راگرێ ئاشتی یا ناڤخوه و ده‌ڤه‌رێ\n2019-07-12 [04:17 AM]\nرۆلا سه‌ركرده‌یان ژ رزگاركرنا وه‌ڵاتی و دیاركرنا ئۆمێدا نه‌ته‌وه‌یی و رێبه‌رایه‌تیكرنا وان به‌ره‌ڤ ئارمانجێن بلند د دیرۆكا گه‌لاندا به‌رچاڤه، نه‌ته‌وه‌یا كورد ژی د به‌رده‌وامیا خه‌باتا خوه یا سه‌د ساڵاندا، گه‌ڵه‌ك سه‌ركرده و كه‌سایه‌تی یێن بهێز هه‌بوونه، لێ ئه‌گه‌ر به‌حسا رۆلا رێزدار نێچیرڤان بارزانی چ وه‌ك سه‌رۆك وه‌زیران چ وه‌ك كه‌سایه‌تی سیاسى نه‌هێ كرن، دێ بیته نادادی د دیرۆكا گه‌لێ كوردستانێ و ده‌ڤه‌رێدا، كو شیایه ب سه‌ده‌مێن خودی و بابه‌تی ئارمانجێن گه‌لێ كوردستانێ پێشڤه ببه‌ت و ژ خه‌ونێن سه‌د ساڵان نێزیك بكه‌ت.\nد وارێ سیاسیدا، نێچیرڤان بارزانی پشتی سه‌رهه‌لدانێ تا نها رۆله‌كا سه‌ره‌كی و یه‌كئالی هه‌بوویه ژ پێشڤه‌برنا پرۆسه‌سا سیاسی و بهێزكرن و بنیاتنانا بنگه‌هێن حوكمڕانیا دروست ل هه‌رێما كوردستانێ، بێ هه‌بوونا كه‌سایه‌تییه‌كی ب ڤی ئاوایی، ئه‌سته‌م بوو هه‌رێما كوردستانێ شیابا د ناڤا ڤان هه‌مى یاری یێن سیاسی و به‌رژه‌وه‌ندی یێن ل دژی ئێك و ل دژی گه‌لێ كوردستانێ خۆ رابگریت و، به‌رده‌وام بیت ژ مانێ و پتر كرنا بده‌ستخستیان.\nد وارێ دیپلۆماسیدا، نها پتری 40 كونسولخانه و نوونه‌رایه‌تی یێن وه‌ڵاتان ل هه‌ولێرا پایته‌ختا هه‌رێما كوردستانێ هه‌نه، د ناڤا وان دا ژی كونسولخانه‌یێن پێنج ئه‌ندامێن هه‌رتمی یێن جڤاتا ئاسایشا ناڤنه‌ته‌وه‌یی. به‌شداریا نێچیرڤان بارزانی د كۆنفرانسێن گرنگ یێن ناڤنه‌ته‌وه‌یی یێن وه‌كی ناتۆ و داڤۆس و میۆنشن و هه‌ژماره‌كا دیتر، سه‌ره‌ده‌ری كرن دگه‌ڵ نێچیرڤان بارزانی وه‌ك سه‌ركرده‌یه‌كێ به‌رچاڤ ب باندۆر د وان كۆنفرانسادا، ژبلی كۆمبوونێن فه‌رمی دگه‌ڵ سه‌رۆك و سه‌ركرده‌یێن وه‌ڵاتێن جیهانێ، بۆ پێكه‌ه و رۆلا نێچیرڤان بارزانی وه‌ك سه‌ركرده‌یه‌كێ به‌رنیاس یێ جیهانێ و، رۆلا وی د هه‌ڤكێشێن هه‌رێمی و جیهانیدا ڤه‌دگه‌ڕێت.\nد واری ئابووریدا ژی، كۆمپانیایێن هه‌ری مه‌زن د بیاڤێ په‌ترۆلێدا وه‌ك ئیكسۆن مۆبیل یا ئه‌مه‌ریكی و جیهانی و، كۆمپانیا تۆتال یا فه‌ره‌نسی و كۆمپانیایێن رووسنه‌فت و گازپرۆم یێن رووسی ل هه‌رێما كوردستانێ، ڤه‌به‌رهینانێ د وارێ په‌ترۆلێدا دكه‌ن. تێ پێشبینیكرن رێككه‌فتنا ڤێ دوماهیێ یا رووسنه‌فت، هه‌رێما كوردستانێ ل په‌ستۆیێن هه‌رێمی و قه‌یرانا ده‌رباز بكه‌ت، ئه‌ڤ ژی ژبلی سه‌دان كۆمپانیایێن دی یێن وارێ ڤه‌به‌رهینانێ به‌لگه‌نه لسه‌ر وێ یه‌كێ كو، هه‌رێما كوردستانێ ب هزر و دووربینیا نێچیرڤان بارزانی د گۆڕه‌پانا هه‌ڤركی یێن به‌رژه‌وه‌ندی یێن ناڤنه‌ته‌وه‌یی بوویه جهه‌كێ ئارام و ته‌نا، یا ب یه‌كگه‌هشتنا به‌رژه‌وه‌ندییان كو د ئه‌نجامدا ب قازانجێ ئاشتی و سه‌قامگیریا ده‌ڤه‌رێ و ب تایبه‌ت هه‌رێما كوردستانێ بدوماهی دهێت.\nد وارێ له‌شكریدا، هه‌رێما كوردستانێ ل ساڵا 2003 به‌شداری د پرۆسه‌سا ئازادكرنا عێراقێدا كر دگه‌ڵ هه‌ڤپه‌یمانا و بناخه‌یه‌كێ بهێز د وارێ سه‌ربازیدا داڕێت، پاشتر ژی، د شه‌ڕێ ل دژی رێخستی یا ته‌رۆریست یا داعشێدا سه‌لماندا كو، گه‌ڵه‌ك باشتره ژ له‌شكرێ عێراقێ و وه‌ك هێزه‌كا نیزامیا ناڤنه‌ته‌وه‌یی لسه‌ر ئاستا جیهانێ تێ ناسكرن كو، پارێزه‌رێ به‌هایێن دیموكراسی و مرۆڤی و مه‌ده‌نیه‌تێیه، ئیرۆ ژی پڕانیا وه‌ڵاتێن رۆژئاڤا (ئه‌ڵمانیا، ئه‌مریكا، كه‌نه‌دا، رووسیا، فه‌ره‌نسا، به‌ریتانیا و ئۆسترالیا) مه‌شق و راهێنانێن سه‌ربازی ب هێزێن پێشمه‌رگه دكه‌ن و، ب باندۆرا هێزێن پێشمه‌رگه دۆزا گه‌لێ كوردستانێ ره‌وایه‌تییه‌كا پتر د دیتنا گشتی یا جیهانێ دا مسۆگه‌ر كریه و، نێچیرڤان بارزانی ژی پشكا شێر ژ ڤان سه‌ركه‌فتنا و موكمكرنا په‌یوه‌ندییان به‌ركه‌فتیه.\nب رۆلا خۆ یا ب باندۆر و دیپلۆماسییه‌تێ، نێچیرڤان بارزانی سه‌قایه‌كێ ئه‌رێنی ل پارچه‌یێن دی یێن كوردستانێ چێكر و پرۆسه‌سا ئاشتی یێ ل توركیا و، پێشڤه‌برنا ده‌ستكه‌فتێن گه‌لێ كورد ل رۆژئاڤایا كوردستانێ ده‌ستكه‌فتێن دیرۆكی بوون كو، دۆزا گه‌لێ كورد ل وان جهان ژی د دیرۆكێ دا هۆسا پێشڤه‌نه‌چوویه.\nد وارێ ناڤخۆ یا هه‌رێما كوردستانێ دا ژی، ئالییێن سیاسی ڤه‌گه‌ڕیانه سه‌ر مێزا گفتۆگۆ و چاره‌سه‌ركرنا كێشه‌یان ل ژێر سه‌رپه‌رشتیا نێچیرڤان بارزانی، نیشانێن گه‌ڵه‌ك یێت هه‌ی كو، ئه‌و ره‌وشا راستی هه‌رێما كوردستانێ هاتی چاره‌سه‌ر ببیت و، كابینه‌یا نوو یا حكومه‌تا هه‌رێما كوردستانێ و كێشه‌یا كه‌ركوكێ و په‌یوه‌ندی دگه‌ڵ به‌غدایێ ژی دێ چاره‌سه‌ر بن.\nدیرۆك ڤى رۆلێ سه‌رۆكێ هه‌رێمێ دێ تۆمار كه‌ت بۆ نفشێ داتێت و، دێ دیار كه‌ڤیت كو، پارتى ب گشتى و بارزانى ب تایبه‌تى ئالیگرێ ئاشتى و سه‌قامگیریێیه، كو شانازییه‌ك مه‌زنه بۆ جیهانا راسته‌قینایه مرۆڤاتیێ.


ئه‌ردۆگان بەر لە بینینى پۆتن: چاوه‌ڕێین له نزیكترین كاتدا هێزه‌كانمان بچنه ڕۆژهه‌ڵاتی فوڕات\n17:43 سێ شه‌ممه 27 ئاب 2019\nسه‌رۆككۆماری توركیا ڕایگەیاند، چاوه‌ڕوانن له نزیكترین كاتدا هێزه‌كانیان بچنه رۆژهه‌ڵاتی فوڕات، کە دەکاتە ناوچه‌كانی ژێر ده‌سه‌ڵاتی هێزه‌كانی سوریای دیموكرات “هه‌سه‌ده”.\nئه‌مڕۆ سێشەممە 26ی ئابی 2019، ڕه‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆگان، سه‌رۆككۆماری توركیا بە لەوەى بچێتە ڕوسیا بۆ ئەنجامدانی کۆبوونەوە لەگەڵ ڤلادیمێر پۆتن، لە وتارێكدا له شارۆچکەی مالازگرت سەربە پارێزگای مووش ڕایگەیاند: “چاوه‌ڕێین لەماوەیەکی نزیکدا هێزەکانی وشكانی توركیا له نزیكترین كاتدا بچێته ناوچه‌ی رۆژهه‌ڵاتی فوڕات له سوریا، چونکە توركیا ئاماده‌یه بۆ جێبه‌جێكردنی پلانی جێگره‌وه‌ی له حاڵه‌تی ناچاركردنی بۆ گرتنه‌به‌ری رێگه‌یه‌كی تر سه‌باره‌ت به رۆژهه‌ڵاتی فوڕات”.\nئەردۆگان ئاماژەی بەوەشکردووە: “لە‌گه‌ڵ واشنتن توانیومانه به‌ره‌وپێشچون سه‌باره‌ت به ناوچه‌ی ئارام به‌ده‌ستبهێنین و پێکەوە کاری پێویست بۆ دابینکردنی ناوچەی ئارام ئەنجام بدەین، هەروەها هیوادارین هیچ كه‌س جدییەتمان بۆ پاككردنه‌وه‌ی سنووره‌كانمان له‌گه‌ڵ سوریا له تیرۆریستان تاقی نه‌كاته‌وه”.\nسەرۆککۆمارى تورکیا ئەوەشى وت، ئه‌نقه‌ره دواخستنی به‌رنامه‌ی دامه‌زراندنی ناوچه‌ی ئارام له ئه‌مریكا قبوڵ ناكات، هۆشدارییان داوه ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌ی له‌سه‌ری رێككه‌وتوون جێبه‌جێنه‌كرێت، به زه‌بری هێز یه‌په‌گه له‌و ناوچانه ده‌رده‌كه‌ن.\nئەوەش دوای ئەوە دێت کە لە ناوه‌ڕاستی ئه‌م مانگه‌دا تورکیا و ئەمریکا له‌سه‌ر دامه‌زراندنی ناوچه‌ی ئارام له سوریا رێككه‌وتن، هه‌رچه‌نده ورده‌كاریی رێككه‌وتنه‌كه بۆ راگه‌یاندنه‌كان ئاشكرانه‌كراوه، به‌ڵام پێشتر توركیا داوایكردبوو به قوڵایی 32 كیلۆمه‌تر بچێته ناو خاكی سوریا و ناوچه‌یه‌كی ئارام بۆ گه‌ڕاندنه‌وه‌ی ئاواره سورییه‌كان كه له توركیا نیشته‌جێن بنیاتبنێت، به‌ڵام هه‌سه‌ده ئه‌و داواكارییه‌ی ره‌تكرده‌وه و پێشنیازی كرد، توركیا به قوڵایی 5 تا 7 كیلۆمه‌تر له باكوری سوریا ناوچه‌ی ئارام دروستبكات و كورد و هێزه‌كانی ئه‌مریكاش چاودێری ئه‌و ناوچه‌یه بكه‌ن.


به پشتبه‌ستن به زانیاریی به‌رده‌ست و شێوازی كاركردنی تۆماری ئاواره‌كانی عێراق، تیمی مرۆیی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان له عێراق پلانی به‌هاناوه‌چوونی ئاواره‌كان بۆ 3.3 ملیۆن له‌به‌ر چاو ده‌گرێت.\nسێ پاڕێزگا زیاتر لە نیوەی ژمارەی ئاوارەکانیان لەخۆ گرتووە كه بریتین لە: بەغدا بەڕێژەی 18٪ (602,628 کەس)، ئەنبار بەڕێژەی 17٪ (574,764 کەس) و پاڕێزگای دهۆک بەڕێژەی 12٪ (404,424 کەس). هەروەها پاڕێزگاکانی تر کە ژماره‌یه‌كی زۆر ئاواره‌یان لە خۆ گرتووە بریتین لە: پاڕێزگای کەرکوک بەڕێژەی 11٪ (377,208 كه‌س) وهەولێر بەڕێژەی 11٪ (360,522) و موسڵ بەڕێژەی 8٪ (259,962 كه‌س) و پاڕێزگای سەڵاحەددین بەڕێژەی 5% (180,594 كه‌س).\nلەماوەی 7ی کانوونی دووەم تاکو 4ی شوباتی 2016 ژمارەی ئاوارەکان زیادیکردووە لە پاڕێزگای موسڵ (12,114 کەس) و لە پاڕێزگای سەڵاحەددین (7,578 کەس) هەروەها لە پاڕێزگای ئەنبار (3,264 کەسی) بەهۆی بەردەوامی کردە سەربازییه‌كان.\nسەرجەمی 534,048 تاکە کەسی ئاوارە گەڕونه‌ته‌وه بۆ شوێنی بنەڕەتی خۆیان؛ ئەم سەرجەمە ئاماژه به به‌رزبوونه‌وه له ژماره‌ی گه‌ڕاوه‌كان ده‌كات به‌ڕێژه‌ی 6% (31,662 تاکە کەس) لە سەرەتای کانوونی دووەم. هەروەها پاڕێزگای سەڵاحەددین بەرزترین ڕێژەی سەدیی لە ئاوارە گەڕاوەکان به‌خۆوه بینیوه (257,694 تاکە کەس).\nسەڕۆکی نێرده‌ی ڕێکخراوی نێودەوڵەتی کۆچ له عێراق تۆماس لۆسەر ڤەیس گوتی: " ئەم قەیرانە مرۆییە گەورە لە عێراقدا لە توانای لایه‌نه مرۆییه‌كان به‌ده‌ره كه بتوانن به ئاستی پێویست هاریکاری مرۆیی دابین بكه‌ن. پاڵپشتیی دارای زیاتر و سەرچاوەی مرۆیی و پاڵپشتی زۆر پێویستن بۆ كه‌مكردنه‌وه‌ی دژواریی دۆخه‌كه و ئه‌و باره ناهه‌مواره‌ی ئاواره‌كان ڕووبەڕووى ده‌بنه‌وه. ڕێكخراوی نێوده‌وڵه‌تیی كۆچ له‌گه‌ڵ تیمی مرۆیی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان و هاوبه‌شه مرۆییه‌كان و ده‌سه‌ڵاتدارانی حكوومه‌ت و دۆنه‌ره‌كانمان كار ده‌كات بۆ پێشكه‌شكردنی كۆمه‌كی به ئاوارە عێراقیەکان لەسەر تاسەر وڵاتدا".\nگورزەی زانیاریەکانی تۆماری بەدواداچوونی ئاوارەکان، له‌نێویشیدا نەخشەی شوێنی ئاوارە و دانیشتیوان و په‌ناگه‌كان، له‌لایه‌ن ڕێکخراوی نێودەوڵەتی کۆچ بە هەماهەنگی لەگەڵ تیمی مرۆیی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان له عێراق دروست كراوه بۆپێدانی نوێترین زانیاری گشتگیر له‌باره‌ی دۆخی ئاوارە عێراقیەکان. تۆماری بەدواداچوونی ئاوارەکان پارەدار کراوە لە لایەن نووسینگه‌ی ولایەتە یەکگرتووەکان بۆ دانیشتوان و پەنابەران و کۆچ.\n. ساندرا بلاك، ئەم ئیمەیڵە پارێزراوە لە سپام, پێویستە جاڤا سکریپت چالاک بکەیت بۆ بینینی.\nژماره‌ی ته‌له‌فۆن: ٠٠٩٦٤٧٥١٢٣٤٢٥٥٠\nیان په‌یوه‌ندی بكه‌ن به لۆرا نیستری له ڕێی ئه‌م ئیمه‌یله‌وه ئەم ئیمەیڵە پارێزراوە لە سپام, پێویستە جاڤا سکریپت چالاک بکەیت بۆ بینینی.


6 /4 وه‌رچه‌رخانه مێژوییه‌كه\nئاشكرایه كه عیراقی نوێ دامه‌زرێنرا، بۆ ئه‌وه‌بوو، پاداشتی بنه‌ماڵه‌ی هاشمی بكه‌ن، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی له سه‌روكاری شه‌ڕی جیهانی یه‌كه‌م هاریكاری ئیستعماری به‌ریتانیا بوون له مۆنۆپۆڵكردنی ده‌ڤه‌ره‌كه، هه‌ر واشیان كرد،فه‌یسه‌لێكیان له حجازه‌وه بۆ هێناو كردیان به مه‌لیكی مه‌مله‌كه‌ت، ئه‌و سیسته‌مه (37) ساڵ به‌رده‌وام بوو، ئه‌وه‌ی گرنگه و ئاماژه‌ی پێبدرێت عیراق له‌و سه‌رده‌مانه به‌ریتانیه‌كان به چاك و خراپه‌وه له پشتی په‌رده‌وه به‌ڕێوه‌به‌ری بوون، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی وڵاته‌كه خۆشی هه‌ر له قۆناغی ده‌ڵه‌مه‌یی بوو بۆیه ئه‌و كه‌م و كوڕیانه‌ی هه‌بوون هه‌ر به سیسته‌مه ناكامیله‌كه‌وه هه‌ڵده‌واسرا، دوای ئه‌وه‌ی له 14ی ته‌موزی 1958 سیسته‌می پاشایه‌تی كۆتایی هات ، هه‌موو جومگه‌كان گۆڕانكاریان به‌سه‌رداهات، ئیتر مێژوو له‌وه‌دا حه‌كه‌مه چۆن لێكده‌درێته‌وه، دوای كوده‌تای 8ی شوباتی ساڵی 1963 عێراق بووه گۆمی خوێن و نوقمی فه‌وزا بوو، بستێك له خاكی عیراق نه‌ما خوێنی لێ نه‌چۆڕێت، به‌وه‌شه‌وه ئاره‌زوی شه‌ڕانگێزیان دانه‌مركایه‌وه، بۆیه له‌سه‌روه‌ختی رژێمی به‌عسدا گواستیانه‌ه‌وه بۆ ده‌ره‌وه‌ی عێراق و ده‌ڤه‌ره‌كه‌شیان به ته‌واوی راگێڕا، ئه‌و بارودۆخه ناسه‌قامگیره له 1963ه‌وه تا 6/4/2003 به‌رده‌وامبوو، راسته رژێمی دكتاتۆری له 9/4/2003 روخێنرا، به‌ڵام ئارامی به‌و شێوه‌ی عێراقیه‌كان ده‌یانویست به‌رجه‌سته نه‌بوو، به‌راستی رۆژی(( 6/4 )) وه‌رچه‌رخانه مێژوییه‌كه بوو له ژیانی عێراقیه‌كان، له‌و رۆژه‌دا مامی گه‌وره‌ی كوردان وه‌ك سه‌رۆك كۆماری عێراق ده‌ست به‌كاربوو، هه‌رگیز ئه‌و رۆژه له یاد ناچێت، چونكه بۆ یه‌كه‌مجار له مێژوی ئه‌م عێراقه به كۆن و نوێیه‌وه رێبه‌رێكی قاڵبووی خه‌باتی دیموكراسی و ئازادی به هه‌ڵبژاردن ببێته سه‌رۆك كۆمار، حیكمه‌ت و گه‌وره‌یی مام بووه هه‌وێنی عێراقی تازه و پێكه‌وه ژیان و گه‌ڕاندنه‌وه‌ی عێراق بۆ كۆڕ و كۆبوونه‌وه عه‌ره‌بی و جیهانیه‌كان ، ئه‌و راستیه مێژوییه به ته‌نیا ئێمه نین ده‌یڵێین و پێمان راست بێت، له‌به‌رئه‌وه‌ی شوێن كه‌وته‌ی رێباز و فه‌لسه‌فه‌كه‌ی ئه‌و پیاوه مه‌زنه‌ین، عێراقیه‌كان و عه‌ره‌به‌كانیش ئه‌و باوه‌ڕه‌یان له‌لا بۆته واقیع، چونكه مه‌نه‌فیستی خه‌باتی مام جه‌لال و هه‌ڵسوكه‌وته هاوسه‌نگ و سه‌نگینه‌كانی ئه‌وه‌ی بۆ هه‌موان ساغكردۆته‌وه، هه‌ر ئه‌وه‌ش بۆته هۆكاری ئه‌وه‌ی مه‌رجه‌عه ئاینیه‌كان و نوسه‌ر و بیرمه‌نده‌كان زۆر له ئێمه زیاتری له‌سه‌ر بڵێن و ئاكار و ره‌وشت و بیر و ره‌هه‌نده سیاسیه‌كانی باشتر شیبكه‌نه‌وه، وه‌ك گه‌واهیش بۆ سه‌لماندنی ئه‌و راستیه، بۆچون و دیدی هه‌ندێكیان ده‌خه‌ینه ڕو له‌وانه:\nمه‌رجه‌عی باڵای شیعه‌كانی عێراق علی سیستانی كه ده‌ڵێت ((مام جه‌لال سه‌مامی هێمنی و ئارامی عێراقیه‌كانه)).\nته‌لاڵ سه‌لمان نوسه‌ری به‌ناوبانگی عه‌ره‌بیش ده‌ڵێت((پێشتر مام جه‌لالم هه‌ر وا ناسیوه ، ئێستاش ده‌یڵێمه‌وه، مام له‌گه‌ڵ كورددا عه‌ره‌ب بوو، له‌گه‌ڵ عه‌ره‌بیشدا كورد بوو، رۆڵی مێژویی ئه‌و، خۆنه‌ویستی و به‌رده‌وامی قوڵكردنه‌وه‌ی په‌یوه‌ندی برایانه‌ی نێوان عه‌ره‌ب و كورد توانی شوێن پێی گرنگی له سه‌ده‌ی رابردوو و سه‌ره‌تای ئه‌م سه‌ده‌یه له ناوچه‌كه‌دا هه‌بێت و كاریگه‌ریشی هه‌ر بمێنێ)).\nعوره‌یب ئه‌لڕه‌نتاری نوسه‌ریش ده‌ڵێت((بۆ ئێمه تاڵه‌بانی ده‌روازه‌یه‌كی كراوه بوو بۆ تێگه‌یشتن له كێشه‌ی كورد، هه‌روه‌ك رێنیشانده‌ریش بوو بۆ دۆزینه‌وه‌ی كۆده‌كانی هاوخه‌باتی و برایه‌تی، له تێكۆشانیشدا راست و دروست له پێناو ئازادی و سه‌ربه‌خۆیی مافی چاره‌ی خۆنوسین)).\nمحه‌مه‌د ئه‌لڕه‌مێحی نوسه‌ری ناوداریش ده‌ڵێت((چاوی تاڵه‌بانی له‌سه‌ر مێژوو بوو نه‌ك له‌سه‌ر كورسی و به‌رژه‌وه‌ندی ته‌سكی كه‌سی و حیزبی، هاوشێوه‌ی ئیبن سعودی گه‌وره و چه‌رچڵ و رۆزڤێڵت و چه‌ندین سه‌ركرده‌یتری به ناوبانگی جیهانی بوو كه توانیان نیشتیمان له نه‌بوونه‌وه دروست بكه‌ن.\nئه‌مانه‌و چه‌ندین بۆچون و خوێندنه‌وه‌ی گرنگتر له‌سه‌ر مام و رێباز و رێكار و دونیا بینیه‌كه‌ی وه‌ك سه‌رچاوه‌یه‌ك بۆ كردنه‌وه‌ی كۆده‌كانی هه‌ڵكردن له‌گه‌ڵ یه‌كتر و پێكه‌وه ژیان هه‌یه كه ده‌بێت توێژینه‌وه‌ی زۆری له باره‌یه‌وه بكرێت، ده‌با 6/4/ بكه‌ینه هه‌وێنی ده‌ستپێكی هه‌نگاوێكی تازه له ژیانی سیاسی و نیشتمانی و نه‌ته‌وه‌ییمان، فه‌لسه‌فه‌ی مامیش بكه‌ینه سه‌رچاوه‌ی ئیلهام بۆ ئه‌و هه‌نگاوه، تاوه‌كو له‌و هه‌موو ته‌نگژه‌یه ده‌ربازبین و بگه‌ینه لێواری ئارام ، بڕواشم وایه نه به‌دیلێكی باشتر له پێكه‌وه‌یی و یه‌كتر قبوڵكردن هه‌یه، نه فه‌لسه‌فه و ئیلهامێكی ترمان هه‌یه له‌وه‌ی مامی گه‌وره، بۆ ئه‌و مه‌به‌سته.\nPUKmedia نوسینی/ عه‌بدولواحێد محه‌مه‌د


