دانیێل لێرنێر (Daniel Lerner)\nهیوا مەجید خەلیل 02, 09, 2017\nبەپێچەوانەی خوێندنەوە بەرایییەکانی مۆدێرنیتە، لێرنێر لەو بڕوایەدا بوو کە مۆدێرنیتە تەنیا بە ڕەهەندی ئابووری و گەشەی ئابوورییەوە بەند نییە. هەر بۆیەیش ئەو جەختی لەسەر بەدامەزراوەییکردنی کۆمەڵگه لە گشت بوارەکانی شارنشینی، خوێندەواری، بەکارهێنانی ئامرازەکانی ڕاگەیاندن، بەشداریی ئابووری (داهاتی تاکەکەسی) و بەشداریی سیاسی (دەنگدان) دەکرده‌وه. ئەگەرچی لێرنێر بەم شێوەی سەرەوە قۆناغەکانی مۆدێرنیتەی پۆلێنبەندی کرد، کە مەرج نییە بۆ گشت کۆمەڵگه‌کان وەکوو یەک بێت، بەڵام ئەو توانیی ئەوە بخاتە ڕوو کە پرۆسەی مۆدێرنیتە پێویستیی بە هاوکاریی نێوان دامەزراوە ئابووری، کۆمەڵایەتی و سیاسییەکانەوە هەیە (Eisenstadt, 1973a).\nلێرنێر لە پەرتووکی گوزار لە کۆمەڵگه‌ی تەقلیدی: نوێکردنەوەی ڕۆژهەڵاتی ناڤین (The passing of Traditional Society, Modernization the Middle East, 1958) کە لە ساڵی ١٩٥٨دا بڵاو کرایەوە، خوێندنەوەی بۆ پرۆسەی چۆنێتیی مۆدێرنکردنی شەش وڵات لە ڕۆژهەڵاتی ناڤیندا كرد. ئەم وڵاتانە بریتین لە: تورکیا، سووریا، ئۆردن، لوبنان، ئێران و میسر. هەڵبەت کاری مەیدانی لە یۆنانیش ئەنجام درا، بەڵام دەره‌نجامەکان لەم پەرتووکەدا باس نەکراوە. لێرەدا سوود لە چاپی چوارەمی ساڵی ١٩٦٨ وەرگیراوە.\nسەبارەت بە مۆدێرنیتە، لێرنێر ئەو تۆمه‌تانە ڕەت دەکاتەوە کە گوایە مۆدیرنیتە و بیرۆکەکانی ئەو، بیرۆکەی نەژادگەرا و ڕۆژاوایی-تەوەرن. ئەو دەڵێت لە ڕووی مێژویییەوە مۆدیرنیتە لە ڕۆژاوا سەری هەڵدا، بەڵام خودی پرۆسەکە پرۆسەیەکی جیهانییە؛ هەروەک مارکس دەڵێت: "ڕۆژاوا چییە، ڕۆژهەڵاتی ناڤین هەوڵ دەدات وەها بێت" (what the west is,…, the Middle East seeks to become (p.47)). بە بڕوای ئەو، پێویست نییە گشت تاکەکانی کۆمەڵگه وەک تاکی ڕۆژاوایی هەڵسوکەوت بکەن؛ تەنیا تاقمێکی بچووک هاوشێوەی تاکی ڕۆژاوایی هەڵسوکەوت دەکەن؛ بەڵام گرنگە کۆی گشتیی کۆمەڵگه ببنە تاکی مۆدێرن. لە ڕاستیدا تۆمەتی نەژادگەرایی و ڕۆژاوا-تەوەربوونی بیرۆکەکانی مۆدیرنیتە، ئەو تۆمەتەیە کە نەتەوەگەرا توندڕەوەکان ئاراستەی ئەم بۆچوونانە دەکەن.\nلێرنێر بە شێویەکی گشتی، تەرکیزی کردۆتە سەر ڕۆڵی ئامرازەکانی ڕاگەیاندن لە مۆدێرنیتەدا. ئامرازەکانی ڕاگەیاندن، بەهای نوێ و داواکاریی سیاسیی نوێ و که‌لتووری بەکاربردن هاوردەی کۆمەڵگه دەکەن. لەگەڵ ئەمەیشدا، بۆ بەمۆدیرنبوون، تەنیا هەبوون و بەکارهێنانی ئامرازەکانی ڕاگەیاندن بەس نییە، بەڵکوو پێویستە ئەم ئامرازانە هانی تاک بدات کە ببێت بە تاکێکی بەشداریکەر لە پرۆسەی سیاسی و ئابووریدا. ئەم بەشدارییە، واتە ئاڵوگۆڕکردنی بیروبۆچوونە جیاوازەکان و هاتنەدیی پانتای تایبەت، پانتای گشتی و پانتای دیموکراسی. لەم چوارچێوەیه‌دا لێرنێر بەم دەرنجامە دەگات کە نەبوونی سەرمایەی مرۆڤی و "کێشەکانی مرۆڤ" (people problems)، یەکێکە لە کێشە سەرەکییەکانی بەردەم مۆدیرنیتە لەم وڵاتانەدا. کێشەی مرۆڤ بەو مانایە دیت، کە زۆربەی تاکەکانی ڕۆژهەڵاتی ناڤین پابەندی که‌لتووری خۆیانن و، ڕەتی که‌لتووری بێگانە دەکەنەوە. لە دەرەنجامدا، دوو که‌لتووری بوێری و داهێنان کە بۆ هەنگاونان بەرەو مۆدێرنیتە زەروورین، لە کۆمەڵگه‌کانی ڕۆژهەڵاتی ناڤیندا زۆر لاوازە. ئەو چینە بچووکەی کە ئەم که‌لتووری هەیە، کە ئەو بە چینی گوزار (transitional) ناوی دەبات، خاوەن ئەو ئیمکاناتانە نین کە بتوانن برەو بەم که‌لتوورە بدەن.\nئەو، پەرتووکەکەی بە گێڕانەوەی چیرۆکی گوندێک (بەلگات) لە هەشت کیلۆمەتریی ئانکارا دەست پێ دەکات کە لە ساڵی ١٩٥٠دا، کۆمەڵگه‌یەکی ٥٠ خێزانی، داخراو، پاشکەتوو و تەقلیدی بووە. لەم گوندەدا موختار هەمەکارە بووە و، تەنیا ئەو ڕادیۆی هه‌بووە؛ بۆیە مرۆڤێکی زۆرزان بووە. لێرەدا مەبەستی لێرنێر لە ڕادیۆ، گرنگیی ئامرازەکانی ڕاگەیاندنە لە بزۆک (mobile) بوونی تاک لە ڕووی هزرییەوە. واتە، ئەگەرچی موختار لە گوندەکەی خۆی دەرنەچووە، بەڵام لە ڕێگەی ڕادیۆکەیەوە ئاگای لە ڕووداوەکانی جیهان هەیە. نموونەی تر کە لێرنێر دەگێڕێتەوە، بەقاڵ (دووکاندار)ی گوندەکەیە. بەقاڵ هاتوچۆی ئانکارا دەکات. لێرەدا مەبەستی لێرنێر تیشکخستنە سەر گرنگیی هاتوچۆ (سەفەر) و بینینی که‌لتووری نوێیە؛ واتە بزۆکبوونی جەستەیی (هەر دوو چەمک لە خوارەوە زۆرتر شرۆڤە دەکرێن). ئەم بزۆکبوونە، بەقاڵی بە جۆری پۆشاک و خواست و داواکاریی نوێی خەڵکی شار ئاشنا کرد. خەونی بەقاڵ ئەوە بوو کە سەردانێکی ئەمریکا بکات؛ وەک وڵاتێک کە تێیدا هەژارێکیش دەرفەتی دەوڵەمەندبوونی هەیە. لێرە، مەبەستی لێرنێر کاریگەریی سەرمایە و ئازادیی سەرمایەیە لە بەمۆدێرنکردنی تاک و کۆمەڵگه‌دا. دواتر لە ساڵی ١٩٥٤دا، ئەم گوندە دەبێتە سەرووی ٥٠٠ خێزان. گوندەکە بووەتە شارێکی کراوە و خاوەن پاس، ڕێگه‌وبان، قوتابخانە و نزیکەی ١٠٠ ڕادیۆ و، خەڵکیش لە بری دەنگدان بە حزبی ئاتاتورک، دەنگی بە حزبی دیموکرات داوە؛ چونکە بەڵێنی فەراهەمکردنی خزمەتگوزارییە گشتییەکانی وەک ئاو و کارەبا و ڕێگه‌وبانی دابوو. لێرەیش مەبەستی لێرنێر ئەوەیە کە تاکەکان چوونەتە ناو پرۆسەی ململانێی سیاسییه‌وه، کە ئەمەیش وەک فاکتەرێکی دیموکراسی و مۆدێرنیتە هەژمار دەکرێت. لە کۆی گشتیی ئەمانە و بە ئاماژەدان بە ساڵی ڕوودانی ڕووداوەکان، مەبەستی لێرنێر بریتییە لەوەی کە نیشان بدات چۆن لە وڵاتانی جیهانی سێیەم پرۆسەی مۆدێرنیتە دەتوانێت بەخێراتر لە ڕۆژاوا بێتە دی.\nلەم پەرتووکەدا، لێرنێر ئاماژە بە چوار قۆناغ (phase) دەدات وەک سەرەتایەک بۆ بەمۆدێرنکردنی ئەم وڵاتانە. ئەم قۆناغانە بریتین لە:\nیەکەم: شارنشینی، بەتایبەتیش ئەو شارانەی کە ژمارەیان لە سەرووی ٥٠،٠٠٠ کەسە (بەپیشەسازیبوونیش دەچیتە چوارچێوەی شارنشینی).\nدووەم: خوێندەواری یاخود توانای خوێندن، لانی كه‌م بە یەک زمان.\nسێیەم: پەیوەندی (Communication) یاخود ڕێژەی بەکارهێنانی ئامرازی ڕاگەیاندنی گشتی، کە پێوەرەکانی بریتین لە ڕێژەی کڕینی ڕۆژنامە، هەبوونی ڕادیۆ و چوونە سینەما.\nچوارەم: بەشداریی سیاسی یاخود ڕێژەی دەنگدەران لە هەڵبژاردنە گشتییەکاندا.\nگشت ئەم فاکتەرانە، پەیوەندیی پتەویان لەگەڵ یەکتردا هەیە و هەر یەکێکیان ڕێگە بۆ ئەوی تر دەکاتەوە.\nبە بڕوای لێرنێر ئەگەر ڕێژەی ٢٥٪ی دانیشتووانی وڵاتێک، لە شارەکانی سەرووی ٥٠،٠٠٠ کەسیدا نیشتەجێ بن، پرۆسەی مۆدێرنیزاسیۆن دەچێتە قۆناغی فێربوون (learning). ئەمەیش بە هۆی هاتنەکایەوەی پیشەی نوێ و کارکردن لە ژینگەی نوێدا، کە دەبێتە هۆی هاتنەدیی گۆڕانی کۆمەڵایەتی (social Change)؛ کە ئەویش لە دەره‌نجامی شارنشینییە، واتە کۆچی گوندنشینان بەرەو شار. هاوکات بە هۆی شارنشینییەوە، ئاستی زانیاری بەرز دەبێتەوە. بەرزبوونەوەی ئاستی زانیارییەکانیش، دەبێتە هۆی بەکارهێنانی ئامرازی ڕاگەیاندنی گشتی و هێنانەدیی هاودڵی (empathy) لە نێوان تاکەکانی کۆمەڵگه‌دا و دواجار هاتنەدیی شێوازی ژیانی ڕۆژاوایی؛ واتە ژیانی مۆدێرن. ئامرازی ڕاگەیاندنی گشتی دەبێتە هۆی گۆڕانی مەعریفەی تاکەکان سەبارەت بە کۆمەڵگه و، هانیان دەدات کە بەشداری لە کاروباری سیاسی و ئابووریدا بکەن.\nبە بڕوای لێرنێر، بۆ ئەوەی کە ئەم چوار قۆناغەی سەرەوە بەدی بهێنرێن، کۆمەڵگه پێویستی بە هەندێ ڕەگەزی تر هەیە کە پێویستە پێشوەختە لە کۆمەڵگه‌دا هه‌بن یاخود پێش ئەم قوناغانە بێنە کایەوە. ئەم ڕەگەزانەیش بریتین لە بوونی کەسایەتیی بزۆک (mobile personality)، کە دەبێتە هۆی ئافراندن و چالاكکردنی کۆمەڵگه. ئەمەیش لە ڕێگەی دەرفەتڕەخساندن بۆ پێکەوەکارکردنی تاکەکانی کۆمەڵگه دێتە کایەوە. بەم جۆرەیش، تاکەکان کارلێکەرییان دەبێت؛ واتە هاتنەدیی ئەو شتەی کە لێرنێر بە هاودڵی (empathy) ناو دەبات. ئەم هاودڵییە ڕەفتارێکی مۆدێرن لە نێوان تاکەکاندا بەرهەم دێنێت، چونکە لە ڕێگەی هاودڵییەوە تاکەکان بیروبۆچوونی یەکتر قبووڵ دەکەن. ئەمەیش خاڵی سەرەکییە لە گۆڕینی ڕەفتار و کەسایەتیی تاکەکان و، هانیان دەدات کە شێوازی نوێی ژیان تاقی بکەنەوە و، ببن بە تاکی موغامر (سه‌ركێش) (adventure) بەبێ ترس لە ژینگەیان و، هۆکاری ئەو شتانە بدۆزنەوە کە لە ژینگەی دەووربەریان ڕوو دەدات و بتوانن کۆنترۆڵی دەرەنجامە سروشتییەکان بکەن (Lerner, 1968:43-65).\nلێرەدا لێرنێر لە بواری کۆمەڵناسی دوور دەکەوێتەوە و دەچێتە ناو بواری دەروونناسییەوە. واتە بە بڕوای لێرنێر، پێش ئەوەی کە کۆمەڵگه‌ی مۆدێرن بنیات بنرێت، پێویستیمان بە بنیاتنانی تاکی مۆدێرنە؛ چونکە ئەم تاکە بە هۆی توانای هاودڵییه‌وه، دەتوانێت گۆڕانکاریی ڕێشەیی لە کۆمەڵگه‌دا ئەنجام بدات. بەم جۆرەیش بە بڕوای لێرنێر، تاکی مۆدیرن خاوەن سێ خەسڵەتی سەره‌کییە: هاودڵی، بزۆکی و بەشداری لە بابەتە سیاسی و کۆمەڵایەتییەکاندا (Dube,1990).\nبە بڕوای لێرنێر، بزۆکیی جەستەیی دەبێتە هۆی بزۆکیی کۆمەڵایەتی؛ ئەویش دەبێتە هۆی هێنانەدیی دامەزراوەکان و زۆربوونی ژمارەی دانیشتووان، واتە هاتنەدیی شارنشینی. بە هۆی زۆریی ژمارەی دانیشتووان و یەکترنەناسین، پێویستی بە یاسا و پۆلیس بۆ پاراستنی نەزمی کۆمەڵایەتی، دێتە پێش. بەم جۆرەیش ستاندەری جۆری ڕەفتاری کۆمەڵایەتی دێته بوون؛ واتە ڕەفتارێک کە لە لایەن نۆرمی نوێی کۆمەڵایەتییەوە هەمە-پەسەند بێت. گشت ئەمانەیش دەبنە هۆی سەرهەڵدانی "سیستەمێک" لە بەهاگەلی بۆرژوازی یاخود بەهای چینی مامناوەند، بۆ لەخۆگرتنی گۆڕانی کۆمەڵایەتی. بەم شێوه‌یه، سیستەمی باج و ڕەخساندنی "دەرفەت" بۆ گشت تاکەکان بەیەکسانی، دێتە کایەوە. بۆ بەڕێوەبردنی دامەزراوەکانیش، پێویستیی بە لێهاتوویی و شارەزایی دێتە کایەوە. ئەمەیش لە ڕێگەی پەروەردە و فێرکارییەوە به‌دی دێت؛ بۆیە پێویستە سیستەمی پەروەردە، سێکیولار و گشتگیر بکرێت.\nگشت ئەمانە نیشان دەدەن کە بیرۆکەی کەسایەتیی بزۆک، یەکەمین بەهای نەزم (order value)ی کۆمەڵایەتییە. بەم پێیەیش، بزۆکیی کۆمەڵایەتی، بەردی بناغەی گۆڕانی کۆمەڵایەتییە. هەر بۆیەیش مرۆڤ ببێتە هەر شتێک، کۆمەڵگه‌یش دەبێتە ئەوە. واتە کۆمەڵگه ڕەنگدەرەوەی جۆری ڕەفتار و بیرکردنەوەی مرۆڤەکانییەتی. بە واتایەکی تر، دەره‌نجامی هاتوچۆی تاک، کە بە بزۆکیی جەستەیی (physic mobility) ناو دەبردرێت، لە شوێنێکەوە بۆ شوێنێكی تر، کە بە بزۆکیی جۆگرافی (geographical mobility) ناو دەبردرێت، دەبێتە هۆی گۆڕانی کۆمەڵایەتی. (واتە کاتێک کە مرۆڤ لە ڕووی جەستەیییەوە گەشت دەکات و سنوورەکان دەرباز دەکات، ئەمە دەبێتە هۆی ئەوەی کە مرۆڤ فێری کولتووری کەسانی تر ببێت و بچێتە ژێر کاریگەریی دونیابینیی ئەوان یاخود، کاریگەری لەسەر دونیابینیی ئەوان دروست بکات، بە واتایەکی تر کارتێکەریی کەلتوری دێتەکایەوە و ئەمەش گۆڕانی کۆمەڵایەتی دروست دەکات.)\nکۆمەڵگه‌ی بزۆک، لەسەر بنەمای عەقڵانییەت کار دەکات؛ چونکە لێرە پلە و پایە و پیشەکان بۆماوەیی (ascriptive) نییە، بەڵکوو تاکەکان دەبێ هەوڵی بەدەستهێنان و گەرەنتیکردنی داهاتووی خۆیان بدەن. کردەی عەقڵانی، کردەی مەبەستدار و ئامانجدارە و لەسەر بنەمای باوەڕ نییە. مرۆڤ، لە ڕێگەی کردەی عەقڵانییەوە، یان سەر دەکەوێت یان شکست دێنێت؛ ئەمەیش لە نێوه‌ندی تاقیکردنەوەی کردەوەکانی دەردەکەوێت، نەک لە ڕێگەی پاڕانەوە و عیبادەت.\nلێرنێر بەم جۆرە باس لە خەسڵەتەکانی کەسایەتیی بزۆک دەکات: یەکەم، توانایەکی بەرزی بۆ ناسین و دۆزینەوەی ژینگەی دەوروبەری خۆی هەیە. دووەم، میکانیزمی پێویستی لەبەردەستە تا وەڵامی داواکارییە نوێیەکانی کۆمەڵگه بداتەوە؛ هەروەها وەڵامی ئەو داواکارییانەیش بداتەوە کە لە دەرەوەی ئەزموونی هاوبەشی ئەو لەگەڵ کەسانی تر سەریان هەڵداوە. ئەم میکانیزمەیش بە دوو جۆر کار دەکات: وێناکردن (Projection)، بە مانای قبووڵکردنی ئەوانەی کە وەک منن. دەمجبوون (introjection)، واتە توانەوە لەناو ئەو کەسانەی کە وەک منن. بۆ هەر دوو ئەم چەمکانە، دەکرێت چەمکی هاودڵی (empathy) بەکار بهێنرێت. هاودڵی بەو مانایە دێت کە کەسێک، خۆی لە بارودۆخی کەسێکی تردا وێنا بکات؛ واتە خۆی لە شوێن کەسێکی تر دابنێت. بەم جۆرەیش کەسەکە دەتوانێت وەها هزر بکاتەوە کە توانای ئەنجامدانی هەر کارێکی هەیە. واتە دەتوانێت ڕیسک بکات و ببێتە کەسایەتییەکی موغامر (سه‌ركێش). هاتنەدیی کەسایەتیی بزۆکیش پێویستیی بە ژینگەی مۆدێرن هەیە؛ واتە ژینگەی بەپیشەسازیبوو، شارنشین، خوێندەوار و بەشداریکەر. لە کۆمەڵگه‌ی تەقلیدیدا، ئەم ژینگەیە بوونی نییە و تاکەکان لە ڕێگەی خزمایەتییەوە پێکەوە گرێدراون، کە لە کۆمەڵەکانی تر و لە ناوەندی دەسەڵات دابڕاون. لەم کۆمەڵگه‌یەدا دابەشبوونی کاریی گوند-شار بوونی نییە و، پێداویستییەکان پێداویستیی سەرەتایین و، مرۆڤەکان تەنیا کەسانی چوارچێوەی خۆیان دەناسن. هەر بۆیەیش لە دەروەی سیمبۆلی ئەم خێڵ و گرووپانە، تاک پێویستی بە بوونی سیمبۆلی دووەم (secondary symbol) نییە. لەم جۆرە کۆمەڵگه‌یەدا، ئایدیۆلۆژیی نەتەوەیی، کە لە ڕێگەیەوە تاکەکان بچنە ناو ململانێی سیاسی و کۆدەنگیی سیاسی بێتە کایەوە، بوونی نییە، بەڵام لە کۆمەڵگه‌ی مۆدێرندا ئەم کۆدەنگییە بوونی هەیە و بە بەشداریی سیاسی ناو دەبردرێت.\nسەرەڕای ئه‌م جۆرە بزۆکییه جەستەیی و جوگرافییە، جۆرێکی تری بزۆکی هەیە کە لێرنێر بە بزۆکیی دەروونی (Psyche) ناوی دەبات. ئەم بزۆکییە لە ڕێگەی بەکارهێنانی ئامرازەکانی ڕاگەیاندنەوە دێتە کایەوە. لە نێوه‌ندی ئەم ئامرازانەدا تاکەکان فێری که‌لتووری گەلانی تر دەبن. گرنگیی ئەم جۆرە بزۆکییە لەوەدایە، کە چونکە لە ئاستی نێودەوڵەتیدا یاساکانی هاتوچۆ لە نێوان وڵاتاندا توند بووە، بۆیە ئەم جۆرە بزۆکییە کە بەبێ دەربازبوون لە سنووری جوگرافی و بەفیڕۆدانی کات، سنوورەکان تێک دەشکێنێت زۆر گرنگە. کەواتە، گشت ئەم جۆرە بزۆکییانە، پێکەوە ترۆپکی مۆدێرنیتە دروست دەکەن و ئاماژەیەکیشە بۆ گرنگیی پەیوەندی (communication) بە گشت جۆرەکانییەوە لە پرۆسەی نوێگەراییدا.\nلە کۆتاییدا، لێرنێر بەم دەرەنجامە دەگات کە پەیوەندییەکی بەهێز لە نێوان شارنشینی، خوێندەواری، ڕێژەی دەنگدان و بوونی ئامرازەکانی ڕاگەیاندن و بەکارهێنانی ئەم ئامرازانەدا هەیە. ئەمەیش بەو مانایە دێت، کە لە پرۆسەی مۆدێرنیتەدا، پێویستە گشت ئەم فاکتەرانە پێکەوە پەرە بستێنن. بەپێچەوانەوە، تەرازووی مۆدێرنیتە لاسەنگ دەبێت و ئەگەری وەستانی ئەم پرۆسەیە دێتە ئاراوە. لەگەڵ ئەمەیشدا لێرنێر ئاماژە بەوە دەدات، کە لە وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناڤین (واتە ئەو شەش وڵاتەی کە توێژینەوەیان لەسەر کراوە) زۆر کەس بەرەو شارەکان کۆچ دەکەن کە هیچ پیشەیەکیان نییە. هەر بۆیەیش ڕۆڵی بەکارهێنەر (consumer) ناگێڕن، چونکە بەکارهێنان وا دەکات کە چالاکیی ئابووری و بازرگانی لە لایەن تاکەکانەوە پەرە بسێنێت؛ بەڵام ئەم کەسانەی کە لە شارەکاندا دەژین و بەکارهێنەر نین تەنیا بارگرانی لەسەر شارەکان دروست دەکەن.\nلێرنێر سەبارەت بە پەیوەندیی نێوان بەکارهێنانی ئامرازەکانی ڕاگەیاندن و خوێندەواریدا، ئاماژە بە ڕۆڵی نەرێنیی دەوڵەت دەدات. ئەو دەڵێت زۆر جار دەوڵەت، بۆ نموونە ڕادیۆ، بەخۆڕایی بەسەر هاووڵاتیاندا دابەش دەکات. ئەمەیش دەبێتە هۆی ئەوەی کە تاکەکان هەوڵی فێربوونی خوێندەواری (کە فاکتەرێکە بۆ بەشداریی سیاسی و ئابووری و بزۆکیی کەسایەتی) نەدەن؛ ئەمە سەرەڕای ئەوەی کە گەلانی وڵاتانی دواکەتوو بە گەورەیی سەیری ڕابردووی خۆیان دەکەن و ترسیان لە داهاتوو هەیە.\nسەبارەت بە ڕۆڵی ئایین، لێرنێر ئایین بە یەکێک لە لەمپەرەکانی بەردەم مۆدێرنیتەی کۆمەڵگه‌کانی ڕۆژهەڵاتی ناڤین هەژمار دەکات. بە بڕوای ئەو، "تەزریقکردنی عەقڵانییەت و ڕۆحی پۆزیتیڤیستی" (ل، ٤٥)، بەتایبەتیش لە هەمبەر ئیسلام، یارمەتیدەری پرۆسەی مۆدێرنیتە دەبێت، چونکە لەم ڕێگەیەوە تاکەکان بەهای نوێ پەسەند دەکەن. هەڵبەت ئەم جۆرە بۆچوونە، دەتوانێت لەمپەری زۆرتر بخاتە بەردەم پرۆسەی مۆدێرنیتەوە، بەتایبەتیش لە لایەن بنیاتگەراکانەوە (fundamentalists) و، دەکرێت وەک چەکێک بەکار بهێنرێت بۆ بەرپەرچدانەوەی هەر هەوڵیکی مۆدێرنیتە لەم کۆمەڵگه‌یانەدا و ڕەتکردنه‌وه‌ی گشت بەهاکانی ڕۆژاوایی.\nلێرنێر لە پێناو مۆدێرنبووندا تەنانەت جەخت لەسەر چۆنێتیی جلوبەرگپۆشین دەکاتەوە. ئەو لە خوێندنەوەی کۆمەڵگه‌ی تورکیادا، دەڵێت پۆشینی شەڵوار (Sholvars) هێمای کۆمەڵگه‌ی تەقلیدی، کشتوکاڵی، نەخوێندەوار و دابڕاوە لە جیهان، بەڵام نەوەی نوێی تورکیا پانتۆڵ لەبەر دەکەن وەک هێمایەک بۆ مۆدێرنیتە(p:40-46) . تەنانەت ئەو، گۆڕینی دەستنووسی عەرەبی، کە بە کۆن ناوی دەبات، بە دەستنووسی نوێی لاتینی بە بەشێک لە هەنگاونان بەرەو پرۆسەی مۆدێرنیتە لە تورکیا، هەژمار دەکات.\nلێرنێر لەو بڕوایەدایە کە گشت کۆمەڵگه‌کانی ڕۆژهەڵاتی ناڤین لە پرۆسەی مۆدێرنیتەدا هەمان ڕێچکەی ڕۆژاوا دەگرنە بەر. هەر بۆیەیش ئەو، ئەم بۆچوونە بە نەژادگەرایی (ethnocentrism) هەژمار ناکات، کە گوایە مۆدێرنیتە، سەپاندنی بەهاکانی ڕۆژاوایە. ئەو دەڵێت لە پرۆسەی مۆدێرنیتەدا و لە گشت جیهاندا کۆمەڵێک پرەنسیپی نەگۆڕ هەن. واتە، لە گشت شوێنێک زیادبوونی شارنشینی، دەبێتە هۆی زیادبوونی ئاست و ڕێژەی خوێندەواری. زیادبوونی خوێندەواری، دەبێته هۆی بەرزبوونی ڕێژەی بەکارهێنانی ئامرازەکانی ڕاگەیاندن. بەکارهێنانی ئامرازەکانی ڕاگەیاندن، هاوکات دەبێت لەگەڵ بەرفراوانبوونی بەشداریی ئابووری (گەشه‌ی داهاتی تاکەکەسی) و بەشداریی سیاسی (دەنگدان). هەر بۆیەیش لێرنێر ئەزموونی ڕۆژاوا لە مۆدێرنیتەدا بە گرنگ دەزانێت. ئەو، گوتەی مارکس سەبارەت بە وڵاتانی دواکەتوو کە دەڵێت "وڵاتانی پێشکەوتووی پیشەسازی، وەک ئاوێنەیەک ڕەنگدانەوەی داهاتووی وڵاتانی دواکەوتووە"، بەم جۆرە دەخاتە ڕوو: "ڕۆژاوا ئێستا چۆنە.... ڕۆژهەڵاتی ناڤین هەوڵ دەدات کە وەها بێت" (what the West is,…, the Middle East seeks to become: p47).\nلە بەشەکانی داهاتوودا باس لە توێژینەوە مەیدانییەکەی دانیێل لێرنێر لەسەر شەش وڵاتی ڕۆژهەڵاتی ناوڕاست دەکەین.


