کتێب نامە – Knwe.org\nسەرەکی » دۆسێ » کتێب نامە\nکوردستانی نوێ-ی هەفتە لەم دووتوێیەدا هەفتانە گوڵبژێرێک لە بیرەوەریەکانی کۆندۆلیزارایس وەزیری دەرەوەی پێشووتری ئەمریکا بڵاودەکاتەوە بە تایبەت ئەو باسانەی تایبەتن بە عیراق و کوردستان و مام جەلال. کە له ساڵی (2011)بیره‌وه‌رییه‌كانی به‌ناونیشانی\n(No Higher Honor) له‌دووتوێی کتێبێکی نزیكه‌ی (850) لاپه‌ڕه‌دا بڵاوكرده‌وه.\nعێراق: خولانه‌وه له‌ناو بازنه‌دا\nئای له‌م تێكۆشانه؟ هاوین كاتی پێداچونه‌وه بوو بۆ ئێمه، بۆ هه‌موو ئه‌و كه‌سانه‌ی له‌شه‌ڕی عێراقدا، به‌شدارییان له بڕیاری سه‌رۆكدا كرد. من هیچ گومانێكم له‌وه نه‌بوو كه ئێمه شكست قبوڵ ناكه‌ین، چونكه له‌دوای شه‌ڕی ڤێتنامه‌وه زیاتر له‌هه‌ر كاتێكی دیكه، راستگۆیی ویلایه‌ته یه‌كگرتوه‌كان‌و هێزه‌كانی به‌شێوه‌یه‌كی ئازاربه‌خش پاشه‌كشه‌ی كردبوو. به‌سه‌رنجدان له گرنگیی رێژه‌یی رۆژهه‌ڵاتی ناوین، بێگومان زیانه‌كه قوڵتر ده‌بوو، زیاتریش ده‌مایه‌وه.\nكاتێك سه‌رۆك له‌باره‌ی ئه‌و كه‌سانه‌وه كه ره‌خنه له بزاوتی شه‌ڕ ده‌گرن پرسیاری ده‌كرد، به‌رده‌وام ده‌یووت: منیش له‌نێو ئه‌و كه‌سانه بژمێرن. منیش هه‌ر هه‌مان هه‌ستم بۆ هات‌و لێبڕاوانه تێكۆشام بۆ ئه‌وه‌ی جێ پێیه‌ك بكه‌مه‌وه، تاوه‌كو بۆ هه‌نگاوی داهاتووم ببێته رووگه‌نمام.\nكشانه‌وه بژارده‌یه‌ك نه‌بوو ئێمه په‌سه‌ندی بكه‌ین، هێشتنه‌وه‌ی دۆخی هه‌نوكه‌ش بژارده‌یه‌كی په‌سه‌ند نه‌بوو. دۆخی ئێستا قبوڵكراو نه‌بوو، نه‌مانده‌توانی خه‌یاڵی رێگایه‌كی نوێش بكه‌ین، كه‌واته ده‌بوو چی بكه‌ین؟ ستیڤ هه‌مان پرسیاری كرد، بۆیه له‌ناو ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نه‌ته‌وه‌ییدا ده‌ستی به پرۆسه‌سه‌كی پێداچونه‌وه‌ی نافه‌رمی كرد، تاوه‌كو سه‌رله‌نوێ به بژارده‌كانماندا بچینه‌وه. ژه‌نه‌راڵ پیته‌ر په‌یس (Peter Pace) سه‌رۆكی ده‌سته‌ی ئه‌ركانی هاوبه‌ش، له‌سه‌ر راسپارده‌ی كۆمه‌ڵێك له كارمه‌ندانی سوپا، كارێكی هاوشێوه‌ی ئه‌نجامدا.\nبه‌مه‌به‌ستی دۆزینه‌وه‌ی ده‌رویه‌ك بۆ رزگاربوون له‌و چاڵه‌ی تیایدا نغرۆ ببووین، داوام له فیل زیلیكۆڤ‌و جیم جیفری (Jim Jefrey) گه‌وره راوێژكاری تایبه‌ت به‌عێراق كرد تاوه‌كو «له‌ده‌ره‌وه‌ی سندوقه‌كه بیر بكه‌نه‌وه»، پاشان ده‌یڤید ساته‌رفێڵد شوێنی جێفری گرته‌وه.\nله‌میانی هه‌وڵه‌كانمدا بۆ دۆزینه‌وه‌ی ستراتیژیه‌تێكی جێگره‌وه، داواملێكردن هه‌ڵسه‌نگاندنێكی راشكاوانه بكه‌ن، به‌جۆرێك چاوپۆشی له‌هیچ شتێك نه‌كه‌ن، ته‌نانه‌ت گومان له گریمانه‌كانی ئێمه‌ش بكه‌ن. هه‌روه‌ها داوامكرد بۆ به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی داڕسانه سیاسییه‌كان‌و ئه‌و توندوتیژییه تایفیه‌ی كه هه‌ڕه‌شه‌ی پارچه پارچه‌كردنی وڵاتی ده‌كرد، بژارده‌ی نوێ پێشنیار بكه‌ن. ئه‌و كاره‌شم له‌به‌ر سێ هۆكار كرد.\nیه‌كه‌م: هه‌ندێ بیرۆكه‌م سه‌باره‌ت به‌وه‌ی پێش جه‌نگه‌كه روویدا بۆ ده‌هات. چونكه ئێمه چه‌ندان پلانمان دانا، پلانه‌كانیشمان له گه‌مه‌كانی شه‌ڕدا تاقیكرده‌وه، به‌ڵام بۆ بیركردنه‌وه له بابه‌ته چاوه‌ڕوان نه‌كراوه‌كان، كاری پێویستمان ئه‌نجام نه‌دا.\nدووه‌م: متمانه‌یه‌كی بنجبڕم نه‌بوو به‌وه‌ی كه به‌مه‌به‌ستی دانان‌و جێبه‌جێكردنی ستراتیژیه‌تێكی نوێ، دامه‌زراوه‌ی سه‌ربازی سازو ئاماده‌بێت.\nله‌ماوه‌ی ئه‌و چه‌ند مانگه‌ی رابردودا كه له‌هه‌ڵسه‌نگاندنی بژارده نوێیه‌كاندا به‌ڕێمكرد، دڵنیا نه‌بووم له‌وه‌ی كه زیادكردنی ژماره‌ی سه‌ربازه‌كانمان ده‌ره‌قه‌تی مه‌به‌سته‌كه بێت. ئه‌مه‌ش مانای ئه‌وه نییه كه من ئاره‌زوی بڵاوكردنه‌وه‌ی سه‌ربازی زیاترم نه‌كردبێ، به‌ڵكو من پێم باشتر بوو ئاماده‌گییه‌كی گه‌وره‌ترمان هه‌بێت.\nكاتێك بۆمان روون بوویه‌وه كه دوای پاككردنه‌وه‌ی ناوچه‌كان له یاخیبوان، هێزه‌كانمان ناتوانن پارێزگاری له‌و ناوچانه بكه‌ن، پێموابوو- دیاره به‌گوێره‌ی هه‌مان ستراتیژییه‌تی هه‌ڵه-، ژماره‌یه‌كی زیاتری سه‌ربازانی ئه‌مه‌ریكی هه‌مان كار ده‌كه‌ن‌و جگه‌له زیادبوونی زیانه مرۆییه‌كان، هیچی دیكه‌ی لێناكه‌وێته‌وه.\nئه‌و كاته‌ی من راوێژكاری ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی بووم، له‌باره‌ی ئه‌وه‌ی ده‌توانین له عێراقدا چی به‌ده‌ست بهێنن، به‌گوێره‌ی پێویست پێداگیرنه‌بوون، له‌وباره‌یه‌وه سه‌رۆك ته‌نها گریمانه‌كانی پینتاگۆنی په‌سه‌ند ده‌كرد. وه‌لێ ئێستا من وه‌زیری ده‌ره‌وه‌م‌و نامه‌وێت سه‌رله‌نوێ هه‌مان هه‌ڵه دووباره بكه‌مه‌وه.\nدواجار متمانه‌شم به‌وه نه‌بوو كه عێراقییه‌كان بۆ وه‌ستاندنی ئه‌و توندوتیژییه‌ی هه‌ندێكیان له‌دژی هه‌ندێكی دیكه‌یان ئه‌نجامیان ده‌دا، خۆیان ده‌توانن كاری پێویست ئه‌نجام بده‌ن. نه‌مده‌زانی عێراقییه‌كان له‌به‌ر نه‌بوونی توانا یان ئاره‌زووه -یان له‌وانه‌یه هه‌ردوكیان بێت پێكه‌وه- كه بۆ دانانی سنورێك بۆ خوێنڕشتن هه‌وڵناده‌ن. راشكاوانه ده‌مپرسی ئایا سه‌ركرده عێراقییه‌كان سوورن له‌سه‌ر خۆكوژی، ده‌یانه‌وێت وڵاته تازه ئازادكراوه‌كه‌شیان له‌گه‌ڵ خۆیاندا به‌ره‌و ئه‌و خۆكوژییه په‌لكێش بكه‌ن؟ ئه‌گه‌ر ئه‌وان به‌و جۆره نین، كه‌واته بۆچی ئێمه سه‌ربازی ئه‌مه‌ریكی زیاتر ره‌وانه‌ی عێراق بكه‌ین، تاوه‌كو له‌پێناوی رێگرتن له مردنی ئه‌واندا، خۆیان به‌كوشت بده‌ن؟!\nبه‌درێژایی هاوین تاوه‌كو پایز، ئه‌م مشتومڕانه له‌ناو وه‌زاره‌ت‌و له‌نێوان وه‌زاره‌ته‌كانی ده‌ره‌وه‌و به‌رگری‌و ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نه‌ته‌وه‌ییدا به‌رده‌وام بوون. سه‌رباری هه‌موو ئه‌و گومانانه‌ی كه له‌ناو مشتومڕه‌كانماندا هه‌بوون، ته‌نها شتێك روون بوو، ئه‌ویش ئه‌وه‌بوو عێراق له‌سه‌ر لێواری خه‌ره‌ندێكی مه‌ترسیدار وه‌ستاوه. له‌چوارچێوه‌ی ئه‌م بیركردنه‌وانه‌دا، سه‌ردانێكی دیكه‌م بۆ رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست ئه‌نجامدا.\nدوای وچانێكی كورت له سعودییه، گه‌یشتمه قاهیره تاوه‌كو له‌گه‌ڵ ئه‌نجومه‌نی هاریكاری كه‌نداو (+2) كه میسرو ئوردن بوون كۆببمه‌وه. شێلگیرانه داواملێكردن پشتیوانی له دیموكراسییه تازه پێگه‌یشتوه‌كه‌ی عێراق بكه‌ن. هه‌مومان له‌سه‌ر خوانی ئێواره چاومان به‌یه‌كتر كه‌وت، كه ژه‌مێكی نه‌ریتیه‌و موسڵمانان له‌كۆتایی رۆژ ێكی درێژی به‌ڕۆژوبوندا له‌مانگی ره‌مه‌زاندا ده‌یخۆن. من ده‌مزانی ئه‌م كۆبونه‌وه‌یه بایه‌خێكی گه‌وره‌ی هه‌یه، چونكه ئه‌نجومه‌نی هاریكاری (+2) بریتی بوون له هاوپه‌یمانییه‌كی زۆر میانڕه‌وی دژه ئێران له رۆژهه‌ڵاتی ناویندا. په‌یوه‌ندییه‌كی متمانه‌دار له‌نێوانماندا چێ بوو. دیداره‌كانمان راشكاوانه بوون، له‌هه‌ندێك كاتیشدا له ركابه‌ری‌و ناكۆكی به‌ده‌رنه‌بوو. چونكه ئه‌وان رۆڵێكی زیاتر كاریگه‌رانه‌ی ئێمه‌یان ده‌ویست له گفتوگۆكانی ئاشتی نێوان فه‌له‌ستینی‌و ئیسرائیلییه‌كاندا. منیش وه‌ڵامم ده‌دانه‌وه كه سه‌ردانه‌كانم بۆ ئیسرائیل له‌سه‌ردانم بۆ هه‌ر وڵاتێكی دیكه‌ی جیهان زیاتره، ئێمه له‌بودجه‌ی ویلایه‌ته یه‌كگرتوه‌كاندا كۆمه‌كێكی راسته‌وخۆمان بۆ فه‌ڵه‌ستین دابینكردوه، به‌ئاشكراش ره‌خنه له‌سیاسه‌تی دروستكردنی نشینگه ئیسرائیلییه‌كان ده‌گرم. ئه‌وه‌شم بیرده‌خستنه‌وه پشتیوانی ئێوه له فه‌ڵه‌ستین له بودجه‌ی وڵاته‌كانتاندا هاوتای قسه‌و وتاره‌كانتان نییه. پاشان ده‌چووینه سه‌ر باسێكی دیكه.\nپاشان داوایانلێده‌كردم به»ئه‌نجامدانی شتێك له‌دژی فارسه‌كان». هه‌ستێكی وام له‌لا په‌یدابوو كه بیانه‌وێ بۆ رووبه‌ڕووبوونه‌وه له‌گه‌ڵ تاراندا، ده‌ست به كه‌واكه‌مانه‌وه بگرن، به‌ڵام كه‌سیان جگه‌له شێخ خالید بن ئه‌حمه‌د ئال خه‌لیفه‌ی وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی به‌حره‌ین، نه‌یانده‌ویست هیچ شتێكی له‌و بابه‌ته به ئاشكرا یان به‌نهێنی بڵێن. هه‌وڵمده‌دا مه‌ترسیه‌كانیان بڕه‌وێنمه‌وه‌و بۆیان روبكه‌مه‌وه كه ویلایه‌ته یه‌كگرتوه‌كان هیچ نیازێكی وه‌های نییه كه رێگه به ئێران بدات، تاوه‌كو ببێته هاوبه‌شێكی ئه‌تۆمی.