چەند كۆبوونەوەیەك، كە پلاسخارت دوای هێرشی هەفتەی ڕابردووی سەر ناوچەی سەوز لەگەڵ ژمارەیەك لە بەرپرسانی سەربازیی حەشدی شەعبی ئەنجامیداوە، نیگەرانیی حكومیی لێدەكەوێتەوە و داوای ڕوونكردنەوە دەكەن.\nڕۆژنامەی شەرق لئەوسەت ئەمڕۆ یەكشەممە لەسەر زاری بەرپرسێكی باڵای عێراقەوە بڵاویكردەوە، جنین پلاسخارت، نێردەی تایبەتی نەتەوە یەكگرتووەكان بۆ عێراق، چەند دیدارێكی لەگەڵ ئەو بەرپرسە سەربازییانەدا ئەنجامداوە، كە پێشتر فەرمانی هەڵكوتانەسەر ناوچەی سەوزیان لە بەغداد دەركردووە بۆ ئازادكردنی لیوا قاسم موسڵیح سەركردەی حەشدی شەعبی.\nبەرپرسەكە، كە ناوی ئاشكرانەكراوە، وتیشی، “دیدارەكانی ئەمدواییەی پلاسخارت بەبێ هەماهەنگی بوو لەگەڵ حكومەت، هەروەك ئەو گەورە بەرپرسە سەربازییانەی گرتووەتەوە، كە پەیوەندیی ڕاستەوخۆیان بە ڕووداوەكانی 26ی ئەم مانگەوە هەبووە”.\nبەرەبەیانیی چوارشەممەی ڕابردوو 26ی ئایار، قاسم موسڵیح سەركردەی یەكێك لە لیواكانی حەشدی شەعبی لەلایەن هێزە ئەمنییەكانی عێراقەوە بە تۆمەتی پەیوەندیدار بە كوشتنی چالاكوانان دەستگیركرا، ئێوارەی هەمان ڕۆژ چەكدارانی حەشد بەمەبەستی ئازادكردنی هەڵیانكوتایە سەر ناوچەی سەوزی بەغداد.\nبەرپرسە عێراقییەكە ئاماژەی بەوەشكرد، حكومەت داوای لە “سەرۆكی نوێنەرایەتیی نەتەوە یەكگرتووەكان كردووە شیكردنەوە لەبارەی ئەو چوارچێوە یاساییە بدات، كە لەسایەیدا دیدارەكان ئەنجامدراوە، بەتایبەت كە هاوكات بووە لەگەڵ ئەو ڕووداوانەی هەڕەشەبوون بۆسەر سەروەریی وڵات”.\nلە چەند مانگی ڕابردووشدا پلاسخارت چەندین دیداری لەگەڵ بەرپرسانی عێراقی لە دەستەی حەشدی شەعبی ئەنجامداوە، ڕۆڵی هەبووە لە هاتنەدیی ئاگربەستی نێوان گروپە عێراقییەكان و هێزەكانی ئەمریكا لە تشرینی یەكەمی ساڵی ڕابردوو، ئەوكات نوێنەرایەتی نەتەوە یەكگرتووەكان بڵاویكردەوە، “بێلایەنی و سەربەخۆیی لە ترۆپكی ئەركە ڕاسپێردراوەكانی نەتەوە یەكگرتووەكاندایە (…) و مامەڵە لەگەڵ كۆمەڵێكی فراوان لە خاوەن پرسەكان دەكات لە هەوڵیدا بۆ هێنانەدیی ئاشتی”.\nكۆمسیۆن ژمارەی هاوپەیمانی و پارت و كاندیدانی هەڵبژاردن ئاشكرادەكات\nكۆمسیۆنی باڵای هەڵبژاردن ژمارەی هاوپەیمانی و پارت و كاندیدە بەشداربووەكانی هەڵبژاردنی پەرلەمانی داهاتووی عێراقی ئاشكراكرد. جومانە غلای، وتەبێژی…\nبەغداد.. ئاگركەوتنەوە لە نەخۆشخانەیەكی تایبەت بە كۆرۆنا قوربانیی لێكەوتەوە\nلە بەغداد ئاگر لە نەخۆشخانەیەكی تایبەت كۆرۆنا كەوتەوە و بەهۆیەوە ژمارەیەك نەخۆش و یاوەرەكانیان گیانیان لەدەستدا، ئەنجومەنی وەزیرانیش…


وادەی دەستپێكردنی بارانێكی تر ئاشكرا دەكرێت - تۆڕی میدیایی خەڵک\nدەزگای كەشناسی عیراق، وادەی بارینی بارانێكی تر لە ناوچەكانی باكوور و ناوەڕاست و باشووری وڵات ئاشكرا دەكات.\nبەپێی بەیاننامەیەك كە ئەمڕۆ پێنج شەممە لەلایەن دەزگای كەشناسی عیراقەوە بڵاوكرایەوە”بەپێی پێشبینییەكان، لە ڕۆژی دوو شەممەی داهاتوو، كەشی ئاسمان هەور دەبێت لەگەڵ بارینی نمە باران لە ناوچاكانی خۆرئاوا و هەندێك جاریش هەورە بروسكە و بارانی بەلێزمە لە ناوچەكانی ناوەڕاست و باكوور دەبارێت”.\nكەشناسی عیراق دەڵێت، لە ناوچەكانی باشوور بە هەمان شێوە لە دوو شەممەی داهاتوودا ئاسمان هەور دەبێت لەگەڵ نمەباران لە چەند ناوچەیەكی جیاجیا، بەڵام لە ناوچەكانی ناوەڕاست و باكوور، لەگەڵ باراندا پلەكانی گەرما هەندێك دادەبەزن بەراورد بە ڕۆژی پێشوو”.\nلەپارێزگایەكی هەرێم ساڵی ڕابردوو هیچ حاڵەتێكی كوشتنی ژنان تۆمارنەكراوە\nشانەی ئەمنی عیراق؛ بەرپرسێكی باڵای داعشیان دەستگیركرد\nخەڵك- سێ مووشەك لە سنوری گوندی باڤیانی سەر بە ناحیەی قەسرۆك كەوتنەخوارەوە و بەپێی زانیارییەكان نەبوونەتە مایەی كەوتنەوەی قوربانیان و زیانی ماددییان…\nخەڵك-ئارام سەردار بەڕێوەبەری گشتی بازرگانی ڕایدەگەیەنێت، لەمساڵ هیچ بڕە برنجێك نەهاتووە و زەیت و شەكری مانگی ئاداریش هات بەم نزیكانە دابەش دەكرێت.…


12:29 - 19 October 2021\nهەنگاو: ژنێکی گەنج لەگەڵ منداڵە چوارساڵانەکی لە کاتی گەڕانەوە لە هەرێمی کوردستان لە سنووری مێهران سەر بە پارێزگای ئیلام دەستبەسەر کراون و هیچ زانیارییەک لە سەر دۆسیەکەیان و هەروەها هۆکاری دەستبەسەر کرانیان لە بەر دەستدا نییە.\nبەگوێرەی ڕاپۆرتی گەیشتوو بە ڕێکخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو، دوای تێپەڕینی نزیک بە یەک مانگ لە دەستبەسەر کرانی ژنێک بە ناوی میترا تەقی پوور تەمەن ٤٠ ساڵ و منداڵە ٤ ساڵانەکەی بە ناوی مێهرسام ڕەسووڵی لە سنووری مێهران، چارەنووسیان نادیارە.\nهەنگاو وێڕای دەربڕینی نیگەرانی خۆی بە نیسبەت بارودۆخی ئەم دایک و منداڵە، داواکاری گشتی و بەرپرسە ئەمنییەکانی ئیسفەهان بە بەرپرسی ڕاستەوخۆی پاراستنی گیانی ئەوان دەزانێت و داوا دەکات هەرچی زووتر لە سەر دۆخی ئەو دایک و منداڵە وڵامدەر بن.


شاجوانی پێشووی بیلارووسیا كە دۆستی سەرۆكی وڵاتەكەیە، لە هەلبژارنەكانی ئەنجوومەنی نوێنەرانی بیلارووسیادا سەركەوت و و بووە بچوكترین ئەندام پەرلەمانی وڵاتەكە.\n(ماریا فاسیلیفیتش) كە تەمەنێكی بچووكی هەیە تەنها 22 ساڵە و پەیوەندیی خۆشەویستی لەگەڵ ئەلكسندر لوكاشینكوی سەرۆكی بیلارووسیادا هەیە، ئەو سەرۆكەی كە لەلایەن هەندێك وڵاتانی ئەوروپاوە هەندێك جار بە دواهەمین دیكتاتۆری ئەورووپا ناو دەبرێت، چونكە 25 ساڵە لە سەرۆكایەتییدا بەردەوامە.\nبە هۆی دەرچوونی ئەم شاجوانە لە هەڵبژاردنی پەرلەمانی وڵاتەكەیدا، هەرایەكی زۆر دروست بووە، حیزبە ڕكابەرەكانی سەرۆكی بیلارووسیا پێیانوایە ساختەكاری لە هەڵبژاردن كراوە، ئەگینا (ماریا ) هیچ باكگراوندێكی سیاسی نیە و دەرنەدەچوو.\nپەیوەندی نێوان ماریای شاجوان و ئەلكسندری سەرۆكی بیلارووسیا لە ساڵی 2018 ئاشكرا بوو، دوای ئەوەی كە بە شێوەیەكی ئاشكرا بەشداریان لە مۆندیالی 2018 كرد، ئەو كاتیش ئەم شاجوانە هەرایەكی زۆری نایەوە، جیاوازی تەمەنیان 43 ساڵ بوو.


کورد، خۆیی باش ناسیوە! بۆیە وتوویەتی؛ کورد بدوێنە شەرحی دڵی خۆی دەکات! زانیاری شتێکی زۆر گرانبەهایە. زۆرێک لە کاپیتاڵی جیهان بۆ زانیاری دەڕوات. بەگشتی زانیاری بە ئاسان دەست ناکەوێت، دەبێت یان خۆتی بۆهیلاک بکەیت یانیش لەبەرامبەردا بڕە پارەیەک بدەیت.\nئەم هاوکێشەی زانیاریدانە بۆ کورد ناگونجێت. چونکە ئێمە بەدرێژایی مێژوو گوێمان بە زانیاری نەداوە و شەرحی دڵی خۆمانمان بە بەلاش بۆ خۆمان و دەرەوەی خۆشمـان کردووە! ئەوەش لەپاڵ هۆکارگەلێکی تردا دەبێتە پێهێنەری ئەو بارودۆخە سەیرەی کە هەمیشە تێیدابووین.\nپێشتر کە فەیسبووک نەبوو، شەرحی دڵی خۆمانمان بۆ خۆمان و بۆ ئەوەی بشێ و نەشێ، بۆ دۆست و دوژمن، لە رێی بەیتە کوردییەکانەوە دەکرد. ئێستا فەیسبووک هەیە. زۆربەمان هەژمارمان هەیە و زۆر شت دەیخەینەڕوو، هەر لە مەنجەڵە یاپراخی گەڵامێوەوە تاوەکو جوڵەی هێزی پێشمەرگە، گەریللا و شەڕڤانەکانمان لە بەرەکانی شەڕدا.\nئەم فەیسبووکە، ئامرازێکی گرنگی دوژمنانی ئێمەیە. پێشتر سەرمایەیەکی زۆریان خەرج دەکرد تاوەکو بزانن من، تۆ و ئەو چین. ئێستا ئەو سەرمایەیەشیان بۆ گەڕاوەتەوە، چونکە خۆمان بە ویستی خۆمان چین و چی نین! لە ڕێی فەیسبووکەوە دەیخەینە بەردەستیان!\nمن لای خۆمەوە لەسەر ئەو هەزاران "هاوفەیس"ەی لە فەیسبووک هەمە، بۆم روونبووەتەوە کە چارەکیان لە مەنجەڵە یاپراخەکەن، کەمینەیەکیان بۆ زانیاری وەدەستخستن و زانیاریی گرنگ بەخشینن. بەڵام ئەوەی دەمێنێتەوە کۆمەڵێک مشخۆری کرێگرتە یان خۆبەخشی حیزبەکانن کە من جیاوازی لە نێوان هیچیاندا ناکەم و بەم رۆژگارە بە هەق و بە ناهەق خەریکی بەخشینەوەی درۆ و سووکایەتی و یەکتر شکاندن و بڵاوکردنەوەی زانیاریی تایبەتی و نهێنین، کە پێش ئەوەی لایەنەکەی خۆی سوودی لێوەربگرێت، سوودێکی گەورەی گەیاندووەتە دوژمنانمان.. پاشتریش ئەو سوودەی دوژمنان، دەبێتە خراپترین زیان کە پێش هەر کەس و لایەنێک سەری سووکایەتیکەر و حیزبەکەی خۆی دەخوات!\n1 دادگای تایبەت بە لوبنان چیی کرد؟!\n2 بۆچی رکم لەئەردۆگان نییە!


هێرشە چەکدارییەکەی سەر دوو مزگەوتەکەی نیوزلەندا کاردانەوەی بەدوای خۆیدا هێنا - کوردسات نیوز\nهێرشە چەکدارییەکەی سەر دوو مزگەوتەکەی نیوزلەندا کاردانەوەی بەدوای خۆیدا هێنا\nMar 15, 2019 6888\nھێرشە چەکدارییەکەی ئەمڕۆی نیوزلەندا بۆ سەر دوو مزگەوتی شاری کرایست کە ٧٠ قوربانی لێکەوە کاردانەوەیەکی زۆری بەدوای خۆیدا ھێنا و بوە ھۆی یەکخستنی گوتاری روبەروبونەوەی تیرۆر و توندڕەویی لەسەر ئاستی جیھان.\nلەرۆژی ھەینیدا، جیھان بەگشتی و وڵاتانی مسوڵمان بە تایبەتی بەبیستنی کوشتارگە خوێناوییەکەی نیوزلەندا تاسان، ھێرشێکی چەکداری کرایە سەر دوو مزگەوتی شاری (کرایست چێرش)ی ئەو وڵاتە و لە ئەنجامدا 50 کەس کوژران و 20ی تریش بەسەختی برینداربوون بەپێی ھەندیک زانیاریی سایتە عێراقییەکان 3 لە بریندارەکان ھاووڵاتیی عێراقین، بەھۆی ناجێگیریی باری تەندروستیی بریندارەکانیش، پێشبینی بەرزبوونەوەی ژمارەی کوژراوەکان دەکرێت.\nبە گوێرەی ئەو گرتە ڤیدیۆیەی کە یەکێک لە چەکدارەکان بڵاوی کردۆتەوە، چەکدارەکە لە بەردەمی یەکێک لە مزگەوتەکان ئۆتۆمبێلەکەی رادەگرێت و دوای دابەزینی لە ئۆتۆمبێلەکە ئەو چەکەی کە تاوانەکەی پێ ئەنجامدەدات دەردەھێنێت و بە ئاڕاستەی مزگەوتەکە دەڕوات و لە کاتی چوونە ژوورەوەی مزگەوتەکە دەست بە دەستڕێژی نوێژخوێنانی ناو مزگەوتەکە دەکات و بەشێکی زۆریان دەکوژێت، دوای ئەوە جارێکی تر دەچێتەوە لای ئۆتۆمبێلەکەی و چەکەکەی دەگۆڕێت و روو لە مزگەوتەکە دەکاتەوەو بەھەمان شێوە جارێکی تر دەستڕێژی لە ھەموو ئەو قوربانیانە دەکاتەوە کە لە مزگەوتەکەدا کوژاروو بریندار بوون، دوای ئەوەش مزگەوتەکە بە 50 کوژارو و 20 بریندارەوە بەجێ دەھێڵێت. گرتە ڤیدیۆی تاوانەکە بەزوویی لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکاندا بڵاو بۆوەو ھەڵوێست و کاردانەوەی زۆری بەدوای خۆیدا ھێنا.\nدوای رووداوەکەش، پۆلیسی نیوزلەندا دەستگیرکردنی چوار کەسی راگەیاندووە کە پێکھاتوون لە سێ پیاو و یەک ژن، ھەروەھا دوو بۆمبیش لەلایەن ھێزە ئەمنییەکانەوە پووچەڵکراونەتەوە و ھۆشداریش درایە ھاووڵاتیان کە لەمزگەوتەکان دووربکەونەوە.میدیاکانی نیوزلەندا ناسنامەی یەکێک لە پەلاماردەرەکەیان بڵاوکردووەتەوە کە کەسێکی 28 ساڵی بەڕەگەز ئوستراڵیە و لە پەیامێکیدا پێش ئەنجامدانی پەلامارە تیرۆریستییەکەی، ئامانجی ھێرشەکەی خستووەتەروو و گەڕاندوویەتیەوە بۆ پاراستنی ئایندەی نەژادەکەی کە دژایەتی کۆچبەرە مسوڵمانەکانە. لای خۆشییەوە جاسیندا ئاردێرن، سەرۆک وەزیرانی نیوزلەندا ئەو کارەساتەی بە رۆژێکی رەش لە مێژووی وڵاتەکەی ناوبرد و راشیگەیاند: تیرۆریستان بۆ ماوەی دوو ساڵ پیلانیان بۆ ئەنجامدانی ئەم کردەوە تیرۆریستییە داڕێژاوە. وتیشی پەلاماردەرەکان، کەوتوونەتە ژێر کاریگەریی بیروبۆچوونی فاشیستیی بەریتانیا لە دەیەی 1920 بۆ 1930 و ئەندرێس بێرڤیک، ئەنجامدەری کوشتاری بەکۆمەڵی نەرویجی.\nرووداوەکەی نیوزلەندا لەسەر لەسەر ئاستی جیھاندا کاردانەوەی زۆری بەدوای خۆیدا ھێنا، سەرۆکی زۆر لە وڵاتان ئیدانەی کردەوەکەیان کردووە و ھاوخەمی خۆشیان بۆ نیوزلەندا دووپاتکردەوە، لە پەیامێکدا، وتەبێژی حکومەتی ھەرێمی کوردستان دوای ئیدانەکردنی کردەوە تیرۆریستییەکە، ھاوخەمی و پرسە و سەرەخۆشیشی ئاڕاستەی خانەوادە و کەسوکاری قوربانیەکان کرد، ھەروەھا عادل عەبدولمەھدی، سەرۆک وەزیرانی عێراق لە پەیامێکیدا داوای لە وڵاتانی جیھان کرد ھەوڵەکانیان بۆ بنەبڕکردنی کردەوە تیرۆریستییەکان چڕتر بکەنەوە.دۆناڵد ترامپ، سەرۆکی ئەمریکاش لە تویتێکدا پاش دەربڕینی ھاوخەمیی خۆی، پشتیوانیی وڵاتەکەشی بۆ نیوزلەندا دووپاتکردووەتەوە.\nلەلایەکی تریشەوە، ڤلادیمێر پوتین سەرۆکی رووسیا ھێرشەکەی بە کردەوەیەکی بێ رەحمانە ناوبردووە و بەتوندی ئیدانەی کردووە، بەپێی دوایین ئاماری نیوزلەندا کە ساڵی 2013 ئەنجامدراوە، زیاتر لە 46 ھەزار مسوڵمان لە نیوزلەندا بوونی ھەیە کە رێژەی لە 1%ی ژمارەی دانیشتووانی ئەو وڵاتە پێکدەھێنن.\nهێرشە چەکدارییەکەی نیوزلەندا\nکاری راگەیاندن لە هەرێمی کوردستان و لێکەوتەکانی\nلاڤرۆڤ ئامادەیی وڵاتەکەی بۆ ھاوکاریکردنی وڵاتانی کەنداو...\nکچێکی حاکمی ئیمارەتی دوبەی فڕێنراوە\nMay 5, 2018 5466\nلە مەغریب شانەیەکی تیرۆریستیی سەر بە داعش دەستگیرکرا\nJun 23, 2017 1134


