پایزی سه‌رۆک له ژوره‌که‌ی مندا! – Denegkan\nپایزی سه‌رۆک له ژوره‌که‌ی مندا!\nbydengekan\tApril 13, 2011\tگشتی\nئێواره‌یه‌کی هاوینی ساڵی 1994 بوو، دایکم مه‌نجه‌ڵه‌که‌ی خستبووه سه‌ر ئاگر و من و برا بچوکه‌که‌شم له خۆشی بۆنی شۆرباکه‌دا له سوچێکی مه‌تبه‌خه‌که‌دا به عاقڵێ دانیشتبووین ، ئه‌و ده‌مه گرانی و هه‌ژاری تازه باڵی به سه‌ر کوردستاندا کێشابوو، ئه‌و ئێوارانه نه‌ک خواردنێکی خۆش به‌ڵکو ئه‌گه‌ر هه‌ر چێشتێک لێبنرایه له ماڵی ئێمه‌دا که پێویست به قرچاندنی ڕۆن و پیاز بکات ئیتر من و برا چکۆلانه‌که‌م جه‌ژنمان بوو، چونکه خۆشترین بۆن و به‌رامه له‌و سه‌رده‌مه‌دا بۆ ئێمه ئه‌و بۆنه خۆشه بوو که له کاتی تێکه‌ڵکردنی پیاز و ڕۆنه‌که له مه‌تبه‌خه‌که‌ماندا ده‌هات و ئێمه‌ش به دوو پارچه نانی چکۆلانه‌وه به شه‌رمنی ده‌وه‌ستاین هه‌تا دایکم ڕه‌حمی ده‌جوڵا و نانه‌که‌ی لێ وه‌رده‌گرتین و دوو جار هه‌ڵیده‌ژه‌ند له ڕۆنه‌که و ده‌یدا به ده‌ستمانه‌وه، ئه‌و پارچه نانه ئه‌وه‌نده به‌له‌زه‌ت بوو هه‌تا سپێده‌ی ڕۆژی داهاتوو که هه‌ڵده‌ستاینه‌وه له خه‌و حه‌زمان نه‌ده‌کرد ده‌ستمان بشۆین بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌و چه‌وریه له ده‌ستمان نه‌بێته‌وه که به هۆی ڕۆنه‌که‌وه به‌ر ده‌ستمان که‌وتبوو،\nله‌وساڵانه‌دا ژه‌می خۆش و چه‌ور له دوو شوێندا ده‌ستده‌که‌وت که ئه‌ویش (پرسه و شایی)بوو، له‌و سه‌رده‌مه‌دا شایی و ئاهه‌نگ ده‌بوون به‌و ڕۆژه‌ی که فرسه‌ت بوو بۆ ئێمه که دوای ته‌واو بوونی گه‌وره و به‌ڕێزه‌کان له نان خواردن، هه‌ندێک له خواردنه به‌رماوه‌که‌مان به‌رکه‌وێت و له گه‌ڵ مندالانی هاوته‌مه‌نماندا هه‌ریه‌کێکمان دوای وه‌رگرتنی خواردنه‌که له کابانی چێشتتێکه‌ر به‌ره‌و په‌نایه‌ک هه‌ڵبێین و ده‌ست بکه‌ین به خواردنی،\nبه‌ڵام بۆئێمه‌ی منداڵ له‌و سه‌رده‌مه‌دا نان خواردنی پرسه‌کان هه‌روا ئاسان نه‌بوو، چونکه ده‌بوایه له لایه‌که‌وه ته‌مه‌نت له ده‌وروبه‌ری هه‌شت ساڵان به‌ره‌و سه‌ر نه‌بوایه و له لایه‌کی تره‌وه ده‌بوایه له گه‌ڵ دایکتدا بویتایه، چونکه به هۆی ئه‌و گریان و هاوارانه‌ی که خاوه‌ن پرسه ده‌یانکرد بۆ له ده‌ستدانی ئازیزه‌کانیان نه‌مانده‌وێرا وه‌ک شایی برۆین و داوای خواردن بکه‌ین، بۆیه باشترین ڕێگا بۆ خواردنی چێشتی چه‌ور له پرسه‌دا بۆ من که ئه‌وکات ته‌مه‌نم حه‌وت ساڵ و هه‌ندێک مانگ ده‌بوو، ته‌نیا مانه‌وه‌ی دایکم بوو له پرسه‌ی که‌سه نزیکه‌کانماندا هه‌تا ده‌می نان خواردن،\nبه‌لام ئه‌وه‌ی زۆر جێگای بێ تاقه‌تی و بێ به‌شبوونی من بوو له خواردنی چێشتی زۆربه‌ی پرسه‌کانی ئه‌و سه‌رده‌مه‌دا قسه‌یه‌کی (ڕه‌حمه‌تیی بارزانی باوک) بوو که دایکم ده‌ماو ده‌م بیستبووی،\nدایکم ده‌یگوت مه‌لا مسته‌فا وتوویه‌تی خواردنی پرسه‌کان حه‌رامه. ئه‌و قسه دووباره‌یه‌ی دایکم له ماوه‌ی هه‌موو ته‌مه‌نی منداڵیمدا منی له خواردنی چه‌وری پرسه‌کاندا بێ به‌شکرد،\nئێواره‌یه‌ک که ته‌مه‌نم بوبو به (10) ساڵ.. وه‌ک زۆربه‌ی منداڵه‌کانی ئه‌و سه‌رده‌مه دایکم له مزگه‌وتێکی نزیکی خۆماندا لای فه‌قێیه‌کی گه‌نجی باریکه‌له‌ی موو زه‌رد که تازه خه‌تی ده‌دا، خستمیه به‌ر قورئان خوێندن به‌و هیوایه‌ی منداڵێکی(ساڵه‌ح) ده‌رچم، له دوای یه‌که‌م ڕۆژی ڕۆشتنم بۆ لای مامۆستای دینی و دوای چوار ساڵ له به‌شداری کردنم له پرسه‌کانی ژناندا له گه‌ڵ دایکم به‌و هیوایه‌ی خواردنێکی باش بخۆم و پێی نه‌ده‌گه‌شتم، یه‌که‌م پرسیار که له سه‌رمدا که‌ڵکه‌ڵه‌ی ده‌کرد ئه‌و بیانووه بوو که دایکم چه‌ندین جار منی به هۆیه‌وه بێ به‌ش ده‌کرد له خواردنی ئه‌و ژه‌مه چه‌ورانه، به‌ڵام به هۆی ئه‌وه‌ی ماڵی ئێمه له زوه‌وه دوای ڕێبازی بارزانی که‌وتبوون و هه‌میشه ئه‌و که‌سایه‌تیه له ماڵی ئێمه‌دا وه‌ک که‌سێتیه‌کی سه‌روتر له مرۆڤی ئاسایی سه‌یری ده‌کرا جورئه‌تی ئه‌وه‌م نه‌ده‌کرد ئه‌و پرسیاره له مامۆستاکه‌م بکه‌م، نه‌ک له به‌ر ئه‌وه‌ی له دایکم بترسم..نا.. ئه‌وه‌نده فامم کردبوه‌وه که دایکم ئاگای له‌م پرسیاره‌م نابێت و پێی نازانێت ، به‌لام ترسی سه‌ره‌کی من ئه‌وه بوو که مامۆستاش وه‌ک دایکم بیربکاته‌وه و پرسیاره‌که‌م به کوفرێکی موبین لێکبداته‌وه و لێم توڕه ببێت،\nچه‌ندین ڕۆژ به سه‌ر ده‌رس خوێندنه‌که‌مدا ڕۆشت و نێوانی من و مامۆستا خۆشتر و گه‌رمتر بوو، ڕۆژێک دوای ئه‌وه‌ی ده‌ستخۆشی لێکردم به بۆنه‌ی ته‌و‌او کردنی جوزئی(ته‌باره‌ک) که دووه‌م جوزئی قورئانی پیرۆزه به فرسه‌تم زانی که پرسیار‌ه‌که‌ی دڵی خۆمی لێ بکه‌م، له کاتی هاتنه ده‌ره‌وه‌مان بۆ ده‌رگای مزگه‌وته‌که، پرسیاره‌که‌م به په‌له و به شه‌ره‌مه‌وه لێ کرد و بێ ده‌نگ وه‌ستام بۆ بیستنی وه‌لامه‌که‌ی، له‌و کاته‌دا مامۆستاکه‌مان پێش وه‌لام دانه‌وه ساتێک بێ ده‌نگبوو، ترسی ئه‌وه‌م لێنیشت که پرسیارێکی هه‌ڵه‌م کردبێت و توڕه‌م کردبێت، به‌لام که سه‌ری هه‌ڵبڕی و بزه‌یه‌کی بۆ کردم، ترسه‌که‌م ڕه‌ویه‌وه و زانیم کوفه‌ره‌که‌م هێنده گه‌وره نه‌بووه که چاوه‌ڕێم ده‌کرد،\nله وه‌ڵامدا پێی وتم: برای موسوڵمانم ، بارزانی ڕه‌حمه‌تی شۆڕشگێڕێکی کۆنه و له‌و سه‌رده‌مه‌دا بێجگه له‌و هیچ که‌سێکی تر رابه‌رایه‌تی شۆڕشی نه‌ده‌کرد، جگه له‌وه‌ش که‌سایه‌تیه‌کی ئاینیی هه‌بووه و خه‌ڵکی ئه‌و سه‌رده‌مه هه‌موو قسه‌کانیان جگه له ڕینمایی سه‌رکرده‌یه‌ک وه‌ک ئامۆژگاری زانایه‌کی ئاینیش وه‌رده‌گرت، منیش ئه‌و قسه‌یه‌م بیستووه پێشتر، به‌لام له راستیدا سه‌رچاوه‌ی ئه‌و فه‌توایه فه‌رموده‌یه‌کی پێغه‌مبه‌ره(د.خ) و ئه‌و وه‌ک زانایه‌کی ئاینی و وه‌ک سه‌رکرده‌یه‌ک که گه‌له‌که‌ی قسه‌که‌ی ناشکێنن ئه‌و فه‌توایه‌ی ده‌رکردووه وابزانم، به‌لام له به‌ر ئه‌وه‌ی ئه‌و تاکه ڕێبه‌ری کورد بووه له‌و کاته‌دا هه‌موو وته‌کانی بێ قه‌ید و مه‌رج جێ به‌جێ کراوه،\nدوای مشتومڕێکی زۆر له گه‌ڵ مامۆستاکه‌مدا که ئه‌ویش دڵنیا نه‌بوو که فه‌توایه‌کی وه‌های ده‌رکردبێت به‌لام له هه‌موو بارێکدا له سه‌ر ئه‌وه سور بوو که ئه‌گه‌ر فه‌توایه‌کی وه‌هاش بێت سه‌رچاوه‌که‌ی فه‌رموده‌یه‌کی پێغه‌مبه‌ره(د.خ).\nمنیش وه‌ک کابرای کورده ده‌ڵێت(وه‌ک ئه‌وه‌ی هه‌نگوینم له شانه‌دا دۆزیبێته‌وه) به په‌له به‌ره‌و ماڵه‌وه گه‌ڕامه‌وه بۆ ئه‌وه‌ی قسه‌کانی نێوان خۆم و مامۆستا بۆ دایکم بگێڕمه‌وه، دوای گه‌شتنه‌وه‌م به ماڵه‌وه و له یه‌که‌م فرسه‌تدا ئه‌وه‌ی له گه‌ڵ مامۆستادا باسمکردبوو، له گه‌ڵ وه‌لامه‌که‌ی هه‌موویم بۆ دایکم گێرایه‌وه، به‌لام یه‌که‌م کاردانه‌وه‌ی دایکم سوێند خواردنی بوو که ئیتر نه‌چمه‌وه بۆ ئه‌و مزگه‌وته و واز له ده‌رسی قورئان بێنم له سه‌ر ئه‌وه‌ی مامۆستاکه‌مان وه‌های گوتووه،\nدوای هه‌شت ساڵ له‌و به‌رواره و له ساڵی 2006دا برایه‌کم له ئه‌وروپا گه‌ڕابوه‌وه ، ڕۆژێک پێش گه‌رانه‌وه‌ی براکه‌م ناسراوێکمان له یه‌کێک له گونده‌کانی نزیکی سلێمانی کۆچی دوایی کردبوو، له سه‌ر داوای دایکم بڕیارماندا دا سبه‌ی به‌یانی زوو بۆ به‌شداری کردن له پرسه‌ی ئه‌و ناسراوه‌ماندا من و دایکم و براکه‌م که ڕۆژێکه گه‌ڕاوه‌ته‌وه له هه‌نده‌ران بڕۆین بۆ ئه‌و گونده ،\nبه‌لام کێشه‌یه‌کی بچوکمان بۆ هاتبوه پێشه‌وه که پێداگریه‌کی دایکم بوو له سه‌ر ئه‌وه‌ی که ئه‌بێت له کاتی نیوه‌ڕۆدا ئه‌و به‌رین بۆ گوندێکی تری نزیکی ئه‌و گونده بۆ ماڵی ناسراوێکمان چونکه ئه‌و نانی پرسه ناخوات، زۆرم به‌لاوه سه‌یر بوو، دوای (12) ساڵ دایکم له سه‌ر هه‌مان بۆچون مابوه‌وه، کاتێک که برا گه‌وره‌که‌م گوێ بیستی ئه‌و قسه‌یه بوو هه‌ستا ماچێکی سه‌ری دایکمی کرد و وتی : دایه گیان ئێستاش هه‌ر له سه‌ر ئه‌و باوه‌ڕه ماوی؟\nله دڵی خۆمدا بیرم کرده‌وه ده‌بێت دایکم ئه‌م قسه‌یه‌ی له که‌یه‌وه بسیتبێت؟ تۆ بڵێی سه‌ره‌تای ساڵانی هه‌شتاکانیش که ده‌کاته منداڵی ئه‌م برا گه‌وره‌یه‌م دایکم هه‌مان بۆچونی بوبێت و ئه‌م برایه‌شمی له خواردنی ژه‌می پرسه‌دا بێ به‌شکردبێت؟\nهێنده‌م زانی براگه‌وره‌که‌م بێ ئه‌وه‌ی هیچ ترسێکی هه‌بێت و به ڕێزێکی زۆره‌وه که‌وته شێکردنه‌وه‌ی ئه‌و فه‌توایه و به‌و هۆیه‌وه چه‌ندین شتی تریشی به دایکم وت، براکه‌م وتی: دایه گیان ئه‌و فه‌توایه به‌و جۆره نیه که تۆ لێی تێگه‌شتویت به‌ڵکو…( هه‌مان ئه‌و قسانه‌ی دووباره کرده‌وه که مامۆستاکه‌م پێش هه‌شت ساڵ به منی وتبوو). دایکیشم هه‌ر دانیشتبوو سه‌ری بۆ ده‌له‌قاند،\nبرا گه‌وره‌که‌م درێژه‌ی دایه و وتی: ئه‌وسه‌رده‌مه مه‌لا مسته‌فای ڕه‌حمه‌تی ئه‌گه‌ر له حاجی ئۆمه‌ران بڕیارێکی ده‌ربکردایه خه‌ڵک له گه‌رمیان به قسه‌یان ده‌کرد، به‌لام ئێستا دنیا گۆڕاوه ، سه‌رکرده‌کان وه‌ک جاران به پاکی نه‌ماون، ئێستا ئه‌وه‌نده سه‌رکرده زۆر بووه که‌سیان نابن به‌و کاریزمایه‌ی که بارزانی باوک هه‌یبوو(وابزانم ئه‌وه یه‌که‌م جارم بوو گوێم له وشه‌ی کاریزما بێت)، ئێستا خه‌ڵک ده‌بینێت سه‌رکرده‌کان چۆن ده‌ژین و چی له خه‌ڵک ده‌که‌ن، له‌و سه‌رده‌مه‌دا سه‌رکرده له ناو خه‌ڵکدا ده‌ژیاو ئه‌و خواردنه‌ی ده‌خوارد که ڕاعیه‌ته‌کانی ده‌یانخوارد، به‌لام خه‌ڵک به چاوێکی بالا لێیان ده‌ڕوانی ، ئێستا به ده‌ست و پاره‌ی خۆیان چه‌ندین دیواری گه‌وره‌یان دروستکردووه له نیوان خۆیان و خه‌ڵکدا، که‌چی هه‌ر ئه خه‌ڵکه وه‌ک جاران که له به‌رگێکی ساده‌دا بوون سه‌یریان ناکات، ئه‌مان ئه‌و کاته له دڵی خه‌ڵکدا هه‌ڵکه‌نران که ساده‌ییان له ده‌ستدا، که سه‌دان په‌رده‌یان له نێوان خۆیان و خه‌ڵکدا دروستکرد و هه‌موو هه‌واڵێکیان به فلته‌ری ده‌یان ده‌رباری چه‌واشه‌کاردا پێ ده‌گات، به‌لام خۆ تاوانباری ڕاسته‌قینه ته‌نیا ده‌رباره‌کان نین، به‌ڵکو هه‌ر سه‌رکرده‌کان خۆیانن پاره ده‌ده‌ن به‌و وه‌ستایانه‌ی که ئه‌و دیواره بڵندانه دروست ده‌که‌ن بۆ ئه‌وه‌ی ئاگایان له گه‌له‌که‌یان نه‌بێت، دایه گیان ئێستا فه‌رمان له سه‌ری ڕه‌ش ده‌رده‌کرێت و ئه‌ندامه‌کانیان له لۆفه‌کانی مه‌سیف به قسه‌یان ناکه‌ن ، نازانم فه‌رمانه‌کان زاره‌کی و ڕوکه‌شین و ئه‌ندامه‌کانیان ئاگایان له‌و دیوه‌که‌ی هه‌یه، یاخود خۆیان خه‌مساردن له به دواداچوونی فه‌رمانه‌کانیان…دوای ئه‌م مشتومڕانه دایکم بڕیاریدا سبه‌ینێ که ڕۆژی دووشه‌مه ده‌کات به ڕۆژوو بێت وه‌ک پیشه‌ی باوی خۆی و بیانوی سه‌فه‌ر نه‌بێته هۆی شکاندی ڕۆژووه‌که‌ی و خواردنی نانی پرسه،\nڕۆژی دواتر به‌ره‌و گونده‌که به‌ڕێکه‌وتین و به‌شداری پرسه‌که‌مان کرد و له ده‌می نیوه‌ڕۆدا به‌ره‌و ماڵی ناسراوه‌که‌مان گه‌ڕاینه‌وه بۆ پشودان و نان خواردن و چاخواردن، ئیتر ئه‌و کاته ته‌مه‌نی من ئه‌وه‌نده هه‌ڵکشابوو که هه‌م به‌شداری پرسه‌ی پیاوان بکه‌م و هه‌م له سه‌ر سفره‌ی پیاوانیش وه‌ک میوانێک ڕێزم لێبگیرێت، ژماره‌ی ئه‌و ژن و پیاوانه‌ی که چوینه‌وه بۆ ماڵی ئه‌و ناسراوه‌مان هێنده زۆر نه‌بوین و هه‌موومان به ژور و هه‌یوان و سه‌کۆی ئه‌و ماڵه‌دا دابه‌شبوین بۆ نانخواردن ، له‌و کاته‌دا که من له سه‌کۆکه‌دا دانیشتبووم و نانم ده‌خوارد دایکمم بینی به‌ره‌و هه‌یوانه‌که ده‌ڕۆشت و به دوای به‌رماڵێکدا ده‌گه‌ڕا تا نوێژی نیوه‌رۆی ئه‌نجام بدات ، منیش وه‌ک فرسه‌تێک که هه‌م پێی بڵێم گه‌وره بووم و ئیتر خۆم بڕیاری خۆم ده‌ده‌م و هه‌م وه‌ک بیرکه‌وتنه‌وه‌یه‌کی ئه‌و ڕۆژانه‌ی که له خواردنی پرسه بێ به‌ش بوبوم و به دایکم بڵێم من ساڵانێک بڕوام به‌و خه‌ته سورانه نه‌بوو که تۆ ده‌تکێشا به‌لام ناچاربووم نه‌یانبه‌زێنم چونکه پاداشته‌که‌ی به گران له سه‌ر خۆم ده‌که‌وته‌وه، بۆیه پاروی گه‌وره گه‌وره‌م ده‌پێچایه‌وه و ده‌مئاخنی به ده‌ممدا، دایکم که نزیک که‌وته‌وه سه‌یرێکی کردم و وه‌ک ئه‌وه‌ی دڵی پێم بسوتێت و وای بۆ چووبێت زۆر برسیمه وپه‌له‌شمه وتی: ڕۆڵه په‌له مه‌که جاری زووه،  زۆری ماوه بۆ دانیشتنه‌وه له مزگه‌وت، به ئیسراحه‌ت نانه‌که‌ت بخۆ.\nدوای سێ ساڵ له به‌رواری یه‌که‌م نانخواردنم له پرسه‌دا واته له ساڵی 2009، ئیواره‌یه‌ک گه‌ڕامه‌وه ماڵه‌وه و له وێنه‌کانی سه‌ر دیواری ژوره‌که‌ی خۆم ڕامام، هه‌رچه‌نده من وه‌ک دایکم نه‌که‌وتبوومه ژێر کاریگه‌ری سه‌رۆک و کاریزماکانه‌وه به‌لام وه‌ک میراتیه‌ک هه‌لواسینی وێنه‌ی سه‌رۆک له ژووری میوانه‌که‌مانه‌وه گه‌شتبوه ژوره‌که‌ی منیش، ئه‌و ئێواره‌یه دوای بیرکردنه‌وه‌یه‌کی زۆر بۆم ده‌رکه‌وت که ئێستا کاتی کوده‌تایه‌کی هێمنانه و ئاشتیانه‌ی تر هاتووه به سه‌ر بیرکردنه‌وه‌کانی دایکمدا ، بۆیه به ئاسپایی و به‌و په‌ڕی ڕێزگرتنه‌وه ده‌ستم بۆ وێنه‌که‌ی سه‌رۆک برد و دامگرت و له چوارچێوه‌که‌ی ده‌رم هێنا، هه‌ر له‌و کاته‌شدا وێنه‌یه‌کی (ژه‌نه‌رالی پایز) که کاریگه‌ری زۆری شیعره‌کانیم له سه‌ر بوو جێگای وێنه‌که‌ی سه‌رۆکی گرته‌وه، هه‌رچه‌نده دایکم زۆر دڵگران بوو به‌و کاره‌م به‌لام دڵنه‌وایم کرد و وێنه‌که‌م به‌ڕێزه‌وه ته‌سلیمکرد ، به‌ڵام دایکم زوزو لێی ده‌پرسیم ئه‌م پیاوه موو سپیه کێیه که ئه‌وه‌نده کاریگه‌ری هه‌یه له سه‌ر من و وێنه‌که‌ی سه‌رۆک لاده‌به‌م و وێنه‌ی ئه‌و داده‌نێم، منیش تێمگه‌یاند که هۆکاری داگرتنی وێنه‌که هیچ مه‌به‌ستێکی نیه جگه له‌وه‌ی که من هیچ که‌سێک به کاریزما نازانم و هه‌ڵواسینی وێنه‌که‌ی (ژه‌نه‌ڕال)یش له به‌ر شیعره ناسکه‌کانێتی نه‌ک خودی خۆی، ئیتر ئه‌و ئێواره بوو به یه‌که‌م ڕۆژی ئه‌و مێژووه‌ی که سه‌رۆک له ژیانی مندا نه‌ما و دنیایه‌کی ئازادی بێ سه‌رۆکم بۆ خۆم خولقاند له ژوره‌که‌ی خۆمدا، دنیایه‌ک که بێ ئه‌و کاریزمایانه به‌ڕێمده‌کرد که دایکم و کۆمه‌ڵگه خولقاندبوونی و منیش یه‌کێک بووم له گیرۆده بووه‌کانی ، دنیایه‌ک که وێنه‌کانی سه‌رۆکم ته‌نیا له ته‌له‌فزیۆنه‌کاندا ده‌بینی که پیشانی ده‌دان، یان جار جارێک بۆ ئیش و کار ڕێم ده‌که‌وته فه‌رمانگه‌یه‌کی میری و سوتفه‌م ده‌کرن، له‌و ڕۆژه‌وه دنیایه‌کی بێ سه‌رۆکم بۆ خۆم خولقاند و ته‌نانه‌ت هه‌ندێک جار ئه‌وه‌نده دێر وێنه‌ی سه‌رۆکم ده‌بینی که له کاتی بینیدا لێی ورد ده‌بوومه‌وه تا بزانم سه‌رۆک چه‌ند چووه‌ته ته‌مه‌نه‌وه له چاو ئه‌و ڕۆژه‌ی له ژوڕه‌که‌ی مندا وه‌ری، ئیتر سه‌رۆک لای من مانایه‌کی تری ده‌به‌خشی و له بری کاریزما و قسه له سه‌ر نه‌کراو هه‌ندێک جار له دیدی مندا به ڕیزه‌وه خۆی ده‌نواند و هه‌ندێک جار جێگه‌ی به‌زه‌یی ده‌بوو، هه‌ندێک جاریش که له لێدوانێکی زویر ده‌بووم ئه‌گه‌ر له شوێنێکشدا وێنه‌که‌یم ببینیایه ڕوم لێ وه‌رده‌گێڕا و به وێنه‌که‌یم ده‌وت که ئه‌مڕۆ له تۆ توڕه‌م و فیسار لێدوانت به دڵی من نه‌بووه، ئیتر له‌و ڕۆژه‌وه من و سه‌رۆک له به‌رگی کۆیله و سه‌ردار هاتینه ده‌ره‌وه و هه‌رکه‌سێکمان و ڕیگه‌ی خۆمان گرته به‌ر و هه‌ندێک شه‌و بۆ چه‌ند چرکه‌یه‌ک له شاشه‌ی ته له فزیۆنێکدا یه‌کترمان ده‌بینی و به‌س .\nPrevious فره‌یی روناكبیریی له كه‌ركوك\nNext ئه‌نفال ….كه‌ڤاڵی خه‌مه‌كان …. كوردۆشوانی


