ئەڵمانیا دەڵێت لەو کاتەی نامیبیا لەژێر دەسەڵاتیدا بووە، تاوانی جینۆساید ئەنجام دراوە\nئەڵمانیا بۆ یەکەمجار ڕۆژی هەینی دانی نا بە تاوانی کۆمەڵکوژی لە نامیبیا لەسەروەختی كۆڵۆنیالیزم، لەکاتێدا بەرلین بەڵێنیدا پشتگیری دارایی بە بەهای زیاتر لە یەک ملیار یۆرۆ بۆ هاوکاریکردنی پڕۆژەکان لەو وڵاتەی ئافریکا دا دابینبکات.\nنامیبیا ڕۆژی هەینی پێشوازی لەدانپیادانانەکەی ئەڵمانیا کرد کە لەماوەی كۆڵۆنیالیزمی سەدەی بیستەم لەو وڵاتەی باشوری رۆژئاوای ئافریکا کۆمەڵکوژی ئەنجامداوە.\nئەلفرێدۆ هێنگاری وتەبێژی سەرۆکی نامیبیا هاگ گاینگۆب بە ئاژانسی هەواڵی فەڕەنسی راگەیاند "ئەو رەزامەندییەی ئەڵمانیا سەبارەت بەوەی کە کۆمەڵکوژیی ئەنجامدراوە، هەنگاوی یەکەمە بە ئاڕاستەیەکی راست و رەوان."\nدانیشتوانی کۆڵۆنی ئەڵمانیا لە کۆمەڵکوژییەکانی ساڵانی نێوان 1904-1908 دا دەیان هەزار هاوڵاتی خەڵکی هێرێرۆ و ناما-یان کوشتووە، کە بە یەکەم کۆمەڵکوژی سەدەی بیستەم لەلایەن مێژووناسانەوە دەستنیشان کراوە، کە بووە بەهۆی تێکچوونی پەیوەندی نێوان نامیبیا و ئەڵمانیا بۆ چەندین ساڵ.\nلە کاتێکدا پێشتر بەرلین دانی بەوەدانابوو کە ئەم کردەوە دڕندانەیە لەسەر دەستی دەسەڵاتە کۆلۆنییەکەی ڕوویداوە، ئەوان چەندین جار ڕەتیانکردووەتەوە کە راستەوخۆ قەرەبووی بکەنەوە.\nلە بەیاننامەیەکدا، هایکۆ ماس وەزیری دەرەوەی ئەڵمانیا وتی:"ئێمە ئێستا بە فەرمی ئاماژە بەو ڕووداوانە دەکەین وەکوخۆی لەڕوانگەی ئەوڕۆکەوە جینۆسایدە."\nئەو ئەو ڕێککەوتننامەیەی دوای زیاتر لەپێنج ساڵ دانوستان لەگەڵ نامیبیا لەسەر ڕووداوەکانی ئەو ناوچانەی کە لەساڵانی نێوان 1884 - 1915 دا لەلایەن بەرلینەوە کۆنتڕۆڵکرابوو بەرز نرخاند.\nهایکۆ ماس وتیشی " لەبەر ڕۆشنایی بەرپرسیارێتی مێژوویی و ئەخلاقی ئەڵمانیا داوای لێخۆشبوون لە نامیبیا و نەوەی قوربانیان دەکەین" لە بەرامبەر ئەو "کردەوە دڕەندانەیە" کە ئەنجامدرابوون.\nهەروەها وتیشی لە "هەوڵێکدا بۆ دانپیادانان بە ئازارو مەیەنەتی بێشوماری قوربانیان " وڵاتەکە پشتیوانی" بونیادنانەوەو گەشپێدان لەنامیبیا" دەکات لەڕێی بەرنامەیەکی دارایی بە بەهای 1.34 ملیار دۆلار.\nبەپێی سەرچاوەکانی نزیک لە دانوستانەکان؛ ئەم بڕە پارەیەش لەماوەی زیاتر لە 30 ساڵدا دەدرێت، دەبێت بە شێوەیەکی سەرەکی سوود بە نەوەکانی هێرێرۆ و ناما بگەیەنێت.\nلەگەڵ ئەوەشدا ئەوەشی روونکردەوە کە پێدانی ئەو بڕە پارەیە هیچ رێگەیەک خۆشناکات لەبەردەم هیچ " داوایەکی یاسایی بۆ قەرەبوکردنەوە".\nنامیبیا لە سەردەمی حوکمی بەرلیندا ساڵانی 1884 بۆ 1915 دا بە باشووری رۆژئاوای ئافریکای ئەڵمانی ناودەبرا و پاشان بۆ ماوەی 75 ساڵ کەوتە ژێر فەرمانڕەوایی ئافریکای باشوور، بەرلەوەی دواجار لە ساڵی 1990 دا سەربەخۆیی بەدەستبهێنێت .\nپاش تاوسەندنی بارگرژییەکان لەساڵی 1904 دا کاتێک کە هێرێرۆکان – کە بێبەشکران لەمەڕوماڵات و زەوییەکانیان، دوای ماوەیەکی کەم "ناما" کانیش بەدوای ئەواندا یاخیبوون، لەئاکامدا هێزە سەربازییەکانی ئیمپریالیزمی ئەڵمانیا بە توندی سەرکوتیانکردن.\nلە جەنگی وەتربێرگ لە مانگی 8 ی ساڵی 1904 دا نزیکەی 80 هەزار هێرێرۆ کە ژن و منداڵیشیان تێدابوو هەڵاتن و لەلایەن سوپای ئەڵمانیاوە شوێنیان کەوتن لەوبەری ئەوە شوێنەی کە ئێستا بە بیابانی کالاهاری ناسراوە؛ لەئاکامدا تەنها 15 هەزار کەسیان ڕزگاریان بوو.\nژەنەڕاڵی ئەڵمانیای ئەو سەروەختە لۆسار ڤان ترۆسا نێردرابوو بۆئەوەی یاخیبوونەکە دامرکێنێتەوە، فەرمانی کۆمەڵکوژی خەڵکەکەی دابوو.\nلە نێوان 1904 بۆ 1908 دا لانیکەم 60 هەزار هێرێرۆ و نزیکەی 10 هەزار نامایش کوژران .\nسەربازە کۆڵۆنیالیەکان سێدارەی بەکۆمەڵیان ئەنجامدا، پیاو و ژن و منداڵەکانیان راگواستبوو بۆ بیابانەکەو لەئاکامدا هەزارانیان بەهۆی تینووێتیەوە خنکابوون، هاوکات ئۆردوگای دەستبەسەرکردنی زۆرەملێیان دامەزراند کە ناونابانگێکی خراپی هەبوو وەک ئەوەی لە دورگەی شارک هەبوو.\nزاڵبوون بەسەر رابردوودا\nئەو کردەوە دڕندەیە کە لەکاتی داگیرکاریدا ئەنجامدراون، بۆ ماوەی چەندین ساڵ پەیوەندییەکانی نێوان بەرلین و ویندهۆکی ژەهراوی کردبوو.\nلەساڵی 2015 هەردوو وڵات دەستیانکرد بە دانوستان لەسەر ڕێککەوتنێک کە بریتیبێت لە داوای لێبوردنی فەرمی لەلایەن ئەڵمانیا و هەروەها یارمەتی گەشەپێدان.\nبەڵام لە مانگی هەشتی ساڵی ڕابردوودا نامیبیا ڕایگەیاند قەرەبووکردنەوەکانی ئەڵمانیا قبوڵ نەکراوەو هیچ وردەکارییەک سەربارەت بۆ پێشنیازە لەوکاتەدا نەخرایە ڕوو.\nسەرۆکی وڵاتەکە هەیگ گاینگۆب ئاماژەی بەوەدا کە بەرلین دەستەواژەی قەرەبووکردنەوە قبوڵناکات، هەروەک ئەو وشەیەش لەکاتی دانوستاندنی ئەو وڵاتەدا لەگەڵ ئیسرائیل دوابەدوای هۆلۆکۆست باس نەدەکرا .\nبەڵام لە هەوڵی ئاساییکردنەوەی ئاشتەواییەکەدا، لە ساڵی 2018 ئەڵمانیا ئێسک و پروسکی ئەندامانی خێڵەکانی (هێرێرۆ) و (ناما)کانی گەڕاندەوەو وەزیری دەرەوەی ئەوکاتە میشێل موینتیفێرنگ وتبووی " لەناخی دڵمەوە داوای بەخشین دەکەم".


ڕۆڵى ئافرەت لە ئابووریدا\nنووسینی: ئەفیفا ویتنبرگ و ئەلیسون میتلاند\nئەم پەرتووکە (ڕۆڵى ئافرەت لە ئابووری) ئاڕاستەى ئەم کۆمپانیایانە کراوە کە پەیوەندیدارن بە بوارى "ئابووریى ئافرەت"ەوە، بەو پێیەى ئافرەت نیوەى بازاڕ پێک دەهێنێت و سەرچاوەى زۆربەى داهێنانەکانە. ٨٠%ی ئه‌و کاڵایانه‌ی که به زۆریی به کار ده‌هێنرێن، ئافره‌ت بڕیاریان له‌سه‌ر ده‌ده‌ن. هەروەها ، باس لە کۆمەڵێک دەرفەتى جیاواز دەکات بۆ ئافرەتان و، ئەو پاڵنەرانەى کە لە شوێنى کارو بازاڕدا، هانى ئافرەتان دەدەن.\nپه‌رتووکه‌که باس له‌و هۆکارانە دەکات لە ڕێگەیەوە کۆمپانیاکان بتوانن خۆیان لەگەڵ پێداویستییەکانى ئافرەت بگونجێنن و باشترین ژینگەى کارکردنیان بۆ دروست بکەن، تاکوو لە زۆربەى چالاکییەکاندا کاریگەرییان لە سەدەى بیست و یەکدا هەبێت. ئەم پەرتووکە دەبێتە ڕێبەرێکى ڕێنیشاندەر بۆ بەڕێوەبەرى کۆمپانیاکان و دامەزراوەکان، چۆنیەتیى بەرەوپێشچوون و گەشەکردن لە ڕێگەى پشتبەستن بە هێزى تەواوى پیاوان و ئافرەتان ڕوون دەکاتەوە، هەروەها باس لە هۆکارى شکستهێنانى زۆربەى تێڕوانینەکان سەبارەت بە کێشەى جێندەر دەکات.\nئەم تێڕوانینانە دەخاتە ڕوو، کە باس لە پێویستیی کارکردنى پیاوان و ئافرەتان دەکەن بەیەکسانى، ڕا و بۆچوونى سەرکردە گەورەکان لە جیهانى کار و کۆمپانیاکان لەبارەى کێشەى جێندەر دەخاتە ڕوو، وەکوو "نیال قیزجیرالد" بریکارى ڕۆیته‌رز، "کارلوس" لە کۆمپانیاى ڕینو و "ئان ملکاوى" لە کۆمپانیاى زیروکس.\nنووسەرانى ئەم پەرتووکە، باس لەو شۆڕشە ئابوورییە دەکەن کە ئافرەتانی پێشکەوتوو هەڵیان گیرساندووە و تواناى زۆر بەرزیان دەخاتە ڕوو، کە هیچ چالاکییەکى بازرگانى، یان کۆمپانیایەک ناتوانێت ئەم توانایە پشتگوێ بخات؛ ئەو ئافرەتانەی کە چوونەتە ناو بوارى فێرکردن و کارکردنەوە.\nلە ئێستادا، ئەم بەشداریکردنەى ئافرەت لە بوارى ئابوورى، سیاسى و کۆمەڵایەتیدا دەرکەوتووە و، بە شێوەیەکه ئەمڕۆ شوێنى ئافرەت و ژمارەکەى لە کۆمپانیاکان و شوێنى کارکردن و دەزگه‌کانى حکوومەتدا، بە پێوەرى تەندروستى و گەشەکردنى ئابوورى دادەنرێت.\nکۆڕبه‌ندی ئابووریى جیهانى لە کۆنگرەى داڤوس که ساڵانه ده‌به‌سترێ، راپۆرتی ساڵانه‌ی هه‌یه له‌سه‌ر به‌ره‌و پێشه‌وه‌چوونی ئافره‌ت له بواری ئابووری، ئه‌م راستییه‌ی پشتراست کردووه‌ته‌وه، که ئافره‌ت پێوه‌رە.\nبە ڕاى هەردوو نووسەرانى ئەم پەرتووکە، کێشەى جێندەر لە ئێستادا کێشەیەکى تایبەت بە ئافرەتان نییە، بەڵکوو پەیوەندارە بە کارە بازرگانییەکانەوە. لاى هەر کۆمپانیایەک پاڵنەرى ئابوورى، وا دەکات کە کێشەى جێندەر فەرامۆش بکات، بۆ نموونە کۆمپانیاکان یان خاوەن کارەکان جەخت لەسەر کارمەندى لێهاتوو دەکەنەوە، واتە بەهرەمەندى و لێهاتوویى، بۆتە گرنگترین داواکارى لە جیهاندا بۆ دەستکەوتنى هەلى کار، چونکە لە کاتى نەبوونیدا، مەترسییەکى گەورە دروست دەکات. لێهاتوویى، بەپێى گۆڤارى "هارڤرد بزنس"، بۆتە گرنگترین داواکارى، لە کاتێکدا کە بەدەگمەن دەست دەکەوێ؛ بۆیە کۆمپانیاکان لە هەر مەرجێکى تر زیاتر ڕکابەریى لەسەر دەکەن و، پشتى تەواوى پێ دەبەستن.\nهەروەها، بوونى تیمێکى سەرکەوتوو و تەندروست، کە کۆمپانیایەک بەڕێوە دەبەن؛ مانا‌ی ئه‌وه‌یه که ئه‌و تیمه بتوانن له ژینگه‌ی کارکردندا گۆڕانکاریی فره‌ڕه‌نگی دروست بکه‌ن .\nتوێژینەوەیەکى ئەمریکى دەری خستووە ئەو کۆمپانیایەى کە تیمى بەڕێوەبردنەکەى، ژمارەیەکى بەرچاو لە ئافرەتان لەخۆ دەگرێت، لە جێبه‌جێکردنی کارەکانیاندا سەرکەوتنى زیاتر و بەرچاوتریان بەخۆیانەوە بینیوە. هەروەها ئەو بازاڕکردنەى کە ئافرەتان تیایدا ئامانجن، جیاوازترە لە بازاڕەکانى تر، بۆ نموونە ئەو بازاڕەى تایبەتە بە کەلوپەلى ئافرەتان، بە دڵنیایییەوە ئافرەتانیش دەتوانن باشتر بەڕێوەى ببەن. نووسەران تێبینیى ئەوەیشیان کردووە ئەو ئافرەتانەى کە لە ئێستادا ڕۆڵیان هەیە، زۆرینەیان دەرچووانى زانکۆن، کە لە ئێستادا دەرچووانى زانکۆ زیاتر ئافرەتانن و ڕێژەیان دووبارە لە پیاوان لە بەدەستهێنانى بڕوانامەى ماستەر و دکتۆرادا، زیاتر دەبێت. ئەو توێژینەوانەى ئافرەتان ئەنجامى دەدەن لە ئاستێکى زۆر بەرز و ئەکادیمیدان، بەم پێیە، دەبێت سەرکەوتنى ئافرەتان لە فێربوون و کارکردنیان لە کۆمپانیاکاندا، پشتى گەورەى پێ ببەسترێت و، پشکى گەورەى لە سەرکردایەتى و بەڕێوەبردندا پێ بدرێت.\nئەوەى کە بۆتە ڕێگر لە بەردەم کارکردنى ئافرەتان ئەوەیە کە، زۆربەى ئافرەتان لە دواى ساڵانێک لە کارکردن، دەست لەکار دەکێشنەوە بۆ ئەوەى کاتى خۆیان بە خێزانەکانیان ببەخشن و، هەروەها هۆکارى تریش دەبنە ڕێگر لە بەردەم ئافرەتاندا. بۆیە، نووسەران شیکردنەوەیان بۆ ئەم هۆکارانە کردووە و بۆیان دەرکەوتووە کە زۆربەى ئافرەتان دوای ساڵانێکی زۆر له کارکردن به هۆی پێشنه‌که‌وتنیان له کاردا، واته بە هۆى پلەبەرزنەبوونەوەیان و نەگۆڕینی پۆستەکانیان وازیان لە کارکردن هێناوه، کەمتر بە هۆکارى خێزانییەوە وازیان هێناوە.\nبازاڕ و ئەوەى کۆمپانیاکان دەتوانن بیکەن:\nهەردوو نووسەران ئاماژەیان بە کۆمەڵێک پەرتووک کردووە کە لەم ساڵانەى دواییدا بڵاو بوونەتەوە، وەکوو پەرتووکى "بازاڕکردن بۆ ئافرەتان" لە نووسینى "مارتى بارلینا" و، کۆمەڵێک پەرتووکى ترى پەیوەندیدار بە داهاتووى ئافرەتان لە بازاڕ و پێشکەوتنیان لەم بوارەدا.\nبانکەکان ژمارەیەکى زۆرى ئافرەتان لەخۆ دەگرن. لە ڕاپۆرتێکدا بە ناونیشانى "کارکردنى ئافرەتان لە بانکەکان"، كه لە ساڵى 2007 بڵاو بۆتەوە، دامەزراوەى "داتا مونیتۆر" ئاماژە بەوە دەکات کە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانى ئەمریکا، ئافرەتان مامەڵە بە بڕێکى گەورەى پارە دەکەن کە دەگاتە (22) تریلیۆن دۆلار. لە ئێستادا ژمارەى ئافرەتانى ملیۆنێر، کە تەمەنیان لە نێوان 18-44 ساڵیدایە، لە ژمارەى پیاوانى ملیۆنێر زیاتر بووە.\nنووسەران وایان پێ باشه کە شێوازى ئافرەتان لە سەرکرادیەتى و بەڕێوەبردندا، لە شێوازى پیاوان جیاواز بێت. تێبینى کراوە ئەو کۆمپانیایانەى کە لە لایەن پیاوان و ئافرەتانه‌وه بەڕێوە دەبردرێت، جیاوازە لەو کۆمپانیایانەى کە تەنیا پیاوان بەڕێوەى دەبەن. لە توێژینەوەیەکى دامەزراوەى "کاتالیست"دا هاتووە: "هیچ مەترسییەک لەسەر پیاوان نییە، ئەگەر هات و ئافرەتان سەرکردایەتییان گرتە دەست؛ دەکرێت ژمارەى ئافرەتان زیاد بکرێت، بەبێ ئەوەى پیاوان دوور بخرێنەوە."\nجێبەجێکردنى سەرکەوتوو بۆ بەشداریکردنى ئافرەتان:\nنووسەران پێشنیارێکى ستراتیژى بۆ بەشداریکردنى ئافرەتان دادەنێن، کە پشکى یەکسان بەر پیاوان و ئافرەتان دەکەوێت: لە ڕێگەى پێکهێنانى تیمى بەڕێوەبردن لە پیاوان و ئافرەتان، ڕێپێدانى کارمەندان بە دەربڕینى ناڕەزایییەکان، دانانى کێشەى جێندەر بە کێشەیەکى بازرگانى، نەک کێشەیەکى تایبەت بە ئافرەتان، هەوڵدان بۆ ڕوودانى گۆڕانکارى، کارکردن بۆ بەدەستهێنانى بودجەیەک، نەک تەنیا پشت بەو سەرچاوەی داهاتانه ببەسترێت، کە لە لایەن خۆبەخشەکانەوە دێت.\nلە توێژینوەیەکى "تى ئیس بى"، کە گرووپێکى بانکییە لە وڵاتى بریتانیا، ڕێژەى ئافرەت تێیدا دەگاتە لە سەدا شەست و سێ، ئەویش بە هۆى هەبوونى کۆمەڵێک پره‌نسیپەوە، لەوانە (دامەزراندن بەڕوونى و ئاشکرایى، پلاندانان بۆ گۆڕانکارییەکان، دانانى پێوەرەکان، بەرنامەدانان بۆ داهێنان و نوێکارییەکان.) بەڵام، دەکرێت بڵێین کلیلى سەرەکى بۆ بەشداریکردنى ئافرەتان، بریتى بێت لە ڕۆشنبیرى و لێهاتوویى. کاتێک کۆمپانیایەک سوود لە تواناکانى نیوەى کۆمەڵگەکەى وەرناگرێت، ئەوە بێ گومان لە دەرەنجامى کارەکانى، هەر خۆى زەرەرمەند دەبێت.\nهەروەها زۆریى ژمارەى پیر و، کەمیى منداڵبوون، دوو کێشەى مەترسیدارن بۆ ئابووریى جیهان، بەتایبەتى لە وڵاتانى پێشکەوتوودا؛ چونکە، زیادبوونى ژمارەى منداڵبوون، بەدڵنیایییەوە ڕێژەى بەشداریکردنى ئافرەتان لە کارکردن کەم دەکاتەوە. بەڵام، ڕا و بۆچوونى هەردوو نووسه‌ران پێچەوانەى ئەمەیە. ئەوان بڕوایان وایە کە گەشەکردنى ئابوورى، بە پشتبەستن به کارامەیى و لێهاتووییى ئافرەتان، شان بە شانى زیادبوونى ژمارەى دانیشتووان دەڕوات.\nڕاپۆرتى یەکێتیى ئەوروپا، لەسەر ئەو وڵاتانەى کە سیاسەتى کارکردن بە پێگەیشتنى خێزانەوە دەبەستنەوە لە بوارى ره‌خساندنی هەلى کارکردنى یەکسان بۆ پیاوان و ئافرەتان، کاتێک که مۆڵه‌تی دایکایه‌تی ده‌که‌ن به یه‌کێک له مافه‌کانی ئافره‌تی کارکه‌ر، ئه‌وا ده‌بنه باشترین وڵات له بواری گه‌شه‌ی ئابووریدا، چونکە ئافرەت ناچار نابێت لە نێوان کارکردن و خێزاندا یەکێکیان هەڵبژێرێت.\nهەروەها نووسەرانى ئەم پەرتووکە، بەراوردێکیان لە نێوان فەڕنسا و ئەڵمانیادا کردووە، کە دوو هەڵوێستى جیاوازیان هەیە. فەڕەنسا، بەرزترین ڕێژەى منداڵبوونى لە یەکێتیى ئەوروپا تۆمار کردووە، بەپێچەوانەوە، ئەڵمانیا کەمترین؛ لە کاتێكدا فەڕەنسا، لە بەشداریکردنى ئافرەت لە جیهانى کارکردندا بەرزترین ڕێژە تۆمار دەکات، بەڵام ئەڵمانیا کەمترین ڕێژە تۆمار دەکات.\nنووسەران لەم بەشەدا جەخت لەو هۆکارانە دەکەنەوە، کە ئافرەتان بۆ جیهانى کارکردن لە کۆمپانیاکان ڕادەکێشن. لێرەدا ئافرەتان، پێویستییان بە پاڵپشت و هاندانە، نەک بەلاوەنانیان. لە توێژینەوەکاندا دەرکەوتووە کە ئافرەتان لە سەرەتاى دەستبەکاربوونیان کێشەیان لەسەر مووچەکانیان نییە، لە کاتێکدا پیاوان کێشە دروست دەکەن. جا لەبەر ئەمە، زۆر جار پیاوان مووچەیەکى زیاتر وەردەگرن. هەروەها ئافرەتان لە چاوپێکەوتنى یەکەمدا، هەوڵ دەدەن ئەوە پیشانى کۆمپانیاکە بدەن کە دەتوانن چى بۆ ئەم کۆمپانیایە بکەن و چییان لە توانادایە، بەڵام پیاوان دەپرسن: ئایا کۆمپانیاکە دەتوانێت چى بۆ ئەوان بکات!؟\n"وارن فاریل" لە کتێبى "بۆچى پیاوان زیاتر بەدەست دێنن"، دەڵێت کە باشترین رێکار بۆ شوێنى کارکردن و ڕێسا و یاساکانى ئەو هەلانەی کار که له‌به‌ر ده‌ستن ئه‌وانه‌ن که هاوکاریی ئافره‌ت ده‌که‌ن بۆ بڕیاردان له‌سه‌ر ئه‌و کارانه‌ی که له‌گه‌ڵ خه‌ونه‌کانیان ده‌گونجێن. ئه‌گه‌ر کۆمپانیاکانیش مه‌به‌ستیان بێ سوود له به‌هره‌مه‌ندیی ئافره‌تان وه‌ربگرن ئه‌وا پێویسته هه‌موو جیاوازییانه بسڕنه‌وه که ده‌بێته هۆی ئه‌وه‌ی دان به مافه‌کانی ئافره‌تدا نانرێ و ده‌بێ رێگه‌یان بۆ بکه‌نه‌وه‌و رۆڵی پێشه‌نگییان بده‌نێ."\nنووسەران، ئامۆژگاریى دەستەى کارگێڕیى کۆمپانیاکان دەکەن، کە دەبێت لە نێوان پیاوان و ئافرەتاندا، تەنیا لە هەندێک ڕووەوە جیاوازى بکەن، وەکوو نەتوانینى کارکردنى بەردەوامى ئافرەت بە هۆى وەرگرتنى مۆڵەتى دایکایەتییەوە و، شێوازەکانى پەیوەندیکردن؛ ئەمەیش بە گونجاندنى سەرچاوە مرۆیییەکانیان لەگەڵ ئەم جیاوازییانەدا، چارەسەر دەبێت.\nجیهان لە گۆڕاندایە:\nگۆڕانى ژمارەى دانیشتووان و گۆڕانى پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکان، کاریگەریى لەسه‌ر پەیوەندییەکانى خەڵک لەگەڵ کارکردندا دەبێت. دڵسۆزى لە کارکردن، بۆتە بیرێکى نامۆ، بەتایبەتى لە لاى گەنجان. ڕۆڵى پیاوان لە پەروەردەکردنى منداڵ، لە جاران زیاتر بووە. ژیان لە گۆڕاندایە. گەنجان لە ئێستادا کاتێکى زۆریان بە خوێندنەوە بەسەر دەبەن، یان لەو کۆمپانیایانە کار دەکەن کە ئامانجیان تەنیا قازانج نییە؛ بۆیە ئەگەر کۆمپانیاکان بیانەوێت کەسانى بەهرەمەند و لێهاتوویان دەست بکەوێت، پێویستە ئاستى ڕۆشنبیریى پیاوان و ئافرەتان لەبەرچاو بگرن و، ڕەچاوى هیچ تەمەنێک نەکەن.