ئاراس وەلى: داواکارییەکانی گۆڕان داواکاری خەڵکن\nئاراس وەلى، ئەندامى جڤاتى نیشتیمانى بزوتنەوەى گۆڕان، رایدەگەیەنێت؛ داواکارییەکانی بزوتنەوەکە لە دانوستانەکانى پێکهێنانى کابینەى نوێى حکومەت داواکاری خەڵکن، بەوپێەى خودى دامەزراندنى گۆڕان و بەرنامە سیاسییەکەی رەنگدانەوە و هەڵقوڵاوی ویست و داخوازییەکانی خەڵکە و ئەوەى پێداگرى لەسەر دەکەن؛ باشکردنی بژێوی خەڵک و بەدیهێنانی خواستەکانیانە، نەک داواکاری تایبەت بە وەرگرتنى پۆست و ئیمتیازات.\nئەو کە ئەندامى وەفدى دانوستانکارى بزوتنەوەى گۆڕانیشە لە دیمانەیەکدا لەگەڵ (سبەى) نیەت و بەرنامەى گۆڕان لە کۆبونەوە و دانوستانەکان و ئایندەی هەرێمى کوردستان ئاشکرا دەکات و دەڵێت: "نیەتى بزوتنەوەى گۆڕان ئەنجامدانى چاکسازی گشتگیر و بەهێزکردنی دامەزراوەکان و گۆڕانکارییە لە سیستەمی حوکمڕانی لە هەرێمی کوردستان بە سیستەمێکی پەرلەمانی".\nئەوەش دەخاتەڕ؛ گۆڕان لە سەرەتاى دامەزراندنییەوە کارێکی ئێجگار گرنگی ئەنجامداوە کە لە مێژوی حەفتا ساڵی رابردودا وێنەی نەبوە، ئەویش داهێنانی مۆدێلی نوێی کاری سیاسی بو، گواستنەوەی ململانێی سیاسی لە شەڕی چەکدارییەوە بۆ خەباتی پەرلەمانی".\n* ناوەڕۆکی کۆبونەوەی جڤاتی نیشتیمانی بزوتنەوەی گۆڕان چی بو؟ بە چ دەرئەنجامێک گەیشتن؟\nئاراس وەلی: ناوەڕۆکی کۆبونەوەکە دو تەوەری سەرەکی لەخۆگرتبو، تەوەرێکیان تایبەت بو بە پرسی پێکهێنانی کابینەی نوێی حکومەت و دانوستانەکان لەگەڵ پارتی دیموکراتی کوردستان، بەشێوەیەکی گشتی وردەکارییەکانی کۆبونەوەکان بۆ ئەندامانی جڤاتی نیشتیمانی خرانەڕو بۆ بەرچاورونییان بۆ ئەوەی ئاگاداری کۆبونەوەکان بن، تەوەری دوەمیشیان پەیوەستە بە پرسی ناوخۆیی بزوتنەوەی گۆڕانەوە، سەبارەت بە کۆنفرانسی نیشتیمانی و هەڵبژاردنە ناوخۆییەکان و خۆڕێکخستنەوەی سەرجەم ئۆرگانەکان، ئەوەش گفتوگۆی تێروتەسەلی لەسەر کرا.\n*ئایا بڕیارێکی یەکلاکەرەوە هەبو؟ هیچ بڕیارێک درا سەبارەت بە سەرپشککردنی لیژنەی دانوستانی بزوتنەوەی گۆڕان بۆ بەشداری لە کابینەی حکومەت؟\nئاراس وەلی: بڕیاری ئەوەدرا کە لە گفتوگۆکان بەردەوام دەبین، بەڵام هیچ بڕیارێک نەدراوە سەبارەت بە بەشداریکردن لە حکومەت یان ئۆپۆزسیۆن بین، ئەوە دەکەوێتەوە سەر کەشوهەوای کۆبونەوەکانی داهاتو، کارنامەی حکومەتەکە چۆن دەبێت هەروەها بەرنامەی هەڵبژاردن و بەرنامەی سیاسی گۆڕان بە چ پێوەر و میکانیزمێک لەگەڵ لایەنەکانی تر بیکەینە بەرنامە و کارنامەی حکومەت.\nسەبارەت بە وەڵامی بەشی دوەمی پرسیارەکەت، لیژنەی دانوستانکار لە ئەندامانی خانەی راپەڕاندن و جڤاتی نیشتیمانی پێکهاتوە و ئۆرگانەکانی گۆڕان متمانەیان بەم لیژنەیە داوە بۆ دانوستاندن، بەڵام هیچ بڕیارێک نییە سەبارەت بەوەی ئەم لیژنەیە بڕیاربدات لەوەی بەشداری لە حکومەت بکەین، بەڵکو دوای کۆبونەوەکان لیژنەکە ئەنجامەکان دەهێنێتەوە بۆ خانەی راپەڕاندن لایەنە پەیوەندیدارەکانی بزوتنەوەکە و دواتر لە جڤاتی نیشتیمانی کۆدەنگی لەسەر ئەوە دەکات کە بچینە حکومەتەوە یان نەچین.\nنیەتى گۆڕان چاکسازی گشتگیر و گۆڕینى سیستەمی حوکمڕانیە\n* دانوستانەکانتان لەگەڵ پارتی بەکوێ گەیشتوە، ئێوە لە کۆبونەوەکاندا داواکارى و پێداگرى ئێوە لەسەر چییە؟\nئاراس وەلی: داواکارییەکانی ئێمە، داواکاری خەڵکە، دروستبونی گۆڕان و بەرنامە سیاسییەکەی رەنگدانەوەو هەڵقوڵاوی ویست و داخوازییەکانی خەڵکە، بۆیە ئێمە لە گفتوگۆکانمان لەگەڵ پارتی داواکاری تایبەت بەخۆمان نیە، بەڵکو باشکردنی بژێوی خەڵک و بەدیهێنانی خواستەکانیانە، لەناویاندا کۆتایی هێنان بە چارەکە موچە و باشکردنی بژێوی و گوزەرانیان، هەروەها سیاسەتێک پەیڕەو بکرێت کە هەرێمەکەمان بەهێز بێت و دامەزراوەکان بە نیشتیمانی بکرێن و پەیوەندییەکان لەگەڵ بەغدا ئاسایی بکرێنەوە بۆ ئەوەی بتوانرێت بودجەیەکی باش بۆ ئەم هەرێمە دابین بکرێت و گەشە بەم وڵاتە بدرێت. بۆیە ئێمە داوامان کردوە هاوبەشی راستەقینە بین لەو حکومەتەدا، لەگەڵ ئەوەشدا هەرچەندە هەموان دەزانن هەڵبژاردنەکە بە چ شێوەیەک بەڕێوەچو، بەڵام بەرکەوتەى هەڵبژاردنی خۆمان دەوێت، ئەویش لەسەر بنەمای پشکی هەڵبژاردن و ئەو پێگە سیاسییەی بزوتنەوەی گۆڕان هەیەتی، بەشێکی تری ئەو نیەتەیە کە هەمانە بۆ چاکسازی و گۆڕانکاری و بەهێزکردنی دامەزراوەکان. بۆ ئەوەش دەبێت بەرنامەیەکی هەمەلایەن دابنرێت کە بەرنامەی سەرجەم لایەنەکانی لەخۆگرتبێت کە بەشداری لەو حکومەتەدا دەکەن و کۆتایی بەجیاکاری حیزبی و رەنگەکان بهێنرێت، بەکردار بەرنامەکان بخرێنە بواری جێبەجێکردنەوە و ژیانی هاوڵاتیان مسۆگەر بکرێت، بزوتنەوەی گۆڕان هەلومەرجی باشکردنی ئەم هەرێمەو بەهێزکردنی، بە بەرنامە و پاکێج ئامادە کردوەو لە حکومەت بین یان نا، داواى جێبەجێکردنی دەکەین.\nتائێستاش نەچوینەتە ناو وردەکارییەکان سەبارەت بە بەشە پشکی ئێمە، بۆ ئەوە لیژنەی تایبەتمەند دیاری دەکرێت، ئەگەر بەشداری لە حکومەت بکەین ئەوە مافی خۆمانە لە سەرجەم پۆستەکانی حکومەت و سەرۆکایەتی هەرێم و دەزگاکانی دیکە پشکمان هەبێت، بەلای ئێمەوە گرنگە کە ئەمانە بەپێی پێوەرێک دیاری بکرێت و بۆ ئەوەش پەیپەرێکمان ئامادە کردوەو رەنگە لە کۆبونەوەی داهاتو گفتوگۆی لەسەر بکەین.\nپارتى پێیوایە گۆڕان هێزێکی جدییە و تێگەیشتنێکی دڵسۆزانە و دەوڵەتداریی هەیە نەک خواستی تایبەتی و حیزبی\n* وەڵامی پارتی دیموکراتی کوردستان بۆ پڕۆژە و بەرنامەکانتان چی بوە؟\nئاراس وەلی: تائێستا وەڵامەکانیان پۆزەتیڤ بوە، پێیانوایە گۆڕان هێزێکی جدییە و پێیانوایە تێگەشتنی گۆڕان بۆ بەشداری لە حکومەت تێگەیشتنێکی دڵسۆزانە و دەوڵەتدارییە، نەوەک خواستێکی تایبەتی و حیزبی.\n* ئەگەر بەشداریتان کرد لە حکومەتدا چ گەرەنتییەک هەیە ئەزمونی پێشو دوبارە نەبێتەوە کاتێک سەرۆکی پەرلەمان و وەزیرەکانی گۆڕان لە حکومەت دورخرانەوە؟\nئاراس وەلی: بۆ ئەوەی ئەوە دوبارە نەبێتەوە، بەبۆچونی من دەبێت رێککەوتنێکی سیاسی بکرێت کە بەشێوەیەکی گشتگیر بێت و دواتر خاڵە جەوهەرییەکانی لە دەستوردا جێ بکرێتەوە، ئێمە پێمانوایە کە دەبێت ئەو قۆناغەی دێتە پێشەوە لە ئایندەدا بەجۆرێک بێت کە هەمومان ئەو دۆخەی هەیە بگۆڕین بە دۆخی متمانە بەیەکتر کردن و حکومەت و پەرلەمان و دەسەڵاتێکی دادوەری بەهێزمان هەبێت.\nبابەتی (12)ی ئۆکتۆبەریش کە رویدا ئەوە لەکەیەکە بە مێژوی حوکمڕانییەوە، بۆیە دەبێت دامەزراوەکان بەنیشتیمانی بکرێن و حکومەت کارنامەی هەبێت و حکومەتی هەموان بێت و لەخەمی باشکردنی دۆخی ژیانی هاوڵاتیان و هەرێمەکەماندا بێت و ئەو رێککەوتنە سیاسییەی کە دەکرێت لەسەر هەمو ئاستەکان رەنگبداتەوەو هەماهەنگی هەبێت و پارێزگاریش لە دەنگی ئازاد بکرێت.\nگۆڕان ململانێی سیاسی لە شەڕی چەکدارییەوە بۆ خەباتی پەرلەمانی گۆڕى\n* لە دانوستانەکاندا باس لە پرسی دەستورو سەرۆکایەتی هەرێم کراوە؟\nئاراس وەلی: بەڵێ باس لە دەستورو پرسی سەرۆکایەتی هەرێم کراوە، دەبێت دەسەڵاتەکانی سەرۆکایەتی هەرێم بەیاسا رێکبخرێت و لەپەرلەمان هەڵبژێردرێت و بۆچونی بزوتنەوەی گۆڕان کە سیستەمی حوکمڕانی لە هەرێمی کوردستان سیستەمێکی پەرلەمانی بێت، هەروەها ئەو دەسەڵاتە زۆرانەی کە سەرۆکی هەرێم هەیەتی دابەشبکرێت بەسەر وەزارەتە پەیوەندیدارەکاندا، ئەمەش بە تێگەیشتن بتوانین لە داهاتودا لە دەستوردا جێی بکەینەوە. وەڵامی پارتیش ئەوەبوە دەڵێن هەمو ئەوانە قابیلی گفتوگۆیەو تائێستا وەڵامەکانیان پۆزەتیڤە.\n* بزوتنەوەی گۆڕان لە سەرەتای دروستبونیەوە پێداگری لەسەر سیستەمی پەرلەمانی و دانانی دەستورێک لەسەر ئەو بنەمایە دەکرد، دوای نزیکەی (10) ساڵ، ئێستا لایەنە سیاسییەکانیش هاتونەتە سەر هەمان بڕوای ئێوە، خوێندنەوەی ئێوە بۆ ئەمە چیە؟\nئاراس وەلی: بزوتنەوەی گۆڕان لەسەر بنەمای ئینتیما بۆ کوردستان دروست بوە، ئەوەش بەو مانایەی کە بەرنامەو بەرچاوڕونیت هەبێت بۆ باشکردنی ئەم وڵاتە، ئەوان لە رابردودا لە پرسی چاکسازی و گۆڕانکاری بۆچونیان ئەوە بوە کە کاتی نییە و ماویەتی، بەڵام ئێستا کە ئەو لایەنانە باس لەوە دەکەن ئەمانە کاری باشە، ئەوە بەلای ئێمەوە پۆزەتیڤە و پێویستە ئەو توانا مرۆییەی لەم وڵاتە هەیە بیخەینەگەڕ بۆ گەشەسەندن و پێشخستنی کۆمەڵگاکەمان و کێشە و کەموکوڕییەکان چارەسەر بکەین. خۆشبەختانە گۆڕان لەمەدا سەرکەوتو بوەو توانیویەتی شێوازێکی نوێ بهێنێتە کایەوە، نمونەش هێنانەی پێشەوەی گەنجان و رەخساندنی دەرفەت بۆیان لەسەرجەم کایە جیاوازەکاندا، گۆڕان کارێکی ئێجگار گرنگی ئەنجامداوە کە لە مێژوی حەفتا بۆ هەشتا ساڵی رابردودا وێنەی نەبوە، ئەویش داهێنانی مۆدێلی نوێی کاری سیاسی بو، گواستنەوەی ململانێی سیاسی لە شەڕی چەکدارییەوە بۆ خەباتی پەرلەمانی و شەڕی پڕۆژە لەناو پەرلەمان. ئەمە سەرباری فشارەکان لەسەر بزوتنەوەی گۆڕان لە سزای سیاسی و دورخستنەوە لە حکومەت و پەرلەمان و نانبڕین، بەڵام پەرچەکداری ئێمە وەک هەمیشە رەوانشاد نەوشیروان مستەفا پێداگری لەسەر دەکرد، دان بەخۆداگرتن و پشودرێژی بو، ئەمە دەستکەوتێکی گەورەیە بۆ بزوتنەوەی گۆڕان.\nهەڵوێستی لایەنەکانیش بۆ هاتنە پێشەوەیان لەو چوارچێوەیەداو گۆڕانکاری لە هەڵوێستیان، وادەکات کە گفتوگۆی لایەنەکان لە داهاتو ئاسانتر بکات.\nگۆڕان بڕیاری داوە بە خۆڕێکخستنەوە لەسەرجەم ئۆرگانەکاندا\n* سەبارەت پرسی ناوخۆیی بزوتنەوەی گۆڕان لە کۆبونەوەی رابردوی جڤات بڕیارتان لەسەر کۆنفرانسی نیشتیمانی و هەڵبژاردنە ناوخۆییەکان دا، چ بەرەوپێشچونێک هەیەو بەکوێ گەیشتون؟\nئاراس وەلی: گۆڕان بڕیاری داوە لەسەر ئەنجامدانی کۆنفرانسی نیشتیمانی و کۆنفرانسی ناوخۆیی و خۆڕێکخستنەوە لەسەرجەم ئۆرگانەکانداو جڤات پشتیوانی لێ دەکات، هەروەها لە دەستوری ناوخۆیی بزوتنەوەی گۆڕان شێوازەکانی پێکهێنانی لیژنەو ئامادەکارییەکان رونکراوەتەوە، بەڵام بڕیاری نوێ ئەوە بو کە کۆنفرانسەکە بخەینە دوای ئەوکاتەی ئەنجامێکمان دەستدەکەوێت لە گفتوگۆکاندا بۆ پێکهێنانی حکومەت و هەموان کۆک بون لەسەر ئەو بابەتە.


ڕۆژهەڵاتیەکان لە بەر ئەوەی خۆیان ناپارێزن کراونەتە ئامانجی تیرۆرکردن!!، محەممەد سلێمانی – Peshmergekan\nبەداخەوە کۆمەڵێك لە تێکۆشەرانی حیزبی دێمۆکراتی کوردستانی ئێران و حدک یان بە ئامانج گرتووە و ئەگەر هێزە ئەمنیەکانی کوردستان سنوورێك بۆ ئەو کردەوانەی ئیدارەی ئیتلاعاتی ئێران دانەنێن، چیتر باشووری کوردستان ئەو شوێنە ئەمن و ئامانەی نابێت بۆ هێزە سیاسی و تێکۆشەرانی رۆژهەڵاتی کوردستان کە، نیشتەجێی ئەو بەشەی وڵاتن. کەس دژی پەیوەندی دوو قۆڵی لە نێوان حکوومەتی ئاخوندی و هەرێمی کوردستاندا نیە و هەر دوولایەنی پەیوەندیدار لازمە وەك نەریتێکی هاوسێیەتی ڕێزی سەروەری یەکدی بگرێ و هیچ لایەك نەبێتە هۆی بشێوێ و نائارامی بۆ یەکدی. بەڵام پاش ئاسایکردنەوەی پەیوەندیەکان بە دوایی رووداوی ١٦ی ئۆکتۆبەردا کۆمەڵێك دەرهاویشتەی نامۆ و ناشیاو گریمانەی سەرهەڵدانەوەیان هەیە و یەك لەوان دەست پێکردنەوەی زنجیرەی کردەوە تیرۆرستیەکانە لە لایەن ڕێژیمی تاران. حکوومەتی ئاخوندی بە دەست پێکردنەوەی دووبارەی پیلانی گەورەی تیرۆری سیاسی نەیارانی لەو بەشەی کوردستاندا، بێگوومان نیەت و ئامانجی خۆی هەیە و زۆر زیرەکانە ئەو کردەوانەیان پەرەپیدەدەنەوە بۆ ئەوەی زیان بە شیرازەی کۆمەڵایەتی و کۆدەنگی سیاسی و نەتەوەیی ئەو دوو بەشەی کوردستان بگەیەنن. هەربۆیە دەبێت حکوومەتی هەرێمی کوردستانیش لەو بارەوە زیاتر بەرچاویان روون بێ و ڕێگری لە زیاتر بڵاو بوونەوەی دیاردەی خۆفرۆشی بگیرێ و ئەوانەی خەیانەتی سیاسی و نەتەوەیی ئەنجامدەدەن، لازمە بە توندترین شێوە سزا بدرێن. ڕێژێمی تاران لە بەر ئامانجی خاسی خۆی هێزەکانی ڕۆژهەڵاتی بە ئامانج گرتووە و هەوڵی لە نێوبردنیان لە باشووری کوردستان دەدات، چوونکی زۆرباش دەزانێت کە حدکا و حدک و هێزەکانی تری ڕۆژهەڵات وێڕای لەبەرچاوگرتنی بارودۆخ و ئەزموونی سیاسی ئەو بەشەی کوردستان، ناوچە سنووریەکانیان بەرەو قووڵایی باشوور چۆلکرد و دەستبەرداری خەباتی سیاسی و چەکداریان بوون و لە کاتی ڕیفرادۆمیشدا زۆر بە ئاشکرا و بەرچاو، هاوکاری و پشتیوونیان بۆ هەڵوێستە سیاسی و نەتەوەیەکانی رێزدار مەسعوود بارزانی سەرۆکی پێشووی هەرێمی کوردستان ڕاگەیاند. پاش دەرکەوتنی ئەنجامەکانی ڕیفرۆدۆمیش، گەلی کورد لە رۆژهەڵاتی کوردستان بە شوعار و وتنەوەی سروودی نیشتیمانی و بەرزکردنەوەی ئاڵای کوردستان و دەنگی شادمانیان، هەستی خۆشحاڵیان بۆ گەلی برای باشوور دەربری.\nکاربەدەستانی ئێران زۆر چاك دەزانن کە پەیوەندیەکی دێرین و مێژووی گەش لە نێوان ئەو دوو بەشەی کوردستاندا هەیە و بۆ تێکدانی ئاشتەوایی سیاسی و کۆمەڵایەتی هەرێمی کوردستانیان بۆ راوکردن و تیرۆرکردنی تێکۆشەرانی ڕۆژهەڵات دەسنیشانکردوە هەتا لەو ڕێگایەوە ناکۆکی و کۆدەنگی نەتەوەیی نەمێنێ و هەستێکی تر دروست بکەن. لە بەر تیشکی رووناکایی ئەو ئەگەر و گریمانە مەترسیدار و زیان هێنەرانەدایە کە دەڵێین ئەرکی نەتەوەیی حکوومەت و هێزە ئەمنیەکانی کوردستانە کە زیاتر لەجاران هەوڵی پاراستنی ژیانی هاو وڵاتیانی ڕۆژهەڵاتی، دانیشتووی هەرێمی کوردستانیان لە بەر چاو بێت و ئیدی بە رێگا نەدرێت مەبەستی حکوومەتی ئاخوندی کە پەرەپێدانی ئاژاو و ناکۆکیە لە نێوان گەرمێن و کوێستاندا، ئەو پیلانە مەترسیداریان گەشەبکات و زیان بە ئاستی هاوخەباتی ڕۆژهەڵات و باشوور بگەیەنێت. ئەگەر سەیری رووداوە سیاسی و مێژوویەکان بکەین، پەڵەیەكی جێگای شەرم لە نێو خەڵکی ڕۆژهەڵاتی کوردستان نادۆزینەوە کە بۆ مەرامی خاس و بە بەستراوەیەن بە داگیرکەرانی کوردستان، ڕۆڵەکانی بەشەکانی دیکەیان بە دەستی تیرۆر یان شەهید کرابێ.\nلە ئێستادا سەلامەتی ژیانی هاو وڵاتیانی ڕۆژهەڵات لە ئەستۆی هەر تاکێکی کوردستانە و زۆر بەداخەوە کە هاوپشتی و هاوخەباتی ڕۆژهەڵاتیەکان، بەو جۆرە وڵام بدرێتەوە. ئەو کەسانەی بۆ مەبەستی تایبەتی و لووقمێك نان، خۆفرۆشی دەکەن و براکانیان دەکوژن، جێگای ئەسەف و داخە، چوونکی کوردی ڕۆژهەڵات هەرگیز خراپەی نەبووە و لە کاتیتەنگانێدا هەردەم بە دەنگی براکانیان لە باشوورەوە هاتوون. مرۆڤی بە وێژدان و هەق وێژی کوردستان، نابێت لەوەی زیاتر ڕێگابدەن دەستی باندە تیرۆریستیەکانی حکوومەتی ئاخوندی بەوخۆرە کراوە و ئاواڵە بێت و لە باوەشی خەڵکی کوردستاندا، کوردی ڕۆژهەڵات شەهید بکرێ و بکەرەکانیش بێ ئەوەی سزابدرێن، دەربچن و سزای تاوانەکانیان وەرنەگرن. کوردانی ڕۆژهەڵات لە بەردەم هەڕەشەی تیرۆر و لە نێوبردن دان و ئەگەر ئاوڕێکی جدی لە بارودۆخ و ئاسایشی ژیانیان نەدرێتەوە، مەترسی و زیانەکان ڕەنگە لەوەی گەورەتریش بن و مناڵی زیاتر بێ باوك و دایک بن. ئەوەی زۆر جێگای داخە هێزەکانی ڕۆژهەڵاتیش وەك پێویست هەڵوێست و کاردانەوەیان نەبووە و تەنانەت بە رێگای تایبەتیشەوە هاوڵیان نەبووە بۆ ئەوەی گەرەنتی پاراستنی ژیان و ماڵی ئەندامان و لایەنگرانیان وەربگرن و کاتێك بەرەو سنوورەکان جووڵەیانکرد بارۆدۆخێکی تر بوو و ئێستاش رووداوەکان شتێکی ترن. بەڵام لە کەس روون نیە ستڕاتیژی سیاسی و بەرگری هێزەکان چییە و چۆن خۆیان لە هێرشە تیرۆریستیەکان دەپارێزن یان ئەوەتا هەر دەبێت بە ڕاگەیاندراو دڵنەوایی خۆیان بکەن و هاوبەشی خەمەکان بن!!!!!