جەلال مەلەکشا - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nدۆزینەوەی سەرچاوە: "جەلال مەلەکشا" – ھەواڵەکان · ڕۆژنامەکان · کتێبەکان · سکۆلار · جەیستۆر (فێربە کەی و چۆن ئەم داڕێژەیە لابەریت)\nداڕێژە:١٩ی ئازار ١٩٥٢\nمەلەکشای سەرێ، پارێزگای کوردستان\nداڕێژە:٣١ی تشرینی یەكەم ٢٠٢٠\nگۆڕستانی گوندی مەلەکشان\nدیپلۆمی ئەدەبی فارسی\nداڕێژە:زڕەی زنجیری وشە دیلەکان\nکاوە، شاھۆ، نیما\nجەلال ڕەحیمی مەلەکشان ناسراو بە جەلال مەلەکشا (١٩ی ئازار ١٩٥٢ – ٣١ی تشرینی یەکەم ٢٠٢٠ز/ ٢٨ی ڕەشەمەی ١٣٣٠–١٠ خەزەڵوەری ١٣٩٩ک. ھ) شاعیر، نووسەر، ڕۆژنامەوان، ڕەخنەگر، چالاکی سیاسی_کۆمەڵایەتی و ئەندامی کانوونی نووسەرانی ئێران بوو.\nلە بواری خوێندندا، بڕوانامەی دیبلۆمی لە ئەدەبیاتی فارسیدا وەرگرتووە و دواتر بەھۆی چالاکیی سیاسی و زیندانەوە ناتوانێ درێژە بەخوێندن بدات.\nمەلەکشا لە تەمەنێکی کەمدا، ئارمانج‌خوازانە دەست بەنووسین دەکات و بەخێرایی دەتوانێت پەنجە‌مۆری چالاکی و داھێنانە ئەدەبییەکانی بەسەر لاپەڕەی مێژووی ئەدەبی ھاوچەرخی فارسی و کوردیدا بنەخشێنێت. جەلال لە دیارترین و کاریگەرترین دەنگەکانی ڕەوتی نوێخوازیی شیعری کوردیی ڕۆژھەڵاتی کوردستانە. مەلەکشا بە کەڵک وەرگرتن لە زمانێکی ئوستوورەیی، شیعری نوێی کوردی و شیعری بەرگریی ڕۆژھەڵاتی کوردستانی بەرەو قۆناغێکی تازە برد. مەلەکشا جگە لە شیعر، لە بواری چیرۆک، ڕۆژنامەوانی، لێکۆڵینەوە و وەرگێڕاندا بەرھەمی بەرچاو و زۆری لێ بەجێماوە. بەشێ لە شیعرەکانی وەرگێڕدراوەتە سەر زمانەکانی؛ ئینگلیزی، فەڕەنسی، ڕووسی، عەرەبی، سویدی، فارسی و ھتد.\nمەلەکشا لە شیعری فارسیدا، لەژێر کاریگەریی نیمایووشیج، مەھدی ئەخەوان سالیس و ئەحمەدی شاملوودا بووە و لە سەرەتای نووسینی شیعری کوردیدا، عەبدوڵا گۆران، لەتیف ھەڵمەت، عەبدوڵا پەشێو و شێرکۆ بێکەس بەسەر ڕەوتی نووسینیدا کارگەری زۆریان ھەبووە.\nجەلال مەلەکشا کە نەخۆشییەکی درێژخایەنی ھەبوو لە کۆتاییدا، ئێوارەی ڕۆژی ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ بەھۆی جەڵتەی دڵەوە کۆچی دوایی کرد و لە گۆڕستانی گوندی مەلەکشانی سەر بە شاری سنە و لە زێدی بابی و باپیرانیدا بە خاک سپێردرا.\n١.١ منداڵی و میرمنداڵی\n١.٢ چالاکیی سیاسی\n١.٤ کانوونی نووسەرانی ئێران\n١.٥ پێوەندی کۆمەڵایەتی\n١.٦ ژیانی بنەماڵەیی\n١.٧ ژیان لە دەرەوەی ئێران\n١.٨ کۆتاساڵەکانی ژیانی\n١.٩ کۆچی‌دوایی و پاش مەرگی\n٢ بەستێنی چالاکییەکانی جەلال مەلەکشا\n٢.١ شیعر و چیرۆک\n٢.٤ دیکەی چالاکییەکان\n٣.١ چەند نموونە لە شێعرەکانی\nمنداڵی و میرمنداڵی[دەستکاری]\nجەلال مەلەکشا، ٢٨ی ئازاری ١٩٥٢ی زایینی، لە گوندی مەلەکشانی سەر بە شاری سنە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لەدایکبووە. ناوی باوکی ئەحمەد ڕەحیمی مەلەکشان و دایکیشی ئامینە گەوێڵی کێڵانەیە. جەلال یەکەم منداڵی خێزانەکەی بووە و خاوەنی سێ خوشک و سێ برای دیکەیە. ھەر لە منداڵییەوە، پێش ئەوەی بڕواتە مەکتەب لەژێر کاریگەریی مامێکی خوێندەواری بە ناوی عەبدولڕەزا، فێری خوێندن و نووسینی کوردی دەبێت، وەک خۆی باسی کردووە: «پێنج ساڵان بووم، کە مامم بە ھاندان و بە زۆر، شیعری شاعیرانی کلاسیکی وەکوو نالی و مەحوی و ھتدی پێ لەبەر دەکردم». جەلال ٨ ساڵان بووە کە باوکی لە دایرەی کشتوکاڵی شاری سنە دادەمەزرێت و بەماڵەوە دەڕۆنە سنە و لەو شارەدا نیشتەجێ دەبن. لەبەر ئەوەی کە تەمەنی جەلال سەرەوەی ٧ ساڵ بووە بە کێشەیەکی زۆر لە قوتابخانە وەردەگیرێت. بەھۆی بارودۆخی وڵاتی ئێران و قەدەغەبوونی خوێندن بە زمانی دایکی، وەکوو ھەموو منداڵە کوردەکان بە ناچاری بە زمانی فارسی دەخوێنێت. قۆناغی خوێندنی سەرەتایی لە قوتابخانەکانی «شێخ موھاجیر»، «سەعدی»، «چواری ئابان» و «سەعدی ژمارە ٢» تەواو دەکات و قۆناغی ناوەندی و دواناوەندی لە قوتابخانەکانی «شاپوور»، «بووعەلی»، «ڕازی»، «غەزاڵی» و «ھیدایەت» دەخوێنێت و دیپلۆمی وێژەیی لە زمانی فارسیدا وەردەگرێت.\nجەلال مەلەکشا لە تەمەنێکی کەمدا، تێکەڵاوی کاری سیاسی دەبێت. ئەو کە بە نووسینی شیعر و چیرۆک بە خێرایی توانیبووی جێگایەکی تایبەت لە ڕۆژنامە و گۆڤارە فارسییەکاندا بۆ خۆی بکاتەوە، چەندین جار لە بەر نووسراو و بیروبڕواکانی دەکەوێتە بەر لێپرسینەوەی ساواک و ڕەوانەی زیندان دەکرێت. زیندان بۆ جەلال دەبێتە زانستگایەک و لە زینداندا لەگەڵ چەندین کەسایەتیی سەر بە حیزب و ڕێکخراوە گەورە و بچووکەکان ئاشنایەتی پەیدا دەکات و بیروبڕوای زۆرێک لە گرووپە چەپ و سیاسییە کوردەکان و ھەروەھا فیدایی و موجاھید دەناسێت. بۆ نموونە لە زیندانی ناوەندیی سنە لە گەڵ «بێھرۆز حەقی مەنیع»، خەڵکی شاری تەورێز و ئەندامی ناسراوی فیدایییەکان ئاشنا دەبێت. حەقی مەنیع بۆ ماوەی دوو ساڵ لە زینداندا «ماتریالیسمی دیالکتیکی مێژوویی» دەڵێتەوە و جەلال کەڵک لە وانەکانی دەگرێت و وەکوو مامۆستایەکی زۆر توانا ناوی دەبات. پێش شۆڕشی گەلانی ئێران مەلەکشا دەبێتە ئەندامی سازمانی چریکی فیدایی لە کوردستان و تا کۆتایی‌ھاتن بە ڕژیمی پاشایەتی لە ئێران وەکوو ئەندامی ئەو حیزبە چالاکی دەنوێنێت و پاش ئەوەش دەبێتە ئەندامی کۆمەڵە و لە چالاکییەکانیدا بەشداری دەکات و ھەر بەھۆی چالاکییە سیاسییەکانییەوە لە ھەر دوو ڕژیمی پاشایەتی و کۆماری ئیسلامیدا نزیک بە دوازدە ساڵ زیندانی دەکرێت. ڕەنگدانەوەی چالاکییە سیاسییەکانی جەلال مەلەکشا لە زۆربەی بەرھەمەکانی ئەو سەردەمەیدا بە ڕوونی دەبینرێت. دواتر کە لە چالاکیی حیزبایەتی دەکشێتەوە، لە وتووێژێکدا دەڵێت: «مرۆڤ ناتوانێ خۆی لە سیاسەت بدزێتەوە، بەتایبەت خاوەن قەڵەم! بەڵام نابێ ھونەر لە چوارچێوەی حیزبێکدا زیندانی بکرێ، بەرپرس‌بوون بەرامبەر بە حیزبێک سەربەستیی بیر و ئەندێشە لە ناو دەبات».\nجەلال مەلەکشا لە قۆناغی گەنجیدا تێکەڵی کاری سیاسی دەبێت و بەھۆی نووسراو و چالاکییە سیاسییەکانییەوە چەندین جار زیندانی کراوە. یەکەم جار ساڵی ١٩٦٩ لە ڕژیمی پاشایەتیدا و کاتێ تەمەنی حەفدە ساڵان بووە بەھۆی شیعرێکەوە ڕووبەڕووی لێپرسینەوەی و ئەشکەنجەی ساواک دەبێت و لەوە بە دوا زۆر جار بە ھۆکاری گەورە و بچووکەوە دەستبەسەر دەکرێت و ھەر جار، چەندین مانگ بەند دەکرێت. ساڵی ١٩٧٢ حوکمی چوار ساڵ زیندانی بەسەردا دەسەپێنن کە پاش دوو ساڵ ئازاد دەکرێ. لە ١٩٧٦ دیسان دەکەوێتە بەندیخانە، بەڵام جەلال بەو حوکمانەشەوە ناشکێ و ھەر لە نێو زیندانەوە بۆ یەکەمجار دەستدەکات بە نووسینی چیرۆک و ڕەوانەی گۆڤارە فارسییەکانی دەکات، بەم چیرۆکانەش دیوێکی‌تر لە ژیانی ئەدەبی خۆی دەردەخات. ئەو چیرۆکانەی کە لە نێو زیندانەوە ڕەوانەی دەرەوەی دەکات، ئەوەندە کاریگەر دەبن کە دوای ئازادبوونی لە زۆر شوێن ناوی دەرکەتووە و ناسراوە و لەگەڵ زۆرێک لە ئەدیب و نووسەر و شاعیر و چالاکوانە سیاسییەکانی سەردەم دۆستایەتی و ئاشنایەتی پەیدا دەکات. ساڵی ١٩٧٨، لە گەرمەی شۆڕشی گەلانی ئێراندا دیسانەوە دەکەوێتە زیندان، بەڵام پاش چەند مانگێک ڕژیمی پاشایەتی لەژێر تەوژمی خەباتی گەلاندا ناچار زۆربەی زیندانییە سیاسییەکان ئازاد دەکات. پاش لەناوچوونی ڕژیمی پاشایەتی، قەڵەمە بوێرەکەی جەلال، ھەرگیز بەرامبەر دەسەڵاتی داگیرکەر ئارام ناگرێت و بەرپرسیارانە لە ئاست ئازار و مەینەتی گەلەکەی چالاک دەبێت. پاش شۆڕش و لە کۆماری ئیسلامیشدا لە ڕیزی سەرەتاییترین چالاکوانانی کورددایە کە دەستبەسەر و زیندانی دەکرێت! لەبەر چالاکییەکانی جەلال بۆ ماوەیەک تەنانەت ھەموو ئەندامانی بنەماڵەکەیشی سەرجەم دەکەونە ژێر گوشاری ڕژیم و زیندانی دەکرێن. ھەروەھا چەندین جار ھەوڵدەدرێت، بەھییە خانمی ھاوژینی کە لە سنە مامۆستای قوتابخانە بووە، لە کار لابدرێت و وەک سزادان بۆ چەندین شاری دی دووری دەخەنەوە.\nجەلال مەلەکشا ساڵی ١٩٨٣، جارێکی‌تر دەکەوێتە بەر پەلاماری ڕژیم و سزای دە ساڵ زیندان و دوورخستنەوە و پازدە ساڵ زیندانی ھەڵپەسێردراوی بە سەردا دەسەپێندرێت، لە کاتی دەستبەسەریشدا، ھەرچەند مانگێک لە زیندانێکەوە بۆ زیندانێکی‌تر دەگۆازرێتەوە و لەم گواستنەوانەدا زۆر لە نووسراوەکانی لەناو دەچێت، ھەندێکیان وەک ئەمانەت دەدرێتە دەستی دۆست و ئاشنا کە ڕەوانەی دەرەوەی بەندیخانە بکرێ و بە داخەوە بە دەگمەن دیسان دەستی جەلال دەکەونەوە و ھەندێ‌تریشیان دەکەوێتە دەست زیندانەوانەکان و چەندین دەفترە شیعری لە بەرچاوی دەسووتێندرێت!\nپاش نزیک بە چوار ساڵ تێپەڕاندنی حوکمی زیندان، بە فەرمانێکی بەخشین وەک زۆربەی کوردە بەندکراوەکان ئازاد دەبێت. دواتر و لە سەردەمی ئیشکردنی لە گۆڤاری سروەشدا، ناوبەناو، بەھۆی جیاوازەوە قوڵبەست دەکرێ و چەند جاری‌تر ڕەوانەی زیندان دەکرێت.\nئەزموونی زیندان ڕەنگدانەوەی زۆری بەسەر شیعرەکانی مەلەکشادا ھەبووە و زۆرێک لە شیعرەکانی بەرھەمی گۆشەی سیاچاڵ و گرتووخانەکانی ھەردوو ڕژیمی پاشایەتی و کۆماری ئیسلامی ئێرانن. جەلال بە تاوانی بیروباوەڕ و ھەوڵەکانی لە پێناو بەدیھاتنی ئامانجە بەرزەکانی مرۆڤایەتی، لە ھەر دوو ڕژیمدا، بە گشتی بۆ ماوەی زیاتر لە دوازدە ساڵی تەمەنی لە زینداندا تێپەڕ کردووە. لە زیندانەکانی ساواک و پاشتر ئیتلاعاتی شاری سنە و زیندانی ناوەندی سنە تا زیندانی ناوەندی ورمێ و زیندانی شارەوانی ئابادان و زیندانی قزڵحەساری کەرەج و ھتد، کە ھەر یەکەیان بۆ ماوەیەک بوونەتە ژووری ئەشکەنجەدانی ئەو!\nکانوونی نووسەرانی ئێران[دەستکاری]\nئەزموونی نووسینی جەلال مەلەکشا لە تەمەنێکی خوارەوە دەستی پێکرد. ئەو لە شیعری نوێی فارسیدا سەرکەوتوویی باشی بەدەست ھێنا و شیعر و چیرۆکەکانی لە زۆربەی گۆڤار و بڵاوکراوە بەناوبانگەکانی ئەو سەردەمەی ئێراندا چاپ دەکران، تەنانەت دوای ئەوەش کە بەھۆی چالاکییەکانییەوە دەکەوێتە زیندان لە نووسیندا بەردەوام دەبێت و شیعر و چیرۆک و دەقەکانی ڕەوانەی دەرەوەی زیندان دەکات. مەلەکشا ساڵی ١٩٧٧، وێڕای نەبوونی کتێبی چاپکراو، لە بەر بەھێزبوونی شیعر و چیرۆک و دەقە بڵاوکراوەکانی لە ڕۆژنامە و گۆڤارەکاندا، وەک ئەندامی کانوونی نووسەرانی ئێران وەردەگیرێت. ئەمەش لە حاڵەتێکدایە کە مەرجی ناونووسی بۆ ئەندامییەتی لەو ناوەندەدا دوو کتێبی چاپکراو بووە، تاکوو پاشان لەسەر شایەنبوونی ئەندامییەتی نووسەر دەنگ بدرێ، بەڵام ئەندامییەتی جەلال مەلەکشا، بە بێ کتێبی چاپکراو، ئاستی ھێز و توانای قەڵەمی ئەو نووسەرە لە زمانی فارسیدا پیشان دەدات. لەو سەردەمەدا ئەندامانی دیکەی کوردی کانوونی نووسەرانی ئێران «عەلی ئەشرەف دەروێشیان» و «عومەر فارۆقی» بوون. ئەندامییەتی لە کانوونی نووسەرانی ئێران دەبێتە دەرفەتێکی باش بۆ نزیکبوونەوەی زیاتر و دۆستایەتی لە نێوان جەلال و گەورەنووسەران و ئەدیبان و شاعیرانی ئەو سەردەمەی ئێران. بەناوبانگترین ئەندامانی ئەو ناوەندە لەو سەردەمەدا کەسانی وەکوو «مەھدی ئەخەوان سالیس»، «ئەحمەد شاملو»، «ھووشەنگ گوڵشێری»، «جەلال ئال ئەحمەد» و «مەحموود ئیعتمادزادە» بوون.\nپێوەندی زۆر باش و بەربڵاو لە گەڵ زۆربەی ھونەرمەندان و شاعیران و نووسەرانی کورد و ئێرانی، لە تایبەتمەندییەکانی ژیانی جەلال مەلەکشا بوو. ھووشەنگ گوڵشێری، مەھدی ئەخەوان سالیس، ئەحمەد شاملوو، ئیسماعیل خۆیی، خەسرەو گوڵسورخی، عەباس پەھلەوان، میرزائاغا عەسگەری (مانی)، ئەحمەد ئەحرار، ئیسماعیل نووری ئەعلا، سەعید سوڵتانپوور و… بەناوبانگترین شاعیران و نووسەران و ئەدیبانی فارس‌زمانن، کە جەلال مەلەکشا لە گەڵیاندا پێوەندی ھەبووە. ھەر وەھا لەگەڵ گەورە نووسەر و شاعیر و ئەدیب و ھونەرمەندانی کورد وەکوو؛ ھێمن و ھەژار موکریانی، مەلا عەبدولکەریم مودەریس، مەسعوود محەممەد دیدار و چاوپێکەوتنی ھەبووە و لەگەڵ عەبدوڵا پەشێو، شێرکۆ بێکەس، مارف خەزنەدار، ڕەحیم لوقمانی، ھاشم سراج، ئەحمەد قازی، عوسمان دەشتی، مارف ئاغایی، شوکر مستەفا، کەریم دافعی، سیمین چایچی، فەرەیدوون ئەرشەدی، عەباس حەقیقی، فەرھاد عەونی، محەممەد سەعید نەججاڕی، شوکروڵای بابان، ناسر ڕەزازی، شڤان پەروەر، عەزیز شاڕۆخ و نەجمەدین غوڵامی ھاوڕییەتی و پێوەندی دۆستانەی ھەبووە. ھەروەھا بەھۆی کاری ڕۆژنامەوانی و چالاکیی سیاسییەوە، جەلال مەلەکشا پێوەندییەکی باشی لەگەڵ زۆربەی کەسایەتییە سیاسییە کوردەکانی وەکوو: مەسعوود بارزانی، جەلال تاڵەبانی، مەلا بەختیار، فرانسوا حەریری، نێچیرڤان بارزانی، عەبدوڵا موھتەدی، حوسێن یەزدانپەنا، مستەفا ھیجری، خالد عەزیزی، ڕەزا کەعبی و کەریم حیسامی و ھتد ھەبوو. مەلەکشا لە یەکێک لە دیدارە گرنگەکانی ژیانیدا، ڕۆژنامەنووس و توێژەری بەناوبانگی فەرەنسی کریس کۆچێرا دەبینێت و چەند ڕۆژێ پێکەوە دەبن و ھەموو کات لە کریس کۆچێرا وەک مامۆستایەک یادی دەکرد.\nجەلال مەلەکشا، ساڵی ١٩٧٥، لە تەمەنی بیست و چوارساڵیدا لەگەڵ خانمی بەھیە ئەژدەرنەژاد، کچی بنەماڵەیەکی ناسراوی شاری ورمێ، ھاوسەرگیری دەکات و لە ژیانی ھاوبەشیاندا دەبنە خاوەنی سێ کوڕ بە ناوەکانی کاوە، شاھۆ و نیما.\nژیان لە دەرەوەی ئێران[دەستکاری]\nجەلال بەھۆی چالاکییەکانییەوە، لە سەردەمی ھەر دوو ڕژیمی پاشایەتی و کۆماری ئیسلامیدا، زۆر کات ناچار بووە لە ناوخۆی ئێراندا بەنھێنی بژی. شارەکانی تاران و ورمێ و ئابادان و خوڕەمشار و شیراز و ئەسفەھان و سەقز و مەھاباد و بۆکان و تەنانەت سنەش ھەر یەکە و بۆ ماوەیەک بوونەتە شوێنی ژیانی نھێنی و حەشارگەی مەلەکشا، بەڵام بە ھەموو کێشە و گرفت و ئاریشەکانەوە ھەرگیز بەوە ڕازی نابێت کە وڵات بەجێ بھێڵێت. لەسەرەتای کارکردنی لە گۆڤاری سروەدا نەختێک گوشارە ئەمنییەکان لەسەری کەم دەبێتەوە، بەڵام ھەرچی بەرەو پێشتر دەڕوا دیسان گوشار و قوڵبەستکردنی ناوبەناو زیادتر دەبێت و پاش ئەوەی کە لەژێر گوشاری ئیتلاعاتی کۆماری ئیسلامی لە سروە جیا دەبێتەوە، ھەوڵی ئەوە دەدرێ کە سزای بەسەردا بسەپێنن و حوکمی زیندانی درێژخایەنی پێ بدەن، پاش ئەو سیناریۆیە ئیدی بەرگە ناگرێ و بەوتەی خۆی: «ئێتر تاقەتی کەلەپچە و زیندانم نەمابوو و بە قاچاخە ڕێگادا بەرەو باشووری کوردستان ڕۆیشتم»، سلێمانی و ھەولێر باوەشی خۆیان بۆ جەلال دەکەنەوە، ھەر وەھا بۆ ماوەیەکیش لە بەغدا ژیاوە.\nکۆتاساڵەکانی ژیانی جەلال مەلەکشا کەم تا زۆر بە گۆشەگیری تێپەڕبوو. لە وڵاتی ئێران بە ھیچ شێوەیەک ڕێگا بە چالاکییە ئەدەبییەکانی نەدەدرا و نەیدەتوانی لەبەر سانسۆر بەرھەمەکانی چاپ و بڵاو بکاتەوە، تەنانەت ڕێگا نەدەدرا لە ھیچ کۆڕ و کۆبوونەوەیەکدا بەشداری بکات. بڕیار وابوو ساڵی ٢٠١٥، ڕێوڕەسمی ڕێزلێنان لە ماندووبوونی چەندین ساڵەی جەلال مەلەکشا لە ناوەندی ھونەری فەجری شاری سنە بەڕێوە بچێت، تەنانەت ئامادەکاریی باش بۆ مەراسیمەکە کرا، بەڵام لە کۆتاساتەکاندا ئیتلاعاتی کۆماری ئیسلامی ڕێگری کرد و شوێنی کۆبوونەوەکەیان داخست و بڵاوەیان بە ئامادەبووان کرد. چەندین جار لەلایەن حکوومەتی ھەرێمەوە بانگێھشت کرا بۆ باشووری کوردستان تا لەوێ بژی، بەڵام جەلال ھەرگیز تاقەتی دوورکەوتنەوە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و بەتایبەت شاری سنەی نەبوو. ھەروەھا نەخۆشین تەنگی لێ ھەڵچنیبوو و زۆر بەسەختی ھاتوچووی دەکرد، بەڵام ھەرگیز لە نووسین نەوەستا و ھەنووکە بەرھەمی لێ بەجێماوە کە ھێشتا چاپ نەکراون.\nکۆچی‌دوایی و پاش مەرگی[دەستکاری]\nمەلەکشا لە کۆتا پەردەی ژیانیدا، کاتژمێر ٦:١٥ی ئێوارەی ڕۆژی سی و یەکی تەشرینی یەکەمی ٢٠٢٠، لە ماڵی باوکی لە گەڕەکی تەپەی قەوپاڵی شاری سنە و بەھۆی جەڵتەی دڵەوە کۆچی دوایی کرد. لە ڕۆژی یەکی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ لە بارودۆخێکی ئێجگار ئەمنییەتیدا تەرمەکەی لەسەر شانی سەدان کەس لە جەماوەری شاری سنە و ھۆگرانی، بە دروشمی شۆڕشگێڕانە و سروودی «ئەی ڕەقیب»، بەڕیکرا و لە گۆڕستانی گوندی مەلەکشانی سەربە شاری سنە و لە زێدی باب و باپیرانیدا بە خاک سپێردرا.\nزۆر لە کەسایەتییە بەناوبانگەکانی کوردستان وەک: سەرۆک حکوومەتی ھەرێمی کوردستان نێچیرڤان بارزانی و سەرۆک وەزیرانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان مەسروور بارزانی و سەرجەم حیزب و لایەنە سیاسییەکان پەیامی سەرەخۆشیان ئاراستەی بنەماڵەکەی و ھەموو خەڵکی کوردستان کرد. ھەروەھا سەرۆک مەسعوود بارزانی تاجەگوڵینەیەکی بۆ سەرمەزاری جەلال مەلەکشا ھەناردە کرد. جگە لەو مەراسیمە کە لە شاری سنە و گوندی مەلەکشان بەڕێوە‌چوو لە شارەکانی‌تری کوردستان و ھەروەھا لە ئەورووپا و ئەمریکا چەندین مەراسیم لە لایان کوردانی دانیشتووی تاراوگە بۆ ماڵاوایی‌کردن لە شاعیری کۆچکردوو جەلال مەلەکشا بەڕێوەچوو.\nپاش مەرگی مەلەکشا چەندین کەس لە بنەماڵە و دۆستانی نزیکی جەلال بۆ ماوەی چەند مانگێک کەوتنە بەر لێپرسینەوەی دەزگای ئیتلاعاتی ئێران، ئەمەش ئەو ڕاستییە دەسەلمێنێت کە قەڵەمەکەی جەلال و کاریگەرییەکەی تەنانەت پاش مەرگیش ھەر چقڵێکە لە نێو چاوی داگیرکەرانی کوردستاندا.\nبەبۆنەی چلەی کۆچی دوایی جەلال مەلەکشا، وەکوو وەفایەک بەرامبەر بە تەمەنێک خزمەتی شوێندانەری جەلال لە دوو شاری ھەولێر و سلێمانی لە باشووری کوردستان، ڕێوڕەسمێکی بەشکۆ بۆ پەردەلادران لەسەر کتێبی «پیرەدار» بەڕێوەچوو.\nبەستێنی چالاکییەکانی جەلال مەلەکشا[دەستکاری]\nشیعر و چیرۆک[دەستکاری]\nجەلال مەلەکشا لە تەمەنێکی کەم و ھەر لە ھەڕەتی منداڵی و مێرمنداڵییەوە ھۆگری شیعر و نووسین بووە، لە منداڵییەوە دەست بە نووسین دەکات و بە وتەی خۆی یەکەم شیعری کاتێ پۆلی چوارەمی سەرەتایی بووە نووسیوە، خەمنامەیەک بۆ مەرگی کچە دراوسێیەکیان کە نەخۆش دەکەوێ و لەبەر نەبوونی دکتۆر و دەرمان دەمرێت. جەلال لە سەرەتای لاویەتییەوە بەشێوەیەکی تۆکمەتر ڕوو لە نووسینی شیعر دەکات و ئەزموونی شیعریشی بە زمانی فارسی دەستپێدەکات. ڕوانگەی سیاسی و بەگشتی نووسین و چالاکییە ئەدەبی و ڕەخنەیییەکانی جەلال لەژێر ڕەوتی چەپی زاڵ بەسەر کۆڕ و کۆمەڵە ڕۆشنبیرییەکانی ئەو سەردەمە دەگیرسێت و گەشە دەکات. لە شیعری فارسیدا لەژێر کاریگەری نیمایووشیج و مێھدی ئەخەوان سالیس و ئەحمەدی شاملوودا بووە و لەو بوارەدا سەرکەوتنی زۆر باشی بە دەست ھێناوە.\nجەلال مەلەکشا ھاوکات لەگەڵ ڕاپەڕینی گەلانی ئێران لە ساڵی ١٩٧٨دا، نووسین بە زمانی زگماکی خۆی دەست پێدەکات و لە ماوەی چەند ساڵدا وەک شاعیر و نووسەرێکی لێھاتووی کورد ناو و ناوبانگ دەردەکات. لە دەستپێکی نووسینی شیعری کوردیدا عەبدوڵا گۆران و لەتیف ھەڵمەت و عەبدوڵا پەشێو و شێرکۆ بێکەس بەسەر ڕەوتی نووسینیدا کاریگەریی زۆریان ھەبووە. سوارە ئیلخانیزادە (کاک سوارە)، فاتیح شێخولئیسلامی(چاوە)، عەلی حەسەنیانی (ھاوار) سێ کوچکەی نوێخوازیی شیعری کوردی لە ڕۆژھەڵاتی کوردستانیان پێکھێناوە و ڕچەیان شکاند و بەدوای ئەواندا نەوەیەکی نوێ لە شاعیرانی کورد دەستیان بە نووسین کرد کە بەبڕوای زۆر کەس جەلال مەلەکشا ئەستێرەی پرشەنگداری ئەو جیلە تازە بوو کە ڕەوتێکی شیعری تایبەت بە خۆی بوونیاد نا و زۆر لە شاعیرانی ئەو سەردەمە بەدوای کەوتن. ئەگەر نیمایووشیج وەک یەکەم شاعیری نوێی فارس ناو ببەین، کە کەڵکی لە ماکە ئوستوورەیییەکان وەرگرت، جەلال بە کەڵک وەرگرتن لە زمانێکی ئوستوورەیی، شیعری نوێی ڕۆژھەڵاتی کوردستان بەرەو قۆناغێکی نوێتر دەبات و ڕێگایەکی تا ڕادایەک جیاواز لە شاعیرانی پێش خۆی دەگریتە بەر. زۆربەی شیعرەکانی جەلال، یان بە ئپیزۆدێک یان بەگشتی ڕەگێکیان لە ئوستوورەدایە. جەلال پاش شکست‌ھێنانی شۆڕشی گەلی کورد لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان، وڵات و خەڵکی خۆی بە جێناھێڵێت و سێ تەوەری سەرەکی دەکات بە ھەوێنی ھزر و ھۆنینەوە، و ژیانی ئەدەبی خۆی بەو سێ ئاراستەیە بەرەو پێش دەبات؛ یەکەم_ ئاراستەی کۆمەڵایەتی: واتا شیعر لای جەلال خواستی تاکەکەسی و خەونی خۆی نییە! دووھەم_ ئاراستەی نەتەوایەتی: واتا مەلەکشا لە قوڵایی ناخییەوە ھەست بە کێشەیەکی گەورە بەرامبەر بە نەتەوەکەی دەکات و ھەر بۆیە لە شیعرەکانیدا ھەست بە خۆشەویستی وڵات و ھەوڵدان بۆ پاراستن و ڕزگارکردنی نیشتمان یەک لە گرنگترین و بەرچاوترین تەوەرەکانی شیعری جەلال بە ئەژمار دێ. سێیەم_ ئاراستەی مرۆڤایەتی: واتا شیعر دەبێ پەیامی ئازادی و ئاشتی و دادپەروەری پێ بێت. جەلال مەلەکشا لە بەر ناوەڕۆکی شیعرەکانی کە دژ بە دیکتاتۆرییەت و دەسەڵاتی داگیرکەری ڕۆژھەڵاتی کوردستان بووە، بە دژواریی زۆر و بەشێوەی نھێنی لە ساڵی ٢٠٠٤دا بۆ یەکەمجار توانی یەکەم کتێبی شیعری خۆی بەناوی «زڕەی زنجیری وشە دیلەکان» بڵاو بکاتەوە و پێشوازییەکی زۆر باشی لێکرا و لە کەمتر لە یەک حەوتەدا بەچاپی دووھەم گەیشت. ساڵی ٢٠١٤ کتێبێک بە ناوی «کۆی بەرھەمە شیعرییەکانی جەلال مەلەکشا» کە بریتی بۆ لە دوو بەشی شیعری کوردی و شیعری فارسی و بە دیوانی جەلال مەلەکشا ناوبانگی دەرکرد دیسانەوە بە شێوەی نھێنی چاپ و بڵاو کرایەوە. چاپی ئەم کتێبە بەھۆی کوالیتی نزم و ھەڵەی تایپییەوە، ھەرگیز بەدڵی جەلال مەلەکشا نەبوو. بە بۆنەی بڵاو بوونەوەی ئەم کتێبە جارێکیتر مەلەکشا کەوتە بەر لێپرسینەوەی ئیتلاعاتی ئێران و کێشەی زۆریان بۆ دروستکرد. جەلال وەک ھەمیشە دیسانەوە کۆڵ نادات و بۆ چاپی دووھەمی ئەم بەرھەمە خۆی سەرپەرشتی کارەکە و ئەستۆ دەگرێت و لە چاپی ٢٠١٦دا کتێبەکە زۆر باشتر دەردەچێت و پێشوازییەکی باشی لێدەکرێت.\nجەلال مەلەکشا کە سەرەتا بە شیعر دەستی بە نووسین کردبوو، لە بەندیخانەی ڕژیمی پاشایەتیدا دەست بە نووسینی چیرۆکیش دەکات. زۆربەی چیرۆکەکانی لە بڵاوکراوە بەناوبانگەکانی ئەو سەردەمەدا چاپ کراون. ساڵی ٢٠١٣ کتێبێک لە کۆمەڵە چیرۆکە کوردییەکانی مەلەکشا بە ناوی «کارەسات» کە لە نۆزدە کورتە چیرۆک پێکھاتبوو، چاپکرا. زۆربەی ئەو چیرۆکانە کە لە کارەساتدا چاپ کراون، پێشتر لە گۆڤاری سروە چاپ و بڵاو بوونەتەوە. شێوازی خەتی و یارمەتی‌وەرگرتن لە سیمبۆلیزم و ھەندێ جار سووڕالیزم، تایبەتمەندیی دیاری قەڵەمی جەلال مەلەکشا لە بواری چیرۆکدایە. جەلال مەلەکشا بەرھەمی زۆری لێ بەجێماوە کە بەھۆی سانسۆر لە ناوخۆی ئێراندا تاکوو ئێستا لە ھیچ‌شوێنێ بڵاو نەبوونەتەوە.\nساڵی ١٩٦٦ی زایینی یەکەمین شیعرەکانی مەلەکشا، بە زمانی فارسی، لە گۆڤاری «ئۆمێدی ئێران» و «جەوانان» چاپ و بڵاو دەبنەوە، ھەر لەو ساڵەدا شیعرێکی فارسیی مەلەکشا بەناوی «شھر من» واتا «شارەکەم» کە لە «گۆڤاری جەوانان» بڵاو کرابووەوە، وەکوو شیعری یەکەمی مانگی ئەو گۆڤارە دەستنیشان دەکرێت و ئەم ئەزموونانەش دەبنە سەرەتای پەیوەندیی جەلال لە گەڵ ڕۆژنامە و گۆڤارەکاندا و لەوە بە دوا، شیعر و چیرۆک و وەرگێڕانەکانی لە زمانی کوردییەوە بۆ سەر زمانی فارسی لە ڕۆژنامە و گۆڤارە بەناوبانگەکانی ئەو سەردەمەی ئێران وەکوو: کەیھان، فیردەوسی، کتێبی جومعە، ئیتلاعاتی حەوتانە، ئۆمێدی ئێران، چیستا، سوخەن و ھتد بڵاو دەبنەوە.\nیەکەم ھەوڵی جەلال مەلەکشا لە بواری ڕۆژنامەگەریدا، سەرەتای ساڵی ١٩٨٦، دوای بانگھێشتکردنی لەلایەن مامۆستا ھێمن‌ەوە بۆ ھاوکاری لە بەڕێوەبردنی گۆڤاری سروەدا دەست پێدەکات. مەلەکشا کە تازە لە زیندان ئازاد کرابوو، دەڕواتە ورمێ و لە گۆڤاری سروە و دەزگای سەلاحەدین ئەیووبی دەست بەکار دەبێت و وەکوو ئەندامی دەستەی نووسەرانی ئەو گۆڤارە دەبێتە سەرپەرشتی بەشی شیعر و ئەدەبی سروە و وەڵامدانەوە بە نامەی خوێنەران. بەداخەوە ھاوکاری نێوان جەلال و ھێمن زۆری پێ ناچێت و دوای چەند مانگێ مامۆستا ھێمن کۆچی دوایی دەکات. پاش ئەم کارەساتە دڵتەزێنە سروە ناوەستێ و جەلال مەلەکشا بۆ ماوەی زیاتر لە چواردە ساڵی تەمەنی لەگەڵ پلەبەرزانێ وەکوو مامۆستا ئەحمەدی قازی و مارف ئاغایی و پەرویز جیھانی و کەریم قەیوومی و فارۆق کەیخەسرەوی و عەزیز کەیخەسرەوی باری قورسی چاپ و بڵاوکردنەوەی گۆڤاری سروە و ئەو کتێبانەی کە لەلایەن دەزگای سەلاحەدین چاپ دەکران لە ئەستۆ دەگرن. مەلەکشا بەشێوەیەک گیرۆدەی سروە بوو کە لە چەند شوێندا وا باسی لێدەکات: «لەو سەردەمەدا سروەم وەکوو بەشێ لە گیانی خۆم خۆش دەویست و دڵنیام لەو سەردەمەی ڕۆژھەڵاتی کوردستاندا ئەو گۆڤارە جێی ھیوا و ئاواتی زۆربەی شاعیران و نووسەرانی کورد بوو». بەھۆی پێوەندییە باش و بەربڵاوەکانی جەلال مەلەکشا لەگەڵ شاعیر و نووسەر و ئەدیبانی بەشەکانی دیکەی کوردستاندا، بەستێنی سروە چ لە ڕووی خوێنەر و چ لە ڕووی جوگرافیایییەوە زیاد دەکات. بە بڕوای زۆر کەس گۆڤاری سروە لە سەردەمی جەلال مەلەکشا، لە ئاستێکی زۆر بەرزدا کاری دەکرد و خزمەتی بەرچاو و باشی بە زمان و ئەدەبی کوردی کردووە. دوای سروە بۆ ماوەیەک واز لە چالاکی ڕۆژنامەوانی دەھێنێت، تاکوو ساڵی ١٩٩٩ بۆ ھاوکاری لەگەڵ بەشی کوردیی تایبەت بە پارێزگای ورمێی ڕۆژنامەی «جام‌جەم» بانگھێشت دەکرێت. نزیک بە ٤٠ ژمارەی ئەو ڕۆژنامەیە دەست تەنیا چاپ دەکات و زیاترین ھەوڵ دەدات کە لەو ڕێگایەوە وەکوو پردێک، پێوەندییەکی باش لە نێوان حکوومەتی ھەرێم و باشووری کوردستان و خەڵکی ڕۆژھەڵاتی کوردستان دروست بکات. ئەمەش بوو بە ھۆکارێ بۆ ئەوەی کە وەک زۆر لە چاپەمەنییەکانیتر کە جەلال دەستێکی تێیدا بووە چاپی ئەم حەوتەنامە تایبەتەش ڕابگیرێت. جەلال مەلەکشا کە دیسان دەکەوێتەوە بەر پەلاماری ڕژیمی ئێران، ئەمجارە ڕۆژھەڵات بەجێ دەھێڵێت و ڕوو دەکاتە باشووری کوردستان و لەوێشدا لەگەڵ زۆر لە گۆڤار و ڕۆژنامەکانی باشووردا وەک: ھەولێر، ئاشتی، ئاسۆ، کوردستان و ھتد، بە نووسینی بابەت ھاوکاری دەکات. ھەروەھا بۆ ماوەیەک لە ھەولێری پایتەختی کوردستان، گۆڤارێک بەناوی «پرشنگ» دەردەکات کە عومری گۆڤارەکە کورت دەبێت و تەنیا پێنج ژمارەی لێ دەردەچێت. ئەمەش دەبێتە کۆتا ھەنگاوی جەلال مەلەکشا لە کاری ڕۆژنامەگەریدا.\nجەلال مەلەکشا بەھۆی شارەزایی زۆر باش و زاڵبوونی بە سەر زمانی کوردی و فارسی و تا ڕادەیەکیش عەرەبیدا، کۆمەڵێک کاری وەرگێڕانی ئەنجامداوە. لە گرنگترین بەرھەمەکانی دەتوانین، وەرگێڕانی شیعری شاعیرانێ وەکوو: شێرکۆ بێکەس، عەبدوڵا پەشێو، لەتیف ھەڵمەت، جەوھەر کرمان و ھتد بۆ سەر زمانی فارسی ناو ببەین. ھەروەھا زۆر کورتە چیرۆکی لە کوردییەوە بۆ سەر زمانی فارسی و بە پێچەوانەشەوە ئەنجام داوە. جیا لە بەرھەم بە چاپ گەیشتووەکانی لە بواری وەرگێڕاندا، چەندین ڕۆمانیش لە ڕێزی وەرگێڕانەکانی مەلەکشادان کە تاکوو ئێستا بە چاپ نەگەیشتوون.\nبۆ ماوەیەک لە دامەزراوەی فەرھەنگیی ئەندێشەی ئەحمەدی خانی لە ورمێ، سەرقاڵی ڕاھێنان و پەروەردەی نووسەران و شاعیرانی گەنجی کورد بووە.\nپاش ئەوەی کە لە ورمێ دەگەڕێتەوە سنە و لەو شارەدا بۆ ھەمیشە نیشتەجێ دەبێت، بۆ ماوەیەک لە ئەنستیتۆی زمانی کوردیی ڕاژە وەک مامۆستای زمانی کوردی وانەکانی فێربوونی زمانی کوردی دەڵێتەوە.\nزڕەی زنجیری وشە دیلەکان (کۆشێعر) چاپی یەکەم ٢٠٠٤\nکارەسات (کۆمەڵە چیرۆک) چاپی یەکەم ٢٠١٣\nکۆی بەرھەمە شعرییەکان جەلال مەلەکشا (کۆشێعر کوردی و فارسی) چاپی یەکەم ٢٠١٤\nچەند نموونە لە شێعرەکانی[دەستکاری]\nشێعر کە ھات\nئۆقرە ناگرێ، ئەیدرکێنێ\nپۆلیس بۆنی پێوە ئەکا\nبۆنی ئازادی لێوە بێ\nخاڵ بە خاڵی ڕێگە ھەموو\nھەر پرسیارە من ڕێبوارێکم دەناسی\nبەدرێژایی ڕێگە تەنانەت نەیتوانی\nلە سێبەری وڵامێکدا\nنەختێ ماندوویی خۆی دەرکا\nسەرئەنجام لە ڕێگە، عاسی\nخۆی بە ئاڵقەی پرسیارێکەوە ھەڵواسی…\nوتم پیرۆزباییتان لێ بکەم\nبەھار دێت و\nشێعرێک تازە بھۆنمەوە بۆ کوردستان!\nوتم بە جوانترین وشە نەورۆز بکەم بە ملوانک\nبۆ گەردنی بەرزی کوێستان!\nبۆتان بڵێم شێعرێکی تەڕ\nھەزار وشەم ڕست کرد و ھەر\nپەنام بردە بەر پیکاسۆ\nگرینیکای بۆم ڕەسم کرد و وتی ھانێ\nوتم لۆرکا ئەی تۆ، وتی:\nلە کاستیلا بە جێ ماون\nڕێگا نادەن گورگەکانی\nوتم بە ھایکۆی ژاپۆنی\nئەرکی شانم بەجێ بینم\nھیرۆشیما گڕی گرت و\nوشەی ھایکۆ بوو بە فرمێسک\nڕژایە نێو گۆمی خوێنم!\nڕاستە بەھار جوان و شەنگە نەورۆز جێژنێکی تایبەتی گەلی کوردە لێم ببورن\nپیرۆزباییتان لێ ناکەم\nبەڵام کارتە پۆستاڵێکی ھەڵەبجەتان بۆ دەنێرم.\n(٢٨ی خاکەلێوە، ١٣٦٧)\nماڵپەڕی فەرمی جەلال مەلەکشا\nهاوپەیڤین لەگەڵ سیروان ژمارەی ٣٤٤\nوت و وێژ دەگەڵ جەلال مەلەکشا، ئامادە کردنی: محەمەد ساڵحی ئارسیون، سروە ژمارەی ١١٤\nکۆمنزی ویکیمیدیا، میدیای پەیوەندیدار بە جەلال مەلەکشا تێدایە.\nگوزەرێک بە ناو ژیان و کارەکانی جەلالی مەلەکشا دا ٢٥ی شوباتی ٢٠٢١ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.\nڕووداو: گفتوگۆیەکی تایبەت لەگەڵ شاعیر و ئەدیبی ناسراوی کورد جەلال مەلەکشا\nکوردستان میدیا: جەلال مەلەکشا، شاعیرێک لە ڕەگەزی داربەڕوو\nکوردستان ٢٤ - دۆکیومێنتەریی جانتای سەفەر لەسەر ژیانی جەلال مەلەکشا\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=جەلال_مەلەکشا&oldid=887372»\nشاعیران بە زمانی کوردیی ناوەندی\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٢٠:٠٠ی ١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ نوێ کراوەتەوە.


