه‌ڕه‌شه‌یه بۆ هه‌بوونی ئه‌و رژیمه.\nبه‌روار: 2015-08-24 | په‌نجه‌ره: ڕژێمي پيلان | سه‌ردان: 438 | Like: 0


دەنگی پێی سەرۆك دێت\nدوای 16ی ئۆكتۆبەر كە بەشێكی یەكێتی، لە دەرەوەی بڕیاری یەكێتی، پیلانی نەهێشتنی قەوارەی سیاسی و دەستووریی كوردستانیان دادەڕشت و، خەونیان بە رووخاندنی حكومەتەوە دەبینی، وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا هاتە سەر خەت. لە بەیاننامەیەكدا، بەناو و بە دیاریكراوی پشتیوانی بۆ نێچیرڤان بارزانی و جێگرەكەی دەربڕی. ئێستاش كە نێچیرڤان بارزانی بەربژێری پارتی دیموكراتی كوردستانە بۆ سەرۆكایەتیی هەرێمی كوردستان، جارێكی دیكە وەزارەتی دەرەوە پیرۆزبایی لێدەكات، هاوكات پیرۆزباییش لە بەربژێرێكی دیكەی پارتی بۆ سەرۆكایەتیی حكومەتی داهاتوو دەكات كە مەسروور بارزانییە.\nدیداری وەزیری دەرەوە لەگەڵ سەرۆك بارزانیش دووپاتكەرەوەی ئەو راستییە بوو كە ئەمریكا هەوڵی بەدەستهێنانەوەی دڵی دۆستەكانی دەدات و، ناشتوانن رۆڵی سەرۆك بارزانی لە هاوكێشە سیاسی و ئیقلیمییەكان بە پێوەری پۆست و پلە و پایە بپێوین. ئینجا ئەم موبارەكەیەی وەزارەتی دەرەوە، پاڵپشتییەكی ئاشكرایە بۆ ئەو بڕیاری جێگۆڕكێیەی كە پارتی لەناوخۆی خۆیدا كردوویەتی. ئەمریكا بۆ داهاتووی ناوچەكە و ئەو هەنگاوانەی كە لە داهاتوودا لە هەمبەر ئێران دەیانهاوێت، پێویستی بە سەقامگیرییەكی سیاسی و ئەمنی هەیە لە كوردستان و وڵاتی بەناو عێراق بەگشتی، ئەوەش بە دوو ئاراستەدا مسۆگەر دەبێت كە حكومەتی داهاتوو، حكومەتێكی بەهێز بێت و رایەڵەكانی پەیوەندیی خۆی لەگەڵ بەغدادا نەپچڕێنێ و، سەرۆكی هەرێمی داهاتووش بتوانێ لە هاوكێشە ناوخۆییەكان، ئیقلیمی و نێودەوڵەتییەكان بەڵانس رابگرێت و، رێگر بێت لە پشێوی و ئاڵۆزی.\nسەرۆكی داهاتووی هەرێمی كوردستان، لە رابردوودا لە سەختترین بارودۆخەكاندا توانیویەتی خوێندنەوەیەكی دروستی بۆ پەیوەندییە نێودەوڵەتی و ئیقلیمییەكان هەبێت و، تەنانەت دوای 16ی ئۆكتۆبەر دەرگا داخراوەكانی سەر كوردستانی بە شەونخونی و ئیرادەیەكی بەهێز كردەوە. نێچیرڤان بارزانی بە درێژایی 24ی ساڵی رابردوو، ئەندازیاری بەشی هەرە زۆری ئەو پەیوەندییانەیە كە پارتی و حكومەتی هەرێم لەگەڵ وڵاتانی ئیقلیمی و نێودەوڵەتی هەیانە و، پەیوەندیی توركیای لەگەڵ هەرێمی كوردستان لە شەڕەوە گۆڕی بۆ هاوبەشی ستراتیژی! بۆیە سەرۆكی داهاتوو، تەنها تەحەددییەكی لەبەردەمە كە بتوانێ ببێتە چەترێك بۆ هەموو حیزبە سیاسییەكانی كوردستان بێ فەرق و جیاوازی، بتوانێ متمانەی هەموو حیزبەكان و هاووڵاتیانی هەرێمی كوردستان بە دامەزراوەی سەرۆكایەتیی هەرێمی كوردستان مسۆگەر بكات كە ئەوەش دەبێتە زامن و هەوێنی ئاشتەوایی سیاسی و كۆمەڵایەتی لەناوخۆی كوردستان.\nدەركەوت ئەمریكا تەنانەت یەكێتی وەكو دۆستێكیش نابینێ تا پێویست بكات چاوی بە سەرانی ئەو حیزبە بكەوێت. قوباد تاڵەبانی وەكو جێگری سەرۆكی حكومەت لەگەڵ بەشێك لە وەزیرەكانی كابینە ئامادەی دیداری وەزیری دەرەوەی ئەمریكا بوو لە هەولێر. رەنگبێ بەشێكی پەیوەست بێت بەو متمانەیەی كە ئەمریكییەكان بە تاڵەبانیی بچووكیان هەیە و، بەشێكی دیكەشی پۆستە رەسمییەكەی بێت لە حكومەتدا. بەڵام نەك بە نوێنەرایەتی یەكێتی.\nدووركەوتنەوەی یەكێتی لە پارتی، ململانێی ناوخۆیی و ئەو بڕیارانەی لە دەرەوەی یەكێتییەوە بەناوی یەكێتی دەدرێن، وایانكردووە یەكێتی لەڕووی دیپلۆماسییەوە (كە خاڵی پرشنگداری سەردەمی جەلال تاڵەبانی ئەو پەیوەندییە بەرفراوانە بوو لەگەڵ دنیا هەیبوو) پشتئاو ببێ و، ئاستی پەیوەندییەكانی وەكو حیزبی دووەمی كوردستان دابەزێت بۆ بینینی سەفیر و كۆنسوڵی وڵاتان! لەوەشیاندا كۆنسوڵ و سەفیرەكان نازانن چەند كەس ببینن تا بزانن رای یەكێتی چییە و جاری وا هەیە مەجبوورن هەر چوار باڵەكە ببینن!\nئەگەرچی ئێستا لە رێگەی پۆستی سەرۆككۆمارەوە لە بەغدا، یەكێتی هەوڵی نۆژەنكردنەوەی پەیوەندییەكانی لەگەڵ وڵاتانی دراوسێ و ئاساییكردنەوەی ئەو سەرەڕۆییانە دەدات كە بەناوی یەكێتییەوە كراون، بەڵام گرفتەكە ئەوەیە كە واقیعی یەكێتی لە ناوخۆی كوردستان هەمان شتە و، سەرۆككۆماریش نایەوێ رایەڵەكانی خۆی بۆ قەڵەوكردنی هیچ باڵێكی ناو یەكێتی بەكاربێنێ، چونكە لە نیهایەتدا خۆیشی باڵێكی ناو یەكێتییە. بۆیە پێویستە لە قۆناغی یەكەمدا یەكێتی بتوانێ هەزمی ئەو واقیعە نوێیەی پارتی بكات و ببێتەوە بە بەشێك لە پێكهاتەی حوكمڕانی. بە پشكی خۆی رازی بێت و كاریش بۆ بەدەستهێنانی زیاتریش بكات، ئەگەرنا ئاراستەی رووداوەكانی ناوچەكە هیچی لە قازانجی ئەوان نییە.\nئاڵا لە نیوەشەودا\nدوای بێ ئەنجامبوونی هەموو هەوڵەكانی یەكێتی لە بەدەستهێنانی پارێزگاری كەركووك و، عیلمی ئەوەی كە پارتی بە شێوەیەكی كۆنكرێتی هەم لەگەڵ بەغدا و هەم لەگەڵ ئەمریكییەكان گەیشتووەتە رێككەوتن بۆئەوەی بە سەربڵندی بگەڕێتەوە كەركووك و، تەنانەت پێشمەرگەش لە پاراستنی ناوچە كوردستانییەكانی دەرەوەی هەرێمی كوردستان بەشدار بێت، باڵی 16ی ئۆكتۆبەر دوای 14 مانگ لە مانەوەی زەلیلانەیان لە كەركووك و بە چاولێكەریی حیزبی شیوعی ئاڵای كوردستانیان لە نیوەشەوێكدا لەسەر بارەگاكانیان هەڵكرد. ئەوەش بۆ ئەوە بوو كە ئەگەر سبەی پارتی بە شكۆمەندییەوە گەڕایەوە كەركووك و ئاڵای كوردستانی لەسەر بارەگاكانی خۆی هەڵكرد، ئەوان بڵێن ئێمە پێشتر ئاڵامان هەڵكرد! بەڵام باڵی 16ی ئۆكتۆبەر لەوە تێنەگەیشتوون كە هەموو ئەو سووكایەتی و تەعەددایەی 14 مانگە دەرهەق بە خەڵكی كەركووك و ناوچەكانی دیكە دەكرێت، ئەوان لێی بەرپرسیارن. ئۆباڵی هەموو ئەو نەهامەتییەی كە دوای 16ی ئۆكتۆبەر بەرۆكی خەڵكی كوردستانی گرت بە پلەی یەكەم ئەوان دەبێ باجەكەی بدەنەوە، زوو یان درەنگ.\nئەوان ئەگەر غیرەتیان هەبووایە نەدەبوو رێگە بدەن ئاڵای كوردستان بخرێتە ژێر پێ، پاراستنی كەركووكییەكان بەوە دەكرا، نەك نیوەشەوێك بەدزییەوە ئاڵا هەڵبكەن و دوایی وەك موزایەدەیەك بە خەڵكی بفرۆشنەوە. ئێوە كەركووكتان نەفرۆشتبایە بەس بوو.