كۆچی دوایی تێكۆشه‌ر و دۆستی دێرينی دیمۆكرات: رەسووڵی حاجی سمایلی – PDKI SWEDEN\nكۆچی دوایی تێكۆشه‌ر و دۆستی دێرينی دیمۆكرات: رەسووڵی حاجی سمایلی\nلەسەر ئیلول 14, 2019\nبە داخ و کەسەرێکی زۆره‌وه رایده‌گه‌یه‌نین ئێواره‌ى رۆژی هەینی رێکەوتی ١٣/٠٩/٢٠١٩، کاک رەسووڵی حاجی سمایلی دانیشتووی شاری ئۆپسالای وڵاتی سوئێد بە هۆی نەخۆشییه‌وه کۆچی دوایی کرد .\nخوالێخۆشبوو کاک رەسووڵ، خەزووری بەڕێز مامۆستا مەلا حەسەنی شیوەسەڵی ئەندامی ئیفتخاری ناوەندی سیاسی و باوکی خووشکە کلسووم ئیبراهیمی هاوسەری مامۆستا و ئەندامی حیزبی دیمۆکراتی کوردستانی ئێرانە.\nخوالێخۆشبوو کاک رەسووڵی حاجی سمایلی ساڵی ١٣٢٤ـی هەتاوی لە گوندی ” ئاڵوەتان”ی ناوچەی مەنگوڕایەتی سەر بە شاری سەردەشتی رۆژهەڵاتی کوردستانە و لە بنەماڵەیەکی نیشتمانپەروەر و ناسراو لە دایک بووە. کاک رەسووڵ کەسایەتییەکی دیاری ناوچەی مەنگوڕایەتی شاری سەردەشت بوو، بنەماڵەی بەڕێزیان هەمیشە ماڵیان مقەڕی پێشمەرگەکانی دیمۆکرات بووە.\nبە درێژایی شۆڕشی دیمۆکرات ماڵیان شوێنی حەوانەوە و پشوودانی ئەندامانی حیزب و کەسانی شۆڕشگێڕ و په‌ڕیوه‌كانی کوردستانی عێراق بووە. کاک رەسووڵ ساڵی ١٣٤٢ بووە بە ئەندام و پێشمەرگەی حیزبی دیمۆکرات و لەگەڵ مەلا نەجمەدین کەوکەبیی، کاک عه‌زیزی ئوچاغ، مامۆستا مەلا عه‌زیزی ئەحمەدی، کاک مەحموود موجاهید ناسراو بە “مەحموودە دۆڵ” هاوخه‌بات بووه.\nهەمان ساڵ واتە ١٣٤٢ قاچاغ بوو و چووه‌تە باشووری كوردستان و تا ساڵی ١٣٤٦ وەک پێشمەرگە لە گەڵ کاک سولێمانی موعینی و عەبدوڵای موعینی و هاوڕێیانی و دواتریش بۆ دریژەدان بە خەبات و تیکۆشان گەڕاوتنەوە رۆژهەلاتی کوردستان. دوای کۆتایی پێهاتنی جه‌وڵانەوەی ١٣٤٦ ، ١٣٤٧ ی حیزبی دیمۆکرات دیسان هەموویان بە بنەماڵەوە ئاوارەی باشووری وڵات بوونه‌وه.\nخودالێخۆشبوو کاک رەسووڵ لەو کاتەوە ئێستا بەردەوام دۆستایەتیی خۆی لەگەڵ ئەندامان و رێبەرایەتی حیزبی دیمۆکرات درێژه پێداوه. کاک رەسووڵی حاجی سمایلی کەسایەتییەکی دیار و دۆستێکی نێزیک و بەوەجی حیزبی دیمۆکرات لە وڵاتی سوئێدیش بەردەوام لە خۆشی و ناخۆشییەکان پشت و پەنای کۆمیتەی حیزبی دیمۆکرات بووە، زۆر جار زیاتر لە ئەندامێکی حیزبی بە حیزبەوە ماندوو بووە و بەشداری لە رێوڕەسمەکانی حیزبیدا کردووە.\nکۆمیتەی سوئێدی حیزبی دیمۆکراتی کوردستانی ئێران بە کۆچی دوایی کاک رەسووڵی حاجی سمایلی کەسایەتیی دیار و دۆستێکی هەرەنێزیک و دێرینی خۆی لە دەست دا، بەم بۆنەیەوە وێڕای خەم و پەژارەی ئه‌م کۆچه گه‌وره‌یه، خۆمان بە هاوبه‌شی خه‌م و پەژارەی بنەماڵەی بەڕێزیان دەزانین بە تایبەتی تر بەڕێز مامۆستا مەلا حەسەن شیوەسەڵی و خووشکە کلسووم کچی مام رەسووڵ . روحی کاک رەسووڵ شاد بێت.\nحیزبی دیمۆکراتی کوردستانی ئێران – کۆمیتەی سوئێد


ڕامانێک له ڕۆمانی «چاوه‌کانی»ی بوزورگ عه‌له‌وی\nکتێب 2019-08-19 کۆمێنت 2719 جار بینراوە\nنووسینی: ڕێناس ئه‌حمه‌د\n«ئەوەی وتراوە لە کتێبەکەوە نەگواستراوەتەوە، بەڵکو ڕامانێکە لەژێر سێبەری کاوی ڕۆمانەکەدا»\n- بۆ نسکۆکانی خۆمان، هەمیشە پاساوێک دەدۆزینەوە کە ڕەنگە هیچ وابستەیییەکیشی پێوە نەبێت، لێ دوای چەند جارێک فریودانی بەرانبەر، خۆیشمان بەو پاساوە درۆینانە فریو دەخۆین.\n- سامان، جوانی و خۆشخوانی مەرج نییە هۆکارێک بن بۆ بەختەوەری. ئەوانە تا نەبن، دەبن بە ئامانج و مرۆڤ دوایان دەکەوێت، کاتێک بە دەستی هێنان، ئەوجا بە دوای دۆزینەوەی خود و مانا و مەغزای بوونی خۆی و دەوروبەریدا دەگەڕێت. لێ کاتێک مرۆڤ دارای هەموو شتێکە، بەوە ئۆقرە ناگرێت و هێندە بە دوای خۆیدا دەگەڕێت، کە زۆر جار زیاتر لێی بزر دەبێت.\nتاڵیی ژیان ئەزموونگە و تاقیگەیە و خودی خۆتت پێ دەناسێنێت، وەک خولێکە تا مرۆڤ ئامادە بکات بۆ بەرەنگاربووەنەوەی کرۆکی ژیان و، بەهێزکردنی ئاوەز و جەستەی بۆ گەیشتن بە وەڵامی پرسیارە گەوهەرییەکانی، ئەدی نابینیت خودا پەیامبەرانی بە ژیانێکی سەختدا بردووە و، زۆرینەیشیان دوای تەمەنێک لە ئازار ئەوجا وەڵامی پرسە ئاڵۆزەکانی ژیان و ئامانج و مەرگی وێداون!\n- ئەوین بۆ پیاوی پەیامدار، زۆرجار مایەی شکستە، ئاخر چی لەوە قورسترە کە ناچاری هەڵبژاردن بیت لە نێوان مانەوەت بە دیار یارەوە یان خزمەتکردن و ژیان لە پێناوی ئامانجەکانتدا. هەڵبژاردنی هەر یەکەیان مەرگێکە و ڕەنگە مایەی شکستی ئەویتریشیان بێت کە هەڵتبژاردووە.\nئەوینداری؛ چیرۆکێکی مانابەخشە بۆ کەسێک تینووی مانا بێت، لێ بۆ کەسێک لەنێو مانادا بژیێت، زۆر جار مانای لێ ون دەکات.\n- چاو؛ کانگای سیحری ڕووخساری مرۆڤە و، زۆری لەسەر وتراوە، لێ زیاتریش هەڵدەگرێت. دوو چاوی گەورە و زیتەڵ، کە هەمیشە نیگای گەرمیان لێوە دەر دەچێت، بۆ یار و یاوەریش، هەم دەردە و هەم دەرمان.\nدوور نییە دۆزەخێکت بۆ داگیرسێنێت و، پەڕە-پەڕەی تەمەنت بسووتێنێت، دوور نییە تیماری دەردی گرانتیشت بێت.\n- «ماکان»ی نیگارکێش، وێنایەکی هەڵەی هەبووە بۆ چاوانی کیژێک کە لە پێناویدا قوربانیی بە ژیانی داوە، تەنیا لەبەر ئەوەی دیوێکی باسەکەی زانیوە. لێ نیگاری چاوی ئەو کیژە بە جۆرێک دەکێشێت کە پڕ بێت لە فرتوفێڵ و تەفرەدان، دواتر ئەم نیگارە دەگاتەوە دەستی کیژە و، تەمەنی تا کۆتایی دەکاتە ڕەژوو. بەداخەوە زۆرمان واین!\n- دەروونی مرۆڤ، ئاپۆڕایەکی شڵەژاو، ماڵێکی پشکاو و بەنێکی ئاڵۆسکاوە، کە زۆر جار سەرەبەنەکەیشی لە خۆمان ون دەبێت. هیچ کەس وەکو خۆمان ناتوانێت بە ناخماندا شۆڕ ببێتەوە و بمانناسێت. لێ مرۆڤگەلێک هەن بینایییان هێندە تیژە، پەردەکانی دەروونمان دەبڕن و شتانێک دەبینن کە تەنیا خۆمان دەیبینین.\nپانتاییی ڕووداوەکانی ئەم ڕۆمانە، هێندە لە ناوەوەی مرۆڤدان، هێندە لە دەرەوە نین.\nوەک گشت، ئەم وەرگێڕانەی کاک «سەردار حەسەنخاڵی» جوانە، لێ هەڵەی تایپی تێدا زۆر بەرچاو دەکەوێت.\nپۆدکاست فیکر نیشتیمان مێژوو کۆرۆرنا فیلم چەواشەکاریی_لۆژیکی ستەم کۆمه‌ڵه بەڵگه‌یه‌ک که له شوێنی خۆیاندا نین ئیسرائیل دەروونناسی گەڕان فەرهەنگ ڕەزا_بابایی کورد\n2019-08-19 کۆمێنت 2719 جار بینراوە\nتایبەتمەندییەکانی «فەرهەنگی زانستگای کوردستان» عەلی حسێن\nبێسەرپەرشتان شاناز کاوە\nکەمانچەژەن یووسف بورهان\nسەرجەم مافەکانی پارێزراوە بۆ وارگەی هاوسانی . Copyright 2022 - hawsani.org © Developed by Kurdsoft


باوكایه‌تى و قوربانیدان له سینه‌مادا - بنکەی روناکبیریی گەلاوێژ :: Gelawej\nسینەما Jul 11, 2021\nلیزی هاوسەری ماثیو لۆگلین کۆچی دوای دەکات لەدوای نەشتەرگەرییەکی چاوەڕواننەکراو، خوێن دەچێتە بۆری هەناسەدانی.\nلە پرسەکەیدا مات و هاوڕێ نزیکەکانی جۆردن و مایک و دایکی، هەروەها دایک و باوکی لیز ئامادە دەبن. مات بڕیار دەدات مادی کچی بگرێتە خۆی و بەتەنها بەخێویبکات. چەند مانگی سەرەتا گرنگیدان بە مادی زۆر سەخت دەبێت، بەتایبەتی لەدوای ئەوەی دایک و باوکی لیز و ئانا بەجێیان دەهێڵن و دەچنە ماڵەوە. بەڵام مات دەتوانێ بەتەنها گەورەی بکات. لەدوای چەند ساڵێک کاتێک مادی تەمەنی نزیکەی پێنج ساڵە لە قوتابخانەیەکی ئەهلیدا ناونووس دەکرێت.\nمات مادی دەباتە پارکێک بۆ ئاهەنگێکی لەدایک بوون، و لەوێ کچێک دەناسێت بەناوی لیزی (سوان). دواتر مات و لیزی پێکەوە دەچنە دەرەوە و زۆر بەباشی ڕێک دەکەون و کاتێکی خۆش بەسەر دەبەن. مات لیزی و مادی بەیەک دەناسێنێت و زۆر بە خێرای یەکتریان بەدڵ دەبێت و دەبن بە هاوڕێ.\nلە قوتابخانە کوڕەکان گاڵتە بە مادی دەکەن لەبەر ئەوەی جلی ژێرەوەکانی کوڕانەن و مادیش زۆر توڕە دەبێت و هەوڵ دەدات باز بداتە سەر سەری یەکێکیان و ناوچاوانی زۆر بە خراپی بریندار دەبێت. قوتابخانەکە هەوڵ دەدات پەیوەندی بە ماتەوە بکات بەڵام مات ئاگای لە مۆبایلەکەی نییە و کاتێک پێی دەزانێت زۆر بەپەلە خۆی دەگەیەنێتە لای مادی بۆ نەخۆشخانە. مات هەوڵ دەدات مادی ببات لەگەڵ خۆی بەڵام پزیشکەکە سوورە لەسەر ئەوەی کە برینەکەی مادی زۆر قوڵە و بەپەلە پێویستی بە تەقەڵ هەیە. مات دەیەوێت ڕەتی بکاتەوە و دەڵێت کە ئەوە هەمان نەخۆشخانەیە کە لیزی تێدا مردووە و متمانەی بە پزیشکەکانی ئەوێ نییە. لە کۆتایدا ڕازی دەبێت و ڕێگە دەدات کارەکەیان بکەن. وە کۆتای بە هەموو شتێک دەهێنێت لەگەڵ لیزی چونکە هەست دەکات کە ئەو مادی فەرامۆش کردووە.\nلە کار هاوارد بە مات دەڵێت کە دەیەوێت بینێرێت بۆ Croatia بۆ کارێک. وە مادی دەبات بۆ ئەوەی لەگەڵ داپیرە و باپیرەیدا کات بەسەر بەرێت. دواتر ماریۆن بە مات دەڵێت کە ئەوان دەیانەوێت مادی کاتێکی زیاتر لەگەڵ ئەوان بمێنێتەو، و مادیش وا دەردەکەوێت کە ئەوەی پێخۆش بێت. ماریۆن وا لە مات دەکات کە هەست بکات ئەو هەڵەی زۆر دەکات و مات دەیەوێت مادی ببات و بڕوات بەڵام مادی دەیەوێت لەگەڵ دایک و باوکی لیز بمێنێتەوە. مات دواتر بۆی دەردەکەوێت کە ئەو مادی دڵخۆش ناکات و لەبەر ئەوە ڕازی دەبێت کە لەلای دایک و باوکی لیز بمێنێتەوە.\nمات بەتەنها دەگەڕێتەوە ماڵەوە، و دواتر هاوارد پێێ ڕادەگەیەنێت کە ئەو دەیەوێت خانەنشین بێت و پێشنیاری ئەوەی بۆ دەکات کە ببێتە بەڕێوبەر. مات زۆر سوپاسگوزار دەبێت لەگەڵ ئەوەشدا کە دەزانێت ئەوە مانای ئەوەیە کە کەمتر مادی دەبینێت. تەنانەت جۆردن و ئۆسکاریش ئەوە دەبینن کە نەبوونی مادی وا لە مات دەکات کە زۆر خراپ بێت و زۆر بیری دەکات. لەکاتی ڕۆیشتنی بەناو ژوورەکەدا مات ملوانکەکەی لیز دەدۆزێتەوە کە مادی ونی کردبوو و وە بەدوایدا دەگەڕا. کاتێک لەگەڵ ئۆسکار دەچن بۆ فڕۆکەخانە بۆ کارەکەیان لە Croatia، مات ناتوانێت بوەستێت لە بیرنەکردنەوە لە مادی و بڕیار دەدات نەچێت بۆ گەشتەکەی و بگەڕێتەوە بۆلای مادی. کاتێک دەچێتە لای مادی باوەشی پێدا دەکات و پێی دەڵێت کە چەند بیری کردووە و ماتیش ملوانکەکەی دەداتێ. لەکاتی ڕۆیشتن ماڵئاوای لە ماریۆن و مایک دەکەن، و ماریۆن پێی دەڵێت کە ئەو چەند لیزی دڵخۆش کردووە و ئێستا لیز زۆر شانازی پێوە دەکات.\nمات ومادی دوای گەرانەوەیان دەچن بۆلای لیزی و مات داوای لێبووردنی لێدەکات، لییزی لێیخۆش دەبێت و ڕازی دەبێت کە لەگەڵیان بروات بۆ ئایس کرێم خواردن.\nدواتر مات مادی دەخاتەوە قوتابخانە و ڕێگەی پێدەدەن کە کاوبۆ لەبەر بکات و ئەم گۆڕانکارییە سودی زۆری دەبێت لەسەر دەرونی مادی.\nدەرهێنەر: پاوڵ وێتز\nئەکتەران: کێڤن هارت، ئالفر وۆدارد، میلۆدی هۆرد، ئەنتۆنی کاریگان، فرانکی فایسۆن، پۆڵ ڕێسەر، دیواندا وایس، لیل ڕێڵ هاوری\nجۆری فیلم: درامی، کۆمیدی


یانەی داهاتووی کریستیانۆ ئاشکرابوو - KurdGoal\nكانونی دووه‌م 21, 2022 5:12 PM\nیانەی داهاتووی کریستیانۆ ئاشکرابوو\nدوای ڕۆیشتنی مێسی بەرەو PSG ، هاوکات گەڕانەوەی ماسیملیانۆ ئالێگری بۆ ڕاهێنەرایەتی یوڤێنتۆس دەنگۆی ڕۆیشتنی ڕۆناڵدۆ لەیانە ئیتاڵییەکە ڕۆژ بەڕۆژ زیاترەبێت.\nناوی ئەفسانە دۆن بەکۆمەڵێک یانە دەلکێندرێت لەوانە چوونی بۆ PSG لەئەگەری ڕۆیشتنی مباپێ لەیانەکە ، یان گەڕانەوە بۆ مانچێستەر یونایتد کە سۆلشایەر بەدوای گۆڵکارێک وێڵ ـە ، جاربەجاریش باسی گەڕانەوەی بۆ ڕیال مەدرید دەکرێت٫ بەڵام ڕۆژنامەیەکی ئیتاڵی ناوی یانەیەکی تری ئاشکرا کردووە کە ژێربەژێر گفتوگۆ لەگەڵ گۆڵکارەکە مادێرا دەکەن.\nپێگەی (کوێرێری دیللۆ سپۆڕت) ـی ئیتاڵی دەڵێت وێستگەی داهاتووی دۆن مانچێستەر سیتی ـە .\nئەم پێگەیە ئاشکرای کردووە کە کریستیانۆ بەخۆرخێ مێندێز ـی بریکاری کارەکانی ووتووە یانەیەکی نوێی بۆ بدۆزێتەوە ،لەئێستادا مێندێز ژێربەژێر لەگەڵ بەرپرسانی ستیزن لەگفتوگۆ دایە ،هەربۆیەش گواستنەوەی هاری کەین بۆ ستیزن وەستاوە ، هاوکات یوڤێنتۆس ئامادەیە بە 30 ملیۆن یۆرۆ دەستبەرداری بێت.\nڕۆناڵدۆ هاوینی داهاتوو گرێبەستەکەی دوماهی دێت دەبێتە یاریزانی خۆڕایی ،بەڵام دەیەوێ لەم هاوینە بیانکۆنێری جێبهێڵێت چونکە لەگەڵ ئالێگری دڵخۆش نییە پێشتریش لەسەر ناڕەزایی ئەو ماسیملیانۆ ئالێگری لەیوڤێ دوورخرایەوە ، بژاردەی زۆر لەبەر دەستی دۆن دا بەڵام ئەو وێستگەیەی کە لێی نزیکە بەپێی ئەو پێگە ئیتاڵییە یانەکەی پیپ ـە .\nپاریس سان جێرمان, پیپ گواردیۆلا, ڕیال مەدرید, کریستیانۆ ڕۆناڵدۆ, مانچێستەر سیتی, مانچێستەر یونایتد, یانەی یوڤێنتۆس\nPrevپێشترکاتی ئەنجامدانی یەکەم یاریی مێسی لەگەڵ پاریس سانجێرمان ئاشکرابوو\nدواترکریستیانۆ رۆناڵدۆ بۆ پاریس سانجێرمان و ئیکاردیش بۆ یۆڤێنتۆسNext\nرۆناڵدۆ گلەیی لەیاریزانە لاوەکانی مانچێستەر یونایتد دەکات\nسەردار جەبار\tكانونی دووه‌م 13, 2022\nوادەی گەڕانەوەی نەیمار بۆ یاریگەکان ئاشکرا کرا\nمێندی گواسترایەوە یەکێک لەقورسترین زیندانەکانی بەریتانیا\nسەردار جەبار\tكانونی دووه‌م 8, 2022


تۆكمەبوونی مرۆڤی كوردستانی\n2016-01-14 [12:07 PM]\nسەربەخۆییی كوردستان تەنیا دیاریكردنی سنوور و هەڵكردنی ئاڵا و ددانپێدانانی وڵاتان نییە.\nسەربەخۆییی كوردستان تەنیا ڕزگاربوون نییە لە بەندی داگیركار. تەنیا ئەوە نییە ببیتە خاوەنی زمانی ڕەسمی و پارە و ڕەگەزنامە و هێڵی ئاسمانی. سەربەخۆیی تەنیا سەروەری و ناردنی باڵیۆز بۆ وڵاتان نییە.\nسەربەخۆییی كوردستان پەیوەست نییە بە پارتێكی سیاسی، بەڵكو دەستكەوتێكە هەموو خەڵكی كوردستان لێی سوودمەند دەبێت. سەربەخۆیی پڕۆسەیەكی بەرفراوان و قووڵی سایكۆلۆژی و كۆمەڵایەتی و ئابووری و سیاسیی فرەڕەهەندە.\nلەگەڵ هەموو ئەوانەیشدا سەربەخۆییی كوردستان واتای سەربەخۆییی تاكی كوردستانییش دەدات لە هەڵبژاردنی بیروباوەڕ و شێوازی ژیان و نەهجی سیاسی.\nسەربەخۆیی تۆكمەبوونی ئینسانی كوردستانییە بۆ ژیانێكی ئاسوودە و پێشكەوتن، ئەویش لەژێر ناونیشانێكی ڕوون. لە دۆخی سەربەخۆییدا ئیتر هیچ پایتەختێك بڕیار لەسەر قووت و ئابووریی كوردستان نادات. كوردستانیان بەرپرس دەبن لە بەڕێوەبردنی ژیانی سیاسی و ئابووریی خۆیان. لە دۆخی سەربەخۆییدا پێشمەرگە موڵكی حزبەكان نییە، بەڵكو موڵكی گەل و پارێزەری كوردستانە.\nلە سەربەخۆییدا حزبەكان ملكەچی یاساكان دەبن و بۆیان نییە لە دەرەوەی چوارچێوە و بەرژەوەندییەكانی دەوڵەت بجووڵێنەوە و پەیوەندیی هەواڵگری لەگەڵ وڵاتان دروست بكەن.\nلە دۆخی سەربەخۆییدایە كە دەكرێ دەستی مافیاكان ببڕدرێن و پلانی درێژخایەنی ئابووری بۆ دەوڵەت دابڕێژرێت. لە سەربەخۆییدا ئیتر ئینسانی كورد كۆتایی بەوە دەهێنێت هەمیشە بە شێوەیەكی كاتی بژیێت.\nدەوڵەت ڕووداوێكی مەزنە كە لە ژیانی هەر گەلێكدا تەنیا یەكجار ڕوو دەدات و، دووبارە نابێتەوە. هەم ئامرازە و هەم ئامانج، چونكە هەڵگری بەها و ژیان و هێز و نەمرییە. دەوڵەت مانای مەزنی و شكۆ دەدات بۆ هاووڵاتی و خاك و دەستەڵات. دەوڵەت دامودەستگایەكی خۆسەپێن نییە كە ئازادیی مرۆڤ بەرتەسك دەكات وەك هەندێ خەڵك بۆی دەچن. لە ڕاستیدا دەوڵەت پەرژین و پارێزەری ژیانە و ڕێگەیەكە بۆ گەییشتن بە بەختەوەریی گشتی. ئەگەر وا نەبا سەتونەوەدوپێنج دەوڵەتمان لەسەر گۆی زەوی نەدەبوو و خەون و ئاواتی گەلانی بێ دەوڵەتیش نەدەبوو و، كەسیش ناچار نەدەبوو سنوور بە دەوری خۆیدا بكێشێت.\nدەوڵەتی كوردستان دەوڵەتێكی دیموكراتی دەبێت، كە تێیدا كەرامەتی مرۆڤ پارێزراوە و پێكهاتە ئایینی و نەتەوەییەكان بە ئاشتی و یەكسانی و ئازادی لەگەڵ یەكتردا دەژیێن. ئەو كوردەی لەژێر هەر بڕوبیانوویەكی ئایدیۆلۆژی و حزبی یان ڕقی مێژووییدا دژایەتیی دەوڵەت و سەربەخۆیی بكات و، بیەوێ بچووكی بكات و لەپێش چاوی خەڵك بیخات، ناپاكی لە خۆی و گەلەكەی دەكات.\nئەم هەواڵە 3841جار خوێندراوەتەوە


