CHRA.TV - حەوت کەم یەک ...فیلمێکی نمایشکاری\nئامادەبووانى ئێستا 8 میوان\nحەوت کەم یەک ...فیلمێکی نمایشکاری\nئەزموونێکی تر ..\nحەسەن عەلی گەنجێکی سینەماکاری نەوەی دوایینی سینەمای کوردییە و لە ماوەی کەمتر لە دە ساڵی رابووردوودا چوار فیلمی درێژی بە بەرھەم ھێناوە کە بریتین لە ( ، گەڕەکی داھۆڵەکان ، شیرین و فەرھاد ، ئەمریکانۆ ، حەوت کەم یەک ، کە دوا فیلمی\nدەرھێنەرە ...خۆ ئەگەر بەراوردێکی ساڵانی ھونەریشی لە گەڵ ژمارەی بەرھەمەکانی بەراورد بکەیت ئەوە ھەست دەکەیت کە جۆرێک لە خێرایی لە خستنە رووی بەرھەماکانیدا ھەیە ..زۆر جاران ئەم جۆرە خێراییە لە بەرھەم ھێناندا لە بەرژەوەندی دەرھێنەر ھەڵناکەوێتەوە ، بە تایبەت لە پرۆسە سینەماییەکاندا کە دەرھێنەر پێویستی زۆری بە خۆ ئامادە کردن ھەیە ، بۆیە دەرھێنەرێکی گەورەی وەک مستەفا عەقاد لە ھەموو ژیانیدا تەنھا دوو فیلمی ھەبووە ، کە مانایێکی گەورەتر لە خۆیان بە سینەما بەخشی ، من مەبەستم ئەوە نیە بەراورد لە نێوان دەرھێنەرێکی جیھانیی و دەرھێنەرێکی گەنجی سینەماکاری خۆمان بکەین بەڵام دەکرێ سوود لە ئەزموونی کار کردنی ئەوان وەربگرین و کەمێک بە ھەستیارییەوە ھەڵسوو کەوت لە گەڵ سینەمادا بکەین و کاریک نەکەین ئەوەی پێشتر چاندومانە بە ئاسانی بە بای بدەین ، یان ئەگەر ناونیشانێکمان دروست کرد ، بیزڕکێنین ، بۆیە من دەپرسم ئەو ریتمە خێرایەی کارکردن لە کوێوە سەر ھەلدەدات ؟ ئایا بڕوا بوونە بە خود لە دەسەڵاتی ھونەریدا ، یا خود ھەست نەکردنە بە بەرپرسیاریەتی ھونەریی ؟ یاخود لە ھەردوکیان گەڕێین قۆرخ کردنی ھەلی بەرھەم ھێنەرە بۆ کارێکی سینەمایی ؟ ئایا ئەو ریتمە خێرایەی ئێمە باسی لێوە دەکەین کاریگەریی لە سەر ئاستی بەرھەمەکانی حەسەن عەلی دا ھەبووە وەک دەرھێنەر ؟\nبێگومان کاریگەری ھەبووە ، ئەو کاریگەرییەش لە سەر یەکە یەکەی فیلمەکاندا ھەستی پێ دەکرێت ..حەسەن عەلی لە فیلمی ( گەڕەکی داھۆڵەکاندا ) کە فیلمی فیستیڤاڵ بوو ، توانی وەک سەرەتایەک لە گەڵ ئەزموونی فیلمی درێژ ھیوایەک بە بینەر ببەخشێ و چەند خەڵاتێکیش لە فیستیڤاڵە نێو دەوڵەتیەکاندا بە دەست بێنێ ، بەڵام لە فیلمێکی رۆمانسی وەک (شیرین و فەرھاد ) دەرھێنەر بە ئاراستەیەکی دیکەی رۆمانسی و بازرگانیدا چوو ، ئامانجی ھەرە بنەڕەتیشی لە فیلمەکەی دا بەر پەنجەرە بوو ، ئەگەرچی فیلمەکە بوو بە ھاندەر بۆ گەڕانەوەی بەشێک لە بینەران بۆ ھۆڵەکانی سینەما کە سەردەمانێکی زۆر بوو لێی دابڕابوو ، بەڵام لە رووی ھونەرییەوە فیلمەکە نەیتوانی خۆی لە ئاستی گەڕەکی داھۆلەکان بدات ، ئەگەرچی ئەو ھەوڵی ئەوەی دابوو دوو ھونەرمەندی ناسراو( شوان عەتوف و بەیان عوسمان ) بکات بە فاکتەر بۆ راکێشانی بینەر ، بەڵام نەیتوانی ئەوە بە دەست بێنی کە لە گەڕەکی داھۆڵەکاندا بە دەستی ھێنا لە رووی مەعنەوییەوە ، دیسان بە ھەمان ئامانجی بازرگانی و بە رەچاو کردنی خواستی بینەری سادەو تینوویەتی بۆ کۆمیدیا کۆمەڵێ ئەکتەری کۆمێدی وەک سەعدون یونس و ئەیام ئەکرەم و گۆڤار ئەنوەرو چەندینی دیکەی لە فیلمی ( ئەمریکانۆ ) لە فیلمێکدا بە یەک گەیاند ، بەو نیازەی کە ئەو ئەکتەرانە بازاڕیان گەرمەو دەبنە ھۆکار بۆ راکێشانی بینەر ، بەڵام ئەنجامەکە وا دەرنەچوو بەڵکو فیلمەکە بە شکستێکی گەورەی ھونەری بۆ حەسەن عەلی ھەڵکەوتەوە .. لە چوارەم فیلمیدا ( حەوت کەم یەک ) کە دوا فیلمیەتی ، ئەمجارە حەسەن سەرکێشی لە گەڵ ئەزموونێکی نوێ دا کردو فیلمێکی سوریالی ئاوێتە بە رۆمانسیەت نمایش کرد ، کە سیناریۆکەی لە لایەن فەرھاد پیربالەوە نووسراوە ..\nرەنگە دەرھێنەر ئاگای لەوە بێت کە ئەگەر بتەوێت فیلمێکی بازرگانی بە بەرھەم بێنی ئەوە دەبێ بزانیت کە بینەر لە سینەمادا چی دەوێ ، ئەگەریش مەبەستت بەرھەم ھێنانی فیلمێک بێت بۆ فیستیڤاڵ ئەوە بە چ ستایلێک کار دەکەیت ، بەڵام ئەگەر وەک حەسەن عەلی نەتوانیت نەخشەی کار کردنت لە سەر فۆرمێکی دیاری کراو بونیات بنێیت و لە سەر رێچکەی ئەو فۆرمە کار بکەیت ، ئەوە بێ شک دەست بەرداری ھەردوکیان دەبیت .. وەک لە( حەوت کەم یەک ) دەست بەرداری بووە .. دەرھێنەر ھەموو پارسەنگی ھونەریی خۆی خستۆتە سەر کەسایەتی پاڵەوانی فیلمەکەی ( فەرھاد پیربال) وەک کەسایەتیەکی ناسراوی جەماوەری ، ئەو پێی وابووە ناوداریەتی فەرھاد بۆی ھەیە کەلێنە ھونەرییەکانی بۆ پڕ کاتەوە ، بەڵام ئاگای لەوە نەبوو کە نەک کەسایەتی فەرھاد بەڵکو ھەر کەسایەتیەکی دیکەی ناوداری کۆمەڵایەتی ، سیاسی ، رۆشنبیریی ..چەند ئەوەندەی پلەو پایەی لە ناوەندی کۆمەڵایەتی و نیشتمانیدا بەرز بێت ئەگەر لە سینەمادا ئەو کەسایەتیە وەک پێویست تەوزیف نەکرا ، ئەوە نەک ھەر تەنھا فیلمەکە دووچاری شکستی گەورەی ھونەریی دەبێت ، بەڵکو کەسایەتیەکەش لەکەدار دەکا .. ئەوەبوو ھۆی ئەوەی کە مستەفا عەقاد بە دەیان ساڵ کاری بۆ دروست کردنی فیلمێک دەکرد لە مەڕ سەلاحەدین ئەیوبی بەڵام لە ترسی گرنگی بابەتەکە و یەکلا کردنەوەی کەسایەتیەکەی تا ئەو رۆژەش ماڵئاوایی لە دنیادا کرد نەگەیشتە ئەو ئامانجەی ئەو خوازیاری بوو ..\nبینەر ھەست بەوە دەکات کە فیلمەکە تەنھا فۆرمێکی دیاری کراوی نیە بەڵکو چەند فۆرمێکی سوریالی و رۆمانسی و واقیعی ئاوێزانی یەکتر بوونە .. دەرھێنەر نەیتوانیووە نە سەرکەوتوو بێت لە ئاوێتە بوونی فۆرمەکان لە گەڵ یەکتریدا نە توانیوویەتی ھاوسەنگی لە فۆرمەکاندا دروست بکات ، چونکە ھەست بەوە دەکرێت کە دەست تێوەردان ھەیە لە ستایلی کارکردنی دەرھێنەر لە لایەن پالەوانی فیلمەکەوە کە ھەم سیناریۆکەی نووسیووە ، ھەم رۆڵی حەوت کەسایەتی دەبینێ ، ھەم دەیەوێت دەست لە کاری دەرھێنانەکەش وەربدا ..\nحەسەن عەلی پشتی بە سیناریۆی فەرھاد پیربال بەستووە ،کە رەنگە نووسینی سیناریۆی سینەمایی بۆ فەرھاد کارێکی سەخت و دژوار بێت و ئەو ئەزموونێکی ئەوتۆی لە گەڵ نووسینی سیناریۆی سینەمایی دا نەبێت ، فەرھاد سیناریۆکەی بە شێوەیەک گۆشە گیر کردووە کە تێیدا حەوت کەسایەتیت بۆ دەخاتە روو ، بەڵام بواری ئەوەت بۆ نارەخسێنێ ئاشنا بە ناوەرۆکی کەم لە کەسایەتیەکان و فەلسەفەو ھزرو سایکۆلۆژیەتی ئەوان و رەگ و ریشەکانیان بیت .. ئامانج لە سیناریۆکەدا تەنھا نمایشکردنی کەسایەتی فەرھادە بە چەندین شێواز و فیلمەکە بەم شێوەیە بۆتە نمایشێکی ئیستعڕازی بۆ فەرھاد نەک گەیاندنی پەیامێکی ھونەری .. جوینەوەی ئەو چەندین وێنەیەش و گەڕانەوەی یەک لە دوای یەکی فەرھاد لە ماوەی نزیکەی ٨٠ خولەک زێتردا ، وای کردووە ھەناسەی چێژ لای بینەر ببڕێ و وای لێ بکات کەسایەتیەکان لە ھەر شێوەو ئاستێکدا بن دووبارە کردنەوەیان نەک ھەر تەنھا کەسایەتیەکانی دووچاری جۆرێک لە سوان کردووە ، بەڵکو بۆتە مایەی دابەزینی ئاستی چێژ وەرگرتن لای بینەر .. بەڵگەش بۆ راستی ئەو بۆچوونە ئەوەیە کە ئایا ئەگەر بینەرێک فیلمەکەی دیبێ ئامادەیی ھەیە بۆ جارێکی دیکەش فیلمەکە ببینێتەوە ...من ئەگەر یەکێک بم لە بینەرانی فیلمەکە ئەوە بێجگە لە دیمەنی سەمای جوانی کچەکە نەبێت لە بیابانەکە ئەوە شتێ لە فیلمەکەدا نابینم کە ئارەزووی ئەوەم پێ ببەخشێ جارێکی دیکە قەستی بینینەوەی فیلمەکە بکەم .. ئایا ئەم حاڵەتە نیشانەی ئەوە نیە کە توخمەکانی چێژ وەرگرتن لە فیلمەکەدا ونە ؟\nسیناریۆی ئەدەبی و سیناریۆی سینەمایی\nرەنگە فەرھاد پیربال بۆ ئەو ھەموو فانتازیا و فەلسەفەو ئایدیایانەی دەیویست لە سیناریۆیەکی سینەماییدا دایانڕێژێ ، کارێکی سەختو ئاڵۆز بێت ، چەنکە سیناریۆی ئەدەبی جیاوازییەکی زۆری ھەیە لە گەڵ سیناریۆی سینەمایی .. رەنگ فەرھاد لە سیناریۆی سینەماییدا دەست کورت بێت بەڵام ناکرێت دەرھێنەرێکی سینەمایی جڵەوی ھونەریی خۆی بداتە دەست نووسەرێک کە تەنھا خەیاڵی ھەیە بۆ بەرھەمێک کە تەنھا بەرژوەندییەکانی خۆی تێدا رەچاو بکاو بەرژوەندی بینەر بەلاوە بنێت کە بەرزترین ئامانجە لە سینەمادا ..ھەر بۆ نموونە بۆ ئەوەی فەرھاد توانستی خۆی لە بواری زمانی فرەنسی نیشان بدات چەند دیمەنێکی بە زمانی فرەنسی ئاخنیوەتە ناو سیناریۆکە ، بۆ ئەوەی ئارەزووی بۆ مەقام گوتن نیشان بدا ، چەند گرتەیەکی بۆ مەقام گوتن بە دەنگی خۆی رەخساندووە ، بە کورتی زۆر لە پارچەی سیناریۆکە بۆ حەزو ئارەزوو ھزری تایبەتی فەرھاد تەرخان کراوە\nفەرھاد پیربال لە سیناریۆکەدا قەستی ئەوەی کردووە ، کە کۆمەڵێ ململانێی سیاسی و ئایدیایی و فەلسەفی و ھزری لە توێ ی فیلمەکەدا بتوێنێتەوە ، بیرو بۆچوونی خۆی لە ھەمبەر ھەندێ پرسی ئایینی بخاتە روو ، بەڵام ھیچ لەو پرسانە نایانتوانیووە بە ھۆی چڕی پرۆسەکان و جەنجاڵی بابەتەکان ئامانجی خۆیان بپێکێنن ، بەڵکو زۆربەیان شێواندراون ،بە دەر لە پرسی خۆشەویستی نەبێت لە کەسایەتی شەھابەدا کە بینەر وا ھەست دەکات فیلمێکی سەربەخۆی دابڕاوە لە گەڵ پرسەکانی دیکەی نێو فیلمەکە دا..\nدەکرا دەرھێنەر شەھابە بکات بە تەوەری سەرەکی فیلمەکەی و پرسە فەلسەفی و ھزرییەکانی دیکە بکات بە پرسی لاوەکی ، خۆ ئەگەر ئەو گۆشەی شاھابەیە نەبوایە لە ناو فیلمەکەدا کە گۆشەیەکی بە تامو چێژو تایبەتی بوو ئەوە رەنگە فیلمەکە دووچاری رووخانێکی گەورە دەبوو ،\nشەھابەش دیسان ھەر لە فیلمەکەدا غەدری لێکراوە ، چونکە نەتواندراوە نرخی راستەقینەی خۆی پێ بدرێ و ئەو چیرۆکە بە تامو چێژەی ئەڤینداری و ئەو بلیمەتیەی شەھابە لە فیلمەکەدا بەرجەست بکرێت ، بە تایبەت لە رووی دەنگ و بانگ دانەوە ، کە نەدەکرا بە دەنگی فەرھاد بوایە ، کە کەسایەتیەکەی لە بەر چاوی بینەر لاواز کرد .. بەڵکو بەلانی کەمەوە دەکرا بانگ دانەکە بە دەنگێکی بە ھێزو بە تام و چێژ بوایە کە لە دەنگی شەھابەوە نزیک بێت .. نەک بە دەنگی فەرھاد بۆ شەھابە !\nدەرخستنی ھونەری نواندن لە فەرھاد پیربالدا ھونەرێکی نوێیە ،بەلای منەوە فەرھاد پیربال بۆ نواندن خوڵقاوە تا ھەر ھونەرێکی دیکەی کە ئەو لە زۆربەیاندا خۆیانی تێدا نەدۆزیوەتەوەو تا ئێستاکەشی لە گەڵ دابێت بە دوایاندا دەگەڕێت ..زۆرن ئەو خاڵانەی لە پێکھاتەی فسیۆلۆزی و جەستەیی کەسایەتی فەرھاد دا ھەنە ، لەوانە :\n١.لە رووی شێوەوە .. شێوەیەکی تایبەتی کەسایەتی خۆی ھەیە کە تا راددەیەک جیاوازی لە گەڵ شێوەی باودا ھەیە و وەک کەسایەتیەکی فەلسەفی خاوەن نیشانەی تایبەتی دەردەکەوێت لە رووی قژو سمیڵ و روخسارەوە ، کە ھەوڵ دەدات لە سلڤادۆر دالی و ئەنیشتاین بچێت .\n٢.لە رووی ئیلقاو دەنگەوە .. کەم لە ئەکتەرانی ئێمە لە رووی ئیلقاو دەنگەوە توانای فەرھاد پیربالیان ھەیە\n٣. لە رووی ئەداوە فەرھاد پیربال کەسێکی کەم وێنەیە چونکە ئەو ئەدایە لە ژیانی رۆژانەی خۆیدا پیادەی دەکات و توانستی ئەوەی ھەیە ئەدا بە ھەموو رەنگەکانیەوە نیشان بدات .\n٤. بڕوا بە خۆ بوون و سەربەخۆیی دان بە خود وای کردووە کە لە چاوی کامیرا نەترسی و وەک پێویست رەسمی کەسایەتیەکانی خۆی بکات .\nلە فیلمەکەدا فەرھاد پیربال وەک ئەکتەر توانی سوود لە ھەموو ئەو پێکھاتە جەستەییانەی خۆی ببینێ ، بۆ ئەوەی حەوت کەسایەتی جۆراو جۆر نمایش بکات ، ئەوەی واشی کردبوو کە ریتمی فیلمەکە ھاوسەنگی خۆی رابگرێت ، ریتمی نواندنی فەرھاد بوو ،کە وەک ئەکتەرێکی خاوەن ئەزموونیکی دوورو درێژ نەک ئەکتەرێکی سەرەتایی ئەدای کەسایەتیەکانی کرد کە رەنگە ھەر یەک لەو کەسایەتیانە کە ھەر یەکەو پێویستییان بە شێوازو دەقێکی جیاواز و سایکۆلۆژیەتێکی تایبەتی ھەبوو ، کارێکی ئیجگار سەخت و دژوار بوو کە ئەکتەرێک بتوانیت ھەر ھەموو کەسایەتیەکان بە سەرکەوتوویی بەرجەستە بکات .. ھەر بۆ نموونەش بێگومانم بینەر درک بە گۆڕینی ستایلی نواندنی فەرھاد دەکات و دەبینێت کە چۆن لە بەرجەستە کردنی کەسایەتی شەھابەدا چەند شەفاف و میللی و سروشتیە ، کەچی لە کەسایەتیەسوریالیەکانیشدا چۆنە ، ئەمە نیشانەی دەرخستنی توانستی ئەکتەرە کە بتوانێت شیوازی نواندنی لە قالبیکی دیاری کراودا دەربێنێ ، پاشان بینەر ھەست بەوە دەکات کە فەرھاد چۆن چۆتە ناخ شەھابەو چۆن توانییوویەتی مانایێکی گەورە وبە خۆشەویستیەکی نەمر ببەخشێت و کارێک بکات کە بینەر درک بەوە بکات کە شەھابە ئاشقێکی چەند گەورە بووە .\nمن خودی خۆم ئاواتم بوو وەک زۆر لە بینەرانی دیکە تەواوی فیلمەکە تەرخان کرابوایە بۆ داستانی پڕ لە دراماتیکی شەھابە و ئەو داستانە تێر تر بکرابوایە ، دڵنیام کە سەرکەوتنێکی گەورەی بە دەست دەھێنا .\nلە سینەمادا دەستەواژەیک نیە ناوی پۆستەرە فیلم بێت ، بەڵام ئەگەر وەک پۆستەرە شیعر پۆستەرە فیلمیش ھەبوایە ئەوە من مۆنتاژی فیلمەکەم ناو دەنا پۆستەرە ، چونکە وێنەکان تەنھا لە شێوەی پۆستەر دەردەکەوتن ، فەزایێکی ئەوتۆیان بۆ دروست نەکرابوو کە بینەر بە ناخیاندا شۆڕ بێتەوە ، لە ھەندێ دیمەندا پۆستەرەکان ھەناسەیان زۆر کورت بوون ، بە سیناریۆو دیالۆگ و دیمەنی تێر بەرجەستە نەکرابوون ، کە بینەر خوێندنەوەیەکی ئەوتۆی بۆ دیمەن و وێنەکان ھەبێت ، بەڵکو وەک جوانکارییەک لە شێوەدا خرابوونە روو ،\nبینەر ھەست دەکات کە جۆرێک لە خنکان لە مۆنتاژدا ھەیە ، چڕو پڕی کەسایەتیەکان و تێک چرزانیان وای کردووە ، جۆرێک لە جەنجاڵی دروست بێت ، دواتریش گۆڕان لە ستایلدا لە سوریالی بۆ رۆمانسی و پاشان گەڕانەوە بۆ سوریالی کێشەی زۆری بۆ مۆنتاژ دروست کردووە ، چونکە ناوەڕاستی فیلمەکە کە دیمەنەکانی شەھابەیە دەیەوێت رەوتی مۆنتاژەکە بە ئاراستەیەکی دیاری کراو بەرێت ، بەڵام کاتێ دەگەڕێینەوە سەر دیمەنە سەرەتاییەکان گرفتیکی گەورە بۆ مۆنتاژ زەق دەبێتەوە ..پێشم وایە دیمەنەکانی کۆتایی شتێکی زێدەکارییان نەخستە سەر دیمەنە بەراییەکان .\nنکۆڵیش لەوەدا ناکرێت کە وێنەگر ھاوکار فەرھاد دەسەڵاتێکی گەورەی داھێنانی لە وێنە گرتندا نیشاندا کە لە ئاستی وێنەگرە پرۆفیشنالەکان دابێت ، بەڵام لە زۆر دیمەندا وێنە بە ھۆی لاوازی رووناکی زۆر لە بەھا ھونەرییەکانی خۆی لە دەست دابوو .. بە تایبەت لەو دیمەنانەی کە دیمەنی سایکۆلۆژی بوون و بە بێ تارییکیەکی زێتر و دابەشکردنێکی ھونەرییانەی رووناکی مۆمەکان و جلو بەرگ و روخساری کەسایەتیەکان نرخ و بەھای خۆیان نەدەبەخشی .\nئەو فۆرمە دیمەنە سوریالیانە ھەموو پشت بەستنێکیان بە رەنگ و رووناکی ھەیە ، بۆ ئەوەی بتوانن وەک پێویست گوزارشت لە ناخی کەسایەتیەکان بکەن و کەشو ھەوایێکی دەروونی وروژێنەر لای بینەر دروست بکەن ، بۆیە دەبوا دەرھێنەر بایەخی زێتری بە دابەشکردنی رووناکی و موزیک و ریتمی موزیک دابوایە ، پاشان بواری زێتری بۆ بینەر بڕەخساندایە تا دەرفەتی ئەوەی بدرێتێ بچێتە نێو کەشو ھەوای دیمەنەکان و خوێندنەوەی ئەمدیوی دەروونی و ھزری کاراکتەرەکان .