04:26 - 15/11/2021 262 جار خوێندراوەتەوە\nبڕیارە رۆژی 18ی ئەم مانگە فراكسیۆنەكانی پەرلەمانی كوردستان تێبینی و پێشنیازەكانیان لەبارەی كۆمیسیۆنی هەڵبژاردن و یاسای هەڵبژاردن بدەنە سەرۆكایەتی پەرلەمان بۆ ئەوەی پەرلەمان دوا بڕیار سەبارەت بە كۆمسیۆن بدات، زۆربەی فراكسیۆنەكانیش پێیانباشە ئەم كۆمسیۆنەی ئێستا چالاك بكرێتەوە.\nكۆمسیۆنی باڵای هەڵبژاردن و راپرسی هەرێمی كوردستان بەپێی یاسای ژمارە 4ی ساڵی 2014 كارەكانی دەكات، لە 9 ئەندام پێكدێت، كە لەلایەن پەرلەمانەوە و بە زۆرینەی رەهای ئەندامانی هەڵدەبژێردرێن، بەمەرجێك بەلانیكەم دەبێت دوو ئەندامیان یاساناس بن، نوێنەرایەتی ئافرەتیشیان تێدا بێت، ماوەی كاركردنیشیان 5 ساڵە، پێكهاتەی كۆمسیۆنی ئێستا 9 ئەندامه بەم شێوەیە (3 پارتی، 2 گۆڕان، 2 یەكێتی، 1 یەكگرتوو، 1 كۆمەڵ).\nبەپێی ماددەی یەكەم بڕگەی یەكەم لە یاسای ژمارە (2)ی ساڵی 2017 ی یاسای دابەشكردنی دەسەڵاتەكانی سەرۆكایەتی هەرێم بەسەر دامەزراوە دەستوورییەكانی هەرێم، سەرۆك وەزیرانی هەرێمی كوردستان بەمەرسوومی ژمارە 1 ی ساڵی 2018 رۆژی 30/9/2018 دیاریكرد وەك وادە بۆ ئەنجامدانی هەڵبژاردنی خولی پێنجەمی پەرلەمانی كوردستان.\nد.رێواز فایەق، سەرۆكی پەرلەمانی كوردستان لە نوێترین چاوپێكەوتنی لەگەڵ ژمارەیەك میدیای كوردستان رایگەیاند، حیزبەكەی لەگەڵ هەڵبژاردنە و ئەویش وەك سەرۆكی پەرلەمان لە تیمی یەكێتی و هەم وەك فراكسیۆنی یەكێتیش لەلایەن مەكتەبی سیاسییەوە راسپێردراون كە كار بۆ ئەنجامدانی هەڵبژاردن بكەن.\nناوبراو داوای لە هەموو هیزە سیاسییەكان كرد ئەگەر دەیانەوێت هەڵبژاردن بكرێت، دەبێت هاوكاریان بن بۆ ئەوەی بتوانن كۆمیسیۆن بخەنەوە كار، چونكە ئەم كۆمیسیۆنە لە ساڵی رابردووەوە ماوەیان بەسەرچووە و هیچ دەسەڵاتێكی ئەنجامدانی هەڵبژاردنیان نییە. دەبێت لەدەرەوەی پەرلەمان رێككەوتنی سیاسیی هەبێت بۆ ئەنجامدانی هەڵبژاردن، چونكە دواجار هێزە سیاسییەكانن كە بڕیار لە ئەنجامدانی هەڵبژاردن دەدەن.\nپارتی دیموكراتی كوردستان وەك براوەی یەكەمی هەڵبژاردنی 2108 پێی باشە ئەم كۆمسیۆنەی ئێستا چالاك بكرێتەوە، بەڵام بە گۆڕانكارییەوە، خەدیجە عومەر، پەرلەمانتاری پارتی لە پەرلەمانی كوردستان بە "زەمەن"ی راگەیاند، پێیان باشە ئەم كۆمسیۆنە كارا بكرێتەوە لەگەڵ پڕكردنەوەی دوو ئەندام، هەرچەندە هێشتا بڕیاری كۆتاییش لەلایەن پەرلەمانەوە نەدراوە، بەڵام دەبێت بەركەوتەی هەڵبژاردنی 2018 لەبەرچاو بگیرێت، چونكە ئێستا پارتی خاوەنی 45 كورسییە.\nهەروەها جەلال محەمەد، پەرلەمانتاری فراكسیۆنی گۆڕان هاوكات ئەندامی لیژنەی یاسایی لەپەرلەمانی كوردستان بە "زەمەن"ی راگەیاند، ئەم كۆمسیۆنە بەرمەبنای سازان و كورسی پەرلەمانی دانراوە، لەئێستاشدا بۆ ئەپدەیتكردنەوەی، دەبێت بە هەمان میكانیزمی پێشتر ئەوانەی بۆشاییان هەیە پڕبكرێنەوە یان بەرمەبنای پشكی نوێی حیزبی دادەنرێتەوە ئەوەیە بە سازان و گۆڕانكاری دابنرێنەوە، بۆیە ئەوەش لەكۆبوونەوەی پێنجشەممەدا یەكلایی دەبێتەوە، بەڵام ئەوان پێیان باشە كۆمسیۆنی ئێستا چالاك بكرێتەوە و بۆشاییەكان پڕبكرێنەوە.\nهەر لەو بارەیەوە روپاك ئەحمەد، پەرلەمانتاری كۆمەڵی دادگەری كوردستان بە "زەمەن"ی راگەیاند، ئەوان پێشنیارەكانیان ئامادەكردووە و لە كۆبوونەوەی رۆژی پێنجشەممەدا پێشكەشی سەرۆكایەتی پەرلەمانی دەكەن، بۆیە ئامادەنین تا ئەو كاتە زانیاری زیاتر ئاشكرا بكەن.\nلە هەڵبژاردنی خولی پێنجەمی پەرلەمانی كوردستان لە 30-9-2018، 3 ملیۆن و 85 هەزار و 461 كەس مافی دەنگدانییان هەبوو، لەو ژمارەیە یه‌ك ملیۆن و 845 هەزار و 979 كەس دەنگیاندا كە رێژەی بەشداری 59٪بوو.\nلەو هەڵبژاردنەدا 29 لیست بەشداری هەڵبژاردنیان كرد، لە ئەنجامدا 16 لیست توانیان كورسی پەرلەمان بەدەست بهێنن ئەوانیش، پارتی 45 كورسی، یەكێتی 21، بزووتنەوەی گۆڕان 12، جوڵانەوەی نەوەی نوێ 8، كۆمەڵی دادگەری 7، هاوپەیمانی بەرەو ئیسڵاح 5، سەردەم 1، ئازادی 1 ، پارتی گەشەپێدانی توركمانی 2 ، میللەت 1، بەرەی توركمانی 1، هاوپەیمانی یەكێتی نەتەوەیی 3 ، رافیدەین 1 ، ئەنجومەنی گەلی كلدانی سریانی و ئاشووری 1 و ئەرمەن 1.\nشۆڕش حەسەن، بەڕێوەبەری گشتی راگەیاندن لە كۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردن و راپرسی بە "زەمەن"ی راگەیاند، بۆ هەڵبژاردنی داهاتووی هەرێمی كوردستان، هەنگاوی یەكەم كاراكردنەوەی كۆمسیۆنە كە ئەوەش لای پەرلەمانە، چونكە هەر پڕۆسەیەكی هەڵبژاردن لانیكەم شەش مانگی پێویستە بۆ ئامادەكارییەكان ئەوەش پەیوەستە بە سازانی سیاسی و رێككەوتنی لایەنەكان.\nناوبراو روونیكردوەوە، پاشان یاسای هەڵبژاردن چۆن بێت كراوە یان داخراو یان نیمچە كراوە، هەروەها یەك بازنە یان فرە بازنەیی، دەبێت بۆ گۆڕانكارییەكان كۆمسیۆن خۆی ئامادە بكات، ئەگەر گۆڕانكاری لەیاساكەشدا بكرێت كاتی زیاتری دەوێت.\nسەبارەت بەوەی ئەگەر كۆمسیۆنی ئیستا گۆڕانكارییان تێدا بكرێت، كێشە بۆ كاتی هەڵبژاردن دروست ناكات، شۆڕش حەسەن وتی "ئەگەر گۆڕانكاری لە كۆمسیۆنیشدا بكرێت ئەگەر پەرلەمان بتوانێت لە دوو مانگدا كۆمسیۆنی نوێ هەڵبژێرێت، ئەو كاتە گرفت نابێت".