پرۆژەی نۆژەنكردنەوەی قوتابخانه له نه‌ینه‌وا - BCF\nپرۆژەی نۆژەنكردنەوەی قوتابخانه له نه‌ینه‌وا\nئەم پرۆژەیە ده‌زگای خێرخوازیی بارزانی بەهاوبەشی لەگەڵ كۆمه‌ڵه‌ی فریاگوزاری كوێتی جێبەجێ دەكرێت كه تیایدا نۆژەنكردنه‌وه‌ی سێ قوتابخانە له‌گونده‌كانی سنووری پارێزگای نه‌ینه‌وا لەخۆ دەگرێت كه بریتین لە: قوتابخانەی (تەل ئەلریم) و قوتابخانەی (غرابە جار الله) و قوتابخانەی (نصف تەل).\nگرنگی ئەم پرۆژە له‌وه‌دا خۆی ده‌بینێته‌وه كه له‌سێكته‌ری په‌روه‌رده له لە ناوچە وێرانبووەكانی دوای شه‌ڕ. كه به‌هۆی وێرانبوونی قوتابخانه‌كان پرۆسه‌ی خوێندن له‌و ناوچانه راوه‌ستاوه و قوتابیان ناتوانن درێژه به خوێندنیان بكه‌ن. به‌جێبه‌جێكردنی ئەم پروژەیە واده‌كات به سەدان قوتابی بتوانن بەردەوامی بە خوێندنیان و له شوێنێكی ته‌ندروستدا بخوێنن.\nبه‌شێوه‌یه‌كی گشتی له‌م پرۆژه‌یه‌دا كاری نۆژه‌نكردنه‌وه‌ی گشتی سێ قوتابخانه ئه‌نجام ده‌درێت، واتا دروستكردنه‌وه‌ی دیوار و سیسته‌می كاره‌باو و ئاو و دانانی خه‌زانی ئاو و دابینكردنی مۆبیلیات و پێداویستیه‌كانی دیكه‌ی خوێندن.\nئه‌م پرۆژە بۆ ماوه‌ی سێ مانگ جێبه‌جێ ده‌كرێت و بودجەی تەرخانكراو بریتییە لە (147,627)$ دولاری ئەمریكی.\nPrevپێشترپرۆژه‌ی به‌هاناوه‌چوونی زیانلێكه‌وتووانی زه‌مین له‌رزه\nدواترپرۆژه‌ی دابه‌شكردنی پێداویستی خوێندنNext


ئایا دەسەڵاتی كوردی دەسەڵاتێكی دیكتیمۆگارشییە؟ - پەرەگراف\nئایا دەسەڵاتی كوردی دەسەڵاتێكی دیكتیمۆگارشییە؟\nبەگوێرەی ئەو پێوەرەی فەیلەسوفی ناوداری گریك ئەفلاتون دایڕشتوە، بۆ پۆلێنكردنی سیستم‌و دەسەڵاتی سیاسی لەبەڕێوەبردنی دەوڵەتدا، دەسەڵات دابەش دەكرێت بەسەر پێنج جۆر سیستمدا، كە ئەوانیش (ئەرستۆقراتی، تیمۆكراتی، ئۆلیگارشی، دیموكراتی، داپڵۆسێنەر یاخود دیكتاتۆری)ن.\nئەفلاتون پێیوایە، دەسەڵاتەكان لەباشەوە بەرەو خراپ‌و خراپتر هەنگاو دەنێن، كاتێك دەوڵەت دروست دەبێت، پێویستە لەلایەن تاكە كەس یان كەمینەیەكی ئەرستۆقراتییەوە بەڕێوەببرێت، كە فەیلەسوفەكانن‌و خاوەنی حیكمە‌و فەزیڵەتن‌و باشترین بژاردە بۆ بەڕێوەبردنی وڵات بەكاردەهێنن‌و كار بۆ ئاشتی‌و پێكەوەژیان‌و باشكردنی گوزەرانی خەڵك دەكەن، دواتر ئەو سیستمە بەرەو تیمۆكراتی هەنگاو دەنێت‌و كۆمەڵێكی كەم لەسەركردەی سەربازی، بەناوی شۆڕشگێڕیی‌و پاراستنی شكۆی دەوڵەت‌و سەركەوتن‌و قوربانیدانەوە، دەست بەسەر دەسەڵاتدا دەگرن، ئەو كەسانە گوێ لەخەڵكی دیكە ناگرن‌و پاوانی دەسەڵات دەكەن، ئیتر بەو هۆیەوە كە مەیدانەكە لەدەستی خۆیاندا دەبێت، بەرەو خۆدەوڵەمەندكردن‌و كۆكردنەوەی سامان هەنگاو دەنێن، دواتر كۆمەڵێك دەوڵەمەند‌و سەركردەی دیكە دەست بەسەر دەسەڵاتدا دەگرن، كە بەكەسانی ئۆلیگارشی ناوزەد دەكرێن، تەنها ئامانجیان كۆكردنەوەی سامان‌و داهاتە‌و هیچ ئاگایەكیان لەزۆرینەی كۆمەڵگە نامێنێت، وڵات بەرەو هەژاریی زیاتر دەچێت‌و تاكەكانی كۆمەڵگە بەدەست بێكارییەوە دەناڵێنن، ئیتر لەوێوە سەرەتاكانی شۆڕش‌و هەوڵدان بۆ گۆڕینی سیستمەكە دەستپێدەكات، تا دەگاتە ئەوەی جەماوەر رادەپەڕن‌و سیستمەكە دەگۆڕن بۆ سیستمێكی زۆرینەی دیموكراتی، بەڵام ئەوەش زۆر ناخایەنێت‌و وردە وردە بوار دروست دەبێت بۆ ئەوەی، كەسانێك كودەتا بكەن‌و كورسیی دەسەڵات قۆرخ بكەن، ئیتر ئەو دەسەڵاتە دەكەوێتە سەركوتكردنی خەڵك‌و بەرەو دیكتاتۆرییەت هەنگاو دەنێت.\nدەمەوێت لەم دەروازە‌و پێوەرەی ئەفلاتونەوە دەسەڵاتی كوردی بپێوین، ئایا دەسەڵاتی كوردی دەسەڵاتێكی دیموكراتییە؟ ئەگەر وایە، ئەی كوا بنەماكانی دیموكراتییەت‌و شەفافیەت‌و ئاشتیی كۆمەڵایەتی‌و رەخساندنی بوار‌و هەل بۆ هەموان، ئەگەر دەسەڵاتی كوردی دیموكراتییە، ئەی چۆن بوار دەدرێت كۆمەڵێك خەڵك دامەزراوە یاساییەكانی وڵات پەكبخەن‌و یاسا سەروەر نەبێت، كەواتە بەهۆی كۆمەڵێك كێشەی گەورە دەگەینە ئەو ئەنجامەی، كە دەسەڵاتی كوردی لەناو بازنەی سیستمی دیموكراتیدا جێگەی نابێتەوە.\nئەی باشە دەكرێت ئەم دەسەڵاتەی ئێستای باشوری كوردستان، چ جۆرە دەسەڵاتێك بێت، دەسەڵاتێكی تیمۆكراتی، یاخود دیكتاتۆری، یان ئۆلیگارشی‌و دیكتاتۆری؟! ئەی سەركردەكانی كورد كامیان خاوەنی فكر‌و فەلسەفە‌و دیدگای فەلسەفین‌و بەحیكمەت‌و دانایی مامەڵە دەكەن؟ بێگومان لەسەر ئەو ئاستە دەسەڵاتی كورد ئەگەر لەخوار خاڵی سفرەوە نەبێت، ئەوا ناتوانێت سفر تێپەڕێنێت.\nئەگەر بەوردی سەرنجی تیۆرەكەی ئەفلاتون بدەین، دەگەینە ئەو ڕاستییەی، كە دەسەڵاتی كوردی، تێكەڵەیەكە لەدیكتاتۆری‌و تیمۆكراتی‌و ئۆلیگارشی، چونكە پاوانی دەسەڵات دەكرێت‌و پارت‌و لایەنە دەسەڵاتدارەكان‌و كەسە یەكەمەكانی حزب‌و پارت‌و لایەنەكان، واتە نوخبەی سیاسی، بوار بەكەسانی خوار خۆیان‌و كۆمەڵگە نادەن، بگەنە كورسیی دەسەڵات، بزانن هەر كەسێكیش دەبێتە مەترسی لەسەر كورسییەكانیان، هەزار سیناریۆی جۆراوجۆر ئامادەیە، بۆ ئەوەی دوور بخرێنەوە یاخود سارد بكرێنەوە، لەلایەكی تر ئەو كەسانەی كە پێشتر لەشاخ بوون‌و دژی دەسەڵات شۆڕشیان كردوە، ئێستا منەت بەسەر گەلدا دەكەن‌و نیشتمانپەروەرێتی بەخەڵك دەفرۆشنەوە‌و ئامادە نین، دەستبەرداری كورسییەكانیان ببن، (لەگەڵ رێزم بۆ هەندێك سەركردەی خەباتكار، كە ئەم هەڵسەنگاندنە رەنگە نەیانگرێتەوە)، هاوكات زۆرینەی هەرەزۆری سەركردەكانی ئێستا، بوونەتە سەرمایەدار‌و هەموو ئەو دروشمانەیان لەیاد كردوە، كە كاتی خۆی بانگەشەیان بۆ دەكردن، بوونەتە خاوەنی كۆمپانیا‌و بانكەكانی ناوەوە‌و دەرەوەی وڵاتیان پڕ كردوە لەسامانی میلەت، هەزاران دۆنم زەویی ئەم وڵاتەیان بۆ خۆیان پاوان كردوە‌و ئێستا كار گەیشتۆتە ركابەری لەسەر ئەوەی، كێ زۆرترین ملیار دۆلاری لەلایە.\nگەل كە بەدەست نەبوونی خزمەتگوزارییەوە دەناڵێنێت‌و بێبەش كراوە لەبچوكترین مافە سەرەتاییەكانی ژیان، وەكو كار‌و شوێنی مانەوە‌و موچە‌و كارەبا‌و ئاوو خۆراكی تەندروست‌و خزمەتگوزاریی تەندروستی‌و پەروەردەیی‌و چەندین شتی دیكە، نەك هەر بەتەواوی لەبیر كراون، بەڵكو رۆژانەش لەرێی دانانی باج‌و خەراجەوە، بەردەوام سەركوت دەكرێن‌و كۆمەڵگە بەرەو هەڵدێر هەنگاو دەنێت‌و لەلایەن سەركردەكانەوە دەچەوسێنرێتەوە، بۆیە باشترین ناو كە بۆ ئەم دەسەڵاتە‌و سەركردەكان هەبێت لەم دۆخەدا، كە وەكو سیستمی ناویان لێ بنرێت، بێجگە لەدەسەڵاتێكی دیكتیمۆگارشی، لەژێر هیچ ناوێكی تردا جێگەی نابێتەوە، واتە بەرەو دیكتاتۆرییەت هەنگاو دەنێین‌و كۆمەڵێك كەس بەناوی شۆڕشگێڕییەوە دەیانەوێت وڵات بكەنە سەربازگە، لەهەمان كاتدا خەریكی كۆكردنەوەی سامانن‌و بێجگە لەپڕكردنی ژێرزەمینەكانیان، لەبیری هیچی تردا نین.


📊 ئاگرکەوتنەوە و لافاو زیانی 177 ملیۆن دیناریان لە هەڵەبجە داوە Amar u Rapirsî\n📅 Katî tomarkrdin Jan 7 2019 1:59PM\n👁 Em babete 2,204 car bînrawe\nلە ساڵی ڕابردوودا 368 ڕوووداوی ئاگرکەوتنەوە و لافا [ Zortir... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ N.I. 7-1-2019 13:59:05\n✌ احمد كركي لكي (محمد ليلي) Şehîdan\n📅 Katî tomarkrdin Aug 24 2019 3:31PM\n👁 Em babete 892 car bînrawe\nالأسم الحركي :احمد كركي لكي الأسم والكنية :محمد ل [ Zortir... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 80% ✍ J.O.E. 24-8-2019 15:31:30\n📝 بڕیاری تاپۆکردنی خانوەکانی شەهیدانی شارەدێی سیروان جێبەجێ دەکرێت Bellgenamekan\n📅 Katî tomarkrdin Jan 7 2019 9:16PM\n👁 Em babete 1,622 car bînrawe\n07-01-2019 [ Zortir... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 93% ✍ H.B. 7-1-2019 21:16:44\n📝 پرسەنامەی بافڵ تاڵەبانی بۆ بنەماڵەی فەوزی رەشید نامیق Bellgenamekan\n📅 Katî tomarkrdin Jan 7 2019 9:12PM\nبەڕێزان/ خانەوادەی کاک فەوزی رەشید نامیق بەداخەوە [ Zortir... 👁] ✖ ✖ 0 3 ✔ 99% ✍ H.B. 7-1-2019 21:12:36\n📊 حکومەت مانگانە ملیارێک دینار بۆ شوقەکانی سیتەک و گۆیژە تەرخان دەکات Amar u Rapirsî\n📅 Katî tomarkrdin Jan 7 2019 1:49PM\nبە بڕیاری ئەنجوومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستان، مان [ Zortir... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 91% ✍ H.B. 7-1-2019 13:49:04\n📊 راپەڕین.. رێژەی لەدایکبوون کەمیکردووە Amar u Rapirsî\n📅 Katî tomarkrdin Jan 7 2019 9:20PM\n👁 Em babete 1,252 car bînrawe\nلە چەند کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانی جیادا، ئاماری کارو [ Zortir... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ H.B. 7-1-2019 21:20:15\n📝 راگەیەندراوی تەڤگەری ئازادی دەربارەی کۆچی دوایی هەڤاڵ هۆگر Bellgenamekan\n📅 Katî tomarkrdin Jan 9 2019 2:43PM\n👁 Em babete 1,444 car bînrawe\nبەداخەوە بەرە بەیانی ئەمڕۆ هەڤاڵی ئازیز و خۆشەویست [ Zortir... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ N.I. 9-1-2019 14:43:31\n📅 Katî tomarkrdin Jan 8 2019 10:13AM\nسوپای عیراق کە هێزێکی رێکخراوی کۆماری عیراقە، لەهێ [ Zortir... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ H.B. 8-1-2019 10:13:06\n📊 ساڵی 2018 لە سنووری ئیدارەی ڕاپەڕین، هەزار و 945 داری سروشتی سوتاون، 33 کەس بەهۆی ڕووداوی هاتووچۆ و هەشت کەسیش بەهۆی سوتانەوە گیانیان لەدەستداوە Amar u Rapirsî\n📅 Katî tomarkrdin Jan 7 2019 2:05PM\nساڵی ڕابردوو لە سنووری ئیدارەی ڕاپەڕین، هەزار و 94 [ Zortir... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ H.B. 7-1-2019 14:05:41\n📊 سەرمایەدارانی کوردستان روو دەکەنە ئێران Amar u Rapirsî\n📅 Katî tomarkrdin Jan 7 2019 9:38AM\n👁 Em babete 1,128 car bînrawe\nگوتەبێژی یەکێتیی وەبەرهێنەرانی کوردستان دەڵێت ژمار [ Zortir... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 91% ✍ H.B. 7-1-2019 9:38:34\n📊 Amar Babet 382,429


مەسعود بارزانی لە سالرۆژی ریفراندۆمدا دەلێت ئێمە خۆ ناچەمێنین – Nûçe Ciwan\nمەسعود بارزانی لە سالرۆژی ریفراندۆمدا دەلێت ئێمە خۆ ناچەمێنین\nکوردستان ـ مەسعود بارزانی دوای سێ ساڵ لە ڕیفراندۆم و شکستی ڕیفراندۆمەکە، دەڵێت: “ئێمە ناچەمێینەوە”.\nئەمڕۆ سێ ساڵ بەسەر ئەنجامدانی ڕیفراندۆم بۆ سەربەخۆیی و جیابوونەوەی هەرێمی کوردستان لە عێراق تێدەپەڕێت.\nدەربارەی تێپەڕبوونی سێ ساڵ بەسەر ڕیفراندۆمدا مەسعود بارزانی، سەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان ئەمرۆ پەیامێکی کورتی لە تویتەری خۆی بڵاو کردەوە و ڕایگەیاندووە “ئێمە ناچەمێینەوە”، مەسعود بارزانی لە تویتەکەیدا، جگە لەو پەیامە کورتە هیچ شتیکی دیکەی نەوتووە و تەنها وێنەیەکی خۆی کە مێژووەکەی بۆ سەروبەندی ریفراندۆم دەگەڕێتەوە لەگەڵدا داناوە.\nبە پێی وتەی کۆمسیۆنی هەڵبژاردنی هەرێمی کوردستان زیاتر لە ٩٢٪ی بەشداربووانی ریفراندۆم دەنگیان بە بەڵێ بۆ سەربەخۆیی دا، ئەوەش لە کاتێکدایە پێش ئەنجامدانی ڕیفراندۆمەکە زۆربەی وڵاتانی جیهان و ناوچەکە هەڕەشەی ئەنجامنەدانی ئەو ڕیفراندۆمەیان کرد و مەسعود بارزانی و چەند لایەنێکی دیکەش گوێیان بە دەرەنجامە خراپەکانی ڕیفراندۆمەکە نەدا و سورببوونی خۆیان بۆ ئەنجامدانی ڕیفراندۆم دووپاتکردەوە.\nبەو هۆیەشەوە و لەدوای ئەنجامدانی ڕیفراندۆم وڵاتانی ناوچەکە هەڕەشەکانیان زیاتر کرد و دەروازە سنورییەکانیان بەڕووی هەرێمدا داخست، لە ڕۆژی ١٦ی ئۆکتۆبەری ساڵی ٢٠١٧شدا، یەکێتی و پارتی شاری کەرکوک و بەشی زۆری ناوچە دابڕێنراوەکان کە ٥١٪ی خاکی هەرێم بوو بۆ حکومەتی ناوەندی عێراق چۆڵکرد و لە پاش ئەوەش، ئەنجامی ڕیفراندۆمەکەیان سڕکرد و قەیرانەکانی هەریمیش قوڵتر بوونەوە.\nفرۆکەکانی دەولەتی تورک حەفتانینیان بۆردومان کرد


