دە بەڵاكەی خواوەند كە هێنای بەسەر وڵاتی میسردا\nهەر كەسێك ئاشنایی لەگەڵا قورئان هەبێت هەر لە ڕێوە سەرنجی ئەوە دەدات كە كاری زۆری لەسەر چیرۆكی (موسا و فیرعەون) كردوە و لە چەندان جێگەدا و لە كۆمەڵێك كۆنتێكستدا بۆی دەگەڕێتەوە و دەیگێڕێتەوە، بە شێوەیەك ڕەنگە وەكو دوبارەكردنەوەی لـێ بێت. قورئان لەم ڕێگەیەوە كۆمەڵێك چەمك و باوەڕ دەگوازێتەوە بۆ عەقڵی ئیسلامی و كۆمەڵگای ئیسلامی كە دەمانبەنەوە بۆ ڕەگ‌وڕیشە و بنچینەكانی دەقە عیبریەكان و بارودۆخ و باكگراوندەكانی دروستبونی ئەو دەقە.\nدەقە عیبریەكەی تەوڕات (كتێبی كۆڕەو، ئەصحاحەكانی 7 ـ 12)، كە پێش قورئان باسی ئەو كارەسات و نیشانانەی كردوە، باسی (10) كارەسات دەكات كە - بەڕیز - ئەمانەن: (1) خوێن، كە گوایە هەمو ئاوێك لە میسر سور بوە وەكو خوێن، (2) بۆق، كە هەمو شوێنێكیان پڕ كرد، (3) هێرشی مێشولە، (4) هێرشی مێش، (5) قڕكردنی ئاژەڵا، (6) دوممەڵا و برین كە توشی مرۆڤەكان و ئاژەڵەكان بو، (7) بارینی تەرزەیەكی توند، (8) هێرشی كوللە، (9) تاریكییەكی چڕ كە وڵاتی گرتەوە و بە هۆیەوە كەس توانای هات‌وچوی نەبو، (10) مردنی منداڵی نۆبەرەی هەر ماڵێك لە میسریەكان (بڕوانە: كۆڕەو: 7: 19 - 12: 29).\nقورئانیش باسی ئەو بەڵا و كارەساتانە دەكات كە گوایە هاتون بەسەر میسریەكان (قەومی فیرعون) دا لە ئەنجامی ئەوەی باوەڕیان بە موسا نەكردوە و فیرعەون ملكەچی داواكانی موسا نەبوە، بەم شێوەیە باسیان دەكات: (فأرسلنا عليهم الطوفان والجراد والقُمَّل والضفادع والدم، آيات مفصلات، فاستكبروا وكانوا قوما مجرمين) (اڵاعراف: 133)، ئەمەش واتە (تۆفان) و (كوللە) و (قُمَّل: گەنە یان سن) و (بۆق) و (خوێن) واتە (سوربونی ئاو وەكو خوێن)، هەموی دەكاتە (5) نیشانە و كارەسات، واتە ژمارەی ئەو كارەساتانەی لە (10) ەوە كەم كردوەتەوە بۆ (5)، چونكە شەشیانی لا بردوە كە ئەمانەن: (مێشولە) و (مێش) و (قڕكردنی ئاژەڵا) و (دوممەڵا و برین) و (تەرزە) و (تاریكیی چڕ). دوایی دەبینین كە دەقە تەوڕاتیەكەش لە بنەڕەتەوە (دە بەڵا) ی نەهێناوە، بەڵكو لە پاكنوسدا بوەتە دە.\n(1) خوێن، كە گوایە هەمو ئاوێك لە میسر سور بوە وەكو خوێن. تەوڕات (كۆڕەو: 7: 14 ـ 25) دەگێڕێتەوە كە گوایە موسا بە فەرمانی خواوەند یەهواه گۆچانەكەی كێشاوە بە ئاوی ڕوباری نیل و هەمو ئاوەكانی تری میسردا و هەمو ئەو ئاوانە بونەتە خوێن، ئیتر میسریەكان ئاوی خواردنەوەیان دەست نەكەوتوە، هەمو ماسیەكانیش تۆپین و سەرئاو كەوتن، تا وای لـێ هات ڕوبارەكە بۆگەنی كرد.. تەوڕات دەڵێت لەگەڵا ئەم نیشانە و بەڵایەشدا دڵی فیرعەون نەرم نەبو (كۆڕەو: 7: 14 ـ 25). قورئانیش لەم هەمو زانیاریەی تەوڕات تەنها بە یەك وشە ئەم موعجیزە / بەڵای خوێنە دەگێڕێتەوە كە دەڵێت (والدَّمَ) (اڵاعراف: 133)، واتە بەڵای خوێنیشمان بۆ ناردن..\n(2) ناردنی بۆق، كە تەوڕات دەڵێت هەمو شوێنێكیان پڕ كرد، ناوماڵا و سەرجێگەی میسریەكانیشیان پڕ دەكرد، ئەمەش بەوەی موسا گۆچانەكەی كێشا بە ئاوەكانی میسردا ئیتر هەمو بۆقی ئاوەكان هاتنە دەرەوە بۆسەر وشكانی و شوێنی ژیانی میسریەكان بە شێوەیەك ژیانیان لـێ تاڵا بو. تەوڕات دەڵێت ئەم جارە فیرعەون ملی دا بە داواكاریەكانی موسا بەو مەرجەی بەڵای بۆقەكان دور بخاتەوە.. بەڵام دوای ئەوەی بۆقەكان نەمان فیرعەون گەڕایەوە بۆ كەللەڕەقیی جارانی (كۆڕەو: 8: 1 ـ 15). قورئانیش بەدوای تەوڕاتدا تەنها بە یەك وشە ئەم موعجیزە / بەڵای خوێنە دەگێڕێتەوە كە دەڵێت (والضَّفادِعَ) (اڵاعراف: 133)، واتە بەڵای بۆقەكانیشمان بۆ ناردن..\n(3) هێرشی مێشولە: تەوڕات دەڵێت خواوەند فەرمانی دا بە موسا بە هارون بڵێت گۆچانەكەی بكێشێت بە خاك و خۆڵی زەویدا، و بەو شێوەیەش خالك و خۆڵی میسر بو بە مێشولە و بەربونە وڵات، و بە جەستەی مرۆڤ و ئاژەڵانەوە دەنیشتنەوە. تەوڕات دەڵێت لەگەڵا ئەمەشدا فیرعەون دڵی هەر ڕەق بو و ملی نەدا (كۆڕەو: 8: 16 ـ 19). لە گێڕانەوەكەی قورئاندا ئاماژە بۆ هێرشی مێشولە نەكراوە.\n(4) هێرشی مێش، ئینجا تەوڕات دەڵێت دوای ئەوەی فیرعەون ملی نەدا بۆ بەرەڵڵاكردنی خێڵەكانی ئیسرائیل تا شوێن موسا بكەون و خواوەند بپەرەستن و لە میسر دەرچن، خواوەند ئەم جارەیان مێشی ناردە سەر میسریەكان، ئیتر هەمو ماڵەكانیان و ئەو زەویەش لەسەری نیشتەجێن مێشی تێیان بەربو.. و وڵات كەڵكی نەما بە هۆی مێشەوە.. ئیتر فیرعەون ناچار بو كە داوا لە موسا و فیرعەون بكات تا قوربانی بۆ خواوەندی خۆیان بكەن و تكای لـێ بكەن تا ئەو مێشە زۆرە لا ببات.. و پەیمانی دا كە بەنو ئیسرائیل بەرەڵڵا بكات.. كەچی دوای ئەوەش فیرعەون هەر دڵی ڕەق بو و پەیمانەكەی نەبردە سەر (كۆڕەو: 8: 20 ـ 32). گوایە ئەم مێشە مرۆڤیان گەستوە و ژەهراوییش بون.. قورئان لە گێڕانەوەكەیدا ئاماژەی بۆ هێرشی مێشیش نەكردوە.. بەڵام ئاماژەی بۆ هەندێك مێروی تر كردوە بە دەستەواژەی (القمل) كە دواتر باسی دەكەین.\n(5) قڕكردنی ئاژەڵا، تەوڕات دەڵێت خواوەند لە ڕێگەی موساوە جارێكی تر هەڕەشەی لە فیرعەون كرد ئەگەر گەلی ئیسرائیل بەر نەدات هەمو ئاژەڵەكانیان، لەناو دەبات و قڕیان تێ دەخات، لە وڵاخەبەرزە و گوێدرێژ و وشتر و مانگا و مەڕ.. قڕێكی ڕەشی خستە ناو هەمو ئاژەڵی میسریەكان نەك هی ئیسرائیلیەكان. ئەم جارەش دڵی فیرعەون هەر ڕەق بو و گەلەكەی بەر نەدا (كۆڕەو: 9: 1 ـ 7). قورئانیش بەڕاشكاوی ئاماژەی بۆ ئەم بەڵایەوە نەكردوە.\n(6) دوممەڵا و برین كە توشی مرۆڤەكان و ئاژەڵەكان بو. تەوڕات دەڵێت خواوەند بە موسا و هاڕونی وت هەر یەكەیان مشتێك لە خۆڵەمێشی تون بەرەو ئاسمان هەڵا بدەن تا ببێتە تۆز و هەمو میسر بگرێتەوە، ئیتر كە دەنیشتە سەر مرۆڤەكان (میسریەكان) و ئاژەڵەكان دەبوە دومەڵا و دەبوە دومەڵی بریندار كە دەم دەكاتەوە و چاكیش نابێتەوە. تەوڕات دەڵێت خواوەند دڵی فیرعەونی ڕەق كرد و بۆیە گوێی بۆ موسا و هاڕون نەگرت (كۆڕەو: 9: 8 ـ 12). قورئان هیچ ئاماژەیەكی بۆ ئەمە نەكردوە.\n(7) بارینی تەرزەیەكی توند، تەوڕات دەڵێت خواوەند بە موسای وت بە فیرعەون بڵێت كە گەلەكەی بەر بدات تا بیپەرستن، ئەگەرنا سبەینێ تاوەتەرزەی گەورە و زیانخەر دەبارێنم، ئیتر هەمو ئەو مرۆڤ و ئاژەڵانەی لە كێڵگەكاندا بمێننەوە و لە ماڵەكاندا خۆیان نەشارنەوە بەو تەرزەیە لەناو دەچن. ئیتر بە فەرمانی خواوەند موسا گۆچانەكەی بەرەو ئاسمان ڕاوەشاند، ئیتر هەورەتریشقە و تەرزە داباری و ئاگریش باریە سەر زەوی، ئیتر زەویی میسر تەزرەی بەردەوام و ئاگریش لەناو تەرزەكەدا دایگرتەوە. ئیتر هەر مرۆڤ و ئاژەڵێك لە كێڵگەكاندا لەناو چون. ئەم جارەیان فیرعەون وتی: من هەڵە بوم، با تەرزە بارین تەواو ببێت منیش گەلی ئیسڕائیل بەر دەدەم. ئیتر موسا پاڕایەوە لە خواوەند، تا هەورەتریشقە و تەرزە كۆتایی پێ هات. بەڵام فیرعەون كاتێك بینیی هەورەتریشقە و تەرزە بڕا؛ گەڕایەوە سەر تاوانكاری و دڵڕەقیی جارانی، بۆیە گەلەكەی بەر نەدا (كۆڕەو: 9: 13 ـ 35). قورئان ئاماژەی بۆ بەڵای تەرزە نەكردوە.\n(8) هێرشی كوللە، تەوڕات دەڵێت ئەم جارەیان موسا و هاڕون بە فیرعەونیان وت: خواوەند دەڵێت: ئەگەر گەلەكەم بەر نەدەیت؛ كوللەیەكی زۆر دەهێنمە سەر زەویی میسر كە ڕوی زەوی دادەپۆشێت و هەمو ئەو بەروبومەش كە لە تەرزە ڕزگاری بوە دەماشێتەوە و هەمو ڕوەكێك دەخوات و ماڵەكان پڕ دەكات. ئەم جارەش موسا بە فەرمانی خواوەند گۆچانەكەی بەسەر زەویی میسردا ڕاوەشاند، ئیتر خواوەند بایەكی خۆرهەڵاتیی ڕۆژ و شەوێك هەڵا كرد و هەمو ئەو كوللەیەی كە لەو لایەوە هەبو هەڵی گرت بۆ زەویی میسر تا هەمو زەویی میسریی گرتەوە، ئیتر ڕوی زەویی داپۆشی و هەمو ڕوەك و دارودرەختێكی ماشیەوە. ئەم جارەش فیرعەون پەشیمان بوە و پەیمانی ئەوەی دا بە موسا و هاڕون كە گەلەكە بەر بدات ئەگەر خواوەندی ئەوان ئەو ڕەوە كوللەیە لا بدات، بەڵام دوای ئەوەی خواوەند بە بایەخی خۆرئاوایی كوللەكەی لابرد دیسان فیرعەون بە ویستی خواوەند دڵی ڕەق بوەوە و گەلەكەی بەر نەدا (كۆڕەو: 10: 1 ـ 20). قورئانیش بە وشەیەك (الجراد) ئاماژەی بۆ دەنگ‌وباسەكە كردوە.\n(9) تاریكییەكی چڕ كە وڵاتی گرتەوە و بە هۆیەوە كەس توانای هات‌وچوی نەبو. تەوڕات دەڵێت: موسا بە فەرمانی خوا دەستی بەرەو ئاسمان ڕاوەشاند، ئیتر تاریكییەكی ئەنگوستەچاو سێ ڕۆژ هەمو زەویی میسری گرتەوە، بە شێوەیەك كەس كەسی نەدەبینی. ئەم جارەش فیرعەون هەرچەند لە سەرەتاوە پەیمانی دا كە گەلەكە بەر بدات، بەڵام لەسەر بەردانی ئاژەڵەكانیان لەگەڵیان ڕازی نەبو. خواوەندیش دڵی فیرعەون ڕەق كرد بۆیە بەری نەدان (كۆڕەو: 10: 21 ـ 29). قورئان ئاماژەی بۆ ئەمە نەكردوە.\n(10) مردنی منداڵی گەورە (نۆبەرە) ی هەر ماڵێك لە میسریەكان. تەوڕات دەڵێت خواوەند بە موسای وت یەك بەڵای تریش دەهێنم بەسەر میسریەكاندا و دڵی فیرعەونیش هەر ڕەق دەبێت بۆ ئەوەی سەمەرەی زیاتر بەسەر میسریەكاندا بێت و دەسەڵاتی خواوەند زیاتر دەركەوێت.. بۆیە ـ خواوەند دەڵێت ـ كاتێك لە میسر دەردەچم هەمو بەچكەیەكی نۆبەرە لە میسردا دەمرێت لە منداڵی نۆبەرەی فیرعەونەوە هەتا منداڵی كەنیزێك هەتا بەچكەی نۆبەرەی ئاژەڵێك. موسا ئەمەی بە فیرعەون ڕاگەیاند، بەڵام خواوەند دڵی فیرعەونی هەر ڕەق كرد، بۆیە گەلەكەی بەر نەدا. ئیتر خواوەند بۆ خۆی، نەك بە دەستی موسا، هەموی نۆبەرەیەكی میسری مراند، و هاوار و شیوەن لە هەمو میسر بەرز بوەوە (كۆڕەو: 11: 1 ـ 12: 1 ـ 29). قورئان بەڕاشكاوی ئاماژەی بۆ ئەمە نەكردوە.\nداب‌ونەریتی یەهواهی ، تەنها (7) بەڵای هێناوە: (خوێن) و (بۆق) و (مێش) و (قڕكردنی ئاژەڵا) و (تەرزە) و (كوللە) و (مردنی نۆبەرەكان). داب‌ونەریتی ئیلۆهیمی، تەنها (5) بەڵای هێناوە: (خوێن) و (تەرزە) و (كوللە) و (تاریكیی سێ ڕۆژ) و (مردنی نۆبەرەكان). داب‌ونەریتی كەهەنوتی، ئەمیش تەنها (5) بەڵای هێناوە: (خوێن) و (بۆق) و (مێش) و (دومەڵا و برین) و (مردنی نۆبەرەكان). ئینجا لە دەقی (مەزمورەكان) دا دو جۆر گێڕانەوەی تر هەن: مەزموری (78: 43 ـ 51) تەنها (7) بەڵای هێناوە: (خوێن) و (بۆق) و (مێش) و (كوللە) و (تەرزە) و (قڕكردنی ئاژەڵا) و (مردنی نۆبەرەكان). مەزموری (105: 28 ـ 36) یش تەنها (8) بەڵای هێناوە: (تاریكیی سێ ڕۆژ) و (خوێن) و (بۆق) و (مێش) و (مێشولە) و (تەرزە) و (كوللە) و (مردنی نۆبەرەكان).\nجا نوسەری دەقی تەوڕات (كتێبی كۆڕەو) ئەم داب‌ونەریتە جیاوازانەی كۆ كردوەتەوە و دایڕشتونەتەوە و پێكەوەی دوریون.. و چیرۆكێكی پێكەوەبەستراوی دە بەڵای لـێ پێك هێناوە. واتە سەرچاوە جیاوازەكان بە هەمویان (10) بەڵایان باس كردوە، نوسەر و پاكنوسكاری تەوڕات (كتێبی كۆڕەو) یش هەمویانی لە یەك دەقدا كۆ كردوەتەوە. هەر بۆیەش دەقە تەوڕاتیەكە لەم لایەنەوە وەكو یەك نیە، هەندێك لە بەڵاكان بە كورتی باس دەكات و هەندێكی تریان زۆر بەدرێژی.\nقورئان لە چوارچێوەی چیرۆكی ڕوبەڕوبونەوەی موسا و فیرعەوندا، باسی ئەو بەڵا و كارەساتانە دەكات كە گوایە هاتون بەسەر میسریەكان (قەومی فیرعون) دا لە ئەنجامی ئەوەی باوەڕیان بە موسا نەكردوە و فیرعەون ملكەچی داواكانی موسا نەبوە كە دەبوایە گەلی ئیسڕائیلی بەر بدایە بۆ ئەوەی بچنەوە بۆ بیابان تا لەوێ خواوەندی خۆیان بپەرستن، بەڵام فیرعەون لەبەر ئەوەی ئەو گەلەی ... بەم شێوەیە باسیان دەكات: (فأرسلنا علیهم الگوفان والجراد والقُمَّل والچفادع والدم، ێ‌یات مفصلات، فاستكبروا وكانوا قوما مجرمین) (اڵاعراف: 133)، ئەمەش واتە (تۆفان) و (كوللە) و (قُمَّل: گەنە) و (بۆق) و (خوێن) واتە (سوربونی ئاو وەكو خوێن)، هەموی دەكاتە (5) نیشانە و كارەسات، واتە ژمارەی ئەو كارەساتانەی لە (10) ەوە كەم كردوەتەوە بۆ (5)، چونكە (7) ی لا بردوە كە ئەمانەن: (مێشولە) و (مێش) و (قڕكردنی ئاژەڵا) و (مردنی نۆبەرەكان) (دوممەڵا و برین) و (تەرزە) و (تاریكیی چڕ)، ئینجا لەلایەن خۆیەوە (تۆفان) و (گەنە) ی بۆ زیاد كردوە.\n1. (الطوفان): قورئان لێرەدا (بەڵا) یەكی تری زیاد كردوە كە دەیسەلمێنێت زانیاریی واقیعیی نیە دەربارەی سروشتی جیۆگرافیایی و ژینگەیی وڵاتی میسر، ئەویش (تۆفان) ـە كە كردویەتی بە یەكەم كارەسات. ئەمە شتێكی زۆر نەگونجاوە باسی لافاو و تۆفان بكرێت وەكو بەڵا و كارەساتێك لە میسر، بەڵكو لافاو (لافاوی نیل) ئەو هەلە زێڕینە بو كە میسریەكان سەرەتای هەمو ساڵێك چاوەڕوانییان دەكرد تا كێڵگەكانیان تێر ئاو بكات. بۆیە لافاو بۆ میسر كارەسات نەبوە و خێروخۆشی بوە (ئەو لافاوەش كە هەبوە هەر لافاوی نیل بوە)، بۆیە میسریەكان هیچ كاتێك باسیان لە (تۆفان) نەكردوە وەكو كارەساتێك و ڕوداوێكی وێرانكەر، بەڵكو هەمیشە وەكو سەرەتای خەلق و ڕوداوێكی بنیاتنەر هاتوەتە پێش چاویان. جا سەرنج دەدەین قورئان هەر ئەوەندە لە دەقە تەوڕاتیەكە لای داوە كەوتوەتە هەڵەیەكی وەهاوە. بەگشتی زانیاریەكانی قورئان دەربارەی میسر هەمیشە ناڕێكی و نەگونجاوییان تێدایە و ورد نین (لەبەر دوریی میسر و نەبونی پەیوەندییەكی ئەوتۆ لەنێوان میسر و ژینگەی قورئاندا، و لەبەر ئەوەیش كە سەرچاوەكانی قورئان دەماودەمن نەك نوسراو).. بۆ نمونە: كاتێك باسی وشكەساڵی و قات‌وقڕیی میسری سەردەمی (یوسف) دەكات، دەڵێت: دوای ئەو ساڵانەی وشكەساڵی ساڵێك دێت كە باران فریای خەڵكەكە دەكەوێت و ئیتر خەڵك دەكەونە خێروخۆشی و وڵات بەپیت و سەوز و بەبەرهەم دەبێت بەڕادەیەك دەكەونە گوشینی ئاوی میوە و دروستكردنی خۆشاو و مەی (ثم يأتي من بعد ذلك عام فيه يُغاث الناس وفيه يَعْصِرون) (یوسف: 49)، لێرەدا مەبەستەكەمان دەستەواژەی (يُغاث الناس) ـە كە بەپێی زۆربەی هەرەزۆری تەفسیرەكان بەواتای (باران لە خەڵكەكە دەبارێت) یان (باران فریای خەڵكەكە دەكەوێت) لێكیان داوەتەوە. بەم شێوەیە قورئان سەرچاوەی بەپیتی و ئاودێریی میسر دەگێڕێتەوە بۆ باران، كە ئەوە ناواقیعیە، و میسر بەدرێژایی مێژو پشتی بە ئاوی نیل بەستوە بۆ كشت‌وكاڵا و ئاودێری (هەندێكیش دەستەواژەی "یُغاپ الناس" بە "خەڵكەكە ڕزگار دەكرێن" لێك دەدەنەوە، بەڵام ئەمە لێكدانەوەیەكی لاوازە و دورە لە شێوازی عەرەبی و قورئانیەوە، چونكە ڕونی ناكاتەوە "بە چی ڕزگار دەكرێن؟"، لە كاتێكدا ئەو دەربڕینە عەرەبیە ئاماژەیە بۆ بارینی باران، بە شێوەیەك بە باران دەوترێت "غَيْث "، بۆیە ئەگەر عەرەبێكی ڕەوانبێژ ویستبێتی بڵێت "بارانمان لـێ باری" یان "بارانمان بۆ باری" وتویەتی "غِپــْنا"، هەروەكو "أُمْطِرْنا").\n2. (الجَراد): كوللە. دەقە قورئانیەكە بەم وشەیە ئاماژە بۆ بەڵای ڕەوەكوللەی گەورە دەكات كە تەوڕات باسی كردوە و باسی هۆكارە سروشتیەكەیشی كردوە كە دەڵێت بای خۆرهەڵاتی هێنای.\n3. القُمَّل: گەنە، بە (سن) یش لێك دراوەتەوە، هەروەها بە (كێچ) یش، هەندێك ڕاڤەمەندیش بە (كوللەی بێباڵا كە هێشتا نافڕێت). ئەمە جیاوازە لە (قَمْل) كە بە واتای (ئەسپێ). ئەم بەڵایەش لە تەوڕاتدا هیچ ڕیشەیەكی نیە، ئەوەندە نەبێت كە (دە بەڵا) كەی تەوڕاتیش باسی هەندێك مێروی تری وەكو (مێش) و (مێشولە) ی تێدایە.. بەڵام لە هیچ ڕێگەیەكەوە ناتوانین بەپێی زمانی عەرەبی (القُمَّل) بە (مێش) یان (مێشولە) ڕاڤە بكەین.\n4. (الضفادع): بۆق. دەقە قورئانیەكە بەم وشەیە ئاماژە بۆ بەڵای هاتنە دەرەوەی بۆقەكان كردوە لە ئاوەكان و سەركەوتنیان بۆ ناو ماڵەكان، كە تەوڕات باسی كردوە.\n5. (الدم): خوێن. دەقە قورئانیەكە بەم وشەیە ئاماژە بۆ بەڵای گۆڕانی هەمو ئاوەكانی میسر بۆ خوێن، لەگەڵا كۆمەڵێك نیشانەی تردا، كە بەوردی تەوڕات باسی كردوە و نیشانەی بەكەڵكی تێدایە بۆ دۆزینەوەی نهێنیی ئەو ئاوە سورە.\nشایەنی ئاماژەیە كە قورئان پێش دەقی (اڵاعراف: 133) كە ئاماژە بۆ (پێنج بەڵا) دەكات، ئاماژەیەك بۆ ئەوە دەكات كە خواوەند بە (قات‌وقڕی) و (كەمبونەوەی بەرومبوم) یش میسریەكانی سزا داوە، كە دەڵێت: (ولقد أخذنا آل فرعون بالسنين ونقص من الثمرات لعلهم يذكرون) (اڵاعراف: 130). بەڵام ئەمەش لە دەقە تەوڕاتیەكەدا سەرچاوەیەكی ڕستەوخۆی نیە، جگە لەوەی سەبارەت بە (كەمبونەوەی بەروبوم) كەمێك لەگەڵا باسی (لەناوچونی بەروبوم بە تەرزە و كوللە) دەگونجێت. دەقی تەوڕاتیش بە باسی (خوێن) دەست پێ دەكات وەكو یەكەم بەڵا و نیشانە.\nلێرەوە بە پشتبەستن بە زانیاریە مێژویی و سروشتی و جیۆلۆجیاییەكان، هەوڵا دەدەین باكگراوندی واقیعیی ئەم دەنگ‌وباسەی تەوڕات (و ـ دواتر ـ قورئان) ڕون بكەینەوە.\nپێش هەمو شتێك، ئاشكرایە ئەم چیرۆكە تەوڕاتیانە بنەڕەتێكی مێژویی ڕاستەوخۆیان نیە، بەڵام سود لەو دیاردە سروشتی و كۆمەڵایەتیانە دەبینن كە لەو كۆمەڵگا كۆنانەدا هەبون، واتە (باكگراوند) ێكی مێژویی گشتی بەكار دەهێنن لە گێڕانەوە و وێنەسازیدا نەك لە خۆیاندا چیرۆكێكی واقیعی و مێژویی بن، بۆ نمونە: هێرشی كوللە هەمیشە یەكێك بوە لە كێشەكانی كۆمەڵگا كشتیاریەكان و ناوبەناو ڕوی داوە، دەقە میسریەكانیش باسی ڕەوە كوللەیان كردوە وەكو كارەساتێك، نەك ئەوەی كە خواوەند یەهواه بەتایبەتی ئەو بەڵایەی بەسەر میسریەكانی سەردەمی موسادا هێنابێت! واتە كاتێك ئەو داب‌ونەریتە یەهوداییە دروست بوە؛ سودی لە باكگراوندێكی بارودۆخی میسری كۆن وەرگرتوە.\nلێرەوە لەسەر ئەم (10) بەڵا و پەتایەی كە گوایە خواوەندی موسا و هاڕون هێناویەتی بەسەر میسردا، دەڕۆین:\n1. گۆڕانی ئاو بۆ خوێن و تۆپینی ماسیەكان: هەندێك توێژەر وتویانە ئەم دیمەنە دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی هەمو ساڵێك كە لافاوی نیل دێت لەگەڵا خۆی قوڕ و لیتەی زۆر دەهێنێت و ڕەنگی ئاوی ڕوبارەكە دەگۆڕێت و سور یان قاوەیی دەنوێنێت، كاتێكیش ئاوەكە بەو شێوەیەی لـێ بێت بۆ ژیانی ماسی نابێت و ئاساییە ماسیەكان لێیان بتۆپێت. بەم پێیە گوایە نوسەری دەقە تەوڕاتیەكە ئەم واقیعە سادەیەی هێناوە و وەكو موعجیزەیەك و ڕوداوێكی تایبەتی دایڕشتوەتەوە. بەڵام ئەم لێكدانەوەیە زۆر سادەیە، دیمەنی ئاوی لیتاوییش بەتەواوی لە دیمەنی ئاوێك ناچێت كە وەكو خوێن بێت. هەندێك لێكدانەوەی وردتر پێشنیار كراون:\nا. دەوروبەری ساڵی (1500 پ. ز.) گڕكانێك تەقیوەتەوە و ماوەیەك چالاك بوە (كە دوایی زیاتر باسی دەكەین) و تەپ‌وتۆز و خۆڵەمێشێكی فڕێ داوەتە هەوای ناوچەكە و بەم شێوەیە ئەو تەپ‌وتۆز و خۆڵەمێشە نیشتوەتە سەر نیلیش و ڕەنگی ئاوەكەی گۆڕیوە. ئاساییشە كە ماسی لە ئاوی پیسبودا بە خۆڵەمێشی گڕكان كە زۆر جار ژەهراوییشە نەژی.\nجـ. دیاردەیەكی تر هەیە كە زۆر ئەگەری هەیە ڕیشەی ئەو دیاردەیە بێت كە دەقە تەوڕاتیەكە وەكو ڕوداوێكی نائاسایی باسی كردوە. ئەوەش دیاردەیەكە كە بە (تاوەتەوژمی سور) "المدّ اڵاحمر" Red Tide دەناسرێت. ئەم دیاردەیە جۆرە قەوزەیەكی ژەهراوی دروستی دەكات كە بە (گوڵی قەوزەیی) Algal bloom ناو دەبرێت. ئەم جۆرە قەوزەیە خۆی بەزۆری ڕەنگی سەوزە، بەڵام ڕەنگی دەگۆڕێت بۆ زەرد و سور. كاتێك ڕەنگی سور دەبێت ئەو كەنداو یان كەنار دەریا یان دەریاچەیەی كە قەوزەكەی تێدایە دەبێتە ئاوێكی ڕەنگ سور وەكو خوێن. ئینجا ئەم جۆرە قەوزەیە بڕێكی زۆر ژەهر دەڕێژێت كە ماسییەكی زۆر دەكوژێت. ئەمە دەتوانێت ئەو ئاماژە تەوڕاتیە ڕونتر لێك بداتەوە كە دەڵێت لەو كاتەدا ماسیەكان تۆپین بە شێوەیەك ڕوبارەكە بۆگەنی كرد.\n2. هاتنی بۆقەكان بۆسەر وشكانی و بڵاوبونەوەیان بە نشینگەی خەڵكەكەدا: لێكدانەوەی ڕاستەوخۆ و ئاسان بۆ ئەمە ئەوەیە كە كاتێك لافاوی ساڵانەی نیل دێت لەگەڵا ئاوەكەدا بۆقیش بڵاو دەبنەوە و دواییش كە ئاوەكە كز دەكات و دەكشێتەوە بۆقەكان دەمێننەوە و بە وشكانیدا بڵاو دەبنەوە. كەواتە ڕوداوەكە ڕوداوێكی ساڵانەی ئاساییە و دەقە تەوڕاتیەكە لە چوارچێوەی واقیعیی خۆی دەردەهێنێت و دەیكاتە ڕوداوێكی تایبەتی. بەڵام دیسان ئەم لێكدانەوەیەش سادەیە.. بەپێی لێكدانەوەكانی تر، ئاوی نیل كە گۆڕاوە یان ژەهراوی بوە (بە هۆی خۆڵەمێشی گڕكانەوە یان قەوزە ژەهراویەكەوە) و ماسیەكانی تۆپیون؛ ئیتر بۆقەكانیش بەجێیان هێشتوە چونكە بۆ ژیانیان گونجاو نەبوە و توانای بەجێهێشتنی ئاویان هەبوە.\n3 (هێرشی مێشولە) ـ 4 (هێرشی مێش). هێرشی مێشولە و مێش: لێكدانەوەی سروشتی ئەوەیە: دوای ئەوەی بۆقەكان ئاوەكانیان بەجێ هێشتوە؛ ئیتر بە هۆی ئەوەوە مێشولە و مێشی زۆنگاو و گۆمەكان و دەریاچە و كەناراوەكان ڕزگاریان بوە لە مێمڵی خۆیان كە بۆقە، بۆیە زۆر گەشەیان كردوە و ژمارەیان زۆر زۆر بوە و ئینجا ئاوقای ئاوەدانی بون.\n5. (قڕكردنی ئاژەڵەكان) ـ 6 (دوممەڵا و برین كە توشی مرۆڤەكان و ئاژەڵەكان بو): لێكدانەوەی ئاسانە: كاتێك مێشولە و مێش بەو شێوە زۆرە هێرش بكەنە سەر ئاوەدانی، نەخۆشی و پەتای زۆر بڵاو دەكەنەوە، بۆ مرۆڤ و بۆ ئاژەڵا، بەتایبەتی بۆ ئاژەڵا دەتوانن پەتی كوشندە بگوێزنەوە.\n7. بارینی تەرزەی توند لەگەڵا دابارینی ئاگر لەگەڵا تەرزەكەدا: لێكدانەوەی بەپێی هەواڵی مێژویی چالاكیی گڕكانەكەی دەوروبەری ساڵی (1500 پ. ز.) ئاسانە: كاتێك تەپ‌وتۆز و خۆڵەمێشی گڕكان ئاسمانی میسری گرتوەتەوە؛ شتێكی زانراوە كە كاتێك هەوای زەوی پڕ دەبێت لە تەنۆلكەی ورد ئەو تەنۆلكانە دەبنە ناوكی چڕبونەوەی هەڵمی ناو هەوا و بونی بە باران، ئینجا ئەو تنۆكە ئاوانە كاتێك ڕێكەوتی چینێكی سارد دەكەن دەبنە تەرزە.. ئەگەریشی هەیە ئەو خۆڵەمێشە بوركانیە ماددەی كیمیایی تایبەتیی پێوە بوبێت كە ئەو بارودۆخەی سازاندبێت. دیارە هەورەبروسكەی هاوەڵی تەرزەكە بوەتە سەرچاوەی ئەو دیمەنەی دەقە تەوڕاتیەكە كە دەڵێت لەگەڵا تەرزەكەدا ئاگر باریوە.\n8. هێرشی ڕەوە كوللە: هێرشی ڕەوە كوللە لە میسردا كە خۆرهەڵات و خۆرئاوای بیابانە، زۆر مەئلوف و لەبەرچاو بوە. ئەو دەستەواژەیەی دەقە تەوڕاتیەكە كە دەڵێت (ڕەوە كوللە ڕوی زەوییان داپۆشی)، زۆر لەو گوزارشە میسریە دەچێت كە لە دەقە میسریە كۆنەكاندا هاتوە و دەڵێت (ڕەوە كوللە هات و ئاسمانیان داپۆشی).. ئەگەر گوزارشی دەقە تەوڕاتیەكە لەم گوزارشەیشەوە نەهاتبێت گرنگ ئەوەیە ئەو دیمەنە لە میسردا ناسراو و بینراو بوە. سەرباری ئەوەش ئەو هێرشی كوللەیە دەكرێت لێكدانەوەی سروشتیی وای بۆ بكەین كە لەگەڵا كارەساتەكانی تردا پەیوەست ببێتەوە: كاتێك تەرزەكە باریوە زۆربەی بەروبومی كشت‌وكاڵیی لەناو بردوە، بۆیە زۆربەی مێروەكان و لەوانەش كوللە بەبێ خۆراكی سروشتی ماونەتەوە. ئەو زیندەوەرانەش كە مێمڵی كوللەن هەر كەم بونەتەوە. لەلایەكی تریشەوە وەكو وتم زۆربەی بەروبومی كشت‌وكاڵییش لەناو چوە.. بۆیە كاتێك ڕەوە كوللەكە هاتوە بەئاسانی توانیویەتی ئەو بەروبومە كشت‌وكاڵیەش كە ماوەتەوە بیماشێتەوە.\n9. تاریكییەك كە سێ ڕۆژی خایاندوە: بۆ لێكدانەوەی ئەم كارەساتەیان چەند لێكدانەوەیەك پێشنیار كراوە: خۆرگیران.. چڕبونی زیاتری تەپ‌وتۆز و خۆڵەمێشی گڕكانەكە، ڕەشەبای لماوی، ڕەوەكوللەی گەورە كە دەتوانن بۆ ماوەیەكی كەم بەری ئاسمان بگرن و تاریكییەك دروست بكەن. سەبارەت بە (ڕەشەبای لماوی)؛ بەتایبەتی باسی جۆرە ڕەشەبایەك دەكرێت كە بە (بای پەنجایان) (ریح الخماسین) ناو دەبرێت، كە ڕەشەبایەكی گەرم و وشكە لە لای باشوری خۆرهەڵاتەوە هەڵا دەكات و لە (بیابانی گەورە) وە دێت و لەگەڵا خۆیدا هەزارەها تەن لم و خۆڵا بەرەو میسر و وڵاتانی شام دەهێنێت. لەدوای پەنجا ڕۆژی بەهارەوە دەست پێ دەكات. دەبێتە هۆی بەرزبونەوەی پلەی گەرمایش. بێ گومان دەتوانێت بۆ سێ ڕۆژ یان دو ڕۆژ ئاسمان تاریك بكات یان زەردی بكات.\n10. مردنی نۆبەرەكان: هەرچەند لێرەدا دەقە تەوڕاتیەكە كە باسی (نۆبەرە) دەكات گوزارش لە بیركردنەوەیەكی تایبەتیی نوسەر دەكات دەربارەی (نۆبەرە) و (كوڕی یەكەم) كە لە بیری عیبریدا پلەوپایەی خۆیی هەیە. بەڵام لەگەڵا ئەوەشدا دەكرێت لێكدانەوەی بۆ بكرێت: بە هۆی كوللەكەوە، یان بە هۆی كەڕویەكی تایبەتیەوە (كە پێی دەوترێت Cladosporium) كە لە هەوادا هەیە و ڕەشەبا دەیگوازێتەوە، ئەمانەش پێشتر ڕویان داوە.. بە هۆی ئەوانەوە خۆراكەكان پیس و ژەهراوی بون.. ئەو كاتەش تاریكی بوە و شتەكان دیار نەبون بۆیە لە خۆراكەكان ورد نەبونەتەوە و هەست بەوە نەكراوە كە پیس بون.. ئینجا دوای ئەمانەش، هەمیشە منداڵی نۆبەرە نازی هەیە و لەپێشترە، بۆیە زۆر جار پێش هەمو ئەندامانی خێزان تامی خۆراك دەكات.. بۆیە كاتێك نۆبەرەكان لەو خۆراكە ژەهراویبوەیان خواردوە مردون.\nبێ گومان ئێمە لێرەدا كاتێك ئەم لێكدانەوە سروشتیە دەكەین بۆ ئەم دە بەڵا و كارەساتە، مەبەستمان خودی ڕوداوە تەوڕاتیەكە نیە، بەڵكو مەبەست باكگراوندێكی گشتیە كە لە پشتی هەواڵە تەوڕاتیەكەوە هەیە.. ئەگەری زۆرە كە كۆمەڵێك ڕودای هاوشێوە لە میسری كۆندا ڕویان داوە كە هەواڵەكەیان دەماودەم ڕۆشتوە و گوازراوەتەوە بۆ كولتوری گەلانی نزیك لە میسریەكان، نوسەر و پاكنوسكاری دەقە تەوڕاتیەكەش ئەو هەواڵا و دەنگ‌وباسانەی بە شێوەیەك داڕشتوتەوە كە ببنە موعجیزە و نیشانەی خوایی و زیادەڕەوییشی تێدا كردون و هەندێك شتی بۆ زیاد كردون و بە شێوەیەكیش دایڕشتونەتەوە كە پێكەوەبەستراو دەر بكەون. ئەگەری هەیە كۆمەڵێك ڕودای پێكەوەبەستراو بەدوای یەكدا هاتبن بەو شێوەیەی ڕونمان كردەوە.. ئەگەریشی هەیە كۆمەڵێك ڕوداوی پەرتەوازە بن كە هەواڵەكانیان گەیشتون بە نوسەری دەقە تەوڕاتیەكە و پێكەوە دایڕشتونەتەوە.. لە بەشی یەكەمیشدا ئاماژەمان كرد بۆ ئەوەی باسی ئەم دە بەڵا و كارەساتە لە سەرچاوە دەماودەمەكانی دەقە تەوڕاتیەكەدا لە بنەڕەتەوە دە نەبون و لە پاكنوس و داڕشتنەوەی دەقە تەوڕاتیەكەدا كۆكراونەتەوە و دەیان لـێ پێك هێنراوە.\nتەقینی گڕكانی پـێرا یاخود سانتۆرینی\nپێشتر ئاماژەمان بۆ كرد، كە سەدەی (16 پ. ز.) گڕكانێك لە یۆنان تەقیوەتەوە، بەناوی پـێرا Thera یان سانتۆرینی Santorini. بەپێی هەندێك توێژینەوە تەقینەوەی یەكەمی گڕكانەكە لە (1602 پ. ز.) دا بوە و خۆڵەمێش و تەپ‌وتۆزەكەی بڵاو بوەتەوە و ڕەنگی ئاوی نیلی گۆڕیوە و ئەمەش بوەتە هۆی بەڵای یەكەم كە بوەتە سەرچاوەی بەڵاكانی دواتریش (بەو شێوەیەی كە پێشتر ڕونمان كردەوە). لە ساڵی (1600 پ. ز.) یشدا، چالاكیی دواتری گڕكانەكە بوەتە هۆی بەڵای نۆیەم واتە تاریكیی چڕی سێ ڕۆژ. ئینجا بەپێی ئەم توێژینەوانە، بەڵای دەیەمیش دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی ئەو كاتەی ئەو كارەساتانە ڕویان داوە، بەتایبەتی تاریكیەكە كە وەكو كارەساتێكی گەردونی هاتوەتە پێش چاو، ئەو كاتانە میسریەكان ئەو كارەساتەیان بە (توڕەبونی خواوەندەكان) لێك داوەتەوە، بۆیە هەوڵی ڕازیكردنی خواوەندەكانیان داوە بەوەی منداڵی نۆبەرەیان كردوە بە قوربانی بۆ خواوەندەكان.. ئیتر ئەمە سەرچاوەی هەواڵی قڕكردنی نۆبەرەكانە. ئەمە هەموی بەپێی توێژینەوەكانی Siro Igino Trevisanato خاوەنی كتێبی\nThe Plagues of Egypt: Archaeology, History, and Science Look at the Bibl\nتوێژینەوەی تریش هەن كە مێژوی كەمێك جیاواز بۆ تەقینەوەی گڕكانەكە دادەنێن، وەكو دەوروبەری (1628 پ. ز.)، و نێوانی (1550 ـ 1650 پ. ز.). بەڵام گرنگ ئەوەیە كارەساتێكی نیمچەجیهانی بوە كە شوێنەواری لە گەلێك لای جیهاندا دۆزراوەتەوە: چینێكی خۆڵەمێش لە دەلتای نیلدا دۆزراوەتەوە، هەتا ئەوەی چینێكی خۆڵەمێش لە لوتكەی بارستە بەفرەكانی گرینلاندیش دۆزراوەتەوە، ئەم خۆڵەمێشانەش هەمان پێكهاتەی كیمیایی هەمان خۆڵەمێشی گڕكانی پـێرا Thera یان هەیە.\nچیرۆكە تەوڕاتیەكان بنەڕەتێكی مێژویی ڕاستەوخۆیان نیە، بەڵام سود لەو دیاردە سروشتی و كۆمەڵایەتیانە دەبینن كە لەو كۆمەڵگا كۆنانەدا هەبون، واتە (باكگراوند) ێكی مێژویی گشتی بەكار دەهێنن لە گێڕانەوە و وێنەسازیدا نەك لە خۆیاندا چیرۆكێكی واقیعی و مێژویی بن