ئەنجومەنی ئاسایشی هەرێمی کوردستان وەڵامی چەواشەکارییەکانی میدیاکانی نزیک لە پەکەکە دەداتەوە\nسەرەتا › باسنیوز › ئەنجومەنی ئاسایشی هەرێمی کوردستان وەڵامی چەواشەکارییەکانی میدیاکانی نزیک لە پەکەکە دەداتەوە\n2019/07/09 | 14:45\nئێمە لە ئەنجومەنی ئاسایشی هەرێمی کوردستان، سەرلەبەری ئەم تۆمەتە ڕەتدەکەینەوە.\nوێڕای ئەمەش ئەم هەوڵە میدیاییە چەواشەکارانە ناتوانن ئەو ڕاستییە بشارنەوە، کە بوونی پەکەکە بەم شێوازەی ئێستایان لە هەندێ ناوچەی هەرێمی کوردستان هۆکارێکی سەرەکییە، بۆ ڕاکێشانی شەڕ و نائارامی بۆ ناو هەرێم.\nچەندین ساڵەش رێگرن لە ئاوەدانکردنەوەی زیاتر لە هەشت سەد گوند و ئاوایی هەرێمی کوردستان.\nبەداخەوە بەم دواییانەش چەکدارانی پەکەکە خۆیان خستۆتە پەنای گوند و ئاواییەکانمان و بەم هۆیەشەوە هاوڵاتیانی سڤیلمان بوونەتە قوربانیی پێکدادانی نێوان پەکەکە و تورکیا.\nدەبێت هەموولایەک ڕێز لە سەروەریی هەرێم و دامەزراوە شەرعییەکانی بگرن و ڕەچاوی بەرژەوەندیی هاوڵاتیانی هەرێم بکەن.\nهاوکات خوازیارین هەموو هێزەکانی ناوچەکە ڕێگەی ئاشتیانە و گفتوگۆ بگرنەبەر و کۆتایی بە خوێنڕشتن بهێنرێت.


(خوبه‌یبی کوڕی عه‌دی) پاڵه‌وانێک ... به‌سه‌ر خاچه‌وه !! (به‌شى ١) | ماڵپەری قورئانی پیرۆز\n(خوبه‌یبی کوڕی عه‌دی) پاڵه‌وانێک ... به‌سه‌ر خاچه‌وه !! (به‌شى ١)\nنوسینگه‌ى ته‌فسیر .. نوسینى : خالد محمد خالد ..وه‌رگێڕانى : سهام به‌رزنجى / ئائێستاش..ئه‌ى مه‌ردینه! رێ والآکه‌ن له‌به‌رده‌م ئه‌م پاڵه‌وانه‌دا..له هه‌موو لایه‌که‌وه‌و، له گشت جێگایه‌که‌وه وه‌رن..به\nتاک و، به کۆمه‌ڵ بێن..خێرا و، ملکه‌چانه وه‌رن..\nکۆببنه‌وه، تاوه‌کو وانه‌یه‌کى بێ وێنه‌ى فیداکارى وه‌ربگرن..!!\nده‌ڵێن:ئه‌رێ ئه‌و هه‌موو سه‌رگوزشته‌یه‌ى بۆت باسکردین وانه‌ى بێ وێنه‌ى فیداکارى نه‌بوون..!!\nبه‌ڵێ، وانه بوون..\nله شان و شکۆشدا نمونه و هاوشێوه‌ى نه‌بوو..\nبه‌لآم ئێوه ئائێستا له‌به‌رده‌م مامۆستایه‌کى نوێى هونه‌رى قوربانیداندان.. مامۆستایه‌ک گه‌ر به‌دیکردنیتان له‌ده‌ست بچێت، چاکه‌ى زۆرزۆرتان له‌ده‌ست چووه، زۆر زۆر.. ئه‌ى خاوه‌ن بیروبڕواکانى هه‌موو نه‌ته‌وه‌و ولآتێک! رووبکه‌نه ئێمه..\nئه‌ى شه‌یدایانى پایه‌به‌رزى هه‌ر کات و سه‌رده‌مێک روو له ئێمه بکه‌ن..\nهه‌روه‌ها ئێوه‌ش ئه‌ى ئه‌وانه‌ى له‌خۆبایى بوون قورسى کردوون و، گومانتان به‌رانبه‌ر ئاینه‌کان و ئیمان خراپه..\nبه له‌خۆبایىبونتانه‌وه وه‌رن..!\nوه‌رن سه‌رنج بده‌ن که ئاینى خودا چۆن پیاوان وه‌به‌ردێنێ..\nوه‌رن رامێنن چ جه‌سوورى و... به‌رگرى و... چ خۆڕاگرى و توندییه‌که.. چ فیداکارى و.. چ پشتیوانى و خۆشه‌ویستیه‌که..\nبه ته‌نها یه‌ک وشه‌یش، چ مه‌زنییه‌کى له‌راده‌به‌ده‌ر و سه‌رسوڕهێنه‌ره بڕواهێنان به حه‌ق ده‌یڕژێنێ به‌سه‌ر که‌سانى دڵسۆزیدا..!!\nئه‌رێ ئه‌و جه‌سته له‌خاچ دراوه به‌دى ده‌که‌ن..؟؟\nئه‌ى هه‌موو نه‌وه‌کانى مرۆڤ، ئه‌وه بابه‌تى وانه‌ى ئه‌مڕۆمانه...\nئه‌و جه‌سته له خاچدراوه‌ى به‌رده‌متان بابه‌ت و، وانه و، مامۆستامانه..\nناویشى (خوبه‌يبى كوڕى عه‌دى)یه.\nبه‌چاکى ئه‌م ناوه پایه‌به‌رزه له‌به‌ر بکه‌ن.\nله‌به‌رى بکه‌ن و، جاڕى بۆ بده‌ن، چونکه به‌راستى مایه‌ى رێزه بۆ سه‌رجه‌م مرۆڤ و... گشت ئاین و، هه‌موو رێباز و.. تێکڕاى ره‌گه‌ز و، هه‌موو سه‌رده‌مه‌کان..!!\nئه‌م له تیره‌ى ئه‌وسى شارى مه‌دینه و ئه‌نصاریه‌کانیه‌تى.\nکه پێغه‌مبه‌رى خوا(صلى الله عليه وسلم) چووه مه‌دینه، ئه‌و هاته خزمه‌تى و بڕواى هێنا به خوداى په‌روه‌ردگارى جیهانیان.\nپیاوێکى رۆح سوکى، ده‌روون ناسکى، باوه‌ڕ پته‌وى، ویژدان نه‌رم بوو، وه‌ک شاعیرى ئیسلام (حه‌سانى كوڕى سابيت) پیایدا هه‌ڵداوه:\nصقرا توسّط فی الأنصار منصبهُ تسمح السّجیّه محضا غیر مۆتشب\nواته: هه‌ڵۆیه‌ک بوو له نێو ئه‌نصاریه‌کان پله‌وپایه‌ى، لێبورده‌یى و بنه‌چه پاکى و بێ خه‌وشى بوو.\nکاتێکیش ئالآکانى غه‌زاى به‌در به‌رز کرایه‌وه، ئه‌و له‌وێدا سه‌ربازێکى به‌جه‌رگ و، جه‌نگاوه‌رێکى گیان له‌سه‌ر ده‌ست بوو.\n(حارسى كوڕى عامرى نه‌وفل)یش یه‌کێک بوو له‌و بێ باوه‌ڕانه‌ى که له‌کاتى چوونیدا بۆ جه‌نگ هاته سه‌ر رێى ئه‌ویش به شمشێره‌که‌ى له‌ناوى برد.\nپاش کۆتایى هاتنى جه‌نگه‌که و، گه‌ڕانه‌وه‌ى پاشماوه‌ى شکست خواردووى دۆڕاوى قوڕه‌یش به‌ره‌و مه‌ککه، کوڕه‌کانى (حارس) هه‌واڵى کوژرانى باوکیانیان پێگه‌یشت و، به‌چاکى ناوى ئه‌و موسڵمانه‌یان له‌به‌ر کرد که له شه‌ڕه‌که‌دا کوشتبووى که ئه‌ویش (خوبه‌يبى كوڕى عه‌دى) بوو..!!


بۆردومانی فرۆكە جەنگییەكانی توركیا بۆ شێلادزێ قوربانی لێ كەوتەوە\nفڕۆكە جەنگییەكانی توركیا بە چڕی بۆردومانی چەند ناوچەیەكی شارەدیێ شێلادزێی سەر بە شارۆكەی ئامێدییان كرد و لە ئەنجامدا حەوت كەس لە خەڵكی ناوچەكە كوژران.\nئەقبال عومەر وەك شایەتحاڵی بۆردومانەكە بە "وشە"ی راگەیاند، شەوی رابردوو كومەڵێك گەنجی كومەڵگەی "سیریێ"ی سەر بە شارەدیێ شێلادزێ بە مەبەستی راوەماسی چوونەتە سەر رووباری "ئاڤا شین" لە دەڤەری نێروە و رێكانی سەر بە شارۆكەی ئامێدی، بەڵام بە پاساوی "پەكەكە" فڕۆكە جەنگییەكانی توركیا ئەو كومەڵە گەنجەیان كردووەتە ئامانج و حەوتیان كوژراون.\nزیاتر گوتی، سێ لەو كەسانە لە نزیك گوندی "سیتە" كوژراون و ئەوانی تر لە گوندی "باسیە" لەسەر رووباری ئاڤا شین كوژراون، هەمووانیش بە گولەی فڕۆكە كوژراون و تەنانەت بەهۆی سووتانی لاشەكانیان ناناسرێنەوە.\nهانی عەونی ئامۆزای یەكێك لەو كوژراوانە بە "وشە"ی راگەیاند، چوار لەو كوژراوانە دەكەونە گوندەكەیان و روونی كردەوە، ئێستە پەكەكە نایەڵێ تەرمی كوژراوەكانمان بگەرێنینەوە، داواكارین لە دەسەڵاتدارانی هەرێمی كوردستان لەگەڵ پەكەكەدا قسە بكەن بۆ ئەوەی رێگە بدەن بە گەڕانەوەی تەرمەكان.\nلەلایەكی ترەوە وارشین بەرواری بەڕێوەبەری شارەدیێ شێلادزێ، وێڕای پشتراستكردنەوەی هەواڵەكە بە "وشە"ی راگەیاند، ئەمڕۆ لەلایەن فڕۆكە جەنگییەكانی توركیا كۆمەڵێك گەنجی سنووری شارەدیێ شێلادزێ سەر بە شارۆكەی ئامێدی كردووە ئامانج و بەهۆیەوە ژمارەیەك كوژراون و ئێستە تەرمی سێ لەو گەنجانە گەیەنراونەتە نەخۆشخانەی شێلادزێ و ئەوانی تریش بەڕێوەن.\nزیاتر گوتی، تا ئێستە نازانین ئەو گەنجانە بۆ چ مەبەستێت چوونەتە دەڤەری رێكان ، بەڵام بە پێی قسەی كەسوكارەكانیان بۆ مەبەستی راوەماسی چوونەتە ئەو ناوچانە.\nدەڤەری نێروە و رێكان زیاتر لە 102 گوند بەخۆیەوە دەگرێت و سەرجەم گوندەكانیش كەوتوونەتە ژێر دەسەڵاتی پەكەكەوە، لەبەر ئەوەی ئەو گوندانە سەرچاوەی دارایی خەڵكە، بۆیە بەردەوام خەڵكی ناوچەكە كە دانیشتووی شارەدیێ شێلادزێ و سیریێ و دێرەلوكن، دەچنە سەر گوندەكانیان.\nبۆ بینینی ڤیدیۆی رووداوەكە\nئه‌م بابه‌ته 3572 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nسۆران.. دزێك بە 39 دەفتەر دۆلارەوە دەگیرێت\nقەڵادزێ.. كچێك بە خواردنەوەی ژەهر كۆتایی بە ژیانی خۆی هێنا\nكۆمپانیایه‌ك به فڕوفێڵ حه‌وت ملیۆن دۆلار له سلێمانی كۆ ده‌كاته‌وه\nكاتی دەست پێكردنی خوێندنی ئەمساڵ بە فەرمی ڕاگەیەنرا\nزانیاری لەسەر بوومەلەرزەكەی سلێمانی ئاشكرا كرا\nحكوومەتی هەرێمی كوردستان پشوویەكی تری ڕاگەیاند\nبە وێنە.. ڕووداوێكی هاتوچۆ لە هەولێر ژمارەیەك قوربانی لێ كەوتەوە\nئەمڕۆ 10 هاووڵاتیی خنكان\nكاتی دەستپێكی خوێندنی ئەمساڵ ڕاگەیەنرا


ئامادە كردن لەپێش نەشتەرگەرى\nئێمە پەيوەندى پێ بكەە\nلاپەڕەى ماڵ دەنگوباس\nنەشتەرگەری دووەم جاری لووت - دکتور راستا\n28 Jan 1396\nبەهۆی هۆکاری جیاوازەوە، پێداچوونەوەی رینۆپلاستی زۆر دژوارتره له رینۆپلاستی سەرەتایی . یەکەم، جێگەی گۆڕدراوی لووته. له کاتی رینۆپلاستی سەرەتاییدا، کڕکڕاگەی خاپورکراو هەڵدەگیرێت تاکوو بینی سافبکرێت ←\nبێلفارۆپلاستی - دکتور راستا\nبەپێی باوەڕی هەنێک خەڵک چاو یەکێک له کاریگەرترین ئەندامەکانی دەموچاوه. ئەم باوەڕه سەلمێندراوه، بۆیه بێلفارۆپلاستی دەتوانێت بە ئەندازەی هەر نەشتەرگەرییەکی تری پلاستیکی جوانکاریی دەموچاو له روخساری تا ←\nلیفتینگی ناوچاوان-دکتور راستا\nشڕۆڤه: له باری جوانییەوه، چاککردنەوەی داکەوتوویی برۆ، پێڵوی سەرو و له بابەتی لیفتی ناوچاوان یاخود توێڵ، داکەوتوویی ناوچاوان چاکدەکاتەوە. ئەم شێوازه یارمەتی زۆر دەداته چاکبوونەوەی هێڵی ئاسۆیی و هێڵی ←\nلیفتینگی دەموچاو- دکتور راستا\nبە زۆربوونی تەمەن و پیرتربوون، زۆربەی تاکەکان کاتێک که به کەڵکوەرگرتن له نەشتەرگەری نیشانەکانی پیری خۆیان دادەشارن هەست به لاوی و چالاکی دەکەن. یەکێک له زۆرترین داخوازییەکان بۆ ئێمه ئەوەیە که تاکەکا ←\nنەشتەرگەری دووەم جاری لووت- دکتور راستا\nبەهۆی هۆکاری جیاوازەوە، پێداچوونەوەی رینۆپلاستی زۆر دژوارتره له رینۆپلاستی سەرەتایی. یەکەم، جێگەی گۆڕدراوی لووته. له کاتی رینۆپلاستی سەرەتاییدا، کڕکڕاگەی خاپورکراو هەڵدەگیرێت تاکوو بینی سافبکرێت و ←\nنەشتەرگەری پلاستیکی لووت-دوکتور راستا\n16 Jan 1396\nدوکتور راستا نەشتەرگەر و پسپۆڕی گۆی، قۆڕگ و کەپوو، بە بوردی پسپۆڕانە لە بواری نەشتەرگەری پلاستیکی کەپوو و روومەت ، یەکێ لە ئەندامی ناوەندی راینۆلۆژی و ئەنجومەنی راینۆلۆژی ئێرانە. دوکتور راستا هەروەها ←\nئەدرێس : [ساادات] ئاباد [بلڤد]. [،] [ماسجەد] [قۆدس] [كرۆسرۆاد،] گۆشەى [ساادات] ئاباد [٣٧،] [قۆدس] پزيشكى [سنتەر،] ٢ ند [فلور،ونيت]\nنەشتەرگەريى ئارايشتيەكە لالەى گوێ


وەزارەتی كارەبا؛ لەبارەی دابینكردنی كارەبا بۆ هۆڵەكانی تاقیكردنەوەی ئەزموونەگشتییەكان ڕاگەیەنراوێكی بڵاوكردەوە - تۆڕی میدیایی خەڵک\nوەزارەتی كارەبای حكومەتی هەرێم ڕایدەگەیەنێت ، كارەبای پێویست بۆ ناوەندە تاقیكردنەوەكانی قوتابیان و خوێندكاران دابین دەكرێت.\nوەزارەتی كارەبای حكومەتی هەرێم لە ڕاگەیەنراوێكدا بڵاویكردەوە ، ئامادەكارییەكانیان تەواو كردووە و لە سبەینێوە بڕی كارەبای پێویست بۆ ناوەندەكانی تاقیكردنەوەی ئەزموونە گشتییەكان دابین دەكرێت.\nئاشكراشیكردووە، وەزارەت لە پێناو سەركەووتنی بەڕێوەبردنی تاقیكردنەوە گشتییەكانی 12 ئامادەیی 2020-2021، كارەبای پێویست بۆ هۆڵەكانی تاقیكردنەوە لە كاتژمێر 8:00 بەیانی تا 11:30 دابین دەكات.\nخەڵك- وەزارەتی كارەبای حكومەتی هەرێمی كوردستان، ئەو هاوبەشانەی ئاگادار دەكاتەوە كە پێوەری زیرەكیان بەستووە و دەڵێت، بەپێی خشتەیەك كارەبایان…\nخەڵك وتەبێژی وەزارەتی كارەبای حكومەتی هەرێمی كوردستان ڕایدەگەیەنێت ، لەبەر مانگی ڕەمەزانیش هیچ بڕیارێك نیە بۆ دەستكاریكردنی خشتەی پێدانی كارەبای…\n06 مارس 2021 7.30 pm\nخەڵك وتەبێژی وەزارەتی كارەبای حكومەتی هەرێمی كوردستان ڕایدەگەیەنێت ، لەبەر مانگی ڕەمەزانیش هیچ بڕیارێك نیە بۆ…


ئاژانسی ده نگو باسی کوردستان: یەکینەکانی پاراستنی گەلی کورد داوا لە حکومەتی سوریا دەکەن بێنە ناو مەنبەجەوە\nیەکینەکانی پاراستنی گەلی کورد داوا لە حکومەتی سوریا دەکەن بێنە ناو مەنبەجەوە\nیەکینەکانی پاراستنی گەلی کورد داوای لە حکومەتەکەی سەرۆکی سوریا بەشار ئەسەد کرد بێنە ناو مەنبەجەوە بەمەبەستی پاراستنی لە هەڕەشەکانی تورکیا.\nیەکینەکانی پاراستنی گەلی کورد وتی هێزەکانیان لە شاری مەنبەج کشاونەتەوە تاوەکو ڕووبەڕووی چەکدارانی ڕێکخراوی داعش ببنەوە لە ڕۆژهەڵاتی سوریا.\nلە بەیاننامەیەکی یەکینەکاندا هاتووە دەڵێت " داوا لە دەوڵەتی سوریا دەکەین کە ئێمەش لەڕووی خاک و گەل و سنوورەوە سەر بەوانین، هێز بنێرن بۆ وەرگرتنی ئەم خاڵانە و پاراستنی ناوچەی مەنبەج لەبەردەم هەڕەشەکانی تورکیادا."\nله لایه‌ن ئاژانسی ده نگو باسی کوردستان ajansknews kl. ۱۰/۰۷/۱۳۹۷ ۰۲:۱۱:۰۰ قبل‌ازظهر


