پیاوان یان ژنان، كامیان زیاتر قوربانی ڤایرۆسی كۆرۆنان؟ - transcultures\nHome/non classé/پیاوان یان ژنان، كامیان زیاتر قوربانی ڤایرۆسی كۆرۆنان؟\n25 ئازار 2020\t464 بینین\nوه‌رگێڕانی له فه‌ڕه‌نسییه‌وه : كاروان بازیان\nبه‌پێی داتاكانی وه‌زاره‌تی ته‌ندرووستی فه‌ڕه‌نسا زۆربه‌ی قوربانیانی ڤایرۆسی كۆرۆنا پیاوانن و ژنان كه‌مینه‌ن.\nسایتی كه‌ناڵی BFMTV كه یه‌كێكه له كه‌ناڵه گه‌وره‌كانی فه‌ڕه‌نسا بڵاویكرده‌وه، به‌پێی ئه‌و ئامارانه‌ی كه رۆژی دوو شه‌ممه ٢٤ی ئازار ٢٠٢٠، له‌لایه‌ن وه‌زاره‌تی ته‌ندرووستی فه‌ڕه‌نساوه ئاشكراكراون، تا ئێستا ٨٦٠ كه‌س به‌هۆی ڤایرۆسی كۆرۆناوه له فه‌ڕه‌نسا گیانیان له‌ده‌ستداوه، له نێو ئه‌و ژماره‌یه‌شدا ٤٩٧ یان پیاون كه ده كاته ٥٧،٨% ی قوربانییه‌كان. ئه‌مه له‌كاتێكدا پیاوان ٤٨،٣% ی دانیشتوانی فه‌ڕه‌نسا پێكدێنن. به‌وپێیه‌ش بێت ئه‌نجانه‌كه وه‌ك ئه‌م شێوه‌یه ده‌بێت :\nله كۆی ٨٦٧٣ كه‌س كه داخلی نه‌خۆشخانه كراون له فه‌ڕه‌نسا، ٤٨٨٢ یان پیاون كه ده‌كاته ٥٦،٣% . به‌وه‌ش ده‌رده‌كه‌وێت كه پیاوان زیاتر داخلی نه‌خۆشخانه‌كراون به‌به‌راورد له‌گه‌ڵ ژنان.\nژماره‌ی پیاوان له به‌شی چاودێری ورد و ئینعاشن زۆرترن. زۆربه‌ی ئه‌و كه‌سانه‌ی كه ڤایرۆسی كۆرۆنایان به قورسی تووش بووه پیاون كه رێژه‌یان ٧٠ % .\nبۆ ڤایرۆسه‌كانی تریش هه‌مان شێوه‌یه\nئه‌م حاڵه‌ته ته‌نها له فه‌ڕه‌نسا به‌وشێوه‌یه نییه، له مانگی شوباتی ٢٠٢٠ رابردوو سه‌نته‌ری چینی بۆ كۆنترۆڵی نه‌خۆشییه‌كان هه‌مان ئه‌نجامی بڵاوكره‌ده‌وه. به‌پێی لێكۆڵینوه‌یه‌كی سه‌نته‌ره‌كه رێژه‌ی مردنی پیاوان به هۆی ڤایرۆسی كۆرۆناوه له نێو پیاواندا ٢،٨ % بووه ئه‌مه له كاتێكدا له نێوژناندا ١،٧ % بووه.\nده‌ركه‌وتووه بۆ هه‌ریه‌كه له ڤایرهۆشه‌كانی سارس و مێرس به‌هامان شێوه بووه، كه ژنان كه‌متر قوربانی بوون.\nكه‌ناڵه‌كه به پشتبه‌ستن به راپۆرتێكی رۆژنامه‌ی نیورك تایمز، كه ئاماژه به لێكۆڵینه‌وه‌كانی سابره كلێن له زانكۆی جۆنس هۆپكینس ده‌دات له‌سه‌ر ئه‌و جیاوازییه كه ده‌ڵێت : ئه‌م حاڵه‌ته له زۆربه‌ی ئه‌و ڤایرۆسانه به‌دیكراوه كه هێرش ده‌كه‌نه سه كۆئه‌ندامی هه‌ناسه، كه پیوان زیاتر تووش ده‌بن. به‌ڵام هه‌چی ژنانه سیستمی به‌رگریان به‌هێزتره.\nچۆن ئه‌مه لێكبده‌ینه‌وه؟\nلێكۆڵینه‌وه‌كان له‌سه‌ر ئه‌م بابه‌ته زۆر تازه‌ن. هه‌ندێ له زاناكان ئه‌مه به هه‌ڵسوكه‌وتی پیاوه‌وه له كۆمه‌ڵگادا ده‌یبه‌ستنه‌وه كه كه‌متر ئاگاداری ته‌ندرووستی خۆیانن به به‌راورده به ژنان. بۆ نموونه هه‌ر په‌یوه‌ست به ڤایرۆسی كۆرۆناوه ره‌نگه ژنان ده‌ستیان زیاتر بشۆن و زۆر به حه‌زه‌ره‌وه مامه‌ڵه بكه‌ن، كه‌چی پیاو به‌وشێوه‌یه نییه، به‌ڵام ئه‌مه ته‌نها ئه‌گه‌ره.\nهه‌ندێ له زانایان ئه‌مه ده‌به‌ستنه‌وه به به‌هێزی سیستمی به‌رگری جه‌سته‌ی ژنه‌وه، ئه‌ویش به‌هۆی ده‌ردانی هۆرمۆنی ئۆسترۆجینه‌وه له‌لایه‌ن هێلكه‌دانه‌كانه‌وه كه ده‌كرێت رۆڵی پارێزگاری ببینێت. له لایه‌كی تره‌ره سابره كلێن ده‌ڵێت ژنان زیاتر تووشی نه‌خۆشییه‌كانی وه‌ل لوپوس – نه‌خۆشییه‌كه په‌ڵه‌ی سور له‌سه‌ر پێست درووست ده‌بێت – هه‌روه‌ها رۆماتیزمیش كه ٨٠% ی تووشبوان ژنان.\nPrevious كۆرۆنا : پەلاماردانى سروشت بێ باج نییە\nNext ژیان لە زەمەنى ڤایرۆسدا\nموحەمەد ئەحمەد موحە‌مە‌د ئە‌حمە‌د یەکێک لە ئەرکە ھەرە گرینگەکانی ھەر سیستەمێکی سیاسی بریتیە لە ھێنانەئارای …


ژنه‌ك دبێژیت: گه‌له‌ك جارا من هزرا خوه كوشتنێ كرییه - وارمیدیا\nژنه‌ك دبێژیت: گه‌له‌ك جارا من هزرا خوه كوشتنێ كرییه\nمێژوویا به‌لاڤكرنێ: 2018/01/14 - 3:48 م\nپەیداکرنا ژیانەکا خوه‌ش و ئارام بۆ خێزانێ یا گرێدایە ب عاقلەتا مەڤە؛ دێ ھزرێن مە ژیانا مە خوه‌ش و ئارام کەن، خوه‌شی و ئارامی وەکی ئەندامێن لەشی نە ئەگەر ئێک بێشیت دێ یا دی ژی ئێشیت، سەر رەقی و کەرب و کین و دۆژمناتی ئارامیا خێزانێ تێک ددەن.\nگەلەکا گرنگە ئەم بەرێ خوە بدەینە ئەوان رێکان ئەوێن چاڤێ رۆژێ لێ دەت و بھایێ ھەر کەسەکی یێ دیار بیت… خێزان ژی ب ھەبوونا یەکسانیێ و ھزرکرنەکا راست و درۆست بەرەڤ کەنارێن خوه‌شی و بەختەوەر بوونێ دچیت نه‌ك زه‌لام هزر بكه‌ت ب رێكا هێزێ دێ خێزانا خوه كونترلكه‌ت، ژبه‌ركو چ مرۆڤ ب رێكا هێزێ ناهێنه كونترۆلكرن یا گرنگه ل جهێ بكارئینانا هێزێ ڤیان و رێزگرتن بیت.\nچاوا دێ خێزانێ بەرەڤ ئارامییێ ڤە بەی؟\nگەلەکا ب ساناھیە پێدڤی ناکەت تە پارەکێ زێدە ھەبیت، بەلکو یا گرنگە تە عاقلەکێ مەزن ھەبیت و بەرێ خوە داناته بۆ ژیانێ یا گه‌شیبینانه بیت، نەک رەشبین بى، ئانکو ھەمی دەما ئەو کەس یێ بەخت رەشە ئەوێ، بەس رووناھیا ژیانێ پەنجەرەکێرا ب تنێ دبینیت پا ئەگەر ئەو پەنجەر ھاتە گرتن؟\nل وی دەمی دێ ژیان تاری بیت و دێ مریت، نەخێر زیرەکا نە رەفتار و کردارێن خوە ئەنجام بدە نەک ب شێتانه، ژبەرکو دێ ل وی دەمی ھندەکێن دی باجا تە دەن کو ب چ رەنگان گۆنەھا خوە نینە، باش ھزرا خوە بکە، ژ بەرکو ژیان یا تژی پەنجەرکە و ھەمی پەنجەرا رووناھیا خوە و تاما خوە ھەیە.\nژنەکا ڤی باژێری ب ھەر دوو چاڤان دکرە گری و بەردەوام گازندە دکرن؛ دگۆت: من شوی ب زەلامەکێ زەنگین کربوو ھەمی ھزرا من ئەو بوو کو ئێدی ئەز دێ ژیانەکا ئارام و خوه‌ش بۆرینم ل ڤێرە ب راستی گرنگە ب رەواستین، ژ بەرکو پێدڤیە ئەم ب زانینن خەم و نەخوه‌شی دگەل مرنا مە دێ بدوماھیک ھێن،\nبەس جورێ خەما بۆ ھەر ئێکیژ مە یێ گرنگە ھندەک خەم و نەخوه‌شی ھەنە ب رۆژەکێ یان چەند دەمژمێرەکان بدوماھیک دئێن…\nئەڤە ژی تشتەکێ سرۆشتیە ھندەک جارا دەروونێ مرۆڤی تێک دچیت یان ڤالاھیەک ھەیە ل وی دەمی مرۆڤ پیچەکێ بێزار دبیت یا گرنگە ل وان دەما مرۆڤ خوە نێزیکی خودێ بکەت و خوە بۆ ب چەمینیت، ژبەرکو ژێدەرێ سەرەکی یێ بەختەوەری و ئارامبوونێ ھەر خودێ یە.\nبەس ھندەک خەم و نەخوه‌شی ھەنە مرۆڤ بۆ مرۆڤان ژ زالمی درۆست دکەن ب درێژاھیا چیرۆکا ڤێ ژنی دێ باش زانن.\nزەلامێ من پشتی دەھواتێ ئەز ژ دەوامێ دەرئێخستم و کرمە دخانیڤە ب چ رەنگان نەھێلا دەربکەڤم و بەردەوام دقوتام دلێ وی ل سەر من یێ خەلەت بوو ھەتا گەلەک جارا ئەو و مالا مە ب شەر چوون نەدھێلا بچمە دەڤ دەیکا خوە رۆژ بۆ رۆژێ زۆلم و زۆرداریا وی زێدەتر لێ دھات، ھەتا گەلەکا جارا من ھزرا خو کوشتنێ کریە؟\nھندی ئەز ھیڤیان ژێ دکەم و دبێژمێ خوە باش بکە ما من چ گۆنەھا خوە ھەیە ھەر دبێژیت ئەز چ جارێندی وەناکەم، بەلێ درەوان دکەت وەکی ( توبا دارکوکەی یە). خێزانا مە چ ئارامی و خوه‌شی نینە وەکی وارەکێ وێرانە ھەمی گاڤا یا بێزارم و ڕۆندکان دبارینم بچووکێن من ژی ھەردەم شەری دکەن و نەشێم وان ھەر دەمێ دبێژمە وان بێدەنگ بن دێ بێژنە من ھوین بۆچی شەری دکەن؟\nوان ژی مافێ خوە ھەیە، بەلێ یێ دناڤ ژەنگا مەدا بەرزە بووین و ھەمی گاڤان دبێژتە من ئەڤە بۆ تە پارە ما من جارەکێ تو ھێلایە بێ پارە، نەخێر چ جاران ئەز نەھێلایمە بێ پارە، بەس تە ھەمی گاڤان ب وان پاران ئەز یا قوتایم و پێل کەرامەتا من دانای و هێلایمه بێ ڤیان و دلوڤانى، بەلێ ب وان پارا تە ئەز ھزار جارا یا کوشتیم خودێ مافێ من ژ تە چێبکەت.\nیا گرنگە ئەم ھەمی پێکڤە کار بکەین بۆ گوھۆرینا عەقلیەتا مرۆڤان بۆ ژیانەکا ئارام و خوه‌ش گەلەک کەس ھوسان ھزر دکەن، کو ئەو دی ب ھەبوونا پارەی ب تنێ خێزانەکا بەختەوەر برێڤە بەن گه‌له‌ك جارا هه‌ر پاره‌یه خێزانێ به‌ره‌ڤ كه‌نارێن بێ ره‌وشتیێ ڤه دبه‌ت و خراب دكه‌ت، و ئه‌و كه‌سێن هزردكه‌ن به‌س ب رێكا پاره‌یى دێ خێزانه‌كا به‌خته‌وه‌ر ئاڤا كه‌ن، ئەڤە ژی دێ ب تنێ مینیت خەونەکا فاشل و نەزێدەتر، ژبه‌ركو خێزانێ چه‌ندین تشتێن دیتر هه‌نه هه‌تا ببیته خێزانه‌كا سه‌ركه‌فتى و به‌خته‌وه‌ر و دڤێت باش بزانین كو پارە ئێک ژ ئەگەرێن بەختەوەر بوونا خێزانێ یە نەک ھەمی.\nئەو نموونا سەری باش دیار کر کو خێزان وەکی کوترەکێ یە پێدڤییە ھەر دوو چەنگێن وێ کار بکەن دا بکاریت ب درۆستی بفڕیت، ئەگەر ژن و مێر ژی ھەر دوو پێکڤە کار نەکەن و رێزێ ل ئێک و دوو نەگرن دێ بەردەوام نەخوه‌شی و نەئارامیێ دا ژین.\n2018/12/17 - 6:01 م


هەڵوێستی جوامێرانە | پایگاه اطلاع رسانی اصلاح\nلەم ڕۆژانەدا لە ڕێگەی سۆشیال میدایەوە هەواڵێک بڵاو بوویەوە کە سەرۆکی فەڕەنسە، ماکڕۆن پشتیوانی لە ڕۆژنامەیەک کردووە بۆ بێ ڕێزیکردن بە پێغەمبەری موسوڵمانان. دیارە ئەم هەڵوێستە ناڕەوایەی ماکڕۆن، کاردانەوەی لێ کەوتەوە و هەستی موسوڵمانانی هەژاند و هەڵوێستی جۆراوجۆری بەدوادا هاتە ئاراوە. لەم پێناوەدا دەمهەوێ چەن خاڵێک پێشکەش بکەم:\nبۆ سەرۆکی فەڕەنسە ماکڕۆن و تەواوی هاوبیرەکانی:\n1- هەموو بێباوەڕان باش بزانن کە بێ ڕێزیکردن بە کەسایەتی پێغەمبەر لە پێگەی بەرفراوانی ئەو کەسایەتییە هیچ کە کەم ناکاتەوە، بگرە خۆشەویستی زیاتریشی لێ دەکەوێتەوە.\n2- کوێرکوێرانە دژایەتی هیچ کەسایەتییەک مەکەن و هەوڵ بدەن دوای خوێندنەوەی تێروتەسەلی کاسایەتییەکان ڕاوبۆچوونی خۆتان بخەنە ئاراوە.\n3- ورووژاندنی هەستی ناسکی مرۆڤ و پەنجە خستنە سەر خاڵی هەستیاری گەل و کۆمەڵگایەک، هیچ مرۆڤانه نییە و ئازایەتیشی پێ ناگوترێ.\n4- لێتان ڕوون بێت گەر بەدواداچوون بکەن بۆ ناسینی ئاکار و پەیامی پێغەمبەر، شەر م دەتانگرێ لەوەی کە کەمترین وشەی ناڕەواتان لە زار بێتەدەر.\n5- باش بزانن بە شکاندنی شکۆی پیاوە مەزنەکان، تەنیا بێ‌ڕێزی خۆتان دەخەنە ڕوو، نەک بڵێن دەگەنە تێکشکاندنی شکۆمەندی ئەو کەسایەتییە و دواجار مەزنایەتی بۆ خۆتان تۆمار دەکەن.\n6- تکام ئەوەیە بۆ دۆزینەوەی کەسایەتی ڕاستەقینەی مرۆڤایەتی خۆتان و کۆمەڵگاکەتان بێن ژیرانە سەرنجی پەیامی ئەو پێغەمبەرە بدەن کە لێم ڕوونە دواجار هیچ کە بێ ڕێزی پێ ناکەن، بگرە شەیدای دەبن و هاندەری کۆمەڵگاکەتان دەبن بۆ شوێن پێ هەڵگرتنی.\n7- لێتان ڕوون بێت دژایەتی ئێوە لە ڕووی بێ ئاگاییەوەیە و پێناسەی هەڵەی من و ئەو وای لە ئێوە کردووە کە ژیرانە مامەڵە نەکەن، جا تکایە سەرەتا ژیرانە سەرنجێکی پەیامی سەرەکی ئەو پێغەمبەرە بدەن و دواجار هەڵویستی خۆتان بنوێنن.\n8- وانەزانن بێ‌ڕێزی کردنی ئێوە، ئێمە تووشی شۆک دەکات و بە کارەساتێکی نوێ و دوور لە ئاکارتان دێتە بەر گوێمان. نەخێر بێ ڕێزیکردن بە پێغەمبەران و پیاوچاکان مێژوویەکی درێژی هەیە و هەر لە کۆنەوە خوێنمژان و داگیرکەران و خۆبەزلزانەکان ئەم کردە قێزەونەیان پێڕەو کردووە و بەم شێوە گوێچکەی کۆمەڵگایان لە ئاست بیستنی ڕاستییەکان، کپ کردووە.\n9- ئێمە بەپێی ئەرکی خۆمان، گەرچی دڵمان هەژا و برینمان کولایەوە، بەڵام پێ بە پێی ئاکاری پێغەمبەرەکەمان دەستی نزا بۆ لای زاتی یەزدان بەرز دەکەینەوە و دەپاڕێینەوە و دەڵێین: خوایە! ئەوانە نەزانن، لەو گێژاوی نەفامییە بیانترازێنە و بەرەو پیرۆزییەکان ڕێنماییان بکە و بیانکە بە شوێنکەوتەیەکی ڕاستەقینەی ئەو ناوازەیەی دنیای مرۆڤایەتییە.\n10- لە کۆتا خاڵدا دەمهەوێ ڕوو بە برا ئیماندارەکانم بڵێم: برایان! جوامێری دانێکە لە تایبەتمەندییە سەرەکییەکانی هەر تاکێکی موسوڵمان و بۆمان ڕەوا نییە کردەوەی چەپەڵی نەزانێک، تووشی هەڵوێستی توندئاژۆیانەمان بکات و ئەرکی بانگخوازی و خێرۆمەندیمان بۆ هەموو کۆمەڵگای مرۆڤایەتی لەبیر بکات.\n- قورسە، بەڵێ زۆر قورس و گرانە کەسێک نەفامانە بکەوێتە نێو شکۆمەندی خۆشەویستەکەتەوە و بە بێ‌ڕێزییەوە شکۆی بزڕێنێت.\n- ئاوڕدانەوە بۆ پێغەمبەر و دڵنیگەرانی موسوڵمانان لە ئاست ئەو بێ ڕێزییە، جێی دڵخۆشییە و بە ڕاستی دڵی دۆست دەلاوێنێ و دڵی نەیار دەتۆقێنێ.\n- بۆ بەرپرچ‌دانەوەی بێ ڕێزی بە پێغەمبەر، پێویسته هەڵوێست و ئاکاری ئەو سەردارە مەزنە لەبەرچاو بگرین و هەرگیز توندتر لەو پێ نەخەینە بازنەکەوە.\nدەی ئازیزمان کاتێک بێ ڕێزی پێ دەکرا، دوعای ڕێنمایی بۆ بەرامبەرەکەی دەکرد و ڕێگری لە یارەکانی دەکرد زیاتر لە خراپەی وان هەنگاو هەڵبنرێتەوە.\nبە هیوای هەڵنانەوەی هەنگاوی ڕێنمایی‌کارانە و دووربوون لە هەڵوێستی توند‌ئاژۆیانە.


خۆپیشاندانی کوردستانیانی نیشتەجێ لە شاری ترۆندهایم بۆ پشتگیری لە خ?\nناوەندی هەواڵ_نۆروێژ: ئێوارەی ڕۆژی هەینی ١٥ ی ئایار ٢٠١٥ ، ڕەوەندی کوردی لە شاری "ترۆندهایم"ی نێوەڕاستی نەرویج بە سەرپەرەشتی " کۆمیتەی هاوکاری کوردستانیان "، بەمەبەستی شەرمەزارکردن و ناڕەزای دەربڕین لەمەڕ مەرگی گوماناوی " فەرزینا خوسرەوانی "( کچە کوردی دانیشتووی شاری مەهاباد کە لە یەکێک لە هۆتێلەکانی شار بە نێوی " تارا " لە ڕۆژی دووشەممە ٤ی ئایار گیانی سپارد) وهه روه ها پشتگیری و پشتیوانی لە ماف و داخوازیەکانی نەتەوەی کورد لە ڕۆژهەڵات،خۆپێشاندانێکی هێمنانه یان ئه نجام دا. هەروەها هاوسۆزی و هاودەردی خۆیان لەگەڵ دەنگی خەڵکی ناڕازی لە سەرجەم شارەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان نیشان دا و هاوکات داوای ئازاد کردنی دەست بەسەر کراو گیراوانی بەشداربوو لە خۆپیشاندەرانی ناڕازی تایبه ت به و کاره ساته یان کرد .\nسەرەتا " بێکەس بەرواری " بە نێوی " کۆمیتەی هاوکاری کوردستانیان " بەخێرهاتنی بەشداربووانی کرد و هۆکار و ئامانجی خۆپیشاندانەکەی بۆ ئامادەبووان ڕوونکردەوە و بە سروودی نەتەوەیی " ئەی ڕەقیب " گردبوونەوەکە دەستی پێکرد. پاشان پەیامی " هێزە کوردستانی و ڕێکخراوەکان " لە لایەن خاتوو " سۆما فەتووڵای" بە زمانی نەرویجی خوێندرایەوە ، دوواتر بە زمانی کوردی لەلایەن خاتوو" ڕووناک خاتوونی " پەیامی کۆمیتەی هاوکاری پێشکێشکرا ، کە ناوەڕۆکی پەیامەکە بریتی بوو لە گەیاندنی دەنگی خەڵکی ناڕازی و داواکاری و داخوازیەکانیان بە لایەنە پەیوەندار و ڕێکخراوەکانی داکۆکیکار لە مافە مرۆڤایەتیەکان و شەرمەزارکردن و مەحکوم کردنی ئەو کارە قێزەونە و چەندین تاوانی تری دژ بە مرۆڤایەتی دوورو هاودژ لە هەموو یاساکان ، لەوانە لە سێدارەدانی لاوی ژێر ١٨ ساڵ و گرتن و بێسەرو شووێن کردنی دەیان کەسایەتی چالاک لە بوارە جیا جیاکاندا و بڵاوکردنەوەی ماددە هۆشبەرەکان بەشێوازێکی نەخشە بۆ داڕێژراو میلیتاریزە کردنی تەواوی شارەکان و زەوتکردنی ماف و ئازادی و دەربڕینی بیروڕاو سەرکوتکردنی گەلانی بندەست ، ئەمانەو دەیان تاوانی تر ، کە بە مەبەست دەکرێن و ڕۆژانە ڕژێمی کۆماری ئیسلامی ئێران دژ بە نەتەوەی کورد لە ڕۆژهەڵات ئەنجامی دەدا، پشتگیری و پشتیوانی لەلایەن ڕەوەندی کوردی لە دەرەوە بۆ داخوازی و داواکاریەکانیان دووپاتکرایەوەو بەڵێنی هەر چەشنە هاوکاریەکیاندا بەو مەبەستە، بەگشتیش تیشک خرایە سەر دۆخی کورد لە بەشەکانی تری کوردستان ، لە بەشیکی دیکەدا " یان بیۆر ڤیندهایم " لە پارتی ژینگە پارێزی نەرویجی و ئەندامی شارەوانی شاری ترۆندهایم ، پەیامێکی کورتی بۆ پشتیوانی لە ڕووداوەکانی ئەو دوایەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان پێشکەش کرد. دواتر سه رۆکی " ده سته ی ڕاوێژکاری کۆمه ڵگای فره ڕه نگ" (مانگفۆڵدس ڕۆدێت ) لە شارەوانی ترۆندهایم بەڕێز " ئیسماعیل سەلاد ئیلمی " بە پەیامێک پشتگیری شارەوانی و دەستەی ڕاوێژکاری بۆ نەتەوەی کورد لەمەڕ ماف و داخوازیەکانیان دەربڕی و ئامادەی خۆشیانی بۆ هەر چەشنە هاوکاریەک ڕاگەیاند ، لە کۆتایشدا پەیامی سەرۆکی "دەستەی ڕاوێژکاری لە مافی مرۆڤی نەرویجی" لەلایەن " بێنت هاوگەوە " پێشکەشکرا، بەڕێزی سەرەنجی خۆپیشاندەرانی بۆ قووڵایی کارەساتی مرۆیی جووڵانەوەی ئێران لە ئاست کورد ڕاکێشا.\nجێگای ئاماژە بۆکردنە ژمارەیەکی به رچاوی ڕەوەندی کوردی و دۆستەکانیان ، کە پێکهاتبوون له چەند نەتەوەی جیا جیا لە ناوه ڕاستی نه رویج و شاری ترۆندهایم دا بەشدار بوون. خۆپێشاندەران بە بەرزکردنەوەی ئاڵای نه رویج و کوردستان، هەروەها وێنەی جوانەمەرگ "فەریناز خوسرەوانی" و وێنەی بریندارانی ناڕەزاییەتییەکان و وێنەی چالاکانی سیاسی لە نێو چاڵە ڕەشەکانی کۆماری ئیسلامی و بێزاری خۆیان لە سیاسەتی سەرکوتی ئەو ڕژێمە دەربڕی و بە وتنەوەی چەند دروشمێك لە پاش دوو کاتژمێر کۆتاییان بە خۆپیشاندانەکە هێنا.\n" "کۆمیتەی هاوکاری کوردستانیان\nپێکدێت لە :-\nپارتی یەکێتی دیموکرات\nکۆمەڵەی ئاشتی کوردستان\nڕێکخراوی کەلتوری کوردی سورێن\nڕێکخراوی کەلتوری کوردی خۆگونجاندن لەگەڵ کۆمەڵگای نەرویجی لە ترۆندهایم\n١٥ ی ئایاری ٢٠١٥\nدەستەی ڕاگەیاندنی " کۆمیتەی هاوکاری کوردستانیان" لە نێوەڕاستی نەرویج/ شاری ترۆندهایم\nبگه‌رێوه|ئەم بابەتە 729 جار بینراوە| بینێره| چاپ