به‌شه‌ناوخۆییه‌كانی زانكۆی راپه‌ڕین مه‌رج و رێنماییه‌كانی بۆ وه‌رگرتنی خوێندكارانی بڵاوكرده‌وه\n12:06 - 07/09/2021\nبه‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی به‌شه‌ناوخۆییه‌كانی زانكۆی راپه‌ڕین، مه‌رج و رێنماییه‌كانی بۆ وه‌رگرتنی خوێندكارانی بڵاوكرده‌وه و رایگه‌یاند، به‌پێی بڕیاری ئه‌نجومه‌نی زانكۆ ئه‌و خوێندكاره‌ی داوای به‌شی ناوخۆیی ده‌كات پێویسته پێكوته‌ی دژه كۆڕۆنای وه‌رگرتبێت.\nله ڕاگه‌یه‌ندراوێكدا، به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی به‌شه‌ناوخۆییه‌كانی زانكۆی راپه‌ڕین بڵاوكرده‌وه، ئاگاداری ئه‌و خوێندكارانه ده‌كه‌نه‌وه كه مه‌رجه‌كانی وه‌رگرتنی به‌شه‌ناوخۆییان تێدایه‌و ئاره‌زوی نیشته‌جێبون ده‌كه‌ن له‌به‌شه‌ناوخۆییه‌كانی زانكۆكه‌یان، ده‌توانن به‌پێی ئه‌م مه‌رج و خشته‌یه‌ی خواره‌وه به‌مه‌به‌ستی وه‌رگرتنی به‌شه ناوخۆیی سه‌ردانی به‌شه‌ناوخۆییه‌كان بكه‌ن.\nیه‌كه‌م/ مه‌رج و پێداویستیه‌كان:\nیه‌ك: خوێندكاری زانكۆی ڕاپه‌ڕین بێت.\nدو: شوێنی نیشته‌جێبونی خوێندكار لانیكه‌م پێویسته 4 كیلۆمه‌تر له‌زانكۆوه دور بێت، جگه له‌و گوندو شوێنانه‌ی كه ڕێگای هاتوچۆیان باش نیه.\nسێ: ده‌بێت خوێندكار خۆی ئاماده‌ی وه‌رگرتنی ژور بێت كه به 3 خوێندكار دیاریكراوه‌و پێداویستیه‌كانی وه‌ك( كۆپی كارتی نیشتمانی یان ناسنامه، كارتی زانیاری، فۆڕمی خۆراك، كۆدی ئاسایش، 3 وێنه‌ی ڕه‌نگاوڕه‌نگ) له‌گه‌ڵ خۆیاندا بهێنن.\nچوار: پێویستیه له‌كاتی ئاماده‌بون ڕه‌چاوی لایه‌نی ته‌ندروستی بكرێت، به‌پێی بڕیاری ئه‌نجومه‌نی زانكۆ ئه‌و خوێندكاره‌ی داوای به‌شی ناوخۆیی ده‌كات پێویسته پێكوته‌ی دژه كۆڕۆنای وه‌رگرتبێت و وێنه‌یه‌ك له‌به‌ڵگه‌نامه‌ی كوتان پێشكه‌ش به‌به‌شی ناوخۆیی بكات.\nدوه‌م/ ڕۆژانی دابه‌شكردنی به‌شه‌ناوخۆییه‌كان به‌م شێوه‌یه ده‌بێت:\nیه‌ك: رۆژانی( یه‌كشه‌ممه و دوشه‌ممه ) رۆژی 12 و 13ی ئه‌م مانگه، به‌شه ناوخۆیی كوڕانی كه‌مپه‌سی ڕانیه.\nدو: ڕۆژانی (سێشه‌ممه و چوارشه‌ممه و پێنجشه‌ممه) رۆژی 14 تاوه‌كو 16ی ئه‌م مانگه به‌شه‌ناوخۆیی كچانی كه‌مپه‌سی ڕانیه.\nسێ: ڕۆژانی (یه‌كشه‌ممه تا پێنجشه‌ممه) رۆژی 12 تاوه‌كو 16ی ئه‌م مانگه به‌شه‌ناوخۆیی كوڕان و كچانی كه‌مپه‌سی قه‌ڵادزێ.\nتێبینی/ پێویسته خوێندكاران پابه‌ندی مه‌رج و ڕۆژانی دیاریكراوبن، به پێچه‌وانه‌وه بێبه‌شده‌بن له‌وه‌رگرتنی به‌شه‌ناوخۆیی.


زایینی: ٢٤-٠٨-٢٠١٥ - هەتاوی: ١٣٩٤/٠٦/٠٢ - ١٢:٢٧ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nکوردستان میدیا: رێوڕەسمی ٢٥ی گەلاوێژ، یادی ٧٠ ساڵەی دامەزراندنی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران لە شاری واشێنگتۆن لەوڵاتی ئامریکا بەڕێوەچوو.\nبەپێی راپۆرتی ماڵپەڕی کوردستان میدیا، رۆژی یەکشەممە رێکەوتی ١ی خەرمانان، رێوڕەسمی یادی ٧٠ ساڵەی دامەزراندنی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران، بە بەشداریی نوێنەرانی حیزب و لایەنە سیاسییەکان و ئەندامان و لایەنگرانی حیزب لە واشێنگتۆن بەڕێوەچوو.\nسەرەتا رێورەسمەکە بە سروودی نەتەوایەتی "ئەی رەقیب" و راگرتنی خولەکێک بێدەنگی بۆ رێزگرتن لەگیانی پاکی شەهیدانی گەل و نیشتمان دەستی پێکرد.\nدواتر، پەیامی کۆمیتەی گشتیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران لە واشێنگتۆن لەلایەن "ئارەش ساڵح" نوێنەری حیزب لە ئامریکا خوێندرایەوە.\nپاشان، مۆمی ٧٠ ساڵەی دامەزراندنی حیزب لەلایەن "نائیب مەشایەخی" بەرپرسی پێشووی کۆمیتەی حیزب لە ئامریکا و "ئامینە حەقی‌پوور" ئەندامی یەکیەتیی ژنان داگیرسا.\nدواتر "مەریەم داستان" وەکوو خوشک و کچی شەهید رێزی لێگیرا و خەڵات کرا.\nپاشان پەیامی هاوبەشی یەکیەتیی لاوان، خوێندکاران و ژنانی دێموکراتی کوردستانی ئێران لەلایەن "مەحبووبە حوسێنی" ئەندامی دەستەی بەڕێوەبەری کۆمیتەی ژنان لە ئامریکا خوێندرایەوە.\nهەروەها لە بڕگەیەکی رێوڕەسمەکەدا، پێنج کەس کە ماوەی ١٩ ساڵ بەر لە ئێستا کۆمیتەی حیزبیان لە ئامریکا دامەزراندبوو، لەلایەن "محەممەد داستان" نوێنەری حیزب و کادری دێرینی حیزبەوە کە بریتی بوون لە، جەماڵ عەبدوڵڵازادە، رێبوار سەلیمی، وەلی قادری، سەدیق مەحموودی، عەلی قادری خەڵات کران.\nئەم رێوڕەسمە بە پێشکەش‌کردنی چەند گورانییەک کۆتایی پێهات.\nهەر بە بۆنەی یادی ٧٠ ساڵەی دامەزراندنی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران چەندین حیزب و لایەنی سیاسی پەیامی پیرۆزباییان پێشکەش بە رێوڕەسمەکە کردبوو کە بریتین لە :\nــ یەکیەتیی نیشتمانی کوردستان\nــ کۆنگرەی نەتەوەکانی ئێرانی فێدراڵ\nــ ناوەندی نەتەوەیی کورد لە ئامریکا


مەخمور، لەمەراسیمێکی گەورەدا ٨ی ئازار پیرۆزکرا – کوردی – RojNews.News\nمەخمور، لەمەراسیمێکی گەورەدا ٨ی ئازار پیرۆزکرا\n14/03/2020 - 7:01:16 am\nیەكشەممە, 8 مار 2020 – 18:59 ڕۆژنیوز – مەخمور\nلە کامپی پەنابەرانی شەهید ڕۆستەم جودی- مەخمور، بە دەستپێشخەری ئەنجومەنی عەشتار و ئەنجومەنی ژنانی گەنج، لەبەردەم بارەگای ئەنجومەنی عەشتار مەراسیمێک بۆ یادکردنەوەی ڕۆژی جیهانی ژنان ئەنجامدرا.\nژنانی مەخمور بەجلی کوردی و بە دڵخۆشیەوە بەشداریان لە مەراسیمەکەدا کرد و وێنەی عەبدوڵا ئۆجالان، ڕێبەری گەلی کورد و ئاڵای پەکەکە و کەجەکە و کەژاک و پاژاک و یژا ستار و چەندین ئاڵای دیکەی ڕێکخستنەکانی ژنانیان بەرزکردبووەوە، هەروەها چەندین بۆستەریان هەڵگرتبوو، کە دروشمەکانی ( ٨ی ئازار لە تەواوی ژنان پیرۆزبێت، تێکۆشانی ژنان گەلانی دنیا ئازاد دەکات، بۆ گۆڕانکاریی و ئازادی تۆش تێبکۆشە) نووسرابوون.\n“شۆڕشی ڕۆژئاوا نمونەیەکە”\nلە مەراسیمەکەدا چیچەک جەنگیز، بەناوی ئەنجومەنی عەشتارەوە بەیاننامەیەکی خوێندەوە کە تێیدا هاتبوو: ڕۆژی ٨ی ئازار لە ئۆجالان و تەواوی ژنانی کوردستان و جیهان پیرۆز دەکەین، تێکۆشانی ژنانی کورد لەهەر چوار پارچەی کوردستان بەردەوامە و دەستکەوتی گەورەی بەدەستهێناوە، شۆڕشی ڕۆژئاوای کودستانیش نمونەیەکی ئەو دەستکەوتانەیە، دەتوانین بڵێین شۆڕشی ڕۆژئاوا شۆڕشی ژنە.\nلەدرێژەی ڕاگەیەندراوەکەدا هاتبوو: یەکێک لە هۆکارەکانی سەرکەوتنەکانی ژنان ڕێبەر ئاپۆیە، ڕێبەر ئاپۆ لەهەموو بارودۆخێکدا خەباتی بۆ ئازادیی ژن کردووە، بۆیە وەک ژنانی مەخمور دڵسۆزی خۆمان بۆ ڕێبەر ئاپۆ دووبارە دەکەینەوە و دەڵێین هەتا ڕێبەر ئاپۆ ئازاد نەبێت ئێمە لە تێکۆشان بەردەوام دەبین.\nسەرکەوتنەکانی ژنانی کورد بووە بە هیوا بۆ ژنانی جیهان\nرهان کایا، بەناوی ئەنجومەنی ژنانی گەنج ڕاگەیەندراوێکی خویندەوە و کە تێیدا هاتبوو: لەو جەنگانەی لە ڕۆژهەڵاتی ناوڕاستدا هەیە ژنان قوربانی یەکەمن، بەڵام ئەو تێکۆشانەی ژنانی کورد لە ڕۆژهەڵاتی ناوڕاست دەیەکەن بووەتە هیوا بۆ ژنانی دنیا.\nدواتر گوڵێ تونج، ئەندامی ئەنجومەنی عەشتار ئەو پەیامی کۆتایی عەبدوڵا ئۆجالان ڕێبەری گەلی کوردی بۆ ژنان خوێندەوە.\nلەدوای خوێندنەوە پەیامەکە ژنان بەیەکدەنگ دروشمەکانی ‘بژی سەرۆک ئاپۆ ژن ژیان ئازادیی، بێ سەرۆک ژیان نابێت’ وتەوە.\nدواتر بە سرودی نەتەوەیی کۆتایی بە چالاکییەکە هات.\nهەولێر، بە نێرگز یادی ڕۆژی جیهانی ژنان کرایەوە\nئاهەنگی ڕۆژی جیهانی ژنان لە شەنگال کۆتایهات


کوردیپێدیا - 16-12-2021\n📅 16-12-2021 ℹ | پۆل: رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا) | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nلە چالاکییەکانی ئەمڕۆ: 16-12-2021\n1. 👁 پەیامی پیرۆزبایی مەسرور بارزانی لە رۆژی جەژنی رۆژووی ئێزی 2021\n2. 👁 پەیامی پیرۆزبایی مەسعود بارزانی بەبۆنەی جەژنی رۆژووی ئێزی 2021\n1. 👁 چی دەبوو کەلێرە بوویتایە؟\n1. 👁 سیستەمی فیدراڵی\n2. 👁 سەرۆک بارزانی پێشوازی لە سەرۆکی تەریقەتی قادری دەکات\n3. 👁 سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان مەسرور بارزانی پێشوازی لە ڕێبەری تەریقەتی قادری کەسنەزانی دەکات\n👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (رۆژگار کەرکوکی)ەوە لە: Dec 4 2021 11:07PM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (رۆژگار کەرکوکی)ەوە لە: Dec 4 2021 11:05PM باشترکراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 91 KB Dec 4 2021 11:05PM هاوڕێ باخەوان


راگەیاندن و قەیران – رۆژنامه‌وانی\nرۆژنامه‌وانى 12 مانگ ago\nئەدەبیاتی قەیران زۆر بەربڵاوە: جه‌نگ، دووری لە جه‌نگ، قەیرانی ناسنامه و سیاسی، تا رووداوی سروشتی و مرۆیی لەخۆ دەگرێت. ئامانجی سەرەکیی بەڕێوەبردنی ئەم جۆرە قەیرانە، گەیشتن بە رێگەچارەی گونجاوە بۆ رەواندنەوەی هەلومەرجی نائاسایی؛ بە شێوەیەك کە بەرژەوەندیی گشتی، پارێزراو و دابین بکرێن. قەیرانی سیاسی بەپێچەوانەی قەیرانی تر، بە شێوەیەکی لەناکاو روو نادات و، هێدی هێدی پەرە دەسەنێت و، هەموو جومگەکانی کۆمەڵگە داگیر ده‌كات و، دەگاتە ئاستێک کە هەر تاکێکی ئاساییی کۆمەڵگە هەست بە بوونی ئەو قەیرانە دەکات. راگەیاندن بە هۆی جۆری کار و پسپۆڕییان لەم بوارەدا، پێویستە پێش لە هەموو لایەنەکانی کۆمەڵگە و هەر لە قۆناغی سەرەتای قەیراندا، بە شیکاری بابەتی بۆ پرسەکە، کاربەدەستان و بەرپرسانی پەیوەندیدار لە سەرهەڵدانی قەیرانێکی سیاسی و مەترسییەکانی و رێگەچارەی، ئاگادار بکەنەوە. لەم وتارەدا مەبەستمانە تیشک بخەینە سەر بابەتی قەیرانی سیاسی و رۆڵی راگەیاندن لە چارەسەرکردنی ئەم پرسەدا.\nپەیوەندیی نێوان قەیران و راگەیاندن:\nڕاگەیاندن هەستیارترن خاڵی ستراتژییە لە کاتی سەرهەڵدانی قەیراندا کە چارەسەری ئەم پرسەی دەکەوێتە ئەستۆ، کە هەم دەکرێت سەرچاوەی قەیران و هەم هەوێنی چارەسەرکردنی لە کۆمەڵگەی خۆی بێت و، یەکەمین ئامرازه کە هەواڵ و داتاکان دەخاتە بەر دەستی خوێنەر و بینەر و، لە هەمان کاتدا شڕۆڤەی خۆیشیانی بۆ زیاد دەکەن، کە لە ئاراستەکردنی رای گشتیدا گرنگیی تایبەتی هەیە. رۆڵی راگەیاندن لە پرسی قەیرانی سیاسیدا بە بەراورد لەگەڵ قەیرانەکانی تردا قورس و ناڕوونە. بەو مانایە کە راگەیاندن ئاستی زانیاریی هاووڵاتیان سەبارەت بە بابەتە سیاسییەکان و رێکخستنی سیستەمی سیاسی، بەرزتر و کاراتر دەکەن و، لە هەمان کاتدا خاڵی لاوازی سیستەمی سیاسیی کارپێکراو دەخەنە بەرچاوی هاووڵاتیان. بەم شێوەیه، چاوەڕوانیی هاووڵاتیان و داواکارییان لە دەسەڵات زۆرتر دەبێت و، حکوومەت و کاربەدەستان ناتوانن وەڵامی ئەرێنیی هەموو ئەم داواکارییانە بدەنەوە و، دەبێتە هۆی دووری لە نێوان دەسەڵات و هاووڵاتی و، لە ئاکامدا سەرهەڵدانی قەیرانی سیاسی و کۆمەڵایەتی بەشوێن خۆیدا دێنێت. بیرمەندێکی بواری راگەیاندن باوەڕی وایە كه ئەوە راگەیاندنە كه بەشێک لەو شتانەی کە پێویستە فێر بین و بیخەینە سەر زانیارییەکانمان، لە ئەستۆی گرتووه، بەڵام لە روانگەیەکی ترەوە، چۆن بیرکردنەوە و لە چی بیرکردنەوە، بە سەرماندا دەسەپێنن و تێگەیشتنی تاک لە پەیوەندییەکانی دەگۆڕن و ئەو زانیاری و هزرەی کە راگەیاندن بڵاوی دەکاته‌وه، تەنیا رەنگدانەوە لە هزری کۆمەڵایەتی و سیاسی نییە، بەڵکوو یەکێکە لە هۆکارە کاریگەرەکان لە داڕشتنی هزری کۆمەڵایەتی و سیاسیی کۆمەڵگەدا. راستییه‌كه‌ی، ئەم باوەڕە لە لای زۆربەی تاکی کۆمەڵگەی هەرێمی کوردستان دروست بووە کە راگەیاندن هێزێکی گەورەی هه‌یه و، دەتوانێ هزری سیاسی و فەلسەفی بگۆڕێ و رەواڵەتێکی نوێی پێ ببەخشێ.\nڕاگەیاندن و بەڕێوەبردنی قەیرانی سیاسی:\nجۆر و هۆکاری سەرهەڵدانی قەیرانی سیاسی بەپێچەوانەی زۆرێک لە قەیرانەکانی تر جیاوازە، بۆیە لە راگەیاندنی پرۆفیشناڵ ئەو چاوەڕوانییە دەکرێت کە بەشوێن سەرچاوەی قەیراندا بڕوات و هۆکار و رێگەچارەی گونجاو بخاتە روو. لە کاتێکدا لە هەندێ باردا کاربەدەستان و بەرپرسان ئاگاداری دەرەنجامی قەیران نین و، له جیاتی بەرزکردنەوەی کاراییی خۆیان بە مەبەستی چارەسەرکردنی، لە هەوڵی جێگیرکردنی بارودۆخدان، لەم کاتەدا راگەیاندن بە شیکاری بۆ نموونەی هاوشێوە، بە وەرگرتنی را و بۆچوونی جیاوازی کەسانی شارەزا، مەترسی و دەرەنجامی قەیران بەبیری بەرپرسان بێنێتەوە. سروشتی راگەیاندنی ئازاد فرەدەنگییە، بەڵام کاربەدەستان لە وڵاتانی نادیموکراسیدا بەدوای ناوەندگەرایی و یەکگوتاریدا دەگەڕێن. بۆیە زۆر جار ناکۆکی لە نێوان راگەیاندن و دەسەڵاتدا دروست دەبێت و، راگەیاندنی پرۆفیشناڵ لە بەڕێوەبردنی قەیرانی سیاسیدا، بە ره‌چاوکردنی ئەم بابەتە، پێویستە ئەوەندە بەئەزموون و پابەند بە پرەنسیپەکانی راگەیاندنی ئازاد و بێلایەن بێت، بە لایەنگری لە حزبێکی سیاسی، یان کەسانێکی دیاریکراو، تۆمەتبار نەکرێ.\nئەرکێکی گرنگی تری راگەیاندن نزیککردنەوەی هاووڵاتی و دەسەڵاتدارانە لە کاتی سەرهەڵدانی قەیرانی سیاسیدا. هاووڵاتیان رەنگە بیرۆکە و باوەڕی هەڵەیان لە توانای حکوومەت لەلا دروست بووبێت و، ئەم هەڵەیە لە پڕۆپاگەندەی نادروستی حکوومەت، یان لە رێگەی نەیارانیانەوە بەئەنقەست دروست بووبێت، کە هەم حکوومەت و هەم نەیارانی، راگەیاندن بۆ ئامانجی خۆیان بە مەبەستی چەواشەکاریی هاووڵاتی بەکار دێنن. لە کاتێکدا راگەیاندنی خاوەن ئەزموون، پێویستە بە دەستنیشانکردنی بەرژەوەندیی گشتی، بیروباوەڕی هاووڵاتیان نسبەت بە حکوومەت راست بکەنەوە و داواکاریی راستەقینەی هاووڵاتیان بخەنە بەر چاوی دەسەڵات؛ بەم شێوەیە هاوسەنگی و هاوهزری لە نێوان دەسەڵات و هاووڵاتیاندا رادەگیرێت.\nپەخشکردن و دووبارە گوتنەوەی قەیران وەکوو هەواڵ، قۆناغێکیترە لە بەڕێوەبردنی پرسی قەیران، چونکە راگەیاندن بە هۆی تایبەتمەندیی خۆیەوە، دەتوانێت قەیرانەکان بە شێوەی جۆراوجۆر بڵاو بکاتەوە. بە سەرنجدان لەوەی کە قەیرانە سیاسییەکان هەستیاریی تایبەتییان هەیە و، هەمیشە بەرژەوەندیی هەندێ لایەن دەخەنە مەترسییەوە و زۆر جاریش بڵاوکردنەوەی ئامانجی تایبەتیی لە پشتەوەیە، بۆیە پێویستە راگەیاندن لەم کاتەدا زیاتر گرنگی بە لایەنی گەیاندنی هەواڵ و زانیاری بدات و، کەمتر لایەنی ریکلام و دروشمی پێوە دیار بێت و تەنیا بۆ راکێشانی و بەدەستهێنانی بینەر نەبێت و، لە شیکاری و راڤە بۆ قەیرانی سیاسی، لە فریودانی خەڵکانی ئاسایی و چاوپێکەوتن لەگەڵ کەسانی نەشارەزا دووری بکرێت، چونکە دەبێتە هۆی ئاڵۆزترکردنی قەیران و، لە ئاکامدا راگەیاندن رۆڵی ناوبژیوانی و بێلایەنی بە مەبەستی چارەسەرکردنی قەیران لەدەست دەدات. چونکە ناوبژیوانی و ئاشتی لە نێوان دەسەڵات و هاووڵاتیدا یەکێکە لە ئەرکە یاسایی و ئەخلاقییەکانی هەر راگەیاندنێکی دڵسۆز و، پێویستە لە نێوان داواکاریی یاسایی و لۆژیکیی هاووڵاتیان و توانای حکوومەتدا هاوسەنگی دروست بکەن و هەوڵی نزیککردنەوەی هەر دوو لایەن بدەن بۆ چارەسەرکردنی گرفت و سەقامگیریی ئاسایش و ئارامی لە کۆمەڵگەدا. بەپێچەوانەوە، ئاراستە و کۆنتڕۆڵی قەیران لە دەستی راگەیاندن و، بگرە دەسەڵاتیش دەردەچێت و، دەکەوێتە دەست کەسانی نادیار کە رەنگە لە بەرژەوەندیی خۆیان، یان لایەنێکی دیاریکراوی دەرەکیدا بەکاری بێنن و، لەم بارەدا راگەیاندنی نیشتمانی ناچارە ئاماژە بە وێرانیی وڵات و رووخانی سیستەمی سیاسی بکات، کە خۆی لە خۆیدا لاوازیی دەزگا‌ی راگەیاندن بەدەر دەخات کە چۆن نەیانتوانیوە لە هێزی نەرمی خۆیان بۆ چارەسەرکردنی قەیرانی کۆمەڵگەی خۆیان، کەڵکی لێوەرگرن.