ململانێی شەڕی تەلەعفەر‌و حەویجەداواكاری توركمان لەگەڵ كورد‌و عەرەب یەكناگرێتەوە - Kirkuknow\nململانێی شەڕی تەلەعفەر‌و حەویجە\nداواكاری توركمان لەگەڵ كورد‌و عەرەب یەكناگرێتەوە\nكەركوك، 2015، شەڕی كۆنتڕۆڵكردنەوەی گوندی عەتشانە لەژێر دەستی داعش لەسنوری داقوق فۆتۆ: كەركوك ناو\nداواكاری زۆربەی دانیشتوانی كەركوك بەتایبەت كورد‌و عەرەب، پێداگرییە بۆ دەستپێكردنی شەڕی حەویجە دوای موسڵ، بەڵام پێكهاتەی توركمانی هەمان پارێزگا بەپێویستی دەزانێت ئۆپەراسیۆنەی تەلەعفەر پێشبكەوێت، ئەوەش لەكاتێكدایە هێشتا بەغدا بەفەرمی لەو ململانێیەدا خۆی یەكلانەكردۆتەوە.\nدوابەدوای كۆنتڕۆڵكردنەوەی شاری موسڵ، مشتومڕی زۆر لەسەر ریزبەندی شەڕی ناوچەكانی تری ژێر دەستی داعش سەریهەڵداوە بە تایبەت قەزاكانی حەویجەی زۆرینە سونەی عەرەب لە پارێزگای كەركوك‌و تەلەعفەری زۆرینە توركمان لە رۆژئاوای نەینەوا، هەرلایەكیش بۆ پێداگرییەكانی پاساوی جیاوازی هەیە.\nعەلی قاریاغدی، بەرپرسی لقی كەركوكی حزبی توركمەن ئیلی قەزای تەلەعفەر وەكو پایتەختێكی قەزاكەی ناودەبات‌و بە (كەركوك ناو)ی وت “راستە قەزای حەویجە نزیكە لە كەركوك بەڵام رووبەرەكەی‌و دانیشتوانەكەی گەورە نیە وەكو تەلەعفەر، هەروەها حەویجە هەڕەشە نیە بۆسەر كەركوك‌و.. داعش لە حەویجە كەمترە وەكو تەلەعفەر”.\nقەزای تەلعەفەر كە هێشتا لەژێر دەسەڵاتی داعشدایە، دەكەوێتە باكوری رۆژئاوای ناوەندی شاری موسڵ-ی سەنتەری پارێزگای نەینەوا بەدووری 70كم‌و دانیشتوانەكەی لە عەرەب‌و توركمانی شیعە مەزهەب پێكهاتووە، لەلایەن حەشدی شەعبیەوە بە تەواوی گەمارۆدراوە.\nكەركوك، تەمموزی 2017، ئەنجومەنی عەرەبی چەندجارێك داوایكردووە پەلە لەكۆنتڕۆڵكردنەوەی حەویجە بكرێت فۆتۆ: ئیبراهیم عەلی\n“حەویجە گەمارۆدراوە لەهەموو لایەكەوە‌و ئازادكردنەوەی چەند كاتژمێرێك دەخایەنێت بەڵام تەلەعفەر سنوری سوریا لە پشتیەتی‌و جەزیرە هەیە، ئەوەش مەترسیەكی گەورەیە بۆ قەزاكە، بكرێت هەردوو شەڕەكە لەیەك كات بكرێت یان دەمانەوێت تەلەعفەر پێشتر بێت”، قاریاغدی وای وت.\nقەزای حەویجە (55كم باشوری خۆرئاوای كەركوك)و ناحییەكانی زاب، رەشاد، ریاز، عەباسی، لە ناوەڕاستی 2014ەوە كەوتونەتە دەست داعش‌و تێكڕا، سەدا 32ی پارێزگای كەركوك پێكدەهێنن.\nئەحمەد خورشید، ئەندامی ئەنجومەنی قەزای حەویجە بە (كەركوك ناو)ی وت “ناڕەزایی خۆمان دەردەبڕین بەرامبەر دواخستنی ئازادكردنەوەی حەویجە، ئازادكردنەوەی پێویستی بەسوپا نییە، تەنیا پێشمەرگە‌و پۆلیس‌و فڕۆكەی هاوپەیمانان‌و حەشدی حەویجە دەتوانن ئازادی بكەنەوە”.\nهەروەها جەختیكردەوە شەڕی قەزاكە چەند دوابكەوێت، ئەوەندە كاریگەری زیاتر دەبێت چونكە وەكو ئەو دەڵێت، هەرچی هێز‌و توانای داعشە هەیە دەگوازرێتەوە بۆ حەویجە، بۆ ئەوەش نمونەی توندتیژییەكانی دژ بەهاوڵاتیان دەهێنێتەوە لەلایەن ئەو رێكخراوەوە.\nكەركوك، ئابی 2014، هێزەكانی پێشمەرگە لەكاتی كۆنتڕۆڵكردنەوەی تەللوەرد فۆتۆ: كەركوك ناو\nناڕونی وادەی شەڕی حەویجە لەكاتێكدایە، خەڵكی قەزاكە لەوپەڕی مەترسیدا دەژین‌و لەژێر دەستی داعش، تائێستا دەیان كەس روبەڕوی كوشتن‌و توندوتیژی بوونەتەوە، جگە لەوەی خۆراك‌و دەرمان زۆر كەمبوونەتەوە یان هەر دەستناكەون، ئەوەش بەوتەی شایەتحاڵ‌و زانیارییەكان لەو ناوچەیەوە.\nعەمید سەرحەد قادر، بەرێوەبەری پۆلیسی قەزاو ناحیەكانی كەركوك هۆشداریدا لەمەترسی مانەوەی داعش لە حەویجە بۆ كەركوك، دەڵێت “پێشوتریش ئێمە رامانگەیاندبوو دەبوایە حەویجە لە پێش ئازادكردنەوەی موسڵ بوایە بەڵام دیارە بەرنامەكە وابووە”.\nئەوەشی بە (كەركوك ناو)ی وت “هیوادارین رۆژێك زووتر حەویجە ئازاد بكرێت‌و ئەو مەترسیەش لەسەر كەركوك نەمێنێت، بەڵام بڕیارەكە لای حكومەتی هەرێمی كوردستان‌و عیراقی‌و هاوپەیمانانە”، ئامادەیی تەواوی هێزە چەكدارەكانیشی بۆ دەستپێكردنی شەڕەكە نیشاندا.\nلە دوایین كۆبوونەوەی نێوان هاوپەیمانی نێودەوڵەتی دژ بە داعش‌و هێزەكانی پێشمەرگە لە كەركوك، ئاماژە بە دواخستنی شەڕی حەویجە كرابوو بۆ دوای ئۆپەراسیۆنی تەلەعفەر، ئەوەش نیگەرانی بەشێك لەپێكهاتەكانی لێكەوتەوە هەرچەندە هێشتا حكومەتی ناوەندی لەوبارەیەوە بڕیاری كۆتایی نەداوە.\nحەسەن تۆران، ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لەبەرەی توركمانی هەفتەی رابردوو لە لەبەیاننامەیەكدا داوایكرد، پەلە بكرێت لەئۆپەراسیۆنی كۆنتڕۆڵكردنەوەی قەزای تەلەعفەر، تا هاوڵاتیانی ئەو قەزایە دووچاری كوشت‌و بڕ نەبنەوە.\nبەپێی راپۆرتێكی روانگەی عیراقی بۆ مافەكانی مرۆڤ لەم مانگەدا، داعش لە قەزای تەلەعفەر 200 هاوڵاتی بە پاساوی جۆراجۆر كوشتووە، جگە لەوەی لە سێ ساڵی رابردوودا هەزاران هاوڵاتی ئەو ناوچەیە روبەڕوی توندوتیژی بوونەوە.\nچڕبوونەوەی مشتومڕەكان دوای ئەوەدێت، دووشەممە 10-7-2017 دوای نزیكەی نۆ مانگ لەبەردەوامی ئۆپەراسیۆنەكان كۆنتڕۆڵكردنەوەی شاری موسڵ‌و سەركەوتنی شەڕی دژ بەداعش، لەلایەن حەیدەر عەبادی سەرۆكوەزیرانەوە راگەیەندرا.\nزیاد لە جارێك ئەنجومەنی عەرەبی لە كەركوك‌و سەرۆك هۆزی پێكهاتە جیاوازەكان، لە كۆنگرەی رۆژنامەوانی‌و كۆبوونەوەی تایبەت بەو پرسە، داوایان لە بەغدا كردووە شەڕی حەویجە دەستپێبكات، دوایین داواكاریش لەوبارەیەوە هەفتەی رابردوو بوو.\nرێكان جبوری، جێگری پارێزگاری كەركوك لە پشكی عەرەب بە (كەركوك ناو)ی وت “خەڵكی حەویجە لە دۆخێكی زۆر دژواردا ماونەتەوە‌و مەترسی بوونی داعش بۆ سەر كەركوكیش بەردەوامە، بۆیە داوا زوو كۆنتڕۆڵكردنەوەی دەكەین”.\nعەرەبی كەركوك نایشارنەوە، رەنگە خۆپیشاندانی ناڕەزایی ئەنجامبدەن‌و فشاربكەن، بۆ دەستپێكردنی شەڕی حەویجە.\nحاتم تائیی، سەرۆكی حزبی حەق-ی عەرەبی لە كەركوك بە (كەركوك ناو)ی وت “حەویجە گرنگی گەورەی هەیە‌و ناوچەیەكی ستراتیژییە، چونكە پەیوەستە بە پارێزگاكانی كەركوك‌و سەڵاحەدین‌و هەولێر‌و نەینەواوە، بۆیە پێویستە زوو كۆنتڕۆڵبكرێتەوە”.\nناوبراو هۆشداریشیدا ئەگەر زوو كۆنتڕۆڵنەكرێتەوە، ئەوا مەترسی بۆ سەر زۆر ناوچە دروستدەكات.\nبەوپێیەی بەشێكی زۆر لە دانیشتوانی تەلەعفەر شیعەمەزهەبن، بۆیە زۆرینەی سلكی سەربازی عیراقی‌و حەشدی شەعبیش چەندجارێك داوایانكردووە، پێش ناوچەكانی كۆنتڕۆڵبكرێتەوە، ئەوەش پێچەوانەی رای ئیدارەی كەركوك‌و حكومەتی هەرێمی كوردستانە.\nبەرپرسانی هەرێمی كوردستان‌و پێشمەرگە، چەند جارێك پێویستی شەڕی حەویجە‌و بەشداری سەرەكییان لەو ئۆپەراسیۆنەدا دوپاتكردۆتەوە.\nئیبراهیم عەلی، بەشداری لە ئامادەكردنی ئەو راپۆرتەدا كردووە.


