Israel بێژەکردن: چۆن Israel بە ئیسپانی, ئینگلیزی, عیبری, فەڕەنسی, ئەڵمانی, سویدی, ڕۆمانیایی, فینلاندی, پۆرتووگالی, دانمارکی, نەرویژی نینۆرسک, نەرویژی بۆکماڵ, کاتالانی, سواحیلی, ئینتەرلینگوا, لاتینی, سکۆتلاندی, ئەندۆنیزیایی بێژە بکەن\nداخوازی بێژە کردنی نوێ بێژە کردن بە: Fiji Hindi Ladin Pampangan Ido Gothic Judeo-Spanish ئاراگۆنی ئارۆمانی ئافریکانس ئەڵمانی ئەڵمانی خوارین ئەندۆنیزیایی ئوتریشی ئیسپانی ئیگبۆ ئیلۆکۆ ئینتەرلینگوا ئینگلیزی باسکی باڤاریایی برەتۆنی بیسلاما بیکۆلی ناوەندی پاپیامەنتۆ پۆرتووگالی پیەدمۆنتی تاگالۆگ تۆک پیزن چامۆرۆ دانمارکی دەری ڕۆمانیایی سامی باکووری سرانان تۆنگۆ سکۆتلاندی سواحیلی سویدی سۆربیانی ژوورین شۆنا عیبری فریزی ڕۆژاوایی فەڕەنسی فینلاندی کاتالانی کەبوانۆ کۆنگۆیی کیاتونی زاپۆتەک کیکویو گالیسی گوارانی لاتینی لوکسەمبورگی لۆمبارد لینگالا مالایی مانکسی نەرویژی بۆکماڵ نەرویژی نینۆرسک وەنیزی ویڵزی تەتەری (tt) ئەڵمانی (de) ڕووسی (ru) ئیسپانی (es) ئینگلیزی (en) فەڕەنسی (fr) ژاپۆنی (ja) پۆڵەندی (pl) هوڵەندی (nl) چینی ماندارین (zh) (mo) (tly) (alq) (mos) (zdj) (wni) (swb) (wlc) (hif) (enm) (ang) (xghu) (sxu) (bho) (arq) (ary) (mag) (myn) (kln) (shi) (ksw) (vep) (krl) (qjio) (jusi) (bem) (ain) (shn) (cay) (sli) (bin) (lld) (toi) (tisa) (plig) (cpx) (ltc) (aeb) (gaa) (apw) (jje) (gil) (cop) (juai) (pam) (lki) (acy) (ems) (qya) (non) (mns) (xog) (ogb) (bcq) (tvx) (tcz) (agx) (dtp) (uby) (mnk) (snk) (pot) (sty) (rcf) (fla) (hbo) (zsm) (sjn) (ett) (jliu) (quc) (jbo) (io) (ada) (mwn) (cic) (paw) (hop) (cho) (syc) (xmf) (acm) (gag) (tjin) (otk) (abn) (obu) (yrl) (taiu) (ekp) (siiy) (jlua) (koi) (bfz) (crg) (chn) (kpy) (got) (qxq) (gun) (oka) (pbb) (ppl) (ann) Botlikh (bph) Judeo-Spanish (lad) آديگان (ady) ئابازا (abq) ئاراگۆنی (an) ئاربێرەش (aae) ئارەپاهۆ (arp) ئارۆمانی (rup) ئازەرباینجانی (az) ئاسامی (as) ئاشووری ئارامی-نوێ (aii) ئافار (aa) ئافریکانس (af) ئاکان (ak) ئالبانی (sq) ئالەوت (ale) ئامهاریک (am) ئاواری (av) ئایماری (ay) ئەبخازی (ab) ئەتۆنی (eto) ئەرزیا (myv) ئەرمەنی (hy) ئەڤەنکی (evn) ئەڵمانی (de) ئەڵمانی خوارین (nds) ئەڵمانی سوابی (swg) ئەڵمانی سویس (gsw) ئەمازیغی ناوەندی (tzm) ئەمیلیان (egl) ئەندۆنیزیایی (ind) ئەوەیی (ee) ئەوۆندۆ (ewo) ئوتریشی (ast) ئودموورت (udm) ئوردو (ur) ئوزبەکی (uz) ئوسیتی (os) ئوکراینی (uk) ئوکیناوایی (ryu) ئویغور (ug) ئۆجیبوی (oj) ئۆرۆمۆ (om) ئۆریا (or) ئۆساجی (osa) ئۆکسیتان (oc) ئیتالیایی (it) ئیرلەندی (ga) ئیسپانی (es) ئیسپرانتۆ (eo) ئیستۆنی (et) ئیسلەندی (is) ئیگبۆ (ig) ئیلۆکۆ (ilo) ئینتەرلینگوا (ia) ئینگلیزی (en) ئینگوشی (inh) ئینوپیاک (ik) ئینوکتیتوت (iu) ئیوایجا (ibd) ئێم بی ئی (mfo) باردی (bcj) باسکی (eu) باشقیری (ba) باڤاریایی (bar) بامبارایی (bm) برەتۆنی (br) بریبری (bzd) بهاسای نیپالی (new) بەختیاری (bqi) بەلوچی (bal) بەنگالی (bn) بورمەیی (my) بوروشاسکی (bsk) بوریاتی (bxr) بولغاری (bg) بوویەیی (pcc) بۆسنی (bs) بیسلاما (bi) بیکۆلی ناوەندی (bcl) بیلاڕووسی (be) بیهاری (bh) پاپیامەنتۆ (pap) پالاویی (pau) پالەنکورۆ (pln) پالی (pi) پانگاسینان (pag) پلات دیچ (pdt) پەشتوو (ps) پەنجابی (pa) پوولار (fuc) پۆرتووگالی (pt) پۆڵەندی (pl) پیتجانتجاتجارا (pjt) پیکارد (pcd) پیەدمۆنتی (pms) تاجیکی (tg) تاگالۆگ (tl) تالۆسان (tzl) تامیل (ta) تاهیتیانی (ty) تایلەندی (th) تبتیکی (bo) تسوانا (tn) تسۆنگا (ts) تلینگیت (tli) تەتەری (tt) تەتەری کریمەیی (crh) تەتووم (tet) تەلوگۆ (te) تەوارقی (tmh) تورکەمانی (tk) تورکی (tr) تورکی عوسمانی (ota) توسکارۆرا (tus) توڤانی (tyv) توی (tw) تۆک پیزن (tpi) تۆکی پۆنا (tok) تۆندانۆ (tdn) تۆنگا (to) تیگرینیا (ti) جامایکایی (jam) جاوەیی (jv) چامۆرۆ (ch) چرۆکی (chr) چوڤاشی (cv) چیچانی (ce) چیچەوا (ny) چیکی (cs) چینی جین (cjy) چینی شیان (hsn) چینی گانی (gan) چینی ماندارین (zh) چینی ووو (wuu) حەسسانییە (mey) خاسی (kha) خانتی (kca) خەمر (km) خۆزا (xh) داگبانی (dag) دانمارکی (da) دزۆنگخا (dz) دەری (prs) دیڤەهی (dv) دیملی (zza) دینکایی (din) زولو (zu) ڕاپانویی (rap) ڕوسین (rue) ڕوکیگا (cgg) ڕووسی (ru) ڕۆماگنۆلی (rgn) ڕۆمانشی (rm) ڕۆمانی (rom) ڕۆمانیایی (ro) ڕۆهینگیایی (rhg) ژاپۆنی (ja) ژوانگ (za) ساردينی (sc) ساموايی (sm) سامی باکووری (sme) سانسکریتی (sa) سانگۆ (sg) سرانان تۆنگۆ (srn) سکۆتلاندی (sco) سلۆڤاکی (sk) سلۆڤێنی (sl) سەرایکی (skr) سەرەر (srr) سواتی (ss) سواحیلی (sw) سوودانی (su) سویدی (sv) سۆتۆ (st) سۆربیانی ژوورین (hsb) سۆماڵی (so) سیدیغ (trv) سیربیایی (sr) سیسیلی (scn) سیلهەتی (syl) سیلیزیایی (szl) سیندی (sd) سینهالی (si) شۆشۆنی (shh) شۆنا (sn) عەرەبئ شامی باکوور (apc) عەرەبی (ar) عەرەبی کەنداو (afb) عەرەبی میسری (arz) عیبری (he) فارسی (fa) فارۆیی (fo) فرانکۆ-پرۆڤەنچال (frp) فریزی ڕۆژاوایی (fy) فریولی (fur) فلەمی (vls) فەڕەنسی (fr) فوژۆ (fzho) فولاهی (ff) فیجیایی (fj) فینلاندی (fi) ڤەندا (ve) ڤۆرۆیی (vro) ڤۆلاپوک (vo) ڤیەتنامی (vi) قرغیزی (ky) قەرەچایی-بالکاری (krc) قەرەقاڵپاق (kaa) كينيارواندا (rw) کاباردیایی (kbd) کابیل (kab) کاتالانی (ca) کازاخی (kk) کاشوبی (csb) کالاڵیزوت (kl) کالمیک (xal) کامپیدانی (sro) کانادهای (kn) کانتۆنیایی (yue) کانوری (kr) کچوایی (qu) کرواتی (hr) کری (cr) کریکی (mus) کریۆ (kri) کریۆلی کیپ ڤەردان (kea) کریۆلی لۆویزیانا (lou) کریۆلی موریتانی (mfe) کریۆلی هایتی (ht) کلینگۆن (tlh) کەبوانۆ (ceb) کەشمیری (ks) کوانیامایی (kj) کوچی (kfr) کوردی (ku) کورمانجی (kmr) کۆتاڤا (avk) کۆرسی (co) کۆرنیش (kw) کۆری (ko) کۆمی (kv) کۆنکەنی (gom) کۆنگۆیی (kg) کیاتونی زاپۆتەک (zpf) کیروندی (rn) کیکویو (ki) کیمبوندویی (kmb) گادێلیی سکۆتی (gd) گاسی (guz) گالیسی (gl) گوارانی (gn) گوجەراتی (gu) گورجی (ka) گیلەکی (glk) لاتڤیانی (lv) لاتگالی (ltg) لاتۆکا (lkt) لاتینی (la) لازی (lzz) لاکی (lbe) لاۆیی (lo) لەزگی (lez) لوبا-کاتانگا (lu) لوڕی باشووری (luz) لوڕی نینجایی (lrc) لوشووتسی (lut) لوکسەمبورگی (lb) لوگاندایی (lg) لوۆیی (luo) لۆزی (loz) لۆمبارد (lmo) لیتوانیایی (lt) لیگوریایی (lij) لیمبورگی (li) لینگالا (ln) ماپودونگون (arn) مارشاڵی (mh) ماری (chm) مازندەرانی (mzn) ماسباتینۆ (msb) مالاگاسی (mg) مالایالام (ml) مالایی (ms) ماڵتی (mt) مانچو (mnc) مانکسی (gv) ماوری (mi) ماوری دوڕگەکانی ئایلاند (rar) مایا یوکاتەک (yua) مەراتی (mr) مەسکالەرۆ-چیریکاوا (apm) مەکدۆنی (mk) مەیتەیی (mni) مەینفرانکیش (vmf) مۆکشا (mdf) مۆنگۆلی (mn) مۆهاوک (moh) میکمەک (mic) مین دۆنگی (cdo) مین نان (nan) مینانگکابو (min) ناپلی (nap) ناسکاپی (nsk) ناڤاشۆ (nv) ناکسی (nxq) ناهواتی (nah) ناورو (na) ندەبەلەی باشوور (nr) ندەبەلەی باکوور (nd) ندۆنگا (ng) نەرویژی بۆکماڵ (no) نەرویژی نینۆرسک (nn) نەنەتسی توندرا (yrk) نوسو (ii) نوقایی (nog) نوو (ngh) نیپاڵی (ne) هاکا (hak) هاواییی (haw) هاوسا (ha) همۆنگ (hmn) هەرەرۆ (hz) هەنگاری(مەجاری) (hu) هوڵەندی (nl) هوڵەندی پەنسیلڤانیا (pdc) هیری مۆتو (ho) هیلیگاینۆنی (hil) هیندی (hi) واڵوون (wa) وەنیزی (vec) وۆلۆف (wo) ویڵزی (cy) یاکوتی (sah) یەیی (yey) یوپیک (esu) یۆروبا (yo) یۆنانی (el) یۆنانی کەون (grc) ییدی (yi)\nچۆن گۆ دەکرێ Israel\nبیستراوە: 237K جار\nIsrael بێژە کردن بە ئیسپانی [es]\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن pleitecas (نێر لە ئیسپانیا\t)\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن AleOzzY (نێر لە شیلی\t)\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن juanearg (نێر لە ئەرژەنتین\t)\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن argos1991 (نێر لە پێروو\t)\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن gustav72 (نێر لە پێروو\t)\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن alter (نێر لە ڤێنیزوێلا\t)\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Orphneus (نێر لە ئەرژەنتین\t)\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن SrdeMayo (نێر لە ئیکوادۆڕ\t)\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Steve04 (نێر لە کۆلۆمبیا\t)\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن LeonSand (نێر لە کۆلۆمبیا\t)\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Aradia (مێ لە ئەرژەنتین\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Israel بە ئیسپانی\nهاوبەشکردنی بێژەی Israel بە ئیسپانی:\nIsrael نموونە لە دەستەوشەیەک\nEl Talmud afirma que lo mismo que el mundo no puede existir sin aire, tampoco puede hacerlo sin Israel. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Covarrubias (نێر لە ئیسپانیا)\nLos judíos que no son ciudadanos de Israel no son israelíes. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Covarrubias (نێر لە ئیسپانیا)\nIsrael بێژە کردن بە ئینگلیزی [en]\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن dorabora (مێ لە بەریتانیا\t)\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن HappyHappy (مێ لە بەریتانیا\t)\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن evergreen (مێ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا\t)\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن frakkintoaster (مێ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا\t)\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن BacksideAttack (مێ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا\t)\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن JerrySun (نێر لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا\t)\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن rdbedsole (نێر لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا)\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن kln86 (مێ لە کەنەدا\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Israel بە ئینگلیزی\nهاوبەشکردنی بێژەی Israel بە ئینگلیزی:\nIsrael بێژە کردن بە عیبری [he]\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن MissDD (مێ لە ئیسرائیل\t)\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن oriaknaani (مێ لە ئیسپانیا\t)\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن henney93 (مێ لە ئیسرائیل\t)\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن markuslebt (نێر لە ئەڵمانیا\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Israel بە عیبری\nهاوبەشکردنی بێژەی Israel بە عیبری:\nIsrael بێژە کردن بە فەڕەنسی [fr]\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن 3l3fat (مێ لە فەڕەنسا\t)\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن swecass (نێر لە سوێد\t)\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Akita28 (نێر لە فەڕەنسا\t)\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن gwen_bzh (نێر لە فەڕەنسا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Israel بە فەڕەنسی\nهاوبەشکردنی بێژەی Israel بە فەڕەنسی:\nIsrael بێژە کردن بە ئەڵمانی [de]\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن sephis (نێر لە ئەڵمانیا\t)\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن hermanthegerman (نێر لە ئەڵمانیا\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Israel بە ئەڵمانی\nهاوبەشکردنی بێژەی Israel بە ئەڵمانی:\nIsrael بێژە کردن بە سویدی [sv]\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن ret001 (نێر لە سوێد\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Israel بە سویدی\nهاوبەشکردنی بێژەی Israel بە سویدی:\nIsrael بێژە کردن بە ڕۆمانیایی [ro]\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن empyrion (نێر لە ڕۆمانیا\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Israel بە ڕۆمانیایی\nهاوبەشکردنی بێژەی Israel بە ڕۆمانیایی:\nIsrael بێژە کردن بە فینلاندی [fi]\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن JoyJoy (مێ لە فینلاند\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Israel بە فینلاندی\nهاوبەشکردنی بێژەی Israel بە فینلاندی:\nIsrael بێژە کردن بە پۆرتووگالی [pt]\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن aimae (نێر لە پورتوگال\t)\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن hugo9191 (نێر لە پورتوگال\t)\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن vagalume (نێر لە پورتوگال\t)\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Dalivedo (نێر لە بەڕازیل\t)\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن FELERO (نێر لە بەڕازیل\t)\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Danyellebr (مێ لە بەڕازیل\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Israel بە پۆرتووگالی\nهاوبەشکردنی بێژەی Israel بە پۆرتووگالی:\nisraelandense são de israel گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن fabioaraujo (نێر لە بەڕازیل)\nEste é Jefter, juiz de Israel. