ناسر قازی:سنور : بەشی یەکەم | نوێنەرایەتی ئوروپا پارتی ئازادیی کوردستان\nناسر قازی:سنور : بەشی یەکەم\nبە پێی سەرچاوە زانستییەکان سێ بنەمای سەرەکی دەبنە هۆی پێکهاتنی سنوری سروشتی کە بریتین لە : پێکهاتەی جوغرافی ، سنوری فەرهەنگی ، سنوری نەتەوەیی بەدەر لەم سێ سەرچاوەیە هەر سنورێکی تر کە نەتەوەکان لێک جیا بکاتەوە سنوری دەسکرد و دور لە سنوری سروشتییە . سنور خۆی خاوەنی پێناسەیەکی تایبەتە کە دەتوانین بڵێین سنور بۆ جیا کردنەوە و پاراستنی خاک ، کەلتور ، سروشت و نەتەوە لە دەرەوە را و چوارچێوەی دەسەڵاتی ناوەوە دیاری دەکا . گەر لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست دا سەیری سنورەکان بکەین زۆربەیان لە دەرەوەی چوارچێوەی پێناسەی سنوری سروشتی دیاری کراون . پێکهاتەی دانیشتوانی ناو سنورەکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست زۆربەی هەرە زۆریان لە بواری کەلتوری ، فەرهەنگی ، ئابوری ،\nنەتەوەیی و ئایینی جیاوازی گرینگیان هەیە و هەروەها پێکهاتەی دەسەڵات لە ناو ئەم سنورانە دا نادیموکڕاتی و دور لە هەمو بەها ئازادییەکانن هەر بۆیە گەلی دەسەڵاتدار ئەم سنورانە نەک بە موڵکی نەتەوە / نیشتمان نازانن بەڵکو بە چاوی شوێنی دەسەڵاتداری تاک لایەنە و پێگەی تەڕاتێنی خۆیان ئەژمار دەکەن و پاراستنی سنورەکان نەک بۆ داکۆکی لە گەلانی ناو سنورەکە بەڵکو بۆ پاراستن و لە سەر پێ مانی دەسەڵاتی خۆیان سەیر دەکەن . هەر ئەم جیاوازی پێکهاتەیی و بیرۆکەی دەسەڵاتدارانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بۆتە هۆکاری سەرەکی ناکۆکی و ناتەبایی و بگرە شەڕ و هاڵۆزی نەتەوەیی و ئایینیە . یەکێک لە هۆکارە سەرەکییەکانی شەڕ لە ناو ئەم سنورانە دا دابەش نەکردنی دادپەروەرانەی دەسەڵاتی سیاسی و ئابوری لە ناو گەلانی دانیشتوی سنورە دەسکردەکان دایە . وڵاتە زلهێزەکان و فرۆشیاری چەک و تەقەمەنیش لەم هاڵۆزی و ناکۆکیانە کەڵکی ئابوری و سیاسی خۆیان وەردەگرن و بە دەسوەردان لە کار و باری ناوخۆی وڵاتەکان ئاڕاستەی ناکۆکییەکان بەرەو شەڕ و پێکدادان دەبەن تا بتوانن بەرهەمی کارگا و کارخانەکانی خۆیان لەگەڵ دۆلارە نەوتییەکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بگۆڕنەوە . یەکێک لە سەرەکی ترین هۆکارەکانی دواکەوتنی ئابوری و بێکاری لە وڵاتێک دا شەڕ و ناتەباییە و بە پێچەوانەوە هۆکاری گەشە کردن و بەهێز بون و نەمانی بێکاری وڵاتێک لە فرۆشتن و بە بازاڕ کردنی بەرهەمی پیشەسازییە . وڵاتانی زلهێز و بەرهەم هێنی کاڵا و ئامێری پیشەسازی پێویستی زۆریان بە بازاڕی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست هەیە تا بتوانن قەیرانی بێکاری و بە قون دا کەوتنی ئابوری خۆیان چارەسەر بکەن . هەر بۆیە بەردەوام کەڵک لەم پێکهاتە ناتەبایەی ناو سنورەکان وەردەگرن و هەروەها بیرۆکەی توند و تیژی و شەڕەنگێزی لە ناو دەسەڵاتدارانی سنورە جیاوازەکان دروست دەکەن و ئەوان پەلکێشی پێکدادان و شەڕ دەکەن . لە ماوەی دو ساڵی رابردو دا بە سەدان ملیار دۆلار چەک لە لایەن زلهێزەکانەوە بە وڵاتانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست فرۆشراوە و لەو لاشەوە بە هەمان بڕ زانیاری سیخوڕی و نهێنی دراوەتە وڵاتە جیاکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست . کێشەی ئابوری رۆژئاوا بە شەڕی گەورەی وڵاتە بەرهەم هێنەکانی نەوت و گاز چارەسەر دەبێ و سنورە دەسکردەکان باشترین ئامرازی پێکهێنانی ئەم شەڕە ماڵوێرانکەرانەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستن کە خاوەن دەسەڵاتەکان لە بری پێش گرتن پەرە بە بیرۆکەی شەڕ و هاڵۆزی دەدەن . بە بڕوای من تا ساڵی ٢٠٢٥ کە چین دەبێتە سەرەکیترین جەمسەری ئابوری و سەربازی دونیا ، رۆژئاوا و روسیە پلانیان هەیە بۆ کەم رەنگ کردنی شوێن پەنجەی چین لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست ، سنورە دەسکردەکان جارێکی تر داڕێژنەوە و وڵاتانی نوێ بە سنوری تازە بەدی بهێنن . هەر وەک شەڕی یەکەمی جیهانی کۆتایی بە دەسەڵاتی بنەماڵەیی و شەڕی دووەمی جیهانی کۆتایی بە ئیمپڕاتورییە بنچینەیەکان هێنا شەڕی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستیش (گەر وەک شەڕی سێهەم سەیری بکەین) کۆتایی بە دەسەڵاتی ئایین دێنێ و دونیایەکی سەر بە رۆژئاوا لەو ناوچەیە دا بەرهەم دێنێ .


دۆزینەوەی سەرچاوە: "لەیلا زانا" – ھەواڵەکان · ڕۆژنامەکان · کتێبەکان · سکۆلار · جەیستۆر (فێربە کەی و چۆن ئەم داڕێژەیە لابەریت)\nسوێند خواردن بە زمانی کوردیدەستکاری\nخەبات و خەڵاتەکاندەستکاری\nژیاننامەی لەیلا زانادەستکاری\nلەیلا زانا لە مانگی ئایاری ساڵی ١٩٦١ی زایینی لە فارقین لە نزیکی شاری ئامەد لە باشووری ڕۆژھەڵاتی تورکیا لە دایک بوو. کاتێک لەیلا لە تەمەنی ١٤ ساڵی دابوو دەگەڵ مەھدی زانا کە قایم مەقامی دیاربەکر بوو ژیانی ھاوبەشی پێک ھێنا تا ئەو کاتە کە کودەتای چەکداری لە تورکیا ڕووی دا و لەیلا زاناش بوو بە زیندانی سیاسی. لەیلا زانا لە ساڵی ١٩٩١ی زایینی وەک یەکەم ژنی کرد بوو کە توانی کورسی لە پارلەمانی تورکیا بە دەست بھێنێت. لەیلا زانا لە کاتێک دا کە لە تورکیا دا قسە کردن بە زمانی کوردی نایاسایی بوو، بە زمانی کوردی قسەی کرد و ئەمە بوو بە ھۆکار تا ھات و ھاوارێکی زۆری لە سەر ساز بێت. زمانی کوردی تەنانەت لە کاتی قسە کردنی تایبەتیش دا بۆ دەیان ساڵ نایاسیی بوو. تەنیا لەم ساڵە دا لە ساڵی ١٩٩١ی زایینی دا، زمانی کوردی و بەکار ھێنانی بوو بە یاسایی، بەڵام سەرەڕای ئەمەش لە شوێنە گشتییەکان ھەر نایاسایی بوو . لە لەیلا زانا لە کۆتایی قسەکانی دا بە زمانی کوردی وتی: من شانازی ئەوەم ھەیە کە بۆ پاراستنی تەواوەتی سنووری تورکیا و پاراستنی سەربەخۆیی وڵات و یەکگرتوویی خەڵک و سەروەری تەواوی خەڵک سوێند دەخۆم کە وەفادار بم بە یاسای بنەڕەتی و برایەتی و یەکسانی نەتەوەی تورک و کورد. تەنیا ئەم بەشەی کۆتایی بە زمانی کوردی بوو کە وتی: من ئەم سوێندە بۆ برایەتی گەلی کورد و تورک دەخۆم. سەرەڕای ئەوە کە لەیلا زانا مافی پارلەمەنتاری وەک بەرگری ھەبوو، بەڵام حیزبەکەی نایاسایی ڕاگەیەندرا و ئاسایەشی خۆشی کەوتە بەر مەترسێوە. لەیلا زانا لە ساڵی ١٩٩٤ی زایینی دەگەڵ چوار نوێنەری دیکەی حیزبەکەی کە بریتی بوون لە ھاتیپ دیجلە، سەلیم ساداک و ئۆرھان دۆغان بە تۆمەتی خەیانەت بە نیشتمان و ئەندام بوونیان لە پارتی کرێکارانی کوردستان دەستبەسەر کرا. ئەم تۆمەتانەی کە لە سەر لەیلا زانا ھەبوو لە کاتی دادگا-کردنی دا نەھاتنە بەرباس و لەیلا زانا پێوەندی خۆی دەگەڵ پارتی کرێکارانی کوردستان رەت کردەوە بەڵام بڕیاری دادوەر بەپێی بڕوا بە شایەت کە لە ژێر ئەشکەنجە شایەتی دابوو درا و لەیلا زانا و ئەوانی دیکە بۆ ١٥ ساڵ زیندان مەحکوم کران. لە کاتێک دا کە بڕیار درا، لەیلا زانا وتی: ئەمە پیلانە. ڕوون ئاشکرایە کە من چیم. من ھیچکام لەم تاوانانە قەبوڵ ناکەم. و ئەگەر ئەمانە ڕاست بوایە من بەرپرسیاری ھەموویانم و ئەستۆ دەگرت، ھەرچەند بە نرخی ژیانم تەواو دەبوو. من بەرگریم لە دێموکراسی، مافی مرۆڤ و برایەتیم لە نێوان خەڵک کردۆ و بەردەوام ھەوڵی بۆ دەدەم تا ئەو کاتەی کە زیندوو بم. رێکخراوی نێونەتەوەیی ئەمنستی لەیلا زانای بە زیندانی ویژدان ناساند. ئەو لە ساڵی ١٩٩٤ی زایینی خەڵاتی رافتۆی پێ بەخشرا و لە ساڵی ١٩٩٥ی زایینی دا خەڵاتی ساخارۆفی لە لایان پارلەمانی ئەورووپا پێ درا. لەیلا زانا ھەروەھا خەڵاتی بروونۆ کرێسکای پێ بەخشرا. لەیلا زانا لە ساڵی ١٩٩٨ی زایینی بڕیاری زۆرتری لە سەر درا بە ھۆی ئەوە نامەیەکی نووسیبوو کە بۆچوونی جیاخوازی تێدا بوو و لە یەکێک لە ڕۆژنامەکانی کوردی دا بڵاو ببۆوە. ھاوکات کە لە زیندان دابوو، پەرتووکێکی بڵاو کردەوە لە ژێر ناوی نووسین لە زیندان را. بەپێی داواکاری بەردەوامی تورکیا بۆ بە ئەندام-بوونی لە یەکێتی ئەورووپا دا، یەکێتی ئەورووپا بەردەوام بۆ ئازادی لەیلا زانا لە سەر بنەمای مافی مرۆڤ ھەڵوێستیان دەربڕی و بۆ ڕوونتر-کردنی ھەڵوێستی خۆیان، خەڵاتی ساخارۆفیان لە ساڵی ١٩٩٥ی زایینی بە لەیلا بەخشی. لە ساڵی ٢٠٠١ی زایینی دادگای مافی مرۆڤی ئەورووپا پاش لێکۆڵینەوەی خۆی بڕیاری دژ بە حکومەتی تورکیا دا، ھەر چەند تورکیا ئەم بڕیارەی بە فەرمی نەناسی. لە ساڵی ٢٠٠٣ی زایینی بەپێی یاسای نوێ دەبا پێداچوونەوە بە سەر بڕیاری دادگای تورکیا کرابا. لە ساڵی ٢٠٠٢ی زایینی خاویەر کۆرکویرا، فیلم-چێکەری سپانی فیلمێکی لە ژێر ناوی گەڕانەوە لە جیھان را سازکرد و کێشەی لەیلا زانای خستە بەر لێکدانەوە. لە آوریلی ساڵی ٢٠٠٤ی زایینی لە دادگایەک دا کە تاوانباران بەشداری نەبوون، تۆمەتەکان و حوکمەکان دووپات بوونەوە. لە مانگی ژۆئەنی ساڵی ٢٠٠٤ی زایینی، پاش داوای دادوەری باڵا بۆ پێداچوونەوەی بڕیاری دادگا، حوکمی ئازاد کردنی لەیلا زانا و ئەوانیتر درا. لە ژانواری ساڵی ٢٠٠٥ی زایینی، دادگای مافی مرۆڤی ئەورووپا بڕی ٩٠٠٠ ئەورۆی بە لەیلا و ھاوڕێیانی بەخشی کە لە لایان وڵاتی تورکیا دەبوایە درابا، بە ھۆی ئەوە کە تورکیا مافی ئازادی دەربڕینی لێ پێشێل کردبوون. پاشان لەیلا زانا و ئەوانیتر ڕێکخراوی نوێ خۆیان لە ژێر ناوی بزوتنەوەی دێموکراتیکی کۆمەڵگە ڕاگەیاند. لە ١٧ی ئەوتی ساڵی ٢٠٠٥ی زایینی، پارتی ئەنجومەنی دێموکراتیک (دەتەپە) بە تێکەڵ-بوونی حیزبی دێموکراتیکی گەل و دەتەھە دامەزرا. لە ساڵی ٢٠٠٧ی زایینی را لەیلا زانا وەک چالاکوانی مافی مرۆڤ لە تورکیا لە حیزبی نوێ دا دەستی بە کار کرد کە لە ساڵی ٢٠٠٥ی زایینی دامەزرابوو. لەیلا زانا وەک فکرەیەک بۆ نوێ-کردنەوەی ڕێکخستنی تورکیا، پێشنیاری ئەوەی دا کە تورکیا لە دابەشکردنی پارێزگاکان دا لە شێوەی فێدراڵی کەڵک وەربگرێ و یەکێک لە پارێزگاکان ناوی کوردستان بێ، کە ئەمە باسێکی ھاڵۆزی لێ ساز بوو. لەیلا زانا لە آپریلی ساڵی ٢٠٠٨ بۆ ماوەی دوو ساڵ زیندان لە لایان حکومەتی تورکیا مەحکوم کرا بە تۆمەتی ئەوە کە چەمکی تێرۆریزمی بڵاو کردۆتەوە بە وتنی ئەمە کە: کوردەکان سێ سەرۆکیان ھەیە، مەسعود بارزانی، جەلال تاڵەبانی و عەبدۆللا ئۆجالان. مەسعود بارزانی سەرۆکی ھەرێمی کوردستانە لە عێراق دا، جەلال تاڵەبانی سەرۆک کۆماری کوردە لە عێراق و عەبدۆللا ئۆجالان سەرۆکی پەکەکە لە تورکیایە کە زیندانیە. لە دێسەمبری ٢٠٠٨ی زایینی حوکمی ١٠ ساڵ زیندان بۆ لەیلا زانا لە لایان دادگای تورکیاوە بڕاوە. دادگا بڕیاری دا کە لەیلا زانا یاساکانی تورکیای پێشێل کردۆ و ھەیئەتی کەیفەری تورکیا لە ٩ وتار لە سەر ئەم بڕیارە دوا. کۆمیسیۆنی یەکگرتوویی تورکیا-ئەوروپا و کۆمەڵگەی نێونەتەوەیی بۆ چالاکی ڕامیاری، دژایەتی خۆیان بە توندی لە بەرانبەر حوکمی دە ساڵ زیندانی لەیلا زانای دەربڕی. لەیلا زانا ئەم وتارەی لە EUTCC پێشکەش کرد: پەروەندەی من دژایەتی دەگەڵ ئازادی بیر و ڕایە و ئەمە دەسەلمینێت کە ھەڕەشە لە سەر ھەر کوردێک لە تورکیا دا ھەیە. بڕیاری دادگا شێوەیەکی دیکەیە لە سەرکوت-کردن- دەم-بەستن و تەنبێ-کردنی کوردەکان. فکری زاڵ بە سەر وڵاتی تورکیایە کە لە ڕێگەی نادێموکراتیک و سەرکوتکرانە و بڕیاری نا-عادڵانە بە واتای ڕێگا چارە بۆ ئاشتی ڕامیاری و کۆمەڵایەتی کەڵک وەردەگرێت. بەڵام سەرەڕای ئەوەش، خەڵک بۆ مافەکانی پێناسە-کراوی خۆیان، بەردەوام تا ھەر چەند کە کات بخایەنێت، خەبات دەکەن. لە ڕێکەوتی ٢٨ی ژانویەی ساڵی ٢٠٠٩ی زایینی، لە دادگای باڵای چوارەمی جەنایاتی دیاربەکر، لەیلا زانا بۆ ماوەی ١٥ مانگ بڕیاری زیندانی لە سەر درا بە ھۆی ئەم وتارەی کە لە زانکۆی لەندەن پێشکەشی کردبوو. لە دێسەمبری ساڵی ٢٠٠٩ی زایینی، دەتەپە بە تاوانی پێوەندی دەگەڵ پەکەکە نایاسایی ڕاگەیاندرا و و لەیلا زانا و ئەحمەد تورک و ئایسەل تووغلوک و نورەددین دەمیرتاش و سەلیم ساداک و ٣٠ سیاسەتوانی دیکەی کورد بۆ ماوەی ٥ ساڵان مافی چالاکی سیاسیان لێ وەرگیرا. لە ٧ی ئاپریلی ٢٠١٠ی زایینی، دادگای تورکیا لەیلا زانای بە تۆمەتی بڵاوکردنەوەی فکری تێرۆریستی بۆ ماوەی ٣ ساڵ حوکمی زیندان داوە. بەڵام لە دواییدا بە ھۆی پشتیوانی نەتەوەی کرد و پێداچوونەوەی حوکمی دادگا، لەیلا ئەو سێ ساڵەی لە سەر لاچوو. حەوتوویەک پێش لەیلا زانا لە دووھەمین کۆنفرانسی ژنانی کورد لە ھەولێر بەشداری کرد. ٢٤ی مەی ٢٠١٢ی زایینی لەیلا زانا لە لایەن لقی پێنجی دادگای سزای باڵای دیاربەکر بە تۆمەتی پاڵپشتی لە پ.ک.ک بە ١٠ سال زیندان حوکم دراوە (پ.ک.ک پارتێکی کوردییە کە خەبات بۆ عەداڵەت و مافی مرۆڤی کورد دەکا، لە کاتێکدا حکومەتی تورکیا بە ڕێکخراوێکی تێڕۆریستی ناو دەبا). ئەمە ڕاستی ڕەوشی کوردانە. کاتێک کە سیاسەتوانانی کورد سەبارەت بە مافی خۆیان قسە دەکەن، حکومەتەکانی عێراق، تورکیا، سوریا و عێراق ھەوڵ دەدەن تا بە تۆمەتی ساختە و ناڕاست، ماف و ھێزیان پێشێل بکەن.\n^ ئ ا لەیلا زانا و پەرلەمانتارانی كورد ئەوەی 1991 دووبارە ناكەنەوە - ڕووداونێت ٢ی ئەیلوولی ٢٠١١ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=لەیلا_زانا&oldid=902119»\nدواجار لە ١٢:٠١ی ٥ی شوباتی ٢٠٢٢ دەستکاری کراوە\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٢:٠١ی ٥ی شوباتی ٢٠٢٢ نوێ کراوەتەوە.


شوفێرانی کوردستان دەتوانن لە شارەکەی خۆیان مۆڵەتی نێودەوڵەتی بەدەستبێنن - باسک نێت\nدەستپێك/ هەواڵ/ كوردستان/شوفێرانی کوردستان دەتوانن لە شارەکەی خۆیان مۆڵەتی نێودەوڵەتی بەدەستبێنن\nشوفێرانی کوردستان دەتوانن لە شارەکەی خۆیان مۆڵەتی نێودەوڵەتی بەدەستبێنن\nبەپێی بڕیاری ژمارە 37ی ساڵی 2021ی وەزارەتی ناوخۆی حكومەتی هەرێمی كوردستان، لە 3/1/2022 مۆڵەتی شۆفێری نێودەوڵەتی لە بەڕێوەبەرایەتییەكانی هاتووچۆی پارێزگاكان دەدرێت بە هاووڵاتییان، كە پێشتر تەنها لە دەسەڵاتی بەڕێوەبەرایەتی گشتی هاتووچۆی هەرێم بووە .\nلە وادەی دیاریکراودا هاووڵاتییانەی خوازیاری بەدەستهێنانی مۆڵەتی شۆفێری نێودەوڵەتین، دەتوانن سەردانی بەڕێوەبەرایەتی هاتووچۆی شارەکانیان بكەن بۆ دەرهێنانى مۆڵەتى شۆفێرى نێودەوڵەتى.\nوەزارەتی ناوخۆی حکومەتی هەرێمی کوردستان لە 21/12/2021، بە نووسراوی فەرمی بەڕێوەبەرایەتییەکانی هاتووچۆی شارەکانی ئاگادار کردووەتەوە، کە لە 3/1/2022 کار بە بڕیاری دەرهێنانی مۆڵەتی شوفێری بکەن. ئەم بڕیارەش ئاسانکاری بۆ ئەو کەسانە دەکات کە دەیانەوێت بە ئۆتۆمبێلی خۆیان سەردانی دەرەوەی وڵات بکەن.


