نما و پەڕەسێلکەکانی کۆچ - قەڵەم\n(نما) و فه‌رۆخ نیعمه‌تپوور له سیبه‌ری په‌ره‌سێلکه‌کانی کۆچ دا\nره‌وشت ره‌شید/ چاکتر وایه له ناونیشانی رۆمانه‌که‌وه ده‌ست پێبکه‌ین که (په‌ره‌سێلکه‌کانی کۆچه). دیاره ئێمه وه‌کو نه‌ته‌وه ئه‌و وشه‌یه‌مان لا نامۆ نی‌یه (وشه‌ی کۆچ) به شیوه‌یه‌کی گشتی له زۆربه‌ی ئه‌و کاره ئه‌ده‌بی و فه‌رهه‌نگیانه‌ی که ئێمه پاڵه‌وانیانین، یان ده‌مانه‌وێ چرکه‌ساتێک ببینه پاڵه‌وانیان، نامۆ نین. دیاره کۆچ مانایه‌کی قوڵتری هه‌یه له‌و مانا سه‌ره‌تایی‌و لاوه‌کیانه‌ی که رۆژانه به‌کاریان ده‌هێنین، جا نازانین په‌ره‌سێلکه‌کانی کۆچ له‌لای (فه‌روخ) بۆ زێده‌تر له هه‌موو ئه‌و ناونیشانانه‌ی تر که له‌ناو رۆمانه‌که‌دا هه‌ن، به‌تایبه‌ت په‌ڕه‌گرافی وا هه‌یه وشه‌ی پڕتری تیا هه‌یه، یاخود ره‌نگه هه‌ر ناونیشانێکی تری به‌کار هێنابا مانایێکی تری ده‌بوو، په‌ره‌سێلکه‌و کۆچ له رۆمانه‌که‌دا ئه‌وه‌نده به زه‌قی نایێته به‌رچاو دیاره ئه‌وه‌نده‌ی من هه‌ستم پێ کردبێ، جێگه‌ی ئه‌وه‌شه که بپرسم بۆچی (کۆچ) ده‌کاته ناونیشانی ئه‌و رۆمانه‌ی و به‌ده‌ر له‌و هه‌موو باڵندانه‌ش په‌ره‌سێلکه هه‌ڵده‌بژێرێ؟\nفه‌روخ نیعمه‌تپوور/ من حه‌ز ده‌که‌م له هه‌ندێ شتی زۆرتره‌وه ده‌ست پێبکه‌م، کاتی خۆی که ئه‌م رۆمانه‌م نووسی، پیش ئه‌وه‌ی ته‌واوی بکه‌م، لای یه‌ک دوو براده‌ر باسم کرد، ناونیشانی رۆمانه‌که‌یان لێ پرسیم، وتم ناوم ناوه (په‌ره‌سێکه‌کانی کۆچ)، ئه‌و کات هه‌ندێکیان له‌سه‌ر شێوه‌ی داڕشتنه‌که گله‌ییان هه‌بوو، ئه‌یان ووت کۆچی په‌ره‌سێلکه‌کان راست تره له په‌ره‌سێلکه‌کانی کۆچ. دیاره ئه‌کرێ به ته‌عبیرێکی شیعری وه‌ڵامی ئه‌مه بدرێته‌وه، به‌ڵام زۆر نه‌چوومە نێو ئه‌م باسه له‌گه‌لێان. دواتر یه‌کدوو براده‌ری تر خوێندیانه‌وه ئه‌وانیش له‌سه‌ر ناوی په‌ره‌سێلکه‌کانی کۆچ قسه‌یان هه‌بوو، پێیان وابوو زۆرتر داڕشتنێکی به قه‌ول ته‌قلیدی‌یه‌و له‌گه‌ڵ ئەو شێوه ناونانانه ناێته‌وه ئێستاکە له‌سه‌ر رۆمان هه‌یه، به‌ڵام بۆخۆم ته‌ئکیدم هه‌بوو له‌سه‌ر ئه‌و ناونیشانه، به‌چه‌ند هۆکارێ: یه‌که‌م ئه‌وه‌ی ناوی په‌ره‌سێلکه خۆی ده‌توانێ به به‌خشینی ناوی باڵنده‌ییه‌که‌ی ببێ به حه‌ده‌سی ناو رۆمانه‌که، حه‌ده‌سێک به قه‌د پانتایی ناو رۆمانه‌که کە پێش هه‌موو شتێک ده‌لاله‌ت له بێگوناهی ئینسانه‌کانی ناو کتێبەکە ده‌کات به مانای لە خۆگرتنی هه‌موو گوناهکاره‌کان‌و بێ گوناهه‌کان. منیش ویستم ئه‌وه بڵێم، هه‌ر چه‌نده هه‌ندێک که‌سایه‌تی رۆمانه‌که کۆچ ناکه‌ن، به‌ڵکو یه‌کێک له‌و که‌سانه‌ن یان بەشێکن له‌و سیستمه تۆتالیتاریه که ئه‌شێن به قه‌د که‌سایه‌تی کامیل خاوه‌ن بێ‌گوناهی نه‌بن. به‌گشتی دەمەوێ باس له‌وه بکه‌م ئینسانه‌کان هه‌ر هه‌موویان له هه‌ر کوێ هه‌ن به‌جۆرێک بێگوناه و به‌جۆرێک قوربانی ژیانن. جا هه‌ندێک که‌س زۆرترو هه‌ندێک که‌س که‌متر. به رای من ئه‌وانه‌ی دژی نه‌هامه‌تیه‌کانی ژیان راده‌وه‌ستن له هه‌موو که‌س بێگوناهترێکن، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی هه‌ر هه‌له‌یه‌کیان دەتوانێ ئه‌وان له هه‌موو که‌سێکی تر تاوانبارتر بکا! پاشان شتێکی تری جێگای سه‌رنجی من ئه‌وه‌یه کاتێک باس له په‌ره‌سێلکه دەکرێ یه‌کسه‌ر مانای کۆچ دێته‌وه بیر، بۆچی؟ چونکه په‌ره‌سێلکه و ئەم مانایەی، خۆی له فه‌رهه‌نگی کورده‌واریدا هه‌یه، ئیدی په‌ره‌سێلکه به کۆچه‌وه ئه‌ناسرێته‌وه. به‌ڵام بۆچی لە گەڵ ئەم نەریتەیش من هاتم کۆچم کرد به ناونیشانی دووای په‌ره‌سێلکه؟\nئه‌وه بۆخۆی نه‌وعێک ته‌ئکید کردنه له‌سه‌ر کۆچ به‌وه‌ی که حه‌زم ئه‌کرد ئه‌گه‌ر خوێنه‌رێک ناوی په‌ره‌سێلکه ئه‌بیستی پێش هه‌موو شتێ و زیاتر له هه‌موو شتێ له‌سه‌ر کۆچی په‌ره‌سێلکه رائه‌وه‌ستێ زیاتر له تایبه‌تمه‌ندیه‌کانی دیکه‌ی. واتا تۆ له شتێکی زۆر ئاساییدا تایبه‌تمه‌ندیێکی ئاسایی ده‌بینی، به‌لام له هه‌مان کاتدا که ته‌ئکیدی له‌سه‌ر ئه‌که‌ی پێت وایه نه‌فسی ته‌ئکید کردنه‌که ده‌توانێ دونیاو جیهانبینێکی دی بێت. من بۆخۆم ئاوا بۆی چووم. پاشان من پێم وایه به‌پیچه‌وانه‌ی بۆچوونه‌که‌ی کاک (ره‌وشت) (په‌ره‌سێلکه‌کانی کۆچ) حوزوری هه‌یه، ته‌نانه‌ت وه‌کو ناو له ناو پانتایی رۆمانه‌که‌شدا. ئه‌گه‌ر دیقه‌تتان دابێ له به‌شی کۆتایی رۆمانه‌که‌دا باسی لێده‌که‌م، ئه‌وه‌ی له‌بیرم بێ له شوێنێکیا ئه‌ڵیم ((هه‌موو شوێنێک وولاتی په‌ره‌سێلکه‌یه)) واتە له‌و شوێنه‌دا که (که‌مال) ئه‌ڕواو بیری (سمایل) ئه‌کاته‌وه. جگه له‌مه پێم وایه شه‌رت نیه مه‌فهومێک، مه‌عنایێک که له رۆمانێک دا هه‌یه به‌دریژایی رۆمانه‌که وه‌ک وشه حزوری هه‌بێت بۆ ئه‌وه‌ی که ئه‌وه ببێته بیانویەک بۆ ئه‌وه‌ی تۆ مه‌به‌ستی ناوه‌که به‌و ناوه‌وه بنێی که هه‌یه. له‌یه‌ک شوێن یان له دوو شوێن له ناو رۆمانه‌که به‌کارمهێناوه، به‌ڵام له هه‌مان کاتا پێم وابوو ئه‌وه زۆرتر ته‌عبیر له ناوه‌رۆکی رۆمانه‌که ئه‌کا. ئه‌وه‌ش ناشارمه‌وه ئه‌کرێ بە گوێرەی هه‌ر هه‌مان ئه‌و رووداوانه‌ی لە کتێبەکەدا هەن ناونیشانی دیکه‌ی بۆ بدۆزرێته‌وه، به‌لام من بۆخۆم هاتمە سەر ئەو رایەی ناونیشانێکی له‌و شێوه‌یه پەسندترە.\nئیسماعیل کورده/ هه‌ڵبه‌ت دوای خوێندنه‌وه‌ی رۆمانی په‌ره‌سێلکه‌کانی کۆچ ده‌کرێ له خۆمان بپرسین کاک فه‌روخ بۆچی په‌ره‌سیلکه‌کانی کۆچی هه‌لبژاردووه. ئه‌گه‌ر دیقه‌ت بده‌ینه ناوه‌رۆکه‌که‌ی‌و له یه‌که‌م لاپه‌ره‌کانی دیاره له سه‌ره‌تاوه به ساردی به‌فر، به‌ڕۆیشتن له شاره‌وه به‌ره‌و شاخ، روو کردنه لوتکه‌ی ته‌مو مژاوی‌و ململانێ کردن له‌گه‌ڵ سروشت‌و مه‌رگ، روانینه‌کان به‌ره‌و لوتکه و سه‌ماکانی په‌ره‌سێلکه‌و له دوایش دا که ئاینده‌یه‌کی لێوه دیاره، ئه‌مانه هه‌مووی ئه‌وه ده‌گه‌یه‌نن که کۆچ له شاره‌وه به‌ره‌و شاخ (هه‌ڵبه‌ت شاخ وه‌کوه په‌ناگه) کۆچێکی ئاسایی په‌ره‌سێلکه‌کانی ناو رۆمانه‌که نیه که ئینسانه بێگوناهه‌کانن، دیاره کاک فه‌روخ له کۆتایی رۆمانه‌که باس له‌وه ده‌کاو ده‌لێ (بۆ ناکرێ مرۆڤ تا ئه‌ژی وه‌ک خۆی بژی!؟ په‌ره‌سێلکه‌کان وه‌ک خۆیان ده‌ژین) به‌و مانایه‌ی کۆچی په‌ره‌سێلکه‌کان هیچ نه‌بێ وه‌رزی خۆیان هه‌یه‌و ده‌گه‌ڕینه‌وه، که‌چی کۆچی مرۆڤه‌کان به‌پیچه‌وانه‌ی ئه‌وشێوه کۆچه، بێگه‌ڕانه‌وه‌یه. ئه‌و چه‌مکه‌ش وه‌ک سروشت و مانای ژیان ناوه‌ڕۆکی رۆمانه‌که‌ی گرتووه. دووه‌م ئه‌و رۆحه بێگوناهانه‌ی ناو رۆمانه‌که‌ن که له (سمایل‌و که‌مال و فاتێ و ته‌ها) هه‌موو ئه‌و هاوولاتیانه پێک دێن که له شه‌ڕ و کاره‌ساته‌کاندا ده‌کوژرێن که ده‌بوایه وه‌کو په‌ره‌سێلکه‌کان ئه‌و وه‌رزانه‌یان به‌جێ بهێشتبایه که له رۆمانه‌که‌دا وه‌رزی مه‌رگ بوو، وه‌ک یاخی بوونێک له خواوه‌ند له یه‌کێک له وه‌رزه‌کانی مه‌رگ بگه‌ڕابانه‌وه. من قه‌ناعه‌تم وایه په‌ره‌سێلکه‌کانی کۆچ ره‌مزێکی جوانه‌و، وه‌ک خۆشی باسی کرد ده‌ربڕینێکی شعریشه. ئه‌ده‌بیش ئه‌و کاته داهێنانه که پێچه‌وانه‌ی واقعیمان نیشان بدات.\nشوان ره‌شید/ له ناونیشانی رۆمانه‌که‌وه ده‌ستمان پێکرد. ئه‌مه بۆته شتیکی باو که له هه‌ڵسه‌نگاندنی یا خود قسه کردن له‌سه‌ر هه‌ر ده‌قێکی ئه‌ده‌بی ناوه‌که کلیلێکه بۆ چوونه ناو ناوه‌رۆکی ده‌قه‌که. ئدید پێم وایه له هه‌ڵبژاردنی ئه‌م ناوه، به‌و شێوازه‌ی قسه‌ی له‌سه‌ر کراو به‌پێی رونکردنه‌وه‌کانی کاک فه‌روخیش هه‌ست به‌وه ده‌که‌ی که شێوازێکی نوێ له هه‌ڵبژاردنی ناوه‌که وه‌ک ئه‌وه‌ی له رۆمانی فه‌ره‌نسیا هه‌یه به‌دی ده‌کرێ. ناوێکی توئویلی یان ناونیشانێکی کراوه‌یه. ئه‌گه‌ر بێیه سه‌ر حزوری ناونیشانه‌که له‌نێوه رۆمانه‌که ته‌نها له یه‌ک دوو شوێن ئاماژه‌ی پیدراوه، به‌لام هه‌ڵبژادنی ئه‌و ناوه‌و په‌یوه‌ندی به بوون‌و نه‌بوونی له‌نێو پانتایی رۆمانه‌که‌دا، ده‌لاله‌ت له‌وه ده‌کات که هه‌ڵبژاردنێکی ته‌ئویلیانه‌ی ناونیشانه‌که بۆ پێناسه کردنێکی زیاتر یان رادان و شیکردنه‌وه‌یه‌کی زیاتر بۆ ناوه‌رۆکی رۆمانه‌که. به‌و جۆره‌ش وا ده‌بینم که (په‌ره‌سێلکه‌کانی کۆچ) وه‌ک ناونیشانێک ئاماژه‌یه‌کی خوازراوی ره‌مزیانه‌یه. وه‌ک کاک فه‌روخ ئاماژه‌ی پێی کرد پره‌رسێلکه ئاماژه کردنه به بێگوناهی‌و بێ‌تاوانی‌و به‌رائه‌تی ئه‌و کۆچه‌رانه‌ی ناو رۆمانه‌که، یان پێکچواندنی ئه‌و پاڵه‌وانانه‌ی نێو رۆمانه‌که به په‌ره‌سێلکه‌کان. بۆیه ده‌کێ له ناونیشانه‌که‌دا خوینه‌ر زیاتر له پێشبینیه‌ک بۆ ناوه‌رۆکی رۆمانه‌که بکات. هه‌ست ده‌که‌م له‌و شوێنه‌ی بۆ یه‌که‌م جار باس له په‌ره‌سێلکه‌کان ده‌کرێ باسێکی خواستراوو ره‌مزیانه‌یه، ره‌نگه ئه‌گه‌ر خوینر ته‌واو لێ‌ی ورد نه‌بێته‌وه‌و چه‌ند جار نه‌یخوێنێته‌وه له مه‌به‌سته‌که تێنه‌گات. به‌ڵام که باس له کۆچی په‌ره‌سێلکه‌کان یان ئه‌و وشه‌یه‌ی له دواوه‌ی په‌ره‌سێلکه‌وه دێت، وه‌ک بڵێین بۆ نه‌مانگوتووه کۆچی په‌ره‌سێلکه.. لێره‌دا من پێم وایه، ئه‌گه‌ر به‌شیوه‌ی نائاگاییانه‌ی کاک فه‌روخیش بێت، که ئه‌و ناونیشانه‌ی به‌و شێوازه هه‌ڵبژاردووه ده‌لاله‌ت له‌وه ئه‌کات که کۆچ (کۆچ هه‌میش هاتنه‌وه چوونیشه) که لێره‌دا په‌ره‌سێلکه‌کانی کۆچ ده‌لاله‌ت له جێهێشتنی ئه‌و شوێنه ده‌کات که نووسه‌ر یان پاڵه‌وانی تێدا ئاماده‌یه، واته لێره مه‌به‌ست له هاتنه‌وه‌ی په‌ره‌سێلکه‌کان نیه به‌ڵکو مه‌به‌ست کۆچکردن‌و دوور که‌وتنه‌وه‌ی په‌ره‌سێلکه‌کانه.\nفه‌روخ نیعمه‌تپوور/ وه‌ک روون کردنه‌وه‌یه‌ک حه‌ز ده‌که‌م بڵێم من له‌گه‌ڵ قسه‌کانتم کاک شوان، گوتم ئه‌کرێ ته‌ئویلی زیاتری بۆ بکرێ بۆ کۆچ، بۆ ناوی رۆمانه‌که، به‌لام یه‌ک شتتان له‌بیر نه‌چێت پێم وایه مه‌رج نییه ناونیشانێک تۆ بۆ رۆمانێک داینبنێ یه‌کێک بێت له‌و دارشتنانه‌ی, ئه‌و وشانه‌ی یان ئه‌و په‌ره‌گراڤانه‌ی له ده‌قه‌که‌دا هه‌یه. مه‌رج نی‌یه له‌ناو رۆمانه‌که‌دا نوسرابێ په‌ره‌سێلکه‌کانی کۆچ، جا ئه‌و کاته ناوی بنێین په‌ره‌سێلکه‌کانی کۆچ. جاری وا هه‌یه ناونیشان له دریژه‌ی مانای رۆمانه‌که دایه. ئەوەی ئاخۆ ناونیشان چه‌ند رۆڵ ده‌گێڕێ بۆ رۆمان؟\nرۆڵێکی ئه‌وه‌یه ماناکه کراوه‌تر ده‌کات، رۆڵێکی ئه‌وه‌یه تۆ به ناوهێناێک ره‌نگه ته‌ئکید له‌سه‌ر به‌شێکی رۆمانه‌که بکه‌یت. نه‌خێر جاری وا هه‌یه ناوێک ئه‌هێنێ، ناوه‌که درێژه‌ده‌ری مانای حه‌ده‌سه‌کانی نێو رۆمانه‌که‌یه، بۆیه هه‌ندێک ناونیشان ئه‌بینیته‌وه بۆ رۆمان، هه‌ست ئه‌که‌ی ناونیشانه‌که نامه‌ئلوفه (نامۆیه) به رۆمانه‌که، که ئه‌یخوێنیته‌وه هه‌ست ده‌که‌ی ناونیشانێکی نامۆیه، نووسه‌ره‌که‌ش ره‌نگه هه‌ستی به‌وه کردبێت، به‌ڵام له هه‌مان کاتدا ئه‌یه‌وێت خوێنه‌ر له ناو پانتایی رۆمانه‌که‌وه به‌و ناونیشانه به‌ره‌و هه‌ندێک ته‌سه‌ورات و بۆچوونی دیکه ببات، مانای ناونیشانی رۆمانه‌که له په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ نێوه‌رۆکی رۆمانه‌که‌دا ده‌توانن فه‌زایه‌کی دیکه بکه‌نه‌وه.\nله‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ش که گوتت ره‌مزیانه‌یه، پێم وایه وشه خۆی له خۆی دا ره‌مز، سیمبۆله، به‌ڵام واتای ره‌مزیانه وه‌ک واتا ئه‌ده‌بیه‌که‌ی، که پێم وایه مه‌به‌ستیشت ئه‌وه‌یه‌و ئیشاره‌تی پێئه‌که‌ی، به‌و مانایه‌ی شتێک وه‌رده‌گری که ناراسته‌وخۆ ده‌یه‌وێ ته‌عبیری له شتێکی دی پێ بکات. خودی ئه‌و ناڕاسته‌یە ئه‌بێته هۆی ئه‌وه‌ی تۆ ره‌مزێک وه‌رده‌گری ته‌ئویلی زیاتری له‌سه‌ر ده‌که‌ی. ئه‌مه دوو مه‌سه‌له‌یه، دیاره من خودی ناونیشانی په‌ره‌سێلکه‌کانی کۆچ وه‌ک ره‌مز ده‌بینم، به‌ڵام زۆر پێخۆشحاڵم خوێنه‌رێکی رۆمانه‌که من بۆخۆی ئه‌چێته ئه‌و جیهانه‌وه که پێ‌ی وایه ئه‌مه دیسان ره‌مزێکی تره بۆ زۆر شتی دیکه که له‌ناو ده‌قه‌که‌یا هاتووه. پاشان ئیشاره‌تێکی جوانت دا ووتت په‌ره‌سێلکه که کۆچ ئه‌کات ده‌گه‌ڕێته‌وه، به‌و مانایه‌ی له‌نێوان دوو ژینگه‌دایه‌و هیچ سنوورێکی بۆ نیه، به‌ڵام ئه‌و پاڵه‌وانانه‌ی له ناو رۆمانه‌که‌دان ده‌ڕۆن‌و گه‌ڕانه‌وه‌یان بۆ نییه، گه‌ڕانه‌وه لای ئه‌وان مه‌رگه. کاتێ په‌ره‌سێلکه‌کان ده‌چنه کوێستان، زستان ده‌گرێنه‌وه بۆ ئه‌وه‌ی نه‌مرن، به‌ڵام تۆ که کۆچ ده‌که‌ی زستانیش به‌سه‌ردا بێت، ئه‌بێت بمێنێته‌وه ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر بشمرێت، کۆچی ئینسان ئه‌و جیاوازی‌یه‌ی هه‌یه. واه لێره‌دا هاودژیی‌یه‌ک هه‌یه له نێوان کۆچی په‌ره‌سێلکه‌و کۆچی ئینسانه‌که. که (کاک شوان) جوان به‌رجه‌سته‌ی کردووه. په‌ره‌سێلکه کۆچ ده‌کات بۆ ئه‌وه‌ی بژیت، ئه‌وه‌ی له‌بیرم مابێت له شوێنێکا ده‌ڵێم: (کۆچ نوێترین ئامرازه، نوێترین ئامرازه بۆ مانه‌وه، بۆ ژیان)، هه‌ست ده‌که‌م ئه‌و حاڵه‌ته‌ی په‌ره‌سێلکه‌مان په‌یدا کردووه. مرۆڤی ئێمه هه‌ڵدێت ئه‌گه‌ر تووشی زستانی سه‌ختیش بێت. بۆ ئەوه‌ی بتوانێ له‌و هاوینه‌ی که له دوایه‌وه دێ ده‌رباز بێت. له‌و زستانه‌یا رووبه‌رووی ژیان ده‌بێته‌وه، به‌ڵام له هاوینه‌که‌یا ژیان نابینێته‌وه. سه‌یر ده‌که‌ی ئێمه له ژیانی په‌ره‌سێلکه نزیک ئه‌بینه‌وه.