مەسعوود بارزانی لە بەغدا\nمەسعوود بارزانی سەرۆکی پێشووی هەرێم، سەرکردایەتی پڕۆسەی ڕیفراندۆمی کرد، ڕیفراندۆمەکە شکستی هێنا و سەرکەوتوو نەبوو، کۆمەڵێک لێکەوتی نەرێنی لەپاش ڕیفراندۆمەوە دەرکەوتن، لەناویاندا لەدەستدانی زیاتر لەنیوەی خاکی باشووری کوردستان. دواتر بارزانی دەستی لە پۆستی سەرۆکایەتی هەرێم کێشایەوە.\nئەمڕۆ مەسعوود بارزانی سەردانی بەغدای پایتەختی عێراقی کرد، لەلایەن هادی عامری سەرۆکی هاوپەیمانی فەتح کە زیاتر وەک فەرماندەی حەشدی شەعبی ناسراوە، لەگەڵ محەمەد حەلبووسی سەرۆکی پەرلەمانی عێراق لە فڕۆکەخانە پێشوازی کرا.\nزۆر کەس لەبارەی شێوازی پێشوازی کردن و نەکردن لە بارزانی قسە دەکەن، بەگشتی ئەو تێڕوانینەیان هەیە کە پێشوازییەکە لەو ئاستەدا نەبووە، ڕەنگە چاوەڕوانییەکە ئەوە بێت کە سەرۆک وەزیران و سەرکۆمار پێشوازی بکەن، بەڵام ئەوە ڕووی نەدا، لەکاتێکدا سەرکۆمارە کوردەکە بەرەو ئیتاڵیا بەڕێکەوت و سەرۆک وەزیرانیش لە شوێنی خۆی، دیداری لەگەڵ بارزانی ئەنجامدا.\nمەسعوود بارزانی ئێستە سەرۆکی هەرێم نییە و تەنیا سەرۆکی پارتێکی سیاسییە لە هەرێمی کوردستان دا. قەبارەی پارتەکەی، قورساییەک لە گۆڕەپانی سیاسی عێراق بەو دەدات. ئەو پێشوازییەی لەو کراوە، ڕادەی پێشوازی لە سەرۆکی پارتێکی کاریگەرە و هیچی تر. هەروەک ئەو تەنیا دەتوانێت بە قەبارەی کاریگەریی پارتەکەی، کاریگەریی دابنێت، نە زیاتر و نە کەمتر.\nهەرێمی کوردستان لەپاش ڕیفراندۆم و بگرە لە پێش ڕیفراندۆم لەناو کۆمەڵێک قەیراندا بووە، قەیرانی ئابووری و سیاسی و شەڕی داعش و پاشان لاوازبوونی پەیوەندییەکان لەئاستی هەرێمی و نێودەوڵەتی، کە لێکەوتەکانی ڕیفراندۆم بەشێک لە قەیرانەکانیان قوڵتر کردەوە، لەو چوارچێوەیەشدا، پارتی بەهۆی ڕیفراندۆمەوە کەوتووەتە ژێر چەند قەیرانێکەوە کە لە شێوەی گەمارۆدا دەردەکەوێت، لەڕووی سیاسی، لەناوخۆ و لەئاستی عێراق، لەڕووی پەیوەندییەکان لەئاست وڵاتانی ناوچەکە و جیهان دا، ئەوە وا دەکات پارتی هەوڵی زیاتر بدات بۆ بەهێزکردنەوەی پێگەکەی. هەنگاوی لەپێش لە بەغداوە دەست پێدەکات.\nپارتی کە لەناوخۆی هەرێمدا هێزی براوەی هەڵبژاردنەکانە، حکوومەت پێک دێنێتەوە و بەرپرسیارێتی تێپەڕکردنی دۆخەکەی زیاتر ڕووبەڕوو دەبێتەوە، لەهەمان کاتدا چارێکی دیکەی نییە جگەلەوەی هەم پەیوەندییەکان لەگەڵ بەغدا ڕێکبخاتەوە و هەمیش بەغدا وەک دەرچەیەک ببینێت بۆ شکاندنی ئەو گەمارۆیەی لەسەریەتی. خودی هەوڵە زۆرەکانی پارتی بۆ وەرگرتنی پۆستی سەرکۆماری عێراق، لەو ڕوانگەیەوە بوو کە پارتی دەیویست لەڕێگەی پۆستی سەرکۆمارەوە، پەیوەندییەکانی خۆی لەگەڵ عێراق و ناوچەکە و کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی ڕێک بخاتەوە، بەڵام لەوەدا سەرکەوتوو نەبوو کاتێک بەرهەم ساڵح لەبەردەمیدا قیت بووەوە، کێشەی پارتی لەگەڵ بەرهەم ساڵح لەو خاڵەوە دەست پێدەکات.\nکورد لەو دۆخەدا ناتوانێت لە بەغدا بێباک بێت، ئەگەر بەشێک لە هۆکارەکان بۆ هەڵوێستی وڵاتانی ناوچەکە و کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی یان گۆڕانکاری لە هاوکێشە ناوچەیی و نێودەوڵەتییەکە دەگەڕێتەوە، بەشێکیشی بۆ خراپ بەڕێوەبردنی هەرێمی کوردستان لەڕووی ئابووری و سیاسی و ... هتد دەگەڕێتەوە، کە لەوەدا پارتی وەک حزبێکی حوکمڕان پشکی شێری بەر‌پرسیارێتییەکانی بەردەکەوێت.


ناوى كةر مية جية - بابەت\nالرئيسية ⁄ ئاژەڵ و رووەک ⁄ ئاژه‌ڵه‌ی مالێ ⁄ ناوى كةر مية جية\n1 ناوى كةر مية جية:\n1.2 ناوی کەمی مێینە:\n1.3 جۆر و زاوزێی کەر:\n1.5 ژیانی کەر:\n1.6 خۆراکی گوێدرێژ و چاودێری:\nناوى كةر مية جية:\nکەر گەنجترین ئەندامی جۆری ئەسپە، کە هەموو ئەسپە خۆماڵییەکان و زیبرو هێشووکانی تێدایە، هەروەها لە گوێدرێژە کێوییە ئەفریقیەکە دابەزدەبێت، کە ئێستا لە کێویدا جۆرە مەترسی لەسەردراوەکە هەیە، چونکە مرۆڤ بەردەوام هاوسەرگیری لەگەڵ کردووە و لەگەڵ گوێدرێژە خۆماڵییکراوەکەی دووڕەگی کردووە بەرزی ی یکەر ئاژەڵی ماڵی ئاسایی لە شان نزیکەی 102 سانتیمەترە ، بەڵام زاوزێی قەبارە جیاوازی هەیە ، کەرسیسیل لە بەرزی 60 سانتیمەتر تێپەڕ ناکات ، لە کاتێکدا ئەمەریکییەکان هەندێک جار دەگاتە زیاتر لە 165 . بەشێوەیەکی گشتی ئەم ئاژەڵانە ڕەنگیان لەسپییەوە بۆ خۆڵەمێشی یان ڕەش دائەپۆشێت و هەمیشە لەشی هێڵی ڕەش لەملییەوە بۆ کلکی دەبڕێت و گوێی زۆر درێژی هەیە . هەرچەندە کەر زۆر جار هێواشتر لە ئەسپێک دەڕوات، بەڵام دەتوانێت باری زۆر قورس هەڵبگرێت و بە زەوییەکی زۆر قورسدا بپەرسێت\nناوی کەمی مێینە:\nکەرەکەبە زمانی عەرەبی ناسراوە بە چەند ناوێک لەوانە: عەتان، ئوم نافی، ئوم تۆلب، ئوم جەحش، ئوم جەحش، ئوم وەهاب\nجۆر و زاوزێی کەر:\nبنەچەی کەر دوو جۆری کێوییە: یەکێکیان لە باکوری ڕۆژهەڵاتی ئەفریقا ژیاوە، کەرکێوی سۆمالی (ئیکووس ئەفریقیا) و ئەوی دیکەشیان لە ناوەڕاست و ڕۆژئاوای ئاسیا، کەرکێوی ئاسیا (ئیکووس هیمیونووس) و مرۆڤ لە 4000 ساڵ پێش زایین و لە سەرتاسەری ئاسیا لە چەند بەشێکی باکوری ئەفریقا و لە سەرتاسەری ئاسیا دا دوورخرابوونەوە، دواتر بڵاوبووەوە بۆ شوێنە جیاجیاکانی جیهان، چونکە زۆر کەس لە کۆندا پشتیان بە بارگرانی قورس بەستبوو بۆ هەڵگرتن و گواستنەوەی کەلوپەلە قورسەکان بە درێژایی چیاکە و ڕێگا قورسەکان\nچەندین زاوزێی کەر کێوی لە بەشە جیاوازەکانی جیهاندا دۆزراونەتەوە، چونکە کەر شامی لە ڕابردوودا لە زۆربەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست ژیاوە، بەڵام لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا لەناوبرا کەر کێوی بەخێو دەکات — لە زۆربەی ناوچەکانی جیهاندا – بۆ ماوەی چەندین سەدەیە بەشێوەیەکی بەرچاو لە کەمبوونەوەدایە، زۆربەیان لە بەرەو لەناوچووندان، چونکە مرۆڤەکان بەردەوام هەوڵی گرتنی دەدەن و داوای قازانج یان دووڕەگبوونی لەگەڵ ئاژەڵە ئاژەڵیەکانی دیکە دەکەن، بەخێوکەرەکەیان دەگۆڕن یان تێکەڵیان دەکەن کەرەکەی ئاژەڵی ماڵی هاوچەرخ لە یەکێک لە زاوزێکانی گوێدرێژە کێوییە سۆماڵییەکان دێت، کە لە کێویدا نەماوە.\nکاتێک نێرێک لە کەر جووت دەبێت لەگەڵ ئەسپێکی مێیینە کە ئەو هێلەی پێی دەگوترێت هێوڕ بەخێو دەکات ، ئەسپێکی نێریش بە کەرێکی مێیینە ( دووڕەگێکی تا ڕادەیەک دەگمەن ، بەتایبەتی کاتێک بە بەراورد لەگەڵ هێور ) هێڕ کە لە ئامۆزای هێستەرەکە بچووکترە لەدایک دەبێت . لە ڕابردوودا نەتەوە یەکگرتووەکان توانیوویی کاریگەرترین وەسیلەی دابینکردنی تا ئەو توانایەی بۆ کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی دابین بکات . هێسترەکان بە قەبارەی ئەسپ لەیەک دەچن، بەڵام پێکهاتەی لەشیان لە گوێدرێژ نزیکترە و بە زۆری شلەیی دەبن، وەک ئەوەی ناتوانن منداڵیان هەبێت و هەڵۆبەرهەم بهێنن.\nژینگەی بیابان و نیمچە سەرئاوکەر ماڵی ڕەسەنی گوێدرێژەکانن ، کە بۆ هەردوو سیستەمی بەرگری و هەرس هێزیان بەدەست هێنا ، ڕێگەشیان پێدەدات بەرگەی بارودۆخی سەختی ژینگەیی بگرێت ، هەروەها توانای دەرهێنانی خۆراکی و ئاو لە ڕووەکی هەرسکراو . گروپێک بۆ زیاتر لە پەنجا ، بەڵام بۆ ماوەیەکی درێژ پێکەوە نامینێتەوە ، دوای چەند مانگێک دەبێت مێچکەکە هەڵوەشێتەوە و ئەندامەکانی بۆ خۆیان بەدوای گروپی نوێدا ئەگەڕان .\nکەر گەورە پێی باشە دەست بەسەر ناوچەیەکی جوگرافی دیاریکراودا بگرێت کە خۆی بپارێزێت و ڕێگە لە کەسانی تر بگرێت لە نزیک بوونەوە لە سنوورەکانی ، زۆر جار هەڵبژاردنی ناوچەیەک کە دەوری سەرچاوەی ئاوی لێ بێت ، وەک گۆم یان ڕووبار ، ئەوەش سوودی پێ دەدات لە ڕاکێشانی ئەو مێانەی پێیدا تێدەپەڕن و هانیان دەدات کە هاوسێی بکەن . کەر مێ هەر دوو ساڵ جارێک تێکڕای یەک منداڵ لە دایک دەبێت ، چونکە ماوەی دووگیانبوونی مێینە 11 تا 13 مانگی دەوێت ، بۆیە منداڵەکە لە وەرزی بارانباریندا دێت کاتێک خۆراک زۆر دەبێت ( دووگیانبوون دەربارەی ئەو کاتە ) . کاتێک گەرما لە رۆژدا بەرز دەبێت، گوێدرێژ لەژێر سێبەری دارپەنا دەبات، دەتوانێت چەند ڕۆژێکی یەک لەدوای یەک بژی بەبێ ئەوەی ناچار بێت ئاو بخواتەوە ئەگەر ناچار بێت ئەو کارە بکات (ئەس) بۆ ماوەی 30 بۆ 40 ساڵ لە کێوی دا دەژی\nخۆراکی گوێدرێژ و چاودێری:\nگیا و گیا بەردەستلە لەوەڕگاکان یان دەشتاییە کراوەکاندا، ئەو خواردنانەی کە حەزیان لە کەر هەیە، زۆر جار ئامۆژگاری دەکرێت کە بە هیچ شێوەیەک بە ئەلفەفا و هەندێک هەیووی دەوڵەمەند بە پرۆتین نەبەخشێت بۆ ئەوەی لە کێشی زیاد نەبێت کەر وەک شتە زیندووەکانی تر حەزی لە ئاوە ، دەبێت دابینبکرێت بە مەرجێک ئاوی سازگار و پاک لە حەوزە تایبەتەکاندا بێت و لەگەڵ ئەوەشدا توانای بەسەربردنی ماوەی درێژی ماوەکانی هەیە بەبێ ئەوەی ئاوی خواردنەوە لەکاتی پێویستدا بێت ، هەروەک چۆن توانای ئەوەی هەیە 30 % شلەی لەشی لە دەست بدات ، پاشان قەرەبووی هەموویان لە کەمتر لە پێنج خولەکدا بکرێتەوە ئەگەر هەلی خواردنەوەی بۆ بڕەخسێنێت .\nپێویستە پشکنینی پزیشکی ڤێتێرنەری لێهاتوو بکەیت بۆ پێدانی ئەو ڤاکسین و ڤاکسینانەی گونجاو کە ئەم ئاژەڵە لەچەندین نەخۆشی دەپارێزێت ، بەتایبەتی ئەو کەسانەی بەهۆی کرمی ەوە تووشی دەبن ، هەروەها باری تەندروستی ئەو بزانن یان هەر جۆرە نەخۆشییەک کە ڕەنگە تووشی ان بێت یان هەر کەمییەکی هەندێک لەخۆراکەکان بۆ وەرگرتنی خۆراکێکی خۆراکی بۆ پڕکردنەوەی هەر کەموکوڕییەک کە تووشی دەبێت ، هەروەها دەبێت گرنگی بەقورگی گوێدرێژ بدات و پاکیان بکاتەوەو بەردەوام بیگرێت .\nئاژه‌ڵناوى كةر مية جية


1. چوار دەرهێنەری ئێرانی لە فێستیڤاڵێکی ڤێنیز خەڵاتیان مسۆگەر کرد\n2. " ڕۆیا" و " بە بۆنەی کچەکەم" لە کوردستانەوە بۆ ئیتاڵیا\nجام کوردی: کورتە فیلمەکانی " ڕۆیا" و " بە بۆنەی کچەکەم" لە دەرهێنانی محەمەد فەرەج زادە دەرهێنەری کوردستانی گەیشتنە ئیتاڵیا. بە پێی ڕاپۆرتی جام کوردی، نۆهەمین فێستیڤاڵی کورتە فیلمی fest Tracce cinemactografiche ...\n3. بەردیا هاشمی لە فێستیڤاڵی Corti a Ponte دوو خەڵاتی مسۆگەر کرد\n4. خانمە سینەماکاری ئێرانی بوو بە داوەری فێستیڤاڵێکی نێودەوڵەتی\n5. نمایشی "خۆلەمێشی" لە فێستیڤاڵی ئەمریکی\n... نێودەوڵەتیدا لە لایەن بیست و دووهەمین خولی فێستیڤاڵی فیلمی مریلەند (MIFF) وەرگیرا. بڕیارە ئەم فێستیڤاڵە جوونی 2020 لە مریلەندی ئەمریکا بەڕێوەبچێت. خۆلەمێشی، پێشتریش لە فێستیڤاڵەکانی کارتۆن کڵابی ئیتاڵیا، ...\n6. نوێترین پرۆژەی "کەیوان کەریمی" لە نێوان 10 باشترین پرۆژەی فیستیڤاڵی فیلمی کانی 2020\n... یەکەمین بەشداریی نێودەوڵەتی خۆیدا لە ساڵی 2016 لە بەشی "حەوتووی ڕخنەگران" لە حەفتا و سێیەمین خولی فیستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی "ڤێنیز" لە وڵاتی ئیتاڵیا نمایش کرا و لە لایەن بینەران، ڕۆژنامەنووسان، سینەماکاران ...\n7. بابردووی کوردستان خەڵاتێکی جیهانی مسۆگەر کرد\n... ڕۆما لە ئیتاڵیا 17 بۆ 26ی ئەیپریل بە شێوەی ئۆنڵاین بەڕێوەچوو. یازدەهەمین خولی فێستیڤاڵ فیلمی کوردی بابردوو ی بە نوێنەرایەتی لە سینەمای ئێران نمایش کرد. بابردوو خەڵاتی تایبەتی لێژنەی داوەرانی فێستیڤاڵی ...\n8. فیلمی "سور بز" لە لایەن فێستیڤاڵی ڕیوری ئیتاڵیا وەرگیرا\nجام کوردی: کورتە فیلمی "سور بز" لە دەرهێنانی سەعید زەمانیان لە لایەن فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی ڕیور لە وڵاتی ئیتاڵیاوە وەرگیرا. بە پێی ڕاپۆرتی جام کوردی، حەوتەمین نمایشی نێودەوڵەتی کورتە فیلمی "سور بز" لە ...\n9. هووشەنگ کامکار "تامەزرۆی گوڵ" پێشکەش بە سەربازانی سپی پۆش دەکات\n10. بەرهەمی سێ دەرهێنەری ئێرانی لە ئیتاڵیا نمایش دەکرێن\nجام کوردی: دوو فیلم لە دەرهێنانی سیاوەش ساعد پەنا، ئۆمید غەریبی و ئەحمەد سەید کشمیری دەرهێنەرانی ئێرانی لە فێستیڤاڵی فیلمی خەسارناسانەی ئیتاڵیا نمایش دەکرێن. بە پێی ڕاپۆرتی جام کوردی، فێستیڤاڵی فیلمی ...\n11. كۆنترین فێستیڤاڵی فیلمی جیهان بیر لە بەڕێوەچوون دەکاتەوە\nجام کوردی: بەڕێوبەرانی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی ڤێنیزی ئیتاڵیا کە دەبێ چوار مانگ و نیوی دیکە بەڕێوەبچێت، هیوای ئەوەیان هەیە بە گوێرەی بەرنامەی ئاسایی، کاروباری بەڕێوەچوون بگاتە ئەنجام. بە پێی ڕاپۆرتی ...\n12. ئۆرکێسترای سەمفۆنیکی تاران و ئۆرکێسترای لاوانی ئەورووپا سروودی شادی دەژەنن\n... لە تەلەفزیۆنی ئیتاڵیا بڵاودەکرێتەوە. لەم کۆنسێرتە هاوبەشەدا "سەمفۆنی ژمارە 9ی بێتهۆڤێن " ناسراو بە سروودی شادی پێشکەش دەکرێت، بە شێوەیەک کە هەر یەک لە ژەنیاران بەشەکانی خۆیان بە تەنیا لە ماڵەکانیان دەژەنن ...\n13. "بۆنی شەو" و "شاری هەنگوێن" لە فێستیڤاڵێکی نێودەوڵەتی نمایش دەکرێن\n14. فیلمێکی کوردی لە فێستیڤاڵێکی ئیتاڵی\n15. کرۆنا ژمارەیەکی دیکەی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی وەدواخست\n... فێستیڤاڵی Friss Hús لە بووداپێست، فێستیڤاڵی Cortisonici لە وڵاتی ئیتاڵیا، فێستیڤاڵی مافەکانی مرۆڤ لە پراگ و ... لەو فێستیڤاڵانەن کە وادەی بەڕێوەچوونیان وەدواکەوتووە. بە سەرنجدان بە بڵاوکردنەوە ڤایرۆسی ...\nجام کوردی: فیلمی هاوبەشی دەرهێنەرانی کوردی ئێرانی لە فێستیڤاڵی فیلمی ئێسکپتۆ لە وڵاتی ئیتاڵیا نمایش دەکرێت. بە پێی ڕاپۆرتی جام کوردی، کورتە فیلمی زبح لە دەرهێنانی هاوبەشی ئاکۆ زەند کەریمی و سامان حسێن ...\n17. ترۆما گەیشتە فێستیڤاڵێک لە ڕووسیا\n18. فیلمێکی کوردی بە نوێنەرایەتی ئێران لە سوید نمایش دەکرێت\n... لوبنان، سووریا، ئیتاڵیا، سێربیا، بەریتانیا و ڕۆمانیا نمایش دەکرێن. سێهەمین خولی فێستیڤاڵی "سوندسوال" (Sundsvall) تایبەت بە کورتە فیلم، لە شارێکی بە هەمان ناو لە وڵاتی سوید 11 بۆ 15ی مارس بەڕێوەدەچێت. فیلمی ...\n19. کرۆنا زیانی 5 ملیار دۆڵاری لە سینەمای جیهان دەدات\n20. بەشداریی غەزاڵە ڕەزەوی لە فێستیڤاڵی فیلمی ژنانی ئاسیا\n... کچێکی گەنج دەدات. توێژەر، کامێرامان و دەرهێنەری من دەبێ بفڕم خودی غەزالە ڕەزەویە. ئەم فیلمە پێشتریش لە فێستیڤاڵی Lift off لە لەندەن، خەڵاتی فیلمی فلۆڕانسی ئیتاڵیا، سینەما حەقیقەت و مەوجی کیش چۆتە سەر پەردەی ...