كۆمیسیۆن داوای كارمەند لە حزبەکان دەکات |\nHome سەرەکی كۆمیسیۆن داوای كارمەند لە حزبەکان دەکات\nلە کاتێکدا بانگەشەی دامەزراندن دەکات بە شێوەی سیڤی\nكۆمسیۆنی هەرێم داوای لە حزبەكان كردووە ناوی بۆ بنێرن بۆ ئەوەی دایان بمەزرێنن وەك كارمەندی گرێبەست بۆ هەڵبژاردنەکانی کوردستان، دامەزراندنی ئەو کارمەندە حزبیانە لە كاتێكدایە كۆمسیۆن بانگەشەی ئەوە دەكات دامەزراندنەكان بە شێوەی سیڤی و دوور لە دەستتێوەردان دەبێت.\nوا بڕیارە هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستان لە 30ی ئەیلوولی ئەمساڵدا ئەنجام بدرێت، بۆ بەڕێوەبردنی ئەو هەڵبژاردنە كۆمسیۆن پێویستی بە ژمارەیەكی زۆر كارمەندە، بۆیە بە شێوەی گرێبەست ئەو كارمەندانە دادەمەزرێنێت، بەڵام بە وتەی هەندێ لە حزبەکان داوایان لێ کراوە بە پێی بەرکەوتەی خۆیان لیستی کارمەند بنێرن بۆ دامەزراندن، لە کاتێکدا کۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردن و ڕاپرسیی هەرێم دەڵێت ئەو کارمەندانە لەسەر ئەساسی سیڤی و لێهاتوویی دادەمەزرێنن.\nقاسم گەڵاڵی، بەرپرسی دەزگای هەڵبژاردنی یەكگرتووی ئیسلامی بە ״ئاژانس״ی وت: ״دامەزراندنی كارمەندانی گرێبەست بە پێی پشكی حزبەكانە، بۆ چۆنێتی پشكی حزبەكان ژمارەی دەنگدەری پارێزگاكە و ژمارەی دەنگی هەر حزبێك كراوە بە پێوەر بۆ ئەوەی بە پێی قەبارەی خۆی كارمەندی بەر بكەوێت.״\nوتیشی: ״ئێمە ئاگاداری وردەكاریی پشكی حزبەكان نین، بەڵام لە هەر پارێزگایەك پشكی سەرجەم حزبەكانی تێدایە و ئاگادار کراونه‌ته‌وه.״\nکۆمسیۆن بۆ هەڵبژاردن بە دوو قۆناغ کارمەند دادەمەزرێنێت، قۆناغێک چەند مانگێک بەر لە هەڵبژاردن بۆ بنکەکانی نوێکردنەوەی کارتی دەنگدان، قۆناغی دووەمیش کە زۆرترین کارمەند لە خۆی دەگرێت بۆ ڕۆژی هەڵبژاردن.\nشێروان زرار، وتەبێژی كۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژادن و ڕاپرسیی هەرێم بە ״ئاژانس״ی وت: ״ئێمە لە ئەنجوومەنی كۆمسیاران دەسەڵاتمان داوە بە نووسینگەی پارێزگاكان بە پێی ئەو مەرجانەی خۆیان دەیانەوێت كارمەند دابمەزرێنن، ڕێنماییمان پێ داون كە دامەزراندنەكە بە پێی سیڤی و لەسەر توانای كەسەكە بێت.״\nوتیشی: ״هەر ڕێککەوتنێک كرابێت بۆ ئەو دامەزراندنانە ئەوە لای نووسینگەكانە و پەیوەندیی بە ئێمەوە نییە.״\nبە پێی ئامارەکانی کۆمسیۆنی هەرێم، نزیکەی ١٠٠ هەزار کارمەند بۆ هەڵبژاردنەکانی هەرێم بە شێوەی گرێبەست دادەمەزرێندرێن.\nڕێبین ئەبووبەكر، بەرپرسی نووسینگەی سلێمانی كۆمسیۆنی هەرێم بۆ ״ئاژانس״ وتی: ״ئێمە لایەنێكی جێبەجێكارین، لەسەر ئەو بابەتە قسە ناكەم و پەیوەستە بە ئەنجوومەنی باڵای كۆمسیارانەوە.״\nهاوکات یەکێتیی نیشتیمانیی کوردستانیش ئاشکرای دەکات داوا لە سەرجەم حزبەکان کراوە لیستی ناو بدەن بە کۆمسیۆن بۆ دامەزراندنیان بۆ هەڵبژاردن.\nد.بڕیار ڕەشید، وتەبێژی دەزگای هەڵبژاردنی یەكێتیی بە ״ئاژانس״ی وت: ״لە هەڵبژاردنەكانی پێشووشدا كارمەندەكان بە پێی پشكی حزبەكان دامەزراون بۆ ئەم هەڵبژاردنەش هەر حزبە و بە پێی قەبارەی خۆی كارمەندی بۆ دامەزراوە.״\nوتیشی: ״ئێمە ناوی كارمەندەكانمان تەواو كردووە و ئاراستەی كۆمسیۆنمان كردووە بۆ دامەزراندن.״