\nپاشان جه‌ختم لێده‌كردنه‌وه كه ده‌بێت پشتیوانی دیموكراسییه جه‌وانه‌كه‌ی عێراق بكه‌ن. به‌ڵام ئه‌وان پێیانوابوو له‌به‌رئه‌وه‌ی نوری مالیكی شیعه‌یه كه‌واته لایه‌نگری ئێرانه. منیش وه‌ڵامم دانه‌وه: یه‌كه‌م ئه‌و عه‌ره‌به، پاشان زۆرینه‌ی ماوه‌ی دور وڵاتیه‌كه‌ی له سوریا به‌سه‌ربردوه، بۆیه ئێرانی خۆشناوێت. پێموتن ئه‌گه‌ر ناتانه‌وێت عه‌ره‌به شیعه‌كان له‌لایه‌ن سوننه‌كانه‌وه په‌راوێز بخرێن‌و بچه‌وسێنرێنه‌وه، ئه‌وا ده‌بێت پشتیوانی حكومه‌تی عێراق بكه‌ن، به‌پێچه‌وانه‌وه ئه‌گه‌ر شیعه‌كان به‌بێ پشتیوان بمێننه‌وه، ئه‌وا ئه‌وا ئێران به‌شێوه‌یه‌كی به‌هێز به‌لای خۆیدا كێشیان ده‌كات، ئه‌وكاته‌ش به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی ئێران ئه‌سته‌م ده‌بێت. هه‌روه‌ها پێموتن: ئێوه كه دان به ناسنامه‌ی عه‌ره‌بی بوونی عێراقدا نانێن، ئه‌وا ناچاری ده‌كه‌ن خۆی بهاوێته باوه‌شی ئێرانییه‌كانه‌وه». دواتر زۆر شه‌ن‌و كه‌وی ئه‌وه‌مان كرد كه ده‌وڵه‌ته عه‌ره‌بییه‌كان وه‌كو ده‌ستپێشخه‌رییه‌ك بۆ پشتیوانیكردن له عێراق، پێویسته باڵێوزی متمانه‌پێكراوی خۆیان ره‌وانه‌ی عێراق بكه‌ن.\nله‌قۆناغی دواترداو دوای ساڵ‌و نیوێك پاش ئه‌وه‌ی عێراق هاته ریزی ئه‌م كۆمه‌ڵه‌یه‌وه، ئه‌نجومه‌نی هاریكاری كه‌نداو بووه (+3). له‌سه‌ر ئێمه پێویست بوو په‌یوه‌ندی جیهانی عه‌ره‌بی به عێراقه‌وه دابمه‌زرێنین، بڕواشمان وابوو ئه‌نجومه‌نی هاریكاری كه‌نداو (+3) له تێپه‌ڕاندنی ئه‌م ناكۆكییانه‌دا یارمه‌تیده‌ر ده‌بێت‌و ده‌بێته هه‌نگاوێكی گه‌وره‌ی به‌ره‌و پێشچون. وه‌لێ ئه‌م ئه‌نجومه‌نه جگه‌له گروپێكی ده‌سه‌ڵاتداری سوننه‌ی نه‌ریتپارێز، هیچی تر نه‌بوون.\nله‌وانه‌یه هۆشیار زێباری وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی عێراق راستی وتبێت، كاتێك پێیوتن: ئێوه به‌جۆرێك مامه‌ڵه‌مان له‌گه‌ڵدا ده‌كه‌ن، وه‌كو ئه‌وه‌ی ئێمه ڤایرۆسێك بین. من نازانم چی وای له‌ئێوه كردووه هێنده ره‌ق‌و توند بن: ئایا به‌هۆی ئه‌وه‌یه ئێمه دیموكراسیه‌تمان هه‌یه، یان به‌هۆی ئه‌وه‌یه شیعه‌كان سه‌رۆكایه‌تی حكومه‌ت ده‌كه‌ن؟».\nبه‌رله‌وه‌ی خۆرئاوا ببێت گه‌یشتمه قاهیره، وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی میسر ئه‌حمه‌د ئه‌بو غه‌یت پێشوازی لێكردم. ئه‌حمه‌د حه‌زی له پۆشینی جلی كه‌شخه‌و مه‌ی باش هه‌بوو، ئه‌وه‌ش ناونیشان بوو بۆ «میسرییه‌كی عه‌لمانی»، غه‌یت متمانه‌ی به ئیسلامییه‌كان نه‌بوو، شانازی به‌وه‌ده‌كرد ژماره‌یه‌كی زۆری فه‌رمانبه‌ره ژنه‌كان له وه‌زاره‌ته‌كه‌ی حیجاب ناپۆشن. وادیاربوو حه‌زیده‌كرد به‌شێوه‌یه‌ك خۆی ده‌ربخات كه حه‌زی له سایه‌داریكردنی ئه‌وانیتره، بۆیه ئاماژه‌ی به‌وه‌دا كه حوسنی موباره‌كی به‌ساڵداچوو ده‌ڵێت: وه‌كو كچی خۆم ته‌ماشای رایس ده‌كه‌م. منیش له‌ناخی خۆمدا ده‌موت: به‌دڵنیاییه‌وه، له‌وانه‌یه رقی له ئازاییه‌تیه‌كه‌م بێت، به‌هۆی ئه‌و قسانه‌ی له‌باره‌ی دیموكراسیه‌ته‌وه له میسر كردم .\nئه‌حمه‌د ئه‌بو غه‌یت دیبلۆماتكارێكی باش بوو، له‌باره‌ی هه‌موو بابه‌ته‌كانه‌وه، هه‌ر له پرۆسه‌ی ئاشتی عه‌ره‌ب ئیسرائیله بیگره تاوه‌كو به عێراق ده‌گات، په‌یوه‌ندییه‌كی كاركردنی به‌رهه‌مدارو باش له‌نێوانماندا دروستبوو. ته‌نانه‌ت میسر یه‌كه‌م ده‌وڵه‌ت بوو كه باڵێوزی خۆی ره‌وانه‌ی عێراق كرد، به‌داخه‌وه ئه‌م باڵێوزه رفێنراو پاشان له ته‌مموزی (2005)دا كوژرا. قاهیره له ناردنی باڵێوزێك بۆ شوێنگرتنه‌وه‌ی باڵێوزه كوژراوه‌كه‌یان ده‌ترسا، هه‌موانیش له‌و ترسه‌ی تێده‌گه‌یشتن.\nئه‌حمه‌د ئه‌بو غه‌یت به‌ره‌و نهۆمی خواره‌وه یاوه‌ری كردم، وه‌زیره‌كان بۆ ژه‌می رۆژوو شكاندن‌و سروته‌كانی كۆببونه‌وه، كه به‌خواردنی خورما ده‌ستی پێده‌كرد. پاشان چومه ریزی ئه‌وانه‌وه‌و به‌خواردنی چه‌ند پاروییه‌كی به‌تام به‌شداری خوانه‌كه‌یانم كرد، عه‌ره‌به كه‌نداوییه زۆر نه‌ریتپارێزه‌كان، چوون نوێژ بكه‌ن. یه‌كێكیان وتی: چاره‌كێكی دیكه ده‌گه‌ڕێینه‌وه، به‌ڵام ئه‌گه‌ر كه‌سێكی تیمه شیعه‌كه‌ت له‌نێوانماندا هه‌بوایه، ئه‌وا سه‌عاتێكمان پێده‌چوو. جه‌ختیكرده‌وه له «تیمه‌كه‌ت»، بۆ ئه‌وه‌ی بیسه‌لمێنێت كه مه‌به‌ستی له‌حكومه‌تی عێراقه كه ئه‌مه‌ریكا پشتیوانی ده‌كات.\nله‌و شوێنه‌دا له‌گه‌ڵ میسرییه‌ك‌و ئوردنییه‌ك وه‌ستام، چاوه‌ڕوانی ئه‌وانی دیكه‌مان ده‌كرد تا له نوێژه‌كه‌یان ده‌بنه‌وه. له‌ناخی خۆمدا وتم: ئای ئه‌م ناوچه‌ی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاسته چ شوێنێكی سه‌یرو سه‌مه‌ره‌یه، تژییه له دابه‌شبوون‌و لێكدژی. به‌رله‌وه‌ی زیاتر بیر بكه‌مه‌وه، نوێژه‌كه‌یان ته‌واوكرد‌و گه‌ڕانه‌وه‌و كه‌متر له چاره‌كه سه‌عاتێكیان پێچوو.\nچوینه ئه‌و هۆڵه‌وه كه خوانه‌كه‌ی لێ دانرابوو، دیاره له‌نێویاندا من ته‌نها ژن بووم. پرسیم چه‌ند سه‌یر ده‌بوو ئه‌گه‌ر وه‌زیرێكی ده‌ره‌وه‌ی ژنم له‌م به‌شه‌ی جیهاندا ببینیایه، چونكه ئه‌مان وه‌كو هاوڵاتی پله دوو ده‌ڕواننه ژنان- ئه‌گه‌ر مۆڵه‌تم بده‌ن بڵێم هاوڵاتی.\nبه‌ڕاستی ده‌ڵێم كاتێك ژنێك وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مه‌ریكا بێت، هیچ كه‌سێك ئاره‌زوو ناكات به‌دڕه‌فتاری له‌گه‌ڵدا بكات، ئه‌ویش ته‌نها وه‌زیری ده‌ره‌وه. به‌ڵام هه‌ندێكجار كۆبونه‌وه‌كانم تایبه‌تمه‌ندییه‌كی باشتری ده‌بوو- به‌نمونه ئه‌و جاره‌یان كه دایكی سه‌رۆكی حاكمی ئیماراتم ناسی. هه‌ندێكجاریش ئه‌و ساتانه خۆشحاڵیان ده‌كردم، كه وه‌كو ژنێك پۆستی وه‌زیری ده‌ره‌وه‌م وه‌رگرتوه.\nله دیدارێكمدا له‌گه‌ڵ كۆچكردو عه‌بدولعه‌زیز حه‌كیمی سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی باڵای شۆڕشی ئیسلامی، ساتێكی هاوشێوه روویدا. ئه‌و ئه‌نجومه‌نه په‌یوه‌ندییه‌كی به‌تینی له‌گه‌ڵ ئێراندا هه‌بوو، حه‌كیم پیاوێكی ئاینی شیعه مه‌زه‌بی نه‌ریتپارێز بوو، ته‌نانه‌ت له‌به‌رئه‌وه‌ی من ژن بووم، ته‌وقه‌ی له‌گه‌ڵدا نه‌كردم. پاش خواردنی نانی ئێواره له ماڵی باڵێوزی ئه‌مه‌ریكا له به‌غدا، حه‌كیم پێیوتم: خزمه‌تێكم له تۆ ده‌وێت. له‌ناخی خۆمدا وتم: ده‌بێت چی بێت؟\nوتی: كچێكی كچه‌زام هه‌یه ته‌مه‌نی سیازده ساڵه‌و تۆی خۆشده‌وێ. ئایا نامه‌یه‌كی كورتی بۆ بنێرم‌و پێی بڵێم كاتێك ده‌گه‌ڕێیته‌وه بۆ ئه‌مه‌ریكا، له‌گه‌ڵ دایكیدا بێنه وه‌زاره‌ت‌و چاویان به تۆ بكه‌وێت؟ حه‌كیم كاتێك ئه‌و قسه‌یه‌ی كرد روخساری به‌شێوه‌یه‌ك گه‌شایه‌وه، هه‌ر جدییه‌تی لێده‌باری. حه‌یران بووم‌و به‌بێ دوودڵی له‌سه‌ر دیداره‌كه رازیبووم.\nدوای چه‌ند مانگێك، كچه‌كه‌زاكه‌ی حه‌كیم‌و دایكی هاتن بۆ وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه. كچێكی گه‌نجی زیره‌كی دوور له ئایین بوو، ملوانكه‌یه‌كی له مل بوو، تیشێرتێكی ره‌نگ په‌مه‌یی له‌به‌ركردبوو. به‌زمانێكی ئینگلیزی ره‌وان قسه‌ی له‌گه‌ڵ كردم. وتی: تۆم له ته‌له‌فزیۆنه‌وه بینیوه‌و ده‌مه‌وێت وه‌كو تۆ ببمه وه‌زیری ده‌ره‌وه. حه‌كیم هیوایه‌كی گه‌وره‌ی به‌م كچه‌زایه‌ی هه‌بوو. له‌وانه‌یه ئه‌مه‌ش به‌ڵگه‌یه‌ك بێت له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی درزێكی بچوك كه‌وتبێته ئه‌و دیواره‌وه، كه له‌م ناوچه‌یه‌دا به‌ره‌نگاری پێشكه‌وتنی ژنان ده‌بێته‌وه. چه‌ند جوانه كه ژن‌و به‌رپرسی دیبلۆماسیه‌تی ویلایه‌ته یه‌كگرتوه‌كان بم، به‌تایبه‌تی له رۆژهه‌ڵاتی ناویندا.\nكۆبونه‌وه‌مان له‌سه‌ر ئێواره خوانه‌كه‌و له‌و شه‌وه‌ی میسردا، زیاتر له‌هه‌ر بابه‌تێكی دیكه، له‌ده‌وری باسی ئیسرائیل‌و فه‌ڵه‌ستین ده‌سوڕایه‌وه. هاوڕێكانم به ئاراسته‌ی ئه‌نجامدانی گفتوگۆی راسته‌وخۆ له‌نێوان هه‌ردولادا هانیانده‌دام، به‌تایبه‌تی له‌وكاته‌دا كه له لوبنان شه‌ڕ بوو. من ته‌نها به‌وه‌نده رازیبووم یاداشتێك بۆ سه‌رۆك بۆش بنوسم‌و پێشنیاری هه‌مان شتی تێدابكه‌م. چونكه ده‌توانین بۆ سه‌پاندنی چوارچێوه‌یه‌كی ستراتیژی بۆ رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست، سود له كۆتایهاتنی شه‌ڕی لوبنان ببینین.