عەبادی: ئامۆژگارییەکانی مەرجهەعییەتی ئاینی باڵا ئامانجی چاکەی دەوڵەت و سەروەریی و بەرژەوەن\nعەبادی: ئامۆژگارییەکانی مەرجهەعییەتی ئاینی باڵا ئامانجی چاکەی دەوڵەت و سەروەریی و بەرژەوەندییەکانێتی\n2021.09.29 - 20:29 71 like 0\nتەواوی پشتگیریی خۆمان رادەگەیەنین بۆ ئامۆژگارییەکانی مەرجەعیەتی ئاینی باڵا، و پێمانوایە جەختکردنەوەیە لەسەر هەڵوێستە نیشتیمانییە نەگۆڕەکان و ئەوانەی بەرگری دەکەن لە دەوڵەت و شکۆ و سەروەریی و بەرژەوەندییە باڵاکانی.\nو دووپاتی دەکەینەوە، کە مەرجەعییەتی باڵای ئاینی هەمیشە وەکو مەرجەعیەتێکی باوکانە و بێلایەن دەمێنێتەوە، بەڵام هەمیشە لایەنگری یەکڕیزیی و بەهێزیی و سەلامەتیی دەوڵەت و گەلەکەی و بەرژەوەندییەکانیانن.\nو ئاماژە دەکەین بەوەی مەرجەعیەتی باڵا فەرموێتی: دەربارەی پێویستی بەشداریکردنی لە هەڵبژاردنەکاندا لەپێناو ئەنجامدانی گۆڕانکاریی راستەقینە لە بەڕێوەبردنی دەوڵەتدا و دوورخستنەوەی دەسەکانی گەندەڵی و بێتواناکان لە جومگە سەرەکییەکانی دەوڵەت.\nوپێویستی وردبینیکردن لە سیڤی کاندیدکراوان لە بازنەی هەڵبژاردنەکانیاندا، و تەنیا زیگەبدرێت بەکاسانی چاک و پاک بۆ خۆکاندیدکردن، ئەوانەی کە لە خەمی سەوەریی عیڕاق و سەلامەتی و ئاسایش و گەشەسەندنیدان، خاوەنی متمانە بن بۆ پاراستنی بەها رەسەنەکان و بەرژەوەندییە باڵاکانی وڵات، و وریا لەوەی کە کەسانی بێتوانا و تێوەگلاو نەبن لە گەندەڵی یان لایەنێک بن کە باوەڕی بە بەها نەگۆڕەکانی گەلی عیڕاقی بەخشندە نەبێت یان لە دەرەوەی چێوەی دەستووردا کار بکات، چونکە ئەمە مەترسی گەورەی هەیە بۆ داهاتووی وڵاتەکە.\nو داواکارییەکانمان هەمان داواکارییەکانی مەرجەعییەتی باڵایە لە بەڕێوەبەرانی پرسی هەڵبژاردن، و کاربکەن بۆ ئەنجامدانی لە کەشێکی پڕ متمانە دوور لە کاریگەرییە لاوەکییەکانی پارە و چەکی بێمۆڵەت و دەستێوەردانە دەرەکییەکان، و رەچاوی پاکی هەڵبژاردن بکەن و دەنگی دەنگدەران بپارێزن چونکە ئەمانەتە لە گەردنیاندا.


Курдипедиа - هەرێم و بەغدا باج لەسەر چەندین بەروبووم و بەرهەم زیاددەکەن\n📊 هەرێم و بەغدا باج لەسەر چەندین بەروبووم و بەرهەم زیاددەکەن | 🏷 Группа: Статистика и опросы | Язык статьи: 🏳 کوردیی ناوەڕاست | 👁🗨\nهەرێم و بەغدا باج لەسەر چەندین بەروبووم و بەرهەم زیاددەکەن\nهەردوو حکومەتی عێراقی و حکومەتی هەرێمی کوردستان باج لەسەر کۆمەڵێک بەروبومی کشتوکاڵی و ماددەی کحولی زیاددەکەن.\nوەزارەتی کشتوکاڵوەزارەتی کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاوی حکومەتی هەرێمی کوردستان بە هەماهەنگی لەگەڵ وەزارەتی بازرگانی بەمەبەستی ڕێگریکردن لە هەرزانبوونی بەرهەمی ناوخۆیی و سوود گەیاندن بە جوتیاران باجی زیاتری خستەسەر ئەو بەروبوومە کشتوکاڵییانەی لە دەرەوە هاوردەدەکرێن.\nوەزارەتی کشتوکاڵی هەرێمی کوردستان، لیستی ئەو بەروبوومە کشتوکاڵییانەی کە هاوردەی هەرێمی کوردستان دەکرێن بڵاوکردەوە، تیایدا ئەو رێژەیە کە ئەمساڵ باج دەخرێتە سەریان ئاشکراکردووە، بەشێوەیەک باجی سەر بەروبوومی هاوردەکراو بەکیلۆ بەم شێوەیەیە: کولەکە 300 دینار، خەیار 350 دینار، پیاز 250 دینار، پەتاتە 350 دینار، شوتی 250 دینار، قارچک 1000 دینار.\nبەپێی بڕیارەکەی وەزارەتی کشتوکاڵ، هەندێک لەو باجانە لەسەرەتای ئەم مانگەوە جێبەجێدەکرێن و بۆ هەر بەرهەمێک بەپێی ئەو کاتەی کە بەرهەمی ناوخۆ پێدەگات، دەچێتە بواری جێبەجێکردنەوە.\nهەربەپێی بڕیارێکی حکومەتی عێراقی، کە وێنەیەکی بۆ بەڕێوبەرایەتی گشتی گومرگی هەرێم و دەروازە سنوورییەکان نێردراوە، پێویستە پابەندبن پێوەی. باجی سەر ماددە کحولییەکانیش بە گشتی لەسەدا 200 زیادکراوە، باجی سەر ماددە شیرنەمەنییەکانیش لە 25% زیادکراوە.\nئەوەشی خستەڕوو، بەپێی ئه و ڕێنماییانەی دراوەتە گومرگەکان بۆ هەر کیلۆیەک سەوزە و میوە (250 بۆ 350) دینار باج وەردەگیرێت، ئەمەش بۆ ئەوە دانراوە کە بتوانرێت بەروبومی بیانی کەمبێتەوه و بەروبومی ناو‌خۆیی ڕکابەری بەروبوومی دەرەکی بکات.\nئاماژەی بەوەشدا، لە دوای ناڕەزایەتیەکانی ئەم دواییەی جوتیاران وەزارەتی کشتوکاڵ باجی زیاتری خستە سەر هەندێک جۆری بەرهەمی وەکو خەیار و پیاز و شوتی و کولەکە کە بۆ هەر کیلۆیەک (100 بۆ 150) دیناری دیکەی خستەسەر بۆ ئەوەی جوتیاران سودمەندبن.\nلەبارەی بڕیارەکەی بەغدا، ناوبراو، وتیشی بەپێی دەستوور بەرێوەبردنی گومرگ بەهاوبەشی هەردوو لایەنی بەغدا و هەرێم دەبێت، ئەگەر یاسایی تایبەت لەبارەی بابەتێکەوە نەبێت لە هەرێم، ئەوا بە ناچاری دەبێت پابەندبین بە بڕیاری حکومەتی ناوەندی.\n➕ Добавил (Hawrê Baxewan) на Apr 11 2018 10:15PM\n👁 Этот пункт был просмотрен раз 796


كوردستان 26/10/2021 - 10:08 Basnews\nبەرپرسی لقی 17ی پارتی دیموکراتی کوردستان لە شنگال کە خۆی یەکێک لە بەشداربوانی داستانی سحێلا بووە، ڕایگەیاند حەماسەی پێشمەرگە لەو داستانی نەبەردییەدا هەموو خەونی دوژمنانی لەگۆڕ نا.\nئاشتی کۆچەر لەبارەی داستانی سحێلاوە بە (باسنیوز)ی ڕاگەیاند: "پێشمەرگە و ئاسایش و هەموو دامودەزگا ئەمنییەکان لە پردێ و سحێلا و مەحموودیە پیلانی داگیرکردنی کوردستانیان تێک شکاند، چونکە چوار ساڵ لەمەوبەر و ڕێکەوتی 26/10/2017 هێز و میلیشیا عێراقییەکان هێرشیان کردە سەر سحێلا و بەنیاز بوون زاخۆ و دهۆک داگیر بکەن، بەڵام هەمەر و دەبابەی میلیشیا عێراقییەکان لە مەیدانی شەڕدا مانەوە و نەیناتوانی و پێشمەرگە هەموو پلانێکی میلیشیاکانی عێراقی لە سحێلا تێک شکاند و هەرێمی کوردستان لەسەر دەستی سەرۆک بارزانی و پێشمەرگەی پارتی پارێزرا".\nئەو بەرپرسەی پارتی ڕاشیگەیاند: "دوای خیانەتی 16ی ئۆکتۆبەر، ئەو کەسانەی دژی کوردایەتی و نەتەوەی کورد کاریان دەکرد، لە ئەنجامی ئەو خیانەتەیان کەرکووکیان فرۆشت و پلانی ئەوەیان داڕشتبوو بە یارمەتیی میلیشیاکان کوردستان داگیر هەرێمی بکەن، بەڵام پێشمەرگە هەموو خەون و پالانی داگیرکەرانی تێک شکاند و لە پردێیەوە هەتا عەین عوزێر، سحێلا و مەحموودیە هەموو پلانی هێز و میلیشیاکان لەسەر دەستی پێشمەرگە لەگۆڕ نران".\nئاشتی کۆچەر ئاماژەی بەوەش کرد: "لەو حەماسەیەدا لقی 17ی پارتی دیموکراتی کوردستان ڕۆڵێکی مەزنیان هەبوو و بە فەرماندەیی وەحید باکۆزی کە ئەوکات بەرپرسی لقی 17ی پارتی بوو، لەگەڵ چەندین پێشمەرگەی دیکە شەهید بوون، بۆیە پێشمەرگە و ئاسایشی کوردستان بە تۆماکردنی داستانی نەبەردیی سحێلا و بە خوێنی خۆیان بەرگرییان لە خاک و قەوارەی سیاسیی هەرێمی کوردستان کرد".


تا دێت نائارامی ژنان لە کۆمەڵگەدا زیاد دەکات - Radio Sweden Kurdish - رادیۆی سوید Radyoya Swêdê | Sveriges Radio\nتا دێت نائارامی ژنان لە کۆمەڵگەدا زیاد دەکات\nبڵاو کرایه‌وه tisdag 10 januari 2017 kl 15.33\nلە % 31 ژنان ناوێرن ئێواران بچنە دەرەوە\nمتمانەی ژنان بە دامودەستگەی دادوەری کەمی کردووە و نائارامیان لە کۆمەڵگەدا تا دێت زیاد دەکات.\nبە پێی ڕاپۆرتی ساڵانەی ئەنجوومەنی بەرگرتن لە تاوان (Brottsförebyggande rådet-Brå) کە ئەمڕۆ پێشکەش کرا، یەک لەسێی ژنان لە کاتی چوونە دەرەوەی ئێواراندا هەست بە نائارامی دەکەن و هەندێکیان بە هۆی ترس لە لێدان و دەستدرێژیی سێکسی ناوێرن بچنە دەرەوە.\nترس و نائارامی ژنان لە کۆمەڵگەدا لەو کاتەوەی کە بۆ یەکەمجار ئەم لێکۆڵینەوەیە لە ساڵی 2006 دا ئەنجام درا هەرگیز وەک ئێستا زۆر نەبووە.\nبەپێی ئەو ڕاپۆرتە نوێیە کە بەهاری ساڵی پار ئەنجام دراوە دەرکەوتووە کە لە سەدا 31 ژنان ناوێرن ئێواران لەگەڕەکەکەی خۆیاندا بچنە دەرەوە. ئەم نیگەرانی و نائارامییەی ژنان بەراورد بەساڵی 2015 لە سەدا 25 زیادی کردووە.\nجێی باسە بەرپرسی گشتیی ئەنجوومەنی بەرگرتن لە تاوان ئێریک ڤێنەرسترۆم دەڵێت هۆکارەکانی زیادبوونی نائارامیی ژنان روون نییە بەڵام بواری دوو لێکدانەوە هەیە، یەکەمیان ئەوەیە کە بە گشتی ژنان زیاتر لە گرووپەکانی دیکەی کۆمەڵگە نیگەرانی ئەوەن کە تووشی لێدان و دەستدرێژیی سێکسی ببن، دووەمیان ئەوەیە کە لەم سێ ساڵەی داهاتوودا ڕێژەی ئەو ژنانەی تووشی دەستدرێژیی سێکسی بوون دووجا زیادی کردووە واتا لەسەدا 1.4 ەوە بۆ لەسەدا 3.\nبەڵام هۆکارێکی دیکەش هەیە ئەویش ئەوەیە کە گفتوگان سەبارەت بە دەستدرێژیی سێکسی دژ بە ژنان لە شوێنە گشتییەکاندا زیادی کردووە بۆ نموونە گفتوگۆکانی میدیا سەبارەت بەو دەستدرێژییانەی لە فێستیڤالەکاندا ڕوویان داوە.\nهەر لەو ڕاپۆرتەدا هاتووە کە متمانەی هاوڵاتییان بە دامودەستگەکانی دادوەریی لە ساڵی 2016 دا بەراورد بە ساڵی پێشووتر بە سێ یەکەی سەدیی کەمی کردووە. بەڵام بەگشتیی متمانەی هاوڵاتییان بە دامودەستگەی دادوەریی و پۆلیس لەسەدا 61 ە کە بەڕای بەرپرسی گشتیی ئەنجوومەنی بەرگرتن لە تاوان ڕێژەیەکی باشە و دەکرێت بڵێین متمانەی هاوڵاتییان بە دەستگەکانی دادوەریی جێگیرە.


NRT TV | کوردستان | ئەمریکا پێداویستی پزیشکی پێشکەشی هەرێم کرد\n1034 جار خوێندراوەتەوە\nبە ئامادەبوونی وەزیری تەندروستی هەرێم و کونسوڵی ئەمریکا لە هەولێر، ئاژانسی ئەمەریکی بۆ گەشەپێدانی نێودەوڵەتی پێداویستی پزیشکی و تاقیگەیی پێشکەشی هەرێم کرد و لەوبارەوە، کونسوڵی ئەمریکا لە هەولێر ئاماژەی بەوەکرد، "ئەمەریکا شانازی بە پشتیوانییە بەخشندەکانی خۆیەوە دەکات بۆ هەوڵە جیهانیەکانی روبەڕوبوونەوەی پەتای کۆرۆنا."\nئەمڕۆ چوارشەممە، کونسوڵخانەی ئەمریکا لە هەولێر بڵاویکردەوە، کە ئاژانسی ئەمەریکی بۆ گەشەپێدانی نێودەوڵەتی پێداویستی پزیشکی و تاقیگەیی پێشکەشی هەرێم کردووە بۆ بەهێزکردنی هەوڵەکانی روبەڕوبوونەوەی پەتای کۆرۆنا.\nئەوەش خراوەتەڕوو، ئەم پێداویستیانە رێکخەری ئۆکسجین و پێوەری ئۆکسجین و ئامێری پاککردنەوەو بەدلەی خۆپارێزی و ئاوی موغەزی و هەروەها کەلوپەلی تریش لەخۆدەگرێت، کە بۆ چارەسەرکردنی نەخۆش و پاراستنی کارمەندانی تەندروستی بەکاردێن.\nلەوبارەوە، رۆب واڵەر کونسوڵی ئەمریکا لە هەولێر باسی لەوەکردووە، "ئەمەریکا شانازی بە پشتیوانییە بەخشندەکانی خۆیەوە دەکات بۆ هەوڵە جیهانیەکانی روبەڕوبوونەوەی پەتای کۆرۆنا."\nکونسوڵخانەی ئەمریکا لە هەولێر دەشڵێت، ئەمەریکا زیاتر لە بیست ملیار دۆلاری بۆ یارمەتیدانی هەوڵە جیهانیەکان تەرخانکردووە، هەروەک بۆ پابەندیەکانی تایبەت بە گەشەپێدانی ڤاکسینەکان و چارەسەرییەکان و هەوڵەکانی ئامادەکاری و کۆمەکی بیانی.\nلە مانگی تشرینی یەکەمی ساڵی رابردووشدا، ئاژانسی ئەمەریکی بۆ گەشەپێدانی نێودەوڵەتی کۆمەکی کردنەوەی یەکەیەکی جیاکردنەوەی نەخۆشانی کۆرۆنای کرد لە نەخۆشخانەی سوتان و نەشتەرگەری جوانکاری دهۆک، کە ژێرخان و کەلوپەلی پێویستی خستە بەردەستی پزیشکانی هەرێمی کوردستانی بۆئەوەی بتوانن بە سەلامەتی چارەسەری نەخۆشانی کۆرۆنا بکەن.


بۆچی سیستەمی لامەركەزی پێویستە ؟\nلامەركەزی پرسێكە دەمێكە قسەوباسی لەبارەوە دەكرێیت لەھەمان كاتدا لە ھێڵە گشتییەكانی كارنامەی كابینەی نۆیەمی حكومەتی ھەرێمی كوردستان بەروونی ئاماژەی پێكراوە ، بۆیە لامەركەزی ھەرگیز بەمانای دوو ئیدارەیی و دابەش كردنی ھەرێم نایەت ، بەلكو بەمانای زیاتر پێدانی كۆمەڵێك دەستەڵاتی ئیداری و مالی دێیت ،بۆ یەكە كارگێریەكان لە پارێزگاو قەزاو ناحیە .\nلامەركەزی لە ئێستادا ھەنگاوێكی گرینگە بەئاراستەی دابەشكردن و شۆركردنەوەی دەستەلاتە كارگێریەكان و ھێنانە كایەی ھاوسەنگی و دادپەروەری لە دابەشكردنی داھاتەكان بەسەر تەواوی ناوچەكانی كوردستان ، بە لەبەرچاو گرتنی ئەزمونی چەند ساڵەی رابردووی حوكم رانی ھەرێم بۆمان دەركەوت كۆكردنەوەی تەواوی دەستەلاتەكان لە ئەنجومەنی وەزیران نەك ھەر لەبەرژەوەندی ھەرێم و ھاوڵاتیان نیە ، بەڵكو جۆرێك نادادی و نا ھاوسەنگی لە نێوان شارو شارۆچكەكانی كوردستانیش دروست كردوە .\nئەگەر بەخێرایی سەیری بەرھەم ھێنان لە بواری كەرتی نەوت و گاز بكەین ئەو راستیەمان بۆ دەردەكەوێیت\nبەرھەمی نەوتی خورمەڵە لە ھەولێر و تاوكێ لە دھوك بە ڕێژەی ١٠٠٪ زیادی كردوە كەچی بەرهەمی نەوتی شیواشۆكی كۆیە بە ڕێژەی\n٩٠٪ كەمی كردوە ؟\nبەڵام لە غازی كۆرمۆری چەمچەماڵ كارەبای ھەولێر و دھۆك دابیندەكرێت .\nگرێبەستی ژمارە ( ١ ) تا ژمارە ( ١٥ )ی حكومەتی ھەرێم لەگەل كۆمپانیا نەوتیە جیهانیەكان تەنھا لە سنوری پارێزگای ھەولێر و دھۆك كراوە بۆئەوەی هەمیشە بەرھەمی نەوتی ئەو ناوچەیە بەمەبەست پەرەی پێبدرێت ...\nھەروەھا لەبەردەوامی ئەو نادادییە مەركەزییەی كە بەرامبەر پارێزگای سلێمانی دەكرێت بودجەی پەرەپێدانی پارێزگاكانیشی گرتۆتەوە لە كاتێكدا لەساڵی ٢٠١٥ دا حكومەتی عێڕاق لە بودجەی پەرەپێدانی پارێزگاكاندا (٤٤) ملیار دیناری بۆ ھەرێمی كوردستان ناردووە تیایدا بڕی ( ١٨ )ملیار دیناری بۆ پارێزگای سلێمانی تەرخانكراوە بەڵام نێوەی ئەو بڕە بۆ سلێمانی ھاتووە واتا ( ٩ ) نۆ ملیار دینار ، بۆ رێگری لەم جیاكاری و نادادییە كە لە ئەزموونی حكومەتی مەركەزی ھەریمی كوردستان پارێزگای سلێمانی چەشتویەتی ئەوا لامەركەزی پێویستە جێبەجێكرێت .\nھەروەھا بودجەی پارێزگای دھوك بۆ ساڵی ٢٠١٣ بریتییە لە ١١,٧ ملیار دینار ، حكومەتی ھەرێم ٤٨ ملیاری بۆ تەرخان كردووە واتا ٣٦,٣ ملیار دیناری زیاتر لە بودجەی خۆی بۆ سەرفكراوە .\nلە ساڵی ٢٠١٤ كە بودجە پەسەند نەكراوە بڕی ٣٢ ملیار دیناری بۆ تەرخان كراوە ھەروەھا بۆ ساڵەكانی ٢٠١٥ و ٢٠١٦ لەسەر بنەمای ١٠٠٪ ی خەرجی ٢٠١٤ پارە بۆ پارێزگایی دھۆك خەرج كراوە .\nبەڵام بۆ پارێزگای سلێمانی بودجەكەی كەمكراوەتەوە بۆ ٪٣٥ .\nپارێزگای ھەولێریش بودجەكەی كەمكراوەتەوە بەڵام قەرەبووی ئەو كەمكردنەوەی بۆ كراوەتەوە لە پارەی نەوت بڕی ١٨,٥ ملیۆن دۆلاری بۆ خەرجكراوەتەوە بۆ تەواوكردنی پڕۆژەكانی ....\nكەواتە پارێزگای سلێمانی و ئیدارە سەربەخۆكانی گەرمیان و ڕاپەرین باجی گەورەی سیستەمی مەركەزییەتی ئیداری و قەیرانی دارایی دەدات\n- شارەوانی كەلار ٢٠ ملیۆن دیناری مانگانەی بۆ تەوخان كراوە ، بەڵام شارەوانی زاخۆ ٢٦٠ ملیون دینار\n- شارەوانی چەمچەمال ( ٤ )ملیۆن دیناری بۆ تەرخان كراوە لە كاتێكدا بە كێڵگەی غازی ئەو شارە غازی ماڵان و غازی بەرھەمھێنانی وێستگەكانی كارەبای ھەرێم دابین دەكرێت لە بەرامبەردا بڕی ( ٦٠ ) ملیۆن دینار بۆ شارەوانی ئاكرێ دابین دەكرێت .\nلە دەربەندیخان بومەلەرزە ڕوویدا سەرۆكی حكومەتی پێشوو بەڵێنی دا شۆفڵێكیان بۆ دابین بكات ئەوە ( ٢ ) ساڵ تێدەپەڕێت نەیناردووە ، بەڵام ماوەیەك بەر لەئێستا لافاوێك لە دهۆكی بوو ( ٣ )ملیۆن دۆلاریان بۆ خەرج كرد .\nئێستا من دەپرسم لامەركەزی پێویستە یان نا ؟؟؟؟ و لە كام پارێزگای ھەرێم پەیرەو بكرێت ؟\nڕۆژان شەھید حەمەڕەش