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن KimSousa (نێر لە بەڕازیل)\nIsrael بێژە کردن بە دانمارکی [da]\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Bendieco (نێر لە دانمارک\t)\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن olfine (نێر لە دانمارک\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Israel بە دانمارکی\nهاوبەشکردنی بێژەی Israel بە دانمارکی:\nIsrael بێژە کردن بە نەرویژی نینۆرسک [nn]\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Sweyn (نێر لە نۆرویژ\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Israel بە نەرویژی نینۆرسک\nهاوبەشکردنی بێژەی Israel بە نەرویژی نینۆرسک:\nIsrael بێژە کردن بە نەرویژی بۆکماڵ [no]\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن caldair (نێر لە نۆرویژ\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Israel بە نەرویژی بۆکماڵ\nهاوبەشکردنی بێژەی Israel بە نەرویژی بۆکماڵ:\nIsrael بێژە کردن بە کاتالانی [ca]\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن cgarc228 (مێ لە ئیسپانیا\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Israel بە کاتالانی\nهاوبەشکردنی بێژەی Israel بە کاتالانی:\nIsrael بێژە کردن بە سواحیلی [sw]\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن helmik (نێر لە میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Israel بە سواحیلی\nهاوبەشکردنی بێژەی Israel بە سواحیلی:\nIsrael بێژە کردن بە ئینتەرلینگوا [ia]\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن shekitten (مێ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Israel بە ئینتەرلینگوا\nهاوبەشکردنی بێژەی Israel بە ئینتەرلینگوا:\nIsrael بێژە کردن بە لاتینی [la]\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن giorgiospizzi (نێر لە ئیتالیا\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Israel بە لاتینی\nهاوبەشکردنی بێژەی Israel بە لاتینی:\nIsrael بێژە کردن بە سکۆتلاندی [sco]\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن woodzo (نێر لە بەریتانیا\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Israel بە سکۆتلاندی\nهاوبەشکردنی بێژەی Israel بە سکۆتلاندی:\nIsrael بێژە کردن بە ئەندۆنیزیایی [ind]\nIsrael گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Adelev (مێ لە ئیندۆنیزیا\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Israel بە ئەندۆنیزیایی\nهاوبەشکردنی بێژەی Israel بە ئەندۆنیزیایی:\nدەزانن چۆن "Israel" بێژە بکەن؟\nIsrael بێژە نەکراون لە:\nIsrael تۆمارکردنی گۆکردنی Israel [af]\nIsrael تۆمارکردنی گۆکردنی Israel [an]\nIsrael تۆمارکردنی گۆکردنی Israel [br]\nIsrael تۆمارکردنی گۆکردنی Israel [ch]\nIsrael تۆمارکردنی گۆکردنی Israel [cy]\nIsrael تۆمارکردنی گۆکردنی Israel [eu]\nIsrael تۆمارکردنی گۆکردنی Israel [fy]\nIsrael تۆمارکردنی گۆکردنی Israel [gl]\nIsrael تۆمارکردنی گۆکردنی Israel [gn]\nIsrael تۆمارکردنی گۆکردنی Israel [gv]\nIsrael تۆمارکردنی گۆکردنی Israel [ig]\nIsrael تۆمارکردنی گۆکردنی Israel [kg]\nIsrael تۆمارکردنی گۆکردنی Israel [ki]\nIsrael تۆمارکردنی گۆکردنی Israel [lb]\nIsrael تۆمارکردنی گۆکردنی Israel [ln]\nIsrael تۆمارکردنی گۆکردنی Israel [ms]\nIsrael تۆمارکردنی گۆکردنی Israel [sme]\nIsrael تۆمارکردنی گۆکردنی Israel [sn]\nIsrael تۆمارکردنی گۆکردنی Israel [tl]\nIsrael تۆمارکردنی گۆکردنی Israel [pap]\nIsrael تۆمارکردنی گۆکردنی Israel [ast]\nIsrael تۆمارکردنی گۆکردنی Israel [tpi]\nIsrael تۆمارکردنی گۆکردنی Israel [ceb]\nIsrael تۆمارکردنی گۆکردنی Israel [ilo]\nIsrael تۆمارکردنی گۆکردنی Israel [bcl]\nIsrael تۆمارکردنی گۆکردنی Israel [bi]\nIsrael تۆمارکردنی گۆکردنی Israel [zpf]\nIsrael تۆمارکردنی گۆکردنی Israel [lmo]\nIsrael تۆمارکردنی گۆکردنی Israel [pms]\nIsrael تۆمارکردنی گۆکردنی Israel [vec]\nIsrael تۆمارکردنی گۆکردنی Israel [hsb]\nIsrael تۆمارکردنی گۆکردنی Israel [bar]\nIsrael تۆمارکردنی گۆکردنی Israel [srn]\nIsrael تۆمارکردنی گۆکردنی Israel [prs]\nIsrael تۆمارکردنی گۆکردنی Israel [nds]\nIsrael تۆمارکردنی گۆکردنی Israel [lad]\nIsrael تۆمارکردنی گۆکردنی Israel [rup]\nIsrael تۆمارکردنی گۆکردنی Israel [hif]\nIsrael تۆمارکردنی گۆکردنی Israel [lld]\nIsrael تۆمارکردنی گۆکردنی Israel [pam]\nIsrael تۆمارکردنی گۆکردنی Israel [io]\nIsrael تۆمارکردنی گۆکردنی Israel [got]\nوشەی: Madrid, jalapeño, cerveza, Barcelona, gato


چاره‌نووسى ئه‌ردۆغان له به‌رده‌م ڕكابه‌ره ناوخۆیى و ده‌ره‌كییه‌كانیدا\nچاره‌سه‌رى پرسى كورد، ئه‌ندامبوون له یه‌كێتى ئه‌وروپا، فراوانكردنى فه‌زاى دیموكراسى له ناو خۆى وڵات، به‌رزكردنه‌وه‌ى داهاتى تاك، سفركردنه‌وه‌ى كێشه‌كان له‌گه‌ڵ وڵاتانى ده‌وروبه‌ر و جیهان، به‌رهه‌م هێنانى ئیسلامی میانڕه‌و له ناوخۆ و ده‌ره‌وه، مه‌یلى زیاتر بردنى توركیا به‌ره‌و جیهانى ڕۆژئاوا، لاوازكردنى ڕۆڵى سوپا و فاشیست و نه‌ته‌وه په‌رسته‌كان له ڕه‌سمى سیاسه‌تى ده‌وڵه‌تدا، شكستپێهێنانى بیرى كوده‌تاچیه‌كان له ناو وڵاتدا، ئه‌مانه بانگه‌شه‌ى ئاشكراى ئه‌ردۆغان و هاوڕێكانى بوون له سه‌ره‌تاى هاتنه سه‌ركارى ده‌سه‌ڵات له ساڵى 2002 له‌م پێناوه‌شدا چه‌ند هه‌نگاوێكى ئه‌رێنیان نا و هه‌ڵبژاردن دواى هه‌ڵبژاردن ڕێژه‌ى ده‌نگ و كورسى په‌رله‌مانیان زیاتر ده‌بوو، به‌ڵام دواتر پاشه‌كشه‌یان له به‌ڵێنه‌كانیانكرد و ده‌وڵه‌ت و كێشه‌كانیان برده‌وه چوار گۆشه‌ى یه‌كه‌م.\nله 2015 مێزى گفتوگۆى ئاشتیان له‌گه‌ڵ كورد هه‌ڵپه‌سارد، له‌و ڕێکەوتەش به دواوه تا ئێستا شانزه هه‌زار له هاوسه‌رۆك و په‌له‌مانتار و سه‌رۆك شاره‌وانى و ڕۆژنامه‌نوس و میدیاكار و ڕێكخستنى هه‌ده‌په‌یان خسته زیندان، ده‌ستبه‌ردارى ئه‌وروپا بوون و ڕووه‌و (ئیران. ڕوسیا. چین) هه‌نگاویان نا، ئابوورى وڵاتیان به‌ره و هه‌ڵئاوسانى گه‌وره برد كه له ئێستادا نزیكه‌ى 430 ملیاد دۆلارى ناوخۆ و ده‌ره‌كى قه‌رزارن، كێشه‌ى ده‌ره‌كیان له‌گه‌ڵ وڵاتانى (عیراق. سوریا. یۆنان. لیبیا. جیهانى عه‌ره‌بى. به‌شێك له وڵاتانى ئه‌وروپا) برده لێوارى ته‌قینه‌وه و له‌گه‌ڵ به‌شێكى زۆرى به‌رپرسانى ئه‌مریكیش ناكۆكن، وازیان له‌بیرۆكه‌ى به‌رهه‌م هێنانى ئیسلامى میانڕه‌و هێنا و چه‌ندین گرووپى توندڕه‌ویان دروستكرد و هاوپه‌یمان و هاوكارى داعشیش بوون، ته‌نانه‌ت گومان هه‌یه خودى ئه‌ردۆغان له شه‌وى كوده‌تاكه‌ى 15_16/7/2016 له ئاسمانى توركیادا و له ناو فرۆكه‌كه‌یدا به‌ڵێنى ته‌سلیمبوونى به (ده‌وڵه‌ت باخچه‌لى و سوپا) دابێت و له‌و ڕێکەوته‌ش به‌دواوه فۆڕمى (ئیسلام و نه‌ته‌وه په‌رستى) تێكه‌ڵ به یه‌كتر كرد و له سیسته‌مى حوكمڕانیدا ئه‌داى ده‌كات.\nلێكه‌وته‌كانى سیاسه‌ته تاكڕه‌ویه‌كانى ئه‌ردۆغان وایكرد ته‌نانه‌ت به‌شێك له هاوڕێكانیشى له ئه‌ندامانى ده‌سته‌ى دامه‌زرێنه‌ر و به‌رپرسانى پارته‌كه لێى كشانه‌وه و دوان له كاریگه‌رترینیان (على باباجان و ئه‌حمد داود ئۆغلۆ) ئێستا خاوه‌نى حزبى خۆیانن و به‌پێى وته‌كانیان ئه‌م دوانه‌ش بۆ هه‌ڵبژاردنى داهاتوى توركیا خۆیان به ڕكابه‌رى سه‌رسه‌خت و به‌دیلى ئه‌ردۆغان و داد و گه‌شه ده‌زانن، هه‌رچى (HDP) و (JHP) یه ڕه‌نگه سیناریۆى ڕێككه‌وتنه نیمچه فه‌رمیه‌كه‌یان له هه‌ڵبژاردنى شاره‌وانیه‌كانى 31/3/2019 فراوانتر و به‌هێزتر له هه‌ڵبژاردنى داهاتوى په‌رله‌مانى توركیادا دووباره بكه‌نه‌وه، به‌م حاڵه‌شه‌وه كات له به‌رژه‌وه‌ندى ئه‌ردۆغان نیه، به‌پێى بۆچونى چاودێرانى سیاسى ناوخۆ و ده‌ره‌وه‌ى توركیاش بێت بۆ ئه‌ردۆغان قورسه خولێكی تر له كۆشكى چانقایا فه‌رمانڕه‌وای وڵات بكات، چونكه تادێت كێشه‌كان له به‌رده‌م (ئه‌ردۆغان و ده‌وڵه‌ت باخچه‌لى) هاوپه‌یمانى زه‌قتر و زۆرتر ده‌بن و ئه‌مه‌ش چانسى ڕكابه‌ره‌كانى به‌هێزتر ده‌كات، بۆ بردنى ده‌نگى ئه‌كه‌په و كۆكردنه‌وه‌ى ده‌نگه ناڕازیه‌كان.\nڕكابه‌ره به‌هێزه‌كانى ئه‌ردۆغان (هه‌ده‌په. جه‌هه‌په. دیڤا. گه‌له‌چه‌ك. كوده‌تا)\nبۆ هه‌ڵبژاردنى داهاتووى توركیا كه ساڵى 2023ئه‌نجام ده‌درێت، چوار پارتى به‌هێز ڕكابه‌رایه‌تى پارته‌كه‌ى ئه‌ردۆغان ده‌كه‌ن كه ئه‌مانه‌ن (هه‌ده‌په. جه‌هه‌په. دیڤا. گه‌له‌چه‌ك).\nیه‌كه‌م: پارتى دیموكراتى گه‌لان (HDP)\nئه‌م پارته پارتێكى سه‌رتاسه‌رى توركیایه و له 16/10/2012 دامه‌زرا و زیاتر كورده‌كان ڕێبه‌رایه‌تى ده‌كه‌ن، له یه‌كه‌م به‌شداریكردنیان له هه‌ڵبژاردنى په‌رله‌مانى توركیا له 7 حوزه‌یرانى 2015 به‌ربه‌ستى %10 تێپه‌ڕاند و %13.2ى ده‌نگه‌كانیان به‌ده‌ستهێنا به‌م هۆیه‌شه‌وه 80 كورسى په‌رله‌مانى توركیایان برد و بوونه سێ یه‌مین پارتى گه‌وره‌ى توركیا، ئه‌م هه‌ڵبژاردنه‌ش وه‌ك چۆن یه‌كه‌مین هه‌ڵبژاردنى سه‌ركه‌وتنى كورده‌كان بوو، ئاواش یه‌كه‌مین هه‌ڵبژاردن بوو كه به شكستى گه‌وره بۆ ئه‌ردۆغان گه‌ڕایه‌وه له‌دواى دامه‌زراندنى داد و گه‌شه‌وه بۆ یه‌كه‌م جاربوو ده‌نگى داد و گه‌شه له‌برى زیاد بكات كه‌میكرد.\nهه‌ر دواى هه‌ڵبژاردنه‌كه‌ش له كاتێكدا هێشتا لایه‌نه‌براوه‌كان سه‌رقاڵى پێكهێنانى كابینه‌ى حكومه‌ت بوون، (ده‌وڵه‌ت باخچه‌لى) سه‌رۆكى پارتى بزوتنه‌وه‌ى نه‌ژاد په‌رست (MHP) و ناسراو به پیاوى ده‌وڵه‌تى قوڵى توركیا، ڕایگه‌یاند كه ده‌بێت هه‌ڵبژاردن دووباره بكرێته‌وه، (مه‌به‌ستى سه‌ره‌كى قسه‌كه‌ى ده‌وڵه‌ت باخچه‌لى قبوڵنه‌كردنى سه‌ركه‌وتنى هه‌ده‌په‌ییه‌كان بوو له هه‌ڵبژاردنه‌كه‌دا و دروستبوونى مه‌ترسى بوو له‌سه‌ر سیسته‌مى حوكمڕانى ده‌وڵه‌ت) سه‌ر ئه‌نجام له 1/11/2015 هه‌ڵبژاردنى په‌رله‌مان له ژێر زه‌خت و زۆرى ده‌وڵه‌ت به‌ڕێوه‌چوو له هه‌ر 21 پارێزگا كوردیه‌كانى باكورى كوردستان هێزێكى تایبه‌تى ده‌وڵه‌ت به تانك و چه‌كى گه‌وره له‌ناو شاره‌كان بڵاوه‌یان پێكرا و هه‌ڕه‌شه‌ى كوشتن و زیندانیكردن و ڕفاندن ده‌ستى پێكرد ئه‌مه جگه له‌وه‌ى كه به‌بڵندگۆ له ناو شه‌قام و گه‌ڕه‌كه‌كان بانگه‌وازیان ده‌كرد كه‌س ده‌نگ به هه‌ده‌په نه‌دات، به‌جۆرێك ڕۆژى ده‌نگدانه‌كه‌ش هه‌ركه‌س ده‌چووه بنكه‌ى ده‌نگدان به‌نیازى گه‌ڕانه‌وه نه‌بوو خۆى بۆ كوشتن یان زیندانیكردن دانابوو، دواجار هه‌ڵبژاردن له‌ژێر ڕه‌حمى لوله‌ى تفه‌نگه‌كان به‌ڕێوه‌چوو تیایدا جارێكیتر هه‌ده‌په به‌ربه‌ستى %10ى بڕى به‌ڵام كورسیه‌كانى له 80وه كه‌میكرد بۆ 59 کورسی.\nئه‌ردۆغان هه‌ڵبژاردنى به تامى شكست برده‌وه\nله‌دواى كه‌مكردنى ده‌نگه‌كانى ئه‌ردۆغان له هه‌ڵبژاردنى په‌رله‌مانى 7ى حوزه‌یرانى 2015 جارێكی تر و له هه‌ڵبژاردنى شاره‌وانییه‌كان له 31/3/2019 ئه‌ردۆغان شكستێكی ترى له سه‌ر ده‌ستى هه‌ده‌په‌ییه‌كان به‌ركه‌وت ئه‌مه‌ش به ڕێككه‌وتنێكى ناڕاگه‌یه‌ندراوى نێوان هه‌ده‌په و جه‌هه‌په كه تیایدا هه‌ده‌په‌ییه‌كان له شاره گه‌وره‌كانى ڕۆژئاواى توركیا و چه‌ند شارێكی تر له دژى ئه‌ردۆغان ده‌نگه‌كانى خۆیاندا به نوێنه‌ره‌كانى جه‌هه‌په ئه‌و شارانه‌ش بریتی بوون له (ئه‌سته‌نبوڵ. ئه‌نقه‌ره. ئه‌نتالیا. ئه‌ده‌نه. مێرسین. هاتاى)، له هه‌ریه‌ك له‌م شارانه‌ش به‌هۆى ده‌نگه‌كانى هه‌ده‌په‌وه جەهه‌په‌ییه‌كان به‌سه‌ر كاندیده‌كانى ئه‌ردۆغاندا سه‌ركه‌وتن، هه‌رچه‌نده ئه‌ردۆغان له سه‌ر ئاستى توركیا یه‌كه‌مى هه‌ڵبژاردنه‌كه بوو، به‌ڵام بردنه‌وه‌ى به تامى شكست به‌ده‌ست هێنا، هه‌ر زوو ئه‌ردۆغان ئه‌نجامى هه‌ڵبژاردنه‌كه‌ى به‌تایبه‌ت له ئه‌سته‌نبوڵ ڕه‌تكرده‌وه و دووباره هه‌ڵبژاردن بۆ شاره‌وانى ئه‌و شاره كرایه‌وه، به‌ڵام جارى دووه‌میش سه‌رۆكایه‌تى شاره‌وانى شاره‌كه‌ى له ده‌ستدا.\nدووه‌م: پارتى گه‌لى كۆمارى (JHP)\nئه‌م پارته هاوشێوه‌ى نازیه‌كانى ئه‌ڵمانیا و فاشیسته‌كانى ئیتالیایه له 9/9/1923 له‌لایه‌ن (مسته‌فا كه‌مال ئه‌تاتورك)ه‌وه دامه‌زراوه (سۆسیالیست و كه‌مالیه‌كان)پێكهاته‌ى ئه‌م پارته‌ن، به‌ڵام به درێژایى نزیك به سه‌ده‌یه‌ك له ته‌مه‌نى ئه‌م پارته هه‌ردوولایان دژى مافه‌كانى كوردبوون، له‌دواى هاتنه سه‌ركارى داد و گه‌شه ئه‌م پارته وه‌ك دژبه‌رى سه‌رسه‌ختى ئه‌و حزبه تائێستا به‌رده‌وامه، كه‌مێك بۆچونیان گۆڕاوه سه‌باره‌ت به كێشه‌ى كورد و پێیانوایه ده‌بێت ئه‌و پرسه به دیموكراسى له ناوخۆى توركیا چاره‌سه‌ر بكرێت، تادێت سۆسیالیسته‌كانى ناو پارته‌كه به‌سه‌ر باڵى كه‌مالیه‌كاندا به‌هێزتر ده‌رده‌كه‌ون، ئێستا ئه‌م پارته له‌لایه‌ن (كه‌مال كڵیچدار ئۆغلۆ)وه سه‌رۆكایه‌تى ده‌كرێت كه كوردێكى عه‌له‌وییه و خه‌ڵكى پارێزگاى ده‌رسیمى باكورى كوردستانه و باوكى یه‌كێك بووه له به‌شدارانى شۆڕشى ده‌رسیم، به‌ڵام خۆى وه‌ك توركمان حساب كردووه و هه‌ڵوێستى نه‌ته‌وه‌یى سفره، ئه‌م پارته دامه‌زرێنه‌رى كۆمارى توركیا و سه‌رجه‌م سیسته‌مى حوكمڕانى كۆماره‌كه‌یه، خاوه‌ن دروشمى (یه‌ك ئاڵا و یه‌ك نه‌ته‌وه)یه و كه‌سی تریان له ده‌ره‌وه‌ى تورك و توركبوون قبوڵ نییه، په‌كه‌كه هه‌ر له‌سه‌ره‌تاى دامه‌زراندنیه‌وه له 1978ه‌وه دژایه‌تى بیرى نه‌ته‌وه‌په‌رستى و تاكڕه‌وى ئه‌م حزبه‌ى به بنه‌ما گرت تا دواجار له 2002 ئه‌م حزبه به ته‌واوى تێكشكا و تا ئێستاش له ده‌ره‌وه‌ى حكومه‌ته و به ئۆپۆزسیۆنى ماوه‌ته‌وه.\nهه‌ڵوێسته‌كانى پارتى گه‌لى كۆمارى سه‌باره‌ت به كورد\nبه‌درێژایى 97 ساڵ له ته‌مه‌نى ئه‌م پارته، دژایه‌تى سه‌رسه‌ختى كوردبوون و له‌و ماوه‌شدا 38 شۆڕشى كوردیان به زه‌بر و زه‌نگ له باكورى كوردستان كۆتایى پێهێناوه و به هه‌رچى له ده‌ستیان هاتبێت له سه‌ركوتكردنى كورد درێغیان نه‌كردووه، پاش كوده‌تاكه‌ى 12/9/1980 ئه‌م پارته‌ش وه‌ك هه‌موو پارته‌كانترى توركیا چالاكیه‌كانى قه‌ده‌غه‌كرا، ئه‌مه‌ش وایكرد به كۆمه‌ڵ بچنه ناو (پارتى سۆسیالیستى خه‌ڵك)، له‌وكاته‌شدا سه‌باره‌ت به پرسى كورد ڕاپۆرتێكیان له‌سه‌ر كێشه‌ى كورد بڵاو كرده‌وه و ئاماژه‌یان به‌وه‌دابوو (ده‌بێت شوناسى كورد قبوڵ بكرێت)، ئێستاش گه‌وره‌ترین پارتى ئۆپۆزسیۆنى توركیایه و بۆ وه‌رگرتنه‌وه‌ى ده‌سه‌ڵات له داد و گه‌شه جار و بار باسى چاره‌سه‌ركردنى كێشه‌ى كورد ده‌كه‌ن، سه‌ركرده سۆسیالیسته‌كانى ئێستاى ئه‌م پارته‌ش هه‌وڵى پۆكانه‌وه یان ده‌ركردنى باڵى كه‌مالیه‌كانى ناو حزبه‌كه‌یان ده‌ده‌ن.\nسێ یه‌م: پارته‌كه‌ى على باباجان به‌ناوى دیموكراسى و پێشكه‌وتن (DEVA) دیڤا\nعلى باباجانى هاوڕێى ڕه‌جه‌یب ته‌یب ئه‌ردۆغان و ئه‌ندامى ده‌سته‌ى دامه‌زرێنه‌رى پارتى داد و گه‌شه پێدان كه له كابینه یه‌ك له دواى یه‌كه‌كانى داد و گه‌شه‌پێدان هه‌ر یه‌كه له پۆسته‌كانى وه‌زیرى ئابوورى توركیا و سه‌رۆكى تیمى دانوستانكارى توركیا بۆ بوون به ئه‌ندامى توركیا له یه‌كێتى ئه‌وروپا و جێگرى سه‌رۆك وه‌زیران، باباجان به‌وه ناسراوه له ناو پارتى داد و گه‌شه خاوه‌ن پێگه‌یه‌كى به‌هێزبووه، به‌ڵام له‌م دواییانه‌دا نێوانى باباجان و ئه‌ردۆغان ساردى تێكه‌وت و هه‌ردووكیان یه‌كتریان تۆمه‌تبارده‌كرد، ده‌رئه‌نجام باباجان به هاوكارى و پاڵپشتى سه‌رۆككۆمارى پێشووتر (عەبدوڵا گول) له 9/3/2020 هه‌نگاوه قورسه‌كه‌ى ناو پارته‌كه‌ى به‌ناوى پارتى دیموكراسى و پێشكه‌وتن (DEVA) ڕاگه‌یاند ئه‌مه‌ش دواى ئه‌وه‌ى له 8/7/2019 ده‌ستى له پارتى داد و گه‌شه كێشایه‌وه، باباجان چه‌ندین كه‌سایه‌تى كاریگه‌رى توركیاى له پارته‌كه‌ى كۆكردۆته‌وه دیاریترینیان ئه‌مانه‌ن ( عەبدوڵا گول سه‌رۆك كۆمارى پێشوترى توركیا. هاشم كلیج سه‌رۆكى پێشوى دادگاى ده‌ستورى توركیا) له‌گه‌ڵ هه‌ریه‌كه له (سادوڵا ئێرگین و نیهات ئێرگون مسته‌فا ێنێر ئۆغلۆ) په‌رله‌مانتارى پێشوى ئه‌كه‌په، هه‌روه‌ها نوسه‌ر و ڕۆژنامه‌نوس (گولاى گۆگتوك و ڕامیز ئۆنگۆن) كه پێشتر له پارتى مه‌هه‌په ئه‌ندام بوون، یه‌كێكیش له‌ناوه گه‌وره‌كانى كوده‌تا شكستخواردووه‌كه‌ى 2016 جه‌نه‌ڕاڵ (محمد شانڤێر) ئه‌م ناوانه له‌و 90 كه‌سه‌ن كه دامه‌زرێنه‌رى پارته‌كه‌ن و27یشیان ژنن و به‌شدارى گه‌نجانیش %50یه.