لۆمەی رێسای خراپ بکەن نەك سەرمایەداری | چرای ئازادی\nچرای ئازادی > ئابوری > لۆمەی رێسای خراپ بکەن نەك سەرمایەداری\nلۆمەی رێسای خراپ بکەن نەك سەرمایەداری\n♦ ئیمۆن بەتلەر\nله‌گه‌ڵ گێژاوی ئێستای بازاڕه‌كانی جیهاندا، سیاسه‌تمه‌داران و چاودێران داوای رێساڕیژی و كۆنترۆڵی زیاتری كه‌رتی دارایی ده‌كه‌ن. ئه‌و كاردانه‌وه‌یه‌یان زۆر چاوه‌ڕوانكراوه، به‌ڵام به‌ته‌واوه‌تی هه‌ڵه‌یه.\nئه‌م قه‌یرانه له ئه‌نجامی ئه‌وه‌وه نیه كه سه‌رمایه‌داری به‌شێوه‌یه‌كی كوشنده هه‌ڵه‌بێت. به‌ڵكو هۆكاری دروستبوونی قه‌یرانه‌كه ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ زۆركردنی سیاسه‌تمه‌داران له بانكه‌كان بۆ ئه‌وه‌ی قه‌رزی خراپ بده‌ن به خه‌ڵكی، ده‌سته‌ڵاتدارانی نه‌ختی خۆرئاوایان هه‌ڵكێشا له ره‌سیدی هه‌رزان و رێسارێژه‌رانیش له پاڵه‌وه خه‌ویان لێكه‌وتبوو.\nله‌راستیدا، مرۆڤ ده‌توانێت سه‌ره‌تاكه‌ی به ته‌واوی بگه‌ڕێنێته‌وه بۆ ١٢ی تشرینی یه‌كه‌می ١٩٧٧ كاتێك سه‌رۆكی ئه‌و كاته‌ی ویلایه‌ته یه‌كگرتوه‌كانی ئه‌مه‌ریكا، جیمی كارته‌ر، یاسای ‘دژه-جوداییكاری قه‌رزدان’ی ئیمزاكرد.\nپێش ئه‌و یاسایه، قه‌رزده‌ران به شێوه‌یه‌كی گشتی قه‌رزیان نه‌ده‌دا به خه‌ڵكی گه‌ڕه‌كه هه‌ژاره‌كان له‌و بڕوایه‌وه‌ی كه تێكه‌ڵه‌ی ناوخۆیی خه‌ڵكی كه‌م ده‌رامه‌ت و بازاڕی خانووبه‌ره‌ی لاواز ده‌بنه مایه‌ی ئه‌وه‌ی كه قه‌رزداره‌كان نه‌توانن قه‌رزه‌كانیان بده‌نه‌وه (قه‌رزی خانوبه‌ره). به‌ڵام سیاسه‌تمه‌داران، به نیه‌تێكی باشه‌وه، ویستیان كارێك بكه‌ن كه خاوه‌ندارێتی خانوو بۆ هه‌موو ئه‌مه‌ریكاییه‌كان فه‌راهه‌م بێت. به‌و پێیه‌ش زۆریان له قه‌رزده‌ران كرد كه قه‌رزی خانوبه‌ره‌ی پڕسه‌ركێشی بده‌نه خه‌ڵك: ئه‌وه‌ی كه ئێستا پێی ده‌ڵێێن قه‌رزی ‘به‌هانزمی’ (به‌و قه‌رزانه دوترێت كه بڕه‌كه‌یان له به‌های راسته‌قینه‌یان زیاتره).\nله‌گه‌ڵ هاتنی ساڵی ١٩٨٥دا، رێژنه‌یه‌ك له بازرگانی خراپ بونه مایه‌ی قلوچكردنی دامه‌زراوه‌كانی پاشه‌كه‌وت و قه‌رزدانی ئه‌مه‌ریكا. بۆیه حكومه‌ت قه‌رزه خراپه‌كانیانی گرته ئه‌ستۆی خۆی و هانیدان كه یه‌كبگرن، وایلێكردن هێنده گه‌وره‌بن كه زه‌حمه‌ت بوو ڵێیان بگه‌رێت هه‌ره‌س بهێنن.\nله هه‌مانكاتدا، چه‌ندین كێشه‌ی دیكه بونه مایه‌ی شڵه‌ژاوی ده‌سته‌ڵاتدارانی نه‌ختی. له ساڵی ١٩٨٧دا، بازاڕی بۆرسه‌ی ئه‌مه‌ریكا هاڕه‌یكرد، ترسی ئه‌وه‌شی دروستكرد كه ره‌نگه قه‌ره‌زده‌ری دیكه‌ش هه‌ره‌س بهێنن. بازاره‌كانی ئاسیا نغرۆبوون. مه‌كسیك و ئه‌رجه‌نتین و ته‌نانه‌ت روسیاش له دانه‌وه‌ی قه‌رزه‌كانیان دواكه‌وتن. پشكی ئابوری به‌های‌هه‌ڵفشاوی دۆت كۆم داڕما (به‌و گۆڕانه ئابوریه ده‌وترێت كه سه‌رده‌می كۆمپانیاكانی ئینته‌رنێت له‌گه‌ڵ خۆی هێنای له ساڵانی نه‌وه‌ده‌كانی سه‌ده‌ی رابردوودا).\nپاش ١١ی سێپته‌مبه‌ر، فێدره‌ڵ ریزێرڤ (بانكی ناوه‌ندی ئه‌مه‌ریكا) راده‌ی سودی له ئه‌مه‌ریكا له ٦.٢٥٪ وه دابه‌زاند بۆ ١٪ له مه‌ترسی ئه‌وه‌ی كه ره‌نگه ئه‌و گورزه گه‌وره‌یه متمانه‌ی وه‌به‌رهێنه‌ره‌كان نه‌هێڵێت و بازاڕ نغرۆ بكات. به‌ڵام دیسانه‌وه كرداره‌كه‌یان بازڕێكی دیكه‌یان بوژانده‌وه به پێدانی ره‌سیدێكی فوتێكراو. له‌گه‌ڵ دابه‌زینی رێژه‌ی سودی قه‌رز شه‌ش ئه‌وه‌نده‌ی پێشتر، ژماره‌ی داواكاری بۆ قه‌رزی خانوبه‌ره چوو به ئاسماندا. قه‌رزده‌ره‌كان كه جمه‌یان ده‌هات له پاره‌ی نه‌ختی فێدره‌ڵ ریزێرڤدا ، زۆر به شادمانیه‌وه قه‌رزی زیاتری به‌هانزمیان ده‌دا به خه‌ڵكی. له‌گه‌ڵ زیادبوونی ژماره‌ی ئه‌و كه‌سانه‌ی كه خانویان ده‌كڕی، نرخی خانوبه‌ره‌ش چوو به ئاسماندا. كڕینی خانوو وه‌ها ده‌رده‌كه‌وت كه قازانجێكی باشی لێبكه‌وێته‌وه، له‌به‌ر ئه‌وه خه‌ڵكی زیاتر قه‌رزی زیاتریان وه‌رگرت بۆ كڕینی خانوی زیاتر، و هه‌ڵكشانه‌كه به‌رده‌وامبوو.\nله له‌نده‌ن، سه‌نته‌رێكی دیكه‌ی مه‌زنی دارایی، ده‌یه‌یه‌ك له زیاد مه‌سره‌فی حكومه‌ت بوه هۆی هه‌ڵكشانی قه‌رزی گشتی. قه‌رزی تایبه‌ت و نرخی خانوو له‌وه خێراتر هه‌ڵكشان.\nبه‌و پێیه‌ش، بۆ ماوه‌ی ١٠ ساڵ ئابوریه‌كان بوژانه‌وه، گۆشتی باش ده‌خورا و هه‌مووان كه‌یفیان به زه‌ماوه‌نده‌كه ده‌هات. به‌ڵام پاره‌ی خه‌رجكراوه بۆ ئه‌و زه‌ماوه‌نده پاره‌یه‌كی ساخته‌بوو، له‌لایه‌ن ده‌سته‌ڵادرانه‌وه چاپكرابوو بۆ به‌رده‌وامبوونی زه‌ماوه‌نده‌كه. كاتێك ده‌هۆڵ و زوڕنا خاووبونه‌وه، زه‌ماوه‌نده‌كه گۆڕا بۆ ئه‌و شین و رۆرۆیه‌ی كه ئه‌مڕۆ هه‌مومانی گرتۆته‌وه.\nله هه‌مان كاتدا رێسادارێژه‌ران لاڵوپاڵ لێیكه‌وتبوون. دامه‌زراوه‌كانی قه‌رزی خانوبه‌ره له ئه‌مه‌ریكا، فانی مه‌ی و فرێدی ماك (دوو زله دامه‌زراوه‌ی ئه‌مه‌ریكان كه بڕێكی هێجگار قه‌رزی خانوبه‌ره‌یان داوه به خه‌ڵكی)٢٠٠ رێسا داڕێژه‌ریان به‌دیاره‌وه بوو به‌ڵام هێشتاش كه‌وتنه ژێره‌وه به‌بڕی پێنج ترلیۆن دۆلاره‌وه. ئه‌م كۆمپانیا نیمچه حكومیانه له سه‌ره‌تادا وایان له وه‌به‌رهێنه‌ران كرد كه بڕوابهێنن به‌وه‌ی كه قه‌رزی خانوبه‌ره‌ی خراپیش له‌لایه‌ن حكومه‌ته‌وه گه‌ره‌نتی كراوه، ئه‌وه‌ش بووه مایه‌ی ئه‌وه‌ی كۆمپانیاكانی رێژه‌داڕیژه‌ری ره‌سید رێژه‌ی به‌رز ببه‌خشنه ئه‌و گرێبه‌سته فریوده‌رانه‌یان.\nقه‌رزده‌رانی خانوبه‌ره ئه‌و قه‌رزه خراپانه‌یان له سه‌رتاسه‌ری جیهاندا فرۆشته‌وه به وه‌به‌رهێنه‌ران به‌ڵام كه‌س نقه‌ی نه‌كرد. هه‌ندێك دامه‌زراوه ٣٠ ئه‌وه‌نده‌ی نرخی خۆیان قه‌رزیان ده‌دایه خه‌ڵكی. هه‌رچه‌نده بانكی ئینگلاند ئه‌وه‌ی ده‌زانی كه قه‌رزده‌ری خانوبه‌ره‌ی زه‌به‌لاح، نۆرسرن رۆك، له داڕماندایه، به‌ڵام ئه‌و ٢٥٠٠ كارمه‌نده‌ی رێساداڕێژرانی دارایی به‌ریتانیا پێده‌چوو هیچیان نه‌كردبێت تا ئه‌و كاته‌ی به راستی هه‌ره‌سی هێنا پاش شه‌ش مانگ. ته‌نانه‌ت ئه‌و كاتیش پلانێكی یه‌كانگیریان نه‌بوو.\nكاتێك كه حكومه‌ت هانی یانه‌كانی قوماركردن ده‌دات كه هه‌ندێك پاره‌ی قوماركردنی به‌لاش ببه‌خشنه‌وه و رێساداڕیرێژه‌رانیش له پاڵه‌وه خه‌ریكی خورادنه‌وه بن، ئه‌و كات سه‌رت سوڕ نه‌مێنێت ئه‌گه‌ر هه‌ندێك موشته‌ری قومارخانه‌كه هه‌ندێك قوماری پڕ سه‌ركێشیان كرد. ئه‌وه به‌ڕێوه‌بردنه‌كه‌یه‌تی نه‌ك سیسته‌مه‌كه خۆی كه شایه‌نی ته‌شه‌ری ئێمه‌یه به‌هۆی پێشێلكردنی یاسای هه‌ره‌بنه‌ره‌تی ئابوریناسی: شتێك نیه به‌ناوی ژه‌مه خواردنێكی به‌لاش. (یه‌كێكه له رێسا دیاره‌كانی ئابوری كه هه‌موو شتێك تێچوونی خۆی هه‌یه و ده‌بێت كه‌سێك یان لایه‌نێك ئه‌و تێچونه‌ی گرتبێته ئه‌ستۆ)\nهه‌ر چاره‌سه‌رێكی دیار و به‌رچاو پێویسته سیسته‌می دارایی بگه‌ڕێنێته‌وه بۆ ئه‌و بنه‌مایانه. به‌ڵام پلانی كه‌فاله‌تكردنی دارایی (ئه‌و به‌رنامه‌یه‌ی كه قوتاركردنی كه‌رتی دارایی ئه‌مه‌ریكا له‌لایه‌ن ئیداره‌ی بۆشه‌وه پێشنیاركراوه) هێنده‌ی ده‌مشیرینكردن تێدایه بۆ گروپه‌كانی به‌رژه‌وه‌ندی تایبه‌ت كه ده‌توانێت تاوانكاره‌كان رزگاربكات به‌بێ ئه‌وه‌ی یارمه‌تی قوربانیه‌كان بدات.\nبه‌ڵام دنیا دنیایه‌كی گه‌وره‌یه. چین، كه ئێستا چواره‌مین گه‌وره ئابوری دنیایه، به‌رده‌وامه له‌سه‌ر گه‌شه‌ی ئابوری به‌نزیكه‌یی به بڕی ١٠٪. هیندستان و ئابوری دیكه‌ی هه‌ڵكشاویش به‌هه‌مان شێوه له گه‌شه‌دان. ته‌نانه‌ت له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا كه خۆرئاوا له سستی ئابوریدایه، گه‌شه‌ی ئابوری جیهانی له ساڵی داهاتوودا ره‌نگه ٤٪ بێت. ئه‌مه‌ش رێژه‌یه‌كی زۆر باشه.\nسه‌رمایه‌داری خۆرئاوا گورزێكی كوشنده‌ی لیوه‌شێنراوه له‌لایه‌ن سیاسه‌تمه‌داران و كارمه‌ندانی ده‌وڵه‌ته‌وه. به‌ڵام سه‌رمایه‌ی جیهانی به‌رده‌وامه له‌سه‌ر قوتاركردنی ملیۆنان خه‌ڵك له هه‌ژاری. سیسته‌مێكی مه‌زنه، با خاپوری نه‌كه‌ین.\nدكتۆر ئیمۆن به‌تڵه‌ر به‌ڕێوه‌به‌ری په‌یمانگای ئاده‌م سمیسه له له‌نده‌ن و نوسه‌ری په‌رتوكی ‘ئاده‌م سمیس (بناغه‌یه‌ك)’.


چەند وەرزشێکی بەسوود بۆ بڕبڕەی پشتت بەر لەوەی زۆر درەنگ ببێت - تۆڕی میدیایی خەڵک\nچەند وەرزشێکی بەسوود بۆ بڕبڕەی پشتت بەر لەوەی زۆر درەنگ ببێت\nهەواڵ بڵاوکراوەتەوە: 18/04/2021\nئازاری پشت و فەقەرات یەکێکە لە بەربڵاوترین ئازارەکان لەناو خەڵکدا، ئەمەی خوارەوە چەند وەرزشێکی بەسوودە بۆ بڕبڕەی پشتت بەر لەوەی زۆر درەنگ ببێت و چارەت نەبێت:\nئەم وەرزشانە لەلایەن پزیشکی تایبەتی چارەسەری سرووشتیەوە داندراوە و بە هەر هەمویان ١٠٠ دانەی لێبکە و بەهەموی کەمتر لە نیو کاتژمێرت پێویستە:\n-بەدەمدا بەسەر مێز یان کورسیەکدا پاڵبکەوە و پشتت بۆ سەرەوە بەرز بکەرەوە و دایبنێرەوە. ٢٠ جار بە ٢ سێت\n-بە پشتدا پاڵبکەوە و دواتر قاچت ببە بۆ لای سەرتەوە. ٢٠ جار بە ٢ سێت\n-دەستت تا دەتوانیت لە پشتی سەرتەوە ببە بۆلای پشت و کەمێک ڕایبگرە. هەر لایەک ١٠ جار\n-بچۆرە سەر دەست و ئەژنۆ و دواتر بە شێوەیەکی خێرا قۆڵەکان و شانت بجوڵێنە ٣٠ بۆ ٦٠ چرکە\n-بکەوە سەر پشت و ئەژنۆ و سنگت بۆلای یەک کۆبکەرەوە و کەمێک ڕایبگرە. ٢٠ جار بە ٢ سێت\nتەندروستی هەرێم: ڤیزەی ڤاكسین ئامادەیە\nچەند دۆخێکی ناخۆش کە هەموو کچێک بە دەستیەوە گریاوە، (دوور لە خۆشمی تێدا نییە!)


دوایین هەواڵەکان لە سەر بەرهەمهێنانی پێکوتەی کۆرۆنا لە ئێران - Mehr News Agency\nAP ١٣٩٩ Shahrivar ١ ٢١:٥١\nNews Code 33788\nلەلایەن وەزیری تەندروستی ئێرانەوە هاتە ئاراوە؛\nدوایین هەواڵەکان لە سەر بەرهەمهێنانی پێکوتەی کۆرۆنا لە ئێران\nدکتۆر نمەکی وەزیری تەندروستی ئێران لە ڕێوڕەسمێکدا بە بۆنەی ڕێزلێنان لە کادیری پزیشکی وێڕای دەسخۆشی و ماندوونەناسی لە کادیری پزیشکی ڕایگەیاند کە ئەو چینە لە کۆمەڵگا هیچ کات لە دۆخی سەختدا لای نەخۆشەکانیان چۆڵ نەکردووە.\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر، دکتۆر نمەکی لە ڕێوڕەسمی ڕێزلێنان لە کادیری پزیشکی بە ئاماژە بە شەهید بوونی ١٦٤ کەس لە کادیری پزیکشی ئێران وتی: لە لووتکەی گەمارۆکان و دۆخی ئەستەمی ئابووری کە هەمووان چاوەڕوانیان دەکرد کە ئێمە دوا هەناسەکانم هەڵبکێشین، گەردەلوولێک بە ناوی کۆرۆنا هات بەڵام لە کەمتر لە دوو مانگدا، کۆماری ئیسلامی ئێران بە شێوەیەک لە جیهان درەوەشایەوە کە لە هاوردەکارێکی دەمامک، مادەی پاکژی و جیهازاتی پێداویستییەوە بووە هەناردە کارێکی بەهێز لە ئەو بوارە.\nوەزیری تەندروستی راشیگەیاند: تەنانەت یەک پزیشک و پەرەستاری ئێران لە ڕۆژانی سەرەتایی کە ئیمکاناتی زۆریشمان نەبوو مانیان نەگرت و لە نەخۆشەکان دوور نەکەوتنەوە.\nناوبراو سەبارەت بە بەرهەمهێنانی پێکوتەی کۆرۆنا جەختی کرد: هەم لەگەڵ کۆمانیا زانست بنەماکان و هەم لەگەڵ ڕێکخراوە ناسراوەکان، لە حاڵێکدا کە خەریکی کار لەسەر پێکوتەی کۆرۆناین و هاوکات خەریکی تاوتوێ کردن سەبارەت بە کۆمپانیا بەناوبانگەکان لە تەواوی جیهانین و پێشنیارگەلێکمان بۆ کڕینی پێکوتە پێشکەش کردووە بەڵام وڵاتێکی تایبەتمان لەبەرچاو نییە. لەسەر کڕینی باشترین و متمانەپێکراوترین پێکوتەیەک کە لەلایەن ڕێکخراوی جیهانی تەندروستییەوە پشت ڕاست کرابێتەوە کار دەکەین تا لە خزمەت خەڵکدا بین.\nوەزیری تەندروستی لە کۆتاییدا زیادی کرد: گرووپگەلێکی جیاواز لە ئێران خەریکی بەرهەمهێنانی پێکوتەیەکین و زۆربەشیان لە ئاستی تاقی کردنەوەی سەرەتایی چوونەتە پێشەوە و بە پشتی خودا وەزارەتی تەندروستی وەکوو مەرجەعی سەرەکی لە زووترین کاتدا لە ئەو بوارەوە ڕاگەیاندن دەکات.