لیبرالیزم - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nفەلسەفەی سیاسی و ئەخلاقی لەسەر بنەمای ئازادی و ڕەزامەندی حوکمڕان یەکسانی\nوشەی لیبرالیزم لە لاتینی لیبر، واتە سەربەخۆ، لە وشەی ئازاد'ەوە ھاتووە و بۆچوونێکی کۆمەڵایەتی و ئایدیۆلۆژیایەکی سیاسییە کە ھەڵگری باوەڕ بە ئازادی تاک وەک بایەخێکی بنەمایییە، وشەکە لە کەون و مەکانی جیاواز مانای جیاواز ھەڵدەگرێ ھەر بۆیەش مانایەکی ڕوون و دیاریکراو لەو چەمکە بەدەستەوەدان ھەندێک دژوارە. دەکرێ بڵێین لیبرالیزم واتایەکی نزیک بە یەکێتییەک کە بەھەڵگری ناوەرۆکی ئازادی تاک. مافی مرۆڤ، ئازادی ڕادەربڕین و دیموکراسی لێکبدرێتەوە. بوونی ژیانی کار وکاسبی دڵخوازانە لە بازاڕێکدا کە بە شێوەی ئابووری ئازاد بەڕێوە بچێ و مافی خاوەندارییەتی خسووسی (موڵکییەتی خسووسی) کە خۆی ھەڵگری زۆر لێکدانەوەی جێوازە، بۆ ھەموو دانیشتووان. وەک یەک نموونە لە مەڕ تەزمینی ئازادی -لیبرالەکان لە خۆتێوەگلانی دەوڵەت لە ژیانی تایبەتی خەڵکدا بە دووردۆنگییەوە دەڕوانن. لێرە دەکرێ جێوازی نێوان بەشێک لە سوسیال لیبڕالیستەکان کە بە خشکە دەیانەوێ ئابووری (تەسەلی)ڕفاھی کۆمەڵایەتی (بەشی گشتی وجەماوەری یان بەشی خسووسی) لە ڕێگای وەرگرتنی ماڵیاتەوە دەگەڵ نێو لیبڕالیستەکان و ئانارکۆکاپیتالیستەکان کە دەیانەوەی ھێندێک لە خزمەتگوزارییە حکومییەکانیش ھەر بدەنە بەشی خسووسییەکان و ئابوورییە کەشی ھەر خسووسی دابینبکەن. زۆربەی گەورەحیزبەکانی دونیایە کە خۆیان پێ لیبڕالە، سوسیال لیبرالن. لە ئەمریکایە وشەی لیبرالیزم لە دونیای سیاسەتدا بووەتە وشەیەکی دزێو لە نێو دەستەچەپییەکاندا کە پێیانوایە نوێنەرایەتی بەشێکی گەورەن کە شوینەواریان بەسەر چۆنییەتی بازاڕدا ھەیە.\nو پێویستە لەبیر نەکەین کە چەمک و ناوەڕۆکی زھنییەتی لیبڕالیزم دژ بە کۆمەڵگا بوونو پێکەوە ژیانە، چونکە وزەی لیبڕالیزم سەرچاوەکەی لە تاکگەرایی و بەرژەوەندی کەسییەوە دێت بۆیە ناتوانین بە سیستەمێکی تەندروست پێناسەی بکەین بۆ ئەو کۆمەڵگایانەی کە ھەوڵ دەدەن یەکسانی و دادپەروەی و پێکەوە ژیان سەقام گیر بکەن لە ناوچەکەیان، و لیبڕالیزم وەک ئایینی دەوڵەت و سیستەمی دەسەڵات داری پێناسە دەکرێ لەلایەن کەسایەتییە شۆڕش گێڕەکان کە دژی امپریالیزم جەنگاون وەک (چێ گیڤارە، غاندی، ماندێلا، عبدللە اوجەلان … ھتد).[کێ وتی؟][ژێدەر پێویستە]\n٢ ئابووری ئازاد\n٦ دیموکراسی لیبڕالی\n٧ دیموکراسی بورژوایی\n٨ لیبرالیزمی کلاسیک\n٩ سوسیال لیبڕالیزم\n١٠ سوسیال لیبرالیزمی ڕاوڵز\n١٣ ڕوانگەکانی سیاسی\n١٦ خەدەماتی تێر و تەسەلی (ڕفاھی)\nدیموکڕاسی و مافەکانی مرۆڤ دیموکڕاسی، ئازادی و مافی دەنگدان گرینگایەتێکی تایبەتیان ھەیە لای لیبڕالەکان- تەنیا ھێزێکی بەڕێوەبەری دەوڵەتی کە بە بەڵێنەوە ڕێبەرایەتی بکا قانوونی یە. پرسیارێکی لە مێژینەی لیبڕالەکان ئازادی مەزھەبی، ئازادی چاپەمەنی و ئازادی ڕادەربڕینە. لیبڕالەکانی نوێنەرایەتی بە سێکولاریزە کردنی کۆمەڵگا دەکەن، واتە جیایی دین لە دەوڵەت. مەبەستی لیبرالیزم ئەوەیە کە ھەموو مرۆڤەکان خاوەن مافی یەکسانن. بە بێ لەبەرچاوگرتنی بۆ نموونە جنس، پەیوەندی سێکسی، و ڕەگەز. لیبڕالەکان نوێنەری دەوڵەتێکی عادڵن و ھەمووان لە ڕاست قانوون بە چاوێک سەیر دەکەن. لیبڕالیزم خاوەن ڕابردوویەکی مرۆڤایەتییە.\nزۆربەی نوێنەرایەتیی ئابوورییەکی ئازادی واقیعی لیبڕالەکان دەیکەن. دانوستانی ئازاد پرسێکی بنەمایی لیبڕالەکانە. باشترین میکانیزم بۆ بازاڕ ڕێک و پێک کردنی بەرھەم و ڕاگواستنی زانیاری لە نێوان دەڵاڵان و پسپۆڕانی جۆراوجۆر لە بازاڕدا دایە. نێئۆ لیبڕالیستەکان پێیانوایە کە باشترین شێوەی بەڕێوەبردنی بازاڕ دوورەپەرێزی وخۆ تێوەنەگلانی سیاسەتە دە کار وباری بازاڕدا. دەحاڵێکدا سوسیال لیبڕالیستەکان نوێنەرایەتی تێوەگلانی دەوڵەت بە مەبەستی پاراستنی کێبڕکێی ومافی کرێکاران وکڕیاڕان. مافەکانی کۆمەڵایەتی نێئۆلیبڕالەکان پێیانوایە کە چالاکی ھەموو ئەو دەوڵەتانەی کە دابینکەرەوەی تەسەلی لە کۆمەڵگادان، بۆ نموونە خوێندەواری و داو و دەرمان بە شێوەیەکی خسووسی بەڕێوەبچن و خەڵک خۆیان مەخاریجەکەی بدەن. سوسیال لیبڕاڵەکان ھەر لێرەش ئەرکی چاوە دێری بە سەر پاراستنی ئەو مافانە بە پرسێکی سەرەکی دەوڵە دادەنێن. بۆچوونەکانی نێئۆ لیبڕالیزم لیبرالیزم بەگشتی بە سەر دوو بۆچووندا دابەشدەکرێ، سوسیال لیبرالیزم و نێئۆلیبرالیزم. کتێبی یان ڕاوێلز (تێئۆرییەک لە مەڕ عەداڵەت) داکە لەسەر بۆچوونی ڕۆبێرت نۆزیک نێئۆلیبراڵ و کتێبەکەی (دەوڵەتی ئانارشیزم و خەێاڵ) نووسراوە ئاماژە بەو دووکەرتە لە نێو لیبڕالیزمدا دەکا. لە بەر ئەوەیکە لیبرالەکان وەک بنەمایەکی سەرەکی لە ئازادی دەڕوانن جا جێوازی نێوان سوسیال لیبرالیزم و نێئۆلیبرالیزم ھەر لە سەرتاریفی ئەرێنی و نەرێنی (مسبەت و مەنفی)یەکانە لە مەڕ ئازادی.\nنێئۆلیبرالیزم میرات و کەلەپووری ئەو لیبرالیزمە کلاسیکەیە کە لەسەدەی ١٦ و١٧ەوە سەریھەڵدا. مافی ژیان بۆ تاک، ئازادی و مافی خاوەندارییەتی (مالیکییەت) و ھەروەھا ئابووری لیبڕالی دوو نەریتی بەرچاویان ھەیە. ئەرکی دەوڵەت بە دابینکردنی مافەکانی تاک لەلایەن پۆلیس، دادگاکان و دیفاع بەرتەسک دەکرێتەوە. چالاکی بواری خوێندەواری و داو و دەرمان دەبێ لەلایەن شیرکەتی خسووسییەکانەوە یان ڕێکخراوەکان بۆ نموونە لەلایەن بیمەوە بەڕێوەبچن. بەڵام تا ئەو جێگایە کە دەگەڕێتەوە سەر تاک کە توانایی کڕینی ئەو پێداویستییانەیان نییە، نێئۆلیبڕالەکان دابینکردنی ئەو پێداویستییانە دە کۆمەڵگایەکی شارستانیدا دەخاتە سەر ئەستۆی خزم وکەس وکاران کە وەک خەڵات یان یارمەتی ویان چاکە دەگەڵ یەکتری بکەن. دەوڵەتی بچووک (کەمایەتی) و مافی خاوەندارییەتی خۆی نوێنەرایەتی بۆچوونی لیبرتاریانیزم کە شێوە باوەڕێکە دە لیبڕالیزمدا دەکا و سەرچاوەکەشی لە تێئۆری لایسێز فایر کاپیتالیزم کە لە سەدەی ١٧ لە فەڕانسە لەلایەن فڕانسیوس کوێنس نایس و وەک بناخەی ئابووری لیبڕالیزم کە لە توجاڕەتی ئازاد و بێ ماڵیات دەدوا، دامەزرابوو. لە سۆئێد وشەی نێئۆلیبرالیزم بۆ ئەو وشەیە وەک ھاومانادەکاردەکرێ. ئانارکوکاپیتالیزم یش خۆی بۆچوونێکی دیکەی نێئۆلیبڕالیزمە کە لەسەر ئەو باوەڕەیە کە دەوڵەت لە بنەڕەتەوە ھەر نابێ ببێ. نێئۆلیبرالیزم ئیدۆئۆلۆژییەکی سیاسییە کە میراتگری لیبرالیزمی کلاسیکە لە دوای سەدەی ١٦ و ١٧ بەولاوە. بۆچوونەکە دە سێ کوزی دوایی ساڵەکانی ١٩٠٠ دا وەدیھاتووە و وادیارە دەگەڵ سوسیال لیبرالیزم دا ناوێکچوویەکیشیان ببێ. بەیەک مانای (ئینگلیسییەکەی نێئۆلیبرالیزم) لیبرالیزمی نوێ دژایەتی دەگەڵ کەینیسیانیزم (بۆچوونێکی ئابووری نەتەوەیییە کە دە ساڵی ١٩٣٦ دا لە ئینگلستان لەلایەن یۆن ماینارد کەینیز ھاتووەتە گۆڕێ) و تێوەگلانی دەوڵەت دەکار وباری ئابووریدا دەکا، ھەر دەنێو ئەوانیشدا تاقمێک ھەن کە نوینەری ئەو بۆچوونەن کە لاینگری وەرگرتنی ماڵیاتی کەمتر و تێوەگلانی کەمتری دەوڵەتن دەکار وباری ئابووریدا. ئەو شێوە بۆچوونە ڕۆناڵد ڕێگان لە ئەمریکا و مارگارێت تاچێر لە ئینگلستان نوێنەرایەتییان دەکرد. لە سۆئێدێش ئەو ھزرە دە فەلسەفەی سیاسیدا کەلکی لێوەردەگیرێ. نێئۆلیبرالیزم خاوەن ناوەرۆکێکی ئیدۆلۆژییە کە لەسەر بنەمای مافەکانی لیبرالیزمی کۆن وەک مافی ژیان، مافی ئازادی و دارایی دامەزراوە. دە ناوەرۆکی ڕوانگەی نێئۆلیبرالیزمدا لە مەڕ مافەکانی تاک، بەڕێوەبەردنی سیاسەتێکی لیبرالیزمی ئابووری ھەیە کە پارێزگاری لە کاپیتالیزم دەکا. وەک موادی موخەددەر – ئازادی چەکھەڵگرتن، مافی خاوەندارییەتی و ھەڵوێستی ئازادانە بۆ ھاتوچۆ و ئازادی ڕادەربڕین بە تەواوی. بە پاساوی جۆراوجۆرئەو مافانە دەسەلمێندرێن. ھەن نوێنەرانی نێئۆلیبرالیزم کە قەت لە بنەمای مافەکان لانادەن. ھەشن ئەوانەی کە لە ئەسالەتەکە لادەدەن بەو بیانوویە کە ئاکامی ئابووری و ئازادی شەخسی، کۆمەڵگایەکی باشتری لێوەدی بێ. ئەوەش تایبەتمەندییەکی جێوازە دە کار وباری ئابووریدا. واژەی نێئۆلیبرالیزم تەنانەت وەک سمبولێک دە سیاسەتدایە بۆ ئەوانەی کە حەولی بە لیبرالیکردنی سیاسەت بۆ نموونە، ئابووری، ڕیفۆڕم دە داشکاندنی ڕادەی مالیاتدا، بە خسووسیکردن بە شێوەی جۆراوجۆر و ھتد …. با مانایەکی بەرینتر وشەی نێئۆلیبرالیزم ئەغڵەب وەک وشەی تۆمەت و بۆ زۆرییەک وەک لاتاوێک کەلکی لێوەردەگرن وئەو شێوە سیاسەتەی نێئۆلیبرالیزم کە مارگارێت تاچێر لە ئینگلستان و ڕۆناڵد ڕێگان لە ئەمریکا نوێنەرایەتیان دەکرد سەرەڕای وەیکە شەپۆلێکی بەرینی لە جیھان دەساڵی ١٩٨٠ دا وەڕێخستبوو، بۆ نموونە بانکی جیھانی و ئەرزی سەھامی نێو نەتەوەیی کە ھەر ئەو سیاسەتە ی نێئۆلیبرالەکانیان بەڕیوەدەبرد، بەڵام بە کۆنسێرواتیو واتە دواکەوتوو (ئیرتیجاعی) نێویان دەرکردبوو. لە سۆئێد نێئۆلیبرالیزم بە واتای بەرینتر وادیارە ئاسەواری بە سەر سیاسەت و بەڕێوەبەرایەتی جەماوەری دە نێوان ساڵەکانی ١٩٨٠ و ١٩٩٠ دا تەنانەت بە سەر دەوڵەتی سوسیال دیموکڕاتەوە دیاربووە. فرۆشتنی شیرکەتەکانی دەوڵەتی، لابردنی ئینحساری دەوڵەتی (مۆنۆپۆل) و لە زیادبوونی یارمەتی بۆبەشی خسووسی بە مەبەستی تەسەلی (ڕفاە)، نموونەھایەکن لەو چەشنە. فامی ھەست بە زیادە لە ڕادەی بەڕێوبەری سیاسی و بەشی دەوڵەتی وای کرد کە کۆمۆنەکان پشتیوانی لە ھەڵبژاردنێکی ئازادانە بکەن بۆ ئابوورییەک کە ڕووی دە ئابووری بازاڕی ئازادە، ھاوکاتیش دەوڵەتی ڕفاە و تەسەلی وەک پێکھاتە نەکەوێتە ژێر پرسیارەوە لەلایەن ھیچکام لەو حیزبانەی بەشدار دە پارڵماندا، ئەو زەختە ماڵیاتییە کە ھێشتاش ھەر بە بەرزترین ڕادەی مالیاتی دونیایە نێوبانگی دەرکردووە و وەک سیستیمێکی (ھەڵچوویی) تەساعودی ماڵیاتی یە ھەر لەگۆڕێ ماوە.\nئەو بەشە کورتەیەکە لە مێژووی لیبرالیزم دەدوێ وشەی لیبڕال کە ئەوڕۆ بە مانای سیاسییەکەی دەکاردەکرێ لە دەور وبەری ساڵی ١٨٢٠ەوە دەکارکراوە. بەڵام لیبرالیزم وەک ئیدئۆلۆژی ڕیشەی دە باوەڕی ئەو ھومانیزمەی سەردەمی ڕینسانس ھەروەھا دە حیزبی ویگ لە بریتانیا دایە کە لە دوای شۆڕشی بریتانیایەوە کە بە (شۆڕشی پڕ لە شانازی) نێوبانگی دەرکردبوو لە ساڵی ١٦٨٨ دا کە ھەڵبژاردنی شای ئەو سەردەمی بە مافی خۆی دەزانی. بزاوی ڕاستەقینەی لیبڕالەکان سەردەمی ڕووناکبیری لە دایکبووە ولە سەر بنەمای مافی تاک وبەشداریکردنی دە بەڕێوەبەرایەتی کۆمەڵگا لە ڕێگای ھەڵبژاردنی نوینەرانی خۆی دامەزراوە. لیبرالیزم لە سەدەی١٨ بەدواوە، لە وڵاتانی خۆراوا کاتێکی کە چینی مامناوەندی کۆمەڵگا دەستەڵاتی بەدەستەوە گرت ڕوو لە گەشەکردنە. ئەو باوەڕە کە سەرچاوەی ھەموو ھێزێکی ئاڵوگؤر خەڵکە، ھەربۆیەشە کە ژێرانەیە قانوون گەلێکی پێویستی ئەوتۆ بێنەکایە و بەڕێوەبچن، لە سەردەمی ڕووناکبیریش بە ھێزترە. سەرەڕای وەیکە بزووتنەوەی سەنعەتی ھەلومەرجێکی تەسەلی ئابووری پێکھێنا، جێوازی چینایەتی کۆمەڵایەتی و موشکیلاتی دیکەش وەک پیسی سروشت و ھەوا، ھەڵاواردەیی، ڕووبەزیادبوونی لەڕادەبەدەری دانیشتووانی شارەکان و کرێکاریی منداڵانیشی بدواوە بوو، بەڵام خەڵک ساغتر و تەمەندرێژتریش ببوون. بەھۆی دابەزینی مووچە و حەقدەستەکان ئەژماری ھێزی کار زیاتر لە ڕادەی پێویست ھەڵکشابوو. سوسیال لیبرالیستەکان بۆچارەسەری بێکاری داخوازی لانیکەمی حەقدەست وپاوان کردنی کاری منداڵان وئەمنییەتی کاری بۆ کرێکاران بوون. لیبرالەکانی باوەڕمەند بە تێئۆری لایسێز فایر پێیانوابوو کە ئەو قانوونانە ئازادی، مافی خاوەندارییەتی پێشێل دەکەن و ئاستەنگن لە ڕاست پەرەسەندنی ئابووری دا. بێجگە لەوەش پێیانوابوو کە کۆمەڵگا خۆی لە عۆدەی چارە سەری ئەو ئاستەگە دێتەدەر بە بێ وەیکە دەوڵەت خۆی تێوەبگلێنێ. خۆی ئەوھەڵوێستە ئاماژە بە ھەووەڵین گرژی دە نێوان لیبرالیزمدا دەکا. ١٩١١ ئێل تێ ھوبھووس کتێبی (لیبرالیزم)ی دا دەرێ ودەو کتێبەدا، سەرەڕای درێژەی دژایەتییەکی ڕادیکاڵانە تا سنووری ئاناڕشیزمی ئەو بەشە لە لیبڕالەکان دەگەڵ تێوەگلانی دەوڵەت دەکار وباری ئابووریدا، ئەو نێئۆلیبرالیزمەی سەلماند کە تێوەگلانی دەوڵەتیان دە ئابووریدا بە مەبەستی پاراستنی مافی ھاوبەش ویەکسان دە دابەشکردندا بۆ تاکەکان بە ڕەوا دەزانی.\nمەبەستی ڕەخنە لەلیبرالیزمی لەبەردەست لە سۆئێدێ دەچێتەوە سەر وەلانانی ئەوقانوونە دەست وپێگرە لەسەر ڕێگای کێبەڕکێی ئابووری و بە خسووسی کردن. ئەوەش پێیانوایە کە ئەو شێوە بە خسووسیکردنەی ئابووری بۆ تاقمێک ھەلومەرجێکی باشی کلک وەرگرتن لە ھەموو کەرەسەکانی کۆمەڵایەتی پێکدێنێ دەحالێکدا ھەن ھێندیک لە دەرەوەی ئەوبازنەی بەخسووسیکردنەدا کە توانایی ماڵیان تەنانەت بۆ پڕکردنەوەی ددانیان نییە. نێئۆلیبرالیزم بەپێی ئەو خۆنواندنە دەبێ(ژیاندنەوەی سەرلەنوێی لیبرالیزمی کلاسیک) بووبێ. نێئۆلیبرالەکان پێیانوایە کە سوسیال لیبڕالەکان، براوەژوو دەڕواننە چەمکی لیبرالیزم و بایەخەکانی واتە مافی خاوەندارییەتی بە سەر خۆیان و شتەکانیان و ھۆی لەدایکبوونی وشەی نێئۆلیبرالیزم یش ھەر ئەوەیە. سوسیال لیبرالیستەکانی یش نێئۆلیبرالەکانیان داوەتەوە بەر لۆمە کە بایەخی سەروەت ودارایی بەلایانەوە گرینگترە لە بایەخی ئازادییەکانی شەخسی. ڕەخنەیەکیش کە لەلایەن بەرەی چەپەوە لە مەڕمافی خاوەندارییەتی خسووسی و بۆچوونی لیبرالەکان لە مەڕ ئابووری بازاڕی ئازادەوە لە سەرزارانن. بۆ ئاماژە بە نموونەیەکی بەرچاو، ڕەخنەگران پێیانوایە کە خاوەن کار و کرێکار وەک دوو شەریک دەگەڵ یەک، لە بەر بوونی شتێک بە نێوی خاوەندارییەتی، یەکسان نین. کرێکار دە ھەلومەرجێکی چاولەدەستی لە ڕاست خاوەنکار دایە چون کرێکار پێویستی بەو حەقدەستەیە کە خۆی وبنەماڵەکەی پێی دەژین، خاوەنکار دەتوانێ بەھۆی بوونی بێکارێکی زۆر وزەوەند کە چاوەڕوانی وەرگرتنی کارن، یەکی دیکە بێنێتە جێی ئەو کرێکارانە کە ھەر ئێستا کاردەکەن. ڕخنەیەکی دیکەش ئەوەیە کە پەیوەندی نێوان بازاڕی لیبرالانە و دیموکراسی زۆر دیاریکراو وڕوون نییە، چون بۆچوونی لیبراڵانە لە مەڕ بازاڕ لەلایەن دیکتاتورەکانیشەوە سەلمێندراوە، بۆ نموونە چین و شیلی لە دەورانی (پینووشە) دا. ھەموو ئەو ڕەخنانە باس لەوە دەکەن کە تەنانەت کاپیتالیزم یش ھیچ وێچوویەکی نە کەم نە زۆر دەگەڵ ئەو بنەما لێبرالانەیە لەمەڕ بازاڕدا نییە. ڕەخنەی دیکەش تاکگرایی (ئیندیویدوالیزم) دەگرێتەوە. ڕەخنەگران پێیانوایە کە لیبرالەکان دە لێکدابڕاندنی کۆمەڵگا بە تاکەکان زۆر بە پەلەن. بەپێی ڕەخنەگران تاک دە لیبرالیزمدا کراوە بە شتێک کە لە دەرەوەی ئەو دونیایەوەیە و دەست وێیڕاناگا، لە جیاتی ئەوەیکە دە پەیوەندی دەگەڵ دەوروبەریدا ھەڵسوکەوتی دەگەڵ بکرێ. ڕەخنەگران پێیانوایە کە مرۆڤ و ئازادییەکەی قەت لەبەر چاو ناگیرێ ئەگەر وەک شتێک و شەخسێک دەگۆمەڵگادا لەبەرچاو نەگیرێ. بە کورتی ئەو ڕەخنانە لەوە دەدوێن کە لیبرالەکان ھێشتا لێیان حاڵی نییە کە تاک تا چ ڕادە ئاسەواری دەور و بەری خۆی پێوەدیارە دەبێ و دەکەوێتە ژێر ئەو ئاسەوارانە. دە سەدەی ١٩ دا زۆر ڕێبەری سیاسی خاوەن ئوتورینە بوون کە لیبرالیزمیان وەک دوژمنی خۆیان سەیر دەکرد. مائۆ زێدۆنگ ساڵی ١٩٣٧ دەنووسێ کە (بزووتنەوەی کۆمۆنیستی دەبێ کەلک لەمارکسیزم وەربگرێ کە ڕووحی ئەرێنی (موسبەتە) تا لیبرالیزم کە ڕووحی نەرێنی (مەنفی)یە تێکی دەشکێنی). ئەو لیبرالیزمی وەک تێکدەر بۆ بزووتنەوەی شؤڕشگێڕانەی جەماوەری دەزانێ، لەبەروەیکە لیبرالیزم بەر لەھەمووشتێک بەدوای ویستگەلی شەخسییەوەن.\nدیموکراسی لیبڕالی خۆی شێوە دەستەڵاتدارییەکە کە نوێنەرایەتی دیموکڕاسی دەکا بە گوێرەی توانایی ھەڵبژێردراوەکان کە تا چ ڕادەیەک دەتوانن سیاسەتی خۆیان لە مەڕ دابینکردنی عەداڵەت بەڕێوەبەرن، ھەڵبەت دیارە دە پەیوەندی خۆگونجاندن دەگەڵ ئەو پێکھاتانەی کە ئازادی تاک ومافەکانیان سەلماندووە و زەخت دەخەنە سەردەستەڵاتی ڕێبەرایەتی بە مەبەستی لەبەرچاوگرتنی ئەوپەڕی ڕادەی مافی کەمایەتی لەلایەن زۆرایەتییەوە. ڕادەی لەبەرچاوگرتنی ئازادی و مافەکان لەلایەن پێکھاتەکانەوە جێوازیان ھەیە، بەڵام ناوەرۆکی ھەموویان ئەغڵەب مافی ئەمنییەت، ژیانی خسووسی، دارایی و یەکسانی لە ڕاست قانوون و ئازادی ڕادەربڕین لەکۆڕ وکۆبوونەوە و تەنانەت لەمەڕ دین یش دەگرنە خۆ. دە دیموکڕاسی لیبراڵی دا ئەو مافانە دەتوانرێ دە قانوونی ئەساسیدا تەزمین کرابن یان جاری واشە ئەو دەستەڵاتە دەدرێ بە ھێندێک پێکھاتە کە چاوەدێری پاراستن و تەزمینیان بن. دیموکڕاسی لیبڕالی ھەروەھا ھەڵگری توانایی سەلماندنی تەحەممول و پلورالیزم دە پەیوەندی دەگەڵ جێوازی سیاسی بەرچاو دەکۆمەڵگادایە، وتەنانەت ئیزنی بوون و ڕکەبەرایەتی سیاسی بە ئەوانەی کە زۆر توندئاژۆ و خاوەن بنەمایەکی لیبڕالانەن بە مەبەستی بەدەستەوەگرتنی دەستەڵات دەدرێ. دیموکڕاسی لیبڕالی بۆیە باوەڕی بە دەنگدانە تا جێوازبیران بە بۆچوونی جێوازیانەوە بەشدار بن وھەلومەرجی بە دەستەوەگرتنی دەستەڵاتیان ببێ. دە کردەوەدا ھەمیشە سەرکەتوویی بەو تاقمە بووە کە لاینگری دیموکڕاسی لیبڕالین و بە چەشنێک سیستیمەکە خۆی درێژە بەمانەوەی خۆی دەدا. ھزری، لیبرال، دە دیموکڕاسی لیبرالی دا ئەوە ناسەلمێنێ کە قەوارەی دوڵەت سەبارەت بەڕەچاوگرتنی ئیدۆئۆلۆژی سیاسی لیبرالیزم تۆبزی لە سەرە. ئەوە تەنیا ئاماژەیەکە بەو ڕاستییانە کە دیموکڕاسی لیبراڵی لەڕاست دەستەڵاتدارانی سیاسی پارێزەری ئەو مافانەی شارۆمەندانەیە کە بنەما قانوونییەکان بۆ ھەووەڵین جار لە سەردەمی ڕووناکبیریدا تەزمینیان کردوون ولە لایەن ئەو فەیلەسوفانەوە کە نوێنەرایەتی بیری ئازادیان دەکرد داڕێژراون کە ھەر ئێستاش دە ناوەرۆکی زۆربەی ئیدئۆلۆژی سیاسییەکاندا کە دیموکڕاسی لیبرالییان سەلماندووە ھەیە. دیموکڕاسی لیبرالی دەتوانێ دە پێکھاتەیەکی کۆماری یان پێکھاتەیەکی پادشاییدا بگونجێندرێ.\nدیموکراسی بورژوایی تەوەرێکی مارکسیستی یە لە مەڕ سیستیمیکی سیاسی دە کۆمەڵگایەکی سەرمایەداریدا. ئەو تەوەرە دەحاڵی حازر بەرتەسک کراوەتەوە بە شتێکی جێی باس دە مارکسیسزمدا بەڵام بە گشتی لایەنەکانی دیکەی وەک لیبڕال یان دیموکڕاسی خورائاواییش دەگرێتەوە. دیموکراسی بورژوایی بەپێی وتەی لێنین بەشی بەرتەسککراوەی دیموکڕاسییەکە کە دەناوەرۆکی خۆیدا شتێکە بۆتوێژی بورژوا بۆ داسەپاندنی دەستەڵاتی خۆی بەسەر چینێکی دیکەدا. دیموکڕاسی بورژوایی دەھەڵسەنگاندن دەگەڵ دیموکڕاسی سوسیالیستی دا شتێکی ناتەواو دێتە بەرچاو چونکوو بەتەسککراوەتەوە تەنیا دە دونیای سیاسیدا و ناگاتە دونیای ئابووری. دەھەڵسەنگاندن دەگەڵ سیستمی کومەڵگای فێئۆداڵی دا دیموکڕاسی مارکسیستی و تەنانەت دیموکڕاسی بورژوایی یش وەک دەستکەوتێکی پێشکەوتوانە دەژمێردرێن. ڕوانگەی مارکسیزم –لێنینیزم لە مەڕ دیموکڕاسی بورژوایی دەکردەوەدا وای کرد کە ئەو پێکھاتە جەماوەرییانەی کە لەڕووسییە ھەبوون، بە دوای شۆڕشی ئۆکتوبردا ھەمووان لێک ھەڵوەشیننەوە. بوڵشویکەکان بە بیانووی وەیکە دیموکڕاسی بورژوایی لە ھی ئەوسوسیالیستییە کە لەسۆویەت بەڕێوە دەچێ کەمتر دیموکڕاتە، ھەڵیانوەشاندەوە.\nلیبرالیزمی کلاسیک (بە لیبرالیزمی لایسێز-فایر یش دەناسرێ) خۆی یەک مەکتەبی سیاسییە کە گرینگایەتییەکی تایبەت دەدا بە خاوەندارییەتی خسووسی. مافە سروشتییەکان، بەرتەسککردنەوەی دەستەڵاتی دەوڵەت، پاراستنی مافی سیاسییەکان. سیاسەتی ئابووری جەختکردنەوەیەکی بەھێزە لەسەر بازاڕی ئازاد و ڕزگاری تاک لە ژێرھەر چەشنە گوشارێک. ئەوانە وەک نموونە لەلایەن ئادام سمیت -داوید ڕیکاردۆ-یێریمی بێنتام - یووان ستوارت میل -ئاندرس چیدێنیوس، و ئاماژەیان پێکراوە. ڕیچارد کوبدن (تەنانەت نوێنەرایەتی ئەو بەشە کە بھ (لیبرالیزمی مێنچێستێر ناسراوە) دەکا. لیبرالیزمی کلاسیک تێکەڵاوێکە لە لیبرالیزمی ئابووری و لیبرالیزمی سیاسی. لیبرالیزمی کلاسیک جێوازی لە نێوان دەوڵەت و کۆمەڵگا دادەنێ کە دەوڵەت بە تۆبز، کۆمەڵگا بە دڵخواز دەناسێ و بۆیە پێیانوایە کە دەبێ ئەرکەکانی دەوڵەت تەنیا پۆلیس، ئەرتەش و دادگاکان بن ئەویش تەنیابە مەبەستی پارێزگاری لە ئەمنییەت و پاراستنی مافی تاک دە کۆمەلگا دا. ئەو دەوڵەتە بچووکەش بە (دەوڵەتی قەڕەوڵی شەو)یان (دارۆغەی شەو) نێو دەبا.\nسوسیال لیبڕالیزم وێڕای سەلماندنی حقووقی بەرین – ھەروەھا بۆ نموونە مافی خوێندەواری و بژیوەیەکی تەسەل یش دەگەڵ ئەو مافانە بە ڕەوا دادەنێ. بۆیەشە دەڵێین ئابووری دەوڵەتێک کە تەسەلی بۆ تاکەکان دابین دەکا دەبێ لەسەر بناخەی مالیات وەرگرتن دامەزرابێ تا توانایی دابینکردنی ئەو ئەرک وخزمەتانەی بۆ کۆمەلگا بێ کە وەستۆی گرتووە. تێروانین لە مەڕ ئەوە کە جا گشتی یان خسووسی بۆ نموونە لە مەڕ داو و دەرمان جێوازی ھەیە لە نێوان لیبڕالەکاندا. سوسیال لیبراڵەکان نوێنەرایەتی ئەو بەشە ئابوورییە دەکەن کە پێی دەڵێن ئابووری گونجاوی بازاڕ. سوسیال لیبرالیزم خۆی لقێکە لە لیبرالیزم کە تاریفێکی ئەرێنی بۆ ئازادی ھەیە. بەپێی ئەوتاریفە لە ئازادی، ئازادی تاک دەگەڕێتەوە سەر ئەوە کە ھەموو دەبێ ئیمکاناتی وەک یەکیان دە بوونی مافەکاندا ھەبێ کە لەلایەن دەوڵەتەوە بۆ نموونە خوێندەواری و داو و دەرمان تەزمین کرابێ. سوسیال لیبرالیزم نوێنەرایەتی سیاسەتێکی چالاکی کۆمەڵایەتی و ھێندێک سیاسەتی ئابووری لەلایەن دەوڵەتەوە دەکا، سوسیال لیبرالیزم ھەروەھا پێیوایە ئەغڵەب ئەگەر بازاڕ جوان ناگەڕێ دەوڵەت دەبێ کارێکی وابکا کە وەگەڕێ بخاتەوە، ئەگەر چی ھێندێک لە لیبڕالەکانیش پێیانوایە کە تێوەگلانی دەوڵەت دە کار وباری بازاڕدا ھەلومەرجەکە ئاڵۆزتر دەکا. بە ئینگلیسی زۆرجاران بەسوسیال لیبرالیزم دەڵێن نێئۆلیبرالیزم. ئەو لیبڕالیزمە نوێیەی کە لە سۆئێد ھەیە و ئەوەی کە لە ئینگلیس بە نێئۆلیبرالیزم یان لیبرتاریانیزم ناسراوە جێوازیان ھەیە ونابێ لێمان تێکبچن.\nسوسیال لیبرالیزمی ڕاوڵزدەستکاری\nیۆن ڕاوێلز یەکێکە لە بە تواناترین تێئۆریسییەنەکان دە نێو سوسیال لیبرالیزم دا. ڕاوێلز پێیوایە کە شتێکی سروشتییە بۆئەو سیستیمە لیبرالییەی کۆمەڵگا کە بگاتە ئامانجی خۆی بە مەرجێک تاقمێک مرۆڤ کە ئەو نێویان دەنێ (خاوەن پێگەیەکی سەرەتایی) و لەوانیان بوێ کە ھێڵی سەرەکی بۆئەو کۆمەلگایە دابڕێژن. پێگەی سەرەتایی بەمانای دەرفەتی پێش سازکردنی کۆمەڵگاکە، کە ھیچکام لە بەشداران نە لەو جێگا و ڕێگایەی کە دەوکۆمەڵگایەدا دیانبێ و نە چیان پێدەبڕێ شتێک نەزانن. بەپێی گوتەی ڕاوێلز ئەوان کۆمەڵگایەک پێکدێنن کە خاوەن ئەژمارێک پرنسیپن کە ئەوانیش بریتین لە : . ھەر مرۆفێک مافی بەشداری دە دابینکردنی ئازادییەکانی بنەماییدا کە دەگەڵ ئازادی یەکسان بۆ ھەمووان دەگونجێ ھەیە. . بە شێوەیەک دەبێ دەگەڵ جێوازی کۆمەڵایەتی و ئابووری ھەڵسوکەوت بکرێ کە بەرژەوەندی چینی ھەژار و دەستتەنگی لێبکەوێتەوە. . ھەموو پۆست و پێگەیەک دەبێ دەرکی ڕووبە ھەموو مرۆڤێک لە سەرپشت بێ و بە چاوی سووک ڕوانین و بە کەمگرتن ئیزنی پێنەدرێ. ئەو ئازادییانەی کە پرنسیپە سەرتایییەکان لێیدەدوێن بۆ نموونە ئازادی ڕادەربڕین، ئازادی ئیتحادییەکان، ئازادی ھەڵبژاردنی کار و شتەھایەکی وەک ئەوانە. ھەووەڵین پرنسیپ نەبوونی ھیچ باسێک بۆنموونە لە مەڕ ماڵیاتە. ھاتنە ئارای گرژی وئاستەنگ نێوان پرنسیپەکان یەکیان لە یەکیان گرینگترن، ئەگەر پەیوەندی نێوانیان سەرەڕای ئەوەش ئاوا نەبێ کە خەڵک بتوانن کەلک لەو ئازادییانە وەربگرن کە ھەووەڵین پرنسیپ باسی دەکا .(ئەگەر بکرێ بۆنموونە ئاماژە بە وڵاتانی یەکجار ھەژار بکەین).\nسوسیال لیبرالیزم بەشێکی ڕیشەی دە ڕاپۆڕتێکدا کە لەلایەن کۆمیسیۆنی دەرباری شای ئینگلستان دە ساڵی ١٨٤٢دا ھاتووە. دەو ڕاپۆڕتەدا لە ھێزی کرێکارانێک دەدوێ کە ژنی دووگیان و منداڵی کەم تەمەن دە نێویاندا ھەیە و بەپێی ئەو ڕاپۆڕتەلە تاو ھەڵاتەوە تا تاریکایی دادێ ئەوانە کاریان کردووە بە بێ ھیچ ئەمنییەتێک. ئەو ڕاپۆڕتە تەواوی کۆمەڵگای ئینگلستانی ھەژاندووە و لیبڕالەکان مەرجیان بۆ دەوڵەت داناوە کە دەبێ بە تەواوی توانایی خۆیەوە بۆ نەھێشتنی برسێتی و ھەژاری دەنێو کریکاراندا حەول بدا. بیجگە لەوەش دەبوو بۆ لابردنی ئینحسار (پاوان) و چەوساندنەوەی کرێکارانیش دەوڵەت چارەیەک بدۆزێتەوە و جەختیشان لەسەر ئەوە دەکرد کە ئازادی سیاسی و کۆمەڵایەتی لە پێش ھەلومەرجی ئابوورییەوەیە. ئیدئۆلۆژییەکە ئاسەوارێکی زۆری فیلسوفێکی وەک بۆ نموونە (یۆن ستوارت میل)ی پێوەدیاربوو کە نوێنەرایەتی لایەنگرانی پاراستنی بنەماکانی ئازادی تاک و ڕەسەنگرایی دەکرد. دەنووسراوەی (لەمەڕ ئازادی) دا ئاماژە بە ئازادی ڕادەربڕین و بەرتەسک کردنەوەی ئەوئازادی کردەوانە دەکا کە ئاکامیان ئازار وکوێرەوەری خەڵکی دیکەی لێدەکەوێتەوە. سوسیال لیبرالیزمی کۆن یش زۆر لەسەر بازنەی ئابووری پێداگرییان دەکرد یەکێکی وەک یۆن ماینارد کەینێز کە نوێنەرایەتی بە ھێزی ئەو بەشەی دەکرد کە لایەنگری دەستەڵاتی دەوڵەت دە بەریوەبەرایەتی کار وباری ئابووریدا بوون، بە پێچەوانەی ئەوەی وا کە لیبرالە کلاسیکەکان نوێنەرایەتی تێزی ئابووریان دەکرد. بدوای ساڵەکانی ٧٠دا ئەو تێئۆرییە ی ئابووری کەمتر لایەنگری بوو کە ئاکامیشی بوو بە دابەزینی ڕیژەی لایەنگرانی سوسیال لیبرالیزم لە وڵاتانی دیکە. بەرچاوترین تێئۆریسییەنی سوسیال لیبرالیزم لە سۆئێد بەرتیل ئۆلێن بوو کە نوێنەرایەتی ئابووری ئازادی وێڕای بەرپرسیارەتی کۆمەڵایەتی (سیاسەتێکە کە داواکاری دەستەڵاتی کەمتری دەوڵەتە لەکار وباری ئابووریدا ھەڵبەت جێوازی ھەیە دەگەڵ سوسیال لیبرالەکانی وڵاتانی دیکە) ھەر بۆیەش بوو ئەو شێوە باوەڕە زۆرتر لە سۆئیدی خۆڕاگری بوو تا وڵاتانی دیکە.\nلیبڕالیزمی نوێ وەک ھێزێکی لە مێژینە ئەغڵەب بە لیبرالیزمی کلاسیک نێوی دەرکردووە و لەلایەن زۆر کەسانەوە یۆن لووک فیلسۆفی بە ناوبانگی سەدەی ١٦بە داڕێژەری بناخەی ئەولیبڕالیزمە کلاسیکە دەزاندرێ. دە لێکۆڵینەوەی دووھەمی خۆیدا بە نێوی (چۆنییەتی بەڕیوەبەرایەتی ١٦٩٠) تێئۆری مافی سروشتی دەناسێنێ ودەودا باسی ئەوە کە ھەر مرۆڤێک خاوەن مافی ژیان، ئازادی و دارایی یە دەکا. بۆ پاڕاستی ئەو مافانەی کە دەگەڕێتەوە سەر تاکەکانی کۆمەلگا، دە (بەڵێننامەیەکی کۆمەڵایەتی) پێویستە کە دەوڵەتێک پێکبێ. لووک پێیوابوو کە مافی تاکەکان بە شێوەی دابەشکردنی دەستەڵات دەنێوان پاڕڵمان و دەوڵەتدا دەپارێزرێ. چارڵز دی مۆنتێسکیوو سێھەمین بۆچوونی لەو چەمکە ئەویش پێکھێنانی دادگای قانوونی بنەڕەتی بوو زیاد کرد. ساڵی ١٧٧٦ئادام سمیت یش نووسراوەیەکی خۆی بڵاوکردەوە بە نێوی (ڕفاھی نەتەوەکان). دەوێدا لە ھێزێکی ئەرێنی (موسبەت) دەئابووریدا وەک بۆچوونی خۆی دەدوا. یەک (دەستی نادیار) دە بەرژەوەندی کۆمەڵگادا دەدوایین دەرفەتدا ھەلێک دەڕەخسێنێ کە تەنانەت ھیچکام لە ھەلگێڕەکانی بازاریش زانایانە نەیانتوانیبێ کە ئەو نەخشە بگێڕن. دە سەدەی ١٧دا لیبڕالەکان بیرۆکەی (زانیاری)یان ھێنایە گۆڕێ و داخوازی دوایی پێھێنان بە نەریتی کۆمەڵگای سەرەتی (ئیمتیازی) بوون. داخوازی کۆمەڵگایەک بوون کە تێیدا ھەموو تاکێک وەک یەک چاو لێبکرێن و مافەکان بەپێی یاسای مافی سروشتی کە بۆ ھەر تاکێک لە بەرچاوگیراوە دابینبکرێ. لە فەڕانسە ھەلومەرجەکە ھەڵچوونی پێوەدیارە و شۆڕشی فەرانسە ١٧٨٩بە دروشمی ئازادی، یەکسانی، برایەتی ھەڵداییسێ. دەو شۆڕشەی فەڕانسەدا کێبڕکێی دە نێوان حیزبە جێوازەکاندا سەرھەڵدەدا. ئەوانەی کە نوێنەرایەتی بەشی ھەرە لیبڕاڵە ڕادیکاڵەکانیان دەکرد، یەعقووبییەکان بوون. تەنانەت ئەگەر ڕێبەرایەتی یەعقووبییەکان کاریان بکەوێتە خوێنڕشتنیش دیسان یەعقووبیزم دەبتە ھێزێکی گرینگ نە ھەر لە فەڕانسە بەڵکوو زۆر دوای ئەوێش. یەعقووبیزم لێکدانەوەیەکی ڕادیکاڵانە و نیشتیمانپەروەرانە لە لیبڕالیزم دە شۆڕشی فەڕانسەدا وەک کەلەپوورێکی لیبڕالی وەستۆیە. لە دەستپێکی سەدەی ١٨دا لیبرالیزم دەبتە شتێکی جێی مەترسی بۆ ئەو دەستەڵاتە داسەپاوە لە ئوروپا. زۆر جاران لە زۆر جێیان کوانووی شۆڕش دادەگیرسێ لەوانە ساڵی ١٨٣٠ لە فەڕانسە. دەوەڵمەندەکانی زۆر بە ھێز پێشەنگی ئەو سەربزێوییانەیان وەستۆ بوون و چینی دەستتەنگ و ھەژاریشیان کەوتبووە دوای. لە ئینگلستان ساڵی ١٨٢٠ لیبرالیزمی کلاسیک لەلایەن خاوەن کارخانەکان و ڕێبەرانی کرێکاران پەرەی پێدرا. بێجگە لە داخوازی سوننەتی لیبڕالییەکان. عەداڵەتی کۆمەڵایەتی یش بوو بە داخوازی سەرەکی. چارتیزم (بزاوێکی کۆمەڵایەتی بە مەبەستی دابینکردنی عەداڵەت لە کۆمەڵگای ئینگلستان لە ساڵی ١٨٠٠دا بوو) بە دروشمی لیبڕالییەوە یەکێک لە بزاوە ھەرە بەرچاوەکانی ئینگلستان بوو. شۆڕشی ساڵی ١٨٤٨بەرچاوترین بزاو و تەنانەت سەرھەڵدانی لیبڕاڵەکلاسیکەکان بووکە داخوازییەکانیان بوو بە بەشێک لە پڵاتفۆڕمێکی سیاسی شۆڕشگێڕان. دوای ڕووداوەکانی ساڵی ١٨٤٨ ھێزێکی نوێ ھاتە گۆڕێ واتە شۆڕشگێڕانی سوسیالیزم کە دەبتە میراتگری کەلوپووری شۆڕش. لیبرالیزمی کۆمەڵەبچووکەکانی خەڵکی، پاشماوەی شێوە ڕادیکاڵی شۆڕشی فەڕانسە یە کە لە دەستپێکی سەدەی ١٨ دا پێشنیارێک بوو وەک ئاڵترناتیوێکی سیاسی وەک، ئازادی بیر وباوەڕی لیبڕالی ئاوێتەی عەداڵەتی کۆمەڵایەتی بۆ خەڵکی دەستتەنگ و چینی کرێکار. بەرچاوترینیان لە ئینگلستان و فەڕانسە بوو. لیبڕالیزمی کلاسیک لە ڕاست لەوانە کۆماریخوازی زیاتر ڕوولە گەشەکردن بوو، ئەوە دەبتە بەشێک لە بناخەی ئیدۆئۆلۆژییەکی ڕووبەگەشە واتە سوسیالیزم بەڵام دەتوانرێ ئەوە دە ڕەوتی ڕووبەگەشەی سوسیال لیبرالیزم یشدا ببیندرێ. لیبڕالیزمی نوێ ڕیشەی بایخەکانی دە لیبڕالیزمی کلاسیک دا. یۆن لووک ئە فیلسوفەئینگلیسییەی سەدەی ١٦ تێئۆری مافی سروشتیی بە مەبەستی دابینکردنی ئازادی تاڕادەیەک وەپشت گوێخست. لووک پێیوابوو کە ھەر تاکێک بە تایبەتمەندی وەک مرۆڤ خودا مافی ژیان، ئازادی و دارایی پێداوە. لیبڕالیزمی نوێی مۆدێڕن سروشتی لە جێگای خودا داناوە لەوەیکە مرۆڤ بەپێی سروشت لەشی خۆی ئیدارە دەکا و خاوەن خواستی ئازادە لە مەڕ لەشی. بەپێی ناوەرۆکی ئەو خۆخێوی یە مرۆڤ پاشان بەڕیوەبەرایەتی مافی خاوەندارییەتی دەبێتێ. مەبەستیش لەبایخی شتەکە دەپەیوەندی دەگەڵ مرۆڤی زانا وچاوکراوە دایە، و بایەخەکە دەمێنێتەوە سەر ئەو کەسە کە لە ڕێگای کارخۆیەوە پێکیدێنێ، بۆ نموونە داچاندنی پەڵە زەوێیەک. شتێکی لە گوێن ئەوەش دەوڵەت ھیچ پەیوەندییەکی بە سەر بەرھەمی ھیچکەسەوە نییە یان کەسێکی دیکە لە دەرەوەی ئەو بازنەش بتوانێ داوای بەرھەمی دەستڕەنجی بکا. مەبەست لێرە لە مافی خاوەندارییەتی ئەوە دەسەلمێنێ کە دەوڵەت بە بێ لەبەرچاوگرتنی وەیکە لەلایەن زۆرایەتی خەڵک یان تاکێکی دیکتاتۆر بەڕیوەدەچێ مافی تێوەگلانی لە ژیانی خسووسی ھیچ تاکێکدا نییە مادام ئەو تاکە خۆی بە دڵخواز و ئاگایانە ئیزنی دابێتێ. سنووری ئەوەیکە مرۆڤ تا کوێ مافی ھەیە چبکا، ئەو ھێڵەیە کە پێشێلکردنی مافی ژیان. ئازادی و دارایی لێدەکەوێتەوە. ئەوەبەومانایەیە لە دزی، قەتڵ، دەستدرێژی یان شتی لە گوێم ئەوانە دەبێ پاوان بکرێن و دژ بە یاسا دابنرێن ھاوکات کردەوەگەلی وەک موادی موخەددەر، چەک و خۆفرۆشی دەبێ بە قانوونی بکرێن. لیبڕالیزمی نوێ ھێڵێکی باریک وتیژ لە پێکھاتنێکی دلخوازانە و نادڵخوازانە لە نێوان مرۆڤەکان دادەنێ و ئەو سنوورکێشانەش سەرچاوەی ڕوانگەی لیبڕالیزمی نوێیە بۆ دانانی یاسا. لایەنگرانی ئەولیبڕالیزمە کە لەسەر بنەمای مافەکان دامەزراوە پێیانوایە کە ئازادی شەخسی و ئابووری بازاڕی ئازاد مافێکی ئەخلاقین چونکوو تاک مافی خاوەندارییەتی بە سەر خۆی و بە سەرکاری خۆیدا ھەیە. ئەوان پێیانوایە کە پێکھاتنێکی دڵخوازانەی نێوان تاکەکان بۆ نموونە ئەو بڕە مالیاتە ناتوانێ بسەلمێنێ کە بە پێچەوانەی ویستی ئەوان لێیان وەردەگیرێ، لەبەروەی دەوڵەت ناتوانێ خاوەن مافێکی زیاتر لەوەبێ کە تاکەکان دڵخوازانە داویانە بە دەوڵەت. ھەر بۆیەشە دەوڵەت دەبێ ڕێز لە بەڵێننامە وئەوقەراردادانەی کە دەنێوان تاکەکان ھەن بگرێ. مافەکان لە لاوە لە ڕوانگەی جۆراوجۆرەوە لێکدەدرێنەوە. ڕۆبێرت نوزیک و زۆرییەک لە لیبڕاڵە نوێیەکان قەت نەیانگوتووە کە مافەکانی تاک فاکتگەلێکی حەقیقین، بە پێچەوانەوە مەبەستیان ئەوەبووە کە تاکەکان ئاوا ھەڵسوکەوتیان دەگەڵ بکەن ھەروەک دەگەڵ مافەکانی سروشتیان دەکەن. ھەن نوێنەرانی لیبرالیزمی کلاسیک و لیبرالیزمی نوێ یش کە پرنسیپ و تێئۆری مافەکان بە سەرچاوە ناگرن. لودویگ ون میسز، میلتۆن فرێدمان، فرێدریک ون ھایک لە ڕیزی ئەوانەدان. بە پێچەوانە ئەوان لەبۆچوونی ئوتیلیتاریزم وەک سەرچاوە کەلک وەردەگرن کە ئاکامی قانووندانانێکی ئازادانە یە کە خۆی پێکھاتنی کۆمەڵگایەکی باشتری لەدوویە. ئەوەش زۆر ھاسائی یە دەنێوان بازنەیەکی ئابووریدا. دە نێو فەلسەفەکانی سیاسیدا بەرھەمی فیلسۆف ڕۆبێرت نوزیک (ئانارشیزم، دەوڵەت، خەیاڵ) دە ساڵی ١٩٧٤دا کتێبێک بووە لە ھەر بە نێوبانگەکان. دەو کتێبەدا ڕۆبێڕت نوزیک بەوەیکە ھەر تاکێک مافی ژیان، ئازادی، دارایی ھەیە دەست پێدەکا و ئەو مافانەش بۆ پێشێلکردن نابن. بۆوەیکە دەستەڵاتدارێکی دەوڵەتی یان ھەر کەسێکی دیکە نەتوانی ئەو مافانەی تاکەکان پێشێلبکا ئەرکی دەوڵەتە کە ئەو مافانە لە ڕاست توند وتیژی، دزی، دەستبڕی، یان ھەر پێشێلکارییەک لە مەڕ قەرارداد یان شتێک لەگوێن ئەوانە بپارێزێ. نوزیک ئەوەش ڕەتدەکاتەوە کە پێدەڵێن دابەشکردنێکی (کلیشەیی) واتە ئەو شێوە دابەشکردنە کە بەپێی ھێندێک ڕەوتی دیاریکراو پارێزگاری لێدەکرێ. نوزیک دژایەتی دەگەڵ ئەو تێئۆرییەی عەداڵەت دەکا چون بەپێی وەیکە ئیمکاناتەکە ھی کەس نییە لەوە بەولاوە ناکرێ دابەشبکرێن. خۆخێوی تاکەکان و مافی خاوەندارییەتی وادەکەن کە چۆنییەتی کەل و پەلەکان گرینگ بن چونکوو ھەموو ئەوانە دە پەیوەندی دەگەڵ مرۆڤەکاندان و خاوەدارییەتیشیان مافی تاکەکانە. ھەموو گواستنەوە و دەستاودەستکردنێک کە لە سەربنەمایەکی دڵخوازانە بن بەپێی بۆچوونی نوزیک عادڵانەیە و دەگەڵ ئازادی تاک یەکدەگرنەوە. دە ناوەندی بەشی (دابەشکردنی عادڵانە) دا سێ بۆچوون دەو پەیوەندییەدا پێشنیاردەکا. ئەوە بەو مانایەیە کە خۆی دابەشکردن عادڵانەیە ئەگەر شەرت و شرووتی ڕەوای کڕین و فرۆشی سەرەتایی شتەکە بناسێندرێ (ھەر کەسێک دەتوانێ مافی خاوەندارییەتی ڕەوای بە سەر شتێک کە پێشوو ھی ئەو نەبووە ببێ بە مەرجێک نەبتە ئاستەنگ و ئالۆزی ھەلومەرجی کەسێکی دیکە) وھۆی دەستاودەستی بەڕەوای ”کەسێک دەتوانێ مافی ڕەوای خاوەندارییەتی شتێکی ببێ کە کەسێکی دیکە خاوەنی ڕەوایەتی بەڵام بە ویستی دڵی خۆی داوێتی بەو کەسەکە باسی دەکرێ ” (ئەگەر ھەلومەرجەکە ئاوا نەگونجێندرێ کە کرین وفرۆش عادڵانە نەبێ، دەبێ ھەلێک بۆقەربووکردنەوەی بڕەخسێندرێ) ئەو سێ پرنسیپانە واتە پرنسیپی ڕەوای کرین وفرۆشی سەرەتایی، پرنسیپی ڕەوای دەستاودەستکردن بەرھەمەکان، پرنسیپی قەرەبووکردنەوە معاملەی ناعادڵانە، تێئۆری نوزیک دەبتە ڕەوتێک بۆ دابەشکردنی کۆمەڵایەتییانە. (ئاناڕشیزم، دەوڵەت وخەیاڵ)ێکی دیکەش وەک فەلسەفەیەکی سیاسی لەلایەن ئایین ڕاند کە زیاترھەڵگری فەلسەفەی لیبڕالیستەنوێیەکان بوو بڵاودەبێتەوە، ڕاند خۆی لیبڕالیزمی نوێ یش ھەربە (لیبرتاریانیزم) و بە ھەووەڵین دوژمن دەزانێ، سەرەڕای وێکچوویی ڕوانگەکان کە دە پرنسیپ دا ھەر یەک شتن.\nلیبڕالیزم تاک وەک ھێزێکی ھەڵسوڕێنەری کۆمەڵگا ودەوڵەتیش بە ھێزێکی کە ھەر لە دووی تۆبز وزەختە دەڕوانێ. ئامانجی لیبڕالیزمی نوێ ئەوەیەکە بچووککترین دەوڵەت کەنێوی دەنێ دارۆغەی شەودابمەزرێنێ کە ئەرکیشی بەرتەسکبکرێتەوە دە پۆلیس، دادگاکان، و دیفاع دا. بە پێچەوانەی (ئانارکۆکاپیتالیستەکان) لیبڕالیستەنوێیەکان پێیانوایە کەخاوەنی ئەو پێکھاتانەش ھەر خۆی دەوڵەت بێ باشە، تاکوو بتوانن مافی ژیان، ئازادی، دارایی تاکەکان بپارێزن؛ و دەوڵەتیش بۆی نییە کە ئەو مافانە لە ڕێگای وەرگرتنی ماڵیاتەوە پێشێل بکا وبە دابینکردنی قانوون یان دادگایەکی چاودێر بە سەر قانووندائەوە تەزمین بکا کە ئەو ماڵیاتە وەرگیراوانە خەرجی پۆلیس و دادگاکان یان دیفاع ناکرێن بەوشێوەیە دارایی دەوڵەت دەبێ بە ڕوونی بەرتەسک بکرێتەوە. چونکووبەپێی بۆچوونی بنەمایی لیبڕالیزمی نوێ وەرگرتنی ماڵیات بە پێشێلکاری مافی خاوەندارییەتی و بە دەستبڕی دەزاندرێ وئەو پرسیارەش جێی باسی ھەمیشە دەنێوان لیبڕالیزمی نوێدا بووە کە دەوڵەت لە چ ڕێگایەکەوە ئابووری خۆی دەبێ دابین بکا. ھێندێکیان دەڵێن لە ڕێگای سەرمایە وەگەڕخستنی خسووسی دابینبکرێ، ھێندێکیشیان دەڵێن کە تاوانباران دەبێ خەرجی ئەو پێڕاگەیشتنانە بدەن کە ئەوان دەبنە ھۆی، ھاوکات ھەن ھێندێکی دیکەش کە دەڵێن کە وەرگرتنی ماڵیات بۆ لێخۆشبوون نابێ.\nپرنسیپە بنەمایییەکانی لیبڕالیزم بۆ بازاڕ ئەغڵەب بە (ئەو دەستە نادیارە) شرۆڤە دەکرێ. ھزرەکەش وەرگیراوەیە کە لەلایەن ئابووریزان ئادام سمیت و دە کتێبی (ڕفاھی نەتەوەکان) دا ھاتووە. سمیت دەودا دەڵێ تاکێک کە بەپێی پێداویستییەکانی خۆی کەل وپەل دەکڕێ ناڕاستەوەخۆش دەبەرژەوەندی کۆمەڵگا یان جەماوەر دا دەبێ. میلتۆن فڕیدمان پێیوابوو کە ویستی شەخسی بە ھێزترین سۆنگەیە بۆ کڕین وفڕۆش، بەڵام ئەوە نابێ لێکبدڕێتەوە وەک (خۆویستییەکی کورتخایەن) لەبەروەیکە ویستی شەخسی بەپێی گوتەی فرێدمان زەخت دەخاتە سەر ھەموو ئیشتییا و ھەڵسەنگاندن و مەیلێک کە مرۆڤەکان دەیانەوێ دەبەرژەوەندی خۆیاندا بۆیان بلوێ. ئەو سیاسەتەئابوورییە لەسەر بنەمای تێوەنەگلانی دەوڵەت داڕێژراوە. لیبڕالیزمی نوێ بە گشتی دژی ھەر چەشنە سازکردنی ئاستەنگێکە کە دەوڵەت لەسەر ڕێگای ھاتوچۆ و گواستنەوەی کەل وپەل وپێداویستییەکان، مرۆڤەکان یان ھەر شتێکی دیکە کە لەسەر سنوورەکان دادەنێ. بەکورتی دەبێ ھەرچەشنە پێکھاتەیەکی کە ئاستەنگن لەسەر ڕێگا وەک گۆمرگ و بەش دیاریکردنێک.\nواوێدەچێ کە بێکاریتا ڕادەیەک دەگەڕێتەوە سەر ئەوە کە دەوڵەت چاوەدێری بە سەر زیاد وکەمی مووچەکانەوە ھەیە کە ئاکامی دەبتە ئاستەنگێک بۆ بازاڕی کار کە نەتوانێ باڵانسی خۆی دە نێوان پێشکێش و داوا (عەرزە و تەقازا) دا ڕابگرێ. ھەر عەینی سیاسەت بۆ بازاڕی خانوو و بازاڕەکانی دیکە. لیبڕالیستە نوێیەکان پێیانوایە کە وەرگرتنی ماڵیات دەبێ بۆ ھەمیشەدوایی پێبھێندرێ یان تەنیا بە کەمترین ڕادە بە مەبەستی دابینکردنی ئابووری دەوڵەتی دارۆغەی شەو (دەوڵەتی بچووک) وەربگیرێ. دەنێو لیبڕالیزمی نوێ دا ناتەبایی لەسەر بوونی مافی پاراستنی ھێندێک بابەتی وەک کۆپی ڕایت، پاتێنت، پێناسە بۆ کەل وپەل و شتی لە گوێن ئەوانە ھەیە. نوێنەرانی ئەو بەشەی کە بە (ئیماتریال ڕێت) واتە (مافی پاوان بە تاک بۆ دینەوە یان سازکردن یان لێکۆڵینەوە لە مەڕ شتێک) ناسراوە دەڵێن کە بوونی پاراستنی ئەو مافەش ھەر دەگەڕێتەوە سەر مافەکانی تاک بۆ کار و بەرھەم و ئاسەواری بە سەر تەنانەت بۆ نموونە لێکۆڵینەوە لە مەڕ داو ودەرمان و کاری پزشکیدا ھەیە، کە بە بێ پاراستنی مافی پاتێنت بۆ ئەو بەشە، کارەکان قەت بە ئاکامێک ناگەن. دژبەرانی ئیماتریال ڕێت دەڵێن کە مرۆڤ تەنیا دەتوانی شتەکە وەک بەرھەم و دەستکرد خاوەندارییەتی بکا چونکوو کەلکوەرگرتنی کەسێک لە شتێک پێشێلکردنی مافی دەکارکردن بۆ کەسێکی دیکە نییە و بۆ نموونە مافی سەرەت (ئیمتیاز)، خۆی بە مۆنۆپۆل دادەنرێ کەلە لایەن دەوڵەتەوە بەڕێوە دەچێ. دژبەرێکی دیکەی ئیماتریال ڕێت بە نێوی موورای ئێن ڕۆتبارد کە پێشەنگێکی لیبڕالیزمی نوێیە لە قوتابخانەی ئابووری ئوتریش کە دەڵێ پاتێنت شتێک نییە کە جێی ڕێز بێ لە جێیەک مافی پاوان (مۆنۆپۆل) لەلایەن دەوڵەتەوە بەڕێوە دەچێ کە خۆی پێشێلکارییەکە دە ڕەوتی کار وباری بازاڕدا. ڕۆتبارد پێیوایە کە دەتوانی ئاماژە بە ناوەرۆکی یاسای پارێزەری ئەو مافە ئینحیسارییانە بکا وبیسەلمێنێ کە پێشێلکارییەک لەلایەن ئەو کەسانەوە کە خاوەنی ئەو چەشنە مافانەن ڕوویداوە. زۆربەی لیبرالە نوێیەکان لەسەرئەوباوەڕەن کە بانکی ناوەندی یش دەبێ خسووسی بکرێ و بانکەگەلێکی خسووسی ئەسکیناس و قەڕەپووڵ بدەنەدەرێ و کاتی وەرگرتنیش دەکرێ بە زێر بگۆڕدڕینەوە. ئەو سیستیمە وەک بانکدارییەک دەچێ کە لە ئەمریکا وئوروپای خۆراوا دە سەدەی ١٨دا باوبوون. بیری جێواز ھەن لە مەڕ ڕادەی چاپی ئەو ئەسکیناسانە کە بانکەکان قەرابێ بیاندەنە دەرێ. لایەنگرانی قوتابخانەی ئابووری ئوتریش پێیانوایە کە بانکەکان دەبێ بە قەرایی ئەو ئەسکیناس و قەرەپووڵانەی کە دەدرێنە دەرێ زێر لە جێگایاندا ببێ وەک پشتیوانی ئەو پووڵانە کە لە دەرەوەی بانکەکان بەدەست خەڵکەوەن. لایەنگرانی گلدانەوەی ھێندێک لەو پووڵانە کە خەڵک لە بانکەکانی دادەنێن بە مەبەستی وەگەڕخستنیان بۆ قازانج کە بە بانکداری ئازاد نێوی دەرکردووە و وادەردەکەوێش ھیچ مەرجێک بۆ گلدانەوەی سەتاسەتی پووڵەکان نەبێ. تێئۆری ئابووریزان میلتۆن فرێدمان بە نێوی مۆنیتاریزم پێیوایە کە ئەوە ئەرکی دەوڵەتە کە بانکی ناوەندی بەڕێوەبەرێ و چاوەدێری بە سەر زۆر وکەمی پووڵەوە ببێ دە وڵاتێکی کە چڵی (نەبز، تاکت) ئابووری سەربەرەوژوورە. ئەگەر ھات و گرفتێکی ئابووری سەری ھەڵدا بڵێی دژایەتێکی نوێ لیبڕاڵانە بە زەین بگات کە ھەووەڵ بپرسێ کە ئەوە بەڕاستی گرفتە؟ جا چ گرفتە دەکەوێتە سەر ئەو تاقمە کە ئەغڵەب دەپەیوەندی دەگەڵ خواست و ھەڵسەنگاندنەکانیانە دایە. بۆچوونی لیبڕالیزمی نوێ ئەوەیە کە دەوڵەت خۆی دەکێشەکەدا بێلایەن ڕابگرێ و نەبتە دژی لایەنێک یان لایەنگری لایەنی دیکەی تێوەگلاو دە کێشەکەدا. دابەشکردنی ئیمکانات دە کۆمەلگادا یەکێکە لە بۆچوونەکانی لیبڕالیزمی نوێ کە بەپێی ئەو شێوە دابەشکردنە کە بە وردی مافەکانیان لە بەرچاو گرتبێ بە ڕەوای دەزانن. دەستاودەسکردنی دارایییەکان بەتەواوی ڕەوایە بەپێی لیبڕالیزمی نوێ بە مەرجێک ھەموو لایەنەکان زانیارییەکانی خۆیان گۆڕیبێتەوە و خاوەندارییەتی سەرەتایییەکەش ڕەوا بێ. دە ئابوورییەکی ئازاد دا نەھاتووە کە شێوەیەکی کلیشەیی و دیاریکراوی دابەشکردن لە بەرچاودەگیرێ بەڵکوو ئەوە ڕەوتێکی ئاڵۆزو بادراوە کە ئاکامی دەبتە شێوە دابەشکردنێکی گونجاو و تایبەت بەو معامەلەیە. ئەو ڕەوتەش بە تێوەگلانی چەند کەسێک یان چەند لایەنێک بە کاردانەوەی جێوازەوە ھەر وەک چۆن ئاڵوگۆڕی بەرھەم و کەل وپەل ڕوودەدەن کە لێرەش دەبێ دەوڵەت لە دەڵاڵی دەنێوان لایەنەکاندا خۆی دوورەپەرێز بکا. واباشە کە مرۆڤەکان ئیزنی ئەوەیان پێبدرێ ھەر وەک چۆن دە بەرھمھێنانو ڕادەی بەرھەمھێناندا ئازادن دە چۆنییەتی فرۆش و گۆڕینەوە و کرێنی بەرھەمەکانیشیاندا ئازاد بن.\nخەدەماتی تێر و تەسەلی (ڕفاھی)دەستکاری\nویستی لیبڕالیزمی نوێ لەدەوڵەتی تەسەلی ئەوەیەکە دەبێ سەرجەم چالاکییەکانی وەک قوتابخانەکان، لێکؤلێنەوەکان، خزمەتگوزاری داو ودەرمان، پێڕاگەین بە سالداچووان، و خزمەتگوزاری کۆمەڵایەتی بیانکاتە خسووسی و لەلایەن شیرکەتەکان یان ڕێکخراوەخسووسییەکان بەڕێوەبچن. بۆ دابینکردنی ئابوورییەکانێشیان پێیانوایە کە کەلکوەرگران بەپێی ڕادەی کەلکوەرگرتنیان لەو خزمەتگوزاریانە مخاریجەکەشی بدەن. بۆ کەلکوەرگرتن لە خزمەتگوزاری وەک پزیشکی وداو دەرمان و سندووقی بێاکری و پووڵی نەخۆشی دەبێ لەلایەن ئیدارەی بیمەوە بۆ ھەر تاکێک ئەو دابینبکرێ. کاتێکی دەگەڕێتەوە سەر ئەو کەسانەی کە وا بێمەیان نییە یان توانایی ماڵیان ئەوەندە نییە کە خۆیان بیمە بکەن دەکۆمەڵگایەی شارەستانیدا باسی لەلایەن خزم و کەس وکاریانەوە یارنەتیان بدرێ بۆ دابینکردنی ئەو خەرجانە. ڕێکخراوە یارمەتیدەرەکانیش ڕوولە زئادبوون دەکەن ئەگەر زەختی ماڵیاتی لەکەمێ بدا یان بە تەواوی ھەڵبگێرێ. لیبڕالەنوێیەکان ھەروەھا پێشنیاری تۆڕی تەسەلی کۆمەڵایەتی وەک بنەماڵە، خزمایەتی، ئاشنایەتی دێننە گۆڕێ. لیبڕالیزمی نوێ پێیوایە کە ئەوچالاکییە جەماوەرییانە زۆر جەرجھەڵگرن و نا چالاکن بۆیە بە خسووسی کردن بەومانایە دێ کە ئەو چالاکییانە چۆنییەتیان باشتر و ئیمکاناتی زۆرتریان بەھۆی بوونی کێبڕکێ دەنێوانیادا، دەبێ و بەرھەمی زیاتری بۆ کەلکوەرگران لێدەکەوێتەوە. ئاماژە بەوەش دەکرێ کە لە گۆڕی لابردنی دەوڵەتی ڕفاە ھەلی باشتر بۆ خەڵک دەڕەخسێنێ کە بتوانن لە جێیەکی کەخۆیان پێیان باشترە پووڵەکانیان دەکاربدەکن. ھەر ئەو کێبڕکێ ڕەفاھییە یارمەتیدەرە کە قیمەتەکان لە بازاڕ ڕاستەخۆ و کمتر بن دەھەڵسەنگاندنی ئەو قیمەتانە کە ناڕاستەخۆ و ماڵیات لێدراون.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=لیبرالیزم&oldid=934441»\nدواجار لە ١٩:٠٠ی ٢١ی ئازاری ٢٠٢٢ دەستکاری کراوە\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٩:٠٠ی ٢١ی ئازاری ٢٠٢٢ نوێ کراوەتەوە.


