عود ژه‌نی ناوبانگی کورد گانی میرزۆ وفیستیڤاڵی مۆرگنلاند « کاروانسه‌رای هونه‌ر\nOlder: شلێر باپیری وهه‌ڵبژاردنەکانی جوانترین و شایسته‌ترین کچ (ژن) له هەرێمی کوردستان Newer: ئیبراهیم کییڤو- دەنگی نەتەوەکانی رۆژئاوای کوردستان\nعود ژه‌نی ناوبانگی کورد گانی میرزۆ وفیستیڤاڵی مۆرگنلاند\nPosted October 18th, 2013 at 1:39 am (UTC-5)\nمۆرگنلاند فیستیڤاڵ Morgenland Festival فییستیڤالێکی موزیکی جیهانی ئه‌ڵمانیه که له ساڵی 2005 وه ده‌ستێپێکردووه و بۆ ماوه‌ی 10 ڕۆژ به‌رده‌وام ده‌بێت و تێدا جۆره‌ها موزیک و کاری هونه‌ری و فه‌رهه‌نگی نمایش ده‌کرێت وه یاخود پێشان ده‌درێت. فیستیڤاڵه‌که بێجکه له به‌شداریکردنی گروپه‌کانی موزیک و گۆرانیبێژان، هه‌ر وه‌ها جۆره‌ها کاری هونه‌ری تریش وه‌کو شانوگه‌ری، شێوه‌کاری، فوتوگرافی و هه‌ڵپه‌رکێ تێدا پێشان ده‌درێت.\nله ساڵانی رابوردوو له به‌شی موزیکدا ژماره‌یه‌ک له هونه‌رمه‌نده ناوبانگه‌کان تێدا به‌شداری کردوون، له نێوانیان موزسیۆنی ناوبانگی کورد و ئێران که‌ێهان که‌ڵهور،موزسیونی کورد گانی میرزۆ، ئاینور، فرمێسک، ئیبراهیم کییڤ، گۆرانبێژی ناوبانگی ئازه‌ری ئالم قاسیمۆف، دوده‌ک ژه‌نی ناوبانگی ئه‌رمه‌نی ژڤان گاسپاریان و چه‌ندین هونه‌رمه‌ندانی ناوبانگی تری ڕۆژهه‌ڵاتی ناڤین و جیهان.\nڤیستیڤاڵه‌که ئه‌م ساڵ بۆ یه‌کمین جار و به هاوکاری و داخوازی موزسیونی عود ژنی کورد گانی میرزۆ گواسترایه‌وه کوردستان و چه‌ندین کونسێرت له شاره‌کانی هه‌ولێر و سلێمانی به‌رێوه چوو.\nئه‌وه‌ی شایانی ئاماژه پێکردنه ئه‌و هونه‌رمه‌ندانه‌ی بۆ ئه‌م جۆره فیستیڤاڵانه بانگهێشت ده‌کرێن وه‌کو هونه‌رمه‌ندانێک له‌و وڵاته‌ی لیه‌وه دێن پێناسه ده‌کرێن نه‌ک وه‌کو نوێنه‌ری موزیکی نه‌ته‌وه‌یه‌ک له نه‌ته‌وه جۆراوجۆره‌کانی ئه‌و وڵاتانه‌دا، که له‌سه‌ر ئه‌نجام موزیکه‌کانیان وه‌کو موزیکی تورکی، ئێرانی، (عێراقی و سوری”عه‌ره‌بی”) پێناسه ده‌کرێت تاکو موزیکی کوردی، که له‌و بروایه‌دام هه‌مان رێبازی تواندنه‌وه وئه‌سیملاسیۆن که ئه‌و وڵاتانه‌ی کوردستان به سه‌ریاندا دابه‌شکراوه به بیر دێنیته‌وه.\nمن له‌و بروایه‌دام له‌مه‌و دوا له‌م جۆره فیستڤاڵانه‌دا به‌شدار بوان ده‌بێت وه‌کو هونه‌رمه‌ندانی نه‌ته‌وه و گه‌ڵان بانگهێشت بکرێن بۆ پاراستنی پێناسه‌ی نەتەوایەتی و مۆرکی موزیکی خۆیان.\nگانی میرزۆ یه‌کێک له موزسیونه دیاره‌کانی ئەو فیستیڤاڵە بوە لە ماوەی چەند ساڵی رابوردوو.\nگانی موزسیونێکی کوردی رۆژئاڤایه و هه‌ر وه‌کو له بایوگرافیه‌که‌ێدا هاتوه له داێکبووی شاری قامیشلۆیه، له ده‌می مناڵێدایه له حه‌له‌ب ژیاوه که یه‌کێک له شاره گرنگه ئابوری و که‌ڵتوریه‌کانی سوریادایه.\nئه‌و له کونسرڤاتوری حه‌له‌ب خوێندنی موزیکی به کۆتایی گه‌یاندوووه و له‌گه‌ڵ چه‌ندین له موزسیونه ناوبانگه‌کان وه‌کو Nuri Escadar و Qadri Dala هاوکاری کردووه و موزێک فێر بوه و پاشان له ساڵی 1994 – 2000 له کونسرڤاتوری Liceu Conservatory له‌گه‌ڵ پرۆفیسۆرانێکی ناوبانگدا وه‌کو مانوێل گرنادوس فلامینکۆی خوێندووه.\nگانی له ساڵی 2005 گروپێکی پێکهێنا که موزیکی کوردی له‌گه‌ڵ جاز، فلامینکۆ و موزیکی تردا تێکه‌ڵاو ده‌کرد و له چه‌ندین له وڵاتانی ئه‌وروپاییدا کونسێرتی هه‌بوه.\nگانی ئێستاکه سه‌رۆکی به‌شی موزیکی ئۆریه‌نتاڵه Department of Oriental Music (Ziryab)  له خوێندگای موزیک له به‌رسه‌لۆنه Barcelona وه هه‌روه‌ها پرۆفیسۆری گیتاری فلامینکۆ له Liceu Conservatory.\nگانی تا ئێستا سێ CD بڵاو کردوه‌ته‌وه Ronî، Totico وه 1001 Noches, 2006 واته هه‌زار و یه‌ک شه‌و.\nپاش گه‌ڕانه‌وه‌ی گانی و گروپه‌که‌ی له باشوری کوردستان به باشمان زانی سه‌باره‌ت به فیستیڤاڵه‌که ئه‌م هه‌ڤپه‌ێڤینه‌ی له‌گه‌ڵدا ساز بده‌ێن، هیوادارم سوود به‌خش بێت.\nئەمەش هەندێ لە کارەکانی تری هونەرمەند گانی میرزۆ\nPosted in Art, culture, Music, هه‌رێمه كوردییه‌كان


کازمی چەند بڕیارێکی لە بارەی پارێزگای زیقارەوە دەرکرد و بەڕێوەبەری پۆلیسی دوورخستەوە – کوردی – RojNews.News\n28/11/2020 - 11:46:13 am\nمەیدانی حەبوبی لە ناسریە\nدوابەداوی پـێکدادانەکانی دوێنێی شاری ناسریەی ناوەندی پارێزگای زیقار کە بەهۆیەوە چوار کەس کوژران و زیاتر لە ٧٠ کەسی دیکەش برینداربوون، مستەفا کازمی چەند بڕیارێکی دەرکرد و تیایدا بەڕێوەبەری پۆلیسی پارێزگاکەی دوورخستەوە.\nدرەنگانێکی شەوی ڕابردوو، یەحیا ڕەسوڵ وتەبێژی سوپای عێراق ڕایگەیاند، مستەفا کازمی سەرۆک وەزیران لیژنەیەکی لێکۆڵینەوەی سەبارەت بە ڕووداوەکانی دوێنێی ناسریە پێکهێناوە، هەروەها چەند بڕیارێکیشی لەوبارەیەوە دەکردووە.\nمەیدانی حەبوبی دوای ئاڵۆزیەکانی دوێنێ\nڕەسوڵ دەڵێت، لە بڕیارەکاندا بەڕێوەبەری پۆلیسی پارێزگای زیقاری دوورخستووەتەوە، هەروەها قەدەغەی هاتووچۆی ڕاگەیاندووە، مۆڵەتی هەڵگرتنی چەکیشی هەڵوەشاندووەتەوە، ئەوەش بۆ ڕێگرتن ئاڵۆزی زیاتر لە ناوچەکە.\nهەروەها ئاماژەوەی بەوەشداوە کە مستەفا کازمی ئەوەی دووپاتکردووەتەوە کە هیچ شتێک نابێتەوە جێگرەوەی یاسا و سیستمی دادپەروەری لە وڵاتدا، پێچەوانەی ئەوەش وایکردووە خۆپیشاندانەکانی ناسریە خوێناوی ببن.\nدوابەدوای بڕیارەکانی کازمی، وەزارەتی ناوخۆی عیراق، لیوای پۆلیس عەودە سالم عەبود وەک بەڕێوەبەری پۆلیسی زیقار واتە لەبری عەمید حازم وائیلی ڕاگەیاند.\nعەودە سالم عەبود\nدوێنێ بە سەدان کەس لە لایەنگرانی سەدر پەلاماری مانگرتووانی مەیدانی حەبوبییان دا لە شاری ناسریەو پێکدادانی قورس لەنێوانیاندا ڕوویدا، بەو هۆیەوەشەوە چوار کەس لە مانگرتووان کوژران و زیاتر لە ٧٠ کەس برینداربوون.


لە بەشداریکردنی گۆڕان لە حکومەتدا دیدگای ئێمە ڕاست بوو یان نەوشیروان مستەفا! : چاوی گەل\nلە بەشداریکردنی گۆڕان لە حکومەتدا دیدگای ئێمە ڕاست بوو یان نەوشیروان مستەفا!\nنوسەر : ئارام ئەحمەد لەبەرواری : تشرینی یەکەم - 31 - 2015\nزۆربەمان دژی ئەوە بووین گۆڕان بەشداری لە شتێکدا بکات کە بیستو پێنچ ساڵە لە خۆڕا ناویان ناوە حکومەت،لە کاتێکدا تەنها لولەی چەکی حیزب دەسەڵاتدار بووەو،دەستی بەسەر سامانی گشتیدا گرتوە بۆ سەرکردەکانی ،تەنها خۆیان دەولەمەند کردوەو حاڵی خەڵکو هەلو مەرجی ئابوری کوردوستانیش وەک دەبینین سفرە،خۆ ئەگەر حکومەتێک هەبوایە لەدوای ئەو هەموو ساڵە لانی کەم پارەی چایەکی لە گیرفاندا دەبوو،ئەوەی کە ڕاستییە هیچ کاتێک ئێمە خاوەنی حکومەت نەبووین،ئەوەی ئەمە نابینێ یان بەشدارە لەو پاشاگەردانی و ڕاو ڕوتەدا،یان زۆر گەوجێنراوە،یان هەموو راستیەکان دەزانێ و هەدەفی باڵاتری هەیە.\nلەوکاتەدا کە نەوشیروان مستەفا داوای بەشداری و چوارساڵ ئارامی کرد،ئێمە هەم دژی بەشداریەکە بووین،هەم دەمانزانی کە ئارام نابێت،مەرجی” ئارامی بوون” تەنها سازشکردن و تەسلیم بوونی بزوتنەوەکە دەبێت و خزان لەو بنەماو پەیامانەی خودی بزوتنەوەکەی لەسەر بونیاد نراوە،خەمی ئێمە ئەوە بوو،وەک خۆم هەمەیشە ئەو پرسیارەم دەکرد”تۆ بڵێی گۆڕان ببێت بە یەکێتی؟تۆ بڵێی نەوشیروان ببێت بە مام جەلال؟ تاڵەبانی بۆ ئاوای کردو ڕێکەوتنی لەگەڵ بنەماڵەی بارزانی کرد؟بۆ کورسیەکەی بەغدا بوو وەک دەمان وت؟یان دەیزانی بنەمالەی بارزانی هەموو شتێک ئیفلیج دەکەن؟ تۆ بڵێی نەوشیروان مستەفا هەمان هەڵە دوبارە بکاتەوە؟”ئەمانە پرسیار گەلێک بوو،کە هەمیشە دەمانکردو نەمان دەتوانی وەڵامی بدەینەوە، ئاخر نەدەکرا باوەڕ بەوە بهێنین،بزوتنەوەیەک کە بە کێشی هەزار ئەسپ و 180 دەرەجە پێچەوانەی پارتی بیربکاتەوەو بتوانێت چوار ساڵ لەگەڵ ئەم ئەقمەدا ڕێبکات و ئارامی بپارێزێت،ئەگەر تەسلیم نەبێت بەو واقعە تاڵە،ئەمەیش لە دیدگایی خوێندنەویەکی جدی و هەمە لایەنەی مێژوویی بنەمالەی بارزانی بوولە لایەن ئێمەوە،واتای هەڵهێنجراوی واقعێک بوو،کە ئەم بنەمالە خێڵەکییە کۆنەپەرست و مافیا ئەقڵەی تێدا خەمڵیوە.\nئێمە پێداگریمان کردو بزوتنەوەی گۆران کارەکانی خۆی لەناو دەعبایەکدا درێژە دایە کە ناویان نابوو حکومەت،وەلێ راستیەکەی ئەوە بوو،کە هیچ وەزیرێک بچوکترین کاریگەری نەبوو،هەولەکان بێهودە بوو،مەسعود بارزانی لە دانیشتنەکانی لە پیرمام ولەگەڵ خودی نوشیروان مستەفادا،چی دەوت هەمووی درۆ دەردەچوو،تا لە کۆتاییەکاندا نەوشیروان مستەفا دەریخست و پەیامی بە نێچیرەڤان دا نارد کە” بە داخەوە مامت درۆی لەگەڵ کردم”.ئەمە ئیتر سەرەتای هەڵوەشانەوەو تەواوی ئەو گرێبەستانە بوو کە بزوتنەوەی گۆران لەسەر ئەساسەکانی لەگەڵ پارتیدا چوبووە ناو حکومەت،ئەویش گرێی ” گۆڕینی سیستەمی سەرۆکایەتی و لابردنی مەسعود بارزانی بوو بە پێی یاسا”.\nئێستا ئیتر فراوانتر بیردەکەمەوەو دەزانم،دیدگاکانی نەوشیروان مستەفا بۆ ئەم بەشدارییە مێژووکردە تر وفراوانتر وجدیترانە بوو،ئەو دەرکی بەوە کردبوو”چوارساڵ ئارامی”ڕاوەستانی ڕاستگۆیانەی مەسعودی گەرەکە لەسەر قەولەکانی خۆی،لە ئەساسدا خستنە ڕووی چەمکی”چوارساڵ ئارامی” داوای مەسعود بارزانی بوو،وەلێ نەوشیروان مستەفا هێنایە سەرزمان،ئەویش لەبەرامبەر ئەم قسەیەدا کە نەوشیروان لەیەکێک لەوسەفەرانەدا بۆپیرمام بە مەسعودی وت”من نە دژی خۆتم نە دژی بنەماڵەکەت، بەلام بە تەواوی دژی سیستەمی بنەمالەیی و ویراسی باوک بۆ کوڕم”،ئەم قسەیە بوو ڕیسکی مەسعود بارزانی کردەوە بە خوری،زانی لەگەڵ کەسێک بەرەو ڕووە ئاسان نییە کایە کردن لەگەڵی.\nئەگەر بزوتنەوەی گۆران وەک ئێمە دەمان ویست بمایەتەوە وەک ئۆپۆزسیۆن،چیدەکردو چی بەرهەم دەهێنا؟ئەمە پرسیارێکە لازمە هەرکەس لە خۆی بکات و قوڵ بیربکاتەوەو بزانێت ئەرکەکانی چی دەبوو؟هاوار هاواری مێدیایی؟بڵاوکردنەوەی ڕاپۆرتی گەندەڵی؟لە قاودانی پەیوەندییە بازرگانیەکان؟ هەرچی بێت و بکرایە لەم چوارچێوانە دەرنەدەچوو،لە کۆتایشدا حیزبەکانی تر بەشداریان دەکرد، دوور نەبوو هەمان ڕێکەوتنی کلاسیک بکرایەو مەسعود بە پێی داڕشتنی یاسایەکی قولابی هەروا سەرۆک بمایەتەوە،ئێستا ئیتر نەدەبووینە شاهیدی ئەوەی بەسەر بنەماڵەی بارزانیدا هاتوە کە هیچ کاتێک ئاوا کەلا نەکراون و نەخراونەتە کونەوە حەیا بەرە نەبوون.\nبە پێی هەموتێگەیشتنێکی سەلیم ،ورد بینانەو دور بینانە،ئەوەی ئەقڵی نەوشیروان مستەفا بەبەشداری لەگەڵ پارتی و حکومەتی بنکە فراواندا،بە بنەمالەی بارزانی کرد،ئەوەی کە ئاوا خستنیە تەنگانەوەو لەسەر ئاستی دنیاو چواردەورو کوردوستان چروکی کردن، بە جۆرێک بەڕەکەی لەژێرپێدا ڕاکێشان کە تەختی ناوچاوانیان بدا بەزەویداو خۆیان چۆنن ئاوا بە دنیاو کۆمەڵگایان بناسێنێت،هیچ کەسێک پێی نەکردوون،ئەم کارانەی نەوشیروان مستەفا بۆ بنەمالەی بارزانی ئەوەندە بە ژان بوو،تەنها خۆیان نەبێت هیچ کەسێک هەست بە ژانە قوڵەکەی ناکات و برینێکی خستە جەستەی بنەمالەی بارزانیەوە هەتا هەتایە سارێژ نابێت.\nکاردانەوە توندەکانی بنەماڵەی بارزانی و کودەتاو پەنا بردن بە فیشەک و چەکی دەستی،قەدەغەکردنی سەرۆکی پەڕلەمان بچێتەو هەولێر بۆ کارەکانی و لابردنی وەزیرو بریکارو بەکورتیەکەی قەدەغەکردنی هەڵسوڕانی گۆران لە ژێر دەسەلاتی خۆیداو ئەو هەموو پەلامارو هیستریاو ئیعلانی شەڕە،کاردانەوەو بەرهەمی ئەو تێک شکانە بوو کە نەوشیروان مسەفا خولقاندی وخاوەنیەتی،ئەوە پرسیارێکی عەوامانەیە زۆر کەس دەڵێ”بنەماڵەی بارزانی بۆ ئاوا دەکەن دژی گۆڕان؟”ئەوان نازانن نەوشیروان مستەفاو بزوتنەوەی گۆڕان چیان کرد لە بنەمالەی بارزانی، وەلێ بنەماڵە خۆیان دەزانن بۆیە دڵ ومێشکیان پژاوەو کۆ لە هیچ خراپەکاریەک ناکانەوە،ئاخر بە تەنیا گۆڕینی سیستەمی سەرۆکایەتی کە بنەمالەی بارزانی بە باڵای خۆیان کڕیویانەو درویانەو پۆشیویانە،واتای مەرگیانە،لە ڕوانگەی ئەوانەوە یاریکردنە بە ئاگرو واتای کشانە خوارەوەی ئەوانە لە دەسەلاتێک کەبە خیانەت و دزی و تالانی پێکیان هێناوە،ئەوەی مەسعودیان بەودەردە برد،کە تەواوی قسەکانی کرانە بڵقی سەر ئاولەسەر پۆستەکەی، هەموو دنیا زانی چکۆلە دیکتاتۆرێکی ئاشق بە کورسیە،واتای مەرگی ئەوانە، ئەمڕۆ یان سبەی هەمو وئەم مەلەفانە هەڵدەدرێنەوە.\nئێستا ئیتر دوو دیدگاهەیە، دەبێت لەیەک جودای بکەینەوە،ئەگەر گۆران خۆی بکشایەتەوە باسێکی ترە کە خۆی نەکشاوەتەوەو سەرۆکی پەڕلەمان و وەزیرەکانی تەنها کاری یاسایی خۆیان کردوەو شەڕی بنەمالەی بارزانی لەگەڵ گۆڕان تەنها بەرهەمی کورسیەکەی مەسعودو گۆڕینی سیستەمەکەیە،کە نەتیجەتەن،ئەمڕۆ یان سبەی،دەبێ سیستەمەکە بگۆڕێ ومەسعودیش سەرۆکی هەرێم نەماوەو نابێ، ئەوەی کە پارتی تاک لایانەو وەک کاردانەوە گۆرانی وەلا ناوە،ئەرکی بزوتنەوەی گۆڕانە،ئەرکی سێ لاینەکەی ترە، کە خاوەنی یەک گوتار بوون بەرامبەر پارتی”بە کەمێ دەسکارییەوە” کەلە گەڵ پارتیدا هیچ کارێک نەکەن تا سەرۆکی پەڕلەمان ووەزیرەکان و بریکارەکانی گۆڕان دەچنەوە سەر کارەکانی خۆیان،چونکەحکومەوت وکوردوستان موڵکی بنەمالەی بارزانی نییەو ئەوەی ئەو کردویەتی نایاسای و حوکمی قەرەقوشیانەیەو بزوتنەوەی گۆرانیش سانتیمەترێ لە یاساکان لایان نەداوە.ئەو یاسایانەی خۆیان دایان ڕشتوە من باوەڕم بە هیچیان نیە