◄ ئەنجام: 361 تۆمار دۆزرایەوە، لاپەڕە 1 لە 37 ژمارەی تۆمار لە لاپەڕەیەکدا: 🗐 1 🗐 5 🗐 10 🗐 25 🗐 50 🗐 100\n📊 260 نەخۆشی دەروونی لەگەرمیان لەماوەی یەک مانگدا چارەسەر دەکرێن ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Feb 5 2014 1:29PM\nخەندان – سۆران کەریم دوای کەمتر لە دوو مانگ لە ک [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 75% ✍ هـ.ب. 5-2-2014 13:29:27\n👫 ئاراس عوسمان - ئاراس گەرمیانی کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Mar 9 2014 10:49AM\nهونەرمەندی شێوەکار ئاراس عوسمان ناسراو بە ئاراس گە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 80% ✍ هـ.ب. 9-3-2014 10:49:57


گۆڤار | ماڵپه‌ڕی فەرمی جەلال مەلەكشا\n– بۆ کێ ده‌نووسين؟ –\nبۆ کێ ده‌نووسين؟\nله‌م سه‌رده‌مه‌ی ئێمه‌دا، هونه‌ر و ئه‌ده‌بيات چه‌واشه کراون. به يه‌ک‌قوتبی بوونی دنيا و ده‌سه‌ڵات په‌يدا کردنی سه‌رمايه‌داری و هێرشی هه‌مه‌لايه‌نه‌ی فه‌رهه‌نگی سه‌رمايه‌داری بۆ سه‌ر فه‌رهه‌نگه ميللی و قه‌ومييه‌کان، هونه‌ر و ئه‌ده‌بياتيش که‌وتۆته به‌ر ئه‌م هێرشه قورسه. سه‌نگه‌ر به سه‌نگه‌ر پاشه‌کشێ ده‌کا، ده‌توێته‌وه… له ده‌رووندا پووچه‌ڵ ده‌بێ، کاکڵه و ناوه‌رۆکی ڕه‌سه‌نی له ده‌ست ده‌دا و خه‌ريکه ببێ به شتێکی وه‌ک ئه‌و به‌رهه‌مه لووکسانه‌ی دنيای سه‌رمايه‌داری که له جيهانی سێهه‌مدا بازاڕی مه‌سره‌فی هه‌يه. هونه‌ر و ئه‌ده‌بياتی ڕاسته‌قينه له ده‌سڕه‌سی خه‌ڵکی ڕه‌شايی و چينه چه‌وساوه‌کان دوور ده‌خه‌نه‌وه و تاقمێک مرۆی بێ‌ده‌رد و به‌ڕواڵه‌ت ڕووناک‌بير و خۆ_به‌زل‌زان، کردوويانه به ئامرازی ده‌ربڕينی ئه‌ندێشه گه‌نده‌ڵه‌کانی خۆيان. خاوه‌ن‌ڕايان و گه‌ڵاڵه‌داڕێژه‌رانی ئه‌وڕۆی ئه‌ده‌بيات و هونه‌ری چه‌واشه که زۆربه‌يان به‌کرێ‌گيراوانی دام و ده‌زگاکانی فه‌رهه‌نگ‌سازی سه‌رمايه‌دارين، هه‌وڵ ده‌ده‌ن هونه‌ر و ئه‌ده‌بيات کلۆر بکه‌ن و به‌داخه‌وه له وڵاتانی جيهانی سێهه‌مدا هێندێ ڕووناک‌بيری فريودراو و له‌خۆ_نامۆ بوونه‌ته جاڕچی و پڕۆپاگه‌نده‌ی زبڵ و زاڵی فه‌رهه‌نگی ئه‌وان. هونه‌ر و ئه‌ده‌بيات وه‌ک ديارده‌يێکی جيا له سياسه‌ت له قه‌ڵه‌م ده‌ده‌ن. دنيای سه‌رمايه‌داری له‌و هونه‌ر و ئه‌ده‌بياته‌ی که بتوانێ وه‌ک ئامرازی به‌يان و ده‌رد و ئازاری چه‌وساوان و سته‌م‌کێشان، له خزمه‌تی وان‌دا بێ ده‌ترسێ. هه‌ر به‌م بۆنه‌وه هه‌وڵ ده‌دا ناوه‌رۆک و کاکڵی لێ هه‌ڵاوێرێ. بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ش مێشکی ڕووناک‌بيرانی کردۆته نيشانه. هه‌موو چه‌شنه پيلانێ به‌کار ده‌با. به هه‌ڕه‌شه، به دراو، به هه‌ڵخه‌ڵه‌تاندن، به ڕه‌و و ڕواڵه‌ته پڕ زه‌رق و به‌رقه‌کانی ڕۆژئاوايان ده‌با و پێشێل‌کردن و سووک‌ڕوانين بۆ فه‌رهه‌نگه نه‌ته‌وايه‌تی و قه‌وميیه‌کان، له توێژی ڕووناک‌بير تاقمێ (ڕوباتی) بێ‌ئيراده ده‌خولقێنێ که ته‌نيا فه‌رمانه‌کانی ئه‌وان ئه‌نجام ئه‌د‌ه‌ن. (هونه‌ر بۆ هونه‌ر) ئه‌مه‌يه دروشمی سه‌ره‌کی دام و ده‌زگا و بنکه‌کانی پڕۆپاگه‌نده‌ی سه‌رمايه‌داری، ئه‌وه‌يه ئامانجی سه‌ره‌کی ئه‌وانه‌ی که به سه‌ر دنيادا زاڵن و ڕێبازی ئه‌ده‌بيات و هونه‌ری دياری ده‌که‌ن. ڕه‌نگه پێتان سه‌ير بێ ئه‌گه‌ر بڵێم بونيادی راکفلێر له ئه‌مريکا، به‌ته‌نيا بۆ خۆی خاوه‌نی 26 گۆڤار و ڕۆژنامه و مانگ‌نامه‌ی هونه‌ری، ئه‌ده‌بييه و بۆ هونه‌رمه‌ندانی جيهانی سێهه‌م ياسا و ڕيسای هونه‌ری و ئه‌ده‌بی دياری ده‌کا و سه‌رچاوه‌ی سه‌رهه‌ڵدانی کوتوپڕی شه‌پۆله تازه ئه‌ده‌بی و هونه‌رييه‌کانه. ئه‌م زه‌لکاوه بۆگه‌نانه مه‌به‌ستيان چه‌واشه‌کردنی نووسه‌ران و هونه‌رمه‌ندان و دوورخستنه‌وه‌يان له خه‌م و په‌ژاره و ده‌ردی ئينسانی سه‌رده‌مه. هێرشێکی هه‌مه‌لايه‌نه‌يان بۆ سه‌ر رياليسم بردووه. رياليسم وه‌ک ڕێباز و مه‌کته‌بێکی (قوتابخانه‌يێکی) دواکه‌وتوو له قه‌ڵه‌م ده‌ده‌ن. زه‌ين و ئه‌ندێشه‌ی ڕووناک‌بيران لێ ئاڵۆز ده‌که‌ن. له رياليسم غوولێکی دواکه‌وتوويان دروست کردووه و هونه‌رمه‌ندانی لێ ده‌ترسێنن. بۆچی؟ چونکه رياليسم به‌يانی ڕاستييه‌کانه. جه‌رده دنياخۆره‌کان له به‌يانی ڕاستی و حه‌قيقه‌ت ده‌ترسن. له چه‌مکی رياليسم‌دا زيره‌کانه وه‌ها وه‌سف و ته‌فسيرگه‌لێ ده‌که‌ن که گومانی بۆ ڕزيوی و دواکه‌وتوويی ناهێڵنه‌وه. به‌ڵام ئاخۆ تاريفی رياليسم هه‌ر ئه‌و ته‌فسيرانه‌يه که ئه‌وان ده‌يکه‌ن؟ ئاخۆ رياليسم به‌يانی وشکی ڕاستييه‌کانه؟ نا… نا… رياليسم به‌يانی حه‌قيقه‌ت و ڕاستييه‌کانی ئاقاری ژيانه له زه‌ينی خولقێنه‌ری هونه‌رمه‌ندا. بڕوانه چيان له شيعر کردووه و چيرۆک به کوێ گه‌يشتووه! جه‌ماعه‌تێ به‌ڕاستی ئاو لێڵ ده‌که‌ن که قووڵ بنوێنێ… چونکه هيچيان پێ نييه. تاقمێک قه‌ڵه‌مه‌کانيان لغاوی بێگانه‌ی به زاره‌وه‌يه و له سه‌ر خه‌ت و ڕێبازی دياری‌کراوی بێگانه ده‌ڕۆن… هێندێکيش وه‌دوای ئه‌و دوو تاقمه که‌وتوون… تيشه‌مان هه‌ڵگرتووه و ڕيشه‌ی خۆمان ده‌بڕين. به‌رهه‌می مێشکه نه‌خۆشه‌کانی بريکارانی فه‌رهه‌نگی سه‌رمايه‌داری به ئيلهام و وه‌حی ده‌زانين و چاومان له ڕاستييه‌کان نووقاندووه و لاسای ئه‌وان ده‌که‌ينه‌وه، وه‌کوو ئه‌وان قسه ده‌که‌ين، وه‌کوو ئه‌وان ده‌نووين، وه‌کوو ئه‌وان… ئه‌و هه‌موو ده‌رد و ئازارانه ده‌بينين و ڕووی لێ وه‌رده‌گێڕين…\nپێمان ده‌ڵێن پێويست نييه خه‌ڵک له فيکر و ئه‌ندێشه‌مان تێبگه‌ن، چونکه خه‌ڵکی ئاسايی و ڕه‌شايی دواکه‌وتوون و ئێمه ده‌بێ بۆ به‌ره‌کانی داهاتوو بدوێين و بنووسين. ئه‌ڵبه‌ت ئه‌م قسه ڕاسته که ده‌بێ ڕووناک‌بير، نووسه‌ر و هونه‌رمه‌ند له پێش خه‌ڵکه‌وه هه‌نگاو هه‌ڵگرێ و بير و ئه‌ندێشه‌ی پێشکه‌وتووی هه‌بێ؛ به‌ڵام نه هێنده دوور له خه‌ڵک که به‌رهه‌مه‌کانی بۆ هاوکووفانی خۆیشی لێک‌نه‌درێته‌وه! به‌ڕاستی ئاخۆ چه‌ند له سه‌دی[خه‌ڵک له] ئه‌م وشه و ڕستانه‌ی که به نێوی شيعر له گۆڤاره‌کان و ڕۆژنامه‌کان‌دا بڵاو ده‌بنه‌وه حاڵی ده‌بن و ده‌يانخوێننه‌وه؟ ئاخۆ ئه‌م جۆره به‌رهه‌مه پڕ ته‌م‌ومژانه له کۆڕ و کۆبوونه‌وه‌کانی خودی ئه‌م ڕووناک‌بيره پێشڕه‌وانه‌دا قابيلی ده‌رک و فامه… کوڕه نه‌وه‌ڵڵا… ئه‌مانه سه‌ريان لێ شێواوه! له‌م به‌رهه‌مه دوور له زه‌ين و (موجه‌ڕڕه‌دانه)دا چه‌مک و مانايێک نابيندرێ! ته‌نانه‌ت خولقێنه‌ری ئه‌م ئاسه‌وارانه بۆ خۆيشيان نازانن چييان گوتووه… ئه‌مڕۆ مودێڕنيسم و پۆست‌مودێڕنيسم باوترين قوتابخانه‌ی ئه‌ده‌بی_هونه‌ریيه که به‌سه‌ر کۆمه‌ڵگای هونه‌ری و ئه‌ده‌بی ئێمه‌دا زاڵ بووه… بڵاوکه‌ره‌وه و په‌ره‌پێده‌ر و پڕۆپاگه‌نده‌چی ئه‌م سه‌بکانه هه‌ر هه‌مان گۆڤار و ڕۆژنامه ئه‌ده‌بی_هونه‌ریيه‌کانی بونيادی راکفلێر و هه‌ڤاڵانی راکفلێر له ئه‌مريکا و ئه‌ورووپايه و ئامانج و مه‌به‌ستی سه‌ره‌کیيان چه‌واشه‌کردنی هونه‌ر و ئه‌ده‌بياتی ڕه‌سه‌ن و ته‌ره کردنی ڕووناک‌بيران و نووسه‌ران و هونه‌رمه‌ندانی وڵاتانی جيهانی سێهه‌م و سه‌رقاڵ کردنی ئه‌وان به‌م جۆره گاڵته و گه‌مه هونه‌ريانه‌وه‌يه. دروشمی جيهان‌وه‌ته‌نی (ئينترناسيۆناليسم) له هونه‌ر و ئينکارکردنی ئه‌ندێشه‌ی نه‌ته‌وايه‌تی (ناسيۆناليسم) و پێشێل‌کردنی ورده‌فه‌رهه‌نگه قه‌وميیه‌کان وه‌ک بابه‌تی دواکه‌وتوو دروشم و شوعاری فريوده‌رانه‌يه که به هۆيه‌وه ده‌يانه‌وێ زاری قه‌ڵه‌مه ده‌روه‌سته‌کان ببه‌ستن و به تاڵان و بڕۆی جيهانی سێهه‌م درێژه بده‌ن. به‌داخه‌وه زۆربه‌ی ڕووناک‌بيران، نووسه‌ران و هونه‌رمه‌ندان له خه‌ڵکی ئاسايی هه‌ڵبڕاون. خه‌ڵک هيچ له به‌رهه‌م و ئاسه‌واره‌کانيان حاڵی نابن و به‌م‌جۆره چاوپۆشیيان لێ کردوون. خه‌ڵک له ئاوێنه‌ی ئاسه‌واری ئه‌واندا خۆی نابينێته‌وه و ئه‌م ئاوێنه ته‌ماوييانه نه‌ته‌نيا ده‌رد و ئازاره‌کانی کۆمه‌ڵ و خه‌ڵک نانوێنێ؛ به‌ڵکو به‌پێچه‌وانه‌وه ده‌رد و ئازاريان پێ زياد ده‌کا.\nهونه‌ر و ئه‌ده‌بيات بازاڕێکی ئاڵۆزه و له‌م بازاڕه‌دا چاچۆڵه‌بازانی هونه‌ری به زه‌بری بۆق و زوڕنای پڕۆپاگه‌نده خۆيان ده‌کێشنه سه‌ر و بايه‌خه مرۆڤايه‌تيه‌کان پێشێل ده‌که‌ن و هونه‌رمه‌ندی ڕه‌سه‌ن و ڕاسته‌قينه، ده‌نگی نابيسرێ، بايکوت ده‌کرێ و ئه‌گه‌ريش به سه‌تفه بتوانێ به‌رهه‌مێک بخاته به‌رچاوی خه‌ڵک له بازنه‌ی پيلانی بێ‌ده‌نگی‌دا نوقم ده‌بێ و له بير ده‌چێته‌وه.\nhttps://jalalmalaksha.com/wp-content/uploads/2018/04/jalal_malaksha_banner_04.jpg 250 845 jalal malaksha http://jalalmalaksha.com/wp-content/uploads/2021/03/jalal-malaksha-logo-2.png jalal malaksha2018-05-02 14:41:522021-03-24 20:37:10– بۆ کێ ده‌نووسين؟ –


نەجمەدین كەریم گەیشتە ئەمریكا – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2019/08/14 - 2:52 PM\nبە مەبەستی ئامادەكارییەكان بۆ بەشداری كردن لە هەڵبژاردنی ئەنجوومەنی پارێزگای كەركوك و وەرگرتنەوەی پۆستی پارێزگاری شارەكە، نەجمەدین كەریم گەیشتە ئەمریكا و لەگەڵ چەند بەرپرسێكی ئەو وڵاتە كۆبووەوە.\nنەجمەدین كەریم، پارێزگاری لەكارلادراوی كەركوك لە هەژماری خۆی لە فەیسبووك ڕایگەیاندووە، ئەمڕۆ لە واشنتن لەگەڵ هەریەك لە دەیڤد شنكەر، یاریدەدەری وەزیری دەرەوە بۆ كاروباری ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و ئاندرۆ پییك، جێگری یاریدەدەری وەزیری دەرەوە بۆ كاروباری عیراق و ئێران كۆبۆتەوە.\nئاشكراشی كردووە، باسی دۆخی ئەمنی و سیاسی ناوچەكەیان كرد و تەوەرێكی سەرەكی كۆبوونەوەكان بریتی بوون لە هەڵبژاردنی ئەنجوومەنی پارێزگاكانی عیراق بەتایبەتی ھەڵبژاردنی ئەنجوومەنی پارێزگای كەركوك، كە وا بڕیارە لە مانگی ٤ ی ٢٠٢٠ ئەنجام بدرێت.\nپێشتریش، نەشوان جەلال، بەپرسی نووسینگەی نەجمەدین كەریم، پارێزگاری لەكارلادراوی كەركوك لە بەیاننامەیەكی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاند، “نەجمەدین كەریم بەشداری لە هەڵبژاردنی ئەنجوومەنی پارێزگاكاندا دەكات لە كەركوك، بۆ ئەو مەبەستەش لەماوەی ڕابردوودا چاوپێكەوتن و كۆبوونەوەی زۆری لەگەڵ پێكهاتە و كەسێتییەكانی كەركوكدا ئەنجامداوە”.\nبە وتەی نەشوان جەلال، “ئەو چاوەڕوانی ڕێنماییە تایبەتەكانی كۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەكانە لەبارەی تۆماركردنی قەوارە سیاسییەكان، تا ئەو لیستە تۆمار بكات، كە دەیەوێت لێوەی بەشداری لە هەڵبژاردنەكەی مانگی نیسانی 2020دا بكات”.\nئەمریكائەنجوومەنی پارێزگای كەركوكنەجمەدین كەریمهەڵبژاردنی ئەنجوومەنی پارێزگاكان


لە دۆڵی جافەتی تا بادینان، لە بیرەوەریی ئەنفالی بادیناندا\nبە درێژایی سەت ساڵ تەمەنی دەوڵەتی عێراق، جگە لە نەهامەتی و ماڵوێرانی، کورد هیچ خۆشیێکی لەم دەوڵەتەی کە بە زۆر پارچەیەک لە کوردستانی پێوە لکێنرا، لە خۆی نەدی.\nئەنفال پڕۆژەیەک نەبوو بۆ کۆتاییهێنان بە شۆڕش، بەڵکوو لە بنەڕەتدا بۆ سڕینەوەی هەمووگەلی کورد بوو.\nنزیک بە سەد ساڵی ڕابردوو، کورد لە سایەی حوکمڕانە یەک لە دوا یەکەکانی ئەم دەوڵەتەدا، بەشی تەنیا گرتن و کوشتن و ڕاوەدوونان بووە.\nبەعەرەبکردن، وێرانکردنی گوند و ئاواییەکان، کوێرکردنەوەی کانی و ڕووبارەکان، وێرانکردن و شێواندنی ژینگە و ژیانی کوردستان، ڕاگواستنی خەڵکی خاوەن ماڵ لەسەر زێدی خۆیان، گرتن و ئەشکەنجەدانیان، بەشێکی دانەبڕاو بوون لە سیاسەتی حوکمڕانەکان بەرامبەر بە کورد، ئەمەش تەنیا لەپێناو سڕینەوەی شووناسی نەتەوەیی کورد و تواندنەوەی لە بۆتەی نەتەوەی سەردەستدا، لووتکەی ئەو سیاسەتە دوژمنکارییەش، کۆمەڵکوژی و جینۆسایدکردن، کیمیاییبارانکردن و ئەنفالکردن بوو.\nئەنفال کە ترۆپکی دڕندەیی بەعس بوو، پڕۆژەیەک نەبوو بۆ کۆتاییهێنان بە شۆڕش، وەک ئەوەی دەگوترێ گوایە بەعس بەم سیاسەتەی ویستوویەتی (سەرچاوەی ئاو لە ماسی - شۆڕش - بگرێتەوە)، بەڵکوو لە بنەڕەتدا پڕۆژەیەک بوو بۆ سڕینەوەی کورد لەسەر نەخشەی بوون و بەرەنگاری و مانەوە.\nواتە ئەنفال بەشێکی گرنگی ناو ئەو نەخشەیەی قڕکردنی خەڵک و وێرانکردنی کوردستان بوو، کە بەعس بە بەرنامەیەکی پێشوەختە و پلان بۆ داڕێژراو کاری لەسەر کردبوو، هەر لەو چوارچێوەیەشدا ئەوەبوو سەربازییە چڕەکانی بۆ جینۆسایدکردنی کورد و وێرانکردنی کوردستان لە مانگی ئاداری 1987 دەست پێ کرد و تا ساڵی 1989 بەردەوام بوون.\nشاڵاوە شوومەکانی ئەنفال، کە 6 مانگ و 11 ڕۆژیان خایاند، بە هەشت قۆناغ ئەنجام دران. قۆناغی یەکەمی ئەنفال لە جافایەتی لە 23ی شوبات دەستی پێ کرد و دوا قۆناغیش لە بادینان و لە 6ی ئەیلوول کۆتایی هات. لەو هەڵمەتە هۆڤیانەدا لە تەک خاپوورکردنی گوند و ئاواییەکان، دەیان هەزار هاووڵاتیی سڤیلی لە منداڵ و پیر و گەنج بە ژن و پیاوەوە گرت و زیندەبەچاڵکردن.\nڕاستیەکەی ئەنفال و جینۆسایدکردنی کورد، هیچ پەیوەندیێکی بە جەنگی عێراق و ئێرانەوە نەبوو، بەڵکوو بەشێک بوو لە سیاسەت و ستراتیژی بەعس بۆ پاکتاوکردنی نەژادیی کورد، بۆیە دەبینین شاڵاوەکانی ئەنفال لە ماوەی جەنگەکەدا و دوای وەستانی جەنگەکەش هەر بەردەوام بوو. بەجۆرێک شەش قۆناغی یەکەمی ئەنفال لە کاتی جەنگەکە و قۆناغەکانی 7 و 8 کە لە بادینان بوون، دوای جەنگ جێبەجێی کردن.\nئەنفالی بادینان کە لە ٢٥ی ئاب دەستی پێ کرد و ٦ی ئەیلوول کۆتایی پێ هات، بە درێژایی سنووری نێوان عێراق و تورکیا و قووڵایی ناوچەکانی پارێزگای دهۆک، دەڤەرەکەی کردە ئامانج و ئاواییەکانی بناری زنجیرە چیاکانی (گارە، مەتین، بێخێر، شیرین، پێرس) و گوندەکانی دەوروبەری ڕووبارەکانی خابوور و زێی گەورە کەوتنە بەر ئەم شاڵاوە بەدناوە.\nبەپێی زانیاری و ئامارەکان، لەو پرۆسەی جینۆسایدکردنی کورددا کە فەیلەقی 5ی سوپای عێراق و یەکە سەربازییەکانی سەر بەو فەیلەقە و ژمارەیەک فەوجی جاشەکان بەشدار بوون، نزیکەی 700 گوند لە سنووری قەزاکانی (زاخۆ، شێخان، ئامێدی، ئاکرێ، سێمێل و قەزای ناوەندیی سەر بە پارێزگای دهۆک) وێران کران و جگە لە شەهید و برینداربوونی سەدان هاووڵاتی بەهۆی بۆردوومان و تۆپبارانەکان، نزیکەی 14 هەزار هاووڵاتیی سڤیل ئەنفال کران، کە سەرەتا هەموو خەڵکەکە لە قەڵای نزارکێ کۆکرانەوە و دواتر گواسترانەوە بیابانەکانی باشووری عێراق و لەوێ زیندەبەچاڵ و گۆڕغەریب کران.\nلە ئەنفالکردنی بادیناندا وێڕای هێرشی سەربازیی پاڵپشت بە هێزی ئاسمانی و تۆپخانە و تانک، هاوکات تیاشیدا چەکی کیمیاوی لە دژی هاووڵاتیانی سڤیل بەکار هێنرا و لەو شاڵاوەدا جگە لە کوردی موسڵمان و ئێزدی، خەڵکێکی زۆری مەسیحیی دەڤەرەکە ئەنفال کران و مزگەوت و کڵیسا و پەرستگای ئێزدییەکان، کە سەتان ساڵ بوو دیواریان بەیەکەوە بوو، خاپوور کران و داروپەردووەکەیان تێکەڵی یەکتر کرا.\nبەداخەوە، ئەوەتا دوای ڕووخانی بەعسیش، هێشتا هەمان عەقڵییەت هێشتا لە عێراقدا هەر ماوە، کە ئەگەر نەشتوانێ وەک جاران و بەبەرچاوی دونیا کورد قڕ بکات، بەڵام هەموو هەوڵێک دەدات، هەموو فشارێک دەکات، دەست بۆ هەموو شێواز و میکانیزمێک دەبات، بۆ ئەوەی بە لایەنی کەمەوە کورد بکاتەوە پاشکۆ و شوێنکەوتە و گوێڕایەڵ و ئەو دەسکەوت و ئەزموونەی بەری خوێنی ڕووبارێک خوێنی شەهید و ئەنفالکراو و جینۆسایدکراوە، لە مانا و بەهاکانی بەتاڵ بکاتەوە.\nبۆیە لەم ڕۆژەدا کە یادی ئەم کارەساتە شوومە، ئەم کۆمەڵکوژی و جینۆسایدە دەکەینەوە، پێویستە ئەنفال بکەینە بەشێک لە هۆشیاری نێوکۆیی کۆمەڵگە و مێشک و هزر و ئاگایی ڕۆڵەکانی ئێستا و نەوەکانی ئاییندەمانی پێ زاخاو بدەین، یان وەک ئەوەی (نێچیرڤان بارزانی - سەرۆکی هەرێمی کوردستان) لە میانی وتاری کردنەوەی کۆنگرەی (بەجیهانناساندنی جینۆسایدکردنی کورد - 26 و 27 کانوونی دووەمی 2008) گوتی: "زۆر گرنگە بۆ کۆمەڵگای نێودەوڵەتی لەوە تێبگەن، کەوا بۆچوون و هەڵوێستەکانی ئەمڕۆمان بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ، لە مێژووی خۆمانەوە شێوە وەردەگرن... بۆیەشە سیاسەتی تاوانکارانەی جینۆسایدکردنمان بە زیندوویی لەگەڵماندا دەژی، بووەتە بەشێک لە ئەدەبیاتمان، بەشێک لە کولتوور و سیاسەتمان و ناتوانین وازی لێ بهێنین.\nبەکورتی، بووەتە بەشێک لە هەموو ئەو شتانەی کە ئێستا و ئاییندە بیریان لێ دەکەینەوە، یان ئەنجامیان دەدەین".\nدواجار، لە ڕۆژگاری ئەمڕۆ و لە بەرامبەر ئەو مەترسی و هەرەشانەی هێشتا لەسەر کورد هەن، پێویست دەکات ئەنفال بکەینە وانە و پەندێکی گرنگ بۆ ئاشتەوایی سیاسی و یەکخستنەوەی گوتاری کوردستانی و یەکڕیزیی ناوخۆیی، بۆ ئەوەی رووبەڕووی پێشهات و ئالنگارییەکانی بەردەممان ببینەوە.\nهاوکات ڕۆڵە و نەوەکانمان لەسەر ئەو ڕاستییە مێژووییە پەروەردە و گۆش بکەین، کە بەبێ بوونی سەروەریی نەتەوەیی و شکۆی نیشمانی، بوون و بەردەوامیمان هەمیشە لەبەردەم هەڕەشەدایە.\nعێراق.. تەلاری دەوڵەتێک لەسەر زبڵ (١-٣)


