دەوڵەت؛ بابەتێک بۆ گفتوگۆ لە نێوان مارکسیستەکان و ئەنارکیستەکانی کوردستان.\n- بەشی سێزدە -\nهاوڕێیان ئه‌م کاته‌تان شاد، وا من جارێکی دی دێمه‌وه نێو باسکاریه‌که‌مان ده‌رباره‌ی (مه‌سه‌له‌ی ده‌وڵه‌ت)، ھیوادارم بەشدارییەکەم سوودمەند بێت.\nبه‌ر له چوونه نێو باسی پرسە‌که (ده‌وڵه‌ت)، پێمخۆشه بڵێم (من دە‌زانم، که ڕاستی و دادپه‌روه‌ری ڕێژه‌یین، لەتەک ئه‌وەشدا من لەتەک ڕاستیدام و به‌لامه‌وه گرنگ نییه کێ دە‌یڵێت، هه‌روه‌ها لەتەک دادپه‌رویشدام و به‌لامه‌وه گرنگ نییه،کێ لێی سودمه‌ند دەبێت) ململانێی نێوان ئازادی و دەسەڵات (ئۆتۆریتە) ڕوناکتریین ده‌ربڕینه له کێشمه‌کێش و ململانێنی نێوان ده‌سه‌ڵاتخوازیی و دژه‌ده‌سه‌ڵات، ده‌سه‌ڵاتخواز؛ ئۆتۆرێتیخواز و نێوه‌ندیخوازه، دژه‌ده‌سه‌ڵاتیش هاوبه‌شیخوازی ئازادیخوازه.\n(باکۆنین) ده‌رباره‌ی ئازادی وتوویه‌تی "ئێمه ئازادی به‌وه‌دا دەناسینه‌وه، که تاکه دروستکاری ڕەوای بناغه‌ی هه‌موو ڕێکخستنه‌کانه، ئیتر ئه‌و ڕێکخستنه ئابووری بێت، یان ڕامیاریی هیچ جیاوازی نییه، ئێمه ناڕازیین له هه‌موو ئه‌و شتانه، که له دووره‌وه، یان له نزیکه‌وه په‌یوه‌ندیان به (سۆسیالیزم، یان کۆمونیزم)ی ده‌وڵه‌تییه‌وه هه‌یه".*\n"تاکه‌کان، یان هه‌روه‌زییه‌کان ئامانجیان هه‌رچیه‌ک بێت، دەبێت بە ئازادی ڕه‌ها سوودمه‌ند و خۆشحاڵبن ".\nلەتەک ئه‌وه‌شدا، که (ئه‌نارکیزم) بزوتنه‌وه‌یه‌کی یه‌کڕا و یه‌ککردار نه‌بووه و نییه، به‌ڵام هه‌میشه، بیروبۆچوونیان ده‌رباره‌ی ئازادی وه‌ک ئه‌و بیروبۆچوونه‌ی (باکۆنین) بووه، ئەوه نه‌بێت ده‌سه‌ڵاتخوازه‌کان ده‌رباره‌ی ئازادی هیچیان نه‌گوتبێت، به‌ڵێ گوتوویانه، به‌ڵام ئه‌وان ئازادی ڕه‌هایان له ده‌سه‌ڵاتی ڕه‌های ده‌وڵه‌تدا بینیووه.\nمرۆڤ به‌پێچه‌وانه‌ی ده‌وڵه‌ته‌وه بوونه‌رێکی کۆمه‌ڵایەتییه، هه‌رچه‌نده، ده‌وڵه‌ت له‌نێو هه‌موو جومگه‌کانی کۆمه‌ڵگه‌دایه، به‌ڵام به‌پێوانه‌ی به‌ها مرۆییه‌کان، ده‌وڵه‌ت وەک مرۆڤ کۆمه‌ڵایه‌یی نییه، زیندوویی و کۆمه‌ڵایەتیی مرۆڤ و لاشه ساردی و نا کۆمه‌ڵایه‌تیی ده‌وڵه‌ت دژ به‌یه‌کن و دانوویان پێکه‌وه ناکوڵێت.\nده‌وڵه‌ت، جگه له دڕنده‌یی و بێبه‌زه‌یی، توانیویه‌تی، مرۆڤ فێری ئه‌وه بکات، که (هه‌بوون avoir بخاته جێگه‌ی بوون être) به‌واته‌یه‌کی دی وای له مرۆڤ کردووه، خۆشویستنی خاوه‌ندارێتی بخاته جێگه‌ی هه‌موو به‌ها مرۆییه‌کان. خۆشویستنی خاوه‌ندارێتی، واتای خۆشویستنی ده‌سه‌ڵاتی ده‌وڵه‌تیش ده‌به‌خشێت، جا ئەگه‌ر ئه‌و ڕسته‌یه ئاواهیش بنووسین، که مرۆڤ (هه‌بوونی ده‌سه‌ڵاتی ده‌وڵه‌ت بخاته جێگه‌ی بوون) به‌واته‌یه‌کی دی وای له مرۆڤ کردووه، خۆشویستنی ده‌سه‌ڵاتی ده‌وڵه‌ت بخاته جێگه‌ی هه‌موو به‌ها مرۆییه‌کان.\nئه‌وه‌ش له‌خۆیه‌وه نه‌ھاتوو، به‌ڵکو هێنراوه، ده‌یان سه‌ده‌یه ده‌سه‌ڵات مرۆڤ به ئاوەزی مه‌زنیی و پیرۆزیی (ده‌سه‌ڵات) په‌روه‌رده و خۆشه‌ده‌کات، وه‌های له مرۆڤ گه‌یاندووه، که ده‌سه‌ڵاتی ده‌وڵه‌ت ڕێخه‌رێکی نایاب و بێوێنه‌ی کۆمه‌ڵگه‌ی مرۆڤایه‌تییه، به‌بێ ئه‌و ڕێکخستنه ژیانی مرۆڤەکان ده‌بێته ژیانێکی پڕ له گه‌ڕه‌لاوژێ و هه‌راوهوریا و گێره‌شێوێنی، ئه‌وانه‌ش که دژ به‌و جۆره ڕێکخستنه ده‌وڵه‌تییه‌ن، ئاژاوەچی (فه‌وزه‌وی)ن و بڕوایان به‌هیچ ده‌سه‌ڵاتێک و ڕێکخستنێک نییە و ڕازی نیین، ئه‌و ده‌وڵه‌تخوازانه درۆزن و ساخته‌چیین، ئه‌وان ئه‌وه ده‌شارنه‌وه، که تیۆریسیۆنانی ئازادیخوازیی (ئه‌نارکیزم) به‌تایبه‌تی (پرۆدۆن) و (باکۆنین) چه‌ندین جار باسی ده‌سه‌ڵات و ڕێکخستنیان کردووه، به‌ڵام کام ده‌سه‌ڵات؟ کام ڕێکخستن؟ (پرۆدۆن) باسی ده‌سه‌ڵاتی ئابووریی کردووه و زۆر جار وتوویه‌تی "ئێمه ده‌سه‌ڵاتی ئابووریی ده‌خه‌ینه جێگه‌ی ده‌سه‌ڵاتی ڕامیاریی" دەبێت ڕێکخستن؛ خۆڕێکخستن و خۆبه‌ڕێوه‌بردنی له خواره‌وه بۆ سه‌ره‌وه بێت، به‌و مه‌رجه له ئازادییه‌وه سه‌رچاوه‌یگرتبێت. (باکۆنین)یش به‌هه‌مان شێوه باسی ڕێکخستنی کردووه و دژی ڕێکخستنی له سه‌ره‌وه بۆ خواره‌وه بووه، هه‌روه‌ها باسی (لایەنی که‌می ده‌سه‌ڵاتی شۆڕشگێڕ)ی کردووه، لای ئه‌و لایەنی که‌می ده‌سه‌ڵاتی شۆڕشگێڕ، بوونی هاوبه‌شییه‌کان و لیژنه هه‌مئاهه‌نگیه‌کان بوون، نه‌ک حکومه‌ت !\nساڵی ١٨٤٨سۆسیال دیموکراتیی ئه‌ڵمانی، له سه‌رده‌ستی (کارل مارکس) و (فریدرک ئەنگلس) داهێنانێکی نوێیان ئاخنییه نێو هزری سۆسیالیستییه‌وه، ئه‌ویش (به ده‌وڵه‌تیکردنی ئامرازه‌کانی به‌رهه‌مهێنان) بوو، گه‌ر له نزیکه‌وه بڕوانینه ئه‌و بیرۆکه و بچینه بنجوبناوانییه‌وه، بۆمان ده‌رده‌که‌وێت، له‌وه زیاتر نییه، که ده‌وڵه‌تی سه‌رمایه‌داران (کۆمەلێک) بکرێته ده‌وڵه‌تی سه‌رمایه‌دارێک (پارت و دەوڵەت).\nهه‌ر زوو گه‌رماوگه‌رم ئازادیخوازه‌کان هاتنه‌ده‌ست و دژی ئه‌و داهێنانه سه‌رسوڕهێنه‌ره وه‌ستانەوه و (پرۆدۆن) و (باکۆنین) دژ به‌وه (به‌هاوبه‌شیکردنی ئامرازه‌کانی به‌رهه‌مهێنان)یان پێشنیارکرد، ماوه‌ی چه‌ندیین ساڵ دژایه‌تی نێوان ئه‌و دوو بیروبۆچوونه بووه بابه‌تی سه‌ره‌کی ده‌مه‌قاڵییەکانی کۆنگره‌کانی ئی‌نته‌رناسیۆنالی یەکەم، به‌تایبه‌تی کۆنگره‌ی(لاهای) و (بیرن) و (برۆکسل).\nبه‌و جۆره بزوتنه‌وه‌ی سۆسیالیستی به‌سەر دوو فێرگەدا دابه‌شبوو ، یان باشتر بڵێم دوو ته‌وژم و ڕەوتی سه‌ره‌کی، ته‌وژمی ڕێکخستن و به‌ڕێوه‌بردنی ده‌وڵه‌تی له‌لایه‌ک، له‌لایەکه‌ی دیکه‌وه، ته‌وژمی خۆڕێکخستن و خۆبه‌ڕێوه‌بردنی نادەوڵەتی له خواره‌وه بۆ سه‌ره‌وه‌ی ئازادیخوازانه‌ی هاوبه‌شییه کرێکارییه‌کان، ئه‌میان سوککردنی هه‌یبه‌تی ده‌وڵه‌ت، ئه‌وی دیان به پێچه‌وانه‌وه، له ده‌وڵه‌تی سه‌رمایه‌داردا (نان و کار و ئازاد)یش ده‌که‌ونه ده‌ست ده‌وڵه‌ت، دەبێت ڕه‌شوڕووته‌که زه‌لیل و داماو چاوی له ده‌ستی به‌زه‌یی ده‌وڵه‌ت بێت، به‌ڵکو پارتی خاوه‌ن ئیمتیاز، بەزەیی بتڵیسێته‌وه و بەزەیی به حاڵیاندا بێتەوە.\nئه‌و ده‌وڵه‌تخوازانه قیرسچمه بوون، هه‌ر له‌سه‌ر بیرۆکه‌که‌یان سوور بوون ، هه‌ر جاره و فێڵ و ڕاوه‌ڕێویه‌کیان ده‌کرده به‌هانه بۆ بوونی ده‌وڵه‌ته‌که‌یان، به‌پێچه‌وانه‌وه (پرۆدۆن) به‌رده‌وام چاوی به بیرۆکه هاوبه‌شیه‌که‌دا ده‌خشانده‌وه، تا له جه‌ره‌یانی ئه‌و چاوپیاداخشانه‌وه‌یه‌دا، گه‌یشته ئه‌و ئه‌نجامه، که نابێت ئامرازه‌کانی به‌رهه‌مهێنان بکرێنه موڵکی هاوبه‌شیه‌کان، چونکه مه‌ترسی دروستبوونی جیاوازی و ئیمتیاز دە‌خوڵقێنێت، به‌ڵکو دەبێت ئامرازه‌کان، به‌پێی پێویست بۆ کاتێکی دیاریکراو به‌ده‌ست هاوبه‌شییه به‌رهه‌مهێنه‌ره‌کانه‌وه‌بن، لیژنه هه‌مئاهه‌نگیه‌کان بتوانن لێیان وه‌ربگرنه‌وه، ئه‌و لیژنه هه‌مئاهه‌نگیانه له هه‌رچی ئاستێکدا بن، کاری دابینکردن و دابه‌شکردن و ده‌فته‌رداریان له ئه‌ستۆیه، ئه‌و لیژنانه ڕۆڵی حکومه‌ت دە‌بینن، به‌ڵام حکومه‌ت به واتا باوه سه‌رمایه‌داریکه‌ی نا، ئه‌و لیژانه هه‌موویان زاده‌ی هه‌ڵبژاردنی له خواره‌وه بۆ سه‌ره‌وه‌ن، واته هه‌ڵبژاردنی ڕاسته‌وخۆ، یان باشتر بڵێم دیموکراتی ڕاسته‌وخۆ.\nمن جه‌خت له‌سه‌ر ئه‌وه ده‌که‌مه‌وه، که هه‌ر که‌سه ئازاده و ئاره‌زووی خۆیه‌تی، کە بۆ باسکارییه‌که‌ی چ فۆرمێکی ده‌وڵه‌ت هه‌ڵدە‌بژێرێت، به‌ڕای من هیچ له نێوه‌ڕۆکی باسه‌که ناگۆڕێت،چونکه ده‌وڵه‌ت، هه‌ر ده‌وڵه‌ته (مالاتستا) واته‌نی "ئه‌م ده‌وڵه‌ت له‌وی دی ده‌چێت، ئه‌وی دیش له دانه‌یه‌کی دیکە ده‌چێت".\nمن به‌شبه‌حاڵی خۆم فۆرمی (ده‌وڵه‌تی سه‌رمایه‌دار) هه‌ڵدە‌بژێم، چونکه که‌مێکی لێده‌زانم، جگه له‌وه ده‌رباره‌ی باسه‌که‌مان، تاقیکردنه‌وه‌کانی روسیا، به‌ر له شۆڕش، کاتی شۆڕش و دوای شۆڕشیش، گه‌لێک به‌ڵگه‌ی حاشاهه‌ڵنه‌گریان به‌ده‌سته‌وه‌داوه.\nپێشتر باسمکرد، که ده‌سه‌ڵات، به چ گیانێک مرۆڤ په‌روه‌رده و خۆشه ده‌کات، له‌به‌رئه‌وه سه‌یر نییه، گه‌ر تاڕاده‌یه‌ک ده‌وڵه‌تخوازی له‌چاو ئازادیخوازیدا په‌سه‌ندتر بێت.\nبیرۆکه‌ی (ده‌وڵه‌تی سه‌رمایه‌دار) نه‌ک هه‌ر نه‌پوکایه‌وه، به‌ڵکو سۆسیال دیموکرات له ئه‌ڵمانیا و ڕوسیا گه‌یاندیانه لووتکه، له ئه‌ڵمانیا باڵی (کاوتسکی)** و له (روسیا)ش باڵی (بۆلشه‌ڤیک - لینین).***\nسه‌ره‌تای سه‌ده‌ی بیست، له روسیا به جۆرێک بزوتنه‌وه‌ی خۆبه‌خۆیی کرێکاران له هه‌ڵکشاندابوو، که (لینین) ناچاربوو ده‌رباره‌ی ڕاپه‌ڕینی (مۆسکۆ ١٩٠٥) بڵێت "کرێکاران سه‌د جار له ئێمه چه‌پڕه‌وتر بوون"، له ساڵی ١٩٠٥ به دواوه، کرێکاران کارگه‌کانیان داگیردە‌کرد، جوتیارانیش زه‌وییه‌کانی خۆیان به‌خۆیان به‌ڕێوهده‌یانبردن **** له‌ولاشه‌وه پارته ڕامیارییه‌کان که‌روێشکه خه‌ویان ده‌کرد، ئه‌و ده‌مه به‌تایبه‌تی ١٩١٧ بۆ‌لشه‌ڤیکه‌کان به‌هێزتریین ڕێکخراوبوون و خاوه‌نی ڕێکخستنێکی خاوه‌ن دسپلینێکی پۆڵایین بوون و له هه‌موو ئه‌وانی دیکە ئامادەتربوون و ئاگایان له دۆخه ڕامیاریه‌که بوو، به‌تایبه‌تی (لینین) و (ترۆتسکی). (بۆلشەڤیکەکانه‌کان) دە‌یانزانی، که‌وا خه‌ریکه هێدی هێدی کار له کار ده‌ترازێت و تا دێت تینی هه‌ڵکشانه شۆڕشگێڕه‌که به‌هێزتر ده‌بێت و کۆڕه کرێکارییه‌کان هه‌موولایه‌کیان گرتۆته‌وه و بونه‌ته مه‌ترسییه‌کی گه‌وره له‌سه‌ر ده‌سه‌ڵاتی ڕامیاریی و چاره‌نووسی پارته‌کان، چونکە هه‌لومه‌رجه‌کانی خه‌باتی کۆمه‌ڵایه‌تی، بارێکی ڕامیاریی سه‌یری هێنابووه ئاراوه.\nله‌لایه‌که‌وه ده‌سه‌ڵات تۆقیبوو، له‌لاکه‌ی تره‌وه پارته ڕامیارییه‌کان، به‌تایبه‌تی له هه‌موویان به‌هێزتر (بۆلشەڤیکەکان) واقوڕماو و داماو به دوای چاره‌ییکی ڕامیارییدا ده‌گه‌ڕان، لەتەک هه‌موو جیاوازییه‌کاندا، ناڕاسته‌وخۆ حه‌ز و ویستێکی ڕامیاریی هاوبه‌ش لایه‌نه ڕامیاریه‌کانی به‌یه‌که‌وه گرێدابوو، به‌ڵام هیچ لایه‌کیان له ترسا ئه‌و نهێنییه ڕامیاریه‌ی نه‌دە‌خسته ڕوو، جه‌ماوه‌ر خۆی هه‌ستی به‌وه کردبوو، که ته‌نها باڵه و دەبێت له خۆڕێکخستن و خۆبه‌ڕێوه‌بردندا به‌رده‌وامبێت،جگه له بۆلشەڤیکەکانه‌کان پارته‌کانی دی هیچ سه‌نگێکی ڕامیاری و جه‌ماوه‌ری ئه‌وتۆیان نه‌بوو پارسه‌نگی هێزه‌کان به‌لایه‌کدا بخه‌ن، ئه‌وه‌ی مابوو ده‌سه‌ڵاتی ڕامیاریی و بۆلشەڤیکەکانه‌کان بوو.\nتا ده‌هات ئامێری داپڵۆسین به‌هێزتر و به زه‌برتر دە‌بوو، خه‌فه‌کردنی بزوتنه‌وه‌ی کرێکاران، به‌شێک بوو له پلانی بۆلشەڤیکەکانه‌کان، ئه‌وان ئه‌وه‌یان دە‌زانی، که به‌کۆڵی کرێکارانه‌وه نه‌بن ناگه‌نه ده‌سه‌ڵاتی ڕامیاریی، له‌به‌رئه‌وه دە‌بووایه به‌بێ خشپه باره ڕامیارییه‌که بقۆزنه‌وه، دانا و زاناتریین که‌سی ڕامیاریی ئه‌و کاته (لینین) بوو، ئه‌و دە‌یزانی له کوێوه و چۆنچۆنی بچێته ژووره و چۆنچۆنیش بێته ده‌ره‌وه، ئه‌و دە‌یزانی به‌بێ ژێرده‌سته‌کردنی سۆڤیه‌ته‌کان هیچ به هیچ ناکرێت، له‌به‌رئه‌وه له‌وێوه ده‌ستیانپێکرد، لای که‌سمان شاراوه نییه، که (لینین) بۆ تێپه‌ڕکردنی هزری (ده‌ستبژێری هۆشمه‌ندی شۆڕشگێڕ) له په‌ڕتووکه به‌دناوه‌که‌یدا (ماالعمل) چ گاڵه‌یه‌کی به خه‌باتی خۆبه‌خۆیی سه‌ندیکایی کرد، به‌ڵام بۆ ده‌ستبه‌سه‌رکردنی سۆڤیه‌ته‌کان په‌شیمانبوه‌وه له دژیایه‌تیکردنی خه‌باتی سه‌ندیکایی، داوا له بۆلشەڤیکەکانه‌کان ده‌کات بچن له سه‌ندیکاندا کاربکه‌ن، بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ش بابه‌تی (ئایا دە‌شێت بۆلشەڤیکەکانه‌کان له سه‌ندیکاکاندا به‌شداربن) دە‌نوسێت، ته‌نانه‌ت فه‌توای ئه‌وه‌ش دە‌دات، که دە‌توانن له کۆنه‌په‌رستریین سه‌ندیکادا کاربکه‌ن. هێنده‌ی نه‌برد، که بۆلشەڤیکەکانه‌کان له زۆرێک له سۆڤیه‌تی کارگه‌کاندا جێگه‌ی خۆیان خۆشکرد، هه‌نگاوی یه‌که‌می پلانی پووچه‌ڵکردنی سۆڤیه‌ته‌کان ئە‌وه‌بوو، خۆشی واته (لینین) بۆ ته‌واوکردنی پلانه‌که، واته به‌شی دووه‌می پلانه‌که له کاتی گه‌ڕاندنه‌وه‌یدا بۆ روسیا له شه‌منده‌فه‌ره‌که‌دا،ئه‌و دروشمانه‌ی داڕشت "کارگه‌کان بۆ کرێکاران، زه‌وییه‌کان بۆ جوتیاران ، ڕاوه‌ستانی جه‌نگو ئاشکراکردنی نهێنییه‌کانی" .