نۆهه‌مین كابینه‌ی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان جێی سه‌رنج و شیاوی هه‌ڵسه‌نگاندنی زانستیشه – لڤین پرێس\nنۆهه‌مین كابینه‌ی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان، جێی سه‌رنج و له هه‌مانكاتدا له‌سه‌ر بنه‌مای كارنامه و سیاسه‌ته گشتییه‌كانیشی شیاوی هه‌ڵسه‌نگاندنی زانستیشه. چونكه، نۆهه‌مین كابینه‌ی حكومه‌ت دروستبووی قۆناغێكی ته‌واو جیاوازه له‌سه‌ر هه‌رسێ ئاسته‌كانی:\n1- نێوخۆیی هه‌رێمی كوردستان.\n2- په‌یوه‌ندی نێوان هه‌رێم و حكومه‌تی فیدڕاڵی به‌غداد.\n3- ئاستی نێوده‌وڵه‌تیی، به تایبه‌ت ئه‌وه‌ی له‌سه‌ر هه‌رێمی كوردستان، كاریگه‌ره.\nله‌م كورته نووسینه‌دا هه‌وڵده‌ده‌ین له‌سه‌ر بنه‌مایه‌كی زانستی و به هه‌ند وه‌رگرتنی ئه‌و ئاسته كاریگه‌رانه‌ی سه‌ره‌وه، سه‌رنجێك له‌سه‌ر نۆهه‌مین كابینه‌ی حكومه‌ت، بخه‌ینه‌ڕوو. له هه‌ندێ وێستگه‌یشدا هه‌ڵسه‌نگاندن بكه‌ین.\nیه‌كه‌م: ناساندنی نۆهه‌مین كابینه‌ی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان\nنۆهه‌مین كابینه‌ی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان، له (10 ی ته‌مموزی 2019) واته: 10/7/2019 له دانیشتنی ژماره 13ی په‌رله‌مانی كوردستان متمانه‌ی پێبه‌خشرا.\nنۆهه‌مین كابینه‌ی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان، حكومه‌تێكی هاوپه‌یمانییه كه له سێ پارتی سه‌ره‌كیی: پارتی دیموكراتی كوردستان/ پ.د.ك و یه‌كێیتی نیشتمانیی كوردستان/ی.ن.ك و بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان/ ب.گ و حیزبی سۆسیالیست دیموكراتی كوردستان/ حسدك و لیستی پێكهاته‌كانی مه‌سیحی و توركمانه‌كان، پێكهاتووه.\nله 73%ی كۆی ده‌نگده‌ری هه‌رێمی كوردستان، كه له پرۆسه‌ی هه‌ڵبژاردن به‌شداربوون، ده‌نگیان به‌و پارته سیاسییانه داوه كه نۆهه‌مین كابینه‌ی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستانیان پێكهێناوه.\nله 64.7%ی كۆی ده‌نگده‌ری هه‌رێمی كوردستان، كه له پرۆسه‌ی هه‌ڵبژاردن به‌شداربوون، ده‌نگیان به هه‌ر سێ پارتی سه‌ره‌كی: پ.د.ك و ی.ن.ك و ب. گ. داوه، كه ده‌كاته یه‌ك ملیۆن و 194 هه‌زار و 885 ده‌نگی ده‌نگده‌ری هاوڵاتی هه‌رێمی كوردستان.\nنۆهه‌مین كابینه‌ی حكومه‌تی هه‌رێم، له سه‌رۆك و جێگری سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و 22 وه‌زاره‌ت پێكدێت كه پشكی هه‌ر پارتێك به‌مجۆره‌یه: پ.د.ك سه‌رۆكی حكومه‌ت و نۆ وه‌زاره‌ت. ی.ن.ك، جێگری سه‌رۆكی حكومه‌ت و شه‌ش وه‌زاره‌ت. ب.گ/ بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان، چوار وه‌زاره‌ت. حسدك، یه‌ك وه‌زاره‌ت. پێكهاته‌ی مه‌سیحی یه‌ك وه‌زراه‌ت و توركمانه‌كانیش، یه‌ك وه‌زاره‌ت یان به‌ركه‌وتووه.\nرێژه‌ی ژن له نۆهه‌مین كابینه‌ی حكومه‌تی هه‌رێمدا بریتییه له، 13.4%ی پێكهاته‌ی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و له‌كۆی 24 ئه‌ندامه‌كه‌ی پێكهێنه‌ری ئه‌نجومونی وه‌زیران (سه‌رۆك و جێگر و وه‌زیره‌كان) 11 پسپۆڕییان له قانون و رامیارییدایه، هه‌روه‌ك دوای زیاتر ساڵ و نیوێك وه‌زیری سامانه سروشتییه‌كان، ده‌ستبه‌كاربوو.\nدووه‌م: دۆخی پێكهاتنی نۆهه‌مین كابینه‌ی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان\nنۆهه‌مین كابینه‌ی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان، دره‌نگتر له چاوه‌ڕوانی خه‌ڵكی كوردستان و پێویستی قۆناغه‌كه پێكهات. یه‌كێك له دوور و درێژترین گه‌ڕی گفتوگۆی نێوان پارته سیاسییه‌كانی بۆ پێكهێنانی حكومه‌ت له هه‌رێمی كوردستان له 1992 وه تا 2019 ی خایاند، كه ماوه‌كه‌ی زیاتر له نۆ مانگ بوو.\nدرێژی ئه‌م ماوه‌یه په‌یوه‌سته به‌و ئاسته نێوخۆییه‌ی گۆڕانه نێوخۆییه‌كانی هه‌رێمی كوردستانه‌وه كه، وه‌ك هۆكارێكی كاریگه‌ر بۆ هه‌ڵسه‌نگاندنی نۆهه‌مین كابینه‌ی حكومه‌ت لێی ده‌ڕوانرێت.\nئه‌م پێشه‌كییه ئاڵۆزه بۆ پێكهێنانی نۆهه‌مین كابینه‌ی حكومه‌ت، بووه بنه‌مایه‌كی نه‌رێنی و خراپ بۆ دروستبوونی كابینه‌ی نوێی حكومه‌ت، ئه‌ویش به‌هۆی ململانێی توندی نێوان پ.د.ك و ی.ن.ك له‌لایه‌ك و درۆدنگی بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان له پ.د.ك له دوای داخستنی ده‌رگای په‌رله‌مانی كوردستان و رێگری له‌سه‌رۆكی پێشووی په‌رله‌مان له خولی پێشودا كه، پشكی بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان بوو. ئه‌مه هاوكات بوو له‌گه‌ڵ ململانێی توندی راگه‌یاندن و سیاسیی نێوان بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان و ی.ن.ك، به‌هۆی رووداوه‌كانی دوای هه‌ڵبژاردنی په‌رله‌مانی 30/9/2018، كه له شاری سلێمانی رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی چه‌كداریی تێكه‌وت.\nرووداوه‌كانی نێوخۆی نێو پارته سیاسییه‌كانیش دیسانه‌وه له‌سه‌ر ئاستی نێوخۆیی هه‌رێمی كوردستان كاریگه‌ر بوون، وه‌ك ململانێكانی نێو پ.د.ك و ی.ن.ك و بزوتنه‌وه‌ی گۆڕانیش له هه‌مانكاتدا، كه پێكه‌وه ده‌توانین بڵێین هه‌ر یه‌كێك له‌م حیزبانه به له‌ت/ باڵێكـه‌وه رۆشتنه ناو حكومه‌ت و باڵێكیان به گوتار و هێزه‌وه له ده‌ره‌وه‌ی حكومه‌ت مانه‌وه، كه هه‌رچه‌نده به فه‌ڕمیش نه‌بووبێت، به‌ڵام به كرده‌یی دژی حكومه‌ته‌كه بوون.\nدۆخی “له‌ته حیزب یان باڵێك له ناو حكومه‌ت” دیارده‌یه‌كی زه‌قتره له نۆهه‌مین كابینه‌ی حكومه‌تی هه‌رێم، ته‌واو ره‌نگی داوه‌ته‌وه، پێشتریش له‌كابینه‌كانی دیكه ئه‌م دیارده‌یه هه‌بووه، به‌ڵام به‌هۆی بوونی هه‌رسێ كه‌سێیتی به‌هێزی ناو گۆڕه‌پانی سیاسی و حیزبایه‌تی، كۆچكردوو، به‌ڕێز: مام جه‌لال و به‌ڕێز: مه‌سعود بارزانی و كۆچكردوو، به‌ڕێز: نه‌وشیروان موسته‌فا، ئه‌م دۆخه كپ و بێده‌نگ له په‌راوێزدا گه‌مه‌ی تێدا ده‌كرا، نه‌ك وه‌ك ئێستا كه بۆته چه‌قی ململانێ و به‌رژه‌وه‌ندییه‌كان.\nده‌توانین هه‌ر له‌سه‌ر ئاستی نێوخۆیی و كاریگه‌ری له‌سه‌ر نۆهه‌مین كابینه‌ی حكومه‌تی هه‌رێم، ئاماژه به كارنه‌كردن به رێككه‌وتنی ستراتیژیی نێوان پ.د.ك و ی.ن.ك، بكه‌ین كه بنه‌مای كاری هاوبه‌شی نێوان هه‌ردوولا بوو به تایبه‌ت دوای پرۆسه‌ی رزگاری عێراق له 2003 كه وه‌ك چوارچێوه‌ی رێكخستنی به‌رژوه‌ندی و هێز له‌نێوان پ.د.ك و ی.ن.ك و بنه‌مای سه‌قامگیریی داده‌نرا، له‌گه‌ڵ نه‌مانی ئه‌م چوارچێوه‌یه‌دا هیچ چوارچێوه‌یه‌كی دیكه بۆ به‌دیهاتنی سه‌قامگیری دانه‌نرا، كه له باشترین باردا گه‌ڕانه‌وه‌ی هێز بۆ دامه‌زراوه قانونیه‌كانی هه‌رێم:وه‌ك: په‌رله‌مان و حكومه‌ت و دادگاكان بوو، كه به‌هۆی زاڵبوونی حیزبه‌وه هێزی كاریان لێبڕاوه.\nدۆخی دوای رێككه‌وتنی ستراتیژیی له‌بری گه‌ڕانه‌وه‌ی هێزی قانونی بۆ ده‌زگه‌كان كه(دۆخه راسته‌ییه‌كه‌یه)، به پێچه‌وانه‌وه دابه‌شبوونێكی سیاسی توند له‌سه‌ر ئاستی جوگرافیی هاته‌ئاراوه كه، بانگه‌شه‌ی “هاوسه‌نگی هێز و هاوسه‌نگی سیاسی” جێگه‌ی گرته‌وه، ئێستا هه‌رێم له رێڕه‌وه‌ی به‌ره‌و هاوسه‌نگیدایه! له‌نێوان ی.ن.ك و پ.د.ك دا كه له باشترین باردا هه‌مان سیناریۆی ساڵی 1995 و دابه‌شبوونی هه‌رێمی لێدێته به‌رهه‌م، كه له‌سه‌ر ئاستی حكومه‌ت به كرده‌یی ئه‌مه هاتۆته‌دی و ته‌نها راگه‌یاندنی سیاسیی ماوه.\nله‌لایه‌كی دیكه‌وه ئه‌نجامه نه‌خوازراوه‌كانی پرۆسه‌ی راپرسی گشتی بۆ سه‌ربه‌خۆیی باشووری كوردستان وایكرد كه، زۆر هێز و لایه‌ن خۆیان له‌ژێر باری به‌رپرسیارێتی قورسی قۆناغه‌كه بدزنه‌وه و سیاسه‌تێكی دیكه بگرنه‌به‌ر، ئه‌ویش سیاسه‌تی تۆڵه‌سه‌ندنه‌وه له‌لایه‌ك و خۆ زاڵكردن له‌لایه‌كی دیكه، له‌م ململانێ نا عه‌قڵانییه‌ی نێوان هێزه باڵا ده‌سته‌كاندا له هه‌رێمی كوردستان، شكۆی هه‌رێم و پێگه‌ی قانونی زۆرهاته‌خواره‌وه، به جۆرێك كه كه‌مكردنه‌وه له سه‌نگی حكومه‌تی هه‌رێم، وه‌ك حكومه‌تێك كه هێزه‌كان پشتیوانی ناكه‌ن، به‌كار هات بۆ لێدان له پرسی ره‌وای نه‌ته‌وه‌ی كورد.\nئه‌نجامی گۆڕانكارییه‌كانی نێوخۆیی كوردستان و گۆڕانكارییه‌كانی نێو پارته سیاسییه‌كانیش، بارێكی قورسی له‌سه‌ر بنه‌مای بڕیار به‌ده‌ستی هێنایه گۆڕێ، به‌جۆرێك كه ی.ن.ك، له ئه‌نجامی گۆڕانكارییه نێوخۆییه‌كانیدا ته‌نها تیمێكی له حكومه‌ته، نه‌ك حیزب و بڕیاری سیاسی حیزبه‌كه، له به‌رامبه‌ریشدا بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان، فراكسیۆنه په‌رله‌مانییه‌كه‌ی بووه به دوو به‌ش هه‌ر له‌ناو یه‌ك حیزبدا، به ڕوونیش ململانێی نێوخۆیی پ.د.ك، له‌سه‌ر ئاستی راگه‌یاندن و وتاردان و میواندارییه‌كانی وه‌زیره‌كانی نۆهه‌مین كابینه له په‌ر‌له‌مان ره‌نگیداوه‌ته‌وه.\nئه‌م ئاسته‌ی هۆكاره نێوخۆییه‌كان، به‌هێزترین هۆكاره له‌سه‌ر توانای حكومه‌تی هه‌رێم، به‌جۆرێك كه حكومه‌تی هه‌رێم به‌هۆی ململانێكانه‌وه، ناتوانێت مووچه‌ی فه‌رمانبه‌ران له‌كاتی قانونیی خۆیدا بدات، به‌مه‌رجێك نرخی نه‌وت له 25 دۆلاره‌وه بۆ 72 دۆلار و داهاتی نێوخۆیش تا 150 ملیار دینار زیادی كردووه، به‌ڵام هاوكێشه‌كه به پێچه‌وانه‌وه كه‌وته‌وه، له‌گه‌ڵ زیادبوونی داهاتدا كه ده‌بوو حكومه‌ت به‌هێزتربووایه، كه‌چی داهات زیاد و حكومه‌ت كه‌م تواناتر بوو، ئه‌مه‌ش نیشانه‌ی ئه‌وه‌یه كه بڕیار و هێز و یه‌كلاكردنه‌وه‌ی پرسه گرنگه‌كان له ده‌ستی دامه‌زراوه‌ی قانونی حكومه‌تدا نییه.\nسێیه‌م: په‌یوه‌ندی نێوان هه‌رێم و به‌غداد\nله ساڵی 2012 وه ئاڵۆزییه‌كانی نێوان هه‌رێم و حكومه‌تی فیدڕاڵیی به‌غدا زیاتر ده‌ركه‌وت، ره‌گی ئاڵۆزیه‌كان له هه‌ناوی به‌هێزبوونی لایه‌نی شیعه‌ی ده‌سه‌ڵاتداریی عێراقدایه كه، سیاسه‌تیان كردنی عێراق به ده‌وڵه‌تێكی ساده‌ی ناوه‌ندیی مه‌زهه‌بی،  له‌م پرۆژه سیاسییه‌یاندا جێگه‌ی كورد و هه‌رێمی كوردستان و سوننه‌ی تێدا نابێته‌وه، له هه‌نگاوی یه‌كه‌مدا، سوننه‌ی عێراق له گۆڕه‌پانه‌كه كرایه ده‌ره‌وه و سه‌رجه‌م هێزی مرۆیی و دانیشتوان و ناوچه‌ی جوگرافیی و ده‌سته‌بژێری سیاسی و ژێرخانی ئابووری ناوچه و پێكهاته‌ی سوننه سڕدرانه‌وه.\nبه‌شێك له سوننه‌كان له‌ژێر گوشاری بارودۆخ و نه‌بوونی ده‌رفه‌تدا خۆیان داوه‌ته پاڵ هێزه شیعیه‌كان و به سوننه‌كانی مالیكی، عه‌بادی، … ناسراون، ئه‌وانیش جگه له‌وه‌رگرتنی چه‌ند پۆستێكی رووكه‌ش هیچ ده‌رفه‌تێكی مانۆڕ و كاریگه‌ریی سیاسییان نه‌ماوه، له عێراقدا هیچ پشتێنیه‌كی جه‌ماوه‌رییان به‌ده‌سته‌وه نه‌ماوه.\nهاتنی داعش بۆ عێراق 2014، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی له‌سه‌ره‌تادا هه‌ڕه‌شه‌یه‌كی جدی بوو له‌سه‌ر ده‌وڵه‌ته‌كه، به‌ڵام فه‌توای عه‌لی سیستانی، مه‌رجه‌عی شیعه‌كان به دامه‌زراندنی “حه‌شدی شه‌عبی” هاوكێشه‌كه‌ی گۆڕی و جارێكی دیكه پێكهاته‌ی سوننه پاكتاوكران و كوردیش له حه‌مرینه‌وه، بۆ قه‌ره‌هه‌نجیر راماڵراو ده‌سه‌ڵاتی نه‌ما.\nگه‌مارۆدانی هه‌رێمی كوردستانیش له‌كاتێكدایه، كه هێزه باڵاده‌سته‌كانی هه‌رێم نه‌ك به‌رامبه‌ر به‌غداد و كاره نا ده‌ستوورییه‌كانی یه‌ك ده‌نگ نین، به‌ڵكو هه‌ندێك لایه‌ن له هه‌رێم، پشتیوانی به‌غدا ده‌كه‌ن بۆ قه‌تیسكردنی هه‌رێمی كوردستان.\nدروشمی نۆهه‌مین كابینه‌ی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان، “به‌ره و به‌غداد” بوو، وه یه‌كه‌مین سه‌ردانی فه‌ڕمی سه‌رۆك وه‌زیران و جێگره‌كه‌ی له دوای چه‌ند رۆژێك له ده‌ستبه‌ركاربوونیان (15/7/2019) بۆ به‌غداد بوو، به‌ڵام به‌هۆی ململانێی نێوخۆیی و بوونی ده‌ستی به‌غدا له ناو هه‌رێم، كابینه‌ی نۆهه‌مین كابینه‌ی حكومه‌تی هه‌رێم، كه تۆماری سه‌ردانی بۆ به‌غدا به‌راورد به كابینه‌كانی پێش خۆی شكاندووه، هیچی لێ سه‌وز نه‌كردووه، ئه‌وه‌ش شكستی سیاسه‌تی “به‌ره و به‌غدا” ده‌رده‌خات، چونكه حكومه‌ت به‌بێ هێزه‌كانی ناوخۆی هه‌رێم، ناتوانێت سیاسه‌تی سه‌ربه‌خۆی خۆی دابرێژێت، ئه‌وه‌ش یه‌كێك له نه‌نگییه‌كانی كابینه‌كانی حكومه‌تی هه‌رێمه، كه حیزبه‌كان دوای به‌شداریكردن و رازی بوون له‌سه‌ر كارنامه‌كه‌شیان له حكومه‌ت، به پاكێجێكی دیكه‌وه له ده‌ره‌وه‌ی حكومه‌ت كارده‌كه‌ن، ئه‌م به‌ره‌نجامێكی خراپی رێزنه‌گرتنه له دامه‌زراوه ره‌وا و قانونییه‌كانی هه‌رێمی كوردستان.\nله ئێستادا به‌غداد بۆ هه‌رێم وه‌ك گورگی لێهاتووه و هه‌ر حیزبێك به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی له هه‌رێم به گوێره‌ی خواسته به‌رته‌سكه‌كانی نه‌بێت، به په‌نابردنه به‌ر به‌غداد، وه‌ك هه‌ڕه‌شه له‌سه‌ر هه‌رێم، هه‌نگاو ده‌نێت، ئه‌م نه‌ریته له ساڵی 1992وه له‌نێو هێزه سیاسییه‌كانی هه‌رێمی كوردستان بوونی هه‌یه و چه‌ند كاره‌ساتی گه‌وره‌یشی لێكه‌وتۆته‌وه.\nفاكته‌ری عێراق، بۆ هه‌رێم مایه‌ی مه‌ترسی و هه‌ڕه‌شه‌یه‌كی به‌رده‌وامه هه‌تا ئاستی له‌ناوچوون، له دۆخی ئاساییدا پرسی كورد له‌عێراق به‌ربه‌سته له‌به‌رده‌م ته‌ماحكاریی و داگیركاریی عێراقدا، وه پرسێكی جێی سه‌رنج و ره‌وایه، له ئێستادا كه حیزبه‌كانی هه‌رێم كه وازیان له‌پرسی نه‌ته‌وه‌یی هێناوه، به‌غدا دانه دانه قوتیان ده‌دات و ئه‌مه‌ش هیچ كارتێكی له‌ده‌ست حكومه‌تی هه‌رێم نه‌هێشتۆته‌وه، چونكه ئه‌وه‌ی حكومه‌ت به گیرو گاز و نووسرا و له دانوستان ده‌یدات به به‌غداد، ئێستا به‌غداد به‌بێ ماندووبوون له كوردستانه‌وه ده‌ستی ده‌كه‌وێت، ئه‌مه‌ش حكومه‌تی هه‌رێمی له دامه‌زراوه‌یه‌كی به‌هێزی جێبه‌جێكردنه‌وه كردۆته ده‌زگایه‌كی كارگێڕی بۆ ئاستی لۆكاڵی.\nچواره‌م: گۆڕانه نێوده‌وڵه‌تییه‌كان\nپرسی كورد له ناو گه‌مه نێوده‌وڵه‌تییه‌كاندا چونكه جێگیر نییه، هه‌موو گۆڕانكارییه‌ك بچوك یان گه‌وره كاریگه‌ری له‌سه‌ری ده‌بێت، گۆڕانكارییه‌كانی ئاستی نێوده‌وڵه‌تی په‌یوه‌ست به‌هه‌رێمی كوردستان چاره‌نووسساز ترن، چونكه به‌شێك له بوونی هه‌رێمی كوردستان په‌یوه‌ندیداره به سه‌رده‌می سیسته‌می نوێی جیهانی كه تێیدا هێزه دیكتاتۆره‌كانی ناوچه‌كه، به تایبه‌ت عێراق له هێز خرا.\nهاو سه‌نگه‌ری له‌گه‌ڵ زلهێزه‌كانی جیهان  له ساڵی 1991 ده‌رفه‌تێكی له‌بار بوو بۆ بزوتنه‌وه‌ی رزگاریخوازی كوردستان، كه دووباره بوونه‌وه‌ی نییه، به‌ڵام نزمیی ئاستی به‌رنامه‌ی سیاسیی هێزه سیاسییه‌كانی كوردستان به‌هۆی پێنه‌گه‌یشتوویی سیاسییان و نه‌بوونی به‌رنامه‌ی نه‌ته‌وه‌یی و پابه‌ندبوونیان به ئایدۆلۆژیای دواكه‌وتوی نا كامڵی سۆسیالیستی و خۆ خستنه پاڵ دروشمه قه‌به بێ ماناكانی، وه‌ك: فیدڕاڵی و پێكه‌وه ژیان و دیموكراسی بۆ عێراق و … تاد، له هه‌مانكاتدا كاریگه‌ری ده‌وڵه‌تانی هه‌رێمی له په‌كخستنی ئامانجه‌كان، وایكرد دۆخی پاشكۆیی زاڵ ببێت، دۆخی پاشكۆیی وێنه‌یه‌كی به حكومه‌تی هه‌رێم و دامه‌زراوه ده‌ستوورییه‌كانی به‌خشی كه توانای بڕیاردانی راسته‌قینه‌ی بۆ گۆڕانكاریی نه‌بێت، له‌لایه‌كه‌وه حكومه‌تی هه‌رێم وه‌ك ده‌زگه‌ی ترانزێت بۆ وه‌رگرتنی هاوكاریی له وڵاتانی زلهێز و رێكخراوه نێوده‌وڵه‌تییه‌كان و خێرخوازه‌كان بۆ خه‌ڵك رۆڵی ده‌بینی، كه ئه‌م پرۆسه بوو به‌هۆی دامه‌زراندنی چه‌ندین ده‌زگای كارگێڕی نا نیشتمانی و دروستبوونی چینێكی گه‌نده‌ڵی خوێنده‌واری بیرۆكرات له هه‌رێمی كوردستاندا.\nبوونی هێزه باڵا ده‌سته‌كان، به تایبه‌ت ویلایه‌ته یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا و به‌ریتانیا له ناوچه‌كه‌دا، وه‌ك پاسه‌وان، سیاسه‌تی پشت به خۆبه‌ستن و به‌رگریكردنی له‌ناو حكومه‌تی هه‌رێمدا كوشتووه، به جۆرێك له سه‌ره‌تای دروستبوونی حكومه‌تی هه‌رێم دوای چه‌ند ساڵێك هه‌ردو حیزب، پ.د.ك و ی.ن.ك وه‌زاره‌تی پێشمه‌رگه، كه به وه‌زاره‌تی به‌رگری كوردستان دێته هه‌ژمار، هه‌ڵوه‌شانده‌وه.\nله ئێستادا كه بارودۆخ به‌راورد به 30 ساڵی پێشتر گۆڕانی به‌سه‌ردا هاتووه و به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانیش له گۆڕاندان، هێزه باڵاده‌سته‌كان چیتر له ناوچه‌كه ئه‌گه‌ری مانه‌وه‌و كاریگه‌رییان وه‌ك جاران نییه، مه‌ترسی هه‌ره گه‌وره له‌سه‌ر هه‌رێمی كوردستان هه‌یه، مه‌ترسییه‌كه‌ش خۆی له نه‌بوونی هێزێكی سه‌ربازیی دامه‌زراوه‌یی یه‌كگرتووی به بیروباوه‌ڕ ده‌بینێته‌وه، له‌وه‌ش خراپتر، حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان خۆی وه‌ك ده‌زگای فه‌ڕمی خاوه‌ن ره‌وایه‌تی، ده‌سه‌ڵاتی به‌سه‌ر هێزی سه‌ربازی دا نییه و توانای جوڵاندن، ئاراسته‌كردن، په‌روه‌رده‌كردن، رێكخستن، پاره‌داركردن، پرچه‌ككردنی هێزی سه‌ربازیی له ده‌ره‌وه‌ی دامه‌زراوه‌ی حكومه‌ته.\nئه‌م كه‌لێنه قانونییه، وایكردووه كه حكومه‌ت هێزی جێبه‌جێكردن و كۆنتڕۆڵی به‌ده‌ست نه‌بێت و یاخی بوون له بڕیاری حكومه‌ت یه‌كێكی دیكه‌یه له دیارده باوه‌كانی هه‌رێمی كوردستان.\nهه‌رێمی كوردستان به‌هۆی هێزه باڵاده‌سته‌كانه‌وه چه‌ند نه‌ریتێكی باوی ده‌وڵه‌ته دیموكراتییه‌كانی جیهانی له‌ناوخۆدا په‌یڕه‌و كردووه، به ئاشكرا مه‌به‌ستی له‌م نه‌ریتانه وه‌ك به‌هایه‌كی به‌هێز، بۆ مانه‌وه و گه‌شه‌كردن بووه، له‌وانه‌ش: ئازادی رۆژنامه‌وانی، دیموكراسی، ئازادی كاری رێكخراوه‌یی، مافی ژنان… . چه‌ند به‌هایه‌كی دیكه، هه‌ر یه‌كێك له‌م نه‌ریتانه بۆته‌هۆی دامه‌زراندنی چه‌ند ده‌زگا و دامه‌زراوه‌یه‌ك و له‌لایه‌كی دیكه‌شه‌وه باری دارایی حكومه‌تی زیادكردووه، له بنه‌ڕه‌تدا هیچ هێزێكی كاریگه‌ری هه‌رێمی كوردستان به تایبه‌ت هه‌ردوو حیزب پ.د.ك و ی.ن.ك، بڕوایان به‌و پره‌نسیپ و به‌هایانه نییه‌و خۆیان په‌یڕه‌وی ناكه‌ن، له‌م دۆخه‌ه‌شدا كه پاشه‌كشه‌ی به‌رچوو له‌و بواره‌دا هه‌یه به پاساوی جیاوازو ئه‌وا ناوبانگی هه‌رێم كه‌وتۆته‌به‌ر ره‌خنه‌و نیگه‌رانی و وه‌ك پاشه‌كشه ته‌ماشاده‌كرێت.\nله ئێستادا گه‌وره‌ترین ئاڵنگاریی كه رووبه‌ڕڕوی چاره‌نووسی هه‌رێمی كوردستان ده‌بێته‌وه، ئه‌و پرسه‌یه كه ئه‌گه‌ر شه‌وێك ویلایه‌ته یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا به‌جێی هێشتین، چی ده‌كه‌ین؟\nله كۆتایی ئه‌م وتاره‌دا و به‌ره‌نجامی زانیارییه‌كان ده‌گه‌ینه چه‌ند راستییه‌ك كه ده‌كرێت وه‌ك راستییه‌ك بانگه‌شه‌ی بۆ بكه‌ین، ئه‌وانیش:\n1- به‌هۆی نه‌بوونی دیموكراسیی راسته‌قینه له هه‌رێمی كوردستان، هه‌میشه هێزه سیاسییه‌كان له شێوه‌ی پارتی سیاسییدا به‌سه‌ر كۆی ده‌زگه قانونی و ده‌ستورییه‌كاندا زاڵن و ئه‌و ده‌زگه‌یانه وه‌ك: نمایشكار رۆڵ ده‌بینن.\n2- نۆهه‌مین كابینه‌ی حكومه‌تی هه‌رێم، به‌رهه‌می ململانێیه‌كی توندی نێوان پارته سیاسییه‌كان له‌گه‌ڵ یه‌كتری له‌لایه‌ك و ناوخۆی پارته سیاسییه‌كانیشه له‌لایه‌كی دیكه‌وه، كه ئه‌م ململانێیانه له‌ناو حكومه‌ت یه‌كلایی ده‌كرێنه‌وه.\n3- هه‌ر سێ، پارتی دیموكراتی كوردستان، یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان، بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان، به باڵێك له ناو حكومه‌تن و له ده‌ره‌وه‌ی حكومه‌ت باڵی بڕیار به ده‌ست و به‌هێزیان هه‌یه.\n4- به‌هێزبوونه‌وه‌ی به‌غداد و به‌رنامه‌ی سیاسیی هێزه شیعه‌كان و راماڵینی سوننه و قه‌تیسكردنی هه‌رێمی كوردستان پێگه‌ی حكومه‌تی هه‌رێم و توانای دانانی رێسای مامه‌ڵه‌كانی لێسه‌ندۆته‌وه و لاوازكردووه.\n5- وازهێنان له‌پرسی نه‌ته‌وه‌یی كورد بۆ دانوستان له‌گه‌ڵ حكومه‌تی به‌غداد، هێز و پێگه‌ی هه‌رێمی كوردستانی به ته‌واویی لاوازكردووه.\n6- كاریگه‌ریی زلهێزه جیهانییه كان و هەرێمییەکان لەسەر هەرێم، بۆته هۆی دروستبوونی چه‌ندین ده‌زگه‌ی نا نیشتمانی و دروستبوونی چینێكی خوێنده‌واری بیرۆكراتی گه‌نده‌ڵ كه، رایه‌ڵه‌كانی گه‌شه‌كردنی نیشتمانیان وه‌ستاندووه.\n7- نه‌بوونی ده‌سه‌ڵاتی حكومه‌ت وه‌ك ده‌زگه‌یه‌كی قانونی فه‌ڕمیی به‌سه‌ر هێزی سه‌ربازیی هه‌رێمی كوردستاندا، بۆته هۆی لاوازیی حكومه‌تی هه‌رێم و وه‌ستانه‌وه‌ی خه‌ڵك و هێزه سیاسییه‌كانی هه‌رێم له به‌رامبه‌ریداو جێبه‌جێنه‌كردن فه‌رمانه‌كانی حكومه‌ت دیارده‌یه‌كی به‌رچاوه له هه‌رێمی كوردستان.\nژن ومێردێک ماوەی شەش ساڵ دەستدرێژی سێکسیان کردووەتە سەر منداڵەکانیان