سه‌یركه‌ن به ناوی ئازادیه‌وه چۆن كۆمه‌ڵی كورده‌واری داغان و هه‌لا هه‌لا ده‌كرێت ، ئه‌وه‌ی دوژمنه‌كانمان له رێی شه‌ڕو كوشت و بڕه‌وه پێمان ناكه‌ن له ڕێی شه‌ری كه‌لتوره‌وه پێمان ده‌كه‌ن ، كه ناڵه ئاسمانیه‌كان شه‌ڕی گه‌وره‌ی تێكشاندنی ئینسانی كورد به‌ڕێوه ده‌به‌ن ، توركه‌كان جگه له ناردنی ده‌یان به‌رنامه‌ی سوك كه مرۆڤ ده‌كه‌نه دێبوك ، له ڕێی شێواندنی هه‌واڵ و داڕشتنه‌وه‌ی له باشترین كه‌ناڵه ئاسمانه كوردیه‌كان و له‌ڕێی درامای ئاست نزمی بێماناوه شه‌ڕێكی ده‌سته‌و یه‌خه‌ی كورد به‌ڕێوه ده‌به‌ن .\nئێوه ناپرسن بۆچی دیارده‌ی جیابوونه‌وه‌و ته‌ڵاق ، خایه‌نه‌تی هاوسه‌ری ، خیانه‌تی خێزانی ، ده‌یان په‌تای كۆمه‌ڵایه‌تی تر بۆ ئه‌وه‌نده ته‌شه‌نه‌ی كردووه ، من نازانم وه‌زاره‌تی رۆشنبیری ئه‌ركی چیه ئه‌گه‌ر نه‌توانێت رێگری له فیلم و درامایه‌ك بكات كه نه‌ك میزاجی كورده‌واری كومه‌ڵی كورده‌واری ده‌شێوێنن .\nبه‌ڕێكه‌وت نه‌ك به به‌رنامه چه‌ند به‌شێك له‌و زنجیره دراما توركیانه‌م بینیوه ، كۆڵانه‌كانی پشته‌وه ، لێم ببوره ، حه‌ریم سوڵتان ، بوكێ ، وێستگه‌ی ته‌كسی ، هه‌ندێكیش كه ناویانم بیر نیه ، ئه‌م درامایانه له كۆمه‌ڵگه‌ی توركیشدا بۆ خه‌ڵكی شاره‌كانی وه‌ك ئه‌سته‌نبوڵ و ئه‌نكه‌ره نوسراون نه‌ك وان و ئامه‌د ، ئه‌وان چیرۆكی كۆمه‌ڵایه‌تی ، دیرۆك ، كێشه‌ی سیاسی و كۆمیدیاو تراژیدیا پڕده‌كه‌ن ، له ناجۆری و شێواوی ، گومان له سه‌ر ژن ، مناڵ ، باوك ، دایك و زۆری تر داده‌نێن .\nیانی ئه‌مه چ خزمه‌تێك به كورد ده‌كات له درامایه‌كی توركیدا دووسێ كه‌س بانگه‌شه‌ی ئه‌وه بكه‌ن باوكی یه‌ك مناڵن ، ئه‌م شێوازه له تێكدانی كۆمه‌ڵگه زۆر كه‌متری له‌وه تێده‌چێت كه تۆپ و تانك و خومپاره‌و فڕۆكه به كار بێنی ، رژانی ئه‌م ژه‌هره مه‌ترسیداره دادگاكانی هه‌ولێرو سلێمانی و دهۆكی سیخناخ كردووه ، له تراژیدیای خێزانی ، مافیاكانی نه‌وت و ده‌رمان و خاك له‌به‌ر ململانێی حزبی و قۆرخی بازاڕ ئاگایان له‌م ژه‌هره نیه‌و ئه‌وه نابینن كه هه‌ندێ كه‌ناڵ بۆ مه‌ستكردنی كچ و كوڕی كورد چۆن سه‌رگه‌رمی ده‌به‌نگكردنن .\nله هه‌شتاكاندا به‌عس بۆ ئه‌وه‌ی لاوی كورد له بیركردنه‌وه‌و خۆناسین دور خاته‌وه كۆڵانه‌كانی شاره گه‌وره‌كانی پڕ كردبوو له فیلمی ڕووت ، ئێستا توركیا له هه‌رێمی كوردستان هه‌مان یاری ده‌كات و ده‌سه‌ڵاتی كوردیش هیچ باكی نیه .