پەرلەمانتاری سەلما فاتیح، پەرلەمانتاری فراکسیۆنی یەکێتی لە پەرلەمانی کوردستان رایدەگەیەنێت، خەڵك مافی خۆیەتی لەسەرجەم شاروشارۆچكەكانی هەرێم خۆپیشاندان بكات، رێگەش بەهیچ لایەنێك نەدرێت خۆپیشاندانەكان بەكاربهێنێت بۆگەیشتن بەدەسەڵات.\nسەلما فاتیح، بە وێستگە نیوزی راگەیاند: "خۆپیشاندان لەسەرقوتی خەڵك سەرەتایترین مافی خەڵكە ژیان و گوزەرانی خەڵك لەبارودۆخیكی نەخوازراودایە، لێبڕینی مووچە بەوەی ناویان ناوە خۆگونجاندنی مووچە و پاشەكەوتكردنی پێنج مانگ لە مووچەی فەرمانبەران كرا بۆ ئەوەی بتوانرێت لەكاتی دیاریكراوی خۆی مووچە دابەش بكرێت بەڵام ئەم هەنگاوە سەری نەگرت".\nئاماژەی بەوەشدا: "بۆ داواكردنی مافی خەڵك لە پەرلەمانەوە شەڕی بۆ دەكەین وەك هەفتەی رابردوو كردمان دانیشتنەكانی پەرلەمان لەسەر مافی خەڵك نەبێت لەسەر داواكاری مووچە و ژیان و گوزەرانی خەڵك نەبێت، بێگومان رێگەمان نەدا هیچ كۆبونەوەیەكی دیكەبكرێت".\nراشیگەیاند: "ئێمە نوێنەری خەڵكین لە پەرلەمانەوە پێویست ئەكات شەڕی خۆمان بكەین ئەو پەرلەمانتارانەی دەچنە ناوخۆپیشاندان پێویستەكات لەپەرلەمانیش پارێزگاری خۆیان بكەن ئەوانەشی لە پەرلەمان پارێزگاری دەكەن پێویست ئەكات میللەتەكەی خۆیان بەجێنەهێڵن لەناو خۆپیشاندانەكاندا لەگەڵیاندا بن".\nوتیشی: "خەڵكی كوردستان خەڵكێكی زۆر بە سەبرە پێم وابێت بەسەبرترین گەلن لە هەموو دنیا لەبەرئەوەی بەرگەی هەمووشتێك دەگرن، بەڵام خەڵكیش مافی خۆیەتی من لەگەڵ ئەوەدام خۆپیشاندانێكی هێمنانە بۆداواكردنی مافی خەڵك لەسەرتاسەری كوردستاندا بێت، نەك تەنها لەیەك شارو شارۆچكەدابێت خۆپیشاندانێكی مەدەنیانەبێت".\nئاماژەی بەوەشدا: "هەركاتێك پێویست بكات بۆ داواكردنی مافی خەڵك بەشداری خۆپیشاندانەكان بكەین ئامادەم بەشداری بكەین، پێویستەكات سەرقافڵەی خۆپیشاندانەكان خەڵك خۆی بێت نەهێڵن هیچ حزب و لایەنێكی سیاسی بۆ بەرژەوەندی خۆیان خۆپیشاندانەكان بەكاربێنن، خەڵك خۆی رێگەنەدات هیچ حزب ولایەنێكی سیاسی سودی لێببینێت".\nراشیگەیاند:"لەماوەی ڕابردوودا خۆپیشاندانەكان كران بەئامرازێك بۆگەیشتن بەدەسەڵات هەندێك كەس لەناوخۆپیشاندانەكان بوون گرەنتی كردنی دەرچوونی هەندێك كاندیدبوو".\nئەمە لەكاتێكدایە خۆپیشاندانی مامۆستایان وفەرمانبەران دوێنێ 2ی كانونی یەكەمی 2020 لەشاری سلێمانی دەستی پیكرد دژی لێبڕینی موچەودواكەوتنی تا ئێستاش بەردەوامە چەند پەرلەمانتارێكی هەندێك لەفراكسیۆنەكان تێیدا بەشدارن.


ئەوانەیی کە مێژوویان جێگای شانازیی، فاتح ئارش – Peshmergekan\nجا زۆر لەبار دەبێت کە لێرە لەم باسەدا پێکەوە وێرای باس کردن لە دانە مروارییەک لە ملوانەکەی مرواریدەکانی نەتەوایەتیی ناوی چەند ناوداری مێژووی کوردستان وەبیر بێنینەوە.\nشۆڕشگێڕێک کە لە چیاکانی زاگرۆسەوە بۆ بەغدا، پاریس، مهاباد تا سووریە ڕۆیشت بریتییە لە میرزا ئیبراهیم خانی نادری کرماشانی، شۆڕشگێڕێک کە بەهەستی قووڵی نەتەوایەتییەوە، بەپێوڕی زانست و زانیاری لە پانتاوەکانی مایدەشتەوە بێ ڕاوەستان دیار بەدیار ڕۆیشت بەڵام لە کۆتایی دا لە دەمەشق گیانی فیدای ئامانجەکەی کرد.\nمیرزا ئیبراهیم خان نادری کرماشانی لە دایکبووی سالی ١٢٩٠ش (١٩١١م) مرۆڤیکی زانا لە بواری ڕامیاریی و علمی کوڕی فەیزوڵڵا و خەلکی مایدەشتی کرماشان شۆڕشگێڕێکی ماندوو نەناس و یەکێک لە ئەندامانی سەرەکی کۆمەڵەی ژ، ک و سکرتێری لەقی لورستان، کرماشان، کەڵهوڕ و فیلی بووە لەو ڕێکخراوەدا.\nمیرزا ئیبراهیم خان خوێندنی لە ئێران دەستپێکرد و لە بەغدا ئاستی پێدا بەڵام لە فەرانسە لە بواری یاسادا کۆتایی پێهێنا کە وێرای کۆتایی پێهێنانی خوێندەواری لە فەرانسە توانی ببێت بە ئەندامی سەرەکی لۆژینی زانکۆی پاریس.\nمیرزا ئیبراهیم خان دوای گەڕانەوەی لە فەرانسە بۆ ماوەیەک لە تاران دەبێت بە مامۆستای زانکۆی ئەفسەری لە بەشی مێژوودا، ئیبراهیم خان مرۆڤێکی زۆر تێگەیشتوو بەهەستی نەتەوەییەوە بووە کە زۆر بەجوانی لە زاراوەکانی دیکەی کوردی تێگەیشتووە، وێرای زاڵ بوون بەسەر زمانی دایکی دا لە زانستی خەت خۆشیدا جێگای سەرنج بووە، هەروەها زۆر بەباشی زمانەکانی وەک فارسی، عەرەبی، ئینگلیسی و فەرانسەوی بەشێوەی نووسین و قسەکردن زانیوە.\nکاتی دامەرزانی کۆمەڵەی ژ ک لە گەڵ ئەو ڕێکخراوە دەکەوێت و دەبێت بە بەرپرسی لەقە زاراوەکانی سەر بە پارێزگای کرماشان، کاتی دامەرزانی حیزبی دێموکرات لە ساڵی ١٣٢٤ش لە گەڵ ئەو حیزبە دەکەوێت و ساڵی ١٣٢٥ش کە کۆماری کوردستان ڕادەگەیەنن بەپلەی سەرهەنگی دەبێت بەبەرپرسی ناوەندێک بەناوی لیژنەی کۆلتووری (فرهنگ) لە مهابادداو وێرای پێوەندی باش لە گەڵ پێشەوا، پێوەندییەکی زۆر دۆستانەی لە گەڵ کەسانی ڕێزداری وەک زانا، شاعیر و بلیمەتی هەڵکەوتوویی کورد سەید تاهێر هاشمی و کەسانی وەک یەدوڵڵا خان ڕەزایی، ناسرخان ئازادپووڕ لە سنە، ئەنوەر دڵسۆز، عەبدوڵڵا ئەیوبیان، بەڕێز سدیق ئەنجیری، مەحموود مەحدود، عزەت عەبدوڵعەزیز، میرحاج … و ساڵح ئەقلیدس پەیدا دەکات زۆربەیان پێکەوە لە گۆڤار و بەڵاوکراوەکانی ئەو سەردەمەی وەک گەلاوێژ، نیشتمان و کوردستان لە شاری مهاباد هاوکارو بەشدار دەبن.\nدوای هەرسهێنانی کۆماری کوردستان بۆ ماوەیەک لە بەندیخانەی دەکەن بەڵام دوای دوو ساڵ لە بەندیخانە ڕزگاری دەبی و داوای پەنابەری لە وڵاتی سووریە دەکات کە لە ئامدا لە گەڵ داواکارییەکەی موافقەت دەکەن و دەبێت بە ڕێنماییدەری (ڕێنماییکار) یەکیک لە ئەفسەرە هەرە پایەبەرزەکانی ئەو وڵاتە بەناوی حەسنی زەعیم، حەسنی زەعیم کە دواتر دەبێت بە سەرکۆماری سووریە بۆخۆی بە ڕێچلەک کوردو سەر بەکوردانی حەلەب دەبێ.\nمیرزا ئیبراهیم خان دوای ماوەیەک بەهۆکاری زانستی و لێهاتوویەوە پلەی سەرلەشکری لە هێزی هەوایی سووریە وەردەگرێت و لە ژێرەوە لە گەڵ ڕێکخراوەی کوردەکانی گۆڕانخواز پێوەندی پەیدا دەکات بەڵام دەستگای جاسوسی ئەو کاتی سووریە بەشتەکە دەزانێ و لە ژێرەوە بێ ئاگاداری خۆی بەوە تاوانباری دەکەن کە لە هەوڵی کۆدەتا دایە کە لە ئاکامدا لە ساڵی ١٩٥٦م (١٣٣٥ش) دەستکاری فڕۆکەکەی دەکەن و لە ئاسماندا بەردەبێتەوەو ڕۆحی فیدای ئامانجەکەی دەکات، بەڵێ بەم جۆرە نەیارانی گەلی کورد لەم ڕێگایەوە ڕێگری لە هەستی بەرزی نەتەوایەتیی ئیبراهیم خانی نادری کرماشانی دەکەن و بە پیلانێکی خائینانە ناهێڵن بە ئاواتە مێژینەکەی بگات. ڕۆحی شادو سەرکەوێ ڕێگای خەباتی.\n— شوێنی بەدەستهێنانی زۆربەی زانیاریی کۆڕی تلگرامی … خزمانی خۆم لە ناوخۆ.\n— نووسەری فارسی زۆربەی بابەتەکە مێژوو نووس سەید م… ها… خانەشووریی.\n— سەرچاوەی باس ئارشێوی بلیمەت، زانا و شاعیر کورد مەرحومی سەید تاهێر هاشمی هەواڵ و هاوکاری ئیبراهیم خان نادری.\n— سەرچاوەی وێنەکان ئارشیوی مەرحومی سەید حسن هاشمی.


هەواڵ / ئابوری :: 18/01/2020 :: 9137 جار بینراوە\nله‌لایه‌ن حكومه‌تى هه‌رێمى كوردستانه‌وه ره‌زامه‌ندى ده‌درێت له‌سه‌ر گه‌شتكردن به ئۆتۆمبیلى تایبه‌ت له مه‌رزى په‌روێزخانى نێوده‌وڵه‌تییه‌وه بۆ وڵاتى ئێران و بڕیاره له سه‌ره‌تاى ئه‌م هه‌فته‌یه‌وه جێه‌جێ بكرێت.\nحسێن ئه‌حمه‌د، به‌ڕێوه‌به‌رى گومرگى گه‌رمیان به دواڕۆژى راگه‌یاند: دواى هه‌وڵێكى زۆر سه‌رئه‌نجام توانیومانه ره‌زامه‌ندى حكومه‌تى هه‌رێم به ده‌ست بهێنین بۆ ئه‌وه‌ى گه‌شتیاران مۆڵه‌تى گه‌شتكردن هه‌ر له مه‌رزه‌كه وه‌ربگرن و به ئۆتۆمبیلى خۆیان له مه‌رزى په‌روێزخانه‌وه سه‌ردانى وڵاتى ئێران بكه‌ن.\nوتیشى: "بڕیاره‌كه له 20ى كانوونى دووه‌مى 2020ه‌وه جبه‌جێده‌كرێت، به‌ڵام چه‌ند مه‌رجێكى هه‌یه ئه‌وانیش بریتین له، ساڵانه‌ى ئۆتۆمبێل به ناوى ئه‌و شۆفێره‌وه بێت كه گه‌شتى وڵاتى ئێران ده‌كات و به‌سه‌رنه‌چووبێت، فه‌رمانبه‌رێكى حكومى كه‌فاله‌تى بكات له‌هه‌ر دادگایه‌ك بێت له هه‌رێمى كوردستان".\nئه‌وه‌شى خسته‌ڕوو: پێویسته گه‌شتیار وێنه‌یه‌ك له ساڵانه‌ى ئۆتۆمبێل و پێناسى بارى شارستانى و پاسپۆرته‌كه‌ى پێ بێت بۆ ئه‌وه‌ى مامه‌ڵه‌كه‌ى بۆ به‌ڕێبكرێت.\nپێشتر هاووڵاتیان ته‌نیا له سلێمانى و هه‌ولێر مامه‌ڵه‌یان بۆ ده‌كرا به ئۆتۆمبێلى خۆیانه‌وه گه‌شتى وڵاتى ئێران بكه‌ن.


