نەبەز گۆران: نەزمی نوێی سیستەمی ژیان، لە ماڵەكانەوە تا دەگاتە گوندە بچوكەكەی جیهان. – WtariKurd\nنەبەز گۆران: نەزمی نوێی سیستەمی ژیان، لە ماڵەكانەوە تا دەگاتە گوندە بچوكەكەی جیهان.\n– Posted 1 week agoبابەتی: فرە بابەت\nئەم وتارە، هەوڵدانە بۆ بیركردنەوە لە تەنیشت وتارێكی (یوڤال نوح هەراری) یاخود، سەرلەنوێ گۆڕینی وتارەكەی ئەوە بۆ وردبوونەوە لەو نەزمە نوێیی سیستەمی ژیان، كە هاتووەتە ناو ژیانی هەریەكمانەوە. ماڵەكان وەك رووبەرێكی تایبەتی ژیان، نمونەی شوێنێكە بۆ تێگەیشتن بۆ شوێنەكانی دیكە. ماڵ، وەك دەقێك دەبێتە سەرتایەك تا لەرێگەی ئەو دەقەوە سەیری ئەو نەزمە نوێیەی ژیان بكەین، بووەتە واقیعێكی ژیاری ناو كۆمەڵگەكەمان و سیستەمە نوێیەكە لەگەڵ خۆیدا جۆرە ژیان و كلتووری نوێی هێناوە. پرسیاركردن لە سیستەم، لەم بابەتەدا، لە پرسیاركردن لە ماڵەوە دەست پێدەكات، كە یەكەیەكی بچوكی كۆمەڵگەیە و خێزان تێیدا نەیشتەجێدەبێت و بنەوانی كۆمەڵگەشە. پرسیاركردن لەماڵ دەكەینە شوێنێك تا لێیەوە بچینە ناو ئەو گوندە بچوكەی جیهانی ئەمڕۆوە كە بەكاڵا گەمارۆدراوە. كە پرسیار لە ماڵ دەكەین، پرسیار لەو شوێنە دەكەین لە رابردوودا چ مانایەكی هەبوو، لە ئێستادا چ مانایەكی هەیە؟ ماڵ لە ئێستادا و ماڵ لەرابردوودا، جیاوازییەكانی لە كوێدابوون؟ ئایا ماڵ كە شوێنی خێزانە وەك یەكەیەكی بنەڕەتی ناو كۆمەڵگە، چ گۆڕانێكی بەسەردا هاتووە و، گۆڕانەكانی بۆ نەوەكانی ئایند چ جۆرە ژیانێك دەرەخسێنێت؟ لەناو ماڵدا دونیای جیاواز لەنێوان نەوەكاندا هەیە؟ رێچكەی ژیانی پەتی نەوەی پێشوو لەگەڵ ئەم نەوەیەدا لە كوێدا جیادەبێتەوە و نەوەی ئایندە سەر بەكام رێچكەیە؟ بۆچی ماڵ دەبێتە ئاوێنەی بچوكی گوندە بچوكەكەی جیهان؟ سیستەمی نوێی جیهان تەنها گۆڕانكاری لە شارەكاندا دەكات، یاخود چوەتە ناو گوندەكان و لەوێشەوە چوەتە ناو تاك بەتاكی خێزانەكان و ماڵی كردووە بە دیوی دووهەمی بازاری خۆی؟\nلەم چیرۆكە بچوكەی گوندنشینێكەوە دەچینە ناو پرسیارەكان. ” كاتێك لە گوندەكەی خۆمان، لە ماڵە سادەكەی دایك و باوكم كۆدەبینەوە. كۆمەڵێك جیاوازی بنەڕەتی دەبینرێن. خوشكەكانم كە دێن بۆ ماڵی باوكم، باسی شێوەی پەردەكان، شێوەی ساردكەرەوەكە، شێوەی گوڵدانەكانی بەردەم پەنجەرەكە، شێوەی تاقمی قەنەفەكان و گۆڕینیان، شێوەی راخستی فەرشەكان و شێوەی شوێنی ناندەكە دەكەن، كە پێویستە سەرلەنوێ تازەبكرێنەوە. هەمیشە فشارێك بۆ دایكم دروستدەكەن، پێیان وایە: بەشێكی زۆری كەلوپەلەكانی ناو ماڵەكە كۆنبوون و پێویستە بگۆڕێن. دایكیشم بێ باكانە گوێی خۆی لێدەخەوێنێت و دەڵێت: ئەمەش كە هەیە زۆر زۆرە. باوكم لە هۆدەكەی خۆی سەرقاڵی گوێگرتنە لە هەواڵی میدیاكان. براكانم پەرتەوازەن، هەریەكیان لە شارو وڵاتێكە، هەریەكیان كارێك دەكات و دونیایەكی سەربەخۆی بۆخۆی دروستكردوە و ئەوانەیان دورن لە ماڵەوە تەنها لەرێگەی دەنگەوە پەیوەندی بە ماڵەوە دەكەن. خوشكەكانم هەم خەمی ناو ماڵەكە دەخۆن، هەم خەمی جلوبەرگی دایكم و باوكم و هەریەكەمان.”\nئەم چیرۆكەی ماڵ راماندەكێشێت بۆ كۆمەڵێك جیاوازی گەورە. خوشكەكان سەر بە نەوی نوێن، ئەو نەوەیەی لەناو شارە تازەپێگەیشتووەكاندا دەژین و كەوتونەتە ناو نەزمی سیستەمی سەرمایەدارییەوە. بۆ ئەوان ماڵ تەنها شوێنێك نییە بۆ كۆبوونەوەی خێزانی، شوێنێكیشە بۆ پیشاندانی كاڵاكان. ئەگەر كاڵاكان لەناو ریكلامەكان و ناو ماركێتەكانەوە بگوازینەوە، دووەم نمایشی كاڵاكان لەناو ماڵەكاندایە. ماڵی ئێستا و ماڵی رابردوو، بەتەواوەتی جیاوازن. ماڵی ئێستا شوێنی نمایشی دووهەمی كاڵاكانە. ئاوێنەیەكە تا لێیەوە بازاری ئەمڕۆی تیاببینیت. ئەو مرۆڤە مەسرەفگەرایەی لەناو سیستەمەكەدایە، پێویستی بەوەیە هەمیشە كاڵا بەشێكی گرنگی ژیانی داگیربكات. تا ئەم ساتەش لە كۆمەڵگەی ئێمەدا ماڵی شوێنی گرنگی پێدانی ژنە، ژن دەیەوێت ماڵ بەو شێوەیە رێكبخات دڵخوازی خۆیەتی و لەناو ئەم سیستەمە نوێیەشدا، ئیدی ماڵ وەك مەخزەنێكی خڕكردنەوەی كاڵاكان دەبێتە ئەو پێشانگایەی زۆرترین كەلوپەل و كاڵای تیا كۆببێتەوە. نەوەی نوێی ژنەكان، وزەی بەهێزی سیستەمی سەرمایەدارین، ئەو وزەیەن بەشێوەیەكی توند خۆیان گرێدەدەن بە كاڵاكانەوە و بازاری ئەمڕۆ، بازارێكە بەشێكی زۆری لەرێگای داخوازییەكانی ژنەوە جوڵەی پێدەكرێت. كاتێك خوشكەكانمان بەشوێن كاڵای نوێ بۆ ماڵی خۆیان و بۆ ماڵی باوكیان دەگەڕێن، ئەم گەڕانە دەبێتە هێزێكی گەورەی مەسرەفگەرا، تا بازاری پێگەرم بكرێت. بۆ دایكەكانی نەوەی پێشوو كاڵاكان گرنگ نین، دایك سەر بەنەوەیەكە نەهاتووەتە ناو ئەم سیستەمە نوێیەی ژیانەوە، سەر بەنەوەیەكە ئەوەی بۆی گرنگە، ماڵ ببێتە شوێنی كۆكردنەوەی خێزانی و بەخشینی خۆشەویستی, شوێنێك كە خێزانەكەی بتوانن خۆشبەخترین كاتی تێدا بەسەر بەرن. دایكەكانمان سەر بەنەوەی دژە كاڵان، نەوەیەك پەیوەندییەكی ناوەكییان لەگەڵ ماڵ و كەسەكانی ناوماڵدا هەیە. راخستی سفرەیەك و كۆكردنەوەی خێزانەكە لەسەری و دڵخۆشی خێزانەكەی و پرسیاركردن لە باشی ژیانی نەوەكانی، لای نەوەی پێشوو ئەو مانایە بە ماڵ دەدات هێشتا لەم دونیایەدا شوێنێكی ئارام هەیە. خۆشبەختییەكانی دایكمان جیاوازن لە خۆشبەختییەكانی خوشكەكانمان، ئەوەی بۆ دایكمان خۆشبەختییە بوونی ئێمەیە لە ماڵەكەیدا، نەك بوونی جوانترین پەردە و جوانترین تاقمی قەنەفە. هێشتا زۆرێك لە دایكەكانمان لەناو سندوقە كۆنەكاندا جلەكانیان هەڵدەگرن و هیچ ئامێرێكی نوێش بەكار ناهێنن بۆ دەقكردنی جلەكانیان، جل بۆ ئەوان و رەنگی جل بۆ ئەوان، پەیوەندی بەتەمەن و ویقارەوە هەیە، نەك پەیوەندی بە خۆگونجانەوە هەبێت لەگەڵ چاوی ئەویتری دەرەوە. زۆربەی دایكەكان سەرپۆشی سپی و رەش و نیلی، لەگەڵ كراسی رەش و نیلی و ئاڵەمیانە بەكار دەهێنن. چونكە پێیانوایە ئەم شێوە لەخۆپۆشینە جۆرێك لە ویقار و گونجانە لەگەڵ تەمەندا، كە خۆی دڵی پێیخۆشە بەم جۆرە ویقارەوە دەركەوێت، بەڵام نەوەكانیان بەرلەوەی خۆگۆڕینەكەیان بۆ دڵخۆشی خۆیانبێت، خۆ گۆڕینەكەیان بۆ راكێشانی چاوی ئەویترە. هەریەك لە نەوەی نوێ، چ كوڕ چ كچ، نەزمە نوێیەكە بەرەو ئەو ئاراستەیەی بردوون ئەویتر ئاوێنەیە تا خۆیانی لێوە ببینین. جوانی خود لەبەرچاوی ئەویتر، دڵخۆشكردنیخودە بۆ نەوەی نوێ. بەهەمان شێوەش كاڵاكانی ناو ماڵ، بۆ ئەویتری بینەرە، نەك بۆ ئەندامانی خێزان. رازاندنەوەی ماڵەكان بە كاڵای گرانبەها و بەردەوام مەسرەفكردن بۆ كڕینی كاڵای نوێ، خۆگونجانە لەگەڵ نەزمە نوێیەكدا تا ئەویتر ددان بە جوانی ماڵەكەدا بنێت و، ددانپێنانەكەی دەبێتە دڵخۆشی خاوەن ماڵ. ئەم نەزمە پێچەوانەی بینینی دایكەكانی نەوەی پێشووە. دایكەكانی نەوەی پێشوو، ماڵیان بۆ تێركردنی چاوی ئەویتر ناوێت تا لەرێگەی كەلوپەلەكانییەوە مانا بە ماڵ بدەن، ماڵیاندەوێت وەك شوێنێك تێدا كۆمەڵێك بەهای لێكۆبكەنەوە. عادەتەكان و ترادسیۆنەكانی ناو خێزان، بەشێكی بنەرەتین لەو بەهایانەی نەوەی پێشوو تا ئەم چركەساتەش دەستیان پێوە دەگرێت.\nلە رابردوودا ماڵ ماهییەتێكی جیاوازی هەیە، ماهییەتێك نەبەستراوەتەوە بە شتەكانی ناوییەوە، بەڵكو بەستراوەتەوە بەو پەیوەندییە سۆزداری و رێزگرتنەوە لەنێوان ئەندامانی خێزانی ماڵەوەدا هەیە و بوونەتە عادەتی خێزانی. دڵخۆشییەكانی دایكمان لەماڵدا ئەوكاتە سەر هەڵدەدەن، یەكێك لە منداڵەكانی دڵخۆشبن. چەتری یەكەمی ماڵ بۆ ئەوان ، بریتییە لەو خۆشەویستییەی لە دایك و باوكەوە بەسەر منداڵەكانیاندا پەخش دەبێت، پاشان لەنێوان نەوەكانیاندا ئەو خۆشەویستییە ببینینەوە. پێچەوانەی جیهانی خوشكەكانی سەر بەم دونیا نوێیە، ماڵ تەنها پەیوەندییەكی ناوەكی نییە لەنێوان ئەندامەكانی ژێر بنمیچەكەی، بەڵكو شوێنێكیشە پێویستی بەرازاندنەوەیە، پێویستە كەلوپەلەكانی جوانبن و جوانبوونی ناو ماڵەكە، جۆرێك لە شكۆ بە ماڵ دەبەخشێت و ئەویتری میوان دێتە ناوی، بە كەلوپەلەكاندا سەرسامی خۆی بۆ ماڵ دروستدەكات. بەڵام بۆ دایكمان ئەو جوانییە لەناو پیەوەندییە ناوەكییەكانی ناو ئەندامانی خێزانەیدا دەبینێت، هۆكەشی جیاوازی دوو نەوەیە، نەوەیەكی ناو دونیای مەسرەفگەرایی، نەوەیەكی ناو دونیای ترادسیۆنەكان. بە مانایەكی تر، دایك كە سەربەنەوەی پێشووە، هەرگیز ناتوانێت پەیوەندی خۆی بە ماڵەوە ببەستێتەوە بە كەلوپەلەكانەوە. كەلوپەل بۆ ئەو بریتییە لە كۆمەڵێك كەرەستەی پێویست بتوانێت ژیانێكی ئاساییان پێ بەرێوە ببات. هەموو كەلوپەلێكی زیادە، لە خەیاڵدانیدا دەبێت بە جۆرێك لە فەوزای ناو ماڵ. كاتێك دایكمان دەڵێت:” ئەم ماڵە پڕبووە لە خاشاك و شێخەڵ.” ئەم دەربرینە ئەو ئەو شێواوییە دەردەخات ناتوانێت ماڵ بەو هەموو كەلوپەلەوە قبوڵ بكات، ئەو سەربەنەوەیەكە ماڵ بریتی نەبووە لە شوێنی كاڵاكان و قەرەباڵەغكردنی ماڵ بە كاڵاكان، بەڵكو سەر بە جیهانێكە ماڵ بریتیبووە لە كۆمەڵێك مانای دیكە، كە هیچیان پەیوەندیان بە كاڵاوە نییە.\n“پێویستە خێرا خۆتان نوێبكەنەوە و خۆتان بەرهەمبهێننەوە. چونكە بەخێرابوونی گۆڕانكارییەكان، نەوەك هەر ئابووری، بگرە بنەرەتی مانای مرۆڤبوونیش، بە ئەگەری زۆر گۆڕانی بەسەردا دێت.”(1) سیستەمە نوێیەكە نایەوێت ئارام بگرین و بۆ ساتێك بوەستین، دەخوازێت بەردەوام لە خۆنوێكردنەوەدابین، خۆ نوێكردنەوەیەكی رەواڵەتی، نەك خۆ نوێكردنەوەیەكی ناوەكی یان عەقڵانی. ئەم خۆنوێكردنەوەیە هەمان ئەو خۆ نوێكردنەوەیە خوشكەكانمان بۆ ماڵەكەی خۆیان و باوكیان دەیخوازن. لەناو سیستەمی نوێی جیهاندا ماڵ وەك رووبەرێكی تایبەت كە میوانی ئاشنا و نائاشنای دێت، بۆئەوەی میوانەكان هەست بە خانەدانییەكەی بكەن، پێویستی بە خۆ نوێكردنەوەیە، ئەو خۆنوێكردنەوەیەش لە كەلوپەلەكانیدایە، نەك لەو دونیابینیەی خاوەن ماڵ بۆ ئەویتری ئاشنا و میوان هەیەتی. ئەوەی پێویستە نوێبكرێتەوە بەرلەوەی پەیوەندی بە بیركردنەوەی مرۆڤەكانەوە هەبێت، پەیوەندی بە رەواڵەتیانەوەیە. ئیشكالەكە لەوەدایە، لەگەڵ خۆنوێكردنەوەی رەواڵەتدا، مرۆڤبوونەكەش مانایەكی دیكە هەڵدەگرێت. مانایەك هەست بە گۆڕانێك دەكات و گۆڕانەكەش پەیوەندیی بە شێوە بینیینەوە نییە بۆ ژیانەكە، هێندەی پەیوەندی بە گۆڕینی شتەكانەوە هەیە و ئەم گۆڕینی شتانە، دەبێتە ئیحای وەهمێك بۆ گۆڕینی مرۆڤەكەش. بەشێك لە مرۆڤەكانی ناو ئەم نەزمەی ژیان، بە گۆڕینی شتەكانیانەوە مرۆڤ بوونیشان دەگۆڕێت، لەناو وەهمی گۆڕیندا دەژین! ئەشێت كارەكتەرێك هەبێت، بە جل و بەرگ، لە شێوازی ئۆتۆمبێلەكەی، یان گۆڕینی شێوازی ناوماڵ و ماڵەكەی، بەتەواوەتی مرۆڤبوونی بگۆڕێت و لە دۆخێكی وەهمیدا، وا وێنای خۆی بكات مرۆڤێكی مۆدێرنە و لەناو ژیانێكی مۆدێرندایە. لە واقیعدا زۆرجار لە شوێنەكانی ناو ئەم كۆمەڵگەیەدا، بەر ئەو جۆرە لە مرۆڤ دەكەوین، بەهۆی كاڵاكانەوە لە وەهمی چوونە ناو مۆدێرنەدا دەژیت. وەهمێك هیچ پەیوەندی بە بیركردنەوە و دونیابینییەوە نییە بۆ سەردەمەكە و بۆ رابردوو، بەڵكو پەیوەندی بەو كاڵایانەوە هەیە وەك بەكاربەرێك بەكاریاندەهێنێت و بەهۆی بەكارهێنانیانەوە، لەناو وەهمی ژیانی نوێیدایە و وێنەیەك لە خەیاڵدانی خۆی دروستدەكات، كە هیچ پەیوەندی بە مرۆڤی نوێویەوە نییە و كاڵاكان ئەو وەهمی مرۆڤی نوێییەیان بۆ دروستكردووە. ئەكرێت هەمان كارەكتەر كاڵاكانی لێوەربگریتەوە ئیدی پێی وابێت داماڵدراوە لە مۆدێرنبوون و بووەتەوە بە كارەكتەرێكی ناو دونیای كۆن. (هەڵبەتە تێگەیشنی بەشێك لە بەكاربەرانی كاڵا بۆ دونیای كۆن، هێندە كۆمیدییە، بەقەت ئەو وەهەمەی تێیكەوتوون بۆ مرۆڤی نوێ شایەنی قسەكردنی تەنزئامێزە لەسەری.)\nخوشكەكانمان هەرگیز پرسیار لە شێوەی بیركردنەوەی دایكمان ناكەن بۆ ئێستای هەریەكەمان، بەڵام پرسیار لە سەر جل و بەرگەكەی، رێكوپێكردنی ماڵەكەی، ئاگاداربوونی تەندروستی دەكەن و كۆنی كەلوپەلەكان دەكەن. هەریەك لەم هوشیارییانە، ئەو هوشیارییە نوێیانەن لەناو سیستەمە نوێیەكەدا لە رێگەی میدیا و شاشەكانەوە ئاراستەی بینەرەكان دەكرێت. بینەرەكان چ خوشكەكانی ئێمە بن، یان هەر كەسێكی دیكەی ناو ئەندامانی خێزانەكان، لە رێگەی ئایدۆلۆژیای سیستەمە نوێیەكەوە سەرقاڵن بە جیهانێكەوە جیهانەكە وەرگیراوە، جیهانێكە میدیا وەك زمان و وێنەی ئەوان، بەردەوام كاڵای نوێ و هوشیاری دیاریكراو و شێوازی خواردنی نوێ دەخاتە بەردەمیان و، بینەری بەردەم شاشەكەش لەناو واقیعی ژیانیدا هەوڵی دووبارەكردنەوەی ئەو دونیایە دەدات لە شاشەكانەوە وەریدەگرێت. ئەم هوشیارییە پچرپچڕەی ناو شاشەكان، تەنها پەیوەست نییە بە خوشكەكانمانەوە، بەڵكو براكانمان كە سەر بەنەوەی نوێن، فەزایەكیان بۆ دروستكردوون لەناو فەزاكەدا خەریكی خۆ ونكردنێكی راستەقینەن. فەزایەك كە بۆ ئەوان چونكە توانای زیاتر چوونە دەرەوەیان هەیە، كردوونی بە مرۆڤی مۆدێلی. مۆڤێك دەبێت لەگەڵ مۆدێلەكاندا ژیانی خۆیان رێكبخەن. لە شاشەكانەوە هەر مۆدێلێك بەدی بكەن، بە پێچەوانەی خوشكەكانەوە مۆدێلەكە ناهێننە ناو ماڵەكە، بەڵكو خۆیان دەچن لە دەرەوە ئەو مۆدێلە تەحقیق دەكەن، بەبێ ئەوەی بۆ ساتێك پرسیار لە بوونی خۆیان و مۆدێلەكە و سەردەمەكە بكەن. یەكێك لە كێشە گەورەكانی نەزمی ئەم سیستەمە نوێیەی ژیان ئەوەیە، ئەوانەی بەتەواوەتی دەكەونە ناوی، كەوتنێكی چێژاویی دەبین و هیچ كات پرسیاری جەوهەر نە لە خۆیان و نە لە مۆدێلەكە ناكەن. نایانەوێت پرسیاركردن لە ژیانەكە ببێتە بەشێك لە ئاگاییان و بە ئاگاییەوە بچنە ناو جیهانەكەوە، بەڵكو مۆدێلەكان و كاڵاكان دەیكانكات بە مرۆڤی ناو دونیاكە و ئاگایی و پرسیار و گومانەكانین لە بەكاڵابوونی ژیان، فەرامۆشدەكەن! لێرەدا مەبەست ئەوەنییە، ئێمە دژی هەموو كاڵایەك بین، بەڵام ئەو مەسرەفگەراییەی جیهانی نوێ بۆ نەوە نوێیەكەی دروستكردووە، پێویستیشی بە ئاگایی و هوشیارییەكی نوێ هەیە، پێویستی بە پرسیاركردن هەیە لەسەر ئەو ستایلەی ژیان، پێویستی بە گومانكردن و سەرلەنوێ هەڵوەستەكردن هەیە، تا كەسی گەمارۆدراو بە كاڵا، بۆ ساتێك بیر لە ئێستایی و بیر لە ژیانی بكاتەوە و كاڵانەبێتە ژیانی و بوونی ونبكات. یاخود كاڵا و ئایدۆلۆژیای شاشەكان وای لێنەكەن، ماهییەتی لەدەستبدات بۆ رەواڵەتگەری.\nجیازاییەكان زۆرن لەنێوان نەوەی پێشوو نەوەی نوێدا. بێگومان كۆمەڵگەی ئێمە پاش ساڵانی نەوەدەكان بە تەواوەتی خۆی دەخاتە ناو سیستەمە نوێیەكەی جیهانەوە، بۆیە نەوەی پاش ئەو سەردەمە، نەوەی ناو سیستەمەكەن چ لەرووی پەروەردەیی و چ لەرووی هوشیاریی سەردەمیانەوە. بەڵام نەوەی پێش ئەو ساتانە، كۆمەڵێك پرنسیپ و ترادسیۆنی خۆیان هەیە تێكەڵی ناكەن لەگەڵ سەردەمەكە و نایانەوێت ریتمی ژیانی خۆیان بەو جۆرە خێراییە بگۆڕن، بۆیە جیاوازییەكانیان لە كردە و تێگەیشتندا زۆر بەروونی دەردەكەوێت. ئەو جیاوازییە جەوهەرییەی لەنێوان نەوەی پێشو نەوەی نوێدا هەیە، لە گفتوگۆیەكی خێزانییەوە دەركی دەكرێت. رەنگە ئەو فیگەرە ئایینیەی زیاد لە هەزار ساڵ پێش ئێستا گوتی: ” نەوەكانتان بەو جۆرە ئامۆژگاری مەكەن لەخۆتان بچن، چونكە ئەوان سەر بە سەردەمێكی ترن.”(2)لە ئێستادا بژیاباییە رستەیەكی لەو جۆرەی نەدەوت. چونكە خاوەنی ئەم رستەیە سەر بە سەردەمێكی زۆر جیاوازە، سەردەمێك تارادەیەكی زۆر ئایندەی بەردەمی نەوەكان رونبوو، بەڵام لەهەمان كاتدا دەخوازێت لێبگەڕێن هەر نەوەیە و سەر بە سەردەمی خۆی بێت. لە سەردەمی ئەودا، شار بریتی نەبوو لە دونیایەكی گەورەی ئاڵۆزی فرە رەنگ، بازار ئەو ماشێنە گەورەی ریكلام نەبوو بۆ بە كاڵاكردنی ژیانی تاكەكان و نكردنی حەقیقەتەكان. شار بریتبوو لە كۆمەڵاێك رایەڵە پێكەوە بەسترابوونەوە و لەناو ئەو كۆمەڵگە شانشینەدا بازارێك هەبوو بۆ یەكتر بینین و ناسین و، بۆ كڕینی ئەو پێداویستیانەی مرۆڤەكانی ناو ئەو كۆمەڵگەیە بە پێویستی ژیانیان دەزانی. شەوەكانیش دوای كزبوونی چرایەك، شار لە مانای شاربوونەوە دەبوویە گوندێكی بێدەنگ و خامۆش و ئارام. ئەمما لە ئێستادا شار شوێنی كاڵاكان و چرا رۆشنەكانە، زۆرێك لە شارەكان خەوتن نازان و هەمیشە بە درەوشاوەیی دەمێننەوە. رووبەرە گشتییەكان لە فراوانبووندان و بەردەوام سیستەمەكە سەرقاڵی بیركردنەوەیە بۆ دروستكردنی رووبەری نوێ، تاكو تاكەكانی ناو شار بەرەو چێژ و مەسرەفكردن رابكێشێت. هەمیشە سوبێكتی شاری بەهۆی گەشەی خێرا و بینینی رووبەری نوێ و فەزای نوێدا لەبەردەم ترسی ونبووندایە. وەك یوڤاڵ نوح دەڵێت: ” بۆ ئەوەی دەرك بە ونبوون نەكات، بەردەوام پێویستی بە خۆنوێكردنەوەیە.” خۆ نوێكردنەوەیەك بتوانێت بگونجێت لەگەڵ ئەو رووبەرە نوێیانەدا سیستەمەكە دروستیاندەكات. ئەگەر ڤیگەرە ئایینییەكە لەم سەردەمی خێراییەدا بژیبایە، رستەكەی بەو جۆرە دەرنەدەبڕی و شێوەكەی بەتەواوەتی دەگۆڕی، دەیزانی باوان ناتوانن نەوەكانیان ئامۆژگاری بكەن لەخۆیان بچن، هیچ نەوەیەك ناچێتەوە سەرباوانی خۆی بەو مانییەی كە بیەوێت وەك باوانی بژی، چونكە گەربیەوێت بچێتەوە سەر باوانی خۆی لەناو فەزا هەست بە جێماندەكات و رەنگە لە ئایندەدا هیچ كارێكی دەست نەكەوێت. خێراییەكە بەجۆرێك روودەدات پێویستی بە خۆ گۆڕینی خێراییە، هەرچۆن پەردەی پەنجەرەكەی ماڵەكانمان كەمێك چرچبێت، خوشكەكانمان بە نیگەرانییەوە باس لە گۆڕینی دەكەن و داوا دەكەن پەردەیەكی نوێ بۆبهێنن لەگەڵ دیوار و فەرش و تاقمی قەنەفەكان بگونجێت، مرۆڤ و نەوەی ئەم سەردەمەش كەوتونەتە ناو هەمان نەزمی سیستەمی ژیانەكەوە و دەیانەوێت لەگەڵ رەنگە نوێیەكاندا لە رێگای كاڵاكانەوە ژیانی خۆیان بگونجێنن.\n( لێرەدا گەر خودخواهی، خۆپەسەندی نەبێت، سەرنجێك لەسەر كارەكتەری سەرەكی یەكەم رومانی خۆم دەدەم، بۆئەوەی كەمێك زیاتر لەسەر جیاوازی نەوەكان روونبكەمەوە، كە ناتوانی ئامۆژگارییان بكەیت لە باوانیان بچن و هەمان ژیان و پیشەی باوانیان وەربگرنەوە. رۆمانی دێوانەیەك لەم شارەیە(3) كوڕی پینە چییەكە، كە هەمان گێڕەرەوەی چیرۆكەكەیە، باوكی دەیەوێت لەرووی پیشەییەوە بگەڕێتەوە سەر پینەچییتی، چونكە خۆی بە رەچەڵەك پینەچیەتی پیشەیان بووە و حەزدەكات كوڕەكەشی هەمان پیشە هەڵبژێرێت. مامۆستای حوجرەكەشی، كە سەر بە هەمان دونیای باوكیەتی ئارەزوییەتی فەقێكەی بەردەستی ببێتە مەلایەكی گوتاربێژ و هەمان رێچكەی خۆی بگوازێتەوە بۆ ئەو. بەڵام كارەكتەرە سەرەكییەكە كاتێك بەر میری دەسەڵاتدار دەكەوێت، بەتەواوەتی دونیابینی دەگۆڕێت. نە دەیەوێت ببێتە مەلایەك و نە ئارەزوشییەتی ببێتە پینەچییەك و پیشەكەی باوكی بگرێتە دەست. بەركەوتنەكەی لەگەڵ سیستەمی دەسەڵاتدا، بەركەوتنێكە دونیاكەی و ئایندەی دەگۆڕێت. تا ئەو ئاستەی لە كۆتایی چیرۆكەكەدا شار بەجێدەهێڵێت، لە رارایدا دەژیت و دەیەوێت بەشوێن شوناسێكی نوێدا بگەڕێت. شوناسێك هیچكام لەو شوناسانە نییە لە شارەكەدا لێدەخوازرێت. نە سەر بە دونیا كۆنەكەیە، نە سەر بە دونیای ئەوكاتی شارە. ئایدۆلۆژیای سیستەم گۆڕان بەسەریدا دەهێنێت، لە زۆر وێستگەدا هەست بە ونبوونی خۆی دەكات و دەیەوێت لەو گەمارۆدانەدا خۆی قوتار بكات و لە جێگایەكی دیكە خۆی بدۆزیتەوە.)\nكارەكتەری سەرەكی هەمان ئەو كارەكتەرەیە لە ئێستای شاردا بەر سیستەم دەكەوێت. نە دەتوانێت لەرووی پیشەییەوە رێگایەكی دروست بدۆزێتەوە، تاكو ئایندەی خۆی پێهەڵچنێت، نە پێشیدەكرێت بگەڕێتەوە سەر ئەو پیشەیەی لە باو باپیرییەوە بۆی ماوەتەوە. لە سەردەمە كۆنەكاندا، پیشە بەشێك بوو لە میراس، میراسێك نەوە دوای نەوە دەمایەوە، لەگەڵ هاتنی مۆدێرنە و دروستبوونی شارەكاندا، ئەم میراسەش گۆڕانكاری بەسەردا هات. ئیدی پیشەوەرەكانی ناو شار تەنها ئەوانە نەبوون لە باوباپیرانەوە پیشەكەیان بۆ دەمایەوە، بەڵكو مۆدێلی نوێ لە پیشە و كار هاتنە پێشەوە و خوێندنگەش بووییە ئەو شوێنەی تا لەوێوە نەوەی نوێ، بۆ جۆرێكی دیكە لە ژیان بگەڕێن. كارەكتەرەكە گەرچی لەناو شارێكدایە بە ماناكۆنەكەی شار شارە. بەڵام لەو چركەساتەوە بەر دەنگی سیستەم دەكەوێت لەرێگەی فیگەرێكی دەركراوی ناو سیستەمەوە، توشی راراییەك و گومانێك دەبێت لەسەر ئایندەی خۆی. باوك لەسەر ریتمە كۆنەكە دەڕوات، ریتمێك لە باوانییەوە پیشەیەكی بۆ جێماوە و خەون بەوە دەبینێت هیچ كەسێكی دیكە نەیەت پیشەكەی لێبگرێت و بیگوازێتەوە بۆ نەوەكەی. نەوەكەشی كەوتوەتە ناو دونیایەكی نوێووە، دونیایەك سیستەمی دەسەڵات فەزایەكی دروستكردووە لەو فەزایەدا، ئایندە نادیاردەبێت. گەرچی نەوەكە لەناو حوجرەیەكدایە و شار بریتییە لە شارێگەیەك و چوارریانێك و سنووری شار، تا دەروازەی شارە. ئەما راڕای و ترس لە نادیاری ئایندە، خولیای گەڕان بۆ جۆرێكی دیكە لەكار و پیشە سوبێكتی دەگۆڕێت. ئەم كاریگەرییە لە گوتاری ئایدۆلۆژی دەسەڵاتەوە، گەر لەناو رۆمانەكەدا دونیای كارەكتەرێكی قوڵپكردبێتەوە و كردبێتی بە كارەكتەرێك نەزانێت سبەی چی روودەدات، بەهەمان شێوە لە جیهانی ئەمرۆدا، بەردەوام شاشەكان كە زمانی جیهانە نوێیەكەی كاڵان، كارەكتەری ئەم سەردەمەیان بەرەو ئەو شوێنە بردووە، هەمیشە راڕابێت و نەتوانێت سبەینێی خۆی لێدیاربێت و، نەخشە تایبەتییەكانی تێكەڵ بە نەخشەیگشتبووبن.\nشار بە ماناكەی ئێستا، سنوورێكی نییە. دونیای تەكنەلۆژیا سنووری بۆ شارەكان نەهێشتووە. ئەشێت لەرووی جوگرافییەوە نزیك لە دەروازەی شارەكان بنووسرێت: ” شارەوانی فڵان شار بەخێر هاتنتان دەكات.” ئەم بەخێرهاتنە فێڵێكە بۆ گەڕانەوەی شار بۆ سنوورێكی دیاریكراو. لەناو دونیای شاشەكان و دونیای مەجازیدا نەك شارەكان و گوندەكان، بەڵكو جیهان بووەتە گوندێكی بچوك و پەیوەندیییەكانی نێوان مرۆڤەكان لە شوێنێكەوە بۆ شوێنێكی دیكەی زەوی، تەواو ئاسانكراوە و هیچ سنوورێك نەماوە. مرۆڤی ئەم سەردەمە لەناو جیهانێكی تەكنۆلۆژیدا دەژیت. جیهانێك لە یەك چركەدا هەزاران زانیاری و هەزاران كاڵا و هەزاران دیمەنی جیاواز جیاواز دەخاتە بەردەستی. مرۆڤێكی راڕا، كە نازانێك بە چ رێگایەكدا بڕوات تا بتوانێت لە ئایندەدا پیشەیەك و كارێكی شەرفمەندانە بدۆزێتەوە. وەك (یوڤان نوح هەراری) دەڵێت: ” كێ دەتوانێت دڵنیایی بدات، دوای پەنجاساڵیتر چ پیشەیەك گرنگە، تا ئەمڕۆ نەوەی نوێ كاربكەن بۆ بەدەست هێنانی ئەو پیشەیە.” بێگومان هیچ دڵنیاییەك نییە. راڕایی كارەكتەری ناو رۆمانەكە، هەر ئەو راراییە لە ئێستای ئێمەدا لەناو ئەم نەزمە نوێیەی سیستەمی ژیاندا بەدیدەكەین. هیچ كام لە ئێمە دڵنیانین بزانین چەند ساڵی ئایندە چ كار و پیشەیەك گرنە و ژیانێكی شكۆمەندانەی تیاییە و سەردەمەكە بەردەوام گۆڕای خێرای تێدا روودەدات. پێشكەوتنەكان بەجۆرێك خێران، هیچ ئایندەیەكی روون نابینرێت.( بەڵام دونیای ناو رۆمان، هەمان ئەو دونیا واقیعییە نییە تێیدا دەژین، دونیاییەكە كارەكتەر دەكرێت بە هەڵهاتنێك لە شارەكە و دوركەوتنەوە لەو فەزا شێوازەی سیستەمی ژیان، بەشوێن مانایەكی دیكەی ژیاندا بگەڕێت. ئەمما كارەكتەری واقیعی ناو ئێستای نەزمی ژیان بۆ كوێ رابكات. لە هەرشوێنێكی ئەم ئەستێرەیە بژین، رووبەرووی هەمان سیستەم دەبینەوە.)\nگوندە بچوكەكەی جیهان، ئاوێنەی خۆی لە ماڵدا دەبیینێت. دەبێت ماڵ وەك جیهانی دەرەوە بە كاڵاكان پڕبكرێتەوە. دەبێت ماڵ بكرێتە شوێنێك بۆ پیشاندانی دیوێكی خۆشی ژیان، ئەو دیوەی خۆشییەكان بە كاڵاكانەوە دێنە ناو ماڵ. كاتێك خوشكەكانمان بەشێكی زۆری بیركردنەوەیان بۆ كەلوپلەكانە، ئیدی كەلوپەل دەبێتە ئەو بەشەی ژیان لەگەڵ خۆیدا مۆدیلی ژیان دەگۆڕێت و لەگەڵ خۆشیدا مۆدێلێك لە خۆشی دروستدەكات، كە هەریەك لەو خۆشیانە پەیوەندیان بە ماڵی كۆنەوە نییە و پەیوەندییان بەو ماڵە نوێیانەوە هەیە، كاڵاكان خۆشییەكان دروستدەكەن. دایكەكانمان كاتێك ئاسودەن كە دەچێن بۆ دەشت یان باخ، بەڵام بۆنمونە: باخ بۆ نەوەكانیان بریتییە لەو شوێنەی چەند مانگ جارێك بۆ گەشتوگوزار رووی تێبكەن. باخ ئیدی بۆنەوەكانیان شوێنێك نییە ژیانی لێبەرهەمبێت و بكرێتە سەرچاوەیەك بۆ ژیان. هیچ كام لە كوڕ و كچەكانیان باخ وەك سەرچاوەی ژیان نابینن و وەك شوێنێكی گەشتیاری دەبیننن بۆ چەند ساتێك تێدابن، بەڵام بۆ دایك و باوكەكانمان، كە باخەوانن، باخ تەنها بریتیی نییە لە شوێنێكی خۆش بۆ كات بەسەربردن، باخ سەرچاوەی ژیان و داكوتینی رەگوڕیشەیە لە شوێن و، باخ ئەو موڵكەیە ئێمە دەبەستێتەوە بە شوێنەكە و بە جۆرێك لە ژیانی ئارام، تەنها درەختەكانی باخ ئەو ئارامییە بە ئێمە دەدەن. خۆشویستنی نەوەی پێشو بۆ باخ، یان رەز، یان كێڵگەی كشتووكاڵی، خۆشەویستییەكە بۆ ژیانێكی سروشتی كە پێكەوە لەگەڵ خاك دەیاندەستێتەوە.(بۆ جوتیار و پیشە كۆنەكانی دیكەش، هەمان خوێندنەوە دروستە.)\nقسە لەسەر ئەوە نییە، دایك و باوكمان وەك دوو باخەوانی گوندی، یان دوو جوتیار لەم سەردەمەی ئێمەدا دەژین، قسە لەسەر ئەوەیە بوونی ئەوان لەم سەردەمەدا بوونێكی جیاواز و دونیایەكی جیاوازە. هێشتا بەرگری لەو شێوە ژیانە دەكەن پەیوەندییەكان لەرێگەی هەست و رۆح و بەركەوتنەوە دروستدەبن، نەك لەرێگەی كەلوپەلەكانەوە. ئەوان نەبەستراوەن بەم دونیا نوێیەی تەكنۆلۆژیاوە، نەبەستراون بە شاشەكانەوە، بەڵكو بەستراون بەو شێوە ژیانە سادەیەوە بە دێژای تەمەنیان لەسەری راهاتوون و ئێستا ئامادەنین لەبەر مۆدێلێكی نوێ بیگۆڕن. ئەشێت لە هەندێك شوێندا مۆدێلە نوێیەكە كاریگەری لێكردبن، بەڵام كاریگەرییەك بەو ریتمە بەهێزەوە نا كە لەسەر نەوەكانیانیكردووە. نەوەكانیان سەر بە خوێندنگە نوێیەكانی مۆدێرنەن، سەربە جیهانە نوێیەكەن و بەتەواوەتی چونەتە ناوی، رۆیشتونەتە ناو شارەكان و لەناو دونیای مەجازی و شاشەكاندا پەیوەندییەكی زۆریان دروستكردووە. نەوەكانیان وەك كارەكتەری سەرەكی رۆمانەكە، نایانەوێت پیشەكەی باوكیان بگرنە دەست، چونكە رازی نین بەو ژیانە سادەیەی لە رێگەی بەرهەمی باخ یان پیشەی بەمیراس بۆماییەوە بەدەستی دەهێنن. نەوەكانیان دەیانەوێت لەگەڵ مۆدێلە سەردەمییەكەدا مامەڵە بكەن و سەر بە جیهانی كاڵاكانن. لەناو راڕاییەكدان دەیانەوێت لەم گوندە بچوكەی جیهاندا، جیاواز لە ژیانی رابردوو بژین و شوێنێك بۆ خۆیان بەدەست بهێنن. گەر نەوەی پێشو بەیانیان یەكەم ساتی بە خەبەربوونی بەرەو شوێنی كارەكەی و پیشەكەی رۆشتبێت، نەوەی نویچی ئێستا یەكەم ساتی هەڵسانی راستەوخۆ بەرەو ناو دونیای شاشەكان دەچێت. دونیای ناو شاشەكان بووەتە ئەو دونیاییەی نەوەی نوێ لەوێوە سەیری ژیانی واقیعی خۆی لێوەبكات.\n“سەردەمی سەروومەسرەفگەریی گوزارشتە لە بونیاتنانەوەی كلتووری نوێی باشبوو(خۆشگوزەرانی)و ئاسایش.”(4)نەزمی نوێی سیستەمی ژیان، كلتووری نوێش لەگەڵ خۆی دەهێنێت. ئەو كلتورەی لەناو ئێستای بەشێك لە ژیانی كارەكتەرەكاندا هەیە، كلتوورێكە خۆشگوزرانییەكەی بەستراوە بە شتەكانییەوە. بۆنمونە: كافێ نوێیەكان، گوندە نوێیەكان، زانكۆ ئەهلییەكان.. هتد. ئەمانە تەنها مۆدێلی ژیانێكی تازە نییە، كلتوورێكی تازەی ژیانیشە. كردەی بەشێك لە مرۆڤەكانی ناو ئەم شوێنە نوێیانە و شێوازی قسەكردن و شێوازی مامەڵەكردنیان لەگەڵ یەكتر، جیاوازی گەورەی تێدایە لەگەڵ رووبەرێكی دیكە. ئەم مۆدێلە بە ژیانی جیاكراوە، كە ئەشێت بۆ چینێك بێت، كلتوورێك لەگەڵ خۆی دەهێنێت ئەو كلتوورە ناكرێت بۆنمونە، بە كلتووری نیشتەجێبوەكانی گوندێكی كەناری بچێونین، لێ كاریگەری لەسەر ئەویش دروستدەكات. كاڵاكان و شتەكان و رواڵەتسازی لەم كلتوورە نوێیەدا رووبەرێكی فراوانی ژیانی بۆخۆی مسەوگەركردووە. بەشێك لە غروری ئەم رووبەرە نوێیانە غرورە لە كاڵاكانەوە، غرورە لەو مۆدێلە نوێیانەوە لە ماركێتەكان و بازارە تایبەتەكانەوە بەدەستی دەهێنن. مەسرەفگەرایی ئەم چینانە، مسەرفگەراییەكە بۆ ئەویتری دەرەوەش فەزایەك دروستدەكان لەم بچێت. كاتێك خوشكەكانمان لە دورترین گونددا دەیانەوێت سیمای ماڵەكان و سیمای جلوبەرگەكانمان بگۆڕین و لەگەڵ ئەم سەردەمە بگونجێن، هەوڵێك دەدەن بچنە ناو هەمان كلتوورە نوێیەكەوە، كە مەسرەفگەرایی لەگەڵ خۆی دەیهێنێت و گاریگەری ئەو ریكلامانەیە لە شاشەكانەوە جیهانە نوێیەكە لەرێگەی رووبەرە نوێیەكانییەوە دەیخاتە بەرچاو.\nئەم چیرۆكە دەكرێت بۆ زۆر خێزانی دیكە راستبێت، بەتایبەت ئەو خێزانانەی لەگوندەكاندا دەژین و ئەمڕۆ لە رێگەی شاشەكانەوە نەوەكانیان بەستراون بە جیهانەوە. جاران گوند كۆمەڵێك سروشت و سیفەتی تایبەتی خۆی هەبوو، سروشت و سیفەتەكانی سوبێكتێكی دروستدەكرد، زۆر جیاوازبوو لەو سوبێكتەی لە شارەكاندا دەژیان. لێ ئێستا هەمان سوبێكتی شار و گوند سەر بەیەك جیهانی بچوكن. هەریەكەیان لە شوێنی خۆیەوە، لەرێگای شاشەكەی دەستییەوە، هەمان ئەو زانیار و جیهانە دەبینن، شاشەكان بە مرۆڤی ئەم سەردەمەی دەبەخشن. زانیارییەكانیش جۆرێك لە وەهمی زانینی دروستكردووە، زانینێك كە زانین نییە. وەهمی زانینی سەر بە ئایدۆلۆژیای شاشەكانە. وەهمێكە كەسی گوێگر، یان وەرگر وا بیردەكاتەوە گەشتوەتە زانینێك ئەویتر پێی نەگەیشتووە. وەهمێك كە دوای ماوەیەك هاتنی بۆناو جیهانی مەجازی و دونیای شاشەیی توشی ئەو وەهمی زانینە دەبێت و لە شوێنی خۆیەوە هەموو زانینێكی ئەویتر رەفزدەكاتەوە. جیهانە نوێیەكا دونیایەك وەهم بۆ بەكاربەرەكانی دروستدەكات. وەهمی زانین، وەهمی لەبیركردنی ژیانی رابردوو، وەهمی خۆ بە مرۆڤی نوێزان….هتد. هەڵبەتە ئەم سیستەمە نوێیە، سیستەمێكی بێ نەریت نییە، سیستەمێكە نەریتێكی رابردوو كاڵدەكاتەوە و نەریتێكی نوێی خۆی دەخاتە شوێنی. “كۆمەڵگەی مۆدێرن كۆمەڵگەیەكی سەر بە نەریتی نوێیە…. بەهەرحاڵ، لە هەموو جێگایەك لەبەردەم سیستەمێكی سەرمایەداری و بیرۆكراسیدان، كە دوو داینەمۆ و هێزە سەرەكییەكەی بریتین، لە بازار و بیرۆكراسی.” (5) ئەو نەریتە نوێیانە نەریتگەلێكن مرۆڤی نوێ ناچارە لەگەڵ نەزمە نوێیەكەدا بیانخاتە ناو ژیانییەوە. ژیانی سەردەمی جیهانی نوێ، ژیانێك نییە داماڵدرابێت لە نەریت. ئەو بۆچونانە دروست نین كۆمەڵێك محافزكاری دونیا نەناس، باس لە كۆتایی هاتنی نەریت دەكەن لەم سەردەمەدا، بەڵكو ئەوە نەبینینی نەریتی نوێی ئەم ژیانە نوێییە، كە لە شوێنە مۆدێرنەكانەوە دەست پێدەكات و دەگوازرێتەوە بۆ كۆی شوێنەكانی دیكەی. ئەگەر نمونەی كارەكتەرێكی نماییشی وەرگرین. هەموو كارەكتەرێكی نمایشی ناو شاشەكان، لەگەڵ خۆیدا مۆدێلێك دەهێنێت، ئەم مۆدێلە دواجار دەبێتە بە مۆدێلێك لە ستایلی ئەوانەی تر كە سەرسامن بەم كارەكتەرە نمایشییە. یاخود ستایلی نوێی ژیانی گوندە نوێیەكان، كە لەلایەن كۆمپانیاكانەوە لە شارەكاندا دروستدەكرێت، ئەم ستایلە نوێیە، نەریتێكی نوێی ژیانیشە و پاشان ئەم نەریتە نوێیەی ژیان، دەبێتە نەریتی ئەوانی تری دەرەوەی گوندەكانیش. یانی، هەموو رووبەرێكی نوێ، هەموو فیگەرێكی نوێ، هەموو ستایلێكی نوێ، نەریتێكی نوێ دەهێنێتە ناوەوە. سیستەمەكە هێزە گەورەكەی لە دروستكردنی ستایلی نوێ و كاڵای نوێ و نەریتی نوێدایە. هێزێك كە زنار كەی لەنێوان بازار و بیرۆكراسیدایە. بازارێك بۆ كۆكردنەوەی كۆمەڵگەیەكی مەسرەفگەرا و، بیرۆكراسیەتێك بۆ كۆنترۆڵكردنی كۆمەڵگەكان و دروستكردنی ژیانێكی كاڵایی.\nهەمان گوندی جیهان، لە فەزای ماڵەكانمانەوە دەست پێدەكات. ئەشێت لە ئایندەدا ماڵ بریتی نەبێت لەو پەناگە وجودییەی مرۆڤ تێیدا ئارام دەگرێت و بیردەكاتەوە و بوونی خۆی تێدا دەدۆزێتەوە و لێیەوە بۆ بوونی دونیای دەرەوەی ماڵ بڕوانێت. ئەشێت ماڵی ئاییندە ماڵێك بێت بۆ دۆزینەوەی ئەو كەلوپەلانەی لە بازارەكاندا دادەنرێن و لەماڵەكاندا شوێنی خۆیان دەگرن. ماڵێك بێت بوونی مرۆڤ تێیدا بەسترابێت بە شێوازی بوونی كاڵاكانەوە. بێگومان گۆڕینی سیمای ماڵ بە كەلوپەلەكاندا، عادەتەكانیش دەگۆڕێت. دروستبوونی رووبەری نوێ لە دەرەوە، بە هەمان شێوە عادەتی ناو ماڵیش دەگۆڕێت، ئەگەر سەرنجێك بدەین لەسەر شێوازی كۆبوونەوەی ماڵ. هەمیشە لە رابردوودا سێ خوان لە ماڵدا هەبوون، هەرسێ خوانەكە بوونەتە سێ كۆبوونەوەی خێزانی. كاتێك دایكەكانمان هەڕەشەیان دەكرد: ” هەركەس كاتی نانخواردن نەیەتەوە، بەشی هەڵناگرم.” هەم هەڕەشە هیچ كات جێبەجێنەدەكرا، بەڵام ئەم هەڕەشەیە بۆ بانگهێشتكردنی ئێمەبوو بۆ كۆبوونەوەی خێزانی. هەڕەشەیەك بوو، ئاگاداریدەكردینەوە خوان تەنها كردەیەك نییە بۆ تێربوون، بەڵكو كردەیەكە خێزان كۆدەكاتەوە و لە یەك رۆژدا لە نزیكەوە خێزان سێجار زۆر بەوردی ئاگای لە یەك بەیەكی ئەندامەكانی خۆیەتی. ئەمما ئێستا بەتایبەت لە شارەكان ئەم سێ كۆبوونەوەیە گۆڕانی بەسەردا هاتووە. ئەكرێت جەسارەت بكەین بڵێین: دروستبوونی هەر رێستورانتێك، هەر چێشتخانەیەكی نوێ_ هەوڵێكە بۆ هەڵوەشاندنەوەی كۆبوونەوەی خوانی خێزانی. كاتێك كۆبوونەوەكانیش كەمبوونەوە، پەیوەندی خێزانی كەم دەبنەوە، كە پەیوەندی خێزانی كەم دەبنەوە، لەبری عادەتەكان و ترادسیۆنەكانی خێزان، شتی دیكە شوێنیان دەگرنەوە. ئەو بازار و بیرۆكراسییەی لەناو نەزمی سیستەمە نوێیەكەدا هەیە، لە دەستبردن بۆ گۆڕینی دونیای ماڵ و خێزانەوە دەست پێدەكات، تا دەستبردن بۆ كۆی پنتەكانی ژیانی تاك بە تاكی ئەندامانی كۆمەڵگە و كۆمەڵگەكان. ئەگەر ئێمە لە نزیكەوە دەرك بەم نەریتە نوێیانە، ستایلە نوێیانەی ژیان نەكەین گوندە بچوكەكەی جیهان بۆمانی دروستدەكات، بێگومان دەبینە سوبێكتێكی كاڵای سەر بە نەریتێكی نوێ، كە ئەوەی ئاراستەمان دەكات ئاگاییمان نییە، كاڵاكان و نەریتە نوێیەكانی سیستەمەكەن.\n* بۆزیاتر ئاشنابوون بەم وتارەی (یۆڤاڵ نوح هەراری) بگەڕێوە بۆ خوێندنەوەی كتێبی (چەپ و مۆدێرنە) كتێبی چوارەمنێگەتیڤ. لە بڵاوكراوەكانی ناوەندی رۆشنبیری رەهەند.(2019) ناونیشانی وتارەكە، دەربارەی ژیانی مرۆڤەكان لە ساڵی(2050) وەرگێڕانی بۆ كوردیوریا محەمەد\n** ئاڵەمیانە. رەنگێكە، یان ستایلێكە بۆ شێوازێك لە جل و بەرگ. شێوازێكە رەنگی تۆخ بەكاردەهێنرێت و دەبێت رەنگەكانیش لە رەش و شینی تۆخەوە نزیكبن. بۆئەوەی كەسێك كە لە تەمەنێكی مامناوەندا دەژیت لەبەریانبكات و بۆ ئاستی تەمەنی بشێت. وشەكە هەورامییە. (1)_ یوڤال نوح. دەربارەی ژیانی مرۆڤەكان لە ساڵی (2050) قسە دەكات. و: وریا ئەحمەد. ل399\n(2) رستەیەكی عەلی كوڕی ئەبوتالیبە، لە كتێبی نەهج بەلاغە، وەرگێرانی مامۆستا عەبدولەتیفی بامۆكی، چاپی دەزگای تەفسیر.\n(3) نەبەز گۆران، رۆمانی دێوانەیەك لەم شارەیە. ناوەندی ئەندێشە چاپی سێهەم.\n(4) ژیل لیپۆڤیتسكی. كۆمەڵگەی سەرو مەسرەفگەرای مۆدیرن. چەپ و مۆدێرنە. وەرگێرانی، وەلید عومەر.ل368\n(5) بادهای غەریب. سنت و سنت گرایی ایدۆلۆژیك. مراد فرهاد پور. انتشارات هرمس. چاپ دوم،1386. یان چاپە كوردییەكەی لەژێر ناونیشانی: بۆچی نەریت (سوونەت) خۆی بەرهەمی مۆدێرنەیە. وەرگێرانی وەلید عومەر. ماڵپەری نێگەتیڤ یاخود كتیبی چەپ و مۆدێرنە.\n* زنار. واتە حەلقە. مەحوی دەڵێت: ” لەگەڵ دەستی مەلا رێناكەوێت زناری زوڵفی یار” واتە حەڵقەی پەلكەكانی یار لەگەڵ دونیابینی مەلادا رێكناكەوێت. پێشوتریش ئەو پشتێنە زەردەشتییەی كە پیاوان بوەستوویانە و پێچ گرێی هەبووە لە پێشەوە، بە پشتوێنی زناری ناسراوە. واتە پشتوێنێكی حەلقەدار.