\nره‌وشت/ کاک فه‌روخ من پێم وایه پاش ئه‌وه‌ی باسی کۆچی په‌ره‌سێلکه کرا بابه‌ته‌که له‌وه خۆشتر ئه‌بێ ئه‌گه‌ر بێت‌و زیاتر قسه له‌سه‌ر کۆچ بکه‌ین. جه‌نابت گوتت، هه‌روه‌ها (شوان) رای وابوو که په‌ره‌سێلکه‌کانی کۆچ ئه‌وه‌ی جوانه که پێکچوونێکی تێدایه، پێکچونه‌که‌ش ئه‌وه که هه‌میشه په‌ره‌سێلکه‌که کۆچ ده‌کات ده‌گه‌ڕێته‌وه، به‌ڵام چه‌ند که‌سانێک له ناو رۆمانه‌که‌ی تۆدا هه‌ن که کۆچ ده‌که‌ن‌و ناگه‌ڕێنه‌وه، به‌ڵام ئه‌وه‌ی من دیقه‌تم دابێت له سه‌ره‌تای رۆمانه‌که ئه‌وه‌یه، چه‌ند که‌سایه‌تێک هه‌ن هه‌ر زۆر زوو له ناو رۆمانه‌که کۆچ ده‌که‌ن، کۆچێک به‌و مانایه‌ی نه‌گه‌ڕێنه‌وه. بۆ نموونه (سمایل) که په‌ره‌سێلکه‌یه‌کی بێ گوناهی ناو پانتایی رۆمانه‌که‌یه له لاپه‌ڕه‌کانی سه‌ره‌تادا کۆچ ده‌کاو ده‌کوژرێت، که‌چی ده‌بینین تا کۆتایی رۆمانه‌که حزوری هه‌یه، کۆچ ده‌کات به‌ڵام کۆچێک که هه‌میشه وجودی هه‌یه، هه‌میشه وه‌کو کاراکته‌رێک له دایه‌لۆگه‌کانی ناو رۆمانه‌که به‌شدار ده‌بێت‌و زۆر جار ده‌بێته نزیکترین که‌سی حیکایه‌تخوان. جا من پێم وایه ئه‌و کۆچه‌ی جه‌نابت باسی ده‌که‌ی ئه‌گه‌ر به شێوه‌یه‌کی فره باسی بکه‌ین ئه‌توانین له‌و پێودانگه‌وه بڵێین هه‌موو کائینێک هه‌ر وه‌ک خۆشت ئاماژه‌ت پێ دا قه‌ده‌ری ئه‌وه‌یه بڕوات و کۆچ بکات. هه‌روه‌ها له لاپه‌ڕه‌کانی سه‌ره‌تایی رۆمانه‌که‌دا باست کره‌وه‌و ده‌ڵێ‌ی (رۆیشتن قه‌ده‌ری مرۆڤه، رۆیشتن سه‌ه‌تاییترین منداڵدان‌و دوایین په‌یوه‌ندی‌یه). من ده‌ڵێم ئه‌گه‌ر بێتوو کۆچ خالی نه‌که‌ینه‌وه له‌و مانایه‌ی که وا هه‌یه‌تی، ده‌توانین بڵێین رۆیشتنیش جۆرێکه له‌و کۆچه، کۆچ‌و رۆیشتن شتێک نین له یه‌کتر دوور بن، که واته هه‌موو بونه‌وه‌رێک هه‌موو ئه‌و که‌سایه‌تیانه‌ی نێو رۆمانه‌که له کۆچ دان، مه‌رجیش نیه ئه‌و کۆچه‌ی که وا ده‌یکه‌ین بێ گه‌ڕانه‌وه بێت، ئه‌وه کۆچێکه‌و به‌ردوامیش بوونیان هه‌یه له نێو رۆمانه‌که‌و له ناو ئه‌و رووداوانه‌ی که له نێو به‌شێکی کۆمه‌ڵگادا هه‌ن، جا نازانم براده‌ران هه‌ر هه‌مان رایان هه‌یه یان نا.\nئیسماعیل کورده/ سروشتیه له باسه‌که‌یدا کاک ره‌وشت ئاماژه‌ی به‌وه کرد که ره‌مزی مانه‌وه‌بوو، ئه‌ویش که (سمایله)، مانه‌وه‌که‌ی له سه‌ره‌تاوه تاوه‌کو کۆتایی رووداوه‌کان وه‌ک رۆحێک به‌ده‌ر له جه‌سته. ره‌نگه بۆ چه‌ند شتێکی بگه‌ڕێنمه‌وه. سه‌ره‌تا په‌یوه‌ندی‌یه‌کی جوانی نێوان زه‌مه‌ن ده‌بینرێ، به‌و مانایه‌ی هه‌ر چه‌ند زه‌مه‌ن ئه‌و جه‌ستانه ده‌کوژێ‌و له ناویان ده‌با، به‌ڵام کۆمه‌ڵێ شت له دوایی خۆیان جێ ده‌هێڵن. دیاره که‌وتنه‌که‌شی هه‌ر له سه‌ره‌تاوه ده‌ست پێ ده‌کات تا کۆتایی ده‌قه‌که خۆی له ساته‌کانی کوژرانی ده‌بینێته‌وه. لێره‌شدا پێم وایه تێکه‌ڵاویێکی زه‌مه‌ن نیه به‌ڵکو له‌گه‌ل سه‌رجه‌م رووداوه‌کاندا (زه‌مه‌ن) رۆیشتنی خۆی ده‌بینێ. له‌و کاته‌دا که سامیل وه‌ک وێنه‌یه‌کی زیندوو ده‌مێنێته‌وه. زه‌مه‌ن وه‌همێک نی‌یه‌و ره‌هه‌ندی دووری هه‌یه، جگه له‌وه‌ی وه‌رزه‌کانی ناشێوێنێ، باس له‌وه ده‌کات که سه‌ه‌تا به به‌فرانبارێک‌و دواتر به مردنێک‌و ئه‌وجا به مانه‌وه‌یه‌کی رۆحیانه، ئه‌مانه هه‌مووی ئه‌و زه‌مه‌نانه که له نێوان وه‌رزه‌کان رووداوه‌کان به یه‌ک ده‌گه‌ێنن.. ته‌نهاو ته‌نهاش شتێک خۆی له پشتیانه‌وه حه‌شار ئه‌دات ئه‌ویش بوونی مه‌رگه. مه‌رگێک سمایلی بردووه به‌ڵام رووداوه‌کان سمایلیان هه‌ر له‌بیره. سمایل وه‌ک پاڵه‌وانێک له ۆمانه‌که‌دا له گشت رووداوکانبدا رۆڵی به نه‌مری ماوه‌ته‌وه، له دوای کوژرانیشی وه‌ک سمبۆلێک ماوه‌ته‌وه. لیره‌دا ده‌کرێ بڵێین سمبولی رۆمانه‌که سمایله، به‌ڵام له پاڵ ئه‌وه‌ش من شتێکی تر ده‌بینم که وه‌کوو پاڵه‌وانێ نه‌بۆته ته‌لیسمێک، له‌گه‌ل ئه‌وه‌شا له پاڵ سمایل نوسه‌ر سمبولێکی نائاگایانه‌ی ناو رۆمانه‌که‌یه، ئه‌گه‌ر خوینه‌ر به وردی لی‌ی براونێ، ئه‌و (نوسه‌ر) وه‌ک حیکایه‌ت خوان له پشت په‌رده. به ئاگایانه‌ش رووداوه واقیعیه‌کان ده‌گێڕێته‌وه‌و دوور نی‌یه که بڵێن فانتازیاێکه یه‌ن واقعێک دوورتر یان وه‌ک وه‌همێک که پیشانی ئێمه‌ی دابێت، به‌ڵکو نوسه‌ر پاڵه‌وانی دوه‌می رۆمانه‌که‌یه هه‌م رۆح‌و هه‌م وه‌ک جه‌سته‌ی خۆی. له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا مانه‌وه‌ی سمایل، مانه‌وه‌یه‌کی رۆیه. سمایل خۆی ئاماده نییه به‌لام له سه‌ره‌تا تا کۆتایی مانه‌وه‌که‌ی خۆی له ئازاێتیه‌که‌ی، له کۆڵنه‌دانیدا، له‌و کۆچه‌ی به‌رو شاخ کردوویه‌تی، له خۆشه‌ویستیه بێ گوناهه‌که‌ی له ترس‌و نه‌ترسانی به‌رمابه‌ر مه‌رگ‌و ژیان.. هه‌موو ئه‌مانه وایان له سمایل کردووه وه‌ک سمبولێکی رۆحی له روداو و په‌رگارفه‌کانی رۆمانه‌که دا بمێنێته‌وه.\nفه‌روخ/ سه‌ره‌تا ئه‌گه‌ڕێمه‌وه سه‌ر قسه‌کانی کاک ره‌وشت، ئه‌وه‌ی کاک شوان باسی کرد به‌شێکی کۆچ بوو، یان ته‌عبیر له به‌شێکی کۆچ، به‌ڵام ئه‌وه‌ی ره‌وشت باسی ده‌کات کۆچه به هه‌موو مه‌عناکانی خۆی، ده‌توانم بڵێم به مانا فه‌لسه‌فیه‌که‌ی خۆیه‌وه.\nمن حه‌ز ده‌که‌م ئه‌م دوانه وه‌ک دوو شتی دژ به یه‌ک سه‌یر نه‌کەین. دو شتن ته‌واوکه‌ری یه‌کتر. شوان باس له حه‌ده‌سێکی واقیعی ده‌کات له ناو رۆمانه‌که‌دا، ره‌وشت باس له حه‌ده‌سێکی فه‌لسه‌فی ده‌کات. من پێم وایه ئه‌بێ ئاوا سه‌یر بکرێن. سمایل ده‌گه‌ڕێته‌وه، به‌ڵام وه‌ک سۆی ناگه‌ڕێته‌وه (وه‌ک بوونێکی جه‌سته‌یی) سمایل وه‌کو کاریگه‌ریه‌کانی ده‌گه‌ڕێته‌وه، وه‌کو حزوری هه‌موو ئیشه‌کانی که له کاتی ژیانی دا کردوویه‌تی. به‌ڵام په‌ره‌سێلکه‌کان وه‌کو جه‌سته ده‌گه‌ڕێنه‌وه، مه‌به‌ست په‌ره‌سێلکه‌یه‌کی سروشتی وه‌ک جه‌سته ده‌گه‌ڕیته‌وه. ئه‌مه دوو شتن و هه‌موو هه‌وڵی ئینسانیش بۆ ئه‌وه‌یه وه‌ک خۆی بژی (ئیستا کۆچ ئه‌گه‌ر ته‌عبیری مردنه‌که‌ی لێ لاده‌ی، پانتاییه فه‌لسه‌فیه‌که‌ی لێ لاده‌ی) هه‌موو هه‌وڵی ئینسان بۆ ئه‌وه‌یه وه‌ک ئه‌وه‌ی که په‌ره‌سێلکه وه‌ک خۆی ده‌ژی بۆ ئینسان وه‌ک خۆی نه‌ژی؟ ئه‌کرێ مرۆڤ وه‌ک هه‌قی سروشتی خۆی کۆچ بکات، به‌ڵام هه‌قی گه‌ڕانه‌وه‌شی هه‌بێ. پیم وابێ هه‌موو هه‌وڵه‌کانی مرۆڤ له پیناو ئه‌وه‌دا بووه‌و بۆ ئه‌وه بووه. ره‌نگه به ته‌عبیرێکی فراوانتر ئه‌وه بڵێین که تۆ مافی ئه‌وه‌ت هه‌بی کۆچ بکه‌ی‌و مافی ئه‌وه‌ت هه‌بێ کۆچ نه‌که‌ی، یان له نیوه‌ی رێگا که کۆچ ده‌که‌ی په‌شیمان بیته‌وه‌و بگه‌ڕێیته‌وه. کاتێک غوربه‌تێک له رۆحی ئینسانا هه‌یه یان هه‌ندێ پاڵنه‌ری ده‌روونی هانی ده‌ده‌ن بۆ کۆچ، ئه‌وه به‌رده‌وام ببێته شتێکی وا له بان سه‌ریه‌وه که بۆ هه‌میشه شتێک، حاڵه‌تێک به‌سه‌ریا ته‌حکومکا. به‌و مانایه‌ی که سمایل ده‌گه‌ڕێته‌وه وه‌کو خۆی ناگه‌ڕێته‌وه.\nره‌نگه هه‌موو کاره‌ساتی ژیانی ئیمه ئه‌وه بێ که مرۆڤه‌کانی ئێمه، ئه‌وانه‌ی که کۆچ ده‌که‌ن (حه‌ز ده‌که‌م ئه‌و کۆچه زۆرتر ته‌ئکیدی له‌سه‌ر بکه‌ین)، ئه‌وانه‌ی گوایه کۆچێک له مه‌فهومێکی فه‌لسه‌فی ده‌که‌ن، کۆچێک له مه‌فهومێکی کۆمه‌ڵایه‌ی ده‌که‌ن، ئه‌وانه ده‌بێت ته‌نیا ئیزنیان هه‌بێت له حاڵه‌تی مردنی خۆیان بگه‌ڕێنه‌وه، یان نه... ره‌نگه ته‌مه‌ن ئه‌و ئیجازه‌یان پێ بدا، ره‌نگه حه‌ده‌سه‌کانی ژیان ئه‌و مۆڵه‌ته‌یان پێ بدا که رۆژێک له رۆژان بگه‌ڕێنه‌وه به‌ڵام تۆ بلێی ئه‌م مرۆڤانه‌ش به‌و هه‌موو مۆڵه‌تانوه که ده‌گه‌ڕێنه‌وه هه‌مان ئه‌و مرۆڤانه بن که له پێش کۆچاهه‌بوون. من پێم وابێ بۆ ئه‌و حاڵه‌ته وانیه، واه که مرۆڤێک کۆچ ده‌کات دوای ئه‌وه‌ی بۆشی هه‌بێ بگه‌ڕێته‌وه، هه‌مان مرۆڤی پێش کۆچ نی‌یه. دیاره ره‌نگه بڵێین ئه‌وه ئاساییه چونکه هه‌موو ئینسانێک گۆڕانی به‌سه‌ر دادێ، به‌ڵام لێره‌دا قسه له‌سه‌ر گۆڕانێکی سروشتی نی‌یه. به‌ڵکوو قسه له‌سه‌ر ئینسانێکه که ته‌مه‌ێکی دووودرێژ، رۆح‌و جه‌سته‌ی له غوربه‌تێک دا ده‌ژین که به‌سه‌ره‌ی دا سه‌پێنراوه، له غوربه‌تێکا له شوینێکا ده‌ژی که به شێوه‌یه‌کی سروشتی قه‌تاو قه‌ت له ژیانی خۆیا بیری لێ نه‌کردۆته‌وه، ئه‌مه‌ش کاره‌ساتێکی ۆحی‌و ده‌روونی دروست ده‌کات. له درێژه‌ی ئه‌و قسانه‌یا ئه‌گه‌ر بچینه سه‌ر مانای فه‌لسه‌فی کۆچ، پێم وابێت ده‌توانین ته‌عبیری دیکه‌شی لێ بکه‌ین.. مه‌رج نی‌یه بڕینی سنوربێت، مه‌رج نی‌یه راگواستنی جه‌سته‌یه‌ک بێت له شوێنێک بۆ شوێنێکی دی. خودی غوربه‌ه‌ت له رۆحی ئینسانیش ده‌توانێ مانای کۆچ بدات، له‌خۆنامۆبوونی ئینسانیش کۆچه، بۆچی؟ تۆ له شوێنێک ده‌ژی هه‌ست ناکه‌یت ئه‌و شوێنه هی تۆیه، له شوێنێک ده‌ژی به‌ڵام هه‌ست ناکه‌ی تۆ له‌و په‌یوه‌ندی‌یه زاڵانه‌دا هه‌ی که له‌و شوێنه‌دا هه‌ن.\nکه واته کۆچ زۆر مانایه‌کی فراوان تر ده‌گرێته‌وه. من بۆخۆم ناتوانم بڵێم له‌و رۆمانه‌دا چه‌نده ئه‌مانه‌م به‌رجه‌سته کردووه، به‌ڵام پێم وابێ که خوێنه‌رێک ده‌یخوێنێته‌وه هه‌موو ئه‌مانه‌ێ تێدا به‌رجه‌سته ده‌بێت. (که‌مال) که‌سایه‌تیه‌که که هه‌م وه‌ک رۆح له خۆنامۆ بوونێکی تیایه له‌م کۆمه‌ڵگایه، هه‌م دواتریش ئه‌یه‌وێ وه‌کو جه‌سته بڕوات. به‌ڵام سمایل ناڕوات سمایل ده‌مێنێته‌وه. وه‌ک (کورده رواندوزی) ئاماژه‌ی پێدا کۆچی سمایل کۆچێکی رۆحیه‌و مانوه‌شی ته‌نها رۆحیانه‌تی ئه‌وه. سمایل فه‌قه‌ت هه‌ڵگری کۆچی رۆحی خۆیه‌تی، له‌و کۆمه‌ڵگایه‌دا ته‌نیا هه‌ڵگری غوربه‌تی رۆحی خۆیه‌تی. ره‌نگه فاتێ له‌وییا حزورکی دیکه‌ی هه‌بێت.. به‌و مانایه‌ی لایه‌نێکی دیکه‌ی کۆچ به‌رجه‌سته بکات. هه‌روه‌ها هه‌موو ئه‌و که‌سایه‌تیانه‌ی ناو رۆمانه‌که، ره‌نگه من هه‌موو ئه‌و لایه‌نانه‌م تا راده‌یه‌ک توانیبێ به‌رجه‌سته بکه‌م.\nره‌وشت/ دیاره به شێوه‌یه‌کی گشتی له‌سه‌ر ئه‌وه کۆکین که ره‌نگه هه‌ر هه‌موو ماناکانی کۆچ ئاماده نه‌بوون له ساتی ئێستادا بگه‌ینێ. فه‌روخیش له په‌ره‌گرافێکی پاژی یه‌که‌م له رۆمانه‌که دا ئاماژه به‌وه ده‌دات که ده‌ڵێ (کۆچ ئه‌و رابردووه‌یه، که له ئێستا دا جێ‌ی نابێته‌وه)دیاره ئه‌وه‌یان زیاتر په‌یوه‌ندی به زه‌مه‌نه‌وه هه‌یه، به‌ڵام وه‌ک خۆی گوتی (کۆچی) به شێوه‌یه‌کی زۆر فراوانترو سه‌راپاگیرتر به‌کار هێناوه، کۆچ ئاماده نه‌بوونه له زه‌مه‌نی ئێستا. کۆچ گه‌ڕانه به‌دوای ژیانێکی ئاسوده‌تر، کۆچ به‌جی‌هێشتنی ناسۆریه‌کان‌و گه‌یشتنه‌وه‌یه به کۆمه‌ڵێک ناسۆری تر.\nشوان/ له سه‌ره‌تای رۆمانه‌که‌دا یه‌که‌م شت که رووبه‌روومان ده‌بێته‌وه به‌فره، دیاره به‌فر سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی وه‌کو مادده شتێکی به‌رجه‌سته‌یه، تێگه‌یشتن‌و چه‌مکی تایبه‌تی خۆی هه‌یه، به‌لام ته‌عبیر له کۆمه‌ڵێک شتی تریش ده‌کات، له‌وانه‌ش ولاتی به‌فر. شوێنی حه‌ده‌سه‌کان شاخاوی‌و به‌فراویه‌و هاتوچۆی تێدا سه‌خته، ئه‌مانه هه‌ر هه‌موویان سیفاتی وڵاتی خۆمانن، یا خود ناوه‌کان به هه‌مان شێوه، به‌ڵام ره‌نگه له خوێندنه‌وه‌دا ئه‌و پرسیاره‌مان لا دروست بێت که مه‌به‌ست کام به‌ش‌و پارچه‌ی کوردستان؟ به‌تایبه‌تی له هه‌ندێ په‌ره‌گراف‌و دیمه‌نه‌کانی رۆمانه‌که هه‌ستم به‌وه کردووه که هه‌ندێ سیماو خاسیه‌تی ژیانی کۆمه‌ڵاتی کوردستانی ئێران بن. له لایه‌کی تر ئه‌گه‌ر تێبینی ناوی که‌سایه‌تی‌و پاڵه‌وانه‌کانی ناو رۆمانه‌که بکه‌ین هه‌ر هه‌موویان به ناوی ساده‌یان به ناوێکی روته‌وه ناو نراون، هیچ کامێکیان نازناوێک یان پاشگرێکی دیاریکراویان به‌دواوه نیه که ته‌عبیر له خه‌ڵکانی کوردستانی ئێران بکا. ئاخۆ قاڵبوونی ئه‌و سیفه‌ت‌و خاسیه‌تانه‌ی باس کران له رێگه‌ی نائاگایی نوسه‌ره‌وه هاتوه یان شێوازێکه له تێکهه‌لکێش کردنی شوێنه‌کان یان بڵێن باسکرنی بابه‌ته‌ی شوێنه له ناو رۆمانه‌که‌دا؟!\nفه‌روخ/ حه‌ز ئه‌که‌م ئه‌وه بڵێم ئه‌گه‌ر دیقه‌تتان دابێ ناوی شاخ دێنم له‌نێو رۆمانه‌که‌دا. ئه‌و هێنده شاخه له کوردستانی ئه‌ودیو هه‌ن، مانای شوێنی واقیعین. کاک (ئاوات محه‌مه‌د) شتێکی له‌سه‌ر رۆمانه‌که‌ی من نوسیبوو له گۆڤاری (ئێستا) دا بڵاوی کرده‌وه. کاک ئاوات ئه‌ڵێ هه‌ندێ شوێن ئه‌مه‌نده به‌رجه‌ستەیە هه‌ست ده‌که‌ی هه‌مان ئه‌و شوێنانه که نووسه‌ر تێیدا بووه.. دیاره ئه‌وه تاوان نی‌یه. ئاساییه که ئێمه له ئه‌زموونه‌کانی خۆمان که‌ڵک وه‌ربگرین بۆ ئه‌وه‌ی بنوسین، به‌ڵام ئه‌و شوینانه‌ی له ناو رۆمانه‌که‌ی منا هه‌یه وه‌کو شوێنی واقعی، به‌ڵام وه‌کوو رووداو هه‌ڵس‌و که‌وتی واقعی له‌گه‌ڵ ئه‌و شوێنانه نه‌کراوه. واته، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی ئه‌و شوێنانه‌ی هه‌ن، وه‌ک کاک (شوان) وتی هه‌ست ده‌که‌ی، نه‌ک هه‌ر هه‌ست کردن به‌ڵکو ئه‌مه هه‌ر واقیعیشه، من هه‌وڵم داوه شێوه‌یه‌ک له ژیانی کوردستانی ئه‌ودیو به‌رجه‌سته بکه‌م، شیوه‌یه‌ک له جیهانبینیه‌کان به‌رجه‌سته بکه‌م، شێوه‌یه‌ک له ته‌سه‌وڕات‌و خه‌یاڵات‌و په‌یوه‌ندی‌یه‌کانی نێوان خه‌ڵک، نێوان مرۆڤه‌کان به‌رجه‌سته بکه‌م، به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا هه‌وڵم داوه به‌رجه‌سته کردنه‌که به‌رته‌سک نه‌بێت، واته ئه‌وه‌نده نه‌بێت ته‌عبیری یه‌ک شوێنی لێ بکه‌یت‌و ته‌واو، هه‌وڵ داوه مانایه‌کی فراوانتری بده‌مێ، مانای ئه‌وه‌یه تۆ له‌گه‌ڵ شوێنێکی واقیعیا به‌ره‌وروویت له‌وێ‌دا، به‌ڵام هه‌ست نه‌که‌ی که ته‌نها ئه‌و شوێنه له جیهان ئه‌و ته‌سه‌وراتأو ئه‌و کێشانه‌و یان ئه‌و خه‌ونانه‌ی هه‌ڵگرتبێ.\nهه‌ندێ بیرو وێناو خه‌یاڵ هه‌ن که ئه‌کرێ هی ئه‌و شوێنه نه‌بێ‌و ده‌کرێ فراوانتر بێ‌و مه‌ودایه‌ی فراوانتر داگیر بکا. جا به راستیش وایه ئه‌وه کوردستانی ئێرانە، به‌ڵام له بیرمان نه‌چێ‌و له ناو حه‌ده‌سی کۆچه‌که‌دا که خه‌ریکه رووده‌دات، ده‌رچوونێکیشه له کوردستانی ئێران، مانای به ره‌نگێک، له‌وانه‌یه کوردستانی ئێراقیشی تیا بێ، له‌و شوێنه‌دا له کۆتایدا ئه‌ڵێ: (من له ژیانی ئه‌ودیو سنوور ده‌ترسم) له شوێنێکا ئه‌وه‌م باسی کردووه، ره‌نگه ئه‌زمونی چه‌ندین ساڵ ژیانی ئه‌وی بێت له نائاگایی منا ئاوا به‌رجه‌سته بووبێت له‌و رۆمانه‌دا. ئه‌و کاته ره‌نگه ئه‌و که‌سه‌ی کۆچ ده‌کات ئه‌و ته‌سەوره‌ی نه‌بووبێ که له ژیانی ئه‌و دیو سنور ترسی هه‌بووبێت، به‌ڵام ئه‌زموونی نوسه‌ر ره‌نگه به شێوه‌ی نائاگاییانه له‌و شوێنه‌دا که سه‌ر له‌نوێ ئه‌یه‌وێ شته‌کان بڵێته‌وه به‌و شێوه‌یه خۆی به‌رجه‌سته ده‌کاته‌وه.