\nئه‌و کاته زۆر که‌س به‌تایبه‌تی (ئازادیخوازه‌کان) باشدە‌یانزانی، که ئه‌و دروشمانه دروشمی بیروباوه‌ڕی نیین، دروشمی تاکتیکیین بۆ نزیکبوونه‌وه له ده‌ستخستنی ده‌سه‌ڵات، با که‌مێک له نزیکه‌وه بڕوانیینه ئه‌و دروشمانه (کارگه‌کان بۆ کرێکاران و زه‌وی بۆ جوتیاران) ئه‌و دروشمه ته‌واو جێگه‌ی گومانه بۆ له‌و کاته‌دا به‌رزکرایه‌وه، مه‌گه‌ر ژماره‌یه‌کی زۆر لە کارگە و کارخانەکان به ده‌ست خۆڕێکخستن و خۆبه‌ڕێوه‌بردنی کرێکارییه‌وه نه‌بوون؟ له بواری کشتوکاڵیشدا،هه‌ر به‌و چه‌شنه نه‌بوو؟*****\nئه‌وان گه‌ر مه‌به‌ستیان به حیزبیکردن، یان به ڕامیاریکردنی کۆڕه کرێکارییه‌کان نه‌بوو ئه‌ی چیبوو؟ به‌ڵێ هه‌ر ئه‌وه‌بوو،چونکه هیچ حیزبێکی ڕامیاری یا ده‌سه‌ڵاتێکی ڕامیاریی، بوونی ده‌سه‌ڵاتێکی ئابووریی کرێکاریی له‌پاڵ ده‌سه‌ڵاته‌که‌ی خۆیدا په‌سه‌ندناکات.\nبه‌داخه‌وه ئه‌و ده‌مه، له‌به‌ر که‌می تاقیکردنه‌وه‌ی هه‌ڵخه‌ڵه‌تاندنی سۆسیالیستی ده‌وڵه‌تییدا و****** له‌به‌ر ده‌ستبه‌رنه‌دان له شۆڕش و وه‌فایی بۆ ده‌ستکه‌وته‌کانی، ئه‌و دروشم و هه‌ڵوێسته‌ی بۆلشەڤیکەکانه‌کانیان به پاڵپشتێکی مه‌زنی پرسە‌که‌ی خۆیان زانی، له‌به‌رئه‌وه ڕێگه‌یان له بۆلشەڤیکەکانه‌کان نه‌ده‌گرت لەوەی خۆیان نزیکبخه‌نه‌وه، ئه‌وه‌ش ھەلێکی گه‌وره بوو بۆ بۆلشەڤیکەکانه‌کان، تا خۆیان بکه‌نه نێواخنی سه‌ندیکاکان و سۆڤیه‌ته‌کان.\nکرێکاران به گه‌رمییه‌وه پێشوازی دروشمی ڕاگرتنی جه‌نگیان کرد، چونکه جه‌ماوه‌ر ته‌واو هه‌راسان و ماندوو و برسی ده‌ستی ئه‌و جه‌نگه بوو، وه‌هاش ده‌یانڕوانیه ئه‌و جه‌نگه، که مه‌ترسییه‌کی هێکجار گه‌وره‌یە بۆ شۆڕش، ئه‌و دروشمه‌شیان به پشتگیری زانی و قبوڵیانکرد.\nله‌ڕاستیدا من ئه‌و ڕێگه‌یه به‌خۆم ناده‌موو بڵێم (لینین) و بۆلشەڤیکەکانه‌کان له‌ڕووی تیۆرییه‌وه دژی خودی کۆڕی کرێکاری بوون، به‌ڵام وه‌کو پێشتر وتم، ئه‌وان خوازیاری کۆڕی ڕامیاریی کرێکاریی بوون و حه‌زیان له چاره‌ی کۆڕی ئابووریی کرێکاریی نه‌بوو، ئا ئه‌وه‌یه ڕه‌چه‌ڵه‌کی پرسە‌که، ئه‌وان ئه‌وه‌یان دە‌زانی، که کۆڕی ئابووریی کرێکاریی له به‌رژه‌وه‌ندی گۆڕان و شۆڕشی ڕامیاریی نییه، به‌ڵکو له به‌رژه‌وه‌ندی شۆڕشی ڕیشه‌ییه (شۆڕشی کۆمه‌ڵایه‌تی). بۆلشەڤیکەکانه‌کان عه‌وداڵی شۆڕشی ڕامیاری بوون، نه‌ک کۆمه‌ڵایه‌تی، ئه‌وان هه‌رچی بۆنی گۆڕانی کۆمه‌ڵایەتیی لێبهاتایه لێیده‌ترسان.\nجارێکی دی ده‌یڵێمه‌وه، که کرێکاران ئاشنای هه‌ڵخه‌ڵه‌تاندن و پاشقولی (سۆسیالیستی، کۆمونیستی) نه‌بوون و ساده و ساویلکه و به وه‌فابوون بۆ هه‌ڵکشانی شۆڕشگێڕی و ده‌ستکه‌وته‌کانی، ئەمانە بوونه هۆکاری سه‌ره‌تایی و سه‌ره‌کییه‌کان بۆ سه‌رکه‌وتنی هه‌نگاوی یه‌که‌می پلانه‌که‌ی بۆلشەڤیکەکانه‌کان، ئه‌وه‌بوو بۆلشەڤیکەکانه‌کان خۆیان خزانده نێو سه‌ندیکاکان و سۆڤیه‌ته‌کانه‌وه توانیان ئاڕاسته‌که کۆمەڵایەتییەیان بگۆڕن به ئاڕاسته‌یه‌کی ڕامیاریی، واته دایانماڵیین له ماهییه‌ته چینایەتییه‌که‌یان بۆلشەڤیکەکانه‌کان ھەرچیان بۆ دە‌کرا کردیان، به‌شه مه‌ترسیدارتره‌که‌یان هه‌ڵگرت بۆ دوای ده‌ستخستنی ده‌سه‌ڵاتی ڕامیاریی. بۆلشەڤیکەکانه‌کان هه‌رچی کون و که‌له‌به‌ری شۆڕشه ڕامیارییه‌که‌ی خۆیان هه‌بوو، به خه‌تای کرێکارانیان ده‌زانی، له‌به‌رئه‌وه دوای وه‌رگرتنی ده‌سه‌ڵات به‌گیانی تۆڵه‌کردنه‌وه مامه‌له‌یان لەتەک کرێکاران و جوتیاران ده‌کرد.\nڕاسته‌و نکۆڵی له‌وه ناکرێت، که سوپای سپی هێزێکی کۆنەپه‌رستی دڕنده و وێرانکار بوو، به‌کرێگیراوی بۆرسه‌ی (پاریس) و سه‌رمایه‌دارانی ناوه و ده‌ره‌وه بوو، ده‌سه‌ڵات لەتەکیدا له جه‌نگێکی خوێناوی سه‌ختدا بوو، به‌ڵام لەتەک ئه‌وه‌شدا، ئه‌و ده‌سه‌ڵاته هه‌رچاوێکی له‌سه‌ر هێزی سۆڤیه‌ته‌کان بوو و لێیان تۆقیبوو، چونکه دە‌یزانی، که ناتوانێت له‌پاڵ ئه‌واندا مێخه‌کانی خۆی قوڵ دابکوتێت، دە‌بووایه سه‌ریان به‌گۆمدا بکات، ده‌سه‌ڵات زیاتر له‌وانه ده‌ترسا:\n- سۆڤیه‌ته‌کانی (مۆسکۆ - کرۆنشتات - پترۆگراد).\n- بزوتنه‌وه‌ی ھەرەوەزیی جوتیارانی ئۆکرانیا، ناسراو به بزوتنه‌وه‌ی (ماخنۆڤیستی).\n- ئازادیخوازه‌کان (ئه‌نارکیسته‌کان).\n- به‌رهه‌ڵستکارییه‌که‌ی نێو پارت،به پێشڕه‌وی (ئه‌لکسندرا کۆلنتای).\nلەبەرئەوە به یاسا بنەڕەتییە‌کان سۆڤیه‌ته‌کانی هه‌ڵدە‌وه‌شانده‌وه و له جێگه‌کانیان لیژنەی حیزبی و سه‌ندیکای سووریان دادە‌نا، هه‌ر به‌رهه‌ڵستییه‌ک ببووایه له خوێنی خۆیدا ده‌یانگه‌وزاند، بۆ نمونه قه‌سابخانه‌ی (کرۆنشتاد و پترۆگراد). \nهه‌رچه‌نده سوپاکه‌ی (ماخنۆ) له پێش سوپای سووره‌وه دژی دژه-شۆڕش و ھێزەکانی ئاڵمان و نەمسا ئازایانه ده‌جه‌نگا و قوربانیدە‌دا، به‌ڵام ده‌سه‌ڵات، هه‌ر لێیی ڕازینه‌بوو، چونکه به‌گەلکاریی به‌رهه‌مه‌کانیان به‌رهه‌مدەھێنا و داوای به کۆمونیستکردنی زه‌وییەکان و به‌رهه‌مێنان و دابه‌شکردنیان ده‌کرد.\nئازادیخوازه‌کان به ژماره له روسیا هێزێکی مه‌زن نه‌بوون، به‌ڵام کاریگه‌ری گه‌وره‌یان له‌سه‌ر ڕوداوه‌کان دانابوو، تاکه هێزبوون، که لەتەک بزوتنه‌وه‌ی خۆبه‌خۆیی کرێکاران له سۆڤیه‌ته‌کاندا تێکه‌ڵبوون و ڕۆڵی به‌رچاویان هه‌بوو و له لایه‌نگرانی شۆڕش بوون، له پترۆگراد و کرۆنشتاد لەتەک کرێکاراندا شه‌ونخونیان ده‌کێشا، تا هێزی دژه-شۆڕش بۆ لێدانی سۆڤیه‌ته‌کان و په‌کخستنی به‌رهه‌مهێنان ده‌رفه‌تی ده‌ستنه‌که‌وێت. ئه‌وان لەتەک ئه‌و هه‌ڵوێسته‌شیاندا،له هه‌موولایه‌ک ئاگاداریان ده‌دا و خه‌ڵکیان له مه‌ترسی ده‌سه‌ڵاتی پارتی ئاگاداردە‌کرد، که شۆڕش به‌ره‌و مه‌رگه‌ساتێکی گه‌وره ده‌بات و ڕۆشنیاندە‌کرده‌وه، که به‌هێزبوونی ئه‌قڵییه‌تی به حیزبیکردنی ده‌سه‌ڵات ده‌بێته هۆی سه‌ره‌کی داکشانی شۆڕش و زیادبوونی ئیمتیازاتی کۆمه‌ڵایه‌تی.\nبۆلشەڤیکەکانه‌کان له‌نزیکه‌وه، به‌تایبه‌تی (ترۆتسکی) ئاگاداری بیربۆچوون و هه‌ڵوێستی ئه‌و ئازادیخوازانه بوو، وه‌ک دوژمن تێیدە‌ڕوانیین و له هیچ جێگه‌یه‌ک بواری مانه‌وه‌یانی نه‌هێشتبووەوه، له کرۆنشتاد ژماره‌یه‌کی زۆری کوشتن و بریندارکردن به‌ندیخانه‌کانیشی له‌و ئازادیخوازانه پڕکردبوو، جگه له‌وه به ئاگر و ئاسن په‌لاماری باره‌گه‌کانیانی دە‌دا و به کۆمه‌ڵ ده‌یکوشتن، خوێناویترینیان په‌لاماری باره‌گای مۆسکۆ بوو، تا ڕۆژی ئه‌مڕۆ که‌س به‌ڵگه‌یه‌کی به ده‌سته‌وه نییه و بڵێت سه‌رانی بۆلشەڤیکەکانه‌کان به‌تایبه‌تی (لینین) ئاگاداری ئه‌و قه‌سابخانانه نییه.\nله‌نێو حیزبی بۆلشەڤیکەکانه‌کاندا ده‌نگ و هه‌ڵوێستێکی کرێکاریی ناڕه‌زا دروستبوبوو (ئه‌لکسه‌ندرا کۆلنتای) یه‌کێک بوو له‌وانه داوای سه‌ره‌کیان دانانی سنوور بوو بۆ ده‌سه‌ڵاتی حیزبی و گه‌ڕاندنه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵات بوو بۆ سۆڤیه‌ته‌کان، بۆلشەڤیکە‌کان ئه‌وانیشیان پاککرده‌وه، زۆریان لێکوشتن، زۆریشیان ده‌ربه‌ده‌ری سیبریا و شوێنه دوورده‌سته‌کانی دیکە کرد و به‌شێکی دیان ڕه‌وانه‌ی خڵه‌فاوخانه‌کانی حیزب کرد، دواتر که‌سنه‌یزانی لە چ گۆڕێک نران.\nبا ئێسته بزانیین چۆن ڕاگرتنی جه‌نگ، کرایه به‌شێک له‌و قه‌سابخانه‌یه. نه‌دە‌بووایه شۆڕشی کۆڕه کرێکارییه‌کانی ئه‌ڵمانیا سه‌ریبگرتایه، چونکه دە‌بووه وزه‌به‌خشی کۆڕه کرێکارییه‌کانی روسیا، به‌تایبه‌تی ئه‌و ده‌مه سپارتاکیسته‌کانی ئه‌ڵمانیا وه‌ک بۆلشەڤیکەکان بیریاننه‌دە‌کرده‌وه، بڕوایان به هزری (حیزبی پێشڕه‌و) نه‌بوو، زیاتر خۆبه‌خۆیخوازی کرێکاری و ده‌سه‌ڵاتی کۆڕه کرێکارییه‌کان بوون به‌تایبه‌تی (رۆزا لوکسمبورگ) و (کارل لێبکنێشت) (بڕوانه هه‌موو جنێوه‌کانی لینین) که به‌و دوو شۆڕشگێڕه‌ی ده‌دان.\nبۆلشەڤیکەکانه‌کان له ڕامیارییدا به سه‌لیقه‌بوون، دە‌یانزانی گه‌ر جه‌نگ ڕابگیرێت، وزه‌به‌خشی کرێکاری ئه‌ودیوو بۆ ئه‌مدیوو، ئه‌مدیوو بۆ ئه‌ودیوو بنه‌بڕدە‌کرێت و قور به‌سه‌ر کۆڕه‌کاندا دە‌کرێت، چۆن؟ له‌به‌ر جه‌نگ له هه‌ردوولا سوپا ده‌ستیگیرابوو و نه‌یدە‌په‌رژایه سه‌رکاروباری نێوخۆ،ئه‌وه‌بوو به گرێبه‌ستێک جه‌نگ ڕاگیرا، له هه‌ردوولا سوپا ده‌ستبه‌تاڵبوو، توانیان بگه‌ڕێنه‌وه بۆ ناوه‌وه و ئه‌زمونی داپڵۆسین بخه‌نه‌گه‌ڕوو و بکه‌ونه وێزه‌ی کۆڕه‌کان، له ئه‌لمانیا بڵاوه به کۆڕه‌کان کرا، چه‌نده‌ها کادری کرێکاری شۆڕشگێڕ تیرۆرکران، بۆ نمونه (رۆزا) و (کارل لێبکنیێشت) له روسیاش ئە‌وه کرا، که به کورتی باسمکرد. ئه‌و ده‌مه که‌شێکی وه‌ها دروستکرابوو، که‌س نه‌یدە‌وێرا له پێستی خۆیدا بجوڵێته‌وه، یەکسەر به پیاوی بێگانه و دژه-شۆڕش تاوانباردە‌کرا و سه‌ره‌نگوم ده‌کرا.\nئا له‌و شه‌ڕه خوێناویه‌دا (ده‌وڵه‌تی سه‌رمایه‌دار) بردیه‌وه و (هاوبه‌شی کرێکاران) دۆڕاندی، به واته‌یه‌کی دی شۆڕشی ڕامیاریی گره‌وی برده‌وه و (دیکتاتۆریه‌تی پرۆلیتاریا !! و حیزبی پرۆلتاریا!) باوکران.\nدیکتاتۆریه‌تی پرۆلیتاریا !! و حیزبی پرۆلیتاریا!!\nئه‌و دوو ده‌عبایه ته‌واوکەر و وزه‌به‌خشی یه‌کترن، به‌جیا هه‌رکامیان وه‌ربگریت، له توڕه‌هات زیاتر هیچ واتایه‌کی تریان نییه، ئه‌و دووانه موڵکی ده‌سه‌ڵاتی ڕامیاریین، نه‌ک پرۆلیتاریا وه‌ک چینێکی شۆڕشگێڕ، دە‌شێت یه‌ک پرۆلیتار، یان ده‌سته‌یه‌کی ناھوشیار بیانکه موڵکی خۆیان و خۆیانی پێوه‌بابده‌ن، به‌ڵام پرۆلیتاریا وه‌ک (چینێک) هیچ کارێکی به‌وانه نییه، پرۆلیتاریا به غه‌ریزه‌ش بێت، کارێک ناکاته ئه‌رکی خۆی، گه‌ر ئه‌رکی مێژویی خۆی نه‌بێت، ئه‌وه له کیوێ و که‌ی پرۆلیتاریا به‌بێ هوده به دوای حیزێکدا گه‌ڕاوه، تا بیکاته پێشڕه‌وی خۆی؟ له هه‌موو شوێنێک هه‌میشه،هه‌ر حیزب به‌بێهوده به‌دوای چینی پرۆلیتاریادا گه‌ڕاوه، تا بیکاته پاشکۆی خۆی. ده‌رهه‌ق به‌و دیکتاتۆریه‌ته نه‌فره‌تییه‌ش، پرۆلیتاریا هیچکات کاری پێینه‌بووه، تا پراکتیزه‌ی بکات.\nگه‌ر بتوانرێت دیکتاتۆریه‌ت واتایه‌کی پۆزه‌تیڤ و به‌له‌زه‌تی بده‌یتێ، ئه‌وا دیکتاتۆریه‌تی پرۆلیتاریا خودی شۆڕشه‌که‌یه‌تی، به‌واتایه‌کی دی کاتێک پرۆلیتاریا به شۆڕشه کۆمه‌ڵایه‌تییه‌که‌ی فه‌رشی ئابووری له‌ژێر لاقه‌کانی بۆرژوازی ده‌ردە‌هێنێت و ده‌موده‌ست ده‌یخاته ژێر هاوبه‌شییه کرێکارییه ئازاده‌کان، ته‌نها ئه‌وه‌یه پراکتیزه‌کردنی دیکتاتۆریه‌ته‌که‌ی، ئەگه‌ر نا پرۆلیتاریا، نه ده‌سه‌ڵاتی ڕامیاریی هه‌یه، تا بیکاته ئامرازی پراکتیزه‌کردنی دیکتاتۆریه‌ت، نه خاوه‌نی هیچیشه تا به دیکتاتۆریه‌ت پارێزگاری بکات، پرۆلیتاریا دوای شۆڕشی کۆمه‌ڵایه‌تی، هه‌یه‌تی و نییه‌تی هاوبه‌شیه ئازاد و ئاره‌زومه‌نده‌کانییه‌تی به‌رگریان لێبکات، ئه‌و به‌رگریه‌ش، نە ده‌سه‌ڵاتی ڕامیاریی حیزبییە و نه واتای پراکتیزه‌کردنی دیکتاتۆریه‌تیش ده‌به‌خشێت، ته‌نها به‌رگرییه‌کی شۆڕشگێڕانه‌یه له ده‌ستکه‌وته‌کانی شۆڕشی کۆمه‌ڵایه‌تی، له‌و به‌رگریه‌شدا،نه که‌س، نه‌هیچیش ده‌کاته ئامرازی ده‌ستی خۆی، ته‌نیا خۆیه‌تی خۆی به خۆبه‌خۆیی، که‌واته پرۆلیتاریا وه‌ک چینێک له موماره‌سه‌کردنی هیچ جۆره ده‌سه‌ڵات و حیزبێکدا ماهیه‌تی خۆی جێبه‌جێ ناکا و ناسه‌لمێنێ، پرۆلیتاریا شۆڕشه‌که‌ی، یان شۆڕشێکی کۆمه‌ڵایه‌تیه، یان نییه، پرۆلیتاریا چینێکی شه‌قاوه نییه، خواست و هیوا و مه‌به‌ستی ڕامیاریی نییه، خواست و هیوا و مه‌به‌سته‌کانی کۆمه‌ڵایه‌تیی و ئابووریین، تەنیا حیزبی پرۆلیتاریا، خۆڕێکخستن و خۆبه‌ڕێوه‌بردنێکی چینایەتییه و وا له‌نێو چوارچێوه‌ی چینه‌که‌ی خۆیدا، ده‌ستی ده‌ره‌کی نامۆی تیادا نییه، ئه‌و حیزبه‌ی ئه‌و [ڕێکخستنی سەربەخۆیی جەماوەریی] پشتبه‌خۆبه‌ستی چاونه‌ترسه و مێژووی خه‌باتی پڕه له هه‌زان هه‌زار مانگرتن و خۆپیشاندان و ڕاپه‌ڕین و داهێنانی تیۆرییه.