ئه‌م خانمانه ئه‌گه‌ری توشبونیان به شێرپه‌نجه مه‌مك زۆره\nئه‌م خانمانه ئه‌گه‌ری توشبونیان به شێرپه‌نجه مه‌مك زۆره\nئه‌نجامه‌كانی توێژینه‌وه‌یه‌كی نوێ كه له‌سه‌ر 400 خانمی خۆبه‌خش ئه‌نجامدراوه تیایدا هاتووه ئه‌و خانمانه‌ی به‌یانیان زوو له خه‌و هه‌ڵده‌ستن مه‌ترسی توشبونیان به‌شێرپه‌نجه‌ی مه‌مك كه‌متره له‌چاو ئه‌و خانمانه‌ی دره‌نگ له خه‌و هه‌ڵده‌ستن.\nزاناكان له زانكۆی بریستۆل له‌ڕێی ئه‌م توێژینه‌وه‌یه‌وه ئاشكرایان كردوه ئه‌و ئافره‌تانه‌ی ڕۆژانه زیاتر له 8 كاتژمێر ده‌خه‌ون ئه‌گه‌ری توشبونیان به شێرپه‌نجه‌ی مه‌مك %20 زیاد ده‌كات بۆ هه‌ر كاتژمێرێك زیاد كردنی كاتی نوستن.\nشه‌وانه دره‌نگ نوستن كار له كاتژمێری بایلۆجی جه‌سته‌ی مرۆڤ ده‌كات و جگه له‌وه‌ش كاركردنی به شه‌وان و به‌ركه‌وتنی تیشك و ڕوناكی ده‌ستكرد واته گڵۆپ به چڕی و بۆ ماوه‌یه‌كی زۆر هه‌موو ئه‌مانه ئه‌گه‌ری توشبوون به شێرپه‌نجه‌ی مه‌مك زیاد ده‌كه‌ن و بۆ ده‌ستكه‌وتنی ئه‌نجامی باش زاناكان توێژینه‌وه‌یان له‌سه‌ر بۆهێڵه‌كانی ئه‌و خانمانه كردوه كه به‌ژداری توێژینه‌وه‌كه‌یان كردوه.\nدكتۆره ڕیبیكا ڕیتشمۆند كه یه‌كێكه له‌و پزیشكانه‌ی به‌ژداری ئه‌م توێژینه‌وه‌یه‌ی كردوه ده‌ڵێت" مه‌به‌ستمانه كار له‌سه‌ر ئه‌م بابه‌ته بكه‌ین بۆ ئه‌وه‌ی بگه‌ینه ئه‌نجامی ته‌واو و وه‌ڵامی ئه‌و پرسیارانه بده‌ینه‌وه كه له‌سه‌لا كارگه‌ری نوستن له‌سه‌ر جه‌سته‌ی خانمان لێمان ده‌كرێت به‌تایبه‌تی په‌یوه‌ندی نوستن به شێرپه‌نجه‌ی مه‌مك له خانماندا"\nپسپۆڕان گه‌یشتونه‌ته ئه‌و ئه‌نجامه‌ی ئه‌و خانمانه‌ی به‌یانیان زوو له خه‌و هه‌ڵده‌ستن ئه‌گه‌ری توشبونیان به شێرپه‌نجه‌ی مه‌مك به ڕێژه‌ی %48 كه‌متر ده‌بێت.


ناپاکیی هاوسەریی و کێشەی تۆڕەکۆمەڵایەتییەکان دیارترین توندوتیژیین بەرامبەر ژنان دەکرێن – کوردی – RojNews.News\n12/10/2020 - 7:55:36 am\nلە هەرێمی کوردستان توندوتیژییەکان بەرامبەر ژنان درێژەی هەیە، بەگوێرەی ئامارێکی بەڕێوەبەرایەتی گشتی بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژی دژی ژنان و خێزان لە حەوت مانگی سەرەتای ئەمساڵدا ٤٥٩٠ توندوتیژیی بەرامبەر ژنان ئەنجامدراوە زیاتر لە پێنج هەزار ژنیش پەیوەندییان بەهێڵی گەرمەوە کردووە، جگە لەو ئامارە بەگوێرەی بە دواداچوونێکی ڕۆژنیوز، بەتەنها لە یەک مانگدا ١٣٥ ژن بۆ چارەسەرکردنی کێشەکانیان سەردانی پێنج ڕێکخراوی ژنانیان کردووە، کە ناپاکی هاوسەریی و کێشەی تۆڕەکۆمەڵایەتییەکان ٦٤٪ی توندوتیژییەکان پێکدەهێنن.\nلە هەرێمی کوردستان بەردەوام ژنان ڕووبەڕووی توندوتیژیی و کێشە و کوشتن دەبنەوە، بەشێک لەو ژنانەش کێشەکانیان دەگەیەننە بەڕێوەبەرایەتی بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژیی دژی خێزان و ژنان، کە سەر بە وەزارەتی ناوخۆی حکومەتی هەرێمی کوردستانە و لە ساڵی ٢٠٠٧ دامەزراوە، شەش بەڕێوەبەرایەتی لە شارەکانی (سلێمانی، هەولێر، دهۆک، گەرمیان، ڕاپەڕین، سۆران) هەیە، لەگەڵ ٢٦ نووسینگە لە شارۆچکە و شارەدێیەکانی دیکە، کە ژنان و هاوڵاتیان دەتوانن بچەنە ئەو نووسینگە و بەڕێوەبەرایەتییانە کێشەکانیان باس بکەن و سکاڵا تۆمار بکەن، هەندێکی دیکەش لە ژنان کێشەکانیان ئاراستەی هێڵی گەرمی ١١٩ دەکەن، یان دەیبەنە ڕێکخراوەکانی تایبەت بە ژنان، تا هاوکاریی و ڕێنماییان بکەن بۆ چارەسەرکردنی کێشەکانیان.\nلە ماوەی چەند مانگی ڕابردوودا بە بڕیاری ڕێبەر ئەحمەد، وەزیری ناوخۆی حکومەتی هەرێمی کوردستان بڵاوکردنەوەی ئاماری بەڕێوەبەرایەتی بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژی دژی ژنان و خێزان قەدەغە کرا کە پێشتر مانگانە ڕادەگەیەندرا، ئەمەش ناڕەزایەتی چالاکوانان ژنان و ڕێکخراوەکانی بەدوای خۆیداهێنا، هەر بۆیە لە مانگی نۆی ئەمساڵدا ئاماری حەوت مانگی سەرەتای ئەمساڵ لە ماڵپەڕی بەڕێوەبەرایەتی گشتی بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژی دژی ژنان و خێزان بڵاوکرایەوە، کە ٤٥٩٠ توندوتیژیی بەرامبەر بە ژنان لە هەرێمی کوردستان ئەنجامدراوە.\nلە بەڕێوەبەرایەتییەکانی بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژیی دژی ژنان و خێزان، جگە لە بەشی سکاڵا تۆمارکردن، هێڵی گەرمی ١١٩ هەیە کە ڕۆژانە ژنان بۆکێشەکانیان پەیوەندیی پێوە دەکەن، لە ماوەی شەش مانگی یەکەمی ئەمساڵدا پێنج هەزار و ١٩٨ کەس لە هەرێمی کوردستان پەیوەندییان بە هێڵی گەرمەوە کردووە، کە ٦٠٪ی پەیوەندییەکان بۆ داواکردنی ڕێنماییەکان لە بارەی کێشەکانیانەوە بووە کە زۆرینەیان کێشەی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بووە، واتا تەنیا ڕێنماییان وەرگرتووە، ٤٠٪ی دیکەش زیاتر لەگەڵ هێڵەکەدا لە پەیوەندییدا بوون بۆ چارسەری کێشەکانیان و ١٠٪یان کێشەکانیان هێشتا چارەسەر نەکراوە، ٣٠٪ کێشەی ئەوانەی پەیوەندییان کردووە چارەسەرکراون.\nبەپێی ئامارێکی ئەمساڵی فەرمانگەی ڕێکخراوە ناحکومییەکان لە هەرێمی کوردستان چوار هەزار و ٥١٤ ڕێکخراوی ناوخۆ و بیانیی بوونیان هەیە، نزیکەی ٢٨٠ ڕێکخراویش لە بوارەکانی ژناندا کاردەکەن.\nجگە لە سەردانییکردنی ژنان بۆ بەڕێوەبەرایەتییەکان، بەشێک لە ژنان سەردانی ڕێکخراوەکانی داکۆکیی لە مافی ژنان دەکەن، سەردانکردنی ژنان بۆ ڕێکخراوەکانی بواری ژنان بەپێی ناوبانگ و ئاستی هاریکاریی ڕێکخراوەکان دەگۆڕدرێت، بەگشتییش ڕێکخراوەکان مانگانە لەنێوان ١٠ تا ٣٠ کەیس سەردانیان دەکات.\nڕێکخراوەکانی ژنان باس لەوەدەکەن کە بەشێک لە ژنان دەترسن و شەرم دەکەن لە باس کردنی کێشەکانیان، ئەمەش لەبەر زاڵبوونی کلتوری ئەقڵیەتی کۆنەپەرستی و پیاوسالاریییە لە کۆمەڵگادا، لەبەر ئەوەشە کە زۆرینەی ئەو ژنانەی کە دەچنە ڕێکخراوەکان تەنها یەک کێشەیان نییە، زۆرینەیان چەندین کێشەی یەک لەدوای یەکیان هەیە.\nبۆ زانینی دیارترین کێشە و توندوتیژییەکان کە ژنان بۆ چارەسەرکردنیان دەچنە ڕێکخراوەکان، ڕۆژنیوز لە بەدواداچوونێکدا گفتوگۆی لەگەڵ ژمارەیەک ڕێکخراودا کردووە، ئەوانیش “ڕێکخراوی هاریکاریی یاسایی ژنان، رێکخراوی سی دی ئۆ، ڕێکخراوی پی دی ئۆ لە سلێمانی و گەرمیان، یەکێتی ژنانی کوردستان، ڕێکخراوی ئاسوودە، ڕێکخراوی ژنانی ئازادی کورستان، ڕێکخراوی خوشکانی ئیسلامی، کۆمەڵەی ئافرەتانی کوردستان، ڕێکخراوی ئێمە، یەکێتی ژنان لە دهۆک“.