ژن لە میژووی کوردستاندا لە زەمانی مادەکاندا ژنانی کورد دەستەلاتیان هەبووە – History Of Kurdistan\nHome / بەشی مێژووی كورد / ژن لە میژووی کوردستاندا لە زەمانی مادەکاندا ژنانی کورد دەستەلاتیان هەبووە\ndidar othman 2016-07-24\tبەشی مێژووی كورد, مێژووی كۆنی كورد لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە ژن لە میژووی کوردستاندا لە زەمانی مادەکاندا ژنانی کورد دەستەلاتیان هەبووە 4,754 Views\nکەسێیەتیەکدا ژنان و پیاوان لە دیرۆکی کوردستاندا خاوەن پێگەیەکی بەرانبەر بوون. لە ئایین زەردەشتی دا؛ هەر مرۆڤێک خاوەن زانست و ڕەوشتی باش بێت؛ شایەنی ڕێزە. بە پێی باوەڕییەکانی زەردەشتی؛ لە دەستپێکی ئافەرینشدا بە خواستی ئاهوورامەزدا؛ لە ڕۆژی میهر لە مانگی میهر دوو چووزە ” ڕێواس”ی لێک ئاڵاو لە خاک سەریان دەرهێنا و شێوەی ئەو ڕێواسانە هێدی هێدی گۆڕدرا بە ڕۆخساری دوو مرۆڤ کە لە باڵا و ڕۆخساردا هاوشێوەی یەکتر بوون؛ یەکیان نێر بە ناوی ” مەشیە” و ئەویتریان مێ بە ناوی” مەشیانە”.\nلە کتێبی بۆندەهێشن (1) “Bundahishn” بەشی ١٥دا هاتووە: ئەوکات ئاهوورامەزدا کە پێشتر” گیان”ی ئافراندبوو خستیە لاشەی مەشیە و مەشیانە و گیانی پێیان بەخشی. و دوواتر بەوانی گوت: ئێوە دایک و باوکی خەڵکانی زەوینن. ئێوەم بە پاکی و تەواوەتی ئافراند. هەردووکتان هزری ڕوون و کرداری باشە بکەنە پیشە؛ خۆتان لە دێوەکان بەدوور بگرن. دوواتر مەشیە و مەشیانە لە جێی خۆیان کەوتنە جووڵە، و خۆیان شت، و یەکەم وتەیەک هاتە سەر زمانیان ئەوە بوو؛ “ئاهوورامەزدا تاقانەیە. ئەو ئافرێنەری مانگ و ڕۆژ و ئەستێرەکان و ئاسمان و ئاو و خاک و ڕۆەکە گیاندارەکانە”. هەروەک لە ئایینی مەزدەیەسنی دا کە باوەڕیەکانی زەردەشتیەکان لەسەری بنیادنراوە ژن و پیاو هەردووکیان لە یەک ڕێشەوە دەڕوێن و پێکەوە لە زوەی سەر دەردێنن و بە شێوەیەکی هاوبەش گەشە دەکەن و ئاهوورامەزدا وەک یەک ناویان لێدەبات و ڕێنوێنی هاوبەشیان بۆ دیاری دەکات. ئەو دووانە دووای داننان بە تاقانە بوونی ئاهوورامەزدا ئەم وتانەیان هێنایە زمان: ” هەرکامە لە ئێمە پێویستە ڕەزامەندی، دڵگەرمی و سۆز و خۆشەویستی بۆ ئەویتر فەراهەم بکات”. لەم وتەیەدا دەردەکەوێت کە هیچ جیاوازی و هەڵاواردنێک نییە لە نێوان ژن و پیاو لە ئایینی زەردەشتی دا و هەرووکیان لە ڕووانگەی ئافرێنەرەوە یەکسان و بەرانبەرن. کەسێیەتی ژن لە ئایینی زەردەشتی دا نە تەنیا لە دەستپێکی جیهان لەگەل پیاو بەرانبەرە لە کۆتاییشدا ژن و پیاو بەرانبەر و یەکسانن.\nپێگەی ژنانی کورد لە کۆندا لەناو کۆمەڵگە زۆر باڵا بووە و ژن لە زۆربەی کارووبارەکانی ژیاندا هاوکاری پیاویان کردووە. بە پێی نووسینی کتێبی” نەیرەنگستان” کە بە زمانی کوردی پەهلەوی نووسراوە، ژنان توانیویانە لە خوێندنەوەی یەسنا و بەڕێوەبردنی ڕێوڕەسمی ئایینی بەشداری بکەن یان خۆیان بە تەنیا هەستن بە ئەنجامدانی ئەو ڕێوڕەسمانە. تەنانەت توانیویانە لە هەندێک کاتی دیاریکراودا پاسەوانی لە ئاگری پیرۆز بکەن و بە پێی کتێبی”ماتیگان هەزاردستان” (٢) “Matigan-i Hazar Datistan ” کاری پارێزەریان کردووە.\nپێگەی ژن چ لە دەورانی کۆن و چ لە کاتی زەردەشت و دووای ئەویش لە کۆمەڵگەکانی کوردەستاندا لە ئاستی رێز و حۆرمەت دا بووە. بەڵام بە دەرکەوتنی زەردەشت و چاکسازییەکانی و بەو پێیەی لە ئاڤێستا دا هاتووە ژن بوو بە خاوەن پێگەیەکی بەرانبەر لەگەل پیان لە کۆمەڵگەدا و بە ئاستی پیاوان کاریگەریان هەبووە.\nسەبارەت بە ئازادی لە پڕۆسەی هاوسەرگیریدا گرنگترین بەڵگە ڕەفتاری خودی زەردەشتە لەگەل کچکە بچووکەکەی “پوورچیستا”. لە یەسنای ٥٣ی بەندی ٣دا زەردەشت بە کچەکەی دەڵێت:\nپوورچیستا من “جاماسپ” کە پیاوێکی ژیر و زانایە وەک هاوسەری تۆ دەستنیشان دەکەم؛ تۆ بە پێی هزر و ژیری خۆت بڕیار بدە بۆ ئەو یەکە کە ڕازیت یا نە؟\nلەبەندی ٥ی گوتەکانی( گاتا) زەردەشتدا ڕوو لە سەرجەم کوڕان و کچانی گەنج دەڵێت: ” ئەی کچانەی دەم بەخت و ئەی ئەو کوڕانەی بە نیازی پڕۆسەی هاوسەرگیرین ئامۆژگاریتان دەکەم و ئەم پەندەم لەبیر نەکەن ڕەفتاری پێبکەن تا لە ژیاندا بەختەوەر بن. هەر کام لە ئێوە پێویستە لە ژیانی هاوسەرگیری و خۆشەویستی و پاکی و چاکەدا لەوانیتر پێشی بگرن، چونکوو تەنیا بەمشێوەیە دەتوانن ژیانێکی پڕ لەبەختەوەری دەستەبەر بکەن.\nبە پێی دەقەکانی ئاڤێستا ئاهوورامەزدا هەم ڕوانگەی دایکی هەیە و دەم باوکی.\nگەورەیی پێگەی ژن لە ئایینی زەردەشتی دا لێرەوە دەرکەوێت کە لە حەوت ئەمشاسپەندی ئایینی زەردەشتی، سێ ئەمشاسپەند وەک نێرینە و سێ ئەشاسپەندی تر وەک مێینە و ئەویتریان نە نێرینیە نە مێینە ناویان لێبراوە کە بریتین لە:\nئەمشاسپەندی یەکەم هۆرموز بەمانای سەروەری زانا\nیەکەم – وهوومەن یان بەهمەن بە مانای ژیری\nسێیەم- خشتروییریە یان شەهریوەر بە مانای بەهێزی\nچووارەم – سپێندرامۆزد یان ئێسفەند بە مانای ئەوین وپاکی\nپێنجەم – ئۆروتات یان خۆرداد بە مانای پێگەیشتوویی\nشەشەم – ئۆمرتات یان ئەمۆرداد بەمانای نەمری\nبە پێی دەقە پەهلەویەکان “میهر” یەکێک لە ئیزەدەکان مێ بووە کە بە شێوەی ژنی میهر هەبووە و دوواتر هێمای پیاوانەی پەیدا کردووە.\nبۆ لێکۆڵینەوە سەبارەت بە مافەکان ژن و پیاو پێویستە گرنگیەکی زۆر بدرێتە گوتەکانی(گاتا) زەردەشت و شرۆڤەیان بۆ بکرێت و لە هەرچەشنە هەوڵدانێک بۆ دەربڕینی بۆچوونە کەسێیەکان خۆمان بەدوور بگرین. زەردەست لە گوتەکانیدا ژن و پیاو بە شێوەیەکی هاوتەریب بە مۆخاتەب دەگرێت و لە هەندێک لە گوتەکانیدا لە پێشدا بانگ لە ژنان دەکات. بۆ وێنە لە بەندی ١٠ی یەسنای ٤٦دا هاتووە:\n” ئەی خۆدای زانا، لەگەل ئەو ژنان و پیاوانەی لەم جیهانەدا بۆ ئەو فەرمانانەی تۆ داتناوە هەنگاو دەنین و لەگەل ئەوان لە سنوورەکانی ڕزگاری دەرباز دەبم”. (٣)\nیێنگە هاتام(Yenghe Hàtàm) : واتە بەیانی ئاهوورامەزدا ئاگای لەو ژنان و پیاوانە دەبێت ستایشی ئەو دەکەن، سڵاو ئاراستەی ئەو ژن و پیاوانە دەکەین بە هۆی دروستکاری و ئیمانداریان. یێنگە هاتام ئاماژە بە بەرابەر بوونی ژن و پیاو لە ئایینی زەردەشتی دا دەکات و هەروەها ئاماژە بەوە دەکات کە تەنیا باشی و یارمەتیدان کەسانیترە کە دەتوانێت ببێتە هۆکاری لەپێش بوونی مرۆڤەکان نەک پیاو یان ژن بوونی ئەو مرۆڤە.\nبێگومان ئاهوورامەزدا ئەو ژن و پیاوانەی لە ڕووی راستیەوە کار دەکەن لە بەرانبەر پەرستش و خزمەتەکانیان باشتر دەناسێت. ئێمەش ستایشی ئاوەها ژن و پیاوگەلێک دەکەین.\nئێستا ستایشتی گیانی پیاوان و ژنانی پاک دەکەم کە بۆ سەرخستنی ڕاستی لە تێکۆشاندان و بەردەوام دەبن لە تێکۆشان.\nئەمە لەکاتێکدا لە یونان، ڕۆما،چین، سومەر، بابل، هێند و میسری کۆندا؛ ژنان خاوەن مافی کۆمەڵایەتی نەبوون و لە ناو ماڵ و کۆمەڵگەدا خاوەن مافێکی ئەوتۆ نەبوون و بەردەوام پاشکۆی پیاو بوون بەڵام لە دیرۆکی کۆنی کورداندا دەردەکەوێت کە ژنان هاوتەریبی پیاوان لەسەرجەم مافە کۆمەڵەیەتیەکان بەهرەمەند بوون.\nبەڵام بەسەرنجدان بە بەشێکی زۆر لە گوتەکان(گاتا) و پەیڤەکانی زەردەشت کە بەیادگار بۆمان ماوەتەوە و کۆنترین بەشی گوتەکانی پێغەمبەر زەردەشتە؛ بە ڕوونی ئەندیشە و بۆچوونەکانی سەبارەت بە هاوسەرگیری و ئیرادە و ئازادی کچان لە هەڵبژراندی هاوژینی خۆیان دەردەکەوێت.\nئیرادەی ژنان و کچان چ تا ئەو کاتە لە ماڵی باوک بوون و چ کاتێک ژیانی هاوسەرگیریان پێکهێناوە سەربەخۆ بووە و لە رووی ژیری و ڕاستییەکانەوە تووانای ئەوەیان بووە راستی خۆیان بسەپێنن.\nلە ئایینی زەردەشتی دا ڕۆژێک لە پاڵ ڕێوڕەسم و جەژنەکانیتر ڕۆژێکیش لە ساڵدا بە ناوی ڕۆژی ژن دەستنیشانکراوە؛ جه‌ژنی ئێسفه‌ندگان ( ڕه‌شه‌مه) یان “جه‌ژنی ڕۆژی ژنان” ڕۆژی سپه‌ندارمز له مانگی ئێسفه‌ند که ده‌کاته 20ی مانگی ڕه‌شه‌مه ئه‌م جه‌ژنه به‌ڕێوه ده‌چێت. ئێسفه‌ند یان سپه‌ندارمز له ئاڤێستا وه‌ک” سپه‌نته ئارمه‌یتی” هاتووه، به مانای له‌خۆبوردوویی و خۆڕاگری. سپه‌نته ئارمه‌یتی ناوی یه‌کێکه له ئامشاسپه‌ندان. ئامشاسپه‌ند سپه‌نته ئارمه‌یتی ڕۆڵی پاسه‌وانی زه‌مینه و به‌و پێیه‌ی که زه‌مین وه‌ک ژنان له ژیانی مرۆڤه‌کاندا ڕۆلی زاووزێ و به‌ردانه، جه‌ژنی ئێسفه‌ندگان بۆ ڕێزگرتن له ژنان به‌ڕێوه چووه. له ڕابردوودا له‌و ڕۆژه‌دا ژنانی کورد جل و به‌رگی نوێیان له‌به‌ر کردووه و له لایه‌ن کۆمه‌ڵگه‌وه ڕێزیان لێگیراوه و له لایه‌ن هاوژینه‌کانیانه‌وه خه‌ڵات کراون، ژنان له‌و ڕۆژه‌دا هیچ چه‌شنه کارێک ئه‌نجام ناده‌ن و پیاوان و کوڕه‌کانیان کاره‌کانیان بۆ راده‌په‌ڕێنن. ئێستاکه‌ش زه‌رده‌شتیه‌کان ئه‌و ڕۆژه وه‌ک ڕۆژی ژن و دایکی زه‌رده‌شتی ناودێر ده‌که‌ن.\nبە پێی یاساکانی هاوسەرگیری لە ئایینی زەردەشتی دا لە یەک کاتدا ژن یان پیاو تەنیا دەتوانێت هاوسەرێکی هەبێت و هاوسەرگیری بە شێوەی کاتی بوونی نییە و ئەو پڕۆسەیە هەمیشەیی و تا کۆتایی ژیانە. مەگەر بە هۆکارێکی دیاریکراوە کە لە ئایین نامەی باری کەسیەتی زەردەشتیەکاندا ئاماژەی پێکرابێت.\nهەروەها هاوسەرگیری پێش گەیشتنە تەمەنی یاسایی(بلووغ) وەک کارێکی ناشیاو زانراوە و باوک و دایک ئەرکدار کراون کە گوشار نەخەنە سەر منداڵەکانیان بۆ هاوسەرگیری و بە پێچەوانەوە ئەوە تاوانبارن. لە گوتەکانی زەردەشت دا ئاماژە کراوە بە ئازادی ژنان و پارێزراوی مافەکانیان بە تایبەتی مافی سەربەخۆیی ئیرادە و پێداگری لەسەر ئازادی هەڵبژاردن کراوەتەوە.\nجمیز دارمستەتەر(٤) “James Darmesteter” سەبارەت بە سەردەمی ساسانیەکان دەڵێت: ئەو سەردەمە نە تەنیا لە مێژووی ساسانیان بەڵکوو لە مێژووی دنیادا خاوەن گرنگیەکی تایبەتە. بە گوێرەی کارنامەی ئەردەشێر بابەکان (٥) کەسایەتی ژن لە هەمان دەستپێکی دەسەڵاتداری ساسانیان ڕێزی لێگیراوە؛ و هیچ کەس تەنانەت پاشا نەیتوانیوە بە خواستی خۆی ژنێک ئازار بدات یان سووکایەتی پێبکات. دایکی شاپووری دووەم نزیکەی ٢٠ ساڵ پێش هاتنە دنیای کوڕەکەی واتە شاپوور تا کاتێک ئەو گەشتە تەمەنی یاسایی؛ کاروباری دەسەڵاتداری لەگەل مووبەدەکان بەڕێوە بردووە.\nکریستیان بارتولومه (٦) “Christian Bartholomae” ڕۆژهەڵات ناسی ئاڵمانی لە پرتووکی” مافی ژن لەسەردەم ساسانی” دەڵێت: کچ لەهەڵبژاردنی هاوسەر دا ئازاد بووە و ناچار نەکراوە مێرد بە پیاوێک بکات کە باوکی پێشنیاری بکات و باوکیش مافی ئەوەی نەبووە کە کچەکەی لە میرات بێبەش بکات یان سزایەکیتری بۆ دیاری بکات.\nلە بەشی ١٩ی پرتووکی ماتیگان هەزار دەستان لە بەندەکانی ٣ و ٤ دا هاتووە: ناتوانرێت کچان ناچار بکرێن بۆ پڕۆسەی هاوسەرگیری یان لە بەندی ٢٩ لە بەشی ٢٨ی هەمان پرتووک دا هاتووە: کچان و کوڕان لە دانەوەی قەرز باوک و دایکی کۆچکردوویان شەریکن.\n٢. ژن تووانیویەتی سەرپەرەشتی بنەماڵە بێت و مافی پەروەردەی منداڵەکانی هەبووە\n٣. ژن تووانیویەتی بە پێی یاسا بە جێی هاوسەرەکەی لە دادگاکاندا بەشداری بکات و بە ناوی هاوسەرەوە بەرگری بکات( لەئەگەری نەخۆشی هاسەردا)\n٥. پیاو مافی ئەوەی نەبووە بێ ڕەزامەندی ژنەکەی، کچەکەی بە شوو بدات\nهەر دوو ئیزەد میترا و ئاناهیتا، پێش هاتنی ئایینی زەردەشتی لە ئیزەدە بەهێزەکانی کوردان لەسەردەمی پێش زەردەشت دا بوون و دوواتریش بە هۆی ئەو ڕێز و پێگە جەماوەریەی هەیانبووە لە لایەن باوەڕمەندانی زەدەشتی قبووڵ ئەکرێن و وەکوو دوو ڕۆخساری شایستەی ڕێز و حۆرمەت لە پانتایی ئایینی زەردەشت دا جێیان بۆ تەرخان دەکرێت. کەوابوو تەنیا ڕێز بۆ ژنە دەبێتە هۆکاری ئەوەی میترا و ئاناهیتا لە ناو ئایینی زەردەشتی دا جێگیر ببن.\nدووای زەردەشت بە هۆکارگەلێکی زۆر لە سەردەمی ساسانیەکان ئەو هاوسەنگیە تێکچوو و پێگەی کۆمەڵایەتی ژن و مافەکانیان بەرەو هەڵدێر چوو و بەداخەوە چیتر ژنان ئەو پێگەی پێشڕەویەی خۆیان نەماو، هەرچەندە لەسەردەمی ساسانیەکاندا دوو ژن وەک شای ساسانی دەسەڵاتیان گرتە دەست. بەڵام لەو سەردەمە بەدوواوە تا ئێستا ژن لە کوردستان نەیتوانیوە ببێتە خاوەنی ئەو پێگەیەی کە پێش ساسانیەکان هەیبو.\nبە ئاوڕدانەوەیەک لە دیرۆکی کورد و ئەو داب و نەریتانەی لە کوردستان جێگیر بوون، دەردەکەوێت پێگەی ژنی کورد لە بە درێژایی مێژوو، پێگەیەکی جێی ڕێز بووە و پاش هاتنی بیر و ئایدیای دەرەکی و کۆبوونەوەی دەسەڵاتدا لە ناوەندەکانی دەسەڵاتدا پێگەی ژن لەو هەرێمانەی کوردی تێدا ژیاوە لاواز بووە و پێگەی کۆمەڵایەتی و سیاسی گۆڕانکاری بەسەردا هاتووە و بووەتە پاشکۆی دەسەڵاتداران و بیرە دەرەکیەکان.\nنووسین و لێکۆڵینەوە: ئارێز ئەندەریاری arezandaryari@gmail.com\nPrevious هه‌موو شتیك له باره‌ی سمكۆی شكاك دۆسیه‌یه‌كی تایبه‌ت دابگره\nNext تەقاندنەوەى كۆشكەكانى ( نبو خذنصر) بە دينامێت


