www.komalah.org - بوارە کۆمەڵایەتیەکانی شکڵ گرتنی شۆڕشی ١٣٥٧ و هۆکارەکانی شکست هێنانی\nلاپه‌ڕه‌ی سه‌ره‌کی | وتاری ڕۆژ | بوارە کۆمەڵایەتیەکانی شکڵ گرتنی شۆڕشی ١٣٥٧ و هۆکارەکانی شکست هێنانی\nبوارە کۆمەڵایەتیەکانی شکڵ گرتنی شۆڕشی ١٣٥٧ و هۆکارەکانی شکست هێنانی\nلە سەرەودەمی ٢٢ی ڕێبەندان و ڕاپەڕینێکداین کە کۆتایی بە تەمەنی ٢٥٠٠ ساڵەی نیزامی پاشایەتی لە ئێران هێنا و تۆماری سەڵتەنەتی پەهلەوی تێکەوەپێجا. ساڵیادی ئەم رووداوە مێژووییە دەرفەتێکە تا دەست بدەینە هەڵسەنگاندنی. هەڵسەنگاندنی سەرلەنوێی شۆڕشی ١٣٥٧ و ڕاپەڕینی ٢٢ی بەهمەن بە تایبەت بۆ ئاشنا بوونی بەرەی لاوی ئەمڕۆ کە بە تێپەڕ بوونی کات، ئەم شۆڕشە بۆ ئەوان ئیتر بۆتە رووداوێکی مێژوویی، پێویستە. لەم پێوەندەدا گەلێک پرسیار بوونی هەیە کە لازمە وڵامیان بدرێتەوە.\nبۆچی خەڵکی ئێران بە شێوەیەکی بەرین و لە حەرەکەتێکی جەماوەریدا لەدژی سەڵتەنەتی شا ڕاپەڕین و شۆڕشی مانگی ڕێبەندانی ١٣٥٧ روویدا؟ بارودۆخی نێوخۆیی و جیهانی زاڵ بەسەر ئەو دەورانەدا چی بوو؟ بۆچی ئەم شۆڕشە سەرەڕای ئەو ئامانجە عادڵانە و ئینسانیەی کە لە دەستوری کاریدا بوو لە لایەن ڕەوتێکی کۆنەپەرستی ئیسلامیەوە دەستی بەسەردا گیرا؟ چینی کرێکار و هێزە چەپ و ڕادیکاڵەکان لەم کۆمەڵگایەدا چ دەورێکیان گێڕا و سەرئەنجام توشی چ چارەنووسێک هاتن؟ چۆن "دژی شۆڕشی ئیسلامی" کارێک کە ڕژیمی شا نەیتوانی بە ئاکامی بگەیەنێت، تەواوی کرد و دەستی بەسەر شۆڕشی ئێراندا گرت و دواتر خەڵتانی خوێنی کرد؟ ئەمانە و گەلێک پرسیاری تری لەم چەشنە بابەتی قسەوباسەکانی ئێمەن لەم رۆژانەی سەرودەمی نزیک بوونەوە لە ساڵیادی ڕاپەڕینی مانگی ڕێبەندان.\nڕیشە واقعی و مێژووییەکانی شۆڕشی ١٣٥٧ دەبێ لە ئاڵوگۆڕەکانی دەیەی ٤٠ ی هەتاویدا لە ئێران و ئەو ڕێفۆڕمانەی کە لە بوارە جۆراو جۆرە ئابووری، کۆمەڵایەتی و فەرهەنگیەکان لە لایەن ڕژیمی شاوە لە سەرەوە و لەژێر گوشاری زل هێزە سەرمایەداریەکان بە تایبەت ئەمریکادا هیدایەت کرا، بدۆزینەوە. ئەو ئیسلاحاتە هێزێکی کۆمەڵایەتی نوێی بە چاوەڕوانی تازە بابەتەوە هێنایە گۆڕەپانەکەوە، بەبێ ئەوەی کە بیەوێ یان ئەوەی کە بتوانێ وڵامدەرەوەی چاوەڕوانیەکانیان بێت. مەشروعیەتی سیاسی و مەقبوڵیەتی کۆمەڵایەتی ڕژیمی سەڵتەنەتی کە خۆی بەدیهێنەری گەلێک ئاڵوگۆڕی ئابووری، کۆمەڵایەتی و فەرهەنگی لەم دەوریەدا بوو، لە ڕێگای هەر ئەم ئاڵوگۆڕانە و ئەو هێزە کۆمەڵایەتیانەوە کە لێی بەرهەمهاتن، توشی کێشە و گرفت بوو.\nئیسلاحاتی دەیەی ١٣٤٠ یش لەباری پرۆسەی گەشە و کامڵ بوونی هێزە بەرهەمهێنەرەکانەوە لە نێوخۆی وڵات و هەروەها لە گۆشە نیگای بەرژەوەندی سەرمایەی جیهانیەوە، وەک پێویستیەک، چار هەڵنەگر دەهاتە بەرچاو، بەم واتایەی کە لە لایەکەوە مناسباتی ئابووری- کۆمەڵایەتی دواکەتوانە و نیوە فئۆدالی زاڵ بەسەر کۆمەڵگای ئێراندا گەلێک پێویستی بە ئاڵوگۆر هەبوو، بە جۆرێک کە نیازێکی زۆری بە هێور کردنەوە و کەم کردنەوەی ناکۆکیە کۆمه‌ڵایەتیەکان و پێویست بوونی ئاڵوگۆڕ ئەگەر لە سەرەوە و لە چوارچێوەی ڕێفۆڕمە کۆنترۆڵ کراوەکانەدا وڵامی وەرنەدەگرتەوە، شۆڕش لە خوارەوە، دەبووە بابەتێکی ناچاری لە دیمەنگای ڕەوتی ئاڵوگۆڕە کۆمەڵایەتیەکاندا.\nلە لایەکی ترەوە سەرمایەی جیهانی حەریسانە چاوی بڕێبووە بازاڕی فرۆش، کاری هەرزان، زەخایری زۆر و زەوەندی ژێرزمینی و مادەی خاوەی وەک نەوت و هەروەها بوارە دەست لێنەدراوەکانی سەرمایە گوزاری لە ئێران، لەم ڕوەوە ئێران بۆ سەرمایەی جیهانی وڵاتێکی سەرنج ڕاکێش بوو، لەبەر ئەوەی کە هەم سەرچاوەی دەوڵەمەندی ژێر زەمینی هەبوو، هەم لە ناوچەکەدا خاوەنی پێگەیەکی هەستیاری ژئۆپۆلۆتیک بوو وە هەروەها بە لەبەرچاو گرتنی پێکهاتەی لاوی جەمعیەتیەکەی، وەک سەرچاوەیەکی لە بن نەهاتوی هێزی کاری هەرزان چاوی لێدەکرا.\nبەم جۆرە بە ئامانجی دابین کردنی ئەو نیازانەی باسیان کرا، یەکەم دەبوو زۆربەی هێزی کار کە لە دێهاتەکاندا نیشتەجێ بوون، لە ئاستێکی ملیۆنیدا لە شوێنی نیشتەجێ بوونیان لە دێهاتەکان هەڵکەندرێن تا وەک هەر کالایەکی دیکە بە هۆی زۆر بوونی عەرزە لە بازاڕدا، بە هاسانی له بەردەست بێت و ئیمکانی کڕینی هەرزان و تەقریبەن بە خۆڕایی فەراهەم بێت. دووهەم دەبوو چینێکی مامناوەندیش دروست بێت کە خاوەنی توانایی کڕینیش بێت تا بەم جۆرە ببێتە بەکارهێنەری کالاکانی باڕازی سەرمایەداری. هەر لەم دەورەیەدا لە شوێنەکانی دنیاش لە وڵامدانەوە بە نیازەکانی سەرمایەی جیهانی، کۆمەڵێک ئیسلاحاتی هاوشێوە بەڕێوەچوو بوو. ڕژیمی شا کە قەیرانی سیاسی دەیەی ٣٠ هەتاوی تێپەڕاندبوو، متمانە بەخۆیی پێویستی بە تایبەت دوای سەفەری شا بۆ ئەمریکا و دەستەبەر کردنی پشتیوانی " کنەدی"، به‌ده‌ست هێنا تا بە یارمەتی ڕاوێژکارانی ئەمریکایی خۆی لەم ڕاستایەدا هەنگاو بنێت.\nبەم جۆرە بەرنامەی ئیسلاحات کە شەخسی شا تامەزرۆبوو ناوی بنێت " شۆڕشی سپی" و یان " شۆڕشی شا و خەڵک" و بە گۆڕینی ئێران لە کۆمەڵگایەکی پشت بەستو بە کشتوکاڵ و پێش سەرمایەداری بۆ کۆمەڵگایەکی نیوە پیشەسازی سەرمایەداری و ئەمادەی تێکەڵ بوون لەگەڵ نیزامی ئابووری جیهانی لێ دەستەبەر بوو، لە ٦ ی مانگی ڕێبەندانی ساڵی ١٣٤١ وە دەستی پێکرد.\nبەڵام ئەم بەرنامەیە کە کاکڵی ناوەندیەکەی ئیسلاحاتی ئەرزی بوو، لە عەینی حاڵدا محافزەکارانە و بە واتایەک نا کارا دەهاتە بەرچاو. وەک نمونە ئەگەرچی مالیکیەتی زەمین درا بە بەشێک لە جوتیاران، بەڵام دانی قیستی ١١ ساڵە بۆ توێژێکی هەژاری جوتیاران کە نزیکەی ٣٠ لەسەدی جەمعەیەتی دێهاتیان پێکدێنا، کەمەر شکێن بوو بە شێوەیەک کە توانایی دانەوەیان نەبوو. بەم جۆرە زۆرێک لەوان ناچار بوون زەویەکانیان بە نرخێکی هەرزان بە "دەرەبەگەکانی پێشو"یان جوتیارانی دەوڵەمەند بفرۆشن و خۆیان بە ناچار بەدوای کار و دەستەبەر کردنی بژیوی ژیاندا هەڵوەدای شاران بن.\nڕەشاییەکانی ئاواییش کە نزیک بە ٤٠ لەسەدی هێزی ئینسانی دێهاتەکانیان پێکدێنا، قەت لە چوارچێوەی ئیجرای بەرنامەکانی ئیسلاحاتی ئەرزیدا، زەویان وەرنەگرت، بەم شێوەیە سەرخوردە و ناڕازی لە ئەنجامی ئیسلاحاتی دەوڵەتی، ناچار لە قەراخ شارەکاندا نیشتەجێ بوون و لە حاڵێکدا کە لە لانیکەمی خزمەتگوازاری شاری بێبەش بوون، حەڵەبی ئاواکانیان بنیاد نا. بەم جۆرە بەردەوام بە خێڵی حاشیە نشینانی شارە گەورەکان کە لەوپەڕی هەژاری و بێبەشیدا دەژیان و ڕژیمی شایان بە سەبەبکاری بادودۆخی فەلاکەتباری خۆیان دەزانی، زیاد دەبوو.\nهەر لەم دەورەیەدا و بەدوای پرۆسەی خستنە دەستوری کاری مۆدێلی نوێکردنەوە و ئیسلاحاتی بۆرژوایی لە لایەن ڕژیمی شاوە، زانکۆکانیش لە حاڵێکدا گەشەیان کرد کە لە لایەکەوە ئاموزشی ئاکادیمیک و فەننی تێیاندا لەئاستێکی نزمدا و خاوەنی مودیریەتێکی وەها دواکەوتوانە بوو کە نەتوانێ وڵامدەرەوەی ئەو ئاوات و ئاسۆئ تازە کراوانەدا لەبەردەم خێڵی لاواندا بێت و لە لایەکی دیکەوە بەهۆی حوزوری پۆلیسی ڕژیم لە شوێنە ئاموزشی و زانکۆییەکاندا هەموو جۆرە ناڕەزایەتیەک بە توندی سەرکوت دەکرا. لە کاریگەری وەرگرتن لە وەها فەزایەک، خوێندکاران لە کاتی چوونیانەوە بۆ زانکۆ ناڕزای و شاکی بوون. بەم جۆرە سەرکوتی توند، زەوت کرانی ئازادی ڕا دەربڕین، سانسۆڕی زۆر و قەدەغە بوونی هەموو چەشنە فەعالیەتێکی سیاسی لە نێو زانکۆکان و لە دەرەوەیاندا، روناکبیرانی ناڕازی بەرەو هەڵوێست و کاردانەوەی توند لە بەرانبەر ڕژیمدا پاڵپێوە دەنا.\nئەگەرچی ژنان ئازادیەکی کۆمەڵایەتی کەمیان دەستەبەر کردبوو، بەڵام کاریگەری ڕاستەوخۆی ئیسڵاحات لەسەر ژنان گەلێک محافزەکارانە و کەمڕەنگ دیاربوو، ڕژیمی شا لەم بوارەدا بوێری تەواوی بۆ بەرین کردنەوەی ئاستی ئیسلاحاتی قوڵ بۆنێو حەوزەی نفوزی مەزهەب و ئەو یاسایانەی سەرچاوەیان شەریەعەتی ئیسلام بوو، نەبوو. بەم شێوەیە شا نەیتوانی لەنێو جەماوەری ژنانی ئێرانیشدا لە ڕێگای ئیجرای ئیسلاحاتی مەدەنیەوە، پێگەیەکی قایم بۆخۆی دەستەبەر بکات.\nلەم دەورانەدا داهاتی نەوت ٤ بەرابەر ببوو. ئەم داهاتە زۆرە خێرایی دا بە ئاهەنگی گەشەی مناسباتی سەرمایەداری لە ئێران بەڵام لەگەڵیدا مەیدانی دا بە پەرەسەندنی بوروکراسیەکی بێ دەر و پەیکەر کە بە کردارەکانی، رۆژانە پەرەی بە ناڕەزایەتیە گشتیەکان ئەدا. هەروەها پێ بە پێی زیاد بوونی داهاتە زۆرە نەوتیەکان، لە حاڵێکدا کە چاوەڕوانیە ئابووری و کۆمەڵایەتیەکانی خەڵکیش زیاتر دەبوو، کەلێنی هەژاری و سەروەت بەردەوام قوڵتر دەبۆوە.\nداهاتە نەوتیەکان ئیمکانی دایە دەوڵەت کە کۆنترۆڵی بەشە کلیدیەکانی ئابووری وڵات بە دەستەوە بگرێت و خۆی ببێتە گەورە ترین خاوەنکار، لەم دەورەیەدا گەندەڵی ماڵیش لە دەزگای بروکراسی دەوڵەتیدا نیهادینە کرا. گەندەڵی دەرباری شا پەرەی سەند، سەرمایەدارانی سەربە زنجیرەی هەزار فامیل کە دەورو بەریەکانی شا و دەرباریان دەگرتوە، هەموو دەرفەتەکانی پێوەندیدار بە ڕقابەتی ئازادیان بۆ دەستەبەر کردنی قەراردادە بازرگانی و پەیمانکاری و توجاڕی و ئابووریەکانیان لە چنگ باقی ڕەقیبەکانی هاو چینیان دەرهێنا. بەم جۆرە توێژێکی سەرمایەداری ناڕازیش سەری هەڵدا. لە ئاکامی ئیسلاحاتدا، هەروەها چینێکی دەوڵەمەندی مامناوەند، ئیمتیازگه‌لێكی بەدەست هێنا و چینێکی مامناوەندی بەرین کە لە حەسرەتی ئەو جۆرە ئیمتیزاتەدا دەسوتا و ناکامی خۆی سەرچاوەگرتوو لە هەڵاواردنی ڕژیمدا دەبینی، سەری هەڵدا. ئیسلاحاتی ئەرزی لە ساڵەکانی سەرەتادا نەبوو بە هۆی زیاد بوونی بەرهەمە کشتوکاڵیەکان، لە ئاکامدا پێداویستی رۆژانەی ژیانی خەڵک بەردەوام گرانتر و قەیرانێکی ئابووری چەند لایەنە بە شێوەی گرانی، داوێنگیری خەڵکی ئێران ببوو.\nبەم جۆرە دەبینین کە ئیسلاحاتی شا نە تەنیا کۆتایی بە ناکۆکیە کۆمەڵایەتیەکان نەهێنا، بەڵکو لەئاستێکی بەریندا لە باقی بوارەکانی دیکەشدا پەرەی پێدان. کۆمەڵگای ئێران لە هەمان دەیەی ٤٠ ی هەتاویەوە ئاوسی شۆڕشێک بوو کە دەیتوانی پاشماوەکانی مناسباتی کۆنی دەرەبەگایەتی لە گشت ئاستە ئابووری، کۆمەڵایەتی و فەرهەنگیەکەدا ئاوەژو بکاتەوە. ئیسلاحاتی شا ئەو شۆڕشەی بۆ ماوەیەکی نەک زۆر دوور لە دەستوری کاری کۆمەڵگای ئێران دەرهاویشت بەڵام هاوکات بوارەکانی سەرهەڵدانی بارودۆخێکی شۆڕشگێڕانەی دیکەی لە ناخی خۆیدا پەروەردە کرد.


کشتووكاڵی کەرکووک هێشتا بڕیارەکەی وەزارەتی دادی پێنەگەیشتووە - پرس میدیا\nHome ئابووری سڵایدشۆو گرنگ هەواڵ کشتووكاڵی کەرکووک هێشتا بڕیارەکەی وەزارەتی دادی پێنەگەیشتووە\nکشتووكاڵی کەرکووک هێشتا بڕیارەکەی وەزارەتی دادی پێنەگەیشتووە\nپرس میدیا 10/01/2020 07:49:00 pm ئابووری, سڵایدشۆو, گرنگ, هەواڵ,\nبەڕێوبەری کشتوکاڵیی کەرکووک رایگەیاند بڕیارەکەی وەزیری دادی عێراق تایبەت بە کێشەی زەوی کشتوکاڵیی جووتیارانی کورد بەدەستیان نەگەیشتووە و تا بەدەستانیش نەگات ناتوانن کاری پێ بکەن.\nزوھێر عەلی حسێن بەڕێوبەری کشتوکاڵیی کەرکووک رایگەیاند "پێم وانییە ئەو بڕیارەی وەزیری داد کێشەی زەویە کشتوکاڵییەکانی کەرکووک چارەسەر بکات، چونکە ئەو کێشانە دێنە بەڕێوبەرایەتی کشتوکاڵیی کەرکووک و ئێمەیش لەسەر بنەمای بوونی تۆمارە فەرمییەکانمان مامەڵەیان لەگەڵ دەکەین و بڕیارەکانی دادگا و دادوەرەکان ئەو زەویە کێشەلەسەرانە چارەسەر دەکات".\nBy پرس میدیا at 10/01/2020 07:49:00 pm


رێگاي ئێوه ئابوري » كێ دەرگای باشوری بۆ توركیا كردۆتەوە!\nلەیلا گۆڤەن كە یەك لە پەرلەمانتارانی مەزهەبی پەكەكەی سەر بە حزبی هەدەپەیە دەڵێ: دەبێ بارزانی و دەسەڵاتدارانی هەرێم خاكی باشور بۆ توركیا نەكەنەوە و ئێمە لە ئاست هەڵەی لەو جۆرەدا تەماشاكەر نابین.\nلە راستیدا بەر لەوەی سوپای توركیا سنوری هەرێمی بەزاندبێ، ئەوە پەكەكەیە سنور و دەسەڵات و شەرعیەتی هەرێمی پێشێل كردووە و خۆی كردۆتە كەڵەگا و باشوری كردۆتە شەڕگەی ململانێیەكی بێ سەمەر لە گەڵ توركیا. ئەوەی خاكی باشوری بۆ توركیا كردۆتەوە پەكەكەیە نەك حكومەتی هەرێم، ئەوەی سوپای توركیا بۆ باشور پەلكێش دەكات پەكەكەیە نەك دەسەڵاتدارانی هەرێم، ئەوەی ئیجازەی داوە بە توركیا لەشكركێشی بكاتە سەر باشور، راكردنی پەكەكەیە لە گۆڕەپانی راستەقینەی خۆی و خۆ مەڵاسدانیەتی لە باشور، باشترین رێگرییش لە لەشكركێشیی تورك، بەخۆداچونەوەی پەكەكە و گەڕانەوەیەتی بۆ گۆڕەپانی راستەقینەی خۆی و كۆتاییهێنانە بەو خۆسەپاندن و كەڵەگاییەی لە باشور دەیكات، رێزگرتنی دەسەڵاتی شەرعی هەرێم و لەبەرچاوگرتنی ژیان و ئەمنیەتی خەڵكەكەیەتی كە بەهۆی پەكەكەوە لە مەینەتدان. سوپای تورك بە بەهانەی پەكەكە دێتە باشور، هەر پەكەكەشە دەتوانێ ئەو بەهانەیە ببڕێ.\nبرچسب ها : hpg , pcdk , pjak , pkk , ybs , پێشلکاری , تورکیا , داگیرکاری , شنگال , کەرکووک , هەرێمی کوردستان


دەسبەسەرکرانی چالاکێکی مەدەنی لە شاری دێولان – خۆڕاگری\nHomeهەواڵدەسبەسەرکرانی چالاکێکی مەدەنی لە شاری دێولان\nدەسبەسەرکرانی چالاکێکی مەدەنی لە شاری دێولان\nیەکێک لە ژینگەپارێزانی شاری دێولان لەلایەن ناوەندە ئەمنییەکانەوە دەسبەسەرکرا.\nبە پێی سەرچاوە خۆجێیەکانی هەواڵ ، شەوی ڕابردوو ٦ی ڕەزبەری ٩٨ی هەتاوی ”سیروان ڕەحیمی” چالاکی مەدەنی و ژینگەپارێزی دێولانی، لە ماڵەکەی خۆی لەلایەن هێزە ئەمنییەکانەوە دەسبەسەر و لەلایەن کاربەدەستانی ئیتلاعاتەوە بۆ شوێنێکی نادیار ڕاگوێزراوە.\nکەسێکی نزیک لە سیروان ڕەحیمی بە “کوردستان وکورد”ی ڕاگەیاند کە ئەو ژینگەپارێزە شەوی ڕابردوو بە بێ هیچ هۆکارێک لەلایەن هێزەکانی ئیدارەی ئیتلاعاتی شاری دێولانەوە دەسبەسەر و بنەماڵەکەی لە شوێنی ڕاگرتنی و هۆکاری دەسبەسەرکرانی بێخەبەرن.\nشایانی باسە کە چەند ساڵێکە ژینگەپارێزی و چالاکیی مەدەنی لە ناوچەی لەیلاخ و بە تایبەتی لە شاری دێولان لە پەرەسەندن دایە و توانیویەتی لە وشیارکردنەوەی خەڵک لە هەمبەر پرسە مەدەنی و ژینگەپارێزییەکان ڕۆڵی بەرچاو بگێڕن.\nجێی‌ئاماژەیە کە هێزە ئەمنییەکانی کۆماری ئیسلامی لە ماوەی رابردوودا دەیان کەسیان دەسبەسەر کردووە کە بێجگە لەوەی چالاکی مەدەنی و ژینگەپارێزی بوونە هیچ تاوانێکی دیکەیان نەبووە.\nبەندکراوێکی سیاسی کورد چوار سالە بە بێ دادگایی لە بەندیخانە ڕاگیراوە


هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی پەرلەمانی عێراق، لایەنەكانی كردە دووبەرەی دژ یەك\nهەماهەنگی شیعەكان ناڕازین و پارتی و سەدر و حەلبوسی پێشوازی لێدەكەن\nدوای هەڵبژاردنی دەستەی سەرۆكایەتی پەرلەمانی عێراق سوننەكان و پارتی و سەدر پێشوازییان لە بەڕێوەچوونی پرۆسەكە كرد و ئەمریكاش پشتیوانی كردن، بەڵام هەماهەنگی شیعەكان و یەكێتی نیشتیمانی كوردستان نارەزایەتییان پیشاندا.\nهەماهەنگی شیعەكان كە لەكوتلەی مالكی و هادی عامری و حەكیم و عەبادی و غەزعەلی پێكهاتوون ڕایگەیاند، دان بەو هەڵبژاردنەدا نانێن كە لە پەرلەمان بۆ دەستەی سەرۆكایەتی پەرلەمان كرا چونكە بەوتەی ئەوان دەبوو بەتەمەنترین پەرلەمانتار كۆبوونەوەكەی بەڕێوەببردایە.\nدوای ئەوەی دوێنێ 9ی كانونی دووەمی 2021 مەحمود مەشهەدانی وەك بەتەمەنترین پەرلەمانتار وەك سەرۆكی كاتی پەرلەمان دانیشتنەكەی بەرێوە دەبرد، بەڵام بەهۆی شەری نێوان كوتلەی سەدرو چێوەی هەماهەنگی شیعەكان دۆخی تەندروستی تێكچوو، دواتر كۆبونەوەی پەرلەمان بەردەوامی پێدرا، سەرەرای نارەزایی مالكی وهادی عامری.\nدوای نزیكەی سێ مانگ لە بەڕێوەچوونی هەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق، دوێنێ یەكشەممە هەڵبژاردنی دەستەی سەرۆكایەتیی پەرلەمانی عێراق بەڕێوەچوو، محەممەد حەلبووسی وەكو سەرۆكی پەرلەمانی عێراق، حاكم زاملی وەكو جێگری یەكەم و شاخەوان عەبدوڵا وەكو جێگری دووەم هەڵبژێردران.\nمحەممەد حەلبووسی دوای هەڵبژاردنەوەی بە سەرۆكی پەرلەمان رایگەیاند:" كاروانێكی دورودرێژ لە بەردەممانە، عێراقییەكان چاوەڕێی زۆرمان لێدەكەن، دۆخەكە پێویستی بە كاركردنی بەردەوام و راستكردنەوەی زۆر رێچكە لە كاری سیاسییە، خەڵك متمانەی زۆری بە پرۆسەی سیاسی نەماوە، ئێستا بەرپرسیارێتیی گەورەمان لە ئەستۆدایە بۆئەوەی ئەو متمانەیە بۆ پرۆسەی سیاسی بگەڕێنینەوە".\nهەروەها درەنگانی شەوی رابردوو موقتەدا سەدر، رێبەری رەوتی سەدر لەدوای هەڵبژاردنی محەممەد حەلبووسی بە سەرۆكی نوێی پەرلەمانی عێراق و جێگرەكانی، لە تویتێكدا ڕایگەیاند:" یەكەمین موژدەی پێكهێنانی حكومەتی زۆرینەی نیشتمانییە، بەم بۆنەیەوە پیرۆزبایی لە گەلی عێراق دەكەم بۆ ئەم هەنگاوە كە هەنگاوی یەكەمە بەرەو بونیادنانی عێراقێكی ئازاد و سەربەخۆ، بەبێ پاشكۆیەتی و تایفیەت و گەندەڵی".\nپێشتریش مەسعود بارزانی سەرۆكی پارتی دیموكراتی كوردستان، پەیامێكی پیرۆزبایی لەبارەی هەڵبژاردنی دەستەی سەرۆكایەتیی پەرلەمانی عێراق بڵاوكردەوە كە ئەم هەنگاوەی بە دەستپێكێكی زۆر باش وەسف كرد بۆ راستەڕێكردنی پرۆسەی سیاسی عێراق.\nلە پەیامەكەیدا مەسعود بارزانی دەشڵێت:" بە دڵنیاییەوە ئەو هەنگاوەی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق دەرفەتێك دەبێت بۆ بەدیهێنانی یەكڕیزی و هەڵدانەوەی لاپەڕەیەكی تازە و تێپەڕاندنی تەحەددیات و لێكتێنەگەییشتنەكان.\nهاوكات، ئەمڕۆ دووشەممە 10ی كانونی دووەمی 2021، باڵیۆزخانەی ئەمریكا لە بەغدا پەیامێكی بڵاوكردەوە و ڕایگەیاند كەئەمریكا پێشوازی لە كۆبوونەوەی خولی پێنجەمی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق دەكات، بە بەشێك لەدیموكراسی و سەروەری نیشتیمانی ناوی دەبات.\nلەبەرانبەردا، چێوەی هەماهەنگی شیعەكان كە لەبەرەی مالكی و هادی عامری وغەزعەلی و حەكیم و عەبادی و چەندین كەسایەتی دیكە پێكدێن، رەخنەی توندیان ئاراستەیا دانیشتنی دوێنێ پەرلەمان كرد و دەڵێن سكاڵا دەبەنە دادگای فیدراڵی.\nهاوكات، فراكسیۆنی یەكێتی كە خاوەنی 19 كورسی پەرلەمان بوون دەنگیان بەدەستەی سەرۆكایەتی پەرلەمان نەداو دانیشتنەكەیان بەجێهێشت.\nچێوەی هەماهەنگی شیعەكان 88 كورسیان كۆكردووەتەوە بۆ پێكهێنانی حكومەتی عێراق و داوای حكومەتی تەوافوقی دەكەن، لەبەرانبەردا موقتەدا سەدر بەهاوكاری حەلبوسی و پارتی كە كوردسیاكانیان دەگاتە 130 كورسی باسی حكومەتی زۆرینەی نیشتمانی دەكەن.


The Wall Street Journal: كوردستان‌و سكۆتله‌ند جیاده‌بنه‌وه؟ - NewsHub\nThe Wall Street Journal: كوردستان‌و سكۆتله‌ند جیاده‌بنه‌وه؟\n17 سبتمبر, 2014 01:45 م\nسكۆتله‌ندیه‌كان له‌م هه‌فته‌یه‌دا ده‌چنه به‌رده‌م سندوقی ده‌نگدان به‌مانه‌وه یان جیابونه‌وه له‌شانشینی به‌ریتانیا، چه‌ند مانگێكیش له‌مه‌وبه‌ر كورده‌كان په‌یمانیان پێدرا كه رێگه‌پێدراون بۆ ئه‌وه‌ی بڕیاربده‌ن له‌سه‌ر مانه‌وه له‌عێراقدا یان جیابونه‌وه لێی.\nته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر هه‌ردو گه‌لی لێكچو له‌گه‌ڵ ده‌وڵه‌ته‌كانی ئێستاشیاندا بمێننه‌وه، ئه‌وا گه‌لی كوردو سكۆتیه‌كان سورن له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی كه ده‌سه‌ڵاتی زیاتر له‌روی سیاسی‌و ئابوریه‌وه به‌ده‌ستبهێنن. ئاراسته‌كه‌ش له‌م روه‌وه له‌دو ده‌یه‌ی رابردودا به‌رونی ده‌ركه‌وتوه. كورده‌كان له‌ساڵی 1992ه‌وه خاوه‌نی په‌رله‌مانی خۆیانن، سكۆتیه‌كانیش له‌ساڵی 1999ه‌وه. هه‌ردولاشیان پێشتر خاوه‌نی ده‌سه‌ڵاتی خۆیان بون به‌سه‌ر كه‌رته‌كانی په‌روه‌رده، ته‌ندروستی، سیستم‌و یاسادا. هه‌روه‌ها مێژویه‌كی هاوبه‌شیش هه‌یه له‌نێوانیان كه بریتیه له‌بونی ناسنامه‌ی جیا له‌دراوسێكه‌یان بۆ چه‌ندین سه‌ده.\nچه‌ندین جیاوازییش له‌نێوان كورده‌كان‌و سكۆتیه‌كاندا هه‌یه، هه‌ر له‌روی ئیتنیكیه‌وه تا ده‌گات به‌جلوبه‌رگیان. هه‌ریه‌كه‌یان رێچكه‌یه‌كی جیاوازی گرتوه‌ته‌به‌ر بۆ گه‌یشتن به‌م ئامانجه سیاسییه. له‌ساڵی 1999، به‌رێگه‌یه‌كی رێكخراو سكۆتیه‌كان ریفراندۆمێكیان كرد بۆ جیابونه‌وه له‌له‌نده‌ن، به‌تایبه‌تی له‌روی دروستكردنی په‌رله‌مانی خۆیان‌و خزمه‌تگوزارییه كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كان، كورده‌كان به‌رێگه‌ی سیاسه‌تی برسیكردن له‌لایه‌ن به‌غداوه تێپه‌ڕیون، ساڵی 1991 سه‌دام سه‌رچاوه‌كانی سامان‌و داهاتی له‌كورده‌كان وشككرد، له‌به‌رامبه‌ردا كورده‌كان ده‌ستیانكرد به‌داڕشتنی پێكهاته‌و بنه‌مای ده‌سه‌ڵاتی خۆبه‌ڕێوه‌بردن.


زانكۆی گه‌شه‌پێدانی مرۆیی حه‌وته‌مین كۆنفرانسی زانستی ساز ده‌كات\n2019-04-13 (البست) [ جامعة التنمية البشرية ]\nبە چاودێری بەڕێز پڕۆفیسۆری یاریدەدەر د. یوسف گۆران، وەزیری خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی و به سەرپەرشتی بەڕێز پڕۆفیسۆر د. عەلی قەرەداغی، سەرۆكی ئەنجومەنی ئەمیندارێتی زانكۆی گەشەپێدانی مرۆیی رۆژی ١٣\_٤\_٢٠١٩ چالاكیەكانی حەوتەمین كۆنفڕانسی زانستی زانكۆی گەشەپێدانی مرۆیی ده‌ستی پێكرد.\nسەرەتای كۆنفرانسه‌كه به چه‌ند ئایه‌تێك له قورئانی پیرۆز ده‌ستی پێكرد پاشان ئامادەبووان بە پێوە وەستان لەگەڵ گوێگرتن لە سرودی نیشتیمانی ئەی رەقیب و مارشی زانكۆ.\nدواتر له وته‌یه‌كدا به‌رێز پرۆفیسۆری یاریده‌ده‌ر د. محمد حسین، نوێنه‌ری وه‌زیری خوێندنی باڵاو توێژینه‌وه‌ی زانستی وته‌یه‌كی پێشكه‌ش كرد و تێیدا به گرنگیه‌وه حەوتەمین كۆنفرانسی زانستی زانكۆی گەشەپێدانی مرۆیی هه‌ڵسه‌نگاند و جه‌ختی له‌سه‌ر گرنگیدانی زیاتری ناوه‌نده ئه‌كادیمیه‌كان كرده‌وه به توێژینه‌وه زانستییه‌كان بۆ به‌ره‌وپێشبردنی زانست و رۆڵی زانكۆی گەشەپێدانی مرۆییشی له‌و بواره‌دا به‌رز نرخاند.\nوتاری نوێنه‌ری وه‌زیری خوێندنی باڵاو توێژینه‌وه‌ی زانستی\nپاشانیش به‌رێز پرۆفیسۆر د. مه‌ریوان ئه‌حمه‌د ره‌شید، سه‌رۆكی زانكۆی گەشەپێدانی مرۆیی وتارێكی پێشكه‌ش كردو تێیدا وێرای به‌خێرهێنانی میوانانی كۆنفرانس و توێژه‌رو و ئەكادیمیسیانی زانكۆكانی هەرێمی كوردستان و عێراق هیوای خواست كه بتوانن كۆنفرانسێكی سه‌ركه‌وتوو پر به‌رهه‌می زانستی نوێ به‌رێوه ببه‌ن.\nوتاری سه‌رۆكی زانكۆی گه‌شه‌پێدانی مرۆیی\nهاوكات بەڕێز پڕۆفیسۆر د. عەلی قەرەداغی، سەرۆكی ئەنجومەنی ئەمیندارێتی زانكۆی گەشەپێدانی مرۆیی له مەراسیمی كردنەوەی چالاكیەكانی حەوتەمین كۆنفڕانسی زانستیدا له وتارێكدا به گرنگیه‌وه باسی له كۆنفرانسی حه‌وته‌می زانكۆی گه‌شه‌پێدانی مرۆیی كرد كه تایبه‌ته به بوارەكانی پەروەردەی زمان و ئەدەب و وەرگێڕان و وتی: زمان و ئه‌ده‌ب گرنگترین هۆكارن بۆ پێشخستنی شارستانیه‌ته‌كان و نمونه‌ی چه‌ندین شارستانییه‌تی به‌هێزی مێژووی هێنایه‌وه كه گرنگیه‌كی زۆریان به بواره‌كانی زمانه‌وانی و وه‌رگێران داوه‌و به‌شێكی گرنگ بووه له هۆكاره‌كانی سه‌ركه‌وتنیان.\nوتاری بەڕێز پڕۆفیسۆر د. عەلی قەرەداغی\nله‌له‌یه‌ن خۆشیه‌وه به‌رێز پرۆفیسۆری یاریده‌ده‌ر د.ره‌ئوف كه‌ریم مه‌حمود سه‌رۆكی لیژنه‌ی زانستی كۆنفرانس وێرای به‌خێرهێنانی ئاماده‌بوانی كۆنفرانس خۆشحاڵی خۆی نیشاندا بۆ به‌شداری گه‌رم و گوری توێژه‌ران و وتی: زیاتر له ١٣٠ توێژینه‌وه پێشكه‌ش به كۆنفرانس كراون كه ٩٣ له‌وان له‌لایه‌ن لیژنه تایبه‌ته‌كانی كۆنفرانسه‌وه په‌سه‌ند كراون.\nوتاری سه‌رۆكی لیژنه‌ی زانستی كۆنفرانس\nدواتر راپۆرتێكی ڤیدیۆیی تایبه‌ت به كارو چالاكیه‌كانی زانكۆی گه‌شه‌پێدانی مرۆیی له رۆژی دامه‌زراندنیه‌وه تا ئه‌مرۆ پێشكه‌ش كراو له كۆتاییشدا وته‌ی كینۆت سپیكه‌ر له‌لایه‌ن ده‌یڤد كریستاڵ زمانه‌وانی به‌ریتانیه‌وه به ڤیدیۆ په‌خش كرا كه چه‌ندین ته‌وه‌ری گرنگی سه‌باره‌ت به زمان و ئه‌ده‌ب وروژاند.\nكۆنفرانسه‌كه به به‌شداری نزیكه‌ی ١٠٠ توێژه‌رو و ئەكادیمیسیانی زانكۆكانی هەرێمی كوردستان و عێراق به‌رێوه ده‌چێت و تایبه‌ته به بوارەكانی پەروەردەی زمان و زمانناسی و ئەدەب و وەرگێڕان و بڕیارە ماوه‌ی دوو رۆژ بخایه‌نێت.


بۆ که‌ناڵه‌کانی راگه‌یاندن ، رۆژنامه‌و گۆڤاره‌کان و رادیۆکان – Denegkan\nبۆ که‌ناڵه‌کانی راگه‌یاندن ، رۆژنامه‌و گۆڤاره‌کان و رادیۆکان\nچاره‌نوسی مۆزه‌خانه‌ی هونه‌ری هاوچه‌رخی سلێمانی له نێوان داروخان و دروستکردندا!\nبۆردی مۆزه‌خانه ی هونه‌ری هاوچه‌رخ له سلێمانی به ئاما‌ده‌بونی ژماره‌یه‌ک له هونه‌رمه‌ندان و روناکبیران، کۆنگره‌یه‌کی  رۆژنامه‌نوسی له به‌رده‌م ئه‌و مۆزه‌خانه‌یه‌دا ده‌کات که به‌ر له ته‌واوبونی کاشیه‌کانی ده‌که‌وێته خواره‌وه. بۆ وه‌ڵام دانه‌وه‌ی ئه‌م پرسیارانه:\nپرۆژه‌ی مۆزه‌خانه‌ی هونه‌ری هاوچه‌رخ بۆ ته‌واو نابێت ؟\nکێ به‌رپرسه؟ حکومه‌ت یا (وه‌زاره‌تی رۆشنبیری )؟ یا به‌ڵینده‌ر؟\nکێ خاوه‌نیه‌تی ؟\nدارشتنی پرۆگرامی 2 ساڵی ئه‌م مۆزخانه‌یه ستراتیژ و ستایڵی كاركردنی به شێوه‌یه‌كی زانستی ئاماده‌یه بۆ ئه‌وه‌ی ببێته یه‌كه‌مین مۆزه‌خانه‌ی هاوچه‌رخی كورد و ببێته ئه‌ندام له رێكخراوی مۆزه‌خانه‌كانی جیهان كه له‌لایه‌ن یونسكۆوه دان پییا نراون و ئه‌م چیرۆكه‌ش كه نزیكه‌ی 7 ساڵی خایاندووه به هه‌وڵی بۆردی مۆزه‌خانه به‌رێوه‌چوه كه هه‌مویان خۆبه‌خشانه له هه‌وڵی سه‌رخستنی ئه‌م خه‌ونه‌ن كه‌وا بێته دی.\nبیرۆكه‌ی پرۆژه‌ی مۆزه‌خانه‌ی هونه‌ری هاوچه‌رخ له سلێمانی و دروستکردنی ،خه‌ونی ژماره‌یه‌ك هونه‌رمه‌ندی كورد و فه‌رنسیه. پاش هه‌وڵێكی زۆری رێكخراوی باڵنده باران (كه رێكخراوێكی هونه‌ریی نێونه‌ته‌وه‌ییه ) ژماره‌یه‌ك تابلۆی جیهانی هونه‌رمه‌ندانی فه‌ره‌نساو وڵاتانی تری بۆ كۆكرایه‌وه پاشان شاره‌وانی سلێمانی پارچه‌یه‌ك زه‌وی بۆ دابین كرد و وه‌ك پرۆژه‌یه‌كی وه‌زاره‌تی رۆشنبیری خرایه کاری جێبه‌جێكردنه‌وه ، پشتیوانی دارایی لێ كرا بۆ دروست كردنی ته‌لاری موزه‌خانه‌كه . بۆئه‌ومه‌به‌سته ساڵی 2005 پرۆژه‌كه ده‌ستیپێكرا و بڕیاربوو ساڵی 2006 ته‌واو بێت. به‌ڵام به‌داخه‌وه تا ئه‌مڕۆ كاركردن له‌و پرۆژه‌یه‌دا درێژه‌ی كێشاوه ئاسۆی ته‌واو بونی نا دیاره ، لێره‌دا خوازیارین له به‌رێزتان رۆَلێكی كارا ببینن له به‌دواچونی ئه‌م كێشه‌یه‌و و دۆزینه‌وی چاره‌سه‌ری پێویست بۆ كه‌م و كورتیه‌كان و ته‌واوكردنی ئه‌م پرۆژه گرنگه له كاتێكی نزیكدا.\nشوێن: به‌رده‌م مۆزه‌خانه- له‌سه‌ر شه‌قامی پارکی ئازادی ته‌نیشت یانه‌ی کۆمه‌ڵایه‌تی\nکات: سه‌عات 5:00 عه‌سر رۆژی دوشه‌مه 8/9/2008\nته‌له‌فون: 07701539043 (رێبوار سه‌عید)\nPrevious پێنچ هه‌زار پۆستکاری ناره‌زایی ده‌درێته سه‌فاره‌تی عێراق له به‌رلین\nNext لەكۆمەڵگەى ئێمە ئەخلاق درۆ و خیانەت ناگرێتەوە


شەمشەمە کوێرە ، بەڵای مرۆڤایەتی! - کردستان فردا - سلامت | کردستان فردا\n28 فروردین 1399 - 13:55\nشەمشەمە کوێرە تەنها گیانداری شیردەرە کە بەباشی دەتوانێت بفڕێت، تەنانەت لە زۆربەی باڵندەکانیش باشتر. زیاتر لە ۱۲٠٠ جۆری هەیە کە کێشان لە نێوان (۳_٤)گرام هەتا (۱۷٠٠)گرامە. ژمارەی شەمشەمە کوێرە لەسەر زەوی نزیک بە یەک بلیۆنە کە گەورەترین ژمارەی شیردەرە لە پاش قرتێنەرەکان ئەم گیاندارە بەراورد بە قەبارەی تەمەنێکی درێژی هەیە کە نزیک بە (۳٠)ساڵ دەژی. […]\nشەمشەمە کوێرە تەنها گیانداری شیردەرە کە بەباشی دەتوانێت بفڕێت، تەنانەت لە زۆربەی باڵندەکانیش باشتر. زیاتر لە ۱۲٠٠ جۆری هەیە کە کێشان لە نێوان (۳_٤)گرام هەتا (۱۷٠٠)گرامە.\nژمارەی شەمشەمە کوێرە لەسەر زەوی نزیک بە یەک بلیۆنە کە گەورەترین ژمارەی شیردەرە لە پاش قرتێنەرەکان ئەم گیاندارە بەراورد بە قەبارەی تەمەنێکی درێژی هەیە کە نزیک بە (۳٠)ساڵ دەژی.\nشەمشەمە کوێرە بەهێزتر لە نەخۆشی …\nتێبینی: ئەم بابەتە سادە داڕێژراوە بۆ ئەوەی کە کەسانی دەرەوەی کەرتی پزیشکی لێی سودمەندبن، دەنا وردەکاری زانستی هەیە.\nنویسنده : دکتور ئاسۆ محەممەد\nبه‌ڵای مرۆڤایه‌تی شه‌مشه‌مه كوێره كۆڕۆنا كۆڤید 19