\nحیزبی ده‌سه‌ڵاتخوازه‌کان ته‌واو به پێچه‌وانه‌وه‌یه و ڕامیارییه، ده‌سه‌ڵاتخوازان ته‌واو به‌وه هۆشمه‌ندن، که دەبێت به‌ر له (شۆڕشی کۆشک) پێکهاته‌یه‌کی ڕامیاریی قوچکەیی (هه‌ره‌می/ ھیرارشی) خاوه‌ن دیسپلین هه‌بێت، واته ده‌وڵه‌تێکی بچوکراوه‌ی حازربه‌ده‌ست هه‌بێت، تا له کاتی ده‌ستخستنی ده‌سه‌ڵاتی ڕامیاریدا، هه‌موو کون و که‌له‌به‌ری به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌کانیان پێپڕبکرێته‌وه و وابێت کە ده‌وڵه‌ت له‌هیچی که‌م نه‌بێت، به‌تایبه‌تی له‌بواری داپڵۆسینی جه‌سته‌یی (پۆلیس و سه‌رباز) و داپڵۆسینی هزری و ڕۆسنبیری (میدیا). ئه ئاواهین ئه‌و دوو جۆره حیزبه، واته (حیزبی کۆمه‌ڵایه‌تی خۆبه‌خۆیی شۆڕشگێڕ) و (حیزبی هۆشمه‌ندی پێشڕه‌و) لێره‌دا سه‌یر ئه‌وه‌یه ئه‌و (حیزبه هۆشمه‌نده)، دوو په‌ڕتووکی هه‌ن (الدولە و الپورە) و (ماالعمل)، ئەگەر لە دەستی بسێنیت، ئیتر هیچی پێنامێنێ ،نه بیڵێت،نه بیکات.\nبه‌ر له هه‌موو شتێک (باکۆنین) پێماندە‌ڵێت "شۆڕشه‌کان یاری منداڵان نیین" شۆڕش جه‌نگه، ئەو جه‌نگە ئه‌هلییە، ڕاسته شکێنه‌ره، ته‌نها کاردانه‌وه‌یه و هیچی دی پێویست به‌وه ناکات قسه و قسه‌ڵۆکی دی دوابخرێت، ئه‌و به‌لایه‌وه سه‌یره، کە ئه‌و جه‌نگه ئەوەندە نه‌فره‌تی بێت و ھەروەھا ئەو لەوە بێگومانە، کە جەنگ ئەھلی شاڵاوێکی یەکژەمیی رۆماتیکییە و گورجوگۆڵییه‌کی کاریگه‌ری مه‌زن دە‌هوروژێنێت، بۆ ئامانجی سه‌رکی، که ئه‌ویش تێکوپێکشکاندی هه‌موو جۆره‌کانی سه‌روه‌ریه، که ده‌وڵه‌ت خراپتریین سمبولی هه‌موویانه، هه‌موو ڕۆژێک، له هه‌موو شوێنێک دروستکاری خۆبه‌خۆیی جه‌ماوه‌ری، نێوه‌ڕۆکی ستراتیجی ئه‌نارکیسته شۆڕگێڕه‌کانه، هه‌ر ئه‌وه‌شه ڕاستی گومانلێنه‌کراوی فه‌لسه‌فه‌ی ڕامیاریی باکۆنینی.\nشۆڕشگێڕان ته‌نانه‌ت بۆ ماوه‌یه‌کی که‌میش بێت، بۆ سوودگه‌یاندن به ئازادی، پارێزگاری دادپه‌روه‌ری و یه‌کسانی ده‌که‌ن و به‌بێ هیچ چۆنوچه‌ندییەک له‌سه‌ر ئه‌وه سوورن، که لایه‌نگرانی یه‌کسانی ئابووریی و کۆمه‌ڵایه‌تین، ئه‌گینا ئازادی ده‌بێته وشه‌یه‌کی بێواتا و دوور لە مۆراڵ و گه‌شه‌کردن، هه‌موو درۆی گه‌وره‌ن (باکۆنین) بلێبڕاوانە ئازادی ده‌خاته ڕیزی پێشه‌وه‌ی نه‌خشه، ئه‌و وا بیرده‌کاته‌وه، که "یه‌کسانی له دونیادا له خۆبه‌خۆیی کار و هاوبه‌شییه‌کان و هه‌ره‌وه‌زییه به‌رهه‌مهێنه‌ره ئازاده‌کانه‌وه سه‌رچاوه ده‌گرێت، نه‌ک له سه‌روه‌ریکاری و ده‌وڵه‌ته‌وه.\n(باکۆنین) جه‌خت له‌سه‌رئه‌وه ده‌کاته‌وه، که ئه‌وه‌یه هۆکاری سه‌ره‌کی که‌رتبوونی سۆسیالیسته‌کان، واته هه‌ره‌وه‌زیخوازه شۆڕشگێڕه‌کان و کۆمونیسته سه‌روه‌ریخوازه‌کان، دۆستانی ده‌سه‌ڵاتی ڕه‌های ده‌وڵه‌ت، ئەستەمه به‌بێ بوونی ده‌وڵه‌تێکی سته‌مکار، سه‌روه‌ریخوازیی و چینێکی چه‌وسێنه‌ری خاوه‌ن ئیمتیاز ، بوونی ھەببێت.\nئێمه ئه‌مڕۆ به‌باشی و به‌ئاسانی له سڵکردنه‌وه‌ی ئه‌و ئه‌نارکیسته روسه (باکۆنین) ده‌گه‌ین، که به‌رامبه‌ر به بیرۆکه‌ی به‌ڕێوه‌بردنی ده‌سه‌ڵات له‌لایه‌ن (حیزبێک، یان چینێکی شۆڕشگێڕه)وه هه‌یبوو، کە له چییه‌وه سه‌رچاوه‌یگرتووه.\nده‌رباره‌ی ده‌وڵه‌ته جه‌ماوه‌رییه‌که‌ی (کارل مارکس) پێماندە‌وترێت، له ده‌وڵه‌ته‌که‌ی ئه‌ودا هه‌موومان یه‌کسانیین، به‌ڵێنی ئه‌وه‌ش ده‌ده‌ن، که نه یاسایی، نه ڕامیاریی، نه ئابووریش چینی خاوه‌ن ئیمتیاز بوونی نییه (...)، به‌ڵام حکومه‌تێک هه‌یه " لێره‌دا باش تێبینی ئه‌وه‌بکه‌ن" که حکومه‌تێک هه‌یه و هه‌موو سامانه‌کانی به ده‌سته‌وه‌یه، به‌ڵام به هیچ جۆرێک وه‌ک حکومه‌ته‌کانی دی حکومڕانی ناکات!! شتێکی سه‌یره.\n(باکۆنین) لای خۆی گومانی نه‌هێشتۆته‌وه و ئه‌وه‌ی یه‌کلاکردۆته‌وه، که پێویسته پرۆلیتاریا دوای ئه‌وه‌ی کە دەست به‌سه‌ر ئامێری ده‌وڵه‌تدا دە‌گرێت، بۆ له‌نێوبردنی بۆرژوازی، سوودی لێوه‌ربگرێت. لای (باکۆنین) ده‌وڵه‌ت داموده‌زگایه‌کی دژه‌شۆڕشگێڕیی داپڵۆسێنه‌ره، دوای ئه‌نجامدانی شۆڕش، ته‌نها بۆ ساتێکیش ده‌ستیپێوه‌ناگیرێت و له‌نێودە‌برێت، ئا لێره‌دایه که‌له‌به‌ر و جیاوازی نێوان ئه‌نارکیزمی شۆڕشخواز و مارکسیزم، زۆر ئاشکرایه، که ناته‌بایی (مارکس) و (باکۆنین) ستراتیجی شۆڕشی سۆسیالیستی خستنه بنبه‌ستێکی مه‌زنه‌وه، هه‌ڵوێسته******** دژ به‌یه‌که‌کانیان زۆر له‌وه زیاتر بوون، که ته‌نها ده‌مه‌قاڵێیه‌ک و پێشبڕکێیه‌کی ئایدیۆلۆجی بووبن. پاش ١٩١٧ ئه‌و گرفته تیۆرییه به جۆرێکی دراماتیکی، به‌ڕاستی پراکتیزه‌کرا، به چه‌شنێک پرۆلیتاریای دونیای دووچاری زنجیره‌یه‌ک قه‌یرانکرد، که ئه‌مڕۆ زیاتر له هه‌موو کاتێک، که‌س پێشبینی تروسکایی ده‌لاقه‌یه‌کی ڕۆشنی قوتاربوون، نابینێت.\n* بڕوانه په‌ڕتووکی (histoire de l’anarchisme) لاپه‌ڕه ٢٤٢.\n** بڕوانه په‌رتووکی (به‌ره‌و ده‌سه‌ڵات)ی کاوتسکی.\n*** بڕوانه په‌ڕتووکه‌کانی (ما العمل) و (الدولة والثورة) و (موچوعات نیسان)و (هل یحتفظ البلاشفة بالسلطة).\n**** بڕوانه په‌ڕتووکی (la révoulition inconnu)ی ڤۆلین، هه‌روه‌ها نووسینه‌کانی (ئیما گولدمان) و (ئه‌لکسندر بێرکمان).\n***** بڕوانه په‌ڕتووکی ( شۆڕشی نه‌ناسراو la révollution inconnu) و نووسینه‌کانی ئیما گۆڵدمان و ئه‌لکسندر بیرکمان، سه‌رده‌می شۆڕشی ڕوسی.\n****** بڕوانه تاقیکردنه‌وه‌ی شۆڕشی ئیسپانی و کۆڕه‌کرێکارییه‌کانی ئیتالیا، که چۆن له‌به‌ر ڕۆشنایی تاقیکردنه‌وه‌ی ڕوسیدا، بڤه‌یانکرد، بۆلشەڤیکەکانه‌کانی له‌مه‌ڕ خۆیان توخنی کۆڕه‌کانیان بکه‌ون. س - ع.\n******* په‌ڕتووکی (histoire de l’anarchisme) ل243-244- نوسینی (jean préposiet).\n******** به‌م بۆنه‌یه‌وه دە‌مه‌وێت مەتەڵێک هه‌یه ڕۆشنایی بخەمەسەر ( به‌ڕاستی زۆر به‌لامه‌وه سه‌یره، که (کارل مارکس) به‌و هه‌موو توانا زانستییه‌ی خۆیه‌وه،چۆن و چی گه‌یاندوویه‌تی به‌و بڕوایه، که دەبێت دوای شۆڕش ده‌وڵه‌ت بهێڵرێته‌وه، به‌مه‌رجێک ئه‌و له هه‌موو که‌سێکی دی باشتر ئه‌وه‌ی زانیوه، که هیچ دیارده‌یه‌کی سه‌رخانی به‌بێ بنه‌مایه‌کی مادی بوونی نییه،جا تۆ بڵێی ئه‌و له‌و پرسە‌یه‌دا به پێچه‌وانه‌ی فه‌لسه‌فه‌که‌ی خۆیه‌وه (ماته‌ریالیزمی دایلێکتک و ماته‌ریالیزمی مێژویی) بیریکردبێته‌وه؟! یان له‌و پرسە‌یه‌دا سیله‌ی ڕه‌حمی خۆی له (ده‌وڵه‌ته ڕه‌ها)که‌ی ھیگڵ نه‌بچڕاندوه، تکا دە‌که‌م، گه‌ر که‌سێک هه‌یه و دە‌توانێت وەڵامی ئه‌و مەتەڵە پیرۆزه‌م بۆ ده‌ربخات، پێشه‌کی سوپاسی ده‌که‌م، گرنگیش نییه لام ئه‌و که‌سه (مارکسی)بێت، یان (ئه‌نارکی)بێت، یان هه‌رچییه‌کی دی بێت. س - ع.


بۆ دووەم جار دادگاییکردنی پێنج چالاکوانی بادینان دواخرا – سنور میدیا\nبۆ دووەم جار دادگاییکردنی پێنج چالاکوانی بادینان دواخرا\nبریار بوو ئەمڕۆ دانیشتنێکی دادگایکردنی پێنج چالاکوانی دیکەی بادینان لە دادگای هەولێر ئەنجامبدرێت دواخرا و نوێنەری تیمی پارەزێرانەیش رایگەیاند، “دەستگیرکراوان رەتیانکردەوە کە هیچ تاوانێکیان ئەنجامدابێت و دادگاش نەیتوانی هیچ تاوانێک لەسەر دەستگیرکراوان یەکلابکاتەوە”.\nلەهۆڵی دادگاکەدا، ژمارەیەک لە پەرلەمانتاران و نوێنەری یۆنامی و کەسوکاریان ئامادەبوو، نوێنەری تیمی رۆژنامەنووسانیش ئاماژەی بەوەکرد، “لەسەرەتاوە تا کۆتایی دانیشتنەکە دادگا نەیتوانی هی تۆمەتێک لەسەر ئەو پێنج دەستگیرکراوە بخاتەڕوو”. دەشڵێت، “بەهۆی هەبوونی دۆسیەیی زۆرەوە دانیشتنەکە بۆ کاتێکی نادیار دواخراوە”.\nلەبارەی دانیشتەنەکەوە، عەلی حەمەساڵح ئەندامی پەرلەمانی کوردستان باسی لەوەکرد، “هیچ یەکێک لە شایەتحاڵەکان ئامادەنەبوون کە بیسلەمێنن کە ئەو دەستگیرکراوانە هیچ تاوانێکیان ئەنجامداوە و نکۆڵیشییانکردووە لەوەی کە هیچ تاوانێکیان ئەنجامدابێت”.\nهاوکات، پەرلەمانتاران و نوێنەری تیمی پارێزەرانی دەستگیرکراوانیش تێبینییان لەسەر ئامادەبوونی نوێنەری دەزگای ئاسایشی گشتی خستەڕوو و تیایدا باسییان لەوەکرد، “نایاساییە کە نوێنەری ئاسایش لەدانیشتنی دادگادا ئامادەبێت”.\nهەرچەندە بڕیار بوو ڕۆژی پێنجی ئەم مانگە پرۆسەی دادگاییكردنی بەشێكی تر لەدەستگیركراوانی بادینان بەڕێوەبچێت، بەڵام بەهۆی ئامادەنەبوونی دادوەری سەرەكی كەیسەكەوە، دادگایكردنەكە بۆ ئەمڕۆ دواخرا و ئەمڕۆش بۆ جارێکی تر دوخرا.\nئەو رۆژنامەنووس و چالاکوانانە بەتۆمەتی تێکدانی ئاسایشی گشتی و سیخوڕییکردن بۆ ئەمریكا، بەریتانیا، مستەفا کازمی و بەرهەم ساڵح دادگایی دەکرێن.\nرۆژی ٢٧ ئەم مانگە، دادگای پێداچوونەوەی هەولێر بڕیاری سزای 6 ساڵ زیندانیکردنی بۆ 5رۆژنامەنووس و چالاکوانی بادینان جێبەجێکرد، کە بڕیارەکە رۆژی 20/6/2021 دەرچووە و تێیدا هاتووە، لە وتەی هیچ یەک لە تۆمەتبارەکان ناوی کونسوڵخانەی ئەمریکا و ئەڵمانیا نەهێندراوە، جگە لە وتەی شێروان شێروانی ئەویش بۆ ئەوەی سەریان لێ بشێوێنێت و وا نیشان بدات کە رۆژنامەنووسە، کونسوڵخانەی ئەمریکا و ئەڵمانیا هیچ پەیوەندییان بەو کارانەوە نییە کە ئەو کەسانە کردوویانە، بەڵکو بوونی ئەو کونسوڵخانانە لە هەرێمی کوردستان بۆ پاڵپشتیکردنی هەرێم و دەسەڵاتی دادوەرییە، ئەوەش بە کردنەوەی خولی بەهێزکردن و ناردنە دەرەوەی کارمەندانی حکومەت و دەسەڵێتی دادوەری بە ئامانجی پەرەپێدانیان “\nدوای ئەوەی دادگای پێداچوونەوەی هەرێمی کوردستان لە رۆژی 28/4/2021 بڕیارێکی دادگای تاوانەکانی هەولێری پەسەند کرد تایبەت بە دۆسێی دەستگیرکراوانی بادینان، هەریەک لە ناسک تەها ئەندامی داواکاری گشتی و پارێزەرانی هەر پێنج زیندانیکراوەکە داوای راستکردنەوەی بڕیارەکەی دادگای پێداچوونەوەیان کرد، دواجار دادگای پێداچوونەوە رایگەیاند، سزای شەش ساڵ زیندانیکردن گونجاوە بۆ ئەو پێنج تۆمەتبارەی لە کەیسەکەدا هەن، بۆیە ئەو بڕیارەی کە لە رۆژی 28ی4 داویان هیچ گرفتێکی تێدا نییە تاوەکو پێویست بکات چاکبکرێت .\nرۆژی 16/2/2021 دادگای تاوانەکانی هەولێر بە گوێرەی ماددەی یەکەم لە یاسای ژمارە 21ی ساڵی 2003 سزای شەش ساڵ زیندانی بەسەر هەریەک لە شێروان شێروانی، شڤان سەعید، ئەیاز کەرەم، هاریوان عیسا و گوهدار حەمە ئەمیندا سەپاند، بڕیارەکەی دادگا و پەسەندکردنی لەلایەن دادگای پێداچوونەوەوە کاردانەوەی زۆری ناوخۆیی و نێودەوڵەتی لێکەوتەوە.


دامه‌زراوه‌یه‌كی ئه‌مه‌ریكی: سوپای ئۆكراینا له خاركیڤ خه‌ریكه له رووسیای ده‌باته‌وه\n:: PM:04:30:14/05/2022 \nسه‌نته‌رێكی لێكۆڵینه‌وه‌ی ستراتیجی ئه‌مه‌ریكا رای گه‌یاند، ئۆكراینا له‌مدواییانه‌دا خه‌ریكه به‌سه‌ر رووسیادا زاڵ ده‌بێت، له شه‌ڕی خاركیڤ كه دووه‌م گه‌وره‌ترین شاری ئۆكراینایه، له سوپای رووسیای بردووه‌ته‌وه.\nدامه‌زراوه‌كه ئاماژه‌ی داوه دوای 11 هه‌فته له هێرشی رووسیا بۆ سه‌ر خاركیڤ و سه‌ركه‌وتوو نه‌بوونی رووسیا له گه‌مارۆدانی شاره‌كه، پێ ده‌چێت رووسیا به‌و ده‌ره‌نجامه گه‌یشتبێت به كه‌مترین زیان هێزه‌كانی له‌و شاره‌دا بكشێنێته‌وه.\nڤۆلۆدمێر زیلینسكی سه‌رۆك كۆماری ئۆكراینا له نوێترین وتاری ڤیدیۆیی خۆیدا گوتوویه‌تی، سوپای وڵاته‌كه‌ی هه‌موو كارێك ده‌كات بۆ ئه‌وه‌ی وڵات بپارێزێت و له ده‌ستی دوژمنان رزگاری بكات.\nیه‌كێك له ئامانجه سه‌ره‌كییه‌كانی رووسیا هه‌ر له ده‌ستپێكردنی جه‌نگه‌كه‌وه ئه‌وه بووه، خاركیڤ داگیر بكات كه زۆر گرنگ و ستراتیجییه، به‌ڵام سه‌ركه‌وتوو نه‌بووه. به‌هۆی بۆردمانه‌كانی رووسیا به سه‌تان هاووڵاتیی سڤیلی شاره‌كه كوژراون.\nله رۆژانی رابردوودا سوپای ئۆكراینا توانیویه‌تی كۆمه‌ڵێك گوند له ده‌ستی هێزه‌كانی رووسیا ده‌ربهێنێت\nبه‌گوێره‌ی بی بی سی، له رۆژانی رابردوودا سوپای ئۆكراینا توانیویه‌تی كۆمه‌ڵێك گوند له ده‌ستی هێزه‌كانی رووسیا ده‌ربهێنێت كه پێشتر داگیری كردبوون.\nسوپای رووسیا له گه‌مارۆدانی كیێڤی پایته‌ختیش شكستی هێنا و به ناچار هێزه‌كانی كشانده‌وه. جه‌نگی ئۆكراینا له 24ی شوباتی ئه‌مساڵه‌وه به فه‌رمانی ڤلادیمێر پوتین سه‌رۆكی رووسیا ده‌ستی پێ كردووه، به‌هۆی ئه‌و به‌رگرییه قاره‌مانانه‌ی سوپای ئۆكراینا كردوویه‌تی، رووسیا نه‌یتوانیوه به ئامانجه‌كانی بگات.