\nبەداخەوە لە هەرێمی کوردستان، زۆر جار راگەیاندن بە هۆی نەشارەزایی و بێلایەننەبوونی لە کاری خۆیدا، دەبێته هۆکاری قەیران و، بگرە گەورەبوونی. چونکە بە گوتەی مەک کارتی، ئامانجی سەرەکیی بەڕێوەبردنی پرسی قەیران، بەدەستخستنی رێگەچارەی گونجاوە بۆ رەواندنەوەی هەلومەرجی نائاسایی؛ بە شێوەیەك کە بەرژەوەندی و بەها سەرەکییه پارێزراوەکان دابین بکات. بەڵام لە باشووری کوردستان راگەیاندن، قەیرانی کۆمەڵگە بە قەیرانی خۆی نازانێت و لە جێگەی هەوڵدان بۆ دۆزینەوەی رێگەچارەی گونجاو و ساڕێژکردنی، بە هۆی سەربەخۆنەبوونیانەوە لە هەوڵی ئەوەدان لایەنێکی دیاریکراو بە بەرپرس بزانن و لە رێگەی کەناڵەکانیانەوە دادگه‌ییی بکەن و وەکوو تاوانباریش بە هاووڵاتی بناسێنن و، ئەو دابەشبوونەی کۆمەڵگە، کە حزبە سیاسییەکان هۆکاری سەرەکین، قووڵتر بکەنەوە.\nقەیرانی سیاسیی نێوخۆیی، ئەگەر لە کاتی خۆیدا چارەسەر نەکرێت، بە رووخاندنی دەسەڵات لە ناخەوە کۆتاییی پێ دێت و، لەم قۆناغانەی خوارەوە دەست پێ دەکات:\n– پەرەسەندنی ناکۆکی و پێشبڕکێ لە نێوان کاربەدەستان و نوخبەكان کە کاریگەرییان لە ناوەندی بڕیاردا هەیە.\n– دابەشبوونی تاکی کۆمەڵگە لە نێوان دەسەڵات و نەیاران.\n– زۆربوونی رێژەی کردەوەی توندوتیژی.\n– بەرجەستەبوونی جیاوازیی سیاسی و کۆمەڵایەتی.\n– کردنەوەی دەرگه‌ی دەستێوەردانی دەرەکی.\nراگەیاندن لە هەرێمی کوردستان جگە لەوەی کە شەقام بەڕێوە دەبات، کاریگەریی گەورەی لەسەر بڕیاری حزبەکانیش هەیە، بەڵام ئەم راگەیاندنە بەهێزە بەو بوودجە زەبەڵاحەوە نەیتوانیوە لەو دابەشبوونەی کە بەرۆکی کۆمەڵگەی باشووری کوردستانی گرتووە و، بڕیار بوو هەوڵی رەواندنەوەی بدات، رزگاری بێت و، خۆی بووەتە بەشێک لەو دابەشبوونە و، بگرە قووڵتری کردۆتەوە. بۆیە لە پرسێکی نیشتمانیی گرنگی وەکوو سەربەخۆیی، چاوەڕێی فەرمان لە ناوەندە حزبییەکانەوە دەكات، تاوەکوو ئاراستەی پرۆگرامی کەناڵەکه‌ی دیاری بکات؛ لە کاتێکدا رۆڵی راگەیاندن بە دوو روانگەی ئاوه‌دانکردنەوە و وێرانکاریی خۆی، لە رەوەندی وەڵامدانەوەی پێداویستیی نیشتمانی و هەڕەشەی نێودەوڵەتی بەدیار دەکەوێت: رووی وێرانكەری، دابڕانە لە رابردوو و بیرنەکردنەوەیە لە داهاتوو، ناکاراکردنی هزری کۆمەڵگە لەژێر بارانی زانیاریی هەڵە، هەواڵی دوور لە راستی و پێچەوانەکردنی راستییەکان؛ بەڵام رووی ئاوەدانكەری راگەیاندن لەم ساتە مێژوویییەدا، دەرفەتێکە کە پێویستە، خواستی گەلی کورد گەورەتر لە هەر بەرژەوەندییه‌کی حزبی و خودی راگەیاندن بزانن، تاوەکوو لە دڵی هەموو قەیرانەکاندا کوردستانی سەربەخۆ لەدایک بێت.\nسه‌رچاوه: سایتی پێنووس، رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی (06.07.2017)\nTags: راگه‌یاندن قه‌یران میدیا میدیای كوردی\nPrevious: یاسا و رێکلام\nNext: گرنگی پەیوەندییە گشتییەكان لە ناوبانگی دامەزراوەكاندا


کوردیپێدیا - بەڵخەی سەروو\n📊 بابەت 368,030 | وێنە 57,018 | پەڕتووک PDF 10,648 | فایلی پەیوەندیدار 37,835 | 📼 ڤیدیۆ 163 | 🗄 سەرچاوەکان 13,375 |\n🏰 بەڵخەی سەروو | 🏷 پۆل: شوێنەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\n9. 👁 تەکیا\n10. 👁 چەمی سمۆر\n11. 👁 سێوسێنان 1\n12. 👁 سێوسێنان 2\n13. 👁 سێوسێنان 3\n14. 👁 سێوسێنان 4


ده‌قی ئه‌ده‌بی له نیگاری كاریكاتێریدا – به‌شی (4) – هه‌ندرێن خۆشناو – Dengekan\nbyHandren Xoshnaw\tMarch 12, 2020\tGeneral, Literature\nله‌سه‌ر بناغه‌ی بوونی یان نه‌بوونی ده‌قی ئه‌ده‌بی (توانج) له كاریكاتێردا ، ده‌توانرێت كاریكاتێر پۆڵێن بكرێت بۆ چه‌ند جۆرێك ئه‌وانیش: 1- كاریكاتێری بێ ده‌قی ئه‌ده‌بی. 2- كاریكاتێری به‌كارهێنه‌ری ده‌سته‌واژه‌ی ئه‌ده‌بی یان ئامرازه‌كانی ده‌ربڕی زمانه‌وانی.\n3- كاریكاتێر له‌گه‌ڵ توانجدا:\nئه‌و نیگاره كاریكاتێرییه‌یه كه پشت به توانجی ئه‌ده‌بی ده‌به‌ستێت بۆ روونكردنه‌وه‌ی ناوه‌ڕۆكی تابلۆكه، توانجه‌كه‌ش به ره‌گه‌زی دووه‌می تابلۆكه ده‌ژمێردرێت، نابێت تێكه‌ڵیه‌ك بكه‌ین له نێوان ناولێنان و ئه‌و توانجه‌ی كه بوونی كاریگه‌ری نابێت له‌سه‌ر ناوه‌ڕۆكی تابلۆكه، وه‌كو ده‌سته‌واژه‌ی (سۆزه گه‌رمه‌كان) له نیگاره‌كه‌ی مه‌حمود ئه‌لزه‌واویدا، كه سڕینه‌وه‌ی ئه‌و ده‌سته‌واژه‌یه هیچ كاریگه‌رییه‌كی نابێت له‌سه‌ر گه‌یاندنی ناوه‌ڕۆكی نیگاره‌كه به بینه‌ران، به‌ڵام ئه‌و توانجه‌ی كه ئێمه مه‌به‌ستمانه ئه‌وه‌یه، كه به‌بێی ئه‌و تابلۆكه سه‌ری لێده‌رناكرێت، یان لێكدانه‌وه‌ی جیاوازی بۆ ده‌كرێت، بۆ نمونه تابلۆكه‌ی مه‌حمود كه‌حیل، سه‌باره‌ت به هه‌ڵبژاردنه‌كانی باشوری ئه‌فریقیا، كه سندوقی هه‌ڵبژاردن دیاره و له‌لای راستیه‌وه كاغه‌زی ده‌نگدان و له لای راستی سندوقه‌كه‌ش وشه‌ی (به‌ڵێ)، و له‌لای چه‌پیه‌وه چه‌ند نارنجۆكێك و له چه‌پی سندوقه‌كه‌ش وشه‌ی (نه‌خێر) نووسراوه، و له پێشه‌وه‌ی سندوقه‌كه‌ش نووسراوه (هه‌ڵبژاردنی باشوری ئه‌فریقیا). ئه‌گه‌ر ئه‌م رسته‌یه لابده‌ین، نازانین رووداوه‌كه باسی چی ده‌كات، و نیگاره‌كه‌ش شێوه‌یه‌كی گشتی وه‌رده‌گرت، بۆیه لێره‌دا توانج گرنگه، و خوێنه‌ر ناتوانێت بزانێت كه مه‌به‌ست لێی تایبه‌ت ئه‌و هه‌ڵبژاردنه‌ی باشوری ئه‌فریقیایه.\n4- كاریكاتێری هاوشان له‌گه‌ڵ ده‌قی ئه‌ده‌بی گاڵته‌جاڕدا:\nئه‌و كاریكاتێره‌یه كه بۆ ده‌رخستنی ناوه‌ڕۆكه‌كه‌ی پشت به دووجۆر ئامرازی ده‌ربڕ ده‌به‌ستێت، شێوه‌كاری و ئه‌ده‌بی. له‌م جۆره كاریكاتێره‌دا ده‌قی ئه‌ده‌بی و نیگاری شێوه‌كاری دوو ئامرازی ته‌واوكاری یه‌كترین، و هه‌ردووكیان یه‌كه‌یه‌كی ته‌واو و پته‌و پێكدێنن، به‌ته‌نیا و به‌بێ یه‌كتری ناتوانن ده‌ربڕی خۆیان بن، له‌وانه‌یه ده‌قی ئه‌ده‌بی گفتوگۆیه‌ك بێت له نێوان پاڵه‌وانانی كاریكاتێره‌كه، یان چه‌ند رسته‌یه‌ك بێت له‌سه‌ر زاری پاڵه‌وانێكی كاریكاتێره‌كه، یان ده‌قێكی دوور و درێژیش بێت، بۆ نمونه كاریكاتێری هونه‌رمه‌ند (سێرگی ستیلماشونۆك) له بێلاڕوسیا، كه له دوو نیگار پێكدێت، له یه‌كه‌میاندا باوكه‌كه كوڕه‌كه‌ی ناچارده‌كات به خواردن و ده‌ڵێت (ده‌بێت بخۆی ئه‌گه‌ر نا …)، له دووه‌میشدا كاتێك كوڕه‌كه گه‌وره ده‌بێت، بۆینباغی باوكی ده‌گرێت و هاوارده‌كات و ده‌ڵێت (ده‌مه‌وێت بخۆم ئه‌گه‌ر نا …)، ده‌توانین كاریكاتێره‌كه‌ی هونه‌رمه‌ندی میسری (جومعه) و كاریكاتێره‌كه‌ی هونه‌رمه‌ندی میسری (عادل سه‌عید) هه‌روا به نمونه بێنینه‌وه، كه له هه‌ردووكیاندا یه‌كێك له پاڵه‌وانه‌كانی كاریكاتێره‌كه رسته‌یه‌ك ده‌رده‌بڕێت. هونه‌رمه‌ندی فه‌ڵه‌ستینی تیرۆركراو (ناجی ئه‌لعه‌لی) به به‌كارهێنانی ده‌قی ئه‌ده‌بی دوور و درێژ و هه‌ندێك جار هۆنراوه‌ی میللی ناوبانگی ده‌ركردبوو، له زۆربه‌ی كاریكاتێره میسریه‌كانیشدا واباوه كه گفتوگۆ و توانج هه‌یه، له كاریكاتێری سوریایشدا زۆركه‌م گفتوگۆ و توانجی ئه‌ده‌بی ده‌بینین، ئه‌مه‌ش پۆلێنكردنی كاریكاتێره‌كان نیه، به‌ڵكو ڕاده‌ربڕینێكه له‌سه‌ر دیتنی زۆرێك له كاریكاتێره به‌رده‌سته‌كانی ئه‌م دوو وڵاته.\nده‌بێت بگه‌ڕێینه‌وه سه‌ر قسه‌كردن له‌سه‌ر به‌كارهێنانی ده‌قی ئه‌ده‌بی له كاریكاتێردا، ئه‌وه به‌بیربێنینه‌وه كه نابێت ده‌ق به‌رده‌می شێوه‌كاری بگرێت و پاڵی پێوه‌بنێت بۆ پله‌ی دووه‌م، به‌ڵكو پێویسته هاوسه‌نگیه‌ك له نێوانیاندا هه‌بێت، كه نابێت كاریكاتێره‌كه گرنگی و بایه‌خی نه‌مێنێت، بوونی و نه‌بوونی وه‌ك یه‌ك وابێت، له حاڵه‌تێك توانرا ده‌ست له شێوه‌كاری به‌ربێت له كاریكاتێردا، و قایلبوون به ده‌قی ئه‌ده‌بیش بۆ گه‌یاندنی ناوه‌ڕۆكی بابه‌ته‌كه به‌س بێت، ئه‌و كات ئه‌و بابه‌ته ناتوانرێت به كاریكاتێر ناوبنرێت و نابێته كاریكاتێر، چونكه شێوه‌كاری تێیدا وه‌كو هۆكارێكی یاریده‌ده‌ر خراوه‌ته‌نێو، بۆ زێتركردنی كاریگه‌ری بابه‌ته‌كه، ده‌توانێن ئه‌و كات بڵێین كه بابه‌ته‌كه ده‌بێته به‌شێك له هونه‌ره‌كانی ئه‌ده‌بی گاڵته‌جاڕ، زیاتر له‌وه‌ی كه كاریكاتێر بێت، چونكه قایلبوون به ده‌قی ئه‌ده‌بی به‌سیه‌تی بۆ گه‌یشتن به جه‌ماوه‌ر به‌بێ شێوه‌كاری، ئه‌گه‌ر ده‌قه ئه‌ده‌بیه‌كه‌ش بسڕینه‌وه، ئه‌وا شێوه‌كاریه‌كه چه‌ند هێڵێكی سه‌رلێشێواوی بێ مانا ده‌مێنێته‌وه، ئه‌مه‌ش به دڵنیاییه‌وه كاریكاتێر نیه.\nبۆیه پێویسته له‌سه‌ر هونه‌رمه‌ندی كاریكاتێریست پێشتر كاره‌كه‌ی خۆی شێوه‌كاریانه و دواییش ئه‌ده‌بیانه بونیات بنێت، به‌مه‌ش هاوسه‌نگی پێویستی ده‌ست ده‌كه‌وێت، ئه‌گینا نیو كاریكاتێر و نیویش ئه‌ده‌ب به‌رهه‌مدێنێت، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی كه ده‌قه ئه‌ده‌بیه‌كه‌ش ده‌گاته خوێنه‌ر، كه‌چی دووره له شێوه سه‌ركه‌وتووه‌كانی ئه‌ده‌بی گاڵته‌جاڕه‌وه.\nPrevious گرنگی وەسف لە هایکوی تەقلیدی … سەرهەنگ خامۆش\nNext ڕیۆ … کۆرۆنا … ئەحمەد ڕەسوڵ


دیمانە لەگەڵ شارام عەلیدی هونەرمەندی سینەماكار و سیناریۆ نووسی كورد/سازدانی: شەریف فەلاح - ئاماژه\nخانه / بابه تی کوردی / دیمانە لەگەڵ شارام عەلیدی هونەرمەندی سینەماكار و سیناریۆ نووسی كورد/سازدانی: شەریف فەلاح\nئاماژه2 اکتبر 10, 2016\tبابه تی کوردی, معرفی و تحلیل آثار هنری ارسال دیدگاه 686 بازدید\n۱ ـ سینەمای وڵاتێك چۆن پێكدێ، چۆن پێناسە دەكرێ؟ ئایا ئێمە تایبەتمەندییەكانی پێكهاتنی “سینەما”مان هەیە؟\nشارام عەلیدی: من پێم وایە شتە بابەتی و سابژێكتیڤەكان بوون، بەڵام هەندێ شت كە هەتا ئێستا باس نەكراون، زۆر زۆر پێویست و زەروورن كە بهێنرێنە گۆڕێ. هەر شتێك كوالیتییەكەی لە بازاڕكەیەوە دەست پێدەكات. بۆ وێنە بەگشتی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا خەڵك و جەماوەر كە حەزیان لە چاییە، بیچگومان باشترین جۆری چاییەكان دێنە ئێرە، یان ئەگەر خەڵكی وڵاتێك قاوە دەخۆنەوە و لە پاڵیشیدا چا زۆر بە كەمی‌دەخۆنەوە، ئەوكاتە ئیدی تۆ چاوەڕوانیی ئەوە ناكەی كە دە یان دوازدە جۆر چا بهێنرێتە ناو ئەو وڵاتەوە كە بۆنیان هەبێت، یان كەمبوون بن و شتی لەم بابەتە. بۆیە لە هەموو سینف و بوار و هونەرێكدا بازار و رای گشتی و ویست و داخوازیی خەڵك زۆر زۆر گرنگن. چونكە داخوازیی خەڵك زۆر شت ئەگۆڕێت و ئەوكاتە بەرەبەرە داوای شتی باشتر دەكات. دەیەوێ بۆ وێنە ئایفۆنی ۵ بكەی بە ۶ و لەدوای ئەمەش شتی نوێ و باشتریشی دەوێت. یەكەم شت لە سینەمادا مەسەلەی جەماوەر و بینەرە، پاشان ئەم جەماوەرە لەكوێ و كەی دەتوانی كۆی بكەیەوە و رایبكێشی، چونكە رۆحی سینەما هەر لە جەوهەردا لەناو ژیان دایە، هەم دیالۆگ و ئەكتینگ و هەموو ئەو شتانەی لەناو سینەمادا هەن لەناو ژیانیشدا هەن. بەو پێیەی كە “ژان لۆك گدار” Jean-Luc Godard ئەڵێ: سینەما كورتكراوەی ژیانە، بەڵام گرتەی لێبڕاوە، دەنا هەر خودی ژیانە. لێرەدا ئەوەی پێویستە بۆ ئەوەی ماركێت و چاوی باشت بۆ بەرەوپێشبردنی هونەری سینەما هەبێ، هۆڵی سینەما و شوێنی پیشاندانە. دەبێ هۆڵی باش و سەردەمیانت هەبێت و پێویستە هۆڵەكانیش لە شوێنی باش و گونجاو بن، ئەم پێویستیانە وەك یەكەم قۆناغ بۆ سینەمای نەتەوەیەك دادەنرێن. چونكە یەك لەو كارانەی كە سینەما لە ئاشتی دونیا كردوویە و ئەمە بۆ كوردیش كراوە و ئەوەی من بیزانم لە دوو پارچەی كوردستان دەتوانم نموونە بێنمەوە، چونكە ئاگارداری ئەو بەشەكانی تر نیم، من لە رۆژهەڵات و باشوور دەتوانم نموونەی نۆستالۆژیای سینەما باس بكەم. ئەوكاتە بە بوونی هۆڵ و ماركێت و بوونی جەماوەر سینەما دەتوانێ چی بكات؟ درەوستكردنی نۆستالۆژیا و خەون كە بۆ خۆی ئەوانەی كەلە مناڵییەوە لەناو هۆڵێك دانیشتوون، ئەو خەون و خولیا زۆر پێویستە بۆ داهێنان بۆ پەیدا و كەشف كردنی خوڵقێنەر لە وڵاتێكدا. ئەو خوڵقێنەرانە بەس تەنیا نایەنە ناو دنیای هونەر، لەوانەیە ببێتە كەسێك و لە ناسا كار بكات، یان ببێتە كەسێك كە فڕۆكە ساز بكات. بەس ئەو قارەمانە “ئارتاگۆنیست و پرۆتاگۆنیستە” زۆر پێویستە هەر لە سەرەتاوە بڕواتە ناو مێشكی مناڵەوە، بەدیهاتنی قارەمانێك كە نابەزێ و ئەڕوات و هەر خەریكی فێربوونە، قارەمانێك كە منالچێكە و دەتوانێ بە كەمترین ئیمكانات بۆخۆی شتێك دروست بكات. ئەمانە ئەڕۆنە ناو رۆح و زەینی جەماوەرەوە كە پێویستە لەباری خوێندن، زانست، سروشت پارێزی و تەندروستەوە ….ەوە هەڵبچێت و باڵا بكات. یانی ئەمە بابەتی تیكەڵاویی سینەمایە لەگەڵ مرۆڤ هەر لە سەرەتای ژیانی مناڵییەوە كە زۆر پێویستە. هۆڵی سینەما ئەم رەمز و رازەی هەیە، تۆ قەت ناتوانێ بە شاشەی تەلەفزیۆن و شوێنێك كە رووناكە و هەزار دانە دەنگی تێدایە و لەناوەوە دەیان بڕگەی پچڕانی تێدایە فیلم ببینی. یانی لە كاتێكدا كە تۆ لەناو ماڵی خۆت چاوت دەنووقێنی، یان دەست دەبەی چایەك دەخۆی، لەوانەیە چەند دەیمەن و تەنانت سكانسێك لەبەرچاوت بڕوات. بەڵام لەناو هۆڵی سینەما دەرفەتی ئەمەت نییە. لەناو هۆڵ كەی دیكە نابینی، بەس تۆ تێكەڵی هەموو كاراكتەر، رووناكی، دەنگ و … شتەكانی دیكە دەبیت و تەركیز و سەرنج ئەدەیتە شاشە. ئەم تەركیزكردنە ئەتوانێ خەون دروست بكات، بێجگە لە هۆڵی سینەما ئەو خەونە بەتاڵە و ئەڕەوێتەوە و دوای ماوەیەكی كەم خێرا ئەو خەونە ئەكوژرێت. كەوایە مەسەلەی هۆڵی سینەما و پیشاندانی بۆ خەڵك زۆر گرنگە و بێگومان خەڵك هەست بە جیاوازییەكان دەكەن، بۆ نموونە لە سلێمانی و هەولێردا ئێمە ئەو خەون و خولیا و سیحر و جاودوویی سینەمایەمان لەناو تاریكیدا بینیوە. كە من رۆیشتوومەتە سەرشەقام و ناو كۆڵان و ناو چایخانە و لەگەڵ بەتەمەن و بەساڵاچوان قسەم كردووە، هەموویان باسی سینەما سیروان و سینەما كۆنەكانی دیكە دەكەن كە ئێستا رەنگە یەك دوانیان هەر بەتەنیا تابڵۆكانیان مابن، بەلام داخراون، لە سنەش هەروا بۆ وێنە: سینەما رەئوف، سینەما شەهر فەرەنگ، سینەما موبەین، سینەمای عەسكەری كە ئەرتشی شاهەنشاهی لە شوێنێك بەناو “بان باشگا” بەڕێوەی بردووە. ئەمانە خەون و خولیا و قارەمانیان دروست كردووە، ئەمانە بوونەتە هۆی ئەوەی كە ئێستا كاتێك كەسایەتییەكی گەورە دەبینی، بۆ وێنە گیڤارا، یان مام جەلال یان هەر كەسێكی تر، بێگومان لەناو زەینی خۆیاندا تێكەڵ بە ژیانی قارەمانێكی سینەمایی بوون. جگەلەمانەش پێویستت بە بەرهەمهێنەر هەیە، شتێكی زۆر گرنگتر ئەملاو ئەولای پردەكەیە، یەكیان ئەوەیە كە وەریدەگرێ و یەكیشیان ئەوەیە كە دەستی پێدەكات و بەرهەمی‌دێنێ و سپۆنسەری دەكات. یانی بوونی هۆڵی باش، بەرهەمهێنەری چالاك و بوونی پشتیوان و سپۆنسەرێك كە بەردەوام كاری ئەمە بێت، نەك یەك جار بیكات و وازی لێ بێنێت و شوێنەكە بەتاڵ بێت، لە پێویستی و تایبەتەمەندییەكانی بوونی سینەمان، چونكە كوردستان پڕیەتی لە توخم و مادەی خاوی سینەمایی. سینەمای وڵاتێك ئەگەر تەنیا پشت بە پشتیوانی و سپۆنسەریی حكوومەت ببەستێ، شكست دێنێ، چونكە حكومەتەكان تەنیا بەتەمای ئەوە نین كە فیلمێك كە سپۆنسەریی دەكەن، پارە و داهاتیان بۆ بێنێتەوە، دوای ئەوە ناكەون كە ئایا سەركەوتوو دەبێ یان