. Alectoris . ئه‌رشیڤ . په‌یوه‌ندی . دراوسێكان. فۆنت .\nماڵ گواستنه‌وه له ده‌ربیجه‌وه بۆ به‌ر په‌نجه‌ره!\nله‌مه‌و به‌دوا، ده‌ربیجه‌كه‌م داده‌خه‌م چون ده‌چمه به‌رپه‌نجه‌ره‌ی دیمانه. به هیوای ئه‌وه له په‌نجه‌ره‌ی دیمانه ڕا بتوانم میوانداریتان بكه‌م.\nبه‌ر له هه‌موو شتێك سوپاسی ئه‌و دوو به‌رێزانه، گوڵه‌گه‌نم و ته‌وار ده‌كه‌م كه ئه‌م ده‌ربیجه‌یان بۆ كردمه‌وه و دوایی سپاسی ته‌واو ئه‌و میوانانه ده‌كه‌م كه به ده‌ربیجه‌كه‌دا سه‌ردانیان كردووم.\nبه سوپاسێكی یه‌كجار زۆره‌وه مه‌رزه\nرێگا چاره‌سه‌ری سێ ـ ده‌وڵه‌ت(وڵات)\nوه‌رگێڕانی: قاسم ره‌یانی\nستراتێژی نوێی پرێزیدێنت بوش له ئاست سپاردنی به په‌له‌ی ده‌سه‌ڵات به ئێراقییه‌كان و، گۆڕانگارییه‌كانی ره‌خنه هه‌ڵگری ئه‌و، هه‌ڵه‌یه‌كی بنچینه‌یی به‌دواوه: هه‌موو هه‌وڵه‌كانی ئه‌مریكا له پێناو ئێراقێكی یه‌كگرتوو دایه كه به شێوه‌یه‌كی ده‌ستكرد و چاره‌نووسساز، سێ ئێتنكی جیاواز و سێ كۆمه‌ڵگای لێكهه‌ڵبڕاو درووست بكا. ئه‌وه له رابوردوودا ده‌كرا به ئه‌نجام بگا به‌ڵام ته‌نیا به زه‌بری ده‌كار هێنانی سته‌م و هێزی سه‌ركوتكه‌ر.\nپرێزیدێنت بوش ده‌خوازی له رێگای به‌ڕێوه‌بردنی هه‌ڵبژاردنێكی دێموكراتیك، ئێراق یه‌كگرتوو راگرێ. به‌ڵام به پێچه‌وانه، به دووپات كردنه‌وه‌ی ئه‌و زه‌مانه‌ت كردنه‌ی رۆژانه‌ی خۆی ،داوێن به ده‌نگۆكه‌ی تێكده‌رانه‌ی كشانه‌وه‌ی ئه‌مریكا له ئێڕاق ده‌دا. له هه‌مان حاڵدا سه‌ناتۆڕه به نفوزه‌كانی ئه‌مریكا، داوای هێزێكی باشتر و زۆرتریان بۆ به‌رگری سه‌رهه‌ڵدان كردوه. هه‌تا ئێستا نه كۆشكی سپی و نه كۆنگه‌ره توانیویانه بڕیاری ناردنی هێزێكی پتری دیكه بده‌ن.\nدوامینی ئه‌وه‌ش كێشه له ئارا دایه، زیاتر له ده‌ره‌وه‌ی ده‌وڵه‌تی وڵاته یه‌كگرتوه‌كانی ئامریكا مه‌سه‌له‌ی به نێونه‌ته‌وه‌یی كردنی داگیركردنی ئێراق هاتۆته پێشێ، هه‌ڵبه‌ت له‌وانه‌یه كاتی ئه‌وه تازه به‌سه‌رچووبێ. هه‌روه‌ها راچه‌ڵه‌كانی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتوه‌كان له خه‌ونی ناخۆشی په‌رپرسایه‌تیش، به‌سه‌رچووه.\nته‌نیا ستراتژییه‌كی شیاوی مانه‌وه بێ، ئه‌وه‌ش ره‌نگه راستكردنه‌وه‌ی هه‌ڵه‌ی مێژوویی بێ و، هه‌ڵگرتنی هه‌نگاو به‌ره‌و رێگای چاره‌سه‌ریه‌كی سێ ـده‌وله‌ت ی: كورده‌كان له باكوور، سوونییه‌كان له ناوه‌ند و شیعه‌كان له باشووره.\nته‌قریبه‌ن ئه‌وه ده‌ستبه‌جێ ده‌رفه‌ت نه‌سیبی ئه‌مریكا ده‌كا كه پاره و هێزه‌كانی له‌و شوێنه ده‌كار بێنێ كه له‌وه‌ێنده‌رێ پتر كاری به پێز ئه‌نجام ده‌ده‌ن، واتا له‌گه‌ڵ كورده‌كان و شیعه‌كان. ئه‌مریكا ده‌توانێ زۆربه‌ی هێزه‌كانی خۆی له ده‌ست ئه‌وه‌ی پێی ده‌كوترێ سێ گۆشه‌ی سوونی، باكوور ورۆژئاوای به‌غدا، رزگار بكا. ئه‌وه به شێوه‌یه‌كی سه‌ره‌كی هێزه‌كانی ئه‌مریكا له چنگ شه‌ڕێكی به خه‌رج كه لێشی سه‌ركه‌وتوو نایه‌نه ده‌ر، رزگار ده‌كا. كاربه‌ده‌ستانی ئه‌مریكی دوایه ده‌بێ چاوه‌ڕوانی سوونییه‌كانی ده‌سه‌ڵاتخواز و به گێره‌و كێشه بن، بێ نه‌وت یان داهاتی نه‌وت، كه یان ئه‌هه‌وه‌ن و نه‌رمیان بكه‌نه‌وه یان ئاكامه‌كان قوربانی كه‌ن.\nئه‌و رێگا چاره‌سه‌رییه سێ ـ وڵاته به ماوه‌ی ده‌یان ساڵه له واشینگتۆن هه‌ر بیریشی لێ نه‌كراوه‌ته‌وه. پاش شۆڕشی ئێران له ساڵی 1979دا، ئێراقێكی یه‌كگرتوو بۆ دژایه‌تی كردنی ئێرانێكی دژ به ئه‌مریكا پێویست بوو. هه‌تا شه‌ڕی كه‌نداو له ساڵی 1991، ئێراقێكی یه‌كگرتوو وا داندرابوو به‌ری هاوسێكانی وه‌ك توركیا، سوریا وئێران ده‌گرێ كه له‌ت و په‌ت نه‌بن و، شه‌ڕێكی به‌رفراوانتر هه‌ڵایسێنن.\nبه‌ڵام زه‌مان گۆڕدراوه. كورده‌كان له‌مێژه خاوه‌ن ئۆتۆنومین و، ئانكارا له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌دا هه‌ڵی كردوه. هه‌تا ئه‌و جیگایه‌ی كورده‌كان له توركیا یان ئێران به په‌له به‌ره‌و سه‌ربه‌خۆیی یان شۆڕش نه‌چن، هاوسێكانیان ئۆتۆنۆمی ئه‌وان ده‌سه‌لمێنن. ئه‌وه راسته كه هه‌ریمێكی ده‌وڵه‌تی خودگه‌ردانی شیعه ببێته ده‌وڵه‌تێكی تێوكڕاتیك یان بكه‌وێته باوه‌شی ئێرانێ.\nنموونه‌یه‌كی هیوادار كه‌ره‌وه له ئاست ستراتژی سێ ـ وڵاته هه‌یه. ئه‌ویش وڵاتی یوگوسلاویای پاش شه‌ڕی دنیاگری دووه له ساڵی 1946. ماڕشاڵ تیتۆ، گرووپه‌كانی ئێتنیكی زۆر لێك جیاوازی له یوگوسلاوییه‌كی یه‌كگرتوودا كۆكرده‌وه. وه‌ك كه‌سێكی كروات، ئه‌و له بێلگڕاده‌وه وڵاتی به‌ڕێوه برد، ئه‌ویش له نێو پڕانیی سه‌ربه‌كاندا كه له ئاست مێژووییشه‌وه هه‌ر ده‌سه‌ڵاتدار بوون. به هۆی سیاسه‌تی ژیرانه و كه‌سایه‌تی خۆی، تیتو له هێمنی دا ئاشتی پاراست.\nكاتێك له ساڵی 1980دا تیتۆ مرد، زۆرێك له به‌شه‌كانی یوگوسلاویا به په‌له سه‌ربه‌خۆیی خۆیان راگه‌یاند. سه‌ربه‌كان به هۆی هێزه ته‌یاره‌كه‌ی ئه‌ڕته‌ش و به گوێره‌ی یاسا ونه‌ریته ناره‌واكانی به توندی دژی موسوڵمانه‌كانی بۆسنی و كرواته‌كان راست بۆوه.\nئوڕووپاییه‌كان و ئه‌مریكاییه‌كان ناڕه‌زایه‌تی خۆیان ده‌ربڕی به‌ڵام، به شێوه‌یه‌كی گێژانه و له لێبووردن نه‌هاتوو، له سه‌ره‌تادا شتێكی كه‌میان بۆ به‌رگری له دڵڕه‌قییه‌كان كرد. وێده‌چێ ئه‌وان ئیشاڕه‌تیان به موسوڵمانه‌كانی بۆسنی و كرواته‌كان دابێ كه به گژیاندا بچنه‌وه و، سه‌ربه‌كان جودابونه‌وه‌یان سه‌لماند. پاشانیش كه كۆسۆڤۆ ئاڵبانه‌كانی دانیشتووی هه‌ریمی سه‌رب به دژی ئه‌ربابانی زاڵمیان راپه‌ڕین، ئه‌مریكا وئۆڕووپا سه‌ر له نوێ كه‌وتنه‌وه ده‌ستتێوه‌ردانی مه‌سه‌له‌كه. ئاكامه‌كه‌ی بۆ كۆسۆڤۆكان نه ئۆتۆنۆمی بوو و نه‌ك سه‌ربه‌خۆیی.\nئه‌زموونه‌كه ئاشكرایه: به لێشاو ره‌وانه كردنی هێزی چه‌كدار باشترین ده‌رفه‌تی هێنا ئاراوه بۆ راگرتنی یوگوسڵاوی و، له كۆتاییشدا رووخا.\nپێشنیانی شیعه وسوونی و كورده‌كانی ئیمڕۆ، پێش مێژووی نوێ، له ناوچه‌ی نێوان دوو چۆماندا بوون. شیعه‌كان له‌وێ، به پێچه‌وانه‌ی شیعه‌كانی دیكه‌ی وڵاتانی عه‌ڕه‌بی، پڕانی دانیشتوان پێكدێنن. سونییه‌كانیش به‌ره‌و پان عه‌ڕه‌بیسم رۆیشتوون، كورده نا عه‌ڕه‌به‌كان به زمانی خۆیان ده‌دوێن و، هه‌روه‌ها به ناسیۆنالیزمی خۆیان په‌روه‌رده كراون. عوسمانییه‌كان ده‌سه‌ڵاتدارییه‌تیان به سه‌ر هه‌موو ئه‌و خه‌ڵكه‌دا ده‌كرد كه له‌و وڵاته‌دا جودا لێك ده‌ژیان. له ساڵی 1921دا، وینیستۆن چه‌رچیل، له پێناوی نه‌وتدا ئه‌و سێ لایه‌نه‌ی له ژێر پاشایه‌تییه‌كی كه ده‌ستكردی ئه‌ڕته‌شی بڕیتانیا بوو، لێك گرێدا. حیزبی به‌عس له 1960كاندا ده‌سه‌ڵاتی به‌ده‌سته‌وه گرت كه سه‌دام حوسێن له ساڵی 1979دا خستیه ژێر ده‌ستی خۆی و له رێگای تێڕۆروه و به یارمه‌تی ئه‌مریكا یه‌كێتیه‌كه‌ی پاراست.\nئیمڕۆ، سونییه‌كان سه‌باره‌ت به كورد یان شیعه‌كان له ئێڕاقێكی یه‌كگرتوو مه‌ودایه‌كی زۆر دوورترن. ناوه‌ندی ئێڕاق به راده‌یه‌كی مه‌زن بێ نه‌وته و، بێ داهاتی نه‌وتیش سونییه‌كان به زوویی ده‌كاته خزمێكی هه‌ژار.\nشیعه‌كان وێده‌چێ ئێڕاقێكی یه‌كگرتوویان به دڵ بێ به مه‌رجێك ئه‌وان ده‌سه‌ڵاتیان به‌ده‌سته‌وه بێ، كه ئه‌و كاره‌ش ده‌توانن، ئه‌گه‌ر مستڕ بووش له سه‌ر ئه‌و قه‌ولانه‌ی خۆی سه‌باره‌ت به هه‌ڵبژاردن ده‌یدا بمێنێته‌وه كه ئه‌ویش ئاخۆ كه‌ی بێته ئاراوه. به‌ڵام سونییه‌كان و كورده‌كان له‌وه به دووره ده‌سه‌ڵاتی شیعه‌كان قه‌بووڵ بكه‌ن، جا گرینگ ئه‌وه نییه چۆن دیمۆكراتیانه دێته ئاراوه. كورده‌كان كه‌مترین مه‌یلیان به هه‌ر چه‌شنه ده‌سه‌ڵاتێكی هێزی ناوه‌ندی هه‌یه كه ئه‌وه‌ش هه‌رگیز به‌ش به حاڵی ئه‌وان باش نه‌بووه.\nستراتێژی هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی ئێڕاق به‌ره‌و چاره‌سه‌رییه‌كی سێ ـده‌وڵه‌تی له‌و راستیانه سه‌رچاوه ده‌گرێ. روانگه‌ی ئه‌ساسی ئه‌ویه كه كورده‌كان و شیعه‌كان به هێز و، سونییه‌كانیش سست و لاواز بكردرێن، ئه‌وسا چاوه‌ڕوان بین و ببینین ئایا له سه‌ر ئۆتۆنۆمی بوه‌ستێندرێ یان شێوه‌ی وڵات ره‌چاو كرێ.\nیه‌كه‌م هه‌نگاو ده‌بێ ئه‌وه بێ كه له باكوور و باشوور هه‌ریمی خودموختار پێكبهێندرێ، به كێشانی سنوورێكی هه‌رچی زۆرتر گونجاو و به درێژایی هێڵی ئێتنیكی. ئه‌و میلیارده دۆڵاڕانه‌ی كه كۆنگره بۆ سازكردنه‌وه‌ی وڵات بڕیاری له سه‌ر داوه، بدرێ به شیعه‌كان و كورده‌كان. به جێگه‌ی ئه‌وه‌ش هه‌ڵبژاردنێكی دێموكراتیك له هه‌ر دوو هه‌ریمه‌كان بێته ئاراوه و، پارێزگاری له ژنان، كه‌مایه‌تییه‌كان و ده‌زگاكانی راگه‌یاندنی گشتی بكردرێ.\nدووه‌م و له هه‌مان كاتیشدا، هێزه‌كانی ئه‌مریكا له سێ گۆشه‌ی سونیی بكێشرێنه دواوه و، له رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان داوا بكردرێ له‌وێنده‌رێ دۆخی گوازتنه‌وه به‌ره‌و هه‌رێمێكی خودموختار له ژێر چاوه‌دێری بگرێ. ئه‌وه له‌وانه‌یه ماوه‌ی شه‌ش هه‌تا نۆ مانگان بخایه‌نێ، به بێ ته‌رخانكردنی هێز یان پاره، جا له‌وانه‌یه سونییه‌كان تووشی گرفتاری بێن.\nبۆ وێنه، ئه‌وان ده‌توانن كه‌مایه‌تییه سه‌ره‌كییه‌كان به تایبه‌ت دانیشتوانی كورد و شیعه له به‌غدا سزا بده‌ن و ئه‌وان ناچاربن ناوه‌ند به جێ بهێڵن. ئه‌و كه‌مایه‌تیانه ده‌بێ مه‌ودایان هه‌بێ كه خۆیان رێكبخن و رێككه‌ون، یان به‌ره‌و باكوور یان باشوور بڕۆن. ئه‌و مه‌سه‌له ره‌نگبێ رووداوێكی ئاڵۆز و پڕ له مه‌ته‌رسی بێ، به‌ڵام ئه‌مریكا بێ گومان ده‌بێ خه‌رجی ئه‌و راگواستنه بدا و ره‌وته‌كه به هێزی چه‌كدار پارێزگاری بكا.\nسونییه‌كان له‌وانه‌یه له ناوچه شیعه و كوردنشینه‌كان ده‌ست به ساز كردنی ئاژاوه نانه‌وه بكه‌ن. بۆ ئه‌وه‌ی به‌ری ئه‌وه بگیرترێ، ده‌بێ ئه‌مریكا هه‌ر له ئێستاوه زۆربه‌ی هێزه‌كانی خۆی له سێ گۆشه‌ی سونییدا به‌ره‌و باكوور و باشوور بگوێزێته‌وه و، له‌وێش ئه‌گه‌ر داوایان لێكرد ده‌توانێ ئه‌ڕته‌شه‌كانیان یارمه‌تی بكا و مه‌شقیان بدا.\nسێهه‌مین به‌شی ستراتێژییه‌كه ده‌بێ له ده‌وری دیپلۆماسی بسووڕێ. هه‌موو لایه‌نه‌كان به خراپترین چه‌شن پێكتر به‌دگومان ده‌بن ـ نه‌ك به بێ هۆ. هه‌موو لایه‌ك خوازیاری پێداویستی دابین كردنی ئاسایش ده‌بن. ئه‌گه‌ریش هه‌ر سێ ده‌وڵه‌تی خودموختار قه‌رار وابێ ببنه وڵات، ئه‌وه ته‌نیا ده‌بێ به ره‌زامه‌ندی هاوسێیه‌كانیان بێ. سونییه‌كان ده‌توانن خافڵگیر بن و جا ئینجا به درووستی بجووڵێنه‌وه. به‌و جۆره ئیمكانی ره‌خسانی ته‌نیا یه‌ك فدڕاسیونی ئاواڵا په‌یدا ده‌بێ. یان له‌وانه‌یه هه‌موویان ناچار بن به ژیان له نێو ئۆتۆنۆمییه‌كی ساكاردا رازی بن، هه‌ر وه‌ك تایوان به رێزه‌وه له‌گه‌ڵ چینێ ده‌یكا. ماوه‌ی ده‌یان ساڵه ئه‌مریكا له نێو مێحڕابدا بۆ ئێڕاقێكێكی یه‌كگرتوو هه‌رچه‌ند ناسرووشیش بووه، پاڕاوه‌ته‌وه. له روانگه‌ی ئه‌مریكاوه، رێگادان به بوونی ئه‌و سێ كۆمه‌ڵگایه له نێو ئه‌و وڵاته قه‌ستییه‌یدا لانی كه‌م وه‌ك هه‌ریمی خودموختار، هه‌م دژوار و هه‌م مه‌ترسیهێنه‌ر بووه. به‌ڵام دۆخێكی ئاوا ده‌كرێ جێبه‌جێ كرێ، ته‌نانه‌ت پێویستیشه، چونكوو ئه‌وه به ئێمه رێگا ده‌دا كه داهاتووی ئێڕاق له نێو رابوردووی حاشا لێكراو به‌ڵام سروشی خۆیدا ببینینه‌وه.\nسه‌رچاوه: رۆژنامه‌ی "NEW YORK TIMES "، 25ی نۆڤێمبری 2003\nنووسینی: LESLIE H. GELB\n18 -12-1948 رۆژی مه‌رگی فایق بێكه‌س\nشه‌رته شه‌رتی پیاوه‌تی بێ گه‌ر خودا ده‌ستم بدا\nدوشمنت په‌ت كه‌م وه‌كو سه‌گ، بیخه‌مه ژێر پێته‌وه\nفایق كوڕی عه‌بدوڵا به‌گی كوڕی كاكه حه‌مه‌یه، له ساڵی 1905 له ئاوایی سیته‌ك نزیك شاری سوله‌یمانیه‌وه هاتۆته دنیا. له ته‌مه‌نی سێ ساڵانا ئاوڵه ده‌رئه‌كا و سێ به‌شی چاوی به ئاوڵه ئه‌ڕوا.\nباوكی فایق تابوراغاسی ده‌بێ له ساڵی 1911 نێراوه بۆ خانه‌قی و له‌وێوه بۆ به‌غدا.\nپاش ساڵێك باوكی ده‌چته توركیا و ئیتر له باب دیدار ئاخر ئه‌بێ. هه‌ر به‌دوای دا برایه‌كی له خۆی گه‌وره‌تری هه‌بووه "حه‌مه سه‌عید" ی ناو بووه له رووباری دجله دا ئه‌خنكێ. دایكیشی له تاوانا سۆی ئه‌بێته‌وه ئه‌مرێ. خاڵێكی له به‌غدا دا بۆ مابوه‌وه له پاش سێ چوار مانگ ئه‌ویش ئه‌مرێ. فاێق خۆیو برا بچكوله‌كه‌ی _ تایه‌ر_ به هه‌تیوی و ده‌ربه‌رده‌ر ئه‌مێننه‌وه. حه‌به‌خان ژنه زابتێكی سوله‌یمانی دانیشتوی به‌غدا چاوی له‌سه‌ریان ده‌بێ و توكه توكه‌یه‌كیشیان پێ ئه‌خوێنێ.\nتا ساڵی 1917 كه‌ساسی و هه‌ژارێكی زۆر ئه‌چێژن.\nله ساڵی 1918 حه‌به خان ده‌یانباته‌وه بۆ سوله‌یمانی لای حاجی امینی مامیان.\nله ساڵی 1923 له‌سه‌ر ئاره‌زووی مامی ده‌چته مه‌كته‌بی عیلمیه‌ی كه‌كوك، به‌ڵام بۆی رێی ناكه‌وێ له‌وێ بێ.\nله ساڵی 1925- 1924 چوه بۆ به‌غدا مه‌كته‌بی دارلعلوم، له‌به‌ر ده‌م بزێوی له ساڵێ زیاتر مه‌كته‌ب نه‌یگرته خۆی. له 1927_1926 گه‌ررایه‌وه بۆ سوله‌یمانی و چوه پۆلی یه‌كه‌می مته‌وه‌سته.\nله پاشا مامی له‌به‌ر ئه‌وه فایق فێری عه‌ره‌ق خواردنه‌وه بوبو ده‌ری كرد! چوه لای مامه عارفی له حه‌فته‌یه زیاتر ئه‌ویش نه‌یگرته خۆی. به ناچار گواستێه‌وه ئه‌و قوتابخانه‌یه كه لێ ئه‌خوێند خه‌ڵكیش یارمه‌تیان ئه‌دا بۆ خواردنكه‌ی.\nله ئاخری ساڵی 1927دا هات شتومه‌ك و جل و به‌رگه‌كه‌ی خۆی ده‌فرۆشت، دوكانێكی جگه‌ره‌چێتی بۆ نان په‌یدا كردن له سوله‌یمانی دانا. دوای سێ چوار مانگ ئه‌مه‌ش سه‌ری نه‌گرت، دزداشه‌یه‌كی له‌به‌ركرد و فێستێكی سوری له سه‌ر ناو و سنوقێكی كرد به به‌رۆكیا و جگه‌ره و شقاته تێ خست و به ناو شارا ده‌ستی كرد به فرۆشتنی،\nئه‌مه‌ش زۆری ناخایان، په‌نای برده به‌ر دایه‌ره‌ی ئه‌شغاڵ و ئیشیان دایه سێ چوار مانگێك له‌وێ راده‌بێرێ.\nساڵی 1928 ده‌بێته ماموستای زانستی.\nله ساڵی 1929 ئاگادار ده‌بێ بابی له مه‌رعه‌ش مردووه.\nله ساڵی 1930 به‌هه‌ر كۆله مه‌رگیه‌ك كه ئه‌بێ ئه‌چێ بۆ به‌غدا و له‌وێوه بۆ حه‌ڵه‌ب و توركیا به‌و نیازه شتێكی له میراته‌كه‌ی باوكی ده‌ست كه‌وی میراتیش كه‌وتبوه گه‌رووی خه‌ڵك شتێكی وای ده‌ست نه‌كه‌وت.\nله رۆژی شه‌شی ئه‌یلول 1930 دا هه‌رای به‌ر ده‌كی سه‌را له سوله‌یمانی ئه‌قه‌ومێ _ هه‌رای داوا كردنی سه‌ربه‌خۆیی كورد _ فایق گیرا و به دیل برا، كه به‌ره‌ڵا كرا، له سوله‌یمانی قوتابخانه‌یه‌كی داده‌نا ده‌ستی كرد به ده‌رز وتنه‌وه.\nله ساڵی 1933 دا وه‌زاره‌تی مه‌عارف به ماموستا وه‌ری گرت و بو به ماموستای مه‌كته‌ب، سه‌ره‌تا له دێی مۆرتكه، تا ساڵی 1937 هه‌ر له لوای سوله‌یمانی بووه.\nله 1938 دا پیان وت بچێ بۆ عه‌ماره نه‌چوو و وه‌زیفه‌كه‌ی دایه‌وه و گه‌ررایه‌وه بۆ سوله‌یمانی ده‌ستی كرده‌وه به دانانی قوتابخانه.\nله ساڵی 1941 دا سه‌ر له نۆی گه‌رراندیانه‌وه بۆ مه‌عارف هه‌ر له لوای سوله‌یمانی.\nله رۆژی18_12_1948 له ته‌مه‌نی 43 ساڵی دا له هه‌ڵه‌بچه ئه‌م ژیانه پرر جه‌ور و سته‌مه‌ی به‌جێ هێشت و ته‌رمه‌كه‌ی هێنرایه‌وه بۆ سوله‌یمانی و له گردی سه‌یوان نێژرا.\nفایق پیاوێكی میانه باڵای تێك سمرراو بووه، سه‌ری زل و ده‌م و چاوی گرد، چاوێكی كوێر و ئه‌ویتریشیان نیوه‌ی هه‌بو، لوتی پان و ده‌می بچوك بو، ریشی ئه‌تاشی تۆزێ له سمێڵه‌كه‌ی ئه‌هێشته‌وه، چاكه‌ت و پانتۆڵی له‌به‌ر ئه‌كرد زۆریش به ته‌نگ جل و به‌رگه‌وه نه‌بو، له قسه كردندا له‌سه‌ر خۆ بو، وه‌كو بڵێت به دانه دانه قسه‌ی ئه‌كرد، زۆر ئاشنابووه به خواردنه‌وه و ژیانی سه‌رخۆشی، یاریشی ئه‌كرد، له دوا ژیانیا هه‌ناسه‌برركێ پێ كه‌تبو به نیخه نیخ قسه‌ی ئه‌كرد، باری ژیانی چه‌وسانه‌وه بووه، له ئێداره‌ی ناوماڵدا زۆر ناكۆك نه‌بووه، سه‌ررای ئه‌مه‌ش به‌رچاوتێر بووه، ئاشنای گۆشه‌ی مه‌یخانه‌كان بووه، باوه‌ررێكی راست و له ژیانا یه‌ك رێگه‌ی كردبو به پیشه‌ی ژیانی خۆی، ئه‌گه‌ر له دڵا یه‌كێكی نه‌ویستایه هه‌ر ئه‌و نه‌ویستنه بوو ئیتر نه‌یئه‌دوان. زیره‌ك و به زه‌ین بووه، كه بشهاتایه به سه‌ریا شه‌رمی له كه‌س نه‌ئه‌كرد، له‌گه‌ڵ ئه‌مه‌شدا زۆر زمان پاك بووه له شعردا، قه‌له‌نده‌ره بو بۆیه بو به‌ره‌ند!\nكه سه‌یری لاپه‌ره‌ی ئه‌م ژیانه‌ی فایق ئه‌كه‌یت هه‌ر له رۆژی هه‌وه‌ڵه‌وه تا چوه گۆرره‌كه و سه‌ری ئه‌به‌دی نایه‌وه له جه‌زره‌به و لاوه شتێكی تری له‌ژیان چاو پێ نه‌كه‌وت. فایق دینای تنیایی پێخۆش بوو، ئه‌ویش له به‌ر ئه‌وه تا بتوانێ شعر بخوێنێته‌وه.\nبه كاره‌ساتی شه‌رری 1918 _1914 راچه‌نی و ئاوررێكی دایه‌وه به لای خۆیه‌وه و به خۆێ وت: "تۆ چیت؟. من كوردم نه‌ته‌وه‌ی گوردم"، خۆ كوردیش بێ كه‌سه ئه‌گه‌ر كه‌سێكی ببوایه حاڵی ئه‌و حاڵه نه‌ئه‌بو! وتی كه وابو من بێ كه‌سم!. "بێ كه‌س" ی له ده‌ربه‌ده‌ری كورده‌وه كرد به ناوی خۆی.\nراسته له ده‌وره‌ی بێ كه‌س دا شێعر په‌رده‌یه‌كی تری به‌سه‌ر داهاتبو وه و له خێوه‌تی غه‌رامه‌وه سه‌ری هێنابۆوه مێرگی قه‌ومیه‌ت. بێ كه‌س له‌م باوه‌ره دابوو كه سه‌ربه‌ستی و شعر دوو ناو بوون بۆ یه‌ك مانا. په‌ریشانی خۆیو كۆیله‌یی قه‌ومه‌كه‌ی بێ كه‌سی هه‌ڵخڕڕاندوه بۆ ئه‌وه كه رۆحیه‌تێكی ئاژاوه‌ی ببێ. رۆحی ئاژاوه له‌و سه‌رده‌مه‌دا گه‌لێ شوێنی كورده‌واری گرتبووه، كه‌چی ته‌نیا بێ كه‌س بوو كه ئاگرێكی راسته‌قینه‌ی له دڵیه‌وه بڵێسه‌ی، ئه‌سه‌ند...\nبێ كه‌س په‌لاماری پیاوه‌كانی مزگه‌وت و ئاینی ئه‌دا و به عه‌قڵی سه‌ده‌ی بیسته‌م به‌ره‌نگاری ئه‌كردن و به ئاوێكی روون ئه‌یشتنه‌وه.\nهه‌ر دو گوێم پرر بو له باسی وه‌عز و سه‌رفتره و زه‌كات\nهه‌ر هه‌واڵی حه‌شر و نه‌شرم پێ ئه‌ڵێ ی تاكو مه‌مات\nبه‌سیه له‌م مه‌وزوعه لاده، فێری نوێژ بو كائنات\nخوتبه‌یه‌كی ئیجتماعیم پێ بڵێ بۆ رێی حه‌یات\nئه‌ی مه‌لا تۆ بی خوا له‌م فیكره كۆنه‌ت لابده!\nفه‌ننی تازه‌م پێ نیشانده بۆ ته‌ره‌قی و رێی نه‌جات\nدیوانی شاعره‌كان تا ئه‌و سه‌رده‌مه، مه‌گه‌ر به ده‌گمه‌ن ئه‌گینا هه‌ر غه‌رام و غه‌زه‌ل و ته‌سه‌وف بووه. ئه‌ویش له پێشا به‌و جۆره هات له‌سه‌ر رێچكه‌ی ئه‌وان و كه‌وته داوی دڵخوازیه‌وه.\nدڵێ له خۆیا دایم ته‌رر نه‌بێ سه‌رخۆشی باده‌ی روی دڵبه‌ر نه‌بێ\nمه‌فتونی باڵای قه‌د عه‌ررعه‌رر نه‌بێ به جامی شراب كه‌یل و مه‌ست نه‌بێ\nسا، خوا ئه‌و دڵه په‌ستی كه‌ی!\nهه‌رچه‌ند ئه‌م شعره هه‌م مه‌عره‌فه‌ت و هه‌م محه‌به‌ت و هه‌م جه‌ماڵ پێشانئه‌دا، به‌ڵام دیسان پایه‌كی به‌رزی له غه‌رام نییه. به‌ڵام بێنه سه‌ر راستیه‌كه‌ی و حه‌قیقه‌تی باسه‌كه‌ی... بێ كه‌س خۆی هه‌ستی به‌وه كردبو كه له سه‌رو رواڵه‌تدا و له باری جوانی دا مه‌گه‌ر وێنه‌كه‌ی خۆی بوایه له ئاوێنه‌دا ئه‌گینا كه‌سی تر له‌و نه‌ئه‌چو! كه‌وابوو ئه‌بێ به جۆرێ بێته مه‌یدانه كه دڵی نازداران به چه‌شنێ بكا به په‌روانه‌ی ده‌وری چرای خۆی. هات دڵی كرده هه‌یكه‌لی باده و په‌یكه‌ری عه‌شق و سه‌رچاوه‌ی جوانی بۆ ئه‌وه‌ی هه‌تا یاری نازدار به چاوی خومار سه‌یری بكا!\nبێ كه‌س په‌رده‌ی غه‌رامی دائه‌داته‌وه و ئه‌كه‌وێته عاله‌می سه‌رخۆشیه‌وه، ئه‌كه‌وێته ئه‌و عاله‌مه‌وه كه له سه‌ره‌تاوه عه‌وداڵی بوبو، هه‌ر ئه‌و عه‌وداڵیه بۆ توشی غه‌رامی كردبو ئه‌گینا ئه‌وچی و غه‌رامی كوڵه‌نجه رێی رێی چی؟!. عاله‌می مه‌ستی عاله‌مێكی هه‌ستی بوو بۆ بێ كه‌س و هه‌تا مردنیش هه‌ر تیا بوو! باده په‌ره‌ستی و ساده په‌ره‌ستی بێ كه‌س شه‌رابی ئه‌غه‌وانی و كورری نه‌خچه‌وانی هێنایه سوله‌یمانیه‌وه، نه ناوی شه‌راب مایه‌وه بۆ خه‌رقه پۆشان، نه ناوی غیلمان بۆ به‌هه‌شت فرۆشان!\nدڵ په‌سته! هه‌سته ساقی فیداتم حه‌یرانی له‌نجه‌و به‌ژن و باڵاتم\nشه‌رابێ با، بێ، بۆ دڵه‌ی ماتم ره‌ونه‌قی، شه‌وقی، با به حه‌یاتم\nله‌ده‌ستی په‌ستی بدا نه‌جاتم!\nشه‌رابێ وابێ عومری نوحی بێ سه‌فابه‌خشی دڵ، نه‌شئه رۆحی بێ\nكۆن و مسه‌فا، لابه‌ری جه‌فا به‌زم و رابته‌ی یارانی وه‌فا\nشه‌رابێكی وا به ته‌نها جامی ته‌كامل بكا خامی و نه‌فامی\nساقی ئۆباڵی منت به ئه‌ستۆ دنیایه وه‌سیه‌ت ئه‌كه‌م له له‌لای تۆ\nكه مردم تۆ خوا هه‌ر به مه‌ی بمشۆ بۆم مه‌كه‌ن شین و گریان و رۆ رۆ\nله جێی یاسین و ته‌ڵقین و شینم\nبێن كۆررێ بگرن له ژۆر سه‌رینم\nبه به‌زم و به‌ره‌زم و به ئاوازی خۆش\nئێسك و پروسكم هه‌مووی ببێ گه‌ش\nبه‌ڵێ ئه‌م شعرانه گه‌لێ وێنه‌یان هه‌یه، نه، باده په‌ره‌ستی شتێكی تازه‌یه، نه ساده په‌ره‌ستی! مێژووی ئه‌ده‌بی كوردی وه‌كو ناتوانێ بڵێ ئه‌مانه شتێكی تازه‌بابه‌تن و یا فیكرێكی وردن و بێ كه‌س دایانی ناوه و بۆیان چوه، ناتوانێ ئه‌وه‌ش بڵێت كه بێ كه‌س وه‌كو شاعره تسوفیه‌كان نیازی له شه‌راب شه‌رابی خه‌رقه‌پۆشان بووه، چونكه هه‌ر خۆی له شوێنێكی تر دا ئه‌ڵێ:\nداخی قه‌رزاری عه‌ره‌ق خستومیه فاك و فیكه‌وه\nگا به‌ده‌ست "جه‌رجیس" و "عه‌بد" و، گا به ده‌ست "ئوفیك"ه‌وه\nهه‌ركه رۆژ ئاوا بو ئیتر بۆ عه‌ره‌ق سمكۆڵ ئه‌كه‌م\nوه‌ك وه‌ڵاخێ بێته وه‌ختی كاو جۆێ ئالیكه‌وه!\nئه‌وه‌نده هه‌یه ئێمه ئه‌وه‌مان بۆ ده‌رئه‌كه‌وێ كه بێ كه‌س له هه‌ر رێگه‌یه‌كدا كه گرتبێتی سه‌ربه‌ست و بێ په‌روا بووه، راسته و راست هاتۆته مه‌یدانه‌وه وه له‌باری ژیانی دنیایی دا تا ئاخر پله دڵ بریندار و پرر ئازار بووه و ویستویه به‌سه‌رخۆشی مه‌ی خۆی له خه‌می دنیا دوور خاته‌وه وه‌كو هه‌ر له ئاخری ئه‌م شعرانه‌یدا ئه‌ڵێ:\nحه‌قمه گه‌ر عاره‌ق بخۆم، تۆ خوا ره‌فیق ڵۆمه‌م مه‌كه‌ن\nزه‌حمه‌ته بێ مه‌ی ژیانم به‌م دڵه‌ی تاریكه‌وه!\nبێ كه‌س په‌رده‌ی شعری سه‌رخۆشیش دا ئه‌داته‌وه و ئه‌چێته ئاسمانێكی تره‌وه ئه‌چێته ئه‌و ئاسمانه‌وه بۆ ئه‌وه نیشتمان و قه‌ومه‌كه‌ی به‌رچاوكه‌وێ.\nئه‌ی وه‌ته‌ن مه‌فتونی تۆم و شێوه‌تم بیر كه‌ته‌وه وه‌ختی به‌ندی و ئه‌ساره‌ت پێ به به‌ند و كۆته‌وه\nمن له زكر و فیكری تۆ غافڵ نه‌بوم، واتێ نه‌گه‌ی حه‌پس و تێ هه‌ڵدان و زلله‌ت تۆی له بیر بردۆته‌وه\nبه‌و خوایه‌ی بێ شه‌ریك و لامه‌كانه و واحده عه‌شقی تۆ جۆری له دڵما ئاگری كردۆته‌وه\nئاگرێكی وا هه‌زار ساڵ ئاوی بر ژێنیته سه‌ر قه‌ت گرر و كڵپه و بڵێسه‌ی تا ئه‌به‌د نا كوژێته‌وه\nباسی مه‌حزونی و كه‌ساسی خۆت نه‌كه‌ی تۆ خوا وه‌ته‌ن چونكه به‌و باسه برین و زامه‌كه‌م ئه‌كوڵێته‌وه\nدڵ به نه‌شئه و به‌زمی میلله‌ت شوكر بوژایه‌وه\nشادییه، سه‌یرانه، به‌زمه پرر به ده‌م هاوار ئه‌كا\nدڵ به ئاواتی گه‌یشت و لاوی كوردی دی كه وا\nیه‌ك دڵ و یه‌ك ده‌م خه‌ریكه میلله‌تی هوشیار ئه‌كا\nدڵ له كینه خالیه، بێ گه‌رده سافه وه‌ك بلور\nسه‌د تف و له‌عنه‌ت له چاره‌ی خائنی سه‌گسار ئه‌كا!\nدڵ ئه‌ڵێ بێكه‌س هه‌تا كه‌ی لافی میللیه‌ت به‌ده‌م\nهه‌وڵ و تێكۆشینه ته‌نها قه‌ومی تۆ رزگار ئه‌كا\nگه‌ر به‌راستی بێنه پێش و ده‌س له ده‌س یه‌ك كه‌ن هه‌موو\nكێ یه ئه‌وسایه حقوقی قه‌ومی كورد ئینكار ئه‌كا؟\nیه‌كتریتان خۆش بۆی تا نه‌گبه‌تی به‌رتان بدا\nدو دڵی ئه‌م قه‌ومه دیل و سوك و به‌دره‌فتار ئه‌كا!\nئه‌م شعرانه ده‌ورێكی كۆیله‌یی بێ كه‌س و نیشتمانه‌كه‌یمان پێشان ئه‌ده‌ن، ئه‌وه‌مان پێشان ئه‌ده‌ن كه ئه‌و نیشتمانه‌ی ئه‌وی تێدا گۆش كراوه له ژێر باری چه‌وسانه‌وه‌دا تلاوه‌ته‌وه و بێ كه‌س به ده‌نگی زه‌ڵاڵی شعری هه‌موجار بانگی بۆهه‌ڵداوه و له پاشا بۆی كه‌وتۆته گۆشه‌ی به‌ندیخانه‌وه، له‌وێش دیسان له سۆزی ناڵه‌ی خۆی نه‌كه‌وتوه و باوه‌رری قایمتر بووه به‌وه كه ئه‌و ئه‌بێ شاعیرێكی قه‌ومی و نیشتمانی بێ.\nئێسته، كه بمانه‌وی ته‌ماچای بێكه‌س بكه‌ین ئه‌ڵێن: بێ كه‌س له‌پێش هه‌مو شتێك شاعرێكی هه‌ره به‌رزی قه‌ومی سه‌ده‌ی بیسته‌می كورد بووه كه له‌م سوچه‌وه چڵه پۆپه‌ی گرتبێ، له پاشا ئاوێنه‌یه‌كی روونی كۆمه‌ڵایه‌تێه، له غه‌رامه‌دا نه‌یگه‌یاندۆته شاعره‌كانی تر واته له رێچگه‌كه‌ی ئه‌واندا. بێ كه‌س له زاده‌ی فكری خۆی شعری عه‌ره‌بی هه‌بووه، هه‌روه‌ها وه‌رگێرراوی عه‌ره‌بی و فارسیشی هه‌بووه. له كۆمه‌ڵه شعره به‌رزه‌كانی دیوانێكی نایابی\nكورتكراوه و روونوسی له كتێبی " مێژوی ئه‌ده‌بی كوردی عه‌لائه الدین سه‌جادی" ( لاپه‌ره‌ی 580 _559)