ته‌قینه‌وه‌یێک له پارێزگای ئه‌نبار 27 قوربانیی لێکه‌وته‌وه\nهێدیه یووسف: دیموکراسی به قسه ناکرێت\nبه په‌له |◀ مەسعوود بارزانی: هەرێمی کوردستان نابێتە پێگەیێک بۆ تیرۆریستان\nSATURDAY, 12 JANUARY 2019 - 09:21\nبه‌شی عێراق و هه‌رێمی کوردستان- ته‌قینه‌وه‌ی ئۆتۆمبێلێکی بۆمبڕێژکراو له قه‌زای قائیمی ڕۆژئاوای ئه‌نبار 27 قوربانیی لێکه‌وته‌وه.\nبه‌پێی هه‌واڵی کوردپرێس، وه‌زاره‌تی ته‌ندروستیی عێراق بڵاوی کرده‌وه که ڕۆژی هه‌ینی 11ی کانوونی دووهه‌می 2018 ته‌قینه‌وه‌یێک له بازاڕی حه‌سیبه‌ی قه‌زای قائیمی پارێزگای ئه‌نبار ڕووی دا که له ئه‌نجامدا دوو که‌س گیانیان له‌ده‌ست داوه و 25 که‌سی دیکه بریندار بوون که برینی ژماره‌یێکیان سه‌خته.\nسه‌رچاوه‌یێکی ئه‌منیش ڕای‌گه‌یاندوووه که پێشنیوه‌ڕۆی ڕۆژی هه‌ینی ئۆتۆمبێلێکی بۆمبڕیژکراوی بارهه‌ڵگر له جۆری کیا له بازاڕی حه‌سیبه‌ی ناوه‌ڕاستی قه‌زای قائیمی سه‌ر به پارێزگای ئه‌نبار ته‌قیوه‌ته‌وه و به‌هۆیه‌وه ژماره‌یێک هاووڵاتی و کارمه‌ندی هێزه ئه‌منییه‌کان بوونه‌ته قوربانیی.\nته‌قینه‌وه‌که‌ی قه‌زای قائیم له کاتێکدایه که سێ ڕۆژ له‌مه‌وبه‌ر خۆکوژێک به ئۆتۆمبێلێکی بۆمبڕێژکراوه‌وه له بازگه‌ی ئه‌قواسی تکریت خۆی ته‌قانده‌وه و به‌هۆیه‌وه دوو هاووڵاتی گیانیان له‌ده‌ستدا و شه‌ش که‌سی دیکه بریندار بوون.