\nبە گوێرەی بە دواداچوونەکە تەنها لە ماوەی یەک مانگدا ١٣٥ ژن بۆ کێشەکانیان ڕوویان لە پێنج ڕێکخراو (ڕێکخراوی هاریکاریی یاسایی ژنان، pdo، یەکێتی ژنان، ڕێکخراوی ئاسوودە و ڕێکخراوی ئێمە) کردووە، بە گوێرەی بە دواداچوونەکە کە لەم خشتەیەی خوارەوەدا ڕوونکراوەتەوە، ناپاکی هاوسەریی و کێشەی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان زیاترین ئەو کێشانەن کە ژنان بەهۆیانەوە ڕوویان لەو ڕێکخراوەکانە کردووە، وەک ڕێکخراوەکانی ژنان خۆشیان باسی دەکەن ئامارەکان مانگانە جیاوازن.\nکۆی گشتی کێشەکان\nڕێکخراوی هاریکاریی یاسایی ژنان\nبەپێی گوێرەی ئەنجامی ئەو خشتەیەی سەرەوە، لەو ١٣٥ ژنەی ڕوویان لەو پێنج ڕێکخراوە کردووە، ٤٣ ژنیان کە دەکاتە ٣١.٨ ٪، کێشەی ناپاکی هاوسەرییەیان هەبووە، کە بەشێکیان تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان ئامرازی سەرەکی بوون بۆ ئەنجامدانی ناپاکی هاوسەریی، هەروەها ٤٣ ژنی دیکەیان کە بە هەمانشێوە ٣١.٨ ٪ دەکات، کێشەی جۆراوجۆری دیکەیان لە ڕێگەی تۆڕەکۆمەڵایەتییەکانەوە بۆ درووست بووە.\nجگە لەو کێشانەش کێشەی خراپی باری ئابووریی و نەبوونی مووچە و ڕێگەنەدان بە کارکردنی ژنان، هەروەها کۆنتڕۆڵکردنی مووچە و داهاتی ژنەکە لەلایەن پیاوەکەوە، ڕێژەی ٢٠.٧٪ کێشەکانی ئەو کەیسانە پێکدەهێنن کە ٢٨ ژن بوون، جگە لەوەش کێشە جۆراوجۆرەکانی دیکە لەوانە دەستدرێژیی، میرات و کێشەی دەستوەردانی ناو خێزان لەلایەن کەسانی دەرەوەی خێزان، ڕێژەی زیاتر لە ١٥٪ی ئەو توندوتیژیانە پێکدەهێنن کە ئەوانیش ٢١ ژن بوون.\nجیاواز لەو پێنج ڕێکخراوە سەرجەم ئەو ڕێکخراوانەی دیکەش کە ڕۆژنیوز گفتوگۆی لەگەڵدا کردوون، هەریەکەیان بەڕێژەی جیاواز ژنان بۆ چارەسەرکردنی کێشەکانیان و ئەو توندوتیژییانەی بەرامبەریان دەکرێت ژنان سەردانیان کردوون.\nچارەسەکردنی کەیسی ئەم ژنانە لەلایەن ڕێکخراوەکانەوە بەچەند شێوازێک دەبێت، لەڕێگەی ڕاوێژکاریی خێزانی و توێژەری کۆمەڵایەتییەوە چارەسەرییان بۆ دەکرێت، یاخود ئەگەر کێشەکە چارەسەر نەبوو هەوڵدەدرێت کێشەکان بەڕێگای یاسایی چارەسەبکرێت و مافی ژنەکان نەخورێت.\nسەرەڕای بوونی سەردانی ئەو ژنانە بۆ بەڕێوەبەرایەتییەکانی بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژیی دژ بە ژنان و ڕێکخراوەکانی ژنان، دەیان ژنی دیکە هەیە لە ناو کۆمەڵگادا کە ڕۆژانە توندوتیژییان لە لایەن پیاوانەوە لە دژ دەکرێت، بەڵام کێشەکانیان لە هیچ جێگایەک لە وانە تۆمار ناکەن.


ته‌وه‌رێك بۆ قسه له‌سه‌ركردن ….سه‌رکه‌ش – Denegkan\nته‌وه‌رێك بۆ قسه له‌سه‌ركردن ….سه‌رکه‌ش\nله ماوه‌ی بووری له لایه‌ن به‌رصزصک به ناوی ئاسۆ عه‌لی فه‌ره‌ج له رۆژنامه‌ی خه‌بات هه‌مان ئه‌و ئصمایل و پرسیارم پصگه‌یشت که بۆ زۆرکه‌سی تر ناردرابوو:\nته‌وه‌رێك بۆ قسه له‌سه‌ركردن\nبۆ هه‌ڵبژاردنی 2010 كه بڕیاره له مانگی یه‌كی ئه‌و ساڵه‌دا بكرێت\nیه‌ك گوتاریی و یه‌ك هه‌ڵوێستییه پێگه‌ی كورد له ئێراقدا به‌هێز ده‌كات؟\nمنیش به‌گوصره‌ی کات و بوار ره‌خسان ئه‌م وه‌لامه‌ی خواره‌وه‌م به هه‌مان ئصمایل نارده‌وه، هاوکات داوام کرد وه‌لامم بده‌نه‌وه، دوای چه‌ند رۆژصک بۆ جارصکی تر داوای وه‌لامم لصکردنه‌وه، به‌داخه‌وه وه‌لامم پصنه‌گه‌یشت، بۆیه لصره بلاوی ده‌که‌مه‌وه\nجارص به‌گرنگی ده‌بینم باس له ئصراق بکه‌ین که وه‌ک پرۆژه‌یه‌ک، چ له رابردووی سه‌رده‌می درووستکردنی* چ دوای داگیرکران و رووخاندنی و دووباره دامه‌زراندنه‌وه‌ی* به‌پرۆسه‌یه‌کی دیموکراسی تصپه‌ر نه‌کراوه، له رصفراندۆمصکی ئازادانه راگیری و پرس به گه‌لانی ناو پصکهاته‌ی به ناو ئصراق به پشکی به‌زۆرلکصنراوی باشووری کوردستانیشه‌وه نه‌کراوه، ئه‌م پرۆژه‌ی ئصراقه له هه‌ردوو جار و هه‌ردوو بار و هۆردوو بریارکه‌دا، پرۆژه‌یه‌کی له ده‌ره‌وه‌را داسه‌پاوی نا دیموکراتیک بووه، ئه‌گه‌ر بشگوترص ئه‌دی ئه‌وه نییه له پرۆسصسی رووخاندن و سه‌رله‌نوص دامه‌زراندنه‌وه سه‌رانی، کورد به‌شدان!\nبۆ تاوتوکردنی ئه‌م بۆچوونه‌ش ده‌کرص بگه‌رصینه‌وه بۆ سه‌ر و به‌ندی رۆژگاری شه‌ری دووه‌می که‌نداو، که هه‌ینص هصشتا مالی کورد له‌و چه‌ند شار و شارۆچکه‌یه‌ی باشوور به ئاگری شه‌ری ناوخۆ وصران ده‌کرا، ئه‌مریکا تاکره‌وانه بص وه‌ده‌ستهصنانی پشتگیری نصوده‌وله‌تی بریاری نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان شه‌ری داگیرکردنی راگه‌یاندبوو، بۆ به سه‌رکه‌وتوو بوون له بریاری شه‌ر پصویستی زۆری به دۆست هه‌بوو، هه‌ل و مه‌رجه‌که بار و دۆخه‌که خوازیاری به‌شداری پصکردنی کورد بوو وه‌ک هصزی چه‌کداری، سیاسی، کۆمه‌لایه‌تی، هه‌ر بۆیه پصگری و موکری ئه‌مریکا نه‌بوایه هه‌ردوو هصزی مژول و ماندووی شه‌ری ناوخۆ ئاشت نه‌ده‌بوونه‌وه، له‌م جوگرافیا ئالۆزکاوه‌دا ناکرص براوا بکه‌ین که کورد پرسی پصکراوه، خۆ ئه‌گه‌ر به زۆری و زۆرداره‌کیش بمانه‌وص بروا به‌خۆمان بصنین، که نا ئه‌مجاره‌یان کورد وه‌ک سه‌رکردایه‌تی پارته ده‌سه‌لاتداره‌کانی هه‌ردوو حکومه‌ته‌که‌ی ئه‌وص رۆژص به‌شداری هه‌ردوو پرۆسه‌ی رووخاندن و سه‌رله نوص بونیادنانه‌وه کران، ئه‌وا هیچ گومانی تیا نیه که پارته‌کان و سه‌رکردایه‌تیه‌کانیان خودانی هیچ هه‌لبژاردنصک نه‌بوون، بریار به ده‌ست ئه‌مریکا و جۆرج بۆش بوو، ئه‌وان چووبوونه ناو پرۆسه‌یه‌ک که تاقه هه‌لبژاردن ته‌نیا رصگا، جص به جص کردنی فرمانه‌کان بوو له ئه‌لفه‌وه تاکو بص، که تا ئه‌مرۆ و ئه‌م چرکه‌یه‌ش ئه‌و پلانه له‌پصشدارصژراوه موو به موو پراکتیزه ده‌که‌ن.\nوه‌لام به به‌شی دووه‌می پرسیاره‌که‌تان به به‌لص! یان نا ناده‌مه‌وه، چونکه گومانی تیا نابینم نه‌ک هه‌ر بۆ ئه‌م پرسه بۆ گه‌لص پرسی تری چاره‌نووس سازی تریش (یه‌ک گوتاری و یه‌ک هه‌لوصستی پصگه‌ی کورد به هصز ده‌کا) به‌لام لصره ده‌بص قسه له سه‌ر ئه‌وه بکرص، ئه‌م گه‌مه سیاسییه ترسناکه تا کوص بوار به گوتار و هه‌لوصستی یه‌کگرتووی کورد ده‌دا؟ تا کوص کورد به‌م رصژه سه‌دییه‌ی له پصکهاته‌ی ئصراق و له په‌رله‌مان و حکومه‌ته‌که‌یدا ده‌خوصندرصته‌وه، تا کوص ئه‌و هاوکصشه ناجصگیره ناهاوسه‌نگه داسه‌پاوه‌ی ته‌وافق بر ده‌کا، چ گره‌نتیه‌ک له هه‌لنه‌وه‌شانه‌وه و هه‌لگه‌رانه‌وه‌ی له میتۆدی ته‌وافق هه‌یه؟ به تایبه‌تیش که حکومه‌تی ناوه‌ندی ئصراق ترس و سیبه‌ری ئه‌مریکای به‌سه‌ره‌وه نامصنص، هه‌ل و مه‌رجه ناوچه‌یی و نصو ده‌وله‌تییه‌کان به‌قازانجی ده‌شکصنه‌وه شوصن و پصگه‌ی ئابووری سیاسی جارانی و ناسنامه‌ی عه‌ره‌بی ئیسلامی خۆی ده‌ست ده‌که‌وصته‌وه.\nپصم وایه (یه‌ک گوتاری و یه‌ک هه‌لوصستی پصگه‌ی کورد) له‌مرۆ، ته‌نیا شورای ئه‌و گرتووخانه‌یه‌ی ئصراقی پصده‌گوترص له ئاینده سه‌خت و دژوار و پۆلاین تر ده‌کا بۆ پرسی کورد! که ئه‌وساش کار له‌کارترازاوه و قوره‌که به‌ده‌ستی کورد خۆی خه‌ست ترگیراوه‌ته‌وه.\n• جاری یه‌که‌م ئصراق له لایه‌ن ئیمپریالیزمی به‌ریتانی و هصزه هاوپه‌یمانه ئیمپریالیستیه براوه‌کانی ئه‌وص رۆژصی جه‌نگی جیهانی یه‌که‌م درست کرا، دواجار له لایه‌ن ئه‌مریکا و هصزه هاوپه‌یمانه‌کانی داگیر و کاولکرا و سه‌رله‌نوص دامزرایه‌وه.\nسه‌رکه‌ش/ ئوپسالای سوید، ته‌له‌فۆن 0046،736748286a_sarkash@hotmail.com\nPrevious عه‌دنان كه‌ریم له رێگای هێرش عومه‌ره وه حه‌سه‌ن زیره‌ك زیندو ده‌كاته‌وه\nNext ترس له گۆڕانی گه‌نج ….. شوان سدیق


چالاکوانێکی ژینگە هۆکارەکانی زیادبوونی کارەساتی خۆڵبارین دەخاتە روو\nڕاپۆرت 07/05/2022 - 20:29 شوان به‌رزنجی\n"سەوزایی دەتوانێت رێژەی خۆڵ لە هەوا کەم بکاتەوە، بەڵام ناتوانێت کارەساتەکە رابگرێت"\nمامۆستایەكی زانكۆ كە چالاكوانی ژینگەشە، ئاماژە بەوە دەكات، کارەساتی خۆڵبارین کارەساتێکی نوێ نییە و لەگەڵ بوونی بیابانەکان روودانی هەبووە، بەڵام زیادبوونی ئێستا هۆکارەکەی وشکە ساڵییە ئەمەش وادەکات زیانەکانی زیاتر بن بەتایبەت بۆ تەندروستی مرۆڤ و بەرهەمی کشتوکاڵی.\nد. هەڵەت ڕەشید، مامۆستای زانکۆ و کارگێڕی ڕێکخراوی ئاییدە بۆ پاراستنی ژینگە، لە بابەتێكدا كە وێنەیەكی بۆ (باسنیوز) هاتووە، بڵاویكردووەتەوە: "سەرچاوەی دروستبوونی خۆڵبارین ناوچە وشک و بیابانیەکانە کە نزیکە 35% رووبەری ووشکانی زەوی پێکدەهێنن، خاکی ئەم ناوچانە خاکێکی لماوی یان وورد و فشەڵە بە بوونی بای خێرا یان داکەوتنی هەوا(تەوژمە هەوای داکەوتوو)، ئەم کارەساتە دروست دەبێت و مەودایەکی فراوان بەشێوەی ستونی و ئاسۆیی دەگرێتەوە، کە هەندێک جار بەبەرزی شەش کیلۆمەتر و بەدوری شەش هەزار کیلۆمەتر بەبەرگی گازی بەهەودا بڵاودەبنەوە، کەواتە نەوەک رووبەری سەوزایی و دارستان و بەرزی دارەکان بەڵکو بەرزی شاخەکان و شێی دەریاو زەریاکانیش ناتوانن ببن بەبەربەست لەبەردەم بڵاوبونەوە و دابارینی خۆڵ و تۆزی ناوچە وشکەکان، بەمەش ساڵانە زیانی میلیۆنەها دۆلار لە زۆرینەی ووڵاتانی جیهان دەدەن".\nدەشڵێت: "رەنگە پرسیاری ئەوە بکرێت ئەی بۆ باس لەوە دەکرێت دروستکردنی پشتێنەی سەوزایی یان چاندنی دارو زیادکردنی رووبەری سەوزایی دەبێتە رێگر لەبەردەم کارەساتی خۆڵبارین، لەوەیە ئەم بابەتە بەواتا دروستە زانستیەکەی نەگەیشتبێت چونکە چاندنی دار و زیادکردنی سەوزایی ناتوانێت بنبڕی دیاردەی خۆڵبارین بکات، بەڵکو کاریگەریەکەی بەرێژەی 30% کەم دەکاتەوە و هەروەها یەک هێکتار لەدارستان(4 دۆنم = 10000م ²) ساڵانە دەتوانێ 18 میلیۆن مەتر سێجا، هەوا لەخۆڵ پاک بکاتەوە، بۆیە سەوزایی دەتوانێت رێژەی خۆڵ لەهەوا کەم بکاتەوە بەڵام ناتوانێت کارەساتەکە رابگرێت ، تەنها لە حاڵەتێک نەبێت ئەویش هەموو ناوچە ووشک و بیابانەکانی سەر زەوی هەمووی بکرێت بەدار و دارستان، ئەمەش ناتوانرێت چونکە زەوی ئەو ناوچانە خاکیان نەماوە تا روەک و داریان لەسەر بروێت و هەروەها خودی ناوچەکە گرفتی ئاوهەوای ووشک و کەمی دابارینی هەیە و ئاوی سەرزەوی و ژێر زەوییان نیە بۆ ئاودێری کردن، بۆیە سەوزکردنیان کارێکی ئەستەمە لەتوانای مرۆڤدا نییە".\nمامۆستای زانکۆ زیاتر گوتیشی: "کارەساتی خۆڵبارین کارەساتێکی نوێ نیە و لەگەڵ بونی بیابانەکان روودانی هەبووە، بەڵام زیادبوونی لە ئێستا هۆکارەکەی ئەو وشکە ساڵییەیە کەڕووی لەناوچەکە کردووە و هەروەها گۆڕانە خێراکانی کەشوهەوای ناوچەکەیە بەتایبەت ئەو گۆرانانەی لەپەستانی هەوای سەر ناوچەکە رۆژانە ڕوو دەدەن، ئەم هۆکارانە وایکردووە خێرایی با زیاد بێت و هەروەها بەهۆی زیادبوونی وشکییەوە خاکی ناوچەکە زیاتر فشەڵ بووە و زیاتر لێکهەڵوەشاوە بۆیە ژمارەی روودانی زیاتر بووە و ئەمەش وادەکات زیانەکانی زیاتر بن بەتایبەت بۆ تەندروستی مرۆڤ و بەرهەمی کشتوکاڵی.\nئەو مامۆستایەی زانكۆ روونیشی دەكاتەوە: "یەکێک لەو بابەتانە ئەوترێت پێشتر حکوومەتی عێراق نەوتی رەشی بەکارهێناوە بۆ رێگری لە خۆڵبارین، بەڵام ئەمە راست نیە چونکە رژاندنی نەوت بەسەر ئەو رووبەرە فراوانە جگە لەوەی تێچووی ئابوری زۆرە، هەروەها پیسبونی ژینگەی لێ ئەکەوێتەوە و چارەسەری دیاردەکەش ناکات، هەندێکی تر زیاد بوونی ئەم دیاردەیان بە رودانی جەنگی ئەمریکا و عێراق و رۆیشتنی ئامێری سەربازی بەسەر بیابانەکان ئەبەستنەوە، ئەمەش بنەمایەکی زانستی نیە، چونکە بیابانەکان فراوانن و ئامێرەکانیش بەچەند رێگاو شوێنێکی دیارکراو تێ ئەپەرن، بەپێچەوانەوە بەشێکی زۆری بیابانەکان بەهۆی ئەوەی خاکی لمین ئامێری سەربازی قورس ناتوانن بەسەریدا برۆن، وەهەندێ بیابان جەنگی تێدا نەبوە کەچی سەرچاوەی خۆڵبارینن نەوەک بۆ ناوچەکانی دراوسێیان بەڵکو بۆ کیشوەرێکی تر، وەکو خۆڵبارینی بیابانی گەرورە لە باکوری ئەفریقیا کە خۆڵی دەریای ناوەراست دەبرێت و دەگاتە ووڵاتانی ئەورپا، وەهەندێ جار بە ئاراستە رۆژئاوا دەروات و زەریا دەبرێت و دەگاتە کیشوەری ئەمریکا".\nشایانی باسە بەهۆی خۆڵبارین كۆمپانیاكانی فڕۆكەوانی بەهۆی وەستانی گەشتەكانیان زیانی زۆریان بەردەكەوێت، هەروەها لە رووی مرۆیش زیانی زۆر بەر هاوڵاتییان دەكەوێت، وێرای ئەوەی پڕۆژەی زۆری كشتوكاڵیش بەهۆی رەشەباوە تێكدەچن و لە نێو دەچن.\nعێراق و هەرێمی كوردستان ئەمساڵ، لە ژێر كاریگەری خۆڵبارینێكی زۆر زۆردایە، تەنانەت لە ماوەی كەمتر لە مانگێكدا حەوت شەپۆڵی خۆڵبارینی چڕی بەخۆیەوە بینیووە كە هەندێك شارەزا بە خۆڵبارینی مێژوویی ناویان بردووە.


