ساڵی ٢٠٢٠، ساڵێکی زۆر خراپ بووە بۆ ئێران و کۆرەی باکوور – کوردستان و کورد\nبەرواری بڵاو کردنەوە 2020/10/24\nیوناح جێرێمی باب/ و: کەماڵ حەسەن‌پوور\nڕیزگریی سەربازیی، مووشەک و پڕووشەی کاغەزیی ڕەنگاوڕەنگ لە وێنەدا جوانن، بەڵام تەنانەت دوو مانگ پێش کۆتایی ئەمساڵ، شتێکی ئاشکرایە کە ئێران و کۆرەی باکوور لە ساڵی ٢٠٢٠ ساڵێکی زۆر خراپیان بەڕێ کردوە.\nهەردوو پیونگ یانگ و تاران لە بەربەرەکانی دژی وڵاتە یەکگرتووەکان ناچار بە پاشەکشە کراون و، لەبەر ئەو هۆیە ئاسایشی ئیسڕائیل کەمێک باشترە.\nبڕیاری کیم یونگ ئون، ڕێبەری کۆرەی باکوور، لەمەڕ نیشاندانی مووشەکێک لە کۆتایی حەوتووی ڕابردوودا، کە وێدەچی مەزنترین مووشەکی ویشکارۆبەزێنی بالیستیکی بێ کە لە ڕیزگریی سەربازییدا نیشان دراوە، شتێک لە مەسەلەکە ناگۆڕێ.\nدەکرێ دوو ئاکامگیریی لە ڕیزگرییە سەربازییەکە، لە پێوەندیی لەگەڵ پرسی کۆرەی باکوور – وڵاتە یەکگرتووەکان و یەکیش لە پێوەندی لەگەڵ پرسی ئێران – وڵاتە یەکگرتووەکان – ئیسڕائیل، بکرێن. هەموویان لە کۆتاییدا دەرخەری لاوازیی ڕێژەیی کۆرەی باکوور و ئێران لە هەلومەرجی ئێستادان.\nیەکیان ئەوەیە کە کۆرەی باکوور لە ٢٠١٧ بەولاوە توانایی بە ئامانج گرتنی وڵاتە یەکگرتووەکان بە مووشەکێکی خاوەن کڵاوی ناوەکیی هەیە، ئێستا لەوانەیە بتوانێ مووشەکێک باوێ کە چەند کڵاوی ناوەکیی هەن.\nئەوە بەو مانایەیە کە ئەگەر وڵاتە یەکگرتووەکان هیوادار بوو بتوانێ بە کەڵک وەرگرتن لە سیستەمی THAAD و توانایی دیکەی دژە مووشەکیی هێرشی مووشەکی لە باکوورەوە بوەستێنێ، لەوانەیە ئێستا دژوارتر بێ بتوانێ خۆی لە بەرانبەر هێرشێ هاوکاتی چەند مووشەکی خاوەن کڵاوی ناوکی بپارێزێ.\nبەڵام بە شێوەیەک، تەنانەت ئەوەش شتێکی تازە نییە، چونکە گریمانە دەکرا کە کیم لە ٢٠١٧ بەولاوە چەند دەرزەن چەکی ناوکیی هەبن. ئەوە بەو مانایەیە کە یەکەم ئاکامگیریی ئەوەیە کە کۆرەی باکوور ئەوپەڕی، سەرکەوتنێکی تاکتیکیی بچووکی وەدەست هێناوە. کەوابوو ئەگەر جەنگێکی هەمەلایەنە دەست پێ بکا، کۆرەی باکوور لە وەڵامی هێرشی وڵاتە یەکگرتووەکاندا، لە جیات هاویشتنی مووشەکێک و چەکێکی ناوکیی، لەوانەیە ئەو ڕێژیمە تاوانکارە بتوانێ بە مووشەکێک وەڵام بداتەوە کە چەند چەکی ناوکیی لێ بار کراون.\nڕەنگبێ کیم، پێش کۆتایی حەوتووی ڕابردوو موشکیلەی هاویشتنی چەند چەکی ناوکیی لە یەک کاتدا و لەئەگەری کەوتنە بەر هێرشی ئاسمانی یا فڕۆکەی بێ فڕۆکەوانی وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکای هەبووبێ.\nئاکامگیریی دووهەم ئەوەیە کە چ شتێک نەقەوما: هیچ تاقیکارییەکی ناوکیی نەکرا. نەبوونی ئەو تاقیکارییە “کیم“ی لاواز نیشان دا و، ئەوە گەلێک گرینگترە. ئەوە بە زەرەری کیم تەواو دەبێ و ئاشکرای دەکا کە چ ساڵێکی خراپ بووە بۆ کۆرەی باکوور.\nبۆچی ئەوە گرینگە؟ بە هۆی ئەو شتەی کە پێش ٢٠٢٠ ڕووی دا.\n٢٠٢٠ بە شکستی کیم لە ئاشکرا کردنی سورپڕایزێکیترسێنەر لە کریسمەسی ٢٠١٩، بۆ زەخت خستنە سەر وڵاتە یەکگرتووەکان دەستی پێ کرد، بە هەمان شێوە هەڕەشە زێدەڕۆیانەکانی لە ژانوییە کە هەرگیز ئاسەوارێکیان لێ نەبینرا.\nزۆر کەس پێیان وابوو کیم پەنا بۆ بۆمبێکی ناوکیی نوێ دەبا تا گوشار بخاتە سەر بەڕێوەبەرایەتیی ترامپ بۆ ئەوەی هەڵوێستێکی نەرمتر لە دانوستانە ناوکییەکان بگرێتە بەر. بەڵام وێدەچێ ترس لە تۆڵە کردنەوەی ئەمریکا، هەموو ڕیسەکانی لەو هەڕەشە و گوڕەشانە لێ کردبنەوە خوری. ئەوە لە کۆتاییدا وا دەکا تا ڕیزگری و نیشاندانی مووشەکی زەبەلاحی نوێ وەک ڕاسانێکی ڕووکەشی بێتە بەرچاو.\nلە پێوەندیی لەگەڵ ئاکامگیریی سەبارەت بە ئێران، مێژوویەکی کۆنی هاوبەشیی تێکنەلۆژیی مووشەکیی ناوکیی لە نێوان تاران و پیونگ یانگ هەیە. پێش ئەوەی کە جان بۆڵتۆن ببێتە ڕاوێژکاری ئاسایشی نەتەوەیی ترامپ، لە ٢٠١٧ لە ئورشەلیم پۆستدا باسی ئەوەی کرد کە کۆرەی باکوور دەتوانێ هەر کات بیهەوێ مووشەکێکی ناوکیی ئامادە “بە پارە” بدا بە ئێران. ئەو ئیددیعایە لە مانگی سێپتامبر لە لایەن کاردەبەدەستێکی وڵاتە یەکگرتووەکان، کە نەیویستوە ناوەکەی ئاشکرا بێ، پشتڕاست کراوەتەوە.\nبەڵام، وێدەچێ لێدوانی کاربەدەستە نهێنییەکەی وڵاتە یەکگرتووەکان زۆرتر هەوڵێک بێ بۆ بیروڕای گشتی بۆ پشتیوانی کردنی گەڕاندنەوەی گەمارۆکانی نەتەوە یەکگرتووەکان بە ناوی “مێکانیزمی پەلەپیتکە” بۆ سەر ئێران تا هەڕەشەیەکی سەربازیی ڕاستەقینە.\nیەکەم، ئیددیعای کاربەدەستە نهێنییەکەی وڵاتە یەکگرتووەکان هۆشدارییەکی سەیروسەمەرەی لە بارەی دەست‌پێڕاگەیشتنی ئێران بە چەکی ناوەکیی لە ٢٠٢٠ بڵاو کردەوە، ئەگەرچی هیچ کەس لە کۆمەڵگەی هەواڵگریی وڵاتە یەکگرتووەکان و ئیسڕائیل ئەو هەواڵەی بە جیددی وەرنەگرت.\nئەوە ڕاستە کە ئێران دەتوانێ هێندە ئۆرانیۆم بپیتێنێ کە بۆ چەکێکی ناوکی بەس بێ، بەڵام ئەو شتە لە مانگی مارس بەولاوە زانراوە، و ئێران هێشتا پێویستە گیروگرفتی تەقاندن و هاویشتنی چەکێکی ئەوتۆ جێبەجێ بکا. لە کاتێکدا کە پاراستنی ئابلۆقەی چەکوچۆڵ بۆ گوشار خستنە سەر ئێران بە گشتی و سنووردار کردنی چەکوچۆڵی ئاسایی ئەو وڵاتەش پێویستە، ئەوە لە ڕوانگەی چەکی ناوکییەوە پرسێکی زۆر مەزن نییە.\nلەوە زیاتر، کاربەدەستە نهێنییەکەی وڵاتە یەکگرتووەکان، بۆ ئەوەی گۆمەکە قووڵتر بکا، وشەی “کۆرەی باکووری”یشی زیاد کرد، بێ ئەوەی کە بتوانێ بەڵگەیەک پێشکەش بکا.\nلە تیۆریدا، لەوانەیە کۆرەی باکوور بە نهێنی یارمەتی بە تواناییەکانی ئێران بۆ بەرهەمهێنانی کڵاوی ناوکیی بۆ یەکێک لە ژمارەیەکی زۆر لە مووشەکە بالیستیکییەکانی ئەو وڵاتەی کردبێ. بەڵام هەر وەک کاربەدەستانی هەواڵگریی وڵاتە یەکگرتووەکان، ئیسڕائیل و پسپۆڕانی ناوکیی دەرەکیی گوتوویانە، ئەو هاوکارییە دوای بڕیاری ئێران بۆ هەڵبژاردنی ڕێبازێکی تیکنیکیی جیاواز و هەڵبژاردنی گەشە پێدانی تێکنۆلۆژیی نێوخۆیی، کۆتایی پێ هات.\nئەو دوو وڵاتە هێشتا پێکەوە هاوکاری دەکەن، بەڵام ئەو سێناریۆیەی کە کۆرەی باکوور یارمەتیی ئێران بکا تا بە شێویەکی چاوەڕوان‌نەکراو تواناییەکانی پەرە پێ بدا، لە لایەن هیچکام لەو کاربەدەستانەوە بە جیددی وەرناگیرێ. ئەوە زۆرتر لەبەر ئەو هۆیەیە کە ئێران دەیهەوێ بۆخۆی وەستای هەموو بڕگەکانی چەکەکان بێ و پێویستی بە یارمەتیی کۆرەی باکوور نییە. لە جیاتان، ئەگەری جووڵەی ئێران بەرەو چەکی ناوەکیی بڕیارێکی سیاسییە.\nئەو بێ گومان توانایی پیتاندنی ئۆرانیۆمی هەیە و وێدەچێ بەشێک لە پرسە تایبەتییەکانی جێکردنەوەی کڵاوەیەکی ناوکیی لە سەر مووشەکێکی بالیستیک بە بێ یارمەتی کۆرەی باکوور چارەسەر بکا.\nجگە لەوە، ئێران دەیان ساڵە مووشەکی بالیستیکی هەن کە بتوانن بگەنە ئیسڕائیل. کەوابوو تەنیا شتێک کە کۆرەی باکوور بە ڕاستی بتوانێ بیدا بە ئێران، توانایی هەنگاوتنی وڵاتە یەکگرتووەکانە. ئاکامگیرییەکە بۆ ئیسڕائیل ئەوەیە کە ئەو مەترسییەی ئێران لە سۆنگەی کار لەگەڵ کۆرەی باکوور دەتوانێ ئاراستەی بکا هەر وەک ئەو مەترسییەیە کە بۆخۆی بە تەنیا دەتوانێ بیکا.\nبەڵام تا ئێستا هیچ لایەنێک چەکی ناوکیی ئامادەی نەداوە بە ئێران، ئەگەر چی پاکستان و کۆرەی باکوور دەتوانن هەرکات بیانهەوێ ئەو کارە بکەن.\nئابلۆقەی چەكوچۆڵی نەتەوە یەکگرتووەکان دژی ئێران حەوتووی داهاتوو کۆتایی پێدێ، بەڵام هێچ کەس بە جیددی باوەڕ ناکا کە ئابلۆقەیەکی ئەوتۆ توانیبێتی پێش بە پاکستان یا کۆرەی باکوور بگرێ کە تێکنۆلۆژیی ناوکیی بدەن بە کۆماری ئیسلامیی، ئەگەر ئەوان بڕیاریان دابا ئەو کارە بکەن.\nتەنیا ڕێگای پێشگرتن بەو کارە هەواڵگریی وڵاتە یەکگرتووەکان، ئیسڕائیل و هاوپەیمانان و توانایی چاودێریی سەربازییە. بەڵام ئێران بڕیاری هەنگاونان بەرەو دروست کردنی چەکی ناوکیی لە ٢٠٢٠ نەداوە و هیچ نیشانەیەک نابینرێ کە ئەوان بیانهەوێ کارێکی ئەوتۆ بکەن.\nلە ڕاستیدا، لە مانگی مای بەولاوە یا ڕەنگبی مانگی مارس، ئێران گەشە پێدانی بەرەو چەکی ناوەکیی وەستاندوە. ئەو لە ٢٠٢٠ لەلایەن وڵاتە یەکگرتووەکانەوە و هەر وەها لە لایەن ئیسڕائیلەوە چاوترسێن کراوە و جگە لەوە قەیرانی پەتای کۆرۆناش کاریگەریی هەبووە.\nساڵی ٢٠٢٠ لە مانگی ژانوییە بە کوشتنی فەرماندەی سوپای قودسی سەر بە سوپای پاسدارانی ئێران، قاسم سولەیمانی، لە لایەن وڵاتە یەکگرتووەکانەوە دەستی پێ کرد. سەرچاوەکانی نزیک لە سەرۆکی موساد، یوسی کۆهەن، پێشدا بە گۆڤاری ئورشەلیم پۆستیان گوتوە کە جێگرەوەی سولەیمانی، ژەنڕاڵ ئیسماعیل قائانی، وەک ئەستێرەیەک یا هەڕەشەیەکی مەزن لە ئاستی فەرماندەی پێش خۆی سەیر ناکرێ. قائانی دەیان ساڵ وەک پاشکۆ و کەسێکی پشتیوانی سولەیمانی بووە بەڵام کەمتر شارەزایی لەسەر ئۆپەراسیۆنەکانی ئیسڕائیل و خۆرهەڵاتی نێوەڕاست هەیە.\nلە کۆتایی حەوتووی ڕابردوودا، سەرۆکی لێکۆڵینەوەی سیخوڕیی هێزە بەرگریکارەکانی ئیسڕائیل، درور شالۆم، کە قەرارە دەست لە کارەکەی بکێشێتەوە، بۆ یەهودی ئاخرۆنۆتی پشتڕاست کردەوە کە تەنانەت ١٠ مانگ دوای کوژرانی سولەیمانی، قائانی نەیتوانیوە وەک ناوبراو ببێتە مەترسی.\nلەوە زیاتر، ئەگەرچی ئیسڕائیل بە توندی کەوتە بەر هێرشی کۆرۆنا، بەڵام ئێران و بەرنامە ناوکییەکەی خراپتر تووش بوون.\nڕۆژی یەکشەممە، ئێران پشتڕاستی کردەوە کە سەرۆکی ڕێکخراوی ناوکییەکەی تووشی کۆرۆنا بووە و، تا ئێستا پتر لە نیو میلیۆن کەس لە هاووڵاتییانی گیرۆدە بوون و دەیان هەزار کەسیش بەو پەتایە مردوون، و وێدەچێ ئەو ژمارانە کەمتر لە ڕێژەی ڕاستەقینە بن.\nهەر لە مانگی مارس، سەرچاوەکانی هەواڵگریی ئیسڕائیل بە ئورشەلیم پۆستیان گوت کە بە هۆی ڤایرۆسی کۆرۆنا، ئێران ناتوانێ خێرایی پێشووی لە پیتاندنی ئۆرانیۆم و چالاکییەکانی دیکەی پێوەندیدار بە پرۆگرامی ناوکییەکەی بپارێزێ.\nسەرچاوەکان گوتیان ئێران یەکیک لەو وڵاتانەیە کە بە توندترین شێوە کەوتۆتە بەر شاڵاوی قەیرانی کۆرۆنا، و هیچ شوێنێکی وڵات یا بەڕێوەبەرایەتییەکەی، لە نێویاندا پسپۆڕانی ناوکیی ئێران، لەو پەتایە پارێزراو نەبوون.\nلەبیرمانە تا کاتی کۆرۆنا لە مانگی مارس، لە هەموو ماوەی کەمپەینی ئابلۆقەکانی “ئەوپەڕی زەخت”، ئەگەرچی جێ پێی ئێران لە لوبنان و حیزبوڵڵا لەرزۆکتر ببوو، بەرهەمە ناوکییەکەی و پێشێلکارییەکانی بە کردەوە زیاتر ببوون.\nبە پێچەوانە، کۆرۆنا مەسەلەیەکە کە گوێ ناداتە هەوڵەکان بۆ سنووردار کردنی ئاسەوارەکانی. لە هەموو شوێنێک کە مرۆڤی لێن، و زانستکارانی ناوکی هێشتا شاکلیلەی گەشە پێدانی پرۆگرامی ناوەکیین، دەشێ گیرۆدەی ئەو پەتایە بن و پرۆگرامەکە خێراییەکەی کەم بێتەوە.\nبەڵام تەنانەت دوای مانگی مای ٢٠٢٠، کۆماری ئیسلامیی درێژەی بە پەرەپێدانی کەڵک‌وەرگرتن لە سانتریفیوژی پێشکەوتوو دەدا، کە هەمیشە فاکتەرێکی یەکلاکەرەوە بوون و لەوانە بوو ئیزن بدەنە ئایەتوڵڵاکان کە قەڵەمبازێک بەرەو تێپەڕ بوون لە چوارچێوەی کاتیی چاوەڕوانکراو بۆ پیتاندنی ئورانیۆم بهاوێن.\nئەوسا هاوینی ٢٠٢٠ی کارەساتبار و ئابڕووبەرانەی ئێران، کاتێک کە دەرزەنێک تەقینەوە لە بنکەکانی ئێران، کە وێدەچێ چەند دانە لەوان پێوەندییان بە بەرنامەی ناوکییەوە هەبێ، گەیشتە جێ. لە ٢ی مانگی جولای، تەقینەوەی نەتەنز پرۆگرامی پێشکەوتووی تاران بۆ پیتاندنی ئۆرانیۆمی دوو ساڵ وەپاش خست، کە لە لایەن سەرچاوەکانی فەرمی و ناحکوومیی پشتڕاست کرایەوە. ئەوە کەرەستەیەکی بەرچاوی ئێرانی بۆ کورت‌کردنەوەی ماوە بۆ هەنگاونان بەرەو چەکی ناوەکیی، لە چنگ ئەو وڵاتە دەرهێنا.\nبێگومان، مووشەکە زەبەلاحەکەی کۆرەی باکوور جێگای نیگەرانییە.\nهەواڵگریی ئیسڕائیل و وڵاتە یەکگرتووەکان دەبێ بۆ پێشگرتن بە نزیکتر بوونەوەی ئێران لە چەکی ناوکی، چ بە توانایی خۆی یا بە یارمەتی کۆرەی باکوور، یا تەنانەت ئەکتەری تاوانکاری پاکستانی، لە هەموو کات زیاتر لەسەر هەست بن. بەڵام لە ٢٠٢٠ هەم کۆرەی باکوور و هەم ئێران لە گەیشتن بە ئامانجەکانیان شکستیان هێناوە.\nئەوان هەر دوو وەک، ئەگەر نەڵێین بەبری کاغەزی، وڵاتانێک دەرکەوتن کە زۆرتر نیگەرانی چۆنیەتی کاردانەوەی بەرهەڵستکارەکانیان بەرانبەر قووڵتر بوونەوەی دوژمنایەتییەکان بوون تا وڵاتانێک کە لە ڕێگاکانی قووڵتر کردنەوە دوژمنایەتییەکان بگەڕێن.\nهیچ وێنەیەکی ڕیز کردنی مووشەکان ناتوانێ ئەو ڕاستییە بشارێتەوە.\nتاگی بابەت: ساڵی ٢٠٢٠، ساڵێکی زۆر خراپ بووە بۆ ئێران و کۆرەی باکوور\nگەڕانی بەردەوام بەدووی ڕاستییەکان‌دا


پیپ گواردیۆلا: 10 خولەکی کۆتایی کارەسات بوو – Esta News\nگواردیۆلا نیگەرانە بە ماڵئاوایی لە چامپیۆنزلیگ و نەیشاردەوە 10 خولەکی کۆتایی بۆ ئەوان کارەسات بوو.\nپیپ گواردیۆلا لە لێدوانێکدا بۆ تۆڕی بی تی سپۆرت ئاماژەى بەوەکرد، ئەوان لە یاری کۆتایی زۆر نزیکبوون، بەڵام لە چرکە ساتێکدا هەموو شتێک گۆڕا و ناچارن دان بە شکستی خۆیاندا بنێن.\nڕاشیگەیاند، لە نیوەى یەکەمدا وەک پێویست یارییان نەکرد، بەڵام لە نیوەى دووەمدا و دوای تۆمارکردنی گۆلی پێشکەوتن هاوسەنگی بۆ تیپەکەى گەڕایەوە، پێش ئەوەى لە دوا 10 خولەکی یاریەکەدا هاوکێشەکە پێچەوانە بێتەوە و کۆنترۆلی یارییەکە لەدەستبدەن.\nڕاهێنەرە ئیسپانییەکە سەرسامی خۆی بە ئاستی یاریزانانی ڕیاڵ مەدرید نیشانداو ئاماژەى بەوەکرد، سەرجەم یاریزانەکانیان لە ناوچەی سزا بوون و ئەوەش هۆکاربوو تا فشاریکی زۆر لەسەر تیپەکەى درووستبکەن و لەدوو هەلدا دوو گۆڵ تۆماربکەن.\nگواردیۆلا لە کۆتایی لێدوانەکەیدا بۆ تی بی سپۆرت دووپاتیشیکردەوە، هەموو شتێک لە تۆپی پێدا چاوەڕواننەکراوە، ناچارن ئەو شکستە تاڵە قبوڵ بکەن و کار بۆ بەدەستهێنانی نازناوی پریمەرلیگ بکەن، تا بتوانن بەلانی کەم دیارییەکی بچووک پێشکەش بە هاندەرانیان بکەن.


شاندی حکومەتی عێراق و هەرێمی کوردستان لە کۆبوونەوەدان\nشاندی باڵای حکومەتی عێراق و هەرێمی کوردستان لە شاری هەولێر بۆ تاوتوێی روداوەکانی ئەم دواییەی عێراق لە کۆبوونەوەدان.\nسەر لە بەیانی ئەمڕۆ شەممە ١١ی کانونی دووەمی ٢٠٢٠ شاندی حکومەتی عێراق بەسەرۆکایەتی عادل عەبدولمەهدی گەیشتە شاری هەولێر و دوای کۆبونەوەی لەگەڵ نێچیرڤان بارزانی، سەرۆکی هەرێمی کوردستان لە ئێستادا لەگەڵ شاندێکی حکومەتی هەرێم بەسەرۆکایەتی مەسرور بارزانی لە کۆبونەوەدایە.\nبەرپرسانی عێراق و هەرێمی کوردستان لەبارەی دۆخی ئێستای عێراق، گرژییەکانی ئەمریکا و ئێران و پرسی چونەدەرەوەی سوپای ئەمریکا لە عێراق گفتوگۆ دەکەن.\nپەرلەمانی عێراق پێنجی ئەم مانگە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق بە ئامادەبونی ١٦٨ پەرلەمانتاری فڕاکسیۆنی شیعەکان و بەبێ ئامادەبونی فراکسیۆنە کوردستانییەکان و زۆرینەی پەرلەمانتارانی سونە یاسای دەركردنی هێزە بیانیەكانی لەعێراق پەسەندكرد.\nبەگوێرەی بڕیارەكەش، حكومەتی عێراق پابەند دەبێت بەهەڵوەشاندنەوەی رێكەوتنەكەی كە داواكاری لەسەر وەرگرتنی هاوكاری هاوپەیمانی نێودەوڵەتی واژۆی كردووە لە شەڕی داعشدا لەساڵی ٢٠١٦.\nهەربەپێی بڕیارەکە هەموو ئۆپەراسیۆنێكی سەربازی وڵاتانی بیانیش لە عێراق كۆتایی پێ بهێندرێت و هێزە بیانییەكان لەسەر خاكەكەی بچنە دەرەوەو رێگەش نەدرێت ئاسمانی عێراق بەویستی خۆیان بەكاربهێنن.