علی مەحموود – هه‌ڵوێست\nسه‌ره‌تا / علی مەحموود\n2018-06-03 بابه‌تی نوێ, سیاسیی, وتاره‌كان 0\nعەلی مەحمود محەمەد چەپایەتی چەندە دروشمەكەی قورس و گرانە و هەموو جەستەیەك بە هەڵگرتنی ناتوانێت لەبەری نەچەمێتەوە, هاوكات باجەكەشی لەوە قورسترە, بڤەو حەرامی زۆری تێدایە, حەرامەكانی خەونی گەورەن, ئەگەر لە هەمبەر ئاڵوگۆڕەكان و زانست و تازەگەری تەواو كراوەبێت, لێ بەها ئەخلاقییەكانی گرانە و هەموو مرۆڤێك ناتوانێت پارێزیان بكات, جاران دەوترا …\nبەراوردێك لە نێوان ریفراندوم چییەكانی كوردستان و ئەوانی كەتەلۆنیا\n2018-05-27 ئه‌زموونی خه‌بات, بابه‌تی نوێ, شرۆڤه‌ی سیاسیی, وتاره‌كان 0\nعەلی مەحمود محەمەد سەرەتای پایزی ساڵی 2017(25-9 و 1-10) لەناو یەك هەفتەدا هەردوو هەرێمی كوردستان و كەتەلۆنیا ریفراندۆمیان ئەنجامدا بۆ سەربەخۆیی, دەیان خاڵی لێكچوو لە نێوان هەردوو ریفراندۆم و كاردانەوەكانی بەرامبەری هەبوو, ریفراندۆم دێوی فاشیزمی لەم دوو وڵاتە و رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لەخەو هەڵستاند, ریفراندۆمی ئەم دوو گەلە وەك سندوقی باندۆرای …\n2018-05-20 بابه‌تی نوێ, سیاسیی, وتاره‌كان 0\nعەلی مەحمود محەمەد تا نیوەڕۆی 12ی مانگ, سندوقەكان بەتاڵ بوون, لە نوێژی نیوەڕۆوە فتواكان دەستیان پێكرد بۆ هاندانی خەڵك بۆ پڕكردنەوەی سندوقەكان, پەنجە شایەدمانە مۆركراوەكانی پیاوانی ئاینی رو لە ئاسمان بەرز كرایەوە بۆ هاندان, تا نیوەڕۆ تسۆنامی بایكۆت سەركەوتوو بوو,لە كوردستانیش حیزبییەكان سیناریۆی سەیرسەیریان بەناو ئەندامانیان بڵاو دەكردەوە تا زوو …\nلۆلا سەرۆكی هەژاران\n2018-05-13 بابه‌تی نوێ, شرۆڤه‌ی سیاسیی, وتاره‌كان 0\nعەلی مەحمود محەمەد لویس ئیناشیۆ لۆلا دا سێلڤا ناسراو بە لۆلا, لە 27ی ئۆكتۆبەری 1945 لە گوندی فارجیم كۆمبریدای شاری سیتیس لە هەرێمی برنامبۆكۆ لە رۆژهەڵاتی بەرازیل لە دایك بووە, ئاواتی دانیشتووانی گوندەكەیان ئەوە بووە لە هەژاری رزگاریان بێت و بۆ شار كۆچ بكەن, باوكی ئەمیش رێگایە دەگرێتە بەر, بە …\n31ی مارس جەژنی كارگەران بوو ؟\n2018-04-02 بابه‌تی نوێ, باشوری کوردستان, سیاسیی, وتاره‌كان 0\nعەلی مەحمود محەمەد با بە وردی دور لە سۆز ئاوڕێك لە مێژووی ئەم هەرێمە بدەینەوە, لەوكاتەوەی كە دیاردەیەك هەبوو ناوی حوكمڕانی و گروپی كۆكردنەوەی مرۆڤەكان ئەنجامی گرتووە تا هەنووكە, گروپێكی شۆڕشگێر توانیبێتی گۆڕانكاری كۆمەڵایەتی بە پراتیك بكات لە خزمەتی خەڵك و هەژارانی, وەك حشع ” حیزبی شیوعی عێراقی-1934″ پێك نەهاتووەو …\nخەونی شاعیرانەی ئاشتەوایی و یەكێتی پارتەكانی ئۆپۆزسیۆن\n2018-03-25 بابه‌تی نوێ, سیاسیی, وتاره‌كان 0\nعەلی مەحموود محەمەد لەم ماوانەی دوایدا زۆر دەستپێشخەری و دەنگ بەرز دەبێتەوە، بۆ پێك هێنانی بلۆكی سیاسی و ئاشتەوایی لایەنەكانی دەرەوەی دەسەڵات و هاوپەیمانی نێوان هەندێك پارتی سیاسی، بۆ ئەوەی كۆتایی بە هەیمەنەی پارتی وبنەماڵەی بارزانی بهێنن لە كوردستان، كە زۆرجار بە چەسپ یەكێتی و بنەماڵەی تاڵەبانیش بە پرۆسەی كۆتایی …\nجەنابی سەرۆككۆماری عێراق دەست بەجێ داوای لێبوردن بكە!\n2018-03-19 بابه‌تی نوێ, شرۆڤه‌ی سیاسیی, كوردستان 0\nعەلی مەحموود محەمەد لە ئێستادا ئەوە 15 ساڵی تەواوە, لە پای ئەو تاوانانەی عێراق بەرامبەر بە خەڵكی كوردستان لە رابردوودا ئەنجامی داوە, داوا دەكرێت سەرۆك كۆماری عێراق وەك رەمزی باڵای وڵات داوای لێبوردن بكات, ئەركی جەنابی تاڵەبانی و بارزانی بوو, لەو مانگە سەرەتاییەی دوای روخانی سەدام بونە سەرۆك كۆماری عێراق …\n2018-01-19 بابه‌تی نوێ, باشور, تەنز 0\nعەلی مەحمود محەمەد یەكێك لەو یاسا باشانەی لە كوردستاندا درچووە لە پاڵ ئەوانەی تۆز لێیان نیشتووە و كاریان پێ ناكرێت لەم هەرێمە، یاسای هەڵبژاردنی هەرێمی كوردستانە. ئەگەر وەربگێردرێتە سەر زمانە جیاجیاكانی جیهان و رای سیاسەتمەدارانی ئەو وڵاتانەی مێژویەكی كۆنیان لە گەڵ دیمكراسیدا هەیە وەربگرترێت، ئەوا زۆر فەرەنسی و ئیتاڵی و …\n“عەلی عەبدوڵا”كانی یەكێتی و كۆنگرەی چوارەمی ئەو حیزبە\n2017-11-26 ئه‌زموونی خه‌بات, بابه‌تی نوێ, شرۆڤه‌ی سیاسیی 0\nعەلی مەحمود محەمەد لە ناوەڕاستی چلەكان پارتی لە لایەن دوو گەنجی ماركسی كوردەوە دامەزرا بە ناوەكانی هەمزە عەبدوڵا و عەلی عەبدوڵا, هەمزە عەبدوڵا لەساڵی 1959 مەلایی و جەلالیەكان پێكەوە كودەتایان بەسەریدا كرد و لە سكرتێری لایانداو كۆتاییان بە رۆڵی پێشەنگی لە ژیانی سیاسیدا هێنا, عەلی عەبدوڵا مایەوەو بەردەوام بوو تا …\nلاپه‌ڕه‌ی 1 له 212 »