نابێت، ئەوان بەتەمای گونجاندنی ئامانجی خۆیانن لەناوخنی فیلمەكان. بۆ وێنە فەرەنسا پشتیوانی و سپۆنسەری فیلمێك دەكات كە لەناو فیلمەكەدا تەنانەت بە كورتیش بێت زمانی فەرەنسی بەكار بهێنێت. ئەمەش بۆ پەرەپێدانی زمانی خۆی دەكات. كە بەداخەوە لەلای ئێمە دەرهێنەرەكان بەپێچەوانەوە پارە لە حكومەت وەردەگرن و زمان و ئەدەب و كولتوورەكەمان تێكدەدەن و دەیڕووخێنن. بەداخەوە لە شوێنێكی حكومیی بەئەزمون كەسانێك هەن كە داوای بەرتیلت لێدەكەن، داوای ئەوە دەكەن كە بەشێك لە پارەی ئەو فیلمەیان پێ بدەی هەتا كارئاسانیت بۆ بكەن و ئەركەكەی خۆیان بەجێ بگەیەنن. وات لێدەكەن ماندوو دەبی، ئەگەر كەسێك نەبیت كە كۆڵ بدەی، بێگومان تووشی گرفت و ئاستەنگت دەكەن و دوای چەند ساڵ دەمەتەقێ پەرەوازە ئەبیت و ئتر حەز ناكەیت بڕۆیتەوە بۆ شوێنێك كە دە جار نامەیەكت لێ گوم بكەن كە ئەم بەڵا بەسەر چارەنووسی ئەم فیلمە تازەیەی خۆمدا‌هاتووە كە كاری لەسەر دەكەم، كە یەكێك لە دە سیناریۆی هەڵبژاردەی دنیا، لە حاڵێكدا كە بەڕێز نێچیرڤان بارزانی واژۆی لەسەری كردووە، بەڵام لە خوارەوە رایان گرتووە و كارەكانمان بۆ راناپەڕێنن و نازانین چی بكەن؟. جیا لە وەرگرتنی پارە مەسەلەی پاراستنی حورمەت و پێگەی كەسێكە كە ئۆسكاری وەرگرتووە، تۆ دەبێ لەم وڵاتەدا حەسانەت هەبیچت، تۆ چۆن دەڕۆی گۆرانیبێژێكی پلە شەشی عەرەب دێنێیتە ئێرە و ئەو هەموو ئیمكاناتەی پێدەدەیت و خەرجی بۆ دەكەی، من پیچم وایە رێزگرتنی هونەرمەندە كوردەكان زۆر لەو كارانە گرنگترن. ئەم شتانەیە كە دەبنە هۆی ئەوەی كە حكومەت و لایەنێك بۆ هونەری سینەما چۆن دەتوانێ باش یان رووخێنەر بێت. بەتایبەت لە مەسەلەی بەدواداچووندا، چونكە فیلم ئەبێ خاوەن و نسانامەی هەبێت، چونكە فیلم ئەوكاتە دەست پێدەكات كە كۆتایی پێدێت. دوای ئەوەی كە فیلمێكی باش تەواو بوو، تازە هەوڵ و تەقەلا و هەڵات هەڵاتەكان دەست پێدەكەن، بۆ ئەوەی كەلە هەموو ئەو شوێنانەی كە بەشدار ئەبێت و ئەوانەی كە ئامانجیان لە بەرهەمهێنان نەتەنیا مادی بووە، ئەبێ حازر بن، بۆ ئەوەی كە كەڵكی لێوەربگرن. لە پەیوەندییەكانەوە بگرە هەتا دوایین ستاڤ، تەنانەت ئیكۆنۆمی‌و ئابووریی وڵاتان ئەجووڵێنیت. بۆ وێنە “ئەربابی ئەڵقەكان” ئاستی ئابووریی نیۆزیلەندی گۆڕی، دوای ئەوەش خەڵك رژانە سەرشەقامەكان و سوپاسی دەرهێنەرەكەیان كرد، ئێستا داهاتی یەكەمی‌بۆلگاریا تەنیا لەسەر لۆكەیشێنی سینەما هەڵدەسووڕێ. ئێمەی كورد ئەگەر بمانەوێ دەتوانین بە سینەما زۆر كاری گرنگ بۆ میللەتی كورد بكەین.\n۲ ـ كاك شارام وەك دیارە و ئەوەندەی من سەرنجم داوە زۆربەی فیلم و كورتە فیلمەكانی كورد چەقی روانینیان لەناو شاخ و كێو و سنوور و بەگشتی لەناو سروشت دایە، بۆچی سینماكارانی كورد روو لە شار ناكەن و ناپەرژێنە سەر خەم و خولیا و كێشە و پێوەندییە كۆمەڵایەتییەكانی مرۆڤی كورد لە شار؟\nشارام عەلیدی: بۆ وەڵامی‌ئەم پرسیارە دەتوانن بڵێم یەك لەو شتانەی كە لەلای ئێمە بۆتە نەریت، مەسەلەی لۆكەیشنە، دوو شت لە گۆڕێ دان، روانین بۆ ئەوەی كە كورد لە جوگرافیای شاریشدا ئەژی و تەنیا گوند نییە و شارستانیەتی بۆ خۆی هەیە و بەتەنیا گوندنشین نییە، پیوەندیی جوان و تایبەت بەخۆی بۆ ژیان هەیە. بەڕای من تەنیا روانین بۆ ئەوە نییە كە تۆ لە فیلمێكدا كورد نیشان ئەدەی لە شار یان گونددا، بەڵكوو مەسەلەكە جۆری روانینە بۆ ئەو ئینسانە كە چۆن دەریدەخەیت، تۆ ئەتوانی مرۆڤێك بەتەنیا لە ژوورێكدا دەرخەیت كە دیار نییە شوێنە شارە یان گوند و نەزانرێ دەرگاكەشی لە كوێوەیە، بەڵام بە فەلسەفە و جۆرێك لە بیركردنەوە و ئەو ئینسانە بخەیتەڕوو كە و بەو ئامرازا و كەرەستانەی بەكاری دێنێ، بەو دیالۆگ و ئاخاوتنانەی دەریدەبڕێ، بەو قاپ و قاچاخەی بەكاریان دێنێ، یانێ كاتێك بەكاریان دێنێ خاوێنیان دەكاتەوە، چۆنیان دادەنێ؟ چۆن جلوبەرگی خۆی رێك دەكات، چۆن دادەنیشێت و چۆن هەڵدەستێ، هەر بەم شتانە دەتوانی شارستانیەت و فەرهەنگی تاك و كۆمەڵ بگەیەنی، ئەم روانگە بۆ من لە لۆكەیشێن زۆر زۆر گرنگترە. گرنگ نییە لە كوێ وێنە دەگیرێت، بەڵكوو گرنگ روانین و ئەنجامی‌روانینەكەیە. بۆ وێنە فیلمێكی دژە كورد كە ئەبوا من لە كاتی خۆیدا هێرشم كردایەتە سەری “دۆڵی گورگەگان”ە كە لەلایەن دەوڵەتی توركیاوە بەدژی كورد دروست كراوە، ئەم فیلمە لەشار ساز كراوە و كوردیش نیشان دەدات كە ئەمە بازگە و سەیتەەریە و تۆهین و سووكایەتییە بە ئاڵای كوردستان كە لەلای ئێمە زۆر پیرۆزن، نیشاندانی كورد بە كەسانێكی توندوتیژ و تووڕە و دڕندە كە بۆ چەواشەكردنی رای گشتی بووە. یان نموونەی باشیش ئەتوانین ئاماژە بە كورتە فیلمی“ماڵ و كلیل”ی شوان عەتووف بكەین، كە هەموو فیلمەكە یەك حەوشەیە و لەوێدا دەتوانی رۆحی میمیك (روخسار)ی كورد لە سلێمانی لە بڕگەیەكی مێژووییدا ببینی كە لەناكاو دیمەنەكە ئەبێ بە سفر یان سەد، ناوەند و مەوداكەیان زۆر كەمە. یان گریانە یان پێكەنین یان رۆیشتن بۆ تروپك و خاڵی مەبەست بەبێ دیالۆگ، نیشاندانی ئاركۆلۆژی و شێوازی بیناسازی خۆی دەربڕی شارستانیەتە، تەنیا ئەوە نییە، بەڵكوو جلوبەرگ، هەڵسوكەوتدا دەردەون. بۆ وێنە فیلمێك بە ستاڤێكی‌هالیۆدییەوە كە دوو ملیۆن دۆلار پارە داهاتی بووە، بەڵام لەناو ئەم فیلمەدا هەر شەق هەڵدەدرێ لە منداڵی كورد، دەی ئەو فیلمە لە شاریشدا بەرهەمهاتووە، هەرچەند هەموو ئەو فیلمانە خاڵی باشیشیان هەیە، من تەنیا لەبەر بەرەوەندیی نەتەوەكەمان باسی ئەم مەسەلەیە دەكەم.\n۳ ـ باشە بەڕای جەنابت، بەیت و باو و بالۆرە، كایەی منداڵانە و بووكە بارانە و بەگشتی ئەدەبی زارەكی و فۆلكلۆر توخم و هەوێنی سینەما و شانۆییان تێدا نییە، بۆچی سینەماكار و دەرهێنەرانی كورد كار لەسەر ئەمانە ناكەن؟\nشارام عەلیدی: تۆ دەزانی كورد چەندە عاشقە؟ هیچ میللەتێك لە دنیادا نییە بە ئەندازەی كورد عەشقی بۆ ژن، منداڵ و بەگشتی ژیان هەبێت. بۆ وێنە لە ئەدەبی كلاسیكدا كە ئەگەر بمانەوێ باسی بكەین دەبێ نموونە و فاكت لە نالی، مەحوی، سالم، گۆران و مەولەوی و هەتا دێتەوە بۆ شێركۆ بێكەس و عەبدوڵڵا پەشێو و لەناو رۆمانەكانیشماندا شێرزدا حەسەن، عەتا نەهایی و بەختیار عەلی و… چەندی دیكەش بێنینەوە. جیالەمانەش بەتایبەتی و بە قووڵی لە ئەدەبی فۆلكۆردا مەسەلەی عەشق و خۆشەویستی زۆر خەست و بەرینترە. یانی ئەگەر لە ئەدەبی زارەكی و فۆلكلۆردا هەر تەنیا باسی تەشبیهات بكەین، كتێبێكی تایبەتی دەوێ. من لە فیلمە نوێیەكەمدا بۆ رۆحی باب و باپیرانی خۆم و كورد و بۆ رێزێكیش لە هونەرمەندی مەزن خاڵە تاهیر تۆفێق لەختەیەكم داناوە لە هەمانكاتدا كە فۆلكلۆرە، بەڵام زۆر زۆر مۆدێڕنە و دڵۆپێكە و لەو زەریا جوانییەی دنیای فۆلكلۆر. كە دەبینین لیمۆ لەوێ چی ئەكات، كە ئەوە دادەنێین هەتا فیلمەكە بەرهەم بێت. ئەوكاتەیە كە تۆ دەتوانی لە رۆح و جەوهەری خۆماڵیی كورد شت دەربێنی. بەیت و باو و ئەدەبی زارەكیمان لە سەرداسەد پڕن لە هەوێن و توخمی‌سینەمایی و وێنەی جوان، بەڵام نابێ خاو و كرچ و كاڵ بیانگوازینەوە، چونكە دەبنە كۆپی، بەڵكوو فەن و زانستی دەوێ. یانی كاری پۆستمۆدێرن لە بەرهەمێكی زۆر كۆندا زۆر زەحمەتە و خولقاندنی تاقەت و شارەزایی و پسپۆری زۆری دەوێت. یانی هەم دەبێ ئەدەبی فۆلكلۆر و كلاسیك زۆر بە باشی بناسیت و هەم شێوازی كاركردن و گونجاندنی لە هونەری پۆستمۆدێرندا ئەمەیە خاڵە جەوهەرییەكە. تەنیا ئەوە گرنگ نییە بزانی و بڵێی “ترازا بەندی سوخمەی ئاڵی گوڵناری بە ئاهی من \_ كەچی دەستی لەسەر دانا لە سەیری باخی بەی كردین” ئەمە سەرەتای مەسەلەكەیە، دوای ئەوەی كە رۆیشتیتە ناو دنیای ئەدەب، دەبێ وەرگێڕانت هەبێ، وەرگێڕان و گواستنەوەیەك بە زمانی سینەما، جا لێرەدا زەحمەتەكە دەست پێدەكات، چونكە یەكێك لە تایبەتەمەندییەكانی وەرگێڕ، شارەزایی لە زمانەكانی سەرەتا و مەبەستە و دەبی زمانی ئامانج و سینەماییان زۆر بەهێز بێت، هەڵبژاردنی هەوێن و مەتریاڵێكی كلاسیك كە لەبارەیەوە زۆر قسە كراوە و زۆر روون بۆتەوە، كاتێك ئەیكەیتە بەرهەمێك كە روون نییە و بۆ خۆشت قسەت لەبارەوە نەكردووە و یەكەم كەسی كە بیخوڵقێنێ، دەبێ لەباری سینەماوە زۆر بەهێز و پڕۆفیشناڵ بیت، كە تۆ دەبێ رۆحی سینەمای نهێنی بگریت، سینەمای نهێنی مەبەستم ئەو رۆح و توخمە سینەماییەیە كە لەناو ئەدەبی كلاسیك دایە و تۆ دەبێ لە رێگای ئەدەبی بەراوەردییەوە كەشفی بكەیت و بیگوازیتەوە بۆ ناو خودی سینەما. یان هەندێ دەقیش هەیە هەر نووسەر لە بنەڕەتدا بۆ سینەمای نووسیوە و ئیتر پێویست بە كەشف ناكات، چونكە هەموو مەتریاڵەكانی ئامادەن، بۆ وێنە باخچەی ئاژەڵانی جۆرج ئۆروێل، ئیتر سینەماكار بۆ ئەمە كێشەی نییە، بەڵام كە تۆ ئەڕۆیتە ناو ئەدەبی ئەمریكای لاتین، ئەڕۆیتە ناو ئەدەبێك كە لایەنی نهێنیی هەیە و ئەڕۆیتە ناو لێكدانەوە و ئیماژە و شرۆڤەیەكی قووڵەوە.\nیان لە ئەدەبی كوردیی ئێمەدا كە زۆر ماتریالیستی و دنیاییە و هێندە بۆ دەرەوە دەڕوانێ، ئەوەندە روانگەی دەروونی نییە. بۆیە تۆ تێیدا كەشف و شهوود ناكەیت،. بەتایبەت لە بەیتەكاندا بابەتەكان زۆر روون و ئاشكران، بەڵام وێڕای ئەم سادەییەش ئەمە بەتەنیا بەس نییە. بۆ وێنە ئەگەر بێیت و كار لەسەر برایمۆك، یان لاس و خەزاڵ بكەیت، دیسان كۆپیت كردووە، دەبێ ئیش لەسەر جوانیناسیان بكەیت، بە دیدگای ئەمڕۆییەوە. زۆر كەس كاریان لەسەر مەم و زین كردووە كە كارێكی سادە و كلیشەییە. ئەمانەش كاری باشن، چونكە هەر وڵات و میللەتێك بۆ خۆی “رۆمۆ ژۆلێیت”ێكی داناوە، خۆسرەو و شیرین، مەم و زین رۆمۆ ژۆلێیت، ئەمە پێداویستییەكە دەڵێن با بێین باس لە عەشق بكەین، بەڵام ئەم چیرۆكە لە قاڵبی خوسرەو و شیریندا بكەین. ئەوە زۆرنە، بەڵام كە بە وردی و قووڵ و بە ناسینەوە رۆیشتیتە ناخی هەركام لەو بەیتانەوە ئەوكات دەتوانی كەشف بكەیت. یان بەتیی “قەڵای دمدم” شتێكی زۆر ئەكشنە و ئاكامەكەی دیارە، تۆ ناتوانی بڵێی خانی لەب زێڕین كە باسی هەیبەت و تایبەتمەندیی دەكەی روونە، ناتوانی لە سینەمادا بیكەیتە قارەمانێكی تر، بەڵام لێرە پێویستمان بە ناسینی زۆر لایەنی ورد و شاراوەی دنیای ئەدەبی فۆلكلۆر و كلاسیك هەیە كە بیخەیتە ناو فۆرمێكی سینەماییەوە و نابێ هەر وا بە شێوەی كۆپی بیگوازینەوە. ئەگەر زەمانێ كەسێك بیهەوێ كاری سینەمایی لەسەر بەیتەكان بكات، شتێك كە زۆر گرنگە، ئەوەیە كە دنیای مۆسیقا و ریتم و شیعر تێیاندا زۆر بەهێزە. ئەگەر بمانەوەێ لە بەیتەكانیش نموونە بهێنینەوە، بەیتێكە كە بە دڵدارەكەی دەڵێ من چیت بۆ دەكەم لەبەر ئەوەی تۆ ئاوا جوانی. جار لێرەدا من باسی ئەوە دەكەم كە دەگەینە وێنەی سینمایی، تۆ حیسابی چەند سەد ساڵ لەمەوبەر بكە، حیسابی كەسێك بكە كە خوێندەواریی نەبووە، ئێستا وەرە لەم سەردەمەدا لەگەڵ هونەرێكی مۆدێڕنی سینەمایی بەرواردی بكە. لەو بەیتەدا عاشقەكە دەڵێ: من گوارەت بۆ ئەكەم لە زێڕێ، لەبەر ئەوەی گوێی تۆ زۆر ناسكە، لەسەر سندانی دانانێم بیكوتم، بەڵكوو لەسەر لەپی دەستی خۆم گوارەت لەبۆ دەكەم. تۆ بەمەدا ئەتوانی ناسكی و جوانیی ئەو كچەت بۆ دەربكەوێ، تۆ بەمە دەزانی كە ئەو كچەی چەندە لا خۆشەویست بووە و پاكیی عەشق و بێ غەل و غەشیی ئەوینداری لای كورد دەردەخات. ئەوەندە گوێی ناسكە دەڵی نابێ قورس و كێشی هێندە زۆر بێت یان پریشكی ئاسنی بەسەرەوە بمێنێ، نەوەكوو گوێی ئازار بدات. بۆیە پێویستم بە سندان نییە. بەمەش دەریدەخات كە كچەكە چەندە نساكە و چەندە خاتری گەرەكە. لێرە دایە كە جیاوازیی سینەمای ئەكشن و ریئەكشن دەردەكەوێ، لێرەدا بە وەسف كردن و پێاهەڵدانی كەس، یان كەرەستەیەكی تر، تۆ كەسایەتیی و جوانی و پێگەی كەسێكی تر وەسف دەكەی. ئەمە مۆدێڕنیزمی‌شاراوە و نهێنیی ناخی بەتیە كوردییەكانە كە سەدان نموونەی لەمە جوانتریان تێدایە. لێرەدا راستەوخۆ ناڵێی خۆشەویستەكەی من چییە، یانی هێنانی بۆن و شتی زۆر مەتریال و بەرهەست و عەینی كە كاتێ بۆنی ئەو بە بۆنی چڵەڕەیحانێك وسەف دەكات، دنیایەك جوانی ئەخوڵقێنێ. یان بۆ لە كاتی وەسفی دیارەكانی سروشت، وەك هەور و ئاسمان و تەم و مژ دڵیگران ئەكات، ئەوكاتە پێت دەڵێ كە رەنگ و “پەلێر كاركێشنی” فیلمە‌هالیۆودییەكان چۆنە و هەور و ئاسمان چ رەنگە؟ لێرەدا هەموو شتێكت بە سینەما بۆ وەسف دەكات. ئیتر تۆ لەناو تەپ و تۆزێكدا رەنگ و شتە هەست پێكراوەكان ئەبینی. تەنانەت insertیشی تێدایە، یان پێت دەڵێ ئێستە دەنگی سمی‌ئەسپەكان چۆنن، یان كاتێك سمیان لە بەرد دەدات چۆن بریقە دەدات و ئاگری لێ هەڵدەستێ، ئەمە لەخۆیدا یانی ” klosap” لەونا ئەو بەیتانەدا “لانك شات و فرەیم”ت پێدەدات، یانی سینەمای كوردی چۆن بگاتە ئەو ئاستە نەتەوەییەی كە كاراكتەرێكی سنەیی، لە بادینان دابنێ، یان فیلمێك لە سنە كاراكتەرێكی بادینان دابنێ، بانی رۆحێكی خۆشەویستیی سلێمانی ـ زاخۆ، دهۆك، قامیشلۆ، مارددین دیاربەكر، هەولێر، لە سنە و مەهاباد و كرماشان هەست پێ بكەین، كە بەڕاستی لە رۆژهەڵات ئەم هەستە هەیە. لەو ناوچانەی كە رەنگە دەسەڵاتی خۆجێی زۆر كەمتر بێت. ئەو هەستە نیشتمانی و خۆشەویتسیە زۆر پڕ رەنگترە هەتا ئەو شوێنەی كە ئەبینی دۆخەكە زۆر باشترە و هیوای زۆری لێدەكرێ، ئەمە لەناو بیروڕای گشتی ئێستا زاڵە. ئەم بیرۆكە كە مەسەلەی گرتنی رۆح و ناخودئاگای رۆحی دەستەجەمعیی نەتەوە خاڵێكی زۆر گرنگە، ئەمە بەشە بنەڕەتی و پڕ زەحمەتەكەیە، بەشە رواڵەتیەكەش بیناسازییە كە زمان، كولتوور، جلوبەرگ، هەڵسوكەوت و دیالۆگە، تۆ بەم كەسەرتانە دەتوانی زۆر كار بكەی بۆ پاراستنی ئەو رۆحە یەكبوونە، كە بەداخەوە من هەندێ شت ئەبینم كەلە زۆر لاوە نائومێدم ئەكەن و متمانە و هیوام لێ ئەستێنن. كە من نموونەی یێلماز گونەی دێنمەوە كە بەتەواوەتی باوەڕی بە یەكبوونی نەتەوەیی و رۆحی میللی هەبووە كە ئێمەش دەبێ وا بیر بكەینەوە، بەم دوو شتە لەناخ و رواڵەتن و هەردووكیان ئەبێ بپارێزرێن، بەتایبەت تایبەتەمەندیی زمان فرە گرنگە، زمانیش نەك تەنیا بۆ دیالۆگ، بەڵكوو بەكارهێنانی رەمەزەكانی زمان لەناو دەق و كێشانە دەرەوەی ریتمی‌دەروونیی زمان. بۆ وێنە زمانی جەستە، چونكە زمانی جەستەی كەسێكی ئیتاڵی لەگەڵ زمانی جەستەی كەسێكی ئیسكاندیناوی زۆر پێكەوە جیاوازن. هەر بەم وردەكارییانە لە سینەمادا تۆ “میزانسن”ت ئەگۆڕدرێ، باوەڕە ئێكۆلۆژییەكان كاریگەرن لەسەر ئەوەی تۆ سینەمای كوردیی پێ بنیات بنێی.\n۴ ـ ئایا سروشت، بیناسازی و هەڵسوكەوت و كولتووری تاكەكانی كۆمەڵ دەبێ لە سینەمادا چۆن كاریان لەسەر بكرێ و ببووژێنەوە؟\nشارام عەلیدی: یەك لەو كەسانەی كە سینەمای ژاپۆنی “یاسی جیرۆ ئۆزۆ”یە. بزانە ئەو چی داهێنانە، هەروەك دەزانین ژاپۆنییەكان لەسەر زەوی دادەنیشتن چاییان دەخواردەوە، ئەو یەك لەو كەسە بەهێزانە بوو كە بۆتە هۆی ئەوەی سینەمایەك كە لە فەرەنسا خوڵقاوە و ئەمریكا بەخێو بووە، ئێستە دێتە ژاپۆن، ئەو سێ پایەی ژێر كامیرای لە ئەمریكاوە هێنا، ئەمە بەرهەمی‌رۆژئاوایە كە‌هاتۆتە رۆژهەڵات، بەڵام ئەو ئەم یاسایە تێك دەشكێنی و بە زانست و فكری رۆژهەڵاتی خۆیەوە ئەو سێ پایە هەڵدەوشێنی و لەسەر عەرزی دادەنێ، تەنیا لەبەر ئەوەی كە ژاپۆنی كلتووریان وایە لەسەر عەرز دادەنیشن. ئەمە زانست و تێگەیشتنە لە كولتووری خۆت. كەڵكی ئۆزۆ، یان سینەمای ژاپۆن لەو خانووە كەشۆیی “چەكمەجی”یانەی كە بە داری تایبەت و كاغەز ساز ئەكرێن، ئەو‌هاتووە بە بیناسازیی ژاپۆنی فێڵی لە سینەما كردووە و ئەمەش بە لێكۆڵینەوەی هیندەسە دەركەوتووە. یانی هەڵەی سینەمایی كردووە، بەڵام بە زانینێكی زۆر وشیارانەوە. ئەو بە ناسینی شێوازی دانیشتن و ئیكۆلۆژی و بیناسازیی ئەو وڵاتە توانی رچەیەك بشكێنێ.