\nله‌پێناوی پشتیوانیكردن له حكومه‌ته دیموكراسییه‌كانی لوبنان‌و عێراقدا، ده‌توانین هاوپه‌یمانه دژبه‌ره‌كانی ئێران كۆبكه‌ینه‌وه. به‌ڵێ هه‌ندێك شت سه‌یره، وه‌كو كۆكردنه‌وه‌ی فه‌رمانڕه‌وا ده‌سه‌ڵاتخوازه‌كان له‌پێناوی دۆزی ئازادییدا – سه‌ره‌ڕای ئه‌وه، من به‌وه پاساوم ده‌دا ئه‌گه‌ر له‌باره‌ی به‌هاكانیشمانه‌وه نه‌بێت، ئه‌وا ده‌بێت به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی ئێران له‌ده‌وری به‌رژه‌وه‌ندییه هاوبه‌شه‌كانمان كۆمان بكاته‌وه. چونكه ناوبانگ‌و ره‌فتاری ئێران ئاشكرابوو، كه خوازیاری ناكۆكی‌و پارچه پارچه‌كردنه.\nهه‌رچه‌نده رێگا به‌ره‌و ئه‌جێندای ئازادی به به‌یروت‌و به‌غدادا گوزه‌رده‌كات، وه‌لێ رێگا به‌ره‌و ئامانجی هاوبه‌ش له‌گه‌ڵ عه‌ره‌به‌كاندا به قودسدا ده‌ڕوات. من ده‌مویست بازنه‌كه بكه‌مه چوارگۆشه –واته هانیانبده‌م به ئاراسته‌ی دروستكردنی ده‌وڵه‌تێكی فه‌ڵه‌ستینی كۆتایی به‌م ململانێیه بهێنرێت، به‌ڵام له‌هه‌مانكاتدا مكوڕ بووم له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی فه‌ڵه‌ستینێكی دیموكراسی ده‌بێته بناغه بۆ «رۆهه‌ڵاتێكی ناوه‌ڕاستی نوێ». ئه‌و ده‌سته‌واژه‌یه‌م له چوارچێوه‌ی پرسی لوبناندا به‌كارهێنا، كاتێك جه‌نگه‌كه‌م به‌م جۆره ناساند «ژانی له‌دایكبونی رۆهه‌ڵاتێكی ناوه‌ڕاستی نوێیه». ئه‌و ده‌سته‌واژه‌یه‌ش له سه‌رانسه‌ری ناوچه‌كه‌دا شه‌پۆلێك ره‌خنه‌و ناڕه‌زایی به‌دوای خۆیدا هێنا. به‌نمونه وێنه‌یه‌كی كاریكاتۆرییان كێشابوو، وێنه‌كه من بووم كه رۆهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستم هه‌ڵگرتوه‌و ددانه‌كانم خوێنیان لێدێت. من له په‌یامه‌كه تێگه‌یشتم، بۆیه ده‌ستبه‌رداری ئه‌و ده‌سته‌واژه‌یه بووم، دواتر له قسه‌كانمدا ته‌نها ده‌سته‌واژه‌ی «رۆژهه‌ڵاتێكی ناوه‌ڕاستی جیاواز»م به‌كارده‌هێنا. له‌م ناوچه‌یه‌دا وشه‌كان بایه‌خێكی گه‌وره‌یان هه‌یه، هه‌رچه‌نده حه‌زده‌كه‌ن قسه‌یه‌ك بكه‌ن‌و پێچه‌وانه‌كه‌ی جێبه‌جێ بكه‌ن.\nمرۆڤ ئه‌وه ده‌زانێت كه هه‌ندێك كات دێنه پێش زۆر سه‌خت ده‌بن، به‌تایبه‌تی كاتێك دۆزێكی وه‌كو پرسی فه‌ڵه‌ستین‌و ئیسرائیل له گه‌شتێكی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا ده‌بێته خاڵه روناكه‌كه. قودسم به‌ره‌و به‌غدا به‌جێهێشت. له‌م شاره‌دا ئه‌و هه‌ستی خه‌مۆكییه‌م قوڵتر بوویه‌وه كه له واشنتۆندا هه‌ستم پێده‌كرد. چونكه ئه‌م گه‌شته‌م –به‌بێگومان- له ته‌واوی ماوه‌ی ویلایه‌ته‌كه‌مدا وه‌كو وه‌زیری ده‌ره‌وه، خراپترین گه‌شتم بوو كه ئه‌نجامم دابێت.\nبارودۆخی سیاسی له‌عێراقدا له‌هه‌موو ئاسته‌كاندا به‌ڕه‌هایی له‌دۆخێكی دژورادا بوو، چونكه توندوتیژی تایه‌فی له‌نێوان سوننه‌و شیعه‌دا له‌لوتكه‌دا بوو. به‌ر له گه‌یشتنم به به‌غدا، به رۆژنامه‌نوسانم راگه‌یاند كاری ویلایه‌ته یه‌كگرتوه‌كان نییه برینه‌كان ده‌رمان بكات‌و چاره‌سه‌ریان بكات. وتیشم: پێویسته له‌سه‌ر عێراقییه‌كان خۆیان ئه‌م بابه‌تانه چاره‌سه‌ر بكه‌ن.\nكاتێك گه‌شتێكی مه‌كۆكیم بۆ كۆشكی سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجامدا تاوه‌كو چاوم به‌سه‌رۆك وه‌زیران نوری مالیكی بكه‌وێت، بۆم رون بویه‌وه كه پێویسته له‌سه‌ر عێراقییه‌كان رێگایه‌كی درێژ ببڕن. كاتێك مالیكی لیستی تۆمه‌ته‌كانی له‌دژی سوننه خوێنده‌وه، وادیاربوو ئه‌م سه‌ركرده شیعه‌یه به‌رپرسیارێتی تایبه‌تی خۆی له‌یادكردبوو كه ده‌بێت گه‌له‌كه‌ی یه‌كبخات. من پێشبینییه‌كانم له‌باره‌یه‌وه گه‌وره‌ترو زیاتر له‌وه‌ش بوون، به‌تایبه‌تی پاش ئه‌وه‌ی سه‌رۆك له مانگی حوزه‌یراندا سه‌ردانێكی كتوپڕی به‌غدای كرد، له‌وكاته‌دا مالیكی چه‌ندین به‌ڵێنی به سه‌رۆك دا.\nله‌و كۆبونه‌وه‌یه‌دا كه هه‌ردوو سه‌رۆك‌و ئه‌ندامانی وه‌فدی هه‌ردولای له‌به‌رپرسانی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران له‌خۆگرتبوو- سه‌رۆك له‌گه‌ڵ عێراقیه‌كاندا كۆبویه‌وه، وه‌زیره ئه‌مه‌ریكیه‌كانیش له‌ڕێگه‌ی كۆنگره‌یه‌كی ڤیدیۆییه‌وه له كامپ دیڤیده‌وه به‌شداربوون- مالیكی ستراتیژییه‌تی خۆی له‌باره‌ی دابینكردنی سه‌قامگیری له وڵاته‌كه‌ی‌و دوباره بیناكردنه‌وه‌ی ئابوری عێراق خسته‌ڕوو، به‌وه‌ش سه‌رنجێكی نایابی لا به‌جێهێشتین. دوای ماوه‌یه‌كی كورت له‌و دیداره، له‌به‌رده‌م پارله‌مانی عێراقدا له‌باره‌ی ئاشتبوونه‌وه‌ی نیشتیمانی‌و چاره‌سه‌ركردنی دابه‌شبونه تایه‌فییه‌كانه‌وه، وتارێكی پێشكه‌شكردو باسی له پڕۆژه‌كه‌ی خۆی كرد.\nبه‌ر له كۆتایهاتنی هاوین، سه‌رۆك وه‌زیرانه شیعه‌كه ده‌ستی به خۆپێچانه‌وه‌ی كرد به عه‌بای تایه‌فی. حكومه‌تی مالیكی ده‌ستیكرد به گرتنه‌به‌ری رێكاری توند له‌دژی سوپای مه‌هدی سه‌ر به موقته‌دا سه‌در، ئه‌و رێوشوێنانه‌ش به‌دڵنیاییه‌وه لێكه‌وته‌ی سیاسی‌و نه‌هامه‌تی لێده‌كه‌وته‌وه، به‌تایبه‌تی ئه‌گه‌ر راوه‌دونانی هێزه‌كانی ئه‌و پیاوه‌ی به به‌هێزترین سه‌ركرده‌ی شیعه له‌عێراقدا داده‌نرا، به‌رده‌وام ببوایه. له‌بری ئه‌وه، بۆ مالیكی كارێكی ئاسانتر ده‌بوو ئه‌گه‌ر وازی له‌وه بهێنایه كه تانه‌و په‌ڵپه‌كانی له‌باره‌ی توندوتیژییه‌وه بخاته ئه‌ستۆی كه‌سانی دیكه. كه‌چی هه‌ندێك له راوێژكاره‌كانی مالیكی به‌ئاشكرا ده‌یانوت: ئه‌وه زاده‌ی خه‌یاڵی لایه‌نه سوننه‌كانه، كه ده‌ڵێن حكومه‌ت نه‌یتوانیوه تیمه‌كانی توندوتیژی شیعه له‌ناوببات.\nكۆبونه‌وه‌م له‌گه‌ڵ جه‌لال تاڵه‌بانی له‌سه‌ر خوانی ئێواره له‌وه باشتر نه‌بوو. ئه‌م پیاوه كورده قه‌ڵه‌وه‌ی سه‌رۆكی عێراق، جه‌ختی له‌وه‌كرده‌وه هه‌موان هه‌ست به‌وه‌ده‌كه‌ن كه له بڕیاره گرنگه‌كاندا په‌راوێز خراون. وه‌لێ نان خواردن له‌گه‌ڵیدا، ئه‌زمونێك بوو ده‌ماری گرژ ده‌كردیت. ئه‌و به‌هه‌ردوو ده‌ستی نانی ده‌خوارد، پاروی گه‌وره‌ی گه‌وره‌ی ده‌ئاخنیه نێو ده‌می، هه‌روه‌ها كه‌وچكێكی گه‌وره‌ی بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ش به‌كارده‌هێنا، له‌هه‌مانكاتدا به‌هێزه‌وه پارچه‌یه‌ك له مریشكه‌كه‌و گۆشتی مه‌ڕه‌كه‌ی بڕی‌و له‌سه‌ر برنجه‌كه‌ی به‌رده‌مم داینا. له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا وه‌كو ده‌وڵه‌تمه‌دارو پیاوێكی باش ده‌ركه‌وت. له‌ناخی خۆمدا وتم: كاتێك بۆ یه‌كپارچه‌یی عێراق كورده‌كان باشترین هیوامان بن، ئێمه له ته‌نگژه‌یه‌كی قوڵدا ده‌بین. وه‌لێ به‌ڵێنم پێدا مالیكی رازی بكه‌م، تاوه‌كو له‌سه‌ر به‌شداریپێكردنی هه‌موان زیاتر پێداگربێت.\nكاتێك گه‌یشتمه شوێنی مانه‌وه‌ی خه‌لیلزادی باڵێوزمان له عێراق، به‌ڕاستی ماندو بوم‌و زۆر بێزاربوم له عێراقییه‌كان. باڵێوز كۆبونه‌وه‌یه‌كی له‌گه‌ڵ ژماره‌یه‌ك له سه‌ركرده‌كانی سوننه‌دا بۆ رێكخستبووم، كه له‌نێویاندا عه‌دنان دلێمی سه‌رۆكی قه‌واره‌ی سوننه‌كان له پارله‌مانی عێراق هه‌بوو. به‌دوایدا كۆبونه‌وه‌یه‌ك له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵێك له به‌رپرسانی شیعه‌دا، تاوه‌كو بۆچونی ئه‌وان له‌باره‌ی توندوتیژییه‌وه بزانم.\nكۆبونه‌وه‌م له‌گه‌ڵ سه‌ركرده سوننه‌كاندا به تێبینییه‌كی نامۆو ناپه‌سه‌ند ده‌ستی پێكرد. به‌تایبه‌تی ئه‌و كاته‌ی سه‌رۆكی پارله‌مانی عێراق مه‌حمود مه‌شهه‌دانی چیرۆكێكی گێڕایه‌وه كه له‌ڕوكه‌شدا وادیاربوو پیاهه‌ڵدانی منه، وه‌لێ وایكرد پێستی جه‌سته‌م سڕ ببێت. مه‌شهه‌دانی وتی: كاتێك له‌ساڵی (2003) شه‌ڕه‌كه ده‌ستی پێكرد، من له زیندان بووم. هاوه‌ڵه‌كانم چاودێری هه‌واڵه‌كانیان ده‌كرد كه باسیان له ئاماده‌سازی ئه‌مه‌ریكاو كۆكردنه‌وه‌ی هێزه‌كانی ئه‌مه‌ریكا ده‌كرد، هه‌روه‌ها گوێمان له قسه‌كانی تۆ بوو كاتێك هێرشت ده‌كرده سه‌ر سه‌دام حسێن. پاشان وتی: وێنه‌كه‌ی تۆمان له‌سه‌ر دیواره‌كه هه‌ڵواسی، ئێمه تۆمان خۆشده‌وێ. من نازانم ئه‌م چیرۆكه راسته یان نا، به‌ڵام شێوازێكی داهێنه‌رانه بوو، سه‌رۆكی پارله‌مان بۆ خۆناساندنی به‌كاریهێنا.