رەنا عەبدولئەحەد: هیچ كات دەستبەرداری یانەی ئەكاد نابم چونكە دەستپێكی وەرزشیم لەو یانەیە بوو 2017-10-22\nخه‌بات: سەرهەنگ نەجمەدین\nرەنا عەبدولئەحەد ئەو یاریزانە ئاست بەرزە بوو كە تائێستا شوێنی ئەو لەیانەكەی خۆیدا بەهیچ یاریزانێك پڕنابێتەوە، رەنا لەكاتی یارییەكاندا هەمیشە هەوێنی سەركەوتن و پێشخستنی ئاستێكی تیپەكەی بوو، بۆیە یانەكەیان لەیاری تۆپی باسكەدا بۆ چەندین جار لەسەر ئاستی عێراق وكوردستاندا پلەی یەكەم و دووەمیان بەدەستهێناوە و بۆ چەندین جاریش ئەو یانەیە بەشداری لەپاڵەوانیەتی عەرەبی كردووە، جا بۆئەم مەبەستە بەباشمانزانی لەنزیكەوە دیمانەیەكی لەگەڵ ساز بدەین لەبارەی ڕەوشی ئەمڕۆی یاری تۆپی باسكە وهەروەها چەند تەوەرێكی دیكەی وەرزشی.\nسەرەتا ناوبراو لەبارەی وازهێنای خۆی لەیاری تۆپی باسكە ئەو بۆ خەبات بەوشێوەیە گوتی: بێگومان ئەو ژیانە بۆكەس تا كۆتایی بەردەوام نابێت و هەمیشە هەموو یاریزانێك بەپێی توانای خۆی خزمەت بەوەرزش و یانەكەی خۆی دەكات ، ئەگەرچی دەمتوانی درێژە بەیاری كردن بدەم لەیانەكە، بەڵام هاوسەرگیری بووە رێگر كەماوەی 3 ساڵ لەوەرزش دووربكەومەوە، ئێستایش خۆشبەختانە لەگەڵ ئەندامانی یانەی ئەكاد قسەم كردووە كە بەنیازم تیپێكی باسكەی كچانی تازەپێگەیشتوو لەیانەكە دابمەزرێنم وەك قوتابخانە و بنكەیەكی فێربوون ، پاشان هەوڵ دەدەم لەم رێگەیەوە بنكەیەكی بتەو لەیاریزانە تازەپێگەیشتووانان بۆ یانەكە دروست بكەم و دواجاریش یانەكە سوود لەتواناكانیان ببینێت بەمەبەستی پەڵكێش كردنیان بۆ رێزی تیپەكەیان.\nرەناعەبدولئەحەد لەبارەی ئاستی یانەكەی خۆی كەلەرابڕدوودا یاری بۆ دەكرد ئەو دەڵێت : لەرێگەی یانەی ئەكاد توانیم بەشداری زۆرترین پاڵەوانیەتی باسكەی كوردستان وعێراق و دەرەوەی وڵات بكەم، بەهۆی ئەم یارییەوە تائێستا نزیكەی 15 وڵاتم بینیوە، بۆیە ئەگەر لەوەرزشیش دووربكەومەوە بەهیچ شێوەیەك دەستبەرداری یانەی ئەكاد نابم، چونكە دەستپێكی وەرزشیم لەو یانەیە بووە، هەمیشە شانازی پێی دەكەم.\nئەو یاریزانە لەرێگەی رۆژنامەی خەبات گڵەیی و گازاندەی خۆی لەبەرپرسانی وەرزشی عێراق دەكات و دەڵێت: ماوەیەكی زۆرە بەبێ پچڕان خزمەتی یاری تۆپی باسكەم كردووە لەسەر ئاستی هەڵبژاردەی عێراق، بەڵام پاش ئەو هەموو یاری كردنە كەچی تائێستا كەس پێی نەوتووم ئافەرین ، هەروەها هیچ بەرپرسێكی وەرزشی عێراق وبگڕە بەرپرسە وەرزشییەكانی خۆمانیش رێز لەخزمەتكردنی دوورو درێژی وەرزشییەكەمی نەگڕت كەماوەیەكی زۆر من لەخزمەتی ئەوان بووم كەچۆن نازناوەكانمان بەدەست دەهێناو ئەوان تەپڵی سەركەوتنیان لێدەدا.


له‌لایه‌ن: محەمەد ڕزگار - به‌روار: 2020-12-26-18:58:00 - کۆدی بابەت: 876\nچۆنیەتی كەمكردنەوەی زیانەكانی تەلەفزیۆن\nبۆ کەمکردنەوەی زیانەکانی تەلەفزیۆن لە ماڵدا پێویستە ئەم ڕێنماییانە بگیرێنەبەر:\n١-ھە‌وڵبدە‌ن لە ماڵاندا یە‌ك تەلەفزیۆن ھە‌بێت كە لە ژووری دانیشتنی خێزاندا بێت، چونكە بە‌م جۆرە ھە‌مووان پێكە‌وە دادە‌نیشن كە لە ڕووی كۆمە‌ڵایە‌تی و سۆزداری و دە‌روونیە‌وە بە‌كە‌ڵكترە و ئارامی و ئاسایش زیاتر دە‌بە‌خشێت بە ئە‌ندامانی خێزان تا ئە‌وە‌ی ھە‌ریە‌ك لە ژوورێكدا دابنیشێت.\n٢-نابێت تەلەفزیۆن تایبە‌ت بە كچ یان كوڕی ھە‌رزە‌كار بوونی ھە‌بێت لە ماڵدا یان لە ژووری تایبە‌تی منداڵدا، بە‌ڵكو دە‌بێت لە‌ژێر چاودێری خێزاندا بن.\n٣-دە‌بێت دایك و باوك خۆیان پێشە‌نگێكی دروست و جوان بن بۆ جگە‌رگۆشە‌كانیان، كە ئە‌وان لە‌بە‌ر تە‌ماشا كردنی تەلەفزیۆن كاتیان بۆ ھیچ نە‌ھێشتبێتە‌وە ئیدی بۆشایی دروست دە‌بێت بۆ ڕۆڵە‌كانیان، ئە‌وان ڕە‌نگە بۆ پڕ كردنە‌وە‌ی ئە‌و بۆشاییە (بە‌تایبە‌تی سۆزداری) ئە‌گە‌ری ئە‌وە دە‌بێت پە‌نا بۆ ڕێگە‌ی تر ببە‌ن بۆ پڕكردنە‌وە‌ی ئە‌و بۆشاییە كۆمە‌ڵایە‌تی و بە‌جێھێنانی ئە‌ركە‌كانییان دوادە‌كە‌ون.\n٤-ھە‌رزە‌كار ئە‌گە‌ر بۆی دە‌ركە‌وت دایك و باوكی زیاتر گرنگی بە زنجیرە‌یە‌كی تەلەفزیۆن ئە‌دات تا خودی خۆی ئە‌وا ڕۆحی یاخبوون چە‌كە‌رە دە‌كات لە‌ناخیدا، كە‌متر پە‌یوە‌ست دە‌بێت بە دیسپلین و فە‌رمانە‌كانی دایك و باوكە‌وە، چونكە ھە‌ست دە‌كات پە‌راوێز خراوە.\n٥-نابێت منداڵ ڕابھێندرێت ھە‌ر لە تە‌مە‌نێكی زووە‌وە بە‌دیار تە‌ماشاكردنی تەلەفزیۆنەوە، زیاتر سە‌رقاڵی بكە یاری و تێكە‌ڵبوون و خوێندنە‌وە‌ی گۆڤار و نامیلكە‌ی منداڵانە‌وە، با دایك و باوك لە‌گە‌ڵ منداڵدا دابنیشن بۆ تە‌ماشاكردنی تەلەفزیۆن، ئاخاوتنی لە‌گە‌ڵ بكە‌ن و ڕوونكردنە‌وە‌ی بدە‌نێ لە‌سە‌ر بابە‌تە بینراوە‌كان نە‌ك لێیبگە‌ڕێی بە تە‌نیا تە‌مشای تەلەفزیۆن بكە‌ن.\n٦-كات دیاری بكرێت بۆ ھە‌رزە‌كاران بۆ تە‌ماشاكردنی تەلەفزیۆن ، لێمە‌گە‌ڕێن بە ئارە‌زووی خۆیان و بۆ ماوە‌ی درێژ دابنیشن بە‌دیار تەلەفزیۆنەوە، ھە‌وڵبدە‌ن سیستمێك دابنێن بۆ خوێندن و كۆشش كردنیان، دوای تە‌واوبوونی ئە‌ركە‌كانیان با بۆ ماوە‌یە‌كی دیاریكراو تە‌ماشای تەلەفزیۆن بكە‌ن.\nبابه‌ته په‌یوه‌ندیداره‌كان به : كەمكردنەوەی زیانەكانی تەلەفزیۆن


سائیرون واده‌ی راگه‌یاندنی گه‌وره‌ترین هاوپه‌یمانی ئاشكراده‌كات\nهەواڵ / عێراق :: 29/08/2018 :: 361 جار بینراوە\nتاگ :: حکومەت عێراق هه‌ڵبژاردن\nسه‌ركرده‌یه‌كی هاوپه‌یمانی سائیرون كه له‌لایه‌ن موقته‌دا سه‌در سه‌ركردایه‌تی ده‌كرێت ئاشكرایده‌كات، له یه‌كه‌م دانیشتنی په‌رله‌مانی عێراقدا كه له 3ی ئه‌یلول ده‌بێت، گه‌وره‌ترین هاوپه‌یمانی راده‌گه‌یه‌نن و حكومه‌ت پێكده‌هێنن.\nئه‌یمه‌ن شومه‌ری، سه‌ركرده‌ی هاوپه‌یمانی سائیرون ئه‌مڕۆ چوارشه‌ممه 29ی ئاب، له میانی لێدوانێكی رۆژنامه‌وانیدا وتی "بناغه‌ی گه‌وره‌ترین كوتله كه له ئوتێل بابل دانرا و له هه‌ریه‌كه له سائیرون و نه‌سر و حیكمه و وه‌ته‌نیه پێكدێت، له یه‌كه‌م دانیشتنی ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌راندا گه‌وره‌ترین كوتله‌ی په‌رله‌مانی راده‌گه‌یه‌نێت، ئه‌گه‌ربێت و هێزه سیاسییه‌كانی دیكه نه‌یانتوانی كوتله‌یه‌كی له‌وه گه‌وره‌تر پێكبهێنن پێش دانیشتنی په‌رله‌مان".\nئاماژه‌ی به‌وه‌شكردووه، هاوپه‌یمانی سائیرون و ئه‌وانه‌ی دیكه‌ی كه له‌گه‌ڵیدان له روانگه‌ی یاسایی و ده‌ستورییه‌وه گه‌وره‌ترین كوتله پێكده‌هێنن، له حاڵه‌تێكدا ئه‌گه‌ر كوتله‌ی له‌و گه‌وره‌تر پێكنه‌هێنرێت.\nئه‌مه له كاتێكدایه دوێنێ عه‌بدوڵا زه‌یدی، سه‌ركرده‌یه‌كی ته‌یاری حیكمه سه‌ركه‌وتنی گه‌وره‌ترین كوتله‌ی په‌رله‌مانی به پشتیوانی 130 ئه‌ندام به چونه پاڵ گه‌وره‌ترین كوتله راگه‌یاند، جه‌ختی له‌وه‌شكرده‌وه كه راگه‌یاندنی ره‌سمی گه‌وره‌ترین كوتله له چاوه‌ڕوانی یه‌كلابوونه‌وه‌ی هه‌ڵوێستی كورددایه.