\nهه‌روه‌ها باباجان ڕایگه‌یاندووه كه پارته نوێیه‌كه‌ى هاوشێوه‌ى ئه‌و پارته ته‌قلیدیانه نابێت كه له ڕابردوو دروستبوون، وه‌ك به‌شێكى جیابوه‌وه‌ش له پارتى داد و گه‌شه ده‌رناكه‌وێت، به‌گوێره‌ى زانیاریه‌كانى (خه‌به‌ر تورك) له‌زارى سه‌رچاوه‌یه‌كه‌وه ده‌ستیكه‌وتوه باباجان كارده‌كات بۆئه‌وه‌ى له په‌رله‌مانى توركیا كۆده‌نگى دروست بكات تا هه‌ڵبژاردنى پێشوه‌خته له وڵات ئه‌نجام بدات، له‌كاتى ناساندنى پارته‌كه‌شى باباجان ڕایگه‌یاند"ئه‌نجومه‌نى خوێندنى باڵا دروست ده‌كه‌ن و كار بۆ هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ى بڕیار و یاساكانى ڕیفراندۆمه‌كه‌ى 2017 ده‌كه‌ن كه ده‌ستكارى ده‌ستورى توركیاى كرد، هه‌روه‌ها گێڕانه‌وه‌ى سیسته‌مى ده‌سه‌ڵات له سه‌رۆكایه‌تیه‌وه بۆ په‌رله‌مانى، له باره‌ى كوردیشه‌وه باباجان وتى، ده‌بێت به‌پێى مافه‌كانى مرۆڤ مامه‌ڵه له‌گه‌ڵ كورد بكرێت و به گفتوگۆ و پێكه‌وه له‌ڕێى دیموكراسیه‌وه چاره‌سه‌رى پرسى كورد بێته‌دى"، به‌پێى په‌یڕه‌وى پارته‌كه‌ش سه‌رۆكى پارته‌كه تا 10ساڵ ده‌توانێت كه‌سى یه‌كه‌مى پارت بێت، به‌م حاڵه‌شه‌وه چاودێران ڕایان وایه كه باباجان به سه‌ربه‌خۆ بچێته هه‌ڵبژاردنه په‌رله‌مانیه‌كه‌ى توركیاوه قورسه به‌ربه‌ستى %10 تێپه‌ڕ بكات و ئه‌وكات له ده‌ره‌وه‌ى په‌رله‌مان ده‌مێنێته‌وه به‌ڵام گه‌ر بێت و به هاوپه‌یمانى له‌گه‌ڵ چه‌ند پارتێكیتر به‌شدارى په‌رله‌مان بكات نزیكه‌ى 35كورسى په‌رله‌مانى به‌ده‌ست دێنێت.\nچواره‌م: پارته‌كه‌ى ئه‌حمد داود ئۆغلۆ به‌ناوى ئاینده (GELECEK) گه‌له‌چه‌ك\nئه‌حمد داود ئۆغلۆش یه‌كێكیتره له هاوڕێكانى ئه‌ردۆغان و ئه‌ندامى ده‌سته‌ى دامه‌زرێنه‌رى پارتى داد و گه‌شه‌پێدانه و پێشتر وه‌زیرى ده‌ره‌وه و سه‌رۆكوه‌زیران بووه له‌و پارته و چه‌ند ساڵێكه هاوشێوه‌ى (عبدالله گول و باباجان) و به‌شێكیتر له دامه‌زرێنه‌ر و به‌رپرسانى داد و گه‌شه ڕه‌خنه‌ى له ئه‌ردۆغان هه‌یه و دواجار له ڕۆژى هه‌ینى 13/9/2019 له كۆنگره‌یه‌كى ڕۆژنامه‌وانیدا ده‌ستله‌كاركێشانه‌وه‌ى خۆى له حزبه‌كه‌ى ڕاگه‌یاند و له 13/12/2019 پارتێكى نوێى سیاسى به‌ناوى گه‌له‌چه‌ك (ئاینده)له توركیا ڕاگه‌یاند، هه‌ر 154 دامه‌زرێنه‌ره‌كه‌ى پارته‌كه‌ى ئه‌حمد داود ئۆغلۆ له كۆى 81 پارێزگاى توركیا نوێنه‌رایه‌تى 50 پارێزگا له خۆده‌گرن و سه‌رجه‌میشیان پێشتر ئه‌ندام و به‌رپرس و په‌رله‌مانتارى حزبه‌كه‌ى ئه‌ردۆغان بوون و ژماره‌یه‌ك له‌مانه‌ش ئه‌و كوردانه‌ن كه پێشتر له ڕیزى پارته‌كه‌ى ئه‌ردۆغان كاریانكردووه و ئه‌م كوردانه پێیان وایه ئه‌ردۆغان و حزبه‌كه‌ى له هێڵه گشتیه‌كانى ساڵى 2002 كه هاوكاتى ساڵى هاتنه سه‌ر حوكمیانه دووركه‌وتونه‌ته‌وه، بۆیه باوه‌ڕیان به‌و پارته نه‌ماوه كه چاره‌سه‌رى پرسى كورد و گرفته‌كانى به‌رده‌م ماف و دیموكراسیه‌ت بكات، دواى ئه‌م كارانه‌ش و له سه‌ره‌تاكانى ساڵى داهاتوو ئه‌م پارته یه‌كه‌م كۆنگره‌ى خۆى ده‌به‌ستێت و له كۆى 154 كه‌سه‌كه‌ش به فه‌رمى ته‌نها 10 كه‌سیان ده‌بنه دامه‌زرێنه‌رى حزبه‌كه‌ى داود ئۆغلۆ، به‌شێك له چاودێرانى سیاسى توركیاش پێیان وایه ئه‌م حزبه بۆ هه‌ڵبژاردنى داهاتوى په‌رله‌مانى توركیا به ته‌نها ناتوانێت به‌ربه‌ستى %10تێپه‌ڕێنێت، به‌ڵام به هاوپه‌یمانێتى نزیك به 45 كورسى په‌رله‌مان به‌ده‌ست ده‌خات.\nپارتى بزوتنه‌وه‌ته‌ى نه‌ته‌وه په‌رستى توركیا (MHP) مه‌هه‌په\nپارتى بزوتنه‌وه‌ى نه‌ته‌وه په‌رستى توركیا (مه‌هه‌په)ئه‌م پارته له 9/2/1969 له‌لایه‌ن (ئه‌ڵپ ئه‌رسه‌لان توركش)دامه‌زراوه سه‌ره‌تاى دامه‌زراندنیان زۆر توندبوون له زیندوكردنه‌وه‌ى بنه‌ماكانى نه‌ته‌وه‌په‌رستى توركی و زاڵبوونى تورك به‌سه‌ر هه‌ر 39نه‌ته‌وه‌كه‌یترى توركیادا، به‌ڵام له ڕاستیدا ئه‌م پارته دروستكراوى (ئه‌مریكا و به‌ریتانیا)بوو بۆ لێدان له چه‌په‌كانى توركیا تا ساڵى 1990 و ڕوخاندنى بلۆكى ڕۆژهه‌ڵات، له‌و ڕێکەوته به‌دواوه تا ئێستا ئه‌م پارته خۆى له دژایه‌تى نه‌ته‌وه‌ى كورد دا ده‌بینێته‌وه و له پێناوى سه‌ركوتكردنى كورد درێژه به خه‌باتى خۆى ده‌دات، ئێستا ئه‌م پارته له‌لایه‌ن (ده‌وڵه‌ت باخچه‌لى) سه‌رۆكایه‌تى ده‌كرێت كه به پیاوى ده‌وڵه‌تى قوڵى توركیا ناسراوه و هاوپه‌یمانى ئه‌ردۆغانه له سیسته‌مى حوكمڕانى توركیادا.\nمێژووى كوده‌تاكان له توركیا و مه‌ترسى سه‌رهه‌ڵدانه‌وه‌ى\nله مێژووى نزیك به سه‌ده‌یه‌كى كۆمارى توركیادا پیاوانى سوپا كه خۆیان به پارێزه‌رى كه‌مالیزم داده‌نێن چوار كوده‌تاى سه‌ربازیان به‌سه‌ر حكومه‌ته‌كانى توركیادا ئه‌نجامداوه دواترینیشان له 15ى ته‌موزى 2016 هه‌وڵى كوده‌تا درا، به‌ڵام سه‌ركه‌وتونه‌بوو، ئه‌م كوده‌تایانه‌ش له‌وه‌وه سه‌رچاوه ده‌گرێت كه كاتى خۆى (مسته‌فا كه‌مال ئه‌تاتورك)ى دامه‌زرێنه‌رى كۆمارى توركیا له چه‌ندین شوێن وه‌ك ئامۆژگارى به پیاوانى سوپاى ڕاگه‌یاندووه هه‌ركات له‌لایه‌ن حزب و حكومه‌ته‌كانى توركیاوه مه‌ترسى له‌سه‌ر پایه‌كانى سیسته‌مى حوكمڕانى ده‌وڵه‌تى توركیا دروستبوو به‌بێ گوێدانه هیچ شتێك كوده‌تا بكه‌ن به‌سه‌ر حكومه‌تدا، پیاوانى سوپا نزیك به سه‌ده‌یه‌كه نه‌وه دواى نه‌وه كار به ئامۆژگاریه‌كه‌ى ئه‌تاتورك ده‌كه‌ن، یه‌كه‌مین كوده‌تاى سه‌ربازى ساڵى 1960 له‌سه‌رده‌مى ده‌سه‌ڵاتى پارتى دیموكرات (ده‌په)ڕوویدا تیایدا به‌شێك له ئه‌فسه‌رانى سوپا به‌بیانوى ئه‌وه‌ى پارتى ده‌سه‌ڵات توركیا به‌ره و ڕژێمێكى سه‌ركوتكار و شه‌ڕى ناوخۆ ده‌بات ده‌سه‌ڵاتیان گرته ده‌ست، دواتر (سه‌رۆك كۆمار. سه‌رۆكوه‌زیران. كابینه‌ى حكومه‌ت. په‌رله‌مانتاران)دادگایى كران، هه‌روه‌ها به‌كۆى ده‌نگ سزاى له سێداره‌دان بۆ هه‌ریه‌كه له (جلال بایارى سه‌رۆككۆمار. عدنان مه‌نده‌ریس سه‌رۆكوه‌زیران. فاتین ڕِوشتوزۆرلو وه‌زیرى ده‌ره‌وه. حه‌سه‌ن پۆڵاتكان وه‌زیرى دارایى) ده‌ركرا و به‌هۆى هه‌ڵكشانى ته‌مه‌نیشه‌وه سزاى له سێداره‌دانى جه‌لال بایار گۆڕدرا بۆ زیندانى هه‌تا هه‌تایى.\nدواى یانزده ساڵ و له‌ساڵى 1971دووه‌مین كوده‌تاى سه‌ربازى له‌لایه‌ن سوپاوه ئه‌نجام درا، تیایدا پیاوانى سوپا (جه‌وده‌ت سوناى) سه‌رۆككۆماریان ناچاركرد حكومه‌ت هه‌ڵبوه‌شێنێته‌وه و (سلێمان ده‌میره‌ل)ى سه‌رۆكوه‌زیران ناچار ده‌ستى له‌كاركێشایه‌وه و (نیهاد ئه‌ریم) په‌رله‌مانتارى جه‌هه‌په بووبه سه‌رۆكوه‌زیران و حكومه‌تى پێكهێنا، بۆ جارى سێ یه‌م سوپا ده‌ستوه‌ردانى له كاروبارى سیاسى وڵاتدا ئه‌نجامدا و له 12ى ئه‌یلولى 1980 (كه‌نعان ئیڤره‌ن) سه‌رۆك ئه‌ركانى سوپا كوده‌تاى ئه‌نجامدا و هۆكاره‌كه‌ى گه‌ڕانده‌وه بۆ كێشه‌ى ئه‌منى، جارێكیتر و ساڵى 1997 بۆجارى چواره‌م له‌سه‌رده‌مى ده‌سه‌ڵاتى (نه‌جمه‌دین ئه‌ربه‌كان) كوده‌تایه‌كیتر ڕوویدا كه به كوده‌تاى "پۆست مۆدێرن" ناوده‌برێت ئه‌نجومه‌نى ئاسایشى نیشتمانى توركیا هاوشێوه‌ى كوده‌تاكه‌ى 1971 حكومه‌تى ناچاركرد ده‌ست له كاربكێشێته‌وه.\nجیاواز له كوده‌تاكانى ڕابردوو له 15ى ته‌موزى 2016 هه‌وڵى كوده‌تایه‌كی ترى سه‌ربازى درا، به‌ڵام كوده‌تاكه سه‌ركه‌وتو نه‌بوو، گومانى ڕێككه‌وتنى ژێربه‌ژێر له‌م شكست پێهێنانه‌ى كوده‌تادا له هه‌ندێ سه‌رچاوه‌ى نادیاره‌وه به‌رگوێمان ده‌كه‌وێت كه چیرۆكه‌كه به‌م جۆره ده‌گێڕنه‌وه، " گوایه ده‌وڵه‌ت باخچه‌لى سه‌رۆكى پارتى نه‌ژاد په‌رستى توركیا (mhp) سوپاى توركیا پێكه‌وه كوده‌تاكه‌یان ئه‌نجامداوه و له شه‌وى كوده‌تاكه‌شدا له كاتێكدا ئه‌ردۆغان له فرۆكه تایبه‌تیه‌كه‌ى خۆیدا ده‌بێت له ئاسمانى توركیا دوو فرۆكه‌ى (f16) ئه‌ملاولاى لێده‌گرن و ئاگادارى ده‌كه‌نه‌وه كه ئاماده‌ن له فرۆكه‌تایبه‌تیه‌كه‌ى ئه‌ردۆغان بده‌ن هه‌مان كاتیش له سه‌ر ئه‌رزه‌وه ده‌وڵه‌ت باخچه‌لى و سه‌رۆك ئه‌ركانى سوپا له‌ڕێگه‌ى بێ ته‌له‌وه قسه‌ى له‌گه‌ڵ ده‌كه‌ن و له‌سه‌ر چه‌ند بابه‌تێك له‌گه‌ڵیا ڕێكده‌كه‌ون ئاگاداریشى ده‌كه‌نه‌وه گه‌ر له‌گه‌ڵیان ڕێكنه‌كه‌وێت ئه‌وا هه‌ر ئێستا له‌لایه‌ن ئه‌و دوو فرۆكه شه‌ڕكه‌رەوە (f16) ده‌خرێته خواره‌وه، له‌دواى كوده‌تاكه‌شه‌وه تادێت هاوپه‌یمانى كۆمار كه له نێوان ئه‌ردۆغان و ده‌وڵه‌ت باخچه‌لى پێكهاتووه به‌ره و به‌هێزى ده‌ڕوات شێوه‌یه‌ك له یه‌كگررتویى پێوه‌دیاره، ئه‌مه‌ش تاڕاده‌یه‌ك مه‌ترسى كوده‌تای ترى له‌م نزیكانه دوورخستووه‌ته‌وه، هۆكاره‌كه‌شى بۆ لاوازبوونى كه‌مالیه‌كان له سیسته‌مى حوكمڕانى توركیا و هاوپه‌یمانێتى كۆمار ده‌گه‌ڕێته‌وه.\nتوركیا چۆن به‌ره و كرانه‌وه و چاره‌سه‌رى كێشه‌كان هه‌نگاو ده‌نێت؟\nبه‌درێژایى نزیك به سه‌ده‌یه‌ك له ته‌مه‌نى كۆمارى توركیا سیسته‌مى حوكمڕانى و ئه‌قڵى ده‌سه‌ڵاتدارێتى و به‌ڕێوه‌به‌ردن له‌و وڵاته‌دا به‌رامبه‌ر به نه‌ته‌وه و پێكهاته‌كانى ناو توركیا كه پێكدێن له 39 نه‌ته‌وه به‌تایبه‌ت به‌رامبه‌ر به كورد نه‌گۆڕاوه و هه‌رچى دێته ده‌سه‌ڵات دروشمى (یه‌ك نه‌ته‌وه و یه‌ك ئاڵا) به‌رز ده‌كاته‌وه و به‌هیچ ڕێگه‌یه‌ك ده‌رفه‌تى ئه‌وه ناڕه‌خسێنن كه نه‌ته‌وه‌كانیتر ته‌عبیر له ڕاى خۆیان بكه‌ن و مافه‌كانى خۆیان به‌ده‌ست بهێنن، له دروستبوونى كۆماره‌وه تا ساڵى 2002 سیسته‌مى حوكمڕانى له توركیا تێكه‌ڵه‌یه‌ك بوو له (نه‌ته‌وه په‌رست و فاشیسته‌كان) كه دژایه‌تى كوردیان ده‌كرد و هه‌موو نه‌ته‌وه‌كانی تریان له بۆته‌ى توركبووندا ده‌توانه‌وه ئه‌م سیسته‌مه كه جه‌هه‌په‌ییه‌كان سه‌ركردایه‌تیان ده‌كرد له ساڵى 2002دا شكستى هێنا و له‌وه به‌دواوه (ئیسلام و نه‌ته‌وه په‌رستیان) له سیسته‌مى حوكمڕانیدا په‌ره‌پێداوه و نه‌ته‌وه په‌رسته‌كان دژایه‌تى سۆسیالیسته‌كان ده‌كه‌ن و هه‌رچى حزبه‌كه‌ى ئه‌ردۆغانیشه كه ئیسلامیه سیاسیه‌كانن دژایه‌تى كورد ده‌كه‌ن و تا ئێستاش له‌سه‌ر حوكمن.\nئێستاش چه‌ند هۆكارێك وایكردووه به‌شێك له حزبه‌كانى توركیا دژایه‌تى ئه‌ردۆغان بكه‌ن و به‌نیازن له هه‌ڵبژاردنى ئاینده به‌ڕه‌كه له‌ژێر پێى ئه‌ردۆغان ده‌ربكه‌ن به‌ڵام ئه‌ردۆغانیش هه‌رچى هێزى ده‌وڵه‌ته گرتویه‌تیه ده‌ست وه‌ك (حكومه‌ت. سوپا. میت. ئابوورى. ڕاگه‌یاندن. په‌یوه‌ندیه ده‌ره‌كییه‌كان. ته‌نانه‌ت جڵه‌وى گرووپه توندڕه‌وه‌كان)یشى تاڕاده‌یه‌ك گرتووه‌ته ده‌ست، سه‌ربارى ئه‌مه‌ش ئێستا ئه‌و كه‌سانه‌ى كه دژایه‌تى ئه‌ردۆغان ده‌كه‌ن و پارتى سیاسیان له ڕابردوو هه‌بووه یاخود پارتى سیاسى نوێیان دروستكردووه ته‌نها مه‌به‌ستیان به‌ده‌ستهێنانى كورسى زیاترى په‌رله‌مانه سه‌ره‌تا بۆ تێپه‌ڕاندنى به‌ربه‌ستى %10ى په‌رله‌مانى و دواتر پێكهێنانى حكومه‌ت به‌ته‌نها بێت یاخود به هاوپه‌یمانێتى، به‌ڵام له ڕاستیدا جگه له هه‌ده‌په و كه‌مێكیش پارته چه‌په‌كانى توركیا هیچ كام له‌و حزبانه‌یتر دژایه‌تى سیسته‌م و هه‌وڵى گۆڕینى سیسته‌م و ئه‌قڵیه‌تى به‌ڕێوه‌بردن ناده‌ن، بۆ كۆكردنه‌وه‌ى ده‌نگى كوردانیش جار و بار و لێره و له‌وێ باس له مافى كورد ده‌كه‌ن و دواتر به‌ڵێنه‌كانیان نابه‌نه سه‌ر، لێره‌دا تێڕوانینى ڕكابه‌ره‌كانى ئه‌ردۆغان بۆ شێوازى سیسته‌مى حوكمڕانى له توركیا ده‌خه‌ینه ڕوو.\nكه‌مال قڵیچدار ئۆغلۆ\nئه‌م پیاوه پیاوى سیسته‌مى ئێستاى توركیایه و له‌ژێر ڕه‌حمى ئه‌و سیسته‌مه‌دا گه‌وره‌كراوه و هه‌مان عه‌قڵیه‌تى هه‌یه كه سیسته‌مى ئێستا په‌یڕه‌وى لێده‌كات و خۆشى به پارێزه‌ره‌ى سیسته‌مه‌كه داده‌نێت، ئه‌و پارته‌ش كه ئێستا سه‌ركردایه‌تى ده‌كات هه‌مان پارته‌كه‌ى مسته‌فا كه‌ماله و پارته‌كه‌ى خاوه‌نى سیسته‌مى حوكمڕانى توركیایه، ئه‌وه‌ى هه‌یه ئه‌م پیاوه و حزبه‌كه‌ى ته‌نها دژى ئه‌ردۆغان و دادوگه‌شه پێدانه.\nبه‌هه‌مان شێوه‌ى كه‌مال قڵیچدار ئۆغلۆ ئه‌م پیاوه‌ش یه‌كێكه له‌وانه‌ى سیسته‌مى سیاسى توركیا دروستى كردووه و له هه‌ناوى ده‌وڵه‌ته‌وه هاتووه‌ته ده‌ر و له كه‌مالیه‌كان زیاتر خۆى به پارێزه‌رى سیسته‌مى حوكمڕانى توركى (یه‌ك ئاڵا و یه‌ك نه‌ته‌وه) داده‌نێت و له ئیستاشدا هاوپه‌یمانى ئه‌ردۆغانه گه‌ر سبه‌ى له هاوپه‌یمانى ئه‌ردۆغانیش نه‌ما ته‌نها دژایه‌تى ئه‌ردۆغان و پارته‌كه‌ى ده‌كات نه‌ك سیسته‌مى حوكمڕانى، له‌لایه‌كیتره‌وه ده‌وڵه‌ت باخچه‌لى له هه‌ڵبژاردنى حوزه‌یرانى 2016دا كه تیایدا بۆ یه‌كه‌م جار پارتى داد و گه‌شه‌پێدان له هه‌ڵبژاردنه په‌رله‌مانیه‌كه ده‌نگه‌كانى هاڕه‌ى كرد و له به‌رامبه‌ریشدا بۆیه‌كه‌م جار له مێژووى كورددا هه‌ده‌په وه‌ك حزب به‌شدارى هه‌ڵبژاردنه‌كه‌یكرد و به‌ربه‌ستى %10ى بڕى و 80كورسى په‌رله‌مانى هێنا، لێره‌دا پیاوانى ده‌وڵه‌ت زوو هه‌ستیان به مه‌ترسیه‌كه كرد و بۆ یه‌كه‌م جار و پێش ئه‌ردۆغان ده‌وڵه‌ت باخچه‌لى له كۆنگره‌یه‌كى ڕۆژنامه‌ونیدا وتى ده‌بێت هه‌ڵبژاردنى په‌رله‌مان دووباره بكرێته‌وه.\nئه‌حمد داود ئۆغڵۆ\nئه‌م پیاوه هه‌ر له‌سه‌ره‌تاى ده‌ستپێكردنى ناڕه‌زایه‌تیه‌كه‌یه‌وه تا ئێستاش كه حزبێكى نوێى دروستكردووه دژایه‌تى حزبى داد و گه‌شه‌پێدان ناكات، به‌ڵكو ته‌نها دژایه‌تى ئه‌ردۆغان ده‌كات و ده‌ڵێ ده‌كرێت ئه‌ردۆغان له سه‌ركردایه‌تى حزب دووربخه‌ینه‌وه، به‌ڵام پارتى داد و گه‌شه هیچ كێشه‌ى نیه، كه‌وابێت ئه‌م پیاوه نه‌ك دژایه‌تى سیسته‌م ته‌نانه‌ت دژایه‌تى حزبه‌كه‌ى ئه‌ردۆغانیش ناكات به‌م حاڵه‌شه‌وه جگه له جێگۆڕكێ له كه‌سێكه‌وه بۆ كه‌سێكی تر چاوه‌ڕوانى بچوكترین هه‌نگاوى چاره‌سه‌رى پرسه‌كانى توركیاى لێناكرێت.\nعەبدوڵا گول و على باباجان\nئه‌م دوو پیاوه‌ش هاوڕێى دێرینى ئه‌ردۆغان و ده‌سته‌ى دامه‌زرێنه‌رى پارتى داد و گه‌شه‌پێدان بوون، ئێستاش گول هاوكارى باباجانه له دروستكردنى حزبه نوێ یه‌كه‌ى و هیچ كێشه‌یه‌كیان له‌گه‌ڵ سیسته‌مى حكومڕانى و ته‌نانه‌ت ئه‌و سیسته‌مه ئیسلامیه سیاسیه ئیخوانیه‌ش نیه كه باگگراوندى داد و گه‌شه‌ى له‌سه‌ر به‌نده ته‌نها پێیان وایه داد و گه‌شه وه‌ك حزب و ئه‌ردۆغان وه‌ك سه‌ركرده گۆڕانكارى پێناكرێت.\nبوڵنت ئارنج: ئه‌م سیاسیه‌ش یه‌كێكیتره له به‌رپرسه باڵاكانى داد و گه‌شه‌پێدان و ڕه‌خنه‌ى له سیاسه‌تى ئه‌ردۆغان هه‌یه و پێى وایه ده‌بێت ئه‌ردۆغان گۆڕانكارى له سیاسه‌ته‌كانیدا بكات.