"هیچ بیانوویەك بۆ لێبڕینی مووچە نەماوە" - تۆڕی میدیایی خەڵک\nوەزارەتی دارایی و ئابووری حكومەتی هەرێمی كوردستان ئاشكرایكرد، 200 ملیار دینارەكەی بەغدا خرایە سەر هەژماری بانكی هەرێم و پەڕلەمانتارانیش دەڵێن: “هیچ بیانوویەك بۆ لێبڕینی مووچە نەماوە”.\nوەزارەتی دارایی و ئابووری هەرێم بڵاویكردەوە، حكومەتی عێراق 200 ملیار دینارەكەی خستۆتە سەر هەژماری بانكی وەزارەت لە لقی هەولێری بانكی ناوەندی.\nشیروان میرزا، ئەندامی لیژنەی دارایی لە پەڕلەمانی عێراق لە هەژماری خۆی ڕایگەیاند، 200 ملیار دینارەكە گەیشتە هەرێم و هیچ بیانوویەك بۆ بەردەوامی لێبڕینی مووچە لەلایەن حكومەتی هەرێمەوە نەماوە.\nوتیشی، “بەپێی یاسای بوودجەی عێراق، نابێت حكومەتی هەرێم چیتر مووچە بە لێبڕینەوە دابەش بكات”.\nهاوكات، سەرچنار ئەحمەد، ئەندامی پەڕلەمانی كوردستان ڕایگەیاندووە، پارەكە بۆ مووچەی مووچە خۆرانی هەرێم نێردراوە و پێویستە حكومەتی هەرێم كۆتایی بەلێبڕینی نایاسایی مووچە بێنێت، چونكە هیچ بەهانەیەك نەماوە بۆ هەرێم كەبەردەوامی بە لێبڕینی نایاسایی مووچە بدات.\nجەختیشی كردۆتەوە، نابێت ئەو بڕە پارە بۆ هیچ شتێكی تر خەرج بكرێت جگە لە مووچە نەبێت.\nبەپێی رێككەوتنی نێوان هەرێم و بەغدا مانگانە بەغدا 200 ملیار دینار بۆ مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی كوردستان دەنێرێت.\nئەمە لەكاتێكدایە، كە لە یاداشتێكیشدا 25 پەڕلەمانتار هەڵوێستان ڕاگەیاندووە و داوای كۆتایی هێنان بە لێبڕینی مووچە دەكەن.\nئەمینداری یەكگرتوو؛ هاووڵاتیانی هەرێم بەرگەی ئەم هەموو قەیرانانە ناگرن\n19 مارس 2021 3.11 pm\nخەڵك- یاریدەدەری سەرۆكی حكومەتی هەرێمی كوردستان ئاشكرای دەكات، كە سەرۆكی حكومەت دوو بژاردەی بۆ دابەشكردنی مووچە…


وه‌به‌رهێنه‌رانی كوردستان پشتگیری كارنامەی حكوومەت دەكەن\nكابینەی نوێ حكوومەت كارنامە وەبەرھێنەران\nوه‌به‌هێنه‌ران و به‌ڵێنده‌رانی كوردستان پاڵپشتی كارنامه‌ی كابینەی نۆیەمی حكوومه‌تی ھەرێمی كوردستان ده‌كه‌ن و پێشیان وایه، ئه‌گه‌ر هاوكاری وه‌بەر‌هێنەره ناوخۆییه‌كان بكرێت، ئه‌وه جوڵه‌یه‌كی باش ده‌كه‌وێته بازاڕه‌كانی هه‌رێمی كوردستان، داواش ده‌كه‌ن قۆرخكاری نه‌مێنیت، بۆ ئه‌وه‌ی بتوانن به راوێژ له‌گه‌ڵ حكوومه‌ت، چه‌ندین پرۆژه‌ی گرنگ و ستراتیجی ئه‌نجام بده‌ن.\nكاروانی ئاوه‌دانی، هاندانی وه‌به‌هێنه‌ری ناوخۆی كاركردنی هه‌مه‌لایه‌نه له‌نێوان كه‌رتی گشتی و تایبه‌ت، خاڵی هه‌ره له‌پێشه‌كانی چوار ساڵی ئاینده‌ی كابينه‌ی نۆیه‌می حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستان ده‌بێت، هه‌رچی تایبه‌ته به وه‌به‌رهێنه‌ره ناخۆییه‌كانه به‌وپه‌ڕی ئومێده‌وه ده‌ڕوانه گه‌شه‌ی ئابووری كوردستان و باس له‌وەش ده‌كه‌ن ئه‌گه‌ر حكوومه‌ت هاوكاری وه‌به‌رهێنەران بكات گۆڕانكاریی زۆر روو ده‌دات به‌تایبه‌ت له‌رووی جوڵه‌ی ئابوور‌ییەوە.\nگرنگیدان به‌كه‌رتی تایبه‌ت، داواكارییەكی سه‌ره‌كی یه‌كێتی به‌ڵێنده‌رانی كوردستانە، چونكه ئه‌وان هاوڕان له‌گه‌ڵ ئه‌و كارنامه‌یەی كە لەبارەی ته‌واوی سێكته‌ره‌كان خڕاوه‌ته‌ڕوو، پێیانوایه له‌و رێگەوه ده‌توانرێت كاری باشتر بكرێت له‌نێوان هه‌ردوولادا.\nله هه‌رێمی كوردستان به‌هۆی قه‌یرانی داراییەوه له ساڵانی رابردوودا 3600 پڕۆژه راگیراون و حكوومه‌ت نزيكەی یه‌ك ملیار دۆلار قه‌رزداری به‌ڵێنده‌رانە، شاره‌زایان و پسپۆڕانی ئابووریش جێبه‌جێكردنی كارنامه‌ی كابینەی نۆیەمی حكوومه‌ت به پێوست و تاكه ده‌رچه ده‌زانن بۆ گه‌ڕانه‌وه‌ی سه‌قامگیریی و ئاسایی بوونه‌وه‌ی دۆخی ئابووری كوردستان له‌سەرجەم سێكته‌ره‌كاندا.


ڕێکخراوی خۆراکی جیهانی: برسێتی لە ئەمساڵدا دوو هێندە زیادەکات\nڕێکخراوی بەرنامەی خۆراکی جیهانی سەر بە نەتەوە یەکگرتووەکان WFP دەڵێت ژمارەی ئەو کەسانەی ڕووبەڕووی کەمی خۆراک دەبنەوە لە ئەمساڵدا بۆ دوو هێندە زیاد دەکات، بەمەش نزیک دەبێتەوە لە 265 ملیۆن کەس بەهۆی ئەو لێکەوتە ئابوریانەی لە ماوەی بڵاوبوونەوەی پەتای کۆڤید 19دا ڕووبەرووی ئابوری جیهان بۆتەوە.\nڕێکخراوەکە ڕۆژی سێشەممە گوتی بەهۆی کاریگەری نەمانی داهاتی گەشتوگوزاری و پەککەوتنی پێدانی خەرجی و هەموو ئەو فاکتەرانەی دیکە کە پەیوەندیان بە ڤایرۆسی کۆرۆناوە هەیە، وا چاوەڕوان دەکرێت ئەمساڵ 130 ملیۆن کەس ڕووبەڕووی برسیەتی و نەبوونی ببنەوە، گوتیشی نزیکەی 135 ملیۆن کەس لە ئێستادا لە برسێتیدا دەژین.\nعارف حوسێن ئابوری ناسی باڵا و بەڕێوەبەری توێژینەوە و چاودێری بەرنامەی خۆراکی جیهانی لە جنێڤ بە پەیامنێرانی گوت " پەتای کۆڤید 19 بە شێوەیەکی گشتی کۆسپ و تەگەرە و کارەساتی بۆ ملیۆنان کەس خوڵقاندووە کە لە ئێستادا لە ژێر مەترسی برسێتیدان.\nگوتیشی پـێویستە هەموومان بەیەکەوە مامەڵە لەگەڵ ئەو بارودۆخەدا بکەین ئەگەر کار بۆ ئەوە نەکەین باجێکی گەورە دەدەین، جیهانیش باجێکی گەورە دەدات، زۆربەیان گیان لەدەست دەدەن.\nحوسێن گوتیشی ئەوەی گرنگە پێویستە بە زووترین کات کار لەسەر ئەوە بکرێت بۆ نەهێشتنی گرفتی ئەو کەسانەی لەسەر کاری ڕۆژانەیان دەژین، لەوانە فرۆشیارانی خۆراک لە کینیا زەویەکانی خۆیان دەفرۆشن کە ئەمەش چەندین ساڵ دەخایەنێت تا بتوانن جارێکی تر پشت بەخۆیان ببەستنەوە.\nهەروەها حوسێن گوتیشی بەرنامەی خۆراکی جیهانی پیشبینی ئەوە دەکات 10 تا 12 ملیۆن دۆلار بۆ سندوقی هاوکاری پێویست بێت بەبەراورد لەگەڵ ساڵی ڕابردوو کە 8.3 ملیۆن دۆلار پـێویست بوو.


سەرۆكی لیژنەی دارایی پەرلەمان وردەكاریی یاسای چاكسازیی لە مووچەو خانەنشینیی دەخاتەڕوو\nد.عیزەت سابیر، سەرۆكی سەرۆكی لیژنەی دارایی‌و ئابوری پەرلەمانی كوردستان.\nسەرۆكی لیژنەی دارایی‌و ئابوری پەرلەمانی كوردستان دەڵێت، مووچەی خانەنشینیی پەرلەمانتاران بەپێی ساڵی خزمەت‌و تەمەن بڕەكەی دیاریی دەكرێت، لە سەدا 25ی مووچەكانیانەوە دەستپێدەكات تاوەكو لەسەدا 70، لەكاتێكدا پێشتر سەرجەمیان بە لەسەدا 80ی مووچە خانەنشین دەكران، بەوپێیەش مووچەی خانەنشینیی سەرجەم وەزیرو پەرلەمانتارو پلە تایبەتەكان كەمدەكرێنەوە.\nبەپێی یاسا نوێیەكە لە باشترین حاڵەتدا بەرزترین مووچەی خانەنشینی پەرلەمانتاران 5 ملیۆن‌و 600 هەزار دینار دەبێت ئەوەش بۆئەو پەرلەمانتارانەی 35 ساڵ خزمەتیان هەبێت‌و تەمەنیان گەیشتبێتە 63 ساڵ، نزمترین مووچەی خانەنشینیی پەرلەمانتاریش دەبێتە 2 ملیۆن‌و 50 هەزار دینار.\nد.عیزەت سابیر، سەرۆكی سەرۆكی لیژنەی دارایی‌و ئابوری پەرلەمانی كوردستان بۆ پەرەگراف وردەكاریی یاساكە باسدەكات، ئەوە ڕووندەكاتەوە ئەو ماددەیەی باسلە خانەنشینیی پلە تایبەتەكان دەكات لە سەرۆكی هەرێمەوە تا بەڕێوەبەری گشتیی هەرهەموویان نزمترین مووچەی خانەنشینییان لە سەدا 25ی مووچەكەیان دەبێت‌و بەرزترینیان لەسەدا 05، ئەوەش بەپێی تەمەن‌و ساڵی خزمەت.\nپڕۆژە یاساكە حكومەتی هەرێم ئاڕاستەی پەرلەمانی كردو دوێنێ پەسەندكرا، عیزەت سابیر ڕەتیدەكاتەوە لە پەرلەمان مووچەی خانەنشینییان لەوە بەرزتر كردبێتەوە كە لە پڕۆژەكەی حكومەتدا دیاریی كرابوو، بەپێچەوانەوە دەڵێت"حكومەت دەڵێ بەپێی ماددەی 37ی خانەنشینی عێراق بێ، ئەو ماددەیە دەڵێت ئەوەی تەمەن‌و ساڵی خزمەتی تەواوە بە 80 لەسەدی مووچەكەی خانەنشین بكرێت، ئێمە لەوە كەمترمان كردووەتەوە بۆ هەموو خولەكانی پێشوو لە پەرلەمان‌و حكومەت، پەرلەمانتارو وەزیرو هەموو پلە تایبەتەكان خانەنشینییەكەیان لە جاران كەمتر دەبێت."\nعیزەت سابیر وتیشی"لە بەرزترین حاڵەتدا ئێمە پەرلەمانتارمان هەیە 35 ساڵ خزمەتی هەیەو تەمەنی 63 ساڵە ئەوە مووچەی خانەنشینییەكەی دەگاتە 5 ملیۆن‌و 600 هەزار، نزمترین مووچەش بڕی 2 ملیۆن‌و 50 هەزار دەبێت."\nسەرۆكی لیژنەی دارایی پەرلەمان ئەوەشی خستەڕوو، ژمارەی ئەو كەسانەی بڕی مووچەی خانەنشینییەكەیان بەپێی ئەم یاسا نوێیە دەگاتە 5 ملیۆن دینار كەمن، وتی"ئەوەی دەگاتە 5 ملیۆن لەم خولەدا لەناو هەموو پلە تایبەتەكاندا ناگاتە 100 كەس، لە سەرەتای دامەزراندنی حكومەتیشەوە لە 1992 تائێستا ژمارەی ئەم كەسانە ناگەنە هەزار كەس‌و كۆی پارەكەیان كەمترە لە یەك لەسەدی هەموو خەرجیی مووچەی مانگێكی حكومەتی هەرێم."\nیەكێك لە ئامانجەكانی یاساكە چەسپاندنی دادپەروەرییە لە مووچەو سوود مەندبوون لە دارایی گشتیی، سەرۆكی لیژنەی دارایی پێیوایە تاڕادەیەكی باش توانیویانە دادپەروەریی بچەسپێنن‌و پێشنیاری دیكەشی هەیە بۆ چەسپاندنی دادپەروەریی زیاتر.\n"بەشێكی زۆری دادپەروەریمان چەسپاندووە، پێشتر كەمترین مووچەی خانەنشینی 200 هەزار دینار بوو زۆرترینیش بە تێكڕا 6 ملیۆن بوو، ئێستا كەمترین 300 هەزارەو زۆرترینیش بە تێكڕا 4 ملیۆنە، چونكە حاڵەتی وامان زۆركەمە وەكو ئەو پەرلەمانتارەی باسمكرد مووچەكەی بگاتە 5 ملیۆن" عیزەت سابیر وای وت.\nلە وەڵامی پرسیارێكی پەرەگراف دەربارەی دادپەروەریی لە بڕی كەمترین مووچەی خانەنشینیی كە 300 هەزارە لەگەڵ زۆرترین بە تێكڕا كە 4 ملیۆنە، عیزەت سابیر وتی"ڕاستە ئەم جیاوازییە زۆرە، بەڵام تۆ ناتوانیت بە خانەنشینی چارەسەری ئەوە بكەیت، دەبێت بە چاككردنی موچەكانیان بێت، من پێشنیارمكردووە لە داهاتوودا حكومەت‌و پەرلەمان پڕۆژەیەك ببێننە پەرلەمان بۆ دەستكاریكردنی موچە، تۆ لە موچەدا دەتوانیت دادپەروەری پیادەبكەیت، ئەگەر لە سیستمی موچە دادپەروەریت پیادەكرد سیستمی خانەنشینی دادپەروەریی زیاتر تێدا دەبێت، بەڵام تۆ لە خانەنشینییەوە بتەوێت دادپەروەری بچەسپێنیت ئەمە هەڵەیەكی گەورەیە."\nسەرۆكی لیژنەی دارایی پەرلەمان نمونەی ئەوەی هێنایەوە "ئەگەر وەزیرێك مانگانە 8 ملیۆن دینار وەربگرێت دادپەروەریی بەوە جێبەجێ نابێت خانەنشینییەكەی كەم بكەیتەوە، بەڵكو بەوە دەبێت 8 ملیۆنی مووچەكەی كەمبكەیتەوە، مووچە كەمبكەرەوە، خانەنشینییەكەشی خۆی كەمدەبێتەوە."\nعیزەت سابیر باسیلەوەشكرد، ڕێژەو بڕی پارە جیاوازن، وتی"تۆناتوانی بڵێی بەڕێوەبەرێكی گشتیی لەسەدا 40ی مووچەكەی بۆدەكەم بە مووچەی خانەنشینیی، ئەوكاتە كەس نابێ بە بەڕێوەبەری گشتیی‌و بیر لە ئیشكێكی دیكە دەكاتەوە، ئەمە بۆ سەرۆكی زانكۆو ئامرلیواو ئەمجۆرە پۆستانەش هەر وایە، بەوجۆرە بێت كەس نایكات‌و هەڕەمەكە تێكدەچێت، باشترین ڕێگا ئەوەیە دەستكاری موچەكانیان بكەیت، ئەمە سیستمەو ئەوانەی قسەی لەسەر دەكەن وورد لە ئیشەكە تێناگەن، ئەمجارەش دەیڵێمەوە چاكسازی لە مووچەوە دەكرێت نەك لە خانەنشینیی، مووچە چاكبكە خانەنشینیی خۆی چاكدەبێت."\nمووچەی كێ دەبڕدرێت‌و هی كێ زیاد دەكات؟\nبەپێی یاسا نوێیەكە پێداچوونەوە بە شایستەیی وەرگرتنی مووچەی سەرجەم مووچەخۆراندا دەكرێت، ئەوانەی ئێستا لەسەر كارن‌و ئەوانەشی خانەنشین بوون، لەگەڵئەوەی مووچەی خەڵكانێك دەبڕدرێن یاخود كەمدەكرێنەوە، هاوكات كەسانێكیش هەن یاساكە مافیان بۆ دەگەڕێنێتەوەو مووچەكانیان زیاد دەكات.\n"ئەوەی پلەی زیادی وەرگرتبێت پلەكەی كەمدەكرێتەوەو موچەكەشی كەمدەكرێتەوە، ئەوەی بە بەڕێوەبەری گشتیی خانەنشین كرابێ‌و دەوامی وەزیفی نەكردبێت دەبڕدرێ، ئەوەی پلەی سەربازیی پێدرابێت‌و بە ناهەق پلەی بەرزكرابێتەوە، پلەكەی كەم دەكرێتەوە" عیزەت سابیر وای وت.\nبەپێی یاساكە خانەنشینیی سەرجەم ئەو كەسانە هەڵدەوەشێندرێنەوە كە بەدەر لە یاسا یان بە پلەی بەرزتر لە پلەی شایستەی خۆیان خانەنشینكراون، هەروەها خانەنشین بوون ئارەزوومەندانەیەو هەریەك لە پلە تایبەتەكان دەتوانن بگەڕێنەوە سەر كاری پێشووی خۆیان‌و خانەنشینیی ڕەتبكەنەوە.\nدەربارەی ئەو فەرماندەو پێشمەرگە دێرینانەی لە بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی كوردستان بەشداربوون‌و بە پلەی باڵاو تایبەت خانەنشین كراون، بەڵام ئەو پۆستانەیان نەبووە، یاسا نوێیەكە ئەوەی خستووەتەڕوو، مافەیان دەپارێزرێت لە چوارچێوەی (یاسای ڕێزلێنانی پێشمەرگەو خانەنشینیی پێشمەرگە).\nهەروەها یاساكە زامنی مافی مووچەخۆرانی هەرێمی كوردستانی كردووە لەو مووچەیەی لە ماوەی ڕابردوودا بە ناوی پاشەكەوت لێیان بڕدراوە، ئەوەش بەشێوەیەك بخرێتەسەر حیسابی بانكیی فەرمانبەران‌و لە داهاتووشدا بە پەیڕەوێكی تایبەت شێوازی مامەڵەپێكردنی ڕێكدەخرێت‌و فەرمانبەران دەتوانن بەكاری بهێنن.\nدەربارەی كاتی جێبەجێ كردنی یاساكە، سەرۆكی لیژنەی دارایی ئەوەی ڕوونكردنەوە، ڕەنگە 20 ڕۆژی تر یاساكە لە ڕۆژنامەی فەرمیی(وەقایعی كوردستان) بڵاوبكرێتەوە، هەندێك بڕگەی لە 30 ڕۆژداو هەندێكی دیكەی لە 60 ڕۆژ، 90 ڕۆژو 120 ڕۆژدا جێبەجێ دەكرێن.\nیاساكە سەرجەم ئەو كەسانە دەگرێتەوە كە لەسەرەتای حكومەتی هەرێمەوە لە ساڵی 1992 تائێستا دامەزراون یاخود خانەنشین بوون، پێداچوونەوە بە دۆسیەی سەرجەمیاندا دەكرێت، عیزەت سابیر وتی"لە 1992 تائێستا دەیگرێتەوەو لە 1-1-2018ەوە لێبڕینەكە دەیگرێتەوە، بەڵام ئەمە بۆ هەمووان نا، بۆنمونە خانەنشینێك بە پلەی بەرز خانەنشین كراوەو تەمەنی هی ئەوە نییە ئەو پلەیەی هەبێت، لە مانگی داهاتوەوە مامەڵەی لەگەڵدا دەكرێت."\n"هەموو مووچەخۆرێك سەردانی فەرمانگەكەی خۆی بكات"\nوەك سەرۆكی لیژنەی دارایی باسیدەكات، ئەو ڕۆژەی یاساكە لە ڕۆژنامەی فەرمیی بڵاودەكرێتەوە، سەرجەم مووچەخۆران ماوەی 90 ڕۆژیان لەبەردەمدایە سەردانی فەرمانگەكەی خۆیان بكەن‌و داوای وردبینیی لە دۆسیەكانیان بكەن بە ئامانجی چارەسەركردنی هەر كێشەو نادادپەروەرییەك كە هەبێت.\n"لەدوای ئەو 90 ڕۆژە حكومەت خۆی پێداچوونەوە دەكات، بۆنمونە سەیردەكات ئەو كەسە تەمەنی لەوە كەمترە بۆ نمونە كە عەمید بێت، دێن دەیگەیەننەوە ئەو پلەیەی شایستەیەتی، پلەكەی دابەزێت موچەو خانەنشینییەكەی دادەبەزێت، ئەگەر كەسێكیش زوڵمی لێكرابێت بۆی بەرزدەكرێتەوە، چونكە یاساكە دەڵێت ڕاستكردنەوە، واتە ئەگەر كەسێك پلەیەكی نزمتری لە پلەی شایستەی خۆی وەرگرتبێت بۆی بەرز دەكرێتەوە" عیزەت سابیر وای وت.\nبەگرنگیشی زانی لە ماوەی ئەو 90 ڕۆژەدا هەموو مووچەخۆرێك سەردانی فەرمانگەكەی خۆی بكات، وتیشی"دەیان مامۆستای زانكۆ هەیە شایستەی ئەوەن مووچەیان بەرزبكرێتەوە، دەبێت بچن بڵێن ئێمە مافمان هەیە مووچەیەكی بەرزترمان هەبێت پشتبەستوو بەم یاسایە دەبێت بماندەنێ، بە پێچەوانەشەوە ئەگەر كەسێك پلەیەكی بەرزتری وەرگرتووە لەوەی شایستەیەتی دەبێت بچێت بۆ فەرمانگەكەی‌و بڵێت وردبینیی بكەن ئەگەر پلەیەكی زیادەم هەیە بەپێی یاسا بۆم چاك بكەن، ئەگەر كەسەكە خۆی ئەمەی نەكرد تا ئەو 90 ڕۆژە، ئەوا هەركاتێك حكومەت خۆی پێداچوونەوەكەی كرد، لە ڕۆژی دەرچوونی ئەم یاسایەوە تا ئەو كاتە، ئەو كەسە هەر پارەیەكی زیادەی وەرگرتبێت لێی دەسەندرێتەوە."\nسەرۆكی لیژنەی دارایی ئەوەشی خستەڕوو، ئەم یاسایە بڕی 100 ملیار دینار بۆ حكومەت دەگەڕێنێتەوە، دەربارەی كاریگەرییەكانی گەڕانەویە ئەو بڕە پارەیە بۆ حكومەت، وتی"داوامانكردووە كاربۆئەوە بكرێت مووچە 30 ڕۆژ جارێك بدرێت‌و پاشەكەوت كەمبكرێتەوەو تەرخانی بكەن بۆ كەسوكاری شەهید‌و ئەنفال‌و خاوەن پێداویستی تایبەت‌و كورتەباڵاكان‌و ئەم چین‌و توێژانە."\nعیزەت سابیر تەئكیدی كردەوە زۆربەی پەرلەمانتاران دەنگیانداوە بە پڕۆژەكەو مووچەی خانەنشینیی پلە تایبەتەكان، وتی"78 پەرلەمانتار لەسەرجەم فراكسیۆنەكان دەنگیان بۆداوە."\nدەربارەی لێدوانی هەندێك پەرلەمانتار كە دەڵێن دەنگیان بە پڕۆژەكە نەداوە، سەرۆكی لیژنەی دارایی پەرلەمان وتی"هەندێكیان خۆی هەڵبژاردووە، هەندێك دەیەوێت لە خولی داهاتوو خۆی هەڵبژێرێت، هەندێك بەڵێنی دیكەی بە دەنگدەری خۆی داوەو هۆكاری جیاوازیان هەیە كە وادەڵێن."