په‌یوه‌ندیی ته‌له‌فۆنیی سه‌رۆک ئه‌رکانی سوپای تورکیا له‌گه‌ڵ فه‌رمانده‌ی هێزی هاوبه‌شی ناتۆ به میحوه‌رییه‌تی نه‌خشه‌ڕێگای مه‌نبه‌ج\nبه‌شی تورکیا- ژێنڕاڵ هۆلۆسی ئاکار سه‌رۆک ئه‌رکانی فه‌رمانده‌یی هێزه چه‌کداره‌کانی تورکیا له پوه‌ندییێکی ته‌له‌فۆنی له‌گه‌ڵ ژێنڕاڵ کۆرتیس سپارکاروتی فه‌رمانده‌ی هێزی هاوبه‌شی ناتۆ له باره‌ی ورده‌کارییه‌کانی نه‌خشه‌ڕێگای مه‌نبه‌ج که تورکیا و ئه‌مریکا له‌سه‌ری ڕێکه‌وتوون، گفتوگۆیان کردوووه.\nبه‌پێی هه‌واڵی کوردپرێس، به‌پێی ئه‌و زانیارییانه له ئه‌رکانی فه‌رمانده‌یی هێزه چه‌کداره‌کانی تورکیا وه‌ده‌ست گه‌یشتوون ژێنڕاڵ هۆلۆسی ئاکار سه‌رۆک ئه‌رکانی فه‌رمانده‌یی هێزه چه‌کداره‌کانی تورکیا له پوه‌ندییێکی ته‌له‌فۆنی له‌گه‌ڵ ژێنڕاڵ کۆرتیس سپارکاروتی فه‌رمانده‌ی هێزی هاوبه‌شی ناتۆ له باره‌ی ورده‌کارییه‌کانی نه‌خشه‌ڕێگای مه‌نبه‌ج که تورکیا و ئه‌مریکا له‌سه‌ری ڕێکه‌وتوون، گفتوگۆیان کردوووه.\nله به‌یاننامه‌که‌ی سوپای تورکیادا هاتوووه: له‌و په‌یوه‌ندییه ته‌له‌فۆنییه‌دا له باره‌ی دۆخه‌که‌ی ئێستا له باکووری سووریا، پرسی ئه‌منییه‌تی ئه‌و ناوچه‌یه و جێبه‌جێ کردنی بڕگه‌کانی نه‌خشه‌ڕێگای مه‌نبه‌ج له باکووری سووریا باس و گفتوگۆ کراوه. له‌و باره‌وه که جێبه‌جێ کردنی نه‌خشه‌ڕێگای مه‌نبه‌ج بنه‌مای ئه‌منی له به‌رزترین ئاستی خۆیدا دابین بکرێت هه‌ر دوو بۆچوونه‌کانیان ئاراسته کرد و له‌و باره‌وه ڕاوێژیان کرد.\nسه‌رچاوه: هه‌واڵده‌ریی HaberTurk


1. ئه‌مریکا به ناچاری ماوه‌ی هاورده‌ی وزه‌ی ئێرانی بۆ عێراق درێژکرده‌وه\n... په‌یوه‌ندییه ته‌له‌فوونییه‌که‌ی مایک پۆمپیۆ وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریکا به عادل عه‌بدولمه‌هدی سه‌رۆک وه‌زیرانی عێراق ڕاگه‌ێندراوه. ئه‌مریکا تا ئێستا چه‌ند جارێک به هۆی په‌یوه‌ندییه‌کانی نێوان ئێران ...\n2. تره‌مپ له دانوستاندا ڕاستگۆ نییه و ئێران به درووستی له‌مه تێده‌گات\n... کوردی، ڕادنی مارتین شرۆڤه‌کاری باڵای سیاسی ئه‌مریکا له وتووێژی له گه‌ڵ ئاژانسێکی ئێرانی ڕایگه‌یاند: دوناڵد تره‌مپ سه‌رۆک کۆماری ئه‌مریکا و مایک پۆمپیۆی وه‌زیری ده‌ره‌وه و جۆن بۆڵتۆن ڕاوێژکاری ئاسایشی ...\n3. ئه‌مریکا و هاوپه‌یمانه‌کانی ناتوانن خوێندنه‌وه‌ی خۆیان به سه‌ر وڵاتانی دیکه‌دا بسه‌پێنن\n... له کاتێکدا که شه‌پۆلی چه‌که‌کانیان به بکوژانی خه‌ڵکی یه‌مه‌ن ده‌ده‌ن. وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئێران وتی: به پێچه‌وانه‌ی پڕوپاگه‌نده‌کانی مایک پۆمپیۆ، بڕیاری ژماره 2231 : یه‌که‌م: داوا له ئێران ده‌کات ...\n4. شڵه‌ژانی سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریکا وایکردووه که‌س لێدوانی به‌رپرسانی ئه‌م وڵاته به جیدی وه‌رنه‌گرێت\n... هاوبه‌ش له گه‌ڵ وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی سویسرا خاڵی دژ به یه‌کی زۆری تێدا ده‌بینرا. شله‌ژانی سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریکا ناوبراو وتی: مایک پۆمپیۆ له کاتێکدا باسی ئاماده‌یی ئه‌مریکای بۆ وتووێژی بێ مه‌رج ...\nدروستکراوە لە 03 حوزەیران 2019\n5. وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئێران وه‌ڵامی پۆمپیۆی دایه‌وه\nجام کوردی: وته‌بێژی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی کۆماری ئیسلامی ئێران وه‌ڵامی لێدوانه‌کانی مایک پۆمپیۆ وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریکای دایه‌وه. به پێی ڕاپۆرتی جام کوردی، سه‌ید عه‌باس موسه‌وی وته‌بێژی وه‌زاره‌تی ...\n6. پاشه‌کشه‌ی ئه‌مریکا / پۆمپیۆ ده‌ڵێت ئاماده‌ین بێ مه‌رج وتووێژ له گه‌ڵ ئێران بکه‌ین\nجام کوردی: وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریکا ڕایگه‌یاندووه که ئاماده‌ین به بێ مه‌رج وتووێژ له گه‌ڵ ئێران بکه‌ین. به پێی ڕاپۆرتی جام کوردی، مایک پۆمپیۆ وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریکا له کۆنگره‌یه‌کی ڕۆژنامه‌وانی ...\n7. ئه‌ڵمانیا ده‌ڵێت پابه‌ندی به‌ڵێنه‌کانمان ده‌بین و ئه‌مه‌ش له ئێران چاوه‌ڕوان ده‌که‌ین\n... ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست به تایبه‌ت هه‌ڵوێسته‌کانی جۆن بۆڵتۆن و مایک پۆمپیۆ، ڕاوێژکاری ئاسایشی نیشتمانی و وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریکا وتی: ئێران و ئه‌مریکا ده‌زانن که داوای هه‌ڵگیرسانی شه‌ڕ ناکه‌ن، هه‌ر ...\n8. سه‌ردانه‌که‌ی پۆمپیۆ بۆ برۆکسێل و سووچی له دژی ئێران شکستی هێنا\n... ڕووسییه‌کان ڕایگه‌یاندووه که مایک پۆمپیۆ وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریکا له سه‌ردانه‌که‌ی بۆ برۆکسێل و سووچی له گه‌یشتن به ئامانجه‌کانی له دژی ئێران شکستی هێناوه. ماڵپه‌ڕی بلۆمبێرگ ڕایگه‌یاندووه که ...\n9. تره‌مپ شه‌ڕه‌نگێزه‌که‌ی کۆشکی سپی دوور ده‌خاته‌وه\n... و وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریکاش به‌رده‌وام ناکۆکییان هه‌یه. ڕاپۆرته‌که ده‌ڵێت ئه‌گه‌رچی پۆمپیۆ به که‌سێکی توندڕۆی دژ به ئێران داده‌نرێت به‌ڵام سه‌باره‌ت به هه‌ڵگیرسانی شه‌ڕێک که ناوچه‌ی ڕۆژهه‌ڵاتی ...\n10. ئه‌مریکا له ڕێگای عێراقه‌وه په‌یامێکی به ئێران گه‌یاندووه\nجام کوردی: سه‌رچاوه‌یه‌کی ئاگادار له کۆبوونه‌وه‌کانی وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریکا له عێراق ڕایگه‌یاندووه که مایک پۆمپیۆ له کۆبوونه‌وه‌ی له گه‌ڵ عادڵ عه‌بدولمه‌هدی داوایکردووه ئه‌و په‌یامه‌ی به ...\n11. لاوڕۆڤ و پۆمپیۆ له سووچی کۆبوونه‌وه\nجام کوردی: وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریکا له شاری سووچی له گه‌ڵ وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ڕووسیا کۆبووه. به پێی ڕاپۆرتی جام کوردی، مایک پۆمپیۆ وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریکا له شاری سووچی ڕووسیا له گه‌ڵ سرگێی ...\n12. پۆمپیۆ سه‌ردانی ڕووسیا ناکات، له برۆکسێله‌وه تاوتوێی ڕێکه‌وتنی ناوه‌کی ئێران ده‌کرێت\n... به گێڕانه‌وه له ئاژانسی ڕۆیته‌رز، به‌رپرسێکی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریکا ڕایگه‌یاندووه که مایک پۆمپیۆ وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئه‌م وڵاته گۆڕانکاریی له به‌رنامه‌ی سه‌ردانه‌که‌ی بۆ ڕووسیا کردووه و ...\n13. پۆمپیۆ چی به فالح فه‌یاز ڕاگه‌یاندووه؟\nجام کوردی: ڕاوێژکاری سه‌رۆک وه‌زیرانی عێراق بۆ کاروباری ئه‌منی سه‌باره‌ت به ئامانجی سه‌ردانه چاوه‌ڕواننه‌کراوه‌که‌ی وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریکا بۆ به‌غدا وتی: مایک پۆمپیۆ سه‌ردانی به‌غدای کرد تا دڵنیایی ...\n14. پۆمپیۆ بۆ ئاگربه‌ست سه‌ردانی به‌غدای کرد، ئایا عێراق له گه‌مارۆکان به‌خشراوه؟\n... ڕاگه‌یاندنی نزیکبوونه‌وه‌ی واده‌ی شه‌ڕی ئه‌مریکا و ئێران، وتی: ئه‌وه‌ی که ده‌ڵێم زانیارییه نه‌ک شرۆڤه و بۆچوون. به گشتی به پێچه‌وانه‌ی ئه‌وه‌ی که له میدیاکاندا سه‌باره‌ت به سه‌ردانه‌که‌ی مایک پۆمپیۆ ...\n15. ئایا ناوچه‌که به‌ره‌و پیلانگێڕییه‌کی دیکه‌ی ئه‌مریکا ده‌ڕوات؟\n... ئه‌م وڵاته ڕووبه‌ڕووی ده‌یان پیلانگێڕی ئه‌مریکا بوونه‌ته‌وه، ئه‌وان هیچ کات له به‌رامبه‌ر گوشاره‌کاندا خۆیان به ده‌سته‌وه نه‌داوه، ئه‌مه‌ش وایکردووه که تره‌مپ په‌نا بۆ جۆن بۆڵتۆن و مایک پۆمپیۆی ...\n16. هێزی ئابوری ئێران به‌رگه‌ی گه‌مارۆکانی ئه‌مریکا ده‌گرێت / گه‌مارۆکان پووچه‌ڵ ده‌کرێنه‌وه\n... به هه‌وڵه‌کانی گرووپی بۆڵتۆن، نتانیاهۆ و محه‌ممه‌د بن سه‌لمانی سه‌عوودی بۆ زیاترکردنی ئاڵۆزییه‌کان له دژی ئێران وتی: ئه‌مانه ئه‌و که‌سانه‌ن که دۆخه‌که‌یان ئاڵۆز کردووه و له لایه‌ن مایک پۆمپیۆ و جۆن ...\n17. عه‌سائیبی ئه‌هلی حه‌ق له دژی سه‌ردانه‌که‌ی پۆمپیۆ بۆ به‌غدا هاته ده‌نگ\n... ئه‌هلی حه‌ق له تۆڕی کۆمه‌ڵایه‌تی توێته‌ر ڕایگه‌یاند: گه‌ڕانه‌وه‌ی مایک پۆمپیۆی وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریکا به‌م خێراییه بۆ به‌غدا ته‌نیا بۆ گه‌یاندنی په‌یامێکی هه‌ڕه‌شه‌ئامێز بووه که عێراق ده‌بێت پابه‌ندی ...\nدروستکراوە لە 08 ئایار 2019\n18. گه‌مارۆ نه‌وتییه‌که‌ی ئێران ته‌نیا بابه‌تێکی سه‌ر کاخه‌زه / ئه‌گه‌ری هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی ئۆپێک له ئارادایه\n... ته‌نانه‌ت له ئه‌مریکا له تره‌مپه‌وه تا دوو هاوڕێکه‌ی واته مایک پۆمپیۆ و جۆن بۆڵتۆنه‌وه ده‌بینرێت. خاڵی گرنگتر ئه‌و ڕاپۆرتانه‌یه که جه‌خت له‌وه ده‌که‌نه‌وه که‌شتییه ئه‌مریکییه‌کان، سه‌ربازی یان ...\n19. نامه‌ی ئه‌مریکییه‌کان گه‌یشته زه‌ریف\n... داوایان کردووه که ئێران به‌ندکراوه ئه‌مریکییه‌کان ئازاد بکات. به پێی ڕاپۆرتی ئه‌لمۆنیتۆر، زه‌ریف هه‌روه‌ها داوای له جێگره‌که‌ی کردووه نامه‌یه‌ک بۆ مایک پۆمپیۆ وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریکا بنووسێت. ...\n20. ئه‌ردۆغان به‌نیازه له گه‌ڵ تره‌مپ قسه بکات!\n... بۆ کڕینی سیسته‌می به‌رگری مووشه‌کی ئێس 400 ی ڕووسیا زیاتر بووه. تورکیا هیواداره به هۆی کڕینی ئه‌م سیسته‌مه‌ی ڕووسیا له لایه‌ن ئه‌مریکاوه سزا نه‌درێت. مایک پۆمپیۆی وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریکا و ژماره‌یه‌کی ...


Comments Off on دیوی ئەودیوی دیاردەکان و سایکۆلۆژیای جەماوەر\nComments Off on كتیبی (كۆمپیوته‌ر، مایكرۆسۆفت ئه‌كسس،…\nComments Off on گەردیلۆکەی خودا  (God Particle)\nComments Off on کۆمونیکاسیۆن … د. لەتیف هەڤرێست\nئه‌فسانه له ڕۆشنبیریی مرۆڤدا\nWritten on November 30, 2010, by عه‌بدولره‌حمان فه‌رهادی\nئه‌فسانه‌و ده‌روونناسی:دیدی سیگمۆند فرۆید كه ده‌ڵێ داڕشتنی چه‌مكه‌كان له‌سه‌ر مێژووی شارستانیانه‌ی مرۆڤ به‌ند نییه،گه‌وره‌ترین لێكۆڵینه‌وه‌ی بوو له‌باره‌ی توێژینه‌وه‌ی ئه‌فسانه كه گرنگییه‌كی زۆری هه‌بوو، هه‌موو توێژینه‌وه‌كان له‌باره‌ی ئه‌فسانه‌وه وایداده‌نێن كه شیكردنه‌وه‌ی Continue Reading »\nComments Off on ئه‌فسانه له ڕۆشنبیریی مرۆڤدا\nهۆشدارییه‌ک بۆ کچه خوێندکاره- عازه‌به‌کان و مامۆستا خاتوونه‌کانیان\nWritten on October 22, 2010, by dengekan\nبه زه‌رده‌خه‌نه‌ێکی پڕاوپر له نیازو خه‌ون وموژده‌ی دوارۆژێکی په‌مه‌یی و سه‌وزو سوور، به‌رێوه‌به‌ری خوێندنگه‌ێکی ئاماده‌یی کچان ، خۆشی خۆشی ئه‌وه‌ی پێراگه‌یاندم که ئه‌م ساڵ (550) کچه خوێندکاری ژیکه‌له‌و ڕه‌ند‌و Continue Reading »\nComments Off on هۆشدارییه‌ک بۆ کچه خوێندکاره- عازه‌به‌کان و مامۆستا خاتوونه‌کانیان\nWritten on April 18, 2008, by admin\nئاسۆ بیاره‌یی….. یه‌کێک له ئه‌نجامه‌کانی ئه‌و لێکوڵینه‌وه زانستیه‌ی که کردوومه له سه‌رکاریگه‌ری ئه‌نفال له سه‌ر حه‌وت ژنی کورد له ته‌مه‌نه‌کانی 18-76 له سوێد، له سه‌ر باری سۆسیۆسایکۆلۆژی ، به‌تایبه‌تی باری Continue Reading »\nComments Off on بۆ ده‌بێت تاوانبارانی ئه‌نفال بدرێنه دادگا، به تایبه‌تی هه‌ندێ له کورده‌کان؟\nWritten on April 6, 2008, by admin\nله دیمانه‌ی کۆمه‌ڵناسیه‌وه نوسینی : ح عوه‌رگیڕانی له سوێدی بۆ کوردی: ئاسۆ بیاره‌یی……فۆرمالیزه‌کردنی پرسیار و ده‌سپێک ئه‌و هۆکاره چیه که باوکێک هان ده‌دات که منداڵه‌که‌ی خۆی بکوژێت- له پێناوی پارێزگاری شه‌ره‌ف Continue Reading »\nComments Off on بۆچی کوشتن له‌سه‌ر ئابڕوبردن له کۆمه‌ڵگه‌دا ڕوده‌دات\nWritten on February 2, 2008, by admin\nو(Social Psychology) ده‌روونناسی کۆمه‌ڵایه‌تیئه‌رک وکاریگه‌ری زمان له‌سه‌ر ژیان و که‌سایه‌تی مرۆڤنووسه‌ر: ئاسۆ بیاره‌یی…ده‌روونناسی کۆمه‌ڵایه‌تی…ئه‌م باسه زانستیه له دیمانه‌ی ده‌روونناسی کۆمه‌ڵایته‌وه ده‌ڕوانێته گرنگی زمان بۆ دروستکردنی که‌سایه‌تی تاک و کۆمه‌ڵگه. که‌سایه‌تێک Continue Reading »\nComments Off on و(Social Psychology) ده‌روونناسی کۆمه‌ڵایه‌تی\nده‌رونناسی کۆمه‌ڵایه‌تی(Social Psychology)ودیارده‌ی نامۆبوون و نامۆیی\nWritten on January 23, 2008, by admin\nنووسه‌ر: ئاسۆ بیاره‌یی…(نامۆبوون له کۆمه‌ڵگه مۆدێرنه‌کاندا بووه‌ته گه‌وره‌ترین کێشه‌ی هه‌نووکه‌یی که به‌رۆکی مرۆڤه‌کان ده‌گرێت و ده‌یانخاته کێشه‌یه‌کی ناوه‌کی ده‌روونیه‌وه، که خوده‌که‌ی خۆیان نه‌ناسنه‌وه و له هه‌مان کاتیشدا نامۆ ده‌بن له Continue Reading »


دوایین ڕێژەی کوژراو و بریندارەکانی خۆپیشاندانی سلێمانی، هەڵەبجە و گەرمیان - Mehr News Agency\nAP ١٣٩٩ Azar ٢٣ ١١:٣٦\nNews Code 35188\nبە پێی ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر، شاخەوان رەئووف، سەرۆکی لیژنەی ناوخۆ و ئاسایش و ئەنجوومەنە خۆجێییەکان لە پەرلەمانی کوردستان بە تۆڕی میدیایی رووداوی راگەیاند: "رۆژی شەممەی رابردووە هەندێک خۆپێشاندان و گردبوونەوە لە رانیە و کەلار و گەرمیان هەبووە، بەڵام بەراورد بە رۆژانی دیکە هێورتر بووە".\nسەرۆکی لیژنەی ناوخۆ و ئاسایش و ئەنجوومەنە خۆجێییەکان لە پەرلەمانی کوردستان ئاماژەی بەوەدا، لە خۆپیشاندانەکانی دوێنێدا چەند کەسێک برینداربوون، بەڵام لە رێگەی پرژاندنی گازی فرمێسکڕێژەوە بووە، نەوەک بەهۆی فیشەکەوە.\nشاخەوان رەئووف، دوایین ئاماری قوربانیانی خۆپیشاندانەکانی چەند رۆژی رابردووی ئاشکرا کرد و گوتی: "لە خۆپێشاندانەکانی سنووری پارێزگای سلێمانی و هەڵەبجە تائێستا 10 کەس گیانیان لەدەستداوە و زیاتر لە 70 کەسیش برینداربوون".\nسەبارەت بە ژمارەی ئەو خۆپیشاندەرانەی لەلایەن هێزە ئەمنییەکانەوە دەستگیرکراون، شاخەوان رەئووف وتی، ژمارەیەک لە رێکخەران و خۆپێشاندەرانی خۆپێشاندانەکان دەستگیرکراون، رۆژانە گرتن هەیە و بەردەوامە، کە بۆ ماوەی رۆژێک یان چەند رۆژێک دەستبەسەر دەکرێن و پاشان ئازاد دەکرێن.


سەرەتا»كۆمپیوتەر»چۆنیه‌تی هێنانەوەی پاسوۆردی کۆمپیوتەر دوای لەبیر چونەوە !\nلەلایەن Tech Eye لە 06/09/2016 0 Comments\nزۆر جار ئێمه بۆ پاراستنی داتاو زانیاریه‌كانمان هه‌ڵده‌ستین به قوفڵ دانی كۆمپیوته‌ره‌كه‌مان بۆ ئه‌وه‌ی كه‌سێكی تر نه‌چێته سه‌ركۆمپیوته‌ره‌كه‌مان و ده‌ستكاری زانیاریه‌كانی بكات ئێمه زۆر جار یوزه‌ری چونه‌ژووره‌وه‌كه داده‌نێینadministrator نیه ، ئه‌مه‌ش چه‌ند ڕێگه‌یه‌ك هه‌یه كه به ئاسانی ده‌توانی بچیته ژووره‌وه بۆ ناو ویندۆز.. به‌ڵام ئه‌گه‌ر یوزه‌ری چونه‌ژوره‌وه administrator بوو ئه‌وا هیچ ڕێگه‌یه‌كی ئاسان نیه بۆ چوونه ژوووره‌وه بۆ ویندۆز.\nله‌و كاتانه‌ی ئێمه یوزه‌ری چوونه ژووره‌وه‌مانadministrator داناوه ، ئه‌گه‌ر پاسوۆرده‌كه‌مان بیر چوو ئه‌وا په‌نا ده‌به‌ینه\nبه‌ر كاری فۆرمات كردن، ئه‌مه‌ش له‌وانه‌یه باش نه‌بێت چونكه له‌وانه‌یه ببێته هۆی له ده‌ستدانی زانیاریه‌كانمان به تایبه‌تی ئه‌وانه‌ی كه كه‌وتونه‌ته سه‌ر درایڤی c كه زۆربه‌ی كاته‌كان سیسته‌مه‌كه‌ی له‌سه‌ره …\nبه‌ڵام چاره‌سه‌ری ئه‌مه‌ش هه‌یه كه په‌نا نه‌به‌یته به‌ر كاری فۆرمات كردن، یه‌كێك له‌و ڕێگه‌یانه هه‌بوونی دیسكی هێنانه‌وه‌ی پاسوۆرده ، به‌ڵام ئه‌گه‌ر ئه‌م دیسكه‌شت پێشوتر دروست نه‌كردبوو\nیان ئه‌گه‌ر دروستیشت كردبوو به‌ڵام ونت كردووه چی ده‌كه‌یت ؟\nئه‌م ڕێگه‌یه‌ی خواره‌وه‌یه كه باسی لێوه ده‌كه‌م:\nڕێگه‌یه‌كی سه‌ركه‌وتووه بۆ ئه‌وه‌ی پاسوۆردی ئه‌دمینه‌كه بگۆری یان لایبده‌یت ، ئه‌مه‌ش ڕێگه‌كه‌یه :\nسه‌ره‌تا سیدیی ویندۆز ئێكس پی داخلی روم درایڤه‌كه بكه و ریستارتی بكه‌وه\nئینجا بچۆ باری بووت بوون ، دواتر ده‌ست ده‌كات به سێت ئه‌پ و كاری پشكنین و فایله‌كان لۆد ده‌بن دواتر ده‌گه‌یته سكرینی Welcome ئه‌وكات ENTER داگره له‌سه‌ر كیبۆرد بۆ سێت ئه‌پ بوونی ویندۆز دواتر په‌نجه بنێ به Press F8 بۆ رازی بوون ، سكرینی دواتر كه دێت تۆ كاری Repair ی تێدا ئه‌نجام بده بۆ ئه‌م مه‌به‌سته په‌نجه بنێ به كلیلی R بۆ ئه‌نجامدانی پرۆسه‌ی چاككردن Repair هه‌نگاوه‌كان ئه‌نجام بده تا كاری ڕیپه‌یر Repair ته‌واو ده‌بێت چاوه‌روان به ، دواتر كۆمپیوته‌ره‌كه‌ت ڕیبووت ده‌بێ به‌ڵام ئه‌مجاره په‌نجه مه‌نێ به هیچ كلیلێكی كیبۆرد بۆ ئه‌وه‌ی دووباره نه‌چێته باری بووت بوون ..\nكۆمپیوته‌ره‌كه ئاسایی كار ده‌كات\nزۆر به باشی سه‌یری ده‌سته‌چه‌پ لای خواره‌وه بكه ،كاتێك ئه‌مه‌ت بینی Installing Devices progress تۆ له سه‌ر كیبۆرد SHIFT + F10 داگره ،كۆماندێك ده‌بێته‌وه\nئه‌كسێسێكی فراوانی سیسته‌مت پێ ده‌دات\nئینجا تۆ له پرۆمپته‌كه بنووسه NUSRMGR.CPL دواتر Enter داگره ،\nئیستا تۆ ئه‌كسێسێكی دیارت بۆ په‌یدا ده‌بێت بۆ یوزه‌ری ئه‌كاونته‌كه‌ت له كۆنترۆڵ په‌نێڵ له‌و كاته‌دا تۆ ده‌توانی پاسوۆرده‌كه بگۆریت یان لایبده‌یت و دایبنێیته‌وه .\nبابەتەكانی پێشووترفێرکاری: چۆنیەتی زیاد کردنی بۆکسی کۆمێنتی فەیسبووک بۆ بلۆگەر\nبابەتی دواتر باشترین ئەپڵیكەیشنی قورئانی کوردی بۆ ئەندرۆید\nمایکڕۆسۆفت گووگڵ بلۆک دەکات !\nلەلایەن Rasty Saeed 04/05/2016\nئاشکرایە کە لەژیانی رۆژانەماندا لە کاتی بەکارهێنانی ئینتەرنێت دەروازەی زۆربەی گەڕانەکان و کردنەوەی ماڵپەڕەکان بریتیە…\nداگرتنی یاری Watch Dogs 2 + کراک بۆ کۆمپیوته‌ر\nلەلایەن awder omer 19/01/2017\nله 15/11/2016 بڵاوبۆته‌وه چیرۆکی یاریه‌که رۆلی Marcus Holloway ده‌بینیت که که‌سێکی هاککه‌ره له وڵاتی سان فراسیسکۆ دایه…\nسەرەتایەک بۆ ئاڕدوینۆ و چۆنیەتی بەدەستهێنانی


جێگری سه‌رۆک: دەستوور و یەکڕیزی و چاكسازی، زامنی ئاسایشی نیشتمانیی هەرێمی کوردستانن - The Presidency of the Kurdistan Region - Iraq\nجێگری سه‌رۆک: دەستوور و یەکڕیزی و چاكسازی، زامنی ئاسایشی نیشتمانیی هەرێمی کوردستانن\nپێشنیوه‌ڕۆی ئەمڕۆ دووشەممە، 24/5/2021 لە دیوانی سەرۆکایەتیی هەرێمی کوردستان، به‌ڕێز مستەفا سەید قادر جێگری سەرۆکی هەرێمی کوردستان، پێشوازی لە به‌ڕێز کلێمنس سێمنتنەر کونسوڵی گشتیی ئەڵمانیا کرد.\nله دیدارێکد بارودۆخی سیاسیی هەرێمی کوردستان و عێراق بەگشتی و هاوپەیمانیی سیاسی بۆ هەڵبژاردنی داهاتووی عێراق و یەکڕیزیی لایەنە سیاسییەکان لە هەرێمی کوردستان و هه‌وڵه‌کانی ئامادەکردنی دەستوور و پرۆژەکانی گەشەپێدان بۆ بووژاندنەوەی ژێرخانی ئابووری و کەرتەکانی تەندروستی و پەروردە و ڕێگەوبان لە هەرێمی کوردستان و پرسەکانی پەیوەندیدار بە دۆخ و بنەماکانی دیموکراسی و ئازادیییه‌کانه‌وه، تاوتوێ کران.\nبه‌ڕێز جێگری سەرۆک دووپاتی کردووه که دەستوور بۆ کوردستان پێویستییه‌کی نیشتمانییه، یەکڕیزی و دەستوور هەردووکیان پێکه‌وه بەستراون و تەواوکەری یەکترن. یەکڕیزیی لایەنە سیاسییەکان و جیاکردنەوەی دەسەڵاتەکان و یەکخستنی پێشمەرگە و جێبەجێکردنی چاکسازی دەبێتە مایەی جێبەجێبوونی دەستوور و پابەندبوون پێوەی، بە هەمان شێوە ڕەخساندنی زەمینەی دیموکراسی و دەستەبەرکردنی مافەکانی بیرورای ئازاد شان بەشان بەو ئەرکانە دەڕژێنە هێنانەدی ئەم ئامانجە.\nهەر لەو دیدارەدا، به‌ڕێز جێگری سەرۆک پشتیوانی و هاوکارییەکانی ئەڵمانیای بۆ هەرێمی کوردستان لە بواری سەربازی و چەک و لۆجستی و کەرتەکانی تەندروستی و ئاو و پەنابەراندا بەرز نرخاند و داوای کرد ڕۆڵیان لە یەکخستنەوەی پێشمەرگەدا هه‌بێت و هانی کۆمپانیاکانی ئەڵمانیا بدەن بێنە کوردستان و لە پرۆسه‌ی گەشەپێدانی ژێرخان و بووژانەوه‌دا بەشدار بن.