چالاکوانانى کفرى: ئه‌وه‌ی تورکیا ده‌یکات ده‌ستدرێژییه بۆ سه‌ر هه‌موو کورد – کوردی – RojNews.News\nچالاکوانانى کفرى: ئه‌وه‌ی تورکیا ده‌یکات ده‌ستدرێژییه بۆ سه‌ر هه‌موو کورد\n29/02/2020 - 1:56:20 pm\nهەینی, 15 يون 2018 – 09:00 ڕۆژنیوز ـ هاوڕێ کرێکار\nده‌وڵه‌تى تورک به‌رده‌وامه له داگیرکارییه‌کان له‌سه‌ر باشورى کوردستان و ڕۆژانه بۆردوومان و هێرش ده‌کات، به‌ڵام له‌به‌رامبه‌ردا لایه‌نه په‌یوه‌ندیداره‌کان بێده‌نگن، چالاکوانانی شارۆچکه‌ی کفری له گه‌رمیان، له‌و باره‌یه‌وه بۆ ڕۆژنیوز ده‌دوێن.\nسه‌ڵاح گه‌رمیانی، چالاکوانی مافی مرۆڤ، ده‌ڵێت: پێویسته له‌سه‌ر حکومه‌تی عێراق، که هه‌ڵوێستی جدی هه‌بێ، چونکه هه‌رێم به‌شێکه له عێراق و تورکیاش سه‌روه‌ریی عێراقی پیشێل کردووه، هه‌روه‌ها پێویسته له‌سه‌ر نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان و ڕێکخراوه جیهانییه‌کان، که بێنه‌ده‌نگ، چونکه ئه‌وه‌ی تورکیا ئه‌نجامی ده‌دات پیشلکارییه به‌پێی هه‌موو یاسایه‌کی جیهانیی.\nوتیشی: ئه‌وه‌ی تورکیا ده‌یکات ده‌ستدرێژییه بۆ سه‌ر هه‌موو کورد، بۆیه له‌سه‌ر هه‌موومانه به خه‌باتی سیاسی و دیبلۆماسی له ڕێگه‌ی په‌یوه‌ندی به داموده‌زگا جیهانییه‌کانه‌وه، له ڕێگه‌ی جوڵاندنی شه‌قامی کوردی له ناوخۆی باشور و ئه‌وروپا خۆپیشاندانی سه‌رتاسه‌ری و ناڕه‌زایی ده‌بڕین، تا بگات به‌وه‌ی بایکۆتکردنی که‌لوپه‌لی تورکی و ده‌رکردنی کۆمپانیا تورکییه‌کان له هه‌رێم و بایکۆتکردنیان.\nنه‌رمین عوسمان، چالاکوانی بواری ژنان، ئاماژه بۆ ئه‌وه ده‌کات: ئێستا ئه‌وه‌ی خاکی داگیر ده‌کرێت و ڕۆژانه‌ش هاوڵاتی ده‌کوژرێت و خاکه‌که‌ی وێران ده‌کرێت ته‌نها کورده، بۆیه پێویسته کورد واز له هه‌موو ناکۆکییه‌کان بهێنێت و یه‌کگرتوو بێت.\nئه‌وه‌شى وت: گرنگه هه‌موو حزبه سیاسیه‌کانی باشور، هه‌موو به‌رژه‌وه‌ندییه حیزبییه‌کان و کێشه جۆراوجۆره‌کانیان به‌لاوه بنێن و دژ به داگیرکایری تورکیا بێنه ده‌نگ و واز له‌و بێده‌نگییه شه‌رمنانه‌یان بهێنن، چونکه ئه‌وه‌ی تورکیا ده‌یکات دژ به کورده نه‌ک ته‌نها حیزبێکی دیاریکراو.\nهه‌روه‌ها سامان جه‌لال، چالاکوانی مه‌ده‌نی، بۆچوونى وایه: پێویسته کورد و حکومه‌ته‌که‌ی له ڕێگای گفتوگۆوه چاره‌سه‌ری کێشه‌کان بکه‌ن و بانگهێشتی کونسوڵگه‌ریی تورکیا بکه‌ن بۆ په‌رله‌مانی هه‌رێم و داوای لێ بکه‌ن به زووترین کات خاکی باشور به‌جێبهێڵن و واز له‌و داگیرکارییه بهێنن.\nباسى له‌وه‌ش کرد: ئه‌بێ به‌غدا زیاتر هه‌ڵوێست ده‌رببڕێ، چونکه به هاتنی سوپای تورکیا بۆ ناو هه‌رێم پێشێلکردنی سه‌روه‌ری خاکی عێراقه، پێویستیشه شه‌قامی هه‌رێمی کوردستان له حزبه سیاسیه‌کان قبوڵ نه‌کات ئه‌م هه‌موو بێده‌نگیه و ده‌نگ هه‌ڵبڕن بۆ ئه‌وه‌ی هه‌م خه‌ڵک و هه‌م حزبه‌کان دژ به تورکیا و داگیرکارییه‌که‌ی بوه‌ستنه‌وه.\nبەرەی دیموکراسیی گەل داوای وەستانەوە دژی داگیرکاریی دەکات


ترامپ: ئۆسامە بن لادەن زیندووە – کوردستان و کورد\nسەرۆکی ئەمریکا لە تازەترین تویتیدا کە هەرایەکی زۆری ناوەتەوە دەڵێ: “ئوسامە بن لادەن “هێشتا زیندووە و ئەوەی لە هێرشەکەدا کوژرا هاوشێوەکەی بووە.\nدۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا ئەو تویتەی لە هەژمارێکی سەر بە گرووپی “کیو-ئانۆن”ەوە وەرگرتبوو کە گرووپەکە بەوە ناسراوە پشتگیری لە ترامپ دەکات و بیردۆزی پلانگێڕی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بڵاودەکاتەوە.\nچالاکڤانانی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان وێنەی ریتویتەکەی ترامپیان بڵاوکردۆتەوە کە دەیسەلمێنێت ترامپ ئەو تویتەی لە هەژماری خۆی بڵاوکردۆتەوە.\nئێستا تویتەر ئەو تویتەی سڕیوەتەوە و هەژماری ئەو گرووپەی داخستووە کە بابەتەکەی بڵاوکردبووەوە.\nبەرپرسێکی سەربازیی پلە باڵای ئەمریکا کە ئەندامی تیمی بکوژی بن لادەن بووە لە دیمانەیەکی تەلەڤزیۆنیدا لەگەڵ” سی ئێن ئێن” ڕەخنەی لە ترامپ گرت و گوتی “ژمارەیەکی زۆری خەڵک یەکسەر بڕوا بە ترامپ دەکەن و رەنگە شتەکە بگاتە ئاستێک کە تەنیا مەترسییەکی سیاسی نەبێ.\nئۆنێل ئاماژە بەوەش دەکات کە “ناکرێت کەسێک تویتێکی لەو شێوەیە بڵاوبکاتەوە لە کاتێکدا کە ئەو ژمارە زۆرەی شوێنکەوتووی هەیە، بە تایبەتیش کاتێک بابەتەکە بەم راددەیە هەستیار بێت، هەندێ کەس هەن قسەکانی ترامپ بە پیرۆز دەزانن.\nجێگای ئاماژەیە کە ساڵی ٢٠١١ باراک ئۆباما، سەرۆکی پێشووی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، کوژرانی ئوسامە بن لادن، سەرۆکی پێشووی ڕێکخراوی قاعیدەی لە پرۆسەیەکی تایبەتی هێزە کۆماندۆکانی وڵاتەکەیدا، لە ناوچەی وەزیرستانی پاکستان راگەیاند.\nجێگای ئاماژەیە کە دوو رۆژ لەمەوبەر ترامپ لە دیمانەیەکیدا لەگەڵ ئێن بی سی، پرسیاری لێکرا کە بۆچی ئەو تویتەی بڵاوکردۆتەوە، ترامپ لە وڵامدا گوتی کە ئەوە تویت نەبووە و ڕیتویت بووە، شتەکەی وەک خۆی وەرگرتووە و بڵاویکردۆتەوە بۆ ئەوەی خەڵک خۆیان بڕیاری لەسەر بدەن.\nتاگی بابەت: ترامپ، بنلادەن،زیندوە، کوردستان و کورد،


هەولێر و بەغدا لەسەر چەند پرسێكی تر ڕێككەوتن\nلە دوای كۆبوونەوەی نێوان هەرێمی كوردستان و شاندی عێراق، وەزیری دارایی هەرێمی كوردستان ئاشكرای كرد كە پارە ئامادەكراوە بۆ پێدانی مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی كوردستان و پرسی كۆمپانیاكانیش بۆ مانگی شەش لێگەڕاوین.\nئەمڕۆ سێشەم 13ـی ئادار، ڕێباز حەملان وەزیری دارایی و ئابووری حكوومەتی هەرێمی كوردستان لە كۆنگرەیەكی ڕۆژنامەوانی ڕای گەیاند، عێراق و هەرێمی كوردستان لەسەر چەند خاڵێك ڕێككەوتن، كەمكردنەوەی بانكە بازرگانییەكان و پێدانی مۆڵەت بەو بانكەكان لەلایەن عێراق، ئەوانەی مۆڵەتیان نییە و دواتر كەمكردنەوە و ڕێكخستنیان.\nوەزیری دارایی ئاشكرای كرد، هەفتەی داهاتوو كۆبوونەوە لەسەر دەروازە سنوورییەكان دەكرێت، هەروەها لەبارەی مووچە پارە لە بانكی مەركەزی عێراق لە لقی هەولێر ئامادەیە و بە بڕیاری عەبادی دەست دەكرێت بە دابەشكردنی.\nلەبارەی وردبینی لیسی مووچە حەملان ئاشكرای كرد، وەزارەتی پەروەردە و وەزارەتی تەندروستی %90ـی كارەكانیان تەواو بووە و پێش نەورۆز چاوەڕوانی هەواڵی خۆشین.\nحەملان ئاشكرای كرد لە بارەی كۆمپانیاكانیش لێگەڕاوین بۆ مانگی شەش.\nبەیانی ئەمڕۆ كۆبوونەوە لە نێوان شاندی عێراق و وەزارەتی دارایی و چەند بەرپرسێكی هەرێمی كوردستان دەستی پێ كردووە و هەفتەی داهاتووش كۆبوونەوەكان بەردەوام دەبن.