\nسوپاو ئه‌نجامدانى كوده‌تا\nلاوازى كه‌مالیه‌كان له سوپا و سیسته‌مى حوكمڕانى وڵاتدا، هه‌روه‌ها ڕێككه‌وتنه‌كه‌ى (ئه‌ردۆغان) له شه‌وى كوده‌تاكه‌ى 2016 له‌گه‌ڵ سوپا و نه‌ته‌وه‌په‌رسته‌كان، هاوكات جه‌نگه ده‌ره‌كییه‌كانى ئێستاى توركیا له ناوچه‌كه كه ڕه‌نگه ده‌ساڵى ئاینده‌ش كۆتایى یان نه‌یه‌ت، وایكردووه ئه‌گه‌رى ڕوودانى كوده‌تا و مه‌ترسیه‌كانى له‌م نزیكانه لاوازبێت.\nهه‌ده‌په و سۆسیالیسته‌كان\nئه‌وه‌ى هه‌یه ته‌نها كورده‌كان كه هه‌ڵسوڕێنه‌رى هه‌ده‌په‌ن، له‌گه‌ڵ پارته سۆسیالیسته‌كانى توركیا دژى سیسته‌مى حوكمڕانى توركیان كه ده‌وڵه‌تى له‌سه‌ر به‌نده، چونكه كورد و چه‌په‌كان له بنیادنانى ده‌وڵه‌ت و سیسته‌مى حوكمڕانیدا هیچ پرسێكیان پێنه‌كراوه و به‌شدارى سیسته‌مه‌كه‌نین و ته‌نانه‌ت سیسته‌مه‌كه قبوڵیشیان ناكات ئه‌مه‌ش وایكردووه ئه‌م دوو لایه‌نه له ده‌ره‌وه‌ى سیسته‌م و حوكمڕانى توركین، گه‌ر هه‌ڵبژاردنى داهاتووى توركیا كه ساڵى 2023 ئه‌نجام ده‌درێت هه‌ده‌په له‌گه‌ڵ پارت و كه‌سایه‌تیه چه‌په‌كان بچێته هاوپه‌یمانێتى بۆ هه‌ڵبژاردنه‌كه، ته‌نها ده‌توانن ببنه فشارێكى جدیتر له‌سه‌ر سیسته‌مى حوكمڕانى توركى، چونكه ئاواش ڕێژه‌ى كورسیه‌كانیان هێنده زیاد ناكات تا حكومه‌ت پێكبهێنن، له‌به‌ر ئه‌وه‌ى له توركیا هه‌موو شتێك به‌ده‌ست ده‌وڵه‌ت و ده‌وڵه‌تیش سیسته‌مێكى حكومڕانى به‌ڕێوه‌ى ده‌بات كه زۆرینه خۆى به پارێزه‌رى داده‌نێت، به‌ڵام ده‌كرێت گه‌ر بۆ گۆڕینى سیسته‌مه‌كه‌ش نه‌بێت و ته‌نها له‌به‌ر لاوازكردنى ئه‌ردۆغان و داد و گه‌شه بێت، هه‌ده‌په و چه‌په‌كان به هاوبه‌شى له‌گه‌ڵ چه‌ند لایه‌نێكیتر هاوپه‌یمانێتى گه‌وره‌تر دروست بكه‌ن و پێكه‌وه كابینه‌ى حكومه‌ت پێكبهێنن.\nبه‌هۆى هێرش و په‌لاماره داگیركاریه ده‌ره‌كییه‌كانى توركیا و بوونى سوپاى توركیا و دانانى بنكه‌ى سه‌ربازى له 9 نۆ وڵات تادێت ناڕه‌زایه‌تیه ده‌ره‌كییه‌كانیش به‌رامبه‌ر به‌م سیاسه‌ته‌ى توركیا له هه‌ڵكشانه، به تایبه‌ت ئه‌م هه‌وڵه فراوانخوازیه له‌لایه‌ن هه‌ریه‌كه له (فه‌ره‌نسا. مصر. سعودیه) ڕه‌تكراوه‌یه و هه‌وڵى پێشگرتن به خه‌ونه فراوانخوازیه‌كانى توركیا ده‌ده‌ن، ڕه‌نگه له ئاینده‌دا ئه‌مه هۆكارێك بێت بۆ هه‌ڵگیرساندنى جه‌نگێكى نێوده‌وڵه‌تى، ئه‌وه‌ش وابكات كاریگه‌رى گۆڕانكارى ده‌ره‌كى هۆكارێك بێت بۆ زووتر هێنانى گۆڕانكارى له شێوازى سیسته‌مى حوكمڕانى ناوخۆیى توركیا.\nئه‌م بابه‌ته 1126 جار خوێنراوه‌ته‌وه


پەیدابوون 2 KSS – 1. Mose 2 HOF | Biblica\nپەیدابوون 2 KSS – 1. Mose 2 HOF


وەزارەتی حەج و عومرەی سعودیە؛ بڕیارێكی نوێی بۆ مانگی ڕەمەزان دەركرد - تۆڕی میدیایی خەڵک\nیه‌ك شه‌ممه، 11 نیسان، 2021\nخەڵك پۆلیسی گەرمیان بڵاویكردەوە، باوكێك بە هەڵە بە ئۆتۆمبێلەكەی منداڵە سێ ساڵەكەی شێلاو گیانی لەدەستدا. مقدەمی مافپەروەر عەلی جەمال قدووری وتەبێژی پۆلیسی گەرمیان، رایگەیاند، بەیانی ئەمڕۆ یەكشەمە لەگەڕەكی شەهیدانی قەزای كەلارەوە تەرمی منداڵێكی سێ ساڵان هێنرایە بەشی فریاكەوتنی شەهید هەژار كەبەهۆی شێلان بەئۆتۆمبێل گیانی لەدەستدابوو" . بەوتەی باوكەكە ئەو منداڵە، ناوی (لاهور ئاری فەیزولا ) یە تەمەنی سێ ساڵە بەیانی ئەمڕۆ بە ئۆتۆمبێلەكەی كە جۆری جێب لاریدۆیە لەلای ماڵی خۆیان بەهەڵە شێلاویەتی و بەهۆیەوە گیانی لەدەستداوە. ئاماژەی بەوەشكردووە، لەئێستادا بەمەبەستی توێكاری تەرمەكەی ڕەوانەی پزیشكی دادوەری قەزای كەلار كراوە\nخەڵک - وەرزش یانەی ڕیاڵ مەدرید لەیاریگای دیستیفیانۆی تایبەت بەخۆی پێشوازی لەیانەی بەرشەلۆنە کرد و توانی بە دوو گۆڵ بەرامبەر گۆڵێک یارییەکەی لێبباتەوە. لە یەکەمین هێرشدا یانەشاهانەییەکە لە ڕێگای کەریم بنزیمەوە توانی گۆڵی پێشکەوتن تۆمار بکات و جۆش بە یارییەکە بدات. یانەی ڕیاڵ مەدرید باشتر و بەهێزتر دەبینران و بەردەوم بوون لە کۆنترۆڵکردنی یاریگا و هێرشبردن، بەڵام ئەمە نەیدەکردە ئەوەی یانە کەتەلۆنییەکەش دەربەست بێ، بۆیە چەندجارێک هەوڵی تۆمارکردنی گۆڵیاندا، بەڵام کۆرتوا و ستونی گۆڵ هۆکار بوون کە یاریزانانی بەرشە نا ئومێد بن. یانەی ڕیاڵ مەدرید هەلی بۆ ڕەخسا گۆڵی دووەم تۆمار بکات بەلێدانێکی ڕاستەوخۆ کە لەلایەن تۆنی کروسەوە بۆ جاری دووەم گۆڵی یانەی بەرامبەریان هەژاند و ئەو تایمە بەو ئەنجامە کۆتایی هات . تایمی دووەم چاوەڕێی یاریەکی بەهێزتر دەکرا، راهێنەری بەرشە گۆڕانکاری ئەنجامدا و لەو تایمەدا یاریزان میگوێزە گۆڵێکی بۆ بەرشەلۆنە تۆمارکرد، بەڵام ئەو گۆڵە بەرشەی لەشکست رزگار نەکرد و مێرەنگی کلاسیکۆی بەسەرکەوتن کۆتایی پێ هێنا و بەکاتی پێشەنگی لا لیگای وەرگرت .\nخەڵك لەماوەی 24 كاتژمێری ڕابردوودا 1129 تووشبووی نوێی ڤایرۆسی كۆرۆنا لە هەرێم تۆمار كراوەو 11 كەسیش گیانیان لەدەستداوە. وەزارەتی تەندروستی حكەمەتی هەرێمی كوردستان ئاماری 24 كاتژمێری ڕابردووی بڵاوكردەوە و بەپێی ئامارەكە لەو ماوەیەدا 1129 توشبووی نوێ تۆماركراوەو 11 كەسیش گیانیان لەدەستداوە. لە ڕاگەیەندراوەكەدا ئەوەش هاتووە، 9 هەزار و 414 پشكنین ئەنجامدراوە و 360 كەسیش چاكبوونەتەوە. اگەیاندراوی (٢٤) كاتژمێری تایبەت بە نەخۆشی ڤایرۆسی كۆڕۆنای نوێ COVID19 ژمارە (٤١٠) ١. پشكنین: (٩٤١٤ پشكنینی نوێ) • (٣٠٧٨) هەولێر • (٢٥٨٢) سلێمانی • (٣٠٩٥) دهۆك • (١٨٩) هەڵەبجە • (٤٧٠) گەرمیان • (٠) ڕاپەڕین • ٢. تووشبوو: (١١٢٩ تووشبووی نوێ) • (٣٠٢) هەولێر • (٤٢٣) سلێمانی • (٣٣٣) دهۆك • (٢٣) هەڵەبجە • (٤٨) گەرمیان • (٠) ڕاپەڕین • ٣. چاكبوون: (٣٦٠ چاكبوون) • (٩٠) هەولێر • (٨٨) سلێمانی • (١٥٤) دهۆك • (١) هەڵەبجە • (٢٤) گەرمیان • (٣) ڕاپەڕین • ٤. مردن: (١١ مردن) • (٦) هەولێر • (١) سلێمانی • (٣) دهۆك • (٠) هەڵەبجە • (١) گەرمیان • (٠) ڕاپەڕین ئاماری گشتی: كەڕەنتین هاوڵاتی ٢١٨٧١ (٢١٨٧١ دەرچوو) پشكنین ١٤٨٤٦٨٧ (٥٢٦٦٧٦ هەولێر، ٣٢٩٤٨٠ سلێمانی، ٦٢٠٢٢٦ دهۆك، ٨٣٠٥ هەڵەبجە) تووشبوون ١٣٢٢٧٠ (٤٥١٠١ هەولێر، ٣٨٥٥٠ سلێمانی، ٤٥٤٣٣ دهۆك، ٣١٨٦ هەڵەبجە) چاكبوون ١١٣٩٥٩ (٣٩١٩٤ هەولێر، ٣١٨٨٣ سلێمانی، ٣٩٩٠١ دهۆك، ٢٩٨١ هەڵەبجە) لەژێر چارەسەر ١٤٥٢٥ (٤٨٦٤ هەولێر، ٤٨٩١ سلێمانی، ٤٧٠٩ دهۆك، ٦١ هەڵەبجە) مردن ٣٧٨٦ (١٠٤٣ هەولێر، ١٧٧٦ سلێمانی، ٨٢٣ دهۆك، ١٤٤ هەڵەبجە) بۆ زانیاری زیاتر سەردانی داشبۆردی حكومەتی هەرێمی كوردستان بكەن لەم لینكە (https://gov.krd/coronavirus/dashboard/). وێڕای دەستخۆشی بۆ پزیشكان و كارمەندانی تەندروستی و هەموو تیمەكانی پزیشكی كە لە ئەركدان، جەخت دەكەینەوە هاووڵاتیان پابەندبن بە ڕێنماییەكانی تەندروستی و دوركەوتنەوە لە شوێنی قەڵەبالغ و دانانی ماسك و دەستكێش، وە لەكاتی پێویستدا پەیوەندی بكەن بە هێڵی گەرمی ژمارە (١٢٢). وەزارەتی تەندروستی حكومەتی هەرێمی كوردستان ١١ی نیسان ٢٠٢١\nخەڵك- بانكی نێودەوڵەتی و سندوقی دراوی نێودەوڵەتی چەند پێشنیازێك تاوتوێ دەكەن بۆ كەمكردنەوەی قەرزی وڵاتان لە بەرامبەر رەوچاكردنی ژینگە لە چوارچێوەی لوتكەی كەشوهەوا لە پایزی داهاتوودا. ئەو وڵاتانەی قەرزیان وەرگرتووە، لەلایەكەوە دووچاری فشاربوونەتەوە كە چۆن قەرزەكانیان بدەنەوە، لەلایەكی دیكەش دووچاری كێشەیی ژینگەیی بوونەوە. هەوڵ دەدرێت ئەم دوو كێشەیە ببەسترێنەوە بە یەكەوە بە جۆرێك قەرز بگۆڕدرێتەوە بە سەوزایی. وتەبێژی بانكی نێودەوڵەتی رایگەیاند قەیرانی كۆرۆنا قورسایی بۆ وڵاتانی تازە گەشەسەندوو دروستكردووە، ئەوانە رووبەڕووی گۆڕانكاری كەشوهەوا و كارەساتی ژینگەیی بوونەوە. ئەم وڵاتانە پێویستیان دەبێت بە هاوكاری بەرەنگاربوونەوەی قەیرانەكانی تەندروستی و ئابووری. گرووپێكی كار لە واشنتن دروستكرا بە هاوكاری نەتەوە یەكگرتووەكان و رێكخراوی هاوكاری و گەشە لە بواری ئابووری لە ئەم هەفتەیەدا تاوتوێی چەند بژاردەیەك دەكەن بۆ هاوكاری ئەو وڵاتانە بۆ بەرەنگاربوونەوەی قەیرانەكانیان. راشیگەیاند ئەم كارە جارێ سەرەتایەتی، بەڵام ئاڕاستەی كێبڕكێی هەیە، لەسەرمانە بكۆڵینەوە بكەین، بە وردی لە نزیكەوە ئاگاداربین لە ئاستەنگەكانی كەشوهەوا و قەرز و لێیان بكۆڵینەوە بۆ بەرەنگاربوونەوەی كێشەكانی گەشەی لەم سەردەمەدا. بڕیارە لە مانگی تشرینی دووهەمی ئەمساڵ لە گلاسكۆ كۆنگرەی 26هەمینی كەشوهەوا ببەسترێت.\nخەڵك وەزیری ناوخۆی هەرێمی كوردستان ڕایگەیاند پێداچوونەوە دەكرێت بەڕێكارەكانی ڕووبەڕوو بوونەوەی كۆرۆنا بۆ مانگی ڕەمەزان. ڕێبەر ئەحمەد، وەزیری ناوخۆی حكومەتی هەرێمی كوردستان لەكۆنفڕانسێكی ڕۆژنامەوانیدا ئاشكرایكرد، لەكۆبوونەوەی ئەمڕۆی لیژنەی باڵای بەرەنگاربوونەوەی كۆرۆنادا گوێ لە ڕاپۆرتی وەزارەتی تەندروستی دەگیرێت و پێداچوونەوە دەكرێت بەڕێكارەكانی ڕووبەڕوو بوونەوەی كۆرۆنا بۆ مانگی ڕەمەزان. وتیشی، پێشنیار هەبوو ئۆتۆمبێلە خوارمۆدێلەكان ژمارەیان پێبدرێت بەڵام ناكرێت ڕەوایی بدەین بە قاچاخچێتی و هێنانی ئەو جۆرە ئۆتۆمبێلانە، تائێستا بڕیاری كۆتایی نەدراوە. ئاماژەی بەوەشكرد، هەندێك كۆمپانیا پارەیان لە خەڵك وەرگرتووە بەناوی دروستكردنی ڤیزاوە كە ڤیزای ساختەیان بۆ دروستكردون و پارەیكی زۆریان لێوەرگرتوون. داواشی لەهاووڵاتیان كرد ئاگاداربن و پارەی خۆیان نەدەنە ئەو جۆرە كۆمپانیایانە و ڕێوشوێنی توندیان لە دژ دەگیرێتەبەرو سزادەدرێن .\nخەڵك وتەبێژی وەزارەتی تەندروستی حكومەتی هەرێم دەڵێت لەچەند ڕۆژی داهاتوو بڕیار دەدرێت سەرجەم هاووڵاتیان ڤاكسین وەربگرن دەشڵێت پێویستە لەكاتی سەفەردا كۆدی ڤاكسینەكەیان پێبێت. ئاسۆ حەوێزی وتەبێژی وەزارەتی تەندروستی حكومەتی هەرێمی كوردستان بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، پێویستە ئەو هاووڵاتیانەی سەفەر دەكەن كۆدی تایبەتی پێكوتەی دژەڤایرۆسی كۆرۆنا بە گەشتكردنی نێودەوڵەتی وەربگرن بۆ بەكارهێنانی لە فڕۆكەخانەكان لەڕێگەی ئەو لینكەی وەزارەت دایناوە. وتیشی، بەم نزیكانە بڕیار دەدرێت كە سەرجەم هاووڵاتیانی هەرێم ڤاكسینەكە وەربگرن و بەكاریبهێنن. ئاماژەی بەوەشكرد، ئێمە پێشتریش ئاماژەمان بەوە كردووە كە پێویست ناكات هاووڵاتیان هیچ ترس و دڵەڕاوكێیەكیان هەبێت سەبارەت بە بەكارهێنانی ڤاكسین و زیانەكانی كۆرۆنا زۆر كەم دەكاتەوەو تا ئێستا هیچ ناوەندێكی زانستیش پشتڕاستی نەكردۆتەوە كە ڤاكسین زیانی هەبێت. سەبارەت بەوەی كە ئەو ڤاكسینەی لە هەرێم بەشی تەواوی هاووڵاتیان دەكات؟ د.ئاسۆ حەوێزی وتی: بەڵێ بەشدەكات و ئەمڕۆ كاروانێكی دیكەی ڤاكسینی فایزەر دەگاتە هەرێم و دواتر سینۆفارم و چەند جۆرێكی دیكە، بەڵام ڕێژەكەی دیار نییە كە پشكی هەرێم چەندە. لینكی وەزارەتی تەندروستی پەیوەست بە كۆدی پێكوتەی دژە ڤایرۆسی كۆرۆنا.. http://vac.health.digital.gov.krd/\nخەڵك- ڤایرۆسە گۆڕاوەكانی كۆرۆنا تادێت رووداوی كتوپڕ دروست دەكەن بەپێی نوێترین توێژینەوە ڤایرۆسی كۆرۆنای گۆڕاوی باشوری ئەفریقا توانیویەتی ڤاكسینی فایزەر بیونتك تێبپەڕێنێت. بەپێی توێژینەوەكە، 400 كەس دوای 14 رۆژ لە وەرگرتنی ژەمە ڤاكسینێك یان دوو ژەمە ڤاكسین تووشی كۆرۆنا بوون. توێژەران دەڵێن ڤاكسینەكان كاریگەرییان كەمە بۆ ڤایرۆسی گۆڕاوی ئەفریقای باشور بەراورد بە ڤایرۆسە بنەڕەتییەكەی كۆرۆنا و ڤایرۆسی گۆڕاوی بەریتانی. ئەدی ستێرن توێژەر دەڵێت دۆزیومانەتەوە كە ڤایرۆسی گۆڕاوی كۆرۆنای ئەفریقای باشور توانای تێپەڕاندنی پارێزگارییەكانی ڤاكسینی هەیە. بە هەزاران جۆری ڤایرۆسی كۆرۆنا سەریان هەڵداوە، بەڵام چەند جۆرێكیان مەترسیدارن كە بەجۆرێكن ڤاكسینەكانیش تێدەپەڕێنن. تا ئێستا دڵنیایی لە بارەی ڤاكسینەكانەوە بە تەواوی نەدراوە، جگە لە بوونی كاریگەری لاوەكی، كاریگەرییشیان تێبینی لەسەرە. بەڕێوەبەری نێوەندی چین بۆ بەرەنگاربوونەوەی نەخۆشییەكان جاو فو لە كۆنفرانسێكدا لە شاری چنگدو لە باشوری خۆرئاوای چین رایگەیاند، ڤاكسینی چینی ئاستێكی بەرزی لە كارایی نییە. راشیگەیاند ڤاكسینەكان لە ژێر لێكۆڵینەوەدان و كاریان لەسەر دەكرێت. ئاشكراشیكرد توێژەرەوان لە بەڕازیل گەیشتوون بە ئەو ئەنجامەی ڤاكسینی سینوفاكی چینی كاریگەرییەكەی نزمە بریتییە لە 50.4% كە ڤاكسینی ڤایزەر 97%ە.\nبەشێک لە ھاووڵاتیان پرسیاری ئەوە دەکەن, ئایا وەرگرتنی ڤاکسینی دژە کۆڤید-١٩ (کۆڕۆنا) لە مانگی ڕەمەزاندا، ڕۆژوو بەتاڵ دەکاتەوە؟! وەڵام⁄ نەخێر، ڕۆژوو بەتاڵ ناکاتەوە، زانایانی ئایینی ئیسلام دەڵێن ڕێگەپێدراوە و دەتوانیت لەکاتی ڕۆژووبوون وەریبگریت. سەرچاوە: گۆڤاری بەناوبانگی پزیشکی (لانسێت). تێبینیی: ھەندێ کەس نیشانە لاوەکییەکانی ڤاکسینەکە بە تووندی دەگرن وەک (تاو لەرزێکی زۆر، بێ ھێزیی، ئێش و ئازاری ماسوولکە)، بۆیە دەشێت بەھۆی ئەم ئازارانەوە نەتوانن ڕۆژووەکەیان بەردەوام بێت و پێویستیان بە وەرگرتنی دەرمان ھەبێت، بۆیە پێویستە لەم کاتانەدا ڕاوێژ بە پزیشک بکرێت بۆ شکاندنی ڕۆژووەکە. پرسیاری دووەم⁄ ئایا ئەوەی تووشی نەخۆشیی کۆڤید-١٩ بێت، دەتوانێت بە ڕۆژوو بێت؟ وەڵام⁄ یەکێک لە ڕێگەپێدراوەکانی شکاندنی ڕۆژوو لە شەریعەتی ئیسلام، نەخۆش کەوتنە و لە قورئانی پیرۆزیش ئاماژەی پێکراوە، بەڵام کامە نەخۆشیی؟ ئایا ھەموو نەخۆش کەوتنێک؟ بە دڵنیاییەوە نەخێر، ھەندێ نەخۆشیی تایبەت ھەن کە ڕێگەیان پێدراوە. نەخۆشیی کۆڤید-١٩ و ڤایرەسی کۆڕۆنا، لە بەشێک لە تووشبووان نەخۆشییەکە بە تایبەتی ئەوانەی تەمەنیان سەرووی ٦٠ ساڵە و نەخۆشیی درێژخایەنیان ھەیە، یان ئەوانەی بە قورسیی گرتوویانە و نەخۆش پێویستە لە نەخۆشخانە بخەوێندرێت، ئەمانە لە ڕووی پزیشکییەوە نابێت و ناشێت بە ھیچ جۆرێک ڕۆژوو بگرن. بەشێکی تریان نەخۆشییەکەیان مامناوەندە، واتا لە ماڵەوەن و چارەسەر وەردەگرن، ئەمانە باشترە تا دوو ھەفتەی یەکەمی نەخۆشییەکە ڕۆژوو نەگرن. ھەرچەندە ئەم ژمارەی ڕۆژانە دەشێ کەمتر و زیاتر بێت، لەسەر بارودۆخی نەخۆشەکە وەستاوە. ئەوانەی نەخۆشییەکەیان بە سووکیی گرتووە، باشترە ٢٤ کاتژمێر دوای نەمانی نیشانەکانیان، ڕۆژوو بگرن. پرسیار⁄ ئایا ڕۆژوو گرتن لە ڕەمەزان ئەگەری تووشبوون بە کۆڤید-١٩ زیاد دەکات؟ وەڵام⁄ نەخێر، ھیچ داتایەکی زانستیی باوەڕپێکراو نییە ئەوە بسەلمێنێت کە ڕۆژوو ئەگەری توشبوون بە نەخۆشییەکە زیاد دەکات. بۆ ھەر پرسیارێک سەبارەت بە ڕۆژوو بوونت لە کاتی تووشبوونت بە کۆڤید-١٩، باشترە ڕاوێژ بە پزیشکی پسپۆڕی ئەو بوارە بکەیت. ئامادەکردنی: د.