بەراوردێک لە نێوان مۆبایلی Realme 2x Pro و Mi Note 10 – کەی ئای تی ئێن\nشاومی 19, كانونی یه‌كه‌م 2019\nماوەیەی چەند ڕۆژێکە لە نێوان زۆرێک لە بەکارهێنەرانی مۆبایلە هۆشمەندەکان مشتومڕێکی گەرمە لەسەر ئەوەی کامە مۆبایل باشترە، Realme 2x Pro یان Mi Note 10؟\nمن لە چەند خاڵێک بەراوردێکی خێراتان بۆ ڕوون دەکەمەوە لە نێوان ئەم دوو مۆبایلە هۆشمەندە. دواجاریش کڕیار سەرپشکە لەوەی کامەیان دەکڕێت. هەروەک پێش ئەوەی بچمە سەر خاڵەکان دەبێت ئەوە لە بیر نەکەین کە مۆبایلی ریەلمی 2 ئێکس پڕۆ لە جۆری تایبەتمەندی بەرزە واتە (Flagship)ـە، و مۆبایلی می نۆت 10 و 10 پڕۆ لە جۆری تایبەتمەندی مامناوەندن، واتا (Mid-range)ـن. بۆیە سەختە دوو مۆبایل هەر یەکە و لە ئاستێکی جیاوازدابن و بەراورد بە یەکدی بکرێن. سەرباری ئەوە جیاوازییەش من هەندێک بەراورد دەخەمە ڕوو.\nزنجیرە مۆبایلی می نۆت 10ـی کۆمپانیای شاومی یەکێکە لە هەرە باشترین مۆبایلەکانی کۆمپانیای شاومی و بە بەرزترین کوالیتی و جوانترین شێواز بەرهەم هاتووە، بەڵام کە دێیە سەر نرخەکەی خەڵک دەڵێن ئەمە بۆ دەبێت نرخی وا بێت لە کاتێکدا مۆبایلێکی ئاست بەرز بەو نرخەیە یاخود ریەلمی 2 ئێکس پڕۆ لە هەمان نرخدایە؟\nکۆمپانیای شاومی لە مۆبایلەکانی زنجیرەی نۆتدا زیاتر تیشکی لەسەر کامێرایە وەک لە پڕۆسێسەر چونکە ئەو ئامانجەی کە کۆمپانیای شاومی هەیەتی تایبەتە بە هەوادارانی کامێرای مۆبایل و زیاتر ئەو کەسانەی گرنگی بە کامێرا و وێنە دەدەن، ئەوەشی لە کامێرای می نۆت 10 و نۆت 10 پڕۆ بەکارهێنا کە توانی لە پێگەی DXOMARK، کە تایبەتە بە هەڵسەنگاندنی کامێرای مۆبلە هۆشمەندەکان هاوشانی مۆبایلی مەیت 30 پڕۆ 121 خاڵ بە دەست بهێنێت و پلەی سێیەم وەرگرێت، بە پێش هەر یەک لە مۆبایلەکانی ئایفۆن 11 پرۆ ماکسی ئەپڵ و نۆت 10 پڵەس و 10 پڵەسی 5G سامسۆنگ بکەوێت.\nهەروەک باسمان کرد ئەم دوو مۆبایلە تا رادەیەک لە یەک ئاست دان لە ڕووی نرخ، بەڵام لە ڕووی تایبەتمەندی هەر یەکەیان تایبەتمەندیەکی بەرزتری هەیە لەوەی دیکە، بۆ نموونە لە ڕووی پاتری و کامێرای دواوە و پێشەوە و کوالیتی بڕاندەکە و مۆبایلەکە و هەندێ تایبەتمەندی تر نۆت ١٠ باشترە، بەڵام لە ڕووی پڕۆسێسەر و خێرا بارگاوی بوونەوە ریەلمی باشترە.\nئەوەی دەمێنێتەوە ئەوەیە گەر تۆ ئارەزوومەندێکی بواری فۆتۆگرافی و دەتەوێت بە بڕە پارەیەکی کەم مۆبایلێکی ئاست بەرز بکڕیت لە ڕووی بەرزی جۆری وێنە گرتن، ئەوا بژاردەی می نۆت ١٠ لەبەردەمتە و دەتوانیت ئەو بکڕیت، بەڵام ئەگەر تۆ کەسێکی گرنگی بە پڕۆسێسەر دەدەیت کە مۆبایلەکەت ئاست بەرز بێت لە ڕووی پڕۆسێسەرەوە ئەوا فەرموو ڕیەلمی یان مۆبایلێکی تری هاوشێوە بکڕە.\nدوا خاڵ کە پێویستە ئاماژەی پێ بکەم ئەوەیە، ڕیەلمی تا ئێستا هیچ بریکارێکی لە وڵاتی عێراق و هەرێمی کوردستان نیە، کە ئەمەش جۆرێک کێشە بۆ بەکارهێنەرانی مۆبایلەکە دروست دەکات لە ڕووی خزمەتگوزاری چاککردنەوە، لە کاتێکدا کۆمپانیای شاومی بریکاری فەرمی لە عێراق و هەرێمی کوردستان هەیە و سەنتەری چاککردنەوەی مۆبایلەکەی لە گشت شارەکانی عێراق هەیە. دەکرێت ئەم خاڵەش لە کاتی کڕین لەبەرچاو بگیرێت.\nهەروەک سەرەتاش ئاماژەم پێکرد، کڕیار سەرپشکە و بەراوردەکەی من پوختەیەک لە دیارترین جیاوازییەکان بوون و دەکرێت بەراوردی زۆر ورد و باشتر هەبن.\nتاگەکان MiNote10 Realme RealmeX2Pro Xiaomi


26 ساڵ له‌مه‌وبه‌ر، له شاری سه‌رده‌شت چی رووی دا؟ ئەحمەد مەکڵاوەیی – Giareng\nلە 26 حوزەیران , 2013\n7ی پووشپه‌ڕه، ئێواره‌یه ، ورده ، ورده سێبه‌ری گرده سوور خه‌ریكه به سه‌ر شاردا ده‌كشێ و، نه‌رم، نه‌رم كزه‌ی فێنكی شنه بای شه‌ماڵ دێ و، گه‌رووی مندڵه‌كان پڕ ،پڕ له قاقای پێكه‌نینه‌و،له‌خۆشی و شادیان مه‌لایكه سه‌یریان ده‌كه‌ن .ئێواره‌یه ، پۆل، پۆل لاوانی شار، كوڕو كچ له سه‌رچاوێ دێن و\nده‌چن و له ماسیه سه‌ر باڵ سپیه‌كان راماون و، هه‌موویان چاویان له چاوی تیژی یه‌كتر و ماسیه‌كان بڕیوه و، رازو نیازی دڵیان له گه‌ڵ ده‌كه‌ن و. ماسیه‌كانیش له شادی ئه‌وان له‌نگه‌ریان گرتوه و گوێیان بۆ راز نیازه‌كانیان راداشتووه و، ده‌یانهه‌وێ به‌قه‌درجوانی كیژ و كورانی ده‌م سه‌رچاوی جوان بن.\nئێواره‌یه، هێدی، هێدی داره‌كانی دۆڵی مه‌سێس و، ره‌زی جۆلا و، شیوه برایمه، ده‌لارێن و، بۆ  جوانی شار، زكری ده‌كه‌ن. ئێواره‌یه، باڵنده‌كان له لانه‌یان هاتوونه ده‌ر و ده‌ڵێی هه‌واڵێكیان پییه و به ده‌یان زمان ده‌خوین و به سه‌ر ئاسمانی سه‌ر شاردا دین و ده‌چن و كه‌سیان تی ناگات. ئێواره‌یه ، كابانی ماڵ چاوه روانی گه‌ڕانه‌وه‌ی خۆشه‌ویستانیه‌تی كه به‌ره و ماڵ بگه‌ڕێنه‌وه و، كۆڕی خۆشه‌ویستی ببه‌ستن. ئێواره‌یه و، شار له خه‌ڵك مه‌وجان ده‌دا و، ده‌نگی خه‌ڵك و په‌ڵه‌وه‌ره‌كان تێكه‌ڵ به یه‌كتر بووه و، شار به گشتی بۆته به‌هه‌شتێكی ته‌واو.\nئێواره‌یه، بووكی تازه به‌مراد گه‌یشتوو چاوه‌روانی خۆشه‌ویسته‌كه‌یه‌تی و چركه‌كان ده‌ژمیرێ وهه‌ر چاوه، چاویه‌تی كه، كه‌ی به‌ره و ماڵ ده‌گه‌ڕێته‌وه و تاسه‌ی چه‌ند سات دووریه‌كانی ی پێ بڕه‌وێنێ . ئێواره‌یه، كاكی كرێكار به ماندوویی ونێو چاوان و شان و شه‌پیلكی ئاره‌قاوی به‌ره‌و ماڵ ومنداڵی ده‌گه‌ڕیته‌وه تا بێ خه‌م لای خۆشه‌ویستانی ماندووبوون له گیانی ده‌ركات وتێر، تێر ، بۆی وه‌حه‌سێ. ئێواره‌یه، ده‌رگای مه‌كته‌به‌كان كراوه‌نه‌وه و مامۆستا و قوتابیه‌كان ماڵاوایی له یه‌ك ده‌خوازن و، هه‌ر یه‌كه‌یان به سه‌دان ئاوات و خۆزگه‌وه وئارزۆو ئومیده‌وه به‌ره‌و ماڵیان ده‌گه‌ڕێنه‌وه. ئێواره‌یه، برای دوكاندار متره‌كه‌ی داناو وده‌رابه‌ی دووكانه‌كه‌ی داخستوه و،كاكی جوتیاریش جووت به‌ردا و، پاڵه به‌ره‌و ماڵ خۆیان ساز داوه و، هه‌ر یه‌كه‌یان به هه‌زار خایله‌وه رێگه یان گرتۆته‌به‌ر و، نه‌رم نه‌رم هه‌نگاو ده‌نێن و به‌لێوی پڕ له زه‌رده‌وه بۆ ناو كۆڕی بنه‌ماله‌كانیان راده‌خوشن.\nئێواره‌یه ، شادی له شار نیشتوه و، شار هێنده جوانه گوڵی لێده‌باری و ،په‌ریزاده پێده‌كه‌ن و، سه‌رچاوی ده‌نگ ده‌داته‌وه و،گرده سوور چۆپی گرتوه. ئێواره‌یه، كیژانی چاوبه‌ڵه‌كی شارپیكه‌نین له ده‌میان ده‌بارێ و، زه‌رده له سه‌ر لێویان هه‌ڵپه‌ڕكه‌ی گرتوه.ئێواره‌یه، چاو له ئاستی جوانی شار كز و داماوه و، سه‌رچاوێ پێده‌كه‌نێ و، له خۆشیانیش گرده سوور قاقایه‌تی. ئێواره‌یه، شێخ مه‌ولانه له گۆڕ هاتۆته ده‌ر و، له جوانی كوڕ و كچانی شاره‌كه‌ی ده‌ڕوانی و، به پێكه‌نینی منداله ساواكانی ناو لانكه‌ی شاره‌كه‌ی، مه‌ست مه‌سته.\nئێواره‌یه، رووحی ئاواره له كه‌نكان هه‌ستاوه‌و ، به سه‌ر شاردا ده‌گه‌ڕێ و، له‌شادی و خۆشی خه‌ڵك و ره‌شبه‌ڵه‌كی كیژ و كوڕه به ئاوات گه‌یشتوه‌كانی شاره‌كه‌ی شاده و، ورده، ورده ده‌روانی و بیری ئازادیخوازی و مرۆڤ دۆستی به سه‌ر شار و لاوانی دا ده‌چینی. به‌ڵام،نه‌ك جارێك، هه‌زار جارداخه‌كه‌م، له‌و ئێواره‌دا، بیرێكی ره‌ش، بڕیارێكی كۆنه په‌رستانه و دوور له ئه‌خلاقی مرۆڤایه‌تی دا و ، چه‌ند فرۆكه‌ی شه‌ركه‌ری و بۆمب هه‌لگرتووی كیمیایی رێژیمی به‌عثی عیراق ، گه‌یشتنه سه‌ر شار و، وه‌ك هه‌ورێكی ره‌ش و چڵكن، گرماندیان و، زۆر بی رووحمانه، شار، شاری سه‌رده‌شت، شاری سه‌وزیان، كیمیا باران كرد .\nله‌م ئێواره دا، منداڵه ساواكان له باوه‌شی دایكان فڕیندران ، بزه‌ی سه‌ر لێوی منداڵانی سه‌ر لانكه، تاراندرا. له‌و ئێواره دا، دڵی ماسیه باڵ سپیه‌كانی سه‌ر چاوی هه‌ڵدڕ هه‌ڵدركرا، له‌م ئێواره دا، بزه‌ی پیكه‌نینی كیژ و كورانی شاری سه‌رده‌شت كوژرا.\nله‌م ئێواره دا، خه‌ون و خه‌ێالی پێك گه‌یشتنی كچ و كوڕانی شار نارده ژێر گڵ و، په‌نجه شلك و نه‌رمه‌كان وئاڵقه‌ی زاواو بووكێنی به چه‌كه كیمیایه‌كانی دوژمنانی هه‌ڵوه‌رین و، سه‌ر روومه‌ت و پاك جه‌سته‌ی كیژ و كوڕ و منداڵ و پیر و په‌ك كه‌وتوه‌كانی شار، داخ و كون كون كران.\nله‌و ئێواره دا، جه‌سته‌ی كرێكار و، مامۆستاو، دووكاندار و، بازاری و، پاڵه وجووتیار و سه‌پان وسێكبه‌ران، سووتێندرا وجه‌رگیان كون كون كرا و ئاگر له گشت شار به‌ردرا و،جه‌سته شلك و ناسكه‌كان كه‌وتنه سه‌ر زه‌وی و سووتان.\nله‌و ئێواره دا، به هه‌زاران، هه‌زار دڵ خه‌میان رێنیشت و،داخورپان و،كه‌س ئاگای له كه‌س نه‌ما، كوچه و كۆلان و شه‌قامه‌كانی شار پڕ بوون له جه‌نازه‌ی شیواو و، سووتاو و، بێ گیان و، هه‌زار گوڵ هه‌ڵوه‌رین و، به هه‌زارانیش برینیان هه‌ڵگرت كه ئێستاش زۆر له‌وان برینیان ساریژ نه‌بوونه‌وه و، به‌و زامانه‌وه ده‌ناڵێنن.\nله‌و ئێواره دا، شاری سه‌رده‌شت گریاو، ره‌شی پۆشی و، گرده سوور له تاونی چه‌می و، سووجده‌ی بۆ ته‌رمی بێ گیان و سووتاوی گشت منداله ساوا و، نه‌باڵقه‌كان و،جوانه‌كان وگشت خه‌لكی سووتاو و، غه‌مینی شار برد.\nله‌و ئێواره دا، داره‌كانی دۆڵی مه‌سێس سه‌ریان بۆ كه‌شكه‌شان هه‌ڵبڕی و، شكایه‌تی ئه‌و تاوانه گه‌وره‌یان گه‌یانده كۆر و كۆمه‌ڵه به‌شه‌ر دۆسته‌كان و،مه‌زلوومیه‌تی خه‌ڵكی شاری سه‌رده‌شتیان نیشانی كۆمه‌ڵگای مرۆڤایه‌تی دا وكزه له دڵی ئینسان دۆسته‌كان هه‌ستا .\nله‌و ئێواره دا، سه‌رچاوێ بانگی گریانی لێداو، بانگی له كچانی رووسوورو، كوڕانی به هیمه‌ت و، پیرانی به ساڵدا چووی گاز گرتوو كرد و، گوتی: هۆ ئازیزانم ، ئێوه نه‌مردوون ونامرن و،تا من زیندوو بم، ناهێلم ناوتان ون بێت و ئه‌م تاوانه له مێژووی شار و نه‌ته‌وه‌ی كورد دا بسڕێته‌وه و، سه‌رئه‌نجام دوژمنانتان به‌و ئاوه‌ی من كه ئێوه‌ی پێ شۆردراوه، ده‌خنكێنم وناهێلم ئه‌و كوڕ و كچانه‌ی به ته‌ڕی من لێویان ته‌ر كردوه و تینوه‌تیان شكاندوه، ئێوه له بیر بكه‌ن.\nله‌م ئێواره دا، چۆمی كه‌ڵوێ له تاوی شاری سه‌رده‌شت له‌نگه‌ری گرت تاجه‌ستی گیان ده‌رچوه‌كان بشوات و، ژه‌هری زام هه‌ڵگرتوه‌كان بسڕێ ، له‌و كاته دا بانگی له مه‌شغه‌ڵ به ده‌ستانی بیری مرۆڤ په‌روه‌ری كرد كه سه‌یری تاوانی ده‌ستی دوژمنانی نه‌ته‌وه‌ی كورد له‌و شاره‌دا بكه‌ن و….؟؟؟\nله‌و ئێواره دا، گرده‌سووربانگی له باژاڕ و، نۆڕی و، هۆمل و، ته‌رخان و، مه‌یدان چۆغه و، گه‌رده‌نه‌ی زمزیران و، برایم جه‌ڵاڵ و، چوار به‌رده و ، قوتكی كاكه ره‌شی و، خاڵه‌باد و، فێره‌گ و، سپی ریز و،سه‌ری گۆمی و، سه‌رچاوه‌ی ره‌سوه شیتی و، دووكانان و ،لانك و، گیار ه‌نگ كرد و، هه‌واڵی بریندار بوونی شاری سه‌رده‌شتی پێدان و، رووداوه تاڵه‌كه‌ی له داردرانی مامۆستا مه‌لا ئاواره‌ی نه‌مر و هاورێیانی و كۆچی سووری رێبوار و گشت شه‌هیده‌كانی سه‌رده‌شتی بیر هێنانه‌وه .\nله‌و ئێواره دا، دڵ سووتان، فرمێسك رژان، گۆشتی مرۆڤه‌كان برژا ، گریان و ناڵه‌ی خه‌ڵكی شار، گه‌یشته ئاسمان و، دوژمنی خوێڕی پیكه‌نی. له‌م ئێواره دا، رووناكی شار نه‌ماو، گوڵۆپه‌كان كوژانه‌وه و، شار تاریكی به سه‌رداهات و ، چاو چاوی نه‌دی.\nئه‌م ئێواره چه‌ند ناخۆش بوو، دایك ده‌گریا بۆمنالی و، منداڵ ده‌گریا بۆ دایكی، دایك ده‌گریا بۆ كوڕی گه‌نجی و، لاوان ده‌گریان بۆ دایكیان و، هه‌ر كاكه رۆ و، بابه‌رۆ بوو.له‌وكاته دا، فرمێسك به لێشاو ده‌هاتن و، چاوه‌كان سوور هه‌ڵگه‌ڕا بوون و، دڵه‌كان سست و ئه‌ژنۆ كان سستر بوون و، نازداره‌كان نازیان لی شیوا و، خۆشه‌ویستان لێك هه‌ڵبڕان و،هیچ ده‌نگێك جگه له گریان و رۆرۆ، نه‌ده‌هات و، شار زۆر غه‌ریب بوو و، كه‌س نه‌بوو ته‌رمه‌كان كۆ بكا‌ته‌وه ومنداڵ و گه‌نج و پیر، له جۆگه و كۆڵان و شه‌قامه‌كانی شاردا كه‌وتبوون و، ناڵه‌ی زام هه‌ڵگرتوه‌كان ده‌چوه عه‌رشی عه‌زیم.\nئه‌و ئیواره، شار هینده غه‌ماوی بوو مه‌گه‌ر خوا بزانێ، ئه‌م ئێواره بوو كه سه‌رده‌شت بۆگریاوه‌كان ،گریا وگریاو گریا.\nهۆدوژمن، ره‌بی كوێربیت ، چۆن دڵت هات ئه‌و هه‌موو چاو ره‌ش وچاوكاڵانه كوێربكه‌یت؟ هۆ دوژمن، تۆ كویر بووی و، كوێرانه ده‌ستت وه‌شاند ، چۆنت دڵ هات ئه و هه‌موو برینه قووڵانه بخه‌یه جه‌سته‌ی ئه‌و منداڵه جه‌سته شلك و ناسكانه‌ی سه‌ر لانكه و تازه پیگرتوه‌كان؟\nهۆ دوژمن، چۆنت دڵ هات ئه‌و هه‌موو خۆشه‌ویستانه لێك هه‌ڵبڕی و، نازداره‌كان بی ناز بكه‌یت و، ڵێقه‌وماوان لیقه‌وماوتر بكه‌یت؟\nهۆ سه‌رده‌شتی سه‌ر سه‌وز ، شه‌هیدانت نه‌مردوون وزیندوون، مێژووی تۆیان كرده مێژووی جیهانی . هۆ سه‌رده‌شتی له گیران نه‌هاتوو ، به‌و ئێواره خه‌ماویه‌ته‌وه، له دونیا ده‌نگت دایه‌وه و، جیهان تۆی ناسی و، ناوت كه‌وته ناو ناوان و، له ریزی هیرؤشیما و كازاكی و هه‌له‌بجه وئیدی دای .\nهۆ سه‌رده‌شت ، تۆ له دونیا دا رۆژێكت بۆ خۆت تۆمار كردوه و، تا دونیا مابێت شه‌هیدانت هه‌موو ساڵێ جارێك زیندوو ده‌بنه‌وه و، له سه‌رچاوی و گرده سوور ئاگری یاد كردنه‌وه‌ی خۆیان ده‌كه‌نه‌وه و، عاله‌م(دونیا)به گشتی لیت ده‌روانن و ،له خیالدا ده‌تبینن.\nهۆ لاوانی كوردستان و، له سه‌روویان لاوانی سه‌رده‌شتی سه‌ر سه‌وز، مه‌هێڵن ئه‌و ئێواره تاریكه‌ی شاری سه‌رده‌شت له مێژووی نه‌ته‌وه‌كه‌ماندا بسڕێته‌وه‌و، ناوو یادی ئازیزانی له ده‌ست چوومان رێز بگرن و، تۆمارگه‌یه‌ك له‌و شاره دا دابنێنن و ناوی هه‌موو شه‌هیدانی ئه‌و كاره‌ساته دڵ ته‌زێنه و، برینداره‌كانی تێدا بێنه نووسین و، بیكه‌نه بازده و شوێنی بیانیه‌كان تا له سه‌ر ئه‌م تاوانه‌ی شاره جوانه‌كه‌ی سه‌رده‌شت، شت بنووسن وزیاتر مه‌زلوومیه‌تی نه‌ته‌وه‌ی كورد به دونیا بناسێندرێت و زام هه‌ڵگرتوه‌كانیش له به‌ر چاوان ون نه‌بن.\nبه‌ڵێ ، ئه‌مرؤ، پاش 26 ساڵ، گوڵه هه‌ڵپڕووكاوه‌كان له شێخ مه‌ولانه سه‌ریان وه‌ده‌ر ناوه و ، ده‌ڕوانه هیمه‌تی كچ و كوڕه لاوه‌كانی شاره‌كه‌یان و، ده‌یانهه‌وێت نوێنه‌ر بۆ ڵێپرسینه‌وه له دۆسیه‌كه‌یان دیاری بكه‌ن و، بینێرنه كۆری رێكخراوی ماڤی مرۆڤ.\nمن لێره‌وه و، له كۆتایی وتاره‌كه‌مدا و، له دووره‌وه، سڵاو بۆ شه‌هیدانی كاره‌ساتی كیمیا بارانی سه‌رده‌شت ده‌نێرم و، هیوای چاك بوونه‌وه بۆ برینداره‌كان ده‌خوازم و ،هیوا داریشم كه سێبووری به دڵی كه‌س و كاری شه‌هیده‌كان بێت و، داواشم له تێكۆشه‌ر و، رووناكبیر و ،كوره به تواناكانی شاری سه‌رده‌شته كه هه‌تا بۆیان ده‌كرێت، واز له‌م په‌روه‌نده نه‌هین وتا سه‌ركه‌تنی یه‌كجاری وه‌دوای كه‌ون كه‌بی شك سه‌ره‌نجام به ئاكام ده‌گات.\nبمرن دوژمنانی كورد و كوردستان و ، هه‌ر ئاوه‌دان بیت سه‌رده‌شت.