\nره‌وشت/ من پێم وایه جوانی رۆمانه‌که له‌وه‌دایه که لوکالیه‌تی تێدا نابینین، ئه‌گه‌رچی کاک فه‌روخ ئێستا ئاماژه‌ی به‌وه کرد که روداوه‌کانی رۆمانه‌که په‌یوه‌ندی‌یان به به‌شێکی کوردستانه‌وه هه‌یه یان هه‌ندێ سیمای ئه‌ودیوی کوردستانی پێوه دیاره، من که رۆمانه‌که‌م خوێنده‌وه، ئه‌وه‌م پێش چاو که‌وت که تایبه‌ته به خه‌ڵکی ناوچه‌یه‌کی دیاریکراوی کوردستان، به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا فراوانی‌و هه‌مه‌ره‌نگی شوێنه‌کان‌و زۆربونی ئه‌و شوێنانه‌ی که وا باسیان کردوون‌و یه‌کگرتنه‌وه‌ی ناسۆری‌و رووداوه‌کان له هه‌ر هه‌موو پارچه‌کانی کوردستان دا یه‌کێکه له‌و سیمایانه‌نجوانێیکی به رۆمانه‌که به‌خشیوه، پێم وایه سمایل که‌سایه‌تێکه هه‌میشه له هه‌موو پارچه‌کانی ووڵات دا وجودی هه‌یه، که‌مال که‌سێکه هه‌موو رۆژێ له‌و وڵاته‌دا دروست ده‌بێ‌و له کۆچێکی به‌رده‌وام دایه. ئه‌گه‌ر چی ئه‌و که‌سانه‌ی له ناو رۆمانه‌که‌دا هه‌ن به‌ناو هةیان و چه‌ند شێوازێک تایبه‌تیان ده‌که‌ین به ناوچه‌یه‌ک، به‌ڵام وه‌کو کاراکته‌رو کۆمه‌ڵێک ئادکار ئه‌وا شتێکی شمولی‌تریان هه‌یه.بۆ نموونه ناوچه‌کان زۆربه‌یان شاخاوین‌و به‌فریان تیایه‌و ده‌سه‌لاتێکی دیریکراو حوکمی ئه‌کات، زوڵم داره، له زۆربه‌ی شوێنه‌کانی کوردستان خه‌بات کراوه.. ئیدی ئه‌وانه هه‌مووی ئه‌وه ده‌گه‌ێنن که رۆمانه‌که تایبه‌ت نی‌یه به شوێنێک، (لوکاڵ نی‌یه)، شتێکی فراوانه‌و پانتایه‌کی به‌رینتری هه‌یه، ئه‌وه‌ش سیمایه‌کی جوانی رۆمانه‌که‌یه که دیار نه‌کراوه‌و ناوه‌کان به‌کار نه‌هێنراون‌و ماناکان ته‌سک نه‌کراونه‌ته‌وه.\nفه‌روخ/ زۆر سوپاس، دیاره من خۆشحاڵم ئه‌وه ده‌بیستم. من ئاماژه‌م داوه‌و گوتومه که هه‌وڵم داوه له‌گه‌ل ئه‌وه‌ی که ره‌نگه شوێنێکی واقیعی بێت، به‌ڵام ته‌عبیر ته‌نها له‌و شوێنه واقیعیه ناکات.\nره‌وشت/ پیم باشه بچینه سه‌ر لایه‌نێکی فراوانی دیکه‌ی رۆمانی (په‌ره‌سێلکه‌کانی کۆچ) ئه‌ویش ره‌هه‌نده فه‌لسه‌فیه‌کانی نێو رۆمانه‌که‌یه. دیاره یه‌کێک له‌و شتانه‌ی سه‌رنجی منی زۆر راکێشاوه، زۆیش چێژم لێ وه‌رگرت ئه‌وه‌یه که زیاتر له جارێک و دووان‌و سیان. ئاماژه بۆ چه‌ند بابه‌تێکی فه‌لسه‌فی کراوه، که ره‌نگه خوێنه‌ر ئه‌گه‌ر به وردی بیانخوێنێته‌وه هه‌ستیان پێده‌کات‌و شتێکیان لێ حاڵی ده‌بێت. ئه‌و چۆره رۆمانه له ناو پانتایی ئه‌ده‌بیاتی کوردیدا به شێوه‌یه‌کی گشتی ئه‌توانم بڵێم زۆر ده‌گمه‌نن. زیاتری زۆمانه‌کان بریتی بوون له خوێندنه‌وه‌ی مێژووێیک، رابردووێیک‌و هه‌روه‌ها چه‌ند روداوێکأو دروست کردنی چه‌ند کاره‌کته‌رێک‌و که‌سایه‌تیه‌ک له پانتایه‌کی ئه‌توانم بڵێم تا راده‌یه‌ک ته‌سک دا. زیاتر وه‌ک فلمێکی سینه‌مایی چه‌ند راستیه‌کیان گێڕاوه‌ته‌وه، ره‌نگه تا راده‌یه‌کی زۆریش ئه‌و رۆمانه‌ی که پێش ئێستا هه‌بوون له‌م بواره‌دا سه‌که‌وتوو نه‌بووبن، که‌چی له په‌ره‌سێلکه‌کانی کۆچ دا به پێچه‌وانه‌وه ره‌هه‌ندێکی جیاواز ده‌بینین که بریتی‌یه له ره‌هه‌ندی خستنه رووی چه‌ند راستیه‌کی فه‌لسه‌فی چه‌ند بیرۆکه‌یه‌کی پێویست که له شێوازێکی ئه‌ده‌بی رێک‌وپێک دارێژراوه، دیاره یه‌ک له‌و بابه‌تانه‌ی که‌وا سه‌رکه‌وتنی رۆمانه‌که‌ی تێدایه ئه‌و بابه‌ته‌یه بۆ نموونه: نوسه‌ر باس له مۆسیقا به شێوه‌یه‌کی جوان ده‌کات. به‌شێوه‌یه‌کی جوان باس له عیشو‌و کۆچ ده‌کات، هه‌موو ئه‌و ره‌هه‌ندانه که فاکته‌رێکی گرنگی توێژینه‌وه فه‌لسه‌فیه‌کانن نوسه‌ر باسی کردوو‌ن‌و تا راده‌یه‌کی زۆر تێیدا سه‌که‌وتوو بوه. پێم وایه بابه‌ت به بابه‌ت بێینه سه‌ری، به‌ڵام من له‌و رایه‌دا دوپات ده‌که‌مه‌وه که ئه‌و شێوازه شێوازێکی سه‌رکه‌وتووه که پانتایی رۆمانی کوردی پێویستی بوو.\nئیسماعیل کورده/ هه‌ڵبه‌ت دوایی خویندنه‌وه‌ی ئه‌م رۆمانه کوردی‌یه هه‌م وه‌کو ده‌قێکی کوردی‌و روداوێکی کوردی، هه‌م وه‌کو هه‌ڵێنجانێک له پانتاییه کۆمه‌ڵایه‌تی‌و سیاسیه‌کانی کورد ئه‌و رووداوانه‌ی که ئیتر هیچ که‌سێکمان ئه‌گه‌ر له ناویشی نه‌بووبین، پیم وایه دوور تا نزیک ئاگامان لێ‌ی بووه، ده‌قیکی کوردی سه‌رکه‌وتوو بوو به لامه‌وه. دیاره له خوێندنه‌وه‌کانی ئێمه بۆ کۆمه‌ڵێک رۆمانی تر که پێش ئێستا خوێندوومانه‌وه‌ته‌وه چ له ئه‌ده‌بیاتی خۆمان یان ئه‌ده‌بیاتی فارسی‌و عه‌ره‌بی‌و بێگانه‌ش لایه‌نی فه‌لسه‌فی تیدا بوه، سا زۆر یان که‌م، به‌ڵام ئه‌وه‌ی له رۆمانی په‌ره‌سێلکه‌کانی کۆچ بینیم کۆمه‌ڵێک مه‌قوله‌ی جوان بوون‌و تێر بیرۆکه‌ی فه‌لسه‌فی بوون به شێوه‌یه‌ک که هه‌ر مه‌قوله‌یه‌ک بکرێت به رۆمانێک. به‌و مانایه‌ی هه‌ر ئه‌و دێره فه‌لسه‌فیانه‌ی که باس کرابوون به زیاتری لێ‌دوانیان له مه‌قامی رۆماندا داده‌ڕێژرێن. دیاره ئه‌وه‌ی منی زۆر جۆشداو به ره‌هه‌ندی فه‌لسه‌فی رۆمانه‌که‌م زانیی له‌و پانتاییه واقعیه‌ی که هه‌ڵێنجرابوو وه‌ک بابه‌تێک وه‌ک رووداوێک بریتین له هه‌ندێک ماناو وێنه. له شوێنێک کاک فه‌روخ ده‌ڵێ (ئه‌گه‌ر عشقی یه‌که‌م کوێر بوو... بۆ ئه‌وانی تر بۆخۆت کوێر ده‌بیت) دیاره ئه‌و باسکردنه‌ی له عشق باسکردنێکه له فه‌لسه‌فه‌یه‌کی نادیاری تا راده‌یه‌ک ره‌شبینانه له مه‌ودایه‌کی دور دایه. له شوێنێکی تر دا ده‌ڵێ:\n(خوینی مه‌ییو ئیتر ناڕژی) ئه‌وانه کۆمه‌ڵێک دال‌و مه‌دلولی فه‌لسه‌فی به خۆوه ده‌گرن‌و له‌و قالبه ئه‌ده‌بیه ته‌سکه‌دا ده‌رده‌چن‌و ناکرێ ئێمه به‌و هێنده خوێندنه‌وه‌یه بڵێین ئیتر خوینی مه‌یو ناڕژێ‌و به‌س.. دیاره له بابه‌ت رسته‌ی یه‌که‌م من هێندێ شت دیار ده‌که‌م له‌وانه گوزارشت له نه‌گه‌ڕانه‌وه‌ی ئه‌و کۆچه ده‌کا. یان له رسته‌ی دووهه‌م به هه‌مان شێوه گوزاریشت له کۆچێکی ده‌سته‌یی که‌سه‌کان ده‌کات، ئه‌گه‌رچی رۆحه‌کانیان ماون، رۆحی سمایل‌و که‌مال‌و... هتد) که ئێمه هه‌ر له سه‌ره‌تاوه باسمان کردن ده‌کرێ وه‌ک دوو نموونه‌ی فه‌لسه‌فی بیانخه‌مه روو و ئیشاره‌تیان بده‌م.\nشوان ره‌شید/ هه‌ر له بواره فه‌لسه‌فیه‌که ئه‌مه‌وێ ئاماژه به هه‌ندێ شت بکه‌م که هه‌ولیش ده‌ده‌م نه‌گه‌ڕێمه‌وه سه‌ر ئه‌و شتانه‌ی که باسکران، به‌لام کۆمه‌ڵه شتێک له‌ناو پانتایی رۆمانه‌که‌دا هه‌ن که هه‌ست ده‌که‌ی به لای خوینه‌ی ئاساییه‌وه روون‌و ئاشکرا نه‌بن، به‌ڵام ره‌نگه به لای خوێنه‌رێکی تر که ئاستێکی رۆشنبیری هه‌یه، زیاتر ئه‌یداته پاڵ سیمبولیکی فه‌لسه‌فی‌و ده‌لاله‌تێکی فه‌لسه‌فی. بۆ نموونه (ئاوێنه‌ی درز بردوو) ئایا مه‌به‌ست له ئاوێنه‌ی درز بردوو چی‌یه؟ ئاوێنه‌ی درز بردوو به‌هه‌ر شێوه‌یه‌ک ته‌ماشای که‌ی مرۆڤ ئه‌کاته دوو له‌ته‌وه ره‌نگه من ئه‌مه ببه‌مه‌وه سه‌ر ده‌لاله‌تێکی فه‌لسه‌فی. یان له لاپه‌ره (49) ده‌ڵێ (دایکم چه‌ند ڕقی له مێرووله‌یه) ئیدی ره‌نگه مێرووله ته‌عبیرێکی روونی نه‌بێت. جگه له‌وه هه‌ست ده‌که‌ی (رۆح) پانتایێکی زۆری له رۆمانه‌که‌دا داگیر کردووه به‌تایبه‌تی له لاپه‌ره (63)دا له په‌ره‌گرافی به‌ر له کۆتایی ئه‌ڵێ (خوێن بڵێ‌ی چۆن بێت، ئینسان بڵێ‌ی چۆن بکوژرێ،... چۆن ده‌مرێ؟) ئه‌مانه چه‌ند پرسیارێکی فه‌لسه‌فین له سه‌ره‌تای دروست بوونی شێوازی بیرکردنه‌وه فه‌لسه‌فیه‌کان یان هه‌ر له بیر کردنه‌وه سه‌ره‌تاییه‌کانی ئینسان‌و له ئه‌نجامی پرسیاره‌کان‌و دۆزینه‌وه‌ی وه‌ڵامی پرسیاره‌کان په‌ره‌ی گرتووه. له شوێنێکی تر ده‌ڵێ (رۆئ ترسناکه جاوه‌ره له جه‌سته بێته ده‌رێ‌و له‌م حه‌وشه‌دا به‌ره‌و ئاسمان به‌رز بێته‌وه) لێره ئه‌مه جۆرێکه له بڕوا بوون به نه‌مردنی رۆح‌و دۆنادۆن. بڕوا بوونه به رۆح دوایی ئه‌وه‌ی له جه‌سته جیا ده‌بێته‌وه که ره‌نگه وه‌کو ده‌لاله‌تێکی فه‌لسه‌فی بیبینم. یان بۆخۆی بڕوایه‌کی فه‌لسه‌فیه. له شوێنێکی تردا زۆر جه‌خت له‌سه‌ر خۆڵه‌مێش ده‌کات، له بڵاوبوونه‌وه‌ی خۆڵه‌مێش، له شوێنێک ده‌ڵێ (ئاگر پێویسته) ئه‌م گرنگی دانه ره‌نگه به‌رمه‌وه سه‌ر پیرۆز بونی ئاگر له ئاینی زه‌رده‌شتی خۆمان‌و پیرۆزبوونی ئاگریش له‌و ره‌هه‌نده‌وه له‌لای کورد. دواشت که به گرنگی ده‌زانم هه‌ر له باره‌ی ئایینه‌وه‌یه که بڕوایه‌کی بڵاو هه‌یه سه‌باره‌ت به په‌یوه‌ندی ئایین به بیر کردنه‌وه‌ی مرۆڤ، گوایه ئایین بیر کردنه‌وه‌ی مرۆڤ دوا ده‌خات یان ده‌یکوژێ. بۆ نموننه (فرۆم) له (ئایین‌و شی کردنه‌وه‌ی ده‌روونی) ئاماژه به‌وه ده‌کات (که ئه‌گه‌ر خوا وه‌کو خاڵیک بۆ په‌ره‌ستن‌و ملکه‌چی سه‌یر بکرێت هه‌میشه مرۆڤ له شوێن خۆی ده‌هێڵێته‌وه‌و په‌ره سه‌ندنه‌کانی راده‌گرێت، به‌ڵام ئه‌گه‌ر خوا وه‌کو پاڵنه‌رێک بۆ هه‌وڵه‌کانی مرۆڤ بۆ گه‌یشتن به پله‌ی خوا سه‌یر بکرێت ئه‌وا بوارێک له به‌رده‌م په‌ره‌سه‌ندنی بیرکردنه‌وه‌کان‌و تواناکانی مرۆڤ والا ده‌کا). رۆمانی (په‌ره‌سێلکه‌کانی کۆچ له لاپه‌ره 51دا ده‌ڵێت (سمایل هه‌ڵتوتاوه‌و چیلکه له خۆڵی به‌رده‌می ده‌ژه‌نێ، سمایل هه‌میشه وابوو که بیری ده‌کرده‌وه له خاکی ده‌روانی، ده‌یگوت ئاسمان بیر ده‌به‌زینێ، به‌ڵام خاک بیر تیژ ده‌کات) پێم وایه ئه‌مه جگه له ده‌لاله‌تێکی فه‌لسه‌فی چیتر نی‌یه.\nره‌وشت ره‌شید/ لایه‌نه فه‌لسه‌فیه‌کان زۆر فراوانن‌و زیاتر له قسه‌یه‌ک‌و به‌دواداچوونێک له خۆده‌گرن، یه‌ک نموونه ئه‌هێنمه‌وه و ده‌مه‌وێت قسه‌ی له‌سه‌ر بنکه‌م، ئه‌ویش بابه‌تێکی زۆر گرنگی فه‌لسه‌فه‌یه، بابه‌تێکه که (هێرمان هیسه له کتێبێکی به‌ناوباندی دا (یاری تۆپه شووشه‌ییه‌کان) به جدی قسه‌ی له‌سه‌ر ئه‌کات. دیاره لیره‌دا فه‌روخ به شیوه‌یه‌کی دی قسه‌ی له‌سه‌ر ده‌کات. به‌ڵام هه‌ردووکیان له خاڵێک یه‌ک ده‌رنه‌وه له په‌ره‌گرافێکداو له لاپه‌ره (8)دا فه‌روخ کاتێک دێته سه‌ر مۆسیقا به چه‌ند رسته‌یه‌کی جوان ده‌ئاخڤی‌و ده‌ڵێت (کاتێک ته‌واوی بیرو هه‌ست له مۆسیقا یان شێعرێکدا ده‌توێته‌وه، رووت رووت ده‌بێتوه‌و ده‌که‌وێته به‌ر تاڤگه‌ی سیحری... تاوه‌کو جیهانی راستیه‌کان به رووتی تۆ پێده‌که‌نێ‌و تۆش شه‌رم له خۆت ده‌که‌ی ئه‌مه مه‌رگه) دیاره ئه‌مه روونکردنه‌وه‌یه‌کی جوانه‌و، (هێرمان هێسه) ده‌ڵێت (خۆزگه ده‌مزانی ئه‌و سیحره چیه که دامده‌گرێت کاتێک گوێ له پارچه‌یه‌کی مۆسیقا راده‌گرم). هه‌روه‌ها له سوێنێکی دیکه‌دا (نیتشه) ده‌ڵێت هونه‌رمان بۆ ئه‌وه‌یه که به هۆی راستیه‌کانه‌وه نه‌خنکێین. دیاره من لێکچوونێکی زۆر ده‌بینم له نێوان په‌یڤی ئه‌م دوو فه‌یله‌سوفه‌و په‌ره‌گراڤه‌کانی کا فه‌روخ دا، لێره‌دا فه‌روخ باسی ئه‌وه ده‌کات کاتێک ده‌چێته نێو مۆسیقا، توشی دونیایه‌کی تایبه‌ت‌و زۆر سیحراوی ده‌بێت، به‌ڵام کاتێک له‌و دنیایه دێته ده‌رێ‌و خۆی له نێو دونیای راسته‌کان دا ده‌دۆزێته‌وه، راستیه‌کانیش پێت پێ ده‌که‌نن‌و مه‌رگ دووچارت دێت. به هه‌مان شێوه (نیتشه) ده‌ڵێت.. هونه‌ر (مۆسیقا)مان بۆ ئه‌وه‌یه تا به هۆی راستیه‌کانه‌وه نه‌خنکێین. کاتێک که له ناو مۆسیقادا نه‌بین دووچاری راستیه‌کان ده‌بینه‌وه، راستیه‌کان ده‌مانخنکێنن‌و پێمان پێده‌که‌نن. هه‌روه‌ها (شوبێرت)تیش کاتێ باسی مۆسیقا ده‌کات ده‌ڵێت (ئه‌و کاته شادم که له نێو مۆسیقا دام به‌ڵام کاتێک دێمه ده‌ره‌وه لێ‌ی هه‌ست ده‌که‌م سه‌ر به‌و که‌ونه نیم) دیاره لێره‌دا هێمایه‌ک‌و ئاماژه‌یه‌ک هه‌یه بۆ نه‌مدی‌و مانه‌وه له‌نێو مۆسیقادا. ئه‌و لێکچوونه‌ی نێوان (فه‌روخ‌و نیتشه‌و هێرمان هیسه‌و شۆبێرت) دیاره زیاتر له ماناێک هه‌ڵده‌گرن‌و لایه‌نێکی زۆر ئاشکراو زۆر کورتی ئه‌و رۆمانه‌یه‌و هه‌موو بابه‌ته‌کانی تری رۆمانه‌که که به‌دواییدا دین هه‌مان ئه‌و ره‌هه‌نده‌یان تیدا ده‌رده‌که‌وێ.\nفه‌روخ نیعمه‌تپور/ من ئه‌مه‌وێ له حاڵه‌تێکه‌وه ده‌ست پیبکه‌م، به‌ڵام به‌و مانایه‌ی نا که بڵێم ئه‌مه ته‌نها له رۆمانه‌که‌ی مندا هه‌یه‌و له رۆمانه‌کانی تردا نی‌یه... مه‌به‌ستم ئه‌وه نی‌یه. من بۆخۆم هه‌تا ئێستا که رۆمانی کوردیم خوێندۆته‌وه، یه‌کێک له‌و لایه‌نانه‌ی که به‌رده‌وام به شوێنا گه‌ڕاوم ببینمه‌وه، لایه‌نی فه‌لسه‌فی بووه، چ ئه‌و رۆمانانه‌ی کۆنتر نووسراون چ ئه‌وانه‌ی له‌و دواییانه نوسراون. دیاره لایه‌نه فه‌لسه‌فیه‌کان زۆر بزرن، یان لاوازن تیایدا، یان زۆر ته‌نها له چه‌ند دانه‌یه‌کیان ئه‌بینرێ. واته هێشتا حزوری لایه‌نی فه‌لسه‌فی له‌نێو رۆمانی کوردی فراوان نی‌یه، جا وه‌ک لیدوانی فه‌لسه‌فی بێت چ وه‌ک تصویری هونه‌ری بێت که بیەوێ ئیلقای فه‌لسه‌فه‌یه‌ک بکات، چ وه‌ک دیالۆگی نێوان پاڵه‌وانه‌کان بێت که به شێوه‌یه‌کی فه‌لسه‌فی له‌گه‌ڵ یه‌کا بدوێن، پێم وابێ ئه‌مانه له رپمانی کوردی دا به‌راستی نابینرێن. من بۆخۆم که دانیشتم ئه‌و رۆمانه‌م نووسی ئه‌م تێبینیانه‌م هه‌بوون له‌سه‌ر رۆمانه‌کان‌و هه‌ر له‌سه‌ر رووناهی ئه‌و تێبینانه‌ش ئه‌و شته‌م نووسی. من تا ئێستا نازانم تا چه‌ند له لایه‌نه فه‌لسه‌فیه‌که‌ی ئه‌م رۆمانه‌یا سه‌رکه‌وتووم، به‌ڵام به‌رده‌وام که حه‌ده‌سه‌کانم نووسیوه، ته‌نانه‌ت که ته‌وسیفه‌کانم تیا نووسیوه هه‌ر له‌و کاته‌دا لایه‌نی فه‌لسه‌فیه‌کانم هه‌میشه له‌به‌رچاو بووه، ویستوومه ته‌عبیرێکی فه‌لسه‌فیشی له‌گه‌ڵ بکه‌م چونکه خودی وێنه‌ی هونه‌ری ئه‌گه‌ر به شیوه‌یه‌کی رووتی خۆشی به‌یان بکه‌ین ئه‌گه‌ر نه‌توانی ئیلقاگه‌ری لایه‌نێکی فه‌لسه‌فی بێ، ناتوانێ قوڵایی پیویستی خۆی هه‌بێت.