مەنهەجی مامەڵەکردن لەگەڵ کەلەپوری ئیسلامی – History Of Kurd\nHome / مێژووی ئیسلام / شارستانیه‌ت / مەنهەجی مامەڵەکردن لەگەڵ کەلەپوری ئیسلامی\nزريان احمد 2016-06-16\tشارستانیه‌ت, مێژووی ئیسلام لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە مەنهەجی مامەڵەکردن لەگەڵ کەلەپوری ئیسلامی 2,236 Views\nن: أ.د.عماد الدین خلیل\nو: د. ئیسماعیل به‌رزنجى\nئه‌گه‌ر بمانه‌وێ به‌ڕاستى بگه‌ینه ده‌ره‌نجام و لێكه‌وته‌ى ورد و قبوڵكراو، زۆر گرنگه كۆمه‌ڵێك پڕه‌نسیپ و پێوه‌رى بنچینه‌یى دیاریبكه‌ین سه‌باره‌ت به مه‌نهه‌جى هه‌ڵسوكه‌ت له‌گه‌ڵ كه‌له‌پووردا:\nبێگومان ئه‌م كه‌له‌پووره به‌دیاریكراوى كه‌له‌پورى ئیسلامیه، به‌جۆرێك له جۆره‌كان تێڕوانینى تایبه‌ت به‌خۆى هه‌یه بۆ گه‌ردون و جیهان و بوون، هه‌روه‌ها به‌شێوه‌یه‌ك له شێوه‌كان ده‌ربڕینى بیروباوه‌ڕ و شه‌ریعه‌تى ئیسلامیه به‌بێ له‌به‌رچاوگرتنى هاوته‌ریبی، یان جیاوازيى ئه‌و ده‌ربڕینه –هه‌ندێكجار- له‌گه‌ڵ نه‌گۆڕه‌كانى ئه‌و عه‌قیده و شه‌ریعه‌ته.\nبیروباوه‌ڕى ئیسلامى له ڕێگاى ئه‌وه‌ى له قورئان و سوننه‌تدا هاتووه، كه‌شێكى له‌بارى ڕه‌خساندووه بۆ چالاكى مه‌عریفى، هه‌روه‌ها پاڵنه‌ر و پاساویشى بۆ دیاریكردووه و به‌رهه‌مدارى كردووه، وایلێكردووه ڕووبه‌ڕووى ئاسته‌نگه مه‌عریفیه‌كانی تر ببێته‌وه، كه مسوڵمانان دواى پڕۆسه گه‌وره‌كانى فه‌تحكردن، خۆیان له به‌رامبه‌ریاندا بینیه‌وه، كه پێویست بوو كه‌سایه‌تى كلتورى خۆیان له‌به‌رامبه‌ریاندا دامه‌زراو و مه‌حكه‌م بكه‌ن، ئه‌مه‌ش نه‌له‌ڕێگاى داخرانه‌وه كه ده‌بێته هۆى پوكانه‌وه و لاوازبوون، نه له‌ڕێگاى قبوڵكردنى ته‌واوه‌تى ئه‌و مه‌عریفانه‌وه، كه ئه‌ویش ده‌بێته‌هۆى تێكه‌ڵبوون و توانه‌وه له‌به‌رامه‌به‌ردا، به‌ڵكو له ڕێگاى هه‌ڵبژاردنى ڕێگاى ناوه‌نده‌وه كه له سه‌ر بنه‌ماى كرانه‌وه و خۆپارێزى …. قبوڵكردن و ڕه‌تكردنه‌وه …. وه‌رگرتن و به‌خشین داده‌مه‌زرێت.\nله‌وانه‌یه قسه‌كردن له‌سه‌ر ڕۆڵى ئیسلام وه‌كو بیروباوه‌ڕ و مه‌نهه‌ج و شه‌ریعه‌ت، له ڕه‌خساندنى كه‌شی مه‌عریفی ببێته بابه‌تێكى عه‌قیدى ڕووت، به‌ڵام هه‌ر زووبه‌زوو په‌ى به ڕه‌هه‌نده مێژووییه‌كه‌ى ده‌به‌ین، هه‌ر كه بیرمان له‌و چالاكییه مه‌عرفییه كرده‌وه كه به‌درێژایى مێژووى ئیسلامى لێى به‌رهه‌مهاتووه، هه‌روه‌ها ئه‌و تایبه‌تمه‌ندیانه‌ى كه ئه‌م چالاكیه مه‌عریفیه پێی ناسراوه‌ته‌وه له حاڵێكدا، كه عه‌قیده دایڕشتوه‌ته‌وه یان لانیكه‌م كارى له‌چه‌مك و بابه‌ته‌كانى كردووه.\nهه‌روه‌ها ئه‌و ڕه‌هه‌نده مێژووییه‌مان بۆ ده‌رده‌كه‌وێت ته‌نها به‌وه‌ى بیر له‌و ڕۆڵه گرنگه بكه‌ینه‌وه، كه گۆڕانكارى بنچینه‌یى به‌دیهێنا له‌و میراته فیكرییه (مرۆڤكرد و ئاینییه شێوێنراوه)ى كه پێش هاتنى ئیسلام له جیهاندا بڵاو بوون، ته‌نها به‌وه‌ى به‌راوردى ئه‌و مه‌ودا فراوانه بكه‌ین كه ئیسلام له پێشكه‌وتنه مه‌عریفیه‌كاندا به‌دى هێناون به شێوه‌یه‌ك عه‌قڵى مرۆڤ دواى چه‌ند سه‌ده‌یه‌ك ئینجا گه‌یشتووه‌ته لێواره‌كانى.\nدواى بیرهێنانه‌وه‌ى هه‌موو ئه‌مانه بۆمان ده‌رده‌كه‌وێت كه ئه‌و ڕۆڵه‌ى ئیسلام گێڕاى و جێبه‌جێى كرد له سیاقى مه‌عریفیدا ڕۆڵێك بوو له‌ناو مێژوودا، واته كاركردن بوو له كرۆكى ڕه‌وتى مێژوودا و به‌رده‌وام بوو له چالاكى به هێشتنه‌وه‌ى بنه‌ماكانى ئیسلام به درێژایى هه‌موو سه‌رده‌مه‌كان، دواتر مه‌عریفه‌یه‌كى تایبه‌ت به خۆى به‌رهه‌مهێنا، كه سه‌نگ و تایبه‌تمه‌ندیى و كاریگه‌ریى خۆى هه‌بوو له‌ناو هه‌موو كلتوره‌كانى مێژووى مرۆڤایه‌تیدا.\nڕه‌نگدانه‌وه‌ى بنه‌ما سه‌ره‌كییه‌كانى ئیسلام له ناو چالاكى مه‌عریفیدا به‌درێژایى مێژوومان، نه‌ك ته‌نها تایبه‌تمه‌ندیى ئیسلامى پێده‌به‌خشێت، كه ده‌بێته پاساوى به‌رده‌وامى له جیهاندا، به‌ڵكو هێز و تواناى ئه‌وه‌شى ده‌داتێ كه به هێزه‌وه بچێته ناو تۆڕى چالاكیه مه‌عریفیه‌كانى شارستانیه‌تى ئه‌م سه‌رده‌مه و ڕۆڵى گرنگی هه‌بێت و به‌شدار بێت له داهاتوویدا.\nلێره‌دا جێگاى ئه‌وه نابێته‌وه به‌شێك له‌و وته و گوتروانه بهێنین كه توێژه‌ره ڕۆژئاواییه‌كان تێیدا جه‌خت له‌سه‌ر ڕه‌نگدانه‌وه‌ی ئیسلام له شارستانى هاوچه‌رخدا ده‌كه‌نه‌وه، به‌ڵكو ئه‌ونده به‌سه سه‌رنجی خوێنه‌ر ڕاكێشین بۆ هه‌ندێك له‌و ئاماژانه(1)، ئه‌م جه‌ختكردنه‌وه‌یه ده‌بێته زه‌روره‌تێكى زانستى له‌به‌ر هۆكارێك كه قورسه چالاكى مه‌عریفی ئیسلامى به‌درێژایى مێژوو جیابكه‌ینه‌وه له‌و ژینگه ئیسلامیه‌ى كه تێیدا به‌رهه‌مهاتووه و پێكهێنه‌ر و كاریگه‌رى و پاڵنه‌ره‌كانى لێوه‌رگرتووه، هه‌ر له‌به‌ر ئه‌مه‌ش بێگومان هه‌موو هه‌وڵێكى له‌و شێوه‌یه بۆ جیاكردنه‌وه‌ى ئه‌و دووانه، شێوازێكى شێوێنه‌رانه‌یه له خوێندنه‌وه‌ى كه‌له‌پورى مه‌عریفیماندا، ئه‌نجامه‌كه‌شى ته‌نها كه‌ڵه‌كه‌كردنى كۆمه‌ڵێك وه‌هم و هه‌ڵه‌یه، كه له‌گه‌ڵ گیانى توێژینه‌وه‌ى زانستیدا ناگونجێت.\nئه‌مه‌ش ئه‌وه ناگه‌یه‌نێت كه ده‌قه‌كانى قورئان و فه‌رمووده كه بیروباوه‌ڕى ئیسلامیان له‌سه‌ر داده‌مه‌زرێت، بخه‌ینه سیاقى كه‌له‌پووره‌وه، له‌به‌ر جیاوازیى هه‌ردوو سه‌رچاوه‌كه له یه‌كترى (واته قورئان و فه‌رمووده له‌لایه‌ك و ده‌قه‌كانى كه‌له‌پوور له‌لایه‌كى تر) و تایبه‌تمه‌ندى هه‌ریه‌كێكیان، چونكه ئێمه له حاڵه‌تى یه‌كه‌مدا خۆمان له‌به‌رامبه‌ر كه‌له‌پورێكدا ده‌بینینه‌وه كه ئه‌گه‌رى ڕاست و هه‌ڵه‌ى هه‌یه، له‌به‌رئه‌وه میراتێكى مرۆڤانه‌یه یاخود به‌رهه‌مى ئینسانه، به‌ڵام حاڵه‌تى دووه‌م تێكستى خودایى و نه‌به‌ویه و گومان هه‌ڵناگرێت، یان هیچ كه‌موكوڕیى و هه‌ڵه‌یه‌ك قبوڵ ناكات، بۆیه مسوڵمان خۆى به به‌رپرسیار ده‌بینێت له‌به‌رامبه‌ر جێبه‌جێ كردنیدا و ته‌سلیمى ده‌بێت، به‌ڵام له‌وه‌ى تریاندا –كه‌له‌پوور- ئه‌وا پانتاییه‌كى فراوانى ئازادیى و هه‌ڵبژاردنى له‌به‌رده‌ستدایه بۆ قبوڵكردن و ڕه‌تكردنه‌وه و گوڕین و گونجاندن.\nكه‌واته مادام كه‌له‌پور به‌رهه‌مى چركه‌سات و ژینگه‌یه‌كى دیاریكراوه له زۆربه‌ى كاتدا، ئه‌وا مه‌رجدار و وابه‌سته‌یه به مێژوو و جوگرافیاوه…. به‌دڵنیاییه‌وه ده‌كرێ لێیان ده‌رباز ببێت له‌ڕوویه‌ك یان چه‌ند ڕوویه‌كه‌وه، به‌ڵام به‌گشتى ڕه‌نگدانه‌وه‌ى بارێكى ڕێژه‌یی دیاریكراوه و بۆ هه‌موو سه‌رده‌م وكاتێك ناشێت، به‌ڵام كاتێك مامه‌ڵه له‌گه‌ڵ قورئان و سوننه‌تدا ده‌كه‌ین، ئه‌وا ئێمه له یه‌ككاتدا له ناو مێژوو و ده‌ره‌وه‌ى مێژووداین، له‌ناو كه‌له‌پوور و له‌ده‌ره‌وه‌ى كه‌له‌پورین، بێگومان قورئان و سوننه‌ت مامه‌ڵه له‌گه‌ڵ مێژوو و جوگرافیایه‌كى دیاریكراو ده‌كه‌ن به‌حوكمى ئاڕاسته واقیعیه‌كه‌ى ئه‌م دینه، كه بریتیه له داڕشتنه‌وه‌ى ژیان له كات و شوێنێكى دیاریكراودا له ژێر ڕۆشنایى پڕه‌نسیپ و بنه‌ماى وه‌حى دابه‌زیوو له ئاسمانه‌وه، به‌ڵام ئه‌م كۆتایى ڕێگا نیه، چونكه هه‌ر له‌سه‌ره‌تاوه دژیه‌كى ده‌كه‌وێته نێوان گوتراوى ئاینى ئیسلام و ئه‌و گوتراوه زه‌مینیه‌ى كه ده‌یه‌وێت بڕژێته‌ناو یان كارى تێبكات.\nتێكستى دینى پابه‌ندى مێژوو و جوگرافیا نابێت، دانراوه‌كانى كات و شوێن تێ ده‌په‌ڕێنن تا مامه‌ڵه له‌گه‌ڵ هه‌موو سات و ژینگه‌یه‌كدا بكه‌ن، به‌پێى خواسته تایبه‌تیه‌كانى خۆى، تێكستى دینى تواناى ئاماده‌یى هه‌یه به‌هه‌موو قورسایى خۆیه‌وه له سه‌ده‌ى ده‌یه‌م یان بیسته‌م، له پانتایى ئه‌فریقیا یان ئاسیا یاخود ئه‌مریكا، بۆیه هه‌وڵدان بۆ ئه‌وه‌ى به‌زۆره‌ملێ بكرێت به به‌رهه‌مێكى كه‌له‌پورى هه‌وڵێكى گێره‌شێوێن و نادروسته.\nبه‌ڕاستى كه‌له‌پورى ئه‌م ئومه‌ته ته‌نها ئیسلام نییه و ئیسلام كه‌له‌پورى ئومه‌ت نیه به‌و شێوه ئه‌ندازه‌ییه‌ى كه وه‌كو گۆشه‌كانى دوو سێگۆشه‌ى هاوته‌ریب كتومت هاوشێوه‌بن، به‌ڵكو كه‌له‌پور ئه‌نجامى كارلێككردنه به سه‌لبى و ئیجابى له‌گه‌ڵ ئیسلامدا، پاشان له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵێك ئاینزا و كلتور و ئایینیتر به‌ڕێژه‌ى جیاواز، كه‌واته كه‌له‌پور به‌رهه‌مگه‌لێكه به‌رئه‌نجامى سروشتى ژیان و ئه‌زمونى باب و باپیرانمانه كه هه‌ڵوێست و هه‌ڵسوكه‌وتیان به‌رامبه‌ر به‌م دینه كردووه له‌چوارچێوه‌ى مێژوو و پانتاییه‌كى جوگرافى دیاریكراودا به‌شێوه‌یه‌كى ڕێژه‌یى.\nئاینى ئیسلام بیروباوه‌ڕ و ڕێبازى ژیانه كه خواى باڵاده‌ست و كارزان و زانا دایناوه و تێزه‌كانى داڕشتووه، هه‌روه‌ها سیفه‌تى به‌رده‌وامى پێ به‌خشیوه كه چوارچێوه‌ى مات و شوێن تێده‌په‌ڕێنێت، به‌هه‌موو تایبه‌تمه‌ندیه ڕێژه‌یى و گۆڕاوه‌كانیانه‌وه، بۆ ئه‌وه‌ى پێشبینى ته‌واوى داهاتوو بكات، نه‌رمخواز بێت، بۆ هه‌موو حاڵه‌تێك ببێت، هه‌موو ئه‌زمونێك بگرێته خۆى به‌بێ له‌به‌رچاو گرتنى كات و شوێن.\nبه‌ڵام كه‌له‌پور به‌رهه‌مێكى مه‌رجداره به كاته‌وه، هه‌رچه‌نده كاریگه‌رى به‌رده‌وام و ڕۆچوو به كات و شوێنیدا هه‌یه به‌ڵام ناگاته حاڵه‌تى به‌رده‌وامى ته‌واوه‌تى و سنورى كات و شوێن به یه‌كجارى نابڕێت، وه له‌به‌رئه‌وه كه‌له‌پور به‌رهه‌مى به‌یه‌كگه‌یشتنى واقیعى نێوان مرۆڤ و عه‌قیده‌یه بۆیه ده‌كرێت كرچوكاڵ یان پێگه‌یشتوو بێت، هه‌ندێكجار بڕنده و هه‌ندێكجار نه‌رم بێت، كه‌موكورت یان تێروته‌واو بێت.\nئه‌مه‌ش ده‌مانبات به‌ره‌و بنه‌مایه‌ك یان ڕاستیه‌كیتر ئه‌ویش ئه‌وه‌یه: كه‌له‌پور و به‌رهه‌مى مسوڵمانان كه ڕه‌نگدانه‌وه‌ى حاڵه‌تى ئیسلامیه، له هه‌مانكاتدا ئه‌گه‌رى ڕاستى و هه‌ڵه‌ى هه‌یه، تێڕوانینێكى ڕێژه‌ییه و تێگه‌یشتنێكه له كات و شوێنى دیاریكراودا، ئه‌و كه‌له‌پوره دواى ئه‌وه‌ى جیای ده‌كه‌ینه‌وه له ده‌قه ئایینیه‌كان كه له وه‌حیه‌وه هاتوون هیچ ناچارییه‌كى تێدا نیه بۆ ئێمه بۆ قبوڵكردن وه هیچ پێویست ناكات به پیرۆز و گه‌وره‌ى بزانین، هه‌روه‌ها واڵایه بۆ قبوڵكردن و ڕه‌تكردنه‌وه و لێ هه‌ڵبژاردن به‌پێى مه‌نهه‌جێك كه له خودى حاڵه‌تى ئیسلامیه‌وه هه‌ڵهێنجرا بێت، نه‌ك له ده‌ره‌وه‌ى خۆى هێنرا بێت، تاوه‌كو ڕاستگۆ بین له‌گه‌ڵ خۆمان و كه‌له‌پوره‌كه‌ماندا.\nبه مانایه‌كیتر هێنانى پێوه‌رى ده‌ره‌كى له ڕووى مه‌نهه‌جیه‌وه ڕاست نیه، له‌به‌ر ئه‌وه‌ى سه‌رده‌كێشێت بۆ ئه‌نجامى نادروست و شێوێنراو، هه‌روه‌كو ئه‌وه‌ى پرته‌قاڵێك و سێوێك به‌یه‌كه‌وه كۆ بكه‌ینه‌وه و بڵێین ئه‌نجامه‌كه ده‌كاته دوو، هه‌ر ئه‌م هه‌ڵه‌یه‌شه له‌م سه‌رده‌مه‌ى ئێستاماندا ڕووده‌دات له میانه‌ى چه‌ندین توێژینه‌وه‌دا ده ده‌یانه‌وێت ئه‌م كه‌له‌پوره به‌زۆره‌ملێ ملكه‌چى پێوه‌رگه‌لێكى –بێگانه- به ماناى وشه بكه‌ن، وه هه‌وڵده‌ده‌ن سیستمێكى بیركردنه‌وه و چه‌مكانێك كه له‌م دوو سه‌ده‌یه‌ى دواییدا به‌رهه‌م هاتوون بكه‌ن به پێوه‌ر و دادوه‌ر له‌سه‌ر كه‌له‌پورێك كه به‌دریچژایى چه‌ندین سه‌ده‌ى ڕابردوو له میچژوویه‌كى دووردا به‌رهه‌مهاتوون.\nبا ته‌نها نموونه‌یه‌ك بهێنمه‌وه له‌سه‌ر ئه‌و هه‌ڵه‌یه‌ى كه به‌شێكى زۆرى به‌رهه‌مى نوسه‌رانى هاوچه‌رخى گرتووه‌ته‌وه له ڕۆژهه‌ڵاتى و ڕۆژئاواییه‌كان:\nڕۆژهه‌ڵاتناسى هۆڵه‌ندى –دى بوێر- ده‌ڵێت “ئایین به‌قه‌ده‌ر ئه‌ره‌ستۆ تالیسی و ئه‌فلاتونى كاریگه‌ریى له‌سه‌ر ڕاوبۆچوونه زانستیه‌كانى ئیبن خه‌لدون نه‌بووه له كتێبى (المقدمه)دا”(2) توێژه‌رێكیتر كه ناوى –ناتانیل شمیت-ه و مامۆستایه له زانكۆى كورنل له ئه‌مریكا ئاماژه بۆ ئه‌وه ده‌كات كه ئیبن خه‌لدون كاتێك له نووسینه‌كانیدا ئایه‌ته‌كانى قورئان به به‌ڵگه ده‌هێنێت له‌به‌ر ئه‌وه نیه ئه‌و ئایه‌تانه په‌یوه‌ندیان به كرۆكى به‌ڵگه‌هێنانه‌وه‌كه‌یه‌وه بێت، به‌ڵكو ته‌نها بۆ ئه‌وه‌یه خوێنه‌ره‌كانى قه‌ناعه‌ت پێ بهێنێت كه‌وا ئه‌و له‌گه‌ڵ ده‌قه‌كانى قورئاندا هاوڕایه(3)، هه‌روه‌ها ڕۆژهه‌ڵاتناسێكى ئه‌ڵمانى ناوى – فونفیسندك-ه ده‌ڵێت “ئیبن خه‌لدون خۆى ڕزگاركردووه له كۆت و به‌ندى ترادیسیۆنى ئیسلامى له بابه‌تى ده‌وڵه‌تدارى و به‌ڕێوه‌بردن و زۆر شتى تریش، هه‌روه‌ها زه‌ینى خۆى ڕزگاركردووه له‌و كۆت و به‌نده فیكریانه‌ى له‌سه‌رده‌مى ئه‌ودا په‌یوه‌ندیان به عه‌قیده‌ى عه‌ره‌بى ڕاست و دروسته‌وه هه‌بووه”(4).\nده‌مێنێته‌وه بڵێم: كه‌له‌پور به‌رهه‌مێكى پیرۆز نییه، یان كۆڵێكى قورس نییه به‌سه‌ر شانى مسوڵمانانه‌وه نه‌وه له‌دولى نه‌وه به درێژایى مێژوو هه‌ڵیانگرتبێت، چونكه ئه‌گه‌ر هه‌ر قورئانى پیرۆز وه‌ربگرین ده‌رباره‌ى ئه‌و مێژووه، ئه‌وا ده‌كرێت زیاتر له نیوه‌ى لێ لابه‌رین به ئایه‌ته‌كانى [تلك أمة قد خلت لها ماكسبت ولكم ماكسبتم ولاتسألون عما كانوا یعملون](5) و [إنا وجدنا آبا‌ءنا على أمة وإنا على آثارهم مقتدون](6).\nكه‌واته مادام كاره‌كه به‌و شێوه‌یه‌یه، ئه‌وا ده‌بێت مه‌نهه‌جێكى گونجاو و نه‌رمخواز دابڕێژین بۆ مامه‌ڵه له‌گه‌ڵ كه‌له‌پووردا، له‌حاڵێكدا ئێمه ده‌مانه‌وێت چالاكى مه‌عریفی و پڕۆژه‌ى شارستانیمان له‌سه‌ر بنه‌مایه‌كى ئیسلامى بێت، ده‌بێت مه‌نهه‌جێك بێت قوڵى ئه‌و كه‌له‌پووره بدات پڕۆژه‌كه‌مان، به تایبه‌تمه‌ندیى كه‌سایه‌تیه‌كه‌یه‌وه، به‌ڵام له‌هه‌مانكاتیشدا ده‌بێت پڕۆژه شارستانیه‌كه‌مان ڕزگار بكه‌ین له شه‌پۆلى به‌رهه‌مگه‌لێك كه گونجاو نین بۆ ئه‌م سه‌ده نوێیه و ناكرێت هه‌ڵیان بگرین، یه‌كه‌م: له‌به‌رئه‌وه‌ى گیرۆده‌ى چركه‌ساتێكى مێژوویی، یان ژینگه‌یه‌كى جوگرافى دیاریكراون، ده‌كرێ –ئه‌و كاته- باشبووبن، به‌ڵام ناكرێ ڕێگاى ده‌ربازبوونیان بۆ بكه‌ینه‌وه بۆ هه‌موو سه‌رده‌م و شوێنێك، دووه‌م: له‌به‌رئه‌وه‌ى ئه‌نجامى دژیه‌ك، یان نادروست به‌دى ده‌هێنن كاتێك به‌راوردیان ده‌كه‌ین به دۆزینه‌وه مه‌عریفییه نوێیه‌كان، سێیه‌م له‌به‌رئه‌وه ده‌بنه كۆسپ له‌ڕێگاى ئازادی شه‌رعزاندا له‌كاتى دابه‌زاندنى حوكمه‌كانى بۆ واقیعێكى گۆڕاو له ڕوانگه‌ى مه‌به‌سته باڵاكانى شه‌ریعه‌ته‌وه، یان به‌پێی ئه‌و پڕه‌نسیپه ئوسوڵیانه‌ى ڕێكه‌وتنیان له‌سه‌ر كراوه، هه‌ر ئیمامى شافیعى خۆى كاتێك له میسر بووه فتوایه‌كى داوه جیاوازبووه له‌و فتوایه‌ى له عێراق داویه‌تى له‌سه‌ر هه‌مان بابه‌ت، كه‌واته – به مانایه‌ك له ماناكان- كاتێك چووه بۆ میسر پێویستییه‌كانى ژینگه‌ى عێراقى له‌گه‌ڵ خۆیدا نه‌بردووه، خۆى ئازاد بینیوه له‌وه‌ى قه‌زاوه‌تێكى نوێ بكات، ئه‌مه‌ش بۆ جیاوازیى سه‌رده‌مه‌كان وه‌ك هه‌مان جیاوازیى شوێنه‌كانه.\nله‌ژێر ڕۆشنایى هه‌موو ئه‌مانه‌دا ده‌كرێ كه‌له‌پوورى مه‌عریفی ئیسلامى هه‌ڵبوه‌شێنینه‌وه و سه‌رله‌نوێ پۆلێنى بكه‌ینه‌وه به‌پێی گرنگى و به‌پێوه‌رى دیاریكراو، كه به نه‌فه‌سێكى درێژه‌وه ئه‌مانه‌ى خواره‌وه دیاریبكات:\n1– ئه‌و پانتاییه كلتوریانه‌ى بۆ قۆناغێكى دیاریكراو بوون و تواناى په‌ڕنه‌وه‌یان نیه بۆ ئه‌م سه‌رده‌مه، ئه‌مانه ده‌كرێت بوارێكى گونجاوبن بۆ به‌دواداچوون و توێژینه‌وه له سیاقى زانستى و ئه‌كادیمى و مێژووییدا.\n2– ئه‌و پانتاییه زیندووه نه‌رمخوازه‌ى تواناى به‌رده‌وامبوونى هه‌یه كه ده‌كرێت سه‌رچاوه‌یه‌كى به‌پیت بێت بۆ مه‌عریفه‌ى به‌شه‌رى له ئێستاو داهاتوودا له هه‌ر بوارێكى مه‌عریفیدا بێت.\n3– ئه‌و پانتاییانه‌ى عه‌قیده‌ى ئیسلامى تێیاندا ڕه‌نگى داوه‌ته‌وه، وه خاڵى ده‌سپێك و خولگه‌ى سه‌ره‌كیان بریتیه له یه‌كتاپه‌رستى به‌وپه‌ڕى ڕاستگۆیی و كاراییه‌وه.\nبه‌گشتى چالاكى مه‌عریفی له مێژووى ئیسلامیدا له‌م سێ ئاڕاسته‌یه زیاتر نییه: یه‌كه‌میان: كه زۆرترین پانتایى داگیر ده‌كات له پێكهاته‌ى ئه‌م كه‌له‌پوره، خاوه‌ن پاڵنه‌ر و به‌رهه‌م و ئه‌نجامى ئیسلامییه، ئه‌مه‌ش سروشتییه، چونكه ئه‌و ژینگه‌یه‌ى ئه‌م ژالاكیه تێیدا ئه‌نجامدراوه له هه‌موو ئاسته‌كانیدا ژینگه و پێگه‌یه‌كى ئیسلامییه.\nبه‌ڵام ئاڕاسته‌ى دووه‌م كه پانتاییه‌كه‌ى ته‌سكتره، ئه‌وا مه‌عریفه بێلایه‌نه‌كان له‌خۆى ده‌گرێت كه هیچ كاریگه‌رییه‌كى ئیسلامى له‌سه‌ر نییه (وه‌كو زۆرێك له‌و زانستانه‌ى له غه‌یرى مسوڵمانانه‌وه وه‌رگیراون).\nهه‌رچى ئاڕاسته‌ى سێیه‌مه كه‌مترین پانتایى و بوارى هه‌یه، ئه‌وا ئه‌و چالاكییه مه‌عریفیانه‌ن كه دژ به ئیسلامن (هه‌روه‌كو ئه‌وه‌ى له به‌رهه‌مى ئه‌ده‌بیاتى شعوبیه‌كان و به‌رهه‌مى فیكرى بزوتنه‌وه زیندیقیه‌كاندا ده‌بینرێت).\nكه‌واته ئاڕاسته‌ى یه‌كه‌م كه مۆركى ئیسلامى پێوه‌یه، درێژترین و قوڵترین ئاڕاسته‌یه كه ته‌عبیر له كارایى عه‌قڵى مسوڵمانان ده‌كات، خۆ ئه‌گه‌ر بمانه‌وێ ڕاستى ئه‌م قسه‌یه‌مان بۆ ده‌ربكه‌وێت ده‌بێ ئه‌و شێوه و جۆره مه‌عریفیه جۆراوجۆرانه به‌بیرخۆمان بهێنینه‌وه كه له چوارچێوه‌ى زانسته ئیسلامیه‌كاندا به‌رهه‌مهاتوون، جۆره‌ها بوارى مه‌عریفی كه هه‌ریه‌كه‌یان چه‌ندین كتێب و به‌رهه‌مى نووسراو و سه‌دان و هه‌زاران توێژینه‌وه له‌خۆى ده‌گرێت، كه شیكردنه‌وه و هه‌ڵگۆستن و ڕانانى بابه‌تى هه‌مه‌جۆریان تێدایه، بۆیه ده‌كرێت ئه‌م ئاڕاسته‌یه ئه‌م بابه‌تانه‌ى خواره‌وه له‌خۆى بگرێت:\nیه‌كه‌م: مه‌عریفه‌یه‌ك كه له پرسه ئیسلامییه‌كان ده‌كۆڵێته‌وه (زانسته‌كانى قورئان و فه‌رمووده و فیقه و یاسادانان).\nدووه‌م: مه‌عریفه‌یه‌ك گفتوگۆ ده‌كات ده‌رباره‌ى پرسه ئیسلامییه‌كان (زانستى كه‌لام، فه‌لسه‌فه، ئه‌ده‌ب…).\nسێیه‌م: مه‌عریفه‌یه‌ك ده‌رهاویشته‌ى پرسه ئیسلامییه‌كانه (مێژوو، زانسته‌كانى زمان، ڕه‌وانبێژیى…).\nچواره‌م: مه‌عریفه‌یه‌ك درووستبووه بۆ لێكدانه‌وه‌ى پرسه ئیسلامییه‌كان (زانستى ژمێه، پزیشكى…).\nپێنجه‌م: مه‌عریفه‌یه‌ك به‌رهه‌مهاتووه به پاڵنه‌ره ئیسلامییه‌كان (زانسته په‌تیه‌كان…).\nشه‌شه‌م: مه‌عریفه‌یه‌ك ته‌عبیر له پرسه ئیسلامییه‌كان ده‌كات (ئه‌ده‌ب و هونه‌ر….).\nحه‌وته‌م: مه‌عریفه‌یه‌ك جێبه‌جێكردنى داخوازیه‌كانى ژیانى ئیسلامییانه‌ى به ئامانج گرتووه (زانستى به‌ڕێوه‌بردن، سیاسه‌ت، په‌روه‌رده،….).\nهه‌شته‌م: مه‌عریفه‌یه‌ك ڕواڵه‌ته‌كانى ژیانى ئیسلامى شیده‌كاته‌وه (ده‌رونزانى، كۆمه‌ڵناسى،….).\nنۆیه‌م: مه‌عریفه‌یه‌ك ژیانى ئیسلامى ده‌گێڕێته‌وه‌و تۆمارى ده‌كات (مێژوو، ئه‌ده‌ب، جوگرافیا…).\nده‌یه‌م: مه‌عریفه‌یه‌ك جه‌خت له به‌هاكانى ژیانى ئیسلامى ده‌كات و بانگه‌شه‌ى بۆ ده‌كات (ئه‌خلاق، زوهد…).\nئه‌گه‌ر بمشانه‌وێت ده‌ستنیشانى هه‌ندێك له‌و زانست و به‌رهه‌مانه بكه‌ین، كه به‌رئه‌نجامى چالاكى مه‌عریفی بوون له مێژووى ئیسلامیدا بۆ دیاریكردنى سروشتى كاریگه‌رى ئیسلامى له پێكهاته‌كه‌یدا، ئه‌وا ده‌بینین كه ئه‌و كاریگه‌ریه درێژده‌بێته‌وه بۆ هه‌موو زانسته‌كان و جۆره‌كانى هونه‌ر، به‌شێوه‌یه‌ك كه هیچكامیان لو بازنه‌ى ئه‌و كاریگه‌رى و تێڕوانینه گشتگیره‌ى ئیسلام ده‌رناچێت، نه‌ك هه‌ر ئه‌وه به‌ڵكو هه‌ندێكیان له هه‌ناوى ئه‌و ژینگه و كاریگه‌ریه ئیسلامیه‌دا دروست بوون، هه‌ندێكیتریان مه‌نهه‌ج و ڕێبازى لێكۆڵینه‌وه‌یان له‌ژێر كاریگه‌رى چه‌مك و واتاكانى ئه‌و ژینگه‌یه‌دا داڕشتووه، كۆمه‌ڵى سێیه‌میشیان ئه‌زمونى نوێ له‌بواره‌كه‌ى خۆیاندا پێشكه‌ش ده‌كه‌ن كه ئیسلام پاڵنه‌ر و ئامانج و هۆكارى دروستبوونیانه.\nله‌چوارچێوه‌یه‌كى فراواندا زۆر سه‌خته كه مرۆڤ بتوانێت به‌دواداچوون بۆ هه‌موو ئه‌ده‌بیات و زانسته‌كان بكات، یان ده‌ستنیشانیان بكات، به‌ڵكو قورسه بتوانین ته‌نها نموونه‌یه‌ك بۆ هه‌ریه‌كێك له‌و به‌رهه‌م و داهێنان و نوسراوانه بهێنینه‌وه له‌به‌ر فراوانى و ده‌وڵه‌مه‌ندى بواره‌كانیان، ئه‌گه‌ر ته‌نها چاوێك بگێڕین به پێڕستى كه‌له‌پوورى ئیسلامیدا (وه‌كو ئه‌وه‌ى ئیبن نه‌دیم و حاجى خه‌لیفه و بڕۆكلمان و فواد سیزكین ڕێكیان خستووه) ئه‌وه‌مان بۆ ده‌رده‌كه‌وێت كه چوونه ناو ورده‌كاریه‌وه كارێكى چه‌ند قورسه.\nبه‌پێی ئه‌وه‌ى له ته‌وه‌رى سێیه‌مدا (له‌بڕگه‌ى پێنجه‌م) باسمانكرد و تاڕاده‌یه‌ك ته‌وه‌رى دووه‌میش خۆمان له‌به‌رامبه‌ر كه‌له‌پورێكدا ده‌بینینه‌وه، كه ده‌كرێت چالاكى (ئیسلامیه‌تى مه‌عریفه) و پڕۆژه‌ى شارستانى ئیسلامى به‌هێزبكات، تواناى ده‌وڵه‌مه‌ندبوون و ڕه‌سه‌نایه‌تیشى پێ ببه‌خشێت و هێزى گه‌وره‌تر بدات به‌م ئومه‌ته، كه ڕووبه‌ڕووى ئاسته‌نگه‌كانى داهاتووى ببێته‌وه‌و به‌شدارى چاره‌نوسى جیهان بكات.\nڕه‌نگدانه‌وه‌ى بنه‌ما و به‌ها ئیسلامییه‌كان به‌شێوه‌یه‌كى به‌رفراوان له‌ناو ئه‌و كلتوره به‌جێماوه‌دا، تایبه‌تمه‌ندیه‌كى واى پێ به‌خشیوه، كه نه‌ك ته‌نها پاساوى به‌رده‌وامبوونیه‌تى له جیهاندا، به‌ڵكو تواناى به‌شدارى و ده‌وڵه‌ندكردنى تۆڕى چالاكییه مه‌عریفییه‌كانى شارستانیه‌تى ئه‌م سه‌رده‌مه و كارابوونى داهاتووشى پێ ده‌به‌خشێت.\nئێمه له حاڵه‌تى به‌راوردكردنى ئه‌م تایبه‌تمه‌ندییانه به هاوشێوه‌كانیان له كلتوره‌كانیتردا، به‌تایبه‌تى له كلتورى ڕۆژئاوایى سه‌رده‌مى ئێستامان، ده‌بینین تایبه‌تمه‌ندیه ئیسلامییه‌كان هه‌لى گرنگ ده‌خه‌نه به‌رده‌ستى ئه‌و كلتورانه‌ی تر بۆ وه‌رگرتن و خواستنى ئه‌لته‌رناتیڤی ئیسلامى و هاوبه‌شى پێكردنى له چه‌مك و واتا كلتوریه‌كانى خۆیاندا.\nبۆ نموونه تایبه‌تمه‌ندى (ئیمان) له كلتورى ئیسلامیدا ڕووبه‌ڕووى ئه‌و ئاڕاسته مادییه له‌سنوور ده‌رچووه‌ى كلتوره‌كانی تر ده‌بێته‌وه، وه پابه‌ندبوون پێیه‌وه وا ده‌كات جڵه‌وى ئه‌و له‌سنوور ده‌رچوونه بكات، كه به‌رده‌وام له فراوانبووندایه له‌ناو سیستمى به‌ها ئه‌خلاقیه‌كاندا، وه واقیعیبوونه‌كه‌ى ڕێگا ده‌گرێت له ڕۆچوون له یۆتۆبیاى فیكرى و دنیاى خه‌و و خه‌یاڵ، هه‌روه‌ها ڕه‌سه‌نایه‌تیه‌كه‌ى ئاڕاسته‌یه‌كى نوێ و جیاواز ده‌به‌خشێت به ڕێچكه‌ى مرۆڤایه‌تى، گشتگیرى و تواناى ڕاگرتنى باڵانس له‌نێوان دوالیزمه‌كاندا واى لێده‌كات هه‌ڵپه‌ى كلتوره‌كانی تر په‌ك بخات بۆ گرنگیدان به‌لایه‌نێك له‌سه‌ر حسابى لایه‌نێكیتر، كه هیچى كه‌متر نییه له‌و، هه‌روه‌ها مرۆڤدۆستیه‌كه‌ى وایلێده‌كات كه سنورى ڕه‌گه‌ز و ڕه‌نگ و جوگرافیا و ئاینزاكان ببڕێت، وه ئازایخوازییه‌كه‌ى له كۆتاییدا مرۆڤ ڕزگار ده‌كات له هه‌موو فشار و بتیه‌رستیه‌ك كه ملكه‌چى كردووه و له ئاستى مرۆڤبوونه‌كه‌ى دابه‌زاندووه، ڕامیده‌كات له‌سه‌ر ئه‌وه‌ى كه تاكه دروستكراوێكه سه‌ردارى جیهان بێت.\nته‌نانه‌ت توێژه‌ره ڕۆژئاواییه‌كانیش هه‌ستیان به‌مه كردووه و شایه‌تى زۆریانداوه له‌و باره‌یه‌وه، كه‌وه‌ك دانپێدانانێكى ئازادانه و سه‌رچاوه‌گرتوو له قه‌ناعه‌ت و عه‌قڵه‌وه داده‌نرێت و پشت به‌ست به تێڕوانینى به‌راوردكارانه له نێوان ئه‌وه‌ى له كلتورى ئیسلامیدا هه‌یه له به‌ها و تایبه‌تمه‌ندى كارا و جیاواز و ئه‌وه‌ى له كلتوره‌كانیتردا هه‌یه، كه ده‌كرێت ڕۆڵى خۆى ببینێت له داڕشتنه‌وه‌ى ئێستا و داهاتووى مرۆڤایه‌تیدا(7).\nله كۆتاییدا و به‌شێوه‌یه‌كى گشتى نابێت بكه‌وینه گومانى ته‌سلیمبوون به یه‌كێك له‌م گشتڕوانینانه:\n(أ) هه‌موو كه‌له‌پورى ئیسلامى ته‌عبیر له تێڕوانینى ئیسلامى ده‌كات بۆ بوونه‌وه‌ر و ژیان و مرۆڤ .\n(ب) مه‌رج نییه ئه‌وه‌ى ئیسلامه درێژكراوه‌ى ئه‌و تێڕوانینه بێت.\nبه‌ڵكو ئه‌و كه‌له‌پوره پێكهاته‌یه‌كى تێكه‌ڵه له ڕه‌سه‌ن و بێگانه، تێكه‌ڵه له چالاكى مه‌عریفی كه سه‌رچاوه‌كه‌ى قورئان و سوننه‌ته و له‌چوارچێوه‌ى ئه‌واندا په‌یدا بووه و چالاكیه‌ك كه خزاوه‌ته ناو شارستانى ئیسلامى، به‌هۆى كاریگه‌رى و سه‌رسامبوون به لایه‌نێك، یان چه‌ند لایه‌نێكى به‌رهه‌مى ئه‌وانیتره‌وه…. یان به مه‌به‌ست له‌لایه‌ن خه‌ڵكانى غه‌یرى مسوڵمانه‌وه ئه‌مه كراوه، بۆ چاندنى جه‌سته‌ى نامۆ له پێكهاته‌ى شارستانى ئیسلامیدا و شێواندنى له‌ناو خۆیدا.\nبه‌هه‌رحاڵ توێژه‌ر كاتێك مامه‌ڵه له‌گه‌ڵ كه‌له‌پوردا ده‌كات خۆى له‌به‌رامبه‌ر كێشه‌یه‌كى گه‌وره‌دا ده‌بینێته‌وه پێش ئه‌وه‌ى بۆى ڕوون ببێته‌وه كه كامه ئیسلامى ڕه‌سه‌نه و كامه یۆنانى و فارسى و هیندى و یه‌هودى و ناسڕیه، نه‌ك هه‌ر ئه‌وه به‌ڵكو هه‌ندێكجار له ته‌نها یه‌ك بابه‌تى كه‌له‌پوردا هه‌ردوو ماده‌كه بوونیان هه‌یه، ده‌بینین له هه‌ندێ لایه‌نیه‌وه ئیسلامییه و له‌لایه‌كی تریه‌وه نائیسلامییه، ئه‌مه نه‌ك ته‌نها له ورده‌كارى و به‌شه‌كانیدا، به‌ڵكو له هێڵه گشتى و خاڵه بنچینه‌ییه‌كانیشدا.\nكه‌واته دوالیزمه‌یه‌كى له‌مشێوه‌یه كارى خۆى به‌دوو ئاڕاسته‌دا ده‌كات، یه‌كه‌میان پێكهێنانى دوو شێوه له به‌رهه‌مى مه‌عریفی كه هه‌ر له بنه‌ماو بنچینه تیۆریه‌كه‌یاندا دژى یه‌كترین، دووه‌میان وا له بابه‌تێكى مه‌عریفى ده‌كات كه ئیشكالیه‌تى تێكه‌ڵبوونى هه‌ردوو جۆره‌كه له یه‌ك كاتدا له‌خۆى بگرێت.\nئه‌گه‌ر ئه‌مه ڕوون و ئاشكرا بێت له‌و بواره‌ى كه ناونراوه فه‌لسه‌فه‌ى ئیسلامى به‌هۆى كاریگه‌رى به‌رچاوى به فه‌لسه‌فه‌ى یۆنانى و وه‌رگرتنى چه‌مك وبابه‌تى زۆر لێی له‌سه‌ر ئاستى مه‌نهه‌ج و بابه‌تى لێكۆڵینه‌وه، ئه‌وا به نیسبه‌تى بواره زانستى و ئینسانیه‌كانیتر به‌و شێوه‌یه ئاشكرا و ڕوون نیه.\nبۆیه له‌هه‌موو حاڵێكدا هه‌وڵى توێژه‌ر له گه‌ڕان و لێكۆڵینه‌وه بۆ سروشتى په‌یوه‌ندى بواره مه‌عریفیه‌كان به ئیسلامه‌وه یان به غه‌یرى ئیسلامه‌وه له كه‌له‌پوردا، وا ده‌خوازێت كه توێژه‌ر زانیارى ته‌واو و تێروپڕى هه‌بێت له‌سه‌ر بنه‌ماكانى تێڕوانینى ئیسلامى و پایه گرنگه‌كانى ئه‌و تێڕوانینه له‌لایه‌ك، له‌لایه‌كیتره‌وه شاره‌زایى ته‌واوى هه‌بێت له یه‌كێك له لقه‌كانى مه‌عریفه‌دا، ئه‌مه‌ش به ماناى ئه‌وه‌یه كه ده‌ستبردن بۆ كه‌له‌پور پێویستى به گروپێكى ته‌واوه كه كادرى ئیسلامى پسپۆڕى له هه‌موو لقه‌كانى مه‌عریفه تێدا بێت، چونكه پسپۆڕێكى فه‌لسه‌فه له بوارى مێژوودا كاربكات، یان مێژووناسێك ناتوانێت له‌بوارى فیقه و شه‌ریعه‌تدا كاربكات، هه‌روه‌كو ئه‌وه‌ى ئه‌مانه‌ى سه‌ره‌وه ئه‌نجامى قه‌ناعه‌ت هێنه‌ر و گونجاو به‌ده‌ست بهێنن له‌بوارى زانسته‌كانى زمان و ئه‌ده‌ب و هونه‌ردا.\nله‌وانه‌یه هه‌موو ئه‌مانه له هێڵه گشتیه‌كانى كاركردنیاندا به‌یه‌ك بگه‌ن، ئه‌و هێڵه گشتى و پڕه‌نسیپ تێڕوانینه شه‌رعیانه‌ى كه ده‌بێت بگه‌ڕێنه‌وه بۆیان و چه‌مك و بۆچوونه‌كانیانى لێوه وه‌ربگرن، به‌ڵام دواى ئه‌م سه‌ره‌تایه هه‌ریه‌كه‌یان به ڕێگاى خۆیدا ده‌ڕوات بۆ مامه‌ڵه له‌گه‌لأ ئه‌و لقه مه‌عریفیه‌ى كه تێیدا پسپۆڕه، كه بێگومان مه‌نهه‌ج و ئاڕاسته و داتا و ئه‌نجا م وسروشتى گرنگیدانى جیاوازه له لقه‌كانیتر.\nپێویستیه‌كى تریش هه‌یه زۆر گرنگه له‌بیرى نه‌كه‌ین، دانان و ڕێكخستنى كۆمه‌ڵێك پێوه‌ر و بنه‌مایه كه له ڕێگایانه‌وه مامه‌ڵه له‌گه‌لأ به‌رهه‌مى مه‌عریفى كه‌له‌پوردا بكه‌ین، ئه‌و پێوه‌ر و بنه‌مایانه به‌قه‌ده‌ر ئه‌وه‌ى ڕه‌هه‌ندێكى مه‌نهه‌جى دیاریكراو به كاره‌كه‌مان ده‌دات، ئه‌وه‌نده‌ش ده‌بنه هۆى گێڕانه‌وه‌ى كات و توانا و ڕێگا له به‌فیڕۆچوونیان ده‌گرن بۆ گه‌یشتن به ئامانج.\nئاشكراشه كه به‌رهه‌مه مه‌عریفیه‌كانى كه‌له‌پور هه‌موویان له یه‌ك ئاستدا نین، چ له‌ڕووى به‌هاى زانستیه‌وه چ له‌ڕووى تواناى كارابوونیان له پێكهاته‌ى مه‌عریفى شارستانى هاوچه‌رخدا، واته له‌ڕووى به‌رده‌وامبوون و چالاكیان له هه‌موو سه‌رده‌م و كاتێكدا…. هه‌روه‌ها به نیسبه‌تى مسوڵمانانه‌وه دیاره، كه‌وا ده‌بێت پله‌به‌ندى و له‌پێشینه‌یى كاره‌كان ڕه‌چاو بكه‌ن، كه واده‌كات هه‌ندێك لایه‌نى كه‌له‌پور به پێویست بزانرێت كه به‌هیچ جۆرێك تێپه‌ڕبوون به‌سه‌ریدا نابێت، به‌ڵام ده‌كرێت هه‌ندێك لایه‌نیتر ئاسانكارى تێدا بێت بۆ وه‌رگرتن و ڕه‌تكردنه‌وه و لایه‌نیتریش هه‌ن كه ڕه‌تكردنه‌وه و وازلێهێنانیان كارێكى زه‌روور و پێویسته.\nكاتێك ئه‌مه به‌هه‌ند وه‌رده‌گرین ئه‌وا توانایه‌كى باشمان بۆ فه‌راهه‌م ده‌كات، چونكه هه‌ر له‌سه‌ره‌تاوه ئه‌وه‌ى به‌هه‌ڵه ناونراوه (حورمه‌ت و پیرۆزى كه‌له‌پوور) په‌ك ده‌خات و نایهێڵێت، ئه‌مه‌ش واده‌كات ئه‌و كه‌له‌پوره له چوارچێوه گشتیه‌كه‌یدا و به‌هه‌موو پێكهاته‌كانیه‌وه قبوڵ بكه‌ین، دواتر له بێژنگى بده‌ین و هه‌مووى جیابكه‌ینه‌وه و ڕه‌گه‌زه‌كانى دیاری بكه‌ین، تا ده‌گه‌ینه ئه‌وه‌ى په‌یوه‌ندى نێوان ئه‌و ڕه‌گه‌زانه بدۆزینه‌وه كه ڕه‌گوڕیشه‌ى ئیسلامیان هه‌یه له‌گه‌ڵ ئه‌وانه‌ى خزێنراونه‌ته ناویه‌وه له ده‌روه‌ى ئیسلامه‌وه.\nهه‌روه‌ها به دانانى پێوه‌رى له‌پێشینه‌یى ده‌توانین بگه‌ینه ئه‌وه‌ى كه به‌شێكى گه‌وره‌ى ئه‌م كه‌له‌پوره جگه له گرنگیه مێژووییه‌كه‌ى هیچ كاریگه‌رى بۆ سه‌رده‌مى ئێستامان نیه، چ بۆ مرۆڤایه‌تى چ بۆ گروپ و تاقمه ئیسلامیه‌كان.\nبا له‌سه‌ر ئه‌مه چه‌ند نموونه‌یه‌ك بهێنمه‌وه ده‌باره‌ى ئه‌و كه‌له‌پوره‌ى كه پێكهاته‌كانى له ژماردن نایه‌ن، بۆ نموونه له كۆمه‌ڵناسیدا كه له كۆندا پێی وتراوه (العمران البشری) كارێكى وه‌كو (مقدمه)ى ئیبن خه‌لدون و هه‌موو ئه‌وانه‌ى وه‌كو ئه‌و وان پێویست و گرنگه بۆ هه‌موو به‌شه‌كانى ئه‌م لقه‌ى مه‌عریفه، نه‌ك ته‌نها بۆ مسوڵمانان، به‌ڵكو به نیسبه‌ت هه‌موو جیهانه‌وه (مقدمه) به‌رهه‌مێكى گرنگ و مه‌عریفیه بۆ بوارى كۆمه‌ڵناسى كه تا ئێستاش چالاكیه مه‌نهه‌جى و ئه‌كادیمیه‌كانى ئه‌م زانسته لێى به‌هره‌مه‌ند ده‌بن و زیاده ده‌خه‌نه سه‌ر تێزه‌كانى.\nوه له زانستى مێژوودا مه‌عریفه‌ى مرۆڤایه‌تى به گشتى ناتوانێت به‌سه‌ر هه‌موو بواره مه‌عریفیه‌كانى مێژووى مرۆڤایه‌تیدا زالأ بێت به‌بێ گرنگیدانى ته‌واو به مێژوونووسێكى وه‌ك (ته‌به‌رى)، وه ناتوانێت پانتاییه‌كى فراوانى مێژووى ئیسلامیش به‌گشتى فه‌رامۆش بكات، چونگه به‌شێكى زۆرى مێژوویان پاراستووه و شیكردووه‌ته‌وه و پێكهێناوه، ج ئه‌مه ئه‌گه‌ر بۆ مرۆڤایه‌تى به گشتى ئاوابێت ده‌بێت به نیسبه‌ت مسوڵمانان خۆیانه‌وه چه‌ند گرنگ بێت.\nئه‌مه‌ى ده‌وترێت بۆ كۆمه‌ڵناسى و مێژوو بۆ بواره‌كانى تریش هه‌ر ڕاسته وه‌كو یه‌روه‌رده و جوگرافیا و ئه‌ده‌بیات و جۆره‌كان هونه‌ر و …هتد، ئه‌گه‌ر هه‌ر یه‌كێك له‌م لقانه له‌سه‌ر ئاستى جیهان گرنگ بێت ئه‌وا بۆ مسوڵمانان زۆر گرنگتره، بۆ نموونه كه‌له‌پورى یاسایى و فیقهى و شه‌رعى ئه‌گه‌ر لێیان بكۆڵرێته‌وه و پاڵفته بكرێن و پۆلێن بكرێن، ده‌بنه ڕێخۆشكه‌ر و بنچینه بۆ بزووتنه‌وه‌ى هه‌ڵگۆستن (حركة الاجتهاد)ى ئیسلامى هاوچه‌رخ، كه ده‌كرێ سه‌رله‌نوێ ده‌ست پێ بكاته‌وه له‌و بنچینه‌یه‌وه، نه‌ك له بۆشاییدا، یان بازدان به‌سه‌ر ماوه‌یه‌كى زه‌مه‌نیدا، به‌ڵكو ده‌بێت ئه‌م لقه گرنگه‌ى مه‌عریفه گرێبدرێته‌وه به ڕابردوو.\nڕاسته له‌وانه‌یه توێژه‌رانى ئه‌م بواره زانستییه له پێكهاته كلتوریه‌كه‌یدا پانتایى فراوان ببینن، كه هیچ به‌هایه‌كى مه‌عریفى و شه‌رعی نه‌بێت، بۆ نموونه با ئیبن خه‌لدون هه‌ندێك ئه‌نجام و ڕاوبۆچوونى كرچوكاڵ، یان هه‌ڵه‌ى له‌سه‌ر ئاستى كۆمه‌ڵناسى هه‌بێت، یان كۆمه‌ڵێك درۆ و ده‌له‌سه و حیزبایه‌تى و لایه‌ندارى له‌سه‌ر ئاستى زانستى مێژوو، یاخود خه‌رمانێك له ئیسرائیلیات له زانستى قورئاندا، یان كۆمه‌ڵێك چاره‌سه‌رى فیقهى بۆ كێشه و گرفتێك، كه كۆن بوون و له ئێستادا نه‌ماون له‌سه‌ر ئاستى فیقهى، یان ڕه‌خنه‌یه‌كى كرچوكاڵ و بێ مه‌نهه‌ج كه ته‌نها پشتى به حه‌زى سروشتى مرۆڤ به‌ستووه له‌سه‌ر ئاستى ئه‌ده‌ب، یان و یان…. به‌ڵام هه‌موو ئه‌مانه ئه‌وه ناگه‌یه‌نن، كه پێویستى مرۆڤایه‌تى و شه‌رعى ئه‌و سه‌رده‌مه نه‌بوون، به‌ڵام ئه‌وه‌ى گرنگه بۆ توێژه‌ر ئه‌وه‌یه، كه ده‌توانێت ئه‌م بابه‌تانه به ئاسانى له پێكهاته‌ى كه‌له‌پووردا لابه‌رێت، ئه‌مه‌ش بارى سه‌رشانى كه‌مێك سووك ده‌كات له پرۆسه‌ى هه‌ڵاوێركردن و له بێژنگدانى كه‌له‌پور.\nبه‌ڵام له‌به‌رامبه‌ر هه‌موو ئه‌مانه‌دا، هه‌ندێك جۆرى مه‌عریفه هه‌ن كه قوربانیدان، یان گوێنه‌دان پێیان، یاخود لانیكه‌م هه‌ڵپه‌ساردنیان له ئێستادا، پێموایه خه‌ساره‌تێكى گه‌وره نه‌بێت له‌سه‌ر ئاستى مه‌عریفه‌ى مرۆڤایه‌تى، یان پێویستیه عه‌قیدیى و ته‌شریعییه‌كان، هیوادارم هه‌ڵه نه‌بم، یان زیاده‌ڕۆییم نه‌كردبێت، ئه‌گه‌ر نموونه‌ى ئیبن سیناو كیندى و فاڕابى بهێنمه‌وه له فه‌لسه‌فه‌دا، یان بێنه‌وبه‌ره‌ى گروپه جیاوازه‌كان له نێوان خۆیاندا، یاخود به‌شێكى زۆرى زانستى كه‌لام و تیۆره كه‌موكورت و نازانستیه‌كان له‌بوارى زانسته‌په‌تى و پڕاكتیكیه‌كاندا به تایبه‌تى زانستى سروشتى و گه‌ردونناسى و ده‌روونزانى….هتد.\nبه‌ڕاستى له‌م دوو ده‌یه‌ى دواییدا كه‌له‌پوورى ئیسلامى بووه به مه‌یدانێكى كراوه بۆ بیرمه‌ندانێك، كه تێگه‌یشتنى پێویستیان نییه بۆ بنچینه‌كانى تێڕوانینى ئیسلامى و پایه‌كانى، ئه‌مانه له زۆربه‌ى حاڵه‌ته‌كاندا له دژایه‌تیدان بۆ ئه‌م بنه‌ما و پایه گرنگانه، بۆیه هه‌میشه كه‌له‌پوور به‌كارده‌هێنن بۆ سه‌لماندنى بۆچوون و ئه‌نجامه‌كانیان كه خۆیان ده‌یخوازن، به په‌یڕه‌وكردنى مه‌نهه‌جێكى نوقسان كه ئه‌م كه‌له‌پووره به ته‌واوى ناخوێننه‌وه بۆ گه‌یشتن به ئه‌نجامى دیاریكراو له یه‌كێك له بواره‌كانى مه‌عریفه كه بوارى زۆر و فراوانن، به‌ڵكو پشت به هه‌ڵبژاردنى چۆنیه‌تى ده‌به‌ستن كه واده‌كات زۆرێك له ڕه‌گه‌زه ڕه‌سه‌نه‌كانى دوربخاته‌وه – ئه‌مه‌ش به‌هۆى حیزبایه‌تى، یان ئاره‌زووه‌وه بێت- به‌مه‌ش هیچ ناهێڵنه‌وه ته‌نها ئه‌و شتانه نه‌بێت كه جه‌خت له‌سه‌ر ئه‌نجامى دیاریكراوو و كورتبین ده‌كه‌نه‌وه.\nگومانیشى تێدا نییه كه ئه‌و گرنگیه‌ى چالاكیه‌كانى (ئیسلامیه‌تى مه‌عریفه) به بازنه‌ى كه‌له‌پورى ده‌دات و ئه‌و مه‌نهه‌جه ورد و ڕه‌سه‌نه‌ى لێوه‌ى ده‌ڕوانێت بۆ تێگه‌یشتنى چه‌مكه‌كانى ئه‌م كه‌له‌پووره و شیكردنه‌وه و هه‌ڵاوێركردنى، بابه‌تگه‌لێكى گرنگن كه تواناى زیاترى پێ ده‌به‌خشن بۆ تێگه‌یشتن له كرۆكى كه‌له‌پور و په‌یبردن به حه‌قیقه‌ته‌كه‌ى، هه‌موو ئه‌مه پاساوى ئه‌و هه‌وڵ و كۆششه زۆره‌ن كه ده‌یدات بۆ خوێندنه‌وه‌ى كه‌له‌پوور له‌به‌رئه‌وه‌ى ئه‌نجامه‌كه‌شى به شێنه‌یی دێته ده‌ست و له‌ناو ژینگه‌ى سروشتى خۆیدا، ئه‌مه نه‌ك ته‌نها بۆ پڕۆژه‌ى ئیسلامیه‌تى مه‌عریفه، به‌ڵكو بۆ هه‌موو ئه‌وانه‌ى گرنگی به كه‌له‌پوور ده‌ده‌ن، چ له‌ڕووى ئه‌كادیمى، یان عه‌قیده‌ییه‌وه بێت،وه ڕێگا له هه‌موو هه‌وڵه هه‌وێنكراوه كه‌موكوڕه‌كان ده‌گرێت، كه پێشتر بڕیارى خۆیانداوه، ئه‌و هه‌وڵانه‌ى ده‌یانه‌وێت به‌رهه‌مى فراوانى ئه‌م كه‌له‌پووره به‌حه‌ق و ناحه‌ق بۆ سه‌لماندنى بیروبۆچوونه‌كانى خۆیان به‌كاربهێنن، كه له‌گه‌ڵ سه‌ره‌تاییترین سه‌لمێنراوه‌كانى تێڕوانینى ئیسلامیدا دژیه‌ك و ناكۆكن.\n1- بۆ نموونه سه‌یرى ئه‌مانه بكه: كوستاف فون كروبناوم : الوحدة والتنوع في الحضارة الإسلامية، تحرير كروبناوم، ترجمة د. صدقي حمدي، دار المتنبي، بغداد -1966م، ص 38- 39، 53، 79- 80 ، 80 – 81 ، 123، 141، مارسيل بوازار : انسانية الإسلام، ترجمة د. عفيف دمشقية، دار الآداب ، بيروت -1980م، ص 425، موريس بوكاي : القرآن الكريم والتوراة والانجيل (دراسة الكتب المقدسة في ضوء المعارف الحديثة)، دار المعارف، القاهرة ـ-1978م، ص 14، أرنولد توينبي: مختصر دراسة للتاريخ، ترجمة فؤاد محمد شبل، لجنة التأليف والترجمة والنشر، القاهرة -1960م، 1/ 241، دومينيك سورديل : الإسلام، ترجمة د. خليل الجر، المنشورات العربية، بيروت -1977م، ص 102، ليوبولدفايس (محمد أسد): الإسلام على مفترق الطرق، ترجمة د. عمر فروخ، دار العلم للملايين، بيروت -1965م، الطبعة السادسة، ص 70 – 71، شاخت وبوزورث : تراث الإسلام، ترجمة السمنهوري ورفاقه، سلسلة عالم المعرفة ، الكويت -1978م، 1 / 101، هاملتون كب ” دراسات في حضارة الإسلام، ترجمة د. إحسان عباس ورفاقه، دار العلم للملايين ، بيروت -1964م، ص 3- 4، كوستافلوبون : حضارة العرب، ترجمة عادل زعيتر، دار إحياء الكتب العربية، القاهرة -1956م، الطبعة الثالثة، ص 318، سيكريدهونكه: شمس العرب تسطع على الغرب (في الأصل: شمس الله تسطع على الغرب)، ترجمة بيضون والدسوقي، المكتب التجاري، بيروت -1964م، ص 393- 394، 530، مونتكمري وات: تأثير الإسلام على أوربا في العصور الوسطى، ترجمة د. عادلنجم العبو، دار الكت، الموصل -1982م، ص 18، 124، روم لاندو: الإسلام والعرب، ترجمة منير البعلبكي، دار العلم للملايين، بيروت -1977م، الطبعة الثانية، ص 246، 280 – 281.\n2- محمد عبدالله عنان: ابن خلدون: حياته وتراثه الفكري، مطبعة لجنة التأليف والترجمة والنشر، القاهرة -1965م، الطبعة الثالثة، ص177 – 178.\n3- هه‌مان سه‌رچاوه 190.\n4- هه‌مان سه‌رچاوه 281.\n5- سورة البقرة، الآيتان 134-141.\n6- سورة الزخروف، الآية 23.\n7- مارسيل بوازار: إنسانية الإسلام، ص 330- 31، 369، 387- 388، 389، 431، 439، ليوبولدفايس (محمد أسد): الطريق إلى مكة، ترجمة عفيف البعلبكي، دار العلم للملايين ، بيروت – 1956م، ص 323 – 324، 376/، عرفات كامل العشي: رجال ونساء اسلموا، دار القلم، الكويت – 1973-1983م، 4/ 108 – 109، أميل درمنغم : حياة محمد، ترجمة عادل زعيتر، دار إحياء الكتب العربية ، القاهرة -1949م، ص 371 – 372، اتيين دينيه : محمد رسول الله (صلى الله عليه وسلم) بالاشتراك مع سليمان الجزائري، ترجمة د. عبد الحليم محمود محمد عبد الحليم، الشركة العربية، القاهرة -1959م، ص 345- 346، مونتمكري وات: محمد في المدينة، تعريب شعبان بركات، المكتبة العصرية، صيدا- بيروت- بدون تاريخ، ص 509، د. محمود حمدي زقزوق: الاستشراق والخلفية الفكرية للصراع الحضاري سلسلة كتاب الأمة، الدوحة – 1404هـ، ص 144- 145، روجيه كارودي: وعود الإسلام، ترجمة ذوقان قرقوط، الوطن العربي، القاهرة – بيروت-1984م، ص 36، 64، 67، 111، 156، 187، 208- 209 .\nPrevious كۆتایی سایكس بيكۆ :\nNext (کوردناسی له یه‌كێتی سۆڤیه‌ت)\nتەریقەت ، نەك ئیسلام لە شۆرشی كوردیدا\nژیان و کارەکانی چارڵی چاپڵن\nده‌رکه‌وتنی شێخه‌کان و شۆڕشی شێخ عوبێدوڵا