زانا دزەیی، پسپۆڕی نەخۆشییەکانی ھەناو\nئازاد ئیبراهیم ئەحمەد هەڵبژاردنی پێش وەختەی پێشووی تورکیا نەیتوانی دەستکاری واقیعێکی سیاسی و ئابووری و ئەمنی بۆ ڕەجەب تەیوب ئەردۆغانی سەرۆککۆماری تورکیا بکات کە شکستی هێناوە لە زۆر بواردا، ئەو شکستە ئەوەندە هەست پێکراوبوو ئەگەرچی هەڵبژاردن لە ئەستەنبوڵیشدا دووبارەکرایەوە، بەڵام دووبارەی ئەنجامەکەش هەر لەسوودی ئەردۆغان نەبووە. خۆرئاوای کوردستان یەکێکە لەو خاڵە بەهێزانەی شکستی ئەردۆغانی لەناوخۆی تورکیادا پێش خست، ڕاستە ئەردۆغان و سوپاکەی لە کرداردا چەند ناوچەیەکی خۆرئاوای کوردستانی داگیرکردووە و تاڵانی کردووە، بەڵام بەردەوامی تێچووی ئەم داگیرکارییە لەسەر ئابووریی و داراییەکی لاوازی تورکیا، زیاتر پەستانی خستۆتەسەر ژیان و داهاتی تاک لەناوخۆدا و بەم هۆیەشەوە دەنگی دژ بە ئەردۆغان لە زیادبووندایەو پێگەی سیاسی و کۆمەڵایەتی و دینی! ئەردۆغانیشی داکشاندووەتە خوارێ. لەبەرامبەر ئەو ئابوورییەی تورکیادا کە ئەردۆغان بۆ مەبەستی خۆی خستوویەتیە خزمەت سوپاوە، هەموو ئەو تاڵانییەش کە ئەردۆغان لە خۆرئاوای کوردستاندا دەیکات، ناچێتە خزمەت ناوخۆی تورکیاوەو لەسنووری خێزانی ئەردۆغاندا وون دەکرێت. لەدوای ساڵی 2011 و ڕووداوەکانی سوریا و خۆرئاوای کوردستان، چەندان جار ئەردۆغان لەمیدیاکانەوە خۆی وەک براوەی جەنگی خۆرئاوای کوردستان و سوریا ناساندووە، تەنانەت لەدانیشتنی "ئەستانە"شدا، ئەردۆغان وەک پاڵەوانی ناو داستانەکە خۆیی پیشان دەدا، بەڵام لەڕاستیدا ئەردۆغان نەک سەرکەوتنی تۆمارنەکرد لەخۆرئاوای کوردستاندا، بەڵکو شکستیهێنا لەگەیشتن بەئامانج و مەرامە سیاسیی و ئابووری و جوگرافییەکەی لە خۆرئاوای کوردستان و لەناوخۆی حیزبەکەیشیدا تووشی هەڵوەشانەوەو ئینشیقاق بووەوەو حیزبێکی نوێ بەناوی "دیموکراسی وپێشکەوتن" بەڕابەرایەتی عەبدوڵڵا گویل، ئەحمەد داود ئۆغڵۆ و عەلی باباجان، خۆی ڕاگەیاند. بەدیوێکی دیکەدا، بەرگری هێزەکانی خۆرئاوای کوردستان دژی سوپا داگیرکەرەکەی ئەردۆغان "ئێستاشی لەگەڵ بێت"، لەلایەک ڕێژەی فشۆڵی و ناتۆکمەیی ئەم سوپایەمان پێدەڵێت چۆن ڕۆژانە و سات دوای سات تووشی شکست و کوشتاری زۆر دەبنەوە، لەلایەکی دیکەشەوە ئەو واقیعەمان بۆ وێنا دەکات چۆن ئەم سوپایە لەژێر فەرمانی تاکەکەسی و مەبەستەکانی ئەردۆغاندا ڕوویان دەنرێتە بەرەی جەنگەوەو دواجاریش تەرمی چەندرمەکان نادرێتەوە کەسوکاریان تاکو لەناوخۆدا شکستەکە بشاردرێتەوە. ئێستا خۆرئاوای کوردستان نەک بەفەرمی پاڵەوانبوونی ئەردۆغان ڕادەگەیەنێت و وەک براوەی جەنگەکە دەیناسێنێت، بەڵکو خۆرئاوای کوردستان وێنە واقیعی و ڕاست و ڕەوانەکەی ئەردۆغانمان دەداتە دەست و دەتوانین بڵێین هەموو ئەو لێدانە سیاسی و سەربازی و ئابووری و جەماوەرییەی لە خۆرئاوای کوردستاندا لەئەردۆغان و سوپاکەی دراوە، تێگەشتنەکە ئاسان دەکات لەسەر شکستی ئەردۆغان چ لە دەرەوە و چ لە ناوخۆی تورکیادا.\nسەرکۆ یونس* لەپاش نزیکەی دەساڵ، لە وەبەرهێنان و هەناردەکردن و بەفرۆشتنی نەوتی کوردستان، هەندێك پێیان وایە، هەنگاوێکی سەرکەوتوو بووە، زۆرینەش پێیان وایە، ئەم هەنگاوەی حکومەت سەرکەوتنی بەدەست نەهێناوە، دەرئەنجامی ئەم کارە، ئابوری هەرێم تووشی چەندین ئاستەنگ و هەورازونشێو بووە، دەرهاویشتەخراپەکانی ئەم پرۆسەیە، بەسەر کۆمەڵگاوە ڕەنگیداوەتەوە، هەربۆیە پێویستە بیر لە جێگرەوەی تر بکرێتەوە، کە ئەویش گازی سروشتی یە . خۆشبەختانە هەرێمی کوردستان، بێ بەش نییە لەسامانی گازی سروشتی، چەند کێڵگەیەکی گازی سروشتیمان هەیە، کە هەم ڕێژەی بوونی گازەکە زۆر وگەورەیە، هەم لەجۆری باشە. بەپێی بڵاوکراوەکان، لە(3%) گازی سروشتی جیهان لەهەرێمدایە، پلەی (8) لەیەدەگی گازی سروشتی جیهانی وەرگرتووە، بۆ ڕوبەرێکی بچوکی وەک هەرێم، ئەم ڕێژەیە بەبەراورد بەجیهان زۆر گەورەیە، پێویستە حکومەت ستراتیژیانە، لەم سامانە گرنگە بڕوانێت و پلانی تۆکمەی زانستی و واقعی و دوورمەودای هەبێت. یەدەگی گازی سروشتی لەکوردستان (27) ترلیۆن پێ سێجایە، قەبارەیەکی گەورەیە، ئەم یەدەگە دابەشبووە بەسەر پارێزگاکانی هەرێمداو سنوری پارێزگای سلێمانی، ڕێژەی (%80) ئەم سامانەستراتیژییەی لەخۆگرتوە، لەکێڵگەکانی کۆرمۆر و چەمچەماڵ و میرانە و تاووگێ و خۆرمەڵە و تەقتەق و سەرقەڵا و چەندینی تر پێکدێت. زۆر گرنگە، حکومەتی هەرێم، بەووریاییەوە مامەڵە لەگەڵ ئەم سەرچاوە ستراتیژییەدا بکات، کەبەردەوام خواستی زیاتری دەچێتە سەر و داواکاری وڵاتان و کۆمپانیا زەبەلاحەکانی لەسەرە. دەستبەکاربونی وەزیری نوێی سامانە سروشتی یەکان، هەنگاوێکی گرنگە، بۆ بەرەوپێشچوونی ئیشوکاری وەزارەت و ئەنجامدانی گرێبەستی نوێ، بەمەرجی شەفافیەت. زۆر گرنگە، وەبەرهێنان بکرێت لەم سامانەستراتیژییەدا، بەتایبەتی دوای ئەوەی نرخی نەوت دابەزینی بەرچاوی بەخۆوە بینی و هەمیشە مەترسی بەبازاڕکردنی لەسەرە، بەگشتی و بۆ نەوتی کوردستان بەتایبەتی کە بەکەمتر لەنرخی نەوتی جیهانی دەفرۆشرێت. حکومەتی هەرێم، دەتوانێت بەپلانی درێژخایەن و ستراتیژی، وەبەرهێنان لەگازی سروشتیدا بکات، بۆئەوەی ببێتە جێگرەوەی نەوت و ببێتە سەرچاوەیەکی تری داهات و بودجەی هەرێم. گرنگە، حکومەتی هەرێم، دەرگای وەبەرهێنان بەڕووی کۆمپانیا فرە ڕەگەزو جیهانییەکان بکاتەوە، بەتایبەت کۆمپانیانیاکانی هەر پێنج وڵاتانی ئەندامی هەمیشەیی ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی، بۆ ئەوەی ببێتە فاکتەرێکی گەورەی سیاسی و پاڵپشتی سەرەکی بێت بۆ ئارامی هەرێمی کوردستان و گەرەنتی داهاتووی سیاسی و ئابوری هەرێم. لەپێناوی ئەوەی، وەبەرهێنان لەگازی سروشتیدا، وەک نەوتی لێ نەیەت، پێویستە حکومەتی هەرێم و لایەنەسەرەکیەسیاسییەکانی هەرێم، سەرجەمیان ئاگاداری بن و لەووردەکاری و شێوازی گرێبەست و وەبەرهێنانی ئەم سەرمایە گرنگە. سەرەتا، پێویستە ئاگاداری ئەوە بین، وڵاتانی خاوەن گازی سروشتی جیهانی، نەکەین بە دوژمنی خۆمان، بەتایبەت ئێران و ڕوسیا، پێویست بەهەڵای ڕاگەیاندن ناکات، پرۆسەکە بە بچوکی بهێڵرێتەوە و بەشێوەیەک بڵاوبکرێتەوە کە بۆ پێویستی ناوخۆ ئەنجامدراوە، تائەو کاتەی کەژینگەی سیاسی و ئابوری هەرێمایەتی و نێودەوڵەتی، یارمەتیدەر دەبێت بۆ ڕێکەوتن و هەناردەکردن، هەندێ ڕاپۆرتی شیکاری نێودەوڵەتی، باس لەوە دەکەن، کەهەرێم دەتوانێت بەگازی سروشتی، پێگەی ئابوری و سیاسی، خۆی بەهێزتر بکات. لەڕاستیدا شەڕی داهاتوو، شەڕی گازی سروشتی یە، پێویستە کوردیش خۆی بۆ ئەو قۆناغە ساز بکات، بەتایبەت هەوڵی جدی بدرێت بۆ چارەسەرکردنی پرسە یاساییەکان بەگشتی و یاسای نەوت و غاز لەپەرلەمانی عێراقەوە، کەپێمان وایە ئەمە یەکێک دەبێت لەو کێشانەی لەئایندەدا بەرۆکمان دەگرێت، دەبێت حکومەتی هەرێم، بەهەماهەنگی لەگەڵ بەغدا گرنگی بەم پرسە بدات، بۆ ئەوەی تووشی هەمان کێشەی کەرتی نەوت نەبینەوە، کە تائێستاش بەهەڵپەستێراوی لەنێوان هەولێرو بەغدادا ماوەتەوە. گازی سروشتی هەرێم، ئەو فریادرەسەیە، کەدەتوانێت ئاشتی و سەقامگیری سیاسی، نێوان هەولێر و بەغدا جێگیر بکات، دەتوانرێت، ئەم سامانە ستراتیژیە، وەک چەکێکی سیاسی و ئابوری بەرامبەر بەغدا، بەکاربهێنرێت، لەڕێگەیەوە داهات و بودجەی زیاتر مسۆگەرو دابین بکات،…\nوەزارەتی حەج و عومرەی سعودیە؛ بڕیارێكی نوێی بۆ مانگی ڕەمەزان دەركرد\nهەواڵ بڵاوکراوەتەوە: 05/04/2021\nوەزارەتی حەج و عومرەی سعودیە ڕایدەگەیەنێت ، مانگی ڕەمەزانی پیرۆزی ئەمساڵ لەكاتی بە جێگەیاندنی سوننەتی عومرە و نوێژكردن لە مزگەوتی گەورە تەنها ڕێگە بەو كەسانە دەدرێت كە پێكوتەی كۆرۆنا بەكارهێناوە .\nوەزارەتی حەج و عومرەی سعودیە لە راگەیەندراوێك بڵاویكردەوە، ئەمساڵ ڕێكارێكی نوێ بۆ مانگی ڕەمەزانی پیرۆزدەگرنەبەر بەوەی تەنها ڕێگە بەو كەسانە دەدرێت، كە حەج و عومرەی ئەمساڵ بەجێبگەیەنن كە پێكوتەی كۆرۆنایان بەكارهێنا بێت.\nلە ڕاگەیەنراوەكەدا هاتووە، ئەو كەسانەی ڤاكسینی كۆرۆنایان بەكارنەهێناوە بێ بەش دەبن لە نوێژكردن لە مزگەتی گەورەی مەككە.\nئەمە لەكاتێكدایە، هێشتا وڵاتی سعودیە بڕیاری نەدراوە،كە ئەمساڵ بەهۆی ڕێكارەكانی خۆپارێزیەوە فەریزەی حەج ئەنجام دەدرێت یان هاوشێوەی ساڵی پار بەڕێوەناچێت .\nحەشدی ئێزدی: ترسی ئەوە هەیە توركیا شنگال داگيربكات\nڕەگەزنامە و كارتی نیشتیمانی سلێمانی ئاگادارییەك بڵاودەكاتەوە\nحەج و عومرە\nوەزارەتی حەج و عومرەی سعودیە\nیەكەم گەشتی عومرە لە هەرێم دەستی پێكردەوە\nخەڵك- دوای ڕاگرتنی بۆ ماوەی نزیكەی ساڵێك بەهۆی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆناوە، لەگەڵ یەكەم ڕۆژی نەورۆز و هاتنی وەرزی بەهار گەشتی ئەنجامدانی سووننەتی…\nگەشتەكانی عومرە دەست پێدەكاتەوە\nخەڵك- وەزارەتی ئەوقافی هەرێم ئاشكرای دەكات، بەپێی ڕێنمایی نوێ و مەرجی خۆپارێزی، گەشتەكانی عومرە دوای وەستانی بۆ ماوەی ساڵێك بەھۆی كۆرۆنا دەست…\nبڕیارێك بۆ گەشتی عومرە لە مانگی ڕەمەزان دەرچوو\nخەڵك- هەریەكە لە وەزارەتی تەندروستی عیراق و وەزارەتەكانی حەج و عومرە و تەندروستی سعودیە بڕیاریاندا هەر عومرەكارێك بیەوێت سوننەتی عومرە لە مانگی…\nگەشتی عومرە دەستپێدەكاتەوە و مەرجی نوێ دیاریكرا\nخەڵك- وڵاتی سعودیە بە مەرج و ڕێكاری نوێ ڕێگای بۆ ئەنجامدانی عومرە بۆ بەشێكی زۆری وڵاتان و لەنێویشیاندا عیراق و هەرێمی كوردستان كردەوە و وەزارەتی…\nخەڵك- ڤایرۆسە گۆڕاوەكانی كۆرۆنا تادێت رووداوی كتوپڕ دروست دەكەن بەپێی نوێترین توێژینەوە ڤایرۆسی كۆرۆنای گۆڕاوی…\nبەشێک لە ھاووڵاتیان پرسیاری ئەوە دەکەن, ئایا وەرگرتنی ڤاکسینی دژە کۆڤید-١٩ (کۆڕۆنا) لە مانگی ڕەمەزاندا، ڕۆژوو…\nخەڵك- بەرپرسێكی تەندروستی چینی زانیاری پسپۆڕان و تەندروستی جیهانی دووپاتكردەوە كە ئاستی كارایی ڤاكسینی چینی…\nخەڵك- ئەمڕۆ لیژنەی باڵای ڕووبەڕووبوونەوەی كۆرۆنا كۆدەبێتەوە و بەپێی دواین ڕاپۆرتی وەزارەتی تەندروستی ڕێكاری…\nخەڵك- بانكی نێودەوڵەتی و سندوقی دراوی نێودەوڵەتی چەند پێشنیازێك تاوتوێ دەكەن بۆ كەمكردنەوەی…\nخەڵك- ڤایرۆسە گۆڕاوەكانی كۆرۆنا تادێت رووداوی كتوپڕ دروست دەكەن بەپێی نوێترین توێژینەوە…\nخەڵك- دوو میدیاكاری ناسراوی ئیخوان موعتەز مەتەر و محەمەد ناسر رایانگەیاند كە پشوویان…\nخەڵك- بەرپرسێكی تەندروستی چینی زانیاری پسپۆڕان و تەندروستی جیهانی دووپاتكردەوە كە…\nئه‌رشیفه‌کان مانگێک دیاری بکه نیسان 2021 (579) ئازار 2021 (1663) شوبات 2021 (1621) كانونی دووه‌م 2021 (907) كانونی یه‌كه‌م 2020 (62)\n19 ئازار 2021 2.10 pm\nخەڵك- دەسەڵاتدارانی سعودیە ژمارەیەك ڕێكار و مەرجی نوێیان بۆ بەجێگەیاندنی فەریزەی حەجی ئەمساڵ ڕاگەیاند، كە لەنێویاندا…\n21 ئازار 2021 8.10 am\nخەڵك- دوای ڕاگرتنی بۆ ماوەی نزیكەی ساڵێك بەهۆی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆناوە، لەگەڵ یەكەم ڕۆژی نەورۆز و هاتنی…\n10 نیسان 2021 2.00 pm\nخەڵك- هەریەكە لە وەزارەتی تەندروستی عیراق و وەزارەتەكانی حەج و عومرە و تەندروستی سعودیە بڕیاریاندا هەر عومرەكارێك…


بنیاته‌كانی زمانه‌وانیه‌كانی مانای نائومید بوون له نیوان دوومه‌سیحدا.. نەجات حەمید\nسه‌یر كردنی وسیمای هوجام له دوا ساته‌كانی ژیانیدا،جیاوازیه‌كی نیه له سه‌یركردنی سیمای مه‌سیح له دوا ساته‌كانی له خاچداندا،هه‌ردوك هه‌مان ڕسته‌ی نائومێدی به سیمایانه‌وه دیاره (خودایه بۆچی به ته‌نهایی به جێت هێشتم! كه تاكو ساتی جی به جی كردنی سزاو ته‌نینه‌وه‌ی ئازاره‌كانیان،ئه‌وان به ته‌واوی قه‌ناعه‌ته‌وه به‌ره‌و مردن نه‌ده‌چوون له چاوه‌ڕوانیی په‌رجوودا بوون،له‌و كاته‌ی كه‌وتنه به‌ر چاره‌نووسی مردنه‌وه له نێوان هه‌ردوو مرۆڤدا كه به‌رجه‌سته‌ی گومان ونه‌شیان وقه‌بووڵ نه‌كردن ده‌كات هه‌ردوك تیایدا هاوبه‌شن.\nهه‌ردوك سیمای ئازاره‌كانی ناوه‌وه‌یان ته‌نها بۆ خودی خۆیانه‌و له دابڕانێكی یه‌كجاره‌كی وته‌نهاییه‌كی یه‌كجاره‌كی له بووندا هه‌ست به خۆیان ده‌كه‌ن،ته‌نهاییه‌ك كه ده‌ربڕین له‌كۆتاییه‌كی یه‌كجاره‌كیی ژیان ده‌كات،كه نه‌مرۆڤ ونه هیچ هێزێك ڕزگاریان ناكاو بوون خۆی كۆتایی به په‌رجووه‌كانی خۆی هێناوه‌و ده‌ست به‌رداری مرۆڤ بووه.\nلێره‌دا هه‌وڵ ده‌ده‌ین بنیاتی شاراوه‌ی ئه‌و سیما جیاوازانه بدۆزینه‌وه كه وێنه‌كه‌ی هوخام ده‌یخه‌نه بیركردنه‌وه‌مانه‌وه.\nفانتازیای جێگیر بوونی سیماو ڕوانین له نێوان هوجام ومه‌سیحدا\nڕوانینی هوجام،بینینی شته‌كانه له‌و په‌ڕی بی مانایی وله‌و په‌ڕی ناواتاییدا،كاتێك ئه‌و ڕوانینه ده‌چێته‌وه سه‌ر زه‌مه‌نێكی دابڕاو له هه‌موو مانایه‌ك كه بۆی هه‌بێت مرۆڤ له بووندا بسه‌لمێنی وئه‌و بوونه‌ش هیچ به‌هایه‌كی هه‌بێت په‌یوه‌ست به هه‌موو ئه‌و باوه‌ڕانه‌ی بۆیان هه‌یه مانایه‌ك به ئاماده‌بوون ببه‌خشن،چونكه ئه‌و تێڕوانینه له حاڵه‌تی جێگیر بوونی دوای هه‌ست كردنه به ترس،دوای هه‌ست كردنه به‌وه‌ی ده‌شی كاری وا ڕوونه‌دات،دوای به‌زه‌یی به خۆدا هاتنه‌وه‌یه،به‌م مانایه جێگیر بوونی تێڕوانینه‌كانی چاو جێگیر بوونی ئه‌و دیوی بیركردنه‌وه‌یه له هه‌ر مانایه‌ك كه بۆی هه‌بێت ڕێگه له ڕووداو بگرێت،خۆ سازدانێكی ده‌روونی وجه‌سته‌ییه بۆ ئاست وقه‌باره‌ی ئه‌و كرداره گه‌وره‌یه‌ی كه ده‌بی به‌رگه‌ی بگرێت،به‌مه‌ش سیماكانی هوجام له دوا ساتدا دوور كه‌وتوونه‌ته‌وه له خه‌م وپه‌ژاره‌یی وهه‌موو حه‌ماسه‌تێكی ده‌روونی بۆ وه‌ستان وبه‌رگه گرتن له پێناوی ئازاد بوون له ڕووداو،به‌وه‌ی مردنی ئه‌و به‌م ڕێگه‌یه مردنێكی بیرلێكراوه‌یه‌و مردنێكه خۆ ئاماده‌كردنی ناخه‌كی ومانه‌ویی بۆ كرابێت،بۆیه شێوه‌ی ده‌م وچاو خاوێن بۆته‌وه له هه‌موو لۆچ بوون وده‌ربڕینێك كه مانایه‌كی هه‌ستیار بداته ده‌سته‌وه،ته‌نها به‌رز بوونه‌وه‌ی برژانگی ڕاستی به‌دی ده‌كه‌ین كه ده‌ربڕین له‌و جێگیر بوونه ده‌روونی و مانه‌ویه ده‌كات كه ئه‌وی تێدا ده‌ژێت،\nبیركردنه‌وه له‌و ساته ده‌روونیه‌ی مه‌سیحی پێدا تێپه‌ڕ ده‌بێت كاتێك بزمار به ده‌ست وپێ وجه‌سته‌یدا ده‌كه‌ن،جیاواز نیه له‌و ساته‌ی چه‌قۆ به ملی هوجامدا دێنن،ئه‌گه‌ر ئه‌و پێك گه‌یشتنه‌وه‌یه بۆ یه‌ك چركه‌ش بێت،پانۆرامایه‌كن بۆ ئه‌و ڕاستیه‌ی كه قوربانی هه‌میشه ئه‌و كه‌سانه‌یه كه به‌ره‌و مردن ده‌چن وشایه‌سته‌ی ئه‌و مردنه نین و هه‌میشه ئه‌وان ده‌كه‌نه كه‌سێك كه بۆ خۆی نه‌ژیاوه. له‌وه بترازێت هیچ ماناو ده‌لاله‌تێكی زێده ناخاته سه‌ر سیماوه. لێره‌وه فانتازیای سیماو ساتی بیركردنه‌وه، به‌رهه‌م هێنانی وه‌ستانێكه كه ته‌نانه‌ت بچووكترین ئاماژه‌ش ده‌سڕێته‌وه كه ده‌شی ناخی ئه‌و بخه‌نه به‌ر شیكردنه‌وه،فانتازبای سیما فانتازیای وه‌ستانه له بیركردنه‌وه له هه‌موو ئه‌گه‌رو هه‌موو مانایه‌ك وهه‌موو ئاماژه‌یه‌ك كه بۆی هه‌بێت دنیای قوربانی وه‌كو دنیایه‌كی جیاواز به‌رجه‌سته بكات،ته‌نها ئاماژه‌كانی نائومێدی نه‌بێت له‌و چاره‌نووسه كه ده‌ربڕین له دوو ڕوویی ودرۆو زۆرداریی مرۆڤ ده‌كات به‌رامبه‌ر به مرۆڤ، به‌م مانایه‌ش سیما له كردارێكی هه‌ڵنانه‌وه‌و هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌دایه،كه له بناغه‌وه جووڵه‌یه‌كی ناخه‌كیه‌و له سیمای ڕووكه‌شدا شاردراوه ته‌وه،هه‌ڵنانه‌وه به‌وه‌ی له توانای ئه‌ودایه ئازاره‌كانی كردار تێپه‌ڕ كات وده‌بی به‌رگه‌ی ئه‌و ئازاره بگرێت،هه‌ڵوه‌شانه‌وه به‌وه‌ی ئه‌م ئازاره زۆر گه‌وره‌یه‌و به‌رگه گرتنی زه‌حمه‌ته. له نێوان ئه‌م دوو هه‌سته‌دا سیما هه‌موو شوێنه‌وارێكی ئه‌م دووجووڵه پارادۆكسیه‌ی شاردۆته‌وه،چونكه زه‌مه‌ن چیتر درێژبوونه‌وه‌ی بۆ نیه كه توانای له خۆ گرتنی ئه‌و جێگیر بوونه ده‌روونیه‌ی ئه‌وی هه‌بێت. ئه‌و تێڕوانینه چه‌سپاوو جووڵه‌داره ناخیه‌كه‌ی له هه‌موو جووڵه‌یه‌كی یا به‌خشینێكی مانا شاردۆته‌وه،چونكه تاقه په‌یوه‌ستێك له گه‌ڵ بوونی خۆیدا دروست ده‌كات كه ئه‌و ئیتر دابڕاوه له هه‌موو كه‌سه نزیكه‌كانی خۆی.