سوپای ڕووسیا "درۆن"ێکی ڕاوکەر بەرهەمدەێنێت\nبە پێی ڕاپۆرتێکی ڕۆژنامەی "ناشیۆناڵ ئینترێست"ی ئەمریکی، سوپای ڕووسیا فڕۆکەیەکی بێ فڕۆکەوان (درۆن)ێکی نوێی بە ناوی "کارنیڤۆرا" بەرهەمهێناوە کە پێشتر "درۆن"ی هاوشێوەی نەبووە و بۆ دەستبەسەرداگرتن و ڕاوکردنی درۆنەکانی دوژمن بەکاردەهێنرێت.\nبە گوێرەی ڕاپۆرتەکە، درۆنی ڕاوکەری "کارنیڤۆرا" کێشی ٤٠ کیلۆگرامە و دەتوانێت بە خێرایی ١٥٠ کیلۆمەتر لە سەعاتێکدا بفڕێت و بۆ ماوەی ١٥ سەعات لە ئاسماندا بمێنێتەوە، هەروەها فڕۆکەکە پشت بە ئامێرە ئەلیکترۆنیەکانی کەشتیوانیی ئاسمانی نابەستێت و بەهۆیەوە دەتوانێت خۆبپارێزێت لە سیستمی چاودێری (ڕادار)ی بنکە ئەلیکترۆنیەکانی دوژمن لە کاتی جەنگدا.\nلە پاڵ ئەمانەشدا ئەندازیارانی سەربازیی ڕووسیا لە بەشی دواوەی فڕۆکەکەدا تۆڕێکیان جێگیرکردووە کە ڕوەو ئامانجی دیاریکراو دەهاوێژرێت بە پێی دووری مەودای نێوان دوو فڕۆکەکە و بەهۆی سیمێکی ئاسنینەوە ڕادەکێشرێتەوە، بەو شێوەیەش "کارنیڤۆرا" دەتوانێت درۆنی ئامانج ڕاو بکات و بەرەو خۆی ڕایبکێشێتەوە بە بێ ئەوەی زیان بە فڕۆکەی ئامانج بگەیەنێت. هەروەها کۆنترۆڵی خێرایی ڕاکێشانەوەی فڕۆکەی ئامانجیش دەکات.\nلە کۆتایی ڕاپۆرتەکەدا هاتووە کە "کارنیڤۆرا" سەرەڕای ڕاوکردن، وەک فڕۆکەی جەنگی هێرشبەر بەکاردەهێنڕیت لەبەرئەوەی بە بۆمبی ئاسمانی بچووک و مووشەکی وێرانکەر پڕچەک کراوە و دەتوانرێت سودی لێببینرێت لە کاتێکدا بنکە جەنگییە ئەلیکترۆنیەکانی ڕووسیا نەتوانن ژاوەژاو (تەشویش) بخەنە سەر ئەو درۆنانەی دوژمن کە خودکارن و هاوشێوەی "کارنیڤۆرا" پشت نابەستن بە ئامێرە ئەلیکترۆنیەکانی کەشتیوانیی ئاسمانی و پەیوەندیان بە بنکەی سەرکردایەتییەوە نییە.\n3 مانگ پێشتر - Dec 12 2020 2:41PM\nنۆکیا گرێبەستێکی گرنگ لەگەڵ کۆمپانیای پڕۆکسیمەس لۆکسمبۆرگ ئی...\nکۆمپانیای گوگڵ سزای دارایی ١٠٠ ملیۆن یۆرۆی بەسەردا سەپێندرا...\nهێدفۆنە نوێیەکەی ئەپڵ لە نەوەی نوێی ئامێری ئەلیکترۆنی "پلەی ...\nحکومەتی چین بەکارهێنانی پڕۆگرامی (Tripadvisor) لەو وڵاتە ڕاد...\nسکاڵا لەسەر کۆمپانیای "Facebook" تۆمار دەکرێت...


زانیاری تەواو لەبارەی پەلامارەكەی گوندی یەنگیجە - تۆڕی میدیایی خەڵک\nژمارەیەك چەكدار لە سنووری شارۆچكەی خورماتوو پەلاماری خاڵێكی پشكنینیاندا و بەهۆیەوە پۆلیسێكی فیدراڵی كوژرا.\nسەرچاوەیەكی هەواڵگری لە شارۆچكەی خورماتوو بە (تۆڕی میدیایی خەڵك)ی ڕاگەیاند، كەمێك لەمەوبەر ژمارەیەك تیرۆریستی داعش لە گوندی یەنگیجەی سەر بە شارۆچكەكە دەستڕێژی گوولـلەیان لە خاڵێكی پشكنین كردووە.\nسەرچاوەكە وتیشی، لە ئەنجامی پەلامارەكەدا پۆلیسێكی فیدراڵی بەناوی (محمەد جەواد خەلیل) بریندار بووە، دوای گواستنەوەی بۆ نەخۆشخانەی گشتی خورماتوو بەهۆی سەختی برینەكەیەوە گیانی لەدەستداوە.\nئەو سەرچاوە هەواڵگرییە ئەوەشی بۆ (تۆڕی میدیایی خەڵك) خستەڕوو، دوای ڕووداوەكە پەلاماردەرەكان بەرەو شوێنێكی نادیار هەڵاتوون و بەپێی زانیارییە سەرەتاییەكانیش، (پێدەچێت سەر بە تیرۆریستانی داعش) بن.\nجێی ئاماژەیە، گوندی یەنگیجە دەكەوێتە ڕۆژئاوای شارۆچكەی خورماتوو 10كم لە سەنتەری شارۆچكەكە دوورە، زۆرینەی دانیشتووانەكەشی توركمانی سووننە مەزهەبن.\nوێنەی (محەمەد جەواد خەلیل)\nسەدر بۆ پاپا: دڵیشمان بۆت كراوەیە\nدۆخی ئەمنی خورماتوو


ئەرك و پەیام – کۆلێجی زانکۆیی گۆیژە\nئەرک و پەیامی زانکۆ\nکۆلێجی زانکۆیی گۆیژە لە بە دواداچوونی بەردەوامە بۆ پێشکەش کردنی باشترین ئاستی خوێندن بۆ فێرخوازان کە گونجاوە بۆ سەرجەم بۆچوونە جیاوازەکان بۆ ئەوەی ببنە هاونیشتمانیەکی دەست پێشخەر و بەڕێوبەرێکی بەرپرسانە، و هەروەها توانای پەرەپێدان وسەرکەوتنی ئاستی ئابووری و کۆمەڵایەتی هەبێت بۆ خزمەتی کۆمەڵگاکەمان.\nئامانجمان؛ ڕەخساندنی ئەزموونە بۆ خوێندکار، کۆکردنەوەی توانای جێبەجێکردن و بەرەنگارییە فکرییەکانیان لەگەڵ ژینگەیەکی فێربوونی هەمەجۆر، گشتگیر وپشتگیرانە، و گەشەکردنی متمانەبەخۆبوون وپەرەپێدانی ژیانی پیشەیی خوێندکاران.\nدید و تێڕوانینی زانکۆ\nکۆلێجی زانکۆیی گۆیژە کاردەکات بۆ داهاتوویەکی رۆشن بە گشتی بۆ کوردستان وبە تایبەتی بۆ شاری سلێمانی، و پەروەردەکردنی دەرچووان لە ڕووی جوری وچەندێتی بە بەرزترین ئاست بۆ بەدیهێنانی پێداویستیەکانی بازاڕی کار لە هەردوو کەرتی تایبەت وگشتی.