Monday, 04.19.2021, 5:16\nلە کوردەواری خۆماندا دەڵێن: «مرۆڤ کە کەوتە تەنگانە ، خزمی دوور و قەرزی کۆنی بیر دەکەوێتەوە».چیرۆکەکەی من لەگەڵ ئەم وەبیرهێنانەوەی قەرزەدا بەم پێوەرە نییە، کە من قەرزم لای ھاوبیر خالید بێت و ئێستا وەبیرم ھاتبێتەوە، تەواو بە پێچەوانەوە، ئەوە ھاوبیری نەمرە قەرزی وا بە ملی منەوە و لە بەختی بێبەختانی ئەو من تا ئێستاکە خۆم لێ دزیوەتەوە.. ئاخر خۆشم نازانم ھۆکارەکەی چییە، سیمای تەمبەڵی و کەمتەرخەمی کە بەم قەرزەوە دیارە، دۆخێکی دەروونی ناخۆش و بڕەک هەستی شەرمهێنم بۆ بخوڵقێنێ. بۆ ڕێگەم داوە قەرزێکی وا ساڵانێکی بێتە ماڵ بەسەرمەوە،کەی من کەسێکم هێشتبێتم قەرزەم بە ملدا بکەوێت!. ئەوەی دەمناسێ دەزانێ چەند ڕکم لە چارەی قەرزمی بەدفەساڵە!...\nکەچی جگە لەم قەرزە چەند دانە قەرزی تریشم وا لەمل و بەهیوام کوێرەوەریی ژیام فرە مژوڵیم دەرەتانم بدەنێ وردە وردە ھەوڵی دانەوەیان ئەمانەش دەدەم! کە گەشمردەی وەک هاوبیران (مەلا یادگار و د. بەکر) و چەندانێکی تر تێدا ڕیزبەست بووە.... من لە مێژە بڕیارم داوە ، ھەر ھاوبیرێک لەم کاروانە پڕ لە شکۆی کوردایەتییەدا ئەرکێکی ئەنجام دابێت بەڕێزەوە دەستی بۆ درێژ بکەم...دەبێت ھاوبیر خالید بەرانبەر درەنگ وەختیم بە رۆحی پاکی بمبوورێ! خۆی باش دەزانێ ھیچ کار و داوایەکی ئەوم دوانەخستووە! ھەرگیز بێ دڵیم نەکردووە! بەڵام ئەم فەرامۆشکارییە، ئەگەرچی مەبەستی تێدا نییە! ئازارم دەدەت...\n( جێی خۆیەتی لێرەدا گەواھییەکی ڕەوانشاد کاک م. کەریم لەسەر ھاوبیر یادگارە ڕەش باس بکەم. جارێک کاک کەریم بۆ هەواڵ و پرسی ڕێکخستن و کاروباری حیزب پەیوەندی پێوە کردم، باسی ناسینی هاوبیان خالید و پەیوەندیم لەگەڵ یادگاردابۆ کرد، زۆری پێ خۆش بوو و لەسەر یادگار وتی: لە ژیانی پێشمەرگایەتیمدا کەسم نەدیوە ھێندەی یادگار بەڕێز و کوڕی باش و خۆشەویست لە خۆبووردوو بێت و باسی ئازایەتیشی کرد). ئێستا دەست بە یادەوەرییەکانی هاوبیر خالید دەکەم لەو شوێنەوە دەست پێ بکەم، کە باسەکەم دێتەوە یاد...\nنیشاندانی خۆشەویستی و دڵسۆزی و پەرۆشی بێ سنووری ھاوبیر بۆ کارکردن ، ھێندەی تری لا خۆشەویست کردم. بە ھۆی ئەوەوەی کە ساڵانێکی زۆری پێ چوو بوو تا پەساپۆرت و مافی نیشتەجێبوون وەرگرێ، زۆر ناڕەحەت بوو بەوەی دوور بووە لە چالاکی و خزمەتکردن. هەر لەوێدا بە زوویی داوای بوونە ئەندامی لە سۆکسەدا کرد...کەس ڕێگر نەبوو. گورجوگۆڵانە لە زوریخ/ سویسرا کەوتە چالاکی و بەردەوام پەیوەندی دەکردن بە تەلەفون و بە ڕاپۆرت نووسین. ئابوونەوەی خۆی دەدا و ھاوکاریشی پێشکەش دەکرد.زۆری پێ نەچوو گوتەکانی بە کردەوە سەلماند کە دەیەوێ قەرەبووی ساڵانی بێدەنگی و دووریی لە کۆڕی تێکۆشانەوە بکات.\nپاش ماوەیەک حەزی کرد سەردانێکی بەرلین بکات و لە نزیکەوە تێکەڵ بە ھاوبیران بێت... ھات و چەند ڕۆژێکی خۆشمان پێکەوە بەسەر برد..\nدواتر بۆ کۆنگرەی یەکگرتنی کۆمەڵە خوێندکارییەکان لە 19-21ی مانگی ھەشتی 1988 لە شاری بەرلین ئامادە بوو. ئێرەش جێی خۆیەتی بەکورتی ئازایەتییەکی بگێڕمەوە(( کۆمەڵە خوێندکارییەکانی پارتی و یەکێتی و کۆمەنیست پێش کۆنگرە لە دیمەشق ڕێک کەوتبوون لەسەر دابەشکردنی میراتی خوێندکاران!.لە یەکەم ڕۆژی کۆنگرەدا و بەخێرهێنانی میوانەکان دا، نوێنەری کۆمەڵەی پارتی کۆمەنیست بەخێرهاتنی ڕەوانشاد کاک "ئازاد مستەفا"ی پاسۆکی نەکرد.ئێمە ئەمەمان پێ قبوڵ نەکرا. من لە کۆمیتەی بەڕیوبەری کۆمیتەدا بووم، کورتە نامەیەکم نووسی بۆ ناوبراو،داوای لێبووردن بکات و بەتایبەت بەخێرهاتنی کاک ئازاد بکات،دەنا کۆنگرە جێدێڵین. ناوبراو داوای لێبووردنی کرد و دوایی ئێمە دەمان گووت کوردستان کۆلۆنییە! ئەوان نەیان دەسەلماند و دەیانویست بیخەنە دەنگدانەوە بە زۆرینە و کەمینە سەری بقەبڵێنن. ئێمەش لەم ڕووەوە پەیامێکی کورتمان ئامادە کرد تا بیخوێنینەوە گەر ئەم بڕێارە چووە دەنگدانەوە ئێمە کۆنگرە جێبهێڵین و نە بینە "شاهد الزور"ی ناپاکی نەتەوەیی.. پەیامەکەم دا دەست هاوبیر عوسمان بچێ بیخوێنێتەوە. لەبەرئەوەی وەک ئەندامی بەڕێوەبەری کۆنگرە من مافم نەبوو. کاتێ هاوبیر عوسمان دەیویست ئەو وتەیە بخوێنێتەوە ڕێگری لێکرا و کار گەیشتە ئەوەی پاڵەپەستۆ و پشێویی لەسەر هاوبیر عوسمان دروست بوو! کاتێکم زانی هاوبیر خالید دەتوت هەڵۆیە هەستایە سەرپێ و چووە سەر کورسییەکی و فڕی خۆی هەڵدایە بەردەم هاوبیر عوسمان وپاراستی لەدەستدرێژی و وەک شێر بەگژ ئەو گرووپە هەرزە ئاست نزمەدا چووە. دیمەنەکەی هابیر خالید تەواوی هۆڵەکەی ئەبڵەق کرد.زیاتر لە هەزار خوێندکار و میوان ئامادە بوون. پەرچەکرداری ئەوان لە ڕێگری لە خوێندنەوەی ئەو پەیامە هۆکارەکەی ئەوە بوو، کە بەدزی خوێندکارانەوە ئەوبەرپرسی هەر سێ لایەنەکە لە رێکەوتنەکەی سووریادا کە ناسراوە بە ((لقاء الرفاق)) هەموو شتێکیان بڕاندبۆوە و ئەوەی بە ناوی کۆمەڵەی سەربەخۆوە پێشکەشکرا سیناریۆ بوو، ئامادە بوانیش تەنیا کۆمبارس بوون. جا دەترسان ئەو ڕیکەوتننامەیە دەست ئێمە کەوتبێت و ئێمە لەوێدا بیخوێنینەوە و ریسەکەی ئەوان بکەینەوە بە خوری)).\nئەوجا ئەو پێی خۆش بوو سەردانێکی بکەم لە سویسرا و تا لەوێ ئەو کۆمەڵە ھاوبیرەش بناسم کە ڕێکی خستبوون. لەگەڵ ھاوبیر "ڕێبوار"دا، سەردانێکمان کرد. لە وێستگەی شەمەندەفەر لەگەڵ هاوبیر "ئیسماعیل"دا چاوەڕێی دەکردین. پشوویەکی خۆشمان لەناو بانهۆفدا دا و زوو هەستم بە جیاوازی نێوان ئەڵمانیا و سویسرا لە هەندێ شتدا کرد،بەتایبەت شاری زوریخ کە شارێکی پڕ لە بانکە و تا بڵێی گران بوو. هەفتەیەکی خۆش و شادمان پێکەوە بەسەر برد..\nپاشان وەک نوێنەری سویسرا لەگەڵ دەستەک ھاوبیری تردا ھەردووکیان بەشداری کۆنگرەی حەوتەمی سۆکسەیان کرد لە ڕۆژانی 14-16.مانگی حەوتی 1989 کرد لە شاری شتوتگارت و ڕۆڵێکی بەرچاویان گێڕا. ھەر لە کۆنگرە بڕیار درا بە فەرمی لقی سویسرا ڕابگەیەنین و بەو بۆنەیەوە لە 11.9.1989 دا بە بۆنەی یادی دامەزراندنی سۆکسە و پاسۆکەوە بەیاننامەمان بڵاو کردەوە... ئەمەش بۆ کۆنگرە و هاوبیران و کورد شتێکی دڵخۆشکەر بوو.\nھاوبیر خالید ساڵی 1958 لە شاری سلێمانی لەدایک بووە، خوێندنی تا ئامادەیی لەو شارە تەواو. لە بنەماڵەیەکی کوردپەروەر بوو. ساڵی 1977 پەیوەندی بەڕیزەکانی "کۆمەڵەی ڕەنجدەران"ەوە دەکات. ساڵی 1978 ئاشکرا دەبێت و دەچێتە شاخ تا 1980 لەڕیزەکانی "یەکێتی نیشتمانی"دا خەبات دەکات. پاشان دێتە ناو "پارتی سۆشیالیستی کوردـ پاسۆک" و دوای سەختی و ناڕەحەتییەکی زۆر ساڵی 1982 دەگاتە ئەڵمانیا .بە شێوەیەکی نادیار و گوماناوی کە تەنیا پیشەی دەزگای سیخوڕی بوو، لەنێوان ڕۆژانی 10-14 مانگی دوازدەی 1989 شەھید کراوی لە ماڵەکەیدا دەدۆزرێتەوە. ئێمە دەزگای هەواڵگیریی عێراقمان لە بەیاننامەکەماندا پێ تاوانبار کرد، چونکە ئەو دەم "بارزان تکریتی" لە سویسرا بەرپرس و چالاکبوو. گومانیش لەسەر دەزگای تیرۆری ئیتلاعاتی ئێران هەبوو، لە ڕێی عەرەبە شیعەکانەوە لەسەر وێنەکەی خومەینی. بەهەواڵی شەهیدکردنەکەی ئێمە هاوبیران( فەرەیدونی قازی، سەلام قادر، عومەر تۆفیق، یادگارە ڕەش،حاجی قادر زاوای فەرەیدون و چەند ئازیزێکی تر لە شاری میونخەوە) بەرەو وڵاتی سویسرا چووین. ھاوبیرانی ئەوێش تووشی زەحمەتی زۆر بوون بە رێگای پۆلیسەوە. بەداخەوە چ شتێک چنگ کەس نەکەوت و پۆلیسیش زانیاری نەدەدا، لە هەوڵەکانمان ھیچی لێ شین نەبوو.دوای ماوەیەک برایەکیشی لە کوردستانەوە هات، پێم وایە ئەویش هیچی دەست نەکەوت و پۆلیسی سویسرا بێدەنگی لێ کرد. ئەمەش بەڵگەی ئەوەیە کە تیرۆرەکە سیاسیی بووەو بووە قوربانی بەرژەوەندی نێو دەوڵەتان، وەک ئەوەی ڕەوانشاد "قاسملۆ" و چەندانی تر.


جه‌نگ ئه‌وروپای كرده‌وه به پاشكۆی ئه‌مریكا\nره‌نج نه‌وزاد 2022.06.04 05:03 PM\nدوای تێپەڕبوونی سەد رۆژ بەسەر جەنگەکەدا، ئەوەی ڕوونە کە هەر یەک لە ڕووسیا و ئۆکڕانیا لە دۆخێکی خوێن بەربوونی بەردەوامن. تائێستا نە ڕووسیا توانیویەتی بگات بەوەی خۆی دەیەوێت، نە ئۆکڕانیا توانیویەتی بگات بە ئامانجەکانی.\nڕووسیا دەیویست ئۆکڕانیا بکاتەوە بە دەوڵەتێکی ملکەچی خۆی هاوشێوەی بیلارووسیا و ئۆکڕانیای پێش ٢٠١٤، هەر وەها دەیویست ناتۆ دووربخاتەوە لە سنوورەکانی و، ئۆکرانیا دان بە نیمچە دوورگەی کرێمیا بنێت وەک بەشێک لە ڕووسیا و بە سەربەخۆیی هەردوو کۆمارەکە، ئۆکڕانیا بێ لایەن و بێ چەک بکات... ئەمانە تا ئێستا هیچی ڕووینەدا و بەڵکو پێچەوانەکەی ڕوویدا، بۆ ئەوەی ئەمانە ڕووبدەن، جگە لە داگیرکردن یا گەمارۆدانی تەواوی کێیەڤ، بژاردەی تر نییە. دووبارە پەلاماردانی کێیەڤ، واتە جەنگێکی چەن ساڵە. ئەمەش کارەساتە بۆ ڕووسیا لە ئایندەدا.\nئەوەی ئۆکڕانیا دەیەوێت، بریتییە لە کشانەوەی سوپای ڕووسیا لە نیمچە دوورگەی کرێمیا و خێرسۆن و ناوچەکانی دۆنباس، ئەمەش کارێکی ئەستەمە، ئەگەر ئۆکرانیا بیەوێت ئەو ئامانجە بێنێتە دی، ئەوا دەبێت چەکی زۆر جیاوازتر و کاریگەرتری پێ بگات لە لایەن ئەمریکاوە، ئەمریکا تا ئێستا ڕازی نییە ئەو جۆرە چەکانە بداتە ئۆکڕانیا. لەوانەیە ئەمریکا نەیەوێت جەنگەکە بگاتە ئەو ئاستە لە ئاڵۆزی و ترسناکیە. چونکە لە کاتێکی وادا، ڕووسیا کاردانەوەی ترسناکی دەبێت.\nبەپێی پێدراوەکانی ئێستا، دەکرێت یەکێ لە سیناریۆکان بریتی بێت لەوەی کە دوای چەن مانگێکی تر، لەوانەیە دوای هاوین، هەر یەک لە ئۆکڕانیا و ڕووسیا بگەن بە ڕێکەوتنێک بۆ وەستاندنی جەنگەکە.\nئەو کات ئەو شوێنانەی کە ڕووسیا داگیری کردوون، لەژێر دەسەڵاتی ڕووسیا دەمێنێتەوە، بەڵام ئۆکڕانیا ئیعترافی پێ ناکات. ئۆکرانیاش دەبێتە بەشێک لە بەرەی رۆژئاوا و بە تەواوی دوور دەکەوێتەوە لە هەژموونی ڕووسی. لە دۆخێکی وادا، سزاکان لەسەر ڕووسیا دەمێننەوە، لەوانەیە بۆ سالێک یا زیاتر.\nهەروەها پوتین دەتوانێت پاساوێکی هەبێت بۆ ناوخۆ بەوەی کە دەستکەوتێکی هەبووە لەو جەنگەدا. لەم سیناریۆیەدا دەبێت خارکێف و هەندێ ناوچەی تر کە هاوسنوورە بە ڕووسیاوە، بە دەست ئۆکڕانیاوە بمێنێتەوە و ڕووسیا داگیریان نەکات، بۆ ئەوەی ڕووسیا ناوچەیەکی ئارام وەک دیوار لە نێوان خۆی و ئۆکڕانیا درووست نەکات. ئەمەش هۆکارێکە کە بەرخودانی ئۆکڕانیا لە خارکێڤ زۆر بەهێزە.\nپێویستە هیچ لایەنێک (ڕووسیا و ئۆکڕانیا) بە تەواوی دۆڕاو و براوە نەبن\nڕەنگە ئەم سیناریۆیە ویستی ئەمریکا بێت، چونکە جەنگەکە ئەگەر بەو سیناریۆیە کۆتای بێت، لەگەڵ بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا دەگونجێت. ئەمریکا توانی سنوورەکانی ناتۆ لەگەڵ ڕووسیا زیاد بکات، بەوەی فینلاند و سویدی هێنایە بەرەی خۆی و کردیانی بە کاندید بۆ ئەندامێتی ناتۆ،کێیەڤ نەکەوت و ئۆکڕانیا بە تەواوی دەبێتە بەشێک لە هەژموونی ئەمریکا، لە هەمووی گرنگتر توانی ئەوروپا و ڕووسیا لە یەکتر دوور بخاتەوە و، دوای ساڵانێکی زۆر ئەوروپا ناچار بوو پلانی وازهێنان لە وزەی ڕووسی دابنێت. هەر وەها زیانێکی گەورەی سەربازی و ستراتیژی لە ڕووسیا درا و، هەیبەتی سوپای ڕووسیا شکا لەم جەنگەدا، ژمارەیەکی زۆر لە سزای سەپاند بەسەر ڕووسیا و، لەوانەیە تا چەن ساڵێک بەردەوام بن، ئەمەش ڕووسیا ماندوو دەکات.\nئەم جەنگە ئەمریکای کردەوە بە بڕیاردەری سەرەکی ئەوروپا و ئەوروپای کردەوە بە پاشکۆی ئەمریکا، لاوازبوونی ڕووسیا و ئەوروپا بەرامبەر بە ئەمریکا یەکێکە لە دەستکەوتە گەورەکانی ئەمریکا.\nخاڵێکی تری گرنگ ئەوەیە، ئەمریکا دەیەوێت ئەو ئامانجانە بەدەست بهێنێت بە بێ ئەوەی ڕووسیا ناچار بێت پەنا بۆ چەکی ترسناک و قەدەغەکراو ببات، ئەوەش بەوە دێتە دی کە ڕووسیا دەستکەوتێکی هەبێت. هاوکات، ئۆکڕانیا دان بەو ناوچانە نانێت کە ڕووسیا داگیری کردوون، ئەمەش واتە ئەگەری پێکدادان هەر بە کراوەیی دەمێنێتەوە. لەم سیناریۆیەدا، ئۆکڕانیا دەبێتە بۆمبێک، هەر کات ئەمریکا ویستی سنورێک بۆ ڕووسیا دانێت، دەیتەقێنێتەوە.\nئەمریکا هەر لە سەرەتاوە مەبەستی بوو ڕووسیا تێوەبگلینێت بە جەنگێکی وا ماوە درێژ و ماندووکەر، بەڵام هاوکات لە بەرژەوەندی ئەمریکا نییە ماوەی ئەم جەنگە بۆ ساڵانێکی زۆر درێژ بێتەوە، چونکە جگە لە زیانەکانی بۆ ڕووسیا و ئۆکڕانیا، زیانەکانی جیهانین و زیانی بۆ خودی ئەمریکاش هەیە. لێرەوەیە کارێکی عاقلانیە ئەگەر ئەم سیناریۆیە ڕووبدات. چونکە هەر یەک لە ئۆکڕانیا و ڕووسیا رۆژانە دەیان ملیۆن و ڕەنکە ملیار دۆلار زیانیان بەربکەوێت، دەیان و سەدان سەربازیان لێ دەکووژێت، درێژ کردنەوەی ئەم دۆخە بۆ ساڵێکی تر یا زیاتر، هەردوو وڵات بەرەو کارەسات دەبات، ئۆکڕانیا لە ڕووی مرۆی و ژێرخان و سەربازی و ئابووریەوە وێران دەبێت، ڕووسیا لە ڕووی سەربازی و ئابووریەوە.\nبۆ کۆتایی هێنان بەم دۆخە، پێویستە هیچ لایەنێک (ڕووسیا و ئۆکڕانیا) بە تەواوی دۆڕاو و براوە نەبن.\nهەر چەن لە جەنگدا لۆژیک و عەقلانیەت مەرج نییە بایەخی هەبێت، دەکرێت سیناریۆیەک ڕووبدات، کە تەنانەت پوتین و ئەمریکا و ئۆکرانیاش چاوەڕێی نەبن. لە جەنگدا چەندین ویست و پلان و فاکتەری دژ بەیەکتر هەیە و کارلێک دەکەن، دەکرێت لە ئەنجامی کارلێکردنی ئەو فاکتەرانە، ئەنجامێک ڕووبدات، هیچ کام لە بەرەکانی جەنگ چاوەڕێی نەبووبن پێشتر.


لە یاری لوتكەی ئەمشەوی پریمەرلیگ...گواردیۆلا رێز لە كلۆب و تیپەكەی دەگرێ | دەزگاى زارى کرمانجى\nلە یاری لوتكەی ئەمشەوی پریمەرلیگ...گواردیۆلا رێز لە كلۆب و تیپەكەی دەگرێ\nزاری كرمانجی- ئاژانسییە هەواڵییە وەرزشییەكان : هەرچەندە یارییەكەی ئەمشەوی مانچستەر ستی و لیڤەرپول لە رووی یەكلاییكردنەوەی نازناوەوە هیچ گرنگییەكی وای نیە، بەڵام رووبەڕووبوونەوەی دوو یانەو دوو راهێنەرەكە هەمیشە جێگەی سەرنج و تێڕامان بووەو یارییەكانیان پڕی ململانێ بووە.\nلە لووتكەی گەڕی 32ی پرێمەرلیگ، یانەی لیڤەرپول كە دوای 30 ساڵ نازناوی پرێمەرلیگی بردەوە، لە دەرەوەی یاریگەی خۆی بەرامبەر مانچێستەر سیتی ركابەری و دووەمی ریزبەندی خولەكە یاری دەكات.\nلیڤەرپول لە یاری یەكەمی ئەم وەرزەی پرێمەرلیگدا بە سێ گۆڵ بەرامبەر گۆڵێك لە مانچێستەر ستی بردۆتەوە، ئەمشەو دەیەوێ لە دەرەوەی یاریگەی خۆی درێژە بەو دڵخۆشییەی بدات كە بۆ بردنەوەی پرێمەرلیگ هەیانە.\nیارییەكە كاژێر 22:15 لەسەر یاریگەی ئیتیحاد بەڕێوەدەچێت، پێپ گواردیۆلاو یاریزانەكانی، رێڕەوی رێزلێنان بۆ یانەی لیڤەرپولی پاڵەوان دروست دەكەن و لەنێو چەپڵەرێزانی ئەوان تیپەكەی كڵۆپ پێ دەخاتە نێو یاریگەی ركابەرەكەی.\nدوو راهێنەرەكە مێژووییەكی پڕ ركابەری و درێژیان بەرامبەر یەكدی هەیەو هەمیشە یارییەكانیان پڕبووە لە ململانێ، گواردیۆلا و كڵۆپ یارییەكەی ئەمشەویان دەبێتە یاری ژمارە 19 كە بەرامبەر یەكدی ئەنجامی دەدەن.\nپێشتر راهێنەرە ئیسپانی و ئەڵمانییەكە 18 یارییان لەسەرجەم پاڵەوانێتییەكاندا وەك راهێنەر بەرامبەر یەكتر ئەنجام داوە، باڵا دەستی بۆ كڵۆپە و 9 جار سەركەوتنی بەدەستهێناوە، 1.61 خاڵی بۆ هەر یارییەك لە بەرامبەر گواردیۆلا بەدەستهێناوە.\nلە بەرامبەردا گواردیۆلا 7 سەركەوتنی بەرامبەر كڵۆپ بەدەستهێناوە، بەرێژەی 1.28 خاڵ بۆ هەر یارییەك و دوو یاری نێوان هەردوولاش بەیەكسانبوون كۆتایی هاتووە.\nبەر لە یارییەكە گواردیۆلا، كە دوو وەرزی رابردوو پاڵەوانی پرێمەرلیگ بوو، ستایشی لیڤەرپول و كڵۆپ كردو گوتی" لیڤەرپول باشترین یانەیەو لە هەموو یارییەكدا بەباشترین تواناوە دەردەكەوێت و شایستەی نازناوەكە بوو.\nلەبارەی یۆرگن كڵۆپی ركابەرییەوە پێپ گووتی" لە رووی كەسایەتییەوە ئەو لە نزیكەوە ناناسم، بەڵام وەك راهێنەر ئەوەی دەیكات پێی سەرسامم و ئەو كەسێكی سوودمەندە بۆ تۆپی پێ.\nلەلایەن خۆیەوە یۆرگن كڵۆپ، راهێنەری لیڤەرپول پێش یارییەكە گووتی" رێرەوی رێزلێنان كەلتوورێكی لە مێژینەی ئینگلیزەكانە، كەلتوورێكی جوانی پرێمەرلیگە، بەڵام بەرامبەر مانچێستەر سیتی پێویستی بەوە نەدەكرد بۆ ئێمە بكرێت، ئێمە لێرەین بۆ ئەوەی یاری بكەین، ئێمە دەمانەوێ یارییەكە ببەینەوە نەك جارێكی دیكە ئاهەنگ بگێڕین كە هەفتەی رابردوو ئەوەمان كردووە، یارییەكەشمان بەرامبەر مان سیتی زۆر قوڕسە.