وتووێژی کوردکاناڵ دەگەڵ بەرێز مامۆستا عەبدوڵا حەسەنزادە، سیاسەتمەدار و نووسەری ناوداری کوردلە سەر مەسەلەی ڕێفراندۆم\nـ مامۆستا ئەوە چەند ساڵە باسی رفراندۆم دەکرێ لە هەرێمی کوردستان لە لایەن ڕاگەیەندراوەکانەوە. بۆ تا ئێستا نەکراوە. بە ڕای ئێوە گەورەترین کێشەکان یان کەند و کۆسپەکان بۆ ئەوەی کە ڕێفڕاندۆم بەرێوە بچێ چییە؟\n* بە باوری من مەسەلەکە دوو جەنبەی هەیە، جەنبەیەکیان ڕێفڕاندۆمە و جەنبەیەک ئەو ئامانجەیە کە ڕێفڕاندۆمی بۆ دەکرێ، ئەوەی پەیوەندی بە ڕێفڕاندۆمەوە هەیە، ڕەنگە کارێکی زۆری نەوێ، وەختێکی زۆری نەوێ و هەزینەیەکی زۆریشی نەوێ ،چوونکە ١٠ ساڵ زیاتر بەر لە ئێستا، لێرە ڕێفڕاندۆمێک ــ هەرچەندە دەوڵەت بەرنامەی بۆ دانەنابوو ــ وەڕێخرا، خەڵکیش زۆر بە توندی بەشدار بوون و دەنگێکی یەکجار زۆریشی هێناوە. ئەگەر بە هەڵە نەچم دەوری 98 لەسەدی خەڵکەکە دەنگێان بۆ سەربەخۆیی دابوو، لە عەینی کات دا کە ڕێفڕاندۆم بۆ فدرالیزم دەکرا، ٧٥ لە سەدیش رەئیان بەوی دابوو، کە من پێم وابوو ئەوە نیشانەی وشیاری خەڵکە. ئەوەڵیان تەعبیر لە ئارەزوو و ئامال و حەقی ئەو میللەتە دەکا، ئەوەی دیکە سەرو کاری لەگەڵ وەزعی مەوجود هەیە. ئەوەی کە ئێستا مومکینە. کەوایە ئەو دووانە لە واقع‌دا ناتەباییان بەیەکەوە نییە. ئەوەی دەبێتە باعیسی وەدوا خستنی ڕێفڕاندۆم ، وەک گوتم مەسەلەی ڕێفڕاندۆم نییە، مەسەلەی کارەکەی دوای ڕێفڕاندۆمە. ئەمە مەسەلەیەکە کە ئیحتیاجی بە لێ‌ووردبوونەوە، کار لەسەر کردن و موتالەعەیەکی زۆر هەیە. ئەوە کە میللەتی کورد حەقی هەیە سەربەخۆیی خۆی هەبێ، پێم وایە نە ئێمە و نە هێچ ویژدانێکی سەلیم ئینکاری ناکا. بەڵام ئەوە لێرە لە ناوچە و لە دنیادا چەندە عەمەلییە، چەندە لەگەڵ کەند و کۆسپ ڕووبەڕو دەبێ، ئەوەیان مەسەلەیەکی دیکەیە. وەدوا کەوتنی ڕێفڕاندۆم یان ئیعلانی سەربەخۆیی کوردستان پێموابێ دەگەرێتەوە سەر ئەوە کە تا چەندە زەمینە بۆ ئەو مەسەلەیە ئامادەیە. دەبێ زەمینەسازی بۆ بکرێ، زەمینەسازی لە نێوخۆ، لە ناوچە، لە ڕادەی نێونەتەوەیی‌دا، لەگەڵ زلهێزەکان کە ئەورۆکە دادەنیشن لە ژوورەکانی خۆیاندا و قەزایای دنیا دەهێنن موتالەعەی دەکەن و لە راستی‌دا بڕیاری یەکجاری ئەوان لەسەری دەیدەن، وەدوا کەوتنی ڕێفڕاندۆم بە باووەری من زیاتر دەگەرێتەوە بۆ ئەوە مەسەلەیە.\nـ مامۆستا ئێوە باسی ئەوە دەکەن کە ڕێفڕاندۆم یان برێوەچوونی ئەو گشتپرسیەی کە لە هەرێمی کوردستان باس دەکرێ پێویستی بە زەمینە یان بەستێنێکە بۆ ئامادە بکرێ لە عێراق بەستێن بۆ ئەوە هەیە کە ڕێفڕاندۆم بکرێ بۆ سەربەخۆیی بوون بە مەعنای ئەوەیە کە عێراق هەڵدەوەشێتەوە، زەمینەی ئەوەی تێدایە کە عێراق هەڵوەشێتەوە؟\n* جارێ من پێم خۆش بوو هەر لە ئەوەڵەوە بڵێم ئەو مەسەلەی سەربەخۆییە، ئەوە باسی ئەمرۆیە کە باس لە سەربەخۆیی باشووری کوردستان وەک بەشێک لە کوردستان دەکرێ، دەنا ئەو حەقە حەقی میللەتی کوردە بە گشتی کە لە چوارچێوەی یەک وڵات‌دا وەکو یەک دەوڵەت، یەک دەوڵەتی سەربەخۆی هەبی، یانی ئەوە تەنیا پەیوەندی بە ئێرەوە نییە، ئەوی دیکە: پێموابێ ڕێبەرانی بزووتنەوەی کورد یان دەوڵەتی کوردی لە کوردستانی باشوور باش رەفتار دەکەن کە زۆر لەسەرەخۆ ــ وەک دەڵین ــ بە شێنەیی کار بۆ ئەو مەسەلەیە دەکەن، چونکە بە بێ شک ئیعلانی ڕێفڕاندۆم و لەوی زیاتر ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی دەگەڵ هیندێک کەند و کۆسپ رووبەروو دەبێ. یەکێک لەوانە، تەنیا یەکێک لەوانە مەسەلەی هەڵوەشانی عێراقە، بۆیە کارێکی زۆر باشە هەموو ڕێبەرانی کورد وەختێک دێنە گۆ باس لەوە دەکەن کە ئێمە دەمانهەوێ بە شێوەیەکی ئاشتیخوازانە، بە شێوەیەکی شارستانیانە ئەو مەسەلەیە لەگەڵ عێراق حەل کەین. هەرچەندە ئەگەر تماشا بکەین هەتا ئێستێش ڕێبەرایەتی بزووتنەوەی کورد لە باشووری کوردستان یان سەرکردایەتی سیاسی کورد لە باشووری کوردستان ئەمەی یەکلایی نەکردۆتەوە کە بڵێ تەنیا رێگای ئێمە، تەنیا هەڵبژاردەی ئێمە رێفراندۆم و ئیعلانی سەربەخۆییە، لەپێشدا شتێکی دیکە دادەنێ: ئەگەر ئێمە حقوقی مساویمان لەگەڵ هەموو خەڵکی عێراق هەبێ، ئەگەر موشارەکەتێکی تەواو لەگەڵ دەوڵەتی مەرکەزی هەبێ، وەکو قانوون دەڵی تەنانەت وەکوو ئەوەی دەستووری عێراق دەڵێ، ئێمە درێژە بەوەی دەدەین کە بەشێک بین لە عێراق. بەڵام ئەگەر قەرار بێ بوون لەگەڵ عێراق هەمووی موشکلات بێ، هەمووی بێبەشی بێ، تەنانەت نانبڕین بێ، ئەو وەختەی ئێمە وەکوو میللەتێک حەقمان هەیە بیر لە بژاردەی دیکە بکەینەوە لەوە بارەیەوە دیارە ئەگەر کوردستان رفراندۆم بکا رفراندۆم لە کوردستان دەکرێ، عێراق مەعلوومە مل نادا، بەڵام لە جێ‌دا درووستیش نییە ئێمە لە هەموو عێراق بپرسین ئەرێ باشووری کوردستان حەقی هەیە سەربەخۆ بێ یان نا؟ ئەوە مەسەلەیەکە کە دەبێ لە خەڵکی کوردستان بپرسرێ، هەروەکوو لە “کبک”ی کانادایە کە فەرانسەیی لێ دادەنیشن، هەر ١٠ ساڵ جارێک ڕێفڕاندۆم دەکەن کە داخوا ئەو خەڵکە سەربەخۆیی دەوێ یا دەیهەوێ بەشێک بێ لە کانادایە، هیچ وەختێکیش لە هەموو کانادایە ئەو ڕاپرسییە ناکرێ تەنیا لە “کبک”ی کانادایە دەپرسن کە عادەتەن خەڵکەکە بۆخوی داوتەڵەبانە هەتا ئێستێ ماونەتەوە لە چوارچێوەی دەوڵەتی کانادایان هەڵبژاردوە، چونکە چوون لە وڵاتێک دان کە حقوقیان مەحفووزە، کە قازانجی مادی و داراییان تەئمینە، ئازادیەکانیان تەئمینن. بۆیە ڕێفڕاندۆم دەبێ لە کوردستان بکرێ. پاشان ئەوە کە عێراق تەجزییە دەبێ رەنگە بە دڵی دەوڵەتی عێراق نەبێ، ڕەنگە بە دڵی بەشەکانی تری عێراق نەبێ، بەتایبەتی بەشی دەسەڵاتدار کە بڵێین بەشی شیعەی عەرەبە، بەڵام وەختێک قەرار بێ میللەتێک لە چوارچێوەی وڵاتەکەی دا لە هەموو مافەکانی بێبەش بێ، تەنیا مەحروومییەتی بۆ بمێنێتەوە، ئەو وەختی ئەو میللەتە رەنگە فرمێسک بۆ یەکپارچەیی خاکی ئەو وڵاتە هەڵنەرێژێ.\nـ مامۆستا هەڵوێستی ئێران و تورکیە چ دەبێ لە وەها حاڵەتێک دا ئێوە پێتانوایە هەڵوێستی وەکوو یەکیان دەبێ، بەهەر حاڵ ئەوانیش پرسی کوردیان هەیە بۆخۆیان؟\n* بە داخەوە هەڵوێستی ئەوانە زۆر ئیحتیاجی بە پێشبینی نییە، چونکە هەر دووکیان لەگەڵ ئەوەکە موناسبات و پەیوەندیەکانیان لەگەڵ حکومەتی باشووری کوردستان جیاوازی زۆرە، بە تایبەتی تورکیە بۆ هەرێمی کوردستانیش بایەخێکی زیاتری هەیە، رێگایەتی بۆ دنیایی دەرەوە، نەوتی پیدا دەنێرێ، میزانێکی یەکجار زیاتر گۆرینەوەی بازرگانی لەگەڵ تورکیە هەیە، لەگەڵ هەموو ئەوانە، بەڵام لە واقع‌دا جیاوازیەکەی بەینی ئێران و تورکیە لەمانە دایە، دەنا لە هەڵوێستیان لە بەرابەر ڕێفڕاندۆمی سەربەخۆیی کوردستان ئەمن جیاوازیەک نابینم، هەردووکیان ئیعلانیان کردوە نە جارێک، زیاتر لە جارێک کە ئەوان لایەنگری تەواوییەتی خاکی عێراقن، لایەنگری تەواویەتی خاکی عێراق هەر لە خۆی‌دا بە مەعنای ئەوەیە ئەوان دژی سەربەخۆیی کوردستانن، بەڵام ئیرانییەکان خۆ لەوەشیان تێپەراند تەنانەت بە ناشیرینترین کەلیمە نارەزایەتی خۆیان بەرانبەر بە پرسی ڕێفڕاندۆم و ئەوانە دەربڕی، تەنانەت کەلیمەیەکیان بۆ ئێرە بە کارهێنا کە ئیدی بە هیچ جۆر پیاو لە ڕویی نایا بیشیلێ.\nـ بەرای ئیوە مامۆستا دەتوانن کێشە بۆ ئەوێ دروست کەن ئەگەر ڕێفڕاندۆم بەرێوە بچێ بەهەرحاڵ نەتیجەیەک وەک کە دەوڵەتی کوردی رابگەیەنن بە تایبەت لە بواری ئابوورییەوە؟\n* دەزانی چۆنە، لە ئیعلانی سەربەخۆیی، ئەگەر بمانهەوێ ئەو سەربەخۆییە ئیعلان بکەین و ئیدامەی بدەین و سەرکەوتوو بێ، هێندێک زەمینەی دەوێ. بێجگە لەوەی زەمینەی نێوخۆیی، دەبی وتارمان یەک بێ، دەبێ ئامادەییمان هەبێ، بێجگە لە هەمووی ئەوانە پاراستنی سەربەخۆیی دەبێ چەند شتی زامن بن. یەکیان ئەوەیە دێموکراسییەک لە وڵات و لە مەنتەقەدا حاکم بێ کە بڵێین ئەو میللەتە حەقی خۆیەتی وەک ئەو میللەتانەی دیکە لەو دنیایەدا مافی چارەنووسی خۆی بەدەستەوە بگرێ، کە بەداخەوە ئەوەمان نییە. یەکی دیکە ئەوەیە کە میللەتی کورد بۆخۆی لەپاڵ خۆی‌دا ئەوەندە ئیمکانیاتی هەبێ هەر هوجوومێکی بۆسەری بکرێ، ئیقتسادی، سیاسی، تەنانەت سەربازی، بۆخۆی بتوانێ دەفعی بکا. سێهەمیان ئەوەی کە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی شەرعییەتی نێودەوڵەتی کە لە رێکخراوی نەتەوە یەکگرتوەکان‌دا خۆی دەبینێتەوە، بگرە لەوان موهیمتریش ئەو زلهێزانە، ئەو دەسەڵاتە سەرزلانە کە لە دنیایە دا هەن و نەقشە بۆ هەموو مەنتەقەیەک لە هەموو دنیایە دا دەکێشن، ئەوانە پاڵپشتی بکەن، پێموابێ مەعلوومە ئەگەر ئەوانە نەبن هەم ئێران، هەم عێراق بە تایبەتی کە وەک دەڵێن رێگەی دەرباز بوون لە هەرێمی کوردستانەوە زیاتر بە تورکیە و دوایە بە ئیران دایە، دەتوانن موشکلە ساز کەن، ئەگەر هیچ کەس نەبێ بڵی بۆچی وادەکەن. مەسەلەن من پێم خۆش بوو ئەوە بڵیم ئەگەر تەعقیبی مەسائیلەکە بکەی، بیر و بۆچونەکە لە پێوەندی لەگەل پرسی ڕێفڕاندۆم و پرسی سەربەخۆیی کوردستان دا دوو بۆچوون هەن کە بە باوەری من هەردووکیان کەمێک زێدەرەویان تێدا هەیە. بەشێکی ئەوەیە کە دەیهەوێ دنیا ببێتە ماستی مەییو، فەرشی سوورمان بۆ ڕاخەن، جا ئەو جارەکە ئیعلانی سەربەخۆیی بکەین. لە نێو خۆدا هەموو شتێک ئامادەبێ، لە مەنتەقە دا ئامادە بی، لە دنیایە دا ئامادە بێ. ئەوی دیکەشیان ئەوەیە کە دەڵێن نا ئێمە سەربەخۆیی رادەگەیەنین و چ دەبێ با ببێ. بە باوەری من رەئی رێبەرایەتی کوردیش هەر ئەوەیە کە هیچ یەک لەو دووانە نا، مەعلوومە ئیعلانی سەربەخۆیی کە حەقێکە و وەدەست هێنانی ئەو حەقە، هێندێک خەتەر و ریسکی لە پێشدا هەیە دەبێ، میللەتێک کە دەیهەوێ سەربەخۆیی خۆی رابگەیەنی یان سەربەخۆیی بەدەست بێنی، خۆی بۆ گیر و گرفتەکانیشی ئامادە بکا وەک ئەو شتەی لە ئیران دا هەیە کە لە کوردیدا نیمانە دەڵێ: ئەو کەسەی کاڵەک دەخوا دەبێ خۆی بۆ تاو و لەرزەکەشی ئامادە بکا ئەگەر ئیعلانی سەربەخۆیی دەکەین دەبێ خۆمان بۆ دژوارێکانیشی ئامادە بکەین. رەنگە گەمارۆمان بکەوێتە بەردەم، رەنگە هێرشمان بۆ بکرێ رەنگە لە باری سیاسی و ئێعلامییەوە بەربەرەکانیمان لەگەڵ بکرێ، کە وابوو دەبێ ئێمە هەموو زەمینەکان ئامادە بکەین، بەڵام لە عەینی حاڵیش دا ئامادەبین بۆ ئەوە کە ئەگەر گیر و گرفتێک دێتە پێشێ بەربەرەکانی لەگەڵ بکەین، دەست بەجێ پاشەکشە نەکەین، یانی وا نییە کە دنیا پشتیوانی لێدەکا و پێشوازی لێ دەکا بە بێ هیچ موشکیلەیەک. شتێکی دیکە کە من پێم وایە حەق وایە کاری لەسەر بکرێ کار کردنە لەگەڵ زلهێزەکان، ئەو کوردستانەی کە ئێستا لە چەند بەش‌دا خۆی دەبینێتەوە، دابەشکردنی دستی کورد نییە، دابەشکردنی هێندێک زلهێزی جیهانییە. ١٠٠ ساڵ لەمەوبەر ــ لەو رۆژانە ١٠٠ ساڵەی تێپەری ــ کە ئیمپراتوری عوسمانی هەڵوەشا، بە پێچەوانەی ئیرادەی کورد و لە پشتی سەری ئیرادەی کورد، هاتن کوردستانیان بەسەر سێ وڵات‌دا دابەش کرد. ئێستا ئەکتەرەکان لە جێی خۆیانن. ئینگلیس و فەرانسە و روسیە و بە تەبەعییەتی ئەوان ئامریکا ــ چونکە ئەو وەختی ئامریکا بڵێین تەئسیری راستەوخۆی تێدا نەبوو ــ لە جێی خۆیانن. میللەتی کورد لە هەموو پارچەکانی کوردستان دا و بۆخۆی و مافەکانی و داواکانی لەجێی خۆیین، دەوڵەتانی حاکم بەسەر کوردستان دا هەمووی لەسەر خۆیین، حەق وایە کورد ئەگەر ئێستا ناتوانێ بە یەکدەنگ هەمووی بچێ بەربینگ بەو دەوڵەتە گەورانە بگڕێ، بڵێ ئەوەتان بەسەر کورد هێنا، وەرن قەرەبووی ئەو تاوانەی خۆتان لەگەڵ میللەتی کورد بکەنەوە، ئێستا کورد لە جێیەکەوە نوێنەرایەتی هەیە، ئێستا کورد حکوومەتێکی هەیە لەم بەشەی کوردستان‌دا، کە سەرۆکەکانی دەچنە جێیان، وەکوو سەرکۆمار پێشوازییان لێ دەکرێ و فەرشی سووریان بۆ ڕادەخرێ، حەق وایە کار لەسەر ئەوە بکرێ کە ئەوانە پشتیوان بن بۆ ئیعلانی سەربەخۆیی کوردستان. ئەوەی منیش تێی بگەم لە پێشداش گوتم، پێموایە سەرکردایەتی سیاسی کورد زۆر لە هەوڵی ئەوە دایە کە ئەو رەزامەندییە، ئەو پشتیوانییە بەدەست بێنێ، هەرچەندە بەداخەوە ئەو زلهێزانە هەتا ئێستا هەر کامیان هاتۆتە قسە، قسەکەی هەر ئەوە بۆ کە تەرفداری یەکپارچەیی خاکی ئێراقن.\nـ مامۆستا مەسەلەن ئێستا ئەگەر بتهەوێ هەرێمی کوردستان لەگەڵ سووریە لە بواری ئابوورییەوە موقایسە بکەی، سووریە وەکو ئێرە گرینگی ئابووری نییە، مەسەلەن زۆر وڵاتیش لە سوریە خەریکی شەڕن و یارمەتی دەکەن و تەواو ناوچە لە باری تەنانەت سەربازییەوە هەڵوێستی سیاسییەوە دابەش کراوە، لە حاڵەتێکی ئاوادا هەڵوێستی روسیە چ دەبێ؟ لێرە ئەو گرینگییەی کە بە سوود و مانەوەی دەوڵەتی بەشار ئەسەد دەدا بۆ دەوڵەتی کوردستان چ هەڵوێستێکی دەبێ؟\n*جوانت تەعبیر کرد. شەڕی نیابەتی لەو وڵاتەدا هەیە لە واقع‌دا ئەوە حکوومەتی بەشار ئەسەد و بەرەی نوسرەو ئەوە ئەمەی دیکە نییە بەشەر دێن.\nـ شەری ئێران و عەرەبستان؟\n*ئێران و عەرەبستانە، تورکیەو ئێرانە، روسیە و ئامریکایە، یانی هێزەکانی دەرەوە لێرەدا شەرەکەیان لە خۆیان دوور خستۆتەوە، لەوێ دەیانهەوێ حیسابەکەی خۆیان لەگەڵ یەکتر یەکلا بکەنەوە. کەوا بێ لەگەڵ هەموو فەرقێک کە هەیە، ئەگەر لە باشووری کوردستان شتێکی وا ئیعلان بکرێ، دەبێ چاوەروان بین کە رووسەکان بێ هەڵوێست نابن، بەڵام بە باوەری من ئیدی ئێرە سوریە نییە. سوریە ئێستا بە پشتیوانی روسیەوە ماوە، لە باشووری کوردستان بێجگە لەوەی کە بە خۆشیەوە میللەتەکە بەسەر هەموو گیر و گرفتەکان لە سەر پێی خۆی راوەستاوە، توانیویەتی بە خەڵکی نیشان بدا کە لایقی ئەوەیە میللەتی خۆی و وڵاتی خۆی هەبێ. هێزەکانی کە لێرەدا بریار دەدەن رووسیە نییە، دەسەڵاتە فێعلیەکە بەدەستی وانەوە نییە، لە مەنتەقەدا دیارە زیاتر بەدەستی ئێرانەوەیە، چونکە تەئسیری لەسەر زۆربەی حەشیمەتی عێراق و دەوڵەتی عێراق هەیە، بەڵام لە بەینی زلهێزەکان‌دا بە دستی ئامریکا و هاوپەیمانەکانیەتی، بۆیە ئەو نفوزەو ئەو جێ پێیەی کە سوریە هەیەتی، روسیە نە ئێستا هەیەتی و ئەمن پێشبینی دەکەم نە لە ئایەندە دا هەروا بە ئاسانی هەیبێ کە بتوانێ کۆسپێکی گەورە سەر رێگای سەربەخۆیی کوردستان بێ، بەڵام ئەوە بەو شەرتەیە کە لایەنەکانی موقابیلی حیمایەتێکی واقعی لە سەربەخۆیی کوردستان و مافەکانی خەڵکی کوردستان بکەن.\nـ مامۆستا ئێوە پێتان وایە رۆژئاوا و لە رۆژانی رابردوو، سەرۆک ئەرکانی تورکیە بوو کە باسی ئەوەیان کردبوو کە ئێران و تورکیە هەرگیز ناهیڵن لێرە دەوڵەتی کوردی تەشکیل بدرێت و رۆژئاواش بە تایبەت ئامریکا ئاڵای سەوز هەڵناکا بۆ ئەو شتە، یانی رۆژئاواش موافقەت ناکا، بەڕای ئێوە رۆژئاوا یان ئامریکا وەها هەڵوێستێک وەکوو تورکیە و ئێرانیان دەبێ؟\n* ئەمن کوتم دەبێ هەوڵ بدەین یانی رێبەرایەتی کورد هەوڵ بدا کە ئەو موازنەیە بگۆرێ، کار بکا بۆ ئەوەی رەئی رۆژئاوا لەو وەزعییەتەی کە تا ئیستا هەیەتی، ئیعلان کراوە، لەوێ بێتە دەرێ، دەنا مەعلوومە دێمۆکراسی لە عێراق‌دا نییە، لە مەنتەقە دا نییە، دەوڵەتانی دراوسێی عێراق موافقی سەربەخۆیی کوردستان نین، دنیای دەرەوە بە تایبەتی ئامریکا و هاوپەیمانەکانیشی موخالیفەتی لەگەڵ بکەن، سەربەخۆیی کوردستان لەگەڵ کەند و کۆسپێکی ئەوەندە گەورە رووبەروو دەبێ کە باشتر وایە پێش ئیعلانی پتری بیر لێ بکەینەوە.\nـ ماموستا هەر وەک لە سەرەتا دا ئاماژەتان بە سەدەمین ساڵی سایکس ــ پیکۆ کرد. ئێستا باسی زۆری لەسەر دەکرێ کە ئەو گرێبەستە بە کۆتایی گەیشتوە و لە رۆژانی رابردووش‌دا سایتێکی ئیرانی باسی لەوە کردوە کە لە ماوەیەکی نزیکدا، مەعلوم نییە ساڵانی ئایەندە چەند سەعاتی دیکە، چەند مانگی دیکەیە کە شتێک بە ناوی دەوڵەتی عێراق و سوریە لەسەر نەقشەی ئەو ناوچەیە نامێنێ، بلێی ئێران بۆخۆشی هاتبێتە سەر ئەو قەناعەتە کە کۆتایی ئەو دوو دەوڵەتە هاتبێ لەو ناوچەیە؟\n* من نازانم نیاتی ئێران لە پشتی ئەو قسانە چییە، بەڵام هەموو نیشانەکان ئەو ئیلهامە دەدەن کە نەک بڵێین دوو دەوڵەت بە ناوی سووریە و عێراق نامێنن، بەڵام سووریە و عێراق بەو تەرکیبەی ئێستا نامێنن. مەسەلەن عێراق بەشێکی دەبێتە عیراق و بەشێکی دیکە. هەر وەکوو سودان بوو بە دوو دەوڵەت، بووبە سوودان و سوودانی جنووبی، عێراقیش شتێکی ئاوای لێدەبێ. کوردستان دەبێتە وڵاتێک. کوردستانی باشوور و رۆژئاوا دەبن بە وڵاتێک، هەردووکیان لەگەڵ عێراق دەبن بە یەک. مەنتەقەی شیعەنشینی عێراق ــ کە من پێموایە نابێ ــ زەمیمەی ئیران دەبێ. دەبێ ئەو ئیحتمالاتە هەبن، کە گوتم پێم وانیە وا دەبێ، چونکە ئەوەندەی ئەمن هەستم پێ کردبێ لەگەڵ ئەوەی شیعە لە عێراق دا هاوپەیمانی ئێرانە لە بواری مەزهەبییەوە، بەڵام لە باری هەستی نەتەوایەتییەوە، ئەو موخالفەت و ناکۆکییە ریشەدارەی کە لە کۆنەوە لە بەینی ئێرانیان و عەرەبان هەبوە، لە جێی خۆیەتی. زۆر بە زەحمەت وایە عەرەب لە عێراق دا مل بدا بەوەی بچێتە ژێر نیلی حاکمیەتی ئێران، ئێستا مەنافعی لەوە دایە کۆمەگی لێوەرگرێ، یارمەتی لی وەربگرێ، بەڵام بە هەر حال ئەوەی کە لەبەر چاوە و لە ئاسۆدا دەبیندرێ ئەوەیە کە عێراق و سوریە بە تەرکیبی ئێستایانەوە زەحمەتە بمێنن، بەڵام بەو جۆرەی کە ئێران پێشبینی دەکا یان ئارەزوو دەکا، بە باوەری من شەرت نییە وابێتە دی.\nـ مامۆستا بۆ ئاخرین پرسیار: ئێوە پێتانوایە پرۆسەی دەوڵەت ــ نەتەوە لەو ناوچەیە شکستی خواردوە؟\n* پڕۆسەی دەوڵەت ــ نەتەوە نە وەختی ئەوەیە کە بڵێین شکستی خواردوە، نە ئەوەیە کە بڵێین ئیدی تەسبیت بووە. دەوڵەت ــ نەتەوە لە عێراق و ئێران و تورکیە بە شێوەیەکی نا تەبیعی دروست بووە، مەسەلەن ئێران ئیستاش لەگەڵ ئێمە مخالەفەتیان لەسەر ئەوەیە کە دەڵێن ئیران یەک نەتەوەی تێدایە، یانی نەتەوەیەکی وەک دەڵێ ناهەمگون یا نامتجانیسیان دروست کردوە، ئەوە مەحکوومە بەوە کە لە ئایەندە دا ئاڵو گۆری بەسەر دا بێ، رەنگە ئەگەر بمانهەوێ لە ئایەندەدا دەوڵەت ــ نەتەوە لەسەر ئەساسی واقعی دروست بی، یەعنی ئەو نەتەوانە: کورد بۆخۆی دەوڵەتی خۆی هەبێ، فارس هەیبێ، تورک هەیبێ. دەنا ئەو دەوڵەت ــ نەتەوانەی کە لەو مەنتەقەیەدا دروست بوون، بە شێوەیەکی ناتەبیعی دروست بوون و شانسی بەقا و دەوامیان هەر نییە، هەرچەندە تائێستا هەڵنەوەشاون.\nلە ژماره ٦٨٠ ی رۆژنامه‌ی “کوردستان”دا بڵاو بۆته‌وه