ئه‌ردۆغان: لە زەوی و ئاسمانەوە ئۆپه‌راسیۆنی رۆژهه‌ڵاتی فورات دەستپێدەکەین\n124 جار بینراوە 5/10/2019 01:33 PM\nسەرۆک کۆماری تورکیا له‌باره‌ی ئۆپه‌راسیۆنی رۆژهه‌ڵاتی فورات ڕایگەیاند "ئاماده‌كارییه‌كانمان كردووه و پلانی ئۆپه‌راسیۆنمان ته‌واو كردووه، رێنمایی پێویستمان داوه، هه‌م له وشكانییه‌وه هه‌م له ئاسمانه‌وه ئه‌و ئۆپه‌راسیۆنه ئه‌نجام ده‌ده‌ین".\nره‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆغان سه‌رۆك كۆماری توركیا له 29ـه‌مین كۆبوونه‌وه‌ی فراوانی راوێژكاری ئاكپارتی له ناوچه‌ی كزڵجه‌هامام له ئه‌نقه‌ره وتارێکی پێشکەشکرد و وتی "ئامادەکارییەکانمان کردووە و پلانی ئۆپەراسیۆنمان تەواو کردووە، رێنمایی پێویستمان داوە. ھەم لە وشکانییەوە ھەم لە ئاسمانەوە ئەو ئۆپەراسیۆنە ئەنجام دەدەین".\nئه‌ردۆغان له‌باره‌ی پڕچه‌ككردنی هێزه‌كانی هه‌سه‌ده له‌لایه‌ن ئه‌مریكاوه ڕایگەیاند، پرسیارمان بۆ هاوپه‌یمانانمان زۆر روونه، ئایا ئێوه رێكخراوی په‌كه‌كه/یه‌په‌گه ده‌ناسن یان نا؟ كه هه‌وڵده‌ده‌ن به‌ناوی هه‌سه‌ده‌وه بیشارنه‌وه. بۆیه رووی قسه‌م بۆ ئه‌وانه‌یه كه له پرۆسه‌ی به‌دوورگرتنی رێكخراوی تیرۆریستیی له وڵاته‌كه‌مان به‌رده‌وام به‌ده‌ممانه‌وه پێده‌كه‌نن و به‌یاری قسه‌ی دیپلۆماسیی ده‌ستی ده‌ستیمان پێده‌كه‌ن، ده‌ڵێین ئیتر قسه ته‌واو.\nئاماژەی بەوەشکرد، كاتی بڕیاردان و ده‌ستكردن به پرۆسه‌كه كه كردنه‌وه‌ی به‌رده‌م كانیاوه‌كانی ئاشتییه هێنده نزیكه ده‌توانین بڵێین ئه‌مڕۆ و سبه‌یه. هه‌م له وشكانییه‌وه هه‌م له ئاسمانه‌وه ئه‌و ئۆپه‌راسیۆنه ئه‌نجام ده‌ده‌ین".\nغالب محەمەد: لایەنەكانی هەرێم پارتی و یەكێتی دەكەنەوە بەڕیش سپی خۆیان


کۆلێجی کارگێڕی و ئابوری بڕوانامەی خولی سیستەمی ژمێریاری ئەلکترۆنی دابەشکرد.\n2018-05-21 (الاثنین) [ کلیة الادارة و الاقتصاد ]\nڕۆژی دووشەممە،بەرواری 21-5-2018 لەهۆڵی هونەرسورچی زانکۆی گەشەپێدانی مرۆیی،کۆلێجی کارگێڕی وئابوری مەراسیمێکی سازکرد بۆ دابەشکردنی بڕوانامەی بەشداربووانی خولی(سیستەمی ژمێریاری ئەلکترۆنی)کە هەردووبەشی ژمێریاری بەیانیان و ئێوارانی کۆلێج بەهاوکاری کۆمپانیای (Enter Soft) بۆ خوێندکارانی قۆناغی چواریان کردبوویەوە.\nسەرەتای مەراسیمەکە وێڕای بەخێرهاتنی ئامادەبووان،بەڕێز پرفیسۆری یاریدەدەر(د.محسن ابراهیم احمد) ڕاگری کۆلێجی کارگێڕی و ئابوری بەخێرهاتنی ئامادەبووانی کرد لە مامۆستایان و خوێندکاران و دواتر ئاماژەیکرد بەتایبەتمەندییەتی زانکۆی گەشەپێدانی مرۆیی کە،(جگەلەوەی زانکۆمان یەکەمەو پێشەنگە،دەخوازین خوێندکارەکانیشمان پێشەنگ و بێ وێنەبن و کردنەوەی ئەمجۆرە خولانەش بەهاوکاری کۆمپانیای دەرەوەی زانکۆ،جگەلەوەی هەماهەنگی نێوان زانکۆو کۆمەڵگەیە لەهەمانکاتدا لەچوارچێوەی بەهێزکردنی دەرچووانی ژمێریاری کۆلێجەکەمانە بەتەکنەلۆجیای نوێ و سیستەمی پێشکەوتوو)\nهەرلەمەراسیمەکەدا ڕاگری کۆلێج سوپاسی بەڕێز (م.شوان مصطفی یەحیا) خاوەنی کۆمپانیای (Enter Soft)ی کرد کەماوەی دوومانگ لەبەرواری 28-5-2018 تا 6-4-2018 بە کارامەیی و دڵسۆزی وانەکانیان لە خولەکەدا وتەوە کە بەگشتی زۆر جێگای ڕەزامەندی و سودی خوێندکاران بوو.دواجار سوپاسی هەردووبەشی ئێواران و بەیانیانی ژمێریاریکرد ،بەتایبەتی (م.عوسمان ئەمین)کەئەرکیان کێشابوو لە ڕێکخستن و بانگهێشتی کۆمپانیای ناوبراو جێبەجێکردنی خولەکە.\nلەکۆتاییدا بڕوانامەی بەشداریکردن لەلایەن ڕاگری کۆلێج و سەرۆکی بەشەوە بەخشرایە خوێندکارانی ئامادەبووی بەشدار لە خولی سیستەمی ژمێریاری ئەلکترۆنی.


28/1/2021 - 11:23\nحوسێن یه‌زدان په‌نا، سه‌رۆكی پارتی ئازادی كوردستان كه یه‌كێك بووه له‌فه‌رمانده‌كانی شه‌ڕی داعش له وتارێكیدا ده‌ڵێت: توكل ئه‌و فیلمه‌ی تاران له دژی بارزانی به‌رهه‌می هێناوه‌و بڵاوی كردووه‌ته‌وه، هه‌ر له‌و كاته‌دا كه هێمای داماوی و دابه‌زینی زیاتری ئه‌خلاقی سیاسیی «مه‌قام موعزه‌م ره‌هبه‌ری» یه، چیرۆكێكی پڕ درۆ و ده‌له‌سه و گاڵتاجاڕییه كه هه‌ر له «موقامی عوزما» ده‌كاڵێته‌وه.\nهه‌روه‌ها ده‌شڵێت: توكل»، تیری ژه‌هراویی تارانی به‌ره‌و سێمبۆل و به‌ها گه‌وره و پیرۆزه‌كانی كورد و كوردستان گرتووه. به‌ڵام بڕیارده‌رانی له‌وه كڵۆڵتر و تیره‌كه‌ش له‌وه كولتره، ئامانجی خۆی بپێكی. ده‌با سه‌ر هه‌ڵبڕن و بڕوانن كه چلۆن رۆڵه‌كانی كوردستان له هه‌موو لایه‌كه‌وه، لێیان وه‌ده‌نگ هاتوون.\nحوسێن یه‌زدان په‌نا ده‌شڵێت: سه‌رۆك بارزانی فه‌رمانده‌ی باڵای تێكشكاندنی ئه‌فسانه‌ی داعشه. بارزانی بۆ هه‌ڵكردنی ئاڵای كوردستان له به‌رانبه‌ر هه‌موو دژبه‌رانی كورد له‌وانه تاران خۆی راگرت، پێیداگرت وسه‌ره‌نجام سه‌پاندی. ئه‌و رچه‌شكێن و سه‌رقافڵه‌ی تێپه‌ڕین له رێگا بڤه‌كانه.\nبارزانی گوێی ئاخنراوی جیهانی به مافی سه‌ربه‌خۆیی كورد ئاشنا كرد. له‌وش زیاتر ئه‌و زیاتر له جارێك باسی مافی یه‌كگرتنه‌وه‌ی كورد و نیشتمانی دابه‌شكراوی كردووه. بارزانی ئه‌ندازیاری پڕۆژه‌ی رێفراندۆم و بووژاندنه‌وه و ده‌مه‌زه‌رد كردنه‌وه‌ی كوردایه‌تییه. ئه‌و بۆ مافی بڕیاردانی مرۆڤی كورد له چاره‌نووسی سیاسیی خۆی، له ته‌مه‌نی 71 ساڵییدا، ریسك( موجازه‌فه)ی به ژیانی خۆی و بنه‌ماڵه‌كه‌ی كرد. ئه‌و له‌سه‌ر ئه‌و مافه به هه‌مووی دنیای گووت “نا”.له ئۆفیسی بارزانی زیاتر له جارێك كاربه‌ده‌ست و نێرده و نوێنه‌ری ده‌وڵه‌تی زل، له سه‌ر لووتبه‌رزی و نه‌فامیی چۆن دوان له سه‌ر كورد، كراوه‌نه‌ته ده‌ره‌وه. بارزانی رێبه‌ری كاریزمای نه‌ته‌وه‌یی كورده له رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست .\nبۆیه، هه‌رگیز به شانۆگه‌ریی گاڵته‌جاڕییانه‌ی وه‌ك فیلمی “توكل”، خه‌وشدار نابێت. خۆشبه‌حاڵی بارزانی كه دوژمنانی كورد، ده‌یكه‌نه ئامانجی تیریان .\nسه‌رۆكی پارتی ئازادی كوردستان ئاماژه‌ی بۆ ئه‌مه‌شداوه داوه ده‌ڵێ: ئه‌وه‌نده‌ی بۆ شه‌ڕی داعش و ده‌وری ده‌وڵه‌تان له‌و شه‌ڕه‌دا ده‌گه‌ڕێته‌وه؛ كێ هه‌یه نه‌زانێ كه تاران بڕیارده‌ر و شه‌خسی قاسم سوله‌یمانی پلاندانه‌ر و رێكخه‌ری بادانه‌وه‌ی داعش له ئاراسته‌ی به‌غداوه، به‌ره‌و كوردستان بوون؟.\nتاران له عێراق و باشووری كوردستان داعشی كۆنتڕۆڵ و ئیداره كرد. به‌و سیاسه‌ته، له لایه‌كه‌وه، به‌غدای له كه‌وتن پاراست و له لایه‌كه‌وه، داعشی به‌ردایه كوردستان بۆ داگیركردنی هه‌ولێر و هه‌رێمی كوردستان و نه‌هێشتنی خه‌ون و پلانی سه‌ربه‌خۆیی. هه‌ر ئه‌و پلان و ستراتیژه‌ی كه دواتر له ئۆكتۆبه‌ری 2017 دا، تاران به قاسم سوله‌یمانی سپارد تا به‌حه‌شدی شه‌عبی و سپای پاسداران و حیزبووڵڵه‌ی لوبنان وه‌دیی بێنن؛ به‌ڵام له پردێ و سحێلا و مه‌حموودییه، گۆڕ كرا.\nهه‌روه‌ها حوسێن یه‌زدان په‌نا له ووتاره‌كه‌یدا دێته سه‌ر باسی رۆڵی سه‌رۆك بارزانی له‌شه‌ڕی دژی داعش و پاراستنی هه‌رێمی كوردستان و ده‌ڵێت: ئه‌وه بارزانی بوو كه بێ راوه‌ستان جارێكی دیكه پێڵاوی نه‌به‌ردی هه‌ڵكێشاو به چه‌كه ساده‌و كۆنه‌كانی به‌رده‌ستی و به كوڕان و كچانی پێشمه‌رگه‌ی وڵاته‌كه‌ی، به‌ره‌نگاری داعش بوویه‌وه و وڵاته‌كه‌ی و پایته‌خته‌كه‌ی له داگیركرانی داعش پاراست. ئه‌وه بارزانی بوو كه بووه ته‌وه‌ری رێكخستن و فه‌رمانده‌یی هه‌موو هێزه‌كانی پێشمه‌رگه و گشت هێزه خۆبه‌خشه‌كانی كوردستان و سه‌ره‌نجام له سه‌رزه‌وی كوردستان، ئه‌فسانه‌ی داعشی تێكشاند.\nحوسێن یه‌زدا په‌نا له‌كۆتایی ووتاره‌كه‌یدا نووسیویه‌تی: ئه‌وانه‌ی ئه‌مڕۆ به‌و شانۆگه‌رییه نزمانه، به‌ته‌مان جێگای كاراكتێره‌كان بگۆڕن و ئه‌فسانه بۆ پیاوه به‌زیوه‌كانیان، بهۆننه‌وه، ره‌نگه بیانهه‌وێ، لووت شكانیان له نه‌به‌رده مێژووییه‌كانی پردێ و سحێلا و مه‌حموودییه، له بیر خه‌ڵك و هێزه‌كانی به‌رفه‌رمانیان ببه‌نه‌وه. یان ده‌نا، له‌وانه‌یه گه‌ڕه‌كیان بێ برین و گرێی ده‌روونییان له‌و شكستانه به‌و جۆره تیمار بكه‌ن!.\nوه‌زاره‌تی ته‌ندروستی خشتەی دابەشکردنی ڤاکسینی کۆرۆناى بڵاوكرده‌وه\nكه‌شناسی هه‌رێم: بارانبارین دەستپێده‌كاته‌وه\nراگەیەندراوێک لە بەڕێوەبەرایەتی گشتی دژە تیرۆری هەرێمی کوردستانەوە\nلای خۆیەوە ئێران پێی باش نیە ئەمریکا جەخت لەسەر دۆسیەی هەرێمی بکات\nهێزه‌كانی پێشمه‌رگه‌ی كوردستان ئۆپەراسیۆنێکیان ئه‌نجامدا\nد.کەمال کەرکووکی: ئەمرۆ سی ساڵ بەسەر ڕۆژێکی پرشنگداری پڕ سەروەریی گەلەکەمان تێدەپەرێت\nمەكتەبی سیاسی پارتی: ئەمڕۆ لە هەموو كاتێك زیاتر پێویستیمان بە یەكڕیزی و یەكگوتاری سیاسییە


ئەرشیف – پەڕە 338 – basknet.org\nناوەڕۆكی كۆبوونەوەی عەبادی و ماكرۆن\nئیمانوئێل ماكریون سەرۆك كۆماری فەڕەنسا لە كۆنگرەیەكی رۆژنامەوانیدا لەگەڵ حەیدەر عەبادی دڵگرانی خۆی بۆ كۆچی دوایی مام جەلال دەربڕیو ئاماژەی بۆ ئەوەش كرد، فەرەنسا یەكێك بووە لەو وڵاتانەی هاوكاری عێراقی كردووەو چووەتە نێو هاوپەیمانێتی دژی داعش‌و سەربازەكانیشمان هاوشانی هێزەكانی عێراق بەشداری شەڕی تیرۆر دەكەن‌و بەردەوامیش تاكو تەواوی عێراق پاك دەكرێتەوە. …\nپانۆڕامای باشووری كوردستان لە شەڕی جیهانی یەكەمەوە تاكو ئێستا\nسەعد مەلا عەبدوڵڵا گوڵپی لە ساڵی 1918 روخانی ئیمپڕاتۆریەتی عوسمانی و دەستبەسەرداگرتنی ویلایەتی موسڵ لەلایەن بەریتانیاوە، بەم شێوەیە بەشێكی زۆری ناوچە كوردنشینەكان لەلایەن بەریتانیاوە بەڕێوەدەبرا. لە ساڵی 1919 ناوچەی موسڵ بووە بەشێك لە دەوڵەتە تازە دروستكراوەكەی عێراق كە لەژێر هەیمەنەی بەریتانیا بەڕێوەدەبرا. لە ساڵی 1920پەیمانی سورك كە دەوڵەتە شكستخواردووەكەی عوسمانی …\nترامپ بەپێچەوانەی ئیدارەی وڵات لەبەرانبەر كۆریای باكوری بڕیار دەدات\nسەرۆك كۆماری ئەمریكا بە وەزیری دەرەوەی وڵاتەكەی ڕاگەیاندووە، دانوستان لەگەڵ كۆریای باكور تایبەت بە پلانی ناوەكی، تەنیا كات بەفیڕۆدانە. دوناڵد ترامپ سەرۆك كۆماری ئەمریكا بە رێكس تیلەرسۆن وەزیری دەرەوەی وڵاتەكەی راگەیاند، وزەی خۆت بە فیڕۆ مەدە، ئەوەی پێویست بێت، دەیكەین. ترامپ لە لاپەڕەی خۆی لە توێتەر بۆ كیم جونگ ئوونی …\n90% هاووڵاتیانی كەتەلۆنیا دەنگیان بۆ سەربەخۆی دا\nوتەبێژی هەرێمی كەتەلۆنیا ئەنجامی ریفراندۆمەكەی دوێنێی هەرێمەكەی ئاشكرا كردو رایگەیاند، نزیكەی 90%ی بەشداربووانی ریفراندۆمەكە دەنگیان بە جیابوونەوە لە ئیسپانیا داوە. رۆژنامەی (گاردیان) بڵاویكردەوە، خوردی تورول وتەبێژی هەرێمی كەتەلۆنیا ئەمڕۆ دووشەمە رایگەیاند، 2.26 ملیۆن هاووڵاتی كەتەلۆنیا توانیان لە ریفراندۆمی هەرێمەكەیان بەشداری بكەن و 90%ی ئەو رێژەیەش دەنگیان بۆ جیابوونەوە داوە. وتیشی، …\nهاوكاری بۆ موسڵمانانی بۆرما كۆدەكرێتەوەا\nبەرنامەی خۆراكی جیهانی داوای لە وڵاتانی بەخشەر كرد، لە ماوەی شەش مانگی داهاتوودا 75 ملیۆن دۆلار تەرخان بكەن وەكو یارمەتییەك و كەمكردنەوەی ناخۆشیەكانی موسوڵمانانی ڕۆهینگا كە لە توندوتیژییەكانی میانمار هەڵهاتوون. لە 25 ی مانگی هەشتەوە سەدان هەزار ڕۆهینگا بەهۆی توندوتیژییەكانەوە لە میانمار هەڵهاتن و ئەوەش بووە هۆی ئەوەی فشاری …\nپەڕە 338 of 401« سەرەتا...310320330«336337338339340\t»\t350360370...کۆتا »


ئێران چۆنێتی بۆردوومانكردنی دامه‌زراوه نه‌وتییه‌كانی سعوودیه ئاشكرا ده‌كات\nپیلوسی: به توندی سزای توركیا ده‌ده‌ین\nئێران زه‌ریف ئارامكۆ سعوودیه حوسییه‌كان\nمحه‌مه‌د جه‌واد زه‌ریف، وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئێران، چۆنێتی بۆردوومانكردنی دامه‌زراوه نه‌وتییه‌كانی سعوودیه له‌لایه‌ن حوسییه‌كانی یه‌مه‌نه‌وه ئاشكرا ده‌كات و ده‌ڵێت: "به‌هۆی ئه‌وه‌ی په‌ره‌یان به مووشه‌كه‌كانیان داوه بۆ مه‌ودایه‌كی دوورتر، توانیوویانه دامه‌زراوه نه‌وتییه‌كانی سعوودیه بۆردوومان بكه‌ن".\nله گفتوگۆیه‌كدا له‌گه‌ڵ كه‌ناڵی ته‌له‌ڤزیۆنی "CBS"ـی ئه‌مه‌ریكی، زه‌ریف گوتوویه‌تی: "حوسییه‌كان چه‌كه‌كانیان له عه‌لی عه‌بدوڵڵا ساڵح، سه‌رۆكی پێشتووتری یه‌مه‌نه‌وه چنگ كه‌وتووه، كه به پاره‌ی سعوودیه و له ماوه‌ی فه‌رمانڕه‌وایه‌تییه‌كه‌یدا كڕیبوونی".\n01 ناوه‌ڕۆكی دواین كۆبوونه‌وه‌ی مه‌زڵوم كوبانێ و نوێنه‌ری ئه‌مه‌ریكا ئاشكرا ده‌بێت\n02 توركیا كاروانێكی هاووڵاتیان له سه‌رێكانی ده‌كاته ئامانج\n03 ئیداره‌ی رۆژئاوا: رێككه‌وتین\n04 هه‌سه‌ده: به تویتێكی تره‌مپ تاساین\n05 ترەمپ وادەزانێت کەرکووک لە سووریایە\n06 تره‌مپ كورد تۆمه‌تبار ده‌كات\n01 ڤیدیۆ.. ئاسایشی هه‌ولێر دانپێدانانی بكوژی خێزانه 5 كه‌سییه‌كه‌ی بڵاوكرده‌وه\n02 ناوه‌ڕۆكی دواین كۆبوونه‌وه‌ی مه‌زڵوم كوبانێ و نوێنه‌ری ئه‌مه‌ریكا ئاشكرا ده‌بێت\n03 توركیا كاروانێكی هاووڵاتیان له سه‌رێكانی ده‌كاته ئامانج\n04 هه‌سه‌ده: چوار تانك و فڕۆكه‌یه‌كی توركیا تێكشكێنراوه\n05 هه‌ڕه‌شه‌ی نوێ له تره‌مپه‌وه\n06 چاوشئۆغلۆ: به‌رپرسیارێتیی زیندانیانی داعش ده‌گرینه ئه‌ستۆ\n01 مووچەی وەزارەتی پەروەردە دابەش دەكرێت\n02 ڤیدیۆ.. چركه‌ساتی ده‌رهێنانی قوتابییه برینداره‌كان له پاسه وه‌رگه‌ڕاوه‌كه‌دا ببینه\n04 ڤیدیۆ.. ئاسایشی هه‌ولێر دانپێدانانی بكوژی خێزانه 5 كه‌سییه‌كه‌ی بڵاوكرده‌وه\n06 روونكردنه‌وه‌یه‌ك له باره‌ی پشووی رۆژانی شه‌ممه له قوتابخانه‌كان


📖 27 ساڵە Articles\n📅 Added on Oct 29 2016 2:25PM\n👁 This item has been viewed 3,677 times\nکاردۆخ کۆمەڵەی یەکسانیی کوردستان 27-10-2016 [ More... 👁] ✖ ✖ ✖ 1 0 ✔ 82% ✍ H.B. 29-10-2016 14:25:37\n👁 This item has been viewed 2,717 times\n👫 خالید ئاغای حیسامی - هێدی Biography\n📅 Added on Nov 9 2008 2:06PM\n👁 This item has been viewed 12,687 times\nهێدی کە لەناو کۆڕوکۆمەڵی کوردەواریدا زیاتر بەخالید [ More... 👁] ✖ ✖ 7 0 ✔ 99% ✍ H.B. 9-11-2008 14:06:37


تەقینەوەی بۆری نەوت زیانی ملیۆنان دۆلار لەهەرێمی كوردستان دەدات\nبەرهەم ساڵح، لەرێگەی میدیا سێبەرەکانییەوە دەست بە هەڵمەتێکی میدیایی دەکات\nبریکاری وەزیری تەندروستی: لە چەند هەفتەی داهاتوودا ئۆمیکرۆن لە زۆربەی ناوچەکانی کوردستان بڵاو دەبێتەوە\nبریکاری وەزیری تەندروستی حکومەتی هەرێم ئاماژە بەوە دەکات تائێستا پێنج حاڵەتی جۆری گۆڕاوی ڤایرۆسی کۆرۆنا ناسراو بە (ئۆمیکرۆن) تۆمارکراون، بەڵام دڵنیام لە چەند هەفتەو مانگی داهاتوودا ئەو جۆرە نوێیەی ڤایرۆسە لە زۆر ناوچەو شاری دیکەی هەرێمی کوردستان بڵاوببێتەوە، هاوکات جەختیش دەکاتەوە لێدانی ژەمی سێیەمی ڤاکسین خراوەتە بواری جێبەجێکردنەوە.\nد. ڕەهێڵ فەرەیدون، بریکاری وەزیری تەندروستی حکومەتی هەرێم بە بوار نیوزی ڕاگەیاند: هۆشداریماندا بوو لە ئایندەیەکی نزیکدا جۆری نوێی ڤایرۆسی کۆرۆنا ناسراوبە (ئۆمیکرۆن) لە هەرێمی کوردستان تۆماردەکرێت، بەداخەوە کە هەروابوو لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا لە دهۆک پێنج حاڵەتی لە جۆری (ئۆمیکرۆن) تۆمارکراون ئەوەش دوای ئەوەی ئەو کەسانەی توشبوون لە دەرەوەی وڵات گەڕاونەتەوە، بەڵام تائێستاش هەر ئەو پێنج حاڵەتەمان هەیە و هیچ گومانلێکراوێکی دیکەش لەشارەکانی دیکە بوونی نییە.\nئاماژەی بەوەشکرد، دڵنیام لەماوەی یەک دوو هەفتەی داهاتوودا یان کەمتر لەمانگێک هەمان ئەو جۆرە نوێیەی ڤایرۆسی کۆرۆنا (ئۆمیکرۆن) ناوچە جیاجیاکانی دیکەی کوردستان دەگرێتەوە، بۆیە زۆر گرنگە هاووڵاتیان زیاتر پابەندی ڕێکارەکانی خۆپارێزی و وەرگرتنی ڤاکسین ببن.


