ئاراسته فكرییه‌كانی ده‌رباره‌ی دیموكراسی … د. شه‌ونم یه‌حیا – Dengekan\nbyShaunm Yahya\tApril 7, 2019\tGeneral, Opinion, Slider\nئه‌مرۆ مانای دیموكراسی له‌كه‌سێكه‌وه بۆ یه‌كێكی دیكه ده‌گۆردرێت و بۆیه هه‌ر ئه‌كته‌رێكی كۆمه‌ڵایه‌تی پێناسه‌یه‌ك یاخود ماهیه‌تێك به ناوه‌رۆكی ئه‌م كۆنسێپته ده‌دات ، ئه‌مه‌ش به گوێره‌ی ئاستی فیكری و تێگه‌یشتنی، كرۆكی دیموكراسی لای هه‌ندێ خۆی له رێزگرتن له بیروبۆچوونی یه‌كتر ، یان ڕه‌فتارێكی ئه‌خلاقی و عه‌قڵانی ، لای به‌شێكی تریان كه‌لتووره ، یان خزمه‌تگوزارییه یان سیاسه‌ته ، یان ئه‌وه‌تا ئه‌م سیسته‌مه بوونی نیه، ئه‌م كۆنسێپته هه‌ر ته‌نیا له‌سه‌ر ئاستی تاكه كه‌س پێناسه‌ی جیاوازی بۆ ناكرێت ، به‌راوردیكردنی فۆرمی دیموكراسیش وه‌كو سیسته‌میش له‌سه‌ر ئاستی وڵاتان ماناو وێنای جیاوازی هه‌یه.\nDemos دیموكراسی بۆ سه‌رده‌می یۆنانی كۆن ده‌گه‌رێته‌وه ، له دوو وشه پێكهاتووه\nواتا ده‌سه‌ڵات یان حوكم ، به‌یه‌كه‌وه دیموكراسی Cratia دیمۆس مانای خه‌ڵك له‌گه‌ڵ كراسیا\nئه‌و پێناسه‌ی كه بۆ دیموكراسی كراوه ، به‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاتی گه‌له له‌گه‌ڵ هه‌قیقه‌تدا ناگونجێت ، چونكه هه‌ندێ كه‌س دیموكراسی له چوارچێوه‌ی پرۆسه‌ی هه‌ڵبژاردندا كورتی ده‌كه‌نه‌وه وناكرێت دیموكراسی ته‌نیا ببسترێته‌وه به سیسته‌می سیاسی ، هه‌ندێكی تریش له‌و بڕوایه‌دان كه دیموكراسی شیوازێكی مامڵه‌كردنی دادپه‌روه‌رانه‌یه له‌گه‌ڵ هاوڵاتیاندا .\nئه‌مرۆ فیكره‌ی دیموكراسی له‌و پرسانه‌یه كه زۆرترین مشتومڕ و راوبۆچوونی جیاواز هه‌ڵده‌گرێت . له‌به‌رئه‌وه‌ی دیموكراسی له‌سه‌رئاستێكی فراواندا ئاراسته‌ی فیكری جیاواز تێدا به‌دی ده‌كرێت ، وای كردووه ئه‌م كۆنسیپته نادیار و قسه‌كردن له‌سه‌ر دیموكراسی راسته‌قینه زه‌حمه‌ت بێت . ئه‌گه‌ر نه‌توانین پرنسیپ و پێوه‌ر و تایبه‌تمه‌ندییه‌كانی ئه‌م چه‌مكه لێك جیانه‌كه‌ینه‌وه و جێ به‌جێ نه‌كه‌ین ، ئه‌وا هه‌ر له چوارچێوه‌ی قسه‌ی رووتدا ده‌مێنێته‌وه.\nئه‌رستۆ پێ وابوو كه” دیموكراتی یه‌ك جۆر نییه ، به‌ڵكو جۆره‌كانی زۆره ، ئه‌م جیاوازییه‌ی نێوان جۆره‌كانی دیموكراسیشش تا ئه‌مرۆش ده‌بیندرێت”\nدێڤید بیتهام و كێڤین بویل پێیان وایه به وڵاتێك ده‌لێن دیموكرات كه حكومه‌ته‌كه‌ی له ڕێگای هه‌ڵبژاردنه‌وه به‌ده‌سه‌ڵات گه‌یشتبێت”\nبه‌ڵام بادیۆ بۆچوونێكی جیاوازتر هه‌یه پێ وایه ” هه‌ڵبژاردن پرۆسه‌یه‌كی “فریودانه ” ته‌نها ده‌سته‌واژه‌یه‌كه بۆ دیموكراسی ساخته ، ئه‌و دیموكراسیه‌ی كه حزب و رێكخراو دروستیان كردووه ، ئه‌و باس له سۆزی هاوڵاتیان له خۆپێشاندان و هه‌ڵبژاردنه‌كان ده‌كات ، ده‌ڵی ” هه‌موو ئه‌و سۆزدارییه له‌لایه‌ن رێكخراوێك یان گرووپێك یا پارتێكه‌وه مه‌نیفێستكراوه “\nبۆیه رۆسۆ پێ وایه “نرخی دیموكراسی راسته‌قینه ته‌نیا له‌سه‌ر سه‌ندوقه‌كانی ده‌نگداندا نیه ، به‌ڵكو له ووشیار هاوڵاتیاندایه “\nبیركردنه‌وه ودیدگای بیرمه‌ندان له‌سه‌ر دیموكراسی و به‌دیموكراتیزه‌كردنی كۆمه‌ڵگه به‌پێ قۆناغه‌كان بووه ، بۆ نموونه “ژان ژاك رۆسو و تۆماس هۆبز ” بۆ دروستكردنی ده‌وڵه‌ت باس له “گرێبه‌ستی كۆمه‌ڵایه‌تی ” له نێوان ده‌سه‌ڵات و هاوڵاتیان ده‌كه‌ن، ئه‌مه‌ش به یه‌كێك له پرنسیپه‌كانی دیموكراسی داده‌نرێت ، به‌ڵام ئه‌م گرێی به‌سته‌ی هاوڵاتیان له‌گه‌ڵ ده‌سه‌ڵات راسته خواستێكی گشتیه به‌ڵام ویستی هه‌ر ئه‌كته‌رێكی كۆمه‌ڵایه‌تی له‌گه‌ڵ ده‌سه‌ڵات بۆ بونیادنانی ده‌وڵه‌ت جیاوازه ، بۆ نموونه كه‌سێكی چه‌پ ویستی جیاوازه له كه‌سێكی كۆنسێرڤاتیڤ ، یا فیمێنستێك له‌گه‌ڵ كه‌سێكی ئاینی ئه‌مانه هه‌موویان به‌شێوه‌یه‌ك ده‌یانه‌وێت لگه‌ڵ ده‌سه‌ڵات گرێی به‌ست ئه‌نجام بده‌ن .\nهه‌ڵبه‌ته كاركردن به پێوه‌رو پرنسیپی عه‌قڵانی له به‌ڕێوه‌بردنی كۆمه‌ڵ بنه‌مایه‌كی گرنگی دیموكراسی هه‌قیقیه ، تا ده‌گاته ئه‌وه‌ی رۆسۆ ڕه‌فزی فیكری دیموكراسی نوێنه‌راتیكردن ده‌كات و بانگه‌شه بۆ دیموكراسی راسته‌وخۆ ده‌كات ، بۆیه كاریگه‌رییه‌كانی فیكری رۆسۆ له‌سه‌ر یه‌كه‌م ده‌ستوری فه‌ره‌نسی و به‌ڵگه‌نامه‌كانی مافی مربوو ، یه‌كێك له‌و ده‌سته‌واژانه‌ی رۆسۆ كه ناوبانگێكی زۆری هه‌یه ده‌ڵێ ” مرۆڤ به ئازادی له دایك ده‌بێ و به‌ئازادی ده‌ژیت و ده‌بێ له مافه‌كانیان یه‌كسان بن ، ئه‌مه‌ش بۆته یه‌كێك له سه‌رچاوه‌كانی ماڤی مرۆڤ.\nبه‌ڵام نیچه بۆچووونێكی دیكه له‌سه‌ر پرسی ئازادی و بوون هه‌بوون ، پێ وابوو سنووری ئازادی مرۆڤ دیاریكراوه له نێوان بوونی و مه‌رگ دا “\nهه‌روه‌ها سپینۆا له‌و فه‌یله‌سوفانه بوو كه پشتگیری سیسته‌می پادشایه‌تی نه‌ده‌كرد وه‌كو چۆن “هۆبز” ته‌فزیلی ئه‌و سیسته‌مه‌ی كردبوو ، سپینۆزا هه‌موو ئومێده‌كانی له‌سه‌ر بونیادنانی ده‌وڵه‌تی دیموكراسی له فره‌نسا چڕكرده‌وه ، پێوابوو حوكمی دیموكراسی له‌هه‌موو سیسته‌مه‌كانی دیكه له سروشته‌وه نزیكه بۆ دابینكردنی ئازادی تاك ، هه‌ر ئه‌ویش بو پێشنیاری ئه‌وه‌ی كرد هه‌موو ره‌گه‌زێكی نێر له ته‌مه‌نی بیست ساڵیه‌وه مافی به‌شداری ده‌نگدانی هه‌بێت ، ئه‌م بۆچونه‌ی سپینۆزا دوای سێ سه‌ده جێبه‌جێكرا.” \nله فه‌ره‌نسا قۆناغه‌كانی پێدانی ماهیه‌ت به دیموكراسی له سه‌رده‌مانێك له‌به‌رامبه‌ر ده‌سه‌ڵاته‌كانی كه‌نیسه و چاكسازی ئاینی پێناسه‌یه‌كیان به دیموكراسی دابوو ، له پێناو ئازادی تاك ، پاشان قۆناغێكی دیكه ده‌ست پێده‌كات ئه‌ویش سه‌رده‌می پادشایه‌تیه له فه‌ره‌نسا به‌تایبه‌تی له‌سه‌رده‌می شۆڕشی فه‌ره‌نسی له‌ساڵی 1789 پرسه‌كانی مافی مرۆڤ و دیموكراسی به‌ره‌به‌ره له گه‌شه‌سه‌ندن دابوو، دوای ئه‌و سه‌رده‌می ناپلێۆن پۆناپه‌رت له‌ساڵی 1799 چه‌ند بڕیارێك له‌باره‌ی گه‌ڕانه‌وه‌ی مافی كۆچبه‌رانی فه‌ره‌نسی و ئازادی و عه‌قیده و بیرو ڕا بۆ هه‌موو هاوڵاتیان ، له‌به‌یانێكدا ناپلێۆن ده‌ڵێ “خه‌ڵك پێویستی به‌یه‌كسانیه نه‌ك هه‌ر ته‌نیا ئازاد” پاشان له‌سه‌رده‌می لویس فلیپ به‌هه‌مان شێوه دیموكراسی ڕه‌هه‌ندێكی دیكه له خۆ ده‌گرێت ..\nهه‌روه‌ها دیموكراسی له سه‌ده‌ی بیست له به‌رامبه‌ر تۆتالیتاریاو شمولیه‌ت و دیكتاتۆریه‌ت دیسان پێناسه و مانایه‌كی دیكه‌ی له خۆ گرت، تا سه‌ده‌ی بیست و یه‌ك به‌هه‌مانشێوه فه‌یله‌سوفان و رۆشنبیران دیسان دێن شیكردنه‌وه و پرسیار و گومان ده‌خه‌نه سه‌ر ئه‌م چه‌مكه، بۆیه ئالان تۆرین له كتێبی (دیموكراسی چیه؟) دوای ئه‌و هه‌مو خه‌بات و تیكۆشان و شۆڕشانه‌ی كه له پێناو دیموكراسی كرا، دێت دوباره پرسیاره له‌سه‌ر ناوه‌خنی ئه‌م چه‌مكه دروست ده‌كات. ئه‌م پرسیاره‌كردنه له‌سه‌ر دیموكراسی چییه؟ بۆ خۆی ره‌خنه‌و گومان ده‌خاته سه‌ر ئه‌م چه‌مكه “ئه‌گه‌ر له سه‌ده‌ی بیست ئه‌وروپا به‌ده‌ست سیسته‌می تۆتالیتاری و شمولیه‌ت دەیناڵاند، ئه‌م سیسته‌مانه پێناسه‌یه‌كیان دابو به چه‌مكی دیموكراسی بۆ دانانی سنورێك بۆ ده‌سه‌ڵاتی توندڕه‌و و تۆتالیتاریا، و چه‌سپاندنی ده‌ستور و یاسایه له رێگای دامه‌زراوه‌كانی كۆمه‌ڵگه‌دان به مافی مرۆڤ بنێت. دوای ئه‌وه تۆرین ئه‌و پرسه ده‌وروژێنی كه چه‌سپاندنی ده‌ستور و یاسا له‌ناو دامه‌زراوه‌كان دیسان ناتوانی گه‌ره‌نتی پاراستنی مافی مرۆڤ و دیموكراسی بكات”\nبۆیه به‌لای ئه‌و گرنگه بو كه ئه‌كته‌ری كۆمه‌ڵایه‌تی به فه‌لسه‌فەیه‌كی سیاسی پۆزه‌تیڤ په‌روه‌رده بكرێت، هه‌ر ئه‌مه‌ش وای له تۆرین ده‌كات دوباره سۆسیۆلۆژیا هاوچه‌رخ پێناسه بكات به دوباره دیراسه‌كردن له ره‌فتارو عه‌قڵیه‌تی ئه‌كته‌ری كۆمه‌ڵایه‌تی له‌ناو دامه‌زراوه‌كان، بۆیه لێره‌دا ده‌گه‌ینه ئه‌وه‌ی كه گرنگه له رێگای دامه‌زراوه‌كانی كۆمه‌ڵگه كار له‌سه‌ر دیراسه‌ی حاڵه‌تی ئه‌كته‌ری كۆمه‌ڵایه‌تی له‌ناو دامه‌زراوه‌كان بكرێت، به‌ڵام لێره‌دا ده‌كه‌وینه ناو ئیشكالیه‌تێك له شیكردنه‌وه‌كانمان، له نێوان سروشتی خۆڕسكانه‌ی ئه‌كته‌ری كۆمه‌ڵایه‌تی كورد له‌روی كۆمه‌ڵایه‌تیه بۆ كه‌لتوری دیموكراسی و ئه‌كته‌ری كۆمه‌ڵایه‌تی له نێو دامه‌زراوه‌كان، ئه‌و پرسیاره له‌لامان دروست ده‌بێ ئایا دامه‌زراوه‌كان سروشتی دیموكراسی خۆڕسكانه‌ی ئه‌كته‌ری كۆمه‌ڵایه‌تی كوردیان شێواندوه؟ گرنگه كه‌لتوری دیموكراسی رێكبخرێت و گه‌شەی پێ بدرێت له‌هه‌مو لایه‌نه‌كانی كۆمه‌ڵایه‌تی و سیاسی و ئابوری، ئه‌مه‌ش پێویستی به ئه‌كته‌ری كۆمه‌ڵایه‌تی لێهاتو و به‌تواناو ئه‌و كه‌سانه‌یه كه رۆڵیان هه‌یه له دروستكردنی ئه‌كته‌ری كۆمه‌ڵایه‌تی دیكه، به‌تایبه‌تیش له‌نێو دامه‌زراوه په‌روه‌ردەییه‌كان، چونكه دامه‌زراوه په‌روه‌ردەییه‌كان له هه‌رێمی كوردستان دامه‌زراوه‌ی هه‌قیقی نین. بگره له‌لایه‌ن حیزب و گروپه‌وه هه‌یمه‌نكراوه و ئه‌وان ئه‌و كه‌لتور و ئه‌كته‌ره په‌روه‌رده‌یان ده‌وێت، له‌گه‌ڵ سیسته‌م و ڕێساو یاسا و به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی ئه‌وان بگونجێت.\nهه‌روه‌ها “ئالان بادیۆ” رۆڵێكی دیاری له شۆڕشی مایو 1968ی فەره‌نسی هه‌بو، یه‌كێك له دروشمه‌كانی ئه‌م شۆڕشه “هه‌ڵبژاردن ته‌ڵه‌یه‌ك بۆ گه‌مژه‌كان”، بادیۆ ده‌پرسێت؛ ئایا هاوڵاتیان هه‌مویان به ئاگان یان كار به‌م ر‌سته‌یه ده‌كه‌ن؟ له‌و بڕوایه‌دان گوتار و دانپێدانانه‌كانی كاندیه‌كان به كه‌ڵكی ئه‌وان دێن و ئازار و ناخۆشیه‌كانیان كه‌م ده‌كاته‌وه!\nبادیۆ ده‌ڵی له‌كام وڵاتی دونیا كه به دیموكراسیترین وڵات ناسراوه هه‌ر ئۆلیگارشێك (دارایی و میدیای و سیاسی) هه‌یمه‌نه‌ی كردۆته سه‌ر كۆمه‌ڵگه و پێ وایه له ئاینده ره‌نگه سیسته‌مێكی باشتر له دیموكراسی په‌یدا بێت یه‌كێك بێت له داهێنانه‌كانی مرۆڤایه‌تی “\nبه‌ڵام فرانسیس فوكۆیاما پێ وایه “دیموكراسی لیبرالی كۆتایی مێژووه ، به‌پله‌ی یه‌ك له‌سه‌ر ئازادی تاك و بازاڕی ئازاد وه‌ستاوه ، سنور یان چوارچێوه‌یه‌كی له‌به‌رده‌م ئومێد و گه‌شه‌ی ئایدیای مرۆڤ دانا، هیچ هه‌ڵبژاردیه‌كی له‌وه باشتری له‌به‌ده‌م مرۆڤایه‌تی نه‌هێشتۆته ، له‌ساڵی 1992 تیۆری فۆكۆیاما له‌سه‌ر “كۆتایی مێژوو و مرۆڤی كۆتایی” ده‌نگی دایه‌وه ، ئاماژه به‌وه ده‌كات كۆتایی شه‌ڕی سارد وای كرد ئایدیۆلۆژییای دیموكراسی لیبرالی سه‌ربكه‌وێ به‌سه‌ر ئایدیۆلۆژییا سیاسیه‌كانی تر ، پێ وابوو ئه‌م سه‌ركه‌وتنه‌ی ئایدیۆلۆژییایه‌ش له‌سه‌ر ئاستی چیهان زیاتر فكری وه‌ك له‌وه‌ی پراكتیكی بێت.”\nله‌نێوان ئه‌م دوو ئاراسته فیكرییه گرنگه بگه‌ڕێنه‌وه بۆ فه‌لسه‌فه‌ی هیگڵ ، له‌نێوان دوو قوتابخانه‌ی جیاواز به‌یه‌ك ، له‌نێوان ئالان بادیۆ و فۆكۆیا ، ئاراسته فیكری بادیۆ له‌سه‌ر دیموكراسی ده‌مانگه‌رێنێته‌وه بۆ لایه‌نێكی فه‌لسه‌فی هیگڵ له‌سه‌ر “تێز و ئه‌نتی تێز و سه‌نتێز ” دیموكراسی وه‌كو تێز پاشان ئه‌نتی دیموكراسی له كۆتاییدا سه‌نتێزێكی نوێی دروست ده‌بێت ، به‌وه‌ی كه ده‌لێت ڕه‌نگه له ئاینده سیسته‌مێكی باشتر له دیموكراسی په‌یدا بێت ئه‌ویش بۆ یه‌كێك له داهێنانه‌كانی مرۆڤایه‌تی بگه‌رێته‌وه ، به‌ڵام ئاراسته فیكری فۆكۆیاما كۆتایی مێژوو ئه‌مه تێۆرێكی هیگڵیه ، هێگڵ مێژوو به‌سه‌ر سێ جۆر دابه‌ش ده‌كات ، له‌وانه (ئۆرگیناڵ ، تێۆری ، فه‌لسه‌فی)\nهیگڵ پێ وابوو كه زنجیره‌ی رووداوه مێژووییه‌كان به كۆتایی ناگه‌ن ، به‌ڵكو پێویسته ده‌ستكه‌وته‌كانی كۆمه‌ڵگه ئازادیخوازه‌كان بگاته كۆتایی ، كه ئه‌مرۆ نێونه‌رایه‌تی چیهان ده‌كه‌ن ئه‌وه‌یش مه‌به‌ستی ئه‌و كۆمه‌ڵگه‌ی دیموكراسی لیبراله. به‌پی ئه‌م تیۆره‌ی هیگڵ بێت دیموكراسی لیبرال هه‌موو ئه‌و بۆشایانه‌ی كه خواستێكی ناعه‌قڵانی بوو پڕ كردۆته‌وه. ئاله‌م خاڵه‌دا فۆكۆیاما له‌گه‌ڵ ئاراسته‌ی فه‌لسه‌فه‌ی هیگڵدا یه‌كده‌گرنه‌وه .\nفه‌یله‌سوفی یۆنانی ئه‌فلاتۆن ره‌فزی دیموكراسی ئه‌تنی ده‌كرد ، له‌سه‌ر بنه‌مای ئه‌وه‌ی ئه‌م جۆره له دیموكراسیه‌ته له‌و كۆمه‌ڵگانه‌ی كه ئه‌ناركیزمن ناتوانن له‌به‌رژه‌وه‌ندی گشتی و یه‌كپارچه‌ی ناوخۆی بپارێزن ، پێ وایه دیموكراسی ئه‌تنی گوزارشت له خانه‌وه‌دایه‌ك زیاتر له سیسته‌مێكی سیاسی ده‌كات “\nله كتێبه‌كه‌ی (ئه‌لیكس دی تۆكڤڵ) به‌ناوی (دیموكراسی له ئه‌مەریكا) ، له سه‌ده‌ی نۆزده، تۆكڤڵ قسه له‌سه‌ر دیموكراسی له ئه‌مه‌ریكا ده‌كات كه چۆن خۆشگوزه‌رانی و به‌خته‌وه‌ری دروست كردوه و گه‌شه به كۆمه‌ڵگه ده‌دات. سه‌ره‌تا تۆكفیل هه‌وڵده‌دات خوێندنه‌وه‌یه‌كی تازه بۆ دیموكراسی له كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی دیموكراسی لیبراڵ بكات، له روانگه‌ی ئه‌و، دادپه‌روه‌ری كۆمه‌ڵایه‌تی یه‌كێكه له پرنسیپه‌كانی دیموكراسی، ئه‌گه‌ر دادپه‌روه‌ری نه‌بێت، هیچ مانایه‌ك بۆ دیموكراسیش نابێت، جگه له دادپه‌روه‌ری فیكری و ئابوریی، چونكه دادپه‌روه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی سه‌روه‌ری و كه‌رامه‌ت بۆ كۆمه‌ڵگه دروست ده‌كات، له‌هه‌مانكاتدا دادپه‌روه‌ری كۆمه‌ڵایه‌تی خۆشگوزارەنییه‌كی ئابوریش به یه‌كسانی بۆ تاكه‌كان فه‌راهه‌م ده‌كات. هه‌روه‌ها ده‌ڵێ “ناتوانی ئازادی بونیادبنێی ئه‌گه‌ر یه‌كسانی نه‌بێ” بۆیه ئه‌مه جه‌وهه‌ری فیكری ئه‌لیكس (دی تۆكفێل)ه سه‌باره‌ت به دیموكراسی. .\nئه‌گه‌ر سه‌یری تێزه‌كه‌ی “رۆچر سكرتۆن” فه‌یله‌سوفی به‌ریتانی پارێزخواز بكه‌ین، ئه‌وا بۆچونێكی دیكه‌مان ده‌ست ده‌كه‌وێت ئه‌و له ئارتكلێكی به‌ناوی (سنوری دیموكراسی) بڵاوكردوەتەوە كه تێیدا ئاماژه بۆ سه‌ره‌تاكانی بنه‌مای دیموكراسی ده‌كات و ئه‌و ده‌ستكه‌وته بۆ پرۆتستانه‌كان له به‌ریتانیا ده‌گه‌ڕێنێته‌وه و ده‌ڵێت “كه‌لتوری پرۆتستانی زیاتر له كه‌لتوری ئیسلام له‌گه‌ڵ دیموكراسی ده‌گونجێت”.\nئه‌م وتاره‌ی رۆچر كۆمه‌ڵێك شیكردنه‌وه هه‌ڵده‌گرێت كه ده‌توانرێت له‌سه‌ر كۆمه‌ڵگه‌ی عێراقی به‌گشتی و هه‌رێمی كوردستان به‌نمونه جێبه‌جێ بكرێت، پێموایه بنه‌ماو پرنسیپه سه‌ره‌كییه‌كانی دیموكراسی ئه‌وكاته ده‌چه‌سپێت كه ده‌وڵه‌تێكی عه‌لمانیت هه‌بێت، دیموكراسی ده‌رهاویشته‌یه‌كی گرنگه له ده‌رهاویشته‌كانی عه‌لمانیه‌ت، دیموكراسی جومگه‌یه‌كی گرنگی عه‌لمانیه‌ته، یه‌كێك له مه‌رجه‌كانی دیموكراسی عه‌لمانیه‌ته، به‌ڵام مه‌رج نیه هه‌مو عه‌لمانیه‌تێك دیموكراسی بێت، بەڵام مه‌رجه هه‌مو سیسته‌مێكی دیموكراسی عه‌لمانی بێت. بۆ نمونه “كۆمۆنیسته‌كان و فاشیسته‌كان و كه‌مالیسته‌كان” ئه‌مانه هه‌مویان عه‌لمانی بون بەڵام دیموكراسی نه‌بون.\nجۆن دیوی فه‌یله‌سوفی ئه‌مه‌ریكی پێ وایه “دیموكراسی په‌روه‌رده‌یی شێوازێكه له شێوازه‌كانی چۆنیه‌تی ڕه‌فتاركردنی مرۆڤ له ژیانی رۆژانه و تێكه‌ڵابوون له‌گه‌ڵ ده‌وروبه‌رو و ئاڵوگۆركردنی بیروڕا ، به‌لای ئه‌و دیموكراسی ته‌نیا سیسته‌مێكی سیاسیه نیه ، گرنگی دانی جۆن دیوی به دیموكراسی په‌روه‌رده‌ی بڕوابوونی عه‌به‌سی و یان به خۆرای نه‌بوو ، به‌ڵكو بڕوا بوونێكی كرداری بوو ، چونكه پێ وابوو ئه‌م شێوازه له دیموكراسیه‌ته گره‌نتی بوژانه‌وه و پێشكه‌وتنی نه‌وه‌كانی داهاتوومانه .”\nماركس پێ وایه ” دروستبوونی فه‌رمانڕوایه‌كی دیموكراسی له كۆمه‌ڵگه یه‌كی سه‌رمایه‌داری كارێكی مه‌حاڵه ، چونكه دیموكراسی مه‌رجدار به ترانسفۆرمانسیۆنه له بنه‌ماكانی كۆمه‌ڵگه ، هه‌روه‌ها پێكهێنانی هه‌موو ئه‌و بزووتنه‌وانه‌ی له پێناو یه‌كسانی سیاسی و گشتاندنی مافی ده‌نگدان به هه‌نگاوێكی پۆزه‌تیڤ داده‌نێ ، به‌ڵام ماركس له‌وبڕوه‌یه‌دایه كه توانای ئازدیخوازی دیاریكراوه چونكه په‌یوه‌سته به جیاوازی چینایه‌تی ، و ئه‌و به‌ربه‌ستانه‌ی كه ئه‌م جیاوازییانه دروستیان ده‌كات ، له هه‌موو كایه‌كانی سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تی و ئابووری ، به‌لای ماركس هه‌ڵبژاردن ناتوانێ چاره‌نوسی ده‌وڵه‌ت دیاری بكات ”\nیۆرگن هبرماس یه‌كێك بو له داكۆکیكاری دیموكراسی به‌تایبه‌تی راوێژكاری و دژی هه‌مو دیارده‌یه‌كی ناعه‌قڵانی له فیكری سیاسی بو، به‌لای ئه‌و كۆمه‌ڵگای هاوچه‌رخ له‌سه‌ر سێ بنه‌مایه كه ئەخلاقیاتی گەیاندنە ئەویش پێکدێت لە (دیموكراسی‌و یاساو دادپه‌روه‌ری). ڤۆڵتێر به گه‌وره‌ترین دوژمنی چه‌وسانه‌وه‌ی ئاینی و سیاسی ناسرا بو، دوای ئازادی بیروڕاو عه‌قیده‌ی بۆ هاوڵاتیان ده‌كردو پارێزگاری كردن له تاك له‌به‌رامبه‌ر توندوتیژییه‌كانی ده‌سه‌ڵاتی ئاینی و سیاسی”\nله روانگه‌ی “ساموئیل هانتینگتۆن” گواستنه‌وه‌ی كۆمه‌ڵگه بۆ سیسته‌مێكی دیموكراسی بریتیه له “قۆناغی گواستنه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاتێكی تۆقێینه‌ر به‌ره‌و ده‌سه‌ڵاتێكی دیموكراتی، واتا گواستنه‌وه‌ی كۆمه‌ڵگه‌یه له قۆناغی دیكتاتۆرییه‌ت و ده‌سه‌ڵاتی تۆقێنه‌ر به‌ره‌وه ده‌سه‌ڵاتی دیموكراتی، له كۆمه‌ڵگه‌ی عێراقی بۆ نمونه ئه‌م گواستنه‌وه‌یه ئاراسته‌یه‌كی ته‌واو پێچه‌وانه بو، دوای ده‌سه‌ڵاتی تۆقێنه‌ر و دیكتاتۆرییه‌ت، به‌ره‌و ده‌سه‌ڵاتێكی تائیفی و مافیایی و كۆنترۆڵكردنی سه‌روه‌ت و سامان له‌لایه‌ن گروپی جیاجیا له ژێر ناوی ئاین و نه‌ته‌وه و مه‌زهه‌ب..\nلێره‌وه بۆمان رون ده‌بێته‌وه كه دیموكراسی هێشتا نه‌بوەته سیسته‌مێك كه بێ كه‌موكوڕی بێت، هه‌روه‌ها ده‌كرێت سیسته‌مێكی باشتر له ئاینده بۆ مرۆڤایه‌تی دروستبكرێت كه له داهێنانه‌كانی مرۆڤ بێت، گرنگه بوترێت دیموكراسی پێش ئه‌وه‌ی سیسته‌مێكی سیاسی له‌ناو كۆمه‌ڵگه بێت ئه‌وا گرنگه سیسته‌مێكی خزمه‌تگوزاری مرۆیی و كۆمه‌ڵایه‌تی و كه‌لتوری بێت. . كاتێك دیموكراسی توانی زیاتر له فیگوری خزمه‌تگوزای وه‌ك له فیگوری سیاسی نزیك بێته‌وه، ئه‌وكات ده‌توانین بڵێین “دیموكراسی راسته‌قینه”. ئه‌گه‌ر هه‌ر له بازنه یاخود فیگوری سیاسی مایه‌وه ئه‌وا دیموكراسیه‌تێكی ساخته‌یه.\nدیموكراسی كه‌لتوره ئه‌م كه‌لتوره‌ش هه‌روا به شێوه‌ی هه‌ره‌مه‌كی دروست نابێت، یان ئه‌وه‌تا له رێگای “هابیتیویس” كه كۆنسێتێكی بۆردیۆیانه‌یه، مه‌به‌ستی له عاداتە كۆمه‌ڵگه وه‌كو مه‌كینه‌یه‌كی به‌رهه‌مێنێنه‌ری هابیتیوس وه‌سف ده‌كات ، له كۆمه‌ڵگه‌ی كوردیدا واتا پراكتیزه‌كردنی خۆڕسكانه له سروشتی ئه‌كته‌ری كۆمه‌ڵایه‌تی بونی هه‌یه، هه‌بونی ئه‌م كه‌لتوره‌ش بێ ئه‌وه‌ی ئه‌و پێشتر ئه‌و وشیاریه‌ی له‌لای دروست بوبێت كه به‌شێكه له پرنسیپه‌كانی دیموكراسی پراكتیزه‌ی كردوه، بۆیه ده‌تونین بڵێن له‌سه‌ر ئاستی كه‌لتوری هابیتیوس دیموكراسی به‌شێوه‌یه‌كی ناڕاسته‌وخۆ پراكتیزكراوه، بەڵام له‌سه‌ر ئاستی دامه‌زراوه‌كان ئه‌م سیسته‌مه بونی نه‌بوه..\n-تهانی صلاح ، الدیمقراگیه فی عیون المفكرین الفلاسفه ، الاهرام ، الخمیس 9 من رجب 1435 هــ 8 مایو 2014 السنه 138 العدد 46539.\nAlain Touraine ,Qu’est-ce que la démocratie? Paris: Fayard, 1994, 297 p\nAlain Badiou: élections, piège à cons? France 2, “Avant-premières” 01/03/2012\nد. ماهر الشریف ، فوكویاما و “نهایه ” الدیمقراگیه اللیبرالیه، حزب الشعب الفلسگینی ، 3/12/2017\nMARIA JOSÉ VILLAVERDE, La democracia en América: bicentenario de Tocqueville, https://elpais.com/diario/2005/12/26/opinion/1135551610_850215.html ، التربیه و الدیمقراگیه جون دیوی نموژجا – مغرس (مغرب برس) موقع مغربی یقدم خدمه فریده لڵاخبار ، 31/08/2013. حسانی محمد\nPrevious فرە سیمایی تاك، لە دەقەوە بۆ واقیع مەحوی سەیادێك(1) بۆ دۆزینەوەی خود … نەبەز گۆران\nNext چیرۆک بۆ منداڵان.. دیمەنێکی کوردسـتان.. رەزا شوان