Diplomatic Magazine | ئایا جڤاتى نیشتیمانى ده‌توانێت ببێته فریاد ڕه‌سى گۆڕان ؟\nكۆمپانیاى وشه، حزبێك له هه‌ناوى بزوتنه‌وه‌ى گۆڕاندا\nساڵى 2008 كاتێك تازه نه‌وشیروان موسته‌فا كۆمپانیاى وشه‌ى دروستكردبوو، له گۆڤارى لڤین وتارێكى شیكاریم بڵاوكرده‌وه له‌سه‌ر كۆمپانیاى وشه، كه ته‌نها كۆمپانیایه‌كى میدیایى نییه، به‌ڵكو بناغه‌ى حزبێكى سیاسییه، بیرمه دواتر كه كاك نه‌وشیروانم بینى پێى وتم "نوسینه‌كه‌تم به‌دڵ نه‌بوو، چونكه ده‌ستى منت بۆ یه‌كێتى و پارتى كه‌شف كرد، واتكرد ئه‌وان زووتر له‌وه‌ى كه ده‌بووایه بزانن خه‌ریكى چین پێیان زانین"، راستى من ئه‌و قسه‌یه‌م به‌لاوه سه‌یر بوو، چونكه پێموابوو یه‌كێتى و پارتى هه‌ر له‌سه‌ره‌تاوه ده‌یانزانى نه‌وشیروان موسته‌فا به بێده‌نگى دانانیشێت گۆڕه‌پانه‌كه‌یان بۆ چۆڵ ناكات.\nمه‌به‌ستم له‌م گێڕانه‌وه‌یه ته‌نها یه‌ك شت بوو، ئه‌ویش ئه‌وه‌ى له‌روِوى مێژوویى و داموده‌زگایى و پێكهاته‌وه زۆر ئه‌سته‌مه بتوانرێت كۆمپانیاى وشه و بزوتنه‌وه‌ى گۆڕان له یه‌كترى جیابكرێته‌وه.\nناوكى بزوتنه‌وه‌ى گۆڕان بریتییه له كۆمپانیاى وشه و هه‌ر كۆمپانیاكه‌یه له قۆناغێكدا گه‌وره‌تر ده‌بێت و ده‌بێته حزب و بۆخۆشى وه‌ك كرۆك و هه‌ناوى بزوتنه‌وه‌كه ده‌مێنێته‌وه.\nله‌راستیدا كۆمپانیاى وشه له هیچ كۆمپانیایه‌كى دونیا ناچێت له ڕۆژنامه‌گه‌رییه‌وه كارى كرد تا دروستكردنى حزب، ئێستاش له بوارى چیمه‌نتۆوه كار ده‌كات هه‌تا سۆپه‌رماركێت و فه‌یسبوك، به‌م دوایانه‌ش په‌لى هاویشتوه بۆ بازرگانى له زۆر بوارى تر.\nسروشتى مێژوویى بزوتنه‌وه‌ى گۆڕان وا هه‌ڵكه‌وتووه كه كۆمپانیاى وشه دڵى زیندوو و هه‌ناوى بزوتنه‌وه‌كه بێت، كۆمپانیاكه خاوه‌نى هه‌موو شتێكى بزوتنه‌وه‌كه‌یه به میدیا و داهات و موڵكه‌كانى كه له‌سه‌رى تاپۆ كراوه.\nجیاكردنه‌وه‌ى كۆمپانیاكه له بزوتنه‌وه‌كه و دابڕینى لێى دوو مانا زیاتر هه‌ڵناگرێت، یان ده‌رهێنانى هه‌ناو و دڵى بزوتنه‌وه‌كه‌یه به‌مه‌به‌ستى لاوازكردن و خستن، یان ده‌ستبه‌سه‌راگرتنى بزوتنه‌وه‌كه‌یه له ڕێگه‌ى ده‌ستگرتن به‌سه‌ر هه‌ناو و دڵییه‌وه، زیاتر رێى تێده‌چێت ئه‌گه‌رى دووه‌میان به‌هێزتربێت.\nجیاكردنه‌وه‌ى كۆمپانیاكه له بزوتنه‌وه‌كه و دابڕینى لێى دوو مانا زیاتر هه‌ڵناگرێت، یان ده‌رهێنانى هه‌ناو و دڵى بزوتنه‌وه‌كه‌یه به‌مه‌به‌ستى لاوازكردن و خستن، یان ده‌ستبه‌سه‌راگرتنى بزوتنه‌وه‌كه‌یه له ڕێگه‌ى ده‌ستگرتن به‌سه‌ر هه‌ناو و دڵییه‌وه، زیاتر رێى تێده‌چێت ئه‌گه‌رى دووه‌میان به‌هێزتربێت\nنما و چیا، کوڕانی نەوشیروان مستەفا\nئه‌گه‌ر كاتى خۆى له نه‌وشیروان موسته‌فا قبوڵكرابێت (هه‌ندێ جاریش قبوڵنه‌كراوه) به‌وپێه‌ى خۆى سه‌رى هه‌ردوو گوریسه‌كه‌ى به‌ده‌سته‌وه بووه، ئه‌وا به‌ڕاشكاویی هاوڕێكانى ئاماده‌نین له دۆخى ئێستادا ئه‌وه قبوڵ بكه‌ن.\nئه‌وان پێیان وایه گرێدانى ئه‌و دوو حاڵه‌ته پێكه‌وه شتێكه ته‌نها بۆ نه‌وشیروان موسته‌فا ده‌ستى داوه كه خۆى سه‌رۆكایه‌تى هه‌ردووكیانى كردووه، ئێستا كه كۆمپانیاكه و حزبه‌كه له یه‌كترى جیاكراونه‌ته‌وه ئه‌و ئاورته‌كردنه بۆ كه‌سى دیكه ده‌ست نادات.\nخاڵى سه‌ره‌كى كێشه‌كان له‌ناو بزوتنه‌وه‌ى گۆڕاندا بریتییه له ده‌ستبه‌سه‌راگرتنى كۆمپانیاى وشه.\nكوڕه‌كانى نه‌وشیروان موسته‌فا وه‌ك میراتى شه‌خسى ده‌یبینن و مامه‌ڵه‌ى له‌گه‌ڵ ده‌كه‌ن و موڵكى گواستراوه و نه‌گواستراوه‌ى كۆمپانیاكه‌یان خستووه‌ته سه‌ر خۆیان، له‌مه‌شدا هه‌ندێك له ئه‌ندامانى خانه‌ى ڕاپه‌ڕاندن و گه‌نجه‌كانى ناو بزوتنه‌وه‌كه و هه‌ندێك له هه‌ڵسوڕاوه سه‌ربازییه‌كان پشتگیریان ده‌كه‌ن و پێیانوایه كۆمپانیاكه حه‌قى یاسایی و شه‌رعیی كوڕه‌كانه و نابێت كه‌س لێیان داگیر بكات.\nهه‌رچى كوڕه‌كانى نه‌وشیروان مسته‌فایه باس له‌وه ده‌كه‌ن كه كۆمپانیاى وشه له‌ده‌ستێكى ئه‌میندایه و "وه‌كو جاران ته‌نها بۆ خزمه‌تى بزوتنه‌وه‌كه به‌كاریده‌هێنن".\nله به‌رامبه‌ردا ناڕازییه‌كان ده‌ڵین پێویسته په‌یوه‌ندییه‌كانى نێوان بزوتنه‌وه‌ى گۆڕان و كۆمپانیاى وشه ڕێكبخرێته‌وه.\nته‌نانه‌ت لاریان نییه له‌وه‌ى كۆمپانیاكه به‌ناوى كوڕه‌كانى نه‌وشیروان موسته‌فا بمێنێته‌وه به‌مه‌رجێك له لایه‌ن لیژنه‌یه‌كى باڵاوه سه‌رپه‌رشتى كار و كاسابه‌تى بكرێت و داهاته‌كه‌شى بخرێته ژێر ده‌ستى ئیداره‌ى گشتى بزوتنه‌وه‌كه‌وه له‌سه‌ر بنه‌ماى شه‌فافیه‌ت له خه‌رجى و داهات.\nله‌وانه‌یه كوڕه‌كانى نه‌وشیروان موسته‌فا راستگۆ بن له‌وه‌دا كه كۆمپانیاى وشه له خزمه‌تى بزوتنه‌وه‌كه به‌كاربهێنن، به‌ڵام ئه‌وه‌یان له‌بیرچووه به‌هۆى ئه‌وه‌ى كه ئه‌وان تاكه سه‌رچاوه‌ى داهاتى بزوتنه‌وه‌كه‌یان له‌ده‌ستدایه، به‌و هۆیه‌شه‌وه كاریگه‌ریان له‌سه‌ر هه‌ڵسوڕاندنى ته‌واوى بزوتنه‌وه‌كه هه‌یه و هه‌موو ئۆرگانه‌كانیان خستووه‌ته ژێرده‌ستى خۆیانه‌وه.\nله‌نێوانى كۆمپانیاى نۆكان و كۆمپانیاى وشه‌دا\nئه‌گه‌ر خانه‌واده‌ی تاڵه‌بانى به‌هۆى كۆمپانیاى نۆكانه‌وه ده‌ستیان به‌سه‌ر یه‌كێتیدا گرتبێت ئه‌وا مه‌ترسى ئه‌وه هه‌یه هه‌مان سیناریۆ له‌ناو بزوتنه‌وه‌ى گۆڕانیشدا دووباره ببێته‌وه.\nله‌كاتێكدا كۆمپانیاى نۆكان له‌روِوى شكڵییه‌وه سه‌ر به‌ئیداره‌ى گشتییه و به‌شێكه له هه‌یكه‌لى دامه‌زراوه‌كانى یه‌كێتى، كه‌چى كوڕه‌كانى كاك نه‌وشیروان هێشتا ئاماده نین كۆمپانیاى وشه به‌شێك بێت له په‌یكه‌رى ڕێكخستنى گۆڕان. هه‌روه‌ك پارتى دیموكراتی كوردستانیش مه‌كته‌بى وه‌به‌رهێنانى هه‌یه و راسته‌وخۆ سه‌ر به مه‌كته‌بى سیاسییه.\nله‌كاتێكدا كۆمپانیاى نۆكان له‌روِوى شكڵییه‌وه سه‌ر به‌ئیداره‌ى گشتییه و به‌شێكه له هه‌یكه‌لى دامه‌زراوه‌كانى یه‌كێتى، كه‌چى كوڕه‌كانى كاك نه‌وشیروان هێشتا ئاماده نین كۆمپانیاى وشه به‌شێك بێت له په‌یكه‌رى ڕێكخستنى گۆڕان.\nباڵەخانەیەک لەسەر گردی زەرگەتە ـ سلێمانی\nبه‌گشتى له‌ناو حزبى كوردیدا پاره له‌هه‌ر كوێیه‌ك بوو قورسایى حزبه‌كه و ناوه‌ندى بڕیار له‌وێ ده‌بێت، به‌تایبه‌تى كه ئێستا له‌ناو بزوتنه‌وه‌ى گۆڕاندا قاسه‌كانى ژوورى ئیداره‌ى گۆڕان خاڵییه و هه‌ركه‌سێك پێویستى به‌پاره بێت له‌ناو بزوتنه‌وه‌كه‌دا بۆ ڕاپه‌ڕاندنى كاره‌كانى ده‌بێت سه‌ردانى كوڕه‌كانى كاك نه‌وشیروان بكات، له‌كاتێكدا ئه‌وان هیچ به‌رپرسیارێتیه‌كی فه‌رمیان نییه له بزوتنه‌وه‌كه‌دا.\nهه‌مان ئه‌زموون له‌ناو بزوتنه‌وه‌ى ئیسلامیشدا هه‌بوو، له‌كاتێكدا مه‌لا سدیق عه‌بدولعه‌زیز رابه‌ری گشتی بوو به‌ڵام له‌به‌رئه‌وه‌ى پاره‌ى حزبه‌كه لاى كوڕه‌كانى مه‌لا عه‌لى عه‌بدولعه‌زیز بوو مه‌كته‌بى سیاسى بزوتنه‌وه‌ی ئیسلامیی هیچ ده‌سه‌ڵاتێكى نه‌بوو، هه‌مووو كه‌س ده‌گه‌ڕایه‌وه بۆ كوڕه‌كانى مه‌لا عه‌لى نه‌ك مه‌كته‌بى سیاسیى.\nداهاته‌كانى كۆمپانیاى وشه چین؟\nكۆمپانیاى وشه خاوه‌نى چه‌ند جۆرێك داهاته كه به‌شێكیان بریتییه له موڵك و به‌شێكى دیكه‌ى پشكه‌كانێتى و به‌شێكیشى بریتییه له ته‌له‌ڤزیۆنى knn و به‌م دوایانه‌ش له‌ڕێگه‌ى دروستكردنى چه‌ند كۆمپانیایه‌كى دیكه‌وه چووه‌ته ناو هه‌ندێك بوارى بازرگانى دیكه‌وه، كه زۆربه‌ی به‌رپرسانى گۆڕان ئاگادارن و به به‌شه هه‌ره گه‌وره و ناشه‌فافه‌كه‌ى كۆمپانیاى وشه‌ى ده‌زانن.\nكۆمپانیاى وشه خاوه‌نى گردى زه‌رگه‌ته‌یه كه ڕوبه‌ره‌كه‌ى نزیكه‌ى 122 دۆنمه و به پاره‌ى كاش به نزیكه‌ى 153 ملیۆن دۆلار ده‌خه‌مڵێنرێت، هه‌روه‌ها خاوه‌نى 25% ى سۆپه‌رماركێتی میترۆیه كه به موساته‌حه بۆ ماوه‌ى 25 ساڵ دراوه به ڕزگارى حاجى كایل.\nهه‌روه‌ها به‌هۆى وه‌رگرتنى مۆڵه‌تى كارگه‌ى چیمه‌نتۆى گاسن له‌سه‌ر ناوى كۆمپانیاى وشه، بوونه‌ته شه‌ریكى فاروقى مه‌لاموسته‌فا له‌و كارگه‌یه و پشكى 15% ى كارگه‌كه‌یان هه‌یه، به‌جۆرێك فاروقى مه‌لا مه‌سته‌فا له‌و بڕه تێچووه‌ى ده‌كه‌وێته سه‌ر كۆمپانیاى وشه خۆش بووه و له یه‌كه‌م ساڵه‌وه قازانجی ئه‌و پشكانه‌یان پێده‌دات.\nبه‌پێى راپۆرتێكى كه‌ناڵى knn ی بزوتنه‌وه‌ى گۆڕان له‌سه‌ره‌تاى مانگى ئازارى ئه‌مساڵدا بڕى 2 ملیۆن دۆلار قازانجى كارگه‌ى چیمه‌نتۆى گاسن وه‌رگیراوه كه به‌پێى راپۆرته‌كه بڕى 1 ملیۆن دۆلار له‌و پاره‌یه خراوه‌ته به‌رده‌ستى بزوتنه‌وه‌كه بۆ به‌ڕێوه‌بردنى كه‌مپینى هه‌ڵبژاردنى 12ی ئایاری په‌رله‌مانى عێراق.\nپشكه‌كانى كۆمپانیای وشه له كارگه‌ی چیمه‌نتۆی گاسن، له ساڵى 2016 له لایه‌ن نه‌وشیروان مسته‌فاوه گواستراوه‌ته‌وه بۆ سه‌ر چیاى كوڕى و له ته‌موزى 2017 شدا پشكه‌كانى تری كۆمپانیاى وشه كه 300 ملیۆن پشك بوون گواستراونه‌ته‌وه بۆ سه‌ر چیا و نما.\nته‌نانه‌ت له‌و كاته‌وه‌ى كه‌ناڵى knn خراوه‌ته‌وه سه‌ر كۆمپانیاى وشه هه‌ندێك له هه‌ڵسوڕاوانى گۆڕان گله‌یى ئه‌وه ده‌كه‌ن كه بایكۆت كراون، چونكه دژى ئه‌وه‌بوون كه‌ناڵه‌كه بخرێته سه‌ر كۆمپانیاى وشه.\nحزب له‌هه‌ناوى حزبدا\nله زۆربه‌ی ده‌وڵه‌تانی دیكتاتۆریدا هه‌ندێك داموده‌زگا كه له‌ده‌ره‌وه‌ى په‌یكه‌رى ده‌وڵه‌تدان ئه‌ركى گرنگ و ئه‌وتۆیان پێ ده‌سپێردرێت وه‌ك ئه‌وه‌ى ده‌وڵه‌تێكى دیكه‌بن له‌ناو ده‌وڵه‌ته‌كه‌دا، ئامانجیش له‌م كاره كۆنترۆڵكردنى ته‌واوه‌تى ده‌وڵه‌ته‌كه‌یه.\nئه‌مه بۆ حزبه نا دیموكراتیه‌كانیش راسته، به‌نمونه له ناو یه‌كێتى و پارتیدا ده‌زگاى پاراستن و زانیارى یان كۆمپانیاى نۆكان، ئه‌و ده‌سه‌ڵات و ڕۆڵه‌ى هه‌یانه له‌سه‌روو دامه‌زراوه باڵاكانى حزبه‌وه‌ن و كاریگه‌ریان هه‌یه له‌سه‌ر كۆى جوڵه سیاسیه‌كان له‌ناو حزبدا.\nكۆمپانیاى وشه له‌ناو بزوتنه‌وه‌ى گۆڕاندا خه‌ریكه هه‌مان ڕۆڵ ده‌بینێت و ده‌بێته حزبێكى دیكه له هه‌ناوى بزوتنه‌وه‌ى گۆڕاندا، به‌هۆى ئه‌وه‌ى موڵك و سه‌رچاوه‌ى دارایى و میراتى مه‌عنه‌ویی نه‌وشیروان موسته‌فایان له پشته به‌ئاسانى به‌هه‌موو جومگه‌كانى حزبدا شۆڕبوونه‌ته‌وه.\nته‌نانه‌ت جۆرێك له‌چاوچنۆكى له‌ناو حزبه‌كه‌دا دروستبووه به‌تایبه‌ت له‌ناو به‌شێك له گه‌نجه خوێنده‌واره‌كاندا كه چاویان له پۆست و پله‌ی حزبى و حكومییه، له‌برى ئه‌وه‌ى به‌رگرى له بنه‌ماكانى گۆڕان بكه‌ن خه‌ریكن ده‌بن به پارێزه‌رى نادادپه‌روه‌رییه‌كان.\nئایا جڤاتى نیشتمانى ده‌توانێت ببێته فریاد ڕه‌سى گۆڕان ؟\nبزوتنه‌وه‌ى گۆڕان له‌سه‌ر لێوارى دابه‌شبوونێكى حه‌تمیه، به‌ته‌نها ئه‌وه گرنگ نییه كێ له‌و دیو ده‌رگاى گرده‌كه‌وه زۆرینه‌ى له‌گه‌ڵه و ده‌توانێت بڕیاره‌كان یه‌كلایى بكاته‌وه، به‌ڵكو ده‌بێت به‌وردى حسابى ئه‌وانه‌ش بكرێت كه جڵه‌وى جه‌ماوه‌رى بزوتنه‌وه‌كه‌یان به‌ده‌سته‌وه‌یه له خوار گرده‌كه‌وه.\nله ئێستادا ئه‌ندامێكى خانه‌ى راپه‌ڕاندن و 5 ئه‌ندامى جڤاتى نیشتیمانى بزوتنه‌وه‌كه به‌شدارى كۆبونه‌وه‌كان ناكه‌ن، ژماره‌ى هه‌ڵسوڕاو و به‌رپرسه حكومییه‌كانى گۆڕان كه ده‌ست له‌كارده‌كێشنه‌وه به‌ره‌به‌ره هه‌ڵده‌كشێت. ڕۆژانه ده‌یان راپۆرت و وتارى ره‌خنه‌ئامێز له لایه‌ن یار و نه‌یاره‌كانى گۆڕانه‌وه بڵاوده‌كرێنه‌وه، بێگومان ئه‌گه‌ر به‌شى زۆرى ئه‌مانه ناراستیش بن ئه‌وا ئه‌وه‌نده‌ى راسته كه له‌ناو ماڵى گۆڕاندا كێشه هه‌یه.\nئێستا هه‌مووان چاویان له‌سه‌ر كۆبوونه‌وه‌ى ڕۆژى پێنجشه‌ممه (12ی7ی2018)ی بزوتنه‌وه‌ى گۆڕانه، كه ئایا ده‌توانێت ڕێگه چاره‌یه‌ك بۆ كێشه‌كان بدۆزێته‌وه و گۆڕان له‌و ته‌ڵه‌زگه گه‌وره‌یه ڕزگار بكات ؟\nله ئێستادا كه خانه‌ى راپه‌ڕاندن و ڕێكخه‌رى گشتی ناتوانن له‌ئاستى ئه‌و ته‌حدییه گه‌وره‌یه‌ى به‌رده‌مى بزوتنه‌وه‌ی گۆران بن، بۆ خۆشیان به‌شێكن له كێشه‌كان.\nکۆبوونەوەیەکی جڤاتی نیشتیمانی بزوتنەوەی گۆران ـ گردی زەرگەتە ـ سلێمانی\nئیستا ته‌نها جڤاتى نیشتیمانى ماوه كه وه‌ك به‌رزترین ده‌سه‌ڵات له‌ناو بزوتنه‌وه‌كه‌دا بتوانێت ڕێگه چاره‌یه‌ك بدۆزێته‌وه بۆ دۆخى ناوخۆیى گۆڕان به‌جۆرێك كه هه‌ردوو ئاراسته‌كه رازیی بكات و بتوانێت نیگه‌رانى هه‌موولایه‌كی بزوتنه‌وه‌كه بڕه‌وێنێته‌وه.\nله‌وانه‌یه باشترین ڕێگه چاره بریتى بێت له دانانى میكانیزمێك بۆ ڕێكخستنه‌وه‌ى په‌یوه‌ندییه‌كانى نێوان كۆمپانیاى وشه و بزوتنه‌وه‌كه.\nهه‌روه‌ها بڕیردان له‌سه‌ر ئه‌نجامدانى هه‌ڵبژاردنه ناوخۆییه‌كانی گۆڕان له سه‌ر ئاستى مه‌كۆكانه‌وه تا ده‌گاته هه‌ڵبژاردنه‌وه‌ى خانه‌ى ڕاپه‌ڕاندن و ڕێكخه‌رێكى گشتی نوێ بۆ بزوتنه‌وه‌كه.\nئه‌گه‌ر جڤاتى نیشتیمانى بتوانێت به چاره‌سه‌رێكى بنه‌ره‌تى یان لانیكه‌م چاره‌سه‌رێكى مامناوه‌ند له نیوان هه‌ردوو ئاراسته‌كه‌دا به ڕازیی و ناڕازیی بێته ده‌ره‌وه، ئه‌وا هه‌نگاوێكى مێژووى گرنگى ناوه كه له مێژوى بزوتنه‌وه‌كه‌دا تۆمار ده‌كرێت و جه‌ماوه‌رى گۆڕانیش دڵخۆش ده‌كات، به‌تایبه‌ت كه بزوتنه‌وه‌ی گۆران له به‌رده‌م هه‌ڵبژاردنێكى زۆر هه‌ستیاردایه بۆ په‌رله‌مانى كوردستان كه بریاره له 30ی ئه‌یلولی ئەمساڵدا ئه‌نجام بدێت.