ئەنجومەنی پارێزگای کەرکووک: پێویستە بەرنامەکان فلتەر بکرێن\nرەمەزان هەڕنی 26/06/2019 - 13:27 بڵاوکراوەتەوە لە كوردستان\nدوای بڵاو بۆنەوەو ئەنجامدانی قوماری ئەلیکترونی کە گەنجان بە رێگای ئامێرە ئەلیکنرونییەکان ئەنجامی ددەدەن و پارەیەکی زوور لە دەستی دەدەن لێژنە ی ئەمنی ئەنجومەنی پارێزگای دھوک سەرجەم شوێنەکانی قوماری ئەلیکترونی داخستوە .\nئیدریس ھەرکی، سەرۆکی لێژنەی ئەمنی لە ئەنجومەنی پارێزگای دهۆک بە (باسنیوز)ی راگەیاند، قوماری ئەلیکترۆنی لە سەنتەری پارێزگای دھۆک کراوە، لە ھەمانکاتدا دوو شوێن ھەبووە لە قەزای ئامێدی و لە زاخۆ و ئاکرێ، شوێنێکیش ھەبوو ساڵی ٢٠١٥، دوای سەردانێکی مەیدانی بۆ ئەو شوێنانە، بڕیار درا بە داخستنی تەواوی ئەو شوێنانەی قوماری ئەلیکترۆنییان تێدا دەکرێت، ئەم بڕیارەش لە ئەنجومەنی پارێزگای دهۆک دەرچوو تا ساڵی ٢٠١٧ ئەو شوێنانە داخران، بەڵام ”ئەگەر شوێنێکی نھێنی مابێت و قومارەکە تێدا کرابێت، ئەوە بە نهێنی بووە“.\nڕوونیشی کردەوە کە ساڵی ٢٠١٧ داوا پێشکەش کرا کە شوێنەکان بکرێنەوە، بەڵام لێژنەی یاسایی ئەنجومەن داواکەی ڕەت کردەوە، چونکە ”ئەم یارییە ئەلیکترونییە دژی ماددەی ٣٨٩ی یاسای ژمارە ١١١ی ساڵی ١٩٦٩ کە یاسای سزادانی عێراقییە، بەپێی یاساکە ئەم یارییە تاوانە و دژی یاسایە ئەگەر بکرێنەوە، بۆیە رەتمانکردنەوە، سەرەرای چەندین داواکاری کە کران بۆ کردنەوەی ئەو شوێنانەی یارییان تێدا دەکرێت“.\nئیدریس هەرکی ئاشکرای کرد کە ماوەیەکە لەوە ئاگادار کراونەتەوە، دووبارە قوماری ئەلیکترۆنی لە سەنتەری دهۆک دەستی پێ کردووەتەوە، دوای بەدواداچوونیان، بۆیان دەرکەوتووە کە ئەوانەی مۆڵەتیان هەیە، تەنیا مۆڵەتی کردنەوەی کافێیان هەبووە لەگەڵ ڕاکێشانی هێڵێکی ئینتەرنێت، بەڵام ”بەنھێنی“ قوماری ئەلیکترونییان داناوە کە سیستەمەکە سەر بە قوبرسە. گوتیشی: ”کەسی وا ھەبووە ٢٠ دەفتەر دۆلاری لەدەستداوە تا دەگاتە ملیۆن دۆلار، خەڵکێکی یەکجار زۆر لێی زەرەمەند بووە، کەس ھەبووە ١٣٠ دەفتەر دۆلاری لەدەستداوە بەهۆی قوماری ئەلیکترۆنی. کەسی وەهاش هەبووە کە خانوو یان ئۆتومبێلەکەی فرۆشتووە بۆ قومار و لەدەستی داوە“.\nئەوەشی نەشاردەوە کە هەرچەندە کردنەوەی قەدەغە کراوە، بەڵام هێشتا یارییەکە بەردەوامە و ”لەم ماوەیەدا نزیکەی ٣٠ شوێن لەناو سەنتەری دھۆک ھەبووە کە قوماری ئەلیکترۆنییان تێدا کراوە، لە دوایین بەدواداچوونماندا لەم هەفتەیە، ١٥ شوێنی دهۆک داخران کە قوماریان تێدا دەکرێت، بەدواداچوونیشمان بەردەوامە، ھەر شوێنێک ئەو یارییەی تێدا بکرێت، دادەخرێت“. بە پێویستیشی زانی، حکوومەتی ھەرێمی کوردستان کار لەسەر ئەم بابەتە بکات و بەرنامەکان فلتەر بکات و بەھیچ شێوەیەک نەکرێنەوە، چونکە ئەگەر لە دەورەوەش نەکرێن، مەترسی ھەیە ھاووڵاتیان لەماڵەوە بە ڕێگای مۆبایل بیکەن، بۆیە ”پێویستە سیستەمەکە دابخرێت و زیاتر بڵاو نەبێتەوە“.


لەماوەی یەك مانگدا لەبەشی سوتانی نەخۆشخانەی ئازادی كەركوك 20 حاڵەتی خۆسوتاندن تۆماركراوە - ئاوێنه\nلەماوەی یەك مانگدا لەبەشی سوتانی نەخۆشخانەی ئازادی كەركوك 20 حاڵەتی خۆسوتاندن تۆماركراوە\nتەنیا لەماوەی یەك مانگدا لەبەشی سوتانی نەخۆشخانەی ئازادی كەركوك 20 حاڵەتی خۆسوتاندن تۆماركراوە زۆرینەیان لە رەگەزی مێ بوون، هۆكاری سەرەكی روداوەكانیش بۆ كێشە كۆمەڵایەتی و داراییەكان دەگەڕێندرێنەوە.\nئاوێنە: بەپێی ئاماری رێكخراوەكان و لایەنی پەیوەندیدار، حاڵەتەكانی خۆكوشتن و خۆسوتاندن لە هەڵكشاندایە، جگە لە رووداوەكانی كوشتن و دۆزینەوەی تەرمی نەناسراو.\nسرود ئەحمەد بەرێوەبەری ئۆفیسی كەركوكی كۆمەڵەی ئەمەلی عێراقی رایگەیاند ”تەنیا لەمانگی ئابی ئەمساڵدا لە بەشی سوتانی نەخۆشخانەی ئازادی شاری كەركوك 20 حاڵەتی خۆسوتاندن تۆماركراوە، ئەوەش بەهۆی كێشەی كۆمەڵایەتی و داراییەوە بووە”.\nزۆرینەی ئەو قوربانییانە، لە رەگەزی مێیە‌و تەمەنیان لە نێوان (20 – 14) ساڵیدایە، وەكو سرود دەڵێت، كاتی واهەبووە لەچەند كاتژمێرێكدا سێ ئافرەت گیانی لەدەستداوە‌و لەهەمان كاتدا سێ ئافرەتی دیكە داخڵی بەشی سوتاندن كراون.\nبەبڕوای ئەو، ئەگەر روداوەكانی كوشتن بە فیشەك و هۆكارەكانی تر هەژماربكرێت، رێژەكە زۆر زیاتر دەبێت.\nئەو چاڵاكوانەی مافەكانی ژنان نموونەی ئەوەی هێنایەوە لەچەند رۆژی ڕابردوودا باوكێك كوڕەكەی بینیووە لە هۆڵێكی یاری بلیارد، دوای گەڕانەوە بۆ ماڵەوە زلەی لێداوە‌و بەهۆیەوە كوڕەكە خۆی كوشتووە.\nسرود لە پاڵ هۆكارەكانی تری ئەو رووداوانە، پێیوایە هەندێك جار باوكان و دایكەكانیش تاوانبارن بە پلەی یەك.\nناجێگری دۆخی ئابووری، داب و نەریت، هەوڵدان بۆ هێنانەوەی ژنی دووەم و بەزۆر بەشوودان، بەهۆكارە دیارەكانی توندوتیژی دژی ژنان دادەنرێن لە كەركوك.\nسەرچاوەیەكی ئاگادار لە دادگای كەركوك بە كەركوك ناوی وتوە، رۆژانە دوو بۆ سێ رووداوی خۆكوشتن دەگاتە دادگا، چ لە ڕووی كۆمەڵایەتیەوە بێت یان هۆكاری ئابوری.\nدایكان و باوكان تاوانباری یەكەم، بۆ نموونە كچەكەی یاخود كوڕەكەی تەمەنی بچووكە‌و لە دادگا گرێبەستی هاوسەرگیری بۆ ناكرێت بۆیە لای مەلا كارەكە دەكات تەنیا بۆ ئەوەی بگەن بەیەك، بەڵام دوای چەند مانگێگ دەبێتە كێشەیان و جیادەبنەوە، زۆرجار روداوی خۆكوشتنی لێدەكەوێتەوە.\nبە وتەی سەرچاوەكەی دادگا هۆكارێكی تری باوی رووداوەكان كێشەی داراییە، بۆ ئەوەش نمونەی گەنجێكی تەمەن 22 ساڵی هێنایەوە كاتێك بە بەهای (20) دەفتەر دۆلار قەرز ئۆتۆمبێلی لە پێشانگاكان كڕیووە بە قیست و بە پارەی كاش هەرزانتر فرۆشتویەتی، بەڵام قەرزەكەی بۆ نەدراوەتەوە‌و خۆی كوشتووە.


غەزەل، دەنگێکی نوێ لە هونەری گۆرانی و مۆزیکی کوردیدا – هه‌ڵوێست\nسه‌ره‌تا / بابه‌تی نوێ / غەزەل، دەنگێکی نوێ لە هونەری گۆرانی و مۆزیکی کوردیدا\nغەزەل، دەنگێکی نوێ لە هونەری گۆرانی و مۆزیکی کوردیدا\nنەجم موحەمەد 2017-07-19 بابه‌تی نوێ, رۆژهه‌ڵات, هونه‌ر لێدوانێك بده 94 بینراوه\nکیژە بەهرەمەندی بەشداربووی بەرنامەی کورد ئایدل بەڕای من دەنگێکی نوێ یە لە هونەری گۆرانی ومۆزیکای کوردیدا دیارە توانای و ئاست و خۆشی دەنگی ئەم خاتوونە لەووتنەوەی یەکێک لە گۆرانیەکانی هونەرمەند کاک (عەزیزی شارۆخی)ەوە بەناوی (کیژە کوردی) دەرکەوت وزیاتر ناسراو ئەم گۆرانیە زیاتر بردیە ناو خەڵکیەوە وبەجۆرێک ئەم گۆرانیە بەدەنگی غەزەل دەنگی دایەوە ئەگەر چی چەندین ساڵە پێشتر هونەرمەند کاک عەزیزی شلرۆخی ئەم گۆرانیەی گوتووە بڵاو کردۆتەوە .\nلێرەوە دەمەوێت کەمێک قسەلەسەر ئەم خاتوونە دەنگ خۆشە بکەم و هەندێ ڕاوسەرنج و پێشنیاریش بخەمە ڕوو لەپێناو زیاتر بەرەوپێش چوون و سەرکەوتنی ئەم خاتوونەدا لە کاروانی هونەرو مۆزیکای کوردیدا من پێم وایە ئەم خاتوونە دەنگێکی تازەو تایبەتە پێویستی بەپەروەردەکردن و ڕێنمایکردن هەیەئەم خاتوونە تۆنی دەنگی بۆ هەموو گۆرانیەک نابێ و ناشێ بەداخەوە لەبەرنامەی کورد ئایدل دا دەبینم بەسەبکی جۆراو جۆرو تۆنی جۆراو جۆر گۆرانی بۆدادەنێن وگۆرانی دەڵێت ویاری بەدەنگی دەکات دەنگی تاقی دەکاتەوەجانازانم خۆی ئەو گۆرانیانەهەڵدەبژێرێت یان تیپەمۆزیکیەکەی بەرنامەکەیە من پێم وایە ئەگەر تیپەکەبێت غەدر لەم دەنگە دەکات وتواناییەکان و خۆشیەکان و ئیحساس وجوانیەکانی دەنگی کاڵ و کەم ڕەنگ دەکاتەوەئەگەر هەڵبژاردەی خۆشی بێت دیسان من پێم وایە خۆشی هەمان غەدر لەدەنگی خۆی دەکات هەروەها بەداخەوە دەبینم لیژنەی هەڵسەنگاندنی بەرنامەکەش زۆر جار موجامەلەی ئافەرینی ئەم خاتوونەدەکەن کەیاری بەدەنگی دەکات وبە شێوازو لەهجەی جیاجیاگۆرانی دەڵێت من پێم وایە ئەم لیژنەیەش دیسان غەدر لەم دەنگە دەکەن.\nبەڵێ ئەم خاتوونە دەتوانێ شێوازی جیاواز جیاواز لەگۆرانی کوردی بڵێت ئەو تواناییەی هەیە بەڵام توانای شتێکەو تابع وتۆنی دەنگ شتێکی ترەدەنگی ئەم خاتوونە دەنگێکە بۆگۆرانی شادو خێرا نابێت چونکە کاتێک گۆرانی خێرا وشاد دەڵێت خۆشی و جوانی و ئیحاس وتام وبەرامەی دەنگی بزردەبێت خێرای ڕیتمەکە شیرینی دەنگەکەی هەڵدەمژێت و وونی دەکات هەروەها دەنگی( بۆگۆرانی هەورامی و کرمانجی )نابێت دەنگی بۆ گۆرانیەکانی مامۆستا (خالقی و کامگارەکان) نابێت وناگونجێت ئەو دەنگێکی ڕۆژهەڵاتی جوانی ناوچەی (سەردەشت …موکوریانە) تیشکە دەنگێکەلەرشۆژهەڵاتەوەهەڵهاتووە دەنگی ئەو بۆگۆرانی ئارام وسلۆونیمچەخێراگونجاو لەبارە دەنگی ئەو بۆگۆرانیەکانی هونەرمەندان (عەزیزی شارۆخ ومحمد دانش و میکایل و ماملێ و جەمال موفتی )زۆر لەبارو گونجاوە هەروەها ئەم دەنگە دەنگێکی جوانی ژنانەیە بۆ ووتنەوەی گۆرانیەکانی (فەتانەی وەلیدی و مەرزیەی فەریقی و شەهێن تالەبانی و لەیلای فەریقی )زۆر گونجاوە هەروەها لەووتنی گۆرانی دوێتدا دەنگی بۆگۆرانیەدوێتەکانی هونەرمەندی نەمر( عەباسی کەمەندی و شەهێن تالەبانی) گونجاوەولەبارە .\nبۆیە لێرەوە پێشنیاردەکەم بۆ ئەم خاتوونە وئەوتیپە مۆزیکیەی بەرنامەی کورد ئایدڵ کەهەڵبژاردنی گۆرانیەکان بۆغەزەل لەهونەری ئەو هونەرمەندانەی ناوم هێنان هەڵبژێرن من پێم وایە یاریکردن بەدەنگی گۆرانیبێژ لەلایەن ژەنیارو و خودی گۆرانیبێژەکانیشەوە بۆتە دیاردەیەک نەک لەوبەرنامەدا بەڵکو لەهونەری گۆرانی و مۆزیکای کوردیشدا بەگشتی من ئەم دیاردەیە بەدیاردەیەکی هەڵە و ناتەندروست دەزانم وزۆرجار نەژەنیارەکە ونەگۆرانیبێژەکە سەرکەوتوونابن تیایدا مافی خۆی نادەن بەگۆرانی وئاوازەکەبۆیە ناسینی دەنگ و توانای دەنگ و هەڵبژاردنی گۆرانی زۆر گرنگە هەرئەو ەبەتەنیاگرنگ نیە کەتۆ بەشێوازو لەهجەجیاجیاکانی زمانی کوردی بتوانی گۆرانی بڵێت کەلەڕووی فۆنەتیک و زمانەوانیشەوە دەکەوێتە هەڵەی گەورە گەورەوە نابێت لەوڕوەوە بەهەستێکی تەسکی نەتەوایەتی یەوە بیربکرێتەوە و گۆرانی بوترێت چونکە هونەری گۆرانی مۆزیکا بۆخۆی بەیانکردنی ئیحساسی مرۆڤانەیەو هونەری گۆرانی ومۆزیکاش زمانێکی جیهانی یەوهەموو زمانەکانی میللەتەجیاجیاکانی دونیا پێکەوە تیایدابەشدارن ڕۆڵیان هەیە لەگەشەکردن وداهێنان وبەرەو پێش بردنیدا لەو بارەیەوە نووسەری بەناوبانگی ڕووسی (ڕەسوڵ هەمزەتۆف) زۆر جوان دەڵێ :-زمانێک دوژمنی زمانێکی ترنیەو گۆرانیش گۆرانی لەناو نابات)بۆیە زۆر گرنگ وپێویستە کەئێمە لەڕووی مرۆیی وئیحساس و نێونەتەوەییەوە بڕوانینە هونەری گۆرانی ومۆزیکا .\nمن پێم وایە دەنگی غەزەل دەنگێکی نوێ ی کوردیە وهونەری کوردی پێویستی پێیەتی ئەگەرچی یەکەمی بەرنامەکەبێت یان یەکەمی بەرنامەکەنەبێت دەنگێککی نوێ ی جوانی ژنانەیە وهونەری کوردی پێویستی پێیەتی ئەم دەنگە هێشتا لەهەنگاوەکانی سەرەتادایە و کاروانێکی دوورو درێژی لەپێشە بۆیە دەبێت ئەم دەنگە پەلە نەکات ووریابێت لەهەڵبژاردنی گۆرانی کەلەگەڵ تۆن و دەنگی خۆیدا بێتەوەنابێت فریووی مجامەلەکان بخوات دەبێت ووریابێت لە هەڵبژاردنی گۆرانیە دوێتەکاندا نەکەوێتە ژێر کاریگەری و خواست وداواکاری ودەنگی گۆرانیبێژی بەرامبەر بەجۆرێک گەر گۆرانیەکە لەگەڵ دەنگیدا نەهاتەوە ڕاشکاوانە ڕای خۆی بڵێت و ئەو گۆرانیە نەڵێت وپێشنیاردەکەم دوای تەواوبوون وکۆتای هاتنی بەبەرنامەىکوردئایدڵ ئیتروازلەلاسایکردنەوە بهێنێت هەوڵ بدات ئیترخاوەنی ڕێچکەى خۆی بێتوسەبکى خۆىبدۆزێتەوە ولەئایندەدا توانا دەنگیەکەى لەلاسایکردنەوەدا بەخەسارسەرف نەکات وخاوەنی گۆرانی تایبەت بەخۆى بێت چونکەلاسایکردنەوە بەهرەیەکى هونەریە نەک داهێنانێکى هونەرى من پێم وایە گۆرانی بۆخۆی ژەنینی ئیحساسە بەمانایەکی تر ئیحساس ژەنینە بۆیە هەرگۆرانیەک بەئیحساسەوە نەوترێت سەرکەوتوونابێت ئەگەر ئەوگۆرانیە گۆرانی گەورەترین هونەرمەندیش بێت بۆیە پێشنیاردەکەم بۆئەم خاتوونە کەخۆی خۆی بێت ودەنگی خۆی وون نەکات بەئیحساسی خۆیەوە گۆرانی بڵێت وهەوڵ بدات بەئیحساسێکی ژنانەوە گۆرانی بڵێت نەک ئیحساسێکی پیاوانەبۆنموونە لەگۆرانیەکانیدا وەک ژنێک موخاتەبەی پیاو بکات نەک وەک پیاوێک موخاتەبەی ژن بکات بەداخەوە ئەمە هەڵەیەکە کەزۆربەی هەرەزۆری گۆرانیبێژە ژنەکانی کورد بەردەوام دووبارەی دەکەنەوە وەک پیاوگۆرانی دەڵێن نەک وەک مرۆڤێکی ژن.\nتاگه‌كانتوێژینەوە رەخنە رۆژهه‌ڵات كوردستان هەڵوێست هونه‌ر\nده‌رباره نەجم موحەمەد\nپێشوو چیرۆکی مامۆستا و قوتابی\nدواتر یادداشت بەشی ٢٣