ده‌ركه‌وتنی عه‌ده‌می وێناكراو – Denegkan\nده‌ركه‌وتنی عه‌ده‌می وێناكراو\nbyعه‌بدول موته‌لیب\tApril 1, 2009\tئەدەب\nده‌ركه‌وتنی "عه‌ده‌م"ی وێناكراو\nده‌رنه‌كه‌وتنی خوێنه‌ری "عه‌ده‌می"\nبێكه‌س منم كه‌سێ له زوبانم بگات نییه\nهه‌رده‌م خودا نه‌ناس و ده‌م پڕ له یاخودا\nئه‌گه‌رچی قسه‌كردن له (عه‌ده‌م-نه‌هلیستی) به‌ره‌و كۆمه‌ڵێك ئیشكالیه‌تی فیكری و فه‌لسه‌فیمان ده‌كاته‌وه، به‌ڵام به‌گشتی هه‌وڵده‌ده‌ین لێره‌دا بكه‌وینه سه‌ر ریتمێكی (نیچه)ییانه، نه‌ك به‌مانای نه‌بوون به‌رانبه‌ر بوون.. چونكه (نیچه) ده‌ڵێت: ئه‌وه ناكاملی مرۆڤه‌كانه كه بیانه‌وێت بوونی خۆیان بكه‌نه مانا و پێوه‌ری هه‌موو شتێك، بڕواكردن به گوته‌زای عه‌قڵیش هۆی سه‌ره‌كی نه‌هلیزمه. به‌و مانایه‌ش نه‌هلیزم كار له‌سه‌ر تپێه‌ڕاندنی به‌هاكان ده‌كات و هه‌موو حه‌قیقه‌تێكی جێگیر ره‌تده‌كاته‌وه.\nهه‌ڵبه‌ته عه‌ده‌میه‌ت به‌ر له (سوقرات)ه‌وه بۆ (گۆرگیاس)و(بووزیه‌ت) ده‌گه‌ڕێته‌وه، هه‌روه‌ها وشه‌ی نه‌هلیستییه‌ت (تۆرگینێف)ی رووسی دایهێناوه، گوزارشت له حاڵه‌تی گومانی ره‌ها ده‌كات‌و وه‌ك به‌رزترین ئامانج پشت به‌وێرانكردنی به‌رفراوان‌و ته‌واو ده‌به‌ستێ، له نیوه‌ی دووه‌می سه‌ده‌ی نۆزده‌دا ئاینزایی كۆمه‌ڵێك شۆڕشگێڕی رووسیایی بووه به دژی (قه‌یسه‌ر)و هه‌وڵیانداوه ته‌واوی داموده‌زگاكان له‌رێگه‌ی هه‌وڵی تیرۆرستانه‌وه وێران بكه‌ن.\nلێره‌دا له پرسیاری ئایا نه‌فیكردن و (نا) ئه‌و دیاریكردنه باڵایه‌ن كه (عه‌ده‌م) وه‌ك جۆرێكی تایبه‌تی ده‌خه‌نه روو، یان به پێچه‌وانه‌وه نه‌فیكردن و نا له‌سه‌ر عه‌ده‌م وه‌ستاون؟ به‌لای (هایدگه‌ر) عه‌ده‌م زۆر له نه‌فیكردن و نا ره‌سه‌نتره. كه‌واته توانای نه‌فیكردن به‌و پێیه‌ی به‌رهه‌می تێگه‌یشتنه و خودی تواناكانی تێگه‌یشتن، به‌جۆرێك له‌جۆره‌كان له‌سه‌ر عه‌ده‌م راده‌وه‌ستن. به‌ڵام ئایا پرسیاركردن له عه‌ده‌م له‌كۆی ئه‌و ئاوێته‌بوون و نێودژییه و به‌بێ پێشبینیكردن و وێناكردنێكی پێشوه‌ختانه چۆن ده‌نووسینه‌وه؟ هه‌ڵبه‌ته له‌باشترین باردا بۆ ده‌رككردن به عه‌ده‌م ده‌توانین وه‌ك بیرۆكه‌یه‌ك وێنای هه‌مه‌كییه‌تی مه‌وجود بكه‌ین و پاشان هه‌ر له بیركردنه‌وه‌ماندا ئه‌وه‌ی كه وه‌ك هه‌مه‌كییه‌تی مه‌وجود وێنامان كردووه نه‌فی بكه‌ین و وه‌ك نه‌فیكراوێك بیخه‌ینه روو، لێره‌دا ده‌گه‌ینه چه‌مكێكی شكلی (عه‌ده‌م)ی وێناكراو، نه‌ك خودی عه‌ده‌م، چونكه هه‌رگیز ناگه‌ینه خودی عه‌ده‌م.. ئێمه له ده‌ره‌وه‌ی خۆماندا بۆ عه‌ده‌م ده‌گه‌ڕێین و ده‌مانه‌وێت له ده‌ره‌وه ده‌ركی پێبكه‌ین و بزانین چییه، به‌ڵام ئه‌وه‌ی لێره‌دا پێیده‌گه‌ین عه‌ده‌مێكه له‌نێو خۆماندایه. به مانایه‌كی دیكه ده‌شێ وه‌ك حاڵه‌تێك ته‌ماشای ئه‌و ده‌رككردنه بكه‌ین و له بارگه‌یه‌كی هه‌ستی هه‌ڵیگرینه‌وه، ئه‌و بارگه هه‌ستییه له‌بنه‌ڕه‌تدا به (قه‌له‌ق)ه‌وه به‌نده، به‌ڵام بێگومان لێره‌دا قه‌له‌ق ئه‌و شڵه‌ژانه ئاساییه نییه كه له‌رێگه‌ی ترسه‌وه باڵ به‌سه‌رماندا ده‌كێشێت، به‌ڵكو زۆر به قوڵی له ترس جیاوازه، چونكه ترس هۆی دیاریكراوی خۆی هه‌یه، به‌ڵام ئه‌سته‌مه سه‌رچاوه‌ی قه‌له‌ق دیاری بكه‌ین. له قه‌له‌قدا مرۆڤ له‌بارێكدایه هه‌ست به ته‌نگ پێهه‌ڵچنین ده‌كات، وه‌ك ئه‌وه‌ی له بۆشاییدا بین و له هیچ لایه‌ك شتێك نه‌ما بێت ده‌ستی پێبگرین.\nبه‌مجۆره ئه‌گه‌رچی قه‌له‌ق پرۆسه‌ی وێناكردنی عه‌ده‌م نییه، به‌ڵام قه‌له‌ق وا له هه‌مه‌كییه‌تی مه‌وجود ده‌كات بكشێته‌وه‌و له ده‌ستمان ده‌رچێت. واته ده‌مانخاته به‌رانبه‌ر دازاینی ره‌سه‌نی خۆمانه‌وه‌و (دازاین)مان بۆ ئاشكرا ده‌كات. به‌مجۆره قه‌له‌ق عه‌ده‌م ئاشكرا ده‌كات، ئه‌گه‌ر له‌سه‌ر ئه‌و بنه‌مایه بۆ گوته‌زاكه‌ی (بارت) بگه‌ڕێینه‌وه به‌وه‌ی كه بوونی ده‌ق بایی مه‌رگی دانه‌ره. ئه‌وه ده‌شێ بڵێین ده‌ق ئه‌و قه‌له‌قه‌یه كه نه‌بوونی دانه‌ر ئاشكرا ده‌كات، كاتێكیش ده‌ق به قه‌له‌ق یه‌كسان ده‌كه‌ین به‌و مانایه دێ كه له حاڵه‌تی نووسینی ده‌ق جۆره ئارامییه‌كی تایبه‌ت دامانده‌گرێت، له‌لایه‌كی دیكه هه‌ر له‌سه‌ر ئه‌و بنه‌مایه وه‌ك چۆن سه‌رچاوه‌ی قه‌له‌ق دیار نییه، ده‌قی ئیبداعیش ئه‌و ده‌قه‌یه كه ئه‌سته‌مه بتوانین به ته‌واوی سه‌رچاوه‌كانی دیاری بكه‌ین، نه‌ك به‌و مانایه‌ی كه ده‌قی ئیبداعی په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ سه‌رچاوه‌كان ده‌پچڕێنێ، به‌ڵكو به‌و مانایه‌ی كه په‌یوه‌ندییه‌كی نوێ داده‌مه‌زرێنێ و له‌و شتانه ده‌كشێته‌وه كه توانای په‌یڕه‌وكردنی ئه‌و په‌یوه‌ندییه‌یان نییه.\nئه‌گه‌ر ده‌قی ئیبداعی هه‌ستی ته‌نگ پێهه‌ڵچنین ئاشكرا بكات و ئه‌و هه‌سته‌ش به‌مانا (بارت)ییه‌كه‌ی نه‌بوونی دانه‌ر بگه‌یه‌نێت. كه‌واته ده‌قی ئیبداعی عه‌ده‌م ئاشكرا ده‌كات، به‌و مانایه‌ش بوونێكه له میانی مه‌وجودی به‌رچاو ده‌رده‌كه‌وێت، له‌كۆی ئه‌و قسه‌كردنه‌ش ده‌شێ بڵێین به‌بێ ئیبداع ناشێ قسه له‌و بوونه بكه‌ین، واته ئه‌گه‌ر مێژووی بوونی مرۆیی وه‌ك "هایدگه‌ر" ده‌ڵێ له‌و كاته‌وه ده‌ستپێبكات كه قه‌له‌ق ده‌بێت و قه‌له‌قیش عه‌ده‌م ئاشكرا بكات، ئه‌وه عه‌ده‌مییه‌ت ئه‌و داهێنانه‌یه كه ته‌عبیر له وزه‌و چالاكییه خودییه‌كانی تاكی ویستگه‌را ده‌كات، واته كۆمه‌ڵێك رووتكردنه‌وه‌و ره‌تكردنه‌وه‌ی نێگه‌تیفه و داوای ئاماده‌گییه‌كی نێگه‌تیفانه له‌به‌رانبه‌ر ئه‌و مه‌وجوده به‌رچاوه ده‌كات.\nدكتۆر محه‌مه‌د ئه‌مین عه‌بدوڵڵا له‌باره‌ی سه‌یركردنی "مه‌حوی" بۆ دنیا ده‌ڵێت: مه‌حوی پێیوایه ئه‌گه‌ر مرۆڤ له‌بوونی ره‌سه‌ن و مرۆڤانه‌ی خۆی دابڕێ، ئه‌وه روو له دنیا و به‌ده‌ستهێنانی شتی دنیایی ده‌كات، لای مه‌حوی دنیا هیچه، له‌و هیچتریش ئیمه‌ین كه له‌سه‌ر هیچ شه‌ڕ ده‌كه‌ین.. به‌ڵام وه‌ك گوتمان ئه‌ركی مرۆڤی داهێنه‌ر ئه‌وه‌یه له پێناو پارچه پارچه‌كردن و راماڵینی ته‌واوی داموده‌زگا ته‌قلیدی و به‌ها له‌كاركه‌وتوو و بێزاركه‌رو بۆگه‌نه‌كان رابێته‌وه، به‌و مانایه‌ش ئیبداع له عه‌ده‌مێكه‌وه به‌ره‌و عه‌ده‌مێكی دیكه هه‌نگاو ده‌نێ و هه‌ر له‌وێشه‌وه زنجیره‌ی وشه‌كان له‌یه‌ك ده‌ترازێن و به‌خاوه‌نبوون بوونی نامێنێ، ته‌نها ئیبداع ده‌مێنێته‌وه.. هه‌میشه ئه‌وه ئیبداعه ته‌واوی جیاوازییه‌كان له‌خۆ ده‌گرێت. هه‌ر له‌سه‌ر ئه‌و بنه‌مایه‌ش په‌یوه‌ندی ده‌قی ئیبداعی به خوێنه‌رانه‌وه له‌سه‌ر قبوڵكردنی خوێندنه‌وه‌ی جیاواز خۆی نمایان ده‌كات.\nكه‌واته خوێندنه‌وه جێبه‌جێكردنی كرده‌یه‌كی دیكه‌ی ئیبداعییانه‌یه‌و به‌پێی توانای خوێنه‌ری جیاواز و زه‌مه‌نی جیاواز گۆڕانی به‌سه‌ردا دێت، هه‌ر له‌به‌ر هه‌ندێش (ئیكۆ) پێویستی به خوێنه‌رێكه كه به هه‌مان ئه‌زموونی نووسه‌ردا بڕوات، له‌سه‌ر ئه‌و بنه‌مایه ئه‌گه‌ر ده‌ركه‌وتنی عه‌ده‌می وێناكراو لای مه‌حوی ئیبداع بنوێنێ ئه‌وه پڕكردنه‌وه‌ی ئه‌و ماوه‌یه‌ی كه ده‌كه‌وێتـه نێوان ده‌ق و خوێنه‌ر پێویستی به‌و پرده نییه كه به رابردوومان ده‌به‌ستێته‌وه، به‌ڵكو ئه‌وه ته‌نگ پێهه‌ڵچنینی ده‌قه كه ئاراسته‌كانی خوێندنه‌وه دیاری ده‌كات، ئه‌و ته‌نگ پێهه‌ڵچنینه كه خه‌یاڵی خوێنه‌ری له‌سه‌ر داده‌مه‌زرێ و له‌وێوه په‌نجه‌ره‌یه‌كی دیكه به‌رووی ده‌قدا ده‌كاته‌وه، به‌و مانایه‌ش خوێندنه‌وه پێویستی به قه‌له‌قی خوێنه‌ره‌وه هه‌یه. ئه‌وه‌ش له‌سه‌رتێكه‌ڵبوونی ساته‌وه‌ختی خوێندنه‌وه دێته ئاراوه، یان له‌سه‌ر توانای تێگه‌یشتن كه‌وا ده‌كات نه‌فیكردن و "نا" هه‌بن، (ئه‌و نه‌فیكردنه‌ی له‌ساته‌وه‌ختی خوێندنه‌وه‌دا دێته دی، تێگه‌یشتنه). به مانایه‌كی دیكه خوێنه‌ری داهێنه‌ر ئه‌و خوێنه‌ره‌یه كه له‌ساته‌وه‌ختی خوێندنه‌وه‌دا وامان لێده‌كات مۆڵه‌ق بین، یان ته‌نگمان پێهه‌ڵده‌چنێ.. هه‌ڵبه‌ته ئه‌وه ره‌تكردنه‌وه‌ی هه‌مه‌كییه‌تی مه‌وجود نییه، به‌ڵكو كردارێكی ئیبداعییه. كه‌واته ئه‌گه‌ر خوێنه‌ر له به‌رانبه‌ر ده‌قی ئیبداعی دووچاری قه‌له‌ق نه‌بێ ناتوانێت به‌شداری له كرده‌ی ئیبداعی ده‌قدا بكات. به مانایه‌كی دیكه ناتوانێ له بواری به پاشكۆبوونی ده‌ق به‌ره‌و بواری كه‌شفكردن و داهێنان هه‌نگاو بنێت. ده‌مه‌وێت بڵێم ئه‌وه‌ی (د. محه‌مه‌د ئه‌مین عه‌بدوڵڵا) له‌و خوێندنه‌وه‌یه‌دا به ئه‌نجامی گه‌یاندووه جگه له‌وه‌ی به‌پێی جیاوازی قۆناغه‌كانی پێشوو هه‌وڵی به جوله‌خستنی مانای له ده‌ره‌وه‌ی شاعیر داوه‌و توانیوویه‌تی بوارێكی دیكه بۆ تێگه‌یشتن بكاته‌وه، یان جوله‌یه‌ك له‌نێوان ته‌فسیر و تێگه‌یشتن به ئه‌نجام بگه‌یه‌نێت، هه‌ر له‌وێوه‌ش ته‌عبیر له مێژووی ئه‌ده‌ب بكات. واته توانیوویه‌تی پرۆسه‌یه‌كی دیالۆگئامێزانه له‌نێوان ده‌ق و وه‌رگر درووست بكات و جۆرێك بێ له پڕكردنه‌وه‌ی مه‌سافه‌ی نێوان مه‌عریفه‌ی ئیستێتیكی و مه‌عریفه‌ی مێژوویی.. له‌وێشه‌وه راسته‌وخۆ په‌یوه‌ندی به باكگراوه‌ندی رۆشنبیریی خوێنه‌ره‌وه بكات و ئاسۆی تێگه‌یشتنی پێشووی دابڕژێته‌وه و له‌سه‌ر چاوه‌ڕوانییه‌كانی خوێنه‌ر راست بێته‌وه.\nبه‌ڵام ده‌مه‌وێ له‌لایه‌كی دیكه بڵێم نه‌یتوانییوه سپێتی ده‌ق و وسبه‌لێكراوه‌كانی به شێوه‌یه‌ك پڕ بكاته‌وه، شێوه‌یه‌ك كه له‌ساته‌وه‌ختی به‌ریه‌ككه‌وتندا دێته ئاراوه، به مانایه‌كی دیكه له پرۆسه‌ی خوێندنه‌وه‌ی "مه‌حوی"دا ده‌ق دووچاری قه‌له‌قی نه‌كردووه، به‌ڵكو ئه‌و خوێندنه‌وه‌یه ته‌نها هۆیه‌كه بۆ به‌بیرهێنانه‌وه.. ئه‌گه‌ر به‌شێكی ئه‌و په‌یوه‌ندیگرتنه‌ی دكتۆر بۆ كۆی ئه‌و پێناسانه‌ی پێشوو بگه‌ڕێته‌وه كه ده‌وروبه‌ری "مه‌حوی" داوه، ئه‌وه به‌شێكی راسته‌وخۆ ته‌عبیر له باكگراوه‌ندی رۆشنبیریی خوێنه‌ر ده‌كات، له‌نێوان باكگراوه‌ندی رۆشنبیریی ئه‌و خوێندنه‌وه‌یه‌و پێناسه داڕێژراوه‌كانی پێشوو ده‌قی "مه‌حوی" وه‌ك لایه‌نه ئیستێتكی و هونه‌رییه‌كه‌ی ونبووه، به‌و مانایه‌ش ئه‌و خوێندنه‌وه‌یه‌ی دكتۆر ئه‌وه‌نده‌ی له‌سه‌ر به‌رهه‌مهێنانی ماناو مه‌دلوول كار ده‌كات، ئه‌وه‌نده له هونه‌ری جوانگوتن و چێژ و به‌رزڕاگرتنی ئاستی زمان و خزینی ماناو وسبه‌لێكراوه‌كان دوور ده‌كه‌وێته‌وه. ده‌مه‌وێت بڵێم ئه‌وه‌نده‌ی پێناسه‌كانی پێشوو.. ته‌ره‌سوباته‌كانی ده‌وروبه‌ری ده‌قی مه‌حوی، مه‌عریفه‌ی مێژوویی.. ئاراسته‌ی خوێندنه‌وه‌كه‌ی دكتۆر دیاری ده‌كات، ئه‌وه‌نده دكتۆر له‌ساته‌وه‌ختی خوێندنه‌وه‌و ته‌نگ پێهه‌ڵچنینی ده‌ق دوور ده‌كه‌وێـته‌وه.\n– شایگان، داریوش، ئاسیا له به‌رانبه‌ر خۆرئاوادا، وه‌رگێڕانی له فارسییه‌وه: شۆڕش جوانرۆیی و مامه‌ند رۆژه، چ1، وه‌زاره‌تی رۆشنبیریی به‌رێوه‌یبه‌رایه‌تی خانه‌ی وه‌رگێڕان، سلێمانی 2004، ل31.\n-لێره‌دا عه‌ده‌م بریتییه له نه‌فیكردنێكی ته‌واوی هه‌مه‌كییه‌تی مه‌وجود.. هه‌ڵبه‌ته ده‌بێ هه‌مه‌كییه‌تی مه‌وجود پێدراوێك بێت تا بتوانین رووبه‌رووی نه‌فیكردن بكرێته‌وه، بۆ ئه‌وه‌ی له‌م نه‌فیكردنه‌دا خودی خۆی ده‌ربخات واته به‌پێی ئه‌و پێناسه گشتییه‌ی عه‌ده‌م مرۆڤ هه‌موو شته‌كانی ده‌ره‌وه‌ی خۆی به مرۆڤه‌كانی تر و گیاندارو به‌ردو زه‌وی و ئاسمان ته‌نانه‌ت هه‌موو گه‌ردوونیش نه‌فیده‌كات و به‌مه ده‌گاته عه‌ده‌م. بێگومان ئه‌سته‌مه بتوانرێت ئه‌و نه‌فیكردنه‌ی هه‌مه‌كییه‌تی مه‌وجود ئه‌نجام بدرێت چونكه ئێمه‌ی مرۆڤ به‌و پێیه‌ی كائنێكی كۆتاییدارین، چۆن ده‌توانین به هه‌مه‌كییه‌تی مه‌وجود بگه‌ین و پاشان نه‌فیی بكه‌ین؟ .. گومان له‌وه‌دا نییه كه ئێمه هه‌رگیز ناتوانین به‌شێوه‌یه‌كی ره‌ها ده‌رك به هه‌مه‌كییه‌تی مه‌وجود بكه‌ین له‌خۆیدا، هه‌روه‌ها له‌وه‌ش دڵنیاین به جۆرێك له جۆره‌كان له ناو جه‌رگه‌ی (هه‌مه‌كییه‌تی مه‌وجود)داین. لێره‌دا جیاوازییه‌كی ریشه‌یی هه‌یه له‌نێوان ئه‌وه‌ی ده‌رك به (هه‌مه‌كییه‌تی مه‌وجود) بكه‌ین له خۆیدا، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی ده‌رك به خۆمان بكه‌ین له ناو (هه‌مه‌كییه‌تی مه‌وجود)دا. حاڵه‌تی یه‌كه‌م به‌شێوه‌یه‌كی سه‌ره‌تایی ئه‌سته‌مه، به‌ڵام حاڵه‌تی دووه‌م رووداوێكی به‌رده‌وامی رۆژانه‌یی (دازاین)مانه. واته ئێمه‌ی مرۆڤ له چاو زه‌مین و ئاسمان و گه‌ردووندا پنتێكی زۆر بچوك و سنووردارین، بۆیه به‌م بچوكی و سنووردارییه‌ی خۆمانه‌وه كه له به‌شێكی ئه‌م گه‌ردوونه‌داین و به‌و به‌شه‌وه حه‌ریكبووین و تێیدا رۆچووین، هه‌رگیز ناتوانین په‌ی به هه‌مه‌كییه‌تی مه‌وجود، واته په‌ی به دنیاو گه‌ردوون ببه‌ین، چ جای ئه‌وه‌ی بێین نه‌فی بكه‌ین، بۆ ئه‌وه‌ی به (عه‌ده‌م) بگه‌ین، واته له واقیعدا و له‌رووی پراكتیكییه‌وه نه‌فیكردنی (هه‌مه‌كییه‌تی مه‌وجود) كارێكی ئه‌سته‌مه و مرۆڤ ناتوانێت ئه‌نجامی بدات. بڕوانه : د. محه‌مه‌د ئه‌مین عه‌بدوڵڵا، بوون له شیعری "مه‌حوی"دا، چاپخانه‌ی تیشك-سلێمانی، چ1، ل130.\n–دازاین واته (بوون-لێره) یان بوون له عاله‌مدا، ئه‌و زاراوه‌یه لای "هایدگه‌ر" واتایه‌كی دوو لایه‌نه ده‌گه‌یه‌نێت: له لایه‌ك به‌مانای مه‌وجودی مرۆیی به‌رچاو دێت، له‌لایه‌كی دیكه‌وه به مانای ئه‌و بوونه‌ی مرۆڤ دێت كه له میانه‌ی ئه‌و مه‌وجوده به‌رچاو ده‌كه‌وێت و ده‌بینرێت. بڕوانه : د. محه‌مه‌د ئه‌مین عه‌بدوڵڵا، بوون له شیعری… ل15،16.\nPrevious ئه‌فراندنی حیكایه‌ت له‌پێناو عه‌شقدا لای عه‌تا محه‌مه‌د\nNext به‌هۆی گه‌نده‌ڵیه‌وه (یه‌کێتی) ده‌ر‌ی ده‌کات….ئا‌کۆ مه‌جید


پەیوەندییەکانی نێوان عەرەب و ئیسرائیل بەرە و کوێ؟هوشیار سویلی - Hekar.net : Hekar.net\nپەیوەندییەکانی نێوان عەرەب و ئیسرائیل بەرە و کوێ؟هوشیار سویلی\nئەمڕۆ سودان ڕایگەیاند کە پەیوەندییەکانی لە گەڵ ئیسرائیل ئاساییدەکاتەوە. ئەمە دوای ئەوە هات کە ویلایەتە یەکگرتوەکان ئابڵوقەی ئابووری لەسەر ئە وڵاتە لابرد و لاپەڕەیەکی نوێ لە پەیوەندییەکانی جیهان و سودان کرایەوە لە دوای چەندین ساڵ حوکمی دیکتاتۆری و ملهوڕی عمر البشیر.\nپێشتریش ئیمارات و بەحرەین هەمان ڕێچکەیان گرت و میسر و ئوردونیش دەمێکە بوونەتە دۆستی ئیسرائیل. بە پێی زانیارییەکان چەندین وڵاتی تری عەرەبیش خەریکن پەردەی شەرم دەشکێنن و بە ئاشکرا ئەو ڕێگەیە دەگرنەبەر.\nئەوەی لەم بارەیەوە جێگەی سەرنجی زۆرە و شۆکێکی سیاسی دروستکرد، لێدوانەکەی بەها الاعرجی جێگری پێشووی سەرۆک وەزیرانی عێراق و سەرکردەیەکی دیاری پێشووی ڕەوتی سەدر بوو، کە ووتی عێراق ئامادەی ئاسییکردنەوەی پەیوەندییەکانە لەگەڵ ئیسرائیل و بڕیارەکەش لە نەجەف دەدرێت نەک لە بەغدا. ئایا ئەمە بەم زوانە ڕوودەدات؟!\nسەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل، بێنجامین نەتەنیاهۆ هەر ئەمڕۆ هەنگاوەکەی سودانی بە (سەرەدمێکی نوێ بۆ ناوچەکە) وەسفکرد و ووتی ( سێ پرینسیی کۆمکاری عەرەبی لە ساڵی ١٩٦٧ لە لە خەرتومی پایتەختی سودان پەسەندکران بریتی بوون لە : نا بۆ ئاشتی لەگەڵ ئیسرائیل، نا بۆ بە فەرمی ناسینی ئیسرائیل، نا بۆ دانوستاندن لەگەڵ ئیسرائیل، بەڵام ئەمڕۆ خەرتووم دەڵێت: بەڵێ بۆ بۆ ئاشتی لەگەڵ ئیسرائیل، بەڵی بۆ بە فەرمی ناسینی ئیسرائیل، بەڵێ بۆ ئاسییکردنەوەی پەیوەندییەکان لەگەڵ ئیسرائیل).\nگەر سودانی عمر البشیر بگاتە ئەو ئەنجامە، ئایا دەوڵەتەکانی تری عەرەب چۆن هەنگاو دەنێن؟\nئەوەی جێگەی پرسیارە ئەوەیە، ئایا ئایندەی فەلەستین و دەوڵەتی فەلەستین لەبەر ڕۆشنایی ئەم پەرەسەندنانەدا بەرەو کوێ ملدەنێت؟ لەسەردەمی ئیدارەی سەرۆک ترامپ دا باڵوێزخانەی ئەمەریکا گوێزرایەوە قودس و جۆلان بە بەشێک لە خاکی ئیسرائیل لە لایەن ئەمەریکاوە ناسێنرا.\nئەوەی ڕوونە ئەوەیە ئەگەر ترامپ ببێتەوە بە سەرۆک، ئەم سیاسەتە بەردەوام دەبێت و فەلەستینییەکان زەرەرمەندی یەکەم دەبن و ڕەنگە بەرەی رۆژئاواش لەدەست بدەن و دەوڵەتی فەلەستین لە کەرتی غەزەدا بچووک بکەنەوە.\nهۆکاری ئەم پاشەکشەی دۆزی فەلەستین زۆرن، بەڵام گرنگترینیان لە ناوخۆوە دەستپێدەکەن نەک لە ئیسرائیل و ئەمەریکاوە. کاتێک دوو دەوڵەتۆکە لە سەر خاکێکی داگیرکراو لە پێناوی بەرژەوەندی کەسی و حیزبی و ئایدۆلۆجی لە کەرتی ڕۆژئاواو کەرتی غەزە قوتدەکرێنەوە و بۆ خۆیان دەوڵەت بە خۆیان ڕەوا نابینن، دەبێت چاوەڕێی چ هاوکارییەک لە دەرەوە بکەن!\nفەلەستینییەکان مافی خۆیانە دەوڵەتی خۆیان هەبێت، بەلام ماف شتێکی ئەبستراکتە گەر ڕەفتاری پێنەکرێت. ڕەفتار و هەنگاو بۆ هێنانەدی ماف بە تایبەتی سیاسی و نەتەوەیی بە سەرکردە وسەرکردایەتییەک دەکرێت بەرژەوەندییەکانی گەلەکەی بخاتە پێش بەرژەوەندییە کەسی و حیزبی و ئایدۆلۆجێیەکانییەوە. دەبێت پشکنین بۆ هۆکاری نەگەشتنە ئامانجی خۆیان لە نێو خودی خۆیان دەستپێبکەن. هەرچەندە دەڵێن ئاینی ئیسلام ڕێپێشاندەریانە، بەڵام خۆیان لە ئاستی ئەم ئایەتە پیرۆزە نەبان دەکەن: (ان الله لا يغير ما بقوم حتى يغيروا ما بانفسهم).