لە دوو گوندی بناری قەندیل یادی شەهیدانی کۆمەڵکوژی پاریس کرایەوە – کوردی – RojNews.News\n14/01/2022 - 3:30:20 pm\nڕۆژنیوز ــ ڕاپەڕین\nلە دوو گوندی بناری قەندیل ساڵیادی شەهیدان ساکینە جانسز، فیدان دۆغان و لەیلا شایلەمەز بەرز ڕاگیران و بەڵگەفیلم لەسەر ژیان و تێکۆشانی شەهید ساکینە جانسز نمایشکرا.\nلە دوو ڕۆژی ڕابردوودا لە ھەریەک لە گوندەکانی ئالیە ڕەش و مارەدووی بناری قەندیل، ساڵیادی ساکینە جانسز، فیدان دۆغان و لەیلا شایلەمز بە دوو مەراسیمی جیاواز بەرزڕاگیران، کە ساڵی ٢٠١٣ لە پاریسی پایتەختی فەرەنسا لەلایەن میتی تورکەوە شەھیدکران.\nمەراسیمەکەی گوندی ئالیە ڕەش لە ڕۆژی ١٢ی ئەم مانگە بەڕێوەچووە و ڕێکخراوی ڕژاک ڕێکیخستبوو، تیایدا بەڵگەفیلمێک لەسەر ژیان و تێکۆشانی شەهید ساکینە جانسز و شەهیدانی کۆمەڵکوژیی پاریس نمایشکران.\nهاوکات دوێنێ ١٣ی ١ی ٢٠٢١ لە گوندی مارەدوو ڕێکخراوی ڕژاک مەراسیمێکی ڕێکخست و سەرتای مەراسیمەکە بەچەند ساتێک وەستان بۆ ڕێزگرتن لە خوێنی شەھیدان دەستیپێکرد و ژمارەیەک لە دانیشتووانی گوندەکە بەشدارییان لە مەراسیمەکەدا کردبوو.\nشنیار ڕەسوڵ، ئەندامی ڕێکخراوی ڕژاک لە وتارێکدا تیشکی خستەسەر خەبات و تێکۆشانی شەهیدانی کۆمەڵکوژیی پاریس و ئاماژەی بەوە کرد: خەبات و تێکۆشانی ژنان لە ھەرچوار بەشی کوردستان لە ئاستێکی بەرزدایە، ڕێبەر ئاپۆ بزووتنەوەیەکی بنیادناوە، کە بە بزووتنەوەی ژن ناسراوە، ئەوەی کە ناشھێڵێت ئەو حەڕەکەتە لەناوبچێت، ژنە.\nھەر لە مەراسیمەکەدا بەڵگە فیلمێک لەسەر خەبات و تێکۆشانی شەهید ساکینە جانسز و شەهیدانی پاریس نمایشکرا و مەراسیمەکە بە دروشمەکانی “شەھید نامرێ”، “ژن ژیان ئازادی” و “بێ سەرۆک ژیان نابێت” کۆتاییھات.\nهەپەگە ناسنامەى سێ گەریلاى شەهیدى بڵاوکردەوە\nنرخی نەوت لە جیهادا ٨٥ دۆلاری تێپەڕ کرد


E. Hurtado - Soccer - Yariga - Results, fixtures, tables and statistics\n2018 وایتکاپس خوئ 129 3 1 2 1 3 1 0 0 0\n2017 وایتکاپس خوئ 523 15 7 8 6 12 3 0 0 0\n2016 Whitecaps II USL 180 2 2 0 0 0 0 1 0 0\n2016 وایتکاپس خوئ 1229 24 12 12 4 15 2 2 0 0\n2015 میۆندالین خپی 587 11 6 5 4 5 1 1 0 0\n2015 Whitecaps II USL 141 2 2 0 2 0 0 0 0 0\n2015 وایتکاپس خوئ 181 9 1 8 1 14 0 0 0 0\n2014 وایتکاپس خوئ 1883 31 20 11 14 15 6 1 0 0\n2013 Whitecaps Res. USL 761 9 9 0 3 0 3 1 0 0\n2013 وایتکاپس خوئ 489 15 4 11 2 22 0 0 0 0\nگشتیی 6103 121 64 57 37 86 16 6 0 0\nSun 18/03/18 MLS Atlanta United 4 - 1 وایتکاپس بینینی ڕووداوەکان زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\nSun 22/10/17 MLS پۆڵاتلاند تیمبێرس 2 - 1 وایتکاپس بینینی ڕووداوەکان زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\nMon 16/10/17 MLS وایتکاپس 1 - 1 ئێرسکواکس بینینی ڕووداوەکان زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\nSat 07/10/17 MLS نیویۆرک رب. 3 - 0 وایتکاپس بینینی ڕووداوەکان زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\nSun 01/10/17 MLS سپۆرتین کانساس ستی 0 - 1 وایتکاپس بینینی ڕووداوەکان زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\nSun 24/09/17 MLS وایتکاپس 2 - 1 کۆلۆرادۆ ڕاپیدس بینینی ڕووداوەکان زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\nSun 17/09/17 MLS وایتکاپس 2 - 2 کۆڵۆمبۆس کریو بینینی ڕووداوەکان زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\nThu 14/09/17 MLS وایتکاپس 3 - 0 Minnesota United بینینی ڕووداوەکان زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\nSun 10/09/17 MLS وایتکاپس 3 - 2 ڕیاڵ ساڵت لەیک بینینی ڕووداوەکان زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\nSun 27/08/17 MLS ئۆرلاندۆ سیتی 1 - 2 وایتکاپس بینینی ڕووداوەکان زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\nSun 13/08/17 MLS نیو ئینگلاند 1 - 0 وایتکاپس بینینی ڕووداوەکان زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\nSun 06/08/17 MLS کۆلۆرادۆ ڕاپیدس 2 - 2 وایتکاپس بینینی ڕووداوەکان زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\nSun 30/07/17 MLS دالاس 0 - 4 وایتکاپس بینینی ڕووداوەکان زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\nThu 20/07/17 MLS لۆس ئانجێلێس گالاکسی 0 - 1 وایتکاپس بینینی ڕووداوەکان زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\nCanadian Championship پلەی دووەم 2x 2016, 2013\n01/01/16 Mjøndalen Whitecaps نەزانراو\n11/08/15 Whitecaps Mjøndalen خواستن


هه‌ژماركردنه‌وه‌ی ده‌ستی ده‌نگه‌كان كۆتاییهات - Kirkuknow\nهه‌ژماركردنه‌وه‌ی ده‌ستی ده‌نگه‌كان كۆتاییهات\nكه‌ركوك/ ته‌مووزی 2018/ هه‌ژماركردن و جیاكردنه‌وه‌ی ده‌نگی هه‌ڵبژاردنه‌كانی 12ی ئایار به‌ده‌ست فۆتۆ: كاروان ساڵحی\nكۆمسیۆنی باڵای سه‌ربه‌خۆی هه‌ڵبژاردنه‌كان، كۆتاییهاتنی هه‌ژماركردنه‌وه‌ی ده‌ستی ده‌نگه‌كانی له ته‌واوی پارێزگاكاندا راگه‌یاند، دوای مانگێك له به‌رده‌وامی پرۆسه‌كه.\nبه‌پێی به‌یاننامه‌یه‌ی ئه‌و دادوه‌رانه‌ی له جێی كۆمسیۆنی هه‌ڵبژاردنه‌كان كاره‌كان راییده‌كه‌ن، ئه‌مڕۆ دوشه‌ممه 6-8 پرۆسه‌ی جیاكردنه‌وه و هه‌ژماركردنه‌وه‌ی ده‌ستی ده‌نگه‌كانی هه‌ڵبژاردنی په‌رله‌مان، له ته‌واوی عیراق و ناوه‌نده‌كانی ده‌ره‌وه كۆتاییهاتووه.\nهه‌ژماركردنه‌وه‌ی ده‌ستی ده‌نگه‌كان، سه‌ره‌تا و له 3ی ته‌مموزی ئه‌مساڵ له شاری كه‌ركوكه‌وه ده‌ستیپێكرد و دواتر پارێزگاكانی تری عیراق و هه‌رێمی كوردستانی گرته‌وه.\nدادگای باڵای فیدراڵی مانگی رابردوو له چوارچێوه‌ی هه‌مواری سێیه‌می یاسای هه‌ڵبژاردنی ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌ران، بڕیاریدا به هه‌ژماركردنه‌وه‌ی ده‌ستی ئه‌و ناوه‌ند و وێستگانه‌ی گومان و سكاڵایان له‌سه‌ره، نه‌ك هه‌موو ده‌نگه‌كانی عیراق.\nلیس جه‌بر حه‌مزه، وته‌بێژی كۆمسیۆن له به‌یاننامه‌كه‌دا ئه‌مڕۆ دوشه‌ممه رونیكردۆته‌وه هه‌ژماركردنه‌وه‌ی ده‌ستی ده‌نگه‌كانی نوسینگه‌ی به‌غدا/ره‌سافه هه‌ڵوه‌شێنراوه‌ته‌وه، به‌هۆی ده‌ره‌نجامی گڕگرتنی كۆگاكه‌وه.\nهه‌روه‌ها ئاشكرایكردوه له‌و ئاگره‌دا زیاتر له 19 هه‌زار ئامێری ئه‌لیكترۆنی تایبه‌ت به تۆماری بایۆمه‌تری و هه‌ڵبژاردن سوتاون له‌گه‌ڵ 882 سندوقی ده‌نگدان، به‌هۆیه‌وه ده‌نگه‌كان ته‌له‌ف بون و نه‌توانراوه بژمێردرێنه‌وه و به‌راورد بكرێن.\n10ی حوزه‌یرانی ئه‌مساڵ له كۆگایه‌كی كۆمسیۆنی باڵای سه‌ربه‌خۆی هه‌ڵبژاردنه‌كان له ره‌سافه‌ی به‌غدا ئاگر كه‌وته‌وه، به‌پێی ده‌ره‌نجامی لێكۆڵینه‌وه‌كان كۆگاكه به ئه‌نقه‌ست سوتێنراوه و له رووداوه‌كه‌وه، به‌نزین به‌كارهێنراوه و پێشتریش كامێراكانی چاودێری له‌كارخراون.


چۆن دەزانی کێ بە نهێنییەوە فەیسبووکەکەت بەکاردەهێنێت؟\n:: AM:11:48:26/10/2020 \nکۆمپانیای فەیسبووک لەناو خودی ئاپلیکەیشنەکە ڕێگەیەکی تەندروست و سەلامەتی داناوە بۆ ئەوەی بەکارهێنەر بزانێت هەژمارەکەی لەسەر چەند ئامێر کارایە و ئیشی پێ دەکرێت، هەروەها لەکاتی گومانیش لابردنیان بەبێ گۆڕینی ژمارەی نهێنی هەژمارەکەت.\nبەگوێرەی بەدواداچوونەکانی ''وشە'' ڕێگەیەک هەیە دەتوانن بەکارهێنەرانی فەیسبووک بەکاریبهێنن بۆ زانینی ئەوەی کێ هەژمارەکەیان بەکاردەهێنێت، بۆ ئەمەیش ئەم هەنگاوانە بگرەبەر:\nسەرەتا لە هەژمارەکەتەوە دەچیتەناو ''Settings'' دواتر لەوێوە دەچیتە بەشی ''Security and login'' لەو بەشە ''Where you're logged in'' هەیە کە نیشانت دەدات هەژماری فەیسبووکەکەت لەسەر چەند ئامێر کراوەتەوە و لەکاتی هەبوونی گومان لە هەر ئامێرێک دەتوانی لایبدەیت و بە سەلامەتترین شێوە فەیسبووکەکەت بەکاربهێنیت و دوور لە نهێنی.\nWhere you're logged in < Security and login < Settings.\nفه‌یسبووك بریتییه له تۆڕێكی كۆمه‌ڵایه‌تیی به‌ناوبانگ كه نزیكه‌ی 2.23 ملیار به‌كارهێنه‌ری هه‌یه، هه‌روه‌ها ئه‌م تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه له چواری شوباتی 2004 دا له كالیفۆرنیا له لایه‌ن مارك زوكه‌ربێرگ دامه‌زرا، ئه‌م تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه سه‌ره‌تا بۆ پێوه‌ندیی قوتابییانی زانكۆ بوو، به‌ڵام مارك زوكه‌ربێرگ تۆڕه‌كه‌ی فراوان كرد كه ئێسته خه‌ڵكانێكی زۆر به‌كاری دێنن.\nقه‌باره‌ی دوو ئۆكسیدی كاربۆن له ئه‌تمۆسفێر ژماره‌ی پێوانه‌یی شكاند


📅 22-01-2016 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n📅 کاتی تۆمارکردن Jan 23 2016 1:37PM\n- بۆ دەربڕینی پشتیوانی لە باکوری کوردستان و ئیدانە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 82% ✍ هـ.ب. 23-1-2016 13:37:37\n📅 کاتی تۆمارکردن Jan 24 2016 10:37AM\nهاجمت مرتزقة جبهة النصرة وأحرار الشام من جهتين سكن [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 80% ✍ م.ب. 24-1-2016 10:37:05\n✌ Ahîn Ibrahîm (Arîn Cudî) شەهیدان\n📅 کاتی تۆمارکردن Feb 1 2016 6:27PM\nNavê Tevgerî: Arîn Cudî Navê Rast: Ahîn Ibrahîm [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 78% ✍ س.ئـ. 1-2-2016 18:27:27\n✌ Arin Judy (Ahin Ibrahim) شەهیدان\n📅 کاتی تۆمارکردن Mar 4 2016 11:06AM\nReal name: Ahin Ibrahim Code name: Arin Judy Mot [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 82% ✍ س.ئـ. 4-3-2016 11:06:16\n✌ أهين إبراهيم (آرين جودي) شەهیدان\n📅 کاتی تۆمارکردن Feb 1 2016 6:03PM\nالاسم الحركي: آرين جودي الاسم الحقيقي: أهين إبراه [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 80% ✍ س.ئـ. 1-2-2016 18:03:27\n📝 دەسەڵاتدارانی پارتی بەرگەی خوێندنەوەی راگەیاندنێکی نارەزایەتی ناگرن! بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Feb 1 2016 10:06PM\nسەرلەبەیانی ڕۆژی 31 کانونی دوەمی 2016 لە شاری هەول [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 83% ✍ هـ.ب. 1-2-2016 22:06:10