کێ پێ ل دوگمەیا بوویەرێن ل باشوورێ کوردستانێ کر؟ - دارکا مازی\nکێ پێ ل دوگمەیا بوویەرێن ل باشوورێ کوردستانێ کر؟\nتێکۆشینا مرۆڤان یا ژ بۆ ژیانەکا باشتر، مووچەیێن بلند، و سیستەمەکێ دادپەروەر یێک ژ تێکۆشینا جیهانی یە کو مرۆڤ رێزێ ل بەرامبەر نیشان بدەت. لێ ھەر دەم ھندەک کەس کو دخوازن ڤێ تێکۆشینێ بەرەڤ ئاژاوەگێریێ ببەن دەردکەڤن. ژ بۆ ڤێ، ئەم پیدڤی دبینن کو راستیا بنگەھین یا تەڤگەرا گەلێری پر باش ببینن.\nیێن کو دخوازن پێوەندییێن ئەرێنی د ناڤبەرا کوردان دا پووچ بکەن ھەنە؟\nھلبژارتنێن ئەمریکایێ بوویەرەک گرنگ بوو کو گەلەک دەردۆر ب بالداری ل بەندێ بوون و ل گۆری وێ پلانسازیێن خوە چێکرن. ب سەرکەفتنا بایدن، ل رۆژھلاتا ناڤین ھەر کەسەکێ بەرێن ل کۆشا خوە دا ڤالاکرنە گۆرەپانێ. ترکیا ب داویبوونا پێڤاژۆیا ترامپ دخوازیت بکەڤیتە ھندەک جیھێن رۆژئاڤا و داگیربکەت. ل ئالیێ دی، ئیران ھەول ددەت کو گاڤەکا زوو باڤێژیت، دفکریت کو ل رۆژھەلاتا ناڤین ب چوونا ترامپ دێ نەئارامی ب داوی هێت. ھەر چەند ترامپ کوشتنا کەسێن وەکی قاسم سولەیمانی ئەرێ کر، لێ وی ژ بۆ ئیران، ئیراق و سووریێ زەمینە سازکر کو ل کوردستانێ ئەڤ دەولەتە دو گاڤا پێش و گاڤەکێ پاش باڤێژن. ئیرانێ دیت کو سەردەما بایدن ئەمریکا دێ تێکەلیەکا زێدەتر نیشانی کوردستانێ دەت، لەوما ژی بریار دا کو ب لەز تەڤبگەریت کو ڤێ پێڤاژۆیێ پووچ بکەت.\nژ بۆ ڤێ یەکێ ئیران ھەم ل ئیراقێ ھەم ژی ل کوردستانێ کەتە ناڤا بزاڤێ دا. دەستپێکێ، د ٢٨ێ چریا پاشین دا، ل بەغدا ئێریشی خوەپێشاندەران کر. ٧ کەس مرن و ٧٠ کەس ژی بریندار بوون. ئەو بوویەرێن کو چەند رۆژە گەلەک ل دۆرا سولەیمانی دمەشن ژی بەردەوامیا ھەمان پلانێ یە.\nئیسماعیل قاعانی ل بەغدا ل گەل کێ ھەڤدیتن چێکر ؟\nد ٢١ کانوونێ دا، ئیسماعیل قاعانی، جیگرێ قاسم سولەیمانی، چوو سەردانا بەخسەرەدانا بەغدایێ کر. پلانسازیا پیدڤی ل ڤێرە ھاتیە کرن. قاعانی د پلانسازیێن خوە یێن ل سەر ئیراقێ دا نە تەنێ شێعە وەزیفەدار کرن. وی ھەر وھا ھندەک کەس و رێخستنێن کو شریکێن ستراتەژیکێن دەولەتا ئیرانێ نە ژی وەزیفەدار کرن. ئیران د رێزا یەکەمین دا ل رۆژھەلاتا ناڤین و ئیراقێ دا پشتا خوە ددەتە، ھێزا چەکداریا حەشدا شەعبی . ھەڤپشکا ئرانێ یا ستراتەژک کو د رێزا دویەم دا دهێت رێخستنا پککێ یە. ھەموو داتا و پێشبینی ددەنە نشاندان کو بوویەرێن سلێمانییێ پەکەکە ب رێڤە دبەت. پەکەکە د خوازیت خوە بڤەشێریت لێ فتنەیا سلێمانییێ کارێ پککێ یە. لێ بەلێ، ھەمی داتایێن کو د دەستێ مە دا ھەنە دەستنیشان دکەن کو بوویەرا سلێمانیێ ب پیلانا پەکەکێ و ھەڤالبەندێن لاھۆر جەنگی و ھندەک دەردۆرێن دی یێن سیاسی پێک ھاتیە.\nد وان رۆژێن کو قاعانی ھاتیە بەغدا، ل بەغدایێ ھندەک کەسێن دی ژی ھەبوون. ئەو کەس لاھۆر جەنگی بوو. لاھۆر جەنگی د ١٦ێ چریا پاشیێ دا چوو بەغدایێ و ل گەل سەرۆکێ شیعا عەمار حەکیم ھەڤدیتنەک ئەنجام دا. دەما کو جێگرێ قاسم سولەیمانی ئیسماعیل قاعانی، ھاتییە بەغدایێ لاھۆر ژی ل وێرێ بوو و ل گەل لاھۆر ھەڤدیتنەک ئەنجام دا. د ھەمان رۆژان دا، کۆمەک ئەندامێن پەکەکێ ژی ژ بۆ کو رەوشا شنگالێ گۆتوبێژ بکەن ل بەغدا بوون. پەکەکێ سۆز دا ئیرانێ کو ل بەرامبەر ڤێ یەکێ کو ئەو ژ شنگالێ دەرنەکەڤن، ئەو دێ د حکوومەتا ھەرێما کوردستانێ دا ئالۆزییان دروست کەن.\nیەنەکە دخوازیت بەرپرسیاریا خوە د ئۆرگانیزەکرنا بوویەرێن سلێمانییێ دا ڤەشێریت\nئانکو، ل پشت بوویەرێن سلێمانیێ ھەڤدیتنێن ئیسماعیل قاعانی، یەنەکێ و پەکەکێ ھەیە. ئەڤ پیلان پاشێ د جڤینا دویەمین دا ژ لایێ تیمەکا ئیتیلاعاتێ، ھێزێن زانیاری و پەکەکێ دا ل قەلاچۆلان ژ بۆ پێتر ھوورگولییان نیقاش بکەن و پیلان بکەن، ھاتە کرن.\nنەخشەیا بنگەھین یا دەولەتێن ئیراق و ئیرانێ د پێڤاژۆیا رادەستکرنا کەرکووکێ دا ل خیانەتا ١٧ێ ئۆکتۆبەرێ دا ئەو بوو کو رێیا سەرەکەی یا د ناڤبەرا سلێمانیێ و ھەولێرێ دا بگرن و باژێرێ سلێمانیێ ژ حکوومەتا ھەرێما کوردستانێ جوودا بکەن. ب ڤی رەنگی، دێ ستاتویا حکوومەتا ھەرێما کوردستانێ ژناڤ چیت. یێن کو ئەڤ وەزیفە دایە سەر ملێن خوە تیما لاھۆر جەنگی و پەکەکێ بوون. تیمێن پەکەکێ و لاھۆر جەنگی ژ بوویەرێن ئیرۆ ل سلێمانیێ دقەومن بەرپرسیارن. ئەو دخوازن کو وەزیفەیێن خوە یێن د سالا ٢٠١٧ ێ دا ب جیهـ نەئینای ئیرۆ ب جیهـ بینن.\nیەنەکە دخوازیت بەرپرسیاریا خوە د ئۆرگانیزەکرنا بوویەرێن سلێمانییێ دا ڤەشێریت. ئەو سیاسەتەکا دوسەر ب رێڤە دبەن. ووسا خویا دکەت کو ھەڤسەرۆکێ یەنەکێ بافل تالابانی ھەول ددەت چارەسەریان ژ بۆ پرسگرێکان ب رێیا هەولێرێ ببینیت، لاھۆر جەنگی ژی ب بەرھەڤکرنا کەلەپیری ڤە مژوولە. دەما کو چەتە ل سلێمانیێ ب چەکان ئێریشان دبەنە سەر بنگەھێن پارتیێ، لاھۆرە جەنگی چوو بەغدایێ داکو دیسا هەڤدیتنێ ل گەل کەسێ کو بەرییا 20 رۆژان دیتی، ئانکو عەمار حەکیم ئەنجام بدەت.\nیێن ڤان بوویەرێن وێرانکەر ل سلێمانییێ ئەنجام ددەن، نە گەلێ کوردە، لایانگرێن دەولەتا ئیراق و ئیرانێ نە\nبێ گومان، د ڤێ یاریێ دا کەسێن دی ژی ھەنە. ئیران دەولەتەکە کو سیخورێن وان د ناڤا ئیسرایلێ دا ژی ھەنە. د ناڤا جیرانێن خوە ئانکو پارتی و سازیێن کوردستانێ دەا خوەدی سیخور و رێخستنکری یە. ب تایبەتی حیزبەکا وەکو کۆمەلە کو رێخستنەکا ئیسلامی یە، پەیوەندیێن وێ ل گەل ئیرانێ گەلەک زندی نە. د ناڤا باسکێ گۆران دا سەردەستە. بێ گومان، شاسووارعەبدولواحدێ نەوەی نووێ ژی ھەیە. وە خویایە کو یەنەکێ ئەڤ چەند رۆژن تەلەڤیزیۆنا NRT گرتیە. لێ بەلێ، ھەر دو ژی ل سەر یەک حەبل بزاڤێ دکەن. تیما شاسووار ژخوە ل گەل پەکەکێ د ناڤا تفاقێن ھەلبژارتنێ دایە. ھەمان خەتێ دپارێزن. خوشکا شاسووار عەبدولواحد، سروا عەبدولواحد کو پەرلەمانتارە، ل سەر ئەکوانتا خوە یا مەدیا جڤاکی، وێنەیێن بلندکرنا ئالا ئراقێ لسەر بنگەھێن پارتییێن کوردستانی، پارڤەدکەت.\nئانکو، یێن ڤان بوویەرێن وێرانکەر ل سلێمانییێ ئەنجام ددەن، نە گەلێ کوردە، لایانگرێن دەولەتا ئیراق و ئیرانێ نە. ھەکە ب راستی بنگەھێ بوویەران موچە بن، یێن کو موچە نا رێکەن دەولەتا ئراقێ یە. بلا ملیۆنەک کورد ل ھەولێرێ بجڤن و ئیراقێ شەرمەزار بکەن. گەر مەسەلە دۆزا کوردبوون و کوردستانی بیت، ھێزێن حەشدا شەعبی ل کەرکووکێ ژ گوندیێن پەلکانە یێن کورد خواستن کو د ناڤ ٢٤ دەمژمێران دا گوندێ خوە ڤالا بکەن، بلا ل کەرکوکێ رێگریێ ل ڤێ کۆچبەر کرنا کوردان بکەن.\nچو پەیوەندی د ناڤبەرا بوویەرێن ل سلێمانیێ دقەومن و خوەپیشاندانا دیمۆکراتیک یا حەق و دادپەروەریێ دا نینە. کۆمەک چەتە، ھێزێن پارامیلیتەر دکەڤنە ناڤا گەل و کریارێن تیرۆریستی دکەن. مەسەلە تێکدانا ستاتویا ھەرێما کوردستانێ یە.\nکەسێن کو د ڤان چالاکیان دا چەپ و راست گوللـەبارانێ دکەن کینە؟ “ھێزا پاراستنا باشوور” ل کووڤەیە؟\nھێزەکا ئامادەکری ھەیە کو د خوەپیشاندانا دا توندوتیژیێ و ئالۆزیان زێدەتر دکەن، ئەو ل ھەرێمێن سلێمانیێ وەکی پیرەمەگرون، چەمچەمال، کەلار، کفری دەست پێ دکەن. کۆمەک رێخستن کری و چەکدار دچیتە باژێرەکێ، پاشان دچیتە باژێرەکێ دی ئاگری بەردەتێ و دچیتە باژێرەکێ دی. ئانکو، ھەمان ھێز ل هەموو دەڤەران دگەریت. ئەڤ ھێزا رێخستی کییە؟\nئەڤ ھێزە “ھێزێن پاراستنا گەل یا باشوورێ کوردستانێ”یە کو ژ لایێ پەکەکێ ڤە د ٢٧ێ خزیرانا ٢٠١٩ ێ دا ھاتیە راگەھاندن. دەڤەرێن کو بوویەر لێ قەومینە ئەو دەڤەرن کو پەکەکە ژ سالا ٢٠١٥ ێ ڤە د بن ناڤێ گەنج و چاند و ھونەر دا پەروەردەیا چەکداری دایە جوانان. ل ڤێرە، ئەو کۆما چەکداری یا رێخستنکری یا پارامیلیتەر ل دژی رێڤەبەریا ھەرێما کوردستانێ وەکو دارکەکێ دهێتە بکارئانین. ب گۆتنەکا دی، “ھێزێن پاراستنا باشوورێ کوردستانێ”ێن پەکەکێ د راستیێ دا “ھێزێن بێ ستاتو هێلانا حکوومەتا ھەرێما کوردستانێ” نە.\nل سلێمانیێ، پەکەکە، یەنەکە، کۆما شاسووار عەبدولواحد، ب پیلانا دیکتاتۆری و داگیرکەری ڤە تەڤدگەرن\nنە حەوجەیە کو کەس خوە بخاپینیت. دڤێت ھەر تشت راست بهێتە ناڤ کرن. چالاکیەکا مرۆڤان کو ئابۆری پێ بهێتە سەرەراستکرن و بخوازن دادپەروەرییێ ل سلێمانیێ بنەجیهـ بکە نینە. ل سلێمانیێ، پەکەکە، یەنەکە، کۆما شاسووار عەبدولواحد، ب پیلانا دیکتاتۆری و داگیرکەری ڤە تەڤدگەرن، و ھێزەکا پارامیلیتەرن. ھێزا کو ل پیرەمەگرون پێنێ دەینە کادرێ پارتییێ یێ ٦٠ سالی، سەرێ ژنان بشکێنیت، ئاڤاھیا پارتیێ دشەوتینیت و ئالایێ ئیراقێ ل سەر بلند دکەت، ل چەمچەمال ب چەکێن کلاشینکۆفی بنگەھان گولەباران دکەن، و درووشمێن “بژی ئاپۆ” دبێژن نە دەنگێ گەلێ کوردستانێ یە. جاشێن ئیرانێ و ئیراقێ نە. ئەو کۆم کۆمەکە کو خیانەتێ ل کوردستانێ دکەت. دڤێت رەوشەنبیرێن کورد و وەلاتپارێزێن راستین ڤێ یاریێ ئیفشا بکەن و کوردستانێ بپارێزن.\nوەلاتپارێزێن راستین یێن کوردستانێ دڤێت مرۆڤ، پارتی و ھێزێن کو ئیراق پارێزی و ئیرانپارێزییێ دکەن ئیفشا بکەن و دژی ڤانا تەکۆشینا نەتەوپەروەری بمەشینن. حکوومەتا ھەرێما کوردستانێ یەکانە پارچەیا رزگارکری یا کوردستانێ یە کو ھەر چار دەولەتێن داگیرکەر دخوازن وێ وێران بکەن. دڤێت ئەم ھەمی ل دژی وان کەسێن کو ئێرشی حکوومەتا ھەرێما کوردستانێ دکەن ببینە یەک.


ناسیونالیزم – چەند وتارێک – خاکی کوردیا\nلە چوار بەش\nبه‌ڵام ڕه‌خنه‌گرانی ناسیونالیزم ده‌ڵێن که ئه‌و خۆشه‌ویستی و ئه‌وینداری نه‌ته‌وه‌یییه ده‌بته هۆی سه‌رهه‌ڵدانی شۆوینیسم که ناسه‌قامگیری ئاشته‌وایی هه‌رێمه‌که‌ی لێده‌که‌وێته‌وه .\nتاقمێک ناسیونالیست ده‌د‌رێنه پاڵ چه‌مکی وه‌ک خه‌ڵک و گه‌ل . لە‌و په‌یوه‌ندییه‌دا ناسیونالیزم ده‌گه‌ڵ وشه‌ی ڕه‌گه‌ز په‌ره‌ستی به یه‌ک مانا دێنه گۆڕێ . به‌یه‌ک واتا هه‌ڵسه‌نگاندنی ناسیونالیزم و ڕه‌گه‌زپه‌ره‌ستی به‌یه‌که‌وه ده‌گه‌ڵ لیبڕالیزم وده‌وڵه‌تێکی نه‌ته‌وه‌یی که تێیدا یاسا حاکمه به هه‌ڵه ده‌گه‌ڵ ئه‌وتاقمه که به‌نێوی خه‌ڵکێک ڕێگایه‌کی چه‌واشه‌کارییان به دوورله نه‌ریتی وه‌ک ئه‌رک و ماف بۆ گه‌ڵێک گرتبێته به‌ر بۆ وه‌یکه خه‌ڵکێک به گشتی پێی تاوانبار بکرێ له قه‌ڵه‌م بدرێن ،لێره‌دایه که ده‌بێ ئه‌و تاقمه که هه‌موو نه‌ریتی مافخوازی ڕه‌وای گه‌لێک به هۆی توند و تیژی چه‌واشه ده‌که‌ن ده‌گه‌ڵ گه‌لێک به گشتی که داوای ڕزگاری خۆی له ژێر ده‌ستی ده‌کا جیا بکرێنه‌وه .\nپره‌نسیپی نه‌ته‌وایه‌تی پێوارێکه که لە دابه‌شکردنی خه‌ڵک لە کۆمه‌لگادا به پێی کۆلتور و تایبه‌تمه‌ندییه‌کانی دیکه‌ی نه‌ته‌وایه‌تی ده‌بێ له به‌رچاو بگیرێ . ئه‌گه‌رچی قه‌ت به ته‌واوی نامۆیی سیاسیشی پێوه‌دیار نه‌بووبێ ،لانیکه‌م بۆته فاکتۆڕێکی بنه‌ڕه‌تی ئاگاهانه ،هه‌ووه‌ڵ ده دنه‌دانی جووڵانه‌وه‌ی نه‌ته‌وایه‌تیدا که به جیهانبینی گشتی ناپلئۆن ناسراوه . و به‌دوای ئه‌و ڕووداوه‌شدا حه‌ول بۆ به‌کرده‌وه تاقیکردنه‌وه‌ی به مه‌به‌ستی داسه‌پاندنی بۆ ده‌ستاوێژی بۆ سه‌ر مێژووی ئوروپادا بووه .\nئێرنیست ڕێنا ( 28/2/1823__12/10/1892)یه‌کێکە له فیلسوفه به ناوبانگه‌کانی فه‌ڕانسه، کتیبێکی به نێوی(ژیانی مه‌سیح) له ساڵی 1863 دا نووسیویێ ،ئه‌و کتێبه بوو به هۆی دمه‌قڕه‌یه‌کی زۆر له‌مه‌ڕ وه‌یکه ده‌و کتێبه‌دا مه‌سیحی وه‌ک ئینسانێکی مێژوویی نه‌ک وه‌ک کوڕی خودای و کتێبی ئینجیل یشی به کتێبێکی هاسایی وه‌ک هه‌موو کتێبه‌کانی دیکه که سه‌رچاوه‌یه‌کن بۆ مێژوو، ناساندبوو که ڕه‌خنه‌گرتنی لێیان به ڕه‌وا ده‌زانی ،که هه‌ر ئه‌و هه‌ڵوێسته بوو به هۆی تووڕه‌بوونی ده‌سته‌ڵاتدارانی کلیسای کاتولیکه‌کان .به‌ڵام به‌ناوبانگ بوونی Renan زۆرتر ده‌گه‌ڕیته‌وه سه‌ر تاریفی ئه‌و له nation واته نه‌ته‌وه که ئه‌و له کتێبێکی خۆیدا به‌نێوی ”Ques-ce quune nation ”له ساڵی 1882 دا دژ به تاریفی ئاڵمانی له nation که له سه‌ر بنه‌مای وه‌ک ڕه‌واڵه‌ت ، زمان ، نووسراوه ، له جیاتی بایخدان به ویستی ژیانی هاوبه‌شی وه‌ک شه‌رتی پێویست و پێوار .بابه‌ته‌که له پێداویستییه‌کان سه‌رده‌م بوو چون ئه‌و له جێگایه‌کی به نێویAlsace Lorraine ده‌ژیا که له‌و شوێنه کێشه‌یه‌ک هاته پێش و دوابه‌دوای ئه‌وکێشه‌یه ئه‌و هه‌ستی به بوونی چه‌مکێک به نێوی نه‌ته‌وه کرد که دوایه‌ش سه‌لمێندرا.\nدریژەی بابەتی ناسیونالیسم\nتوێژینه‌وه له مه‌ڕناسیونالیزم\nزۆرجاران دۆچ ئه‌و دوو‌بۆچوونه‌ی Ferdinand Tönnies واتە :”ژیانی کۆمەڵگای سەرەتایی و کۆمەڵگای مۆدێڕن” که له سه‌ر چۆنیه‌تی کۆمه‌ڵگا و کۆمه‌ڵناسی بوون ،وه‌بیر دێنایه‌وه و ده‌یگووت :ئه‌و فۆڕمه کۆنه‌ی کۆمه‌ڵگای سەرەتایی لە‌گه‌ڵ بۆچوونی کۆمەڵگای هاوبەش وئه‌و ده‌سته وکۆڕه فه‌رهه‌نگی هاوبه‌شییانه‌ی کۆمه‌ڵگای مۆدێڕن که به پێی هێزی ته‌کنیکی پێکهاتوون زۆر وێکچووییان هه‌یه . جێوازییه‌که‌شیان ئه‌وه‌یه که، به پێی لێکدانه‌وه‌ی Tönnies لەساڵی 1887 دا ،هێشتا له ده‌رفه‌تێکدا که ده‌وڵه‌تی‌نه‌ته‌وه‌یی نه‌ببووە ئه‌و چه‌مکه که بکه‌وێته به‌ر لێکۆڵینه‌وه . حه‌ولی Tönnies ئه‌وه بوو که له سه‌ر ده‌وڵه‌تی نه‌ته‌وه‌یی وه‌ک ڕیکخراوه‌یه‌کی کۆمه‌ڵایه‌تی شتێک بنووسێ هاوکات که دۆچ یش ده‌یه‌ویست شتێک بنووسێ ، که ئه‌رێ ئه‌ساسه‌ن ده‌وڵه‌تێکی نه‌ته‌وه‌یی ئیمکانی دامه‌زراندنی هه‌یه .\nPrevious رساله دکتری اینجانب: یا داستان دختر ترشیده\nNext زبان چون سرزمین


شەڕەکەى پەرلەمان تاوتوێ دەکرێت\nسبەینێ سەرۆکایەتى پەرلەمانى کوردستان و فراکسیۆنەکان کۆدەبنەوە و تاوتوێی نزیکبوونەوەى فراکیسیۆنەکان و شەڕەکەى هەردوو فراکسیۆنى پارتى و نەوەى نوێ دەکەن هەرچەندە هیچیان سکاڵایان تۆمارنەکردووە.\nشەڕەکە لە دانیشتنى چوارشەممەى رابردووى پەرلەماندا روویدا، کە تایبەت بوو بە متمانەدان بە کەمال ئەتروشى بۆ وەزیرى نوێی سامانە سروشتییەکان، کە پەرلەمانتارێکى نەوەى نوێ تێیدا برینداربوو.\nسەرچاوەیەک لە سەرۆکایەتی پەرلەمانی کوردستان (11ی کانونی دووەمی 2021) بە "ناس کورد"ی ڕاگەیاند، ڕۆژی چوارشەممە لەگەڵ سەرۆکی فراکسیۆنەکان کۆدەبنەوە بۆ قسەکردن لەسەر چەند پرسێک بەتایبەت ئەو ڕووداوەی لە دانیشتنی ڕۆژی چوار شەممەدا ڕویداو لەلایەن فراکسیۆن "نەوەی نوێ" وە باس لەوەکرا فراکسیۆنی پارتی هێرشیان کردوونەتە سەر.\nوتیشى، "تائێستا هیچ سکاڵایەک تۆمار نەکراوە، بەپێی بەڵگەکانیش بێت ئەگەر فراکسیۆنی نەوەی نوێ سکاڵا تۆمار بکەن ئەوا لەزیانی خۆیانە، چونکە ئەوان ئامادەییان دەربڕیوە بۆ شەڕکردن و بە ڤیدیۆ و بە دەنگ هەیە کە دەڵێت، ئەگەر پیاوی وەرە پێشەوە".\nئەوە دووەم گرژى و ئاڵۆزى نێوان پەرلەمانتارانى نەوەى نوێ و پارتى و یەکێتى بوو لەماوەى دوو مانگدا، دۆسیەى گرژییەکەى پێشوو کە پەیوەندى بە "هەڕەشەکردنەوە" هەبوو لە کازم فاروق سەرۆکى فراکسیۆنى نەوەى نوێ دواى پێکهێنانى لیژنەیەکى لێکۆڵینەوە لەلایەن سەرۆکایەتى پەرلەمانەوە داخرا.\nلەبارەی بەشداریکردنیان لە دانیشتنەکەى سبەینێ، ناس کورد پەیوەندیکرد بە، کازم فاروق سەرۆکی فراکسیۆنی نەوەی نوێ لە پەرلەمان کوردستان بەڵام ئامادە نەبوو هیچ ڕونکردنەوەیەک بدات و وتی "کۆنگرەی ڕۆژنامەوانیمان دەبێت و لەوێ هەڵوێستی خۆمان ئاشکرا دەکەین".\nفراکسیۆنى پارتى لە پەرلەمانى کوردستان هۆکارى شەڕەکەى چوارشەممەى رابردووى پەرلەمانى کوردستان دەخەنە ئەستۆى نەوەى نوێ، بەڵام هیچ سکاڵایەکیان تۆمارنەکردووە.\nپێشەوا هەورامانى وتەبێژى فراکسیۆنى پارتى بە "ناس کورد" ى ڕاگەیاند، "ئەگەر بگاتە ئەوەى ئەوان سوربن ئێمە سکاڵا تۆماردەکەین، لەبەرئەوەى ڤیدیۆ و تۆمارى دەنگى هەیە، هەموو شتێک هەیە کە ئەوان دەستپێشخەربوون".\nوتیشى، "سەرەڕاى ئەوە ئێمە داواى نزیکبوونەوەى هەموو لایەنەکان دەکەین، کۆبوونەوەى سبەینێش بۆ هەمان مەبەستە کە چۆن بتوانین پێکەوە کاربکەین لەجیاتى ئەوەى گرژی لەنێوانماندا بێت".