ناوی شەقام و شوێنە گشتییەكانی هەولێر قۆرخ كراوە |\nHome ڕاپۆرت ناوی شەقام و شوێنە گشتییەكانی هەولێر قۆرخ كراوە\non: ئایار 24, 2017 In: ڕاپۆرت, سەرەکیNo Comments\nزۆربەیان بەناوی كەسایەتییەكانی پارتییەوەن و لایەنەكانی تریش ڕەخنە دەگرن\nزۆربەی شەقام و شوێنە گشتییەكانی هەولێری پایتەخت بەناوی ئەو بەرپرس و كەسایەتییانەوەن كە سەر بە پارتی دیموكراتی كوردستانن، ئەوەش ناڕەزایی لایەنە سیاسییەكانی تری لێ كەوتەوە، لە كاتێكدا پارتی ئەو پرسە بە ئەركی ئیداریی شارەكە دەزانێت، ئەندامێكی ئەنجوومەنی پارێزگا دەڵێت: ״لەو ناونانەدا پرسمان پێ ناكرێت״.\nدوای ڕووداوی 31ی ئابی 1996 زۆرینەی دەسەڵاتی ئیداریی هەولێری پایتەخت لە لای پارتی دیموكراتی كوردستانە و لەو كاتەشەوە ناوی زۆربەی شەقام و شوێنە گشتییەكان و پرد و پاركەكان بەناوی شەهید و سەركردەكانی ئەو حزبە كراوە.\nهۆڵی شەهید سەعد عەبدوڵڵا و پاركی سامی عەبدولڕەحمان و بەرزەپردی شەهید ئەكرەم مەنتك (پارێزگاری پێشووی هەولێر) و یاریگای شەهید فرانسۆ هەریری (لێپرسراوی پێشووی لقی دووی پارتی) و كۆمەڵگای ناوخۆی شەهید شەوكەت شێخ ئێزدین (ئەندامی پێشووی سەركردایەتی پارتی) و هۆڵی شەهید مەهدی خۆشناو (جێگری پێشووی پارێزگاری هەولێر) و شەقامەكانی گوڵان و بارزانی نەمر دیارترین ئەو شوێنانەن كە بەناوی بەرپرسانی پێشووی پارتییەوە ناو نراون.\nئەو هەژموونەی پارتی لە ناونانی شوێنە گشتییەكانی ئەو شارە لە كاتێكدایە كە هەولێر پایتەختی هەرێمی كوردستانە و لایەنە سیاسییەكانی تریش پشكیان لە جەماوەری شارەكەدا هەیە كە بە تێكڕا هێندەی پارتی جەماوەریان هەیە بە پێی دوایین هەڵبژاردنی ئەنجوومەنی پارێزگا كە لەو شارە ئەنجام دراوە.\nبەشێك لەو شەقام و شوێنە گشتییانەی هەولێر بەناوی شەهیدانی ڕووداوی هێرشی خۆكوژی ڕێكخراوی قاعیدەوە بوو لەو شارە كە لە یەكی شوباتی ساڵی 2004 ڕووی دا لە كاتێكدا بەشێك لە بەرپرسانی یەكێتییش لەو ڕووداوەدا بوونە قوربانی.\nحاكم سابیر ئیسماعیل، جێگری لێپرسراوی مەڵبەندی سێی هەولێری یەكێتیی نیشتیمانیی كوردستان پێی وایە بێبەشكردنی ناوی شەهیدانی حزبەكەی لە ڕووداوی یەكی شوببات بەڵگەیە بۆ ئەوەی كە نایەكسانی لە ناونانی شوێنەكان هەیە.\nحاكم سابیر ئیسماعیل بە ״ئاژانس״ی وت: ״بەداخەوەلە ناولێنانی شەقام و شوێنە گشتییەكان لە شاری هەولێر نایەكسانی هەیە و بە بێ ئاگاداری ئەنجوومەنی پارێزگا كە نوێنەری سەرجەم دانیشتوانەكەی تێدایە ئەو كارە دەكرێت، ئەگەر ئەو دیاردەیە لە شارەكانی تری كوردستان هەبێت كە ئەوانیش قسەیان لەسەر هەیە و نایەكسانییە، بەڵام وەك هەولێر نییە، چونكە چاوی هەمووانی لەسەرە״.\nوتیشی: ״ئەو بێبەشكردنە تەنیا شەهیدانی یەكێتیی نەگرتووەتەوە بەڵكو بۆ شەهیدانی لایەنەكانی تریش وەك شیوعی و لایەنە ئیسلامییەكان و تەنانەت بۆ كەسایەتییە دێرێنەكانی هەولێریش ڕاستە، ناكرێت لایەنێك ویستی خۆی بەسەر شارەكە فەرز بكات و هەموو شوێنەكان بەناوی كەسایەتیی و شەهیدانی خۆیەوە بكات و ئەوانی تری لێ بێبەش بكات، چونكە هەولێر وەك پایتەختی هەرێمی كوردستان تایبەتمەندیی خۆی هەیە״.\nئەبو كاروان، ئەندامی مەكتەبی سیاسی حزبی شیوعی كوردستان، پرسی ناونانی شەقام و شوێنە گشتییەكان لە هەرێمی كوردستان بە كەموکورتی ناو دەبات و دەڵێت: ״حزبە دەسەڵاتدارەكان كۆنتڕۆڵیان كردووە، ئەمەش لە هەموو شوێنێك هەیە، لەوانەش هەولێر كە تایبەتمەندیی خۆی هەیە״.\nپارتی دیموكراتی كوردستان ئۆباڵی ئەو پرسە دەخاتە ئەستۆی شارەكە هەرچەندە ئەو حزبە خۆی زۆرینەی جومگە ئیدارییەكانی هەولێری بەدەستەوەیە.\nئاری نانەكەلی، كارگێڕی لقی دووی پارتی دیموكراتی كوردستان بە ״ئاژانس״ی وت: ״ئێمە لەسەر ئەو بابەتە هیچ قسەیەكمان نییە، چونكە پێشتر پرسوڕا بە ئێمە نەكراوە، دواتر مەسەلەی ناونانی شەقام و شوێنە گشتییەكان لە هەولێر و شوێنەكانی تریش كاری ئیدارەی شارە و پەیوەندیی بە حزبەوە نییە״.\nلە بەرامبەردا غازی عەلی، سەرۆكی فراكسیۆنی یەكگرتووی ئیسلامی كوردستان لە ئەنجوومەنی پارێزگای هەولێر حەخت لەوە دەكاتەوە كە لە پرسی ناولێنانی شەقام و شوێنە گشتییەكان لە هەولێر پرس بە ئەنجوومەنی پارێزگا نەكراوە وەك لایەنێكی پەیوەندیدار و نوێنەری هەموو لایەنەكان و دەشڵێت: ״ئەو پێوەرانە بە لای ئێمەوە ڕوون نین كە ناوەكانی پێ هەڵدەبژێردرێن و ئایا لەسەر چ بنەمایەك دادەندرێت״.\nغازی عەلی بە ״ئاژانس״ی وت: ״ئێمە بە باشی دەزانین وەك چۆن شەقام و شوێنە گشتییەكانی هەولێر بەناوی سەركردەی حزبەكان كراوە، بە هەمان شێوە شەقامێك یان شوێنێك بەناوی شەهید (مامۆستا هۆشیار ئیسماعیل) بكرێت كە وەك مامۆستایەكی ئایینی لە هەولێر شەهید كرا، وەك ئاماژەیەك بۆ ڕەتكردنەوەی تیرۆر״.\nوتیشی: ״پێویستە ناولێنانی شەقام و شوێنە گشتییەكان لەسەر بنەمای زانستی بێت و ببێتە جێگای ڕەزامەندی هەموو لایەك، هەروەها دوور بێت لە مەسەلەی حزبایەتیی و سیاسەت״.\nنەوشیروان مستەفا: دوایین پیاسە


سەرەتا بەناوی کومیتەی ناوەندیی کۆمەڵە و لە لایەن هەموو ڕیزەکانی کۆمەڵەوە پیرۆزبایی ئەم ڕۆژە لەهەموو کرێکارانی کوردستان و ئێران، بنەماڵەکانیان و چالاکانی کرێکاری دەکەین و هیواخوازین ساڵی داهاتوویی بەردەم خەباتی بزووتنەوەی کرێکاری، ساڵێکی پڕ دەسکەوت بێت و ئەم چینە بەر بەرینە بەپتەوکردنی ڕیز و ئیرادەی خۆیان، هاوتەریب لەگەڵ باقی بزووتنەوە سیاسی و کۆمەڵایەتییەکانی زیندووی کوردستان، هەنگاوی گەورە لە پێناو دابینکردنی بژیوی ژیانیان و باشتر کردنی گوزەرانیان هەڵبگرن.\nئەمساڵ لە کاتێکدا بەرەوپیری ڕۆژی ١ی مەی ڕۆژی جیهانی کرێکاران دەچین، کە ئێرانی ژێر دەسەڵاتی کۆماری ئیسلامی لە خراپترین دۆخی مێژوویی لە بواری ئابووری و سیاسی و کۆمەڵایەتی خۆیدایە.» سپا تیرۆریستەکەی» کە چل ساڵە خەڵکی ئێران و بە تایبەتی ڕۆڵەکانی کوردستان تیرۆر دەکات، بەڕەسمی وەک گرووپێکی تیرۆریستی لە دنیادا ناسراوە، گەمارۆکانی سەر ئێران بۆ دەستبەردار بوونی لە پرۆژە زیانبارە خوێناوییەکانی لە ناوخۆ و دەرەوە کاراتر کراونەتەوە. ڕێژەی هەناردەی نەوتی ئێران بۆ ژێر ١ میلیۆن دادەبەزێت، لە کاتێکدا دەوڵەت بودجەی ئەمساڵی بە پشت بەستن بە فرۆشی ڕۆژانە یەک میلیۆن و پێنج سەد هەزار بۆشکە بەستووە، بێ کیفایەتی لە مودیرییەتی قەیرانی پێش باران و پاش بارانەکانی ئەمساڵ و هەستانی سێڵاو و لافاو کە بە پێی ئاماری خودی کاربەدەستانی ڕژیم ٥٣ هەزار میلیارد تمەن زیانی لە خەڵکی لێقەوماو داوە کە ئەمە لە بودجەی ئەمساڵی دەوڵەت دا لەبەر چاو نەگیراوە و تەنانەت داوای "ڕووحانی” بۆ تەرخان کردنی ئەو بڕە پارەیە لە سندووی پاشکەوتی ئێران لە لایەن "خامنەیی”ـەوە ڕەت کرایەوە. بە پێی هەواڵەکان تا دێت ڕێژەی خەسارەت و زیانەکانی ئەو سێڵاوانە بەرزتر دەبێتەوە، هێرشی «کولـلە» لە باشووری ئێرانەوە مەترسی جیددی بۆ سەر ئەمنییەتی خۆراکی ئێران خولقاندووە، کەمتەرخەمی و بێ توانایی کۆماری ئیسلامی لە دابینکردنی پێداویستییە سەرەتاییەکان بۆ لێقەوماوانی سێڵاوەکانی ئەمساڵ، ئەگەری بڵاوبوونەوەی نەخۆشییە گوازراوەکانی بەهێزتر کردووە.\nبە پێی ئاماری سندووی نێونەتەوەیی پووڵ گەشەی ئابووری ئێران نەک هەر نەبووە، بەڵکوو ٦ دەرسەدیش دابەزیوە. وەزیری ئابووری کۆماری ئیسلامی دانی بەوەدا ناوە کە ڕێژەی هەڵاوسان و بە واتا خۆماڵییەکەی واتە گرانی، لەمساڵدا دەگاتە ٥٠ دەرسەد. . بەرزبوونەوەی ڕێژەی بێکاری و لە پەستا داخرانی ناوەندەکانی بەرهەم هێنان لە ئەنجامی سیاسەتە هەڵە و چەوتەکانی کۆماری ئیسلامی و پەیوەست بوونی کرێکارانی خاوەنکار بە خێل و لەشکری بەرفراوانی بێکاران ڕەنگە زیاتر لە هەر شتێک، پێناسەی دۆخی خراپی ئابووری و ژیان و گوزەران بێت لە ئێرانی ژێر دەسەڵاتی کۆماری ئیسلامی. ساڵی پار ئامارەکان باسیان لە ژیان و گوزەرانی زیاتر لە ٣٦ میلیۆن کەس لە ژێر هێڵی هەژاریان دەکرد لە ئێران، ئەگەرچی لە ئێستا ئامارێکی ورد لەوبارەوە لە بەردەست دا نییە، بەڵام بە لێکدانەوەی دۆخی ئابووری ئێستای ئێران، ، بێ گومان ئەم ڕێژەیە لە هەڵکشاندا بووە و ئەمڕۆکە خەڵكێکی زۆرتر لە ژێر هێڵی هەژاریدا دەژین.\nگەشە و گەشانەوەی ئابووری هەر کۆمەڵگایەک بەندە بە ئامادەیی کرێکاران لە شوێنی کارەکانیان و چالاک و کارابوونی ناوەندەکانی بەرهەم هێنان، بەڵام بە پێچەوانە ئەمڕۆکە لە ئێران ڕۆژ لە دوای ڕۆژ زۆرتر کرێکاران لە شوێنی کارەکانیان دەردەکرێن، سەرباری ئەوانەش ساڵانە بە هۆی کەمتەرخەمی و بێ بەرنامەیی و سیاسەتی ڕانتی ئابووری کۆماری ئیسلامی بە میلیۆنان گەنجی ئامادە بەکار لە پەستا بە ڕیزی لەشکری بەرینی بێکاران پەیوەست دەبن.\nئەو ڕێژە کەمە لە کرێکارانیش لە هەموو لایەکەوە لە ژێر گوشار دان. ساڵانە لە کۆتایی مانگی ڕەشەمە نرخی حەقدەستی کرێکاران بە ئامادە بوونی نوێنەری دەوڵەت و خاوەنکاران و نوێنەری کرێکاران دیاری دەکرێت. بۆ هەمووان ڕوونە کەنیزامی کۆماری ئیسلامی و دەوڵەتەکانی هەموو کات پشتیوانی خاوەنکار بوون لە بەرامبەر کرێکاراندا و حەقدەستی کرێکاران بە پێی ستانداردەکانی خودی ڕژیمی کۆماری ئیسلامی کەفافی ژیانێکی ئاسایی ناکات و هەموو بنەماڵەیەکی ٣ کەسی کرێکاری، ئۆتۆماتیکییەن لە ژێر هێڵی هەژاری دا دەبن.\nزۆرجاران و وەک ڕووتینێکی لێ هاتووە کە ئەو بڕە حەقدەستە کەمەی کرێکارانیش بە چەندین مانگ وەدوا دەکەوێت و یەکێک لە داواکارییە سەرەکییەکانی کرێکاران، وەرگرتنی حەقدەستە دواکەوتووەکانیانە.نەبوونی ئیمینی لە شوێنی کار، یەکێکی تر لەو کێشانەن کە کرێکاران ڕۆژانە لەگەڵی دەستەویەخەن و ڕۆژ نییە هەواڵی مەرگ و گیان لە دەست دانی چەندین کرێکار لە شوێنی کارەکانیان بڵاو نەبێتە و دڵی هەموو دڵسۆزێکی بزووتنەوەی کرێکاری و بنەماڵەکانیان نەسووتێنێت.\nبوونی ڕوانگەیەکی ئەمنییەتی و سیاسی بەرامبەر بە خواست و داواکارییە بەرحەقەکانی کرێکاران لە لایەن کۆماری ئیسلامی و دام و دەزگا داپلۆسێنەرەکانی گرفتی سەرەکی کرێکاران و چالاکانی کرێکارییە. دژایەتی دام و دەزگاکانی ڕژیم لە هەناوی سەرکوتگەری ئەو ڕژیمە بەرامبەر بە کرێکارانەوە سەرچاوە دەگرێت. ڕژیمی کۆماری ئیسلامی تەنانەت ڕژیمێکی سەرمایەداریش بەو مانایە نییە، چونکا هەر دەسەڵاتێکی سەرمایەداری ئەولەوییەتی یەکەمی بە «بەرهەم هێنانە»، بەڵام دەبینین کە کۆماری ئیسلامی لە پەستا کارگە و کارخانەکان دادەخات و هەموو مەیلی ئەو سیاسەتە ئابوورییە ڕانتییەیە، بۆ هەرچی زۆرتر دزین و بە تاڵان و تاراج بردنی سەروەت و سامانی خەڵک.\nخواست و داواکاری کرێکاران بە خواست و داواکاری سیاسی لێک دەداتەوە و سەرباری یاسا دژە کرێکارییەکانی نیزامی کۆماری ئیسلامی، بچووکترین هەوڵی کرێکاران بۆ پێک هێنانی شوورای سەربەخۆی خۆیان سەرکوت و دەمکوت دەکرێت. چالاکانی کرێکاری دەستگیر و دەست بەسەر دەبن و ئەشکەنجە دەدرێن.\nهەموو ئەمانە لە لایەک، ئەمڕۆکە دەبینین کە حەشیمەتێکی زۆر لە خەڵکی کوردستان بۆ دابین کردنی بژیوی ژیانی خۆیان و بنەماڵەکانیان پەرەوازە دەبن و ڕوو دەکەنە شار و ناوچەکانی دەرەوەی کوردستان، یان خود لە سەر سنوورەکان دەبن بە کۆڵبەر.» کۆڵبەری» جگە لە ڕەهەندە جەستەییەکەی کە کارێکی زەحمەت و ئەستەمە بۆ مرۆڤی ئەم سەردەمە، بەڵام بۆتە مەیدانێکی جەنگ و ڕۆژانە چەندین کۆڵبەر بە تەقەیڕاستەوخۆی هێزە ئەمنییەتییەکانی ڕژیمی کۆماری ئیسلامی شەهید دەکرێن. ئەم ڕێژە زۆرە لە خەڵکی زەحمەتکێشی کوردستان کە ژیان و گوزەرانیان لە ڕێگەی ئەم کارە قورسانەوە دابین دەکرێن، هیچ یاسای کرێکاری نایانگرێتەوە. جیا لەوانەش بوونی ڕێژەیەکی بەرچاو لە منداڵانی کار لە کارگە و کورەخانەکان و لە کاتی ئەنجامی کاری قورس و تاقەت پرووکێن، کە دەبێت لە مەدرەسە و سەر پۆلەکانی دەرس یان لە یاریگاکان بن و چێژ لە سەردەمی منداڵییان ببەن، دیمەنی دزێوی دۆخی ژیانی کرێکاران و خەڵکی بەش مەینەتی ئێرانە. جیاوازی نێوان حەقدەست بۆ ژنان لە چاو پیاوان ڕەهەندێکی دیکەی سیستمی نادادپەوەر و دژە مرۆیی دەسەڵاتی سیاسی ئێران دەردەخات. ئامادە بوونی ژمارەیەکی زۆر لە پیر و بەساڵاچووانەی کە تەمەنیان سەروو ٦٠ ساڵ و ٧٠ ساڵە لە مەیدانە کرێکارییەکان و نەبوونی تەمەنی خانەنشینی بۆیان، کە دەبێت پاش ساڵانێک ڕەنج و زەحمەت و کوێرەوەری، باقی ژیانیان بحەسێنەوە دیمەنێکی تر ناشیرینی سیستمی سیاسی کۆماری ئیسلامییە.\nفارس وتەنی مەرسییە خوێندن بۆ دۆخی ئابووری و ژیان و گوزەرانی خەڵکی ئێران بە گشتی و کرێکاران بە تایبەتی کۆتایی بۆ نییە، بەڵام ئەنجام و ڕێگەچارە بۆ دەرباز بوون لەم قەیرانانە و ئەم دۆخەی کە خەڵکی ئێرانی تێدا قەتیسە چییە؟ بێ گومان سەبەبکاری سەرەکی و خولقێنەری ئەم دۆخە ڕژیمی کۆماری ئیسلامییە. خەڵکی ئێران بۆ دەرباز بوون لەو قەیرانە ئاڵۆز و بەرفراوانانە چارەیەکی دیکەیان جگە لە تێکەوە پێچانی ئەم ڕژیمە نگریس، دژە مرۆیی و سەدە ناوەڕاستییە نییە. گۆڕان لە دۆخی ئابووری ئێران بە بێ گۆڕانی گەورە و جیددی لە سیاسەتی ئێران دا نایەتە دی و ڕێگەی ئەم گۆڕانەش بە بازدان بە سەر تەرمی کۆماری ئیسلامییەوە تێپەڕ دەبێت.\nکۆمەڵەی شۆڕشگێڕ وەک ڕێبەری باڵی چەپی بزووتنەوەی ڕزگاریخوازانەی گەلی کورد لە کوردستانی ڕۆژهەڵات ،هەموو کات پشتیوانی ڕاستەقینەی بزووتنەوەی کرێکاری بووە لە کوردستان و لەو بڕوایەدایە کە لێک هەڵپێکان و یەکگرتوویی بزووتنەوە سیاسی و مەدەنی و سێنفییەکان کۆی بزووتنەوەی گشتی کوردستان بەهێزتر دەکات و بۆ ئەو مەبەستەش لە هیچ هەوڵێک لەو پێناوەدا درێغی نەیکردووە و نایکات بە پێچەوانە بە ئیبتکار و داهێنانەکانی، خۆی بە ڕێبەر و ڕێکخەر و پێشەنگ و یارمەتیدەر و پشتیوان ئەو بزووتنەوانە دەزانێت.\nکۆمەڵەی شۆڕشگێڕ وەک هەمیشە خۆی بە پشتیوان و داکۆکیکاری ڕاستەقینەی مافە ڕەوا و بەرحەقەکانی کرێکاران لە کوردستان دەزانێت. پشتیوانی لە مافە سێنفییەکانی کرێکاران هەر لە ڕەخساندنی هەلی کار و دابین بوونی حەقدەستی گونجاوەوە بگرە تا ئازادی چالاکی سێنفی و ڕێکخراوەیی کرێکاران و کۆتایی هاتن بە گرتن و ئەشکەنجە و ئازاری کرێکاران و چالاکانی کرێکاری، تا پارێزراوی و ئەمنییەتی شوێنی کار و جێگیر بوونی یاسای پێشکەوتنخوازانەی سەردەمییانە بۆ چەسپاندنی مافی کرێکاران لە یاسایی بنەڕەتی وڵاتدا لە گەڵ کرێکاران و بۆ کرێکارانە.\nئاراستەی ڕووداوەکان ڕووەو لاوازی و دابەزینی هێزی سەرکوتی کۆماری ئیسلامی دەڕوات، ئەمە هەل و دەرفەتێکی زێڕین و مێژووییە بۆ هەموو خەڵکی بەشمەینەتی ئێران و لە سەروو هەموویانەوە کرێکاران و زەحمەتکێشان بۆ تێکەوە پێچانی یەکجارەکی نیزامی دژە کرێکاری و دژە مرۆیی کۆماری ئیسلامی. ڕۆژی ڕووخانی دەسەڵاتی نگریس و دژە کرێکاری کۆماری ئیسلامی نزیکە.\nلە کۆتاییدا جارێکی دیکە ١ی مەی ڕۆژی جیهانی هاوپشتی کرێکاران لە هەموو کرێکارێکی کوردستان، بنەماڵەکانیان، لە چالاکان و هەڵسووڕاوانی کرێکاری و بە گشتی هەموو خەڵکی زەحمەتکێش و چەوساوەی کوردستان پیرۆز دەکەین.\nبە یەکێتی و هاوخەباتی هەموو چین و توێژەکانی خەڵکی کوردستان ڕژیمی کۆماری ئیسلامی وەدەر دەنێین و ڕێگە بۆ وەدیهاتنی ئازادی و دادپەروەری هەموار دەکەین.\nنا بۆ چەوسانەوە، بەڵێ بۆ ئازادی\nسەرکەوێ بزووتنەوەی ڕەوای کرێکاران و زەحمەتکێشانی کوردستان\n١ی مەی ٢٠١٩ی زایینی\n١١ی گوڵانی ١٣٩٨ی هەتاوی\n٥ی خەزەڵوەر، یادی ٥٠ ساڵەی خەباتی کۆمەڵە بە بۆنەی ڕۆژی دامەزراندنی "کۆمەڵە"وە