خه‌ڵك یا خاك…..سه‌لام عارف – Denegkan\nخه‌ڵك یا خاك…..سه‌لام عارف\nbydengekan\tMay 20, 2009\tگشتی\nخه‌ڵك یا خاك\nسه‌ره‌تای حه‌فتاکان، به‌تایبه‌ت دوای به‌یانی11ی ئازار، ناسیۆنالیستی کورد دروشمی: "كێ بوو خۆی کرد به شه‌کر، ئه‌حمد حه‌سه‌ن ئه‌لبه‌کر!" ی کرد به دروشمی باو، حزبی شیوعیش، باڵی لیژنه‌ی مه‌رکه‌زی، ده‌ستی دابووه گفتوگۆکردن له‌گه‌ڵ به‌عس بۆ دروستکردنی به‌ره نیشیتمانییه به‌دناوه‌که‌یان. حزبی شیوعیی عیراق، باڵی سه‌رکردایه‌تیی ناوه‌ندی؛ عه‌زیز حاج و ئیبراهیم عه‌لاوی، تا ده‌هات بیهێزتر ده‌بوو و گه‌نجانی ئه‌وده‌مه لێیان بێ ئومێد بووبوون، هه‌روه‌ک چۆن له پارتی؛ باڵی لیژنه‌ی مه‌رکه‌زی و ماوییه‌کانی به‌کره‌جۆ نائومێد بووبوون و به‌گشتی به دوای چاره‌یه‌کدا ده‌گه‌ڕان که که‌مێ ئه‌و بۆشاییه‌یان پێ پڕ بکه‌نه‌وه و هه‌ر هیچ نه‌بێت ویژدانی فکری و سیاسیی خۆیان که‌مێ ئاسووده بکه‌ن. هه‌ر ڕێکخراوی گچکه گچكه بوو وه‌کو قارچک سه‌ری هه‌ڵده‌دا، به‌ڵام هه‌موویان له خاڵێکدا هاوڕه‌نگ بوون، هه‌ر هه‌موویان به ناو مارکسی لینینی بوون و پێشڕه‌وی کرێکاران و جووتیارانیان ده‌کرد، ئیتر بێ ئه‌وه‌ی هیچ کامیان چوار کرێکار یا چوار جووتیاریان له‌گه‌ڵ بێت، که‌چی هیچ كامیان له قوتابیی چه‌نه‌بازی به ناو ڕۆشنیری مارکسی و لینینی و ماوی که‌میان نه‌بوو. له‌ناو ئه‌و کۆڕوکۆمه‌ڵانه‌دا گفتوگۆ له‌سه‌ر ئه‌م بابه‌تانه گه‌رم بوو:\nمن له‌گه‌ڵ هاورێکانم، که مافی ئه‌وه به خۆم ناده‌م ناوی که‌سیان بێنم، ئه‌وکاته له‌گه‌ڵ یه‌کێک له‌و گرووپانه کارمان ده‌کرد؛ گرووپی کارگه‌ران، که ئه‌وده‌مه زیاتر به الشغیلة، ناسرابوو و ده‌رباره‌ی ئه‌و مه‌سه‌له و بابه‌تانه‌ی سه‌ره‌وه، به‌گشتی، هه‌موومان هه‌ڵوێست و بیرکردنه‌وه‌مان وابوو که شۆڕش له لادێیه‌وه ناکرێت بۆ شار. شۆڕش ڕاپه‌رینی ناو شاره‌کانه، واته به پێشره‌ویی کرێکاران. له‌و هه‌ڵوێسته‌دا دوور بووین له بیرکردنه‌وه‌ی ماوی، واته به پێوانه لینییه‌که‌ی ڕاست بووین، به‌ڵام به‌بێ ئه‌وه‌ی نه له نزیکه‌وه و نه له دووره‌وه ئاگاداری ئاماده‌ییی کرێکاران و زه‌حمه‌تکێشان بین و حسابێکمان بۆ کردبن.\nله بواری ڕێکخستندا بڕوامان به ڕێکخستنێکی سه‌راسه‌ری هه‌بوو و ڕێکخستنی هه‌رێمیمان به که‌رتکردنی ڕیزه‌کانی کرێکاران ده‌زانی. له‌م بواره‌دا زۆرتر له‌گه‌ڵ ناسیۆنالیسته‌کاندا له کێشمه‌کێشدا بووین، چونکه ڕێکخستنه‌کانی تریش هه‌ر هه‌مان بیروبۆچوونیان ئێمه‌یان هه‌بوو. له‌و کاته‌دا ئێمه هه‌مان بۆچوونی ئه‌م هاوڕێیه‌مان هه‌بوو که ده‌ڵێت "ئێستاش به ته‌نیا له چۆڵی بیابانا تۆم له لایت و بۆنی نێرگسی کوێستانم بۆ ئه‌هێنی…" .\nPrevious گفتوگۆ له‌گه‌ڵ کاروان عومه‌ر کاکه‌سوور\nNext دەسەڵاتى کوردى و سەیارەکەى حەمەپارەپیس!…..عه‌تا قاجری


گۆکول چاند موکرجی – نەوا موکرجی\n18/06/2020 Nawa Mukerji وتار و ڕاپۆرت\nگۆکول چاند موکرجی کێ بووە؟\nگۆکول-چاند سەنکەر-چاند موکرجی باپیرمە، لە ساڵی ١٨٩٤ لە ناوچەی مانیکگۆنج لە دەککا لە دایک بووە، ئەگەرچی لە ناوچەی ناوبراودا شارۆچکەیەک هەیە هەر بە ناوی (مانیکگۆنج)ەوە، بەڵام ئایا باپیرم لە شارۆچکەی مانیکگۆنج یان ناوچەکە کامیان لە دایک بووە؟ ئەمەیان نازانم. ئەوکات دەککا سەر بە هیندستان بووە و لەژێر دەسەڵاتی بەریتانیادا بووە، ئێستا دەککا پایتەختی بەنگلادیشە. من خودی خۆم باپیرمم نەدیوە، پێم وا بێ هەموو زانیارییەکانیشی هەر لە زاری خۆیەوە وەرگیراون، چ ڕاستەوخۆ بووبێ، چ لە ڕێی باوکم (کەمال موکرجی)یەوە بووبێ. چەند جارێک لەگەڵ پوورمدا (شوکرییە موکرجی) دانیشتووم و سەبارەت بە باپیرم پرسیارم لێی کردووە، تەنانەت جارێکیان ویستم چاوپێکەوتنێکی لەگەڵدا بکەم و بە کامێرەش تۆماری بکەین، بەڵام ئەمە هەرگیز ڕووی نەدا و پوورم لە ١٨/١١/٢٠١٨دا لە تەمەنی ٨٧ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد.\nدەمێکە زانینی ڕەگوڕیشەی خۆمان خولیام بووە و حەزم کردووە زیاتر بزانم، تەنانەت بیرۆکەی ئەوەشمان هەبووە کە بۆ هیندستان و بەنگلادیش و پاکستان بگەڕێمەوە و بە دوای زانیاریی ڕەگوڕیشە و کەسوکارماندا بگەڕێم، تەنانەت لەگەڵ هاوڕێیەکدا بڕیار وا بوو ئەمە بکەین و هەموویشی بە فیلم تۆمار بکەین تا لە کۆتاییدا ببێ بە فیلمێکی بەڵگەنامەیی، بەڵام تا ئێستا ڕێکنەکەوتووە.\nلە ساڵانی ڕابردوودا هەموو وێنە و بەڵگەنامە و دۆسێکانی خێزانی خۆمانم کۆ کردەوە، لە بەڵگەنامە ڕەسمییەکان و پێکەوەنانەوەی چیرۆکەکانی ناو خێزانەکەمانەوە بەشی ئەوەندە زانیاریم کۆ کردەوە کە ڕاپۆرتێک لەسەر باوکم و باپیریشم کۆ بکەینەوە. هاوڕێی خۆشەویستم دانا گیان لەم کارانەدا لەگەڵمدا گەلێ ماندوو بوو و دواتریش داوام لێی کرد خۆی بڵاویان بکاتەوە.\nسەرەتای ژیانی موکرجی\nلە ساڵی ١٨٩٤دا لە مانیکگۆنج لە دایک بووە، ڕۆژ و مانگی لەدایکبوونی تا ئێستا نەزانراوە، ئەم زانیارییە لەسەر زۆربەی بەڵگەنامە ڕەسمییەکانی هەیە کە هەموویانم لەم ماڵپەڕەدا بڵاو کردووەتەوە و لە خوارەوە دەتوانی هەموویان ببینی. دایکی ناوی (سوگنی سادە) یان (سوگنی سادی) بووە و لە ساڵی ١٨٥٠دا لە دایک بووە، ئەم زانیارییەش هەر لەسەر زۆرێک لە بەڵگەنامەکانی هەیە. باوکی ناوی سەنکەر-چاند موکرجییە، ئەگەرچی بە ڕێنووسە عەرەبییەکە هەمیشە دەنووسرێ (جاند) بەڵام بە دەسخەتی خۆی بە ئینگلیزی و لە ڕێی نووسراوە ئینگلیزییەکان و تەنانەت واژۆکەی خۆیشییەوە دەتوانین بزانین کە (چاند)ە نەک (جاند).\nئەوەندەی باوکم لەسەر باوکی خۆی زانیویەتی: باوکی گۆکول-چاند کارمەندی پۆلیس بووە و بە هۆی کارەکەیەوە نێرراوە بۆ شاری (گایا) لە هەرێمی (بیهار) لە هیندستان و گۆکول-چاند هەر لەم شارە خوێندنی سەرەتایی خوێندووە. گۆکول-چاند گوایە نۆیەمین مناڵی خێزانەکەی بووە و لە هەمووان بچووکتر بووە، حەوت برا و خوشکێکی هەبووە، ئەگەر چی من لەم زانیارییە هیچ دڵنیا نیم، هۆکاری نادڵنیاییەکەشم ئەوەیە کە ئێمە خۆیشمان حەوت برا و خوشکێکین (جگە لە گوڵاڵەی خوشکم کە هەر بە مردوویی لە دایک بووە)، لێ دەشێ باپیریشم هەمان چیرۆک بێ، بەڵام من هەر لە خۆمەوە گومانم لێی هەیە، بەڵام ئەمە تا ئێستا تەنها گێڕانەوەیە و با تا ڕۆژێک پشتڕاست دەکرێتەوە هەر وا بمێنێتەوە. گوایە لە ساڵانی مناڵیدا نەخۆشیی تاعوون لە شاری گایا بڵاو بووەتەوە و هەموو کەسوکارەکەی لە دەست داوە. لە گەڕانم بە دوای ڕاستودروستیی ئەم ڕووداوەدا بە پێی (گەزەتەی تەندروستیی هیندی – The Indian Medical Gazzette)ی ڕێکەوتی ئەیلوولی ١٩٤٩ لە لاپەڕە ٤٠٨دا ڕاپۆرتێک لە لایەن پڕۆفیسۆر (ئێس. سی. سیڵ)ەوە نووسراوە کە پڕۆفیسۆری پەتاناسی بووە، دەڵێ: «شارۆچکەکە لە ساڵەکانی ١٩٠٠-١٩٠٣، ١٩٠٧-١٩٠٨، ١٩١١ و ١٩١٧-١٩١٨دا بە خراپی دووچاری تاعوون بووەتەوە»، واتە ڕووداوەکە ڕووی داوە، بەڵام تا چەند دەتوانین پشتڕاستی بکەینەوە کە لە خێزانی باپیرم ڕووی داوە و هەموو ئەندامەکانی خێزانەکەی کوشتووە؟ ئەمەیان نازانم و لێکۆڵینەوەی پێویستە. من چەند جارێک لە پوورە شوکرییەمم پرسیوە (کە ئێمە و زۆربەی خەڵکان تەنها پێمان دەوت «باجی»)، چەندین جار ئەم چیرۆکەی وەک خۆی بۆ دووبارە کردوومەتەوە، بەڵام نێوانی خۆمان بێ، من زۆر لە زانیارییەکانی ئەویش دڵنیا نەبووم، هەندێ جار هەستم دەکرد زانیارییەکانی ئۆتۆماتیکییانە و بێ پرسیار وەرگرتووە، چونکە دەیوت: «خۆی دوو خێزان هەبوون، مەکارجی و سەکارجی…» ئینجا من هەمیشە پێکەنینم بەم قسەیە دەهات، بیرم دەکردەوە: هیندستان ملیارێک خەڵکی تێدایە، دوو خێزانی چی؟! بەڵام وا بزانم لاماژەی مەبەست ئەوەیە کە دەشێ مانیکگۆنج لەو کاتەدا وا بووبێ، یان ئەو شارۆچکەیەی تیایدا لە دایک بووە وا بووبێ. پاشتر ئەم زانیارییانە لە لایەن مامۆستا (عەبدوڵڵا کەریم)ەوە هەموو کۆ کرانەوە و لە ڕۆژنامەی کوردستانی نوێدا بڵاو کرانەوە، کە هەر لە خوارەوە کوردی و عەرەبییەکەشم بڵاو کردووەتەوە، لە ڕاپۆرتەکەدا دەڵێ: «تاعوون باوک و دایکی و چەند برایەکی کوشتووە»، چەند برای؟ چەندیان مان؟ ئەی خوشکەکەی؟ ئەمانە زانراو نین. ئەڵبەت من چاک دەزانم کە ئەم زانیارییانە لە پوورمەوە سەرچاوەیان گرتووە و مامۆستا عەبدوڵڵا لەخۆیەوە ئەم زانیارییانەی نەداوە، چونکە پوورم ئەم شتەی بە خودی خۆیشم وتووە.\nپاش مردنی دایک و باوک و «چەند برایەکی»، ڕۆیشتووەتە شاری پەتنا، هەر لە هەمان هەرێمی بیهار، گوایە لە ماڵی خزمێکیان ماوەتەوە کە ئەوانیش هەر زۆر هەژار بوون، بۆیە ناچاربووە هەر لە تەمەنێکی مناڵییەوە دەست بکا بە کارکردن. یەکەم کاری ئەوە بووە لە فەرمانگەیەکدا بووە بە چاودێر، چ فەرمانگەیەک؟ نازانم؛ پاشان لەبەردەم پۆستەخانەی ناوەندیی شارەکەدا بووە بە سکاڵانووس؛ پاشان بووە بە جابیی ترام. تا ئێستا هیچ کامێک لەم زانیارییانە ناتوانم پشتڕاست بکەمەوە، بەڵام لە ئایندەدا هەوڵ دەدەم.\nسوپای بەریتانی و عێڕاق\nگۆکول چاند موکرجی لەگەڵ پێشمەرگەکانی شێخ مەحموددا\nموکرجی لە تەمەنی ٢٤ ساڵیدا و لە ڕێکەوتی ٥ی شوباتی ١٩١٨دا پەیوەندیی بە سوپای بەریتانییەوە کردووە، هەر دوای پەیوەندیکردنەکەی لە شاری ڕاولپیندی، کە ئێستا پاکستانە، خراوەتە خولی ئامادەکارییەوە و میکانیک و فیتەریی خوێندووە. پاشان نێرراوە بۆ عێڕاق: گوایە یەکەم جار بۆ بەسڕە نێرراوە، بەڵام لە ئێستادا ئەمەیانم بۆ پشتڕاست ناکرێتەوە، بەڵام لە مووچەنامەکەیدا نووسراوە کە لە ٥ی ئاداری ١٩١٩ لە بەغدا مووچەکەی وەرگرتووە؛ لە ١ی ئایاری هەمان ساڵ لە کەرکوک وەریگرتووە؛ پاشان لە ئابدا لە بەغدا؛ پاشان بۆ ساڵی دواتر لە ٣ی ئابدا مووچەکەی لە سلێمانی وەرگرتووە. واتە ئەمە دەیسەلمێنێ کە شوێنکارەکانی: بەغدا، کەرکوک، بەغدا، سلێمانی بوون. نازانم ڕێکەوتی دیاریکراوی یەکەم ڕۆژی هاتنی بۆ سلێمانی کەی بووە، بەڵام بە پێی پەسننامەکانی سەرکارەکانی بێ لە ئاداری ١٩١٩ تا ئەیلوولی ١٩٢٢ لە سلێمانی شۆفێری سەرەکیی ئەفسەری ڕامیاریی ئینگلیز بووە لە سلێمانی.\nبەشێک لەم یادنامانە ڕاستەوخۆ لە خۆی و باوکم وەرگیراون و لە پەڕتووکی شاری سلێمانیی ئەکرەمی مەحمودی ساڵحی ڕەشە، بە ئاگاداریی باوکم بڵاوی کردووەتەوە. لە ٦/١/١٩١٩دا بووە بە شۆفێری سەربازیی نێوان سەربازگەی ڕەشید، کە پێی وتراوە «ئۆردوگای هیندییە» یان «بابولموعەززەم»، لێرەدا دەقی نووسراوەکەی ناو پەڕتووکی ناوبراو دەهێنمەوە و وەک خۆی دایدەنێمەوە بە هەموو هەڵەی ڕێنووسەکەیەوە:\n«لە ساڵی ١٩١٩ی زاینیدا ھەروەکو باسمانکرد مێجەڕسۆن بوو بە حاکمی سیاسی لە سلێمانیدا. ئەمیش دوو شۆفێری ھیندیی لەگەڵا بوو.. لەبەرئەوەی ئەم دوو شۆفێرە ئۆتۆمبیلەکانیان بە شکاوی لای تاسلوجە و کەندەکەوەوە بەجێ ھێشتووە نەیانزانیبوو چاکی بکەنەوە ھەردوکیانی بە دەست بەسەری ناردنەوە بۆ بەغدا وەداوای لێکردبوون کە ئۆتومبێل چییەکی زۆر باشی بۆ بنێرن بەمەرجێک میکانیکییەکی باش بێت وە ھەروەھا ئینگلیزییەکی چاکیش بزانێت.\nئینجا با باسی گەشتەکەی بکەین بۆ سلێمانی: بۆ ڕۆژی دووەم لە گەیشتنی کاک مکورجی بۆ سلێمانی (میجەرسۆن) گوێی لە ڤڕەڤڕی ئوتومبێلێک دەبێ وە لە پەنجەرەی ژووری دائیرەوە سەر دەردێنێت، یەکێک لە دوو ئوتومبێلەکەی خۆی دەبینێ سەری سوڕ دەمێنێت. دەنێرێت بەدوای مکورجیدا.. (مکورجی لەقەبی خێزانەکەیانە لە بەنکال) پێی دەڵێت: چۆنت ئەم ئوتومبێلە چاک کردەوە؟ پارچەکانیت لەکوێ بووە؟ لە وەڵامدا موکرجی دەڵێت لە پارچەی ئەویان ئەمیانم تەواوکردووە بەمیان ئەوی تریانم ڕاکێشا هەتا گەیشتمە مهندس خانە پاشان بە شێنەیی ئەویشیان چاک دەکەم.\nسۆن – بەم وەڵامە زۆر دڵخۆش دەبێت فەرمان دەدا کە ڕێوشوێنێکی زۆرچاکی بۆ تەرخان بکەن. زۆر ڕێزی لێ دەگرێت.. بە هۆی توانایی مکورجی یەوە لەسەر فەرمانی حاکمی ناو براو بڕیار دەدرێت بە کردنەوەی دەورەیەکی شۆفێری بۆ یەکەمجار لە شاری سلێمانی لە بەهاری ساڵی ١٩٢٠ ز هەر بۆ ئەم مەبەستە جاڕ دەدرێت وە لە ڕۆژنامەی ئەو ڕۆژەی سلێمانی دا بڵاودەکرێتەوە. وردەوردە لاوانی شار خۆیان ناونووس دەکەن، روو دەکەنەمەڵبەندی دەورەکە لە لە مهندسخانە بوو…»\nئەوەی بە پێی بەڵگەنامەکان دەردەکەوێ ئەوەیە کە وا دیارە لە کۆتایی ساڵی ١٩٢٠دا لە تەمەنی ٢٧ ساڵیدا بڕیاری نەگەڕانەوەی بۆ هیندستان دابێ و لە خزمەتی سەربازی دەرچووە، بە پێی بەڵگەنامەی دەرچوون لە خزمەتی سەربازییەکەی وا دەردەکەوێ کە خۆی لەسەر داوای خۆی داوای کردووە لە خزمەتی سەربازی دەربچێ، کە ئەمەش هەر لەسەر بەڵگەنامەکە نووسراوە کە ڕێگریی لێ دەکا لەوەی لەژێر سایە و تێچوونی سوپای بەریتانییەوە بگەڕێنرێتەوە بۆ هیندستان. وا دیارە پەیوەندیی بە بەشی شارستانیی سوپاوە کردووە، چونکە بەڵگەنامەیەکی تریشمان بە دەستەوەیە کە لەو کاتەی بەریتانییەکان سلێمانی بە جێ دەهێڵن ناچارن کەمکردنەوە لە کارمەندەکانیاندا بکەن و بەم شێوەیە گۆکول-چاندیش بەرکەوتووە و ناچار بووە دەست لە کار بکێشێتەوە. هەردوو ئەم بەڵگەنامانە لە خوارەوە هاوپێچ کراون.\nئوتومبێلی تازەی کڕیوە و لە هێڵی سلێمانی-کەرکوک و کەرکوک-هەولێر و کەرکوک-کفری خستوونیەتە کارەوە. هەر لەم ماوەیەدا بووەتە ئاشنای شێخ مەحمودی حەفید و حەپسەخانی نەقیب، خۆشیان ویستووە و ڕێزیان لێی گرتووە. چیرۆکە باوەکە بەو شێوەیەیە کە باپیرم ئوتومبێلەکەی خۆی پیشکەشی شێخ مەحمود کردووە و ئەویش پارەکەی داوەتەوە، دواتریش هەر خۆی بووە بە شۆفێری شێخ مەحمود. شێخ مەحمود کە لێی پرسیوە: «ناوت چییە؟» و بیهێنە بەر چاوت پیاوێکی هیندی بە شێوەی گۆکردنی هیندی ناوی خۆی بڵێ: «گۆکول-چاند سەنکەر چاند موکرجی»، شێخ مەحمودیش چەند جارێک لێی دووبارە کردووەتەوە و وتوویەتی: «ئەم ناوە بۆ من قورسە و تۆ لەمەودوا ناوت غەفوور هیندییە!» هەندێ جار پێیان وتووە: «غەفوورە ڕەش»، بەڵام کە بە دیوێکدا بیر لەم چیرۆکە دەکەیتەوە: پیاوێکی بێگانە لە وڵاتێکی بێگانە بە تەنیا بە جێ هێڵراوە و پاشای ناوچەکەش چەند هەنگاوێک لێی دوورە و ئوتومبێلی نییە و شۆفێر و فیتەری لە خۆی زیرەکتریش نییە، بە پێی ئەو پەسننامانەی هەڵیگرتوون بە گەواهینامەی ئەفسەرانی ئینگلیز موکرجی «شۆفێر و فیتەری پلە نایاب و پلە یەک» بووە، بۆیە ئەم دەستپێشخەرییەی کردووە بۆ ئەوەی کار بدۆزێتەوە و پلانەکەشی ڕێکوڕەوان سەری گرتووە و بووە بە شۆفێری پاشا!\nلە ساڵی ١٩٣٢دا بڕوانامەی تەجەنوسی وەرگرتووە، کە لە خوارەوە هاوپێچ کراوە؛ پاشان لە ٢٩ی نیسانی ١٩٣٦دا بووەتە خاوەنی ڕەگەزنامەی عێڕاقی. لە کۆتایی ساڵی ١٩٦٨ دا داوانامەیەکی پێشکەشی بەڕێوەبەرایەتیی هاتوچۆ کردووە کە لە خوارەوە پیشان دراوە، تیایدا لەبەر بەساڵاچوون و نەتوانین داوای کردووە مۆڵەتی شۆفێریی لێ وەربگیرێتەوە و بەم شێوەیە وازی لە کار هێناوە.