په‌ره‌سه‌ندنى ماده‌ى هۆشبه‌ری شیشه و مه‌ترسیه‌كانى\nهه‌رچه‌ند له‌و ده‌مدا مه‌وادى ته‌بێعى بلاوده‌كرایه‌وه، به‌لام وه‌ك پێویست هه‌ست به مه‌ترسیه‌كانى ئه‌و جۆره مه‌واده نه‌ده‌كرا و به‌داخه‌وه خه‌ڵكێكى زۆر گیرۆده بوون و ژماره‌یه‌كى به‌رچاو سه‌روماڵیان له سه‌ردانا و هێندێكیش گیانیان له ده‌ست دا.\nئه‌وه‌ى له‌مرۆدا جێى سه‌رنجه و پێویسته بایه‌خى پێ بدرێ، په‌ره‌سه‌ندن و سازكردن و به‌كارهێنانى مه‌وادى هۆشبه‌رى سه‌نعه‌تی زۆر كوشنده‌ى وه‌كو شیشه‌یه له كوردستان. لێره‌دا هه‌وڵ ده‌ده‌م لایه‌نه خراپ و مه‌ترسیداره‌كانى شیشه (متافیدین) و هۆكانى په‌ره‌سه‌ندنى ئه‌و ماده كوشه‌نده‌یه له شاره‌كانى كوردستان بخه‌مه‌روو، بۆ چوونه ناوباسه‌كه‌وه ده‌بێ سه‌ره‌تا بزانین شیشه چیه و له كوێ به‌رهه‌م ده‌هێندرێ و كێ قازانج له بلاوبوونه‌وه‌و فرۆشتنى ده‌كا.\nشیشه جۆرێكه له ماده‌كانى (ئامتامین) كه زۆر به سانایی له تاقیگه بچووك و غه‌یره‌یاساییه‌كان و له ژێرزه‌مینى ماڵه‌كان سازده‌كرێ. ئه‌گه‌ر چی له سازكردنى ئه‌م ماده‌یه به هیچ شێوه‌یه‌ك مورفین به‌كار ناهێندرێ، به‌لام زۆر زوو كه‌سه‌كان خوودار (موعتاد) ده‌كا. به‌شێوه وه‌ك ورده شیشه سپی و بێ بۆیه و به‌تام تاڵه. به ئاسانى تێكه‌ڵى ئاو و ئه‌لكول ده‌بێ، هه‌ربۆیه زۆرجار به شێوه‌ى ده‌رزى (ته‌زریق) به‌كار ده‌هێندرێ.\nماده‌ى شیشه به‌شێوه‌گه‌لی جواروجۆر به‌كار ده‌هێنرێ، به خوارد و كێشان و هه‌ڵلوشین به لووت. كه له ئێراندا به زۆرى وه‌ك ده‌رزى به‌كارده‌برێ یان ده‌كێشرێ. به‌زۆرى له وه‌لاتانى باشوورى ئاسیا به‌تایبه‌ت ئێران و پاكستان سازده‌كرێ و هه‌نارده و به‌كارده‌هێنرێ. به پێى راپۆرتى رێكخراوى نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتووه‌كان پێویستى ئێران به‌ماده‌ى ئه‌فدرین كه یه‌كێكه له مه‌وادى سه‌ره‌كى دروست بوونى شیشه، ساڵى ٢٠٠٧ ،٤٠ هه‌زاركلیۆگره‌م بووه و تا ساڵى ٢٠١٠ پێویستى ئه‌و وه‌لاته بۆ ٥٥ هه‌زار كیلۆگرام به‌رزبۆته‌وه. هه‌ر له‌و باره‌وه كارناسێكى نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتووه‌كان ده‌ڵێ: كاتێ چاو له‌و ژمارانه ده‌كه‌ى كه به سه‌ریعى له به‌رزبوونه‌وه‌دایه، تووشی سه‌رسوورمان ده‌بی كه بۆ ده‌بێ ئێران له‌و وه‌لاتانى ناوچه‌كه زیاتر پێویستى به وه‌ها ماده‌یه‌ك بێ.له سه‌ره‌تاوه یه‌ك كیلۆ ماده‌ى شیشه به ١٥٠ ملوێن تمه‌ن بووه به‌لام به‌هۆى په‌ره‌گرتنى كارگاكانى سازكردنى ئه‌و مه‌واده و رێژه‌ى زۆرى له بازاردا نرخه‌كه‌ى له ئێستادا دابه‌زیوه بۆ ١٥ ملوێن بۆ یه‌ك كیلۆگرام. ئه‌وه‌ى روون و ئاشكرایه له ئێستادا رێژه‌یه‌كى زۆرى كارگا و تاقیگه‌ى ئه‌و ماده‌یه له شاره‌كانى كوردستان به‌تایبه‌ت له شاره‌كانى سه‌رده‌شت، بانه، مه‌هاباد، سنه، مه‌ریوان و قوروه به‌شێوه‌یه‌كى به‌رچاو سازده‌كرێ. سازكردنى ئه‌و ماده‌یه به سه‌رپه‌رشتى سوپای پاسدارانى رێژیم و له رێگه‌ى مۆرِه‌كانیانه‌وه له‌و شارانه‌دا به‌رێوه‌ده‌چێ، و به‌رێژه‌یه‌كى زۆر خێر له‌و كاره ده‌كا. له شارى سه‌رده‌شت و ره‌به‌ت زیاتر له ٣٠٠ كارگاى دروست كردنى شیشه هه‌یه و سوپای پاسداران له‌و رێژه كارگایه و له‌و به‌شه شیشه‌ى كه له رێگه‌ی عێراقه‌وه هه‌نارده‌ى وه‌لاتانى ئه‌ندۆنزى، فیلیپین و مالزى ده‌كرێ، سالانه زیاتر له ٣ ملیارد دولار قازانج ده‌كا.\nبه‌پێى هه‌واڵ و راپۆرته‌كان نزیك به ٣٠ له‌سه‌دى ئه‌و ماده‌یه هه‌ر له شاره‌كانى كوردستان و به‌شێكى زۆریشى به‌رێ ده‌كرێ بۆ تاران و شاره‌گه‌وره‌كانى دیكه و به‌سه‌ر ورده‌فرۆشه‌كاندا دابه‌ش ده‌كرێ. هه‌ر له شارێكى وه‌ك بانه رۆژانه زیاتر له ٢٠٠ كیلۆگرام دابه‌ش ده‌كرێ و ده‌فرۆشرێ.له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ى شیشه به‌یه‌كێك له ماده مه‌ترسیدار و كوشنده‌كان ناوده‌برێ به‌لام به‌داخه‌وه به شێوه‌یه‌كى به‌رچاو له نێو ژناندا له بلاوبوونه‌وه‌دایه. به‌كارهێنانى شیشه به‌و ته‌سه‌وره كه به خه‌یال كه‌ڵكى هه‌یه بۆ لاوازبونى ژنان له باشگا و ئارایشگاكانى ژنان ده‌ست ده‌كه‌وێ.به تێگه‌یشتن له شێوه‌ى دروست بوون و بلاوبوونه‌وه‌ى له كوردستان و ئه‌و ده‌سته‌ى له پشت ئه‌م تراژیدیاوه‌یه، پێویسته باس له خه‌ته‌ریات و مه‌ترسیه‌كانى شیشه له سه‌ر به‌كارهێنه‌رانى بكه‌ین كه به‌داخه‌وه له ئێستادا بۆته یه‌كێك له پرِ فرۆشترین ماده‌ى هۆشبه‌ر.نیشانه‌كانى به‌كارهێنانى شیشه بریتین له، سوور بوونى چاو، روخسارى ئاره‌قاوى و هه‌ڵچوو، وشك بوونى نێو ده‌م، ره‌ش بوونى ددان و له‌ناوچوونى پووكه‌كان، به‌په‌له قسه‌كردن، هه‌ڵچوونى خێرا و توورِه بوون. نه‌خۆش له ماوه‌یه‌كى كه‌مدا: مێشكى تێكده‌چێ، تووشی فه‌رامۆشی ده‌بێ، به‌رپرسایه‌تى قه‌بووڵ ناكا، قسه‌ى ناشیرین به‌كاردێنێ و جینێو ده‌دا، شك و گومانى زۆر ده‌بێ. هه‌ل و مه‌رجى كۆمه‌لایه‌تى، كارى، خوێندن و پێوه‌ندى ژن و مێردایه‌تیشى ده‌كه‌وێته مه‌ترسیه‌وه. هه‌روه‌ها نه‌خۆش تووشی حاڵه‌تێك ده‌بێ كه، شتگه‌لیك ده‌بینێ و ده‌بیسێ كه بوونى خارجى نیه (ته‌وه‌هوم). وه‌كوو ئه‌وه‌ى پیاوێكى غه‌ریبه له ماڵدا ده‌بینێ و ده‌چێته سه‌ربان و هاوارده‌كا و داواى هاوكارى له خه‌ڵك ده‌كا یان نه‌خۆش وا بیرده‌كاته‌وه كه ده‌سته‌كانى شفا به‌خشه، یان پێش بینى داهاتوو ده‌كا. یان مێشكى خه‌ڵك به راحه‌تی بخوێنێته‌وه. یان وابیرده‌كاته‌وه خه‌ڵك ده‌یانه‌وێ ئازارى بده‌ن. یان ئه‌وه‌ى كه خه‌ریكه ژنه‌كه‌ى خه‌یانه‌تى پێ ده‌كا. هێندێ جاریش پێى وایه ئه‌كته‌رێكى به‌ناوبانگه. تووشی بێ خه‌وی ده‌بن و له كه‌م خه‌ویدا ئازار ده‌كێشن. ئیشتیایان بۆ هیچ ناچێ و زۆر زوو وه‌زنیان كه‌م ده‌كات و به‌زۆرى ده‌بێته هۆى مردن. له‌رزۆكى، خه‌مۆكی و دڵه‌راوكێ، زوو پیر بوون، توندوتیژى، له به‌رانبه‌ر نه‌خۆشیه عفونیه‌كاندا لاوازن و كاردانه‌وه‌ى زۆر و خێرا ده‌كاته سه‌ریان، له فێربووندا لاواز ده‌بن و جه‌رگ و كولیه ناتوانن كارى خۆیان وه‌ك پێویست بكه‌ن.له دواى به‌كارهێنانى شیشه راننده‌یی زۆر مه‌ترسیداره. كێشانى شیشه بۆ ئه‌و ژنانه‌ى سكیان هه‌یه ده‌بێته هۆى، له‌بارچوونى منداڵ، یان زوتر له‌كاتى خۆى له دایك ده‌بێ یان ئه‌وه‌ى منداڵه‌كه به مردوویی له دایك ده‌بێ.ئه‌و خالانه‌ى باس كرا نه‌تیجه‌ى به‌كارهێنانى شیشه ده‌بێ بۆ مرۆڤ. كه‌وایه پێویسته و ئه‌ركێك هه‌ركام له ئێمه به به‌رپرسایه‌تیه‌وه له به‌رامبه‌ر مه‌سه‌له‌ى مه‌وادى موخه‌دیر بجوڵینه‌وه و رزگار كردنى كۆمه‌ڵگاى كوردستان له ده‌ست ئه‌م ئه‌فیونه زۆر مه‌ترسیداره، بكه‌ینه ئه‌ركێكى نه‌ته‌وه‌یی و رێگه نه‌ده‌ین له‌وه زیاتر كۆمه‌ڵگاى كوردستان بێته قوربانى سیاسه‌ته‌كانى رێژیمى ده‌سه‌لاتدار له ئێران.\nڕێکه‌و 2014-07-01 03:27:01\nبه‌شی ( وتاره‌کان )


چۆن خۆت ده‌پارێزیت تانه‌بیته نێچیری هاككه‌ره‌كان ؟\nڕۆژانه ژماره‌ی به‌كارهێنه‌رانی ئینته‌رنێت له زیادبووندایه به ڕێژه‌یه‌كی به‌رچاو و بێگومان هه‌ر له یه‌كه‌م هه‌نگاونان بۆ ناو ئینته‌رنێت ، تۆش به یه‌كێك له ڕاوكه‌ر یاخود نێچیری ئینته‌رنێت داده‌نرێیت له‌ناو ئه‌م جیهانه نادیار و فراوانه‌دا ، بێگومان كه‌م نین ئه‌وانه‌ی ڕۆژانه ئه‌بنه نێچیر و له لایه‌ن مافیا و چه‌ته ترسنۆكه‌كانی ئینته‌رنێته‌وه ڕاو ئه‌كرێن ، به‌ڵام ئایا تا ئێستا له‌خۆت پرسیوه كه بۆچی كه‌سانێك هه‌ن هه‌رگیز نه‌كراونه‌ته نێچیر له كاتێكدا كه كه‌سانێك هه‌ن كه ناوبانگیان هه‌یه و كه‌سانی زیاتر دیارن له‌ناو ته‌كنه‌لۆژیادا ئایا تا ئێستا له‌خۆت پرسیوه كه ئه‌م جۆره كه‌سانه بۆچی دره‌نگ هاك ئه‌كرێن؟\nبێگوومان هیچ كه‌س له‌م چوارچێوه فراوانه‌ی ته‌كنه‌لۆژیادا پارێزراو نییه به ڕێژه‌ی له %100 به‌لام كه‌سانێك هه‌ن كه ئاستی زانیاری و هۆشیاریان له تاكه‌كانی تر به‌رزتره و توانای به‌رگری كردنیان هه‌یه له‌چاو كه‌سه ئاساییه‌كانه‌وه و هاككه‌ره‌كان به ئاسانی ناتوانن زانیارییه‌كانیان چه‌نگ بخه‌ن به‌ڵام پێویسته ئه‌وه‌ش به‌رچاو بكرێ كه هیچ كه‌سێك له‌م چوارچیوه فراوانه و نادیاره‌ی ته‌كنه‌لۆژیادا پارێزراو نییه و هه‌موو كه‌سێ ڕووبه‌رووی فێڵباز و نێچیرگره‌كان ئه‌بنه‌وه به‌لام كه‌من ئه‌وانه‌ی كه له‌م شه‌ڕه‌دا براوه ئه‌بن.\n١- به‌كارهێنانی تێپه‌ڕه وشه‌ی به‌هێز نموونه (ehsan) كه ئه‌توانرێ به‌م شێوه‌یه‌ی لای خواره‌وه دابڕێژرێ.\nله‌وانه‌یه ئێستا بلێی كه ئه‌م جۆره پاسووردانه سوودیان چییه له‌كاتێكدا كه هیچ كه‌س تێپه‌ڕه وشه‌كه‌ت نابینێ؟!\nله‌ڕاستیدا ئه‌و تێپه‌ڕه وشانه‌ی كه زۆرێك له به‌كارهێنه‌رانی تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان به‌كاری دێنن هاوشێوه‌ن كه زۆرێكیان ته‌نیا ژماره و ناوی خۆیانی تێدا به‌كار ده‌هێنن بۆیه ئه‌م جۆره تێپه‌ڕه وشانه زوو ئه‌دۆزرێنه‌وه له‌لایه‌ن هاككه‌ره‌كانه‌وه ئه‌مه‌ش له‌ڕێگه‌ی به‌كارهێنانی وۆردلیسته‌وه! ده‌بێت\nوۆردلیست چییه؟ وۆردلیست بریتییه له فایلێك كه پاشگره‌كه‌ی به‌م هێمایانه كۆتایی دێت (.txt و .lst) كه كۆمه‌لێك تێپه‌ڕه وشه له‌خۆ ئه‌گرێ كه به‌هۆی تووڵ یاخوود به‌رنامه‌وه ئه‌م فایله درووست ئه‌كرێ و له‌لایه‌ن هاككه‌ره‌كانه‌وه به‌كار ئه‌هێنرێ بۆ دۆزینه‌وه‌ی تێپه‌ڕه وشه‌ی ماڵپه‌ڕ یاخوود هه‌ژمار یاخوود وایفای به‌كارهێنه‌ران و ئه‌شكرێ له هێرشی Brute Forceـــدا به‌كار بهێنرێ بۆیه ئه‌گه‌ر تێپه‌ڕه وشه‌كه‌ت به‌هێز بێ هاككه‌ر ناتوانێ بیشكێنێ له ڕێگه‌ی وۆردلیسته‌وه چونكه خۆشبه‌ختانه تا ئێستا هیچ توڵێكی وا به‌هێز نییه كه وۆردلیستێكی وا درووست بكا كه ئه‌م جۆره تێپه‌ڕه وشه تێكه‌ڵانه‌ی تیا بێ له ڕاستیدا هه‌یه به‌ڵام هه‌رگیز ئه‌م تێپه‌ڕه وشه‌یه‌ی كه تۆ به هێما و ژماره و پیته‌كانه‌وه درووستی ئه‌كه‌ی ناكه‌وێنه نێو وۆردلیسته‌وه به مه‌رجێك به‌و شێوه‌یه‌بێ كه من دروستن كردووه و بگره درێژتر و به‌هیزتربێ باشتره! ئه‌مه‌ش واتا به هیچ شێوه‌یه‌ك هاككه‌ر ناتوانێ ده‌ستی به تێپه‌ڕه وشه‌كه‌ت بگا مه‌گه‌ر بیشكێنێ ،جگه له maltego كه هاككه‌ر ئه‌توانێ گشت زانیاریه‌كی پێ وه‌ده‌ست بخا ئه‌ویش ته‌نیا كۆمپانیا گه‌وره‌كان ئه‌توانن بیكڕن و نرخه‌كه‌ی له 899.00 یۆرۆوه ده‌ست پێ ئه‌كا تا ئه‌گاته نزیكه‌ی 15.000.00 یۆرۆ.\n٢- به هیچ شێوه‌یه‌ك په‌یوه‌ستی وایفای هیچ كه‌سێك و هیچ شوێنێك مه‌به هۆكاره‌كه‌ی ئه‌گه‌رێته‌وه بۆ هێرشێكی spoofing كه پێی ئه‌وترێ man-in-the-middle ئه‌مه‌یان به شێوه‌ی sppofing ــــه كاتێك كه په‌یوه‌ستی وایفای كه‌سێك ئه‌بیت یاخوود شوێنێكی گشتی وه‌ك كافێ و هۆتێل و هتد… كه جۆره‌ها كه‌س په‌یوه‌ستن به‌م راوته‌ره‌وه تۆش كه په‌یوه‌ستی وایفای كه‌سێكی تر یاخوود شوێنێك ئه‌بی ڕاسته‌وخۆ ئامێره‌كه‌ت ئه‌كه‌وێته گفتووگۆ له‌گه‌ل ڕاوته‌ری كه‌سه‌كه یاخوود شوێنه‌كه و ڕاوته‌ره‌كه ئایپی و ماك ئه‌درێسی ئامێره‌كه‌ت ئه‌گرێت به‌م شێوه‌یه هه‌ر هاككه‌رێك یان شاره‌زایه‌كی ته‌كنه‌لۆژیا له بواری هاكینگدا له‌سه‌ر ڕاوته‌ره‌كه هه‌بێ ئه‌توانێ ده‌ست به‌سه‌ر مۆبایله‌كه‌تدا بگرێ له هه‌ر چركه‌یه‌كدا بێ ئه‌گه‌ری هه‌یه بكه‌ویته به‌ر ئه‌م هێرشه و هاككه‌ر ئه‌توانێ ده‌ست به‌سه‌ر هه‌موو شته‌كانتا بگرێ به دڵی خۆی واته تۆ له‌سه‌ر مۆبایله‌كه‌ت فه‌یسبووك ئه‌كه‌یته‌وه ڕاسته‌وخۆ ئه‌و تێپه‌ڕه وشه و پۆستی ئه‌لیكترۆنییه (Email)ـــه‌ی كه داخڵَت كردووه بۆ هاككه‌ره‌كه ئه‌چێ ئه‌ویش ئه‌توانێ بچێته ناو هه‌ژماره‌كه‌ت جا تێپه‌ڕه‌وشه‌كه‌ت هه‌ر چه‌ند قورسیش بێ له‌به‌ر ئه‌وه‌ی هاككه‌ر ده‌ستی گرتووه به‌سه‌ر مۆبایل یان كومپیوته‌ره‌كه‌ت ئه‌توانێ هه‌موو زانیاری و وێنه و ته‌نانه‌ت ژماره‌كانی ناو مۆبایله‌كه‌شت ببا و ده‌ست به‌سه‌ر گشت كرداری هاردوێره‌كاندا بگرێ!\n٣- كۆتا ئاگاداری كه تایبه‌ته به خاوه‌ن ماڵپه‌ڕ و تۆڕه‌كانی په‌یوه‌ندی: ئاگاداربه له نووسینی كۆده‌كانی mysql له‌سه‌ر ماڵپه‌ڕه‌كه‌ت چوونكه هه‌ستیارترین زمانه له‌سه‌ر ماڵپه‌ڕ و بنچینه و كڕۆكی پاراستنی زانیاریه‌كانه له ماڵپه‌ڕدا كه به نووسینی كۆدی ناڕێك یاخوود هه‌ڵه ماڵپه‌ڕ یاخوود تۆڕه‌كه‌ت ئه‌كه‌وێته به‌ر هێرشی sql injection كه بریتییه له توولێك كه به‌كار ئه‌هێنرێ بۆ دۆزینه‌وه‌ی كه‌لێن و لێكۆلینه‌وه له داتابه‌یس و ته‌یبله‌كانی ناوی و هاككه‌ر ئه‌توانێ له ڕێگه‌ی كه‌لێنه‌كانه‌وه بڕۆنه نێو داتابه‌یسی ماڵپه‌ڕه‌كه‌ته‌وه و گشت تێپه‌ڕه وشه و ئیمه‌یل و زانیارییه تایبه‌ته‌كان ببینێ و ده‌ریان بێنێ!\nله‌كۆتاییدا ئه‌مه‌وێ پێتان بلێم كه (هیچ سیستمێك پاریزراو نییه) و هه‌رچه‌ند ئاگادار و هۆشیارانه هه‌نگاو بنێین هه‌ر كه‌مه و گشت به‌كارهێنه‌رێكی مۆبایله هۆشمه‌نده‌كان پێویسته فره‌بیر بن و نه‌كه‌ونه ته‌ڵه‌ی هیچ ڕاوچی و فێڵبازێكه‌وه كه په‌شیمانی چاره‌سه‌ری نه‌كا!\nسه‌رچاوه :تیك ئای\n12/13/2020 10:55:12 AM\nفه‌یسبوك له دیزاینه نوێیه‌كه‌یدا ئایكۆنی لاییككردن لاده‌بات...\nگومرگى هه‌رێم:كارى قاچاخچێتى سروشتیه و له هه‌موو وڵاتاندا هه‌یه