https://1baiser.com ئەنجوومەنی شارەوانییەکانی سنووری سلێمانی پەک دەخرێن |\nHome سەرەکی ئەنجوومەنی شارەوانییەکانی سنووری سلێمانی پەک دەخرێن\nئەنجوومەنی شارەوانییەكانی سلێمانی كە بە پێی هەڵبژاردنی ساڵی 2000 پێك هێندراون، ماوەی یاساییان تەواو بووە و به‌هۆی په‌ککه‌وتنی په‌رله‌مانیشه‌وه ماوه‌کانیان بۆ درێژ ناکرێته‌وه، شاره‌وانیی سلێمانیش ڕایده‌گه‌یه‌نێت لە مانگی 5ی ئه‌مساڵه‌وه هیچ بڕیارێكی ئەو ئەنجوومەنانە قبووڵ ناكەن.\nلە كۆی 39 شارەوانی سه‌ر به شاره‌وانیی سلێمانی 14 شارەوانی ئەنجوومەنیان نییە و هه‌ڵوه‌شاونه‌ته‌وه، زیاتر لە 15شارەوانیش ئەنجوومەنەكەیان نیسابی یاسایی تەواو ناكەن،\nئەنجوومەنی شارەوانیی سلێمانی دەبێت 21 ئەندامی هەبێت، بەڵام 11 ئەندامی ماوە، ڕانیە دەبێت 11ئەندامی هەبێت كەچی 2 ئەندامی ماوە، شارەوانی هەیە دەبێت 7 ئەندامی هەبێت 1 ئەندامی ماوە. ئەو ئەندامانه‌ش كە ماون نایاسایین و ماوەی یاساییان بەسەر چووە، له‌به‌رئه‌وه‌ی په‌رله‌مانی کوردستانیش په‌ک خراوه ئاماژه به‌وه ده‌کرێت ڕێگه‌چاره ئه‌وه‌یه کار به یاسای ساڵی 2009 بکرێت و وه‌زاره‌تی شاره‌وانی و ئه‌نجوومه‌نی وه‌زیران ڕه‌زامه‌ندی بده‌ن له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی ئه‌نجوومه‌نی پارێزگای سلێمانی ئەنجوومەنی نوێ پێک بهێنێت.\nبەهادین ئیبراهیم، بەڕێوەبەری گشتیی شارەوانییەكانی سلێمانی، به ״ئاژانس״ی وت: ״ساڵی 2000 هه‌ڵبژاردنی شاره‌وانییه‌کان کراو دواتر تا ساڵی 2009 واده‌یان بۆ درێژ کرایه‌وه، ئێستاش به‌پێی یاسای 35ی ساڵی 2009 ئه‌نجوومه‌نی پارێزگای سلێمانی ده‌توانێت ئه‌و واده‌یه بۆ ئه‌نجوومه‌نه‌کان درێژ بکاته‌وه.״\n״یەك ساڵە داوا لە وەزارەتی شارەوانی و ئەنجوومەنی وەزیران دەكەین، به‌ڵام تاكو ئێستا ڕەزامەندییان دەرنەبڕیوە تا ئەنجوومەنی پارێزگای سلێمانی ئه‌نجوومه‌نی شاره‌وانی نوێ پێک بهێنێت، چونكە پەرلەمان پەك خراوە تەنها ڕێگەچارە ئەوەیە.״ به‌هادین ئیبراهیم وای وت.\nوتیشی: ״بڕیارم داوە لە 1ی 5ی ئه‌مساڵه‌وه هیچ بڕیارێكی ئەنجوومەنی شارەوانییەكان وەرناگرم و واژۆیان لەسەر ناكەم ئەو كات چی ڕوو دەدات با ڕوو بدات.״\nشاره‌وانیی سلێمانی له‌و پرسه‌دا داواکاری گشتی سلێمانی ئاگادار کردۆته‌وه، مه‌ترسیش هه‌یه ئه‌گه‌ر بێت و ئه‌و ئه‌نجوومه‌نانه له بڕیاردان به‌رده‌وام بن ته‌واوی بڕیاره‌کانیان هه‌ڵبووه‌شێندرێنه‌وه.\nخەجیجە عه‌بدولجه‌بار، ئەندامی لیژنەی شارەوانییەكان لە ئەنجوومەنی پارێزگای سلێمانی، ئاماژه‌ی به‌وه دا، ئه‌نجوومەنی شاره‌وانییه‌کان ماوه‌ی یاساییان ته‌واو بووه و پڕۆژه‌یه‌کیشیان بۆ چاره‌سه‌رکردنیان ئاماده کردووه.\nپڕۆژەکە ئەوەیە کە داوا لە ئەنجوومەنی وەزیران و وەزارەتی شارەوانی کراوە دەسەڵات بدات بە ئەنجوومەنی پارێزگای سلێمانی تا ئەنجوومەنێکی نوێ پێک بهێنێت. خەجیجە عەبدولجەبار وای وت.\nئه‌و به ״ئاژانس״ی وت: ״جگه له ئه‌نجوومه‌نه‌کان سه‌رۆک شاره‌وانییه‌کانیش نایاسایین چونکه ئه‌وانیش به ڕێککه‌وتنی لایه‌نه‌کان داندراون نه‌ک هه‌ڵبژاردن.״\nساڵی 2000 کۆتا هه‌ڵبژاردنی شاره‌وانییه‌کان ئه‌نجام دران و له‌و واده‌یه‌شه‌وه هه‌ڵبژاردن نه‌کراوه‌ته‌وه و ماوه‌ی سه‌رۆک شاره‌وانی و ئه‌نجوومه‌نه‌کان بۆ چووار ساڵ بوو، به‌ڵام چه‌ند جارێک له لایه‌ن په‌رله‌مانی کوردستانه‌وه واده‌که‌یان درێژ کرانه‌وه و ئێستاش که په‌رله‌مان په‌ک خراوه ئه‌و واده‌یه درێژ ناکرێته‌وه.\nعومەر عینایەت، سەرۆكی لیژنەی شارەوانییەكان لە پەرلەمانی كوردستان، به״ئاژانس״ی ڕاگه‌یاند، ڕاسته ماوه‌ی یاسایی ئه‌نجوومه‌نی شاره‌وانییه‌کان ته‌واو بووه به‌ڵام ئه‌وان هیچیان پێ ناکرێت.\nپەرلەمان بوونی نییە، لیژنەی شارەوانییەكان كۆ نابێتەوە، چونكە هیچ وەزیرێك و بەرپرسێك نایەتە كۆبوونەوه. عومه‌ر عینایه‌ت وای وت.\nوتیشی: ״بە بێ بوونی پەرلەمان هیچ كارێك بۆ ئەو ئەنجوومەنە ناكرێت و هەر شتێكیش بكرێت نایاساییە بۆیە دەبێت پەرلەمان كارا بكرێتەوە و بڕیار لەسەر ئەو ئەنجومەنانە بدات.״\n״ئاژانس״ پەیوەندی كرد بە هەر یەك لە ڕێبین ڕەمزی، وتەبێژی وەزارەتی شارەوانی و بەڕێوەبەری گشتیی پلاندانان لە وەزارەتی شارەوانی، به‌ڵام ئاماژه‌یان به‌وه دا ئاگاداری ئەو بابەتە نین.\nدە ساڵە بڕیاری دەستگیرکردنی ٤٢٣ ئەنفالچی جێبەجێ نەکراوە\nئاژانس | ژمارە 112\nپله به‌ندی زانكۆكانی هه‌رێم ڕاگه‌یه‌ندرا


منداڵ و شەرم كردن\nمنداڵ و شەرم كردن\nپێنج شەممە, 11 نیسان 2013 12:59\nشەرم كردنی بریتیە لە شڵەژانی دەروونی و نیگەرانی لە ژینگەی كۆمەڵگەدا بە هۆی بەشداری كردنی لە پەیوەندییە كۆمەڵایەتیەكاندا.\nهەروەها بە مانای قسەنەكردنی منداڵانە لە بەرامبەر كەسانی تردا و تەنانەت ئەو كاتانەی كە بە شێوەیەكی راستەوخۆ پرسیاریان لێ دەكرێت.\nئەوان بەشداری هیچ جۆرە پێشبڕكێ و چالاكیەكیەكی كۆمەڵایەتی ناكەن و یان بۆ هەندێك شوێنی وەك یاریگا و قوتابخانە ناچن، تەنیا ئەو كاتەی كە لە لایەن یەكێك لە دایك و باوك یان هاوڕییەكی نزیكیانەوە پشتگیریان لێ بكرێت.\nئەم هەستكردنە بە نامۆیی لە منداڵاندا دەتوانێت ببێە هۆی شەرم كردنی ئەوان لە رێگای سەرنجدانی خەڵكانی ترەوە " تەنانەت ئەگەر ئەم سەرنجدانە باشیش بێت" زۆرجار منداڵان لە باخچەی ساوایان یان پێش قوتابخانە شەرم دەكەن. كەسایەتیەكی نامۆی هەیە هەر لە خۆیەوە بە تەنیایی ناتوانێت كیشەیەك دروست بكات بەڵام لە كاتێدا رەفتارێكی شەرمنانە دەتوانێت پڕ لە ئازار بێت كە بێ بەشی بكات لە هەبوونی هاوڕێ و بەشداری كردنی لە یاری كردن و دەرفەتەكانی تر كە ئەوەش دەتوانێت كێشە دروست بكات .\nهۆكاری شەرم كردن :\nتوێژینەوەكان وانیشان دەدەن كە نامۆ بوون و كەمڕوویی رەنگە هۆكاری ژەنەتیكی بێت بەپێی لێكۆڵینەوەكانی زانكۆی هاروارد سەبارەت بە منداڵان، بۆیان دەركەوت كە 15تا 20% منداڵان كە تازە لە دایك دەبن لە ژینگەیەكی بێدنگ و نامۆدا، هۆشیارو ئارامن. بەم شێویە نزیكەی 25% ئەم منداڵانە، شەرمن نابن لە كاتێدا زۆربەی ئەم منداڵانەی كە شەرمنن، منداڵالێكی پڕ لە جووڵە و چالاكین.\nدەگوترێت كە ژینگە بۆ منداڵ، هۆیەكی كاریگەرە بۆ ئەوی منداڵێكی شەرمنی لێ دەربچێت یان نا؟ رووكردنە نامۆبوون و شەرم كردنی منداڵ دەگەڕێتەوە بۆ هەلومەرجی و پەروەردە كردنی ناو ماڵ وەكو ناڕێكی لە پەروەردەكردنی منداڵ، ناكۆكیەكانی خێزان رەخنەی توندو دەسەڵاتی خوشك وبرا زیاتر بێت.\n- یارمەتی منداڵە شەرمنەكەتان بدەن\nئەو دایك و باوكانەی كە بە شێوەیەك لە شێوەكان ئەوەیان لاپەسندە و پشتیوانی لێ دەكەن یان بێ ئەوەیكە زۆر سودمەند بن بۆیان یارمەتیان دەدەن تاوەكو ئاسانتر رووبەڕووی پەیوەندییە كۆمەڵایەتیەكان ببنەوە. ئەزموونی سەركەوتنێكی منداڵ، لە بەشێك لە بواری كۆمەڵایەتیدا دەبێتە هۆی هاندانی لە بەشەكانی تردا. گاڵتە كردن بە منداڵ و كەمكردنەوە و دەرخستنی بیروڕاو هەستەكانی بۆ لێدانی شەرم بە سەپاندنی پەیوەندییە كۆمەڵاتیەكان چارەسەرنابێت. بەڵام بۆ یارمەتی دانی منداڵ چەندین رێگای سودبەخش هەیە، بەرامبەر كەسێك كە بەرامبەرتان وەستاوە بۆیە رێز لە منداڵەكەتان بنێن. منداڵە شەرمنەكان زۆربەی جار گوێگرێكی باشن و سەبارەت بە خەڵكانی تر كەمتر رق و توڕەیی دەردەبڕن. زۆربەی منداڵان كە كاتەكانی خۆیان بۆ یاری كردن تەرخان دەكەن. هەم لە دایك و باوكیان نزیكن و هەم هاوڕێیەكی بەوەفان.\nلەو شوێنانەی كە بۆ منداڵەكەتان نا ئاشنا و نامۆیە پیشتگیری لە منداڵەكەتان بكەن بەتەنیا جێ ی مەهێڵن و ئەو دەرفەتەی پێ بدەن بەر لە بەشداری كردن لە كۆمەڵدا بە باشی لێ ی بكوڵێتەوە.\nلەگەڵ منداڵەكەتاندا یاری بكەن و رۆڵی پێبدەن ئەو كارانەی كە بۆ ئەو زۆر گرانە راهێنانی لە سەر بكەن. چەند چالاكیەك دەست نیشان بكەن كە منداڵەكەتان دەتوانێت ئەنجامی بدات. یارمەتیان بدەن تا ئەو كاتانەی كە ئەندامانی خێزان و هاوڕێیان لە دەروی یەك كۆبوونەتەوە ئەنجامی بدەن. بۆ نمونە ئەو دەتوانێت وانیشان بدات كە میوانەكان جلەكانیان لە كوێ هەڵبواسن یان كەل و پەلەكانی سەرمێز رێك بخات.\nهانی منداڵەكەتان بدەن كە ئامێرەكانی یاری كردن بۆ منداڵەكانی بچووكتر بدۆزێتەوە. تاوەكو ئەوە دەربخات كە چۆن دەتوانێت بە پارچەی بچووك خانوویەك دروست بكات.\nبەم شێوەیە ئەو بڕوا بەخۆ بوونێكی زیاتری لە لا دروست دەبێت لە پەیوەندیەكانی دا لەگەڵ منداڵەكانی بچوكتر.\nرێگا بە منداڵەكەتان بدەن كە هەندێك لە كێشەكانی خۆی، بەخۆی چارەسەر بكات. تەنانەت ئەگەر لای زۆرگرانیش بێت. رای خۆتان لە توانای منداڵەتان بۆ رووبەڕوو بوونەوەی گرفتەكانی و رێگای چارەیان دەرببڕن.\nكاتێك كە منداڵەكەتان رووبەڕووی پرسێكی كۆمەڵایەتی دەبێتەوە و سەركەوتنی تیادا بەدەست دەهێنێت، گرنگی پێبدەن و رای خۆتانیش دەرببڕن.


پارە بۆ حكومەت كۆدەكەنەوە و خۆشیان پارەیان پێ نییە\nكەركوك/21ی تەمموزی 2020/ گردبونەوەی كارمەندانی كارەبا دژی پێنەدانی موچەكانیان لە پێنج كانگی رابردودا فۆتۆ: سۆران محەمەد\nسەدان كارمەندی رۆژانەی فەرمانگەی كارەبای كەركوك پێنج مانگە موچەیان پێنەدراوە، لەكاتێكدا هەموو مانگێك پارەی كارەبا بۆ حكومەت كۆدەكەنەوە و کاتژمێری کارەبای ماڵان دادەنێن.\nئەو كارمەندانە لە كەركوك ژمارەیان 600 كەسە و لە تەواوی عیراق 15 هەزار كەسن، لە سەردەمی عادل عەبدولمەهدی، سەرۆك وەزیرانی پێشوی عیراق بەشێوەی كاركردنی رۆژانە لە فەرمانگەی كارەبا دامەزرێنران، ئەمڕۆ سێشەممە 21ی تەمموز لە بەردەم فەرمانگەكە گردبونەوەیەكیان بۆ ئەو مەبەستە ئەنجامدا.\nئیبراهم ئازاد، یەكێك لەو 600 كارمەندەیە و لەبەردەم فەرمانگە داوای مافەكانی دەكرد، بە (كەركوك ناو)ی وت "ئێمە لە چوارچێوەی هەڵمەتی چاکسازی عادل عەبدولمەهدی، خرایەنە سەر کار، کاری سەرەکیمان دانانی کاتژمێری کارەبای ماڵان وەرگرتن دابەشکردنی پسوڵەی پارەی کارەبای مانگانەیە. بەڵام ماوەی پێنج مانگە کاردەکەین و تا ئێستا یەک دیناریان پێنەدواین".\nوتیشی "داوای مافی خۆمان لە فەرمانگەی دابەشکردنی کارەبای کەرکوک دەکەین، دوو جەژنە بەبێ موچە جەژن دەكەین".\nداوای مافی خۆمان لە فەرمانگەی دابەشکردنی کارەبای کەرکوک دەکەین\nفەرمانگەی دابەشكردنی كارەبا هیچ وەڵامێكی خۆپیشاندەرانی نەدایەوە و ئەوانیش دوای كاتژمێرێك كۆتاییان بە گردبونەوەكە هێنا.\nهەروەها بەشێكی داواكاریی ئەو كارمەندانە ئەوەیە بكرێنە گرێبەست.\nعەمار عەلی، کارمەندێکی تری فەرمانگەی كارەبا، وتی "داوا لە مستەفا كازمی، سەرۆک وەزیرانی عیراق دەکەین گوێ لەو 15 هەزار فەرمانبەرە بگرێت و موچەكانمان بۆ خەرجبكات... بەشێكی زۆرمان خێزاندارین و تەنیا ئەم كارەمان هەیە، ئەوە جەژنیش نزیكبۆتەوە و پێویستمان بە پارەیە و چۆن بتوانین منداڵەكانمان بەخێوبكەین".\n"لە ئەگەری جێبەجێنەکردنی داواکارییەکانمان مانگرتن رادەگەیەنین و ناچینەوە سەر کار، ئێمە لەژێر فشاری بەڕێوەبەری فەرمانگەی دابەشکردنی کارەبای کەرکوک تەنانەت رۆژانی هەینیش کارمان دەكرد".


كۆرۆنا لە سلێمانی زیاد دەكات - تۆڕی میدیایی خەڵک\nلێپرسراوی نووسینگەی سلێمانی ڕێكخراوی تەندروستی جیهانی ڕایدەگەیەنێت،لەپاش هەفتەیەکی دیکەوە ڕێژەی تووشبوون بەکۆرۆنا لەسلێمانی زیاددەکات، بۆیە پێویستە ڕێکارەکانی خۆپارێزی زیاتر بکرێن.\nنەجمەدین حەسەن، لێپرسراوی نووسینگەی سلێمانی ڕێكخراوی تەندروستی جیهانی بە(خەڵك)ی ڕاگەیاند،لەهەموو عیراق ڕێژەی تووشبوون بەکۆرۆنا ڕووی لەهەڵکشان کردووە، لەهەرێمی کوردستانیش دوای چەند هەفتەیەک ڕووی لەزیادبوون کرد، بۆیە پێشبینی دەکرێت، لەدوای ١٥ی ئەم مانگەوە لەسلێمانیش ڕێژەکە ڕوو لەزیادبوون بکات.\nباسی لەئەوەشکرد، ئەو ڤاکسینەی لەسلێمانی بەکارهات لەسەدا ٧٠ بۆ ٧٤ بەرگری جەستە زیاد دەکات بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا، بەڵام ئەمە لەئێستادا بۆ کارمەندانی تەندروستییە کە لەڕیزی پێشەوە ڕووبەڕووبوونەوەی کۆرۆنان، بۆیە پێویستە هاوڵاتییان پابەندی زیاتری ڕێنماییەکانبن.\nئاماژەی بەئەوەشدا، تاکو ئێستا نازانرێت تاکو کەی ئەم ڤاکسینە کاریگەری دەبێت، بەڵام ئەو کەسەی ڤاکسین بەکاردەهێنێت، بەدوو جار پێی دەدرێت.\nئەوەشی خستەڕوو، داوا لەهاوڵاتییان دەکەن دووربکەونەوە لەقەرەباڵغی و دەمامک بەکاربهێنن و ڕێکارەکانی خۆپارێزی ئەنجامبدەن بەگشتی.\nئەمە لەکاتێکدایە ئەمڕۆ یەک شەممە ڤاکسینی کۆرۆنا گەیەنرایە پارێزگای سلێمانی و یەکەمجار لەلایەن بەڕێوەبەری تەندروستی سلێمانی و بەڕێوەبەری خۆپاراستنی تەندروستی سلێمانییەوە بەکارهات.


بکوژی خێزانە ڕۆژئاواییەکە چوار سزای لە سێدارەدانی بۆ دەرچوو | ROJnews\nچوؤرشەممە, 11 ديس 2019 - 14:37\nئەو كەسەی ٥ ئەندامی خێزانە ڕۆژئاواییەکەی لە هەولێر كوشت لە لایەن دادگاوە چوار بڕیاری لە سێدارەدانی بۆ دەرچوو.\nلە ٣ی تشرینی یەكەمی ئەمساڵ لە نزیك گوندی (پیرڕە‌ش)ی شاری هەولێر، تەرمی ژن و پیاوێك و سێ منداڵ، لەلایەن تیمەكانی بەڕێوەبەرایەتی ئاسایشی هەولێرەوە دۆزرانەوە كە بە گولـلە كوژرا بوون، دواتر کەسێک بە تۆمەتی کوشتنی ئەو خێزانە دەستگیر کرا و ئەمڕۆش دادگای تاوانی هەولێر چوار بڕیاری سزای لە سێدارەدانی بۆ ئەو تاوانبارە دەرکرد.\nلە سەر ڕووداوەکە فەرەیدون كەریم، وەک تۆمەتبار دەستگیرکراو بەپێی لێكۆڵینەوە سەرەتاییەكان تۆمەتبارەکە دانی بەوەدانا کە ئێوارەی ٢ی تشرینی یەكەم تەواوی ئەندامانی خێزانێكی پێنچ كەسی كوشتووە كە پێكهاتوون لە باوك و دایك و سێ لە منداڵەكانیان كە ئەم خێزانە كوردی خۆرئاوای كوردستانن و نیشتەجێی گوندی پیرڕەشی شاری هەولێر بوون.\nدواتر لە ڕۆژی ٧ی تشرینی یەكەم بەڕێوەبەرایەتی ئاسایشی هەولێر دەقی دانپێدانانی بكوژەکەی بڵاوكردەوە.\nپارێزەر برزۆ سەعید، پارێزەری دۆسییەکە بە ڕۆژنیوزی ڕاگەیاند: ئەمڕۆ دادگای تاوانی هەولێر چوار بڕیاری سزای لە سێدارەدانی بۆ بكوژی خانەوادە ڕۆژئاواییەکەی گوندی پیرەش دەرکردووە.\nوتیشی: "جێبەجێكردنی بڕیارەكە تەنها لەسەر واژووی سەرۆكی هەرێم ماوە و ئەگەر ئەو واژووی بكات ئەو تاوانبارە لە سێدارە دەدرێت".\nبەپێی زانیارەكان لە هەرێمی كوردستان، زیاتر لە ٦٣٠ كەس بڕیاری لەسێدارەدانیان بۆ دەرچووە، بەڵام لە دوای ساڵی ٢٠٠٧ەوە بەهۆی فشارە نێودەوڵەتییەكان لە هەرێم سزای لە سێدارەدان ڕاگیراوە و ئەو کەسانە لە سێدارەنەدراون.


میرکاتۆی هاوینە کۆتایی هات و چەندین بۆند لە دوا ساتەکاندا یەکلایی بوونەوە\nئەمشەو بازاڕی گواستنەوەی میرکاتۆی هاوینەی یانەکانی ئەوروپا کۆتایی هات، لە کۆتا خولەکەکاندا چەندین بۆندی یاریزانانیانی تیادا یەکلایی بۆوە.\nلە دوا خولەکەکاندا ماورۆ ئیکاردی ئەرجەنتینی و یاریزانی یانەی ئینتەر میلانی ئیتاڵی بەشیوەی خواستن پەیوندی کرد بەر ریزەکانی یانەی پاریس سانجێرمانەوە دواتر کڕینەوەی بە ٧٠ ملیۆن یۆرۆ، هێرشبه‌رانی پاریس سان جێرمان له‌م وه‌رزە هەریەک لە: مباپی،نیمار،كاڤانی،ئیكاردی دەبێت.\nهەریەک لە یانەکانی ریاڵ مەدریدو پاریس سانجێرمان دوو گۆڵپارێزییان بە شێوازی خواستن و ئاڵوگۆڕ پێکرد، ناڤاس چووە پاریس و ئاریۆلاش بەرەو مەدرید بەڕێکەوت، بەرشەلۆنە رافینهای بۆ یەک وەرز و بەخواستن دایە یانەی سێڵتافیگۆ و سیڤیلیەش چیچاریتۆی گواستەوە ریزەکانی.\nیانەی رۆمای ئیتاڵیش هەریەک لە هێنریک میختاریان و نیکۆڵا کاڵینیچی بە خواستن لە یانەکانی ئەرسیناڵ و ڤیۆرێنتیناوە گواستەوە، هەرچی یانەی میلانیش ئەنتی رێبیچی لە فڕانکفۆرتەوە گواستەوە لە بەرامبەر ئەندرێ سێلڤا و بڕی پێنج ملیۆن یۆرۆ، هەر لە ئیتاڵیا ناپۆلی فێرناندۆ یۆرێنتی ئیسپانی بردە ریزەکانییەوە.\nهەر لە ئیتاڵیا یانەی پارما ماتیۆ دارمیانی لە یانەی مانچستەریونایتدەوە گواستەوە و یۆڤانتۆسیش کوانگ سۆنگیی کۆری لە یانەی کالیارییەوە بردە ڕیزەکانییەوە.\nئەوەی جێی بۆ ئاماژە کردنە لەم میرکاتۆیە نەگەیشتنە رێکەوتنی نیمارو یانەی بەرشەلۆنە بوو کە زۆرترین پەرەی رۆژنامەکانی داگیر کردبوو لەم میرکاتۆیەدا، درامای نیماریش بە مانەوەی لە پاریس سانجێرمان، کۆتایی هات، بەگوێرەی گرێبەستەکەی لە ساڵی داهاتووەوە بڕی هەڵوەشاندنەوەی گرێبەستەکەی دەبێتە ١٧٠ ملیۆن یۆرۆ و هەر یانەیەک ئەو بڕە پارەیە بدات، نیمار ئازادە لە چوونی بۆ ئەو یانەیە.\nبراوەی خەڵاتی زە بێست چۆن دیاریدەکرێت\nتۆخێل: نیمار١٠٠٪ لەگەڵ یانەی پاریس پەیوەستە\nداوا دەکرێت سزاکەی مێسی کەمبکرێتەوە