کوردپرێس :: Kurdpress News Aganecy - یه‌که‌مین ده‌نگدان بۆ دامه‌زراندنی سیسته‌می سه‌رۆک کۆماری به سوودی AKP و MHP\nیه‌که‌مین ده‌نگدان بۆ دامه‌زراندنی سیسته‌می سه‌رۆک کۆماری به سوودی AKP و MHP\nبه‌شی تورکیا- به ده‌نگی ئه‌رێنی AKP و MHP لێکدانه‌وه‌ی پاکێجی پێشنیاری چاکسازی یاسای بنه‌ڕه‌تی تورکیا له‌ده‌ستووری کاری په‌رله‌مانی ئه‌م وڵاته دانرا.\nبه‌پێی هه‌واڵی کوردپرێس به‌گێڕانه‌وه له حوڕییه‌ت، به په‌سه‌ندی پێشنیاری دوو پارتی دادوگه‌شه (AKP) و بزووتنه‌وه‌ی نه‌ته‌وه‌په‌ره‌ست (MHP) له یه‌که‌مین ده‌نگدانی فه‌رمی سه‌باره‌ت به چاکسازی یاسای بنه‌ڕه‌تی و دانانی سیسته‌می سه‌رۆک کۆماری تێیدا، په‌رله‌مانی تورکیا لێکدانه‌وه‌ی گه‌ڵاڵه‌ی چاکسازی یاسای بنه‌ڕه‌تی له ده‌ستووری کاری خۆی داده‌نێت.\nئه‌م ده‌نگدانه سه‌ره‌تایه بۆ بڕیاردان سه‌باره‌ت به تاوتوێ کردن و نه‌کردنی پاکێجی پێشنیاری چاکسازی 18 ماده‌ی یاسای بنه‌ڕه‌تی تورکیا له لایه‌ن AKP و MHP، به‌ڕێوه‌چوو.\nله کۆتاییدا پاش کێشه و گرفتی جیدی و به‌ربڵاو له ناوخۆ و ده‌ره‌وه‌ی په‌رله‌مانی تورکیا، ده‌نگدان ئه‌نجام درا و به‌گشتی له 480 نوێنه‌ری ئاماده له په‌رله‌مان، 338 نوێنه‌ری ده‌نگی ئه‌رێنیان به‌م بابه‌ته داوه‌ته‌وه.\nشیاوی ئاماژه‌یه که له‌م ده‌نگدانه‌وه‌دا ڕه‌جه‌ب ئاکداغ وه‌زیری ته‌ندروستی تورکیا له هه‌وڵێکی سه‌رسووڕهێنه‌ر و دژی یاسا و ڕێسا ناوخۆییه‌کانی په‌رله‌مان به شێوه‌ی ئاشکرا ده‌نگی دا و له ڤیدئۆییه‌کدا که یه‌کێک له نوێنه‌رانی ئۆپۆزسیۆن تۆماری کردووه ده‌بیسرێت که ده‌ڵێت "من خه‌ریکم تاوان ئه‌نجام ده‌ده‌م. ده‌مه‌وێ بزانم چ په‌یوه‌ندییه‌کی به ئێوه‌وه هه‌یه؟"\nله کۆبوونه‌وه‌ی ئێستای په‌رله‌مانی تورکیا نوێنه‌رانی پارته‌کانی ئۆپۆزسیۆن، له‌وان دنیز بایکاڵ نوێنه‌ری پارتی کۆماری گه‌ل (CHP) و مێڕاڵ دانش به‌شتاش نوێنه‌ری پارتی دیموکراتیکی گه‌لان (HDP)، دژی گه‌ڵاڵه‌ی چاکسازی یاسای بنه‌ڕه‌تی وتاریان پێشکه‌ش کرد. بایکاڵ ئه‌م گه‌ڵاڵه‌ی به "پڕۆژه‌یه‌کی به‌په‌له و به‌دوور له پۆخته‌یی یاسایی و سیاسی" زانی که "نه‌ریتی سیاسی یه‌ک سه‌ده‌یی تورکیا سه‌باره‌ت به سه‌روه‌ری په‌رله‌مان له‌ناو ده‌بات."\nهه‌روه‌ها دانش به‌شتاش وێڕای ڕه‌خنه له‌م گه‌ڵاڵه‌یه حکوومه‌ت به ئه‌نجامدانی "کووده‌تایه‌کی ناسه‌ربازی" و "کووده‌تایه‌کی په‌رله‌مانی" تاوانبار کرد.\nناوبراو وتیشی: "ئامانجی یاسای بنه‌ڕه‌تی 1982 پێکهێنانی حکوومه‌تێکی سوننه، تورک و پیاوسالار بوو." به‌م چاکسازییانه‌وه هه‌ر ئه‌و بابه‌تانه دووپات ده‌بێته‌وه. به‌م جیاوازییه‌وه که له ناوه‌ندی ئه‌م حکوومه‌ته سوننه، تورکی و پیاوسالاره‌دا پاشایه‌کی نێرینه داده‌نێت.\nهه‌روه‌ها MHP له‌م کۆبوونه‌وه‌یه‌دا جه‌ختی کرده‌سه‌ر پشتیوانی خۆی له گه‌ڵاڵه‌ی چاکسازی یاسای بنه‌ڕه‌تی له قۆناغه‌کانی دیکه‌دا.\nکۆدی بابه‌ت: 67412 | به‌روار: ۱۳۹۵/۱۰/۲۲ | کاتژمێر: 12 : 33\n"نا" بۆ گۆڕینی یاسای تورکیا\nئه‌گه‌ری هێرشی تیرۆریستی له پڕۆسه‌ی گشتپرسیدا هه‌یه/ پاش په‌سه‌ندکردنی گشتپرسی هێرشه تیرۆریستییه‌کان کۆتایی پێدێت\nلێدوانی ناڕوونی سه‌رۆکی حزبی ئیسلامگه‌رای داواکاریی ئازاد له‌باره‌ی گشتپرسی یاسای بنه‌ڕه‌تی تورکیا\nنیوه‌ی یه‌که‌می ئه‌یپڕێڵ گشتپرسیی یاسای بنه‌ڕه‌تی به‌ڕێوه‌ده‌چێت\nبۆ ڕێگری له په‌سه‌ندکردنی یاسای بنه‌ڕه‌تیی نوێ هه‌وڵ ده‌ده‌ین\nگشتپرسیی چاکسازیی یاسای بنه‌ڕه‌تی له تورکیادا یه‌کلایی کرایه‌وه


وەختاریٛو کە بە زوانیٛ نەنویسی پەی چیٛشی قسیٛش پەنە کەری؟ – هەورامان\nیانە پەیلوای وەختاریٛو کە بە زوانیٛ نەنویسی پەی چیٛشی قسیٛش پەنە کەری؟\nئینە یوەنە جە قسەکاو ڕەوانشادی “محمەد موستەفا زادەی ” ھەکە جە وەربەرە ( وەڵیٛنە) و کتیٛبەکەیشەنە ( زوانی ھەورامی و دنیای مۆدیرن ) نویستەنش، ئی دەسەواچە فرەچەقانە دڵم، واتم وەشڵەی گردو ھەورامیەکا بەرویرشا ( فکرە ) چیمنەبییٛ، من گەرەکم نیا ھۊرسەنگنای پەی کتیٛبەکەی کەرو، کوڵیٛ دەسوەشیش چنە کەرو، چون بە وانای ئی کتیٛبی میاومیٛنە بەرویرو ڕةوانشادی چنین بیەن پەی زوانی ھەورامی، گولانەتەرین داواکاریش ئانە بیەن کە بەھەورامی قسیٛ کەرمیٛ ،ویریٛ کەرمیٛ، بنویسمی، تا زوانەکەما نەفۊتیۆ جەگردی تانپەڕ تەر ئانەن سەدان واچۍ ھەورامی کۆنیٛ و تازە وەشکریاش ئاردیڼیٛنە دلۍ نویستەکەیش ، ھەکە جە ڕیٛخەو بنجیٛ ھەورامیانەی وەشیٛش کەردیٛنی ، ئاواتە وازەنا کە چیولای دلۍ نویستەکامانە بڕیٛ چی واچا بەکار بارمۍ بە پاو ئەوەجەی ھەتا بشناسایا و چەسپیا .\nمن چیٛگەنە تا ئارادە ھەکە بتاوو واچەکاو ڕەوانشادی مارو منیەورەو بە پاو زانشتو ویٛم لەیەکەودایشا پەی کەرو، ئەگەر ماناکەردەیشا تەمام نەبی ھامکاریم کەردیٛ پەی ڕاست کەردەیشاوە، چون واچەکیٛ پنەوازو ئانەیشانە شیکەردیٛ کریا، چیٛگەنە سەدو پەنجاو ھەشت واچیٛ (کەلیمیٛ)م ھورچنینیٛ منیەوشارە تا گردیما کەلکشا چنە ھورگیٛرمۍ:\nپەل: پەڕە، پەی دیاری کەردەی پەڕەو کتیٛبەکا، کتیٛبیٛوە دووەسەد پەلیٛن\nوەربەرە: جە ھەورامینە وەربەرە بەماناو وەربەرەو یانەی میٛ، گرد یانیٛوە وەربەریٛوە یام ھەوشیٛوەش ھەنە وەلیٛ ئانەی بلی دلۍ یانەکەی، چیٛگەنە پیٛسەو (وەڵیٛنە، مقەدمە،پیٛشەکی ) بەکارش ئاوردەن.\nدلیٛگیر: چن بابەتیٛ ئینیٛ دلی کتیبەکەینە ( ناوەڕۆک، محتەوا)، چن دارۊ،دلەکیش چن گیٛرۊ\nبەرویر: ویرەوکەردەی ،فکرە،ویرت پەی چیٛشی ملۊ.\nسەرھیٛڵ: سەرو خەتیٛ،بنەڕاو ھیٛڵی، سەردیٛڕ و سورانی، ئەوسا ھتییار زەمین کاڵیٛ بنەڕاوە چن ھیٛڵیٛ دیٛ ئەو زەمینەکەی پەی دیاریکەردەی ھەرمانەکیش، ھیٛڵەش دا زەمینەکەی،ھیٛشێوەش دێنە زەمینەکەی،یانی گردش یەکجار کاڵان (ھیٛشە).\nمەینەر: ئاچیوە کە دماڕۆنە میٛ رات،”ئایندە “\nدیارکە: ڕانیشاندەر، دەلیل، ئا چیٛوە ھەکە راکیٛ دیاریە کەرۊ\nگەورە تەڵان: ساحە،مەیدان،گۆرەپان\nبنەڕا: دەسپەنەکردەی ،دەس پیٛک، سەرەتا.\nنیمەڕا: نیمەو ڕای\nکیٛبیەی: ھەویەت،ئەژناسە،تۆ کیٛنی\nلیٛژە: دلیٛ کتیبەکەیشەنە :لیٛژە” ش بەکار ئاردەن جیاتی” بەش و بەند” ی کە نویسیارەکیٛ پەی بڕەبەش کەردەی بابەتە جۆراو جۆرەکاو کتیب نویستەی وزاشا رووە، ئەوسا جەھەورامان وەختو زمسانی گرد یانیوە ھیزمیش لازمیٛ بییٛنیٛ، پەی ئانەی ڕای فری نەگیرا .لیٛژەشا کەردیٛنیٛ، یانی بە ڕیزتە(ترتیب) یاگیٛوەنە ھۊرشا چنینیٛ ، ھیٛزمی تەڕکیٛ لیٛژیٛوە، قۆتەریٛ لیٛژیٛوە، پژۍ و چۊڵکۍ لیٛژیٛوە، یانی جیاجیا لیٛژەشا کەردینی، وەلیٛ گرد دوورەو یەک لیٛژەی گەورەشا ئەرمانان.\nداپەرسە : سوئالە، پرسیارە،پەرسە\nحەتمبەش: ماف، ھەق\nدیورد: وردەو بیەی ئەو چیویٛ، دیقەتش دەی، تەوەجوە کەری\nفیسپە، فیسپەگا: کۆماڵ، کۆماڵە، کۆمەڵگا، نیشتگا\nپاکلیر: پاقلیر، سەرت پاقلیر کەردەن،چیٛویٛ کە پاکو ساف کریۊ\nڕاوین، ڕاوینارە: بیردۆز،نضریە، کەسیٛ زانستیٛ تازە بیٛزۆوە بە راوینی ویٛش ماچا کابرا ساحیبی ئی ڕاوینینە (نضریە) پەی خزمەتو کۆمالەیو خۆڵكی.\nگردین: گشتی، چیویٛ ھەکە ھنو گردکەسی بۊ\nچفتە ختە: یام چفتەختۍ، ڕەخنەو نەقد گیٛڕتەی\nوشکنەر: وشکنای، گیٛلای شۆنیرە،” تەفتیش” تویٛژەر\nھۊروشکنای: ئەراگیٛڵ،گیٛڵای شۆنیرە، توۆژینەوە،پەیجوری\nیاوینک: یاواینە، “مەفھوم”\nسەوەر: لا، ئاراستە، تەرەف، ھەرچوار لاوە “ھەرچوار سەوەرەو”\nچیٛر ھوردە: یانی چیٛرش ھۊڕدەیەو بزانی چیٛشش ئینا چیٛرەنە، وشکنیش، گیٛلای شۆنیرە،(لیٛکۆڵیٛنەوە) پەیجور، ھوروشکنای.\nڕیٛتە: نیسبەت ، ئی بابەتە ڕیٛتە بەھینەکو فڵانەکەسی بەقەوەت تەرا\nوینون: زەینی ،زەننە ،زھنی، چیٛویٛوە کە بە مەژگ ھەستش پەنە کەری ،ویٛناش کەری مەژگتەنە\nچەم وین: چیٛویٛ بە چەم وینیش،ئەوەجەش نەگنۆ زەینو مەژگی،چەپەوانەو وینونی.\nئانارە: ئاناریٛ، ئاماژەو ئیشارە، گلک کیٛشنای\nچین بەس: تەبەقە بەندی، گەرەکما بۆ بابەتیوە ڕیز کەرمیٛ (پۆلین) ،چین چین جیاش کەرمیٛوە.\nھامچەم: یانی یەک پەی لوای و پیٛسەو یۆی بدیا پەی دنیای\nھامدەس: پیسەو یۆی ، درەختەکیٛ ھامدەسینیٛ،گرد ئننەو یۆی باڵاشا کەردەن\nتانپەڕ: مھم، گرنگ، ھەمیەتدار، وەرەچەم .\nلاڕیٛخە : لاو ڕیخەکەیەو بەرئامان، فەرعە،نیا دلیٛ ڕیٛخەکەینە\nکۆماڵە شناسی: کۆمەڵناسی،کۆمەڵگا ئەژناسای\nفرە چەمە: چیٛویٛ جۆراو جۆر و ڕەنگاوڕەنگ\nگریمانە: فەرز کەرمیٛ، ئەگەر گەرەکما بۆ بڕەو چیویٛ بزانمیٛ ،ماچمیٛ گریمانەم ماچۆ ئننەن، یام تەخمینش پەی منیەیرە ( کەردما سەد کیلویٛ بۊ،،ڕەنگا سەد کیلویٛ بۊ)\nپرزە : وەچە،نەوە ،نەسل\nبیەی شناسی: بایولوژی، زانستو ژیوای،زیندەزانی\nواتارە: وتارە، وتار، واتیار،مەقال\nگولالە: گولانە ،میچقلە، مچکلە\nدەستینە: دەسینە، ئامراز،ئامیٛر، کەرەستە\nسەرینی: سەرەکی، تایتڵ، سەرھیٛڵ بەگەورەیی، سەرینی بە ماناو وەختو دەمو ( سەرینی منەنە ئی حوکمە نەبیٛ) یانی تەمەنو عەمرو منەنە.\nویەڕ: ویٛڕە،ویار،(دە ویٛەڕی ئاوی بەرۆت،مەلە سەرو پردەو نامەردیرە ).\nویرچەمە: نوسینگە،مکتب، یاگیٛ نوسیتە .ئۆفیست\nئاژە: دۆخە، ھەلو مەرج،بارو دۆخ\nواچەر: کەسیوە قسیٛ کەروٙ ” بواچ ”\nلچواچ: تەلەفوز، فۆنەتیک،گۆکەردەی،واچیوە کە بەلچیٛ وزیش ڕووە\nھام پۆژنی: ھام پیمانە،پیسەو یۆی با\nئەرمینە: نمونە، ڕۆشن کەردەیەو\nدیمە: دیم، ویٛنە،عەکس،صورە\nڕیٛکینە: بەنیزامو ڕیکو پیٛک، ڕیکوزیا\nڕیٛکیندار: ڕیٛکینوەر،نەزمدارو ڕیٛکو پیٛک\nوەرلوای: وەڵکەوتەی، پیٛشکەوتن، گەشەکەردەی\nواشگیٛرتی: پەسەند کەردەی\nنۊئاوەری: ئبداع،ئاردەیەن،چیویٛ تازە بارینە\nشیکرد: شیکەرد، تەحلیل کەردەی،شیکەردەیەو\nدیماشکرا: تەفسیرو تەحلیل و ڕۆشن کەردەیەو،\nڕابڕیا: وەربەس،ڕاش وەنە بڕی\nیابەستۍ:،بەستی، قانون،یاساو ڕیسا\nگراڵە: گراڵە کریا، بەرنامە ڕیز\nدی وست: وەرپەرچ دایەو،کاردانەوە\nویقرە: وەقرە، سەبر گرتەی، ئۆقرە،ئارام گرتەی\nبەشەکار: ئەرک،وەزیفە،ھەرمانی گنۆسەروشانەیت\nچەمە: جاوگ،مصدر، بکەر=فاعل، کەردە= فرمان،کردار،فعل\nلەم ئاورد: ئەدایی،ئەرمانیٛوە کە جە ئەدیوە بیٛ پەی زاڕۆی\nھوردەست: ئوستاد، مامۆسا،،ئۆسا،کەسیوە دەسیوە باڵاش بۆ جە زانستیو موچیاری کەردەینە.\nرامنەر: شۆفیر، وەنەخوڕیەی،خوڕەش وەنە\nجمینە: فەتحەو زەمەو کەسرە (سەرەو چیرە)\nکەندەکاری: نویستەی سەرو تەوەنیٛ،حکاکی\nملچیٛر: ملش کۆمنۆرە، مل نەمنۆ،ملدای،کەسیٛ زاڵبۆ ملتەرە،چیرمل بینە\nچیٛرسفت: یاگیٛ ویٛت قایمە کەری، پایەو دەسەلاتت قایم کەری. ھیقم کەردەی\nسەرزۆر: زۆردار ،دەسەلاتدار\nکەمسەر: بیٛ دەسەلات،سەرەش نەبۆ دلی سەرانە\nمەینەر: ئایندە، ھەرچیٛویٛ دماڕۆنە میٛنەرات\nسەرسود: بەکەڵک،چیٛویٛ کەلکش بو\nکیشەماڵ: کیشتەی یانە،ئاردەی یانە\nتەندین: تەندینی،مەتن،تیکست،دەقو نویستەی\nوەڵنیشت: وەڵگیٛر، وەرگیر ،پیٛشگر…دمانیشت: دماگیر، دواگر\nجیایەتی: جیاوازی، فەرق\nقەڵەم ساو: قەڵەم تیژ کەردەی پەی نوسیتەی\nمیدەزمە: گیانەوەریٛ ئەفسانەین پیسەو بەڵای و گرفتیٛ میٛنە ڕاو بەشەر،پڕۆپەشتەو ملیت،ملچیرت کەرۆ، ئیەم ماچمیٛ(میردەزمە )\nپاکوین: بەڕۆشنی وینیش، تەوضیحش دەی\nچەم پیٛک: بە ڕیکی چەمپیٛکۆش،گنۆ وەروچەما،دیار بۆ\nزمنە: تاقی کەردەیەو،ئەزمون،ئازمایش\nلانەشۆ: ماندگار.چیویٛ ھەکە مەنۆوە یاگیٛ ویٛشنە\nمەیل جمنە: ڕەغبەت،مەیلت جمۆ\nژیوڕا: ڕاو ژیوای\nچاشتگا: یاگیٛ چاشت نیای سەری،ئاشپەزخانە\nبا پەرسە: مەسئەلە، چیوی ھەکە دایم بیەبۆ یاگیٛ پەرسی\nدیارکەو ھورتکە: علەت،مەعلول\nگلیٛرکەرد : تەمەرکز سەروخاڵیٛوە، پاگرتەیرە سەرو بابەتیوە\nیاگەپا: کاریگەری و شۆنەما سەرو یاگیٛوە،پاگرتەیرە\nھورزینە: جمنەر، چیویٛ پاڵت بنیۆچۆ ھانیت بدۆ،ھورت بیزنۆ بلی پەی ھەرمانیٛوە\nچەملوا: نەزەرو چەموینی پەی بابەتیٛوە،پەی لوای\nڕیزتە: ڕیزکەردەی بەتەرتیب شونەو یۆیرە، زنجیرە\nھورزگا: یاگیٛ پەیدابیەو سەرھوردای بابەتیٛ تانپەڕی ،ویەرین،ئانزانی\nباروومدار: حورمەتدار، بەریز\nھاگاویر: ئاگادرو ویرو ویٛشا، بەعزیٛ کەردی ھەنی بە ھاگاویرانە ئانزان کەرۆشا\nناھاگویر: کەردیٛوە ھەکە نیەنیٛ ھاگاو ویرتەنە، جەسەو ئانزانی کەرۆشا\nبارووم نیەرە: حورمەتگرتەی\nوەردەنگ: مخاطب، کەسیٛوی کە قسیٛش پەی کەری\nپیوەرەگرتەی: قیاس گرتەی،بەروارد کەردەی\nوەرپیک: وەرو ئاراستەیەنە بۆ..ڕیٛک وەرانوەرو چەمات بۊ پیٛکیش بەچەم،هەدەفە،ئامانج\nویٛپا: بیٛ لایەن،مستقل، ویٛش سەروپەیا ویٛشۆ مدرۆ\nویٛنەگا: مجسم،یاگیوە کە رەسم و وینایت کۆبۆوە.\nوانتەی: وانای ،وەنەی\nواڕەم: ویٛنەو ویٛش نیشانە مدۆوە، (عەکسش کەرۆوە)،وەڵام مدۆوە\nیانەو شوتەوەرا: یانەو زارۆڵە شوتەوەرا/ یانەو زاڕۆڵا، یانەو پیرا\nمدرگا: ویٛستگە،یاگیٛ مدرای و چەمەرای\nواتوواچ: گفتوگو، قسەکەردەی سەرو بابەتیوە بەیون دووی کەسا یام زیاتەرینە\nھام یاگە: کەلیمیٛوە،کەسیوە کە بتاوۆ یاگیٛ ئەوی تەری یام یۆترینی گیراوە\nویٛپەرمای: پەرمی ویٛتەرە،متمانیٛت بە ویٛت بو\nمسیار: وانکار،فیرکار، کەسیوە حەزکەرۆ وانای و خۆننەواری فیربۆ، مسیۆش\nویٛڕازی: کەسیٛو جەویٛش رازی بو، موعتاد\nشانگیرت: پەیمان بەستەی، تعھد\nھاکا وڕیٛ: ئینا وەختو وڕاینە، خەریکا داریۆوە،خەریکا تەپۆ،وڕۆ\nیادنویس: نویستەی یادەوەریەکات، یادادش کەردەی ویرەوەریەکا\nویەرگا: معبر، یاگیوە کە خەڵک ویەرۆ پۆرەش،وەختی وەلاتیٛوە میٛ دلیٛ وەلاتیوی تەری، دەوازەی گەورەو ئەوساو شاری ،مەرز (ویەرگاو باشماخی،ویەرگاو شوشمی)\nچوینە: مجەسەمەی چوین،دارین\nمشیوکوش: ئەشۆکوشیو، یانی ونەو ویٛش دیٛنەو لازما کوشاش\nویٛگیٛڵنای : ویٛ راوەبەردەی\nھامیاری: ھامکاری،یاردەی ھەنترینی دەیمی،دۆسو یاریٛ یۆترینی بیمی\nھاڵیگا: یاگیوە ھاڵیٛە، ھاڵیگاو عاسمان، ھاڵیگای قەسالەین\nئەرکیٛشتەی: جازبیە، زوروکیشتەی\nجرم: گەردو گەردیلە، پیکائاما وردەکاو مادەی\nکرژی بەرشیەی: خیرایی بەرشیەی، پڕتافیای\nبەرئامە: ئەنجام، دماوگردو کارو ھەرمانی بزانمیٛ چیٛش بەرمیٛ، بەرش چیٛشا،سەمەرش چیٛشا.\nپلیزگی: پلوزگەو ئایری، چەخماخە شانای ئایری و چڵۆسکەو ئایری\nوەراوەرنیای : ھامسەنگ کەردەی،معادل،پیسەو یۆی\nدەمواچ: تەلەفوز، جوانواچ،فەسیح (واچەزا-مصطلح)\nنویسیای وەڵین واو جە تەرکیبی ئیزافیەنە دلیٛ زوانی هەورامیەنە\nنویسیای دمایین شیعرەو ئەوسا و ئیسەو هەورامی و بەراوردکاریێ ئەدەبی