09:41 - 20/02/2021 90 جار خوێندراوەتەوە\nوه‌زاره‌تی ته‌ندروستی رایگه‌یاند، عێراق چوه‌ته ناو مه‌ترسیدارترین قۆناغی په‌تای كۆرۆناوه و پێویسته هاوڵاتیان به‌هه‌مو شێوه‌یه‌ك پابه‌ندی رێنماییه‌كانی خۆپارێزی بن.\nڕیاز عه‌بدولئه‌میر حلفی، به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی ته‌ندروستی  له وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی عێراق، له لێدوانێكدا به ئاژانسى هه‌واڵى عێراقى راگه‌یاند كه "عێراق چوه ناو سه‌ختترین قۆناغی په‌تای كۆرۆناوه و چه‌ندینجار وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی جه‌ختی له‌سه‌ر ئه‌وه‌كرده‌وه كه بارودۆخی عێراق دور نییه هاوشێوه‌ی وڵاتانی جیهان به‌شێوه‌یه‌كی فراوان ڤایرۆسه‌كه‌ی تێدا بڵاوببێته‌وه".\nوتیشی، "پابه‌ندنه‌بونی هاوڵاتیان به‌رێنماییه‌كانی خۆپارێزی له ڤایرۆسی كۆرۆنا، ده‌بێته هۆكاری سه‌ره‌كی له به‌رزبونه‌وه‌ی ژماره‌ی توشبوان و گیانله‌ده‌ستدان به‌و ڤایرۆسه، چونكه كورتترین و كاریگه‌رترین چاره‌سه‌ر ئه‌وه‌یه كه پابه‌ندی رێكاره‌كان و به‌كارهێنانی ده‌مامك بن".\nئه‌و به‌رپرسه‌ی وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی عێراق باسی له‌وه‌شكرد، ڤایرۆسه نوێیه‌كه‌ی كۆرۆنا زۆر جیاواز نیه له‌گه‌ڵ كۆڤید-19، پێویست ناكات توشبوانی ڤایرۆسه نوێیه‌كه كه‌ره‌نتین بكرێن یاخود له‌گه‌ڵ توشبوانی دیكه‌دا جیابكرێنه‌وه، چونكه توشبوانی هه‌ردو جۆره‌كه به‌هه‌مان پرۆتۆكۆل و رێكاری ته‌ندروستی، مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵ ده‌كرێت، جگه له‌وه‌ش تاقیگه‌كان وه‌ك یه‌كن و هه‌مو پێداویستییه‌كی ته‌ندروستی ئاماده‌كراوه.


کوردیپێدیا - مەم بورهان قانع\n👫 مەم بورهان قانع | پۆل: کەسایەتییەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nساڵی1974 لەسلێمانی لەدایکبووە. خاوەنی دوو بڕوانامەی دبلۆمە. خاوەنی 10 کتێبە لەبواری راگەیاندن و سیاسەتدا، دوو کتێبی تریشی ئامادەی چاپن. 17 ساڵە لەبواری راگەیاندنی چاپکراو، بینراو و بیستراودا کاردەکات. یەکەمین سەرنووسەری رۆژنامەی ئەهلیی بووە لەکوردستاندا، کە بەهۆی ئازادیی نووسینەوە، 34 رۆژ زیندانیکراوە. بەڕێوەبەری نووسینگەی سلێمانیی رێکخراوی نووسەرانی بێسنوورە، کە رێکخراوێکی نێودەوڵەتیی ناحکومیی خۆبەخشە.\n 📡 ماڵپەڕ | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | ستیڤان شەمزینانی - ماڵپەڕی کڵاوڕۆژنە\n1. 👁 ئازادیی رۆژنامەنووسی لە یاسای چاپەمەنیی هەرێمی کوردستاندا\n2. 👁 سەرەتایەک بۆ رۆژنامەنووسی\n3. 👁 لێکۆلینەوەی سۆسیۆ مێدیایی\n4. 👁 نوسین بۆ وێنە\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Feb 10 2010 10:35PM تۆمارکراوە\n👁 ئەم بابەتە 16,973 جار بینراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 16 KB Feb 10 2010 10:35PM هاوڕێ باخەوان


له‌لایه‌ن: هێدی ئەرسەلان - به‌روار: 2021-06-18-22:52:00 - کۆدی بابەت: 5659\nپەیکەری ئازادی (بە ئینگلیزی:Statue of Liberty) بە بەبایەخترین شوێن دادەنرێت لە نیویۆرکدا، پەیکەرەکە لەلایەن گوستاڤ کاری ئەندازیاری بۆ کراوە و لەلایەن فرێدریک بارتۆلدی داتاشراوە، ئەم پەیکەرە هێمای ئازادییە و ڕۆژانە ھەزاران گەشتیار سەردانی دەکەن کە دەکەوێتە نیمچە دوورگەیەک لە نیویۆرک و دوورگەکەش ناوی نراوە دوورگەی ئازادی، پەیکەرەکە وێنەی ژنێکە و مەشخەڵێکی بەدەستەوەیە و بەدەستەکەی تریشی کتێبێکی پێیە، بەپێی ئامارەکان تەنیا لە ساڵی ٢٠٠٩دا نزیکەی ٢.٣ ملیۆن سەردانیکەری ھەبووە، پەیکەرەکە وەکوو نزیکی نێوان هەردوولایەن، لەلایەن وڵاتی فەڕەنسا لە ڕۆژی سەربەخۆیی ئەمریکا بەخشرا بە وڵاتەکە وەک یادێک بۆ نەهێشتن و لەناوبردنی کۆیلایەتی و ژێردەستەیی.\nکەلەپچە و زنجیرێکی شکاو لەلای قاچی چەپی پەیکەرەکەوە هەیە و کەوتووە کە ئەوە دەردەخات بەرەو پێشەوە هەنگاو دەنێت و بەربەستەکان تێدەپەڕێنێت. دوای پێشکەشکردن و تەواوکردنی، پەیکەرەکە بوو بە هێمایەک بۆ ئازادی لە ئەمریکادا، هەروەها وەک نیشانەیەکی بەخێرهاتن دادەنرێت بۆ ئەو گەشتیارانەی کە سەردانی ئەمریکا دەکەن لە ڕێگای ئاویەوە.\nفرێدریک بارتۆلدی، سەری پەیکەرەکە و ئەو باڵەی مەشخەڵەکەی پێیە پێش ئەوەی پەیکەرەکە بە تەواوی دیزاین بکرێت تەواو کرد، ئەم پارچانە بۆ بڵاوبوونەوەیان لە پێشانگای نێودەوڵەتی پیشان دران، هەروەها ئەو قۆڵەی مەشخەڵەکەی هەڵگرتووە پیشاندراوە لە پێشانگای یادکردنەوەی سەدەیەک لە فیلادلفیا لە ساڵی ١٨٧٦، هەروەها لە پارکی چوارگۆشەی مادیسۆن لە مانهاتانیش لە ساڵی ١٨٧٦ ـەوە هەتاکو ساڵی ١٨٨٢.\nپەیکەری ئازادی بە هۆکارێکی گەورە و گرنگ دادەنرێت بۆ ڕاکێشانی گەشتیاران، بۆ بینینی لە نزیکەوە و شارەزابوون لە مێژووەکەی خەڵکانێکی زۆر سەردانی دەکەن.\nسەرەتا دەستکەوتنی هاوکاری دارایی قورس بوو بۆ دروستکردنی پەیکەری ئازادی، بەتایبەتی بۆ خەڵکی ئەمریکا، لە ساڵی ١٨٨٥ ئیشکردن لەسەر بنیاتنانی پەیکەرەکە تا ڕادەیەک سەرکێشی بوو لەبەر ئەوەی بڕی پێویست لە بودجە ئامادە نەبوو، لەو کاتەدا ڕۆژنامەنوس جۆزێف پولیتزەر لە (Newyork World) کارێکی دەستپێکرد بۆ کۆکردنەوەی پارەی پێویست بۆ تەواوکردنی پڕۆژەکە.\nبەم کارەی زیاتر لە ١٢٠٠٠٠ خێرخوازی ڕاکێشا بۆ بەخشین و دەستکەوتنی بڕی بودجەی پێویست بۆ پڕۆژەکە، زۆربەیان کەمتر لە دۆلارێکیان بەخشی، پەیکەری ئازادی لە فەڕەنسا دروستکرا و لە ڕێگەی ئاویەوە بەرەو ئەمریکا گواسترایەوە، کە لە سندوقێکدا هەڵگیرابوو لەسەر ئەو کەشتیەی کە پێی دەگوازرایەوە بۆ پاراستنی.\nسەرپەرشتی کردنی پەیکەرەکە\nپەیکەرەکە سەرەتا لەلایەن ئەنجومەنی فەنەری ئەمریکاوە سەرپەرشتی دەکرا و بەڕێوە دەبرا تاکو ساڵی ١٩٠١ وە دواتر لەلایەن فەرمانگەی جەنگەوە سەرپەرشتی دەکرا تاکو ساڵی ١٩٣٣، لەو کاتەوە بوو بە بەشێک لە خزمەتگوزاری پارکی نیشتیمانی وەک پەیکەری نیشتیمانی ئازادی.\nپەیکەری ئازادی لەلایەن فرێدریک بارتۆڵدی داتاشراوە لە نێوان ساڵانی ١٨٧٥ بۆ ١٨٨٤، فرێدریک بارتۆڵدی لە ساڵی ١٧٧٠ دەستی بە داڕشتنی دیزاینەکەی کردبوو، بارتۆڵدی و تیمەکەی نزیکەی ٣١ تەن لە شیشی مسیان کۆکردەوە و بەکاریان هێنا بۆ دروستکردنی پەیکەرەکە، دوای تەواوبوونی بەرزییەکەی بریتیبوو لە ١٥١ پێ (٤٦ مەتر) وە کێشەکەی بریتیبوو لە ٢٢٥ تەن.\nپەیکەری ئازادی چی هەڵگرتووە (گرتووە)؟\nپەیکەری ئازادی لە دەستی ڕاستیدا کە بەرزی کردووەتەوە مەشخەڵێکی هەڵگرتووە، ئەمەش گوزارشت لەو ڕووناکییە دەکات کە ڕێگای ئازادی پیشانی چاودێران دەدات، لە دەستی چەپیشیدا کتێبێکی پێیە کە لێی نوسراوە (٤ـی تەمموزی ١٧٧٦) کە ڕۆژی سەربەخۆیی ئەمریکایە، و بە شێوەی ژمارەی ڕۆمانیەکان نووسراوە.\nبۆچی پەیکەری ئازادی گرنگە؟\nپەیکەری ئازادی یەکێکە لەو پەیکەرانەی کە ناسراوترینن لە جیهاندا، تەنانەت وەک هێمایەک سەیردەکرێت بۆ شاری نیویۆرک و تەنانەت وڵاتی ئەمریکاش، هەروەها ئەو پەیکەرە لە نزیک دوورگەی ئێلیس دانراوە کە تاکو ساڵی ١٩٤٣ ملیۆنان کۆچبەر ڕووی دەکردە ئەمریکا لەڕێی ئەو دوورگەوە، لەبەر ئەمەش پەیکەری ئازادی وەک نیشانەیەک سەیردەکرێت بۆ هیوا و ئازادی و دادپەروەری.\nبابه‌ته په‌یوه‌ندیداره‌كان به : پەیکەری ئازادی


وەزارەتی پێشمەرگە نووسراوێك ئاراستەی بەغدا دەكات\nپەیامێکی ’’بوێرانە و توند’’ لە سەدرەوە بۆ گروپە چەکدارەکان\nڕاپۆرتێكی فەرەنسی ئایندەی سیاسیی كازمی دەخاتەڕوو.. لیست بۆ هەڵبژاردن؟\nبانکێکى عێراق بڕى 10 ملیۆن دینار قەرز دەداتە نەخۆش\nڤیدیۆ؛ ژنێک دوو ساڵ دواى ونبوونى لە دەریادا دۆزرایەوە\nئەمریکا تەنها 10 ڕۆژ مۆڵەتی داوە بە عێراق\nناکۆکییەکى تر بەرۆکى یاساى هەڵبژاردنەکان دەگرێت\n’’عێراق دوورە لە مایەپوچ بوون’’.. شارەزایەکی ئابوری هۆکارەکەى ئاشکرا دەکات\nڕێستۆرانی شێف نوسرەتی بەناوبانگ داخرا\nبۆ زانینی مافە داراییەكانی وەزارەت لەبودجەی گشتی عێراق\n2019.03.27 - 09:35\nوەزارەتی پێشمەرگەی حكومەتی هەرێمی كوردستان لەبارەی پشكی هێزەكانی پێشمەرگە لەبودجەی گشتی عێراقدا، نووسراوێك ئاراستەی بەغدا دەكات.\nبەرپرسانی وەزارەتی پێشمەرگە رەتیدەكەنەوە هیچ لیژنەیەكی وەزارەت سەردانی بەغدای كردبێت و لەو بارەیەوە لیوا قارەمان كەمال جێگری سەرۆك ئەركانی هێزەكانی پێشمەرگە تایبەت بە ناس كورد-ی راگەیاند "هیچ لیژنەیەك سەردانی بەغدادی نەكردوە و وەزارەتی بەرگری عێراقیش داوای نەكردوە سەردانیان بكەین، بەڵكو ئەوەی هەیە تەنها نووسراوێكە وەزارەتی پێشمەرگە ئاراستەی بەغدادی كردووە بۆ زانینی مافە داراییەكانی وەزارەت لە بودجەی گشتی عێراق".\nجێگری سەرۆك ئەركانی هێزەكانی پێشمەرگە ئاماژە بەوە دەكات كە بەڕێوبەرایەتی چاكسازی وەزارەتی پێشمەرگە گەڕێكی تری كۆبوونەوەكانی لەگەڵ ڕاوێژكارانی نێودەوڵەتی و وڵاتانی ئەمریكا و بەریتانیا و كەنەدا و ئەڵمانیا ئەنجامداوە بۆ بەدواچوونی ئەو پڕۆژانەی كە هاوبەشن لە نێوان بەڕێوەبەرایەتی چاكسازی و بەڕێوەبەرایەتییەكانی دیكەی وەزارەتی پێشمەرگە.\n"ئەو 35 خاڵەی لە بەرنامەی چاكسازی وەزارەتدایە، بەڕێوەبەرایەتی چاكسازی بەهاوكاری هاوپەیمانان كاری لەسەر دەكەن و تا ئێستا 10 خاڵیان تاوتوێ كراوە و ئامادەكاری بۆ 5 خاڵی دیكە دەكەن تا بەرزی بكەنەوە بۆ لیژنەی باڵای وەزارەتی پێشمەرگە بۆ هەڵسەنگاندن و پەسەندكردنی" لیوا قارەمان كەمال وای وت.\nبەبڕی 92 ملیۆن دینار سێ ئۆتۆمبێل بۆ وەزارەتی شەهیدان دەكڕدرێت\n2019.04.04 - 22:04\nوەزارەتی شەهیدان خوازیارە سەرۆکوەزیرانی عێراق ئامادەی یادی ئەنفال بێت\n2019.04.03 - 19:58\nبڕیاری خەرجكردنی مووچەی چوار مانگی پێشمەرگە درا\n2019.04.10 - 15:16\nیه‌كێتى نامه‌یه‌كی هۆشداری ئاراستەی گۆڕان ده‌کات\n2019.04.01 - 22:17\nبەغدا کۆمپانیای کۆرەک تیلیکۆم سزا دەدات\n2019.03.20 - 21:08


30%ی ژنانی ئێران نەخوێندەوارن – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / ئێران / 30%ی ژنانی ئێران نەخوێندەوارن\n30%ی ژنانی ئێران نەخوێندەوارن\nچوار شه‌ممه 4 ئازار 2015\tئێران, کۆمەڵایەتی, هەواڵ 112 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nجێگری وەزیری پەروەردەو بارهێنانی ئێران دەڵێ 30%ی ژنان لە ئێران نەخوێندەوارن.\nجێگری وەزیری پەروەردەو فێركردن و سەرۆكی ڕێكخراوی نێهزەتی سەواد ئامووزی، وێڕای هێنانە بەر باسی ئەوەی كە توانای خوێندنەوە‌و نووسین لە ئێران بە مانای خوێندەوارییەو بێتوو كەسێك ئەم توانایەی نەبێ، وەك نەخوێندەوار لە قەڵەم دەدرێ، لە بابەت بارودۆخی خوێندەواری لە ئێران وتی: ژنان لە ئاواییەكان زۆرترین ڕێژەی نەخوێندەوارانی وڵات پێك دێنن‌و 30%ی ژنانی سەرووی 6 ساڵ لە ئێران نەخوێندەوارن.\nڕاگەیەندنی ئاماری 30%ی ژنانی نەخوێندەوار لە ئێران لە حاڵێكدایە كە زۆربەی ژنان لە تەمەنی 30 بۆ 49 ساڵدا دایكن و خوێندەوار بوونیش دەورێكی گرینگ لە پەروەردە كردنی منداڵ‌و چۆنیەتی ژیاندا دەگێڕێ.\nعەلی باقرزادە كە لە دەیەمین كۆبوونەوەی بریكارانی كاروباری ژنان و بنەماڵەدا لەگەڵ ڕاوێژكارانی كاروباری ژنانی دامو دەزگا دەوڵەتییەكان قسەی دەكرد، وتی: 2 لە 3ی سەرجەم نەخوێندەوارانی ئێران لە ژنان پێك هاتوون، دیارە ڕێژەی نەخوێندەواری لە شارو ئاواییەكان نیوە بە نیوەیە.\nباقرزادە هەروەها وتی ڕێژەی نەخوێندەواری لەم 15 ساڵەی دواییدا هەر وەك خۆیەتی كە بە قسەی ناوبراو، نەبوونی بەربەست لەسەر ڕێی نەخوێندن، گەڕانەوە بەرەو نەخوێندەواری، گرفتی شێوەی ئامار، بەرز بوونەوەی ڕێژەی كەمی خوێندەوارەكانی كۆمەڵگا و نەبوونی شوێنی ژیان بە هۆكارەكانی نەخوێندەواری دادەنرێن.


سبه‌ی ئه‌حمه‌د دڵزار كتێبه‌كه‌ی واژوو ده‌كات\nدوای چاپكردن و ئاماده‌كردنی دوا كتێبی، ئه‌حمه‌د دڵزار سبه‌ی كتێبه نوێیه‌كه‌ی به ئاماده‌بوونی خۆی بڵاو ده‌كاته‌وه و واژوو له‌سه‌ر كتێبی ئاماده‌بووانی ڕێوڕه‌سمی بڵاوكردنه‌وه‌كه‌ی ده‌كات.\nئه‌حمه‌د دڵزار شاعیری ناسراوی كورد، دوایین به‌رهه‌می شیعری به ناوی "بژارده‌یه‌ك له شیعره‌كانی دڵزار" له ڕێوڕه‌سمێكی تایبه‌تدا بڵاو ده‌كاته‌وه، به واژووی خۆیه‌وه پێشكه‌شی ئاماده‌بووانی ده‌كات.\nكونسوڵخانه‌ی گشتی فه‌له‌ستین له هه‌رێمی كوردستان، به چاودێری باڵوێز نه‌زمی حه‌زووری كونسوڵی گشتی ده‌وڵه‌تی فه‌له‌ستین، هه‌روه‌ها به هاوكاری چاپخانه‌ی شه‌هاب له هه‌ولێر، سبه‌ی سێشه‌م كتێبه‌كه له كونسوڵخانه‌ی فه‌له‌ستین له گه‌ڕه‌كی به‌ختیاری هه‌ولێر بڵاو ده‌كرێته‌وه.\nدڵزار ناوی ته‌واوی "ئه‌حمه‌د كوڕی مسته‌فا كوڕی محه‌مه‌د ئاغای حه‌وێزی"ـه، له هه‌شتی كانوونی دووه‌می 1920 له شاری كۆیه له دایك بووه، له ته‌مه‌نی حه‌وت ساڵیدا ماوه‌ی دوو ساڵێك له حوجره‌ی مزگه‌وت خوێندوویه‌تی و له ساڵی 1929 چووه‌ته قوتابخانه‌ی سه‌ره‌تایی، پاشان قوتابخانه‌ی ناوه‌ندی و له ساڵی 1941 كۆتای به‌م قۆناغه هێناوه و ده‌ستی له خوێندن هه‌ڵگرتووه.\nله‌و كاته‌وه، كه ده‌ستی كردووه به شیعر ناسناوی (دڵزار)ی هه‌ڵبژاردووه و بووه به‌و ناوه‌ی پێی ده‌ناسرێته‌وه، شیعری له هه‌موو بابه‌ته‌كان هه‌بووه، ئه‌وانه‌ی له ناوه‌ڕاستی سه‌ده‌ی بیسته‌مدا باو بوون، زۆربه‌ی مه‌به‌سته كۆن و نوێیه‌كانی له ڕووی ناوه‌ڕۆكه‌وه له‌گه‌ڵ ئه‌و بابه‌ته شیعرانه‌دا گونجاندووه. هه‌ردوو جۆره سه‌روای له شیعره‌دا به‌كار هێناوه، یه‌كێتیی سه‌روایه و جووت سه‌روایه (مه‌سنه‌وی)، له شیعری میلی كێشی سیلابی خۆماڵیدا دڵزار ده‌وڵه‌مه‌نده، زۆربه‌ی كێشه‌كانی به‌كار هێناوه به‌تایبه‌ت ده و هه‌شت و حه‌وت بڕگه‌یی، له سه‌روایشدا گه‌مه‌ی هونه‌ری زۆره، له‌م به‌شه‌دا شیعری یه‌كێتی سه‌روا ده‌بینرێت، هه‌روه‌ها سه‌روا خۆماڵییه‌كانی و هی تریشی به‌كار هێناوه.