\nئێمەش دەبێ ئەوە بزانین كە دوو شاری سلێمانی و سنە بیناكانمان وەك یەك دەچن و‌هاوشێوەن. یان ئەو ئەندازە رووناكیەیی كەلە كڵاورۆچنەیەكی سەر ماڵانی هەورامانەوە دێتە ژوورێ، بەڵام ئێستا ببینە هەرچی فیلم لەوێ ساز كراوە بزانە چەندە پڕیان كردووە لە رووناكی. بەرلە كاركردن دەبێ تۆ بە رۆح و بەدڵ و واقیع تێیدا بژی، چونكە ناتوانی بیكەیتە نوسخەیەك و لە گرتەیەكدا بیخەیتە روو و خەڵكی پێ چەواشە بكەی. من ماوەیەك لەمەوبەر لە كرماشان دێكیۆمێنتارییەكم لەسەر ئەو بینا چەند هەزار ساڵانەی دەورەی ساسانییەكان لە كرماشان كرد. كاتێك رۆیشتم دنیایەك جوانی و وێنەم بینی. لە كێوێكدا قەڵای “یەزدگرد” كە دوایین پاشا و رەچەڵەكی كوردە، بەداخەوە چۆن بێخاوەن كەوتووە و مەڕی تێدا بەخێو ئەكرێ، ئەو شوێنە ئاورگەیەكی زەردەشتی پێغەمبەری تێدایە. لەو شوێنە باب و باپیر و نەوەكانی پێش ئێمە پێش هەزاران ساڵ دەیان هەزار دیالۆگ و وێنەیان تێدا خوڵقاندووە و من بیرم لێدەكردەوە، ژێر ئەو ئاورگەیە زۆر جوان و سەرنجڕاكێش بوو، ئاخۆ لەسەرەوەی ئەبێ چ رووناكییەكی بووبێت؟ ئەو سەرچاوە رووناكییە بۆ منی سینەماكار كە رووناكی یەكێكە لە شتە بنەڕەتییەكان، چونكە بە رووناكی ئەوانم وێنە بگرم، ئەتوانێ چیم بۆ بكات و زۆر شتی تر، یان بیركرنەوە لە ئاو، دار و سەرجەم سروشت، هەوێنی كاركردنن، من كورد و سروشت بەجیا لە یەكتر نابینم. بیركردنەوەی من بۆ سروشت رەنگە هەتا چەندە تەمەن بكەم قە تەواو نابێت، چونكە كورد لەناو سروشتدا زۆر جوان ژیاوە و تێكەڵی رۆحی یەكتر بوون. بوونی ئاو لە سروشتی كوردەواریدا زۆر گرنگە و سینەماكارن دەبێ رووی تێبكەن، چونكە سەرچاوەی دەنگێكی سروشتی و سیحراوییە. من وەكوو دەرهێنەرێكی سروشتیی كورد لەگەڵ دەرهێنەرێك لە كەویر و بیابان كار دەكات، جیاوازیی بیركردنەوەمان هەیە و تەنانەت ئاكۆستیكی كاسەی سەریشمان جیاوازە.\n۵ ـ سیناریۆ ژێربەنا و بناغەی كاری فیلمە، لەم دواییانەدا هەندێ لە دەرهێنەرەكان دەڵێن ئێمە بەبێ سیناریۆ دەچینە سەر سەحنە پارچە كاغەزێكمان پێیە و هەندێ شتمان نووسیوە و دەچین فیلم چێ دەكەین، ئاخۆ شتی وا راستە، ئەمە چۆن چۆنیە؟\nشارام عەلیدی: من هیچ دەرهێنەرێكی بەناوبانگی دنیا ناناسم ئەمەی كردبێ، رەنگە نموونەیەك هەبێت كە ئەویش درۆیە، كە وەك داستانەكەی مەولاناوە لەناو مەسنەوەیدا كە دەڵێ مەسەلەمە بەم چەشنەیە، بەڵام راستیەكەی وا نییە، بەڵام لەبەر ئیرۆتیك بوونی چیرۆكەكە نایگێڕمەوە. ئەگەر لە فیلمدا بیرت لە دەنگ، رەنگ، جووڵە، با و ئەندازەی فرەیمەكانت نەكردبێتەوە، مەحاڵە بتوانی فیلم بەرهەم بهێنی، باشە لێرەدا پرسارێك دێتە گۆڕێ كە ئاخۆ ئەبێ بیر بكرێتەوە یان نا؟ ئەگەر كەسێك بێت و بڵێ من پێش لە فیلم بیر ناكەمەوە كە ئەبێ چی روو بدات، من نازانم لە ئەنجامدا چی باس دەكات و چی بەرهەمدێنێت؟ دەبێ باسێك لەبارەی بیرۆكەی لەناكاویش بكەین كەلە كاتی كاركردندا دێتە ناو سیناریۆوە و هەتاڕادەیەك باوەڕم بەمە هەیە. ئایا لە بنەڕەتدا نووسینی سیناریۆ بۆچییە؟ بۆ ئەویە ئەو شتانەی كە تۆ بیریان لێدەكەیەوە و دەتەوێ بیانكەیتە وێنە بیاننووسیتەوە هەتا لەبیرت نەچنەوە، سیناریۆ خۆی پرسێكی جێگای مشتومڕە كە خۆی لەخۆیدا بەرهەمێكی ئەدەبی هەیە یان نا؟ ئایا بایەخ و بەهای خوێندنەوە و لێكدانەوەی هەیە، یان نا تەنیا كۆمەڵە یادداشتێكە بۆ بەرهەمهێنانی فیلمێك؟ ئەو فیلمانەی كە دیالۆگ تەوەرن، نەختێ لەم نرخ و بەهایانە خۆیان جیا دەكەنەوە. یان ئەو سیناریۆیانەی وەكوو رۆمان هەوڵ و تەقەلای دەستنیشان كردنی هەموو ئەو شتانەی تۆ وەك سینەماكار دەبێ بیبینی، وەك رووناكی، دەنگ، چونكە لە سینەما كاریان لەسەر دەكرێ، چونكە لەناو ئوستۆدیۆدا كار لەسەر ئەو لەختە و دەنگانە دەكرێت. باشە ئێمە وەك سینەماكار چەندە بیرمان لە رووناكی و دەنگی ئەو لەختە كردۆتەوە؟ زۆر كەم جیا لە یەك دوو كەسی دەگمەن، بەرداخەوە سینەماكارانمان هەر بەلایدا ناچن. من دەڵێم سیناریۆ یادداشت و پلانێكە بۆ بەرهەمهێنانی فیلم، ئەو یادداشتانەت پێ نەبێ كاركردن مەحاڵە، هیچ دەرهێنەرێك لە دنیادا نییە كە ئەوەندە مێشك و بیری بەهێز بێت، ئەو هەموو بیرۆكە و گرتە و وێنانە بخاتە سەر یەك. تۆ لە كاتی كاردا و لە یەك چركەدا ئەبێ زیاتر لە شەش سەد بڕیار بدەیت، وەك ئاخۆ ئەو ئەكتەرەی كەلە قەراخی چۆمەكەوە ئەڕوات، ئەكتەری دیكە ببینێ، یان نەیبینێ، یان ئەوەی لەسەر بانەكە دانیشتووە تەماشای ئاسمان بكات، یان روو بە خوارەوە بێت؟ ئەو سەیارەی كە ئەڕوات هۆڕن لێبدات یان نا، ئەو كەڵەشێرەی لەسەر بانەكەیە بخوێنێ یان نا دەبێ دەنگی بۆ دابنێی؟ ئەمە لە رۆژدا وێنەی بیگریت یان بە شەو؟ ئەم هەموو پرسیارە تەنیا بۆ یەك لەختەیە. بەڵام ئەگەر بیر نەكەیتەوە زۆر ئاسانە و پرسیارێك نییە و هەرچییەك بووە و وێنەی ئەگەرین و تەواو، بەڵام ئەگەر بڕیارە بیر بكەینەوە، هەموو ئەمانە لەلات ئەبن بە گومان، ئەم لەختەیەی كە باسمان كرد شتێكی سادەیە، بەڵام ئەگەر بێت و كەڵەشێرەكە لە بانەكەوە بفڕێتە خوارەوە و سەیارەكە لێی بدات، هەموو شتەكان ئەگۆڕێن، یان ئەو كەڵەشێرە بخوێنێت و شۆفێرەكە بشڵەژێت و بدات بە شوێنێكدا هەموو وەزعەكە ئەگۆڕێت. ئەمانە هەموو پرسن، ئەم پرسانە دێنە ناو سیناریۆوە، هەرچەند ئێمە فیلممان هەیە “دێكۆ دراما”یە و فیلممان هەیە داكیۆمێنتیە، لە فیلمی‌داكیۆمێنیدا گرتە و بیرۆكەی لەناكاو زۆرە، تۆ ناتوانی بڵێی ئەو شتەی كە بیری لێدەكەوە سەداسەد وێنەی دەگرم و تەواو. لە دیكیۆمێنتاریدا تۆ دەبێ لە خزمەت واقیعەكەدا بیت. لە فیلمەكانی فیكشێندا ئەوانەی كە دیكیۆمێناریی زۆریان بەرهەمهێناوە، بۆ وێنە عەباس كیا رۆستەمی‌رێچكەیەكی ساز كردووە كە بەو رێبازەی توانیویە سینەما داكیۆمێنتی‌هاتۆتە ناو سینەما فیكشێنەوە. كە تێیدا كەڵك وەرگرتن لە گرتەی بێ ئەكتەر و بەكارهێنای رێئەكشێنی زۆر، تەنانەت ئێمە لەناو سینەمای فیكشێنیشدا ئەكتەرە پڕۆفێشناڵەكانیش دائەەنین و ئەڵێین ئێستا سەرقاڵی وێنەی ئەكتەرێكی ترین، بەڵام لەڕاستیدا وێنەی ئەكتەرەكەی رووبەڕووی دەگرین، بۆ ئەوەی فیگۆر نەگرێت و وەك داكیۆمێنتی لێبێت. لەوێ بێ پلانە و ئەكتەر پلانی نییە، بەڵام تۆ پلانت هەیە، زۆرن ئەوانەی لەناو سینەمای فیكشێن دان و فێڵی داكیۆمێنتاری بەكار دەهێنن و تێكەلێان دەكەن. بەڵام من لەو باوەڕە دام شتێكمان نییە كە بەبێ یادداشت و بێ پلان بێ قەڵەم و كاغەز بڕۆینە بۆ كاركردن، بەڕای من هونەر نییە، چونكە هیچی لێ بەرهەم نایەت.\n۶ ـ جیاوازییەكانی داگما فیلم لەگەڵ فیلمی‌سینەما لەچی دایە و هەندێ لە دەرهێنەرە لاوەكانی كوردستانی رۆژهەڵات كاری ئەنیمەیشنیان كردووە، لە بنەڕەتدا سینەمای ئەنیمەیشن چییە و ئەم ئەزموونە لەلای سینەماكارە كرودەكان چەندە سەركەوتوو بووە و جێگای گرتووە؟\nشارام عەلیدی: سینەمای داگما شۆڕشێك بوو بەرانبەر بە سینەمای پڕ تەمتراقی بۆرژوازیی‌هالیڤوود، شەپۆلێكی نوێی سینەمای فەرەنسا بوو دوای نیۆریالیزم كە پێكەوە كۆبوونەوە و بڕوایان نەمابوو و وتیان ئێمە كەڵك لە رووناكیی دەسكرد وەرناگرین و رووناكیی سروشتی بەكار دەهێنین، رووناكی و میكیاژیان لابرد، بڕوایان وابوو لەباتی ئەكتەر نائەكتەر بەكار بهێنن، ئەوان سینەمایان هێنایەوە ناو دڵی واقیعی ژیان، دڵی ئەو شتەی كە ئێمە پێی دەڵێن داكیۆمێنت، ئەو شتەی كە رێئالە. تەنانەت لەناو نیۆریالیزمیشدا بەم چەشنە نەبوو، مەسەلەی جووڵە، هێنانە خوارەوەی كامیرا لەسەر سێ پایە، چونكە من لەدنیای وێنەكێشان و ئەنیمەشێنەوە‌هاتووم، رەنگە ئاماژە بە هەندێ شت بكەم، لەوانەیە سینەماكارانی تر نەیكەن. بۆ نموونە هێنانەخوارەوە كامیرا، لەگەڵ هێنانە خوارەوە بووم لەسەر سێ پایەی وێنەكێشی، كەلە وێنەكێشیدا زووتر ئەم كارە كراوە. یەكێكی تر مەسەلەی جووڵە و میزانسنە، ئەم گۆڕانكارییانە وایان كرد خەڵكیان بە سینەما زۆر نزیكتر كردەوە. سینەمایان هەرزانتر و بەردەستتر و واقیعی تر كرد كە لەو كاتەوە ئیتر هەستت بەوە دەكرد كە لەبەردەم كامیرا هەموو شتێكت ئامادە كردووە و چنیوە. من بۆ خۆم لەناو سینەمای ئەنیمەیشێنەوە‌هاتوومە ناو دنیای سینەمای رێَئاڵ، هەرچەند كاری سەرەكیی من لەناو سینەمادا رێئاڵ نییە، مەبەستمان سینەمایەكی زیندووە كە دەستێوەردانی هیچ ئامێرێكی دیكەی تێدا نییە كە ئەو فەنتازیا رواَەتییە بەدی بێت، چونكە ئەو فەنتازیایەی كە رواڵەتی نییە لەناو كارەكانی مندا وردە وردە خۆی دەرخستووە، یانی ئەو رۆحەی تێدایە، واتە ئەگات بە شوێنێك كە وابزانم دیسانەوە بگەمەوە بە ناخی خۆم، چونكە سینەمای من راستە ئێستە بەم چەشنە قسە دەكات، بەڵام جەوهەری خۆی نییە. وەك كەسێك چۆن دەڵێت بنەڕەتی زمانیم هەورامییە، من بنەڕەی زمانیم ئەنیمەیشێنە. دنیای فیلمی‌ئەنیمەیشێن تایبەتمەندییەكی هەیە كە بێسنوور خەڵك زۆر شتی لێ قەبووڵ ئەكەن. تەوفیر ناكات لە هەر كوێیەكی دنیا بیت، یەك لەو شتانەی كە لێی قەبووڵ ئەكەی لۆژیكە. یانی پرسیاری مەنتیقی لێناكەیت. چۆن ئێستا لەم ژوورە عەقڵ قەبووڵی ناكات كە مەلێك دابكەوێت، بەڵام لە سینەمای ئەنیمەیشێندا ئەمە قەبووڵ دەكرێت. لە ئەنیمەیشَیندا خەیاڵ دەوری زۆر دەگێڕێ، لە سینەمای ئەنیمەێشێندا كردە نالۆژیكی و نەلواوەكان زاڵن و منیش بۆ خۆم لایەنگری ئەم بیرۆكەم.\n۷ ـ ئەی چۆن دەتوانین بڵێن سینەما، ئەدەب و هونەر رەنگدانەوەی واقیعی كۆمەڵگەن؟\nشارام عەلیدی: ئەمە پێوەندیی بە باسێكی فەلسەفیی زۆر دوور و درێژەوە هەیە، وەك فۆكۆ دەڵێ: ئەمە پیپ نییە. پیپێكی بەدەستەوەیە و ئەیژێ ئەمە پیپ نییە. ئایا كێ دەڵێ ئەم واقیعەی كە ئێستا من و تۆ تێیدا دەژین، هەر ئەمە بێت. ئێمە بۆ خۆمان قاعیدە و نیزامێكمان داناوە و دەڵێین ئەمە قەنەفەیە، ئەمە ئیسكانە، یان لەسەر ناوی رەنگەكان رێككەوتووین. لە زۆر شتدا سەدا سەد بەو جۆرە نییە كە من چی دەبینم، حەتمەن تۆش هەر ئەوە دەبینی. كاتێك جیاوازە چۆن ئەتوانین بێژین واقیع؟ باشە ئێمە كە خەو ئەبینین رێئاڵ خەو ئەبینین؟ ئایا لە بنەڕەتدا خەون رێئاڵە؟ لە واقیعدا شتەكە سورێئاڵە، بیركردنەوە و رۆح و میتافیزیك هەروا سورێئاڵە. ئێمەی ئەو شتەی كە دەیبینین، لە واقیعدا نایبینین.\nمن پێم وایە ئەو شتەی كە خەریكە ئێمە بە واقیع ئەگەیەنێ خۆی درۆیە، بەهۆی فێلێكەوە ئەبێ بە واقیع، زۆر باوەڕی فەلسەفیی دیكەش لەم بارەوە هەن. جار با بگەڕێینەوە سەر ئەنیمەشیشێن و مەسەلەی واقیع و غەیرە واقیع. لێرەدا مەسەلەكە لەسەر بینەری كورد و غەیرە كورد نییە. مەسەلە شتێكە بەناو خەیاڵ، چونكە مرۆڤ حەزی لە فەنتازیا و خەیاڵ و شتێكە كە دوور بێت لە رێئاڵ، مرۆڤ لەبەرچی پەنا دەباتە بەر هونەر، لەبەر دەرچوون لە رێئالیزم. مرۆڤ پەناگەیەكی بۆ خۆی ساز كرد كە بە خەیاڵ بگا بە زۆر شت، بەڵام هونەر لەسەر بنەمای ویستی مرۆڤ و كەلێنێك كە هەیەتی و لەسەر ئەوەی كە من كێم، من چیم، لە كوێ ئەژیم، ئەمە چییە و ئەم دنیا چییە ساز بووە. ئەم پرسیارانە تەنیا خەیاڵ ئەتوانێ وەڵامیان بداتەوە، ئەم خەیاڵە لە سینەمای ئەنیمەیشێن و سورێئاڵ و سێ رەهەندی و تەنانەت دوو رەهەندیدا وەڵامەكانیانمان دەست دەكەوێت. ئەمەش دەگەڕێتەوە كە بینەری سینەمای ئەنیمەیشێن پەرەی سەندەوە و تەنیا منداڵ نییە و هەموو چین و توێچەككانی دیكەش خوازیارین.\n۸ ـ زۆرێك لە هونەرمەندانی رۆژهەڵاتی كوردستان بە بەربڵاوی سەرقاڵی بەرهەمهێنانی كورتە فیلمن و بوونەتە خۆراكی فێستیڤاڵە ناوخۆی و جیهانییەكان و لەم نێوەشدا هێندێ لە كەسان و كۆمپانیاكان دەڵاڵی دەكەن بۆ بەشداریی فیلمە كوردییەكان لە فیستیڤاڵە ناوحۆیی و نێودەوڵەتییەكان، یان هۆكاری ئەوەی كە فیلمی‌بڵیند یان كورتە فیلمی‌زۆرێك لە دەرهێنەرە كوردەكان پاش چەندین ساڵ هێشتا هەر خەڵات وەردەگرن، بۆ؟\nشارام عەلیدی: بەپێی ئەوەی كە ئاخۆ پێوانەی باش و خراپ ئەو خەڵاتانە كە ئەدرێن، ئایا ئەبێ قەبووڵ بكەین كە خەڵات زۆرە لەدنیا، بۆ وێنە هەر لە شاری سلێمانی و باشوور چەند خەڵات هەیە، لە خەڵاتی بلە (ئیبراهیم ئەحمەد) ەوە بگرە هەتا خەڵاتی دهۆك و كۆمپانیایەك كە بۆ نموونە بنێشت ئەفرۆشێت. كام لەمانە خەڵاتێكن كە دەیان ساڵ لەسەر كاری خۆی كاری كردبێت و كەسی شارەزا و پسپۆڕ و داوەری پڕۆفیشناڵی بواری سینەمای هەبێت و پێوەری هونەری دابنێت؟ ئەوە زۆر گرنگە كە لە شوێنێك ئۆكەی وەربگریت كە ئەو شوێنە بەهێزترین كەسەكان لەباری فەن، تەكنیك، بابەت و لایەنەكانی دیكەی سینەما و ئەدەبیات تێدا بەشدار بن و بڕیار لەسەر كاركەت بدەن. من بەشێكی زۆر لەو ناوەندانەم بەلاوە پەسند نییە، ناوەندی بەهێَز و پڕۆفێشناڵی سینەمایی نین. كە ئەو بڕیارە بدەن، بەڵام شوێنگەلی دیكەش هەن كە دادوەرەكانی ئەگۆڕدرێن و ئەوانەی بڕیار دەدەن یەك و دوو نین و دەیان كەسن و هەركامەشیان خاوەنی باوەڕێكی هونەرین كە ناكەونە ژێر كاریگەریی هیچ ئاڵوگۆڕ و فەزایەكی سیاسی و ئیحساسەوە. من هەم بۆ بەشێك لەم خەڵاتانە رێز و حورمەت دادەنێم و هەم لە هەندێ شوێندا فریوی ناخۆم و پێوەریشم بۆ زۆرە فیلمی‌دیكە هەیە كە بەشدار بووە و خەڵاتیشی نەگرتووە و زۆر لەوانەش كە خەڵاتیان وەرگرتووە بەهێزترە. بۆ وێنە عەلی حاتەمی‌كە دەرهێنەرێكی سینەمای ئێرانە كە هەم بە دراماكانی و هەم بە فیلمە ئاساییەكانییەوە سینەمایەكی ئێرانی ـ قاجاڕی جوانی پیشان داوە لەدوای شەڕی دووەمی‌جیهانی و دەورانی “موسەدق”ەوە هەتا دەگاتە بەرلە شۆڕشی گەلان ئێران چەندین فیلمی‌ساز كردووە كە ئەگەر بێت و توێژینەوەی كۆمەڵایەتی و وردیان لەسەر بكەیت، بە جوانی دەتوانی كاراكترەكان دەستنیشان بكەیت، كە چەند نەوە بووە، بازاڕ و كۆمەڵ چۆن بووە؟ ماڵ و ئامێرەكان چۆن بوون؟ ئەم سینەماكارە لە هیچ شوێنێ خەڵاتیشی وەرنەگرتووە. بەڵام كاری جوانی كردووە و لەلام زۆر بەڕێزە، ئەو توانیویە رێچكە و رێباز بۆ خۆی ساز بكات. هەرچەند سینەمای من لەگەڵ رێچكەی ئەو جیاوازیمان ئێرە بۆ ئاسمانە. یان كاتێك چاو لە كارەكانی یێلماز گونەی و بەتایبەت “میرات و میگەل” دەكەی هەست دەكەی، وێڕای زۆر خاڵی لاوازی تەكنینكی، بەڵام هەست دەكەی ئەم مرۆڤە ئەو هێرش و غەدرە بەربڵاوەی كەلە میللەتەكەی كراوە، ئەوی ناچار كردووە كە فیلم بەرهەم بهێنێ. دیارە بە رەوشت و كارەكانیدا. بەڵام كەسانی دیكەش هەن هەر بە ئاستی كارەكانی و هەڵسوكەوتی خۆیدا دیارە خەریكە بە زۆر خۆی ئەسەپێنێ و لە هەموو شوێنێك دەڵێ من دەرهێنەرم. من یەكەمم، من یەكەمی‌بێ ركابەرم، یان من دووەمی‌چی و فڵان و فیسارم. بەڵام ژۆرنالیستیشمان هەیە ئەڕوات گیانیشی دادەنێ و خۆی و جانتایەكە، لەدنیا زۆرن ئەم كەسانە، بەڵام ناڵێ من یەكەم، هەرچەند یەكەم بوون خۆشە و مافی بێ ئەملاو و ئەولای ئەو كەسانەیە كە زۆر باش كار دەكەن. من پێم وایە عەشق و بەرپرسیارەتی نازناو و خەڵات دروست دەكات، نەك تۆ وەك گۆرانبیبێژو سینەماكارێك لەپڕا بێژی سەركەوتووم و وێنەم نییە. هونەرمەندێك كە عاشق بێت، ناكەوێتە داوی ئەوەوە كە ئێستە ئەبێ خوڵقانێك بكات چەندین كەس وەلا بنێت و بیانخاتە پەراوێزەوە و خۆی ببێ بە یەكەم. ركەبەرایەتی لەكاتی كاركردندا نابێ بیكەیتە پێوەر و ئاسۆی روانینت، كە تۆ كارت كرد ئەگەر كارە باش بێت، خۆی ئەڕوات و وەكوو مەلێك ئەفڕێت و نامرێت و بێ پەساپۆرت سنوورەكان ئەبڕێت.