بەگوێرەی ئەو زانیارییانەی بە"میللەت"دراون بەغدا بۆ ئەم مانگە 200ملیار دینارەكە بۆ هەرێمی كوردستان دەنێرێت و هیچ گرفتێكی نییە و زۆر كات كۆتایی بە دابەشكردنی مووچەی فەرمانبەرانی عێراق بهێندرێت ئەو سولفەیە بۆ هەرێمی كوردستان دەنێرێت.\nئاماژەبەوەكراوە پێشتر حكومەتی عێراق لە 17ی هەمو مانگێكدا دەستی بە دابەشكردنی مووچەدەكرد و تاوەكو25 مانگ,بەڵام چەند مانگێكە دابەشكردنی مووچە لەعێراق لە 22 بۆ 23ی مانگ دەستپێدەكات و زۆركات تاوەكو كۆتایی مانگ دەڕوات.\nلە زانیارییەكانی"میللەت"دا هاتوە زۆركات كۆتایی بەدابەشكردنی مووچەی فەرمانبەران لە عێراق بهێندرێت یاخود لەناوەڕاستی دابەشكردن مووچەی وەزارەت و دەستەكانی عێراقدا بێت 200 ملیار دینارەكە ڕەوانەدەكرێت,بەڵام بۆ ئەم مانگە هیچ گرفتێكی نییە و ئەو سولفەیە رەوانە دەكرێت وبەغدا كاتی ناردنەكەی دیاریدەكات.


04/03/2021 145 جار خوێنراوەتەوە\nگروپی شه‌قام له كه‌ركووك داوا ده‌كات شانه‌ی قه‌یرانه‌كانی شاره‌كه به بڕیاری قه‌ده‌غه‌ی هاتوچۆدا بچێته‌وه و قه‌ده‌غه‌ی هاتوچۆی سێ رۆژی هه‌فته‌كان هه‌ڵوه‌شێنێته‌وه.\nله كۆنگره‌یه‌كی رۆژنامه‌وانیدا گروپی شه‌قام له به‌یاننامه‌یه‌كدا، كه ئاراسته‌ی سه‌رۆك وه‌زیرانی عێراق و لایه‌نه په‌یوه‌ندیداره‌كانی شاره‌كه كراوه، نیگه‌رانیی هاووڵاتیانیان بڵاو كرده‌وه كه به‌هۆی قه‌ده‌غه‌ی هاتووچۆ و كه‌ره‌نتینه له رۆژانی هه‌ینی و شه‌ممه و یه‌كشه‌ممه بێ كار و كاسبی ده‌بن و زیانیان به‌رده‌كه‌وێ.\nگروپی شه‌قام داوا ده‌كات قه‌ده‌غه‌ی هاتوچۆ هه‌ڵبگیرێت و هانی هاووڵاتیان بدرێت زیاتر پابه‌ندی رێنماییه‌كان بن، یاخود ئه‌و سێ رۆژه‌ی قه‌ده‌غه‌ی هاتوچۆ بۆ دوو رۆژ كه‌مبكرێته‌وه تا زیانی زیاتر به هاووڵاتیانی كاسبكار نه‌گه‌یه‌نێت، گروپی شه‌قام ده‌ڵێن له ئه‌گه‌ری جێبه‌جێنه‌كردنی داواكارییه‌كانیان هه‌ڵوێستی دیكه وه‌رده‌گرن.


ڕۆژ ڕۆژی هەڵوێستی مەردانەیە – کوردی – RojNews.News\n23/04/2022 - 2:03:52 pm\nپێش هەموو شتێک ئەو قسەیە ڕاست نیە کاتێک دەگوترێت تورکیا بەتەنها مەبەستیەتی شەڕێکی سەربازی لەدژی گەریلاکانی پەکەکە وقەندیل ئەنجام بدات، هەروەها جگە لە هەموو گۆڕانکارییە ئیقلیمی و نێودەوڵەتییەکان، کۆمەڵێک هاوکێشەی سیاسیی دوور مەوداتریش هەن، لەپاڵ هەموو ئەمانەشدا ئەوەی تورکیا دەیکات بریتیە لەداگیرکاری گەورە لە دوو پارچەی کوردستان، وەک ئەوەی چەند ساڵێکە لە ڕۆژئاوا چۆن سیاسەتێک پەیڕەو دەکات، بەهەمان شێوەش ئێستا لەباشوری کوردستان دەیبینین.\nدەتوانم بڵێم ئەو مەترسیانەی ئێمە لە 2018 وە باسمان دەکرد، کە تورکیا بەنیازی داگیرکاری گەورەیە لەباشوری کوردستان، ئەوە بوو لەماوەی ڕابردوشدا بینیمان بەدرێژایی 30 کم ماوەی دوو ساڵ زیاتریشە لە سنوری ناوچەی سیدەکان وبرادۆست سنورکێشی کردووە و سنوری خاکی باشوری بەزاندووە و قەرەقول وبنکەی سەربازی دروست کردووە، تورکیا بەئاشکرا لەڕێگەی فەرمی دەوڵەت و سەرۆکایەتی کۆمارەوە دەڵێت، کەرکوک و هەولێر و موسڵ بەشێکن لەخاکی دەوڵەتی عوسمانی.\nسیاسەتوان و ئەدیب ونوسەر ئیبراهیم ئەحمەد، سێ دەیە پێش ئێستا بەڕوونی سەبارەت بە سیاسەتی قڕکاری و داگیرکاری دەوڵەتی تورکیا ئاماژەی بەوە داوە و دەڵێت؛ خۆ پێشتر پەکەکە بوونی نەبووە بەڵام بەدرێژایی مێژووی سەد ساڵە تورکیا هەمیشە خواستی داگیرکاری خاکی کوردانی هەبووە.\nپەیوەست بەم لەشکرکێشی وئەو ئۆپەراسیۆنەی لەم دواییانەشدا، کە مانگێک لەوەو پێش پەکەکە هۆشداری ئەوەی دابوو لە 15ـی نیسان تورکیا بەهاوکاری پەدەکە نیازی داگیرکاری وهێرشێکی بەرفراوانی هەیە لەباشوری کوردستان، ڕون وئاشکرایشە کە سنور بەزاندن بەبێ ڕێکەوتن ناچێت بەڕێوە، لەزاری خۆشیانەوە لەئاستی باڵا تورکیا بەفەرمی ڕایگەیاندووە کە ئۆپەراسیۆنەکەمان بەهاوکاری دۆستەکانمان لەهەرێم و بەئاگاداری دەوڵەتی عێراقیش بەڕێوەچووە.\nئەگەر وانیە، بۆچی نەحکومەتی هەرێم نە پەدەکەش ڕەتی ناکاتەوە ناڵێت نەخێر سیادە وسەروەری خاکی باشور پێشێل کراوە وکەتۆتە بەر شاڵاوی داگیرکاری دەوڵەتی تورکیا، عەبدوڵا ئاغار ژیتەم ئەندامێکی باڵای هەواڵگری میتە وبەئاشکرا لەڕێگەی تویتەرەکەی خۆیەوە دەڵێت، پەکەکە بۆیە توڕەیە، چونکە هەماهەنگی هەیە لەبەینی پەدەکە ومیت بۆ گەیشتن بەخاڵەکانی گەریلا ونزیک بوونەوە لەسنورەکانی گەریلا، تەنانەت ئاماژە بە مەترسیەکی گەورەش دەکات، دەڵێت؛ لە ئۆپەراسیۆنی پێشوتردا هەریەک لەئارتەشی تورکیا وهێزەکانی دۆستەکانمان لەباشور بەرگی سەربازی یەکتر دەپۆشن. هەم پێشمەرگەی ڕۆژ جاری پێشوو جلی لە شەڕی ئارتەشی تورکیای پۆشیبوو، هەم لەم جارەشدا لەشکەری ئارتەشی تورکیا جلی سەربازی هێزی زێرەڤانی پۆشیوە بۆ گەیشتن بەقەرەقولەکانی بەڕێگەی کورت مەودا و بەئوتومبێلی سەربازی هێزەکانی پەدەکە.\nئەگەر چی پەکەکە لەئاستی باڵاش ئەم هەواڵەی پشت ڕاستکردۆتەوە، بەڵام لێرەدا دوو خوێندنەوە هەیە بۆ ئەم قسانەی ژیتەمەکەی هەواڵگری میت، لەئەگەری بەڕاست وەرگەڕانی ئەم قسەیەدا دەبێت هەموو گەلی باشور هەست بەو مەترسیە پڕ گەورەیە بکات، کە ئەمەی ڕودەدات جێگەی قبوڵنیە، وە ئەگەریش ڕاست نەبێت ئەوا دیارە تورکیا پێش هەموو شتێک دەیەوێت تەفرەقە ودووبەرەکی بخاتە نێوان هێزە کوردیەکان و شەڕی دژ بەیەکی کوردەکان وبراکوژی هەڵبگرسینێت. کەئەمەش سیاسەتی دەوڵەتە داگیرکار ودیکتاتۆر وئیمپریالیستەکانە بۆئەوەی بەئاسانی پڕۆسەی داگیرکاریەکە بچێت بەڕێوە.\nئەوەی جێی نیگەرانی گەلی باشورە، پەدەکە هەمیشە دەیەوێت ناوچەیەکی نائارامی ناسەقامگیر دروست بکات لە سەنگەرەکانی پێشەوەی هەرێمەکانی گەریلا، هەر لەجوڵەپێکردنی هێز و دروستکردنی بنکەی سەربازیی لەم سنورانە، کە هیچ پێویست ناکات و ئامانج لێی تەنها سنوردارکردنی جوڵەی هێزەکانی گەریلایە.\nجگە لە هەموو ئەمانەش، هەمیشە هێرشێکی ڕاگەیاندنی توندی ناڕەوا دەکاتە سەر گەریلا، بەوەی کە پەکەکە هۆکاری دروست بوونی ئەم دۆخە ناسەقامگیرەیە، حەزەکەم شتێک بڵێم بەر لەهەموو پارتە سیاسیەکانی باشور، بەر لەهەموو ئەو نەهامەتیانەی تورکیا دەیهێنێت بەسەر گەلی کورد زیاتر لەهەموو لایەک، زیاتر لەهەموو خەڵکی باشور بێگومان پەدەکە لێی زیانمەد دەبێت، لەو داگیرکاریە، بۆچی؟ چونکە تورکیا لەسنورێکی زۆری بەرفراوانی پەدەکە کەدەکاتە زۆنی زەرد هاتۆتە پێش و داگیرکاریەکە لە خاکی باشور پشکی شێر بەر سنوری بادینان کەوتووە، کە بادینانیش بەدڵی پارتی ناسراوە، للمعلومات بۆ هەموو لایەک ڕوون بێت، تورک ودەوڵەتی عوسمانی وئاکەپە ومەهەپەی فاشیست، لەڕووی سەربازیەوە ستاتۆیەکی شۆڤێنی وسیاسەتێکی هۆڤیتی پەیڕەو دەکات وسیفەتێکی نەگۆڕی هەیە، پۆستاڵی سەربازەکانی لەکوێ دابکوتێت بە شەڕ وخوێن نەبێت هیچ کات ئامادە نیە چۆڵی بکات، هەموومان دەزانین سێ دەیەیە ژمارەی بنکە وبارەگا سەربازی وهەواڵگریەکانی تورکیا گەیشتۆتە 40 بنکەی سەربازی لەسنوری شیلادزێ وبامەڕنی وزاخۆ وبادینان بەگشتی، تاوەکو ئێستاش ڕۆژێک لەڕۆژان ئامادە نیە یەک سەربازی بگەڕێنێتەوە وڵاتەکەی، بەڵکو ڕۆژ لەدوای ڕۆژ ئارتەش وبنکە وبارەگا سەربازیەکانی زێدەتر دەکات لە باشور.\nسەد ساڵی ڕێکە، تورکیا دەیەوێت بەناوی ناوچەی ئارام خەتی تەماسی نێودەوڵەتیەوە لەدەریای ڕەش وقەوقاز تا دەگاتەوە عەفرین وسێگۆشەی عێراق ـ ئێران ـ تورکیا ،سنوری جوگرافیا ودیمۆگرافیای وڵاتەکەی زێدەتر بکات لەسەر حسابی گەلانی دیکەی ناوچەکە بەتایبەت گەلی کورد، بەپلەی یەکەم خاکی کوردان لەم داگیرکاریە بێبەش نەبووە لێی.\nسەبارەت بە هەڵوێستی پارتە سیاسیەکانی باشور بەگشتی وحکومەتی هەرێمیش لەسەر ئاستی هەرسێ سەرۆکایەتیەکە هەڵوێستێکی ئێجگار لاواز وشەرمنانەیان هەیە، ئەم هەموو داگیرکاریەی ڕوودەدات کەس بەبای خەیاڵیا نایەت وخۆی لێناکات بەخاوەن، بگرە هەندێک جار هەندێک لایەنی سیاسیش هەن کوێرانە پەکەکەی پێ تۆمەتبار دەکەن، لانی کەم وەک ئەوەی کەجەکە دەیانجار هاواری بۆ دەکات و بانگ لەپارتە سیاسیەکانی باشور وگەلی وڵاتپارێز دەکات، لانی کەم گەر ناتوانن ڕێگری بکەن لەداگیرکاریەکە، هیچ نەبێت باپارتە سیاسیی وخاوەن هێزەکانی باشور هاوکاری دەوڵەتی تورکیا نەکەن لەو داگیرکاریە، دەڵێن با شەڕەکە بۆ ئێمە لێگەڕێن.\nبەبەرچاوی گەلی باشور وجیهان ڕۆژانە داگیرکاریەکان بەرەو پێشتر دەچن و فڕۆکەی جەنگی وچەکی هەرە پێشکەوتوو وتەنانەت چەکی کیمیاییش لەباشور بەکاردەهێنرێت.\nلەدوایین گۆڕانکاری و پێشهاتی پڕ مەترسیدا، بەئاشکرا لەڕاگەیاندنەکانی دەسەڵات بانگەشە دەکرێت بۆ ڕەوایەتی دان بەو داگیرکاریە، وەک دەستکەوت بەئاشکرا لەڕاگەیاندنەکانیان دەنوسن، بۆ یەکەم جار تورکیا فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی بایرەکتار لەهەرێمی کوردستان لەدژی پەکەکە بەکار دەهێنێت، کە ئەمە لە نێو هیچ گەلانێکی جیهان نەک هەر قبوڵ نیە بەڵکو ئەو پەڕی شەرمەزاریە، ئەمڕۆ ڕۆژ ڕۆژی هەڵوێستە وکات کات کاتی ئازادیە.\nدەوڵەتی تورک هێرشی بۆ ڕۆژئاوای کوردستان دەستپێکردەوە\nخەڵکی هەولێر دژی داگیرکارییەکانی دەوڵەتی تورک دەوەستنەوە