راپەڕینی سمكۆ – History Of Kurdistan\nHome / بەشی مێژووی كورد / راپەڕینی سمكۆ\nكه‌یفی عمر 2016-03-11\tبەشی مێژووی كورد, مێژووى سەدەکانى ناوەڕاستى کورد, مێژووی نوێ و هاوچه‌رخی كورد لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە راپەڕینی سمكۆ 4,519 Views\nسمایل ئاغای سمكۆ لە ساڵی 1875ی زایینی چاوی بەدنیا هەڵێنا‌و پاش مەرگی باوكی ، سەرۆكایەتی هۆزەكەی خۆی وەئەستۆ گرت. ئەو پاش شەڕی جیهانی یەكەم لە پێناو داكۆكی لە مافی كوردەكان هاتە نێو گۆڕپانی سیاسییەوە‌و هەتا پێش ئەو لە مێژوودا، هیچ چەشنە چالاكییەكی سیاسی نەبۆتە هۆی بەكردەوە بوونی بەشداری سیاسی لە گۆڕەپانەكاندا. هەرچەندە بە هۆی پێگەی بەهێزی خێڵەكی‌و كەسایەتییەكی لە ساڵانی شەڕدا، لە لایەن رووسیەوە دەستبەسەر كراو و بۆ “تفلیس” دوور خرایەوە، بەڵام پاش ماوەیەك بە مەرجی دانیشتنی زۆرەكی لە شارستانی “خوی”دا، ئازاد كرا.\nسەرەتا پێویستە بە شرۆڤەی پێنج هۆكاری “كردەكار”، “هۆكار”، “گۆڕەپان”، “گۆڕەپان”، “ئامراز”و “ئامانج” بڕوانینە راپەڕینەكی سمكۆ:\nلە ساڵی 1924دا بە راگەیاندنی “لێبوردنی گشتی” گەڕایەوە ئێران‌و لە ساڵی 1926دا هەمدیس راپەڕینێكی دیكەی وەڕێخستەوە كە ئەمجارە دەستبەسەر كراو و بۆ توركیە دوورخرایەو لەوێ كەوتە بەندیخانەوە. سمكۆ پاش ئازادی گەڕایەوە ئێران‌و لە ئاكامدا لە ساڵی 1930 بە داڕشتنی پیلانێك بە فەرمانی رەزاخان شەهید كرا. راپەڕینی شكاك بە شەهید كرانی سمكۆ، پاش لە 11 ساڵ چالاكی چەكدارانە‌و سیاسی كۆتایی پێ‌هات.\n2ـ هۆزی شكاك لە دوو تیرەی “عەبدەویی”و “ممدەویی” پێك هاتووە كە لە باكووری گۆلی ورمێ‌دا نیشتەجێ بوون (نیشتەجێن).\n3ـ هۆكاری بنەڕەتی بیچمگرتنی راپەڕینی سمكۆ، پیلانی كوژرانی “جافرئاغای شكاك” لە لایەن دەسەڵاتداری ناوچەی مەهاباد بووە.\n4ـ سمكۆ لە تەواوی وتەكانی خۆیدا باس لە “ئازادی كوردستان”و “دامەرزانی دەوڵەتی كورد” دەكات.\n5ـ ئەویش هەروەك شێخ عوبەیدوڵڵا نەهری، لە نامەكانی خۆیدا، بۆ كوردەكان لە وشەی “نەتەوە” كەڵك وەردەگرێ‌و لەگەڵ هێنانە بەرباسی نموونە، بە شێوەیەكی روون لە “ژێردەستەیی نەتەوەی كورد”و “مافی چارەنووس” بە واتای ئەمڕۆیی، دەدوێت.\nلە نامەی سمكۆ بۆ “ڤفر الدوله” فەرماندەی هێزەكانی ئازەربایجاندا هاتووە كە:\n“بڕوانن، زۆربەی نەتەوە چوكەكانی جیهان لە رووی بەربڵاوی حەشیمەتی‌و جوغرافیاییەوە لە نەتەوەی كورد كەمترن، چۆن توانیان ئازادی خۆیان لە بەرامبەر دەوڵەتی ئاڵماندا وەدەست بێنن‌و سەربەخۆ ببن. ئەگەر نەتەوەی كوردیش نەتوانێ مافەكانی خۆی لە باڵادەست وەربگرێـتەوە، مەرگ لە دیلییەتی‌و ژێردەستەیی‌و كۆیلەتی باشترە. (1920)\nسمكۆ هەروەها لە وەڵامی یەكێك لە پرسیارەكانی “ژێنراڵ مستەفا پاشا”، نوێنەری ناوچە كوردنشینەكانی ئیستانبۆڵدا دەڵێ: ” لە رەوشی ئێستادا من رێبەری راپەڕینی كوردەكانم‌و هێشتا تەشكیلاتێكی ئیداری‌و سیاسییەكی تایبەتیم نیە. گرینگترین‌و بنەماییترین ئامانجی ئێمە، ئازادی كوردستانە‌و كاتێك بە ئازادی گەیشتین ئیدی زۆر گرینگ نیە كە كێ دەبێتە رێبەری كوردستان. من هیچكات بیرم رێبەری هەموو نەتەوەی كورد‌و دەسەڵاتخوازی نەكردۆتەوە. لەمەڕ “ئاڵا”ش كە پرسیارت كرد: ” من لەو باوەڕەدام كە كوردستان ئازاد بێت دەتوانین بیر لە “ئاڵا”ی كوردستانیش بكەینەوە كە وەك هێماو نیشانەی نەتەوەیی ئێمە دەبێت” (1920)\nئاوریلی 1919، سەید تەها وەك نوێنەر دەنێڕتە بەغدا تا لەگەڵ “ویلسۆن” نوێنەری بریتانیا لە “بین النهرین(بەین چۆمان)” وتووێژ‌و دانوستان بكات. تەوەری سەرەكی وتووێژەكە هەوڵ بۆ بەقەناعەت گەیاندنی بریتانییایەكان بۆ قبووڵ كردنی سەربەخۆیی كوردستان‌و دامەزرانی دەوڵەتی سەربەخۆیی كوردییە.\nـ سیپتامبری 1921 لە “شنۆ” لەگەڵ “كاكس”ی ئینگلیسیدا چاوپێكەوتنیك دەكات. ئەم چاوپێكەوتنانە بە شێوەیەكی كاتی بۆ ماوەی سێ ساڵ درێژە دەكێشێت.\nـ لە ساڵی 1924 لە نامەیەكدا بۆ نوێنەری ئینگلیس لە “بین النهرین” دەنووسێ:\n“من‌و سەید تەها بەڵێنیتان پێ‌دەدەین كە هەركات دەوڵەتی بریتانیا پشتیوانیی لە ئێمە بكات‌و شەرتەكانی ئێمە بۆ دامەرزانی دەوڵەتی كوردی قبووڵ بكات، ئێمە توركە رەگەزپەرستەكان لە ناوچە كوردنشینەكاندا وەدەردەنێین. ئێمە دەتوانین هەتا “ئانكارا”ش لە گەڵ دوژمنەكانماندا شەڕ بكەین، تەنانەت دەتوانین لە باشووریشدا هەتا “سنە” بەرەو پێش بڕۆین‌و ناوچە كوردنشینەكان لە دەسەڵاتی ئێران وەربگرینەوە”\nـ سمكۆ لە ساڵی 1922 نوێنەرێك دەنێرێتە لای رووسەكان، بەڵام یەكیەتیی سۆڤیەت بە هۆی پەیماننامەیەك لە رێكەوتی 26ی فوریەی 1922و هێوربوونەوەی پێوەندییەكانی یەكیەتیی سۆڤیەت لەگەڵ ئێراندا، داوای هاوكاری “سمكۆ” رەت دەكاتەوە.\nـ داوای هاوكاری لە “حەیدەر بەگ كورك” و چاوپێكەوتنی لە شەمزینان\n8ـ پێشوازی لە شێخ مەحموود وەكوو “قارەمانێكی نەتەوەیی”و بە فەرمی ناسینی وەك رێبەری تەواوی كوردەكان\nسمكۆ لە یەكێك لە داواكارییەكانی خۆی لە ژێر ناوی ” وەزارەتی دەرەوەی یەكیەتیی سۆڤییەت” دا دەڵێ:\n” من رێزێكی زۆر بۆ یەكیەتیی سۆڤیەت كە پشتێنی هیمەتیی بۆ ئازادی نەتەوەكانی جیهان بەستووە، هەیە. ئەگەر لە جیهاندا نەتەوەیەكی بەشەرف‌و خاوەن پرەنسیپ هەبێ كە تا ئێستا بە ئازادی‌و سەربەخۆی خۆی نەگەیشتووە، نەتەوەی كوردە كە لە لایەن دراوسێ باكوورییەكانی خۆیەوە پشتیوانیی لـێ‌ناكرێ‌و منیش هەروەها ئەندامێكی چووكەی ئەو نەتەوەیەم. من لە پێناو ئازادی نەتەوەی كورددا ئامادەی هەر چەشنە هاوكارییەكم. (راپۆرتی چیچرێن بۆ وەزارەتی دەرەوەی رووسیە 1922)”.\nبەڵگەنامەی ژمارە (371)، (6347)و (2262) لە رێكەوتی 20ی ژولای 1921 نامەی نهێنی ئەفسەرێكی بریتانیایی لە “رانیە”دایە:\n“ئاماژە بە نامەی “سمكۆ” بۆ “بابەكرئاغای پشدەر”، رای من لەمەڕ ئەو نامەیە بەو شێوەیەی خوارەوەیە:\n“سمكۆ” كە لە ساڵانی تەمەنی خۆیدا، تێكڕووخانی چەند دەوڵەت‌و حكوومەتی بە چاوی خۆی بینیوە، بە پێی ئەوەی كە حكوومەتی ئێستا، رەوشێكی جیاوازی هەیە، پێگەی راستەقینەی خۆی نەناسیوە. ئەو حەز بە لەدەستدانی دەسەڵاتی ئێستا نیە. كەوابوو پێویستی بە پشتیوانێكی دەرەكی هەیە… لەمەڕ ناوچەكانی باكووریشەوە پەرەسەندنی پێوەندییەكانی ئێمە لەگەڵ “سمكۆ”دا كاریگەرترین بەرژەوەندی دەبێت… دروست یان هەڵە بێت .. “سمكۆ” ئێستا ناوبەدەرەوەیە‌و لەو وەكوو سەردارێكی گەورە ناودەبردرێت… بەڕای من دەتوانین بە یارمەتیدان بە “سمكۆ” زۆر لە هەڵوێستەكان بەردەممان بەرەو پێش ببەین.\nلە هەمان بەڵگەنامەدا (س/63/رێكەوتی 20/7/1921)، نامەی سمكۆ بۆ “بابەكر ئاغا”ی سلێمانی نووسراوە كە “مەلا سلێمان”چەپەر(نامەرسان)ی ئەو بووە و دەقی نامەكە بەم شێوەیەكی خوارەوە بووە:\n“هیچ حكوومەتێكی دیكە جیا لە بریتانیا ناتوانێ توانایی ئیدارەی ناوچەكەی هەبێ. بلشویكەكان دوای پێشڕەوییە كاتییەكانی خۆیان، راوەستان‌و مەجبوور بە گەڕانەوە بوون. ئێرانیش ناتوانین وەك دەوڵەتێكی دەسەڵاتدار بژمێرین. مستەفا كەماڵ‌و سوپاكانی لە بیست هەزار كەس تێ‌ناپەڕێ‌و پڕوپاگەندەكانی لە هێرش بۆ سەر ناوچەكە بە دوو مەبەستەوە پێك دێ: یەكەم كاریگەرییەكی خراپ لەسەر یەكگرتوویی خێڵەكان و دووهەم، كۆكردنەوەی دراو باج … هێزە چەكدارەكانی تورك كە هاتوونەتە “كانی رەش”، ئامانجێكی جیا لە ترس خستنەدڵی خێڵەكانی ناوچەكە نیە … من دەزانم بە “فێلبازی” تاوانبار كراوم، بەم هێشتا كەس ئامادە بە وەرگرتنی قسەكانی من لە بەرگری لە خۆیدا نەبووە. نە هەوڵەكان‌و ئوپەراسیۆنە پێشووەكانی من لە دوژمنی لەگەڵ بریتانیا دا نەبووە، بە پێچەوانەوە هەوڵم داوە پێوەندییەكی باشم لەگەڵ حكوومەتی بریتانیادا هەبێ. كەوابوو لە ئێوە “بابەكر ئاغا” داواكارم كە لە نزیكی پێوەندییەكانی بریتانیادا هاوكاریی پێویست بفەرموون … من دەتوانم بۆ وتووێژ لەگەڵ نوێنەری حكوومەت دا، بێمە “شنۆ”.. دڵنیام كە زۆر خاڵی هاوبەش لە نێوان هەردوو لایەندا هەیە…\nلە یادداشتێكی دیكەدا ژمارە (ج/61رێكەوتی 29/7/1921) كە لە لایەن ئەفسەری بریتانیاوە بۆ نوێنەری “سامی” نێردراوە دەخوێنینەوە:\n“بە هەڵسەنگاندنی جێگری ئەفسەری سیاسی لە رانیە “كاپیتان كوك” جێگای پەسەندمە، لەگەڵ ئەوەشدا سەرنجی ئێوەش بۆ ئەم خاڵانەی خوارەوە رادەكێشم:\n“هێڵێكی درێژ لە “بیرەكەپرە” لە درێژایی زێی گەورە‌و لەوێ‌ڕا بەرەو لای دیلمان (سەڵماس) هەتا “خوی”. لە “خوی” بەرەو لای باشوور هەتا كەنارەكانی گۆلی ورمێ‌و لەوێ‌ڕا هەتا “سۆلدوز”و “بانە” جیا لە سنە‌و مەهاباد … بێگومان، پشتیوانییە مەعنەوەییەكانی بریتانیا دەبێتەهۆی ئەوەی كە ناوبراو چوارچێوەی دەسەڵاتی خۆی هەتا شارۆچكەی “دزا” ]!!!وەرگێڕ[ لە رۆژئاوای ئێراندا بەربڵاو بكات …\n2ـ سەید تەها رەنگە لە وەڵامی دواكارییەكانی “سمكۆ”دا، لەگەڵ بریتانیادا بكەوێتە وتوێژەوە.\n3ـ پێكهێنانی پێوەندی لەگەڵ “سمكۆی بەهێز”دا، هەڕەشە بۆ سەر سنوورەكانی ئَێمە پووچەڵ دەبێتەوە.\n4ـ لەمەڕ ئێَرانیش دەتوانم بڵێم كە ئەم دەوڵەتە بە هۆی لەدەستدانی زەوییەكانی كە بە كردەوە چاودێری بەسەردا نەماوە، دڵگران نابێت…\n5ـ لەمەڕ “سمكۆ”ش دەتوانین بڵێین كە كەسێكی بەهێز بەرزنەفسە‌و كەواتە نابی بەتەواوی متمانەی پێ‌بكرێت … ئەو ئەگەرچی ئێرانییەكانی شكست داوە بەڵام باش دەزانێ كە پشتبەستن لە خێڵەكان وەك تەنیا پشتیوانێك، كارێكی دروست نیە‌و هەوڵ دەدا لەگەڵ دەوڵەتی بریتانیادا بكەوێتە وتووێژەوە…\nلە روانگەی منەوە، پشیتوانیی مەعنەوی لە ناوبراوەوە، لە درێژخایەندا دەبێتە هۆی ئەوەی كە لەبەرامبەر تەواوی شەرتەكانیدا ملكەچ بین…\nPrevious مێژووی کورد و کوردستان لە توێژینەوەی زانایانی رووس دا\nNext جیاوازی نێوان هەرێمی جوگرافی و هەرێمی سیاسی


خولێكی راهێنان بۆ خاوەن پڕۆژە بچووكەكان لە هەڵەبجە – Knwe.org\nسەرەکی » ئابووری » خولێكی راهێنان بۆ خاوەن پڕۆژە بچووكەكان لە هەڵەبجە\nژووری بازرگانی و پیشەسازیی هەڵەبجە و رێكخراوی (كورد – ماد) بۆ گەشەپێدانی كولتوری و دیموكراسی، خولێكی راهێنانی سێ رۆژەیان بۆ 15 خاوەن پڕۆژەی بچووك لە زانكۆی هەڵەبجە كردەوە.\nئامانجی خولەكە بۆ باشتركردن و گەشەپێدانی ئابووریی هەرێمە لە رێگەی هاندان بۆ مانەوە و بەرگەگرتنی پڕۆژەی بچووك لەناو كۆمەڵگەدا و هەروەها كەمكردنەوەی بێكاری.\nلەوبارەیەوە، ژیر بورهان فەرەج راهێنەر لە خولەكە و رێكخەری پەیوەندییەكانی ژووری بازرگانی و پیشەسازیی هەڵەبجە، ئاماژەی بەوەدا، ئەم پڕۆگرامە لە سێ بەشی سەرەكی پێكدێت كە دەتوانرێت بخرێتە خزمەتی گەنجانی هەرێم بۆ چەند ئاستێك، لەوانە: بەشی (GYB) بۆ ئەو گەنجانەی كە خاوەنی هیچ بیرۆكەیەكی كار و پڕۆژە نین، تا بتوانن بیرۆكە دابمەزرێنن و ببنە خاوەن پڕۆژەی خۆیان، هەروەها بەشی (SYB) بۆ كەسانێكە كە خاوەن بیرۆكەن، بەڵام هێشتا دەستیان پێنەكردووە و ناتوانن بڕیار بدەن. بەشی سێیەمیش بریتییە لە (IYB) بۆ كەسانی خاوەن پڕۆژەیە بە‌مەبەستی باشتركردنی پڕۆژەكەیان و هێشتنەوەی لەبازاڕی كاردا.\nهاوكات، سامان ساڵح فەرەج راهێنەر و بەڕێوەبەری رێكخراوی (كورد – ماد) بۆ گەشەپێدانی كولتوری و دیموكراسی، رایگەیاند، لەگەڵ خاوەن پڕۆژەكاندا راهێنانمان كردووە لەسەر پڕۆگرامی: «پڕۆژەكەت باشتر بكە» كە تایبەتە بە كەسانێك كە خاوەنی پڕۆژەی خزمەتگوزاری یان بەرهەمداری بن و لە شوێنێكی دیاریكراودا كار بكەن».\nئاماژەی بەوەشدا، ئەم خولە هاوكاری خاوەن پڕۆژەكان دەبێت لە پلاندانان بۆ كار و چۆنێتی دەربازكردنی پڕۆژە زۆر بچووك و بچووك و مامناوەندەكان، لە مەترسی داخستن و زیانكردن.\nوتیشی: »ئه‌م پڕۆگرامه له زیاتر له 100 وڵاتی جیهان جێبه‌جێده‌كرێت و رۆڵێكی باش و كاریگه‌ری هه‌یه له گه‌شه‌پێدانی ئابووری وڵاتدا له رێگه‌ی پڕۆژه بچووكه‌كانه‌وه«.


بێرنارد هێنری لێڤی: پشت كردن لە کورد ئابڕووبه‌رانه‌یه\n15:18 - 9 رەزبەر 2717\nکوردستان میدیا: بێرنارد هێنری لێڤی فه‌یلسووف و ئاكادیمیستی فه‌ڕانسەیی، پشتیوانی لە سەربەخۆیی کردووە و ڕایگەیاند: كوردستان دەبێتە دووهەم وڵاتی دێموكرات له ناوچه‌كه‌دا و پشتكردن له كورد ئابڕووبه‌رانه‌یه.\nبێرنارد هێنری لێڤی لە وتووێژێکدا لەگەڵ کاناڵی (CNN) ڕایگەیاندووە، ڕۆژئاوا له هه‌مبه‌ر ڕێفراندۆم بۆ سه‌ربه‌خۆیی کوردستان پشتیوانی له عێراق، توركیه و ئێران ده‌كات كه \_'\_'ده‌وڵه‌تی دۆڕاو و نادێموكراتیکن\_'\_' و جه‌خت ده‌كاته‌وه، كه كوردستان دەبێتە دووهه‌م ده‌وڵه‌تی دێموكراتیک له ناوچه‌كه‌دا.\nلەو وتووێژەدا بێرنارد هێنری لێڤی، له وڵامی به‌رهه‌ڵەستكاریی نێوده‌وڵه‌تی له به‌رانبه‌ر ڕێفراندۆم بۆ سه‌ربه‌خۆیی کوردستان ڕایگه‌یاندووە، \_'\_'له ڕاستیدا ئه‌مه مایه‌ی نیگه‌رانییه، هه‌ڵه‌یه‌كی گه‌وره‌ی حیساباتی ئا‌مریكا و فه‌ڕا‌نسەیه و كوردستان وه‌ک هاوپه‌یمانی باش و سروشتی ده‌ركه‌وتوون، پێشنیاری دێموكراسیی ڕاسته‌قینه‌ش ده‌دەن، كه ده‌بێته دووهه‌م وڵاتی دێموكراتیک له ناوچه‌كه‌دا.\nئه‌و فه‌یلسووفه فه‌ڕا‌نسەییه هه‌روه‌ها گوتی: \_'\_'له ڕاستیدا ئه‌وه ئابڕوبه‌رانه‌یه، هه‌ڵه‌یه‌كی گه‌وره‌ی ڕۆژئاوایه. من چەند ڕۆژ پێش وه‌ك چاوەدێرێكی نێوده‌وڵه‌تی به سه‌ر ڕاپرسییه‌كه له هه‌ولێر بووم، ڕاپرسییەكی باش بوو و به گوێره‌ی پێوه‌ره نێوده‌وڵه‌تییه‌كان ئه‌نجام درا، ده‌نگدانێكی دادپه‌روه‌رانه بوو\_'\_'.\nلێڤی لە بەشێکی دیکەی ئەو وتووێژەدا لە بارەی سەربەخۆیی کوردستان باسی لەوە کرد: \_'\_'دۆخی هه‌نووكه‌یی كورد، ئیسرائیلی ساڵی ١٩٨٤م وە بیر دێنێتەوە. ئه‌و كاته‌ی كه ٧ میلیۆن كه‌س، له لایه‌ن ١٦٠ میلیۆن كه‌سی دوژمنه‌وه له لایه‌ن گه‌وره ئیمپراتورییه‌ته‌كان و ده‌وڵه‌ته سه‌ركوتكەره‌كان گەمارۆ درابوون.\nئه‌وه‌ندی من بیزانم، ئێران وڵاتێكی نادێموكراته، توركیەش، كه‌متر و كه‌متر دێموكراته، كه‌سیش پشتیوانی له كورد ناكات. له ڕاستیدا گه‌مارۆدانی كورد، به باوەڕی من و هه‌ر دێموكراتخوازێكه‌وه، شكاندنی دڵه.