\nسه‌ركرده‌كانی سوننه له‌باره‌ی كارو كرده‌وه‌ی گروپه توندڕه‌وه‌كانی شیعه، له‌دژی سوننه‌كان، وێنه‌یه‌كی گرافیكیان پیشاندام كه هێنده سامناك بوو بڕوای پێنه‌ده‌كرا. چونكه وێنه‌كه سه‌ری بڕاوو ئه‌ندامانی جه‌سته‌و جه‌سته‌ی خوێناوی شێوێنراوی تێدابوو، به‌جۆرێك ته‌واو له شێوه‌ی مرۆڤ دوربوو. من ته‌ماشای وێنه‌كه‌م كرد –راهاتبووم له‌سه‌ر بینینی خوێن- هاوسۆزی خۆمم بۆ ده‌ربڕین. تێگه‌یشتم له‌وه‌ی كه ده‌یانه‌وێت بڵێن، ئێمه كاتێك به‌شداریمان له حكومه‌ته‌كه‌ی مالیكیدا كردوه، گیانی خۆمان خستۆته مه‌ترسیه‌وه، به‌و هۆیه‌وه خێزانه‌كانمان بوونه‌ته ئامانجی هه‌ڕه‌شه‌كردن‌و كوشتن‌و هه‌وڵی تیرۆركردن، چونكه توندئاژۆكان وا هه‌ستیانكردوه ئێمه خیانه‌تمان له دۆزه‌كه‌یان كردووه.\nسه‌ركرده‌كانی سووننه قسه‌یان ده‌كردو منیش گوێم لێده‌گرتن، هه‌موو گازنده‌كانیان ده‌خسته ئه‌ستۆی شیعه‌كان، به‌بێ ئه‌وه‌ی دان به به‌رپرسیارێتی خۆیاندا بنێن، كه ده‌بوو فشار بخه‌نه سه‌ر نه‌وه‌كانی تایه‌فه‌كه‌ی خۆیان تاوه‌كو چه‌كه‌كانیان دابنێن. له‌ڕاستیدا ئه‌وان ئه‌و وێرانه گه‌وره‌یه‌یان له‌بیركردبوو كه خۆیان ببونه هۆكاری دروستبوونی. دوای ئه‌وه‌ی بۆ ماوه‌ی سه‌عاتێك گوێم له سكاڵاكانیان له‌دژی شیعه گرت، به ده‌نگێكی توند پێموتن: رێگه‌م بده‌ن شتێكتان پێ بڵێم، ئێمه له ئه‌مه‌ریكا قسه‌یه‌كمان هه‌یه ده‌ڵێت: ده‌كرێ به‌كۆمه‌ڵ یان به‌تاك تاك له‌سێداره بدرێین. ئه‌گه‌ر ئه‌م دۆخه باش نه‌بێت، ئه‌وا كاتێك دوای شه‌ش مانگی دیكه ده‌گه‌ڕێمه‌وه، ئێوه به‌ستونی روناكی سه‌ر شه‌قامه‌كاندا هه‌ڵده‌واسرێن. ئێستا كاتی خۆیه‌تی تاوه‌كو له‌گه‌ڵ یه‌كتریدا ئاشته‌وایی بكه‌ن.\nكاتێك سه‌ركرده‌كانی شیعه له پارله‌مان سه‌ردانیان كردم، هه‌مان په‌یامم پێگه‌یاندن، چونكه سكاڵاو تۆمه‌ته‌كانی ئه‌وانیش هاوشێوه بوون. بۆیه پێموتن: ئه‌مه‌ریكییه‌كان له به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی قاعیده تێده‌گه‌ن، ته‌نانه‌ت له‌وه‌ش تێده‌گه‌ین كه هه‌ندێك له عێراقییه‌كان بڕوایان وایه ئێمه عێراقمان داگیركردوه، ئێوه‌ش حه‌ز به‌وه ناكه‌ن. ئه‌گه‌ر عێراقییه‌كان یه‌كتر بكوژن – ئه‌وا هاوڵاتیانی ئه‌مه‌ریكا قبوڵی ناكه‌ن، ئێمه جه‌سته‌ی سه‌ربازه‌كانمان له‌نێو ململانێ خوێناوییه‌كه‌ی ئێوه‌دا دابنێین».\nدواتر له‌نزیك كاتژمێر ده‌ی شه‌و بوو، من له‌وپه‌ڕی ماندوێتیدا بووم، دووباره چاوم به مالیكی كه‌وته‌وه. پێموت: ناكرێت ئێمه به‌نوێنه‌رایه‌تی ئێوه ناكۆكییه ناوخۆییه‌كانتان چاره‌سه‌ر بكه‌ین. هه‌روه‌ها پێموت: من مه‌به‌ستم له ئاشته‌وایی ئه‌وه نییه كه هه‌ندێكتانم خۆشبوێت. پێویسته تۆ كۆنترۆڵی سوپاو پۆلیس بكه‌یت. بیستوومه كه‌سانێك هه‌ن له‌سه‌ر كوشتنی شیعه سزادراون، به‌ڵام له‌و شیعانه ناپێچیته‌وه كه سوننه‌كان ده‌كوژن. ناكرێت ئه‌م دۆخه به‌رده‌وام بێت. قسه‌كانت له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانت نایه‌نه‌وه. ئه‌گه‌ر ئه‌م دۆخه باش نه‌كه‌یت، ویلایه‌ته یه‌كگرتوه‌كان ناتوانن لێره بمێننه‌وه. ئینزاره‌كه‌م بۆ دووباره كرده‌وه كه پێشتر ئاماژه‌م پێدابوو: ئه‌گه‌ر ئه‌م بارودۆخه باش نه‌بێت، ئه‌وا له‌ماوه‌ی شه‌ش مانگی داهاتودا به ستونی سه‌ر شه‌قامه‌كاندا هه‌ڵده‌واسرێن.\nنوستنی ئه‌و شه‌وه‌م له ماڵی باڵێوز خه‌لیلزاد به‌لاوه سه‌خت بوو، چونكه به‌هۆی بونی مه‌ترسییه‌وه له‌سه‌ر ناوچه‌ی سه‌وز، كۆپته‌ره‌كان به‌درێژایی ئه‌و شه‌وه به‌ئاسمانه‌وه بوون‌و له هاتن‌و چووندا بوون. سه‌ر له‌ئێواره چه‌ند گولله هاوه‌نێك ئاراسته‌ی ماڵی باڵێوزه‌كه‌مان كرا، ئیدی نازانم مه‌به‌سته‌كه من بووم یان ته‌نها بۆردومانێكی هه‌ڕه‌مه‌كی بوو، چونكه له‌وكاته‌دا ته‌قه‌كردنی هه‌ڕه‌مه‌كی له به‌غدا دا، كارێكی باوو بڵاو بوو.\nسه‌رله‌به‌یانی رۆژی دواتر به‌مه‌به‌ستی كۆبونه‌وه له‌گه‌ڵ مه‌سعود بارزانی سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان، به‌فڕۆكه‌یه‌ك چووم بۆ باكوری عێراق، به‌پێداگرییه‌وه داوام له بارزانی كرد كاتێكی زیاتر له به‌غدا به‌سه‌رببات. له‌ڕابردودا په‌یوه‌ندییه‌كانی بارزانی له‌گه‌ڵ جه‌لال تاڵه‌بانی باش نه‌بوون، ئه‌م دوو سه‌ركرده‌یه دوو حیزبی ركابه‌ریان هه‌بوو، به‌ڵام دوای ئه‌وه‌ی له‌ساڵی (1998) به‌چاودێری‌و نێوه‌ندگیری ده‌یڤید وێڵش ئاگربه‌ستیان واژۆكرد، ناكۆكییه‌كانیان وه‌لاوه‌نا، تاوه‌كو به‌ره‌نگاری سه‌دام حسێن ببنه‌وه. ئێمه ده‌مانویست ئه‌وان توانای خۆیان له عێراقێكی یه‌كگرتوودا وه‌به‌ربهێنن، به‌دیاریكراوی ده‌مانویست بارزانی له سه‌ركوتكردنی پارتی كرێكارانی كوردستان (PKK)دا یارمه‌تیده‌ر بێت، (PKK) ئه‌و گروپه كوردییه چه‌كداره بوون كه له‌سنوره‌كانی عێراقه‌وه هێرشیان ده‌كرده سه‌ر توركیا.\nهه‌وڵمدا دنه‌ی شانازی‌و خۆهه‌ڵكێشانی بارزانی به‌ڕوخاندنی سه‌دام حسێن‌و به‌خۆنازینی بده‌م به‌وه‌ی پێمگوت كه: تۆ باوكی دامه‌زرێنه‌ری عێراقی دیموكراسیت. ئه‌و گوێیده‌گرت‌و به‌رده‌وام به‌ڵێنی ده‌دا له‌گه‌ڵ سه‌ركرده‌كاندا له به‌غدا هاوكاربێت، به‌ڵام به كه‌می پابه‌ندی به‌ڵێنه‌كانی ده‌بوو، ئه‌و پێویستی به‌وه بوو كه هه‌ست به‌وه بكات ئه‌وانیتر رێزی ده‌گرن، ئه‌گه‌رنا ئه‌وا مه‌ودای نێوان خۆی‌و حكومه‌تی ناوه‌ندی عێراقی دورده‌خسته‌وه. له‌به‌رئه‌وه كۆبونه‌وه‌م له‌گه‌ڵیدا پێویست بوو، ئه‌گه‌ر كاریگه‌ریش نه‌بووبێت.\nدوای ته‌واوبونی كۆبونه‌وه‌كه‌م له‌گه‌ڵ بارزانی رومكرده فڕۆكه‌خانه، پێمگوترا كه نابێ سواری فڕۆكه‌كه ببم، هه‌ستم به‌نیگه‌رانییه‌ك كرد به‌وه‌ی پێده‌چێت شتێك قه‌ومابێ. پاشتر ئاگاداریان كردم كه فڕۆكه‌كه توشی گرفتێكی میكانیكی هاتوه. وادیاربوو له شوێنی نیشتنه‌وه‌كه‌یدا، هه‌ندێك داروپه‌ردو كه‌وتبووه ناو بزوێنه‌ری فڕۆكه‌كه‌وه كه له جۆری (C17) بوو، به‌و هۆیه‌وه فڕۆكه‌كه له‌كاركه‌وتبوو.\nبڕیاربوو به‌ره‌و له‌نده‌ن بفڕم، تاوه‌كو له‌كۆبونه‌وه‌یه‌كدا چاوم به هاوڕێكانم بكه‌وێت، كه بایه‌خی بۆ گروپی (5+1)و سه‌رۆكی سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌ی یه‌كێتی ئه‌وروپا خافێر سۆلانا هه‌بوو. ئه‌و دیمه‌نه‌م به‌وروژاوی بینی، كاتێك به‌مه‌به‌ستی دۆزینه‌وه‌ی رێگه‌یه‌كی دیكه، ئه‌ندامانی وه‌فده یاوه‌ره‌كه‌م‌و له‌گه‌ڵیاندا ژه‌نه‌راڵ ویڵ فریزه‌ر (Will Frazer)و ئه‌فسه‌ری هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ ده‌سته‌ی هاوبه‌شی ئه‌ركان له ته‌له‌فۆنكردن نه‌ده‌كه‌وتن. له‌وكاته‌دا بۆم ده‌ركه‌وت ئه‌گه‌ر هه‌میشه ئه‌فسه‌رێكی سه‌ربازی پله‌به‌رزت له‌نزیك بێت، تاوه‌كو پینتاگۆن له دۆخێكی له‌م شێوه‌یه ئاگاداربكاته‌وه، كارێكی سودبه‌خش ده‌بێت.\nدوای دوو كاتژمێر، به‌فڕۆكه‌یه‌كی پشتیوانی سه‌ربازی له توركیاوه گه‌یشتمه شانشینی یه‌كگرتوو. بۆ ئه‌وه‌ی له‌كاتی دیاریكراویشدا بگه‌مه شوێنی كۆبونه‌وه‌كه كه له ناوه‌ڕاستی شاردا بوو، له فڕۆكه‌خانه‌ی هیسرۆ كۆپته‌رێكی پۆلیسی له‌نده‌ن چاوه‌ڕوانم بوو. دیمه‌نی پایته‌ختی به‌ریتانیا له ئاسمانه‌وه به‌ر له خۆرئاوابون، جوان‌و سه‌رنجڕاكێش بوو، ده‌رونی هێمن ده‌كرده‌وه.\nله‌ساڵی (2005)ه‌وه كه سه‌ردانه‌كانم بۆ عێراق ده‌ستیانپێكرد، ئه‌مه یه‌كه‌م جارم بوو كه بۆ جێهێشتنی عێراق، هه‌ست به‌دڵنیایی بكه‌م.\nبه‌گه‌یشتنه‌وه‌م به واشنتۆن، یه‌كسه‌ر چووم بۆ دیداری سه‌رۆك، تاوه‌كو له ناوه‌ڕۆكی دیدارو كۆبونه‌وه‌كانم له عێراق ئاگاداری بكه‌مه‌وه. هه‌ستم به كه‌مێك ئازار ده‌كرد، چونكه سه‌رباری هه‌موو ئه‌و چه‌رمه‌سه‌رییانه‌ی كه له‌عێراق توشمان هاتبوو، من به‌رده‌وام ده‌متوانی كه‌مێك بگه‌ڕێمه‌وه بۆ دواوه، تاوه‌كو بۆ بینینی بابه‌ته‌كان‌و خه‌مڵاندنی ئاستی گرنگییان پارێزگاری له توانای خۆم بكه‌م، هه‌روه‌ها پارێزگاریم له كه‌مێك له گه‌شبینیش ده‌كرد. من‌و سه‌رۆك‌و جێگری سه‌رۆك‌و ستیڤ هادلی پێكه‌وه بووین، من راشكاو بووم، به‌گوێره‌ی هه‌ڵسه‌نگاندنی خۆم راستی بابه‌ته‌كانم به‌بێ رازاندنه‌وه‌و به‌گوێره‌ی توانا خسته‌ڕوو.