پێشبینی بورجەکان بۆ ئەمڕۆ 26ی ئاب لە خەندان لایفەوە بخوێنەرەوە.\nئەمڕۆ چانسی نوی دێتە بەردەمت و بەرەو گۆرانکاری هەنگاو دەنێیت، بیری چەند هاورێیەک دەکەیت کە بۆ ماوەیەکی زۆرە لێت دورکەوتونەتەوە، باشترە پەیوەندیان پێوە بکەیت و لەتەندروستیان ئاگادار بیتەوە، کیشەکان بەقورسی وەرمەگرەو چاوەرێی دەرفەتی گونجاو بکە بۆ چارەسەرکردنیان.\nئەم چەند رۆژە زۆر نیگەران بویتە دەربارەی ئو روداوانەی رویانداوە، ئەمەش کاریگەری کردۆتە سەر دەرونت و نائارام بویتە، هەوڵبدە چەند کاتێک لەگەڵ خۆشەویستانت بەسەربەریت لەپێناو ئاسودەبونی لایەنی دەرونیت.\nخۆشەویستەکەت لێت نیگەران بوە و پێی وایە فەرامۆشت کردوە، پێویستە زیاتر گرنگی پێبدەیت و خۆشەویستی خۆتی بۆ دوبارە بکەیتەوە، هەندێک روداوی ئەم دواییە ناڕونن لات، بۆیە پێویستە بە وریایی مامەڵە بکەیت و هەوڵبدەیت لێیان تێبگەیت.\nئەم بەیانیە بەهۆی سەرمابونتەوە کەمێک هەست بە گرژی ماسولکەکان دەکەیت، پێویستە زیاتر گرنگی بە تەندروستیت بدەیت، ناکۆکیت لەگەڵ هاوپیشەکانت دەرئەنجامی باشی لی ناکەوێتەوە، هەوڵبدە هاوکاریان بیت لە بەڕێوەبردنی کارەکانیاندا.\nئێستا کاتێکی گونجاونیە بۆ ئەوەی گۆڕانکاری لە ژیانتدا ئەنجام بدەیت، ناکۆکیت لەگەڵ خۆشەویستەکەت بە زویی کۆتایی دێت، نیگەران مەبە دەربارەی لایەنی سۆزدارریت، رۆژانە زیاتر گرنگی بە تەندروستیت بدە و وەرزش کردن یارمەتیدەرە بۆ ئارامی دەرونیت.\nئەمڕۆ وەکو ئەوە وایە هەمو دەرگاکان بەڕوتدا داخرابن، شتەکان بەو شێوە نین کە تۆ دەتەوێت، هۆکارەکەی فەرامۆشکردنی کارەکانتە کە بۆ ماوەیەکی زۆر دواتخستون، هەوڵبدە لەلایەنی پیشەییەوە کارەکانت بە جدی و وردتر ئەنجام بدەیت.\nئەمڕۆ هەندیک هەواڵی خۆشت پێدەگات، وات لێدەکات بەرەو تاقیکردنەوەی ئەزمونێکی نوێ هەنگاو بنێیت، رەنگە کەمێک قورس بێت هەمو کارەکانت کۆنتڕۆڵ بکەیت، بەڵام لە کۆتاییدا دەتوانیت ئەنجامی بدەیت، رۆژانە خواردنەوەی شلەمەنی فەرامۆش مەکە.\nپێویستە هەمو هەوڵێکت بدەیت و تواناکانی خۆت بەکاربهێنیت بۆ ئەوەی لای هاوپیشەکانت خۆت بسەلمێنیت، ئەم چەند رۆژ شتەکان بەو شیوەیە دەڕۆن کە تۆ پلانت بۆیان داناوە، هەوڵبدە کاتی زیاتر لەگەل خێزانەکەت بەسەر بەریت.\nئەمڕۆ زۆرینەی کاتەکانت بە تەنها بەسەر دەبەیت، هەوڵبدە چێژ لە هەمو ساتێکی وەربگرە، باشترە لە ماڵەوە بمێنیتەوە لەپێناو ئاسودەیی دەرونت، خۆت سەرقاڵ مەکە بە بیرکردنەوە لە رابردو، هەوڵبدە وەکو ئەزمون لە داهاتو بەکاریان بهێنیت.\nهاوپیشەکانت بەردەوام چاودێری کارەکانت دەکەن، بۆیە وریابە لە ئەنجامدانی کارەکانت، پاڵپشتی خۆشەویستەکەت بکەو لە هەمو باردودۆخێکدا بونی خۆتی بۆ بسەلمێنە، کاتی زیاتر لەگەڵ بۆ خۆت تەرخان بکە.\nهەندێک نیگەران دەبیت بەرامبەر ئەو رەفتارانەی چواردەورەکەت، بەڵام هەوڵبدە بیری لێنەکەیتەوە و کاتی خۆت بە نیگەرانیەوە مەکوژە، غیرە پەیوەندیە خۆشەویستیەکەت لەناودەبات بۆیە بەبێ هیچ بەڵگەیەک بە خراپە دەربارەی خۆشەویستەەت بیرمەکەرەوە.\nپێویستە پەیوەندیەکانت پتەو بکەیت لەپێناو ئەوەی ئەنجام و بەرهەمێکی باش هەبێت، هەمو ئەو کێشە و ناکۆکیانەی نێوان خۆت و خۆشەویستەکەت واتلێدەکات باشتر بیر بکەیتەوە، گرنگی بە کارەکانی خۆت بدە و تەداخولی کاری کەسانی دیکە مەکە.\nئه‌م بابه‌ته 51895 جار خوێنراوه‌ته‌وه


•\tلەدوای بەناو ڕزگاركردنی عێراق لەلایەن هێزی هاوپەیمانانەوە بە ڕابەرایەتی ئەمریكا لە ساڵی 2003وە و تاكو ئێستا چوار خولی هەڵبژاردنی پەڕلەمانی عێراقی ئەنجامدراوە.بەڵام لە هیچ خولێكدا نەتوانراوە كار و ئەركی پەڕلەمانی بەتەواوەتی جێبەجێبكەن لە یاسادانان و چاودێریكردنی حكومەتەكانی عێراق لەماوەی 17 ساڵی ڕابووردودا،پەڕلەمان بەداخەوە بۆتە ئۆرگانێكی بێكەڵكی ڕەزا قورس و بارگرانی بەهۆی بێتوانایی و خەرجیە زۆرەكانیەوە لەسەر ئەستۆی تاكی عێۆاقی و گەنجینەی وڵاتیش.ئم پەڕلەمانەی بەناو یەكێكە لە سێ ئۆرگانە سەرەكیەكانی حوكمڕانی و سیمای گەشی دیموكراسی،بەڵام نەیتوانیوە ڕێگە بگرێت لە پەتای گەندەڵی و بەهەدەردانی سەروەت و سامانی وڵات و نەیتوانیوە ببێتە ئۆرگانێكی فشاری بەهێز لەسەر حكومەتەكان بۆ ئەوەی بەئەرك خۆیان هەستن لە دابینكردنی لانی كەمی ژیان و گوزەرانێكی پڕ كەرامەت بۆ تاك و كۆمەڵگای عێراقی و لانی كەمی خزمەتگوزاریە سەرەكیەكانیان بۆ دابین بكەن و هەوڵی ئاوەدانكردنەوە و گەشەدانی وڵات بدەن و سەرقاڵی نەهێشتنی دیاردەكانی بێكاری و نەخوێندەواری و نەخۆشی و دواكەوتوویی و هەژاری لە وڵاتدا بدەن. جا پەڕلەمانێك كە هێندە بێ كەڵك و بێسوود بێت و بوێری ئەوەی نەبێت حكومەتێك لەكار بخات و تەنانەت وەزیرێكیش لەسەر گەندەڵی و بێتوانایی لێپرسینەوەی لەگەڵدا بكات ومتنمانەی لێوەربگرێتەوە .ئیدی بوونی چ قازانجێكی هەیە.پەڕلەمانێك كە بەپێی دەستور نمایندەی چین و توێژەكانی كۆمەڵگایە و نۆنەرایەتی ئەوان دەكات نەتوانێت لەسەر مافە ڕەوا و داواكارەكانی گەل هەڵبداتێت ئیدی بوونی یان نەبوونی وەك یەك وانیە؟\n•\tهەربۆیە دوای 17 ساڵ شەقام و تاك و گروپ و ڕێكخراوەكانی كۆمەڵگای عێراقی لە باشوور و ناوەڕاستی عێراق گەیشتنە ئەو بڕوایەی كە چیدی پێویست بە پەڕلەمانێك ناكات كە بەرگری لە گەندەڵگاران بكات و هیچ جوڵە و فشارێكی بە قازانجی گەل نەبێت، بۆیە لە خۆپیشاندانەكانی مانگی ئۆكتۆبەری ساڵی 2019 و دواتریش و بە ئێستاشەوە یەكێك لەداواكاریەكانیان بریتی بوو لە هەڵوەشانەوەی پەڕلەمان و ئەنجامدانی هەڵبژاردنێكی پێشوەختە بۆ پەڕلەمانێكی نوێ.\n•\tلەئێستادا و دوای نزیكەی یەك ساڵ لەم داواكاریە و گۆڕانكاری لە حكومەتدا و هاتنە سەر حوكمڕانی لەلایەن مستەفا كازمیەوە وەك سەرۆك وەزیران،وەك وەڵامدانەوەیەكی خۆپیشاندەران یڕیاردراوە كە هەڵبژاردنی پێشوەختە ئەنجام بدرێت لە 6/6/2021دا پێش تەواوبونی ماوەی یاسایی ئەم خولەی پەڕلەمان لە مانگی ئایاری ساڵی 2022دا.\n•\tپرسیار لێرەدا ئەوەیە ،كە ئەم هەڵبژاردنی پَشوەختەیە بۆچی و بە ئامانجی چی؟ ئایا هەڵبژاردنی پێشوەختە لە قازانجی چ كەس و لایەن و گروپێك تەواو دەبێت؟ ئایا هەڵبژاردنی پێشوەختە دەرمانی هەموو دەردەكانی كۆمەڵگای عێراقی دەكات ؟ و دەیان پرسیاری تریش..\n•\tهەڵبژاردنی پێشوەختە سەرەتا وەك وەڵامدانەوەیەك و گوێڕایەڵی حكومەتە بۆ داواكاری خۆپیشاندەران و شەقامی توڕە و ناڕازی عێراقی و بە ئامانجی هەنگاونانە بەرەو ئاسۆیەكی ڕوونتر و هێنانە پێشەوەی وزە و توانا و كەسایەتی نوێی گەنجە بۆ ناو ناوەندی بڕیار و دەسەڵات لە عێراقدا كە دوور بن لە گەندەڵی و مشەخۆری و پشكپشكێنەی حیزبی و تایەفی و نەتەوەیی و بەهیوای هێنانەی دی دادپەروەری كۆمەڵایەتی و نەهێشتنی جیاوازی لە مووچە و ئیمتیازات لەنێوان پلەباڵاكان و چینەكانی خوارەوە،بەئامانجی دەربازكردنی عێراقە لەو بازنە بۆشە و لەو گێژاو و ململانێ سیاسیە ناڕەوایەی كە 17 ساڵە بەدەستیەوە دەناڵێنێت بەتایبەتی لەناو ماڵی شیعیدا،بەنیازی ئەوەی عێراق بگڕێنرێتەوە بۆ جوگرافیا نیشتیمانی و نەتەوەییەكەی و دووربخرێتەوە لە فەلەك و هەژموونی وڵاتانی دراوسێ. خۆ ئەگەر ئەم ئامانج و نیازانە لەم هەڵبژاردنە پێشوەختەدا هاتە دی ئەوا بەدڵنیایی بە قازانجی چین و توێژە توڕە و ناڕازی و پەراوێزخراوەكەی كۆمەڵگای عێراقی تەواو دەبێت و دەستی حزب و سەركردە سیاسیە گەندەڵەكان و وڵاتانی دەرودراسێ دەبڕدرێت و ئومێدەكان چەكەرە و چرۆ دەكەنەوە بە ئایندەیەكی نوێ و گەشاوە بۆ عێراق و بەهەرێمی كوردستانیشەوە.\nبەڵام دەبێت ئەو ڕاستیانەش لەبیر نەكەن كە ئەم هەڵبژاردنە و بەو نیاز و ئامانجانەی كە لەسەری هەڵچنراوە،ئاشكرایە دۆستی كەم و نەیاری زۆری هەیە و لێناگەڕێن بەئاسانی دووربخرێنەوە و دەسەڵاتیان قەتیس و بچوك ببێتەوە و لە ئیمتیازات و لەزەتی كێكە شیرین و بەتامەكەی سەروەت و سامانی عێراق بێبەش بكرێن.بەتایبەتیش ئەو سەركردە و حزب و لایەنانەی كە خاوەنی ملیشیای چەكدارین و بەتەواوەتی كەوتونەتە ژێر هەژموونی وڵاتانی دراوسێ و بە قازانجی ئەوان كاردەكەن.هەربۆیە ناكرێت ئەم هەڵبژاردنی پێشوەختەیەش بە دار عەسای موسا سەیر بكرێت و لە شەو و ڕۆژێكدا تەواوی گەندەڵی و ناعەدالەتی و ناڕێكی 17 ساڵی ڕابووردوو چارەسەر بكات و بە دەرمانی 7 دەردە لێیبڕوانرێت،بەڵام بۆخۆی دەبێتە هەنگاوێكی سەرەتایی بۆ ئاڵوگۆڕی دەسەڵات و لێپرسینەوەی دەسەڵاتداران و بەهەند وەرگرتنی ڕای شەقام و بەدەنگەوە هاتنی داواكاریەكانیان و خستنەوە سەر سكەی ڕاست و دروستی گەشە و ئاوەدانی وڵات و دەربازبوون لە چەقبەستوویی 17 ساڵەی ڕابوودوو و كاڵبونەوەی هەژموونی خیزب و سەركردە و تایەفە و وڵاتانی دراوسێ.چونكە ئەم هەڵبژاردنەش بۆخۆی كێشە و گرفتی زۆری لەبەردەمدایە لەڕووی سیاسی و دارایی و ئەمنی و تەندروستی و ..هتد.\n•\tبەهیوای ئەوەی كە ئەم هەنگاوە ڕاست ودروستە هەڵبنرَێت و ئامانح و نیازە ڕاست و ڕاستگۆكانی كە لەسەری هەڵچنراوە بێنە دی و كۆمەڵگای عێراقی بە كوردستانیشەوە لەسایەیدا ئاهێكی فەرەحیان پیادا بێتەوە و خواست و ویستەكانیان لەدابینكردنی ژیانوگوزەرانێكی پڕ شكۆدا بێتە دی.


باجەلانی - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\n(ڕەوانەکراوە لە باجەڵانیەوە)\nھۆزی باجەلان یان باجیلان (یاخود باجوان، باژەلان، باژاروان، بازەلان، باجاروان، ئەمڕۆ بە باجەلان بانگ دەکرێن) ھۆزێکی ڕەسەنی کوردین کە بە شێوەزاری کورمانجی خواروو باجەلانی دەدوێن لە ھەردوو کوردستانی باشور و خۆڕھەڵات نیشتەجێن لەگەڵ ھەندێک لە تیرەیان لە کوردستانی باکور و ئەرمینیا. کە زۆرینەی ئەوانەی باکور لە ئەرمینیاوە کۆچیان پێکراوە بەرەو باکور\n١ ڕەگ و ڕیشەیان\n٣.١ سەدەی حەڤدەھەم\n٣.٢ سەدەی ھەژدەھەم\n٣.٣ سەدەی نۆزدەھەم\n٣.٤ سەدەی بیستەم\n٤ زمان و ئاخاوتن\n٥ نەوەکانی عەبدا بەگ\nڕەگ و ڕیشەیان[دەستکاری]\nزۆڕینەی کوردناسەکان کۆکن لەسەر ئەوەی کە باجەلانیەکان نەوەی (عەبدا بەگ) ن کە ئەویش دەسەڵاتی لەباوانیەوە بۆ ماوەتەوە باجەڵانیەکان بە درێژایی مێژوو خاوەنی دەسەڵات و ھێز بووینە، ھەرلەسەردەمی مادەکان و لۆلۆییەکان و گوتیەکاندا، عەبدا بەگ میرێکی دەست ڕۆیشتوو بو کە عوسمانیەکان دەسەلاتی ڕەھایان پێ بەخشی تاوەکو شەری فارسە سەفەویەکان بکات لە (١٦٢٣–١٦٣٩).\nبارەگای سەرەکی باجەلانیەکان لە زەھاو یان سەرپردی زەھاب بووە ئەمەش بەگوێرەی توێژینەوەکانی جەیمس سیلک بەکینگھام (James Silk Buckingham. شوێنەکەیان ھەڵکەوتبووە سەر ڕێگای سەرەکی کرماشان و بەغدا لە دامێنی زنجیرە چیاکانی زاگڕۆژدا، ھەربۆیە ناوی پردی زەھاو یان سەرپولی زەھاو بە شێوەزاری باجەلانی بە واتای پردی زێڕین دێت جگەلەمە باجەلانیەکان پردێکی بەردینی تۆکمەیان لەسەر ڕووباری ئەلوەند درووستکردبوو ئەمەش بەپێی توێژینەوەکانی ئۆستن ھێنری (. Austen Henry)ئەم پێشکەوتن و تێڕامانەی باجەلانیەکان ببوە ھۆی ئاوەدانی ناوچەکە بەجۆرێک کەناڵی ئاوی و پرد و میوانخانە و کۆگا و ئاسایشی ناوچەکەیان پاڕاستبوو ئەمە ببوە ھۆی ئەوەی سەرجەم ڕێبوار و بازرگانان بەناوچەکە تێپەر ببن و باجی خۆیان بدەن.\nباجەلانیەکان لەپاڵ عوسمانیەکان بەسەرکردایەتی عەبدا بەگ پێشرەوی جەنگی عوسمانی و سەفەویەکانیان کرد (١٦٢٣–١٦٣٩)ژمارەی چەکداریەکانیان پتر لە ٤٠٠٠ سەرباز دەبوو، ھەروەھا باجەلانیەکان توانیان شارئ بەغدا لە (١٦٣٨)بۆ سولتان مورادی چوارەمی عوسمانیەکان دەست بەسەردابگرن.\nعوسمانیەکان ترسێکی زۆریان لە باجەلانیەکان ھەبوو بەوەی میرنشین یان ناوچەیەکی سەربەخۆ ڕابگەیێنن بۆ بەردەوام بۆ مەرامی خۆیان بۆ شەڕ بەکاریان ھێناون لەپێناو نازناوی بچوکی وەک پاشا کە عوسمانیەکان خۆیان گەورەیان کردبوو، بۆیە عەبدا بەگ نازناوی پاشای پێ بەخشرا دوای گرتنی شاری بەغدا و بەزاندنی فارسە سەفەویەکان، دواتر باجەلانیەکان درکیان بە نیازی عوسمانیەکان کرد و نیمچەسەربەخۆییەکیان ڕاگەیاند ئەمەش بە پێی ڕێککەوتنامەی زەھاو (١٦٣٩)کەلەڕێککەوتنامەکە ھاتووە سەرجەم خاکی زەھاو بۆ عەبدا بەگ دەبێت لەبەرامبەردا دەبێت باجەلانیەکان ٢٠٠٠پیاوی شەڕکەر بە ئەسپەکانیانەوە بۆ عوسمانیەکان فەراھەم بکات لەکاتی جەنگ و پێویستی دا ھەروەھا ساڵانە بڕی ٣٠٠ ھەزار قورشی عوسمانی بدەن بە دەولەت وەکو باج و سەرانە. لەگەڵ ئەمەشدا عوسمانیەکان مولکەچی ڕێککەوتنامەکە نەبوون و زیاتر لە ١٢٠٠پیاوی شەرکەری تریان لە باجەلانیەکان برد و ئەوبڕە باجەی کەلەسەری پێک ھاتبوون کەم کەمە زیادیان دەکرد. دەیڤد ماکدوال باجەلانیەکان بە پیاوی ئازا و زیرەک ناودەبات بەجۆرێک کە فارس و تورکەکان لێیان دەترسان.\nلە ١٧٣٣ باجەلانیەکان جەنگیان دژی نادرشا ڕاگەیاند و بەسەریدا سەرکەوتن، لەتۆڵەی ئەمەدا نادر شا بەشێکی باجەلانیە بەدیل گیراوەکانی گواستەوە خورەم ئاباد دواتر فارسەکان توانیان کێشە و دووبەرەکی بخەنە ناو باجەلانیەکان و ھۆزە کوردیەکانی ئەوسا کە مردنی کەریم خانی زەندی لێکەوتەوە (١٧٧٩)ئەمە گەورەترین دەستکەوت بوو بۆ نادر شا و سەفەویەکان\nسەرکونسەلی ئینگلیز لە ئەرزەڕۆم ئاماژە بەوە دەدات کە باجەلانیەکان لەلایەن عوسمان پاشای باجەلانی سەرکردایەتی دەکرێن (١٨٤٣).\nڕەشید پاشای باجەلانی بۆیەکەم جار یەکەم پارتی سیاسی درووستدەکات لەمێژووی نوێی کورد دا کە پارتی (ھیوا) بوو، کە دواتر بۆ بەھێزی بەرەی کورد لە بەغدا دەچێتە پاڵ پارتی دیموکراتی کوردستان لە ١٦ی ئابی ١٩٤٦ لە بەغدا.\nخێزانی بەگزادەکان و باڵادەستەکان بە شێوەزاری کورمانجی و گۆرانی دەدوێن بەڵام زۆرینەی باجەلانیە ڕەسەنەکانی ئەمڕۆ بەشێوەزاری گۆران و باجەلانی سۆرانی دەدوێن.\nنەوەکانی عەبدا بەگ[دەستکاری]\nعەبدول بەگ باجەلان\nئەحمەد پاشا باجەلان\nعەبدوللا پاشا باجەلان\nبژی قادر پاشا باجەلان\nفەتاح پاشا باجەلان\nعەزیز پاشا باجەلان\nعوسمان پاشا باجەلان\nمستەفا پاشا باجەلان\nبەشداربووانی ویکیپیدیا، «Bajalan Kurds»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٠.\n^ Travels in Assyria, Media, and Persia, Volume 1, James Silk Buckingham\n^ Houtsma, M. Th (1993). First Encyclopaedia of Islam: 1913-1936. E.J. Brill. ISBN 9789004097964.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=باجەلانی&oldid=819191»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٢٠:١٢ی ٤ی ئابی ٢٠٢١ نوێ کراوەتەوە.