عەتا قەرەداخی : دارایی و دەوڵەتداری . – WTARIKURD\nعەتا قەرەداخی : دارایی و دەوڵەتداری .\nگومان لەوەدا نییە کە ئابووری چ بایەخێکی گرنگی هەیە لە ژیانی مرۆڤدا چ وەکو تاکەکەس و چ وەکو کۆمەڵگە . وەکو لە زانستی کۆمەڵناسیشدا بە گشتی و لە سیاسەت و بەڕێوەبردنیشدا بە تایبەتی دەبینرێت ئابووری رۆڵی کاریگەرو دیاری هەیە لە دیاریکردنی ئاستی ژیانی مرۆڤداو شان بە شانی ئازادی و عەدالەتی کۆمەڵایەتی ، خۆشی و رەفاهیەتی ژیانی کۆمەڵگە پەیوەستە بە ئاستی ئابوورییەوە . لە رووی پەرەسەندنی کۆمەڵایەتیشەوە بەپێی بنەماکانی فەلسەفەى مارکسیزم ئابووری بزوێنەری مێژووە . واتە ئەوە پاڵنەری ئابووریە کە لە ناوەوەڕا گۆڕانکارییە کۆمەڵایەتییەکان دەخەمڵێنێت ، هەتا سەرئەنجام شۆڕشی کۆمەڵایەتی روودەدات و کۆمەڵگە لە رەوتی پەرەسەندنی خۆی بەردەوام دەبێت تاکو دەکاتە ئاستی بەرهەمهێنان و درووستکردنی دەوڵەت .\nهەروەک ئەوەش ئاشکرایە کە ناشێت تەسەوری بوونی دەوڵەتێکی بەهێزو پەرەسەندو بکرێت بە بێ بوونی ئابوورییەکی بەهێز . لەپاڵ ئەمەشدا دەشێ دەوڵەتێک ئابوورییەکی بەهێزی هەبێت بەڵام بەهۆی سیستێمی خراپ بەڕێوبردنی وڵات و خراپی عەقڵی بەڕێوەبردنەوە بەردەوام ئەو وڵاتە لە قەیرانی دارایدا بێت . ئەگەر لەم روانگەیەوە بپرسین ئایا دارایی یان ( مال) توانیوێتی لە مێژووى پەرەسەندنی کۆمەڵایەتی کوردیدا رۆڵ و کاریگەرییەکی ئەوتۆی هەبووبێت ؟ ئایا ئەگەر ئەو رۆڵەى هەبووە بۆچی نەیتوانیووە لە رابردوودا دەوری بزوێنەری مێژوو ببینێت ؟ کە ئاشکرایە لە رابردووە تاکو ئێستا کورد لە رووی پەرەسەندنی کۆمەڵایەتییەوە نەگەیشتووەتە ئەو ئاستەى کە دەوڵەت درووست بکات ؟ هەروەک دەشێت بپرسین ئایا لە رابردوودا ئابووری یان بە دەربڕینێکی تر ( مال) بەجۆرێکی ئەوتۆ لە کوردستاندا کۆبووەتەوە کە بتوانێت رۆڵی بزوێنەری مێژوو ببینێت ؟ ئایا ئێستاو لە دوای زیاتر لە بیست ساڵ لە دەسەڵاتداری خۆماڵی کوردی خۆی و بە تایبەتیش لەو کاتەوە کە بەشە بودجەى خۆی لە بەغدا وەردەگرێت و لەو کاتەشەوە کە بە نهینی و بەئاشکرا هەرێم نەوت دەفرۆشێت ، داراییەکی ئەوتۆ لە کوردستاندا کۆبووەتەوە کە لە لایەک دەوری هەبێت لە رێکخستن و ئاراستەکردنی کۆمەڵگەدا بەرەو ئایندەی سەربەخۆیی و درووستکردنی دەوڵەتی نەتەوەیی خۆی ؟ ئایا ئەوەندە ئابووری لە کوردستاندا کۆبووەتەوەو بە عەدالەتێکی ئەوتۆ دابەشکراوە کە هاووڵاتی کوردستان بە تێروپڕی و بەشێوەیەکی شایان و بەکەرامەتەوە بژی و هەست بە برسێتی و نەداری نەکات ؟ ئایا ئەو سیاسەتی ئابوورییەى کە حکومەتی هەرێم پەیڕەوی دەکات سیاسەتێکی سەرکەوتووە ؟ ئایا هەرچۆن لە کۆمەڵگەى کوردی قۆناغی دەرەبەگایەتیدا سیستێمێکی ئابووری خاوەن شووناس بوونی نەبووە ، ئایا لە قۆناغی ئێستای تێکەڵاو لە پاشماوەى فیودیالی و خێڵایەتی شان بەشانی ئابووری سەرمایەداری کە لە بری ئەوەى لە دەستی چینی ناوەنددا بێت لە دەستی نوخبەیەک لەسەرمایەداری کۆمپرادۆرو قاچاخچیدایە ئابووری توانیوێتی رۆڵی هەبێت لە بەهێزکردنی هوشیاری کۆمەڵگەو پەرەسەندنی ناسیونالیزمی کوردیدا ؟ ئایا لە ماوەى چەند ساڵی رابردوودا سیاسەتی ئابووری حکومەتی هەرێمی کوردستان لە ئاستێکدا بووە توانیبێتی ئەوەندە پارە پاشەکەوت بکات کە بانقەکانی کوردستان لە حاڵەتی قاسەوە بگوازێتەوە بۆ بانقێک کە خاسێتی بانقی هەبێت بەو مانایەى کە سەرمایەدارو بەگشتیش هاووڵاتی متمانەیان بەو بانقانە هەبێت کە پارەیان لێدابنێن .\nئەوەى ئاشکرایە لە رابردووی دوورەوە تاوەکو دابەشکردنی دووەمی کوردستان و دەسەڵاتکردنی کۆلۆنیالیستە نوێیەکان بەسەر کوردستاندا ئابووری لە کوردستاندا کۆنەبووەتەوە ، ئەویش بە هۆی ئەوەی کە لە دەوروبەری کوردستان چەند دەوڵەتێکی بەهێز هەبوون و ناوەندی کوردستانیش لە رووی دەسەڵاتەوە وەکو بۆشایی وابووە ، لەبەرئەوە هێزی کێشکردنی دەوروبەر بۆ راکێشانی ئەو ئابوورییەی لە کوردستاندا هەبووە یان بەرهەم هاتووە بەهێزتر بووە لە هێزی راکێشانی ناوەندی بۆشی کوردستان ، لە ئەنجامی ئەوەشدا بۆ ماوەى دوورودرێژ کوردستان دووچاری لەبەر رۆیشتنی ئابووری بووە کە مەبەست لەوەش راکێشانی ئابووری کوردستانە لەلایەن دەسەڵات و دەوڵەتەکانی دەوروبەرەوە . لە دوای دابەشکردنی دووەمی کوردستان و بوونی کوردستان بە کۆلۆنییەکی نێودەولەتی ، ئابووری کوردستان لە لایەن داگیرکەرانی عەرەب و تورک و فارسەوە وەکو جوگرافیاو کۆی رەگەزەکانی تری کوردستان کۆلۆنیکراوەو کورد خۆی خاوەنی هیچ نەبووەو بەو پێیەش نەک ئابووری لە کوردستانی دابەشکراودا کۆنەبووەتەوە ، بەڵکو هەریەکە لەو دەوڵەتانە ئابووری کوردستانیان بۆ خۆیان بردووەو لەپاڵ ئەوەشدا بە بەرنامە رێگرییان لەپەرەسەندنی باری ئابووری کوردستان کردووە . لە کاتێکدا دەوڵەتەکانی خۆیان لە رووی پیشەسازی و کردنەوەى کارگەو کارخانەو بە تەکنۆلۆجیاکردنی بواری کشتوکاڵ و ئاودێرییەوە گۆڕانی گەورەیان بەسەردا هاتووە ، هەموو هەوڵێکیان داوە کوردستان لە هەموو پێشکەوتنێک بێبەش بکەن و تەنانەت سەرچاوە سرووشتییەکانی ئابووریش بۆ لای خۆیان رابکێشن ، ئامانجی سەرەکیەکەش ئەوە بووە کە لە ئاستی یەکەمدا کوردستان بە دواکەوتوویی بهێلنەوە نەوەکو ئاستی هوشیاری کورد پەرەبسەنێت و لەهەمان کاتدا نەوکو ئابووری و پەرەسەندندنی پیشەسازی لە کوردستاندا ببێـە هۆی فۆرمەلەکردنی چینی ناوەندی کوردی کە هەڵگری پرۆژەى ناسیونالیزمە کە ئەویش پرۆژەى درووستکردنی دەوڵەتی نەتەوەییە . ئەم بارودۆخە بێجگە لە باشووری کوردستان تاکو ئێستا لەبەشەکانی تری کوردستان بەردەوامەو دەوڵەتانی داگیرکەری کوردستان بەهەموو شێوەیەک بە بەرنامە کاردەکەن بۆ ئەوەى کوردستان لە رووی ئابوورییەوە بە پەراوێزی بمێنێتەوەو گەشە نەکات چونکە باش دەزانن ئابووری چ دەورێک دەگێڕێت لە گۆڕانکاری کۆمەڵایەتیدا کە بێگومان هەر گۆڕانکاری کۆمەڵایەتیە دەتوانێت گۆڕانکاری سیاسی دیار بەرهەم بهێنێت.\nئێستا پرسیار ئەوەیە ئایا لە باشووری کوردستان لە ماوەی زیاتر لە بیست ساڵی دەسەڵاتی خۆماڵی کوردیدا توانراوە بە جۆرێک کاربکرێت کە ئابووری لە ئاستی یەکەمدا ئابوورییەکی خاوەن شووناس بێت ، لە ئاستی دووەمدا کۆمەڵگەی باشووری کوردستان بکرێت بە کۆمەڵگەیەکی بەرهەمهێن .\nلە ئاستی سێیەمدا سیاسەتێکی ئابووری ئەوتۆ هەبێت کە بتوانێت هەرێمی کوردستان لە رووی ئابوورییەوە بە جۆرێک بەڕێوەببات کە لە قەیرانی دارایی پارێزراو بێت و سەرمایەداری کورد متمانەى بەوە هەبێت سەرمایەکەی لە شێوازی جۆراو جۆردا بخاتە بواری بەکارهێنانەوە ، یان لە ئاستێکی تردا دەشێ وەها سەیر بکەین کە حکومەتی هەرێمی کوردستان سیاسەتێکی ئابووری ئەوتۆی هەیە کە بەردەوام لەو داهاتە زۆرەى کە بڕی بودجەیەو لە بەغداوە بۆی دێت و لەو هەموو باج و گومرگ و داهاتە ناوخۆییەى کە هەیەتی و لەسەرووى هەموو ئەمانەشەوە لە داهاتی نەوت پاشەکەوتێکی ئەوتۆی هەبێت کە لە هەر بارێکی نادرووستدا بتوانێت ئەو پاشەکەوتە بەکار بهێنێت.\nبێگومان ئەوەى تاکو ئێستا دەیبینین هەست ناکرێت کە حکومەتی هەرێمی کوردستان نە سیاسەتی ئابووری هەبێت و تەنانەت نە وەزارەتی ئابووریشی هەبێت . هەروەک تاکو ئەم چەند ساڵەى پێشوو نەدەزانرا بودجە چییەو چۆن دابەش دەکرێت . لە راستیدا کێشەى سەرەکی ئەوەیە کە تاکو ئێستا سیستێمی بەڕێوەبردنی کوردستان کە سیستێمی یەکێتی و پارتییە نەیانتوانیووە بنەمایەکی درووستی نەتەوەیی و نیشتیمانی بۆ بەڕێوەبردنی ئابووری کوردستان دابنێن. تاکو ئێستا ئاشکرایە ئەو بودجەیەی کە لە بەغداوە هاتووە بەپێی جێ نفوزی زەردو سەوز دابەشکراوە. وەکو لە گفتوگۆکانی پەرلەمان لە چەند ساڵی رابردوودا گوێمان لێی بووە داهاتە ناوخۆییەکان بەدەگمەن خراونەتە سەر بودجەى گشتی و هەر لایەنە بە ئارەزووى خۆی مامەڵەى بەو داهاتانەوە کردووە.\nداهاتی گومرگ و فرۆشتنی نەوت شەفاف نییەو وەکو پێویستە نەچووەتە سەر داهاتی گشتی . ئەمە بێجگە لە هەڵەیەکی گەورەى تری سیاسەتی ئابووری کوردستان کە جیانەکردنەوەی بەشە پارەى موچەى کارمەندانی حکومەتء بەشە پارەى پرۆژەکان و بوارەکانی ترە. لەسەرووى هەموو ئەم ناتەواویانەشەوە لاوازی سیستێمی بانقیە لە کوردستاندا. بۆ نموونە ئەگەر ئێستا سیستێمی بانقی لە کوردستاندا لەو شێوەیە بوایە کە موچەخۆران ژمارەی حیسابی خۆیانیان هەبووایەو لەو رێگایەوە موچەکانیان وەربگرتایە ئەوا دەشیا زۆرێک لە موچەى ئەو کەسانەى کە پێویستیان نییە لە بانقەکاندا بمایەتەوەو ئەوەش دەوری دەبوو لە کەمکردنەوەى قەیرانی نەمانی پارە لە بانقەکاندا ، یان ئەگەر سیستێمی بانقی کوردستان جێگای متمانەى هاووڵاتیان بووایە خەڵکی ئەو پارانەى کە هەیانە لە بانقەکان دایان دەناو ئەوەش دیسان رۆڵی دەبوو لە کەمکردنەوەى قەیرانی پارە لە بانقەکاندا.\nدیارە هۆکارێکی کێشەى ئابووری لە کوردستاندا وەکو پێشتریش ئاماژەمان بۆ کرد لاوزی رۆڵء پێگەى وەزارەتی ئابووری و باڵادەستیی نوخبەیەک لەبەرپرسانی حیزب و دەسەڵاتکردنیانە بەسەر ئابووری کوردستاندا. هەر لێرەشەوە جیاوازیی لە نێوان هەولێرو سلێمانیدا دەردەکەوێت لە روانگەى رووبەڕووبوونەوەی قەیرانی پارەوە لە بانقەکانی سلێمانی . کە کێشەی نەمانی پارە لە بانقەکانی هەولێرو دهۆک کەمتر روودەدات بە هۆی دەسەڵاتی مەرکەزی بەهێزی پارتییەوەیە بەسەر ئەو رووبەرە جوگرافییەدا کە خۆی تیایدا باڵادەستەو تا ئەندازەیەکی دیار دەسەڵاتی نێوان حیزب و حکومەت هەمان دەوسەڵاتە و دەشێ حیزب و کەسە دیارەکانی ناو حیزب نەبنە بەرەبەست لە رێگای کارەکانی حکومەتدا. بەڵام لەبەرامبەردا لە رووبەری ئەوسا سەوزدا کە تاکو ئێستاش فەرمانڕەوای ئەم رووبەرە یەکێتی نیشتیمانییە ، بە هۆی دەسەڵاتی لەرادەبەدەری حیزب و تەنانەت کەسە دیارو خاوەن بەرژەوەندییەکانی ناو بازنەى سەرەوەى حیزب بەسەر حکومەتداو لاوازی لە رادەبەدەری مەرکەزییەت لەناو حیزبداو کۆنترۆڵکردنی حکومەت و دەسەڵاتی پارێزگاریش لەلایەن کۆمپانیاکانی حیزبەوەو بەکارهێنانی بانقەکانی ئەم رووبەرە وەکو قاسەی حیزب و کۆمپانیاکانی حیزب سەرچاوەى کۆی قەیرانە داراییەکانی ژێرسایەی دەسەڵاتی یەکێتییە .\nئەمەش دیسان بە ئاشکرا دەری دەخات کە شتێک نییە ناوی وەزارەتی دارایی هەرێم و سیاسیەتی دارایی هەرێم بێت ، ئەگینا دەبووا هەموو هەرێمی کوردستان وەکو یەک بوایە ئەگەر قەیران روویدا ئەوا هەموو هەرێم و بانقەکانی هەرێم وەکو یەکبگرێتەوە ، ئەگەر قەیران لە ناوچەیەک روویدا دەبێ وەزارەتی دارایی بە زووترین کات چارەسەری بکات ، ئەگەر کێشەکەش پەیوەندی بە بڕیاری خراپی سەرۆکی حکومەتەوە هەبوو دەبێ لێپرسینەوە لەسەرۆکی حکومەت بکرێت ، ئەگەر سەرچاوەی کێشەکەش حیزب و کۆمپانیاکانی حیزب و کەسانی دەسەڵاتداری حیزب بوون ئەگەر یاسا لە وڵاتدا هەبێت دەبێ بە پێی یاسا لێپرسینەوەیان لێبکرێت. بەڵام شکستی سیاسەتی ئابووری حکومەتی هەرێمی کوردستان ئەوەیە هەرچۆن لەسەر دزیء گەندەڵی و بە فیڕۆدانی سامانی گشتی کەس لێپرسینەوەى لەگەڵدا ناکرێت و میللەت باجی هەموو کەمووکورتیەکان دەدات لە قەیرانی دارایی و نەمانی پارەشدا هەموو ئەوانەى هۆی درووستکردنی قەیرانەکانن وەکو بەرزەکی بانان دەردەچن و ئەوەى باجەکەی دەدات میللەتە کە ئەوەش سەرئەنجام دەبێتە هۆی بەتەواوی هەرەسهێنانی متمانەو تەنانەت ئینتیمای میللەت بەو دەسەڵاتەى کە لە وڵاتێکی دەوڵەمەندی وەکو کوردستاندا نەتوانێت ئەو موچەیەی کە پارەکەى لە بەغداوە دێت ئەو لێرە بەڕێکء پێکی و لە کاتی خۆیدا دابەشی بکات بەسەر موچەخۆرانی حکومەت و هێزی پارێزەری حکومەت و هاووڵاتیانیشدا کە پێشمەرگەو هێزەکانی ئاسایشی ناوخۆن. بێگومان لێرەوە دەتوانین بڵێین ئەو حکومەتەى سیاسەتێکی دارایی سەرکوتووی نەبێت ناتوانێت دەوڵەتدارییەکی سەرکەوتوو بکات سەرئەنجامیش پشتگیری جەماوەر لە دەست دەدات کە ئەوەش دەبێتە گەورەترین هەڕەشە بۆ ئەو حکومەت و دەسەڵاتەکەی .\nدکتۆر محەمەدئەمین گەناویی : پایه‌كانی سیاسه‌تی خۆراك