كێڵگەی غازی كۆرمۆر مووشەكباران كرایەوە - تۆڕی میدیایی خەڵک\nكێڵگەی غازی كۆرمۆر لە چەمچەماڵ ئەمڕۆ هەینی مووشەكباران كرا.\nبەپێی زانیارییەكان ئەمڕۆ كێڵگەی غازی كۆرمۆر لەچەمچەماڵ موشەكباران كراوە و ئاگر لە كێڵگەكە كەوتووەتەوە.\nئەوە دووەم هێرشی مووشەكی سەر ئەو كێڵگە غازیەیە لەماوەی ئەم چەند رۆژەدا كە لەلایەن كۆمپانیای دانەغازی ئیماراتییەوە بەڕێوەدەبردرێت.


03:18 - 11/05/2021\nرێكخەری ژوری یاسای و ئەندامی جڤاتی نیشتیمانی بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان رایدەگەیەنێت؛ هیوایه‌ك ماوه تا هه‌ڵه‌ی سزادانی چالاكوانانی بادینان راستبكرێتـه‌وه، دەشڵێت: هەڵوەشانەوەی سزای سزادراوان، دەبێتە دەروازەیەك بۆ گێرانەوەی متمانەی هاوڵاتی بۆ دادگاکان.\nچۆمان محەمەد، رێکخەرى ژورى یاسایى و ئەندامى جڤاتى نیشتمانى بزوتنەوەى گۆران رایگەیاند: لەئێستادا دروسترین رێگە بۆ ئاوەژوكردنەوە و نەهیشتنی ئەو فشارە نێودەوڵەتیەى بۆ ئەم كەیسە هەیە، بریتیە لەوەی خودی دەسەڵاتی دادوەری لەكاتی تانەدان بەرێگەی راستكردنەوەی بریاری پێداچونەوە، بریاربدات بەهەڵوەشانەوەی سزای ئەم سزادراوانە، كە ئەمە دەبێتە دەروازەیەك بۆ گێرانەوەی متمانەی هاوڵاتی بۆ دادگا.\nسه‌باره‌ت به هێزی یاسایی ئه‌گه‌ری ده‌ركردنی بڕیاری لێبوردنی گشتی له‌لایه‌ن سه‌رۆكی هه‌رێمه‌وه،ده‌ڵێت" ئیمە پێیمان وایە لێبوردنی تایبەت لەلایەنی سەرۆكایەتی هەرێم، كاتێك دەبێت كە بریارەكە پلەی كۆتای وەربگرتبێت، كە خودی لێبوردنی تایبەتی سەرۆكایەتی هەرێم چارەسەری ریشەیی نییە بۆ سزادراوان، هەرچەندە سزادروان ئازاد دەكرێن، بەڵام بریاری ئیدانەكردنیان دەمێنێتەوە، ئەم كردارە ئاسایی و گفتوگۆیانەی نێو فەیسبوك دەبێتە تاوانێكی مەترسیدار، لەداهاتودا، كێیان بوێت بەم ماددەیە راپێچی دەكەن بۆبەردەم دادگا".\nده‌قی نوسینه‌كه:دوای كاردانەوەنێودەوڵەتییەکان بۆ کەیسى سزادراوانى بادینان فرەسەتێك ماوە بۆ راستكردنەوە\nتادێت کاردانەوە و فشارنێودەوڵەتییەکان لەسەر کەیسى سزادراوانى بادینان فراوانتر دەبێت، رۆژانى رابردوو ئەمریکا و ئەڵمانیا وكەنەدا و فەرەنسا و نوێنەرایەتى یه‌كێتیی ئه‌وروپا له عێراق داوایان لە حکومەتى هەرێم کرد دادگاییكردنێكی دادپه‌روه‌رانه بۆ سزادراوانی بادینان به‌ڕێوه ببات و ئازادیی راده‌ربڕین و رۆژنامه‌وانی به‌رجه‌سته بكات.\nهەروەک رێکخراوى لێبوردنى نێودەوڵەتیش لە نوێترین کاردانەوەیدا داوای ئازادکردنی بەپەلەى سزادراوانى بادینان دەکات، ئەم كاردانەوانەش پێشبینیمان كردبوو لە چەندین رونکردنەوە و بەیاننامە و لێدواندا باسی ئەوەمان كردبوو ئەم كەیسە بۆناو و ناوبانگ و پێگەی هەرێم گاریگەری خراپی دەبێت، بێگومان ئەمە بۆتە خاڵێكی ناشرین بۆ مێژو ئەزمونی حكومرانی ئەم هەرێمە، سەرباری فشارە ناوخۆییەكان بەسەرجەم حزب و رێكخراو چین و توێژەكان و بێ هیوای و بێ متمانەی هاوڵاتی بەدادگا، هەروەها روی راستەقینە و دۆخی دەسەڵاتی دادوەری هەڵماڵی بەوەی لە چ قۆناغێكی دادوەری خراپ و دەستوەردان وبێمتانەی و نا سەربەخۆییدان.\nلەئێستادا دروسترین رێگە بۆ ئاوەژوكردنەوە و نەهێشتنی ئەو فشارە نێودەوڵەتیە بۆ ئەم كەیسە، بریتیە لەوەی خودی دەسەلاتی دادوەری لەكاتی تانەدان بەرێگەی راستكردنەوەی بریاری پێداچونەوە، بریاربدات بەهەڵوەشانەوەی سزای ئەم سزادراوانە، كە ئەمە دەبێتە دەروازەیەك بۆ گێرانەوەی متمانەی هاوڵاتی بۆ دادگاو رۆڵی دەبێت بۆ داهاتوو حیزب بەویست وخواستی خۆی نەتوانی بەبێ بونی كرداری تاوانکاری سزای خەڵك بدات، سەرباری ئەوە كاریگەری دەبێت لە نەهێشتنی ئەو وێنە ناشرینەی كەلە دنیای دەرەوە بۆ هەرێمی كورستان كێشراوە، بەهۆی ئەم بریارەوە، هەرچەندە بۆ ئەو ئازادی و دیموكراسی و سەربەخۆیە هەزاران قوربانیمان بۆداوە، ئەم كەیسە لە ئاراستەو مەساری یاسایی دەرچوە، زۆر رەهەندی وەرگرتوە پەیوەست بە هەرێمی كوردستان، تیپەراندن و مكوركردن و بەردەوامیدان لەسەر سزادانیان زیانی بە پێگەو هاوكاری و مامەڵەو رەفتاری ئەو وڵاتانە دەبێت، بێ باجدان و قوربانیدان ناشكێتەوە، چونکە، بریارەكە بە چەشنێكە كونسوڵی ئەو ووڵات و رێكخراوانەی كردۆتە بەشێك لە مەترسی و هەرەشە بۆ ئاسایشی هەرێم، وە مەترسییەكانی بریارەكە لە داهاتودا تاك بەتاك و حیزبەكانی تری هەرێمی كوردستانە، ئیمە پێیمان وایە لێبوردنی تایبەت لەلایەنی سەرۆكایەتی هەرێم، كاتێك دەبێت كە بریارەكە پلەی كۆتای وەربگرتبێت، كە خودی لێبوردنی تایبەتی سەرۆكایەتی هەرێم چارەسەری ریشەی نیە بۆ سزادراوان، هەرچەندە سزادروان ئازاد دەكرێن، بەڵام بریاری ئیدانەكردنین دەمێنێتەوە، ئەم كردارە ئاسایی و گفتوگۆیانەی نێو فەیسبوك دەبێتە تاوانێكی مەترسیدار، لەداهاتودا، كێیان بوێت بەم مادەیە راپێچی دەكەن بۆبەردەم دادگا.\nرێكخەری ژوری یاسای و ئەندامی جڤاتی نیشتیمانی


نێچیرڤان بارزانی له‌گه‌ڵ سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی باڵای دادوه‌ری كۆبووه‌وه | دەزگاى زارى کرمانجى\nنێچیرڤان بارزانی له‌گه‌ڵ سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی باڵای دادوه‌ری كۆبووه‌وه\nزاری كرمانجی - نێچیرڤان بارزانی ده‌ستخۆشی له ئه‌نجومه‌نی باڵای دادوه‌ری كرد بۆ هه‌وڵ و ڕۆڵی ئه‌رێنییان له یه‌كلاكردنه‌وه و چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌ی هه‌مواركردنی یاسای دادگای فیدراڵی و دامه‌زراندنه‌وه‌ی دادگاكه.\nله به‌رده‌وامیی سه‌ردانه‌كه‌یدا بۆ به‌غدا، ئێواره‌ی ئه‌مڕۆ شه‌ممه 2021/4/10، به‌ڕێز نێچیرڤان بارزانی، سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان له‌گه‌ڵ به‌ڕێز فایه‌ق زێدان سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی باڵای دادوه‌ریی عێراق و ژماره‌یه‌كی له دادوه‌ران و سه‌رۆكی دادگاكان كۆبووه‌وه.\nله كۆبوونه‌وه‌كه‌دا نێچیرڤان بارزانی ده‌ستخۆشی له ئه‌نجومه‌نی باڵای دادوه‌ری و به‌تایبه‌تی به‌ڕێز زێدان كرد بۆ هه‌وڵ و ڕۆڵی ئه‌رێنییان له یه‌كلاكردنه‌وه و چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌ی هه‌مواركردنی یاسای دادگای فیدراڵی و دامه‌زراندنه‌وه‌ی دادگاكه كه بڕیاره له ئاینده‌یه‌كی نزیكدا ده‌ستبه‌كار بێت و هیوای سه‌ركه‌وتنی بۆ خواست.\nهه‌ردوولا كۆك بوون كه ئه‌ركی دادگای فیدراڵی سه‌خته و گرنگه كار و بڕیاره‌كانی و یه‌كلاكردنه‌وه‌ی كێشه‌كان، ڕه‌نگدانه‌وه‌ی سیسته‌مێكی تۆكمه‌ی دادگه‌ر بێت و بڕوا و متمانه‌ی ته‌واوی پێكهاته‌كانی عێراق به‌هێزتر بكات و هه‌مووان له‌باره‌یه‌وه به ته‌واوی هه‌ست به دڵنیایی بكه‌ن.\nله به‌شێكی دیكه‌ی كۆبوونه‌كه‌دا جه‌ختیان له گرنگی و پێویستیی هاریكاری و هه‌ماهه‌نگی له‌نێوان دامه‌زاراوه دادوه‌رییه‌كانی فیدراڵ و هه‌رێمی كوردستاندا كرده‌وه و چه‌ندین بابه‌تی دیكه‌ی په‌یوه‌ست به ده‌سه‌ڵاتی دادوه‌ری و دامه‌رزاوه دادوه‌رییه‌كانیان تاوتوێ كرد.


ئاریتما موحه‌ممه‌دی: دیموكراسیی له تیئۆرییه‌وه بۆ تێڕوانین! به‌شی 25. – WTARIKURD


ئادوێڵ ماجا پیەرس؛ وەفاداری – كولتور مه‌گه‌زین\nئادوێڵ ماجا پیەرس؛ وەفاداری\nوەرگێرانی له‌ئینگلیزییه‌وه : فاروق هۆمەر\nBy فاروق هۆمه‌ر\t Last updated تشرینی یەکەم 31, 2017\nئادوێڵ ماجا پیەرس\nمن ئەو ڕۆژگارە تەمەنم دوانزەساڵان بوو، پاشنیوەڕۆییەک باوکم بەر لە وادەی ئاسایی خۆی بە هەڵەداوان خۆی کردەوە بە ماڵەوەدا ” ژنەکە ” هاواری بۆ دایکم کرد کە لە پشتەوە سەرقاڵی ئامادەکردنی خوانی ئێوارەبوو . ” ژنەکە لەوە دەچێ هیچ دەنگوباسێکت نەهاتبێتە گوێ ؟ ”\nمن بە شوێن باوکمەوە بووم، بەوپەڕی ئاسوودەیەوە بەناو ماڵەکەدا دەهاتودەچوو .\nدایکم گووتی : ” ئەرێ تۆ شەرم بەخۆت ناکەیت، پیاوێکی گەورە و گران وەکو منداڵێکی بچکۆلانە بەناو ئەو ماڵەدا هەڵبەز و دابەزێتی ، پێم ناڵێی چی بووە ؟ ”\n” ئۆجوکو، دەوڵەتێکی سەربەخۆی بۆ بیافرا ڕاگەیاند . ئێمە چیتر خەڵکانی نەیجیریا نین، گوێت لێمە ؟ ” باوکم بەدەم خەندەیەکەوە دەیگووت ” ئێمە خەڵکانی بیافراین ”\nدایکم گووتی ” ئێ جا ئەوە چییە ؟ ”\n” ژنەکە تۆ بۆ خۆشت نازانی چی دەڵێیت ؟ تۆ هەست ناکەیت ئەمڕۆ ڕۆژێکی پڕ شکۆیە، ڕوداوێکی مێژووییە ؟”\nدایکم لە شوێنی خۆی وەستابوو و هەردوو دەستی نابووە لا کەلەکەی، ڕوخساری لەبەردەم بڵێسەی ئاگرەکەدا چۆراوگەی ئارەقەی لێ دەچۆڕا… ئەوجا گووتی : ” دەی سا خۆ ئێمە لە نەیجیریا بین یاوەخوود لە بیافرا، ئەوە کۆتەرە دارێکی سووتان چییە لە ماڵەکەماندا نییە ”\nباوکم هەردوو دەستی بۆ ئاسمان بەرزکردبوەوە .\n” ڕوداوێکی ئەوتۆ گرنگ لەو دونیایەدا خەریکە شوێن دەگرێ و تۆش هاتووی باسی داری سووتانم بۆ دەکەیت . دەی فەرموو ئەوەش ژن ”\nباوکم ئەوەی گووت و چووە دەرەوە .\nئەو ئێوارەیە بەرێوەبەری قوتابخانە و سەرتاش و ئەو پیاوەش کە خاوەنی پۆستەخانە بوو هاتن بۆ ماڵمان .\n” کوریژگە، ئادەی وەرە ئێرەوە ” بەڕێوەبەری قوتابخانەکە بانگیکرد .\n” وەرە و گوێ بنێ بە قسەکانی مامۆستاوە بزانە چیت لێدەپرسێ ” باوکم دەستوری دا .\n” حەوت جار نۆ دەکاتە چەند ؟ ”\n” شەست و سێ ” من وەڵامم دایەوە .\n” زۆر چاکە . پرسیارێکی تر . ئەگەر بیست سەربازی نەیجیرییا بەرەو گوندەگەی ئێمە هاتن و پێنج ژنی بیافرایی لێیان هاتنە دەست و بە قاپ تێیان بکەون، کێ شەڕەکە دەباتەوە ؟ ”\nسەرتاشەکە لەناو پێکەنینا خۆی خست بە پشتا. دایکم هات پەلی گرتم و لە ژوورەکەی بردمە دەرێ، بەڵام خۆمم لێدزییەوە و جارێکی دی گەڕامەوە و لە نزیکی دەرگاکەوە وەستام .\nباوکم گووتی : ” ئەو ڕۆژە چیم پێگووتی ؟ نەمگووت ئەو ئۆجوکویە پیاوێکی گەورەیە، لەو سەرکردانەیە کە بۆی دەکرێ هەموو کارێک بخاتە سەر پێی خۆی. ئەو نەیجیرییە هیچوپووچانە سەری خۆیان دەکێشن بە بەردا گەر بیر لەوە بکەنەوە پەلاماری ئێمە بدەن، با من شتێکت بۆ ڕوون بکەمەوە ”\n” ئەوە قسەیەتم زۆر پێخۆشە، با خۆیان تاقی بکەنەوە، بیافرا وەک شاخ ڕواوڕوویان دەوەستێتەوە ” بەرێوەبەری قوتابخانە گووتی .\nبەڕێوەبەری پۆستەش گووتی : ” تا ئیستا پێنج وڵات دانی بەسەربەخۆیی ئێمەدا ناوە ”\nدایکم بانگی کردم . ” ئەوە بۆ کوێ چووی ؟ هەر ئەوەندەی چاوم لێ غافڵ کردی کتوپڕ خۆت دەدزیتەوە و گوێ لەو پیاوە بێ مێشکانە دەگری چی دەڵێن ؟ نەیجیریا، بیافرا، نازانم ئەوانە چی لێکیان جیادەکاتەوە . ئەوە لە کوێوە پەیدابوو، دوو کەللەسەر لەسەر گەردنێک قووتببنەوە ؟ دەی بجوڵێ و بڕۆ ئەو بزنانە ببەرەوە گەوڕەکەیان و جوان دەرگاکەیان لەسەر پێوە بدە بۆ ئەمشەو ” دایکم ئەوەی گووت و جارێکی دی هاواری لێبەرزبۆوە و گووتی ” ئەوە ئیستاش ئەوانە بزنی بیافرایین، دەبێ زیاتر نازیان بکێشین ”\nبەدرێژایی چەند هەفتەی داهاتوو باسوخواس هەر لەسەر سەربەخۆیی دەخولایەوە، هەر وەکو دایکم بەردەوام دەیگوت، تەنیا جیاوازییەک هاتۆتە گۆڕێ هەر ئەوەیە کە نرخی خواردن چۆتە سەرێ .\nواتەواتێک کەوتبووە ناو خەڵکەوە کە سەربازانی فیدڕاڵی بەرەو لای ئێمەوە دێن، ئەو شەوە سەربازەکانی بیافرا پەیدابوون، بە جلوبەرگە سەربازییە تازەکانیانەوە و بە تفەنگە بریقەدارەکانیانەوە زۆر وریایان دەنواند. بەماشێنە دوا بەتاڵەکانیانەوە دەهاتن و دەچوون و لە هەر شوێنێکەوە تێدەپەڕین لەدوای خۆیانەوە تەنیا تەپوتۆز و خۆڵیان جێدەهێشت . هەموو هاوڕێکانم شانازییان پێوە دەکردن .\nبەرەبەیانییەک لە خەو ڕابووم لە دوورەوە گوێم لە دەنگی گوللە بوو، فڕۆکەیه‌کیش بە ئاسمانەوە بەسەرماندا دەفڕی .\nباوکم هاواری کرد ” خێرا بکەن، گوڕ بدەنە خۆتان پەلامار دەدرێین ”\n” تۆ کوێراییت داهاتووە ژنەکە، چاوت لێنییە ئەو خەڵکە تێکڕا بەرەو دارستانەکە هەڵدێن ؟\n” ئەی سەربازەکانی خۆمان لە کوێن ؟ ” من پرسیم .\n” سەربازی چی ؟ هەر ئەمشەو هەموویان هەڵاتن ”\nدایکم بەخێرایی خۆی کرد بەژوورەکەدا و خەریکی کۆکردنەوەی جلوبەرگ بوو .\nباوکم گووتی ” ئیستا کاتی ئەوە نییە ”\nکاتێ چوومە دەرەوە هەموو ئەو ڕووداوانەم بە چاوی خۆم بینی ڕاستی بوون؛ خواروژووری گوندەکە خەریک بوو بەرەو دارستاکە هەڵدەهاتن، بەڕێوەبەری قوتابخانەکە لە پێش هەموویانەوە بوو. دوو شەو و دوو ڕۆژ لەناو دارستانەکە خۆمان حەشار دا .\nدایکم گووتی ” ئەوە بیافرای گەورەتانە، ئەرێ پێم ناڵێی ئۆجوکوتان لە کوێیە ؟ لە هیچ شوێنێکەوە دیاری نییە ؟ ”\n” دەمت دابخە ژنەکە ” باوکم بەسەریا نەڕاندی .\nڕۆژی سێیەم باوکم داوای لێکردم ” بڕۆ و تەماشایەکم بۆ بکە بزانە سەربازەکان هەر لەوێ ماون ”\n” تۆ دەتەوێ مناڵەکە بە کوشتن بدەیت ؟ ” دایکم ئەوەی گووت و توند باوەشی پێما کرد .\n” لێی دوور بکەوە . ئەوان لە منداڵ نادەن ” باوکم ئەوەی گووت و وەکو ئەوەی لە شتێکم دڵنیا بکات، لێم ووردبۆوە .\n” بەجۆرێک دەڕۆی خۆت نیشان نادەیت، گوێت لێمە ؟ ”\nبەرەو کەناری دارستانەکە هاتم و لەوێوە تەماشایێکم کرد . بێجگە لە چەند مریشکێک، گوندەکە سەراپای چۆڵەوانییەک بوو بۆ خۆی .\nچاوم کەوتە سەر بزنەکانمان لە نزیکی پۆستەخانەکەوە، خەریک بوو دەلەوەڕان . دەزانم خاوەنەکەی بە بینینی ئەو دیمەنە ئاسودە نابێت . گوێم بە ئامۆژگارییەکەی باوکم نەدا و لەپڕ دەستم کرد بە ڕاکردن بەرەو ناو گوند . لە نزیکی سەرتاشخانەکەوە سێ سەربازی نەیجیری هاتنە دەرێ، هەر سێکیان تفەنگەکانیان بەدەستەوە گرتبوو . لەوێ دا چاوەڕێم بوون .\nیەکێک لە سەربازەکان گووتی ” خەڵکەکەتان لە کوێن ؟ ”\nمنیش دەستی ئاماژەم بەرەو دارستانەکە هەڵبڕی .\n” ئەوان لە ئێمە دەترسێن ؟ ”\nسەرێکم بۆ لەقاندن .\n” بڕۆ و پێیان بڵێ ئێمە ئازاری کەس نادەین ”\nهەر ئەوەندەی گەڕامەوە بۆ ناو دارستانەکە، هەرچییەک لەوێ بوو پێکەوە کەوتنە پرسیارکردن، ئەوەی لەگەڵ سەربازەکان بەسەر من هاتبوو پاکیم بۆ گێڕانەوە . ئەوجا وورتە وورت دەستیپێکرد. هەندێک لەوان ئارەزوویان دەکرد هەر لەوێ بمێننەوە و هەندێکیشیان بڕیاریاندابوو بگەڕێنەوە، بەڵام هەر هەموومان برسیمان بوو و خواردنێکیش لەوێ نەمابۆوە، بەهۆی مێشوولەشەوە کەسێک بۆی نەکرابوو بە ئارامی بنوێت . ئیدی ئەوە بوو هەموو گەڕاینەوە . سەربازەکان لەسەر قسەی خۆیان سووربوون و ئازاری کەسێکیان نەدا. بۆ ڕۆژی دواتر هەموو شتێک گەڕایەوە باری ئاسایی خۆی، لە کۆتایی ئەو هەفتەیەش دا سەربازەکان هەموو پاشەکشەیان کرد.\nئێوارەیێک سەرتاشەکە و بەڕێوەبەری قوتابخانە و کابرای پۆستەخانە هاتن بۆ ماڵمان . باوکم ڕەوانەی کردم بۆ دەرەوە بۆ ئەوەی چەند شووشەیێک بیرەیان بۆ بکڕم. کاتێک دەگەڕامەوە گوێم لێبوو باوکم دەیگووت ” بۆم باس نەکردی، ئەو بیافرییانە هەتابڵێی هیچ لەبارانەبوون . هەر وەکو هەمیشەی خۆیان خەریکی چەنوچوون بوون . هەر ئەوەندەش کەوتنە چەندوچوون ئیدی ئەوەی جووڵەیێک بوو نەیانکرد ”\nبەڕێوەبەری قوتابخانەکە بانگی کردم و گووتی ” کوریژگە، ئەگەر سەربازانی بیافرایی بیست فرسەخ لە ڕۆژێکا ببڕن بە چەند ڕۆژ دەگەنە کامیرۆن ؟ ”\nسەرتاشەکە لایەکی ڕوخساری خۆی داپۆشی و ناڵەیێکی لێوە هات .\nباوکم گووتی : ” گوێیان پێ مەدە ”\nدایکم لە پشتەوە بانگی کردم و گووتی ” بڕۆ ئەو بزنە نەیجیرییانە کۆ بکەرەوە ”\nئۆجوکو . فەرماندارێکی سوپای نەیجیری بوو . گیانێکی جوداخوازی تیابوو و کەوتە ئارەوزووی سەربەخۆیی هەرێمی بیافرا .