ئەو ئۆتۆمبیلەی کە تەقەی لێکرا\nئه‌مشه‌و له گه‌ڕه‌كیی موفتی له شاری هه‌ولێر روداوێكی ته‌قه‌كردن رویدا و به‌هۆیه‌وه دوو كه‌س كوژران و شایەتحاڵەکان دەڵێن کە ئەو دوو کەسە برا بوون.\nروداوەکە كاتژمێر 9:30 خوله‌كی ئه‌مشه‌ولە یەکێک لە ترافیکلایتەکانی شەقامی 40 مەتریی هەولێر رویداوەو بەپێی زانیارییە نافەرمییەکان، ئەو دوو کەسەی کوژراون برا بوون.\nبه‌وته‌ی شایەتحاڵه‌كان، ئۆتۆمبیلێكی جۆری بی ئێم ده‌بلیو كه ژماره‌ی دهۆكی له‌سه‌ر بووه و سێ سه‌رنشینی تێدا بووه، له‌لایه‌ن ئۆتۆمبیلێكی دیكه‌وه كه ماوه‌یه‌ك چاودێریی كردوه، ته‌قه‌ی لێكراوه و 11 بۆ 12 گولـله‌یان پێوه ناوه.\nشایه‌تحاڵه‌كان ده‌ڵێن كه ته‌قه‌یه‌كی زۆر كراوه و راسته‌وخۆ گولـله‌كان نراوه به سه‌رنشینه‌كانی ئۆتۆمبیله (بی ئێم)ه‌كه‌وه و به‌هۆیه‌وه دوو سه‌رنشین كوژراون و یه‌كێكی دیكه‌شیان بریندار بووه.\nهێزه‌كانی پۆلیسی هه‌ولێر گه‌یشتونه‌ته شوێنی روداوه‌كه و تائێستا لایه‌نه ئه‌منییه‌كان هیچ لێدوانێكی فه‌رمییان له‌وباره‌یه‌وه نه‌داوه، به‌ڵام ئه‌وه‌ی زانراوه ئه‌و ئۆتۆمبیله‌ی كه ته‌قه‌ی كردوه، له شوێنی روداوه‌كه هه‌ڵاتوه.\nلەماوەی کەمتر لە 24 کاتژمێردا ئەوە دووەم روداوی کوشتنە لە شاری هەولێر روویدابێت، شەوی رابردوش کەسێک بۆ وەرگرتنەوەی قەرز چووەتە ماڵی قەرزدارەکە، بەڵام دەمەقاڵە لە نێوانیاندا دروستبوە و قەرزدارەکە بە چەقۆ هێرشیکردوەتە سەر خاوەن قەرزەکە و کوشتویەتی و هەر بەهۆی روداوەکەوە کەسێکی دیکەش برینداربووە.


له دواى ئه‌وه‌ى كۆمه‌ڵى نێو نه‌ته‌وه‌یی بۆى روون بۆوه كه رژیمى ئێران به دواى چه‌ك و چۆڵى ناوه‌كیه‌وه‌یه، به شێوه‌یێكى گشتى له ئه‌نجومه‌نى ئاسایشى نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان چوار برِیارنامه‌یان له دژ ده‌ركرد و داوایان له ده‌سه‌لاتدارانى رژیم كرد كه پێبه‌ند بن به‌و برِیارنامانه و هاوكارى ئاژانسى وزه‌ى ناوكه‌یی بكات.\nهه‌ر چه‌ند ئه‌و چوار برِیارنامه‌یه له بارى ئابوورى و سیاسیه‌وه له سه‌ر رژیم كاریگه‌رى هه‌بوو و ئه‌و رژیمه‌ى له بارى سیاسیه‌وه له كۆمه‌ڵگاى نێوده‌وڵه‌تی دا گۆشه‌گیر كرد و له بارى ئابووریشه‌وه فشارێكى زۆرى خسته سه‌ر، به‌لام خامنه‌یی رایگه‌یاند كه پاشه‌كشێ له به‌رنامه‌ی....\nعه‌لى به‌هرامى له دواى ئه‌وه‌ى كۆمه‌ڵى نێو نه‌ته‌وه‌یی بۆى روون بۆوه كه رژیمى ئێران به دواى چه‌ك و چۆڵى ناوه‌كیه‌وه‌یه، به شێوه‌یێكى گشتى له ئه‌نجومه‌نى ئاسایشى نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان چوار برِیارنامه‌یان له دژ ده‌ركرد و داوایان له ده‌سه‌لاتدارانى رژیم كرد كه پێبه‌ند بن به‌و برِیارنامانه و هاوكارى ئاژانسى وزه‌ى ناوكه‌یی بكات.هه‌ر چه‌ند ئه‌و چوار برِیارنامه‌یه له بارى ئابوورى و سیاسیه‌وه له سه‌ر رژیم كاریگه‌رى هه‌بوو و ئه‌و رژیمه‌ى له بارى سیاسیه‌وه له كۆمه‌ڵگاى نێوده‌وڵه‌تی دا گۆشه‌گیر كرد و له بارى ئابووریشه‌وه فشارێكى زۆرى خسته سه‌ر، به‌لام خامنه‌یی رایگه‌یاند كه پاشه‌كشێ له به‌رنامه‌ی....\nناوكه‌یی كارێكى مه‌حاڵه و یه‌ك هه‌نگاو كشانه‌وه بۆ دواوه، پاشه‌كشێى زیاترى به دوادا دێ و زلهێزه‌كان داواى زیاتریان لێمان ده‌بێ و داواى له به‌رپرسانى رژیم كرد كه به‌رده‌وام بن له پالاوته‌كردنى ئورانیۆم و په‌ره به كاره‌كانیان بده‌ن و گوێ نه‌ده‌ن به فشاره نێوده‌وڵه‌تیه‌كان.\nله دواى دوا راپۆرتى ئاژانس سه‌باره‌ت به به‌رنامه گووماناویه ناوكه‌ییه‌كانى رژیم و ئه‌گه‌رى نیزامى بوونى ئه‌و گه‌لالانه و هه‌روه‌ها سووربوونى رژیم بۆ په‌ره‌پێدانى پالاوتنى ئورانیۆم له ٥/٣ له‌سه‌د بۆ ٢٠ له‌سه‌د، هه‌روه‌ها وه‌گه‌رِخستنى بنكه‌ى ناوكه‌یی فه‌ردوو له نزیك شارى قوم، ئه‌مریكا و هاوپه‌یمانه‌كانه رۆژئاواییه‌كانى، كه به‌رنامه‌ى ناوكه‌یی رژیم به مه‌ترسى بۆ سه‌ر ئاسایشى نێونه‌ته‌وه‌یی ده‌زانن، به‌و قه‌ناعه‌ته گه‌یاند كه ئابڵوقه یه‌ك لایه‌نه‌كانیان په‌ره پێ بده‌ن و فشاره‌كانیان بۆ سه‌ر رژیم به‌ره‌و سه‌ر ببه‌ن.\nبه پێى قانوونێك كه له كونگره و سه‌ناى ئه‌مریكا دارێژراو ئوباما ئیمزاى كرد، راسته‌وخۆ بانكى ناوه‌ندى و به‌شى وزه‌ى رژیمى كرده ئامانج، دوابه‌دواى ئه‌و برِیاره‌ى ئه‌مریكا وه‌لاتانى ئوروپایی رێكه‌وتن له سه‌ر ئابڵوقه‌دانى بانكى ناوه‌ندى و نه‌وتى رژیم، كه ئه‌م هه‌نگاوه‌ى وه‌لاتانى ئوروپایی و ئه‌مریكا رژیمى ئێرانى زۆر زیاتر له رابردوو خسته ژێر فشار.\nوه‌لاتانى رۆژئاوا هه‌نگاوه‌كانیان بۆ فشار خستنه سه‌ر رژیم به‌وه‌نده‌وه نه‌وێستاوه و له دوایین راپۆرته‌كاندا باس له‌وه ده‌كرێ كه ئه‌و وه‌لاتانه له هه‌وڵى ئه‌وه‌دان له ئه‌نجومه‌نى ئاسایشدا برِیارنامه‌یێكى دیكه له دژی رژیم په‌سه‌ند بكرێ كه ئه‌م برِیارنامه‌یه به‌هێزتر و توندتر ده‌بێ له برِیارنامه‌كانى پێشوو. هه‌ر له‌و باره‌وه له نوێترین هه‌ڵوێست ویلیام هیگ وه‌زیرى ده‌ره‌وه‌ى بریتانیا كه وه‌لاته‌كه‌ى یه‌كێك له ئه‌ندامانى هه‌میشه‌یی ئه‌نجومه‌نى ئاسایش و یه‌كێكه له وه‌لاتانى ١+٥ بۆ وتووێژ له‌گه‌ڵ رژیم، رایگه‌یاند له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ى هێرشى سه‌ربازى بۆ سه‌ر رژیمى ره‌د نه‌كرده‌وه ووتى: وه‌لاتانى ئوروپایی بۆ ئابڵوقه‌ى به‌شى نه‌وتى و به‌شه‌كانى دیكه‌ى رژیم له هه‌وڵدان. هه‌روه‌ها رایگه‌یاند كه ئوروپا كار بۆ ئابڵوقه‌ى به‌ربلاوتر و توندترى رژیم ده‌كات.\nهاوكات بۆ په‌ره‌پێدانى فشاره‌كان، ئه‌مریكا داواى له وه‌لاتانى چین، هیند، ژاپۆن و كوره‌ى باشوور كه كرِیارى نه‌وتى ئێرانن كردوه بۆ ئه‌وه‌ى كرِینى نه‌وت له رژیم راگرن. هه‌ر به‌و مه‌به‌سته تیمونى گایتنر وه‌زیرى خه‌زێنه‌دارى ئه‌مریكا سه‌ردانى چینى كردوه و داواى له‌و وه‌لاته كردوه كه رێژه‌ى كرِینى نه‌وتى خاو له ئێران كه‌م كه‌نه‌وه. ناوبراو رایگه‌یاندوه كه ئه‌و وه‌لاتانه‌ى له‌گه‌ڵ سیاسه‌ته‌كانى كۆمه‌ڵى نێونه‌ته‌وه‌یی دژ به رژیمى ئێران رێ نه‌كه‌ون، ده‌خرێنه ناو بازنه‌ى ئابڵوقه‌كانى ئه‌مریكاوه، هه‌روه‌ها به روونى ئه‌و په‌یامه‌ى پێ گه‌یاندوون كه "ئێوه یان له‌گه‌ڵ ئێمه‌ن، یان دژ به ئێمه".\nئه‌م ئابڵوقانه كاریگه‌ریێكى زۆرى هه‌یه له سه‌ر ئابوورى رژیم، له كاتێكدا رژیمى ئێران ٧٥ له‌سه‌دى داهاتى له هه‌نارده كردنى نه‌وت و گاز به‌ده‌ست دێنێ، له ماوه‌یێكى كه‌مدا هه‌نارده‌كردنى ئه‌و به‌رهه‌مه له ٥٠ تا ٧٠ له‌سه‌د داده‌به‌زێ، به‌و پێ یه زه‌ربه‌یێكى كارێگه‌ر له جه‌سته‌ی ئابوورى رژیم ده‌درێ. هه‌روه‌ها به ته‌حریمى بانكى ناوه‌ندى پووڵى ئێران به شێوه‌یێكى به‌رچاو دابه‌زینى به خۆیه‌وه بینى به جۆرێك ١ دولارى ئه‌مریكایی تا ١٨٠٠ تمه‌ن رۆیشت و ئه‌و به‌ره‌و سه‌رچوونه به‌رده‌وامه. هه‌ر ئه‌وه بۆته هۆى ئه‌وه‌ى كه ژماریێكى زۆر له شیركه‌ته ناوخۆییه‌كان نه‌توانن به‌رده‌وام بن و به‌ره‌ورووى مه‌ترسى بنه‌وه. هه‌روه‌ها رێژه‌ى هه‌لاوسان له ئێراندا به شێوه‌یێكى بێوێنه به‌ره‌و سه‌رچووه، سه‌رۆكى ژوورى بازرگانى ئێران ـ چین له‌و باره‌وه ده‌ڵێ: هه‌لاوسان له ئێراندا ٤٠ له‌سه‌ده.\nئه‌وه‌ى جێى سه‌رنجه ئه‌وه‌یه كه ده‌سه‌لاتدارانى رۆژئاوایی زۆرجار رایانگه‌یاندوه كه مه‌به‌ست و ئامانج له‌و برِیارنامه و ئابڵوقانه مه‌جبور كردنى ده‌سه‌لاتدارانى رژیمه بۆ سه‌ر مێزى وتووێژ، به‌لام رِاپۆرته‌كان له زارى كه‌سایه‌تى و سیاسه‌توانه رۆژئاواییه‌كانه‌وه باس له‌وه ده‌كه‌ن كه ئامانجى ئه‌و ئابڵوقانه رووخانى رژیم و ئاڵوگۆرِى بنه‌رِه‌تیه له ئێراندا.\nله یه‌كه‌م كاردانه‌وه‌دا روسیه رایگه‌یاند كه مه‌به‌ست له ئابڵوقه‌كان رووخان و گۆرِینى رژیمه.\nرۆژنامه‌ى واشیگنتۆن پۆست له زمانى به‌رپرسێكى ئاسایشى ئه‌مریكاوه ده‌ڵێ كه ئامانج له زیاد كردنى ئابڵوقه‌كان دژ به رژیمى ئێران، به‌ره‌و سه‌ربردنى نارِه‌زایه‌تی له ناوخۆى ئێرانه بۆ ئه‌وه‌ى له رێگه‌ى فشاره ناوخۆیی و ده‌ره‌كیه‌كان، رژیم ناچار به پاشه‌كشه و راگرتنى به‌رنامه ناوكه‌ییه‌كانى بكرێ.\nئه‌و رۆژنامه‌یه له درێژه‌ى راپۆرته‌كه‌یدا له زمانى ئه‌و به‌رپرسه‌ى ئه‌مریكاوه ده‌نووسێ: ئامانجى كۆتایی له ته‌حریمه‌كان له دژى رژیمى ئێران، رووخانى ئه‌و رژیمه‌یه. ئه‌وه یه‌كه‌م جاره به‌رپرسێكى پله‌به‌رزى وه‌لاتێكى رۆژئاوایی به روونى باس له ئامانجى ئابڵوقه‌كان به ئاقارى رووخانى رژیم ده‌كا.\nبه پێى ووته‌ى یه‌كێك له دیپلۆماتكاره پله‌به‌رزه‌كانى ئه‌مریكا، وه‌لاتانى رۆژئاوایی له هه‌وڵى ئه‌وه‌دان كه رژیمى ئێران له‌وه حاڵى كه‌ن كه ئه‌گه‌ر هه‌ر له سه‌ر ئه‌و رێره‌وه‌ى بروات، رووخانى رژیم ئه‌گه‌رى زۆر ده‌بێ.\nیه‌كێكى دیكه له دیپلۆماته‌كانى ئه‌مریكا به واشینگتۆن پۆستى وتووه: رژیمى ئێران كه له بارى ئابووریه‌وه له هه‌ل و مه‌رجێكى خراپ و هه‌ستیاردایه، نارِه‌زایه‌تیه‌كانى جه‌ماوه‌ر به‌ره‌و سه‌ر ده‌چێ.\nبه برواى زۆرێك له ده‌سه‌لاتدارانى رۆژئاوایی، رژیمى ئێران تواناى به‌رده‌وامى سیاسه‌ته‌كانى ئێستاى نیه، له كاتێكدا سه‌رسه‌ختانه مكورِ بێ بۆ به‌رێوه‌به‌رى ئه‌و سیاسه‌تانه، ده‌بێ هه‌زینه‌یێكى گه‌وره بدات كه به ئه‌گه‌رى زۆر رووخانى رژیم بێت. هه‌روه‌ها ئه‌و وه‌لاتانه هۆشداریان داوه كه ئه‌گه‌ر رژیمى ئێران هه‌وڵ بدات باریكه‌ى هورموز ببه‌ستێ كه زیاتر له ٤٠ له‌سه‌دى نه‌وتى جیهان له‌و باریكه‌وه به‌رێ ده‌كرێ، به توندترین شێوه به‌ره‌ورووى ده‌بنه‌وه. هه‌ر به‌و مه‌به‌سته‌ش ئه‌مریكا و بریتانیا ده‌ستیان كردوه به چاودێرى كردنى جموجوڵه‌كانى رژیم و هێزه ده‌ریاییه‌كانى خۆیان بۆ پاراستنى ئه‌و باریكه‌یه هێناوه‌ته ناوچه‌كه.\nله كۆتاییدا به‌و ئاكامه ده‌گه‌ین كه رۆژئاوا به‌و نه‌تیجه گه‌یشتووه كه ده‌بێ پرسى رژیمى ئێران چاره‌سه‌ر بكات، پێشتر كه باس له گه‌رانه‌وه‌ى رژیم بۆ سه‌ر مێزى وتوێژ ده‌كرا، وادیاره ئه‌و وه‌لاتانه له‌وه ناهومێد بوون و به‌رنامه‌ى رووخان و لابردنى رژیم بۆته باسێك و وه‌ك دیاره هه‌نگاوه‌كان به‌و مه‌به‌سته ده‌رۆن كه ئه‌ویش به‌و جۆره‌یه، سه‌ره‌تا له رێگه‌ى ئابڵوقه ئابووریه‌كانه‌وه زه‌ربه‌ى كاریگه‌ر و كه‌مه‌ر شكێنى لێ بده‌ن و به ته‌واوى لاوازى بكه‌ن، له دواى بێ هێزكردنى رژیم هه‌نگاوى كۆتایی بۆ رووخانى رژیم هه‌ڵگرن، كه ئه‌ویش خۆى له دوو بژارده‌دا ده‌بینێته‌وه، ئه‌گه‌ر رژیم هه‌وڵ بۆ سه‌رپێچى و مه‌ترسى بۆ قازانجه‌كانیان سازبكات رێگه‌ى سه‌ربازى ده‌گرنه‌به‌ر، بژارده‌كه‌ى دیكه ئه‌وه‌یه به رێگه‌ى هاندانى خه‌ڵك و پشتیوانى كردنى ئوپۆزسیۆنه‌وه كۆتایی به‌و ده‌سه‌لاته بێنن.\nڕێکه‌وت: 2012-01-17 19:02:35\nبه‌شی ( ئابڵوقه‌كانى سه‌ر رژیمى ئێران به چ ئامانجێك؟ )


كتێبێكی نوێ له‌باره‌ی ئه‌ته‌كێت و پڕۆتۆكۆل بڵاو كرایه‌وه - اخبار العراق\nاخبار العراق » كوردى » كتێبێكی نوێ له‌باره‌ی ئه‌ته‌كێت و پڕۆتۆكۆل بڵاو كرایه‌وه\nكتێبێكی نوێ له‌باره‌ی ئه‌ته‌كێت و پڕۆتۆكۆل بڵاو كرایه‌وه\nنوێترین كتێب له‌سه‌ر ئه‌ته‌كێت و پڕۆتۆكۆڵ له‌لایه‌ن نوسه‌رێكى كرورده‌وه خرایه ناو كتێبخانه‌ى كوردیه‌وه.\nنووسه‌ر و رۆژنامه‌نووس، رەسول ساڵح كه كاری نووسین و ئاماده‌كردنى بۆ كتێبه‌كه كردووه به (باسنیوز) ى ڕاگه‌یاند: ”كتێبه‌كه له دووبه‌ش پێكهاتووه، كه له ١٧٦ لاپه‌ڕه‌یه و به‌شی یه‌كه‌م بابه‌ته‌كانی په‌یوه‌ندیدار به ئه‌ته‌كێت له خۆ ده‌گرێت كه په‌یوه‌ندى به به ژیانی رۆژانه، بۆنه كۆمه‌ڵایه‌تی و فه‌رمییه‌كان و چۆنیه‌تی هه‌ڵسوکەوت له‌گه‌ڵ خاوه‌ن پێداویستییه تایبه‌تییه‌كان و تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان له‌خۆ ده‌گرێت“.\nهه‌روه‌ها گوتیشى: ”هاوكات به‌شی دووه‌م به ناوونیشانی پڕۆتۆكۆڵ باس له چۆنیه‌تی ڕێكخستنی بۆنه و مه‌راسیمه فه‌رمییه‌كان و پێشوازی و مانه‌وه و به‌ڕێكردنی شانده فه‌رمییه‌كان و چۆنیه‌تی رێكخستنی كۆنگره رۆژنامه‌وانی و چالاكی و پێشانگاكان ده‌كات“.\nئەو نووسەرە، ڕونیشی كرده‌وه، كه هه‌ر له به‌شی دووه‌می كتێبه‌كه باس له یاسای ئاڵا و رێنمایی ئاڵا كراوه كه له لایه‌ن په‌رله‌مان و حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستانه‌وه په‌سه‌ند كراون.


توركیا: داڕمانى به‌هاى لیره 11.5 ملیار لیره زیان به كه‌رتى وزه ده‌گه‌یه‌نێت\nهەواڵ / ئابوری :: 14/08/2018 :: 211 جار بینراوە\nتاگ :: ئابوری بازرگانی تورکیا نه‌وت و غاز\nسه‌رۆكى كۆمه‌ڵه‌ى ئابوورى وزه‌ى توركیا ئاشكرايده‌كات، دارمانى به‌هاى لیره به‌رامبه‌ر دراوه بیانییه‌كان له ماوه‌ى 45 رۆژدا 11.5 ملیار لیره زیانى به‌كه‌رتى وزه‌ى توركیا گه‌یاندوه.\nجوركان كومبار ئۆغلو، سه‌رۆكى كۆمه‌ڵه‌ى ئابوورى وزه‌ى توركیا به رۆژنامه‌ى (دنیا)ى توركى راگه‌یاندوه "داڕمانى به‌رده‌وامى به‌هاى لیره‌ى توركى به‌هۆى تێكچوون و ئاڵۆزبوونى په‌یوه‌ندییه‌كانى نێوان واشنتۆن و ئه‌نكه‌ره، له‌سه‌ر ده‌ستگیركردنى قه‌شه ئه‌ندرۆ برونسون زیانى گه‌وره‌ى به توركیا گه‌یاندوه".\nئۆغلو ده‌ڵێت "له مانگى ته‌مموزى رابردوودا، به‌هاى دۆلار له ئاستى 4.6 لیره بوو، به‌ڵام رۆژى هه‌ینى رابردوو دۆلارێك به 6.4 لیره مامه‌ڵه‌ى پێوه‌كرا، ئه‌وه‌ش واته له‌ماوه‌ى 45 رۆژدا به‌هاى لیره‌ى به‌ڕێژه‌ى 40% دابه‌زیوه و به‌وه‌ش پاره‌ى وزه‌ى هاورده‌كراوه له ده‌ره‌وه به‌ڕێژه‌ى 40% زیادیكردوه".\nرونیشكردوه‌ته‌وه، توركیا مانگانه 4.6 ملیار مه‌تر سێجا غازى سروشتى و 2.1 ملیۆن ته‌ن نه‌وتى خاو و 1.2 ملیۆن ته‌ن سوته‌مه‌نى له ده‌ره‌وه هاورده ده‌كات، ئه‌گه‌ر لێكیبده‌ینه‌وه مانگانه به‌هاى هاورده‌كردنى ووزه له‌ده‌ره‌وه 3 ملیار دۆلاره، ئه‌گه‌ر دابه‌زینى به‌هاى لیره له ماوه‌ى 45 رۆژدا هه‌ژماربكه‌ین، خه‌رجى هاورده‌كردنى ووزه 11.5 ملیار لیره بووه.\nكومبار ئوغلو ئاماژه‌ى بۆ ئه‌وه‌شكردوه توركیا له ساڵى 2017 نه‌وتى خاوى له ئێران و غاز و سوته‌مه‌نیشى له روسیا هاورده كردوه.