بۆچی ده‌خه‌وین؟ ئه‌و پرسیاره‌ی هه‌موو زانایانی جیهان له ئاستیدا بێ وه‌ڵامن\n:: PM:09:16:23/11/2021 \nبۆچی ده‌خه‌وین؟ ئه‌م پرسیاره له هه‌ر كه‌سێك بكه‌ین، بێ ئه‌وه‌ی زۆر بیر بكاته‌وه، وه‌ڵاممان ده‌داته‌وه و ده‌ڵێ، بۆ ئه‌وه‌ی پشوو بده‌ین، ئه‌مه وه‌ڵامێكی گشتی و دروسته، به‌ڵام كاتێك له ڕووی زانستییه‌وه ئه‌و پرسیاره بكه‌ین، ئه‌وا وه‌ڵامێكی نادروسته، تا ئێسته‌یش بۆ ده‌سكه‌وتنی وه‌ڵامێكی ڕاسته‌قینه و زانستی، زانایان له وچاندان و هیچیان ده‌ست نه‌كه‌وتووه، ئه‌مه‌یش له كاتێكدایه كه نه‌ك ته‌نیا مرۆڤ، بگره ته‌واوی گیانه‌وه‌ره‌كانی سه‌ر گۆی زه‌وی، هاوشێوه‌ی ئاو و خۆراك و هه‌وا پێویستیان به خه‌وه.\nزۆرێك له توێژینه‌وه‌كان ئه‌وه‌یان خستووه‌ته‌ڕوو، كه ئه‌گه‌ر بۆ ماوه‌یه‌كی زۆر نه‌خه‌وین، ئه‌وا كاریگه‌ری نه‌رێنی له‌سه‌ر ته‌ندروستی جه‌سته‌ی و عه‌قلی مرۆڤ دروست ده‌كات، ستیڤن روس بۆمیرۆی نووسه‌ر و توێژه‌ر له ڕاپۆرتێكدا كه له پێگه‌ی بیگ سینك بڵاوی كردووه‌ته‌وه، ده‌یه‌وێ به نێو ڕێڕه‌وی مێژوویی و ئێسته‌ی توێژینه‌وه و لێكۆڵینه‌وه‌ی زانایان بگه‌ڕێت، تا وه‌ڵامێكی زانستی و وردی بۆ ئه‌و پرسیاره ده‌ست بكه‌وێ و نهێنی خه‌وتنی مرۆڤ و ته‌واوی گیانداران بدۆزێته‌وه و به خوێنه‌ری بگه‌یه‌نێت.\nزانایان له تاقیگه زانستییه‌كان هه‌وڵی ته‌واویان خسته‌گه‌ڕ، بۆ ئه‌وه‌ی جیناتی مشكی تاقیگه به جۆرێك بگۆڕن، كه پێویستی به خه‌و نه‌بێت، به‌ڵام ئه‌و هه‌وڵه‌یان به ته‌واوی شكستی هێنا، ته‌نانه‌ت نه‌یانتوانی وا له مشكه‌كه بكه‌ن، كه بۆ ماوه‌یه‌كی زۆر به‌رگه‌ی به ئاگایی بگرێ و خه‌و وێڵ و سه‌رگه‌ردانی نه‌كات، كه‌واته خه‌وتن كردارێكی بنه‌ڕه‌تی و سه‌ره‌كی ژیانی مرۆڤ و هه‌ر گیاندارێكه، به‌ڵام بۆچی؟\nنیكۆلاس فرانكس و ولیام ویزدن دوو پسپۆری زانكۆی شاهانه‌ی له‌نده‌نن و خاوه‌نی تاقیگه‌ی فرانكس و ویزدن، به به‌كارخستنی زانستی بۆماوه‌یی لێكۆڵینه‌وه‌ی چڕیان كرد، بۆ شیكردنه‌وه‌ی ڕه‌وشت و مامه‌ڵه‌ی مشك له‌گه‌ڵ خه‌ودا، ئه‌وان هیوای ئه‌وه‌یان هه‌یه، كه بتوانن له لێكۆڵینه‌وه‌كان وه‌ڵامێكی وردی زانستیان له‌سه‌ر خه‌و ده‌ست بكه‌وێت، چونكه له‌لایه‌كه‌وه تواناكانی مێشكی مرۆڤ هێنده زۆره كه تا ئێسته سه‌رجه‌م ئامێره زیره‌كه‌كانی كه دروستكراون به به‌راورد به تواناكانی مێشك زۆر له دواوه و دواكه‌وتوون، كه‌واته كه مێشك ئه‌و هه‌موو توانایه‌ی هه‌یه، بۆچی ناتوانێ به‌رگه‌ی بێ خه‌وی بگرێت؟\nتوێژینه‌وه‌ی ئه‌و دوو زانایه ماوه‌ی 10 ساڵی خایاند و به‌رهه‌مه‌كه‌یشیان له گۆڤاری ساینس بڵاو كرده‌وه، تێیدا دووپات له‌وه ده‌كه‌نه‌وه، كه خه‌وتنی مرۆڤ به هیچ شێوه‌یه‌ك پێوه‌ندی به پشوودان و ئیسراحه‌تكردنه‌وه نییه، به‌ڵكو مێشك له‌و ماوه‌یه خۆی كۆ ده‌كاته‌وه و داتا و پرۆسه‌كان تۆمار ده‌كات و ئه‌رشیڤیان ده‌كات، تا دوای به ئاگابوون به ته‌واوی ئارام و ناسه‌رقاڵ بێ و جارێكی تر ده‌ست به پرۆسه‌ی نوێ له ژیانی مرۆڤ و هه‌ر گیانه‌وه‌رێك بكاته‌وه، واته هاوشێوه‌ی كاركردنی ڕۆژێكه، كه له ئێواره‌كه‌ی دوای ته‌واوبوونی كار، سه‌رجه‌م ئه‌و فایل و تۆمار و مامه‌ڵانه‌ی له كاری كۆمپانیا یان فه‌رمانگه‌كان ئه‌نجام دراوه، پێویسته هه‌ریه‌كه‌یان بخرێنه به‌شی تایبه‌ت به‌خۆیان، بۆ ئه‌وه‌ی به‌یانی ڕۆژێكی نوێی كار بێ و هیچ فایلێك له‌سه‌ر مێزه‌كان بوونی نه‌مابێ و هه‌ریه‌كه‌یان چووبێته شوێنی خۆی.\nنیكۆلاوس و ولیام ئه‌وه‌یشیان خستووه‌ته‌ڕوو، كه پرۆسه‌كه زۆر ورد و خێرایه، جیا له هه‌ڵگرتنی داتاكان، نوێكردنه‌وه‌ی داتاكانیش ئه‌نجام ده‌درێت، واته ئه‌گه‌ر تۆ زانیارییه‌كت دوو ڕۆژ پێش ئێسته به هه‌ڵه گوێبیست بوو بێت، ئه‌مڕۆ زانیارییه ڕاسته‌كه‌ت به‌رده‌ست بكه‌وێ، شه‌و له كاتی خه‌وتن، مێشك زانیارییه هه‌ڵه‌كه ده‌سڕێته‌وه و ڕاسته‌كه ده‌خاته یادگه‌ی مێشكه‌وه و هه‌ڵیده‌گرێت.\nبابه‌ته‌كه هه‌ر پێوه‌ست نییه به داتا و زانیارییه‌كان، بگره له كاتی خه‌ودا مێشك خه‌ریكی خاوێنكردنه‌وه‌ی خۆی ده‌بێت، له پاشماوه‌ی زیانبه‌خشی كاره‌كانی له ماوه‌ی ڕۆژ دا و ده‌ركه‌وتنی پرۆتینی ژه‌هراوی به درێژایی كاتی ڕۆژ، كه ئه‌گه‌ر ئه‌مانه به‌رده‌وامیان هه‌بێ و نه‌خه‌وین تا مێشك خۆی خاوێن بكاته‌وه، ناتوانین بۆ ماوه‌یه‌كی درێژ به‌رده‌وام بین له ژیان و مێشكمان له‌كاركردن ده‌كه‌وێت.\nدیوێكی تری ئه‌وه‌یه كه ئایا مێشك له كاتی خه‌و چ جیاوازییه‌كی لێ دروست ده‌بێ، به به‌راورد له‌گه‌ڵ كاتی ئاگایی، دوو زاناكه ده‌ڵێن، به دڵنیاییه‌وه مێشك له كاركردن ناكه‌وێت، بگره به پێچه‌وانه‌وه كاره‌كانی زیاتر ده‌بن و نێوانی خانه‌كانی فره‌وانتر ده‌بن، بۆ ئه‌وه‌ی شله‌مه‌نی و خوێن به هه‌موو پنتێكی مێشك بگات، به چالاكی بیهێڵێته‌وه و خانه‌كان له مردن بپارێزێت، واته ئه‌وه‌ی كه ده‌گوترێ مێشك پشوو ده‌دات، به ته‌واوی دووره له ڕاستییه‌وه، به پێچه‌وانه‌وه مێشك زۆر زیاتر له ڕۆژ كار ده‌كات، بۆ ئه‌وه‌ی ته‌ندروستی خۆی به پارێزراوی بهێڵێته‌وه.


وه‌لاتيه‌كێ نيپالێ ل دهـۆكێ حوكم بوو\nموضوع: وه‌لاتيه‌كێ نيپالێ ل دهـۆكێ حوكم بوو الأحد يوليو 24, 2011 11:25 am\nدادگه‌هـا تاوانێن دهـۆكێ ب گۆره‌ي ماده 10 بڕگا هـژماره 1 بڕيار دا كه‌سه‌كێ خه‌لكێ وه‌لاتێ نيپالێ بۆ ماوه‌يێ ساله‌كێ بهـێته زيندانكرن، پشتي كو گونه‌هـبارێ ناڤنه‌هـاتي ل سالا بۆري بزاڤ كري ب رێيا ڤيزه‌يه‌كا سه‌خته بچيته ده‌رڤه‌ي وه‌لاتي، ئه‌ڤ بڕياره هـاته دان پشتي كو گونه‌هـباري ب شێوه‌يه‌كێ نه‌ئێكسه‌ر دان ب تاوانا خۆ كري.\nعومه‌ر پێده‌يي پارێزه‌رێ گونه‌هـبارێ وه‌لاتێ نيپال بۆ رۆژنامه‌يا ئه‌ڤرۆ ديار كر كو دوزگه‌رێ كێشێ ب دژي گونه‌هـباري مافێ گشتي بوو. ب گۆره‌ي ئاخفتنێن پارێزه‌ر عومه‌ر پێده‌يي رۆژا روودانێ گونه‌هـباري بزاڤ كر بوو ب رێيێن نه‌قانووني بچيته ده‌رڤه‌ي وه‌لاتي، لێ به‌ري سنووران ببه‌زينيت ژ ئالێ پاسه‌وانێن سنووري ڤه هـاتبوو ده‌سته‌سه‌ركرن.\nلايه‌نێن په‌يوه‌نديدار بزاڤا سنوور به‌زاندنا گونه‌هـباري ب رێيا راپۆرته‌كێ بۆ دادگه‌هـێ سه‌لماند.\nپشتي گونه‌هـبار ژ قه‌فه‌سا تومه‌تباران هـاتيه ده‌ر ل به‌رامبه‌ري دادوه‌ري گۆت: به‌ري رۆژانێن روودانێ كه‌سه‌كي گۆتبوو من كۆژمێ 700 دۆلاران بده من دێ بۆ ته ڤيزه‌يه‌كێ ب فه‌رمي ل پاسپۆرتا ته ده‌م، و ئه‌ز ژي ل سه‌ر وێ چه‌ندێ رازيبوو و من وه‌سا هـزر دكر كو ئه‌و دێ ب شێوه‌يه‌كي فه‌رمي من ئاماده‌كه‌ت بۆ چوونا ده‌رڤه‌ي وه‌لاتي، لێ من نه‌دزاني كو ئه‌و يێ من دخاپينيت و من نه‌زاني كو ئه‌و دێ ڤيزه‌يه‌كا سه‌خته ل پاسپۆرتا من ده‌ت و ئه‌زێ بێ گونه‌هـم ژ وێ تاوانا هـاتيه پال من.\nپشتي جێگرێ داواكارێ گشتيێ دادگه‌هـا تاوانان هـوور چوويه د ناڤ كێشێ دا، دليستا خۆ دا داخوازا سزادانا گونه‌هـبارێ نيپالي كر، لێ داخواز كر ژي كو سزايه‌كێ سڤك بده‌نه وي و داواكاري بۆ دادگه‌هـێ گۆت (دلوڤانيێ ب گونه‌هـباري ببه‌ن، چونكو يێ بياني يه).\nل دووماهـيێ دادگه‌هـێ بڕيار دا گونه‌هـبار بۆ ماوه‌يێ ساله‌كێ بهـێته زيندانكرن، لێ حوكمێ راگرتي بيت بۆ ماوه‌يێ سێ سالان. وه‌لاتێ نيپال دكه‌ڤيته باشورێ رۆژهـه‌لاتێ كێشوه‌رێ ئاسيا.


Sunday, 08.02.2009, 12:00\nپه‌یامنێری كوردستان پۆست\nدواى ئەوەى بۆماوەیەكى درێژ لەسەر نەوتى هەرێمى كوردستان مالیكى و بارزانى لێك توڕە بووبوون ئیمڕۆ بەهۆى فشارى وەزیرى بەرگرى ئەمریكا مالیكى و تاڵابانى و بارزانى لەدوكان كۆبونەوە بەرپرسێكى باڵاى یەكێتى نیشتیمانى كوردستان بەشداربوو لەكۆبونەوەكە بەكوردستان پۆستى ڕاگەیاند كە كەكۆبونەوەى ئیمڕۆ هیچ دەرئەنجامێكى نەبوو بەڵكو تەنیا چەواشەكردنى لایەنى ئەمریكى بوو چونكە بەوتەى بەرپرسەكەى یەكێتى لایەنى ئەمریكى دەیەوێت عێراق بەئارامى جێبهێڵێت هاوكات نێردراوى كوردستان پۆست لەهاوینەهەوارى دوكان ڕوونیكردەوە كە\nجلال و مەسحود و مالیكى بەقاقاى پێكەنین ڕۆژنامەنوسیانى بەشداربوشیان چەواشەكرد بەگوێرەى بەدواداچونەكانى كوردستان پۆست هیچ یەكێك لەو كەناڵانەى بەشداربوون لەم كۆنگرەیە ڕۆژنامەنوسیە بەشێوەیەكى وەها بابەتەكانیان لەسەر ئەم كۆنگرەیە نەكرد،\nكوردستان پۆست لەچەندین سەرچاوەى تایبەتەوە ئەوەى زانیوە كەمالیكى لەم كۆبونەوەیە ساردبووە لەگەڵ مەسحود و لەكۆبونەوەكەى سلێمانیش مالیكى بەجلالى ووتووە كەناچاركراوە ئەگینا پیرۆزبایى لەمەسحود نەدەكرد.\nبەگوێرەى زانیاریەكانى كوردستان پۆست مالیكى لەوكاتەى زانیویەتى بەرهەم ساڵح نابێتەوە سەرۆكى حكومەتى داهاتوو بۆیە ڕێڕەوى سەردانەكەى لەسەرى ڕەشەوە گۆڕیوە بۆ هاوینەهەوارى دوكان.\nبەڕاى چاودێرانى سیاسیش نەچونى مالیكى بۆ سەرى ڕەش پێچەوانەى تەواوى سەردانەكانى ترى بەرپرسە بیانیەكانە بۆ هەرێمى كوردستان كەئەوان سەردانى سەرى ڕەش دەكەكن ئەویش سەردانى دوكانى كردوو چووە لاى جلال.\nهەرپەیوەست بەم گۆڕانیاریانەى لەهەرێمى كوردستان ڕوویانداوە كوردستان لەبەرپرسێكى پارتى دیموكراتى كوردستانەوە زانیویەتى كەهەریەكە لەجلال تاڵابانى و مەسحود بارزانى نەسریە تایبەتیەكەى(على باپیر و ێلاح الدین بهاالدینى و محمدى حاجى محمود و قادر عزیز)یان بڕیوە لەكاتێكدا پێشتر قادر عزیز و محمد حاجى محمود لاى جلال تاڵابانى و على باپیر و سەلاح الدینیش لاى بارزانى هەریەكەى مانگانە بڕى پەنجا هەزار دۆلاریان وەكو دیوەخانانە وەردەگرت،بەڵام بەهۆى ئەوەى كەلیستى چوار حیزبەكە بۆ پۆستى سەرۆكى هەرێم دەنگیان بەبارزانى نەداوە ئەم\nنەسریەیان بڕاوە.ئەندامێكى نوسینگەى ئەمیندارى یەكگرتوى ئیسلامى سەرەڕاى ئەوەى هەواڵەكەى پشتڕاستكردەوە بەكوردستان پۆستى ڕاگەیاند بەهۆى ئەم نەسریە بڕینە لەماوەیەكى نزیكدا سەركردەى هەر چوارحیزبەكە ڕووبەڕووى گەورەترین گرفتى دارایى دەبنەوە،كوردستان پۆست بۆ بەدواداچوونى ئەم هەواڵە پەیوەندیكرد بەنوسیگەى على باپیرەوە سەرچاوەیەكى بەرپرس لەو نوسینگەیە ڕایگەیاند كەئەمیرى كۆمەڵیش ئەم پەنجا هەزار دۆلارەى بۆ بەرژەوەندیە تایبەتیەكانى خۆى بەكارهێناوە هیچ بەرپرسێكى باڵاى كۆمەڵى ئیسلامى لەوەرگرتنى ئەم پارەیەى على\nباپیر ئاگادارنین.نێردراوى كوردستان پۆست لەوەزارەتى دارایى هەرێم سەرەڕاى ئەوەى بێئاگایى خۆى لەوەرگرتنى ئەم بڕە دۆلارانە دەربڕى ڕوونیكردەوە كە وەكو ئەوان زانیاریان هەبێت ئەم پارەیە لەبودجەى سەرۆكى هەرێم و سەرۆك كۆمارى عێراقەوە دەدرێت بەم چوار بەپرسەى كوردستان.\nلەلایەكى ترەوە سەرچاوەیەكى تایبەت لەسلێمانى بەكوردستان پۆستى ڕاگەیاند كۆمپانیاى ووشە جارێكى تریش بەڕێوەبەرى كەناڵى(KNN)گۆڕى و كەلەدواى كوردە حسن جلال سەلاح ڕەشید ئەم پۆستەى وەرگرتبوو،بەڵام ماوەى چەند ڕۆژێكە ئەم پۆستەى لێوەرگیراوەتەوە،پەیامنێرى گەڕۆكى هەرێمى كوردستان تائەوكاتەى كوردستان پۆست كارەكانى خۆى ڕادەگرێت و دووبارە دەست بەكاركردن دەكاتەوە بەردەوام دەبین لەسەر ئەم ڕووداوانەى لەهەرێمى كوردستان جێگەى سەرجن؟؟؟\nپەیامنێرى گەڕۆكى كوردستان پۆست،\nلە سەری ڕەشەوە ڕۆبرت گێتس هەڕەشەی لە مەسعود كرد\nکۆسره‌ت ره‌سول له‌به‌رده‌م پیلانیکی گه‌وره‌دایه..


یاسای ئه‌نجومه‌نی پارێزگاكان و هه‌ڵوێستی كۆمه‌ڵ\nعه‌بدولستار مه‌جید 08/07/2019 1291 جار خوێنراوەتەوە\nهه‌مواری یاسای ئه‌نجومه‌نی پارێزگاكانی هه‌رێمی كوردستان به زۆرینه و به‌و شێوه‌یه‌ی فراكسیۆنه‌كانی پارتی و هاوپه‌یمانه‌كانی ده‌یانویست تێپه‌ڕی و ده‌مه‌وێ به كورتی دید و سه‌رنج و هه‌ڵوێستی فراكسیۆنی كۆمه‌ڵ له په‌رله‌مانی كوردستان بۆ ڕایگشتی خه‌ڵكی كوردستان بخه‌مه‌ڕوو:\nیه‌كه‌م: درێژكردنه‌وه‌ی كاری ئه‌نجومه‌نه خۆجێییه‌كان به‌بێ دیاریكردنی سه‌قفێكی زه‌مه‌نی بۆ كۆتاییهاتنی كار و ده‌سه‌ڵاتیان و دیاریكردنی واده‌یه‌ك بۆ هه‌ڵبژاردنی ئه‌نجومه‌نی نوێ، پێچه‌وانه‌ی یاسایه و ئه‌گه‌رچی به‌م زۆرینه‌یه‌ی ئه‌مڕۆ ته‌مه‌نیان درێژكرایه‌وه، به‌ڵام هیچ له‌و ڕاستیه ناگۆڕێت كه ئه‌و ئه‌نجومه‌نانه خه‌ڵك بۆ ماوه‌یه‌ی چوار ساڵی هه‌ڵیبژاردوون و ده‌سه‌ڵات و شه‌رعیه‌تیان له خه‌ڵكه‌وه وه‌رگرتووه و ئه‌وه‌ی ئه‌مڕۆ كرا، بێ به‌هاكردنی ئیراده‌ی خه‌ڵكه و ئه‌و ئه‌نجومه‌نانه به‌م هه‌مواره‌ی ئه‌مڕۆشه‌وه، هیچ شه‌رعییه‌تێكیان نیه و نه‌ماوه .\nئێمه له‌گه‌ڵ ئه‌وه بووین له پێناو ڕه‌خساندنی ده‌رفه‌ت له‌به‌رده‌م كۆمسیۆنی هه‌ڵبژاردن و ڕاپرسی بۆ ئاماده‌كاریی بۆ هه‌ڵبژاردنی ئه‌نجوه‌مه‌نی پارێزگاكان، ته‌مه‌نیان ته‌نها بۆ هه‌شت مانگ درێژبكرێته‌وه نه‌ك به‌و ڕه‌هاییه.\nدووه‌م: ماده‌یه‌كی زۆر خه‌ته‌رناك له هه‌مواره‌كه‌دا چه‌سپێنراوه، كه مافی هه‌ڵبژاردنی پارێزگار له ئه‌نجومه‌نی پارێزگا وه‌رده‌گرێته‌وه و، ده‌یخاته ده‌ستی حزبه ده‌سه‌ڵاتداره‌كان كه له‌ده‌ره‌وه‌ی شه‌رعیه‌تی ده‌نگی خه‌ڵك، به سه‌فه‌قاتی حزبیی پارێزگار دیاریبكه‌ن و دواتر له سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێمه‌وه مه‌رسومی ده‌ستبه‌كاربوونی بۆ ده‌ربكه‌ن .\nكه ئێمه پێمانوایه ئه‌مه سوكایه‌تییه به ده‌نگ و ئیراده‌ی خه‌ڵك و هێزه سیاسییه‌كانی دیكه و یاسای ئه‌نجومه‌نی پارێزگاكانیش ڕێگه‌نادات له ده‌ره‌وه‌ی ئه‌نجومه‌نی پارێزگا، حزب كه‌سێك وه‌ك پارێزگار دیاریی بكات و به‌سه‌ر پارێزگاكاندا بیسه‌پێنێت .\nبۆیه ئێمه له فراكسیۆنی كۆمه‌ڵ به‌هیچ شێوه‌یه‌ك له‌گه‌ڵ ئه‌و هه‌مواره‌دا نه‌بووین و ده‌نگیشمان پێنه‌داوه و پێشمانوایه ئه‌مه گه‌ڕانه‌وه‌ی هه‌رێمی كوردستانه بۆ دواوه و، بێ به‌هاكردن و نادیده‌گرتنی ده‌نگ و ئیراده‌ی خه‌ڵكه و هیچی تر .