كۆچبه‌ر | کۆچى کوردان\nTag Archives: كۆچبه‌ر\nله‌ئه‌نده‌نوسیا پاره بۆ وڵاتێكی ده‌وڵه‌مه‌ند كۆده‌كرێته‌وه\nBy kochikurdan on 16/03/2015 | Leave a comment\nوه‌ك ناڕه‌زاییه‌ك له‌دژی وته‌كانی سه‌رۆك وه‌زیرانی ئوسترالیا كه رایگه‌یاندبو، ده‌بێت ئه‌نده‌نوسیا ئه‌و هاوكاریه مادیانه‌ی له‌بیر بێت كه وڵاته‌كه‌ی پێشكه‌شی ئه‌وانی كردوه، ژماره‌یه‌ك له‌هاوڵاتی ئه‌نده‌نوسیا له‌جاكارتای پایته‌ختی ئه‌و وڵاته رژانه سه‌رشه‌قامه‌كان‌و كه‌مپه‌ینێكیان بۆ كۆكردنه‌وه‌ی پاره بۆ ئوسترالیا ڕاگه‌یاند، ئامانجیش له‌كۆكردنه‌وه‌ی ئه‌و پارانه بۆ دانه‌وه‌ی ئه‌و هاوكارییه‌ی پێشتری حكومه‌تی سیدنی-یه.\nهه‌ژار ته‌ها، ئاوێنه‌نیوز: وته‌كانی سه‌رۆك وه‌زیرانی ئوسترالیا، تۆنی ئه‌بوت له‌پاش ئه‌وه‌هات كه دادگای باڵای ئه‌نده‌نوسیا بڕیاری له‌سێداره‌دانی بۆ دوو كه‌سی به‌ڕه‌گه‌ز ئوسترالی ده‌ركرد پاش ئه‌وه‌ی به‌تاوانی قاچاخچێتیكردن به‌ماده‌ی هۆشبه‌ره‌وه ده‌ستگیركران‌و پاشان هه‌ردوكیان تاوانه‌كه‌یان به‌سه‌ردا ساخبوه‌وه‌و به‌پێی یاساكانی سزادانی ئه‌نده‌نوسیاش، سزای له‌سێداره‌دانیان بۆ ده‌رچوه.\nله‌به‌رامبه‌ریشدا حكومه‌تی ئوسترالیا چه‌ندین پێشنیاری خستۆته‌به‌رده‌م ئه‌و وڵاته تا له‌سێداره‌دانی ئه‌و دوو هاوڵاتیه‌ی رابگرێت‌و سزاكه‌یان بگۆڕێت بۆ سزای زیندانیكردنی هه‌تاهه‌تایی، به‌ڵام هه‌موو ئه‌و پێشنیارانه له‌لایه‌ن ئه‌نده‌نوسیاوه ره‌تكراوته‌نه‌وه، چونكه به‌وته‌ی به‌رپرسانی ئه‌و وڵاته ئه‌و پێشنیارانه به‌واتای ده‌ستێوه‌ردانه له‌كاروباری دادوه‌رییان.\nتوڕه‌یی ئه‌نده‌نوسیایه‌كان له‌به‌رامبه‌ر وته‌كانی سه‌رۆك وه‌زیرانی ئوسترالیا كۆتایی نه‌هاتوه‌و وه‌زیری ڕێكخه‌ر بۆ كاروباری سیاسی‌و یاسایی‌و ئاسایشی ئه‌نده‌نوسیا رایگه‌یان، ئه‌وانیش هاوكاری حكومه‌تی ئوسترالیایان كردوه له‌پرسی كۆچداو به‌وته‌ی ئه‌و ئه‌وان رێگربون له‌وه‌ی كه هه‌زاران كۆچبه‌ر به‌شێوه‌یه‌كی نایاسایی ڕو له‌و وڵاته بكه‌ن.\nهاوكات هۆشداریدا به‌وه‌ی كه ئه‌گه‌ر حكومه‌تی ئوسترالیا زیاتر ئه‌نده‌نوسیه‌كان نیگه‌ران بكه‌ن ئه‌وا ئه‌وانیش ده‌توانن ئوسترالیا توشی “سۆنامی په‌نابه‌ران ” بكه‌ن به‌وه‌ی كه رێگه له‌و زیاتر له 10 هه‌زار په‌ناخوازه نه‌گرن كه ده‌یانه‌وێت بچنه ئوسترالیاو ئێستا له‌ئه‌نده‌نوسیان.\nله‌هه‌فته‌ی رابردوداو به‌ئامانجی فشارخستنه سه‌ر ئه‌نده‌نوسیا بۆئه‌وه‌ی سزای له‌سێداره‌دانی ئه‌و دوو هاوڵاتیه به‌ڕه‌گه‌ز ئوسترالیه هه‌ڵبوه‌شێنێته‌وه كه له‌ئێستادا چاوه‌ڕوانی جێبه‌جێكردنی سزاكه‌یانن، سه‌رۆك وه‌زیرانی ئوسترالیا باسی ئه‌و یه‌ك ملیار دۆلاره‌ی كرد كه له‌ساڵی 2004دا وڵاته‌كه‌ی پێشكه‌شی ئه‌نده‌نوسیای كردبوو رایگه‌یاند “ده‌بێت ئه‌نده‌نوسیه‌كان ئه‌و چاكه‌یه‌یان له‌به‌رچاو بێت” ئه‌مه‌ش توڕه‌یی ئه‌نده‌نوسیای به‌دوای خۆیدا هێناو داواده‌كه‌ن سه‌رۆك وه‌زیرانی ئوسترالیا داوای لێبوردنیان لێبكات.\nسه‌رچاوه‌كان: ماڵپه‌ری سكای نیوز، ماڵپه‌ری ِرۆژنامه‌ی سیدنی مۆرنینگ هێراڵد\nPosted in: English News\t| Tagged: قاچاخ, قاچاخچى, كۆچ, كۆچبه‌ر, په‌نابه‌ر, په‌ناخواز, ئوسترالیا, خنكان\nBy kochikurdan on 13/03/2015 | Leave a comment\nوه‌ك له به‌رنامه‌كه‌دا ئاماژه‌ی بۆ كراوه، وڵاته هاوبەشەکانی بەسەر چەند هەرێمێکی جیاواز دابەش کردوە. هەرێمی کوردستان-یش لەگەل هەریەک لە (كۆماری ئیسلامی ئێران، یەمەن) کەوتۆتە هەرێمی ژمارە (9)، پارەی تەرخانکراویش بۆ هەرێمی ژمارە (٩) بڕه‌كه‌ی (1,85) ملیۆن یۆرۆیه. بۆیه به‌هۆی ئه‌و بارودۆخه‌ی له‌و دو وڵاته‌ی هه‌رێمی ژماره (9) هه‌یه، ده‌رفه‌تێكی باش ڕه‌خساوه بۆ خوازیارانی خوێندنی باڵا له هه‌رێمی كوردستان بۆ ئه‌وه‌ی به‌شداری له‌و به‌رنامه‌یه بكه‌ن و، ناوی خۆیان تۆمار بكه‌ن تا بتوانن درێژه به‌خوێندن بده‌ن له وڵاتانی یه‌كێتیی ئه‌وروپا له چوارچیوه‌ی به‌رنامه‌ی (ئیراسمۆس پلەس)، بۆیه داوا له خوازیاران ده‌كه‌ین پڕۆپۆزەڵی تایبەت بە پڕۆژەکانتان ئامادە بکەن و، لە کاتی خۆیدا پێشکەشی بکەن.\nPosted in: English News\t| Tagged: كۆچ, كۆچبه‌ر, په‌نابه‌ر, په‌ناخواز, ئه‌وروپا, خوێندن, ده‌رفه‌تى خوێندن\nئه‌ڵمانیا: كوردانى په‌نابه‌ر خۆپیشاندانیان ئه‌نجامدا\nBy kochikurdan on 07/03/2015 | Leave a comment\nپه‌نابه‌رانى كورد له ئه‌ڵمانیا خۆپیشاندانێكیان ئه‌نجامدا به‌مه‌به‌ستى داواكردنى مافه‌كانى خۆیان و هاوڵاتیانى ئه‌و وڵاته پشتیوانى خۆیان ده‌ربڕى بۆ په‌نابه‌رانى كورد. ئه‌مه‌ش وه‌كو ده‌ربڕینى ناڕه‌زایى بوو به‌رامبه‌ر گروپى پێگیدا كه دژى وه‌رگرتنى په‌نابه‌رانن له ئه‌ڵمانیا.\nسه‌رچاوه‌یه‌ك له خۆپیشانده‌رانى كورد به (وار)یان ڕایگه‌یاندووه كه له‌دواى ئه‌وه‌ى پێكدادان له‌ناو په‌نابه‌راندا دروست بووه، په‌نابه‌رانى كورد و پشتیوانانى په‌نابه‌ران مانگرتنیان ڕاگه‌یاندووه و داوایان كردووه كه ڕێز له په‌نابه‌ران بگیرێت، و داواى ئه‌وه‌یان كردووه كه به‌زووترین كات مافه‌كانى ئه‌وان بێته‌دى و هاریكارى مرۆیى بگات به ئه‌وان.\nهه‌ر ئه‌و سه‌رچاوه‌یه ڕایگه‌یاند كه ڕه‌وشى په‌نابه‌ران له هه‌رێمى ساكسۆنیا زۆر خراپه و حكومه‌ت ده‌ستى گرتووه به دیپۆرت كردنه‌وه‌ى په‌ناخوازان. هه‌روه‌ها مانگترن به به‌شدارى 200 كه‌س به‌رده‌وامه و بڕیاره تاوه‌كو 25ى ئه‌م مانگه به‌رده‌وامى هه‌بێت.\nPosted in: English News\t| Tagged: كۆچ, كۆچبه‌ر, په‌نابه‌ر, په‌ناخواز, ئه‌وروپا, ئه‌ڵمانیا, دیپۆرت, دیپۆرت كردنه‌وه\n70 په‌نابه‌ری عێراقی و سوری له‌ئاوه‌كانی رۆمانیا رزگاركران\nBy kochikurdan on 04/03/2015 | Leave a comment\nهێزه ده‌ریاییه‌كانی رۆمانیا 70 په‌نابه‌ری عێراقی و سوری له‌خنكان رزگارده‌كه‌ن.\nئه‌مڕۆ شه‌ممه هێزه ده‌ریاییه‌كانی وڵاتی رۆمانیا 70 په‌نابه‌ری عێراقی و سورییان له ئاوه‌كانی نزیك رۆمانیا له خنكان رزگاركرد كه له‌به‌له‌مێكدا ده‌یانویست خۆیان بگه‌یه‌ننه ئه‌وروپا.\nماریۆس نیكۆلسكۆی وته‌بێژی هێزی ده‌ریایی رۆمانیا رایگه‌یاند، ئه‌و په‌نابه‌رانه‌ی كه رزگاركراون ویستویانه له‌رێگای ده‌ریاوه خۆیان بگه‌یه‌ننه رۆمانیاو ته‌واوی پێداویستیه‌كانیان بۆ دابینكراوه، ئه‌وه‌ش یه‌كه‌م به‌له‌می له‌وجۆره‌یه له‌ماوه‌ی ئه‌مساڵدا ویستویه‌تی خۆی بگه‌یه‌نێته رۆمانیا.\nپه‌نابه‌ره‌كان كه له‌به‌له‌مێكی توركیدا بوون، له‌ئه‌سته‌مبوڵه‌وه كه‌وتبونه رێ و 16 كیلۆمه‌تریان مابووه بگه‌نه كه‌ناره‌كانی رۆمانیاو 20 ژن و مناڵی تێدابووه.\nبه‌پێی ئاماره‌كان 160 هه‌زار كه‌س له‌ماوه‌ی ساڵی رابوردودا توانیویانه خۆیان بگه‌یه‌ننه ئیتالیاو 40 هه‌زار كه‌سی تریش خۆیان گه‌یاندۆته وڵاتی یۆنان، به‌هه‌زاران كه‌سیش له‌و رێگه‌یه‌دا خنكاون.\nPosted in: English News\t| Tagged: كۆچ, كۆچبه‌ر, نقوم بوون, ڕۆمانیا, په‌نابه‌ر, ئه‌وروپا, خنكان, عێراق, عێراقى


شاندی ژنانی شەنگال لەگەڵ ڕێکخراوی ڕژاک کۆبوونەوە – کوردی – RojNews.News\n21/10/2020 - 4:46:49 pm\nشاندی ژنانی شەنگال لە درێژەی دیدارەکانیاندا لە سلێمانی لەگەڵ ڕێکخراوی ژنانی ئازادیی کوردستان-ڕژاک کۆبوونەوە و تاوتوێی پێکهێنانی هەڵوێستێکی هاوبەشیان کرد دژ بە ڕێککەوتنی هەرێمی کوردستان و بەغدا لەسەر شەنگال.\nئەمڕۆ شاندی ژنانی شەنگال کە ماوەی دوو ڕۆژە لە شاری سلێمانین، لەگەڵ شاندێکی ڕێکخراوی ژنانی ئازادیی کوردستان-ڕژاک کۆبوونەوە و تاوتوێی دۆخی شەنگال و ڕێککەوتنی نێوان هەولێر و بەغدا-یان لەسەر شەنگال کرد.\nشاندەکەی شەنگال لە کۆبوونەوەکەدا ڕێککەوتنی هەولێر و بەغدا بە دووبارەکردنەوەی فەرمان لەسەر ئێزدییەکان ناوبرد و ئاماژەیان بەوەکرد، کە دەوڵەتی تورکیش دەستی لەو ڕێککەوتنەدا هەیە.\nهاوکات داواشیان کرد ڕێکخراوە مەدەنییەکانی باشوری کوردستان و بەتایبەت ڕێکخراوەکانی بواری ژنان بەیەکەوە لەدژی ئەو ڕێککەوتنە بڕژێنە شەقام و بە چالاکیی جۆراوجۆر خاوەنداریی لە خەڵکی شەنگال و گەلی ئێزدیی بکەن.\nلایخۆیانەوە نوێنەرانی ڕێکخراوی ڕژاکیش وێڕای بەخێرهاتنکردنی شاندەکەی شەنگال، ئیدانە و دژایەتیی خۆیان بۆ ڕێککەوتنی حکومەتی هەرێمی کوردستان و حکومەتی عێراق لەسەر شەنگال دەربڕی و بە پێشێلکردنی ئیرادەی ئێزدییەکان وەسفیان کرد.\nهاوکات پشتیوانیی خۆیان بۆ خەڵکی شەنگال دووپاتکردەوە و ئاماژەیان بەوەکرد، کە هەوڵدەدەن بەشێوەی کردەیی کار لەسەر داواکارییەکانیان بکەن بەمەبەستی جوڵاندنی شەقام و ئەنجامدانی چالاکیی جەماوەریی بۆ پشتیوانیی خەڵکی شەنگال.


پوختەی قسەی من ئەوەیە: کەی ئینسان دەبێتەوە بە خۆیی و ڕاناوی “تۆ”، جێگای “ئێوە” دەگرێتەوە و مامۆستا و جەنابی دوکتۆر و بەرێوەبەر دەبنەوە بە کەسەکانی خۆیان.\nلە وڵاتێکی وەک سویددا، تەنها بە “پاشا”ی سوید دەوترێت ئێوە. ئەگینا سەرۆکوەزیران و بەڕێوەبەرە باڵاکانی گەورەترین کۆمپانیاکان بە ناوی خۆیانەوە بانگدەکرێن و بەکارهێنانی دەربڕینی “ئێوە” وەک سووکایەتییەک سەرنجدەدرێ.\nلە مانگی حەوتی ١٩٦٧دا، “بروور ڕێکسێد” دەبێتە بەڕێوەبەری باڵای یەکێک لە دەستگا گەورە دەوڵەتییەکانی سوید و لە یەکەمین کۆبوونەوەی خۆیدا لەگەڵ کرێکار و کارمەندانی ئەو دەستگایەدا، بانگەوازی هەموان دەکات کە بە “بروور” بانگی بکەن و هەرچی ناونیشانی سەرکار هەیە، وەلا بنرێت.\nبەڵام بۆ ئاخاوتن لەگەڵ کارمەندانی دەستگاکەدا، لیستی درێژی ناو و مەقام هەبوو کە نەدەکرا هەڵەی تیادا بکرێت. بۆیە کاتێک قسە لە گەشەکردن بەکارهێنانی “تۆ”وە دەکرێت لە سویددا، بروور ڕێکسێد، وەک یەکێك لە فیگورە تایبەتییەکانی ئەم ئاڵوگۆڕە سەرنج دەدرێت و شانسی ئەوەی پێدەدرێت لە پەیوەند بەوەی کە کاتێک ناوی ڕیفۆرمی تۆ دەهێنرێت، ناوی ئەویش دێتە پێش.\nپڕۆفیسۆری زمانەکانی باکوور، “ئوللێ یوسفسۆن” لە دانشگای ستۆکهۆڵم دەڵێ: دوو سەرچاوەی گەورە لە پشت پەرەسەندنی ریفۆرمی تۆوەیە لە سوید.\nخاڵێکی دیکە کە جێگای سەرنجە، پرۆسەی کۆچی دێیە بۆ شار کە وەک هۆکاری گرنگی پەرەسەندنی چەمکی “تۆ”ی بەرانبەر “ئێوە”یە لە شارەکاندا ئاماژەی پێدەدرێت. بە تایبەت لە دۆخی سویددا.\nبە بیرم دێ، کاتێک دەربڕینی سوپاس دەبێتە وێردی سەرزاری خەڵکی شار، شەپۆلێک نوکتەی “لادێ”یانەی لەبەرانبەردا قوتدەکرێتەوە.\nبا نموونەیەکی دی لە کۆششی شار لە کاتی بەریەککەوتنی خەلکی دێدا بێنمەوە. “بەڕێز” دەربڕینی خەڵکی شارەکانی کوردستانە لە ناوەراستی نەوەدەکانی سەدەی ڕابردووە. بەڕێز فەرموو، بەڕێز بەخێر بێت، بەڕێز چیتان دەوێ، هتد\nلە دۆخی سوپاس و بەڕێزی شارەکانی کوردستاندا، هێندەی شار بەم دەربڕین و دەستەواژانەوە خەریکی خۆجیاکردنەوەیە لە دێهات، هێندە بەشوێن دروستکردنی تاکێکی ئازادەوە نییە کە شار دەبوایە لە گەورەکردن و پێگەیاندنیدا، لانکەیەکی گرنگ بوایە. بەڵکو هێشتاش بە چەک وکەرەستەکانی زمانی “لادێ”وە، خەریکی خۆجیاکردنەوەیەتی لە دێ.\nئەگەر هۆکاری کۆچی دێ بۆ ناوشارەکان لە دۆخی سویددا بەڕێوەبەری قوتابخانە دەکات بە “ویلیام”ێک و تایتڵی کارەکەی لێدەکاتەوە، ئەوا لە زمانی کوردیدا، نەک هەر نایکاتەوە بە “مودیری قوتابخانە”، بەڵکو ناونیشانی “بەڕێز مودیری قوتابخانە”ی پێدەبەخشێت و دەیکات بە کائینێک کە هەموو شتێکە خۆی نەبێت بە ناوی خۆوە.\nبێگومان ونبوونی تێڕوانینێکی یەکسانیخوازانە بۆ کەمڕەنگکردنەوەی کاریگەرییەکانی کۆمەلگای چینایەتی و تێروانینێکی دیموکراتی ساغ و سەلیم لە کۆمەلگادا بۆ ئینسان، کولتووری بانگنەکردن بە “تۆ”ی لە کۆمەلگای کوردیدا هێندەی دی، لاوازتر کردووە. ئەگەر گەشەی دیموکراسی و تەشەنەکردنی بیروباوەڕی یەکسانیخوازانە هۆکارێکی دیکەی گەشەی ریفۆرمی تۆی کۆمەلگای سویدە، ئەوە لە کۆمەلگای کوردیدا، بە زەقی غیابی ئەم لایەنە هەستپێدەکرێت.