ئایا پەیوەندی ئێمە بە خوادای پەروەردەگارەوە چۆنە و چییە؟\nموسڵمانان لەناو خۆیاندا زۆر ئەم باسە دەکەنەوە وپرسیاری لەبارەوە دەکەن ، دەڵێن : ئایا بە خۆشەویستی مەعبودم خوداپەرستی بکەم ؟\nیان لەترسی سزا و بە ئومێدی پاداشت؟\nپێش ئەوەی بچمە ناوباسەکەوە ، جۆرەکانی یەکتاپەرستی باس دەکەین .. جۆرەکانی یەکتاپەرستی دەکرێنە سێ جۆرەوە ،( ۱ـ توحید الربوبیة ، ۲ ـ وحید الالوهیة ، ۳ اـ توحید الاسماء والصفات ) ..\nلەڕاستیدا ئەم پۆلێنکردنەوە جەنابی ئیبنو تەیمیە دایمەزراندوە بۆ فێرکاری بیرو باوەڕ ئاسانتربێت..\nتوحید الربوبیة : یەکتاپەرستی پەروەردگارییەتی :- بریتییە لە بەتاك دانانی خودای پەروردگار لە دروستکراوێتیدا ، واتە باوەڕت وابێت هیچ کەس دروستکەری ئەم کەون و گەردوونە نییە جگە لەخودایتاكو تەنها .\nخودای پەروەردگار دەفەرموێت:- (يَا أَيُّهَا النَّاسُ اذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ ۚ هَلْ مِنْ خَالِقٍ غَيْرُ اللَّهِ يَرْزُقُكُمْ مِنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ ۚ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ۖ فَأَنَّىٰ تُؤْفَكُونَ )فاطر\nهەروەها باوەڕت وابێت تەنها خودای پەروەردگار خاوەن هەموشتێكە لەم گەردونەدا، خودای پەروەردگاردەفەرموێت ( وَلِلَّهِ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ۗ وَاللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ )آل عمران\nهەروەها موسلمان پێویستە باوەڕی وابێت تەنها خودای پەروەردگارە ئەم گەردونە بەڕێوە دەبات خودای پەروەردگار دەفەرموێت (قُلْ مَنْ يَرْزُقُكُمْ مِنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ أَمَّنْ يَمْلِكُ السَّمْعَ وَالْأَبْصَارَ وَمَنْ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَيُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ وَمَنْ يُدَبِّرُ الْأَمْرَ ۚ فَسَيَقُولُونَ اللَّهُ ۚ فَقُلْ أَفَلَا تَتَّقُونَ )يونس\n(ئه‌ی پێعه‌مبه‌ر صلی الله علیه وسلم پێیان بڵێ): کێ هه‌یه له‌ئاسمانه‌وه (به‌هۆی تیشکی خۆرو بارانه‌وه) و له‌زه‌ویه‌وه (به‌هۆی خاک و ئاوو هه‌واوه) ڕزق و ڕۆزیتان بۆ فه‌راهه‌م بهێنێت و پێتان ببه‌خشێت، ئه‌ی کێ هه‌یه‌خاوه‌نی ده‌زگاکانی بیستن و بینین بێت (توانای بیستن و بینینیان پێ ببه‌خشێت) ئه‌ی کێ زیندوو له‌مردوو ده‌رده‌هێنێت و مردوو له‌زیندوو ده‌رده‌هێنێت، هه‌رواها کێ‌یه که‌هه‌موو کارو فرمانه‌کان جێبه‌جێ ده‌کات و گۆڕانکاریان به‌سه‌ردا ده‌هێنێت (له‌به‌رامبه‌ر هه‌موو ئه‌و پرسیارانه‌وه) خه‌ڵکی ده‌ڵێن: الله، خوا (هه‌موو ئه‌و کارانه‌و زیاتریش زۆر به‌ئاسانی ئه‌نجام ده‌دات له‌ڕێگه‌ی یاساو به‌رنامه‌یه‌که‌وه‌که‌هه‌ر خۆی دایڕشتووه)، که‌واته‌پێیان بڵێ: ئایا ناترسن له‌سه‌ره‌نجامی یاخی بوونتان، ئایا ناترسن له‌خه‌شم و قینی خوا؟!...\n- توحید الالوهیة : یەکتاپەرستی خوایەتی :- واتە بەتاك دانان خودای پەروەردگار لە پەرستن وعیبادەد بۆکردندا ، خودای پەروەردگار دەفەرموێت ( ذَٰلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ وَأَنَّ مَا يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ الْبَاطِلُ وَأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْعَلِيُّ الْكَبِيرُ )لقمان\nئه‌و شتانه ده‌ریده‌خه‌ن که: بێگومان هه‌ر خوا خۆی حه‌ق و ڕاسته‌قینه‌یه، به‌ڕاستی هه‌رچی خه‌ڵکی له‌باتی و ناحه‌قیه، دڵنیا بن خوا هه‌ر خۆی هه‌میشه به‌رز و پایه بڵندو گه‌وره‌یه.\nهەروەها خودای پەروەردگار هەموو پێغەمبەرانی بۆ ئەم مەبەستە ناردووە خودای پەروەردگاردەفەرموێت ( وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِي كُلِّ أُمَّةٍ رَسُولًا أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَاجْتَنِبُوا الطَّاغُوتَ ۖ فَمِنْهُمْ مَنْ هَدَى اللَّهُ وَمِنْهُمْ مَنْ حَقَّتْ عَلَيْهِ الضَّلَالَةُ ۚ فَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانْظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِينَ )النحل\nسوێند به خوا بێگومان ئێمه له‌ناو هه‌ر گه‌ل و نه‌ته‌وه‌یه‌کدا پێغه‌مبه‌رێکمان ڕه‌وانه‌کردووه‌و پێمان ڕاگه‌یاندووه که پێیان بڵێت: ته‌نها خوا بپه‌رستن، خۆتان دووره په‌رێز بگرن له هه‌موو په‌رستراوێکی تر، جا هه‌بوو له‌و خه‌ڵکه (که بیرو هۆش و ژیری خۆی خسته‌کارو به‌شوێن ڕاستیدا ده‌گه‌ڕا) خوایش هیدایه‌تی ده‌دا، هه‌شیان بوو خۆی شایسته‌ی گومڕایی ده‌کردو به‌سه‌ریدا ده‌چه‌سپا، که‌وابوو بگه‌ڕێن به‌سه‌ر زه‌ویداو سه‌رنج بده‌ن، بزانن چۆن بوو سه‌ره‌نجامی ئه‌و که‌سانه‌ی بڕوایان به به‌رنامه‌ی ئێمه نه‌بوو.\n- توحید الاسماء والصیفات : یەکتاپەرستی لە ناو وسیفاتی پیرۆزی خوادی پەروەردگار :- بریتتەی لە باوەڕبوون بەهەمووئەو ناو سیفاتانەی خودای پەروەردگار کە لە قورئان وسوننەتدا ئاماژەیان پێکراوە، خودای پەروەردگار دەفەرموێت (وَلِلَّهِ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَىٰ فَادْعُوهُ بِهَا ۖ وَذَرُوا الَّذِينَ يُلْحِدُونَ فِي أَسْمَائِهِ ۚ سَيُجْزَوْنَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ )الأعراف\nهه‌ر بۆ خوایه هه‌موو ناوه جوان و پیرۆزه‌کان، جا (ئه‌ی ئیمانداران) به‌و ناوانه دۆعا و نزا بکه‌ن و هاناو هاوار بۆ ئه‌و زاته به‌رن، واز بهێنن له‌وانه‌ی که له ناوه پیرۆزه‌کانی خوادا لادان ده‌که‌ن و (سیفه‌ت و ناوه‌کانی خوا به‌کارده‌هێنن بۆ غه‌یری خوا)، له ئاینده‌دا پاداشتی ئه‌و کارو کرده‌وانه‌یان وه‌رده‌گرن که ئه‌نجامیان ده‌دا.\nلەدوای زانینێکی سەرەتایمان لە جۆەکانی یەکتا پەرستی پێوسیتمان بەشیکرییەکی سەرەتایش هەیە بۆ تێگەیشتن لە زانینەکە ..\nمرۆڤ بونەوەرێکی خاوەن هەستەو خوای گەورە ژیری پێبەخشیوە لەسەردەمی ئادەمەوە ، گومانی تێدا نیە کە پێش ئادەم مرۆڤ بوونی هەبووە لەسەر زەویدا، بەڵام باوکە ئادەم یەکەم مرۆڤە کە مەلەکەی ژیریو ئەقڵی پێبەخشراوە و لەگەڵ ئەوەشدا خوای گەورە پەرتوکی ئاسمانی بۆ ناردوە، بۆ هەردوو کوڕەکەشی کە لەسەردەمی خۆیدا بەیکەوە ژیاون ، واتا بۆ شیثی کوڕی ئادەم و ئیدریسی کوڕی ئادەم، هەردووکیان چاویان بە باوکە ئادەم کەوتەوە ، شیث ٥٠ پەرتوکی ئاسمانی بۆ هاتووە ، ئیدریسی براشی ٣٠ هەندێك را دەڵێن لاوازە ، بەڵام بەهەردووکیان هەشتا پەرتوکیان بۆ هاتووە ..چونکە سەرەتای دەستپێکی ژیری بووە مرۆڤەکان زیاتر پێویستیان بە زانیاری هەبووە لەسەر چواردەور و گەردوون و ژیان و دەسەڵات و مرۆڤ و تەنانەت خودی خوای موتەعالیش.\nبەم پێیە خوای گەورە پلەی مرۆڤی بەرز کردۆتەوە بەهۆی هەستەکانی و ئیدارکی لە ژیری و لە بیرکردنەوە و..تاد..\nخوای گەورە هەموو مرۆڤێکی خۆش دەوێت کە لە نەبوونەوە هێناویەتە ئەم بوونە ، چونکە مرۆڤ کە ووجودی نەبووە لە عەدەمدا خوای پەروەردگار ئیجادی کردوە ئەوە بۆخۆی نیعمەتێکی زۆرگەورەیە کە لەم بوونەدا بە ئەبەدی دەمێنێتەوە..\nدیسانەوە بەم پاوپێوەندە ئەوەمان بۆ دەردەکەوێت کە پەروەردگاری ئەم بوونە، مرۆڤی لە نەبوونەوە هێناوەتە بوون ، دەبێت شتێکی پێببەخشیت بۆ ناسینی زاتی پیرۆزی خۆی..\nئەویش سێ مەعەریفەی گرنگە .. یاخود سێ زانستی بنچینەییە کە مرۆڤ دەتوانێت خوای پێبناسێت..\nمەعریفەی یەکەم: زانستی مەخلوقاتی خوای پەروەردگارە : ئەم زانستە هەموو کەس دەتوانێت تێیدا بەشدار بێت ، گەڕانە بەدوای نهێنیەکانی ئەم بوونە... لە هەموو زانستەکانی کە بریتیە لە زانستەکانی پزیشکی و گەردوونی ، ئەندازیاری، فیزیایی، کیمیایی، ئەدەبی ، میکانیکی...هتد.\nواتا مرۆڤی خاوەن ژیری لە ڕێگای ئەم دروستکراوانەوە دەگاتە ئەوەی کە ئەم بوونە خاوەنی پەروەردگارێکە کە حەتمییە، بەڵام ئەم زانستە گشتیە ، کافرو موسڵمان و دیندارو بێدین تێیدا بەشدارن ، هەموو دەگانە ئەو باوەڕەی کە خالق هەیە ، بەڵام هەریەکە بە ژیری و ئیدراك و ئەقڵی خۆی پێناسەی دەکات، زۆرێکیان لە ڕێگادا بە جێدەمێنن و ناگانە ئامانج، خەڵکانێکی زۆر کەم و شاز لەم جیهانەدا مولحیدن و واتا بڕوایان بە ووجودی خالق نییە.. بۆیە زۆرینەی خەڵکی سەر ئەم هەسەرەی ئێمە باوەڕدارە.. لەڕیگای ئەم زانستانەوە گەیشتوە بە باوەڕ ..\nمەعریفەی دووەم: زانستی فەرمانی خوای موتەعالە: ئەم زانستە تایبەتە بە پابەندانی ئاینە ئاسمانیەکان، لە ناویاندا ئیسلام .. کە من باسی زانستی فەرمانی خوایی دەکەم ئەویش بریتیە: لە هەموو ئەو بەندایەتیانەی کە ناسراون بە عیبادات و موعامەلات، ئەم زانستە پەیوەندی هەیە بە ئاکارو ڕەوشتی مرۆڤەوە واتا بەندایەتیە دروشمیەکان واتا عیباداتی شەعائیری قوبوڵ نابێت ئەگەر بەندایەتی کردارو ڕەفتاری لەگەڵدا نەبێت، واتا موعامەلاتی .. گریمان کەسێك با نوێژبکات ، بەڵام ئەگەر ماڵی خەڵکی بخوات لە قیامەتدا با بەندایەتی نوێژەکانی بەقەدەرچیایەك بێت پێغەمبەری خوا دەفەرموێت صلی اللە علیە وسلم دەبێت بە تەپوتۆز ، یان کەسێك با بەرۆژوو بێت گەر باسی خەڵکی بکات و بوختانو زەم و ملی خەڵکی بشکێنیت لێیقوبوڵ ناکرێت پێغەمبەری خوا صلی اللە علیە وسلم دەفەرموێت: تەنها خۆی تینو برسی دەکات، واتا خۆی ماندوو دەکات و هیچ پاداشتێکی نیە، ئەو کەسەی کە بەپارەی حەرام دەچێت بۆ حەج ، خوای گەورە تەلبیەکەی دەگەڕێنێتەوە و بە ئاشکرا دەڵێت حەجەکەت قوبوڵ نیە ، هەروەها زەکات، خوای گەورە لە قورئاندا دەفەرموێت بە وویستی خۆیانو بە زۆریش بیدەن خوای گەورە لێیان قوبوڵ ناکات، تەنانەت شایەتومانیش ئەگەر حەقی خوی نەدرێتێ بەکردار ئەوا بە ووتنی تەنها چەند ووشەیەکە لەدەم دەردەچێت ، بۆیە لە فەرمودەیەکدا خۆشەویستمان دەفەرموێت صلی اللە علیە وسلم : حەقی شایەتومان جێبەجێکردنی مافەکانیەتی.. وەهەروەها .\nکەواتە مەبەستی من لە بەشی دووەمدا ئەوەیە مەرج نیە هەرکەس نوێژ و رۆژ و بەندایەتی کرد پێی بوترێت خواناس و خوای ناسیوە .. هەیە مونافیقە ، هەیە فێربووە وەك کلتورێك ، هەیە وەك دابونەریتە ، هەیە چەواشەکاریە ..هتد .\nیاخود هەیە زانایە بەم باسانەی عبادات و موعامەلات ، بەڵام فاسقە .. یان کاسەلێسی بەردەمی سوڵطانەکانە..\nبەڵام زۆرێك لە مرۆڤەکان لەم ڕێگاییەوە دەگات بە ناسی و وخۆشەویستی خوای پەورەدگار..\nبۆ باسی ناسینی پەروەردگار دەکەم ، چونکە ئەصڵی دین بۆ ئەوە هاتووە کە خوای پەروەردگار بناسیت..\nکەواتە یەکەم زانست ئاماژەم پێدا.. زانستی مخلوقاتی اللە یە دووەم زانستی ئەمری اللە یە .. سێیەمیان زانستی ناسینی خودی زاتی اللە یە..!\nمەعریفەی سێیەم: زانستی خواناسییە لە ڕێگای ناو و سیفاتە پیرۆزەکانی زاتی پیرۆزی اللە..\nئەم سیفات و ناوانە ئەگەر بە زانستی و ئەکادیمی ناسیت ئەوە کاریگەری ئەو سیفاتانە لە سەر مرۆڤ دروست دەبێت و مرۆڤ بەرەو کامڵ بوون دەبات ، ئەگەر ئەو دوو زانستەی کە ئاماژەم پێداوە ، نەیتوانی کاریگەری لەسەر دڵو دەرونت دروست بکات ، ئەوا بەدڵنیاییەوە ناو سیفاتە پیرۆزەکانی خوای گەورە کاریگەری تەواوەتی دروست دەکات لەسەر دڵی موسڵمان و کافرو دیندارو بێدینو زەردەشتیو بوزی مەسیحی و جولەکەش..\nئەمەش ئامانجی ئەم باسەیە کە دایدەمەزرێنم لە خزمەت خوێنەردا ... بۆ ئەوەی هەموومان خوای پەروەردگار بناسین..\nکێشەی گەورەی مرۆڤ لەگەڵ خوای پەروەردگاردا ئەوەیە کە نایناسین وەك زاتی خۆی، خەڵکانیك خوایان لە مێشکی خۆیاندا داتاشییوە .نەك- وەك ئەوەی بەزانست خوا باناسن لە کاتێکدا ناسینی خوا دەبێت هەر بەزانست بێت .. بۆیە خوای پەروەردگار جەخت لەسەر ناسینی زاتی پیرۆزی دەکاتەوە بەزانست و دەفەرموێت:فَاعْلَمْ أَنَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ.\nپاشان پێویستە بزانین چۆن خودای پەروەردگار بپەرستین ، ( ئایا بەخۆشەویستی خودای پەروەردگار بپەرستین ؟ ئایا لەترسی سزاو بە ئومێدی پاداشت خودا بپەرستین ؟\nپەیوەندی بەندە بە خودای پەروەردگارەوە لەسەر سێ بنەما دادەمەزرێت ، یا ئەوەتا لە خۆشەویستی بۆ خودای پەروەردگار ، یاخود لە ترسی سزای و ئومێدی بەهەشتە ؟\nبۆ وەڵامی ئەم پرسیارە دەڵێین: هەرسێ هۆکار گرنگی و تایبەتمەندی خۆی هەیە ، بە جۆرێك نەبوونی یەکێك لەم هۆکارانە کورت و کەمی دەکەوێتە ئیمانی مرۆڤی موسڵمانەوە، بەڵام گەیشتن بە ڕەزامەندی خودای باڵا لەڕێگەی خۆشویستی خوداو بەندایەتی کردن بۆی گرنگترین خاڵە لەو سێ خاڵەی ئاماژەمان پێیکرد ، لەبەرئەوەی هۆکارێکی زۆرجەوهەرییە و توانای ئەوەی هەیە هەردوو جۆرەکەی تر لەدڵدا پەروەردە بکات.\nمرۆڤ هەرلەسەرەتای هاتنە ناو ئیسلام بەخۆشەویستی بۆ ئەدینەو ئەڕێبازە پڕ نورە شەیتومان دەهێنێت ، ئیسلام لەسەر بنەمای خۆشەویستی دادەمەزرێت، ئەگەر خۆشەویستی نەبوو ، ئەوا نەقص و کەمییەك هەیە..!\nخودای پەروەردگار دەفەرموێت (قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ ۗ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ )آل عمران\nئه‌ی پێغه‌مبه‌ر (صلی الله علیه وسلم) به ئیمانداران) بڵێ: ئه‌گه‌ر ئێوه خواتان خۆش ده‌وێت ده شوێنی من بکه‌ون و له فه‌رمانی من ده‌رمه‌چن، ئه‌وکاته خوایش ئێوه‌ی خۆش ده‌وێت و له گوناهو هه‌ڵه‌کانیشتان خۆش ده‌بێت، ئه‌و خوایه لێخۆشبوو و میهره‌بانه.\nهەرسێك سیناریۆکە ڕێگا گرنگی و تایبەتمەندی خۆی هەیە ، بەڵام خۆشەویستی هێندە پایەیەکی گرنگی هەیە بەجۆرێك ئەگەر خۆشەویستی خودای پەروەردگار لەدڵدا بونی نەبوو دەبێت ترسی نەبونی ئیمان لەخۆت بکەیت ..\nهە روەك رسول الله ﷺ دەفەرمویت: "لا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكَونُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ مَالِهِ وَوَلَدِهِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ حَتَّى نَفْسِهِ الَّتِي بَيْنَ جَنْبَيْهِ". فَيَقُولُ عُمَرُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، لأَنْتَ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ مَالِي وَوَلَدِي وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ إَلا نَفْسِي الَّتِي بَيْنَ جَنْبِي. فقال الرَّسُولُ\n: "لا يَا عُمَرُ". فرجع الفاروق إلى نفسه وحبه للنبي فقال: وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ لأَنْتَ أَحَبُّ إِلَيَّ مَنْ مَالِي وَوَلَدِي وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ حَتَّى نَفْسِي الَّتِي بَيْنَ جَنْبِي. فَقَالَ الرَّسُولُ : "الآنَ يَا عُمَرُ". أي الآن اكتمل إيمانك يا عمر، أعلن عمر صراحةً في بادئ الأمر أن حبه للنبي أكثر من أي شيء إلا نفسه وهذه الصراحة دليل على قوته النفسية.)\nواتە :ئیمانتان تەواونییە تاوەکو منتان لە خۆتان و ماڵو منداڵ و هەموو کەسی سەرزەوی خۆشتر نەوێت ، عومر -رەزامەندی خودای لەسەر بێت- فەرموی ئەی پێغەمبەری خودا من تۆم لە ماڵو مداڵ و هەموکەس خۆشتر دەوێت بەڵام لە خودی خۆم نا ، رسول اللە ﷺ فەرموی : ئیمانت تەواونەبووە ، دواتر عومەر بە نەفسو ئیمانی خۆیدا چوەوەو گەڕایەوە لای رسول اللە ﷺ وفەرموی یا رسول اللە ﷺ ئێستا تۆم لە ماڵو منداڵ تەنانەت خۆشم خۆشتر دەوێیت ، رسول اللە ﷺفەرموی : ئێستا ئیمانت تەواوە ئەی عومەر .\nلەم فەرمودەوە ئەوەمان بۆ دەرکەوت خۆشەویستی ـ چ ـ پایەیەکی گەورەی هەیە بەجۆرێك ئیمانی لەسەردادەمەزرێت .. جا ئەگەر مرۆڤی موسلمان خودای پەروەردگاری خۆشویست ، ئەوا پەرستشیشی بۆ ئەوزاتە پێخۆشدەبێت ، چێژ لە بەندایەتی کردنی خودا وەردەگرێت ، بە جۆرێك دوای هەموو نوێژێك بە موشتاقییەوە چاوەڕوانی نوێژی داهاتودەکات ،خۆشەویستی بۆ عیبادەتکردن لە ناو عیبادەتەکانی رسول اللەﷺ ش دا بوونی هەبووە ، بە جۆرێك لەکاتی نوێژەکاندا کە داوای لە بیلال کردووە هەڵسێت بۆ بانگ فەرموویەت (قُمْ يَا بِلَالُ فَأَرِحْنَا بِالصَّلَاةِ) واتە: ئاسودەمانبکە ئەی بیلال ، واتە بەوجۆرە ئارەزوومەندی عیبادەت بوون، لەبەرئەوەی خۆشەویستی خودای پەروەردگار و ئەو دینە لەدڵیاندا چەسپیوە ..\nبەپێچەوانەوە ئەگەر خۆشەویستی خودای پەروەردگار بوونی نەبوو ، ئەوا مرۆڤی موسڵمان بەجۆرێك بەندایەتیەکانی دەکات.. وەك- لە کۆڵ و شانی خۆی بکاتەوە ، ئەگەر خۆشەویستی بونی هەبوو لەدڵدا ئەوا کارێکی ئاسانە ترسی سزاو ئومێدی بەهەشت لەدڵدا پەروەردە بکەیت.\nپرسیارێك دروست دەبێت ، ئایا ئێمە بەس خودامان خۆشبوێت و تەواو ؟ ترسی سزامان نەبێت ؟ ئومێدی بەهەشتمان نەبێت ؟\nلە وەڵامدا دەڵێین : هەرسێ هۆکارەکە گرنگی و تایبەتمەبدی خۆیان هەیە ، ئیمان بەگشتی لەسەر بنەمای خۆشەویستی دادەمەزرێت ، ئەوخۆشەویستییە واتلێدەکات هەمیشە دەست بەودینەوە بگریت و دەستبەرداری نەبیت ، واتلێدەکات دوور نەبیت لەوچێژەو خۆشەویستییە ی خوداو عیبادەتکردن بۆی ..\nئەهلی سونەت و جەماعە دەڵێن ئیمان زیادو کەم دەکات (بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ وَهُوَ قَوْلٌ وَفِعْلٌ وَيَزِيدُ وَيَنْقُصُ.)،\nمادام ئیمان بەزو نزم دەکات ، ئەوا ترسان لە سزای خودای پەروەردگارو ئومێدی بەهەشتەکەی دوو هۆکاری زۆر گرنگن بۆ مرۆڤی موسلمان تاکو ئیمانی خۆی پێکامل و تەواوبکات ..\nچۆن خۆشەویستی بنچینەی مانەوەی ئیمانە ، ئاواش هاوسەنگی ئەم ئیمانە بە ترسان لەسزاو ئومێدی بەهەشت دەپارێزرێت..\nلەکۆتایدا باسێکی کورتی بەدەست هێنانی ئەوخۆشەویستییەی بۆخودی پەروەردگار دەکەین ،پێویستە چەندڕێگایەك بگریتە بەر ، یەکێك لەوانە مرۆڤی موسڵمان بەدڵ داوا لەخودای پەروەردگار بکات ، تا- خۆشەویستی خوداوپێغەمبەر بخاتە دڵیەوە و خشوع بخاتە بەندایەتیەکانیەوە..\nپەیڕەوکردنی تەواوی جۆرەکانی توحید کە لە سەرەتادا باسمان کردن ۱ـ توحید الربوبیة ، ۲ ـ وحید الالوهیة ، ۳ اـ توحید الاسماء والصفات ..دواتر کردنی زیکری زۆری خودی پەروەردگار وەك نوێژ( نوێژی واجب و سوننەت ) ، و ڕۆژوو گرتن (واجب و سوننەت ) ، لەبەرئەوەی گرنگترین هۆکار دوای واجبەکان بۆ نزیك بونەوەت لە خودای پەروەردگار کردنی سوننەتەکانە بەچاکی .\nلە کۆتایدا محمدی کوڕی عەبدول وەهاب ڕەحمەتی خوای لێبێت : توحیدێکی تریشی زیاد کردوە لە بابی عەقیدەدا بەناوی تەوحیدی المتبعة واتا شوین کوتنی پێغەمبەری خوا صلی اللە علیەوسلم .. هۆکاری خۆشەویستی سەرەکییە بۆ ئاینەکەمان .