\nلەسەر هەموو بەڵگەنامە عێڕاقییەکانی نووسراوە گوایە موسوڵمان بووە، بەڵام هیچ کەسێک لە خێزانەکەماندا هەرگیز باپیرمانی نەدیوە هیچ نەریتێکی ئیسلامی جێبەجێ بکا. من بە تایبەتی بە هیچ شێوەیەک باوەڕ ناکەم باپیرم بە موسوڵمانی هاتبێ بۆ عێڕاق، بەڵکو هیندۆس بووە. بەڵگەکانیشم هەر لە خودی ناوی خۆیدایە: چ گۆکول و چ چاند و چ سەنکەر و چ موکرجی هەموویان ناوی هیندۆسین: گۆکول ناوی ئەو شوێنەیە کە خودا کریشنا لێی گەورە بووە؛ چاند هەر هیندۆسییە و واتە تابان یان مانگەشەو یان مانگ؛ دیارە گۆکول چاند واتە تابانی گۆکول یان مانگی گۆکول؛ سەنکەر (نەک سەنگەری کوردی)، ناوێکی هیندۆسییە، ناوی خواوەندی هیندۆسی شیڤایە، بە واتای «چاکەکار» دێ؛ موکرجی، کە بە ئینگلیزی چەندین ڕێنووسی هەیە، بە کوردیش چەندین ڕێنووسی وەک (مکورجی، مکرجی، موکورجی) هەیە، ئەویش نازناوێکی هیندۆسیی (کولین براهمین)ییە کە لە بنەچەدا وشەیەکی سانسکریتییە بە واتای «مامۆستا» یان «سەرکار» دێ. هەموو خێزانی موکرجییەکانیش لە بنەچەدا سەر بە هەرێمی بەنگال و وڵاتی بەنگلادیشن. براکانم هەموویان دەنووسن: «مکورجی»، باوکم نووسیویەتی: «مکرجی»، لەسەر پێناسی باری شارستانییەکانیشمان هەر «مکرجی»یە، بەڵام من لە ساڵی ٢٠١٩وە بە ڕەسمی کردم بە «موکرجی» و لە دوای ئەو ڕێکەوتەوە هەرگیز «مکورجی» بە کار ناهێنم، چونکە پێم وایە هەڵەیە.\nبەڵام بێگومان خەیرییە خانی سێیەم (یان دووەم) هاوسەری و نەنکی من موسوڵمان بووە و باوکم و پوورم (باجی) موسوڵمان بوون و لەدایکبوونی ئێمەش بە موسوڵمانی لە قەڵەم دراوە. من پێم وایە باپیرم کەسێکی خۆخۆشەویستکەر بووە و لەسەر بیروباوەڕ دژایەتیی کەسی نەکردووە و هیچیش بە لایەوە گرنگ نەبووە بە موسوڵمان لە قەڵەم بدرێ یان بە هیندۆسی. کە تەماشای هەمووانی کردووە موسوڵمانن، ئەویش لەگەڵ ئاینی باوی خەڵکدا ڕۆیشتووە و بۆی گرنگ نەبووە. تەنانەت هیچ لای گرنگ نەبووە خەڵک بە ناوی خۆیشییەوە بانگی نەکەن، هیچ کێشەیەکی نەبووە کە شێخ مەحمود ناوەکەی گۆڕیوە بە «غەفوور هیندی». تەنانەت کە بیرم لێی کردووەتەوە: باپیرم کەسێکی زۆر ئاشتیخواز بووە، ئەو لە ناوەڕاستی هەموو شەڕکەر و تەواوی جەنگی جیهانییەکاندا بووە، کەچی تفەنگی لە دژی کەس هەڵنەگرتووە و شەڕی بۆ هیچ کەسێکیش نەکردووە، لە سوپای بەریتانیدا شۆفێر و فیتەر بووە، نە شەڕی بۆ هیندستان کردووە، نە بۆ بەریتانیا، نە بۆ عێڕاق نە بۆ کوردستان؛ من پێم وایە باپیرم بە هەموو شێوەیەک دژی شەڕ بووە، حەزێکی زۆری لە خزمەتکردنی خەڵک هەبووە، دڵسۆزی هەموو ئەوانە بووە کە کاری بۆیان کردووە و لێنەگەڕاوە ئەم دڵسۆزییەش هەر وا بێ تۆمارکردن بڕوا، ئەوەتا لەو سەردەمەدا پەسننامەی (نامەی پشتگیری و گەواهیدان)ی بە زۆربەی سەرکارەکانی خۆی نووسیوە. جارێکیان کاک ئاسۆی عومەر سوارە وتی: «کە شەڕی دەربەندی بازیان بووە، شێخ مەحمود نەیتوانیوە دەستی بە ماڵەوەی بگا، باپیرت (گۆکول-چاند موکرجی) چووە و هەموویانی هەڵگرتووە و هێناونی بۆ لای شێخ مەحمود. تەنانەت شێخ مەحمود وتوویەتی: «لەم هەموو کەللەزلەی لەگەڵمدان کەسێکتان نەبوو خەمێکی ماڵومناڵەکەم بخوا کابرایەکی هیندی نەبێ کە لەوسەری دونیاوە هاتووە؟» من نازانم کاک ئاسۆ ئەم چیرۆکەی لە کوێوە هێناوە، بەڵام بە دووری نازانم.\nجارێکیان خۆم پرسیاری ئاینی باپیرمم لە باجی کرد، وتی: «ئێ خۆ لەسەر ڕەگەزنامەکەی نووسراوە کە موسوڵمانە»، وتم: «دەزانم، بەڵام ئایا هەر بە ڕاستی موسوڵمان بوو؟ تۆ قەت دیوتە نەریتێکی ئیسلامی بنوێنێ؟» بەڵام ئەو بە باسێکی تر وەڵاممی دایەوە، وتی: «جارێکیان بە کاری چاودێریی بەڕێوەبەرایەتیی پەروەردە چووم بۆ قوتابخانەیەک، بەڕێوەبەرەکە کە ناوی باوکمی بیستبوو و دەیزانی هیندییە، لێی پرسیم: ست شوکرییە، ئەوە باوکت خەتەنە کراوە؟ منیش زۆرم پێ ناخۆش بوو، سەرزەنشتیم کرد و وتم: مامۆستا، زۆر ناشرینە بۆ تۆ ئەو پرسیارە دەکەیت و شەرم لە خۆت بکە. ئینجا هاتمە دەرەوە و زۆر دڵم تەنگ بوو و زۆرم پێ ناخۆش بوو کە ئەو مامۆستایە ئەوەندە بێئەدەب بوو، خۆم نەگرت بۆ ست (…)ی هاوڕێم گێڕایەوە، ئەویش وتی: جا پێت بوتایە من چوزانم خەتەنە کراوە یان نا؟ لە ژنەکەت بپرسە، ئەو ڕەنگە بزانێ».\nخێزان و کەسێتی\nلە ڕاستەوە بۆ چەپ: شوکرییە موکرجی، خەیرییە ئەیوب غەیوب، کەمال موکرجی، گۆکول-چاند موکرجی، عەتێ فەرەج مەحمود\nمناڵەکە: ئاسۆ کەمال موکرجی لە ١٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٦٧ە کە ساڵڕۆژی لەدایکبوونی ئاسۆیە. شوێنەکە حەوشەی ماڵی باپیرمە لە گەڕەکی سابوونکەران.\nباپیرم گوایە سێ جار هاوسەرگیریی کردووە، ژنی یەکەمی ناوی (حەبە خانم) بووە و هیچ زانیارییەکی وام لەسەر ئەم خانمە نەدۆزیوەتەوە و هیچ سەبارەت بەم خانمە نازانم: کێ بووە؟ خەڵکی کوێ بووە؟ گرێبەستی هاوسەرگیری؟ لەناو دۆسێکانیشدا هیچ بەڵگەنامەیەک لەسەر ئەم خانمە نییە، بۆیە دەشێ هەر نەبووبێ. ژنی دووەمی (یان یەکەمی) ناوی (ئامینە خانم) بووە، کچێکیان بووە و ناویان ناوە سەبیحە، کە دەکاتە پووری من. باپیرم و ئامینە خانم جیا بوونەتەوە، پاشتر ئامینە خانم شووی بە پیاوێکی تر کردووەتەوە کە ناوی کاک یەحیا بووە و سەبیحەی خستووەتە سەر ناوی خۆی، واتە پوورە سەبیحم بە ڕەسمی کچی باپیرم نییە و ناوی سەبیحە یەحیایە، بەڵام لە ڕاستیدا کچی باپیرمە و سەبیحە گۆکول-چاندە.\nژنی سێیەم (یان دووەم)ی باپیرم، کە نەنکی منە، ناوی خەیرییە ئەیوب غەییوبە، ئەگەرچی لەسەر پێناسەکەی نووسراوە لە کەرکوک لە دایک بووە، بەڵام گوایە خۆی خەڵکی کفری بووە، باپیرم لە ٢٥ی ئابی ١٩٢٥دا لە کفری مارەی کردووە. لەسەر پێناسەکەی نەنە خەیرییە نووسراوە کە لە ساڵی ١٩١٣ لە دایک بووە، ئەگەر وا بێ، کەواتە بە دوانزە یان سیانزە ساڵی شووی کردووە، بۆیە لەو باوەڕەدام هەڵەیەک لە ساڵی لەدایکبوونەکەیدا هەبێ. هەموو لاماژەکان ئەوە دەردەخەن نەنە خەیرییە تورکمان بووبێ، تەنها کەس کە ئەم زانیارییەی پشتڕاست نەدەکردەوە پوورم بوو، دایکم و هەموو کەسوکارەکە دەڵێن کە نەنکم و پوورم تەنها بە تورکمانی قسەیان لەگەڵ یەکتر کردووە، بەڵام چەند جارێک لە باجیم پرسیوە: «نەنە کورد بوو یان تورکمان؟» دەیوت: «کورد بوو!» تەنانەت جارێکیان زۆرم لێی کرد تا بڵێ تورکمان بوو، هەر نەیوت. ئێ ئەگەر تورکمان نەبوون بۆچی بە تورکمانی قسەتان دەکرد؟ من خۆم چاک باجیم بیر دێتەوە کە تورکمانییەکی ڕەوان قسەی دەکرد، باجی عەرەبییەکی ڕەوان و کوردییەکی ڕەوانیشی دەزانی. ئەگەر بتوتایە «دەخەوم» زۆر پێی ناخۆش دەبوو، لێت تووڕە دەبوو و دەیوت: «ئەوە تۆ دۆمی دەڵێی دەخەوم؟ بڵێ دەنووم!» باوکیشم هەر تورکمانیی زانیوە. جارێکیان ئەم باسەم لەگەڵ کاک نزاری برامدا باس کرد، ئەو تێڕوانینێکی سەرنجڕاکێشی هەبوو ئەویش ئەمەیە: «تورکمانی چی؟ تورکمان چیی کردووە لەو کاتەدا؟ ئەم کەسانە چینی ژێرەوەی کۆمەڵگا بوون کە شەڕ و ناخۆشییان نەویستووە، لەگەڵ باوی خەڵکدا ژیاون، کە زانراوە تورکمان لەگەڵ عوسمانلیدا کێشەی نییە ئەوانیش خۆیان لە کێشە بە دوور گرتووە و وتوویانە تورکمانین». لێ من هەر پێم وایە تورکمان بووبێ، باوەڕ ناکەم کورد هەر وا ئاسان کچێکیان بە پیاوێکی بێگانەی هیندی دابێ، لە ساڵی ١٩٣١دا شوکرییە (باجی) لە دایک بووە، باوکیشم (کەمال) لە ساڵی ١٩٣٣ لە دایک بووە. ڕۆژ و مانگی هیچیان بە دروستی تۆمار نەکراون و هەر نووسراوە: ١ی تەممووز. ئەگەر بە دیوێکی تریشدا بیر بکەینەوە کە تا ١٩٣١ مناڵیان نەبووە؛ ئەوا لەوانەیە هەر بەڕاستی خەیرییەی لە تەمەنێکی وا مناڵیدا خواستبێ و بەڵام تا پێنج ساڵ دواتر مناڵیان نەبووبێ. بەڵام هێشتا هەر گومانم هەیە.\nهەموو ئەو کەسانەی ڕۆژێک باپیرمیان دیوە باس لە میهرەبانی و هێمنی و دڵسۆزییەکەی دەکەن، ئەگەرچی دەوترێ گوایە باوکم کەسێکی تووڕە و بەزەبر بووە، پووریشم هەر وا بوو، بەڵام دایکم دەڵێ کە: «باپیرت پیاوێکی زۆر لەسەرخۆ و هێمن و ئاشتیخواز بوو، هەرچەند دەنگەدەنگێک ڕووی دابێ یەکسەر بە دیوی ئاشتیدا دەیشکاندەوە و هەمووانی ڕێکدەخستەوە». دوو مناڵەکەشی ئێجگار خۆشویستووە و هەرگیز لە هیچیانی نەداوە، تەنانەت ئەوەش لەناو خەڵکی شارەکەدا زانراوە کە باپیرم زۆر بوک و زاوای بە ئوتومبێلی خۆی گواستووەتەوە و بەشداری خۆشی و ناخۆشییەکانی خەڵک بووە. کە لە باجیم دەپرسی: «باشە تۆ چەندین ساڵ لەگەڵ ئەم پیاوەدا ژیاوی کە پڕ بووە لە چیرۆک، بۆچی پرسیاری زۆرت لێی نەکردووە؟» دەیوت :«باوکم زۆر قسەی نەدەکرد و بە تایبەتیش باسی کەسوکاری خۆی نەدەکرد، بەڵام هەندێ جار کە بە تەنیا دادەنیشت مەیی دەخواردەوە، دەستی دەکرد بە گریانی بەکوڵ و بە حەسرەتەوە بۆ کەسوکارەکەی دەگریا، چەندین جار هەر هەوڵم داوە لەو کاتانەدا لێی دەربهێنم کە چی ڕووی داوە؟ چی بووە؟ بەڵام هەرگیز وەڵامی نەدەدامەوە و هیچی باس نەدەکرد و هەر دەیوت: هیچ!» تا ئێستا تاکە چیرۆکێکی تووڕەبوونی باپیرم کە بیستبێتم ئەوە بووە کە جارێک ئاسۆی برام، کە ئەو کات ساوا بووە، لەگەڵ خۆیدا بردوویەتی و پیاسەی ناوشاری پێی کردووە، دەبێ ئەم ڕووداوە لە ساڵی ١٩٦٧ یان ١٩٦٨دا بووبێ. سواری پاسێک بووە کە ئاسۆی لە باوەشدا بووە، بەڵام هەر کە لە ناودەرگاکەدا بوون، شۆفێرەکە نائاگادارانە دەرگاکەی داخستووەتەوە و لەم داخستنەوەیەدا قاچی ئاسۆ بووە بە دەرگاکەوە. پوورم لاسایی کوردییە شێوە هیندییەکەی باپیرمی دەکردەوە و دەیوت: «ئەی، سەکبابە کاچی ئاسۆ شکانی، سەکباب نەوەستا!»\nموکرجی لە ساڵی ١٩٤٤دا لە گەڕەکی سابونکەران زەوییەکی کڕیوە و مۆڵەتی تەلارسازیی بۆی دەرهێناوە، ئەم پیاوە ئەوەندە بە ناوی (غەفوور) بەناوبانگ بووە، لەوە ناچێ نە لە شارەوانی و نە لە فەرمانگەی تاپۆ داوای پێناسیان لێی کردبێ، چونکە ڕاستەوخۆ نووسیویانە: «غفور مکرجی». ئەم هەڵەیە دواتر لە ٢٠٠٥دا ئێجگار قورس چاک کرایەوە و خانووەکە خرایەوە سەر ناوی میراتگرەکانی باپیرم، چونکە لە ڕووی یاساییەوە کەسێک نییە ناوی «غفور مکرجی» بێ. تا ساڵی ٢٠١٩ش ئەم خانووەمان ما و من لە مانگی ئاداری ٢٠١٩دا فرۆشتم. باوکم لە ساڵی ١٩٧٠دا لە گەڕەکی عەلی ناجی، پشت مزگەوتی حاجی جەمال، خانوویەکی دروست کرد و لەو کاتەوە لەو خانووەدا بووین، ئەم خانووەمان لە ساڵی ٢٠١٦دا فرۆشت.\nباپیرم لە ساڵانی حەفتاکانەوە تووشی مایەسیری بووە و پاشتریش دڵی گەورە ببوو، پاشتریش مایەسیرییەکەی بوو بە شێرپەنجە و ڕۆژبەڕۆژ باری تەندروستیی بەرەو خراپ و خراپتر چووە، تا لە ڕێکەوتی ١٨/١٢/١٩٨٠ لە شاری سلێمانی و لە خانووەکەی عەلی ناجی، پاش ململانێیەکی درێژ لەگەڵ نەخۆشیدا، کۆچی دوایی کرد. ئەو ڕۆژەی مردبوو باوکم لە بەغدا بوو و تەلەفۆنیان بۆی کردبوو، ئەویش داوای کردبوو نەنێژرێ تا خۆی دەگەڕێتەوە بۆ سلێمانی. گۆڕەکەی لە گۆڕستانی سەیوانە لە سلێمانی.\nگۆڕی گۆکول-چاند موکرجی لە گردی سەیوان لە سلێمانی\nباپیرم وەک هەموو هیندییەکی تر حەزی لە خواردنی بەهاراتاوی بووە، بە تایبەتیش زۆر حەزی لە بیبەر (چیلی) بووە، برا گەورەکانم دەگێڕنەوە کە لە ساڵانی دوایی تەمەنیدا باوکم لەبەر نەخۆشییەکەی بیبەر و خوێی لێ قەدەغە کردووە. دایکم دەڵێ هەندێ جار بە دزییەوە دەهات و بیبەری دەخستە گیرفانییەوە و بە دزیی باوکمەوە خواردوویەتی. دایکم دەڵێ: «خواردنی ئەو بە جیا بوو و نە ڕۆن و نە خوێ و نە بەهاراتی تێدا نەبووە و ئەویش هیچ حەزی لەم خواردنە نەبووە»، هەروەها حەزی لە ماسیی سەلەمۆن بووە و هەرچەند ماسیمان کڕیوە ئەو بە جیا ئەوەی خۆی جیا کردووەتەوە و کردوویەتی بە کەری و سووری کردووەتەوە.\nسەبارەت بە ئاشنایەتیی باپیرم و تاگۆر، تاگۆر لانیکەم ٣٢ ساڵ لەو گەورەتر بووە، چیرۆکەکە بەو شێوەیەیە کە لە ڕێگەی کارەکەیەوە، کە جابیی ترام بووە، جارێک لەگەڵ تاگۆردا بەرەو کشمیر چوون، وا دیارە یەکبینینەکەیان ڕێکەوت بووە، بەڵام لەوەی کە هەواداری ئەو بووە، ئەمەیان تا ڕادەیەکی زۆر دڵنیام، چونکە تەنانەت پوورم (باجی) هەندێ هۆنراوەی تاگۆری ئەزبەر کردبوو و هەندێ جار بۆی دەوتم، دەیوت کە ئەمانە لە باوکییەوە فێر بووە کە هیی تاگۆرن. داخەکەم هیچ کامێک لەمانە تۆمار نەکران و ئێستاش ناتوانم بە هیچ شێوەیەک بیانناسمەوە کامە کامە بوون.\nباسێکی تر هەیە گوایە لە نامەیەکدا مامی بانگی کردووەتەوە بۆ هیندستان بۆ دابەشکردنی زەوی و زار و میراتی، بەڵام ئەو ناگەڕێتەوە. من گومانم لەم زانیارییەش هەیە، میراتیی چی؟ ئەو لەتاو هەژاری هەڵهاتووە، کام میراتی؟ پاشان مامی لە کوێ هەواڵی زانی؟ لە کوێ زانی ئێستا لە کوێ نیشتەجێیە؟ کە دەیانزانی برازاکەیان لەوێیە، بۆچی ڕۆژێک سەردانێک ڕووی نەدا؟ پاشان ئەو نامەیە کوا؟ بۆیە من زۆر باوەڕ بەم زانیارییە ناکەم کە دیسان هیی پوورم بوو و مامۆستا عەبدوڵڵا لێی بەرپرس نییە.\nبەڵگەنامەی یەکەم: مووچەنامەی سەربازی هیندی: بە هەردوو بەرگەوە ١٩ لاپەڕەیە\nبەڵگەنامەی دووەم: پەسننامەی یەکەم – سەرهەنگ سی. دانیەڵ ڕێکەوتی کانوونی دووەمی ١٩٢١\nپەسننامەی یەکەم – سەرهەنگ سی. دانیەڵ\nThis is to certify that S-rank 05204 G.C. Mukerji has been with this unit under my command for the last twelve months, and during that time he has carried out his duties to my entire satisfaction.\nC Daniell captain.\nO.C. 953 MG Coy.\nکانوونی دووەم ١٩٢١\nئەمە بەڵگەنامەی ئەوەیە کە سیپۆی ژمارە ٠٥٢٠٤ جی. سی. موکرجی لە ماوەی دوانزە مانگی ڕابردوودا لەژێر فەرمانی مندا لەم یەکەیەدا بووە، لە ماوەی ئەو کاتەدا ئەرکەکانی تا پلەی کامی پەسەندیم ڕاپەڕاندووە.\nسەرهەنگ: سی. دانیەڵ\nئاڕ. ئەی. ئێس. سی. (لەشکری سوپای خزمەتکاری پاشایی)\nئۆ. سی. ٩٥٣ ئێم. جی. کۆی.\nبەڵگەنامەی سێیەم: پەسننامەی دووەم- مەیجەر ئێچ. ئەی. گۆڵدسمیث (یان گۆڵدویت) ڕێکەوتی ٣٠ی ئەیلوولی ١٩٢٢\nپەسننامەی دووەم- مەیجەر ئێچ. ئەی. گۆڵدسمیث\nG.C. Mukerji has been employed in Sulaimani Division as Motor Driver and Mechanic from March, 1919 to September, 1922, when the British were evacuated. Most of his work has been with Ford Cars of which make he has a thorough knowledge. He has always taken a great interest and pride in his machine and is one of the best Indian Drivers I have ever seen driven by. He is honest, sober, hard working and reliable. I can thoroughly recommend him to anyone requiring a good driver and mechanic.\nI have used him for training other drivers.\nA. Goldsmith Major, (hard to read)\nPolitical Officer, Sulaimani (at Baghdad)\nDated 30th Sept.,22.