Diplomatic Magazine | رۆڵی چین لە ئایندەی سوریادا\nئاوەدانکردنەوەی سوریا پێویستی بە ٣٨٨ ملیار دۆلارە\nلەدەسپێکی ساڵی ڕابردوە حوکمەتی سوریا چەندین سەرکەوتنی سەربازی بەدەسهێناوە لە ڕۆژهەڵات و باشووری سوریا، لەدەسپێکی مانگی تەمووزەوە شارۆچکەی "دارا"یان گەڕاندەوە بۆ ژێر سێبەری هەژموونی ئاڵای ئەسەد، کە ئەمەش قوڵترین ئاماژەی سەرەکەوتنی ڕژێمی ئەسەد نمایشدەکات لە دەسپێکردنی ڕاپەڕینەکەی ساڵی ۲۰۱۱، لەگەڵ هەموو ئەو تەوژمانەی کە پەلاماری ئەسەدیان داوە ، میدیاکان ، سیاسەت دروسکەران ، لە دەسپێکردنی ورژاندنی پرسێکی نوێدان ئەویش ئەوەیە جەنگی سوریا کۆتایپێدێت و دواتر چی ڕودەدات ؟ لەنێو ئەم هاوکێشەیشدا زەقترین پرس خۆی نمایشدەکات ئەویش "بونیادناوەی سوریایە".\nبەشار ئەسەد لەم دۆخە کۆستئامێزەدا ڕایدەگەیەنێت بونیادناوەی وڵاتەکەم تێچوەکەی دەگات بە ۱۹٥ ملیار دۆلار، بەڵام بانکی جیهانی ئەم ژمارە تێکدەشکێنێت و پێیوایە خەرجی بونیاد نانەوەی سوریا دەسوڕێتەوە لە چواردەوری ۲٥۰ ملیار دۆلار، "UN" لەنوێترین ئاماریدا دەڵێت سوریا پێویستی بە ۳٨٨ ملیار دۆلارە بۆ بونیادناوە، ڕەنگە ئەسەد توانای دەستبەرکردنی سەرمایەیکی لەم قەبارەیەی نەبێت، ئەمەش لە پاش ئەو کۆنفرانسەی کە لە "تونس" بەسترا لە ساڵی ڕابردوو، تێیدا ئەم پرسە تاوتوێکرا و پیانوابوو دۆزینەوەی "کەناڵێکی سەرمایە و سپۆنسەر" دەکرێت شیاوبێت بۆ کۆمڵگایەکی مەدەنی بەشێوەیەکی ڕاستەوخۆ، بۆ کردنەوەی ئەو گرێ کوێرەیەی کە لە گەردنی حوکمەتی سوریا ئاڵاوە.\nئەسەد دەڕوانێت بۆ "دۆستە نزیکەکانی" ئەوانیش ئێران و ڕوسیایە و "چین" ڕابەرایەتیان بکات، ئەمەش چین والێدەکات بەوپەڕی توانای خۆیەوە "پارەی کاش" پێشکەش بکات بۆ بونیادناوەی سوریا.\nلەو کاتەی کە ئەسەد دەیویست، چین بێتوانابوو لەپێدانی و دەستەبەرکردنی ئەو ئاستە "فەندین، دەستەبەر سەرمایە"ی کە ئەسەد خوازیارێتی، یان ئەو بڕە سەرمایە کە بانکی جیهانی خەمڵاندویەتی، لە مانگی تەمووزی ۲۰۱۷، چین پێشنیاری "۲ ملیار دۆلار" وەبەرهەمێنانی کردوە وەک یارمەتیەک بۆ بونیادناوەی ژێرخانی سوریا لەڕێگای "چین-عەرەب یەکێتی ئاڵوگۆرکراو".\nدواتر لە تەموزی ساڵی ۲۰۱٨ چین جاڕی بەخشینی ۲۳ ملیار دۆلار قەرز-یارمەتیدان، بۆ پشتیوانیکردنی سەرجەم ئەو پرۆژە و کارانەی کە دەچنە نێو هەرەوەزی کۆڕبەندی "چین- دەوڵەتانی عەرەب"، بەڵام ئەو دەستەبەریە بەشکرابوو لە نێو ۲۲ دەوڵەتی ئەندامی کۆمکاری عەرەبی، ئەمەش پێناچێت سوریا یەکەم وەرگری ئەم دەستەبەریەبێت.\nچۆن شرۆڤە و شیکاری بۆ ئەم بەشداریکردنە ڕونەی چین لەم پرۆسەیەدا دەکرێت ؟ چی دەتوانێت دەنگدانەوە بۆ ئەم پرۆسەیە دروستبکات ؟ بێگومان تیۆرێکانی پەیوەندیە نێودەوڵەتییەکان بەسودترینە، بەتایبەتی سێ قوتابخانە سەرەکێکە ئەوانیش " ڕیالیزم، لیبرالیزم، بونیادنەران".\nلە تەموزی ساڵی ۲۰۱٨ چین جاڕی بەخشینی ۲۳ ملیار دۆلار قەرز-یارمەتیدان، بۆ پشتیوانیکردنی سەرجەم ئەو پرۆژە و کارانەی کە دەچنە نێو هەرەوەزی کۆڕبەندی "چین- دەوڵەتانی عەرەب"، بەڵام ئەو دەستەبەریە بەشکرابوو لە نێو ۲۲ دەوڵەتی ئەندامی کۆمکاری عەرەبی، ئەمەش پێناچێت سوریا یەکەم وەرگری ئەم دەستەبەریەبێت.\nهەریەک لەم قوتابخانانە کۆمەڵێک تێگەیشتن پێشکەش دەکەن سەبارەت بە "بەشداری چین" لەم پرۆسەیەدا، هەرچەندە بونیادنەران داینامیکترین مەفهووم پێشکەش دەکەن بە بەراورد بە سێ قوتابخانەکەی دیکە.\nبۆ ڕیالیستەکان جیهان "ئەنارکیە"واتە بانگهێشتی جیهانێکی بێ حوکمەت دەکەن، بەرژەوەندییە نەتەوەییەکان باڵاترین ئامانجی دەوڵەتە لە دەرەوە، سەرنجەکان چڕدەبنەوە لەسەر مانەوەی دەوڵەت، هاوکاری لەگەڵ دەوڵەتانی دیکە ڕودەدەن بەڵام ئەوان پەلێکشی دۆخی "هەڕەش و ترس" دەکەن، لەم کەیسەشدا قورسە بڕوانیەنە "سوریا" چونکە بەهۆی دۆخی لاوازیەوە دەناڵێنت کە بۆ ماوەی ۷ ساڵە داخزاوەتە نێو کارەساتبارترین شانۆی جەنگی خوێناویەوە، بۆیە ئاساییە گەر ترس و هەڕەش بۆ سەر "چین" دروستبکات.\nقوڵتر بڕوانیە دەوڵەتی سوریا، لە پلاتۆرمە پاشکۆیەکان و لەسەر سەکۆی شانۆی جەگی سوریا چەندین "گروپ جیاواز" بەدیارکەوتن کە بەتەواوەتی بە چەمکی "شەڕ و توندوتیژیی" توابوونەوە، بەتایبەتی "گروپە پەڕگیرخوازە ئیسلامێکان" وەک "ڕێخراوی تیرۆرستی داعش" کە ڕوبەرێکی فراوانی زەوی زەوتکردبوو لە سوریا و عێراق لە دوای ساڵی ۲۰۱٤.\nداعش ڕایگەیاند کە سیاسەتی چینی دژە موسوڵمانانە دژبە "کەمایەتی-ئەویگور" کە لە هەرێمی خینجیانن، ئەمەش بوو بە پاڵنەرێکی بەهێز بۆ هاندانی کەمایەتی ئەویگور دژ بە دەوڵەتی چین و هەروەها نزیکە "۳۰۰" چەکداری ئەم کەمایەتیە کە لە باکووری ڕۆژهەڵاتی چین نیشتەجێن چونە خاکی سوریا بۆ بەشداربوون لە هەڵمەتی توندئاژۆیەتی داعش.\nکردەوە و بەرژەوەندیە نەتەوەیەکانی چین یارمەتیدەرن بۆ بنیادناوەی سوریا، بەڵام ڕیالیستەکان دوودڵن لەبارەی "قوڵی ئەم لە ئەستۆگرتەنەوە"، چین وا خەریکە پەیکەێکی بۆ هەڵدەسێنرێتەوە لەم چێوەیەدا، بەرژەوەندیە بازرگانێکانی تووشی کشانێکی بێ مەودا بوون لە خۆرهەڵاتی ناویندا لە ساڵی ۲۰۰۰ "لە کاتێکدا چەتری هەژموونی ئەمریکا ڕێگری لە هەموو بارانێکی بەرژەوەندی دەوڵەتانی دیکە دەکرد کە بەسەر ناوچەکەدا ببارێت، بەڵام چین درزی چۆڕاوەکردنی دۆزیوەتەوە خۆی دڵۆپاندوە بەسەر ناوچەکەدا " و بۆیە ئەمەش هانی سەرۆکی پێشوی ئیدارەی ئەمریکا "باراک ئۆباما" دا بڵێت "چین ئەسپسوارێکی ئازادە لەم ناوچەیەدا".\nلیبرالیزم دەتوانێت "داعش" بەکاربێنێت بۆ پاساودانی پارادیمی تیۆری قوتابخانەکەی سەبارەت بە بڕگەی مەعریفی پەیوەندیە نێودەوڵەتێکان، هەروەک دەڵێن لە سیستەمێکی پێکەوە - بەسراودا (ئینتەرکۆنێکت سیستەم)، دەوڵەتان پشتیان بەستووە بەیەکتر، بەپێچەوانە ڕیالیستەکانەوە، تیڕوانینی لیبرالیزم زیاتر خەسڵەتی گەشبینی پێوەدیارە، دەوڵەتان لەڕوی ئابورییەوە کارلێک دەکەن، لەڕێگای بازرگانی و گەشەسەندنەوە، زۆر بەکەمی دەچنە پرۆسەی ناکۆکیەوە، "بەڵام تێچوو ئەم دەقە تیۆریانە لە دۆخی دیفاکۆتدا قورسترە"، بەڵام قازەنجەکان بەڕێکی بەدەست دەهات لە ئەنجامی هەڵکشانی جوڵەی بازرگانی و هاندانی چالاکی ئابووری و لە پاشان هاریکاری، کەواتە سەرجەم گەمەکە ئیجابیە.\nئەم تێڕوانینەی لیبرالیزم، بوو بەهۆی دروستبونی چەندین ڕێکخراو نێودەوڵەتی وەک "EU" ، "IMF و بانکی جیهانی ، سەرباری هەموو ئەمانە ، دەستەبەرکردنی پارە بۆ بانکی جیهانی و دواتر خەرجکردنی لە پێناو دەوڵەتی هەژارەکاندا، دەوڵەتە خاوەن سامانەکان دەتوانن یارمەتی دوولایەنە دەستەبەربکەن بەشێوەیکی ڕاستەوخۆ، ناوەندێک بۆ هەردوو شێوەکە کە ئەم بیرۆکەیە کە "بازرگانی و یارمەتی" خاڵێکی جەوهەریە بۆ گەشە و دەرکەوتنی وڵاتان.\nپرسی سوریا پرسێکی جێگومانە لەوەی کە ئایا چین دەتوانێت جیاوازیەک دروستبکات، لە ۲۰۱٥ چین گەورەترین بانکی گەشەسەندنی هەرێمی دروستکرد لەژێر ناوی " بانکی وەبەرهەمێنانی ژێرخانی ئاسیا" و چین تێیدا دامەزرێنەر و خاوەن پشکی سەرەکیە.\nپرسی سوریا پرسێکی جێگومانە لەوەی کە ئایا چین دەتوانێت جیاوازیەک دروستبکات، لە ۲۰۱٥ چین گەورەترین بانکی گەشەسەندنی هەرێمی دروستکرد لەژێر ناوی " بانکی وەبەرهەمێنانی ژێرخانی ئاسیا" و چین تێیدا دامەزرێنەر و خاوەن پشکی سەرەکیە، هەموو پشکەکان تێیدا ڕونکراوەتەوە لە لایەن دەوڵەتانی ئەندامی گەشەسەندوەوە،و ئەوانەی کە دایانەوێت بزانن چۆن ئەم بانکەیە "سیستەمە دارایەکانی" تەرخاندەکات لەشێوەی قەرز و پارەدان و مامەڵە دارایەکانی دیکە، بەڵام ئەم بانکە هەتا ئێستا هیچ جۆرە جاڕدانێکی سەبارەت بە پرۆژەکانی نەداوە لە سوریادا.\nهاوکات" چین بەوپەڕی بێ فیزیەوە خوازیاری بەستنی پەیوەندی ئابووری دوولایەنەیە لەگەڵ سوریا". تەنانەت پێش ساڵی ۲۰۱۱ ، بازرگانی و وەبەرهێنان لەنێوان هەر دوو وڵاتدا بەشێوەیکی زۆر کەمبوو، گەر بێتوو لە چوارچێوەی بەراوردکاریدا دایبنێن دەبینین چین چالاکانە پەیوەندیە بازرگانێکانی و بەرهەمێنانی وزەی لەگەڵ دەوڵەتانی کەنداو و ئێراندا بەرەوپێشەوبردوە.\nهەروەها پەیوەندیە سیاسیەکانی چین کەمترە لەگەڵ سوریا گەر بەراورد بکرێت لەگەڵ پەیوەندی دیمەشق بە تاران و مۆسکۆ، چونکە لەم دۆخەدا "دیمەشق پڕ- شیرترین ئاژەڵە بۆ دەمی برسی مۆسکۆ و تاران"، بۆیە ئەوەجێی پرسە کە ئایا مەودای پێویست هەیە بۆ بازرگانی چین-سوریا و کاریگەرێکانی لەسەر کەمکردنەوەی دەرنجامەکان و لێکەوتەکانی جەنگ.\nبونیادنەراکان (کۆنستراکتفیزم) سێ جۆر تێڕوانین پێشکەش دەکەن بۆ دۆخی نوێ سوریا کە تێیدا دەیانەوێت هەڵسنەوەیەکی ڕاستەقینەی کۆمەڵایەتی لە ڕوی شوناس و بونیادەوە بۆ سوریا بکەن، "سوریا دەوڵەتێکی شکستخواردوە" بوەتە هۆی ناسەقامگیری و نائارامی ناوچەیی گەورە، بۆیە چین دووچاری بەرداشی "دەرفەت_بەرەنگاری" دەبێتەوە ، وەک هەڕەشەکانی داعش و داواکاریەکانی لە کەمایەتی تاریکپۆشەکانی ئەویغور، هێڵە جیاکەرەوەکان دەوڵەت لەنێوان سیاسەتی ناوخۆی و نێودەوڵەتیدا، ئەمەش وادەکات هەڵچون و ڕژانێک دروستبێت لە حەوزی گومانی چین، و ترسەکانی لە دانیشتوانەکانی باکوری ڕۆژهەڵاتی (کەمایەتی ئەویغور) و پاساوی کردەوەکانی لە هەرێمی خینجیان وەک بەشێکی فراوانتر و جەنگی نێودەوڵەتی دژ بە تیرۆریزم ، لە کاتێکدا ناکۆکێکانی سوریا باشترین دەرفەتن بۆ چین تاوەکو وەک هێزێکی بڕواتە سەر پلاتفۆڕمی ئەکتەرە کاریگەرە جیهانێکان.\nچین وەک هێزێکی هەستاوەی جیهانی ڕۆڵێکی کاریگەر دەبینێت لەهاوکێشەی ناکۆێکاندا "چین باشترین تەنفبازی سەر پەتی سێرکی ناکۆێکانە".\nتێڕوانینێکی دیکە بونیادنەراکان پێیوایە "چین هەمیشە ڕوبەڕوی دژە هاوتاکانی دەبێتەوە" . بەشێوەیکی فراوان، هەر سێ لایەنەکە دەتوانن کاردانەوەیان بۆ ناکۆێکان هەبێت لە دوو ڕێگای سەرەکیەوە، یان دەبێت لەخۆیبگرێت و تاکۆتای بەڕێوەیببات ، یان چارسەریبکات و یان بیانگۆڕێت یان زەمینەسازی بۆ چەرەسەرکردنی بکات تاکۆتای، ئەم تێڕوانیەی دواتریان زۆرجار دەناسرێت بە "بونیادناوەی ئاشتیانەی-لیبراڵ" لەم شێوەیەدا (پێکهێنانی دامەزراوەی سیاسی نوێ، دەستوورەکان، هەڵبژاردنی فرەحیزبیانە، پشتیوانی دارای بۆ ڕێخراوە کۆمەڵایەتێیە مەدەنێکان) ئەمەش خواستی زۆرینە حوکمەت و لایەنەکانی ڕۆژئاوایە.\nبەپێچەوانەی ڕۆژئاواوە، چین کاردانەوەی دیکەی هەیە بۆ ڕەوشەکە پێیوایە پێویستە پیادەی لەم بنەمایە بکرێت بۆ چارەسەرکردن " بڕینەوەی دەستەکانە بۆ دەستێوەردان" بۆیە بەتوندی بەگژی "دەستێوەردانی سیاسەتی ناوخۆی دەوڵەتاندا دەچێتەوە"، نایەوێت بەشێوەیەکی سادە بڕوانێتە ناکۆکێکان و قەیرانەکان، چین کار لەسەر چارەسەرکدنی ڕەوشی سوریا بەمشێوەیە دەکات، " لەپێشدانانی چالاکیە بازرگانێکان بۆ بەهێزکردنی گەشەسەندن و هەڵسانەوە ئابووری، دۆزینەوەی ڕێگایەک بۆ زاڵبوون بەسەر سکاڵاکاندا" و ئەمەش نەشونامی دراوی سوریا بەدوای خۆیدا دێنێت کە نزیکە ۷ ساڵە توشی داکشان و لەدەستانی بەهای بووە بەهۆی جەنگی ناوخۆوە.\nیارمەتێکان بە بەهێزکردن ڕژێمی ئەسەد دەسپێدەکات و بەکردنەدەرە و لەدەستدانی باڵانسی هێزی ڕۆژئاوا کۆتایدێت لەکۆتایدا، بونیادنەراکان ئەم بەشداریکردنەی چین دەخەمڵێن بە باشترین بەشداریکرن بۆ بونیادناوەی سوریا ، وە ئەوە نیشان دەدەن کە پێویستە هێزە جیهانێکان بەشوێن شوێنپێکانی چیندا هەنگاوبنێن بۆ ڕێکخستنەوە و چارەسەری ناکۆکێکان ، وە هەردوو ڕیالیست و لیبرال دەستەبەری چەند شرۆڤە و شیکاری دەکەن کە بۆچی دەوڵەتێکى وەک چین بەشداردەبێت لە بونیادنەوەی دەوڵەتێکی شکستخواردوی وەک سوریا بەڵام خۆی لەخۆیدا ئەوان دەگەنەوە بە ناتەواوی لە بۆچوندا، تێڕوانینی بونیادنەراکان یارمەتی دەرێکی باشە بۆ پڕکردنەوەی ئەم کەلێنە، پێزانین بە گرنگی ڕۆڵی نۆرمەکان ، بۆیە لەنێو هەموو ئەو مشتومڕوو و بەربەرەکانێدا هێزێک چارەسەر دەدۆزێتەوە بۆ سوریا ئەویش "چینە" و لەکاتی پێویست هەڵمەتدێنێت بۆ بونیادناوەی سوریا.\nنوسینی: Gury Burton ـ گۆفاری فۆرن پۆڵەسی\nوەرگێرانی: هەڵۆ ساڵح