ئێران پلەی دووهەمی ئێعدام لە جیهانی بۆ خۆی مسۆگەر كردەوە – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / ئێران / ئێران پلەی دووهەمی ئێعدام لە جیهانی بۆ خۆی مسۆگەر كردەوە\nئێران پلەی دووهەمی ئێعدام لە جیهانی بۆ خۆی مسۆگەر كردەوە\nهه‌ینی 28 ئازار 2014\tئێران, جیهان, هەواڵ 66 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nرێكخراوی لێبوردنی نێودەوڵەتی لە راپۆرتی ساڵانەی خۆیدا سەبارەت بە ئاماری ئێعدام لە جیهان رایگەیاندووە، چین‌و ئێران لە پلەی یەكەم‌و دووهەمی ئەم ریزبەندیەدان.\nلێبوردنی نێودەوڵەتی لە بڵاوكراوەكەیدا رایگەیاندووە، لە ساڵی 2103دا 778 كەس لە جیهان لە سێدارەدراون كە لەو نێوەدا چین بە پلەی یەك‌و ئێران پلەی دووهەم‌و عێراق پلەی سێهەمی بەدەستهێناوە.\nلە راپۆرتەكەدا ئاماژە بەوەكراوە، ئێران لە ماوەی ساڵی رابردوو 369 كەسی لە سێدارەداوە، بەڵام چالاكانی مافی مرۆڤ دەڵێن رێژەی لە سێدارەدانەكان لە ئێران لەوە زیاترە‌و هەندێك بەندكراو بە شێوەی نهێنی ئێعدامكراون.\nلە ماوەی چەندین ساڵی رابردوو ئێران بە شێوەی بەردەوام لە پلەی دووهەمی رێژەی لە سێدارەدان راوەستاوە.\nئەگەر ئاماری لە سێدارەدانەكان بە پێی رێژەی دانیشتووان ئەژمار بكرێت، ئەوا ئێران لە ماوەی ساڵانی رابردوو بە شێوەی بەردەوام پلەی یەكەمی ئێعدامكردن لە جیهانی هەیە.


وه‌هابییزم و بڵاوبوونه‌وه‌ی سیۆفاشیزمی سوونیی\nئه‌م وتاره به پێنووسی سیاسیی و کۆنه دیپلۆمات باڵوێزی پێشووتری ئه‌مێریکا له کۆسته‌ریکا(Curtin Winsor, Jr. ) له بڵاوکراوه‌ی میدیست مۆنیته‌ر( ( Mideast Monitorدا، Volume 2 No I, ،June/July 2007 نووسراوه. له سه‌ر تۆڕی ئینته‌رنێت به‌م لینکه هه‌یه.\nهه‌مان وتار له ژۆرناڵی ئیلیکترۆنیی( ئۆنلاین ئۆپینییه‌ن) یشدا، به دووبه‌ش بڵاوبووه‌ته‌وه:\nله‌به‌ر گرنگیی و هه‌ستیاریی بابه‌ته‌که‌و پێوه‌ندیی ئه‌م باسه، به‌دۆزی سیاسیی و کولتووریی ئێستای کورد و عێراقه‌وه، به‌پێویستم زانی به‌شێوه‌ی کورتکردنه‌وه‌ی وتاره‌که( Summarizing )، بۆچوونه گرنگه‌کانی نووسه‌رێکی رۆژئاوایی به ده‌قێکی کوردیی ، به‌شێوه‌ی پێداچوونه‌وه ( Review )به خوێنه‌ری کورد بگه‌یه‌نم. هه‌وڵمداوه زۆربه‌ی بیروڕاکانی نووسه‌ر وه‌ک خۆی بنووسمه‌وه، ده‌کرێ بڵێـم وه‌رگێڕانێكی پوخته‌ی وتاره‌که‌یه. پێداچوونه سیسته‌مێکی باوه له‌ڕۆژئاوادا، به‌تایبه‌ت وتارو تێکست و کتێبه به‌نرخه‌کان، ده‌درێنه به‌رباس و لێکۆڵێنه‌وه‌و پێداچوونه‌وه.......\nبه‌هاو گرنگیی ئه‌م وتاره، زۆرتر له‌وه‌دا ده‌بینمه‌وه ، که سیاسییه‌ک و دیپلۆماتێکی رۆژئاوایی، ئه‌وه‌نده به‌سه‌لیقه‌وه مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ل بابه‌تێکی تێۆریی گرنگی وه‌ک وه‌هابییزم و ئیسلامی سیاسییدا کردووه و به شێوازێکی ئه‌کادیمیی ورد و پڕ له‌سه‌لیقه باسه‌که ده‌وروژێنێ و به‌ئامارو دۆکیومێنت و پشتئه‌ستوور به‌ده‌یان سه‌رچاوه‌ی جۆراوجۆره‌وه قسه ده‌کات. به‌پێچه‌وانه‌ی به‌شێك له‌سیاسییه‌کانی کورده‌وه، کاتێک له‌سه‌ر ئیسلامی سیاسیی و فه‌نده‌مێنتالیزمی ئیسلامیی، وتار ده‌نووسن، زۆربه‌ی هه‌ره زۆری له‌گیرفانی خۆیان ده‌ر ده‌که‌ن و ده‌ڵێی چیرۆکی گوێ ئاگردان ده‌گێڕنه‌وه. یان له که‌فوکوڵ و کینه‌وڕقدا یه‌کپارچه ده‌یکه‌ن به وتاری داشۆرین و جوێنبازیی، ئه‌وه له زمانی بێفه‌ڕو ئاست نزمی نووسینیشیان بگه‌ڕێ، که خوێنه‌ری زۆر چاوقایم و خۆیان ئاسا نه‌بێت توانای خوێندنه‌وه‌ی پاره‌گرافێکی ئه‌و که‌چه وتاره سیاسییانه‌ی نییه. له‌هه‌موویشی گرنگتر، ئه‌م نووسه‌ره ده‌سه‌ڵات و وڵاته‌که‌ی خۆی ( ئه‌مێریکا ) زۆر بێبه‌زه‌ییانه به‌ر ره‌خنه ده‌دات. ئه‌م وتاره هه‌رایه‌کی گه‌وره‌ی ناوه‌ته‌وه له نێوه‌نده رۆژئاواییه‌کاندا و به‌چه‌ندین شێوه‌ی جیاواز شرۆڤه‌یان کردووه.\nBy Curtin Winsor, Jr.\nوه‌هابییزم، یه‌کێکه له کوشنده‌ترین نه‌خۆشییه درمه‌کانی contagion جیهانی ئیسلامی سیاسیی، ره‌گوڕیشه‌ی ئه‌م درمه، له وڵاتی عه‌ره‌بستانی سعودییه‌وه سه‌ریهه‌ڵداوه‌و شاده‌ماری( ئابووریی و ئایدۆلۆژیی) یشی هه‌ر له‌سعودییه‌وه‌یه. له‌کاتێکدا بنه‌ماڵه‌ی فه‌رمانڕه‌وای ئه‌و وڵاته خۆیان به‌دۆستی رۆژئاواو ئه‌مێریکا ده‌زانن، که‌چیی سه‌رچاوه‌ی کارگه‌ی وه‌هابییزم و( تووندڕۆیی ئیسلامیی)شن.\nله‌هه‌لومه‌رجێکدا عه‌ره‌بستانی سعودییه، هاووڵاتییانی خۆی به دۆکترینی وه‌هابییزم پڕچه‌ک ده‌کات و ئه‌م باوه‌ڕهCreed فه‌ناتیکه وه‌ک ئاردی ناو دڕک به هه‌موو جیهاندا ته‌خشان ده‌کات و نووزه‌ی هه‌موو ئیسلامییه میانڕه‌وه‌کان خه‌فه ده‌کات. كه‌چیی ئیداره‌ی ئه‌مێریکا, عه‌ره‌بستانی سعودییه به‌دۆستێکی ستراتیژیی ده‌زانێ!\nئیداره‌ی بوش هیچی ئه‌وتۆی  بۆ به‌رپێگرتنی ئه‌م شاڵاوه-نه‌گریسه onslaught نه‌کردووه. یه‌کێک له سه‌قه‌تییه‌کانی بوش و سه‌رکرده‌کانی تر ئه‌وه‌یه، تا ئێستا وه‌ک خووی باوی ده‌سه‌ڵاتی سیاسیی ئه‌مێریکا، هه‌میشه له‌به‌ر خاتری نه‌وتی عه‌ره‌بستانی سعودییه‌و هه‌ڕه‌شه‌ی ئێران، گوێی خۆیان له‌ئاست ره‌هه‌نده سامناکه‌کانی وه‌هابییزمدا ته‌پکردووه.\nوه‌هابییزم وه‌ک میتۆدێکی تێۆریی له محمه‌دی کوڕی عه‌بدولوه‌هابه‌وه، له‌سه‌ده‌ی هه‌ژده‌یه‌مدا، وه‌ک تووندڕۆیه‌كی zealot مه‌زهه‌بیی سه‌ریهه‌ڵداوه. ئه‌م بۆچوونه تێۆرییه‌ش وه‌ک زۆربه‌ی ئیسلامییه سوننه فه‌نده‌مێنتالیسته‌کانی تر، به ئه‌ندێشه‌ی ئه‌وه‌وه‌یه که ده‌سه‌ڵاتی سیاسیی و ئایین، تێکه‌ڵ به‌یه‌ک بکات و بگه‌ڕێته‌وه بۆ ئه‌و سیسته‌مه‌ی که یارانی پێغه‌مبه‌ری ئیسلام ، دوای مه‌رگی ئه‌و، پێڕۆیان ده‌کرد، که به‌خه‌لافه‌تCaliphate ناسراوه.\nله‌ساڵی ١٧٤٤ دا کوڕی عه‌بدولوه‌هاب له‌گه‌ڵ بنه‌ماڵه‌ی ئال-سعوددا، به‌ره‌یه‌کی هاوپه‌یمانیی مێژووییان پێکه‌وه نا دژی نه‌یاره هاوبه‌شه‌کانیان. له پاداشتی ئه‌م چاکه‌یه‌ی وه‌هابییه‌کاندا، ئالسعود کۆمه‌کیان کرد به‌که‌مپه‌ینێک له‌لایه‌ن وه‌هابییه‌کانه‌وه بۆ قڕکردن و پاکتاوکردنی بێباوه‌ڕه‌کان به‌ڕێخرا. له‌ساڵی ١٨٠١ دا جه‌نگاوه‌ره وه‌هابییه‌کان هێرشیان کرده سه‌ر ئه‌و ناوچانه‌ی که ئێستا وڵاتی عێراقی پێده‌گوترێت. قه‌تڵوعامی خه‌ڵکی که‌ربه‌لایان کرد، پتر له چوار هه‌زار شیعه‌یان کوشت. هه‌روه‌ها کاتێک ئالسعوده‌کان له بیسته‌کانی سه‌ده‌ی رابردوودا به‌ته‌واویی کۆنترۆڵی مه‌ککه ومه‌دیننه‌یان کرد، گۆڕستانی شیعه‌کانیان خاپوور کرد، که چوار ئیمام، له دوانزه ئیمامه‌که‌ی شیعه‌کان له‌وێنده‌ر نێژرابوون.\nپاش دامه‌زراندنی شانشینی عه‌ره‌بستانی سعودییه له ساڵی ١٩٣٢، وه‌هابییه‌کان و تیۆری وه‌هابییزم ده‌ستیان واڵا بوو له کۆنترۆڵکردنی سیسته‌می سیاسیی و ئۆرگانه‌کانی په‌روه‌رده‌و خوێندن و لێکدانه‌وه‌ی شه‌ریعه‌تی ئیسلامیی به‌پێی ویستی سیاسیی خۆیان. له‌شه‌سته‌کانی سه‌ده‌ی رابردوودا، جیهادییه‌کانی ئیخوان موسلمین و وه‌هابییه‌کان به‌یه‌که‌وه کۆکتێلێکیان له رادیکاڵیزمی ئیسلامیی و سۆسیۆسیاسیی و کۆنسێرڤه‌تیزمی کولتووریی و کۆمه‌ڵایه‌تیی به‌رهه‌م هێنا، که تا ئێستاش یه‌خه‌ی گه‌لانی ناوچه‌که‌ی گرتووه. ئه‌لقاعیده هیچ شتێکی تر نییه، جگه له رۆڵه‌ی ئه‌م رادیکاڵیزمی ئیسلامی  سیاسییه نه‌بێت.\nدوو تێرم " ئیسلامۆفاشیزم" و "سیۆفاشیزم" ناوبه‌ناو وه‌ک دوو زاراوه‌ی سیاسیی له رۆژئاوادا به‌هه‌ڵه بۆ ئاماژه‌دان به رادیکاڵیزمی ئیسلامیی، به‌کارده‌هێنرێن. به‌ڵام ئه‌م نازناوه appellations پڕبه‌پێستی وه‌هابییه رادیکاڵیسته‌کانه. ئه‌وه وه‌هابییه‌کانن، دژایه‌تی ئازادییه‌کانی تاک و ژنان و به‌هاکانی مرۆڤی ئازاد ده‌که‌ن و دنه‌ی خه‌ڵک ده‌ده‌ن بۆ تێرۆر و سڕینه‌ی بێباوه‌ڕه‌کان.\nبه‌ڕیوه‌به‌ری پێشووی سی ئای ئه‌ی R. James Woolsey تێرمۆنۆلۆجی " تۆتالیتاریانیزمی سیۆکراتیی سوننه- Sunni theocratic totalitarianism " ی به‌کارده‌برد بۆ ئه‌و ئیسلامییانه‌ی که خولیای ده‌سه‌ڵاتیان هه‌یه له پاتنایی گڵۆباڵیزمدا. چونکه ئه‌م سیۆکراتییه theocracy ی سوننه و پاوه‌نخوازییه‌که‌یان زۆر ملهوڕانه و به‌رچاوچنۆکانه‌یه، حیساب بۆ هیچ کولتوورو نه‌ته‌وه و که‌مایه‌تییه‌ک ناکه‌ن له‌ئاست مه‌رامه سیاسییه‌کانیاندا.\nده‌وڵه‌تی عه‌ره‌بستانی سعودییه ،سه‌رده‌مانێک، که‌مێک دڵی له وه‌هابییه‌کان یه‌شابوو، به‌ڵام ئه‌م ده‌وڵه‌ته، به‌شی شێری له‌شه‌ڕی موجاهیدین، دژی ده‌وڵه‌تی سۆڤییه‌تی پێشوو به‌رکه‌وت. له‌گه‌ڵ ده‌زگای هه‌واڵگری پاکستانیی و سی ئای ئه‌یدا گه‌وره‌ترین خزمه‌تیان به‌پرۆژه‌کانی وه‌هابییزم کرد له‌ناوچه‌که‌و له‌جیهاندا. به‌جۆرێک عه‌ره‌بستانی سعودییه بووبوو به‌کارگه‌ی به‌رهه‌مهێنانی موجاهیده خۆبه‌خشه‌کان، بۆ شه‌ڕکردن له‌گه‌ڵ بێباوه‌ڕاندا. سعودییه‌و پاکستان و ئه‌مێریکا ده‌ستێکی باڵایان هه‌بووه له به‌هێزکردنی بۆچوونی وه‌هابییزم و دۆکترینی وه‌هابییدا.\nتورکی ئه‌لفه‌یسه‌یڵ، زۆر به‌له‌خۆباییبوونه‌وه ده‌یگوت، تا کاتێک ئه‌لقاعیده ، شانشینی عه‌ره‌بستانی سعودییه نه‌کاته ئامانج ، ئه‌وان رێگریی له کۆکردنه‌وه‌ی یارمه‌تیی بۆ ئه‌لقاعیده ناکه‌ن. له‌کاتێکدا سه‌رچاوه‌ی سه‌ره‌کیی و ژیاریی موجاهیدین و وه‌هابییه‌کان و وه‌هابییزم له‌و وڵاته‌وه هه‌ڵده‌قوڵا.\nسه‌ره‌ڕای به‌ڵێنه‌کانی ده‌سه‌ڵاتدارانی پایه‌به‌رزی سعودییه بۆ به‌گژداچوونه‌وه‌ی بۆچوونی فه‌نده‌مێنتالیزمی ئیسلامیی، که‌چیی هێشتا ئه‌م وڵاته به‌ئاشکراو به‌نهێنیی، له‌ناوه‌وه و له‌ده‌ره‌وه‌ی سنووره‌کانی خۆیدا، پڕوپاگه‌نده بۆ وه‌هابییزم ده‌کات. ، ئه‌وه جگه له‌وه‌ی سه‌ربازگه‌یه‌کی زۆر باشه بۆ به‌خێوکردنی که‌تیبه‌کانی ئه‌لقاعیده‌و خۆكوژه تێرۆریسته‌کان.\nنووسه‌ر، له‌سه‌ر تێڕوانینێکی پله‌یتۆوه ( ئه‌فلاتۆن- Plato ) که پێی وابووه( مرۆڤێک که به‌ناته‌ندروستیی و کولتوورێکی ناته‌ندروست، په‌روه‌رده بکرێت، به‌دڵنیاییه‌وه مرۆڤێكی نه‌خۆشی لێ به‌رهه‌م دێت و ئه‌وکاته‌ش دڕنده‌ترین بوونه‌وه‌ری سه‌رزه‌مینی لێده‌رده‌چێت)، ده‌یه‌وێ به‌ڕه‌گوڕیشه‌ی کولتووری وه‌هابییزمدا شۆڕبێته‌وه. کتێبه‌کانی به‌شی په‌روه‌رده‌وخوێندن له وڵاتی عه‌ره‌بستانی سعودییه، خوێنیان لێده‌تکێ و منداڵان هانده‌ده‌ن بۆ ئه‌وه‌ی قه‌سابیان لێده‌ربچێت. به‌شێک له‌و تێکستانه‌ی مێشکی منداڵانیان پێ هێڵکاریی ده‌کرد پێش ١١/٩، به‌م چه‌شنه‌بوون:\n"رۆژی دادپه‌وره‌یی و حه‌شر نایات، هه‌تا هه‌موو جووله‌که‌کان به‌ده‌ستی موسڵمانان قڕنه‌کرێن" ، " ئیجبارییه له ئیسلامدا، که بێباوه‌ڕان به دوژمن سه‌یر بکرێن".\nکه‌چیی پاش ئه‌و هه‌موو چاوسوورکردنه‌وه‌یه‌ی ئه‌مێریکا، هێشتا پرۆگرامه‌کانی خوێندنیان به‌ئاشکرا، رق و کینه‌ڕشتنی تێدایه به‌رامبه‌ر به " کریستیانییه‌کان، جووه‌کان، شیعه‌کان، سۆفییه‌کان، هیندۆسه‌کان، ئه‌یسییه‌سته‌کان( بێباوه‌ڕه‌کانAtheists - ) و ته‌نانه‌ت ئه‌و سوننانه‌ش که ئایدۆلۆژیی و دۆکترینی وه‌هابییزم ناپه‌ژرێنن.\nله‌ناو ئه‌م کولتووره شه‌ڕانگێزانه‌یه‌ی په‌روه‌رده و سیسته‌می خوێندندا، ئه‌گه‌ر دابنێن یه‌ک له‌سه‌دی ئه‌و پێنج میلیۆن خوێندکاره‌ی ساڵانه ده‌خوێنن، بکه‌ونه ژێر ته‌رزی دۆکترینی وه‌هابییزمه‌وه، ئه‌وا په‌نجا هه‌زار برای موجاهید ده‌که‌ونه دنیای خه‌بات و جیهاده‌وه. به‌خۆڕایی نییه، خودی ئوسامه‌ی کوڕی لادن، به‌تووندیی ره‌خنه له رۆژئاوا ده‌گرێ که گوشار ده‌خاته سه‌ر سعودییه، بۆ گۆڕینی پرۆگرامه‌کانی خوێندن. چونکه خۆی، کوڕی قاڵه‌وه‌بووی ئه‌و پرۆگرامی خوێندنه‌و ئه‌و مه‌یدانه بووه.\nئه‌م هه‌لومه‌رجه‌یه، واده‌کات که عه‌بدولڕه‌حمان ئه‌لبه‌کر، گه‌وره پیاوی ئایینیی و نزیک له‌بنه‌ماڵه‌ی فه‌رمانڕه‌وا، به‌ئاشکرا سه‌رکۆنه‌ی شیعه بکات و به " ئه‌هریمه‌ن" یان ناوزه‌د بکات، به‌ڕاده‌یه‌ک که بڵێ " زۆر له جووله‌که‌و کریستیانییه‌کان مه‌ترسییدارترن" . ئه‌مه ئیتر حه‌ڵالکردنی خوێنی شیعه‌یه‌و سه‌رئه‌نجامه‌که‌شی هه‌ر ئه‌و قه‌سابخانه‌یه‌یه که عێراقی ئێستا پێوه‌ی ده‌ناڵێنێت.\nله نۆڤه‌مبه‌ری ٢٠٠٤ دا، بیست و شه‌ش پیاوی پایه‌به‌رزی ئایینیی، زۆربه‌یان مامۆستای زانکۆن و له خوێندن و لێکۆڵینه‌وه ئیسلامییه‌کاندا به‌شدارن، ئه‌و زانکۆیانه‌ی که راسته‌وخۆ حکومه‌ت کۆمه‌کیان ده‌کات، بانگه‌وازی جیهادیان کرد و فه‌توای ئه‌وه‌یان دا که موسڵمانان بچن بۆ عێراق، بۆ غه‌زاکردن، بۆ ملپه‌ڕاندنی ئه‌مێریکییه‌کان و کوشتوبڕی شیعه‌کان. ئه‌مه هه‌ناردنی رقوکینه‌یه، ئه‌م تێرۆرێکی ئاشکرایه و ده‌نێردرێ بۆ ده‌ره‌وه‌ی سنووره‌کانی سعودییه.\nگرنگترین و سه‌رنجڕاکێشترین ورده‌کاریی و لێکدانه‌وه‌ی ئه‌م وتاره له‌م پاره‌گرافه‌یدایه:-\nله‌کاتێکدا هاووڵاتییانی سعودییه، پێشه‌نگی vanguard سیۆڤاشیزمی ئیسلامیین له‌سه‌رتاسه‌ری دنیادا، گه‌شه‌کردنی ئه‌م ئایدۆلۆژیای وه‌هابییزمه، سنووره‌کان ته‌ی ده‌کات. سه‌یری ئه‌و دوو ئاماره جیاوازو سه‌ر سووڕهێنه‌ره بکه‌ن. خودی ده‌وڵه‌تی سعودییه، نه‌ک هاوڵاتییانی خه‌وتوو له‌سه‌ر دۆشه‌کی دۆلار، ته‌نها له‌ماوه‌ی دوو( 2 ) ده‌یه‌دا، پتر له ٨٧ هه‌شتاوحه‌وت بیلیۆن ( هه‌شتاو حه‌وت هه‌زار میلیۆن) دۆلاری بۆ خه‌رجییه‌کانی ماشێنی وه‌هابییزم ته‌رخانکردووه. له‌کاتێکدا به‌درێژایی ساڵانی ١٩٢١- ١٩٩١ ، واته حه‌فتا دانه ساڵی ره‌به‌ق، ده‌وڵه‌تی سۆڤییه‌تی پێشوو ته‌نها و ته‌نها حه‌وت بیلیۆن دۆلاری بۆ کۆمۆنیزم و ده‌وڵه‌ته‌پرۆکسییه‌کانی سه‌ر به ئۆردووگای کۆمۆنیستیی ته‌رخانکردبوو.\nئه‌و ٨٧ بیلیۆنه، کراوه به‌قوڕگی پرۆژه به‌ناو مرۆییه‌کان و یارمه‌تییدانی هه‌تیوان و لێقه‌وماوان و پڕوپیرێژن ( پیروپیره‌ژن)دا، به‌ڵام له‌راستییدا کراوه به پرۆژه‌ی مزگه‌وت دروستکردن، رۆنانی خوێندنگا ئایینییه‌کان، هه‌ر داموده‌زگایه‌ک که خزمه‌تی وه‌هابییزمی کردبێت، پێگه‌یاندنی مه‌لای ئایینی و پرۆڤه پێکردنیان و ئالووده‌کردنیان به دۆکترینی وه‌هابییزم، چاپکردنی سه‌دان میلیۆن قورئان و تێکستی فه‌ناتیک بۆ گه‌شه‌ی وه‌هابییزم له‌سه‌رتاسه‌ری جیهاندا ته‌رخانکراوه. وێڕای به‌لێشاو به‌قوڕگداکردنی سکۆلاره ئیسلامییه‌کانی زانکۆو خوێندکاره فه‌نده‌مێنتالیسته‌کانیان له‌مپه‌ڕ بۆ ئه‌وپه‌ڕی دنیا.\nبه‌شی شێری ئه‌م که‌مپه‌یینه گه‌وره‌یه‌ی وه‌هابییزم به‌ر باشوورو باشووری رۆژهه‌ڵاتی ئاسیا ده‌که‌وێت. له پاکستان و ئیندۆنیزیا و مالیزیا و باشووری تایلاندو و فیلیپین ...تاد. به‌هۆی لێشاوی ئه‌م پاره زۆروزه‌به‌نده‌وه، لێشاوێکی گه‌وره‌ی ئایین-گۆڕینconverts و به‌ئیسلامبوون له‌ناو ئایینه‌کانی تری ئه‌م ناوچه‌یه‌و خه‌ڵکه که‌م ده‌رامه‌ته‌که‌یدا ده‌ستی پێکردووه. وه‌هابییزمه‌کان ئه‌وه‌نده به‌هێزن له‌رووی داراییه‌وه، توانای ئه‌وه‌یان هه‌یه که ئیمامه‌کانی هێڵی خۆیان دابنێن و ئیسلامی میانڕه‌و به‌ته‌واویی بخه‌نه په‌راوێزه‌وه. ساڵانه هه‌زاران منداڵی هه‌ژار له‌م ناوچانه‌وه، به‌پاره‌ی وه‌هابییزم، هه‌نارده‌ی سعودییه ده‌کرێن بۆ خوێندن و دواتر، بۆ به‌رفراوانکردنی که‌مپه‌یینی وه‌هابییزم، بۆ شوێنه‌کانی خۆیان ده‌یانگێڕنه‌وه. ئه‌م خوێندکاره پڕچه‌ککراوانه به دۆکترینی وه‌هابییزم، که ده‌نێردرێنه‌وه بۆ شوێنه‌کانی پێشووی خۆیان، وه‌ک تۆپخانه‌یه‌کی گه‌وره‌ی وه‌هابییه‌کان به‌کار ده‌هێنرێن له‌کاری تووندوتیژیی و تێرۆریستییدا. هیندستان ئێستا بووه‌ته جێی سه‌رنجی ئه‌م شه‌پۆلی وه‌هابییزمه‌و چاویان خستووه‌ته سه‌ر کاسته Caste  ده‌ست لێنه‌دراوه‌کانی کۆمه‌ڵگه‌ی هیندیی.\nبه‌پێچه‌وانه‌وه، وه‌هابییه‌کان نه‌یانتوانییوه له کۆماره‌کانی سۆڤییه‌تی پێشوودا، پێشڕه‌ویی بکه‌ن، چونکه سیسته‌می حه‌نه‌فیی و چه‌پۆکی قورسی سه‌رکوتکردن به‌رامبه‌ر میلیتانتی ئیسلامیی، کاڵی کردوونه‌ته‌وه. به‌ڵام له ئه‌فریکا، لانکه‌ی هه‌ژاریی و به‌دبه‌ختیی و سه‌رگه‌ردانیی، ئه‌مانه نه‌ک هه‌ر توانیویانه گه‌را بخه‌ن، به‌ڵکوو سودان و نه‌یجیریا بوونه به مۆڵگه‌ی به‌رهه‌مهێنانی وه‌هابییزم.\nله‌سێ ده‌یه‌ی رابردوودا، وه‌هابییه‌کان، به‌ته‌واوی سه‌ریان خستووه‌ته سه‌ر رۆژئاوا به‌گشتیی و ئه‌وروپا به‌تایبه‌تیی. گه‌شه‌ی وه‌هابییزم له رۆژئاوادا بۆ ئه‌و شه‌پۆله له کڕین و پاره‌خه‌رجکردنه ده‌گه‌ڕێته‌وه، که زۆر جار رێژه‌ی زۆرییه‌که‌ی له سیسته‌می سۆشیالی هه‌ندێ وڵاتی رۆژئاوایی تێپه‌ڕ ده‌کات. ئه‌م گه‌شه‌کردنه‌ش زێتر له‌ناو بێکارانی په‌ناهه‌نده‌کان و عه‌ره‌به‌کان به‌تایبه‌تیی، روو له‌سه‌ره. ته‌قینه‌وه‌کانی له‌نده‌ن، له‌سه‌ر ده‌ستی ئه‌و پاکستانییه باکگراوندانه بوو، که له وڵاتی بریتانیادا له‌دایک بووبوون و وه‌هابییه‌کان توانیتیان بیانکه‌ن به ئه‌ندامی دڵسۆزی خۆیان، ئه‌و که‌سه‌ی که تیۆدۆر ڤان کوخی Theodor Van Gogh فیلمسازی هۆڵه‌ندیی کوشت، له به‌رهه‌می دۆکترینی وه‌هابییه‌کان بوو.\nله ئه‌مێریکا، وه‌هابییه‌کان که‌متر جێپێی خۆیان کردووه‌ته‌وه، ئه‌ویش به‌هۆی ئه‌وه‌ی جیاوازیی له سیسته‌می سۆشیالی ئه‌وروپا و ئه‌مێریکادا هه‌یه. چونکه له‌ئه‌مێریکا وه‌ک ئه‌وروپا، ته‌وه‌زه‌ل خانه‌ی تێدانییه بۆ ماوه‌یه‌کی زۆر چاوت له‌ده‌ست هاووڵاتییانی باجده‌ر و سیسته‌می سۆشیال بێت. ده‌بێت کار بکه‌یت و خه‌ریکی ژیانی رۆژانه‌ی خۆت بیت. به‌ڵام به‌و حاڵه‌شه‌وه، که‌مێک جێده‌ستیان دیاره. له ساڵی ٢٠٠٥ دا ریپۆرتی خانه‌ی ئازادیی ( Freedom House Report ) ، دووسه‌د کتێبی له ١٥ مزگه‌وتی یارمه‌تییدراو له‌لایه‌ن سعودییه‌وه له ئه‌مێریکا پشکنی. له یه‌کێک له‌و کتێبانه‌دا، که مۆری باڵوێزخانه‌ی سعودییه‌ی پێوه‌بوو، له‌لایه‌ن مزگه‌وتی مه‌لیک فه‌هده‌وه دابه‌شکرابوو، ئه‌م تێکستانه‌ی تێدابوو:-\n� " له بێباوه‌ڕان دووربکه‌ونه‌وه، کینه بنوێنن به‌رامبه‌ر ئایینه‌که‌یان، پشتیان تێبکه‌ن، هه‌رگیز پشتیان پێ مه‌به‌ستن بۆ یارمه‌تیی، پێیان سه‌رسام نه‌بن، به‌پێی شه‌ریعه‌تی ئیسلامیی، ده‌بێ هه‌میشه پێچه‌وانه‌ی ویستی ئه‌وان بجوڵێنه‌وه "\n� " هه‌رکه‌سێک کۆمه‌کی بێباوه‌ڕان بکات دژی موسڵمانان، به‌بێ له‌به‌رچاوگرتنی جۆری ئه‌و کۆمه‌که‌ی پێیانی کردووه، ئه‌و که‌سه خۆی ده‌بێته بێباوه‌ڕ"\n� " هه‌رگیز تۆ ده‌ستپێشخه‌ر مه‌به بۆ سڵاوکردن له کریستیان و جووله‌که، هه‌رگیز پیرۆزبایی له بێباوه‌ڕان مه‌که، له‌کاتی به‌ده‌ستهێنانی پشووی ساڵانه ( Holiday )دا، هه‌رگیز یاوه‌ریی و دۆستایه‌تیی بێباوه‌ڕان مه‌که، ئه‌گه‌ر بۆ ئه‌وه نه‌بێ که بیانکه‌یت به‌ئیسلام، هه‌رگیز لاسایی imitate بێباوه‌ڕان مه‌که‌وه، هه‌رگیز ئیش بۆ بێباوه‌ڕان مه‌که‌ن، به هیچ شێوه‌یه‌ک جلی ده‌رچووانی زانکۆ gown له‌به‌رمه‌که‌ن، چونکه ئه‌مه لاساییکردنه‌وه‌یانه"\nعه‌بدولڕه‌حمان ئه‌لمودی، دامه‌زرێنه‌ری شورای موسڵمانانی ئه‌مێریکا American Muslim Council (AMC) ، پیاوێکی نزیک له بنه‌ماڵه‌ی فه‌رمانڕه‌وای سعودییه، یه‌کێک بووه له دۆسته‌کانی بیل کلینتۆن و جۆرج ده‌بلیو بوش، هه‌رکاتێک بیویستایه خۆی ده‌کرد به کۆشکی سپییدا، به‌پێچه‌وانه‌شه‌وه ده‌رامه‌تی بێشووماری بۆ وه‌هابییه‌کان ده‌سته‌به‌رده‌کرد.\nجۆرج بوش نایه‌وێت گوشاری ته‌واو بخانه سه‌ر بنه‌ماڵه‌ی فه‌رمانڕه‌وا له سعودییه. نووسه‌ر ئه‌و هۆکارانه‌ی له‌پشت بێده‌نگیی ئه‌مێریکاوه‌یه، سه‌ره‌ڕای هه‌ر هه‌ڕه‌شه‌یه‌کی سیۆفاشیزمی سوننیی بۆ سه‌ر ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی ئه‌مێریکا، به‌مشێوه‌یه ریزبه‌ندیان ده‌کات:_\n1. ئه‌مێریکا بۆ دابینکردنی وزه‌ی سه‌ره‌کیی له وڵاتدا، پشتی به نه‌وتی یه‌ده‌کی سعودییه به‌ستووه،.\n2. پچڕاندنی ئه‌م هێڵه سه‌ره‌کییه‌ی وزه‌ی بازرگانیی جیهانیی و ئه‌مێریکیی، کاره‌ساتی گه‌وره‌ی به‌دواوه ده‌بێت.\n3. ئه‌گه‌ر ئه‌مێریکا بیر له‌سزادان و نینۆک کردنی ئه‌وانه بکاته‌وه که وه‌هابییزم به‌هێز ده‌که‌ن، بۆی هه‌یه ئه‌وانیش بتوانن سزای قورسی بازاڕ و ئابووریی ئه‌مێریکا بده‌ن.\n4. سعودییه، ئه‌گه‌ر چه‌کی نه‌وت به‌کار بهێنێت، ته‌واوی بازاڕه‌کانی جیهان و وڵاتانی پیشه‌سازیی ده‌شێوێنێ و هه‌رایه‌ک ده‌نێته‌وه ئه‌وسه‌ری دیار نه‌بێت.\nهه‌ندێ سیاسه‌تمه‌دار و نووسه‌رو ئه‌کادیمیست، پێیانوایه، که‌ناکرێ به‌هیچ شێوه‌یه‌ک سزای بنه‌ماڵه‌ی ده‌سه‌ڵاتداری سعودییه بدرێ، چونکه ژێرخانی ئابووریی سعودییه به‌هێز نییه‌و ستراکتۆری پیشه‌سازیی نه‌وتیش له سعودییه زۆر له‌رزۆکه. به‌مشێوه‌یه ته‌واوی بازاڕی دنیاش ده‌خاته سه‌ر چۆک، ئه‌گه‌ر داڕمانێک به‌خۆیه‌وه ببینێت. ئه‌مه جگه له‌وه‌ی بۆی هه‌یه رژێمی ئێستا بڕووخێت و وه‌هابییه‌کان، یان پیاوه فه‌ناتیکه ئایینییه‌کان ده‌سه‌ڵات بگرنه ده‌ست و ئه‌وه‌نده‌ی تر گۆڵمه‌زه‌که قووڵتر ببێته‌وه و ئیتر فه‌نده‌مێنتالیزمی ئیسلامیی به‌ته‌واویی، نه‌وت و پاره‌یان ده‌ست ده‌که‌وێت.\nسیاسه‌تی چه‌وتی جۆرج ده‌بلیۆ بوش و ئیداره‌ی ئه‌مێریکایه له‌هه‌مبه‌ر ئیسلامی سیاسیی و فه‌نده‌مێنتالیسته سیۆفاشیزمه سوننه‌کاندا، که توانیتیان و ده‌توانن عێراق و ئه‌فگانستان و هه‌رشوێنێک بیانه‌وێ گه‌رای تێدا بخه‌ن و گه‌شه‌ی تێدا بکه‌ن. که‌مپه‌یینی گاڵته‌جاڕیی به‌دیموکراسییکردنی ناوچه‌که له‌لایه‌ن جۆرج بوشه‌وه به‌ده‌ردی هیچ ناخوات، کاتێک ئه‌و و ئیداره‌که‌ی له‌گه‌ڵ بنه‌ماڵه‌ی ده‌سه‌ڵاتداردا هاودیدی سیاسیی بن له‌زۆر شتدا، ئیتر سفره‌ی رازاوه‌ی دیموکراسیی و مافی مرۆڤ و وه‌هابییزم ته‌نها تێکه‌ڵکردنی کارته‌کانه‌و که‌س تێر ناکات، جگه له خوێنڕشتن و کوێره‌وه‌ریی به‌ولاوه.\nله‌دوای ١١/٩ ه‌وه ، جۆرج بوش زۆر شه‌رمنۆکانه گوشار ده‌خاته سه‌ر سعودییه، که‌چیی زۆر کاوبۆیانه هه‌ڕه‌شه له‌ئێران و کووره ئه‌تۆمییه‌کانی ئێران ده‌کات. خۆگیڤکردنه‌وه‌ی ئه‌مێریکا له‌ئێران و هێجه‌مۆنیی شیعه، به‌و ئه‌ندێشه‌یه‌وه‌یه ، گوایه هه‌ڕه‌شه‌ی سیۆفاشیزمی سوننه ده‌هێنێته خواره‌وه ، ته‌نانه‌ت زامنی پێوه‌ندییه ستراتیژییه‌کانی نێوان سعودییه‌و ئه‌مێریکاش ده‌کات.\nپه‌له‌قاژه‌ی ئێران بۆ ده‌ستڕاگه‌یشتن به چه‌کی ئه‌تۆمیی، وێڕای ئه‌وه‌ی زۆرێک له ئه‌مێریکاییه‌کانی سه‌غڵه‌ت کردووه، به‌ڵام فاکته‌ری سه‌ره‌کیی ئه‌م دانه‌جیڕه‌یه‌ی ئێران له‌وه‌وه سه‌رچاوه ده‌گرێ، ئه‌وه‌ندی ئێران مه‌به‌ستی ناسیۆنالیزمی ئێرانییه، ئه‌وه‌نده مه‌به‌ستی باڵاده‌ستیی ئیسلامی شیعه‌مه‌زهه‌ب نییه. نموونه‌یه‌کی زۆر زیندوو، کۆمه‌ک و حه‌زی ئێران بۆ زاڵبوونی نه‌ته‌وه‌ی ئه‌رمینیای کریستیان به‌سه‌ر ئازه‌ربایجانی شیعه مه‌زهه‌بدا باشترین به‌ڵگه‌یه. ئه‌مه شتێکی سه‌رسووڕهێنه‌ر نییه، ئێران به وڵاتی فارسه‌کان ناسراوه هه‌ر له‌سه‌رده‌می کتێبه پیرۆزه‌کانه‌وه. له‌کاتێکدا، ته‌نها نزیکه‌ی ٥٠٠ پێنج سه‌د ساڵ ده‌بێت، مه‌زهه‌بی شیعه‌ی به‌ته‌واویی له‌خۆگرت. ئه‌حمه‌دی نه‌ژاد، ئه‌وه‌نده‌ی له‌سه‌ر ته‌وه‌ری ناسیۆنالیزمی ئێرانیی ده‌خوێنێت، ئه‌وه‌نده گوێ به قه‌ڵه‌مڕه‌ویی شیعه نادات. له‌کاتێکدا زۆربه‌ی وه‌هابییه‌کان، پێیانوایه که ئه‌هریمه‌ن له نیمچه دوورگه‌ی عه‌ره‌بدا فه‌رمانڕه‌وایی ده‌کات، به‌ڵام ئاماده‌ش نین نه ددانی پێدا بنێن و نه شانازییشی پێوه بکه‌ن وه‌ک نه‌ته‌وه‌ی سعودییه، هاوکات نه زۆر به‌ئاشکراش سه‌ر بنێنه سه‌ری، چونکه پرۆگرامی خه‌ڵک کڕین و خه‌ڵک - وه‌ر‌گه‌ڕان (proselytizing ) بۆ ئایینی ئیسلام به‌بێ پاره‌وپوولی سعودییه به‌ڕێوه ناچێت.\nهه‌روه‌ها ئیسلامی شیعه مه‌زهه‌ب، هیچ خوویه‌کی سیۆفاشیستیی،نیشان نادات. مه‌لا تووندڕۆ شیعه‌کان به‌رپرسن له به‌کارهێنانی ده‌سه‌ڵات به‌خراپترین شێوه، به‌ڵام هیچ کاتێ ئه‌وه‌یان رانه‌گه‌یاندووه ، ئه‌گه‌ر شیعه‌مه‌زهه‌ب نه‌بیت ئیتر بێباوه‌ڕیت. ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر ئه‌م هه‌ڵه‌یه‌ش بکه‌ن، شیعه‌کان رێژه‌ی ١٠-١٥ % ی جیهانی ئیسلام پێک ده‌هێنن. ته‌نانه‌ت له جیهانی شیعه‌دا، هیچ کاتێ وه‌ک جیهانی سوننه و وه‌هابییزم بیریان له‌وه نه‌کردووه‌ته‌وه یان جێکه‌وت نه‌بووه ئه‌و بۆچوونه‌ی که دیسکۆری هاوشێوه‌ی وه‌هابییه‌کان له‌خۆبگرن. ئه‌م تێگه‌یشتنه چه‌وته‌ی ئیداره‌ی ئه‌مێریکیی که پێیوایه به‌هێزکردنی پێوه‌ندییه‌کان له‌گه‌ڵ سعودییه‌دا به‌قازانج ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ رووبه‌ڕووبوونه‌وه له‌گه‌ڵ ئێراندا، کارێکی زۆر نه‌زانانه‌و بێده‌ربه‌ستانه‌یه. به‌پێچه‌وانه‌وه، لاواندنه‌وه‌ی سعودییه چاره‌سه‌ری کێشه‌ی ئێران و ئه‌مێریکا قووڵتر و سه‌ختتر ده‌کاته‌وه. ئیداره‌ی بوش ، نایه‌وێ به‌رپرسانی سعودییه تاوانبار بکات له یارمه‌تییدانی وه‌هابییه‌کان له کوشتنی خه‌ڵکی عێراق و ئه‌مێریکاییه‌کاندا، به‌تایبه‌ت شیعه‌یان تا سه‌ربازی ئه‌مێریکایی زۆرتر کوشتووه. پێتان سه‌یر نه‌بێ ، له‌هه‌موو جیهانی ئیسلامییدا، کرده‌وه تێرۆریستییه‌کانی ١١/٩ ته‌نها له تاران و که‌راتشی، له‌لایه‌ن شیعه‌کانه‌وه پرۆتێست کرا.\nسه‌یره، له‌کاتی به‌رزبوونه‌وه‌ی بارگرژیی نێوان ئێران و ئه‌مێریکادا، سعودییه‌کان له‌هه‌موو کات زێتر سوورترن له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی که نابێ شیعه حوکمی عێراق بکات، هه‌رچه‌ند زۆرینه‌ی ره‌هاش بن، له‌ئه‌گه‌ری کشانه‌وه‌ی ئه‌مێریکادا سعودییه به ئاشکرا هه‌ڕه‌شه‌ی چه‌کدارکردنی سوننه‌ی عێراق و ناوچه‌که ده‌کات. ئه‌مه‌شه وایکردووه که سوننه‌کانی عێراق به ئه‌مری واقیع و رێژه‌ی که‌مایه‌تی خۆیان رازی نه‌بن، چونکه پشتیان به سعودییه‌و وه‌هابییزم تووندوتۆڵه.\nئێرانی شیعه مه‌زهه‌ب، مێژووی خۆتێهه‌ڵقورتاندنی راسته‌وخۆی له وڵاتانی تردا زۆر که‌متره له چاو وڵاته سوننه‌کانی تردا. عێراق بۆ نموونه چه‌کی کیمیاویی دژی گه‌له‌که‌ی خۆی و خه‌ڵکی ئێرانیش به‌کار برد، به‌ڵام ئێران ئه‌مه‌ی نه‌کرد، که ئه‌م چه‌که‌شی هه‌بوو. هاوکات شیعه‌کانی عێراق و شوێنه‌کانی تر، ئه‌وه‌نده‌ی به مه‌رجه‌عه‌کانی خۆیانه‌وه پابه‌ندن ، ئه‌وه‌نده گوێ به‌مه‌رجه‌عه‌کانی ئێران ناده‌ن، ئه‌مه‌ش پێچه‌وانه‌وه‌ی سیۆفاشیزمی وه‌هابییزمه.\nراشناڵترین رێگاچاره‌ی سیاسیی بۆ ئه‌م کێشه‌یه، گفتوگۆکردنه له‌گه‌ڵ ئێران، نه‌ک پێشمه‌رجی وه‌ستاندنی کووره ئه‌تۆمییه‌کانی دابنرێت. ئه‌مێریکا نابێت له‌سه‌ر حیسابی ئێران ، وه‌هابییزم له عێراق و ناوچه‌که‌دا بڵاوبکاته‌وه. مه‌ترسیی گه‌وره بۆ سه‌ر ئه‌مێریکا، ئێران نییه، به‌ڵکوو وه‌هابییزم و سیۆفاشیزمی تێرۆره له عێڕاق و ناوچه‌که‌دا. ئه‌مێریکا ده‌بێ بیر له ئۆڵتێرنه‌تیڤی تر بکاته‌وه له‌بری نه‌وتی سعودییه، ( ئیسه‌نۆڵ و سینسێتیک و دیزڵ و بایۆ نه‌وت- ethanol, synthetic diesel and bio oil ) ده‌بێ له‌و به‌رهه‌مانه بن که چیتر ئه‌مێریکا به‌قه‌رز له به‌کارهێنانی چه‌کی نه‌وت له‌لایه‌ن سعودییه‌وه نه‌ترسێت.\nئه‌مێریکا و رۆژئاوا ده‌بێ میکانیزمێکی کارا بدۆزنه‌وه بۆ کاڵکردنه‌وه‌و که‌مکردنه‌وه‌ی وه‌هابییزم، ده‌بێ به‌هاکانی مافی مرۆڤ و ئازادی تاک و هه‌موو نۆرمه‌کانی تاک و کۆمه‌ڵی رۆژئاوایی له‌به‌رچاو بگیردرێ. له‌کاتێکدا نه‌ته‌وه هه‌ژاره‌کانی موسڵمانانی جیهان به‌ده‌ست هه‌ژارییه‌وه ده‌ناڵینن، سعودییه ئه‌م هه‌له‌ی قۆستووه‌ته‌وه بۆ گه‌شه‌پێدانی وه‌هابییزم و تووندوتۆڵکردنی بنکه‌ی خۆی به‌سه‌ر دنیای ئیسلامدا. به‌بێ بیلیۆنه دۆلاره‌کانی نه‌وتی سعودییه، ئایدۆلۆژیاو جیهانبینیی سیاسیی و باڵاخانه‌ی (edifice ) سایکۆلۆژیی و سیۆفاشیزمی وه‌هابییزم، هه‌ره‌س دێنێت و به‌ته‌واویی له‌به‌ریه‌ک هه‌ڵده‌وه‌شێته‌وه.\n کاست به‌واتای چینه کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کانی کۆمه‌ڵگه‌ی هیندۆسیی دێت