كۆمپانیا گەورەكانی ئەمریكا روو لە كوردستان دەكەن | خواکوڕك\nڕاگەیێندراوێك لە فەرماندەیی گشتیی هێزی پێشمەرگەی كوردستان 14 خوله‌ك ago\nHome ئابووری كۆمپانیا گەورەكانی ئەمریكا روو لە كوردستان دەكەن\nكۆمپانیا گەورەكانی ئەمریكا روو لە كوردستان دەكەن\nدانەر: خواکوڕكon: 2016/08/06 11:46 PM Views: 25\nبەڕێوەبەری گشتیی تۆماری کۆمپانیاکان لە وەزارەتی بازرگانیی ھەرێمی کوردستان، بۆ رۆژنامەی باسی ئاشكرا كردووە، بڕیارە چەند کۆمپانیایەکی زەبەلاحی ئەمەریکی بێنە کوردستان و وەبەرھێنان و بازرگانی بکەن.\nدڵزار ئیسماعیل ئاماژەی بەوە دا، ئەگەر بەراورد بکرێت بە ساڵی ٢٠١٣ ئێستا تۆمارکردنی کۆمپانیاکان ٨٠% کەمی کردووە، بەڵام تۆمارکردنی کۆمپانیای ناوخۆیی و بیانی بەردەوامیی ھەیە و نەوەستاوە، گوتی: “ئێستا نزیکی ٢٢ ھەزار کۆمپانیای خۆماڵی، لەگەڵ ٣ ھەزار و ٢٠٠ کۆمپانیای بیانی لە ھەرێمی کوردستان تۆمار کراون، کە زۆربەیان تورکی و ئێرانی و ئیماراتی و بەریتانی و ئەمەریکین. یەکەم کۆمپانیای خۆماڵی لە ھەرێمی کوردستان ساڵی ١٩٩٥ دامەزراوە، لە ساڵی ٢٠٠٠یش یەکەم کۆمپانیای بیانی کە کۆمپانیایەکی تورکی بوو، مۆڵەتی وەرگرتووە”.\nدڵزار ئیسماعیل ڕوونی دەکاتەوە، لە ساڵی ٢٠١٦ نزیکەی ٣٠ کۆمپانیای تازە ھاتوونەتە ھەرێمی کوردستان و تۆمار کراون، لە ساڵانی پێشوو ژمارەکە زۆر زیاتر بوو: “پاش شەڕی داعش کۆمپیانیا بیانییەکان دەگەڕێنەوە کوردستان و دەست بە کار دەکەنەوە و کۆمپانیای تازەش تۆمار دەکرێن”.\nبەڕێوەبەری گشتیی تۆماری کۆمپانیاکان ئەوە دەخاتە ڕوو، بڕیارێکی وەزارەتی ناوخۆ بۆ زیادکردنی رسومات لەسەر کۆمپانیا بیانییەکان ھۆکارە بۆ کەمبوونەوەی کۆمپانیا بیانییەکان و داوا دەکات پێداچوونەوە بەو بڕیارەدا بکرێت.\nئاشکراشی دەکات، زیاتر لە ٣٠٠ کۆمپانیای نەوتی لە ھەرێمی کوردستان لە لای ئەوان تۆمار کراون و کار دەکەن.\nوێرای ئەوەی ئەمەریکا ١١٨ کۆمپانیای لە ھەرێمی کوردستان ھەیە، بەڵام بڕیارە چەند کۆمپانیایەکی زەبەلاحی ئەمەریکی بێنە کوردستان و دڵزار ئیسماعیل ئەو زانیارییە پشتڕاست دەکاتەوە، گوتیشی: “لە ماوەی ڕابردوودا شاندێکی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان سەردانی ئەمەریکایان کرد، بڕیارە بەم نزیکانە کۆمەڵێک کۆمپانیای وەبەرھێنان و بازرگانیی زەبەلاحی ئەمەریکی بێنە کوردستان و دەست بە کار بکەن”.\nئەو بەرپرسەی وەزارەتی بازرگانیی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان دووپاتی دەکاتەوە، بەشێک لە کۆمپانیاکان بە تایبەت ئەوانەی ساڵانی پێشوو دامەزراون خۆیان لە باج دەدزنەوە، گوتی: “لەدوای دامەزراندنی کۆمپانیا، ئێمە ھیچ ئیش و کارێکی کۆمپانیاکان جێبەجێ ناکەین تاوەکو لە باج نووسراوێکی پشتگیری دەھێنن کەوا ھیچ باجێکیان لەسەر نییە و قەرزار نین، بەڕێوەبەرایەتیی باجەکانیش دەتوانن داوای یاسایی لەسەر ئەو کۆمپانیایانە تۆمار بکەن کەوا چەند ساڵێکە باج نادەن”.\nدڵزار ئەوەشی خستە روو کە پرۆژەیەکیان داوەتە ئەنجومەنی وەزیران کە پێوەستە بە سیستەمی تۆمارکردنی کۆمپانیا بیانییەکان، کە ئەوەش جیاواز دەبێت لە عێراق، چونکە عێراق سیستەمی سۆسیالیستییە و ئەوەی کوردستانیش سیستەمی بازاڕی ئازادە و ھانی کۆمپانیا بیانییەکان دەدات بێنە کوردستان.\nTags: كۆمپانیا گەورەكانی ئەمریكاھەرێمی کوردستانوەزارەتی بازرگانیی\nبۆچی ددانەکانت پڕکردنەوەی کەلێنی نێوانیان بەس نیە\nفیدیۆی تێس بۆ بەشی ڤیدیۆی خواكوڕك …. ئەم بەشە لەژێر چاككردن دایە…


په‌رله‌مانتارێكی كورد: حكومه‌تی هه‌رێم قه‌رزه‌كانی خۆی به سێ موچه‌كه‌ی فه‌رمانبه‌ران داوه‌ته‌وه\nبەهۆی دروستبوونی گرژی لەگەڵ پەکەکە، هێزێکی عێراق گەیشتە قەزای سۆران\nپوتن یه‌كه‌م ڤاكسینی دژبه كۆرۆنای له‌جیهاندا راگه‌یاند\n19 تووشی کۆرۆنا لە رۆژئاوای کوردستان تۆمارکران\nپه‌رله‌مانتارێكی فراكسیۆنی كۆمه‌ڵی ئیسلامی له په‌رله‌مانی عیراق پێی وایه كه حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان قه‌رزه‌كانی رابردوی به‌و سێ موچه‌یه‌ی ساڵی 2019ی فه‌رمانبه‌ران داوه‌ته‌وه كه تائێستا فه‌رمانبه‌ران وه‌ریان نه‌گرتوه.\nئه‌حمه‌دی حاجی ره‌شید، په‌رله‌مانتاری فراكسیۆنی كۆمه‌ڵی ئیسلامی و ئه‌ندامی لیژنه‌ی دارایی له په‌رله‌مانی عیراق لە بەرنامەی تاوتوێی ئێن ئاڕ تی رایگه‌یاند:"سێ موچەی فەرمانبەرانی ئەمساڵی هەرێم لای حکومەتی بەغدا نییە، بەڵکو حکومەتی هەرێم قەرزەکانی ڕابردووی پێداوەتەوە".\nوتیشی"بەپێی رێککەوتنەکەی ھەرێم و بەغدا بودجەی پێشمەرگە لە 67 ملیار دینارەوە بۆ نزیکەی 100 ملیار لە مانگێکدا زیادکراوە، ئه‌مه جگه‌له‌وه‌ی موچەی چاودێریی خێزانی ھەرێمیش خەرج دەکرێت".\nوتیشی: بەغدا لە ڕابردوودا هەموو مانگێک موچەی فەرمانبەرانی لە کاتی خۆیدا ناردوە، ئەوە حکومەتی هەرێم بووە کە موچەکەی نەداوە، لە ساڵی داهاتووشدا هیچ مەترسییەک لەسەر موچەی فەرمانبەرانی هەرێم نییە.\nئه‌حمه‌دی حاجی ره‌شید پێی وایه كه "ھەرێمی کوردستان سەرکەوتوو نەبوو لەوەی موچەی کەسوکاری شەھیدان و زیندانی سیاسی ھاوتای عیراق بکاتەوە" و رایگه‌یاند كه‌لە ئێستادا نوێنەرە کوردەکان یەکڕیزییان نەماوە، چ لەناو لیژنەی دارایی و چ لەناو پەرلەمان و دۆخی ناو پەرلەمانیش توندە بەرامبەر کورد و پرۆژە یاسای بودجە.\nئه‌م بابه‌ته 11476 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nبه‌هۆی ته‌قه‌كردنه‌وه تره‌مپ كۆنگره‌یه‌كی رۆژنامه‌وانیی جێهێشت\nهێزێكی سه‌ربه كازمی هه‌ڵیانكوتایه‌سه‌ر ماڵی وه‌زیری پێشووی كاره‌با\nکۆبوونەوەی پارتی و یەکێتی لە هاوینەهەواری دوکان دەستیپێکرد\nهیوا جەمال دەچێتە ئەو كەناڵەی وابڕیارە لاهور شێخ جەنگی بیكاتەوە\nوێستگە نیوز زانیاری نوێ لەسەر چۆنیەتی دابەشكردنی مووچە بڵاودەكاتەوە\nگۆرانیبێژ ھەڵوێست محەمەد توشی کۆرۆنا بوو\nبه‌ڕێوه‌به‌ری فه‌رمانگه‌یه‌ك له سلێمانی سزای شه‌ش ساڵ زیندانی به‌سه‌ردا سه‌پا\nبەغداد داوایەكی دیكەی هەرێم قبوڵ دەكات


سه‌روكوه‌زیرانی نوێ ده‌بێت به پێی ده‌ستور و له چوارچێوه‌ی یاسا كار بكات و میزاجی كه‌سی و تائیفی تێكه‌لی كاری ده‌وڵه‌تداری نه‌كات\n2020-03-19 [03:01 AM]\nئه‌ندامێكی په‌رله‌مانی عێراق رایگه‌یاند: كاندیدی راسپێردراو بۆ پێكهێنانی كابینه‌ی حكومه‌تی عێراق دوای ئه‌وه‌ی دێت كه (محمد توفیق عه‌للاوی) نه‌یتوانی له‌و ماوه ده‌ستورییه‌ی كه (30) رۆژه نیسابی په‌رله‌مانی كۆبكاته‌وه‌و نه‌یتوانی ره‌زامه‌ندی لایه‌نه سیاسییه‌كانی عێراق و له نێوشیاندا به تایبه‌تی نه‌یتوانی ره‌زامه‌ندی كورد به‌ده‌ست بێنێت بۆ پێكهێنانی كابینه‌كه‌ی، چونكه ئه‌و میكانیزمه‌ی گرتبوویه به‌ر بۆ ده‌ستنیشان كردنی وه‌زیره‌كانی، میكانیزمێكی هه‌له بوو و مامه‌له كردنێكی هه‌له و ناته‌ندروستی هه‌بوو به‌رامبه‌ر به هه‌رێمی كوردستان.\nد. نه‌دا مێرگه‌سۆری ئه‌ندامی پێشویی په‌رله‌مانی عێراق به ئاژانسی هه‌واڵی زاگرۆسی راگه‌یاند: وه‌ك پشك، پشكی سه‌رۆك وه‌زیران هی شیعه‌یه، به‌ڵام له كۆتاییدا ده‌بێته سه‌رۆك وه‌زیرانی ته‌واوی عێراق، بۆیه پێویسته هه‌موو پێكهاته‌كان و لایه‌نه عێراقییه‌كان له دانانی كه‌سێك بۆ ئه‌و پۆسته ره‌زامه‌ند بن و رێكه‌وته‌نێكی گشتی هه‌بێت، ئه‌و كه‌سه‌ش ده‌بێت به پێی ده‌ستور و له چوارچیوه‌ی یاسا كار بكات و میزاجی كه‌سی و تائیفی تێكه‌لی كاری ده‌وڵه‌تداری نه‌كات.\nد. نه‌دا گوتی: ئه‌وه‌ی گرنگه ئاماژه‌ی پێبدرێت ئه‌وه‌یه كه راسپاردنی زورفی نێوماڵی شیعه‌ی یه‌كنه‌خستووه، به‌ڵكو نێوماڵه‌كه پتر په‌رته‌وازه بووه، زۆربه‌ی لایه‌نه سیاسییه شیعییه‌كان له راسپاردنی ئه‌و رازی نین.\nئه‌و ئه‌ندامه‌ی پێشویی په‌رله‌مانی عێراق ئاشكراكرد: دۆخی عێراق ئاڵۆزه‌و به یه‌كڵانه‌بوونه‌وه‌ی ئه‌و پۆسته‌ش(پۆستی سه‌رۆك وه‌زیران) دۆخه‌كه ئاڵۆزتر ده‌بێت، حكومه‌ت ئێستا حكومه‌تێكی كاربه‌ڕێكه‌ره‌و ده‌سه‌ڵاته‌كانی سنوردارن، ماوه‌یه‌كه‌ی زۆر تێپه‌ڕیوه‌و هێشتا نه‌توانراوه كابینه‌ی نوێ پێكبهێنرێت.\nهه‌روه‌ها د. نه‌دا میرگه‌سۆری دیاریكرد: ئێستا كه زورفی راسپێرداوه پێویسته هه‌له‌ی (عه‌للاوی) دوباره نه‌كاته‌وه‌و ده‌بێـت ره‌چاوی به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی گه‌لی كوردستان بكات و وه‌ك كیانێكی ده‌ستوری سه‌یری هه‌رێم بكات و بۆ گفتوگوكانی پێكهێنانی حكومه‌ته‌كه‌ی به جیدی گفتوگو له‌گه‌ڵ سه‌ركردایه‌تی سیاسی كوردستان بكات و داواكارییه‌كانی هه‌رێم پشت گوێ نه‌خات و پێگیر بیت به هه‌ر سێ پرنسیپی (شه‌راكه‌ت و ته‌وازون و ته‌وافوق) ده‌بێـت باش له‌وه تێگه‌یشتبێت كه سه‌ركرادایه‌تی سیاسیی كوردستان به یه‌ك ده‌نگی به‌رامبه‌ر به میكانیزمه هه‌له‌كه‌ی (عه‌للاوی) وه‌ستانه‌وه له ده‌ستنیشان كردنی وه‌زیره‌كانی كابینه‌كه‌ی.\nله كوتاییدا ئه‌وه‌شی خسته‌روو: ئێستاش و له داهاتووش ده‌بێت كورد به یه‌ك ده‌نگی له گفتوگانی له‌گه‌ل كاندیدی راسپیردراوی نوێ ئه‌نجام بدات، بۆئه‌وه‌ی شایسته دارایی و ده‌ستورییه‌كانی هه‌رێمی كوردستان و گه‌لی كوردستان بپارێزیت و رێگه نه‌ده‌ن كه له به‌غدا بڕیار له چاره‌نوسی كیانێكی ده‌ستوری بده‌ن.


نوێنەرایەتی حکومەتی هەرێمی کوردستان - تاران - نازم دەباغ: مستەفا ئەلکازمی بە شوێن پەرەپێدانی پەیوەندییەکانی عێراقە لەگەڵ ئێران\n"نازم دەباغ" نوێنەری حکومەتی هەرێمی کوردستان لە ئێران گوتی: سەردانە جۆراوجۆرەکانی بەرپرسانی دوو وڵاتی عێراق و ئێران بۆ تاران و بەغداد، بە مەبەستی سیاسی و ئابوورییەوە ئەنجامدەدەرێت و عێراق سوورە لەسەر ئەوەی کە پەرە بە پەیوەندییەکانی خۆی لەگەڵ ئێران بدات.\n"نازم عومەر دەباغ" نوێنەری حکومەتی هەرێمی کوردستان لە تاران، سەبارەت بە پەیوەندیی نێوان عێراق و ئێران لە وتووێژ لەگەڵ "ئیرنا پلاس" گوتی: هاتنی بەرپرسانی باڵای عێراق بۆ ئێران، گرینگییەکی بەرچاویی هەیە؛ لەڕاستیدا ئەم سەردانانە ئەوە دەردەخات کە بەرپرسانی دوو لایەن، بە شوێن بەهێزکردنی پەیوەندییەکان لە بوارە جۆراوجۆرەکاندان.\nئەو هەروەها ڕاشیگەیاند: "مستەفا ئەلکازمی" سەرۆک وەزیری عێراق، بە شوێن ئەوەوەیە کە پەرە بە پەیوەندییەکانی خۆی لەگەڵ ئێران بدات. سەردانە جۆراوجۆرەکانی بەرپرسانی دوو وڵاتی عێراق و ئێران بۆ تاران و بەغداد، بە مەبەستی سیاسی و ئابوورییەوە ئەنجامدەدەرێت و عێراق سوورە لەسەر ئەوەی کە پەرە بە پەیوەندییەکانی خۆی لەگەڵ ئێران بدات.\nRead کد خبر: 2372


ڕێككه‌فتن نه‌فتى وه‌ل هه‌ریم .. وه‌ره‌و كوو؟ - شـه‌فـه‌ق نيـوز\nڕێككه‌فتن نه‌فتى وه‌ل هه‌ریم .. وه‌ره‌و كوو؟\nدویر له موناقه‌شه كردن نیه‌ته‌ێل ، ناچاریم بویشیم گشتمان (به‌غدا و هه‌ولیر) په‌نا به‌یمه ئه‌ڕا چاره‌سه‌ره‌یل نه‌وه‌دڵ و وه‌ختی له جی چاره‌سه‌ره‌یل هه‌میشه‌یی و دڵنیا.\nسیاسه‌ته‌یل و هه‌ڵوێسته‌یل هه‌ڵه‌ێ چه‌ن ساڵ گوزه‌یشته – بویه‌سه بایس گرژه‌و بوین په‌یوه‌ندیه‌یل و شێوانن واتاگان و تێكه‌ڵ بوینیان و كه‌ڵه‌كه بوین وه‌ركه‌فته‌یل یا موسته‌حه‌قات ئێ لاێه‌ن و ئه‌و لایه‌ن.. یه‌كێگ له هوكاره‌یل یا سه‌به‌به‌یل ئێ بشێویه نه‌بوین یاساى نه‌فت و غاز و یاسای به‌شه‌و كردن داراییه‌گانه و هه‌ر وه‌ی خاتره هه‌ر لاێگ وه‌گوره‌ى به‌رژه‌وه‌ندى خوه‌ى ده‌ستور ته‌فسیر كه‌یگ وئێ كیشه ، له لاێگ وه‌ركه‌فته‌یل یا موسته‌حه‌قات هه‌ریم په‌ك خستیه ك ماف ڕه‌واى هه‌ریم كوردستانه و له لاێگتر بویه‌سه بایس ئه‌وه‌گ داهات هه‌ریم له هه‌نارده كردن نه‌فت ناێگه ناو خه‌زینه‌ی ده‌وڵه‌ت ئتحادى.\nئه‌ڕا نوا گردن له گرژتره‌و بوین كیشه و ناكوكیه‌گان و ئه‌را ئه‌وه‌گ ڕێگا چاره‌یل ڕاسه‌قینه بوینیمه‌و ، كه‌فتیمه وه‌رده‌م دو هه‌ڵوژارده .. یا دویرى له یه‌كتر بگریم و وه‌ێه‌كه‌وه كار نه‌كه‌یم تا یه‌كلاوه كردن سه‌رجه‌م كیشه‌گان ، یا ده‌س بكه‌یمه ئمزا كردن ڕێككه‌فتن نامه‌یگ بویچگ ك جى ڕه‌زامه‌ندى هه‌ردولامان بووگ و ێه‌یش ده‌روازه‌یل ئه‌ڕا رێككه‌فتنه‌یل گه‌وراتر و بته‌وتر واز ئه‌كا.\nوژارده‌ێ ێه‌كم قه‌یرانه‌گه وه گشت لاێه‌نه نه‌فتى و سیاسی و ئاسایشى و نیشتمانیه‌گه‌ى جور خوه‌ى هیشتیاد و ناكوكیه‌گان قویلتره‌و كردیاد، هه‌ر وه‌ی خاتره وژارده‌ى دویم ئه‌ڵوژانیم .. و چاره‌ێگ له‌وه‌رده‌ممان نه‌مه‌ن ، بێجگه ئمزا كردن ڕێككه‌فتن نامه‌ێگ هه‌ڵه په‌ڵه ئه‌ڕا ڕێكخستن بووجه‌ێ 2015 ك ئه‌ویش ڕێككه‌فتن نامه‌ى 550 هه‌زار به‌رمیله روژانه‌گه بوی. سه‌ره‌ڕاى گشت سه‌ختێه‌یل و ناكوكیه‌یل ، ڕێككه‌فتنه‌گه هه‌ردولا له یه‌كه‌و نزیك كرد و په‌یوه‌ندیه‌گان گه‌رم و گوڕه‌و كرد و كومه‌كمان كرد تا قه‌یران بووجه چاره‌سه‌ر بكه‌یم و بووگه ئه‌مر واقع و تائیسه‌یش هه‌ردولا پابه‌ندن وه ڕێككه‌فتنه‌گه و هایمه ئه‌و باوه‌ڕه ك به‌رژه‌وه‌ندى گشت لاێگمان هاله وه‌رده‌وامى و پێشخستن ڕێككه‌فتنه‌گه.\nئمڕو هویچ ڕێێگ له وه‌رده‌ممان نه‌مه‌نیه ، بێجگه ئه‌وه‌گ وه‌گوره‌ى ڕێككه‌فتن نامه‌گه بجویلیه‌یمه‌و ، دویر له ڕیگه چاره‌یل تیورى و خوه‌ی كوژانه.\nله ساڵ 2004وه بویه‌سه باو ك 17% بووجه‌ى گشتێ عراق ئه‌ڕا هه‌رێم كوردستان ته‌رخان بكریه‌ی(ئه‌ویش له شوون بڕین خه‌رجیه‌یل سیادی و حاكمه و زه‌ره‌ده‌یل وڵات كوه‌یت).\nهه‌رێم كوردستان له ده‌یه‌ى هه‌فتاى سه‌ده‌ى گوزه‌یشته وه‌سیستم ئوتۆنۆمى وه‌ڕێه‌و بریا و له سال 1991 وه ك (ده‌زگا حكومیه‌گان ڕژیم به‌عس له‌تێ خوه‌یان كیشانه‌و) وه‌زاره‌یل و دایره‌یل له شێوه‌ى حكومه‌ت ئتحادى ئه‌ڕا خوه‌ى نایه‌كه‌و .. و ته‌نانه‌ت به‌رنامه‌ى نه‌فت له وه‌راوه‌ر خوراكیش له‌تێ جیوه‌جی كریا و ساڵانه 13% سه‌رجه‌م داهات عراق كه‌فتیاده پێ(ته‌نیا زه‌ره‌ده‌یل كوه‌یت له به‌شه‌گه‌ى ئه‌بڕیا) وله ساڵ 2005 وه وه‌گوره‌ى ده‌ستور عراق جور هه‌رێمێگ فدراڵى بریه‌ێگه ڕێه‌و و حكومه‌ت و په‌رله‌مان خوه‌ی دێرێ و ته‌نیا ڕێ ئه‌وه بوی ك 17% له بووجه‌ی گشتێ ئه‌ڕاى ته‌رخان بكریه‌ێ و ئیسه‌یش ك ڕێككه‌فتن كریاس ڕوژانه 550 هه‌زار به‌رمیل وه‌نه‌فت كه‌ركوكه‌وه هه‌نارده بازاڕه‌یل جه‌هانى كه‌ێگ و قه‌یرێگیش ئه‌ڕا خوه‌ى هه‌نارده ئه‌كا و هه‌ر وه‌ی خاتره به‌شێگ له 17%گه‌ى بڕیه‌ێ و وه‌ى جوره تویه‌نیم بویشیم نه‌فت و غاز موڵك سه‌رجه‌م پێكهاته‌یل ملله‌ت عراقه وه گشت پارێزگا و هه‌رێمه‌گانه‌وه ، یه‌یش له وه‌ختێگه گشتمان خاس زانیم ك یه چاره‌سه‌ر وه‌ختیه و له ناچاری كریاس و ڕێككه‌فتنه‌گه ته‌ماوی و روشن نییه.\nئیسه‌یش وه‌خت ئه‌وه ڕه‌سیه گشتمان پابه‌ند بویمن وه‌قسه‌گانمان ك ووتیم له شوون په‌سه‌ن كردن پروژه یاسای بووجه‌ی ئمساڵ له شوون شه‌ش مانگ یا كه‌متر سه‌ر له نوو بنیشیمه‌و یه‌ك تا چاره‌سه‌ره‌یل عادڵانه و ده‌ستوری هه‌میشه‌یى ئه‌را كیشه و ناكوكیه‌گان بوێنیمه‌و.