نووسینی: مینا موسوڵمانزاده\nوەرگێڕانی: عوسمان رەحمانی\nدین ئه‌مرێکی سه‌پێندراو و ناچاریه. هیچ که‌سێک دینی خۆی هه‌ڵنابژێرێ و هه‌ڵینه‌بژاردوه. هه‌مو ئینسانێک که دێته دونیا، دینی پێ ده‌درێ و به‌سه‌ریدا ده‌سه‌پێندرێت. دایک و باوک و کۆمەڵگا و سیستەمی پەروەردە دینی بۆ دیاری دەکەن. له راستیدا مرۆڤ له‌گه‌ڵ دینی دایک و باوکی له دایک نابێ. یانی بە موسوڵمان و یان مەسیحی و جولکە و ... لە دایک نابێت. بۆ نمونه من له بنه ماڵه‌ێه‌کی موسوڵمان هاتومه‌ته دونیا، به‌ڵام ئه‌گه‌ر له بنه‌ماڵه‌ێکی مه‌سیحی له دایک بواێه‌م بێگومان و لەسەداسەد ده‌بومه مه‌سیحی.\nهه‌ر له‌و رۆژه‌وه که منداڵ له دایک ده‌بێ، مێشک پڕ کردنەوەی دینی ده‌ست پێده‌کا. نەریت و ئایینی دینی، پارانه‌وه و کتێبی دینی، په‌روه‌رده‌ی دینی، ئه‌سڵ و فه‌رعی دین، پێغه‌مبه‌ر، ئیمام، گوناه، خێر و شه‌ر، جه‌هه‌نم، به‌هه‌شت، خودا، ره‌سوڵ، زیاره‌ت، نوێژ و رۆژو، وه به هه‌زاران وشه‌ی دیکە له‌م چه‌شنانه ده‌بارێنن به گوێی ئه‌و منداڵه‌دا. مێشک و زه‌ینی پاک و بێ خەوشی منداڵ ده‌ئاخنن به کۆمه‌ڵێک خورافات و ورێنه‌ی دینی و پێدا هه‌ڵدان به دینی خۆ و نه‌فره‌ت له دینه‌کانیتر. بۆ نمونه موسوڵمانه‌کان ده‌ڵێن، ئیسلام دوایین و گوره‌ترین و پێشکه‌وتوترین دینی خوداێه. هه‌رکه‌سێک که ئه‌م دینه‌ی نیه کافره، له خودا بێ خه‌به‌ره، نه‌جس و جه‌هه‌ننه‌میه. به‌م شێوه‌ێه هه‌ر له رۆژه‌کانی له دایک بونه‌وه تۆوی دوژمناێه‌تی، شه‌ڕ و دوبه‌ره‌کێ له نێوان دینداره ئیسلامیه‌کان و غەیری ئیسلامیه‌کاندا ده‌چێنن. له بیرمه داێه گه‌وره‌م به ده‌راوسێه سونیه‌کانمانی ده‌وت که، ئه‌م هیچ و پوچانه کاتێک نوێژ ده‌که‌ن هه‌ردوک ده‌ستیان به به‌ر ورگیانه‌وه ده‌به‌ستن، وه له بانگدانیشدا ناڵێن (اشهد ان علی وه‌لی الله). ئه‌م قسانه‌ی به شێوه‌ێه‌ک ده‌کرد وه‌ک بڵیی ئه‌گه‌ر بکه‌ونه به‌ر ده‌ستی له‌وانه‌ێه له‌ت و په‌تیان بکا. یان کاتێک که قوماش فرۆشێکی جوله‌که به کۆڵانەکاندا ده‌گه‌ڕا و داوای ئاوی ده‌کرد، په‌رداخێک ئاومان ده‌داێه، به‌ڵام دایکم ده‌یوت، ده‌بێ 7 جار ئه‌و په‌رداخه ئاوی بکێشرێت، چونکه وه‌ک ئه‌وه واێه که سه‌گێک ئاوی تێدا خواردبێته‌وه.\nله‌بیرمه له ساڵیادی وه‌فاتی عومه‌ری خه‌تابدا ته‌نیا ژنه‌کان به‌شداریان ده‌کرد. بۆ سوکاێه‌تی به عومه‌ر ژنێک له سه‌ر شه‌رمگای خۆی وێنه‌ی عومه‌ری ده‌کێشا و له ناو ژنه‌کاندا سه‌مای ده‌کرد. ئه‌و ده‌مه من منداڵ بوم و که‌س بۆی نه‌بو بچێته ژوره‌وه، به‌ڵام به دزیه‌وه سەر‌م ده‌کێشا و سه‌یرم ده‌کرد. ئه‌مه له حاڵێکداێه که عومه‌ر خه‌لیفه و جێگری پێغه‌مبه‌ری ئیسلامه و به میلیونان په‌یره‌وی هه‌ێه، به‌ڵام شیعه‌کان ئه‌م په‌یره‌وانه‌ی عومه‌ر به عومه‌ری و ته‌نانه‌ت گڵاو و نه‌جس ناو ده‌به‌ن. ئه‌م رق و دوژمناێه‌تیانه ئێستاش به‌رده‌وامه و له‌بری ئه‌وه‌یکه له ناو بچێ، رۆژ له دوای رۆژ ئاگره‌که‌ی سوتێنەرتر و به‌تینتر ده‌بێ. شیعه‌کان چاوی بینینی سونیه‌کانیان نییه و سونییه‌کانیش به هه‌مان شێوه. له شاری کرمان له ئێران گوروپێک هه‌ێه به ناوی "شێخیه" که موسوڵمانی شیعه‌ن و گوروپێکی دیکەش هه‌ێه به ناوی "بالاسەری" که ئه‌وانیش شێعه‌ن. ئه‌م دوو گوروپه له سه‌رده‌مانی کۆنه‌وه پێکه‌وه دوژمناێه‌تیان هێه و به خوێنی یه‌کتر تینون. دوژمناێه‌تیه‌که‌ێان له‌سه‌ر ئه‌وه‌ێه که شێخیه‌کان زیندو بونەوەی ئینسانیان قه‌بوڵ نیه. یانی ده‌ڵێن که له رۆژی قیامه‌تدا ته‌نیا رۆحی ئینسانه‌کانه که به‌ره‌وروی عه‌داله‌تی الله ده‌بنه‌وه و لێپرسینه‌وه‌ێان له‌گه‌ڵ ده‌کرێ. بالاسریه‌کان ده‌ڵین، له رۆژی قیامه‌تدا ئینسانه‌کان هه‌ر به‌م شکڵ و شێوه که مردون دیسان زیندو ده‌بنه‌وه. له راستیدا ئه‌م شه‌ڕ و دۆژمناێه‌تیه بێجگه له بێ عه‌قڵی هێچیتر نیه و له‌سه‌ر هیچ و پوچه.\nئه‌مه ته‌نیا بچوکترین و به‌سیت ترین ناکۆکێه‌که که باوه‌رداره دینداره‌کان پێکه‌وه هه‌ێانه. دین به درێژایی مێژوی هاتنه ئاراێان، هۆکاری هه‌زاران شه‌ری گه‌وره و بچوکی خوێناویی بون و هەن. خراپ نیه چه‌ند نمونه‌ێه‌کی په‌ند ئامێز، گاڵته‌جاری، بێ مانا و بێ ئامانج له ئیسلامتان به کورتی بۆ باس بکه‌ین.\nئه‌ساسی دینی ئیسلام یەک خودایی، پێغەمبەرایەتی، قیامەت، عه‌دل و ئیمامه‌ته.\nله یەک خودایی موسوڵماناندا، هیچ خوداێه‌کیتر بێجگه له یه‌ک خودا که ئه‌ویش "الله"ێه،بونی نیه. ئه‌م خوداێه هه‌رچیه‌کی پێخۆش بێ به‌رانبه‌ر به به‌نده‌ی خۆی ده‌یکا. به‌نده‌کانی ئه‌م خوداێه هه‌ر به‌دبه‌ختی و گرفتاێه‌ک که هه‌ێانبێ، کاری هه‌ر ئه‌م خوداێه‌ێه و ده‌بێ شاکر و ڕازی بن. به میلیونان ئینسانی برسی و نه‌خۆش و ناته‌واو له ئه‌فریقا و ئاسیادا هه‌ێه که ئه‌م خوداێه لێان ناپرسێ و ده‌بێ رازی و شوکرانە بژێر بن.\nله دوای یەک خودایی، پێغەمبەراێەتیە؛ که ئه‌میش شاکاری دین سازان و دوکاندارانی دینه. نه‌بوه‌ت، پێغه‌مبه‌ر، موحه‌ممه‌دی کوری عه‌بدۆڵا به جێگری خودا ده‌زانێ له سه‌ر زه‌ویدا. ئه‌م خوداێه ده‌بێ ئاوا پێغه‌مبه‌رێکیشی هه‌بێ. له به‌شی پێغه‌مبه‌راێه‌تیدا جێگره‌کانی پێغه‌مبه‌ر خەلیفەکان و ئیمامه‌کانن که پاش پێغه‌مبه‌ر ده‌بنه جێگری خودا، وه ده‌بێ ئینسانه‌کان ملکه‌جی ئه‌مره‌کانی ئه‌وانیش بن هه‌ر وه‌ک ده‌ڵێ: "اگیع الله و اگیع الرسول واولی الامر منکم". به‌م شیوه‌ێه موسوڵمانه‌کان ده‌بێ له خودا، ناردراوی خودا و خاوه‌ن ئه‌مره‌کانیتر ئیتاعه‌ت بکه‌ن. خاوه‌ن ئه‌مره‌کان پاش خەلیفەکان و ئیمامه‌کان، ئاێه‌تۆڵاکان و مه‌لاکان و فه‌قیه‌کانن. ئه‌م جێگرانه‌ی خودا به‌وپه‌ری دیکتاتۆریه‌وه هه‌رشتێکیان پێخۆش بێ ده‌یکه‌ن، بڕست له خەڵک ده‌بڕن و ده‌یکه‌نه قۆربانی خۆشگوزرانی خۆێان له ژێر ئالای خودادا.\nبه‌شی دواتر زیندو بونەوەیە پاش مردن، که له هه‌مو به‌شکان و ئه‌سڵه‌کانیتر گاڵته‌جاریتر و بێ ماناتره. به پێی ئه‌م ئه‌سڵه موسوڵمانان له رۆژی قیامه‌تدا که شوێنه‌که‌شی نادیارە، دیسان زیندو ده‌بنه‌وه تا لێپرسینه‌وه‌ێان له‌گه‌ڵ بکرێ. پاش شه‌فاعه‌تی ئه‌و پێغه‌مبه‌ر و ئیمام و مه‌لاێانه که له‌و رۆژه‌دا خه‌ریکی ده‌ڵاڵی و واسته‌گه‌رین، ژماره‌ێه‌ک ده‌چنه به‌هه‌شت و ژماره‌ێه‌کیش بۆ جه‌هه‌نم. بۆ ئه‌م رۆژه دوکاندارانی دین بۆ ترساندنی خه‌ڵک و تاڵانکردنی ماڵ و سامانیان شانۆگه‌ریی ره‌نگاوره‌نگیان ساز کردوه که به‌داخه‌وه خه‌ڵکانێکی عه‌وام و ته‌نانه‌ت به‌ناو روناکبیریش فریویان خواردوه و به بێ پرسیار و وڵام، به‌رێوه‌ی ده‌به‌ن.\nعه‌دل، هه‌مان عه‌داله‌ت، چواره‌مین ئه‌سڵی ئیسلامه، که ئه‌سڵێکی بێ سه‌ر و بن و ماناێه. به‌راستی کام عه‌دل، له چی بارێکه‌وه، که‌ی و له کوێ؟\nئه‌م خوداێه که باسی عه‌دل ده‌کا و جارچیان و راوێژکارانی ئیسلامی پێناسه‌ی ده‌که‌ن، به ته‌واو مانا دیکتاتورێکی غه‌داره. دیکتاتۆرێک راست هه‌روه‌ک دیکتاتۆره‌کانی سه‌ر گۆی زه‌وی. خودا زوڵم و سته‌می گیانده‌وه‌ته دوایین ئاست و پله‌ی خۆی. ئاێا به‌راستی خودا عادله که هه‌مو شتێک بدا به که‌سێک و هیچ شتێک نه‌دا به هه‌زاران که‌سی دیکە؟ ئاێا ئه‌مه عه‌داله‌ته که یه‌کێک لاواز بێ و یه‌کێک به‌هێز، یه‌کێک هوشیار بێ و یه‌کێک گه‌مژه، یه‌کێک جوان بێ و یه‌کێک ناحه‌ز؟ یەکێک لە برسا بمرێت و یەکێک بە ملیاردی هەبێت؟ یەکێک ژنێکی نەبێت و یەکێک وەک محمد ٥٠ ژنی هەبێت؟ یەکێک منداڵی نەبێت و یەکێک ٧ کوڕ و دەرزەنیک کچی هەبێت؟\nپه‌نجه‌مین ئه‌سڵی ئیسلام ئیمامه‌ته. ئیمامه‌ت یانی ئه‌وه‌یکه پاش پێغه‌مبه‌ر که ناردراوی خوداێه، که‌سانێکیتر وه‌ک ئیمام ده‌بنه جێگری پێغه‌مبه‌ر. له به‌شی پێغەمبەراێەتیدا باسمان کرد که به کورتی یانی، ١٢ که‌س له‌م ئیمامانه له بنه‌ماڵه‌ێه‌ک به شێوه‌ی ئیرسی بونه‌ته جێگری پێغه‌مبه‌ر. دیاره دوازده‌ێه‌میان رۆشتوه و نه‌گه‌راوه‌ته‌وه. هێشتا ده‌ڵێن رۆژێک ده‌گه‌رێته‌وه. تا ئێستا له ١١ ئیمامی پێشو هیچ موعجزه‌ێه‌ک روی نه‌داوه. هیچ که‌سێکیش نازانێ و نه‌یبینیوه که ئه‌م ئیمامانه‌ی ئومه‌تی ئیسلامی چی گوڵێکیان داوه له‌سه‌ری موسوڵمانان که ئه‌م هه‌موه رێز و قیمه‌ته‌ێان هه‌ێه و گومه‌زی و مناره‌ی زێر و ئاڵتون له‌سه‌ر قه‌بره‌کانیان دروست ده‌که‌ن؟\nشێعه‌کانی ئێران له‌و باوه‌ره‌دان ئیمامی دوازده‌ێه‌م هه‌مان خومه‌ینیی نابه‌کار و قاتڵ بو که هات و چو، وه له دوای خۆی دێارده‌ێه‌کی شومی به ناوی تیرۆریزم بۆ جیهان به‌دیاری هێنا. جیهانی توشی نائه‌منی و خوێنرشتن کرد. ئێستاش جێگره‌کانی به‌دوای دروست کردنی چه‌کی ئه‌تومه‌وه‌ن تا به یه‌کجاری جیهان له‌ناو به‌رن و ئاخر زه‌مان که ئیسلام باسی ده‌کا بسه‌لمێنن.\nماڵپەڕی عوسمان رەحمانی


ئەڵێن ئەختیارێك گورگ خواردویەتیی و باوكیشم دیار نییە! – Denegkan\nئەڵێن ئەختیارێك گورگ خواردویەتیی و باوكیشم دیار نییە!\n" ئەڵێن ئەختیارێك گورگ خواردویەتیی و باوكیشم دیار نییە! "\nئەگێڕنەوە كە كوڕێكی گێلۆكە لە گوندێكدا لەگەڵ باوكێكی پیری هەژاردا بە كولەمەرگی ژیانێكی سادەیان بەسەر دەبرد و خەریكی سەپانی و كاركردنی ماڵە دەوڵەمەندێك دەبن و باوكەكە لەبەر گێلیی كوڕەكەی خۆی زۆربەی كارەكانی ماڵی ئاغاكەی ڕادەپەڕاند ، لە ڕۆژێكی ساردی بەفرو كڕێوەدا مەڕێكی ئەو ماڵەی كاریان بۆ دەكرد لەگەڵ ڕانەكەدا ئێوارە نەهاتەوە ، بۆیە پیرەمێردی هەژار دڵی نەهات كوڕەكەی ڕەوانەی ئەو چیاو دەشتە بكات بەو سەرماو بەفرە بۆیە بە خۆی ڕۆیی بۆ ئەوەی بە دوای مەڕەكەدا بگەرًێت ، هەر ئەو ڕۆیشتنە بوو كابرای نەگبەتی هەژار ئەو شەوە نەگەڕایەوەو ئیتر خەڵكی گوندەكە كەوتنە گەڕان بۆ دۆزینەوەی پیرەمێردی قوڕبەسەر ، هەتا یەكێك لە خەڵكی دێیەكە ئێسك و پرووسكی كابرای هەژاری لە دۆڵێكدا بینیەوە كە گەلە گورگ لە هەندێ ئێسك و پێڵاوەكانی هیچی نەهێشتبوو ، و ئیتر هاتەوە كە هەواڵەكە بگەیەنێتە خەڵكی گوندەكە كە فڵانەكەس بەداخەوە گورگ خواردویەتیی و دەبێ بچن پاشماوەی ئێسكەكانی بێننەوە و بە خاكی بسپێرن ، لەو كاتەدا كابرایەك لە كوڕەكەی ئەو گورگانخواردووە هەژارە دەپرسێت (ئەرێ ئەوە چ ڕوویداوە ؟) كوڕەكەش زۆر بە سادەیی و ساوێلكەیی وەڵام دەداتەوەو دەڵێت (وەڵا ئەڵێن ئەختیارێك گورگ خواردویەتی و باوكیشم دیار نییە؟)\nئێمەی كوردیش وەك ئەو كوڕە گێلەمان بەسەر هاتووە ، بەهەر چوار دەورەماندا گورگ دەمانخوا بەڵام ئێمە مێش میوانمان نییە با تەماشایەكی ئەم خاڵانەی خوارەوە بكەین و ئەوجا ئەزانین گەلەگورگ چۆن بەربوەتە جەستەی خۆمان و خاكەكەمان و ئێمەش بە هیوای برا چاو ڕەشەكان و شڕە دەستوورەكەی ئێراق و عەمامە زلەكانی تاران و گورگە بۆرەكانی ئەنكاراین.\n– مادەی 58 بووە 140 و پاشان بە قودرەتی قادرو مامە مەشهەدانی و دۆستەكانمان لە پەرلەمانە عەجایەبەكەی بەغدا ، ژمارەكە چووە ئاو و كورتی هێنا ، وەك قوماشی (چیت و كودەریی) جاران و بووە 24 ئەمە دیموكراسیی عارەبانە چونكە مادەی 42ی سەددام حوسێن وەرگەڕاوە بۆ 24 ئێ فەرقی چییە عارەب هەر عارەبە و ژمارەكەش پاش و پێش خراوە ئیتر كورد ئەم هاتو هاوارەی لە چییە ؟!\n– بە خشكەیی و زۆر بە ئاسانی پێشمەرگەیان لە قەرەتەپەو دەورو بەری دەرپەڕاند و خەریكە لە جەلەولاو خانەقین و ئەولا تریش دەریان ئەكەن ، و فەرمانیان فەرمووە كە هەموو حزبەكان بێجگە لە بەرەی توركمانی بارەگاكانیان چۆڵبكەن (ئەمە ڕەنگبێ فەرمانی بابی عالی بێت) مامۆستا مالیكی جێبەجێی بكات ، كاكە دیموتراقیی ئەوەیە ، نابێت بپرسین بۆ ئێمە بڕۆین و بەرەی توركمانی لێرە بێت و بسكەی سمێڵیان بێت هەرچەندە كلتوری ئەتاتورك دەبێ سمێڵی تاشراو بێت ؟! حەزرەتی مالیكیش بە فەرمیی ئەمری فەرمووە پێشمەرگە دەبێت كەركوك و موسڵیشَ چۆڵبكەن و بگەڕێنەوە بۆ جێگاكانی پێش ڕوخانی سەددام حوسێن واتا بۆ پێش ساڵی 2003 ، جا قەیچێكە ئەی سوپای عێراقی نوێی هیوا نییە ؟ فەرقی چییە با ئەوان لەوێ بن پێشمەرگەش بگەڕێتەوە بۆ هەولێرو سلێمانی .\n– وەزیری بەرگری عێراقی هیواو ئاوات و دواڕۆژی گەش تەشریفی هێنا بۆ كەركوك ، نەك بۆ بەسەركردنەوەی قەسابخانەكەی دەسكیسەی بەرەی توركمانی ، بەڵكو پیلان دابڕێژێت بۆ هێنانەوەی سوپای تازەی عێراق بۆ كەركوك ، لەهەموی سەیرتر لە كەركوك فەرموی (باری ئەمنی شارەكە زۆر باشەو پێویستیی بە هێنانی هێزی دیكە نییە) كەچی پاش هەفتەیەك یەك فیرقەی موحتەرەمی لە كەیوان بە قەبارەی 25000 سەرباز بە هەموو كەلوپەلێكی سەربازیی دامەزراند كە هەموویان تاكوتەراك نەبێت عارەبە حەیاتەكانی باشوور و تكریتی و زۆڵە كوردەكانی بەرەی توركمانین و تەعریبێك و تەتریكێكیی مۆدرێنانەی كەركوك دەكەن ، با كورد سیر بخواو زۆڕنا لێدات ، ئێمەش بانگەشەی برایەتیی دەكەین ، كاكە تەنیا بە گوتنی ئێمە براین ، ئەوان فشەیان بەو قسانە دێت ، ئەوان بە كردەوەو ئێمەش بە قسە بەڵام قسەكانمان هیچی لێ سەوز نابێت كردەوە حیسابە ، سەركەوتنی كارەكاتنان پێرۆز بێت برایانی (بەرەی توركمانی و عارەبی تەعریب).\n– گوتەیەكی زۆر جوانی شاعیرێكی بەریتانی بە ناوی ویلیام بلەیك (1757 – 1827) هەیە كە دەڵێت " لە تۆودانێ فێربە ، لە دوورینەوە فێركەر بە ، و لە زستاندا ڕابوێرە) واتا بزانەو فێربە كە چۆن كێڵگە دەچێنێت و چۆن تۆوەكەت دەوەشێنیت ، پاشان دەوروبەرەكەو خەڵكەكەی خۆشت فێربكە چۆن كێڵگەكانیان بچێنن ، ئەوجا بە ئیسراحەت لە زستاندا ڕابوێرە) ، ئێمەی كورد نە فێر بووین چۆن سیاسەت بكەین ، نە نەوەكانیشمان فێركرد چۆن سیاسەت بكەن ، و نەك زستان بەڵكو بەهارو هاوین و پایزیش ناتوانین بحەسێینەوە و پاڵبدەینەوە.\n– تورك و عارەب تەنگی پێهەڵچنیوین ئەمڕۆ قەرەتەپە و دەوروبەری ، سبەی خانەقین و جەلەولا و دووسبەیش كەركوك و ئەودوای ناوچەكان ، گوتەیەكی نەستەقی ئەفریكایی هەیە دەڵێت (دزو تاریكە شەو دۆستی یەكن) عارەب و توركیش نەك دۆست بەڵكو ئێستا براو پشتی یەكترن ، ئەی ئەوە نییە خڕی مڕی هەرچی دەسەڵاتدارانی عارەبی عێراقی حكومەتەكەی مالیكی هەیە تەنیا بۆ دژایەتی كورد لە ئەنكارا تەڕاتێن ئەكەن ؟ ، ئیتر كورد گوتەنی ئاو بێنەو دەست بشۆ ! ، شانۆنامە نووسی ئینگلیزیی "جۆن فلیچەر " ( 1579 – 1625 ) دەڵێت هەردەم " دەبێت بزمار لەسەری بدرێت " توخوا وا نییە ؟خەڵكینە خۆتان حەكەم بن….\nPrevious ده‌سپێکی ژیانێکی نوێ له فینلاند\nNext ڕوونکردنه‌وه‌یه‌ک له ماڵپه‌ڕی تایبه‌تی کامه‌ران ئه‌حمه‌د