بەرپرسانی عێراق هۆشداری ده‌ده‌ن گه‌ر بەڵێندەرە ئه‌مریكیه‌كه بنکەی سەربازیی بەلەد جێ بهێڵێت\n10/5/2021 - 21:47\nئەو بەڵیندەرە ئەمەریکییەی ئەرکی پاراستن و خزمەتگوزارییەکانی فڕۆکە جەنگییەکانی عێراق لە بنکەی سەربازیی بەلەدی پێ سپێردرابوو بەهۆی هێرشە بەردەوامەکانی میلیشیاکان بڕیاری داوە بە یەکجاری بنکەکە جێ بهێڵێت.\nئەو بنکە سەربازییە پێشتر هێزی ئەمەریکاشی تێدا جێگیر کرابوون، بەڵام لەم دواییانەدا تەنیا کارمەندەکانی بەڵێندەرێکی ئەمەریکا لەو بنکە سەربازییە مابوون، ئەو بەڵێندەرەوە لەگەڵ وەزارتی بەرگری عێراق گرێبەستی پاراستنی سەرجەم فڕۆکە جەنگییەکانی لە بنکەی سەربازیی بەلەدی واژوو کردبوو و خاوەنی هه‌شتا کارمەندە.\nبەگوێرەی هه‌واڵیكی ئیرنا، بەرپرسێکی وەزارەتی بەرگری عێراق گوتوویەتی وەزارەتەکەیان رێوشوێنی نوێی داناوە تا بتوانێت دوای جێهێشتنی ئەو بەڵیندەرە ئاسایشی فڕۆکەکان بپاریزێت هەر چەندە هێشتا هیچ کام لەو کارمەندانە، عێراقیان جێ نەهێشتووە.\nهەندێک بەرپرسی عێراقیش هۆشداری ئەوەیان داوە ئەگەر ئەو هێرشە مووشەکیانە درێژەیان هەبێت و بەڵێندەرەکە ناچار بێ بنکەی سەربازیی بەلەد جێ بهێڵیت ئەوا حکوومەتی عێراق تووشی کێشەی گەورە دەبێت و تەنانەت فڕۆکەکانی جۆری ئێف شازده دوای هەر فڕینێک بە یەکجاری پەکیان دەکەوێت، چونکە دوای هەر فڕینێک پێویستیان بە چاودێری تەکنیکی و رێکخستن هەیە تا بۆ فڕینێکی تر ئامادە بکرێت و ئەمەش تەنیا لە توانای ئەو بەڵێندەرە ئەمەریکییانە دایە.


ئەمریکاو ئێران: ئەگەری رودانی شەر هەیە؟\nتا دێت پەیوەندییەکانی ئێران و ئەمریکا تووندتر و گرژتر دەبن، و بەشێک لە چاودێرانیش باسی ئەگەری پێکدادانی سەربازی لە نێوان هەر دوو دەوڵەتدا دەکەن. ئێستا بۆچون و دەنگێکی بەهێز هەیە، ئاماژە بەوە دەکەت، کە لەگەل ئەوەیدا کە ترەمپ نایەوێت ئەمریکا بخزینڕێتە ناو شەرێکی دێکەی خۆێناوی لە رۆژهەلاتی ناوەڕاستدا ، بەلام لە ناو ئێدارەکەی و لە دەروەی ئێدارەکەیدا، کۆمەلێک کەس و دەۆلەت هەن کە بەمەستیانە ئەمریکا بەگژ ئێراندا ببەن. ئەم بۆچونە لە لایەن بەشێکی زۆری چادێران، مێدیا و رۆژنامەوانەکانی ئەمریکا و تەنانەت بەرپڕسانی ئێرانیش بە گەرمی باس دەکرێت. جەواد زەریف وەزێری دەروەی ئێران لە دیداڕێکی تایبەتدا لەگەل کەنالی فوکس نێوزی ئەمریکی، ئاماژەی بەوە کرد کە کۆمەلێک کەس و لایەن هەن کە ئەو ناوی لێناوە B Team واتە (بولتون، بێنیامێن نەتەنیاهو، بن زائد و بن سەلمان) هەموو هەۆل و بزاڤێکیان ئەوەیە کە ئەمریکا و ئێران بەگژ یەکتردا ببەن وترەمپ توشی شەرێکی هاۆشێوەی عیراق بکەن.\nهەرچەندە زۆربەری بەڕپرسانی ئەمریکا بەئاشکرا باسی ئەوە دەکەن کە هیچ بەڕنامە وپلانێکیان نییە بۆ هێرشکردنە سەر ئێران، بەلام لەگەل ئەوەشدا هێنانی کەشتی وفرۆکەی جەنگی و فروکەیB 52 ، موشەکی تۆماهوک بۆ ناوچەکە، جۆرێک لە گومان دروست کردوە، کە بارودوخەکە بە ئاراستەی جەنگەکی مەترسیدار دەچێت. بە تایبەت ئێستا زۆر پڕسیاری گرنگ لە ئاردان و وەلامیان تارادەیەک دیار نییە: لەوانەش: ئەگەر گوشارەکانی ئابووری سەر ئێران بەرهەمی نەبوو، ئەو کات ترەمپ چێ دەکات؟ ئایا ترەمپ رازی دەبێت ، ئێران سیاسەتی کات کوشتن بگڕیتەبەر واتە (نە شەر و نە دانوستاندن) تا سالی ٢٠٢٠، تاوکو سەروکی داهاتووی ئەمریکا هەڵدەبژێردرێت؟ ئەی ئەگەر ئێران هەڵوێستەکی دژبەڕانەی هەمبەر سیاسەتی ترەمپ گرتەبەر، یان دووبارە دەستی کرد بە چالاکی ئەتومی و بەرەو پێش بڕدنی توانایی هێزی موشەکی، ئەو کات ترەمپ چی دەکات و چ هەڵوێستەکی دەبێت؟\nلە راستیدا، سەرەرای ئەوەی ئێران و ئەمریکا هەۆل دەدەن خۆیان لە رووبەڕووی بوونەی سەربازی بپارێزن. بەلام دەکرێت ئاماژەش بەوە بکەین کە چەند حالەتێکدا لەوانەیە شەرەکە رووبدات وئەمریکا گورزی سەربازی سنووردار لە بنکە و بارەگاکانی ئێران، لەوانە بنکە سەربازییەکانی سوپاسی پاسداران، فروکخانە سەربازییەکان، بنکەکانی ئەتومیی و موشەکی ئێران بوەشێنیت، ئەمەش بەهۆی ئەم هۆکارانەی خوارەوە:\nیەکەم؛ داخستنی گەرووی هۆرمووز؛هەرهەۆلێکی ئێران بۆ داخستن یان کیشە دروست کردن بۆ چوونی نەوت وگاز لەو ڕێرەوە ئاوییە بۆ بازارەکانی جیهان، بەبێ دودلی ئێران رووبەڕووی وەشاندنی گورزی سەربازی دەبێتەووە. چونکە گەرووی هۆرموز ڕێرەوێکی ئاوی زۆر ستیراتیژییە بۆ چوونی نەوت و گاز بۆ بازارەکانی جیهانی. نزێکەی ٤٠% نەوت وگاز لەو رێگەیەوە دەگاتە بازار. بۆیە داخستنی ئەو گەروویە زیانی گەورە بە سەقامگیری نرخی نەوت و گاز دەگەێنیت و بهای وزە زۆر بەرز دەکات. بەشێوەیەک ئەمریکا وهەموو ئەو دەۆڵەتانەی وزە هاوردە دەکەن، زیانی گەورەییان پێدەگەت. بۆیە ئەمریکا پابەندە بەوەی گەرووی هۆرمووز بە کراوەیی بمێنیتەوە. لەسەردەمی ئێدارەی کارتر لە سالی ١٩٨٠ جەخت لەسەر ئەوە کراووە کە هەرەشەیەیەک یان هەۆلێک بۆ داگیرکردنی کەنداوی فارس یان رێگە گرتن لە چوونی نەوت بۆ بازارەکانی جێهان، هەرەشەیەکی راستەقینەیە بۆ سەر بەرژەوەندی ستراتیژی ئەمریکا، وئەو ولاتە هێز بەکار دەهێنیت بۆ لەناوبردنی سەرچاوەکانی ئەو هەرەشانە. تاکو ئێستاش هەموو ئێدارەکانی کە هاتوونەتە سەرد ەسەلات لە ئەمریکا پابەندی ئەو سیاسەتەی کارتر بوونە .\nدووەم؛ پەنابردنی ئێران بۆ بەکار هینانی مێڵیشیاکان لە شەری بەوەکالەت دژی بەرژەوەندی و پێگەی ئەمریکا وهاۆپەیمانەکانی ئەگەری پێکدادانی سەربازی بەهێز دەکات. جون بۆڵتون لە رێگەی راگەیینراوێکەوە کە لە ٥ ئایاری ٢٠١٩ لە کۆشکی سپێ بەلاوکردەوە، زور بە راشکاوی جەختی لەسەر ئەوە کردووە، کە هەرەشەیەک یان هێڕەشێک بۆ سەر پێگە و بەرژەوەندیەکانی ئەمریکا یان هاۆپەیمانەکانی وەلامی تووندی ئێران دەدریتەوە. واتە راستەخۆ ئێران دەکرێتە ئامانج. ئەم هەڵوێستەی ئەمریکا دوای ئەوە هات، کە دەزگا هەواڵگەرییەکانی ئەمریکا زانیارییان دەست کەوت، کە ئێران فەرمانی بە گروپە مێڵیشیاکانی لە عیراق و سووریا کردووە کە خۆیان ئامادە بکەن بۆ هێرشکردنە سەر ئەمریکا. کەواتە پەیامەکەی ئێدارەی ترەمپ بۆ ئێران ئەوەیە، سەردەمی شەری بەوەکالەت لە گەل ئەمریکا بەسەر چووە. ئێران چێتر ناتوانێت هاوشێوەی سەردەمی بوشی کور لە عێراقدا، شەری بەوەکالەت دژی ئەمریکا بکات و خۆشی بەبێ کێشە لە مال دابنشێت. لە هەر حالەتیکدا مێڵێشیاکانی سەر بە ئێران لە ناوچەکەدا هێرش بکەنە سەر بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا، راستەخۆی ئیران رووبەڕووی گورزی سەربازی دەبێتەوە.\nسێیەم؛ دووبارە دەستپێکردنەوەی چالاکی ئەتومی و بەرەو پێش بردنی سیستمی موشەکی بالێستی. دەبێت بزانین کە ئەمریکا هەموو هەۆڵێکی بۆ ئەویە کە توانا سەربازییەکانی ئێران سنووردار بکات و کوتایی بە بەرنامە و چالاکی ئەتومی ئێران بهینیت. بە تایبەت ئەوەی پەیوەندی بە رەهەندی سەربازییەوە هەیە. ئەمریکا و هاۆپەیمانەکانی بە تایبەت ئیسرائیل بەهیچ شێوەیەک رازی نابن ئێران ببیتە خاوەن چەکی ئەتومی یان هەۆلی بەدەست هێنانی ئەم چەکە بدات. تەنانەت یەکێک لە خالە هەرە گرنگەکانی کشانەوەی ترەمپ لە ڕێکەوتنی ئەتومی لە گەل ئێران، بە هۆی ئەوەیە کە ترەمپ دەیەوێت ئێران بە شێوەیەکی کوتایی دەست هەڵگرێت لە هەموو چالاکییەک کە رێخوشکەرن بۆ دروست کردنی چەکی ئەتومی و بەرەو پێش بردنی مەشەکی بالێستی. بۆیە هەر هەوڵێکی ئێران بۆ دووبارە دەستپێکردنی چالاکی ئەتومی، ئەگەری ئەوە لە ئارادایە کە لە لایەن ئەمریکا وهاۆپەیمانەکانی بە تایبەت ئیسرائیل هێرشی بکرێتە سەر.ئەوەی ئەم ئەگەر بە هێزتر دەکات ئەوەیە، کە ئێران نزیکەی ٦٠ روژ دەرفەتی داووە بە دەۆڵەتە ئەوروپییەکان بۆ ئەوەی پابەندی ڕێکەوتنی ئەتومی لە گەل ئێران بن، بە پێچەوانەوە ئێران لە ڕێکەوتنەکە دەکشیتەوە و دەست دەکات بە پیتاندنی یۆرانیوم کە بۆ مەبەستی سەربازی بەکار دێت.\nچوارەم: ئەگەر ئێدارەی ترەمپ سەرکەوتوو نەبوو لەوەی لە رێگەی گوشاری ئابووری و سیاسییەوە، ئێران لاواز بکات، سنوورێک بۆ فراواخوازییەکانی دابنێت و ناچاری بکات بگەرێتەوە سەر مێزی دانوستاندن، بە تایبەت ئەوەی پەیوەندی ١٢ داواکاری ئەمریکاوە هەیە. دیسان دوور نییە ئەمریکا بۆ مڵکەچ کردنی ئێران و ڕاکێشانی بۆ سەر مێزی گفتگو، گورزی سەربازی سنووردار لە ئێران بدەت. دیارە یەکێک لە ئامانجە هەرە سەرەکییەکانی ئەمریکا لە گوشار و گەمارووی ئابووری بۆ ئەوەیە ئێران رەفتار و سیاسەتەکانی خۆی لە سەر ئاستی ناوخۆی و دەرەکی بگورێت. هەر وەک وەزیری دەروەی ئەمریکا لە میانەی سەرەدانەکەیدا بۆ موسکو ئاماژەی پێکرد وراگەیاند، دەمانەوێت ئێران وەک دەۆڵەتێکی نورما سیاسەت بکات و واز لە سیاسەتی فراوانخوازی خۆی بهینیت. بۆیە ئاماژەکان بۆ ئەوە دەچن کە ترەمپ مەبەستیەتی لەم سالەدا پڕسی دانۆستاندن لە گەل ئێران یەکلایی بکات، و ئەگەر ئێران ئامادەی دانوستاندن نەبیت، دور نییە لێ بدرێت. واتە ئەگەر لەم سالەدا ترەمپ نەیتوانی لە رێگەی ئەمرازەکانی ئابوورییەوە ئێران ناچار بە دانوستاندن بکات، لەوانیە بژاردەی دووەم وەشاندنی گورزی سەربازی بێت.\nپێنجەم،: خاڵێکی دێکەش کە لەوانەیە ببێتە ئەگەری دروست بوونی شەری نێوان ئەمریکا و ئێران، پەیوەندی بە خراپ ڵێکتێگەشتنی نێوانیان هەیە. کۆکردنەووەی چەک و هێزی سەربازی لە ناوچەی کەنداو ڵێک نزیک بوونی هێزەکانیان بە تایبەت لە عیراق سووریا دا، دەکرێت بچوکترین هەلە یان خود بە هۆی رووداوێکی نەخوازراو، ئاگری شەر لە نێوان هەر دوولا هەل بگرسێنی. بە تایبەت ئێستا هیچ موتمانەیەک لە ئەمریکا و ئێراندا نییە وهەر دوولا خۆیان بۆ شەر و رووبەڕووبونەوەی یەکتر ئامادە کردووە.\n⃰ پسپۆری: سیاسەتی دەروەی ئەمریکا هەمبەر روژهەلاتی ناوەراست وپرسی کورد.


بەیڵ بۆ 10 یاری رادەگیرێت\nبەهۆی كردەوەی ناوەرزشیەوە بەیڵ دوور دەخرێتەوە\nبەهۆی ئاهەنگگێڕانەكەی گارسبەێلەوە ئەگەر هەیەیە یەكێتی تۆپی پێی ئیسپانیا سزای راگرتن بەسەر ئەو یاریزانەدا بسەپێنێت كە پێشبینی دەكرێت بۆ 10 یاری لالیگا دوور بخرێتەوە.\nبەیڵ لە كاتێكدا شەوی رابردوو گۆڵی سێهەمی بۆ یانەی ریاڵ مەدرید لەبەرامبەر ئەتلەنتیكۆ مەدرید تۆمار كرد بەشێوەیەكی جیاواز ئاهەنگی گێرشا و ئەوەش بووە هۆكاری ئەوەی تا كۆتایی یاریەكە هاندەرانی ئەتلەنتیكۆ هێرش بكەنەسەری و قسەی پێبڵێن.\nرۆژنامەی ماركای مەدریدی لە ژمارەی ئەمڕۆیدا رایگەیاند "جوڵەی بەیڵ زۆر سەیربوو، جەماوەری ئەتلەنتیكۆ مەدریدی تووڕە كردووە".\nئەو رۆژنامەیە كە نزیكە لە یانە شاهانەییەكەوە ئاماژە بەوە دەكات كە "هەرچەندە ئەو جوڵەی بەیڵ زۆر روون نەبوو، بەڵام لە ئیسپانیا بە سووكایەتی دادەنرێت".\nمیدیاكاتی نەیاری ریاڵ مەدرید رای چەند شارەزایەكیان لە یاسای تۆپی پێ ئیسپانی گواستووەتەوە و تیایدا باس لەوە دەكەن ئەگەر لێكۆلینەوە لەو جوڵەی بەیڵ بكرێت و بیسەلمێنرێت كە جوڵەی بەیڵ بەدڕەوشتییە، ئەوا 10 یاری سڕ دەكرێت.


هه‌سه‌ده: ئەمەریکا ئاستەنگ بۆ دانووستانەکانی نێوان ئێمە و حکوومەتی سووریا دروست ناكات\n2019-04-27 [02:34 AM]\nمەزڵووم کۆبانێ، فەرماندەی گشتیی هێزەکانی سووریای دیموکرات بە رۆژنامەی بەیانی ئیماراتی راگەیاندووە: تورکیا ئاستەنگ بۆ چارەسەریی دۆخی سووریا دروست دەکات و بەشار ئەسەدیش تائێستا هیچ هەنگاوێکی ئەرێنی بۆ بەفەرمی ناساندنی سیستمی خۆبەڕێوەبەری لە باکووری سووریا نەناوە.\nمه‌زڵوم كۆبانێ وتیشی، ئەوەی دەوترێت ئەمەریکا ئاستەنگ بۆ گفتوگۆ و دانووستانەکانی نێوان ئێمە و حکوومەتی سووریا دروست کردووە، دوورە لە راستییەوە و تەنها تورکیا دەیەوێت بە هەرشێوەیێک بێت بەردەوام بێت لە دەستوەردانەکانی لە باکووری سووریا.\nئاماژەی بەوە کرد، رەجەب تەیب ئەردۆغان تا ئیستا چەندجارێک باسی چالاککردنەوەی پەیمانی ئەدەنەی نێوان دیمەشق و ئەنقەرە کردووە تەنها بۆ ئه‌وه‌ی دژایەتیی کوردانی سووریا بكات.\nروونی كرده‌وه، کورد و گەلی باکووری سووریا ناوچەی ئارامێکیان ناوێت کە لە لایەن تورکیاوە بەڕێوەبچێت ئێمە ناتوانین بێ عەفرین باسی ئاسایش و سەقامگیریی لە سووریا بکەین، چوونکە مەبەستی سەرەکیمان پێش هەر شتێک رزگارکردنی ئەو شارەیە لەژێر دەستی تورکیا و چەکدارەکانی.\nفەرماندەکەی هەسەدە جەختی کردوەتەوە؛ هێزەکەیان بە بەشداریی هەموو پێکهاتەکانی کورد و عەرەب و ئاشووری و سریانی هەوڵی پاراستنی باکوور و رۆژهەڵاتی سووریا دەدات و ئەو پێکهاتانە سەلماندوویانە دەتوانن لە چوارچێوەی سیستمی خۆبەرێوەبەریدا ناوچەکانیان بپارێزن و بەڕێوەی بەرن.


مۆسکۆ سه‌رکه‌وتنی ئۆپزسیۆنی سوریا به دوور نازانێت\nگه‌وره کاربه‌ده‌ستێکی ڕوسیایی میکائیل بۆگدانۆڤ، جێگری وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ڕوسیا بۆ یه‌که‌م جار دانی به‌وه‌دا ناوه که به‌شار ئه‌لئه‌سه‌د سه‌رۆکی سوریا هه‌روادێ و زیاتر و زیاتر کۆنترۆڵی ناوچه‌کانی وڵاته‌که‌ی له‌ده‌ست ده‌دات و ده‌شڵێت هه‌ربۆیه‌شه ناکرێت سه‌رکه‌وتنی ئۆپزسیۆنی سوریا به دوور بزانرێت به‌سه‌ر حکومه‌ته‌که‌ی سوریادا به‌هۆی ئه‌و فشاره ده‌ره‌کی و ناوخۆییانه‌ی له‌سه‌ر حکومه‌تی سوریان.\nهه‌ر ئه‌مڕۆش پێنجشه‌ممه سکرتێری گشتی هاوپه‌یمانێتی ناتۆ گوتوویه‌تی ڕوخاندنی ڕژێمه‌که‌ی ئه‌سه‌د له سوریا ته‌نها مه‌سه‌له‌ی کاته.\nمیدیای ڕوسیا له زاری به‌ڕێز بۆگدانۆڤه‌وه ده‌ڵێت که وڵاتانی ڕۆژئاواشی گوناهبارکردووه به تێکدان و ناشرین کردنی هه‌ڵوێستی ڕوسیا به‌رامبه‌ر سوریا و گوتوشیه ئه‌و هه‌وڵانه‌ی ڕۆژئاوا ته‌نها به مه‌به‌ستی لاوازکردنی کاریگه‌ریه‌کانی مۆسکۆیه له ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا.\nمۆسکۆ و بێژینگ به‌رده‌وام ڕێگه‌یان له هه‌وڵه‌کانی ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان گرتووه بۆ چاره‌سه‌رکردنی قه‌یرانی سوریا.\nئه‌م ڕاگه‌یاندنانه‌ی ڕوسیا و ناتۆ یه‌ک ڕۆژ پاش دانپێدانانی فه‌رمی کۆمه‌ڵه‌ی دۆستانی سوریایه به هاوبه‌ندی نوێی ئۆپزسیۆندا وه‌ک نوێنه‌ری ڕاسته‌قینه‌ی گه‌لی سوریا.\nهاوکات هه‌ر ئه‌مڕۆ ئه‌مڕۆ 5شه‌ممه ته‌قینه‌وه‌ی ئۆتۆمبێلێک له ده‌وروبه‌ری دیمه‌شق پایته‌ختی سوریا بووه مایه‌ی کوژرانی 16 که‌س له ناوچه‌ی قه‌ته‌نه. ئه‌م ته‌قینه‌وه‌یه‌ش ته‌نها یه‌ک ڕۆژ پاش ئه‌و ته‌قینه‌وه‌یه بووه که له‌به‌رده‌م ده‌روازه‌ی سه‌ره‌کی وه‌زاره‌تی ناوخۆی سوریادا ڕوویدا له دیمه‌شق و بووه مایه‌ی کوژرانی 5 که‌س.