باسى ئه‌مڕۆ: ده‌رباره‌ى په‌یوه‌ندییه‌كان\nهەواڵ / ڕاپۆرت :: پێش 3 هەفتە  :: 119 جار بینراوە\nسه‌رنج له هاوڕێ نزیكه‌كانى خۆت بده جارانیش و ئێستاش ده‌بینیت نه‌ك هه‌ر تۆ به‌ڵكو زۆربه‌ى مرۆڤه‌كان له هه‌ڵبژاردنى هاوڕێ و كه‌سه نزیكه‌كانیان چه‌ند پێوه‌رێكیان هه‌یه، بۆ نموونه له هه‌مان ره‌گه‌زن، له‌هه‌مان نه‌ته‌وه و گروپ و ته‌نانه‌ت له شێوازى جلوبه‌رگ و پێكهاته‌ى جه‌سته و شێوازى داهێنانى قژیشدا له‌یه‌ك ده‌چن.\nئێمه هه‌موومان له ژیاندا واده‌كه‌ین. له‌ڕاستیدا هیچ هه‌ڵه‌یه‌كیش له‌وه‌دا نییه. چونكه به‌وشێوه‌یه هه‌ست به دڵخۆشیى و ئارامیى ده‌كه‌ین. ئه‌وكاته ئارامین كه ده‌وروبه‌ره‌كه‌مان كه‌سانى وه‌ك خۆمان بن. به‌ڵام كێشه‌كه كاتێك سه‌رهه‌ڵده‌دات كه قه‌یرانێك دێته ئاراوه.\nمرۆڤ كه گیروگرفتێكى دێته‌ڕێ یان كاتێك كه پێویستى به بیروبۆچوونى تازه و پیشه‌ى تازه و سه‌رچاوه‌ى تازه ده‌بێت بۆى ده‌رده‌كه‌وێت كه نه‌ده‌بوو وابێت. نه‌ده‌بوو یه‌كێك بوایه له كۆمه‌ڵێكى هاوچه‌شن.\nتوێژینه‌وه‌یه‌كى سه‌رنجڕاكێش كه به یه‌كێك له توێژینه‌وه هه‌ره ناوازه‌كان داده‌نرێت له بوارى كۆمه‌ڵناسیدا. له‌و توێژینه‌وه‌یه‌دا ده‌ركه‌وتووه كه ئه‌و كه‌سانه‌ى كه كارێك یان پیشه‌یه‌كیان ده‌ستكه‌وتووه زۆربه‌ى هه‌ره زۆریان له‌ڕێى په‌یوه‌ندییه به‌هێزه‌كانیانه‌وه ده‌ستیان نه‌كه‌وتووه، واته له‌ڕێى دایك و باوك و هاوسه‌ر و خزمى نزیكه‌وه ده‌ستیان نه‌كه‌وتووه. به‌ڵكو ئه‌وه په‌یوه‌ندییه لاوازه‌كان بوون كه ئه‌و ده‌رفه‌ته‌یان بۆ دروستكردن و واته كه‌سانێك كه تازه ناسیویانن.\nنموونه‌یه‌ك له په‌یوه‌ندییه به‌هێزه‌كان وه‌ربگره، بۆ نموونه هاوسه‌ره‌كه‌ت. ده‌بینیت تۆڕى په‌یوه‌ندییه‌كانت له‌ڕێى ئه‌وه‌وه په‌كى كه‌وتووه. ئه‌و هه‌ركه‌سێك ده‌ناسێت تۆش ده‌یناسیت. به‌ڵام په‌یوه‌ندییه لاوازه‌كان وانین. كه‌سێك كه ئه‌مڕۆ ده‌یناسیت ده‌بێته پاسپۆڕتت بۆ ژیانێكى كۆمه‌ڵایه‌تى ته‌واو جیاواز.\nمرۆڤ بلیتى زۆر جوانى هه‌یه كه ده‌توانێت گه‌شتى پێ بكات بۆ جیهانه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كانى، به‌ڵام نازانێت باش سوودى لێ وه‌ربگرێت، له‌به‌رئه‌وه كه‌مترین گه‌شت ده‌كات، دیاره مه‌به‌ستم گه‌شتى كۆمه‌ڵایه‌تییه و هه‌ر له نزیك ماڵه‌كه‌ى خۆیدا ده‌مێنێته‌وه.\nدیاره كۆمه‌ڵێك نه‌ریت و خوو هه‌ن مرۆڤ له نزیك ماڵى خۆیانه‌وه ده‌هێڵێته‌وه.\nزۆربه‌مان به‌جۆرێك ده‌ژین كه هه‌موو رۆژه‌كان و رێگەكان و شوێنه‌كانى كاركردن و ته‌نانه‌ت ده‌ستشۆر و ئاوده‌سته‌كانیشمان هه‌ر ئه‌مانه‌ى دوێنێ و پێرێ و پار و پێرارن. ئه‌م رۆتینه په‌یوه‌ندییه‌كان ناكاریگه‌ر ده‌كات. هه‌ر بۆ تاقیكردنه‌وه هه‌وڵ بده ئه‌مڕۆ بچۆره شوێنێكى تر، نهۆمێكى تر، شه‌قامێكى تر. ده‌بینیت رووبه‌ڕووى كۆمه‌ڵه په‌یوه‌ندییه‌كى تازه ده‌بیته‌وه.\nخاڵێكى دیكه ئه‌وه‌یه كه ركابه‌رى بكه‌ین له‌گه‌ڵ بژارده ئاسانه‌كانماندا. هه‌وڵ بده له‌گه‌ڵ ئه‌و كه‌سه‌دا ببه به هاوڕێ كه به بێزاركه‌رى ده‌زانیت، له‌و شوێنه‌دا دابنیشه كه پێت وایه شوێنێكى ناخۆشه. ململانێكردن له‌گه‌ڵ ئه‌م هه‌ستى هه‌ڵبژاردنه‌دا كۆمه‌ڵێك ئاسۆى نوێمان به‌ڕوودا ده‌كاته‌وه كه تۆ ده‌كه‌ویته ژوورێكه‌وه خه‌ڵكى جۆره‌ها ره‌گه‌ز و كه‌لتوورى تێدایه، سه‌ره‌تا هه‌ست به بێزاریى ده‌كه‌یت و ئه‌و ژووره‌ت پێ خۆش نابێت، به‌ڵام پاش تێپه‌ڕبوونى ماوه‌یه‌ك ده‌بینیت كه ئاستى په‌یوه‌ندییه‌كانت فراوانتر و قووڵترن له جاران و خاڵى هاوبه‌شى زۆرت له‌گه‌ڵیاندا هه‌یه.\nبه كورتییه‌كه‌ى پێویسته سه‌ره‌تا خۆمان كه‌مێك ناچالاك بكه‌ین، له‌و رێگه‌یه‌وه بمانه‌وێ و نه‌مانه‌وێ دۆزه‌ره‌وه‌یه‌كى كۆمه‌ڵایه‌تى تازه دروست ده‌كه‌ین و چانسى فراوانبوونى په‌یوه‌ندییه كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كانمان بێ سنوور ده‌بێت.\nمه‌سه‌له‌كه ته‌نیا هه‌ر ئه‌مه نییه. زۆرجار بۆ گه‌شته كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كانمان له گه‌ردونه كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كه‌ماندا بیتاقه‌ى پله دوو ده‌كڕین.\nكاتێك كه بارى كۆمه‌ڵایه‌تی و پله‌ى پۆسته‌كه‌ت له ئاستێكه‌وه ده‌چێته ئاستێكى دیكه، رێگه بده جیهانه ده‌روونییه‌كه‌ت تێك نه‌شكێت چونكه له‌كاتى وادا هه‌وڵى دروستكردنى په‌یوه‌ندى و دامه‌زراندنى جیهانه كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كه‌ت ده‌بنه قورسترین ئه‌رك.\nكاتێك كه رووبه‌ڕووى كێشه ده‌بینه‌وه یان بێزار ده‌كرێین ده‌ستبه‌جێ گوشار ده‌خه‌ینه سه‌ر تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كانمان كه هه‌ڕه‌شه‌ى له‌ده‌ستدانى كاره‌كه‌مان لێ ده‌كرێت یان كاتێك هه‌ست به لاوازیى و بێ به‌هابوونى خۆمان ده‌كه‌ین ده‌چینه‌وه قاڵبه‌كه‌ى خۆمان و گۆشه‌گیر ده‌بین.\nپه‌نا ده‌به‌ینه به‌ر خاڵێكى نابینا كه تیایدا نه سه‌رچاوه‌كانمان و نه ده‌رفه‌ت و نه هاوپه‌یمانه‌كانمان هیچیان نابینین.\nبه‌لاى ئێمه په‌یوه‌ندییه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان وه‌كو مامه‌ڵه‌ى بازرگانى وان. زۆر ئاساییه كه كه‌سێك چاكه‌یه‌ك له‌گه‌ڵدا ده‌كات پێى بڵێیت قه‌رزارت كردم یان تۆ سه‌رچاوه‌یه‌كى باشیت. یان خێرێكى باشت ده‌ستگیر كردم. ئه‌م زاراوانه زاراوه‌ى ئابووریى و بازرگانین . په‌یوه‌ندییه كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كان پێویستى به رێگه‌ى مرۆییه نه‌ك به زاراوه‌ى بازرگانى. وشه‌كانى ببووره، سوپاس، تكایه ره‌نگدانه‌وه‌ى هه‌ستى مرۆڤایه‌تین نه‌ك وشه‌ى ناو قاموسى بازرگانى. ره‌گ و ریشه‌ى ئه‌م جۆره وشانه له زۆربه‌ى زمانه‌كانى جیهاندا چه‌ند واتایه‌كى دیاریكراویان هه‌یه كه نزیكن له واتاكانى به‌زەیى و سۆز و به‌خشش و ره‌حمه‌ته‌وه.\nله زمانى چینیدا ئه‌و وشه‌یه‌ى كه واتای وشه‌ى ببووره ده‌گه‌یه‌نێت له‌هه‌مان كاتدا ئه‌م مانایه‌ى هه‌یه: (ره‌سمیات قسه مه‌كه).\nقسه‌یه‌كى زۆر باو له كۆمه‌ڵگە جیاجیاكاندا هه‌یه ده‌ڵێت ژیان سه‌فه‌رێكه. بۆ نموونه گه‌شتێكه له‌ناو شه‌مه‌نده‌فه‌رێكدا و تۆ یه‌كێكى له نه‌فه‌ره‌كانى ناو ئه‌و شه‌مه‌نده‌فه‌ره كه خه‌ڵكى جۆراوجۆرى تیادایه. تیایاندایه له وێستگه‌ى جیاجیادا داده‌به‌زێت و تیاشیاندایه تا وێستگه‌كه‌ى تۆ له‌گه‌ڵتا ده‌مێنێته‌وه. كه‌واته هه‌وڵ بده ته‌نیا گه‌ردیله‌یه‌كى بێ ئیراده نه‌بیت، به‌ڵكو گه‌ردیله‌یه‌ك به ئاڵوگۆڕى وزه بكه له‌گه‌ڵ گه‌ردیله‌كانى تردا و په‌یوه‌ندى دروست بكه. چونكه له‌و رێگه‌یه‌وه ده‌توانیت شتێكى نوێ له‌و گه‌شته‌تدا بخوڵقێنیت.


کوردو ئایدۆلۆژیای حزب لە سەدەی بیستەم\nسەدەی بیستەم چەند مەترێک لە دوامانەوەیە ، ڕاستە بووەتە بەشێک لە ڕابردوو ، ڕاستە ڕۆژگارێکی تێپەڕیووە ، بەسەرھاتەکانی بە شێوەی حیکایەت دەگێڕدرێنەوە ، بەڵام لە ڕاستیدا حیکایەتی ئێمەو ئەو سەدەیە کۆتایی پێنەھاتووە ، ھێشتا زۆربەی ئەو کێشەو بابەتە گرنگانەی ڕۆژانە ڕوبەڕویان دەبینەوە ، شتگەلێکن لەو سەدەیەوە بۆمان ماونەتەوە ، ئێستاش ھەندێکمان بە سۆزو ھەندێکی ترمان بە ڕق و ھەندێکمان بەشەرم و ھەندێکی تریشمان بە فەخرەوە بیر لە ڕووداوەکان و حیکایەتەکانی دەگێڕینەوە .\nئێمەی کورد ھێشتا لە ناو تاریکی و ڕوناکی لە ناو کەوتن و ھەستانەوە ،بەڵام ھەمیشە لەناو خۆخۆری و سەنگەرگرتن لە بەرامبەر یەکتریدا نوقم بووین ، بۆ ئێمەی کورد سەدەی بیستەم سەدەیەک نییە کە لە پشتمانەوە بەجێمان ھێشتبێت ، بەڵکو بە شێکە لە ئایندەو بەرەو ڕووی دەچین ، ئاخر مێژوو زۆرجار دووبارە دەبێتەوە ، وەک ئەوەی کە ئێستا نێوماڵی کورد لە ناوەڕاستی شەستەکان و نەوەدەکان سەدەی ڕابردوو بێت ، نێوماڵێکی پەرتەوازەو شەق و شڕو لێکترازاو ،حکومەتێکی فاشیل و ئیفلیجکراوی دەستی حزب ، کۆمەڵگایەکی چەوساوەو زوڵملێکراو کە تەنانەت مافەکانیشی پێ ڕەوا نابینن .\nنیوەی یەکەمی سەدەی بیستەم کورد پێویستی بە خۆبینین و خۆپێناسەکردن و خودناسی بوو ، چونکە بۆ کورد ئەو مێژووە مێژووی بنیاتنانی شوناسی نەتەوەیی بوو ، شوناسێکی مژدەبەخشتر لەوەی کە ناسیۆنالیزمی کوردی بانگەشەی بۆ دەکرد ، جارێ بیست و پێنج ساڵی یەکەمی سەدەی بیستەم ڕۆژگاری لەبەریەکھەڵوەشاندنەوەی ئەو چوارچێوە ئاینیی و سیاسی و کلتورییەی ئیمپراتۆریەتی عوسمانی بوو کە شوناسی ئێمەی کوردی وەکو میلەتانی دیکە دەست نیشان دەکرد ،ئخر ئەو شوناسە دینیە کۆمەڵگای کوردی بە سێنتەری ئیمپراتۆریەتی عوسمانیەوە گرێ دەدا .\nبەھۆی ھەڵوەشاندنەوەی ئیمپراتۆریەتی عوسمانی ھەرجارەو لە سوچێکی دادەڕما و ھەرجارەی نەتەوەو گروپێک لە ئیمپراتۆریەتی عوسمانی جیادەبونەوەو ماڵی نەتەوەی خۆیان بنیات دەنا ، بەڵام دیسانەوە ژێرخانی فکری کورد سەرقاڵی بەیعەت دان بوو بە شوناسی ئیمپراتۆریەتی عوسمانی ،ئەمە ئەو دیمەنەیە لەکاتێکدا نیوەی یەکەمی سەدەی بیستەم ساڵانی لە دایکبوونی خەون و خەیاڵ و پرۆژەی تازە بوو ، ساڵانی ھاتنە کایەی جیابونەوەی شوناسی نەتەوەیی بوو لە شوناسە دینیەکەی ئیمپراتۆریەتی عوسمانی ، بەڵام نوخبەی سیاسی کوردی ئۆتۆنۆمی لە جیابونەوەو دروستکردنی دەوڵەتی کوردی بەلاوە گرنگتر بوو .\nبەڵام لە نیوەی دووەمی سەدەی بیستەم وێنەکە دەگۆڕێت و چونکە دەوڵەتی پۆست کۆلۆنیاڵ لەدایک دەبێت ، واتە دەوڵەتی حیزبۆکراتی شمولی سەربازی ، کورد لە خەمی پاراستنی شوناسی کوردبوون و بەردەوام بەخشینە بە رۆحیەتی بەرگری و شۆرشو خەباتی چەکداری ، لێرەوە چارەنووسی کۆمەڵگاشی پێوە گرێدەدرێت و بەشێکی زۆری توانا و ھێزو وزەی مرۆیی کۆمەڵگا لەگەڵ خۆیدا دەبات ، مەبەستم لەکەدارکردنی خەباتی چەکداری و شۆڕش نییە ، بەڵام لە ئاستی ستراتیژدا خەباتی چەکداری و شۆرشی شاخ زیانی بە شوناسی نەتەوەیی کورد گەیاندووە ، لە ھەندێک دۆخدا ڕێگر بووە لەبەردەم دروستبوون و بنیاتنانی ڕەگەزەکانی نەتەوایەتیدا ، خەباتی چەکداری و شۆڕشی شاخ ئەگەر بە دیوێکدا قەڵغان بووە بۆ پاراستن لە شوناسی کوردبوون ، بەڵام بە دیوەکەی تردا کوردی گەڕاندەوە بۆ قوناغی سەدەی نۆزدەھەم و سەرلەنوێ بەرھەمھێنانەوەی پێکدانانی چەکداری و شەڕی کورد کوژی لە نێوان ھێزە کوردییەکانی ئەو سەردەم و قۆناغە .\nکەواتە مێژووی شۆڕشی شاخ و چەکداری ھێزە کوردییەکان لە ناوەڕاستی شەستەکان و نەوەتەکان وێنایەکی لێکچووی مێژووی ئیمارەتە کوردییەکانی سەدەی نۆزدەھەم و ئەوەی ئێستاش دەیبینین لە ھێزە کوردییەکان دەرھاویشتەو گەڕانەوەیە بۆ ھەمان عەقڵ و ئایدۆلۆژیای ناوەڕاستی شەستەکان و نەوەتەکانی سەدەی بیستەم .\nکورد ناتوانێت جیاوازییەکانی ھەناوی خۆی کۆبکاتەوە ، لۆژیکی چەک لۆژیکی دابەشبوونە لە ھەناوی خۆیدا ، کورد لە باتی تفەنگ و قامچی پێویستی بە دیالۆگ و پانێڵ ۆرک شۆپە ، لەباتی ھونەری ھۆنینەوەی بوختانی سیاسی و تشھیرو ئیتھامکردنی یەکتر پێویستی بە قبوڵکردن و شوناس و جیاوازییەکانی ھەناوی خۆیەتی ، لەباتی سنورو جوگرافیای حزبی پێویستی بە نەخشاندن و بنیاتنانی سنوری نەتەوەییە .\nھەربۆیە ئەگەر نیوەی یەکەمی سەدەی بیستەم ڕۆژگاری ڕزگاربوون بێت لە فەنتازیای ئاینی لە ژێر قەڵەمڕەوی ئیمپراتۆریەتی عوسمانی ، ئەوا نیوەی دووەمی سەدەی بیستەم ڕۆژگاری دابەشبوون و ھاتنە کایەی شوناسی ناوچەگەرێتی و شارچێتی یە کە ئایدۆلۆژیای حزب بەرھەمی ھێناوە .


بەشێک لە میدیاکانی ئێران و لوبنان باس لەوە دەکەن بەم نزیکانە جێگرەوەیەک بۆ ئەبو مەهدی موهەندیس، جێگری پێشووی سەرۆکی حەشدی شەعبی دیاری دەکرێت و ناوی هادی عامری-یان بۆ ئەو پۆستە ئاشکراکردووە.\nئەمڕۆ هەینی، 3ی کانونی یەکەمی 2020، چەند میدیاکانی سەر بە حزبوڵا‌ی لوبنان ڕایانگەیاندوە: “بەپێی ڕێککەوتنێکی نێو لایەنە شیعییەکان هادی عامری ناوی لەلایەن هاوپەیمانێتییەکەی خۆیەوە کە هاوپەیمانی فەتحە، پێشکەشکراوە بۆ شوێنگرەوەی ئەبو مەهەدی موهەندیس، جێگری پێشوی سەرۆکی دەستەی حەشدی شەعبی عێراق”.\nهاوکات هەر لەوبارەیەوە ئاژانسی ئێرنای سەر بە حکومەتی کۆماری ئیسلامی ئێران ئاماژەی بەوەداوە: “دەبێت لەماوەیەکی نزیکدا شوێنگرەوەی موهەندس دیار بکرێت و بەپێی ڕیککەوتنەکانیش دانانی هادی عامری ئەگەری زۆر بەهێزە”.\nئاژانسە ئێرانییەکە ئەوەشی ئاشکراکردووە: “ڕیککەوتن لەسەر هادی عامری بۆ پۆستی جیگری سەرۆکی دەستەی حەشدی شەعبی کۆتایی هاتووە و ناوەکەی ڕادەستی سەرۆک وەزیران دەکرێت”.\nبەگوێرەی ئەو میدیایانە: “عامری کەسێکی تەواو گونجاوە بۆ ئەو پۆستە، چونکە پێشتریش لەچەندین شەڕی جیهادی ئیسلامی دژی داگیرکەران و دژی داعش بەشداری کردووە و بە (شێخی موجاهیدین)یش ناوبانگی دەرکردوە”.\nدیاریکردنی هادی عامری بۆ ئەو پۆستە لەکاتێکدایە، بەرەبەیانی ئەمرۆ هەینی 3ی کانونی دووەمی 2020، قاسم سولەیمانی ، فەرماندەی فەیلەقی قودسی سەر بە سوپای پاسدارانی ئێران لەگەڵ ئەبو مەهدی موهەندیس جێگری سەرۆکی دەستەی حەشدی شەعبی و هەشت فەرماندەی پاسداران وحەشد لە بۆردومانێکی فڕۆکە بێ فڕۆکەوانەکانی ئەمریکادا کوژران .\nهادی عامری لە ساڵی 1954 لە دیالە لەدایکبووە و بڕوانامەی سەرژمێری لە زانکۆی بەغدا بەدەسهێناوە، لەساڵانی هەشتاکان پەیوەندی بە ئەنجومەنی باڵای ئیسلامی کردووە و بەرەو سووریا و پاشان ئێران کۆچی کردووە.\nدامەزرێنەری سەرەکی رێکخراوی بەدر\nعامری دامەزرێنەری ڕێکخراوی بەدر و سەرۆکی ڕێکخراوەکەیە، لەنێوان ساڵانی 2010 تاوەکو 2014 وەزیری گواستنەوە بووە لە حکومەتەکەی مالیکی و پاشان بوو بە ئەندام پەرلەمانی عێراق لەسەر لیستی رێکخراوی بەدر کە هاوکات سەرۆکایەتی رێکخراوەکەشی دەکرد.\nدوای سەرهەڵدانی داعش لە ساڵی 2014 و دامەزراندنی حەشدی شەعبی، عامری رۆڵی سەرەکی گێڕا لە سەرکردایەتیکردنی چەکدارانی حەشد دژ بە رێکخراوی داعش، هەر ئەوەش وایکرد بەدرێژایی چوار ساڵی رابردوو، عامری بۆ دیارترین و بەهێزترین کەسایەتی نێو حەشدی شەعبی بگۆڕدرێت.