\n۹ ـ هەست دەكرێ سینماكارانی بواری كورتە فیلمی‌رۆژهەڵات ئەوەندە كار بۆ بردنەووەی خەڵاتی فێستیڤاڵەكان و پێشبڕكێ دەكەن، ئەوەندە كار بۆ جەوهەر و رەساڵەتی سینەما و هونەر كار ناكەن، ئایا ئەمە راستە؟\nشارام عەلیدی: بەڕاستی كاركردن بۆ خەڵات و كاركردن بۆ عەشق دوو شتی لێك جودان، كاركردن بۆ ئەوەی كە تۆ خولیات هەیە، ئەم خولیایە من لە عەلی مەردانەوە فێری بووم، كاتێك كە زۆر منداڵ بووم كاسێتێكیان هێنابوو كە شتێكی زۆر دەگمەن و چیرۆكێكی خۆش دەگێڕێتەوە. ئەو وەك لە كاسێتی دەنگی خۆیدا گوێم لێ بووە، یەكەم جار لەناو تەپاڵداندا گۆرانیی چڕیوە و خۆی تاقیكردۆتەوە. بیرەوەرییەكی تری عەلی مەردانت بۆ بگێڕمەوە كە چۆن نوقمی‌دەنگ و لەحن و دەربڕین بووە. ئەڵێن كەسێك لە سلێمانی هەبوو كە كوردی هەمەدان بووە و بە زمانی فەهلەوییات و باوەڕی بەو رۆحانەیتەی سەردەمی‌باباتاهیر هەبووە و لە لێرە جەرگ فرۆش بووە و شارەزاییەكی زۆری لە مەقامی‌كوردی هەبووە و عەلی مەردانیش لە تەمەنی مێرمنداڵیدا ئەڕوات و لەلای داوای جەرگ ئەكات و دادەنیشی و ئەو كابرا جەرگ فرۆشەش عادەتی وا بووە لە كاتی باوەشێنی جەرگ و گۆشتەكەدا مەقام و گۆرانیی چڕیوە و ئەمیش لەسەر كورسیەك و لە تەنیشتی دانیشتووە و هەر گوێی گرتووە و داوای جەرگی كردووە و خواردوویە، ئەوەندە نوقمی‌سیحری دەنگ و دەربڕین و ئاواز و مەقامی‌ئەو كابرا بووە ئاگاری لەخۆی نامێنێ و خواردنەكەی لە ئەندازە دەردەچێ و كابراش دێت و ئەڵێ تۆ چی ئەكەی؟ چونكە ئەبینێ ئەم منداڵە بەتەنیا سی چل شیش جەرگی خواردووە و پاشان داوای لێبوردنی لێدەكات و دەڵێ من ئاگام لەخۆم نەماوە و هۆیەكەشی ئەوەیە كە خولیای دەنگی تۆ بووم و خۆم لەبیر كردووە. ئیتر ئەبێ بە مورید و شاگردی و هەندێ لەو شتە نایابانە لەو كابراوە فێر بووە. ئەمە یانی عەشق و بیرنەكردنەوە لەوەی كە تۆ ئەتەوێ چی بكەی، چونكە كاتێك شتێكی بەهێز ئەخوڵقێ كە تۆ ئاگات لێ نەبێ، یانی ئەوەندە ئەبێ نوقم بیت خۆت نەمێنی. بە واتایەك ئەگەر ئەتەوێ ببی بە بوون، ئەبێ بگەی بە نەبوون.\n۱۰ ـ یەكێك لە سیما دیار و رچەشكێنەكانی دونیای سینەمای كوردستان (ئەگەر هەمانبێ) “یێڵماز گۆنەی”یە، فەلسەفەی گونای لە سینەمادا چی بووە و كارەكانی چۆن دەنرخێنی؟\nشارام عەلیدی: ئەگەر بمەوێ لەبارەی ئەو مرۆڤە گەورە و خۆشەویستە كە یەكێك لە راستەقینەترین كەسەكانە لەبواری هونەری سینەما كە باوەڕی بە سەركەوتنی میللەتەكەی هەیە، قسە بكەم كاتیچكی زۆر دەبات. ئەو هونەرمەندە مەزنە ژیان و موڵك و هەموو شتێكی خۆی دانا، لە لووتكەی ناوبانگ و خۆشەویستیدا هەمووی دانا، من لە باكووردا دوو كەس بەلامەوە زۆر خۆشەویستن، “یێڵماز گونەی و ئەحمەد كایا” زۆر زەحمەتە لەوپەری خۆشەویستیی خەڵكدا بیت و زۆر سەروەت و سامانیش بڕژێ بەسەرتدا، بەڵام لەپێناو پێداگری و خۆڕاگری و دەستبەركردنی مافی نەتەوەكەت وا بكەی لەعنەتت بكەن و لەبەرچاو خەڵكەوە وەكوو ئەحمەد كایان لێبێت. كە من ئەو پێڵاوەی ئەخەمە سەرسەرم. ییڵماز لەبەر ئەوەی خۆی ئەكتەر بووە ئەزموونی كامیرای زۆر كەسی هەبووە، ئەو ئەكتەربوونەی زۆر شتی پێبەخشیوە و ئەمەشی هێناوەتە ناو سینەماكەی. یەك لە شتە باشەكانی فیلمی‌ییڵماز ئەكتی بەهێزی تێدایە. لەلایەكی دیكەشەوە زیرەكیی ییڵماز لە گرتنی ریئەكشێندا، بەتایبەتی لە فیلمەكانی مێگەل، مەرسیە و لە زۆربەی فیلمەكانیدا یەكێك لە واژۆكانی ییڵماز گونەی گرتنی ریئەكشێنە، نەك ئەكشێن، یانی ئەوكاتەی كە ئەكترە دەور نابینێت و ئاگای لەخۆی نییە تۆ وێنەی بگریت. من حەز دەكەم ئەگەر دەرفەت بگونجێ لە وۆركشۆپێكدا هەموو ئەو لەختانە دەربهێنرێت و باسی لێوە بكەم كە ئەو چۆن كاری لەسەریان كردووە.\nئەوە تەنیا تایبەت نییە بە ییڵماز و زۆر كەسی دیكەش ئەم كارەیان كردووە، بەڵام سەركەوتنی ییڵماز لەم كارەیدا بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە كە خۆی بەڕاستی ئەكتەرێكی بەتوانا بووە. ییڵماز بووە هۆی كردنەوەی پەنجەرە و رۆژنەیەكی نوێ لەناو سینەما بۆ بیركردنەوە لە دۆزی كورد، كە شێوازی سینەماكەی جیاواز بوو.\n۱۱ ـ یەكەمی‌فیلمی‌درێژی ئێوە “سرتە لەگەڵ با”یە، مەبەستەكانت یان خود مەبەستی سەرەكیت لە چێ كردنی ئەم فیلمە چی بوو؟ ویستت چی بپێكی؟\nشارام عەلیدی: یەكەم ئامانجم لە فیلمی“سرتە لەگەڵ با” بێگومان روون و ئاشكرایە، كە ئەویش بەجێهانی كردن و زیاتر خستنەڕووی پرسی ئەنفال و قڕكردنی كوردان بوو لە چاوی كامیرا و لەدووتۆی هونەری سینەمادا، هیوادارم بە ئەندازەی خۆم توانیبێتم ئەم ئامانجە بپێكم. چونكە من خۆم بە روونی هەستم پێكرد و لەو فێستیڤاڵانەی كە بەشداریم كرد، بەتایبەت ئیتاڵیا، ئەمریكای باشوور، چین و یایان و چەند وڵاتی دیكە لە رۆژهەڵات و رۆژئاوا بۆ یەكەم جار بوو، دەیانزانی لە عیراق و لەناو نەتەوەی كورد تاوانێكی لەم چەشنە (ئەنفال) بەدژی نەتەوەی كورد بەڕێوە چووە و پێم وایە كاریگەریی خۆی هەبووە.\n۱۲ ـ خەڵكانێك لە كوردستانی عێراق لەو باوەڕە دان لە فیلمی“سرتە لەگەڵ با” فیلم كراوە بە قوربانیی فۆرم، وەڵامی‌ئێوە بەم رەخنەیە چیە؟\nشارام عەلیدی: بەكارهێنانی شێوازێك كە ئەگەر بێت و فۆرم و دیزاین تێیدا بەهێز بێت، رەنگە جاری یەكەم هەست بە شیرینیی زۆر بكەی، بەڵام ئەمە زۆر ناخایەنێ و پێش لەم كارە، ئەو شیرینی و چایەی كە خوراوە تام و بۆنێكی دیكەی هەبووە. بەردەوام بوون لەسەر ئەمە موشتەری و جەماوەری خۆی كۆ دەكاتەوە، ئەو جەماوەر رۆژ لەدوای رۆژ بەسەدان و هەزاران كەسی پێ زیاد دەبێت كە حەزیان لەو جۆرە روانینەیە كە من یان كەسێكی تر بۆیان ساز دەكات. من جۆرە خواردنێكیان بۆ ساز دەكەم كە جیاوازە، بەڵام ئەو پێشتر هەر خواردنی چەور و سوێری خواردووە، ئێستا ئەمن شێوازێكی تر لە خواردنی بۆ ساز دەكەم كە پێی نامۆیە. ئەم خواردنە ئەبێ چاوەڕێی زەمەن بین، یانی زۆر سینەماكاری دیكەش هەبوون كە كاریان لەسەر فۆرم كردووە و بەهێزیش دەركەوتوون. هەڵبەتە ئەم مەسەلەیە لە شیعریشدا هەیە. بۆ نموونە مەولەویی كورد شاعیری فۆرمالیستە و حافزیش شیعری فۆرمالیستە، ئێمە بۆ دەبێ پێشی بگرین كە دەبێ وەكوو سەعدی شیعر بڵێت. سینەمای فۆرمالیستی، سینەمایەكە كە تێیدا گرافیك بەهێزە، رەنگ و فۆرم و دووپات كردنەوە و چنین و ئەم شتانەی تێدا بەهێزە. ئەم سینەمایە بەڕای من پێشتر لەلای ئێمەش نەناسراو نەبووە، من ئێستاش هەستی پێدەكەم لەوناو كورتە فیلم و فیلمی‌درێژیشدا ئەم رێچكەیە كراوەتەوە. ئەگەر باش نەبوایەت نموونەكانت نەدەبینی كە بەرلەمە نەبوون. دوای زەمەن و نەوەیەەكی تر كە ئێمە نەمێنین، زیاتر گەشە دەكات و باسی لێوە دەكرێت. یەك لەو شاعیرانەی كە لە شیعردا زۆر گرنگیی بە فۆرم داوە مامۆستا شیركۆ بێكەسە و دەبێ سینەماكارانی كورد دەستی بۆ بەرن. لە سینەمای جیهانیشدا نموونەی زۆرمان هەیە وەكوو: ئەنجۆلۆپۆس، پاراژانۆف، تەنانەت لەناو سینەما “ئۆزۆ و كرۆساوا”شدا مەسەلەی فۆرم و گرافیك زۆر زەقە. ئەمە دەبێ بسپێردرێ بە زەمەن و كات و دەبێ ئەوەش بزانین هەر شتێكی نوێ كە دێت لە سەرەتاوە لەناو جەماوەر بە باشی وەرناگیرێت و سروشتیشە كە دژایەتییان دەكرێت. نیما یۆشیج باوكی شیعری نوێی فارسی دەڵێ: “هەر رەوتێكی نوێ دوژمنێك لەگەڵ خۆی دێنێت” لەبەر ئەوەی كە ئەو پێشتر ئەزموونی نەكردووە، دژی ئەوەستێتەوە، بەڵام كە قەبووڵی بكات، پاشان ئیتر لە مێشكیدا ئەبێ بە كلاسیك و لەلای ئاسایی دەبێتەوە.\n۱۳ ـ كاك شارام دوو رۆژ لە سلێمانی بوویت و لە یادی ییڵماز گونەی سینەماكاری ناوداری كورددا بینەری چەند كورتە فیلمی‌تازە بوویت، بەگشتی ئەو فیلمانە لە چ ئاستێكدا بوون، چونكە هەندێكیان بەهێز و هەندێكیشیان لاواز بوون، وەك دەركەوت تەنانەت كورتە فیلمە لاوازەكانیش لە چەندین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیدا خەڵاتیان مسۆگەر كردووە، ئایا فێستیڤاڵەكان لاواز بوون یان كورتە فیلمەكان؟\nشارام عەلیدی: دوای ئەوەی كە فیلمەكان كۆتاییان پێهات، من هەندێ هەڵسوكەوتم بینی كە بەتەواوەتی رەتكردنەوە و بڕیاری موتڵەق بوون كەلە ئاستی بەرزدا نەبوون. بەڕاستی ویست و داخوازی خەڵكیش وەك یەك نین و ئیتر دۆخیش گۆڕاوە و خەڵك ئەمڕۆ بەم هەموو ئیمكاناتە تەكنۆلۆژیەی كە هەیە، شتی باشیش دەبینێ. بەڵام من كە پێشتر ئەزموونی یەكەم فێستیڤاڵی كورتە فیلمی‌باشوورم هەبوو، بە بەراورد لەگەڵ ئەوكاتە دەبوا زۆرتر گەشەی كردبا، بەڵام‌هاوكات تەكنیك و فۆرم و زۆر هونەری نوێم بینی. ناسینی گرامەری سینەمایان تێدا بەدی ئەكرا، لەناو تاك و ترووكیاندا شتی سەیروسەرمەشم بینی. شتی وای تێدا بوو كە لە زمانی كلاسیكی سینەما لای دابوو، یانی زمانی تایبەتی خۆی هەبوو، یانی بیرۆكەی وات دەبینی كە پەیوەندیی بە سینەماوە نەبوو، یەكێك لە كێشەكان ئەمە بوو. لاوازیی سیناریۆش یەكێك لە كەموكۆڕییەكان بوو، كە ئەمە تەنیا تایبەت بە كورد نییە و لە ئاستی دنیاش ئەم گرفتە هەیە.\nزۆر توخمی‌دراماشیان تێدابوو، مەسەلەی دەنگ و ناسینی میزانسن و كەڵك وەرگرتن لە مۆسیقا بوو. یەكێك لە كێشە گەورەكان جیالە مەسەلەی بیرۆكە كە بەڕاستی ئەگەر ئاوا بڕوات حەیفە ئەو وزە و توانایی و كات و هەزینانە بەخسار ئەڕوات. ئەم كات و دەورەیە ئەفەوتێ، ئەبێ ئەم زەمەنە بپارێزین و كەڵكی لێوەربگرین، چونكە زمان راناوەستی و نەوەیەكی تر و كەسانی دیكە دێن، چونكە لەناو شەپۆڵی نەوەكانی دیكەدا ئەبیت بە ژێرەوە. چونكە یەكەم خاڵی پێكان و كەوتن دەگەڕێتەوە بۆ سیناریۆ، هەندێ لە بیرۆكەكان بیرۆكەی كورتە فیلم نەبوون و هی درامای زنجیرەیی بوون. ئەویش لەژێر كاریگەریی درامای میسری و عەرەبیدا بوون. مەسەلەیەكی تر رووخان و كوشتنی چێژە كە تەلەفزیۆن و راگەیەنەكان بەم بەرهەمە زۆر خراپ و لاوازانە لێرە دروستیان كردووە. بەڕاستی هەندێ خەساریان بەبار هێناوە یەكەم مەسەلەی دیالۆگ و بیرۆكە و سیناریۆ، دووەم ئەكتەرە ناسراوەكان هەموویان بەو زنجیرە درامایانەوە ئەنفال كراون. با هەر ئەو كەسانە لەناو فیلمێكی زۆر باش و بەرزدا دەور ببینن ئەوكات دەزانی چۆن زێڕت لە قوڕ دەرهێناوە. ئەو هەموو ئەكتەرە شارازا و پسپۆڕانە لە هەولێر و سلێمانی هەیە، نابێ بە دراما بیانكەنە قوربانی، چونكە كاتێك دێنە ناو كورتە فیلمەكانیش هەر بەو چەشنە كار دەكەن. هەرچەند هەندێكیان دەوری باشیان گێڕا. لەناو ئەو كۆمەڵە كورتە فیلمانەدا چێژی باشم وەرگرت.\n۱۴ ـ نوێترین كار و پڕۆژەی كاری سینەماییت چییە و ئەگەر بكرێ باسی لێوە بكەی؟\nشارام عەلیدی: یەك لەو پڕۆژە تازانەی كە بەدەستمەوەیە، فیلمی“ئەو گۆڕستانە….”یە كە باسی “دەوڵەت ـ میللەت”ی كورد دەكات، ماوەی پێنج ساڵە خەریكی نووسینی بووم، ئەم سیناریۆیە یەكێك لە دە سیناریۆی هەڵبژاردەی ۲۰۱۲ فیلمی‌درێژی دنیا بووە لە فێستیڤاڵی كەن. نزیك بە ۶۵% لە باجێتەكەی فەرەنسا قەبووڵی كردووە بۆ فێستیڤاڵی كەن دەبێت. من ماوەی یەك ساڵ زۆرم هەوڵ دا لەلایەن حكومەتی هەرێمەوە پشتیوانیی فەرمی‌و یاسایی بكرێت، پاشان لە ئەنجومەنی وەزیران كیتابەكەمیان گوم كرد و ئێستاشی لەگەڵ بێت ئەو واژۆیەیان بۆ من نەكرد. چەندین ئەكتەری بەناوبانگ لەناو ئەم فیلمەدا دەور دەبینن. كارێكی زۆر گەوەریە.\nكارێكی دیكەم كە بەدەستەوەیە بەناوی “بیرەوەرییەكانی ئەسپێكی رەش” و بڕیارم داوە لە ماوەی یەك مانگ و نیوی داهاتوودا تەنانەت بە داواكردن لە خەڵكیش بێت كە یارمەتیی ئەم فیلمە بدەن. كە بەشێكی لە باكوور و بەشێكی دیكەشی لە باشوور وێنەی دەگیرێت. لەخۆیدا بیرۆكەیەكی مرۆیی و نەتەوەیی هەیە و بۆ ئێستا و دۆزی ئێستای كورد بە پێویستم زانیوە ئەو فیلمە بەرهەم بهێنم. بەڵكوو بتوانم سپیۆنسەرێكی باش بدۆزمەوە كە بتوانم پاش مان و نێوێكی تر دەستی پێبكەم. هەر لێرەوە داوا دەكەم هەر لایەنێك بەڕاستی بتوانێت پشتگیری و پشتیوانیی لێبكات، ئێمە بە باوەشێكی كراوەوە پێشوازی لێدەكەین.\nرۆژهه‌ڵات سینه‌مای کوردی ُشارام عه‌لیدی شه‌ریف فه‌لاح شوان عه‌تۆف یه‌لماز گۆنای\t2016-10-10\nبرچسبرۆژهه‌ڵات سینه‌مای کوردی ُشارام عه‌لیدی شه‌ریف فه‌لاح شوان عه‌تۆف یه‌لماز گۆنای


سەردانەکەی پاپا سیاسی یا مەزهەبی؟ - باسک نێت\nدەستپێك/ نوسەران/سەردانەکەی پاپا سیاسی یا مەزهەبی؟\nBalen Ibrahim 2021-03-05\nن/لیلی علی عبدالعزیز\nماوەیەکە میدیاجیهانی و ناوخۆییەکان بە گرنکی یەوە باس لە سەردانی ڕێبەری کاسۆلیکەکانی جیهان دەکەن بۆ عێراق،وەئەم سەردانە بە ڕوداوێکی مێژویی وەسف دەکەن،کە بڕیارە سبەینێ هەینی 5ی (مارس) بێتە عێراق و لەگه شتێکی سێ ڕۆژەدا چەند پەیامێک بگەیەنێت،\nپاپا دوای دابەزینی لە بەغدای پایتەخت سەردانی هەریەک لەشارەکانی نەجەف و ئور و موسڵ و هەولێر دەکات.\nهەرچەندە بەهۆی دووبارە دەنگۆی بڵاوبونەوەی کورۆناو موشەکبارانەکانی ناوچەی سەوزو چەند ند ناوچەیەکی تر،هەندێک بۆچون هەبو لەسەر ئەگەری دواخستنی سەردانەکەی بەڵام لە نوێترین ڕاگەیەنراوی ڤاتیکاندا دڵنیایی درا بەوەی پاپا لە کات و وادەی خۆیدا ئەو سەفەرە مێژوییە ئەنجام دەدات.\nیەکێک لە گرنگترین وێستگەی سەردانەکەی لەماوەی ئەو سێ ڕۆژەدا کە میدیاکان بەگرنگی باسی لێوەدەکەن بەتایبەت میدیا شیعیەکان سەردانیکردنی نەجەف و دیداری پاپایە لەگەڵ سیستانی گەورە مەرجەعی شیعە\nبەووتەی ڕەحمان عامری باڵیۆزی عێراق لە ڤاتیکان لەو دیدارەدا پەیماننامەیەکی هاوکاری و ڕێککەوتنی ئایینە جیاوازەکان واژۆ دەکرێت،\nبەڵام میدیاکانی کۆماری ئیسلامی ئێران لە زمانی نوسینگەی سیستانی یەوە ڕایانگەیاند کە واژۆی هیچ ڕێککەوتن و بەڵێننامەیەک لە ئارادا نیەو قسەکانی سەفیری عێراق لە ڤاتیکانیان ڕەدکردەوە.\nپەیڕەوانی شیعە سەردانی پاپا بۆلای سیستانی و چاوپێکەوتنی لە ماڵی تایبەتی خۆیدا بە گرنگ و ەسف دەکەن و دەڵێن تا ئێستا پاپاسەردانی هیچ ڕێبەرێکی مەزهەبی لە ماڵی تایبەتی خۆیدا نەکردوە و لە مێژودا ڕوی نەداوە.\nئەم سەردانەی پاپا لەسەر پێشنیاری ساکۆ ی ڕێبەری کەمینە کلدانیەکانی عێراق و جیهانە بوەو لەسەرپێشنیاری ئەو حکومەتی عێراق داوەتی ڕێبەری کاسۆلیکەکانی جیهان دەکات.\nبێگومان سەردانی پاپای تەمەن 83ساڵ و بڕینی 1500کم بۆ عێراق و بونی مەترسی داعش کە نزیکەکانی پاپا بەگه شتێکی مەترسیدار باسی لێوەدەکەن، هەروا ناکرێ بێ ئامانج و وەک گەشتێکی مەعنەوی لێی بڕوانرێت،بەڵکو لەناو ئاخنیدا ئاماژەی زۆر هەڵدەگرێت.\nوەبیرمان نەچێ ڤاتیکان دەوڵەتەو لە پرسە سیاسیەکاندا سەنگی هەیە بۆیە ناکرێ تەنها بە سەردانێکی مەزهەبی تەماشاو شیکاربکرێت،گەورەتر لەوە دەکرێ ڕەهەندێکی سیاسی گرنگی هەبێت.