\nپێموتن: عێراقییه‌كان كێشه‌ی بۆڵ كۆنه‌ر (Bull Conner)یان هه‌یه، وه‌كو ئاماژه‌یه‌ك بۆ ئه‌و پۆلیسه ره‌گه‌زپه‌رسته ئێشكگره‌ی شه‌قامه‌كانی شاری بێرمینگهام كه من لێی ده‌ژیام. له گه‌ڕه‌كه‌كه‌ی ئێمه، هه‌واڵی ده‌ركه‌وتنی پۆلیس هه‌واڵێكی خۆش نه‌بوو. ئێستا سوننه‌كان له‌هه‌مان دۆخدان، من متمانه‌م به‌وه نییه مالیكی بایه‌خ به‌م بابه‌ته بدات. ئه‌و بابه‌ته‌ش ته‌نها به‌مالیكیه‌وه په‌یوه‌ست نییه، به‌ڵكو په‌یوه‌سته به‌هه‌مویانه‌وه: به هاشمی‌و مه‌شهه‌دانی‌و دلێمی‌و و تاڵه‌بانییه‌وه. هیچ كه‌سێك نایه‌وێت كارێك بكات له به‌رژه‌وه‌ندی عێراق بێت –هه‌ریه‌كه‌یان بۆ خۆیان‌و به‌گوێره‌ی ئه‌جێندای كه‌سی‌و تایه‌فی خۆیان كارده‌كه‌ن.\nسه‌رۆك جۆرێك له نیگه‌رانی له ده‌نگیدا هه‌بوو، لێی پرسیم: چۆن ئه‌وه‌ت زانی؟\nپێموت: ئه‌وان ته‌نانه‌ت دان به‌كێشه‌كه‌شدا نانێن. هاوڵاتیه‌كی ئاسایی عێراقی متمانه‌ی به كه‌س نییه –متمانه‌ی به حكومه‌ت‌و به‌ئێمه‌ش نییه. ژیان له‌عێراق له‌دۆخی سروشتییه‌وه دووره، ته‌نانه‌ت لێشی نزیك نه‌بۆته‌وه، هه‌تا دۆخه ئه‌منییه‌كه باش نه‌بێت، ژیان ناگه‌ڕێته‌وه دۆخی سروشتی خۆی.\nجێگری سه‌رۆك‌و ستیڤ هیچیان نه‌وت. من‌و سه‌رۆكیش پێكه‌وه له گفتوگۆیه‌كی نیمچه هه‌ڵچوانه‌دا به‌رده‌وام بووین. سه‌رۆك به‌هۆی ئه‌و دۆخه‌و له‌باره‌ی عێراقیه‌كانیشه‌وه، بێ هیوا بوو، پێموابوو له‌و كاته‌دا به‌جدی بیر له‌زیادكردنی ژماره‌ی سه‌ربازه‌كان ده‌كاته‌وه. دواتر هه‌واڵی به مالیكی دا ئه‌گه‌ر دۆخه‌كه زیاتر په‌ره‌بستێنێ، ئه‌وا ئاماده‌یه هێزی زیاتر ره‌وانه بكات. من ماندوو هه‌ڵچوو گرژ بووم. راسته‌وخۆ ته‌ماشام كردو پێموت: جه‌نابی سه‌رۆك ئه‌وه‌ی ده‌یكه‌ین بێسوده، به‌ڕاستی بێسوده، به‌ڵكو شكسته.\nپرسی: كۆندی چی بكه‌ین؟ چۆن ده‌توانین وابكه‌ین كاره‌كه‌مان سودبه‌خش بێت؟\nله وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه به‌مه‌به‌ستی دۆزینه‌وه‌ی وه‌ڵام بۆ ئه‌و پرسیاره ده‌ستم به‌كاركردن كرد. به‌قوڵی بیرم له دۆخی عێراق ده‌كرده‌وه. له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ئاره‌زوم نه‌بوو له‌و ساته‌دا خۆم به «چاره‌سه‌ره‌كانه‌وه» پابه‌ند بكه‌م. له‌وه‌ڵامدا به‌سه‌رۆكم وت: نازانم، رێگه‌م بده بڕۆم‌و بیر بكه‌مه‌وه. له‌و ساته‌دا بێزارییه‌كی زۆر قوڵم له‌باره‌ی ره‌وشی عێراقه‌وه هه‌بوو. نه‌مده‌زانی ئه‌گه‌ر وه‌ڵامێك بۆ پرسیاره‌كه‌ی سه‌رۆك هه‌بووبێت، به‌ڵام وه‌ڵامه‌كه‌ی خۆمم به‌لاوه ناپه‌سه‌ند بوو، چونكه من وه‌زیری ده‌ره‌وه بووم‌و یه‌كێك بووم له نزیكترین راوێژكاره‌كانی – منیش وه‌كو ئه‌وانیتر، له‌و رێڕه‌وه‌ی گرتبومانه‌به‌رو له‌و ته‌نگژه‌یه‌شی تێیكه‌وتبووین، به‌رپرس بووم.\nیاریكردن به دوا كارت\nئه‌و گوشارانه‌ی له پایزی ساڵی (2006)دا له‌سه‌ر سه‌رۆك بوون، تاوه‌كو ئاراسته‌ی ره‌وتی عێراق بگۆڕین، هی ئه‌وه نه‌بوون باس بكرێن. سه‌رله‌به‌یانییه‌ك كه به‌ڕێگاوه بووم بۆ كۆبونه‌وه‌یه‌كی ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی، چومه نوسینگه‌ی هێلكه‌یی‌و هه‌ندێك قسه‌م له‌گه‌ڵ سه‌رۆكدا كرد، باسی ئه‌و گفتوگۆیه‌م بۆ كرد كه له باڵه‌خانه‌ی كاپیتۆڵ ئه‌نجاممدابوو. به‌سه‌رۆكم راگه‌یاند له‌وێ تێبینی ئه‌وه‌م كردوه ئه‌و كه‌سانه‌ی دژایه‌تی هه‌وڵه‌كانمان له‌عێراقدا ده‌كه‌ن، ژماره‌یان روو له‌زیادبونه، ئه‌و دژایه‌تیه ته‌نانه‌ت كۆمارییه‌كانیشی گرتۆته‌وه. پاشان گفتوگۆمان له‌باره‌ی راپۆرتی گروپی لێكۆڵینه‌وه‌كان له‌باره‌ی عێراقه‌وه كرد، كه چاوه‌ڕوان ده‌كرا له‌و نزیكانه‌دا بڵاوبكرێته‌وه.\nگروپی لێكۆڵینه‌وه‌كه له‌هه‌ردوو پارته‌كه پێكهاتبوو، له‌لایه‌ن هه‌ریه‌كه له وه‌زیری پێشوتری ده‌ره‌وه جیمس بیكه‌رو لی هامڵتۆن ئه‌ندامی پێشوی كۆنگرێسه‌وه سه‌رۆكایه‌تی ده‌كرا. پێكهێنانی ئه‌و گروپه بیرۆكه‌ی پارله‌مانتاری ڤێرجینیا فرانك ۆڵف (Frank Wolf) بوو، كه ده‌یویست له‌باره‌ی شه‌ڕی عێراقه‌وه «زه‌مینه‌یه‌كی هاوبه‌ش» بدۆزێته‌وه.\nله‌سه‌ره‌تای ساڵی (2006)دا به‌مه‌به‌ستی تاوتوێكردنی ئه‌و پێشنیاره، فرانك هات بۆ لام، من پێشنیاره‌كه‌یم به‌بیرۆكه‌یه‌كی باش زانی، بۆیه پێموت له‌وباره‌یه‌وه له‌گه‌ڵ سه‌رۆكدا قسه ده‌كه‌م. هه‌رچه‌نده سه‌رۆك له‌وه ده‌ترسا قایلبوونی به پێكهێنانی ئه‌و گروپه وه‌ها لێكبدرێته‌وه كه بۆ سیاسه‌تی ده‌ره‌وه، داوای یارمه‌تی له سه‌رچاوه‌یه‌كی ده‌ره‌كی كردووه، به‌ڵام به‌مه‌به‌ستی به‌دیهێنانی سه‌قامگیری‌و پشتیوانیكردنی هه‌وڵه‌كانمان له عێراق، –هه‌روه‌ها بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌وه‌ی هه‌ردوو حیزبه‌كه بۆ دانانی سیاسه‌تێكی نوێ «ناوچه‌یه‌كی ئاراممان بۆ دابه‌زین له‌سه‌ر وشكانی» پێ ببه‌خشن، باش له‌وه تێده‌گه‌یشت كه پێویستی به یارمه‌تی گروپێك هه‌یه كه چانسی ئه‌وه‌یان هه‌بێت له‌لایه‌ن ده‌سه‌ڵاتدارانه‌وه رێزێكی گه‌وره‌یان لێ بنرێت، بۆیه سه‌رۆك پێشنیاره‌كه‌ی په‌سه‌ند كرد.\nپه‌سه‌ندكردنی ئه‌و بیرۆكه‌یه، به‌لای ئێمه‌وه وه‌كو قوتدانی حه‌پێكی تاڵ وابوو. هه‌ر بۆ زانیاری، زۆرێك له قسه‌كه‌ران ئه‌و لیژنه‌یه‌یان به‌وه وه‌سفده‌كرد كه گردبونه‌وه‌ی شاره‌زایانی ئیداره‌ی سه‌رۆك جۆرج بۆشی باوكه، هاتوون تاوه‌كو كوڕه ده‌ستبڵاوه‌كه‌ی فێربكه‌ن، وانه‌یه‌ك یان دوو وانه له واقیعیه‌ت‌و لێهاتوویی له سیاسه‌تی ده‌ره‌وه وه‌ربگرێت.\nئێستا، من له نوسینگه‌ی هێلكه‌یی له‌گه‌ڵ سه‌رۆكدا دانیشتوم، ئاماژه‌م به‌وه‌دا راپۆرته‌كه‌ی گروپی لێكۆڵینه‌وه، هاوشێوه‌ی پێشنیاره‌كه‌ی فرانك، بۆ «گه‌ڕاندنه‌وه‌ی پێگه‌مان» له‌عێراقدا هه‌لێكمان ده‌داتێ، هه‌روه‌ها ئه‌وه‌شم زانی كه ستیڤ به‌و پێشنیاره قایله، به‌ڵام سه‌رۆك ئاماده‌نه‌بوو له‌باره‌ی سیاسه‌تی عێراقه‌وه چه‌كێكی سپی به‌هیچ كه‌سێك ببه‌خشێت. هه‌رچه‌نده سه‌رۆك ئه‌نجامه‌كانی راپۆرته‌كه‌ی ره‌تنه‌كرده‌وه –دواتر ده‌ركه‌وت به‌شێكی گه‌وره‌ی ئه‌نجامه‌كان له‌گه‌ڵ بیركردنه‌وه‌ی سه‌رۆكدا ته‌بایه، به‌ڵام رونیكرده‌وه رێگه‌ی تایبه‌تی خۆی بۆ به‌ره‌و پێشه‌وه‌چوون له‌عێراقدا ده‌دۆزێته‌وه. به‌جه‌ختكردنه‌وه وتی: من تائێستاش فه‌رمانده‌ی باڵام. ئه‌م ده‌سته‌واژه‌یه‌ش به‌هه‌ڵواسراوی له بۆشاییدا مایه‌وه.\nدوای ده‌رچونمان له نوسینگه‌ی هێلكه‌یی، له ستیڤم پرسی: ئایا سه‌رۆك ده‌توانێ دان به‌ئاستی قوڵی ئه‌و چاڵه‌دا بنێ كه له عێراقدا تێیكه‌وتوین؟ هه‌ردوكمان هاوڕابوین كه ئه‌وه ده‌زانێ، به‌ڵام وه‌كو ستیڤ وتی: ئه‌و پیاوێكی كه‌ڕه‌په. منیش بۆچونه‌كه‌یم په‌سه‌ندكردو وتم: به‌ڵێ هه‌ر ئه‌وه‌یه.\nبه‌درێژایی وه‌زری هاوین گه‌وره راوێژكارانی ئه‌منی سه‌رۆك‌و ئاژانسه‌كانیان، به‌رده‌وام له پێداچونه‌وه‌دا بوون به دۆخی عێراقدا. به‌مه‌به‌ستی تاوتوێكردنی بژارده‌كانمان، كه هیچ شتێكی قه‌ده‌غه‌كراوی تێدانه‌بوو، ستیڤ‌و تیمی كاره‌كه‌یم بانگهێشتكرد تاوه‌كو پێكه‌وه له نێوه‌ڕاستی مانگی تشرینی یه‌كه‌مدا كۆببینه‌وه.\nكاربه‌ده‌ستانی ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی له‌سه‌ر بژارده‌ی «زیادكردنی هێزه‌كانی ئه‌مه‌ریكا»و دووباره راسپاردنه‌وه‌ی دامه‌زراوه‌ی سه‌ربازی به‌مه‌به‌ستی دانانی پلانی «به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی یاخیبوون»، به‌ڕابه‌رایه‌تی هه‌ریه‌ك له: ج.د. كرۆچ (J.D. Crouch)و میگان ئۆسۆلیڤان (Meghan Osullivan)و ولیام لۆتی (William Luti)و پیته‌ر ڤێڤه‌ر (Peter Feaver)و بریت مه‌كگۆرگ (Breet McGurk) هاوڕابوون.