کەمپەینی بایکۆتی هەڵبژاردنەکان ڕاگەیەندراوێکیان سەبارەت بە نوێنەرانی ڕێژیم لە مەجلیس بڵاو کردەوە\n10:38 - 15 رێبەندان 2719\nلە بەشێکی ئەو ڕاگەیەندراوەدا، هاتووە: "ئەم ڕێژیمە ماوە بە ماوە و لە ڕێگای هەڵبژاردنگەلێکی نمایشییەوە و هەر جارە و بە پڕوپاگەندای جۆراوجۆر و هەڵخەڵەتاندن، خەڵکی کێشاوەتە سەر سندووقەکانی دەنگدان کە مەبەستی سەرەکیی لەم کردەوەیە، بەڕێوەبردنی شانۆیەکە بۆ ڕەواییدان بە سیستەم و دەسەڵاتدارییە ناڕەواکەی.\nلاوانی خاوەن هەڵوێست!\nهەموومان ئاگادارین کە ڕێژیمی کۆماری ئیسلامیی ئێران، لە ماوەی دیکتاتۆریی ٤٠ ساڵەی خۆیدا، جگە لە سەرکوت و هەڵاواردن، کوشتن و بڕین و لەنێوبردنی نەتەوە بندەستەکان و لە سەرووی هەموویان نەتەوەی کورد، لە هیچ جۆرە کردەوەیەکی دڕندانە و نامرۆڤانە، پارێزی نەکردووە.\nئەم ڕێژیمە ماوە بە ماوە و لە ڕێگای هەڵبژاردنگەلێکی نمایشییەوە و هەرجارە و بە پڕوپاگەندای جۆراوجۆر و هەڵخەڵەتاندن، خەڵکی کێشاوەتە سەر سندووقەکانی دەنگدان، کە مەبەستی سەرەکیی لەم کردەوەیە، بەڕێوەبردنی شانۆیەکە بۆ ڕەواییدان بە سیستەم و دەسەڵاتدارییە ناڕەواکەی.\nلەو شانۆیەدا، شارومەندانی ئێرانی چەشنی بووکەڵەی سەر شانۆ بەکار دەهێندرێن بۆ ڕەواییدان بە ئایدۆلۆژیی چەقبەستووی ویلایەتی فەقیهـ و پەرەپێدانی کە بە درێژایی دەسەڵاتداریی خۆی هیچ هەڵبژاردنێکی ئازادی تێدا بەڕێوە نەچووە و هێچ بنەمایەکی ئینسانی و دێموکراسی تێیدا ڕەچاو نەکراوە و بگرە هەموو کاتێکیش دژی وەستاونەتەوە.\nلێژنەی هاوئاهەنگیی ڕێکخراوەکانی لاوانی ڕۆژهەڵات بە مەبەستی بایکۆتکردنی شانۆی هەڵبژاردنەکانی ڕێژیمی تۆتالیتەری کۆماری ئیسلامی، کەمپەینێکی ڕێک خستووە کە داوا لە لاوان و بەگشتی خەڵکی بەهەڵوێستی کوردستان دەکات،کە لە ڕێگەی بەکارهێنان و نووسینەوەی دروشمەکان و هەشتەگەکان لەسەر پلاکارد یان ناردنی ڤیدیۆ بە ناوەرۆکی بایکۆتی هەڵبژاردن، دەنگی ناڕەزایەتیی خۆیان بەرانبەر بە ئەو شانۆیەی ڕێژیم دەرببڕن.\nیەکدەنگیمان نیشانەی سەرکەوتنمانە\nلێژنەی هاوئاهەنگی ڕێکخراوەکانی لاوانی ڕۆژهەڵات


شارنيوز- اخبار سقز » تئاتر ناساندن » ئه‌مجه‌د عه‌لیمرادی\nروستای “دایه سلیمان” در پای کوه “حاجی تاوه”\nپنج‌شنبه، 30th جولای 2009\nهونه‌ری شانۆ ئه‌و هونه‌ره به‌رین وبه‌ربڵاوه‌یه که هونه‌ره‌کانی دیکه‌ی وه‌ک شێعرومۆسیقاونه‌قاشی و…ته‌نانه‌ت خۆش نووسیشی له خۆدا جێکردوه‌ته‌وه وله هه‌رلایه‌ک شانۆسه‌رتیتروباسی رۆژ بێت! دیالۆک و وتوو وێژ ودانووسان پێکه‌وه چڕوپڕترخۆئه‌نوێنێت.\nله باژێڕوشاری سه‌قزی ئێمه‌یش گه‌رنه‌ڵێن پێشه‌نگ وپێشڕه‌و ئه‌توانین بڵێین: باوکی شانۆی شاری سه‌قزکاک ئه‌مجه‌دی عه‌لیمرادی یه ….\nکاک ئه‌مجه‌د ساڵی 1333له گه‌ڕه‌کی (ناوقه‌ڵا)ی شاری سه‌قز له‌دایک بو وه هه‌رله شاری سه‌قز هه‌تا پله‌ی دیپلۆم ده‌رسی خوێندوه‌ودواتر بۆ خوێندنی زیاترچوه‌ته شاری تاران و له بنکه‌ی باڵای راهێنانی په‌یوه‌ندی یه‌کانی مخابرات درێژه‌ی داوه به‌خوێندن ودوای دووساڵ له‌وزانستگه بڕوانامه‌ی شاره‌زابوون(نکنسین) ی مخابراتی وه‌رگرتوه‌و گه‌ڕاوه‌ته‌وه شاری سه‌قز وبۆماوه‌ی هه‌شت ساڵ ده‌بێته مووچه‌خۆری شیرکه‌تی مخابراتی شاری سه‌قزبه داخه‌وه له ساڵه‌کانی دوای شۆڕشی 1357ته‌وه‌به‌چه‌ن هۆیه‌ک له‌سه‌رئه‌وکاره‌ی لابرا.\nده‌سپێکی هونه‌ری کاک ئه‌مجه‌د ئه‌گه‌ڕێته‌وه بۆ سه‌رده‌می ده‌رس خوێندنی له قۆناغه‌کانی دواناوه‌ندی له ساڵی 1347دا که له‌ژێر جاوه‌دێری به‌ڕێز کاک فایق ئاده‌می هاتوه‌ته گۆڕه‌پانی به‌ربڵاوی شانۆ وه هه‌رله‌وسه‌رده‌مه‌دا به‌رده‌وام له کێ به‌رکێکانی قوتابخانه‌یی شاروناوه‌ندا پله‌ی به‌رچاوی وه‌ده‌ست ئه‌هێنا وته‌نانه‌ت له هۆردووی شاری (رامسر)دا ده‌وری به‌رچاوی بینی، له‌ساڵی 1350دا که بۆ خوێندنی باڵا ده‌چێته شاری تاران دووساڵ له‌وشاره ده‌مێنێته‌وه که ده‌بێته هۆی ئاشنابوونی له گه‌ڵ شانۆ ومامۆستایانی به‌ڕێزی هونه‌ری شانۆ وه‌ک به‌ڕێزان: مه‌رحووم “بیژنی مفید”، مه‌رحووم “محمودجوهری”،ومامۆستا”رکن ا لدین خسروی”مامۆستا “ایرج زهری”و دواتر له‌ساڵی 1353 داده‌گه‌رێته‌وه زێده‌که‌ی خۆی واته شاری سه‌قز و بۆیه‌که‌مین جار کۆڕێکی سه‌ربه‌خۆی شانۆی شار له ئیداره‌ی فه‌رهه‌نگ وهونه‌ری ئه‌وکات داده‌مه‌زرێنێت که له‌وکاته‌دا به‌ڕێز شاهروخی موعینی وه‌ک کارناس وبه‌ڕێوبه‌ری فه‌رهه‌نگ وهونه‌ری شاری سه‌قز ده‌وری ئه‌گێڕا،ئه‌ندامانی یه‌که‌م گروپی شانۆی شاری سه‌قز بریتی بوون له به‌ڕێزان: ئه‌مجه‌دی عه‌لیمرادی، موحسین خورسه‌ند،سدیق خوسره‌وی،خه‌لیل میرزایی،وکاک خالیدخاکی که بۆ یه‌که‌مجارشانۆنامه‌یه‌کیان به‌ناوی(جان نپار) نووسراوه‌ی مه‌رحووم بیژن موفید له‌شاری سه‌قز پێش که‌ش کرد که ئه‌م شانۆیه بڕیاروابوو له چوارشه‌ودا پێش که‌ش بکرێت که به‌داخه‌وه له لایه‌ن ساواکه‌وه پێشی پێ ده‌گیرێ وته‌نیا یه‌ک شه‌وبه‌ڕێوه‌ی ده‌به‌ن به‌ڵام ئه‌وگوروپه کۆڵی نه‌داو شانۆنامه‌یه‌کی تری به‌شێوه‌ی “رووحه‌وزی” به‌ناوی(قه‌زاوقه‌ده‌ر) له ساڵۆنی شاره‌داری ئه‌وکات و هه‌روه‌هاله گونده‌کانی (سه‌را) و(میره‌دێ) به‌ڕیوه‌یان برد به سه‌رپه‌رشتیاری کاک ئه‌مجه‌د عه‌لیمرادی .\nله هه‌وڵ وکۆششه‌کانی کاک ئه‌مجه‌د عه‌لیمرادی ئه توانین ئاماژه به‌وچالاکی یانه‌ی خواره‌وه بکه‌ین :\n1- به‌رێوه‌بردنی دووباره‌ی شانۆی (جان نپار) له‌سالی 1355 .\n2- شانۆیه‌کی گوێ حه‌وزی به‌ناوی(قه‌زاوقه‌ده‌ر) به‌هاوکاری به‌ڕێزان: موحسین خورسه‌ند،خالیدخاکی،فه‌ریدوون ئه‌نساری،جه‌عفه‌ری جه‌عفه‌ردووست،ئیسمایل پاشایی،له شاره‌کانی سه‌قز،سنه،مه‌ریوان،بانه،بیجار،زه‌نجان،قزوین،فومن، به‌نده‌رئه‌نزه‌لی،ره‌شت،ئاستارا،هه‌شتپه‌ڕ،ته‌ورێز،ئازه‌رشه‌ر.