لە [ نقط العروس ] ی ئیبن حەزمەوە وەرگیراوە\n١-عومەری کوری خەتاب رەزامەندی خودای لێبێت : - بە لێدانی خەنجەرێک لە ناوکی .\n٢- عوسمانی کوری عەفان رەزامەندی خودای لێبێت :- بە زەبری شیر لەتوپەتکرا .\n٣- عەلی کوری ئەبو تالب رەزامەندی خودای لێبێت :- بە شیر لێیدراو برینەکەی کوشندەبو .\n٤- عەبدوڵای کوری زوبەیر رەزامەندی خودای لێبێت :- بە زەبری شیر کوژراو بە سەروبنی هەڵواسراوە .\n٥-مەروانی کوری حەکەم :- وتراوە کە دایکی خالد لە خەودا سەرینێکی خستۆتە سەر دەمو لوتی و خنکاندویەتی .\n٦-عومەری کوری عەبدولعەزیز خودا لێیخۆشبێت :- وتراوە کە ژەهرخواردوکراوە .\n٧- وەلیدی کوری یەزید :- بەشیر لەتوپەتکراوە .\n٨- برایمی کوری وەلید :- بە خنکاندن لەناو ئاودا مردوە .\n٩- مەروانی کوری موحەمەد :- بە زەبری شیر کوژراوە .\n١٠- ئەلسەفاح :- وتراوە کە ژەهرخواردوکراوە و وتراویشە کە گوایە بە نەخۆشی ئاوڵە مردوە .\n١١- ئەلمەهدی :- وتراوە کە هەر یەکە لە [ تەلەو حەسنە ] کە دوو دۆستی مەهدی بون ، بەنیازبون یەکدی ژەهراوی بکەن بە ژەهراوەیکردنی جۆرە شیرینیەک ، بەڵام مەهدی بە هەڵە لەو شیرینیەی خواردوەو مردوە .\n١٢- ئەلهادی :- بە نیازی گاڵتەو گەپکردن پاڵیناوە بە هەندێک میوانیەوە بۆ ئەوەی بکەونە هەڵدێرێک ، یەکێک لەو میوانانە پەلی ئەلهادی گرتوەو بە هەڵدێرەکەدا کەوتۆتەخوارەوەو قامیشێکی تیژ چوە بە کۆمیداو بوە بە هۆی مردنی\n١٣- هارون ئەلرەشید :- جوبرائیل کوری بەختیشوع کە پزیشکی تایبەتی هارون بوە ، بە هەڵە لە چارەسەرکردنی دومەڵێکیدا بۆتە هۆی مردنی\n١٤- ئەلئەمین :- بە زەبری شیر کوژراوە .\n١٥- ئەلموتەوەکل :- بە زەبری شیر لەتوپەتکراوە .\n١٦- ئەلمونتەسر :- بە خواردنی خورما ژەهرخواردوکراوە .\n١٧- ئەلموستەعین :- بە زەبری شیر کوژراوە١٨- ئەلموعتەز :- خراوەتە ناو حەمامەوەو دەرگای لێداخراوە تا مردوە .١٩- ئەلموهتەدی :- بە خەنجەر کوژراوە .\n٢٠- ئەلموعتەمەد :- ژەهر خواردوکراوە .\n٢١- ئەلموقتەدر :- بە زەبری شیر لەتوپەتکراوە ٢٢- ئەلمونزر :- براکەی بە نەشتەرێکی ژەهراوی کوشتویەتی .\n٢٣- هشام ئەلموئەیەد :- خنکێنراوە .\n٢٤- موحەمەد کوری هوشام [ ئەلمەهدی ] :- بە زەبری شیر لەتوپەتکراوە .\n٢٥- سلێمانی کوری حەکەم :- بە زەبری شیر لەتوپەتکراوە .\n٢٦- ئەلموستەزهر :- بە زەبری شیر لەتوپەتکراوە .\n٢٧- ئەلموستەکفی :- ژەهرخواردوکراوە .\n٢٨- ئەلقاسم کوری حمود :- خنکێنراوە .\n٢٩- عەلی کوری حمود :- بە خەنجەر کوژراوە .\n٣٠- یەحیا کوری عەلی کوری حمود :- بە زەبری شیر کوژراوە .\n٣١- حەسەنی کورییەحیا :- ژەهرخواردوکراوە .\nڕێکه‌وتی بڵاوکردنه‌وه 2012-06-12 13:02:00\nبه‌شی ( عه‌باس ڕۆسته‌م ) ئاماده‌کرد ( عه‌باس ڕۆسته‌م )\nئەو, خەلیفانەی, ئیسلام, کە, بە, کوشتن, چون, و, جۆری, کوشتنەکەیانعه‌باس, ڕۆسته‌معه‌باس, ڕۆسته‌م, ئەو, خەلیفانەی, ئیسلام, کە, بە, کوشتن, چون, و, جۆری, کوشتنەکەیان Tags


✌ ئامینە شاهێن Şehitler\n📅 Da eklendi Feb 9 2018 10:53PM\nشەوی 09-02-2018 لە بۆردوومانی تورک شەهید بوو. [ Daha... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 82% ✍ H.B. 9-2-2018 22:53:35


:: AM:10:49:25/01/2020 \nئەنجوومەنی پارێزگای هەولێر بەنیازی ئامادەكردنی پڕۆژەیاسایەكە بەمەبەستی ڕاهێنانی ژن و پیاو پێش هاوسەرگیری و پشكنینی تر، جگە لە پشكنینی خوێن.\nئەمڕۆ شەموو 25ـی كانوونی دووەم، عەباس محەمەد ئەندامی ئەنجوومەنی پارێزگای هەولێر، بە"وشە"ـی ڕاگەیاند، لەگەڵ بەڕێوەبەرانی تەندروستیی هەولێر، چاودێری كۆمەڵایەتی و ئەوقاف، بڕیارە پڕۆژەیەك ئامادە بكەین بۆ گرنگیدان بە پرۆسەی هاوسەرگیری.\nئامانج لەوە كەمكردنەوەی ڕێژەی جیابوونەوەیە\nئەندامەكەی ئەنجوومەنی پارێزگای هەولێر روونی كردەوە، ئەو پڕۆژەیە بریتییە لە دروستكردنی سەنتەرێكی تایبەت بە راهێنان و زانیاری لەبارەی هاوسەرگیری و یەكەمین كۆبوونەوەش بۆ ئەو مەبەستە ئەنجام دراوە. بەگوتەی عەباس "ئامانج لەوە كەمكردنەوەی ڕێژەی جیابوونەوەیە".\nباسی لەوەش كرد، مەبەستمانە جگە لە پشكنینی خوێن پێش هاوسەرگیری، پشكنینی هێلكەدان بۆ ژن و پشكنینی ئەندامی نێرینە بۆ پیاو بكرێت، تا بەشێوەیەكی زانستیی دڵنیا بن ئاخۆ دەتوانن منداڵ بخەنەوە یان نا، بۆ ئەوەی لە داهاتوو تووشی كێشە نەبن.\n"لەو پڕۆژەیەدا هەوڵ دەدرێت جگە لە پشكنین، دوای هاوسەرگیریش شێوازی پەروەردەكردنی منداڵ و پێوەندی هاوسەریی فێر بكرێن، بۆیە بەمنزیكانە پڕۆژەیەك دەدرێت بە ئەنجوومەنی پارێزگا تا لە دانیشتنێكدا پەسند بكرێ" ئەندامەكەی ئەنجوومەن وای گوت.\nبیرۆكەی دروستكردنی ئەو سەنتەرە دوای ئەوە هات كە ژمارەی جیابوونەوە رووی لە هەڵكشان كردووە و بەپێی ئاماری ئەنجوومەنی دادوەری ساڵی 2019 لە هەرێمی كوردستان هەشت هەزار و 831 جیابوونەوە تۆمار كراوە.\nئه‌م بابه‌ته 27535 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nحكوومه‌تی مالیزیا داوای لێبوردن له ژنانی ئه‌و وڵاته ده‌كات


دانا مەنمی: پارتی و شێواندنی ڕاستییەکان لە ناو بونیادی مێژووییدا. – WTARIKURD\nدانا مەنمی: پارتی و شێواندنی ڕاستییەکان لە ناو بونیادی مێژووییدا.\nکورد لە خەباتی شاخ و شاردا نەیتوانیوە بارتەقای خەباتەکەی ژیانی خۆی ئەرشیف بکات، زۆرینەی ئەو سەرکردانەیشی بیرەوەری و بەشێک لە مێژوویان نوسیووەتەوە نەیانتوانیوە بێلایەن بن، بێلایەنانە ڕاستی بونیادە مێژووەکە بسەلمێنن. تێگەیشتن لە مێژوو کورد گرفتی قوڵی هەیە و حیکایەتەکانی پارتی لەناو گەمەی نوسینەوەی مێژوودا و كۆی ئەو بەلاڕێدا بردنانەی پارتی لەبواری نوسینەوەی مێژوودا دەشێ لە بەرژەوەندیی حیزب و ئەجێندای حیزبی و خێزانی لە پشتەوە بێت.\nمیللەتانی هوشیارو بەئاگا کاتێک بۆیان دەردەکەوێت وێستگەیەک لە وێستەگەکانی ژیانی سەرکردەکانیان شەرمهێنەر بووە بوێرانە ڕووبەڕووی دەبنەوە ئیتر با ئەو سەرکردەیە سەدان ساڵیش ڕەمزو سیمبول بوبێت.\nکریستۆفەر کۆڵۆمبۆس کەئێستا گۆڕەکەی لە سیڤیلیایە، یەکێک بووە لە گەڕیدەکان (1451- 1506) سەرباری ئەوەی چەندین دورگە و وڵاتی دۆزییەوە لە ساڵی (1492) توانی ئەمریکا بدۆزێتەوە، بەڵام دوای ئەوەی بەڵگەنامە مێژوویەکان دەریان خست، کۆڵۆمبوس، کەسێکی تاڵانکەر و مرۆڤکوژ بووە و قەتڵوعامی هندییە سورەکانی کردووە لە کەنەدا، پەیکەرەکانی ( کۆڵۆمبوس) یان لە زۆرێک لە وڵاتانی هەردوو کیشوەرەکەی باشورو باکوری ئەمریکا ڕووخێنران و سووتێنران، لە کەنەداش پەیکەری دامەزرێنەرو یەکەم سەرۆکوەزیرانی کەنەدا “جۆن ماکدۆناڵد ” 1815- 1891بە هەمان دەردی کۆڵۆمبوس چوو پەیکەرەکەیان شکاند. لە بەریتانیاش پەیکەری شاژنە ڤیکتۆر لەبەردەم پەڕلەمان لابرا و بەریتانیان هێنایە خوارەوەو کڵێسای ئینگلتەرا یاسایەکی بە ناوی “یاسایی پەشیمانی” دەرکردو داوای لێبوردنی لە هەموو ئەو گوناهە مێژووییانە کرد کە لە بەریتانیا لەسەدەی یازدەدا لە جووەکان کراوە.\nدەکرێ ئەمانە وانەیەک بن کە میللەتی کورد و مێژوونوسان و حیزبەکان و بەتایبەتی پارتی لێوەی فێربن و ڕاستگۆیانە لاپەڕەکانی مێژوو هەڵبدەنەوە، ڕاستییەکانی ناو مێژوو ئاوەژۆ نەکەن لە خەڵکی کوردستان و فێر بن لەپاڵ ڕاستگۆیی ئەم بابەتەدا قبوڵکردنی ئەوانی تر و لێبوردەیی و پێکەوەژیان بەشێک بن لە رەگەزەکانی ژیانی سیاسی و کۆمەڵایەتی کۆمەڵگای کوردستان، پارتی لە هەر هێزێکی تر زیاتر پێویستی بەوە هەیە زۆر راشکاوانە ئەو چیرۆکانەی لە مێژوودا هۆنیویەتیەوە ڕاستبکاتەوە و ئەو شەرمە مێژووییە باس بکات و دانی پێدابنێت و داوای لێبوردنی لەخەڵک بکات، وە پاڵپشتی ئێمەمانان بێت کە مێژووی هەم پارتی و هەمیش مێژووی مەلا مستەفایان بۆ ڕاست دەکەینەوە کە هەر وەک ئیبنو کەسیر ئەیفەرموو:(إن أحب الناس إليّ من أهدى إليّ عيوبي) واتە: خۆشەویستترین کەس بەلامەوە ئەو کەسەیە، خەوش و نەنگیەکانم بە دیاری بۆ دەنێرێتەوە.\nماندێلا دەڵێت گەر دەتەوێ تورک بناسیت ئەوا بۆ رۆژێک ببە بە کورد. منیش دەڵێم گەر دەتەوێ پارتی بناسیت وەیان ویژدانێک کە پارتیمان پێ بناسێنێت خودی ئەو مێژووەیە کە پارتی بەزۆر تەفسیری خۆی بەسەردا دەسەپێنێت و پارتییەکان ناچار بە ملکەچکردنی مێژووی دەکات، لەناو ئەم مێژووەدا پارتی سەرقاڵی پیرۆزکردن و بەدەستهێنانی شەرعییەتی مێژووییە بۆ خێزانی ئالبارزانیەکان، پارتی دەیەوێت بە شەرعییەتی مێژووی خۆی لەو ئەکتە مێژووییە شەرمهێنەرە ڕزگار بکات کە بووەتە قسەو باسی جدی ڕۆشنبیران و نوسەران، خۆدزینەوەی پارتی لەو مێژووە شەرمهێنەرە بۆ ئەوەیە شانی خۆیان پاک بکەنەوە نایانەوێت ببن بە بەشێک لەو دونیاو مێژووە ناشیرینەی کە پێویستی بە لێبوردن هەیە لەبەردەم خەلکدا، میشێڵ فۆکۆ لە کتێبی (ووشەکان و شتەکاندا ) باس لە شۆڕشێک دەکات لە نوسینەوەی مێژوودا. کە پێم وایە بە پلەی یەکەم پارتی بە کوێرانە نوسینەوەی مێژووی شاخ ڕزگاری ناکات لە هەڵەو کەموکوڕی و خەوشەکان خۆ ئەگەر لەو مێژووەی خەباتی شاخیش ڕزگاری ببێت ئەوا لە مێژووی خەباتی شاردا ڕزگاری نابێت و مێژووەیەکی شەرمهێنەرتری لەوەی شاخ بۆ خۆی تۆمار کردووە.\nدلێر محەمەد نوری: شەرەف لە نێوان پیاوێتی و پیاوی بەڕێزدا.


ئەو داواکارییەی دیمۆکرات، نە باسی بەخشینە نە سزا!، ن: ھوشیار ئەحمەدی – PMNews\nچونکی لە داواکارییەکەی حیزبی دیمۆکراتا تەنیا داوا لە ئەندامانی کوردی سوپای تیرۆریستیی پاسداران کراوە کە (١_واز لە ئەندامەتی ئەو سوپا تیرۆریستییە بێنن)، (٢_بگەڕێنەوە باوشی گەل) و ( ٣_ چیدیکە لە تاوانەکانی لەمەودوای ئەو رێکخراوە تیرۆریستییەدا بەشداریی نەکەن.(\nلەم سێ خاڵە دا کە کاکڵی داواکە لە پەیامەکەدا پێکدێنن، نە باسی سزا کراوە نە باسی بەخشین. واتە نەوتراوە ئەوەی واز لە سپای تیرۆریستی بێنێ و بگەڕێتەوە باوشی گەل، بێ ئەملاو ئەولا ئەیبەخشین و لە تاوان پاک ئەبێتەوە.\nراستیی حاشا ھەڵنەگر ئەوەیە کە نە حیزبی دیمۆکرات و نە ھیچ حیزب و رێکخراوێکی دیکە ئەو مافەی نیە بڕیاری وا بدات. چونکی سەدان جاش لە ریزەکانی ئەو رێکخراوە تیرۆریستییەدان کە دەستیان چوەتە خوێنی پێشمەرگە و خەڵکی مەدەنی کوردستان. سەدان جاش لەو رێکخراوە تیرۆریستییەدا بوونیان ھەیە کە دەستیان لە ئازار و ئەشکنجە و مەینەتیی خەڵکی کوردستانا ھەبووە و سکاڵاکاری تایبەتیان ھەیە. بۆیە حیزبی دیمۆکراتیش بە زیاتر لە ٧٠ ساڵ ئەزمونی خەبات و کوردایەتییەوە و لەوەش گرینگتر بە ئەزمونی جاش بەخشینی حیزبەکانی باشوورەوە ، قەت ھەڵەی وای لێ ناوەشێتەوە.\nلە کورتی دا، بە سەرنج و رامان لە ناوئاخنی پەیامەکەی، حیزبی دیمۆکرات داوایەکی بەرپرسانە و دڵسۆزانەی کردووە و کەمترین سوودی ئەو داوایە ئەوە دەبێ کە کۆمەڵێکی گەرچی کەمیش بێ، ئەندامی کورد (جاش) لە سپای تیرۆریستی پاسداران دوور ئەکەونەوە و توێژی دڵسۆز و بەرپرسیاریی خەڵکیش ئەو داوایە ھاوچەشنی داوا و پەیامەکانی دیکەی ئەو حیزبە، بە گرینگ وەرئەگرن و ئەیکەنە داوای خۆیان و بۆ قەناعەت ھێنان بە دۆست و کەسو نزیکەکانیان بۆ دوور کەوتنەوە لە سوپای تیرۆریستی پاسداران ھەوڵ ئەدەن.\nبێجگە لەمەش، حیزبی دیمۆکرات بە لە ئارادابوونی پرۆژەی راسان، لە ساڵانی رابردوودا ھەم ھێزی پێشمەرگەی شار ، ھەم ھێزی پێشمەرگەی شاخ و ھەمیش ھەڵوەکانی زاگرۆسی بەردەوام لە ناوخۆی کوردستان لە ناو خەڵک دا بوون و چەندین جار جاش و خائینانیان لە دەست ھەڵگرتن لە خەیانەت و دژایەتی گەل ئاگادار کردوەتەوە و ھەندێکیشیان کە شایانی سزا بوون، بە سزا گەیاندوون.\nھەموو ئاماژەکان پێمان ئێژن کە لەمەو بەدواش حوزووری حیزبی دیمۆکرات ھەم لە ئاستی تەشکیلاتی چەکداری نھێنی وەک پێشمەرگەکانی شار و ھەڵوەکانی زاگرۆسدا و ھەمیش لە ئاستی پێشمەرگەی شاخ دا جدیتر و گەرموگوڕتر دەبن.\nبۆیە وەک واقێعێ، حیزبی دیمۆکرات وەک لایەنێکی بەرەی دژە تیرۆر، جدیتر لە پێشوو رووبەڕووی ھێزەکانی سوپای تیرۆریستی پاسداران دەبێتەوە و لێرەدایە کە دیسانەوە بەرپرسیارێتی حیزبی دیمۆکرات زق دەبێتەوە و وەک لە رابردووشدا سەلماندوویەتی، پێی خۆش نیە کورد بە دەستی کورد بکوژرێ، ئەگەر تەنانەت ئەو کوردە جاشیش بێ.\nچونکی د.قاسملوو وتەنی: ” بە کوژرانی جاشە کوردێ، بنەماڵەیەکی کورد بێ باوک ئەکەوێ، ژنێ بێوەژن، چەندین مناڵ بێ باوک و کەسوکارێ نەخوازراو رق لە دڵ دەبن بە نیسبەت بزاڤی رزگاریخوازیی کوردەوە.” ئەمەش تەنیا دەرفەتی زیاتر بۆ یارگیریی دوژمن ساز ئەکات کە جاشی زیاتر و رقاویتر لە ناو ریزەکانی نەتەوەکەمانا پەروەردە و جێگیر بکات.\nبۆیە دیسان ئێژمەوە کە ئەو داواکارییەی حیزبی دیمۆکراتی کوردستانی ئێران داواکارییەکی بەرپرسانەیە کە تێیدا ئاماژە بە ھیچ چەشنە (سزا و بەخشینێ) نەکراوە و بە ھیچ پێوەرێکیش ناتوانی بە (لێخۆشبوون و بەخشینی جاشانی تاوانبار)ی بخوێنیەوە. ئەوانەش کە ئەیانھەوێ بەو چەشنەی لە خەڵک بگەیێنن، مەبەستی تایبەتی خۆیان ھەیە کە لە چوارچێوەی رقی کەسی و بەرژەوەندی و روانگەی حیزبی بەدەر نیە.\nھەر کەسیش بۆچوونی وایە کە ئەو داواکارییە بە مانای (جاش بەخشین) دێ، با بە خاڵ و دەق لە داواکارییەکە دەریبێنێ و شیی بکاتەوە و بیسەلمێنێ. نەک تەنیا وەک دەنگۆیەک شاخ و باڵی پێ بدات.


نووچه – الصفحة 16 – مالا مه\nبازرگانی، ره‌ڤاندن و كوشتنا ژنا ل عیراقێ به‌ره‌ف بلند بونه\nل گور هنده‌ك راپورتێن نو به‌لاڤ بوین ره‌وشا ئافره‌تێ هه‌ر چ دچه به‌ره‌ف خه‌راب بون ڤه‌یه ل عیراقێ. ژ سالا ٢٠٠٣ ئانكو پشتی روخاندنا سه‌ددام حوسه‌ین هه‌یا دوماهی یا سالا بوری پتر ژ ١٠٠٠٠ ژن و كج هاتینه ره‌ڤاندن یانژی بازرگانی پێ هاتیه كرن. هه‌روه‌ها پتر ژ ١٤٠٠٠ هاتینه كوشتن، بسه‌دا ژن و كچ ده‌ستدرێژی لسه‌ر هاتیه كرن دناڤدا زاروكێن …\nبه‌غدا پاره نه‌ماینه، وه‌فدا هه‌رێمێ به‌ریك ڤالا ڤه‌گه‌ریا هه‌ولێر\nنێچیرڤان بارزانی سه‌روك وه‌زیرێ هه‌رێما كوردستانا عیراقێ پشتی هه‌ڤدیتنێن لگه‌ل به‌رپرسنێن به‌غدا پێكئیناین ئاشكراكر كو وان چ ئالۆزی دگه‌ل به‌غدا نینن و به‌غدا پاره نینن ئاگه‌ر نه دا بو هه‌رێمێ فرێكه‌ت. هنده‌ك چاڤدێر دپرسن گه‌لو بوچی بو عیراقێ هه‌میێ پاره هه‌نه هه‌یا بۆ هه‌رێمێن لژێر ده‌ستهه‌لاتا داعشدا بوچی ده‌ما بو گه‌را هه‌رێمێ پاره نه‌مان.\nلاپه‌ر 16 ژ 16« ئێكه‌م...10«1213141516


27/5/2020 - 20:43\nپێویسته رێكاره‌كانی خۆپارێزی له كۆرۆنا توندتر بكرێت\nئەندامێکی شانەی قەیرانەکان لە پەرلەمانی عێراق سه‌باره‌ت به تووشبوانی ڤایرۆسی كۆرۆنا رایگەیاند، به‌غدا له كۆنترۆڵ و ده‌رچووه و ئه‌گه‌ر رێژه‌ی تووشبون زیاتر بێت ره‌نگه قەدەغەی هاتوچۆ جێبەجێ بکرێتەوە. گوتیشی، جێبەجێکردنی بڕیاری قەدەغەی سەرانسەری لە عێراقدا پەیوەستە بە دۆخی بڵاوبوونەوەی کۆرۆنا و ژمارەی رۆژانەی تووشبوون بەو پەتایە.\nعلیە ئیمارە، ئەندامی شانەی قەیرانەکان لە پەرلەمانی عێراق بە سۆمەریەنیوزی راگەیاندوە، لەسەرەتای بڵاوبوونەوەی کۆرۆنا و بەهۆی رێکارەکانی حکومەت کە قەدەغەی سەرانسەریش بەشێک بو لە رێکارەکان، ژمارەی تووشبووان بە رێژەیەکی کەم تۆمارکراوە و لەئێستاشدا کەمکردنەوەی رێکارەکان بونەتە هۆی زیادبوونی تووشبووان.\nئاماژەی بەوەشکردوە، تێکڕای ژمارەی تووشبووان کە تائێستا گەیشتوتە زیاتر لە چوار هەزار و هه‌شت سه‌د کەس، لایەنی تەندروستی روبەروی ئاستەنگی دەکاتەوە لە چۆنیەتی مامەڵەکردن لەگەڵ ئەو پەتایە، بەتایبەت کە پرسی کەرەنتینەکردنی ئەو ناوچانەی ژمارەیەکی دیاریکراو تووشبووی تێدا تۆماردەکرێت و پێویست دەکات رێگری لە هاتن و چون و بەریەککەوتن لەگەڵ ناوچەکانی دیکە بکرێت.