سەنتەرى مەلاى گەورە بۆ توێژينەوە كرايەوە - Faculty of Education\nFEDU Workshop & Conferences\nFEDU EVENTS > \nسەنتەرى مەلاى گەورە بۆ توێژينەوە كرايەوە\nposted 7 Oct 2018, 10:32 by Quality Assurance Faculty of Education [ updated 7 Oct 2018, 16:06 by Muhammed Seyidgul Barzinji ]\nڕۆژى يەك شەممە ٢٠١٨/١٠/٧ كاتژمێر ١٠ى بەيانى لە مەراسيمێكدا سەنتەرى مەلاى گەورە بۆ توێژينەوە كرايەوە بە ئامادەبوونى بەڕێزان سەرۆك و ئەندامانى ئەنجوومەنى زانكۆ و ژمارەيەكى زۆر لە مێوانانى شارى كۆيە و مامۆستايانى زانكۆ.\nپاش بەخێرهێنانى ئامادەبووان لە لايەن بەڕێز حازم على بەڕێوەبەرى ڕاگەياندنى زانكۆ، بەڕێز پ.ى.د.هشيار زەكى بەڕێوەبەرى سەنتەرى مەلاى گەورە وتەيەكى پێشكەش كرد دەربارەى سەنتەر و كارەكانى، وێڕاى جەخت كردنەوە لەسەر بەش و يەكە جياوازەكانى سەنتەر و ڕوئيا و پەيامى سەنتەرەكە و پلانى خۆيانى ئاشكراكرد.\nپاشان بەڕێز پ.د.وەلى مەحمود حەمەد سەرۆكى زانكۆ وتەيەكى پێشكەشكرد كە ئەمەى خوارەوە دەقەكەيەتى:\nخۆشحاڵم ئەمڕۆ هەموومان لێرە کۆبووینەوە بەمەبەستی کردنەوەی سەنتەری توێژینەوەی (مەلای گەورە).\nوەك دەزانن زانکۆی کۆیە دەمێکە بیرۆکەی کردنەوەی ئەم سەنتەرەی هەبووە بەڵام نەتوانرابوو وەك پیویست ئامادەکاریەکانی بۆ بکرێت شوکر بۆ خوا ئەمڕۆ ئەم کارە ئەنجام دەدەین.\nهەرچەندە من خۆم لە شوێنەکە و کەل و پەلەکانی وەك پێویست ڕازی نیم دەبوایە و پێویست بوو کەوا ئەم سەنتەرە شوێنەکە و پێداویستیەکانی زۆر لە ئیستا باشتر بوایە.\nبەڵام وەك دەڵێن: (ماڵی دەست کورتی وێران بێت) لەم قۆناغە و لەئێستادا هەر ئەوەندەمان پێکراوە هیوادارم لە ئایندەیەکی نزیکدا زانکۆمان بتوانێت سەنتەرەکە لە ئیستا پۆشتەتر بکا. لەگەڵ ئەوەشدا کورد دەڵێت (بە ڕیش نیە و بە ئیشە) بۆیە ئێمە لە سەرۆکایەتی زانکۆ چاومان لە کاری باش و بەرەکەتی باش لەم بەڕیزانەی کە ئەم سەنتەرە بەڕێوەدەبەن لە توانا و دڵسۆزیان بەشك نین وە هیوامان چنیوە کە ناوەکەی پڕ بە باڵاکەی بێ.\nلێرەدا جێگای خۆیەتی کە سوپاسی ئەو کەسانە بکەم کە هاوکاری ماددیان پێشکەش بە سەنتەرەکەمان کردووە لێیان بە زیادبێ وە هیوا خوازین بەردەوام بن لەگەڵمان، هەروەها سوپاسی بەڕێزان کاك د.حیدر لەشکری و د.هشیار زەکی و د.سەربەست نەبی و هەموو هاوکارانیان لە سەرۆکایەتی زانکۆ و ب.ئەندازیاری و سەنتەری توێژینەوەی زانستی و تەندروستی هیوادارم نموونەیان زۆربێت و هەر سەکەوتوبن.\nئێمە لە سەرۆکایەتی زانکۆ دوای ئەوەی دەستمان کرد بە برەودان بە توێژینەوە و ئەنجامدانی کۆنفرانس و وۆرك شۆپەکانمان هەست دەکەین بەشێك لە قەرزەکانی سەرشانمان بۆ مێژووی پڕبەرهەمی وراتی کۆیە دابێتەوە وە هیواخوازین ئەم سەرنتەرەشمان بەشێك لەکەم و کوڕیەکانی تر پڕبکاتەوە.\nوەدەبێ ئەم سەنتەرە پردێك بێت بۆ بەستنەوەی زانکۆمان بە دەرەوەی زانکۆ کنە و پشکنین و توێژینەوە بکات لەلایەنی مێژوویی و کەلتوری و ڕۆشنبیری و ئەدەبی و شارستانییەتی ئەم دەڤەرە و میلەتەکەمان بەگشتی. وەبەرنامەمانە لەئایندەیەکی نزیك پەیکەری مەلای گەورە بگوازینەوە لە دەرەوەی زانکۆوە بۆ بەردەم ئەم سەنتەرە.\nلەکۆتاییدا دووبارە بەخێرهاتنی هەموو لایەکتان دەکەم هیوادارین ئەم سەنتەرە ئاواتەکانی ئێوە و ئێمەش بهێنێتە دی و چاوەڕوانی هاوکاری و پشتیوانیەکانتانین.\nپاشان بەڕێز پ.ى.د.حەيدەر لەشكرى ياريدەدەرى سەرۆكى زانكۆ بۆ كاروبارى زانستى و خوێندنى باڵا وتەيەكى پێشكەش كرد و گرنگى و بەهاى سەنتەرەكەى بۆ ئامادەبووان شيكردەوە.\nلە كۆتاييشدا بەڕێز پ.د.جەمال باجەلان مامۆستاى بەشى پەروەردەى ئاينى باسێكى لەبارەى بنەماڵە و خودى مەلاى گەورەوە پێشكەشى ئامادەبووان كرد.


دیارده‌ی پۆپۆلیستی دیارده‌یه‌كی تازه نیه و ئه‌م شێوه و جۆره‌ی ئێستای، له بنه‌ڕه‌تدا زیاتر له دوو سه‌ده‌یه سه‌ریهه‌ڵداوه و به‌تایبه‌تی له سه‌ده‌ی نۆزده چه‌ندین شه‌پۆڵ له‌م دیارده‌یه هاتۆته ئاراوه، كه كاریگه‌ریی سه‌لبی له‌سه‌ر ره‌وتی سیاسی وڵاتان و گه‌له‌كه‌شیان به‌جێهێشتوه و ره‌گه‌كه‌شی بۆ قوڵایی مێژووی نزیك ده‌گه‌ڕیته‌وه. ئه‌گه‌ر ته‌نها له‌باری سیاسیی ئه‌م چه‌مك و دیارده‌یه بڕوانین كه تایبه‌تمه‌ندیی خۆی هه‌یه و هیچ ئایدیۆلۆجیه‌تێكی داخراوی نیه، له كاتی قه‌یران و نابوتی و بڵاوبونه‌وه‌ی ره‌فتاری سیاسی ناباو و كاریگه‌ریی سیاسه‌تی نابه‌جێ له‌سه‌ر گه‌لان و به‌مه‌به‌ستی سودوه‌رگرتن له ناڕه‌زایه‌تی خه‌ڵك له‌و ره‌وشه‌ی تێدان ، دێته‌ئاراوه .\nئه‌و كه‌سانه‌ی پشت به‌م دیارده‌یه ده‌به‌ستن چ كه‌سایه‌تی سیاسی بن یان مه‌عنه‌وی یان قۆرخكاری هه‌مه‌چه‌شن، بۆ مه‌به‌ستی كه‌سی و سودی شه‌خسی رووت یان بۆ پشتگیری میلی بۆ ئامانجێكی تایبه‌ت به‌كاری دێنن، ئینجا ئه‌گه‌ر ئامانجه‌كه‌یان سیاسی بێت یان ئابووری یان ته‌نانه‌ت رۆشنبیری. مه‌رج نیه خه‌ڵك و لایه‌نی پۆپۆلیست هیچ رابردویه‌كی پاك و بێگه‌ردی هه‌بێت و ته‌نانه‌ت خه‌ڵكانێكی گه‌نده‌ڵیش هه‌لی له‌بار بۆ به‌كارهێنانی ئه‌و دیارده‌یه ده‌قۆزنه‌وه و له زۆر لاوه قازانج له ئیدعای پۆپۆلیستانه ده‌كه‌ن، به‌تایبه‌تی له‌م سه‌رده‌مه‌دا كۆده‌نگی گه‌ل بۆ مه‌رامی سیاسی پێویسته و هه‌ڵبژاردنیش قه‌ناعه‌ت و بۆچونی دروستی خه‌ڵك له‌مه‌ڕ كه‌س و لایه‌نه به‌شداره‌كانی ده‌وێت و ده‌كرێت به ئیدعای پۆپۆلیستانه ئه‌و مه‌رامه بێته‌دی.\nتۆ ته‌ماشای بارودۆخی هه‌ریمی كوردستان و ده‌سه‌ڵاته‌كه‌ی و وه‌زعی سیاسی و هۆشیاری گه‌له‌كه‌ی بكه و به وردی له ده‌نگدان و ده‌ره‌ئه‌نجامه‌كان و خه‌ڵكانی به‌شداربوو و رای خه‌ڵك به‌گشتی بخوێنه‌وه، باش بۆت ده‌رده‌كه‌وێت كه ئیدعای پۆپۆلیستانه چه‌ند كاریگه‌ریی هه‌بووه له هه‌ڵبژاردنه په‌رله‌مانیه‌كاندا، به تایبه‌تی له‌كورستاندا كه خه‌ڵكه‌كه زیاتر ده‌بیستێت له‌وه‌ی ببینێت.\nخه‌ڵكێك خۆی فریوده‌ر بێت و قۆرخكار و خه‌ڵه‌تێنه‌ر بێت و ئیسغلالی سۆزی خه‌ڵكی نارازی بكات و به‌خۆیشی گه‌نده‌ڵی هه‌ڵكه‌وتووی نێو گه‌نده‌ڵكاران بێت و له‌سه‌ر بنه‌ما و بناغه‌یه‌كی فریوده‌رانه خۆی دروستكردبێت و پۆپۆلیستانه مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵ پێشهات و پرۆسه‌كاندا كردبێت و زۆرێك خه‌لكیش باوه‌ڕی پێبكات، ئه‌مه چی ده‌گه‌یه‌نێت جگه له مامه‌ڵه‌ی سۆزدارانه‌ی دوور له بیكردنه‌وه‌ی عه‌قڵانی خه‌ڵك له‌گه‌ڵ پرۆسه گشتیه‌كاندا.\nئه‌وه‌ی گه‌نده‌ڵی ده‌سه‌ڵاتی هه‌رێم و حزبه قۆرخكار و خۆسه‌پێنه‌كانی هێشتۆته‌وه، نه‌بوونی ئۆپۆزسیۆنی راسته‌قینه‌ی هه‌ڵقوڵاوی ناخی پاكی خه‌ڵك و بوونی كه‌سانێكی خۆ به ئۆپۆزسیۆن زان له سه‌ر رێسای واقعی شێواو و ژه‌نینی ژێێ سۆزی خه‌ڵكی گشتی و خۆ به پاڵه‌وانی ساحه‌كه یه. تۆ وه‌ره خۆت له‌ده‌سه‌لات نه‌بیت وخۆت به ئۆپۆزسیۆن بزانیت و قه‌رزاری خه‌ڵك و ده‌سه‌ڵاته‌كه بیت و هه‌موو فرتوفێلێك بكه‌یت ، وای رابگه‌یه‌نیت كه تا ئێستاش ده‌سه‌ڵاتت نه‌بێت، جاوه‌ره به‌یانی ده‌سه‌ڵاتت به‌ده‌سته‌وه بێت و هه‌موو داهاتی ده‌وڵه‌ت و موڵكو ماڵی حكومه‌تت له‌به‌رده‌ستدا بێت.\nله لایه‌كی تره‌وه، تۆیه‌كی حكومه‌تی ناله‌بار، ئه‌گه‌ر راست بكه‌یت و ئه‌م ئیدعا فشۆڵانه‌ی پۆپۆلیستانه له قازانجی تۆدا نه‌بێت و خزمه‌تی به‌رده‌وامی تۆدا نه‌كات، وا پیشان بده‌یت كه ناتوانیت مافی گشتی و حه‌قی خه‌ڵك له‌و پۆپۆلیستانه وه‌ربگریت، ته‌نها بۆ هه‌ڵسوراوێك و مامۆتایه‌ك و فه‌رمانبه‌ركی ناڕازی ئازابیت زیندانی بكه‌یت كه جگه له ره‌خنه و قسه‌ی سه‌ر زار هیچ زیانێكی به‌كه‌س نه‌گه‌یاندبێت.\nبۆیه، گه‌وره‌ترین زوڵم له‌م میله‌ته ته‌نها له لایه‌ن خودی ده‌سه‌ڵاته‌وه ناكرێت، به‌ڵكو جگه له خه‌ڵكان و لایه‌نی پۆپۆلیستیش، نه‌بوونی راده‌یه‌كی به‌رزی هۆشیاریی خه‌ڵك له جیاكردنه‌وه‌ی خه‌ڵكی سیاسه‌تمه‌دار و پازرگان و راستگۆ و درۆزن و پۆپۆلیسته، كه له چركه‌ساتێكدا به بێ وردبونه‌وه و قووڵبونه‌وه و به نه‌خوێندنه‌وه‌ی ره‌فتاری كاره‌كته‌ره‌كان باوه‌ڕ به فه‌رمایشته‌كانیان! ده‌كه‌ن و سه‌ربورده‌ی ژیانینان له‌به‌ر چاو ناگرن. ده‌رئه‌نجامی ئه‌م هه‌ڵبژاردنانه‌ی هه‌رێمی كوردستان به‌ڵگه‌ی سه‌لمێنه‌ری ئه‌م قسانه‌یه.