\nله‌كاتی تاوتوێكردنی پلانه‌كاندا، باسمان له‌وه‌كرد له ژینگه‌ی ئه‌و شارانه‌دا كه دانیشتوانێكی چڕی هه‌یه، له نمونه‌ی شاری به‌غدا جیاكردنه‌وه‌ی یاخیبوان له هاوڵاتیان كارێكی زه‌حمه‌ته، چونكه هه‌ردولایان یه‌كجۆر جلیان له‌به‌ردایه، هه‌روه‌ها به‌كارهێنانی فراوانی چه‌كیش له‌لایه‌ن سوپاوه، زیانێكی زۆری له‌نێو هاوڵاتیاندا لێده‌كه‌وێته‌وه. ئه‌و جۆره كوشتاره‌ش له‌ڕابردودا رویدابوو، ببوه هۆی وروژاندنی ناڕه‌زایی دانیشتوان‌و نه‌هێشتنی پشتیوانی بۆ سوپاكه‌مان. له‌به‌رانبه‌ردا ستراتیژییه‌تی سوپا بۆ تێكشكاندنی دوژمن‌و به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی یاخیبوان ته‌نها كوشتنی یاخیبوه‌كان نه‌بوو، به‌ڵكو دابینكردنی سه‌قامگیریش بوو بۆ هاوڵاتیان.\nهێزه‌كانی ئه‌مه‌ریكا له‌ڕێگه‌ی ئه‌نجامدانی ئێشكگری له شه‌قامه‌كانی شاره گه‌وره‌كان‌و پارێزگا دوره ده‌سته‌كاندا، هه‌روه‌ها له‌ڕێگه‌ی پارێزگاریكردن له پڕۆژه‌كانی ئاوه‌دانكردنه‌وه‌وه، توانییان جه‌خت له پابه‌ندبونی خۆیان له‌هه‌مبه‌ر عێراقدا بكه‌نه‌وه، هه‌روه‌ك هه‌وڵیاندا بڕوا به عێراقییه‌كان بهێنن كه بۆ به‌دیهێنانی ئاینده‌یه‌كی گه‌ش، پێویسته چه‌كه‌كانیان راده‌ستی حكومه‌ت بكه‌ن.\nئه‌م جۆره لێك نزیكردنه‌وانه هێزه‌كانمانی ناچارده‌كرد له‌كاتێكدا سه‌ركێشی ده‌كه‌ن‌و له‌ناوچه ئارامه‌كان ده‌رده‌چن، رێكاری زه‌حمه‌ت بگرنه‌به‌رو خۆیان بخه‌نه مه‌ترسیه‌كی گه‌وره‌وه. له‌هه‌ندێك كاتدا ئه‌و بنه‌مایه رێگری له سه‌ربازه‌كانمان ده‌كرد ته‌قه بكه‌ن، ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر هاتوو په‌لاماریش دران، به‌نمونه ده‌بوو له بازاڕه قه‌ره‌باڵغه‌كاندا خۆیان له ته‌قه‌كردن بپارێزن.\nله‌سه‌ره‌تادا بڕوام وابوو ستراتیژییه‌تی به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی یاخیبوان، بۆ مه‌یدانی پێكدادانێكی فره ئاڵۆزی وه‌كو عێراق لێك نزیككردنه‌وه‌یه‌كی دروسته. بۆیه له‌مانگی حوزه‌یراندا یاداشتێكم ره‌وانه‌ی ستیڤ كرد، كه پێشنیارێكی له‌خۆگرتبوو بۆ دانانی بژارده‌ی «به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی تۆڵه‌كارانه له یاخیبون»، ئه‌و بژارده‌یه‌ش كرۆكی ئه‌و بنه‌مایه بوو كه ده‌بوو له ناوچه گرنگ‌و جه‌وهه‌رییه‌كانی وڵاتدا جێبه‌جێ بكرێت. ئه‌و پێشنیاره له‌لایه‌ن فیل زیلیكۆڤ‌و جیم جیفری باڵێوزی پێشوومان له عێراق دانرابوو، بۆ جێبه‌جێكردنی ئه‌و ستراتیژه‌ش، داوای به‌شدارییه‌كی كاتی هێزه‌كانی ئه‌مه‌ریكایان ده‌كرد. به‌ڵام پاش هاوینێكی خوێناوی‌و هێورنه‌بونه‌وه‌ی توندوتیژییه تایه‌فییه‌كان، بڕوام به‌وه نه‌بوو كه بارودۆخه‌كه بۆ سه‌ركه‌وتنی ئه‌م ستراتیژه نوێیه پێگه‌یشتبێت –ئیدی له‌ناو پینتاگۆندا بێت یاخود له به‌غدا-.\nئه‌گه‌ر پلانی به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی یاخیبوان بۆ ئه‌وه‌ی به‌شێوه‌یه‌كی سه‌ركه‌وتوانه جێبه‌جێ بكرایه، تاڕاده‌یه‌كی زۆر پشتی به‌توانای سوپا ده‌به‌ست، كه تاچه‌ند ده‌توانن خۆیان له‌گه‌ڵ بنه‌ماو بیروباوه‌ڕه‌كانیدا بگونجێنن. ئه‌نجامدانی گۆڕانكاری له‌ناو دامه‌زراوه‌یه‌كی زه‌به‌لاحی وه‌كو سوپادا له‌كاتی ئاشتیدا كارێكی ئاسان نه‌بوو، چ جای له‌كاتی ململانێیه‌كی تولانیدا. بۆیه ئه‌وه‌ی نیگه‌رانی ده‌كردم ئه‌وه‌بوو سه‌ركردایه‌تی پینتاگۆن، ئاماده‌نه‌بوون ئه‌م ستراتیژه نوێیه جێبه‌جێ بكه‌ن.\nئه‌وه‌ی زۆر گرنگ بوو، وه‌كو پێشتریش ئاماژه‌م پێدا متمانه‌م به پابه‌ندبوونی عێراقییه‌كان نه‌بوو. عێراقیه‌كانیش بۆ كوژاندنه‌وه‌ی بڵێسه‌ی ئه‌و توندوتیژییه تایه‌فیه، رۆڵی خۆیان نه‌ده‌گێڕا، ئیدی به‌هۆی بێتواناییانه‌وه بوبێت یاخود به‌هۆی ئه‌وه بێت كه ئاره‌زویان لێ نه‌بووبێت. ئه‌گه‌ر پاساوه‌كه‌یان بێ توانایی بێت، ئه‌وا هاوبه‌شیكردنی هێزه‌كانی ئه‌مه‌ریكا له ریزه‌كانیاندا له‌ماوه كورتدا سودبه‌خش ده‌بێت. وه‌لێ ئه‌گه‌ر نه‌بونی ئاره‌زو بێت بۆ سه‌ركوتكردنی توندوتیژی له‌لایه‌ن حكومه‌ته‌وه به‌سه‌رۆكایه‌تی شیعه‌كان – من واگومانم ده‌بردو به‌ڕاستم ده‌زانی- ئه‌وا به‌شداریكردنی زیاتری هێزه‌كانی ئه‌مه‌ریكا له‌نێوه‌ندی ئه‌م قه‌سابخانه‌یه‌دا، بۆچونێكی په‌سه‌ندكراو نه‌بوو.\nبه‌مه‌به‌ستی كۆتایهێنان به‌توندوتیژی‌و به‌خشینی ده‌رفه‌تێك به عێراقییه‌كان بۆ ئه‌نجامدانی كاری سیاسی، ستیڤ به‌دڵنیاییه‌وه زیادكردنی ژماره‌ی هێزه‌كانی به‌كارێكی باش ده‌زانی، به‌ڵام من به‌گومان بووم له بابه‌ته‌كه. فه‌رمانبه‌ره‌كانیشمان له‌و نێوانده‌دا ده‌هاتن‌و ده‌چوون، به‌نمونه بۆ كه‌مكردنه‌وه‌یه‌كی پله به‌پله‌ی ده‌ستوه‌ردانی ئه‌مه‌ریكی، فیل زیلیكۆڤ پلانێكی جیاوازی ئاماده‌كرد.\nدواجار به ئامانجی فه‌راهه‌مكردنی سه‌قامگیری له عێراقدا، هه‌روه‌ها بۆ ئه‌وه‌ی به‌گوێره‌ی توانا ده‌ستوه‌ردانی به‌رده‌واممان بسازێنین، له‌لایه‌كی دیكه‌ش بۆ به‌هێزكردنی حكومه‌ت تاوه‌كو بتوانێت ململانێ تایه‌فییه‌كان جڵه‌وبكات، ئه‌و پێشنیاره‌ی له وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه ده‌رچوو، ته‌نها داوای به‌هێزكردنی هاوسه‌نگی هێزی له‌نێوان لایه‌نه عێراقییه‌كاندا ده‌كرد.\nبه‌گوێره‌ی ئه‌و ستراتیژه، ویلایه‌ته یه‌كگرتوه‌كان رایده‌گه‌یه‌نێت ئه‌گه‌ر حكومه‌تی عێراق له پشتیوانیكردنی توندوتیژی تایه‌فی به‌رده‌وام بێت، یاخود ئه‌گه‌ر هه‌وڵه‌كانی بۆ پاكتاوكردنی ره‌گه‌زی به‌گه‌ڕبخات، ئه‌وا ده‌ستده‌كات به‌كشانه‌وه‌ی هێزه‌كانی له‌شاره‌كاندا. ئێمه هیواداربوین ئه‌م هه‌ڕه‌شه‌یه راستگۆییمان پێ ببه‌خشێت، تاوه‌كو به‌رپرسیارێتی كۆتایهێنان به كرده‌وه‌كانی توندوتیژی له‌ناوخۆدا، بخه‌ینه ئه‌ستۆی عێراقییه‌كانه‌وه. من بڕوام به‌وه نه‌بوو ئه‌م پلانه سه‌ركه‌وتن به‌ده‌ست بهێنێت، هه‌روه‌ها بڕواشم به‌وه نه‌بوو كه زیادكردنی ژماره‌ی هێزه‌كانمان سودێكی ئه‌وتۆی هه‌بێت. وه‌لێ پێموابوو لانیكه‌م ده‌بێته هۆی كه‌مكردنه‌وه‌ی ژماره‌ی ئه‌و كه‌سانه‌ی، به‌هۆی شێوازه‌كه‌ی پێشوه‌وه سه‌ربازانی ئه‌مه‌ریكی ده‌كوژن.\nگه‌یتس ده‌روازه‌یه‌كی نوێ ده‌كاته‌وه\nچه‌ند رۆژێكی كه‌م پێش ئه‌نجامدانی هه‌ڵبژاردنه‌كانی نیوه‌ی خولی هه‌ڵبژاردن، سه‌رۆك په‌یوه‌ندی پێوه‌كردم‌و پرسیارێكی لێكردم، وایلێكردم هزری خۆم رێكبخه‌مه‌وه. سه‌رۆك پرسی: چی ده‌ڵێی ئه‌گه‌ر بۆب گه‌یتس (Bob Gates) بكه‌ینه وه‌زیری به‌رگری؟ نه‌متوانی خۆشحاڵی خۆم بشارمه‌وه‌و پێموت: كارێكی مه‌زنه، باشه بۆچی من پێشتر بیرم له‌م كاره نه‌كردۆته‌وه؟\nله‌گه‌ڵ گه‌یتسدا دۆستایه‌تیه‌كی دێرینمان هه‌بوو، سه‌ره‌تاكه‌ی ده‌گه‌ڕایه‌وه بۆ سه‌رده‌می ئیداره‌ی جۆرج بۆشی باوك، بۆ رۆژانی هه‌ڵایسانی توندوتیژی له‌كۆتاییه‌كانی شه‌ڕی سارددا. له‌وكاته‌وه دۆستایه‌تیمان به‌رده‌وام بوو، تاوه‌كو دواتر چه‌ندین رۆڵی ئه‌كادیمی له په‌یمانگای جۆرج بۆش بۆ كارگێڕی‌و خزمه‌تگوزاری گشتی له زانكۆی ته‌كساس وه‌رگرت، پاشان بووه سه‌رۆكی زانكۆكه.\nپێداگریم ده‌كرد له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی كه خۆم له قه‌ره‌ی بڕیاری په‌یوه‌ست به چاره‌نوسی رامسفێڵدا نه‌ده‌م، چونكه هیچ ژیرییه‌كی تێدانییه كاتێك ده‌ربكه‌وێت یه‌كێك له وه‌زیره‌كان، هه‌رچه‌نده پێگه‌شی له سه‌رۆكه‌وه نزیك بێت، هه‌وڵی زاڵبون‌و شكاندنی وه‌زیرێكی دیكه بدات. سه‌رۆك ئاگاداری ئه‌و هه‌سته‌م بوو. چونكه ئه‌و كاته‌ی له كامپ ده‌یڤید گفتوكۆیه‌كی سه‌رپێیانه‌مان ئه‌نجامدا، سه‌رۆك داوایلێكردم ببمه وه‌زیری به‌رگری. منیش له‌وكاته‌دا پێموت: نامه‌وێت تواناكانی خۆم له ململانێدا له‌گه‌ڵ دۆن به‌هه‌ده‌ر بده‌م، ده‌مه‌وێت سه‌ركردایه‌تی سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌ی ویلایه‌ته یه‌كگرتوه‌كان له ئه‌ستۆ بگرم، هه‌روه‌ها نامه‌وێت دۆنیش ده‌ستوه‌ربداته كاره‌كانم. سه‌رۆك رونكردنه‌وه‌كه‌می په‌ژراند، پێموایه ئه‌و قسه‌یه‌شم به‌لایه‌وه هه‌ندێك زبرو كتوپڕ بوو.\nده‌مه‌وێت لێره‌دا بۆ جارێكی دیكه جه‌خت له‌وه بكه‌مه‌وه، كه هیچ ناكۆكییه‌كی كه‌سیی له‌نێوان من‌و دۆناڵددا نه‌بوو. هه‌موو ئه‌و ناكۆكییانه‌ی هه‌بوون له‌سه‌ر ئه‌وه بوو من ده‌مویست ئه‌و له‌ده‌ره‌وه‌ی هێڵی دیبلۆماسی بێت.