ڕامان لە قوڕئان .. ـ 12 ـ\n#ڕامان_لە_قوڕئان .. ـ 12 ـ\nبۆچی عیسا بە پێچەوانەی پێغەمبەرانی تر وشەی ـ قوم ـ بەکارناهێنێت ؟ علیهم السلام ..\nکاتێک سەرنج لە قوڕئان دەدەین هەمو پێغەمبەران لە کاتی گفتوگۆ و بانگەوازدا وشەی ـ قوم ـ یان بەکار هێناوە بۆ نمونە :خوای گەورە لەبارەی پێغەمبەر نوحەوە علیە السلام دەفەرموێت : (لَقَدْ أَرْسَلْنَا نُوحًا إِلَى قَوْمِهِ فَقَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُمْ مِنْ إِلَهٍ غَيْرُهُ) [الأعراف: 59].\nلەبارەی پێغەمبەر هودەوە عليه السلام دەفەرموێت : (وَإِلَى عَادٍ أَخَاهُمْ هُودًا قَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُمْ مِنْ إِلَهٍ غَيْرُهُ إِنْ أَنْتُمْ إِلَّا مُفْتَرُونَ) [هود: 50].\nلەبارەی پێغەمبەر صالحەوە عليه السلام دەفەرموێت : (وَإِلَى ثَمُودَ أَخَاهُمْ صَالِحًا قَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُمْ مِنْ إِلَهٍ غَيْرُهُ) [هود: 61]...\nلەبارەی پێغەمبەر لوطەوە علیه السلام دەفەرموێت : (وَلُوطًا إِذْ قَالَ لِقَوْمِهِ أَتَأْتُونَ الْفَاحِشَةَ مَا سَبَقَكُمْ بِهَا مِنْ أَحَدٍ مِنَ الْعَالَمِينَ) [الأعراف: 80]...\nلە باسی پێغەمبەر موسى عليه السلام دەفەرموێت : (وَإِذْ قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ يَا قَوْمِ إِنَّكُمْ ظَلَمْتُمْ أَنْفُسَكُمْ) [البقرة: 54]. یان : (وَإِذْ قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ) [إبراهيم: 6]...\nبەڵام کاتێک باسی عیسی علیە السلام دەکات نافەرموێت عیسی بانگی قەومەکەی کرد ، بەڵکو دەفەرموێت عیسی وتی :ئەی بەنی ئیسڕائیل : (وَقَالَ الْمَسِيحُ يَا بَنِي إِسْرَائِيلَ اعْبُدُوا اللَّهَ رَبِّي وَرَبَّكُمْ) [المائدة: 72]. یان : (وَإِذْ قَالَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ يَا بَنِي إِسْرَائِيلَ إِنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَيْكُمْ مُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيَّ مِنَ التَّوْرَاةِ وَمُبَشِّرًا بِرَسُولٍ يَأْتِي مِنْ بَعْدِي اسْمُهُ أَحْمَدُ فَلَمَّا جَاءَهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ قَالُوا هَذَا سِحْرٌ مُبِينٌ) [الصف: 6]...\nچونکە ( قوم )واتە ئەو کەسانەی کە بەهۆی باوکەوە بوون بە خزم ، پێغەمبەر عیساش باوکی نەبو تا بە ـ قوم ـ بانگی ئەو خەڵکە بکات ..!


مامۆستایه‌كی زانكۆ بڕوای وایه له‌نێوان زۆرینه و بنكه‌فراوان، حكوومه‌تی هاوپه‌یمانی پێك بهێنرێت\n2018-11-17 [12:48 PM]\nبه‌رزان عوسمان، ماموستای زانكۆ رایگه‌یاند، 95%ی وڵاتانی دنیای دیموكراسی كه حزبێك له هه‌ڵبژاردن 50+1 ده‌نگه‌كان ده‌هێنێت، ئه‌وه خۆی حكوومه‌ت دروست ده‌كات، به‌ڵام كاتێك حزبێك كه‌متر له‌و ڕێژه‌یه ده‌هێنێت، ئه‌وه بۆ دروستكردنی حكوومه‌ت به‌شداری بە حزبێك ده‌كات، وه‌ك ئێستای كوردستان، پارتی 45%ی ده‌نگه‌كانی هێناوه، من بڕوام وایه له نێوان حكوومه‌تی بنكه‌فراوان و زۆرینەدا، حكوومه‌تی هاوپه‌یمانی پێك بهێنن، كه دوو بۆ سێ حزب به یه‌كه‌وه حكوومه‌ت دروست بكه‌ن.\nبه‌رزان عوسمان ده‌ڵێت، ده‌بێ ئه‌و حزبانه‌ی لە حكوومه‌تی نوێی هه‌رێمی كوردستاندا به‌شداری ده‌كه‌ن، هێنده‌ی ئه‌و كورسییانه‌ی له په‌رله‌مان هه‌یانه پشكی وه‌زاری وه‌ربگرن و ڕێژه‌ی سەدی پێڕه‌و بكرێت، چونكه ئه‌وه گه‌ل بڕیاری داوه کە ده‌بێ كام حزب زۆرینه‌ی پشكه‌كانی حكوومه‌ت به‌رێت و خزمه‌تی بكات.\nباسی له‌وه‌ش كرد، حزبه‌كان ده‌نگده‌ری خۆیان هه‌یه، ده‌نگده‌رانیان دەنگیان به‌و حزبانه داوه، بۆیه نابێ ئه‌زموونی ڕابردوو دووباره بێته‌وه، نه پارتی حه‌قی خۆی به هیچ حزبێك بدات و نه ئه‌و حزبانه‌ش كه ده‌یانه‌وێت لە حكوومه‌تدا به‌شداری بكه‌ن له قورساییی خۆیان زیاتر داوای به‌شداری بكه‌ن.


بۆچوون / بیروڕا :: 29/04/2019\nلەناو كوردە حەیاتەكەدا نیشانەكانی هۆشیاریی سیاسی و نیشتمانپەروەریی زۆرن. یەكێكیان ئەوەیە كاتێك كە باسی سایكس-پیكۆ كرا مووی دەمارت هەڵسێ و بە عەرز و عروزی ئیستیعماردا بێیتە خوارێ چونكە هاتوون كوردستانی گەورەیان پاقلاوائاسا قاش كردووە و خەونی ناسیۆنالیزمە خەمڵیوەكەی كوردیان لەباربردووە.\nیەكێك نەزانێ ئەڵێ ئێمە پێشتر سەدان بسمارك و گاریباڵدی-مان هەبووە و خاوەنی دەوڵەتی سەربەخۆی خۆمان بووین! هەر لەسایەی ئێمەوە رۆشنگەرییەكەی ئەورپا گەیشتووەتە دوامەنزڵ، كەچی ئەو ئینگلیزە سەرخڕە بێناموسە هات و بەو سایكس-پیكۆ لەعنەتییە كوردی خستەوە سەر پلێت!\nموناسەبەتی ئەم قسانە چییە؟ وابزانم وتارێك بوو برادەرێكی عەرەب نووسێوێتی ئەڵێ سایكس-پیكۆ سەرهەڵدانی داعشی سەدساڵ دواخست... یەعنی ئەم بەزمی خەلافەت و كەلتوورە سیاسییەی كە داعش و هاوئاوازەكانی دەهۆڵی بۆ دەكوتن هەموویان بابەت و چەمك و جیهانبینیی پێش مۆدێرنیتەن كە پاریس و لەندەن لە سایكس-پیكۆدا تەفروتونایان كردن.\nباشترین بەڵگەش حاڵ و وەزعی ئەمڕۆی ناوچەكەیە كە ناچارمان ئەكات بڵێین (رەحمەت لە كفن دز).


چی لە پشت دووپاتكردنەوە لە مردنی ئەبوبەكر بەغدادی هەیە؟\nجارێكی تر هەواڵی بە سەختی برینداربوونی ئەبوبەكر بەغدادی سەركردەی رێكخراوی تیرۆریستی داعش لە میدیاكان بڵاو كرایەوە، ئەمەیش یەكەمینجار نییە وەها هەواڵێك لە بارەی پێكانی یان كوژرانی بڵاو بكرێتەوە. هەر لە دەست پێكی هێرشی هاوپەیمانان و سوپای عێراق بۆ سەر داعش لە 2015ەوە، تا ئێستە چەندانجار هەواڵی كوژران یان برینداربوونی بەغدادی بڵاو كراوتەوە، لێرە پرسیار ئەوەیە چی شاراوە لە پشتەوەی ئەو هەواڵانە هەیە؟.\nتا ئێستە هەموو ئەو هەواڵانەی لە بارەی كوژران یان برینداربوونی ئەبوبەكر بەغدادی سەركردەی گرووپی تیرۆریستی داعش، بڵاو كراونەتەوە، هیچ بەڵگەیەكی سەلمێنەری لەگەڵدا نەبووە. دوایین هەواڵیش كە رۆژی دووشەم 13ی ئاب/ئۆگستس بڵاو كرایەوە باس لە مردنی بەغدادی دەكات لەسەر جێگەكەی لەسەر خاكی سووریا، دوای ئەوەی گوایە لە حوزەیرانی رابردوو لەو كاتەی سەرپەرشتی كۆبوونەوەیەكی سەركردەكانی داعشی كردووە، لەلایەن فڕۆكە جەنگییەكانی عێراقەوە بۆمبباران كراوە.\nهەواڵەكە بە جۆرێك بڵاو كراوەتەوە كە دووپات لە مردنی بەغدادی دەكاتەوە، بەوەی بەهۆی هێرشەكەوە بە سەختی بریندار بووە و هەر بەهۆی سەختی برینەكەی گیانی لە دەست داوە و ناكۆكیش كەوتووەتە نێوان سەركردەكانی داعش بەوەی كێ شیاوە جێگەی بەغدادی بگرێتەوە؟.\nلە هەواڵەكەدا ناوی ئەبو عوسمانی توونسی دێت كە جێگەی بەغدادی بگرێتەوە، هاوكات باس لە رەتكردنەوەی توونسی دەكرێتەوە لەلایەن داعشە عێراقییەكان.\nتا ئێستە هاوپەیمانی نێودەوڵەتی بە هیچ شێوەیەك هەواڵەكەی پشتڕاست یان رەت نەكردووەتەوە، تەنیا ئەوە نەبێت كە دەڵێ بەگوێرەی راپۆرتەكان بەغدادی بەهۆی سەختی برینەكەی لەسەر جێگەكەی گیانی لە دەست داوە.\nزانیارییەكەی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی لەو كاتەدا جێگەی گومانە كە تەواوی زانیارییەكە پشتی بەستووە بە یەك سەرچاوە، ئەویش سەرچاوەیەكی عێراقییە.\nگومانەكان لەبارەی مردنی بەغدادی لەو كاتەدا زیاتر دەبن، داعش بە قۆناغێكی زۆر هەستیار تێدەپەڕێت و هیچ زانیارییەك لەسەر ئەو پرسە نارووژێنێت، ئەمەیش وای كردووە میدیا جیهانییەكان نەتوانن لە رێگەی سەرچاوەی تایبەتەوە لەناو داعش پشتڕاستی زاینارییەكانیان بكەنەوە، بەوەیش زیاتر دەرگای پێشبینی و مقۆ مقۆ دەكاتەوە و هەواڵەكانیشی بڵاو دەكرێنەوە زیاتر لە یەك چوارچێوەدا دەخولێنەوە.\nبڵاوبوونەوەی هەواڵەكە لە كاتێكدایە داعش لە عێراق لە خۆرێكخستنەوەدایە لە نێو ئاوارەكانی ناو كەمپی ئاوارەكان و ناو شاریش، كە ئەو پرسە رەهەندێكی سیاسی قووڵی لە نێوان شیعە و سوننەی عێراق هەیە، بەتایبەتتر لە دوای 2003 كە شیعەكان دەسەڵاتیان گرتە دەست، هاوشانی ئەو رەهەندەش بوونی میلیشیاكانی شیعە لەو ناوچانە زیاتر بەنزین بە ئاگرەكە دادەكەن و وەك هێزێكی داگیركەر مامەڵە لەگەڵ خەڵكی ناوچەكە دەكەن.\nلە راپۆرتەكەی "شەرقولئەوسەت" باس لە شكستی داعش لە رووی سەربازییەوە دەكات، پێی وایە ئەو شكستە پەردەپۆشی پرسە لە قووڵاییەوە دەكات كە ئەویش پشتگوێخستنی سوننەی عەرەبی عێراقییە، كە سیاسییە شیعەكان جگە لە مامەڵەكردنێكی سەر پێیانە لەگەڵ سیاسییە سوننەكان كە خۆیان پێ نوێنەری پێكهاتەی سوننەیە، هیچی تریان نەكردووە، ئەو شڕۆڤەیەش وا دەكات ناوچە سوننەكان ژینگەیەكی لەبار بێت بۆ گەڕانەوەی قاعیدە یان داعش.\nهەروەها هەبوونی سەركردەیەكی سەربازی زۆری بەعس لەناو داعش، وا دەكات ململانێیەكی سەخت هەبێت لەسەر شوێنگرتنەوەی بەغدادی، ئەگەر هەواڵی مردنی راست دەربچێت. ئەمەیش هۆكار و پاڵنەرە كە ئەبو عوسمان توونسی لە نێو زۆرینەی بەرپرسانی داعش رەتكراوەتەوە بەهۆی وابەستەیی قووڵی داعش بە عێراقەوە بە پلەی یەكەم، پێش ئەوەی بپەڕێتەوە بۆ سووریا و ببێتە رێكخراوێكی نێو نەتەوەیی بۆ جیهادییەكان كە لە هەموو دنیاوە روویان تێ كرد.\nناكرێت بڵاوكردنەوەی هەواڵی كوژرانی بەغدادی لە دیوە سیاسییەكەی دایماڵی، بەتایبەت لە دۆخێكی وەك ئێستەدا كە دوای هەڵبژاردنی 12ی ئایاری رابردووی عێراق، هێشتا نەتوانراوە حكوومەت پێك بهێنرێت. بۆیە بڵاوبوونەوەی وەها خەبەرێك رەنگە وەك كەرەستەیەكی ململانێ لەسەر ئەوەی كێ براوە دەبێت لە پێكهێنانی حكوومەت و دەبێتە سەرۆك وەزیرانی داهاتوو، بۆیە دوور نییە هەواڵی مردنی بەغدادی پێشەكی قۆناغێكی نوێی سازشی سیاسی بێت لە عێراق.


کێ چ دەڵێ با بڵێ، لە کۆی پێنج دادوەرەکەی دادگای پێداچوونەوە، سێیان پارتین و ھەر ئەو سێیەش بڕیاری دادگایی تاوانەکانیان تەئیید کرد. ئەو دادوەرانە پێش ئەوەی نوێنەری کەس بن، نوێنەری حزبەکانی خۆیانن و بۆیەش حزب لەوێی داناون تا پارێزەری مەساڵحی حزب بن. کەواتا پارتی بڕیاری داوە.\n* ئەو کردەوانەی کە وەکو تاوان بەسەر ئەو سزادراوانەدا کراوەتە ماڵ رەنگبێ یەکێک بێت لە گەورەترین سکانداڵەکانی مێژوو کە بەناوی قانونەوە تۆمار کرابێت. چونکە نەک ھەر ھیچ دەققێک لە قانوندا نییە پشتیان پێ بەستبێت، بگرە رێگا خۆشکەرە بۆ قەیرانێکی سیاسیی گەورە بە تایبەت لەگەڵ ئەمریکا وئەوروپا! جا فەرقی ئەو قەرارە لەگەڵ موشەکەکانی حەشد چین کە بە باڵیۆزخانەی ئەمریکاوە دەنرێن لە بەغدا؟ *\nمەسەلەی دانیشتن لەگەڵ کۆنسوڵ و سەردانی کۆنسوڵخانە وەکو تاوان وێنا کراوە و ئینجا داوا لە دیندار زێباریش دەکرێ کە بۆ ئەو وڵاتەنەی روون بکاتەوە کە ئەوانە جاسوس بوونە و ئەوە قەراری دادگایە! ئایا پارتی بەدوای تۆڵەکردنەوە لە ئەمریکایە؟ ئەگەر تۆڵەکردنەوە نییە ئەوە سوکایەتیکردنە بە ئەمریکا و ئەڵمانیا کە بە ھێزی ئەوان ھەرێم ھێشتا نوززەیەکی تێدا ماوە. باوەڕ ناکەم نوێنەرایەتیی ئەو وڵاتانە و خودی وڵاتەکان وا بە ھاکەزایی بەسەر ئەو ئەوەدا تێپەڕن.\n* قسەیەک ھەیە دەڵێ کوڕەکان باجی ھەڵەی باوکەکانیان دەدەنەوە، بەڵام لە راستیدا لە کوردستان باوکەکان باجی ھەڵەی کوڕەکانیان دەدەنەوە.


مایه‌گوزارییه‌که‌ی حوکمه‌ت شتێکی ئه‌وتۆ نییه - Radio Sweden Kurdish - Radyoya Swêdê - ڕادیۆی سوید | Sveriges Radio\nمایه‌گوزارییه‌که‌ی حوکمه‌ت شتێکی ئه‌وتۆ نییه\nبڵاو کرایه‌وه torsdag 11 februari 2010 kl 14.53\nحوکمه‌ت به‌ڵێنی دابوو 40 هه‌زار کار له میانی ئه‌مساڵدا بۆ ئه‌وه په‌یدا بکات، بێکاران چالاک بکرێنه‌وه. به‌ڵام پاش مانگ و نیوێک هه‌ر 109 که‌س له‌و به‌رنامه‌یه‌دا خراونه‌ته کار که حوکمه‌ت به Lyft ـ ڕابوون ـ ناوی ناوه. لارش شێرنکڤیست ئه‌و کاره‌ی کاردۆزگه‌کان به ڕێوه ده‌بات که له ڕێوه‌یه‌وه بواری کارکردن په‌یدا ده‌کرێت.\nشێرنکڤیست ده‌ڵێت چه‌ند شاره‌وانییه‌ک و چه‌ند خاوه‌ن کاری گشتییه‌ک چه‌ند که‌سێکیان بۆ مه‌شقه‌کار ـ پراکتیک ـ به خۆوه گرتووه، به‌ڵام تاکوو ئێستا کاره‌کان به‌و جۆره پێش نه‌چووه که بیرمان بۆیان بردووه.\nبه‌پێی به‌رنامه‌که‌ی حوکمه‌ت بڕیار وا بوو له سه‌ره‌تای ئه‌مساڵه‌وه بواری مه‌شقکاریی سێ تا شه‌شمانگه به‌و ئه‌و که‌سانه هه‌موار بکرێت که ماوه‌یه‌کی کورت یا درێژه بێکارن. مه‌به‌ستیش ئه‌وه‌یه که شاره‌وانی و ده‌وڵه‌ت و ڕێکخراوه‌کان کاری مه‌شقکاری له بواری ژینگه و داره‌وانی و چاودێری و فێرکاریدا بۆ بێکاران دابهێنن و له‌وێوه بێکاران بۆیان بڕه‌خسێت پێوه‌ندیی له‌گه‌ڵ ژیانی کارکردندا پێکه‌وه بێنن. جا ئه‌و که‌سه‌ی کارێکی به‌پێی به‌رنامه‌ی ڕابوونی بۆ دابین ده‌کرێت کۆمه‌کی ئه‌و چالاکییه‌ی ده‌کرێت و ده‌بێت چواریه‌کی کاته‌که‌ی بۆ گه‌ڕان به دوای کاردا ته‌رخان بکات.\nبۆ ئه‌م ساڵ حوکمه‌ت 40 هه‌زار کاری وای به به‌رچاوه‌وه گرتبوو، به‌ڵام وا نیزکه‌ی مانگونێوێک به‌سه‌ر چووه و جارێ 109 که‌س بواری مه‌شقکارییان بۆ دابین کراوه. لارش شیرنکڤیستی سۆسیالدێمۆکراتی ئه‌ندام له ئه‌نجومه‌نی شاره‌وانیی نۆرشۆپیک که کاردۆزگه ئه‌رکه‌که‌ی پێ سپاردووه ده‌ڵێت گه‌لێک شاره‌وانیی هه‌ن که له‌م بواره‌دا دوودڵن چونکه هیچ بودجه‌یه‌ک بۆ ئه‌م کاره‌یان دیاری نه‌کراوه و که‌سیش پاداش ناکرێت ڕێ بۆ بێکاران بنوێنێ تا کاری وا بدۆزنه‌وه.\nڕێکخراوی خاوه‌نکارانی شاره‌وانی و ئه‌نجومه‌نی پارێزگه‌کان لای وایه که پرۆژه‌ی وا سێ مانگێک ده‌کێشێت تا به‌ته‌واوی ده‌خرێته گه‌ڕ، به‌ڵام ڕوونی ده‌کاته‌وه ئه‌و شاره‌وانییانه‌ی بێکاران به خۆوه ده‌گرن پاداشت ده‌کرێن و قه‌ره‌بوو ده‌کرێنه‌وه. شێرنکڤیست ده‌یه‌وێت حوکمه‌ت ڕێساکان بگۆڕیت و له‌و باوه‌ڕه‌دایه ئه‌م جۆره مه‌شقکارییه ده‌بێت خولی ڕێنواندنی بخرێته پاڵ بۆ ئه‌وی کاریگه‌رییه‌کی باشتری هه‌بێت. ئه‌گینا ئه‌م هه‌مووه زۆر سه‌رکه‌وتوو نابێت


بەپێى لێكۆڵينەوەيەكى نوێ لەسەر ڤايرۆسى كۆرۆنا كەرتى تەندروستى ولايەتە يەكگرتوەكانى ئەمريكا سەدان مليار دۆلار خەرجيەتى و پەستانەكانيش لەسەر ئەو كەرتە بەردەوام زياد دەكات ئەوەش بەهۆى كەمى پيێداويستى پزيشكيەوە.\nبەپێى لێکۆڵینەوەکە كە توێژەرانى زانكۆى نيويۆرك ئەنجاميانداوە و ڕۆژنامەى "دەيلى مەيڵ"ى بەرتيانى بڵاويكردوەتەوە، لەوانەيە تێچوى چارەسەرى توشبوانى ڤايرۆسى كۆرۆنا لە ولايەتە يەكگرتوەكانى ئەمريكا بگاتە 654 مليار دۆلار.\nلەئێستادا سيستمى تەندروستى ئەمريكا بەهۆى زۆرى توشبوانى ڤايرۆسى كۆرۆناوە پەستانێكى زۆرى لەسەرە و بەهۆى ئەوەشەوە دەناڵێنێت، ئەوەش بەهۆى نەبونى جێگە و پێداويستى تەواو بۆ ئەو هەموو نەخۆشە، بەتايبەتى كەمى ئامێرى هەناسەدانى دەستكردن وقەرەوێڵە و پێداويستيەكانى تريش.\nتوێژەرەکان باس لەوە دەكەن، ڕێژەى ناوەندى چارەسەرى يەك توشبوى ڤايرۆسى كۆرۆنا 3 هەزار و 45 دۆلارە، ئەوەش چوار هێندەى تێچوى چارەسەرى توشبويەكى ئەنفلۆنزاى ئاساييە، ئەگەر 80%ى ئەمريكيەكان توشى ڤايرۆسى كۆرۆنا بن لەگەڵ لەبەرچاوگرتنى تێچوى پێداويستيەكانى ترى وەك ئامێرى هەناسەدانى دەستكرد و خراپبونى سيەكان و ئەندامەكانى تر ئەوا تێچووى كۆرۆنا لەسەر ئەمريكا 654 مليار دۆلار دەبێت.\nدكتۆر "بروس.ى.لى" مامۆستاى سياسەتە تەندروستيەكان و ئيدارەدان لە زانكۆى نيويۆرك و نوسەرى لێكۆڵينەوەكە دەڵێت، تائێستا خەڵك دەڵێن كە ڤايرۆسى كۆرۆنا وەك ئەنفلۆنزا وايە و هەندێكى تريش دەڵێت تەنها هەڵامەتێكە، بەڵام تەواو پێچەوانەيە و چارەسەرى ڤايرۆسى كۆرۆنا تێچووى زۆر زياترە لە چارەسەرى ئەنفلۆنزا، چونكە تێچوەكانى دواى چاكبونەوەش بەردەوام دەبن و تەنانەت دواى پەتاكەش بەردەوام دەبن.\nشارەزايان گريمانەيەكيان گەشەپێداوە كە تێيدا باس لە ڕێژەكانى توشبونى هاوڵاتيانى ئەمريكا دەكات بە ڤايرۆسەكە و تێچوى چەند دەبێت.\nئەنجامى گريمانەكە باس لەوەدەكات، تێچوى يەك توشبوى ڤايرۆسەكە 3045 دۆلارە، لەئەگەرى حسابكردنى تێچوى ئاسەوارە درێژخانەكانى وەك خراپبونى سيەكان و ئەندامەكانى ترى جەستە تێچوەكە بەرز دەبێتەوە بۆ 3994 دۆلار.\nرونيشكراوەتەوە، ئەگەر 20%ى دانيشتوانى ئەمريكا توشبوى كۆرۆنا ببن ئەوا تێچوى پزيشكى 163 مليار و 400 مليۆن دۆلار دەبێت و تێچوى تريش دەگاتە 214 مليار و 500 مليۆن دۆلار.\nئەگەر 50% دانيشتوانى ئەمريكا توشى ڤايرۆسى كۆرۆنا ببن ئەوا تێچوى پزيشكى ڕاستەوخۆ 408 مليار و 800 مليۆن دۆلار دەبێت، ئەگەر 80% ى دانيشتوان توشببن ئەوا تێچوى ڕاستەوخۆ دەگاتە 654 مليار دۆلار.\nتائێستا نزيكەى 3 مليۆن كەس لە جيهاندا توشى ڤايرۆسى كۆرۆنا بوون و زياتر لە 200 هەزاريان گيانيان لەدەستداوە، ئەمريكاش زەرەرمەندترين وڵاتى جيهانە و بە تەنها نزيكەى يەك مليۆن توشبوو و زياتر لە 54 هەزار گيانلەدەستدانى تۆمار كردوە.\nهەرچى سەبارەت بە هەرێمى كورستانيشە، بەپێی بەیاننامەيەكى وتەبێژی حكومەتى هەرێمى كوردستان زیاتر لە 14 ملیۆن دۆلار لە مانگی ڕابردوو و ئەم مانگەدا بۆ ڕوبەڕوبونەوەی کۆرۆنا خەرج كراوە و 1 ملیار و 450 ملیۆن دینار بۆ وەزارەتی ناوخۆ خەرج كراوە.\nبەپێى داتاكان كە تا ئەو كاتە لە هەرێمى كوردستان 337 توشبوى ڤايرۆسەكە هەبو، ئەگەر ژمارەكە دابەش بكرێت بەسەر ژمارەی نەخۆشەكاندا هەر توشبویەك نزیكەی 39 هەزار دۆلارى بۆ خەرج كراوە، ئەمە بەلەبەرچاوگرتنى ئەو كەسانەى لە دەرەوەى وڵات گەڕاونەتەوەو كەرەنتين كراون.