BABYLON in Berlin - KFFB: The Other Side Of The River\nKFFB: The Other Side Of The River\nThe Other Side of the River, Germany, Finland 2021, R: Antonia Kilian, 92 Min, OmU [Sprache: Kurdisch, Arabisch]\nEnglish Title: The Other Side of the River\nDie 19-jährige Hala entkommt einer arrangierten Ehe, indem sie den Euphrat überquert, um bei einer kurdischen Frauenverteidigungseinheit ein neues Zuhause zu finden eine Unit, die bald darauf ihre Heimatstadt Minbij vom Islamischen Staat befreit. Für ihre Mitstreiterinnen ist der Feind nicht nur der IS, sondern das Patriarchat im Allgemeinen, mit der Ehe als ultimativer Unterdrückungsinstitution. Hala ist von diesen Lehren zutiefst inspiriert und widmet sich entschlossen dem Versprechen, nicht nur mehr Frauen, sondern auch ihre Schwestern um jeden Preis zu befreien. Doch gibt es in Halas Leben noch Platz für Freiheit und sogar Liebe, wenn ihre Mission alles vereinnahmt?\n19-year-old Hala escaped an arranged marriage by crossing the Euphrates River and finding a new home in the Kurdish Women’s Protection Unit, which soon after liberated her hometown Minbij from Islamic State. For her female fellow soldiers, the enemy is not just IS, but the patriarchy in general, with marriage as the ultimate oppressive institution. Hala is deeply invested in these theories and dedicates herself fully to the promise, not only to free more women by the day, but also her sisters. But is there still space for freedom and love in Hala’s life when her mission is all-consuming?\nحەلە تەمەنی 19 ساڵە کە بڕیارە بە زۆر هاوسەرگیری پێ بکرێت، لە ڕێگەی پەڕینەوە لە ڕووباری فوراتەوە خۆی دەگەیەنێتە یەکەیەکی بەرگریی ژنانی کورد. ئەو یەکەیە دواتر شاری مینبج واتە شاری لە دایک بوونی حەلە لە دەستی داعش ڕزگار دەکات. بۆ کەسانی وەکوو حەلە تەنیا داعش دوژمن نیە. بەڵکوو بە گشتی پیاو سالاریە کە لە ناو ژیانی هاوبەش دا سەرکوتی سیسەماتیک لە دژی ژنان بەدی دەهێنێت.\nهالە بە قووڵی ئیلهام لەو بەسەرهاتانە وەردەگرێت و خۆبەخشانە تێدەکۆشێ تا ژنان و خوشکەکانی ئازاد بکات. بەڵام ئایا شوێن بۆ ئازادی و تەنانەت خۆشەویستی لە ژیانی هالەدا ماوە کاتێک کە ئەرک و خەباتەکەی لە هەموو شتێک گرینگترە؟


كۆمپانیای دیلۆیت: 294 ملیۆن دۆلاری هەرێمی كوردستان لەبانكێكی لوبنان گلدراوەتەوە\nكۆمپانیای دیلۆیت كه كاری وردبینیی له‌كەرتی نەوت‌و گاز لەهەرێمی كوردستاندا ده‌كات، ئاماژه بۆ ئه‌وه ده‌كات كه زیاتر له 294 ملیۆن دۆلاری هەرێمی كوردستان لەبانكێكی لوبنان گلدراوەتەوە.\nبەپێی راپۆرته‌كه، لەكۆتایی چارەكی دووەمی ساڵی 2020، ڕەسیدی دراوی حكومەتی هەرێمی كوردستان كە دەكاتە ( 294 ملیۆن‌و 338 هەزارو 232) دۆلاری ئەمریكی لەحیسابێكی بانكی لەلوبنان گلدراوەتەوە.\nپێشتر میدیاكانی رۆژئاوا ئەوەیان بڵاوكردەوە كە بڕی (ملیارێك) دۆلاری ئەمریكی حكومەتی هەرێم لەبانكێكی ئەمریكی دەستی بەسەردا گیراوەو ناتوانن بیگەڕێنەوە، چەند پەرلەمانتارێكی كوردستان بابەتەكەیان وروژاندو حكومەتی هەرێمیش نكۆڵی كرد لەوەی ئەو بڕە پارەیە لەبانكێكی لوبناندا بێت‌و سكاڵای تۆماركرد.\nهه‌ر به‌پێی ئەو خشتەیەی كە ئەمڕۆ (دیلۆیت) بڵاویكردۆتەوە، (15%) داهاتی نەوتی هەرێم بۆ توركیا دەڕوات بەجۆرێك لەكۆی داهاتی نەوتی هەرێم كە لە 1/1/ بۆ 31/3/2020 بڕەكەی (ملیارێك و 342 ملیۆن) دۆلار بووە لەو بڕە.\nیەكەم: (136 ملیۆن و 731 هەزار) دۆلار بۆ كرێی بۆری نەوتی توركیا واتا لە 10%ی داهاتی نەوتی هەرێمی كوردستان بۆ بۆری نەوتی توركیا دەچێت و لە (13%)ی بۆ بۆری نەوتی هەرێم دەچێت، واتا 23%ی كۆی داهاتی نەوتی هەرێم بۆ كرێی بۆری گواستنەوەی نەوت دەچێت.\nدووەم: ( 60 ملیۆن) دۆلار بۆ قەرزی كۆمپانیاكانی توركیا ( TEC) و (TPIC).\nكۆی گشتی دەكاتە ( 196 ملیۆن) دۆلار لە كۆی ( ملیارێك و 342 ملیۆن) دۆلار كە دەكاتە لە (15%) ی كۆی داهاتی نەوتی هەرێمی كوردستان لەو سێ مانگەدا.\nبەڵام لەدوو راپۆرتی تردا حكومەتی هەرێم پارەی قەرزی كۆمپانیاكانی توركیا نەداوەتەوە واتا لەمانگی سێوە تا ئێستا حكومەتی هەرێم قەرزی كۆمپانیاكانی توركیای نەداوەتەوەو بووەتە قەرز لەسەر حكومەتی هەرێم.


وەك چۆن هەرێمی كورستان سیستمی حوكمرانییەكەی ئەوەندە ئاڵۆز و نادیارە و لە هیچ مۆدێلێكی حوكمڕانی دنیا ناچێت، بەهەمان شێوە ئەستەمە بتوانرێت چەشنێكی یان رێبازیكی چاكسازی كە پێشتر لەهەندێ نمونەی ولاتانی تردا پەیروەكراوە بەسەریدا پراكتیزە بكرێت، چونكە هەم سیستمە سیاسی و حوكمرانیەكەی لەوان ناچێت هەم شێواز و ئاستەنگەكانی گەندەڵیەكەشی وەك وڵاتانی تر نییە و توانا و مقاوەمەتی قەڵاچۆكردنی گەندەڵیەكەشی وەك نمونەی وڵاتانی تر نییە كە پڕۆسەی چاكسازییان بەرپاكردوە.\nبەشێوەكی گشتی لەسەر ئاستی وڵاتان چەند جۆریك سیناریۆی چاكسازی پەیرەو كراوە و دواتر لە لالەیەن ستراتیژناسان لێكۆلینەوەیان لەسەركراوە و بونەتە مۆدێل، كە گرنگترینیان ئەمانەن :\n1- چاكسازی توندوتیژی:\nئەم جۆرە لە دەرەنجامی هاتنی هێزی دەرەكی و بە زەبری چەك رودەدات، وەك حاڵەتەكانی ئەڵمانیا و یابان و ئیتالیا و عێراق و هەندێ جاریش لە رێگەی شكستی سەربازی رودەدات، وەك شكستی سیستمی سەربازی ئەرژەنتین لە جەنگی فۆكلان دا.\n2- چاكسازی لە دەرەنجامی گۆڕانكاری جیهانی:\nئەم جۆرە چاكسازییە سیاسیە، لە دەرەنجامی كۆمەڵیك گۆرانكاریی و روداوی نێوەوڵەتی رودەدات، وەك كۆتایهێنانی یەكێتی سۆڤیەت و بلۆكی كۆمۆنیستی، كە سەرەتایەكی سیاسی بۆ دیاردەی دیموكراسی سەریهەڵدا، ئەوەش بوە هۆی كردنەوەی دەروازە لە بەردەم هەزاران سەرمایەگوزار بۆ پەرەپێدانی ئابوری، وەك ولاتانی رۆژهەڵاتی ئەوروپا.\n3- گەشەسەندنی پلیكانەیی لە رێگەی ماوەی كاتیی درێژخایەن:\nئەم جۆرە چاكسازییە، پێویستی بە ساڵانێكی زۆر هەیە تا بڕەخسێت، وەك ئەزمونەكانی ئەمریكا و ڕۆژئاوای ئەوروپا، كە لەدەرەنجامی پێشكەوتنی بازاڕی سەرمایەداری و فراوانبونی دەستەبەر كردنی مافی هاوڵاتیبون، چاكسازی سیاسی هاتە كایەوە.\n4-سیناریۆیی چاكسازی خێرا:\nئەم جۆرە لەسەر ئەو بنەمایە چاكسازیی سیاسی دەكات، كە سەركردایەتی سیاسی هەندێ دەستپێشخەری بكات لە ئەنجامی گەیاندنی كۆمەڵێك گۆڕانكاری لەسەر ڕۆشنایی لێكدانەوەی پێشهاتە ناوخۆیی و دەرەكییەكان، لەو ڕوانگەیەوە داوا دەكات كە لە ڕێگەی هەڵبژاردنەوە، دەستەی میللی بۆ دانانی دەستوری نوێی پێكدەهێنرێت، بە گوێرەی دەستورە دیموكراسیەكان، ڕەخساندنی ئازادی ڕۆژنامەگەری و ئازادی بیرو بۆچون و بانگەشەی هەڵبژاردنی كێبڕكێ بۆ پەرلەمان، كە هەمو هێزە سیاسییەكان تیایدا بەشداربن بە بێ دەستخستنە ناوەوەی دەسەڵات، كە دەروازەیەكە بۆچاكسازیی سیاسی، ئەم جۆرە سیناریۆیە لە ئەنجامی پاڵنەری فشاری ناوخۆیی و دەرەكی و لەسەر بنەمای هەڵسەنگاندنی دروستكردنی بڕیارىی سیاسی رودەدات، ئەوەش لەوەوە دێت، كە ئەم شێوازە باشترە لەوەی كە راستەوخۆ یەكەكانی ناوخۆی سیستمەكە، هەستن بە چاكسازیی سیاسی.\n5 - سیناریۆی چاكسازی پلەبەندیی لەسەرخۆ:\nئەم سیناریۆیە لەسەر ئەو بنەمایە چاكسازیی سیاسی دەكات، كە پێیوایە دۆخی بابەتی رێگە بە چاكسازی ریشەیی خێرا نادات، بۆیە لە بری ئەوە پێویست بە دانانی هەنگاوی چاكسازی پلە بەندی دەكات، ئەویش لەسەر بنەمای رەخساندنی بارودۆخی بابەتی، كە چاكسازی هەزم بكات، لێرەدا پەنا دەباتە بەر گۆڕینی پەرلەمان لە بواری پێكهێنان و شێوازی هەڵبژاردن و ئەركەكانی و پەیوەندی بە دەسەڵاتەكانی ترەوە، كە دواتر ڕەنگە ئەمە بێتە هۆی ڕودانی گۆڕانكاری تر لە پێكهاتە و دامەزراوەكانی تردا، بەڵام ئەو ئاستەنگیانەی كە ڕوبەڕوی ئەو سیناریۆیە دەبێتەوە ئەوەیە كە تا چەند توانای دەركردنی بڕیاری سیاسی تەندروستی دەبێت.\n6 سیناریۆی راكێشەر:\nبیرۆكەی ئەم سیناریۆیە، لەسەر بنەمای دەستنیشانكردنی بڕیار دروستكەری سیاسی كار بۆ گۆڕانی ریشەیی دەكات، كە پێی وایە گۆڕانكاری لە هەندێ بواردا دەبنە هۆی ڕاكێشانی گۆڕانكاری لە بنەماكانی تردا، بەجۆرێك لەسەرەتادا لە روی شكڵەوە پەنا دەباتە بەر گۆڕانی پەرلەمان.\n7- سیناریۆی چاكسازی روكەشی:\nئەم جۆرەیان لەسەر بنەمای پەنا بردن بۆ دروستكەری پڕۆژەی سیاسی، چاكسازی روكەشی دەكات، بەبێ گرنگیدان بە هێنانەدی چاكسازی كارلێكەر، بەو پێی یەی كە ئەم شێوازە بوار دەدات بە پێچوپەنای سیاسی و راكێشانی كات و دامركاندنەوەی فشارەكان، كە هەندێ لە ڕۆشنبیرەكان ڕەواج بەو سیناریۆیە دەدەن، تاوەكو ببێتە هەنگاوێك بەرەو ڕێگای چاكسازی.\nسەركەوتنی ئەم سیناریۆیە دەكەوێتە سەر توانای بریاربەدەستی سیاسی، لە پێچوپەناكردنی سیاسی، لە رێگەی ریكلام و رەواج پەیداكردن بۆ ئەو چاكسازیە روكەشەی كە، كاری بۆ دەكات.\nلە راستیدا ئەم سیناریۆیە نمونەیەكی ترسناكە، چونكە دەبێتەهۆی خوڵقاندنی نا ئومێدیی ناوخۆیی لە بەدیهێنانی چاكسازیی سیاسی، كە رەنگە دواجار بگاتە ئاستی تەقینەوە.\nئەوانەی ئەماژەم پیكردن مۆدیلەكانی چاكسازی سیاسی بون بۆ بەرەنگاربونەوەی گەندەڵی لە سەرئاستی جیهان كە لە ژمارەیەك وڵات پەیروكراون و بونەتە میتۆد و ئەزمونێك كە وڵاتانی تر چاویان لێكردوە و سودیان لێوەرگرتوە.\nسەبارەت بە هەرێمی كوردستان كە ژینگەی حوكمڕانیەكەی و ژینگە و جۆری گەندەڵیەكەی لەوڵاتانی تر ناچێت، زەحمەتە ئەم نمونانەی بەسەردا پراكتیزە بكرێت، بەڵكو دەشێت بە شێوەی جوزئی سودیان لیوەربگیرێت.\nبۆ ئەوەی لە كوردستان پەنا نەبرێتەبەر چاكسازی تەندوتیژ و لەلایەكی تر ئامارازەكانی توندوتیژیش بەدەست بەرەی ریفۆرمستەكانەوە نییە و بەدیویكی تردا زیانەكەی زۆرتر دەبێت لە قازانجەكانی وەك ئەوەی لە نممونەی وڵاتانی بەهاری عەربی بینرا، باشتر وایە كوردستان تارادەیەك چاو لە مۆدیلی میخائیل ساكاشفیلی، رابەری شۆرشی گوڵانی جۆرجیا بكرێت، كە بەبێ توندوتیژی و خوێنرشتن كۆتاییی بە گەندەڵترین سیستمی ئیداری ولاتەكەی هێنا و جەوهەری سەركەوتنەكەشی دەستگیركردنی چەند سەركردە و بەرپرسێكی گەندەڵ بو كە لەبری ئازاد كردنیان ئەو سەروت و سامانەیان لێوەرگیرایەوە و خستیانە خەزینەی دەوڵەتەوە، كە نزیكەی (400 بۆ 500) ملیۆن دۆلاربو، دواتر دەستیان كرد بە پاكسازی لە ناو ریزەكانی پۆلیس و ئەمن و سوپاو و رێكخستنەوەی باج و گومرگ و دەرهینانیان لەژێر تاقمی مافییایی سەر بە گروپەكانی دەسەڵات.\nدەكرێت لە هەرێمی كوردستان نوخبەیەكی خاوەن هێزی دەسەڵات بە هاوكاری ئۆپۆزسیۆن، هێزیكی تۆكمەی تایبەت دروستبكات و لەژیرناوی دامەزراوەی گەڕاندنەوەی سەروەت و سامانی ناشەرعی، نزیكەی پێنج هەزار كەس دەستگیر بكەن و لە (100) هەزار دۆلار تا (100) ملیۆن دۆلاریان لێوەر بگیریتەوە لەبری ئازاد كردنیان، خۆ لەكاتێكدا ئەگەر پارەی كاشیان بەدەستەوە نەبێت ئەوا موڵكەكانیان بفرۆشرێن و سەرمایەدار یاخود سەرمایەداری مامناوەند هانبدرێن لەریگەی پشكەوە موڵكەكانیان بكرنەوە و پاریزگاری لە سەرمایەكانیان بكرێت، بەوەش بەچەند مانگێك رەنگە (20) ملیار دۆلار بچێتە ناو خەزێنەی دارایی و تارادەیەك موچەی بێكاریشی لێبدەن تا ئەو دەمەی وردە وردە پرۆژەكانی وەبەرهێنان دەبوژێتەوە و هەلی كار زیاتر دەبێت، پاشان دەست بكرێت بە پێداچونەوە بە باج و خاڵە گومرگیەكان و هەڵاوەشاندنەوەی كۆمپانیا حیزبییەكان و بڕینی موچە نایاساییەكان و ئاكتیفكردنی سندوقی داهاتەنەوتییەكان و چاودیری پەرلەمانی لەسەری.\nبۆیە ئەمە باشترین سیناریۆیە بۆچاكسازی، بەڵام ئایا ئەمە خەونە یا خەیاڵە؟


February 13, 2017 – Dengekan\nWritten on February 13, 2017, by Muhammad Taha\nڕه‌چێته‌یه‌ك بۆ ئه‌وانه‌ی توشبوون!: ئایا هه‌موو ئه‌و هێزانه‌ی سه‌رتاسه‌ری عیڕاق كه ناوی حزب و ڕێكخراوی سیاسیان له خۆیان ناوه له بنچینه‌دا ئاشتیخوازن یا شه‌ڕخواز؟ خواست بۆ ئاشتی چ جۆره ڕه‌فتارێكی Continue Reading »\nWritten on February 13, 2017, by Sangar Zrari\nسەرەڕای ئەو هەموو باسوخواسەی پێشمەرگە و بڵاوبوونەوەی ناو و قارەمانێتییەكەی بە هەموو جیهاندا، بەڵام ڕەنگە تا ئێستا زۆرێك نەزانن وشەی “پێشمەرگە” لە چییەوە هاتووە؟! لەكاتێكدا جگە لەوەی سەرەتای دەركەوتن و Continue Reading »\nWritten on February 13, 2017, by admin_denegkan\nهه‌ر زانا زۆر و زه‌وه‌نده‌کانی ئیسلامن دنیاو بنیایان داگیرکردوه له‌به‌ر ئه‌و هه‌موو داهێنانانه‌ی که ئه‌م که‌ونه‌یان له‌گه‌رماو سه‌رمای هاوین وزستانی جه‌هه‌ننه‌م پاراستوه!!!و ڕێ نیه له‌کونجێکدا دانیشیت و بۆ خۆت دوو Continue Reading »\nکەم نین ئەوفکرە شۆڕشگێڕیانەی کە بە فۆڕمی شاخ ..بە ئەقڵی شاخ دەیانەوێ لەناوسەنتەری شارستانییەت حوکمی شار بەئەقڵی شاخ بکەن . گەر دوێنێ نەوەیەکی شۆرش گێڕ زەروریەت بوبێت بۆ ڕزگاربونو بەرپاکردنی Continue Reading »\nلەسەرەتای ھاتنی داعش بۆ عێراق و دیاری کراوتر بۆ ھەرێمی کوردستان کۆمەڵێک قەیران ھاتنە ژیانی سیاسی و کۆمەڵایەتی و ئابووری خەڵکی کوردستان ئەویش شەڕی داعش و قەیرانی دارایی و دۆسیەی Continue Reading »


ڕێگە بدەن کورد و سوننە تۆڵه‌ی خوێنی شه‌هیدانی تاران بکاتەوە - Mehr News Agency\nڕێگە بدەن کورد و سوننە تۆڵه‌ی خوێنی شه‌هیدانی تاران بکاتەوە\nناسەی هەواڵ: 4000436 - Sat 10 June 2017 - 14:41\nنوێنه‌ری شاری بۆکان له پارێزگای ئازاه‌ربایجانی ڕۆژئاوا له میانه‌ی ڕاگه‌یه‌ندراوێکدا داوای له به‌رپرسان کرد مۆڵه‌ت به پێشمه‌رگه موسوڵمانه‌کان بده‌ن تاکوو تۆڵه‌ی خوێنی شه‌هیدانی تاران بکه‌نەوە.\nبه ڕاپۆرتی ئاژانسی مێهر، محه‌مه‌د قه‌سیم عوسمانی، نوێنه‌ری شاری بۆکان له پارێزگای ئازاه‌ربایجانی ڕۆژئاوا وتی: جارێکی دیکه داعش ده‌روونی پیس و ناشرینی خۆی نیشان دایه‌وه و هاوڵاتیانی بێ تاوانی ئێمه‌یان کرده ئامانج. ده‌بێت ئه‌مه بزانین که تیرۆریسته‌کانی داعش تاکوو ئێسته به ده‌یان هێرشیان بۆ سه‌ر ئێران داڕشتووه، به‌ڵام هه‌مووی له لایه‌ن ناوه‌نده ئەمنییەکانی ئێرانه‌وه پۆچه‌ڵ کراوه‌ته‌وه.\nئه‌م نوێنه‌ره کورده‌ی مه‌جلیسی شۆرای ئیسلامی ئێران زیادی کرد: داعش بۆ شێواندنی ئێران له‌و تیرۆریستانه که‌ڵک ده‌بات که ئێرانین هه‌ر بۆیه ده‌بێت به وردی به‌دوادا چوون بۆ ئه‌و داعشیانه بکرێت که ئێرانین و هه‌رجۆره په‌یوه‌ندییه‌کان له‌گەڵ ئێران بچڕێت و به‌ره‌ڕووی ببینه‌وه. داعش ته‌نیا له دوای کوشتنی موسوڵمانانه و ئه‌مه‌ش ئه‌و ئامانجه‌یه که دوژمنانی وڵاتانی موسوڵمان به داعشیان سپاردووه ئه‌گه‌رنا بۆچی تاکوو ئێسته یه‌ک فیشه‌کیشی له ڕژیمی زایۆنی نه‌گرتووه.\nقه‌سیم عوسمانی نووسی: من داوا له خه‌ڵکی ئێران ده‌که‌م که خۆیان ببنه هێزی ئه‌منی و ئیتلاعاتی ئێران و هه‌رجۆره شتێکی گوماناوییان دی به ناوه‌نده حکومییه‌کانی ڕابگه‌یه‌نن. ئه‌م ڕووداوه تیرۆریستییانه‌ی تاران یه‌کجار تاڵ و سه‌خت بوو، به‌ڵام خه‌ڵکی ئێسته باشتر ده‌زانن که ئه‌منیه‌تی ئه‌وان چه‌ند شتێکی گرنگه و نابێت که‌م کاری تێدا بکرێت.\nئه‌و ئاماژه‌ی داوه که داعش سه‌ر به هیچ دین و ئاین و نه‌ته‌وه‌یه‌ک نییه و مێشكی لاوانی هه‌موو جیهان ده‌شۆرنه‌وه تاکوو بۆ ئامانجه وه‌حشیانه‌کانی خۆیان به کاری بهێنن. ئه‌مه‌ش ته‌نیا بۆ ئه‌وه‌یه که له نێوان خه‌ڵک و حکومه‌ت دژایه‌تی دروست بکه‌ن.\nعوسمانی له کۆتاییدا پرسه و سه‌ره‌خۆشی خۆیی بۆ بنه‌ماڵه‌ی شه‌هیدانی ڕووداوه تیرۆریستییه‌کانی تاران ڕاگه‌یاند و داوای له خوای دڵۆڤان کردووه هه‌رچی زووتره برینداره‌کان چاک ببێته‌وه.