جموجۆڵی داعش لە نزیک سەنگەرەکانی پێشمەرگە لە حەویجە زیادیکردووە\nلەلایەن هیوا حوسامەدین 17/6/2017\nفەرماندەیەکی پێشمەرگە: عێراق دەیەوێت کێشە وداعش لەو سنوورە بمێنێت\nفەرماندەیەکی پێشمەرگە ئاماژە بەوە دەدات ئامادەکاریی تەواو بۆ کۆنترۆڵکرنەوەی حەویجە کراوە و چاوەڕێی فەرمانن، بەڵام حکومەتی عێراق رێگریی لە هێرش دەکات و ئۆپەراسیۆنەکە دوادەخات.\nسێ جار پلانی شەڕی حەویجە لەلایەن سوپای عێراق و پێشمەرگەوە دانراوە، بەڵام هەرجارێک جێبەجێکردنی پلانەکە بۆ کاتێکی نادیار دواخراوە . فەرماندەکەی پێشمەرگە دەڵێت، بەغدا دەیەوێت داعش و کێشەکان لە سنووری کەرکووک و حەویجە بمێنن.\nلە نزیكترین سه‌نگه‌ری پێشمه‌رگه له قەزای حه‌ویجه، قه‌ناس به‌ده‌سته‌كانی داعش جموجۆڵی رۆژانه‌یان هه‌یه و جگه له‌پێشمه‌رگه، ئه‌و كه‌سانه‌ش ده‌كه‌نه ئامانج كه له‌ژێر حكومی ئاڵاكه‌یان هه‌ڵدێن.\nجه‌بار عه‌بدوڵڵا، پێشمه‌رگه له فه‌وجی چواری لیوای شه‌ش بە تۆڕی میدیایی رووداوی راگه‌یاند: "داعش 500 بۆ 600 مه‌تر له ئێمه دوورن، رۆژانه قه‌ناس به‌ده‌سته‌كانیان ته‌قه له‌ئێمه ده‌كه‌ن، كه ئاواره‌كان دێن ته‌قه‌یان لێده‌كه‌ن ، خه‌ڵكیان كوشتووه و برینداریان كردووه، شه‌وان به ئۆتۆمبێل جموجۆڵی زۆریان هه‌یه و دوایین چاره‌سه‌ریش بۆ ئه‌مه كۆنترۆڵكردنی حه‌ویجه‌یە".\nحكومه‌تی عێراق له‌گه‌ڵ پێشمه‌رگه ، سێ جار پلانی شه‌ڕی حه‌ویجه‌ی داڕشتبوو به‌ڵام بۆ كاتێكی نادیار دوای خست و ، له‌و كاته‌وه هه‌مه‌هه‌نگییه‌كانی له‌گه‌ڵ پێشمه‌رگه بۆ كۆنترۆڵكردنه‌وه‌ی حه‌ویجه پچڕاندووه.\nعه‌مید بارزان ئه‌حمه‌د، جێگری فه‌رمانده‌ی لیوای شه‌شی پێشمه‌رگه بە تۆڕی میدیایی رووداوی راگەیاند: "حكومه‌تی عێراق چه‌ند مه‌به‌ستێكی هه‌یه و ده‌یه‌وێت كێشه و داعش له‌م سنوره هه‌ر بمینێت، سنووری حه‌ویجه نه ته‌نیا به سوپا و نه‌ته‌نیا به پێشمه‌رگه پاك ناكرێته‌وه ، بۆیه ده‌بێت هه‌ما‌هه‌نگیمان هه‌بێت ، به‌ڵام تاوەکو ئێستا ئه‌و هه‌ما‌هه‌نگییه نیه".\nزیاتر له جارێك به‌نوسراوی فه‌رمی ئیداره و ئه‌نجوومه‌نی پارێزگای كه‌ركووك، داوایان له حكومه‌تی عێراق كردووه ئۆپەراسیۆنی حه‌ویجه ئه‌نجامبدات ، ته‌نیا یه‌كجار وەڵامی نوسراوه‌كه‌یان دراوه‌ته‌وه و پێیان ووتوون پێش شه‌ڕى حه‌ویجه شه‌ری به‌شێك له شه‌رگات و ته‌له‌عفه‌ریش ماوه.\nرێبوار تاڵه‌بانی ، سه‌رۆكی ئه‌نجوومه‌نی پارێزگای كه‌ركووك بە تۆڕی میدیایی رووداوی راگەیاند: "به‌رده‌وام داواكراوه شه‌ڕی حه‌ویجه ئه‌نجام بدرێت بۆ ئه‌وه‌ی به‌لای كه‌مه‌وه مه‌ترسییه‌كانی سه‌ر كه‌ركووك نه‌مێنێت، ئێستاش كه ته‌لەعفه‌ر و ره‌ققه ده‌خه‌نه پێش حه‌ویجه ، واتا درێژه پێدانی ئه‌و دژایه‌تییه كه له دژی كه‌ركووك په‌یڕه‌وی ده‌كه‌ن".\nنزیكه‌ی مانگێكه هێزه ئه‌منییه‌كانی كه‌ركووك، خراونه‌ته حاڵه‌تی ئاماده باشییه‌وه و زانیاری ئه‌وه‌یان پێگه‌یشتووه كه داعش ده‌یه‌وێت ، له حه‌ویجه‌وه چه‌ند چه‌كدارێكی دزه پێ بكاته نێو كه‌ركووك.\nنیشانەکردن : کەرکووک , حەویجە , داعش\n2999 ژمارەی بینین


هەوڵ ئەدەین کۆتایی دەوڵەت، کۆتایی گەمارۆ و کۆرۆنا بێت - Mehr News Agency\nNews Code 37520\nبە پێی هەواڵی مێهر، حوجەتولئیسلام حەسەن ڕۆحانی لە ڕێوڕەسمی کەڵک وەرگرتن لە گەڵاڵە نەتەوەییەکانی وەزارەتی میراتی کەلتووری، وتی: وڵاتی ئێمە لە ساڵی 99 بە هۆی کۆرۆنا لە بواری گەشتیارییەوە تووشی کێشە بوو و شەش مانگی سەرەتای ئەمساڵیش ئەو کێشەیە درێژەی دەبێت بەڵام مزگێنێ ئەدەم بە کوترانی ڤاکسین بۆ هەموو هاووڵاتییان، دۆخێکی نوێ بۆ گەشتیاری وڵات دێتە ئاراوە.\nزۆر گەڵاڵە ئامادە کراوە کە دەوڵەتی داهاتوو دەتوانێ تەواویان بکات\nسەرۆک کۆمار وێرای ئاماژە بەوەی کە ئەمڕۆ 69هەمین ڕێوڕەسمی کرانەوەی گەڵاڵە لە وڵاتە، وتی: ئەوەندە گەڵاڵە و پرۆژە بۆ مانگ و ساڵانی داهاتوو ئامادە کراون کە دەوڵەتی داهاتووش دەتوانێ درێژە بەوانە بدات و ڕێگای گەشەی وڵات درێژەی پێ بدرێت.\nئەو وتیشی: لە ماوەی 8 ساڵدا توانیمان زیاتر لە 2700 ئاسەواری مێژوویی کە ساڵەها لە وڵاتانیتردا بووە، بۆ وڵات بگەڕێنینەوە و ئەمەش یەکێک لە شانازییەکانی دەوڵەتە.\nناوبراو وێڕای ئامژە بەوەی کە دەبێ هەوڵ بدەین بۆ پاراستنی ئەو ئاسەوارانە کە شۆناسی ئێرانی و ئیسلامی ئێمە نیشان ئەدەن، ڕاشیگەیاند: لەم ماوەیەدا هەوڵمان دا گوندەکان بکەینە شوێنی گەشتیاری و بەم شێوە پیشەی گەشتیاری ولات گەشەی کرد و لە سەر ئابووری وڵاتی ئێمە کاریگەری زۆری دانا.\nتا کۆتایی پووشپەڕ 14 میلیۆن ئێرانی ڤاکسینیان بۆ دەکوترێ\nسەرۆک کۆماری ئێران وتی: تا ئێستا چەندین جار داکۆکیم کردووە کە هەوڵ ئەدەین کۆتایی ئەم دەوڵەتە ببێتە کۆتایی گەمارۆ و کۆرۆنا. گەرچی کۆرۆنا کۆتایی نایێت بەلام زیاتر لە 14 ملیۆن کەس تا کۆتایی مانگی پووشپەڕ ڤاکسینیان بۆ دەکوترێ و ڕێژەی مردن بە هۆی ئەم نەخۆشییە زۆر کەم دەبێتەوە.\nئەو هەروەها ڕوونی کردەوە: لە بواری گەمارۆشەوە ئەم دەوڵەتە کاری زۆری ئەنجام داوە و بە بڕوای من بە پێی ڕێککەوتنەکە تا ئیستا بەشی سەرەکی گەمارۆکان کۆتایی هاتووە بەلام دەبێ هەموو ڕێککەوتنەکە تەواو بێت پاشان جێبەجێ بکرێت.\nڕۆحانی وتیشی: دەوڵەت بە هۆی نەخۆشی بێ وێنەی سەدەی کۆتایی و شەڕی ئابووری، دژوارترین دۆخی مێژوویی خۆی تێپەڕاند بەڵام بە پشتیوانی و هاوکاری خەڵک و سەبووری ئەوان ڕۆژانی دژوار تێدەپەڕێنین و ڕۆژانی خۆشی بۆ خەڵکی وڵاتەکەمان چاوەڕوان دەکرێت.\nشیاوی ئاماژەیە ئەمڕۆ 526 گەلاڵەی میراتی کەلتووری و گەشتیاری بە ئامادە بوونی سەرۆک کۆمار کەڵکیان لێ وەرگیرا کە 2537 ملیار تمەن تێچووی بووە و بۆ دوو هەزار و 697 کەس کار و پیشەی ساز کردووە.


عێراق لە بەر دەرگای شەرێکی دیکەدا … شاخەوان سەنگاوی – Dengekan\nbyDenegkan\tAugust 27, 2018\tGeneral\nلە پاش هەڵبژاردنەکانی عێراق لە ١٢ ئایاری ٢٠١٨ ئاشکرا کردنی، وەها دەرئەنجامێک کە زۆربەی لایەن عێراقی و کوردستان بەو جۆرە لە دەرئەنجام ڕازی نەبوون بەڵام هەندێک لەو لایەنانە هەر لە سەرەتاوە بەبێ ئەوەی خۆیان لە قەرەی کورد وەتەنی (شەڕێکی خۆتڕێن بدە) دەستیان لەو مافەی خۆیان هەڵگرت، بێدەنگیەکەی شەریفانەیان بۆ خۆیان هەڵبژارد، بەڵام هەندێ لە لایەنانەکانی دیکەش بەتایبەتی لایەن کوردیەکان کە خۆی لە چوار لایەنە کوردیەکە دەبینیەوە لە سەرەتادا بەدەنگێکی دلێرانە کەجێ رەزامەندی تەواوی هاولاتیانی عێراق بوو، توانیان کۆی پرۆسەی هەڵبژاردن بخنە بەردەم لێپرسینەوەیەکی بەرپرسانە هێنانە سەرخەتی دەستەی دادوەری بەمەبەستی گەڕانەوەی دەنگە دزراوەکانی نێو سندوقەکان بۆ خاوەنی ڕاستەقینەی خۆیان و دەرخستنی سەنگی ڕاستەقینەی پارت و کەسایەتیە عێراقیەکان وەکو ئەوەی کە لە گۆڕەپانەکەدا هەیە، بەڵام ئیدی من نازانم سەرانی سیاسی ئەو پارتانە نەیاندەزانی یان خۆیان لە قەرەی نەزانیەکی وا دەدا کە ئەم جۆرە لە کاری تەزویرکاریە بە تەنها لە لایەن پارتە عێراقی و کوردستانیەکانەوە مەحاڵە ئەنجام بدرێت، ئەگەر دەستەکانی ئەودیوو سنور ڕێگاکانیان بۆ خۆش نەکەن ئەمەش بەروونی دەرکەوت لە دووبارە هەژمار کردنەوەی دەنگەکان لە لایەن دەستەی دادوەرانەوە کە دانی نا بە دەرئەنجامەکانی کۆی پرۆسەکە بە بێ ئەوەی هیچ گۆڕانکاریەک لە دەرئەنجامەکاندا ڕووبدات لە ئەنجامی دووبارە هەژمار کردنەوەی دەنگەکان.\nچونکە ئەو دەستانەی ئەودیوو سنورە هەر یەکێکیان دەیەوێت بەو ئاوازەی کە خۆی دەیەوێت سەما بە سیاسیەکانی عێراق بکاو بەتایبەتی دەستە ئێرانی و ئەمەریکیەکان کە لایەن قاسمی سڵێمانی و برێک ماگۆرگەوە بەڕێوەدەبڕێت، نەخشە ڕێگاکانیان بۆ دەخرێتە سەر مێزی گفتوگۆکانیان بەمەبەستی دروستکردنی گەوەرەترین کوتلەی پەرلەمانیی، پێکهێنانی حکومەتێ کە کاری لە پێشینەی پاراستنی بەرژەوەندیەکانی ئەوان بێت بۆ چوار ساڵی دیکە، بەڵام لە بەرامبەردا لایەنەکەی دیکە هەر وا بە سانای دانانیشێت لە گۆڕەپانی سیاسی عێراقدا بە دیار تەماشاکردنی یاریەکانی بەرامبەرەوە بگرە ئەمیش یاریەکانی خۆی دەکەن بە بێ ئەوەی تەماشیەکی داوەی خۆی بکەن و ببینێ کێ زەرەر مەندی یەکەمە لەم گەمانە.\nلە ئەنجامی دروست نەبوونی کۆ دەنگیەکای نیشتمانی لە نێوان سەرجەم لیستە براوەکانی هەڵبژاردنەکەی ١٢ ئایار کە ئەمیش خۆی دەبینێتەوە لە بەیەک گەیشتنی هەردوو جەمسەری ( ئەمەریکی + ئێران) لە سەر مێزی گفتوگۆکانی عێراق کە خۆی وێنا دەکات لە گروپەکەی عەبادی و مالکی بە مەبستی پێکهێنانی حکومەتێک کە ئامانجی پاراستنی بەرژەوەندیەکانی خەلکی عێراق و پێشکەشکردنی خزمەتگوزاریەکان لە پێشینەی کارەکانی بێت بەخەڵکی عێراق نەک عێراق بکرێت بە گۆڕەپانی یەک لایی کردنەوەی ململانێە سیاسی و ئابووری و سەربازیەکانی نێوان ئەمەریکاو ئێران لە ناوچەکەدا.\nPrevious سه‌رۆك كۆمار پشكی سه‌وزه یان زه‌رده؟ … ئه‌حمه‌د ره‌جه‌ب\nNext چیرۆکە شیعر بۆ منداڵان … ھاوڕێیەتی ….. عەلی حەمەڕەشید


شەماڵ عادل سەلیم : دەستگیر نەکردنی تۆمەتباران پەیامی دەسەڵاتە بۆ رۆژنامەنوس کوژان ….!؟ – WTARIKURD\nشنۆ عوسمان : کەس وەک مناڵەکەى کاوە لە ماناى ئازادى ناگات .\nبەشی دوەم : بەڵگەنامانە کان خۆیان دەدوێن .


دانیشتنەکانی پەرلەمانی عێراق دەستپێدەکاتەوە – لڤین پرێس\nدەستەی سەرۆکایەتی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق لە ڕاگەیەندراوێکدا دوای کۆبونەوەی دەستەکە ڕایگەیاند دانیشتنەکانی ئەنجومەنی نوینەران بەردەوام دەبن و ڕۆژی چوار شەممە و پێنج شەممە دانیشتن ئەنجام دەدرێت.\nبە گوێرەی ڕاگەیەندراوەکەی سەرۆکایەتی ئەنجومەنی نوێنەران ڕایگەیاندووە لە کۆبوونەوەکەدا بڕیاردراوە بە درێژکردنەوەی بڕگەی یەکەمی یاسادانان/یەکەم ساڵی یاسادانان/خولی پێنجەمی هەڵبژاردن، بۆ ماوەی مانگێک، لەسەر بنەمای بڕگەکانی مادەی (58/2) ی دەستوور.\nلە خاڵی دووەمی ئەنجامی کۆبوونەوەکەدا ئاشکرای کردووە ئەنجومەنەکە بەردەوام دەبێت لە کۆبونەوەکانی لە ڕۆژانی چوارشەممە و پێنج شەممە کە تیادا دوو تەوەر گفتوگۆیان لەبارەوە دەکریت کە یەکەمیان بە تاوان سەیرکردنی ئاساییکردنەوەی پەیوەندیەکانە لەگەڵ ئیسرائیل.\nسەرۆکایەتی ئەنجومەنەکە ئەوەسی ئاشکرا کردووە تەوەری دووەمی کۆبونەوەکانی ئەم هەفتەیە دەنگدان لەسەر یاسای فریاکەوتنی پشتیوانی لەئاسایش و گەشەپێدانی خۆراک ئەنجام دەدرێت، جگە لەوەش کارەکان بۆ تەواوکردنی لیژنەکانی پەرلەمان بەردەوام دەبێت.


بەوێنە.. هەواڵ عوسمان و پشتیوان لە تەمەنی لاویدا\nخانمە ئەکتەری کوردستان هەواڵ عوسمان، وێنەیەکی تەمەنی لاوی لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان بڵاوکردەوە، کە تێیدا لەگەڵ پشتیوان نوری هاوسەری دەردەکەوێت لە پەیمانگای هونەرە جوانەکان کاتێک پێکەوە خوێندکاربوون، هاوکات لەگەڵ دانانی وێنەکە دەڵێت "خۆزگەم بەو ساتانە".\nنزیکەی شەش مانگە پشتیوان نوری بەدەوی ناسراو بە رزگاری گەردەلول، کۆچی دوایی کردووە، کە هەمیشە پێکەوە لەگەڵ هاوسەرەکەی هەواڵ عوسمان کاری هونەری و رۆژانەیان دەکرد، لە ئێستاشدا ناوبراو بەردەوام لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان وێنە پڕ لە یادگاریەکانیان بڵاودەکاتەوە.\nهەواڵ عوسمان لەساڵی 1977 لەدایکبووە، خوشکی هونەرمەند بەیان عوسمانە، کە ناسراوە بە وەنەوشە، بەشی شانۆی لە پەیمانگای هونەرە جوانەکان تەواوکردووە، ژیانی هاوسەرگیری لەگەڵ پشتیوانی نوری بەدەوی پێکهێناوە خاوەنی دوو کچە.\nرێکەوتی 16ی کانونی دووەمی 2018 پشتیوان نوری بەدەوی لە تەمەنی 41 ساڵیدا بە جەڵتەی دڵ کۆچی دوایی کرد.\n« شاهید کاپور پارەیەکی خەیاڵی بە شوقەیەک دەدات بەوێنە.. کەژێ هاوتا رەش دەپۆشێت »