\n3- شانۆی (شه‌هیدی دووهه‌م) له نووسینی کاک عومه‌رفارووقی به‌هاوکاری خالیدخاکی،ئیسمایل پاشایی،جه‌عفه‌ری جه‌عفه‌ردووست،ئیبراهیم وه‌یسیان، که ئه‌م شانۆیه توانی له فستیواڵی ساڵانه‌ی سه‌رانسه‌ری ئێران دا به‌شداربێت وخۆی بگه‌یه‌نێته ریزی 24شانۆی هه‌ڵبژارده‌ی ئه‌وفستیواڵه له شاری تاران و جارێکیش (محمدعلی کشاورز) وه‌ک چاودێر هاتوه‌ته شاری سه‌قز بۆ دیتن وهه‌ڵسه‌نگاندنی ئه‌وشانۆیه یه‌که‌مجار له‌مێژووی شانۆی سه‌قزدا ئه‌وگرووپه به‌کارگه‌ردانی به‌ڕێز(سوهراب ئه‌عزاز) چوه شاری تاران که شوێنه‌وارێکی زۆرباشی له شانحۆی سوقزدا دانا که دواتر (سوهراب ئه‌عزاز) که کارناس وخوێنده‌واری هونه‌ری شانۆ بوو سه‌قزی به‌جێهێشت وچوه وڵاتی ئاڵمان که به‌شی زۆری هونه‌ری شانۆی سوقزقه‌رزاری ئه‌وبه‌ڕێزه‌یه.\n4- شانۆی (سفرسبزدرسبز) له نووسینی (بێهروزغه‌ریب پوور) که بۆ پێش که‌ش کردن له شاری تاران هه‌ڵبژێردرا.\n5- شانۆی(درحوزوورباد) له نووسینی (به‌هرام به‌یزایی(\n6- شانۆی (ئه‌سیر) له نووسینی (ئه‌مجه‌دعه‌لی مرادی(\n7- شانۆی (چشم دربرابرچشم) له نووسینی (غوڵامحسین ساعدی(\n8- شانۆی (ئیستسنا وقاعده) له نووسینی (برتولدبرشت) به سه‌رپه‌رستی وده‌رهێنانی (ێ‌تش تقی پور) که هه‌مووی ئه‌م شانۆیانه له شاری سه‌قزوله ساڵۆنی ده‌بیرستانی سه‌عدی وشاره‌داری به‌ڕێوه ئه‌چوون که جیا له‌وکه‌سانه‌ی پێشتر ناومان هێنان به‌ڕێزان :نه‌سرین عه‌لیمرادی،بهروزعه‌لیمرادی،ماجیدله‌حمی،ته‌ها به‌نی هاشمی،به‌رده‌وام ده‌وریان ئه‌گێڕا.\n9- شانۆی (ئا سه‌یدکازم) له ساڵی 1359دابه‌هاوکاری به‌ڕێزان:فه‌ریدوون ئه‌نساری،جه‌مشید یه‌غمووری،ئه‌حمه‌د ساڵحی،ره‌حیم وره‌حمان ئه‌حمه‌دی،ئیبراهیم وه‌یسیان،ئه‌رسه‌لان مه‌سرووری،جه‌عفه‌رره‌وشه‌نفکر،وه‌فا ئه‌حمه‌دپه‌نا.\n10- دووباره شانۆی (ئاسه‌یدکازم) که گرنگی کاری ئه‌وشانۆیه له‌وه‌دابوو که ئه‌مجاره‌یان کاک ئه‌مجه‌د به‌چه‌ن هۆیه‌که‌وه له زیندانی ناوه‌ندی شاری سه‌قز ژیانی تێئه‌په‌ڕا،به‌سه‌رئه‌وه‌یشدا کاک ئه‌مجه‌د هه‌رله‌هه‌وڵی هونه‌ری شانۆی شاره‌که‌یدابوو که به پێکهێنانی گرووپێک له سێهه‌مین فستیواڵی ساڵانه‌ی شانۆی زیندانه‌کانی ئێراندا به‌شداری کرد که له‌شاری سنه به‌ڕێوه‌چوو له‌وفستیواڵه‌دا کاک ئه‌مجه‌د خه‌ڵاتی باشترین ده‌رهێنه‌ری پێدراوخاڵی به‌رچاوی ئه‌وشانۆیه له‌وه‌دابوو کاک ئه‌مجه‌دکه‌ده‌رهێنه‌ربووله‌زیندان دابوو وماباقی ده‌ورگێڕه‌کان ئازادوله‌ده‌ره‌وی زیندان بوون وهاوکاری کاک ئه‌مجه‌دیان ئه‌کرد بۆ سازکردنی ئه‌وشانۆی (ئاسه‌یدکازم)ه ماوه‌ی دوومانگ ئه‌کته‌ره‌کان به‌شه‌وداهه‌رهه‌موویان ده‌هاتنه ساڵۆنی زیندان (نمازخانه) مه‌شق وراهێنانیان له لایه‌ن کاک ئه‌مجه‌ده‌وه ئه‌بینی که زۆرتری ئه‌رکی پێوه‌ندیه‌که که‌وتبوه ئه‌ستۆی کاک سه‌لاح محه‌ممه‌دی ،به‌ڕێزانی به‌شدارله‌وشانۆدابریتی بوون له: سه‌لاح محه‌ممه‌دی،محه‌ممه‌دزارع زاده،حه‌سه‌ن عه‌دنانی، په‌یمانی ژیانی،داریوش ره‌فێعی،عه‌لی تووفانی،عه‌لانه‌باتی،ئه‌نوه‌ری مرادی،ساڵح ئیسماعیلی،فه‌رید نه‌جه‌فی…\n11- شانۆی (موقه‌سرکیست) له نووسینی (سادق عاشووری (هه‌مه‌دانی(به هاوکاری ئه‌حمه‌د ساڵحی،حه‌مید وسووقی،مه‌رحووم ره‌زاعه‌لیمرادی،حه‌سه‌ن زه‌بێحی،سه‌عیدساڵحیان.\n12- شانۆی (ئه‌سپی سپی) له نووسینی (موحسین خورسه‌ند( وه‌رگێڕانی بۆ سه‌رزمانی کوردی له‌لایه‌ن کاک حسه‌ین مه‌ولایی،به‌هاوکاری سه‌لاح محه‌ممه‌دی،ئیسمایل پاشایی،محه‌ممه‌دزارع زاده،ره‌زا ده‌باغی،مه‌نسوور مه‌سعوود، که بۆ ماوه‌ی شه‌ش شه‌و به‌ڕێوه چوو وداهاته‌که‌ی که‌له‌رێگه‌ی بلیت فرۆشی یه‌وه به‌ده‌ست هاتبوو که‌م وزۆر پێش که‌ش به لێقه‌وماوانی کاره‌ساتی هه‌ڵه‌بجه‌و ئاواره‌کانی کوردی ئێراقی نیشته جێی کوردستانی ئێران وشاری سه‌قزکرا،\n13- رێخستن وسازکردنی ئه‌نجومه‌نی شانۆی سه‌قزبه‌یارمه‌تی هاوڕێیانی.\n14- شانۆی (په‌هله‌وان که‌چه‌ڵ) نووسینی مامۆستا عه‌لی نه‌سیریان به هاوکاری سه‌لاح محه‌ممه‌دی،هانا عه‌لیمرادی کچی کاک ئه‌مجه‌د،حامیدکه‌ریمی،شارام ره‌زا زاده،حه‌سه‌ن وشاریاری عه‌دنانی،حسه‌ین حه‌سه‌ن زاده .\n15- رێخستنی فستیواڵی شانۆی سه‌قز به یارمه‌تی هاوڕێیانی.\n16- رێخستنی فستیواڵی شانۆی کوردی به‌یارمه‌تی هاوڕێیانی.\n17- به‌ڕێوه‌بردنی شانۆی (چهار سندووق) له نووسینی به‌هرام به‌یزایی.\n18- ده‌ورگێڕ له شانۆی (ژان) ده‌رهێنه‌ر سه‌لاحی محه‌ممه‌دی\n19- ده‌ورگێڕ له شانۆی (کۆڕی قوربانی کردنی سمنار( ده‌رهێنه‌ر سه‌لاح محه‌ممه‌دی.\n20- به خۆشێ یه‌وه کاک ئه‌مجه‌د ئێسته‌یش له شاری سه‌قزدا نیشته‌جێ یه‌و که‌سب وکاری ئازادی هه‌یه‌و به‌رده‌وامیشه له هه‌وڵه هونه‌ریه‌کانی شانۆدا\nپیمان مهری: 7-30-2009 . 2:39 ب.ظ :\nبا سلام به اقای علیمرادی ما هر جا که باشیم باز هم میگوییم استاد خودم سلام علیک امیدوارم که هنرمندان سقزی تا این گنجینه ها در قید حیات هستند قدر انها را بدانند و حرمت واقعی انان گرفته شود تا هنر همیشه زنده بماند\nnasrin: 8-1-2009 . 7:37 ق.ظ :\nI would like to thank your website for reviewing my brother’s artistic and passionate life very honest . His works and true talent should be honored more often so young interested generations could fallow his foot steps in artistry of thier life.\nجمونگ: 8-4-2009 . 9:42 ب.ظ :\nباتشکر ازهمه ی هنرمندانی که برای این مرزوبوم زحمت کشیده ودریغ ازهیچ چشمداشتی کار می کنند\nفرزاد: 8-4-2009 . 10:53 ب.ظ :\nبنده علاقه زیادی به هنر نمایش ندارم اما از اینکه از هنر مندان پیشکسوت شهرمان یاد میکنید نهایت تشکر وقدردانی را دارم\nحه‌سه‌ن شافێعی: 8-5-2009 . 6:32 ق.ظ :\nله ته‌ک سڵاو و ڕێز بۆ کارگێرانی خۆشه‌ویستی شارنیوز\nمن کاتێ له ساڵی 1347 له بانه‌وه گه‌ڕامه‌وه بۆ سه‌قز له ده‌بیرستانی شاپووری ئه‌وکات هاوپۆلی کاک ئه‌مجه‌د بووم له پۆلی هه‌شت دا.\nهه‌ر ئه‌وکات بۆم ده‌رکه‌وت که کاک ئه‌مجه‌د ئینسانێکی زۆر لێهاتوو و لێوه‌شاوه بوو.\nبه‌ڕاستی له هه‌موو بۆنه هونه‌ری یه‌کاندا پێشاهه‌نگ بوو . زۆر حه‌زی له کاری شانۆگه‌ری بوو وه به‌ڕاستی زۆر له‌و کاره‌ش دا سه‌رکه‌وتوو بوو.\nهیوای له‌ش ساغی و دڵخۆشی و به‌رده‌وام بوونی له کاری ڕاهێنانی گه‌نجه‌کانی شاره خۆشه‌ویسته‌که‌مان دا ، ده‌که‌م و هیوادارم ئه‌و گه‌نجانه‌ش وا حه‌زیان له کاری شانۆ یه بتوانن له که‌سایه‌تی وا که‌ڵک وه‌رگرن.\nبراتان: حه‌سه‌ن شافێعی کانادا\nhamshahri: 8-15-2009 . 11:18 ق.ظ :\nma bayad az honare afradi chon amjade alimoradi nahaiate estefada ro bebarim.ba tashakor az zahamate pishkeswate tatre saghez.khaste nabashid ostad,hamishe paiande wa piroozo hamchenan dar sahnehaie tatr bebiinim shomaro,ba tashakor az masoolan sharnews