راپۆرت/ کوردستان وەڵامی دژبەرانی خۆی دایەوە\nزایینی: ٠١-١٠-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠٧/٠٩ - ١١:٣١ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nکوردستان میدیا: پاش ئەوەیکە لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا حکومەت و پارلمانی عێراق کۆمەڵێک بڕیاری نەشیاوی لەدژی هەرێمی کوردستان سەپاند، پارلمانی کوردستانیش لە دوایین دانیشتنی خۆیدا وەڵامی دایەوە.\nبەپێی هەواڵی هەوالدەرییەکانی باشوری کوردستان رۆژی شەممە ڕێکەوتی ٣٠ی سێپتامبری ٢٠١٧، پەرلەمانی کوردستان به ئاماده‌بوونی ٦٢ پەرلەمانتار و راوێژكاری یاسایی حكومه‌تی هه‌رێمی کوردستان کۆبووەوە و سەبارەت بە بڕیارەکانی حکومەت و پەرلەمانی عێراق چەند بڕیارێکی گرینگیان پەسند کرد کە بەشێوەی کۆنکرێت بریتی بوون لەوەیکە تەواوی بڕیارەکانی حکومەتی ناوەندی نایاسایین و گشتپرسیی هەرێمی کوردستان پاڵپشت بە دەستووری عێراق ئەنجامدراوە؛ هەروەها مەسعود بارزانی، فەرماندەی گشتیی هێزە چەکدارەکانی هەرێمی کوردستانیشی سەرپشک کرد بۆ پاراستنی ئەو ناوچانەی هەڕەشەیان لەسەرە.\nلە بەشێک لەم بڕیارنامەدا هاتووە پەرلەمانی کوردستان بە پشتبەستن بە بنەماو یاسا و رێسا نێودەوڵەتییەکان و دەستووری عێراق، دەسەڵاتە فەرمییەکانی هەرێمی کوردستان رادەسپێرێت بۆ جێبەجێکردنی ئەنجامەکانی ریفراندۆم کە لە ٢٥-٩-٢٠١٧ ئەنجامدراوە؛ هەروەها داوا لە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی و وڵاتانی دراوسێ و ناوچەکە دەکەین رێز لە بڕیاری گەلی کوردستان بگرن، سەبارەت بە پیادەکردنی مافی چارەی خۆنووسین.\nلەبەشێکی دیکەیشیدا هاتووە، یاسا بڕیارەکانی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق بەهیچ شێوەیەک قابیلی جێبەجێکردن نین لە هەرێمی کوردستان، تاوەکو لەلایەن پەرلەمانی کوردستان بڕیاری جێبەجێکردنیان بۆ دەردەچێت.\nلە بڕگەیەکی دیکەیشدا هاتووە بڕیاری گەلی کوردستان لە رێفراندۆمی ٢٥-٩-٢٠١٧ پاڵپشت بووە بە دەستووری عێراق و میساقی نەتەوە یەکگرتووەکان و هەردوو پەیماننامەی نێودەوڵەتی ساڵی ١٩٦٦ کە عێراق پەسندی کردوون بە یاسای ژمارە ١٩٣ی ساڵی ١٩٧٠.\nیەکێک لە گرینگترین بڕیارەکانی پارلمانیش بەم چەشنەیە: سەبارەت بە پابەندکردنی فەرماندەی گشتیی هێزە چەکدارەکان بۆ بڵاوەپێکردنی هێزە فیدراڵییەکان لە ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ئیدارەی هەرێم، پێچەوانەی بڕگەی یەکە لە ماددەی ٩ی دەستوور کە ناکرێت هێزە چەکدارەکانی عێراق و هێزەکانی ئاسایش دژی پێکهاتەکانی گەلی عێراق بۆ یەکلاکردنەوەی ناکۆکییە سیاسییەکان بەکاربهێندرێن، ئەمە جگە لەوەی ماددەی ١٤٠ی دەستووری هەمیشەیی عێراق، مافی یەکلاکردنەوەی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ئیدارەی هەرێمی بە دانیشتووانی ئەو ناوچانە داوە لەڕێگەی راپرسییەوە، نەک فەرمان کردن بە بەکارهێنانی هێز بۆ دەستبەسەرداگرتنی ئەو ناوچانە. وە فەرماندەی گشتیی هێزە چەکدارەکانی هەرێمی کوردستان سەرپشک دەکەین بۆ گرتنەبەری هەر رێکارێکی پێویست بۆ پاراستن و پارێزگاریکردن لەو ناوچانە و بەرقەراربوونی ئارامی تێیاندا.\nهەروەها سەبارەت بە بڕیاری داخستنی دەروازە سنوورییەکان ڕایانگەیاندووە ئەم بڕیارە لە دەسەڵاتی حکومەتی فیدراڵدا نییە و بەهیچ جۆرێک لە ماددەی ١١٠ ی دەستووردا ئاماژی پێنەدراوە، بەپێی ماددە ١١٥ لە دەستووریش هەر بابەتێک کە لە چوارچێوەی دەسەڵاتە تایبەتییەکانی حکومەتی فیدراڵ نەهاتبێت دەسەڵاتی هەرێمەکانە.\nهەر لەمبارەوە بۆ پاڵپشتی لە سەربەخۆیی کوردستان داواکارییەک لە ماڵپەڕی کۆشکی سپیی ئەمریکا دانراوە و دەبێت ١٠٠ هەزار کەس پشتگیری بکەن بۆئەوەی کۆشکی سپی وەڵامی بداتەوە.\nلە داواکارییەکەدا هاتووە: "بۆ هەموو کەسێکی بەویژدان جێی نیگەرانییە کە ویستی شەرعی و دیموکراسییانە و ئاشتییانەی کورد بۆ سەربەخۆیی لە عێراق بە تاکتیکی سووکایەتی و هەڕەشە و چاوسوورکردنەوە لەلایەن حکومەتەکانی عێراق و ئێران و تورکیاوە وەڵامی دەدرێتەوە".\nلەلایەکی دیکەشەوە کارلۆس پودجمۆنت، سەرۆکی هەرێمی کەتەلۆنیا، وەک پشتگیری لە ڕێفراندۆم و سەربەخۆیی هەریمی کوردستان لە لیدوانێکدا وتوویەتی: "لێکچوون لەنێوان نەتەوەکانی کەتەلۆنیا و کورد هەیە.\nهەردوو نەتەوەش مافی دیاریکردنی چارەنووسییان هەیە. حکومەتی ئیسپانیا و عێراق هیچ رێز لە مافەکان ناگرن. دەمەوێت پێتان بڵێم خەڵکی کوردستان تەنیا نییە. ئێمە لە ئێوەوە فێردەبین بە چ شێوازێک بەرخودان بکەین. تەنیا یەک پاشەڕۆژ بۆ هەردوو نەتەوەکانمان هەیە، ئەویش ئازادییە. لەڕێگەی ئەو ئازادییەوە هەردووکمان براین".\nهەروەها ١٢٨ کەس لە ئەندامانی ئاکادێمی ئۆسکار لەسەر بانگەوازی بەهمەن قوبادی سینەماکاری بەناوبانگی جیهان، کۆمەڵێک لە پارێزەرانی کورد و غەیرە کورد لە ئێران لە نامەیەکی سەرئاوەڵادا ڕوو لە ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان، پێتری سارڤاما" ئەندامی پارلمانی ئورووپا لە وڵاتی فینلاند، "چەک شومه‌ر" سناتۆر و سه‌رۆكى فراكسيۆنى دێموكراته‌كان له ئه‌نجومه‌نى سێنای ئا‌مريكا، بێرنارد کۆشنێر" وەزیری پێشووی دەرەوەی فەڕانسە و لە دۆستانی نزیکی شەهید دوکتور قاسملوو، "فرێدریک تێسۆ" سەر کۆنسوولی پێشووی وڵاتی فەڕانسە لە هەرێمی کوردستان و دۆستی شەهید دوکتور قاسملوو، ئیسماعیل بێشکچی کەسایەتیی ناوداری تورک، کۆنگرەی نەتەوەکانی ئێرانی فێدراڵ و کۆمەڵێک کەسایەتی و چالاکی سیاسی ئێرانی پشتیوانییان لە سەربەخۆیی کوردستان کرد.\nلەبەرامبەریشدا دوژمنانی کورد بەردەوامن لە دژایەتی کردنی سەربەخۆیی کوردستان؛ سەرکۆماری تورکیە لە نوێترین لێدوانی خۆیدا سەبارەت بە گشتپرسی کوردستان هەوڵی داوە ئەنجامدانی ڕیفراندۆم ببەستێتەوە بە لایەنێکی دەرەکی و وتوویەتی: ئیسرائیل نەخشێکی یەکلاکەرەوەی لەم پڕۆسەدا هەبووە.\nهەروەها حەسەن نەسروڵڵا، سەرۆکی گشتیی ڕێکخراوی تێرۆریستی حیزبوڵڵای لوبنان کە لەژێر کاریگەرییەکانی ڕێژیمی تاراندا چالاکی دەکات لە گوتارێکدا باسی گشتپرسی و سەربەخۆیی کوردستانی کردووە و رایگەیاندووە: "ئەمە پڕۆژەیەکی ئامریکایی - ئیسرائیلییە و بۆ دووبارە دابەشکردنەوەی ناوچەکەیە".\nسەبارەت بە دەوڵەتی ناوەندیی بەغداش کە هەر لە سەرەتاوە دژایەتی سیستماتیکی لەگەڵ کوردستان کردووە، ئاشکرا بوو کە بەتەمای بەڕێوەبردنی مانۆڕێکی سەربازی هاوبەش لەگەڵ دوژمنی دێرینی گەلی کورد واتە کۆماری ئیسلامی ئێرانن لە ناوچە سنوورییەکانی ڕۆژهەڵات و باشووری کوردستاندا.\nئەم مانۆڕە کە لە سێ سنووری فەرمی پەرویزخان، باشماخ و تەمەرچین بەڕێوە دەچێ، بەڕای کارناسان پەلەقاژەیەکی گاڵتەجاڕانەی هەر دوو ڕێژیمی تاران و بەغدایە بۆ پرسی سەربەخۆیی کوردستان.