سه‌رۆکی شـاره‌وانی واشنتنی پایته‌خت له‌سه‌ر خۆپـیشـاندانی بێ مۆڵه‌ت ده‌سـتگیرده‌کرێت\nڤنسنت گره‌ی سه‌رۆکی شـاره‌وانی واشنتنی پایته‌خت له ده‌می ده‌سـتگیرکردنی له لایه‌ن پـۆلیسه‌وه له به‌رده‌م کۆنگرێسی ئه‌مه‌ریکا، پاش نێوه‌ڕۆی دووشه‌ممه 11 ی چواری 2011\nسه‌رۆکی شـاره‌وانی واشنتنی پایته‌خت ده‌سـتگیرکرا له ده‌می به‌شـداریکردنی له خۆپـیشـاندانێـکی ناڕه‌زایی له دژی که‌مکردنه‌وه‌ی ئه‌و بودجه‌یه‌ی له لایه‌ن حکومه‌تی فیدراڵیـیه‌وه بۆ پایته‌خت ته‌رخان کراوه.\nڤنسنت گره‌ی سه‌رۆکی شـاره‌وانی و چه‌ند ئه‌ندامێـکی ئه‌نجومه‌نی واشنتنی پایته‌خت پاش نیوه‌ڕۆی دووشه‌ممه ده‌سـتگیرکران پاش ئه‌وه‌ی شه‌قامی به‌ر ده‌رکی سه‌ره‌کی باڵه‌خانه‌ی ئه‌نجومه‌نی سیناتیان گرت. پـۆلیسی واشنتن ده‌ڵێت ڤنسنت گره‌ی و چه‌ند ئه‌ندامێـکی ئه‌نجومه‌نی شـاره‌وانی له نێو ئه‌و 41 که‌سه‌دا بوون که ده‌سـتگیرکران به تۆمه‌تی مۆڵه‌تی گردبوونه‌وه‌یان وه‌رنه‌گرتووه و ڕێـگه‌یان له هاتوچۆی خه‌ڵـکی گرتووه.\nخۆپـیشـانده‌ران له‌وه‌وه توڕه بوون که له بودجه‌ی سـاڵی 2011 ی حکومه‌تی فیدراڵی به‌شی واشنتنی پایته‌خت که‌م کراوه‌ته‌وه. سه‌رۆک ئۆباما و ئه‌ندامانی کۆنگرێس دره‌نگانێـکی شه‌وی هه‌ینی و له کاتژمێرێـک به‌ر له‌وه‌ی ماوه‌ی خه‌رجکردنی بودجه‌ی فیدراڵی ته‌واوبێت ڕێـکه‌وتن.\nئه‌گه‌ر هاتوو ئه‌و بودجه‌یه په‌سه‌ندکرا، ئه‌وا واشنتنی پایته‌خت ناتوانێت پاره‌ی ناوچه‌که‌ی و فیدراڵی بۆ حاڵه‌ته‌کانی له‌باربردنی منداڵ بۆ خێزانه که‌م ده‌رامه‌ته‌کان دابین بکات.\nسه‌رۆکی شـاره‌وانی واشنتن


دوای ئەوەی دادگای فرانكفۆرت سزای زیندانی تاهەتایەی بەسەر عێراقییەكی داعشدا سەپاند، بە تۆمەتی كۆمەڵكوژی ئێزدییەكان و كوشتنی كچێكی پێنج ساڵە، خانەوادەی ئەو كچە قوربانییە خۆشحاڵی خۆیان بۆ سزادانەكە دەربڕی و پێیان وایە ئەوەی رویدا ئاوڕدانەوە و داننانێكی گرنگ بوو بە تاوانێك كە ساڵانێكە دنیا لێی بێدەنگە.\nتەحسین تەها یەكێك لە كەسوكارانی (نورا) دایكی ئەو كچە ئێزدییەی لە 2015 كوژرا، ئێستا لە ئەڵمانیایە بۆ شایەتیدان لە كەیسەكە، كەسوكارەكەشی لە كەمپێكی پارێزگای دهۆكن، تەحسین تەها وتی، هەست بە خۆشییەكی زۆر دەكەن بەهۆی دەرچوونی سزای سەر تەها جومەیلی تیرۆریست.\nزیاتر وتی، نورا لەبەردەم دادگا ئەڵمانییەكە شایەتی لەدژی جومەیلی و جینیفەر فینیش، هاوسەرە ئەڵمانییەكەی پێشوی دا بەهۆی كوشتنی كچە شیرەخۆرەكەیەوە، بۆیە دادگاكە ئەوانی بە كوشتنی رانیای تەمەن پێنج ساڵە تۆمەتبار كرد و بە تاوانی دژ بە مرۆڤایەتی لەقەڵەم دا، كاتێك زیندانی تاهەتایەی بۆ جومەیلی و زیندانی 10 ساڵی بۆ هاوسەرەكەی بڕییەوە.\nتەها رونیكردەوە، رێكخراوی یەزدا رۆڵی گەورەی لە یارمەتیدانی نورا هەبوو بۆ گەیشتن بە ئەڵمانیا لە كەمپی قادیاوە لە دهۆك، بۆ ئامادەبونی لەو دادگایە و پێشكەیشكردنی بەڵگە و نوسراوی پێویست بۆ دادگاكە لەدژی جومەیلی و هاوسەری پێشوی.\nلەو كاتەی تا ئێستە هەزاران چەكداری داعش لە زیندانەكانی عێراقن و لەبەر هۆكاری نادیار دادگایی ناكرێن، تەحسین تەها داوای لە حكومەتی عێراق كرد كە دادگایی بۆ چەكدارانی داعش ساز بكات، لەوانەی تاوانی كۆمەڵكوژییان لەدژی ئێزدییەكان ئەنجام داوە، بە هاوشێوەی دادگا ئەڵمانییەكە.\nنورای دایكی رانیای پێنج ساڵە، لەبەردەم دادگایەكی ئەڵمانی لە شاری میونخ، چیرۆكی چۆنیەتی گیانلەدەستدانی كچەكەی و نەهامەتییەكەی گێڕایەوە، كاتێك لە 2015 لە شاری فەلوجە سەر بە پارێزگای ئەنبار لە عێراق بە زنجیر بە روی دەرەوەی پەنجەرەی ماڵی ئەو داعشە هەڵواسرا و بەهۆی بەرزی پلەی گەرما و تێنوێتی گیانی لەدەست دا.\nدوای ئەوەی چەكدارانی داعش لە 2014 هاوسەری نورا دەكوژن، خۆی و منداڵەكانی لەلایەن تەها جومەیلییەوە وەك بەندە و كەنیزەك دەبردرێن، بۆیە ئەوەی لە ئەڵمانیا كرا، وەك یەكەم دادگایی لەو جۆرە لە دنیا، كە تاوتوێی دۆسیەی ئەندامێكی داعش و تۆمەتباركردنی بە كۆمەڵكوژی ئێزدییەكان و بەكۆیلەكردنی كچێكی بچوك و دایكی و دوای ئەوە كوشتنی كچەكە كرا، وەك راپۆرتێكی كەناڵی "یۆرۆ نیوز"ی ئەوروپی باسی كردوە.\nدادگای فرانكفۆرت لە ئەڵمانیا سزای زیندانی تا هەتایەی بەسەر ئەندامێكی رێكخراوی داعشی بە رەگەز عێراقی سەپاند، بەهۆی ئەنجامدانی تاوانی كۆمكەڵكوژی لەدژی كوردانی ئێزدی، وەك یەكەم سزای گرتن لە دنیا بەو ناوە، تاوانبار ناوی تەها جومەیلی 29 ساڵ بوو، لە 2013 پێوەندی بە داعشەوە كردوە، تاوانی كۆموڵكوژی و تاوان لەدژی مرۆڤایەتی و بازرگانیكردن بە مرۆڤ درایە پاڵ.\nداواكاری گشتی رایگەیاند كە جومەیلی و جنیفەر وینیش، هاوسەرە پێشووە ئەڵمانییەكەی، لە 2015 ئەو كاتەی لە موسڵ بون، ژنێك و منداڵێكی ئێزدیان وەك بەندە كڕیوە، دواتر چونەتە فەلوجە، جومەیلی بەوە تاوانبار كراوە كە كچە پێنج ساڵەكەی بە زنجیر بە دەرەوەی پەنجەرەی ماڵەكەی بەستوەتەوە لە پلەی گەرمی زیاتر لە 50 پلەی سەدی و بەو هۆیەوە گیانی لەدەستداوە.


بریكارا وه‌زاره‌تا كار و كاروبارێن جڤاكى: دێ پێداچوون دلیستا كێم ئه‌ندامان دا هێته‌كرن | DUHOK TV\nHome دەنگ و باس بریكارا وه‌زاره‌تا كار و كاروبارێن جڤاكى: دێ پێداچوون دلیستا كێم ئه‌ندامان دا هێته‌كرن\nبریكارا وه‌زاره‌تا كار و كاروبارێن جڤاكى: دێ پێداچوون دلیستا كێم ئه‌ندامان دا هێته‌كرن\nزكیه سه‌ید سالح بریكارا وه‌زاره‌تا كار و كاروبارێن جڤاكى یا حكومه‌تا هه‌رێما كوردستانێ راگه‌هاند د چارچووڤێ قانونا چاكسازیێ دا سه‌نته‌ره‌كێ تایبه‌ت ب پشكنینا كێم ئه‌ندامان دێ هێته ڤه‌كرن كو بو ئێكه‌م جاره ئه‌و سه‌نته‌ر بهێته ڤه‌كرن و جڤاتا وه‌زیران لسه‌ر ڤى بابه‌تى رازیبویه و دێ ده‌ست ب دامه‌زراندنێ هێته كرن و د نوكه‌دا موژیلى ئاماده‌كاریانه بو ڤى سه‌نته‌رى .\nهه‌روه‌سا گوت : نوكه پێداچوون د لیستا ناڤێ كێم ئه‌ندامان دا دهێته كرن و كار یێ به‌رده‌وامه و پشتى پیداچوون و ڤاڤارتنێ لدویماهیێ دێ بو مه دیاربیت ئایا چه‌ند كه‌س ژ هه‌ژى مووچێ كێم ئه‌ندامیێ نه و چه‌ند كه‌س دێ وى موچه‌یى وه‌رگرن .\nبریكارا وه‌زاره‌تا كار و كاروبارێن جڤاكى دیاركر ل هه‌رێما كوردستانێ هه‌یڤانه 88 هزار كێم ئه‌ندام موچه‌یى ژ حكومه‌تێ وه‌ردگرن به‌لێ ره‌نگه گهورین دڤێ ژمارێ دا بهێته كرن پشتى پێداچوون د لیستا كێم ئه‌ندامان دا دهێته‌كرن


هه‌له‌و واشنتۆن: کورد و شیعه له پاش 10 ساڵ\nی مانگی سێ ١٥, ٢٠١٣\nده‌ساڵ پاش پرۆسه‌ی ئازادکردنی عێراق له‌گه‌ڵ چاوه‌ڕوانیه‌کان بۆ چاره‌سه‌رکردنی کێشه هه‌ڵپه‌سێردراوه‌کانی عێراق به‌ڵام هه‌روادێت و ئه‌م کێشانه ئاڵۆزتر و قوڵ تر ده‌بنه‌وه به‌بێ ئه‌وه‌ی وه‌ک ده‌گوترێت تروسکاییه‌ک له‌وسه‌ری تونێله‌که‌دا بێته ئاراوه.\nمالیکی و عه‌لاوی\nئه‌م ئاڵۆزبوون و قوڵبونه‌وه زیاترانه کوردیشی گرتۆته‌وه به‌شێوه‌یه‌ک پاش په‌سه‌ندکردنی بودجه‌ی 2013ی عێراق وه‌زیرکان و گه‌وره کاربه‌ده‌ستانی تری حکومه‌ت له‌گه‌ڵ سه‌رۆکی فراکسیۆنه‌کانی ناو په‌رله‌مانی وڵاته‌که گه‌ڕێندرانه‌وه بۆ هه‌رێمی کوردستان به مه‌به‌ستی تاووتوێکردنی ڕه‌وشی عێراق و ئه‌گه‌ر و نه‌گه‌ری کشانه‌وه له حکومه‌تی عێراق.\nلێره‌دا پرسیار ئه‌وه‌یه بۆ لایه‌نی کوردی و به تایبه‌تیش هاوپه‌یمانی کوردستانی له‌گه‌ڵ ئه‌و هه‌موو ڕه‌وشه ناهه‌مواره‌ی عێراقدا، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی هیچ یه‌کێک له داوا سه‌ره‌کیه‌کانی کورد له‌وانه به‌ندی 140ی ده‌ستوری عێراق جێبه‌جێنه‌کراون، بۆ کورد بڕیارێکی له‌و شێوه‌یه‌ی نه‌دا؟\nله‌م ڕه‌وشه‌دا ئایا لایه‌نی کورد چه‌ندێک که‌مته‌رخه‌م بووه؟ هۆکاری ئه‌و که‌مته‌رخه‌میانه چین؟ بۆ پێشتر به ده‌نگ خواسته‌کانی شه‌قامی کوردیه‌وه نه‌چوون؟\nجارێکی تریش ئا له‌م ڕه‌وشه‌دا ئایا لایه‌نی کوردی هاوده‌نگانه به ته‌واوی به په‌یماننامه‌کانی پێشتریدا ده‌چێته‌وه به شێوه‌یه‌ک له‌گه‌ڵ خواستی خه‌ڵک و هه‌ل و مه‌رجه‌کانی ڕۆژدا بگونجێت؟\nده‌ساڵ پاش ئازادکردنی عێراق چ شتێک ده‌بێت به فریادڕه‌س له‌م وڵاته به‌شه‌ڕ وێرانبووه‌دا؟ یان ئه‌وه‌تا ده‌بێت عێراقیه‌کان دان بنێن به‌وه‌ی چیی دی ده‌رفه‌تێک بۆ پێکه‌وه ژیانی ناچاری نه‌ماوه؟\nبه‌ڵێن ساڵح له‌م به‌رنامه‌یه‌دا میوانداری ئه‌م به‌ڕێزانه‌ی کردووه:\nعادل عه‌بدوڵا، ئه‌ندامی په‌رله‌مانی عێراق له‌سه‌ر لیستی هاوپه‌یمانی کوردستانی\nدکتۆر که‌نعان حه‌مه غه‌ریب، پسپۆڕی زانسته سیاسیه‌کان له زانکۆی سلێمانی.\nزانیاری زیاتر له ده‌قی به‌رنامه‌که‌دایه:\nبه‌رنامه‌ی هه‌لو واشنتۆن


Home›هەواڵ›کوردستان›بۆچی كاتێك دادوەر بڕیاری ئازادكردنی كەسێك دەردەكات، هێزە ئەمنییەكان ئازادی ناكەن\nلە ماوەی رابردوودا ژماریەك چالاكوان و مامۆستای زانكۆ لەسەر بیرورایی سیاسی لە سنووری بادینان دەستگیركران و دوای مانەوەیان زیاتر لە یەك مانگ دادوەری بڕیاری ئازادبوونی بۆ دەركردن و بەڵام زیاتر لە 15 ڕۆژە هێزە ئەمنیەكان ئازادیان ناكەن و پارێزەرێكیش لەرووی یاسایەوە شیكاری بۆ ئەم بابەتە دەكات.\nرێبین سەباح پارێزەری راوێژكار، بە SNNی راگەیاند: لەو كاتەی دادوەری دادگایی لێكۆڵینەوە بڕیار لەسەر ئازاد كردنی ڕاگیڕاوێك دەدا بە كەفالەت، ئەو ڕاگیراوە واتە ئەو تەوقیف كراوە دەبێت دوایی تەواوكردنی ڕێكارەكانی هێنانی كەفیل یاخود دانانی پارەی كەفالەتی بڕیار لەسەر دراو ڕاستەوخۆ ئازاد بكرێ بەو مەرجەی ناوبراو لە هیچ دۆسیەیەكی تری لێكۆلینەوە داواكراو نەبێ كاركردن بە پێچەوانەی ئەوە لەلایەن دەسەڵاتی جێ بەجێ كردنەوە ئەو كاركردنە لە دژی یاسا و پێچەوانەی ئەحكامەكانی یاسای “یاسای سزادانی عێراقی ژمارە 23 ساڵی 1971 تایبەت بەو پرسە یاساییە”.\nوتیشی “دەبێت دەسەڵاتی جێ بەجێ كردن لە پرسی چالاكوان مامۆستا بەدەل بەرواری و هاوڕێكانی بەو شێوەیە مامەڵە لەگەڵ بڕیاری دادگاو دەسەڵاتی دادوەری بكات شكاندنی بڕیارو شكۆی دادگا بێجگە لە زیان هیچ سودی نییە، هەربۆیە پێویستە تەواوی رێکارە یاسایەكان وەكو خۆی جێبەجێی بكرێت كەویش ئازادكردنیانە بەپێی بریاری دادوەر”.\nزیاتر لە دوومانگە هەڵمەتی دەستگیركردنی رۆژنامەنووس و چالاكوانانی كۆمەڵگای مەدەنی و ئەندامانی ژماریەك پارتی سیاسیی و مامۆستا و فەرمانبەران لە سنووری بادینان دەستی پێكردووە سەرباری ئازادكردنی ژماریەكیان لەلایەن دادوەری لێكۆلینەوەی دهۆك، بەڵام هێزە ئەمنیەكان ئامادەنین ئازادیان بكەن.


چەند دێڕێک لە 'ناشوێن' | ماڵێک لە ئاسمان\nکەناڵی دووەم، کەناڵی پەیوەندی تاراوگەیە بە مەعریفەتەوە. واتە قسەکردنە لە ئەزموونێک لە ڕوانین و بیرکردنەوە کە تاراوگە پێشکەشمان دەکات، لەدایکبوونی جۆرە جیهانبینییەکی ترە کە دەرەنجامی تێڕامانە لە دونیایەکی گەورەتر، بەڵام بە هەستێکی تراژیدی گەورەتریشەوە.\nهەر کاتێک قسەمان لە تاراوگە کرد، دەبێت ئەو دوو ئەزموونەمان لە بەردەستدا بێت، جۆرێک لە غەریبیمان هەست پێکردبێت کە دوو دەنگدانەوەی قووڵی جێهێشتبێت، جارێک تاراوگە لە شێوازی هەستکردنمان بە دونیادا ڕەنگیدابێتەوە، جارێکی دیش کاریگەری تاراوگە لە شێوازی بیرکردنەوە و جۆری کەرەستەکانی بیرکردنەوەماندا دەرکەوتبێتەوە. گەر ئەم دوو جۆرە تایبەتمەندێتییە نەدۆزینەوە، ئەوا تاراوگە تەنیا گواستنەوەیەکی جەستەیی لەشمانە لە جێگایەکەوە بۆ جێگایەکی دی، بێئەوەی بووبێتە گواستنەوەیەکی ڕۆحی لە وێستگەیەکەوە بۆ وێستگەیەکی دی، بێئەوەی بووبێتە گواستنەوەیەکی عەقڵی لە شێوەیەکی بیرکردنەوەوە بۆ شێوەیەکی دی.\nتاراوگە شوێگە و بزوێنێکی گەورەی نوێبوونەوە و داهێنانە. لە ئەدەبیاتی ئێمەدا غوربەت هەمیشە مانایەکی نێگەتیڤی هەبووە. ''مەنفا'' وەک شوێنێکی تاریک و ''نیشتیمان'' وەک خاکێکی ڕوناک و پیرۆز تەماشاکراوە. نالی دامەزرێنەری یەکەمی ئەو وێنەیەی مەنفایە، یەکەمین کەسە هەستی غوربەتی نوسیوەتەوە، شێوازی مامەڵەکردنی نالی لەگەڵ غوربەتی خۆیدا دواتر دەبێتە شێوازێک و قاڵبێکی ڕیتۆریکی کە هەموو ئەدەبیاتی ئێمە ڕەچاویدەکات. شێوازێک بە ڕای من زیانێکی کوشندە لە کولتووری ئێمە دەدات. ئەزموونی مەنفا هەمیشە دەبێت بە دوو ئاڕاستەدا بجوڵێت: ئاڕاستەیەکیان ئەوەیە کەسی تاراوگەکراو دەپرسێت: "ماهییەتی ئەو جیهانە چییە کە من جێمهێشتووە؟". ئاڕاستەی دووەمیش دەپرسێت: "ماهییەتی ئەو جیهانە چییە کە من ڕووم تێکردووە؟". ونبوونی هەر یەکێک لەم دوو ئاڕاستەیە زیانێکی کوشندە لە کۆی ئەزموونی کەسی تاراوگەبوو دەدات. نالی لە سەرەتاوە لە چامەکەی خۆیدا غوربەتمان وەک تۆفانێک لە هەست و نەستی ئاگرین بۆ نیشتیمان بۆ وێنا دەکات. پرسیاری سەرەکی لای نالی ڕامانە لەو "خاکەی بەجێیهێشتووە". ئیشکردنی ئەو تەنیا بە یەک ئاڕاستەیە، لێرەوە کاریگەریی کولتووری "ئەویدی" لەسەر هەستی ستاتیکی نالی، کاریگەرییەکی نەبینراو و هەست پێنەکراوە. غوربەت لای نالی گریانە بۆ ئەو جێگایەی کە جێیدێڵێت، نەوەک سەفەرێک بێت لەو هەست و نەستانەدا کە بینینی "جیهانی بەرابەر -یان- جیهانی ئەوانیدی" لە مرۆڤدا دروستیدەکات. نالی ئەوەمان پێدەڵێت کە کەسی تاراوگەکراو لە مەنفا چی لە دەستدەدات، بەڵام ئەوەمان پێناڵێت کە لە بەرکەوتنی نێوان "من" و "ئەویدی"دا چی دروستدەبێت.\nبۆئەوەی مەنفا بە هەموو قووڵییەکانییەوە بژین، دەبێت لە مانا سیاسییە ڕووتەکان پاکیبکەینەوە، لەو بارگە دینییە پاکیبکەینەوە و تێبگەین کە دەشێت تاراوگە، دەروازەی دوورکەوتنەوە بێت لەو هەستە سیاسی و کۆمەڵایەتییەی کە باڵادەستە. بۆئەوەی غوربەت لەو پاسیڤیستییە ڕزگاربکەین کە لە نالییەوە دەکەوێتەوە، پێویستە ببێت بە غوربەتێکی سەرتاسەر و قووڵتر لەو جۆرە غوربەتەی ئەمڕۆ، دەبێت غوربەت لەوە دەرچێت "عاتیفەی گەڕانەوە بێت بۆ نیشتیمان" و ببێتە چاوێکی دی بۆ بینینی نیشتیمان و ببێتە "ئیرادەی تێڕامان و بیرکردنەوە لە نیشتیمان". غەریبی ئێمە هێندەی بیری نیشتیمان دەکات، بیر لە نیشتیمان ناکاتەوە. ئەوەشی کولتوور دروستدەکات بیرکردنەوەیە نەوەک بیرکردن. مەنفا تەنیا کاتێک هێزێکی داهێنەرە کە لە هەستی دوورییەوە لە نیشتیمانەوە ببێتە هەستی دووریی لەو جۆرە قاڵب و نۆرم و ئەخلاقییەتانەش کە نیشتیمان پەروەردەیکردوون، لە غوربەتێکی جوگرافییەوە وەرگەڕێت و ببێت بە غوربەت لە کولتووریش، چونکە هەموو گۆڕانکارییەکانی دونیا سەرەتا لە هەستکردن بە غوربەتەوە دەست پێدەکات. ئەوە کەسانی غەریبن جیهان دەگۆڕن. بەس نییە مەنفا تەنیا هەستی دووری بێت لە واقع، بەڵکو دەبێت ئاوێنەی توڕەییش بێت بەرابەر ئەو واقعە.\nئەمجۆرە غوربەتەی کە ئێمە سەدەونیوێکە لە ناو هەست و نەستەکانیدا دەژین، مایەی کوشتن و بێنرخکردنی هەموو جۆرەکانی تری غوربەت بووە. دیارە لەو مەودایەدا هەندێک وێستگەمان هەن کە شێوازی دیکەی غوربەت تیا زاڵە، وەک چرکەساتی "مەحوی" کە جۆرێک لە غوربەتی دینی دیکە باڵادەستە، غوربەتێک کە فاسیلەی ڕۆحێکی ئیماندارە لە دونیا، لە ساڵانی حەفتادا جۆرە غوربەتێکی وجودی قووڵ لای محەمەد عومەر عوسمان دەبینینەوە کە تا ڕادەیەک دەگمەن و بێوێنە و نامۆیە بە تەواوی ئەو سەردەمە. بەڵام جۆرە غوربەتێک کە لە جیابوونەوەی هەستێکی مەعریفییەوە سەری هەڵدابێت، دەرەنجامی کاری عەقڵێک بێت کە دەزانێت نامۆیە و دەتوانێت لە نامۆبوونیشی ڕابمێنێت، ئەوا ئەمجۆرە لە غوربەت هەرگیز ڕێگایەکی ڕاستەقینەی نەدۆزیوەتەوە و نادیدە ماوەتەوە. گەر نەتەوێت غەریبێکیش بیت وەک نالی، ئەوا غوربەت بەرەو لەدایکبوونی پەیوەستێکی ڕەخنەگرانەت لەگەڵ واقعدا دەبات، نەوەک پەیوەستێکی دینی و عاتیفی ڕووت.\nناشوێن، بەختیار عەلی، چاپی یەکەم، 2019\nگەر نەتەوێت غەریبێک بیت وەک نالی، لاپەڕە 249\nنووسینەوەی: ماڵێک لە ئاسمان


سەرەڕای گرتن و ناردنەوە و ژیانی کوللەمەرگییان\nدووچاری مەترسیی پەتای کۆرۆناش بوونەتەوە.\nبە هۆی توشبونی پەنابەرێک بە ڤایرۆسی کۆرۆنا دوو کەمپی پەنابەران لە یۆنان کەرەنتین دەکرێن.\nوەزارەتی کۆچ و کۆجبەرانی یۆنان ڕایگەیاند پەنابەرێکی سۆماڵی تەمەن ٤٠ لە کەمپی لیسبۆس مافی پەنابەرێتی پیدەدرێ و داوای لێدەکری کەمپەکە جێبهێڵێ بەڵام دوای ماوەیەک دەگەڕێتەوە کەمپەکە و باری تەندروستی ناجێگیر دەبێت دواتر ڕەوانەی نەخۆشخانەی (مۆریا) دەکرێ دوای پشکنین دەردەکەوێ کە تووشی ڤایرۆسی کۆرۆنا بووە بەو هۆیەوە بریاردا هەردوو کەمپی لیسبۆس و خیوس دابخرێ و ڕێگە بە هیچ پەنابەڕێک نەدرێ بچێتە کەمپەکە و بێتە دەرەوە تا ڕێکەوتی ١٥/٩/٢٠٢٠ جگە لە کارمەندان بۆ پشکنینی پلەی گەرمای پەنابەران هەروەها وەزارەتی کۆچ و کۆجبەرانی یۆنانیش بیری لە دروستکردنی شوێنی داخراو دەکاتەوە بۆ پەنابەران لە هەردوو کەمپی لیسبۆس و خیوس بۆ چاودیرییکردن و رێگرتن لە تەشەنەسەندنی ڤایرۆسی کۆرۆنا بەپێی رێنماییە تەندروستییەکان.\nگرتن و ناردنەوەی پەنابەران بەردەوامە.\nرێکەوتی ٢/٩/٢٠٢٠ لە ناوچەی کارابورون سەر بە شاری ئەزمیر فرۆکەیەکی ئێشکگری پۆلیسی دەریایی تورکیا بەلەمێکی پەنابەران لە دەریای ئیجەدا ئاشکرادەکا کە بەنیازبوون بەرەو یۆنان بڕۆن سەرجەمیان دەستگیر دەکرێن کە ژمارەیان ٧٧ حەفتاو حەوت پەنابەر بووە.\nدوێنێ رێکەوتی ٣/٩/٢٠٢٠ لە ناوچەی بۆدرۆم سەر بە شاری مۆغەڵا لە لایەن پۆلیسی ئێشکگری دەریایی تورکیاوە ٢ دوو پەنابەر لە دەریای ئیجەدا لە بەلەمێکی چوپدا رزگاردەکرێن کە پێشتر دوای گەیشتنیان بە سنووری دەریایی یۆنان لە لایەن پۆلیسی ئێشکگری دەریایی یۆنانەوە رەوانەی سنووری دەریایی تورکیا دەکرینەوە.