لێکۆڵینه‌وه‌یه‌ک له‌باره‌ی لایه‌نی نه‌ته‌وایه‌تی سه‌لاحه‌دینی ئه‌یوبی – به‌شی سیانزه‌هه‌م – History Of Kurdistan\nHome / بەشی مێژووی كورد / لێکۆڵینه‌وه‌یه‌ک له‌باره‌ی لایه‌نی نه‌ته‌وایه‌تی سه‌لاحه‌دینی ئه‌یوبی – به‌شی سیانزه‌هه‌م\ndidar othman 2017-01-24\tبەشی مێژووی كورد, مێژووى سەدەکانى ناوەڕاستى کورد, مێژووی ده‌وڵه‌تی عه‌باسی, ناوداران لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە لێکۆڵینه‌وه‌یه‌ک له‌باره‌ی لایه‌نی نه‌ته‌وایه‌تی سه‌لاحه‌دینی ئه‌یوبی – به‌شی سیانزه‌هه‌م 1,701 Views\nهه‌ڕه‌شه‌ی په‌لاماری مه‌سیحیه‌کان بۆ سه‌ر حیجاز و داگیرکردنی حه‌له‌ب له لایه‌ن ئه‌یوبیه‌کانه‌وه:\nله‌به‌رواری 2/3 /1183 دا سه‌لاحه‌دین له ناوچه‌ی حه‌رران/جه‌زیره بوو که سه‌یفه‌دین عادلی برای له له میسره‌وه نامه‌ی بۆناردو باسی هێرشی مه‌سیحیه‌کانی ده کرد که ده‌یانه‌وێ په‌لاماری حجازو مه‌که‌و مه‌دینه بده‌ن و ڕیناڵد دی چاتیلۆنی سه‌رکرده‌که‌یان دوو ساڵه سه‌رگه‌رمی ئاماده‌کردنی له‌شکره و دروستکردن و کۆ کردنه‌وه‌ی هێزی ده‌ریایی یه بۆ ئه‌م کامپه‌ینه. هه‌تا هه‌ندێکیان به پارچه پارچه بارده‌که‌ن و به حوشتر ده‌یانبه‌ن به ڕێگای بیابان دا. باسی ئه‌وه‌ی ده‌کرد که ژماره‌یه‌کی زۆر حوشتر بۆ ئه‌م مه‌به‌سته به‌کرێ گیراوه که له به‌نده‌ری عه‌قه‌به‌وه بۆ بارکردن وگواستنه‌وه، هه‌روه‌ها باسی ئه‌وه‌ی ده‌کرد که مه‌سیحیه‌کان ئه‌ڵێن که ده‌زگای هێزه‌کانی ئیسلامه‌کان له ئیلات به‌رده‌وام ده‌ستدرێژی ده‌که‌نه سه‌ریان و په‌لاماریانده‌ده‌ن، ئه‌م کامپه‌ینه کاریکی به‌رگریکردنه له خۆیان.\nسه‌لاحه‌دین ترسی نه‌بوو له‌م هه‌واڵانه‌و ده‌یزانی که‌له‌و کاته‌دا مه‌سیحیه‌کان له‌شکری وا به‌هێزیان نییه که هه‌ڕه‌شه‌ی وا بکه‌ن، ئه‌م ده‌نگووباسانه ته‌نها پرو پاگه‌نده‌بوو، چوونکه به‌نده‌ری وایان له ناوچه‌که‌دا نه‌بوو جگه  له‌ئیلات نه‌بێت ئه‌ویش به‌ده‌ست ئیسلامه‌کانه‌وه بوو، له‌وانه‌بوو په‌لاماری جه‌رده‌گه‌ری و قه‌رسه‌نه‌ی ده‌ریایی بکه‌ن.\nبه‌لای عمادالدینه‌وه که باس ده‌کاو ده‌ڵێت: ئه‌مه هه‌ڕه‌شه‌یه‌کی تازه بووچوونکه له وه پێش توانای وایان هه‌رگیز نه‌بوو، هه‌روه‌ها ابن الاسیر باس ده‌کا و ئه‌ڵێت: که تا ئێستا له ده‌ریادا نه‌ڕێگای هێزی ده‌ریایی و نه‌ڕێگای بازرگانیان هه بوو. سه‌رچاوه‌یه‌کی تر به‌ناوی ابن الجوبیر له‌وکاته‌د به‌سه‌فه‌ر له ئه‌سپانیاوه هاتبوو باس ده‌کاو ده‌ڵێت: که هێزی ده‌ریایی مه‌سیحیه‌کان شانزه که‌شتی ئیسلامه‌کانیان نوقم کردبو و په‌ڕیونه‌ته‌وه بۆ ئه‌وبه‌ر بۆ به‌نده‌ری ئه‌یدهاب (نه‌خسه‌ی ژماره 5) قافله‌ی حاجی وچه‌ندین کاروانیان ڕووتکردووه‌ته‌وه، مه‌رقیزی که سه‌رچاوه‌یه‌کی تره باس ده‌کاو ده‌ڵێت: له‌وه‌ی ده‌کرد که مه‌سیحیه‌کان هه‌ڕه‌شه‌ی داگیرکردنی مه‌که‌و مه‌دینه‌و گۆری په‌یامنێری خودا بکه‌ن وهه‌ڵی که‌نن و بیگوازنه‌وه بۆ ووڵاتی مه‌سیحیه‌کان بۆئه‌وه‌ی حاجییه‌کان بڕۆن بۆ ووڵاتی ئه‌وان بۆ حه‌ج..\nتێبینی: ئه‌مه‌ش هۆیه‌کی تری ئابوری یه ده‌ریده‌خا هه‌موو کێشه‌کان له‌بۆ به‌رژه‌وه‌ندی بازرگای و ئابوری بووه به ناوی ئاینه‌وه هه‌ردولا شه‌ڕیانکردووه.\nله ئه‌یدهاب چه‌ندین له‌که‌شتیه‌کانی مه‌سیحیه‌کان به ده‌ریای سووردا ده ڕۆشتن و په‌لاماری قه‌راغه‌کانی ڕۆژهه‌ڵاتیان ده دا له ناوچه‌ی ڕه‌بیغ نه‌وه‌د میل له سه‌رووی شاری جدده‌وه به‌ره‌و به‌نده‌ری حه‌ورا، که به‌نده‌رێکی بازرگانی نیوان میسرو مه‌دینه بوو.\nخۆشبه‌ختانه هێزه‌کانی ده‌ریایی ده‌سته‌ڵاتداری ئه‌یوبیه‌کان به سه‌رکردایه‌تی سه‌یفه‌دین عادلی برای سه‌لاحه‌دین ئاماده‌بوو بۆ به‌ره‌وڕووبوونه‌وه‌ی هێزی ده‌ریایی مه‌سیحیه‌کان و له‌ناوبردنیان وه‌ک سه‌لاحه‌دین له‌کاتی به یه‌ک گه‌شتنی به شیخ الشیوخ وه‌فدی خه‌لیفه‌ی به‌غددا باسی ئه‌م ڕووداوه‌ده‌کاو ده‌ڵێت:\n‘هێزی ده‌ریاییمان ئاماده‌بوو بۆ لێدانی هه‌ر هه‌ڕه‌شه‌یه‌ک که هێزی ده‌ریایی مه‌سیحیه‌کان بیکه‌نه سه‌ر ووڵاتی ئیسلام و براکانم سه‌رۆکاری به‌هێزکردنی به‌رگری له م هه‌ڕه‌شانه‌یان کردووه، که له‌سه‌رتاوه ئه‌م خه‌به‌ره‌مان بیست ده‌ستمانکرد به گواستنه‌وه‌ی هێزی ده‌ریایی مان له ئه‌سکه‌نده‌ریه‌وفوستاته‌وه بۆ ده‌ریای سوور.’\nوه‌ک ابن الجبیر باس ده‌کاو ده‌ڵێت: هێزی ده‌ریایی سه‌لاحه‌دین نزیکه‌ی شه‌ش هه‌فته‌ی پێچو به‌سه‌رۆکایه‌تی سه‌رکرده‌یه‌کی ئه‌رمه‌نی به ناوی لۆلۆ که به‌ره‌وبه‌نده‌ری ایدهاب ده‌ڕۆشتن و دوایانکه‌وتبوو به‌ده‌ریای سوردا، و‌له‌ئه‌نجامدا پێیان ده‌گا له کاتێکدا که که‌شتیه‌کانیان (ئه‌نکه‌رکردبوو/ وه‌ستاندبوو) و نیازیان بوو به بیاباندا ڕاکه‌ن، به‌ڵام ڵۆلۆ به خۆی و هێزه‌کانیه‌وه دوایان ده که‌وێ، وبه‌هۆی به‌دووه‌کانه‌وه که به کرێ گیرابوون بۆ یارمه‌تیدانیان و له ئه‌نجامدا هه‌مویانگرتن که سه‌دو حه‌فتا پیاوبوون . هه‌روه‌ها ابن الجبیر باسی ئه‌م ڕووداوه ده‌کاو ده‌ڵێت: که دیله‌کان ده‌به‌ن بۆ شاری ئه‌سکه‌نده‌ریه و به‌سه‌رپشتی حشتره‌وه ده‌یانگێڕن به ناوشاردا به‌ته‌پڵ و بۆقێوه و له‌پاش ئه‌وه هه‌ندێکیان ده‌نێرن بۆ مه‌که‌و مه‌دینه و هه‌ندێکیان له قاهیره فه‌رمانی کوشتنیان ده‌رده‌که‌ن. ئه‌م جۆره کوشتنه جێی سه‌رسووڕمان نه‌بوو چوونکه مه‌سیحیه‌کانیش که تاڵانکه‌ره ئیسلامه‌کانیان ده‌گرت ده‌یانکوشتن.\n(سه‌رچاوه: سه‌لاحه‌دین و جه‌نگی پیرۆزی لاپه‌ڕه 189)\nسه‌لاحه‌دین له‌و ماوه‌دا که هێزه‌کانی گه‌مارۆی شاری موسلیان دابوو، ناچاربوون واز بێنن و بکشێنه‌وه پاش هه‌ندێ ووتوێژ له‌گه‌ڵ وه‌فدی خه‌لیفه‌ی به‌غدادا، که به‌رده‌وام هه‌وڵیان ده‌دا که هه‌ردوولا ڕێککه‌ون و وازبێنن له خوێن ڕشتن. هه‌رچه‌ند هه‌وڵێکی زۆر ده‌درا بۆ ڕێککه‌وتن به‌لام سه‌لاحه‌دین هه‌ندێ مه‌رجی دانا که ده‌سته‌ڵاتداره تورکه‌کانی موسل ڕازی نه‌بوون.\nسه‌لا‌حه‌دین به خۆی و له‌شکره‌که‌یه‌وه نزیکه‌ی نه‌وه‌د میل دوورکه‌وته‌وه له موسل، به‌شێکی زۆری هێزه‌کانی به‌ره‌و سووریا نارده‌وه به‌سه‌رۆکایه‌تی تقی الدین و نه‌سیرالدین موحه‌مه‌دی ئامۆزای. که هێزه‌کانی که‌م بووه‌وه دۆژمنه کانی موسل و هه‌ندێ له تورکه‌کانی ناوچه‌که به‌فرسه‌تیان ده‌زانی که په‌لاماری له‌شکری سه‌لاحه‌دین بده‌ن، به‌ڵام سه‌لاحه‌دین ئاگاداربوو وگه‌ر پێویستبوایه له شه‌ووڕۆژێکدا هێزه‌کانی تقی الدین ده‌یانتوانی بگه‌ڕێنه‌وه بۆ لای که له‌ناوچه‌ی حه‌ما بوون و نزیکه‌ی 175 میل لێ یانه‌وه دووربوون .\n وه‌ک عمادالدین باس ده‌کاو ده‌ڵێت: سه‌لاحه‌دین هیچ غه‌می نه‌بوو له ژماره و زۆرو که‌می هێزی دوژمنه‌کانی به بێ ئه‌وه‌ی چاوه‌ڕووانی گه‌ڕانه‌وه‌ی هێزه‌کانی نه‌سیرالدنی موحه‌مه‌دی ئامۆزای بکا به‌ره‌و هیزی دوژمنه‌کان که‌وته ڕی، دوژمنه‌کانی له‌ناوخۆیانا له ووتوێژدا بوون که گوایه شه‌ڕ له دژی بکه‌ن یاننا، به‌ڵام به زانینی ده‌نگووباس که وا سه‌لاحه‌دین به‌ڕێوه‌یه هه‌موو بڵاوه‌یان کرد. له کاتێکدا که هێشتا له ناوچه‌ی فورات بوو، خه‌لیفه‌ی به‌غدا داوای لێ کرد که قه‌ڵای ئامێد بگرێ که به‌ده‌ست تورکێکی سه‌لجووقیه‌وه بوو چوونکه لایانوابوو که گرتنی زۆر زه‌حمه‌ته.\nسه‌لاحه‌دین له‌م کاره‌یدا بۆ به‌ره‌و ڕوبوونه‌وه‌ی دوژمنه کانی باوه‌ڕی ته‌واوی به توانای ئه‌میره‌کان و جه‌نگاوه‌ره‌کانی هه‌بوو، وله توانای جه‌نگییان بێگوومان بوو، چوونکه چه‌ندین ڕابووردووی سه‌رکه‌وتویان هه‌بووله‌گه‌ڵیانا له جه‌نگه‌کانی دژ مه‌سیحیه‌کان وتورکه‌کانا. جه‌نگاوه‌ره تورکه‌کان له ناوچه‌ی دیاربه‌کردا خاوه‌ن ڕابوردووی شه‌ڕو زانیاری مه‌یدانی ته‌واوی جه‌نگیان نه‌بوو، هه‌رله‌به‌رئه‌وه‌ش بوو که عزالدینی موسل گه‌ڕایه‌وه بۆموسل و غازی ماردین گه‌ڕایه‌وه بۆ ماردین و شا ئه‌رمان گه‌ڕایه‌وه بۆ ناوچه‌ی خێڵات. (سه‌رچاوه: ابن جبیر و عمادالدین ئه‌سفه‌هانی)\nسه‌لاحه‌دین له‌وێوه به‌ره‌و ناوچه‌ی جه‌زیره ڕۆشت و له‌وێ مایه‌وه بۆ ئه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ ڕاوێژکاروئه‌میره‌کانی وتوێژبکا که له‌وێوه به‌ره‌و کوێ بچن. له‌م ماوه‌دا بوو که نامه‌ی خه‌لیفه‌ی بۆ هات و داوای له سه‌لاحه‌دین ده‌کرد که قه‌ڵای ئامه‌د بگرێ  که په‌نجا میل دوربوو له سه‌روی ماردینه‌وه. قه‌ڵای ئامه‌د به سه‌ربه‌رزاییه‌که وه بوو و ده‌ی ڕوانیه‌وه به‌سه‌ر رووباری دیجله دا، له شوێنێکی سه‌ختی وادا که گرتنی زه‌حمه‌ت بوو، هه‌روه‌ک ولیامی ته‌رابلسی باس ده‌کاو ده‌ڵێت: که قه‌ڵایه‌کی سه‌ختی وا به شوینێکی سه‌خته‌وه که گرتنی زه‌حمه‌ت بوو له‌به‌رد دروست کرابوو پێ یانده‌وت شاری ڕه‌ش.\nعمادالدین باسی ئه‌م ڕووداوه‌ده‌کاو ده‌ڵێت: سه‌رداری خێڵی سوه‌یدا که له ناوچه‌که‌دا بوو  له عمادالدین ده‌پرسێ له‌باره‌ی ئه‌وه‌وه که گرتنی قه‌ڵاکه چه‌ند زه‌حمه‌ته، ده‌ڵێت: سوڵتانی به‌ڕێزتان سوێندی خواردووه و ده‌یه‌وێ ئامه‌د بگرێ؟ ئه‌مه کاریکی زۆر زه‌حمه‌ته و جێی باوه‌ڕنی یه که بتوانێ، عماد الدین له وه‌ڵامدا ده‌ڵێت: به‌ختی چاکی سه‌رۆک له لای خوداوه پێی دراوه و ده‌توانێ هه‌رچی یه‌کی ده‌وێ بیکا، هه‌رواش بوو گرتنی قه‌ڵای ئامه‌د وا زۆر زه‌حمه‌ت نه‌بوو که باس ده‌کرا، سێ رۆژ به‌رگری لێ کراو هێزه‌کانی سه‌لاحه‌دین دیواری قه‌ڵاکه‌یان به مانگۆنێل ڕووخاند، ئیتر جه‌نگاوه‌ره‌کانی شه‌ڕیان بۆ نه‌کراو خۆیان دا به‌ده‌سته‌وه.\nڕابووردو مێژووی ئه‌م شارو قه‌ڵایه که له سه‌رده‌می ڕۆمانه‌کان و فارسه‌کانا که مێژوونووسێک به‌ناوی ئه‌ممیانه‌س مارسیلینه‌سی ڕۆمانی که باسی گرتنی ئه‌م قه‌ڵایه‌ده‌کا وئه‌ڵێت: له شه‌ڕێکدا که فارسه‌کان هه‌وڵیانده‌دا قه‌ڵاکه داگیرکه‌ن، هه‌تا جه‌نگاوه‌ره‌کانی ناوی به په‌رۆشه‌وه ده‌یانویست بێنه ده‌ره‌وه بۆ ئه‌وه‌ی بجه‌نگن له دژ فارسه‌کان و به شمشێره‌کانیان له‌ده‌رگای قه‌لاکه‌یان ده‌دا وبه‌زۆر ده‌یانویست بیکه‌نه‌وه و بێنه ده‌ره‌وه بۆ شه‌ڕکردن، چوونکه فارسه‌کان نه‌یانتوانی قه‌ڵاکه بگرن. ئه‌م شاره فه‌رمانڕه‌وایه‌کی به ته‌مه‌نی هه‌بوو به‌ناوی ابن نیسان، پیاوێک بوو که خه‌ڵکه‌که‌ی حه‌زیان له چاره‌ی نه‌بوو یاسا و دامووده‌زگای خراپ بوون و خه‌ڵکه‌که لێی ناڕازی بوون، له‌به‌رئه‌وه  به نه‌مانی ده‌سته‌ڵاتی ئه‌م پیاوه خۆشحاڵبوون و پێشوازی سه‌لاحه‌دینیان کرد که ڕزگاریانکا.\nسه‌لاحه‌دین ڕێی سه‌رکرده‌ی شاره‌که‌ی دا که ماڵی بگوازێته‌وه‌و شتومه‌کی له‌گه‌ڵ خۆی ببا، به‌ڵام پاش سێ ڕوژ گه‌مارۆدان و سێ ڕۆژ چاوه‌ڕوانکردن، ابن نیسان خه‌به‌ری نارد بۆ سه‌لاحه‌دین که پیاوه‌کانی به جێیان هێشتووه و ڕۆشتوون و که‌س نییه یارمه‌تی بدا بۆ گوازتنه‌وه‌ی که‌لوپه‌لی ناوماڵی، له‌به‌رئه‌وه سه‌لاحه‌دین هه‌ندێ له پیاوه‌کانی خۆی بۆنارد بۆ یارمه‌تیدانی، به‌ڵام وه‌ک ابن ابو ته‌ی باس ده‌کا وده‌ڵێت: ئه‌وانه‌ی که هاتن بۆ یارمه‌تی زۆربه‌ی شته‌کانیا برد بۆ خۆیان و نزیکه‌ی  له‌سه‌دا ده‌ی زیاتر شته‌کانی ده‌ست خۆی نه که‌وت.\nسه‌لاحه‌دین بۆبه‌غدای نووسی که له‌ناوچه‌که‌دا خه‌ڵک پێش وازی لێ ده‌که‌ن و به‌رده‌وام لایه‌نگیری زۆر ده‌بێ و هه‌تا پێویستی به له‌شکر نی یه که له گه‌لیا بێت. (لاپه‌ڕه 191 سه‌لاحه‌دین و شه‌ڕی پیۆرزی)\nئه‌م سه‌رکه‌وتنه‌ی له ئامه‌د زیاتر جێگاو ده‌سته‌ڵاتی سه‌لاحه‌دینی له ناوچه‌که‌دا فراوان کرد، الغازی فه‌رمانداری ماردین لایه‌نگیری خۆی به سه‌لاحه‌دین ڕاگه‌یاند. ئه‌و مولکانه‌ی که سه‌لاحه‌دین ده‌ستی به‌سه‌ردا گرتبوون فه‌رمانی دا بیده‌نه‌وه به مه‌رجێک یارمه‌تی و له‌شکری خۆی ئاماده‌کات بۆ کامپه‌ینه‌کانی سه‌لاحه‌دین.\nسه‌لاحه‌دین و داگیرکردنی حه‌له‌ب:\nله‌باره‌ی داگیرکردنی حه‌له‌به‌وه سه‌فادین عادل له‌نامه‌کانیا باسی ئه‌وه‌ی ده‌کرد ئه‌گه‌ر ڕێککه‌وتنێک ئه‌نجام بدرێ له گه‌ڵ حه‌له‌بیه‌کانا به گۆڕینه‌وه حه‌له‌ب به سه‌نجار و نسیبین، چوونکه زه‌نجیه‌کانی حه‌له‌ب زۆر بواری جمووجوولیان نه‌ما بوو به‌رده‌وام ناوچه‌کانی ده‌سته‌ڵاتیان له‌ده‌ست ده‌دا، ئه‌م پێشنیاره‌ی له نامه‌یه‌کدا نوسی بۆ سه‌عدالدینی فه‌رمانڕه‌وای سنجار.\nسه‌لاحه‌دین وازی له کێشه‌ی موسل و جه‌زیره نه‌ده‌هێنا و به‌رده‌وام به‌نامه باسی ئه‌م کێشه‌یه‌ی ده‌کرد له‌گه‌ڵ خه‌لیفه‌ی به‌غدادا. وه‌ده‌یووت:\n‘هه‌موو سه‌رکرده‌کانی تری ئیسلامه‌کان هه‌ر خه‌ریکی یاری پۆلۆو خواردنه‌وه و نوستن و ڕابواردنن و ته‌نها ماندوویه‌تی و ئازاریان له کاتی ته‌مرین کردن و یاری کردندایه‌و هیچیان کێشه‌و ئازاری مه‌یدانی جه‌نگیان نه‌بینیوه.’\nهه‌روه‌ها زیاتر باسی ئه‌وه‌ی ده‌کردو ده‌یووت:\n‘ ئه‌گه‌ر ناوچه‌ی جه‌زیره‌و موسل له گه‌ڵ ده‌سته‌ڵاتداری ناوچه‌کانمانا یه‌کخه‌ین ئیتر به‌ره‌یه‌کی یه‌کگرتوومان ده‌بێت بۆ جه‌نگ به‌رانبه‌ر فرانکه‌کان، وه‌ک ئه‌وه وایه ڕۆشنایی له پاڵ ڕۆشنایی دا یه‌ک خه‌ین،’ هه‌روه‌ها پرسیاری له خه‌لیفه ده‌کردو ده‌یووت:\n‘  ئایا سه‌لاحه‌دین یا عزالدینی موسل به‌تواناتره له‌م کامپه‌ینه‌دا بۆ به‌ره‌ڕووبوونه‌وه‌ی مه‌سیحیه‌کان؟’\nخه‌لیفه‌ی به‌غدا له وه‌ڵاما باسی ئه‌وه‌ی ده‌کرد که نایه‌وێت دژایه‌تی عزالدین و پشتگیر سه‌لاحه‌دین بکا، و سه‌لاحه‌دین به‌مه تووڕه‌بوو ده‌یوت:\n‘پشتگیری عزالدین له به‌غدا هه‌یه و خه‌لیفه ڕوی له سه‌لاحه‌دین وه‌رگێڕاوه، وه‌ده‌یوت موسلیه‌کان ڕووناکه‌نه به‌غدا له کاتی کێشه‌و پێویستیدا نه‌بێت، ئه‌و جۆره‌سه‌رکردنانه به‌س نه‌خشوو ومیدالیه‌ی سه‌ر کردایه‌تی بۆ خۆ ڕازاندنه‌وه و خۆ نواندن ده‌که‌ن به به‌رۆکیانا و ئاماده‌ی مه‌یدانی جه‌نگو وه‌ده‌ست هێنانی پیرۆزی سه‌رکه‌وتن نین.’\nهه‌روه‌ها باسی ده‌کردن و ده‌یووت:\n‘ موسلی یه‌کان به‌رده‌وام ئاماده‌ن بۆ تازه‌کردنه‌وه‌ی ده‌سته‌ڵاتی سه‌لجووقیه‌کان دژ به خه‌لیفه. ‘\nئه‌م لێدوانه به ڕێی زیاالدین شاره‌زووری دا ده‌کرا له‌نێوان سه‌لاحه‌دین و به‌غداد دا.\n(سه‌رچاوه: سه‌لاحه‌ین و شه‌ڕی پیرۆزی لاپه‌ڕه194)\nبۆ ماوه‌یه‌ک سه‌لاحه‌دین کێشه‌ی موسلی به جێهێشت بۆ ناوچه‌ی سه‌روج به فوراتدا په‌ڕییه‌وه به‌ره‌و تل الخالید که په‌نجا میل دوور له حه‌له‌به وه، له‌وێوه به‌ره‌و حه‌له‌ب. سه‌لاحه‌دین برایه‌کی به‌ناوی بووری ڕاسپاردبوو که هێزه‌کانی ئاماده‌کا و مه‌کینه‌ی به‌ردهاوێژ مانگۆنێل ئاماده‌کا بۆ په‌لاماری حه‌له‌ب. هه‌روه‌ها هه‌ردوو شارو قه‌ڵاکه‌ی تل الخالید خۆیان دا به‌ده‌سته‌وه له 17 /5 دا که سه‌لاحه‌دین گه‌شته ناوچه‌که، له‌وێوه نامه‌ی نارد بۆ هه‌موو سه‌رکرده‌کانی ناوچه‌که که به بێ شه‌ڕ و خوێنڕشتن ده‌بێ خۆتان بده‌ن به‌ده‌سته‌وه بێنه ژێرده‌سته‌ڵاتداری سه‌لاحه‌دینه‌وه.\nبه پێی نووسراوه‌کانی عمادالدین که‌ده‌ڵێت: سه‌لاحه‌دین له‌وێوه به‌ره و ناوچه‌ی عین تاب ڕۆشت که له‌ژێر ده‌سته‌ڵاتی موحه‌مه‌دی کوڕی خومارتیکێن دا بوو که باوکی لایه‌نگری سه‌لاحدین بوو له پێناوی پاراستنی ژیانی سه‌لاحه‌دیندا کوژرا له یه‌کێک له و پیلانانه‌ی که دژ به سه‌لاحه‌دین کرا که به چه‌قۆوه پیاویان نارد بیکوژن، به لام ئه‌م سه‌رکرده بۆ ماوه‌یه‌کی زۆر لایه‌نگری حه‌له‌بی یه‌کان بوو. به هاتنی سه‌لاحه‌دین به بێ جه‌نگ لایه‌نگیری خۆی ڕاگه‌یاند و ناوچه‌که له‌ژێر ده‌سته‌ڵاتی خۆیدا مایه‌وه. له‌وێوه سه‌لاحه‌دین به‌ره‌و حه‌له‌ب که‌وته ڕێ، له به‌رواری 21/5 دا سه‌لاحه‌دین له‌ده‌ره‌وی حه‌له‌ب کامپی دامه‌زراند له لای ڕۆژهه‌ڵاتی قه‌لایه‌که‌وه نزیک گۆڕه‌پانی سه‌وز،. له‌شکری بڵاوبوونه‌وه بۆ گه‌مارۆدانی شاره‌که له‌ناوچه‌ی بنوقوسا له لای سه‌روی ڕۆژهه‌ڵاته‌وه وبه‌ره‌و باب جنان له‌لای ڕۆژئاواوه.\nلێره‌دا زۆر نزیک بوون له ناوشاره‌وه و مه‌ترسی ڕوودانی جه‌نگ هه‌بوو و له‌وه‌ی ده‌کرد که به‌په‌له شاره‌که داگیرکا. له هه‌مان کاتدا به‌رده‌وام له ووتوێژدا بوو له گه‌ل زه‌نجیه‌کانی فه‌رمانڕه‌وای حه‌له‌بدا.\nسه‌لاحه‌دین به رده‌وام هه‌ر له ناوچه‌ی سنجاره‌وه هه‌تا ناوچه‌کانی ده‌وری حه‌له‌ب ده‌که‌وتنه ژێر ده‌سته‌ڵاتی، ئیتروای لێهات داهاتوو پاره‌ی له فه‌رمانبه‌رانی حه‌له‌ب ده‌بڕی و توانای لاواز کردبوون که ساڵی 30 سی هه‌زار دینار زه‌ره‌ریان ده‌کرد. له‌م ماوه‌دا سه‌لاحه‌دین به نامه‌یه‌ک کوکوبوری لایه‌نگری ئاگادارکرد که زه‌نجیه‌کان پیاوێکیان ناردووه به ناوی تومان که ده‌یانه‌وێ حه‌له‌ب بگۆرنه‌وه به ناوچه‌ی سنجار، و حه‌له‌ب ته‌سلیم به له‌شکری سه‌لاحه‌دین ده‌بێ و خه‌لیفه‌ی به‌غداش ئاگادارکراوه و به‌مه ڕازیه.\nله سه‌رئه‌نجامی ئه‌م وتوێژانه‌دا سه‌لاحه‌دین بۆی ده‌رکه‌وت که حه‌له‌بیه‌کان درۆ ده‌که‌ن و ده‌یانه‌وێ وه‌زعه‌که درێژه بکێشێ هه‌تا یارمه‌تیان پێ ده‌گا له موسله‌وه‌و به‌هیوا بوون مه‌سیحیه‌کانیش بێن بۆ لێدانی سه‌لاحه‌دین، به‌ڵام سه‌لاحه‌دین که وا زۆرنزیک بوو له ناوشاره‌وه نه‌ی ده‌ویست په‌لاماربدا و له خه‌ڵکی حه‌له‌ب بکوژێ. جه‌نگاوه‌ره‌کانی ده‌یانویست شه‌ڕبکه‌ن و خه‌ریک بوو سه‌رپێچی بکه‌ن چوونکه نزیکه‌ی ده‌هه‌زار حه‌له‌بی رۆژانه ده‌هاتنه ده‌روه بۆ شه‌ڕ و بووری برای له‌م لێکدانانه‌دا ئه‌ژنۆی بریندار بوو ناردیان بۆ دیمه‌شق بۆتیمارکردن.\nسه‌لاحه‌دین هێزه‌کانی له‌مه‌یدانی سه‌وز دوورخسته‌وه وبه ڕووباری کووه‌یکدا په‌ڕیه‌وه بۆ سه‌ر لاپاڵه‌کانی شاخی جه‌وشان، له‌وێ کامپی دامه‌زراند و له حه‌له‌بیه‌کان وابوو که وا ئۆردووگای هه‌میشه‌یی دا‌مه‌زراند. ئه‌م جۆره خۆ دامه‌زراندنه وای ده‌گه‌یاند به حه‌له‌بیه‌کان که سه‌لاحه‌دین ترسی نه‌بوو له هێرشی مه‌سیحه‌یه‌کان و تورکه‌کانی حه‌له‌ب.\nوه‌ک ولیامی ته‌رابلسی باسی ده‌کاده‌ڵێت: فرانکه‌کان نیازی هێرش کردنیان نه‌بوو چوونکه بێ گوومان بوون که سه‌لاحه‌دین حه‌له‌ب داگیرده‌کا و هه‌موو هێزو توانیان کۆکرده‌وه بۆ به‌هێز کردنی به‌رگری ناوچه‌کانیان، چوونکه به گرتنی حه‌له‌ب وه‌ک ئه‌وه وابوو که سه‌لاحه‌دین گه‌مارۆی ناوچه‌که‌ی ده‌دان.\nسه‌رکرده‌کانی مه‌سیحیه‌کان به‌م له‌شکره گه‌وره‌ی سه‌لاحه‌دین بێ ئارام بوون و ده‌ستیانکرد به ووتوێژ له‌ناو خۆیاندا، بۆهیمۆند سه‌رکرده‌ی ناوچه‌ی انتاکیه له‌گه‌ڵ ڕایمۆندی ته‌رابلسی چووبۆ لای بالدوینی ناوچه‌ی سه‌یدا، پادشای مه‌سیحی قودس سێ سه‌د سواری بۆ نارد بۆپارێزگاری. له‌م ماوه‌دا سه‌لاحه‌دین به‌هۆی ئیبن موقه‌ده‌می تورکه‌وه ئاگادارکرا که ده‌بێ ووریا بێ و ئاماده‌بێ بۆ به‌ره‌نگاری مه‌سیحیه‌کان، له کاتێکدا مه‌سیحیه‌کان به‌نامه و ناردنی خه‌ڵک ده‌یانویست په‌یمانی شه‌ڕوه‌ستان ئیمزاکه‌ن، وه ڕایمۆندی ته‌رابلسی هه‌ندێ پیاوی نارد بۆ لای سه‌لاحه‌دین بۆ په‌یمانێکی شه‌ڕوه‌ستان و له‌هه‌مانکاتدا خه‌ریکی کۆکردنه‌وه‌ی هیز بوون بۆ په‌لامه‌ردان، سه‌لاحه‌دین به نامه سه‌رکرده‌کانی دیمه‌شقی ئاگادارده‌کرد که ئه‌و په‌یمانه‌ی ڕایمۆند به‌ڵێنده‌دا ڕاست نییه‌و هه‌میشه هه‌ر درۆزن بوون.\nوه‌ک سه‌لاحه‌دین باسی ڕایمۆن ده‌کاو ده‌ڵێت:\n‘ ئه‌و کارانه‌ی که‌ڕایمۆند نایکا ئه‌وانه‌ن که ده‌ڵێ به ویژدانه‌وه به‌ڵێن ده‌دا ‘\nمه‌سیحیه‌کان له چه‌ند لایه‌که‌وه هه‌وڵیان ده‌دا که په‌یمانی شه‌ڕوه‌ستان له گه‌ڵ له‌شکره‌کانی سه‌لاحه‌دین ئه‌نجام ده‌ن، له گه‌ل ئیبن موقه‌دده‌م له دیمه‌شق و تقی الدین له حما و سه‌له‌حه‌دین خۆی. سه‌لاحه‌دین خۆی ئاگاداربوو له‌م هه‌وڵانه‌ی مه‌سیحیه‌کان، به‌ڵام به‌لای مه‌سیحیه‌کانه‌وه وابوو که سه‌لاحه‌دین بێ ئاگایه، لێره‌دا عماد الدین باسی ئه‌م هه‌وڵانه‌ی مه‌سیحیه‌کان ده‌کا که ده‌یانویست دوبه‌ره‌کی بخه‌نه ناو سه‌رکرده‌کانی له‌شکری سه‌لاحه‌دینه‌وه که ده‌ڵێت:\n‘پیاوی بێ ئاگاو بێ ده‌ماغ ناتوانێ سه‌رکرده‌ی میلله‌تێ یا چه‌ندین میلله‌ت بێ، سه‌رکرده‌ی به‌توانا وزیره‌ک ئه‌وکه‌سه‌یه که بتوانێ خۆی به بێ ئاگا نیشان دا’\nله ئه‌نجامی چه‌ندین ووتوێژسه‌لاحه‌دین له گه‌ل زه‌نجیه‌کانی حه‌له‌بدا ڕێکه‌وت له‌سه‌ر گۆڕینه‌وه‌ی حه‌له‌ب به ناوچه‌کانی سنجار وخابوور، به‌لای سه‌لاحه‌دینه‌وه وا چاک بوو که خوێن نه‌ڕێژرێ و خه‌ڵکی حه‌له‌ب نه‌بنه دوژمنی، ئه‌وخه‌ڵکه‌ی دانابوو که له داهاتوودا دێنه نێو له‌شکره‌که‌یه‌وه و نه‌یده‌ویست لێیان بکوژێ و ڕقوو کینه‌یان تیا دروستکا .\nله‌به‌رئه‌وه ڕێکه‌وتنه‌که ئیمزا کرا له به‌رواری 11/6 و 12/6 دا ده‌رگای شارو قه‌ڵای حه‌له‌ب کرایه‌وه بۆ له‌شکری سه‌لاحه‌دین.\nئه‌م کاره‌ی فه‌رمانڕه‌وای زه‌نجی حه‌له‌ب خه‌لکی شاره‌که‌و ئه‌میره‌کانی سه‌رسام کرد، و خه‌لک به‌ته‌واوی تێ نه‌ده‌گه‌شتن چی ڕوویداوه هه‌تا ڕه‌مزی ده‌سته‌ڵاتو ئاڵای زه‌ردی کوردی سه‌لاحه‌دین هه‌ڵکرا به‌سه‌ر قه‌ڵای حه‌له‌بدا. خه‌ڵکی حه‌له‌ب دوو ئه‌میریان نارد بۆ ووتوێژ له‌گه‌ڵ سه‌لاحه‌دیندا که دووپیاو بوون به ناوی زین الدین بیلیک و عزالدین جوردیک، که دووهه‌میان پیاوێکی نزیک و دۆستی سه‌لاحه‌دین بوو که سه‌لاحه‌دین خۆی باسی ده‌کا وده‌ڵێت:\n‘ئه‌م پیاوه وه‌ک برام بوو له سه‌رده‌می نورالدیندا به‌ڵام به‌رده‌وام له خزمه‌تی فه‌رمانڕه‌وای حه‌له‌بدا مایه‌وه. ئه‌م پیاوه هاته پاڵ له‌شکری سه‌لاحه‌دینه‌وه دوای ته‌سلیم بوونی حه‌له‌ب.’\nله ڕێکه‌وتنه‌کاندا سه‌لاحه‌دین جێگای خه‌تیب و قازی له‌ده‌ست حه‌نه‌فیه‌کاندا هێشته‌وه، به‌ڵام پاش ماوه‌یه‌ک که ده‌سته‌ڵاتی ته‌واو جێگیر بوو ئه‌م په‌یمانه‌ی گۆڕی وله‌جێی ئه‌مان زیاالدین عیسا ی کوردو خاڵی ابن الادمی دانا کا شافیعی بوون.\nفه‌رمانڕه‌وای زه‌نجیه‌کان شاری حه‌له‌بیان به جێهێشت و له ده‌ره‌وه‌ی شار چادریان بۆ هه‌ڵدان و له‌وێ دانیشتن هه‌تا باروماڵیان گواستنه‌وه، پیاوێک به‌ناوی شمس الدین کافی دانرا بۆپه‌یوه‌ندی نێوانیان. وه‌ک ئاهه‌نگێک، کۆبونه‌وه‌یه‌ک ڕێکخرا، وه‌ک عمادالدین باس ده‌کا وده‌ڵێت: وه‌ک ئه‌وه وابوو که دوومانگه شه‌و به‌یه‌ک گه‌شتن و له‌م ماوه‌دا بوو که خه‌به‌ری مردنی بووری برای پێگه‌شت که سه‌رئه‌نجامی برینداربوونی له شه‌ڕه‌کانی ڕۆژانه‌ی حه‌له‌بدا، به‌ڵام سه‌لاحه‌دین هه‌وڵی ده دا که هه‌ستی دڵ ته‌زێنی تازیه‌باری ده‌رنه‌خا هه‌تا کارووباری گواستنه‌وه‌ی وه‌رگرتنی ده‌سته‌ڵاتداری حه‌له‌ب ته‌واو ده‌بێ، و له 17/6 دا تورکه‌کاکنی حه‌له‌ب باریانکرد به‌ره‌و سنجار.\nله 20/6 دا سنجارو خابوور درایه ده‌ستیان به هۆی پیاوێکی سه‌لاحه‌دینه‌وه که له‌وێ بوو و به ڕۆژێ دوای ئه‌وه سه‌لاحه‌دین کلیلی قه‌ڵای حه‌له‌بی پێ درا له‌لایه‌ن ئه‌میرێکی تورکه‌وه به ناوی تومان که له ئاهه‌نگێکی نانخواردندا کلیله‌که درایه ده‌ست سه‌لاحه‌دین. ڕێی زه‌نجیه کان درا که زۆربه‌ی شتوومه‌کیان بفرۆشن و هه‌ندێکی که گواسته‌نه‌وه‌یان زه‌حمه‌تبوو سه‌لاحه‌دین لێی کڕین. لێره‌دا سه‌لاحه‌دین په‌یمانی خۆی به‌جێ هێنا که ووتبووی ته‌نها به‌رده‌کانی حه‌له‌بم ده‌وێ و هیچی ترم ناوێ.\nله‌نامه‌یه‌کدا بۆ سه‌فا‌دین عادلی برای باسی یه‌کگرتنی خاکی ئیسلامی ده‌کرد و باسی زۆری مه‌سره‌فی ده‌کرد که هه‌تا سنووری ده‌سته‌ڵاتمان زیاتر بێ مه‌سره‌فمان زیاتر ده‌بێ، سنووری مه‌سره‌ف به‌رده‌وام زۆر ده‌بێ چوونکه ئه‌م ناوچانه که دێنه ژێر ده‌سته‌ڵاتمان له‌شکره‌کانیان دێنه ناو له‌شکری سه‌لاحه‌دینه‌وه و هه‌مووده‌بێ مووچه‌یان بدرێ. هه‌روه‌ها باسی کارووباری یه‌مه‌نی ده‌کرد که چه‌ندین کێشه‌ی هه‌یه و دژایه‌تی له نێوان فه‌رمانڕه‌وا عه‌ره‌به‌کاندا هه‌یه، سه‌لاحه‌دین له‌ڕێی سه‌رکرده‌کانیه‌وه هه‌وڵی ده‌دا که نه‌یه‌ڵێت کێشه‌کان ببنه به‌ره‌وڕوبوونه‌وه وشه‌ڕ، وه باسی ئه‌وه‌ی ده‌کرد که زۆربه‌ی مه‌سره‌ف ئێستا له سه‌ر میسره.\nله نامه‌یکی دا بۆ برایه‌کی تری به‌ناوی توختوکین باسی گرتنی حه‌له‌بی ده‌کرد که وه‌ک چاوی سووریا وایه‌و قه‌ڵاکه‌ی وه‌ک گلێنه‌ی چاویه‌تی. وه‌له باسی زه‌نجی یه‌کاندا ده‌یووت:\n‘ ئێمه سه‌نجارو خابوورمان پێدان، به‌ڵام زه‌ره‌رمان نه‌کردووه وه‌ک ئه‌وه وایه که دینارمان لێ وه‌رگرتون و درهه‌ممان پێ دابن، وله په‌یمانێکداین له‌گه‌ڵیانا که له کاتی پیویستدا ده‌بێ هێزه‌کانیان بنێرن بۆ یارمه‌تیمان. ‘\nوه‌ک ابن الاسیر باس ده‌کاو ده‌ڵێت: خه‌ڵکی حه‌له‌ب ته‌شت و ئاویان هێناوه بۆ سه‌ر کرده‌کانی زه‌نجیه تورکه‌کان پێ یان وتوون که ئێوه شایه‌نی پادشایه‌تی نین و فه‌رموو وه‌رن جلمان بۆ بشۆن. هه‌روه‌ها پیاوێکی حه‌له‌بی پێی ووتن که خه‌ڵکی حه‌له‌ب به بێ مووچه شه‌ڕیان بۆتان ده‌رکرد، چی وای لێکردن که ئه‌م کاره بکه‌ن؟ له گۆرانیه‌کدا که گالته‌یان به زه‌نجیه تورکه‌کان ده‌کر دیانووت:\nئه‌م زه‌نجیانه شێتن:\nچی کردیتی به که‌ری بێ کار\nکه حه‌له‌ب بگۆریته‌وه به سنجار؟\nبه‌شی داهاتوو به‌شی 14\nبه‌ره‌و دروست بوونی ئیمپراتۆری ئه‌یوبی و جه‌نگی پیرۆزی\nPrevious کوکوبوری له نوسینه‌کانی ئیبن خه‌له‌کاندا (به‌شی دوهه‌م)\nNext ڤیدیۆ:نامەی سیاتڵی سەرکردەی هیندیە سوورەکان بۆ سەرۆکی ئەوکاتی ئەمریکا\nمێژووی دروستبونی چەتاڵ