داگیر کردنی عەفرین خاڵێکی ڕەش بوو بۆ زلهێزەکان/ تورکیا مەترسیێکی گەرەیە بۆسەر جیهان\nکۆدی هەواڵ: 1353\nڕێکەوتی بڵاوکردنەوە: 16:57 - 2021/03/18\nئەندامێکی نوێنەرایەتیی بەڕێوەبەریی خۆسەری باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا تایبەت بۆ کوردپرێس:\nبەشی سووریا- ئەندامێکی نوێنەرایەتیی بەڕێوەبەریی خۆسەری باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا لە هەرێمی کوردستان، دەڵێت: دۆخی عەفرین بەم شێوازەی ئێستا نامێنێتەوە و ئەم ناوچەیە بەشێکی دانەبڕاوە لە نەخشەی کوردستانی سووریا و دەبێت بگەڕێتەوە سەر کوردستان.\n«فەتحوڵڵا حوسێنی» ئەندامێکی نوێنەرایەتیی بەڕێوەبەریی خۆسەری باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا لە هەرێمی کوردستانی عێراق، ئاماژەی دابە سێیەمین ساڵۆگەڕی داگیر کردنی عەفرین لەلایەن سوپای تورکیا و گرووپە جیهانییەکانەوە و وتی: داگیر کردنی عەفرین لەلایەن دوژمنێکەوە وەکوو تورکیا داخێکی گەورە بوو بۆ کورد. عەفرین ناوچەیێکی ئارام بوو لە سووریا کە هێرشی تورکیا و گرووپە جیهادییەکان بوو بەهۆی ئاوارە بوونی سێسەد هەزار کەس.\nناوبراو درێژەی دا: تورکیا لەپێش چاوی زلهێزە جیهانییەکانەوە عەفرینی داگیر کرد و ئەمڕۆ دەستی داوەتە گۆڕینی دیموگرافیای ئەم ناوچەیە و ئەمەش خاڵێکی ڕەشە لە کارنامەی هەموو زلهێزە ناوچەیی و جیهانییەکاندا.\nئەندامەکەی نوێنەرایەتیی بەڕێوەبەریی خۆسەری باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا لە هەرێمی کوردستانی عێراق درێژەی دا: دۆخی عەفرین بەم شێوازەی ئێستا نامێنێتەوە و ئەم ناوچەیە بەشێکی دانەبڕاوە لە نەخشەی کوردستانی سووریا و دەبێت بگەڕێتەوە سەر کوردستان.\nفەتحوڵڵا حوسێنی وتیشی: عەفرین شاری کوردانە و لەلایەن کوردەکانەوە ئاوەدان کراوەتەوە. ئەم شارە هێور و ئارامە بووەتە ئاڵۆزترین شاری سووریا.\nئەندامەکەی نوێنەرایەتیی بەڕێوەبەریی خۆسەری باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا لە هەرێمی کوردستانی عێراق وەبیری هێنایەوە: تورکیا مەترسییێکی گەورەیە بۆسەر هەموو جیهان و نەک هەر لە ناوچەکە بەڵکوو لە ژمارەیێک لە وڵاتانی ئاسیایی و ئەفریقی دەستی داوەتە ئۆپەراسیۆنی سەربازی و هەڵمەتی تیرۆریستی.\nناوبراو لە کۆتاییدا جەختی کردەوە: زلهێزە جیهانییەکان نابێت بێدەنگ بن هەمبەر هەڵمەتەکانی تورکیا و پێویستە هەنگاو بۆ ڕاگرتنی تورکیا هەڵبگرن.


پێگەی سروود لە ئەدەبي منداڵانی کورد دا\nبێگومان هەموومان ئەو سروودە نیشتمانییە رەسەن و خۆشە کوردییانەمان لە یادماون و دەمێنن، کە لە تەمەنی منداڵیماندا، لە قوتابخانە و لە دەروەی قوتابخانەدا بە ئاوازەوە فێریان بووین و، بوون بە وێـردی هەمیشەی سەر زارمـان .. پڕبەدەم و هێندەش بە کوڵ و تین و جۆشەوە دەمـان چڕین .. سوور دەبووینەوە و، هەموو تووکەکان و دەمارەکانی لەشمان زیت دەبوونەوە، ئەو سروودە خۆشە کوردییانەمان لە گەزۆ و نوقڵ لە لامان شیرینتربوون .. هەر لە رێگای ئەو سروودە نیشتمانییانەوە هەستی کوردایەتی و کوردستان پەروەری لە هۆش و دڵ و دەروونماندا روان و بەرجەستەبوون و، بوون بە بەشێکی گرنگ لە رووح و گیانمان و، لە بیرەوەرییەکانمان .. ئەو سروودانە تا ئەمڕۆش هەمان چێژ و خۆشیان لامان هەیە، لەو بڕوایەشدام لە لای نەوەکانی داهاتووشمان چێژ و خۆشیان کاڵنابنەوە و، نەوە لە دوای نەوە بۆ یەکتری دەگوێزنەوە .\nلەو سروودە کوردییە نیشتمانییانەشمان : " وەتەنی من کوردستانە ـ زێوەر " ، " ئەی کوردینە .. ئەی مردینە ـ زێوەر " ، " ئەی رەقیب ـ دڵدار " ، " خوایە وەتـەن ئاواکەی ـ فـایق بێکەس " ،\n" نـەورۆز ـ پیرەمـێرد " ، " کـوردم ئەمـن ـ هێمن موکـریانی " ، " بەری بەیـانە ـ گـۆران " ،\n" بە کـوردی دەژیـم ـ هـەژار موکریانی " ، " پێشمەرگەین بە هەڵمەتین ـ خالید دلـێر " ، " خۆشم ئەوێ وڵاتەکـەم ـ کاکـەی فەلاح " ، " جـەژنە جـەژنی کوردسـتانە ـ ع .ع . شـەونم " ، ... هتد . گەرچی ئەم سروودانەمان، بە تایبەتی بۆ منداڵان نەنووسراون، بەڵام گەورەکان و منداڵانیش دەیان چڕین و جێژ و خۆشیان لێوەردەگرتن .. لە ئەنجامی چەندین جاری دووبارەکردنەوەشیان، منداڵان لە واتای وشە و رستە و مەبەست و ناوەڕۆکی ئەم سـروودانە تێگەیشتن .. ئەم سروودانە بوونە بە بەشێکی نەمر لە کولتووری رەسەنی کوردیمان .. بوونە بە هەوێنی جۆشدانی هەستی کوردایەتی و کوردسـتان پەروەریمان .. بوون بە هـاندەر و پاڵنەرمان، بۆ تێکۆشان و بەرگری و گیانبەخشین لە پێناوی رزگاری کوردستانی نیشمانی شیرینمان .\nئەمڕۆشی لەگەڵدابێت، داگیرکەرانی رەگەزپەرستی کوردستان، خۆشیان بەم سروودە کوردییانەمان نایەت و، بە بیستنی گرژ و قەرس دەبوون و دەبن .. چەندین مێرمنداڵ و گەنجی کوردمان لەسەر چڕینی ئەم سروودانە لە لایەن دەزگا سەرکوتکەرەکانی داگیرکەرانی کوردستانەوە، تاوانبارکـران و گیران و ئـازار و ئەشکەنجە دران .. تا ئەمڕۆش داگیرکەرانی کوردستان، بە زەبروزەنگ و تۆبزی هەوڵدەدەن لە قوتابخانەکانیاندا، کولتوور و سروود گەلێکی خۆیان فێری منداڵانی کوردمان بکەن، هەوڵدەدەن کە بە زۆرداری بە کولـتوور و ئایـدۆلۆژیایەکی بۆگـەن و نامـۆ گۆش و پەروەردەیان بکەن، کە زۆر دوورن لە خواست و هەست و نەستی منـداڵانی کوردمـانەوە و.. بە هيچ کلۆجێک ناتوانن ئەو کولتوور و ئایدییانە هەرس بکەن .. مەبەستی گڵاوی داگیرکەران ئەوەیە کە منـداڵانی کوردمان لەڕێ دەربکەن و، هەستی کوردایەتی لە دڵیاندا دەربکەن و، دڵسۆزی و پەرۆش و سۆز و خۆشەویستی و هاوبەستەبوونیان بۆ کوردستانی خۆشەویستمان کاڵبکەنەوە .. بەڵکو داگیرکەران ه سووکایەتیش بە بەها پیرۆزەکانمان دەکەن و، هەوڵی گڵاویان سڕینەوەی ناسنامەی نەتەوەییمانە .\nبەڵام هەوڵەکانیان شکستی هێنا و دەهێنێت .. چونکە ئەوە ئەستەمە کە بتوانن هەستی کوردایەتی و سۆز و خۆشەویستی کوردسـتان لە دڵی منداڵانی کوردمـان دەربکەن .\nسروودە کوردییەکانمان بۆ منداڵان، ئەو هۆنراوانەن کە بەرگێکی کوردسـتانیان بە بەردا کـراون و گوزارشت لە خۆشەویستی و هاوبەستەبوون بۆ کوردستان دەکەن، تێکۆشان و قوربانیدان لە پێناوی ئازادی و رزگاری کوردستان و ئاشتیدا بەرز و پیرۆز رادەگـرن و، جەختیش لەسەر کوردایەتی و دڵسۆزی و برایەتی و یەکێتی و تەبایی و یەکتری قبووڵکردن و ... هتد، دەکەنەوە .. ئەم سروودانە ئەم هەستە جوانانە و، ئەم بەها و پرەنسیپە نیشتمانییانە لە هۆش و دڵی کوردیلەکانماندا دەڕوێنن و و رایان دەهێن.. ئەم سروودانە بوونەتە کولتووری قوتابخانەکان، منداڵان لە قوتابخانەکاندا فێری ئەم سروودانە دەبن و، رۆژانەش لە کاتی ریـزبوون لە گۆڕەپانی قوتابخـانەدا پێکەوە دەیانڵێنەوە .\nسروودی منداڵان ئەو هۆنراوە جوانانەن، کە لە رووی رووخسار و فۆرمەوە، بە شێوازێکی ئاسان و سووک و رەوان داڕێـژراون .. وشە و رستەکانیان ئاسانن و واتاکانیان روونن و بێ گرێ و گۆڵن لە ئاستی زمانی منداڵاندان، ترپە و سەرواکـانیان ئـاوازدارن، کێشـدارن و، بە زۆری لەسەر کـێشی خۆمـاڵی سووک دانراون .. ئاوازدانەرانیش دەتوانن بە ئاسانی ئاوازیان بۆ دابنێن .. منداڵان دەتوانن بە ئاسانی لەبەریان بکەن و، بە ئـاوازەوە بە تاک یا بە کۆمـەڵ بە دەنگ و جـووڵەوە بیان چـڕن .. لە رووی بابەت و ناوەڕۆکیشەوە، سـروودە کوردییەکـانمان بۆ منداڵان، جەخت لەسەر زاخـاودانی هۆش و دڵ و دەروونی کوردیلەکانمان دەکەن و، بە هەستی کوردایەتی و بە کوردستان پەروەری و بە تێکۆشان و قوربانیدان لە پێناوی ئـازادی و رزگـاری کوردسـتان رایـان دەهێنن .. ئەو بەهـا و پرەنسیپە بەرزانە لە هۆش و دڵ و دەروونی منداڵانی نەوەی داهـاتووماندا دەڕوێنن .\nسروودی ئاوازدار گرنگترین هونەرە کە منداڵان لە قۆناغێکی زووی تەمەنیاندا دەتوانن فێری ببن، یارمەتیدەرێکی باشیشە بۆ ئەوەی کە بە خێرایی ئەو هۆنراوانە لەبەربکەن و لەیادیان نەچێتەوە .. لەگەڵ چڕینی سروود دا، بەشێک لە ئەندامانی لەشی منداڵانیش دەکەوێتە جووڵە و خرۆش، وەکو: سەرلەقاندن، چەپڵەلێدان، ئاماژەکردنی گوزارشتی بە دەست و پەنجەکان، ئەم جووڵانانەش واتای وشەکان و مەبەستی سروودەکان ئاسانتر دەکەنەوە .\nسروودی منداڵان، تەوەرێکی گرنگە لە تەوەرەکانی رۆشنبیری منداڵان و، لقێکی گرنگیشە لە لقەکانی هۆنراوە بۆ منداڵان .. رۆڵێکی کاریگەریشی لە گۆشکردن و پەروەردەکردنێکی دروست و، لە ڕواندنی بەها بەرز و پیرۆزە نیشتمانییەکان و کۆمەڵایەتییەکان و رەوشتییەکان لە هۆش و دڵ و دەروونی کوردیلە چاوگەشەکانماندا هەیە .\nسروودە نیشتمانییەکانمان، شیۆازێکی ئاسان و گرنگە لە شیوازەکـانی فێرکـردن، لە میانەی ئەم سروودانەوە دەتوانرێت بە ئاسانی مەبەست و ئامانجە نیشتمانی و کۆمەڵایەتی و زانیارییەکان بە منداڵان بگەیەنرێن .. شایانی باسیشە منداڵان هەر بە خۆڕسکی ئارەزووی ئاواز و ترپەیان هەیە .\nهەر لە کۆنەوە درک بە گرنگی سروود کراوە و، کراوە بە وانەیەک لە وانەکانی خوێندن .. سروود شێوازێکی بەرنامەڕێژی گرتەبەر کاتێ کە خرایە ریزی بابەتەکانی کتێبەکانی خوێندنەوە بۆ پۆلەکانی قوتابخانە بنەڕەتییەکان .. بۆ هێنانەدی ئامانجە پەروەردەیی و نیشتمانییە خوازراوەکان .\nمامۆستای سروودبێژ و سروودفێرکەری زیرەک و هۆزان و بە توانا، دەتوانێت بەهرە و ئارەزووی خۆرسکی منداڵان ( قوتابییەکانی ) بقۆزێتەوە و، بە ئارەستەی هێنانەدی ئامانجە پەروەردەییەکان و زمانەوانی و رۆشنبیری کومەڵایەتیەکان رایان بهێنێ و، ئەو بەهـا و پرەنسیپانە لە دڵیاندا بڕوێنێ .\nپێویستە ئەوەش بزانین کە جیاوازی لەنێوان سروود و گۆرانیدا هەیە .. سەرەڕای بوونی چەند خاڵێکی هاوبەش لە نێوانیاندا .\nگرنگترین جۆرەکـانی سروودی منـداڵان ئەمانەن : سروودی نیشــتمانی، سروودی کۆمـەڵایەتی، سروودی خۆشی، سروودی پیاهەڵدان بەسەر جوانی سروشت، سروودی جووڵەیی، سروودی ئاینی .. لە ئەمرۆشدا، چەندین سروودی شۆڕشگێڕی بە سەر پێشمەرگە قارەمـانە گیانبەخشەکانمان و، بەسەر شەهیدە نەمرەکـانمان هەڵدراون .. کە بوونەتە وێـردی سەر زاری گەورەکـان و منـداڵان .. پێشمەرگە و شەهیدانمان، شایانی ئەوەن کە جوانترین سروودیان پیاهەڵدەین .. لە جێی خۆیدایە کە ئەم سروودانە بە ( سروودی پێشمەرگە و شەهیدان ) یا ( سروودی شۆڕشگێری ) ناوزەند بکەین و، لە ریزی پێشەوەی ریزبەندی جۆرەکانی سرووردی منداڵانیش دایان بنێن .\nگرنگترین سوود و ئامانجەکانی سروودی منـداڵان :\n١ـ گەشەکردنی حەزی سروود و ئاواز و چێژی ئەدەبی لەلای منداڵان و، درکردن بە مەبەستەکانیان.\n٢ـ سروودە نیشتمانییەکانمان هەستی کوردایەتی و کوردستان پەروەری لە دڵی منداڵانمان دەڕوێنن.\n٣ـ سروود یارمەتیدەرە بۆ گەشەکردن و راهێنانی کۆئەندامە دەنگییەکانی منداڵان .\n٤ـ سروود بوارێکە بۆ ئەوەی منداڵان خۆیان دەربخەن و، گوزارشت لە توانا و بەهرەکانیان بکەن .\n٥ـ سروود هـاوکاری منداڵان دەکات بۆ دوورکەوتنەوە لە نێرگـزی و خۆپەرستی و گۆشەگیری .\n٦ـ سروود یارمەتی و هـانی ئەو منداڵانە دەدەن کە سەر زمان دەگرن .. بۆ ئەوەی بەبێ ترس و شەرم و دڵەڕاوکی بەشداری لە تیپی و کورسی سروودی قوتابخانەکەیان بکەن .\n٧ـ سروود باشترین بوارە بۆ شەرمشکاندنی ئەو منداڵانی شەرم دەکەن .. بەبەشداریکردنیان لە وتنی سروود لەگەڵ منداڵانی تردا، بەرەبەرە شەرمیان دەشکێت و بە کۆمەڵایەتی دەبن .\n٨ـ سروود، منداڵان بە چەندین وشە و رستەی تازە ئاشنا دەکـا .. زمان پاراوتر و رەوانتر دەبن و .. ئاسۆی ئەندێشە و بیرکردنەوەیان فراونتر دەبن و، دەتوانن باشتر وجوانتریش گوزارشت بکەن .\n٩ـ سروود، یارمەتی منداڵان دەدات، بۆ ئەوەی بـڕوا و متمانەیکی زیاتریان بە خۆیان هەبێ و، بە ئەوپەڕی ئازایەتیەوە رووبەڕووی ژیـان و، هەموو ئەو کێشە و تەگەرانە ببنەوە کە دێنە رێیان .\n١٠ـ سروودەکان، خۆشی و شادی و گەشی و گەشبینی بە منداڵان دەبەخشن .. یارمەتیدەریشن بۆ ئەوەی منداڵان بەسەر گەلێ کێشە و گرفتی دەروونی و کۆمەڵایەتیدا زاڵبن .\nلە شاعیرە سروودنووسەکانی کوردمان بۆ منداڵان :\nبەشێکی زۆری شاعیرانی کوردمان، بواری سروودی منداڵانیان فەرامۆش نەکردوون، کەم یا زۆر سروودیان نووسیوە، هەندێکیان بە تایبەتی لە سایەی هۆنراوە و نووسینەکانیان بۆ منداڵان، ناو و ناوبانگیان دەرکردوون و ناسراون، لەوانەش : ( زێـوەر، فـایق بێکەس، پیـرەمێرد، میر جەلادەت بەدرخان، دڵدار، گۆران، عەبدولواحید نوری، شەوکەت هۆشیار، محەمەد رەسول هاوار، ئەحمەد دڵزار، بەختیار زێوەر، محەمەد ساڵح دیلان، ا.ب. هەوری، مەدحەت بێخەو، کەریم شارەزا، عەلی عەبدوڵڵا شەەونم،، فەرەیدون عەلی ئەمین، کاکەی فەلاح، کامەران موکری، دایکی سۆلاڤ، سەبری بۆتانی، عوسمان هەورامی، روستەم باجەلان ) تا دەگاتە ( لەتیف هەڵمەت، کـازم کۆیی، محەمەد داریاس، عەلی حەمەڕەشید بەرزنجی، موئەید تەیب، جگەرسۆز پیندرۆیی، عەبدولڕەحمان فەهیمی، محەمـەد بـەرزی ) و .. چەندین شاعیری کەشمان کە هۆنراوەی نیشتمانییان بۆ منداڵان نووسیون .\nسروودی کوردی بۆ منداڵان، بە شێوەیەکی فەرمی، لە ساڵانی سییەکانی سەدەی رابردوودا، لە باشووری کوردستان دا سەری هەڵـدا .. لەسەر دەستی شاعـیری نیشتمان پەروەری ناسراومان مامۆستا ( عەبدوڵڵا زێوەر : ١٨٧٥ـ ١٩٤٨ ) دەستی پێکرد .. زیۆەر کە ماوستای قوتابخانە بوو، شەش سروودی بۆ منداڵان نووسی، یەکەمین سروودی ( وتـەنی من کوردسـتانە .. ) دووەمین سروودیشی ( ئەی کوردینە .. ئەی مەردینە .. ) کە دوو سروودی نیشتمانی زۆر بەرزن .\nسروودی فەرمی نیشتمانی کوردستان، سروودی ( ئـەی رەقـیب ) ە، کە لە ساڵی ( ١٩٤٠) دا، شاعیری نیشتمان پەروەرمان ( یونس دڵدار : ١٩١٨ـ ١٩٤٨) داینا .. بۆ یەکەمین جاریش لە بەرواری (١٧/١٢/ ١٩٤٥) دا، لە کاتی بۆ یەکەمین جار هەڵکردنی ( ئاڵای کوردسـتان ) لە شاری مەهاباد، لەگەڵ بەرزکردنەوەی ئاڵاکەماندا، سروودی ( ئەی رەقـیب ) بە ئاوازەوە پێشکەش کـرا.\nلەو رۆژەوە ( ئەی رەقـیب ) بوو بە سروودی نەتەوایەتیمان ( سـروودی مـارسیلزمی ) کـوردی .. کە لە بەرواری (٢٢/ ١/ ١٩٤٦) دا، لە لایەن ( سەرۆک کۆمـاری کوردسـتان ) پێشەوای نەمرمان ( قـازی محەمەد ) لە گۆڕەپانی ( چوارچـرا ) لە ( مەهاباد ) دا، ( کۆماری کوردستان ) راگەیاندرا، دووبارە لەم رۆژە مێژووییەدا لەگەڵ هەڵکردنی ئاڵای کوردستان دا لە لایەن قوتابیانی قوتابخانەکانی شاری مەهـابادەوە، بە دەنگێکی زوڵاڵ سروودی ( ئـەی رەقـیب ) پێشکەش کرا .. لە ئەمرۆشدا سروودی ( ئەی رەقـیب )، سروودی فەرمی هەرێمی کوردستانە .. لە بۆنە هەموو نیشتمانییەکان و، لە هەموو قوتابخانەکانی کوردستان دا لە کـاتی ریزبوونی لە گۆڕەپانەکانی قوتابخانەکاندا، پێش دەستپێکردنی خوێندن، وەکو نەریتێکی رەسەن قوتابیان پێکەوە و بە دەنگ و ئاوازاوە سروودی ئەی رەقیب دەڵێنەوە و هۆنراوەی نیشتمانی و کۆمەڵایەتیش پێشکەش دەکەن .. هەروەها لە پێش دەستپێکردنی یارییە وەرزشییەکـان، لە گۆڕەپانەکانی یارییەکاندا، یاریزانانەکانمان بە ئەوپەڕی رێز و خۆشەویستی و شانازییەوە، پێکەوە ( سـروودی رەقـیب ) دەڵێـنەوە .\nنەرویـج : (٢٦/٨/ ٢٠١٦)