\nئیسماعیل کورده/ مادام بواری قسه‌کانمان هێنایه سه‌ر فانتازیا له ده‌قه ئه‌ده‌بییه‌کان دا هه‌ر ده‌قێکی ئه‌ده‌بی که‌م تا زۆر لایه‌نی فانتازیایی تێدایه وه‌کو ئه‌وه‌ی که دوورمان ئه‌کاته‌وه له کۆمه‌ڵێک له‌و روداو باسانه‌ی واقعین‌و به‌شێوه‌یه‌کی تر نیشانمان ئه‌دات. دیاره فانتازیاریش وه‌ک ئێمه خویندنه‌وه‌مان بۆی هه‌یه ئه‌و زمان‌و شوێن‌و دیمه‌نانه‌مان یان ئه‌و واقعیه‌مان ئه‌خاته روو که دوورن له راستیه‌قینیه‌تی یان تا راده‌یه‌ک نزیکن له واقعیه‌ته‌که، به‌وه‌ی واقیع به دۆخێک ئه‌شوبهێنێ که له نێوان واقیع‌و خه‌یاڵ دا، یان وه‌همةو خه‌یاڵ، یان وه‌هم‌و واقیع دا، ئیدی به پێ‌ی ئه‌و هاوکێشانه‌ی ئه‌یانبین ئه‌مانخانته به‌رده‌م گومانێک‌و به ده‌وری حه‌قیقه‌تێک دا ده‌مان سوڕێنێ.\nبه‌شێوه‌یه‌کی گشتی فانتازیا حاڵه‌تێکی خه‌یاڵی بووه به نیسبه‌ت ۆمانی په‌ره‌سێلکه‌کانی کۆچ به‌وه‌ی که پترو له بڕی فانبتازیا، واقعێکی خه‌یاڵی نیشان داوین. ونبووه‌کانی خوێنه‌ر له نێوان پاژه‌کان‌و دابڕان له هه‌ندێ شوێنی رووداوه‌کان.. وه‌ک من هه‌ستم پێ کرد ئه‌یبردیه خه‌یاڵێک به‌ڵام فانتازیا نه‌بوو. گویزرانه‌وه‌ی رووداوه‌کان له شوێن‌و زه‌من‌و گێڕانه‌وه‌یان وایان نیشان ئه‌دا که تۆ له نێوان فانتازیاو حه‌قیقه‌ت دا وونیت.\nدیاره ئه‌وه‌ی زۆر زه‌ق تر له‌لای من رؤڵی فانتازیایی وه‌رگرت له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ش که رووداوه‌کانی رۆمانه‌که زۆر له ئێمه‌و واقیعه‌که‌مان دوور نه‌بوون‌و وه‌ک به‌شێک له روداوه‌کانی خۆمان نه‌هاته پێش چاو رؤڵی (سمایل) بوو ئه‌گه‌رچی ده‌قه‌که ده‌بڕێنێک بوو پڕ له ره‌هه‌ندی نزیک‌و هه‌ست پێنه‌کراو، ره‌هه‌ندی دووریشی هه‌بوو وه‌ک به‌رده‌وام بوونی باسکردن له (سمایل) له ناو پاژه واقیعی‌و رووداوه خه‌یاڵیه‌کاندا ئه‌گه‌ر خۆشی وه‌ک جه‌سته کۆذی کردبوو، به‌ڵام رۆحیانه‌تی ئه‌و په‌رده‌یه‌کی فانتازیایی پڕ گومانی له‌لای دروست ده‌کردی به‌وه قسه‌کانی، رووداوه‌کانی له سه‌راپای رۆمانه‌که له هه‌ندێ شوێن وام هه‌ست ئه‌کرد (سمایل) مردووه له شوێنێ تر زیندوو، ئه‌مه‌ش گومانی له نێوان مه‌رگ‌و ژیانی سمایلدا کرده فانتازیایه‌ک. به‌لام زیاتر له‌وه‌ی رۆمانی په‌ره‌سێلکه‌کانی کۆچ ده‌قێکی فانتازیایی بێت پێم وایه نزیکتره له واقیع.\nفه‌روخ نیعمه‌تپوور/ من بۆخۆم هه‌میشه فانتازیام وا بینیوه که وه‌همێکه هه‌قیقه‌تێکی له خۆیدا حه‌شار داوه، تۆ شتێک ده‌ڵێ‌ی که واقیعی نی‌یه به‌ڵام ئه‌ته‌وێ واقیعیه‌تێکی پێ به‌یان بکه‌یت. ره‌نگه ئه‌مه بتوانێ مانای فانتازیا تا راده‌یه‌کی زۆر له خۆیدا حه‌شار بدا، ئه‌وه‌ی خۆشم دیقه‌تم داوه ره‌نگه هه‌ندێ له ده‌لاله‌ته‌کانی ناو رۆمانه‌که‌ی من رۆحێکی فانتازیایی ببه‌خشن وه‌ک ئه‌وه‌ی (ئیسماعیل کورده رواندزی) باسی سمایلی پاڵه‌وانی سه‌ره‌کی رۆمانه‌که ه‌کا. له‌گه‌ڵ ئه‌مه‌ش زۆرتر پێم وایه که لایه‌نی فانتازیایی له رۆمانه‌که‌ی من دا حزورێکی زۆر زۆر که‌می هه‌یه، بۆچی؟! چونکه زۆربه‌ی رووداوه‌کانی واقیعین‌و حه‌ده‌سێکی واقیعیم ره‌چاو کردووه ره‌نگه به شێوه‌یه‌ک بڵییت ئه‌م رۆمانه رۆمانێکی ریالیستی‌یه. به‌ڵام رۆمانێکی ریالیستی که هه‌موو ه‌گه‌زه‌کانی وه‌ک کات‌و شوێنی تێدا ده‌شکێ واتا به مانایه‌کی کلاسیکی مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵ ناکرێ. به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی ده‌مزانی ئه‌و شێوه نووسینه‌ی من ئه‌توانێ له ده‌قێکی ریالیستی دا خۆ ببینێته‌وه، گرنگیه‌که‌ی ئه‌وه له‌وه‌دایه که تا چه‌ند ده‌توانێ چه‌ند تووێیی مانا له خۆت دا حه‌شار بدات. به‌و مانایه ناکرێ ریالیزمێکی رووکه‌شانه بنووسی‌و ته‌عبیرێکی ریالیزمێکی واقیعیشی لێ بکه‌یت. ره‌نگه وه‌ک کاریگه‌ری ده‌لاله‌ته‌کای ناو رۆمانه‌که حاڵه‌ته فانتازیاییه‌کان له خوێنه‌ر دا دروست بکات. به‌ڵام حاڵه‌تی فانتازیایی ئه‌گه‌ر حزوری هه‌بێ له‌و خه‌وبینینانه‌دایه که که‌مال له ژیرزه‌مینیه‌که‌یا ده‌یبینێ، یه‌ک به یه‌ک هه‌موو پاڵه‌وان‌و که‌سایه‌تیه‌کانی چیرۆکه‌که دێنه خه‌ویه‌وه ره‌نگه تا راده‌یه‌ک حاڵه‌تێکی فانتازیایی به‌خۆیه‌وه بلکێنێ، به‌ڵام ناتوانم به مانایه‌کی واقیعی بڵێم فانتازیایه‌کی کامڵه، که واته له فانتازیا وه‌ک وه‌همێک بۆ گوتنی حه‌قیقه‌تێک که‌ڵکم وه‌رنه‌گرتووه.\nره‌وشت ره‌شید/ رۆمانی په‌ره‌سێلکه‌کان پڕه له لایه‌نه‌کانی وه‌کو فه‌لسه‌فه‌و ستاتیکاو ده‌رونناسی‌و ئه‌و بابه‌تانه هه‌ر هه‌مووی له نێو لاپه‌ره‌کانی رۆمانه‌که‌دا خۆیان ده‌رده‌خه‌ن. هه‌موو ئه‌مانه بوونه‌ته هۆیه‌کی زۆر به‌رچاو بۆ گێڕانه‌وه‌ی واقیعی سیسته‌می کۆمه‌ڵایه‌تی‌و پێشاندانی بوونیادی کۆمه‌ڵایه‌تی کۆمه‌ڵگای کورده‌واری. یه‌کێک له‌و فاکته‌رانه‌ی که هه‌میشه حزوری هه‌یه له ناو رۆمانه‌که‌دا بریتی‌یه له ئافه‌ت. باس له رۆڵی ئافره‌ت ده‌کرێ که رۆژانه دووباه ده‌بێته‌وه، نموونه‌ش زۆرن له رۆمانه‌که‌دا، وه‌ک ئه‌وه‌ی له لاپه‌ره (15)دا یه‌کێک له کاره‌کته‌ره‌کان ده‌گێڕیته‌وه‌و ده‌ڵێ: (باوکم هه‌میشه به خوشکه‌کانم.. تاکو.. ئیتر وای لێهات له شیلان ئه‌ترسان...) لیره‌دا سته‌مێکی زۆر به‌چاو و دیار هه‌یه دژ به ره‌گه‌زی ئافره‌ت‌و مێژوویه‌کی زۆر دورو دریژو فراوانیش له پشت ئه‌و سته‌مه‌وه خۆی حه‌شار داوه. شیلان دیاره خۆی جۆرێک له سوکایه‌تی پێکردنی تیایه. چ جای شیلانه‌که به ئه‌مره‌وه بێت‌و ئه‌گه‌ر هه‌ڵه‌یه‌کیش له شیلانه‌که‌دا هه‌بێت ئه‌وا سه‌رزه‌نشت‌و سه‌رکۆنه‌ی به‌دواوه ده‌بێت. هه‌موو ئه‌وانه ده‌ربڕینێکن بۆ پێشاندانی ئه‌و سته‌مه‌ی به‌رده‌وام له ئافه‌ت ده‌کرێت.\nهه‌روه‌ها له لاپه‌ره (16) جارێکی دی له باره‌ی ئافره‌ته‌وه ده‌ڵیت: (خوشکه‌کانم هه‌میشه سه‌ریان به‌سه‌ر یه‌کتره‌وه بووه، خه‌فه‌ت‌و شادی‌و گریانی خۆیان به‌سه‌ر یه‌کتردا دابه‌ش ده‌کرد.. تاوه‌کو بۆنی ژن‌و گه‌وره کچی ده‌گرت). ئا لێره‌دا به زه‌قی وێنه‌کێشانه بۆ ئه‌وه‌ی ژووره‌که چه‌ند خوشکێکی تێدا کۆ ده‌بێته‌وه، چه‌ند ئافره‌تێک که هه‌موو له‌شیان ناسۆرییه‌و خۆی له‌خۆیدا ئه په‌ره‌گرافه حاله‌تی ده‌روونی ناوه‌وه‌و ده‌ره‌وه‌ی ئافره‌ت پیشان ئه‌دات که دیاره نووسه‌ر تیایدا سه‌رکه‌وتوو بووه‌و، وا له خوێنه‌ر ده‌کات که وا به دوای ئه‌و کونج‌و بنه‌وانانه‌دا بگه‌ڕێت که له په‌ره‌گرافه‌که‌دا هه‌ن.. هه‌موو ئه‌وانه ده‌لیلێکن‌و چه‌ندین مه‌دلوولیان هه‌یه نه‌ک ئه‌وه‌ی له ژوورێک دا ته‌نها یه‌ک په‌نجه‌ره هه‌یه... ئه‌گه‌ر خوینه‌ر به دوایاندا بگه‌ڕێت شتی زۆری لی هه‌ڵدهێنجێت. هه‌روه‌ها له لاپه‌ره (22)دا هاتووه: (خوشکه‌کانم ته‌نیا جووتێک پێڵاوی جوانیان هه‌بوو... تاوه‌کوو... چه‌نده هه‌وێنێ هه‌ڵسوورانه ئه‌وه‌نده‌ش هه‌وێنی چاوه‌ڕوانی تیدایه). هه‌موو ئه‌و وێنانه‌و چه‌ندین وێنه‌ی دیکه‌و که‌سایه‌تی وه‌ک (فاتی، سیا، سیران‌و) هه‌ڵقولاوی نێو ناخی کۆمه‌ڵایه‌تی پڕ له چه‌وسانه‌وه‌ی تاک ره‌گه‌زن‌و هه‌مویان ده‌ربڕی جۆرێک له موعاناتن که نوسه‌ر سه‌رکه‌وتووه له داڕشتنی چوارچێوه‌یه‌ک بۆ روونکردنه‌وه‌و زه‌ق کردنه‌وه‌ی ئه‌و سته‌مانه به شێوه‌یه‌کی زۆر جوان‌و ئه‌ده‌بیانه ده‌ربڕی شیوازێکی سه‌رکه‌وتووانه‌یه.\nئیسماعیل کورده/ هه‌ر له‌م ته‌وه‌ره‌دا که باس له لایه‌نه کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کانی ئه‌م رۆمان ده‌کرێت پێم وایه ئه‌و لایه‌نه وه‌ک به‌شێکی زیندوو دانه‌بڕاو له رووداوه‌کان به‌رده‌وامیێک به خۆیه‌وه ده‌بینێ. وه‌ک ده‌ربڕینێکیش بو له واقیعه کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کان، من ره‌نگدانه‌وه‌که‌شم له هه‌موو ئه‌و دایه‌لۆکانه‌دا بینی که له سیاو فاتێ دا ده‌رکه‌وتن دایه‌لۆکی نێوان شته‌کان‌و ئاوێنه له‌لایه‌ک‌و له‌گه‌ڵ گوتنه‌وه‌ی ئه‌و گۆرانیانه به‌ده‌ر ده‌که‌وێت که تیایدا ده‌نگ هه‌لبرینێکی سستیش له‌لایه‌ن نامۆ بووه، ئاوێنه‌و، دوان له‌گه‌ڵ ژنه‌کان‌و هه‌ریه‌ک له زه‌مه‌ن‌و شوێنی خۆی دیوی ناوه‌وه‌ی واقیعێکی تری نیشان داین،. دیوی ناوه‌وه‌ی ئه‌و واقیعه کۆمه‌لایه‌تیانه بوون که له ژێر چه‌پۆکانی سته‌می کۆمه‌ڵ ده‌رده‌که‌ون، تا راده‌یه‌کیش به‌ده‌ر نه‌بون له واقیعی باوکسالاه‌ی‌و سیما دزیوه‌کانی باوکی ده‌رئه‌خست. وه‌ک به‌رخودانیش ژن وه‌ک به‌ژدارێک له‌سه‌رجه‌م خۆشی‌و ناخۆشیه‌کانی ژیان‌و باس له رامانه‌کانت ژن‌و شته په‌مه‌ییه‌کان ده‌کات که چۆن عشق وه‌ک به‌شێک له ژیانی ژنانی کورد له رۆمانه‌که‌دا به‌ده‌ر ده‌که‌ویت، ته‌نیایه‌کیش وه‌ک واقحی بژێوی‌و ژیانی ئافره‌تی کوردی به‌سه‌ردا بڕاوه وه‌ک ئه‌وه‌ی که ده‌ڵێ: (سه‌یران جار جاره له‌نێوان په‌رده‌و دیواره‌که‌وه، له پشت شووشه ته‌ماوییه‌که‌وه لێ‌ی ده‌ڕوانی سه‌یران عاشقێکی ته‌نیایه). دیاره باس له‌و ته‌نیاییه ده‌کات که ئیتر ژنی کورد خۆی له ناو ئه‌و ئاپۆرایه‌دا نه‌دۆزیوه‌ته‌وه‌و نه‌یتوانیوه گۆڕانێک بکات به‌ڵام به‌رده‌وام وه‌ک مرۆڤێک له‌گه‌ڵ ناخی خۆی دواوه ئه‌گه‌ر له ته‌نیایشدا بووبێت. له‌لایه‌کی تر باس له هه‌ماهه‌نگیه‌ک ده‌کات که پیاوو ژن پیکرا به‌شدارن تییدا، به‌ڵام به گومانێکه‌وه پیاو به‌ره‌ورووی ژن ئه‌بێته‌وه. وه‌ک ته‌ماشا کردنێک بۆی که ژنه لێره‌وه، وه‌کو ده‌ڵێ:\n(زه‌حمه‌ت مه‌کێشه، یاره‌که‌م نازداره‌و نابێ ماندوو بێ، ژن کاری ناوماڵ ده‌کاو پیاو کاری دووکان). لالیه‌کی تر که دێته سه‌ر باس کردن له خۆشه‌ویستی وه‌ک نامۆییه یان وه‌ک شتێک که گه‌لێک جار نائومیدی ده‌به‌خشێ. وه‌ک ئه‌وه‌ی که باس ده‌کاو پرسیار له سمایل ده‌کا ''سمایل که‌ست خۆشویستوه؟ ته‌نها جارێکیان کچێکی نه‌شمیل‌و جوانکیله'' ئه‌م وڵامه گومانێک له‌و خۆشه‌ویستیه‌و ئه‌و نائومێدی‌یه‌ی له‌و خۆشه‌ویستیه‌ش ده‌رده‌که‌وێت له‌و پرسیاره دایه که ده‌ڵێت: بۆ نابێ، یه‌که‌م عه‌شق که کوێر ده‌رچوو بۆ ئه‌وانی دیکه خۆت کوێر ده‌بی.\nشوان ره‌شید/ هه‌ر له چوارچێوه‌ی ئه‌و باسه‌ی که له سه‌ر ئافره‌ته. ئاماژه به هه‌ندێ شت ده‌که‌م‌و باشتره بڵێم ده‌ستخۆشی له برای نووسه‌ر ده‌که‌م له سه‌رکه‌وتنی له ده‌ربڕینی هه‌ندێ حاڵه‌تی زۆر حه‌ساس‌و تا راده‌یه‌ک وون‌و بڵاو له کۆمه‌ڵگادا. هه‌وڵی داوه هه‌ندێ شتی بچووک ئاماژه پێکاو ئوه دبینرێت که ره‌نگه دیارترین هۆکار بۆ چاره‌سه‌رنه‌کردنی ئه‌و سیسته‌مه باوکسالارییه‌ی کۆمه‌ڵگه‌ی خۆمان بێت. باسی له ژیانی هاوسه‌رێتی (فاتێ‌و ته‌ها) ئه‌کات دیاره فاتێ وه‌ک ئافره‌تێک دڵخوازی خۆی هه‌بووه که (حه‌مید)ی ناو بووه به‌ڵام نه‌یتوانیوه وه‌ک ئافره‌تێک ره‌تی ئه‌و هاوسه‌رێته نابدڵه‌ی (ته‌ها) بکاته‌وه. لێره‌دا نووسه‌ر له وه‌رگرتنی ئه‌و دیمه‌نانه‌دا له کۆمه‌ڵگه‌ی داوه‌و کۆمه‌ڵه کاره‌ساتێکی پێوه‌گرێ داوه. رۆمانه‌که باس له هه‌ندێ حاڵه‌تی ژن‌ومیردی فاتی‌و ته‌ها ده‌کا که دووای ماوه‌یه‌ک پێکه‌وه ده‌بن ده‌گه‌نه ئه‌و راستیه‌ی که مه‌به‌ست له په‌یوه‌ندی هاوسه‌ریه‌کان تێر کردنی پیداویستیه سیکسی‌یه‌کان نی‌یه ئه‌گه‌ر نه ئه‌و باوه‌ڕه‌ی که په‌یوه‌ندی هاوسه‌رێتی زۆر له‌وه پیرۆزترو گه‌وره‌تره که ئه‌وان تێ‌گه‌یشتبوون، ئیدی کێسه‌کان سه‌ر هه‌ڵده‌ده‌ن، لێره‌وه نووسه‌ر سه‌رکه‌وتوانه ئاماژه به پێشێل کردنی مافی ئافره‌ت له هه‌ڵبژاردنی هاوسه‌ه‌که‌ی‌و قودسیه‌تی خۆشه‌ویستی فاتی‌و حه‌مید ئه‌کات‌و ئاماژه به‌وه‌ده‌دا که دروست بوونه‌وه‌ی په‌یوه‌ندی‌یه‌کانی نێوان فاتێ‌و حه‌میدو مماه‌سه سێکسیه‌کان له ئه‌نجام دا ده‌بێته هۆی کوشتنی حه‌میدو فاتێ به‌ده‌ستی ته‌ها.\nلێره‌دا نووسه‌ر پرسیارێکی گه‌وره له ویژدانی خوێنه‌ر به‌جی دێڵێ.. که ئایا چاره‌نووسی ئه‌و منداڵه‌ی ته‌هاو فاتێ له ئه‌نجامی ئه‌و هه‌ڵبژاردنه نادروسته‌ی هاوسرێتی چی به‌سر دێت. تیایدا نووسه‌ر ئه‌م رووداوانه به هونه‌رکارێکیه جوانه‌وه پێکه‌وه گرێ ئه‌دا. یا خود له پانتایی رۆمانه‌که‌دا ئاماژه به کۆمه‌ڵه پێاوێکی جیا له‌و پیاوانه ده‌کا که پێیان وایه ئافره‌ت ته‌نها وه‌کو ئامرازێ بێ بۆ تێر کردنی ئاره‌زووه سێکسیه‌کانی پیاو خوڵقاوه. ره‌نگه ئه‌مه ئاماژه کردنێکیش بێت بۆ جیاوازی ئاستی رۆشنبیری هه‌ر دوو کۆمه‌ڵه‌که.\nله‌لایه‌کی دیکه‌وه ئه‌گه‌ر تێبینی روداوه‌کانی سه‌ره‌تای رۆمانه‌که بکه‌یت، ئافره‌ت له پیشه‌نگی قوربانیه‌کانی بۆردوومانه‌که‌یه، ئافره‌ت له هه‌موو ئه‌و کاره‌سات‌و حاڵه‌تانه‌دا به‌ژداری هه‌یه به‌کاره شۆڕشگێریه‌کانیشه‌وه. لێره‌دا نووسه‌ر سیمایه‌کی شۆڕشگێرانه به ئافره‌ت ئه‌به‌خشێ‌و مامه‌ڵه‌یه‌کی هونه‌ریانه‌ی له‌گه‌ڵ هه‌موو ئه‌و حاڵه‌تانه کردووه که ئافره‌ت ده‌ورگێڕه تێیدا.