دوای تێكشكانی داعش، عیراق پێویستی به ئه‌مریكایه\nدوای تێكشكانی داعش، عیراق پێویستی به ئه‌مریكایه   15/7/2017\nد. خالد علێوی ئه‌لعه‌رادی*\nدانوستان به‌غدا له‌گه‌ڵ ئه‌مریكا بۆ هه‌ر بابه‌تێك بێت، پێویسته هه‌ڵه‌كانی رابردوو دووباره نه‌كاته‌وه، پێویستی به تێگه‌یشتنی به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی هه‌ردوولاش هه‌یه، چونكه رێكه‌وتن‌و مامه‌ڵه خراپه‌كان هه‌میشه سه‌رچاوه‌ی كێشه‌ن‌و به‌ره‌نجامه‌كانیشیان پێچه‌وانه ده‌بنه‌وه‌و مه‌ترسیدارن. گۆڤاری ئه‌تڵه‌نتیك به‌م دواییانه راپۆرتێكی به ناونیشانی (راپۆرتی كۆمه‌ڵه‌ی كار بۆ داهاتووی عیراق) بڵاو كرده‌وه، كه تیمێك له لێكۆڵیاران سه‌رپه‌رشتی ئاماده كردنیان كردووه، له‌سه‌رو هه‌مووشیانه‌وه رایان كرۆكه‌ر باڵیۆزی پێشوو له عیراق، هه‌روه‌ها زیاتر له 60 پسپۆڕی جیاجیا بۆ ماوه‌یه‌كی زۆر كاریان تێدا كردووه‌و سه‌ردانی مه‌یدانیشیان بۆ عیراق‌و ئه‌مریكا‌و ئه‌وروپاش كردووه‌و له‌گه‌ڵ به‌رپرسان كۆبوونه‌ته‌وه، ژماره‌یه‌كی زۆر له كه‌سایه‌تی سیاسی‌و مه‌ده‌نی‌و رێكخراوی ره‌سمی‌و چالاكوانانیان بینیوه بۆ ئه‌وه‌ی دۆسێیه‌كی ته‌واو كراو بخه‌نه به‌رده‌ستی ئیداره‌كه‌ی دۆناڵد تره‌مپ-ی سه‌رۆكی ئه‌مریكا، تا به‌رچاوی روون بێت سه‌باره‌ت به عیراق‌و به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی وڵاته‌كه‌ی له عیراقدا.\nئاماژه باشه‌كانی ناو راپۆرته‌كه\nراپۆرته‌كه زۆرێك له ئاماژه‌ی باشی تێدایه بۆ عیراق، هه‌ر به‌وه‌ش ده‌ست پێ ده‌كات كه ئامانجی ئه‌مریكا خوازیاره عیراق سه‌ربه‌خۆ‌و سه‌قامگیر‌و گه‌شه‌كردوو بێت، له ناو سنووری خۆیدا‌و له‌گه‌ڵ دراوسێكانیشیدا به ئاشتی بژی، ره‌نگدانه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاتێكی ره‌وا‌و كارا بێت، په‌یوه‌ندی‌و هاوكاری له‌گه‌ڵ ئه‌مریكادا له خۆرهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست پته‌و بێت. هه‌ر ئه‌و ئاماژه‌یه ئه‌وه‌ش له خۆ ده‌گرێ كه بنیاتنانی حكومه‌تێكی عیراقی پته‌و‌و چالاك بۆ كۆتایی هێنان به شكستی ده‌وڵه‌ت‌و به‌ده‌ست هێنانی متمانه‌ی گه‌لی عیراق گرنگه، له‌گه‌ڵ رێگرتن له ده‌ركه‌وتنه‌وه‌ی توندڕه‌وی، هه‌روه‌ها سه‌قامگیریی عیراق گرێ دراوه‌ته‌وه به سه‌قامگیریی هه‌موو خۆرهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست‌و جیهانیشه‌وه، نه‌كه هه‌ر ئه‌وه‌ش بگره هه‌ڵكه‌وته‌ی جوگرافی عیراق له نێوان ئێران‌و سعودیه‌دا، له‌وانه‌یه هه‌ر داڕمانێكی ئه‌م وڵاته ببێته هۆی هه‌ڵایسانی جه‌نگێكی راسته‌وخۆ له نێوان ئه‌و دوو ده‌وڵه‌ته‌دا‌و ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌ش روو بدات، ده‌ره‌نجامه‌كه‌ی كاره‌ساتێكی نادیاره.\nله‌به‌ر ئه‌وه ئاماده‌كارانی راپۆرته‌كه پێشنیاز ده‌كه‌ن هاوكاری به‌غدا بكرێت له جێبه‌جێ كردنی به‌رنامه چاكسازییه‌كه‌یدا، ئه‌ویش له رێگه‌ی گرتنه‌به‌ری چه‌ندان میكانیزمه‌وه بۆ دامه‌زراندنی فه‌رمانڕه‌وایه‌كی باش، پێشكه‌ش كردنی خزمه‌تگوزارییه‌كی باش، مسۆگه‌ر كردنی سه‌روه‌ریی یاسا‌و كاری روون‌و ئاشكرای حكومه‌ت، ملكه‌چبوون بۆ لێپێچینه‌وه، به‌گژداچوونه‌وه‌ی گه‌نده‌ڵی، پێشخستنی كاری دامه‌زراوه ئه‌منی‌و سه‌ربازییه‌كان به مه‌شق‌و پڕچه‌ك كردنیانه‌وه، به‌هێز كردنی توانای حكومه‌تی فیدڕاڵ له گواستنه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاته‌كانی بۆ حكومه‌ته خۆجێییه‌كان، پێشكه‌ش كردنی خشته‌ی قه‌رزه‌كانی كه‌ڵه‌كه بووه‌كانی سه‌ر عیراق به قازانجی هاوپه‌یمانه‌كانی ئه‌مریكا له كه‌نداو، باشتر كردنی ژینگه‌ی وه‌به‌رهێنان‌و پێشخستنی سیسمی باج. له‌سه‌رو هه‌موو ئه‌وانه‌شه‌وه چاكسازی له دادوه‌ریدا بكرێت‌و به كاری روون‌و راشكاوانه متمانه بۆ خۆی بگێڕێته‌وه، له‌گه‌ڵ پته‌وكردنی پێكه‌وه ژیانی نیشتمانیی، ئه‌ویش له رێگه‌ی چه‌سپاندنی ئارامی، ئاشته‌وایی، ئاوه‌دان كردنه‌وه‌ی ئه‌و ناوچانه‌ی له ده‌ستی داعش رزگار كراون، نێوبژیوانیی واشنتۆن بۆ چاره‌سه‌ری كێشه‌كانی نێوان به‌غدا‌و هه‌رێمی كوردستان، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ده‌بێ ئه‌وه‌نده‌ی له توانادا بێت یارمه‌تی لایه‌نه‌كان بدرێت بۆ پێكانی ئامانجه‌كانیان.\nهیچ شتێك بێ به‌رامبه‌ر نییه\nبه پێی ئه‌و راپۆرته ئه‌و هانده‌رانه‌ی ئه‌مریكا پێشكه‌شی به‌غدای ده‌كات، به خۆڕایی‌و بێ به‌رامبه‌ر نییه، ئه‌وه‌ی ئه‌م راپۆرته له‌وانی دیكه جیا ده‌كاته‌وه، ئه‌وه‌یه كه راشكاوانه‌و راستگۆیانه ئه‌و په‌یامانه ئاشكرا ده‌كات كه پێویسته له‌لایه‌ن ئیداره‌كه‌ی تره‌مپ-ه‌وه ئاراسته‌ی بڕیار به‌ده‌ستانی عیراق بكرێت، ئه‌گه‌ر ویستی كار به پێشنیازه‌كانی ئه‌م راپۆرته بكات.\nله‌و په‌یامه راشكاوانه‌ش، داوا له عیراق ده‌كرێت رێگه به ئێران نه‌دات یاریزانی سه‌ره‌كی بێت له عیراق له‌سه‌ر حسابی به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی ئه‌مریكا. ئه‌م په‌یامه له ئاماژه یه‌ك له دوای یه‌كه‌كانیدا باس له مه‌ترسی هه‌ژموونی ئێران ده‌كات له عیراقدا، كه له به‌رژه‌وه‌ندی ئه‌مریكا نییه، چونكه ئێران عیراق به هێڵی یه‌كه‌می به‌رگری خۆی ده‌زانێت‌و ئه‌و هه‌ژموونه‌ی هه‌شیه‌تی له‌سه‌ری به‌كاری ده‌هێنێت بۆ به‌ده‌ست هێنانی چه‌ند ده‌ستكه‌وتێك له ناوچه‌كه‌دا. راپۆرته‌كه ئاماژه بۆ ئه‌وه ده‌كات كه به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی ئه‌مریكا له خۆرهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست به هۆی ئه‌و ناسه‌قامگیرییه‌ی ئێران ناویه‌ته‌وه ده‌كه‌وێته مه‌ترسییه‌وه، هه‌ندێك جار راسته‌وخۆ ژیانی ئه‌مریكاییه‌كان كه له‌و ناوچه‌یه‌ن ده‌خاته مه‌ترسییه‌وه. له‌به‌ر ئه‌وه له رێگه‌ی هاوسه‌نگ كردنی خواسته‌كانی ئێران‌و سه‌قامگیربوونی عیراقه‌وه واشنتۆن باشتر له توانایدا ده‌بێت كاریگه‌ری له‌سه‌ر گۆڕانكارییه‌كانی ناوچه‌كه دروست بكات، ئه‌وه‌ش به گرێبه‌ست‌و رێكه‌وتن له‌گه‌ڵ وڵاته گرنگ‌و ستراتیژییه‌كان ده‌كات‌و وا ده‌كات ئه‌مریكا هاوبه‌شێكی باشتر بێت بۆ عیراق وه‌ك له ئێران، چونكه گرنگی به‌و ده‌ستكه‌وتانه ده‌دات كه ئه‌و هاوبه‌شییه به‌دی ده‌هێنێت‌و ئێران ناتوانێ پێشكه‌شی عیراقی بكات.\nخاڵێكی تر ئه‌وه‌یه كه ئه‌مریكا ئاماده نییه دوای تێكشكانی داعش عیراق جێ بهێڵێت، ئه‌م ئاماژه‌یه‌ش به روونی ده‌رده‌كه‌وێ كاتێك ئیداره‌ی ئه‌مریكا داوا ده‌كات ستراتیژی دیپلۆماسی گشتی به‌هێز بكات، بۆ ئه‌وه‌ی بڕوا به دانیشتوانی عیراق بهێنێت، كه ئه‌مریكا ئاماده‌یه پشتیوانی له سه‌قامگیریی‌و گه‌شه‌كردنی ئه‌و وڵاته بكات، له هه‌مان كاتدا بڕوا به گه‌لی ئه‌مریكاش بهێنێت كه ئامانج له هه‌وڵه‌كانی ئه‌مریكا له عیراقدا بنیاتنانی نه‌ته‌وه‌كان نییه، به‌ڵكو هاوبه‌شی كردنێكی ستراتیژییه بۆ پاراستنی به‌رژه‌وه‌ندییه ئه‌منییه‌كانی ئه‌مریكا، هه‌ر له‌م خاڵه‌دا ئیداره‌ی ئه‌مریكا داوا ده‌كات ئه‌و هاوپه‌یمانییه نێوده‌وڵه‌تییه‌ی دژی داعش دروست كراوه، له دوای نه‌مانی داعشیش هه‌ر به‌رده‌وام بێت‌و درێژه‌ی پێ بدرێت، چونكه واشنتۆن نایه‌وێ هه‌مان ئه‌زموونی كشانه‌وه‌كه‌ی 2011ی له عیراق دووباره بكاته‌وه، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی له‌و باوه‌ڕه‌دایه كشانه‌وه‌ی وا ده‌كات به‌غدا‌و باشووری عیراق له‌ده‌ست ده‌دات‌و بۆ ئێران‌و بریكاره‌كانی ده‌بێت، ئه‌و كات باكوور‌و خۆرئاوای عیراقیش له‌ده‌ست ده‌دات‌و بۆ رێكخراوی داعش ده‌بێت، هه‌روه‌ها دووباره كردنه‌وه‌ی كشانه‌وه هه‌مان ده‌ره‌نجامی پێشووی ده‌بێت سه‌باره‌ت به به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی ئه‌مریكا.\nیه‌كێكی تر له په‌یام‌و ئاماژه‌كانی ئه‌و راپۆرته ئه‌وه‌یه كه ده‌یه‌وێ به به‌غدا بڵێ ئه‌مریكا هه‌ست به ئارامی ناكات، چونكه تێكشكاندنی داعش له رووی سه‌ربازییه‌وه كۆتایی هه‌ڕه‌شه‌كان نییه، به‌ڵكو له هه‌ڕه‌شه‌ی سه‌ر زه‌وییه‌وه بۆ هه‌ڕه‌شه‌ی ژێر زه‌وی، كه ئامانجی تێكدانی ئاسایشی وڵات ده‌بێت، هه‌ر بۆیه له‌به‌رچاو نه‌گرتنی به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی ئه‌مریكا‌و ناچار كردنی به كشانه‌وه، مانای گه‌ڕانه‌وه‌ی هه‌ڕه‌شه‌كانه، ئه‌ویش له رێگه‌ی گێمێكی تری شه‌ڕی ناوخۆوه، كه‌واته تێكشكاندنی داعش بۆ هه‌میشه پێویستی مانه‌وه‌و ئاماده‌بوونی ئه‌مریكا هه‌یه له رووی دیپلۆماسی‌و سه‌ربازیشه‌وه‌و له‌سه‌ر ئاستی ئه‌و هاوكارییه‌ی پێشكه‌شی عیراقی ده‌كات.\nیه‌كێكی تر له‌و ئاماژانه ده‌ڵێ دابه‌شبوونی عیراق به‌دوور نازانرێت، ئه‌م په‌یامه له‌وه‌دا ده‌رده‌كه‌وێ كه راپۆرته‌كه هه‌ڵوێستێكی روون‌و دیاریكراوی نییه به‌رامبه‌ر به نیازی جوداخوازانه‌ی هه‌ندێكی عیراقی، جگه له‌وه‌ش راپۆرته‌كه داوا له واشنتۆن ده‌كات بێلایه‌ن بێت له‌و مه‌سه‌لانه‌دا‌و لێی گه‌ڕێ تا لایه‌نه‌كان خۆیان ئامانجی خۆیان ده‌ستنیشان بكه‌ن، ئه‌مه‌ش ئه‌و ئاماژه‌یه له‌خۆ ده‌گرێت كه ئه‌مریكا كارت‌و شێوازی زۆری هه‌یه بۆ دروست كردنی كاریگه‌ریی له‌سه‌ر عیراق‌و رێز گرتن له به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانیشی جێی مشتومڕ نییه.\nمه‌رجه‌كانی رێكه‌وتنی سه‌ركه‌وتوو\nهه‌رچه‌نده ئه‌و راپۆرته نوێنه‌رایه‌تی لایه‌نێكی ره‌سمی ناكات، به‌ڵام ئه‌وه ده‌ستنیشان ده‌كات كه ئه‌مریكا چی له عیراق ده‌وێ‌و ئاماده‌یه چی بداتێ، یان چی له‌ده‌ست دێ، به‌مه‌شدا وا ده‌رده‌كه‌وێ كه ئه‌م ئیداره تازه‌یه‌ی ئه‌مریكا ئاماده‌یی زیاتری تێدایه تا دان به گرنگی عیراقدا بنێت له رووی جیۆپۆله‌تیكه‌وه، بوێریی زیاتریشی تێدایه بۆ جموڵی جۆراوجۆر له پێناو پاراستنی به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی له هه‌ر مه‌ترسییه‌كی هه‌رێمیی‌و نێوده‌وڵه‌تی، هه‌ژموون‌و كاریگه‌ریشی له‌سه‌ر هاوپه‌یمانه هه‌رێمییه‌كانی روو له هه‌ڵكشانه، به‌مه‌ش ده‌توانێ مه‌رجه‌كانی خۆی زیاتر بسه‌پێنێت، وه‌ك له ئیداره‌كه‌ی ئۆباما، هه‌روه‌ها تێكشكانی داعش‌و گه‌ڕانه‌وه‌ی سه‌روه‌ری بۆ حكومه‌تی عیراق‌و ره‌فتاری ژیرانه‌ی كه وا ده‌كات زیاتر له نێو كۆمه‌ڵی نێوده‌وڵه‌تیدا جیی بێته‌وه، هانده‌رن بۆ ئه‌وه‌ی بڕیار به‌ده‌ستانی عیراق به‌ره‌و گرێبه‌ست‌و رێكه‌وتنێكی سه‌ركه‌وتوو له‌گه‌ڵ ئه‌مریكادا هه‌نگاو بنێن، به‌ڵام هه‌ندێك مه‌رج هه‌ن كه عیراق ده‌یه‌وێ ئه‌مریكا پابه‌ند بێت پێیانه‌وه به‌رامبه‌ر به عیراق‌و ئه‌گه‌ر ئه‌و مه‌رجانه نه‌بێت، هیچ گرێبه‌ست‌و رێكه‌وتنێك سه‌ركه‌وتوو نابێت‌و ناكرێ خۆی له‌قه‌ره بده‌ی، مه‌رجه‌كانیش بریتین له:\nپێویسته عیراق هاوبه‌شێكی كارا بێت له ئاماده كردن‌و جێبه‌جێ كردنی هه‌ر ستراتیژێكی ئه‌مریكادا كه تایبه‌ت بێت به عیراق‌و ناوچه‌كه، چونكه ناكرێ به‌رنامه‌ی كار ته‌نها له‌لایه‌ن ئه‌مریكاوه دابنرێت.\nده‌بێ ئه‌مریكا گره‌نتی بدات، كه به‌رژه‌وه‌ندییه باڵاكانی ده‌وڵه‌تی عیراق مسۆگه‌ر بكات، له پێش هه‌مووشیانه‌وه پاراستنی یه‌كێتیی‌و سه‌روه‌ریی‌و سه‌ربه‌خۆیی عیراق.\nنابێ ئه‌مریكا هیچ رێكه‌وتنێك بكات له‌سه‌ر حسابی سه‌ربه‌خۆیی عیراق له ژینگه هه‌رێمیی‌و نێوده‌وڵه‌تییه‌كه‌یدا، چونكه عیراق هاوبه‌شی ئه‌مریكایه‌و له هه‌ڵوێسته نێوده‌وڵه‌تییه‌كاندا سه‌ر به ئه‌مریكا نییه.\nپێویسته ئه‌م په‌یوه‌ندییه نوێیه‌ی نێوان هه‌ردوو لا به‌كار بهێنرێت بۆ هێزی ده‌وڵه‌تی عیراق‌و پێشخستنی ئابوورییه‌كه‌ی‌و بنیاتنانی دامه‌زراوه ده‌ستووری‌و ئه‌منییه‌كانی‌و هه‌روه‌ها بۆ به‌هێز كردنی توانای به‌رگری.\nده‌بێ واشنتۆن فشار بخاته سه‌ر هاوپه‌یمانه‌كانی خۆی له ناوچه‌كه‌دا بۆ پێداچوونه‌وه به هه‌ڵوێستیان به‌رامبه‌ر به عیراق‌و گه‌له‌كه‌ی‌و رێگه‌شیان لێ بگرێت له هه‌ر جۆره ده‌ستێوه‌ردانێك له كاروباری ناوخۆی عیراق، هه‌روه‌ها هان بدرێن بۆ هه‌نگاونانی جددی به‌ره‌و پته‌و كردنی په‌یوه‌ندییه‌كانیان له‌گه‌ڵ عیراق‌و تێپه‌ڕاندنی كێشه‌كانی نێوان هه‌ردوولا.\nنابێ بوونی ئه‌مریكا له‌سه‌ر خاكی عیراق، هیچ جۆره سوكایه‌تییه‌كی تێدا بێت بۆ ناسنامه‌و سه‌روه‌ریی هاووڵاتیانی عیراق، له هه‌مان كاتدا ده‌بێ هه‌ردوولا پلانیان هه‌بێت بۆ مامه‌ڵه كردن له‌گه‌ڵ هه‌ر رووداوێكی ناخۆش‌و نه‌ویستراو، به شێوه‌یه‌ك كه سه‌قامگیریی ده‌سه‌ڵاتی عیراق مسۆگه‌ر بكات.\nپێویسته به‌غدا بكرێته گۆڕه‌پانی په‌یوه‌ندی‌و هێور كردنه‌وه‌ی دۆخه‌كان له نێوان لایه‌نه هه‌رێمیی‌و نێوده‌وڵه‌تییه‌كاندا، نه‌ك گۆڕه‌پانی سنگ ده‌رپه‌ڕاندن‌و یه‌كتر له عه‌رزیدان.\nده‌بێ ئه‌و رێكه‌وتنه چه‌ند به‌ندێكی تێدا بێت، بۆ ئه‌وه‌ی واشنتۆن‌و به‌غداش هه‌وڵ بده‌ن فشار بخه‌نه سه‌ر لایه‌نه هه‌رێمیی‌و نێوده‌وڵه‌تییه‌كان، تا بریكاره‌كانیان له عیراق هێور بكه‌نه‌وه، ئه‌ویش له پێناو پته‌و كردنی سه‌ربه‌خۆیی عیراق‌و بارودۆخی ئاسایشه‌كه‌ی.\nنابێ كه‌سی دانوستانكاری عیراقی وه‌ك كڕیارێك ده‌ربكه‌وێت، كه هاتووه خزمه‌تگوزارییه‌كانی خۆی ده‌دات به واشنتۆن له‌سه‌ر حسابی نه‌یاره‌كانی، به‌ڵكو ده‌بێ وه‌ك دانوستانكارێك ده‌ربكه‌وێت كه هه‌وڵی قازانج ده‌دات به‌و جۆره‌ی كه هه‌موو لایه‌ك سوودیان وه‌رگرتبێت.\n*به‌رێوه‌به‌ری سه‌نته‌ری فورات بۆ گه‌شه‌پێدانی توێژینه‌وه‌ی ستراتیژی