پیاوێکی ڕۆمانی دواى 30 ساڵ له ونبوونی له‌ناکاو ده‌گه‌ڕێته‌وه ماڵه‌وه\nErbil 41°C پێنجشەممە 07 تەمووز 16:01\n2021/09/22 23:25 د\nفاسیلى جۆرجۆسی ته‌مه‌ن 93 ساڵ دواى ئه‌وه‌ى بۆ ماوه‌ى 30 ساڵ ون ببوو بۆ دواجار گه‌ڕایه‌وه ماڵه‌كه‌ى خۆی.\nرۆژنامه‌ى (ئه‌دڤاریۆل)ی ڕۆمانی چیرۆكی پیاوێك ده‌گێڕێته‌وه كه دانیشتووى شارى باكاوى رۆمانیایه و پێشتر كاری بازرگانى مه‌ڕوماڵاتی كردووه و به‌هۆی كاره‌كه‌شییه‌وه ماوه ماوه له ماڵه‌كه‌ی دوور كه‌وتۆته‌وه، به‌ڵام له‌ناكاو شتێكی ده‌گمه‌ن ڕووی دا و له ساڵى 1991 به یه‌كجاری له ماڵه‌كه‌ى چووه ده‌ره‌وه وه‌ك پێشتر نه‌گه‌ڕایه‌وه، ماڵباته‌كه‌شی دوای گه‌ڕانێكی زۆر نه‌یاندۆزییه‌وه و به‌و هۆیه‌وه به‌پێی عورفی كۆمه‌ڵایه‌تی و ئاینی پرسه‌یان بۆ داناوه.\nله‌ناكاو مانگی ڕابردوو له‌به‌رده‌م ماڵه‌كه‌ی فاسیلی ئۆتۆمبێڵێك ده‌وه‌ستێ و پیاوێكی به‌ته‌مه‌ن دێته خواره‌وه ئه‌ویش فاسیلییه، ڕووداوه‌كه بووه‌ته هۆى سه‌رسوڕمانى هه‌موو لایه‌ك كاتێك بینیویانه فاسیلى هه‌مان جلوبه‌رگه كۆنه‌كه‌ی له‌به‌ربووه كه به‌ر له 30 ساڵ و پێش ونبوونی پۆشیبووى.\nسه‌ره‌تا خانه‌واده‌كه‌ى باوه‌ڕیان نه‌كردووه و به‌گاڵته‌یان زانیوه، پێیانوابووه ئه‌و كاته‌ى فاسیلى ماڵه‌وه‌ى جێهێشتووه له‌ڕووى جه‌ستیی توندوتۆڵ بووه، به‌ڵام ئێستا پیر بووه و تووشى نه‌خۆشى زه‌هایمه‌ر بووه هیچ ڕووداوێكى چه‌ند ساڵى ڕابردووشی له‌یاد نه‌ماوه.\nفاسیلی هه‌روه‌ها خانه‌واده‌كه‌ی تووشی شۆك كردووه كاتێك گیرفان و جلوبه‌رگه‌كه‌یان پشكنیوه بینیویانه ناسنامه فه‌رمییه كۆنه‌كه‌ی و پلیتى شه‌مه‌نده‌فه‌رى بلویستى ساڵى 1991ی له به‌ریكی دابووه.