به‌هاری عه‌ره‌بی دروستکراوی دەولەتە ئیمپریالیستەکانە.\nپارتی داد و گه‌شه‌پێدان بێ به‌ڵینه و هه‌شت هه‌زار کورد زیندانی کراون.\nدیمانه: شوان سدیق\nله گفتوگۆیه‌کدا.. ئه‌ندامی په‌رله‌مانی تورکیا له سه‌ر فراکسیۆنی BDP (سه‌باحه‌ت تونجه‌ل) باس له ره‌وشی سیاسی و هه‌نووکه‌ی ئێستای وڵاته‌که‌ی ده‌کات، هه‌روه‌ها ئاماژه‌ش به‌وه ده‌کات ده‌سه‌ڵاتی AKP به‌پێچه‌وانه‌ی به‌ڵێنی چه‌ند ساڵه‌ی رابردوویان هه‌ڵسوکه‌وت ده‌که‌ن، ئه‌و په‌رله‌مانتاره کورده له په‌رله‌مانی تورکیا، په‌یوه‌ندییه‌کانی هه‌رێمی کوردستان و تورکیا باش ده‌زانێت. هه‌روه‌ها ئه‌وه‌ش ده‌خاته‌ڕوو به‌هۆی PKK تورکیا به‌رده‌وام فشار ده‌خاته سه‌ر هه‌رێمی کوردستان.\nشوان سدیق: له ئێستادا په‌یوه‌ندییه‌کانی ده‌سه‌ڵاتی پارتی دادو گه‌شه‌پێدان له‌گه‌ڵ BDP چۆن ده‌بینرێت؟\nسه‌باحه‌ت تونجه‌ل: بێگومان پارتی دادو گه‌شه‌پێدان حیزبێکی وایه له تورکیا ده‌سه‌ڵاتی ره‌های هه‌یه له تورکیا، پێشتر پێشنیاز و پروپاگنده‌ی زۆرهه‌بوو بۆ دۆزی کورد له باکوری کوردستان، به‌ڵام که هاته سه‌رده‌سه‌ڵات و درێژه‌ی به حوکمه‌تداری خۆیدا له به‌رامبه‌ر پروپاگنده و پێشنیازه‌کانی بۆ کورد شتێکی ئه‌و تۆی نه‌کرد له‌گه‌ڵ قسه‌کانی پێشوترییان یه‌ک بگرنه‌وه.\nبێگومان له‌تورکیاش دوولایه‌نی گرنگ هه‌ن کورد و پارتی داد و گه‌شه‌پێدان، به‌ڵام له دوای ئه‌وه‌ی دادو گه‌شه‌پێدان هه‌نگاوی عه‌مه‌لی نه‌نا بۆ چاره‌سه‌ری کێشه‌ی کورد کارێکی وه‌های کرد که شه‌ڕ دروست ببێت، بۆ زیاتر نموونه فشاری خستنه سه‌ر به‌ڕێز ئۆجه‌لان، هه‌روه‌ها نزیکه‌ی هه‌زار کورد له زینداندا ده‌ستگیرکراون، ئه‌مه‌ش به‌هۆی کورد بوونه. له به‌رامبه‌ر ئه‌م زه‌برو زه‌نگ و فشارانه‌ش بۆ سه‌ر کورد به‌ڵام ئێمه هه‌موو کاتێک هه‌وڵ ده‌ده‌ین، به‌ڕێگایه‌کی ئاشتیانه وه‌ڵامی کێشه‌کان بده‌ینه‌وه، بۆ ئه‌وه‌ی به‌شێوه‌یه‌کی ئاشتیانه کێشه‌ی کورد له تورکیا چاره‌سه‌ر بکرێت، به‌ڵام ئه‌وان به‌و رێگای ئێمه نه‌هاتوونه‌ته پێش.\nشوان سدیق: له به‌رامبه‌ر ئه‌و فشارانه‌ی ده‌سه‌ڵاتی AKP له‌گه‌ڵ کورد به‌تایبه‌تی BDP ئایا یه‌کگرتوویه‌ک هه‌ست پێده‌کرێت بۆ چاره‌سه‌ری کێشه‌کانتان؟\nسه‌باحه‌ت تونجه‌ل: هیچ کاتێک وه‌ک ئه‌مڕۆ کوردی کوردستانی باکور ئه‌وه‌نده یه‌کگرتوو نه‌بووه، له‌به‌رامبه‌ر چاره‌سه‌رکردنی کێشه‌کانیان له‌گه‌ڵا تورکدا، به‌بڕوای من دووه‌مین کۆنفرانسی نه‌ته‌وه‌یی ژنانی کورد که ژنانی هه‌ر چوار پارچه‌ی کوردستان و ژنانی کوردیش رۆژی سێشه‌ممه له شاری هه‌ولێر به‌شدارییان تێدا کرد ئه‌مه هه‌نگاو ده‌رفه‌تێکی زیاتر و گرنگتره بۆ یه‌کگرتووی کورد. له ئێستاش هه‌رێمی کوردستانی باشوور که وه‌ک ئیداره‌یه‌کی سه‌ربه‌خۆ خۆی به‌ڕێوه ده‌بات، کوردی پارچه‌کانی تریش لێره ده‌توانن به‌ئازادی کاری خۆیان بکه‌ن، بۆیه ئه‌وه‌ش واده‌کات که پێشکه‌وتنی کورد قۆناغ به قۆناغ بۆ ئازادی نزیکتربێت.\nشوان سدیق: ئه‌وه‌ی له هه‌ندێ وڵاتانی ناوچه‌ی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست رووده‌دات، پێی ده‌گوترێت به‌هاری عه‌ره‌بی ئایا کوردی باکوریش ئه‌و جوڵانه‌وه‌ی چه‌ند ساڵه‌ی به‌و به‌هاره ده‌شوپێهێنیت؟\nسه‌باحه‌ت تونجه‌ل: ئه‌وه‌ی له‌ناوچه‌که رووده‌دات، به‌تایبه‌تی وڵاتانی عه‌ره‌بی که هاوڵاتیان دژ به ده‌سه‌ڵاته نه‌گۆڕه چه‌ند ساڵه‌ییه‌کانی خۆیان هاتوونه‌ته شه‌قام و ناوی لێنراوه به‌هاری عه‌ره‌بی، به‌ڵام له‌راستیدا ئه‌و به‌هاره شتێکی تایبه‌ت نییه بۆ کورد چونکه پێمانوایه به‌هاری عه‌ره‌بی به ده‌ستی ئیمپرالیست به‌تایبه‌تی وڵاتانی ئه‌مریکا و ئه‌وروپا دروستیانکردووه. بڕواشمان وایه ئه‌م جۆره جوڵانه‌وه‌یه چاره‌سه‌ری کێشه‌کانی خه‌ڵک ناکات. به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ش عه‌ره‌ب خۆیان هه‌وڵیان نه‌داوه کێشه‌کانیان چاره‌سه‌ر بکه‌ن، کاتێک گۆرانگاریش ده‌که‌ن ده‌بێت هه‌ژموونی وڵاتی داگیرکه‌ر زیاتر بێت به‌سه‌ریانه‌وه، به‌تایبه‌تیش سیاسه‌تی سه‌رمایه‌داری. بێگومان ئه‌وه‌ی په‌یوه‌ندی به‌کورده‌وه هه‌یه، به‌پێچه‌وانه‌وه گه‌لی کورد هه‌میشه له‌ژیانی خۆیدا بۆ شۆڕشگیڕی و پێشکه‌وتنی ناوچه‌که‌ی خۆی هه‌وڵی داوه، بۆ نموونه ئه‌زموونی هه‌رێمی کوردستانی باشور.\nشوان سدیق: BDP چۆن ده‌ڕوانێته په‌یوه‌ندی نێوان پارتی دیموکراتی کوردستان و پارتی دادو گه‌شه‌پێدان؟\nسه‌باحه‌ت تونجه‌ل: ئێمه پێمانوایه نزیک بوونه‌وه‌ی حیزبه کوردستانییه‌کانی باشور له‌گه‌ڵ حیزبه‌کانی تورکیا به‌تایبه‌ت داد و گه‌شه‌پێدان، زۆر گرنگن هه‌رچه‌نده بیروبۆچوونیان یه‌ک نه‌بن به‌ڵام پێمانوایه بۆ چاره‌سه‌رکردنی پرسی کورد گرنگی خۆی هه‌یه چونکه زۆرجار تورکیا به‌ئاشکرا به‌هانه به‌خه‌ڵکی کورد ده‌گێڕێت، ئینسانی کورد به ئاسانی له‌ناو ده‌بات، کێشه‌یان بۆ دروست ده‌کات، له‌گه‌ڵ هه‌موو ئه‌مانه ئه‌گه‌ر په‌یوه‌ندی حیزبی کوردی و تورکی هه‌بن، له‌سه‌ر ئه‌ساسی لێک تێگه‌شتن بۆ پرسه چاره‌نووسازه‌کان ئه‌وکاته تورکیاش له حه‌قیقه‌ته‌کان ده‌گات.\nشوان سدیق: هیچکات بووه  BDP له‌سه‌ر په‌یوه‌ندی نێوان پارتی دیموکرات و دادو گه‌شه‌پێدان، هه‌ڵوێستی خۆتان بۆ پارتی دیموکراتی کورستان خستبێته‌ڕوو؟\nسه‌باحه‌ت تونجه‌ل: بێگومان ئێمه به‌و په‌یوه‌ندانه ده‌زانن، هه‌روه‌ها BDP په‌یوه‌ندی باشه له‌گه‌ڵ پارتی دیموکراتی کوردستان، ئه‌وه‌ش ده‌زانین که هه‌رێمی کوردستان له‌بواری ئابوری و سیاسی و زۆرشتی تر له‌گه‌ڵ تورکیا هاوپه‌یمانیان هه‌یه، ئه‌گه‌ر شتێکیش په‌یوه‌ندی به ئێمه‌وه هه‌بێت له‌م نێوه‌نده‌دا بێگومان به‌شداری ده‌که‌ین. زانیاریشمان لایه که تورکیا زه‌ختێکی زۆر له‌سه‌ر هه‌رێمی کوردستان ده‌کات، به‌هۆی پارتی کرێکارانی کوردستانه‌وه.


کوردیپێدیا - بارزانی بۆی نیە خۆی کاندیدکاتەوە بۆ سەرۆکی هەرێم و نابێ لەلایەن خەڵکی کوردستانەوە رێگای پێبدرێ!\n📝 بارزانی بۆی نیە خۆی کاندیدکاتەوە بۆ سەرۆکی هەرێم و نابێ لەلایەن خەڵکی کوردستانەوە رێگای پێبدرێ! | پۆل: بەڵگەنامەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nبارزانی بۆی نیە خۆی کاندیدکاتەوە بۆ سەرۆکی هەرێم و نابێ لەلایەن خەڵکی کوردستانەوە رێگای پێبدرێ!\nکێشمەکێشی لایەنەکانو پرسی هەڵبژاردنەوەی سێبارەی مەسعود بارزانی، بۆ پۆستی سەرۆکایەتی، رەوتی هەڵبژاردنەکانی داهاتووی کوردستانی لەبەردەم کۆڵانێکی داخراودا راگرتووە. هەوڵەکانی پارتیو دەسەڵاتەکەیو پێداگریان بۆ دانانەوەی مەسعود بارزانی لەسەر کورسی سەرۆکایەتی، جگه لەوەی کە سروشتی سیاسەتی پاوانخوازیو راگرتنی سیستەمی دەسەڵاتدارێتی ئیستای کوردستان لەدەستی بنەمالەی بارزانیدا، ئاشکرادەکات، هاوکات تاکتیکێکە بۆ پاراستنو درێژەدان به سیاسەتو ستراتیژێک کە پارتیهو سەرۆکەکەی لەماوەی 8 ساڵی سەرۆکایەتیەکەیدا بەسەر کوردستاندا سەپاندوویانەو بەڕێوەیان بردووە.\nپارتهو بارزانی لەماوەی 8 ساڵی رابردوودا هەوڵیان داوە دەسەڵاتی یەکحزبیو بنەماڵەیی بەسەر کۆمەڵگای کوردستاندا داسەپێنن، دەزگای ئەمنیو میلیشیای زەبەلاحی دژە خەڵکی فراوان کردووەو دەستی ئاوەڵاکردوون لە سەرکوتی نارەزایەتیەکانی جەماوەرو پێشێلکردنی مافو ئازادیە سیاسیو فەردیەکانی خەڵکدا. یاسای سەرکوتگەرانەو ناوزراوی رێکخستنی خۆپیشاندانەکانیان سەپاند کە بە کردەوە دامێنی ئازادیەکانی لە کوردستاندا بەرتەسک کردۆتەوە. پارتیو مەسعود بارزانی نەخشەمەندانە کاریان کردووە بۆ پەرەدانو داسەپاندنی کەشوهەوای کۆنەپەرستی بەسەر کۆمەڵگای کوردستاندا، یاسای فرەژنیان پەسەندکردووەو هەوڵیان دا یاسای پاراستنی پیرۆزیە ئایینیەکان تێپەرێنن، بەڵام لەبەردەم بەرگریو وەستانەوەی بەرەی ئازادیخوازیی کوردستاندا شکستی هێنا. لەماوەی سەرۆکایەتی بارزانیدا خۆپیشاندانی جەماوەری بۆ نانو ئازادیو کەرامەتی ئینسانی خەڵتانی خوێن کرا. داهاتی کوردستانو نەوت لەلایەن دەسەڵاتدارانی بنەماڵەی بارزانیەوە بەتاڵان دەبرێ. خێزانی بارزانی لە گەورەترین دەوڵەمەندەکانی جیهاننو سەدان هەزار لاوی کوردستانیش بەدەست بێکاریەوە گیرۆدەبوونو هەزاران خێزانیش لەخوار هێڵئ هەژاریەوە ژیان دەگوزەرێنن.. لەژێرسایەی دەسەڵاتدارێتی بارزانیدا هەزاران ژن تیرۆرکراون، دەزگای جاسوسی وولاتان لە کوردستاندا تەراتێن دەکەن، سوپای ووڵاتانی ناوچەکە بۆمبارانی هاوڵاتیانی مەدەنی کوردستان دەکەن، نانبڕین، رفاندن، تیرۆر لەدژی روناکبیر، رۆژنامەنووس، مامۆستای زانکۆ، هونەرمەند، گۆرانی بێژ، سیاسی، چەپ و کۆمۆنیست... بەڕیوە دەچیت.\nئەگەر ئەوە کارنامەی بارزانی بێت، ئایا شایستەی ئەوەیە کە جارێکی دیکە ببێتەوە بە سەرۆکی هەرێمو باڵاترین پۆستی سیاسیو ئیداری کوردستانی بدرێتەدەست.. ئایا یەکێک لە خواستەکانی خەڵکی کوردستان بەهەمان شیوەی جەماوەری راپەریوی ناوچەکە لەدژی دەسەڵاتی سەرکوتگەری بۆرژوایی، کۆتاییهاتن بە دەسەلاتی بنەماڵەییو گواستنەوەی دەسەڵات نەبوو لەباوکەوە بۆنەوەکانی!؟ ئایا ئەوە بەس نیە بۆئەوەی بارزانی بۆی نەبێت کە جارێکی دیکە خۆی بۆ پۆستی سەرۆکی هەرێم کاندید بکاتەوە!؟ لەلایەکی دیکەوە بارزانی دوو دەورەی سەرۆکایەتی تەواو کردوەو بەپێی یاساکانی خۆشیان بۆی نیە بۆ جاری سێهەم خۆی کاندید بکاتەوە. بەڵام پارتیو بارزانی ئەوەیان بەلاوە گرنگ نیە کە لەپێناو تەواوکردنی ستراتیژەکەیان، واتە بە داسەپاندنی دەسەڵاتی بنەماڵەی بارزانی بەسەر خەڵکی کوردستاندا، هەرچی یاسایەک کە خۆیان بریاریان لەسەر داوە پێشێلی بکەن.\nمەسعود بارزانی به هیچ جۆرێک بۆی نیە خۆی کاندیدکاتەوەو نابێ رێگای خۆکاندید کردنەوەی پێبدرێ. تەنانەت بەپێوانەی خودی یاسا و رێسا و دەستورێکەوە کەپارتی یەک لایەنە بەسەر خەڵکی کوردستاندا بەڕیوەی دەبات ئەو مافەی له بارزانی سەندۆتەوەو نابێ ریگای گەڕانەوەی بۆ نێو بازنەی سەرۆکایەتی، بەهیچ پاساوێک پی بدرێ.\nخەڵکی کڕیکارو زەحمەتکێشی کوردستان، لاوانو ژنانو ئازادیخوازان، کە بەدرێژایی 8 ساڵی رابردوو، بەشیوازی جۆراوجۆر ناڕەزایەتیان دەربڕیوەو بزووتنەوەیەکی جەماوەرییان بەدژی دەسەڵاتی بنەماڵەییو پارتیو سیاسەتەکانی بەئاستی جیاواز لەخۆ نیشانداوە، نەک هەر نابێ بەرامبەر کاندیدکردنەوەی سێبارەی مەسعود بارزانی بێدەنگبن بن، بەڵکو دەبێ هەوڵەکانی ئۆپۆزیسیۆنیش بۆ گێرانەوەی بارزانی بۆ پۆستی سەرۆکی هەرێم لەژێرناوی هەموارکردنەوەی دەستوردا پووچەڵ بکەنەوەو هاوکات لەپێناو دەستکۆتاکردنی سەرتاپای دەسەڵاتی بنەماڵەو کارکردە سیاسیەکانی پارتی، لەسەر ژیانی ئێستاو داهاتویان بێنە مەیدانەوە. خەڵکی ئازادیخوازی کوردستان بە خەباتی هوشیارانەو یەکگرتووی خۆیانو بەکۆبوونەوە لەدەوری شیعاری "مەسعود بارزانی، بۆی نیە خۆی کاندیدکاتەوە" و "نا بۆ دەسەڵاتی بنەماڵە" دەتوانن هەنگاوێکی گەورە بە ئاقاری پێکهێنانی ئالوگۆڕێکی ریشەیی لەسیستەمی دەسەڵاتی بۆرژوازی کوردو حزبەکانیدا هەڵبێننەوە. حزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی کوردستان، لەڕیزی پێشەوەی ئەم خەباتەدا رادەوەستێ.\n1. 👁 11-06-2013\n📅 رۆژی دەرچوون: 11-06-2013\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Jun 11 2013 9:09PM تۆمارکراوە\n👁 ئەم بابەتە 7,641 جار بینراوە


پەروەردە - ماڵپەڕی ئەڵتەرناتیڤی شورایی\nوەلید محەممەد هیڤیدارم قوتابی مفای لڤان ڕێنمایان وەربگرن ۱- یێ گەشبین بە کو دێ بسەرکەڤی و هەمی دەما وە هزر بکە کو سەرکەفتنا تە یا مسوگەرەو چ جارا نەرێنی بیرنەکەو سەرکەفتنا خۆ ل پێش چاڤێن خۆ دانە . ۲- دەمێ خۆ ب شێوەیەکێ ڕێک و…\nAbdulrahman Rasul\t نیسان 19, 2022 0\nوەلید محەمەد پەروەردەو فێرکردن چیە؟ پرۆسەی پەروەردە و فێرکردن پرۆسەیەکە تیوری و پراکتیکیە، مامەڵەی مامۆستا لەگەڵ فێرخواز لە ژینگەیەکەوە بۆ ژینگەیەکی تر لە فێرخوازێکەوە بۆ فێرخوازێکی تر لە شوێنێکەو بۆ شوێنێکی تر دەگۆڕێت و جیاوازە.…\nوەلید محەمەد ژینگە چیە ؟ ژینگە بریتیە لە گشت ئەو ئەو شتانەی لە دەوروبەرماندان و هەستی پێدەکەین. وەک گیاندار یان بێگیان و هەروەها لە کۆمەڵێک هێزی کیمیایی و فیزیایی و بایۆلۆجی و چەند هێزێکی تری سروشتی پێک دێت. ژینگە پارێز کێیە؟…\nAbdulrahman Rasul\t ئازار 8, 2022 0\nد.لاڤە دارا علی / پسپۆری نەخۆشی یە دەروونی یەکان نەخۆشی دەروونی بەعەیبەدادەنرێت لەزۆربەی کۆمەڵگەکانی جیهانداونەخۆش بەچاوێکی سوکەوە سەیردەکرێت ، هەندێک جار دەگاتەئەوڕادەیەی کە ئازاربدرێت ولەمافەکانی خۆی بێبەش بکرێت. کۆمەڵگەی…\nحەمە غەفور تەعریفی گۆڕان یان گۆڕین (التغییر) بە شێوەیەکی سادە، بریتیە لە ڕۆیشتن لە واقعێکەوە بۆ واقعێکی جیاواز. واتە واقعێک ئەوە نییە کە ئەیبینین. جەماعەتی ئەوانەی دایم ئەڵێن، "با واقعی بین" دوو نەوعن: یەکێکیان ئەوانەن کاتێک…\nوەنەوشە كەريم زادە پيش ووتار: هەست بە وينەكيشان هەرلە ساتەكانی منداڵيەوە لە ناخی مرۆڤدا هەيە و دەتوانين بلێین ,لەگەڵ لەدايكبوونی منداڵ هەستی وينەكيشانيش لە ناخيدا دروست دەبێت، هەموویان پێش لە ڕويشتن بۆ باخچەی ساوايان زۆر جار…\nAbdulrahman Rasul\t حوزەیران 4, 2021 0\nن. تارا ئەمین سەپان هەموومان ڕۆژانە بەرەو ڕوی چەندین کێشەو پێکدادان و زوڵم و ناحەقی و قسەی ناخۆش و تانەو تەشەر خەفەت یان لەیەک تێنەگەیشتن دەبینەوە، بەداخەوە دەبێتە مایەی دڵ تەنگی و خەفەت بۆمان توشی جۆرێک لە بێ هیوایمان دەکات…\nAbdulrahman Rasul\t حوزەیران 2, 2021 0\nبۆ / په‌رله‌مانی كوردستان بۆ / حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان به‌ڕێزان ئێمه وه‌ك مامۆستایانی وانه‌بێز زۆر نیگه‌رانین له دواخستنی دانیشتنی ( 2ی 6)ی په‌رله‌مانی كوردستان له‌سه‌ر كێشه‌ی مامۆستایانی وانه‌بێژ و تێكه‌ڵ كردنی كێشه‌كانمان…\nAbdulrahman Rasul\t مارس 23, 2021 0\nعمرچاوشین ئەلتەرناتیڤی شورایی /ڕانیە ئەمڕۆ٢٣ی ئایاری ٢٠٢١مامۆستایانی وانەبێژ لەزۆربەی شاروشارۆچکەکانی کوردستان هاوشێوەی ڕۆژانی ڕابردوو لەسەرشەقام مابونەوەو درێژەیان بەناڕەزایەتیەکانیاندا بۆداواکردنی دامەزراندنیان لە…\nدەستەی گشتی وانەبێژان:ئێمە بەردەوام دەبین لە فشاری مەدەنیانە لەئەگەری نەهاتن بە دەم…\nAbdulrahman Rasul\t مارس 22, 2021 0\nبۆ ڕای گشتی بۆ : ئەنجومەنی وەزیران بۆ : وەزارەتی پەروەردە بۆ : وەزارەتی دارایی بۆ : وەزارەتی پلاندانان بۆ : سەرۆکایەتی پەڕلەمانی کوردسان بۆ : بەڕێوەبەرایەتی گشتی پەروەردەکان لەسەرجەم پارێزگاو ئیدارەکان بۆ…