\nوە دەبێت ئەوەش بزانین ژمارەی مەسیحیەکان لەعێراقدا بەڕێژەیەکی بەرچاو کەمی کردوە بەجۆرێک لەدوای 2003و جەنگی عێراقەوە ژمارەیان لە یەک ملیۆن و پێنج سەد هەزار کەسەوە بووەتە نزیکەی 400هەزار کەس ،ئەم دابەزینە بەرچاوەش یەکێ لە مەغزاو هۆکارەکانی سەردانەکەی ڕێبەری کاسۆلیکەکانی جیهان بۆ عێراق ڕوونتر دەکاتەوە.\nبەتایبەت کاتێک لەدواپەیامیداپاپا فرانسیس دەڵێت: “خوشک و برا کریستیانە ئازیزەکان، ئەوانەی لەنێو جەرگەی نەھامەتییە ھەرە سەختەکاندا دەستبەرداری باوەڕتان نەبوون، بەوپەڕی پەرۆشییەوە جۆش و خرۆش دایگرتووم بۆ دیدارتان.” هەروەها رایدەگەیێنێت: “دەمەوێ باوەشی پڕ نەرمی کەنیسەکانتان بۆ بھێنم”.\nبێگومان ئەمە ڕەهەندێکی سەردانەکەیەتی ،لەدویەکی ترەوە\nبەهۆی باڵادەستی شیعە لە حوکمڕانی عێراق و سەنگ و قورسایی ئێرانیش وەک ووڵاتێکی شیعە مەزهەب بەسەر عێڕاڤ و ناوچەکەوە دەکرێ سەردانیکردنی شاری نەجەف وەک پایتەخت و قیبلەگای شیعەکان گرنگی و کاریگەری خۆی هەبێت،بەڵام ئایا ئاماسازی هەرێمی کوردستان بۆ پێشوازی گەرم لە پاپا هیچ لەمەسەلەسیاسی و ئابوری یەکانی دەگۆڕێت؟ یان تەنها دەستخۆشیەکە بەوەی لانکەی فرەئاینی و پێکەوەژیانە؟یاپێشوازیێەکە پەیامی هەولێرو نیازپاکی دەسەڵاتی حوکمڕانە بەوەی کوردستان لانکەیەکی ئاڕام بوە بۆ مەسیحیەکان.\nبەدیوێکی تردابڕوانین ،سەردانیکردنی شاری ئور وەک زادگای پێغەمبەر ئیبراهیم علیە السلام و گرێدانی بەگەشتەکەی 2019ی پاپا بۆ ٲبو ظبی و واژۆی بەڵگەنامەیی پێکەوەیی ئایینەکان لەگەڵ احمد الطیب ی شێخی الازهر وگرێدانی بە نوێژەبەکۆمەڵەکەی لەهەولێری پایتەختی هەرێمی کوردستان ئایا پەیام و بەڵگە نیە بۆ دروستکردنی (بیت ابراهیمی) و کۆکردنەوەی مزگەوت و کەنیسەو کڵێساو ئاتەشگا تێیداکە ساڵانێکە پلان و بەرنامەی بۆ دانراوە؟\nکەواتە ئەگەر بەکورتی کۆی کەینەوە\nموسڵ : وەک پاڵپشتی و بەهاناوە هاتنی مەسیحیەکانی عێراق\nنەجەف: دانپێدانان بەسەنگ و کاریگەری شیعە لەناوچەکە\nئور و هەرێمی کوردستان : هێنانی پەیامی دامەزراندنی بیت ابراهیمی و کۆکردنەوەی تەواوی ئایینەکان و تەماشاکردنی دینی پیرۆزی ئیسلامیش وەک ئەو ئایینە هەڵوەشاوانە کە ماوەیەکە لەچەند ووڵاتێکی عربی و کوردستانیش زەمینەسازی بۆ دەکرێت.\nمەغزا سیاسی و مەزهەبیەکانی سەردانەکەی پاپایە بۆ عێراق.\nوته‌بێژی بزووتنه‌وه:حیزبەکانی دەسەڵات بەری ڕەنجی ڕاپەڕینیان بۆخۆیان قۆرخکردووە\nلە نێوان موناقەسە و موزایەدەدا


ئیڤگینیا تۆرۆپتسیڤا: خەونی من ئەوەیە بەزووترین كات ببمە پاڵەوانی جیهان - رۆژنامه‌ی خه‌بات\nخەبات: هاوار مورتكەیی:- ئیڤگینیا تۆرۆپتسیڤا Toroptseva Evgeniya كچە شەترەنجزانێكی بەتوانای وڵاتی ئۆكرانیایە، تەمەنی تەنها 11 ساڵە و لەمسێ ئاستی تەمەنی جیاوازدا توانیویەتی پلەی دووە‌می وڵاتی ئۆكرانیا بەدەستبهینێت، لە دیمانەیەكی لاپەڕەی وەرزشی رۆژنامەی خەبات ئاماژە بۆ ئەوەدەكات كە خەونی گەورەی ئەو بەدەستهێنانی ناسناوی ئافرەتانی جیهانە.\nدەرفەتی زۆری لەپێشە\nئیڤگینا كە لە ساڵی 2010 لە شاری كیێڤ لەدایك بووە لەسەرەتادا دەڵێت: هەر زوو دایكم و برایەكەم فێری ئەو یارییەیان كردم، كە فێریش بوو هەموو ئاواتم ئەوبوو لە برایەكەم ببەمەوە، دواجار لەتەمەنی 6 ساڵیدا بەرەسمی بەشداری پاڵەوانێتی شەترەنجم كرد، هەروەها گوتی: هێشتا لەرووی شارەزاییەوە نەگەیشتووم بەوەی پێویستە، بەڵام دەرفەتی زۆرم لەپێشە و وەك سەرەتایەكیش باشم دەستپێكردووە، لە ئاستی تەمەنەكانی خوار 8 و 10 و 12 لە یاری كلاسیك توانیومە پلەی دووەم لە پاڵەوانێتیی سەر ئاستی ئۆكرانیا بەدەستبهێنم.\nدواتر ئیڤگینیا تۆرۆپتسیڤا لەبارەی شەترەنج و خەونی داهاتووی گوتی: شەترەنج یارییەكی زۆر بەسوود و گرنگە، بەتایبەتیش بۆ گەشەی مێشك، لەشەترەنجدا كاتێك دەبەمەوە خۆم بە لێهاتوو دەزانم بەڵام كە دەدۆڕێنم بەپێچەوانەوە، بەڵام ئەوەی من دەمەوێت یاریكردنی شەترەنج، بەگشتی شەترەنج جیهانێكی جیاوازە و شەترەنجیش جیهانی منە، هەروەها گوتی: تا ئێستا ئەوەی ویستوومە بۆم نەڕەخساوە، بەڵام بێئومیدیش نیمە و هەوڵ دەدەم ئەوەی مەبەستە پێی بگەم، خەونی منیش ئەوەیە لە داهاتوویەكی نزیكدا ببمە پاڵەوانی ئافرەتانی جیهانی.\nبابه‌تی پێشوو خیانەتی 16ی ئۆكتۆبەر رۆژی (یەهودا) بوو … كەركوك لە خاچ درا\nبابه‌تی دواتر سەرۆك بارزانی پێشوازی لە سەرۆكی هاوپەیمانێتیی عەزم دەكات


ئەفسەرێك بە تۆمەتی رۆتین دەدرێتە دادگا - اخبار العراق\nاخبار العراق » كوردى » ئەفسەرێك بە تۆمەتی رۆتین دەدرێتە دادگا\nئەفسەرێك بە تۆمەتی رۆتین دەدرێتە دادگا\nئەفسەرێك لە بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی هاتوچۆی كەركوك درایە دادگا، بەتۆمەتی رۆتین لە كارەكەیدا، ئەوەش دوای پێكهێنانی لیژنەیەكی ئەنجومەنی پارێزگای كەركوك هات لەسەر ئەو بەڕێوەبەرایەتییە.\nئازاد جەباری، سەرۆكی لیژنەی ئەمنی لە ئەنجومەنی پارێزگای كەركوك بە (كەركوك ناو)ی وت “ئەو ئەفسەرە لە بەڕێوبەرایەتی پۆلیسی كەركوك رۆتینی دروستدەكرد لە بەردەم رایكردنی مامەڵەی هاوڵاتیان، بۆیە درایە دادگاو بە سزای خۆی دەگات… ئێمە لە هیچ كەس قبوڵناكەین رۆتینات ئەنجامبدات”.\nلیژنەكەی ئەنجومەنی پارێزگا لە هەفتەكانی رابردوودا سەردانی بەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی كەركوكی كردو ئەمڕۆش دووشەممە 6-2 بەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی كەركوك “لابردنی” رۆتینی لە رایكردنی مامەڵەی هاوڵاتیان خستە بواری جێبەجێكردنەوە.\nرائد عامر نەریمان، ئەفسەری مۆڵەت‌و تۆمار لە بەڕێوبەرایەتی هاتوچۆی كەركوك بە (كەركوك ناو)ی وت “بە بڕیارێكی بەڕێوەبەرایەتی گشتی هاتوچۆی كەركوك رۆتین لە بەڕێوەبەرایەتییەكەیان لابراو لە ئێستادا كارئاسانییەكی زۆر بۆ هاوڵاتیان‌و شۆفێران دەكرێت لەڕایكردنی مامەڵەكانیان”.\nوتیشی “لە ماوەی رابردوودا ئۆتۆمبێلێك بۆ پێدانی تابلۆ لە بەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی كەركوك چوار جار كاری پشكنینی بۆ دەكرا، بەڵام ئێستا تەنها یەكجار پشكنینی بۆ دەكرێت”.\nهەروەها ئەگەر شۆفێرێك مەرجەكانی پێدانی ساڵانەی ئۆتۆمبێل جێبەجێبكات‌و هیچ كێشەیەكی یاسایی نەبێت بۆ پێدانی ساڵانەكەی، ئەوا “یەك كاتژمێری پێویستە، ئەمەش لەكاتێكدایە كە لە ماوەی رابردوودا چەندین رۆژی دەخایاند”، رائد عامر نەریمان وای وت.\nبەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی كەركوك یەكێكە لە بەڕێوەبەرایەتییە قەرەباڵغەكانی شارو رۆژانە هاوڵاتییەكی زۆر بە مەبەستی رایكردنی مامەڵەكانیان سەردانی دەكەن، ئەوەش ئەستەنگی لە بەردەم رایكردنی مامەڵەی هاوڵاتیان دروستكردووە.\nلە بارەی ئەوەی ئایا رۆتینان لەو فەرمانگەیە كۆتایی دێت؟ ئازاد جەباری وتی “ناتوانین بڵێین بە تەواوەتی رۆتین و فەساد بنبڕكراوە، بەڵام ئەوەی ئەنجامدراوە هەنگاوێكی باشەو ئێمەش كاردەكەین بۆیی‌و بەردەوامبێت”.


له وتووێژێكی ژیار محه‌مه‌د له‌به‌شی كوردی ده‌نگی ئه‌مریكا له‌گه‌ڵ عه‌لی حه‌مه ساڵح ئه‌ندامی شاندی دانوستانكاری بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان له‌گه‌ڵ پارتی دیموكراتی كوردستان بۆ پێكهێنانی حكومه‌تی نوێی هه‌رێم، هه‌روه‌ها سه‌رۆكی فراكسیۆنی ئه‌و حیزبه له‌په‌رله‌مانی هه‌رێمی كوردستانی\_عیراق، له‌وه‌ڵامی ئه‌و پرسیاره‌ی ئایا كادیرانی خواره‌وه و ده‌نگده‌رانتان ده‌یزانن حیزبه‌كه‌یان داوای چ پۆستێكی كردووه؟عه‌لی حه‌مه سالح به‌م شێوه‌یه وه‌ڵامی ئه‌م پرسیاره‌ی دایه‌وه و تی" ئه‌وان هه‌ر پێویست نیه بیزانن چونكه ئه‌مه دانوستانه دواجار ناكرێت هه‌موو وه‌ره‌قه‌كان له‌ڕێگای ڕاگه‌یاندنه‌وه بخه‌یته‌ڕوو به‌ڵام به‌دڵنیایی ئۆرگانه فه‌رمیه‌كانی خۆمان ده‌زانن كه گه‌یشتینه شوێنێك ئه‌وكات ئه‌نجامه‌كه‌ی بۆ هه‌مووان ئاشكرا ده‌كه‌ین، وتیشی: باسی ده‌ركردنی وه‌زیره‌كانمان و ڕێگری له‌سه‌رۆكی په‌رله‌مان و دۆسیركی كاك نه‌وشیروان به‌هیچ جۆرێك ل گفتوگۆكانی پێكهێنانی حكومه‌تدا نه‌كراوه پارتی پێی وتوین" جدین و مه‌به‌ستمانه گۆڕان به‌شداری له‌حكومه‌تدا بكات، هه‌روه‌ها ڕه‌تی كرده‌وه: داوای گره‌نتییان كردبێت بۆ ده‌رنه‌كردنه‌وه‌ی وه‌زیره‌كانیان و وتی" له‌سیاسه‌تدا گه‌ره‌نتی نیه، ئێمه و پارتی له‌ڕابردودا زۆرمان به‌یه‌كتر كردووه به‌ڵام ئێمه دوژمنی یه‌كتر نین ئه‌وه‌ش وێستگه‌یه‌ك بو له‌سیاسه‌تدا ئه‌و شتانه‌ش (وارده)،ڕه‌تیشیده‌كاته‌وه" له‌كۆبونه‌وه‌كانیان له‌گه‌ڵ پارتی دیموكراتی كوردستان باسی ده‌ركردنی وه‌زیره‌كانیان و ڕێگری كردن له‌سه‌رۆكی په‌رله‌مان و داخستنی په‌رله‌مان یا دۆسیه‌كی نه‌وشیروان مسته‌فا كرابێت، وتیشی" ئه‌وه وێستگه‌یه‌ك بوو ئه‌و شتانه"وارده"، هه‌روه‌ها ده‌ڵێت" بۆ من ئۆپۆزسیۆن بوون بژارده‌یه‌كی خۆشه‌خه‌ڵك هه‌موو ڕۆژێك بڵێ "عه‌لی" زۆر ئازایه و زۆر ئه‌وه و ئه‌وه ...... "ه‌یه ." له حكومه‌ت به‌شدار بێت گۆڕان یاخود نا به‌رده‌وام ڕه‌خنه‌ی خۆم ده‌گرم،"ئاینده ئه‌مه ده‌سه‌لمێنێت." له‌وه‌ڵامی ئه‌و پرسیاره‌ی ئایا ئه‌گه‌ر گۆڕان بچێته حكومه‌ته‌وه ماڵئاوایی له ئۆپۆزسیۆن بوون ده‌كات؟ عه‌لی حمه ساڵح به‌پێكه‌نینه‌وه وتی" ئه‌وه پرسیارێكی زۆر سه‌یره، واته حیزبێك بچێته ده‌سه‌ڵاته‌وه ئیتر ئۆپۆزسیۆن چیه واتای.!؟"، هه‌روه‌ها له‌باره‌ی كۆبونه‌وه‌یان له‌گه‌ڵ پارتی و ڕه‌خنی هه‌ندێك له هه‌ڵسوڕاوانی گۆڕان عه‌لی حه‌مه ساڵح وتی: كاك نه‌وشیروان حكومی سێداره‌ی هه‌بوو لای به‌عس كه‌چی له‌گه‌ڵیان كۆبوه‌وه."\nپارتی پێیان وتین جدین و مه‌به‌ستیانه گۆڕان به‌شداری حكومه‌ت بكات."\nله‌سه‌ره‌تای وتووێژه‌كه‌دا عه‌لی حه‌مه‌ساڵح وتی" ئێمه له‌گفتوگۆكاندا زۆر به‌ڕوونی به‌پارتی-مان وتووه ئه‌مه به‌رنامه ،ئه‌مه‌ش پێوه‌ر و به‌ركه‌وته‌كانمان به‌پێی ئه‌وه‌ی ئه‌نجامه‌كان وه‌رده‌گرین بڕیار لای لیژنه‌ی دانوستان نیه به‌ڵكو ده‌یبه‌ینه‌وه جڤات له‌وێ له‌سه‌ر بنه‌مای ئه‌و ئه‌نجامه جڤات به‌زۆرینه بڕیار ده‌رده‌كات."\nوتشی"هه‌موو ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌پێشتر هه‌مان بووه داواكاری خۆمان بووه له‌بابه‌تی نه‌وت، هێزی چه‌كدار، موچه كردومانه‌ته به‌رنامه‌یه‌ك له‌گه‌ڵ ٠سه‌قفێكی زه‌مه‌نی- كاتی دیاریكراو) له‌گه‌ڵ بنه‌مایه‌ك بۆ سه‌رجه‌م پۆسته‌كان تا ئێستا دوا وه‌ڵاممان وه‌رنه‌گرتۆته‌وه له‌سه‌ر بنه‌مای دوا وه‌ڵامی ئه‌وان ئێمه‌ش بڕیاری خۆمان ده‌ده‌ین.، ئه‌وه‌ی كه‌خۆیان پێیان وتوین پارتی پێیان وتوین جدین و مه‌به‌ستیانه گۆڕان به‌شداری حكومه‌ت بكات."\n"كادیرانی گۆڕان هه‌ر پێویست نیه بیزانن داوای چ پۆستێكمان كردووه."\nله‌وه‌ڵامی ئه‌و پرسیاره‌ی بزوتنه‌وه‌ی گۆران داوای چ پۆستێكی كردووه؟ عه‌لی حه‌مه ساڵح وتی: پێویست ناكات لێره باسی بكه‌م، به‌ڵام له‌به‌ڕێوه‌به‌ری گشتیه‌وه تا سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم پۆلێنی پۆسته‌كانمان كردووه و به‌پێی به‌ركه‌وته‌ی خۆمان داوای ده‌كه‌ین ئۆرگانه‌كانی خۆمان ده‌زانن داوای چ پۆستێكمان كردووه.\nبه‌ڵام ئایا كادیرانی خواره‌وه و ده‌نگده‌رانتان ده‌یزانن حیزبه‌كه‌یان داوای چ پۆستێكی كردووه؟\nعه‌لی حه‌مه سالح به‌م شێوه‌یه وه‌ڵامی ئه‌م پرسیاره‌ی دایه‌وه و تی" ئه‌وان هه‌ر پێویست نیه بیزانن چونكه ئه‌مه دانوستانه دواجار ناكرێت هه‌موو وه‌ره‌قه‌كان له‌ڕێگای ڕاگه‌یاندنه‌وه بخه‌یته‌ڕوو به‌ڵام به‌دڵنیایی ئۆرگانه فه‌رمیه‌كانی خۆمان ده‌زانن كه گه‌یشتینه شوێنێك ئه‌وكات ئه‌نجامه‌كه‌ی بۆ هه‌مووان ئاشكرا ده‌كه‌ین."\nڕاشیگه‌یاند" ئێمه نه دیلی پارتی-نه یه‌كێتی-نه‌هیچ كه‌سین دیلی ئه‌و به‌رنامه‌یه‌ی خۆمانین كه‌چه‌ند ساڵه هه‌وڵی بۆ ده‌ده‌ین خۆپیشاندانی له‌پێناودا ده‌كه‌ین ئێستا داومه‌نه‌ته لایه‌نی به‌رامبه‌ر چاوه‌ڕێی وه‌ڵامی ئه‌وانین چۆنیه‌تی جێ به‌جێ كردنی یاخود نا یا شێوازی له‌سه‌ر ئه‌و بنه‌مایه بڕیاری خۆمان ده‌ده‌ین."\nجیاوازی نێوان به‌رنامی بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان له 2013 - 2019 به‌شداریكردن له‌حكومه‌ت\nسه‌باره‌ت به‌جیاوازی به‌رنامه و داواكاری بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان له 2013 له‌گه‌ڵ ئێستا وه‌ك پاساوی به‌شداریكردن له حكومه‌ت؟\nعه‌لی حه‌مه ساڵح وتی"جیاوازی هه‌یه ئه‌وكات سه‌رۆكی حكومه‌ت به‌رنامه‌ی گۆڕانی له شێوه‌ی ڕاپۆرتێكدا خوێنده‌وه به‌ڵام ئه مجاره جیاوازه (سێكته‌ر-سێكته‌ر) هه‌مووی كات و میكانیزمی تێدایه، ئه‌وه‌یه كه ئێمه داوامانكردووه، ئه‌گه‌ر جێ به‌جێ نه‌كرا ئه‌وا هه‌نگاوی دووه‌م دێته پێش و جارێكی تر له‌گه‌ڵیان داده‌نیشینه‌وه."\nواته هه‌نگاوی دووه‌متان چیه به‌ڕوونی ئه‌گه‌ر به‌رنامه‌كه جێ به‌جێ نه‌كرا؟\nئه‌ندامه‌كه‌ی شاندی دانوستانكاری بزوتنه‌وی گۆڕان وتی" بێگومان ئه‌وكات میكانیزمی خۆمان دامانناوه بۆ كاتی خۆی."\nله‌وه‌ڵامی ئه‌و پرسیاره‌ی بۆچی بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان و خۆت به‌م شێوازه وه‌ڵام ده‌ده‌نه‌وه له‌كاتێكدا پێشتر خۆتان داوای "شه‌فاف" بوونی كۆبونه‌وه‌ی "ژووره تاریك-ه‌كانتان " ده‌كرد له پارتی و یه‌كێتی؟\nعه‌لی حه‌مه ساڵح ده‌ڵێت" ئێستاش هه‌مان داواكاریمان هه‌یه، ئێمه له 90% ی شته‌كانمان باسكردووه، له‌هه‌موو دنیا-شدا له 100% باس ناكرێت تا نه‌گه‌نه ڕێكه‌وتن هه‌ركات گه‌یشتینه ڕێكه‌وتن هه‌موو شته‌كان باس ده‌كه‌ین، به‌ڵام "ئسلوبی" دانوستان وایه له دیموكراسیترین وڵاتی دنیا له 100%ی هه‌موو شته‌كان باس ناكرێت تا نه‌گه‌نه ڕێكه‌وتن، چونكه جیاوازی په‌یامنێر و سیاسی ئه‌وه‌یه په‌یامنێر هه‌موو زانیارییه‌كان بڵاوده‌كاته‌وه به‌ڵام ئێمه سیاسه‌ت ده‌كه‌ین و پلانی خۆمان هه‌یه، ئێستا خه‌می من ئه‌وه‌یه به‌ڵام كه‌گه‌یشتینه ئه‌نجام به‌ڵی ده‌بێت 100%ی ئه‌نجامه‌كه بڵاوبكه‌مه‌وه."\nو تیشی" ئه‌گه‌ر تێڕوانینی گۆڕان گۆڕا له‌به‌رامبه‌ر ئه‌و داوا سه‌ره‌كیانه‌ی هه‌مانه ئه‌وكاته حه‌قه ڕه‌خنه‌ی گۆڕان له من بگرن،واته به‌رنامه‌كه لای ئێمه ستراتیژه نه‌ك له‌گه‌ڵ كێ داده‌نیشین یا دانانیشین ، ئه‌مه‌یان نا چونكه سیاسه‌ت له‌سه‌ر بنه‌مای ڕق و كین ناكرێت، هه‌ر كه‌ده‌چیته گرده‌كه وته‌یه‌كی كاك نه‌وشیروان هه‌یه كه نوسراوه " ئێمه سیاسه‌ت له‌سه‌ر بنه‌مای بوغز ڕق و كینه بنیاد نانێین" ، سیاسه‌ت له‌سه‌ر بنه‌مای به‌رنامه‌كه‌ی خۆمان بنیاد ده‌نێین."\n" دۆسێكه‌ی نه‌وشیروان مسته‌فا، كاك نه‌وشیروان حكومی سێداره‌ی هه‌بوو لای به‌عس كه‌چی له‌گه‌ڵیان كۆبوه‌وه"\nعه‌لی حه‌مه سالح له‌باره‌ی ڕه‌خنه‌ی هه‌ندێك له گۆڕانخوازان له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی بزوتنه‌وه‌ی گۆران دۆسیه‌ی "نه‌وشیروان مسته‌فا-ی"ی له‌بیر كردووه وتی" ئێمه له‌كوردستان ده‌ژین، تا ئه‌م ساته-ش پارتی و یه‌كێتی له گۆڕه‌پانه‌كه باڵا ده‌ستن، ئومێدمان ده‌كرد ئێمه زۆرینه‌مان به‌ده‌ست بهێنایه، ڕاسته ئێمه و پارتی له‌ڕابردوودا زۆرمان به‌رامبه‌ر به‌یه‌كتر كرد پارتی ئه‌گه‌ر دووجار هه‌ڵمه‌تی ڕاگه‌یاندنی كردبێته سه‌رمان ئێمه ده‌جار كردومانه، به‌ڵام ئێمه و پارتی ڕكابه‌ر "منافس" بوین دوژمن نه‌بوین، ئێستاش خۆمان به ڕكابه‌ریان ده‌زانین، به‌ڵام "واقع-ێك" دروست بووه ئه‌گه‌ر له‌گه‌ڵ پارتی دانه‌نیشین، له‌گه‌ڵ یه‌كێتی دانه‌نیشین ئه‌ی باشه چی بكه‌ین؟"