ئایا ده‌نگدان و ده‌نگنه‌دان وه‌ك یه‌ك وایه، ده‌نگ بده‌یت یان ده‌نگ نه‌ده‌یت هیچ له دۆخه‌كه ناگۆڕێت؟ نه‌گۆڕانی خێرای دۆخه‌كه کرۆکی ئارگومێنتی ئه‌وانه‌یه که دژ به ده‌نگدانن و بانگه‌شه بۆ بایکۆتی ده‌ندان ده‌كه‌ن. با تۆزێک به به‌رپرسیارێتی و هێمنی و به حوکمی عه‌قڵه‌وه له‌م کێشه‌یه بنواڕین. ئایا کاتێک له ئه‌نجامی جارێک یان دووجار ده‌نگدان دۆخه‌كه نه‌گۆڕاوه ئه‌وا مانای وه‌هایه ده‌بێت واز له ده‌نگدان بهێنین؟ لێره‌دا گۆڕان به مانای گۆڕانی ریشه‌ی ڕادیکاڵی، که ته‌نها له رێگای شۆرشه‌وه دێته دی. کاتێک ده‌نگ ناده‌ین ئه‌وا یانی به ته‌واوی ئاڵای بێ ئومێد و ته‌سلیم بوونمان هه‌ڵکردوه.\nچونکه ده‌نگ نه‌دان یانی هیچ نه‌كردن. ئایا له کاتێکدا له سیسته‌مێک ناڕازیت به هیچ نه‌كردن ئه‌و سیسته‌مه ده‌گۆڕیت؟ دیاره بێگومان هیچ نه‌كردن هیچی لێ به‌رهه‌م دێت، نه‌ک به پێچه‌وانه‌وه. به‌ڵام جودا له‌م ئارگومێنته ده‌نگ نه‌دان کۆمه‌ڵێک خه‌سڵه‌تی تری نێگه‌تیفی هه‌یه که پێویسته قسه‌ی له سه‌ر بکرێت. کێیه ئه‌وه‌ی که ده‌نگ نادات، دیاره ده‌نگ نه‌ده‌ر ئه‌و که‌سه‌یه که ناڕازیه له دۆخه‌كه، چونکه خه‌ڵكی ڕازی ئه‌وانه‌ن که سودمه‌ند و له گه‌ڵ ده‌سه‌ڵاتدان. که‌واته که‌سی ناڕازی له رێگای ده‌نگ نه‌دانیه‌وه ته‌نها چه‌كێک که هه‌یه‌تی بۆ گۆڕانکاری وازی لێده‌هێنێت. ئه‌م وازهێنانه گه‌وره‌ترین بردنه‌وه‌یه بۆ ده‌سه‌ڵاتداران چونکه توانیان که‌سی نه‌یاریان ماندوبکه‌ن، بێ هیوا بکه‌ن، ناچاری بکه‌ن به کشانه‌وه.\nدووه‌م، کاتێک که دیموکراسی بریتیه له ململانێ له نێوان هێزه‌كاندا بۆ حوکمکردن، به‌و شێوه‌ی هه‌ر هێزێک به باشی ده‌زانێت، ئه‌وا ده‌نگدان ده‌بێت وه‌ك ململانێیه‌ك ببینرێت له نێوان ئه‌وانه‌ی که هه‌موو شتێکیان بۆخۆیان بردوه و ئه‌وانه‌ی که له هه‌موو شتێک بێبه‌ری کراون. بۆیه ده‌نگدان بریتیه له هه‌وڵدان بۆ ململانێکردن له گه‌ڵ خه‌ڵکانێکدا که ده‌ستیان گرتوه به سه‌ر سه‌رجه‌م سامانی وڵاتدا به ئاسانی ئاماده‌نین که ده‌ست به‌رداری بن، بۆیه نابێت به دوو سێ جار ده‌نگدان وه‌ها لێک بدرێته‌وه که ئه‌م خه‌ڵکانه که سڵ ناکه‌نه‌وه له هیچ شتێک ئاماده‌بن بێنه ژێر بار. له لایه‌كی تره‌وه با له ڕوانگه‌ی دیموکراسیه‌وه له ده‌نگدان بنواڕین. کاتێک که ناڕه‌زایی هه‌یه ئه‌وا دوو رێگا هه‌یه بۆ ده‌ربڕینی ناڕه‌زایی ئه‌ویش یان ده‌نگدان یان توندوتیژی، چونکه ده‌نگ نه‌دان یانی کشانه‌وه و ته‌سلیم بوون. ئایا ده‌نگ نه‌ده‌ر ئه‌و که‌سه‌یه که به‌ره‌و ئه‌وه ئه‌روات که بڕوای وه‌هابێت که ته‌نها توندوتیژی ده‌توانێت دۆخه‌كه بگۆڕێت. توندتیژی دیسانه‌وه جۆرێکی تره له ده‌ربڕینی نائومێدی. توندوتیژی یان له شێوه‌ی شۆڕش یان خه‌باتی چه‌کداریدا خۆی ده‌بینێته‌وه.\nهه‌ردوو نه‌ک هه‌ر له ئێستای کوردستاندا به‌ڵکو له هه‌موو ساته‌وه‌ختێکدا چه‌ندێک باشیان هه‌بووبێت ده هێنده زیانیان هه‌بووه. توندوتیژی نه‌ك هه‌ر نابێته هۆی گۆڕانکاری به‌ڵکو ده‌بێته هۆی رژانی خوێنێکی زۆر، باڵاده‌ست بوونی خه‌ڵکانی نه‌فامی سیاسی، دروستکردنی قاره‌مان، خۆ به خاوه‌نزان، که دیسانه‌وه دووباره‌كردنه‌وه‌ی هه‌ما دۆخی ئێستایه به خوێن وئازارێکی زۆره‌وه.\nبۆیه گه‌ر ده‌ته‌وێت دۆخه‌كه بگۆرێت، ئه‌وا ده‌بێت له سه‌ر چالاکبوون و به‌شداریکردنت و سوربونت کۆڵ نه‌ده‌یت که ده‌نگدان یه‌كێکه له باڵاترین شێوازی به‌رجه‌سته‌بوونی ئه‌م به‌رگری و گۆڕانخوازیه.\nپاش کۆمێنتی براده‌رانن...\nسوپاس به‌رێزان، مادام گفتوگۆکه ئاراسته‌یه‌كی فه‌لسه‌فی وه‌رگرت ئه‌وا با پێکه‌وه گتفوگۆ بکه‌ین. زۆرم پێخۆشه، به پێویستی ده‌زانم.\nئایا ده‌نگ نه‌دان یانی چی؟ ئه‌وه‌ی من له وه‌ڵامی کاک پێشره و د. نیازدا هه‌ستی پێئه‌كه‌م جۆرێکه له پرۆتێستۆ (ناڕه‌زایی ده‌ربڕین له دونیایه‌كدا که به دیدی ئه‌وان هه‌ڵبژارده‌ی تیادا نه‌ماوه). له هه‌مانکاتدا له کۆمێنتی کاک ئه‌میندا دژایه‌تی دیموکراسی هه‌یه.\nمن ده‌نگ نه‌دان دابه‌ش ده‌كه‌م بۆ سێ پۆلێن: یه‌كه‌م خه‌ڵکێک که هه‌ست ناکه‌ن یان به پێویستی نازانن ده‌نگ بده‌ن چونکه ده‌نگ دان به کرده‌یه‌كی سیاسی له قه‌ڵه‌م ئه‌ده‌ن و خۆیان له ده‌ره‌وه‌ی سیاسه‌ت ده‌بینن. به داخه‌وه هیچ کام له‌و به‌رێزانه لێره‌دا ده‌نگیان نیه. به‌ڵام هه‌موومان ده‌زانین که سیاسه‌ت ده‌ره‌وه‌ی نیه. هه‌وا هه‌ڵمژین په‌یوه‌سته به سیاسه‌ته‌وه، بیر له جۆری هه‌وا بکه‌ره‌وه له شاری ئه‌مڕۆی کوردستانی سیخناخه به ئۆتۆمبێلدا، خواردن: چۆنێتی خۆراک سیاسه‌ته، ده‌رمانی به سه‌رچوو، خوێندنی فێرنه‌كه‌ر، رێگاوبانی کوشنده، جل و به‌رگ، هتد.جۆری دووه‌م دژه دیموکراسی: بێگومان خیتابی دیموکراسی له قه‌یراندایه. به‌ڵام ئێمه، یان کایه‌ی رۆشنبیری ئێمه هیچ پریشکێکی ئه‌م خیتابی پاش دیموکراسیه‌ی به‌رنه‌كه‌وتوه، یان ڕه‌خنه‌ی دیموکراسی، که‌سانی وه‌ک جاک ڕانسێر، مه‌ی تۆد، ژاک لوک نانس و زۆری تر. دژایه‌تی دیموکراسی هێشتا له شێوازی کۆنی سه‌ده‌ی هه‌ژده‌ی مۆدێرنه‌دا ده‌كرێت که عه‌وام شایسته‌ی ده‌سه‌ڵات نیه. بۆ زانیاری زیاتر بۆ ئه‌م دۆخه ڕه‌نگه قۆناغی دۆسته‌یه‌ڤسکی و تۆرگینێف به‌تایبه‌ت له رۆمانی کوڕ و باوکدا جێگای سه‌رنجه. خیاتبی به گێل زانینی عه‌وام بنه‌مای ئه‌و شه‌رعیه‌ت به‌خشینه‌یه که پاشان ده‌وڵه‌تی ئیلیتی لینین ده‌یکات به‌كردار و له ستالیندا به‌رجه‌سته ده‌بێت وبه‌رئه‌نجامه‌كه‌ی قاتو قڕی ملیون ملیون جوتیاری هه‌ژاره. هه‌روه‌ها لای ماو تسی تۆنگ. له ڕاستیدا ماو چینی نوێی به خوێنی هه‌ژاران دروست کرد به‌ڵام هه‌مان هه‌ژاران هه‌تا ئه‌مڕۆ هه‌ژارترین خه‌ڵكن.\nده‌نگ نه‌دان وه‌ك پرۆتێستۆ. کاتێک نائومێدی له سیسته‌می سیاسی ده‌بێته یه‌كێک له خه‌سڵه‌ته‌كانی سیسته‌م ئه‌وا ده‌نگ نه‌دان وه‌ك پرۆتێستۆ ده‌بێته یه‌كێک له رێگاکان. به‌ڵام ئایا له ئێستای کوردستاندا ئه‌م ده‌نگ نه‌دانه ده‌بێته پرۆتێستۆ. به‌ڕای من نه‌خێر.\nدوو رێگا هه‌یه، یه‌که‌م کاتێک ده‌نگده‌نه‌دارن خۆیان رێکبخه‌ن و ببنه خاوه‌ن خیتابی خۆیان و خۆیان له په‌رته‌وازه‌یی و شپرزی رزگاربکه‌ن و ده‌ست بکه‌ن به فشار. ئێمه له کوردستان ئه‌مه‌مان نیه، بۆیه ده‌نگنه‌دان وورد وورد ده‌بێته‌وه پاشان له هه‌ناوی ئاپۆر‌دا بێ کاریگه‌ر ده‌بێت.\nدووه‌م ئه‌مرۆ له کوردستان دوو جۆر ده‌نگدان هه‌یه یان ده‌نگدان به سیسته‌مێکی خراپ یان ده‌نگدان به ئاراسته‌ی فشار له پێناو گۆڕانی. سیسته‌می بنه‌ماڵه‌یی باڵا به سه‌ر سه‌رجه‌م کایه‌کاندا هێنده ده‌نگده‌ری خۆی هه‌یه یان له رێگای پاره و تۆقاندنه‌و ته‌زویره‌وه هێنده ده‌نگده‌ری خۆی زامن ده‌كات که له ئه‌نجامدا ده‌نگنه‌دان نه‌ك ده‌بێته پرۆتێستۆ به‌ڵکو ده‌چێته خزمه‌تیه‌وه. بۆیه ده‌نگنه‌دان له کوردستان دانگدانه به سیسته‌م یان خۆ دورگرتنه له هه‌موو هه‌وڵێک بۆ فشارکردنه سه‌ر سیسته‌م. به دڵنیاییه‌وه یه‌كێتی و پارتی زۆریان پێخۆشه که ده‌نگ نه‌ده‌یت کاتێک که ده‌نگه‌كه‌ت بۆ ئه‌وان نیه. بۆیه پرۆتێستۆکه دژ به ئامانجی خۆی ده‌شکێته‌وه.\nپه‌یجی تایبه‌تی نوسه‌ر له‌تۆڕی كۆمه‌ڵایه‌تی فه‌یسبوك


:: PM:08:58:09/12/2019 \nهێزێكی ئاسایش و دژه‌تیرۆری یه‌كێتی به‌ره‌و پێنجوێن ده‌ڕۆن بۆ ئه‌وه‌ی كۆتایی به‌و خۆپێشاندانه بهێنن كه له سنووره‌كه له‌مڕۆ به‌یانییه‌وه ده‌ستی پێ كردووه.\nهێزێكی گه‌وره‌ی ئاسایشی سلێمانی و دژه تیرۆری یه‌كێتی به‌رێگاوه‌ن به‌ره‌و پێنجوێن\nدژی هێنانی مۆلیده‌ی ئه‌هلی بۆ سنووری پێنجوێن له‌لایه‌ن چه‌ند به‌رپرسێك و كه‌میی خزمه‌تگوزاری، به‌یانیی ئه‌مڕۆ دووشه‌م، هاووڵاتییانی سنووری پێنجوێن ده‌ستیان به خۆپێشاندان كردووه و تا ئاماده‌كردنی ئه‌و هه‌واڵه به‌رده‌وامه.\nبه‌پێی ئه‌و زانیارییانه‌ی له ناو خۆپێشانده‌رانه‌وه ده‌ست "وشه"، كه‌وتووه، به‌رپرسانی ئاسایشی پێنجوێن، داوایان له خۆپیشانده‌ران كردووه له‌پێناوی نه‌ڕژانی خوێنی هیچ كه‌سێك، پێویسته ئه‌و خێمانه‌ی له‌سه‌ر رێگای سه‌ره‌كی شارۆكه‌ی پێنجوێن كه به ئاڕاسته‌ی ناو شارۆكه‌كه و هه‌ردوو مه‌رزی نێوده‌وڵه‌تی باشماخ و سه‌یرانبه‌ن، دانراون لاببرێت.\nهاوكار مسته‌فا یه‌كێك له‌رێكخه‌رانی خۆپێشاندانه‌كه‌ی پێنجوێن بۆ "وشه" گوتی "ئێسته ئاگاداركراینه‌وه كه هێزێكی گه‌وره‌ی ئاسایشی سلێمانی و دژه تیرۆری یه‌كێتی به‌رێگاوه‌ن به‌ره‌و پێنجوێن و هه‌ڕه‌شه‌مان لێكراوه كه ئه‌مشه‌و كۆتایی به خۆپێشاندانه‌كه‌مان بهێنین".\nشارۆكه‌ی پێنجوێن ده‌كه‌وێته باكوری رۆژهه‌ڵاتی پارێزگای سلێمانی و ماوه‌ی چه‌ند رۆژێكه كاره‌بای نیشتیمانی كه‌می كردووه و له‌لایه‌ن چه‌ند به‌رپرسێك باڵای یه‌كێتیه‌وه ده‌ویسترێ مۆلیده‌ی ئه‌هلی بهێنرێته ناوچه‌كه، به‌ڵام هاووڵاتییان به‌توندی دژی ئه‌وه وه‌ستاونه‌ته‌وه.\nئه‌م بابه‌ته 17507 جار خوێنراوه‌ته‌وه


جیاوازیی نێوان پێداچوونەوەکانی «Apache» - چاوگ\nجیاوازیی نێوان پێداچوونەوەکانی «Apache»\nوەک پێداچوونەوەی ١٢:٠٢، ١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩ (بینینی سەرچاوە)\n(Redirect berve ئەپاچی)\nوەک پێداچوونەوەی ٠١:٠٩، ١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩ (بینینی سەرچاوە)\n(ئەپاچی وەک [[ڕاژەکار]]ی [[وێب]] Apache HTTP Server)\n== ناوی ئەپاچی ==\n== مێژووی دروستبوونی ==\nڕاژەکاری [[ئەپاچی]] (بریتیه لە A PAtCHy Server) بنچینەی لەسەر کۆدێکی ئامادەکراو دانا و زنجیرەیەک پەڕگەی پاچ patch file.\nلەمانگی ٢.١٩٩٥ دا ناسرواترین و بەربڵاوترین کاڵای نەرمی ڕاژەکار لەسەر وێب بریتی بوو لە [[httpd]] ـی NCSA کە لە لایەن ڕۆب ماک کوول پەرەی پێدرابوو لە [[زانکۆی ئیلینۆیس]] لە بنکەی نەتەوەیی National Center for Supercomputing Applications ([[NCSA]]) له ناوەڕاستی ١٩٩٤ دا پەرەپێدانی http تاڕادەیەک وەستا بە هۆی دەست لەکارکێشانەوەی ڕۆب لە NCSA ، لەگەڵ ئەوەشدا زۆر لەدەست ڕەنگینەکانی بواری [[وێب]] دەست بەکار بوون لەگەشەپێدانی، بەڵام هەر یەکە و لەلایەکەوە بوو، کەپێویست بوو هەموو کۆک بن و دەرچونێکی هاوبەش بڵاوبکەنەوە، ئەوەبوو کۆمەڵێ لەو وێبماستەرانه بەهۆی [[پۆستی ئەلیکترۆنی]]یەوە گورزێکی کاریان پێکهێنا، لەشێوەی کۆمەڵە پاتچ دا توانیان مەبەست و گۆڕانکارییەکانی کە پەرەیان پێدابوو بە ئەنجام بگەیەنن.\n[[براین بێلێندۆرف]] Brian Behlendorf و کلیف سکۆلنیک Cliff Skolnick لە کالیفۆڕنیا پێکەوە هەستان بەدروستکرنی لیستەیەکی پۆست بۆ ئاڵوگۆڕکردنی زانیاریی لەو بوارەدا، لەشێوەی [[پۆستی ئەلکترۆنی]]دا، تاکو بتوانرێت لەڕێیەوە پەرەپێدەران لەو سەکۆیەدا کۆبکاتەوە. لەکۆتایی مانگی دوو دا هەشت هاوکار خۆبەخشانە بۆ ئەو مەبەسته قۆڵیان لێ هەڵماڵی (دوو کەسی تریشی هاتە سەر لەدواییدا)، دەرچوونی httpd 1.3ــی NCSA یان\nکرد بە بنەچەی کارەکەیان و لەسەری گۆڕانکاری و داڕشتنی نوێیان دامەزراند، وەک لەسەرەوە ئاماژەی بۆ کرا لەناوەڕاستی ١٩٩٥ دا هاوکار ڕۆب هارتل،\nمۆدێلێکی نوێی داڕشت (کۆدەکەی ناوی [[شامبالا]] [[Shambhala]] بوو) کە چەسپیوتر و گۆڕانکاریی نوێی لەخۆ گرتبوو.\n== کارکردنی ڕاژەکاری ئەپاچی ==\n[[ئەپاچی]] وەکوو [[ڕاژەکار]]ێک بۆ لاپەڕەکانی وێب بەکاردەهێنرێت، بۆ هەردوو جۆری لاپەرە ناوەڕۆک [[جێگیر]] و [[بزۆک]]ەکان. زۆر لە [[داوانامە]] و دەوروبەری کار هەن لەسەر [[وێب]] کە[[ ئەپاچی]] ڕاژەیان دەکات.\n[[ڕاژەکاری ئەپاچی]] پشتیوانی چەندین بەجێهێنان، دەکات کە بەشێوەی نەخشەی وەرگێڕدراو و مودول ناوەڕۆکەکانیان داڕێژراوه. ئەو زمانانەی کە لەسەر ڕاژەکارەکەوە بەرنامەکانی پێدادەڕێژرێن و ئەپاچی مامەڵەیان لەگەڵ دەکات برێتین لە زمانە گشتییەکانی وەک [[پێرل]] Perl، [[پایسون]] Python و [[PHP]] و Tcl.\n== چوستیی ڕاژەکاری ئەپاچی ==\n[[ئەپاچی]] ناوبانگێکی بەربڵاوی پەیدا کرد بەهۆی توندوتۆڵی لەبەجێهێنای کاری[[ ڕاژەکار]]دا و نەرمی لەگونجان و گۆڕانکارییەکاندا. تا مانگی ٢.٢٠٠٠ زیاتر\nلە ٦ [[ملیۆن]] ڕاژەکاری [[ئینتەرنێت]] [[ئەپاچی]] بوو، دەرچوونەکانی 2.0 و بەرەوژوور لەسەر هەموو جۆرە [[سیستەم]]ەکانی کارپێکردنی [[کۆمپیوتەر]] بەکارن.\nبەپێی بەدواداچوونەکانی [[Netcraft]] ساڵی ٢٠٠١ ڕێژەی %٦٢ ــی ڕاژەکارەکانی[[ ئینتەرنێت]] [[ئەپاچی]] بووه و ئەم ڕێژەیەش کەم و زیادی کردوە. بۆ زیاتر تەماشای [http://news.netcraft.com/archives/web_server_survey.html ئاماری هەنووکەی نێتکرافت] بکە.\n== مۆڵەتنامەی ئەپاچی ==\nبڕوانە [[مۆڵەتنامەی ئەپاچی]] [[Apache license]]\nئەم [[مۆڵەت]]نامەیە شێواز و چۆنێتی بەکارهێنانی [[ڕاژەکاری ئەپاچی]] پێناس دەکات.\n[http://apache.org/ ماڵپەری سەرەکی ئەپاچی]\nوەک پێداچوونەوەی ٠١:٠٩، ١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩


دواوە بکە بە چوار!\n06.05.2020 02:59 PM\nژیان: وەرگیراوە لە هەژماری عەبدول محەمەد\n*وەک ئێستا نەبوو بە ئوتۆمبێلی خۆت یان یان تەکسی، یان چەند برادەرێک ڕێکبکەون و یەکێکتان بە ئوتۆمبیلەکەی هەمووتان بگەیەنێتە مەکتەب.\n*ئەوە نەبوو کرێی باس بە مەسرەف نەزانی، چونکە ئەگەر بە پاس بڕۆیشتیایە ئەستەمە بەشی لەفەیەک قاورمە یان دوو لوقمەقازیت پێ دەما بۆ حانوت یان بەردەرگای مەکتەب.\n*کڕینی جانتایەک بۆ زۆربەی خێزانەکان زەحمەت بوو، بۆیە زۆرجار کتێب و دەفتەرەکانت یان بە لاستیکی بیجامە دەبەست و دەتخستە بن هەڵگڵت یان لە ماڵەوە دایکت یان هاوسێیەکی گیانی بە گیانی لە گونیەی نایلۆن جانتایەکی بۆ دروست دەکردی.\n*هەر کاتێک بچمە بازاڕی جگەرەکەی سەرو مزگەوتی گەورە یان دارەسوتاوەکە، پێش هەموو شتێک بیرم دەچێتەوە بۆ بیروەرییەکانی منداڵی زیاتر لە ٣٠ ساڵ لەمەوبەر و دەنگی فڕو وڕی پاسی پۆڵەنی یان (پۆلۆنی) دێتەوە یادم.\n*هەموو هێڵەکانی ناوشار بۆ هەموو گەڕەکانی ناوەوەی شەقامی شەست مەتری (مەلیک مەحمود) هاتووچۆ زۆربەی بەپاسی پۆڵەنی بوو.\n*هەرکەسێک لە تەمەنی مندا بێت یادگارییەکی زۆری لەگەڵ ئەم جۆرە پاسەدا هەیە، لە کۆتایی ئەو بەندەشتان بۆ دەنووسم کە لەسەر ئەو پاسە لەو زەمەنەدا لەسەردەمی مێردمنداڵە و گەنجە چەتونەکانی کارێزەوشک و مەجیدبەگ دەوترایەوە.\n*پاسەکە چوار دەرگای هەبوو زۆربەی گوشنەکانی دروستکراوی ناوخۆی یان خواستەی ئوتۆمبیلی تر بوون، بە زەحمەت دوان لە تەنیش سایەقەوە دادەنشتن، ڕیزی ناوەڕاستیش نەفەرەکان بەرامبەر یەک بوو، ڕیزی دواوەش دەبێت لە زاری شۆفێرە توڕەکانی پاسەکەوە بنوسم، کە ناچارنەبویتانە نەدەچویتە دواوە، هەمیشە دەیگوت دواوە بکە بە چوار، یەک کورسی بێزەحەتیشی تیابوو.\n*زۆربەی جامی پۆڵەنییەکان نەدەکرایەوە یان هەر شکابوو، کوشنەکانی هەمووی پینەو پەڕۆ بوو، زۆربەی نوکە ئاسن و تەلی کوشنەکانی لێهاتبووە دەرەوە، دوژمنی یەکەمی پانتۆڵ و شەڕواڵ و تەنورە و کۆڵن بوو.\n*ئەستەم بوو بتوانیت چەند ڕۆژێک بە پۆڵەنی هاتوچۆ بکەیت و قەڵبەیەک بەر جلەکانت نەکەوتایە، بۆیە قەڵبەی پانتۆڵ و شەڕواڵی کوڕان و شیبوونەوەی کۆڵۆنی کچان، شتێکی ڕۆژانەی ناو پاسی پۆڵۆنی بوو.\n*کە دەتگوت دابەزین هەیە جگە لەوەی دەبوایە چەند جارێک دووبارەت بکردایەتەوە ئەستەم بوو لەو شوێنە بوەستێت کە تۆ مەبەستت بوو، چونکە بە چەندین دۆستە ئیستۆپی نەدەگرت، شۆفێرە توڕەکانیش دەیانگوت (خۆ پاسکیلم پێ نییە قاچ لە ئەرز بخشێنم).\n*لە کاتی گەرمادا ناخۆشترین شتی دانیشتن و قەپات نەبوونی بوو، چونکە حەمامێکی ساونا بوو بۆخۆی ، لە خولەکی یەکەمی دانیشتن هەموو گیانت سەر ئاو دەکەوت، لەژێرەوەش گیانت بە کوشنەکانی داخ دەبوو، ئەبوایە چەند جارێک خۆت بجوڵاندایە تا گەرمای لەش و کوشنەکە یەکسان دەبوون، بۆیە خوا خوات بوو هەرچۆنێک بێت بەڕێکەوت.\n*زۆرجار کە خۆتحازردەکرد بۆ دابەزین یان سەرکەوتن بە قۆرتێک یان پێهەڵگرتنی شۆفێر سەرت یان ئانیشکت بەر سەقی پاس یان تەنیشتەکانی دەکەوت ئەو دنیای پیشان دەدایت، دیارە هەزار ئۆف و ئاخ بە فلسێک.\n*کاتێک بە ڕێگا دەڕۆیشت هەرچی ئوتۆمبیلە خۆی لێ دەپاراست، چونک وەک بەڵای ناگەهان وابوو بەر هەرچییەک بکەوتایە داغانی دەکرد.\n* بەر لەوەی بگاتە شوێنی مەبەست چەندین جار دەکەوتە تەکان و کوژانەوە و دابەزینی شۆفێر یان دابەزینی نەفەرەکان بۆپاسێکی تر، بەشێکی زۆریان هەر لەناو گۆڕەپانی سەرکەوتن بە پێهەڵگرتن یان پاڵ دەکەوتنە کار و نەفەریش بە دوایا ڕایدەکرد، بە تایبەت لە ئێواراندا.\n*لەو کاتەی قەپات دەبوو، کاتێکیش ئافرەتێک یان پیرەمێردێک دەرگای پاسەکەی دەگرت و بەسەد قسەی قەپات بووە و جێگە نییەی نەدەچوو بە گوێدا، بەزۆر هەر سەردەکەوت، لەو کاتەشدا زۆربەی جار گەنجە شەرمن و دەموچاو زیپکاوییەکانی وەک من، شوێنەکەی خۆیان دەبەخشی پێان.\nئەمەش بەندەکەیە وەک گۆڕانی گەنج و مێردمنداڵەکان بەسەر پۆڵەنیدا وتوویانە لەو زەمەنەدا:\nسلف لێبیەت پێدەکەنی\nبە هەوراز سەرناکەوی\nخۆی دەیەو یانزەی لێ دەنێی


ئاژانسی ده نگو باسی کوردستان: یەكگرتن ئیرادە و نیازپاكیی پێویستە نەك مانۆڕی سیاسی\nباشە تا دوێنێش مەگەر بڕیار نەبوو “لەو رۆژانە”دا دوور لە هەر جۆرە پیلانگێڕییەك ئێوە دابنیشن و ئەگەریش “بەڕێكەوت” بێ دیسان باسی لێك نێزیكبوونەوەی هەردوو لایەنی دیموكراتەكان بكەن؟ چی بەسەر هات؟ بۆچی حدكا پەشیمان بوویەوە؟ یان نەكا نێزیكبوونەوەی 2 دیموكراتەكانتان بە رێككەوتنامە لەگەڵ چارەگە كۆمەڵەیەك گۆڕییەوە؟\nخۆ بڕیار بوو “بەستەڵەك”ی نێوان هەردوو دیموكرات لەو هاوینە گەرمەی باشوور بێتە شكان، ئەرێ بۆچی دیسان بەرەو زستان دەڕۆین و هەواڵێكمان لە شكانی ئەو بەستەڵەكەی\nبەردەوام رێبەرانی حدكا باسی دەكەن، پێ ناگا؟\nچاوەڕێ بووین جەژنی یەكگرتنەوەی هەردوو دیموكرات بگرین و دڵخۆش بین بەوەی یەكبوونی یەكجارەكی كورد لە رۆژهەڵات نێزیكە، بەڵام لەناكاو ئەو جەژنە گەورەتان بە ئاهەنگێكی خنجیلانە گوڕییەوە! هەموو دنیا دەزانێ كە جەژن لە ئاهەنگ باشترە و گەورەترە! وا نییە؟\nخۆ ئێوە هەمووتان بەهۆی یەك دەرد و بۆ یەك ئامانج ساڵانێكە پەڕیوە باشوور بوونە و بێگومان ناخۆشی و مەینەتی زۆرتان بینیوە و چێشتووە كەس ناتوانێ حاشا لەوە بكا زۆربەتان وەك شۆڕشگێڕ خۆتان و ژیانتان لەسەر داناوە، بەڵام بۆچی خاوەندارێتیی لە خۆتان و چارەنووستان ناكەن كە مەرجی یەكەمی هەمان یەكگرتنە؟ بەڕاستی شتێكی تر هەیە خەڵك نازانێ؟ من نایزانم.\nئەرێ رێبەرانی كورد لە رۆژهەڵات، بەتەما نین بۆ ماوەیەكی كورتیش بێ وەك رێبەر بجووڵێنەوە نەك سكرتێری گشتیی حزبەكانتان؟! لە كاتێكدا ئێمە وەك خەڵكی ئاسایی ئامادەین بێ ئەوەی هەڵبژاردنێكی گشتگیرتان بۆ كرابێ وەك رێبەر ناوتان بێنن، بەڵام ئێوە نابن بە رێبەری هەمووان! بەڕاستی ئێمە هەڵەین بە ئێوە دەڵێن رێبەر یان ئێوە خۆتان لە قەرەی رێبەرێكی نەتەوەیی نادەن و بۆتان ناكرێ؟ ئاخر مەگەر حزبیش هەر لە كورد و بۆ نەتەوە دروست نەبووە؟\nچەندین ساڵە هەمووتان باسی یەكدەنگی و یەكڕەنگی دەكەن و وتار و لێدوان و نووسینەكانتان پڕن لە دەستەواژەی یەكڕیزی و یەكگرتن و تەبایی ئەویش لە بەرژەوەندیی گشتیی كورد لە رۆژهەڵات، پێم ناڵێن كوا هەنگاوتان؟\nوەك لەم رۆژانە باس دەكەن لەمێژە لەو راستییەی گەیشتوون كە تا ئەوكاتەی یەك نەگرن ناتوانن كاریگەر بن، باش ئەوە دەزانن كە پێویستە لە پێناو بەرگریكردن لە رابردووی شۆڕشگێڕیتاندا ئەمڕۆ یەكدەنگی و یەكریزی هەڵبژێرن، بەڵام وەك دیارە نە تەنیا زۆر خەمخۆری رابردووتان نین، وا خەریكە بەرامبەر داهاتووش خەمساردی هەڵدەبژێرن، ئەرێ بۆ؟ باشە دەزانن كە داهاتوو هەمووی هەر هی ئێوە نییە و هەموو چین و پێكهاتەكانی رۆژهەڵاتیش پشكیان هەیە؟ وەڵامی سەدان گیراوی سیاسی و شەهید و چاوەڕوانانی حوكمی سێدارەی زیندانەكان رێژیم ئاوا دەدرێتەوە؟\nبەڕاستی بەنیازن تاكەی وا لە دەوری بازنەی یەكتریدا بخوولێنەوە بێ ئەوەی هیچ كامتان ددان بەیەكتریدا بنێن؟ بێ ئەوەی ئاگەدار بن لەوەی خەڵكیش خەریكە پەژیوان دەبێتەوە لەوەی رۆژانێك ددانیان بەئێوە داناوە. ئاخر ئەوەی ئێوە دەیكەن سەنگی خەباتی كوردی رۆژهەڵاتی سووك نەكردووە؟\nهەڵسوكەوتی ئێستە حدكا جۆرێكە لە توندوتیژیی سیاسی، بەڵام باشە چۆن دەكرێ بە زمانی توند و نیوچە دیكتاتۆرییەوە بەرگری لە ئازادی و دیموكراسی بكەن؟ هەرگیز ناتوانی بە هەڕەشە و سیاسەتی نكۆڵی بانگەشە بۆ ئارامی و پێكەوەبوون بكەی. ئەگەر هەندێك حزب و كەس پێیان وایە ئەوان رێچكە و پەیژەی خۆیان هەیە و دەتوانن خێر لە توندوتیژی ببینینن دەبێ بزانن كە لەم سەردەمەدا هەرجۆرە توندوتیژییەك تەنیا خزمەت بە نەمانی كەسی ئەنجامدەری دەكا.\nئەزموونی رابردوو ئەو راستییە دەسەلمێنن كە یەكگرتن تەنیا بە گرتنەپێشی نیازپاكی و هەبوونی ئیرادە و بڕواهەبوون بەو یەكبوونە دێتە ئاراوە، هەروەها مادام لە هەستیارترین قۆناخەكانی خەبات كە ئێستەیە و ئێوە یەكتان نەگرتووە، بۆمان دەردەكەوێ كە هێشتا لە زۆربەتاندا ئەو ئیرادە و نیازپاكییە نییە. تا ئەوكاتەی هەموو وزە و هێزتان پاراستنی خۆتان و بەرژەوەندییەكانتان بێ، دۆخەكە هەروا بەردەوام دەبی. ئەو دۆخەی كە تێیدا لە قۆناخی یەكەمدا زیان بە مافەكانی كوردی رۆژهەڵات دەگا دواتر خۆتان.\nهەردوو لایەنی حدك و حدكا ناچارن لێك نێزیك بنەوە و تەنانەت دواتر تێكەڵیش بنەوە، بەتایبەت كە ئەو حزبە لەوبارەیەوە چەندان ئەزموونی مێژوویی هەیە و لە دۆخی زۆر خراپتریشدا هەر ناچار بووە یەك بگرێتەوە، بەڵام پرسیار ئەوەیە: ئەگەر ئەمڕۆ حدكا “نەبوونی كات” دەكاتە بیانوو تا لەوبارەیەوە لەگەڵ حدك كۆ بێتەوە، بەڕاستی بڵێ ئەو چەند سەعاتەی دانیشتن لەگەڵ حدك لەلایەن حدكاوە چ شتێكی گرینگتری تێدا بكرێ كە لە پرسی لێك نێزیبكوونەوەی دیموكراتەكان بۆ كورد لە رۆژهەڵات بەنرخ تر بێ؟ وەڵامی ئەو پرسیارەم زۆر لا گرینگە.\nله لایه‌ن ئاژانسی ده نگو باسی کوردستان ajansknews kl. ۶/۰۷/۱۳۹۱ ۱۰:۴۳:۰۰ بعدازظهر


هۆكارەكەی كۆرۆنایە عیراق گەشتە ئاسمانییەكان بۆ ئێران ڕادەگرێت – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/02/20 - 7:40 PM\nبەپێی بەیاننامەیەك كە لەلایەن وەزارەتی گواستنەوەی عیراقەوە بڵاوكراوەتەوە”گەشتە ئاسمانییەكانی كۆمپانیای هێڵی ئاسمانی عیراق، بۆ كۆماری ئیسلامی ئێران لە لەمڕۆ 20ی شوباتی 2020 ڕاگیرا تا وادەیەكی نادیار، دوای ڕاگەیاندنی بوونی حاڵەتی توشبوون بە ڤایرۆسی كۆرۆنا لە چەند ناوچەیەك لە ئێران”.\nهەر لە بەیاننامەكەی وەزارەتی گواستنەوەدا هاتووە”بەپێی ئەو ڕێنماییانەی لە وەزارەتی تەندروستییەوە پێیانگەیشتووە، بۆ گرتنەبەری ڕیوشوێنی پێویست لەپێناو بەرگرتن لە هاتنەناوەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا بۆنێو خاكی عیراق، ئەو بڕیارەیان دەركردووە كە فڕۆكەخانەكانی بەغدا و نەجەف دەگرێتەوە، جگە لە شاندە دیپلۆماسییەكان و ئەو عیراقیانەی ئێستا لە ئێرانن كە دەبێت لەكاتی گەڕانەوەدا پشكنینی پزیشكیان بۆ بكرێت لەلایەن تیمەكانی وەزارەتی تەندروستی”.\nئێرانعيراقڤایرۆسی كۆرۆناكۆمپانیای هێڵی ئاسمانی عیراقیوەزارەتی تەندروستی عیراقوەزارەتی گواستنەوەی عیراق


ANF | هەولێر بووەتە تورکیایەکی بچووک!\nلە تورکیا ئەندام پەرلەمان پارێزبەندیی لێدەسەندرێتەوە، بە هەمان شێوە لە هەولێریش. لە تورکیا چالاکوانانی مافی مرۆڤ و سیاسی زیندانی دەکرێن، لە ئێستادا دەیان چالاکی سیاسی و مافی مرۆڤی لە بەندیخانەکانی هەولێردان...\nدووشه‌ممه, 28 Sep 2020, 09:33\nدەوڵەتی تورکیا لە بنەمای خۆیدا لەسەر دەوڵەت نەتەوەی تورک و قڕکردنی کوردان بنیاتنراوە، لە مێژووی سەد ساڵەی بنیاتنانی کۆماردا هەمیشە ئەو دەوڵەتە ئەسپی خۆی بەرەو فاشیزم و دیکتاتۆری تاوداوە، کە ئێستا نزیک دەبینەوە لە یادی بنیاتنانی سەد ساڵەی کۆماری تورکیا، ئەو دەوڵەتەش لە فاشیزم و قڕکردنی کورداندا گەیشتووەتە ترۆپکی فاشیزم.\nلە ئێستادا تەنها ڕەخنەگرتن یاخود قەبوڵنەکردنی سیاسەتی ئەردۆغان، یاخود لایککردنی قسەیەکی دژ بە ئەردۆغان لە پۆستێکی سۆشیال میدیا بەسە بۆ ئەوەی لەلایەن دەوڵەتی تورکیاوە هاووڵاتییان ڕاپێچی زیندانەکان بکرێن، بۆ دەیان ساڵ مەحکوم بە گۆشەگیری و ئەشکەنجە بکرێن، لە ئێستادا بە دەیان هەزار زیندانی سیاسی کورد لە تورکیا بونیان هەیە لە بەر ئەوەی ئینکاری کوردبوونی خۆیان نەکردوە. بە هەزاران گیراوی تری ئازادیخواز هەیە، چونکە سیاسەتی فاشیستانەی ئەردۆغان قەبووڵناکەن، تورکیا لە دونیا یەکەم وڵاتە کە زۆرترین ڕۆژنامەنوسی زیندانی کردووە... هتد. هەموو ئەوانە وایکردووە دەوڵەتی تورکیا لە ئاستی نێودەوڵەتی ڕەخنەی توندی لێبگیرێت و وەک وڵاتێکی نا ئارام بۆ ژیان و ئازادییەکان بەناو بکرێت، لە ئاستی نێودەوڵەتیش تورکیا تووشی ئیحراجیەکی گەورە بێت.\nسەرەڕای ئەوەی باشوری کوردستان و حکومەتی هەرێم هاووڵاتییەکانی قوربانیی گەورەی سیاسەتەکان دەوڵەتی تورکیان و ڕۆژانە گوندەکانی کوردستان بۆڕدوومان دەکات و هاووڵاتییان دەبنە قوربانی، ئەو دەوڵەتە هیچ ڕێزێک بۆ سەروەریی هەرێمی کوردستانی عێراق دانانێت، تەنها لە ماوەی هەشت مانگی ڕابردوو زیاتر لە ١٠ هاوڵاتیی باشوری کوردستان شەهیدبوونە و ژمارەیەکی زۆریش بریندار بوونە، زەرەر و زیانێکی زۆری مادیش بەر هاووڵاتییان کەوتوە. بەڵام ئەوەی جێگای سەرنجە حکومەتی هەرێمی کوردستان بە تایبەتیش پارتی دیموکراتی کوردستان تاوانەکانی تورکیا پەردە پۆش دەکات و زیاتر لە تورکیا نزیک دەبێتەوە و لە شێوازی بەرێوەبردنی هەرێمەکەدا تەقلیدی سیاسەتی فاشیزمی تورکیا دەکاتەوە.\nلە تورکیادا ئەندام پەرلەمان پارێزبەندی لێدەسەندرێتەوە، بە هەمان شێوە لە هەرێمی کوردستانیش بەهۆی زۆرینەی پەرلەمانەوە پارتی دیموکراتی کوردستان پارێزبەندی لە پەرلەمانتارێکی کۆمەڵی ئیسلامی وەرگرتەوە. لە تورکیا چالاکوانانی مافی مرۆڤ و سیاسی زیندانی دەکرێن، بە هەمان شێوە حکومەتی هەرێمی کوردستانیش هاوشێوەی تورکیا دەیان چالاکی سیاسی و مافی مرۆڤی زیندانی کردووە. لە تورکیا ڕۆژنامەنوسان ڕاپێچی دادگا دەکرێن، لە هەرێمی کوردستانیش ڕۆژنامەوان زیندانی دەکرێن و ڕاپێچی زیندان دەکرێن. لە تورکیا یاسای قەدغەکردنی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان دەردەکرێت، بە هەمان شێوە لە دوای تورکیا پارتی دیموکراتی کوردستان پڕۆژەیەکی هاوشێوەی بردە پەرلەمان. لە تورکیا ئازادییەکان سنووردار دەکرێن و ڕێگە نادرێت ڕەخنە لە دەسەڵاتەکەی ئەردۆغان بگیرێت، لە باشووری کوردستانیش ڕەخنەکردن لە پارتی دیموکراتی کوردستان و سەرۆکی حکومەت بەسە بۆ ئەوەی دووچاری دەیان هەڕەشە و هەتا زیندانیش ببیتەوە. کەواتا پارتی دیموکراتی کوردستان وەک ئەوەی حکومەتی هەرێمی کوردستان بەشێک بێت لە تورکیا مامەڵە دەکات و لە بەڕێوەبردندا تەقلیدی تورکیا دەکاتەوە.\nلە بادینان مامۆستا بەدەل بەرواری ماوەی ٤٢ ڕۆژە لە زیندان دایە بە هۆی ئەوەی داوای مافەکانی مامۆستایانی کردبوو، ژمارەیەکی زۆری کادیر و لایەنگری تەڤگەری ئازادی لە زینداندان بە هۆی ئەوەی بیروڕای جیاوازییان هەیە و دژی داگیرکاریی تورکیان بۆ سەر باشووری کوردستان. پێشێلکارییەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان گەیشتووەتە ئاستێک، کە ڕێکخراوی چاودێری مافی مرۆڤ (Human Rights Watch)بە ڕاپۆرتێک باسی پێشێلکارییەکانی حکومەتی هەرێمی کوردستان بکات دەرهەق بە هاووڵاتییان.\nدەربارەی هەمان پرس، حوسێن کەرکوکی بەرپرسی دەستەی پەیوەندییەکانی تەڤگەری ئازادی ڕایگەیاند: "لە تورکیا و باکوری کوردستان هەدەپە نوێنەرایەتی ئازادیی تێکۆشانی گەلان دەکات دژی سیاسەتی دیکتاتۆری ئەردۆغان ئاکەپە، بەڵام ڕوو بەرووی گرتن و قڕکردنی سیاسی و گرتنی ئەندامەکانی دەبێتەوە. لە هەرێمی کوردستانیش تەڤگەری ئازادی و چالاکوانی سیاسی هاوشێوەی هەدەپە تێکۆشانێكی ئازادیخوازانە بەڕێوە دەبەن لە دژی سیاسەتی بنەماڵەیی و گەندەڵی، داوای فراوانکردنی ئازادی مافە سەرەتایەکانی گەل دەکەن، بەڵام پارتی دیموکراتی کوردستان و مەسرور بارزانی هاوشێوەی دەسەڵاتەکەی ئاکەپە و ئەردۆغان ئەندامی تەڤگەری ئازادی و چالاکوانی سیاسی و ڕۆژنامەنوسان ڕاپێچی زیندانەکان دەکەن".\nئەو بەرپرسەی تەڤگەری ئازادی وتیشی هۆکاری تەقلیدکردنەوەی پارتی بۆ ئەوە دەگەڕێنێتەوە، کە پارتی دیموکراتی کوردستان وا تێگەیشتوە کە تورکیا توانیویەتی بەو سیاسەتە فاشیستانەی ئۆپۆزسیۆنی تورکیا بێدەنگ بکات، وا بیر دەکەنەوە کە ئەوانیش هاوشێوەی تورکیا دەتوانن لێرە دەنگی ئازادیخوازان بێدەنگ بکەن، بەڵام لە ڕاستیدا هەم لە تورکیا و باکوری کوردستان تێکۆشان بەردەوامە، هەم لە باشوری کوردستانیش تێکۆشان بە گرتنی ئازدیخوازان ئەندامانی تەڤگەری ئازادی کۆتایی نایەت بەڵکو فراوانتر دەبێت."\nهەروەها لەو بارەیەوە یوسرا ڕەجەب ئەندامی لیژنەی مافی مرۆڤ لە پەرلەمانی عێراق بە ئاژانسی هەواڵی ( ANF)ی ڕاگەیاند: "ئاشکرایە لە ماوەی ڕابردوودا ژمارەیەکی زۆر لە ئەندامانی تەڤگەری ئازادی و مامۆستایانی ناڕازی بێسەروشوێن کراون، ئەوەش زەنگێکی مەترسیدارە، مەترسییەکانی نەک بۆ هەرێمی کوردستان، بەڵکو بۆ عێراقیش ئەو تاوانانە بووەتە هۆکاری شەرمەزاری لە ئاستی نێودەوڵەتی و کاریگەریی خراپی هەیە."\nهەروەها ئەو ئەندامەی لیژنەی مافی مرۆڤی پەرلەمانی عێڕاق وتیشی: "ژمارەیەکی زۆر لەو کەسانەی کە گیراون لە هەرێمی کوردستان بە فەرمانی دادوەر نەبووە، ئەوەش جارێکیتر پێشێلکارییەکی ڕوونی یاسایی و دەستووری عێراق و بنەماکانی مافی مرۆڤە".\nلەگەڵ ئەوەی لەسەرەتای دەستبەکاربوونی مەسرور بارزانی وەک سەرۆک وەزیرانی کابینەی نۆیەمی حکومەتی هەرێمی کوردستان بانگەوازی ئەوەی دەکرد کە چاکسازی لە کاروباری حکومەتی هەرێمی کوردستان دەکات، بەڵام هەموو نیشانەکان پێمان دەڵێن، کە حکومەتی هەرێمی کوردستان نەک چاکسازی نەکردووە، بەڵکو بووەتە تورکیایەکی بچووک لە سیاسەتی فاشیستانە و بەرتەسکردنەوەی ئازادیەکان.