مەسعود بارزانی‌و بینالی یڵدرم.\nسەرۆك وەزیرانی توركیا وازهێنانی مەسعود بارزانی بە ناچاریی‌و باجدانی ڕیفراندۆم ناو دەبات، دەشڵێت، دەروازەی ئیبراهیم خەلیل ڕادەستی حكومەتی بەغدا كراوە، بەڵام بەرپرسانی هەرێم ڕەتیدەكەنەوە هیچ هێزێكی عێراقی لە دەروازەكە بوونی هەبێت.\nبینالی یڵدرم، لە میانی وتارێكدا كە لە كۆبوونەوەی فراكسیۆنی پارتەكەی لە پەرلەمانی توركیا پێشكەشی كرد، جارێكی دیكە ڕیفراندۆمەكەی كوردستانی ڕەتكردەوەو بە "بەتاڵ" ناوی برد‌و ئەوەی خستەڕوو، پێشتر وڵاتەكەی وتویەتی دانی پێدا نانێت‌و پەیوەندییان لەگەڵ حكومەتی ناوەندییدا دەبێت‌و پێویستە هەموو فڕۆكەخانەكان‌و دەروازە سنورییەكان بچنەژێر كۆنتڕۆڵی حكومەتی ناوەندیی، وتیشی"وتمان ئەوانەی ڕیفراندۆم ئەنجامدەدەن دەبێت باجەكەی بدەن. چی ڕوویدا؟ وتمان ئەمانە ناتوانن لە بەڕێوەبردن بەردەوام بن. چی ڕوویدا؟ ناچار بوون وازبهێنن."\nئەو وتەیەی یڵدرم لەكاتێكدایە، دوای ئەوەی مەسعود بارزانی ڕەتیكردەوە لە پۆستی سەرۆكایەتی هەرێم بەردەوام بێت، پەرلەمانی كوردستان، لە دۆخێكی پڕ لە بارگرژیدا 29ی ئەم مانگە كۆبووەوە‌و نامەی وازهێنانی بارزانی خوێندرایەوەو دواتر بەپێی یاسایەك زۆرینەی دەسەڵاتی سەرۆكایەتی هەرێم بەسەر حكومەت، پەرلەمان‌و ئەنجومەنی دادوەریدا دابەشكران.\nسەرۆك وەزیرانی توركیا لە وتارەكەیدا باسیلەوەشكرد لە ئێستاوە هەموو ئاڵوگۆڕەكان لە دەروازەی سنوریی خابوور لەلایەن حكومەتی عێراقەوە كۆنتڕۆڵ دەكرێن، "لە بەشی توركیا لە خابوور كارمەندانی ئێمەو لەوبەریش لە دەروازەی سنوریی ئیبراهیم خەلیل، كارمەندانی بەغدا بوونیان دەبێت. بەمەیش وەك لە سەرەتاوە گوتمان هەموو تایبەتمەندیەكان جێبەجێكران."\nبارزانی ئاڵا هەڵگری ڕیفراندۆم بوو، لەگەڵ ئەوەی بەغداو وڵاتانی چواردەورو كۆمەڵگای نێودەوڵەتی دژی بوون، بەڵام 25-9 لە وادەی خۆیدا ئەنجامدراو زیاتر لە سەدا 92ی دەنگدەران بە بەڵێ بۆ جیابوونەوە لە عێراق دەنگیاندا.\nلە كاردانەوەی ڕیفراندۆمدا حكومەتی ناوەندیی، زنجیرەیەك بڕیاری لە دژی هەرێمی كوردستان دەركرد، هەر لە ڕاگرتنی گەشتە ئاسمانییە نێودەوڵەتییەكان تا گەڕانەوەی هێزی سەربازیی عێراقی بۆ كەركوك‌و تەواوی ناوچە جێناكۆكەكان.\nهەرچەندە توركیا هاوشانی ئێران هەرلە سەرەتاوە دژی ڕیفراندۆم بوو، بەڵام هەنگاوی كرداریی دژی كوردستان نە نا، تا ئەمڕۆ سەرۆك وەزیرانی ئەو وڵاتە ڕادەستكردنی ئیبراهیم خەلیلی بە عێراق ڕاگەیاند.\nیڵدرم، باسیلەوەشكرد لە ماوەیەكی كەمی داهاتوودا لەگەڵ حكومەتی عێراق پێكەوە دەروازەیەكی دیكەی سنوریی لە زوممارو تەلەعفەر دەكەنەوە، لەبارەی ئیبراهیم خەلیل وتیشی"ئەو ڕادەستكردنە بێ هیچ بەربەستێك‌و بە ئارامی‌و زۆر بێ كێشە ئەنجامدرا. بەو شێوەیەش كۆنتڕۆڵی باجی ناشەرعی و خەرجیە كەسییەكان لەودیو سنورەوە نامێنێت، ئەو بارهەڵگرانەمان كە دەچنە سنور تا بەغداو بەسرە دەڕۆن‌و بازرگانییەكانیان دەكەن."\nئەو هەڵوێستەی توركیا لەكاتێكدایە، پارتی لە چەند ساڵی ڕابردوودا پەیوەندییەكی بەهێزی لەگەڵ توركیا ئەو وڵاتە هەبووە، نێچیرڤان بارزانی سەرۆكی حكومەت‌و جێگری سەرۆكی پارتی ساڵی 2013 ڕێككەوتنێكی 50 ساڵەی لەگەڵ توركیا واژۆكرد دەربارەی گواستنەوەی نەوتی هەرێم بۆ بەندەری جەیهانی توركیا.\nسەرباری وتەكانی سەرۆك وەزیرانی توركیا دەربارەی ڕادەستكردنی ئیبراهیم خەلیل بە حكومەتی عێراق، بەڵام بەرپرسانی هەرێمی كوردستان ئەو زانیارییانە ڕەتدەكەنەوە.\nهاوكات پێشنیوەڕۆی ئەمڕۆ، لە چەند میدیایەكی توركی و بیانی هەواڵی ئەوە بڵاوكرایەوە كە هێزێكی هاوبەشی توركیاو عێراق لە دیوی باكوری كوردستانەوە چوونەتە ناو دەروازەی ئیبراهیم خەلیل، وێنەو ڤیدیۆی چەند ئۆتۆمبێلێكی سەربازیش بە ئاڵای عێراقەوە لەناو زاخۆ بڵاوكرایەوە، بەڵام دواتر ڕەتكرایەوە.\nلەبارەی ئەو دەنگۆیە بابەكر زێباری، فەرماندەی پێشمەرگەو سوپاسالاری پێشووی عێراق بە تۆڕی میدیایی ڕووداوی راگەیاندووە"تاوەكو ئێستا هیچ هێزێك لە سوپای عێراق و حەشدی شەعبی لە پێشخابوور و ئیبراهیم خەلیل جێگیرنەكراوە."\nلەبارەی هێزە بینراوەكەش محەممەد تاهیر، جێگری سەرپەرشتیاری كۆمەڵگەی دەروازەی سنووری ئیبراهیم خەلیل بۆ ڕووداو دەڵێت"ئەمڕۆ عوسمان غانمی، سوپاسالاری عێراق لەگەڵ پاسەوانەكانی بە ئیبراهیم خەلیلدا تێپەڕی و چووە توركیا، دواتر گەڕایەوە" هەر ئەو شاندە سەربازییەش ئەمڕۆ سەردانی ئەكادیمیای سەربازیی زاخۆی كردووە.\nئه‌م بابه‌ته 954 جار خوێنراوه‌ته‌وه