فلاشباک-26- ستیڤان شەمزینی – Dengekan\nbyStivan Shamzinani\tDecember 25, 2021\tGeneral, Opinion\nبەشی بیست و شەش\nئێستا کاتژمێر نۆی شەوە. ئەمڕۆ سیمینارێکم هەبوو لە ژێر ناونیشانی “ئایندەی سۆسیالیزم لە هەزارەی سێیەمدا” لە هۆڵی بازرگانی سلێمانی، کە نزیکەی سەد و پەنجا کەسێک ئامادەی بوون. لە سیمینارەکەدا زۆر بڕوای خۆم لە دەرەوەی قاڵب و چوارچێوە سواو و دۆگماکان لەمەڕ سۆسیالیزم و ئایندەی رەوتی چەپ بە گشتیی خستەڕوو، پێش هەر کەس ئەو چەند ئەندامەی حزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی کە لەوێ ئامادەبوون، بێ رەچاوکردنی ئەوەی منیش کادری حزبم، بەشێوەیەکی هیستریکی هێرشیان کردە سەر روانگەکانم، بە کەسێکی مەکتەبی و بارگاوی بە رۆحی رۆشنبیریی بۆرجوازی تاوانباریان کردم، چوونکە لەوێدا جگە لە ستالین و ماو و کاسترۆ و تۆنی کلیف، گوومانم لەسەر خودی لینین ورووژاند، کە رۆڵی نەرێنی هەبووە لە شێواندنی کۆمۆنیزمی مارکس، زیاد لەوەش گرێ دەروونییەکانی خۆی تێکەڵ بە بابەتە سەرەکییەکانی شۆڕش کرد، چوونکە ئیبادەی بنەماڵەی قەیسەری رووس کە لە تۆڵەی لە سێدارەدانی “ئەلیسکەندەر”ی برای بوو. جێی گومانی زۆرە.\nمن بە شانازییەوە “کتێبی رەشی کۆمۆنیزم”م، هێنایە بەر باس. کە ئەو کتێبە لەلایەن بیرمەندی عەرەب “جۆرج تەرابیشی”یەوە وەرگێڕدراوە بۆ عەرەبی، هەمان ئەو تەرابیشییەی چەندان شاکاری وەک “نقد نقادنا”ی “پیلخانوڤ”ی وەرگێڕاوە. ناوەڕۆکی کتێبەکە باس لە کوشتاری سەد ملیۆن مرۆڤ ئەکات لەلایەن ئەو رژێمانەی ئیدعای کۆمۆنیزم ئەکەن، من هیچ مبالەغەیەکم نەبینی، چوونکە قەڵا زۆرەملێیەکانی ستالین و جینۆسایدی تبتییەکان لەلایەن “ماوتسی تۆنگ”ەوە نموونەی مشتێکن لە خەروارێ. بەڵام ئایا “مارکس” و “کۆمۆنیزم” بەرپرسن لەم تاوانانە؟. لە سیمینارەکەشدا وتم بەڵێ مۆدیلی کۆمۆنیزمی دەوڵەتی و سیاسیی تاوانبارە، بەڵام کۆمۆنیزمی فەلسەفی و خودی مارکس بەرپرسیار نین، وەک چۆن “فریدریک نیتشە” تاوانێکی نییە لە خراپ سوودوەرگرتنی نازیزم و هیتلەر لە تێزی “سوپەرمان”ەکەی.\nلە بارەی ئایندەی سۆسیالیزم شتی تازەم وت، بە وتەی ئامادەبووان پرسی تازەم هێنایە ناو جەدەلی پاشەڕۆژی مارکسیزم. لەوێدا ئاماژەم کرد بۆ مانەوەی مارکس وەک بیر و فەلسەفە نەک وەک بزووتنەوەی سیاسیی. لەگەڵ ئەوەی ئەمساڵ لە زۆرینەی راپرسییەکاندا کە دەزگا رۆشنبیریی و فەلسەفییەکان پێی هەستاون، مارکس وەک کاریگەرترین فەیلەسووفی هەزارەی دووەم لە ریزبەندیی یەکەمدا بووە، بەڵام ئەو فەیلەسووفە زۆر لەو راپرسییانە گرنگترە، وەک ئەڵتۆسێر ئەڵێ ئەگەر یۆنانییەکان زانستی ماتماتیکیان دۆزیبێتەوە، ئەوە مارکس زانستی مێژووی دۆزیوەتەوە. مەبەستی ئەڵتۆسێر لەوەیە مارکس بزووێنەری مێژووی دۆزیوەتەوە و ئەو فاکتەرانەی کەشف کردووە کە داینەمۆی گەشەکردن و هەڵسوڕانی مێژوون. مانەوەی مارکس لێرەدایە، مانەوەی مارکس لەو رەخنە ریشەییانەدایە ئاڕاستەی سیستمی سەرمایەداریی کردووە. من مارکسیم بەو مانایەی رازی نیم بەو دنیا نادادەی بەسەر مرۆڤدا سەپاوە، نەک بەو هۆیەی ئەندامێکم لە حزبێکی سیاسییدا.\nخۆ خودی “مارکس”یش مرۆڤە، مەحکوومە بە هەڵە و کەموکوڕیی، هیچ کاتیش نەیوتووە ئەم فەلسەفەیە قفڵی لێدراوە و بۆ کەسی تر نییە ئیزافەی بخاتە سەر، بە پێچەوانەوە بیری رەخنەیی مارکس دەرگای بیرکردنەوە و روانینی نوێ ئەخاتە سەرپشت. مارکس وایدانابوو لە شارێکی پیشەسازیی وەک “لەندەن”ەوە گڕکانی شۆڕش بتەقێتەوە و کەچی لە رووسیای کشتوکاڵییەوە تەقییەوە. مارکس لە یەکەم دێڕی مانیفێستدا ئەنووسێ “تارماییەک ئاسمانی ئەوروپای گرتووە، ئەو تارماییەش کۆمۆنیزمە”. بەڵام درێدا لە کتێبەکەی خۆی لە 1993 بەناوی “اطیاف مارکس” پێیوایە ئەو تارماییە مارکس و رەخنەکانێتی کە هێشتا ئاسمانی ئەوروپای بەرنەداوە.\nتێبینی: ئەم بەشە لە لاپەڕە 88-91 کتێبی “فلاشباک”چاپ و بڵاوکراوەتەوە. کتێبەکەش لە سەرەتای ساڵی 2017 چاپ بووە\nسەرنج: بەهۆی سەرقاڵیم بە چارەسەری کیمیایی و تووشبوونم بە کۆرۆنا ڤیرۆس ماوەی پەنجا رۆژێک دابڕان دروستبوو لە بەشەکانی ئەم یادەوەرییە رۆژانەیە، لە ئەمڕۆ بەدواوە بەردەوام دەبم لە بڵاوکردنەوەی زنجیرەکانی تاکو کۆتایی.\nPrevious گەڕان ٨.. ناڵە حەسەن\nNext مەترسی فراوانخوازی هیلالی شیعە.. ئومێد محەمەد فەرەج