ئەنفال، چەمكی سڕینەوەی نەتەوەیەك\n04:42 - 02/06/2019 45 جار خوێندراوەتەوە\n(دوو هەفتە جارێک دەینووسێت)\nئەنفال ، ئەو وشەیەی كە 182 هەزار مرۆڤی كردە قوربانی، بەر لەوەی قوربانیەكان لە مانای وشەكە تێبگەن، وشەیەك نامۆ بە فەرهەنگی مێژووی مرۆڤایەتی و تەژی بە رق‌و كینەی هەڵچنراوی دەوڵەتێك لە هەمبەر هاوڵاتیانی خۆی.\nبیرمەندێكی جولەكە لە پاش روداوی هۆڵكۆست وتی: “شیعر وەزیفەی خۆی لەدەستدا ئیدی ئێمە لەمەودا نابێت شیعر بنوسینەوە” هەربۆیە سینەما وەك پێگەیەكی كاریگەر كارەساتی هۆلۆكۆستی گەیاندە گشت پنتێكی ئەم جیهانەو تاكو ئیستا ئەو پرسە هەوێنی بەردەوامی فیلمی سینەماییە.\nئەنفال، ئەو كارەساتەی گەر لە هۆڵۆكۆست گەورەتر نەبووبێت، بچوكتر نیە، لەنێو جڤاتی كوردیدا پێچەوانەی هۆلۆكۆستی دەستەخوشكی كاری لەسەر كرا، لەوێ نووسەرێك وتی شیعر ئەركی خۆی لەدەستدا، بەڵام لێرە رەنگە تەنها شیعر و پەخشان ئەو كارەساتەی لە ئامێز گرتبێت، لەوێ پرسی ئاینێك، بوو بە پرسی نەتەوە و بنیاتنانی قەوارەیەكی فراوان و كاریگەر لە جیهاندا . لێرە، چەمكەكانی ئاین كران بە چەكی سڕینەوەی نەتەوەیەك.\nوەڵامی ئەو پرسیارەی كە ئەنفال لەنێو هزری رۆشنبیر و دەسەڵات و سیاسەت و ئاین و تاكی كوردیدا چۆن مانیفێست دەبێت بەجێدەهێڵین، بەڵام تیشك دەخەینە سەر بەرهەمێكی سینەمایی فیكشن دۆكیومێنتری بەناوی (هەزار و یەك سێو) كە لە نووسین و دەرهێنانی فیلمسازی كۆچكردووی كورد تەهای كەریمیە...\nلەم فیلمەدا رزگاربووەكانی نێو تراژیدیای ئەنفال دەدوێن، ئەوان وێنەی چركە بە چركەی ئەو كارەساتەیان لەپێش چاو ون نابێ‌و دەنگی فیشەك و نەڕەی نوكی شۆفڵ و حەفارەكان هەمیشە لە گوێیاندا دەزرنگێتەوە. بەجۆرێك ئەو ئازارە لەكاتی گێرانەوەی روداوەكاندا لەرێگەی فرمێسەكانیانەوە خۆی بەیان دەكات .\nفیلمی (هەزار و یەك سێو) هەرچەندە بە شێوەیەكی نەرم كاری لەسەر پرسی ئەنفال كردووە، بەڵام هەوڵێكە بۆ بەدۆكیومێنتكردنی ئەو كارەساتە، هەرچەندە نووسەرو دەرهێنەری فیلمەكە خۆی لە ژیاندا نەماوە، رەنگە بەشێكیش لە بەشداربوەكانی نێو فیلمەكە، لە ژیاندا نەمابن، بەڵام لە رێگەی ئەم فیلمەوە دەتونرێت وێنایەكی كارەساتی ئەنفال، لە زاری رزگاربوەكانی ئەو كارەساتەوە ببینین و ببیسین. تەهای كەریمی كوڕە لاوێكی بانەیی لە رۆژهەڵاتی نیشتیمانەوە ئازارەكانی هاونیشتمانیانی باشووری دۆكیومێنت كرد. ئێمەش لێرەوە هەوێنی ئەم پرسە وەك كەرەستەیەكی بەهێزی سینەمایی بەجێدێڵین بۆ فیلمساز و سینەماكارانی كورد، كە لە ئایندەدا وەك هۆڵۆكۆست بڕواننە پرسی ئەنفال.!


وه‌زیرى ناوخۆى حکومه‌تى هه‌رێم له راگه‌یه‌ندراوێکدا ده‌ڵێن که"به ڕاى گشتى راده‌گه‌یێنین که پاراستنى ئارامى وسه‌قامگیرى ناو هه‌رێمى کوردستان به گشتى وهه‌ولێرى پایته‌خت هێڵى سووره ورێگا ناده‌ین له ژێر هیچ بیانوویه‌ک و له ژێرناوى هیچ گرووپێک ، ئه‌م سه‌قامگیریه تێک بدرێت".\nکه‌مێک له‌مه‌وبه‌ر رێبه‌ر ئه‌حمه‌د، وه‌زیرى ناوخۆ له راگه‌یه‌ندراوێکیدا ده‌شڵێت:"داواش له‌و گرووپانه‌ى به ناو ئاشتى وئازادى ده‌که‌ین خۆیان نه‌که‌نه ئامرازێک بۆ تێکدانى بارى ئه‌منیى هه‌رێم. ئه‌گه‌ر به ڕاستیش نیازیان ئاشتى وئارامییه، با ڕووى قسه‌کانیان ئاراسته‌ى قه‌ندیل بکه‌ن".\nده‌قى راگه‌یه‌ندراوه‌که‌ى وه‌زیرى ناوخۆ:\nدواى ئه‌وه‌ى له ماوه‌ى ڕابردوو چه‌ندین جار چه‌کدارانى په‌که‌که په‌لامارى ھێزى پێشمه‌رگه و هێزه ئه‌منییه‌کانى هه‌رێمى کوردستانیان داوه و چه‌ندین ئه‌فسه‌ر وپێشمه‌رگه‌یان شه‌ھید و بریندار کردووه و ھه‌موو ھه‌وڵیان بۆ تێکدانى ئارامى وئاسایشى هه‌رێمى کوردستانه. به‌داخه‌وه له ڕۆژانى رابردووشدا شه‌ش پێشمه‌رگه‌یان شه‌ھید کرد و چه‌ندین پێشمه‌رگه‌ى تریش بریندار بوون .\nچه‌ندین ساڵه به‌ھۆى بوونى چه‌کدارانى په‌که‌که سه‌دان گوند و ئاوایى ناوچه سنووریه‌کان چۆلکراون و زیانێکى زۆرى ماددى به‌ر هاووڵاتییانى ئه‌و ناوچانه که‌وتووه. هاوکات به‌رده‌وام ھه‌وڵى ده‌ستوه‌ردان له کاروبارى ناوخۆى ھه‌رێمى کوردستان و دروستکردنى پشێوى و نا ئارامیان له ناو هه‌رێم داوه ، ئه‌ویش به ڕێگاى جۆراوجۆر له‌وانه له‌م ڕۆژانه‌دا وه‌ک به‌شێک له پیلانه‌کانیان له دژى ھه‌رێم و به ھاوکارى ده‌ستێکى ناوخۆیی، چه‌ندین ھاووڵاتى خاوه‌ن ڕه‌گه‌زنامه‌ى ئه‌وروپاییان ناردووه بۆ ناو هه‌رێم بۆ به کارهێنانیان وه‌ک ئامرازێک بۆ تێکدانى سه‌قامگیریى ناو هه‌رێم له ژێر ناوى گرووپى به‌ناو ئاشتى و ئازادی.\nلێره‌دا به ڕاى گشتى راده‌گه‌یێنین که پاراستنى ئارامى وسه‌قامگیرى ناو هه‌رێمى کوردستان به گشتى وهه‌ولێرى پایته‌خت هێڵى سووره ورێگا ناده‌ین له ژێر هیچ بیانوویه‌ک و له ژێرناوى هیچ گرووپێک ، ئه‌م سه‌قامگیریه تێک بدرێت.\nداواش له‌و گرووپانه‌ى به ناو ئاشتى وئازادى ده‌که‌ین خۆیان نه‌که‌نه ئامرازێک بۆ تێکدانى بارى ئه‌منیى هه‌رێم. ئه‌گه‌ر به ڕاستیش نیازیان ئاشتى وئارامییه، با ڕووى قسه‌کانیان ئاراسته‌ى قه‌ندیل بکه‌ن چونکه شه‌ڕانگێزى ونائارامى له‌وێوه سه‌رچاوه ده‌گرێت، پێویسته ئه‌و گرووپانه داوا له په‌که‌که بکه‌ن چیتر ده‌ست نه‌خاته ناو کاروباره‌کانى هه‌رێمى کوردستان وسنوورێک بۆ شه‌ڕفرۆشییه‌کانیان و دژایه‌تى خه‌ڵکى ئاشتیخوازى هه‌رێمى کوردستان دابنێن.


هیوا فەقێیانی 06/05/2021 - 15:16 هەواڵ/كوردستانی\nقائیمقامیه‌تی سلێمانی بەهۆی پابەند نەبوون بە ڕینماییە تەندروستیەكان دوو ماركێت و كۆگایەك دادەخات.\nلە ڕاگەیەندراوێكی قائیمقامیه‌تی سلێمانیدا هاتووە: به‌هۆی دانانی ئاوی له ده‌به‌نراو له‌به‌ر تیشكی خۆر، قائیمقامیه‌تی سلێمانی دوو ماركێت و كۆگایه‌ك داده‌خات، كه‌یوان خه‌لیل، سه‌رۆكی لیژنه‌ی ئاوی له‌ده‌به‌نراوی قائیمقامیه‌تی سلێمانی رایگه‌یاند: به‌هۆی پابه‌ند نه‌بون به مه‌رج و رێنماییه‌كانی كاركردن و دانانی ئاوی له‌ده‌به‌نراو و خواردنه‌وه گازیه‌كان له‌پله‌ی گه‌رمی به‌رز و به‌ر تیشكی خۆر، قائیمقامیه‌تی سلێمانی هەردوو ماركێتی نێرگز و نیوتایم و كۆگای ئاوی هاوڕاز له گه‌ڕه‌كی سه‌رچنار داده‌خات.\nوتیشی:"به‌پێی رێنماییه‌كان نابێت ئاوی له‌ده‌به‌نراو و خوارده‌مه‌نی له شوێنی گه‌رم و به‌رتیشكی خۆر عه‌مبار بكرێت یان بگوازرێته‌وه، چونكه به‌هۆی كارلێكی كیمیاییه‌وه ئاوی ناو ده‌به پلاستیكه‌كان ده‌بێته هۆكاره كه‌مبونه‌وه‌ی به‌رگری له‌ش و زیان به‌ته‌ندروستی مرۆڤ ده‌گه‌یه‌نێت،\nئەوەشی خستۆتەڕوو: به‌فه‌رمانی قائیمقامی سلێمانی هەردوو ماركێتەكەو كۆگاكەش داده‌خرێت و خاوه‌نه‌كانیشی روبه‌ڕوی رێكاری یاسایی ده‌كرێنه‌وه.


ئه‌نجوومه‌نی نوێنه‌رانی عێراق ده‌رچوونی هێزه بیانییه‌كان تاوتوێ ده‌كات\nبڕیارە هەفتەی داهاتوو ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق دەست بە کۆبوونەوەکانی بکاتەوە، هەر کوتلەیەکی پەرلەمانیش، باس لەو پڕۆژە یاسایانە دەکات، کە لە وەرزی سێیەمی یاساداناندا پێویستە کاری لە پێشینە بن، بەڵام ئەوەی لە هەموویان زیاتر باس دەکرێت، دەرچوونی هێزەکانی بیانی و لێپرسینەوەیە لە وەزیرەکانی حکوومەتی فیدڕاڵی.\nحوسەین عەرەب، ئەندامی ئەنجوومەنی نوێنەران، لە بزوتنەوەی ئیرادە ئاشکرایکرد، ئەنجوومەنی نوێنەران داواکاری بۆ لێپرسینەوە لە 7 وەزیر پێشکەش بە حکوومەتی عێراق کردووە و پێدەچێت متمانە لە دوو وەزیر بسەنرێتەوە.\nئەو پەرلەمانتارە ئاماژەی بۆ ئەوەشکرد، هەڵسەنگاندنی کارەکانی حکوومەت لای پەرلەمان، 36.5%ـە، لە کاتێکدا بەگوێرەی هەڵسەنگاندنی حکوومەت بۆ کارەکانی خۆی دەگاتە 70%.\nهاوکات، بەلای بەشێکی زۆر لە ئەندامانی ئەنجوومەنی نوێنەران، مانەوەی عادل عەبدولمەهدی سەرۆك وەزیرانی عیراق لە پۆستەكەی بە پێویست دەزانن، چونکە دوورخستنەوەی لەم كاتەدا ئاژاوەی گەورەتر دروست دەكات، بۆیە ئەو بابەتە دواخراوە.\nهەرچەندە تێبینی زۆر لەسەر عەبدولمەهدی هەن، بە تایبەت بابەتی هەڵوەشانەوەی حەشدی شەعبی، كێشەی نەوتی نێوان هەرێم و بەغدا، بەڵام ئەمریکا و تەنانەت ئێرانیش لەگەڵ مانەوەی عەبدلولمەهدین لە پۆستەکەیدا.\nپێشتر چەند میدیایەکی عیراقی بڵاویانكردەوە، ژمارەیەك پەرلەمانتار كار بۆ سه‌ندنه‌وه‌ی متمانە لە سەرۆك وەزیران دەکەن.\n03 هێرشی ئێران بۆ سه‌ر دامه‌زراوه نه‌وتییه‌كانی سعوودیه پشتڕاست ده‌كرێته‌وه\n04 كەشناسی بەرزترین پلەی گەرمای 48 كاتژمێر رادەگەیەنێت\n05 "ئەمەریکا بەڵێنێکی لەبارەی هێرشە ئاسمانییەکان بە حەشدی شەعبی داوە"\n06 نرخی تابلۆی ژمارە(1)ـی ھەڵەبجە ئاشكرا كرا\n04 31 زیاره‌تكار له حه‌ڕه‌می حوسه‌ینیه‌ی كه‌ربه‌لا گیانیان له‌ده‌ستدا\n05 بارانبارین دەستپێدەكات\n06 بانكی رافیده‌ین پێشینه‌یه‌كی دیكه به فه‌رمانبه‌ران ده‌دات


وەزارەتی پەروەردە 12 بەرپرسی سلێمانی دەگۆڕێت\nوەزارەتی پەروەردەی حكوومەتی هەرێمی كوردستان، بڕیاری گۆڕانكاری 12 بەڕێوەبەری پەروەردەكانی سنووری پارێزگای سلێمانی و یەكەی كارگێڕیی گەرمیان و ڕاپەرینی دەركردووە و هەفتەی داهاتوویش بە فەرمی وردەكارییەكانی دەخرێتە ڕوو و جێبەجێ دەكرێت.\nعەبدوڕەحمان عەلی ڕەزا پەرلەمانتاری كوردستان بە "وشە"ی ڕاگەیاند، لە كۆبوونەوەی لیژنەی پەروەردە و خوێندنی باڵای پەرلەمان و وەزیری پەروەردە بەشدار بووین، وەزیری پەروەردە دووپاتی لەوە كردەوە كە لەم هەفتەیە گۆڕانكاری لە پۆستی بەڕێوەبەری پەروەردەكان دەست پێ دەكەن.\nزیاتر گوتی، وەزیری پەروەردە ئاشكرای كرد كە بەڕێوەبەری پەروەردەی هەر شار و ناوچەیەك نابێ زیاتر لە هەشت ساڵ لە پۆستەكە بمێنێتەوە، ئەوانەیشی لەو ماوەیە زیاترە لەو پۆستانەدان، دێنە گۆڕین.\nبەگوێرەی بەدواداچوونێكی "وشە" بڕیاری گۆڕانكاری پۆستی بەڕێوەبەری 12 پەروەردەی سنووری پارێزگای سلێمانی و گەرمیان و ڕاپەڕین دراوە، كە پەروەردەكانی "پێنجوێن، دووكان، دەربەندیخان، شارباژێر، شارەزوور، ڕانیە و پشدەر" لە چوارچێوەی ئەو گۆڕانكارییانە دەبن.\nشۆڕش غەفووری بەڕێوەبەری ڕاگەیاندنی وەزارەتی پەروەردەی حكوومەتی هەرێمی كوردستان بۆ "وشە" گوتی، سەرەتای هەفتەی داهاتوو لە كۆنگرەیەكی ڕۆژنامەوانی وردەكاری گۆڕانكارییەكان بە وردی دەخرێنە ڕوو.\nئه‌م بابه‌ته 4343 جار خوێنراوه‌ته‌وه