پەرلەمانتارانی عێراق: خوێنی سێ گەنجە كوردەکەی کەرکوک لە ئەستۆی سوپای عێراقە – کوردی – RojNews.News\n20/10/2020 - 6:24:07 pm\nنوێنەرانی كەركوك لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق ڕایدەگەیەنن، خوێنی ئەو سێ گەنجەی كە بەدەستی چەتەکانی داعش شەهید كران، لە ئەستۆی حكومەتی ناوەند و سوپای عێراقە، داوادەکەن هەرچی زووە ئەو سەنتەری هەماهەنگییە پێکبهێندرێت، کە بڕیار وایە لەنێون سوپای عێراق و هێزی پێشمەرگە لە ناوچە جێناکۆکەکان دروستبکرێت، بۆ پاراستنی ئاسایشی ئەو ناوچانە.\nئێوارەی ئەمڕۆ، لە نوسینگەی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لە شاری کەرکوک، نوێنەرانی كەركوك لە فراکسیۆنی یەنەکە لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، کۆنگرەیەكی ڕۆژنامەنووسیان لەسەر کوشتنی سێ گەنجی کورد لەلایەن چەتەکانی داعشەوە لە سنووری شارەدێی شوان ئەنجامدا.\nلە كۆنگرەكەدا مەریوان نادر، ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق وتی:” وەك فراكسێۆنی یەكێتی لە پەرلەمانی عێراق بە تونترین شێوە ئەم كارە تیرۆستیە قێزوەنە ئێدانە دەكەین، چەندین كۆبوونەوەمان لەگەڵ وەزیری ناوخۆ و بەرگریی و لایەنە پەیوەندیدارەكان لە حكومەتی ئیتحاتی ئەنجامداوە، بۆ ئاگاداركردنەوەیان لە ڕاستی بارودۆخی ئەمنی كەركوك.\nهەروەها وتی: لە کۆبوونەوەکاندا جەختمان كردووەتەوە لەسەر گرنگی پەلەكردن لە پێكهێنانی سەنتەری هەماهەنگی هاوبەش، كە بڕیار وایە لە كەركوك و ناوچە جێناكۆكەكانی دیكە دروست بكرێت، لە پێناو هەبوونی هەماهەنگی ئەمنی زیاتر لە نێوان هێزەكانی عێراق و پێشمەرگە، بە مەبەستی پڕكردنەوەی ئەو بۆشاییە ئەمنیە، لێرەشەوە دووبارە داوای پەلەکردن لە پێکهێنانی ئەو سەنتەری هەماهەنگییە دەکەین”.\nپاشان لە ڕێبوار تەها، ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، لەسەر هەمان پرس قسەی کرد و وتی:”كارەساتە لە ناوچەیەكی تەواو كوردی، داعش چالاكی ئەنجام بدات، تاوانەکە لە سنووری کەرکوک ئەنجامدراوە، بۆیە خوێنی ئەو سێ شەهیدە لە ئەستۆی هێزەكانی سوپای عێراقە، ئێمە داوا دەكەین پێشمەرگە و سوپای عێراق لەو ناوچەیە هەماهەنگیان هەبێت بۆ ئەوەی ناوچەكە لە داعش پاك بكرێتەوە “.\nشەوی ١٧ی ئەم مانگە لە گوندی توڵكی لە سنووری شارەدێی شوان، سێ هاوڵاتی، كە لە دوو برا و ئامۆزایەك پێكهاتبوون، درانە بەردەسڕێژیی گوللـە و پاشان لە ناو ئۆتۆمبێلەكەیان سوتێنران، درەنگانی شەوی ڕابردوش چەتەكانی داعش هێرش و كوشتنی سێ گەنجەكەی لە ئەستۆ گرت.


دەقی ''سوپاسنامە''کەی بە ناو سەندیکای رۆژنامەنووسانی کوردستان.\nهەندێک رەخنەی ئێمە لە شێوازی نووسین و بڵاوکردنەوە و زمانی نووسینی ئەو دەقەی سەرەوە.\nلەبەرئەوەی ئەو رۆژنامەنووسە سەرکردەئاسایانە یان مەلائاسایانە هیچ پەیوەندییەکیان بە کاری رۆژنامەنووسییەوە نییە.. بزانن چەند دوورن لە کاری خۆیان و چەند نابەرپرسانە و سەرپێیانە گاڵتە بە نووسین و زمان و کاری رۆژنامەنووسییەوە دەکەن:\n١- بە پێی شێوەی نووسین و بڵاوەکردنەوە و ناردنی ئەو ''سوپاسنامە''یە بۆ دەزگەکانی دیکەی بڵاوکردنەوە، دڵنیاین لەوەی کە تەنیا کەسێک بە بێ پڕسوڕا بە دەستەیەکی سەندیکایەکەیان و بە بێزاریی لە پشت کۆمپیوتەرەکەیەوە ئەو چەند قسەیەی هەڵبزڕکاندوە، رێک وەک کەسێکە کە خوێندەوارییەکی کەمی هەیە و لە تەکنیکی دروستکردنی فایل و ناردنی نووسین هیچ نازانێ.. یەکسەر لەسەر لاپەڕەی ئیمێل دەستی بە نووسین کردوە، کە لە راستییدا لە هیچ میدیایەکی جیهان نووسینی فەرمیی دەزگەیەک بەو بێسەروبەرییە نانووسرێ و بڵاوناکرێتەوە.\n٢- ئەو ''سوپاسنامە''یە لە رووی رستەسازیی و وشەسازییەوە پڕ لە هەڵەیە، لێرە تەنیا هەر دەرفەتی ئەوەیە هەیە یەک رستە وەربگرین؛ لە کۆپڵەی - مەبەست لە کۆپڵە نووسینە - یەکەم نووسیویانە: ''بەڵام خۆشبەختانە لە رێگەی هەواڵ و گەیاندنی زانیاریەكانی هەواڵنێرو پەیامنێرو كەناڵەكانی میدیاوە لەیەكتر دانەبڕاوین...''، ئەو رستە درێژە هەمووی ئەوەیە کە بڵێی (بەڵام لە رێی میدیاوە لە یەکدی دانەبڕاوین) واتە حەفت وشە و سێ (و) بێ کارن و ئەگەر نەشبن هەمان واتا دەگەیەنێ و رستەکەش کورتتر و پوختتر دەبێ.. بەڵام هەبوونیان درێژەدادڕییەکی زۆر بێ واتایە و تەنیا کاری نووسەری پەڕپووتە. (خۆشبەختانە) لەو رستەیە جێی نابێتەوە چونکە ئەوە کاری میدیایە و خۆشبەختیی نییە. (زانیارییەکان) هەڵەیە و (زانیارییەکان) راستە. (هەواڵ و گەیاندنی زانیاریەكانی هەواڵنێرو پەیامنێرو كەناڵەكانی میدیا) هەمووی واتای یەک دەستەواژەی (میدیا) دەگەیەنێ. (کەناڵ) کە لەو رستەیە پێویست نییە.. هەر وشەیەکی کوردیش نییە.. دەکرێ تا وشەیەکی پڕ بە پێستی کوردی دادەندرێ یەک لەو وشانە (دەروو، پێگە، دەزگە، دەریی، سەکۆ، رێڕەو، رووگە، کەل و... تد) بەکاربهێندرێ. دەبێ بۆشایی لە نێوان (لە) و (یەکتر) هەبێ.. ئەوە رێسایە. (یەکتر) هەڵەیە و (یەکدی) راستە چونکە بە شێوەیەکی گشتیی (تر) پەیوەندیی بە ئاست و چۆنیەتیی پترەوە هەیە بەڵام (دی، دیکە) پەیوەندیی بە ژمارە و چەندیەتیی پترەوە هەیە.\n٣- لە رووی رێنووسەوە پڕ لە هەڵە و کەموکوڕییە؛ هەرچەندە نووسینی کوردی بەو پیتگەلە ئارامییە کوردییە رێنووسێکی گشتگیر و ناوکۆیی و ساغبووەوەی نییە بەڵام بە لایەنی کەم رێنووسێکی لاوازمان هەیە و ئەوەی تۆزێک دەستی نووسینی هەبێ دەزانێ بینووسێ، کەچی ئەو سەندیکایە نەک هەر نایەوێ یان ناتوانێ هیچ کۆششێک لە پێناو رێنووسێکی باشتر بکا - کە دەشێ دەزگەیەکی لەو جۆرە کە کاریان نووسینە و نووسینی کوردی کێشەی رێنووسی هەیە بەشدارییەک لە چاککردنی بکەن - بەڵکە بە پێی رێنووسە لاوازەکەش لەو ''سوپاسنامە''یان کە (١٩٥) وشەیان نووسیوە (٦٧) وشەی لە رووی رێنووسەوە هەڵەیە.. واتە پتر لە سێیەکی رێنووسەکەی هەڵەیە! (تکایە تەماشای سوپاسنامەکەیان بکە.. ئێمە هەڵە رێنووسەکانیانمان بە رەنگی سوور دەستنیشان کردوون).\n٤- لە رووی خاڵبەندییەوە زۆر لاواز و هەژارە؛ بێجگە لەوەی لە چەند شوێنێک هەڕەمەکییانە وێرگوڵ(،)یان بەکارهێناوە.. یەک خاڵ(.) کە نیشانەی کۆتایی رستە یان رستەی درێژ یان بابەتێکی بچووکی نێو نووسین یان کۆتایی کۆپڵە نووسینێکە.. کەچی لەو نووسینە هیچ بەکارنەهاتوە، هەروا زۆر بە بێ واتایی و بێ رەچاوکردنی رێسای خاڵبەندیی بە ئارەزووی خۆیان دوو خاڵ(..)یان لە کۆتایی هەر کۆپڵە نووسینێک داناوە کە دەبووایە یەک خاڵ دابنێن، دوو خاڵ (..) هەناسەدانێکی زۆر کورتە لە نێوان دوو رستەی زۆر پەیوەندییدار پێکەوە کە لە هەناسەدانی (وێرگوڵ) زۆر کەمترە. لە کۆتایی نووسینەکەشیان لە دوای رستەیەک کە پێویستە یەک خاڵ دابندرێ کەچی ئەوان هەر بە ئارەزووی خۆیان پێنج خاڵیان داناوە! رێکەوتی نووسینەکەش بە ئینگلیزی نووسراوە.. وەک بڵێی ئەو سەندیکایە نووسینەکەی بە زمانی ئینگلیزی یا زمانێکی ئەوروپایی نووسیبێ!


The Outpost 2018 | kurdsubtitle\nتاڵن ڕزگاربوویەکە. کۆتا کەس لە جۆری خوێن ڕەشەکان، وە ئەو ئازاری وێرانکردنی گوندەکەی چەشت لەلایەن کۆمەڵێک مرۆڤی دڕندە. پاش چەندین ساڵ ڵەو وێرانکاریە گەشت دەکات بۆ قەڵایەکی بێ یاسا لە لێواری جیھانێکی شارسانی، وە دوای ئەو کەسانە دەکەوێت کە خێزانەکەیان کوشتووە. لە کاتی گەشتەکەیدا دەردەکەوێت کە خاوەنی ھێزێکی نادیارە کە پێویستە بەسەریدا زاڵ ببێت، تەنھا بۆ ڕزگارکردنی خۆی نا بەڵکو بۆ پارێزگاری کردن لە جیھان بەرامبەر بە دەسەڵاتێکی ئاینی ستەمکار.\nنوسەر Jason Faller,Kynan Griffin\nئەكتەرەكان Jessica Green Jake Stormoen Imogen Waterhouse Anand Desai-Barochia Andrew Howard\nدەستتان خۆش بێت زنجیرەیەکی زۆر خۆش وچێژبەخشە تکایە سیزنی چوار ئەلقەکانی تر دانێن\nta bley taybata zoor nayab bw bawarm na akrd baw shwewaya darche sararay away ka zorek la fanakany aw znjira dramaya ayanawet season 4 darbchet yan kay dar achet dastan xoshbet\nزنجیرەیەڪی نایابە دەستان خۆشــ❤🔥\nخۆشترین زنجیرەیە دەستان خۆش\nبەراستی ماندوون شایەنی دەست خۆشین\nزنجیرەیەکی شازە بەوھیوایەی ئەڵقەی ئاخیری سیزن ٣ دانێن\nشازە شاز دەستا خۆش\nXoshtren drama Lasar ruy zawe bas tkaya alqakan hamu danen he bashe dwam❤❤❤❤❤❤❤\nznjerayaky zor xosha dasttan xoshbi u har sarkawtu bn\nزنجیرەیەکی سەرنج ڕاکێشە سەرکەوتوو بن\nOne Is The Loneliest Number2018/07/10\nTwo Heads are Better Than None2018/07/17\nThe Mistress and the Worm2018/07/24\nBones to Pick2018/08/07\nThe Book of Names2018/08/21\nThe Colipsum Conundrum2018/08/28\nBeyond the Wall2018/09/11\nThe Vex Rezicon2018/09/25\nThe Dragman is Coming2018/10/02\nWe Only Kill to Survive2019/07/11\nThis Is One Strange Town2019/07/18\nNot My Kingdom2019/07/25\nRegarding the Matter of Garret Spears2019/08/01\nThe Blade of The Three2019/08/08\nBecause She's Worth It2019/08/15\nWhere You Go, People Die2019/08/22\nA Crown for The Queen2019/08/29\nThere will be a Reckoning2019/09/05\nThe Only Way2019/09/12\nNothing Short of Heroic2019/09/19\nIn The Worst Corner of My Memory2019/09/26\nThis Is Our Outpost2019/09/26\nFor the Sins of Your Ancestors2020/10/08\nThe Peace You Promised2020/10/15\nA Life for a Life2020/10/22\nThe Key to Paradise2020/10/29\nUnder Yavalla's Control2020/11/05\nKill the Rat, Kill the Kinj2020/11/12\nGo Ahead and Run2020/11/22\nDying Is Painful2020/11/29\nShe Is Not A God2020/12/06\nFrom Paradise to Hell and Back2020/12/13\nThe Hardest Part of Being Queen2020/12/20\nWhere Death Lives2020/12/27\nViolence Is Futile2021/01/03\nSomeone Has to Rule2021/07/15\nA Throne of Our Own2021/07/22\nThe Gods Thank You2021/07/29\nGoing to Meet the Gods2021/08/05\nThey Bleed Black Blood2021/08/12\nAll We Do is Say Goodbye2021/08/19\nThe Power of the Masters2021/08/26\nThe Pleasing Voice of the Masters2021/09/02\nThe Price of Immortality2021/09/09


16 October 2020 10:58\nپەیامی کورد ... ئاری هەرسین : لاهوور و ئاراسی شێخ جەنگی ڕابەری بەدیهاتنی ١٦ی ئۆکتۆبەر نین . هەموو ووڵاتانی جیهان کۆکبوون لەسەر ئەوەی کە خەونی چەندین ساڵەی کورد بەدەی نەیەت\nئاری هەرسین رایگەیاند ، دەوڵەتانی عەرەبی و ئەورووپا لەگەڵ ووڵاتانی دراوسێی هەرێم و ئەمریكاش كۆكبوون لەسەر ئەوەی خەونی چەندساڵەی كورد بەدی نەیەت و ئەو بۆچوونەی پێیوایە لاهووری شێخ جەنگی و ئاراسی شێخ جەنگی نەخشەکێش و رابەری ١٦ی ئۆكتۆبەر بوون دوورە لە راستییەوە.\nئاری هەرسین، كادیری پێشكەوتوی پارتی دیموكراتی كوردستان رایگەیاند، "هەروەک ڕوونە زۆر کەس لە حزبەکەی بەندە ئەوەندە نەزانن کە وا دەزانن (لاهووری شێخ جەنگی و ئاراسی شێخ جەنگی) نەخشەکێش و رابەری ١٦ی ئۆكتۆبەر بوون، بەڵام لە ڕاستیا ئەم بۆچوونە دوورە لە ڕاستییەوە.\nنووسیویشیەتی "ئەمریکا، ئێران، تورکیا و عێراق، هەموو دەوڵەتانی عەرەبی و ئەورووپا، ئەگەر لەسەر هیچ شتێک لەگەڵ یەک ڕێک نەکەوتبن، لەسەر ئەوە موتتەفیق بوون کە خەونەکەی مەسعوود بارزانی نابێت بێتەدی و کورد نابێت ببێتە خاوەنی دەوڵەت".\nلە كۆتایی راگەێندراوەكەشیدا ئاماژەی بەوەكردوە، هەروەک هەمیشە ئەو نەیارانە پێکەوە هەوڵیاندا بەڵام نەیانتوانی کوڕەکانی مام جەلال و بنەماڵەی مامۆستا برایم ئەحمەد لە ڕاستە شەقامی کوردایەتی لابدەن "هەرچەندە کێشەشیان لەگەڵ بنەماڵەی بارزانیدا هەبێت"، بەڵام کوڕەکانی شێخ جەنگی بەردەست بوون.


ئەردۆگان بەتوڕەییەوە هەڕەشە لەئەمریکا دەکات – دەنگی کورد\nماڵەوە/هەواڵ/جیهان/ئەردۆگان بەتوڕەییەوە هەڕەشە لەئەمریکا دەکات\nئەردۆگان بەتوڕەییەوە هەڕەشە لەئەمریکا دەکات\nره‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردوگان، سه‌رۆكی توركیا ده‌می تووڕه‌یی خۆی له ئه‌مه‌ریكا كرد و دووپاتیكرده‌وه، وڵاته‌كه‌ی ئاماده‌كاری بۆ مامه‌ڵه‌كردن به دراوی نیشتیمانی له‌گه‌ڵ هه‌ریه‌ك له رووسیا، ئێران، چین، ئوكراینا و وڵاتانی دیكه ده‌كات، ئه‌مه‌ش وه‌ك وه‌ڵامێك بۆ ئه‌و سزایانه‌ی كه واشنتۆن له‌سه‌ر ئه‌نقه‌ره دایناون.\nئه‌ردوگان له گوتارێكدا له كۆبوونه‌وه‌ی ئه‌نجوومه‌نی راوێژكاری حزبی داد و گه‌شه‌پێدانی ده‌سه‌ڵاتدار له ویلایه‌تی ریزه‌ی باكووری توركیا ئاماژه‌ی به‌وه‌دا، مه‌به‌ستی ئه‌و گرژییه‌ی له‌نێوان توركیا و ئه‌مه‌ریكا هاتۆته ئاراوه پرسی دۆلار و یۆرۆ و زێڕ نییه، به‌ڵكو مه‌به‌ست لێی راگه‌یاندنی جه‌نگێكی بازرگانییه له‌دژی توركیا.\nهه‌روه‌ها گوتی: “ئێمه ئاماده‌كاری بۆ به‌كارهێنانی دراوی نیشتیمانی له كاره بازرگانییه‌كانمان له‌گه‌ڵ رووسیا، ئێران، چین و ئه‌و وڵاتانه‌ی دیكه ده‌كه‌ین، كه ئاڵوگۆڕی بازرگانیمان له‌گه‌ڵ هه‌یه.. توركیا ئاماده‌یه بۆ دانانی هه‌مان سیستم له‌گه‌ڵ وڵاتانی ئه‌وروپیش، ئه‌گه‌ر بیانه‌وێ خۆیان له چنگی دۆلار رزگار بكه‌ن”.\nسه‌رۆكی توركیا سزا ئابوورییه‌كانی ئه‌مجاره‌ی ئه‌مه‌ریكای بۆ سه‌ر وڵاته‌كه‌ی به هه‌وڵێك بۆ به‌دیلگرتنی توركیای وه‌سفكرد، كه وه‌ك ئه‌ردوغان ئاماژه‌ی پێكرد، دوای شكستخواردنی هه‌وڵی كوده‌تای سه‌ربازی، ئه‌مه‌ریكا ده‌یه‌وێت له‌ڕێگه‌ی ئابوورییه‌وه فشار بخاته سه‌ر توركیا، هه‌روه‌ها هه‌ڕه‌شه‌ی له ئه‌مه‌ریكا كرد و گوتی: “ئه‌وانه‌ی هه‌وڵ ده‌ده‌ن له‌پێناو حیسابه بچووكه‌كان رووبه‌ڕووبووی توركیا ببنه‌وه، باجێكی گه‌وره له ناوچه‌كه و به سیاسه‌تی ناوخۆیی وڵاته‌كه‌یان ده‌ده‌نه‌وه”.