سڕکردنی ریفراندۆم، هەوڵێکە بۆ سڕکردنی ئیرادەی سیاسی خەڵکی کوردستان! – hkkurdistan\nHome 6 ئەرشیفی بابەتەکان 6 سڕکردنی ریفراندۆم، هەوڵێکە بۆ سڕکردنی ئیرادەی سیاسی خەڵکی کوردستان!\nسڕکردنی ریفراندۆم، هەوڵێکە بۆ سڕکردنی ئیرادەی سیاسی خەڵکی کوردستان!\nشەوی ٢٤ لەسەر ٢٥ ئۆکتۆبەر، حکومەتی هەرێمی کوردستان!!، پێشنیاری سڕکردنی ریفراندۆمی کردووە. حکومەتی هەرێم!! باشترە بڵێێن سەرانی حزبە دەستڕۆشتووەکانی دەسەڵات لە کوردستان، وەکو پێشبینی دەکرا، لەپێناو دووبارە دەست کردنەوە بە گفتۆگۆ لەگەڵ بەغداو و لەژێر ناوی بەرگرتن بە هێرش و پەلامارە هەمەلایەنەکانی عەبادی ئەم بژاردەیان خستۆتە روو. بژاردەیەکی شکستخواردوی چاوەراونکراو بەدوای شکستی ١٦ ئۆکتۆبەر رۆژانی دواتردا.\nشکستێکی سیاسی و سەربازی ئابڕوبەرانە کە بەڕیکەوتنی پێشوەختی بنەماڵەی تاڵەبانی لەگەڵ عەبادی و جەلادی نێودەوڵەتی قاسمی سلێمانی و لە سنوری پارێزگای کەرکوک و کەرکوکدا و پاشەکشەی ئابروبەرانەی پارتی لەتەواوی زونی زەردا بێ هیچ بەرگرییەک و تێکشکاندنی ئیرادەی خۆراگری خۆبەخشانەی خەڵکی کوردستان… تاوانێکی لەبیر نەکراوە، پێشنیاری سڕکردنی ئاکامی ریفراندۆمیش لەدرێژەی ئەم شکستەی ١٦ ئۆکتۆبەردا، تاوانێکی ترە لەدژی بریار و ئیرادەی سیاسی خەڵکی کوردستان.\nئەگەر پاساو بۆ ئەم بریارە بۆ رێگریکردنە لە هێرشە هەمەلایەنەکانی عەبادی بە هاوکاری دەوڵەت کۆنەپەرستەکانی ناوچەکە و ئەمریکاو غەرب لەگەڵیدا لە دژی خەڵکی کوردستان… ئەوا سڕکردنی ریفراندۆم نە دەتوانێت بەر بگرێت بە هێرشەکانی عەبادی و نە دەتوانێ دۆخی ئیستاش بگێرێتەوە بۆ بەر لە ١٦ ئۆکتۆبەر، بە پێچەوانەوە حكومەتی عەبادی کرێگرتەی ئیران، گفتوگۆ و دانوستاندن، لەسەر بنەمای ئەمری واقعی ئێستادا دەکات کە دەسەڵاتی خۆی گێراوەتەوە نەک بۆ بەر لەهاتنی هێزە درندەکانی داعش لەساڵی ٢٠١٤، بەڵکو دۆخەکەی گێراوەتەوە بۆ سێ گۆشەی یەکەمی سەردەمی هێڵی ٣٦ دوای ساڵی ١٩٩١…\nلە هەلومەرج و هاوسەنگی هێزی ئێستای نیوان بەغدا و هەرێم و ئەو ئاڵوگۆرانەی لە ١٠ رۆژی رابردودا رویانداوە، بە تایبەتی دوای ١٦ ئۆکتۆبەر، دەستبردن بۆ سڕکردنی ئاکامی ریفراندۆم، بەجیا لەوەی هەوڵێکە بۆ سڕکردنی ئیرادەی سیاسی خەڵکی کوردستان و بەدەستمایەکردنی کارتی ئاکامی ریفراندۆم و سەربەخۆییە لەپێناو بەرژوەندییە حزبی و بنەماڵەییەکانی نوخبەی دەسەڵاتداری بزوتنەوەی کوردایەتیدا، لەپێناو گیرانەوەی قەڵەمرەی دەسەڵات و گێرانەوەی کۆنترۆڵی بیرە نەوتەکات و داهات و سەرچاوەکانی داهاتی سنورەکان…دا، کە لە ئێستادا نەک ناتوانێ بەشوێنێک بگات، بەڵكو توانای راگرتنی هێرش و پلان و نەخشەکانی عەبادی نییە، کە بەردەوامە.\nهەوڵی حکومەتی ئیسلام- ناسیونالیستی عەرەبی عێراقی و عەبادی… قوتبی کردنەوەی دەسەڵاتە لەدەستی خۆیاندا، بە پشتیوانی وڵاتانی ناوچەکەو هاوکاری ئەمریکاو غەرب. ئەمەش تەنها حزبە شکستخواردووەکانی بزوتنەوەی کوردایەتی نەکردۆتە نیشانە، حزبەکان بە پۆست و پارە و بەشێک لەدەسەڵات رازی دەکرێن، هەوڵ بۆ تیکشکاندنی ئیرادەی سیاسی خەڵکی کوردستان، ئامانجی سەرەکی ئەو هێرش و پەلامارانەیە. دوبارە گێرانەوەی دەسەڵات و داسەپاندنی بریاری سیاسی بەسەر خەڵکی کوردستان و ناچارکردنی خەڵکی کوردستان بە ملدانیان بە فیدرالیزمی قەومی و چاولەدەستبوونیان بۆ داهات و خێرو سەدەقە لە عەبادی تا دەگاتە دووبارە داسەپاندنەوەی هەڵاواردن و زوڵم و ستەمی قەومی و تایفی بەسەر خەڵکی کوردستاندا، راستیەکی حاشاهەڵنەگری، نەخشەو پلانەکانی عەبادی و حکومەتە نۆکەرەکەیەتی… سڕکردنی ئاکامی ریفراندۆم، لەلایەن سەرانی بزوتنەوەی کوردایەتیەوە، نەک ناچێتە خانەی دژایەتی عەبادی و حکومەتی عروبی و ئیسلامی عێراق، بەڵکو دەچێتە خانەی خزمەت بە سیاسەت و نەخشەکانی عەبادی دژ بەخەڵکی کوردستان و ئیرادە سیاسیەکەی.\nنە ریفراندۆم و نە ئاکامی ریفراندۆم… خێرو سەدەقەی پارتی و بزوتنەوەی ناسیونالیستی کورد نییە بە خەڵکی کوردستان، و موڵکی ئەوانیش نییە… تا هەر کات ئەوان بیانەوێت کایەی پێوە بکەن. ریفراندۆم و ئاکامی ریفراندۆم موڵکی خەڵکی کوردستان و بریاری جیابوونەوەیە لە عێراق، بۆ سەربەخۆیی و پیکهێنانی وڵاتێکی سەربەخۆی ئازاد، هەر حزب و لایەن و نوخبە و کەسێک بیەوێت دژی ئەو ماف و بریارەی خەڵکی کوردستان بوەستێتەوە، دەبێتە تەواوکەری نەخشەو پلانەکانی عەبادی و حکومەتەکەی و پێویستە لەلایەن بەرەی ئازادیخوازی کوردستانەوە وەڵامی پێبدرێتەوە.\nململانێی نێوان بەغداو و هەرێم، تەمەنی بە ئەندازەی تەمەنی لەدەسەڵات کەوتنی بەعس و سازدانەوەی عیراقی دوای سەدام حسێنی جەلادەوە هەیە، لەلایەن حزب و لایەنە بۆرژوازیەکانی عیراق و کوردستانەوە لەسەر بنەمای فیدرالیزمی قەومی.\nکۆتاییهاتنی توانایی سەربازی داعش، و گرفتەکانی بەر لە هاتنی داعش لەساڵی ٢٠١٤ دا، سەرچاوەی بنەرەتی ئەو دۆخەی ئێستان، نەک ئەنجامدانی ریفراندۆم. ریفراندۆم و ئەنجامدانی ریفراندۆم و سەرکەوتنی دەنگی بەڵی لەو ریفراندۆمەدا بۆ سەربەخۆیی و پیکهێنانی وڵاتێکی سەربەخۆ، تەکانێکی زیاتری داوە بە گرژییەکان و ململانێکانی نێوان هەولیر و بەغدا، بەڵام هەرگیز هەرەشەکان ململانێکانی ئێستا تازە نین و لەگەڵ ئەنجامدانی ریفراندۆمدا، نەهاتوونەتە ئارا، تا بەسڕکردن و هەڵپەساردن یان پاشەکەوتی ئاکامی ریفراندۆم… وەڵامیان پێبدرێتەوە و دۆخەکە ئاسایی بێتەوە. هەلومەرجی دوا داعش لە عێراق و کوردستاندا، وە کەشی دوای سات و سەودای نانخۆرەکانی قاسم سلیمانی و پاشەکشەی بێ پاساو و بێبەرگری پارتی لەبەرامبەر هیزەکانی سوپاو حەشدی شیعیدا، پرۆسەو هەوڵی عەبادی و حکومەتەکەی بۆ قوتبی کردنەوەی دەسەلاتی لەسەراسەری عێراقدا، خیراتر دەکات.\nلە ئێستادا پێشمەرجی هەر هەنگاوێك بۆ پوچەڵکردنەوەی پلان و نەخشەکانی عەبادی و راگرتنی هەوڵە دوژمناکارانەکانی، سڕکردن و هەڵپەساردنی ئاکامی ریفراندۆم نییە، بەڵکو پیداگرییە لەسەر ئاکامی ریفراندۆم و سوربوونە لەسەر جیابوونەوەی کوردستان و پیکهێنانی وڵاتێکی سەربەخۆ. ریفراندۆم و ئاکامی ریفراندۆم پێشرەیەکی گەورەو دەستکەوتێکی حاشاهەڵنەگری خەڵکی کوردستانە پاشەکشەکردن لێی باجی قورسی دەوێت. بیرکردنەوە لە هەڵپەساردن و پاشەکەوت و دوبارە گەرانەوە بۆ پیش ٢٥ دیسەمبەر… نەک رێگری ناکات لە عەبادی و حەشدە شیعیە وەحشیەکەی، بەڵکو دەستیان ئاوەڵا دەکات بۆ زێدەرۆیی زیاتر و پاشەکشەکردن بە ویست و داخوازیەکانی خەڵکی کوردستان و تەنانەت حزبەکانی بزوتنەوەی کوردایەتیش دەخاتە گۆشەیەکی شکستخواردوی قەرەبوونەکراوی تر.\nخەڵکی کوردستان و بەرەی ئازادیخواز، هەڵسوراوانی بزوتنەوە کۆمەڵایەتیەکانی وەکو کریکاران و ژنان و لاوان و بزوتنەوە نارەزایەتیەکان و تێكۆشەرانی جوڵەی بەڵێ بۆ ریفراندۆم سەربەخۆیی، تا دەگاتە بەرەی چەپ و ناوەندی سەربەخۆیی کورستان، بە حزبەکانیان و بە ناوەندو کۆرو کۆمەڵەکانیان، بە کەسایەتی و رابەرانیان، وە هەموو ئەوانەی لەدەسەڵاتی سازش کارانەی پارتی و یەکێتی و دەسەڵاتی پاوانخوازانەیان توڕەن، پێویستە لەیەک کاتدا هەم بەدژی پلان و نەخشەکانی عەبادی و حکومەتەکەی و هەم بەدژی سات وسەوداو پاوانخوازی دەسەلاتی پارتی و یەکێتی و هاوکارەکانتایدا، لەمەیداندا بن و بمێنەوە و بەرگری بکەن لە ئاکامی ریفراندۆم و هەوڵی نەخشەمەندانەو سەربەخۆی خۆیان، بۆ جێبەجێکردنی سەربەخۆیی کوردستان و پێکهێنانی وڵاتێکی سەربەخۆ چر بکەنەوە. بێگومان خەباتی هەمەلایەنەو بەردەوام رێکخراو بۆ جێبەجێکردنی ئاکامی ریفراندۆم لەپێناو سەربەخۆیی کوردستان و پێکهێنانی وڵاتێکی سەربەخۆیی سکیولار و ناقەومیدا، جیاناکرێتەوە لە خەبات بۆ کۆتاییهێنان بە دەسەڵاتی مییشیایی حزبەکانی بزوتنەوەی کوردایەتی. سڕکردنی ریفراندۆم دەچێتە خانەی خزمەت و تەواوکەری سیاسەت و نەخشەی عەبادی و حکومەتەکەی بەدژی خەڵکی کوردستان و ئیرادەی سیاسیان، هاوکات لە ژێر ناوی دژایەتی پارتی و حزبەکانی دەسەڵاتدا، پشت کردنە ریفراندۆم و خواست و ویستی دەوڵەتی سەربەخۆ و چوونە پشت سیاسەت و هەنگاوەکانی عەبادی و حەشدی شەعبی، خۆشخزمەتی و نۆکەرایەتیەکی ئاشکرایە بە دەوڵەتی ناسیونال-ئیسلامی عەرەبی عەبادی، بەدژی خەڵکی کوردستان و ئایندە سیاسیەکەی.\n٢٥ ئۆکتۆبەری ٢٠١٧


لێدوانی بەکارھێنەر:Zevar shirwani - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nلێدوانی بەکارھێنەر:Zevar shirwani\nبەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا Zevar shirwani!\nویکیپیدیا ئینسایکڵۆپیدیایەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری ناوەندی (سۆرانی) لە زمانی کوردی (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە ٢٠٠٩ەوە لە ویکیپیدیای کوردیی باکووری (کورمانجی) بە ھۆی چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە جیا بووەتەوە و ئێستا ٢٧٬١٢٢ وتار و ١٢٥ بەشداربووی چالاکی ھەیە.\n-- چالاک وتووێژ ٢٣:٣١، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ (UTC)\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=لێدوانی_بەکارھێنەر:Zevar_shirwani&oldid=658883»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٢٣:٣١ی ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ نوێ کراوەتەوە.


نەتەوە یەکگرتووەکان ئیدانەی هەوڵی تیرۆرکردنی کازمی کرد: نابێت چیتر ڕێگە بدرێت\n2021.11.07 - 09:56\nنێردەی تایبەتی سکرتێری نەتەوە یەکگرتووەکانی لە عێراق (یونامی) "بە توندی ئیدانەی هەوڵی کوشتنی سەرۆك وەزیرانی عیراق" دەکات و داوا دەکات "تیرۆر و توندوتیژی و کاری نایاسایی نابێ ڕێگەیان پێبدرێت".\nنەتەوە یەکگرتووەکان لە ڕاگەیەنراوێکدا (7ی تشرینی دووەمی 2021) دەڵێت، "بە توندترین شێوە ئیدانەی هەوڵی کوشتنی سەرۆك وەزیران، موستەفا کازمی، دەکەین."\nدەشڵێت، "نێردەی نەتەوە یەکگرتووەکان دڵخۆشی خۆی دەردەبرێت بەوەی کە سەرۆك وەزیران سەلامەت دەرچوو لە هێرشە بە دڕۆنەکەی سەر شوێنی حەوانەوەی لە بەغدا."\nنەتەوە یەکگرتووەکان باسی لەوەشکردووە کە "تیرۆر و توندوتیژی و کاری نایاسایی نابێ ڕێگەیان پێبدرێت کاریگەری لەسەر سەقامگیری عیراق دروست بکەن و پرۆسەی دیموکراسی بە لاڕێدا ببەن."\n"نێردەی نەتەوە یەکگرتووەکان داوای خۆی دەخاتە پاڵ داواکەی سەرۆك وەزیران بۆ پاراستنی هێمنی و دانبەخۆداگرتندا. هەروەها، یونامی هانی هەموو لایەنەکان دەدات کە بەرپرسیارێتی بگرنەئەستۆ بۆ هێورکردنەوەی بارودۆخەکە و دەستپێکردنی گفتوگۆ بەمەبەستی کردنەوەی گرێیە سیاسییەکان و بەرزڕاگرتنی بەرژەوەندی نیشتیمانی لە عیراقدا. نەتەوە یەکگرتووەکان لەگەڵ هەموو عیراقییەکانە ئەوانەی داوای ئاشتی و سەقامگیری دەکەن. ئەوان شایەنی زیاترن."\nبەگوێرەی ڕاگەیەنراوی وەزارەتی ناوخۆ، بەرەبەیانی ئەمڕۆ (7ی تشرینی دووەمی 2021) شوێنی مانەوەی مستەفا كازمی سەرۆك وەزیرانی عێراق لە ناوچەی سەوزی بەغدا بە سێ فڕۆكەی بێفڕۆكەوان دووچاری هێرشی موشەكی بوویەوە، لە ئەنجامیشدا هەندێك لە پاسەوانەكانی بریندار بوون.\nهەوڵی تیرۆركردنی كازمی پاش ڕۆژێك لە گرژییە ئەمنییەكانی بەردەم ناوچەی سەوز دێت كە تێیدا لایەنگرانی گروپە چەكدارەكانی نزیك لە ئێران و چەكدارە خۆپیشاندەرەكانیان دژی ئەنجامەكانی هەڵبژاردن، لەگەڵ هێزە ئەمنییەكان بەرەنگاربوونەوە و چەند كوژراو و بریندارێكی لێ كەوتەوە، بەدوایدا سەرانی گروپەكان هەڕەشەی توند و ڕاستەوخۆیان ئاراستەی مستەفا كازمی كرد.\nلە میسرەوە هەوڵی هەڵخەڵەتاندنی هاوڵاتیانی هەرێمی کوردستان دەدرێت\n2021.11.15 - 19:38\nعێراق هەوڵی گێڕانەوەی دوو ملیار دۆلاری ئاودیوكراو دەدات\n2021.11.14 - 11:01\nلێدوانی نوێی ئەمریکا لەبارەى هەوڵی تیرۆرکردنی کازمی\n2021.11.09 - 00:03\nڕۆژنامەكانی ئێران: هەوڵی تیرۆركردنی كازمی سێ لێكەوتەی دەبێت\n2021.11.08 - 21:01\nئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی سەرکۆنەی هەوڵی تیرۆرکردنی کازمی کرد\n2021.11.08 - 20:43\nبە فەرمی ئێران لەسەر هەوڵی تیرۆرکردنی کازمی هاتەدەنگ\n2021.11.07 - 13:08