\nعه‌لی حه‌مه ساڵح ئه‌وه‌شی وت: له ڕووی یاساییه‌وه هه‌ر سكاڵایه‌ك له‌سه‌ر كاك نه‌وشیرون هه‌بوبێت یا كاك نه‌وشیروان هه‌یبوبێت كۆتایی هاتووه، به‌ڵام "مولته‌زیمین" به‌به‌رنامه‌ی كاك نه‌وشیروان مسته‌فا ، وه‌ك سه‌رۆكی فراكسیۆن جیاوازه له "شه‌خس" ئه‌گه‌ر گۆڕان به‌یانی پێم بلێ له‌سه‌ر ئه‌وه دۆسیه‌ی كاك نه‌وشیروان بچۆ وه‌ك سه‌رۆكی فراكسیۆن سكاڵا له‌سه‌ر پارتی تۆمار بكه به‌دڵنیایی تۆماری ده‌كه‌م ئه‌ی چۆن نایكه‌م؟"\nئایا په‌شیمانن له‌وه‌ی كه به‌پارتیان كردووه؟\nعه‌لی حه‌مه ساڵح وتی" نه‌خێر، ئه‌وه ئه‌زمونێك بوو، وه دوای ئه‌وه ئێمه هیچ شتێكی نایاسایما ن نه‌كردووه."\nئه‌ی له كۆبونه‌وه‌كانتاندا له‌گه‌ڵ پارتی كه تۆ ئه‌ندامی لیژنه‌ی دانوستانی گۆڕانی، پارتی باسی ده‌ركردنی وه‌زیره‌كانتانی كرد؟\nعه‌لی حه‌مه‌ساڵح ڕه‌تیكرده‌وه له‌دانوستانكاندا باس كرابێت و وتی " ئه‌وه وێستگه‌یه‌ك بوو، هه‌ر كاتی خۆی كه باس له‌گه‌ڕانه‌وه‌ی سه‌رۆكی په‌رله‌مان و وه‌زیره‌كان كرا وتبویان له‌نێوان خراپ و خراپتردا خراپمان هه‌ڵبژاردووه واته پێییان خراپ بووه، وه هه‌ندێك شت هه‌یه "وارده" له‌سیاسه‌تدا هه‌ندێك شت هه‌یه له‌سه‌ر بنه‌مای به‌رژوه‌ندی گشتی بنیاد ده‌نێرێت نه‌ك ڕق و كینه و بوغز، هه‌ر كاك نه‌وشیروان حوكمی ئیعدامی هه‌بوو لای به‌عس به‌ڵام له‌به‌ر به‌رژه‌وه‌ندی گشتی به‌نوێنه‌رایه‌تی یه‌كێتی له‌گه‌ڵ مام جه‌لال و كاك مه‌سعود له‌گه‌ڵ حوكمه‌تی به‌عسدا دانیشتن به‌و سته‌مكاریه‌وه، وه له ڕۆژئاوا حكومه‌تی به‌شار ئه‌سه‌د چی نه‌ما به كوردی نه‌كا به‌ڵام ده‌كرێت ئێستا بڵێین یه‌په‌گه خیانه‌ت ده‌كات له‌گه‌ڵ به‌شار ئه‌سه‌د-دا؟ نه‌خێر ناڵێین چونكه ئه‌وه واقیعكه و دروست بووه."\nبه‌ڵام سه‌دام حسێن و به‌شار ئه‌سه‌د هه‌ردوكیان به‌عسن؟ تۆ چۆن به‌راوردی ده‌كه‌ی به حیزبێكی كوردی؟\nعه‌لی حه‌مه ساڵح ده‌ڵێت" نانا من به‌راوردیان ناكه‌م به‌ڵكو ده‌ڵێم له‌سیاسه‌تدا ئه‌مه وارید بووه چ جای ئه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ هێزێكی كوردی دابنیشین كه خوێنمان له‌یه‌ك نه‌ڕشتووه ئێمه سیاسه‌ت ده‌كه‌ین. "\n"حیزبێك بچێیته ده‌سه‌ڵاته‌وه ئیتر ئۆپۆزسیۆنی چیه واتای؟"\nله‌وه‌ڵامی ئه‌و پرسیاره‌ی ئایا ئه‌گه‌ر گۆڕان بچێته حكومه‌ته‌وه ماڵئاوایی له ئۆپۆزسیۆن بوون ده‌كات؟ عه‌لی حمه ساڵح به‌پێكه‌نینه‌وه وتی" ئه‌وه پرسیارێكی زۆر سه‌یره، واته حیزبێك بچێته ده‌سه‌ڵاته‌وه ئیتر ئۆپۆزسیۆن چیه واتای.!؟"\nواته هیچ ڕه‌خنه-تان نامێنێت؟\nعه‌لی حه‌مه ساڵح وتی"چۆن ڕه‌خنه‌مان نامێنێت به‌دڵنیایی به پارتی-شمان وتووه په‌رله‌مان كاری په‌رله‌مانتاری ده‌كات له‌سه‌ر سه‌نتێكی ئه‌م وڵاته له‌سه‌ر دینارێكی ئه‌م وڵاته به‌وه‌زیره‌كانی گۆڕانیشه‌وه چاوپۆشی به‌قه‌د "یه‌ك زه‌ڕه چاوپۆشی ناكه‌ین له‌كه‌موكوڕی ، مه‌رج نیه گۆڕان بۆ هه‌میشه ماڵئاوایی له ئۆپۆزسیۆن بوون بكات ئۆپۆزسیۆن بوون به‌رده‌وام بژارده‌یه‌كی به‌هێزه، به‌ڵام من بۆ ئه‌وه ده‌چمه ده‌سه‌ڵاته‌وه كه به‌رنامه‌كه‌م كۆمه‌ڵێك یاسای پێویسته تا ده‌ریبكه‌ین و جێ به‌جێی بكه‌ین."\n" باسی ده‌ركردنی وه‌زیره‌كانمان و ڕێگری كردن له سه‌رۆكی په‌رله‌مان و گه‌ره‌نتی نه‌كراوه"\nئه‌ی داوای لێبوردنتان لێكرا یا گه‌ره‌نتی ده‌رنه‌كردنه‌وه‌ی وه‌زیره‌كانتان پێدرا؟\nعه‌لی حه‌مه ساڵح ده‌ڵێت" له سیاسه‌تدا گه‌ره‌نتی هیچ نیه، ئه‌وان هاتوون وتویانه با لاپه‌ڕه‌یه‌كی سپی هه‌ڵبده‌ینه‌وه ئه‌مه به‌رنامه‌ی حكومه‌ته‌كه‌مانه پێمان خۆشه ئێوه‌ش به‌به‌رنامه‌ی خۆتانه‌وه بێنه حكومه‌ت بۆ چاكسازی، بۆ داوای لێبوردنه‌كه‌ش ڕه‌نگه ئه‌وكاته‌ی داوای گه‌ڕانه‌وی وه‌زیره‌كانمان كرا كرابێت، ئه‌وكات من له‌وێ نه‌بووم به‌ڵام هه‌ر نه‌كراوه‌ته‌وه ئه‌م بابه‌ته "تۆ ده‌ته‌وێت قسه‌یه‌ك بكه‌م بیكه‌یته مانشێت." ئێستا ته‌نها گفتوگۆی پێكهێنانی حكومه‌ت كراوه."\n"به یه‌ك كورسی-یشه‌وه بێت خۆمان به ڕكابه‌ری پارتی ده‌زانین"\nله‌وه‌ڵامی ئه‌و پرسیاره‌ی ئایا گۆڕان به 12كورسیه‌وه خۆی به ڕكابه‌ری حیزبێك ده‌زانێت كه 45 كورسی هه‌یه؟\nعه‌لی وتی" به‌یه‌ك كورسی-شه‌وه بێت خۆمان به ڕكابه‌ری هه‌ر لایه‌نێك ده‌زانین كه به‌رنامه‌ی جیاوازی هه‌بێت، ئه‌و ئه‌مڕۆ 45 كورسی هه‌یه، ئێمه 12، به‌ڵام خۆ پێرێ ئه‌و 38 كورسی هه‌یه، ئێمه ده‌بێت پێداچونه‌وه بكه‌ین."\nبه‌ڵام كاتێك پارتی 38كورسی هه‌بوو، بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان 24 كورسی هه‌بوو" عه‌لی حه‌مه سالح به‌م شێوه‌یه وه‌ڵامی دایه‌وه و وتی" ركابه‌ری ده‌كه‌م، هه‌وڵده‌ده‌ین چوار ساڵی تر گۆڕانكاری به‌سه‌ردا بێت، ئه‌ی واتای چی؟ بچینه‌وه ماڵه‌وه ده‌رگا له‌سه‌ر خۆمان داخه‌ین، بڵێینن كۆتایی دنیا هاتووه، ئه‌ی چی بكه‌ین واته؟"\nئێستا كه‌هه‌ڵبژاردن ته‌واو بووه ئێوه و پارتی چی یه‌كترن؟ هه‌ڵبژردن ته‌واو بووه واتای ڕكابه‌ری ته‌واو؟\nعه‌لی حه‌مه‌ساڵح ده‌ڵێت" ئێستاش هه‌ر ڕكابه‌رین، خۆ حیزبێك نین، هه‌تا تا ئه‌م ساته-ش هیچ ڕێكه‌وتنێكی نوسراو له‌نێوانماندا نیه."\nواته ئێوه ڕكابه‌ری له‌گه‌ڵ پارتی ده‌كه‌ن ئێستا له پێكهێنانی حكومه‌تدا؟\nعه‌لی حه‌مه‌ساڵح وتی" هه‌ر له‌سه‌ر ئه‌و بنه‌مایه‌ی ئێمه یه‌ك حیزب نین، هاوپه‌یمانی ستراتیژ نین، ئه‌گه‌ر ئه‌گه‌ر به‌شداری پێكهێنانی حكومه‌ت بكه‌ین ئه‌وه ته‌نها بۆ پێكهێنانی حكومه‌ته كه ئه‌مه له دنیادا دا زۆر "وارد-ه"."\n"ئاماده‌ی كۆبونه‌وه‌ی سێ قۆڵی-ین"\nعه‌لی حه‌مه ساڵح له‌باره‌ی كۆبونه‌وه‌ی سێ قۆڵیه‌وه وتی" ئه‌وه پێشنیاری یه‌كێتی بوو سه‌ره‌تا، ئێمه‌ش ئاماده‌یی خۆمان نیشاندا بۆ گفتوگۆكردن له‌سه‌ر نوسینه‌وه‌ی به‌رنامه‌ی حكومه‌ت كۆبونه‌وه‌ی سێ قۆڵی ئه‌نجام بده‌ین به‌ڵام هۆكاری ئه‌نجام نه‌دانی كۆبونه‌وه‌ی سێ قۆڵی لای ئێمه نیه لای پارتی و یه‌كێتی-یه ده‌بێت له‌وان بپرسرێت، ئه‌گه‌رنا ئێمه ئاماده‌ین."\nده‌وترێت گۆڕان و یه‌كێتی هه‌ردوكیان چاویان له‌پۆستی جێگری سه‌رۆكی حكومه‌ته؟\n" من نامه‌وێت، وه ته‌نانه‌ت مافی منیش نیه باسی بكه‌م، چونكه له‌سه‌ره‌تاوه له لیژنه‌ی دانوستان وا ڕێك كه‌وتین هه‌ند ێك تایبه‌تمه‌ندی دانوستان هه‌یه بیپارێزین بۆیه ناكرێت باسی ورده‌كاری بكه‌م."عه‌لی حه‌مه ساڵح وای وت."\n"گۆڕان ده‌توانێت له‌گه‌ڵ سه‌رۆكی داهاتووی حكومه‌تی هه‌رێم هه‌ڵبكات؟\nعه‌لی حه‌مه‌ساڵح ده‌ڵێت" به‌هیچ جۆرێك بابه‌ته‌كه به "شه‌خسی" ناكه‌ین، ئێمه مامه‌ڵه له‌گه‌ڵ به‌رنامه‌كه‌دا ده‌كه‌ین، چه‌نده ئه‌گه‌ری سه‌ركه‌وتن هه‌یه ئه‌وه‌نده‌ش ئه‌گه‌ری شكست هه‌یه."\n(%50به %50 ئه‌گه‌ری به‌شداری یا ئۆپۆزسیۆن بونمان هه‌یه)\nعه‌لی حه‌مه ساڵح ده‌ڵێت" بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان له 50% ی ئه‌گه‌ری به‌شداری كردنی حكومه‌ت یاخود ئۆپۆزسیۆن بوونی هه‌یه واته په‌نجا به په‌نجایه، به‌ربه‌سته‌كه‌ش به‌رنامه‌كه‌یه، كه دڵنیا نبین له جێ به‌جێ كردنی به‌رنامه‌كه ئیتر بۆچی بچینه ناو حكومه‌ت، ئێمه به‌رچاومان ڕوونه به‌رنامه‌ی خۆمان، به‌رچاومانه به‌ڵام چا وه‌ڕێی وه‌ڵامی پارتین وابڕیاره ئه‌م كۆبونه‌وه‌ی دێته‌وه وه‌ڵامان بده‌نه‌وه."\n"تا ئێستا گۆڕان بڕیاری نه‌داوه بێ یه‌كێتی به‌شداری له‌حكومه‌تدا بكات"\nسه‌باره‌ت به‌وه‌ی ئایا ئه‌مجاره-ش گۆڕان ئاماده‌یه بێ یه‌كێتی ڕێكه‌وتنی به‌شداری كردن له‌حكومه‌ت واژۆ بكات؟ عه‌لی حه‌مه ساڵح وتی" تا ئێستا بڕیاره‌كه به‌و جۆره نیه گۆڕان به‌شداری له‌حكومه‌تدا بكات بێ یه‌كێتی، باشترین شت ئه‌وه‌یه كه گۆڕان و یه‌كێتی ڕێكه‌وتنی بیست و پێنج خاڵی كه مام جه‌ڵال و كاك نه‌وشیرون واژۆیان كرد بكه‌نه به‌رنامه‌ی حكومه‌ت پێكه‌وه ."\n" ئه‌گه‌ر دوو ئیداره‌یی دروست بوو حكومه‌ت حورمه‌تی ئه‌وه‌ی نامێنێت به‌شداری تێدا بكه‌ین."\nله‌باره‌ی ئه‌وه‌ی ئه‌گه‌ر دوو ئیداره‌یی له‌هه‌رێمی كوردستان د روست بوو بزوتنه‌وی گۆڕان به‌شداری كام ئیداره‌یان ده‌كات؟ عه‌لی حمه ساڵح ڕایگه‌یاند" یه‌كێتی نابێته ئۆپۆزسیۆن به‌ڵام ئاماژه‌كان بۆ دوو ئیداره‌یی ده‌ڕۆن، هه‌رچه‌نده ئێمه هه‌رگیز ڕێگه به دوو ئیداره‌یی ناده‌ین دژی ده‌وه‌ستینه‌وه چونكه ئه‌وكات شتێك نامێنێت به‌ناوی قه‌واره‌ی هه‌رێمی كوردستان هه‌ر پارێزگا و به‌جیا ده‌بێت و ده‌چێته‌وه سه‌ر حكومه‌تی عیراق، ئه‌گه‌ر دوو ئیداره‌یی دروست ببێت گۆڕان به‌شداری هیچ ئیداره‌یه‌كیان ناكات چونكه حكومه‌ت حورمه‌تی به‌شداری كردنی تێدا نامێنێت، ئه‌مه غه‌دره بیری لێ بكرێته‌وه ئه‌مه بێ ئیداره‌یی ده‌بێت نه‌ك دوو ئیداره‌یی ."\n" ئۆپۆزسیۆن بوون بژارده‌یه‌كی خۆشه"\nوتیشی " بۆ من-ێك كه به‌نیازی هیچ پۆستێك نه‌بم په‌رله‌مانتار بم بژارده‌ی ئۆپۆزسیۆن بوون بژارده‌یه‌كی خۆش بێت، خۆش-مان هه‌یه و باش-یشمان هه‌یه ، ئه‌وه‌ی كه باشه ڕه‌نگه وا بیری لێ بكه‌ینه‌وه به‌رنامه‌كه‌ی گۆڕانه، به‌ڵام بۆ من-ێكی په‌رله‌مانتار بژارده‌ی ئۆپۆزسیۆن بوون ڕه‌نگه خۆش بێت خه‌ڵك هه‌موو ڕۆژێك بڵێ "عه‌لی" زۆر ئازایه و زۆر ئه‌وه و ئه‌وه ...... "ه‌یه ."\nجه‌ختی كرده‌وه " له حكومه‌ت به‌شدار بێت گۆڕان یاخود نا ئه‌و به‌رده‌وام ڕه‌خنه‌ی خۆی ده‌گرێت، وتیشی"ئاینده ئه‌مه ده‌سه‌لمێنێت."\nده‌قی وتووێژه‌كه‌ی ژیار محه‌مه‌د له‌گه‌ڵ عه‌لی حه‌مه ساڵح Feb.3. 019


"هیچ كه‌سێك خۆی نه‌خاته پشت بابه‌تی دیكه‌وه و دژی ئه‌م ئۆپه‌راسیۆنه نه‌وه‌ستێته‌وه"\nوه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی توركیا مه‌ولوود چاوشئۆغڵو: ''كێشه‌ی ئێمه تیرۆریستانن. هیچ كه‌سێك خۆی نه‌خاته پشت بابه‌تی دیكه‌وه و دژی ئه‌م ئۆپه‌راسیۆنه (ئۆپه‌راسیۆنی كانی ئاشتیی) نه‌وه‌ستێته‌وه''.\nوه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی توركیا مه‌ولوود چاوشئۆغڵو له‌باره‌ی ئۆپه‌راسیۆنی كانی ئاشتی رایگه‌یاند: ''كێشه‌ی ئێمه تیرۆریستانن. هیچ كه‌سێك خۆی نه‌خاته پشت بابه‌تی دیكه‌وه و دژی ئه‌م ئۆپه‌راسیۆنه (ئۆپه‌راسیۆنی كانی ئاشتیی) نه‌وه‌ستێته‌وه''.\nچاوشئۆغڵو به‌شداری له به‌رنامه‌یه‌كی راسته‌وخۆی كه‌ناڵه‌كانی A Haber و NTV كرد و له‌باره‌ی ئۆپه‌راسیۆنی كانی ئاشتیییه‌وه كه به‌مه‌به‌ستی له‌ناوبردنی ئه‌و رێڕه‌وه‌ی تیرۆر كه هه‌وڵده‌درێت له سنووری باشووری توركیا درووستبكرێت و ده‌سته‌به‌ركردنی ئاشتی و سه‌قامگیریی له ناوچه‌كه، ده‌ستیپێكردووه، دوا.\nچاوشئۆغڵو ره‌خنه‌ی له‌هه‌ندێك وڵات گرت كه دژ به ئۆپه‌راسیۆنه‌كه‌ی توركیا وه‌ستاونه‌ته‌وه و رایگه‌یاند: ''ئێمه له دووڕوویی ئه‌وانه ماندوو بووین. به‌ڵام خۆیان لێی ماندوو نه‌بوون. به‌ڵام ئێمه به‌رده‌وام به چاویان داده‌ده‌ین''.\nوه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی توركیا جه‌ختی له‌وه كرده‌وه كه وڵاته‌كه‌ی هه‌ستیاری پێویست له‌باره‌ی دۆخی خه‌ڵكی سڤیل ده‌گرێته به‌ر و ئه‌وه‌شی له هه‌ردوو ئۆپه‌راسیۆنه‌كانی چله زیتوون و قه‌ڵغانی فورات نیشان داوه و گوتی: ''كێشه‌ی ئێمه تیرۆریستانن. هیچ كه‌سێك خۆی نه‌خاته پشت بابه‌تی دیكه‌وه و دژی ئه‌م ئۆپه‌راسیۆنه (ئۆپه‌راسیۆنی كانی ئاشتیی) نه‌وه‌ستێته‌وه''.\nچاوشئۆغڵو هه‌وڵه‌كانی فه‌ڕه‌نسای بۆ درووستكردنی ده‌وڵه‌تێك له ناوچه‌كه به‌بیر هێنایه‌وه باسی له پێشوازی سه‌ركۆماری ئه‌و وڵاته ئیمانوێل ماكرۆن له كۆشكی ئێلیزێ له فه‌رمانده‌كانی یه‌په‌گه كرد و گوتی: ''خۆمان كاری خۆمان ده‌كه‌ین و ئه‌م ئۆپه‌راسیۆنه كه زۆر گرنگه به‌لامانه‌وه به سه‌ركه‌وتوویی ته‌واوی ده‌كه‌ین''.\nوه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی توركیا هه‌روه‌ها وه‌ڵامی ئه‌و ره‌خنانه‌شی دایه‌وه كه گوایا به هۆی ئۆپه‌راسیۆنه‌وه ره‌نگه قه‌یرانێكی مرۆیی بێته ئاراوه و گوتی: ''له یه‌مه‌ن ئه‌وه‌نده خه‌ڵكتان كوشت و، برسیتان كردن. ئێستا به چ روویه‌كه‌وه دژی ئه‌م ئۆپه‌راسیۆنه ده‌وه‌ستنه‌وه و زمان درێژی ده‌كه‌ن''.\nچاوشئۆغڵو: "لە دژى تێرۆردا ناچارين پێشوەخت ئامادەبين"


"وه‌رزی كه‌ركه‌ده‌ن"ی به‌همه‌ن قوبادی له ئه‌نستیتۆی فیلمی كۆپێن هاگن له دانیمارك نمایشكرا\nفیلمی سینه‌مایی "وه‌رزی كه‌ركه‌ده‌ن" له ده‌رهێنانی سینه‌ماكاری كورد به‌همه‌ن قوبادی له سێیه‌مین خولی ڕۆژی فیلمی كوردی سینه‌ماتێكی كۆپێن هاگن له ئه‌نستیتۆی فیلمی كۆپێن هاگن له وڵاتی دانیمارك نمایشكرا.\nفیلمی سینه‌مایی "وه‌رزی كه‌ركه‌ده‌ن" Rhino Season دوایین به‌رهه‌می بڵندی سینه‌ماكاری به‌ئه‌زموونی كورد به‌همه‌ن قوبادی و به ڕۆڵ بینینی ئه‌كته‌ری ناوداری سینه‌مای جیهان مۆنیكا بلووچی، كاتژمێر 15/7ی ئێوارێی ڕۆژی هه‌ینی 21ی شوبات / فه‌برایه‌ری 2014 و هه‌روه‌ها فیلمی سینه‌مایی "سه‌باره‌ت به 111 كچ" About 111 Girls له ده‌رهێنانی هاوبه‌شی سینه‌ماكارانی كورد ناهید قوبادی و بیژه‌ن زه‌مانپیرا كاتژمێر 30/9ی شه‌وی شه‌ممه 21ی شوبات / فه‌برایه‌ری 2014 له میانه‌ی سێیه‌مین خولی ڕۆژی فیلمی كوردی سینه‌ماتێكی كۆپێن هاگن له هۆڵی سینه‌ماتێكی ئه‌نستیتۆی فیلمی كۆپێن هاگن له ناوه‌ندی ئاستا نوار له شاری كۆپێن هاگن له وڵاتی دانیمارك نمایشكران.\nسێیه‌مین خولی ڕۆژی فیلمی كوردی سینه‌ماتێكی كۆپێن هاگن به نمایشی كردنی فیلمی كوردی، كۆنسێرتی گۆرانی و موزیكی كوردی و میوانداری به چێشتی كورده‌واری له ڕۆژانی 20 تا 23ی شوبات / فه‌برایه‌ری 2014 له هۆڵی سینه‌ماتێكی ئه‌نستیتۆی فیلمی كۆپێن هاگن له ناوه‌ندی ئاستا نوار له شاری كۆپێن هاگن به‌ڕێوه‌چوو.\nڕێكخراوه‌ی فیلمی دانیمارك DFI و ئاژانسی نه‌ته‌وه‌یی دانیمارك له ژێر چاودێری وه‌زاره‌تی كه‌لتوور و به پێی ئاسای فیلم له ساڵی 1997 بۆ په‌ره‌پێدان به فیلم و سینه‌ما و فه‌رهه‌نگ دامه‌زراوه و ئه‌ركی گه‌شه‌پێدان و په‌ره‌پێدانی فیلم و پشتیوانی و ئه‌رشیڤ كردنی فیلمه‌كان له ئه‌رشیڤی نه‌ته‌وه‌یی ئه‌م وڵاته‌ی له ئه‌ستۆدایه.\n"وه‌رزی كه‌ركه‌ده‌ن" كه له لایه‌ن كۆمپانیای "مژ فیلم" بڵاوده‌كرێته‌وه تا ئێستا له كۆمه‌ڵێك فیستیڤاڵی گرینگ له ئاستی جیهاندا نمایشكراوه و چه‌ندین خه‌ڵاتیشی به‌ده‌ستهێناوه له دوایین به‌شداری نێونه‌ته‌وه‌یی خۆیدا ڕۆژی 17ی تشرینی دووه‌م / نۆڤه‌مبه‌ری 2013 له میانه‌ی هه‌شته‌مین خولی فیستیڤاڵی فیلمی كوردی له‌نده‌ن له سینه‌ماكانی "هاكنی پیكچێرهاوس" و "ویستبۆرن ستۆدیۆز" له شاری له‌نده‌ن له به‌ریتانیا نمایشكرا.\nهه‌شته‌مین خولی فیستیڤاڵی فیلمی كوردی له له‌نده‌ن و چواره‌مین خولی پێشبڕكێی "یه‌ڵماز گۆنه‌ی بۆ كورته فیلم" به به‌شداری كۆمه‌ڵێك فیلمی سینه‌مایی، فیلمی دۆكیۆمێنته‌ری، ئه‌نیمه‌یشێن و كورته فیلم به ناوه‌رۆكی چیرۆكی و دۆكیۆمێنته‌ری له سینه‌ماكارانی كورد و بیانی له رۆژانی 15 تا 24ی تشرینی دووه‌م / نۆڤه‌مبه‌ری 2013 له دوو سینه‌مای به‌ناوبانگی له‌نده‌ن "هاكنی پیكچێرهاوس" و "ویستبۆرن ستۆدیۆز" له شاری له‌نده‌نی پێته‌ختی وڵاتی به‌ریتانیا به‌ڕێوه‌چوو.