ته‌سه‌ووف و ته‌ريقه‌تی نه‌قشبه‌ندی – History Of Kurdistan\nHome / بەشی مێژووی كورد / ته‌سه‌ووف و ته‌ريقه‌تی نه‌قشبه‌ندی\ndidar othman 2019-06-24\tبەشی مێژووی كورد, مێژووى سەدەکانى ناوەڕاستى کورد لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە ته‌سه‌ووف و ته‌ريقه‌تی نه‌قشبه‌ندی 1,268 Views\nوه‌رگێڕ: عوسمان نه‌قشبه‌ندی\nنه‌قشبندی، ڕێ و ڕه‌وشت (ته‌ریقه‌ت)ێكه كه خراوته پاڵ خواجه « بهاءالدّین نقشبند بخارایی(791 ـ 717 كۆچی) »، به‌ڵام ناتوانین بڵێین به‌هائه‌ددین بنیات دانه‌ری ئه‌و ته‌ریقه‌ته‌یه، چونكه له ڕاستیدا ته‌ریقه‌كه‌ی ئه‌و، هه‌ر درێژه‌ی ته‌ریقه‌تی خواجه‌گانه، ئه‌و ڕێ و ڕه‌وشت و سلووكه‌ی كه خواجه یووسفی هه‌مه‌دانی(535 ـ 440 كوچی) و خواجه عه‌بدولخالقی غوجده‌وانی(575 ـ493 كوچی) دایان مه‌رزاندبوو.\nخواجه بهائوودین، كه ناوبانگی «شاهی نه‌قشبه‌ند»ه ، له سه‌یید ئه‌میری كولاله‌وه ته‌ریقه‌تی وه‌رگرتوه و له پاشان، بوو به زیندووكه‌ره‌وه و ڕاست‌كه‌ره‌وه‌ی ته‌ریقه‌تی خواجه‌گان و به‌م جۆره، ته‌ریقه‌تی نه‌قشبه‌ندی بوو به كۆ كراوه‌ی ده‌رز و فێر كاریی‌یه‌كانی «عبدالخاق غجدوانی» و «بها‌ء‌الدّین بخارایی».\nئه‌م ته‌ریقه‌ته به ماوه‌ێیكی زۆر كه‌م له ”ماوراءالنهر” و ”خوراسان”دا په‌ره‌ی سه‌ند و له پاش به‌هائه‌ددین جێ‌نشینه‌كانی ئه‌و علاءالدّین عطار (فه‌وت 802 كۆچی) و محمّد پارسا(فه‌وت 822 كوچی) و یعقوب چرخی(فه‌وت 851 كوچی) ده‌ستیان كرد به ئیرشاد كردن و ده‌ستێكی باڵایان هه‌بوو له بڵاوه‌پێدانی ته‌ریقه‌ته‌كه‌دا و له دوای ئه‌وانیش، خواجه«عبیدالله احرار» (895 ـ 806) سه‌ری هه‌ڵدا كه ناودارترین و دسه‌ڵاتدارترینی شێخه‌كانی چه‌رخی ته‌یموور خانی ناودار به «له‌نگ»ه و ئه‌م ته‌ریقه‌ته له چاخی ئه‌حراردا، گه‌یشته چیای ده‌سه‌ڵات و ناوبانگ و په‌ره‌سه‌ندن.\nبناغه‌ی ته‌ریقه‌تی نه‌قشبه‌ندی له سه‌ر سوننه‌تی پیغه‌مبه‌ر(د.خ) و شه‌ریعه‌ت و دووره په‌رێزی له بیدعه دامه‌زراوه و داكۆكی ئه‌كات له سه‌ر ئه‌وه و و هه‌ر ئه‌م خاڵه بووه‌ته هۆی ئه‌وه‌ی كه ته‌ریقه‌تی نه‌قشبه‌ندی له خۆرهه‌ڵات و خۆرئاوای جیهانی ئیسلام‌دا په‌ره بستێنێ و به تایبه‌ت ببێ به ڕه‌وشتی سۆفیانه‌ی زانایان و ئه‌دیبان و فیقهـ زانانی ئیسلام و له‌وانه، شێخی «ابن‌حجر هیتمی»(974 ـ 909)، وتوویه‌تی: :« الطریقة العلیة السالمة من كدورات جهلة الصوفیه، هی الطریقة النقشبندیة» واته: « ئه‌و ته‌ریقه‌ی كه له خه‌وش و خاڵ و ناله‌باریی‌یه‌كانی سۆفیه نه‌زانه‌كان، خاڵی و دووره، هه‌ر ته‌ریقه‌ی نه‌قشبه‌ندیه».\nیه‌كیك له گه‌وره‌كان و مورشیده‌كانی ته‌ریقه‌تی نه‌قشبه‌ندی كه له چه‌رخی ئه‌ودا نه‌قشبه‌ندی زۆر بلاو بووه‌وه، « مولانا شاه غلامعلی عبدالله دهلوی»ه (1240 ـ 1158) . له سه‌رده‌می ئیرشادی شاعه‌بدوڵڵادا، خواناس و زانای گه‌وره‌ی كورد «ضیاءالدین ابوالبهاء مولانا خالد ذو‌الجناحین شهرزوری» (1242ـ 1193) به رێنوێنی كردنی یه‌كێك له موریده‌كانی ئه‌و له سالی 1222 كوچی‌دا ئه‌چێ بۆ ”دیهلی” له هیندستان و له پاش یه‌ك ساڵ به وه‌رگرتنی ته‌ریقه و ئیجازه‌ی ئیرشاده‌وه ئه‌گڕێته‌وه بو كوردستان و ده‌ست ئه‌كات به ئیرشاد و بڵاو كردنه‌وه‌ی ته‌ریقه‌ته‌كه‌و له‌و كاته‌وه، ته‌ریقه‌تی نه‌قشبه‌ندی ـ كه تا ئه‌و سه‌رده‌مه له كوردستاندا ئه‌ونده ناوبانگ و بڵاوه‌ی نه‌بووه ـ به جوریك بڵاوه ئه‌كات و په‌ره ئه‌ستێنێ كه ته‌نانه‌ت ده‌سه‌ڵاتداران و زانایان و له‌وانه، مامۆستاكانی مه‌ولانا خالیدیش، ئه‌بن به ئۆگری.\nله پاش مه‌ولانا خالید، خه‌لیفه‌كانی له ناوچه جۆر به جۆره ئیسلامیه‌كاندا، ده‌ستیان كرد به ئیرشاد و به‌ره‌و پێش بردنی ته‌ریقه‌ته‌كه. «شیخ عثمان سراج‌الدّین نقشبندی» یه‌كێكه له جیگه‌داره زۆر به‌ناوبانگه‌كانی مه‌ولانا خالید و سالی 1995 كوچی له شارۆچكه‌ی ته‌وێڵه‌ی هه‌ورامانی كوردستانی به‌شی عیراق‌دا، پێی ناوته ئه‌م جیهانه و له پاش باڵق بوون، ده‌ستی بردوه‌ته خوێندنی ئایینی و هه‌ر له سه‌رده‌می لاویه‌تیه‌وه، ئۆگری سۆفیه‌تی و خواناسی بووه و له پاڵ خویندن‌دا، خه‌ریكی سولووكیش بووه و چاوه‌ڕی بووه به خزمه‌تی پیاوێكی ته‌واوی ته‌واو بار هینه‌ر(كامل مكمّْل) بگات هه‌تاكوو ته‌ریقه‌تی لێ وه‌ربگری و له‌و كاته‌دا، مه‌ولانا هات بو ”به‌غداد” و شێخی «سراج‌الدّین» ته‌ریقه‌تی لێ وه‌رگرت و وه‌ك هه‌وه‌ڵین خه‌لیفه‌ی مه‌ولانا خالید، سالی 1228 كۆچی له سلیمانی‌دا ئیجازه‌ی خه‌لیفایه‌تی و ئیرشادی له ده‌ستی ئه‌و ئه‌ستاند.\nشێخ عوسمان، پاش چه‌ند ساڵ گه‌رایه‌وه بۆ ”هه‌ورامان” و له زێده‌كه‌ی خۆیدا ـ كه ئێسته شاریكی ئاوه‌دان و گه‌وره‌یه و شوێنه زیاره‌تی موریدان و دڵسوزانه ـ و هه‌ندێ جاریش له وڵاته‌كانی ده‌ور و به‌ریدا، ده‌ستی دایه به‌ر ئیرشاد و هه‌تا كاتێ له دونیا ده‌رچوو (ساڵی1283 كوچی)، له سه‌ر ئه‌و حاڵه مایه‌وه.\nشێخ عوسمان پیاوێكی خواناس و دڵ بێدار و زانا و له دونیا دوور بوو و ئه‌مه و ئه‌و هێزه زۆره‌ی له كار و باری ڕوحی‌دا هه‌بووی، بوون به هۆی ئه‌وه‌ی كه له ساڵه‌كانی ئیرشادی‌دا، كه‌سانێكی هۆگری زۆر له دوورترین شوێنه‌كانی كوردستان و ئێران و عیراق و وڵاته ئیسلامیه‌كانی‌تره‌وه بۆ وه‌رگرتنی ته‌ریقه و په‌روه‌رده بوون بێن بۆ لای تا راده‌یه‌ك كه 80 كه‌س زیاتر له زانایان و ئه‌دیبه‌كان و سه‌ییده‌كانی ئه‌و شوێنانه، پله‌ی خه‌لافه‌تیان لێ وه‌ر‌گرت كه له‌وانه‌ن: شاعیر و خواناس و كه‌لامزانی به ناوبانگی كورد، «سید عبدالرّحیم مولوی تاوگوزی (1300ـ 1221 كوچی) » ناسراو به مه‌وله‌وی، ئه‌دیب و زانای پایه‌به‌رز مه‌لا حامیدی بێسارانی (كاتب‌الأسرار) و زانای گه‌وره مه‌لا ئه‌حمه‌د نۆدشی.\nشێخی سیراجه‌ددین، شه‌ش كوڕی هه‌بووه كه چواریان پله‌ی جێ‌نشینی و ئیراشدیان به ده‌س هێناوه و هه‌ر وه‌ك باوكیان، ته‌مه‌نی خۆیان خستوه‌ته پێناوی خزمه‌ت كردن به خواناسی و زانیاری و شه‌ریعه‌ت و سه‌دان سه‌د كه‌سیان گه‌یاندو‌ه‌ته پله‌ی ته‌واوه‌تی و كه‌ماڵ . ناوی ئه‌و گه‌ورانه، به پێی ساڵی به دنیا هاتن و ئیرشادیان، به‌م جۆره‌یه:\nشێخ موحه‌ممه‌د به‌هائوددین،شێخ عه‌بدولڕه‌حمان ئه‌بولوه‌فا، شێخ عومه‌ر زیائوددین، شێخئه‌حمه‌د شه‌مسو‌ددین.\nله پاش كوڕه‌كانی شێخ عوسمان، كوڕه‌زاكانی و هه‌روایش، ئه‌و كوڕه زازایانه‌ی كه پله و پایه‌ی ئیراشادیان هه‌بووه، له شوێنه‌كه‌ی باوكیان و له شوێنه‌كانی‌تردا، ده‌ستیان داوه به‌ر ئیرشاد كه ناودارترینیان به پێی مێژووی له دایك بوونیان، به‌م جۆریه:\nشێخ عه‌لی حوساموددین (1358 ـ 1278) كوڕی شێخ موحه‌ممه‌د به‌هائوددین ، شێخموحه‌ممه‌د نه‌جموددین (1337 ـ 1280) كوڕی شێخ عومه‌ر زیائوددین، شێخ موحه‌ممه‌د علائوددین (1373 ـ 1280) كوڕی شێخ عومه‌ر زیائوددین، شێخ موحه‌ممه‌د عوسمانسراجو‌ددینی دووهه‌م (1417 ـ 1314) كوری شێخ موحه‌ممه‌د علائوددین.\nقدسیه؛ كلمات و سخنان بهاءالدّین نقشبند(مؤسس طریقت نقشبندی)، نوشتة خواجه محمّد بن محمّد پارسای بخارائی، با مقدّمه و تصحیح و تعلیق:احمد طاهری عراقی؛ كتابخانة طهوری، تهران،آذرماه 1354.\nبر پهنةیاد ؛ یادنامة شیخ محمّدعثمان سراج‌الدّین نقشبندی به همراه ترجمة تفسیر تین و نمونة آثار و اشعار شیخ؛ گردآوری و تنظیم: عثمان نقشبندی، انتشارات كُردستان،سنندج، 1379.\nPrevious ئایینی ئاتون (ئاتونییەت) بەشی دووەم\nNext ئاماده‌یی ته‌ریقه‌تی مه‌ولانا خالید له شۆڕشی شێخ عوبه‌یدوڵڵای نه‌هری دا


عێراق.. هەوڵی گەڕاندنەوەی چەند بەرپرسێكی داواكراوی سوننە دەدرێت\n:: PM:05:49:12/08/2019 \nرۆژنامەیەكی عەرەبی ئاشكرای كرد كە رێوشوێنەكانی بەسفركردنی دۆسیەی ژمارەیەك سیاسەتوانی داواكراو بۆ دادگای عێراق خێراتر دەبێت بەمەبەستی گەڕانەوەیان، لەوانە رافع عیساوی و ئەحمەد وائیلی.\nرۆژنامەی "عەرەبی ئەلجەدید"ی قەتەڕی ئەمڕۆ دووشەم ئاشكرای كردووە كە رێوشوێنی بەسفركردنی دۆسیەی ژمارەیەك كەسایەتی سیاسی لەوانە رافع عیساوی كە هەڵاتووە و ئەحمەد وائیلی كە چەند ساڵێكە گیراوە، جیا لە چەند كەسایەتییەكی تر كە ئێستە لە توركیان، خەریكە بەخێرایبی چارەسەر دەكرێت.\nزیاتر گوتی، ئەو هەنگاوە دوای رێككەوتنێكی سیاسی دێت بۆ گەڕاندنەوەی ئەوانەی بەهۆی دۆسیەی دادوەری دروستكراو لەلایەن نووری مالیكی سەرۆك وەزیرانی پێشووتری عێراق كە بەوهۆیەوە دوورخرانەوە یان گیران، بۆیە مالیكی دادگای بۆ بەرژەوەندییەكانی خۆی بەكار هێناوە.\nرۆژنامەكە ئاماژەی كرد، ئەو كەسایەتییانەی چەند رۆژێكە باسیان كراوە بۆ گەڕاندنەوەیان، دەكرێت ببنە هۆی یەكگرتنەوەی چەند هاوپەیمانیەتێكی كاریگەر لەسەر گۆڕەپانی عێراقی وەك هاوپەیمانی وەتەنییە و هاوپەیمانی هێزە عێراقییەكان.\n"عەرەبی ئەلجەدید"، ئاماژەی كرد، پرۆسەی بەسفركردنی دۆسیەی ئەوانە و رێخۆشكردن بۆ گەڕانەوەیان لە رێگەی تانەدان لە سزاكانیان دەبێت كە بۆیان دەرچووە و لەسەردەمی مالیكی دەركراوە و دووبارە دادگاییكردنەوەیان، بۆیە رافع عیساوی سەركردەی سوننە لە هاوپەیمانی هێزە عێراقییەكان و وەزیری پێشووتری دارایی عێراق دەستی بەو هەنگاوانە كردووە.


ڕۆژى ١/١/٢٠١٩ لە گەڵ جەلالى سام ئاغادا – Standard Kurd\nلەلایەن ستاندار Posted on كانونی دووه‌م 19, 2019 2710 جار بینراوە 0 سەرنج\nدكتۆر قارەمان شێخ بزێنى\nمامۆستا لە زانكۆى كۆيە بەشى مێژوو\nڕۆژى سەرى ساڵ كليلى ساڵێكى نوێيە و سەرەتاى هيوايە بۆ تێپەراندنى كێشەى و نەهامەتى و ئاستەنگەكانى ساڵى ڕابردوو، ڕۆژێكە مرۆڤەكان بە ئۆمێدەوە دەڕوانە ڕوداوەكانى ساڵى نوێ، بۆ زۆرێك بەختەوەريە و هەوڵ دەدات خۆشى و چێژ لەو يادە وەربگرێت، ڕەنگە من يەكێك بم لەو كەسانەى بە ئامانجى قازانج و چێژ و سود وەرگرتن ڕووم كردە ماڵى كاك جەلالى سام ئاغا، بەلآم چ چێژو چ قازانج و چ سوودێك، گەورەترين قازانج بۆ من ئامۆژگاريە پڕ بەهاكانيەتى، لوتكەى چێژ بينين بۆ من هێمنى و لە سەرخۆيەكەيەتى، كە چۆن وشەكان ڕيز دەكات و دەيەوێت تێمان بگەێنێت، بەرەنگار بوونەوەى ستەمكاران و گەندەڵكاران كارێكى ئاسان نيە و تاقەت پروكێنە، سەنگەرو قەلاى گەندەڵكاران بەهێزەو ڕوخان و زاڵ بوون بە سەر ئەو قەلآيەدا كارێكى قورسە، بەلآم مەحاڵ نيە. لەو ڕۆژەدا بە هێمنيەوە گوێم بۆ هەڵخستبوو، بيرم دەكردەوە و دەمڕوانيە سيما و جولەى جەستەى،\nبەراوردم دەكرد و كارەكانيم لێكدەدايەوە و لە بەر خۆمەوە دەموت ئايا دەبێت لێپسراوێك لەم نيشتمانەدا هەبێت، كە زياتر لە جارێك لە نێو خۆشبەختانى دەسەلآتى خۆماڵى كورديدا داواى كەمكردنەوەى موچەكەى بكات و لە خۆيەوە دەست بە چاكسازى بكات؟ ئايا دەكرێت سەخترين ڕێگا بگريتە بەر و ژيانى خۆت بخەيتە مزايەدەوە بەرەنگارى گەورە ستەمكاران و گەندەڵكاران و زۆرداران بيتەوە و پاسەوان ڕەتكەيتەوە؟! من بە دەم قاوە خواردنەوە تەماشام دەكرد و شرۆڤەم دەكرد و لە خۆم دەپرسى ئايا دەكرێت ئەم مرۆڤە پێست سپيە نەرم و نيان و لە سەر خۆيە ئەو ئەفسانەيە بێت لە نێو دەريايەك لە تاريكيدا مۆمێكى پێكردووە، ئايا چۆن توانى شۆڕشێكى گەورە بە تاق و تەنيا بەرپا بكات بێ ئەوەى بێتە سەر شەقامەكان و وتاف بكێشێت، ياخود خۆى بكاتە پاڵەوانى شاشەكان و وشەى باق و بريق ڕيز بكات، يان مان بگرێت و نان نەخوات، يان كۆڕو سيمينار ڕێكبخات و خەڵك هان بدات… بەردەوام بووم لە بيركردنەوە بەرێزيشيان خۆيان بە ميوەخواردنەوە سەرقاڵ كرد بوو، جاروبار وتەيەكى خۆشى بۆ دەگێڕامەوە و باسى ژيانى زانكۆى و بەراوردى ڕادەى زانستى و لێهاتووى ئەو دەم و ئێستاى بۆ دەكردم، كە چ كارەسات و ماڵوێرانيە بە سەر زانست و زانياريدا هاتووە، جاروبار نيگاى دەكرد و پێى دەوتم كاكە زانستە دەتوانێت مرۆڤايەتى پێش دەخات، زانستە مرۆڤى گەياندە ئاسمانەكان و ئاشناى كرد بە كەشكەلآنى فەلەك، زانستە ئاشتخوازى بەرهەم دێنێت، ئاسايش بەرقەرار دەكات، زانست ژيان پێش دەخات و خۆش گوزەرانى بەرهەم دێنێت.\nئاخر چۆن دەكرێت زانست ئەتك بكرێت، ئاخر چۆن دەكرێت بڕوانامەكان بێ بەها بكرێن، ئاخر چۆن دەكرێت دەرچووى ياسا بێت و لە بڕگە و ماددەكاندا هەژار بێت، ئاخر چۆن دەكرێت و چۆن دەكرێت…! منيش لە لايەك گوێبيستى قسەكانى ئەو بووم و لە لايەكى تر لە شرۆڤەكردنى كارە دانسقەكانى بەردەوام بووم، لە بەر خۆمەوە دەموت ئێ خۆ خەڵكى سڵ لە پيلان و گوشتن و بڕين بۆ گەيشتن بە دەسەلآت ناكاتەوە، خەڵكى كودەتا دەكات و يەكتر قرچ و بڕ دەكەن بۆ گەيشتن بە پۆستى بالآ، بەلآم ئەم كاراكتەرە پێشنيارى كانديد بوونى بۆ سەرۆكى هەرێم و پۆستى سەرۆكى نەزاهە و پۆستى وەزيرى داراى هەرێم(دواى خانەنشين كردنى)… ڕەتيكردەوە. ل\nەوانەش گەڕێ ئايا دەكرێت پلەت وەزير بێت بەلام ئامادە نەبيت وەكو وەزير بژيت؟ پاسەوان لە نێو ماڵ تەراتيێن نەكات، پرسگە نەبێت، ديوار تەل بەند نەبێت، دەرگا تا نيوە شەو والآ بێت. ئەمانە خەياڵمى بە بەرەو بيركردنەوەى قوڵ دەبرد،\nشرۆڤەكانم بۆ كۆنەدەكرايەوە، جارجارە شعورى شانازيم بۆ دەهات، كە لە نێو كوريشدا كەڵە پياوى مەزن هەن، كە گوێ بە خۆييان و ژيانى تايبەتى بەرژەوەنديەكانيان نادەن، جاروبار هەستێك دروست دەبوو دەموت ئايا دەبێت ئەم مرۆڤە مەزنە شێت نەبوبێت. ئێ ڕەنگە نەهەقم نەبێت چونكە نمونەى لەو شێوەيەم لە نێو كۆمەڵگاى كوريدا نەبينيوە. هەموو ئەمانە لە كاك جەلالى عومەرى سام ئاغادا پراكتيزە بووە، كەوا بێت ئەم مرۆڤە دانسقەيە و ئەفسانەيە لە نێو مۆزەيەكى جەنجاڵدا لە نێو كۆمەڵگايەكدا كە تارماى گەندەڵى و دزى و فزى دايپۆشيووە،. بەلآم ئەم كاراكتەرە هەرگيز پۆست پەرست نەبووەو هەوڵى نەداوە پۆستى پێ بدرێت، تەنها لە كاتێدا فشارى زۆريان بۆ هێنا بێت. سەير لەوەدايە ئەوەى حەوت پشت باوك و باپيران كۆييان كرد بۆوە، ئەم دەيبەخشێت، بۆ نمونە خانوى تايبەتيەكى خۆى پێش زياتر لە (١٥) ساڵ پێشكەش بە وەزارەتى تەندروستى كردووە و لە سەرى تاپۆ كردوون، هەروەها زەويەكى خۆى بەخشيە ديوانى چاودێرى دارايى سلێمانى، ديوانى چاودێرى داراي سلێمانيش بە بڕى زياتر لە ٧٠ مليون دينار فرۆشتيان و پارەكەى خرايە بانكەوە و قازانجى سالآنەى ئەو پارەيە پێشكەش بە فەرمانبەرى نمونەى و لێهاتوو لە نێو دەزگاى چاودێرى و داراى و خانم سەلارى ئەو دەزگاكەوە دەكرێت(وەكو خەلآتى جەلالى سام ئاغا)، ماوەيەكى كەم لەمەو پێشيش قوتابخانەيەكى بە زياتر لە نيو مليۆن دۆلار لە سەر ڕوبەرى (٧) هەزار م٢ دروست كرد و پێشكەشي بە ناوچەيەكى هەژارنشين و ڕەش و ڕووتى سلێمانى كرد. تەنيا دەژى بەلآم شەو و ڕۆژ كات و ناكات، لە خۆشي و ناخۆشيدا، لە كاتى پشوو يان ئاسايدا، سەرى ساڵ يان ڕۆژانى هەفتە ماڵەكەى كراوەيە و قەڵەباڵغە بۆ ڕەنگە جياوازەكان و پارت و ڕێكخراوە نێوخۆى و دەرەكيەكان، بۆچونە جياوازەكان سەردانى دەكەن و ڕێزى لێ دەگرن و گوێبيستى ئامۆژگاريەكانى دەبن، نازناوى مرۆڤە سپيەكەى پێبەخشيووە، هەرچەندە لام وايە نازناوى مرۆڤە ئاڵتونيەكە شايستە ترە بێت بۆ كاك جەلال. لەبەر ئەوەى:\n١. توانى (٢٧٢٠) ڕاپۆرتى گەندەڵى لە ماوەى پتر لە نۆ ساڵدا ئامادە بكات و بوێرانە بۆ ڕاى گشتى و دەسەلاتدارانى ولآت و دادگاكان ئاشكراى بكات.\n٢. دەست پاك و داوێن پاك و دادپەروەرە و بەرگريش لە دادى كۆمەلآيەتى دەكات و بێ سڵەمينەوە بەرەنگارى گەورە ستەمكاران دەبێتەوە و دژيان وەستاوەتەوە، بێ ئەوەى تۆسقاڵێك سڵيان لێ بكاتەوە.\n٣.دەست نيشان كراوە بۆ وەرگرتنى خەلآتى ڕێزلێنان لە لايەن گەورەترين ڕێكخراوى جيهانيەوە بە نێوى(الجائزة الاوروبية الدولية للشخصية العام في النزاهة الادارية) لە بەروارى 10/9/2015 ، بەلآم لە بەر چەند هۆكارێكى تايبەت بە خۆى ڕەتيكردۆتەوە، كە ئەو خەلآتە وەربگرێت.\n٤.خانوەكەى كە ئێستا تێيدا دەژێت، خەملێندراوە بە (٧٠٠) هەزار دۆلار(حەوسەد هەزار دۆلار) بەخشيويەتى بە وەزارەتى تەندروستى و بە نێو ئەو وەزارەتەوە تاپۆى كردووە.\n٥.قۆوتابخانەى ١٢ پۆلى پێشكەش بە وەزارەتى پەروەردە كردووە، بە ناونيشانى ( خوێندنگاى زەكيە سام ئاغا)، كە بڕى زياتر لە (٦٠٠) شەش سەد هەزار دۆلارى تێچووە.\n٦.بەردەوام داواى چاكسازى ڕاستەقينە و يەكڕيزى نيشتمانى بۆ بەرەنگار بونەوەى گەندەڵى دەكات، لە دياترين وتەكانى دەڵێت (گەندەڵى لە كوردستان وەك سێگۆشەيەك وايە سياسيەكان لە لوتكەى سێگۆشەكەدان و دواى ئەوان خاوەن كۆمپانياكان و دواتر پۆستە بالآكانى حكومەت دێن) لە وتەيەكى تردا دەڵێت( چاكسازى ڕاستەقينە بە لێژنەيەكى سەربەخۆى دەرەوەى حكومەت دەكرێت، لێژنەيەك نەترس و دادپەروەر و كارامە بێت).\n٧. لەيادى دروست بوونى شارى سلێمانيدا لە بەروارى ١٤/١١/٢٠١٨ هەڵبژێردرا بە كەسايەتى شارى سلێمانى، هەروەها لە هەمان ڕۆژدا دەزگاى نێودەوڵەتى((Alatic ڕۆڵ و ماندوبوونى جەلالى سام ئاغايان بەرز نرخاند لە خزمەتكردنى شارى سلێمانى.\n٨. دوو خەلآتى ترى لە ئاستى نێوخۆييدا پێشكەش كراوە، يەكەميان خەلآتى ڕێزلێنان لە لايەن ڕێكخراوى گەشە پێدانى ئابورى كوردستانەوە(kIDO) بە بۆنەى ڕۆژى جيهانى بەرەنگار بوونەوەى گەندەڵى. دووەم خەلآت لە يادى ڕۆژى دامەزراندنى زانكۆى سلێمانيدا دوو جار خەلآت كراوە. هەوڵى زۆرى دا كاروانى چاكسازى بگەێنێتە كەنار، تێكۆشا و شەونخونى كرد، بەلآم هەوڵەكانى بێهودە مانەوە، بۆيە چەندين جار داواى دەست لە كار كێشانەوەى كرد، كە لە نێو پەڕاوى دەست لە كاركێشانەوەيدا دواين جاريدا كە ئاراستەى دەسەلآتى سياسى و فەرمى ولآت كرد، هاتووە و كە پێيان دەڵێت (شەرەفەمەند نيم بە وەزيفەكەتان چونكە من جسمێكى غەريبم لە نێوتاندا). هەڵبەتە ئەم كارانەو و دەيان كارى تر ئەم مرۆڤە مەزنەيان كردۆتە سومبولى بەرەنگار بوونەوەى نادادى و ستەمكارى و گەندەڵى، بۆيە هەستم بە بەختەوەرى دەكرد كە لە خزمەت ئەو مرۆڤەدا سەعاتێكى ڕۆژى ١/١م گوزەراند.\nبڵاوکراوەی پێشووداوای لێبوردن یان پاڵەوانی شاشە\nبڵاوکراوەی نوێتررووسەکان بە بەرنامەنەو ئەماریکاش دوو تیمی دژ بە یەکن