ڕۆژی چوارشەممە 88 ئەندامی پەرلەمانی هەرێمی کوردستان لەسەرجەم 111 ئەندام متمانەیان دا بە مەسرور بارزانی، سەرەک وەزیری نوێ و هەروەهاش 21 وەزیری کابینەکەی، کە نۆ وەزیریان سەر بە پارتی دیموکراتی کوردستانن.\nمەسرور بارزانی تەمەن پەنجا ساڵ لە ساڵی 1998دا بووە ئەندامی مەکتەبی سیاسی پارتی دیموکراتی کوردستان، دواتریش ئەو کاتەی مەسعود بارزانی باوکی، سەرۆکی هەرێمی کوردستانی عێراق بوو، دەستنیشانکرا بۆ پۆستی سەرۆکی ئەنجومەنی ئاسایشی هەرێمی کوردستان.\nدوابەدوای ئەوەی نێچیرڤان بارزانی، وەک سەرۆکی نوێی هەرێم سوێندی یاسایی خوارد، مەسرور بارزانی ئامۆزای ڕاسپارد تا کابینەی نوێ پێکبهێنێت.\nلە وتارەکەیدا لەبەردەم پەرلەمانی هەرێمدا مەسرور بارزانی باسی لە کارنامەی کابینەکەی کرد و وتی بەرنامە و پلانەکانی ئەم کابینەیە لەسەر چەند بنچینەیەک دانراون، لەوانە ڕێککەوتنە سیاسییەکان و ڕوانینی بەشداربووانی کابینەی نۆ، هەر بۆیەشە وەک بارزانی دەڵێت " جێبەجێ کردنی ئەم بەرنامەیەش بەرپرسیاریەتیەکی هاوبەشی سەرجەم لایەنە بەشداربووەکانی ناو ئەم کابینەیە دەبێت."\nمەسرور بارزانی ئاماژەی بەچەند خاڵێکی بەرنامەی کاری کابینەکەی کرد، وەک کارکردن بۆ چاکسازی لە کەرتی گشتیدا، خێراکردنی ڕاپەڕاندنی ئیش وکاری هاوڵاتیان، ڕێگەنەدان بە بەرپرسانی باڵای حکومەت تا پۆستەکانیان بۆ بازرگانی و دەوڵەمەندبوون بەکاربێنن، کارکردن بۆ چەسپاندنی ڕوونی و ئاشکرایی (شەفافیەت) لە هەموو بوارە داراییەکانی هەرێمدا بەتایبەتیش داهاتی نەوت و داهاتەکانی تری ناوخۆی هەرێمدا، هەروەهاش ڕووبەڕووبوونەوەی گەندەڵییەکان.\nدکتۆر مارف عومەر گوڵ، پسپۆڕی یاسایی\nمەم بورهان قانع، ئەندامی پەرلەمانی هەرێمی کوردستانی عێراق، فراکسیۆنی نەوەی نوێ\nمەسرور بارزانی، سەرەک وەزیری کابینەی نۆ دەڵێت "بە هەموو توانامانەوە، ڕووبەڕووی هەموو جۆرە گەندڵیەکی دارایی و کارگێڕی دەبینەوە و رێگردەبین لە بەهەدەردانی سامانی گشتی و زێدەڕۆیی بۆ سەر موڵک و مومتەلەکاتی هەرێم، ئەمەش لە ڕێگەی کاراکردن و پشتیوانی کردنی دامەزراوە فەرمی و یاساییەکانی هەرێمی کوردستان بە تایبەتی پەرلەمان و دیوانی چاودێری دارایی و دەستەی نەزاهە و داواکاری گشتی.\nلە وتارەکەی بەردەم پەرلەمانیدا مەسرور بارزانی دەڵێت "بەپێی هەموو ڕاپرسییەکان، خواستی یەکەمی هاوڵاتیانمان ڕووبەڕوبونەوەی گەندەڵییە، خواستی یەکەمی منیش لەم کابینەیەدا ڕوبەڕوبونەوەی گەندەڵی و ئەنجامدانی چاکسازییە، گەندەڵی دیاردەیەکی ترسناکە، بەڵام نەبوەتە کەلتور و لە تواناماندایە بە پاڵپشتیی ئیرادەی هاوڵاتیان و هاوکاریی دامودەزگا پەیوەندیدارەکان، لە ماوەیەکی کەمدا ئەم دیاردەیە بەرێژەیەکی بەرچاو بەرتەسک و بچووک بکەین، ئەو هەنگاوانەی تا ئێستا بۆ بەرەنگاریی گەندەڵی نراون بەرز دەنرخێنین و لەمەولاش بە هیچ جۆرێک بەرامبەر بە گەندەڵکاران و سەرپێچیکەران نەرمی نانوێنین و دەبێت خواستی هاوڵاتیان بەجێ بگەیەندرێت."\nسەرەک وەزیری نوێی هەرێم ژمارەیەک پەیمانیشی تری داوە لەماوەی تەمەنی کابینەکەیدا دەیانکات وەک سندوقی خانەنشینی و ڕێکخستنی باج و ڕێگەگرتن لە قۆرخکاری و پشتیوانی لە پرۆسەی چاودێریکردنی پەرلەمان و ڕێزگرتن لە ئۆپزسیۆن و کاراکردنی سندوقی خانەنشینان و بەهێزکردنی سیستەمی بەرگری و بەرەنگاربوونەوەی مەترسییەکان، کارکردن بۆ سەروەرکردنی یاسا.\nسەرەک وەزیری کابینەی نۆ لە کارنامەی کابینەکەیدا هیچ پەیمانێکی نەدا بە دانەوەی پارەی فەرمانبەرانی هەرێم کە لە کابینەی هەشتدا بە ناوی پاشەکەوتی موچەوە لێیان گلدرابووەوە، تەنها ئەوەندەی وت کە "حکومەتێکمان وەرگرتوە کە چەندین ملیارد دۆلار قەرزدارە، ئەم قەرزانە کەڵەکەبووی ڕەوشی نالەباری داراییی دۆخێکی نەخوازراوە و دەبێت هاوڵاتیانی ئازیزمان و هەمو دڵسۆزان لە هەرێمی کوردستان و عێراقیش بزانن، کە بەشی زۆری ئەم قەرزانە دەکەوێتە ئەستۆی حکومەتی عێراقی فیدراڵ، ئەویش بەهۆی نەناردنی بەشە بودجەیەک، کە موچە و مافی هاوڵاتیانی هەرێم بووە. ئەم ڕەوشە داراییە لە دەسپێکدا کابینەکەمان ڕوبەڕوی دۆخێکی سەختی دارایی دەکاتەوە، بەڵام هەوڵ دەدەین بە پێی بەرنامەی کارمان ئەم دۆخە تێپەڕینین."\nکاتێکیش باسی لە یەکگرتنەوەی هێزی پێشمەرگەی کوردستان کرد، مەسرور بارزانی هیچ پەیمانێکی کۆنکریتی نەدا و لە چوارچێوەی هەوڵداندا هێشتیەوە، وەک لە کارنامەکەیدا باسی کرد "پێداچوونەوە بە میکانیزمی ڕێکخستن و یەکخستنی هێزی پێشمەرگەی کوردستان و هێزەکانی ئاسایشی ناوخۆ دەکەین و هەوڵ دەدەین بە هاوکاری بسپۆرانی ناوخۆ و دەرەکی ئەم هێزانە لە ستانداردە سەربازییەکان نزیک بکەینەوە."\nپێکهێنانی کابینەی نۆ لە نێوەندی بەردەوامیی قەیران و کێشەکانی نێوان بەغدا و هەولێردایە و لە سەرو هەمووشیانەوە کێشەی ڕادەستکردنی بڕی دیاریکراوی نەوتە بە بەغدا، ئەمە بێ لەوەی لەناو هەرێم خۆیشدا گرفتی دارایی و تەنانەت سیاسیش هەن کە هێشتا یەکلانەکراونەتەوە.\nگرفتی نێوان لایەنە سیاسییەکانی هەرێم لە لایەک و گرفتی ناوخۆیی لایەنەکان خۆشیان لە لایەکی تر، کە دەشێت لە ئایندەدا ببنە سەرەداوی ئاڵۆزی لەناو بەشداربووانی ئەم کابینەیەدا. بەڵام ئایا ئەگەری ئەو ئاڵۆزیانە دەگاتە ئەوەی دەرگای پەرلەمانی هەرێمی کوردستانی لەسەر کڵۆم بدرێت و ژمارەیەک لە وەزیرەکانی کابینەی نوێ لە پۆستەکانیان دەربکرێن؟! وەڵامی ئەم پرسیارە بە کراوەیی دەمێنێتەوە و دۆسێی یەکتر قەبوڵکردن دەبێتە یەکێک لە فاکتەرەکانی وەڵامی ئەرێنی یان نەرێنی ئەو پرسیارە.