چاره‌كه سه‌ده‌یه‌كه مه‌رگ له‌م شاره خۆی مه‌ڵاسداوه | نیقاش\nتاكه ده‌نگێك هه‌موو ده‌نگ‌و ژاوه‌ژاوه‌كانی تر كپ كرد، دوای ره‌وینه‌وه‌ی ته‌پوتۆزه‌كه، هاواری دوو كوڕ به‌رزبووه‌وه كه مین قاچی په‌ڕاندبوون‌و برا بچوكه‌كه‌شیانی له‌ناو بردبوو.\n5.11.2015 | میسان\nعه‌بدولئه‌میر جیزانی باوكی قوربانییه‌كان به"نیقاش"ی وت "له‌هه‌موو ته‌مه‌نمدات ده‌نگی ته‌قینه‌وه‌ی له‌و شێوه‌یه‌م به‌ر گوێ نه‌كه‌وتووه، دوای ئه‌و ده‌نگه‌ش ئه‌وه‌ی بینیم پارچه‌ی جه‌سته‌ی كوڕه بچوكه‌كه‌م‌و هاوارو ناڵه‌ی كوڕه‌كانی ترم بوو".\nخێزانه‌كه‌ی جیزانی سه‌رجه‌میان به‌كاری ئاژه‌ڵدارییه‌وه خه‌ریكن‌و به‌دوای زه‌وییه‌كی به‌پیت‌و سه‌وزدا ده‌گه‌ڕێن بۆ له‌وه‌ڕاندنی مه‌ڕو ماڵاته‌كانیان، ته‌نها تاوانی ئه‌و شوانه بچووكانه‌ش ئه‌وه بوو له‌ناو كێڵگه‌یه‌كی په‌ڕ له‌میندا وێڵ بوو كه مێژووه‌كه‌ی بۆ ساڵانی هه‌شتاكانی سه‌ده‌ی رابردوو ده‌گه‌ڕێته‌وه له‌كاتی شه‌ڕه نێوان ئێران عێراقدا.\nبه‌شی هه‌ره زۆری دانیشتوانی ناوچه‌ی تیب (30كم خۆرهه‌ڵاتی شاری عه‌ماره) به‌كاری ئاژه‌ڵدارییه‌وه سه‌رقاڵن، خه‌ڵكی ئه‌و ناوچه‌یه كه ژماره‌یان دوو هه‌زار كه‌س ده‌بێت ساڵانه له‌كاتی سه‌وزبوونی زه‌ویدا به‌ناوچه‌یه‌كدا بڵاوده‌بنه‌وه له‌پارێزگای میسان كه ڕووبه‌ره‌كه‌ی 36 هه‌زار كیلۆمه‌تر چوارگۆشه ده‌بێت.\nخه‌ڵكی ئه‌م ناوچه‌یه‌و گونده سنورییه‌كانی پارێزگای میسان پشكی شێریان به‌رده‌كه‌وێت له‌قوربانیانی مین هه‌ر له‌په‌ڕینی ده‌ست‌و قاچ‌و نابینابوونه‌وه تا مردنی چه‌ندین كه‌س.\nله‌لای مانگی سوری عێراق هه‌موو ساڵێك 10 قوربانی مین له‌و پارێزگایه تۆمار ده‌كرێت به‌هۆی ئه‌وه‌ی ناشاره‌زایانه ده‌كه‌ونه كێڵگه‌كانی مینه‌وه.\nحه‌یده‌ر جه‌وادی به‌ڕێوه‌به‌ری مانگی سوری عێراقی به"نیقاش"ی وت "گروپه خۆبه‌خشه‌كانمان خه‌ڵكی هۆشیار ده‌كه‌نه‌وه له‌باره‌ی مه‌ترسییه‌كانی مینه‌وه، به‌تایبه‌تی له‌وه‌رزی به‌هاردا كه جوتیارو شوانه‌كان تیایدا چالاكن".\nسه‌ره‌ڕای ئه‌و ژماره زۆره‌ی قوربانی، به‌ڵام ده‌زگا حكومییه تایبه‌تمه‌نده‌كان ناچن به‌ده‌م قوربانییه‌كانه‌وه، بۆیه ئه‌گه‌ر هه‌ڵكشانی ژماره‌كه‌یان به‌هێزه.\nعه‌بدولره‌زا ماهود به‌رپرسی كۆمه‌ڵه‌ی خاوه‌ن پێداویستییه تایبه‌ته‌كانی میسان حكومه‌تی عێراق به‌خه‌تابار ده‌زانێت له‌فه‌رامۆشكردنیان‌و ده‌ڵێت "تائێستا یاسایه‌ك ده‌رنه‌چووه بۆ قوربانیانی مین‌و پاشماوه‌كانی جه‌نگ‌و هه‌موویان فه‌رامۆش كراون".\nماهود ئاماژه به‌وه ده‌كات كه له‌نێو قوربانیانی میندا تیایدایه راده‌ی په‌ككه‌وته‌یان گه‌یشتووه‌ته 80% كه‌چی حكومه‌ت هیچی بۆ نه‌كردوون، ده‌شڵێت "به‌هۆی بێهیواییان تائێستا 250 خاوه‌ن پێداویستی تایبه‌ت له‌كۆمه‌ڵه‌كه‌ی ئێمه خۆیان تۆماركردووه".\nئه‌و مینانه‌ی له‌سه‌ر زه‌وی‌و دۆڵه‌كانی میسان شاردراونه‌ته‌وه، به‌شێكیان به‌هۆی لافاوه‌وه شوێنیان گۆڕاوه‌و هیچ نه‌خشه‌و هێمایه‌كیش له‌به‌ر ده‌ستدا نییه بۆ دیاریكردنی شوێنی ئه‌وانه‌ی ماون.\nسه‌میر عه‌بود به‌رێوه‌به‌ری فه‌رمانگه‌ی ژینگه‌ی میسان ده‌ڵێت "هیچ نه‌خشه‌یه‌كمان له‌لا نییه سه‌باره‌ت به‌شوێنی مینه‌كان له‌هێڵی سنوری له‌گه‌ڵ ئێرانداو ئاماره‌كانیش وا مه‌زه‌نده‌ی ده‌كه‌ن سێ ملیۆن مین هه‌بن".\nسه‌میر به"نیقاش"ی وت "هه‌وڵمانداوه مه‌ترسییه‌كانی مین كه‌م بكه‌ینه‌وه‌و خه‌ڵكیان لێ دوور بخه‌ینه‌وه له‌رێی هه‌ڵواسینی هێماو ته‌لبه‌ند كردنی ئه‌و ناوچانه".\nبه‌پێی ئامارێكی پێشوو كه وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی‌و ژینگه تیایدا به‌شداربوون، ژماره‌ی قوربانیانی مین له‌عێراقدا گه‌یشتووه‌ته پێنج هه‌زار كه‌س، له‌نێو ئه‌وانه‌دا 800 كه‌س له‌ماوه‌ی ساڵانی رابردوودا گیانیان له‌ده‌ست داوه كه به‌شی زۆریان له‌دانیشتوانی ناوچه‌ی تیب‌و ناحیه‌ی عه‌زیر بوون له‌قه‌زای عه‌لی هاوسنوری ئێران.\nپێشتر حكومه‌تی عێراقی گرێبه‌ستی له‌گه‌ڵ كۆمپانیایه‌كی باشوری ئه‌فه‌ریقا كردبوو بۆ هه‌ڵگرتنه‌وه‌ی مین، له‌ماوه‌ی ساڵانی 2005و 2006دا سێ هه‌زار مین هه‌ڵگیرانه‌وه، به‌ڵام پاش ئه‌وه‌ی باره‌گای كۆمپانیاكه له‌سه‌ر ده‌ستی چه‌ند لایه‌نێكی حیزبی رووبه‌رووی هێرش بوونه‌وه، كۆمپانیاكه له‌عێراق كشایه‌وه.\nله‌ناوچه‌ی تیب چه‌ند كێڵگه‌یه‌كی نه‌وت هه‌یه كه ئێستا به‌رهه‌میان نییه، كۆمپانیای نه‌وتی میسانیش ده‌یه‌وێت به‌هاوكاری تیمی ئه‌ندازه‌یی فیرقه‌ی 10ی سوپا مینه‌كان هه‌ڵبگرێته‌وه‌و ئه‌و كێڵگانه بخاته‌وه كار، به‌ڵام ئێستاش ئه‌و فیرقه‌یه بۆ شه‌ڕی داعش براوه‌ته ئه‌نبارو كاری هه‌ڵگرتنه‌وه‌ی مین راوه‌ستاوه.\nخالید واهم به‌ڕێوه‌به‌ری راگه‌یاندنی كۆمپانتیای نه‌وتی میسان ئاماژه به‌وه ده‌كات كه پرۆسه‌ی هه‌ڵگرتنه‌وه‌ی مین تێچوونی زۆره‌و به"نیقاش"ی وت "گرێبه‌ست له‌گه‌ڵ چه‌ند كۆمپانیایه‌كی عه‌ره‌بی‌و بیانیدا كراوه بۆ ئه‌وه‌ی ناوچه‌كه پاك بكرێته‌وه، تێچوونی هه‌ر یه‌ك مه‌تر چوارگۆشه چوار دۆلاره‌و به‌و پێیه‌ش هه‌ر تیمێكی هه‌ڵگرتنه‌وه‌ی مین رۆژانه 1900 دۆلار خه‌رجی ده‌وێت".\nپسپۆڕان ئاماژه به‌وه ده‌كه‌ن كه 70 ملیۆن مه‌تر چوارگۆشه له‌خاكی عێراق به‌مین چێنراوه، له‌مڕووه‌وه مه‌یسه‌م له‌فته پسپۆڕ له‌كاروباری مین ئاماژه به‌وه ده‌كات كه پێنج ملیۆن مین‌و زیاتر له‌حه‌وت ملیۆن بۆمبی پاشماوه‌ی شه‌ڕی ئێران عێراق له‌ناوچه سنورییه‌كاندا بونیان هه‌یه.\nمه‌یسه‌م به"نیقاش"ی وت "سه‌ره‌ڕای ئه‌و ژماره زۆرو مه‌ترسیداره‌ی مین، تائێستا حكومه‌تی ناوه‌ند هیچ بڕیارێكی ده‌رنه‌كردووه بۆ هه‌ڵگرتنه‌وه‌یان‌و به‌كارهێنانه‌وه‌یان له‌شه‌ڕی داعشدا، به‌ڵكو پاره‌یه‌كی زۆر بۆ كڕینی چه‌ك‌و ته‌قه‌مه‌نی ئه‌و شاره خه‌رج ده‌كرێت".


هەواڵ / کوردستان :: 13/06/2019 :: 606 جار بینراوە\nسه‌رۆكى ئه‌نجومه‌نى موه‌لیده ئه‌هلییه‌كان ره‌خنه له هاووڵاتیان ده‌گرێت\nنرخی ئه‌مپێری موه‌لیده له‌م پارێزگایه دیاریكرا\nنرخی كاره‌بای موه‌لیده ئه‌هلییه‌كان بۆ مانگی ئاب دیاریكرا\nكارەبای سلێمانی بەرنامەی مانگی داهاتووی ئاشكرا كرد\nبه‌رپرسێكى وه‌زاره‌تى كاره‌با رایده‌گه‌یه‌نێت: به‌هۆى زۆرى خواست له‌سه‌ر كاره‌باى نیشتمانى، رێژه‌ى پێدانى كاره‌با بۆ 17 تاوه‌كو 18 كاتژمێر كه‌مده‌بێته‌وه وه‌زاره‌تى كاره‌با-ش و داوایه‌ك له هاووڵاتیان ده‌كات.\nئومێد محه‌مه‌د، به‌ڕێوه‌به‌رى كۆنترۆڵى كاره‌با (ئه‌مڕۆ پێنجشه‌ممه 13ى حوزه‌یرانى 2019) به دواڕۆژى راگه‌یاند: له‌مانگه‌كانى رابوردوو بڕى 20 كاتژمێر كاره‌باى نیشتمانى به هاووڵاتیان دراوه، به‌ڵام به‌هۆى خواستى زۆر له وه‌رزى گه‌رما، رێژه‌كه كه‌مده‌بێته‌وه.\nوتیشى: "دواى ئیشپێکردنی یەکەکانی وێستگەکانی غازی بەرهەمهێنانی کارەبا و کارۆئاوی لەهەردوو بەنداوی دوکان و دەربەندیخان، لە ئێستادا بەتێکڕا سێ هه‌زار و 570 مێگاوات کارەبا بەرهەمدەهێنرێت، به‌ڵام خواست له‌سه‌ر كاره‌با بۆ پێنج هه‌زار مێگاوات به‌رزبۆته‌وه، بۆیه له هه‌فته‌ى داهاتوودا 17 تاوه‌كو 18 كاتژمێر كاره‌باى نیشتمانى به هاووڵاتیان ده‌درێت و به‌شه‌كه‌ى دیكه‌ش له‌ڕێگه‌ی مۆلیده‌ى ئه‌هلییه‌وه قه‌ره‌بوو ده‌كرێته‌وه".\nهاوكات له راگه‌یاندراوێكدا، وه‌زاره‌تى كاره‌باى هه‌رێم داوا لە هاووڵاتیان ده‌كات هاوکاریان بن لە کەمکردنەوەی زیاد بەکارهێنانی کارەبا، چونکە لە وەرزی هاوین دا بارگرانییەکی زۆر دەکەوێتە سەر وێستگە و گۆڕەر و تۆڕەکانی دابەشکردنی کارەبا و بەهۆیەوە زۆرجار بەپێی پێویست ناتوانرێت کارەبا بگەیەنرێتە هەموو هاوبەشانی کارەبا.


دانیشتن له پێشه‌وه‌ی تاكسی و مینی پاسه‌كان له كاتی هاتوچۆی نێوان شاره‌كان، بووه‌ته پرسێكی گرنگ له سلێمانی و لایه‌نه پێوه‌ندیداره‌كان داوا ده‌كه‌ن بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌م كێشه‌یه چاره‌سه‌ر بكرێ، كرێی دانیشتن له پێشه‌وه به‌رز بكه‌نه‌وه.\nنرخی گواستنه‌وه‌ی یه‌ك نه‌فه‌ر له سلێمانی بۆ هه‌ولێر به تاكسی 15 هه‌زار دیناره، به‌ڵام زۆرجار كێشه له‌سه‌ر پێشه‌وه دروست ده‌بێت. ئه‌وه‌ی یه‌كه‌م جار ده‌گاته تاكسییه‌كه، یه‌كسه‌ر پێشه‌وه ده‌گرێت و ئاماده نییه بۆ نه‌فه‌ره‌كانی پشته‌وه سازش بكات. ئاخر بۆ تاكسییه‌ك كه جگه له شوفێر چوار كه‌سی تر هه‌ڵبگرێت، دانیشتن له پێشه‌وه به VIP هه‌ژمار ده‌كرێ، بێ ئه‌وه‌ی كرێی زیاتری بۆ دانرابێت.\nدانیشتن له پێشه‌وه‌ی تاكسی به‌راورد به پشته‌وه زۆر خۆشتره و هه‌ندێك جار له پشته‌وه‌ش نه‌فه‌ر ده‌كه‌وێته ناوه‌ندی تاكسییه‌كه و به‌تایبه‌ت ئه‌گه‌ر نه‌فه‌ره‌كان هه‌ندێك قه‌ڵه‌و بن، ئه‌وا دانیشتنیان لێ تاڵ ده‌بێت و خواخوایانه زوو به شوێنی مه‌به‌ست بگه‌ن.\nئێسته كه وه‌رزی هاوینه و ڕێگه‌كه دووره و گه‌رمه، ئه‌گه‌ر هاووڵاتی له پێشه‌وه‌ی تاكسی دانیشێت، جگه له‌وه‌ی شوێنه‌كه‌ی فراوانه و ئاسووده‌یه، له هه‌مانكاتدا سوود له بای فێنكی ساردكه‌ره‌وه‌ش وه‌رده‌گرێت.\nجه‌لال ئه‌بوبه‌كر سه‌رۆكی سه‌ندیكای گواستنه‌وه‌ی سلێمانی، به"وشه"ی ڕاگه‌یاند، كێشه‌یه‌ك هه‌یه له‌ناو هێڵه‌كانی تاكسی سلێمانی بۆ هه‌ولێر و سلێمانی بۆ به‌غدا، له‌به‌رئه‌وه‌ی ڕێگه‌كه دووره، هاووڵاتی بۆ ئه‌وه‌ی به ئاسووده‌یی دانیشێت، ده‌وه‌ستێت تا بچێته پێشه‌وه، جاری وا هه‌یه له نێوان نه‌فه‌ره‌كان كێشه دروست ده‌بێت و ئۆتۆمبێل هه‌یه له‌سه‌ر ئه‌و كێشه‌یه چه‌ند خوله‌كێك دوا كه‌وتووه.\nئه‌و پێی وایه ئه‌گه‌ر جیاوازی نه‌بوو له به‌شی پێشه‌وه و دواوه‌ی ئۆتۆمبێل، به‌رده‌وام ئه‌و كێشه‌یه دروست ده‌بێت، بۆیه ئه‌وه ده‌خاته ڕوو كه "له‌سه‌ر داوای هاووڵاتییان پێشنیازمان كردووه بۆ پارێزگاری سلێمانی له ڕێی لیژنه‌یه‌كه‌وه، تا بۆ دانیشتنی له پێشه‌وه كرێ زیاد بكرێت، زیادكردنه‌كه‌ش زۆر نییه، بڕێك دیاری ده‌كرێت بۆ ئه‌وه‌ی هه‌ر كه‌س توانی ئه‌و پاره‌یه بدات، له پێشه‌وه دانیشێ كه چه‌ند هه‌زار دینارێكه".\nئه‌و كێشه‌یه ته‌نیا له سلێمانی نییه، به‌ڵكو به‌رۆكی سه‌رجه‌م هێڵی گواستنه‌وه‌ی شوێنه دووره‌كانی گرتووه و له شاره‌كانی تریش به هه‌مانشێوه‌یه، له ئێرانیش ئه‌و كه‌سه‌ی له پێشه‌وه داده‌نیشێ پاره‌ی زیاتر ده‌دات وه‌ك ئه‌وانه‌ی له دواوه داده‌نیشن.\nسدیق محه‌مه‌د به‌ڕێوه‌به‌ری گواستنه‌وه و گه‌یاندنی سلێمانی، به"وشه"ی ڕاگه‌یاند، به هیچ شێوه‌یه‌ك له‌گه‌ڵ زیادكردنی كرێی گواستنه‌وه نین، به‌ڵام كێشه بۆ شوفێر و هاووڵاتییان دروست بووه، جاری وا هه‌یه 10 هاووڵاتی چاوه‌ڕێی ئه‌وه ده‌كه‌ن بچنه پێشه‌وه دابنیشن، پێنج ئۆتۆمبێل ده‌وه‌ستن و پێشه‌وه‌یان گیراوه، به‌ڵام كه‌س ئاماده نییه بچێته دواوه، هه‌مووی داوای پێشه‌وه ده‌كه‌ن، به‌و پێیه‌ی پێشه‌وه شوێنێكی فراوانه و جیاوازه له دواوه.\nئه‌م كێشه‌یه تازه نییه، بۆیه وه‌ك ئه‌و به‌ڕێوه‌به‌ره باسی كرد، له پارێزگا لیژنه‌یه‌ك دروست بووه بۆ ئه‌و مه‌به‌سته تا كۆتایی به‌و كێشه‌یه بێت و ئۆتۆمبێله‌كان له كاتی خۆیان ده‌ربچن، به‌هۆی ئه‌و كێشه‌وه، ئۆتۆمبێل هه‌یه یه‌ك سه‌عات دوا كه‌وتووه، ڕێگه‌كه‌ش دووره و هاووڵاتی ده‌یه‌وێت زوو بگاته شوێنه‌كه.\nله‌باره‌ی بڕی پاره‌ی زیادكراو، به‌ڕێوه‌به‌ری گواستنه‌وه گوتی "پێشنیار كراوه ئه‌و هاووڵاتییه‌ی له پێشه‌وه داده‌نیشێ، پێنج هه‌زار دینار زیاتر بدات، بۆ ئه‌وه هه‌ر كه‌س ویستی ئه‌و پاره‌یه بدات بێ كێشه و ململانێ دانیشێ، به‌ڵام ئه‌م بڕیاره له‌لایه‌ن وه‌زاره‌تی گواستنه‌وه هیچ ڕێنوێنییه‌كی بۆ ده‌رنه‌كراوه".\nسه‌باح فه‌تاح شاره‌زا له بواری یاسا، بۆ "وشه"ی روون كرده‌وه كه زیادكردنی نرخی كرێی تاكسی بۆ ئه‌و هاووڵاتییه‌ی له پێشه‌وه داده‌نیشێ، ده‌بێت ڕێنوێنیی وه‌زاره‌تی گواستنه‌وه‌ی هه‌بێت، ئه‌م زیادكردنه له ده‌سه‌ڵاتی هیچ لایه‌نێكی تر نییه.\nئه‌و گوتی "حاڵه‌تی تر ئه‌وه‌یه ئه‌گه‌ر ئه‌نجوومه‌نی پارێزگای سلێمانی بیه‌وێت ڕێنوێنییه‌كی له‌و جۆره ده‌ربكات، ده‌بێت ته‌نیا له چوارچێوه‌ی هێڵه‌كانی سنووری پارێزگای سلێمانی بێت كه له ئیداره‌ی ڕاپه‌ڕین و گه‌رمیان و هه‌ڵه‌بجه هه‌ن، به‌ڵام وڵاتێكی دراوسێی كوردستان ئه‌گه‌ر كه‌سێك له پێش ئۆتۆمبێلی تایبه‌ت دابنێشێ، سێ هه‌زار زیاتر ده‌دات له‌و كه‌سانه‌ی كه له به‌شی دواوه‌ی ئۆتۆمبێله‌كه داده‌نیشن، ئه‌وه‌ش له‌سه‌ر بنه‌مای ئه‌وه‌یه كه ئه‌و كه‌سه‌ی له پێشه‌وه داده‌نیشێ، ئاسووده‌تره به‌راورد به‌وانه‌ی له دواوه داده‌نیشن".\nبه بۆچوونی شاره‌زاكه، ئه‌و بڕیاره ده‌بێت بۆ هه‌موو هێڵه‌كانی نێوان پارێزگا دابنرێت، نه‌ك ته‌نیا بۆ سلێمانی، به‌ڵام ئه‌گه‌ر ته‌نیا بۆ پارێزگای سلێمانی بێت، ده‌بێت ئه‌نجوومه‌ن به‌دواداچوونی بۆ بكات.\nوشه/ سلێمانی- هوشیار عه‌لی\nئه‌م بابه‌ته 10148 جار خوێنراوه‌ته‌وه


Cafés Santiago de los Caballeros, Santiago (República Dominicana)\nRepública DominicanaSantiago de los CaballerosRestaurantesCafés\nCafés en Santiago de los Caballeros, Santiago (República Dominicana)\nMostrar empresas que estén abiertas ahora Abierto ahora: 16:34\nAccesible $ $$ $$$\nLa empresa tiene un perfil en Facebook  La empresa tiene una página en Foursquare  La empresa tiene un perfil en Google+  La empresa tiene Twitterfeed \n1. Della Nonna Coffee & Pastry\n4.5  · $ · +1 809-582-0303 · Abierto ahora\n  \nCalle Mauricio Alvarez, Santiago De Los Caballeros\n2. Scory Cafe\n4.0  · $ · +1 809-587-4608 · Abierto ahora\n    · menusantiago.com\n3. La Campagna\n4.0  · +1 809-582-8255\n · www.lacampagna.com.do\nAvenida Juan Pablo Duarte, Santiago De Los Caballeros\n4. Fruppé Smoothie Café\n4.0  · $ · +1 809-754-0072 · Abierto ahora\nAv Juan Pablo Duarte, Plaza Bella Terra Mall, 1er Piso, Local A72, Santiago De Los Caballeros\n5. Cafeteria Peralta\n3.5  · +1 809-582-1349\nCalle Ulises F. Espaillat, Santiago De Los Caballeros\n6. Cafeteria TEP\n7. Enyer Hot Dog\n5.0  · +1 829-638-2230\n8. Cafe Santo Domingo\n5.0  · +1 809-226-3200 · Abierto ahora\n9. Cafeteria Noris\n4.5  · +1 809-583-1853\nCalle 4 14, Santiago De Los Caballeros\n10. De Cirilo Carnes\n5.0  · +1 809-923-9920 · Abierto ahora\nCarretera Duarte, Santiago De Los Caballeros\n11. La Campagna\n4.5  · +1 809-734-1000 · Abierto ahora\n12. Solola's Pastelería • Café\n5.0  · +1 809-879-2450 · Abierto ahora\nAvenida Republica de Argentina 54, Santiago De Los Caballeros\n13. Fruppé Smoothie Café\n5.0  · +1 809-583-5077 · Abierto ahora\n14. Club ISA\nCalle Restauracion, Santiago De Los Caballeros\n16. Pénsum Café\n17. CafeLounge y Helados\n4.5  · +1 829-637-7582 · Abierto ahora\nCentro Comercial Nuevo Amanecer, Avenida 27 de Febrero, Santiago De Los Caballeros\n18. Zokalo Cafe\nAvenida Bartolomé Colón, Santiago De Los Caballeros\n19. Cappú Café\n3.5  · $ · +1 809-309-6006 · Abierto ahora\nVilla Olimpica, Santiago De Los Caballeros\n20. Quiosco Universitario\nAccesible a sillas de ruedas Bebidas Brunch Cajero automático Cena Desayuno Efectivo Fumar Mesas al aire libre Música Postre Reparto Reservaciones Servicio de mesa Tarjetas de crédito Wifi Más... Menos...\nCentro Histórico de Santiago Cristo Rey Ensanche Libertad Espaillat Gurabo Abajo Los Colegios Los Guandules Los Jardines Los Jardines Metropolitanos Los Rieles Peralta Reparto Universitario Rincon Largo Villa Olga Villa Olimpica Más... Menos...


لە یەکێک لە شارۆچکەکانی کۆماری دیموکراتی کۆنگۆ، شاکاری (روخاو، Ruined) باس لە نەرم و نیانی رۆحی مرۆڤەکان دەکات لە کاتی جەنگ دا و کەسایەتی ماما نادی کە ژنێکی بیرتیژی بازرگانە رۆڵی سەرەکی تێدا دەبینێتت. ئەو پرسیارانەی لێرەدا دێنە پێشەوە بابەتی هەستیارن، خۆیان لەوەدا دەبیننەوە ماما نادی ئەو ژنانەی داڵدەیان دەدات دەیان پارێزێت یاخود قازانج بە بەرژەوەندییەکانی خۆی دەگەیەنێت، تا چەند دەتوانێت لەمە بەردەوام بێت؟ ئایا نرخ دادەنرێت لەسەر ژیانی مرۆڤەکان؟\nلە ناوچەیەکی وەک کۆنگۆ کە گیرۆدەی جەنگی ناوخۆ و وێرانەیە، چارەنوسی چەندین ژنمان بۆ روون دەبێتەوە کە لاشەیان قوربانی مەیدانەکانی جەنگن.\nدیمەنەکانی شانۆکە لە باڕێکی سەرپێیدا روودەدات کە خاوەنەکەی ماما نادییە و چەندین کچ لەوێدا ئیشی بۆ دەکەن. ئەوانەی کە تاکە رێگایان بۆ رزگار بوون بریتییە لە پەنا بردنە بەر لەشفرۆشی تا لە باڕەکەدا داڵدە بدرێن. خەڵکی جۆراو جۆر وەک پیاوانی سوپا، ئەفسەر، رێبوار و یاخیبوان روو دەکەنە باڕەکە و لەوێدا خوارد ن و خواردنەوە پێشکەش دەکرێت.\nئەم شانۆییە لە نوسینی لین نۆتاجە (Lynn Nottage) و لە ٢٠٠٩ دا خەڵاتی Pulitzer Prize for Drama بە دەست هێنا. لین نۆتاج شانۆنوسێکی ئەمریکییە و زۆربەی کارەکانی تەرخان کردووە بۆ ئەو ژنانەی کە بە رەچەڵەک خەڵکی ئەفریقان.\nلین نۆتاج چیرۆک و کەسایەتییەکانی ناو ئەم شانۆییەی لە کەسانی راستەقینەوە وەرگرتووە. لە نێوان سالانی ٢٠٠١ بۆ ٢٠٠٧ خۆی یەک بە یەک چاوپێکەوتن لەگەڵ چەندین قوربانی دەکات لە کەمپی ئاوارەکانی ئەفریقا کە زۆربەیان دەستدرێژی سێکسیان کراوەتە سەر. وە یەکێک لەو کەسانە ژنێکە بە ناوی ماما نادی زابیبو.\nسەرچاوە: New York City Thaetere.com