Monday, 02.01.2021, 5:08\nکاتێک لە کۆتایی نەوەدەکانی سەدەی ڕابڕدوو و سەرەتای 2000، یەکەم ماڵپەڕی کوردی بەناوی (هەڵەبجە)م، دامەزراند و کاری ڕۆژنامەوانیم تێدا برەوە پێدا. ئەو سەردەمە سایتی کوردی بە پەنجەی دەست ئەژمێردرا کە بریتی بوون لە ماڵپەڕی هەڵەبجە و کوردسیتابپۆست، کە سەرەتا بە کوردستان تودەی بوو، کوردستان نێت، کە کوردی بوون،،،. میدیا و کوردلاندیش بە ئینگلیزی پەخش ئەکران.\nئەو سەردەمە پیتی کوردی لە کۆمپیوتەردا زۆر ئاستەم و دانسقە بوو، سەرەتا وەک وێنە بڵاومان ئەکردوە، و پاشان کە عەلی فۆنت و فۆنتی فارسی و هەندیک فۆنتی دیکە کەوتە دنیای ئینتەرنێتەوە کارەکە ئاسان بوو، بەڵام هەر ئەبوایە وەک پەی.دی.ئیف، بڵاومان بکردایەتەوە، پاشان ئەتوانرا بخوێنرێتەوە،،،.\nلە پاش ماوەیەک یەکێتی و پاشان پارتی سایتی خۆیان درووستکرد و ڕۆژنامەکانی کوردستانی نوێ و خەبات و برایەتییان تێدا بڵاو ئەکردووە،،،.\nئەوەی زیاتر برەوەی دا بە کاری ئای تی و فۆنتە کوردییەکان، کۆمەڵێک سەربازی وون بوون، لە دڵسۆزانی شارەزا، کە گەورەترین خزمەتی وشە و نووسینی کوردییان کرد، لەو ساڵانەدا.\nکوردانی ڕۆژهەڵات، خێرا کۆمەڵیک ماڵپەڕی زانستی و ئەدەبی باشییان بەرهەم هێنا، کە ئەویش لەبەر ئەوەی ئێرانییەکان زوو برەوەیان بە فۆنت و نووسینی خۆیاندا.\nئەو سەردەمە هەموو شتیک بە ئومێد و هیوای ڕووناکی بۆ نەتەوەوەکەمان، جوان بوون. زۆربەی نووسەرە کان، خۆبەخشانە و بە شەونخوونی و دارایی خۆیان، کارییان ئەکرد،،،.\nئەزمونێکی پڕ سەمەرە بوو بۆمن، هەم ژیانی نوێی ئەورپا و هەم دنیای ئەو شتە تازەی کە پێێان ئەووت کومپیوتەر،،.\nئەوکاتەی من دەستم بە خولی فێربوونی کۆمپیوتەر کرد، نە شتیک هەبوو ناوی ماوس بێت، نە شاشەیەکی ڕەنگاوڕەنگ،،.بەڵکوو ڕەش وسەوزێک و پاشان بوو بە شین.\nلە ساڵی 1995 وە کە ئینتەرنێتش کەوتە بازاڕاوە، لە کوردستانەوە بە پارە هەوالەکانیان بە فاکس بۆ ئەناردم، هەواڵی هەڵەبجە و جوندلئیسلام، تایبەت بوو بە ماڵپەڕی هەڵەبجە، لەوێشەوە وەک سەرچاوە وەرئەگیرا بۆ ئاژانسەکانی تری هەواڵ،،.\nئەوەندە سەرقاڵی ببووم، سێ کومپیتەرم سووتاند، تاکەمێک شارەزای بووم، و لە پەیمانگای ڕۆژنامەوانی ئای. ئێن. ئێل، دەستم کرد بە خوێندن، سوودیکی باشیشم لەو کۆرسانە وەرگرت،،،.\nئەوکاتە دیسکێکی بچووک هەبوو، بۆ هەڵگرتنی بابەتەکان، پاشان سی دی هاتە کایەوە، کە ئەویش نەیئەتوانی هەموو ئەو وێنە و دۆکومێنتانە لە خۆیداجێبکاتەوە،،.\nهەرچەند زۆربەی ئارتیکڵەکان فەوتان، بەڵام خۆشبەختانە وەک مۆزەیەک و بەجێماوەیەکی یادگارییەکان، سایتێک بە ناوی ئەرشیف دۆت ئۆرگ، کە لینکەکەی لە خوارەوە دائەنێم، لای خۆی ئەرشیفی کردوون،،.\nلەم سایتە ئەتوانرێت هەموو ئەو سایتە کۆنانە ببنرێت کە ئەگەر لینەکەی بە تەواوی بنووسرێت، هیوادارم خوێندکاران و تویژەرانی بواری میژووی ڕۆژنامەوانی ئەلەکترۆنی سوودی لێ ببینن.\nلە کۆتاییدا، ئەمەوێت ئەوە بڵیم، کە ئەوە چووە ناو ئینتەرنێتەوە، قەد نافەوتیت، بە تایبەتی دوای ئەو هەموو گۆڕانکارییە خێرا و پێشکەوتووەی بەسەر دنیای ئای تیدا هاتووە. سەردەمانێکی کاری ڕۆژنامەوانیشم وەبیرهێنانەوە.\nئەوەش ئەرشیفی ساڵی 2001 ی ماڵپەڕی هەڵەبجە:\n2- سایتی کوردستانپۆست (ساڵی ٢٠٠١)


لە ڕاگەیانراوێکدا سەرۆکایەتی پەرلەمانی کوردستان داوای گەڕاندنەوەی ترمی ئەو کچە ئێزدیانە دەکات کە لە لایەن چەکدارانی داعشەوە لە سێدارە درابوون.\nسەرۆکایەتی پەرلەمانی کوردستان ڕایدەگەیەنێت: "به‌پێی سه‌رچاوه سه‌ربازی و میدیاییه‌كانی به‌ریتانیا، داعش 50 كچ و ژنی كوردی ئێزدی به‌شێوه‌یه‌كی دڕندانه سه‌ربڕیووه، ئه‌م هه‌واڵه جارێكی تر تاوانه كۆمه‌ڵكوژییه‌كانی رێكخراوی تیرۆریستیی داعشمان بیرده‌خاته‌وه كه له‌دژی كوردانی ئێزدی و سه‌رجه‌م ئاین و نه‌ته‌وه و پێكهاته جیاوازه‌كان ئه‌نجامیاندا".\nوە هەروەها ئاماژەیان بەوە کردووە: "به‌ناوی سه‌رۆكایه‌تی په‌رله‌مانی كوردستانەوە زۆر به‌توندی ئیدانه‌ی ئه‌و تاوانه گه‌وره‌یه‌ی تیرۆریستانی داعش ده‌كه‌ین، كه له باغۆزی سه‌ربه‌پارێزگای دێرەزووری سوریا دژی ژماره‌یه‌ك له‌خوشكان و كچانی كوردی ئێزدی ئه‌نجامیانداوه".\nسەرۆکایەتی پەرلەمانی کوردستان داواشی له لایه‌نه په‌یوه‌ندیداره‌كانی حكومه‌تی فیدراڵیی عێراق و حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان کرد، به دواداچوون بکەن و ڕێوشوێنی یاسایی و پێویست بگرنه‌به‌ر، بۆ هێنانه‌وه‌ی ته‌رمی قوربانییه‌كان و به‌دۆكیۆمێنتكردنی به‌ڵگه‌نامه‌كانی تاوانەکە.\n2019.03.22 - 09:34


ئەمریكا پشتیوانی بۆ بەردەوامبوونی دانوستاندنی نێوان هێزە كوردییەكانی ڕۆژئاوا دەربڕی\nBasnews 15/01/2021 - 18:09 كوردستان\nئەمڕۆ هەینی باڵوێزخانەی ئەمریكا لە سووریا، لە تۆڕە كۆمەڵایەتییەكاندا پشتیوانی وڵاتەكەی بۆ بەردەوامبوونی دانوستاندنی ناوخۆی هێزە كوردییەكانی ڕۆژئاوای كوردستان دەربڕی.\nباڵوێزخانەی ئەمریكا لە سووریا، لە هەژماری خۆیدا لە تۆڕی كۆمەڵایەتیی (تویتەر) بڵاوی كردەوە كە ئەمریكا پشتیوانی دانوستاندنی نێوان هێزە كوردییەكانی سووریا دەكات و بە هیوای بەردەوامبوونی پێشڤەچوونی دانوستاندنەكانە.\nهەروەها ئاماژەی بەوە داوە "دانوستاندنی نێوان هێزە كوردییەكان دەبێتە تەواوكەری پرۆسەیەكی سیاسیی فرەوانتر لە سووریا، ئەمەش بەپێی بڕیاری ئەنجوومەنی ئاسایشی ژمارە ٢٢٥٤، بەرەو دابینكردنی داهاتوویەكی گەشتر بۆ هەموو سوورییەكان".\nماوه‌ی نزیكه‌ی ساڵێكه دانوستاندن له نێوان ئه‌نجوومه‌نی كوردی و حزبه‌كانی ناو به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی خۆسه‌ر به سه‌رپه‌رشتی ئه‌مریكا به‌ڕێوه‌ده‌چن، به‌و ئامانجه‌ی لێكنزیكبوونه‌وه‌یه‌ك له‌نێوانیان بێته ئاراوه، بۆ ئه‌وه‌ی هه‌ڵوێستی كورد له سووریا یه‌كبخرێت.\nئەو ھەڵوێستەی ئەمریکاش دوای ئەوە دێت، کە ئالدار خەلیل، سه‌ركرده له په‌یه‌ده، ھێرشیكرده سەر پێشمەرگەی رۆژ و ھەوڵدراوە کێشە بۆ گفتوگۆکانی ناوخۆیی کورد دروست بکەن.


پاڵەوانێتی بایەرن و زیانی بەرشەلۆنە\n24/8/2020 01:16 PM\nیانەی بایرن میونشن نازناوی خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەوروپای بۆ جاری شەشەم لە مێژوویدا بردەوە، ئەوان ئاهەنگیان گێڕا و دڵخۆشبوون، بەڵام ئەوەی زەرەرمەند بوو یانەی بەرشەلۆنەی ئیسپانی بوو.\nکاتێک یانەی بەرشەلۆنە گرێبەستی لەگەڵ فیلیپ کۆتینیۆ، ئەستێرەی بەرازیلی واژۆکرد، لە بەندێکی گرێبەستی ئەو یاریزانەدا کە لە لیڤەرپوولەوە گواسترایەوە هەبوو، کە ئەگەر یاریزانەکە چامپیۆنزلیگی بردەوە، یانە ئیسپانییەکە 5 ملیۆن یۆرۆ دەداتە یانە ئینگلیزییەکە.\nدوای بردنەوەی نازناوەکە لەگەڵ بایرن میونشن، بارسا دەبێت ئەو پارەیە بداتە لیڤەرپوول، لەکاتێکدا ئەو یاریزانە هێشتا یاریزانی بەرشەلۆنەیە و بە خواستن یاریی بۆ بایرن دەکرد.\nدوای بەدەستهێنانی نازناوەکە کۆتینیۆ گوتی، زۆر دڵخۆشم بەبردنەوەی نازناوەکە، ئێستا کاتی گەڕانەوەیە بۆ بەرشەلۆنە، دەمەوێت بگەڕێمەوە ئەو یانەیە، نازانم چی روودەدات، دەمێنمەوە یان نا، بەڵام بە جددی کاردەکەم.\nگەڕانەوەی کۆتینیۆ بۆ بارسا لەکاتێکدایە، راپۆرتە رۆژنامەڤانییەکان ئاماژە بۆ ئەوەدەکەن، رۆناڵد کۆمان، راهێنەری بەرشەلۆنە دەیەوێت ئەو یاریزانە لە یانەکەی بهێڵێتەوە و لە پڕۆژەی نوێی یانەکەدا پشتی پێببەستێت.\nلەلایەکی دیکەوە، یانەی بەرشەلۆنە لە بەیاننامەیەکی فەرمیدا، بەبۆنەی بردنەوەی چامپیۆنزلیگ پیرۆزبایی لە یانەی بایرن میونشن کرد.\nلە قۆناخی هەشتی ئەم وەرزەی چامپیۆنزلیگ، یانەی بەرشەلۆنە بە 2-8 بەرامبەر بایرن میونشن دۆڕا، فیلیپ کۆتینیۆش دوو گۆڵی لە دژی یانەکە تۆمارکرد.


گەندەڵى لە عێراق و هەرێمى کوردستان\nگەندەڵى لە عێراق و هەرێمى کوردستان (پێناس و فۆڕم و شێواز، لێکەوتەو چارەسەر)، نوێترین توێژینەوەی ژوری توێژینەوەکانی بزوتنەوەی گۆڕانە و باس لە پرسى گەندەڵى و کاریگەرییەکانى دەکات لە عێراق و هەرێمى کوردستان.\nلە توێژینەوەکەدا کە (گەیلان عەباس) ئامادەی کردوە، باس لە چەمکى گەندەڵى دەکات کە لە زمانى کوردیدا لە دەستەواژەى گەنەوە وەرگیراوە، گەنە جۆرێکە لە مشەخۆر کە لەسەر جەستەى ئاژەڵ دەژیت و خوێنیان دەمژێت. مانەوەشى لەسەر جەستەى ئاژەڵەکە لە دواجاردا ئاژەڵەکە توشى لاوازى و نەخۆشى دەکات.\nهەروەک ئەوەشخراوەتەڕو، لەجیهاندا ساڵانە یەک ترلیۆن دۆلارى ئەمەریکى وەک بەرتیل دەدرێت بە کاربەدەستان و جگە لەوەش ساڵانە (2.6) ترلیۆن دۆلارى لەرێگەى گەندەڵیەوە دەدزرێت. کە یەکسانە بە بەهاى (5%)ى کۆى داهاتى جیهان.\nجگە لە باسکردنى پێناسە و فۆڕمەکانى گەندەڵى و گەندەڵى لە عێراق، بەشى سێیەمى توێژینەوەکە تایبەتە بە گەندەڵى لە هەرێمى کوردستان، توێژەر لە توێژینەوەکەیدا، ئاماژەى بەوەکردووە، گەندەڵى لە هەرێمى کوردستان دیاردەیەکى نوێ نیە، بەڵکو لەدواى راپەڕینى ساڵى (1991)ەوە، وەک دیاردەیەک دەستپێدەکات. بەدیاریکراویش یەکەمین هەنگاوى گەندەڵی لە ساختەکاریکردن لەیەکەمین هەڵبژاردنى پەرلەمانى خولى یەکەمى پەرلەمانى کوردستان دەستپێدەکات، دواتر لەگەڵ پێکهێنانى یەکەمین کابینەى حکومەتى هەرێم لە ساڵى (1992) دیاردەکە تەشەنە دەسەنێت و تائێستاش بەردەوامە.\nلە توێژینەوەکەدا ئەوە رونکراوەتەوە، سەرەتاى بەئاشکرا دەرکەوتنى گەندەڵى دەگەڕێتەوە بۆ ئەو کاتەى کە حزبە سیاسییەکان بەتایبەت (یەکێتى و پارتى) رێککەوتن لەسەر دابەشکردنى داهاتەکانى کوردستان لە نێوان خۆیاندا، لە نمونەى داهاتى خاڵە سنورییەکان و هاوکارییەکانى کۆمەڵگەى نێودەوڵەتى بۆ هاوڵاتیانى هەرێم. ئەمەش سەرەتاى بەکارهێنانى داهاتى گشتى بوو بۆ بەرژەوەندى حزبى و تایبەتى. دواتریش پڕۆسەکە سەردەکێشێ بۆ گەندەڵى لە بوارى دامەزراندنى بەڵێشاوى خەڵک و دەستبەسەراگرتنى موڵک و ماڵى گشتى و گەندەڵى لە بودجە. لە دواى قۆناغى دەرهێنان و فڕۆشتنى نەوتی هەرێمیش گەندەڵیەکە دەگاتە ئاستى لوتکە بەتایبەت گەندەڵى لە گرێبەستە نەوتییەکان و گواستنەوەى نەوت و کۆمپانیا نەوتییەکان و هەرزانفڕۆشکردنى نەوتى هەرێم.\nهەر لە توێژینەوەکەدا، گەندەڵى لەبوارى قاچاخچێتى لە خاڵە سنورییەکان و سپیکردنەوەى پارە و گەندەڵى کارگێرى و فەرمانبەرى بندیوار و موچەى پلە تایبەتەکان و بەیاساکردنى گەندەڵى و خراونەتەڕوو.\nئامادەکارییەکانی بەستنی دوەمین کۆنفرانسی نیشتیمانی بەردەوامە


شەڕڤانێکی هەولێری لە عەفرین شەهیدبوو – کوردی – RojNews.News\nشەڕڤانێکی هەولێری لە عەفرین شەهیدبوو\n02/03/2020 - 12:41:29 pm\nیەكشەممە, 28 ينا 2018 – 19:56\nشەڕڤانێکی یەکینەکانی پاراستنی گەل-یەپەگە بەناوی باشور سۆران، کە خەڵکی شاری هەولێرە، لە بەرخۆدانی عەفرین بەرامبەر سوپای تورک و چەتەکانی شەهیدبوو.\nئەمڕۆ، کۆمیتەی خانەوادەی شەهیدانی پەکەکە لە باشوری کوردستان، شەهیدبوونی شەڕڤانێکی یەکینەکانی پاراستنی گەل-یەپەگەی خەڵکی شاری هەولێر-ی ڕاگەیاند.\nبەپێی ڕاگەیەندراوێکی کۆمیتەی خانەوادەی شەهیدانی پەکەکە لە باشوری کوردستان، شەڕڤانی یەپەگە محەمەد هادی، ناسراو بە باشور سۆران، لە ڕۆژی ٢٥ی ئەم مانگەدا، لە شارۆچکەی بلبلێ-ی سەر بە عەفرین لە شەڕێکدا لەگەل سوپای تورک و چەتەکانی شەهیدبووە.\nکۆمیتەی خانەوادەی شەهیدانی پەکەکە لە باشوری کوردستان، ئەوەشی خستووەتەڕوو: شەڕڤان محەمەد هادی، ناسراو بە باشور سۆران، لەساڵی ١٩٩٦ لە هەولێر لەدایکبووە، ساڵی ٢٠١٣ بەشداری ڕیزەکانی تێکۆشان بووە، لە ٢٥-٠١-٢٠١٨، لە شەڕێکدا بەرامبەر سوپای تورک و چەتەکانی شەهیدبووە.\nلەکۆتایی ڕاگەیەندراوەکەدا، کۆمیتەی خانەوادەی شەهیدانی پەکەکە لە باشوری کوردستان، ئاماژەی بەوەشکردووە، کە سبەینێ دوو شەممە ٢٩-٠١-٢٠١٨، یەکەم ڕۆژی پرسەی شەهید باشور سۆران، لە مزگەوتی حاجی عەبدوڵای عەوێنە لە گەڕەکی نەورۆز-ی شاری هەولێر بەڕێوەدەچێت و ماوەی دوو ڕۆژ بەردوام دەبێت.\nمەلا بەختیار: ئەوكاتەی حكومەت پارەی هەبوو تەخشان و پەخشانی پێوەدەكرا\nشەڕڤانان تانکێکی دیکەی سوپای تورکیان لە عەفرین تێکشکاند


👫 ئاراس ئیلنجاغی Kesayetîyekan\n📅 Katî tomarkrdin Nov 25 2012 9:52AM\n👁 Em babete 39,931 car bînrawe\nژیاننامە -ناوی تەواوی (ئاراس عومەر فەتحوڵلا کاوێس [ Zortir... 👁] ✖ ✖ 11 25 ✔ 99% ✍ H.B. 25-11-2012 9:52:50\n📅 Katî tomarkrdin May 28 2018 9:27AM\n👁 Em babete 7,932 car bînrawe\nنەوشيروان مستەفا و ئاراس ئيلنجاغی چيرۆکی ئەم وێنە [ Zortir... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ A.Î. 28-5-2018 9:27:38


پارێزگارى بانكى ناوه‌ندى:فرۆشتنى دۆلار بۆ كۆمپانیاكانى ئاڵوگۆڕى دراو دوو هێنده زیاتر ده‌كه‌ین » پێگەی تۆڕی میدیای عێراقی\nپارێزگارى بانكى ناوه‌ندى:فرۆشتنى دۆلار بۆ كۆمپانیاكانى ئاڵوگۆڕى دراو دوو هێنده زیاتر ده‌كه‌ین\nمسته‌فا غالب موخیف پارێزگارى بانكى ناوه‌ندى،دووپاتیكرده‌وه بانكى ناوه‌ندى فرۆشتنى دۆلار بۆ كۆمپانیاكانى ئاڵوگۆڕى دراو دوو هێنده زیاتر ده‌كات.\nموخیف له‌لێدوانێكى بۆ به‌رنامه‌یه‌كى كه‌ناڵى عێراقییه كه‌سبه‌ى یه‌كشه‌ممه،په‌خش ده‌كرێت ڕایگه‌یاند"یه‌ده‌گى ڕه‌سه‌ن پاڵپشتمان ده‌بێت بۆ جێگیركردنى نرخه‌كان"،ئاماژه‌یشیدا" كۆمپانیاكانى ئاڵوگۆڕى دراو 50هه‌زار دۆلار ده‌كڕێت،ئێمه‌یش بۆ دووهێنده واته 100 هه‌زار دۆلار زیادى ده‌كه‌ین".\nوتیشى"زۆربوونى دۆلار وایلێده‌كات له‌بازاڕ به‌جێگیرى بمێنێته‌وه".\nشایه‌نى باسه پێشووتر بانكى ناوه‌ندى عێراق نرخى خه‌رجكردنى دراوى بیانى هه‌مواركرده‌وه به‌مشێوه‌یه:\n1450 دینار بۆ هه‌ر دۆلارێك نرخى كڕێنى دراوى بیانییه له‌وه‌زاره‌تى دارایی".\n1460 دینار بۆ هه‌ر دۆلارێك نرخى فرۆشتنى درواى بیانییه بۆ بانكه‌كان".\n1470دینار بۆ هه‌ر دۆلارێك نرخى فرۆشتنى درواى بیانییه بۆ خه‌ڵكى".