Diplomatic Magazine | جوتیارەکانی کوردستان: خەیاری کوردستان مەترسی لەسەر نیە و لە خەیاری ئێران و تورکیا باشترە\nجوتیارەکانی کوردستان: خەیاری کوردستان مەترسی لەسەر نیە و لە خەیاری ئێران و تورکیا باشترە\nپاش بلاوبونەوەی ڕاپۆرتێکی بنکۆڵکاری لە دیبلۆماتیک مەگەزین لەسەر دۆخی بەرهەمهێنانی خەیار لە کوردستان و بە پشتبەستن بە زانیاری بازرگانێک کە ڕایگەیاندبوو ٢٢ تەن خەیاری برۆدتە وڵاتی قەتەر و سەرجەمیان بەهۆی بونی ماددەی کیمیایی زۆر و سەمادەوە رەت کراونەتەوە (تۆماری دەنگی پارێزراوە)،\nجوتیارانی هەرێمی کوردستان نیگەرانن لەو قسانە و بە ناڕاست ناوی دەبەن.\nعەتا محەمەد عەبدوڵڵا بازرگانە و هاوکات نوێنەری ژووری بازرگانی و پیشەسازی سلێمانیە لە بازاڕی سەوزە و میوەی سلێمانی، ئەو لە ڕاپۆرتەکەی دیبلۆماتیک مەگەزیندا وتی"ئێمە ڕێژەیەکی زۆر لە خەیاری کوردستانمان بۆ وڵاتانی وەک قەتەر و ڕووسیا نارد، بەڵام لە هیچکامیاندا لە پشکنین دەرنەچوو، ئەمەش بەهۆی ئەوەی لە بەرهەمەکاندا رێژەیەکی زۆر سەمادد و ماددەی کیمیایی هەیە، بۆیە ئەوان ڕێگەنادەن لە بازاڕەکانیاندا ئەو بەرهەمانە ساغبکرێتەوە"\nشێخ جەمال کرپچنەیی:\nخەیاری کوردستان پێویستی بە موادی پارێزگاری (حافیزە) نیە، هەر بۆیە بەرهەمی خۆماڵی سەد قاتی بەرهەمی هاوردە باشترە، چونکە ئەو وڵاتانە بەرهەمە باشەکانیان بۆ ئێمە نانێرن چونکە لێپرسینەوەیەکی باش نییە لەسەر ئەو شتانە، جگە لەوەی ئەو خەیارە لە بەراد و بە موادی حافیزەوە دێتە کوردستان، لەکاتێکدا بەرهەمی خۆمان ئەو کێشەیەی نییە و زۆر لەوەی ئێران و تورکیا پاکترە.\nعەتا محەمەد عەبدوڵڵا لەو ڕاپۆرتەدا ڕایگەیاندووە کە ئەو بڕەی ناردویەتی بۆ قەتەر ٢٢ تەن بووە، بەڵام سەرجەمی ڕەتکراوەتەوە و غرامەش کراوە.\nبەڵام جوتیارانی کورد لە هەرێمی کوردستان ڕایدەگەیەنن کە کوالێتی خەیاری خۆماڵی کوردی زۆر لە خەیاری تورکی و ئێرانی باشترە و ئەوان بەر لەوەی خەیار بدەن بە خەڵک بۆخۆیان دەیخۆن و دەیدەنە ماڵ و منداڵیان.\nشێخ جەمال کرپچنەیی جوتیار و خاوەنی کێڵگەی پلاستیکی لەو بارەیە وتی"ئێمە هەموو سێ ڕۆژ جارێک خەیار لێدەکەینەوە و دەیخەینە بازاڕەوە، ئێمە ڕاستە چاودێری حکومی لەسەر بەرهەمەکانمان نییە و بە ویژدانی خۆمان ئەم مامەڵە دەیەکن، بەڵام ئێستا کۆمەڵێک کۆمپانیایی لوبنانی و ڕوسی و ئێرانی هاتونەتە کوردستانە وە بەناوی ئەوانەوە سەرپەرشتیاری کێڵگە کشتوکاڵیەکان دەکەن بۆ ئەوەی خۆیان ماددە کیمیایەکانیان خەرجبکەن، لەکاتێکدا گرنگە کە ئێمە ئەندازیاری کشتوکاڵی دابین بکەین بۆ ئەوەی چاودێری وتتر هەبێت"\nحەمە جوان کە بازرگانی خەیار:\nکەس هیچ بڕە خەیارێکی نەبردۆتە دەرەوە و ئەوی دەوترێت ڕاست نییە.\nشێخ جەمال کرپچنەیی وتیشی"خەیاری کوردستان پێویستی بە موادی پارێزگاری (حافیزە) نیەە، هەر بۆیە بەرهەمی خۆماڵی سەد قاتی بەرهەمی هاوردە باشترە، چونکە ئەو وڵاتانە بەرهەمە باشەکانیان بۆ ئێمە نانێرن چونکە لێپرسینەوەیەکی باش نییە لەسەر ئەو شتانە، جگە لەوەی ئەو خەیارە لە بەراد و بە موادی حافیزەوە دێتە کوردستان، لەکاتێکدا بەرهەمی خۆمان ئەو کێشەیەی نییە و زۆر لەوەی ئێران و تورکیا پاکترە"\nجگە لەوەش حەمە جوان کە بازرگانی خەیار دەکات ڕەتی دەکاتەوە کەس توانیبێت خەیاری کوردستان بەرێتە دەرەوە تا ڕەت بکرێتەوە، ئەو وتی"ساڵی ڕابردوو من و سەروەری کەریم ئاغا کە جوتیاری نمونەییە ویستمان خەیار بەرینە دەرەوە و پاش چەندین مامەڵەو هێنانی ئۆتۆمبیل و لایلۆنی تایبەت بۆ پاراستن، وتسیمان خەیار بەرینە دەرەوە، بەڵام دواتر لێکدانەوەمان بۆ کرد کە تا دەچێتە تورکیا و لە بازاڕی دەرەوە دەفرۆشرێت، هیچ سودێکی نابێت، بۆیە هەر لە بنەڕەتەوە ئەوەمان ڕەتکردەوە و نەمان برد، کەسیش هیچ بڕە خەیارێکی نەبردۆتە دەرەوە و ئەوی دەوترێت ڕاست نییە"\nئەم بازرگانە وتیشی" هەموو وڵاتێک کە میوەی بۆ دەچێت جیهازی هەیە و دەپشکندرێت، تاکە وڵات کە ئەوەی نەبێت سوریا و عێراقە، بەڵام لە کوردستانیش ڕاستە فەلاح هەیە خوێنەواری نییە، بەڵام ئەندازیاری سەرپەرشتی پرۆژەکان دەکات و ئەو دوکاندارانەی کە دەرمان دەفرۆشن خۆیان ئەندازیاریان هەیە و بەسەر کێڵگەکاندا دەگەڕێن، ئەو دەرمانانەش هەمووی بە کوالیتی کۆنتڕۆڵدا دەێنە کوردستان و پاریزراون، بۆیە میوە و خەیاری کوردستان هیچ مەترسی لەسەر نییە"\nکامەران ئەمین ئەندامی دەستەی بەڕێوەبردنی خانوە پلاستیکیەکان:\nلیژنەی قائیمقامیەتیش چاودێری خانوە پلاستیکیەکان دەکەن و من دڵنیایی تەواو دەدەم بە خەڵک کە خەیاری کوردستان زۆر بێ مەترسیە و لە خەیاری هاوردە باشترە\nهاوکات بەوتەیی کامەران ئەمین ئەندامی دەستەی بەڕێوەبردنی خانوە پلاستیکیەکان و هاوکات فرۆشیاری دەمان، ئەو بۆخۆی سێ ئەندازیاری کشتوکاڵی لایە کە بڕوانامەی ماستەریان هەیە و بە ڕێنمایی زانستی سەماد دەدەن بە جوتیاران و بەکارهێنانی سەمادەکە لە کوردستان هیچ مەترسی لەسەر نییە، کامەران ئەمین وتی"لیژنەی قائیمقامیەتیش چاودێری خانوە پلاستیکیەکان دەکەن و من دڵنیایی تەواو دەدەم بە خەڵک کە خەیاری کوردستان زۆر بێ مەترسیە و لە خەیاری هاوردە باشترە"\nئەمیر دارا خاوەنی خانووی پلاستیکی ئاماژە بەوە دەدات کە کاتێک جوتیارەکە سەماد دەکڕێت هەموو ڕێنماییەکانی پێدەدرێت ئەو وتیشی"لە کێڵگەکە پێویست بەوە ناکات ئەندازیاری بەسەرەوە بێت کە چۆن سەمادی پێوەدەکرێت و پێشتر پێی دراوە، خەیاری کوردستانیش بە زانستی بەرهەمدێت و هیچ مەترسیەکی لەسەر نییە"\nئەمیر دارا ویتیشی"بردنە دەرەوەی خەیاری کوردستان هیچ ڕاستیەکی تیدا نییە و تا ئێستا نەبراوەتە دەرەوە، تەنها ئەوەیە کە ئێمە بێساحێبین و پشتگیرمان نییە بۆیە هەندێجار شتی خۆمان بە کەم دەبینین"


لای خەڵكی وا باوە كە ئینگلیز خوێنساردن – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2019/02/13 - 1:41 PM\nلای خەڵكی وا باوە كە ئینگلیز خوێنساردن ، یان وەكو دەڵێن كتێب بۆ ئاخیری دەگرنەوە\nزۆر جار كە باسی خۆڕاگری و هەڵنەچوون دەكرێ ، خەڵك دەڵین فڵان كەس زۆر خوێنساردە دەڵێی ئینگلیزە، ئینگلیز زۆر سیفەتی دیكەیان هەیە كە بوونەتە مایەی قوڕبەسەری بۆ گەلێك میللەتی ئەم دنیایە و یەكێك لەوانە خوێنساردییەكەیانە . لێرەدا دوو رووداو بۆ ئازیزانم دەگێڕمەوە كە هەردووكیانم حوێندۆتەوە ئینجا تا چەند ڕاستن یان درۆن، ئەوە ئۆباڵەكەی دەكەوێتە ئەستۆی ئەو كەسەی گێڕاویەتیەوە وەكو دەڵێن ئەو كەسەی قسەی كوفر بگێڕێتەوە كافر نابێ، هەروەها ئەوەش دەڵێن كەفەڕەنسەیی وەك ئینگلیزان نین و تووڕە و كەللەڕەقن و قیسكە تەنگ و كەم جیكڵدانەن و وەكو ئینگلیز پشوو درێژ نین.\nجارێكیان ئینگلیزێك و فەڕەنسەییەك ئۆتۆموبیلیان دەڕانی (لێ دەخوڕی) بە ئاڕاستەی پێچەوانەی یەكتر، لە ڕێگایەكی تەنگەبەردا ڕوو بەڕووی یەكتر بوونەوە كە دەرفەتی تێپەڕینیان نەبوو و دەبوایە یەكێكیان بكشێتەوە تا ئەوی دیكەیان تێپەڕێ، بەڵام شتاقیان نەكشانەوە و بەرانبەر یەك ڕاوەستان .\nفەڕەنسەییەكە كتێبێكی دەرهێناو دەستی كرد بە خوێندنەوە.\nئینگلیزەكە ڕووی تێ كرد و گوتی : تكایە ئەگەر تەواوت كرد بیدە بە من با منیش بیخوێنمەوە .\nئەوەی دووەمیان دەڵێ :لە گەرمەی جەنگی دووەمی جیهانیدا، كاتێك كە بەرداشی ئەو جەنگە نزیكەی هەموو ئەوروپای دەهاڕی و هیتلەر باڵادەست بوو و فەڕەنسای داگیر كردبوو و ئاغاو سەرۆكی ئەوروپا هەر خۆی بوو و مۆسۆلینیشی خستبووە بن هەنگڵی خۆی و نازی و فاشی پێكەوە لەگەڵ نیمچە هیتلەرەكانی دیكەی وەك فڕانكۆی ئیسپانیای لەخوێنوەرداو، دەیویست هەموو جیهان داگیر كات ببێتە گەورەی بێ ڕكابەر، بۆمبارانی شارەكانی بەریتانیا بە تایبەتی لەندەنی پایتەخت بەردەوام بوو .\nهیتلەر و مۆسۆلینی هەردووكیان لە پاریس بوون، داوای لە چەرچلی سەرۆك وەزیرانی بەریتانیا كرد كە بە نهێنی پێكەوە كۆبنەوە و باس لە كۆتایی پێ هێنانی جەنگ بكەن .\nچەرچل داواكەی هیتلەری پەژراند و چوو بۆ پاریس و لە كۆشكی ( ڤۆنتیبنلو) لە سەر حەوزێكی گەورەی جوانی پڕ لە ماسی دانیشتبوون، لە كۆبوونەوەكەدا هیتلەر بە لە خۆبایی بوونەوە بە چەرچلی گوت : ئێوە هەر لە ئێستاوە دۆڕاون وشكستتان هێناوە و وا چاكە خۆتان بدەن بە دەستەوە، چونكە هەر چوار دەورتان گیراوە و هیچ ماوە و دەرفەتێكتان بۆ نەماوەتەوە و وا باشە چەكی خۆبەدەستەوەدان واژۆ بكەیت و لێرەدا هیتلەر كاغەزێكی دەرهێناو گوتی : ها ئەمە واژۆ بكەو خۆ بەدەستەوەدانی خۆتان ڕابگەینە، دەنا خراپترتان بەسەر دێنین .\nچەرچل پێكەنی و گوتی : ئیمە نەدۆڕاوین و ناشدۆڕێین، لە ئەنجامدا هەر ئێمە سەردەكەوین .\nهیتلەر گوتی : سەركەوتنی چی، ئیمە هیچمان بۆ نەهێشتوونەتەوە و كونە مشكمان لێ كردوون بە قەیسەری .\nچەرچل گوتی : كۆتاییەكەی سەیر كە، كتێب بۆ ئاخیری گیراوەتەوە .\nباشە مادامەكی تۆ ئەوەندە بە توانای دە ماسییەكم لەم حەوزە بۆ بگرە .\nهیتلەر دەمانچەكەی هەڵكێشاو تەقەی لە ماسییەك كرد، بەڵام لێی نەداو بە مۆسۆلینی گوت : ئادەی مۆسۆ بڕۆ ماسییەك بگرە.\nمۆسۆلینی خۆی فڕێ دایە ناو حەوزەكەو زۆری هەوڵ دا، بەڵام هیچ ماسییەكی بۆ نەگیرا .\nئینجا هیتلەر بە چەرچلی گوت : دە تۆ ماسییەك بگرە .\nچەرچل دەستی دایە كەوچكی چای نێو پیاڵەكەی و لە قەراغی حەوزەكە لەسەر چینچكان دانیشت و بە كەوچكەكە دەستی كرد بە ئاو دەردان لە حەوزەكە.\nهیتلەربە سەرسوڕمانەوە گوتی : ئەوە چی دەكەی ؟\nچەرچل گوتی : ئەی نابینی؟ ئیمە پەلەمان نییە، بەم كەوچكە ئاوەكە دەردەدەم هەتا بە تەواوەتی حەوزەكە وشك دەكەم و ئەوسا هەموو ماسییەكان دەگرم .\nبەڕێوەبەرایەتی – پینەكردنی -شەقامەكان


زانكۆی پۆلیتەكنیكی سلێمانی بەهاوبەشی لەگەڵ رێكخراوی ئایرێكسی ئەمریكی گرانتێكی نێودەوڵەتی بەدەستهێنا – زانکۆی پۆلیتەکنیکی سلێمانی\nلە نوێترین هەوڵەكانیدا بۆ بەرەوپێشبردنی جۆرێتی خوێندنی پێشكەشكراو لە زانكۆدا و خزمەتی زیاتری خوێندكاران، زانكۆی پۆلیتەكنیكی سلێمانی بەهاوبەشی لەگەڵ رێكخراوی ئایرێكسی ئەمریكی و لەڕێی هۆبەی پەیوەندییەكان و فەندی سەنتەری توێژینەوەی زانكۆ، گرانتی دەستپێشخەری ستیڤنس ( Stevens Initiative)ی بۆ پەرەپێدانی توانای خوێندكاران لەڕێی پرۆگرامی ئاڵوگۆڕی واتایی بەدەستهێنا.\nبەمەبەستی دەستپێكردنی تیمەكان بەكارەكانیان تا پڕۆژەكە بەفەڕمی بچێتە قۆناغی جێبەجێكردنەوە، رۆژی 2019/5/29 یاداشتنامەی لێكتێگەیشتنەكە لەلایەن پرۆفیسۆری یاریدەدەر د.ئالان فەرەیدون عەلی ئەمین سەرۆكی زانكۆی پۆلیتەكنیكی سلێمانی و بەئامادەبوونی پ.د.سۆران ئەبوبەكر یاریدەدەری سەرۆكی زانكۆ بۆ كاروباری زانستی و خوێندنی باڵا واژۆكرا.\nگرانتەكە بۆ جێبەجێكردنی پڕۆژەیەكە بەناوی Global Solutions Sustainability Challenge (GSSC) كە بەهاوبەشی لە نێوان 7 زانكۆ و ناوەندی ئەمریكی و 3 زانكۆی عێراقی كە زانكۆی پۆلیتەكنیكی سلێمانی یەكێكە لەو زانكۆیانە.\nناوەڕۆكی پڕۆژەی GSSC بریتییە لە دروستكردنی تیمی دوو نەتەوەیی هاوسەنگ لەڕووی رەگەزەوە لە نێوان خوێندكارانی زانكۆمان و هاوتایەكی ئەمریكی (بەلای كەمەوە 16 كەسی، 8 كەس یان زیاتر لەهەر لایەك) و كۆكردنەوەیان لە پۆلی (Virtual Class) بەشێوەی ئۆنلاین بۆ دۆزینەوەی چارەسەری بەردەوام، بۆ گرفتێكی هاوچەرخ لە كوردستان بەچاودێری پرۆفیسۆر (مامۆستا)ی ناوخۆیی و ئەمریكی.\nماوەی كار كردنی تیمەكان 10 هەفتە دەبێت و لەو ماوەیەدا خوێندكارانی زانكۆمان هاوشان لەگەڵ خوێندكارانی هاوپۆلیان لە ئەمریكا، هاوتەریب لەگەڵ پشتبەست بە ئامانجەكانی پەرەپێدانی بەردەوامی نەتەوەیەكگرتووەكان، بیرۆكەی چارەسەركردنی گرفتێك دەخەنەڕوو، كە پەرەی پێدەدەن تا دەكرێت بە (Business Concept) و دواتر بە بیرۆكەیەكی نمونەیی سەرەتایی (Prototype) و لە كۆتایی وەرزی پرۆژەكەدا پێشكەشی دەكەن.\nگرانتەكە سەرجەم تێچووی كەرەستەی پێویست بۆ ئامادەكردنی پرۆتۆتایپەكان لە ئەستۆدەگرێت و لەو ماوەیەدا خوێندكاران بە وردی و لە نزیكەوە سەرپەرشتی دەكرێن، لە كۆتایی وەرزدا پرۆتۆتایپەكان لە نمایشگایەكی گریمانەیی(Virtual Fair) نمایش دەكرێن و پاش هەڵسەنگاندنیان، پرۆتۆتایپی تیمی براوەی وەرز هەڵدەبژێردرێت بۆ بەشداریكردن لە لوتكەی جیهانی بەردەوامێتی لە واشنتۆن.\nخوێندكارانی كۆلێجی تەكنیكی كارگێڕی رۆڵی مامۆستا دەبینن\nدوو وۆركشۆپی نێوده‌وڵه‌تی له‌سه‌ر "شوێنه‌وارناسی و كه‌له‌پورو كۆمه‌ڵگا" پێشكه‌شكران