نابێت گەمژەیى مرۆڤ بە کەم وەربگرین\n(1,050) جار خوێندراوەتەوە\n"چیدی ئێمە لە ئامێر ناترسین، بەڵکو دەبین بە ئامێرەکە خۆی. چیدی بە دوای زانیارییدا ناگەڕێین. ئێمە خودى گووگڵین. ئێمە باوەڕمان بە ئەلگۆریتیمی گووگڵە و بەرەو ئەوە دەچین توانای گەڕانمان بە دوای زانیارییدا لە دەستبدەین بە شێوەیەکی سەربەخۆ"\nجیاوازیی ئەم چرکەساتە لە گەڵ مێژوودا چیە؟\nجیاوازییەکە بریتییە لە گۆڕانی ڕێگە و هەنگاوی تەکنەلۆژی، بە تایبەت هاتنە ئارای هەردوو شۆڕشی هۆشى دەستکرد و بایۆ-ئەندازیاری. ئەمانەش ئیمکانی ئەوەیان ڕەخساندووە کە بوونی مرۆڤ یان هەر زیندەوەرێکی دیکە بەئاسانی هاکبکرێت، وسەرلەنوێ دیزاینبکرێنەوە و فۆرمێکی نوێیان لێ درووستبکرێت یان فۆرمی نوێی ژیان درووستبکەن.\nتا چ ئەندازەیەک دوورە ئەم فۆرمەی تەکنەلۆژیا کە بتوانێت ئەوە بگۆڕێت بەوەی ئێمە کێین؟\nزۆر دوورە. لە پشت یان ئەودیوی ئەندێشەکانی ئێمەوە، دەکرێت شتێک هەبێت دەستکاریی ئەندێشەکانمان بکات و بگۆڕدرێن. گەر ئەندێشە و وێناکردنەکەت زۆر سنورداربێت بۆ بیرکردنەوە لە ئیمکان و ئەگەرە نوێکان، ئەوکات دەتوانین پێشی بخەین و بێسنوری بکەین. بۆ ماوەی ملیاران ساڵ، هەموو ژیان بەسترابوەوە بە یاسای ئۆرگانیکەوە. کێشە نەبوو تۆ تەنها ئەمیبیایەک بیت، یان دایناسۆرێک بیت لە جۆری ڕیکس، خەیار، بادەم یان هۆمۆسایپیەنسێک بیت. تۆ لە پێکهاتەیەکی ئۆرگانیک درووستکرابوویت, بابەتێک بوویت بۆ یاساکانی بایۆکیمیای ئۆرگانیک. بەڵام ئێستا نزیکین لەوەی ئەم شانشینە سنوردارەی ئۆرگانیک تێکبشکێنین و پێکهاتەیەک لە هەردوو ئۆرگانیک و نائۆرگانیک پێکەوە ببەستین بۆ درووستکردنی مرۆڤی سایبۆرگ.\nچ شتێک دەربارەی سایبۆرگە نوێکان تۆ نیگەراندەکات؟\nئەزموونەکان ئەوەی سەرخستووە کە خەریکی بەگەڕخستن و چالاککردنی ئەوەن کە سیستەمی بەرگری مرۆڤ لە گەڵ سیستەمی نائۆرگانیک و بایۆنیکدا بگونجێن و بۆی زیادبکەن(بایۆنیک واتای بەهێزکردنی ئۆرگانەکانی جەستە بەهۆى ئامێری تایبەتیی ئەلیکترۆنییەوە). ملیۆنان لە نانۆ-ڕۆبۆتەکان و چاودێرە هەستەکییەکان یان ئامێرەکانی خوێندنەوەی هەست دەزانن چی لە ناو لەشی تۆدا دەگوزەرێت. توانای ئەوەیان هەیە سەرەتای درووستبوونی شێرپەنجە بدۆزنەوە، یان هەندێک پەتا و نەخۆشیی دیکە، ئەمە ئەوە دەگەیەنێت کە ئەم ئامێرانە دەتوانن شەڕێک دژ بەو مەترسییانە هەڵگیرسێنن لە پێناو تەندرووستیی تۆدا. سیستەمە ئەلیکتریکەکان دەتوانن ئەوە بپشکنن نەک چ شتێک هەڵەیە، بەڵکو دەشتوانێت مەزاج و مەیلەکانت، سۆز و بیرکردنەوەکانت بپشکنێت و ئاشکرا بکات. ئەمە مانای ئەوە دەگەیەنێت کە سیستەمێکی ناوەکی دەتوانێت بگات بەوەی زیاتر لە خۆت بتناسێت. تۆ بۆ ساڵانێک لە پەیوەندیدا دەبیت لە گەڵ هەست و سۆزەکانتدا، بەڵام ئەم سیستەمە، جا گەر سەر بە گووگڵ بێت یان ئەمازۆن یان دەسەڵات، ئەوە دەتوانێت بە ئاسانی چاودێری هەست و ئیحساسەکانت بکات بەو ڕێگەیەی کە نە دکتۆرەکەت و نە خۆت ناتوانن وەک ئەوان لێیەوە نزیک بنەوە.\nئایا تۆ دەڵێیت کۆمپیوتەرە ئەلگۆریتمییەکان دەتوانن داتا و زانیارییە کەسییەکان تێکبشکێنن بەو جۆرەی ڕەنگە ئێمە هەر بێئاگابین لێی و بە بێ ئەوەی بزانین؟\nبەڵێ، ترس و توڕەبوون و خۆشەویستی، یان هەر هەست و سۆزێکی مرۆیی دیکە، لە دوادواییەکانی خۆیدایە و تەنها پرۆسێسێکی بایۆکیماییە. بە هەمان ڕێگا کە تۆ دەتوانیت دەستنیشانی ئەنفلۆنزا بکەیت، دەتوانیت دەستنیشانی توڕەبوونیش بکەیت. ڕەنگە لە کەسێک بپرسیت،" بۆچی تووڕەیت؟ لە چی شتێک توڕەیت؟ ئەوانیش بەم جۆرە وەڵامت دەدەنەوە،" من لە هیچ شتێک تووڕە نیم، چیت دەوێت؟ بەڵام ئەم سیستەمە ناوەکییە کە باسی دەکەین پێویستی بەوە نییە پرسیارت لێ بکات. دەتوانێت دڵت بپشکنێت و چاودێریی ناوەوەی دڵت بکات، بە هەمان شێوە بزانێت سەر و مێشکت چ جۆرە بیرکردنەوەیەکی تیایە، تەنانەت پەستانی خوێن و هتد. دەتوانێت پێوەری توڕەبوون بپێوێت، و بزانێت ڕێژەکەی ٦.٨، گەر لە یەک بۆ دە پێوەری بۆ دابنرێت. کۆکردنەوەی هەموو ئەم بڕە زۆرەی داتا لە سەر تۆ لە ماوەی ٢٤ کاتژمێردا دەتوانێت باشترین بایەخی تەندروستی لە مێژوودا دابینبکات. لە گەڵ ئەوەشدا دەتوانێت ببێت بە پایە و دامەزراوەی بەدترین ڕژێمی دیکتاتۆری لە مێژوودا.\nتۆ دەنوسیت، کێ ببێت بە خاوەنی داتاکان, ئەوا دەشبێتە خاوەنی داهاتوو یان داهاتوو بە دەستدێنێت، مەبەستت لەم دەستەواژەیە چیە؟\nپێشتر لە مێژوودا گرنگترین سەرچاوە خاک بوو. پاشان ئامێرەکان جێگایان گرتەوە، بەڵام ئێستا داتا گرنگترین سەرچاوەیە. سیاسەت لەمڕۆدا بریتییە لە خەباتکردن بۆ کۆنترۆڵکردنی داتا، و داهاتوو دەبێت بە موڵکی ئەو کەسانەی کە پاوانى داتاکان دەکەن. یەکێک لە پرسە هەرە گرنگەکان لە سەردەمی هاوچەرخی خۆماندا بریتییە لە: چۆن خاوندارێتیی داتاکان ڕێکدەخەیت؟\nگەورەترین مەترسی لێرەدا چییە؟\nگەورەترین مەترسی ئەوەیە سیستەمی ناوەکی بتوانێت باشتر لەوەی کە خۆت دەناسیت بتناسێت. ئەوەیە بتوانێت بژاردە و بڕیارەکانت پێشبینی بکات. بتوانێت هەست و سۆزەکانت دەستکاری بکات و دەستی بە سەردا بگرێت، هەروەها هەموو شتێکت بۆ بفرۆشێت، جا بەرهەمێک بێت یاخود سیاسەتمەدارێک بێت.\nباشە بۆ ئیتر خۆمان نەبەخشین بە کۆمپیوتەرەکان؟ لێیان گەڕێین لە جیاتیی خۆمان بڕیار بدەن. ڕەنگە ئەمە کەمێک دڵخۆشتر بێت.؟\nلە هەندێک ڕووەوە دەکرێت ئایدیایەکی باش بێت. بەو شتانە دەستپێدەکات وەک متمانەت هەبێت بەوەی کێ ئۆتۆمبێل لێدەخوڕێت. لە ئێستادا، زیاتر لە یەک ملیۆن خەڵک لە سەرانسەری دونیادا بە ڕووداوی هاتووچۆ دەمرن لە ساڵێکدا. ئەمەش زۆر لەو ژمارەیە زیاترە کە بە هۆکاری جەنگ و تیرۆریزم و تاوان پێکەوە دەمرن. بە زۆری درووستبوونی هەموو ڕووداوێکی هاتوچۆ بە هۆی بڕیاردانی هەڵەی مرۆڤەوەیە. گەر ئێمە بگۆڕێین و ئەلگۆریتمەکان و کۆمپیوتەرەکان و ماشێنەکان لێ بخوڕن، ڕێژەی ڕووداوی هاتوچۆ ڕەنگە دانەبەزێنێت بۆ سەر سفر، بەڵام لەوانەیە ٩٠ لە سەد ڕووداوەکانی هاتوچۆ کەمبکاتەوە و ژیانی سەدان هەزار خەڵک ڕزگاربکات.\nباشە تاکو کەی پێدانی دەسەڵات بە ئەلگۆریتمەکان بە ئادیایەکی خراپ دادەنرێت؟\nکاتێک تۆ دەستدەکەیت بە پێدانی دەسەڵات بە ئەلگۆریتمەکان بۆ ئەوەی بڕیاربدات چی بخوێنین، لە کوێ بژین، هاوسەرگیری لە گەڵ کێدا بکەین، دەنگ بە کێ بدەین. ئەلگۆریتم ڕاسپاردەیەک پێشکەشدەکات ئەو کات بە گوێرەی ئارەزووی خۆتە کە ئایا شوێن ئەم ڕاسپاردانە بکەویت یاخود نا. لە زۆر باردا خەڵک شوێن ئەم ڕاسپاردانە دەکەون لە بەرئەوەی ئەوان لە ئەزمووندا درکی ئەوە دەکەن کە ئەلگۆریتم بڕیار لە بژاردەیەکی باشتر دەدات. ڕەنگە ڕاسپاردەی ئەلگۆریتمەکان هەرگیز پێرفێکت نەبن، بەڵام ڕاسپاردەکانی ئەوان باشتر نین. پێویستە بە تێکڕا، باشتر بن لە مرۆڤ. ئەمە مەحاڵ نیە لە بەرئەوەی بوونی مرۆڤ بۆ خۆی زۆرجار هەڵەی ترسناک دەکات، تەنانەت لە گرنگترین بڕیارەکانیشدا سەبارەت بە ژیانی خۆیان. ئەمە سیناریۆو فیلمی داهاتوو نیە داهاتوو نیە. پێشوەختە ئێمە دەسەڵات و ئۆتۆریتەمان بە ئەلگۆریتم بەخشیوە ئەمەش بۆ ئەوەی بزانین چ فیلمێک تەماشا بکەین یان چ کتێبێک بکڕین. بەڵام تاکو زیاتر متمانەی خۆت بە ئەلگۆریتمەکان ببخەشین، زیاتر توانا و قودرەتت بۆ بڕیاردان لە دەستدەدەیت. دوای دوو ساڵ لە شوێنکەوتنی ڕاسپاردەکانی نەخشەی گووگڵ، تۆ چیتر غەریزەیەکی ناوەکی باشت نابێت بۆ چوون بۆ شوێنێک. چیتر شارەکەی خۆت ناناسیتەوە. بۆیە تەنانەت تیۆرییەن دەکرێت تۆ هێشتا ئۆتۆریتەت هەیە یان دەمێنێتەوە، لە پراکتیکیشدا ئەم ئۆتۆریتەیە دەگۆڕێت بۆ ئەلگۆریتم.\nئەو ترسەی ئێمە هەمیشە دەربارەی هۆشى دەستکرد هەمانە بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە کە ڕێگا بە ڕۆبۆتەکان بدات دەست بە سەرمان بکات. ئەوان دەشێت ئۆتۆنۆمی و سەربەخۆیی دەستبخەن و ببن بە ئاغامان. بەڵام تۆ شتێکی تەواو جیاواز دەڵێیت. دەڵێیت ئێمە ماشین و ئامێرەکان ئازاد و بەرەڵا دەکەین، و بە واتایەکی دی دەستیان دەکەینەوە؟\nڕاستە، ئێمە دەسەڵات و ئۆتۆریتە دەدەینە دەستی ئەوان. لە زۆربەی فیلمە زانستییە-خەیاڵییەکاندا، ڕۆبۆتەکان خۆیان درووستدەکەنەوە و هەوڵدەدەن مرۆڤەکان بکوژن. پاشان مرۆڤەکان شەڕێکی پێچەوانە دەکەن و هەوڵدەدەن ڕۆبۆتەکان تێکبشکێننەوە. ئەمە کەمێکی ئەفسانەیەکی خۆش و ئاسودەئامێزە. یانی بە مرۆڤەکان دەڵێت هیچ کەسێک ناتوانێت کارێکی باشتر بکات جگە لە تۆ. گەر تۆ پشت بە ڕۆبۆتەکان دەبەستیت، ئەوە لە کارەساتدا تەواو دەبێت. ترسناکترین سیناریۆ کە لە مەودایەکی دووردا دێت بریتییە لە توانای بڕیاردانێکی درووستی ڕۆبۆتەکان بەراورد بە بڕیاردانی ئێمە. بۆیە پرسیارەکە ئەوەیە،" ئایا ژیانی مرۆڤ چی بە سەردێت"؟ بۆ هەزاران ساڵ ئێمە ئایدیای ژیانی مرۆڤ وەک درامای درووستکردنی بڕیار بنیاتنا. ژیان گوزارشت لە ڕێگایەک دەکات لەگەڵ چەندین ئاراستە و پێکداچووندا، و هەموو ڕۆژێک، مانگێک، و ساڵێک پێویستی بە بڕیاردان هەیە.\nئەمەش هەر لە بەرئەوەیە کە سیستەمە ئەخلاقییەکانمانی لە سەر دامەزراوە. یان هەر لە بەرئەوەیە کە تا ئەندازەیەکی زۆر دینی لە سەر دامەزراوە؟\nزۆر ڕاستە. تۆ بڕیارێکی درووست دەدەیت، کەواتە دەڕۆیت بۆ بەهەشت، یان بڕیارێکی هەڵە دەدەیت، کەواتە دەڕۆیت بۆ جەهەنم. ئەمە هەموو شتەکەیە لە لای شانۆگەرییەکانی شکسپیردا تاکو کۆمیدیا گەمژەکانی هۆڵیوود. لە گەڵ چ کەسێکدا دەبێت هاوسەرگیری بکەیت؟ دەکرێت بڕۆم بۆ جەنگ یان ئاشتی بەرقەرار بکەم؟ چی بە سەر تێگەشتنی مرۆڤدا دێت گەر بێت و هاملێت سمارت فۆنەکەی دەربێنێت و لە سیری بپرسێت چ کارێک بکات؟\nچۆن ئەم گۆڕانی تەکنۆلۆژیایە کار دەکاتە سەر سیستەمی سیاسی؟ ئایدۆلۆژیای سیاسیی باڵادەست، یان لیبراڵ دیموکراسی، وا دەردەکەوێت لە حاڵی ئێستادا لەژێر هەڕەشەدا بن؟\nچی ڕوویدا، ئەوەی ڕوویدا ئێمە لە حاڵی ئێستادا لە نەبوونی حەکایەتێکی باشدا نازانین یان تێناگەین کە بەرەو کوێ ملدەنێین و ئاراستەدەکرێین. تەنانەت ئەگەر هەندێک لە ئێمە پابەند بێت یان خۆی بسپێرێت بە لیبراڵ دیموکراسییەوە، ئەوە دەسەڵاتی ڕوونکردنەوە و لێکدانەوەی لە دەستدەدات. لە ساڵی ١٩٩٠دا تاکو ٢٠٠٠، لیبراڵ دیموکراسی هەندێک پێشبینیی بەهێزی پێغەمبەرانەی چێکرد بەوەی بەرەو کوێ ئاراستەدەکرێین و ملدەنێین. لیبراڵ دیموکراسی و بازاڕی ئازادی سەرمایەداری وەک دەزانین وردەوردە خەریکە لە هەموو جیهاندا بڵاودەبێتەوە، هەروەها هەموو وڵاتان لە داهاتوودا دەبن بە هاوشێوەی وڵاتانی وەک ئەمریکا و دانیمارک. بەڵام ئێستا حەکایەتی لیبراڵ چیدی ڕوئیایەکی ڕوونی پێ نیە بۆ داهاتوو. تەنانەت هیچ کەسێکیش ڕوئیایەکی ڕوونی نیە بۆ داهاتوو.هیچ کەسێک جا چەپ یان ڕاست بێت ڕوئیایەکی ماناداری ڕوونی نیە بەوەی داهاتووی جیهان و مرۆڤ لە ٢٠٥٠دا چۆن دەبێت. تەنانەت ئەوانەی کە باوەڕیان بە حەکایەتی لیبراڵ هەیە وەک سیستەمێکی ئەخلاقی چیدی ناتوانن وایدانێین کە پێشبینییە پێغەمبەر ئاساکانیان ڕاست و درووستە. جیهان بەو شێوەیە هەڵسوکەوت و ڕەفتار ناکات کە حەکایەتی لیبراڵ دیموکراسی پێشبینیی کردبوو بیکات. ئەوانەی، بە تایبەتی، کە باوەڕیان بە لیبراڵ دیموکراسی هەیە تێناگەن لەوەی چ ڕووداوێکی جەهەنمییە ڕوودەدات.\nلە دەستەواژەی (چ ڕووداوێکی جەهەنمییە ڕووئەدات) تێناگەم؟ لیبراڵ دیموکراسی پێدەچێت ببێت بە ڕەچەتەیەک بۆ سەرکەوتن، بەڵام هێشاش پێناچێت بەو ڕێگەیە بتوانێت ئیش بکات کە ببێت دەستە و کۆمەڵێکی گشتگیر بۆ وڵاتان؟\nبەڵێ، تاکو سەرکردە ئۆتۆکراتییەکان کۆنترۆڵ و هەژمونی زیاتر بە دەستەوە بگرن، ئەوە زۆربەی وڵاتە دیموکراتییەکان لە هەوڵ و کۆشش و بەرنگاریدا دەبن. بەڵام دەبێت جەخت لەوە بکرێتەوە کە جیهان لە ٣٠ ساڵی ڕابردوودا، لە ژێر هەژموونی لیبراڵ دیموکراسی و لیبراڵیزمدا، لە باشترین شێوەی خۆیدا بووە، بە لایەنی کەمەوە بۆ مرۆڤ. هەرگیز جیهان بە درێژایی سی ساڵی پێشوو زۆر بەو شێوەیە سەرکەوتوو ئاشتیانە نەبووە و نەژیاوە. هەر لەبەرئەوەشە تا ئەندازەیەکی زۆر سیستەمی لیبراڵ دیموکراسی بڵاوبوویەوە و گواسترایەوە. بەڵام خەڵک متمانە و باوەڕی خۆیان بەم سیستەمە لەدەستداوە، هەروەها یەکێک لە هۆکارە سەرەکی و بنچینەییەکان بریتییە لە سەرهەڵدان و دەرکەوتنی کەرەستە تەکنۆلۆژییەکان، ئەمەش مانای بەشێکی زۆری خەڵک لە پشتیەوە بە جێماون. هەرچەندە ناتوانین بڵێین بە تەنها تەکەنەلۆژیا بەڵکو ڕوئیای زانستیش بەشە گەورەکەیە. حیکایەتی لیبراڵ دیموکراسی لە سەر بنەمای ئایدیاڵ و تێگەی ئیرادەی ئازاددا دەمەزراوە، ئیرادەی ئازادی تاکیش دوایین سەرچاوەی ئۆتۆریتە و دەسەڵاتدارێتیە لە دونیادا. بەڵام ئێستا زانست پێمان دەڵێت لێرە بەدواوە شتێک بە ناوی ئیرادەی ئازادەوە بوونی نییە/نامێنێت، جگە لە ئەفسانە.\nچەندین دیبەیت و گفتوگۆ لە سەر ئەو بابەتە هەیە، بەشێکی زۆری زانستکار و فەیلەسووفەکان مەیل و ئارەزووی ئەوەیان نیە دەستبەرداری ئایدیای ئیرادەی ئازاد بن؟\nوەک تاکگەرایی تایبەت، لەوانەیە. بەڵام تۆ تەماشای گۆڤار، وتار و ئەزموونە زاستییەکان بکەیت درکی ئەوە دەکەیت کە تەنانەت خودی زانست لە مانای ئیرادەی ئازاد تێناگات یان تێنەگەشتووە. ئێمە هیچ پرۆسێسێکی ئازاد لە ناو سرووشدا نازانین. ئێمە تەنها دوو جۆر و تایپی پرۆسێس لە سرووشدا دەزانین. یەکەم پرۆسێسێکی حەتمی و مسۆگەرە، دووەم لە گەڵ پرۆسێسێکی و هەڕەمەکیانەدا. یەکگرتن و ئاوێزانبوونی هەردوو پرۆسێسیش کردە و پرۆسێسێکی دیکەی گرمانەییمان پێدەبەخشێت. بەڵام هەڕەمەکێتی بریتی نییە لە ئازادی و گریمانەیەتیش بریتییە نیە لە ئازادی. بە دڵنیاییەوە خەڵکی ئیرادەی هەیە. ئارەزووی هەیە. هەمیشە و هەموو کاتش بژاردەکان چێدەکات و دەخاتە ڕوو. بەڵام ئێمە چیتر ئازاد نیین حەز و ئارەزووەکانمان هەڵبژێرین. ئازاد نین ئەوە هەڵبژێرین کە ئیرادەی دەکەین. ئارەزووەکانمان لە لایەن هەردوو کەلتور و سرووشتەوە شێوەگیر و فۆرمەڵە بووە، بەو ڕێگەیەی کە لەودیوی تێگەشتن و کۆنترۆڵی تاکەکاندایە.\nپێتوانیە لەدەستدان و لە کۆنترۆڵدەرچوونی فەردانییەت خۆراک بداتە هەرەسهێنانی دیموکراسى؟\nباشە، دوو شت لە یەککاتدا خەریکە ڕوودەدات. سەرەتا، ئێمە توانای هاککردنی بوونی مرۆڤمان گرتۆتە دەست. گەر تۆ باوەڕت بە ئیرادەی ئازاد هەیە، ئەو کات تۆ دەڵێیت ئەمە شتێکی مەحاڵە کە بوونی مرۆڤ هاکبکرێت. هیچ کەسێک باشتر لە من خۆم ناناسێت. هیچ کەسێکیش پێشبینیی بژاردەکانم ناکات یاخود ناتوانێت مۆنۆپۆڵی ئارەزووەکانم بکات، لەبەرئەوەی ئەوان پەرچی ئیرادەی ئازادی من، ڕۆحی ئازادی من دەکەن. ئینجا ئەو کات تۆ دەبییت بە ئاسانترین کەس بۆ ئەوەی هاکبکرێیت یانەکو مۆنۆپۆڵ بکرێیت..\nئایا تۆ مەبەستت دەستەیەکە یان باس لە گرووپگەلێکی سیاسی دەکەیت کە دەتوانن بە بەکارهێانی هێواشی فەیسبووک دیدگای سیاسیی لار یان پەرچبکەنەوە و بگۆڕن؟\nئەمە تەنها نوکی شاخەسەهۆڵینەیەک بوو. یان بانگهێشتی هەستانەوە بوو. بەڵام کامبریج ئەنالیتیکا(کۆمپانیایەیکی ڕاوژکاری سیاسی بریتانییە کە کاری بەستنەوەی هەردوو شیکاری داتا، لە گەڵ پەیوەندیی ستراتیژییە، لە ماوەی نێوان پرۆسێسی ئەلیکترۆنیدا، لە ساڵی ٢٠١٣ درووستبووە). هەموو ئەو کۆمپانیا و پرۆگرامی کۆمپیوتەرییانە وا ڕەفتاردەکەن کە مرۆڤیان هاککردبێت. گەیشتوون بەوەی کۆدی هەموو ئەو ڕق و ترس و هەڵەوپەڵانەی کە هەمانە بزانن و شارەزایان بن. هەر ئەوەی کە بزانیت بوونی ڕق و لاوازییەکانی کەسێکی تایبەت چین، ئەوکات دەتوانیت ئیشی لە سەر بکەیت، بە ئاراستەی جودادا بیبەیت.\nترس و ڕق یەکێکە لە هەست و سۆزە بنچینەیی و سەرەتاییەکان. گەر بتوانیت سود لە هەست و سۆزە بنچینەییەکان وەرگریت، ئەوکات دەتوانی کۆنترۆڵی گوتاری سیاسی بکەیت؟\nبەڵێ. ئەگەر تۆ بتەوێت قودرەت و تواناکان تێکشکێنیت بۆ ئەوەی گفتوگۆ و گەنگەشەیەکی گشتی مانادارت هەبێت، ئەوکات دەتوانیت هەستەکانی وەک ترس و ڕق لە لای خەڵکی بدۆزیتەوە و گەورەیان بکەیت. وە دەتوانیت لە سەر بنەما و بناغەی تاکدا جێبەجێی بکەیت. ناتوانیت بە تەنها هەمان چیرۆک بۆ هەرکەسێک پیشان بدەیت لە بەرئەوەی خەڵکی جیاواز، کەموکورتی و لاوازی جیاوازیان هەیە.بۆیە لەوانەیە ئەوە ئاشکرا بکەن کە تۆ کینە و پێشداوەرییەکی دوژمنکارانەت بەرامبەر بە پەنابەران هەیە. دەتوانن هەواڵی چیرۆکێکی ساختە و فەیکت پیشان بدەن دەربارەی باندێکی کۆچەبەری لۆکاڵی دەستدرێژیکار بۆ سەر ژنان. ئەوان تۆ باش دەناسن کە بە ئاسانی باوەڕ دەکەیت، لە بەرئەوەی پێشوەختە ئەم کینە و پێشداوەرییەت هەیە. بەڵام کچە دراوسێکەت، کینە و پێشداوەرییەکی زۆر جیاوازتری هەیە. ئەو لایەنگری پەنابەرە. بەڵام ئایا ئەوکینە و پێشداوەریە ئەوەیە کە وا بیردەکاتەوە هەرکەسێک بەرهەڵستی پەنابەر بکات فاشیست، ڕەیسیست و گەمژەیە. لە بەرئەوە چیرۆکی جیاوازی پیشان ئەدەن دەربارەی باند و گروپی ڕاستڕەوی دەمارگیر کە پەنابەران دەکوژن. وە بەپەلە و ئاسان باوەڕ بەوە دەکات وەک تۆ چۆن باوەڕت بە چیرۆکی باندە کۆچەبەرە لۆکاڵە دەستدرێژیکارەکەی سەر ژنان کرد. بۆیە دەکرێت یاری بە هەست و سۆزە کینەئامێز و ترسئامێزەکان بکەن یان لە نێو ئەم ئەو جۆرە هەستانە یاریدەکات. گەر ئێستا تۆ باوەڕت وابێت کە خەڵکی بە ئیرادەیەکی تەواو ئازادانە بڕیارەکانیان ئەدەن، ئەوکات دەڵێیت ئەوە مەحاڵە و کاری نەکردەیە. بەڵام ئینجا تۆ نێچیرێکی تەواو ئاسانی بۆ ئەم جۆرە لە دەستاکری و قۆرخکارییە.\nوتت دوو شت هەن کە خواردن بە تێکشکاندنی دیموکراسی ئەدەن. دووەمیان چییە؟\nدووەم شت داهاتووە کە بەشێکی زۆری خەڵک لە پشتییەوە وەستاون. بەشێکی زۆری بێزاری و جاڕسبوونەکانی دوونیای ئەمڕۆ، بەتایبەت لە ئەمریکادا، لە بەر سەختی و دژوارییەکانی ئەمڕۆ و ئێستا نیین. بەڵکو دەربارەی ئەوەیە کاتێک خەڵکی دەڕواننە داهاتوو درکی ئەوە دەکەن کە داهاتوو چیدی پێویستی پێیان نییە/نەماوە. ناوەند و سەنتەری بەشێکی زۆری خەباتی سیاسی و کۆمەڵایەتی لە سەدەی بیستدا بریتی بوو لە چەوساندنەوە- کە نوخبە چینی کرێکاری دەچەوساندنەوە. بەڵام لە سەدەی بیست و یەکدا ترسی مەزن لەوەدا نییە کە نوخبە بمانچەوسێنێتەوە. ترسی مەزن لەوەدایە کە نوخبە پێویستی پێمان نییە. ئێمە چیدی دەبین بە مرۆڤی بێبایەخ و ناپەیوەست دەبین. تا ئەندازەیەکی زۆر، ئەم ترسە پاساودەدرێت. خەڵکێکی زۆر بێکەڵک دەبن دەبن بۆ سیستەمی ئابووری و سیاسی. لە بەرئەوە هەوڵ ئەدەن توانای سیاسی خۆیان بە کاربێنن پێش ئەوەی درەنگ بێت.\nگەر تۆ تۆپە کریستاڵەکەت ورد و ناسک بێت، دەتوانین چی بکەین؟\nئێمە دەتوانین بە دڵنییاوە تەکنەلۆژیا نوێکان ڕێکبخەین. دەتوانین لەوە دڵنیابین کە تەکنەلۆژیا بۆ کاری چاکە بە کاربێت نەک مەبەستی خراپ. پێویستمان بەوەیە کە دڵنیا بین داتا گەورە ئەلگۆریتمەکان خزمەتمان دەکەن، نەک بە تەنها خزمەتی دامەزراوە و حووکمەت و کۆمپانیاکان بکات. لە حاڵی حازردا ئێمە دەتوانین سیستەمی زیرەکی دەستکرد یان هۆشی زیرەک ببینین کە بە کاردەهێنرێن بۆ چاودێریکردنی کەسەکان لە خزمەتگوزارییە حوکمی و کۆمپانیاکان. بەڵام تەکنەلۆژیا خۆی دەتوانێت بە کاربهێنرێت بۆ چاودێرکرنی حوکمەت و دامەزراوەکان لە سود و بەرژەوەندی تاکەکان. زۆربەی هەوڵ و کۆششەکان بۆ ئەوەیە کە توانا ببەخشن بە حوکمەت و دامەزراوەکان بۆ ئەوەی چاودێری ئێمە بکات. لە گەڵ ئەوەشدا هیچ کێشەیەکی تەکنیکی و هونەری نییە بۆ پێچەوانەکردنەوەی ئاراستەی چاودێریکردنەکە.\nئایا ئێمە دەتوانین نەچینە سەر نێت و دیسکونێکت بین(زۆرە پەیوەست نەبین بە نێتەوە)؟\nبە دڵنیاییەوە من پەسەند و پێشنیاری دەکەم بەوەی بەو ڕادە زۆرە پەیوەست نەبین بە نیتەوە بە لایەنی کەم دوو بۆ سێ کاتژمێر بۆ هەر ڕۆژێک و بۆ ماوەیەکی زۆریش لە ساڵەکەدا خۆی بە دووربگرێت لە نێتەوە و یان پەیوەست نەبێت پێیەوە. هەموو ڕۆژێک من بە تەواوی پەیوەندی خۆم ئەپچڕێنم بە ئامێرەکانەوە و نزیکی دوو کاتژمێر سەرقاڵی بیرکردنەوە و تێڕامان دەبم. هەموو ساڵێک بۆ مودەیەکی درێژ کە سی بۆ شەست ڕۆژ دەبێت بە تەواوی پاشەکشە دەکەم و پەیوەندی خۆم بە تەواوەتی سمارتفۆنەکان، و کۆمپیوتەر و ئامێرەکانەوە دەپچڕێنم. لە بەرئەوە کەسێکی دڵخۆشتر و ئارامتر دەبم. ئەو کاتیش هێمینی و ئارامییەکی باشتری زیهنیم بۆ دەستەبەر دەبێت. بۆیە ئەوەی کە بە ڕاستی دێتە نێوان تۆو جیهانەوە، هەموو شتێک لێڵ و تەموومژ دەکات و تێگەشتنیش لێی سەخت و دژوار دەبێت، ئەمەش لاوازی و بێهێزییەکانی تۆیە، ترس و کینەکانی پێشتری تۆیە. ئەگەر ئەم کاریگەرییانە نەزانی، ئەو کات ترس و هەوس و حەز و ڕق و کینەکانیش ناناسیت یان نازانیت، سەرئەنجام زۆر سەخت و دژوار دەبێت لە دونیا تێبگەیت. ئەگەر مێشکی تۆ لە هەموو جێگا و شوێنێک بێت و بۆ هەر کاتێکی درێژیش سەخت بێت کە بتوانیت فۆکەس و تەرکیزت چڕ بکەیتەوە لە سەری، ئەو کات هەرگیز ناتوانیت بە قووڵی ڕۆبچیتە نێو هەر پرسیارێک. تێڕامان و بیرکردنەوە یارمەتیم ئەدات بۆ ئەوەی فۆکەس و تەرکیزم چڕبکەمەوە. هاوکاریم ئەکات بۆ ئەوەی بگەم بەوەی لاوازی و چەوتییەکانی خۆم بزانم/بناسم.\nئایا تۆ کەسێکی گەشبین یان ڕەشبینت دەربارەی ملنانمان بەرەو شوێنێکی نادیار؟\nهەوڵ ئەدەم دیدگای خۆم لە سەر جیهان بە سێ دەربڕین پوخت بەکەمەوە. شتەکان زۆر باشترن بەراورد بە هەرکاتێکی پێشوو. شتەکان هێشتا بە تەواوی خراپن. شتەکان دەتوانن خراپتر بن. ئەمە دەتوانرێت بۆ هەندێک لە دیدگا گەشبینەکان زیاد بکرێت لە بەرئەوەی ئەگەر تۆ درکی شتەکانت کرد کە بەرەو باشتربوون دەڕۆن بەرواورد بە پێشوو، دەتوانی بڵێین ئەو کات مانای ئەوە ئەدات کە دەتوانین باشتریان بکەین. بە درێژایی مێژوو ئێمە لە هەمان پێگەی خەمبارانە و هەمان دۆخی نالەباردا نەچەقیوین. کۆمەڵێک شت هەن دەتوانێت دۆخەکە بەرەو پێش بەرێت. بەڵام هیچ شتێکییش دەربارەی ئەوە حەتمی و ئەبەدی نیە. من باوەڕدارێک نیم بەوەی باوەڕم وا بێت کە دەکرێت زانست و تەکنەلۆژیا بە شێوەیەکی حەتمی جیهانێکی باشتر بڕسکێنیت/ زانست و تەکنەلۆژیا تەنها گەرانتی یەک شت دەکەن. ئەو شتەش بریتیە لە دەسەڵات. جۆری مرۆڤ بەرەو ئەوە دەچێت دەسەڵاتر و قودرەتدارتر بێت. بەڵام پرسیارەکە ئەوەیە ئەو کات چی لەم دەسەڵاتە زۆرە دەکات؟ ئێمە هەموو جۆرە بژاردەکانمان لە بەردستدایە. ئەگەر بگەڕێیتەوە بۆ مێژوو، خەڵکی بە شێوەیەکی ژیرانە دەسەڵاتی بە کارهێناوە، هەندێک جاریش بە شێوەیەکی خراپ دەسەڵاتیان بە کارهێناوە. یەکێک لە هەرە گرنگترین هێزەکان لە مێژوی مرۆڤدا بریتیە لە گەمژەیی مرۆڤ. نابێت ئێمە هەرگیز گەمژەیی مرۆڤ بە کەم سەیر بکەین. کاتێک سەرچاوە بێسنورەکانی گەمژەیی مرۆڤ کۆدەکەیتەوە لە گەڵ دەسەڵاتە تازە سەرنجڕاکێشەکاندا کە جۆری مرۆڤ لە سەدەی بیست و یەکدا بە دەستیهێنا، ئەو کات ئەمە دەبێت بە ڕەچەتەیەک بۆ دروستکردنی کارەسات و نەهامەتی.\n . Autocratic: ئەم وشەیە پەیوەندیی بە سیستەمی بە فەرمانڕەوایەتیەوە هەیە، بەو مانایەی کە فەرمانڕەوا دەسەڵاتێکی باڵا و موتڵەقی هەیە.\nتێبینى: "ئەلگۆریتم (بە ئینگلیزی: Algorithm) لە گرنگترین چەمکەکانی زانستی کۆمپیوتەرە و بریتییە لە ڕێسا یان پرۆسەیەکی ھەنگاو بە ھەنگاو کە دەرەنجامی دەبێت بە حەلبوونی مەسەلەیەک". ئەلگۆریتم ئەو هەنگاوانەیە کە بە ڕیزبەندى دەیانگرینە بەر بۆ دانانى بەرنامە و پرۆگرام و پرۆسەیەک. وەکچۆن بۆ حەلکردنى پرسیارێکى بیرکارى هەندێک ختوە و هەنگاو دەگیرایەبەر, ئەوا بۆ زۆر پرسى ترى ناو ژیان بەتایبەت دونیاى کۆمپیوتەر ئەلگۆریتم بەکاردەهێنین. بەم مانایە ئەلگۆریتم ڕێکخستنى کۆدەکانە- و