خوێندنه‌وه‌یه‌ك بۆ كتێبی «هه‌ڵۆ سووره‌كانی قه‌ندیل»\nفه‌ره‌یدون عه‌بدولقادر یه‌كێكه له سه‌ركرده دێرین و ناسراوه‌كانی یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان و رۆڵێكی به‌رچاویشی له‌سه‌رده‌می شاروشاخ دا هه‌بووه، ئه‌و له دامه‌زرێنه‌رانی كۆمه‌ڵه‌ی ماركسی لینینی بووه، كه به‌به‌ردی بناغه‌ی یه‌كێتی نیشتمانی داده‌نرێت، له‌هه‌مانكاتیشدا هاوڕێی زیندانی سه‌ركرده‌ی نه‌مر شێخ شه‌هاب بووه، دواتریش كه ئازاد كراوه، یه‌كێك بووه له سه‌ركرده‌كانی سه‌رده‌می خه‌باتی پارتیزانی و به‌شداری جددی له سه‌ركردایه‌تیكردنی راپه‌رین كردووه‌و له‌دوای راپه‌ڕینیش، پۆستی پارێزگار و وزاره‌ت و تا جێگری سه‌رۆك وه‌زیرانیشی دیوه. به‌گشتی یه‌كێكه له‌وكه‌سانه‌ی كه له‌بڕیاری سیاسی كوردیدا، رۆڵی به‌رچاوی هه‌بووه.\nبه‌نده پێش چه‌ند ساڵێك له‌نزیكه‌وه ناسیم و چه‌ند دانیشتنێكمان سازكرد، ئه‌ویش به مه‌به‌ستی ئاماده‌كردنی به‌رنامه‌یه‌كی دۆكۆمێنتاری له‌سه‌رمێژووی بزووتنه‌وه‌ی چه‌پ و دروستبوونی كۆمه‌ڵه، زۆر قسه‌وباسمان كردو زۆریش سوودم له‌بۆچوون و تێڕوانیینه‌كانی بینی، به‌ش به‌حاڵی خۆم له‌كاتی دانیشتن له‌گه‌ڵیدا، زۆر ئاسووده‌بوم.\nله‌ماوه‌ی پێشوودا كاك فه‌ره‌یدون بیره‌وه‌رییه‌كانی خۆی نووسی، به داخه‌وه من دره‌نگ ئه‌م كتێبه‌م ده‌ستكه‌وت، به‌ڵام به‌خۆشحاڵییه‌وه خوێندمه‌وه‌و به‌شێكی زۆری ئه‌و بابه‌تانه‌ش كه كاك فه‌ریدون نووسیویه‌تی، پێشتر له دانیشتنه‌كانماندا باسیكردووه. دیاره بمانه‌وێت یان نا، ئه‌و وه‌كو كه‌سایه‌تییه‌كی دیاری ناو كۆمه‌ڵه‌و یه‌كێتی، رۆڵی گرنگی گێڕاوه له‌رووداوه‌كاندا، له‌به‌رئه‌وه چ له‌رووی مێژوویی یان سیاسییه‌وه، گرنگه ئه‌و كتێبه بخوێنرێته‌وه، به‌تایبه‌تی بۆ ئێمه‌ی نه‌وه‌ی نوێ، كه‌ئاگاداری ئه‌و رووداوانه نه‌بووین یان تێیدا نه‌ژیاون، لێره‌شدا پێمخۆشه وه‌كو هه‌موو كتێبێكی تر كه خوێندومه‌ته‌وه، چه‌ند سه‌رنجێكی خۆم ده‌رببڕم.\nله‌رووی شێوازی نووسینه‌وه، نووسه‌ر زیاتر پشتی به‌گێڕانه‌وه‌ی ئه‌و رووداوانه به‌ستووه كه خۆی تێیدا ژیاوه. له‌لایه‌كی تره‌وه نووسه‌ر هه‌وڵیداوه به‌زمانێكی ئاسان بنووسێت، كه‌هه‌موو چین‌و توێژێكی گه‌له‌كه‌مان لێی تێبگات و خۆشی له ده‌سته‌واژه‌ی قوورس و فه‌لسه‌فییانه، دوورخستۆته‌وه.\nكاك فه‌ره‌یدون له پێشه‌كی كتێبه‌كه‌یدا ده‌ڵێت: كاك ئازاد تۆفیق رۆڵی به‌رچاوی هه‌بووه له داڕشتن و نووسینه‌وه‌ی ئه‌م كتێبه،گه‌ر ئه‌ویش نه‌بوایه، ئه‌م كتێبه چاپ نه‌ده‌كرا» واته كاك ئازاد تۆفیقیش به‌شدارییه‌كی كارامه‌ی له‌م كاره‌دا كردووه، ئه‌مه‌ش ئه‌وه‌مان پێده‌ڵێت، كه ته‌نها كاك فه‌ریدون خۆی به‌شداری نووسینه‌وه‌ی ئه‌م بیره‌وه‌ریانه‌ی نه‌كردووه، به‌ڵكو كاك ئازاد تۆفیقیش رۆڵی له‌م كتێبه‌دا گێراوه.\nئه‌وه‌ی جێگه‌ی خۆشحاڵی من بوو، له‌چه‌ند شوێنێكدا نووسه‌ر هه‌وڵیداوه شێوازی ئه‌ده‌بی تێكه‌ڵی نووسینه‌كه بكات، بۆ نموونه زۆرجار ره‌گه‌زی دیالۆگی به‌كارهێناوه، له لاپه‌ره 193 دا باسی گفتوگۆی خۆیان له‌نێوان خاڵه شه‌هاب و داروی شێخ نوری ده‌كات، كه شێوازی دیالۆگی به‌كارهێناوه، كه‌ئه‌مه‌ش زیاتر له‌ژانری چیرۆك و رۆماندا به‌كاردێت، به‌دڵنییایه‌وه به‌كارهێنانی ئه‌م جۆره ته‌كنیكه، چێژی تایبه‌ت ده‌دات به‌خوێنه‌ر به‌تایبه‌تی ئه‌وانه‌ی حه‌زیان له ئه‌ده‌به.\nمێژوو كێشه‌ی كورد\nسه‌ره‌تا نووسه‌ر هه‌وڵیداوه گه‌شتێكی كورت به‌ناو مێژووی كۆن و نوێی كورددا بكات و باس له‌پێگه‌ی جوگرافیی كوردو هۆكاری نه‌بوونی ده‌وڵه‌تیش بخاته روو، هه‌موو ئه‌مانه‌ش گوزارشت له دیدی نووسه‌ر ده‌كه‌ن بۆ كێشه‌ی كورد، كه‌زیاتر پانۆرامایه‌كی خێرایی مێژووی كورده له‌چه‌ند سه‌ده‌ی رابردوودا.\nمێژووی چۆنێتی دروستبونی كۆمه‌ڵه\nدیاره كۆمه‌ڵه‌ی ماركسی لینینی كوردستان كه دواتر بوو به كۆمه‌ڵه‌ی ره‌نجده‌ران، یه‌كیكه له رێكخراوه سیاسییه گرنگه‌كانی مێژووی نوێی گه‌له‌كه‌مان، به‌دڵنیایشه‌وه به به‌ردی بناغه‌ی یه‌كێتی نیشتمانی و شۆرشی نوێی گه‌له‌كه‌مان داده‌نرێت، چونكه گه‌ر كۆمه‌ڵه نه‌بوایه، یه‌كێتیش نه‌ده‌بوو. به‌داخه‌وه له‌ماوه‌ی پێشوودا چه‌ندین كتێب له‌باره‌ی ئه‌م رێكخراوه‌وه نووسراوه‌و زۆركه‌سیش خۆی كردۆته دامه‌زرێنه‌ری ئه‌م رێكخراوه سیاسییه گرنگه، هه‌ندێكیش هه‌وڵیانداوه به‌پێی ویست و ئاره‌زوی خۆیان باسی چۆنێتی دورستبوونی ئه‌م كۆمه‌ڵه‌یه بكه‌ن.\nخۆشبخه‌تانه كاك فه‌ره‌یدون كه خۆی یه‌كێكه له دامه‌زرێنه‌رانی ئه‌م رێكخراوه سیاسییه، له نزیكه‌وه ئاگاداری وورده‌كارییه‌كانی بووه‌و له‌گه‌ڵ سه‌ركرده‌كانی شارو زیندان و دواتریش شاخ، به‌شداری بڕیاری سیاسی بووه. به درێژی باسی چۆنێتی دروستبوون و خلافات و شێوازی كاركردنی سیاسیی‌و فكری ئه‌وكاتی ئه‌و هه‌ڤاڵانه‌ی به راشكاوانه ده‌رخسستوه، ئه‌مه‌ش گرنگترین خاڵی به‌هێزی ئه‌م كتێبه‌یه كه سه‌رنجی زۆرێك له خوێنه‌رانی كێشاوه. راستییه‌كه‌ی هێنده مێژووی ئه‌م رێكخراوه شێوێنراوه، به‌جۆرێك كاتێكیش كه‌سێكی وه‌كو كاك فه‌ره‌یدون بڵێت من له دامه‌زرێنه‌رانی ئه‌م رێكخراوه‌بووم، له‌وانه‌بێت خه‌ڵكانێك باوه‌ڕ نه‌كه‌ن، چونكه زۆركه‌س نان‌و پیازییان به دروستكردنی ئه‌م رێكخراوه‌وه خواردووه‌و زۆركه‌سیش خۆی به دامه‌زرێنه‌ری داناوه به‌ڵام له‌ڕاستیدا وانییه.\nخاڵه شه‌هاب یه‌كێكه له‌دامه‌زرێنه‌رانی كۆمه‌ڵه‌ی ماركسی لینینی‌و یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان، جگه له‌وه‌ش رابه‌ڕێكی مه‌زن و دیاری گه‌له‌كه‌مان بووه، رۆڵێكی ئێجگار گه‌وره‌شی هه‌بووه له جۆشدانی خه‌بات و تێكۆشان به‌تایبه‌تی پاش هه‌ره‌سی شۆرشی ئه‌یلوول. كاك فه‌ره‌یدون به‌حوكمی ئه‌وه‌ی زۆر لێوه‌ی نزیك بووه له‌كاتی خه‌باتی ژێرزه‌مینیی ناو شاره‌كان‌و دواتریش، پێكه‌وه زیندانی ده‌كرێن. له‌به‌ر ئه‌وه زۆر زانیاریی ووردی له‌باره‌ی ئه‌م سه‌ركرده مه‌زنه‌وه لایه‌و، له‌م كتێبه‌شدا باسی زۆر خاڵی گرنگی خاڵه شه‌هابی كردووه، كه‌له‌ڕووی مێژووییه‌وه گرنگی زۆری هه‌یه. له‌هه‌مانكاتیشدا ئه‌ندێشه‌ی سیاسیی ده‌رخستووه.\nله‌ووته‌یه‌كیدا خاڵه شه‌هاب ده‌ڵێت: تێكۆشه‌ری ئه‌م رێبازه ده‌بێت یه‌كه‌مین شه‌ڕ له‌گه‌ڵ خۆی بكات و خه‌بات بكات له‌گه‌ڵ ده‌روون‌و دژی خواست‌و حه‌زه شه‌خسیه‌كانی خۆی، ده‌بێت كه‌سێكی خۆنه‌ویست و خه‌ڵك ویست و گیانبازبێت. ل151\nكاتێك ئه‌م ووتانه‌م خوێنده‌وه، هه‌ستمكرد كه خاڵه شه‌هاب نه‌ك سه‌ركرده‌یه‌كی سیاسیی بووه، به‌ڵكه كه‌سێكی خه‌باتگێرو بیرمه‌ندێكی گه‌وره‌ش بووه، چونكه ئه‌وه هزروبۆچوونه‌كانی خاڵه‌شه‌هاب بوون، كه‌بوونه وزه‌یه‌كی گه‌وره بۆ هه‌زاران گه‌نج و لاوی تری كوردستان و رێبازه‌كه‌ی بگرنه‌به‌ر. به‌بڕوای من له‌ده‌ستدانی ئه‌م رابه‌ره مه‌زنه، گه‌وره‌ترین زه‌ربه‌ی له یه‌كێتی و گه‌له‌كه‌مان داوه، چونكه گه‌ر ئه‌و بمایه، له‌وانه‌بێت مێژووی یه‌كێتی‌و كوردیش به‌شێوه‌یه‌كی تر هه‌نگاوی بنایه.\nزیندان به‌شێكی گرنگی مێژووی سیاسی كورد پێكده‌هێنێت، چونكه هه‌میشه داگیركه‌رانی كوردستان، به‌زه‌بری هێزو زیندان و ئه‌شكه‌نجه‌دانی شۆرشگێره‌كان وه‌ڵامی داخوازییه ره‌واكانی گه‌له‌كه‌مانیان داوه‌ته. كاك فه‌ره‌یدونیش وه‌كو هه‌موو تێكۆشه‌ره‌كانی تری گه‌له‌كه‌مان، به‌شێكی ژیانی له‌ناو زیندانه‌كانی رژێمی به‌عسدا بردۆته سه‌ر. له‌م كتێبه‌دا نووسه‌ر به‌وپه‌ڕی ووردییه‌وه باسی شێوازی ئازاردان‌و ئه‌شكه‌نجه‌دانی جه‌لاده‌كانی به‌عس به‌رامبه‌ر خه‌ڵكانی شۆرشگێر كردووه، له‌هه‌مانكاتیشدا باسی قۆناغی سه‌رده‌می رژێمی به‌عس ده‌كات، كه عیراق له‌سایه‌ی به‌عسدا بۆته زیندانێكی گه‌وره. له لاپه‌ره 272 نووسه‌ر ده‌ڵێت:\n«ئیتر بۆم ده‌ركه‌وت جگه له حیزبی به‌عس و سه‌ركرده‌كانی حیزبی شیوعی، كه‌س نییه له‌عیراقدا بتوانێت به ئاسووده‌یی هه‌ناسه‌یه‌كی ئازاد هه‌ڵمژێ .\nبه‌داخه‌وه هه‌ندێك له نه‌وه‌ی نوێ به‌حوكمی ئه‌وه‌ی ئێستا له حوكمی خۆماڵی ناڕازییه‌و ئاگاداری شێوازی تۆقێنه‌رانه‌ی به‌عسیه‌كان نه‌بووه، پێیان وایه، كه رژێمی به‌عس و سه‌دام، حوكمێكی باشیان كردووه، به‌ڵام له‌راستیدا، عیراق و كوردستان له‌سایه‌ی ڕژێمی به‌عسدا، وه‌كو كاك فه‌ریدون ده‌ڵێت: زیندانێكی گه‌وره بووه.\nدان نان به هه‌ڵه‌دا\nبه‌داخه‌وه كه‌م سه‌ركرده‌ی كوردم دیوه دان به‌هه‌ڵه‌ی خۆیدا بنێت، زۆربه‌ی ئه‌وانه‌ی بیره‌وه‌رییه‌كانیانم خوێندۆته‌وه، باس له هه‌ڵه‌كانی خۆیان ناكه‌ن، بگره به‌پێچه‌وانه‌وه ئاكامی هه‌موو شكست و هه‌ڵه‌كان ده‌خه‌نه ئه‌ستۆی خه‌ڵكی تر. به‌پێچه‌وانه‌وه ئه‌وه‌ی له‌م كتێبه‌دا به‌لامه‌وه جوان بوو، كاك فه‌ریدون له زۆر شوێندا، دان به‌هه‌ڵه‌ی خۆیی و هه‌ڤاڵه‌كانیدا ده‌نێت، ئه‌مه‌ش داهێنانێكی جوان و باشه‌و سوود به گه‌له‌كه‌مان ده‌گه‌ینێت.\nبۆ نموونه كاتێك باسی هه‌ڵوێستی سه‌ركردایه‌تی یه‌كێتی به‌رامبه‌ر به‌لێكترازانه‌كه‌ی مه‌لا به‌ختیار و هه‌ڤاڵه‌كانی ده‌كات، له‌لاپه‌ڕه 510 و 511دا ده‌ڵێت: من خۆم یه‌كێك بووم له‌و به‌رپرسه باڵانه‌ی یه‌كێتی كه شه‌ریكی هه‌موو ئه‌و بریاڕانه بووم كه‌ده‌رهه‌ق به مه‌لابه‌ختیار و سه‌رجه‌م ئه‌و هاورێیانه‌كرا.\nهه‌رخۆشی دواتر پێمان ده‌ڵێت چیان كردووه: ئه‌وه‌بوو ئه‌و هاورێیانه‌مان له‌زینداندا هێشته‌وه‌و پاشان رێگه‌ماندا به گرتنه‌به‌ری ترس و تۆقاندن و ئه‌شكه‌نجه‌دان،،، به‌و شێوه‌یه سوكایه‌تی به مه‌لا به‌ختیارو هاورێكانی كرا.\nده‌شڵێت: هێنده كاره‌كانمان توندڕه‌ویی و كاڵفامی گرته‌خۆ، ئێساش كه‌بیرم ده‌كه‌وێته‌وه له‌خه‌جاڵه‌تی به‌ولاوه ناتوانم هه‌ستێكی ترم هه‌بێت. ده‌شڵێت: نه‌ریتێكی خراپمان داهێناو ئاكامی ئه‌م كاره‌ش شتی خراپی لێكه‌وتۆته‌وه. هاوكات نه‌ریتێكی خراپیشی له‌رێره‌وی خه‌بات و له‌كاری حزبیی و پێشمه‌رگایه‌تی جێكرده‌وه‌و ده‌روازه‌یه‌كیشی بۆ سه‌رهه‌ڵدان و په‌ره‌سه‌ندنی زه‌برو زه‌نگ وگیانی چزكردنی یه‌كتریی و تاكڕه‌ویی و ته‌نانه‌ت دیكتاتۆریشی كرده‌وه.\nئه‌مه‌ش له‌ڕووی مێژووییه‌وه زۆر گرنگه، كه سه‌ركرده‌یه‌ك دان به‌هه‌ڵه‌ی سیاسیی خۆیی و پارته‌كه‌یدا بنێت، چونكه زۆر گرنگه دان به‌هه‌ڵدا بنێیت بۆ ئه‌وه‌ی دووباره هه‌مان هه‌ڵه دووباره نه‌كه‌یته‌وه‌و نه‌وه‌ی نوێ سوود له‌هه‌ڵه‌كانی نه‌وه‌ی پێش خۆیان بكه‌ن‌و دووباره‌ی نه‌كه‌نه‌وه.\nله‌مباره‌یه‌وه ماركس قسه‌یه‌كی جوانی هه‌یه ده‌ڵێت: هه‌ڵه‌ی مێژوویی له‌یه‌كه‌م جاریدا وه‌كو كاره‌سات ده‌رده‌كه‌وێت، به‌ڵام كاتێك هه‌مان هه‌ڵه دووباره بێته‌وه، وه‌كو گاڵته‌جارییه‌ك ده‌رده‌كه‌وێت.\nهه‌ڵگیرسانه‌وه‌ی شه‌ڕ له‌گه‌ڵ رژێم\nله‌لایه‌كی تره‌وه له‌باره‌ی كۆتایی هێنان به گفتوگۆ و قۆناغی ئاشتی له‌گه‌ڵ رژێمی به‌عس و دووباره هه‌ڵگیرسانه‌وه شه‌ڕ ، لێره‌شدا دان به‌هه‌ڵه‌ی خۆیاندا ده‌نێت و ده‌ڵێت: به بڕوای من ئه‌و بریاره، بریارێكی په‌له و دوور له لێكدانه‌وه‌ی بابه‌تی و سیاسیی و ژیرانه‌بوو.\nهه‌رخۆشی روونی ده كاته وه بۆچی هه‌ڵه‌یان كردووه ده لیت: ئێمه باش ته‌ماشای ته‌رازویی هێزی سیاسیی و سه‌ربازیی‌و ئابووری و دیپلۆماتیی‌و په‌یوه‌ندییه نێوده‌وڵه‌تییه‌كانی عیراق‌و وڵاتانی دونیاو ناوچه‌كه‌مان نه‌كرد، هاوكات هه‌ڵسانگاندنێكی وردیش بۆ تواناو هێزی لۆجستیكیی و پێشمه‌رگه‌كانی یه‌كێتیشمان نه‌كرد. سوپای عیراق خاوه‌نی سێ فه‌یلق بوو، كه‌له 50 فیرقه پێكهاتووه‌و خاوه‌نی 5 هه‌زار تانك و 600 فرۆكه‌ی جه‌نگی و 7 هه‌زار تۆپ بوو، داهاتی عیراقیش له‌زیادبووندابووه‌و ده‌وڵه‌تانی كه‌نداو بڕی 120 ملیار دۆلار قه‌رزیان به عیراق داوه، له‌كاتێكدا كۆی گشتی ژماره‌ی پێشمه‌رگه به هه‌موو لایه‌نه كوردییه‌كانه وه نه‌گه‌یشتۆته 7 هه‌زار پێشمه‌رگه‌و چه‌كی سووك و كه‌میان پێبووه، له‌رووی دارایشه‌وه هه‌رگیز بۆ به‌راورد نه‌ده‌شیا. ل505\nدانوساندن له‌گه‌ڵ رژێمی به‌عس\nله‌باره‌ی گفتوگۆ له‌گه‌ڵ رژێم، كاك فه‌ره‌یدون زانیارییه‌كی گرنگ باس ده‌كات، له‌یه‌كه‌مین جه‌وله‌ی دانوسانه‌كه‌دا، سه‌دام ئاماده‌یی ده ربریوه كه به‌شێكی زۆری مافی كورد رازیی بێت، به‌ڵام مام جه‌لال دوودڵ بووه له ئیمزاكردنی رێكه‌وتنه‌كه. له‌مباره‌یه‌وه ده‌ڵێت: له‌و كۆبوونه‌وه‌یدا خۆم سه‌رم سوڕما له وه‌رامه‌كه‌ی «مام جه‌لال» بۆچی ئه‌و ده‌رفه‌ته‌ی نه‌قۆسته‌وه بۆ به‌ده‌ستهێنانی به‌ڵگه‌یه‌كی مێژوویی بۆ كوردستانی باشوورو بۆ نه‌ته‌وه‌ی كورد،،، ئه‌وه‌ی له‌و ده‌رفه‌ته‌دا ده‌كرا به‌ده‌ست بێت، ره‌نگه له‌كاتێكی تردا مومكین نه‌بێ، له‌وكاته‌دا عیراق گیرۆده‌ی جه‌نگێكی سه‌خت و وێرانكه‌ربوو، ته‌رازووی هێزه‌كانیش له‌شه‌ڕه‌كه‌دا هه‌ڕه‌شه‌و مه‌ترسیه‌كی گه‌وره‌ی له‌سه‌ر عیراق و ئاینده‌ی رژێمی عیراق دروست كردبوو. دواتریش ده‌ڵێت: به‌رای من ئه‌و هه‌لومه‌رجه ده‌یتوانی ده‌رفه‌تێكی له‌باربێت، بۆ ئه‌وه‌ی سه‌دام حسێن رێكه‌وتنێك له‌گه‌ڵ كورددا ئیمزا بكات، كه یه‌كێتی نیشتمانی هێزه گه‌وره كاریگه‌ره‌كه‌ی نێو گۆڕه‌پانه‌كه بوو. ل482\nكاره‌ساتی هه‌ڵه‌بجه به‌قۆناغێكی گرنگی مێژووی گه‌له‌كه‌مان داده‌نرێت، هه‌رچه‌نده ئه‌میش وه‌كوو رووداوه‌كانی تری مێژووی گه‌له‌كه‌مان، له‌زۆر كتێبدا به‌هه‌ڵه باسی لێوه‌كراوه. راسته له كاره‌ساتی كیمیابارانكردنی هه‌ڵه‌بجه به‌پله‌ی یه‌كه‌م سه‌دام و رژێمه‌كه‌ی تاوانباره، به‌ڵام ناكرێت هه‌ڵه‌ی خۆمان له‌بیر بكه‌ین، كاك فه‌ره‌یدون به ووردی باسی چۆنێتی ئه‌م كاره‌ساته ده‌كات‌و ده‌ڵێت: من له ئێران بووم كاك نه‌وشیروان جوابی بۆ ناردم بچم له‌گه‌ڵ كاك شه‌وكه‌تی حاجی موشیرو حامیدی حاجی غالی هاوكاری بكه‌م بۆ ئه‌وه‌ی شه‌رێك له قۆڵی هه‌ڵه‌بجه‌وه دابمه‌زرێت و كارێكی وابكرێت، كه بتوانێت گوشاری هێرشه‌كه‌ی عیراق بۆ سه‌ر سه‌ركردایه‌تی كه‌م بكاته‌وه‌و تاعیراق ناچار بێت هه‌ندێك له هێزه‌كانی بكشێته‌وه بۆ ئه‌و قۆڵه‌ی هه‌ڵه‌بجه. ل559\nدیاره هه‌مووشمان ده‌زانین ئاكامی ئه‌م هێرشه، كاره‌ساتی هه‌ڵه‌بجه‌ی لێكه‌وته‌وه.\nمن بیره‌وه‌ری زۆرێك له سه‌ركرده‌ی و پێشمه‌رگه‌كانی شۆرشی نوێ له‌هه‌موو حزبه‌كان خوێندۆته‌وه، زۆربه‌یان رق‌وكینه‌ی زۆریان به‌رامبه‌ر به كۆمه‌ڵێك سه‌ركرده له‌شۆرشه‌كه هه‌بووه، به‌ڵام ئه‌وه‌ی جێگه‌ی سه‌رنجه، هه‌رهه‌موویان زۆر به‌رێزه‌وه باسی شه‌هید ئازاد هه‌ورامی ده‌كه‌ن. ئه‌مه‌ش لای من و زۆرێكیش له‌مێژوونوسان بۆته مایه‌ی پرسیار. به‌دڵنیاییه‌وه ئێمه ئه‌و سه‌ركرده‌یه‌مان نه‌دیوه، له‌به‌رئه‌وه ناتوانین له‌خۆمانه‌وه قسه‌ی له‌باره‌وه بكه‌ین.\nه‌مباره‌یه‌وه  كاك فه‌ره‌یدونیش وه‌كو هه‌موو ئه‌وانی تر زۆر وه‌سفی ئه‌م سه‌ركرده‌یه ده‌كات و ده‌ڵێت: كه‌سێكی شۆرشگێرو ئازاو له‌خۆبورده‌بوو، شه‌هیدبونی كاك ئازاد كاره‌ساتێكی ناخۆش بوو، له‌پاییزی شۆرشه‌كه‌ماندا روبه‌رومان بویه‌وه‌و رووداوێكی جه‌رگ بڕو ئه‌ژنۆ شكێن بوو ، هه‌رگیز هێنده‌ی ئه‌و كاته پێویستیمان پێ نه‌بوو. ل574\nخه‌باتی شاخ و ڕووداوه‌كانی ساڵانی حه‌فتاو هه‌شتاكان\nله‌م كتێبه‌دا نووسه‌ر هه‌وڵیداوه به‌شێوه‌ه‌یكی خێراش بێت، رووداوه گرنگه‌كانی ساڵانی حه‌فتاو هه‌شتاكان له‌ناوچه‌كه باس بكات و بۆچوون‌و تێبینی خۆی بڵێت، به‌تایبه‌تی «شۆرشی ئێران، جه‌نگی عیراق‌و ئێران، كوده‌تای سه‌ربازی له‌توركیا، دانوسان له‌گه‌ڵ ڕژێم، په‌لاماردانی سووپای ئێران بۆ رۆژهه‌ڵاتی كوردستان، جه‌نگ له‌دژی رژێمی به‌عس و كاره‌ساتی هه‌ڵه‌بجه و ئه‌نفال، كۆتایی هاتنی جه‌نگی عیراق و ئێران، جه‌نگی كوێت و راپه‌رین» هه‌موو ئه‌مانه‌ش نووسه‌ر هه‌وڵیداوه به‌شێوه‌یه‌كی خێرا باسیان لێوه بكات.\nدیاره ئه‌م كتێبه هه‌روه‌ك چۆن كۆمه‌ڵێك خاڵی جوانی تێدایه، به‌هه‌مانشێوه‌ش له‌كۆمه‌ڵێك خاڵی نێگه‌تیف به‌دوور نییه، لێره‌دا هه‌وڵ ده‌ده‌م به‌كورتی باس له‌هه‌ندێكیان بكه‌م.\nنووسینه‌وه‌ی مێژوو به شێوازێكی دیپلۆماتی\nپێش هه‌موو شتێك ده‌بێت هه‌ركه‌س ده‌ستده‌كات به‌نووسینه‌وه‌ی بیره‌وه‌ییه‌كانی به‌تایبه‌تی گه‌ر كه‌سێك بێت كاریگه‌ری له‌سه‌ر بریاڕیی سیاسیدا هه‌بووبیت، ده‌بێت باش ئه‌وه بزانێت، كه ته‌نها مێژووی خۆی نانووسێته‌وه بگره به‌شێكیش له‌مێژووی گه‌له‌كه‌ی ده‌نوسێته‌وه ئه‌مه‌ش ده‌بێت به‌ئه‌مانه‌ته‌وه بینووسێته‌وه، له‌هه‌مانكاتیشدا مێژوو زانستێكی گرنگه‌و كۆمه‌ڵێك یاساو رێسای خۆی هه‌یه، ناكرێت تۆ له‌به‌ر ئه‌وه‌ی دڵی خه‌ڵكی تر له‌خۆ نه‌ره‌نجێنیت، باسی هه‌ڵه مێژووییه‌كان نه‌كه یت و ره‌خنه له‌كه‌س نه‌گریت. هه‌روه‌ها دیپلۆماتی شتێكه‌و مێژووش شتێكی تره.\nكاك فه‌ره‌یدون به‌حوكمی ئه‌وه‌ی ساڵانێكی زۆر رۆڵی هه‌بووه له‌بڕیاره سیاسییه‌كانی شاخ و شارو حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستاندا، ده‌یتوانی زۆر خاڵی شاراوه هه‌یه، باسیان لێوه‌بكات، ئه‌وه‌ش ته‌نها بۆئه‌وه‌ی نه‌وه‌ی نوێ ئاگاداری هه‌ڵه‌كانی نه‌وه‌ی كۆن بێت‌و سوودی لێوه‌ربگرێت. لێ به‌داخه‌وه كاك فه‌ره‌یدون هه‌وڵیداوه به‌زمانێكی دیپلۆماتیانه بیره‌وه‌رییه‌كانی بنووسێته‌وه‌و دڵی زۆركه‌س رازی بكات، ئه‌مه‌ش وایكردووه كه كتێبه‌كه سه‌ركه‌وتنی گه‌وره به‌ده‌ستنه‌هێنێت. له‌مباره‌یه‌وه فه‌ره‌نسییه‌كان په‌ندێكی جوانیان هه‌یه ده‌ڵێت: گه‌ر بته‌وێت دڵی هه‌موو كه‌س له‌خۆت رازی بكه‌یت، ئه‌وا دڵی هه‌مووكه‌ست لێ ده‌ره‌نجێت.\nهه‌موومان ده‌زانین یه‌كێتی له‌وه‌ته‌ی دروستبووه واته له‌ساڵی 1975 ه‌وه له‌كێشه و گرفتدا بووه له‌گه‌ڵ ماڵی بارزانی و پارتی، هه‌تا ساڵی 1986 ئه‌ویش به‌فشاری ئێران پارتی ئاشتی قبوڵكرد. دواتریش له‌ساڵی 1994 تاوه‌كو 2006 ، كێشه‌و جه‌نگ له‌نیوان هه‌ردولا هه‌بووه، به‌واتایه‌كی تر سێبه‌شی ژیانی سیاسی یه‌كێتی، له‌كێشه‌و گرفتدابووه له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌كانی تر به‌تایبه‌تی پارتی. به‌ڵام كاتێك ئه‌م كتێبه ده‌خوێنیته‌وه، واده‌زانیت هیچ كێشه‌یه‌ك نه‌بووه‌و هه‌موو لایه‌ن و كه‌سه‌كان به‌چاوی رێزه‌وه سه‌یری یه‌كتریان كردووه، به‌ڵام راستیه‌كه‌ی به‌جۆرێكی تره.\nنه‌بوونی رێره‌وی مێژوویی\nمن پێموایه‌ن ده‌بوایه كاك فه‌ره‌یدون ئه‌م كتێبه‌ی پیشانی مێژوونوسێك بدایه‌و هه‌ندێك رێنمایی گرنگیان پیشان بدایه، به‌تایبه‌تی له‌باره‌ی شێوازی نووسینه‌وه. كاك فه‌ره‌یدون زۆرجار به‌شێوازێكی به‌رده‌وام، رێره‌وه‌ی مێژوویه‌كان باس ناكات و ساله‌كان پاش وپێش ده‌خات، بۆ نموونه له‌ل. 347،دا،كاتێك باسی جه‌نگی عیراق- ئێران ده‌كات، به‌دوایدا له ل.350 دا، باسی چۆنێتی دروستبوونی یه‌كێتی نیشتمانی ده‌كات، ئه‌مه‌ش له‌رووی زه‌منییه‌وه پێش و پاش كه‌وتووه. یان باسی كۆنفرانسی سێهه‌مینی كۆمه‌ڵه ده‌كات، كه‌چی گه‌ڕاوه‌ته‌وه بۆ سه‌ره‌تاكانی خیلافاتی ناو كۆمه‌ڵه‌و پرسی عیراقچێتیی و چه‌پگه‌رایی ناو كه‌ساییه‌تییه‌كانی ناو كۆمه‌ڵه ده‌كات.\nدروستكردنی كۆمه‌ڵه‌و چۆنێتی گه‌شكردن خیلافاته فكریی و دواتریش گرتنی سه‌ركرده‌كانی و سه‌ركه‌وتن‌و شكستی ئه‌م رێكخراوه ده‌بێته به‌ردی بناغه‌ی ئه‌م كتێبه‌و به‌دڵنیاییه‌وه به‌شێكی گرنگی ژیانی كاك فه‌ره‌یدونیش پێكده‌هێنێت، لێ ئه‌وه‌ی جێگه‌ی سه‌رنجه، كاك فه‌ره‌یدون ته‌نها به‌په‌ره‌گرافێك باس له‌حه‌لكردن و هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی ئه‌م رێكخراوه ده‌كات كه‌سێ چاره‌كی كتێبه‌كه‌ی بۆ ته‌رخانكردووه، به‌بێ ئه‌وه‌ی هۆكارو چۆنێتی هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی باس بكات. هه‌رچه‌نده كۆمه‌ڵه‌ش له‌دوا ساته‌كانیدا چیتر ئه‌و رێكخراوه چه‌پ و جه‌ماوه‌رییه نه‌مابوو، ته‌نها نه‌وشیروان موسته‌فا خۆی بریارده‌ربوو، هه‌ربۆیه زۆر به‌سووك و ئاسانیش هه‌ڵیوه‌شانده‌وه كه‌سیش ناڕه‌زایی له‌و كاره‌ی كاك نه‌وشیروان ده‌رنه‌بڕی. ئه‌مه‌ش له‌مێژوودا كێشه‌یه‌كی گه‌وره‌ی بریاڕی سیاسی كورد بووه، كاتێك هه‌موو بریاره سیاسییه‌كان بچێته ده‌ستی كه‌سێكه‌وه، ئیتر كاره‌سات ده‌خوڵقێت، كاتێك سه‌رۆك بڵێت شۆڕش بكه‌ن ده‌بێت شۆرش بكرێت، كاتێكیش ووتی شۆرش ته‌واو، ئیتر ته‌واو.\nله لاپه‌ره 367 و لاپه‌ره‌كانی تردا باسی جه‌نگی ناوخۆی ئه‌مریكا‌و پاكستان و ئیسپانیا ده‌كات، به‌بێ ئه‌وه‌ی ئاماژه به‌یه‌ك سه‌رچاوه‌ی ئه‌كادیمی بدات. یان له لاپه‌ره 441 باس له كێشه‌ی جه‌زائیر ده‌كات‌و كۆمه‌ڵێك باسی مێژووی خه‌باتی جه‌زائیریه‌كان له‌دژی فه‌رمنسییه‌كان ده‌كات، به‌بێ ئه‌وه‌ی ئاماژه به‌هیچ سه‌رچاوه‌یه‌ك بكات.\nیان كاتێك له لاپه‌ڕه 535 دا داهاتی نه‌وت‌و سوپای عیراق ده‌كات، كۆمه‌ڵێك ئاماری نووسیوه، به‌بێ ئه‌وه‌ی هیچ سه‌رچاوه‌یه‌ك باسبكات . ئه‌مه‌ش خاڵێكی نێگه‌تیفی به‌م كتێبه به‌خشیوه.\nبه‌شێكی گرنگی تری ئه‌م كتیبه باسكردنه له قۆناغی دانوساندن، پێش هه‌موو شتێك له‌رووی زمانه‌وانییه‌وه كاك فه‌ره‌یدون كیشه‌ی زۆری له‌گه‌ڵ ئه‌م وشه‌یه هه‌یه ده‌مێك ده‌نووسێت دانوساندن، ده‌مێكیش دان و ساندن، یان دانوسان راستیه‌كه‌شی دانوساندن یان مفاوه‌زاتی بنووسیایه ئیتر خۆی تووشی ئه‌م كێشه‌یه ناكرد.\nدواتر كاك فه‌ره‌یدون وه‌كو ئوستازێكی زانسته سیاسییه‌كان باس له‌ئامانج و شێواز و چۆنێتی دانوساندن ده‌كات، هه‌رخۆشی پێمان ده‌ڵێت: كورد هه‌میشه ئه‌وه‌ی به‌جه‌نگ ده‌ستی كه‌وتوه له‌كاتی گفتوگۆدا دۆڕاندوویویه‌تی. له‌كاتێكدا كاك فه‌ره‌یدون خۆشی یه‌كێك بووه له‌و كه‌سانه‌ی كه‌رۆڵی سه‌ره‌كی هه‌بووه له‌و دانوساندنه‌ی ساڵی 1984، كه خۆی پێمان ده‌ڵێت شكستی هێناوه.\nتووڕه‌بوونی مام جه‌لال له‌تاریق عه‌زیز\nله‌لاپه‌ره 478 دا باسی تووڕه‌بوونی مام جه‌لال ده‌كات گوایه مام جه‌لال له تاریق عه‌زیز تووڕه‌بووه‌و پاكه‌ته جگه‌ره‌كه‌ی تێگرتووه، به‌ڵام مام جه‌لال له دیداره‌كه‌ی له‌گه‌ڵ سه‌لاح ره‌شیدا له به‌شی دووه‌مدا له ل156 دا به‌شێوه‌یه‌كی تر باسی ئه‌م ڕووداوه ده‌كات‌و ده‌ڵێت: تووره‌بوم‌و هه‌موو شته‌كانی به‌رده‌مم كۆكرده‌وه‌و عه‌ینه‌كه‌كم و له‌چاوكرده‌وه‌و كورسیه‌كم وه‌رگێراو به‌تاریق عه‌زیزم گوت: ئه‌من قسه له‌گه‌ڵ تۆ ناكه‌م.\nئه‌وكه‌سه‌ش كه به‌مام جه‌لالی ووتوه بچۆ بۆلای قه‌زافی پاره‌ی لێوه‌رگره، سه‌رۆكی ئه‌ركانی سوپای عیراقی بووه نه‌ك تاریق عه‌زیز.\nبه‌دڵنییایه‌وه ئه‌م راپۆرته زۆر كاری كردۆته سه‌ر كاك فه‌ره‌یدون و هاورێیانی زیندان. له‌لاپه‌ره 266 دا ده‌ڵێت: له‌و راپۆرته‌دا باسی هاورێ گیراوه‌كانی زیندان كرابوو، هێرشێكی بێجێ و رێ و به‌په‌له‌یان تێدابوو له‌هاورێیانی زیندان. دواتر وه‌ڵامی زۆرێك له‌به‌نده‌كانی راپۆرته‌كه ده‌داته‌وه‌و داكۆكی له‌خۆیی و هاورێیانی زیندان ده‌كات. به‌ڵام پارادۆكس له‌وه‌دایه له لاپه‌ڕه 320 و 321 دا ده‌ڵێت: ئه‌و راپۆرته زۆر نان و پیازی پێوه ده‌خورا! بڕوا ده‌كه‌ن ئێسته‌شی له‌گه‌ڵدا بێت، نه‌دیومه‌و نه‌خوێندوشمه‌ته‌وه!.\nبه‌دڵنییایه‌وه ئه‌م كتێبه یه‌كێكه له‌كتێبه مێژووییه گرنگه‌كانی یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان و گه‌له‌كه‌مان، به‌تایبه‌تی بۆ نه‌وه‌ی نوێ زۆر گرنگه بیخوێننه‌وه، تاوه‌كو ئاگاداری ره‌وشی ژیانی سیاسیی و خه‌بات و تێكۆشانی نه‌وه‌ی پێشتر بن.\nلێره‌دا جێگه‌ی خۆیه‌تی ده‌ستخۆشی له‌كاك فه‌ره‌یدون بكه‌ین و هیوای له‌شساخیی و ته‌مه‌ندرێژی بۆ ده‌خوازین و چاوه‌ڕێی به‌شه‌كانی تری بیره‌وه‌رییه‌كانین.\nفه‌ره‌یدون عه‌بدولقادر. هه‌ڵۆ سووره‌كانی قه‌ندیل. چاپی یه‌كه‌م. چاپخانه سه‌رده‌م. سلێمانی.2017.


فەرماندەیەکی ڕۆژئاواى کوردستان هۆشداری ڕودانی “شەڕێکی گەورە” دەدات\n11:18 پێنج شه‌ممه 08 ئاب 2019\nبەرپرسێکی باڵای ڕۆژئاوای کوردستان رایدەگەێنێت، شەڕێکی گەورە لەنێوان هێزە کوردییەکان و سوپای تورکیا ڕودەدات ئەگەر تورکیا و ئەمریکا لەسەر ناوچەی ئارام ڕێک نەکەون.\nبەدران چیا کوردی، راوێژکاری باڵای ئیدارەی خۆبەرێوبەری ڕۆژئاوای کوردستان (خۆسەر) بە ئاژانسی رۆیتەرزی ڕاگەیاندووە: “ئەگەر هەوڵەکانی ئەمریکا بۆ وەستاندنی تورکیا لەسەر هێرشکردنە سەر رۆژئاوای کوردستان و باکوری سوریا شکست بهێنیت، ئەوا شەڕێکی گەورە ڕودەدات و مەترسییەکی گەورەش ڕو لە ناوچەکە دەکات”.\nچیا کوردی ئاماژەی بەوەشکردووە: “تورکیا دەیەوێت لەکاتێکدا هێرش بکاتەوە سەر رۆژئاوای کوردستان کە ئەزانێت ئێمە سەرقاڵی لەنێوبردنی شانە نوستووەکانی داعشین لەسەر سنورەکانی سوریا و تورکیا، هەروەها چاودێری هەزاران زیندانی مەترسیداری چەکدارانی داعش دەکەین”.\nبە وتەى ئەو بەرپرسەى ڕۆژئاوا، ئەو ڕێککەوتنەی ڕۆژی چوارشەممە لەنێوان تورکیا و ئەمریکا لەبارەى ناوچەی ئارامەوە واژوویان کردووە هیچ ڕون نییە، ئەوان نازانن کە ڕێککەوتنەکان چین و هەر کات هەست بە مەترسی بکەن وەڵامی خۆیان دەبێت.\n“ئێمە ماوەی هەشت ساڵە ناوچەکانی خۆمانمان پاراستوە لە دەستی گروپە تیرۆرستییەکان، ئێستاش ڕازیش نابین بە ئاسانی بیدەین بە دەستەوە، ئێمە دەمانەوێت چارەسەری دۆخی ناوچەکە بە گفتوگۆ و چارەسەری سیاسی بکەین”، چیا کورد وى وت.\nباسی لەوەشکردووە، ئەگەر بێت و تورکیا هێرش بکات ئەوا شەڕێکی گەورە ڕوو لەو ناوچەیە دەکات، دەشڵێت، بە پلەی یەکەم وڵاتانی ئەوروپا و ڕوسیا لەو شەڕە بەرپرسیار دەبن کە بێدەنگ لەو هێرشکارییەی سوپای تورکیا.\nئەمەش لەکاتێکدایە کە ڕۆژی چوارشەممە باڵیۆزخانەی ئەمریکا لە ئەنقەرە ڕایگەیاند: “تورکیا و ئەمریکا لەسەر دروستکردنی ژورێکی هەماهەنگی هاوبەش بۆ دروستکردنی ناوچەی ئارام لە باکوری سوریا، رێککەوتون”.\nئەوەى وەک جێی پرسیار بە ناڕونى ماوەتەوە، ئەوەیە کە ئایا ئەمریکا بەم ڕێککەوتنەى لەگەڵ تورکیا، لە هاوپەیمانیکردنى هەسەدە و هێزەکوردییەکانى ڕۆژئاواى کوردستان دەکشێتەوە یان بەردەوام دەبێت لە پاڵپشتیکردنیان؟.\nعەدنان زورفى سەريسوڕماوە لە هەڵوێستى لایەنەکان.. پێويستە سەرەتا چى بكات؟ "پەرلەمانتارەكانتان لە كۆشكى سەلام لەگەڵم بوون"\nکۆرۆنا هەڕەشە لە خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەوروپا دەکات\n17:36 سێ شه‌ممه 10 ئادار 2020


جێگرى سەرۆکى هەرێمى کوردستان راگەیەندراوێکى لەبارەى سەردانیکردنى بەڕێوەبەرایەتى ئاسایشى سلێمانى و نەخۆشخانەى شار، بڵاوکردەوە.\nجەعفەر شێخ مستەفا (23ى حوزەیرانى 2021) لە بڵاوکراوەیەکدا ئاماژەى بە ناوەڕۆکى سەردان و کۆبوونەوەى لەگەڵ بەرپرسانى ئاسایشى سلێمانى کردووە.\nلە بڵاوکراوەکەدا هاتووە "شێخ جەعفەر شێخ مستەفا جێگری سەرۆکی ھەرێم، ھاوڕێ لەگەڵ ھیوا ئەحمەد بەڕێوەبەری گشتی ئاسایشی سلێمانی، سەردانی نەخۆشخانەی شاریان کرد بە مەبەستی ھەواڵ پرسین و بەسەرکردنەوەی بریندارانی ڕووداوە نەخوازراوەکەی شەوی سێشەممەی گەڕەکی سەرچنار، هیوای زوو چاک بوونەوەی بۆ بریندارەکان خواست و دڵنیاییدا کە ڕووداوەکە هیچ ئامانجێکی لە دواوە نەبووە و بە هەموو شێوەیەک دژی هەر ئاڵۆزییەکە کە ڕوو بدات".\nبەگوێرەى بڵاوکراوەکە، دواتر جێگری سەرۆکی ھەرێم سەردانی بەڕێوەبەرایەتی گشتی ئاسایشی سلێمانی کرد و لە چوارچێوەی یاسا باسی لە ڕووداوە نەخوازراوەکە کرد، دووپاتیکردەوە کە دەبێت دادگا سەروەر بێت بۆ یەکلایی کردنەوەی هەر کێشەیەک کە ڕوو دەدات.\nئاماژە بەوەش کراوە، جێگرى سەرۆکى هەرێم ئامادەیی خۆی نیشان دا لە چاوەڕوانی ئەنجامی لێکۆڵینەوە و بریاری کۆتایی دادگا، کە پاڵپشت و هاوکار دەبێ بۆ ئەو بڕیارەی کە دادگا لە سەر کۆی ڕووداوەکە دەری دەکات لە پێناو دووبارە نەبوونەوەی هەر کارێک کە ئاسایش و هێمنی شار بخاتە ژێر مەترسییەوە.