تاريخ: ۱۳۹۹ چهارشنبه ۲۶ شهريور ساعت ۲۳:۲۶ بازدید: 694 نظرات: 1 کد مطلب: 15232\nنازانم تاکەی مۆسیقاناسان، ژەنیاران و گۆرانیبێژانی کورد ھەر دەڵێن ئەوە مەقامی فارسە یا مەقامی عەرەبە، ئەوە ئێرانییە یا عێراقی، تورک یا ئازەرییە...\nکورد لە دنیادا ٤٠ میلیۆن کەسن، تا ئێستا ڕەسمولخەتێکی یەکگرتوویان بۆ خۆیان نییە؛ زمانی سۆرانی لە فۆنتی عەرەبی وەرگیراوە و زمانی کرمانجی لە ئینگلیسی یا فەڕەنسی. سەدان ساڵە شاعیر، نووسەر و چیرۆک‌نووسانی کورد لە بەشی ئەدەبیات بە زمانی دایکی شێعر، پەخشان، ڕۆمان، بەیت‌وباو و حەیرانیان بۆ نەتەوەکەمان بەجێ‌هێشتووە و بەو قەناعەتە گەیشتووین کە دەبێ کار بکرێ.\nبەڵام مۆسیقاری کورد ھەر لەو بەینەدا ماوەتەوە کە ئەوە ھی ئەم بەرەیە و ئەمە ھی ئەوبەرە؛ لەم دراوسێیە ئاوا مەقام ژەندراوە، ئەوە فارسە دەزگای مووزیکی ھەیە، ئەوەی دیکە عەرەبە مەقامی مۆسیقای وایە و کورد لەو بەینەدا ھیچی بۆخۆی نییە!؟\nئازیزان ئەوەی ئێمەی کورد تا ئێستا نەمانناسیوە و نەماندۆزیوەتەوە چێژە، ستایلە یا زمانی مۆسیقایە؛ زمانێک کە پڕ بە پێستی مۆسیقای کورد و کوردستان بێ. "مایجەر" و "ماینەر" یا "دەزگا" و "مەقام" یا "ھەوا" و "گۆرانی" کێشە نییە و ئێمەی کورد ناشتوانین پەیژەی تایبەت بە مۆسیقای کوردمان ھەبێ کە تۆنالیتەکەی جیاواز بێ یا تۆنی دەسپێک و کۆتایی لەگەڵ ھەموو دەزگا، مەقام، ماژۆر و مینۆری جیھانی جیاوازی ھەبێ نە لە ناو مۆسیقای سۆرانی، نە لە ناو کرمانجی‌دا؛ کێشەی سەرەکی مۆسیقاناس و ژەنیارەکانن کە بە ڕەمز و ڕاز یا ڕەنگی مۆسیقای کورد شارەزا نین.\nئێمە زۆر کات دەڵێین مامۆستایانی گۆرانیبێژی وەک "سەید عەلی ئسکەر"، "ملا کەریم"، "سێوە"، "مشکۆ"، "ئایشەشان"، "عەلی مەردان"، "تاھیر تۆفیق"، "حەسەن زیرەک"، "محەمەد ماملێ"، "مەزھەر خالەقی"و... بەھۆی نەبوونی وڵاتی سەربەخۆ ھەڵوەدای شار و وڵاتانی ئێران، عێراق، تورکیە و سووریە بوون، هەروەها بە هۆی ئەوەی کە زۆربەی زۆری ژەنیارەکان کورد نەبوون، مۆسیقاکانیان تام و چێژی کوردی نەدەدا.\nمەگەر تا ئێستا گرووپە مۆسیقاناسەکان چ لە ناو کوردستان و چ لە ناو موزیسییەنەکانی دەرەوەی وڵات بەو ھەموو زانستە مۆسیقایە توانیویانە خۆیان نیزیک کەنەوە و چێژی مووزیکی کورد تۆمار بکەن؛ بۆ نموونە:\nـ کامکارەکان، عەندەلیبییەکان، نازری و پوورنازرێکان ھەرھەموویان لە بواری دانانی مۆسیقا، تیکنیک و ژەنیاری‌دا زۆر بە توانان و جێ‌دەستیان دیارە، بەڵام زیاتر شارەزای مۆسیقای ڕەدیفی ئێرانین و ھەرکە بەرھەمەکانیان گوێ دەگری یەک سەر ستایلیان فارسییە، زۆر جاریش مۆسیقای کوردستانیان لە خزمەت تیکنیکی مووزیکی فارس بەکار ھێناوە، چون شارەزای چێژ و زمانی دایکی مۆسیقای کورد نەبوون بەداخەوە نەیانتوانیوە کارێکی بەرچاو بۆ مووزیکی کوردستان بکەن، چ وەک چێژ یا وەک فێرکاری و زانستی دراسی.\nوەزعی مۆسیقای کوردستان لە رۆژھەڵات\nـ کورد لە رۆژھەڵات تا ئێستاش ھیچ ئاکادێمییەکی مووزیکی وەک "قوتابخانەی مۆسیقا"، "پیمانگای مووزیکی زانستی" و "زانکۆی مۆسیقا"ی نییە، زۆربەی ژەنیارانی رۆژھەڵات لە مۆسیقای ئاکادێمی ئێران و لە مامۆستایانی مووزیکی ڕەدیفی فێری ئامێرە مۆسیقایەکان بوون.\nکوردی رۆژھەڵات تا ئێستاش بەقەد پەنجەکانی دەست مۆسیقاری بەتوانای نییە، ئەوی کە ھەشە زۆر جار گۆمانیان ھەیە. ژەنیارەکانمان دەڵێن کوا خۆ کورد مۆسیقای نییە، ئەوەی کە ھەمانە ھەر گۆرانی و بەستە و چەند مەقامێکی بچووکە و ناتوانین بە تەواوی ئامێرەکانی پێ فێربین، بەڵام ڕەدیفی مۆسیقای ئێرانی حەوت دەزگا و پێنج ئاوازی تایبەت بە ئامێرەکانی بۆ نووسراوەتەوە و ژەنیار زۆر باش بە شێوەی زانستی فێری دەبێ.\nلە باشوور زۆر مۆسیقاری بەتوانا بە زانستی مووزیکی سەردەمییانەوە کار و چالاکی و تۆماری زۆر بەرھەمی پرۆفێشناڵیان چ بە شێوازی گرووپی ئۆرکێستراڵ و گرووپی چەند کەسی و تەک ژەنی کردووە و زۆریش جێ‌دەستیان دیارە؛ بۆ نموونە؛\nـ تیپی مۆسیقای ھەولێر، تیپی مۆسیقای سلێمانی، ئۆرکێسترای سلێمانی، ئۆرکێسترای کورد، ئۆرکێسترای ھەولێر، گرووپی بچووکی چەند کەسی وەک گرووپی باوەچی، گەریان، لۆڕ، مەحوی، وە زۆر گرووپی دیکە کە لە کاناڵ و میدیاکان خەریکن کار بۆ مۆسیقای وڵاتەکەمان دەکەن. دەتوانم بڵێم بە سەدان مووزیکاری باشی وەک مامۆستایان کورد قادر دیلان، ئەنوەر قەرەداغی، خالید سەرکار، سەلاح ڕەئووف، نەجات ئەمین، ع. ج. سگەرمە، وریا ئەحمەد، محەمەد زازا، چەتۆ نەورۆز و... بەڵام زیاتر شارەزای مۆسیقای دراسی عەرەبی یا کلاسیکی جیھانین و کاتێک گوێبیستی بەرھەمەکانیان دەبی، زۆر بە کەمی تام و چێژی ڕاستەقینەی کوردەوارییان تێدا بەرگوێ دەکەوێ و لە بەشی ئۆرکێسترادا ھەر خەریکن مووزیکی کلاسیک دێننە نێو مۆسیقای کوردییەوە. لە بەشی گرووپی چەند کەسی بەداخەوە گرووپەکان زۆر بەئیفتخارەوە ستایلی مۆسیقای ئێرانی(ڕەدیفی) یا ستایلی عەرەبی و تورکی بەکار دێنن. زۆر جاریش دەبیسین کە ئەوە فلان کەسایەتی یان مامۆستای مووزیک خەریکی کۆکردنەوەی مەقامە کوردییەکانی ناوچەی گەرمیانن یا کورد نیزیک بە ٦٠ مەقامی مۆسیقای هەیە (شایانی باسە بە نووسراوە لە بواری تێئۆری مۆسیقای کورد و پەیژە و دەزگا و مەقامەکانە کوردستان هێندێک کار کراوە) بەڵام ئەوەی گۆبیستی بووین ھەر لە گۆرانیبێژانی کۆنەوە بۆمان بە ئیرس ماوەتەوە، دڵنیاشم کە لە باکوور و رۆژئاوای کوردستانیش ھەر بەو شێوەیە کار کراوە.\nوەزعی مۆسیقای کوردستان لە باشوور، باکوور و رۆژئاوا\nـ لە باشوور و باکوور و رۆژئاوا نیزیک بە پنجا ساڵە ئاکادێمیای مووزیکی زانستی وەک "قوتابخانەی مۆسیقا"، پەیمانگای مووزیکی زانستی" و زانکۆی مۆسیقا" لە زۆربەی زۆری شار و شارۆچکەکانی کوردستان بەشێوەی وانەی مووزیکی ئاکادێمی خەباتی بۆ کراوە و ھەرواش بەردەوامە. بەڵام تا ئێستاش بۆیان نەکراوە مەنھەجێکی دراسی و زانستی بۆ مۆسیقای کورد دابڕێژن کە پڕ بە پێستی مووزیکی کوردستان بێ.\nـ ئێمە وەک میللەتی کورد مۆسیقایەکی زۆر تایبەتمان بە ئیرس بۆ ماوەتەوە، کە دەبێ بیپارێزین و بە باشی بەکاری بھێنین. مامۆستاکانی گۆرانیبێژمان ھەریەکە و لە بواری خۆی‌دا زۆر باش و ڕێک‌وپێک ئەو میراسە بەنرخەیان بۆ پاراستووین، "دیارە کورد مۆسیقاکەی لە گۆرانیبێژەکانەوە بۆ ماوەتەوە" ئەوە ئێمەین کە دەبێ بە باشی کەلکی لێ‌وەرگرین و بە شێوەی زانستی و دراسی مۆسیقای زمانی دایکی بناسین و فێربین.\nھیندێک خەڵک ھەیە بێ ئەوەی ھیچ لە مۆسیقای زانستی یا لە گۆرانی و دەزگا و مەقامەکانی کورد یان لە ئامێرە مووزیکییەکان بزانێ و زانیارییەکیان ھەبێ، خۆ لە بابەتێک لە بابەتەکانی مۆسیقا دەدەن، بەتایبەت گۆرانیبێژی. زۆر ئاستەمە و دەبێ بەباشی بابەتە مۆسیقایی‌یەکانی وڵاتەکی بناسێ جا بیر لەوە بکاتەوە کە لە بواری ھونەری دەنگبێژی‌دا کار بکا. بەداخەوە ئەوەی ئێستا بەسەرمان ھاتووە زۆربەی بە هۆی ئەوە بووە کە گۆرانیبێژان لە زانستی مووزیک ھیچ سەردەرناھێنن و بێ ئەوەی بزانن خەریکن کاری چەندین ساڵەی ئەو مامۆستا زەحمەتکێشانەی کاریان بۆ کردووین خراپ دەکەن، تازە جیلی داھاتووش نازانن، وەدەزانن ئەوەی گوێیان لێ‌دەبێ زۆر تەواوە، ھەر بۆیە خۆلێدان لە مۆسیقای نەتەوەیی زۆر ئەرکێکی ئینسانی، زانستی و نەتەوایەتییە و بۆ ھەر کوردێک کە لە کۆی ئەو زەوییە ژیان بەسەر دەبا.\nـ ئێمە دەبێ وەک وڵاتانی دیکە لە سەرەتاوە فێری زمانی مۆسیقای دایکیمان بین و لە ئەلف‌وبێوە حەول بدەین بە شێوەی ئاکادێمیک ئامێرەکان بژەنین و پێبەپێی زانستی مۆسیقای کوردستان لە ئەلف‌وبێوە تا پێشکەوتوو بە زانستێکی تەواوەوە ئامێرە مووزیکییەکانی وڵاتەکەمان بناسین و کاری پێ بکەین.\nـ کورد بۆ دراسەی ڕاھێنان لەسەر پێناسەی تام و چێژی مووزیکی کوردستان دەبێ خۆی لە فۆرمە مۆسیقاکان ھەوێن بکا و لە چەند بەشدا مووزیکەکەی بە نۆت بنووسێتەوە و بەشێوەی زانستی کلاسی و خانەبەندی دراسی (ئەلف‌وبێ، سەرەتا تا مامناوەند و پێشکەوتوو) لە چەند کتێبێک‌دا بیخاتە بەر دەستی خۆلیایانی مۆسیقای کوردستان بۆ فێربوون و ڕاھێنانەکانی وانەی مووزیک کەلکی لێ وەرگیرێ، تا میلەتی کوردیش بەو ئامانجە گەورەیە بگا لە مۆسیقاکەی‌دا.\nفۆرمەکانی مۆسیقای کوردی\nفۆرمەکانی مۆسیقای کورد بریتییە لە (گۆرانی، ئاواز، دەزگا، مەقام، بەیت، بەند، ھەوا، حەیران، لاوک و لاوژە، سیاچەمانە، ھۆرە، چەمەرێ) و هتد، کە ناسنامەیەکی مۆسیقایە لە کوردستان و ھەریەکە و تایبەت بە ناوچەیەکی کوردستانە، کە دەبێ مووزیکاری کورد بەباشی بیانناسێ و بەکاریان بێنێ.\nـ منی مووزیکار کاتێک مۆسیقای رەدیفی و ئاوازی ئێرانم بە ماوەی ھەشت ساڵ (٧٢ تا ٨٠) لە پایتەختی ئێران (تاران) تەواو کرد و زۆریشم حەوڵ دا کە بەردەوامبم بەڵام بە ئاوڕدانەوەیەک بەسەر وڵاتەکەم گەیشتمە ئەو قناعەتە کە کار لەسەر مۆسیقای کوردستانەکەم بکەم، ھەر بەو بۆنەوە زیاتر لە دە پەرتووکم (هەزار و دووسەد مێلۆدی و مەقامم بە نۆت نووسیوەتەوە) لەسەر مۆسیقای کوردستان کۆکردۆتەوە و دامڕشتووە، بەشێوەی زانستی و ڕاھێنانی مۆسیقای کوردی بۆ ئامێری "سەنتوور" و بۆ لێکۆلینەوەی موزیک کە چاپ کراون، بەڵام کوا تاکە کەسێک لە موکریان دەتوانێ ئەو خەونە دێرینەیەی چەندین و چەند ساڵەی باب و باپێرانمان بھێنێتەدی. ناسینی مۆسیقای کوردستان زۆر کارێکی زەحمەتە و کاری کەسێک یا ناوچەیه‌ک لە کوردستان نییە، ھەر بۆیە من بە وەزیفەی دەزانم و داوا لە ھەموو مووزیسییەنە کوردەکان دەکەم خۆیان بپارێزن لە مۆسیقای دەورووبەر و پابەندبن بە زانستی مۆسیقایی، خەباتێک و حەولێکی باش بدەن تا ئێمەی کورد ناسنامەیەکی نەتەوایەتیمان ھەبێ بۆ مووزیکەکەمان.\nلە کۆتایی‌دا تا مۆسیقای تەواوی کوردستان پاک و پیسی لێ جیا نەکرێتەوە و خانەبەندی مەقامی، دەزگایی یا بە زمان و نووسینی کوردی بەدەزگا و مەقام بگووترێ (پەیژە و ئاواز)، یان چریکەی پەیژەی ئای ئای، پەیژەی دووگا، پەیژەی سێ گا، پەیژەی چوارگا و هتد نەکرێ و چەند ڕیوایەتێکی لە ناو ھەموو مۆسیقازانانی کورد نەبێ، مووزیکی کورد ھەروا پڕش‌وبڵاوە، کاتێک "خانەبەندی" کرا و بوو بە مۆسیقای کلاسیک یا دراسی، ئەوکات دەتوانین بەھەموو شێوازە مۆسیقاکان کاری لەسەر بکەین و دڵنیابین رۆژێک جیھانیش دەبێ.\nکاوە فەقیەزادە ـ مەھاباد\nسەرچاوە: گۆڤاری بەیان\nبرچسب ها: موسیقی, مۆسیقای کوردی, کتوه فقه‌زاده, کوردستان, کوسیقی کوردستان\nاحمد اسلامی ۱۳۹۹/۶/۲۷\nبسیار به جا وکاملآ درست فرمودند انشاالله که دیگر موزیسین ها نیز کمر همت بربندند


OPENING OF THE PERSONAL EXHIBITION by Kurdish artist: Harem Jamal Tahir ~ Sulaymaniyah tawar Hall\nرۆژی دوو شه‌مه 28/4/2014 له هۆڵی ته‌وار "ده‌زگای رۆشنبیریی جه‌مال عیرفان پیشانگه‌ی تایبه‌تی بۆ شێوه‌كار (هه‌رێم جه‌مال) كرده‌وه.له‌م پیشانگه‌یه‌دا شێوه‌كار هه‌رێم جه‌مال كۆمه‌ڵێك تابلۆی نوێی كه خۆی له پۆرترێتی كه‌سایه‌تییه دیاره‌كانی بواری ئه‌ده‌ب و هونه‌رو سیاسه‌ت خسته روو\nOPENING OF THE PERSONAL EXHIBITION by Hero Shekhe~Shanidar Gallery~ Erbil south of Kurdistan\nپیشانگای شێوه‌کاریی هونه‌رمه‌ندهێرۆشێخه له‌هۆڵی نیاندێرتاڵ له‌پارکی شانه‌ده‌ری هه‌ولێر کرایه‌وه\nدوانیوه‌ڕۆی ڕۆژی چوارشه‌مه،16- 4-2014 له هۆڵی نیاندێرتاڵ له پارکی شانه‌ده‌ر، هێرۆ شێخه، شێوه‌کاری کوردی رۆژهه‌ڵاتی کوردستان پێشانگای شێوه‌كاری خۆی کرده‌وه‌و. هێرۆ شێخه ده‌ڵێت ئه‌م پێشانگایه‌م به مێتودی ئێکسپێرسیۆنیسم ئافراندوون‌و له هه‌موو تابلۆکانمدا ئازاره‌کان و تواناکانی ژنی کوردم پیشان داوه ژن ئه‌گه‌ر بێت‌و بواری بۆ بره‌خسێ ده‌توانێ له ئاستی به‌رزدا بدره‌وشێته‌وه. ژن له کۆمه‌ڵگه‌ی کوردیدا زۆر چه‌وساوه‌ته‌وه، بۆیه هه‌وڵم داوه ئه‌م ئازارانه له تابلۆکانمدا ده‌ربخه‌م.شایانی باسه هێرۆ شێخه ده‌رچوی كۆلێژی هونه‌ره جوانه‌كانی شاری هه‌ولێره\nZamwa Gallery ~ Sulaymaniyah south of Kurdistan گه‌له‌ری زامۆ\nZamwa Gallery گه‌له‌ری زامۆ\nThis Gallery has been opened 12 yearly course , more than 25 solo exhibition, and many joint exhibition in highly standard for Kurdish Artists , it was home of the Author and politician (Ibrahim Ahmed ), however many masterpiece of Artists are selling yearly in that gallery , the establishment of this Gallery belongs to artists( Sarwat Sawz, Khalid Rasool. Zaher Sdeeq, Rzgar Saeed). Zamwa Gallery has arranging 11 Yearly course , many of solo and joint exhibition for Artists of Kurdistan, Other part of Kurdistan, and Country of Iraq , till now works in that gallery in progress. Build of this gallery ownership to the great Author (Ibrahim ahmed) and changed it to this Gallery by his daughter Lady Hero Ibrahim Ahmed.