فەیسبوک خزمەتگوزارییەکی دیکەی ڤیدیۆیی زیاد دەکات\nتۆڕی کۆمەڵایەتی فەیسبوک خزمەتگوزارییەکی دیکەی ڤیدیۆیی زیاد دەکات کە بەکارهێنەران لەڕێگەیەوە دەتوانن سەیری ڤیدیۆ و زنجیرەی تەلەفزیۆنی بکەن.\nتایبەتمەندییەکە ناوی "Watch" و بەم زووانە لەبەردەستی بەکارهێنەرانی فەیسبوکدا دەبێت کە ژمارەیەک ڤیدیۆ و زنجیرەی تەلەفزیۆنی تێدایە و بۆ هەندێکیان فەیسبوک خۆی پارەکەی داوە.\nتایبەتمەندییەکە وا دەکات بەکارهێنەران ئەو ڤیدیۆ و زنجیرەیە هەڵبژێرن و سەیری بکەن کە هاوڕێ و کەسەکانیشیان لایان پەسەندە، هاوکات ئەوانەشی کە سەیری دەکەن دەتوانن کۆمێنت بنووسن و پەیوەندی بە یەکترییەوە بکەن.\nمارک زوکربێرگ دامەزرێنەری فەیسبوک ڕایگەیاند "پێویست ناکات سەیرکردنی زنجیرەیەک نادیار بێت، بەڵکو دەکرێت ببێتە چانسێک بۆ بەشداریپێکردنی ئەزمونێک و کۆکردنەوەی کۆمەڵێک کەس کە هەمان شتیان بەلاوە پەسەندە."\nهەرچەندە سەیرکردنی ڤیدیۆ لەماوەی چەند ساڵی ڕابردوودا لە فەیسبوک بەردەستە، بەڵام زۆرینەیان ماوە کورتن و وەک ئەم خزمەتگوزارییە نوێیە نین کە فەیسبوک بەنیازە بیخاتە بەردەستی بەکارهێنەران، ئەمەش دەکەوێتە کێبڕكێوە لەگەڵ تۆڕی کۆمەڵایەتی یوتیوبدا.\nفەیسبوک لە ساڵی ٢٠٠٤دا لەلایەن مارک زوکربێرگەوە دامەزراوە و بارەگاکەی لە ویلایەتی کالیفۆرنیایە لە ئەمریکا. بەپێی نوێترین ئامارەکان، فەیسبوک لە ئێستادا زیاتر لە دوو ملیار بەکارهێنەری هەیە.\n2017-08-23 |1401 جار خوێندراوەتەوە|


وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی روونكردنه‌وه له باره‌ی "كێكه توركییه‌كه" ده‌دات\nبەڕێوبەرایەتیی كاروباری پاراستنی تەندروستیی هه‌ولێر، روونكردنه‌وه‌یه‌ك له باره‌ی ئه‌و "كێكه توركییه" بڵاو ده‌كاته‌وه، كه گوایه "حه‌بی ئیفلیجبوونی تێدایه".\nبه‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی ته‌ندروستیی هه‌ولێر له‌سه‌ر په‌یجی فه‌رمیی خۆی بڵاوی كردووه‌ته‌وه، لەسەر فەرمانی د. سامان بەرزنجی، وەزیری تەندروستیی حكوومەتی هەرێم، تیمەكانی كاروباری پاراستنی تەندروستیی هەولێر بەدواداچوونیان بۆ ئه‌و جۆره كێكه كردووه، كه له گرته‌یه‌كی ڤیدیۆییدا بانگه‌شه‌ی ئه‌وه ده‌كرێت "حه‌بی" تێدایه.\nله روونكردنه‌وه‌كه‌ی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی كاروباری ته‌ندروستیدا ئاماژه به‌وه كراوه، پاش ئەوەی چەندین نموونەی جۆراو جۆری لێ وەرگیرا، روون بووەوە كە ئه‌و جۆره كێكه، هیچ جۆرە حەبێكی تێدا نییە.\nد. سەرهەنگ جەلال، بەڕێوبەری كاروباری پاراستنی تەندروستیی هەولێر، ده‌ڵێت: "نموونەی ئەو كێكەمان ناردووە بۆ تاقیگە تاكوو پشكنینی تەواوی تاقیگەیی بۆ بكرێت، هاوكات ئەو جۆرە كێكە بەر لە مانگێك لەلایەن تیمەكانی بەڕێوبەرایەتیمان لە چوارچێوەی كاری ڕۆژانەی خۆماندا، پشكنینمان بۆ كردبوو. هاووڵاتیانیش دڵنیا دەكەینەوە كە بە زووترین كات لە ئەنجامی پشكنینەكە ئاگاداریان دەكەینەوە".\nپشتر گرته‌یه‌كی ڤیدیۆیی له تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان له باره‌ی ئه‌و كێكه بڵاو كرایه‌وه، گوایه هه‌ر دانه‌یه‌ك له‌و جۆره كێكانه، ژماره‌یه‌ك حه‌بی تێدایه، به‌ڵام به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی كاروباری ته‌ندروستی رایگه‌یاند، له پشكنینی سه‌ره‌تایی هیچ نه‌دۆزراوه‌ته‌وه و نموونه‌ی كێكه‌كه‌ش ره‌وانه‌ی تاقیگه كراوه.


كه‌سێك ده‌ستگیر ده‌كرێت كه 11 کچی فریوداوه\nrebwar 04/11/2019 - 16:00 بڵاوکراوەتەوە لە هەواڵ/كوردستانی\nكەسێك دەستگیر كرا بەناوی كاری هەواڵگرییەوە ژنانی هەڵخەڵەتاندووە و بەوهۆیەوە لەگەڵ 11 ژنی كورد و عەرەبي فريو داوە.\nبەڕێوەبەرایەتی ئاسایشی سلێمانی لە ڕاگەیەنراوێكدا رایگه‌یاندووه "هێزەكانمان توانیان لە ڕۆژی (20/10/2019) كەسێك بەناوی ( ص، ع، ص) لەدایكبووی ساڵی 1973 دەستگیر بكەن."\nڕوونیشی كردۆتەوە، ئەو كەسە تۆمەتبارە بەوەی “پەیوەندی كردووە بە چەند ئافرەتێكەوە وەك بەرپرسێكی كاری مخابەراتی خۆی پێ ناساندوون لەهەمان كاتدا وەهمی بووە و بەڵێنی ئەوەی پێداون ئەگەر كاری لەگەڵدا بكەن ئەوا هەریەكەیان بڕی 20 هەزار دۆلاری ئەمریكی و خانوو و ئۆتۆمبێلیان پێ بدات بۆ ئەنجامدانی ئەم دەست بڕین و هەڵخەڵەتاندنە."\nئاسایشی سلێمانی ئاشكراشی كردووە، ناوبراو لە ڕێگەی (مەسنجەرەوە ) پەیوەندی كردووە بە (35 بۆ 40) ئەفرەتی كورد و عەرەبەوە لەو ژمارەیە (11) كەسیانی هەڵخەڵەتاندووە و كاری سێكسی لەگەڵدا كردون و بڕوایان بە ساختەكاریەكانی كردووە، كەكاری لەگەڵدا بكەن.\nدەشڵێت: “دوای ئەم كارە نایاساییە، هێز ەكانمان دوای چاودێری ورد و لێكۆڵینەوە لە ڕووداوەكە، ئاسایش پلانەكەیانی ئاشكرا كرد و بەپلانێكی تۆكمە و وەرگرتنی فەرمانی دادوەری لێكۆڵینەوەی ئاسایشی سلێمانی، تۆمەتبارەكە دەستگیركرا و دانی نا بەتاوانەكەیدا و ڕووبەڕووی یاسا كرایەوە و لێكۆڵینەوە لە كەیسەكەی بەرداوەمە”.\nئاسایشی سلێمانی، هاووڵاتیان ئاگادار دەكاتەوە، كەژیرانە مامەڵە بكەن و خۆیان بەدوور بگرن لەكەسانی ساختەچی و نەفس نزم .


کوردیپێدیا - 2 هەزار و 328 سزادراو لەهەرێمدا هەیە و خەرجی هەریەکێکیان مانگانه نزیکەی 1800$\n📊 2 هەزار و 328 سزادراو لەهەرێمدا هەیە و خەرجی هەریەکێکیان مانگانه نزیکەی 1800$ | پۆل: ئامار و راپرسی | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\n2 هەزار و 328 سزادراو لەهەرێمدا هەیە و خەرجی هەریەکێکیان مانگانه نزیکەی 180...\n2 هەزارو 328 بەپێی وتەی بەڕێوەبەری گشتی چاکسازیەکانی هەرێم، ئەحمەد نەجمەدین، خەرجی مانگانەی هەر سزادراوێک لەهەرێمدا نزیکەی 1800دۆلار (18وەرەقەیە)، دوا ئاماری سزادراوانی هەرێمیش 2هەزار 328 کەسە. بەڕێوەبەری چاکسازی گەوران لەسلێمانی رایدەگەیەنێ، لەچوار بەش، بەشێکی سزادراوەکانیان خەڵکانی بیانیە، شارەزایەکی ئابوریش بەپێویستی دەزانێ، بەمەرجی پاراستنی گیانیان، سزادراوانی بیانی رەوانەی وڵاتەکانیان بکرێنەوە چونکە مانگانە خەرجیەکی زۆریان دەوێت.\nئا: ئاسۆ سەراوی\nژمارەی سزادراوان و خەرجی مانگانەیان\nوتەبێژی وەزارەتی کاروکاروباری کۆمەڵایەتی حکومەتی هەرێم، عەباس ئەکرەم رایدەگەیەنێت، 2هەزارو 328 سزادراو بەتاوانی جۆراوجۆر لەنێو بنکەی چاکسازییەکانی گەوران و ژنان و منداڵان لەهەرسێ پارێزگاکەی هەرێمیکوردستان حوکمدراون. ئەمە جگە له و کەسانەی لەبەڕێوەبەرایەتیەکانی گرتن و گواستنەوەدا راگیراون، کە هەر یەکێکیش لەوانە بەسەدان کەسیان تێدا بەندیە.\nبەڕێوەبەری گشتی چاکسازیەکانی هەرێم، لەوەزارەتی کاروکاروباری کۆمەڵایەتی ئەحمەد نەجمەدین لەلێدوانێکدا بۆ ئاوێنە ئاماژە بەوە دەکات، خەرجی مانگانەی هەر سزادراوێک لەهەرێمدا نزیکەی 1800 دۆلارە و ئەو سزادراوانەش کە خەڵکی هەرێمن و خێزاندارن، مانگانە 150هەزار دیناری دەدرێتە خێزانەکانیان.\nئه و بەڕێوەبەرە گشتیە جەخت لەوە دەکاتەوە هەر سزادراوێک زۆر بەباشی بەپێی بەرنامەیەکی بۆ دارێژراو خزمەت دەکرێت و جگە لەسێ ژەمە نانخواردن و پێداویستی رۆژانە کە لەلایەن کۆمپانیایەکی کەرتی تایبەتەوە سەرپەرشتی دەکرێت، ساڵانە دوجاریش جلوبەرگی هاوین و زستانە بۆ سزادراوەکان دەکڕدرێت ئەگەر باس لەخەرجی مانگانە هەر سزادراوێک بکەین، دەبێت لێکدانەوەی ورد بۆ هەمو لایەنەکانی بکەین، هەر لەپێداویستی رۆژانە و خەرجی گواستنەوە و شوێنی مانەوە و موچەی پاسەوان و زۆر لایەنی تریش، بەپێی لێکدانەوەکانی ئێمە خەرجی هەر یەکێک لەسزادراوەکان مانگانە دەگاتە 1800 دۆلار.\nزۆرترینیان لەپارێزگای سلێمانیە\nزۆرترین سزادراوەکانی هەرێم، لەپارێزگای سلێمانیدایە، بەپێی ئامارەکەی وەزارەتی کاروکاروباری کۆمەڵایەتی 997 کەس لەگەوران و ژنان و منداڵان بەتاوانی جیاجیا لەسلێمانی سزادراون، عەمید ئاوات شێخ کەریم بەڕێوەبەری چاکسازی گەورانی سلێمانی کە زۆرترین سزادراوەکان کە نزیکەی 840 سزادراون لەنا و بەڕێوەبەرایەتیەکەی ئەواندایە، لەلێدوانێکدا بۆ ئاوێنە، باس لەزۆری خەرجیەکانی هەر یەکێک له و سزادراوانە دەکات، ناوبراو ئەوە دەخاتە رو یەکێک لەزۆرترین خەرجیەکانیان، خەرجی گواستنەوەیە، هۆکاری ئەوەش وەک خۆی دەڵێت هەر سزادراوێک بچوکترین نەخۆشی هەبێت، راستەوخۆ دەیگوازینەوە بۆ نەخۆشخانە، دیارە گواستنەوەش بەئۆتۆمبیلی گەورەی ئەمەریکی 8بستۆنە، بەنزین و خەرجیەکی زۆرتری دەوێت، ئەگەر لەنەخۆشخانەش بمێنێتەوە پاسەوان و خەرجیەکی تری دەبێت. لەناو ئەو چاکسازیەدا و لەکاتی ئامادەکردنی ئەم راپۆرتەدا 842 سزادراو هەبو، کە بەوتەی عەمید ئاوات له و رێژەیەش لەچوار بەش بەشێکی خەڵکانی بیانیە کە زۆرترینیان ئێرانیە و دوای ئەوەش بەنگلادیشی و هیندیە، ئەو دەڵێت بەبڕوای من خەرجی هەر سزادراوێک مانگانە لەنێوان 1ملیۆن250هەزار دینار تا1ملیۆن 500هەزار دینار دەبێت.\nئه و باس لەوەش دەکات، کە تائێستا وەرشەی کاریان نییە و ئەو کارانەی زیندانیەکان خۆیان دەیکەن وەک کڵاش چنین و چەند ئیشێکی دەستی تر، شتێکی تەقلیدیە بەبەرنامەیەک رێکنەخراوە هەندێ لەسزادراوەکان کڵاش دەچنن و هەندێکی تریان ئیشی دەستی جۆراوجۆر دەکەن، بەڵام ئەوانە کاری لاوەکین و سزادراوەکان خۆیان پێیهەڵدەستن، نەک ئەوەی ئێمە وەرشەی کارمان بۆ دانابن، دوای تەواوبونی بینا نوێکەمان پێشبینی دەکەم وەرشەی کار بکەینەوە.\nخەرجی راگیراوانیش هەمان بڕە\nجگە لەسزادراوەکان سەدان کەسی تریش لەبەڕێوەبەرایەتیەکانی گرتن و گواستنەوەدا راگیراون و بەندین، هەر یەکێک لەوانەش رۆژانە خەرجیەکی زۆریان دەوێت. بەڕێوەبەرایەتیەکانی گرتن و گواستنەوە جگە لەهەرسێ شارەکەی هەرێم لەگەرمیان و رانیەش بونی هەیە. له و بەڕێوەبەرایەتیانەش بەهەمانشێوە خەڵکانی بیانیش بونی هەیە.\nبەڕێوەبەری گرتن و گواستنەوەی سلێمانی لەئێستادا نزیکەی340 راگیراوی تێدایە بەڕێوەبەری گرتن و گواستنەوەی سلێمانی هیوا عەلی لەلێدوانێکدا بۆ ئاوێنە باس لەزۆری خەرجی هەر یەکێک له و راگیراوانە دەکات بەتایبەت خەرجی گواستنەوەیان بۆ دادگاکان، ئەمە جگە لەخەرجی خواردن و پێداویستیەکانی تری رۆژانەیان، ئەو دەڵێت تائێستا بەوردی لێکدانەوەمان بۆ ئەوە نەکردوە، کە هەر راگیراوێک مانگانە خەرجیەکەی دەکاتە چەندە، بەڵام لەگەڵ سزادراوەکان ئەو جیاوازیەیان هەیە، ئێمە جلوبەرگیان بۆ ناکڕین، بەڵام لەزۆری خەرجی هاتوچۆدا پێشبینی دەکەم ئێمە زیاتر بین، وای بۆ دەچم هەمان خەرجی سزادراوانمان هەبێت.\nپێویستە سزادراوانی بیانی بگەڕێنرێنەوە وڵاتەکانیان.\nئابوریناس و خوێندکاری دکتۆرا لەبواری ئابوری لەوڵاتی بەریتانیا جەمیل عەلی باس لەوە دەکات، لەوڵاتانی پێشکەوتو سزادراو لەبەرامبەر ئەو خەرجیانەی حکومەت بۆی دەکات، ئەویش لەبوارێکی خزمەتگوزاری گشتیدا کاری پێدەکرێت. ئەو ئاماژە بەوەش دەکات هەندێ لەوڵاتان بەمەرجی پارێزراویی گیانیان سزادراوی بیانی رادەستی وڵاتەکانی خۆیان دەکرێنەوە دەکرێت حکومەتی هەرێمیش کارێکی وەها بکات، ئەو سزادراوە بیانیانە بگەڕێنێتەوە بۆ وڵاتەکانی خۆیان، بەمەرجی ئەوەی گیانیان نەکەوێتە مەترسیەوە، چونکە ئاشکرایە هەر یەکێک له و سزادراوانە خەرجیەکی زۆری دەوێت.\nئه و بەپێویستیشی زانی هەر یەکێک له و سزادراوانە بکرێنەوە بەکەسێکی وەبەرهێن، تا بەتەنها بەکارهێن نەبن دەکرێت سزادراویش بکرێتەوە بەکەسێکی وەبەرهێن بەوەی لەناو زینداندا کارخانە و وەرشەی کار هەبێت، تا سزادراوان کاری تێدا بکەن، ئەمەش دو سودی هەیە، هەم لەروی دەرونیەوە سزادراوەکە ئاسودەیە و هەم سەرچاوەی دارایشی دەبێت.\nلەو2هەزارو 328سزادراوەی هەرێم، 665 لەهەولێرن و 997 لەسلێمانی و 666یان لەپارێزگای دهۆکەسزادراو لەهەرێمدا هەیە و خەرجی هەریەکێکیان مانگانه نزیکەی 1800 دۆلار\n1. 👁 13-08-2013\n📅 رۆژی دەرچوون: 13-08-2013\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Aug 13 2013 1:40PM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Aug 23 2017 10:23PM باشترکراوە\n👁 ئەم بابەتە 11,395 جار بینراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 35 KB Aug 13 2013 1:40PM هاوڕێ باخەوان


ئەنجومەنی وەزیران دۆخی دارایی ئێستای هەرێمی کوردستان تاوتوێ دەکات | حکومەتی هەرێمی كوردستان\n• گفتوگۆ دەربارەی ژمارەیەک ڕەشنووسی پڕۆژە یاسا کرا.\n• ئەنجومەنی وەزیران جە‌خت لە رێزگرتن لە مافی گشت پێكھاتە ئایینی و نەتەوەییە جیاوازە‌كانی هەرێمی کوردستان دەکاتەوە.\nهەولێر، هەرێمی کوردستان، عێراق (GOV.KRD) – رۆژی چوارشەممە ٢٠٢٠/٥/١٣ ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستان بە سەرپەرشتی مەسرور بارزانی سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران و ئامادەبوونی قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆک وەزیران کۆبووەوە.\nلە سەرەتای کۆبوونەوەکەدا، سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران بە ناوی ئەنجومەنی وەزیرانەوە پیرۆزبایی پێکھێنانی کابینەی نوێی حکومەتی عێراقی کرد بە ھیوای چارەسەرکردنی کێشە ھەڵپەسێردراوەکانی نێوان ھەردوولا لە چوارچێوەی دەستوور و بەرژەوەندی گشتی ھاوبەش، دواتر تیشکی خستە سەر دۆخی دارایی ئێستای حکومەت و ئاماژەی بەوەدا کە هەرێمی کوردستانیش بە هۆی دابەزینی بەرچاوی نرخی نەوت وکۆرۆنا و لێکەوتە ئابوورییەکانی ، وەک زۆربەی وڵاتانی جیهان دووچاری دۆخێکی سەختی ئابووری بووەتەوە، بۆیە دەبێ خۆمان لە گەڵ دۆخی ئێستا و ئەو توانا داراییە سنووردارەی لە بەردەستماندایە بگونجێنین و کۆی گشتی دۆخی ئابووریمان بە پێی گۆڕانکارییەکان رێکبخەینەوە و بەردەوام بین لە جێبەجێکردنی یاسای چاکسازی.\n13 ئایار 2020


ڤێتنام.. وێنه‌ی "كچی ناپاڵم" دوای 50 ساڵ ببینه\nErbil 41°C ھەینی 01 تەمووز 13:04\n2022/06/18 09:57 پ\nشه‌ڕ، جگه له قوربانی و وێران و كاولكاری گه‌ل و خاك هه‌میشه مناڵان ، ده‌بنه قوربانی گه‌وره‌ی شه‌ڕه‌كان، له شه‌ڕی ڤێتنام كه‌له نێوان ئه‌مریكا و ڤێتنام هه‌ڵگیرسا چه‌ندین روداوی جه‌رگ بڕی لێكه‌وته‌وه یه‌كێك له‌و رووداوانه وێنه‌ی مناڵاكی ڤێتنامی بوو به ناوی "فان تی كیم" له هه‌موو جیهان به وێنه‌ی "كچی ناپاڵم" ناسرا.\nكاتێ له 8ی حوزه‌یرانی 1972 له شه‌ڕی ڤێتنام كاتێك بۆمبی ناپاڵم له ناوچه‌ی ترانگ بانگ له باشووری رۆژهه‌ڵاتی ڤێتنامی دا و به‌هۆیه‌وه ژماره‌یه‌كی زۆری خه‌ڵك كوژران، له‌و كاته‌دا ژماره‌یه‌ك منداڵ له ترسان راده‌كه‌ن، له‌نێویاندا كچێكی رووت، كه ساڵی دواتر وێنه‌كه خه‌ڵاتی پولیتزه‌ری به‌ده‌ست هێنا،\nوێنه‌كه به فه‌رمی ناوی تیرۆری شه‌ڕی لێنراوه و به شێوه‌ی ئاخاوتن به "كچی ناپاڵم" ناسراوه، وێنه به‌ناوبانگه‌كه له ئێستادا ته‌مه‌نی بوو به 50 ساڵ. بۆ یادی ئه‌و بۆنه‌یه، فان تی كیم فووك كه ئێستا ته‌مه‌نی 59 ساڵه و له ئۆنتاریۆ له كه‌نه‌دا ده‌ژیی، باس له‌و رۆژه ده‌كات و ده‌ڵێت "له‌ناكاو، ئاگره‌كه له هه‌موو شوێنێك هه‌بوو، جله‌كانم به‌هۆی ئاگره‌كه‌وه سووتان، هێشتا بیرم دێته‌وه كه بیرم له‌وه ده‌كرده‌وه، ئه‌ی خوایه گیان، سووتاوم، ناشرین ده‌بم، خه‌ڵك به شێوه‌یه‌كی جیاواز ده‌مبینن".\nله‌و باره‌وه نیك ئوتی فۆتۆگرافه‌ر كه ئه‌و وێنه‌یه‌ی گرتووه ئه‌و ساته ده‌گێڕێته‌وه و ده‌ڵێت: "كاتێك وێنه‌كه‌م گرت، بینیم كه جه‌سته‌ی زۆر سووتاوه، ویستم یه‌كسه‌ر یارمه‌تی بده‌م. هه‌موو ئامێره‌كانی كامێراكه‌م له‌سه‌ر رێگا خێراكه دانا و ئاوم به جه‌سته‌یدا كرد و پاشان ئه‌و و منداڵه‌كانی دیكه‌م به ئۆتۆمبێل برد بۆ نه‌خۆشخانه‌یه‌كی نزیك."\nفان تی له‌گه‌ڵ گه‌وره‌بوونی ته‌مه‌نیدا، دركی به‌و هێزه كردووه كه له وێنه‌كه‌ی ئوته‌وه به‌ده‌ستی هێناوه و دامه‌زراوه‌ی كیمی دامه‌زراندووه كه یارمه‌تی ئه‌و منداڵانه ده‌دات كه به‌هۆی جه‌نگه‌وه زیانیان به‌ركه‌وتووه.\nفان تی ده‌ڵێت: "بۆ رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی توندوتیژی، یه‌كه‌م هه‌نگاو سه‌یركردنی توندوتیژییه. بیركردنه‌وه له هاوبه‌شكردنی وێنه‌ی كوشتاره‌كان، به تایبه‌ت منداڵان، ره‌نگه به‌رگه نه‌گیراو ده‌ركه‌وێت، به‌ڵام پێویسته رووبه‌ڕوویان ببینه‌وه، ئاسانتره خۆمان له واقیعه‌كانی جه‌نگ بدزینه‌وه ئه‌گه‌ر ده‌رئه‌نجامه‌كانی نه‌بینین."