په‌روه‌رده‌ی هه‌ولێر بۆ به‌خێوكارانی قوتابیان: ئه‌گه‌ر لافاو بو منداڵه‌كانتان مه‌نێرنه‌وه بۆ قوتابخانه\n10:44 - 14/01/2022\nبه‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتیی په‌روه‌رده‌ی هه‌ولێر داوا له به‌خێوكارانی قوتابیان ده‌كات، ئه‌گه‌ر لافاو رویدا یان گرفتی هاتوچۆ دروستبو، منداڵه‌كانیان نه‌نێرنه‌وه بۆ قوتابخانه و راشیده‌گه‌یه‌نێت، "كاتی تاقیكردنه‌وه‌كان له‌كاتژمێر 8:30 خوله‌كه‌وه گۆڕدراوه بۆ 9:30 خوله‌كی به‌یانی".\nپه‌روه‌رده‌ی هه‌ولێر له‌ئاگادارینامه‌یه‌كدا رایگه‌یاند، له سبه‌ینێ شه‌ممه‌وه تاقیكردنه‌وه و هه‌ڵسه‌نگاندنی كۆتایی وه‌رزی یه‌كه‌می گشت قۆناغه‌كانی خوێندن به په‌روه‌رده‌كانی سنووری ئیداره‌ی سه‌ربه‌خۆی سۆرانیشه‌وه، له كاتژمێر 9:30 خوله‌كی به‌یانیان ئه‌نجامده‌درێت له ته‌واوی ناوه‌نده‌كانی خوێندن.\nكاتژمێرێك كاتی تاقیكردنه‌وه‌كانیان له هه‌مان رۆژ دواده‌خرێت\nئه‌وه‌شی خسته‌ڕو، ئه‌و قوتابخانانه‌ی به‌چه‌ند قۆناغێك تاقیكردنه‌وه و هه‌ڵسه‌نگاندنه‌كان ئه‌نجامده‌ده‌ن پابه‌ند ده‌بن كاتی تاقیكردنه‌وه‌كان له‌كاتژمێر 8:30 خوله‌كه‌وه گۆڕدراوه بۆ 9:30 خوله‌ك و كاتژمێرێك كاتی تاقیكردنه‌وه‌كانیان له هه‌مان رۆژ دواده‌خرێت.\nله‌حاڵه‌تی روودانی لافاو یان گرفتی هاتووچۆی رێگاوبانه‌كان به‌هۆی كه‌شوهه‌واوه پێویست ناكات منداڵه‌كانتان بنێرنه‌وه بۆ قوتابخانه\nپه‌روه‌رده‌ی هه‌ولێر ئاماژه‌ی به‌وه‌شكردوه، له‌حاڵه‌تی روودانی لافاو یان گرفتی هاتووچۆی رێگاوبانه‌كان به‌هۆی كه‌شوهه‌واوه، داوا له به‌خێوكارانی قوتابیان ده‌كه‌ین كه پێویست ناكات منداڵه‌كانتان بنێرنه‌وه بۆ قوتابخانه، به دڵنیایی له‌كاتی گونجاو قه‌ره‌بوو ده‌كرێنه‌وه و هیچ جۆره دڵه‌راوكێ و نیگه‌رانییه‌كتان له‌وباره‌یه‌وه نه‌بێت.


ئێران لە هاوکێشەو ململانێ سیاسییەکانى ناوچەکەدا\n8/7/2019 8:15:00 AM 125 جار خوێندراوەتەوە\nسیاسەتەکانى کۆماری ئیسلامیى ئێران، پەیوەندیی بە سیستمى ئابووری و پەیوەندیی دەرەکیی لەگەڵ وڵاتان نییە، چونکە سروشتی هێز لە کۆماری ئیسلامیدا، بریتییە لە سروشتێکى عەقیدەیى. بۆیە تێڕوانین و دیدگا سیاسیيەکانى ئێران عەقیدەییەو پاراستن و پارسەنگى هێز لەو وڵاتە، پەیوەندیى بە پاراستنى سیستمى عەقیدەیەوە هه‌یه چ لە ناوخۆى وڵاتدا یان لە دەرەوەدا بێت.\nگۆڕانکارییه سیاسیەکانى ئێرانیش بریتى نییە لەگۆڕانى ئامانج و بەرژەوەندییەکانی ئێران، بەڵکو هەوڵدانە بۆ دروستکردنى جۆرە هاوسەنگییەک لەنێوان بەهاو پێوەرو بەرژەوەندییەکانى کۆمارى ئیسلامى لەگەڵ گۆڕانکارییەکان لە ژینگەى نێونەتەوەیى و ناوچەیی و ئیقلیمیدا دێنە ئاراوە، هەروەها خوڵقاندنى جۆرە هاوسەنگییەکى نوێ لە ناوچەکەش بە گشتى. لە گرنگترین دەرهاویشتەو سیماکانى ئەو سیاسەتەشى، پشتیوانیكردنه لە بزووتنەوە ئیسلامییەکان و گروپە توندڕەوەکان، بەتایبەت ئەوانەى دژی وڵاتانی نەیاری ئێران و بەرژەوەندیی وڵاتانی ڕۆژئاوا دروست بوون.\nسیاسەتی ئێران لە ناوچەکە، پەیوەندیی ڕاستەوخۆی بە جۆری سیستمی سیاسیی کۆماری ئیسلامی و چۆنیەتی تێڕوانینی بۆ دابەشبوونی هێزەوه هه‌یه لە ئاستی نێونەتەوەیی و ناوچەییدا. لەم سۆنگەیەوە ئێران هەوڵ دەدات سیاسەتی دەرەوەی خۆی لەسەر ستراتیژییەک بونیات بنێت، کە لانی کەم لە ڕووی پراکتیکییەوە، لە ئاستی ناوچەیی بەڕێوەى ببات. لەو پێناوەشدا بۆ ئەوەی بتوانێت لە لایەک کێشەکانی لەگەڵ ڕۆژئاوا بەڕێوە ببات و لە لایەکی دیكه‌وه مەترسییەکان لەسەر کۆی سیستەمی سیاسیی خۆی دوور بخاتەوە، هەوڵ دەدات نفووزو دەسەڵاتى خۆی لە وڵاتانی ناوچەکە بە میکانیزم و ئامرازی جۆراوجۆر دەستەبەر بکات. واتە: پرس و گۆڕانکارییە ناوچەیییەکان بۆ کۆماری ئیسلامی، ڕەهەندی ئاسایش و ئەمنیەتى خۆییەوە هەیە.\nبۆیە وڵاتى ئێران هەمیشە هەوڵ دەدات لە ڕێگەی بزووتنەوەو گروپەکانى لە دژی وڵاتانی هاوپەیمانی ڕۆژئاوا دروستبون، فشار بخاتە سەر حکومەتە هاوپەیمانەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا و وڵاتانی سوننە، وەک (بزووتنەوەی ئیسلامی و حەماس لە فەلەستین و حزبۆڵڵا لە لوبنان، یاخود حوسییەکان لە یەمەن). بەپێچەوانەوە، لە هەریەک لە سوریا و عێراقدا هەوڵ دەدات دژی ئەو بزووتنەوانە بوەستێتەوە کە دژى حکومەتى ناوەندى دروست دەبن و پاڵپشتی لە حکومەتەکانى سووریا و عێراقیش دەکات؛ هەرچەندە لە عێراق یارمەتی چەندین ڕێکخراوی سەربازیی وەک حەشدی شەعبی داوە بۆ ئەوەی کۆنترۆڵی بارودۆخی ئاسایشی و تەنانەت سیاسیش لە عێراق و ناوچەکە بکات و کۆنترۆڵى تەواوى دۆخەکەش بکات.\nبەمەش سیاسەتی سەرەکیی ئێران لە ناوچەکەدا، ئەوەیە کە بتوانێت لە ڕێگەی فاکتەری ئایینەوە، هێڵێکى فراوانى فشار خستنە سەر دەوڵەتانی ناوچەکە دروست بکات، کە بە “هیلالی شیعی” ناسراوە. کۆماری ئیسلامی، بەم ڕێگەیەوە نەبێت ناتوانێت لە گۆشەگیربونی جیۆستراتیژی و کەنارگیرى نێودەوڵەتى ڕزگارى ببێت.\nهەروەها بۆ ئەوەى دەسەڵاتەکانى زیاتر بکات و پێگەى خۆى قایمتر بکات، زۆر گرنگیى بە فاکتەرى ئایین داوە و هەمیشە وەک کارتێک بەکارى دەهێنێ، بەتایبەت شیعەگەرایى. باشترین بەڵگەش لەسەر ئەو رێچکەیەى ئێران وڵاتانی دراوسێی خۆیەتى کە ئێران بە ئاستی جیاجیا ململانێی لەگەڵیاندا هەیە.\nئابووری ئێران تا ڕادەیەکى زۆر بەندە بەداهاتەکانى نەوت وغاز. هەندێکجاریش خودى ئێران خۆى ئەمەى وەک کارتێکى فشار بەکارى هێناوە لەهاوکێشە و ململانێیە سیاسییەکانی لەگەڵ وڵاتانى ناوچەکە، بەڵام بەهۆی سزا ئابووریيەکانى بەسەریدا سەپێنرا و بارودۆخی خراپى ناوخۆیى ئێران و تێچوە سەربازییەکانی لەسەر ئاستی ناوچەیی، لەلایەکى تریش پشتیوانى کردنى لە گروپە توندڕەوەکانى ناوچەکە، وایکردوە هەمیشە پێویستى بە داهاتی زیاتربێت لەم بوارەدا. بەڵام بەهۆی ئەوەی کە سەرچاوەی دارایی سەرەکى ئێران بریتیە لەهەناردەکردنی نەوت و غاز، بۆیە دەوڵەتانى تریش ئەم خاڵە وەک کارتی فشار خستنە سەر ئێران بەکاریدەهێنن. باشترین نمونەش لەسەر ئەوە سیاسه‌ت و هەڵوێستی سعودیە له بەرامبەر سیاسه‌تی نه‌وتی كۆماری ئیسلامی ئێران. هه‌روه‌ها قه‌يرانه‌كه‌ى ئه‌م دواييه‌ى له‌گه‌ڵ ئه‌مه‌ريكا، باشترين گه‌واهيده‌رى ئه‌م دۆخه‌ن.\nبەمەش ستراتیژیی سیاسەتی ئێران لە بەرامبەر ململانێ و هاوکیشەکانى وڵاتانى ناوچەکە بریتیە لە سیاسەتى ڕاگرتنى باڵانس.\nچاره‌نووسى داعش دواى كوشتنى ئه‌بوبه‌كر به‌غدادى!!\nسیاسه‌ته‌كانی ئه‌مه‌ریكا و به‌ڕێوه‌بردنی قه‌یرانه‌كانى عێراق\nژنانى داعش بۆمبێكى ته‌وقيتكراو\nهێزه‌كانى توركيا له‌ناو خاكى عێراق و ئامانجه‌كانى\nداعش كۆتايى پێنه‌هاتووه


ئەمریكا: قاعیدە لە پاشەكشەدایە\nلە چەند رۆژی رابردوودا هەواڵی كوژرانی كەسی دووەم رێكخراوی تیرۆرستیی قاعیدە بڵاوبووەوە، چەند راپۆرتێكی تریش باسیان لە گیان لەدەستدانی ئەیمەن زەواهیری، رێبەری رێكخراوەكە كردووە.\nئەو رێكخراو لە پاشەكشەیەكی گەورە و دۆخێكی لاوازدایە\nبەرپرسانی ئەمریكا دەڵێن كە سەرباری ئەوە قاعیدە هێشتا هەر مایەی هەڕەشەیە، بەڵام ئەو رێكخراو لە پاشەكشەیەكی گەورە و دۆخێكی لاوازدایە.\nناسان سیڵز، گەورە بەرپرسی بنبڕكردنی تیرۆر لە وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا دەڵێت كە رێكخراوی قاعیدە بێگومان لە لێواری هەرەس و كۆتایی دایە.\nوتیشی "لە ماوەی 20 ساڵی رابردوودا چەندین سەركردەی باڵای رێكخراوی قاعیدەمان كوشتووە و رێكخراوەكە لاواز بووە".\nئێستا رێكخراوەكە ناتوانێت هێرشی ئاڵۆز و بەرفراوان لە دژی ئەمریكا بكات\nهەورەها رۆبەرت ئۆبراین، راوێژكاری ئاسایشی نەتەوەیی ئەمریكا رایگەیاند "بەهۆی ئەو فشارە زۆرەی ئەمریكا لەسەر قاعیدەی داناوە، ئێستا رێكخراوەكە ناتوانێت هێرشی ئاڵۆز و بەرفراوان لە دژی ئەمریكا بكات و لە داهاتووشدا فشارەكان لەسەر ئەو رێكخراوە بەردەوام دەبێت".\nلە چەند رۆژی رابردوودا بەرپرسانی دەزگای هەواڵگریی ئەمریكا بۆ رۆژنامەی نیویۆرك تایمزیان ئاشكراكردبوو كە سیخوڕەكانی ئیسرائل ئەبو محەمەد میسری، كەسی دووەمی ناو رێكخراوی قاعیدەیان لە ئێران كوشتووە و ئەم رووداوەش لە رۆژی 7ی ئابی ئەمساڵدا بووە.\nگومانی مردنی ئەیمەن زەواهیری دەكرێت\nدەزگای هەواڵگریی ئەفغانستانیش مانگی رابردوو ئاشكرایكرد كە حوسام عەبدولرەئوف، ناسراو بە ئەبو موحسین میسری، سەركردەی دیاری قاعیدە لە نمیچە كیشوەری هندستان، كوژراوە.\nچەند لاپەڕەیەكی سەر بە رێكخراوی قاعیدە لە ناویشیاندا پەیجەكانی گرووپی حوراسودین (باڵی رێكخراوی قاعیدە لە سوریا) بڵاویان كردەوە ئەیمەن زەواهیری رێبەری رێكخراوی قاعیدە كۆچی دوایی كردووە، هۆكاری مردنەكەشی دەگەڕێتەوە بۆ تووشبونی بە شێرپەنجەی جگەر.\nبە گوێرەی بڵاكراوەی لاپەڕەكان، زەواهیری نزیكەی چەند هەفتەیەكە پەیوەندی لەگەڵ حوراسودین پچڕاوە و هیچ رێنماییەكی بۆ نەناردون، ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەوەی كە چەند هەفتەیەكە كۆچی دوایی كردوە، دوا رێنمایی زەواهیریش ئەوە بووە كە داوای لە حوراسودین كردووە خۆیان لە رووبەڕووبونەوەی سەربازی لەگەڵ هەیئەی تەحریری شام لە سوریا بە دوور بگرن.\nجێی ئاماژەیە تا ئێستا رێكخراوی قاعیدە بە رەسمی هیچی لەوبارەیەوەوە رانەگەیاندووە:پێشتریش لە كاتی كوژرانی سەركردەكانی هەمیشە دوای زیاتر لە مانگێك هەواڵی كوژرانیانی بڵاوكردووەتەوە، لە ئەگەری مردنی زەواهیری پێشبینی دەكرێت محەمەد سەلاحەدین زێدان ناسراو بە سەیفولعەدل شوێنی ناوبراو بگرێتەوە و ببێتە رێبەری رێكخراوی قاعیدە.


📅 کاتی تۆمارکردن Jan 22 2017 1:14PM\nئیسفایگ خێرا وە ئەدەبیات کوردی لە دوای ئسڵاما (لێک [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 70% ✍ م.ب. 22-1-2017 13:14:25\n📕 تەگرەژیلە پەڕتووکخانە\n📅 کاتی تۆمارکردن Jan 25 2017 8:22AM\nمجموعە شعری کردی سەید وەعید مێرەبەێگی [ زۆرتر... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 98% ✍ م.ب. 25-1-2017 8:22:12\n👁 ئەم بابەتە 15,318 جار بینراوە\n📅 کاتی تۆمارکردن Jan 20 2017 9:48PM\nحسەينيەی ئەحمەدی کوردەيل فەيلی لە عەگدلئەکراد، ک ل [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 68% ✍ م.ب. 20-1-2017 21:48:34


كۆچی دوایی هاوڕێیەكی دێرینی كۆمەڵە - کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان\nبەداخەوە ئاگادار كراینەوە كە هاوڕێ بەختیار فەخرولعولەمایی، هەڵسوڕاوی سیاسی‌و زیندانی سیاسی پێشووی كۆمەڵە گیانی بەخت كردوە.\nسەرەڕای دەربڕینی خەم‌و پەژارەی خۆمان بە هۆی گیان بەختكردنی هاوڕێ بەختیار، سەرەخۆشی خۆمان ئاراستەی بنەماڵەی بەڕێزی فەخرولعولەمایی‌و هەموو هاوڕێیان‌و خێزانی بەرێزیان دەكەین.\n2014/11/12 /by عەتا\nدیداری کەناڵی نەورۆز لەگەڵ هاوڕێ عومەر ئیلخانیزادە سکرتێری گشتیی کۆمەڵە... رێوەڕەسمێکی تایبەت لەسەر مەزاری دایكی دوو هاوڕێی گیانبەختكردووی كۆمەڵە + وێنە...


خۆکوشتنی ٢٢ هاووڵاتی کورد لە مانگی ژانویەی ٢٠٢٠ دا\n13:23 - 3 February 2020\nهەنگاو: لە ماوەی ڕۆژانی ڕابردوودا ٧ هاووڵاتی کورد لە شارەکانی ئورمیە، بۆکان، سنە، ئیلام، سەردەشت، مەهاباد و کرماشان کۆتاییان بە ژیانی خۆیان هێناوە. هەروەها لە ماوەی مانگی ژانویە لانیکەم ٢٢ هاووڵاتی کورد کۆتاییان بە ژیانی خۆیان هێناوە.\nبە پێی هەواڵی گەیشتوو بە ڕێکخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو ئێوارەی رۆژی هەینی ٤ی رێبەندان(٢٤ی ژانویە) لاوێکی خەڵکی مەهاباد بە ناوی “عەبدووڵڵا خزرپوور” بە هۆکاری ناڕوون خۆی هەڵواسیوە و کۆتایی بە ژیانی خۆی هێناوە.\nلەلایەکی دیکەوە، ڕۆژی شەممە ٥ی رێبەندان تازە بووکێکی خەڵکی سەردەشت بە ناوی “سەیران ئەحمەدزادە” بە هۆی کێشەی خێزانییەوە خۆی هەڵواسیو و کۆتایی بە ژیانی خۆی هێناوە.\nهەمان ڕۆژ ژنێکی خەڵکی کرماشان بە ناوی “چیمەن ڕەحمانی” بە هۆی کێشەی خێزانییەوە لە رێگەی خواردنی حەبی برینجەوە کۆتایی بە ژیانی خۆی هێناوە.\nڕۆژی سێ شەممە ٨ی رێبەندان (٢٨ی ژانویە،) لاوێکی خەڵکی ئاوایی موانای سەر بە ناوچەی تەرگەوەڕی ئورمیە بە ناوی “نادر قەسیمی زادە” بە هۆی کێشەی خێزانییەوە کۆتایی بە ژیانی خۆی هێناوە.\nهەروەها، ڕؤژی چوارشەممە ٩ی ڕیبەندان، هاووڵاتییەکی تەمەن ٣٨ ساڵی خەڵکی سنە بە ناوی “ م . ت” بە هۆی کێشەی ئابووری لە شوێنی کارەکەی خۆی هەڵواسیەوە.\nهەمان ڕۆژ، لاویکی تەمەن ١٩ ساڵی خەڵکی ئیلام بە ناوی “ئومید بەخشی” بە هۆی کێشەی خێزانی لەڕێگای خواردنی حەبی برنجەوە کۆتایی بە ژیانی خۆی هێناوە.\nهەروەها لە ڕێکەوتی ١٠ی ڕێبەندان، لاوێکی خەڵکی بۆکان بە ناوی ”فەردین جەنگی“ کە لە شاری تاران سەرقالی کرێکاری بووە، بە هۆی کێشەی خێزانی خۆی هەڵواسیوە.\nبەپشتبەستن بە ئاماری تۆمارکراو لە ناوەندی ئاماری ڕێکخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو، لە ماوەی مانگی ژانویەی ٢٠٢٠ دا، لانیکەم ٢٢ هاووڵاتیی کورد لە شارەکانی کوردستان خۆیان کوشتووە کە ٧ کەسیان ژن و ١٥ کەسیان پیاو بوون.


کۆمپانیای فەیسبووک روونکردنەوە لەسەر وەستانى ئەپەکانى دەدات\n04/10/2021 355 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nکۆمپانیای فەیسبووک روونکردنەوە لەسەر وەستانى ئەپەکانى دەدات و رایدەگەیەنێت لە ماوەیەکى کەمدا چارەسەری ئەو کێشەیە دەکەن.\nکاتژمێر ٦ی ئێوارەى ئەمڕۆ فەیسبووک و سەرجەم تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانى دیکە لەکار وەستان و لە راگەیەنراوێکیشدا کۆمپانیای فەیسووک رایگەیاندوە، هەندێک لە بەکارهێنەرانى فەیسبووک رووبەروى گرفتى وەستانی ئەپەکانى تۆڕەکەیان بوونەتەوە، بەڵام لەماوەیەکى کەمدا چارەسەرى دەکەن.\nئاماژەى بەوەشکردوە،ئێستا لەکارکردندان بۆ ئەوەی دۆخەکە ئاسایی بکەنەوەو داوای لێبوردنیش دەکات لەو دۆخەى دروست بووە.\nهاوکات تۆڕی کۆمەڵایەتیی ئینستاگرامیش لە تویتێکدا لەبارەى وەستانى ئەپەکانییەوە روونیکردوەتەوە کە ئینستاگرام و هاوڕێکانی ئێستا بە کاتێکی کەمێک سەختدا تێدەپەڕن.. سەبرتان هەبێت لەگەڵمان و سەرقاڵی چاککردنەوەین.