کۆدەکانی `توونی بابا` – كولتور مه‌گه‌زین\n06/03/2022 11 min read11\n136 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nکۆدەکانی توونی بابا\n`ژیانێکی دی؛ مێژووی دوای ئەفسانەکان`\nئەفسانەی (توونی بابا) یەکێکە لە ئەفسانە دێرین و بەنرخەکانی نێو مێژووی ئێمە، ئەم ئەفسانەیە باس لە پاشایەک دەکات کاتی خۆی فەرمانڕەوایی ناوچەیەکی فراوانی کردووە و حەزی لە زانین و پەردە هەڵدانەوە بووە لە سەر نهێنیە مەزنەکان و شکاندنی کۆدە شاراوەکان و ڕووبەڕووبونەوەی هێزە باڵادەستەکانی نێو سروشت. لە ئەفسانەکەدا هاتووە؛ ئەم پاشایە کچێکی جوان و ژیری دەبێت، بۆ بە شوودانی مەرجێک دادەنێت، مەرجەکەیش دۆزینەوە و زانینی ژمارەی ڕاستەقینەی دەرگاکانی نێو تونی بابایە. چەن کەس دەچنە نێو ئەو توونە و ئیدی ناگەڕێنەوە و بێ سەروشوێن دەبن. کوڕێکی هەژار و تاقانە حەز لە کچەی پاشا دەکا و داوا لە پاشا دەکا ڕێی بدا بچێتە نێو توونەکەوە، پاشایش ڕێگای دەدا، لێ باوکی کوڕە ڕێگا نادات کوڕەکەی بە تەنها بڕوات و خۆی بە شمشێرەوە لەگەڵیدا دەچێت، کە دەچنە نێو توونەکە و شەویان بەسەردا دێت، باوکەکە بە کوڕەکەی دەڵێت؛ با بە پێچەوانەی یەکدیەوە بخەوین و پێیەکانمان لە یەکدی گیر بکەین و شمشێرەکانمان ئامادە بکەین، تاکو ئەگەر دەعبایەک هێرشی بۆ هێناین یەکێکمان هەر بیبینین و بەرگری لە خۆمان بکەین، درەنگانێکی شەو دێوێک دەردەکەوێ و لێیان نزیک دەبێتەوە ، کە بەو شێوەیە دەیانبینێت دەترسێت و سڵیان لێ دەکاتەوە و دەڵێت:\n“توونی بابا هەزار و نەوەد و نۆ دەرە\nتا ئێستا نەمبینیوە بنیادەمی دوو سەرە“\nبەمجۆرە کوڕەی هەژار ژمارەی دەروازەکانی توونی بابا دەزانێت و دەگەڕێتەوە بۆ پایتەخت. نهێنیەکە بۆ پاشا و خەڵک ئاشکرا دەکات و پاشا بەڵێنەکەی خۆی دەباتە سەر.\nخوێنەر مافی خۆیەتی بپرسێت گرنگی ئەم ئەفسانەیە لە چیدایە و بۆچی کراوەتە دەستپێکی ئەم نووسینە؟ لە درێژەی ئەم نووسینەدا لەوە دەگەین کە ئەم ئەفسانەیە لەباریدایە کۆمەڵێک تێگەیشتنی نوێمان بداتێ دەربارەی زۆر بەشی ناڕوون و نەبینراوی نێو کۆمەڵگەی کوردی؛ دەربارەی سروشتی بیرکردنەوە و هەوڵ و کۆششی مرۆڤی کورد؛ دەربارەی دونیابینی خەڵکی ئەم ناوچەیە و ڕوانینیان لە هەمبەر سامان و هێزدا؛ لە هەمبەر سنوورە دەستکردەکانی ژیان و تەقەلاکردنیان بۆ دەربازبوون لەو دۆخە جێگیرە. ئەم ئەفسانەیە دەتوانێت یاریدەمان بدات بۆ تێگەیشتن لە ترسە باوەکانی مرۆڤی کورد، لەوانە: ترس لە مانەوە بە هەژاری و هەڵبژاردنی مردن لە هەمبەر هەژاریدا. ترس لە هێزە نادیارەکان و باڵادەستیی و هەژموونیی هێزە مەترسیدارەکانی نێو سروشت و خەیاڵدانی مرۆیی… ڕوانینی خەڵکی ئێمە بۆ فەرمانڕەوا و شێوازی حکومڕانیەکەی و لە هەموویشیان گرنگتر ترس لە بیرکردنەوە و هۆکارەکانی مانەوەی کورد لە نێو ئەو وەهم و سنوورانەی کە خۆی بۆ خۆی دروستیکردوون. ئەم نووسینە بە سوودبینین لە گرێچنی و گێڕانەوەکانی نێو ئەم ئەفسانە کوردییە، هەوڵدەدات هەندێک لەو کێشە بنەڕەتییانەی نێو کۆمەڵگەی کوردی بخاتە بەر باس و ڕاڤەکارییان بۆ بکات و کۆدەکانیان بکاتەوە.\nتێکشکاندن؛ چێکردنەوەی سنوور\nتوونی بابا ئاماژەیەکی ڕوونە بە هەوڵی مرۆڤی ئەم ناوچەیە، بۆ تێشکاندنی سنوورە دەستکردەکانی ژیان. ئەو سنوورانەی کە مرۆڤ خۆی دروستیان دەکات و دواییش هەر خودی خۆی هەوڵی تێکشکاندنیان دەدات. بۆ ئەم تێکشکاندنەش پێویستی بە بوێرییە، بوێرییەکی مەزن و بێ وێنە، چونکە لەگەڵ شکاندنیاندا کۆمەڵێک تابۆ و حەرامکراو و پیرۆزیش دەشکێنرێن، سەرباری ئەوەی کۆمەڵێک وەهم و باوەڕ و ترسیش لە نێو دەچن کە ڕۆژگارێکی زۆر خودی شکێنەرەکەی هەوڵی پاراستنی داون و وەک هەقیقەتێکی مەزن لێی ڕوانیون. ئەمه بەڕاستی ڕووداوێکی غەمگینانەیە بۆ کەسێک کە بەشێکی زۆری ژیانی لە نێو وەهمێکی گەورەدا ژیابێت و دواتر بەدەستی خۆی لەو وەهمە هەڵگەڕێتەوە و تێکی بشکێنێت. لە ئەفسانەکەدا یەکەم سنوورێک کە مرۆڤ هەوڵی تێکشکاندنی دەدات، ئەو سنوورەیە کە وەهمێکی دەستەجەمعی (کۆمەکی) دروستیکردووه، پاشا دەیەوێت بە ئیغراکردنێکی گەورەی خەڵکەکەی، لە ئەقڵیەتەکەیان و لەو وەهمەیش بدات کە داگیری کردوون و تەلیسمەکە تێکبشکێنێت. لەمەشدا پاشا سەرکەوتوو دەبێت و وەهمی هەبوونی هێزی گەورەتر لە هێزی پاشا تێکدەشکێنێت و کۆدەکان دەکاتەوە. دووەم سنوورێک کە تێکدەشکێنرێت سنووری نێوان هەژاری و دەوڵەمەندییە، سنووری نێوان لاوازی و بەهێزییە. لەم ئەفسانەیەدا دوو سونبوڵی سەرەکی هەن؛ پاشا وەک سونبوڵی هێز و دەوڵەمەندیی و کوڕە هەژاریش وەک سونبوڵی لاوازیی و نەداریی… هەڵبەت پێش ئەم کوڕە هەژارە دەیان کەسی دیکە دەچنە دەم داواکەی پاشاوە و خەونی بوون بە زاوای پاشا و ڕزگاربوون لە لاوازی و ژێردەستەیی و نەهامەتییەکانی ژیان ناچاریان دەکات بڕۆنە نێو توونی بابا و مردن هەڵبژێرن.\nلە توونی بابادا هەژاری دارایی و هەژاری هزریی لەیەکدی جوێکراونەتەوە. هەژارەکانی پێشتر کە دەچوونە نێو توونەکەوە لەگەڵ ئەوەی دۆخی ژیانیان خراپ و سەخت بوو، بە هەژارییەکی گەورەی فیکریشەوە دەچوون و بێ هیچ پلان و بەرنامەیەکی دیار ملی ڕێگایان دەگرتە بەر، دواجاریش بەهۆی ڕێ ونکردن و نەبوونی ژیرییەوە مردن لە نێو تەنگەبەرەکاندا یەخەی پێ دەگرتن. لە توونی بابادا کەسێک کە لە ڕووی فیکرییەوە هەژار بێت ناتوانێت بگاتە خەونەکانی و لە هەژاری ڕزگاری ببێت، بۆیە مەحکومە بەوەی هەر بەو هەژارییەوە بمرێت. بە پێچەوانەشەوە ئەوانەی هەژارییەکەیان تەنها نەبوونی شتە مادییەکانە و فیکریان کارایە، لێزانانە دەتوانن لەو هەژارییە ڕزگاریان ببێت و بگەنە خەونەکانیان و مردن نەتوانێت بە هەژارییەوە زەفەریان پێ بەرێت. دواجار ئەوەی لەم ئاڵوگۆڕکردنە بۆ ئێمە دەمێنێتەوە، ئەگەرە زۆرەکانی نێو ژیانە، ئەو ئەگەرانەی خەونەکان دەچێنن و کار بۆ وەڕاست گەڕانیان دەکەن. جوانی توونی بابا لە تێکشکاندنی سنورە دەستکردەکان و هێنانەدی ئەگەرە جۆربەجۆرەکاندایە، بەڵام ئایا ئەمە نیشانەی ئەوەیە کە دوای تێکشکاندن ئیدی سنوور کۆتایی دێت و وەهمەکان بە کۆتا دێن؟ خاڵێک کە دەتوانێت وەڵامێکی ڕوونی ئەم پرسیارەمان بداتەوە ئەوەیە کە کردەی تێکشکاندنی سنوورە دەستکردەکان کردەیەکی بەردەوامە و بزوێنەری گۆڕانکارییە مێژووییەکانیشە. وەک چۆن هەمیشە هێزگەلێک هەن سنور شکێنن، ئاوهایش هێزگەلێک هەن بە بەردەوامی خەریکی چێکردنی سنوری نوێن. لەگەڵ نەهێشتنی هەر سنوورێکی نێوان هەژاریی و دەوڵەمەندیی، بە شێوازی دیکە و لە شوێنی دیکەوە ئەو سنورە چێدەکرێتەوە. یەکێک لە تایبەتمەندییەکانی سنورە دەستکردەکانی مرۆڤ ئەوەیە کە بە ئاسانی ناناسرێنەوە و ناڕوونییەکی گەورە لە ناسینیاندا هەیە، کە لە سەرەتادا نابینرێت و دواتر هێدی هێدی، قۆناغ بە قۆناغ مرۆڤ درک بەوە دەکات کە ئەمانە سنوورگەلیی نوێن و بوون بە کۆسپێکی گەورە لە بەردەمیدا.\nسڵکردنەوە لە دەسەڵات: خەون یان مۆتەکە؟\nیەکێک لە هەرە کێشە مەزنەکانی ئینسانی ئەم ناوچەیە ئەوەیە کە هەمیشە لە نێو دوو فاقییەکی گەورەدا دەژی و هەر بەو دووفاقیەشەوە لە دەسەڵات و پێگەی فەرمانڕەوا دەڕوانێت. بۆیە کاتێک دەمانەوێت بۆچوونیان لە بەرامبەر دەسەڵاتدا بزانین و لە نزیکەوە گوێیان لێدەگرین، دەبینین لە لایەکەوە وەک شتێکی پیس و نەگریس لە دەسەڵات و کورسی فەرمانڕەوایی دەڕوانن و بەردەوام خەریکی ڕەخنەلێگرتن و سووکایەتیپێکردن و ڕەتکردنەوەیین، لە لایەکی ترەوە هەر خودی ئەمانە لە هەوڵ و کۆششێکی بەردەوامدان بۆ بەدەستهێنانی هێزێکی بەشەکییانە لە هێزە هەمەکیەکەی دەسەڵات. دەسەڵات لە خەیاڵدانی زۆرینەی خەڵکی ئەم ناوچەیەدا هەم مۆتەکەیە و هەمیش خەونێکی جوان، هەم دەخوازن هەیانبێت و هەمیش سڵی لێدەکەنەوە و وای پیشان دەدەن کە زۆر دوورەپەرێزن لێی. بۆیە لە ئەفسانەکەی توونی بابادا کاتێک پاشا دەیەوێ یەکێک لەو خەڵکە بکاتە زاوای خۆی و هێزی بداتێ، دەبێتە ڕکابەریی و پێشبڕکێیەکی سەخت لە نێوان خەڵکەکەدا و هەریەکەو بە جۆرێک هەوڵی بردنەوە دەدەن. واتا ئەو خەڵکە بتەنێ ئەو وەختەی کە لە گەڵ یەکدی دەدوێن دژن بە دەسەڵات، ئەگینا لە هەمبەر خودی دەسەڵات خۆیدا دۆستن و هەوڵی نزیکبوونەوە دەدەن لێی. ئایا ئەم دووفاقییە بەشێکە لە سروشتی مرۆییانەی کورد؟ بەوەدا کە ئێمە مرۆڤ وەک بوونەوەرێکی خاوەن ئیرادەی ئازاد و بڕیاربەدەست دەبینین، وەک بوونەوەرێک کە لە سەریەتی هەمیشە هەڵبژاردن بکات و لە نێوان باشەو خراپه، لە نێوان بەهێزی و لاوازی، لە نێوان کردن و نەکردن، لە نێوان بەڵێ و نەخێردا سەرپشکە؛ بۆیە ناتوانین وەک بەشێک لە سروشتی مرۆیی بیبینین و بە شتێکی ئاسایی لێی بنۆڕین. دووفاقێتیی بەرئەنجامی نەبوونی مەبدەئە؛ بەرئەنجامی نەبوونی کۆمەڵە پرەنسیپێکی جێگیر و نەگۆڕە کە مرۆڤێک ئامادەبێت لە پێناویاندا بجەنگێت. جەنگان نەک بە مانای پەلاماردان و شەڕکردن لەگەڵ ئەوانی دیدا، بەڵکو بەو مانایەی کە بەرگری لەو باوەڕ و پرەنسیپە ئەخلاقیی و هزرییانەی خۆی بکات و سازشیان لەسەر نەکا. کە ئەمە نەبوو، تاک ناچار دەبێت لە نمایشێکی گاڵتەجاڕانەدا ڕۆڵبگێڕێت و وایدابنێت وەفادارە بۆ پرەنسیپگەلێکی گشتی که کۆمەڵگە و تاکەکانی ناوی لە سەری ڕێککەوتوون. کە پرەنسیپی گشتیی ڕۆڵی پرەنسیپی تایبەتیی گێڕا و بەسەر تەواوی تاکەکاندا سەپێنرا، ئیدی دووفاقێتیی زۆر بە ئاسانی جێی خۆی دەکاتەوە و دەبێتە خەسڵەتێکی سەرەکی کۆمەڵگە، چونکە ئەو پرەنسیپ و باوەڕە گشتییانە ڕیشەیەکی ناوەکییان نیە و لە دەرێڕا بە سەر تاکدا سەپێنراون و نامۆن پێی، ئەویش لەبەر گوێنەدانی بە پرەنسیپە کەسییەکانی خۆی و بێ توانایی لە ڕووبەڕووبوونەوەی پرەنسیپە گشتییەکان، ناچارە وای دەربخات کە پاپەندە پێیانەوە و بە گرنگیان دەزانێت، نەک لەبەر ئەوەی لەناوەوەی خۆیدا بڕوای قووڵی پێیان هەبێت و خۆی هەڵیبژاردبن.\nلە ئەفسانەکەدا پاشا نیشانەیەکە بۆ هەبوونی زیرەکیی و هێز؛ بۆ شەیدایەکی دانایی. پاشا لەوێدا هێمایە بۆ لوتکە، بەڵام لوتکەیەکی ناتەواو، چونکە ئەو وەک بەرزترین بەشی هەرەمەکە هێشتا سنورگەلێکی زۆر هەن بۆی نەشکێنراون و زانینی زۆر ماون بۆ ئەو هێشتا شاراوەن و درکی پێنەکردوون. حەزکردن لە زانین و فێربوون لای پاشا حەزکردنە لە هەبوونی هەژموونیی زیاتر، بە پێی لێکدانەوە ماکیاڤیلیەکە بۆ ئەوەی ببیتە دەسەڵاتدارێکی تەواو تەنها ئەوە بەس نیە لە ڕووی سەربازیی و سیاسیەوە بەهێز بیت، بەڵکو دەبێ دەستت بگاتە زانین و دانایی بەدەست بهێنیت. وەک چۆن هەوڵدانی کوڕە هەژارەکەش هەوڵدانێک نیە لە پێناوی زانیندا، بەڵکو هەوڵدانێکە بۆ گەیشتن بە لوتکەی هەرەمەکە و پەیداکردنی هێز، واتا بەکارهێنانی زانین بۆ دەستخستنی بەرژەوەندییە مادی و کەسییەکانی خۆی، لای کوڕە هەژار زانین هۆکارێکە بۆ بوون بە زاوای پاشا، زانین گرنگیەکەی لە دەستکەوتە مەعنەوی و مادیەکەیدایە. ئەمە کێشەیەکی گەورەمان بۆ دەردەخات، کێشەیەک کە بیرکردنەوەی ئینسانی کورد لە مێژە گیرۆدەیەتی؛ کێشەی نەبینینی زانین وەکو خۆی.\nبە درێژایی مێژووی بیرکردنەوە هەوڵی ئێمە بۆ گەیشتن بە زانین هەوڵگەلێک نەبوون لە پێناوی زانین خۆیدا، بەڵکو هەوڵبوون بۆ بە دەستهێنانی مەرامی دی لە ڕێی زانینەوە. سروشتی زانین وەهایە قووڵاییەکەی یان ئەوەی پێی دەوترێت “هێزی زانین” ناداتە کەسێک کە بەکاری دەهێنێت بۆ مەرامی دی، بەڵکو دەیبەخشێتە ئەو کەسەی کە زانینی بۆ زانین دەوێ و عاشقی داناییە. فەلسەفە بۆ خۆی عەشقێکی قووڵە بۆ دانایی، خۆشویستنی زانینە وەک دوا ئامانج، کە تۆ بۆ مەرامێکی دی زانینت ویست، ئەوا تەنها ڕووکاری خۆیت پیشان دەدات نەک کرۆک و قووڵاییەکەی.\nئەوانەی کە چووبێتنە نێو توونی باباوه، دەزانن بە نێو چ ڕێڕەوێکی جاودوویی و تەنگەبەرێکی ترسناکدا دەڕۆن، کە ئەگەر شارەزاییەکی باشیان نەبێت و ئامادەکارییان بۆی نەکردبێت و بیانەوێ هەروا بە ئاسانی بگەنە ئەوسەری توونەکە، زۆر ئەستەمە بتوانن بەسەلامەتی بگەڕێنەوە و لە کاتی خۆیدا ئامانجەکەیان بپێکن. بیرکردنەوەش بە سروشتی خۆی هەمان خەسڵەتی توونی بابای هەیە، ئەوانەی لە بواری فیکر و فەلسەفەدا ئیش دەکەن بە نێو هەمان ڕێڕەوی سیحراویی و تەنگەبەری ترسناکدا دەڕۆن و گەر نەتوانن بە باشی خۆیانی بۆ ئامادە بکەن، ئەستەمە بگەنە هیچ ئەنجامێک و تووشی سەرلێشێوان و ڕێ بزرکردن دەبنەوە. کاتێک لە دۆخی ڕۆشنبیری کوردی دەڕوانین، دەبینین خەڵکانێکی زۆر کەوتوونەتە نێو ئەو تەنگەبەرە مەترسیدارانەوە و هەرچی ئەکەن ناتوانن ڕێیەک بدۆزنەوە بۆ دەربازبوون. هۆکاری ئەمەش پێش هەموو شتێک دەگەڕێتەوە بۆ هەژاریی فیکریی و نەبوونی هیچ ڕێگەخۆشکەرێک بۆ دەرچوون لەو تەنگەبەرانە. هەر ئەمەش وایکردووە کە ئێمە تا ئێستاش لە نێو قەیرانی بیرکردنەوەی فەلسەفیانەدا بژین. بیرکردنەوە بۆ ئەوەی گەشە بکات پێویستی بە ئازادیی و زەمینەسازیی هەیە و لەگەڵیشیدا هەبوونی ئەزموونی فەلسەفیی و دەوڵەمەندی فیکریی، کە لە ڕاستیدا لای ئێمە ئەم دووە ئەگەر هەشبن ئەوا لە ئاستێکی زۆر سەرەتایی و ناڕێکدان. هەرچەندە چەندین نوسەر و بیرکەرەوەی کورد شێوە ڕوانینی فەلسەفیی و دونیابینی جودا و جێ سەرنجیان هەبووە، بەڵام ئەم هەوڵە تاک و تەرایانە بە بەراورد بەو هەژارییە کلتورییەی کە مێژووی ئێمەی تەنیوەتەوە شتێکی ئەوتۆ نین.\nبیرکردنەوەی فەلسەفییانە زادەی ئاشنابوونە بە تەنگەبەرەکانی بیرکردنەوە و هەوڵدانە بۆ گەیشتن بە دەرئەنجام لە ڕێی تێکشکاندنی وەهم و ترسەکانەوە، ترس لە ناشارەزایی و نەزانین؛ ترس لە تەنگەبەرەکانی بیرکردنەوە. مێژووی ئێمه لەبری ئەوەی مێژووی تێکشکاندنی ئەو وەهم و ترسانە بێت لە تەنگەبەرەکان، بۆتە مێژووی چێکردن و بەرهەم هێنانەوەی وەهم و ترس. بە هەر کوێیەکدا بڕۆیت ڕووبەڕووی دونیایەک لە تەوەهومی دەستکرد و پیرۆزی و ترسی نابەجێ دەبیتەوە، هەریەک لەمانەش لە لایەن زیاد لەهێز و لایەنێکەوە پارێزگارییان لێ دەکرێت، وەک بڵێی کۆڕاییەکی ناڕێکخراو لە سەر هێشتنەوەی ئەو سنورانە هەبێت کە ئامانجی دوورخستنەوەی خەڵکی بێت لە تەنگەبەرەکانی بیرکردنەوە. بۆیە لە زۆر جێدا و تەنانەت لە نێو پەندی پێشینان و ئەدەبیاتی فۆلکلۆریی و زارەکییانەی ئێمەدا هەمیشە گاڵتەکردن و سووکایەتیپێکردن بە فەلسەفە و بیرکەرەوە جدیەکان ئامادەیی هەبووە. ڕستەگەلیی وەکو ( فەلسەفەم بەسەردا لێمەدە) و ( خۆ فەلسەفە نیە لێی تێنەگەم) و بەستنەوەی کەسێتی فەیلەسوف بە کتێبخوێنێکی شێتۆکەوە، بەرهەمی ترسێکی دەستەجەمعین لە بیرکردنەوە و تێڕامان و سڵکردنەوەیەکی بێ بنەمان لە تەنگەبەرەکانی بیرکردنەوە.\nلە کۆمەڵگەی ئێمەدا بەردەوام هەوڵدراوە جۆرێک لە “بیرکرنەوەی مردوو” ستایش بکرێت کە هیچ زیانێکی بۆ سنورە دەستکردەکان نەبێت و وەهمەکان وەک خۆی بهێڵێتەوە و گومانکار و ڕەخنەگر نەبێت. لە بەرامبەردا “بیرکردنەوەی زیندوو” ئەوەی کە داهێنەرانە و ڕەخنەکار و هەڵوەشێنەرانەیە وەها وێنا کراوە کە مەترسیدارە و هەر ئەوەندەی چوویتە تەنگەبەرەکانیەوه ئیدی بێ ئەوەی بگەیتە هیچ ئەنجامێک وێڵ و سەرگەردان دەبیت، وەکو چۆن لە نێو تەنگەبەرەکانی توونی بابادا وێڵ و سەرگەردان دەبیت. ڕاستە بیرکردنەوە خۆی پرۆسێسێکی تاقەتپڕوکێن و ماندووکەرە و وەک دەوترێت بەختەوەری لە نەزانین و بیرنەکردنەوەدایە، بەڵام مرۆ بۆ ئەوەی بوونی خۆی لە جیهاندا بسەلمێنێت و بتوانێت لە گەڵ ڕەوتی ژیاریی و مێژووییانەی جیهاندا بچێتە پێش و بگاتە ئاستێکی باڵا، ناچارە بیربکاتەوە؛ ناچارە بە نێو تەنگەبەرەکانی بیرکردنەوەدا بەدووی زانیندا بگەڕێت. بەدڵنیایشەوە ئەو چێژەی مرۆ لە تێکشکاندنی سنورەکانی وەهم و ڕۆیشتن بەنێو تەنگەبەرەکاندا وەریدەگرێت ئەستەمە لە هیچ شتێکی تردا بەو شێوەیە وەریبگرێت و ئەزموونی بکات.\nئەنفال – وەک توونی بابەیەک کە گەڕانەوەی نییە – کولتور مەگەزین\nژیانێکی دی؛ مێژووی دوای ئەفسانەکان\nهیچ گەلێک لە دونیادا نیە بە قۆناغە تاریکەکانی بیرنەکردنەوەدا گوزەری نەکردبێت و تاڵاوی نەزانیی و سادەبینیی نەچێشتبێت. هەندێک لەو گەلانە تا ئێستاش لە نێو ئەو قۆناغەدا دەژین و بەشێکیشیان بە یاریدەی بیرکردنەوەی فەلسەفییانە و بەکارهێنانی عەقڵی شرۆڤەکارانە و داهێنەرانە و بە ڕەخنەگرتن لە هۆکارەکانی ئەو بەجێمانە کلتورییە، قۆناغە تاریکەکانیان بڕیوە و گەیشتوون بە ئاستێکی بەرز لە گەشەی هزریی و ژیاریی. کورد یەکێکە لەو گەلانەی هێشتا نەیتوانیوە قۆناغە تاریکەکان تێپەڕێنێت و لانیکەم بچێتە قۆناغی ڕۆشنگەرییەوە، لەمەشدا زۆر هۆکاری کاریگەر و گرنگ هەن کە ڕۆڵیان هەبووە لەم چەقبەستنە مێژووییەدا. بەڵام بێ هیچ گومانێک سڵکردنەوە لە بیرکردنەوەی فەلسەفییانە و وابەستەبوون بە عەقڵیەتی ئەفسانەیی و ژیانێکی دووبارەوە لە دیارترین هۆکارەکانی ئەم بەجێمانە ژیارییەن. بۆ ئەوەی مێژووییەکی نوێ بخوڵقێنین؛ بۆ ئەوەی قۆناغی چەقبەستوویی مێژوویی تێپەڕێنین و بگەینە ئاستێکی بەرز لە گەشەی هزریی و ژیاریی؛ ناچارین دان بە سەروەرێتی و پێشڕەوێتی بیرکردنەوەدا بنێین و ژیانێکی دی بێنینە ئاراوە کە لە سەر بنەمای خۆگۆڕینی بەردەوام چێکرابێت و سڵ لە نوێبوونەوە و بەخۆداچوونەوە نەکاتەوە. ئەگینا بۆ ئەبەد لە وەهمی دێوە مەترسیدارەکانی نێو توونەکە، کە بەرهەمی خەیاڵی خۆمانن، ڕزگارمان نابێت.


چین پێشوازیی لە دان بەخۆداگرتن و ئامادەیی پاکستان کرد بۆ گفتوگۆکردن لەگەڵ هیندستاندا بەمەبەستی هێورکردنەوەی گرژییەکانی نێوان دوو وڵاتەکە.\nپاکستان ڕووبەڕووی فشارێکی نێودەوڵەتی بۆتەوە تاوەکو ڕێوشوێن بگرێتەبەر سەبارەت بە گروپە تیرۆریستییەکان کە لە هیندستان هێرش ئەنجام دەدەن، یەکێک لەو گروپانە سوپای محەمەدە کە بەرپرسیارێتی هێرشەکەی 14 ی مانگی دووی ڕاگەیاند کە بووە هۆی کوژرانی بەلایەنی کەمەوە 40 سەربازی هیندستان.\nئەو هێرشەش بووە هۆی زیادبوونی گرژییەکانی نێوان هیندستان و پاکستان، هەروەها ئەگەری هەڵگیرسانی جەنگی لێکەوتەوە لەنێوان ئەو دوو وڵاتەدا کە هەردووکیان خاوەنی جەکی ناوەکین.\nدوای ئەوەی پاکستان فڕۆکەوانە هیندییەکەی ئازاد کرد وەکو ئاماژەیەک بۆ ئاشتی، گرژیەکانی نێوانیان کەمێک هێوربۆوە.\nجێگری وەزیری دەرەوەی چین کۆنگ شوان یو لە میانەی سەردانەکەیدا بۆ پاکستان وتی پەکین و ئیسلام ئاباد لە هەموو بارودۆخێکدا دوو هاوبەشی ستراتیژین و هەمیشە هاریکاری یەکتری دەکەن.\nوەزارەتی دەرەوەی چین لە زاری کۆنگەوە بڵاویکردەوە " چین گرنگییەکی زۆر دەدات بەم بارودۆخەی ئێستای پاکستان و هیندستان و پێشوازیی لە دان بەخۆداگرتنی پاکستان دەکات و لە هەموو باروۆخێکدا ئامادەیە گفتوگۆ لەگەڵ هیندستاندا بکات."\nکۆنگ وتی چین جەخت دەکاتەوە لە ڕێزگرتن لە سەروەری و ئاسایشی هەموو وڵاتان و نایەوێت هەندێک ڕەفتار ببینێت کە لەگەڵ بەهاکانی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکاندا یەک ناگرنەوە.\nوتی " داوا لە پاکستان و هیندستان دەکەین چیتر هەنگاو نەنێن بەرەو خراپترکردنی ڕەوشەکە و نیازپاکی دەربخەن و بەزووترین کات گفتوگۆکانی نیوان دەست پێبکەن و پێکەوە کاربکەن بۆ پاراستنی ئاشتی و ئارامی ناوچەکە."