زانیاری خێرا 2017: بەرنامەی حوکمی یاسا | بەرنامەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێدان لە عێراق\nزانیاری خێرا 2017: بەرنامەی حوکمی یاسا\nئینگلیزی (3.1 MB)\nعەرەبی (2.0 MB)\nبەهۆی ئەو دۆخە ئاڵۆزەی باری سیاسی و ئاسایشەوە کە لە عێراقدا دەگوزەرێت، UNDP خەریکی وەبەرهێنان بووە لە ڕێگرییکردن لە ململانێکان و فراوانکردنی هەوڵەکانی بۆ بەهێزکردنی حوکمی یاسا، بە جەختکردنەوە لەسەر ئاسایش و دادوەریی.\nهەوڵەکانی پشتگیریکردن لە ئارادایە بۆ حکومەت و کۆمەڵگای مەدەنی و ئەو کۆمەڵگایانەی دەیانەوێت دامەزراوەی بەهێزتر و بەرپرسیارتر و یاساییتر و کۆمەڵگایەک دابمەزرێنن توانای هەستانەوەی هەبێت. ئەم پشتگیریە لە ژێر بەرنامەی حوکمی یاسا- RoL ی سەر بە UNDP لە فراوانبووندایە.\nپەرەی زانیاریەکان پۆختەیەکە لەسەر خاڵە سەرەکییەکانی بەشداریکردن و بەدەستهێنانی ئامانجەکان لە 2016.\nستراتیژیەتی ئاسایشی نیشتیمانی لەلایەن کابینەی حکومەتەوە پەرەی پێدراوە و لەخۆ گیراوە\nیاساکانی چاکسازی بۆ وەزارەتی ناوخۆ - MoI و هێزی دژە تیرۆر – CTS کە لەلایەن حکومەتەوە لە ئاب و ئەیلولی 2016 دا لە خۆ گیراوە.\n12،036 کەیسی ئاوارە ناوخۆییەکان و پەنابەران پەیوەست بە SGBV و بە بەڵگەنامەکردنی یاسایی سودمەندبوون لە شەش سەنتەری هاریکاریی یاسایی


وەزیری بەرگری ئەمەریکا: هێزەکانی ئەمەریکا ناتوانن خەڵکەکە بگەیەننە فڕۆکەخانەی کابوڵ\nوەزیری بەرگری ئەمەریکا لوەید ئۆستن وتی هێزەکانی ئەمەریکا ناتوانن خەڵکەکە بگەیەننە فڕۆکەخانەی کابوڵ تاوەکو بگوازرێنەوە.\nئۆستن بە ڕۆژنامەنووسانی وت " هەرچی لە تواناماندا بێت دەیکەین بۆ دابینکردنی ڕێڕەوێکی پارێزراو بۆ ئەو خەڵکانە تاوەکو بگەنە فڕۆکەخانەکە. لە توانامدا نیە بچمە دەرەوەی فڕۆکەخانەکە و ئەرکەکانمان فراوان بکەم بۆ ناو کابوڵ."\nئۆستن وتی نزیکەی 4500 سەربازی ئەمەریکی لە کابوڵ بوونیان هەیە و " هیچ بەریەککەوتنێکی دوژمنکارییانە لەگەڵ تاڵیباندا ڕووینەداوە، هەروەها هێڵەکانی پەیوەندییمان لەگەڵ تاڵیباندا بەکراوەیی دەمێننەوە."\nوتیشی " ئەو هەواڵانەمان بیستووە خەڵک لە خاڵەکانی پشکنینەوە گەڕێندراونەتەوە، ئەوەمان بە تاڵیبان وتووە و پێمان وتوون ئەگەر ئەو کەسانەی دەیانەوێت بێنە فڕۆکەخانەکە بەڵگەنامە یاخود پێناسیان پێبێت ئەوا دەبێت ڕێگەیان پێبدرێت."


یادی ئەنفال لەدڵ و ده‌روونماندایە\n2020-04-13 23:53 68 جار بینراوە کۆمێنت\nئه‌نفال وه‌ك دڕندانه‌ترین و قێزه‌ونترین تاوانی مێژووی مرۆڤایه‌تی، وه‌ك گه‌وره‌ترین پرۆسه‌ی كۆمه‌ڵكوژی\nدژ بەگه‌لێک، هه‌ر به‌ته‌نها بریتی نه‌بوو ەلكوشتن و بڕین و زینده‌به‌چاڵكردنی هاووڵاتیانی كورد، به‌ڵكو ئه‌جێندایه‌كی گه‌وره‌ی شۆڤینیزمی بەعسی عه‌ره‌بی له‌پشته‌وه‌بوو كه ده‌سه‌ڵاتدارانی ڕژێمی گۆڕبه‌گۆڕی سه‌دام حسێن دژبه كوردستانیان به‌رپایانكردبوو، كه‌به‌داخه‌وه ئاسه‌وارو جێده‌ستی ئه‌و تاوانه نامرۆڤانه‌یه تا ساڵانێكی زۆر و بگره تائێستاش له‌سه‌ر نه‌خشه‌ی جوگرافی و سیاسی و ئابووریی ئه‌م نیشتمانه ره‌نگدانه‌وه‌ی هه‌یه.\nپرۆسه‌ی ئه‌نفال درێژكراوه‌ی تاوانی كیمیابارانی بالیسان و شێخ وه‌سانان و هه‌ڵه‌بجه و ده‌یان شارو ناوچه‌ی دیكه‌ی كوردستان بوو،ئه‌ڵقه‌یه‌كی ته‌واوكاری بوو له زنجیره‌ی نائه‌خلاقییه‌كانی رژێمه‌كه‌ی سه‌دام، ئه‌نفال كارێكی نه‌كرده‌بوو پرۆسه‌یه‌كی به‌دناوی مێژوویی بوو كه ئازیزانمانی ڕاپێچی نادیاریكرد.\nهاووڵاتیانی ئازیز… كه‌سوكاری سه‌ربه‌رزی شه‌هیدان\nله‌سه‌روبه‌ندی ئه‌و دۆخه ناهه‌مواره‌ی كوردستان و ناوچه‌كه‌ی پێدا تێپه‌ڕده‌بێت،\nیادی ئه‌مساڵی تاوانی ئه‌نفال وه‌ك كاره‌ساتبارترین یاده نه‌ته‌وه‌ییه‌كانمان، هاوزه‌مانه له‌گه‌ڵ بوونی مه‌ترسی ڤایرۆسێكدا كه‌زیاتر لە(٢٠٠) وڵاتی سه‌ر گۆی زه‌وی پێیه‌وه سەر‌قاڵ بووەو ژیانی ئاسایی به‌شێویه‌كی به‌رچاو په‌كی كه‌وتووه !!\nهه‌ربۆیه له‌چوارچێوه‌ی خۆپارێزی و خه‌ڵكپارێزیدا كه‌دڵنیایین ئێوه‌ی كه‌سوكاری قوربانیان، لەهه‌ر كه‌سێك خه‌مخۆرترن بۆ پاراستنی گیانی هاوشارییان و هاونیشتمانیان، بڕیاردراوه هیچ چالاكییه‌كی فه‌رمی له كوردستان بۆ ئه‌و مه‌رگه‌ساته به‌ڕێوه‌نه‌چێت!!\nبه‌ڵام سۆزو په‌یمان ده‌ده‌ین خه‌می ئێوه‌ی كاره‌ساتبار لەلوتكه‌ی پیرۆزییه‌كانی ئه‌م نیشتمانه‌دا به‌رز ده‌هێڵینه‌وه‌و یادی شه‌هیدبوونی ئازیزانمان له دڵ و ده‌رونماندا به‌رز ڕاده‌گرین.\nبه‌ڕێزان ٣٢ ساڵه ئازیزانی شه‌هیدی ئه‌م مه‌مله‌كه‌ته لەبیابانه‌كانی جه‌ورو سته‌م له‌نێو لمی بێ ڕۆحی نوگره‌سه‌لمان و عه‌رعه‌ر چاوه‌ڕێی گه‌ڕانه‌وه‌ن بۆ زێدی خۆیان.\nئیمه نیگه‌رانین له‌خاوی به‌ڕێوه‌چوونی ڕێكاره‌كانی گه‌ڕانه‌وه‌ی ڕوفاته پیرۆزه‌كانیان.\nبۆئه‌و مه‌به‌سته‌ش چه‌ندینجار هه‌ڵوێستی فه‌رمی خۆمانمان داوه‌ته لایه‌نه په‌یوه‌ندیداره‌كانی ئه‌و پرسه بۆ ئه‌وه‌ی له‌ڕێگه‌ی سه‌رۆكایه‌تیی كۆمارو په‌رله‌مان و حكومه‌تی عیراقه‌وه كاری پێویست بكرێت بۆ گه‌ڕانه‌وه‌یان.\nبه‌داخه‌وه كه هه‌مووان ئه‌و راستییه ده‌زانین بردنی ئه‌و هه‌موو خه‌ڵكه بەهۆكاره‌كانی گواستنه‌وه‌ی وه‌ك (تراكتۆر) كه‌متر له‌ساڵیكی پێچوو، به‌ڵام گێڕانه‌وه‌ی روفاته پیرۆزه‌كانیان خه‌ریكه نزیكده‌بێته‌وه له نیو سه‌ده!!\nئومێدمان وایه هه‌رچی زووه ئه‌و كاره ته‌واو نه‌كراوانه ته‌واوبكرێن.\nلێره‌شه‌وه به‌ڵێن دووپاتده‌كه‌ینه‌وه وه‌كو ئیداره‌ی گه‌رمیان ئاماده‌ی هه‌موو هه‌ماهه‌نگی و ده‌ستپێشخه‌رییه‌كین بۆ ئه‌و كاره\nته‌نها له‌پێناو ئاسووده‌كردنی رۆحی شه‌هیدانی جینۆساید و ئارامبوونه‌وه‌ی كه‌سوكاره‌كانماندا.\nنه‌فره‌ت لەدوژمنانی كوردستان\n*سه‌رپه‌رشتیاری ئیداره‌ی گه‌رمیان


داوا دەكرێت ئەوانەی كەمتەرخەم بوون لە خۆسوتاندنی گەنجەكە دادگایی بكرێن – Politic Press\nدەستەی سەربەخۆی مافی مرۆڤ دەڵێت، پێویستە ئەوانەی كەمتەرخەم بوون لە رووداوی خۆسوتاندنی هاووڵاتیەك لەبەردەم نووسینگەی نەتەوەیەكگرتووەكان رووبەڕووی دادگا بكرێنەوە و ناكرێت مرۆڤ بكرێتە كاڵا لە پێناو هەواڵێكدا.\nكاردانەوەكانی رووداوی خۆسوتاندنی گەنجێك و رووماڵكردنی لەلایەن چەند دەزگایەكی راگەیاندن درێژەی هەیە، لەو چوارچێوەیەدا دەستەی سەربەخۆی مافەكانی مرۆڤ رایگەیاند: شكۆی مرۆڤ و پاراستن و دورخستنەوەی لە مەترسی كوشتن و خۆ سوتان ئەركێكی مرۆڤایەتی ویژدانیە و دەكرا لە جیاتی ڕوماڵ كردن و وێنە گرتن كەناڵەكانی راگەیاندن هەوڵی دوورخستنەوە و ڕێگری یان بدایەت لەوەی خۆی بسوتێنێ .\nدەستەكە ئەوەی خستووەتە روو، ئێمە لە دەستەی سەربەخۆی مافی مرۆڤ داوا دەكەین هەرچی زووە داواكاری گشتی هەرێمی كوردستان بەدواداچون بۆ ڕووداوەكە بكەن و ئەوانەی كەمتەرخەم بوونە لەو ڕووداوە ڕووبەڕووی یاسایان بكاتەوە ناكرێ مرۆڤ وەك كاڵا بەكاربهێنرێ بۆ خاتری هەواڵێكی رۆژنامەوانی كە ئەو جۆرە كارە دوورە لەپیشەی ڕاستەقینەی رۆژنامەوانی.\nTags: راگەیاندن مافی مرۆڤ\nزێدان لەسەر ڕۆشتنی ڕامۆس هاتە دەنگ (176 بینین)\nوەزارەتی ڕۆشنبیری ھەرێم کۆنسێرتی بیانی قەدەغەکرد (64 بینین)


دژە تیرۆری کوردستان ( سلێمانی ) روونکردنەوەیەکی بۆ ڕایگشتی بڵاوکردەوە\nدژەتیرۆری کوردستان لە ڕوونکردنەوەیەکدا رایدەگەیەنێت" هەندێ کەسی نابەرپرس لەدەرەوەی ویستی ئێمە و بەخواستی چەند کەسێکی یاساشکێن و دوور لە دەسەڵاتی ئێمە، ناو و ناوبانگی ئەم دەزگایەی بەکارھێناوە بۆ کاری نایاسایی و دەستدرێژیکردن بۆ سەر بەرژەوەندیی گشتی".\nبەڕێوبەرایەتی دژەتیرۆری کوردستان روونکردنەوەیەکی لەبارەی تۆمەتبارکردنی بە ئەنجامدانی کاری نایاسایی و قاچاخچێتی و سەرانەوەرگرتن و داگیرکردنی زەوی و موڵکی گشتی بڵاوکردەوە و دەڵێت" لای ھەمووان روونە بەڕێوەبەرایەتی دژەتیرۆر ھێزێکی تایبەت و مەشق پێکراو بە دسپلینی سەربازیی نیشتیمانییە، رۆڵی گرنگ و کاریگەری بینیوە لە ڕووبەڕووبوونەوەی تیرۆریستان و سەرکەوتن بە سەر تیرۆرستانی داعش و بەرقەرارکردنی ئارامی و ئاسایش لە ھەرێمی کوردستان، بەداخەوە لە چەند رۆژی ڕابردوو ، چەندین پەیج و ئەکاونتی سێبەر و بێخاوەن و بەکرێگیراو ، ھێرشی ناڕەواو بێبنەما دەکەنە سەر ھێزەکەمان و بە ئەجێنداو مەرامی تایبەتی بوختانمان بۆ ھەڵدەبەستن".\nئەوەشی خستەڕوو، ئێمە لێرەدا بۆ کۆمەڵانی خەڵکی کوردستانی رووندەکەینەوە، ھێزی دژەتیرۆر دوور و نزیک پەیوەندیی بە ھیچ کارێکی نایاسایی و قاچاخچێتی و سەرانەوەرگرتن و داگیرکردنی زەوی و موڵکی گشتییەوە نییە و نەبووە، بەڵکو راستییەکە ئەوەیە ھەندێک کەسی نابەرپرس لە دەرەوەی ویستی ئێمە و بە خواستی چەند کەسێکی یاساشکێن و دوور لە دەسەڵاتی ئێمە ناو ناوبانگی ئەم دەزگایەی بەکارھێناوە بۆ کاری نایاسایی و دەست درێژکردن بۆ سەر بەرژەوەندیی گشتی کە بەڕەسمی سەر بە بەڕێوەبەرایەتیی دژەتیرۆر نەبوون، چەند کەسێکیش کە تێوەگلابوون بەم کارە نایاساییانە بە رەسمی دەرکراون و رووبەڕووی دادگا دەکرێنەوە و چیتر رێگەش نادرێت کەسانێکی بەرژەوەندی خواست بۆ مەرامی تایبەتی دەست لەکاروباری دژەتیرۆرەوە وەربدات.\nلە ڕوونکردنەوەکەدا ئەوەشخراوەتەڕوو، بۆ ھەموولایەکی ڕووندەکەینەوە دژەتیرۆر وەک ھەمیشە لە سەنگەری خەڵک، سەروەری یاسا، ئارامی و ئاسایش و پاراستنی سەروماڵی خەڵک و شکۆی ھەرێمی کوردستان دەبێت، ئەرکی سەرەکیمان رووبەڕووبوونەوەی ھەر پیلانێکە کە بیەوێت ئارامی لە خەڵک تێکبدات ئاشکراشیدەکەین ھێزی دژەتیرۆر ھێزی خەڵک و ھەموو رەنگ و بۆچوونە جیاوازەکانە و بەگڕوتینێکی نوێ و بە بەھێزترەوە لە رابردوو، پشتیوان بەخوای گەورەو بە ھاوکاری ھەمووان و ھێزی پێشمەرگەو ھێزەکانی ئاسایش و ناوخۆ لە ئەرکداین بۆ پاراستنی کوردستانەکەمان و سەقامگیری زیاتری ئاسایش و رووبەڕووبوونەوەی یاساشکێنان و ھەڵھاتوان لە یاسا.


ژارگۆن - ١٤ -.\nلەو رۆژەوە رۆیشتووە تۆراوە دڵى من\nئاخۆ بە چ شاخێکەوە گیرساوە دڵى من؟!\nیاخۆ بە چ داخێکەوە سووتاوە دڵى من؟! (بێخود).\nرەگەزى مێینەى وشە.\nجوانى وێنەى شیعرى.\nلە کارى هونەرییدا ریتم دەکەوێتە پێش وشەوە، ریتم هێزى بنەڕەتى شیعر و وزەى کێشکردنى لەخۆدا هەڵگرتووە، خودى ئەو وێناکردنە لە سرووشت و ژیانى دەروونى وەرگیراوە، بۆ نموونە (فۆلکلۆر ستایشى ریتمەکان دەخاتە پێش وشە و ناوەڕۆک).. فەیلەسوفى ئەڵمانى"هیگل" پێیوایە رەگەزى یەکەمى هەموو هونەرێک ریتمى مۆزیکییە.\nبەکارهێنانى (وشە و دەستەواژەى رووت) ئەوە نییە، کە لە دەرەوەى یاسا و رێساکانى سیستمى زمان بێ گیان و رۆح بکەوێتەوە، بەڵکو ئەوەیە کە نەکەوتۆتە نێو نوێبوونەوەى بەکارهێنانە بەردەوامەکانى زمانەوە! (فردینان دو سوسێر Ferdinand de Saussure 1857-1913) دەڵێت: زمان (Langue) سیستمێکە یان تۆڕێکە لە ئاماژە و رێسایەک (grammar) بەڕێوەى دەبات. بەڵام وەک دەزانین زمانى شیعرى دەکەوێتە دەرەوەى یاسا و رێساکان و (بیرهێنانەوە) و (خەیاڵ) بەڕێوەى دەبات. ئەگەرچى هەمیشە یاسا و رێساکانى زمان لە دەرەوەى ویستى داهێنەرەوەیە، بەڵام لەبەرانبەر ئەوەدا خەونى نوێبوونەوەى زمان و تەجاوزکردن و تێکشکانى یاسا و رێسا باوەکان لە بەرژەوەندى داهێنەردایە.\nلە شیعردا (وشە) هەم یادەوەرى (memory) دەوڕوژێنێ و بوار بۆ گەڕانەوەى ئازاد خۆش دەکات، هەم تەجاوزى واقیع دەکات و بەرەو داهاتوو دەچێ؟! بەڵام وشە کاتێک رۆڵى یادەوەرى دەبینێ، کە سیستمى زمان لە دووتوێى خۆیدا (مێى) بکات و تەواوى خەسڵەتەکانى مێینەیى، واتە ریتمى مێینەى بە هەموو ماناکانەوە پێببەخشێت، نەک هەر هێندە بەڵکو ئەخلاق و شێوەى مێیانەشى پێببەخشێت. لەبەرانبەر ئەوەشدا (وشە کاتێک وەک مێیەک) تەجاوزى باو دەکات و ئازادى خۆى پراکتیزە دەکات کە خەیاڵى ئازاد رابەرایەتى بکات!\nدەق دەکەوێتە نێو سیستمى زمانەوە. وشە لەنێو سیستمى زمان بڕوابوون بەخۆى لە دەستدەدا و ئەخلاقى وشە لەنێو سیستمى زمان سەرەوژێر دەبێت. بەو مانایە وشە هەمیشە لە دەقدا وەک رەگەز مێیە.. ئەوە دەقە!! کەواتە وشە لە دەقدا بەتەواوى دەکەوێتە ژێر دەسەڵاتى فاشیانەى زمانەوە، ئیتر لەوێوە داهێنان لەنێو زیندانى زمان (جێگیر/دیل) دەبێت، ئەو جێگیربوونە لە نێو دەقدا (بەبیرهێنانەوە) رابەرایەتى دەکات، بەو مانایەش هەموو بەبیرهێنانەوەییەک جۆرێکە لە جێگیر بوون، هەموو جێگیربوونێکیش جۆرێکە لە دیلبوون؟! بەڵام لەبەرانبەر (دیل/جێگیربوونى بەبیرهێنانەوە) خەیاڵ و بەکارهێنانى تایبەتییانەى دەرەوەى یاسا و رێساکانى زمان هەیە، بە مانایەکى دیکە چەمکى هەڵوەشانەوەى یاسا و رێساکانى زمان بەردەوام وەستاوە. چەمکى هەڵوەشانەوە بەردەوام تەجاوزى واقیعى زمان دەکات و بە هۆى خەیاڵەوە بەرەو داهاتوو هەنگاو دەنێ، ئەو بەکارهێنانە (یاسا و رێساکان تەجاوز دەکات) دەسەڵاتێکى فیکرى و ئیستێتیکى هەیە، ئەویش دەسەڵاتى دووبارە بونیادنانەوەیە. لێرەوەیە کە دەڵێین داهێنان هەمیشە دەرچوونە لە زمان و لەسەر دوالیزمیەتى دووبارە هەڵوەشانەوە و بونیادنانەوەى بەردەوام رادەبێتەوە، یان لە پلەى سفرى نووسین وەستاوە، بەو مانایەیە کە زمان لە داهێناندا لەسەر زنجیرەیەکى بێ کۆتایى لە بەرهەمهێنانەوەى دال دەژیت!! بە کورتى هەمیشە زمانى شیعرى ئەو زمانەیە کە خەیاڵ رابەرایەتى دەکات، بەبیرهێنانەوە جێگیرى دەکات!! بۆیە هەمیشە پێویستە بڕوامان بە پلەى سفرى نووسین هەبێت.\nکەواتە داهێنان بەرهەمى هەڵوەشانەوە و بونیادنانەوەى بەردەوامە، هەمیشە داهێنان بەرهەمى ئەوەى کە رابردوومان بیر دەخاتەوەو ئەوەى کە بەرەو داهاتوومان دەکاتەوە. بەڵام دەسەڵاتى داهێنان هەر تەنها بە داهێنەرەوە بەند نییە، بەڵکو لە بەشدارى ئەویدیکەى (خوێنەر/وەرگر)ەوە بە ئاکام دەگات. دەسەڵاتى داهێنان راستەوخۆ لە بەشدارى خوێنەرى هوشیار و ئاستە بەرزەکانى خوێندنەوەوە هەڵدەقوڵێ. داهێنان بێ بەشدارى خوێنەر و خوێندنەوەى جۆراوجۆر بوونى دەکەوێتە لەرزەوە. بە دیوەکەى دیکەش داهێنان لە رێگاى خوێندنەوەو رەخنەوە سنوورەکانى دیارى ناکرێت، بەڵکو سنوورەکانى بەرفرەوانتر و ئازادتر دەبێت، ئەوەش راستەوخۆ دەکەوێتە سەر سرووشتى مێینەى وشە، کە جولەى خۆى لەمیانى جولەى فیکر و ئیستێتیکاوە، سەرکێشانە رادەگەیەنێت.\nبەشی سێزدە: www.emrro.com/jargonsezde.htm\nبەشی دوازدە: www.emrro.com/jargondiwazde.htm