پارتی و یەکێتى بە رێژەی چەندەوە حوکمی هەرێمی کوردستان دەکەن؟\n13/12/2021 1987 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nشارپرێس: راپۆرتی بنکۆڵکاری: ئامادەکردنی کامەران خدر\nلەو راپۆرتەدا زانیاری تەواو لەسەر رێژەی دەنگدانی هاوڵاتیانی هەرێمی کوردستان و دەنگی لایەنەسیاسییەکان خراوەتەروو، بەپێی دواین ئەنجامی فەرمی هەڵبژاردنەکانی ساڵی ٢٠٢١ی پەرلەمانی عێراق.\nهەرێمی کوردستان بەسەنتەر وەرگیراوە:\n٣٫٤٨٦٫٧٨٧ لەهەرێمی کوردستان مافی دەنگدانی هەبووە، لەو رێژەیەدا ١٫٤٢٩٫٠٤٦ هاوڵاتی بەشداری دەنگدانیان کردووە بەرێژی %41، لەو رێژەیەدا ١٩٦٫٣٧٣ کەس دەنگی خۆی پوچەڵکردۆتەوە بەرێژەی %13,7 رێژەی بەشداری، واتە کۆی گشتی دەنگی پوچەڵ و بایکۆت لەهەڵبژاردنی ٢٠٢١ لەسەر ئاستی هەرێمی کوردستان ٢٫٢٥٤٫١١٤ دەنگ بووە. واتە رێژەی بایکۆت و دەنگی پوچەڵ (%64.4)..\nکۆی گشتی دەنگی دروست کەبەلایەنەکان دراوە ١٫٢٣٢٫٦٧٣دەنگ بووە، بەرێژەی نزیکەی ِ%36.\n🔴 پارێزگای سلێمانی:\nدەنگی لایەنەکان و دەنگی بایکۆت و پوچەڵ بەم شێوەی خوارەوەیە:\n⛔ ١٫٤٢٥٫٧٠٥ کەس مافی دەنگدانی هەبووە، لەو رێژەیەدا ١٫٠٤٠٫٧٣٣کەس دەنگی بایکۆت و سوتاوە، بەرێژەی %72.99 واتە ئەوەی دەنگی دروستی داوە بەلایەنە سیاسییەکان لەپارێزگای سلێمانی، ٣٨٤٫٩٧٢دەنگ بووە، بەرێژەی %27.1\nدەنگی لایەنەکان لەپارێزگای سلێمانی بەو شێوەیە بووە:\nیەکێتی: ١٢٣٨١٤ دەنگ رێژەی %8.68 ی مافی دەنگدان\nنەوەی نوێ: ١٠٦٣١٨ دەنگ رێژەی %7.45 ی مافی دەنگدان\nپارتی: ٥٤٨٩١ دەنگ رێژەی %3.85 ی مافی دەنگدان\nکۆمەڵ: ٤٤٦٣٩ دەنگ رێژەی %3.13 ی مافی دەنگدان\nیەکگرتوو: ٢٢٨٤٦ دەنگ رێژەی %1.6 ی مافی دەنگدان\nگۆڕان: ١٧٨٤٦ دەنگ رێژەی %1.25 ی مافی دەنگدان\nسۆسیالست و سەربەخۆکان: ١٤٦١٧ دەنگ رێژە %1 ی مافی دەنگدان.\n🔴 پارێزگای هەولێر:\n⛔ ١٫٢٣٨٫٣٩٧ کەس مافی دەنگدانی هەبووە، لەورێژەیەدا ٤٤٦٫١٥٠کەس دەنگی دروستی بەلایەنەسیاسییەکان داوە، بەرێژەی %36 واتە رێژەی بایکۆت و دەنگی پوچەڵ لەپارێزگای هەولێر ٧٩٢٫٢٤٧ دەنگ بووە، بەرێژەی %64\nدەنگی لایەنەکان لەپارێزگای هەولێر بەو شێوەیەی خوارەوەیە:\nدەنگی پارتی: ٢٦٥٫٠٣٧ رێژەی %21.4 ی مافی دەنگدان\nدەنگی نەوەی نوێ: ٧٩٢٤٥ رێژەی %6.39 ی مافی دەنگدان\nدەنگی یەكێتی: ٦٥٨٣٢ رێژەی %5.31 ی مافی دەنگدان\nدەنگی کۆمەڵ: ١٨١٥٥ رێژەی %1.46 ی مافی دەنگدان\nدەنگی یەکگرتوو: ٣٧٩١ رێژەی %0.30 ی مافی دەنگدان\nدەنگی گۆڕان: ٤٠٤١ رێژەی %0.32 ی مافی دەنگدان\nدەنگی کۆتاکان و سەربەخۆکان: ١٠٠٤٩ رێژەی %0.8 ی مافی دەنگدان.\n🔴 پارێزگای دهۆک:\nلەپارێزگای دهۆک ٨٨٢٫٧٠٣ کەس مافی دەنگدانی هەبووە لەورێژەیەدا، ٤٠١٫٥٥١ کەس دەنگی دروستی بەلایەنەکان داوە، بەرێژەی %45.49.\nکۆی دەنگی بایکۆت و پوچەڵ ٤٨١٫١٥٢ دەنگ بووە بەرێژەی %44.51، بەپێی ئەنجامەکان بەرزترین رێژەی بەشداری لەدهۆک بووە و نزمترین رێژەی بەشداریش لەپارێزگای سلێمانی بووە.\nدەنگی پارتی: ٢٦١٫٥٤٣ رێژەی %29.6 ی مافی دەنگدان\nدەنگی یەكێتی: ٢٥٠٤٠ رێژەی % 2.8 ی مافی دەنگدان\nدەنگی یەکگرتوو: ٨١١٤٤ رێژەی %9.2 ی مافی دەنگدان\nدەنگی نەوەی نوێ: ١٨٧٦٠ رێژەی %2.1 ی مافی دەنگدان\nدەنگی کۆتاکان و سەربەخۆکان: ١٥٠٦٤ رێژەی %1.7 ی مافی دەنگدان.\n⛔ رێژەی سەدی دەنگی لایەنەکان لەسەر ئاستی هەرێمی کوردستان.\nیەکەم: پارتی دیموکرات: رێژەی %16.6\nدووەم: یەکێتی نیشتمانی: رێژەی % 5.59\nسێیەم: نەوەی نوێ: رێژەی % 5.31\nچوارەم: یەکگرتووی ئیسلامی: رێژەی %3.7\nپێنجەم: کۆمەڵی دادگەری: رێژەی %1.53\nشەشەم: بزوتنەوەی گۆڕان: رێژەی %0.52\n🔷 بەراوردکاری دەنگی لایەنەکان لەهەڵبژاردنی ٢٠١٨ هەرێمی کوردستان و هەڵبژاردنی ٢٠٢١ پەرلەمانی عێراق:\n🔸 یەکەم: پارتی دیموکرات لەهەڵبژاردنی ٢٠١٨ ی پەرلەمانی کوردستان ٦٨٨٫٠٧٠ دەنگی بەدەستهێنابوو، بەڵام لەهەڵبژاردنی ٢٠٢١ی پەرلەمانی عێراق ٥٨١٫٤٧١ دەنگی بەدەستهێناوە، واتە پارتی بەبەراورد بەهەڵبژاردنی رابردوو لەسەر ئاستی هەرێم ١٠٦٫٥٩٩ دەنگی لەدەستداوە.\n🔸دووەم: یەکێتی نیشتمانی لەهەڵبژاردنی ٢٠١٨ی پەرلەمانی کوردستان ٣١٩٫٩١٢ دەنگی بەدەستهێنابوو، بەڵام لەهەڵبژاردنی ٢٠٢١ی پەرلەمانی عێراق، ٢١٤٫٧١٦ دەنگی بەدەستهێناوە، واتە یەکێتی بەبەراورد بەهەڵبژاردنی رابردوو لەسەرئاستی هەرێم ١٠٥٫١٩٥ دەنگ کەمی کردووە.\n🔸سێیەم: نەوەی نوێ: لەهەڵبژاردنی ٢٠١٨ی پەرلەمانی کوردستان ١٢٧٫١١٥دەنگی بەدەستهێنابوو، بەڵام لەهەڵبژاردنی ٢٠٢١ی پەرلەمانی عێراق، ٢٠٤٫٣٢٣ دەنگی بەدەستهێناوە، واتە نەوەی نوێ بەبەراورد بەهەڵبژاردنی رابردوو لەسەرئاستی هەرێم ٧٧٫٢٠٨ دەنگ زیادی کردووە.\n🔸سێیەم: بزوتنەوەی گۆڕان لەهەڵبژاردنی ٢٠١٨ی پەرلەمانی کوردستان ١٨٦٫٩٠٣ دەنگی بەدەستهێنابوو، بەڵام لەهەڵبژاردنی ٢٠٢١ی پەرلەمانی عێراق، ٢١٨٨٧ دەنگی بەدەستهێناوە، واتە گۆڕان بەبەراورد بەهەڵبژاردنی رابردوو لەسەرئاستی هەرێم ١٦٥٫٠١٦ دەنگ کەمی کردووە.\n🔸چوارەم: یەکگرتووی ئیسلامی لەهەڵبژاردنی ٢٠١٨ی پەرلەمانی کوردستان ٧٩٫٤٣٤دەنگی بەدەستهێنابوو، بەڵام لەهەڵبژاردنی ٢٠٢١ی پەرلەمانی عێراق، ١٠٧٫٧٨١ دەنگی بەدەستهێناوە، واتە یەکگرتوو بەبەراورد بەهەڵبژاردنی رابردوو لەسەرئاستی هەرێم ٢٨٣٤٧ دەنگ زیادی کردووە.\n🔸پێنجەم: کۆمەڵی دادگەری: لەهەڵبژاردنی ٢٠١٨ی پەرلەمانی کوردستان ١٠٩٫٤٩٤دەنگی بەدەستهێنابوو، بەڵام لەهەڵبژاردنی ٢٠٢١ی پەرلەمانی عێراق، ٦٢٧٩٤دەنگی بەدەستهێناوە، واتە کۆمەڵ بەبەراورد بەهەڵبژاردنی رابردوو لەسەرئاستی هەرێم ٤٦٧٠٠ دەنگ کەمی کردووە...\n⛔ روداوە چاوەڕواننەکراوەکانی هەڵبژاردنی ٢٠٢١ی پەرلەمانی عێراق.\n-لەبازنەی یەکی هەولێر کاندیدەکەی یەکێتی "فەیسەڵ کەریم خان" نزیکەی ٢٨ هەزار دەنگ نەیتوانی بگات بەکورسی پەرلەمان، لەکاتێکدا کاندیدەکەی یەکێتی لەو بازنەیە بەتەنها دەنگی لەهەردوو کاندیدەکەی تری یەکێتی زیاتر بووە لەبازنەکانی دوو و سێ.\n-ناسکە عەبدوڵڵا کاندیدی پارتی دیموکراتی کوردستان لەسەر ئاستی پارێزگای سلێمانی زۆرترین دەنگی بۆ پارتی بەدەستهێناوە، بەڵام نەیتوانی ببێتە ئەندامی پەرلەمان.\n-جەمال کۆچەر، کاندیدی سەرکەوتووی یەکگرتووی ئیسلامی زیاتر لە 56 هەزار دەنگی بەدەستهێناوە، بەو رێژە دەنگە لیستەکەی سەدر لەپارێزگای ناسرییە نۆ کورسی پەرلەمانی بردووەتەوە.\n-دەنگەکانی کۆمەڵی دادگەری لەپارێزگای سلێمانی دوو هێندەی دەنگەکانی یەکگرتووی ئیسلامی کوردستانە لەو پارێزگایە، بەڵام کۆمەڵ یەک کورسی لەو پارێزگایە بردووەتەوەو یەکگرتوو دوو کورسی، پارتیش بەهەمان شێوەیە.\n-پارتی لەبازنەی یەکی هەولێر، 129 هەزار دەنگی بەدەستهێناوە، بەڵام بەتێکڕای سێ بازنەکەی دیکەی هەولێر 128 هەزار دەنگی لەو پارێزگایە بەدەستهێناوە.\n-لەبازنەی یەکی پارێزگای سلێمانی یەکگرتوو بەنزیکە هەشت هەزار دەنگ کورسییەکی پەرلەمانی بردووەتەوە، بەڵام یەکێتی بەهۆی زۆری کاندید بە 22 هەزار دەنگ یەک کورسی بردووەتەوە.\n-لەسەر ئاستی هەرێم، یەکگرتووی ئیسلامی بەنزیکەی 108 هەزار دەنگی هێناوەو چوار کورسی بردووەتەوە، بەڵام کۆمەڵی دادگەری نزیکەی 63 هەزار دەنگی هێناوەو یەک کورسی بردووەتەوە.\n-سەرجەم لایەنەکان لەبازنەی چوار هەولێر، 53 هەزار دەنگیان بەدەستهێناوە، بەڵام یەک کورسی پەرلەمانیان بردووەتەوە، پارتیش بە57 هەزار دەنگ سێ کورسی لەو بازنەیە بردووەتەوە.


شەش خۆپیشاندەر لە میانمار لەلایەن هێزە ئەمنییەکانەوە کوژران\nبەلایەنی کەمەوە شەش خۆپیشاندەر لە میانمار لەلایەن هێزە ئەمنییەکانەوە کوژران، ئەمەش بەپێی شایەتحاڵەکان و میدیاکان، لەکاتێکدا چالاکوانان ڕۆژی شەممە یادی خوێندکارێکیان دەکردەوە کە لە ساڵی 1988 دا کوژرابوو، بە هۆیەوە سەرهەڵدانی ڕاپەڕین دژی حکومەتی سەربازی بەرپابووە.\nدوو شایەتحاڵ بە ئاژانسی ڕۆیتەرزیان ڕاگەیاند بەهۆی ئەوەی پۆلیس تەقەیان لە مانگرتوانی ناڕازی کردووە لە شاری مەندەلای دووەم گەورەترین شاری میانمار، سێ کەس کوژران و ژمارەیەکیش برینداربوون، هاوکات میدیاکانی ناوخۆ ڕایانگەیاند، لە شارۆچکەی پایای ناوەندی شارەکە کەسێکی دیکە کوژراوە و دوو کەسیش بەهۆی تەقەکردنی پۆلیسەوە لە پایتەختی بازرگانی یانگۆنان لە شەوێکدا گیانیان لەدەستداوە.\nخۆپیشاندەرێکی تەمەن 23 ساڵ لە پایای کە داوا دەکات لە ترسی تۆڵەکردنەوە ناوی نەهێنرێت بە ئاژانسی ڕۆیتەرزی ڕاگەیاند " هێزە ئەمنییەکان سەرەتا ئەمبوڵانسەکەیان ڕاگرتووە و نەیانهێشتووە دەمودەست بگەنە لای بریندارەکان و تەنیا دواتر ڕێگەیان پێداوە، تا ئەو کاتەی ڕێگەیان پێداوە یەکێک لە بریندارەکان بەهۆی ئەوەی لەحاڵەتێکی خراپدابووە گیانی لەدەستداوە."\nئەو گیانلەدەستدانانە لە کاتێکدان کە ڕێبەرانی ئەمەریکا و هیندستان و ئوسترالیا و ژاپۆن بەڵێنیانداوە پێکەوە کاربکەن بۆ گەڕاندنەوەی دیموکراسی بۆ وڵاتەکەی باشووری ڕۆژهەڵاتی ئاسیا.\nکۆمەڵەی هاوکاری بۆ داکۆکیکردن لەزیندانیانی سیاسی ڕایگەیاند، لە خۆپیشاندانی بەربڵاودا لە دژی کودەتای 1ی مانگی دوو لە میانمار زیاتر لە 70 کەس کوژراون.


وەلاتپەروەریا مە د چ قۆناغ دایە – Sibehî سبەھی\nوەلاتپەروەریا مە د چ قۆناغ دایە\nBergeh Kurdistan On 09/10/2021 / نووچە\nوه‌لاتپه‌روه‌ری نه کاره‌کێ سڤک و ئه‌رزانه. پیڤانێن وه‌لاتپه‌روه‌رییێ فه‌داکاری، حه‌زکرن و ئه‌ڤینا زمان و چاندێ یه، گرێدانا ب خاک و نرخێن وه‌لاتە. که‌سێن وه‌لاتپه‌روه‌ر، دڤێ بشێت ب جان و مالێ خوه فه‌داکارییێ د به‌ر وه‌لات و دۆزا وه‌لاتێ خوه دا بکه، ب زمان و چاندا خوه، ب نرخێن خوه یێن پیرۆز سه‌ربلند به، ژ بۆ سه‌رکه‌تنا مله‌ت و نه‌ته‌وا خوه تێبکۆشه. چ د مالا خوه دا، چ ل ده‌رڤه، دڤێ ژ ئه‌ندامێن جڤاکێ ڕا ببه نموونه و ئه‌رکێن خوه ب جیھ بینه. پیڤانێن شۆره‌شگه‌رییێ ژی هه‌ما بێژن هه‌مان تشتن. هه‌گه‌ر ئارمانج شۆره‌شا وه‌لات و ڕزگارییا مله‌ت به، دڤێ شۆره‌شگه‌ر ته‌خسیر نه‌که و خوه بده به‌ر بارێ شۆره‌شێ. ب مال و جانێ خوه فه‌داکار به و د ڕۆژێن ته‌نگ و فره‌ھ دا خوه نه‌ده پاش. وه‌لاتپه‌روه‌ر و شۆره‌شگه‌ر، ب ڕابوون و ڕوونشتنا خوه، ب که‌سایه‌ت و ئه‌حلاقێ خوه، ب حه‌زکرن و ڕێزگرتنا هه‌ڤال و هۆگرێن خوه دیار دبن. وه‌لاتپه‌روه‌ر و شۆره‌شگه‌ر نه ل پاش لێ تم ل پێشن. خوه ل پاش ناهێلن و هه‌ڤالێن خوه نادن پێش. خوه ڤه‌ناشێرن و هه‌ڤالێن خوه ناشینن مرنێ.\nئه‌ڤ پیڤانێن کو مه ل ژۆر ب کورتی به‌حسا وان کر، ژ سالێن پشتی 70ی و هه‌تا 90ی هه‌ما بێژن د که‌سایه‌تا هه‌ر کورده‌کی وه‌لاتپه‌روه‌ر و شۆره‌شگه‌ر دا هه‌بوون. فه‌داکارییا جان و مال، ئه‌ڤین و ئه‌ڤیندارییا زمان و وه‌لات، ئارمانج و ئارمانجا کوردستانه‌ک سه‌ربخوه، ئه‌خلاق و نرخێن کورده‌واری پیڤانێن سه‌ره‌کی بوون. هه‌ر کو وه‌خت د سه‌ر ڕا ده‌رباس بوو و ته‌ڤگه‌را ئازادیخواز و شۆره‌شگه‌ر قه‌لس و لاواز بوو، ئه‌ڤ پیڤان ژی قه‌لس و بێ واته بوون و هێدی هێدی ژ هۆلێ ڕابوون. هه‌ر چقاسی وه‌لاتپه‌روه‌ری، شۆره‌شگه‌ری و کوردایه‌تی هه‌تا ئیرۆ هه‌به و تێ کرن ژی، ژ پیڤانێن وه‌لاتپه‌روه‌رییا سالێن 70 و 90ی دوورن و ئه‌و که‌له‌جان و هه‌وه‌سدارییا مه‌زن پر کێم بوویه یان ژی نه‌مایه.\nپشتی کو کادرێن ته‌ڤگه‌ر و پارتییێن کوردستانی ده‌رکه‌تن ده‌رڤه‌یی وه‌لات و چو پلان و ستراته‌ژییه‌ک ژ بۆ پاشه‌رۆژا ته‌ڤگه‌ر و پارتییێن خوه ئاماده نه‌کرن، ئیجار مه‌جبوور مان کو سه‌رێ هه‌ڤ بخون، بهه‌ڤ که‌ڤن، هه‌ڤدو گونه‌هبار بکن و خوه ژ بن بارێ سووج و گونه‌هێن هه‌یی بدن ئالی. ئه‌ڤێ یه‌کێ ھێلا کو کریته‌رێن/پیڤانێن وه‌لاتپه‌روه‌ری و شۆره‌شگه‌ری خوه ژ مه‌ژی و به‌ده‌نا وان دوور بخه، هه‌رکه‌س ل چارا سه‌رێ خوه بگه‌ره و ده‌ست ب ژیانه‌ک نوو بکه. یێن زه‌وجی بوون ژن و زارۆکێن خوه ژ وه‌لات ئانین جه‌م خوه، یێن نه‌زه‌وجیبوون زه‌وجین و بوون خوه‌دی مال و زارۆک. وه‌لاتپه‌روه‌ر و شۆره‌شگه‌رێن کو ل وه‌لات جانفیدا و فه‌داکارێن دۆزا کورد و کوردستانێ بوون، ئێدی خوه‌دییێ ژیانه‌ک نووژه‌ن و ڕه‌فاھی بوون و ڤێ ژینا نوو ژی بکه نه‌که باندۆره‌ک مه‌زن ل وان و ل دیتن و هه‌لوه‌ستا وان دکر.\nئه‌ز ژی د ناڤ دا، ئیرۆ پرانییا کادر و خه‌باتکارێن کو د ده‌ما خوه ل وەلات ژ چو فه‌داکارییێ نه‌دره‌ڤییان و ب مال و جانێ خوه د ناڤ خه‌باتا کوردایه‌تییێ دا بوون، نه وه‌ک به‌رێ نه. هه‌ر چقاسی کوردایه‌تی ژ مه‌ژی و به‌ده‌نا مه ده‌رنه‌که‌تبه و ده‌رنا‌که‌ڤه ژی، ئه‌م نه ئه‌و شێر و پلنگێن به‌رێ نه. ئێدی ئه‌م نه ل پێش لێ ل پاش هه‌ڤال و هۆگرێن خوه نه. به‌لکی ژ ده‌رباسبوونا ته‌مه‌نێ مه به، به‌لکی ژ شکه‌ستنا تاقەت و مه‌فه‌را مه به، به‌لکی ژ قه‌لسبوون و لاوازبوونا هێڤی و خه‌ون و خه‌یالێن مه به، نزانم. لێ تشتێ ئه‌ز دزانم، پرانییا کادر و خه‌باتکارێن کو ده‌رکه‌تنه ده‌رڤه‌یی وەلات و بوونه خوه‌دییێ ژیانه‌ک نوو، ئێدی دلزیز و دلته‌نگ بوونه. ب تایبه‌تی د ده‌ربارێ مالباتا خوه و زارۆکێن خوه دا بوونه خوه‌دییێ هه‌لوه‌سته‌ک جودا. نه هه‌لوه‌سته‌ک ژ دل و فه‌داکاری، لێ هه‌لوه‌سته‌ک نه ژ دل و هه‌تا ئه‌م بێژن سه‌خته‌کاری.\nهه‌ر چقاسی ڕاستی ته‌حل به و ل زۆرا گه‌له‌ک که‌سان بچه ژی، ڕاستییا پرانییا مه سیاسه‌تمه‌دارێن کورد ئه‌ڤه. ئه‌م دگەل خوه و دۆزا خوه نه ڕاستن. ب تایبه‌تی د ده‌ربارێ زارۆکێن خوه دا ئه‌م دژبه‌رییه‌ک مه‌زن ل دژی دۆز و ئارمانجا خوه دکن. ژ به‌رێ دا ژی دهات گۆتن کو شۆره‌ش ژ مالێ ده‌ست پێ دکه. هه‌گه‌ر سیاسه‌تمه‌داره‌ک ب زانه‌بوون زارۆکێن خوه ژ ته‌ڤگه‌را کوردی دوور بخن و نه‌خوازن خوین ژ دفنا زارۆکێن وان بێ، حه‌ق و مافێ وان نینە کو زارۆکێن خه‌لکێ بدن پێش و وان بشینن مرنێ، یان ژی ب ژیانا وان بلیزن. ئیرۆ تشتێ کو پرانییا سیاسه‌تمه‌دار و ڕێڤه‌برێن مه دکن ئه‌ڤەیه. هه‌ر چقاسی که‌زه‌ب شیرین به ژی، گاڤا مه‌سه‌له دۆزا وه‌لاته‌کی و ئازادکرنا مله‌ته‌کی به، دڤێ به‌ری هه‌رکه‌سی سیاسه‌تمه‌دار و ڕێڤه‌بر زارۆکێن خوه تێخن ناڤ ڕه‌فێن ته‌ڤگه‌را کوردی و وان بدن پێش. یان نا، مافێ وان نینە کو که‌زه‌با دەیك و باڤێن دن بشه‌وتینن و زارۆکێن خوه بنجل بکن.\nژ ئالییێ دن، ڕاستییه‌ک دن ژی هه‌یه کو ئیرۆ پرانییا سیاسه‌تمه‌دار و ڕێڤه‌برێن ته‌ڤگه‌ر و پارتییێن مه ڕاسته‌راست نه‌وێرن ته‌ڤلی چالاکییێن ته‌ڤگه‌را کوردی ببن. ئه‌رێ ب زمان ته‌ڤلی دبن، لێ د چالاکییان دا چاوا کو زارۆکێن خوه ڤه‌دشێرن، خوه ژی ددن پاش. گه‌له‌ک ژ مه هه‌تا ته‌قاویت و ده‌رکه‌نار نه‌بن، یان ژی هه‌تا ژن و مێر هه‌ڤدو به‌رنه‌دن، ناکه‌ڤن ناڤ چالاکییێن ته‌ڤگه‌را کوردی. ئه‌ڤ یه‌ک ژی دووری پیڤان و نرخێن وه‌لاتپه‌روه‌ری و کوردایه‌تییێ نه.\nب کورت و کورمانجی؛ ئه‌ڤ نڤیس هه‌م ڕه‌خنه یه، هه‌م ڕه‌خنه‌لخوه‌گرتنه. دڤێ هه‌ر سیاسه‌تمه‌دار و ڕێڤه‌برێن کو ئیرۆ پێشه‌نگییا ته‌ڤگه‌ر و پارتییێن کوردی دکن، ڕه‌وشا خوه و مالبات و زارۆکێن خوه د به‌ر چاڤان ڕاده‌رباس بکن، زارۆکێن خوه ژ ته‌ڤگه‌را کوردی و ژ کوردایه‌تییێ دوور نه‌خن. ب دوورخستنا زارۆکێن خوه هه‌م ئه‌م دژبه‌رییا ئارمانج و خه‌ون و خه‌یالێن خوه دکن، هه‌م ژی ئه‌م دبن سه‌به‌با ئاسیمیله‌کرن و وندابوونا زارۆکێن خەلكێ دن