\nبه‌م مانایه جێگیر بوونی سیما ته‌نها خۆ دانه ده‌ست چاره‌نووسه‌وه نیه،به‌ڵكو خۆ دانه به‌ر ئه‌و میكانیزمه مێژووییه‌وه‌یه كه ناگۆڕێت وهه‌میشه ده‌سه‌ڵاتێك توانای ئه‌وه‌ی هه‌یه ڕاستی وشیاوو گونجاوه‌كان سه‌راو ژێركاو هه‌میشه ده‌سته ڕه‌شه‌كانی مردن بخاته سه‌ر جه‌سته‌ی قوربانیه‌وه،كه جه‌سته‌ی مه‌سیح وهوجام له كۆتاییدا دوو جه‌سته‌ن ده‌بنه هێمایه‌ك بۆ نه‌گۆڕان ووه‌ستان به دیار گۆڕستانه‌كانی مێژووه‌وه،وه‌ستان له سه‌ر مردنی هه‌موو مانایه‌ك كه قوربانی له مردنێكی هه‌میشه‌یی ڕزگار كات ومانا له لای مرۆڤ بكاته به‌هایه‌كی باوه‌ڕپێكراوو باوه‌ڕێك كه ده‌رفه‌تی سه‌ركه‌وتنی هه‌بێت به سه‌ر ئه‌و هه‌ژموونگه‌راییه مێژووییه‌وه.\n1- مه‌سیح وهوجام، نائومێد بوون له زه‌مه‌ن وشوێنی به یه‌ك گه‌یشتنه‌وه له گه‌ڵ چاره‌نووسدا:\nهه‌موو ئه‌و وه‌ستان وچه‌سپاویه‌ی سیماكانی هوجام له داماڵینی ماناو جیا بوونه‌وه له شوێن وزه‌مه‌ن وده‌وروبه‌ر ته‌نها مانایه‌ك به‌رهه‌م دێنن،كه ئه‌ویش گه‌یشتنه به ترۆپكی نائومێدیه‌كان،به ترۆپكی ته‌سلیم بوون وخۆ دانه ده‌سته‌وه‌و قه‌بووڵكردنی ڕووداو وه‌كو واقیعێكی داسه‌پاو،به لایه‌نی مه‌سیحه‌وه‌ش نائومێدیی ئه‌و له‌و ساته‌دایه كه ده‌زانی بوون ونه‌مانی ئه‌و له نێو ئه‌و ژیانه‌دایه كه له سه‌ر زه‌ویه‌و ئه‌و له نێو ئه‌و بوونه‌یدا بوونێكی ڕاسته‌قینه‌یه‌و شایه‌سته‌ی گۆڕانه،هێزێك هه‌یه بۆی هه‌یه ئه‌و هه‌ر له نێو دنیا خودیه‌كه‌ی خۆیدا بهێڵێته‌وه. بۆچی نائومێدی وئه‌م نائومێدیه‌ش چ په‌یوه‌ستێكی به ڕووداوی مردن وشوێنه‌وه هه‌یه؟\nنائومێدی هوجام ده‌ربڕین له‌و ساته ناكات كه هێزێك هه‌یه‌و له‌و ساته‌دا به دیاری كراوی ده‌توانی ئه‌و ده‌سته‌ی به سه‌ر سه‌ریه‌وه‌یه‌تی لای به‌ری،هه‌ر هێزێكی دیارونادیار،به‌ڵكو نائومێدیی ئه‌و له‌و هه‌سته‌وه چه‌كه‌ره ده‌كات كه سیما چه‌سپاوه‌كانی شایه‌دیی له سه‌ر ده‌ده‌ن¸كه زه‌مه‌نێك له ئارادایه زه‌مه‌نی چه‌قۆ به ده‌سته‌كانه‌و شوێنێك هه‌یه ئه‌و بۆ خۆی ده‌بات،كه سادی ترین ڕه‌مه‌كیه‌كانی مرۆڤ ده‌خه‌نه شوێنه‌وه‌و ئه‌و ده‌كه‌نه ته‌نها ترین كه‌سی دنیا له زه‌مه‌ندا. مه‌سیح وهوجام له هه‌ژموونی ئه‌وپه‌ڕی ئازارو ئه‌وپه‌ڕی تێپه‌ڕاندنی ئازاردا له ته‌نهایی وجیاوازیدا، هه‌مان زه‌مه‌ن وشوێن وهه‌مان مانا ده‌خه‌نه بیرمانه‌وه،\nچۆك دادانی هوجام چۆك دادانه به‌رامبه‌ر هه‌موو ماناكانی ئه‌و چاره‌نووسه نه‌زانراوه‌ی كه ئه‌و ده‌كه‌نه قوربانی،كه چۆن ئه‌و له ساتی ڕووداودا نه‌یتوانی ئه‌و چاره‌نووسه له شوێنی خۆی بوه‌ستێنی وله گه‌ڵ ئه‌مه‌شدا ئه‌و هێزێكی بی سنوور له سیمایدا شاردراوه‌ته‌وه به‌رامبه‌ر به‌و بكوژه‌ی به‌ره‌و ئه‌م چاره‌نووسه‌ی ده‌بات چۆك دادانی مه‌سیحیش ده‌ربڕین كردنه له‌و ساته تاریكه‌ی كه تێده‌گات مرۆڤ قه‌تاو قه‌ت له بوونه قوربانی ڕزگاری نابی وهه‌میشه مێژوو خاوه‌نی یه‌ك مانای چه‌سپاوه،بكوژێك هه‌یه‌و گرنگ نیه چ پێگه‌یه‌كی هه‌یه‌و قوربانی ده‌خاته ئه‌ودیوی مێژووه‌وه،قوربانیه‌كیش هه‌یه بۆیه قوربانیه چونكه هه‌میشه له دنیای ڕاستیه‌كانه‌وه گوزه‌ر ده‌كات وبه نائومێدیه‌وه ته‌سلیمی چاره‌نووس ده‌بی وبه‌و مردنه‌وه له گه‌ڵ چاره‌نووسدا یه‌ك ده‌گرێته‌وه،ئیتر گواستنه‌وه‌كانی زه‌مه‌ن وشوێن،له گوندێكی كوردستانه‌وه،له‌نێو ماڵ ومنداڵیه‌وه،له نێو كه‌س وكارو زه‌ویه‌كی پڕ له هۆگریه‌وه، به‌ره‌و شارێكی ووشك وبرینگ وپڕ له بكوژ،به‌ره‌و زه‌مه‌ن وشوێنێكی پڕ له غوربه‌تی وناسۆزداری وپڕ له وه‌حشه‌تی ده‌بات،مه‌سیحیش یه‌ره‌و به‌رزاییه‌كانی ده‌ره‌وه‌ی شار ده‌بردری و له‌و شوێن وزه‌مه‌نه ده‌ری ده‌كه‌نه ده‌ره‌وه كه په‌یوه‌ستی ئه‌و به‌وانی دیه‌وه ده‌هێڵنه‌وه،شوێنێك كه ته‌نها به‌رجه‌سته‌ی تاك بوون ومردن وزه‌مه‌نێكی پڕ له ڕه‌ه‌مه‌كی بوون ده‌كات، لێره‌وه نائومێدیی هوجام ومه‌سیح پێش ڕووداو گه‌وره‌تره له خودی ڕووداو،هه‌ربۆیه نه كێردێكی تیژ كراو نه ده‌ستی چه‌په‌ڵی بكوژ نه توندو تیژی ونه مردنی ئه‌و نه بزمارو سه‌ری ڕم وچه‌كوشه ئاسنینه‌كانی سه‌ر جه‌سته‌ی مه‌سیح، ناتوانن ئه‌و ڕوانینه گه‌وره‌یه له سیما شاردراوه‌كه‌یاندا بسڕنه‌وه كه ده‌لاله‌ت له كه‌وتنی زه‌مه‌نی مرۆڤ ده‌كات،كه‌وتنی باوه‌ڕو هه‌موو به‌هایه‌ك كه بۆی هه‌بێت ئێمه وه‌كو مرۆڤ بخاته بوونه‌وه‌و نه‌مان گه‌ڕێنێته‌وه بۆ دڕنده‌یی ناو جه‌نگه‌ڵ،، به‌م مانایه،نائومێدی ئه‌و هێزه خودیه بی سنووره‌یه كه هوجام ومه‌سیح ده‌خه‌نه به‌رده‌م هه‌موو ئه‌گه‌رێكه‌وه،،به‌ڵام ئه‌وان له‌وپه‌ڕی سه‌ركێشی و ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌دان،له‌وپه‌ڕی بیرنه‌كردنه‌وه‌دان له‌وه‌ی به سه‌ریاندا دێت،به‌ڵكو بیرو جه‌سته‌یان له شوێنێكی دیكه‌دان.. سیماكانی هوجام ومه‌سیح له باری وه‌رگرتنی ڕووداوو تاسانه‌كانی ڕووداو په‌ڕیونه‌ته‌وه به‌ره‌و ئه‌و هێزی وه‌ستانه‌ی كه توانای ئه‌وه‌یان پی ده‌به‌خشن به‌رامبه‌ر بكوژه‌كانیان بوه‌ستن و به‌ڵكو به‌رامبه‌ر به خودی ترس له مردنیش بوه‌ستن،،هێشتنه‌وه‌ی جه‌سته‌و ڕوانین له ئاماده‌ییه‌كی نازه‌مه‌نی ونا شوێنی،هه‌ركاتێك بیریان له زێدو نزیكه‌كانی خۆیان وماڵ وزه‌ویی خۆیان كرده‌وه،ئه‌و ده‌ستانه‌ی به سه‌ر سه‌ری ئه‌وانه‌وه بوون،ده‌ستێك نه‌بوون ته‌نها به سه‌ر ئه‌وانه‌وه بن وده‌ستێك بن ته‌نها له یه‌ك مانا و له یه‌ك زه‌مه‌ندا بێننه كایه‌وه،به‌ڵكو ده‌ستێكن بكوژه‌كان له زه‌مه‌نێكه‌وه ڕاده‌ستی یه‌كتریی ده‌كه‌ن قورانیه‌كانیش هه‌مان قوربانین،ئه‌و ده‌ستانه له سه‌ر سه‌ری نه‌ته‌وه‌و گه‌لێكدان بۆ ماوه‌ی زیاتر له هه‌زاران ساڵ هه‌ر له‌و كاته‌وه‌ی برایه‌ك برایه‌كی دیكه‌ی ده‌كوژێت وئه‌م كوشتنه‌ش ڕێی پی ده‌دری و له دواییدا مرۆڤ ده‌كرێته به‌رپرسی هه‌موو ئه‌و خوێنه ڕژاوه،،ئه‌وان له‌و ساته‌دا تراژیدیاكانی ئازارو مردنیان،ده‌بنه هێمایه‌ك بۆ ئازاری مردنێكی مێژوویی. كه گه‌وره‌ترین ده‌لاله‌ته‌كانی هه‌ر ئه‌وه ده‌بێت كه ئێمه خاوه‌نی چاره‌نووسێكی هه‌ژموونگه‌رای بی به‌زه‌یی و نه‌گۆڕین كه نه كتێبه‌كان ونه به‌هاو ئایدیاله گه‌وره‌و بچووكه‌كان نه‌یان توانی بمان كه‌نه مرۆڤێكی جیاواز له بكوژ،له خاچدانی جه‌سته‌ی مه‌سیح وسه‌ربڕینی هوجام،ته‌نها جه‌سته‌ی دوو مرۆڤ ودوو شوێن ودوو زه‌مه‌ن نین،به‌ڵكو له خاچدان وبی سه‌رو شوێن كردن وبه زیندوویی له گۆڕنان وسوتاندن وكیمیا باران كردن وئاگر تێبه‌ردانی جه‌سته‌ی هه‌موو مرۆڤایه‌تیه،له هه‌ر زه‌مه‌ن وله هه‌ر شوێن وهه‌ر سه‌رده‌مێكی مێژووییدا كه به هۆی پاساوی ئایدۆلۆژی وباوه‌ڕداریه‌وه مرۆڤ ڕه‌وایه‌تی به كوشتنی مرۆڤ ده‌دات،قوربانیه‌كان به سه‌رهاته‌كانیان دووباره ده‌بنه‌وه،ئه‌و ده‌ستانه‌ی له سه‌ر سه‌ری هوجامن وئه‌و ده‌ستانه‌ی ده‌ست وپێی مه‌سیح بزمار ڕێژ ده‌كه‌ن،هه‌مان ئه‌و ده‌ستانه‌ن كه توانای به‌رهه‌م هێنانی ئه‌وه‌نده ترس وتۆقاندنن،خاوه‌نی زه‌مه‌نێكی بكوژی مێژوویین،كه نه‌زه‌مه‌ن ده‌یگۆڕی ونه له شوێندا ده‌گۆڕێت،شوێن وه‌كو گومانێك به درێژایی ئه‌و زه‌مه‌نه به‌رجه‌سته‌ی ڕه‌مه‌كی بوونی مرۆڤ ده‌كات،شوێن به درێژایی مێژوو نه‌فره‌تێكه نابڕێته‌وه‌و كۆتایی نایه‌ت وهه‌موو ئه‌و خوێنه‌ی به درێژایی مێژوو لێمان ده‌چۆڕێت بۆ نه‌فره‌تیه‌كانی شوێن ده‌گه‌ڕێته‌وه كه خراوه‌ته به‌ر گومانی موڵكدارێتی وگومانی مرۆڤ بوونمانه‌وه،نه‌ته‌وه‌یه‌ك كه ناسنامه‌ی بوون وشوێن وزه‌مه‌نی خۆی وه‌كو كورد ده‌خاته جوگرافیایه‌كه‌وه ه،ئه‌و ته‌نها له سه‌ر ئه‌و مانایه له سێداره ده‌درێت وسه‌ر ده‌بڕدرێت كاتێك ئه‌و شوێن وئه‌و زه‌مه‌نه‌و ئه‌و بوونه به هی ئه‌و نابینن و ئه‌و شوێنه‌و ده‌لاله‌ته‌كانی هه‌مان ئه‌و شوێنه‌ن كه مرۆڤێك لێی قه‌بووڵ ناكرێت ته‌نانه‌ت ڕووی بۆ چه‌پۆكی زۆرداره‌كانیش لار كاته‌وه،زه‌مه‌نی شمشێر به ده‌سته خواوه‌نده خاوه‌ن شوێنه‌كان. بۆیه نائومێدیی هوجام ومه‌سیح له‌و چاره‌نووسه‌ی خۆیان هێمایه‌كی شاراوه‌یه بۆ ئه‌و چاره‌نووسه‌ی هه‌زاران ساڵه ده‌یه‌وی ده‌سته چه‌په‌ڵه‌كانی هه‌ژموون وداسه‌پاندن له سه‌ر سه‌ری مرۆڤ لابه‌رێت ئه‌مڕۆش ئه‌و ده‌سته چه‌په‌ڵانه به شمشێرو كێردو خه‌نجه‌ره تیژ كراوه‌كانه‌وه هه‌روا به سه‌ر سه‌ری مرۆڤه‌وه‌ن. كێردو بزماره‌كان ناسنامه‌و عه‌قڵی كولتووری زه‌مه‌ن و شوێنی مرۆڤێكن كه له‌م جوگرافیایه‌دا هێشتا له زه‌مه‌ندا نه‌یان توانیوه مانایه‌كی تازه‌ی مرۆڤ بوون به‌رهه‌م بێنن و مرۆڤ بوونی خۆیان بسه‌لمێنن.\n٢- تاسان وسه‌رسامیی نائومێد بوون:\nناتوانین له‌و سیما قووڵ وخۆخواردنه‌وه قووڵه‌ی هوجامدا ئه‌و هه‌سته تێرۆر كراوه‌ی ئه‌و له زه‌ین وچاوو بیركردنه‌وه‌ی ئه‌و لابه‌رین،تێرۆر كردنی هه‌ست كردن به مرۆڤایه‌تی بوون،هه‌ست كردن به جه‌سته‌ی خود،هه‌ست كردن به‌وه‌ی كه ئه‌و ده‌خه‌نه سه‌رده‌مێكه‌وه هیچ خه‌ونێكی تێدا بێت،به‌ڵكو ته‌نها ئه‌و ده‌خه‌نه باری به ئاگا هاتنه‌وه‌یه‌كی تاسێنه‌رو هوروژوم هێنه‌رله نێوكرداری خۆ بینینه‌وه‌و خۆ بزركردندا،كه بۆ ساتێك پێشبینیی شێوه‌یه‌ك له شێوه‌كانی مردن ده‌كاو له ساتێكیشدا ده‌یه‌وی ئه‌و مردنه له بیر بكات به ئاگا بوون،ناتوانی مرۆڤێك له هاوده‌لاله‌تیی بكوژو كوژراو ده‌ركاته ده‌ره‌وه،هه‌ربۆیه تاسان به ڕووداوو سه‌رسام بوون به لایه‌نی هوجامه‌وه له بیركردنه‌وه‌یدا په‌یوه‌سته به‌و نائومێدیه قووڵه‌ی ئه‌وه‌وه،چونكه ه‌ئه‌وه‌تانی هه‌موو ئه‌و دنیا بینیه ساكاره‌و ماناكانی ئه‌و ژیانه ساكاره‌ی ئه‌و یه‌ك له دوای یه‌ك ده‌ڕووخێن وته‌نها ساتی تاسان وسه‌رسامیه‌كی تۆقێنه‌ربه‌رهه‌م دێنن،لێره‌دا نائومێد بوون ده‌بێته ئه‌و خۆ كۆكردنه‌وه بی هووده‌ییه‌ی فه‌رامۆشیه‌ك بۆ جه‌سته دێنێته كایه‌وه كه تاكو دوا ساتی جی هێشتنی ژیان به‌رگه‌ی ئه‌و ساته ئاگراوی ودۆزه‌خیانه بگرێت كه وه‌كو ڕه‌شاوی ئاگراویی بیابان وكولتووری بیابان بوون جه‌سته‌و هۆشی تێرۆر ده‌كه‌ن.\nبه لایه‌نی مه‌سیحه‌وه ڕوانینی مه‌سیح هه‌میشه به‌ره‌و ئاسمانه‌و چیتر سه‌یری مرۆڤه‌كان ناكات وله سیمایان وورد نابێته‌وه،ساته‌كانی ئه‌وپه‌ڕی ئازارو ئه‌وپه‌ڕی ڕه‌ش بوونی ناخ وترس وتۆقاندن له‌وێدا گه‌وره ده‌بنه‌وه‌و وه‌كو دوا ساته‌كانی هوجام خۆیان دووباره ده‌كه‌نه‌وه كه ئیتر هیچ هیوایه‌ك وترووسكایی هیچ ئومێدێك به ناخیدا نایات وته‌نها پرسیاری بی هووده‌ی له لادا دروست ده‌كه‌ن،به‌لایه‌نی مه‌سیحه‌وه ئه‌وه‌تانی ئه‌وه مه‌سیحه ته‌نها ئه‌وه، ته‌نها ئه‌وه، ده‌بێته هێمای كوشتن وتێرۆر كردنی مرۆڤ به ده‌ستی مرۆڤ،ئه‌وه ته‌نها خودی ئه‌وه به ته‌نها ئه‌وه به‌ره‌و ڕووی ئه‌وه‌نده ئازارو ئه‌وه‌نده تۆقاندن ده‌بێته‌وه ته‌نها ئه‌وه‌و كه‌سی تر باجی به‌ها ئایدیاله‌كان نادات،له‌و ساته‌دا قورسایی پرسیاره‌كان زۆر له‌وه گه‌وره‌ترن كه به‌رگه‌یان بگرێت،لار بوونه‌وه‌و له ده‌ستدانی ئاگایی ئه‌و به ته‌واوی له‌و ساته‌دایه نه‌ك له ساتی له خاچدانی،چونكه ئه‌و ساته‌یه كه ئومێد هه‌ر ئومێدێك ئه‌گه‌ر هه‌شبێت هیچ مانایه‌كی نامێنێت،چونكه هێزی نائومێد بوون هه‌ر له‌و ساته‌وه بووه كولتووری زه‌وی ومرۆڤه‌كانی هه‌ر ئوه بووه كه مرۆڤێك برایه‌كی خۆی كوشت وتاوانی جه‌سته‌یی ئه‌نجام دا ئیتر له هه‌موو زه‌مه‌نه‌كاندا ڕه‌وایه‌تیه‌ك هاته كایه‌وه بۆ كوشتن وكه‌وتنی به‌هاوله پاشاندا بۆ سه‌ركه‌وتنی بكوژو تێرۆر كردنی هه‌ر جیاوازیه‌ك،\nبه‌م مانایه‌ش ساتی تاسانی هوجام وتاسانی مه‌سیح و سه‌ر سام بوونیان به ڕووداو تێگه‌یشتنیانه له ته‌نهایی خۆیان،له ئازاری خۆیان،له تێرۆر كردن وتۆقاندنی خۆیان. ئه‌و ساته‌ی كه له‌وه تێده‌گه‌ن،تاكو جه‌سته خوێنی پێدا بڕواو ئاسن تیژ بكرێت،خوێنی مرۆڤ بۆ هه‌میشه به سه‌ر زه‌ویدا ده‌ڕژێت.\nئێمه‌و هوجام ومه‌سیح:\nكاردانه‌وه‌ی ئێمه به‌رامبه‌ر به دوو مرۆڤ كه ده‌بنه قوربانیی خۆ به خودا كردنی مرۆڤ له سه‌ر زه‌ویدا ده‌بنه به‌شێك له ئاگایی وتێگه‌یشتنمان هه‌ر كاتێك ئه‌و نائومێدی وتاسانانه‌ی مه‌سیح وهوجام شوێنێك له ناخماندا بۆ هه‌میشه داگیر ده‌كه‌ن،به‌وه‌ی نائومێدیی هوجام له‌وێوه‌یه كه نه‌توه‌یه‌ك ده‌كرێته ئامانج ومافی ژیانی پی به ڕه‌وا نابینری وهه‌موو ناسنامه‌یه‌كی مرۆڤ بوونی لی ده‌سه‌نرێته‌وه‌و له‌وانه‌ش گرنگتر له دوا سه‌رده‌می هه‌زاران ساڵه‌ی پێكه‌وه ژیانی مرۆڤدا،دیارده‌ی سه‌ربڕینی مرۆڤ له نێو كولتوورێكی ڕه‌شدا وه‌كو خۆی زیندوو ده‌بێته‌وه،ئه‌م كرداره‌ش له دواییدا ده‌بێته هێماوبنیاتی مانایه‌كی مێژوویی،كه ئه‌وه هوجام نیه بكوژێك ده‌یكوژی،به‌ڵكو ئه‌وه مێژوویه‌كه كه شمشێرو كێرده‌كه‌ی ئاماده‌یه له چوارچێوه‌ی ئه‌و كولتووره به بیان كراوه‌دا هه‌موو مرۆڤێكی جیاواز بكوژێت،ئه‌و كولتووره فره هێزو فره لادان وفره ناسنامه‌یه‌و له هه‌ر سه‌رده‌مێكدا به ڕه‌نگێك خۆی نمایش ده‌كاو دنیا بینی وتێڕوانینی خۆی به سه‌ر كۆمه‌ڵگه جیاوازه‌كاندا ده‌سه‌پێنی،سه‌ربڕینی هوجام بۆ سه‌دان جاری دیكه سه‌لماندیه‌وه كه كورد هیچ په‌یوه‌ستێكی نه گیانی ونه فیكری ونه واقیعیی به‌و كولتووره‌وه نیه‌و به‌شێك نیه كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی دیكه،به‌ڵكو كورد كه دوا نه‌توه‌ی سه‌ر زه‌مینه كه خاوه‌نی هیچ ناسنامه‌یه‌كی دان پێدا نراوو مافێكی دان پێدا نراودا نیه،ئه‌وه به ته‌نها ئه‌و كولتووره نیه كه به‌ره‌و سه‌ربڕینی ده‌بات،به‌ڵكو ئه‌وه بیركردنه‌وه‌و دنیا بینی وپێشكه‌وتنی كۆی مرۆڤایه‌تیه ده‌یكاته كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی كوژراوو به قوربانی كراو. به‌م مانایه‌ش ئه‌وه ته‌نها جه‌سته‌ی هوجام نیه كه ده‌كوژری به‌ڵكو ئه‌وه جه‌سته‌ی كۆی نه‌ته‌وه‌یه‌كه.\nبه لایه‌نی مه‌سیحه‌وه،له خاچدانی مه‌سیحیش هه‌روه‌ها له بنیاتی ماناو ده‌لاله‌ته‌كانی ئه‌و بنیاته‌دا ده‌بێته هێمایه‌ك بۆ شكستی مرۆڤ له بنبڕ كردنی بیری له خاچدان وڕه‌ت كردنه‌وه‌ی مرۆڤ،ئه‌وه‌تانی پاش زیاتر له دوو هه‌زار ساڵ له ژیان كردن وبیركردنه‌وه،هوجامه‌كان له‌م سه‌رده‌مه‌ی دوای مه‌سیحدا سه‌رده‌بڕدرێن،ئه‌وه‌تانی پاش ئه‌و ساڵه زۆرانه مرۆڤ به حه‌ماسه‌ته‌وه ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ ئه‌و خاڵه‌ی كه ده‌ستی پێكردوو،زه‌مه‌نه‌كان وشوێنه‌كانی كوشتن وله خاچدان وسه‌ربڕین زۆرتر ده‌بن،لو باوه‌ڕه‌شدا نیم بیری بوونی خواو ئیلهام به‌خشینی به مرۆڤ ئه‌وه‌نده توندو تیژی وكوشتنی تێدا بێت،به‌ڵكو ئه‌وه مرۆڤه‌كانه كه بیرو مه‌مله‌كه‌تی ئه‌و خودایه‌یان پیس وبۆگه‌ن كردو تاكو ئه‌مڕۆش بیری پێكه‌وه ژیان بیرێكه له هه‌موو سه‌رده‌مه‌كانه‌وه تاكو ئه‌مڕۆ ته‌نها یئه‌فسانه‌یه‌كه بۆ درۆكانی مرۆڤ له گه‌ڵ خۆی وباوه‌ڕی خۆیدا.