\nفه‌روخ نیعمه‌تپور/ من وه‌ک درێژه‌ی قسه‌کانی ئیوه ئه‌مه‌وێ چه‌ند شتێک بڵێم، یه‌که‌م من که له‌لایه‌نی کۆمه‌ڵایه‌تی‌یه‌وه باسم له ئافره‌ت کردووه‌و وێنه‌ی ئافره‌تم کێشاوه له چوارچێوه‌ی چه‌ندین مه‌فهوومی جیاوازدا، به‌ڵام له هه‌مان کات دا زۆر نزیک به‌یه‌کتر که له‌پاڵ یه‌کتردا ده‌جولێن. من ئافره‌تم داناوه له‌و رۆمانه‌دا، ئافره‌ت کائینێکه به‌رده‌وام چاوه‌ڕوانه. ئافه‌ت کائینێکه لی ده‌درێ، خه‌م ده‌خوا، ته‌نیایه. له‌و کاته‌شدا که زیاتر له هه‌موو کاتێ له‌گه‌ڵ یه‌کترن ره‌نگه زیاتر له هه‌ر کاتیکی دیکه هه‌ست به ته‌نهایی خحیان بکه‌ن، ته‌نانه‌ت خودی ئه‌و شوێنه‌ی که ئه‌وان تیای ده‌ژین، زوری پشته‌وه، دانیشتنی ئێوارانی به‌ر ده‌رگا سه‌یر کردنی باران له پشت په‌نجه‌ره‌وه له ژورێکی سارددا، ئه‌مانه ده‌کرێ هه‌مووی ده‌لاله‌تی خۆیان هه‌بێت، یان ته‌نیا خاوه‌ن بوونی یه‌ک تاقه په‌نجه‌ره که چوارچاوه‌ی چڵکنی شووشه‌ی هه‌یه که ده‌توانێ دەلالەتی خۆی هەبێت. یان هه‌موو ئه‌و تاڵه موانه‌ی که له کون‌و که‌له‌به‌ردا شاردراوه‌ته‌وه که ئافره‌تی ئێمه ئه‌مه‌ی له زه‌مانی زووتروه کردوه. ره‌نگه ئێستاش له به‌شێکی به‌رچاوی کورده‌واریا ئه‌و دیاردانه هه‌ر مابن. به هه‌ر حاڵ ئه‌مه ئه‌و سیما کۆمه‌ڵایه‌تیانه‌یه که ویستوومه ئافره‌تی پێ بناسێنم له پاڵ ئه‌و شتانه‌شدا بڵێم وه‌ک ئه‌وه‌ی باس له ئاوێنه‌یه‌ک ده‌که‌م له ژووری خوشکه‌کان که درزی تێکه‌وتووه، ره‌نگه له‌و کاته‌ی که نووسیومه‌و باسم له‌و ئاوێنه درزاویه کردبێت، راسته‌وخۆو ئاگایانه هیچ ته‌عبیرێک‌و مانایه‌کی شاراوه‌م له پشتیه‌وه به‌دی نه‌کردبێت، به‌ڵام دووایی له کاتی نوسینی رۆمانه‌که من زیاتر فکرام بۆ ئه‌وه ئه‌چوو که ته‌عبیرێک له ئایندا هه‌یه ئه‌ڵی دووژن له شایه‌تیا به‌رمابه‌ر به پیاوێکن، مانای رێک ئه‌وه‌یه، ژن له ئاوێنه‌که‌یا خۆی دووان ئه‌بینێ بۆ؟ چونکه حه‌ز ئه‌کا پیاو بێت. گه‌یشتمه ئه‌و بیروڕایه‌ش که مه‌به‌ستم ئه‌وه بووه بۆیه به‌رده‌وام جه‌خت له ئاوێنه‌که ده‌که‌مه‌وه. جگه له‌وه په‌یوه‌ندیه‌کی تر له‌ناو رۆمانه‌که‌دا هه‌یه که ره‌نگه لایه‌نێکی دیکه‌ی تراژیدیای رۆمانه‌که ئه‌وه بێت، که‌سایه‌تیه شۆڕشگێره‌کانی ناو رۆمانه‌که ئه‌وانه‌ی ئه‌یانه‌وێ گۆڕانکارێیک بکه‌ن، ئه‌و په‌یوه‌ندییانه‌ی ئه‌وان له‌گه‌ڵ ئافره‌ته‌کان هه‌یانه له باشترین حه‌ڵه‌تدا ئه‌وه‌نده جیاوازی نی‌یه له‌گه‌ڵ ئه‌و په‌یوه‌ندییانه‌ی که پیاوه‌کانی دیکه‌ی نێو رۆمانه‌که له‌گه‌ڵ ئافره‌ته‌کانی تر هه‌یانە. که‌مال که‌سێک نی‌یه که خوشکه‌کانی ته‌حقیر بکات، لییان بدات، به‌ڵام له هه‌مان کاتدا ئه‌وه ئه‌و جیاواز ئه‌کاته‌وه له باوکی‌و زاواکه‌ی‌و فڵان‌و فلان... له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ش که‌مال که‌سایه‌تێک نی‌یه بتوانێ کاریگه‌رێیکی وای له‌سه‌ر ئافره‌ت هه‌بێ، له‌سه‌ر خوشکه‌کانی به‌راده‌ی ئه‌وه‌ی که وه‌کوو خۆی بێنه ناو ژیانه‌وه به‌و مانایه‌ی که‌سایه‌تیه‌ی شۆڕشگێڕه‌کانی ناو رۆمانه‌که ده‌سته‌وه‌ستان له ئاستی ئافره‌ته‌کان. خۆم بیرم له‌وه کردۆته‌وه که لایه‌نه شۆرشگێره‌کانی کۆمه‌ڵی ئێمه به هه‌قیقه‌ت ده‌سته‌وه‌ستان بوون له ئاستی ئه‌و جۆره ته‌سه‌ورو وێنایانه‌ی ئه‌و جیهانه‌ی که ئه‌یانه‌ویست له ناو جیهانی ئافره‌تا دروستی بکه‌ن. هه‌ر له‌و لایه‌نه‌وه بگره که ئافره‌تی کورد له کۆمه‌ڵگای کورده‌واری له‌گه‌ڵ ئامان بوونیشی له لایه‌نه شۆڕشگێڕیه‌کان، هێشتا وه‌ک پیاو حزوری نی‌یه. ئه‌مه‌ش وه‌ک دیارده‌یه‌کی کۆمه‌ڵایه‌تی بوه، لای خۆمان ئافره‌ت هه‌بوون به‌تایبه‌ت له‌م دواییانه‌ی مێژووی مودێرنه‌وه. به‌ڵام هه‌ست ده‌که‌ی پیوه‌ندییه زاڵه‌کان هه‌مان ئه‌و په‌یوه‌ندیه باوکسالاریانه‌ن که به زه‌قی له ریزی شۆڕشگێران دا خۆی پێشان ده‌داته‌وه. ره‌نگه تاوانی که‌مالی تێدا نه‌بووبێ که نه‌یتوانیوه واقیعه‌که بگۆڕێ یان ئه‌و خاوه‌نی ئه‌و که‌سایه‌تیه نه‌بووبێت یا ...هتد.\nره‌وشت ره‌شید/ لایه‌نێکی دیکه‌ی رۆمانه‌که ئه‌وه‌یه که له شوێنێ زیاتر چه‌ند دیمه‌نێکی سێکسیی ده‌که‌وێته به‌رچاوان که نووسه‌ر وێنای کردوون.\nدیاره ئه‌م دیمه‌نانه له زانستی ده‌روون ناسیدا به (Homosexuality) داده‌نرێت که جۆرێکه له (لادانی سێکس) واته ئه‌م دیمه‌نه سێکسیانه دیمه‌نێک نین له نێوان ژن‌و پیاودا و زیاتر دیمه‌نێکن له نێوان دوو که‌سی هه‌مان ره‌گه‌ز (پیاو پیاو) (ژن و ژن). ئه‌و دیارده‌یه‌ش که له وڵاتانی دوونیا زۆر بڵاوه له ئه‌نجامی ئازادییه سێکسیه‌کان روو ده‌دات که چی به پێچه‌وانه‌وه له‌لای خۆمان له ئه‌نجامی چه‌پاندنی سێکسه‌وه روو ده‌دات. جا نازانم فه‌روخ ئه‌و وێنانه‌ی له رۆمانه‌که‌دا کێشاونی‌و زه‌قی کردوونه‌ته‌وه وه‌کو من بۆی چووم هه‌ر له ئه‌نجامی ئه‌و چه‌پاندنه سێکسیه‌ی نێو کۆمه‌ڵگه‌ی کورده‌واریدا هه‌یه وایکردووه دوو تاکی سه‌ربه یه‌ک ره‌گه‌ز ئه‌و کرداره سێکسیه ئه‌نجام بده‌ن یا خود ئه‌وه‌ش وه‌کو نه‌خۆشیه‌کی باوی سێکسه له والتانی دونیادا؟\nفه‌روخ نیعمه‌تپوور/ هه‌ڵبه‌ت هه‌روه‌ک خۆت وتت ئه‌و شته له وڵاتانی پیشکه‌وتوو دا لایه‌نێکی ئه‌وه‌یه که ئازادی سێکسی هه‌یه. لایه‌نی چه‌پاندنی سێکسی، لایه‌نێکی زۆر زاڵی سیکسه له کۆمه‌ڵگه‌ی ئێمه‌دا که نکۆڵی لی ناکرێ.\nره‌نگه ئاسایترین لیکدانه‌وه بۆ ئه‌و چه‌ند وێنه سیکسیه‌ی که له رۆمانه‌که‌دا هه‌یه ئه‌وه‌یه که له‌و پێگه‌وه بێ بۆی بچیت‌و ته‌عبیری لێ بکه‌یت، به‌ڵام من نامه‌وێ ته‌نها له‌و چه‌ند وێنه سێکسه‌دا ته‌عبیرێکی سێکسی بکه‌م به‌و مانایه‌ی هه‌موو ئه‌و وێنه سیکسیانه که له پانتایی رۆمانه‌که‌یا هه‌یه ئه‌گه‌ر تێکه‌ڵ به به‌شه‌کانی دیکه‌ی رۆمانه‌که نه‌بێ ره‌نگه نه‌توانی مانای پیوسیتی خۆی ببه‌خشێ، وه‌ختێ کورێکی شێت له‌گه‌ڵ پیاوێکی پیردا سێکس ئه‌کات، ئه‌مه به‌رای من ته‌نیا له چه‌پاندنی سێکسه‌وه نی‌یه. وه‌ختێ کوڕێکی قۆز که خاوه‌نی دوکانێکه به‌هۆی ئیشه‌که‌یەوه ئاکاری خه‌لکی خراپ وه‌رده‌گرێ‌و به‌و ئیمکاناته‌ی که هه‌یه‌تی مندالانی دیکه‌ی پێ ته‌فره ده‌دات، ئه‌مه ته‌نها له چه‌پاندنی سێکسه‌وه ته‌عبیری مه‌سه‌له‌که‌ی لی ناکرێ. هه‌ر چه‌نده ده‌کرێ ئه‌م چه‌پاندنه لایه‌نێکی شیکردنه‌وه‌ی مه‌سه‌له‌که بێت. مرۆڤی ئێمه نه‌ک ته‌نها له لایه‌نی سێکسه‌وه نی‌یه به‌ڵکو له‌لایه‌کانی دیکه‌ی ژیانی کۆمەڵایەتی و واقیعی خۆیا تووشی که‌بت و شکه‌ست و نه‌هامه‌تی بوه، ئەمه‌ش ئه‌و لایه‌نانه پاڵده‌نێت‌و هانده‌دات که بۆ نموونه له‌و که‌بته سیکسیه دا سه‌ر هه‌ڵبدات‌و ره‌نگه ره‌نگه به‌قه‌د چه‌پاندنی سێکسه‌که رۆلی خۆی بگێرێ. له‌به‌ر ئه‌وه‌ش له‌وانه‌یه حه‌ز نه‌که‌م ته‌عبیرێکی سرف سێکسی له‌و وێنانه بکه‌ین. له‌گه‌ڵ ئەوه‌ش که شیاوه ته‌عبیرێکی سیکسی لی بکرێت، شیاویشه هه‌موو گوتراویک له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌کانی دیکه‌ی رۆمانه‌که دا لێ‌ی بکۆڵدرێته‌وه.\nشوان ره‌شید/ له باره‌ی ئه‌و دیمه‌نه سێکسیانه حه‌ز ده‌که‌م ئاماژه به هه‌ندێ وورده‌کاری بکه‌م، له وه‌سفکردنی ئه‌و حاڵه‌تانه‌دا یان له به‌ستنه‌وه‌ی رووداوه‌کان به یه‌کتریه‌وه. کاتێک ده‌گه‌یته سه‌ر ئه‌و دیمه‌ن‌و وێنا کردن‌و رووداوانه‌ی نووسه‌ر له‌م باره‌یه‌وه کێشاونی، ورده‌کاریه‌کی زۆر هه‌ست پیده‌که‌یت. بۆ نموونه برای حه‌مید که خاوه‌نی دوکانێکی پاسکلچیه‌تیه کاتێک ده‌زانێ ئه‌و منداله‌ی پاسکیلیکی به‌کرێ لی وه‌رگرتووه که‌وتۆته ژێر فه‌رمانی‌و بووه به نێچیری، به هه‌ر فێڵێ بێ حه‌مید ده‌نێرێته‌وه بۆ ماڵه‌وه‌و مناڵه‌که‌ش ڕاده‌کێشێته پشت ئه‌و په‌رده‌یه‌ی دوا به‌شی دواوه‌ی دوکانه‌که‌ی که بۆ ئه‌م مه‌به‌سته جیای کردۆته‌وه. کاتێک حه‌مید ده‌گه‌ڕێته‌وه دوکانه‌که سه‌یر ده‌کا، نووسه‌ر لیره‌وه به ورده‌کارێیکی ته‌واوه‌وه دریژه به روداوه‌که ده‌دات‌و حه‌مید گوێ بۆ هه‌ناسه‌و هانه‌هانی که‌سێک شل ده‌کات‌و به دوویدا ده‌چێت تاکو پشت په‌رده‌که. هاوکات نووسه‌ر ئاماژه به هه‌موو ئه‌و ده‌نگ‌و هه‌ستانه ده‌کا که له کرداری سێکسی دوو که‌س دا په‌یدا ده‌بن.\nله کات‌و شوێنێکی تردا حه‌مید خۆی سێکسی رێگه پینه‌دراو (ناشه‌رعی) له‌گه‌ڵ فاتی دا ده‌کا، که ئه‌مه‌شی وه‌ک ره‌فتاری براکه‌ی له ناو کۆمه‌ڵدا په‌سند نی‌یه. لیره‌دا هه‌ست به دروست کردنی په‌یوه‌ندی‌یه نێوان هه‌ر دوو رووداوه‌که ده‌که‌ین، که ره‌نگه رووداوی یه‌که‌م هۆی دروست بوونی رووداوی دوه‌م بێت. به مانایه‌کی تر نووسه‌ر هاتوه که‌سایه‌تی برای حه‌میدی دوای ماوه‌یه‌ک له ناو که‌سایه‌تی حه‌مید خوڵقاندوه به‌ڵام ئه‌وه‌ی ده‌مینێته‌وه جیا کردنه‌وه‌ی چه‌مکی سیکسی رووداوی یه‌که‌مه له سێکسی رووداوی دووه‌م. هه‌روه‌ها له لاپه‌ره (55)دا نووسراوه (کچ که عاشق ئه‌بێت جه‌سته‌ی ده‌ئاوسێ، ده‌کشێ... تاوه‌کوو... جووتبوونێکی ئه‌به‌دی له‌گه‌ڵ هه‌وا) لیره‌دا نووسه‌ر خۆی به‌و حاڵه‌ته تێپه‌ڕ ده‌بێ یان نزیکترین که‌سێک بێت له نهێنیه‌کانی کچه عاشقیک. واته وێنا کردنی حاڵه‌تێکی وا که تایبه‌ت بێت به ره‌گه‌زی دژ به ره‌گه‌زی نووسه‌ر، به شیوه‌یه‌کی ته‌واو به‌ڵگه‌یه بۆ توانای نووسه‌ر له‌و بواره‌دا.\nئیسماعیل کورده/ لایه‌نیکی تری سه‌رکه‌وتنی هه‌ر رۆمانێک ته‌کنیکه‌که‌یه‌تی که چه‌ند گونجاو له‌گه‌ڵ هونه‌ری وێنا کردنی سینه‌مایی‌و پیاده بونی لایه‌نه هونه‌ری‌یه‌کانی سینه‌ماش وه‌ک گێڕانه‌وه‌ی حه‌ده‌سی فیلمێک که به‌رجه‌سته بوونی زیاتری رۆمانه‌که به‌سه‌ر ده‌رگا هونه‌ریه‌کان دا ده‌کاته‌وه. گه‌مه و ته‌کنیکیش له شوێن‌و کاتی رووداوه‌کاندا وه‌ک به‌شێکی زیندویی ته‌کنیکه‌کانی رۆمانی په‌ره‌سێلکه‌کانی کۆچ بینران. به‌گشتی ئه‌وه‌ی من بینیم ته‌کنیک بوو به شێوه‌یه‌کی وون خۆی له گۆڕانی زه‌مه‌ن‌و شوێنه‌کاندا بینی‌و گۆڕانی گێره‌وه‌کانیش جێ‌ی سه‌رنجم بوون. ئه‌و وون بوونه‌وه‌ی نێوان رووداوه‌کان‌و شوێنه‌کان‌و پاژه‌کان ته‌کنیکێکی سینه‌مایی وونی پی به‌خشیبوو به جۆرێک که وای لی ده‌کردی به‌رده‌وام به دوای ئه‌نجامه کۆتاییه‌کاندا بگه‌ڕێ‌ی. لایه‌نێکی تری ئه‌وه بو که ریتمی رووداوه‌کان وه‌رچه‌رخانێکی وای تیا نه‌بوو که شێوازێکی وون و خۆنه‌دۆزینه‌وه بگرێته‌وه.. سه‌ره‌تا وای بۆچووم که که‌وتوومه‌ته وون بوونێک، به‌لام دوایی ئه‌وه‌ی که ئه‌و ریتمه ریتمیکی شاز نیی ... کۆمه‌ڵایه‌تی‌و سیاسی‌و ململانییه‌کان که له نێوان مه‌رگ‌و ژیاندا بوون له هه‌موو شتێک زیاتر په‌ره‌سێلکه‌کانی کۆچی له لای من کرده ده‌قێکی گونجاو بۆ وه‌رگێڕانه سه‌ر زمانی ته‌کنیک‌و سینه‌ما وه‌ک نیشان دانێک. ته‌کنیکه‌کانیش زیاتر واقیع بینانه بوون له‌وه‌ی که له چوارچێوه‌ی فانتازیاێیک نیشان بدرێن‌و ببنه سیمای باسکردن. به‌ڵکو ته‌کنیک له‌گه‌ڵ گۆڕینی شوێنه‌کان‌و کات‌و که‌سایه‌تیه‌کانداو لگه‌ڵ توئویل کردنی رووداوه‌کان گه‌مه‌ی له‌گه‌ڵ کرابوو.\nره‌وشت ره‌شید/ دیاره من له‌گه‌ڵ (کورده رواندزی) دام که باسی مه‌سه‌له‌ی ته‌کنیک ئه‌کات له رۆمانی په‌ره‌سێلکه‌کانی کۆچدا، یه‌کیک له نیشانه‌کانی سه‌رکه‌وتنی ئه‌و رۆمانه سه‌رکه‌وتنی لایه‌نی ته‌کنیکه له گێڕانه‌وه‌ی روداوه خستنه رووی وێنه‌کان. ته‌کنیک له‌لایه‌ن نووسەر به شێوه‌یه‌کی جوان مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵ کراوه. ده‌شمه‌وێ لایه‌نی ته‌کنیکی‌یه‌که‌ی به‌سه‌ر چه‌ند خالێک دا دابه‌ش بکه‌م‌و لانی که‌می هه‌قی خۆی بده‌مێ. له خاڵی یه‌که‌مدا باس له پیکه‌وه به‌ستنی رووداوه‌کانی ئه‌م رۆمانه ده‌که‌م، ده‌بینین له پاژه‌ی یه‌که‌مدا نووسه‌ر سه‌رکه‌وتووانه ئه‌و دیمه‌نه جوانانه ده‌خاته روو که ویستویه‌تی له رۆمانه‌که‌دا باسیان لیوه بکا به یه‌که‌وه‌ی به‌ستوون. بۆ نموونه کاتێک که یه‌کێک له کاره‌کته‌ره‌کان له شاره‌وه ده‌چێته شاخ، وێنه‌ی سه‌رجه‌م ناسۆریه‌کانی گرتوون که پیای تێپه‌ڕیوه به‌لام به شێوه‌یه‌ک که له سه‌ره‌تاوه تاکو کۆتایی باسی نه‌کردوون، به‌ڵکوو له زه‌مه‌نێک دا که باسی ئه‌و ده‌کات دوباره ده‌گه‌ڕێته‌وه شوێنێکی دیکه بۆ ئه‌وه‌ی رووداوێکی دیکه بگێڕیته‌وه. دیسان له‌و شوێنه ده‌گه‌ڕیته‌وه بۆ شاخ بۆ ئه‌وه‌ی باسی لاوه پیشمه‌رگه‌یه‌ک بکات‌و جارێکی تر ده‌گه‌ڕێته‌وه شوینێکی دیکه. شوێنی یه‌که‌م شاخێکی به‌رفراوانه، شوێنی دوه‌م بریتی‌یه له ژوورێک که تیایدا پیره‌میردێک له‌سرمه‌رگ دایه‌و خه‌ریکه رۆح ده‌دات. له‌نێوان ئه‌م دوو بابه‌ته‌ش نووسه‌ر به ته‌کنیکێکی زۆر جوان به‌یه‌که‌وه‌ی به‌ستوونه‌ته‌وه، وه‌ک ئه‌وه‌ی هه‌ردووکیان کۆچن، هه‌ردوکیان رێگایه‌کی کۆچ کۆچێک به‌ره‌و شاخ‌و مه‌رامێک‌و کۆچێکیش که کۆتایی‌یه. مردنیی پیره‌مێردێک که له‌دوا ئاوزنگه‌کانی دایه، ئه‌مه ته‌کنیکه نووسه‌ر به خوانی هه‌وڵی داوه پیڤه‌کانیش تێکه‌ڵ بکات، بۆ نموونه کاتێک که وا پیشه‌مه‌رگه له شاخ هه‌ناسه سوار ده‌بێت یه‌کسه‌ر ده‌گه‌ڕیتوه ژووری پیره‌مێرده‌که‌و باسی دوا هه‌ناه‌کانی مه‌رگی مرۆڤێکی تر ده‌کات... دوایی باس له‌وه ده‌کات که بووه گریان‌و هه‌ڵا به‌رز بووه‌وه وایانزانی باپیره گه‌وره‌یان مردووه، دوایی ئه‌و به‌جیدێڵی‌و ده‌گه‌ڕێته‌وه شاخ ده‌ڵێت: ده‌نگی زرمه‌وگرمه هاوار به‌رز بووه‌وه کاتێ که‌وا له پشته‌وه ته‌قه‌ی لی ده‌که‌ن. ئه‌م به‌یه‌که‌وه به‌ستنه‌وه‌یه‌ی رووداوه‌کانیش زیاتر له جێگایه‌ک له رۆمانه‌که‌دا دووباره ده‌بنه‌وه‌و له‌وانه‌یه خوێنه‌ر بزانی نووسه‌ر به ئه‌نقه‌ست ئه‌و جوانکارییانه‌ی کردبێت.\nخاڵی دووه‌م ده‌مه‌وێ قسه له‌سه‌ر زه‌مه‌ن بکه‌م له رۆمانه‌که‌دا بابه‌تی کات که گه‌لێک فراوانه زیاتر له ئاماژه‌یه‌ک وه‌خۆ ده‌گرێ. نووسه‌ر سه‌رکه‌وتوانه هه‌وڵی داوه گه‌مه‌ی له‌گه‌ڵ کات دا کردووه، به‌ڵگه‌ش بۆ ئه‌وه ئه‌و په‌ره‌گرافه جوان‌و ناسکه‌کانن که‌وا له دوو توێ‌ی رۆمانکه‌دا ده‌که‌ونه به‌رچاوان. بۆ نموونه له زۆر شوێن نووسه‌ر زه‌مه‌نی رابردوو به فرمانی رانه‌بردوو ده‌رده‌برێت به‌و مانایه‌ی ده‌یه‌وێ زه‌مه‌نکان له ئیستاو رابردوه‌دا خۆیان ببینه‌وه. ئه‌و شیوه یاریکردنه‌ش له‌گه‌ڵ زه‌مه‌ن مه‌رامهو مانای خۆی هه‌یه‌و شێوازێکی جوانیشه له گێڕانه‌وه‌ی روداوه‌کان.