\nبه‌ڵێنم به‌سه‌رۆك دا په‌یوه‌ندی به گه‌یتسه‌وه بكه‌م‌و ئاگاداری بكه‌م كه چه‌نده به دامه‌زراندنی له وه‌زاره‌تی به‌رگری خۆشحاڵم. بۆب-یش به‌سه‌رۆكی راگه‌یاند كه هاوكاریكردن له‌گه‌ڵ مندا ئاسان‌و به‌رهه‌مدارو ئاسوده‌به‌خش ده‌بێت. ئه‌وه‌ی زۆر گرنگ بوو به‌لای منه‌وه ئه‌وه‌بوو متمانه‌یه‌كی زۆرم به‌وه هه‌بوو، له‌ئێستا به‌دواوه پینتاگۆن راسته‌وخۆو به‌شێوه‌یه‌كی داهێنانكارانه، به‌ره‌نگاری داڕسانه‌كانی عێراق ده‌بێته‌وه.\nله تشرینی دووه‌می (2006)داو به‌دیاریكراوی له‌رۆژی دوای هه‌ڵبژاردنه‌كاندا، سه‌رۆك بۆش رایگه‌یاند بۆبی كاندید كردوه تاوه‌كو ببێته وه‌زیری داهاتوی به‌رگری. كاتێك زانیم كه بۆب به‌نیازه ده‌یڤید پترایۆس (David Petraeus) بۆ شوێنگرتنه‌وه‌ی جۆرج كه‌یسی بپاڵێوێت، متمانه‌م زیاتر بوو كه سه‌ره‌تایه‌كی نوێ ده‌ست پێده‌كه‌ین. له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا سه‌رنج‌و تێبینی خۆم هه‌بوو له‌باره‌ی بژارده‌ی زیادكردنی هێزه سه‌ربازییه‌كان، مكوڕ بووم له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی كه ده‌بێت سه‌رۆك له بژارده‌ی دیكه بكۆڵێته‌وه. ستیڤ بۆچونی وابوو ئه‌گه‌ر هانك بۆڵسۆن به‌شداری له گفتوگۆكانماندا بكات كارێكی سودبه‌خش ده‌بێت – به‌مه‌به‌ستی ئه‌وه نا سود له شاره‌زاییه‌كه‌ی وه‌كو وه‌زیری گه‌نجینه وه‌ربگرین، به‌ڵكو بۆ ئه‌وه‌ی له‌باره‌ی ئه‌م كێشه‌یه‌وه «تێڕوانینێكی نوێ»مان لێیه‌وه ده‌ست بكه‌وێت. به‌ڕاستی بیرۆكه‌یه‌كی مه‌زن بوو.\nرۆژی یه‌كشه‌ممه‌ی پاش جه‌ژنی سوپاسگوزاری، تیمی ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی‌و سه‌رۆك له‌ژورێكی به‌ر خۆره‌تاوی كۆشكی سپییدا كۆبوینه‌وه، دۆناڵد ئاماده‌بوو – چونكه هێشتا له‌كاره‌كانی وه‌كو وه‌زیری به‌رگری به‌رده‌وام بوو، چاوه‌ڕوانی كۆنگرێس بوو تاوه‌كو دامه‌زراندنی گه‌یتس په‌سه‌ند بكات- هه‌روه‌ها هه‌ریه‌كه له: جێگری سه‌رۆك‌و سه‌رۆكی ده‌سته‌ی ئه‌ركانی هاوبه‌ش پیته‌ر پیس‌و بۆڵسۆن، هادلی‌و یاریده‌ده‌ره‌كه‌ی ج.د. كرۆش ئاماده‌ی كۆبونه‌وه‌كه بوون. ئه‌وه‌ی سه‌رسامی كردم ئه‌وه‌بوو ماوه‌ی شه‌ش ساڵ بوو نه‌چوبوومه ئه‌و ژوره‌وه.\nئه‌و ژوره له‌هه‌ر چوار لاوه په‌نجه‌ره‌ی هه‌بوو، له‌رۆژدا تیشكی خۆری لێوه ده‌هاته‌ژووره‌وه. دوای ئه‌و پێشكه‌وتنانه‌ی كتوپڕانه‌ی یه‌كێتی سۆڤیه‌ت به‌ده‌ستیهێنابوو، سه‌رۆك دوایت ئایزنهاوه‌ر له‌م ژوره‌دا به‌مه‌به‌ستی پێداچونه‌وه به ستراتیژییه‌تی جه‌نگی سارددا، سه‌رۆكایه‌تی كۆبونه‌وه‌یه‌كی كرد. من نازانم ئایا له‌هه‌ڵبژاردنی ئه‌م ژوره‌دا بۆ پێداچونه‌وه به ستراتیژییه‌تی عێراقدا، ئه‌و پێشینه مێژوییه له هۆشی سه‌رۆكدا هه‌بووه یان نا، یاخود سه‌رۆك ته‌نها ویستویه‌تی شوێنه‌كه بگۆڕێت. هۆكاره‌كه‌ی هه‌رچییه‌ك بووبێت، من هیوایه‌كی وام هه‌بوو كه له هرزی باو باپیرانی به‌ر له په‌نجا ساڵمانه‌وه، بیرۆكه‌یه‌كی نوێ هه‌ڵبهێنجین، چونكه ئێمه پێویستمان به‌هه‌ر هاوكارییه‌ك بوو كه به‌ده‌ستمان بگه‌یشتایه.\nله‌پڕێكدا ج.د.كرۆس پێشنیارێكی كرد كه هه‌موان پێمانده‌زانی، ئه‌ویش ئه‌وه‌بوو كه ده‌سته‌ی فه‌رمانبه‌رانی ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی ئاره‌زوو ده‌كه‌ن ژماره‌ی هێزه‌كان زیادبكرێت. دووباره پرسیم: ئه‌م هێزه زیاده‌ییه چی ده‌كات؟ وتی: باشكردنی دۆخی ئه‌منی دانیشتوان. منیش به‌تانه لێدانه‌وه پرسیم: باشه، ئایا ئێمه له ئاسایشی دانیشتوانی عێراق به‌رپرسین؟ یاخود دابینكردنی ئاسایش ئه‌ركی حكومه‌ته‌كه‌یانه؟ پاشان به‌ڵێنه‌كانی پێشوی مالیكیم له‌باره‌ی دابینكردنی ئاسایش بۆ گه‌له‌كه‌ی به‌بیر ئاماده‌بوان هێنایه‌وه. پێموتن: ئێمه رێگه به سه‌ركرده‌یه‌كی عێراقی ناده‌ین، سوكایه‌تی به هێزه‌كانی ئه‌مه‌ریكا بكات. كۆبونه‌وه‌كه پڕ له مشتومڕو توڕه‌یی‌و هه‌ڵچون بوو، بۆیه به‌بێ ئه‌وه‌ی بگه‌ینه دوابڕیار، كۆبونه‌وه‌كه كۆتایهات.\nرۆژی پاشتر له‌گه‌ڵ سه‌رۆكدا به‌ڕێكه‌وتین بۆ هه‌رێمی به‌ڵتیك، بۆ ئه‌وه‌ی له كۆبونه‌وه‌ی لوتكه‌ی ناتۆدا له لاتیڤیا ئاماده‌بین. له‌ناخی خۆمدا پرسیم: چ كه‌سێكی خه‌ونی به‌وه‌وه ده‌دیت كه رۆژێك له رۆژان سه‌رۆكی ئه‌مه‌ریكا له ریگای پایته‌ختی لاتیڤیادا ئاماده‌ی كۆبونه‌وه‌یه‌كی لوتكه‌ی هاوپه‌یمانی ناتۆ بێت؟ ئه‌م لوتكه‌یه هه‌لێكی دیكه بوو، ره‌نگدانه‌وه‌ی كه‌وانه‌یه‌كی درێژی مێژوویی بوو- ده‌رفه‌تێك بوو بۆ دووباره جه‌ختكردنه‌وه له‌وه‌ی كه ده‌كرێت له‌كۆتایی رێگه‌كه‌دا بڕیاره قورسه‌كان ئاراسته‌ی كه‌وانه‌كه بگۆڕن.\nدوای دوو رۆژ ئه‌و كۆبونه‌وه‌یه‌و بۆ تاقیكردنه‌وه‌ی ئه‌و گریمانه‌یه، له عه‌ممانی پایته‌ختی ئوردن چاومان به مالیكی كه‌وت. سه‌رۆك بۆ ماوه‌ی زیاتر له كاتژمێرێك كۆبونه‌وه‌یه‌كی دوو به‌دووی له‌گه‌ڵ مالیكیدا ئه‌نجامدا. له‌كاتێكدا ئه‌وان له‌كۆبونه‌وه‌دا بوون، من‌و ستیڤ‌و خه‌لیلزاد له‌گه‌ڵ راوێژكارانی مالیكیدا كه‌وتینه گفتوگۆ، له‌نێویاندا راوێژكاری ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی مۆفه‌ق روبه‌یعی هه‌بوو.\nكاتێك روبه‌یعی وتی حكومه‌ت پشتیوانی له گروپه توندئاژۆكانی شیعه له‌دژی سوننه ناكات، سه‌رم سوڕما. له‌وكاته‌دا به‌توڕه‌بوونه‌وه پێموت: یان تۆ درۆمان له‌گه‌ڵدا ده‌كه‌ی یان یه‌كێك درۆی بۆ كردویت. ستیڤ‌و خه‌لیلزاد هاتنه ناو گفتوگۆكه‌مانه‌وه‌و پشتیوانییان له من كرد، به‌ڵام به‌بۆچونێكی نه‌رم‌و هێمنتره‌وه. خۆشحاڵ بووم كه ئه‌وان هاتنه ناو گفتوگۆكه‌مانه‌وه، چونكه من سه‌رباری رێزو سه‌رسامیم به مۆفه‌ق، به‌ڵام ده‌مویست له‌كاتی خۆیدا قسه‌كه به‌نێو چه‌وانیدا بده‌مه‌وه. له‌خۆمم پرسی: تاكه‌ی ئه‌م خه‌ڵكانه كۆنترۆڵی كێشه‌كان بكه‌ن؟ له‌و ساته‌دا داوایانلێكردین راسته‌وخۆ بچینه ژوره‌وه‌و به‌شداری له‌كۆبونه‌وه‌كه‌ی سه‌رۆك‌و مالیكیدا بكه‌ین.\nبه‌مه‌به‌ستی كۆتایهێنان به توندوتیژی له به‌غدا، مالیكی پلانی خۆی پێشكه‌ش به سه‌رۆك كرد. سه‌رۆك پێیوت ئه‌گه‌ر ئاماده‌یت ئه‌و پلانه‌ت جێبه‌جێ بكه‌یت، ئه‌وا ویلایه‌ته یه‌كگرتوه‌كان ئاماده‌یه هێزی زیاتر ره‌وانه‌ی عێراق بكات. سه‌رۆك به‌ده‌ق وتی: ئه‌گه‌ر پێویست بكات ده‌یان هه‌زار سه‌ربازت بۆ ده‌نێرم. به‌ڵام پێویسته تۆ ئاماده‌بیت كاره قورسه‌كان ئه‌نجام بده‌یت. سه‌رۆك لیستێكی درێژی پێشكه‌ش كرد – زۆرینه‌یان په‌یوه‌ست بوون به‌كاركردن بۆ وه‌ستاندنی توندوتیژی، به‌بێ ئه‌وه‌ی لایه‌نگری لایه‌نێك بكات. له‌ناخی خۆمدا وتم: ژماره‌ی هێزه سه‌ربازییه‌كان زیاد ده‌كرێن. وه‌لێ به‌ر له‌و كاره، ده‌بێت سوپا ئه‌وه بزانێت كه پێویسته له‌سه‌ری رێڕه‌وه‌كه له‌سه‌ر زه‌وی بگۆڕێت. بۆب گه‌یتس ده‌توانێت ئه‌و كاره بكات. ئه‌وكات پشتیوان به‌خوا ئێمه له دۆخێكی باشتردا ده‌بین.\nبه‌مه‌به‌ستی ئه‌نجامدانی خولێكی نوێی گفتوگۆكانی ئاشتی له‌نێوان فه‌ڵه‌ستینی‌و ئیسرائیلییه‌كاندا، له سه‌رۆك جیابومه‌وه‌و به‌ره‌و ئه‌ریحاو قودس رۆیشتم. به‌ڵام هۆشم به‌بابه‌تێكی دیكه‌ی جیاواز له‌و ململانێیانه‌وه سه‌رقاڵ بوو- ئایا پاڵپشت به‌وه‌ی له‌عێراق ده‌گوزه‌رێ، ئێمه یان سه‌ربه‌رز ده‌بین یان سه‌رشۆڕ؟\nكاتێك له‌گه‌ڵ وه‌زیرانی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌نجومه‌نی هاریكاری كه‌نداوو وه‌زیرانی ده‌ره‌وه‌ی میسرو ئوردن (GCC+2) كۆبومه‌وه، ئه‌و بژارده‌یه‌م به‌شێوه‌یه‌كی به‌رچاو بۆ روون بوویه‌وه. چونكه له‌وكاته‌دا ئه‌نجامگیرییه‌كانی راپۆرتی كۆمه‌ڵه‌ی لێكۆڵینه‌وه له‌باره‌ی عێراقه‌وه، ورده ورده دزه‌یكرده میدیاكانه‌وه‌و هه‌مو جیهان به ناوه‌ڕۆكه‌كه‌یان زانی. راپۆرته‌كه پێشنیاری كشانه‌وه‌ی هێزه‌كانمانی له عێراق ده‌كرد – به‌ڵام كشانه‌وه‌كه ده‌بێت دوای لێكۆڵینه‌وه‌و هه‌ڵسه‌نگاندن بێت، كه‌واته ده‌بوو هه‌ر بكشێینه‌وه. باشترین شت كه له‌وباره‌یه‌وه بیڵێم ئه‌وه‌یه تاوه‌كو قۆناغی به‌ر له كشانه‌وه، گۆڕه‌پانێكی كراوه‌و فراوان هه‌بوو –به‌ڵام به‌دڵنیاییه‌وه ئامانجه‌كه به‌هه‌ر رێگه‌یه‌ك بوایه ده‌رچوون بوو له عێراق.