ژیان | عێراق | نەتەوە یەکگرتووەکان: 3 ملیۆن عێراقى خۆراکى پێویستیان نییە\nنەتەوە یەکگرتووەکان: 3 ملیۆن عێراقى خۆراکى پێویستیان نییە\n2021-01-14 | 301 جار خوێندراوەتەوە\nپرۆگرامى خۆراکى جیهانى سەر بە نەتەوە یەکگرتووەکان، هۆشداریدا کە نزیکەى 3 ملیۆن هاوڵاتى عێراق خۆراکى پێویستییان نییە، دەشڵێت ئەم دۆخە کاریگەریی نەرێنى کردووەتە سەر بەشێکى زۆر لە هاوڵاتیانى عێراق کە لە ئەنجامى قەیرانى کۆرۆنا و دابەزینى نرخى نەوت هاتووەتە ئاراوە، هاوکات داواى دەستتێوەردانى حکومەت دەکات لەڕێى دابەشکردنى خۆراکە بنەڕەتییەکان و کۆنتڕۆڵکردنى نرخ لە بازاڕدا.\nعەبدولڕەحمان میجاج، نوێنەرى پرۆگرامى خۆراکى جیهانى لە عێراق، بە رۆژنامەى سەباحى رایگەیاندووە، بەپێى سیستمى چاودێرى برسێتى سەر بە پرۆگرامى خۆراکى جیهانى، دەرکەوتووە نزیکەى 3 ملیۆن کەس لە عێراق، بە دەست نەبوونى خۆراکى پێویستەوە دەناڵێنن، کە ئەمە 731 هەزار ئاوارەی ناوخۆیی دەگرێتەوە .\nسەبارەت بە کاریگەریی دابەزینى نرخى نەوت و قەیرانى کۆرۆنا لەسەر دۆخى ئابورى عێراق و ئاسایشى خۆراک، میجاج وتى، لەبەرئەوەى تائێستاش ئابورى عێراقى بە تەنها پشت بە نەوت دەبەستێت، هەروەها کەمکردنەوەى بەرهەمهێنانى نەوت بەپێى رێککەوتنى ئۆپیک، کاریگەریی راستەوخۆى دەبێت لەسەر دۆخى ئابورى عێراق، ئەمە سەربارى دابەزاندنى بەهاى دینارى عێراقى وەک بە شێک لە رێوشوێنەکانى کەمکردنەوەى کورتهێنانى دارایی، بە تایبەت کە زۆرینەى خۆراکە بنەڕەتییەکان لە دەرەوەى وڵات هاوردە دەکرێت .\nوتیشى لە ماوەى قەیرانى کۆرۆنادا، زۆرێک لە خەڵک کارى رۆژانە و سەرچاوەى داهاتیان لەدەستداوە، ئەوەش پێویستە لەسەر حکومەت کە هاوکارییان بکات لە چارەسەرکردنى ئەو کێشەیەیاندا، بۆ نموونە دابەشکردنى خۆراکە بنەڕەتییەکان بەسەریاندا و کۆنتڕۆڵکردنى نرخ لە بازاڕدا .\nنوێنەرى پرۆگرامى خۆراکى جیهانى لە عێراق، ئاشکراشیکرد، ئەوان لە لایەن خۆیانەوە لە ماوەى ساڵى رابردوودا هاوکارییان پێشکەش بە زیاتر لە 630 هەزار کەس لە عێراق کردووە، هەروەها 43,4 ملیۆن دۆلاریان خەرجکردووە بۆ پشتگیریی لەو خێزانانەى داهاتیان زۆر کەمە .\nلە چەند رۆژى رابردوودا وەزیرى پلاندانانى عێراق ئاشکرایکرد، بەهۆى کاریگەرییەکانى بڵاوبوونەوەى پەتاى کۆرۆنا، رێژەى هەژارى لە عێراق بەرزبووەتەوە بۆ 31.7% واتا 1.4 ملیۆن هاوڵاتى نوێى عێراقى چوونەتە سەر ئەو 10 ملیۆن هاوڵاتییەى کە لەژێر هێڵى هەژارییەوەن .


ئه‌وه‌ى كه تا ئێستا له‌سه‌ر یوتویوب نه‌تزنیوه – ئەنجومەنی گەنجانی کوردستان\nسەرەتا / گرنگ / ئه‌وه‌ى كه تا ئێستا له‌سه‌ر یوتویوب نه‌تزنیوه\nئه‌وه‌ى كه تا ئێستا له‌سه‌ر یوتویوب نه‌تزنیوه\nRebwar Luqman گرنگ, هەمەڕەنگ کۆمێنت بنوسە 118 بینین\nیوتیوب کە ئێستا سێیەمین گه‌وره‌ترین تۆڕى كۆمه‌ڵایه‌تى جیهانییە زیاد لە یه‌ك بلیۆن بەکارهێنەری رۆژانه‌ى هەیە و به‌پێى ئاماره‌كانیش ڕۆژانه ملیۆنان كه‌س یوتیوب بەکارده‌هێنن جا بۆ سەیرکردنی موزیک و فیلم یان هەر مەبەستێکی تر بێت.\nله‌ڕوى مێژووه یوتیوب لەلایەن سێ هاوڕێ بەناوەکانی Chad Hurley و Steve Chen و Jawed Karim دروستكراوه کە هەرسێکیان کارمەنی كۆمپانیاى PayPal بوون، پاش فرۆشتنی سایتەکەیان بە كۆمپانیاى eBay وازیان لەکارەکەیان هێنا و بیرۆکەی دروستکردنی سایتێکی ژوان بەستنیان هەبوو هاوشێوەی Hot or Not، بەڵام پاشێ سێ رۆژ بیرۆکەکەیان گوڕی و توانیاى یوتیوب دروستبكه‌ن. دواى 18مانگ لە بڵاوبوونەوەی یوتیوب ئەوەندە بەناوبانگبوو کە گۆگڵ بەبڕی 1.65 بلیۆن دۆلار یوتیبی کڕییەوە. ئەمەش واتا کە ئەمڕۆ گۆگڵ خاوەنی هەردوو سێرچ ئینجن (بزوێنه‌رى گه‌ڕان)کەی جیهانە.\nیوتیوب ئێستا بووه‌تە دووەم سێرچ ئینج کە بەکاردێت لەسەر ئاستی جیهان بە 75 زمانی جیهانی لەبەردەستی بەکارهێنەرانیەتی، هەروەها بەدەیان به‌كارهێنه‌ر پەیدابوون کەلەڕێگه‌ى یوتیوبەوە سامانێک خەیاڵیان کۆکردۆتەوە. لێرەوە 8 زانیاری سەرجڕاکێش و نەبیستراوە سەبارەت بەیوتوب دەخەیەنە ڕوو:\nبڕ و قه‌بارى ئه‌و ڤیدۆیانه‌ى کە لەم سایتەوە دادەبەزن زۆر گه‌وره‌یه به‌جۆرێك کە:\nلە یه‌ك چرکەدا 1.5سەعات ڤیدیۆ دادەبەزێرێت تیایدا.\nلە یه‌ك دەقەدا زیاد لە 100سەعات ڤیدیۆ دادەبەزێنرێت.\nلەیەک سەعاتدا 250 ڕۆژ ڤیدیۆ دادەبەزێنرێت.\nیەکەمین ڤیدیۆ کە لەیوتیوبدا دانراوە ڤیدیۆیه‌ك بووه بەناوی (Me at the Zoo) كه\nلەلایەن یەکێک لەدرووستکەرەکانی سایتەکەوە دانراوە بەناوی Jawed Karim، درێژی ڤیدۆکەی 53 چرکەیە، به‌ڵام ئەوەی سەیرە لەسەر ئەم ڤیدۆیە ئه‌وه‌یه تا ئێستا یەکەمین کۆمێنت كه له‌سه‌ر ئه‌م ڤیدیۆیه كه دانراوه له‌لایه‌ن کەسێکه‌وه بووه بەناوی Cobal TGRUV و لە ڤیدۆکە زیاتر لایکی بۆهاتوو!!. درێژترین ڤیدۆش کەتا ئێستا لەیوتیوب بڵاوبوبێتەوە 571 سەعات بووه کە لەساڵى 2010 یوتیوب ئەو ڤێدۆیەی سڕیەوە.\nزۆر لەو ڵاتان یوتوبیان قەدەغەکردووە\nلەپاش دروستبوونیەوە چەندین ڤیدیۆى یوتیوب توانیویانه کاریگەریەکی گەورەی لەسەر جیهان دروستبكه‌ن، بەڵام بەهۆی به‌کارهێانی بۆ مه‌به‌ستى سیاسى و سیخوڕى له‌لایه‌ن گروپه جیاجیاكانه‌وه، حکومەت ئەم وڵاتانەی خوارە یوتیوبیان قەغەکردووە:\nچین لە 2009 وە تورکمانستان لە 2009 و سوریا و به‌نگلادیش و سودان و ئێران و پاکستان لە 2012 وە و تاجیکستانیش لە 2013 قەدەغەیکردووە، بەڵام بەچەند ڕێگایەک هێشتا دەتوانرێت خۆت لەم سانسۆرە لابدەیت.\nبەناوبانگترین ڤیدۆکانی یوتیوب\nبەناوبانگترین كلیپی مویزیک لە یوتیوب بریتیە لە ‘Gangnam Style’ کە ژماره‌ى پێوانەی شکاندووە و هه‌زار و 74 بلیۆن جار سەیرکراوە، کە دیارە دانیشتوانی زەوی ئێستا 6 بلیۆن کەسە، بەم پێیە لە شەش مرۆڤ دانەیەکیان سەیری ئەم ڤیدۆیەی کردووە. بەناوگترین ڤیدۆی ئاساییش، ڤیدیۆیی Charlie bit my finger کە 530 ملیۆن جار سەیریکراوە!\nبەدەیان کەس کاری ڕۆژانەیان بووه‌تە دابەزاندنی ڤیديۆ، ئەم کارەیان کردۆتە سەرچاوەی داهاتێک بۆ خۆیان، زۆربەشیان بونەتە کەسانی بەناوبانگ و سەرەوەتەکەیان لە زۆر بەی سەرکردەکانی ڕۆژئاوا زیاترە، یوتیوب ستۆدیۆیەکی وەبەرهێنانی ڤیدۆی داناوە بۆ ئەو به‌كارهێنه‌رانه‌ى کە زیاتر لە 10 هه‌زار هه‌واداریان هەیە کە قازانجی ئەم بازرگانییە بەم جۆرەیە، بۆ هەر ڤیدۆیەک بەم جۆرە بەشدەکرێت: لە 55% بۆ تیوبەرەکە و لە 45%ی بۆ یوتیوب خۆی دەبێت. بۆنمونه پشیلەیەک بەناویی Grumpy Cat کە ئەکتەرێکی یوتیوبە سامانەکەی لە زۆربەی ئەو ئەکتەرانە زیاترە کە براوەی خەڵاتی ئۆسکارن. بە پێی ڕاپۆرتێکی ساڵێ 2015 دە ئەستێرە بەناو بانگەکەی یوتیوب داهاتى ساڵانه‌یان لە نێوان 2.5 ملیۆن دۆلار بۆ 12 ملیۆن دۆلاردایه.\nئەو کەسەی کە زۆرترین کەس ڕقیان لێیەتی لەسەر یوتیوب کێيە؟\nلەوانەیە ئەمەیان بەلای هەندێک کەسەوە سەیر بێت، چاستن بیبەر تائێستا 4.5 ملیۆن dislike بۆ هاتووە بۆ یەکڤیديۆ کە ئەمەش ژمارەیەکی پێونایە لە مێژووی یوتیوبدا، سەیرترین شت ئەوەیە کە جاستن بیبەر سەرەتای پەیداکردنی ناوبانگی لەڕێگەی یوتیوبەوە بوو.\nبە ناوبانگترین کەناڵێ یوتیوب ، Smosh کە 11 ملیۆن هه‌وادارى هەیە.\nیوتیوب کۆمەڵێک لاپەڕەی تایبەت هەیە لەسەر یوتیوب کە دۆرزینەوەی قورسە وەک ئه‌و لاپڕانه‌ى كه ده‌توانیت له‌ڕێگه‌یانه‌وه دەتوانیت خێرای ئینتەرنێتى شارێكى تر بزانیت و و بەراوردی بکەیت بە خێرای هێڵەکەی خۆت كه بریتیه له “www.youtube.com/my-speed”، یان په‌ڕه‌ى “www.youtube.com/testtube” كه لەم پەرٍەیەیانەوە دەتوانیت بە تایبەتمەندییەکانی یوتیوب ئاشنابیت، ئەوانەی کە تەواوبوون و ئەوانەش کەوا هێشتا کاریان لەسەر دەکرێت، هەروەها جۆرێکیان هەیە بەناوی feather www.youtube.com/user/feather بۆ ئەو وڵاتانە دروستکراوە كه هێڵی ئینتەرنێتیان خاوە و لۆدی زۆر دروست ناکات.\nدەربارەی Rebwar Luqman\nخوێندکاریی قۆناغی سێیەمی بەشیی کیمیا لە زانکۆیی سلێمانی .\nدواتر چۆن کۆتایی بە مشتومڕه بێزاركه‌ره‌كان ده‌هێنیت\nپێشتر ئه‌م خۆراكانه ده‌بنه هۆى كه‌مكردنه‌وه‌ى سه‌رئێشه


عێراق و تورکیا – پڕۆژەی کاریگەری خێرا بۆ کۆمەڵگاکانی ناوچەکە\nلە هەر چوار وڵاتی هاوبەشی قودرە ٢، حکومەتەکانی ناوچەکە پێشەنگ بوون لە گەیاندنی خزمەتی بنچینەیی بۆ ئاوارەکان، ئاوارە ناوخۆییەکان، کەسانی گەڕاوە بۆ وڵاتانی خۆیان و کۆمەڵگا خانەخوێیەکان. پەتای کۆڤید-١٩ بۆتە هۆی دروستبوونی چەندین بەرەنگاربوونەی نوێ.\nقودرە ٢ پشتگیری دەکات لە هەوڵەکانی هاوبەشانی حکومەتە ناوچەییەکان بەمەبەستی گەیاندنی خزمەتگوزاری سەرەتایی تایبەت بۆ کۆمەڵگاکانیان. ئەوە نەتەنها سوودی هەیە بۆ تەندروستی تاکەکان بەڵکو یەکگرتوویی و سەقامگیری کۆمەڵایەتیش بەهێز دەکات.\nلە عێراق، پڕۆژەکانی کاریگەری خێرا بوونەتە هۆی باشتربوونی ژێرخانەکان لەحاڵێکدا لە تورکیا جەختی سەرەکیمان یەکگرتوویی کۆمەڵایەتی و خزمەتگوزارییە سەرەتاییەکانی کۆمەڵایەتی بووە.\nعێراق – پڕۆژەی کاریگەری خێرا بۆ کۆمەڵگاکانی ناوچەکە\nلە عێراق، ئاسانکاریی گەشەی پارێزگا (GDF) و پڕۆژەکانی کاریگەری خێرا (QIP) لە هەرێمی کوردستان/عێراق (KRI) بە سەرکەوتووی بەردەوام بوون. جەختی سەرەکی لەسەر پێداویستی خێرا بۆ خزمەتگوزاری تەندروستی، دەستپێڕاگەیشتن بە ئاوی پاک و جادە و ڕێگای پارێزراو بووە.\nلە ژێر ڕێنمایی ناوەندی هاوبەشی هەماهەنگی قەیرانەکان (JCC)، پڕۆژەکانی کاریگەری خێرا لە پڕۆسەیەکی زۆر هاوبەش و ڕوون دان، کە ئەوە دەبێتە مایەی دڵنیابوونەوە لە پێکانی پێداویستییەکانی کۆمەڵگاکانی ناوچەکە.\n٢٧ پڕۆژەی کاریگەری خێرا ئەنجامدراون یان لەحاڵی ئەنجامدران دان. ئەولەویەتەکان بریتی بوون لە باشترکردنی پاشکۆی ئاو و کارەبا بۆ ناوچەکانی نیشتەجێبوون، دڵنیابوونەوە لە پارێزراوی جادەکان، دەستپێڕاگەیشتن بە خزمەتگوزارییەکانی تەندروستی و خزمەتگوزارییەکانی پەروەردەی تەواو.\nنموونەکان بریتین لە لکاندنی ناوچەکانی نیشتەجێبوون لەگەڵ تۆڕی ئاو/و یان کارەبا، پەرەدان بە خزمەتگوزارییەکانی تەندروستی ژنان و نۆژەنکردنەوەی قوتابخانەکان.\nسێ پڕۆژەی کاریگەری خێرا ڕاستەوخۆ بەرەنگاری پەتای کۆڤید-١٩ بوونەوە. بە پاڵپشتی قودرە ٢، پارێزگای هەڵەبجە یەکەمین تاقیگەی دەستنیشانکردنی دروستکرد، پارێزگای سلێمانی بەشی چاودێری چڕی (ICU) زیادکرد بە نەخۆشخانەی قەڵاچۆڵانی دەزگای تەندروستی پێشمەرگە و پارێزگای هەولێر کارەبای بۆ نەخۆشخانەی تازە دروستکراوی کۆڤید-١٩ دابینکرد.\n٥٩٤٠٠ کەس سوودی ڕاستەخۆیان بینیوە لە پڕۆژەکانی کاریگەری خێرا بۆ کۆڤید-١٩.\nپڕۆژەکانی کاریگەری خێرا لەو کەرتانەدا تەواو کراون یان خەریکە تەواو دەکرێن: پەروەردە، خزمەتگوزارییەکانی کۆمەڵایەتی، تەندروستی، ئاو، کارەبا، ڕێگا کان و کەرتەکانی شەبەکە کە زیاتر لە ٦٨٠٠٠٠ سوودبەریان هەبووە کە زیاتر لە ٢٠٨٠٠٠ کەسیان ئاوارە و ئاوارە ناوخۆییەکانن (IDP).\nپلانی خولی دووەمی پڕۆژەکانی کاریگەری خێرا بۆ ساڵی داهاتوو لە هەرێمی کوردستان/عێراق داڕێژراوە.\nتورکیا – دابینکردنی خزمەتگوزاری گشتگیر لەڕێگای باشکردنی توانای حکومەتی ناوچەیی\nلە تورکیا، قودرە ٢ پاڵپشتی یەکەکانی حکومەتی ناوچەیی (LGU) دەکات بەمەبەستی بەهێزکردنی توانای ئەوان بۆ پێشکەشکردنی خزمەتگوزارییەکانیان بە شێوازێکی ڕوون و گشتگیر. قودرە ٢ پاڵپشتی ١٩ شاورەوانی هاوبەشی دەکات لەڕێگات زیادکردنی توانا، گفتوگۆ و پڕۆژەکانی پاڵپشتی کۆمەڵگا (CSP) بە هاوکاری لەگەڵ یەکێتی شارەوانییەکانی تورکیا (UMT). هەموو شارەوانییە پاڵپشتیکراوەکان ڕێژەیەکی زۆریان سووری لەژێر پارێزگاری کاتی لەخۆگرتووە کە لە گۆمەڵگاکانیان دەژین.\nلە یەکەم خولی بەخشیندا لە ساڵی ٢٠٢٠، ١٧ پڕۆژەی پاڵپشتی کۆمەڵگا (CSP) ئەنجامدرا بەمەبەستی باشترکردنی خزمەتگوزارییە بنچینەییەکان و یەکگرتوویی کۆمەڵایەتی. لە هەمان کاتدا، توانای شارەوانییەکان بۆ وەڵامدانەوە بە پێداویستییە بنەڕەتییەکانی ئاوارەکان و حەشیمەتی کۆمەڵگای خانەخوێ بەهێزکرا. پڕۆژەکانی پاڵپشتی کۆمەڵگا هەروەها بوونە هۆی پتەوبوونی یەکگرتوویی کۆمەڵایەتی لە کۆمەڵگاکاندا بەتایبەت لە ڕێگای خولەکانی گەشەی لێهاتووییەکان وەکو شارەزایی زمان، کولتوور، هونەر و چالاکی وەرزشی بۆ منداڵان، لاوان و ئافرەتان.\nپاڵپشتی کۆمەڵگا ژمارەیەکی زۆر خزمەتگوزاری جیاواز لەخۆی دەگرێت وەکو توندروستی ژینگەیی، پاککردنەوە و بەڕێوەبردنی پاشماوەی ڕەق. بۆ نموونە، شارەوانییەک هەستا بە پێکهێنانی تیمە خۆبەخشەکانی ئاگرکوژاندنەوە لە گوندە دوورەکان کە بەبەردەوامی تووشی ئاگر دەبنەوە. ئەو تیمانە ئێستا دەتوانن وەکو یەکەم وەڵامدەرەکان بجووڵێن بۆ ئەوەی کە لە پارێزراوی گەڕەکەکانیان دڵنیا ببنەوە. پڕۆژەکانی دیکە دەستیان کرد بە نۆژەنکردنەوەی یاریگاکانی منداڵان و پاڕکەکان کە ئێستاکە بوونەتە شوێنگەلێک بۆ دانیشتوان، گەنجان و بەتەمەنەکان بۆ یاریکردن، وەرزش و قسەکردن.\nچوار پڕۆژەی پاڵپشتی کۆمەڵگا وەڵامدەری ڕاستەوخۆی کۆڤید-١٩ بوون و کیتی خاوێنی، بابەتەکانی بەرزکردنەوەی ئاگاداری، ڕاهێنان و کەرەستەکانی خۆپارێزیان بۆ ٢٧٠٠٠٠ سوودبەر دابین کردووە.\nکۆی ٣٢٣٠٠٠ سوودبەر لەڕێگای یەکەم خوڵی بەخشینی بەڕێوەچوو لە تورکیا سوودیان لە خزمەتگوزارییە باشترکراوەکان وەکو ڕێکارەکانی پێشگیری لە کۆڤید-١٩ بینیوە.\nهەڵسەنگاندنەکانی پێداویستییەکانی بەشداربووان لە شارەوانییەکانی قودرە ٢ دەستیان پێ کردووە بۆ خولی دووەمی پڕۆژەکانی پاڵپشتی کۆمەڵگا لە ٢٠٢١دا.