\nوه‌ک (کورده)ش باسی کرد ده‌بینین که‌وا پاژه‌کان زه‌مه‌نی جیاوازیان هه‌یه‌و رووداوه‌کان ده‌رفه‌تێکی زۆریان ویستوه بۆ ئەوه‌ی ده‌ریانبڕێت. وه‌ک ئه‌و رووداوانه‌ی که له زه‌مه‌نێکی دیاری کراو روویان داوه‌و تا کۆتایی رۆمانه‌که‌ش دێت به‌ردوامیان هه‌یه. له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ش لکه له ساته‌کانی یه‌که‌می رۆمانه‌که وه‌کو جه‌سته حزوریان نامینێ.. ئه‌مانه هه‌موویان گه‌مه کردنێکه له‌گه‌ڵ زه‌مه‌ن‌و، زه‌مه‌ن بۆ خۆی کاره‌کته‌رێکی چاپووکی نێو رۆمانه‌که‌یه.\nخاڵی سێیه‌م لایه‌نی ته‌کنیکیه، نووسه‌ر ویستوویه‌تی وه‌ک کامیرایه‌ک چه‌ندین دیمه‌ن به‌رجه‌سته بکات به تایبه‌ت که چه‌ند دیمه‌نێکی تراژیدییاین وه‌ک ئه‌وه‌ی له‌و ساتانه‌ی که وا سمایل ده‌کوژرێت، له‌وێدا چه‌ند حاڵه‌تێکی زۆر تراژیدیای که‌ماڵ پیشان ده‌درێن که که‌مال له‌و شوێنه‌دا ده‌ڵێت: وه‌بیرته سمایل که.. فڵان‌و فلان‌و فڵان.. ئه‌مانه بیرکردنه‌وه‌یه‌کن که سمایل کۆتایی به ژیانی هاتووه‌و ساردبۆتوه. دیمه‌نه‌کان لیره‌دا به شێوه‌یه‌کن که پیت وایه سه‌یری فیلمێکی سینه‌مایی ده‌که‌ین یان له کاتی کوژرانی (حه‌مید ئه‌و ئاماژه ده‌ست پیده‌کاته‌و که ده‌ڵیت: له‌بیرته حه‌مید که منداڵ بویت‌و..) ئیتر کۆمه‌ڵێ شتی وه‌بیر ده‌هێنێته‌وه که وه‌ک ئه‌وه‌ی له فیلمێک دا که‌سایه‌تێک وجودی نامێنێ‌و یه‌کسه‌ر ئه‌و که‌سه‌ی له به‌رمابه‌ر فلیمه‌که‌یه رابردووی ئه‌و که‌سه دێنێته‌وه به‌رچاوی خۆی که وا باسی ده‌کات.\nدیسان چه‌ند وێنه‌یه‌کی تیایه، کاتی کوشتنی فاتێ له چه‌ند شوێنێکی جیاواز باسیکردون وه‌ک ئه‌و وێنانه‌ی که ده‌ڵێ باوکم زانی ئاوای به‌سه‌ر هات، که دایکم زانی بورایه‌وه، خوشکه‌کانم زانیان ژیانیان گۆڕا، ئیدی ئاوێنه هه‌ر ئاوێنه‌ی جاران نه‌بوو، له ئاوێنه‌که ده‌ترسان... هه‌موو ئه‌وانه وه‌ک چه‌ند وێنه‌یه‌کی تراژیدی جێ ئاماژه پیاچوونه‌وه بوون. لایه‌نێکی دیکه‌ی ته‌کنیکی که هه‌ستی پی ده‌کرا ئه‌وه بوو که زیاتر له که‌سێک حیکایه‌ت خوان بون، وه‌ک ئه‌وه‌ی که‌ماڵ له هه‌ندێ شوێن‌و کاره‌کته‌ره‌کانیش له هه‌ندێ شوێن ئیدی ئه‌و فره‌ده‌نگیه له گێڕانه‌وه‌دا بۆخۆی ته‌کنیکێکی جوان‌و ورد بوو بۆ ئه‌وه‌ی بمانگه‌ینێته خاڵی کۆتایی که پێشم وایه ناگه‌ین پێ‌ی، چونکه رۆمانکه فراوانه‌و کاتیکیش که ده‌گه‌یته دوایین ووته دوباره ده‌مانگه‌ێینێته‌وه سه‌ره‌تا، چونکه ئه‌و کۆچه به‌رده‌وامه، جگه له چه‌ندین خاڵی تری وه‌ک ئه‌و سیناریسته‌ی که هه‌موو رۆژ سه‌یران‌و فاتێ له په‌نجه‌ره‌که‌وه چاوه‌ڕێنه‌و یا خود ئه‌و کاتانه‌ی که‌مال له شاخه‌و ماندووه‌و که‌چی هه‌میشه بیری لایه سه‌یرانه‌و لیره‌دا عاتیفه له چوارچیوه‌یه‌کی ناسکدا ده‌ورگێڕه‌و حشق دیمه‌نێکی جوان پیشان ئه‌دات. یان ئه‌و دیمه‌نانه‌ی که وا سمایل کۆ ده‌کاته‌وه... هه‌موو ئه‌مانه به یه‌که‌وه قالبێکی جوان‌و ناسک به رۆمانه‌که ده‌به‌خشن.\nفه‌روخ نیعمه‌تپور/ هه‌ندێ تێبینیم هه‌یه له‌سه‌ر مه‌سه‌له‌ی ته‌کنیک، دیاره تێبینیه‌که‌ش وه‌کو شیکارێکی زیاتره له‌سه‌ر حاڵه‌ته‌کان. من ئه‌مه‌وێ له مه‌سه‌له‌ی شکاندنی زه‌مه‌ن‌و شوێنه‌وه بدوێم. تۆ له رۆمانه کلاسیکه‌کاندا یان ئه‌و رۆمانانه‌ی له سه‌ده‌ی (19)هه‌مه‌وه بۆمان به‌جێ ماوهن، تیایاندا ره‌وتی زه‌مه‌ن، ره‌وتی شوێن بە شیوه‌یه‌کی زنجیره‌یی ئه‌بینی، په‌یوه‌نییکی مه‌نتقیان له‌گه‌ڵ یه‌کتردا هه‌یه، بۆ نموونه (رۆدین) که یه‌کێکه له رۆمانه رووسیه‌کانی سه‌ده‌ی (19)... له شوێنێکا که ئه‌یه‌وێ بیست ساڵ دواتر پێشان بدا، راده‌وه‌ستیی‌و بۆخۆیشی باسی ده‌کات که ئه‌مه بیست ساڵ دواتره، به‌ڵام له رۆمانی نوێیا هه‌موومان ئه‌زانین که هه‌ڵس‌وکه‌وتێکی دیکه له‌گه‌ڵ شوێن‌و کات کراوه، ئه‌ویش شکاندنی کات‌و شوێنه‌و به‌و هۆیه‌وه نووسه‌ر ده‌توانێ چه‌ند شوێن یا چه‌ند زه‌مه‌نێکی جۆراوجۆر به‌یه‌که‌وه ببه‌ستێته‌وه، به‌و شیوه‌یه، نووسه‌ر چه‌ندین مه‌به‌ست ته‌عقیب ئه‌کا، به ڕای من، یه‌که‌م ئه‌وه‌یه که به نه‌وعێک مامه‌ڵه‌یه‌کی ره‌ها له‌گه‌ڵ کات ئه‌کات، به‌و شێوه‌یه نووسه‌ر هه‌ست ئه‌کا ئه‌وە کاته له ژێر کۆنترۆلی ئه‌و دایه، به‌و مانایه‌ی نوسه‌ر زاڵه به‌سه‌ر کات‌و کات زاڵ نیه به‌سه‌ر نووسه‌ردا. لێره‌دا ئه‌مه ئازادییەک به نووسه‌ر ده‌دات بۆ نووسین. ئه‌مه‌ش زۆر گرنگه بۆ ئه‌وه‌ی له زه‌مه‌ندا بتوانی به شکاندنی کات‌و شوێن، حاڵه‌ته جۆراوجۆره‌کانی ژیان بدۆزێته‌وه‌و بیانخاته پاڵ یه‌کتری، ئه‌و حاڵه‌تانه‌ی به ته‌سه‌وری من‌و تۆ یا له ته‌سه‌وری زۆر که‌سی دیکه‌د رەنگەا هیچ په‌یوه‌ندێیکیان به یه‌کتریه‌وه نه‌بێت، به‌ڵام ئه‌و ده‌یاندۆزێتەوه‌و ده‌یانخاته پاڵ یه‌کتری، جا چ ئه‌و رووداوه، فانتازیایی بێت یان روداوێکی واقیعی، ده‌شێ مامه‌ڵه‌یه‌کی وای له‌گه‌ڵ بکه‌ی. که‌واته مه‌سه‌له‌که ئه‌وه‌یه نوسه‌ر به‌و شێوه‌یه زاڵ ئه‌بێ به‌سه‌ر کاتاو ئه‌یه‌وێ رواله‌تێکی ئه‌به‌دی له باره‌ی کات‌و شوێن به به‌رهه‌مه‌که‌ی خۆی بدات. دووه‌م ئه‌وه‌یه له‌م رێگایه‌وه نووسه‌ر حاڵه‌ته نه‌گونجاو و نه‌شیاوه‌کان که من‌و تۆ پیمان وایه ئه‌وانه قه‌ت ناشێ له پاڵ یه‌کترا بن ده‌یانخاته پاڵ یه‌کتری، یان نه‌خێر شه‌رت نیه بیانخاته پاڵ یه‌کتر، ئه‌یانخاته حاڵه‌تێکی دژی یه‌کتره‌وه، به‌هه‌ر حاڵ ئه‌و دوو رووداوه که له دوو زه‌مه‌نی جۆراوجۆر روو ده‌ده‌ن‌و نوسه‌ر ده‌یانخاته پاڵ یه‌کتر ئه‌و حاڵه‌ته چ دژبه‌یه‌ک‌و چ هاوئاهه‌نگ بن، نوسه‌ر شتێکی نوی دروست ده‌کات، من بۆ خۆم وه‌ک ته‌کنیکێک ئه‌و پلانه‌م جێ‌به‌جێ کردووه. ئه‌گه‌ر دیقه‌تتان دابێ من هه‌موو شته‌کانی ترم لا بردووه بۆ نموونه کاک شوان ئیشاره‌تی به‌وه‌دا، تۆ رووداوێ باس ئه‌که‌ی، به‌ڵام دایالۆگی ئه‌و که‌سه‌ی که نووسیمه (کاک... له‌گه‌ڵ که‌ماڵ)، باس نه‌کراوه، ئه‌و رووداوه که له‌وێیا ئه‌یوه‌ستێنم، یه‌کسه‌ر ده‌چمه نێو دیالۆگه‌که‌وە، ئیتر باس لەوە ناکه‌م دوای ئه‌وه‌ی رووداوه‌که ته‌واو بوو که‌مال چوو بۆ ماڵی خۆیان، چووه فڵان شوێن، دوکان‌و فڵان که‌سی بینی‌و قسه‌ی له‌گه‌ڵ کرد. لێرە رێک ئه‌وانه هه‌مووی لائه‌درێن، لێره‌دا جه‌وهه‌ر بەرجەستە دەبێتەوە. بۆ ئەوه‌ی خوێنه‌ر ئازاد بکه‌ی له‌و هه‌موو شته زیادانه‌ی که له ناو رۆمانه‌که‌دان و ئه‌شێ بێنه ئاراوه. تۆ پێت وایه ئه‌بێ هه‌مو ئه‌و شتانه‌ی لی زیاد بکه‌م وانیه؟! ئه‌گه‌ر نا هه‌موو ئه‌و حاڵه‌تانه‌ی که له نێوان ئه‌و دوو خاڵه دایه، شوێنه‌و ئه‌کرێ به شێوه‌یه‌ک پێکیانه‌وه بلکێنم. به‌ڵام من به‌م شیوه‌یه به یه‌کمه‌وه نه‌نووساندون، به‌ڵکو هه‌وڵم داوه جه‌وهه‌ری په‌یوه‌ندی‌یه‌کان وه‌ربگرم‌و ته‌نها ئه‌و جه‌وهه‌ره‌م پێکه‌وه لکاندووە. شتێکی تریش پرسیار کرا، زۆر جار پرسیار له ده‌قه‌که‌دا دووپات ده‌بێته‌وه، راست ده‌که‌ی هه‌موو ئه‌وانه‌ی گێڕێڕه‌وه‌ن له ناو ئه‌و ده‌قه‌دا که ده‌ینووسی دەکرێ پرسیاریش بکه‌ن. چ وه‌ک گێڕه‌ره‌وه‌ی سه‌ره‌کی بێت یان حیکایه‌ت خوان یا چ خودی پاڵه‌وانی نێو رۆمانه‌کە. هه‌موویان ئه‌و پرسیاره ده‌که‌ن. به‌ڵام بۆ دووپات ئه‌بنه‌وه؟ پرسیار ئه‌وه‌یه، من بۆخۆم وام بیرکردۆته‌وه که ئه‌و پرسیارانه تۆ ته‌نها ناخاته گومانه‌وه، به‌ڵکو حه‌تمیه‌تێک به‌تۆ ئه‌دا: بۆ نموونه ئه‌ڵێ بۆ ئه‌گری؟! لای ئێمه گریان نه‌شازه، ناشیرینه، به‌ڵام بابگری، لێ‌ی گه‌ڕێ... با گریان عه‌یبه نه‌بێ.\nئه‌و حاڵه‌ته له کۆمه‌ڵگای ئێمه‌دا زۆرن. به‌ڵام بۆ ناگری؟! با ئێمه مامه‌له‌یه‌کی له‌گه‌ڵ ئه‌و عاتفیه ئینسانیانه‌دا بکه‌ین. ئه‌و پرسیارانه‌ش که ده‌کرێن، چه‌ند بۆ گه‌ڕانه بۆ شوێنهۆیه‌کاندا، به رای من زیاتر بۆ سه‌قامگیرکردنی ئه‌و حاڵه‌ته عاتفی‌و ئینسانیه‌یه. مانای که پرسیار ده‌که‌ین بۆ نه‌گری؟! ره‌نگه لێره‌یا هیچ جوابێکی پی نه‌بێ.\nهه‌موو ئه‌و لایه‌نانه‌ی دیکه که باسیان کرد من که‌م تا زۆر ئه‌و شته ته‌کنیکیانه‌م ته‌عقیب کردووه له ناو نوسینه‌که‌دا... به‌ڵام له‌گه‌ل ئه‌وه‌شدا قه‌ناعه‌تم وایه نوسه‌ری سه‌رکه‌وتوو ئه‌و نوسه‌ره‌یه ته‌کنیک له په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌کانی تری رۆمانکه‌دا ره‌چاو ئه‌کا. به داخه‌وه ئێستا گرفتێک لای ئێمه هه‌یه که زۆرتر رۆماننوسی سه‌رکه‌وتوو به ته‌کنیکه‌وه ئه‌خوێندرێته‌وه، به‌ڵام ته‌کنیک به لای من به‌شێکی رۆمانه‌که‌یه‌و هه‌موو لایه‌نه‌کانی رۆمان نی‌یه. به‌و مانایه‌ی رۆمانێک که لایه‌نه‌کانی دیکه‌ی حزوریان نه‌بێ، یان حزورێکی لاوازیان هه‌بێ هه‌ر چه‌ند ته‌کنیک به هیز بێ تۆ هێشتا هیچ شتێکی ئەوتۆت نه‌کردووه. بۆ نمونه له کوردستاندا رۆمان هه‌یه لایه‌نه ته‌کنیکیه‌ی به‌هێزه، به‌ڵام هیچ شتێک نادات به‌ده‌سته‌وه، بزره لا مانا و، بزره له‌و سه‌رسامیه‌ی که له خوێنه‌ردا دروستی ده‌کات. جا ئه‌گه‌ر من توانیبێتم له‌و رۆمانه‌دا شتێک به‌و ته‌کنیکانه بکه‌م، که پێم وایه زۆر له مێژ نین‌و گشتگیێیکی هونه‌ری وا دروست بکه‌م که خوێنه‌ر بخاته ژێر کاریگه‌ری خۆیه‌وه، دیاره مامه‌ڵه‌یه‌کی باشم له‌گه‌ڵ ته‌کنیک کردووه. ئه‌گه‌ر نا له غه‌یری ئه‌و شێوه‌یه‌دا پێم وایه مامه‌ڵه کردن له‌گه‌ڵ ته‌کنیکه پێشکه‌وتووه‌کانیش بە تەنیا ناتوانێ به‌رهه‌مێکی هونه‌ری سه‌رکه‌وتوو بهێنێته ئاراوه.\nره‌وشت ره‌شید/ ئه‌گه‌رچی ئه‌و دانیشتنه‌ی ئێمه شێوازی پرسیارو وه‌ڵامی به‌خۆیوه نه‌گرت‌و زیاتر وه‌کو خوێندنه‌وه‌یه‌کی رۆمانه‌که بوو، ده‌ربڕینی راکان بوو له‌سه‌ر (په‌رسێلکه‌کانی کۆچ) به‌ڵام پیم خۆشه له کۆتایی دانیشتنه‌که‌دا پرسیارێک که به هزرماندا دێت له فه‌روخی نیعمه‌تپوور بکه‌ین. کچه نوسه‌ری عه‌ره‌ب (غاده السمان) له کتیبێکی دا ده‌ڵێت: کاتێک که‌وا نوسه‌ر شتێک ده‌نووسێت، جارێک له ده‌ستی ده‌رده‌چێت، به‌ڵام که چاپی ده‌کات‌و بڵاوی ده‌کاته‌وه، ئه‌وا جاری دووه‌میش له‌ده‌ست ده‌رده‌چێ. ئایا فه‌روخی نیعمه‌پوور کاتێک که‌وا رۆمانه‌که‌ی چاپ‌و بڵاو کرده‌وه له‌وه نه‌ترسا نووسینه‌که‌ی له‌ده‌ست ده‌ربچێت، یا خود ئەوه‌ی فه‌روخ ویستی بیڵێ له‌و رۆمانه‌دا، سه‌رکه‌وتوو بوو تیایدا؟!\nفه‌روخ نیعمه‌تپوور/ من دیسان ئه‌مه‌وێ بڵێمه‌وه که له‌گه‌ڵ ره‌هاکردنی هیچ حاڵه‌تێکدا نیم، ئەوه زۆر راسته تۆ به‌رهه‌مێک ئه‌نووسی‌و ئه‌یخه‌یته به‌رده‌ستی خوینه‌ر، له‌ده‌ستت ده‌رده‌چێ، بۆچی؟! چونکه خوینه‌ر که ئه‌م به‌رهه‌مەی که‌وته به‌رده‌ست به‌گوێره‌ی روانینی خۆی ته‌ئویل و خوێندنەوەی خۆی له‌سه‌ر ده‌کات، خوێنه‌ر به‌هۆی ئه‌و په‌یوه‌ندی‌یه عاتیفی‌و فیکریانه‌ی له‌گه‌ڵ ده‌قه‌که‌ی تۆ به‌رقه‌راری ئه‌کات، ئه‌و ده‌قه به هی خۆیشی ده‌زانێ‌و هه‌ق به‌خۆی ده‌دا قسه‌ی له‌سه‌ر بکات، چ پێت خۆش بێت یان نا. ئه‌مه حاڵه‌تێکی واقیعی‌یه‌و (بالفعل) له ده‌ستی تۆ ده‌رده‌چێت. به‌ڵام له‌بیرمان نه‌چێت ئه‌گه‌ر ئه‌م حاڵه‌ته موتڵه‌ق بکه‌ینه‌وه دیسان تووشی هه‌ڵه‌یه‌کی جددی‌تر ئه‌بینه‌وه. به رای من به‌رهه‌مێکی هونه‌ری چه‌نده له تۆ دوور بکه‌ویته‌وه هێشتا به پێ‌ی ئه‌و بارودۆخه نوێیه‌ی که بۆ به‌رهه‌مه‌که‌ی تۆ دێته ئاراوه، هێشتا په‌یوه‌ندی‌یه‌کانی خۆی له‌گل تۆ نه‌پچراندووه، هه‌ر چه‌نده زه‌مه‌نی دوای چاپی ئه‌و کتێبه دوورتر بکه‌ویته‌وه له‌ومه‌ودا زه‌مه‌نیه‌شدا هێشتا به جۆرێک ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ ئه‌و کتێبه‌و به هی خۆتی ده‌زانی، چو‌نکه له‌بیرمان نه‌چێت به‌رهه‌می هزرو بیرکردنه‌وه و سۆز و هه‌سته‌کانی تۆیه. به‌ڵام ره‌نگه نوسه‌ر وه‌ک شتێکی سروشتی گۆڕانی به‌سه‌ردا بێت، ره‌نگه ئه‌و هه‌ڵس‌وکه‌وتانه‌ی دیکه‌ی، جیاوازی هه‌بێت له‌گه‌ڵ هه‌ڵس‌و که‌وتی کاتی نووسین. بۆ نموونه (کافکا) به‌ر له‌وه‌ی بمرێ وه‌سیه‌تی کرد که هه‌موو به‌رهه‌مه‌کانی بسووتێنن، به‌ڵام هاورێیه‌که‌ی هه‌مووی بۆ چاپ کردو بڵاوی کردنه‌وه. که‌سێک که رۆمانێک ئه‌نوسێت ئه‌گه‌ر بیه‌وێ هه‌موو مه‌به‌ستی خۆی له رۆمانێکا ده‌ربڕێ پێم وایه ئه‌وه حاڵه‌تێکه ناییته دی‌و مرۆڤ ناتوانێ هه‌موو مه‌به‌سته‌کانی خۆی ده‌بڕێ. که ده‌ست به نووسین ده‌که‌ی، ئه‌که‌وێته هه‌ندێ حاڵه‌ته‌وه تۆ پیشبینیت نه‌کردووه، به‌ڵام نائاگایانه ده‌که‌ویته ناوییانه‌وه. له هه‌مان کات دا هه‌ندێ شت هه‌یه که تۆ پێشبینی ده‌که‌ی بینوسی، به‌ڵام دوایی ره‌وتی رووداوه‌کانی ناو رۆمانه‌که بوار ناده‌ن بینوسی.\nسه‌ربه‌خۆیی رێژه‌یی ده‌ق دێته ئاراوه که خۆی به‌سه‌ر نووسه‌ردا ئه‌سه‌پێنێ. لیره‌دا خوێنه‌ر ته‌نیا خۆی نی‌یه که بریار ئه‌دا له‌سه‌ر ده‌ق، به‌ڵکو ده‌قه‌که‌ش به‌جۆرێک بریار ئه‌دا له‌سه‌ر ئه‌و شیوازو ئه‌و بریاره‌ش که نوسه‌ر ئه‌یدات.\nدیاره من هه‌موو ئه‌وه‌ی مه‌به‌ستم بووه نه‌موتووه‌و له‌و رۆمانه‌دا زۆر شت هه‌بووه سه‌ره‌تا جێ‌ی سه‌رنج بوون‌و دواتر لام داوه، به‌ڵام له هه‌مان کات دا زۆر شتی دیکه‌م تیا نووسیوە که ناچار بووم باسی لیوه بکه‌م، بێگومان پێم وایه ئه‌و هه‌ستە له هه‌موو نووسه‌رێکدا هه‌یه که ئه‌گه‌ر سه‌ر له‌نوێ رۆمانه‌کەی دابڕژێته‌وه‌و بینوسێته‌وه، ئه‌توانێ شتی لی زیاد بکات، ده‌شکرێ زۆر شتی دیکه‌ی لێ که‌م بکا، به‌هه‌ر حاڵ نووسه‌ر ناچاره له شوینێکا ئیتر ئه‌بێ به‌ڵێن بدا ئه‌و کتێبه به‌رهه‌م بێت، به‌و مانایه‌ی ناکرێت له‌سه‌ر ئه‌و هه‌موو دڵه‌راوکێیانە راوه‌ستێت‌و ئه‌و کاته بڕیار بدات که ده‌قێکی ئه‌ده‌بی پیشکه‌ش بکات.