ئەمریكا پێشمەرگە دەباتەوە بۆ كەركوك و ناوچە دابڕێنراوەكان\nكەركوك... نۆژەنكردنەوەی فڕۆكەخانە مەترسیی روخان بۆ خانوەكانی گەڕەكیك درووستدەکات\nدوای ساڵێك و پێنج مانگ لە پاشەكشەیان لە كەركوك و ناوچە دابڕێنراوەكان، لەژێرفشاری ئەمریكادا، هێزی پێشمەرگە دەگەڕێنرێـتەوە بۆ كەركوك. لە ئێستاشدا حكومەتی هەرێم و حكومەتی عێراق، چەند لیژنەیەكیان بۆ ئەو مەبەستە پێكهێناوە، بە بڕوای چاودێرانی سیاسی، ئەمریكا دەیەوێت لەو رێگەیەوە، رێگری لەفراوانبونی هەژمونی ئێران بكات و گرەنتی پاراستنی بەرژەوەندیەكانی لە ناوچەكە بكات.\nدوای ئەوەی لە 16 ی ئۆكتۆبەردا نیوەی خاكی كوردستان كەوتەوە ژێر دەستی هێزەكانی عێراق، ئەمریكیەكان جارێكی تر پێشمەرگە دەبنەوە بۆ كەركوك و ناوچە جێناكۆكەكان.\nهێزەكانی پێشمەرگەی كوردستان بەدرێژایی سێ ساڵی شەری داعش توانیان نزیكەی تەواوی خاكی باشوری كوردستان كۆنترۆڵ بكەنەوە، بێگومان ئەمەش هەروا ئاسان نەبوو، ئەنجامەكەی زیاتر لە هەزار و 700 پێشمەرگە شەهید بون و زیاتر لە 5 هەزار پێشمەرگەش برینداربون.\nهەموو ئەوەی پێشمەرگە لە سێ ساڵدا بەدەستی هێنا، بەدوو هەڵەی سیاسیەكان لەدەستدرایەوە، كە ئەوانیش ئەنجامدانی ریفراندۆم و كشانەوەی پێشمەرگە بوو لە 16 ئۆكتۆبەردا.\nهەروەك چۆن هاوكێشە نێودەوڵەتیەكان بۆ ئەنجامدانی ریفراندۆم لەبەرژەوەندی كورد نەبوو، ئەنجامەكەی لەدەستدانی نیوەی خاكی كوردستان بوو، ئێستا هاوكێشە نێودەوڵەتیەكان و بەتایبەت بەرژەوەندی ئەمریكا دەخوازێت پێشمەرگە بگەڕێتەوە بۆ كەركوك و بەشێك لە ناوچە كوردستانیە كێشە لەسەرەكان.\nلە ململانێی ئەمریكی و ئێرانیەكاندا، كەركوك پێگەیەكی گرنگی هەیە، بە ئەندازەیەك بۆ هەردوو وڵات وەك ناوچەیەكی ستراتیژی دەبینرێت.\nبۆ ئێرانیەكان، كەركوك و خانەقین و دووز خورماتوو تەواوكەری هیلالی شیعیە لە ناوچەكەدا، ئەو هێزەش كە بەپلەی یەكەم دەتوانێت نوێنەرایەتی ئێرانیەكان بكات، حەشدی شەعبیە، بۆیە هەموو هەوڵی ئێرانیەكان هێشتنەوەی حەشدە لەو ناوچانە.\nبەپێچەوانەوە بۆ ئەمریكیەكان، حەشدی شەعبی دیوی دوەمی دراوی ئێرانیەكانە و سەركردەكانی حەشد پەیوەندییەكی خراپیان لەگەڵ ئەمریكیەكان هەیە، بۆیە لە ئێستادا ئەمریكیەكان ئامانجی یەكەمیان دورخستنەوەی حەشدە لەو ناوچانە و گەڕاندنەوەی هێزی پێشمەرگەو سوپای عێراقە بۆ ئەو ناوچانە.\nئەمریكیەكان لەرێگای ئەو فشارەی لە بەغدا و هەولێری دەكەن تا ئەندازەیەك سەركەوتوو بون، ئەوەتا دۆسیەی ئەمنی كەركوك لە حەشد سەنرایەوە و رادەستی لیوای 61 ی فیرقەی تایبەتی ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق كران.\nهاوكات هەر لەژێر فشاری ئەمریكیەكاندا سەرۆكی حكومەت و جێگرەكەی رەوانەی بەغدا كران و یەكێك لە دۆسیە گرنگەكانیش گەرانەوەی پێشمەرگەیە بۆ كەركوك و ناوچە جێناكۆكەكانی تر، ئەنجامەكەشی چەند لیژنەیەك بۆ ئەو پرسە پێكهێنراوە و هەردولا بەرەو لێكتێگەیشتن و كاری پێكەوەیی هەنگاو دەنێن.\nپرسیارەكە ئەوەیە بۆچی ئەمریكا دەیەوێت پێشمەرگە بگەرێتەوە، وەڵامەكەشی یەكەم، ئەمریكیەكان دوو ئەزمونی باشیان لەگەڵ كورد هەیە لەعێراق ئەزمونی یەكەم لە ساڵی 2003 لەشەڕی ئازادكردنی عێراق و ئەزمونی دوەمیش لە شەری داعش، كە لە هەردوو ئەزمونەكەدات پێشمەرگە بەئاراستەی هێڵی بەرژەوەندییەكانی ئەمریكا شەڕی كردوە، بێگومان هەمان ئەزمونی باشیان لە خۆرئاوای كوردستانیش لەگەڵ كورد هەیە.\nدووەم، ئەمریكا بەدیلێكی باشتری لە پێشمەرگە نیە بۆ كەركوك و ناوچە جێناكۆكەكان و ئاسانیش نیە و تەنانەت ئەستەمە بە هێزی ئەمریكیش ئەم ناوچانە ئیدارە بكرێن، چونكە ئەوە كاردانەوەی هێزە عێراقیەكانمی لێدەكەوێتەوە و ئێرانیەكان بە ئاسانی دەتوانن ریسەكە لە ئەمریكیەكان بكەنەوە بەخوری، بێگومان ئەمە بەو مانایە نیە هیچ هێزێكی ئەمریكی لەو ناوچانە نابێت بەپێچەوانەوە لەئێستادا بونی هێزەكانی ئەو وڵاتە لە ناوچەكە زیادیكردوە.\nلە رۆژهەڵاتی ناوەراست زۆرینەی كات گۆرانكارییەكان هاوكێشەیەكی پێكەوەین و یاریزانەكان پێویستیان بە جوڵەی پێكەوەیی هەیە، ئەمریكیەكان سزای ئابوری ئێرانیاندا بۆ ئەوەی بونی سەربازی ئەو وڵاتە لە ناوچەكە كەمبكەنەوە، بەڵام هەرزوو تێگەیشتن كە تەنها بە سزا ئابورییەكان ناتوانن ئامانجەكەیان بپێكن و پێویستیان بە جوڵەی سەربازیش هەیە، گەرانەوەی پێشمەرگە بۆ كەركوك و دورخستنەوەی حەشدی شەعبی بەشێك لەم ئامانجە بۆ ئەمریكیەكان بەدیدەهێنێت.\n11567 جار خوێندراوەتەوە


وەزیری دەرەوەی ئەمریکا سەردانی ژمارەیەک وڵاتی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەکات\nمایک پەمپێیۆ، ئەمڕۆ یەکشەمە سەردانی ئیسرائیل دەکات، وەک وێستگەی یەکەمی سەردانەکەی و دواتریش سەردانی ژمارەیەک وڵاتی کەنداو و هەروەها سودانیش دەکات.\nبڕیاروایە دوای پەمپێیۆ، جارید کوشنەر، گەورە ڕاوێژکاری دۆناڵد ترامپ، سەردانێکی هاوشێوە دەستپێدەکات.\nئەم دوو سەردانە، هاوکاتە لە هەوڵەکانی بەڕێوبەرایەتییەکەی ترامپ بۆ سود وەرگرتن لە قورسایی ڕێککەوتنە مێژووییەکەی نێوان ئیسرائیل و ئیماڕات.\nوەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا لە ڕاگەیەندراوێکدا سەبارەت بەم سەردانەی مایک پەمپێیۆ ئاماژەی بەوە کردووە کە ” هەرگیز وابەستەیی ئەمریکا هێندە بەهێز نەبووە وەک وابەستەیی بەڕێوبەرایەتییەکەی سەرۆک ترامپ بە ئاشتی و سەقامگیری لە ئیسرائیل و سودان و وڵاتانی کەنداوەوە.”\nلە ئیسرائیل مایک پەمپێیۆ، لەگەڵ بەنیامین نەتەنیاهۆ، سەرۆکوەزیری ئیسرائیلدا کۆدەبێتەوە بۆ باسکردنی ئەو دۆسێیانەی پەیوەندییان بە کاریگەرییەکانی ئێرانەوە هەیە و فراوان کردنی پەیوەندییەکانی تەلئەبیب لەگەڵ وڵاتانی ناوچەکەدا و هەروەهاش هاوکاریکردن بۆ پاراستنی بەرژەوەندییە ئابورییەکانی هەردوو وڵات.


بینایی.. ئه‌و كچه‌ی نه‌خۆشی رێی سه‌ركه‌وتنی پیشان دا\nبینایی ئه‌حمه‌د ئه‌و كچه كورده‌ی ناسراوه به‌وه‌ی به لێهاتوویی خۆی به‌ره‌نگاری یه‌كێك له سه‌ختترین نه‌خۆشییه‌كان بووه‌ته‌وه كه نه‌خۆشیی "پێستی ماسییه"، توانیویه‌تی ببێت به كه‌سایه‌تییه‌كی به‌خشه‌ر و یارمه‌تی جۆراوجۆری كه‌مئه‌ندام و ئاواره‌كان بدات.\nئه‌و كه له زستانی ساڵی ١٩٩٦ له گه‌ڕه‌كی تووی مه‌لیك له سلێمانی له دایك بووه، پزیشكه‌كان ته‌نیا یه‌ك سه‌عاتیان بۆ مانه‌وه‌ی له ژیان داناوه، به‌ڵام توانی بژی و ئێسته قوتابیی قۆناغی سێی زانكۆیه. بینایی له دیدارێكی "وشه"دا باس له سه‌ختی قۆناغه‌كانی ژیانی ده‌كات له‌گه‌ڵ نه‌خۆشییه‌كه‌یدا و چیرۆكی سه‌ركه‌وتن و به‌رده‌وامیی ده‌گێڕێته‌وه و ده‌ڵێ، "پێویسته به‌چاوی ڕێز سه‌یر بكرێین نه‌ك به‌زه‌یی".\nمنداڵی تۆ له كاتێكدا بوو كه بارودۆخی ئابووریی كوردستان باش نه‌بوو، چۆن دایكت و باوكت زانییان تۆ نه‌خۆشی؟ ئایا كاتێك كۆرپه‌ڵه بووی پزیشكه‌كان له‌ڕێی پشكنینه‌وه به‌و نه‌خۆشییه‌ی تۆیان زانی؟\nكاتێك له سكی دایكم بووم، پزیشك به نه‌خۆشییه‌كه‌میان نه‌زانیبوو، نه‌خۆشییه‌كه‌ی من زگماكه و له له‌دایكبوونه‌وه ئه‌و نه‌خۆشییه‌م هه‌یه، سه‌ره‌تای ژیانی منداڵیم وه‌ك دایكم و باوكم بۆم باس ده‌كه‌ن زۆرجار به برسیه‌تیم بردووه‌ته سه‌ر، چونكه جگه له دایك و باوكم، هیچ كه‌س له ماڵی باپیرم كه ئێمه له‌گه‌ڵیاندا ژیاوین، نه‌یانوێراوه لێم نزیك ببنه‌وه، بۆیه له‌به‌ر خراپی باری ئابووری برسی نه‌بووم، به‌ڵكو له‌به‌رئه‌وه‌ی نه‌خۆش بووم، جگه له دایك و باوكم كه‌سی تر نه‌ك یارمه‌تی نه‌داوم، بگره برسیه‌تیشی تێر نه‌كردووم. له‌باره‌ی چاره‌سه‌ریش له كۆرپه‌ڵه‌یییه‌وه چه‌ندان پزیشكی منداڵ منیان بینیوه، به‌ڵام به دایك و باوكمیان گوتووه هیچ هیوایه‌كی بۆ ژیان نییه و ده‌مرێت.\nئایا ئه‌م نه‌خۆشییه هیچ گرفتێكی بۆ دروست كردبووی له كاتی خوێندن؟ چوونت بۆ قوتابخانه و بڕینی قۆناغه‌كانی خوێندنت چۆن بوو؟\nكاتێك گه‌یشتمه ته‌مه‌نی شه‌ش ساڵی و دایكم بردمی بۆ ناو تۆماركردن له قوتابخانه، به‌ڕێوه‌به‌ره‌كه ئاماده نه‌بوو وه‌رمبگرێت، پێی گوتین ئه‌و منداڵه نه‌خۆشه ناتوانرێت له‌گه‌ڵ منداڵه‌كانی تر له یه‌ك پۆل دابنرێت و ڕێگه پێدراو نییه، به‌ڵام ئێمه كۆڵمان نه‌دا و پێداگیریمان كرد تا وه‌رگیرام و قۆناغه‌كانی خوێندم تا ئێسته به‌سه‌ركه‌وتوویی هێناوه.\nهاوڕێت هه‌بوو له قوتابخانه؟ ژیانی منداڵی و رواڵی "مێرمنداڵ"یت چۆن به‌سه‌ر برد؟\nهیچ كات له قوتابخانه هاوڕێم نه‌بووه، به‌هۆی نه‌خۆشییه‌كه‌مه‌وه كه‌س نه‌ده‌بوو به هاوڕێم، قۆناغه‌كانی قوتابخانه‌م به‌م شێوه‌یه ده‌بڕی "دایكم له نێوانی هه‌موو وانه‌یه‌كدا به ده‌به‌یه‌ك ئاوی سارده‌وه ده‌هاته لام و جه‌سته و ڕووخساری سارد ده‌كردمه‌وه، چونكه ماندووبوون و گه‌رما دژی نه‌خۆشییه‌كه‌ی منن"، بۆیه ته‌نیا له‌و چه‌ند خوله‌كه‌ی دایكم ده‌هاته لام هاوڕێم هه‌بوو، چونكه زۆربه‌ی قوتابییه‌كان له دایكم كۆ ده‌بوونه‌وه و ده‌یانپرسی بینایی بۆ ئاوایه؟ دایكیشم بۆی ڕوون ده‌كردنه‌وه، به‌ڵام له‌گه‌ڵ ڕۆیشتنی دایكم بۆ ماڵ، قوتابییه‌كانیش لێم دوور ده‌كه‌وتنه‌وه.\nیه‌كه‌م جار كه‌ی بوو هه‌ستت كرد تۆ ئه‌م نه‌خۆشییه‌ت هه‌یه؟\nمن هه‌میشه هه‌ستم به نه‌خۆشییه‌كه‌م كردووه، به‌ڵام دوای ئه‌وه‌ی گه‌یشتمه قۆناغی بیركردنه‌وه، كاریگه‌ریی زیاتری هه‌بووه، چونكه له هه‌موو شوێنێك و له هه‌موو چاوێكدا ده‌بووم به پرسیار ، ئایا خۆمم سووتاندووه یان سووتاوم یان نه‌خۆشیی پێستم هه‌یه؟ ته‌نانه‌ت گه‌یشته ئه‌و حاڵه‌ته‌ی خه‌ڵك خێری پێ ده‌كردم، ئه‌و كاتانه‌ی له‌گه‌ڵ دایكم ده‌چووم بۆ بازاڕ، بۆ ئه‌وه‌ی گه‌رمام نه‌بێت به‌رده‌وام له سێبه‌رێك دایده‌نام تا كه‌لوپه‌له‌كانی ده‌كڕی، تا ئه‌و كاره‌كه‌ی ته‌واو ده‌كرد، ئه‌وه‌ی به به‌رده‌می مندا ده‌ڕۆیی پاره‌ی ده‌دامێ كه ئه‌وه بۆ من زۆر ناخهه‌ژێن بوو بێگومان بۆ دایكیشم.\nزانیاریت هه‌یه چه‌ند كه‌سی تر ئه‌م جۆره نه‌خۆشییه‌ی هه‌یه له كوردستاندا؟ ئێسته هیوایه‌ك هه‌یه بۆ چاكبوونت، یان پزیشكه‌كان چی ده‌ڵێن؟\nپزیشك تا ئێسته له كوردستان و عێراق هیچ چاره‌سه‌رێكیان بۆ ئه‌م نه‌خۆشییه نه‌دۆزیوه‌ته‌وه، هیچ هیوایه‌كیشم پێ نه‌دراوه، به‌ڵام خۆم دوور له چاكبوونه‌وه‌یش دنیایه‌ك له ڕووناكی و هیوا له ناخمدایه، ئه‌وه‌نده‌ی بزانم كۆمه‌ڵێك كه‌سی تر هه‌ن به‌هه‌مان نه‌خۆشییه‌وه، به‌ڵام زانیاریم نییه كه ژماره‌یان چه‌نده.\nزۆر كه‌س كاتێك تووشی نه‌خۆشییه‌ك ده‌بن بێ هیوا ده‌بن و نایانه‌وێ بژین و چاوه‌ڕێی مردن ده‌كه‌ن، بینایی چۆن توانی له‌سه‌ر پێی خۆی بوه‌ستێ و ڕووبه‌ڕووی ئه‌و نه‌خۆشییه ببێته‌وه؟.\nمن زۆر سه‌ختیم تێپه‌ڕاند و له كۆتادا ڕاهاتم له‌گه‌ڵ هه‌موو شتێك، بۆیه بڕیارم دا به‌رده‌وام بم و به‌هێز بم و وره‌به‌خش بم، ٢١ ساڵه هه‌موو ڕۆژێك به به‌رده‌وامی به‌هۆی ئه‌و نه‌خۆشییه‌وه پێستی هه‌موو ڕووخسار و جه‌سته‌م هه‌ڵده‌وه‌رێت و دووباره دروست ده‌بێته‌وه و هه‌ڵده‌وه‌رێته‌وه، به‌ڵام هه‌ر له‌سه‌ر پێیه‌كانی خۆم وه‌ستاوم و به‌وپه‌ڕی بوێری ڕووبه‌ڕووی سه‌خترین نه‌خۆشی ده‌بمه‌وه و هه‌موو ڕۆژ به‌خۆم ده‌ڵێم له نه‌خۆشییه‌كه‌م ئازاترم، بۆیه سه‌رده‌كه‌وم و ده‌گه‌م به ئامانج.\nكاریگه‌ری رووخسارت و نه‌خۆشییه‌كه‌ت چی بووه له‌سه‌ر ژیانت؟\nنه‌خۆشییه‌كه‌م فێری كردم چۆن پێچه‌وانه‌ی هه‌مووان بۆ سه‌ركه‌وتن بڕۆم، له هه‌وڵدان نه‌وه‌ستم و له مانای ڕاسته‌قینه‌ی ژیان تێبگه‌م، به‌ڵام چاوی به‌شێكی كۆمه‌ڵگه توانج و تێڕوانینی نه‌شیاو و پڕ گومان و پرسیاری ئازاربه‌خشیان پێ به‌خشیم، ده‌مه‌وێت لێره‌وه به‌هه‌مووان بڵێم ئیتر با به‌س بێت، ئێمه‌ی خاوه‌ن پێداویستی تایبه‌ت مرۆڤین، مرۆڤیش شایه‌نی ڕێزه نه‌ك به‌زه‌یی .\nچۆن بیرت له‌وه كرده‌وه كه هاوكاری خاوه‌ن پێداویستی تایبه‌ت بكه‌ی؟\nبه‌هۆی زۆری ئازاره ڕۆحی و جه‌سته‌یییه‌كانی خۆمه‌وه هه‌وڵم دا یارمه‌تی كه‌سانی تری خاوه‌ن پێداویستی تایبه‌ت بده‌م، تا له نه‌وه‌ی داهاتوودا دیسان ئازار نه‌كێشنه‌وه، ڕێی ژیانێكی ئارامیان بۆ ڕۆشن بكه‌مه‌وه، كه‌سانی خاوه‌ن پێداویستی تایبه‌ت هه‌میشه كه‌سانی زۆر پڕ به‌هره‌ن و هه‌میشه خاوه‌ن داهێنانن، به‌ڵام پێویستیان به پاڵپشتی هه‌یه، بۆیه پێویسته هه‌ر كه‌س و به‌شێوه‌یه‌ك له جێی خۆیه‌وه هاوكار بێت.\nداوات لێ كراوه بچیته یه‌كێك له وڵاتانی ئه‌وروپی بۆ چاره‌سه‌ر، ئه‌مه‌یان ئه‌گه‌ر چاره‌سه‌ری هه‌بێت؟\nنه‌خێر تا ئێسته داوام لێ نه‌كراوه له‌لایه‌ن هیچ وڵاتێكه‌وه، نازانم ئه‌و نه‌خۆشییه‌ی من له ده‌ره‌وه چاره‌سه‌ری هه‌یه یا نا، به‌ڵام بێگومان ویستی چاره‌سه‌رم هه‌یه و ئه‌گه‌ر چاره‌سه‌ر له هه‌ر كوێ هه‌بێت، ده‌مه‌وێت بۆی بچم.\nچه‌ند پڕۆژه‌ت بۆ تووشبووانی شێرپه‌نجه و ئاواره‌كان ئه‌نجام داوه؟\nساڵی ڕابردوو له پڕۆژه‌یه‌كمدا هاوكاری و كۆمه‌كم بۆ تووشبووانی شێرپه‌نجه كۆ كرده‌وه كه توانیم به‌شێوه‌یه‌كی كه‌میش بێت به‌شداری بكه‌م له كه‌مكردنه‌وه‌ی ئازاره‌كانیان، هه‌روه‌ها كۆمه‌ك و هاوكاریمان بۆ ئاواره‌كان كۆ كرده‌وه كه روویان كرده كوردستان، من له هه‌وڵه‌كانم هه‌ر به‌رده‌وامم و له ماوه‌ی داهاتوودا پڕۆژه‌ی تازه‌م ده‌بێت بۆ كه‌سانی خاوه‌ن پێداویستی تایبه‌ت.\nتۆ به باسكردنی ژیانت هێنده‌ی تر خۆت به خه‌ڵك ناساند، فیدباگی تێدێكس نیشتمان چی بوو له ژیانت؟\nتێدێكس نیشتمان پردێك بوو بۆ گه‌یاندنی په‌یامی من و كه‌سانی تری خاوه‌ن پێداویستی تایبه‌ت به كۆمه‌ڵگه، شانازییه‌كی گه‌وره بوو به‌شداریكردنم له چالاكییه‌كی وادا، من و هه‌موو به‌شدارانی تر هه‌ستێكی جیاواز له گرنگیدانی كۆمه‌ڵگه‌مان به‌خۆمان بینی.