ئایندە بۆ یەكگرتووە\nیەكگرتووی ئیسلامی كوردستان وەك حزبێكی ئیصلاحی ئیسلامی نیشتیمانی میانڕەو لەسەرەتای ڕاگەیاندنیەوە تائێستا خەمی گەورەی پڕۆژەی ئاشتەوایی نێوان لایەنەكان و پێكەوەژیانی ئاشتیانەیەو هیچ كاتێك بەۆژەوەندیە شەخسیی و حزبیەكانیان پێش بەرژەوەندی گشتی نەخستووە ئەگەر بەزیانی خۆشیان كۆتایی پێهاتبێت .\nیەكگرتوو جیاواز لە حزب و لایەنەكانی دیكە سیاسەت دەكات و سیاسەتەكەشی زۆر ڕوون و ڕاست و دروستە, بەهۆی ئەوەی كەیەكگرتوو دووربینترە لەلایەنە سیاسیەكانی دیكەی كوردستان بۆیە لەئێستادا ژمارەی دەنگەكانی لە چەند حزبێكی دیكە كەمترە بەڵام وەك قورسایی و كاریگەر یەكگرتوو زۆر لەوانی دیكە كاریگەر ترو سەنگینترو خۆشەویست ترە هەم لەناوخۆ هەم لەسەر ئاستی دەرەوەش یەكگرتوو لەژیانی سیاسی خۆیدا قەت زمانی زبرو هەڕەشەو تۆڵەسەندنەوەی بەكار نەهێناوە ئەمەش خاڵێكی بەهێزی ئەو حیزبەیە كە خەڵكانی دیكە نیانەو ناشتوانن هەیانبێت چونكە ژینگەی حزبەكەیان ئەوە قبوڵناكات جگە لەوە یەكگرتوو حزبێكی لیبڕاڵ و مۆدێرنەو بە شێوەیەكی ڕاسیۆنالیزم(عەقڵانیەت) كاردەكات و واقع و ئایندە بەراورد دەكات و بڕیارەكانی لەو چوار چێوەیە سەرچاوە دەگرێ بۆیە ئەمە بیرتیژی یەكگرتوو نیشان دەدات و ئایندە دەخوێنێتەوە نەك بۆ ئەمڕۆ سیاسەت دەكات وەك هەندێ لایەنی دیكە كەبێگوومان نەتیجەی هەردوو سیاسیەتەكەش لەئەمری واقعدا بەدی دەكرێـت\nیەكگرتوو پێش ئەوەی حزب بێت پڕۆژەیەكی ئیسلامی ئیصلاحی پەروەردەییە بۆیە پێش ئەوەی ئەندامەكانی بهێنێتە ناو ڕێكخستن هەر لەمنداڵیەوە خەریكی پەروەردەكردن و بەرهەمێنانی تاكێكی ئصلاح و چاكخوازو ئامانجدارە كەدواجار ئەم تاكانە دەبنە جیلێكی نوێی كاریگەر لەنێو كۆمەڵگاو داهاتووش بۆئەوان دەبێت نەك بۆ كەسانێك كەلەسەر بنەمای ڕق و كینەو توندئاژۆیی دروست بوون, كەژینگەی داهاتووی ناوچەكەو كوردستان بژاردەی دووەمی لاقبوڵ نیەو بژاردەی یەكەم كە یەكگرتوو پەروەدەیانانی كردووە دەبنە ئەمری واقع و داهاتووی ئەم وڵاتە بەدەستی ئەوانەوە دەبێت .\nیەكگرتوو لەتەمەنی سیاسی خۆیدا قوربانی زۆری داوە هەرلەكاتی دروست بوونیەوە تائێستاشی لەگەڵدا بێت بەردەوام ناحەزانی كەچاویان بەپڕۆژەو كاری ئیصلاحی یەكگرتوو هەڵنایەت هەستاون بەتۆمەت بەخشینەوەو ناوزڕاندن و هێرشی ناڕەوا بۆسەریەكگرتوو بەڵام یەكگرتوو گەورەتر لەوان و دووربینتر سەیری دۆخەكە دەكات و لەبڕی وڵامدانەوەی توندو نانەوەی ئاژاوە بەزمانێكی سادەو دوور لەهەڵچوون پێیانی گوتووە پڕۆژەكەی یەكگرتوو وە دۆخی كوردستان و ئاشتی و پێكەوە ژیانی كۆمەڵایەتی لەوە گەورەترە یەكگرتوو ئایندەی لەپێش چاوە بۆیە ناكەوێتە مقۆ مقۆیەك كە سوودی بۆ گەڵ و خاكەكەی نەبێت ز\nخاڵێكی دیكەی بەهێزو هەرە كاریگەری یەكگرتوو ئەوەیە كە یەكگرتووی ئیسلامی كوردستان بڕیارەكانی خۆماڵیەو تاكە حزبی سەرتاسەریە لەكوردستان كە ساڵانێكی زۆرە توانیویەتی ئەم خۆماڵی و سەرتاسەرییە بپارێزت سەڕەڕای ئەوەی كە ڕۆژهەڵات و ناوچەكە لە دۆخێكی خراپدایەو بۆ هەموو حزبێك ناچێتە سەر گەر لەپەنای لایەنێك یان دەوڵەتێك نەوەستێت و گوێ لەبڕیارو داخوازیەكانیان نەگرێت ,كەچی یەكگرتوو زۆر بوێرانەو ئازایانە بڕیارەكانی خۆماڵیە وپڕۆژەی زلهێزی دەوڵەتانی ئیقلیمی ناتوانن كاری تێبكەن چونكە یەكگرتوو بۆ ئایندە تێدەكۆشێت و لەخەمی داهاتووی ئەم وڵاتەدایە .\nشانازیەكانی یەكگرتوو زۆرن هەموویان باسناكرێ, شانازیەكی دیكەی یەكگرتوو ئەوەیە كە تاكەهێزە لەكوردستان هەموو كۆنگرەكانی لەكاتی خۆیدا ئەنجامداوە و دووجار ئەمینداری حزبەكەیان گۆڕێوە كەئەمە لەلای خەڵكی دیكە نامۆیەو سەركردە تانەمرێ هەر سەرۆك حزبە لای ئەوان,جگە لەوە یەكگرتوو دەستی بەخوێنی كەس سوور نەبووە بەڵكو جەستەی بەخوێن سوور بووە بەدەستی كەسانی دیكە, یەكگرتوو تاكە حزبە كە هیچ ئەندامێ لەسەر هیچ مەلەفێكی قێزەوندا لەزیندانەكاندا نیەو لەهیچ دۆسیەیەكی گەندەڵیشدا نەدەستی هەیە نە شەریكە, كەیەكگرتوو لەتەمەنی 23ساڵەیدا خاوەنی ئەم هەموو شانازیانەو دەیان شانازی دیكە بێت بێگوومان یەكگرتوو بۆئایندەیەو داهاتوی ئەم وڵاتە بەیەكگرتوو نەبێ بە هیچ كەس و لایەنی دیكە ئیستیعاب ناكرێ .


وه‌ڵامی ئه‌و پرسیاره‌ی هه‌مومان به‌دوایدا وێڵین!\nپێناچێت ئێستا میلله‌تێك هه‌بێت هێنده‌ی كورد گیرۆده‌ی ده‌ستی سه‌ركردایه‌تییه‌كه‌ی بێت، چونكه ئه‌م سه‌ركردایه‌تییه:\n* بڕیاره‌كان له ژوری تاریك‌و له‌پشتی په‌رده‌وه ده‌رده‌كات.\n* تاكڕه‌وانه بڕیار ده‌دا‌و پرس به خه‌ڵكانی شاره‌زاو میلله‌ت ناكات.\n* زانیاریی له میلله‌ت ده‌شارێته‌وه‌و شه‌فافیه‌تی سیاسی نییه.\nمه‌سه‌له‌یه‌كی زۆر گرنگ كه رۆژانه له زهنی هه‌مو كوردێك‌و به‌تایبه‌تیش كه‌ركوكییه‌كان خول ده‌خواته‌وه، پرسیارێكی بێ وه‌ڵامه كه ئایا چاره‌نوس‌و ئاینده‌ی كه‌ركوك‌و ناوچه دابڕاوه‌كانی دیكه‌ی كوردستان چی لێدێت؟.\nروبه‌ری گشتیی خاكی هه‌رێمی كوردستان 82 هه‌زارو 620 كیلۆمه‌تر دوجایه، به‌ڵام نزیكه‌ی 40 هه‌زارو 567 كیلۆمه‌تر دوجای ئه‌و روبه‌ره له چوارچێوه‌ی ماده‌ی 140دا چاره‌نوسی نادیاره، كه ده‌كاته 48%ی روبه‌ری خاكی هه‌رێمی كوردستان كه له‌ناوچه جێناكۆكه‌كانی: كه‌ركوك، شه‌نگال، زومار، ته‌لعه‌فه‌ر، شێخان، حه‌مدانیه، مه‌خمور، دوزخورماتو، خانه‌قین، شاره‌بان، مه‌نده‌لی‌و به‌دره‌وجه‌سان پێكدێت.\nبۆ به‌لاداخستی كێشه‌ی كه‌ركوك، ئێستا 3 ئه‌جێندا له‌ئارادایه:\n1- عه‌ره‌ب به سوننه‌و شیعه‌وه داواده‌كه‌ن كه‌ركوك وه‌ك ئێستا پارێزگایه‌ك بێت سه‌ر به مه‌ركه‌ز.\n2- به‌شێكی توركمانه‌كان به پشتیوانی ده‌ره‌كی ده‌یانه‌وێت كه‌ركوك بكرێته هه‌رێمێكی سه‌ربه‌خۆ.\n3- كورد ده‌یه‌وێت كه‌ركوك بخرێته سه‌ر هه‌رێمی كوردستان.\nسه‌ركردایه‌تیی كورد له پێنج ساڵی رابردودا شكستی هێنا له‌وه‌ی بتوانێت كه‌ركوك بگه‌ڕێنێته‌وه سه‌ر هه‌رێمی كوردستان، سه‌ره‌تای ئه‌و شكسته‌شیان له‌وكاته‌وه ده‌ستی پێكرد كه هه‌ر پێنج نوێنه‌ره‌كه‌ی كورد له ئه‌نجومه‌نی حوكم (تاڵه‌بانی، بارزانی، د. مه‌حمود عوسمان، سه‌ڵاحه‌دین به‌هادین‌و حاكم دارا نوره‌دین) له قانونی ئیداره‌ی ده‌وڵه‌تی له كۆتایی ساڵی 2003دا قبوڵیان كرد، كه سنوری هه‌رێمی كوردستان ئه‌و ناوچانه بێت كه پێش 9ی نیسانی 2003 به‌ده‌ست هه‌رێمی كوردستانه‌وه بون.\nئێستا ئه‌گه‌ری گه‌ڕانه‌وه‌ی كه‌ركوك‌و ناوچه‌كانی تر بۆ سه‌ر هه‌رێمی كوردستان خه‌ریكه له مه‌حاڵ نزیك ده‌بێته‌وه.\nهه‌مو ئاماژه‌كانیش رو له‌وه‌ن كه‌ركوك بكرێته هه‌رێمێكی سه‌ربه‌خۆ، ئه‌م رێگه‌چاره‌یه‌ش وه‌ك پێشنیازی داهاتوی ستیڤان دیمستۆرای نێرده‌ی نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتوه‌كان له عێراق، به ناچاری له‌لایه‌ن سه‌ركردایه‌تیی كورده‌وه قبوڵ بكرێت، هه‌روه‌ك چۆن له حوزه‌یرانی رابردودا دیمستۆرا له په‌رله‌مانی كوردستان وتی: "پێشنیازه‌كانی نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتوه‌كان وه‌ك عیلاجی دكتۆر وایه بۆ نه‌خۆش، كه هه‌ندێكجار مرۆڤی نه‌خۆش حه‌زناكات ئه‌و عیلاجانه بخوات، به‌ڵام له ناچاریدا ده‌بێت به‌كاری بهێنێت".\nگه‌ڕانه‌وه‌ی كه‌ركوك بۆ سه‌ر هه‌رێمی كوردستان، پێویستی به هه‌وڵدانێكی به‌پلان‌و به‌رنامه‌داڕێژراوی سه‌ركردایه‌تیی كورد هه‌یه، له‌م هه‌وڵه‌شدا پێویسته سه‌ركردایه‌تیی كورد پرس به شاره‌زایانی بواره‌كه‌و رۆڵی زیاتر به كه‌ركوكیان بدات، كه له رابردودا حساب بۆ خه‌ڵكی كه‌ركوك نه‌كراوه‌و له‌بری ئه‌وان هه‌ولێری‌و سلێمانی‌و بادینییه‌كان بڕیاریان له كێشه‌كه داوه.\nئێستا نزیكه‌ی نیوه‌ی خاكی كوردستان (48%) له‌به‌رده‌م چاره‌نوسێكی نادیاردایه.\n* ئایا سه‌ركردایه‌تیی كورد له‌به‌ر سه‌ڵاحیه‌تی گرێبه‌سته نه‌وتییه‌كان ته‌نازول له وه‌رگرتنه‌وه‌ی خاكی خۆی ده‌كات؟\n* ئایا به‌هۆی نزیكبونه‌وه‌ی كوردو توركیا، كورد رازی ده‌كرێت به كردنی كه‌ركوك به هه‌رێمی سه‌ربه‌خۆ؟\nبۆچی سه‌ركردایه‌تیی كورد هیچ شتێك له‌باره‌ی چاره‌نوسی كه‌ركوك‌و ناوچه جێناكۆكه‌كانی تر به خه‌ڵكی كوردستان‌و كه‌ركوكییه‌كان ناڵێت؟\nئه‌مانه ئه‌و پرسیارانه‌ن كه هه‌مومان به‌دوای وه‌ڵامه‌كه‌یدا وێڵین!\n10/11/2008 بینین: 3500


گه‌ڕان ... إرسال کوردستان وردەکاریی ئازادکردنی پێشمەرگە دیلەکانی لای داعش\nھێزەکانی دژە تیرۆر سێ پێشمەرگەی دیلی لای داعشیان رزگار کرد کە ماوەی ٩٦ رۆژە لە لای ئەو رێکخراوە بە چاوبەستراوی دیل کرابوون و ئێستاش دیلەکان چاوەڕوانن بە کەسوکاریان شاد ببنەوە.\nپۆڵاد تاڵەبانی فەرماندەی ھێزەکانی دژە تیرۆر بە کوردسات نیوزی راگەیاندوە، ھێزەکانی دژە تیرۆر لە پلانێکی سەرکوتوودا سێ پێشمەرگەی دیلی دەستی داعشیان ئازاد کرد و لە بەر باری ئەمنی ناتوانین زانیاریی زیاتر ئاشکرا بکەین.\nراشیگەیاند، ٢٠ بۆ ٣٠ رۆژە پلانمان ھەبووە بۆ ئەوەی ئەو پێشمەرگە دیلانە ئازاد بکەین، ئاگادارین داعش رۆژ بە رۆژ پلانەکانی دەگۆڕێت، ئێستا گەڕاونەتەوە شار و شارۆچکەکان، کەمتەرخەمی ناکەین لە رزگارکردنی دیلەکانی تر.\nئاشکراشیکرد، بەشێکی تایبەتمان ھەیە کە کار دەکەن لەسەر ئازادکردنی دیلەکانی تری پێشمەرگە لە لای داعش و نەمانویست ژیانی دیلەکان بخەینە مەترسییەوە و ئێستا داعش توانای روبەڕوبونەوەی نەماوە.\nدواتر، یەکێک لە پێشمەرگە دیلە رزگارکراوەکان بە کوردسات نیوزی راگەیاند، شوان کەریم محەمەد ٩٦ رۆژ لەژێر دەستی داعش بوون بە چاوبەستراوی و ئەمە یەکەمجارە چاویان دەکرێتەوە و رووناکی دەبین.\nپاشان یەکێکی تر لە پێشمەرگە دیلەکان وتی، ئەوەی بۆ ئێمە کراوە نەکردەییە، ئێستاش چاوەڕوانی کەسوکارمانین.