13654 جار خوێندراوەتەوە کات09:32 بەروار07-01-2020\nسەرەڕای قوڵبوونەوەی ناكۆكییەكانیان و گەیشتنی بە ئاستێكی زۆر مەترسیدار، نە ئەمریكا و نە ئێران هیچ كامیان نایانەوێ شەڕی رووبەڕوو لە نێوانیان رووبدات. هەردوولایان هەریەكە و بۆ ئامانجێكی جیاواز پێویستیان بە كات هەیە بۆ ئەوەی تووشی ئەو شەڕە نەبن. ئەمریكا لەلایەك لەبەرئەوەی هەڵبژاردنی لەپێشە و لەلایەكی تریشەوە هێشتا بەدیلی بۆ دوای رژێمی ئێستای ئێران ئامادە نەكردووە بۆ راگرتنی هاوسەنگیی نێوان سوننە و شیعە لە ناوچەكە. ئێرانیش پێویستی بەكاتی زیاتر هەیە بۆ پیتاندنی یۆرانیۆم و دەستڕاگەیشتنی بە چەكی ئەتۆم. بەڵام ئەگەری زۆریش هەیە لێكەوتەكانی كوشتنی قاسم سولەیمانی پەلكێشی دۆخێكیان بكات كە هیچیان خوازیاری نین.\nهەرچەندە سرووشتی شیعە ئێرانییەكان وایە كە بۆ دۆخی ناوخۆی خۆیان هەمیشە پێویستیان بەوەیە وەك قوربانی دەركەون، ئەگەری ئەوەش هەیە وەك كوشتنی ئیمام حوسێن وەبەرهێنان لە كوژرانی قاسم سولەیمانیدا بكەن.\nئەگەر هەردوولاش ئیرادەیان بەسەر لێكەوتەكاندا زاڵ بێ و نەكەونە كاردانەوەی راستەوخۆ وەك ئەوەی بەشێكی زۆری وڵاتان داوایان لێدەكەن، بەڵام تەنیا نەمانی قاسم سولەیمانی لە گۆڕەپانەكە كۆمەڵێك پێشهات دێنێتە ئاراوە كە هاوكێشەی هێز لە ناوچەكە دەگۆڕێت. بەدیاریكراوی لە ململانێ ناوخۆییەكانی ئەو وڵاتانەی پێشتر ئێران دەستی تێوەرداون. بەتایبەتیش بەهۆی ئەوەی كە بە نەمانی سولەیمانی، دەستی ئێران بە ئاسانی ناگاتەوە ناو هەموو ئەو كون و كەلەبەرانەی پێشتر حاجی قاسم پێیان ئاشنا بوو. واتا ئەگەری هەرە چاوەڕوانكراو گۆڕینی هاوكێشەی هێز و جۆری ململانێ و نەخشەی سیاسی وڵاتانی عێراق و سووریا و لوبنان و یەمەن و هەرێمی كوردستانە بەرلەوەی چاوەڕوانی گۆڕانكاریی گەورەتر بكرێت لە هاوكێشە نێودەوڵەتییەكاندا.\nگەرچی هاوكێشەكانی ناوچەكە زۆریان پێكەوە پەیوەستن، بەڵام ئەوەی راستەوخۆ پەیوەندی بە ژیان و چارەنووسی ئێمەوە هەیە كاریگەرییەكانێتی لەسەر عێراق و كوردستان. حووسییەكانی یەمەن، یان حیزبوڵڵای لوبنان پێگەیان لاوازبێ، شتێك لە ژیانی ئێمە ناگۆڕێت، بەڵام كاتێ حەشدی شەعبی لە عێراق دەكەوێتە ژێر گوشارەوە و هەڕەشەی هەڵوەشاندنەوەیان لێدەكرێت، ئەمە دەرفەتی ژیان دەخاتەوە بەردەم ئێمە. چونكە روون بوو لەو هاوپەیمانێتییە هەرێمایەتییەی توركیا و ئێران و دەستوپێوەندەكانیان لە عێراق، دوای ئەوەی 16ی ئۆكتۆبەریان بە ئاسانی بۆ چووە سەر، پلانی دووەمیان نەهێشتنی هەرێمی كوردستان بوو. ئەوەی سوپای پاسداران و فەیلەقی قودس لەژێر عەبای حەشدی شەعبی كردیان بەشێكی ئامانجەكە بوو، قۆناغی دووەمی لەڕێگەی هەڵگیرساندنی شەڕی ناوخۆی نێوان (یەكێتی و پارتی) و بەشداریی ئەوانەوە بە ئامانج دەگەیشت كە شەرعییەتدان بوو بە نەهێشتنی قەوارە دەستوورییەكەی هەرێمی كوردستان.\nكوشتنی قاسم سولەیمانی لانیكەم دواخستنی شەڕێكی حەتمیی خۆبەخۆی كوردە، ئەو دەستێكی لە پشتی پارتی و دەستەكەی تری لە هەناوی یەكێتیدا بوو، جیاواز لەو ئامانجە دوژمنكارییەی كە باڵاكردنی كوردیان پێ قووت نەدەدرا، وەك سیاسەتی هەمیشەیی وڵاتەكەشی بەردەوام بە دروستكردنی قەیران لە دەرەوە كێشە ناوخۆییەكانیان دووردەخستەوە، هەروەك لەدوای تێكچوونی رێككەوتنە ئەتۆمییەكەشەوە بەدوای یاریكردن بە كات و سەرقاڵكردنی ئەمریكاوە بوون لە دەرەوەی ئێران تا بە سوودوەرگرتن لەكات دەبوون بە خاوەن چەكی ئەتۆمی. بۆ ئەم ئامانجانە گۆڕەپانی كوردستان بژارەی هەرە لەپێشیان بوو كە بە كولاندنەوەی كۆنە برینی شەڕی ناوخۆ دەرگای وێرانكاری بەڕووی كورد و كوردستاندا بكەنەوە.\nسەرەتا بەگرتنەبەری ئەو رێگایانەی بەهۆیەوە پارتی و یەكێتی لێك دووردەكەوتنەوە، ئەمەش بەدیاریكراوی لە دوای بڕیاردانی ریفراندۆمەوە دەستیپێكرد. كاتێ پرۆئێرانییەكان لەناو پارتی و یەكێتی رێیان بۆ كێشا كە ئەم خواستە لەڕێگای گوشار خستنە سەر كۆسرەت رەسوڵەوە دەستپێدەكات و بەدوورخستنەوەی كۆسرەت رەسوڵ وەك كەسی یەكەمی یەكێتی دەرگا بەڕووی ئەو دابڕانە ئاسانتر دەكرێتەوە. ئەوە بوو ئاغای سولەیمانی چەند جارێك و لەچەندین رێگاوە فشاری خستە سەر، دوای بێهیوابوون لە پەیامە راستەوخۆ و ناڕاستەوخۆكانی، خۆی دەچێتە ماڵی كۆسرەت رەسوڵ و وەك ئاماژەی هەڕەشەیەك پێی دەڵێت دوا قسەم ئەمەیە: "ئەگەر بەگوێمان بكەیت، دەتكەین بە كەسی یەكەم لە كوردستان، ئەگەر رێگەشمان لێبگریت دڵنیابە من دێمەوە بۆ پرسەكەت".\nكۆسرەت رەسوڵ مل بۆ خواستەكەی نادات و هەموو بینیمان لەدوای ئەم كۆتا دیدارەیانەوە چی بەرانبەر بە كۆسرەت رەسوڵ كرا. لە هەڵوەشاندنەوەی مەكتەبی سیاسییەوە بیگرە تا نەخۆشخستنەكەی و دواجار لە كۆنگرەی حیزبەكەشی، دوورخستنەوەی هەموو ئەوانەی لەگەڵ بە ئاشتی مانەوەی كوردستان و لەپێناو تێكنەچوونی سەقامگیریی كوردستاندا، لەگەڵ مامەڵەكردن بوون لەگەڵ پارتی. هەروەها بردنە سەرەوەی گرووپی 16ی ئۆكتۆبەر بۆ ترۆپكی دەسەڵات.\nقاسم سولەیمانی لەڕێگەی میدیا و كارەكتەرە سێبەرەكانی لە دەرەوەی یەكێتی، هەڵمەتێكی چڕیان دەكردە سەر هەر كەسێك لەناو یەكێتی ئەگەر لایەنگری تێكدانی پەیوەندی لەگەڵ پارتی نەبووایە. بە ناوبردنیان بە پرۆپارتی، بە پارتییەكانی ناو یەكێتی و چەندین ناو و ناتۆرەی تر هەوڵی ناكاریگەركردنیان دەدان. پێچەوانەی ئەمەش هەر ئەو میدیاكارە (بێلایەن) و كارەكتەرە حیزبیانەی كە پرۆئێرانی بوون لە حیزبەكانی تر، كۆمەكیان بەباڵاكردنی هاوئاوازەكانی قاسم سولەیمانی دەكرد لەناو یەكێتی. كۆنگرەی یەكێتی و چوونە سەرەوەی زۆربەی ئەنتی پارتییەكان و بەركەنارخستنی (پرۆ پارتییەكان)، لە بەرانبەریشدا هەندێ رەفتار و سیاسەتی هەڵە و غرووری پارتی، رێگاكەی كورتكردەوە بۆ ئەوەی كوردستان پێ بنێتە قۆناغی ناسەقامگیرییەوە، ئەوەی كە ئێران پێویستی بوو.\nبەڵام ئاراستەی رووداوەكان بەهۆی كوشتنی قاسم سولەیمانییەوە رێچكەیەكی تر دەگرن. سولەیمانی كوژرا و بەفریای پرسەكەی كۆسرەت رەسوڵ نەكەوت. پێچەوانەی ئەو تێڕوانینانەی پێیانوایە كوشتنی سولەیمانی كوردستانیش پەلكێشی ناو رووداوەكان دەكات و ئەگەری ئەوە هەیە ببێتە گۆڕەپانی جەنگ، من پێچەوانەی ئەمە دەبینم و پێموایە كوشتنی قاسم سولەیمانی كوردستانی لە جەنگ دوورخستەوە. ئەم رووداوە ئەگەر پێش بەستنی كۆنگرەی یەكێتی بووایە هاوكێشەكانی ناو یەكێتیش ئێستا بەجۆرێكی تر دەبوون. بەڵام هێشتا بەهۆی ئەوەی جۆری سەركردایەتیكردنی یەكێتی یەكلایی نەكراوەتەوە، لە پرسی دیاریكردنی سەرۆكی یەكێتیدا هاوكێشەكە بە زیانی بەرەی ئێران دەگۆڕێت. راستە لە كۆنگرە كاردانەوەی دژایەتیكردنی پارتی وایكرد ئەوانەی نزیك لەپارتی بوون لاواز بكرێن و نزیكەكانی سولەیمانی سەركەوتن، بەڵام ئەم رووداوە شانسی د.بەرهەم زیاتر دەكات لە دەستگرتنی بەسەر یەكێتیدا و ئەمەش دەرئەنجامەكەی بەو جۆرە دەبێت كە پارتی و یەكێتی بخاتەوە بەردەم پێویستیی یەكهەڵوێستی و یەكڕیزییەكی حەقیقی كە لەم قۆناغەدا بەرژەوەندیی كوردستان ئەمەیان دەخوازێت نەك شەڕی ناوخۆ.\nلە مێژوودا زۆرجار رووداوی هاوشێوە روویانداوە كە ململانێ و قوڵبوونەوەی ناكۆكیی نێوان دوو لایەن، بووە بە دەرفەت بۆ تەرەفێكی تر. كوشتنی سولەیمانی سەرباری شكستی پرۆژەی بەگژیەكداكردنی كورد، ناكۆكیی ئێران و ئەمریكا دەگەیەنێتە ئاستێك، ئەو دەرفەتە بۆ كورد دێنێتە پێش كە پێچەوانەی ئەو ئاراستەیەی رووی لە شكست بوو، بكەوێتەوە سەر رێی هەستانەوە.


بانگدان لە ڕێگەى ئامێرەوە (حوکم و زیانەکانى): ماڵپەڕی وەڵامەکان\nنوێژبانگ و قامەتبانگدان لە ڕێگەى ئامێرەوە (حوکم و زیانەکانى)\nبانگدان لە ڕێگەى ئامێرەوە (حوکم و زیانەکانى)\nهەندێک لە مزگەوتەکان ئامێریان داناوە کە کاتى بانگ بێ خۆکارانە بانگ دەدات جا پرسیارەکە ئەمەیە ئایا بانگدان بەم شێوەیە دروستە؟ زانایان چی دەفەرموون لەسەر ئەم بابەتە؟ وە زیانەکانى چین ؟\nالحمد لله الواحد الأحد الصمد، الذي لم يلد ولم يولد، ولم يكن له كفواً أحد، والصلاة والسلام على نبينا وقدوتنا محمد، وعلى آله وصحبه أجمیعن .\nبانگ یەکێکە لەباشترین عیبادەتە گوفتاریەکان ، و یەکێکیشە لە شیعارە دیارەکانی ئیسلام کە گەر خەڵکی وڵاتێک وازی لێ بێنن موستەحەقی سزا دەبن ، ونیشانەی جیا کاریە لەنێوان (دار الإسلام)و (دار الكفر)دا .\nوە دانراوە بۆ پێنج نوێژە فەرزەکە ، و ئامانجی گەورە لێی ئاگادار کردنەوەی موسوڵمانانە بەوەی کاتی نوێژێک لەنوێژەکان هاتووە .\nجا زانایان چەند مەرجێکیان داناوە بۆ ئەو کەسەی بانگ دەدات ، جا یەکێک لەمەرجەکانی :\nهەبوونی نیەتە ، بۆیە گەر بانگ بێژ کەلیماتەکانی بانگی گوت بەبێ نیەت هێنان ئەوا ـ لەسەر بۆ چوونی ڕاست ـ بانگەکەی دروست نی یە ، بۆیە دەبێ لەکاتی بانگ داندا نیەتی هەبێ کەبانگ دەدات بۆ فڵانە نوێژ .\nوەیەکێکی تر لەمەرجەکانی بانگ بێژ ئەوەیە پێویستە موسوڵمان وعاقڵ وپیاو وپێ گەیشتوو بێت ، هەر بۆیە بەکۆ دەنگی زانایان دروست نی یە منداڵ بانگ بدات ، وەهەروەها لەسەر بۆ چوونی جمهوری زانایان بانگی سەرخۆش وشێت وئەو کەسەی لەهۆش خۆی چووە دروست نی یە .\nوە لەم کۆتاییانەدا بانگ لە ڕادیۆ و تەلەفیزۆنەکاندا بڵاو دەکرێتەوە ، کەلەحەقیقەتدا بانگی کەسێکە کەتەسجیل کراوە .\nجا مەبەست لەو بانگه ئاگادار کردنەوەی خەڵکە بەوەی کاتی نوێژ هاتووە ، بەڵام گەر بانگ بێژێک هەبێت وبانگ بدات پێویسته نیەتی ئەوە بێنێت کەبۆ فڵانە نوێژی فەرز بانگ دەدات .\nوە ئەسڵ وایە گەر کۆمەڵێ کەس هەبوون و کاتی نوێژ هاتبوو ئەوا کەسێکیان بانگ دەدات و نابێت جیهاز یان هەر ئامێرێکى تر بانگ بدەن ، هەر بۆیە کۆمەڵێ فەتوا وبڕیار دەرچووە لەمەجمەعە فیقهیەکانەوە کە نابێ بەئامێر بانگ بدرێت وپشتی پێ ببەسترێت ، وجێگای بانگ ناگرێتەوە ، بۆیە پێویستە لەسەر موسوڵمانان لەهەموو جێگەیەک کەسێک دەس نیشان بکەن وبانگیان بۆ بدات .\nبڕوانە : فتاوى ورسائل الشيخ محمد بن إبراهيم (2/113، 112) وفتاوى اللجنة الدائمة للبحوث العلمية والإفتاء (6/67،66) فتوى رقم 4091 ورقم 10189.\nجا یەکێکە لەو بڕیارانەی کە( المجمع الفقهي الإسلامي برابطة العالم الإسلامي) دەرچووە لەبارەی بانگ دانەوە بە ئامێر و جیهاز ئەمەى خوارەوەیە کە دەفەرموون :\n"الحمد لله، والصلاة والسلام على رسول الله، وعلى آله وصحبه، أما بعد: مەجلیسی( المجمع الفقهي الإسلامي برابطة العالم الإسلامي) لەکۆ بوونەوەی نۆیەمیدا کەلە ( مكة المكرمة) لە ڕۆژی شەممە و 12/7/1406هـ بۆ ڕۆژی شەمەی 19/7/1406هـ... بەسترا دوای ئەوەی چەند توێژینەوە و فەتوایەک تاو توێ کرا لەم بارەیەوە بەم شێوەیە بڕیار درا :\nیەکەم : بانگ یەکێکە لەشیعارە دیارەکانی ئیسلام ، کە لە دیندا مەعلومە و بەدەق و کۆ دەنگی زانایان ، هەر بۆیە بانگ جیا کەرەوەی وڵاتی موسوڵمان وکافرانە ، وکۆ دەنگی زانایان باس کراوە لەسەر ئەوەی گەر خەڵکی وڵات وشارێک وازیان لەبانگ هێنا ئەوا جەنگیان لەگەڵ دەکرێت .\nدووەم : ئەوەی لەموسوڵمانانەوە گێڕدراوەتەوە هەر لەزووەوە لەساڵی یەکەمی کۆچییەوە تاوەکو ئێستا بانگ دانە بۆ هەموو نوێژێک ولەهەموو مزگەوتێکدا هەر چەند لەشارێکدا چەند مزگەوتێک هەبن .\nسێیەم : لەو فەرموودەیەدا کە مالیکی کوڕی حوەیرس -رضي الله عنه- گێڕاویەتیەوە ، دەڵێت پێغەمبەر -ﷺ- فەرمووی : (إِذَا حَضَرَتْ الصَّلَاةُ فَلْيُؤَذِّنْ لَكُمْ أَحَدُكُمْ، وَلْيَؤُمَّكُمْ أَكْبَرُكُمْ) رواه البخاري (785) ومسلم (674)..\nواتە : گەر کاتی نوێژ هات بایەکێک لەئێوە بانگتان بۆ بدات ،وبا کامەتان لەهەمووتان بەتەمەن ترە پێش نوێژیتان بۆ بکات .\nچوارەم : نیەت یەکێکە لەمەرجەکانی بانگ دان ، هەر بۆیە بانگی کەسی سەر خۆش وشێت دروست نی یە لەبەر نەبوونی نیەت ، وبەهەمان شێوە بانگ دان بەتەسجیل .\nپێنجەم : بانگ عیبادەتێکە بەلاشە دەکرێت ، ابن قدامة –رحمه الله- دەڵێت : "وليس للرجل أن يبني على أذان غيره؛ لأنه عبادة بدنية، فلا يصح من شخصين كالصلاة.\nواتە : بۆ پیاو نییە دوو کەس بەیەکەوە وبەهاو بەشی بانگ بدەن ؛ چونکە بانگیش هاو شێوەی نوێژ عیبادەتێکە بەلاشە ئەنجام دەدرێت وناکرێت دوو کەس ئەنجامی بدەن .\nشەشەم : وە بانگ دان بەتەسجیل و هەموان بەیەکەوە چەند زیان وشتێکی خراپی تێدایە ، لەوانە :\nأ- چەند سوننەت وئادابێک بەستراوە بەبانگی هەموو مزگەوتێکەوە ، جا بانگ دان لەڕێگای تەسجیلەوە ئەم سوننەتانە دەکوژێ و لەنێوی دەبات .\nب- دەبێته هۆکاری کردنەوەی دەرگای گاڵتە کردن بەدین ، وبڵاو بوونەوەی بیدعە لەنێو موسوڵماناندا ، ودەش بێته هۆکاری مراندنی بانگ بەگشتی .\nجا بینا لەسەر ئەم خاڵانە مەجلیسی (القضاء المجمع الفقهي الإسلامي) ئەم بڕیارەی دا :\nبانگ دان تەنها بە ئامێری تەسجیل لەکاتی هاتنی کاتی نوێژدا دروست نی یە وجێگای بانگ ناگرێتەوە ، وە واجبە لەسەر موسوڵمانان بۆ هەر نوێژێک ولەهەموو مزگەوتێکدا بانگ بدەن بەو شێوازەی کەلەدێر زەمانەوە ولەسەردەمی پێغەمبەرەوە -ﷺ- هاتووە تا ڕۆژگاری ئەمڕۆ .انتهى\nوە لە کۆتایدا دەبێ ئەوەش بزانین کە دەربارەی فەزڵ و گەورەیی بانگ و بانگدەران فەرمودەیەکى زۆر هاتووە جا ئەگەر لە ڕێگەى ئامێرەوە بانگ بدرێ لە مزگەوتەکانەوە ئەوا موسڵمانانى بانگدەر لەم هەموو خێر و پاداشتە بێ بەش و مەحروم دەبن :\nیەکەم : لە ئەبی هوڕەیڕەوە خوا لێی ڕازی بێت هاتوە دەفەرموێت: پێغەمبەر ﷺ فەرموویەتی: (لَو يَعلَمُ النَّاسُ مَا فِي الأذَانِ وَالصَّفِّ الأوَّلِ ثُمَّ لَم يَجِدُوا إلَّا أن يَستَهِمُوا عَلَيهِ لاستَهَمُوا...) رواه البخاری ومسلم.\nواتە: ئەگەر خەڵك ئەیانزانی چ فەزڵ و پاداشێك لە بانگدان و ڕیزی پێشەوەی جەماعەتدا هەیە هیچیان بۆ نەئەماوە ئەوە نەبێت قورعەیان بۆ ئەكرد .\nدووەم : لە موعاویەوە خوا لێی ڕازی بێت هاتوە دەفەرمووێت: پێغەمبەر ﷺ فەرموویەتی: (إنَّ المُؤَذِّنِينَ أطوَلُ النَّاسِ أعنَاقاً يَومَ القِيَامَةِ) رواه أحمد ومسلم وابن ماجه. واتە: بانگ بێژەكان لە ڕۆژی دواییدا گەردنیان لە هەموو كەس درێژترە.\nچوارەم : لە ئەبی هوڕەیڕەوە خوای لێ ڕازی بێت هاتوە دەفەرمووێت: پێغەمبەر ﷺ فەرموویەتی: (الإمَامُ ضَامِنٌ وَالمُؤَذِّنُ مُؤتَمَنٌ، اللَّهُمَّ أرشِدِ الأئِمَّةَ وَاغفِر لِلمُؤَذِّنِينَ). واتە: پێش نوێژ زامنەو بانگدەر جێ‌ی متمانەیە. خوایە ڕێ نومایی پێش نوێژەكان بكە، و لە بانگدەرانیش خۆش بە.\nوالله الموفق، وصلى الله على سيدنا ونبينا محمد، وعلى آله وصحبه أجمعين .\nئایە بانگدان بە كۆمپیوتەر لە مزگەوتەكاندا جائیزە ؟ ئایا دروستە لە ڕێگەى ئامێرى تەسجیلەوە بانگ بدرێت؟ ئایا کاتێ مرۆڤ لەسەرئاو دایە وەڵامی بانگ بێژ بداتەوە ؟ کەسێ نوێژ دەکات و دواتر دەنگی بانگ دەبیستێ ئایا نوێژەکەی تەواو بکا؟ ئایا ئافرەت دەتوانێت قامەت بکات بۆ نوێژ کاتێک لەماڵەوە بە تەنها نوێژ دەکات؟\nسەردان: ١,٩٤٥ بەش: بانگ و قامەت\nپرسیاری دواتربەربونى خوێنى لوت لە کاتى نوێژداپرسیاری پێشترئایا واجبە لەسەر ئافرەت شوو بکات ؟


17/03/2020 2848 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nبەشی توێژینەوە و لێكۆڵینەوەی ئەكادیمی تەندروستی زانكۆی مینیسۆتا- ئەمریكا توێژینەوەیەكی وردی لە سەر تووشبووان بەنەخۆشی ڤایرۆسی كۆرۆنا لە هەردوو وڵاتی ئیتالیا و كۆریای باشوور ئەنجامداوە و بۆی دەركەوتووە لەگەنجە ئیتالییەكان خۆشبەختترن و كەمتر تووشدەبن و خەڵكی پیر و بەتەمەنەكان بێبەختن، بەڵام لە كۆریای باشووریش بە پێچەوانەوە خەڵكی گەنج بەرزترین ڕێژەی تووشبوونیان هەیە بە ڤایرۆسی كۆرۆنا.\nتوێژینەوەكی فراوانی 70 لاپەڕەییە، كە ڕۆژی 16ی ئازار لەسیمینارێكدا زانكۆی كۆنكۆردیا لە شاری مۆرهید خرایەڕوو جگە لەبواری ئامار و داتا، بەشێكی چۆنییەتی خۆپاراستنی كۆریای باشووری لەخۆ گرتووە، كە كەمترین قوربانیان هەیە و لەگەڵ ئەو خراپی ڕێوشوێنانەی ئیتالیاشی خستووەتەڕوو، كە زۆرترین قوربانیان هەیە.\nئەو بەشەی توێژینەوەكە گرنگە، كە باسی پەیوەندی تەمەن و تووشبوون بە ڤایرۆسەكەی بڵاوكردووەتەوە، كە لە كۆریای باشوور و ئیتالیا ڕێژەی تووشبوونی منداڵ (0-9 ساڵ) بە نەخۆشییەكە نزیكە لە یەكەوە (كۆریای باشوور 0.8%، ئیتالیا 0.5%)، كە بەپێی وتەی توێژەرەوەكان لە پزیشكانی ئیتالیا و كۆریا وەریانگرتووە بەرپەرچدانەوەی سیستمی بەرگری خۆڕسكی منداڵ بەهێزە بەرانبەر ڤایرۆسەكە.\nهەروەها پزیشكانی ئەمریكا نموونەی تووشبوون بە دڕكەو مێكوتە لە منداڵدا دەهێننەوە، كە زۆر زیاترە لە منداڵدا، بەڵام مردن بەهۆی دڕكەو مێكوتە لە منداڵدا 25 جار زیاترە وەك لە گەوران.\nتوێژینەوەكەی زانكۆی مینیسۆتا تەمەنی (10-19 ساڵ)ی وەرگرتووە و بۆی دەركەوتووە كەمترین هەرزەكار لەئیتالیا تووشبوون، كە 1.1% كەچی لە كۆریا ئەم ڕێژەیە زیاترە و 5%ە.\nئەو تەمەنەی، كە توێژەرانی تووشی شۆك كردووە لەكۆریای باشوور تەمەنی نێوان (20-29 ساڵە) كە 29.9%ی تووشبووەكان پێكدەهێنن لەكاتێكدا لە ئیتالیا 3.7%یە، كە جیاوازییەكی زۆر گەورەیە (بۆچی گەنجانی كۆریا زیاتر تووشی دەبن وەك لە گەنجانی ئیتالیا؟)\nناوەندی تەمەن، كە (50-59) ساڵییە و زۆربەی نەخۆشییە درێژخایەنەكان-یش لەو تەمەنەوە دەردەكەون، تا ڕادەیەك لە هەردوو وڵاتەكە تووشبوون نزیكن لەیەكەوە (ئیتالیا 18.1%، كۆریای باشوور 18.9%).\nلە 60 ساڵییەوە دۆخی ئیتالییەكان خراپ دەبێت و دۆخی كۆریای باشوور باشدەبێت، بەشێوەیەك تەمەنی 60-69 ساڵ، ئیتالییەكان 18.3% تووشی كۆرۆنا بوون و كۆرییەكان 12.3% تووشبوون.