كۆمه‌لێك زانیاری ده‌رباره‌ی کۆمپانیای فه‌یسبووك - Yeane.Org ماڵپەری یانی\nكۆمه‌لێك زانیاری ده‌رباره‌ی کۆمپانیای فه‌یسبووك\nچه‌ند زانیاریێک ده‌رباره‌ی کۆمپانیای فه‌یس بووك\nماڵپه‌ری فه‌یسبووك له‌لایه‌ن كۆمه‌ڵه كه‌سێكه‌وه دروستكراوه ، به‌ڵام دروستكه‌ری سه‌ره‌كی كه تا ئێستاش به‌ڕیوه‌به‌ریه‌تی بریتیه مارك زوكەربێرگ.\n* ڕۆژی دروستكردنی : 2ی شوباتی 2004\n* بنكه‌ی سه‌ره‌كی: كالیفۆرنیا – ویلایه‌ته یه‌كرتوه‌كانی ئه‌مریكا\n* ژماره‌ی كارمه‌نده‌كان: زیاتر له 1750 كارمه‌ند\n* ڕیزبه‌ندی له‌نێو ماڵپه‌ره‌كانی جیهاندا : 2هه‌مین ماڵپه‌ر\n* ژماره‌ی به‌شداربووان: زیاتر له 610 ملیۆن به‌شداربوو\n* قازانجی دارایی له 2010دا: 22 ملیار دۆلار\n*حكومه‌تى به‌ریتانیا ماڵپه‌رى facebook به‌كارهێنا بۆ هه‌ڵبژاردنه‌كانی ساڵێ 2010.\n*به ریژه‌ى 20% ته‌لاق له ویلایه ته یه‌كگرتوه‌كانى ئه‌مریكا به‌هۆى مالپه‌رى فه‌یسبووكه‌وه‌یه.\n*فه‌یسبووك زیاتر له 580 ملیار سه‌ردانى هه‌یه له مانگێكدا\n* له‌به‌رواری 16-10-2010 گه‌وره كۆمپانیاكانى Facebook و Microsoft رِێكه‌وتنێیان مۆر كرد بۆ ئه‌وه‌ى له سێرچى Bing كه هى مایكرۆسۆفته ئه‌و شتانه پیشانبدات كه‌له‌ناو تۆرى كۆمه‌لایه‌تى فه‌یسبووكدا هه‌یه\n*ماڵپه‌رى فه‌یسبووك ساڵێ 2010یه‌كه‌م نووسینگه‌ى له كیشوه‌رى ئاسیا كرده‌وه ئه‌ویش له هندستان\nگۆڤارى تایمى ئه‌مریكى خاوه‌نى (فه‌یسبووك) ى وه‌ك كه‌سایه‌تى ساڵى 2010 ده‌ستنیشان كردووه.


لاهور شێخ جه‌نگی: ناكرێت رۆڵی كورد فه‌رامۆش بكرێت\nئه‌مڕۆ سێ شه‌ممه به‌رواری 5-11-2019 له‌سلێمانی لاهور شێخ جه‌نگی لێپرسراوی ئاژانسی پاراستن‌و زانیاری/ زانیاری، پێشوازی كرد له ژه‌نراڵ ئیریك هیل سه‌رپه‌رشتیاری یه‌كه تایبه‌تییه‌كانی ئه‌مریكا له‌عێراق و سوریا.\nله‌و دیداره‌دا وێرای تاوتوێكردنی ڕه‌وشی سیاسی عێراق و ناوچه‌كه وپێویستی ئه‌وه‌ی كه بارودۆخی سیاسی سه‌قامگیربێت و ڕێگری بكرێت له‌وه‌ی شانه نوستوه‌كانی داعش وڕێكخراوه تیروریستیه‌كان له‌عێراق و سوریا بواریان نه‌درێت جارێكی تر خۆیان ڕێكبخه‌نه‌وه و ببنه مایه‌ی هه‌ڕه‌شه وتۆقاندن.\nدواتر جه‌ختكرایه‌وه ، كه كورد و هێزه‌كانی سوریای دیموكرات هاوپه‌یمانێكی گه‌وره‌بون له‌ڕوبه‌ڕوبونه‌وه‌ی تیرۆرو تێكشكاندنی داعش و قوربانی زۆریان به‌خشیووه، بۆیه ناكرێت له‌هاوكێشه سیاسی وئیقلیمییه‌كاندا ڕۆڵی كورد فه‌رامۆش بكرێت، چونكه كورد له‌ئێستا و ئاینده‌دا فاكته‌ری سه‌قامگیری ده‌بێت له‌ناوچه‌كه‌دا.\nنوێترین دەركەوتنی هێرۆ ئیبراهیم ئەحمەد\nفڕۆكه‌یه‌كی سوپای چیلی به 38 سه‌رنشینه‌وه ونبوو\nكۆنفرانسی مه‌ڵبه‌نده‌كان ده‌ستیپێكرد\nده‌نگێ له‌نێوان سه‌ركرده‌و به‌ڵادا\nئه‌نجامی كۆنفرانسی مه‌ڵبه‌نده‌كانی كه‌ركوك و راپه‌ڕین راگه‌یه‌ندرا\nعه‌بدولخالق هه‌ركی له‌ریزه‌كانی یه‌كێتیی ده‌ركرا\nكۆنگره‌و خه‌می گشتی خه‌ڵك\nهه‌ڵبژاردنی یه‌كێتی ناوی به‌شێكی تر له‌كاندیده ده‌رچووه‌كان بڵاوده‌كاته‌وه\nهۆڵەندا.. لە یادی ژەنەراڵی پایزدا فیلمێك نمایشدەكرێت\nیانەی كوردیی میدیا لە هۆڵەندا لە یادی ژەنەراڵی پایزدا فیلمی (من هێشتا نامۆم) نمایشدەكات.\nسەعات 14:30 دەقیقەی رۆژی یەكشەممە 15...\nڤانکوڤەر.. سیمینارێك لەسەر ڕۆژئاوا بەڕێوەدەچێت\nئەڵمانیا..دوو دادوەری كورد گفتوگۆ لەسەر نادادپەروەری دادگاکانی عیراق دەکەن\nعه‌فرین.. تائێستا توركیا 150 هه‌زار دار زه‌یتوونی له‌ناو بردووه\nجارێكی دیكه تاڵان وبڕۆیی به‌رهه‌می زه‌یتونی جوتیارانی شاری عه‌فرین دێته‌وه سه‌ر باس، به‌رپرسه دیاره...


پێناچێت هیچ باس و بابه‌تێكی مه‌عریفی هێنده‌ی خۆرهه‌ڵاتناسی جێگای قه‌یران‌و قسه‌له‌سه‌ركردن و مشتومڕ بێت. ئه‌م زانسته كه وێناكردنێكی خۆرئاواییانه‌یه بۆ كایه‌كانی ئیسلام و خۆرهه‌ڵات، به قه‌ده‌ر جیاوازییه‌كانی ئه‌م دوو شارستانییه‌ته ناكۆكی و كێشمه‌كێشی له هه‌ناوی خۆیدا حه‌شارداوه و بووه‌ته جێگای ده‌مه‌قاڵه. به‌ڵام كه‌م كه‌س هه‌یه وه‌ك زاناو بیرمه‌ندی به ره‌چه‌ڵه‌ك فه‌له‌ستینی ئیدوارد سه‌عید به زانستیانه‌و لۆژیكیانه چووبێته قوڵایی مانا و مه‌دلوله‌كانی ئه‌م بابه‌ته پڕ قه‌یرانه‌وه.\nئه‌وه‌ی تێڕوانینی سه‌عید له‌سه‌ر خۆرهه‌ڵاتناسی له‌هی ئه‌وانیتر جیاده‌كاته‌وه لێكدانه‌وه‌ی زانستی و لۆژكیانه و له هه‌مانكاتیشدا خۆدوورگرتنه له ده‌مارگیری نه‌ته‌وه‌یی و ئینتیمای ئاینیی كه سیمای سه‌ره‌كیی به‌شێكی زۆر له نه‌یارانی خۆرهه‌ڵاتناسییه. سه‌عید كه خۆی له بنه‌ڕه‌تدا مه‌سیحییه و هه‌ر له منداڵیشه‌وه چووه‌ته ئه‌مه‌ریكا و له‌وێ خوێندوویه‌تی و په‌روه‌رده‌ی كه‌لتوورێكی خۆرئاواییه، هیچكات سیماكانی شارستانییه‌تی رۆژئاوا و گوشار و فاكته‌ره ده‌ره‌كییه‌كان وایلێنه‌كرد كه شێوازی بیركردنه‌وه‌ی خۆی بگۆڕێت و نه‌ك هه‌ر خه‌ڵكی خۆرهه‌ڵات، به‌ڵكه چه‌ندین نێوداری ئه‌مه‌ریكا و خۆرئاواش چه‌پڵه‌یان بۆ خوێندنه‌وه و لێكدانه‌وه تایبه‌ت و جیاوازه‌كانی لێدا‌وه. پێش له هه‌ڵوێسته‌كردن له‌سه‌ر دیدوتێڕوانینی سه‌عید له‌مه‌ڕ خۆرهه‌ڵاتناسی جێگای خۆیه‌تی ئاماژه‌یه‌كی خێرا به خودی چه‌مكی خۆرهه‌ڵاتناسی بكه‌ین.\nزۆر وتراوه له‌مه‌ڕ پێناسه‌ی خۆرهه‌ڵاتناسی، هه‌ندێك به ئامرازێكی سیخوڕی ده‌وڵه‌تانی كۆلۆنیالیستی ئه‌وروپا و هه‌ندێكیتر به چاوساغی خاچپه‌رستان و هه‌وڵه‌كانی دژایه‌تیكردنی ئیسلام ده‌یده‌نه قه‌ڵه‌م. خۆرهه‌ڵاتناسه‌كانیش به‌پرۆسه‌یه‌كی زانستی و توێژینه‌وه‌گه‌لێكی بێلایه‌نانه له‌سه‌ر زمان و كه‌لتوور، ئاین، جوگرافیا و.. هتدی خۆرهه‌ڵات ده‌یناسێنن. به‌ڵام به شێوه‌یه‌كی گشتیی و دوور له‌م ناكۆكییانه ده‌كرێت ئه‌م زانسته به ته‌وژمێكی فیكریی مه‌عریفی بناسێنرێت كه ئامانجی ناسینی رۆژهه‌ڵاته له دیدێكی رۆژئاواییانه و له‌سه‌ر ده‌ستی چه‌ند بیرمه‌ند و نووسه‌رێكی ئه‌م كیشوه‌ره‌ی كه سه‌دان ساڵه له كایه جۆربه‌جۆره‌كاندا سه‌رده‌سته‌یه، به‌پێی ئه‌م پێناسه‌یه ده‌شێت ئه‌م ناسین‌و ناساندنه‌ی خۆرهه‌ڵات له‌لایه‌ن خۆرئاواییه‌كانه‌وه كه نێوه‌ڕۆكی خۆرهه‌ڵاتناسییه، بۆ گه‌لێك بوار به‌كه‌ڵك بێت له نێویشیاندا به مه‌سیحكردن و ئاسانكاری داگیركردن و به‌تاڵانبردنی خێروبێر و سامانی خۆرهه‌ڵات و وڵاته نه‌وتیی و ده‌وڵه‌مه‌نده‌كانی. هه‌ر ئه‌م دووفاقییه‌ی خۆرهه‌ڵاتانسیش وه‌هایكردووه كه حه‌زه‌رووریایی پێویست بێت له مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵیدا، ئیتر ئه‌وه‌ش با بوه‌ستێت كه كاتی سه‌رهه‌ڵدان‌و بره‌وپه‌یداكردنی خۆرهه‌ڵاتناسی تا ڕاده‌یه‌كی زۆر جێگای گومانه و هاوكاته له‌گه‌ڵ سه‌رده‌می جه‌نگی موسوڵمان و مه‌سیحییه‌كان، سه‌رنما و سه‌رده‌سته‌كانی ئه‌و ته‌وژمه فیكرییه‌شی كه ناوی خۆرهه‌ڵاتناسی لێنرا گه‌لێكیان دواتر له به‌رگی جۆراوجۆردا دژ به خۆرهه‌ڵات و پێكهاته‌كانی ناوی كاریانكردووه. هێشتا كه‌ڵه‌كه‌بوونی ئه‌م راستییانه‌ش ناكاته ئه‌وه‌ی حوكمێكی موتڵه‌ق و یه‌كلایه‌نانه له‌سه‌ر خۆرهه‌ڵاتناسی بده‌ین و دوورنییه چه‌ندین خۆرهه‌ڵاتناس جگه له زانستخوازی هیچیتر دنه‌ی نه‌دابن تا بێنه خۆرهه‌ڵات و له‌سه‌ر سیما و دیارده جۆراوجۆره‌كانی بنووسن و لێكۆڵینه‌وه بكه‌ن.\nئێدوارد له رێگای چه‌ند كتێبێكه‌وه ته‌قه‌ی له ده‌رگای خۆرهه‌ڵاتناسی داوه كه دواتر بوونه شاكار و هه‌ر دانه‌یه‌كیان چه‌ندینجار چاپكرانه‌وه، به‌ناوبانگترین ئه‌م كتێبانه كتێبی ئه‌لئیستیشراق "الاستشراق"ه كه له ساڵی 1974 دا نووسیویه‌تی ئه‌لسه‌قافه وه‌لئیمپریالییه "الپقافه واڵامبریالیه" یه كه له ساڵی 1994 دا به چاپیگه‌یاندووه. ئیدوارد خۆی سه‌ر به كه‌مایه‌تییه‌كی ئاینیی پرۆتستانتییه به‌ڵام ئه‌م ئینتیمایه‌ی وایلێنه‌كردووه كه كه‌سێكی داخراو بێت به رووی ئاین و ئاینزاكانیتردا و به‌پێچه‌وانه‌وه زۆرترین شاره‌زایی له‌سه‌ر ئاینی زۆرایه‌تی گه‌له‌كه‌ی كۆكردوه‌ته‌وه كه ئیسلامه. ئه‌وه‌ی زۆرێك له نووسه‌ره‌كان ده‌یكه‌نه نیشانه و به‌ڵگه‌ی كراوه‌یی ئیدوارد سه‌عید، داكۆكی كردنییه‌تی له ئاینی ئیسلام له چه‌ند جێگایه‌كدا به‌رامبه‌ر ئه‌و شه‌پۆلی لێكدانه‌وانه‌ی كه خۆرهه‌ڵاتانسه‌كان بۆ ئیسلام كردوویانه و زانا موسوڵمانه‌كان به دڵیان نییه‌و به ئاوه‌ژوو نێویده‌به‌ن. له شاكاری ئه‌لئیستیشراق "اڵاستشراق" دا سه‌عید سه‌رسه‌ختانه داكۆكی له"وێنه‌ی راسته‌قینه‌ی ئیسلام" ده‌كات و وێناكردنی خۆرهه‌ڵاتناسه‌كانیش بۆ به‌شێكی زۆر له چه‌مك و ماناكانی ئه‌م ئاینه به"ساخته" نێو ده‌بات و داكۆكی كردنی زانستیانه‌شی له ئاینی ئیسلام وه‌هایكردووه كه هه‌ندێك نووسه‌ر بڵێن "ئیدوار سه‌عید به ئاین مه‌سیحییه و به نیشتمان موسوڵمانه".\nكاتێك ئیدوارد سه‌عید بڕوانامه‌ی دكتۆرای له ئه‌ده‌بدا به‌ده‌ستهێنا له ئه‌مه‌ریكا نیشتمان و ده‌وڵه‌تی نه‌بوو. ئه‌و، به‌رده‌وام له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵێك كێشه و قه‌یراندا ده‌سته‌ویه‌خه‌بوو كه هه‌میشه كێشه‌ی بۆ دروستده‌كرد. له‌به‌ر ئه‌وه‌ی هاوڵاتییه‌كی عه‌ره‌ب بوو له ئه‌مه‌ریكا ده‌ژیا به قسه‌ی خۆی "هه‌وڵی زۆر ده‌درا بۆ ئه‌وه‌ی له‌و رێگایه دووریبخه‌نه‌وه كه خۆی هه‌ڵیبژاردبوو بۆ ژیانی خۆی".\nبه بۆچوونی ئیدوارد سه‌عید جیاوازی و ناكۆكییه‌كانی نێوان خۆرئاوا‌و خۆرهه‌ڵات جیاوازییه‌كن له‌سه‌ر به‌رژه‌وه‌ندی و مادده و به هۆی ده‌سه‌ڵات و بالاده‌ستییه‌وه هاتوونه‌ته كایه‌وه. ئه‌و، هێما بۆ ئه‌وه ده‌كات كه ئه‌م جیاوازیانه شتێكی ئه‌زه‌لی و جینی نین و له خوێن و گۆشتی خه‌ڵكی ئه‌م دوو به‌ره‌یه‌دا نین به‌ڵكه رۆژگار و به‌رژه‌وه‌ندی هێناونیه‌تییه‌كایه‌وه و ده‌كرێت به گفتوگۆ و وه‌لانانی خۆبه‌زلزانین و خۆفه‌رزكردن چاره‌سه‌ر و بنه‌بڕبكرێن. سه‌عید ره‌خنه له‌و هه‌ڵهێنجان و بۆچوونه خۆرئاواییانه ده‌گرێت كه بێده‌سه‌ڵاتی و لاوازیی خۆرهه‌ڵات په‌یوه‌ستده‌كاته‌وه به چه‌ند فاكته‌رێكی وه‌ك "باشزانینی لۆژیك له‌لایه‌ن خۆرئاواییه‌كان و زیره‌كی خه‌ڵكی خۆرئاوایی" یان شوبهاندنی عه‌قڵی خۆرهه‌ڵاتییه‌كان به وێنه و ئادگاری كۆڵان و شاره‌كانیان كه ته‌نسیق و رێكوپێكی تێدا نییه، نموونه‌ش به چه‌ند جه‌نگ و شه‌ڕه‌نگێزییه‌كی مه‌سیحییه‌كان دژ به په‌یڕه‌وكه‌رانی ئیسلام دێنێته‌وه و چه‌ند تێكستێكی جووله‌كه‌ش ئاماژه پێده‌كات له سه‌ده‌كانی كۆندا، دواتر به وردی دێته‌سه‌ر هه‌ڵمه‌ت و داگیركارییه‌كه‌ی ناپلیۆن دژ به میسری یه‌كێك له بنكه‌و مه‌ڵبه‌نده‌كانی شارستانییه‌تی خۆرهه‌ڵات و به قسه‌ی ئیدوارد كۆی ئه‌م دیمه‌ن و مه‌شهه‌دانه‌ش ئه‌وه نیشانده‌ده‌ن كه خۆرهه‌ڵات " ته‌ختی شانۆیه و بینه‌ر و ده‌رهێنه‌ر و ئه‌كته‌ره‌كانی كار بۆ دڵخۆشكردنی ئه‌وروپا ده‌كه‌ن". به‌م پێیه‌ش له دیدگای سه‌عیده‌وه خۆرهه‌ڵاتناسی هانده‌ره بۆ بیناكردنی تێگه‌شتنێكی دوژمنكارانه و خۆبه‌لزانانه دژ به جیهان. به رای سه‌عید ته‌نانه‌ت ئه‌و خوێندكاره عه‌ره‌ب و خۆرهه‌ڵاتیانه‌شی كه بۆ خوێندن چوونه‌ته ئه‌مه‌ریكا و ئه‌وروپا تووشی حاڵه‌تێك هاتوون كه ملكه‌چییه بۆ نێوه‌ڕۆكی ئامانجه‌كانی خۆرهه‌ڵاتناسی و به چاوێكی سووكه‌وه ته‌ماشای هاوڕه‌گه‌ز و هاوڵاتیانی وڵاتانی خۆیان ده‌كه‌ن، سه‌عید ئه‌وه ده‌خاته روو كه ئه‌و خۆرهه‌ڵاتییه هه‌نده‌رانییانه‌ش به هه‌مان شێوه‌ی خۆرهه‌ڵاتناس و ره‌گه‌زپه‌ره‌سته‌كانی رۆژئاوا‌و وه‌ك هۆلیودییه‌ك ته‌ماشی عه‌ره‌ب و خۆرهه‌ڵات ده‌كه‌ن و به قسه‌ی ئه‌و "خۆرهه‌ڵاتییه نوێیه‌كان خۆیان خۆرهه‌ڵاتناسی خۆیان به‌رهه‌م ده‌هێننه‌وه".\nبه رای زۆرێك لێكدانه‌وه و راڤه‌كانی سه‌عید له‌سه‌ر خۆرهه‌ڵاتناسی و چه‌مكی هێز و باڵاده‌ستیی خۆرئاوا جۆرێك له بێزاری و بێئومێدی و چۆكدادانی تێدایه، ئه‌وه‌شی ئه‌م بۆچوونه‌ی یه‌كلاكرده‌وه ئه‌وه‌یه كه كاتێك سه‌عید كتێبی خۆرهه‌ڵاتناسی ده‌ركرد له ساڵانی حه‌فتاكاندا به هیچ جۆرێك باسی له‌وه نه‌كردبوو كه ده‌كرێت خۆرهه‌ڵاتییه‌كان به‌ره‌نگاری ئه‌م ده‌سته‌مۆكردنه‌ی خۆرئاواییه‌كان ببنه‌وه و له‌سه‌ر ئه‌مه‌ش ره‌خنه‌ی زۆری لێگیرا. به‌ڵام له كتێبی دووه‌میدا كه له ساڵانی نه‌وه‌ده‌كان بڵاوكراوه‌ته‌وه به گیانێكی رۆشنگه‌رانه و پڕ له هیواوه باسی گۆڕانكاری زۆر ده‌كات له دیدوتێڕوانینی توێژینه‌وه و باس و بابه‌ته خۆرئاواییه‌كاندا به‌رامبه‌ر به خۆرهه‌ڵات كه به رای ئه‌و "هه‌ستی نێرانه و باڵاده‌ستانه‌ی به‌سه‌ردا زاڵ نییه". ئیدوارد سه‌عید نموونه‌ش به چه‌ند لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كی ئه‌ده‌بی ده‌كات له‌م بواره‌دا و له‌م میانه‌شدا كۆشش بۆ دۆزینه‌وه‌ی رێگایه‌كی به‌دیل ده‌كات كه تێبكۆشێت بۆ وردوخاشكردنی له‌مپه‌ر و رێگرییه‌كانی به‌رده‌م سه‌رجه‌م رۆشنبیری و تێڕوانه‌كان، دواجاریش ئیدوارد بانگه‌شه‌ی خۆرزگاركردن ده‌كات له دیدوتێڕوانینه نه‌ته‌وه‌ییه به‌رته‌سكه‌كان و هاتنه‌ده‌ره‌وه بۆ جیهانی پانوبه‌رین و به‌رفراوانی مرۆڤایه‌تی و به توندیش دژ به خه‌ونه تۆباوی و میسالییه‌كان ده‌وه‌ستێته‌وه، به قه‌ده‌ر دژایه‌تیكردنی ئیستیعمار و كۆلۆنیالیزمیش سه‌عید دژایه‌تی ئه‌و رژێم و بزاڤانه‌ی ده‌كرد كه هه‌موو هێلكه‌كانیان ده‌خسته سه‌به‌ته‌ی نه‌ته‌وه‌چێتییه‌وه له جیهانی سێیه‌مدا، نمونه‌ی سه‌دام و رژێمه‌كه‌ی و چه‌ندانیتری هاوشێوه‌ی ئه‌وانی ده‌كرده به‌ڵگه‌ی بۆچوون و ره‌خنه‌كانی. هه‌رچه‌نده نه‌ته‌وه‌گه‌راكانی عه‌ره‌ب خۆشییان له سه‌عید نه‌ده‌هات و ره‌خنه‌ی زۆریان لێده‌گرت له‌به‌ر ئه‌وه‌ی دژ به په‌یوه‌سته‌گی له‌ڕاده‌به‌ری ئه‌وان به نه‌ته‌وه و به‌هاكانی ده‌وه‌ستایه‌وه، به‌ڵام ئه‌و ئه‌وانی به ده‌ستكرد و یارییه‌كیتری ئیستیعمار ده‌زانی كه به یارمه‌تی ئه‌وان به‌ربوونه‌ته گیانی خه‌ڵك، له‌بری ناوبردنیشیان وه‌ك رزگاركه‌ر رژێم و بۆچوونه نه‌ته‌وه‌په‌رسته‌كانی به یاریچه و ده‌سكه‌لای رژێمه كۆلۆنیالیسته‌كان له‌قه‌ڵه‌مده‌دا.\n* لێپرسراوی به‌شی كه‌لتوور له رۆژنامه‌ی ئاوێنه\n8723 جار خوێندراوه‌ته‌وه | Friday, January 21, 2011