چەند رێگەی سادە بۆ وازهێنان لە جگەرە\n8/11/2021 03:08 PM\nباسی زیانەکانی جگەرە زۆر کراوە و ئەم بابەتە لەلایەن پسپۆڕانی تەندروستییەوە سەلماوە. وازهێنان لە جگەرە لە یەکەم هەنگاودا کارێکی ئەستەم و ئازاردەرە بەڵام بە چەندین رێگەی سادە دەتوانن خۆمان لەدەست دێوەزمەی جگەرە دەرباز بکەن.\nهۆکاری وازهێنان لە جگەرە بۆخۆتان دیاری بکەن: بۆ ئەوەی ورەتان هەبێ پێویستتان بە بیانوویەکی بەهێز و تاکەکەسی هەیە. ئەم هۆکارە دەتوانێ پارێزگاری لە بنەماڵە بێت لەبەرامبەر دووکەڵی جگەرەکەی ئێوەدا کە ئەوانیش زیانبار دەکات.\nجێگرەوەیەک بۆ نیکۆتین بدۆزنەوە: کاتیک واز لە جگەرە دێنن بێگومان تووشی سەرئێشە، گۆڕانی خووەکان و کەمبوونەوەی وزە دەبن. خۆڕاگری لە بەرامبەر «تەنها یەک جگەرەی تر» زۆر ئەستەمە بەڵام ئەگەر جێگرەوەیەک بۆ نیکۆتین کە هۆکاری گیرۆدەبوونی ئێوەیە بە جگەرە بدۆزنەوە ئەم کێشەیە چارەسەر دەبێت. بنێشتی نیکۆتین دەتوانێ جێگرەوەیەکی گونجاو بێت.\nپشت بە خۆشەویستانتان ببەستن: بنەماڵە، هاوڕێیان و کەسانی نزیکی خۆتان لەم بڕیارە ئاگادار بکەن. ئەوان دەتوانن ببنە هاندەرێک باش بۆ ئێوە و کاتێک بیر لەوە دەکەنەوە کە جگەرە بکێشن، بە پشتیوانی ئەوان واز لەم کارە دێنن.\nواز لە خواردنەوەی کحول بێنن: مەشروبات بەگشتی هەستی پێویستی بە جگەرە لە ئێوەدا دەورووژێنن. بەم کارە بە تیرێک دوو نیشان دەپێکن، واتە هەم لە زیانەکانی کحول و هەم لە زیانەکانی جگەرەکێان بەدوور دەبن.


کوردیپێدیا - کۆبوونەوەی ژمارەیەک لە جوتیار و پیشەوەرانی شاری سلێمانی ساڵی 1959\n📷 کۆبوونەوەی ژمارەیەک لە جوتیار و پیشەوەرانی شاری سلێمانی ساڵی 1959 | پۆل: وێنە و پێناس | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nکۆبوونەوەی ژمارەیەک لە جوتیار و پیشەوەرانی شاری سلێمانی ساڵی 1959\nکۆبوونەوەی ژمارەیەک لە جوتیار و پیشەوەرانی شاری سلێمانی ساڵی 1959 لە (تووی مەلیک). وێنەی (عەبدولکەریم قاسم)یان بەرز کردووەتەوە و لێیان نووسیوە (بژی کاکە کەریم). ئەوانەی کە دەناسرێنەوە:\nهونەرمەند قادر کابان\nعەبدوڵڵا فەرەجی چاییچی\nیاسین فەرەجی چاییچی\nعوسمان حاجی عەلی ئاسنگەر\nوەستا فوئاد ئاسنگەر\nوەستا بەکری دەلاک\nحاجی جەمالی ئاسنگەر\nحەمە ڕەشید کەریم خانی کەوشدروو\nغەفووری تەختە بەدەست\n ⚫ دیارینەکراو | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | رێبوار حەمەتۆفیق\n2. 👁 عەبدولکەریم قاسم\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (مانو بەرزنجی)ەوە لە: Jan 18 2016 2:54PM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (مانو بەرزنجی)ەوە لە: Jan 18 2016 2:55PM باشترکراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 112 KB Jan 18 2016 2:54PM مانو بەرزنجی


ﯙ ﻠ� ﯾﺳﯙ� " ﺎﻟﻋﻣ� � ﮨﻋ�ﮎ̨ . �ﻗ�ﯾ�#' ���� ����� �������� ����� ���� ����� ���� ����� ���� ����� ��� ����� , ����� ��� ����� ����� ������ ������� ������ ������� ����� ��� > ����� ������ > ������ ������� ������ ﯙ ﻠ� ﯾﺳﯙ� " ﺎﻟﻋﻣ� � ﮨﻋ�ﮎ̨ . �ﻗ�ﯾ�#'\n���� ����� �������: 49 ﯙ ﻠ� ﯾﺳﯙ� " ﺎﻟﻋﻣ� � ﮨﻋ�ﮎ̨ . �ﻗ�ﯾ�#' ﯙ ﻠ� ﯾﺳﯙ� " ﺎﻟﻋﻣ� � ﮨﻋ�ﮎ̨ . �ﻗ�ﯾ�#' BRB�������� ���������: ﺂ����ﮯ ﺑﻁ��я ﯾ�ﻗ̮�̃�� �ﻟﺧ�ﺻ���� ﻛﻠﻤ����ﺔ "�ﻟﻠﻪ" ﻓﻲ ﺳﻤ���ﺎ� ﻣﺪﯾﻨﺔ �ﻟﻘﻨﯿﻄ��ﺮ� ��ﻟﻤﻐﺮ� ﻣﻦ ﺃﻗﻮﺍﻝ ﺃﺑﻲ ﺑﻜﺮ ﺍﻟﺼﺪﻳﻖﺭﺿﻲ ﺍﻟﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟA ���� ... . . ﺭﺿ�ﻲ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻨﻬ�ﺎ ﺑﺎﻟﺠﺪ ﻣﺠﺘﻤﻊ ﻇﺎﻟﻢ ﻟﻠﺒﻨﺎﺕ������: ������� ����� ��� - �� ���: ������ ������� ������ « ������� ������


فه‌رمانده‌ى فڕۆكه‌وانى سوپا:پشتیوانى كه‌رته سه‌ربازییه‌كان له‌پرۆسه‌ى پاڵه‌وانانى عێراق ده‌كه‌ین\nالثلاثاء 02 حزيران 2020 - 23:16\nلیوا روكن سه‌میر زه‌كى فه‌رمانده‌ى فڕۆكه‌وانى سوپا،ئه‌مڕۆ سێشه‌ممه،دووپاتیكرده‌وه،فڕۆكه‌كانى سوپا پشتیوانى كه‌رته سه‌ربازییه‌كان ده‌كات له‌میان پرۆسه‌ى پاڵه‌وانانى عێراق-سه‌ركه‌وتنى سه‌روه‌رى.\nزه‌كى له‌لێدوانێكى ده‌نگیی كه‌ده‌ستى ئاژانسى هه‌واڵى عێراقى(اه‌ع)كه‌وتووه،رٍایگه‌یاند"كه‌رته سه‌ربازییه‌كان ئه‌مڕۆ هه‌ستاون به‌كیۆماڵكردنى ناوچه مه‌ترسیداره‌كان له‌تیرۆرستانى داعش له دۆڵه‌كانى شاى وزه‌یتون ومه‌حاسن كه بریتیین له‌ناوچه‌یه‌كى سه‌خت وكراوه.\nوتیشى فڕۆكه‌وانى سوپا پشتیوانى كه‌رته سه‌ربازییه زه‌مینییه‌كان ده‌كات بۆ پاراستنى ته‌واوى ناوچه‌كه كه پرۆسه‌كه تیایدا ئه‌نجام ده‌درێت،دووپاتیشیكرده‌وه فڕۆكه‌وانى سوپا له‌ته‌واوى ئاماده‌باشیدایه بۆ ئه‌م پرۆسه‌یه.


کوردستان و مافی خاوەندارێتی و بەڕێوەبردنی نەوت و غاز\nماستەر لەگرێبەستی نەوت و غاز\n19/12/2020 | 1263 جار خوێندراوەتەوە\nهەرێمی کوردستان لەململانێ یەکی توندایە لەگەڵ بەغداد لەسەر مافی خاوەندارێتی نەوت وغاز لەلایەک بەغداد دەیەوێت هەرێم دۆسێی نەوت ڕادەست بکاتەوە لەلایەکی تریشەوە هەرێم دەیەوێت دەست بەومافەوە بگرێت و تەنها داهات ڕادەست بەغداد بکات .\nبەتەنیشت ئەم ململانێ وە بەشێک لە حزب وگوروپ وبەشێک لەپەرلەمانتارانی بەغداد ئەوڕاستیە دەشارنەوەو کە هەرێمی کوردستان مافی خاوەندارێتی هەیە وهەرلایەک بۆمەبەست وئامانجی تایبەتی خۆی چەواشەی ڕای گشتی دەکات وخۆڵ دەکاتە چاوی خەڵک و دەیەوێت لەهەڵویستە جوانە دەستوری ویاسایی یەکانی بەڕێز قوباد تاڵەبانی و تیمەکەی کەم کەنەوە کەسەرسەختانە بەرگری لەتاکەکارت کەبەدەستی کوردەوە مابێت دۆسێی نەوتە دەکات .\nلەخوارە شیکاری یەکی ورد دەکەم بۆ مافی هەرێمی کوردستان لە مافی خاوەندارێتی نەوت وغاز لە چوارچێوەی دەستوری هەمیشەی عێراقی،بڕیارەکانی نەتەوەیەک گرتوەکان ،وەئەودەوڵەتە فیدراڵیانەی کەچۆن مافی خاوەندارێتیان داوە بەهەرێمەکانیان\nیەکەم :مافی هەرێم لەخاوەندارێتی نەوت و غاز بەپێی دەستوری هەمیشەی عێراق ساڵی 2005\n-مادەی 111ی دەستوری عێراق دەڵێت گەلانی عێراق لەهەموو هەرێمەکان وپارێزگاکان خاوەندارێتی نەوت وغاز دەکەن بەبێ جیاوازی .\nدەستور ئەم مافەی لە حکومەتی بەغدا سەندۆتەوە داویەتی بەهەرێمەکان و پارێزگان .\nـ مادەی 112 ی دەستور بڕگەی یەکەم بەهەمان شێوە بەڕێوەبردنی ئەوکێڵگانە کە هەبوون دەبێت ناوەند لەگەڵ هەرێم وپارێزگاکان بەڕێوی ببات و لەڕێگەی پەرلەمانی عێرراقەوە یاسای بۆدەربکرێت وەلەهەمان کاتدا دەبێت بڕێک لەداهاتی نەوت بۆماوەیەک بدرێت بەوهەرێمانەی کەبەعس زیانی پێ گەیاندوون .لەم بڕگیەدا بەهەمان شێوە ناوەند دەبێت لەگەڵ هەرێمەکان نەوت بەڕێوە ببات یاسای بۆدەربکات بەڵام بەغدا بۆئەوەی مافی هەرێم نەدات ئامادەنی یە یاسا دەربکات و کار بەیاسای سەردەمی بەعس ژمارە 84 ی ساڵی 1985 کەناوی یاسای پارێزگاریە لەهایدرۆکربۆنات دەکات .\nبڕگەی دووەم هەمان مادە دەربارەی ئەوکێڵگەنەوتیانەی کەلەدوای ڕێکەوتی جێبەجێکردنی دەستوور دەدۆزرێنەوە لەلایەن هەرێمەکانەوە بەڕێوەدەبرێن .\nدەستوری هەمیشەی عێراق لەمادەی 115 دا دەڵێت لەکاتی دروست بوونی کێشە لەنێوان هەرێم و ناوەند ئەولەویەت بۆ یاسای هەرێمەکانە بەمەرجێک ئەوکێشە لەچوارچێوەی مادەی 110ی دەستور نەبێت نەوت وغازیش لەچوارچێوەی مادەی 110 نی یەو دەسەڵاتی ڕەهای ناوەند نی یە و بەشێوازێکی تایبەت دەسەڵاتەکانی دیاری کردوە دەستور.وەهەروەها مادەی 121ی دەستوور مافی بەهەرێم داوە دەستورویاسا بۆخۆی دەربکات بەمەرجێک پێچەوانەی مادەکانی دەستور نەبێت .\nکەواتە هەرێمی کوردستان بەپێی دەستوری ساڵی 2005 مافی خاوەندارێتی وبەکارهێنانی نەوت وغازی هەرێمی کوردستانی هەیە .\nدووەم ـ مافی هەرێم بەپێی بڕیارەکانی نەتەوەیەکگرتوەکان\nبڕیاری (١٨٠٣) ی کە لەلایەن کۆمەڵەی گشتی نەتەوەیەک گرتوەکان کە لەڕێکەوتی 14 کانونی یەکەمی ساڵی 1962 دەرچوە ودەڵێت ( سەروەری هەمیشەیی گەلانی بەسەر سامانی سروشتی یەکەیدا پەسەندکردوە) ئێمەش وەک گەلی کورد لەهەرێمی کوردستان لەچوارچێوەی ئەم بڕیارەدا دەتوانین خاوەندارێتی نەوت وغاز بکەین .\nوەهەروەها کۆمەڵێک بڕیاری تری نەتەوەیەک گرتوەکان هەمان مافیان بۆگەلان سەلماندوە لەوانەبڕیارەکانی(٢١٥٨ ی ساڵی١٩٦٦ ٫ ٢٦٩٢ی ساڵی١٩٧٠ ٫ ٣٠١٦ ی ساڵی ١٩٧٢ ٫ ٣١٧١ی ساڵی ١٩٧٣ ٫١ ٣٢ -١ ساڵی١٩٧٤ٚ .\nوەهەروەها لە بڕگەی دووەم مادەی یەکەم لەجزئی یەکەم لەپەیمان نامەی نێودەوڵەتی تایبەت بەمافی ئابوری ،کۆمەڵایەتی،ڕۆشنبیری ڕێکەوتی ١٦ی کانونی یەکەمی ساڵی ١٩٦٦دا دەڵێت ( هەموو گەلان هەوڵدەدەن بۆ ئامانجێکی کە سەربەستانە دەتوان خاوەندارێتی بکەن بەداهات و سامانی سروشتیانەوە .\nسێ یەم :- ڕێکخستنی خاوەندارێتی سامانی نەوتی لە دەوڵەتە فیدراڵیەکان\nبەمەبەستی زیاتر ئاشنابوون بە مافی هەرێمەکان لەدەوڵەتە فیدراڵیەکانی بەرهەم هێنی نەوت دەوڵەتانی ئەمریکا،کەنەدا. میرنشینە یەکگرتوەکانی عەرەب ( الامارات العربیە المتحدە) وەک نمونە دەهێنینەوەو بەراوردکاری دەکەین بەم شێوەیە :-\n١ـ ولایەتەیەکگرتوەکانی ئەمەریکا (USA)\nلەئەمریکا دۆخێکی تایبەت بەنەوت هەیە چونکە دەستوری ئەمەریکا لەساڵی ١٧٨٧ نوسراوەو لەوکاتە نەوت نەدۆزراوەتەوەو پاش ٧٢ساڵ لەساڵی ١٨٥٩ نەوت دۆزراوە تەوە و سامانی سروشتی نەوت وغاز لەدەسەڵاتی حکومەتی ناوەندی نیەو دەسەڵاتی هەرێمەکانە .\nخاوەندارێتی نەوت وغاز خاوەن دارێتی یەکەی دەگەڕێتەوە بۆتاکەکان و کۆمپانیا تایبەتەکان و هۆزە هندیەکان کە دانیشتوانی ڕەسەنی ئەمریکان وە هەرکە خاوەنی هەرزەویەک بێت بەشێوەی ستوونی چی لەژێر زەویدابێت هی خاوەن زەویەکە،وەخاوەن زەویەکە وەک هەرماڵیکی تری خۆی کە خاوەندارێتی پوختە دەتوانێت بیفرۆشێت واتە دەتوانێت نەوتەکەش وەک زەویەکەبفرۆشێت .\nوەئەونەوتەی دەکەوێتە سنوری ئاوی هەرولایەتێکەوە حکومەتی هەرێمەکە خاوەنداڕێتی دەکات وەک ولایەتەکانی ئالاباما،نیۆرک،کالیفۆرنیا.وەلەهەندێ ولایەتی تر خاوەندارێتی دەگەڕێتەوە بۆهەمودانیشتوانی هەرێمەکە وەک کانساس، کۆلۆرادۆر،میرلاند،مسیسبی،واشنتۆن و ژمارەیەکی تر لەولایەتەکان .\n٢ - خاوەندارێتی سامانی نەوتی لەکەنەدا\nکەنەدا دەوڵەتێکی فیدراڵی خاوەندارێتی دەستوریە ،پێک هاتوە لە دە مقاتەعە و سێ هەرێم،دەوڵەتێکی بەرهەم هێنی نەوت ،وەلەکەنەدا مافی خاوەندارێتی وبەڕێوەبردنی نەوت وغاز دراوە بەهەرێمەکان .\nبەپێی مادەی ( ١٠٩) ی دەستوری کەندی هەموارکراوی ساڵی ١٨٦٧کەدەڵێت هەموو زەوی وسامانی کانزای وسروشتی خاوەندارێتی یەکەی دەگەڕێتەوە بۆهەرێمەکانی وڵاتی کەندا .\n٣ -خاوەندارێتی سامانی نەوتی لە ئیماراتی عەرەبی متەحدە :\nدەستوری ئیماراتی ساڵی ١٩٧١ مافی خاوەندارێتی نەوت وغازی داوەبە میرنشینەکان واتە هەرێمەکان وەلە مادەی (٢٣) دەڵێت خاوەندارێتی سامان ومواردی سروشتی لە هەموو میرنشینەکان دەگەڕێتەوە بۆئەو میرنشینە بەتایبەتی ،وەگەلەکە بۆبەرژەوەندی نیشتمانی بەکاری دەهێنن.وەبەپێی ئەم مادە حکومەتی ناوەندی ئیمارات ناتوانێت خاوەندارێتی بکات بەڵکو بۆ میرنشینەکانە .\nبەپێی دەستوری هەمیشەی عێراق،ئەمریکا،کەندا،ئیمارات ،وە بڕیارەکانی ئەنجومەنی گشتی نەتەوەیەکگرتوەکان مافی خاوەندارێتی و بەڕێوەبردنی سامانی نەوت وغازیان بۆهەرێمەکان سەلماندوەوهەرهەرێمێک مافی خۆیەتی خاوەندارێتی نەوت وغازەکەی بکات .\nهەرێمی کوردستانیش وەیەکێک لەهەرێمە فیدراڵیەکانی ئەو وڵاتانەی کەنەوت بەرهەمدەهێنن مافی خاوەندارێتی و بەڕێوەبردنی نەوت وغازەکەی خۆی هەیە وهەمووگرێبەستەنەوتیەکانی دەستوری و یاساین و مافی خۆیەتی کە دۆسیەی نەوت لەدەستی خۆی بێت وڕادەستی بەغدای نەکاتەوە .\nدەمێنێتەوە بۆ حکومەتی ناوەندی وئەوئەندام پەرلەمانانەی لەبەغدا وئەوحزب وگروپانەی کوردستانیش کە گوشارەدەخەنە سەر حکومەتی هەرێم وتیمی دانوستانکاری بەسەرۆکایەتی قوبادتاڵەبانی جێگری سەرۆکی حکومەتی هەرێم کە وازبهێنن لەم کارەیان وپشتیوانی مافی سروشتی ودەستوری ویاسای خەڵکی کوردستان بکەن لەنەوت وغاز. چونکە بەڕادەست کردنەوەی دۆسێی نەوت کۆتای بە پێگەی ئابوری وسیاسی هەرێم دێت و دواجار هەموو کورد بەخۆشیانەوە زەرەرمەندی یەکەم دەبن وبەغداو دوژمنانی کوردیش بەئاواتی خۆیان دەگەن .\nـ دەستوری هەمیشەیی عێراقی ساڵی 2005 .\nـ پەرتوکی ( التنظیم الدستوری لاستغلال الموارد النفتیة فی الدول الفدرالیة ،هاشم عبدللە محمد ،التبعة الاولی ٢٠١٩.


وەستا ڕەسوڵ: كێشەمان لەگەڵ پارتی تەنیا دانانی پارێزگاری كەركوك نیە\n444 جار بینراوە 27/6/2019 01:43 PM\nلەوتوێژێك لەگەڵ بەشی كوردی دەنگی ئەمریكا، وەستا ڕەسوڵ ئەندامی ئەنجومەنی سەركردایەتی یەكێتی نیشتمانی كوردستان باس لە پرسی دانانی پارێزگاری كەركوك دەكات كە ئێستا بۆتە گرفت لەنێوان پارتی و یەكێتی و دەشڵێت "كێشەمان لەگەڵ پارتی تەنیا دانانی پارێزگاری كەركوك نیە".\nلەسەرەتای چاوپێكەوتنەكەدا وەستا ڕەسوڵ دەڵێت "سەبارەت بە پارێزگاری كەركوك دوێنێ پارتی و یەكێتی كۆبونەوەیان هەبووە بەپێی زانیارییەكانی ئێمە گەیشتونەتە ڕێككەوتنی سەرەتایی لەوبارەیەوە، لەكۆبونەوەكەدا دوو ناو لەلای ئێمەوە لەبەر دەست بووە دوو ناویش لەلای پارتیەوە لەبەر دەست بووە، بەڵام هێشتا ئەنجامەكەیم نەزانیووە."\nوتیشی"پێم وایە دانانی پارێزگارێكی كوردی یەكێتی بۆ كەركوك دوو ئامانج دەپێكێت، ئامانجێك ئێستا "تەعریب" لەكەركوك دەستی پێكردووە كە ئەوە لەدەسەڵاتی پارێزگاردایە."\nسەبارەت بەوەی ئایا پارێزگارێكی كورد لەم كاتەدا دەتوانێت تەعریب ڕابگرێت یا دەسەڵاتی هەبێت بەسەر سوپا و هێزە ئەمنیەكانی عیراق لەكەركوك وەستا ڕەسوڵ دەڵێت "بەڵێ ئەوە یاسایە، با سەد هەزار ئەندامی هێزە ئەمنیەكان و سوپای عیراق لەوێ(كەركوك) بن كە یاسایەك لە عیراق دەسەڵاتی داوە بە پارێزگارەكان بەڵام لە كەركوك حاڵەتێكی تایبەت هەیە، یەكەم پارێزگار نیە، هەرخۆی جێگری پارێزگارە ئێستا وە لەدوای 16ی ئۆكتۆبەری 2017 بڕیارێك دەرچوو لەلایەن (عەبادی) كە فەرماندەی گشتی هێزە چەكدارەكان "مەسئولی بەڕ و بەحر" بێت لەو شارە، ئەم دوو حاڵەتەش تەنها لەشاری موسڵ و كەركوك هەیە ئیتر دەبێت قابیلی هەڵوەشاندنەوە بێت."\nوەستا ڕەسوڵ وتیشی "ئێستا حكومەتەكەی عادل عەبدولمەهدی هەوڵدەدات یاسا جێ بەجێ بكات چونكە ئەوە دەچێتە چوارچێوەی پێشێلكاری و گەندەڵی و "ئەو كۆمەڵە شتەی باس دەكرێت، بۆیە خۆ كوردیش ناتوانێت تا سەر ئەوە قبوڵ بكات ئەو دوانزە هەزار لە هێزە ئەمنیەكانی هەیە، كورد دەتوانێت "دوو بیستی" كۆبكاتەوە، بەڵام ئەو كاتە كێشەكان قوڵتر دەبێتەوە بۆیە باشترە هەردولا ئەو كێشانە بە لێكتێگەیشتن چارەسەر بكرێن".\nبەبڕوای وەستا ڕەسوڵ ئەگەر لەم كاتەدا پارێزگارێكی كوردی-یەكێتی دابنرێت بۆ كەركوك "دەتوانێت چارەسەری زۆری كێشەكاكانی تەعریب كردنی كەركوك و ئیداری كە ئێستا "بۆگەن" بووە، وە بەتایبەت كێشەی ئەمنی شارەكە، پلانی ئێمە ڕونە بۆ كەركوك وە ئەوە ئامانجەكانمانە."\nوەستا ڕەسوڵ ئەوەشی وت" زۆر شتی تر لەگەڵ پارتی-دا ناكۆكین، مەسەلەكە بەتەنها دانانی پارێزگاری كەركوك نیە،ڕەنگە ئەو "نفوسە زەبەلاحەی" یەكێتی لەكەركوك هەیەتی، وە مانەوەی یەكێتی لەكەركوك لەناو خەڵكە "ڕەش و ڕووتەكەی وە هاوسەنگی هێز لەشارەكە، هەندێك خەڵك پێی خۆش نیە، بۆیە كەركوك شتێكی كەم نیە هەردولامان (پارتی و یەكێتی) بەو چاوەوە سەیری دەكەین."\nڕاشیگەیاند" نابێت كەركوك ببێتە قوربانی ململانێی سیاسی نێوان پارتی و یەكێتی، چونكە ئەوكات میللەت لێت قبوڵ ناكات خۆ سیاسەتی كورد هەموی بریتی نیە لە سیاسەتی ئەم دوو حیزبە بۆیە بەڵكو هەر كوردێك لەهەر شوێنێك دڵی لای كەركوكە، بۆیە پێم وانیە بهێڵن تاسەر "سەرانی ئەو دوو حیزبە" بیخۆن".\nوەستا ڕەسوڵ لەوەڵامدا وتی" نەتۆڵەی شانزەی ئۆكتۆبەرە نە لە شانزەی ئۆكتۆبەر خراپمان كردووە تا خەڵك تۆڵەمان لێبكاتەوە، ئێمە لەو ڕۆژەدا ئەوەی پێمان كراوە كردومانە باقیەكەی تری پێمان نەكراوە لەوە زیاتر ململانێی هێز دەرەقەتی نەهاتوین هاوسەنگی هێز نابەرامبەر بووە، وە پارتیش نەیوتووە ئەمە تۆڵەی شانزەی ئۆكتۆبەرە لەیەكێتی وە ئێمەش بە تۆڵەی نازانین، بەڵكو پێمان وایە مەسەلە "تموحاتی هاوسەنگی هێز"ە لەكەركوك كە برادەرانی پارتی دیموكراتی كوردستان ئەو "مونافەسەیە" لەگەڵ یەكێتیدا دەكەن."\nوەستا ڕەسوڵ دەڵێت" ئێمە ئەگەر قسە لەسەر ئەم بابەتە بكەین زۆر هەڵدەگرێت ئەوانیش لەگەڵ ئێمەدا قارەمانی شانزەی ئۆكتۆبەر بوون ئەوان لە پێش ئێمەدا ڕایانكردووە باقسە لەسەر ئەو بابەتە نەكەین و برینەكان هەڵنەدەینەوە كەواتە ئێمەش قارەمانەكانی 31ی ئاب-مان قبوڵ نیە بەڵام مەسەلەكە وەك وتم مەسەلە هاوسەنگی هێزە كە كەركوك هاوسەنگی هێزی یەكێتی بەرز ڕادەگرێتەوە."\nوەستا ڕەسوڵ جەختی كردەوە كە بەشداری كردنی یەكێتی لەحكومەن بەندە بە پارێزگاری كەركوك و وتیشی"وەك كەركوكیەكان پەیاممان داوەتە مەكتەبی سیاسی خۆمان (یەكێتی) پێمان وتون باشترە ئەگەر كێشەی كەركوك یەكلایی نەكرێتەوە بەشداری پڕۆسەی سیاسی لەهەرێمدا نەكەین، مەكتەبی سیاسی گوێی لێگرتووین و چەند جار لەوبارەیەوە لەگەڵمان دانیشتووە".