KDPNL.com - له ژێر دروشمی : (( باش ،باشتر ،باشترین )) رێکخستن و رێکخراو\nله ژێر دروشمی : (( باش ،باشتر ،باشترین )) رێکخستن و رێکخراو\nله روژی یه‌ک شه‌مه رێکه‌وتی 15 /12/2013 به ئاماده‌بونی به‌رێز کاک عمر زاویته‌ی به‌رپرسی لێژنه‌ی ناوچه‌ی هوله‌ندای پارتیمان و هه‌ڤالان : شێرزاد روژبه‌یانی و علی هروری کارگێرانی لێژنه‌ی ناوچه‌ی هوله‌ندای پارتیمان و جه‌ماوه‌ره‌کی به‌رچاو له ئه‌ندامانی پارتیمان\nرێکخراوی دانهاخ هه‌ستا به گێرانی کوبونه‌وه‌ی فراوان له سه‌ر ئاستی سنوری چالاکی ( رێکخراوی دانهاخ ) ی پارتی دیموکراتی کوردستان\nله سه‌ره‌تا ده‌قیقه‌یه‌ک بێ ده‌نگ وه ستان بو رێز گرتن له گیانی پاکی شه‌هیدانی رێگای رزگاری کوردو کوردستان به گشتی و سه‌رکاروانیان بارزانی نه‌مر به تایبه‌تی ،هه‌روه‌ها رێز گرتن له سه‌رکرده‌ی کوچ کراوی جیهانی نێلسون ماندیلا که له‌و روژه‌دا به خاک سپێندراو .\nدواتر هه‌ڤال علی هروری له سه‌ر ناوی رێکخراوی دانهاخ به خێر هاتنی ئاماده‌بوانی کردو،وه پروگرامی کوبونه‌وه‌ی شی کرده‌وه\nپاشان هه‌ڤال عمر زاویته‌ی له سه‌باره‌ت باری گشتی و باری رێکخستنه‌کانی پارتیمان دوا و قسه‌ی کرد ، که گرنگترینیان ئه‌م بابه‌تانه بون :\nسه‌رکه‌وتنی لیستی پارتیمان له هه‌لبژارتنی په‌رله‌مانی کوردستان ،کار بو دامه‌زراندنی کابینه‌ی هه‌شته‌می حکه‌مه‌تی هه‌رێمی کوردستان به سه‌روکایه‌تی کاک نێچیرڤان بارزانی،سه‌ره‌دانه‌که‌ی مێژویی سه‌روک بارزانی بو ئامه‌د و دیدار له گه‌ل ئه‌ردوغان له دیاربه‌کر بو پێش بردنی پروسه‌ی ئاشتی له باکوری کوردستان ،و ده‌ستپێکردنی فروشتنی گازی کوردستان به رێگای تورکیا بو بازاره‌کانی جیهانی و دوا ره‌وشی رێکخستنه‌کانی پارتیمان له ئه‌وروپا به گشتی و هوله‌ندا به تایبه‌تی. و دوا زانیاریه‌کان بو به‌ستنی کونفرانسی یه‌کێتی قوتابیان و لاوانی کوردستان له هوله‌ندا .\nدوا به دوا هه‌ڤال علی هروری دوا ره‌وشی رێکخستن و چالاکیه‌کانی رێکخراوی دانهاخی خسته به‌ر باس و لێکولینه‌وه،ئێشاره‌تیان دا که کوبونه‌وه‌کان به شێوه‌یه‌کی ئاسایی و وه‌رزی به‌رده‌وام ده بێت که بریاره کوبونه‌وه‌ی داهاتو له ناوه‌راستی مانگی ئاداری 2014 ببه‌سترێت ، له‌و کوبونه‌وه‌دا دوایین بریاره‌کانی ، یادی بوردومانی کێمیاوی هه‌له‌بچه ودانانی مونومنتی کاره‌ساتی هه‌له‌بچه‌ی شه‌هید له ناو باغچه‌ی رێکخراوی ناوده‌وله‌تی دژی چه‌کی کیمیاوی له روژی 16/ئاداری/2014 ، هه‌لکردنی ئاگری شه‌وی نه‌وروزو گێرانی ئاهه‌نگ و کونسێرتی نه‌وروز و .... به ئاماده‌بوان راگه‌یاند .\nله کوتایی دا له به‌ر روناکی به‌رژه‌وه‌ندیه‌کانی بالای پارتیمان گورانکاری له ناو لێژنه‌ی رێکخراوه‌که‌مان دروست بو ،ئه‌ویش به خو کاندید کردن و خو پالاوتنی چه‌ندین هه‌ڤالی تازه بو ئه‌ندامه‌تی لێژنه‌ی رێکخراو ،که له ئه‌نجامدا له کووی 15 کاندید به شێوه‌یه‌کی ده‌نگ دانی نهێنی 8 که‌س هه‌لبژێردراون .\n1/ هزنی هالو\nرێکخراوی دانهاخ وه‌ک نه‌ریته‌کی هه‌مو جار بو رێز گرتن له خه‌مخوری ماندو بونی هه‌ڤالان دیاریه‌کی تایبه‌ت له لایه‌ن رێکخراوه‌که‌مان که بریتی بو له تابلویه‌کی هونه‌رمه‌ندی گه‌لی کورد کاک ( علی که‌مالی ) پێشکێس به هه‌ڤال هه‌ڤال عمر زاویته‌ی کراو که جێگای خوشحالی هه‌مو لایه‌ک بو ،له هه‌مان کاتدا سوپاسیه‌کی گه‌رم گور پێشکێش کرا به هونه‌رمه‌ندی ناوبرا .\nله که‌شو هه‌وایه‌کی خوش و شاد ، به خواردنی شیرینی و قاوه و چای کوبونه‌وه به کوتایی هات


سلێمانی.. كۆگایه‌كی خوارده‌مه‌نی ده‌ستگێڕه‌كان داده‌خرێت\n13/12/2018 10:08 AM\nبه‌هۆی پابه‌ندنه‌بوون به مه‌رج و رێنماییه ته‌ندروستییه‌كان، كۆگایه‌كی خوارده‌مه‌نییه ده‌ستگێره‌كان داده‌خرێت و خاوه‌نه‌كه‌ی رێكاری پێویستی له‌گه‌ڵ ده‌كرێت.\nگۆران قادر سه‌رۆكی لیژنه هاوبه‌شه‌كانی قائیمقامیه‌تی سلێمانی رایگه‌یاند: به‌هۆی پابه‌ند نه‌بوونی به مه‌رج و رێنماییه ته‌ندروستییه‌كان، كۆگایه‌كی ئاماده‌كردنی خوارده‌مه‌نییه ده‌ستگێڕه‌كان له كۆڵانی ئه‌وقافی شاری سلێمانی داده‌خرێت.\nهه‌روه‌ها وتی: به‌پێی رێنماییه ته‌ندروستی و ڤێتێرنه‌رییه‌كان نابێت هیچ جۆره گۆشتێك زیاتر له جارێك خاوبكرێته‌وه، له‌به‌رئه‌وه‌ی كاتی خاوبوونه‌وه به‌كتریا له‌ناو خوێنه‌كه گه‌شه‌ده‌كات و به‌ها خۆراكییه‌كه‌ی له‌ده‌ستده‌دات بۆیه پێویسته ته‌نها ئه‌و بڕه‌ی به‌كارده‌هێنرێت خاوبكرێته‌وه.\nوتیشی: رۆژانه له به‌ره‌به‌یانێكی زووه‌وه تا دره‌نگانێكی شه‌و لیژنه هاوبه‌شه‌كان به‌رده‌وام سه‌ردانی بازاڕو شوێنه گشتییه‌كان ده‌كه‌ن، پشكنین بۆ ئه‌و كاڵاو شمه‌كانه ده‌كه‌ن كه له‌لایه‌ن هاووڵاتییانه‌وه به‌كارده‌هێنرێت له‌كاتی هه‌بوونی سه‌رپێچی، پسوڵه بۆ خاوه‌نه‌كه‌ی ده‌كرێت و رێكاری پێویست به‌رامبه‌ری ده‌گیرێته‌به‌ر.\nهه‌روه‌ك وتی: له‌لایه‌ن لیژنه هاوبه‌شه‌كانه‌وه‌و له كۆگای خاوه‌نی ئه‌م خوارده‌مه‌نیه ده‌ست به‌سه‌ر زیاتره له (200) كلیۆگرام گۆشتی خراپبوو و زیاتر له (15) كیلۆگرام نۆكی ئاماده‌كراودا گیراوه، كه خاوه‌نه‌كه‌ی به‌نیازی ساغكردنه‌وه له‌ناو نۆكاودا بووه.\nئاماژه‌ی به‌وه‌شكرد، به فه‌رمانی قائیمقامی سلێمانی كۆگاكه داده‌خرێت و ئه‌و گۆشت و نۆكه‌ی ده‌ستی به‌سه‌ردا گیراوه له‌ناوده‌برێت و خاوه‌نه‌كه‌شی رێكاری یاسایی له‌گه‌ڵ ئه‌نجامده‌درێت.


دلێر كه‌ركوكى: دەنگی مۆزیکی تفەنگەکەی مەسعود بەرزانی! – WTARIKURD\nدلێر كه‌ركوكى: دەنگی مۆزیکی تفەنگەکەی مەسعود بەرزانی!\nكاتێك هێمن هه‌ورامى وتى ( ديوه‌خانه‌كه‌ى مه‌سعود بارزانى ئه‌وه‌نده بچووكه جێگاى ميوانانى لێنابێته‌وه )، له‌جياتى ئه‌وه‌ى پێى بڵێن، خودا له‌ناوت ببا تۆ ئه‌و درۆيه شاخداره چۆن ئه‌كه‌ى، خۆ هه‌موو كه‌س ئه‌زانى سه‌رۆك هاوينه‌هه‌وارێكى گه‌وره‌ى كوردستانى داگيير كردووه‌و، زۆر كه‌سيش قه‌سره‌كه‌يان بينيوه له سه‌رۆكايه‌تى هه‌رێم، كه‌چى له پاداشتى ئه‌و درۆيه كرديانه جێگرى سه‌رۆكى په‌رله‌مان، كه ئێستا به‌فيعلى سه‌رۆكه نه‌وه‌ك جێگر!..\nكاتێك عه‌لى فه‌يلى له‌سه‌ر شاشه‌ى ته‌له‌فزيۆن ده‌ڵێ: سه‌ياره‌ى هاوڵاتيه‌كى ئاسايى له‌وه‌ى كاك مه‌سعود به‌رزتره. نه‌چوون گوێى راكێشن و بيبه‌نه سه‌ر ئه‌و لێوا تايبه‌ته‌ى مه‌سعود و كه‌ژاوه‌ى سه‌ياره‌كانى پێشان بده‌ن كه له‌هه‌ر ده‌رچوونێكيدا يه‌ك فه‌وج عه‌سكه‌ر و ده‌يان سه‌ياره‌ى ئاخير مۆديل به‌دواييه‌وه ئه‌كه‌ون. خوا ئه‌زانێ له‌وانه‌يه فرۆكه‌ى تايبه‌تيشى هه‌بێ.\nكاتێك په‌رله‌مانتارێكى گه‌وجيان ئه‌ڵێ: ده‌زگاى خێرخوازى بارزانى له‌گه‌ڵ ئه‌مريكا و ئه‌ڵمانيا خه‌ريكى دۆزينه‌وه‌ى فاكسينى كۆرۆنان، پشته‌ملى راناكێشن بۆ گوندى دۆره‌و ئه‌شكه‌وته‌كانى بارزان كه ده‌يانى بنه‌ماڵه له‌وێ له‌ترسى كۆرۆنا خۆيان حه‌شارداوه. هيچ به‌دووريشى نازانم ئێستا خانه‌واده‌ى مه‌سعود بارزانى له جه‌زيره‌يه‌كى زه‌رياى هێمندا بن كه پێشتر كڕيويانه.\nئه‌مانه هه‌مووى جێى سه‌رنج بوون، چونكه له‌م سه‌رده‌مه‌ى ته‌كنۆلوژيا و پێشكه‌وتنى مرۆڤايه‌تيدا، سه‌يره كه‌سانێك هه‌بن به‌مشێوه‌يه بير بكه‌نه‌وه، له‌ويش سه‌يرتر كه‌سانێك هه‌بن باوه‌ر به‌م قسه پڕوپووچانه بكه‌ن.\nبه‌ڵام ئه‌وه‌ى هه‌موو شتێكى له‌بيرمان برده‌وه، دوايين قسه‌كانى خودى مه‌سعود بارزانى بوو كه له ديداره‌كه‌ى ( ئيم بى سى ) دا وتى كه‌وا ده‌نگى ته‌قه لاى من خۆشتره له ده‌نگى مۆسيقا!. ئه‌مه جۆرى بيركردنه‌وه‌ى سه‌رۆكى حيزبێك و رابه‌رێكى كورد بێت له‌م سه‌رده‌مه‌دا، ئيتر چاوه‌ڕێى چى له‌موريدو چلكاوخۆره‌كانى ئه‌كرێ.\nبڕوا ناكه‌م كه‌سێكى ئاسايى هه‌بێ حه‌زى له‌مۆسيقا نه‌بێ، مه‌گه‌ر مرۆڤێكى ده‌روون نه‌خۆش، يان بێ مێشك، يان له‌ئه‌و په‌ڕى ئيجرامدا بێ كه هه‌موو ژيانى له‌ناو تاوان وكوشتوبڕدا به‌سه‌ر بردبێ.\nله‌ساڵانى چله‌كاندا ته‌نانه‌ت ستالينى گه‌وره ديكتاتۆرى جيهان، كه زياتر له شه‌ست مليۆن مرۆڤى وڵاته‌كه‌ى خۆى له‌ناوبرد، هه‌فته‌ى جارێك راديۆى مۆسكۆ شريتى تايبه‌تى ئاهه‌نگه‌كانى مۆسيقاى ئۆپيراى روسيايان بۆ ئه‌برده كۆشكه‌كه‌ى گوێى لێبگرێ.\nئه‌بێ ئه‌م مه‌خلووقه‌ى كه وه‌كو شه‌يتانێكى برسى به‌خوێنى ميلله‌ته‌كه‌ى خۆى كه‌ناوى مه‌سعود بارزانييه له‌چ توخمێك دروست بووبێ كه ده‌نگى ته‌قه‌و مۆسيقا له‌لاى وه‌كو يه‌ك بێت!.\nكاتێك ئه‌م قسه‌يه له‌زارى سه‌ركرده‌ى ميلله‌تێك ئه‌بيستى، ئينجا تێئه‌گه‌ى ئه‌م ميلله‌ته تووشى چ مه‌رگه‌ساتێك بووه به‌ده‌ستييه‌وه، بۆيه ئێستا بۆمان ده‌ركه‌وت كه خوينى سه‌رده‌شت عوسمان و سۆرانى مامه حه‌مه و ويداد حوسين و ده‌يانى ترى ناو زيندانه‌كانى پارتى و پاراستندا كه خه‌ڵتانى خوێن كران، درێژه پێده‌رى ئه‌و هه‌موو كوشتو كوشتاره‌ى بنه‌ماڵه‌كه‌ى مه‌سعود بارزانييه كه له‌ساڵانى شه‌سته‌كانه‌وه ده‌ستيان پێكردوه.\nئه‌وه‌ى ئه‌م مه‌سعود و بنه‌ماڵه‌كه‌ى ئه‌يكه‌ن ته‌نهاو ته‌نها سه‌ركردايه‌تيكردنى باندێكى تاوانكارى و چه‌ته‌گه‌رى و مافياييه، كه دروشمى سه‌ره‌كى ئه‌مجۆره باندانه له‌ناوبردنى دوژمنه‌كانيانه به گوله. چونكه ئه‌وان ده‌نگى گوله‌يان پێخۆشتره له‌ده‌نگى مۆسيقا!.\nڕه‌سوڵ بۆسكێنی: ڕۆڵی باشووری كوردستان لە ڕاپەڕینی شێخ عوبەیدوڵڵای نەهریدا/ به‌شی حه‌وته‌م.


ئیمام: ئەمریکا گڤاشتنه‌کا بهێز ل ته‌ڤده‌مێ دکه – Sibehî سبەھی\nئیمام: ئەمریکا گڤاشتنه‌کا بهێز ل ته‌ڤده‌مێ دکه\nBergeh Kurdistan On 03/03/2019 / نڤیسار\nمەحەمەد سەدیق ئیمام، د به‌رسڤا پرسێن ڕۆژه‌ڤاکورد ده دبێژه:هه‌ڤپه‌یمانیا ناڤده‌وله‌تی ب چ ئاوایی ل ڤان ده‌مێن هه‌ستیار دا ده‌ست ژ ڤێ ده‌ڤه‌را ستراته‌ژیک به‌رناده ، به‌رژه‌وه‌ندیێن وان و ئیسرائیلێ دخوازه کو دگه‌ل هه‌ڤپه‌یمانێن خوه یێن کورد و ترک په‌یوه‌ندیێن خوه بهێزتر لێ بکن\nڕۆژه‌ڤاکورد: ل ڕۆژاڤایێ کوردستانێ ده‌رفه‌ته‌ک دیرۆکی خوویا دکه. کورد ژی نه یه‌کالینه. ب دیتنا وه چ پێوسته بێ کرن ژ بۆ ئه‌ڤ ده‌رفه‌ت ژ ده‌ست نه‌چه؟\nم س ئیمام: ب نێرینا من، مفا دێ ژ ڤێ ده‌لیڤێ هێته دیتن ده‌ما هێزێن سه‌ره‌کی وه‌کی ته‌ڤده‌م و ئه‌نکسه ب هه‌ڤ ڕا ئه‌نیه‌ک کوردستانی دابمه‌زرینن، وێ ده‌مێ دێ هێزه‌کا خورت ل مه‌یدانێ دروست به کو بکاربه به‌رسڤا گشت پێشبینیان بده و ل جهێ ڕازیبوونا هه‌ڤپه‌یمانیا ناڤده‌وله‌تی دا به ، ل ئالیێ دی ترکیه وێ نه‌چار به ڤێ ئالته‌رناتیفێ قه‌بوول بکه، ئه‌گه‌ر بخازه په‌یوه‌ندیێن خوه ب ئەمریکایێ ڕا قوت نه‌که .! ئەمریكا ژ ئالیێ خوه ڤه گڤاشتنه‌کا بهێز ل ته‌ڤده‌مێ دکه ژ بۆ کو ڕازی ببه ڕه‌وشێ نۆرمالیزه بکه و هه‌ڤپه‌یمانیه‌کێ ب ئه‌نکسێ ڕا بکه\nڕۆژه‌ڤاکورد: ڤه‌کشاندنا هێزێن ئه‌مه‌ریکی چ باندۆرێ ل هه‌رێمێ دکه و ب تایبه‌تی ژ بۆ ڕۆژاڤایێ کوردستانێ چ سه‌ناریۆ هه‌نه؟\nم س ئیمام: ل گۆر زانیاری و نووچه‌یێن داویێ، په‌یڤا ڤه‌کشاندن، ب دیتنا من نه‌مایه، ئه‌ز دکارم بێژم (دوباره ڕێکخستن ). له‌شکه‌رێن ئەمریكایێ دێ کێمتر بن، لێ ل جییێ وان دێ هێزێن ده‌وله‌تێن ئه‌ورۆپی وێ ڤاله‌هیێ پر بکن، له‌وما چ باندۆر نابه.\nهه‌ڤپه‌یمانیا ناڤده‌وله‌تی ب چ ئاوایی ل ڤان ده‌مێن هه‌ستیار دا ده‌ست ژ ڤێ ده‌ڤه‌را ستراته‌ژیک به‌رناده ، به‌رژه‌وه‌ندیێن وان و ئیسرائیلێ دخوازه کو دگه‌ل هه‌ڤپه‌یمانێن خوه یێن کورد و ترک په‌یوه‌ندیێن خوه بهێزتر لێ بکن ژ بۆنا کو ل به‌ر سینگا پلانێن ئیران و ڕووسیایێ ڕاوه‌ستن.\nڕۆژه‌ڤاکورد: ئه‌نکس ژ ده‌ستپێکا شۆره‌شا سوری ڤه، ب ئۆپۆزسیۆنا سوری ڕه یه و ب وێ ڕه په‌یامه‌ک ژی ئیمزه کریه. پید/ته‌ڤده‌م ژی ژ ده‌ستپێکێ ڤه و هه‌تا نها ب ڕه‌ژمێ ڕه یه. ل گۆر وه ژ ڤان هێزان چ تێ خوه‌ستن؟\nم س ئیمام: ئه‌گه‌ر لهه‌ڤهاتنه‌که (بگارانتی) ژ ئالیێ هه‌ڤپه‌یمانا ڤه د ناڤبه‌را هه‌ردو ئالییان دا؛ ته‌ڤده‌م و ئه‌نکس هات ئیمزا کرن ، وێ ده‌مێ دێ هه‌ردوو ئالی بێ منه‌ت بن و دێ خوه ژ ئیلتزامێن که‌ڤن دوور ڕاگرن.\nڕۆژه‌ڤاکورد: باندۆرا هێزێن ناڤنه‌ته‌وی و یێن هه‌رێمی ل سه‌ر پێشه‌رۆژا سوریه بوویه یه‌که‌م، گه‌لۆ د ڤی واری ده کورد دکارن چ بکن و چه‌وه سودێ ژ ڤێ ڕه‌وشێ بگرن\nم س ئیمام: هه‌ر وه‌که من د به‌رسڤا پرسیارا یه‌کەم دا دیار کری، کورد ب یه‌کرێزییا خوه دێ بکاربن ده‌فاکتویه‌کێ به‌رهه‌ڤ بکه‌ن، وه‌که ل باشوورێ کوردستانێ د سالا ۱۹۹۱ێ هاتی دامه‌زراندن . وێ ده‌مێ دێ ترکییه ژی نه‌چار به وێ ڕه‌وشێ قه‌بوول بکه هه‌ر وه‌که ل باشوور چێ بووی..\nئه‌گه‌ر سوریه ده‌ستووره‌کا نوو په‌سند بکه پشتی ئاشتی ل وی وه‌لاتی به‌رقه‌رار به، دێ ڕۆژاڤا پێشکه‌فتنه‌کا مه‌زن ب خوه ڕا بینه ژ به‌ر کو ده‌ستوور دێ، بێ گومان، مافێن ڕۆژاڤا گارانتی بکه و دێ مفایێن ترکیێ ژی گه‌له‌ک مه‌زن بن، ئه‌ڤ چه‌نده دێ باندۆرا خوه یا ئه‌رێنی ل سه‌ر ڕه‌وشا کودستانا باکور ژی بکه.\nئه‌گه‌ر ڕه‌وش وه‌که ئیرۆ ژی بمینه، بێ چاره‌سه‌ریه‌کا سه‌رتاسه‌ری، دێ ڕۆژاڤا ب یه‌کرێزیا خوه و ب یه‌کگرتنا ڕێزێن خوه ژ ئارامترین ده‌ڤه‌رێن سوریێ به.\nلێ تشتێ هه‌ری گرنگ ئه‌ڤه کو نه ئه‌نکس و نه ته‌ڤده‌م هزر بکن کو ب سه‌رێ خوه یه‌ک ب ته‌نێ بکاربه حکومداریێ ل ڕۆژاڤا بکه نابە .\nوانه‌یێن مێژویێ نیشا مه دایه کو نه‌لهه‌ڤکرن و بێتفاقیێ ئه‌م د ڤی ڕه‌وشێ دا هشتنه.


مەحمود ساڵەحی بە 9 ساڵ زیندان حوكم درا – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / کوردستان / مەحمود ساڵەحی بە 9 ساڵ زیندان حوكم درا\nمەحمود ساڵەحی بە 9 ساڵ زیندان حوكم درا\nچوار شه‌ممه 16 ئه‌یلول 2015\tکوردستان, مافی مرۆڤ, هەواڵ 166 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nمەحمود ساڵەحی لە چالاكانی كرێكاریی كوردی بە 9 ساڵ زیندان حوكم درا.\nبە پێی راپۆرتی گەیشتوو بە “زاگرۆس پۆست”، سەرلەبەیانی ئەمڕۆ چوارشەممە 25ی مانگی خەرمانان “مەحمود ساڵەحی” لە چالاكانی ناسراوی كوردی خەڵكی شاری سەقز، لە لایەن دادگای شاری سنەوە بە 9 ساڵ زیندان حوكم دراوە.\nمەحمود ساڵحی وێڕای پشتڕاست كردنەوەی ئەم هەواڵە بە “زاگرۆس پۆستی” راگەیاندووە، كە ئەمڕۆ كاتێ بە مەبەستی وەرگرتنی حوكمەكەم سەردانی دادگای شاری سنەم كرد، لەگەڵ دادنامەیەك بەرەوڕوو بوومەوە كە تێیدا 9 ساڵ حوكمم بۆ بڕاوەتەوە.\nناوبراو هەروەها وتیشی: لە دادنامەكەدا باس لە هەموو چالاكیەكانم لە دەیەكانی 60 و 70ی هەتاویی هەتا ئێستا لە بواری خزمەت بە بزاوتی كرێكاریی كراوە و هەروەها لە دادگاشدا من بەرگریم لە هەموو ئەو چالاكیانە و خزمەت بە كرێكاران و زەحمەتكێشان و هەروەها هەوڵدان بۆ پێكهێنانی رێكخراوەی سەربەخۆی كرێكاریی كردووە.\nناوبراو لە ئەمڕۆوە بە ماوەی 20 رۆژ مەجالی ناڕەزایی دەربڕینی بەو حوكمە هەیە.\nجێگای ئاماژەیە، مەحمود ساڵحی لەو چالاكە كرێكارییە ناسراوانەی كوردستانە كە ساڵەهایە سەرقاڵی چالاكیی لە بواری سەندیكایی و كرێكارییە و بەو بۆنەوە بەردەوام لە لایەن كۆماری ئیسلامیەوە لە ژێر زەخت و گوشاردا بووە و تا ئێستا چەندین جار دەستگیر و رەوانەی زیندان كراوە و لە زیندانیشدا بە هۆی زەختی دەروونی و جەستەییەوە تووشی چەندین جۆر نەخۆشی لەوانە نەخۆشی گورچیلە (كولیە) بووە.