كەمال دەرباس: ئاوارەكانی رۆژئاوای كوردستان پێویستیی زۆریان بە دەرمان و شیری منداڵان هەیە | دەزگاى زارى کرمانجى\nكەمال دەرباس: ئاوارەكانی رۆژئاوای كوردستان پێویستیی زۆریان بە دەرمان و شیری منداڵان هەیە\nكەریم سمكۆ- رۆژئاوای كوردستان\nئەندامێكی بەڕێوەبەری مانگی سووری كورد لە رۆژئاوای كوردستان لە چاوپێكەوتنێكی زاری كرمانجیدا رایگەیاند: بەهۆی ئاڵۆزییەكان لە رۆژئاوای كوردستان و بەردەوامی شەڕ لەنێوان هێزەكانی سەر بە دەوڵەتی توركیا و شەڕڤانانی هەسەدە، تەنها لە ناوچەكانی گرێسپی و سەرێ كانیێ نزیكەی 300 هەزار كەس بەهۆی هێرشی دەوڵەتی توركیا ئاوارەبوون و ئێستا لە ژیانێكی سەختدان.\nكەمال دەرباس، ئەندامی بەڕێوەبەری مانگی سووری كورد لە رۆژئاوای كوردستان، رایگەیاند ئێستا بەهۆی هاتنی وەرزی سەرما ئاوارەكان لە ژیانێكی سەخت و دژواردان و پێویستی زۆریان بە پێداویستی زستانە و دەرمان و پێداویستییە پزیشكییەكان هەیە.\nگووتی: رێژەیەكی زۆری ئاوارەكان ناوچەكانی خۆیان جێهێشتووە، ژیانیان پڕ زەحمەت و سەختە، ئێستاش لە دەروبەری گرێسپی و سەرێ كانیێ و چەند ناوچەیەكی تر، روبەڕوبوونەوە و شەڕ هەیە، ئەمەش بۆتە هۆكاری ئەوەی خەڵكی ئەو ناوچانە ئاوارە بن و نەتوانن لە شارەكانی خۆیان ژیان بكەن، ئیدی بەناچاری روو لە ناوچە ئارامەكانی و دێرك و حەسەكە و قامشلۆ دەكەن.\nدەرباس سەبارەت بە هاتنی وەرزی سەرما و رەوشی ئاوارەكان، دەڵێت: هەتا دێت دۆخی ئاوارەكان زەحمەتتر دەبێت، چونكە وەزری سەرما دەستپێدەكات و ئاوارەكانیش پێویستییان بە یارمەتی مرۆیی زیاترە، بەتایبەتی كەلوپەلی وەرزی زستان و پێخەف و جلوبەرگی زستانە.\nسەبارەت بە هاوكاری خەڵكی هەرێمی كوردستان و رێكخراوەكانی نێودەوڵەتی بۆ ئاوارەكان، كەمال دەرباس رایگەیاند: بەراستی خەڵكی هەرێمی كوردستان خەمخۆرانە دەستیان بە كۆكردنەوەی هاوكاری و راگەیاندنی كەمپین كردووە، ئەمە جێگای دەستخۆشی و رێزگرتنە، ئەمە ئەوپەڕی هەستكردن بە ئازاری خوشك و براكانیانە لە شارەكانی رۆژئاڤای كوردستان، ئێمە ماندووبوون و كۆمەك و هاوكارییەكانیان بەرز دەنرخێنین و رۆژانەش كاروانی ئەو هاوكارییانەمان لە دەروازەی سێمالكاوە بەدەست دەگات و ئێمەش بۆ خێزانە ئاوارەكان لە كەمپەكانی قامشلۆ و دێرك و حەسەكە بەڕی دەكەین كە لە مانگی نۆی ئەمساڵەوە تا ئێستاش هاوكارییەكانیان دەگەیەننە دەستی ئێمە، وەهەروەها رێكخراوەكانی ناو هەرێمی كوردستان و نێودەوڵەتیش هاوكارییەكی باشیان گەیاندۆتە ئاوارەكان.\nوەك ئەو ئەندامەی مانگی سووری كوردی دەڵێت: تەنها لە گرێسپی و سەرێ كانیێ نزیكەی 300 هەزار ئاوارەمان هەیە، زۆرینەی ئەو ئاوارانە لە حەسەكە نیشتەجێ كراون، لەناو ئەو ئاوارانەدا رێژەیەكی زۆری منداڵان هەن، پێویستییان بە جلی زستانە و دەرمان و چارەسەری هەیە، چونكە بەهۆی سەرما نەخۆشی لەناو منداڵاندا هەیە، وە شیری منداڵان یەكێكە لە هەرە پێداویستییە گرنگەكان،\nسەبارەت بە پڕۆسەی خوێندن لە رۆژئاوای كوردستان و بەتایبەتیش لەو ناوچانەی شەڕ هەیە، دەرباس دەڵێت: ئەو شوێنانەی شەڕی تێدا هەیە، خەڵك ناتوانن لەوێ بژین و خەڵكی مەدەنی هەمووی ئاوارە بووە، ئەو ئاوارانەی كە روو لە ناوچە ئارامەكانیش دەكەن یان دەچنە كەمپ و خێوەتگاكان، یان لەناو بینایەی قوتابخانەكان نیشتەجێ كراون، هەتا ئێستا نزیكەی 52 قوتابخانە ئاوارەی تێدا نیشتەجێ كراون و تێیدا دەخەون، ئیدی پڕۆسەی خوێندن و پەروەردە لە زۆربەی ئەو شوێنانەی ئاوارەی تێدان پەكی كەوتووە.\nدەربارەی هەوڵەكانیان بۆ دەستپێكردنەوەی پڕۆسەی پەروەردە و خوێندن لەو ناوچانە، دەرباس دەڵێت: لەگەڵ بەڕێوەبەری خۆسەر لە هەوڵداین بۆ ئەوەی ئەو ئاوارانەی لە قوتابخانەكان نیشتەجێ كراون، كەمپیان بۆ بكەینەوە، بۆ ئەوەی هەم بینایەی قوتابخانەكان وەگەڕ بخرێنەوە و قوتابییەكان لە پڕۆسەكە بێبەش نەبن، هەمیش لەو كەمپانەی كە بەرنامەرێژیمان بۆ كردوون بۆ ئەوەی دروست بكرێن بۆ ئاوارەكان، لەوێش قوتابخانە بكەینەوە بۆ ئەوەی منداڵی ئاوارەكانیش بگەڕێنەوە سەر پڕۆسەی خویندن.\nكەمال دەرباس، داواكاری بۆ رێكخراوە نێودەوڵەتییەكان و حكوومەتی هەرێم و خەڵكی هەرێمی كوردستان هەیە ئەوانەی بەنیازن هاوكاری ئاوارەكانی رۆژئاوای كوردستان بكەن، ئەو پێداویستییانە كۆبكەنەوە كە ئاوارەكان پێویستییانە، گووتی: داوا لە خەڵكی كوردستان دەكەم ئەگەر هاوكارییەكانیان بۆ ئاوارەكانی رۆژئاوای كوردستان كۆبكەنەوە، شیری منداڵان و پێداویستی زستانە لە پێداویستییە هەرە لە پێشەكانە بۆ ئاوارەكان، چونكە وەكو باسمكرد وەرزی زستانە بەڕێوەیە، نەخۆشی لەناو منداڵان هەیە پێویستییەكی زۆرمان بە دەرمان و پێداویستییە چارەسەرییەكانە، لەگەڵ شیری منداڵان.


ئه‌نفالستان – ئەنفالکراوەکان ئامادەن بگەڕێنرێنەوە\nئەنفالکراوەکان ئامادەن بگەڕێنرێنەوە\nشوبات 05, 2020 Omer ئه‌نفال, هه‌واڵ لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە ئەنفالکراوەکان ئامادەن بگەڕێنرێنەوە\nئەنفالستان لە پەیوەندییەکدا سالار محمود راوێژکاری سەرۆکایەتی کۆماری عێراق رایگەیاند کە “کاری پشکنین بۆ ئەو روفاتانە تەواو کراوە کە لەگۆڕە بەکۆمەڵەکەی سەماوە هەڵدراونەتەوەو رەوانەی پزیشکی دادی بەغدا کراون.\nکاری پشکنینی ۱۷۱ روفاتی ئەنفالکراوانی کورد تەواو کرا” ” وتیشی ئێستا روفاتی ئەنفالکراوەکان و ئیزیدیەکان پێکەوە لەسەر رەفە ریزکراون” بە مەبەستی بە دواداچوونی دوا کارەکانی پشکنینی ۱۷۱ روفاتی گۆڕە بە کۆمەڵەکەی سەماوە. سەردانی پەیمانگای پزیشکی دادوەریی بەغدام کرد لە ناوچەی (باب المعظم)، ئەمڕۆ ۲٠۲٠/۲/٥ بەپێی راپۆرتی بەڕێوبەری طب العدلی بەغدا کاری پشکنین بۆ روفاتەکان تەواو بوەو ئاگاداری وەزارەتی شەهیدان و ئەنفالکراوان و دامەزراوەی شەهیدانی بەغدا دەکەن بۆ ئەو مەبەستە. لە نزیکەوە کارەکانی تیمی پشکنینمان بینی و سەردانی روفاتە پیرۆزەکانم کردەوە.\nبەشێک لەبەڵگەو کەلوپەلەکان و شێوازی تۆمارکردن و ڕیزبەندی و چۆنێتی هەڵگرتنیانم بینی. بەو ئیمکانیاتەی لەبەردەستی ئەم دائیرەیەو تیمی پشکنیندایە دڵسۆزانە کارەکانیان ئەنجامداوە. بەڵام کاری DNA یان بۆ نەکراوە چونکە سامپڵی کەسوکاری ئەنفالکراوەکانیان لا نیە. یا راستر بڵێم لەبنەماوە گرفتێک لەم پرۆسەیەدا هەیە، سامپڵ (عینة)ی کەسوکاری ئەنفالەکان وەرنەگیراوە کە دەبوو لە دوای راپەڕینەوە ئەم ئەرکە لە کورستانەوە ئەنجام بدرایە، یان لەگەڵ هەڵدانەوەی یەکەم گۆڕی بەکۆمەڵی ئەنفالکراوەکاندا ئەم کارە ئەنجام بدرایە.\nلەبەر ئەوەی هێشتا روفاتی زۆر کەم لە ۱۸۲٠٠٠ هێنراوەتەوە درەنگ نیە حکومەتی کوردستان ئەم ئەرکە راپەڕێنێ.


16/9/2021 - 23:13\nله به‌رده‌واميى سه‌ردانه‌كه‌يدا بۆ به‌ريتانيا، ئێواره‌ى ئه‌مڕۆ پێنجشه‌ممه 2021/9/16 نێچيرڤان بارزانى، سه‌رۆكى هه‌رێمى كوردستان، له له‌نده‌ن پێشوازى له جۆن مێجه‌ر سياسه‌تمه‌دار و سه‌رۆك وه‌زيرانى پێشووترى به‌ريتانيا و دۆستى گه‌لى كوردستان كرد.\nله ديدارێكدا نێچيرڤان بارزانى سوپاس و پێزانينى گه‌لى كوردستانى بۆ جۆن مێجه‌ر دووپات كرده‌وه بۆ ئه‌و پشتيوانى و هاوكارييه‌ى نه‌وه‌ده‌كانى سه‌ده‌ى ڕابردوو له ڕۆژانى ته‌نگانه‌دا پێشكه‌شى كرد و له‌گه‌ڵ وڵاتانى ديكه‌ى دۆست به هاناى گه‌لى كوردستانه‌وه هاتن كه له ئه‌نجامدا بڕيارى 688ى نێوده‌وڵه‌تى ده‌رچوو و ناوچه‌ی نه‌فڕين و نه‌واى ئارام بۆ گه‌لى كوردستان دامه‌زرا.\nله‌مباره‌يه‌وه نێچيرڤان بارزانى گوتى: گه‌لى كوردستان هه‌رگيز هاوسۆزی و دۆستايه‌تيى جه‌نابتان و گه‌ل و حكوومه‌تى به‌ريتانيا و وڵاتانى ديكه‌ى دۆست له بير ناكات و هه‌ميشه به ڕێز و پێزانينه‌وه له هاوكارى و پشتگيريتان و له بایه‌خدانی به‌رده‌وامتان به دۆزه ڕه‌واکه‌ی ده‌ڕوانێت.\nلاى خۆيه‌وه جۆن مێجه‌ر سۆز و خۆشه‌ويستيى خۆى بۆ گه‌لى كوردستان دووپات كرده‌وه و هيواى سه‌ركه‌وتنى بۆ گه‌ل و ئه‌زموونى هه‌رێمى كوردستان خواست.


بنگەهێ لالش بیرهاتنێن رادیۆیەکا کوردی ل بیردئینت - رۆژناما بنگەهێ لالش\nتۆارلالش يا راگه‌هاندنێ\nهێڤاريا ئيرۆ 14/11/2019ێ و ب مەرەما ئاشناکرنا نەڤیێن نوو دگەل سەردەمێ بۆری بنگەهێ لالش تایێ باعەدرێ ب هەڤکاری دگەل گرۆپێ رەوشەنبیری و جڤاکی ل دهۆکێ رابوون ب ئامادەکرنا سمینارەکێ بۆ بەڕێز (جه‌مال بەرواری) وەک پێشکێشکەرێ رادیۆیا کوردی ل بەغدا ل دۆر بابەتێ (ئێکەم رادیۆیا کوردی ل بەغدا) ل بارەگایێ بنگەهێ لالش تایێ باعەدرێ ب ئامادەبوونا نوێنەرێن دام و دەزگەهێن میری و حکومی و جەماوەری ل باعەدرێ و دەڤەرێ و بنگەهێ لالش شێخان و سەنتەرێ رەوشەنبیری شێخان و ئەنجومەنێ ئافرەتان ل باعەدرێ و رەوشەنبیر وموختار و کەسایەتی و تەخێن جڤاکی یێن جودا جودا ژ ئافرەت و قوتابی و لاو و گەنج و حژێکەرێن جیهانا ئەدەبیات و راگەهاندنا کوردی و ئەندامێن گروپێ ناڤبری و دەستەیا بنگەهێ لالش باعەدرێ.\nسمینارا ناڤبری ب خێرهاتنا تەڤایا ئامادەبوویان و سمینار بێژی دەستپێکر ژبال بەرپرسێ بنگەهێ لالش تایێ باعەدرێ بەڕێز (خلات باعەدری)، پاشی سمینار بێژی تیشک ئێخستە سەر کورتیەکا ژیانا خۆ و بزاڤ و کار چالاکیێن پێ رابووی.\nلدیڤ دا رۆناهی ئێخستە سەر دیرۆکا ڤێ رادیۆیا کوردی و قۆناغێن تێرا دەرباز بووی و گرنگترین ویستگەهێن وێ یێن خەباتا ئەدەب و هۆنەر و ژیانا جڤاکێ کوردی ل سالێن زەحمەت و دژواردا، زێدەباری بەحسکرنا رۆلێ رادیۆیا ناڤبری د ڤەژینا کەلتۆرێ کوردی د درێژاهیا حەفتی سالێن خزمەت و ئاشکراکرنا چەندین زانیاری و و هەلویستێن بالکێش بۆ تەڤایا ئامادەبوویان ل کار و خەباتا وێ رادیۆیێ.\nپاشی دان و ستاندنەکا گەرم لدۆر بابەتی هاتە کرن ژبال ئامادەبوویان و سمینار بێژی و ل دۆر ناڤەرۆکا ڤێ هێڤاریا رەوشەنبیری کو ببوە جهێ خۆشحالیا تەڤایا ئامادەبوویان.\nل داویێ ژی چەند پەرتۆکێن جۆراو جۆر یێن نڤیسەرێن گرۆبی ژبال نڤیسەرێن پەرتۆکا هاتنە پار ڤەکرن بسەر هندەک ژ بەرێزن ئامادەبووی.\nالسابق: سالڤەگەرا ئازادکرنا شنگالێ لسەر دەستێ پێشمەرگەى\nالتالى: ژڤانێ هنارتنا مووچێ فەرمانبەرێن هەرێما کوردستان ل بەغدا هاته ئاشکه‌را کرن


ئایا خواردنی قارچك ته‌ندروسته؟ پسپۆڕان چی ده‌ڵێن؟\n13/2/2019 09:44 AM\nقارچكه‌كان له شكڵ و ئه‌ندازه‌و ڕه‌نگی جۆراوجۆردا ده‌ڕوێن. قارچكه‌كان سه‌رنجی زۆری پسپۆڕانی خۆراكیان به‌لای خۆیاندا ڕاكێشاوه چونكه زۆر ڤیتامین و مادده‌ی كانزاییان تێدایه.\nقارچكه‌كان چ مادده‌یه‌كی كانزاییان تێدایه؟\nقارچكه‌كان بڕی كاربۆهیدراتیان كه‌مه، چه‌ورییان تێدا نییه‌و هه‌ندێك پرۆتینیان هه‌یه. هه‌رچه‌ند بڕی كالۆری قارچكه‌كان كه‌مه‌و هه‌ر ژه‌مێكیان ته‌نها 15 كالۆری تێدایه، به‌ڵام له بواره‌كانی دیكه‌وه ده‌وڵه‌مه‌ندن. هه‌روه‌ها 15 جۆر ڤیتامین و مادده‌ی كانزاییان تێدایه له‌وانه ڤیتامینی بی6، مه‌گنسیۆم فۆلات، پۆتاسیۆم و زینك.\nهه‌روه‌ها ده‌وڵه‌مه‌ندن به دژه‌ئۆكسیدانه‌كانی وه‌ك ئێرۆسیۆنین و سیلینیۆم كه دوو مادده‌ی گرنگی دژه‌هه‌ون. كاتێك هه‌وكردنێكی ئاساییتان هه‌یه خواردنی قارچك زۆر به‌كه‌ڵكه بۆ نموونه كاتێك شوێنێكتان برینداره.\nقارچكه‌كان یه‌كێك له‌و خواردنه ده‌گمه‌نانه‌ن كه ڤیتامین Dیان تێدایه كه بۆ دروستبوونی ئێسكه‌كان گرنگه، هه‌وكردن كه‌مده‌كاته‌وه‌و كۆئه‌ندامی به‌رگری به‌هێزده‌كات. كاتێك كه به‌ر ڕووناكی سه‌رووبنه‌وش بكه‌ون بڕی ڤیتامین Dیان زۆرتریش ده‌بێت.\nپێواژۆكانی فیتۆكیمیایی یان یان كاردانه‌وه كیمیاییه سروشتییه‌كانی قارچكه‌كان هه‌ندێك تایمه‌تمه‌ندی سه‌یروسه‌مه‌ره‌ی وه‌ك دژه‌شێرپه‌نجه‌و دژه‌پیری هه‌یه.