شێعە و سوننە لە کۆماری ئیسلامی لە دژوارترین هەلومەرجەدا پێکەوەن - IUVMPRESS\nفەرموودەکانی حەزرەتی ئایەتووڵا خامنەیی لە چاوپێکەوتنی کاربەدەستانی کۆنگرەی شەهیدانی پارێزگای سیستان و بەلووچستان کە لە بەرواری ١٦ی ڕێبەندانی ١٣٩٦ بەڕێوەچووە، ئەمڕۆ لە شوێنی بەڕێوەچوونی ئەم کۆنگرەیە لە شاری زاهیدان بڵاو کرایەوە.\nحەزرەتی ئایەتووڵا خامنەیی لەم چاوپێکەوتنەدا بە ئاماژە بە تایبەتمەندییەکانی خەڵکی بەلووچ، ئەوانیان بە مێژوویەکی دەوڵەمەند لە ئێرانی ئیسلامیدا پێناسە کردووە و وتیان: سەرەڕای ئەم هەموو توانا و کارامەییە، لە سەردەمی قاجار و پاڵەوی گرنگییەکی ئەوتۆ بەم ناوچەیە نەدەدرا و هەر ئەمەش وایکردووە کە کەڵک لەو توانایە وەرنەگیردرێت.\nبەڕێزیان خزمەتگوزارییەکانی پاش سەرکەوتنی شۆڕشی ئیسلامییان لەم ناوچەیە بە پیشاندەری پاڵپشتی دوو لایەنەی خەڵک و دەسەڵات ناو برد و بە ئاماژە بە داواکارییەکانی پارێزگاری سیستان و بەلووچستان لەم کۆبوونەوەدا فەرموویان: داواکارییەکانی وەک ئاوشیرین کەرەوە و هێڵی ئاسن لە لایەن گەروە بەرپرسانی حکومەت شوێنگری دەکرێت و بە جیدی کاری لە سەر دەکەن و بە کەڵک وەرگرتن لە کەرتی تایبەت و سەرچاوەکانی سندۆقی گەشەپێدانی نیشتمانی مسۆگەر دەبێت.\nڕێبەری مەزنی شۆڕشی ئیسلامی ئێران، سیستان و بەلووچستانیان وەک پارێزگاکانی کوردستان و گوڵستان بە نموونەی یەکڕیزی ئیسلامی و پێکەوەژیانی ئاشتیانەی برایانی سوننە و شێعە بۆ جیهان ناو برد و بە جەخت کردنەوە لە سەر پێویستی ووشیاری لە بەرامبەر پیلانی دوژمنان وتیان: شەهیدبوونی گەنجێکی سوننە لە سەردەمی شەڕی هەشت ساڵەی عێراق دژ بە ئێران (بەرەڤانی پیرۆز) یان شەهیدبوونی زانایەکی ئائینی سوننە بە هۆی بەرگری لە شۆڕشی ئیسلامی لە لایەن دژبەرانی شۆڕشەوە، پیشان دەدات کە برایانی سوننە و شێعە لە کۆماری ئیسلامی ئێران لە دژوارترین هەلومەرجدا پێکەوەن و پێویستە بە کاری هونەری و ڕۆشنبیری ئەم ڕاستییە و ئەم یەکڕیزییە ڕاستەقینەیە پیشان بدرێت.\nحەزرەتی ئایەتووڵا خامنەیی، خۆڕاگری کۆماری ئیسلامی ئێرانیان لە بەرامبەر ڕەوتی ستەمکاری جیهانی سەرەڕای هەموو پیلان و هەڕەشەکان بە قەرزداری هێزی ئیمان و بەرخۆدانی خەڵک ناو برد و وتیان: نموونەی تەواوی ئیمانی بەهێز لە زنجیرەی زۆر گرنگی ئیمان و خۆڕاگری، شەهیدانن و هەر بۆیە دەسەڵاتی ئیسلامی پێویستی بە ڕێزلێنان لە شەهیدان و بنەماڵەکانیان هەیە.\nحەزرەتی ئایەتوڵڵا خامنەیی: ئەمریکا لە ناوچەدا شکستی هێناوە\nدوژمنان لە ڕێگای جۆربەجۆرەوە گەرەکیانە زەبر لە سیستمی ئیسلامی بوەشێنن\nئاسۆی پەیوەندییەکانی تاران – مۆسکۆ لە خولی نوێی سەرۆکایەتی پوتین


الرئيسية عن الجامعة نشاطات نشاطات بەرپرسێ نڤیسینگەها كەنەدا ل هەرێما كوردستانێ سەرەدانا زانكۆیا دهۆك كر\nبەرپرسێ نڤیسینگەها كەنەدا ل هەرێما كوردستانێ سەرەدانا زانكۆیا دهۆك كر\nديسمبر 1, 2021, 8:55 ص\nل رۆژا 28/11/2021 بەرپرسێ نڤیسینگەها كەنەدا ل هەرێما كوردستانێ بەرێز، ئیڤ دوڤال، دگەل دا شاندەكێ بالیوزخانا كەنەدا ل عەمانا پایتەختێ ئوردنێ سەرەدانا زانكۆیا دهۆك كر، و ژلایێ هاریكارێن سەرۆكێ زانكۆیێ ڤە پێشوازی لێ هاتە كرن، كو مەرەم ژ ڤێ سەرەدانێ ئەو بوو، داكو ژ نێزیك رەوشا زانكۆیێ ببینیت كا زانكۆ د چ ئاست دا پێدڤی ب هاریكاریا وانن و دێ شێن چ بۆ زانكۆیێ كەن، و د كیژ بیاڤی دا دەستپێشخەریێ بكەن و پەیوەندیان دگەل زانكۆیا دهۆك چێكەن.\nد روینشتنەكی دا هاریكارێ سەرۆكێ زانكۆیا دهۆك بۆ كاروبارێن كارگێری و دارایی، د. ئەحمەد محەمەد سالح، رەوشا زانكۆیێ بۆ دیاركر هەر ژ دەسپێكێ و هەتا نوكە كا زانكۆ گەهشتیە چ ئاست، هەروەسا هاریكارێ سەرۆكێ زانكۆیا دهۆك بۆ كاروبارێن زانستی و خاندنا بلند، د. لقمان هادی حەسەن، بەحسێ باوەرنامێن هەڤپشك كر یێن زانكۆیا دهۆك دگەل زانكۆیێن دیتر، ب تایبەت یێن ئەلمانی و هەبوونا ڤی جۆرێ خاندنێ ل زانكۆیا دهۆك ب گرنگ هژمارت، ل دویف دا رێڤەبەرا ئوفیسا پەیوەندیان ل زانكۆیا دهۆك د. رەند حەمودی بەحسێ پەیوەندیێن زانكۆیا دهۆك كر دگەل زانكۆ و ناڤەندێن ئەكادیمی یێن جیهانی.\nد. ئەحمەد محەمەد سالح دیاركر كو بەرپرسێ نڤیسینگەها كەنەدا ل هەرێما كوردستانێ ، یێ پێخۆشحال بوو ب ڤێ سەرەدانێ و سوز ژی دا دبیاڤێن ئەكادیمی دا پەیوەندیان دگەل زانكۆیا دهۆك گرێدەن و دەرگەهەكێ پەیوەندیان دگەل زانكۆیێن كەنەدی بۆ زانكۆیا دهۆك چێكەن، هیڤیی ژی خاست پێداویستیێن خۆ دگەل زانكۆیێن كەنەدی بكەنە پرۆپۆزەل و بدەنە قونسلخانێ، گۆت ژی ئەڤە دەرگەهەكێ باشە بۆ زانكۆیا دهۆك پەیوەندیان دەستپێبكەت دگەل زانكۆیێن كەنەدی و پەیوەندی پتر دگەل بهێنە گرێدان چونكو هەتا نوكە چ پەیوەندیێن بهێز دگەل زانكۆیێن كەنەدی نەبوون.


بۆچی ئیمارات دەیەوێت بچێت بۆ مەریخ‌و ئێمەش دەمانەوێت بگەڕێینەوە بۆ کەپکی حەمەد ئاغا؟\nسێیەم، ئیمارات هەمیشە خەمی پێشەنگبونیەتی لە ناوچەکەدا، لە پێناو ئەمەدا سیاسەتی باش و ناشیرینیشی هەیە. ئەمە هەنگاوێکی باشە لەو بوارەدا. ئێمەی کورد تەواو بە پێچەوانەوە.


کوردیپێدیا - ئەبو ئیسلام\n📁 زێدە ...\n🏠 | 📧 | دەربارەی مە! | پەرتوکخانە | 📅 06-12\n📅 ئەڤرو 06-12 د دیرۆكێدا ▾\n| 💳 کۆمەکهاریکاریا مە بکە ژ بو کوردیپێدیایەکا باشتر. | 📕 پەرتوکخانەمەزنترین پەڕتووکخانا دیجیتاڵا کوردی! - (10,530) پەڕتووک | | |\n📕 بنەمایێن زمانێ ++C\nئامادەکرن و نڤێسین: تارق شەعبان بازید\nقوتابییێ قوناغا سێیێ / کولیژا زانست / بەشێ زانستێن کومپیوتەری\nبنەمایێن زمانێ ++C\n👫 مەسعود کتانى\nکورێ مەسعود کتانى فەرهاد مەسعود بۆ دواڕۆژ گۆت بەرى سپێدەیا ئەڤرۆ ئێک شەمبى ٨-ێ کانوونا دووێ بابێ من وەغەرا داویێ کر و ب ئامادەبوونا کەسوکار و کەسایەتى وەلاتیێن دەڤەرێ ل گۆرستانا ئامێدیێ هات ڤەشارتن.\nمەسعود کاتانى ل سالا ١٩٣٣-ێ، ل قەزا ئامێدیێ ژ دایک ب بوو، خواندنا خوەیا سەرتاى ل وێ قەزایێ ب دوماهیک ئینابوو، پاشى ل چەندین دەڤەرێن دى بەردەوامى دابوو خواندنا خوە تا دکتۆرایا خوە ل وەلاتێ نەمسا ب دەستڤەئیناى.\nکتانى، کلینیکەکا نوژدارى یا تایبەت ب گیا دەرمانێن کوردى ل تاخێ گەلى ل پارێزگەها دهۆک هەبوو\n✌ ئەثیل شلیمون خوشابە\nشەهیدێ نەمر ل سالا 1912 ل گوندێ دورێ چاڤێن خو ل دیمەنێن کوردستانێ فەکرینە و هاتیە سەردونیایێ شەهیدێ قەهرەمان رولەکێ هەرێ گرنگ هەبو دناڤ مللەتێ خودا و ژبنەمالەکا کورد پەروەر بو زوریێ جەلنگ بو دناڤ رێزێن پارتی دا جونکە نافبری هەر ل سالا 1958 بویە رێکخستنێ (مەطران ئەندریوس تیادور) دورێ بوو شەهیدێ ناڤبری خوەندەڤان بو و چەندین زمان هەبون وەک زمانێ ئینکلیزی و عەرەبی و سریانی و کوردی هەبو و ل دەمێ شورەشا ئەیلونا مەزن دەست بێکری شەهیدێ ناڤبری ئێکسەر دبێتە پێشمەرگە دگەل (جورج دوری) بەلێ مخابن ل دەمێ داست\nئەثیل شلیمون خوشابە\n📊 بابەت 366,498 | وێنە 56,218 | پەرتوک PDF 10,530 | فایلێن پەیوەندیدار 36,130 | 📼 ڤیدیۆ 161 | 🗄 ژێدەر 12,892 |\n👫 ئەبو ئیسلام - مازن نەزهان عوبێدی | 🏷 پول: کەسایەتی | زمانێ بابەتی: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nڤی بابەتی باشتر بکە!\nناوی تەواوی مازن نەزهان عوبێدیە، لەساڵی 1989 لە گوندی ڕەشاد لەباشوری ڕۆژئاوای کەرکوک لەدایکبووە، لەحوزەیرانی 2014 دوای ئەوەی داعش لە سوریاوە هاتە عێراق هەر زوو پەیوەندی پێوەکردن.\nئەبو ئیسلام کە بەیەکێک له و سەرکردانەی داعش ناسراوە کە لە 10-10-2016 سەرکردایەتی زیاتر لە 150 چەکداری داعشی دەکرد بۆ هێرشکردنە سەر شاری کەرکووک بە گۆڤاری نیویۆرکەری ئەمریکی راگەیاندووە ئه و کاتەی خوێندکاری بەشی خوێندنی ئیسلامی بووە، لە رێگای تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانەوە بەردەوام سەیری چالاکییەکانی داعشی کردووە و بەمەش حەزی بەوە کردوە ئه و چالاکییانه ئەنجامبدات کە چەکدارانی داعش ئەنجامیانداوە.\n 📡 | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەڕی دواڕۆژ - 11-04-2017\n🏙 باژێر 🔥 کەرکوک\n🏟 پارتی ☪ ISIS\n👫 جورێ کەس ☠ تیرۆریست\n👥 نەتەوە 👳\n✨ کوالیتیا ڤی بابەتی: 96% ✔\n➕ ئەڤ بابەتە ژ لایێ: (هاوڕێ باخەوان) ل: Apr 11 2017 4:58PM هاتیە تومارکرن\n✍ ئەڤ بابەتە بو دویماهیک جار ژ لایێ: (هاوڕێ باخەوان)ڤە: Apr 11 2017 5:00PM هاتیە ڕاست ڤەکرن\n👁 ئەڤ بابەتە 4,337 جار هاتیە دیتن\n📷 فایلا وێنەیی 1.0.1 31 KB Apr 11 2017 5:02PM هاوڕێ باخەوان\n🏁 زمان بابەت %\n🏷 پول بابەت %\n👫 کەسایەتی 25,132 %6.85\n🏰 جهـ 21,064 %5.74\n📅 رێکەوت و رووداو 10,345 %2.82\n📝 بەلگەنامە 5,151 %1.40\n🚼 ناڤێن کوردی 4,850 %1.32\n📊 ئامار و راپرسیا 4,815 %1.31\n☂ پارت و رێکخراو 1,650 %0.45\n📄 بڵاوکراوەکان 948 %0.25\n😊 پێکەنین 732 %0.19\n🎵 کارا هونەری 552 %0.15\n💎 شوینوار و جهێن کەڤنار 476 %0.12\n💚 ئەنفالکری 422 %0.11\n👪 هوز - تیرە - بنەماڵ 196 %0.05\n🌏 نەخشە 179 %0.04\n👩 دۆزا ژن 97 %0.02\n🍛 لێنانگەها کوردی 74 %0.02\n🔧 بەرهەمێت کوردستانی 30 %0.00\n💕 هۆزان 2 %0.00\n📕 پەرتوکخانە - 🏷 پول PDF\n📖 ئەدەبی 513\n😞 ئەنفال و هەڵەبجە 207\n⛑ پزیشکی 87\n☀ دوزا کورد 731\n📖 دەروونزانی 107\n📖 رامیاری 784\n🚼 زارۆکان 183\n🌐 زمانزانی 382\n🎭 شانۆ 177\n🤔 فەلسەفە 316\n🌾 گشتوکال 35\n🎋 کلتوور 148\n| دروستکرنا لاپەری 3,713 چرکە!\n🔎 لێ گەڕیان | کوردیپێدیا\n🔎 لێ گەڕیان | کوردیپێدیا ( ئەنجاما خێرا)


📅 21-04-2020 Datum & Events\n👁 Denna post har tittat 24,050 gånger\nباکووری کوردستان - گەورەشارەوانیی ئامەد رایگەیاند [ Mer... 👁] ✖ ✖ 16 0 ✔ 99% ✍ H.B. 1-3-2020 19:49:43\n📖 لێهاتوویی ژن لە ئیدارەدانی قەیران دا، کەیسی کۆرۆنا بە نموونە Artiklar\n📅 Lades Apr 21 2020 7:05PM\n👁 Denna post har tittat 276 gånger\nلەکاتێکدا سەرۆکی پێشکەوتووترین وڵاتانی جیهان وڵاتا [ Mer... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ J.O.E. 21-4-2020 19:05:08\n📖 وەزیری دەرەوەی سوید سوپاسی تارا ڕەسوڵ دەکات Artiklar\n📅 Lades Apr 21 2020 7:18PM\nتارا ڕەسوڵ خانمە هونەرمەندی کورد، لە وڵاتی سوید، ه [ Mer... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ J.O.E. 21-4-2020 19:18:31\n📖 کۆرۆنانامەی ژنێک- بەشی دووەم Artiklar\n📅 Lades Apr 21 2020 1:05AM\n👁 Denna post har tittat 298 gånger\nرۆژەکانی هەفتەی دووەم لە لادێکەم ژیان زۆر بە هێمن [ Mer... 👁] ✖ ✖ 0 3 ✔ 93% ✍ J.O.E. 21-4-2020 1:05:38\n📖 کۆرۆنانامەی ژنێک- بەشی یەکەم Artiklar\n📅 Lades Apr 21 2020 12:56AM\nنووسینی: نەزەند بەگیخانی ماوەی هەفتەیەکە ژیانم بە [ Mer... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ J.O.E. 21-4-2020 0:56:01


گەشەسەندنێكی بەرچاو لە پیشەسازیی پەلەوەر لە هەرێمی كوردستان روویداوە\nبەرپرسێكی وەزارەتی كشتوكاڵ دەڵێت سەرەڕای قەیرانی دارایی و گرفتی بەبازاڕكردن و دابەزینی نرخی مریشك، بەڵام گەشەسەندنێكی بەرچاو لە پیشەسازیی پەلەوەر لە هەرێمی كوردستان روویداوە و بەرهەمی پرۆژەكان بە رێژەیەكی بەرچاو زیادیان كردووە.\nبەپێی ئاماری وەزارەتی كشتوكاڵ و سەرچاوەكانی ئاو، لە ساڵی 2013 لە هەرێمی كوردستان 1115 پرۆژەی پەلەوەر هەبوون و بەرهەمیان 65 هەزار تۆن مریشك بوو، بەڵام ساڵی رابردوو ژمارەیان بۆ 1389 پرۆژە زیادی كردووە و بەرهەمیشیان گەیشتووەتە 108 هەزار تۆن.\nبەپێی هەمان ئامار، پرۆژەكانی هێلكەی خواردنیش زۆر گەشەیان كردووە، ساڵی 2013 لە كوردستان 8 پرۆژەی هێلكەی خواردن هەبوون و وزەی ساڵانەیان 569 ملیۆن و 671 هەزار هێلكە بووە، بەڵام ساڵی رابردوو ژمارەی پرۆژەكان بۆ 11 پرۆژە زیادیان كردووە كە دەتوانن ساڵانە یەك ملیار و 595 ملیۆن و 410 هەزار هێلكە بەرهەم بێنن.\nپیشەسازیی پەلەوەر لە كوردستان پیشەسازییەكی تەواوكەرە، واتە هەموو ئەڵقەكانی بازنەی پیشەسازییەكە هەن، وەك بەرهەمهێنانی جوجەڵەی نەژادی، هەڵهێنەری دایكانە، دایكانەی جوجەڵەی گۆشت، پەلەوەری گۆشت، هەڵهێنەری پەلەوەر، هێلكەی خواردن، سەربڕخانەی پەلەوەر و كارگەكانی ئالیك.\nرەمەزان محەممەد، بەڕێوەبەری سامانی ئاژەڵ لە وەزارەتی كشتوكاڵ رایگه‌یاند: "سەرەڕای قەیرانی دارایی، لەماوەی چوار ساڵی رابردوودا، 274 پڕۆژەی بەخێوكردنی پەلەوەر، سێ پرۆژەی هێلكەی خواردن، چوار پرۆژەی دایكانەی جوجەڵەی گۆشت، 17 پرۆژەی هەڵهێنەری پەلەوەر و 11 كارگەی ئالیك لە هەرێمی كوردستان بە وزەی زۆر گەورە دامەزراون، هەر بۆیە بەرهەمی گۆشتی پەلەوەر بە رێژەی 40% زیادی كردووە. ئەمە جگە لە دامەزراندنی 300 پرۆژەی بەخێوكردنی پەلەوەر كە بەبێ مۆڵەت دروستكراون".\nئامانجی كەسانی وەكو رەمەزان محەممەد لە وەزارەتی كشتوكاڵ ئەوەیە كە هەرێمی كوردستان ببێتە سەنتەرێك بۆ پیشەسازیی پەلەوەر لە هەموو عێراق، لێرەوە بەرهەم هەناردەی شارەكانی عێراق بكرێ.\nبەڵام رەمەزان دەڵێت: "لەپێناوی پاراستنی بەرهەم و گەشەی زیاتری ئەم كەرتە، پێویستە حكومەت سنوورێك بۆ لێشاوی هاوردەكردنی گۆشت دابنێ، چونكە بەگوێرەی بەدواداچوونمان، نزیكەی 30%ی پرۆژەكان بەهۆكاری ساغنەبوونەوەی بەرهەم، لەكاركردن وەستاون و زۆربەی پرۆژەكان بەرهەمەكانیان رەوانەی شارەكانی عێراق دەكەن، لە بەرامبەریشدا ساڵانە بە ملیۆنان دۆلار بۆ كڕینی مریشك و هێلكە دەچێتە دەرەوە".\nبە وتەی ئەو بەرپرسەی وەزارەتی كشتوكاڵ، وزەی ساڵانەی كێڵگەكانی پەلەوەر لە كوردستان 166 هەزار تۆن گۆشتە، ئەمە لە كاتێكدایە هەرێمی كوردستان ساڵانە پێویستی بە 138 هەزار تۆن گۆشتی مریشكە.\nرەمەزان دەڵێت ئەوان هەوڵی زۆریانداوە ئەو ژێرخانە باشەی پیشەسازیی پەلەوەر بخەنە سەر رێچكەی خۆی، بەجۆرێك بە كواڵیتیی بەرز و بڕی باش و نرخی گونجاو پێداویستی هەرێمی كوردستان دابین بكەن، بەڵام وەك پێویست سەركەوتوو نەبوون، بۆ هۆكارەكەشی دەڵێت: "لە كوردستان بازرگانیی گەرم بە بەروبوومەكانی پەلەوەر دەكرێ و بازرگانەكانیش باڵادەستترن لە ناوەندی بڕیار و بەرهەمهێنەرانی ناوخۆ، جگە لەوەش وڵاتانی دەوروبەر لەڕێگەی هەناردەكردنی بەروبوومی هەرزانتر لە نرخی خۆی، بە بەرنامە كار بۆ شكستپێهێنانی پرۆژەكانی كوردستان دەكەن".\nلە داتاكانی وەزارەتی كشتوكاڵدا دەردەكەوێت، پارێزگای سلێمانی لەڕووی زیادبوونی ژمارەی پرۆژەكانی بەخێوكردنی پەلەوەر لەپێشەوەی پارێزگاكانی دیكەیە و خاوەنی 518 پرۆژەی بەخێوكردنی پەلەوەرە، لەو 274 پرۆژەیەی لە ماوەی قەیرانی دارایی دروستكراون، 124یان لەسنووری ئەو پارێزگایە بووە.\nتەها ئەحمەد محەممەد كە ساڵی رابردوو كێڵگەیەكی پەلەوەری لە ناوچەی پیرەمەگرون دامەزراندووە، هەر وەجبەیەك 50 هەزار مریشك دەخاتە بازاڕەوە. تەها وتی "زۆربەی بەرهەمەكەمان لە شارەكانی عێراق ساخ دەكەینەوە، ئەگەر رێگاكان كراوە بن و ئاڵۆزی سیاسی لە نێوان عێراق و هەرێمی كوردستان نەمێنێ، گرفتی ساخكردنەوەی بەرهەممان نابێ. بەڵام بەپێچەوانەوە زیانی زۆر دەكەین، چونكە بەهۆی زۆری و هەرزانیی نرخی مریشكی هاوردە مریشكەكانمان لە كوردستان بۆ ساغ نابێتەوە".\nبەگوێرەی ئاماری وەزارەتی پلاندانانی عێراق، ساڵی رابردوو ژمارەی دانیشتووانی عێراق گەیشتووەتە 37.139.519 كەس، ئەگەر پێوەری وەزارەتی كشتوكاڵی هەرێمی كوردستان بۆ پێویستی ساڵانەی تاكی عێراق لە گۆشتی مریشك بكەینە پێوەر كە 23.9 كیلۆگرامە، ئەوا پێویستیی عێراق بۆ گۆشتی مریشك لە ساڵێكدا دەگاتە 887 هەزار و 634 تۆن مریشك، بۆیە ئەگەر گرفتی رێگە و بە بازاڕكردنی چارەسەر بكرێ، پرۆژەكانی هەرێمی كوردستان بۆ سێ بەرامبەری ئێستاش بەرهەمیان زیاد بێت، گرفتی ساغكردنەوەیان نابێت، بە مەرجێك بەنرخێكی گونجاو بیفرۆشن و عێراق هاوردە كەم بكاتەوە.\nدكتۆر سەڵاح مستەفا، سەرۆكی رێكخراوی پەرەپێدانی پیشەسازیی پەلەوەر لە كوردستان و بەڕێوەبەری گشتیی گروپی ڤانۆ بۆ بەرهەمهێنانی پەلەوەر دەڵێت: "زیادبوونی خواست لەسەر گۆشت بەهۆی زۆربوونی ژمارەی دانیشتووانی عێراق و هەرێمی كوردستان، وەستان و سستبوونی كار لە زۆربەی سێكتەرەكانی دیكە، هەروەها ئاسانكاری بۆ دامەزراندنی كێڵگەی پەلەوەر، وای كردووە پیشەسازیی پەلەوەر لە كوردستان زۆر بە باشی گەشە بكات".\nدكتۆر سەڵاح مستەفا، پێیوایە ئەگەر حكومەتی هەرێمی كوردستان پلانێكی درێژخایەنی بۆ گەشەی پیشەسازیی پەلەوەر هەبووایە و سنوورێكی بۆ هاوردەكردنی گۆشتی پەلەوەر دانابا، بەهەماهەنگی لەگەڵ عێراق گرفتی بەبازاڕكردنی مریشكی چارەسەر بكردایە، قەیرانی دارایی هێندە كاریگەری لەسەر هەرێمی كوردستان نەدەبوو، چونكە پرۆژەكانی پەلەوەر بۆ دوو هێندەی ئێستا زیاد دەبوون و لەو رێگەیەوە بە هەزاران خێزان و گەنج كاریان دەستدەكەوت و رێژەی بێكاریش كەم دەبووەوە، پارە بۆ هاوردەكردنی مریشك نەدەچووە دەرەوە، بەهۆی فرۆشتنی بەرهەمەكانیش بە شارەكانی عێراق، ساڵانە پارەیەكی زۆر دەهاتەوە كوردستان".