راپۆرتێکی گرنگی چالاکییەکانی کۆمپانیای ئێکسۆن مۆبیل لەکوردستان لەبەر رۆشنایی ئیمەیڵە هاککراوەکانی وەزیری وزەی تورکیا\nناوەرۆکی ئەم راپۆرتە زانیاری سەیری تێدایە ، دەردەکەوێ کە وەزارەتی سامانە سروشتیەکان زیاتر خاتری کۆمپانیا تورکییەکان بگرێت لەسەر حسابی بەرژەوەندی خەڵکی کوردستان وەک لە کۆمپانیای بیانی تر هەرچەندە خاتری ئەوانیشی گرتووە ، بۆ نمونە هەڵکەندنی بیرێک لە بلۆکی قەرەهەنجیر بۆ هەردوو کۆمپانیای ئێکسۆن مۆبیل و کۆمپانیای وزەی تورکی کە پێکەوە گەڕانیان لەو کێلگەیە دەکرد بە ٢٥ ملیۆن دۆلار مەزەندە کراوە بەلام دوای ئەوەی ئێکسۆن مۆبیل وازی لە کێلگەکە هێناوە ، هەڵکەندنی بیرێک بۆ کۆمپانیا تورکییەکە بە ٨٠ تاکو ١٠٠ ملیۆن دۆلار مەزەندە کراوە . لە عێراقدا هەڵکەندنی بیرێکی نەوت بە ٥ بۆ ٦ ملیۆن دۆلارە ، لە کوێت بە یەک ملیۆن دۆلارە . هەروەها بە گوێرەی ئەم راپۆرتە تێچونی هەڵکەندنی بیرێک لە پیرمام بە ١٥٥ ملیۆن دۆلار بووە و لە ئەلقوش بە ١٦٧ ملیۆن دۆلار بووە بۆ ئێکسۆن و کۆمپانیای وزەی تورکی . دوای بەرهەمهێنانی نەوت لەو کێڵگانە ، کۆمپانیا نەوتیەکان تێچوی هەڵکەندنی بیرەکان لە هەرێم وەردەگرنەوە ! بە گوێرەی راپۆرتەکە جگە لە کۆمپانیای وزەی تورکی ، کۆمپانیای بۆتاش ی تورکیش هەیە کە جێبەجێکاری شەش کێڵگەی نەوتی کوردستانە .\nدوای پێنج ساڵ و خەرجکردنی یەک ملیار وسەد ملیۆن دۆلار لە بڕیارێکی پڕ هەللای سیاسیدا ، ئیکسۆن مۆبیل بڕیاریدا وەبەرهێنان لە نەوتی کوردستان بکات بەلام گەڕان بەدوای نەوتدا لە هەرێمی کوردستان چەند ئەنجامێکی مامناوەندی لێکەوتەوە .\nیاداشتە ناوخۆییەکان و نامە گۆڕینەوە لە نێوان ئێکسۆن مۆبیل و کۆمپانیای وزەی تورکی(TEC ) کە هاوبەشی پڕۆژەکەی ئێکسۆن مۆبیلە ، تێگەیشتنمان دەربارەی کارەکانی ئێکسۆن مۆبیل لە کوردستان و بڕیاری ئەم دواییەی سەبارەت بە وازهێنانی لە سێ گرێبەستی نەوتی لەو شەش گرێبەستەی لەگەڵ حکومەتی هەرێم کردبوی ، زیاد دەکات .\nهەروەها بەڵگەکان ئەوە نیشان دەدەن ، هەرچەندە ئەو سێ پڕۆژە نەوت و گازەی کە ئێکسۆن مۆبیل بەردەوام کاری تێدا دەکردن ، لەوانەبوون لە رووی بازرگانییەوە بەسوود بن بەلام کۆمپانیاکە ئەو بڕە نەوتە زەبەلاحەی نەدوزییەوە کە لە ئۆکتۆبەری ٢٠١١ هیواخوازی بوو ، کاتێک ئێکسۆن مۆبیل مشتومڕێکی سیاسی نایەوە و سەرکێشی بە گرێبەستێکی ملیاران دۆلاری بەسرای لەگەڵ حکومەتی عێراق کرد و تەحەددای حکومەتی عێراقیشی کرد لە پیناو ئەو گرێبەستانەی کوردستان .\nئەو دۆکیومێنتانە لە لایەن گروپێکی هەڵگەڕاوەی تورکییەوە بە ناوی ( RedHack ) بلاوکرانەوە .ئەو گروپە چوونەتە ناو ئیمەیڵەکانی زاواکەی ئەردوگان ، بەیرات ئەلبەیراک ، وەزیری وزەی تورکیا و دەیان هەزار ئیمەڵیان لە ٥/١٢/ ٢٠١٦ بلاوکردۆتەوە .\nبەگوێرەی دۆکیومێنتەکان ، ئەنجامەکانی گەڕان بە دوای نەوت وگازدا بە تایبەتی لە بلۆکی قەرەهەنجیر جێگای نائومیدی بوو . کاتێک ئێکسۆن مۆبیل لە قەرەهەنجیر دەستی بە گەڕان کرد ، کۆمپانیای تری پێش ئەو گەڕانیان تێدا نەکرد بوو بەلام ئەوەی مایەی گەشبینی بوو ، رواڵەتی جیۆلۆجی ناوچەکە و نزیکی لە کێڵگەی کەرکوک بوو – یەکەم دۆزینەوەی نەوت بە بڕی بازرگانی لە کێڵگەی کەرکوک بووە و بە گوێرەی راپۆرتێکی وەزارەتی نەوتی عێراق لە ئۆکتۆبەری ٢٠١٠ ، یەدەگی نەوتی کێڵگەی کەرکوکی نزیکەی بە نۆ ملیار بەرمیلی داناوە ).\nعەلی خدیری ، راوێژکاری دیبلۆماسی ئەمەریکی پێشوو لە عێراق کە دوایی بوو بە بەرێوەبەری کاروباری گشتی و حکومی بۆ لقی کۆمپانیای ئێکسۆن مۆبیلی هەرێمی کوردستانی عێراقی سنوردار ( ( EMKRIL، کە ئاسانکاری بۆ دانوستانی نێوان کۆمپانیاکە و حکومەتی هەرێم کرد و ئێکسۆن مۆبیلی هێنایە کوردستان .\nلەمانگی حوزەیرانی ئەو ساڵەدا دوای ئەوەی ئێکسۆن روپێوی جیۆلۆجی دوو دووری بۆ ٥٠٤ کیلۆمەتر دووجای بلۆکی قەرەهەنجیر ئەنجامدا ، جۆش و خرۆشیان بۆ کارکردن لەو کێلگەیە نەما . ئەمەش بە گوێرەی یاداشتێکی ( TEC )کە کورتکراوەی شیکردنەوەی داتا سەرەتاییەکانی ئێکسۆنی تێدایە ، کە بەڕێوەبەری لقی عێراقی کۆمپانیاکە ، ئەحمەد تورک ئۆگڵۆ لە ٢٧/٦/٢٠١٦ بۆ تەحسین یازاری ناردووە ، تەحسین یازار پارێزەر و راوێژکاری بەیرات ئەلبەیراکە .\nیاداشتەکە دەڵێت ؛ ئەو کانە نەوتەی لە قەرەهەنجیر دۆزراوەتەوە وادەردەکەوێ کە زۆر بلاوبوبێتەوە و بەگشتی یەدەگەکەی کەم بێت . پەرەپێدانی ئەم کێڵگەیە پێویستی بە هەڵکەندنی ژمارەیەکی زۆر لە بیر هەیە کە دەبێ هەڵبکەنرێن و ئەو بیر هەڵکەندنانە پارەی زۆری دەوێت کە کاریگەری نەرێنی لەسەر ئابوری پرۆژەکە دەبێت .\nئێکسۆن مۆبیل و کۆمپانیا تورکییەکە بروایان وایە کە ئەو کانە نەوتە ٢١٩ ملیۆن بەرمیل نەوت و نزیکەی یەک تریلیۆن پێ سێجای پێوانەیی گازی تێدایە لەسەر بنچینەی P2 - ئاماژەیەکی ئابوورییە و مانای ئەوەیە کە چانسی لەسەدا پەنجا هەیە کە بتوانرێ لەرووی ئابورییەوە ئەو بڕە نەوتە دەربهێنرێ . P1ی یەدەکی بلۆکەکە ئەوەیە کە چانسی لەسەدا نەوەدی هەیە کە لە رووی ئابورییەوە سوودی هەبێت – دەگاتە هەشتا ملیۆن بەرمیل نەوت و ٣٧٧ ملیار پێ سێجای پێوانەیی لە گاز .\nهەروەها کێشەی کارکردنیش لەو بلۆکەدا هەبوو ، ئیکسۆن لەماوەی ئابی ٢٠١٤ تاکو ئەیلولی ٢٠١٥ هەبوونی بارودۆخێکی بلاوکردەوە کە لەتوانای ئەودا نەبوو ، بەهۆی ئەو کۆتوبەندەی حکومەتی خۆجێی کەرکوک بەسەریدا سەپاند بوون ، بەبێ ئەوەی بڵی بۆچی .\nلەو کاتە بەداوە ، ئەو ئاڵۆزیانە وا دەرنەکەوتن کەکۆسپ بخەنەبەر کارکردن لە قەرەهەنجیر – یاداشتە دەڵێ ، گەڕانی بوومەلەرزەیی لە ٣٠ /١١ /٢٠١٥ دەستی پێکرد – ئەو هۆکارانە بە دیاری رۆڵیکی گرنگیان نەگێڕا لە وازهێنانی ئێکسۆن لەو بلۆکە .\nیاداشتی کۆمپانیا تورکییەکە دەڵێ ؛ EMKRIL بڕیاریدا واز لە بلۆکی قەرەهەنجیر بهێنی لەبەر ئەوەی ئەو بڕە یەدەگەی هەیەتی گونجاو نەبوو بۆیان . لە جیاتی ئەوەی بۆ هەڵکەندنی بیرێک ٢٥ ملیۆن دۆلار خەرج بکەن وەکو لە گرێبەستەکەدا هاتبوو ، ئێکسۆن ١٥ ملیۆن دۆلاری دا بە وەزارەتی سامانە سروشتییەکان بۆ ئەوەی لەو گرێبەستە بێتەدەرێ . لەو ١٥ ملیۆن دۆلارە ، ئێکسۆن ١٢ ملیۆن دۆلاری دا و کۆمپانیا تورکییەکەش ٣ ملیۆن دۆلاری دا .\nیاداشتەکە دەڵێت ؛ جیۆلۆجی بە هەمان شێوە رێگربوو لە بلۆکی رۆژهەلاتی عەربەت ، کۆمپانیاکان رووپێوی دوو دووری بومەلەرزەیان بۆ ٢٠٣ کیلۆمەتر دووجا کرد ، لەسەر بنچینەی ئەو داتایانە ، کۆمپانیاکان یەدەگی نەوت لەسەر بنچینەی P2 یان بۆ ئەو بلۆکە بە ٣١٥ ملیۆن بەرمیلی نەوتی هاوتا مەزەندە کرد . یاداشتەکە رێژەی نەوت و گازی یەدەگی بلۆکەکەی دیاری نەکردووە .\nهەروەها یاداشتەکە دەڵێت ؛ ئێکسۆن بلۆکی بێتواتەی زوتر لەوەی لە پێشدا زانرابوو وازلێهێنا لە ٤/١١ ٢٠١٥ ئەویش بەهۆی ئەنجامە نائومێد بەخشەکانی گەڕانەکەی بوو بەدوای نەوتدا ..\nبە گوێرەی یاداشتەکە ،لە مانگی حوزەیران ، ئێکسۆن و ( TEC )کۆی ٦٣٦ ملیۆن دۆلاریان لەو سێ بلۆکە خەرج کردبوو کە ئێستا وازیان لێهێناون ، کۆمپانیای ئێکسۆن مۆبیل ٨٠ % ی پارە خەرجکراوەکەی داوە . ئەو دوو کۆمپانیایە یەک ملیار و شەش سەد ملیۆن دۆلاریان لەو شەش بلۆکەی کوردستانیان خەرج کردوەوە .\nئەو پارەیەی بۆ سێ بلۆکە وازلێهێنراوەکە خەرج کراوە بەم جۆرەیە : ٢١٠ ملیۆن دۆلار دراوە بە وەزارەتی سامانە سروشتییەکان وەک پاداشتی واژۆکردنی گرێبەستەکان لە ساڵی ٢٠١١ – تەنیا ١٠٠ ملیۆن دۆلاری بۆ بلۆکی قەرەهەنجیر بووە – لە کاتێکدا ٤٢٦ ملیۆن دۆلار خەرجی کارکردن لەو بلۆکانەدا بووە .\nکۆمەڵیکی جیا لە ئیمەیل کە ویکیلیکس بلاوی کردۆتەوە کە ئیکسۆن بۆ ( TEC )ناردووە پشتگیری ئەو ژمارانەی کە لە یاداشتە ناوخۆییەکانی کۆمپانیا تورکییەکەدا هاتوون دەکەنەوە .\nکەمتر لە ئاستی چاوەڕوانییەکان\nئێکسۆن و TEC تا ئێستا هەر لە بلۆکەکانی پیرمام و ئەلقوش ماون ، هەرچەندە یاداشتەکانی کۆمپانیا تورکییەکە ئەوە دەردەخات کە تێڕوانینێکی مامناوەندییان لەچاو چاوەڕوانییەکانی خدیری و ئێکسۆن مۆبی هەیە . خدیری وتبوی ، باکۆری رۆژئاوا و ناوەڕاستی کوردستان بۆ چەند دەیەیەک لە لایەن جیۆلۆجییەکانەوە وا مەزەندە دەکرا کە لەڕووی جیۆلۆجییەوە ئومێدبەخش بن بۆ دۆزینەوەی نەوت، دۆزینەوەکانی بلۆکی شێخان و رووبەرەکانی دەشتی نەینەوا و تەق تەق و تاوکێ راستی ئەو مەزەندەیان سەلماند .\nبلۆکەکانی ئێکسۆن لەو بەشانەی کوردستان وا دەرناکەون کە وەکو تاوکێ یەدەگی نەوتی زۆریان هەبێت ، لەوانەیە ئەو مەزەندانە بگۆڕێن کاتێک چالاکییەکان داتای زۆرتر دەخەنەبەردەست . بەگوێرەی کۆمپانیای DNO نەرویجی ، لەسەر بنچینەی P2 یەدەگی نەوتی تاوکێ ٥٤٣ بەرمیلە و ئێستا رۆژانە ١٢٠ هەزار بەرمیل نەوت بەرهەم دێنی و لە ساڵی ٢٠٠٧ ەوە نەوت بەرهەم دێنی .\nشیکردنەوەی رووپێوی بومەلەرزەی دوو دووری و هەڵکەندی بیری لێگەڕان لەسەر بنچینەی P2 ئەوە پێشنیار دەکەن کە بلۆکی پیرمام ١١٠ ملیۆن بەرمیل نەوتی تێدا بێ و وابیردەکرێتەوە کە گازی زیاتر بێت ، ٨٨٠ ملیار پێ سێجا گازی هەبێت .\nوا بیردەکرێتەوە لەسەر بنچینەی P2کە بلۆکی ئەلقوش ٢٥٦ ملیۆن بەرمیل نەوت و ١٣١ ملیا پێ سێجا گازی هەبێ . دوو پێکهاتەی جیۆلۆجی بلۆکی بەعشیقە ٥٨٠ ملیۆن بەرمیل نەوتی هاوتایان هەبێت واتە نەوت و گاز پیکەوە .\nبە گوتەی ئێکسۆن و کۆمپانیا تورکییەکە ، ئەو دوو کۆمپانیایە ٧٠٤ ملیۆن دۆلاریان لەو سێ بلۆکە خەرج کردوە ، لەو بڕە پارەیە ٢٩٠ ملیۆن دۆلاریان وەک پاداشتی واژۆکردن داوە بە وەزارەتی سامانە سروشتییەکان . تێچونی هەڵکەندنی بیرەکان لە پیرمام ( تێچووەکەی ١٥٥ ملیۆن دۆلار ) و لە ئەلقوش ( ١٦٧ ملیۆن دۆلار ) ، ئەمانە گرانترین نرخی هەڵکەندنی بیری لێگەڕان بوون تا ئێستا لە کوردستان .\nهەڵکەندنی بیر لە بەعشیقە بە هۆی هێرشی داعشەوە لە ساڵی ٢٠١٤ دواکەوت تاکو مانگی یانزەی ٢٠١٦ . تەنانەت پێش هێرشی داعشیش ، ئەم دوو بلۆکە و وێڕای بلۆکی قەرەهەنجیر جێگای ناکۆکی درێژخایەنی نێوان حکومەتی هەرێم و حکومەتی بەغدا بوون . زۆر لە سەرکردەکانی بەغدا ئەو گرێبەستانەیان وا دەبینی کە هەوڵێک بێت بۆ ئەوەی ئەو ناوچانە بخرێنەسەر هەرێمی کوردستان و ئێکسۆن هاریکاری حکومەتی هەرێم دەکات ، بە تایبەتی کە بەعشیقە درێژ دەبیتەوە بۆ ناو پارێزگای نەینەوا بۆ سنوری موسڵ . بڕیاری ئێکسۆن مۆبیل بۆ ئەوەی گرێبەستەکانی بلۆکی بەعشیقە و ئەلقوشی بمێنێ و واز لە بلۆکەکانی رۆژهەلاتی عەربەت و بێتواتە بهێنی کە دەکەونە ناو هەرێمی کوردستان ، ئاماژە بۆ ئەوە دەکات کە کۆمپانیاکە بەشێوەیەکی سەرەکی کار لەسەر هەڵسەنگاندنی جیۆلۆجی دەکات وەک لەوەی لە مەترسی سیاسی یان ئەمنی نیگەران بێت .\nهەوڵ بدە و دووبارە هەوڵ بدە\nوردەکاری ئەنجامەکانی ئێکسۆن مۆبیل دوای ئەوە هاتن کاتێک وەزارەتی سامانە سروشتییەکان هەوڵی ئەوەیدا وەبەرهێن بۆ لێگەران بۆ٢٠ بلۆک رابکێشێ ، بەو سێ بلۆکەش کە ئێکسۆن و کۆمپانیا تورکییەکە وازیان لێهینابوون .\nهەرچەندە ئێکسۆن مۆبیل بریاریدا ئەو سێ بلۆکە واز لێبهێنێ بەلام هێشتا ئومێد هەیە کە کۆمپانیەکانی تر گرنگی بەو سێ بلۆکە بدەن . ئیکسۆن ناوبانگی لەم پێشەسازیدا هەیە لەوەی دوورکەوتنەوە لەو پرۆژانەی کە کۆمپانیاکانی تر وەرگرتنی ئەو پڕۆژانە بە پڕکێشی دەزانن. لەبەر ئەوەی کۆمپانیای ئێکسۆن مۆبیل کۆمپانیایەکی گەورەیە ، هەر پرۆژەیەک کە کێبڕکێی تێدا بێت لەسەر وەبەرهێنانی دارایی جیهانی بۆ بەشێک لە بودجەی سەرمایە ، لە ئەنجامدا ، ئێکسۆن هەندێک پێوەری توند دادەنێ بە تایبەتی دەربارەی ئەو پاداشتەی کە دەبێ پرۆژەکە لە داهاتوودا هەیبێ بۆئەوەی بەرنامەیەکی هەڵکەندنی گرانبەها پەسەند بکات .\nبۆ کۆمپانیا بچوکەکان کە حەزی زۆرتریان بۆ پڕکێشی هەیە و توانایان هەیە کە بە تێچوویەکی کەمتر لەو پڕۆژانە کاربکەن – یان بۆ ئەو کۆمپانیایانەی کە هۆیەکی ستراتیجی فراوانتریان هەیە بۆ ئەوەی تەرکیز بکەنەسەر کوردستان – هەمان رووبەر هێشتا دەتوانێ پاداشتێکی گونجاویان بۆ فەراهەم بکات .\nوا دەردەکەوێ کە ( TEC )زیاتر لە ئێکسۆن بایەخ بە بلۆکەکان بدات . یاداشتە ناوخۆییەکەی تورک ئۆگلۆ و وێڕای گۆرێنەوەی ئیمەیلەکان کە ویکیلیکس بلاوی کردنەوە ، ئەوە نیشان دەدەن کە دەسەلاتدارانی تورکیا لەوەیان دەکۆڵییەوە کە ئەگەر و چۆن بتوانن کۆنتڕۆڵی پشکەکانی ئێکسۆن بکەن ، هەرچەندە وایان پیشان نەدەدا کە بە پەلە بن کە سەرمایە لەو پرۆژانەدا نقوم بکەن .\nلە یاداشتیکیدا بۆ ئەلبەیراک ، تورک ئۆگلۆ چەند بژاردەیەک بۆ داهاتوو بۆ مانەوە لە گرێبەستەکاندا دەخاتەڕوو لەگەڵ دواخستنی یان کەمکردنەوەی ئیلتیزامانی کۆمپانیاکەیان بۆ بیر هەڵکەندن .\nبۆ قەرەهەنجیر ، یاداشتەکە دەڵێ ، ئەوان بیر لە کڕینی بیرێکی ١٥ ملیۆن دۆلاری دەکەنەوە کە ئێکسۆن پێشنیازی کردبوو ، وا دەردەکەوی کە رێگای بە کۆمپانیا تورکییەکە دابێ خۆی لە ئیلتیزاماتی تر تاکو ١٧/٤/٢٠١٧ دووربخاتەوە . دوای ئەوە داوا لە کۆمپانیاکە دەکرێ بیرێک هەڵبکەنێ بە تێچونێک کە مەزەندە دەکرێ لە ٨٠ ملیۆن دۆلار بۆ ١٠٠ ملیۆن دۆلار بێ .\nبۆ بلۆکی رۆژهەلاتی عەربەت یاداشتەکە پێشنیازی ئەوەدەکات کە دەکرێ ئەم بلۆکە لەگەڵ بلۆکی عەربەت یەکبخرێن ، ئەمەش وادەکات لایەنی تورکی بتوانێ بۆ هەردوو گرێبەستی بلۆکەکە ئیلتیزاماتی خۆی جێبەجێ بکات ، ئەویش بە هەڵکەندنی یەک بیر . لە پێشدا وا بیردەکرایەوە کە ( TEC )کە تورکیا هەموو وەبەرهێنانەکانی خۆی لە کوردستان پێ جێبەجێ بکات بەلام یاداشتەکەی ئەم کۆمپانیایە روونیدەکاتەوە کە کۆمپانیایەکی حکومی تری تورکی بە ناوی بۆتاش ( Botas ) جێبەجێکاری بلۆکی عەربەت و پێنج بلۆکی ترە کە تورکیا جێبەجێکاریانە .\n( بۆتاش کۆمپانیایەکی بۆڕی حکومەتی تورکیایە کە بۆڕی نەوتی عێراق- تورکیا کارپێدەکات و ئێستا تاوانبارە بە پێشێلکردنی گرێبەستێک کە بەغدا لە دادگای ناوبژیوانی ژوری بازرگانی نێودەوڵەتی لە پاریس شکاتی لێکردووە بۆ بەدواداچون بە رێگەدان بە هەناردەکردنی نەوتی کوردستان بەو بۆڕییەدا بەبێ رەزامەندی حکومەتی فیدراڵی عێراق )\nروون نیە کە ئایا ئارەزوی تورکیا بۆ هێواشکردنەوەی پڕۆسەی وەبەرهێنانەکانی بە وەزارەتی سامانە سروشتییەکانی راگەیانراوە یان نا . لەگەڵ ئەوەشدا ، وا دەردەکەوێ کە ئاشتی هەورامی وەزیری سامانە سروشتییەکان لە کۆتاییدا هەوڵەکانی ( TEC )بۆ کڕینی پشکەکانی ئێکسۆن مۆبیلی شکست پێهێنابێ .\nسەعد سەعدوللا گەورە راوێژکار لە وەزارەتی سامانە سروشتییەکان، لە ئیمەلێکی بۆ تورک ئۆگلۆ لە ٢٧/٦/ ٢٠١٦ دەڵێت دادگاییکردنەکەی گواستۆتەوە .\n" دوای گفتوگۆکردن لەگەڵ وەزیر سەبارەت بە گفتوگۆمان لەسەر فراوانکردن / مانەوەی گرێبەستەکە ( گرێبەستی بەشداریکردنی بەرهەم ) ( PSC ) بۆ گەڕان لە بلۆکی رۆژهەلاتی عەربەت و بلۆکی قەرەهەنجیر بۆ ( TEC )– وەزیر ئاماژەی بەوەدا کە یاسای نەوت و گازی هەرێمی کوردستان رێگە بەفراوانکردن نادات . سەعدوللا نوسیویەتی ، پێشنیاری ئەو ئەوەیە کە لە وازهێنان لە بلۆکەکان بەردەوام بێت وەک لەگەڵ ئێکسۆن مۆبیل پلانی بۆ دانراوە ، لە داهاتوودا هیچ کۆسپێک نییە رێگر بێت لەبەردەم لایەنەکان بۆ گفتوگۆکردن لەسەر مەرجەکانی گرێبەستێکی نوێ کە هاوشێوەی ئەو بەرژەوەندییە بێت کە ئێستا ( TEC ) هەیەتی .\nئه‌م بابه‌ته 5584 جار خوێنراوه‌ته‌وه