\nجی. سی. موکرجی لە کەرتی سلێمانی لە ئاداری ١٩١٩وە تا ئەیلوولی ١٩٢٢ وەک شۆفێری ئوتومبێل و میکانیک دامەزرێنراوە، کاتێک بەریتانییەکان چۆڵیان کردووە. زۆربەی کارەکانی لەگەڵ ئوتومبێلی فۆڕددا بووە کە زانیارییەکی زۆری تیایاندا هەیە. هەمیشە خولیایەکی زۆر و شانازییەکی زۆری بە ئوتومبێلەکانییەوە پیشان داوە و یەکێکە لە هەرە باشترین شۆفێرە هیندییەکانی کە هەرگیز بینیومن. کەسێکی ڕاشکاوە، ئایغ و بەئاگایە، دڵسۆزە لە کارەکانیدا و متمانەپێکراوە. بە تەواوی پێشنیازی دەکەم بۆ هەر کەسێک کە پێویستی بە میکانیک و شۆفێرێکی باش هەبێ. بۆ مەشقپێکردنی شۆفێرەکانی تر بە کارم هێناوە.\nمەیجەر دەبڵیو. جی. گۆڵدسمیث (یان گۆلدویت، دڵنیا نیم)\nئەفسەری ڕامیاری، سلێمانی (لە بەغدا)\nڕێکەوتی ٣٠ ئەیلوول ١٩٢٢\nبەڵگەنامەی چوارەم: پەسننامەی سێیەم – جێدار ئێچ. ساندێرس، ڕێکەوتی ٢٢ تشرینی یەکەم ١٩٢٢\nپەسننامەی سێیەم – جێدار ئێچ. ساندێرس\nG.C. Mukerjee has been employed as Principal Motor Driver to the Political Officer Sulaimani from March 1919 to September 1922. During this period he has worked to my entire satisfaction and I have never had any complaint to make regarding his work.\nHe has devoted himself with zeal and energy to the performance of his duties. He is painstaking and diligent. He is a first class Motor Driver, capable of undertaking all running repairs and is a good mechanic.\nI have no hesitation in recommending him to any one who desire a first class driver. He leaves the Civil Administration through no fault of his own but owing to the unavoidable reduction of staff consequent upon the recent withdrawal from Sulaimani.\nLate Superintendent, Mechanical Transport, Sulaimani\nBaghdad, the 2nd October ’22.\nجی. سی. موکرجی لە ئازاری ١٩١٩وە تا ئەیلوولی ١٩٢٢ وەک شۆفێری سەرەکیی ئەفسەری ڕامیاریی سلێمانی دامەزرێنراوە. لەم ماوەیەدا بە کامی ڕەزامەندیی من کاری کردووە و هەرگیز هیچ گلەییەکم لە کارەکانی نەبووە.\nبە پەرۆشی و وزەوە خۆی بۆ جێبەجێکردنی ئەرکەکانی تەرخان کردووە. کەسێکی ورد و کۆڵنەدەرە. شۆفێرێکی پلە هەرە نایابە، دەتوانێ هەموو چاککردنەوەیەکی بەگەڕخستن جێبەجێ بکا و فیتەرێکی چاکە.\nبێ هیچ دوودڵییەک پێشنیازی دەکەم بۆ هەر کەسێک کە شۆفێرێکی پلە نایابی بوێ. بێ سووچی خۆی یەکەی شارستانی بە جێ دەهێڵێ بە هۆی کەمکردنەوەی کارمەندانەوە کە لە ئەنجامی کشانەوە لە سلێمانیی ئەم دواییانەوە ڕووی داوە کە ناتوانین خۆمانی لێ لابدەین.\nچاودێری پێشوو، بەشی گواستنەوەی میکانیکی، سلێمانی\nبەغدا، ٢٢ تشرینی یەکەم ١٩٢٢\nبەڵگەنامەی پێنجەم: پەسننامەی چوارەم – جێدار جەی. بۆرتن، ڕێکەوتی ٢٣ تشرینی دووەم ١٩٢٣\nپەسننامەی چوارەم – جێدار جەی. بۆرتن\nDuring the last twelve months G.C. Mukerji has been employed by me on many occasions. He is a very good driver and always keeps his car in excellent running order.\nRe: Supplies, Kingerban\nلە ماوەی دوانزە مانگی ڕابردوودا، جی. سی. موکرجی لە زۆر بۆنەدا لە لایەن منەوە دامەزرێنراوە. شۆفێرێکی زۆر باشە و هەمیشە ئوتومبێلەکانی لە نایابترین شێوەی کاراییدا دەهێڵێتەوە.\nجێدار: جەی. بۆرتن\nئای. ئەی. ئێس. سی. (لەشکری سوپای خزمەتکاری هیندی)\nبۆ پیداچوونەوە: بەشی تفاق، کنگربان\nبەڵگەنامەی شەشەم: بڕوانامەی دەرچوون لە خزمەتی سەربازی، ڕێکەوتی دەرچوونی لەسەر نەنووسراوە، بەڵام ڕێکەوتی بەکاربوونەکەی لە ١ی شوباتی ١٩٢١ەوەیە.\nبڕوانامەی دەرچوون لە خزمەتی سەربازی\nبەڵگەنامەی حەوتەم: بڕوانامەی تەجەنوس. ٢٢ ئایاری ١٩٣٢ دوو دیوە.\nبەڵگەنامەی هەشتەم: تیانووسی ڕەگەزنامە ٢٩ نیسان ١٩٣٦: بە هەردوو بەرگەکەوە ١٤ لاپەڕەیە\nبەڵگەنامەی نۆیەم: تیانووسی کەسێتی ٢٨ تشرینی یەکەم ١٩٦٢: بە هەردوو بەرگەکەوە ١٦ لاپەڕەیە\nبەڵگەنامەی دەیەم: داوانامەی موکرجی بۆ دانەوەی مۆڵەتی شۆفێری\nداوانامەی پێدانەوەی مۆڵەتی شۆفێری\nبەڵگەنامەی یانزەیەم: مۆڵەتی بیناکردن. ڕێکەوتی ١١/١٠/١٩٤٤: سەرنج بدە نووسراوە غفور مکرجی\nمۆڵەتی بیناکردنی گۆکول چاند موکرجی\nبەڵگەنامەی یانزەیەم: بڕوانامەی ڕەگەزنامەی عێڕاقیی خەیرییە ئەیوب غەیوب\nبڕوانامەی ڕەگەزنامەی خەیرییە ئەیوب غەیوب\nبەڵگەنامەی دوانزەیەم: بڕوانامەی ڕەگەزنامەی عێڕاقیی گۆکول-چاند موکرجی\nبەڵگەنامەی یانزەیەم: پێناسی باری شارستانیی خەیرییە ئەیوب غەیوب\nبەڵگەنامەی یانزەیەم: پێناسی باری شارستانیی گۆکول چاند موکرجی\nسەرچاوەی یەکەم: بەشی ئوتومبێلچییەکانی پەڕتووکی شاری سلێمانی نووسینی ئەکرەمی مەحمودی ساڵحی ڕەشە. بە هەردوو بەرگەکەوە یانزە لاپەڕەیە.\nسەرچاوەی دووەم: گۆگۆڵ چاند موکورجی هندستانی بوو بە غەفوور هیندی سلێمانی. نووسینی عەبدوڵڵا کەریم مەحموود. لە ڕۆژنامەی کوردستانی نوێ ژمارە ١٧٠٦ی ڕێکەوتی ٢٧/٩/١٩٩٨ بڵاو کراوەتەوە.\nگۆگۆڵ چاند موکورجی هندستانی بوو بە غەفوور هیندی سلێمانی\nسەرچاوەی سێیەم: هەمان سەرچاوەی دووەم بە وەرگێڕانی عەرەبی، وەرگێڕانی کاوەی حاجی عەزیز. لە ڕۆژنامەی ئیتتیحاد ژمارە ٣٠٨ ڕێکەوتی ٥/٣/١٩٩٩ بڵاو کراوەتەوە.\nابن الهند گوکول چاند مكرجي اصبح غفور هندي ابن السليمانية\nTags: ئوتومبێلچیئیڵای بانیستەر سۆنسەنکەر چاندغەفوور هیندیکەمال موکرجیکێ یەکەم کەس ئوتومبێلی هێنایە سلێمانییەوەگۆکول چاندمکورجیموکرجیهیندیهیندییەکانی کوردستان\nNext هونەر و داهێنانی کوردی\nPrevious شیوەن بۆ ئازیزان


كوردستانپۆست له ڕێپۆرتاژێكی وێنه‌ییدا هه‌ندێک له پرۆژه‌كانی (ته‌مه‌ر ڕه‌مه‌زان) پارێزگاری دهۆك ئاشكرا ده‌كات\nSaturday, 08.04.2012, 12:00\nله ماوه‌كانی رابردوو به هۆی دۆستان و هاوریانمان له دهۆك توانیمان به وێنه‌وه گوندی (عۆجه‌ی) ته‌مه‌ر ڕه‌مه‌زان پارێزگاری دهۆك بۆ خوینه‌ران ئاشكرا بكه‌ین، كه له پشت چیای زاواوه گوندی سیتكێ كردۆته (عۆجه) و به‌هه‌شتیكی له تألانی ئه‌م میلله‌ته بۆ خۆی و فارسی ئامۆزای و خزمه‌كانی دروست كردبوو، به‌وه‌ی زیاتر له 5 كیلۆ مه‌تریشی به شێوه‌ی نوی قیرتاو كردبوو به‌دانانی سه‌رجه‌م هیماكانی هاتۆچۆه‌وه. لێره‌وه سوپاسی ئه‌و دۆسته‌مان ده‌كه‌ین كه له ریگه‌ی ئیبراهیمی حاجی مه‌شهود گه‌وره ده‌وله‌مه‌ندی بادینانه‌وه ته‌واوی وینه‌كانی بۆ ناردبووین.\nئه‌مرۆش هه‌مان دۆستمان له هۆبه‌ی دیزاینه‌رو نه‌خشه‌كیشانی ئیبراهیم ی حاجی مه‌شهوده‌وه ته‌واوی پرۆژه‌كانی ته‌مه‌ر ڕه‌مه‌زان پارێزگاری دهۆكی بۆ به وینه بۆ گرتبووین.\nخوێنه‌رانی ئازیز بروانن كه ته‌مه‌ر ڕه‌مه‌زان ناسراو به ته‌مه‌ر كۆچه‌ر پارێزگاره ماڤیاكه‌ی بادینان به دزینی سامان و موڵكی گشتی و تایبه‌تی خه‌ڵكی كوردستان كه‌ده‌یان پرۆژه‌ی به ئاشكراو به‌نهینی ئه‌نجامداوه به‌هاوكاری كۆمپانیای ئه‌رتووشی كه خاوه‌نه‌كه‌ی فارس كۆچه‌ری ئامۆزایه‌تی و، بونه‌ته خاوه‌نی زیاتر له 1200 یه‌ك ملیار دووسه‌د ملێۆن دۆلار به‌و پارانه‌شی كه له بانكه‌كانی توركیا له غازی عه‌نتاب و ئه‌نكه‌ره‌و ئه‌سته‌نبول دایناوه.\nهه‌روه‌ها به پیی وته‌كانی دلیری حاجی مه‌شهود ته‌مه‌ر كۆچه‌ر زیاتر له 30 پرۆژه‌ی له بادینان به گشت شێوازه‌كانیه‌وه هه‌یه\nبه‌شێكی به سه‌هم (پشك) له‌گه‌ڵ باوكیواته (حاجی مه‌شهود)و به‌شه‌كه‌ی دیكه له‌گه‌ل توركه‌كان و ده‌زگای میتی و به‌شێكیشی ڕاسته‌و خۆ له‌گه‌ل فارسی ئامۆزایه‌وه ئه‌نجامداوه یا له جێبه‌جێكردندایه.\nبه پیی سه‌رچاوه‌و دۆسته‌كه‌مان ئیبراهیمی حاجی مه‌شهود باسی ئه‌م پرۆژانه‌ی كردووه كه پاریزگاری دهۆك ته‌مه‌ر ڕه‌مه‌زان خاوه‌نیتی یا پشكی (سه‌هم)ی تیایه.\n1.هۆتیل ڕه‌سه‌ن له ناوه‌ندی شاری دهۆك\n2.هۆتیل دۆلفین ناوه‌ندی دهۆك\n4.سه‌نته‌ری زیریلاند پزیشكی\n6.كارگه‌ی زیریرلاندی كۆنكرێتی\n7.پرۆژه‌ی سه‌دی دهۆك\n8.پرۆژه‌ی مازی لاند سه‌همی له‌سه‌دا 25 ته‌مه‌ر ڕه‌مه‌زانه‌و له سه‌دا 18 سه‌باح مولیحم راویژكاری بارزگانی نیچیره‌ڤان بارزانی یه باقیاتی حاجی مه‌شهوده\n9.پرۆژه‌ی زیریلاند پارك\n10.پرۆژه‌ی ئه‌ڤرۆ ستی له سه‌ر ڕێگای سمیل له سه‌دا 50 ته‌مه‌ر كۆچه‌ره‌و باقیاتی كۆمپانیای گۆرباخ كه خاوه‌نه‌كانی خه‌لیل و ئۆرهانن\n11.پرۆژه‌ی ئاوی دهۆك كه بری 120 ملێۆن دۆلاری بۆ ده‌رچووبووبه 25 ملیۆن ته‌واو بووه باقیاتی ئه‌و پاره‌یان به‌ش كردووه له‌گه‌ل كۆمپانیای گۆرباخ كه پرۆژه‌كه‌ی جێبه‌جێكردووه و له‌گه‌ل له سه‌دا 30 بۆ نێچیره‌ڤان بارزانی و ته‌مه‌ر كۆچه‌ر.\n12.دوو به‌نزینخانه به‌ناوه‌كانی (زیریلاند و ئه‌رتووش) له دهۆك\n13.پرۆژه‌ی كه‌نالی ئاسمانی (میتان)\n14.پرۆژه‌ی گه‌شت و گوزاری چیای زاوا\nخوینه‌رانی كوردستانپۆست، ئه‌وه‌ی كه به‌یان كراوه ئاشكرایه‌و كه ده‌یان پرۆژه‌ی نهینی دیكه له بادینان هه‌یه له‌گه‌ل چه‌ند پرۆژه‌ی نهینی له گه‌ڵ ده‌زگای میتی توركی به‌رامبه‌ر ئه‌و خیانه‌ت و تاوانانه‌ی به‌رامبه‌ر به په‌كه‌كه كردویه‌تی له ماوه‌كانی رابردوو كه به‌ڕێوه‌به‌ری ئاسایشی گشتی بووه ده‌یان رۆله‌ی كوردانی باكوری ته‌سلیم به ده‌زگای میت كردووه به پێی وته‌كانی ئیبراهیم حاجی مه‌شهود.\nپرۆژه‌ی زێریلاند (شوقه‌کان)\nپرۆژه‌ی سه‌دی دهۆک\nپڕۆژه‌ی مازی لاند\nپرۆژه‌ی زێریلاندی پزیشکی\nکارگه‌ی کۆنکرێتی زێریلاند\nمۆدا مۆل دهۆک\nوه‌زیری بازرگانی عێراق، که سه‌ر به یه‌کیتییه گه‌نده‌ڵی لێ ئاشکرا ده‌بێت، تاله‌بانیش تکا له مالیکی ده‌کات تا چاوپۆشیی لێبکات\nمانگانە سەدان ملیۆن دینار بۆ پەیجەکانی یەکێتی خەرج دەکرێت\nنیچیره‌ڤان بارزانی له پشت كاتیۆشا بارانكردنی ماڵی (جه‌مال مۆرتكه‌وه) بووه


عوسمان عومەر: ئایا گوشاریى ناو گۆرو ئەشکەنجە، ڕاستیە؟. بەشى سێهەم. – WTARIKURD\nعوسمان عومەر: ئایا گوشاریى ناو گۆرو ئەشکەنجە، ڕاستیە؟. بەشى سێهەم.\nخواى پەروەردگار لە سورەتى نبأ – ئایەتى 40 دا دەفەرموێ “إِنَّا أَنذَرْنَاكُمْ عَذَابًا قَرِيبًا يَوْمَ يَنظُرُ الْمَرْءُ مَا قَدَّمَتْ يَدَاهُ وَيَقُولُ الْكَافِرُ يَا لَيْتَنِي كُنتُ تُرَابًا” ئێمە ئاگادارمان کردون ئەشکەنجەیەکى نزیک چاوەڕێتانە ئەو ڕۆژەى دەزانن چیتان کردووە، کافران دەلێن خۆزگە خۆل بوینایە کەواتە لێرەدا هەر کەسێک مرد دەبێتەوە بەخۆڵ ئایا خۆڵ سزا دەدرێ؟ و لە شوێنێکى ترى قورئانى پیرۆز لە سورەتى واقعە ئایەتى 47دەفەرموێ وَكَانُوا يَقُولُونَ أَئِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَابًا وَعِظَامًا أَئِنَّا لَمَبْعُوثُونَ\nئایەتى ٤٦ى سورەتى غافر لە قورئانى پیرۆز بەلگەى ئەوانەیە، کە دەڵین ئەشکەنجەى گۆڕ هەیە سەبارەت ال فیرعون دەفەرموێ ” النار یعرضون علیها غدوا و عشیا ویوم تقوم الساعە إدخلوا ال فرعون أشد العذاب” بە پێى ئەو ئایەتە ئەشکەنجەى گۆڕ بونى نییە، بەلام کە دەفەرموێ یعرضون بە واتاى دەخرێنە ڕوو بۆیە خوداى پەروەردگار جاریکى تر لە سورەتى کەهف ئایەتى ١٠٠ دەفەرموێ ” وعرضنا جهنم للکافرین عرضا” بە واتاى ئیمە دۆزەخمان بۆکافران خستۆتە ڕوو بۆیە ئەوەى موسلمان بێ و باوەرداربێ ناى بینێ, گەر سەیرى سورەتى غاشیە ئایەتەکانى٢٦,٢٥,٢٤,٢٣ بکەین خوداى پەروەردگار دەفەرموێ “إلا من تولێ وکفر, فیعذبه الله العذاب الاكبر, إن الينا إيابهم ثم إن علينا حسابهم ” لێرەشدا دەفەرموێ ئەوەى گوێى پێنەدا کوفر بکات خودا ئەشکەنجەى گەورەى دەدا، دەگەرێنەوە بۆلامان، ئیمەش لێپرسینەوەیان لەگەڵ دەکەین بەپێى ئەو سورەتەش بێ تەنها ئەوانەى بێباوەرو کافرن خودا ئەشکەنجەیان دەدا و کەواتە چۆن ئەشکەنجە پێش لێپرسینەوە دەبێ؟ ئەشکەنجە پێش لێپرسینەوە نییە و بەواتاى گەر ئەشکەنجەى گۆڕ هەبێ سودمەندى یەکەم کێیە؟ بێگومان شەیتانە، چونکە شەیتان دوا زیندەوەرە کە دەمرێت لەسەر زەوى, ئایا ئەوە گونجاوە یا دروستە مرۆڤەکان ئەشکەنجە بدرێن و شەیتانیش بەئارەزوى خۆى و بەپاى پیلان بێت و بچێ؟ شتێکى تر دێتە پێشەوە کە مردوو دەمرێ پەراوى تۆمارى مردوەکە دانەخراوە و کۆتایی نەهاتوە، رەنگبێ کردەوەى چاکى هەبێ و کردەوەى خراپێشى هەبێ بۆیە خواى پەروردگار لەسورەتى یس ئایەتى ١٢ دەفەرموێ “إِنَّا نَحْنُ نُحْيِي الْمَوْتَى وَنَكْتُبُ مَا قَدَّمُوا وَآثَارَهُمْ وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ فِي إِمَامٍ مُبِينٍ”\nقورئانى پیرۆز ئەشکەنجەى گۆڕ پوچەل دەکاتەوە :\nپێم وایە شتێکى واى تێدا نییە کە پێى بگوترێ ئەشکەنجەى گۆڕ, لە سورەتى بەقرە ئایەتى ٢٨ خواى پەرورگار دەفەرموێ ” كَيْفَ تَكْفُرُونَ بِاللَّهِ وَكُنتُمْ أَمْوَاتًا فَأَحْيَاكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيكُمْ ثُمَّ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ” کۆتا ڕۆژ ئەوانەى دۆزەخین ئەو ڕاستیە دەزانن, بەراستى من خۆم بەلێکدەرەوەى سورەت و ئایەتەکانى قورئانى پیرۆز نازانم تەنها باوەرم بەوەیە هەرچى لە قورئانى پیرۆزدا هاتوە بەراست و دروستى دەزانم هەرچی لەدەرەوەى ئەوەبێ گومانم لیى هەیە کە دروست بێ, ڕەنگبێ کەسانیک بۆ بەرژەوەندى خۆیان ئەوەیان هێنابیتە ناو ئەو ئاینە پیرۆزەوە … بە گوێرەى سورەتى غافر ئایەتى ١١، کە خواى پەرودگار دەفەرموێ ” قالوا ربنا أمتنا إثنتین و احییتنا إثنتین فاعترفنا بذوبنا فهل الي خروج من سبيل” کەواتە لە قورئانى پیرۆزدا باسى ئەشکەنجەى گۆڕ نەکراوە.\nئاگر …. دۆزەخ …. سوتان … ئەشکەنجە, مەلا بەڕیزەکانمان ڕەگى ملیان لە هەمو بۆنەیەکدا دەردەپەڕێنن و بەوانە خەلک دەترسێنن کەچى لە قورئانى پیرۆزدا هیچ باسێکى وەها نییە لەسەر ئەشکەنجەى گۆڕ، ئایا باوەر بەو دەقە قورئانیانە بکرێ یا فەرمودە گێڕدراوەکان. چونکە شتێک هەیە بەناوى زانستى ئیعجازى قورئان هیچ گۆرانکارى بەسەردا نەهاتوە، بەلام لە گێڕانەوەى فەرمودەیەک ڕەنگبێ واریدە، کە دەماودەم گێڕدرابیتەوە ووشەى تێدا بگؤڕدرێ , قورئانى پیرۆز فەرمویەتى ئەشکەنجەى دونیا و دواتر ئەشکەنجەى ڕۆژى کۆتا بەپێى سورەتى رەعد ئایەتى ٣٤ کە دەفەرموێ ” لهم عذاب فى الدنيا ولعذاب الاخرة اشد ومالهم من الله من واق” بەپێى سورەتى ال عمران ئایەتى ١٦ کە دەفەرموێ ” الذين يقولون ربنا إننا أمننا فاغفر لنا ذنوبنا وقنا عذاب النار” بەهیچ شێوەیەک باسى ئەشکەنجەى قەبر نەکراوە، بەلکو دەفەرموێ عذاب النار ئەى بۆ نەى فەرموە عذاب القبر؟\nبەچ پێوەرو لۆژیکێک و دادپەروەریەک و قورئانى پیرۆز ئەوە هەرس دەکات کە ئەشکەنجە پێش لێپرسینەوە بێ؟ بێگومان هیچ لۆژیکێک ئەوەى پێ ڕاست نییە و لێپرسینەوەش نییە تاکو کۆتا رۆژ (قیامەت) هەستانەوە بەپێى سورەتى ئەنبیاء ئایەتى ٤٧ کە پەروەدگار دەفەرموێ ” وَنَضَعُ الْمَوَازِينَ الْقِسْطَ لِيَوْمِ الْقِيَامَةِ فَلا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَيْئًا وَإِن كَانَ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِّنْ خَرْدَلٍ أَتَيْنَا بِهَا وَكَفَى بِنَا حَاسِبِينَ”هەر بۆیەشە لە سورەتى بەقەرە ئایەتى ٢٨١ دەفەرموێ وَاتَّقُواْ يَوْمًا تُرْجَعُونَ فِيهِ إِلَى اللَّهِ ثُمَّ تُوَفَّى كُلُّ نَفْسٍ مَّا كَسَبَتْ وَهُمْ لاَ يُظْلَمُونَ” باوەرتان بە ڕۆژێک هەبێ بۆ گەڕانەوە بۆ لاى خودا لەوێ هەمو کەسێ چىکردوە دەزانێ وغەدریان لێناکرێ, لە شوێنێکى تردا لەسورەتى نور ئایەتى ٢٤ دەفەرموێ ” یوم تشهد علیهم السنتهم و ایدیهم و ارجلهم بما کانوا یعملون ” واتە پەیوەندى بەکۆتا ئایەتى ٢٢ وە هەیە کەدەفەرموێ ولهم عذاب عظيم و كوتا ڕۆژ تشهد علیم السنتهم ئەوەش ئاماژەیەکە، کە کۆتا ڕۆژ سزا دەدرێ نەک لەناو گۆردا. بە پێى ئایەتى ٢٥ى هەمان سورەت کەدەفەرموێ (يومئذ يوفيهم الله دينهم الحق ويعلمون إن الله هوالحق المبين” کەواتە رؤژێکە ئەویش لەناو گۆردا نییە بۆیەش لە سورەتى زلزلە خواى پەرودگار لە ئایەتەکانى ٨,٧,٦,٥ دەفەرموێ يومئذ يصدر الناس اشتاتا ليروا اعمالهم فمن يعمل مثقال ذرة خيرا يره ومن يعمل مثقال ذرة شرا يره ” کەواتە صحف واتە پەڕاوەکان یا دۆسیەکان بەپێى قورئانى پیرۆز بێ ئاشکرا ناکرێ تاکو کۆتا ڕۆژ کۆدەکرێنەوە و ئەوکات لێپرسینەوە دەست پێدەکات, بەوپێى و دانگە لەناو گۆردا ئەشکەنجە نییە. هەمووى هەڵدەگرێ بۆ رۆژى کۆتا واتە قیامەت و دۆزەخى و بەهەشتیەکان لێک جوێ دەکرێنەوە و، بەپێى سورەتى إنفطار ئایەتەکانى ١٥,١٤,١٣ دەفەرموێ إن الابرار لفى نعیم وإن الفجار لفى جحیم یصلونها یوم الدین رۆژى کۆتا نەک یوم القبر ئەو یوم الدینە بەهەڵە لێکدراوەتەوە کراوە بە یوم القبر, خواى پەروەردگار چۆن سورپرایزى خۆى بۆ ئەوانە ئاشکرا بکات، کە پێشتر بزانێ چيکردوە بۆیە لەسورەتى الحاقە ئایەتى ٢٠,١٩,١٨ يَوْمَئِذٍ تُعْرَضُونَ لا تَخْفَى مِنكُمْ خَافِيَةٌ,فَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِيَمِينِهِ فَيَقُولُ هَاؤُمُ اقْرَؤُوا كِتَابِيَهْنِّي ظَنَنتُ أَنِّي مُلاقٍ حِسَابِيَهْ ” واتە لەو ڕۆژە پەراوەکانیان وەردەگرن و دەیخویننەوە، کە هیچ شتێک ناشاردرێتەوە و دەشزانێ لێى دەپرسرێتەوە، جارێکى تر ئاماژەى پێ دەدەمەوە کە لێپرسینەوە پێش ئەشکەنجە نییە.\nبۆ ئەوانەى ئەو بابەتەم دەخوێننەوە پێم نەلێن: هەڵگەراوە یا مولحیدە، بەلکو من باوەڕم بە خواى پەرودگار هەیە بە قورئانى پیرۆز و پیغەمبەر و، کۆتا رۆژ و مردن حەقە و، قەبریش هەقە. بەلام دەڵێم: پێویستە ئاین بە لۆژیک و عەقل کارى پێ بکرێ و، قورئانى پیرۆز سەرچاوەى سەرەکى ئاینى ئیسلام و پەیرەوانیەتى و بە ڕوون و ئاشکرایی دەلێت: نە لێپرسینەوە نەسزا نییە و. جارێکى تر دەلێم: کە مرۆڤ لەم دونیایەدا ڕووبەڕووى سزا بێتەوە جا سزاکە نەخۆشى بێ,نەبونى بێ, ئێش وئازار بێ چۆن خوداى پەرودگار هەر مرۆڤەکە خرایە قەبرەوە سزاى دەدات؟بەلام رۆژى مردنەکەى ئەو دوو فریشتەیە کەپرسیاریان دەربارەى ئاینەکەى,خوداکەى, پێغەمبەرەکەى لێکرد دوو دەرگاى بۆ دەخرێتە روو یەکیان بەهەشتە ئەوی تر دۆزەخە. جەستە نامێنێ و دەبێتەوە بەخۆڵ تۆ چۆن خۆڵ سزا و ئەشکەنجە دەدەى؟ کەواتە گیانەکەیە نەک جەستە ئەویش تا دوا ڕۆژ ئینجا بانگ دەکرێ و هەرچى کردبێ لەچاکە و لەخراپە دەخرێتە ڕوو، بۆیە لەسورەتى زومەر ئایەتى ١٥دەفەرموێ فَاعْبُدُوا مَا شِئْتُم مِّن دُونِهِ قُلْ إِنَّ الْخَاسِرِينَ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنفُسَهُمْ وَأَهْلِيهِمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَلا ذَلِكَ هُوَ الْخُسْرَانُ الْمُبِينُ لیرەش باسى کۆتا ڕۆژى کردوە, باسى سزا ناکات باسى ئەشکەنجەى گۆڕ ناکات چ شتێک لەو ئایەتە پیرۆزانە ڕونترو هەیەو راستیەکەمان بۆ بەیان دەکات. ئایا ووتەکانى خوداى پەروەدگار راستى نین، کە لە سورەتى یس ئایەتى٥١,٥٠ دەفەرموێ یوم َنُفِخَ فِي الصُّورِ فَإِذَا هُمْ مِنَ الْأَجْدَاثِ إِلَى رَبِّهِمْ يَنْسِلُونَ, قَالُوا يَا وَيْلَنَا مَنْ بَعَثَنَا مِنْ مَرْقَدِنَا هَذَا مَا وَعَدَ الرَّحْمَنُ وَصَدَقَ الْمُرْسَلُونَ ” بەپێى ئەو دوو ئایەتە پیرۆزە بێ کافران لە گۆرەکانیان ئەشکەنجە بدرێن، کە رۆژى قیامەت هات، چونکە پێى دلخۆشن. چونکە ماوەى لێپرسینەوە بۆ ئەوان ئاسودەییە لە نێوان ئەشکەنجەى گۆڕو ئەشکەنجەى دۆزەخ ئاوات ناخوازێ لەو شوێنە بمێنێتەوە.\nدەتوانین بڵێین بە دەقێکى قورئانى پیرۆز نوستن جۆرێکە لەمردن، یا مردن جۆرێکە لەنوستن. بەپێى سورەتى ئەنعام ئایەتى ٦٠کە دەفەرموێ وَهُوَ الَّذِي يَتَوَفَّاكُم بِاللَّيْلِ وَيَعْلَمُ مَا جَرَحْتُم بِالنَّهَارِ ثُمَّ يَبْعَثُكُمْ فِيهِ لِيُقْضَى أَجَلٌ مُّسَمًّى ثُمَّ إِلَيْهِ مَرْجِعُكُمْ ثُمَّ يُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ” واتە کاتێ دەنویت دەمریت و هەست بەهیچ ناکەیت کە وەخەبەر دێیتەوە جاریکى تر دەگەڕییتەوە بۆ ژیان کە بەتەواوى گیان لەجەستەدا نەما زیندو دەبیتەوە بۆیە خوداى پەروەدگار لە سورەتى زومەر ئایەتى ٤٢ دەفەرموێ” اللَّهُ يَتَوَفَّى الأَنفُسَ حِينَ مَوْتِهَا وَالَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنَامِهَا فَيُمْسِكُ الَّتِي قَضَى عَلَيْهَا الْمَوْتَ وَيُرْسِلُ الأُخْرَى إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِّقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ” لێرەدا (کات) سەبارەت بەمردوو سفرە وهیچ جیاوازیەک نابینرێ لەوەى هەزاران ساڵە لەناو قەبرەکەى دایە وئەوەى یەک ڕۆژ لە ژیان دا بێ زیندوو بونەوە هەست پێدەکات کە تەنها بۆ یەک کاتژمێر لەسەر زەوى ژیاوە بۆیە لەسورەتى هود ئایەتى ٤٥ پەروەردگار دەفەرموێ وَيَوْمَ يَحْشُرُهُمْ كَأَن لَّمْ يَلْبَثُواْ إِلاَّ سَاعَةً مِّنَ النَّهَارِ يَتَعَارَفُونَ بَيْنَهُمْ قَدْ خَسِرَ الَّذِينَ كَذَّبُواْ بِلِقَاء اللَّهِ وَمَا كَانُواْ مُهْتَدِينَ …\nدەگەینە ئەوەى بلێین پێغەمبەر (د.خ)فەرمویەتى “علیکم بهذا القرءان فما وجدتم فيه من حلال فاحلوه وماوجدتم فيه من حرام فحرموه” و لەبەشێکى سورەتى نحل ئایەتى ٨٩ خواى پەروەردگار بەپیغەمبەر(د.خ) دەفەرموێ” وَنَزَّلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَابَ تِبْيَانًا لِّكُلِّ شَيْءٍ وَهُدًى وَرَحْمَةً وَبُشْرَى لِلْمُسْلِمِينَ” بۆچى کار بەدەقە قورئانیەکان نەکرێ,دواى ئەو دەیان ئایەتە پیرۆزەى قورئان چ بەڵگەیەک دەمێنێتەوە و چەند ئایەت لێکدانەوەى جیاوازى بۆ کرابێ و چەند مانایەکى لەخۆ گرتبێ بە ویست ئارەزوى ئەوانەى لێکیان داوەتەوە و دەگەینە ئەوەى کە بلێین لاعذاب إلا بعد الحساب و خوا ليخۆش بوو شەعراوى یەکیک بووە لەپیاوە ئاینى و زاناو شارەزاکان لە بوارى دیندارى یەکەم کەس بووە کە گوتویەتى بابەوووردى کۆتا ئایەتى سورەتى مریم بخوێننەوە گەر بلێن ئەشکەنجەى قەبر هەیە ئەوا ئەو ئایەتە راست نیەو بە درۆ دەخرێتەوە کە پەروەردگار لە سورەتى مریم ئایەتى ٩٨ فەرمویەتى وكَمْ أَهْلَكْنَا قَبْلَهُمْ مِنْ قَرْنٍ هَلْ تُحِسُّ مِنْهُمْ مِنْ أَحَدٍ أَوْ تَسْمَعُ لَهُمْ رِكْزًا” ئەوە نیشانەیە کە پرسیارى کردوە ئەوانەى چەند سەد سالە مردون هەست و گوێت لەهیچ کامیان بووە؟\nلەسورەتى صافات ئایەتى ١٦ خواى پەروردگار دەفەرموێ (أإذا متنا وكنا ترابا و عظاما أإنا لمبعوثون) كەواتە قۆناغى ئیسقان پێش بەخۆڵبونە و ئەوەش رێکخستنێکى زەمەنیە کە باس لە (یوم تقوم الساعة أدخلوا ال فرعون اشد العذاب) واتە لە گۆڕدا ئەشکەنجە نادرێن و دواتر دەخرێنە دۆزەخەوە و واتە کافران لە دونیادا ئاگرى دۆزەخ یا بەرزەخ نابینن، بەلکو کۆتا ڕۆژ بەپێى سورەتى کەهف ئایەتەکانى ٩٩,٩٨ کە دەفەرموێ ( وترکنا بعضهم یۆمئذ يموج فى بعض ونفخ فى الصور فجمعناهم جمعا وعرضنا جهنم يومئذ للكافرين عرضا ) ئايا لێرەدا جیاوازیەک نابینرێ واتە عرض خستنە ڕووەکە مەعنویەو ئەشکەنجەى گۆڕ ماددیە؟ سورەتى سجدە ئایەتى ٢١ کە دەفەرموێ وَلَنُذِيقَنَّهُمْ مِنَ الْعَذَابِ الأَدْنَى دُونَ الْعَذَابِ الأَكْبَرِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ) ئەم ئایەتە پیرۆزە بەبەڵگەى حاشا هەڵنەگر پێمان دەلێ دوو جۆر ئەشکەنجە هەیە سێیەم بونى نییە, وا دابنێ هەندێ ئەشکەنجە ماوە لەگۆڕدا سودى چییە گەر مردوو نەگەڕیتەوە ژیان؟\nسورەتى التکاثر ئایەتى ١ و ٢ کە دەفەرموێ الهاکم التکاثر حتى زرتم المقابر، رۆژێ دادێ مردوو سەردانى قەبرەکەى بکات و بەهەشت و دۆزەخ دەبینێ؟ بەلام ئایا ئەوە گونجاوە ڕەنگبێ هەندێ هەر قەبریان نەبێ درندە خواردبیتنى یا لە ئاودا خنکابن و لاشەیان نەدۆزرابیتەوە. ئەنفالەکانمان کە زۆربەیان قەبریان نییەو نازانرێ لەکوێن لەچ گۆڕێکى بەکۆمەڵن؟ ئایا هەندێکیان بە مادەى کیمیاوى نەتوێنراونەتەوە بۆ تاقى کردنەوە, لەکاتى فتوحاتى ئیسلامى بەسەدان هەزار سەربازى عەرەب کوژراون ئەى کوا گۆڕەکانیان؟. ئایەتەکانى دواترى سورەتەکە لێکدانەوەکان بەتاڵ دەکەنەوە، چونکە دەفەرموێ (كَلَّا لَوْ تَعْلَمُونَ عِلْمَ الْيَقِينِ *لَتَرَوُنَّ الْجَحِيمَ * ثُمَّ لَتَرَوُنَّهَا عَيْنَ الْيَقِينِ * ثُمَّ لَتُسْأَلُنَّ يَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِيمِ) التكاثر ئایەتەکانى ٥- ٨ ، چونکە باسى جحیم واتە دۆزەخ دەکات لە کۆتایی.\n٢٣- سورەتى نبأ ئایەتى ٤٠\n٢٤- سورەتى واقعە ئایەتى ٤٧\n٢٥- سورەتى غافرە ئایەتەکانى ٤٦,٤٥\n٢٦- سورەتى کەهف ئایەتى ١٠٠\n٢٧- سورەتى غاشیە ئایەتەکانى٢٦,٢٥,٢٤,٢٣\n٢٨- لەسورەتى یس ئایەتى ١٢\n٢٩سورەتى بەقرە ئایەتى ٢٨\n٣٠- سورەتى غافر ئایەتى ١١\n٣١- سورەتى رەعد ئایەتى ٣٤\n٣٢- سورەتى ال عمران ئایەتى ١٦\n٣٣- سورەتى ئەنبیاء ئایەتى ٤٧\n٣٤- سورەتى بەقەرە ئایەتى ٢٨١\n٣٥- لەسورەتى نور ئایەتى ٢٥,٢٤\n٣٦- سورەتى زلزلە ئایەتەکانى ٨,٧,٦,٥\n٣٧- بەپێى سورەتى انفطار ئایەتەکانى ١٥,١٤,١٣\n٣٨- سورەتى الحاقە ئایەتى ٢٠,١٩,١٨\n٣٩- لەسورەتى زومەر ئایەتى ١٥\n٤٠- سورەتى یس ئایەتى٥١,٥٠\n٤١- سورەتى ئەنعام ئایەتى ٦٠\n٤٢- سورەتى زومەر ئایەتى ٤٢\n٤٣- سورەتى هود ئایەتى٤٥\n٤٤- ولەبەشێکى سورەتى نحل ئایەتى ٨٩\n٤٥- لەسورەتى صافات ئایەتى ١٦ خواى\n٤٦- سورەتى کەهف ئایەتەکانى ٩٩,٩٨\n٤٧- سورەتى سجدە ئایەتى ٢١\n٤٨سورەتى التکاثر ئایەتى ١ و٢\n٤٩- التكاثرئایەتەکانى ٥- ٨\nعیماد عه‌لی: هه‌نگاوه‌كانی كۆنترۆڵكردنی تاكلایه‌نه‌ی كوردستان زۆر ترسناكه.


مه‌لا به‌ختیار: ئەوەی ئێستا لە کەرکوک حاکمە و زوڵم دەکات بە حاکمی نامێنێت – لڤین پرێس\nمه‌لا به‌ختیار، نیگەرانی خۆی لە دۆخی ئێستای کەرکوک دەردەبرێت و دەڵێت: حكومه‌تێكی عه‌سكه‌ری مه‌زهه‌بی له‌كه‌ركوك زاڵه، دەشڵێت: ئەوەی ئێستا لە کەرکوک حاکمە و زوڵم دەکات بە حاکمی نامێنێت و زه‌واڵێكی بۆ په‌یدا ده‌بێت.\nلەمیانە‌ی کۆبوونەوەی له‌گه‌ڵ ژماره‌یه‌ك له لاوانی كه‌ركوكدا مه‌لا به‌ختیار، ئه‌ندامی ئه‌نجومه‌نی باڵای سیاسی و به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی یه‌كێتی، ڕایگه‌یاند، ئه‌و دۆخه‌ی ئێستا له‌كه‌ركوك هه‌یه، دۆخێكی دڵته‌نگه و حكومه‌تێكی عه‌سكه‌ری مه‌زهه‌بی له‌كه‌ركوك زاڵه.\nمه‌لا به‌ختیار، وتیشی، “ئێوه‌ی لاوان پێوسته قوڵتر بیر بكه‌نه‌وه و دوورتر بڕوانن، نابێ دنیا هه‌ر به‌و شێوه‌یه ببینن كه ده‌وارێكی ره‌ش دراوه به‌سه‌ر كه‌ركوكدا و رووناكی تیادا نه‌ماوه، نه‌خێر! به‌ڵكو ده‌واره‌كه لاده‌درێ و سه‌ره‌نجام ئاسمان ساماڵ ده‌بێ‌و گۆڕانكاری زۆر گه‌وره به‌دیدێت، چونكه ئه‌وه‌ی ئێستا حاكمه، به‌حاكمێتی نامێنێ و ئه‌وه‌ی ئێستا زوڵمده‌كات، زه‌واڵێكی بۆ په‌یدا ده‌بێت و ئه‌وه‌ی ئێستاش له‌كه‌ركوك ده‌گوزه‌رێ، بێگومان ده‌بێ به‌یادگارییتان، بۆ ئه‌وه‌ی ده‌رس له‌ژیان وه‌ربگرن..!”.\nلە بە شێکی دیکەی قسەکانیدا ڕایگەیاند بە لاوانی كه‌ركوكی وت “رۆژێك دێته پێشه‌وه كه دۆخێك بێته‌ئاراوه، له‌كه‌ركوك و به‌هه‌ڵبژاردن و خه‌باتی مه‌ده‌نی، ئه‌م حكومه‌ته عه‌سكه‌رییه‌ی ئێستا بگۆڕن به‌حكومه‌تێكی مه‌ده‌نی و هه‌موو ئه‌وه‌ش به‌خزمه‌ت، به‌ڕاستگۆیی، به‌پاكی و به‌دژایه‌تی گه‌نده‌ڵی ده‌كرێ!”.\nسبەی پێنج حزبەكە لە سەرۆكایەتی هەرێم كۆدەبنەوە


ڕۆمانی "هیچ دۆستێک جگە لە چیاکان" بە فارسی بڵاوکرایەوە - Mehr News Agency\nAP ١٣٩٨ ڕێبەندان ٢٦ ١٨:٣٩\nNews Code 31024\nڕۆمانی "هیچ دۆستێک جگە لە چیاکان" بە فارسی بڵاوکرایەوە\nدەقی فارسیی ڕۆمانی "هیچ دۆستێک جگە لە چیاکان" لە نووسینی بێهرووز بۆچانی، نووسەر و رۆژنامەنووسی کوردی نیشتەجێی نیوزیلەند لە لایەن پەخشانگەی چشمەی تاران، بڵاوکرایەوە.\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر، دەقی فارسیی ڕۆمانی "هیچ دۆستێک جگە لە چیاکان" لە نووسینی بێهرووز بۆچانی، نووسەر و رۆژنامەنووسی کوردی نیشتەجێی نیوزیلەند لە دووتۆی ٢٤٥ لاپەڕە ئەوڕۆ (شەممە) لە لایەن پەخشانگەی چشمەی تاران، بڵاوکرایەوە.\n"هیچ دۆستێک جگە لە چیاکان" چیرۆکی سەفەری خودی نووسەرە بۆ ئۆسترالیا و دەستگیرکرانی لە بازگەی پەنابەرانی ئۆسترالیا لە دوورگەی مانووسدا و خۆبواردنی دەوڵەتی ئەو وڵاتە لە پێدانی مۆڵەتی چوون بۆ خاکی ئۆسترالیایە. ئەو چیرۆکە لە وات‌ساپدا نووسراوە و پاشان لە لایەن "ئومێد تەوفیقیان" و "موونس مەنسووبی"یەوە کراوەتە ئینگلیزی و لەم دواییەشدا لە لایەن دوکتۆر هاشم ئەحمەد زادە بە کوردی وەرگێڕدرا و لە لایەن دەزگاى غەزەلنووس لە شاری سلێمانی و خانەى کتێبی ئەرزان لە وڵاتى سوید چاپ و بڵاوبۆتەوە.\nلە پشت بەرگی ئەم کتێبەدا هاتووە: " بۆچانی یادەوریی دۆزەخی پێیە ... و جیهان دوای نووسرانی ئەو کتێبە و لە رێگەی ئەدەبیاتەوە زانی چی بە سەر هاتووە ... کتێبێک کە لە بەردەستی ئێوەیە گێڕانەوەیەکە لە کەسێک کە چەندین جار مەرگی ئەزموون کردووە و ئێستا بە هێزی ئەدەبیات، ئازادییەکەی مسۆگەر کردووە ... ئەم ڕۆمانە ئەزموونێکی ڕاچڵەکێنەرە کە ڕەنگە لە سنووری باریکی نێوان ڕۆمان و ئەدەبی ناچیرکیدا تێدەپەڕێ و لە ئۆدیسەئاسا چیرۆکی سەفەرێک دەگێڕێتەوە بۆ ناو دۆزەخ"\nڕیچارد فلانگان نووسەری ناسراوەی ئۆسترالیایی و بڕاوەی خەڵاتی مەن بۆکێر لەبارەی ئەو ڕۆمانە دەنووسێ" ئەو ڕۆمانە زیاتر لە "من ناڕەزایەتی دەردەبڕم"ێکی سەڵەتە" و ریچارد کۆکی ڕەخنەگری ناسراوەی ئەدەبی‌یش لەبارەیەوە دەڵێ: "ئەو کتێبە یەگجار نائاساییە، وەرگێڕە ئینگلیزییەکەی بە بەرهەمێکی "بێ ژانر" ناوی لێ دەبەن و نووسەرەکەی پێی وایە جۆرێک" سوورڕیالیزمی تۆقاو"ـه".\nشایانی باسە پێشتر وەرگێڕاوی کوردیی ڕۆمانی "هیچ دۆستێک جگە لە چیاکان" لە لایەن دوکتۆر هاشم ئەحمەد زادە لە ناوەندی غەزولنووسی سلێمانی چاپ و بڵاو کراوەتەوە.