تەندروستی سلێمانی دوو داواكاری ئاڕاستەی هاوڵاتیان دەكات\n2018/03/14 | 22:17\nتەندروستی سلێمانی ئامادەكاری بۆ بۆنەكانی نەورۆزو بەهار دەكات و بەرێوەبەری گشتی تەندروستی سلێمانیش رایدەگەیەنێت، زیاتر لە بیست تیمی تەندروستی لەسەیرانگاو شوێنەگشتییەكان دادەنێن، دوو داواكاریش ئاڕاستەی هاوڵاتیان دەكات.\nد.سەباح نەسرەدین بەرێوەبەری گشتی تەندروستی سلێمانی، بەSNNی راگەیاند: بۆ بۆنەكانی نەورۆز و بەهار نەخۆشخانەكانمان و تیمی پێویستمان ئامادەكردووە، زیاتر لەبیست تیمی تەندروستی لەسەیرانگاو شوێنە گشتییەكان دادەنێین و دەرمانی پێویستمان كڕیووەو لەكاتی بوونی هەرحاڵەتێكدا تیمەكانمان چارەسەری سەرەتایی بۆدەكەن.\nوتیشی: لەكاتی دروستبوونی هەر روداوێكی نەخوازراو و توشبوی كەسێك بەنەخۆشی هاوڵاتیان دەتوانن بەزووترین كات پەیوەندی بكەن سەنتەری فریاكەوتنی خێرا بەژمارە ١٢٢ تیمەكانمان بەزووترین كات دەگەنە شوێنی روداوەكە.\nبەرێوەبەری گشتی تەندروستی سلێمانی داواش لەشۆفێران دەكات لەكاتی بینینی ئۆتۆمبێلی فریاكەوتن هاوكاریان بكەن و رێگایان بۆبكەنەوە تاوەكو بەزووترین كات نەخۆشەكە بگەیەنرێتە نەخۆشخانەكان، وتی: داواكارین لەكاتی رووداوەكاندا لەناو نەخۆشخانەكانیشدا هاوڵاتیان قەرەباڵغی دروست نەكەن، تاوەكو كارمەندان و پزیشكان كاری خۆیان بەباشی بكەن، ئەگەر لەو دوو حاڵەتەدا هاوڵاتیان هاوكاری ئێمەبن ئەوەی پێویست بێ بۆ نەخۆشەكە جێبەجێی دەكەین.\n33 خولەک پێشتر - Mar 14 2018 9:43PM


ڕاسپاردەكانى كۆنفرانسى حاجى قادرى كۆيى - PRESS.ROOM\nڕاسپاردەكانى كۆنفرانسى حاجى قادرى كۆيى\nNews #04, Issue 18, June 2016 | Núcey #04, Jhimarey 18, Mangí 6 Sallí 2016 | نوچەی 4، ژمارەى 18 مانگی 6 ساڵی 2016\nHaji Qadri Koyi Conference Conclusions and Recommendations\nThe First International Conference of Haji Qadri Koyi held at Koya University on 22-23 May, 2016 was an occasion where the different aspects of Haji Qadri koyi's culture, position and role were highlighted and analyzed from different angles by different researchers. The conference came up with the following conclusions and recommendations:\n- The gathering of this large number of researchers indicates that Haji Qadri koyi is greater than to belong to one village, town or area. To think that he belonged to one place or time means to belittle his real weight and role.\n- To continue holding such a conference annually focusing in each conference on a specific aspect related to Haji Qadir's person as a prominent figure in the Kurdish literature or to the cultural background that created such a figure.\n- To confirm/ verify the date and place of Haji Qadir's birth and death through research and investigation\n- To form a special committee to find out the truth about the place of Haji Qadri Koyi's tomb and bringing it back to Kurdistan and to build a special shrine for him inside the Koya University Campus designing it in a way that reflects the cultural and architectural features of Koya.\n- To search for his poetry collection a copy of which has been burned.\n- The participation of different specializations and expertise in analyzing Haji Qadir's poetry makes us understand Haji Qadir's world view and his far-sightedness. The humanities can work together in order to explore various invisible dimensions and phenomena and bring them to light so as to make them topics for discussions.\n- To form a joint board from the different universities of Kurdistan Region and the universities of Northern Kurdistan/ Turkey, especially the places where Haji Qadri has lived in order to carry out joint research concerning Haji Qadir's life in Kurdistan Region and in Turkey.\n- To investigate the influence of Haji Qadri Koyi on the Badirkhan families and his influence on and role in fostering the Badirkhan generations.\n- Carrying out research on all aspects of Koya environment during Haji Qadir's time in order to understand the influence of this environment on creating Haji Qadir's personality.\n- To translate all the theses and dissertations written in foreign languages which are highlighting Haji Qadri Koyi's important role and position. An example of these is a book entitled (Haji Qadri Koyi: The Second Khani) written by the famous writer and academic of Northern Kurdistan, Qadri Beldrim.\n- Translating Haji Qadir's poems into other languages.\n- To increase the inclusion of topics about Haji Qadri Koyi in the education curricula so as to acquaint the new generation with this great poet and to make them influenced by his way of thinking.\nكۆنفرانسی حاجی قادری كۆیی، كه زانكۆی كۆیه له رۆژانی ٢٢-٢٣ى ئايارى ٢٠١٦ سازی كرد، بۆنه‌یه‌ك بوو خوێندنه‌وه‌ی كولتوری حاجی قادری كۆیی و پێگه‌ی له نێو گوتاری رۆشنبیریی كوردیدا. توێژه‌ران، له چه‌ندین ته‌وه‌ری جیاوازدا، شرۆڤه‌ی ئه‌و پێگه‌یه‌یان كرد. ده‌رئه‌نجام ئه‌م راسپاردانه گه‌ڵاڵه‌بوون:\n· كۆبوونەوەى ئەم توێژەرانە لە كۆنفرانسدا، ئاماژەيە بۆ ئەوەى حاجى قادر لە گوند و شار و ناوچە گەورەترە و ناكری هیچ لایه‌ن و كه‌سێك خۆی به‌خاوه‌نی بزانێ و ئه‌وه‌ند بچوكی بكاته‌وه، كه قه‌باره‌ی دروستی حاجی نه‌نوێنێ.\n· بەردەوام بوونى كۆنفرانس بە شێوەيەكى خولى، هەر ساڵێك بە تەوەرێكى دياريكراو، چ په‌یوه‌ست بێ به خودی حاجی قادری كۆیی یانیش ئه‌و زه‌مینه كولتورییه‌ی ئه‌وی تێدا ده‌ركه‌وتووه.\n· ساغكردنەوەى ساڵى لە دايك بوون و شوێنى لەدايك بوون و مردنى حاجى قادرى كۆيى بە وردى لە ڕێگەى توێژينەوەى زانستيەوە .\n· پێكهێنانی لیژنه‌یه‌ك بۆ یه‌كلاكردنه‌وه‌ی ده‌نگۆی دۆیزینه‌وه‌ی گۆری حاجی قادری كۆیی و گەڕاندنه‌وەى بۆ كوردستان و دروستكردنى مەزارێكی تايبەت بە گۆڕەكەى لە نێو حه‌ره‌می زانكۆى كۆيە، بەشێوەيەك بێت لەڕووى بيناسازيەوە ڕەنگدانەوەى كلتور و شارستانيەتى كۆيەى پێوه دیاربێت.\n· گەڕان بەدواى ئەو ديوانەى كە كۆپيەكى سووتاوە.\n· ئەم كۆنفرانسە پێيوتين كە بەشدارى بەشە پسپۆريە جياجياكان لە لێكۆڵينەوە لە شيعرى حاجى قادرى كۆيى ڕێگە خۆشكەرە بۆ گەيشتن بەو جيهانبينيەى كە حاجى قادرى كۆيى هەيەتى. زانسته مرۆییه‌كان له ئه‌مرۆدا، ده‌توانن به‌جۆرێك هاوكاری یه‌كتر بكه‌ن، ره‌هندی هه‌مه‌چه‌شنی دیارده‌یه‌ی لێكۆڵراوه‌مان پێ نیشانبده‌ن و نه‌بینراو بكه‌نه بابه‌تی قسه له‌سه‌ركردن.\n· دروستكردنى بۆردێكى هاوبەش لە نێوان زانكۆكانى كوردستان و زانكۆكانى باكوری كوردستان / وڵاتى توركيا (بەتايبەت ئەو شوێنانەى كە حاجى تێدا ژياوە بۆ هەماهەنگى زياتر بۆ مەبەستى ئەنجامدانى توێژينەوەى هەمەلايەنە لە بارەى شێوازى ژيانى حاجى قادر لە كوردستان و توركيا).\n· گه‌ران و لێكۆڵینه‌وه له كاريگەرى حاجى قادر لەسەر بنەماڵەى بەدرخانيەكان، شيكردنەوەى كاريگەرى ڕۆڵى حاجى قادرى كۆيى لەسەر پەروەردەكردنى نەوەى بەدرخانييەكان.\n· توێژينەوەكردن لەسەر ژينگەى كۆيە لەو سەردەمدا لە هەموو بوارەكان و كاريگەرى لەسەر دروستكردنى حاجى قادرى كۆيى.\n· وەرگێڕانى ئەو ماستەرنامە و تێزى دكتۆرايانەى كە لە زانكۆكانى دەرەوە بە زمانى بيانى نووسراون و تیایاندا رۆل و پێگه‌ی حاجی قادری كۆیی به‌رز نرخێنراون، له‌وانه‌ش كتێبی (خانی دووه‌م: حاجی قادری كۆیی)ی نوسه‌ر و ئه‌كادیمیستی ناوداری باكور قه‌دری یه‌ڵدرم.\n· وەرگێڕانى شيعرەكانى حاجى قادر بۆ سەر زمانه‌كانی تر.\n· جێكردنەوەى زياترى حاجى قادرى كۆيى لە نێو بابەتەكانى خوێندن لە سيستمى پەروەردەيى بە مەبەستى ئەوەى بيرى حاجى قادر جێكەوتەى به‌سه‌ر نه‌وه‌ی نوێی كۆمه‌ڵگای كوردییه‌وه هەبێت .


لیژنەی باڵای ئۆپراسیۆنەكانی سلێمانی بە سەرپەرشتیی پارێزگاری سلێمانی كۆدەبێتەوە و چەند بڕیار و رێنماییەك دەدات.\nڕۆژی پێنجشەممە 11/6/2020، لیژنەی باڵای ئۆپراسیۆنەكانی پارێزگای سلێمانی بۆ بەرەنگاربوونەوەی كۆرۆنا، بە سەرپەرشتیی د. هەڤاڵ ئەبوبەكر پارێزگاری سلێمانی كۆبوەوە.\nلە كۆبوونەوەكەدا قۆناغە مەترسیدارەكانی تەشەنەكردنی كۆرۆنا و چۆنێتیی بەرەنگاربوونەوەی پەتاكە گفتوگۆی لەبارەوەكرا و جەخت لەسەر بەردەوامبوون لە جێبەجێكردنی ڕێكارەكانی چاودێریكردن و خۆپارێزیی و هەماهەنگیی نێوان خەڵك و دامودەزگاكانی دەوڵەت كرانەوە.\nچەند بڕیار و ڕێنماییەكی پێویست بە دۆخی ئێستا دەركران، لیژنەی باڵای ئۆپراسیۆنەكانی پارێزگای سلێمانی بۆ بەرەنگاربوونەوەی كۆرۆنا هەموولایەك ئاگادار دەكاتەوە، كە ئەگەر پابەندی خۆپارێزیی و ڕێنماییە تەندروستییەكان نەبن، هەڕەشەیەكی جدیی لەسەر ژیان و گوزەرانیان دروست دەبێت و ژمارەی قوربانییەكان زیاتر دەبن.\nئەمەی خوارەوە دەقی بڕیار و رێنماییەكانی لیژنەی باڵای ئۆپراسیۆنەكانە:\nئەمڕۆ، بە سەرپەرشتی د. هەڤاڵ ئەبوبەكر پارێزگاری سلێمانی، لیژنەی باڵای ئۆپراسیۆنەكانی پارێزگای سلێمانی بۆ بەرەنگاربوونەوەی كۆرۆنا كۆبۆوە، لە كۆبوونەوەكەدا گفتوگۆ لەسەر مەترسییە كارەساتبارەكانی تەشەنەكردنی پەتای كۆرۆنا و ڕێكارەكانی بەرەنگاربوونەوەی كرا، دوای هەڵسەنگاندنی دۆخی ئێستا و ڕابردوو و پێشبینیەكانی داهاتوو، چەندین پێشنیاز خرانەڕوو، بەكۆی دەنگ ئەم بڕیار و ڕێنمایی و پێشنیازانە پەسەندكران:\n١-ڕێكارەكانی چاودێریكردن‌و بەدواداچوون‌و لێپرسینەوە بەرامبەر هەر سەرپێچییەكی ڕێنماییە تەندروستیی و كارگێڕییەكان توندترو خێراترو فراوانتر دەكرێن‌و بۆ ئەم مەبەستە بنكەكانی تەندروستیی‌و پۆلیس‌و ئاسایشی گەڕەكەكان ڕاسپێردران‌و دەسەڵاتی تەواویان دراوەتێ بۆ چاودێریكردن‌و لێپرسینەوەو داخستنی هەر شوێنێك لە سنوری گەڕەكەكاندا، كە پابەندی ڕێنماییەكان نەبێت.\n٢-سەرجەم یەكە كارگێڕیی‌و فەرمانگاكانی دەوڵەت لە سنوری پارێزگای سلێمانیدا ڕاسپێردراون بۆ گرتنەبەری ڕێكاری پێویست بەپێی تایبەتمەندی فەرمانگاكەیان‌و داخستنی هەر شوێنێكی سەرپێچیكار لەڕێی تیمی پشكنینی فەرمانگاكەیانەوە بەتایبەتی فەرمانگاكانی (تەندروستی، شارەوانی، ئەوقاف، گەشتوگوزار).\n٣-لیژنەی بەدواداچوونی یەكە كارگێڕییەكان‌و لیژنە هاوبەشەكانی قائمقامیەتەكان‌و تیمە تەندروستیەكان بە هەماهەنگیی لیژنەكانی ئارامیی لە پارێزگاو قەزاو ناحیەكاندا هەر شوێنێكی سەرپێچیكار دادەخەن‌و ڕووبەڕووی ڕێكاری یاساییان دەكەنەوە.\n٤-بەڕێوەبەرایەتی هاتووچۆی پارێزگای سلێمانی‌و قەزاو ناحیەكان ڕاسپێردراون بۆ دەستبەسەرداگرتنی هەر ئۆتۆمبێلێكی گواستنەوەی گشتی (تاكسی، مینی پاس، پاس) ئەگەر پێچەوانەی ڕێكارو ڕێنماییە تەندروستیەكان كاربكەن.\n٥-هەموو فەرمانگاكانی دەوڵەت‌و دامەزراوەكانی كەرتی تایبەت پێویستە پابەندی تەواوی ڕێكارو ڕێنماییە تەندروستیەكان بن‌و بەپێچەوانەوە ڕێكاری یاساییان بەرامبەر دەگیرێتەبەرو دامەزراوەكانی كەرتی تایبەت دادەخرێن.\n٦-هاتووچۆ لەنێوان هەرێمی كوردستان‌و دەرەوەی هەرێمی كوردستاندا بەهەموو شێوەیەك قەدەغەیە جگە لەو حاڵەتە مرۆیی‌و دبلۆماسیی‌و بازرگانییانە نەبێت كە بەیانی وەزارەتی ناوخۆ دیاریكردوون، هەر سەرپێچی‌و بەكەمگرتنێك بەڕێوەبەرو بەرپرسی دەروازە نێودەوڵەتی‌و مەرزو بازگەكان ڕووبەڕووی ڕێكاری یاسایی توند دەكاتەوە.\n٧-هەر هەوڵێك بۆ هێنانی خەڵك بەقاچاخ، یان بەقاچاخ گەڕانەوە، بەتاوانی زیانگەیاندن بە سیستمی گشتی‌و ئاسایشی تەندروستیی‌و تەندروستیی گشتیی ئەژمار دەكرێت‌و ڕێكاری یاسایی لەبەرامبەردا دەگیرێتەبەر.\n٨-هەركەس‌و گروپ‌و دامەزراوەو مێدیاو هێزو لایەنێكی سیاسیی، هەوڵی بە سیاسەتكردنی ئەم بارودۆخە تەندروستیە بدات‌و هانی هاووڵاتیان بدات بۆ پابەندنەبوون‌و بەدگومانی بە مەترسییەكانی پەتای كۆرۆنا، لەلایەن فەرمانگای داواكاری گشتییەوە ڕێكاری یاسایی بەرامبەر دەگیرێتەبەر.\n٩-لە ئێوارەی ئەمڕۆوە هەموو مزگەوتەكانی ناوبازاڕی شاری سلێمانی تا كاتێكی نادیار دادەخرێن.\n١٠-لەسەر ڕاسپاردەی وەزارەتەكانی تەندروستی‌و پەروەردە تا كاتێكی نادیار پەیمانگا فێركاریی‌و پیشەییەكان ناكرێنەوە.\n١١-دانانی پرسە لە مزگەوت‌و گەڕەك‌و ژێرخێمەو ماڵەكانیشدا بەهەموو شێوەیەك قەدەغەیە.\n١٢-ئاهەنگ‌و بۆنەو كۆڕو كۆبوونەوەو لایڤ موزیك‌و هەر چالاكییەك قەرەباڵغی‌و تێكەڵاوبوون دروست بكات قەدەغەیە.\n١٣-پێویستە هەموو مۆڵ‌و ماركێت‌و بازاڕەكان ڕەچاوی ڕێنماییە تەندروستییەكان بكەن‌و بەپێی ڕووبەرو قەبارەی شوێنەكان ڕێگا بە هاتووچۆی هاووڵاتیان‌و بازاڕكردن بدەن، بەپێچەوانەوە دادەخرێن.\n١٤-داوا لە هەموو نەخۆشخانەكانی كەرتی تایبەت دەكەین، كە پشتیوانی‌و هەماهەنگیی كەرتی تەندروستیی دەوڵەتیی بن، لەكاتی زیادبوونی ژمارەی تووشبووەكاندا نەخۆشخانەكانیان بخەنە خزمەت كەرتی تەندروستی گشتییەوەو خۆیان بۆ ئەم دۆخە نوێیە ئامادەبكەن، چونكە لە حاڵەتی زۆربوونی تووشبووندا لە توانای نەخۆشخانە حكومییەكاندا نامێنێت نەخۆش وەربگرێت.\n١٥-داوا لە هەموو كەناڵ‌و دەزگاكانی ڕاگەیاندن دەكەین ڕۆڵی بەرپرسیارانەی مێدیاییانەی مرۆییانەی نیشتمانییانەی خۆیان لە بەرەنگاربوونەوەی كۆرۆنادا ببین‌و پشتیوانی كەرتی تەندروستی‌و بەرزكردنەوەی ئاستی خۆپارێزیی بكەن.\n١٦-داوا لە ڕێكخراوە مەدەنییەكان دەكەین ڕۆڵی شیاوی خۆیان لە بڵاوكردنەوەی پەیامەكانی خۆپارێزیی‌و بەرزكردنەوەی ئاستی خۆپارێزیی لای هاووڵاتیاندا، ببینن.\n١٧-داوا لە هەموو هێزو لایەنە سیاسییەكانی كوردستان دەكەین بەیەكەوە كار بۆ بەرەنگاربوونەوەی كۆرۆناو پشتگیریكردنی حكومەتی هەرێمی كوردستان و حكومەتە خۆجێیەكان‌و هاووڵاتیانی كوردستان بكەن، خۆیان لە هەر ململانێیەكی سیاسیی‌و بەسیاسیكردنی دۆزو دۆخی تەندروستی، بەدووربگرن.\n١٨-داوا لە هاووڵاتیانی خۆشەویست دەكەین بە متمانەیەكی تەواوو بە هۆشیارییەكی فراوانەوە خۆیان بپارێزن‌و پابەندبن بە ڕێنماییە تەندروستییەكانەوە، دڵنیایان دەكەینەوە، كە ئەگەر هەموو بە ورەو ئیرادەو متمانەیەكی تەواوەوە بەرەنگاری كۆرۆنا نەبینەوە، ئەوا لە ڕۆژانی ئایندەدا دەبێت چاوەڕوانی مەرگی خۆمان‌و ئازیزانمان بكەین‌و توانستە تەندروستی‌و مرۆییەكانمان توانای وەرگرتنی نەخۆشیی نوێ‌و چارەسەركردنی ژمارەی زۆری تووشبووانی نامێنێت‌و وڵاتەكەمان ڕووبەڕووی كارەساتێكی گەورە دەبێتەوە. دەبێت دڵنیابن كە گیان‌و ژیان‌و بژێویی‌و كارو كەسابەتمان دوچاری هەڕەشەی گەورە دەبنەوە. پێویستە لەسەر بنەمای سزاو خۆپارێزیی گشتیی، خۆیان لە هەر شوێنێك داببڕین كە پابەندی ڕێنماییە تەندروستییەكان نابێت‌و لایەنی پەیوەندیدار ئاگادار بكەنەوە بۆ داخستنی ئەو شوێنانە.\n١٩-داوا لە حكومەتی هەرێمی كوردستان دەكەین، كە بەخێرایی موچەو مافی دارایی كەرتی تەندروستی‌و هەموو كەرتە حكومییەكانی تر خەرج بكات‌و ڕێزلێنان‌و پێزانین بۆ هەموو ئەو پزیشك‌و كارمەندانەی بوارە جیاجیاكانی تەندروستیی بەتایبەتی بەرەنگاربوونەوەی كۆرۆناو كەرتە جیاجیاكانی كارگێڕیی‌و ئارامیی‌و خزمەتگوزاریی‌و ئابوورییانەی تریش بكات، كە لەم بارودۆخەدا خۆنەویستانە خزمەت دەكەن.\n٢٠-پێشنیاز دەكەین بۆ وەزارەتی تەندروستی، كە ژمارەی پشكنینەكان لە كەرتی گشتیدا زیاتر بكات‌و دەرفەتیش بداتە كەرتی تایبەت كە لەژێر چاودێری وەزارەتی تەندروستیدا بتوانن پشكنینی كۆرۆنا بۆ هاووڵاتیان بكەن، چونكە ئەگەر خۆپارێزی بەردەوام نەبێت‌و پابەندییەكان زیاتر نەبن، لە ڕۆژانی ئایندەدا دەرفەتەكانی پشكنینی هاووڵاتیان زۆر كەمدەبنەوە.\n٢١-داوا لە وەزارەتی تەندروستی دەكەین، كە ئاماری ڕۆژانەی پارێزگاكانی هەرێم بەیەكەوەو لەیەك كاتدا ڕابگەیەنێت‌و لەسەر ئاستی پارێزگاكانیش شوێن‌و گەڕەكی تووشبووان دیاری بكرێن‌و بڵاوبكرێنەوە.\n٢٢-هاووڵاتیانی خۆشەویست، داوا لە هەموولایەكتان دەكەین پابەندی تەواوی ڕێنماییە تەندروستی‌و خۆپارێزییەكان بن، بەپێچەوانەوە ناچار دەبین لە ڕۆژانی داهاتوودا پێشنیازی قەدەغەی تەواوی هاتووچۆ بكەین، كە بەدڵنیایی هەڕەشەو مەترسیی گەورە لەسەر بژێویی‌و ئابووریی‌و ژیانی ڕۆژانەی هاووڵاتیان‌و دەوڵەتیش دروست دەكات.\n٢٣-داوا لە هەمووان دەكەین كە هەموو ڕۆژێكی پێنجشەممە لە سەعات (٨)ی ئێوارەدا بۆ ڕێزلێنان لە ئەرك‌و ماندوبوون‌و جوامێریی‌و شكۆمەندیی كەرتی تەندروستی: گوڵێك لەسەر دیواری تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان، یان كەناڵەكان، یان ناوەندە تەندروستییەكان، یان سەرمێزو ناوگوڵدان‌و پەرداخ و حەوشەو هەیوان و ئینجانەو باخچەی ماڵەكانتاندا دابنێن، وەك هێمایەك بۆ ڕێزگرتن لەم مرۆڤە میهرەبانانە.\n١١ / ٦ / ٢٠٢٠