هونه‌ر له شارستانییه‌تی ئه‌كه‌دیدا – History Of Kurdistan\nHome / مێژووى جیهان / شارستانیەت / هونه‌ر له شارستانییه‌تی ئه‌كه‌دیدا\ndidar othman 2021-05-16\tشارستانیەت لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە هونه‌ر له شارستانییه‌تی ئه‌كه‌دیدا 1,125 Views\nلە ساڵانی (2371 – 2230 پ.ز) ئەكەدییەكان بەسەركردایەتیی «سەرجۆن پاشا»، توانیان دەسەڵات و قەڵەمڕەوی خۆیان لە باشوورى كوردستانه‌وه, تا ناوچەی ئەنادۆڵ درێژ بكەنەوە و پایتەختیان بریتی بووە لە شاری (ئەكەد)، كە دەكەوێتە ناوەڕاستی عێراقی ئەمڕۆ.\n1- سەرجۆنی ئەكەدی (2371 – 2316 پ.ز).\n2- نرام سین (2291 – 2255 پ.ز).\n3- شار كالی شاری (2254 – 2230 پ.ز).\nPrevious پێشینەی هەندێک لە نەخۆشییە عالەمگیرەکان:\nNext له ئیتاڵیا، ئێسك و پروسكی 9 مرۆڤی نیانده‌رتاڵ دۆزرایه‌وه


وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی خوازیارانی خوێندنی باڵا/ ماستەر لە هەرێمی کوردستان ئاگادار دەکات، کە سلۆڤکیا ژمارەیەک سکۆلەرشیپ-ی خوێندنی باڵا پێشکەش بە هەرێمی کوردستان کردوە، بۆیە داوا لە خوازیاران دەکەین ئەوانەی مەرجەکانیان تێدایە لەماوەی دیاریکراودا داواکاری خۆیان پێشکەش بکەن.\nبۆیه جگە لە مەرج و رێنماییەکانی تایبەت بە سکۆلەرشیپەکە، کە لە لایەن وڵاتی سلۆڤاکیا لەسەر وێبسایتی تایبەت بە سکۆلەرشیپ ڕیزبەندکراوە، ، داواکار دەبیت ئەم مەرج و رێنماییانەی خوارەوەی تیادا بەرجەستە بێت بۆ پرۆسێسکردنی داواکاریەکەی لە لایەن وەزارەتەکەمان.\n7. دوا مۆڵەت بۆ پێشکەشکردن لە رێگەی وێبسایتی سکۆلەرشیپ ڕێكه‌وتی (٢٠/٤/٢٠١٨)یە، بۆ پێشکەشکردنی دۆکیومێنتەکان بۆ وەزارەتەکەمان بریتیە لە (٢٥/٤/٢٠١٨) سەعات (١١) ی بەیانی.\n· دوای پێشکەشکردنی داواکاری لە ڕێگەی ئەم وێبسایتە ، تکایە ئەم دۆکیومێنتانەی خوارەوە پێش ڕێکەوتی (٢٥/٤/٢٠١٨) پێشکەش بە وەزارەتەکەمان، بەرێوەبەرایەتی نێردراوان بکەن:\n· ئەگەر کاندید فەرمانبەر نەبوو، ئەوا پێویستە بەڵێننامە پێشکەش بکات، کە تیایدا ئاماژە بەوە بکات کە لە دەزگا و دامەزراوەکانی حکومەتی هەرێمی کوردستان دانەمەزراوە، لەگەڵ کارتی زانیاری یا پشتگیری موختاری گەرەک.


ژیان | کولتوور | سانسۆر؛ به‌شێکی تر له یارییه ناته‌واوه‌که\nسانسۆر؛ به‌شێکی تر له یارییه ناته‌واوه‌که\n2020-09-30 | 549 جار خوێندراوەتەوە\nئه‌م ئه‌زموونه توانایه‌کی سه‌یری هه‌یه له تێکه‌ڵکردنی سنووره‌کانی جوانی و ناشرینی، له سڕینه‌وه‌ی رووبه‌ڕی نێوان کاری جدی و تووڕه‌هاتدا و له رێگای کار و به‌رنامه‌کانییه‌وه وای کردووه ئه‌م سوپای تووڕه‌هاته کۆمه‌ڵگا داگیربکات و مرۆڤانی زه‌لیل له‌پێناو ناوبانگدا، شاگه‌شکه بۆ ده‌رکه‌وتن له شاشه‌ی تیڤییه‌کانه‌وه به‌رهه‌مبهێنێت. ئیتر گرنگ نییه قه‌شمه‌رێکی ناو سۆسیال میدیا بیت، چونکه ئه‌مان ده‌تکه‌ن به ئه‌کته‌رێکی کۆمیدی. یاخود شاعیرێکی خراپ بیت، چونکه ئه‌مان وا ده‌که‌ن شه‌ڕبێت له‌سه‌ر قه‌ڵه‌مه‌که‌ت، یاخود گه‌عده‌چییه‌ک بیت، چونکه ئه‌مان ده‌تکه‌ن به هونه‌رمه‌ند. یاخود فه‌یسبوکچییه‌ک بیت، چونکه ئه‌مان واده‌که‌ن هۆڵی کۆڕه‌کانت هێنده‌ی یارییه‌کی یانه‌کانی ئیسپانیا، ته‌ماشاچیی هه‌بێت. گرنگ ئه‌وه‌یه هه‌موو ده‌رگاکان به رووتدا کراوه‌ن و هه‌ڵبژاردنه‌کان زۆرن له‌به‌رده‌متدا تا ببیته ئه‌ندامێکی ئه‌م سوپای تووڕه‌هاته. تا ببیته سوپاسالارێک له‌ناو له‌شکری تووڕه‌هاتدا. ئه‌وان هه‌موو ئه‌م شتانه‌ت بۆ ده‌که‌ن: به‌ناوبانگ بیت و ببینرێیت، یاخود له‌سه‌رده‌می کۆرۆنادا به‌فریات بکه‌ون و بوتڵی ئۆکسجینت بۆ بهێننه ماڵه‌وه، نه‌وه‌ک له‌به‌رئه‌وه‌ی تۆ که‌سێکی ده‌گمه‌نیت، به‌ڵکو ئه‌وان ته‌نها یه‌ک وشه‌یان له تۆ ده‌وێت. ته‌نها سوپاسێکی حکومه‌ته‌که‌یان به‌سه بۆیان له‌به‌رانبه‌ر ئه‌وکارانه‌ی بۆ تۆ و سوپای پاتاڵه‌کان ده‌یکه‌ن. یاخود ده‌رکه‌وتنی زه‌لیلانه‌ی تۆیان به‌سه کاتێک ده‌پاڕێیته‌وه، چونکه ده‌تناسن و ده‌زانن تۆ ئه‌و که‌سه نیت به مردنت مانایه‌ک بده‌یت به ژیانت. به‌ڵکو ئه‌و ژیانه‌ی ئه‌وان بۆیان درووست کردوویت، تۆیان کردۆته بوونه‌وه‌رێکی زه‌لیل و که‌نه‌فت. به‌ڵام ئه‌مانه هه‌موو کۆمه‌ڵگای ئێمه نین.\nبه‌پێوه مردن، یاریی منداڵان نییه.\nئه‌وان پاڕانه‌وه و سوپاسێکی تۆیان به‌سه بۆ ئه‌و حکومه‌ت و په‌رله‌مانه‌ی شکست له‌دوای شکست درێژه پێده‌دات و به‌بێ ته‌قه ژنانی شه‌نگال جێده‌هێڵێت بۆ چه‌کدارانی داعش و که‌رکوک ده‌دۆڕێنێت، سوپاسێکی تۆیان به‌سه بۆ ئه‌و حکومه‌ت و په‌رله‌مانه‌ی رۆژنامه‌نووس له سایه‌یدا ده‌کوژرێت و خۆپیشانده‌ر ده‌ڕفێندرێت و کۆمه‌ڵگای تا ئه‌و ئاسته بردووه، که ده‌ستی کازمی ماچ بکات.\nئه‌وان هه‌موو ده‌رگاکانیان له‌به‌رانبه‌ر سوپاسێکتدا بۆ ده‌که‌نه‌وه.\nئه‌وه‌ش بزانه، ژیان زۆر که‌س زه‌لیل ده‌کات و تۆ یه‌که‌مین که‌س نیت.\nئه‌وان هه‌موو شتێکت ده‌ده‌نێ: قاعه، ڤێللا، باخ و ئۆتۆمبیلی وه‌نه‌وشه، ئه‌وانه‌ش له‌به‌رانبه‌ر زه‌لیل بوونی تۆدا تا بپاڕێیته‌وه و فریات بکه‌ون کۆرۆنا نه‌تکوژێت. ئه‌وان پێویستیان به زه‌لیل بوونته تا بیسه‌لمێنن، ئه‌وه ته‌نها ئه‌وان خۆیان نین، به‌ڵکو مرۆڤی کورد بۆ خۆی بوونه‌وه‌رێکی زه‌لیله.\nچه‌ند جوانه مرۆڤ وابکات خه‌ونی ناوبانگ نه‌یکاته قه‌ره‌قۆزێکی به‌ناوبانگ له تی ڤیی و سۆسیال میدیادا.\nچه‌ند جوانه مرۆڤ وابکات مردنه‌که‌شی مانا بدات به ژیانی، نه‌وه‌ک ڤایرۆسی کۆرۆنا زه‌لیلی بکات.\nچه‌ند جوانه مرۆڤ وا بکات به‌پێوه بمرێت، نه‌وه‌ک سوپاسی حکومه‌ت و په‌رله‌مانێک بکات، که مرۆڤی کوردی گه‌یانده ئه‌و ئاسته‌ی له‌پێناو ژیاندا ده‌ست ماچ بکات.\nئێمه شاهیدی چ سه‌رده‌مێکی ناشرینین، که ده‌بینین ژیان چۆن مرۆڤه‌کان زه‌لیل ده‌کات، به‌ڵام ئه‌وه‌ی ژیان زه‌لیلی ده‌کات، مرۆڤه پووچه‌کانه. مرۆڤێک که هه‌رگیز ناتوانێت به‌پێوه بمرێت.\nڤایرۆسێکی بچووک هێنده‌ی عه‌قلت، توانیی ئه‌و رۆحه زه‌لیله‌ی تۆ که‌شف بکات. وابکات به هه‌ناسه بڕکێوه سوپاسی حکومه‌تێک بکه‌یت و بپاڕێیته‌وه لێی، که وڵاتێکی تا که‌ناری داڕمان بردووه و ده‌یه‌وێت پایه‌کانی سانسۆری به‌هێز بکات.\nمرۆڤه‌کانی ئه‌م کۆمه‌ڵگایه هه‌موویان ئه‌و زه‌لیلانه نین، که له‌به‌رده‌م بوتڵێک ئۆکسجیندا سوپاسی حزب و حکومه‌ت و په‌رله‌مان بکه‌ن. مرۆڤه‌کانی ئه‌م وڵاته هه‌موویان ئه‌وانه نین به‌خواستی ئێوه نه‌شته‌رگه‌ریی جوانکاریی ده‌که‌ن تا ئۆتۆمبیلی گرانبه‌ها و شوققه وه‌ربگرن. هه‌ربۆیه هه‌زار بڕیاری له‌و جۆره بۆ درووستکردنی سانسۆر به‌ناوی غه‌مخۆریی بۆ زمان و کلتوری کوردیی، له‌م سه‌رده‌می ئینته‌رنێته‌دا، هیچ نییه جگه له زیادکردنی تووڕه‌هاتێکی تر بۆ سه‌ر لیستی تووڕه‌هاته‌کانت.\nچه‌ند پێکه‌نیناوییه له‌م سه‌رده‌می ئینته‌رنێته‌دا بیر له سانسۆر بکه‌یته‌وه. تۆ بڕیارێکی وا جێبه‌جێ بکه تا ئێمه‌ش کتێبه‌کانمان به‌بێ ژماره‌ی سپاردن، یاخود به پی دی ئێف بڵاوبکه‌ینه‌وه.


لە فەلسەفەی ڕێژیمی ئێران، کورد شیاوی هەموو جۆرە مردنێکە\n13:14 - 21 پووشپەڕ 2718\nکوردستان میدیا: لە کاتی ڕوودانی ئاگرگرتنی دوو ماشین لە نزیک گاراژی سنە ــ تاران، بەرپرسانی ڕێژیم لە جیاتی یارمەتیدان، خەڵکیان جنێوباران کردووە.\nشەوی سێشەممە لەسەر چوارشەممە، ٢٠ی پووشپەڕی ١٣٩٧ی هەتاوی، بە هۆی پێکدادانی دوو ماشینی هەڵگری سووتەمەنی و مسافێرهەڵگر لە نزیک گاراژی گەورەی سنە، نزیک بە ١٥ کەس لە هاووڵاتییانی کورد بوونە قوربانی و ژمارەیەکی بەرچاویش بریندار بوون.\nهەواڵدەریی کوردستان میدیا لە شاری سنە، باس لەوە دەکات، کە لە کاتی ڕوودانی ئەم کارەساتە، ماشینەکانی هێزی ئینتزامی پێش ماشینی ئاگرکوژێنەوە گەیشتنە شوێنی ڕووداوەکە و خەڵکێک کە بۆ یارمەتیدان لەو شوێنە کۆ ببوونەوە، لەوەی کە بەرپرسانی ڕێژیم لە ئیدارەی ئاگرکوژێنەوە گیانی خەڵکیان بۆ گرنگ نییە، ناڕەزایەتییان دەربڕێوە، کە بە هۆیەوە هێزە سەرکوتکەرەکانی ڕێژیم لەگەڵ ئەو خەڵکە بە شێوەیەکی نالەبار و دوور لە مرۆڤایەتی هەڵسوکەوتیان کردووە و تەنانەت خەڵکیان جنێوباران کردووە.\nیەکێک لە بەرپرسانی ڕێژیم، بە ناوی "سەرهەنگ حەقنەزەر"، کە بەرپرسی کەڵانتەریی ١٧ی شاری سنەیە، ڕووی لە خەڵک کردووە و بە دەنگی بەرز وتوویەتی: "ئێوەی کورد، حەقی خۆتانە کە بەم شێوەیە بمرن و شیاوی ئەم جۆرە مەرگانەن"، ئەم قسانەی حەقنەزەر، خەڵکی تووڕەتر کردووە و هێرشیان کردووەتە سەر ماشێنەکانی هێزی ئێنتزامی، کە لەگەڵ توندوتیژیی هێزە سەرکوتکەرەکانی ڕێژیم بەرەوڕوو بوونەتەوە.\nهەر لەم پێوەندییەدا ئەو سەرچاوەیە دەڵێت: حەقنەزەر، لە کاتی شادی و هەڵپەڕکێی خەڵکی سنە بە بۆنەی گرتنی ڕێفراندۆم بۆ سەربەخۆییی هەرێمی کوردستان، یەکێک لەو کەسانە بووە، کە لە سەرکوت و لێدانی خەڵک دەستێکی باڵای هەبووە.


ئه‌مریكا بڕیارێكی گرنگ له‌باره‌ی رۆژئاوای كوردستان ده‌دات\nنەتەوە | 11:10:39 2018-01-14 | (285) جار خوێندراوەتەوە\nشاندێكی باڵای وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریكا سه‌ردانی رۆژئاوای كوردستانیان كردووه و له‌باره‌ی پرسێكی تایبه‌ت كۆبوونه‌ته‌وه، به‌پێی وته‌ی سه‌رچاوه‌یه‌كی به‌رپرسیش چاوه‌ڕوان ده‌كرێت هه‌فته‌ی داهاتوو ئه‌مریكا بڕیارێكی گرنگ له‌باره‌ی ئه‌و به‌شه‌ی كوردستانه‌وه بدات.\nئاژانسی ئه‌نادۆڵی توركی له راپۆرتێكدا بڵاویكرده‌وه، ئه‌و شانده‌ی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریكا به سه‌رۆكایه‌تی ماكس مارتۆن رۆژی هه‌ینی 12ی كانونی دووه‌م سه‌ردانی ناوچه‌كه‌یان كردوه و له‌گه‌ڵ ئاڵدار خه‌لیل جێگری هاوسه‌رۆكی یه‌په‌ده، شاھین جیلۆ فه‌رمانده‌ی گشتی ھێزه‌كانی سوریای دیموكرات (ھه‌سه‌ده)و ژماره‌یه‌ك لێپرسراوی كانتۆنه‌كانیش كۆبوونه‌وه.\nله‌و دیداره‌دا ئه‌ندامانی یه‌په‌ده له‌گه‌ڵ به‌رپرسانی ئه‌مریكی سه‌باره‌ت به دامه‌زراندن و چۆنیه‌تی به‌رێوه‌بردنی سیستمی فیدراڵی له سوریا گفتوگۆیان كردووه.\nئه‌و شانده ئه‌مریكییه دوای دیدار له‌گه‌ڵ فه‌رهاد عه‌بدی ناسراو به شاهین جیلۆ، فه‌رمانده‌ی گشتی هێزه‌كانی سوریای دیموكرات له كۆبانی، له‌گه‌ڵ ئه‌ندامانی ئه‌نجوومه‌نی ره‌ققه كۆبوونه‌ته‌وه و سه‌باره‌ت به بنیاتنانه‌وه و نۆژه‌نكردنه‌وه‌ی شاره‌كه گفتوگۆیان كردووه.\nچوونی ئه‌و شانده بۆ رۆژئاوی كوردستان له‌كاتێكدایه كه ماوه‌یه‌ك له‌مه‌وپێش هه‌واڵێك له‌سه‌ر دامه‌زراندنی فڕۆكه‌خانه‌یه‌ك له‌لایه‌ن ئه‌مریكاوه بۆ هێزه ئه‌مریكیه‌كان بڵاوبوه‌وه.\nلای خۆشیه‌وه سه‌رچاوه‌یه‌كی به‌رپرس له رۆژئاوای كوردستان به سایتی دواڕۆژی راگه‌یاندووه، "بۆ هه‌ڵسه‌نگاندنی دوخی ئێستای باكوری سوریا و داننان به سیستمی سیاسی رۆژئاوی كوردستان، ئه‌و شانده‌ی ئه‌مریكا له‌گه‌ڵ چه‌ندین كه‌سایه‌تی كورد و عه‌ره‌بی باكوری سوریا كوبوونه‌ته‌وه.\nوتیشی "ئه‌و شانده به به‌رپرسانی خۆسه‌ری دیموكراسیان راگه‌یاندووه، هه‌موو ئاماده‌كارییه‌ك ده‌كه‌ن بۆ ئه‌وه‌ی رۆژانی 17 تا 20 ئه‌م مانگ شاندێكی دیبلۆماتكاری ئه‌مریكا سه‌ردانی رۆژئاوای كوردستان بكات و به‌شێوه‌یه‌كی فه‌رمی دان به ده‌سه‌ڵاتی سیاسی رۆژئاوای كوردستان بنێن".\nپێشتریش دەیڤید سەتیرفێڵد، یاریده‌رده‌ری وەزیری دەرەوەی ئەمریکا بۆ کاروباری ڕۆژهەڵاتی ناوه‌راست، له‌دوایین روونكردنه‌وه‌یدا سه‌باره‌ت به هه‌ڵوێستی دۆناڵد تره‌مپ سه‌رۆكی ویلایه‌تی یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا، وتی "سیاسه‌تی سه‌رۆك به‌رامبه‌ر باكوری سوریا نه‌گۆڕاوه و هاوكاری ئه‌مریكا بۆ هێزه‌كانی سوریا دیموكرات به‌رده‌وام ده‌بێت".


کوردەکان ڕێگەنادەن هێزەکانی عێراقی دەستبگرن بەسەر پاڵاوگە نەوتێکان و بنکەی ئاسمانی\nکاربەدەستێکی ئاسایشی شاری کەرکوک ڕۆژی یەکشەممە بە ئاژانسی ڕۆیتەرزی ڕاگەیاند هێزی پێشمەرگە هۆشداریەکانی حەشدی شەعبی ڕەت کردەوە بۆ کشانەوە لە ناوچەیەکی ستراتیژی باشوری کەرکوک کە کۆنترۆڵی هەندێک لە پاڵاوگە سەرەکییەکانی نەوتی ناوچەکە دەکات.\nهاوکات ژەنەڕاڵی ئێرانی قاسم سولەیمان گەیشتۆتە هەرێمی کوردستانی عێراق بۆ وتووێژکردن سەبارەت بە ناکۆکییەکانی نێوان دەسەڵاتدارانی کورد و حکومەتی عێراقی دوابەدوای ڕیفراندۆمەکەی مانگی ڕابوردووی کوردەکان بۆ سەربەخۆیی.\nسولەیمانی سەرکردەی ئۆپەراسیۆنە دەرەوەییەکانی سوپای پاسدارانی ئێرانە کە چەک و تەقەمەنی دابین دەکات بۆ ئەو هێزە نیمچە لەشکرییەی کە حکومەتی بەغدا پشتیوانی لێ دەکات و بە حەشدی شەعبی ناسراوە.\nئەو کاربەدەستە گوتوشیەتی قاسم سولەیمانی لە ڕۆژی شەممە گەیشتۆتە هەرێمی کوردستان.\nحەشدی شەعبی هەتا کاتژمێر 12 ی شەوی شەممەیان بە کاتی ناوخۆ دابوو بە پێشەمەرگە لە بنکەی مەکتەب خالد بکشێنەوە.\nعەلی ئەلحسێنی گوتەبێژی حەشدی شەعبی بە ئاژانسی ڕۆیتەرزی ڕاگەیاندووە ئەو ماوە دیاری کراوە بەسەر چووە بەبێ ئەوەی هیچ ئاماژەیەک بە هەنگاوی داهاتوویان بکات. ئەو گوتی " چاوەڕوانی فەرمانی نوێ دەکەی و بڕواش ناکەم ماوەکە درێژ بکرێتەوە."\nشارەکە، بنکەی ئاسمانی و دەوروبەری و پاڵاوگە نەوتییەکانی شارەکەش لە ژێر کۆنترۆڵی کوردەکانە.\nلەو کاتەوەی ئەو هۆشدارییە دراوە هیچ پێکدادنێک لە نێوان حەشدی شەعبی و پێشمەرگە ڕانەگەیەندراوە بەڵام دانیشتوانی ناوچەکە دەڵێن دەیان گەنجی کورد چەکیان هەڵگرتووە و بە شارەکەدا بڵاو بوونەتەوە.\nسەرۆک وەزیری عێراق حەیدەر ئەلعەبادی بە بەردەوامی نکوڵی لەوە دەکات کە هیچ بەرنامەیەکی هێرش کردنی هەبێت بۆ سەر کوردەکان.