قەڵای شێروانە تائێستا نۆژەن نەکراوەتەوە\nهەواڵ / کوردستانی :: 07/09/2018 :: 523 جار بینراوە\nلەبومەلەرزە بەهێزەکەی ساڵی رابردوودا، قەڵای شێروانە لە قەزای کەلار زیانێکی زۆری بەرکەوت، سەرەڕای ئەوەی چەندین لایەنی حکومی و مەدەنی بەڵێنی چاککردنەوەیاندا، بەڵام تائێستا قەڵاکە چاکنەکراوەتەوە، بەوتەی بەرپرسێکی ناوچەکەش، تەنیا یەک رێکخراوی بریتانی هاوکاری ماددی کردون.\nساڵح سه‌مین، جێگرى به‌ڕێوه‌به‌رى شوێنه‌وارى گه‌رمیان به‌دواڕۆژى راگه‌یاند: دواى روخانى به‌شێكى قه‌ڵاى شێروانه به‌هۆى بومه‌له‌رزه به‌هێزه‌كه‌ى ساڵى رابردوو، قەڵاکە زیانى زۆری به‌ركه‌وت، ژماره‌یه‌كى زۆر له‌شاندى عێراقى، كوردستانى، رێكخراوی نێوده‌وڵه‌تی و شوێنه‌وارناسه‌كان سه‌ردانى قەڵاکەیان کرد.\nوتیشى: "هه‌موو ئه‌وانه‌ى سه‌ردانی قه‌ڵاكه‌یان كرد به‌ڵێنى ئه‌وه‌یاندا هاوكارده‌بن بۆ چاككردنه‌وه‌ى زیانه‌كانى قه‌ڵاكه و هێشتنه‌وه و پاراستنى وه‌كو شوێنه‌وارێكى گرنگ له سنوره‌كه‌دا، به‌ڵام له ناویاندا ته‌نیا یه‌ك رێكخراوى بریتانى هاوکاری کردین و بەڵێنەکەیان بردەسەر و ئه‌وانى تر هیچ هه‌نگاوێكیان نه‌بووه".\nساڵح سه‌مین باسى له‌وه‌شكرد: ئه‌و رێكخراوە بڕى 50 هه‌زار دۆلاری بۆ ته‌رخانكردوین و له قۆناغى یه‌كه‌مدا بڕى 25 هه‌زار دۆلاریان پێداین، بۆ قۆناغى دووه‌مى پاره‌كه، داوایان لێكردین ئه‌ندازیارێك یان كه‌سێكى شاره‌زا له شوێنه‌وار كار له چاككردنه‌وه‌كه‌دا بكات ئه‌وكات هاوكارییه‌كه ره‌وانه ده‌كه‌ن.\nئاماژه‌ى به‌وه‌شكرد: پێشتر له گه‌ڵ كه‌سێكى عه‌ره‌ب بۆ چاككردنه‌وه‌ى زیانه‌كانى قه‌ڵاكه رێككه‌وتون، به‌ڵام دواتر ئه‌و كه‌سه نه‌هاتووە، ئێستاش چاوه‌ڕوانى وه‌ستایه‌كى شاره‌زاى ئێرانین كه بڕیاره سه‌ردانیان بكات بۆ چاككردنه‌وه‌ى قەڵاکە.


بیانیە در حمایت از مردم کردستان عراق )کوردی و فارسی)\nخیزش مردم تحت ستم کردستان عراق شایسته ی بیشترین حمایت هاست\nهمانگونه که اطلاع دارید، شهرهای کردستان عراق شاهد اعتراضات توده ایی گسترده در اعتراض به فساد، چپاول و دزدی، گرسنگی، و فقر و فلاکت تحمیل شده به طبقه ی کارگر و توده های تهیدست از سوی دولت اقلیم کردستان، است. این اعتراضات به دنبال اعتراض معلمان و اعلام اولتیماتوم به حکومت اقلیم کردستان که در صورت عدم پاسخگویی به خواست هایشان به خیابان خواهند آمد، شروع و با حضور زنان در صف مقدم این برآمدها که در جریان سخنرانی هایشان از مردم کردستان عراق خواستند که به خیابان بریزند و به این اعراضات ملحق شوند، خلیی سریع به دیگر شهرهای کردستان عراق از جمله سلیمانیه، پنجوین، چمچمال، سید صادق، تکیه، پیره مگرون، کلار، کفری، خورمال و شاره زور" و... کشیده شد. شعار " ما نه برای دریافت حقوق بلکه به قصد سرنگونی حکومت و انقلاب به خیابان آمده ایم"، شعار مردم معترض در این تظاهراتها است.\nاین اعتراضات خیلی سریع از سوی حکومت اقلیم به خشونت کشیده شد و توده های معترض و عاصی از سه دهه حکومت احزاب ناسیونالیست که توأم با چپاول اموال عمومی، فقر و گرسنگی، و بیحقوقی مطلق بوده، دفاتر "حزب دموکرات کردستان عراق"، "اتحادیه میهنی"،"گوران"،"یه کگرتووی اسلامی کردستان" ،"کومه له اسلامی"، و شماری دیگر از ساختمان های دولتی را به آتش کشیدند.\nدر جریان سرکوب خونین این اعتراضات توسط نیروهای امنیتی حکومت اقلیم کردستان، تاکنون بیش از ده نفر کشته و ده ها تن زخمی شده اند. همچنین بنا به گزارشات منتشر شده، ده ها تن دیگر نیز دستگیر و زندانی شده اند. اکنون احزاب ناسیونالیست کرد شبانه با چهره پوشیده به آدم ربایی و دستگیری فعالین این اعتراضات در شهرهای مختلف میپردازند.\nمردمی که به خیابان آمده اند توده های کارگر و زحمتکشی هستند که در طول سی سال حاکمیت احزب کردی، به غیر از شکاف و فاصله ی عمیق طبقاتی، و اختناق و استبداد، نفعی از "دولت کردی" ندیده اند. آنها به میدان آمده اند تا با سرنگون کردن این حکومت، خط پایانی بر ستم و نابرابری موجود بکشند.\nما معتقدیم در صورت رهبری و هدایت شدن این اعتراضات از سوی جریان سوسیالیستی، تحولی اساسی در این جامعه روی خواهد داد و آنگاه طبقه ی کارگر و مردم ستمدیده ی این دیار خواهند توانست با دخالت مستقیم خود و ایجاد شوراهایشان، حاکمیتی انسانی را جایگزین این حکومت غارتگر نماید.\nو اما، همانطور که انتظار میرفت احزاب ناسیونالیست کردستان ایران ( چپ و راست ) طی چند روز اخیر در قبال این جنایات سکوت اختیار کرده اند و با این کار خود به نوعی حمایت اشان را از حکومت اقلیم نشان داده اند. این احزاب چپ و راست از کومه له - سازمان کردستان حزب کمونیست ایران گرفته تا کومه له زحمتکشان، حزب کومه له، حزب دموکرات کردستان، حزب دموکرات کردستان ایران، و خبات که قریب سی سال است در قبال سرکوب شوراها، کشتار کارگران معترض و کمونیست ها، خشونت و کشتار هر روزه ی زنان، ترور و آدم ربایی مخالفین سیاسی، فساد، دزدی، استرداد پناهندگان سیاسی به دولت های همپیمان خود، و... سکوت پیشه کرده اند، اینبار هم با سکوت معنا دارشان عملاً ثابت نمودند که نه در صف کارگران و مردم ستمدیده ی کردستان عراق، بلکه در کنار حکومت کردی و دو حزب بورژوا – ناسیونالیست حاکم قرار دارند.\nما کمونیستها، آزادیخواهان و مدافعان حقوق انسانی مردم، ضمن محکوم کردن تعرض و کشتار مردم به جان آمده ی کردستان عراق، خود را همراه و همسنگر این مردم مبارز می دانیم و از خیزش و اعتراضاتشان حمایت میکنیم. این حق مردم آزادیخواه کردستان عراق است که خواهان رفاه، آزادی و زندگی ایی در شان انسان باشند که تنها با پایان دادن به حاکمیت سیاه احزاب قومی، و مافیای دزد و غارتگر امکان پذیر است.\nدوستانی که تمایل دارند این بیانیه را امضا کنند لطفا از طریق ایمیل آدرس زیر اقدام کنند\nبەیان نامە بۆ پشتیوانی لە خەڵکی کوردستانی عێراق\nئاخێزی جەماوەری خەڵکی ستەم لێکراوی کوردستانی عێراق، شایانی پشتیوانی هەمەلایەنەیە\nکرێکاران، خەڵکی ئازادی خواز!\nهەر وەک ئاگادارن، شارەکانی کوردستانی عێراق، شایەتی خۆپیشاندانی جەماوەری بەربڵاو لە ناڕەزایەتی بە گەندەڵی، تاڵان و دزی، برسیەتی، هەژاری و ڕۆژ ڕەشی داسەپێندراو بە چینی کرێکار و خەڵکی نەدار، لە لایەن دەولەتی هەرێمی کوردستانە. ئەم ناڕەزایەتیانە پاش ئەوە هاتە ئاراوە کە مامۆستایانی ناڕازی، ئۆلتیماتۆمێکیان ڕوو بە حکومەتی هەرێمی کوردستان بڵاو کردوە کە ئەگەر وڵامی داخوازیەکانیان نەدرێتەوە، دێنە سەر شەقام. ئەم ناڕەزایەتیە بە بەشداری ژنان لە ریزی پێشەوەی خۆپیشاندانەکان و بە وتارەکانیان کە داوایان لە خەڵکی کوردستانی عێراق کرد کە بڕژێنە سەر شەقام و بەم ناڕەزایەتیانە پەیوەست بن، زۆر بە خێرایی بۆ شارەکانی سلێمانی، پێنجوێن، چەمچەماڵ، سەی سایەق، تەکیە، پیرەمەگڕون، کەلار، کفری، خورماڵ و شارەزور، تەشەنەی سەند.\nدروشمی "بڕوخێ دەسەڵات" دروشمی خەڵکی ناڕازی لەم ئاخێزە جەماوەریە دایە.\nناڕەزایەتیەکان بە خێرایی و لە لایەن حکومەتی هەرێمەوە بەرەو توندوتیژی کێشرا و جەماوەری ناڕازی لە سێ دەیە دەسەڵاتی حیزبە ناسیۆنالیستەکان کە هاواڵ دوانەی تاڵانی سامانی گشتی، هەژاری و برسیەتی و بێ مافی بوە، بنکەی "پارتی دیموکرات، یەکیەتی نیشتمانی، گۆڕان، یەکگرتووی ئیسلامی و کۆمەڵی ئیسلامی" هەروەها شمارەیەک بینا و بارگای دەوڵەتیان ئاگر تێ بەردا.\nلە ئاکامی سەرکوتی خوێناوی ئەم ناڕەزایەتیانە لە لایەن حکومەتی هەرێمی کوردستانەوە، تا ئێستا زیاتر لە دە کەس گیانیان لە دەس داوە و دەیان کەس بریندار و هەروەها بە پێی ڕاپۆرتەکان دەیان کەسی دیکە دەسبەسەر کراون. ئێستا ئیتر دەمامک بە سەرانی حیزبە ناسیۆنالیستەکان، شەوانە ماڵ و ماڵ دەگەرێن و هەلسوراوانی ئەم ناڕەزایەتیانە لە شار و شارۆچکەکان دەڕفێنن و دەستگیریان دەکەن.\nخەڵکانێک کە ئەوڕۆ هاتونەتە سەر شەقام، جەماوەری کرێکار و زەحمەتکێشن کە لە ماوەی سێ دەیە دەسەڵاتی حیزبە کوردیەکان، جگە لە قوڵ بونەوەی کەلەبەری چینایەتی، سەرکوت و ڕۆژ ڕەشی، هیچ بەرهەمێکیان لە دەوڵەتی کوردی نەبینیوە، ئەو خەڵکە هاتونەتە مەیدان بۆ ڕوخاندنی ئەم دەسەڵاتە وە کۆتایی بە زوڵم و نابەرابەری بهێنن.\nئێمە لە سەر ئەو باوەڕەین کە ئەگەر ئەم ناڕەزایەتیانە لە لایەن ڕەوتێکی سوسیالیستیەوە رێبەرایەتی بکرێت، ئەتوانێت ئاڵ و گۆڕی بنەڕەتی لە کۆمەڵگادا پێک بهێنێت و چینی کرێکار و جەماوەری ستەم لێکراوی ئەم هەرێمە، ئەتوانن بە هێزی خۆیان و لە رێگای دامەزراندنی شۆراکانەوە، حکومەتێکی ئینسانی لە باتی حکومەتی تاڵانچی، دابمەزرێنن.\nبەڵام هەروەک چاوەڕوان دەکرا، حیزبە ناسیۆنالیستەکانی کوردستانی ئێران (چەپ و ڕاست) لە ماوەی چەن ڕۆژی ڕابردوودا، لە بەرانبەر ئەم جەنایەتەی حکومەتی هەرێم بێ دەنگ بوون و بەم کارەی خۆیان بە جۆرێک پشتیوانی خۆیان لە حکومەتی هەرێم دەر بڕی.\nئەم حیزبانە بە چەپ و ڕاستەوە، لە کۆمەڵە - رێکخراوی کوردستانی حیزبی کمۆنیستی ئێرانەوە بگرە هەتا کۆمەڵەی زەحمەتکێشان، حیزبی کۆمەڵە، حیزبی دێمۆکراتی کوردستان، حیزبی دێمۆکراتی کوردستانی ئێران و خەبات کە سی ساڵە لە بەرانبەر سەرکوتی شۆراکان، کوشتنی کرێکارانی ناڕازی و کمۆنیستەکان، توند و تیژی و کوشتنی ڕۆژانەی ژنان، تیرۆر و ڕفاندنی نەیارانی سیاسی، گەندەڵی، دزی و تەسلیم کردنەوە پەنابەرانی سیاسی بە دەوڵەتانی هاوپەیمانیان و . . . بێ دەنگیان هەڵبژاردە و ئەمجاریش بە بێ دەنگی ماناداری خۆیان، بە کردەوە نیشانیان دا کە نەک لە ڕیزی کرێکاران و خەڵکی زوڵم لێکراو، بەڵکو هاوڕێی دەسەڵاتی کوردی و دو حیزبی بۆرژوا - ناسیۆنالیستی دەسەڵات دارن.\nئێمە کمونیستەکان، ئازادیخوازان و پارێزەرانی مافی ئینسانی جەماوەر، وێرای مەحکوم کردنی، کوشتار و هێرش بۆ سەر خەڵکی وەگیان هاتوی کوردستانی عێراق، خۆمان بە هاورێ و هاوسەنگەری ئەو خەڵکە خەباتکارە ئەزانین و پشتیوانی خۆمان لە ئاخێزی ئەوان ڕادەگەێنین.\nخەڵکی ئازادیخوازی کوردستانی عێراق، مافی خۆیانە کە خوازیاری ئاسایش، ئازادی و ژیانێکی شایانی ئینسان بن و ئەمەش تەنیا بە کۆتایی هێنان بە دەسەڵاتی ڕەشی حیزبە ناسیۆنالیستەکان و مافیای دز و تاڵانچی، جێ بە جێ دەبێت.\nهاورێیانێک کە خوازیاری ئیمزا کردنی ئەم بەیانامەن، دەتوانن لە رێگای ئەم ئێمەیلەوە پەیوەندی بگرن.\nامضا کننده گان:\n1. ریبوار سعید\n2. شاهو عباسی\n3. فرشید شکری\n4. آسو سهامی\n5. سیوان رضایی\n6. هژیر نینا\n7. مصطفی معماری\n8. مصطفی یونسی\n9. اسد گلچینی\n10. سهند حسینی\n11. سهند حسین زاده\n12. احمد بهزاد مطلق\n13. ایران خاکباز\n14. روناک محمدی نوره\n15. ظهیر رضوی\n16. شهلا کریمی\n17. عمر کریمی\n18. رُزا کریمی\n19. صلاح ایران دوست\n20. محمد راستی\n21. علی زیدونی\n22. اسد حیدری\n23. توفیق پیر خضری\n24. خبات قوامی\n25. احمد بخرد طبع\n26. علی علی خانی\n27. ریبوار داودی\n28. خالد حاج محمدی\n29. سانا پیر خضران\n30. علی قادری\n31. محمد فتاحی\n32. مریم افراسیاب پور\n33. مریم حسینی\n34. قادر محمود پور\n35. فرزاد نازاری\n36. وریا نقشبندی\n37. سه باح ابراهیم\n38. صلاح غریبی\n39. رامین زالیه\n40. صلاح رازی\n41. جمال پیر خزران\n42. مهناز مهجوری\n43. عرفان که ریم\n44. سارا مرادی\n45. ابراهیم ابراهیمی\n46. شراره رضائی\n47. سیمین مردوخ\n48. آرام گله داری\n49. بهنام گله داری\n50. فواد عبدالهی\n51. هتاو امینی\n52. فواد کمانگر\n53. آرام خوانچه آذر\n54. نرگس محمدی\n55. آرش راستی\n56. سلام ذیجی\n57. مسعود قهرمانی\n58. ناد علی صادقی\n59. بختیار پیرخضری\n60. روناک فدوی\n61. مجید آذری\n62. سمیرا عنایتی\n63. لادن داور\n64. خاور شهلا حیدری\n65. شهلا حیدری زاکانی\n66. آسو فتوحی\n67. فوزیه نصرت پور\n68. عەبدولرەحمان ڕەسوڵ (نوسەر و ڕۆژنامەنوس)\n69. جواد زمانی\n70. امید محمدی\n71. زوبیر مردوخی\n72. بەهرە حەسەن\n73. نظیره معماری\n74. ابراهیم عبداللهی\n75. حبیب عبداللهی\n76. آذر مدرسی\n77. حسین عباسی (آرام)\n78. بهنام ابراهیم زاده\n79. عیسی ابراهیم زاده\n80. رضا کریمیان\n81. خالد احمدی\n82. آران رضایی\n83. جمیل نظرگاهی\n84. نازدار احمدی\n85. توفیق محمدی\n86. گلاویژ محمدی\n87. پیام محمدی\n88. سامان نجات الهی\n89. اسرا شاتری\n90. دلبر مرادی\n91. کتی مرادی\n92. آروین مرادی\n93. سحر زرین\n94. شهین وطن دوست\n95. حسن ساوجبلاغی\n96. بیریا مولود نژاد\n97. عباس ایاغ\n98. کوشا شایان\n99. امین محمدی\n100. لالە زندی\n101. فریدە آغاجانی\n102. . آرا نوشیروانی\n103. ناصر رستمی\n104. سەروەت سیامەند جەدیرێر\n105. بیستون سیامەند جەدیرێر\n106. .علی خیری\n107. . حامد شیخانی\n108. . سعید بهمنیان\n109. جمیل صمدی\n110. . فارس محمود\n111. عادڵ فەیزوڵا\n112. . عبداللە پیرویسی\n113. هیوا زریبار\n114. یدی گلچینی\n115. اقبال نظرگاهی\n116. نوزاد بایر حکیم\n117. مینو همیلی\n118. حەسەن کامیل\n119. ابراهیم هوشنگی\n120. نسرین سلیمانی\n121. روناک زندی\n122. نادر استاد\n123. حسین احمدی نیا\n124. کامیل همتی\n125. عارف آریا (نیزل)\n126. به کر نادر\n127. محمد چراغعلی\n128. رفیه انصاری\n129. حصیبه لطفی زر\n130. سیمین لری\n131. جمیل صمدی\n132. هادی رحیمی\n133. علیمحمد محمدی\n134. محمد سلطانی (درزی ولی(\n135. آرمان پویا\n136. حوری غمیان\n137. فواد صادق\n138. پرویز راستگو\n139. عزت ملکی\n140. جمیل خوانچە زر\n141. نادیا حبیب\n142. اسماعیل مولودی\n143. محسن بختیاری\n144. جلیل جلیلی\n145. کریم خضری\n146. آزاد کریمی\n147. . ژاله سهند\n148. رعنا کریمی زاده\n149. نوشین قادری\n150. مینا مایان پور\n151. سیروان قادری\n152. سرور کاردار\n153. نشمیل فتاحی\nاین لیست کماکان باز است و هر رفیقی بخواهد می تواند آنرا امضا کند.


ڕاگوێزرانی به‌ندكراوێك بۆ ژووری تاكه‌كه‌سی زیندانی سنه – کۆمەڵە\nبه پێی ڕاپۆرتی ڕێكخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو، ژنێکی خەڵکی شاری قوروە کە پێنج ساڵ له‌مه‌وبه‌ر بە تۆمەتی “کوشتنی به‌ئەنقەست” حوکمی ئێعدامی بە سەردا سەپاوە، بە مەبەستی جێبەجێکرانی حوکمەکەی ڕەوانەی ژووری تاکەکەسیی زیندانی سنە کراوە.\nبەپێی ئه‌م ڕاپۆرته، ڕۆژی پێنجشەممە ٢٤ی ڕەزبەر، “زەینەب خودامورادی” بە مەبەستی جێبەجێکرانی حوکمی سێدارە ڕەوانەی ژووری تاکەکەسیی زیندانی شاری سنە کراوە. شایانی باسه، بڕیارە ڕۆژی یەکشەممە ٢٧ی ڕەزبەر حوکمی سێدارەی زەینەب خودامورادی تەمەن ٤٢ ساڵ جێبەجێ بکرێت. زەینەب خودامورادی ڕۆژی دووشەممە ٩ی خەرمانانی ٩٥ بە تۆمەتی کوشتنی کۆرپە ١٢ ڕۆژەکەی و کچە تەمەن ٧ ساڵانەکەی و هاوژینەکەی بە ناوی “حەدیس” دەستبەسەر و دواتر لە لایەن دەزگای قه‌زایی ڕژیمه‌وه حوکمی سێدارەی بە سەردا سەپا.


مامۆستایانی پێشه‌نگ: ئاگاداری بۆسەرجەم مامۆستاوقوتابیانی پۆلی (٩) بنەرەتی\nئاگاداری بۆسەرجەم مامۆستاوقوتابیانی پۆلی (٩) بنەرەتی\nچەند گۆڕانکاریەک لەشێوازەتازەکەی ئەسیلەی تاقیکردنەوەکانی نیشتمانی قۆناغی نۆی بنەڕەتی\nوەبەئەرکی خۆمان زانی بەرچاوڕوونیەک پێشکەش بە بەڕێزتان بدەین\n١- نووسین بەکووردی،\nژمارەی هۆڵی ئەزموون وە ئیمزای بەڕێوەبەری هۆڵ.\n٢-ناوی سیانی خۆت لەوپیتانەیا هەڵبژێرە بەپڕکردنەوەی بازنەی پیتەکە\nئەگەر لەحاڵەتێکاناوەکەت زۆربوو ئەتوانی ناوی سێ یەمت تەنها سێ پیتی بنوسی.\n٣-هەڵبژاردنی وەڵامی ڕاست.\n٤-روونکردنەوەیە .نابێ هیچ هێمایەک بەکار بێنین وەک سەح ، زەڕب ..پێویستە بازنەکەبەتەواوی ڕەش کەیتەوە بەبێ ئەوەی لە بازنەکە دەرچێ\n٥-پڕکردنەوەی بازنەی ناوی وانەی تاقی کردنەوە .\n٩-پارێزگاکەت هەڵەبژێرە، بۆ نموونە سلێمانی.\n١٠-زنجیرە،هەموو قوتابیەک کۆدێکی تایبەتی هەیە.\n*هەموو پرسیارەکان پێوەستە قووتابی بە قەڵەم رەساس جواب باتەوە وە.\n*وە قوتابی ئەتوانێ تا سێ ڕۆژ دوای تاقی کردنەوە دوبارە تاقی کردنەوە بکاتەوە،لەحاڵتێکا کە قوتابی نەخٶشبووبێ یان بەهۆی لەدەسدانی کەسەنزیکەکەنی عائیلەکەی\nمرسلة بواسطة mamostaiani peshang في 12:46:00 ص