\nسنورەکانی هەرێمی کوردستان پارێزراو نین، تورکیا بنکەی سەربازی لە هەرێمی کوردستاندا هەیە و بەردەوام و بە تایبەتیش لەم ماوەیەی ڕابردوودا هێرشە ئاسمانییەکانی و تۆپبارانەکانی بۆسەر هەرێم خەست کردۆتەوە، کۆماری ئیسلامی ئێرانیش بێ لەوەی دەستی هەیە لەناو کاروبارەکانی هەرێمدا بۆ ئاڕاستەکردنی هاوکێشە سیاسییەکان، بەردەوامیش ناوخاکی هەرێم دەداتە بەر موشەک و تۆپبارانیشی دەکات.\nتورکیا، پارتی کرێکارانی کوردستانی کردۆتە بیانووی لەشکرکێشییەکانی، هەرچی ئێرانیشە ئۆپزسیۆنەکانی کورد وەک هۆکارێک باس دەکات بۆ لەشکرکێشی و بۆردومانەکانیان.\nئایا چ جیاوازییەک هەیە لە نێوان کابینەی هەشت و نۆی حکومەتی هەرێمی کوردستانی عێراقدا؟\nئایا کابینەی نۆ دەتوانێت بەرەنگاری گەندەڵییە سیاسی و داراییەکان ببێتەوە لە هەرێمی کوردستاندا؟\nئایا ئەم کابینەیە دەتوانێت مافی ڕۆژنامەوانان بپارێزێت و ئازادی ڕۆژنامەوانی دابین بکات؟\nدکتۆر مارف عومەر گوڵ، پسپۆڕی یاسایی و مەم بورهان قانع، ئەندامی پەرلەمانی هەرێمی کوردستانی عێراق لە بەرنامەی ئەم هەفتەیەی لەگەڵ ڕووداوەکاندا وەڵامی ئەم پرسیارانە و پرسیار و سەرنجەکانی ئێوەی ئازیزیش دەدەنەوە:


له‌لایه‌ن: مونا ڕزگار - به‌روار: 2021-10-25-22:02:00 - کۆدی بابەت: 6994\nماوەی دەستگیرانداری بەشێکە لە ماوەی هاوسەری کە لەگەڵ ئەو کەسەدایت بڕیارە ڕۆژێک پێکەوە بچنە ژێر بنبانێکەوە و بژین، ماوەیەکە تاکوو بتوانن زیاتر یەکتری بناسن، ئەو چەند مانگ یاخود چەند ساڵەی ماوەی دەستگیرانداری ماوەیەکی زۆر باشە تاکوو لە هەموو ڕوویەکەوە لە یەکتری تێبگەن و خۆتان ئامادە بکەن بۆ قۆناغی داهاتووی ژیانتان.\nچەند ڕێنماییەکی گرنگ لەسەر ماوەی دەستگیرانداری\nگوێ بە هەڵە تێگەیشتنەکان مەدەن\nلە هەموو قسەکردنێکدا هەڵە تێگەیشتن ڕوودەدات و قسەیەک دەکرێت کە لایەنی بەرامبەر لێکدانەوەیکی تری بۆ دەکات و بە جۆرێکی دیکە لێی تێدەگات، لە نێوان دوو دەستگیراندا ئەمە زۆر ڕوودەدات، کاتێک بە هەڵە لە قسەیەک تێگەیشتیت و پێت ناخۆش بوو پرسیاری لێبکە کە مەبەستی چیبووە و بزانە ئایا تۆ بە هەڵە تێنەگەشتوویت، زۆرجار کەسی بەرامبەرت لە چاکەی خۆی شتێکت پێ دەڵێت و بەڵام شێوازی وتنەکەی بەو جۆرەیە کە بە هەڵە تێبگەیت لێی، بۆیە ئەمە زۆر ئاساییە و هەرگیز لەسەر هەڵە تێگەیشتنەکان دەنگە دەنگ مەکەن و زۆری لەسەر مەڕۆن و بە ئاسایی وەریگرن.\nمتمانەی پێ بکە\nهەوڵبدە خۆت لەسەر ئەوە ڕابهێنیت کە متمانە بکەیت بە دەستگیرانەکەت، چونکە لە داهاتوودا ژیانت لەگەڵ ئەم کەسەدا دەبێت و ژیان بەبێ متمانە کردن چێژێکی نییە، ئەگەر هاتو متمانەت نەبێت بە وەفا و ڕاستگۆیی و خۆشەویستی هاوسەرەکەت ئەوا زیان دەدەیت لە پەیوەندییەکەتان، زۆرجار کاتێک کێشەیەکی گەورەشتان تووش دەبێت تەنها متمانەیە کە دەتوانێت بەیەکەوەتان بهێڵێتەوە.\nبهێڵن دڵتان تەنگ ببێت بۆ یەکتری\nخۆشەویست و ئاشقی یەکن و بۆیە حەز دەکەن کە هەمیشە لەلای یەکبن و پێکەوەبن، بەڵام ئەگەر بێت و هەموو چرکەیەکی ژیانتان پێکەوە بن ئەی کەی کاتتان دەبێت تاکوو ئەزموونی شتی جیاواز بکەن لە ژیانتاندا، فێرببن کە ئاساییە دڵتان بۆ یەکتری تەنگ ببێت و چەند ڕۆژێک یەک نەبینن، چونکە هاوسەرگیری بەو واتایە نایەت کە واز لە هەموو ژیات بهێنیت و تەنها بیرت لای هاوسەرەکەت بێت.\nپاڵپشتی یەکتری بکەن\nلە پەیوەندییەکی باش و جواندا هەردوولا، کاتێک کارێکی باش دەکەن دەبێت پاڵپشتی یەک بکەن و پیاهەڵدانیان هەبێت بۆ یەکتری و هەمیشە لە پشتی یەکبن، بە هەمان شێوە کاتێک هەر لایەکیان تووشی کێشەیەک دەبێتەوە خەمخۆر و یارمەتیدەری یەکبن بۆ چارەسەری کێشەکە.\nوازهێنان بە واتای لاوازی تۆ نییە\nوازهێنان لە شتێک بە واتای لاوازی و خۆبەدەستەوە دانی تۆ نییە، بەڵکوو بە پێچەوانەوەیە، گرنگترین شت ئەوەیە کە ڕاو و قسەی خۆت بەسەر کەسدا نەچەسپێنیت، کاتێک کەسی بەرامبەر ڕاکەی دروسترە قبوڵی بکە و وازبهێنە لە چەسپاندنی ڕای خۆت، یاخود زۆرجار بۆ ئەوەی کێشەکەتان گەورەتر نەبێت وازبهێنە و تۆ دەستپێشخەری بکە لە بابەتەکاندا.\nخاڵە لاوازەکانی خۆتت قبوڵ بێت\nهەردوولا چاوەڕێی باشترین ڕەفتار دەکەن لەیەکتری، هەردوولا مرۆڤن و هەڵە دەکەن بۆیە هەرگیز چاوەڕێی ئەوە مەبە کە خۆت و کەسی بەرامبەر هەڵە نەکەن و لەم پەیوەندیەدا هیچ کێشەیەکتان نەبێت، ئاساییە کە کەسی بەرامبەرت خاڵی لاواز و هەڵەکانی تۆ بزانێت و شەرم مەکە لە زانینی چونکە هەموو کەسێک کۆمەڵێک هەڵە و خاڵی لاوازی هەیە.\nدەبێت هەندێک بابەت قبوڵ بکەیت\nهەموو کەسێک ڕابردوویەکی هەیە و لێی پەشیمانە، بەڵام ناتوانێت بگەڕێتەوە و بیگوڕێت بۆیە بە ناچاری قبوڵی کردووە، هەندێک خاڵ هەیە لە کەسی بەرامبەردا کە ناگۆڕدرێت و پێویست دەکات کە ئەوە قبوڵ بکەیت، هەندێک کات ناتوانیت هەندێک شت بگۆڕیت ئەگەر چەند هەوڵیش بدەیت بۆیە مەرج نییە لەسەر هەموو بابەتێک کە بە دڵی تۆ نەبوو بیکەیتە شەڕ و ئاژاوە و هەندێک بابەت هەیە لە کۆتایدا دەبێت قبوڵیان بکەیت.\nزوو و لە ناخی دڵتەوە لێی خۆشببە\nکاتێک پێکەوە شەڕ دەکەن نیگەرانی ئەوە مەبە کێ دەیباتەوە و کێ دەدۆڕێت، لەو شەڕەوە ئەزموون و وانە وەربگرن و گیانی لێبووردەیتان هەبێت، کاتێک شەڕەکە تەواو بووە و هیچ ئەنجامێکی نەبووە زوو کەسی بەرامبەرت ببەخشە و کینە لە دڵ مەگرە، چونکە کینە لە دڵگرتن ژیانت وێران دەکات.\nچاوەڕوانی زۆرت نەبێت\nچاوەڕێی ئەوە مەبە کە هاوسەرگیریت کرد، هاوسەرەکەت بیری تۆ بخوێنێتەوە و ڕۆژانە بێت ژەمی بەیانیانت بۆ ئامادە بکات، نابێت چاوەڕێی کۆمەڵێک شت بیت لە کەسێک کە ئەنجامدانیشیان قورسە بۆ خۆت، کاتێک چاوەڕوانیت زۆر دەبێت ناتوانیت زوو ڕازی بیت و هەمیشە چاوت لەسەر شتی زیاترە.\nگرنگترین کار بۆ پەیوەندییەکەتان دەربڕینی هەستەکانتانە و هەستەکانی خۆتان مەشارنەوە، کاتێک هەستەکانت دەردەبڕیت بەرامبەر زیاتر لێت تێدەگات و پەیوەندییەکەتان باشتر دەبێت.\nبابه‌ته په‌یوه‌ندیداره‌كان به : ڕەفتاری گونجاو لەماوەی دەستگیرانداریدا