GSG freelance academy workplace - Career Development Center (CDC)\nGSG freelance academy workplace\nCareer Development Center (CDC) Announcement\nلە درێژەی کارو چالاکییەکانی سەنتەری پەرەپێدانی هەلی کار(CDC)ی زانکۆی سلێمانی لەڕێی ئەکادیمیای فریلانس (کاری سەربەخۆ) جیهان بکە بە شوێنی کاری خۆت – پەیوەندی بکە بە ئەکادیمیای فریلانس (کاری سەربەخۆ)ی غەزە سکای گیکەوە. غەزە سکای گیک (GSG) زۆر خۆشحاڵە بە ڕاگەیاندنی دەرفەتێکی زێڕینی وەرگرتنی پێشکەشکاران وەک فریلانسەر لە شارەکانی هەولێر و سلێمانی. پرۆگرامی فریلانس چیە؟ پرۆگرامێکی 3 مانگەی بێ بەرامبەری ئۆنلاینە، کە بەشداربوو تێیدا فێری چۆنیەتی بەکارهێنانی توانا دیجیتاڵیەکانی دەکرێت بۆ دۆزینەوەی هەلی کاری فریلانس. هەر لە ئەمڕۆوە بەرواری 6/12/2020 ، ئەم ئاگاداریە نێردراوە بۆ هەموو خەڵکە لێهاتوو و بە ئەزموونەکان بۆ ئەوەی گەشتێکی فریلانس دەستپێبکەن لە بوارەکانی گرافیک دیزاین، کۆد، هەروەها وەرگێڕان ..هتد. بۆیە ئەم هەلە لەدەست مەدە و پێش 03/01/2021 ناوی خۆت تۆمار بکە لە ڕێگەی ئەم بەستەرەوە https://bit.ly/3mOxksR :\nغەزە سکای گیک کێیە؟ Gaza Sky Geeks بەشێکە لە ڕێکخراوی مێرسی کۆر. مێرسی کۆر ڕێکخراوێکی گەشەپێدان و مۆرڤدۆستی نیودەوڵەتیە، کە بەسەرمایەی زیاتر لە 500 ملیۆن دۆلاری ئەمریکی کاری مرۆیی لە زیاتر لە 40 ووڵاتی جیهان دەکات. غەزە سکای گیک کە بنکەی سەرەکی لە ووڵاتی فەلەستینە وەک هاوبەشی کار، لە دەستپێکردنی کار، و بنکەی فێرکاری تەکنۆلۆجیا، لە ساڵی 2011 دامەزراوە بە پاڵپشتی دارای لە لایەن کۆمپانیای گوگڵەوە.\nAlong with the activities of our Career Development Center (CDC) through GSG freelance academy, make the world your workplace - join the GSG freelance academy! GSG is thrilled to announce the beginning of accepting applications for our freelance program in Erbil and Sulaymaniyah. About Freelance Program: A fully free 3-Months Online Course to learn how to use your digital skills to get jobs online! Starting today December 6th, a call-out is sent to all talented skilled people who want to start their freelance journey and online work with their skills in designing, coding, translating, etc., take this great opportunity and fill your application before 3rd January 2021 using this link: https://bit.ly/3mOxksR\nAbout Gaza Sky Geeks: It is a division of Mercy Corps, an international humanitarian and development organization with revenue of over $500 million operating in more than 40 countries. GSG operates in Palestine as the leading co-working space, startup accelerator, and technology education hub in the country, established with funding from Google in 2011.\nتێبینی / مەرجی خۆ تۆمارکردن\n1- بەشدار بوو تەمەنی لە نێوان (18 - 30) ساڵدا بێت.\nناوی خۆت تۆمار بکە لە ڕێگەی ئەم بەستەرەوە https://bit.ly/3mOxksR :\nدوامۆڵەت بۆ خۆ تۆمار کردن پێش: 03/01/2021\nم.امیر سردار کوێخا رشید\nبەڕێوەبەری سەنتەرێ پەرەپێدانی هەلی کار (CDC)\nCopyright 2021© Career Development Center (CDC)\nMade with ♥ By → Website Team - Directorate of information Technology - University of Sulaimani


ڕیفراندۆم وەک قەدەرێکی سیاسی – كولتور مه‌گه‌زین\nڕاستە لەدوای بەهاری عەرەبییەوە لەڕووی سیاسییەوە هەلومەرجی زۆرتری بابەتییانە ڕەخسا بۆ کورد کە بەهەنگاوێکی گەورەترەوە بچێتە نێو جیهانەوە، بەڵام ئەمە ناکاتە ئەوەی کە دۆزی کورد لەبنەڕەتدا و بەبێ هەبوونی ئەو هەلومەرجە بابەتییانەش، لەخودی خۆیدا پاساوی ئەوە شک نابات کە بەئیرادەیەکی سیاسییەوە بچێتە نێو جیهانەوە و بە ئیرادەی خۆی لەسەر گۆی زەوی نەخشەی سیاسییانەی خۆی بکێشێت. لەڕاستیدا دۆزی کورد جگە لە دۆزێکی هەبوونئارایی هیچ ڕەهەندێکی تری نییە، واتە پرسی کورد نەپرسێکی ئایینییە و نە پرسێکی فەرهەنگییە و نە تەنگژەیەکی دیموکراسییە و نە قەیرانێکی سێکولارییە و نە دەردێکی دۆگمادارە، بەڵکو مەسەلەیەکی هەبوونگەرییانەی گەلێکە دەخوازێت ببێتە سەروەری خۆی. ئەوەی ئێمە دەڵێین; کورد، ڕێک گرێمان دەداتەوە بەو ئازادییەی بۆ کورد دەمانەوێت. واتە خودێک، سوبیەکتێک دەیەوێت ببێت بە خودی خۆی. لەڕووی فەلسەفییەوە سوبیەکت بریتی نییە لەوشتەی وەک خۆی لەئارادیە، بەڵکو بریتییە لەو شتەی هەوڵ دەدات بگۆڕێت بۆخودی خۆی. خودێک دەیەوێت ئازاد بێت لەهەموو جەبرەکانی بێگانە، لەڕووی سیاسییەوە واتە سەرـ بەخۆـ بێت. کوردبوون ڕێک بریتییە لەو ئازادییە سیاسییەی کە هەموو گەلێکی بندەست بۆی تێدەکۆشێت.\nلەسەردەمی یۆنانی کۆندا مانای ئازادی بریتی بوو لە ئازاد بوون لە دەسەڵاتی فارسەکان، بەڵام لە قۆناغی دواتردا ئازادی ڕەهەندی وردتر و تاکانەییتر وەردەگرێت ودەبێتە کێشەیەکی ناوەکی. بیری ڕیالیستانەی سیاسی دەبێت ئاگاداری ئەو دوو ڕەهەندەی ئازادی بێت: جارێک وەکو ڕزگاربوون لە ژێردەستی بێگانە و جارێکیتریش وەکو ئازادی تاکەکان. لەناو ئەم پێڤاژۆ مێژووییەدا تێکۆشان بۆ دروستکردنی قەوارەیەکی سیاسی سەربەخۆ بریتی دەبێت لەو هۆشیارییەی چیتر وەکو ئەو خودە هۆشمەندە دەرک بەخۆی دەکات کە دەخوازێت خۆی سەروەری خۆی بێت. ڕەنگە ئەو خودە وەکو جڤاتێک لەخۆیدا تژی بێت لە ناکۆکی و ململانێ، بەڵام لەبەردەم پرسی بوون دا ئەو داخوازییە ناوەکییانە دەبنە داواکاری لاوەکی. جڤاتێک چەندێک ناکۆکی لەناوخۆیدا هەڵگرتبێت، ئەمە نیشانەی دەوڵەمەندی و فرەیی ئەو جڤاتەیە، بەڵام بۆ پاراستنی هەبوونی کۆگەلییانەی خۆی دەبێت مەسەلەی بەزیندوومانەوە و ئاسایش لەبەردەم هەڕەشە دەرەکییەکاندا ببێتە ئەرکی پێشینەیی و لەپێناویشیدا خۆی یەکانگیر بکات.\nئێستای دۆخی کوردی ڕێک ئەو قۆناغەی یەکەمی هەلومەرجەکانی ئازادی دەژی. لەسەردەمی ناپلیۆن دا کۆمەڵگەی فەرەنسی لە قووڵترین دادڕان و لە توندترین ناکۆکییەکانی خۆیدا دەژییا، هەژارییەکی زۆر و دەڵەمەندییەکی کەم، ناڕەزاییەکی زۆر و ئاسوودەییەکی کەم، ناپلیۆن بەو بلیمەتییە کاریزماییەی خۆی توانی جۆرێک لە کۆمیونیکاسیۆنی کۆگەلی لەنێوان هەموو چین و توێژەکانی فەرەنسادا چێ بکات و بەدروشمی پێکەوەبوون و پێکەوەژیان هەستی نەتەوەیی لای هەموو توێژەکانی فەرەنسادا پتەو بکات. ئەو دەیگووت: ئێمە کە ئەمڕۆ سی ملیۆنێکین لەڕێی ڕۆشنگەری و بازرگانی و موڵکایەتییەوە یەکمان گرتووە… بۆیە ئیتر کاتی فەلسەفاندن نییە بەڵکو کاتی حوکمکردنە.\nڕاستە کورد ئەو ئامرازانەی فەرەنسییەکانی لەبەردەستدا نییە کە یەکیان بخات، بەڵام هەڵبەت ئامراز و میدیۆمی تر شک دەبات کە کۆیان بکاتەوە. خودی کوردبوون لەخۆیدا شائامرازی یەکخستنی هەموو کوردێکە لەهەر جێیەکی دنیادا بێت. خاک ئامرازێکی تری یەکخستنمانە، کورد لەدرێژایی مێژوویدا نەخشەیەکی سیاسی یەکگرتووی نەبووە، کەچی ئەمڕۆ هەموو کوردێک زۆر بەئاسانی دەتوانی نەخشە و سنوورەکانی کوردستان بکێشێت، دەزانێت باکور و باشور و خۆرهەڵات و خۆرئاوای خۆی کوێیە. زمانیش بریتییە لە ئامرازێکی تری پێکەوە گرێدانەوە، بگرە خودی زمان بریتییە لەو میدیۆمە پەیوەندی دروستکەرەی نەتەوە دەسازێنێت، بێهۆ نییە کورد سەرباری ئەو فرە دیالێکتیکییەی لەزمانەکەیدا هەیە کەچی هەر ئیش بۆ زمانێکی هاوبەشی یەکگرتوو دەکات، وەک ئەوەی دەرکی بەوە کرد بێت کەوا زمان دەتوانێت یەکیانبخات، زمان دەتوانێت سنووری خێڵایەتی و ناوچەیی تێپەڕێنێت و بمانگوێزێتەوە بۆ هەرێمێکی گەورەتر کە وڵاتە. لێرەوەیە زمان وەک ئامرازێکی ئەفرێنەر پێش نەتەوە دەکەوێت. بەر لە دووسەد و دەساڵێک واتە لە ساڵی ١٨٠٨ دا فیلۆسۆفی ئەڵمانی فیشتە کۆمەڵێ گوتاری بۆ نەتەوەی ئەڵمان لە وانەیەکی زانکۆییدا بەناوی (( چەند گوتارێک بۆ نەتەوەی ئەڵمان)) گووتەوە، لەکاتێکدا ئەڵمان وەکو نەتەوە لەو سەردەمەدا هێشتا لەدایک نەبوو بوو، بەڵکو چەندین میرنشین و شانشین بوو، وەک سلۆتەردایک دەڵێت; فیشتە بەمە ویستوویەتی پێمان بڵێت زمان خولقێنەری نەتەوەیە. واتە نەتەوە شتێکە دەبێت قسەی بۆ بکرێت، بدوێنرێت.\nیەکێک لەو ئامرازە تازە دۆزراوانەی کە ڕۆڵێکی زۆرگرنگ بۆ گوتاری یەکگرتوویی کوردی وازی دەکات بریتییە لە نەوت. نەوت وەک سەرچاوەی سەرەکی ئابووری کوردستان بریتییە لەو فاکتۆرەی کە دەتوانێت هەموو گوتارە لایەنە سیاسییەکانی کورد یەک بخات. بەشداریکردنی نەوت لە گەشەپیدان و برەوپێدانی هۆشیاری نەتەوەیی هیچ کات نابێت فەرامۆش بکرێت، تاوەکو هۆشیاریش بە خود لەبرەودا بێت، دەسەڵات زۆرتر خۆی دادەڕێژێت، لێرەوەیە نەوت بریتییە لەو کەرتە ئابوورییە زیندووەی وەک وزەیەکی ئەفرێنەر ڕۆحی نەتەوە دروست دەکات. هەر لەڕێی نەوتیشەوەیە ئێمە ئەمڕۆ دەرک بەوە دەکەین کە بۆچی جیهان بایەخی زۆرتر بە ناوچەی کوردستان دەدەن، هەڵبەت لەبەر بەرژەوەندییە ئابوورییەکانیان کە لەژێر خاکی کوردستاندا گەنجینە کراوە. گەر بەزمانی دیپلۆماسی بڵێین ئەوا دەڵێین؛ ئەوەی ئەوان دەیانەوێت لای ئێمەیە و ئەوەی ئێمەش داوای دەکەین پشتگیری ئەوانە لە داخوازییەکانمان.\nبەبێئەوەی دەستبکەین بە گێڕانەوەی ڕووداوە فەرهەنگی و مێژووییەکانی جیهان، ئەمڕۆ مرۆ بەئاسانی لەو ململانێ جیهانییەوەی لەئارادایە دەتوانێت ئەوە هەڵهێنجێنێت کەوا جیهان بریتییە لە شانۆی ململانێی هێزەکان، گەر لەو ململانییەدا هێزت نەبوو، وەکو تەماشاکەرێکی بێهێز یاریت پێ دەکەن، بۆیە کۆششی هەر خود و جڤاتێکی سیاسی بۆ ئەوەی ببێت بە یاریکەرێک لەسەر ئەو شانۆیە بەرجەستەی هۆشیارییەکی پێگەیشتووی مێژووییانە دەکات. مێژوو خۆی چییە جگە لە دەرککردن بەو ساتەوەختەی تێیدا دەژین، بگرە هیچ نییە جگە لەگرتنەوەی ئەو دەرفەتەی تەنیا جارێک بۆت هەڵدەکەوێت و ئیتر دووبارە نابێتەوە. لەناو ئەو کۆبەندییانەی هێزەکانی جیهانیشدا ئەگەرچی تاوەکو ئەمڕۆ کورد هێزێکی یاریکەر و هەبوونێکی مێژووییشی نەبوو بێت، بەڵام کورد لە زۆرێک لە ساتەوەختە مێژووییەکاندا ئەرکی مێژووییانەی خۆی ڕاپەڕاندووە و گەر بە ئامانجیش نەگەیشت بێت هۆکارەکەی بەدکاریی زلهێزەکان لەلایەک و ناکۆکییە نێوخۆییەکانی خۆی لەلایەکی ترەوە هۆکاری بێهوودەکردنی ئەو هەوڵانە بوون. شۆڕش و ڕاپەڕینەکان و بزووتنەوە چەکدارییەکان، دروستکردنی ئەمارەتەکان و هەرێمەکان لە وێستگەی مێژوویی جۆراوجۆردا هەموو جۆرێکن لەو بەشدارییانەی کورد بەپێی هەلومەرجی واقیعییانەی سەردەمەکەی خۆی پێشکەشی مێژووی کردوون لەسەر ڕێی سەربەخۆبوونی سیاسییانەی خۆیدا.\nساتەوەختی بڕیاردانی ڕیفراندۆمیش لە سێپتێمبەری ٢٠١٧ دا بریتییە لە ترۆپکی ئەو بەشدارییانەی کورد بەشێوەکی کۆلێکتیڤی یەکانگیر و لە چوارچێوەی دۆکیومێنتێکی سیاسیدا خستییە ناو مێژووەوە.\nڕیفراندۆم له‌سێپتمبه‌ری ٢٠١٧ ئه‌زموونێك بۆ سه‌ربه‌خۆیی كوردستان\nلەگەڵ ڕاگەیاندنی ڕیفراندۆمیشدا دواجار کورد گەیشتەوە بە دیداری قەدەری سیاسییانەی خۆی. قەدەرێک لەڕووی مێژووییەوە بەردەوام لکاوە بە ڕۆحی کوردبوونەوە، ئەویش دووبارەکردنەوەی سیناریۆکانی گەلەکۆمەکی لێکردنی دەرەکی و دەستی ناپاکی ناوەکی. ئەم دوو فاکتۆرە هەمیشەییە ڕۆحی کوردبوونیان داغان کردووە. ڕیفراندۆم بە دیوێکدا کەرنەڤاڵێکی کۆلێکتیڤی هێنایە ئاراوە و هەموو ئەوانەی دڵشاد کرد کە دەیانویست دۆخی خۆیان بگەیەننە ئاستێکی باڵاتر وبگەن بە قەوارەیەکی سیاسی سەربەخۆ، بەڵام بەدیوەکەی تریدا هیستریایەکی نێوەکی بەرپاکرد و هەندێک لایەنی سەیر وسەمەرە بەشێوەیەکی هیستری کەوتنە دژایەتیکردنی و دواجار لە وێڵستانێکی قیناویدا بەچەواشەیی مانەوە، زۆرینەی ئەوانەی لەدژی ڕیفراندۆم بۆ سەربەخۆیی وەستانەوە لە ڕق و نەفرەتەوە بوو نەک لە لۆجیکەوە، چونکە لە بنەڕەدا هیچ لۆجیکێک نییە بۆ ڕێگریکردن لە سەربەخۆبوونی گەلێک. ئەم هیستریایە دەروونێکی نەخۆش، قێزەون، قیندار و کینەداری بەرانبەر بە خودی خۆی بەرپای کرد.\nئیتر لەو دەمەوە لەڕووی پسایکۆلۆگییەوە دۆخی دەروونی کوردی تووشی دووکەرتبوون و شیزۆفرینیایەکی سامناک بووە، سیاسییەکان و ڕوناکبیران هەموو دەستیان لەکەدارە بەو دادڕانە ڕۆحییەوە، تاکە هەنگاوێک بۆ چارەسەری دەروونییانە و تیراپییەکی ڕۆحییانەی جڤاتی کوردی هێنانە ئاراوەی ئایدیایەکی سیاسی کۆگیرە کە دۆخی شیزۆفرینی کۆمەڵگە دووبارە ئینتیگراسیۆن پێ بکاتەوە، کە ئەو دادڕانە دەروونییە دووبارە ساغ بکاتەوە. بیرۆکەیەکی وەها هەم پرۆژەیەکی سایکۆلۆژی دروستە بۆ دووبارە یەکگرتنەوە و ساڕێژبوونەوەی دەروونە دووکەرتەوەبووەکان و هەمیش پرۆژەیەکی سیاسی ژیرانەیە بۆئەوەی جڤات لەچەند قەوارەیەکی بچووکی خێڵئاساوە بگۆڕێت بۆ ئایدیایەکی گەورەتر کە دەوڵەتە، دەوڵەتیش بریتییە لەو ئامرازەی دەتوانێت هەموو خێڵ و تیرە و هۆز و ئاینزاکان لەنێوخۆیدا یەکانگیر بکات. دەوڵەت ڕێک بریتییە لەدایکێکی سیاسی کە لەئامێزیدا هەموو نەتەوە دەحەسێتەوە، لەڕووی مێژووییشەوە هەموو جڤاتێک تەنیا لەناو دەوڵەتدا چوارچێوەی سیاسییانەی خۆی دەنەخشێنێت. زۆر گرنگە بۆ ڕوناکبیری کوردی پشتیوانی بانگخوازانی دەوڵەت بکات، چونکە تەنیا کە دەوڵەت دروستدەبێت ئیتر خێڵ و هۆزەکان دەپوکێنەوە، وە تەنیا کە نەتەوە دروست دەبێت ئەوسا لەمەوە تاکی ئازاد دروست دەبێت نەک بەپێچەوانەوە. زۆرینەی ئەوانەی لەدژی بانگی دەوڵەت وەستانەوە بەو پاساوە بوو کە گوایا هێشتا زەمینەکە لەڕووی سیاسی و کۆمەڵایەتی و ئابوورییەوە نەڕەخساوە بۆمان، بێئاگا لەوەی کاتێک کە دەوڵەت دروست دەبێت ئەوسا لەڕێی دامودەزگاکانییەوە ئەو کەشە دیموکراتییە چی دەبێت، هیچ دەوڵەتێک نەبووە سەرەتا کەشی کۆمەڵایەتی بسازێنێت و دواتر دەوڵەت دروست بکات، ڕێک وەک ئەوه وایە ئێمە بۆئەوەی باخچەکەمان دروست بکەین، سەرەتا دەبێت پەرژینێکی پتەو بچەقێنین دواتر باخچەکە بڕازێنینەوە بە گوڵی ڕەنگاوڕەنگ و دار ودرەختی هەمەجۆر و بەپیت. ئەمەش جۆرێکە لەو پراگماتیزمەی کە مامەڵەیەکی عەقلانیتر دەکات لەگەڵ زەمینە ماتریالییەکەی واقیعدا، نەک ئەو ئایدیالە ناواقیعییانەی هەندێک لایەن بۆ دژایەتیکردنی ڕیفراندۆمی سەربەخۆیی تێی کەوتن.\nلەگەڵ ئەوەشدا دوای ئەو ڕێژە بەشدارە گەورەیەی لەڕۆژی ڕیفراندۆمدا بینیمان، ئەو باوەڕەم لا دروست بووە، کەوا ئیتر ڕیفراندۆم وەکو گشتپرسییەک بووەتە دۆکومێنتێکی مێژوویی بۆ پاراستنی کۆهەبوونی سیاسییانەی کوردی و جوڵەی ئەم ڕۆحە بۆ ناو جیهان.\nوا ساڵێکیش بەسەر ئەو ڕووداوەدا تێدەپەڕێت و هەلومەرجی سیاسی کوردستان و عێراق و ناوچەکەش بە ئێران وتورکیاو سوریاشەوە تەواو گۆڕاون. ئەگەر کورد زیانی بەرکەوت بێت لەدوای ڕیفراندۆمەوە، ئەوا هەموو ئەو وڵاتانەی دژایەتییان دەکردین ئەمڕۆ خۆیان کەوتوونەتە تەڵەزگەیەکی سیاسی و ئابوری و دبلۆماسی کوشندەوە کە هەموو گەلانی خۆیان تووشی ئاکامێکی ترسناک و ناڕوون دەکەنەوە. لێرەدا با ئێمە پرسیاری جەوهەری بکەین: ئایا کورد بۆچی دەیەوێت سەربەخۆ بێت؟ ڕەنگە سادەترین وەڵام و ڕوونترینیشیان بەلامەوە ئەوە بێت کە ئەویتری داگیرکەر کورد وەکو هاوڵاتییەکی نزمتر لەخۆی دەبینێت، بەم جۆرەش شکۆی مرۆڤی کورد پێشێل دەکرێت. دیارە ئەویتر کە بە سوپا دڕندەکەیەوە پەلاماری شارەکانمان دەدەن گەر هێزێکی ڕۆشنگەر و دیموکراتیخواز و یەکسانیخواز بوونایە ئێمەش پشتیوانیمان لێدەکردن لەپێناوی بەدیموکراتیزەکردنی کۆمەڵگەکەی خۆماندا. کاتی خۆی کە لەشکرەکەی ناپۆلیۆن هات بۆ ئەڵمانیا، گویتەی گەورە شاعیری ئەڵمان ئامادە نەبوو کوڕەکەی خۆی بنێرێت بۆ بەرپێگرتنی فەرەنسییەکان، لەبەرئەوەی دەیزانی کە ئەو لەشکرە ڕۆشنگەری و ئازادی دەهێنێتە ئەڵمانیاوە. لێرەوەیە هەر کاتێک هێزی بێگانە لە هێزە نێوخۆییەکانمان دیموکراسیتر بوون ئەوا دەکرێت هەموو ڕۆحێکی ڕۆشنگەر پێشوازییان لێ بکات، بەڵام هێندەی چاو بڕ کات دەبینین ئەوان چەند دوورن لە دەموکراسیەتەوە، بگرە ئەزموونی کوردی بەهەموو کەموکوڕییەکانیشیەوە زۆر دیموکراسیترە لەهەموو ئەو دەوڵەتانەی ناوچەکە، کە دەولەتی وایان تێدایە سەدەها و هەزاران ساڵە دەوڵەت و ئیمپراتۆر بووە.\nئیتر ڕیفراندۆم وەکو ساتەوەختێکی یەکلاکەرەوەی سەروەری لە ژێردەستی و ئازادی لە کۆیلایەتی لەناو ڕۆژژمێری سیاسییەنەی کوردیدا تۆمار دەکرێت. بگرە من پێموایە ڕۆژی ڕیفراندۆم دەچێتە نێو یادەوەری سیاسیمانەوە، لەبەرئەوەی ساتەوەختێکی سیاسەتی پراگماتیزمانەی کوردیی بوو.