وەزارەتی پێشمەرگە لیوا هەڵوەشاوەکانی پێ کۆ ناکرێتەوە | ئاژانس\nHome ڕاپۆرت وەزارەتی پێشمەرگە لیوا هەڵوەشاوەکانی پێ کۆ ناکرێتەوە\nساڵێک زیاترە کێشەکە چارەسەر نەکراوە\nلەو ١٠ لیوا هەڵوەشاوەی هێزی پێشمەرگەی سەر بە وەزارەتی پێشمەرگە نیوە زیاتریان هێشتا یەک نەخراونەتەوە، ئەگەرچی وەزارەتی پێشمەرگە دەڵێت زیاتر لە حەوت لیوایان یەک خستووەتەوە، بەڵام فەرماندەیەکی پێشمەرگە دەڵێت بەشی زۆریی لیواکان هێشتا پەرتەوازەن.\nئەنجامدانی ڕیفراندۆم و هێرشی سوپای عێراق و حەشدی شەعبی بۆ ناوچە کێشەلەسەرەکان، ١٠ لیوای لەو ١٤ لیوایەی وەزارەتی پێشمەرگە هەڵوەشاندەوە کە هێزی تێکەڵاوی یەکێتیی و پارتی بوون، دوای زیاتر لە ساڵێک و بە هاوکاریی هاوپەیمانان هێشتا نەتواندراوە ئەو لیوایانە بە تەواوی یەکبخرێنەوە و هێشتا هەر هێزەی لە سنووری خۆیەتی.\nنووری حه‌مه‌عەلی، فه‌رمانده‌ی هێزه‌كانی پێشمه‌رگه له میحوه‌ری خۆرئاوای كه‌ركوك، بۆ ״ئاژانس״ ئاشكرای كرد، ئەو لیوایانەی لە ساڵی ڕابردوو هەڵوەشاونەتەوە هێشتا یەک نەخراونەتەوە.\nوتیشی: ״لیواکان بە تەواوی بوون بە دوو بەش، ئەوانەی پارتی بۆ سنووری پارتی یەکێتییەکانیش بۆ سنووری یەکێتیی.״\nجگە لە هێزی ٧٠ و ٨٠ی سەر بە یەکێتی و پارتی، وەزارەتی پێشمەرگە خاوەنی ١٤ لیوایە کە لە ڕووداوەکانی دوای ئەنجامدانی ڕیفراندۆمدا دە لیوایان هەڵوەشانەوە.\n״ئەو لیوا تێکەڵانە لە نێوان پارتی و یەکێتییدا دابەش کراون، هەر ڕووداوێکی تر ڕوو بدات ئەگەر ئێستا یەکیش بگرنەوە ئەوا هەمیشە ئەگەری هەڵوەشانەوەیان هەیە و هەر یەکەیان بۆ سنووری خۆیان دەگەڕێنەوە.״ نووری حەمەعەلی وای وت.\nنزیکەی ساڵێکە بە هاوبەشیی هاوپەیمانان پڕۆژەیەکی ٣٥ خاڵی بۆ چاکسازیی لە وەزارەتی پێشمەرگە ڕاگەیەندراوە و بڕیار وایە لیوا تێکەڵەکان بە تەواوەتی بە وەزارەتی پێشمەرگەوە پەیوەست بکرێن و هێزەکانی ٧٠ و ٨٠ش یەک بگرنەوە.\nقادر ڕه‌زگه‌یی، ئه‌ندامی لیژنه‌ی پێشمه‌رگه و ناوخۆ له خولی پێشووی په‌رله‌مانی كوردستان، بۆ ״ئاژانس״ وتی: ״دابەشکردنی لیوا تێکەڵەکان بە پێی حزبی بووە بۆیە سەرکەوتوو نەبوون.״\nوتیشی: ״پڕۆژە چاکسازییەکەی وەزارەتی پێشمەرگە گرنگە و ئەگەر یەکێتیی و پارتی ئیرادەیان هەبێت کێشەی لیوا تێکەڵەکان و هێزەکانی ٧٠ و ٨٠ش چارەسەر دەبن.״\nوەزارەتی پێشمەرگەی هەرێم دەڵێت هەر بەردەوامن بۆ یەکگرتنەوەی لیواکان و تا ئێستاش حەوتیان یەکیان گرتووەتەوە.\nلیوا قاره‌مان كه‌مال، جێگری سه‌رۆكی ئه‌ركان له وه‌زاره‌تی پێشمه‌رگه، بە ״ئاژانس״ی ڕاگەیاند، وەزارەتی پێشمەرگە توانیویەتی حەوت لیوا یەک بخاتەوە و ڕێکیان بخاتەوە.\nوتیشی: ״ئێستا لیوای ٩ بەشێکیان لە پردێن و بەشێکیشیان لە کفرین، ئەوانیش یەک دەخرێنەوە، لەبەر ئەوەی هێزەکان لە یەکێتیی و پارتی پێک هاتوون بۆیە لە کاتی ڕووداوێکی وەک ئەوەی کەرکوک ئەو لیوایانە هەڵوەشاونەتەوە.״


تەندروستی هەرێم: لەگەڵ کۆمپانیایەک لە ڕوسیا لە گفتوگۆداین بۆ کڕینی ڤاکسین – لڤین پرێس\nتەندروستی هەرێم: لەگەڵ کۆمپانیایەک لە ڕوسیا لە گفتوگۆداین بۆ کڕینی ڤاکسین\nبریکاری وەزارەتی تەندروستی هەرێمی کوردستان، ئاشکرایکرد، کە لەگەڵ بریکاری کۆمپانیای ئاسترازینکا لە ڕوسیا لە گفتوگۆداین بۆ کڕینی ڤاکسین و بڕیاره لەسه‌ره‌تای مانگی سێ ڤاکسینی دژ بەکۆرۆنا بگاته عێراق.\nد.ڕەهێڵ فەرەیدوون- بریکاری وەزارەتی تەندروستی حکومەتی هەرێمی کوردستان، لەمیانەی چاوپێکەوتنێکی لەگەڵ دەنگی ئەمریکا سەبارەت بەهەوڵەکانی هەرێمی کوردستان بۆ دەستخستنی ڤاکسینی دژ بەکۆرۆنا ڤایرەس، ئاشکرایکردووە، “لەگەڵ بریکاری کۆمپانیای ئاسترازینکای لە ڕوسیا لەگفتوگۆداین بۆ کڕینی ڤاکسینی دژ بە کۆرۆنا ڤایرەس بۆ ھەرێمی کوردستان”.\nئاماژەی بۆ ئەوەشکردووە له عێراقدا سێ كۆمپانیا باسكراوە فایزه‌ر و ئاسترازینكا و سینوفارم كاری پێكرا یاخود ڕێگه‌پێدراوه كه مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵدا بكرێ، کە له‌كۆتاییدا باشترین هه‌ڵبژاردن بۆ ئێمه ڤاکسینی کۆمپانیای ئاسترازینكا بوو، چونكه له‌شێوازی هه‌ڵگرتن و “پاكێجین” و گواستنه‌وه و نرخه‌كه‌شی بۆ ئێمه زۆر گونجاو بوو ئه‌گه‌ر به‌راوردی بكه‌ین به‌فایزه‌ر كه‌به‌كارهێنان و هه‌ڵگرتن دەبێت له‌پله‌یه‌كی گه‌رمی زۆر نزمدا كه‌ئه‌مه ئه‌ركێكی قورس بوو.\nوتوشیەتی: چه‌ند جارێك گفتوگۆ لەگەڵ وه‌كیلی سه‌ره‌كی كومپانیای ئاسترازینكا له‌ڕوسیا کراوە و فۆرممان پڕکردوەتەوە و له‌پانزه‌ی مانگ ده‌چینه ناو ڕیزبه‌ندی داواكردنی ڤاكیسنەكه و له‌ماوه‌یه‌كی گونجاودا ئه‌و ڕێژه‌یه‌ی كه‌داوامانكردووه لە 20% دوو ملیۆن و چوارسه‌دو حه‌فتا هه‌زار دۆزه، واته دوو دۆز بۆ هاوڵاتیه‌ك به‌ده‌ستمان بگات و كێشه‌ی گواستنه‌وه و كۆمپانیای تایبه‌ت ئێمه ئیشمان له‌سه‌ركردووه و هیوادارین بتوانیین به‌م نزیكانه بگه‌ینه دانوستانی كۆتایی و په‌یوه‌ندیان له‌گه‌ڵدابكه‌ین.\nبریکاری وەزارەتی تەندروستی حکومەتی هەرێمی کوردستان ئاشکراشیکردووە، کە وابڕیاره لەسه‌ره‌تای مانگی سێ ڤاکسینی دژ بەکۆرۆنا بگاته عێراق و له‌ماوه‌یه‌كی كه‌مدا بڵاوبكرێته‌وه.\nمستەفا كازمی هەڕەشە دەكات\nکارمەندانی بەنداوی دوکان و فەرمانگە فیدراڵییەکان لە پارێزگای سلێمانی مانگرتنیان ڕاگەیاند\nCancer and its treatments trigger bodily, emotional, and social results that vary in presentation, depth, and talent to mitigate.\nCould it be Worth Putting in Antivirus For Free?\nHealthcare Graduate Programs The Management Seminar and the Seminar Leader present direction and help for the project


عیراق، پێدانی خۆراك لە خوێندنگەكان دەستپێدەكاتەوە - تۆڕی میدیایی خەڵک\nوەزارەتی پەروەردەی حكومەتی فیدراڵ، دەستپێكردنەوەی پرۆژەی پێدانی خۆراك لە خوێندنگەكان ڕادەگەیەنێت، ئەمەش پاش سەركەوتنی لە ئەزموونەكانی چەند ساڵی ڕابردوو.\nبەپێی بەیاننامەیەك كە لەلایەن وەزارەتی پەروەردەی حكومەتی فیدراڵەوە بڵاوكرایەوە”لەگەڵ پرۆگرامی خۆراكی جیهانی دەستیانكردۆتەوە بۆ دابەشكردنی ژەمە خۆراكی تازە لە ساڵی خوێندنی ئێستا كە 330 هەزار منداڵ لەخۆدەگرێت و بەسەر 1200 خوێندنگەی سەرەتایی لە هەموو ناوچەكانی وڵات، ئامانج لەم پرۆژەیەش بەرەوپێشكردنی ڕەوڕەوەی فێركارییە و هاندانە بۆ خوێندكاران و قوتابیان، تا ئامادەی وانەكان ببن و دەرنەچوون كەمببێتەوە لە خوێندنگەكان و لە هەمان كاتیشدا بۆ نەهێشتنی بەدخۆراكییە”.\nهەر لە بەیاننامەكەدا هاتووە”هەڵبژاردنی خوێندنگان، بە هەماهەنگی بووە لەگەل وەزارەتی پلاندانان و لێوەی ماددەی پڕ لە ڤیتامینەكان و كانزاكان دەدرێنە خوێندكاران كە یارمەتییان دەدات زیاتر بایەخ بە خوێندن بدەن و ئاستی زانستیان بەرزببێتەوە، ڕۆژانە وزەی زیاتریشیان پێدەبەخشێت لەكاتی وانەكاندا”.\n02 نیسان 2021 1.30 pm\nخەڵك حكومەتی عیراق ڕەزامەندی بۆ خەرجكردنی زیاتر لە هەشت ملیۆن دۆلار دەربڕی بە مەبەستی كڕینی ڤاكسینی كۆمپانیانی…\n24 شوبات 2021 6.45 pm\nخەڵك- فڕۆكە جەنگییەكان هێرشی چڕ دەكەنە سەر پێگەكانی داعش لە دەوروبەری ناحیەی جەلەولا. ئەمڕۆ چوار شەممە، سەرچاوە…\n30 نیسان 2021 4.55 pm\nخەڵك- وەزارەتی تەندروستی و ژینگەی عێراق ڕایدەگەیەنێت، لە ماوەی 24 كاتژمێری ڕابردوودا 32 كەس بەهۆی كۆرۆنا گیانیان…


وه‌زیرى كۆچ ڕێنمایی ده‌دات به‌قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ى زیانلێكه‌وتووانى ئاگره‌كه‌ى كه‌مپى كبرتۆى2 له‌دهۆك » پێگەی تۆڕی میدیای عێراقی\nوه‌زیرى كۆچ ڕێنمایی ده‌دات به‌قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ى زیانلێكه‌وتووانى ئاگره‌كه‌ى كه‌مپى كبرتۆى2 له‌دهۆك\nئیڤان فایه‌ق جابرو وه‌زیرى كۆچ وكۆچبه‌ران،ئه‌مڕۆ چوارشه‌ممه،ڕێنمایی دا به‌قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ى ئاواره زیانلێكه‌وتووه‌كانى ئاگره‌كه‌ى كه‌مپى كبرتۆى 2 له‌دهۆك.\nعه‌لى عه‌باس جهانگیر به‌ڕێوبه‌رى گشتى فه‌رمانگه‌ى لقه‌كان له‌ڕاگه‌یه‌ندراوێكدا كه‌ده‌ستى ئاژانسى هه‌واڵى عێراقى(اه‌ع)كه‌وتووه،ڕایگه‌یاند"ئاگرێك له‌كه‌مپى كبرتۆى2 له‌پارێزگاى دهۆك كه‌وتووه‌ته‌وه وبۆته هۆى سووتاندنى پێنج خێوه‌تگه به‌ته‌واوه‌تى به‌بێ ئه‌وه‌ى هیچ زیانێكى گیانى هه‌بێت".\nوتیشى"تیمه‌كانى به‌رگرى شارستانى له‌كاتى گه‌یشتنیان بۆ كه‌مپه‌كه توانیان ئاگره‌كه كۆنترۆڵ بكه‌نه‌وه"،ئاماژه‌یشى دا"خێوه‌تگه وهاریكارى خۆراكى وپێداویستى وته‌ندروستى ڕه‌وانه خێزانه زیانلێكه‌وتووه‌كان كراوه".


ژماره‌ی په‌نابه‌ره‌کانی ئه‌مساڵی ئه‌ورووپا یه‌ک ملیۆن که‌سی تێپەڕاند - Mehr News Agency\n23 berfanbarê 2015 - 17:32\nNews Code 1157\nژماره‌ی په‌نابه‌ره‌کانی ئه‌مساڵی ئه‌ورووپا یه‌ک ملیۆن که‌سی تێپەڕاند\nڕێکخراوه نێونه‌ته‌وه‌ییه چالاکه‌کانی کاروباری په‌نابه‌ره‌کان ڕایانگه‌یاندووه که ڕێژه‌ی په‌نابه‌ره‌کانی ئاسیا و ئه‌فریقا له ئەمساڵدا یه‌ک ملیۆن که‌سی تێپەڕاند.\nبه ڕاپۆرتی ئاژانسی مێهر له یۆرۆنیووز، کۆمیساریای باڵای په‌نابه‌ره‌کانی نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان و ڕێکخراوی نێونه‌ته‌وه‌یی کۆچبەری له هاتنی زیاتر له یه‌ک ملیۆن په‌نابه‌ری ئاسیایی و ئه‌فریقایی له ئەمساڵدا بۆ ئه‌ورووپا هه‌واڵیان دا.\nنیوه‌ی ئه‌م که‌سانه سوورین که له شه‌ڕ هه‌ڵاتوون و ۲۰ له سه‌دی ئه‌فغانین و ۷ له‌سه‌دیان عێراقین. زیاتر له هه‌شت سه‌د هه‌زار که‌س له‌م په‌نابه‌رانه له ڕێگه‌ی ده‌ریا و چوون بۆ یۆنان خۆیان گەیاندووەته خاکی ئه‌ورووپا .\nئه‌مه له حاڵێکدایه که هۆکاره سه‌ره‌کییه‌کانی کۆچ کردنی دانیشتوانی ئاسیا و ئه‌فریقا بۆ ئه‌ورووپا چاره‌سه‌ر نه‌کراوه و چاوه‌ڕوان ده‌کرێت ئه‌م ره‌وته به‌رده‌وام بێت.\n"ئانتۆنیۆ گوترژ" سه‌رۆکی کۆمیساریای باڵای په‌نابه‌ره‌کانی نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان له‌مباره‌وه ده‌ڵێت: ئێمه په‌نابه‌ری زیاترمان ناوێت، ئێمه ده‌مانه‌وێت له ئاواره بوونی زیاتری خه‌ڵک پێشگیری بکرێت و بۆ گه‌یشتن به‌م مه‌به‌سته‌ش دابین کردنی ئاشتی ڕێگه‌چاره‌یه. له هه‌ل‌ومه‌رجی ئێستادا، ده‌بێت هه‌وڵه سیاسییه‌کان بۆ گه‌یشتن به ئاشتی زیاتر بکه‌ین چون ده‌بینین که شه‌ڕ و ناکۆکییه‌کان زیاتر په‌ره ده‌ستێنێت و ده‌بینین که کۆمه‌ڵگای جیهانی توانی وەستاندنی ئه‌م ڕه‌وته‌ی نییه.\nهاوکات، بڕێک له وڵاتانی ئه‌ورووپایی جه‌خت له‌سه‌ر سیاسه‌تی نه‌گرتنی په‌نابه‌ر ده‌که‌نه‌وه و بڕێکی دیکه به تووندوتۆڵ کردنه‌وه‌ی یاساکانی وه‌رگرتن، ژماره‌یه‌کی زیاتر له په‌نابه‌ره‌کان بۆ وڵاته‌کانی خۆیان ده‌نێرنه‌وه.


ئازاد و بڵند له‌تیمه‌كانی فوتساڵ و فوتبۆڵدا به‌یه‌كه‌وه ده‌جه‌نگن\nکوردە پیشەگەرەکان :: 04/09/2019 :: 188 جار بینراوە\nناوخۆیی :: 2 کاتژمێر پێش ئێستا\nمانشێتی ڕۆژنامە جیهانیەکان :: 3 کاتژمێر پێش ئێستا\nمانشێتی ڕۆژنامە جیهانیەکان :: 5 کاتژمێر پێش ئێستا\nدوو یاریزانی دیاری كورد له‌یاری فوتساڵ ئه‌مساڵ له‌پێناو یانه‌یه‌كی خولی پله دووی فوتساڵی یانه‌كانی سوید ده‌جه‌نگن و ئامانجیشیان ئه‌وه‌یه یارمه‌تی تیمه‌كه بده‌ن تاوه‌كو بۆ خولی پله یه‌ك سه‌ری بخه‌ن.\nهه‌ریه‌كه له ئازاد ئه‌لیاسی و بڵند عه‌لی یاریزانانی به‌ئه‌زموون و به‌توانای كوردی دانیشتووی سوید ئه‌زموونی یاری كردنی خۆیان له‌خولی نایابی فوتساڵی یانه‌كانی سوید كه به‌رزترین خولی ئه‌م یارییه‌ی وڵاته‌كه‌یه بۆ خولی پله دوو ده‌گوازنه‌وه تاوه‌كو یارمه‌تی تیمی فوتساڵی یانه‌ی لینشۆپینگ (لینشۆپینگ فوتساڵ كلوب) بده‌ن، بۆ ئه‌م مه‌به‌سته هه‌ردوو یاریزانی ناوبراو كه له‌شاری لینشۆپینگ-ی سوید نیشته‌جێن بۆ ماوه‌ی 1 ساڵ بۆندیان له‌گه‌ڵ (لینشۆپینگ فوتساڵ كلوب) واژووكرد.\nله‌مباره‌یه‌وه تیمی فوتساڵی یانه‌ی لینشۆپینگ (Linköping Futsal SK) به‌فه‌رمیی بڵاوی كرده‌وه كه زۆر خۆشحاڵن پێشوازی له ئازاد ئه‌لیاسی یاریزانی پڕۆفیشناڵی یاری فوتساڵ ده‌كه‌ن بۆ ماڵه‌كه‌ی خۆی كه ماوه‌ی 3 وه‌رزی رابردوو بۆ تیمی فوتساڵی یانه‌ی نۆرشۆپینگ یاری كردووه.\nهه‌روه‌ها زۆر خۆشحاڵن به‌پێشوازی كردن له بڵند عه‌لی عوسمان بۆ یانه‌كه‌یان كه وه‌رزی پێشوو یه‌كێك بووه له‌یاریزانه پێشه‌نگه‌كانی تیمی فوتساڵی یانه‌ی كفوم لینشۆپینگ و له‌خولی فوتساڵی نایابی یانه‌كانی سوید 20 گۆڵی تۆماركردووه و یاریزانێكی به‌توانایه و پێشكه‌وتنه‌كانی له‌یاری هێرشبه‌ردندا جێی باوه‌ڕنین.\nئازاد ئه‌لیاسی كه به (ئازاد لیۆ ئه‌لیاسی) ناسراوه و ته‌مه‌نی 32 ساڵه، له‌باره‌ی هه‌ڵبژاردنی ئه‌م تیمه نوێیه‌وه، تایبه‌ت بۆ دواڕۆژ سپۆرت وتی: ئه‌وه‌ی راستی بێت تیمی تر له‌ئاستی باڵاتر هه‌بوو یاری تێدا بكه‌م، به‌ڵام به‌هۆی دووریی له‌شاره‌كه‌ی خۆم و هه‌روه‌ها ماڵ و منداڵه‌وه سه‌خت بوو بتوانم یاری بۆ بكه‌م، بۆیه بڕیارمدا له‌گه‌ڵ (لینشۆپینگ فوتساڵ كلوب) به‌رده‌وام بم كه تیمی شاره‌كه‌ی خۆمه و لێمه‌وه نزیكه.\nله‌سه‌ر هه‌ڵبژاردنی ئه‌م تیمه نوێیه‌وه، بڵند عه‌لی عوسمان-ی یاریزانی لاوی كورد كه ته‌مه‌نی 23 ساڵه تایبه‌ت بۆ دواڕۆژ سپۆرت قسه‌ی كرد و وتی: 2 تا 3 تیمی خولی نایابی یانه‌كانی سوید هه‌بوو تا یارییان بۆ بكه‌م، به‌ڵام دواجار ئه‌م تیمه‌ی شاره‌كه‌ی خۆم كه داوایان لێم كرد یارییان بۆ بكه‌م، ئه‌وم هه‌ڵبژارد و كردم به‌بژارده‌ی یاری كردنم بۆ وه‌رزی نوێ، بۆیه ده‌مه‌وێت له‌گه‌ڵ هاوڕێكانم یارمه‌تییان بده‌م.\nشایه‌نی باسه ئازاد ئه‌لیاسی و بڵند عه‌لی جگه له‌وه‌ی بۆ وه‌رزی نوێ وه‌ك دوو یاریزانی كورد و هاوشاری یه‌كتر، بڕیاریاندا له‌پێناو تیمی فوتساڵی یانه‌ی لینشۆپینگ (لینشۆپینگ فوتساڵ كلوب) بجه‌نگن، له‌یاری فوتبۆڵ (تۆپی پێ)دا به‌هه‌مان شێوه له یه‌ك تیمدا به‌یه‌كه‌وه یاری ده‌كه‌ن ئه‌میش تیمی تۆپی پێی یانه‌ی (hemgardarnas bk)یه كه له‌خولی پله چواری یانه‌كانی سوید بۆ تیمه‌كانی گروپی ڤێسترا ركابه‌ریی ده‌كات.\n-ناو: ئازاد ئه‌لیاسی.\n-ساڵی له‌دایكبوون: 1987.\n-شوێنی له‌دایكبوون: كاترینا هۆڵمن/ سوید.\n-كوردی رۆژهه‌ڵاتی كوردستانه.\n-شوێنی نیشته‌جێبوون: لینشۆپینگ/ سوید.\n-ره‌گه‌زنامه‌ی سویدی هه‌یه.\n-باڵا: 171 سم.\n-كێش: 68 كگم.\n-تیم: فوتساڵی یانه‌ی لینشۆپینگ.\n-ماوه‌ی بۆند: 1 ساڵ.\n-ساڵانی 2015 تا 2017 بۆ تیمی فوتساڵی یانه‌ی كفوم لینشۆپینگ 19 یاری ئه‌نجامداوه و 10 گۆڵی تۆمار كردووه.\n-ساڵانی 2017 تا 2019 بۆ تیمی فوتساڵی یانه‌ی نۆرشۆپینگ 28 یاری ئه‌نجامداوه و 11 گۆڵی تۆمار كردووه.\n-ناو: بڵند عه‌لی عوسمان.\n-ساڵی له‌دایكبوون: 1996.\n-شوێنی له‌دایكبوون: هه‌ولێر/ هه‌رێمی كوردستان.\n-كوردی باشووری كوردستانه.\n-باڵا: 176 سم.\n-كێش: 71 كگم.\n-ساڵانی 2017 تا 2019 بۆ تیمی فوتساڵی یانه‌ی كفوم لینشۆپینگ 46 یاری ئه‌نجامداوه و 39 گۆڵی تۆمار كردووه.\nکوردە پیشەگەرەکان :: پێش 2 هەفتە\nکوردە پیشەگەرەکان :: پێش 4 هەفتە\nکوردە پیشەگەرەکان :: 11/01/2020


دوایین ئاماری كۆرۆنا لە جیهاندا – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/06/18 - 7:00 PM\nبەهۆی ڤایرۆسی كۆرۆناوە، تائێستا لانی كەم 448،994 كەس لە ناوچە جیاجیاكانی جیهان گیانیانلەدەستداوە لەو دەمەی ڤایرۆسەكە لە مانگی كانوونی یەكەمی ڕابردوو لە چین دەركەوت، ئەمەش بەپێی ئاژانسی (فرانس پرێس) كە پشتی بە سەرچاوە فەرمییەكان بەستووە.\nبەپێی ئاژانسەكە، تا ئەمڕۆ پێنج شەممە، زیاتر لە 8.366.000 كەس تووشی ڤایرۆسی (كۆڤید-19) بوون لە 196 وڵات و ناوچەی جیاجیا لە سەرەتای بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسە، لانی كەم 3.845.000 كەسیش نەخۆشییەكەیان پەڕاندووە و چاكبوونەتەوە.\nئەم ژمارانە تەنیا بەشێك لە لایەنی ڕاستەقینەی تووشبوان بە ڤایرۆسی كۆرۆنا دەردەخەن، چونكە زۆرێك لە وڵاتان لە كاتی زۆر مەترسیدا نەبێت پشكنین بۆ كەسەكان ئەنجام نادەن، هەندێك وڵاتی تریش بایەخ بە پشكینی ئەو كەسانە دەدەن كە بەركەوتەی تووشبوانن، وڵاتە هەژارەكانیش توانای ئەنجامدانی پشكنییان سنوردارە.\nپۆلیسی هەولێر؛كەسێكیان بە تۆمەتی شكاندنی جامی ئۆتۆمبێل و دزینی پارە و مۆبایلی ناوی دەستگیر كرد