ئێرلەندا.. گۆرانیبێژێک دوای موسڵمانبوونی لەلایەن دژە ئیسلامەکانەوە بە توشبوون بە نەخۆشی دەروونی تۆمەتبار دەکرێت – ئیسلامی\nسه‌ره‌تا/ دونیا/ئێرلەندا.. گۆرانیبێژێک دوای موسڵمانبوونی لەلایەن دژە ئیسلامەکانەوە بە توشبوون بە نەخۆشی دەروونی تۆمەتبار دەکرێت\nدوای ئەوەی شینەید ئۆکۆنەر گۆرانیبێژی دیاری ئێرلەندی (یاخود، سینەید ئۆکۆنۆر) لە ماوەی چەند ڕۆژی ڕابردوودا موسڵمانبوونی خۆیی ڕاگەیاند، لە ئێستادا ئەوانەی دژی ئیسلام و موسڵمانانن دەڵێن کە ئۆکۆنەر تووشی “نەخۆشیی دەروونی” بووە.\nمیدیایەکی ڕاستڕەوی توندڕەوی کەنەدی بە ناوی (ذە ڕیبێڵ میدیا) هێرش دەکاتە سەر شینەید ئۆکۆنەر (سینەید ئۆکۆنۆر) و دەڵێت کە شینەید کەسێکی خۆشەویست بووە بەڵام ئێستا پێویستی بە یارمەتی هەیە و “توشی نەخۆشیی دەروونی” بووە.\nمیدیاکە دەشڵێت، “موسڵمانبوونی شینەید جێگای پێکەنین نییە و جێگای نیگەرانییە و ترسناکە،” بەڵام نیگەرانیی و ترسناکیی موسڵمانبوونی شینەید پێدەچێت تەنیا هۆکارەکەی ئەوە بێت کە بووبێتە هۆی مەترسیی بۆسەر بیروباوەڕی پووچی ئەوان.\nمیدیا ڕاستڕەوە توندڕەوە کەنەدییەکە دەشڵێت، “دوعا بۆ شینەید ئۆکۆنەر بکەن، چونکە ئەو نەخۆشە.”\nهاوکات لە یەکێک لە پۆستەکانیدا دوێنێ شینەید (کە بە قسەی دژە ئیسلام و موسڵمانان تووشی نەخۆشیی دەروونی بووە) نوسیوویەتی “ئیسلام نهێنیی دڵخۆشیی تیادایە، خەڵکی پارە ناپەرستن کاتێک دڵخۆشن.”\nبەکارهێنەرێکی فەیسبووکیش دەنوسێت، “بەش بە حاڵی خۆم، هیوادارم ئەو نەخۆشییە (نەخۆشیی ئیسلام و موسڵمانبوون) زیاتر لێم پیسکات.”


سه‌رۆك دۆناڵد تره‌مپ هه‌رچی بوێت له رێگه‌ی تویتێكه‌وه رایده‌گه‌یه‌نێت كه ئه‌مه‌ش وایكردووه 67 ملیۆن و 800 هه‌زار فلۆوه‌ری هه‌بێت له تویته‌ر، ئه‌م ژماره پێوانه‌ییه زۆرێك له سیاسییه‌كانی دنیا و ته‌نانه‌ت سینه‌ماكار و ئه‌كته‌ره به‌ناوبانگه‌كانی ئه‌مریكای سه‌رسام كردووه، چونكه له ئه‌مریكا ته‌نیا ئه‌وانن ئه‌توانن رێژه‌یه‌كی زه‌به‌لاح له فلۆوه‌ر بۆ خۆیان مسۆگه‌ر بكه‌ن.\nكه‌سێكی وه‌ك سیڤن هارڤی پێشكه‌شكار و میدیاكاری به‌ناوبانگی ئه‌مریكی و خاوه‌نی به‌رنامه‌ی فامیلی فیود كه زیاتر له 10 ملیۆن بینه‌ری رۆژانه‌ی هه‌یه، تا ئێستا 4 ملیۆن فلۆوه‌ری لەتویتەر هه‌یه. له تویتێكدا ده‌ڵێت: "ئه‌سته‌مه بگه‌ینه سه‌رۆك تره‌مپ لە فلۆوه‌ردا، ئه‌وه‌ی سه‌رۆك له‌گه‌ڵ سه‌رۆكه‌كانی پێش خۆی جیا دەکاتەوه، مه‌سه‌له‌ی تویته".\nرۆژنامه‌نووسان و سیاسییەکان به‌گشتی به‌كارهێنانی تویت له‌لایه‌ن سه‌رۆك دۆناڵد تره‌مپ-ه‌وه به كارێكی باش نازانن و پێیانوایه بۆته هۆی شكاندنی شكۆی سه‌رۆكایه‌تی ئه‌مریكا. هه‌ندێكی تر به پێچه‌وانه‌وه پێیانوایه تاكه رێگه‌یه بۆئه‌وه‌ی كه په‌یامه‌كانی خۆی بگه‌یه‌نێت به دنیا، چونكه ئه‌و له شه‌ڕێكی قورسدایه له‌گه‌ڵ میدیای لیبرالدا. ئه‌ویش دوای ئه‌وه‌ی سه‌نته‌ری پێو، ساڵی 2018 له راپرسییه‌كدا ده‌ریخست كه 76%ی ئه‌مریكییه‌كان تویتەکانی سەرۆک ئه‌یبینن و ئه‌یخوێننه‌وه.\nخاتوو ئه‌ماندا كارپێنتێر له كتێبی (فریودانی ئه‌مریكا، بۆچی حه‌زمان لێیه سه‌رۆك تره‌مپ درۆمان بۆ بكات) به‌ووردی تیشكی خستۆته سه‌ر ئه‌مه و ده‌ڵێت: "ده‌شێت تره‌مپ خودی خۆشی فریووبدات له سه‌رۆكایه‌تیكردندا. به‌زۆری له‌كاتی تویت-دا ده‌ست به‌سه‌ر مێتافۆر (مه‌جاز)یدا ناگیرێت".\nنووسه‌ر تویته‌كانی سه‌رۆك تره‌مپ-ی وه‌ك سه‌رچاوه به‌كارهێناوه بۆ لێكدانه‌وه و نووسینی كتێبه‌كه‌ی ئه‌گه‌ر كه‌سێك بیه‌وێت تێگه‌یشتنێكی وردی هه‌بێت به‌رامبه‌ر سەرۆک تره‌مپ و به‌كارهێنانی تویت له‌لایه‌ن سه‌رۆكەوه باشتره ئه‌م كتێبه بخوێنێته‌وه ئه‌وكات قسه بكات. كارپێنته‌ر خۆی له تویته‌ردا 128 هه‌زار به‌دواداچوو(Followers) ی هه‌یه.\nزۆربه‌ی جار كه تره‌مپ قسه‌ده‌كات و تویت له‌سه‌ر شتێك ئه‌نوسێت، نیوه‌ی راست و ھەندێکی وانییە. بۆیه هه‌ر كاتێك میدیاكارێك یان سیناتۆرێك پێی بڵێت ئه‌م بابه‌ته راست نییه، هێرش ئه‌كاته سه‌ر ئه‌و میدیایه یان ئه‌و كه‌سه، پاشان ئه‌گه‌ڕێت به‌دوای به‌هانه‌هێنانه‌وه.\nخۆ ئه‌گه‌ر كاتێكیش هه‌ندێك كه‌س زانیان راست ئه‌كات له تویته‌كه‌یدا، ئه‌وا هه‌موو سه‌ره سه‌عاتێك له میدیادا هه‌وڵی روماڵكردنی ده‌دات و ستافی میدیاكه‌ی له كۆشكی سپی بۆ ئه‌و هه‌واڵه به‌گه‌ڕده‌خات.\nرای پێچه‌وانه‌ش هه‌یه به‌رامبه‌ر ئه‌م رایه‌ی کارپێنتەر، هاوارد كوارتز له كتێبی (شێتێتی میدیا، دۆناڵد تره‌مپ، رۆژنامه‌گه‌ریی و شه‌ڕ دژی راستی) روانینێكی تری هه‌یه و پێوایه میدیا سه‌رۆك تره‌مپ-ی گۆشه‌گیركردووه، وه‌ك چۆن كاره خراپه‌كانی هه‌ڵه‌سه‌نگێنن، كاره باشه‌كانی كه به‌رژه‌وه‌ندی نیشتمانیی و نه‌ته‌وه‌یی تێدایه تووڕ ده‌ده‌نه ده‌ره‌وه‌ی باس و هه‌واڵ و راپۆرته‌كانیان. ئه‌مه‌ش وایكردووه پشت بكاته میدیا و خۆی میدیایه‌كی تایبه‌ت به خۆی هه‌ڵبژێرێت كه ئه‌ویش تویته‌ره.\nسەرۆک ترەمپ له‌سه‌ره‌تایی ساڵی 2016دا كه گه‌یشته كۆشكی سپی، جاری وا هه‌بووه بۆ تویتێكی 10 هه‌زار لایك و 5 هه‌زار وه‌ڵامی دراوه‌ته‌وه. کەچی ئه‌م رێژه‌یه له مانگی ئەپرلی 2019 بووه به زیاتر لە 250 هه‌زار لایك. بەپێی ڕاپۆرتێکی واشنگتۆن پۆستیش لەسەرەتای دەستبەکاربوونییەوە تا مانگی ئەپرلی ئەمساڵ 11 ھەزار تویتی کردووە.\nكوارتز له لاپه‌ڕه 71 ی كتێبه‌كه‌یدا ده‌ڵێت:"ده‌زگاكانی راگه‌یاندن هه‌وڵده‌ده‌ن بۆ به‌ئاراسته‌بردنی سه‌رۆكایه‌تی تره‌مپ بۆ درۆی رۆژنامه‌نووسی ناسروشتی. ده‌شێت گه‌وره‌ترین تاوان ئه‌و سوككردن و گاڵته‌جارییه بێت کە زۆرجار میدیای لیبرال پێی دەکات. ئه‌گه‌ر ترس له قێزلێبوونه‌وه‌یه‌كی تێرو ته‌واو نه‌بێت ئه‌وا زۆر راپۆرتی درۆینه‌ی تر به‌رامبه‌ر تره‌مپ دزه پێده‌كراو ده‌ڕژێندرایه ناو كه‌ڵچه‌ری ئه‌مریكییه‌وه".\nره‌نگه ئه‌م قسه‌یه‌ی كوارتز به‌شێك له راستی تێدا بێت، تره‌مپ له‌ئاكامی هه‌ڵبژاردنه‌وه بووه به سه‌رۆك. تا ئه‌ندازه‌یه‌ك پێشتر میدیای ئه‌مریكیم وه‌ك میدیایه‌كی سه‌ربه‌خۆ و بێ لایه‌ن ئه‌زانی، به‌ڵام له‌ماوه‌ی 3 ساڵی رابردوودا ئێستا ئه‌توانم به‌شی زۆری میدیاكان و لایه‌نگیریان یه‌كلا بكه‌مه‌وه. ئێستا ناتوانم نه‌ڵێم سی ئێن ئێن ته‌واو یه‌كلابۆته‌وه به‌لای دیموكراته‌كاندا.\nبۆئه‌وه‌ی دوور نه‌كه‌وینه‌وه له باسه‌كه‌مان ده‌گه‌ڕێنه‌وه سه‌ر به‌كارهێنانی تویته‌ر لای سه‌رۆك تره‌مپ كه زۆربه‌ی شاره‌زایانی میدیا، له گۆشه‌نیگای خۆیانه‌وه سه‌یری فریودانی سه‌رۆك تره‌مپ ده‌كه‌ن كه ئه‌ویش ئامانج لێی بریتییه له دروستكردنی گومان له بیرەوه‌ری تایبه‌ت و پێشبینی و حه‌قیقه‌تی رووداوه‌كان له‌رێگه‌ی لێدوانی به‌رده‌وام له‌سه‌ر بایه‌تێك و ئاراسته‌گرتنی راستی و دروستی له‌سه‌ر بابه‌ته‌كه و نكۆڵكردن لێی.\nكاتێك سه‌رۆك تره‌مپ سه‌ركه‌وتوو بوو له بیروڕاكانیدا، له‌رێگه‌ی له‌قكردنی ئارامی، بڕیاری ناشه‌رعی ئه‌دات له‌سه‌ر بیروباوه‌ڕی خه‌ڵك، بۆیه تویته‌ر لای تره‌مپ پلانێكی تێروته‌واوه، به‌كاریده‌هێنێت بۆ قه‌ناعه‌تپێكردن و كۆنترۆڵكردنی زیاتری خه‌ڵك. كارپێنته‌ر ده‌ڵێت: "تره‌مپ كێشه‌كان ئه‌خاته ناو هۆشیاری گشتییه‌وه و گفتوگۆكردنی كێشه‌كانیش به‌رێگه‌ی گریمانه‌یی ده‌هێڵێته‌وه له میدیادا به‌وشێوه‌یه‌ی كه خه‌ڵكی تر قسه‌ی له‌سه‌رده‌كه‌ن و له‌سه‌ری ده‌نووسن و هه‌ڵیده‌سه‌نگێنن. سه‌ڕه‌رای ئه‌وه‌ی ئه‌و كێشه‌یه وایه یان نا، ئه‌ویش له‌رێگه‌ی به‌كارهێنانی سه‌رچاوه‌كانی كه توانای لێكۆڵینه‌وه‌ی تێدا ناكرێت. كه تویته‌ر یه‌كێكیانه".\nپێموایه تره‌مپ ئه‌گه‌ڕێت به‌شوێن كێشه‌یه‌كی سیاسی كه كێبڕكێكاره‌كانی ئاماده‌گییان تێدانه‌بێت كه پێی بگه‌ن و تا ئه‌و كێشه‌یه له كه‌ناڵه‌كانی راگه‌یاندندا سه‌رسوڕهێنه‌ر بێت. هه‌ربۆیه سه‌رۆك تره‌مپ تویته‌كانی به‌زۆری له سه‌عات 6-9 ی به‌یانیاندایه، به‌تایبه‌تی به‌یانیانی رۆژانی شه‌ممان كاتێك كه‌مترین هه‌واڵی دیكه هه‌ن، تا كاریگه‌ری هه‌بێت.\nره‌نگه زۆرجار تێكڕای سیاسییه‌كان گوزارشتكردنیان له تیۆری پلانگێڕی-دا هه‌بێت، به‌ڵام رێگه‌كه‌ی نه‌زانن، هه‌رچی سه‌رۆك تره‌مپ-ه له‌رێگه‌ی تویته‌ره‌وه به‌كاریده‌هێنێت و سوودبه‌خشیش بووه بۆ خستنه‌ڕووی كێشه‌كانی. به‌هۆی نه‌بوونی هیچ به‌ڵگه‌یه‌كی هه‌قیقی بۆ پاڵپشتیكردن، ته‌نیا و ته‌نیا خزمه‌تی گه‌شه‌سه‌ندنی قوڵبوونه‌وه له پلانگێڕی ده‌كات.


ئەنبار کاردەکات بۆ رێگرتن لە تۆڵەکردنەوە دژی خێزانەکانی داعش\nماوەیەکە پارێزگاکە کاردەکات بۆ دڵنیاکردنەوەی خێزانه‌كانی ئەندامانی داعش تا رووبه‌ڕووی تۆڵەکردنەوەی دانیشتوان نەبنه‌وه له‌سه‌ر ئەو تاوانانەی کە ئەنجامیان نەداوە.\nپۆلیسی ئەنبار پێشوازیده‌كات لە خێزانە ئاوارەکان کە گەڕاونەتەوە بۆ نێو ماڵەکانیان دوای رزگارکردنی پارێزگاکە لەدەست رێکخراوی 'دەوڵەتی ئیسلامی' (داعش). [وێنەکە لە پەیجی فەیسبوکی پۆلیسی ئەنبارەوە وەرگیراوە]\nکردەی تۆڵەکردنەوە دژی خێزانه‌كانی ئەندامانی رێکخراوی "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش) په‌سه‌ندناکرێت، سەرکردە خێڵەکی و عێراقیه‌كان بە دیارونایان وت و جەختیانکردەوە لەوەی ئەم خەڵکە بەشێوەیەکی دادپەروەرانە و بەگوێرەی یاسا مامەڵەیان لەگەڵدا دەکرێت.\nسەرکردە خێڵەکیەکانی ئەنبار بەشێوەیەکی کاتی رێگرییان کردووە لە گەڕانەوەی خێزانه‌كانی ئەندامانی داعش بۆ پارێزگاکە تا رێگربن لە شەپۆلێك لە کردەی تۆڵەکردنەوە لەنێو خەڵکی ناوچەکەدا.\nئەندامی ئەنجومەنی پارێزگای ئەنبار نەعیم که‌عود وتی سەرەکوەزیرانی عێراق حەیدەر عەبادی روونیکردۆتەوە کە ئەم خێزانانە دەبێت بەشێوەی هاوڵاتی ئاسایی مامەڵەیان لەگەڵدا بکرێت.\nکه‌عود بە دیارونای وت نابێت بە تاوانبار دابنرێن "به‌هۆی په‌یوه‌ندییان به کوڕە داعشەکانیانه‌وه".\nوتی دوای ئەمە، نیگەرانییه‌كی رەوا هەیە له‌و هەڕەشەیه‌ی ئەم خێزانانە ده‌شێت هه‌یانبێت کاتێك دەگەڕێنەوە بۆ پارێزگاکە، چونکە دەکرێت هەندێکیان پەناگەی ئارام بدەنە پاشماوەکانی داعش.\nجەختیشیکردەوە لەوەی پێویستە دانیشتوان هەر نیگەرانیەکیان هەیە دەربارەی کەسانی گومانلێکراو بیگەیەننە بەرپرسانی جێبەجێکاری یاسا، نەك خۆیان ئەو کارە بکەن.\nرێگرتن لە تۆڵەسه‌ندنه‌وه\nسەرۆکی ئەنجومەنی خێڵەکی ئەنبار عەبدولوەهاب سەرحان بە دیارونای وت ماوەیەکە خێڵەکانی ئەنبار کاردەکەن بۆ رێگرتن لە تۆڵەکردنەوە لە خێزانەکانی داعش.\nسەرحان داوای لەو کەسانەکرد کە بەدەستی داعش زیانیان پێگەیشتوە هەوڵی دادپەروەری بدەن نەك تۆڵەسه‌ندنه‌وه.\nروونیشیکردەوە كه بۆ رێگرتن لە هەوڵی تۆڵەکردنەوە، "خێڵەکان لە پارێزگای ئەنبار بڕیاریانداوە رێگربن لە گەڕانەوەی خێزانەکانی داعش بۆ نیو ماڵەکانیان بۆ ماوەیەك تا بارودۆخ ئارامدەبێتەوە و قوربانیەکان قەرەبوو دەکرێنەوە".\nوتیشی: "سەرکردە خێڵەکیەکان بەردەوام کاردەکەن بۆ چارەسەرکردنی کێشەكان و هێورکردنەوەی رقی خێڵەکی، لەکاتێکدا پابەندن بە پاراستنی ژن و منداڵی بێتاوانی خێزانەکانی داعشه‌وه."\nوتی ریشسپی خێڵەکان لیستی ئەو ئەندامانەی داعشیان داوەتە هێزە ئەمنیەکان کە خۆیان لێ بێبەری کردوون لە ئەنبار بۆ ئەوەی دەستبەسەربکرێن.\nوتی: "تەنیا له‌سه‌دا 1ی خێزانەکان بەتەواوی خۆیان بێبەریکردووە لە کوڕەکانیان لە دەستپێکی قەیرانەکەوە." ئاماژەشیکرد بەوەی ئەم خێزانانە رێگەیان پێدراوە بگەڕێنەوە و په‌سه‌ندکراون له‌نێو کۆمەڵگەكه‌دا لەلایەن خەڵك و هێزە ئەمنیەکانەوە.\nجێبەجێکردنی حوکمی یاسا\nریشسپی خێلەکانی ئەنبار و فەرماندەکانی هێزەکانی حەشدی خێڵەکیپه‌یمانیانداوه هاوشانی هێزە ئەمنی و بەرپرسە یاساییەکان بنلەکاتی مامەڵەکردن لەگەڵ خێزانەکانی داعشدا، فەرماندەیەکی هێزەکانی حەشدی خێڵەکی فەلاح قەرەغولی وتی.\nقەرەغولی بە دیارونای وت: "یاسا سەردەکەوێت و هەر کردەیەکی تۆڵەکردنەوە دژی خێزانەکانی داعش په‌سه‌ندناکرێت."\nوتی: "گەر کەسێك گومانی ئەندامبوونی ئەو گروپە تیرۆریستیەی لێبکرێت، لەلایەن بەرپرسانی یاسایی پەیوەندیدارەوە مامەڵەی لەگەڵدا دەکرێت."\nبە جیاوازگرتنی هەندێك حاڵەت لە ناوچەی دوورەدەست کە ناسراون بە پشتگیرییان بۆ داعش، هیچ حاڵەتێك نەبووە لە پارێزگاکە کە دانیشتوویەك هەوڵی تۆڵەکردنەوە بدات.\nوتی: "رووداوی تۆڵەکردنەوە زۆر كه‌م روویداوه و بەشێوەیەکی تاکەکەسی ئەنجامدراون نەك بەشێوەی فەرمی."\nوتیشی: "هێزەکانی حەشدی خێڵەکی لە پارێزگاکە بەتەواوی پابەندی یاسان." هه‌روه‌ها وتی ئەوان تەواو ئامادەکراون بۆ دەستەبەرکردنی سەقامگیری لە پارێزگاکەدا لەوکاتەوەی داعش شکستی پێهێنراوە.\nعێراق هەوڵی ئاشتکردنەوەی ئه‌و کۆمەڵگانه دەکات كه داعش پارچه‌پارچه‌ی كردوون\nسەرکردە ناوچەییەکان هاندەری ئاشتەوایین لەنێوان خێزانه‌كانی چەکدارانی داعش و ئەوانەدا كه ئازیزانیان یان موڵکوماڵیان لەدەستداوە بەهۆی گروپەکەوە.\nلەکاتێکدا عێراق گیرۆده‌ی ئه‌وه‌ی چۆن مامەڵەبکات لەگەڵ خێزانی ئەندامانی داعشدا، ئەنبار بە هێواشی تێکەڵیاندەکاتەوە بە کۆمەڵگە.\nخێڵەکانی نەینەوا رێز لە یاساکانی عێراق دەگرن لە مامەڵەکردندا لەگەڵ داعش\nخێڵەکانی پارێزگاکە متمانەیان داوەتە دادوەریی عێراق بۆ چارەسەرکردنی کێشەکان لەگەڵ ئەندامانی داعش و خێزانەکانیان.