لیژنه‌ی تایبه‌تی هه‌ولێر و به‌غداد له سه‌ر شه‌ش خاڵ بۆ به‌ڕێوه‌بردنی فڕۆكه‌خانه‌كان ڕێككه‌وتن\nوه‌فدی هه‌رێم به سه‌رجه‌م مه‌رجه‌كانی به‌غداد بۆ به‌ڕێوه‌بردنی فڕۆكه‌خانه‌كان ڕازی ده‌بێت \nدوای كۆبونه‌وه‌ی لیژنه‌ی فڕۆكه‌خانه‌كانی نێوان هه‌ولێر و به‌غداد له‌سه‌ر كۆنوسێكی شه‌ش خاڵی بۆ چۆنیه‌تی به‌ڕێوه‌بردنی فڕۆكه‌خانه‌ی هه‌ولێر و سلێمانی ڕێككه‌وتن.\nله سه‌ره‌تای كۆنوسه‌كه‌دا هاتووه له كۆبونه‌وه‌كه‌دا گفتوگۆكرا له باره‌ی سه‌رجه‌م خاڵه‌كانی تایبه‌ت به ئه‌رك و به‌رپرسیارێتی ده‌سه‌ڵاتی فڕۆكه‌وانی ئیتیحادی, ڕێكه‌وتن له‌سه‌ر شه‌ش خاڵ كراوه.\nله خاڵی یه‌كه‌مدا هاتووه فڕۆكه‌خانه‌كانی هه‌ولێر و سلێمانی پابه‌ند ده‌بن به یاسای ده‌سه‌ڵاتی فڕۆكه‌وانی مه‌ده‌نی عێراق, له خاڵی دووه‌مدا هاتووه ڕێگا نه‌دان به‌نیشتنه‌وه و فرینی هیچ فڕۆكه‌یه‌ك له فڕۆكه‌خانكانی هه‌رێم به‌بێ ڕه‌زامه‌ندی ده‌سه‌ڵاتی فڕۆكه‌وانی.\nنوێنه‌رانی به‌شی گواستنه‌وه‌ی ئاسمانی و ئاسایش و سه‌لامه‌تی فڕۆكه‌وانی سه‌ر به‌ده‌سه‌ڵاتی فڕۆكه‌وانی له هه‌ردوو فڕۆكه‌وانه‌كه ده‌بن به‌به‌رده‌وامی.\nله خاڵی چواره‌مدا ئیداره‌ی فڕۆكه‌خانه‌ی هه‌ولێر و سلێمانی پابه‌ندكراون سیسته‌می كرێی فڕۆكه‌خانه مه‌ده‌نیه‌كان جێبه‌جێ بكه‌ن, له‌گه‌ڵ پێدان و ئاشكراكردنی حساباتی كرێی نیشتنه‌وه‌ی فڕۆكه‌كان و باجی مانگانه‌ی گه‌شتیاران.\nله خاڵی پێنجه‌مدا هاتووه كۆبونه‌وه‌ی خولی مانگانه به‌سه‌رۆكایه‌تی ده‌سه‌ڵاتی فڕۆكه‌وانی بۆ سه‌رجه‌م به‌ڕێوبه‌رانی فڕۆكه‌خانه‌كان ئه‌نجام ده‌درێت.\nخاڵی شه‌شه‌م تایبه‌ته به‌دانانی ڕێكخه‌ری فڕۆكه‌خانه‌كانی هه‌ولێر و سلێمانی بۆ په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ ده‌سه‌ڵاتی فڕۆكه‌وانی و به‌شێوه‌یه‌كی هه‌میشه‌یی بونی ده‌بێت له ده‌سه‌ڵاتی فڕۆكه‌وانی.


چین ده‌ڵێت به‌رهه‌ڵـستی هه‌رچ كردارێـك ده‌كات كه ڕه‌وشه‌كه له‌گه‌ڵ كۆریای باكور ئاڵۆزتر بكات\nی مانگی حه‌وت ١٢, ٢٠٠٦\nسه‌رۆكی چین ده‌ڵێت ئه‌و له دژی هه‌ر هه‌ڵوێسـتێـكه كه كار بكاته سه‌ر ڕه‌وشی دوورگه‌ی كۆریا، له كاتێـكدا كه ژاپـۆن و وڵاتانی دیكه به‌رده‌وامن له فشارخستنه سه‌ر ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان تاوه‌كو بڕیاری سزای كۆریای باكور بده‌ن پاش تاقیـكردنه‌وه موشه‌كیـیه‌كانی هه‌فته‌ی ڕابوردوو.\nئاژانسی ڕه‌سمی هه‌واڵی چین (خینوا) بڵاوی كرده‌وه كه سه‌رۆك هوو ژینتاو ڕۆژی سێشه‌ممه له میانه‌ی كۆبوونه‌وه‌یه‌كدا له‌گه‌ڵ كاربه‌ده‌سـتێـكی په‌رله‌مانی كۆریای باكوردا یانـگ هیۆنگ سۆپ ئه‌م تێـبیـنیانه‌ی دا. به‌ڕێز هۆ گوتوویه‌تی ئه‌و هه‌میشه هانی ئاشتی و سـه‌قامگیری ده‌دات.\nهه‌ر ڕۆژی سـێـشه‌ممه‌ش كرسـتۆفه‌ر هیڵی نێردراوی ئه‌مریكا گه‌ڕایه‌وه پـكین تا درێژه به وتووێژه‌كانی بدات له‌گه‌ڵ چین سه‌باره‌ت به كۆریای باكور، به په‌یامنێرانیشی ڕاگه‌یاند كه وتووێژه‌كان له قۆناغی سه‌ختدایه، وه بۆیه وڵاته یه‌كگرتووه‌كان ده‌یه‌وێت له نزیكه‌وه ڕاوێژی پـكین بكات.\nڕۆژی سێشه‌ممه، گوته‌بێژی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ژاپـۆنیش، تۆمۆهیكۆ تانیگوچی گوتویه‌تی تۆكیۆ ڕۆژێـك یاخود دوو ڕۆژی دیكه چاوه‌ڕوان ده‌كات پـێش ئه‌وه‌ی له‌سه‌ر پـێـشـكه‌شـكردنی داواكه‌ی بۆ سزادانی كۆریای باكور به‌هۆی تاقیـكردنه‌وه‌ی حه‌وت موشه‌ك له هه‌فته‌ی ڕابوردوودا به‌رده‌وام بێت.\nئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كانیش ڕۆژی دووشه‌ممه ئه‌و ده‌نـگدانه‌ی دواخست كه به نیاز بوون بۆ بڕیاردان له‌سه‌ر سزادانی كۆریای باكور ئه‌نجامی بده‌ن.\nگوته‌بێژی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی چینیش خانم ژیان گیو ده‌ڵێت كاردانه‌وه‌ی ژاپـۆن له به‌رامبه‌ر تاقیـكردنه‌وه‌كانی پـێـنجی ئه‌م مانـگه‌ی كۆریای باكور پـتر له ڕاده‌ی پـێویست بووه. هه‌روه‌ها گوتویه‌تی ئه‌و سزایانه ڕه‌وشی ئاسایشی ناوچه‌كه تـێـك ده‌دات و ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان به‌ش به‌ش ده‌كات.


2019.04.23 - 12:03\nبەڕێوەبەرایەتی گشتی كەشناسی و بوومەلەرزەزانی هەرێمی كوردستان لەراگەیەندراوێكدا پێشبینییەكانی كەشوهەوای ئەمڕۆ و سبەینێی شارەكانی هەرێمی كوردستانی بڵاوكردەوە.\nبەگوێرەی راگەیەندراوەكەن ئەمڕۆ ئاسمان ساماڵ و پەڵە هەور دەبێت، لەگەڵ ئەگەری بارانبارین لە ناوچە شاخاوییەكان و سبەینێ (چوارشەممە)ش لەزۆربەی ناوچەكانی هەرێم ئاسمان ساماڵ و پەڵە هەور دەبێت.\nلەبارەی پلەی گەرمی ئەمڕۆ (سێشەممە)ی شارەكانی هەرێمیش، لەراگەیەندراوەكەدا ئاماژە بەوە كراوە، لە هەولێر بەرزترین پلەی گەرما 15و نزمترین 7 پلە دەبێت، لە سلێمانی 12 بە 6، لە دهۆك 15 بە 8، لە كەركوك 17 بە 10 پلە دەبێت.\nسەبارەت بە پلەی گەرمی سبەینێ (چوارشەممە)ی شارەكانی كوردستان، لە راگەیەندراوەكە پێشبینی دەكات، لە هەولێر بەرزترین پلەی گەرما 17و نزمترین 8 پلە دەبێت، لە سلێمانی 17بە 4 و دهۆك 17 بە 9 و كەركوك 19 بە 11پلە دەبێت.\nهاوكات، بەرێوەبەرایەتی گشتی كەشناسی و بوومەلەرزەزانی هەرێمی كوردستان راگەیەندراوێكی سەبارەت بە زۆرترین ڕێژەی بارانبارینی 24 كاتژمێری ڕابردووی ناوچەكانی كوردستان بڵاوكردەوە و بە گوێرەی راگەیەندراوەكە، لە 24 كاتژمێری رابردوو لە قەزای پێنجوێن زۆرترین ڕێژەی بارانبارین باریوە، بە بڕی 40 ملیمەتر، هەروەها لە سلێمانی 17.3 ملیمەتر و لە هەڵەبجە 11.6 و لە هەولێر 6.7 و لە كەركوك 1 ملیمەتر و كەمترین ڕێژەش لە قەزای كەلار باریوە بە بڕی 0.2 ملیمەتر.\nپێشبینییەكانی كەشوهەوا بۆ ئەمڕۆ و سبەینێ\n2019.04.09 - 13:25\n2019.04.30 - 11:37


📝 دوا لاپەرەی بابەتێکی سیاسیی شێرکۆ بێکەس، بە دەستخەتی خۆی، کە هێشتا بڵاونەکراوەتەوە بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Aug 30 2018 6:27PM\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 84% ✍ س.ئـ. 30-8-2018 18:27:58\n📝 نادییە موراد و خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Dec 9 2018 11:35AM\nڕۆژی 12-10-2018 لە ئوسلۆی پایتەختی نەرویژ، ئاهەنگی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 70% ✍ س.ئـ. 9-12-2018 11:35:19\n👫 نیشتمان کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن May 1 2018 10:29PM\nخوشکەزای ڕامین حسێن پەناهی،یە دوای ئەوەی هەواڵی نز [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 94% ✍ س.ئـ. 1-5-2018 22:29:53\n📄 ڕاپەڕین بڵاوکراوەکان (گۆڤار، رۆژنامە و ...)\n📅 کاتی تۆمارکردن Aug 30 2018 6:20PM\nیەکێک لە گۆڤارەکانی شاخ بووە، لەلایەن بەشی ڕاگەیان [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 82% ✍ س.ئـ. 30-8-2018 18:20:21\n📝 کوردستان پولی فانتۆم. میسر- ئەسکەندەرییە. 1904 کۆمپانیای ئەندێرسۆن نیێری جۆنس بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Nov 28 2018 10:46AM\nکوردستان پولی فانتۆم. میسر- ئەسکەندەرییە. 1904 کۆ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 84% ✍ س.ئـ. 28-11-2018 10:46:44\n📷 کوشتنی کورد لە ئەفرین لەلایەن تورکیاوە و کردنەوەی پێشانگای تایبەت لە هەولێر بۆ کاڵای تورکی وێنە و پێناس\n📅 کاتی تۆمارکردن Mar 11 2018 10:59PM\nوێنەکە تێڕامانی زیاتری دەوێ! [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 80% ✍ س.ئـ. 11-3-2018 22:59:08


لە دەڤەری سۆران نرخی خانوو و زەوی دادبەزێت | دەزگاى زارى کرمانجى\nلە دەڤەری سۆران نرخی خانوو و زەوی دادبەزێت\nموڕشید برادۆستی – سۆران: نوسینگەكانی فرۆشتنی خانووبەرە لە سۆران ئاشكرای دەكەن، نرخی خانوو و زەوی بەڕێژەیەكی بەرچاوو رووی لە دابەزین كردووە و خواست لەسەر بەكرێ گرتنی خانوو زیادی كردووە و كرێی خانووش بەرز بۆتەوە، زاری كرمانجی لە راپۆرتێكیدا هۆكارەكانی دابەزینی نرخی زەوی و خانوو دەخاتەڕوو .\nبەپێی بەدواداچونەكانی زاری كرمانجی لە ئێستادا لە دەڤەری سۆران، هاووڵاتییان و بازرگانان بە كەمتر خانو زەوی دەكڕن و بەهۆی هەندێ هۆكار ترسیان لە كڕینی هەیە، ئەمەش وایكردوە كە نرخی خانو زەوی روو لە دابەزین بكات .\nسەرمەند حوسێن خاوەن نوسینگەی دیانا بۆ كڕین و فرۆشتن و بەكرێدانی خانوو و زەوی بە زاری كرمانجی گووت" لە سۆران نرخی خانوو و زەوی بەشێوەیەكی بەرچاو دابەزینی بەخۆیەوە بینیوە و ئەوەشی نرخی بەرزی داناوە لەسەر موڵكەكەی بۆ نافرۆشرێت.\nزیاتر گووتی " دۆخی نالەباری عێراق و رۆژئاوا بە شێوەیەكی ناراستەوخۆ هۆكارن بۆ دابەزینی نرخی خانوو و زەوی لە كوردستان و سۆران .\nئەو خاوەن نوسینگەی خانووبەرە لە سۆران، گووتیشی " پێشتر لە مانگێكدا نزیكەی 200 كەس بە مەبەستی كڕین و فرۆشتنی خانوو و زەوی روویان لە نووسینگەكەمان دەكرد، بەڵام ئێستا لە یەك مانگدا كەمتر لە پەنجا كەس بۆ كڕین و فرۆشتنی خانوو و زەوی دێنە نوسینگەكەمان و چەند گرێبەستێك بۆكڕین و فرۆشتن لای ئێمە دەنووسرێن .\nدووپات لەوەدەكاتەوە، كڕین و فرۆشتن خواستی كەمی لەسەرە بە تایبەت ئەو شوێنانەی لە دەرەوەی سەنتەری شارن، ئەوان بێ بازاڕییەكی زۆریان پێوەدیارە، بەشێوەیەك لە سەنتەری سۆران 10 % و لە دەرەوەی سۆران زیاتر لە 20 % نرخی زەوی و خانوو رووی لە دابەزین كردووە، تەنها بازاڕی بەكرێدانی خانوو لە دەڤەرەكەمان زۆر بووە و خەلك زۆر بۆ ئەم مەبەستە روو لە نووسینگەكەمان دەكەن و كرێی خانووش گران بووە بۆ هەر خانووێك پەنجا تا 100 هەزار نرخی كرێییان گران كردووە .\nبەپێی زانیاریەكانی دەست زاری كرمانجی كەوتوون، بەر لە شەڕی داعش خانوو لە سەنتەری شاری سۆران بە 28 دەفتەر دۆلاری ئەمریكی فرۆشراوە لە ئێستادا هەمان خانوو 15 دەفتەر كڕین و فرۆشتنی پێوە دەكرێت .\nدیار هەمزە گەنجێكی دانیشتووی سنووری سۆرانە بە زاری كرمانجی گووت " چەندین هۆكار هەیە كە گاریگەریان لەسەر كەمبوونەووەی نرخی زەوی هەیە، بەگشتی وەك كێشمەكێشمی سیاسی، ناجێگیری باری ئەمنی ،كەمبوونی متمانە ، قەیرانە دارایەكان كەمبوونەوەی پارە لەلای خەڵك، بۆیە لەسەر حكومەت پێویستە كار لەسەر گەڕاندنەوەی متمانەی خەڵك بكات ئەویش بە گەڕانەوە سلفەكان، .\nئەو گەنجە كە خاوەن پارچە زەویەكە لە نەخشەی 29 نزیك لە گەڕەكی ئازدای دەڵێت" دەستپێكردنەوەی خزمەتگوزاری بۆ ئەو نەخشانەی كە خزمەتگوزاریان نەگەیشتوەتێ یان هەر چارەسەرێكی تر، بەمەش وادەكات كە خواست لەسەر زەوی و خانوبەرە زیاد بكات بەمەش نرخی زەوی و خانوبەرە دەگاتە نرخێكی گونجاو،ئەوەش وادەكات كە دەستپێكردنەوەو دروستكردنی خانوبەرە وەك ساڵانی پێشوو ببێتە هۆی دروستبوونەوەی دەرفەتی كار بۆ كرێكاران و خواست لەسەر كەرەستەكانی بیناسازی لەئەنجامدا دەبێتە هۆی جولەی بازاڕ .\nلای خۆشیەوە، غەیدا بێڕۆخی شارەزا لە بواری ئابووری و كارگێڕی بە زاری كرمانجی راگەیاند" هۆكاری دابەزینی نرخی خانوو و زەوی بە شێوەیەكی گشتی دەگەڕێتەوە بۆ كێشەی سیولە واتە پارەی وشك چ لەسەر ئاستی بازرگانی بێت یاخود هاووڵاتی یاخود وەستانی دەستی كار، ئەم هۆكارانە وادەكەن كە بازاری خانووبەرە دووچاری وەستانی ناسروشتی ببێتەوە، هەروەها دەگەرێتەوە بۆ پڕۆسەی خستنەڕووی داواكاری لە بازاری زەوی نرخەكان بەرزدەبنەوە بە زیادبونی داواكاری، وە نرخەكان دادەبەزن بە دابەزینی سیولە و كەمی خواست و داواكاری، واتە بە شێوەیەكی راستەوانە كاریگەری دەبێت .\nبێڕۆخی روونی دەكاتەوە، خراپی بارودۆخی ئابووری و سیاسی و نالەباری رەوشی ئەمنی بەشێوەیەكی گشتی هۆكارن بۆ دابەزینی نرخی خانووبەرە، زەوی بورسەیە كارێكی ئازادە لایەنێك نییە بتوانێت نرخەكان دیای بكات، تەنها پڕۆسەی خستنەڕوو و داواكاری پەیوەندی دارە لە دیاریكردنی نرخ، بەڵام ئەگەر بێتو بەشێوەیەكی تایبەت باس لە هۆكاری دابەزینی نرخی خانوو و زەوی بكرێت لە هەرێمی كوردستان، ئەوە دابەزینی نرخ دەگەڕێتەوە بۆ چەند هۆكارێك لەوانە ئەو ئاڵۆزی و خۆپیشاندانەی كە لە عێراق هەیە وە هەروەها مەترسی لەسە ر پەسەندنەكردنی بودجە یاخود دەستكاری كردنی دەستوری عێراق كەبەشێوەیەك دابڕێژرێتەوە لە بەرژەوەندی كورددا نەبێت .\nئەو شارەزای بواری ئابووری ئاشكراشی دەكات" بارودۆخی سیاسی كاریگەری زۆری لەسەر كەرتی خانووبەرە و دابەزین و بەرز بوونەوەی نرخی خانوو و زەوی هەیە، خە ڵك لە كوردستان تا ئێستا دڵنیا نییە چونكە كورد دوژمنی زۆرە لە هەموو لایەك هەوڵی كێشە نانەوەی بۆ دەدرێت ئە ویش بە ئەگە ری دوبارە دروستبوونی كێشە لەسەر بودجە و نەناردنی بەشە بوددجەی هەرێمی كوردستان و مووچەی فەرمانبەران لەلایەن بەغدا، ئەوكێشانەی كە لە 2014 رووی لە هەرێم كرد وەك بڕینی موچەی هاوڵاتیانی هەرێمی كوردستان لەلایەن حكومەتی ناوەند و شەڕی دژی داعش لێدانیك بوو بۆ سەر ئابوری هەرێم و تا ئیستاش نەتوانراوە شوێنەواری ئەو لێدانە لەناوببردرێت، چونكە بووە هۆی ئەوەی زورێك لە كومپانیاكان ئیفلاس بكەن و نەمێنن یاخود كشانەوەی چەندین كومپانیای بیانی لە كاتی شەڕی داعش بەمەش بێكاری زۆربوو، كاتێك كە بێكاریش روو لە شوینێك دەكات ئەوا لەم شوێنە خواست لەسەر كڕینی شت و مەك بەرێژەیەكی بەرچاو دادەبەزێت، هەر ئەمەش هۆكارێك بوو كە بەشداربوو لە دابەزینی نرخی خانوو و زەوی،\nغەیدا بێڕۆخی ئاماژەشی بەوەدا" پێویستە حكومەت كارێكی وابكات كە یارمەتیدەری چینی هەژاران بێت و هەوڵی نەهێشتنی كرێچیەتی بدات ئەویش بەم شێوەیەی كە ئێستا باجی داناوە یاخود بەشێوەیەكی تر و دروستكردنی چەند شارێكی نیشتەجێبوون وبەنرخێكی زور هەرزان یاخود بە شێوەی قیستی كەم و درێژخایەن بیدات بەو هاوڵاتیانەی كە پێویستیان پێیە و شایەنی ئەوەن كە حكومەت هاوكاریان بكات تا رێژەی كرێچییەتی كەم ببێتەوە و هاووڵاتییانی كەمدەرامەتیش ببن بە خاوەن خانووی خۆیان .\nزەوی بەشێوەیەكی گشتی دابەش دەكرێت بە سە ر (5) پێنج بەشە وە، یە كە م (زەوی بازرگانی ) واتە ئەو زەویانەی كە دەكەونە سەر شەقامی فراوان كە پانتایەكەی نزیكەی 17 بۆ 20 مە تر دەبێت، ئەمەش نرخێكی زۆر تایبەتی هەیە، دووەم (زەوی نیشتەجێبوون ) ئەمەش ئەو زەویانە دەگرێتەوە كە بە شێوەیەك لە شێوەكان دوورن لە سەر شەقامی گشتی و زەوی و زاری كوچە و كۆڵانەكان دەگرێتەوە كە دوورن لە شەقامی گشتی،سێیەم (زەوی گەشتیاری ): واتە ئەو زەویانەی كە دەكەونە سەر دەریا و كەناراوەكان یاخود شوێنی گە شتیاری، هەروەها (زەوی كشتوكاڵی ): واتە زەوی و زارێك كە بەپیت بێت و تایبەت بێت بە كشتوكال،پێنجەم ( زەوی ئەمنی ): واتە ئەو زەویانەی دەكەونە سەر سنوور، وەبەدڵنیایەوە گرانترینیان " زە وی بازرگانیە " .