\nله‌كۆبونه‌وه‌كه‌دا وه‌زیرانی ده‌ره‌وه‌ی وڵاتانی هاریكاری كه‌نداوو میسرو ئوردن، نیگه‌رانی توندی خۆیان له كشانه‌وه‌ی ئێمه له عێراق‌و ده‌ستبه‌رداربوونمان له سوننه‌كان ده‌ربڕی. وه‌زیره‌كه‌ی میسر وتی: هه‌رچه‌نده وه‌كو عه‌ره‌بێك ئه‌م قسه‌یه ئازارم ده‌دات، به‌ڵام پێویسته ئێوه بمێننه‌وه‌و پێگه‌ی خۆتان له‌عێراقدا به‌هێزتر بكه‌ن‌و كاره‌كه به پایان بگه‌یه‌نن. ئه‌گه‌ر وانه‌كه‌ن، ئه‌وا (ئێرانییه‌كان) به‌سه‌رماندا زاڵ ده‌بن.\nوه‌زیرانی ده‌ره‌وه‌ی كه‌نداو نیگه‌رانی توندی خۆیان له‌هه‌مبه‌ر ئه‌و پێشنیاره‌ی راپۆرته‌كه‌ش ده‌ربڕی كه به‌ئامانجی به‌شداریكردنی ئێران، پێشنیاری لڤینێكی نوێی دیبلۆماسی ده‌كات – ئه‌م هه‌نگاوه بۆ دۆزینه‌وه‌ی چاره‌سه‌رێكی هه‌رێمیی بوو بۆ كێشه‌ی عێراق. ئه‌وان گومانی ئه‌وه‌یان هه‌بوو دوای ئه‌وه‌ی ئێرانییه‌كان ئه‌و پێگه دیبلۆماسییه به‌نرخه‌یان ده‌ستیانده‌كه‌وێت، له‌گفتوگۆكانیاندا له‌گه‌ڵ ویلایه‌ته یه‌كگرتوه‌كاندا ده‌یقۆزنه‌وه‌و به ئامانجی فراوانكردنی هه‌ژمونی خۆیان له‌ناوچه‌كه‌دا به‌كاریده‌هێنن. ئه‌و وه‌زیرانه به‌ڵێننامه‌یه‌كیان له ئه‌مه‌ریكاوه ده‌ویست، كه له‌به‌رانبه‌ر كۆتایهێنانی شه‌ڕ له عێراقدا، به ئێران نافرۆشرێن. به‌دانپێدانانه‌وه پێموتن: ئێمه له‌ئێستادا له‌پێگه‌یه‌كی به‌هێزدا نین، وه‌لێ له دۆخێكی لاوازیشدا نین. ئێمه نیازمان نییه ئێران بانگهێشتی رۆژهه‌ڵاتی ناڤین بكه‌ین.\nبه‌م قسه‌یه وه‌ڵامی هاوڕێ وه‌زیره‌كانم له ئه‌نجومه‌نی هاریكاری كه‌نداو دایه‌وه: ئه‌وان (ئێرانییه‌كان) له ئاوی لێڵدا مه‌له ده‌كه‌ن، بۆنی خوێن هه‌ڵده‌مژن. بۆ به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی ئێران، پێویسته ئێوه له پێگه‌یه‌كی به‌هێزدا بن. پاشان به‌یاننامه‌یه‌كی گشتگیرمان ده‌ركرد، كه هیچ شتێكی له‌باره‌ی ئێرانه‌وه له‌خۆنه‌گرتبوو.\nرۆژهه‌ڵاتی ناڤین شوێنی چیرۆك‌و لێكدژییه‌كانه، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا هاوڕێ وه‌زیره‌كانم له‌سه‌ر حه‌ق بوون. ئێستا كاتی ئه‌وه نه‌بوو هه‌لێكی وا به تاران ببه‌خشین كه هه‌ست به‌وه بكات ویلایه‌ته یه‌كگرتوه‌كان سازشی بۆ ده‌كات. ئه‌مه ئه‌و وانه‌یه بوو كه من له‌و گفتوگۆیانه‌وه فێری بووم، ئه‌و وانه‌یه‌ش له بابه‌تی زیادكردنی ژماره‌ی هێزه‌كانماندا، كاریكرده سه‌ر گۆڕینی تێڕوانینه‌كانم.\nوەرگێر: بارام سوبحی


لە(٥٠)ەمین ساڵیادی واژووکردنی رێککەوتننامەی ١١ی ئاداری ١٩٧٠ مەکتەبی سیاسیی پارتی دیموکراتی کوردستان، پەیامێکی بڵاوکردەوە\nڕاگەیەندراوێک لە مەکتەبی سیاسیی پارتی بەبۆنەی ساڵیادی ١١ئادارەوە\nلە(٥٠)ەمین ساڵیادی واژووکردنی رێککەوتننامەی ١١ی ئاداری ١٩٧٠ مەکتەبی سیاسیی پارتی دیموکراتی کوردستان، پەیامێکی بڵاوکردەوە.\nبەیاننامەی مەكتەبی سیاسی پارتی دیموكراتی كوردستان\nبە بۆنەی(٥٠)ەمین ساڵیادی رێككەوتننامەی (١١ئادار١٩٧٠)\nئەمڕۆ لە رۆژژمێری پڕ لە شانازی بۆنەكانی ئادار و نەورۆزدا یادی یۆبیلی زێڕینی رێككەوتننامەی (١١ـی ئاداری ١٩٧٠) دەكەینەوە، ئەو رێككەوتننامەیەی لە مێژووی خەباتی رزگاریخوازی كوردستاندا بایەخێكی ئێگجار گرنگی هەیە، لەبەرئەوەی یەكەمجار بوو حكومەتی ناوەندی عێراق دان بنێت بە مافە سیاسی و نەتەوەیی و ئیداریی و كولتوورییەكانی گەلی كورد و چارەسەركردنی كێشەی كورد بە رێگەی ئاشتیانە و گفتوگۆ.\nرێككەوتننامەی (١١ی ئادار) كە بەر لە (٥٠)ساڵ لەنێوان حكومەتی عێراق و سەركردایەتی سیاسی شۆڕشی كورد بەڕابەرایەتی بارزانی نەمر مۆركرا، پاش ساڵەهای ساڵی تێكۆشان و فیداكاریی پێشمەرگە دلێرەكان هاتەدەست، هەروەها رووداوێكی گرنگی مێژوویی ئەوتۆ بوو لە رووی دیموكراسی و چەسپاندنی ئارامیی و سەقامگیریی لە عێراق و ناوچەكەدا.\nرێككەوتننامەی (١١ی ئادار) زەوینەی ئاشتەوایی و سەقامگیریی و ئاوەدانكردنەوەی لە عێراق رەخساند، ئەمەش دەلالەتی حیكمەت و دووربینی و پلانڕێژیی سیاسەتی بارزانی نەمر و سەركردایەتیی پارتی بوو، كە حكومەتی عێراقی ئەوسای ناچاركرد بەپێی ناوەڕۆكی ئەو رێككەوتننامەیە ملكەچ بكات بۆ داوا و مافەرەواكانی گەلی كورد و بزووتنەوە رزگاریخوازەكەی.\nرێكەوتننامەی (١١ی ئادار) بایەخی مێژوویی لەوەدایە بە یەكەم بەڵگەنامە دادەنرێ لەرووی یاساییەوە كە بۆ یەكەمجار تیایدا بە رەسمی دان نراوە بە مافە نەتەوەیییەكانی گەلی كورد و بڕیاردان لەسەر مافی ئۆتۆنۆمی لە كوردستانی عێراق و زمانی كوردیش دووەم زمانی فەرمی بێ لە عێراقدا و جگە لە چەندین دەسكەوتی گرنگی ئیداری و فەرهەنگی و رۆشنبیریی و، نەتەوەیی و نیشتمانی دیکە.\nرێككەوتننامەی (١١ئادار١٩٧٠) لە رێگەی دانوستانی ئاشتیانە و دیموكراسیانە بناغەیەكی راست و دروستی بۆ چارەسەركردنی كێشەی كورد بە پێی هەلومەرجی ئەوسا داڕشت، مەبەست لەو هەنگاوەش تەنیا كۆتایی هێنان نەبوو بە شەڕ و كوشتار و ململانەی خوێناوی، بەڵكو چەند بڕیارێكی مەبدەئی و راستیشی دا سەبارەت بە مەسەلەی نەتەوایەتیی لە عێراق و دواڕۆژی كێشە نەتەوایەتییە چارەنووسسازەكان چەسپاند، هەروەها دەروازەیەكی دیكەی گرنگیش بوو بۆ دەستەبەركردنی ماف و داخوازییەكانی پێكهاتە و نەتەوەكانی دیكەی وەك توركمان و كلدان سریان ئاشووری.\nسەركردایەتی سیاسی پارتی ئەوسا سوور بوو لەسەر جێبەجێكردنی بەندەكانی رێككەوتننامەكە و پێی وابوو سەرەتای قۆناغێكی نوێیە بەرەو گۆڕانكاری ئەوتۆ لە رەوشەكە و ژیانی هاووڵاتیان و پێشكەوتن و گوزەرانیان، كەچی رژێمی بەعس بە پێچەوانەوە تادەهات لە بەندەكانی پاشگەزدەبۆوە لەوانەش نكوڵیكردن لە شوناسی نەتەوەیی و كوردستانیبوونی كەركووكی دڵی كوردستان و ئەنجامدانی سەرژمێریی دانیشتوان لەو ناوچانەی زۆربەی دانیشتوانەكەی كوردن، كە دەبوایە بەپێی رێککەوتنەکە سەرژمێریان تیا ئەنجام بدرایە، لەگەڵ ئەوەشدا ئەو رێككەوتننامەیە بوو بەبناغەیەك بۆ تەواوی پرۆسەكانی دیالۆگ و گفتوگۆ، كە شۆڕشی كورد لەگەڵ حكومەتی عێراق كردوویەتی و بوو سەرچاوەیەكی بەهێزی راپەڕینە شكۆدارەكەی ساڵی (١٩٩١)یش بوو.\nرێکەوتی راگەیاندنی رێككەوتننامەی (١١ئادار١٩٧٠) هاوكاتە لەگەڵ رۆژژمێری ئازادكردنی شاری هەولێر لە (١١ی ئاداری ١٩٩١) هەر بەو بۆنەیەوەش پیرۆزباییەكی گەرم و ئەمەكدارانە لە رۆڵە خۆراگرەكانی شاری دێرینی هەولێر، شاری برایەتی و لێبووردەیی و وەفاداریی دەكەین، شاری شارستانیەت و رەسەنایەتی و پێشكەوتن لەگشت بوارێكدا.\nسڵاو لەبیرەوەری یۆبیلی زێڕینی رێككەوتننامەی (١١)ی ئاداری مێژوویی..


كەشناسی: پلەكانی گەرما بەرز دەبنەوە - تۆڕی میدیایی خەڵک\nبەپێی پێشبینییەكانی كەشناسی، ئەمڕۆ شەممە ئاسمان لەنێوان ساماڵ بۆ نیمچە هەور دەبێت.\nهەر بەپێی پێشبینییەكان، سبەینێ سێ شەممە ئاسمان ساماڵ دەبێت، لەگەڵ ئەگەری پەڵە هەور و پلەكانی گەرماش چەند پلەیەك بەرز دەبنەوە.\nخەڵك- وەزارەتی پەروەردەی حكومەتی هەرێمی كوردستان ڕایدەگەیەنێت، سبەینێ ئەزموونە گشتییەكانی قۆناغی 12ی ئامادەیی دەستپێدەكەن. (زیاتر…)\nكەركوك، داعش پێنج شوانی ڕفاند\nخەڵك- سەرچاوەیەكی ئەمنی ئاماژە بە ڕفاندنی پێنج شوان دەكات لەلایەن چەكدارانی داعش لە باشووری پارێزگای كەركوك. (زیاتر…)\nلە ناوچەیەكی هەرێم نزیكەی 750 ملم باران باریوە\n21 شوبات 2022 12.30 pm\nخەڵك- بەڕێوەبەرایەتی گشتی كەشناسی و بومەلەرزەزانی هەرێم بڕی باران بارینی ئەمساڵی بڵاوكردەوە.


بەپێی دەزگای هەواڵی فارس سوپای پاسدارانی ئێران جەختی لەوە کردەوە لەمدواییانەدا تاقیکردنەوەیەکی موشەکی باڵیستیکی ئەنجامداوە، ئەمەش هەفتەیەک دوای ئەوەی ئەمەریکا و فەڕەنسا سەرکۆنەی تاقیکردنەوە موشەکییەکەی ئێرانیان کرد.\nسەرکردەیەکی سوپای پاسدارانی ئێران عەمید ئەمیر علی حاجی زادە وتی " لەمدواییانەدا تاقیکردنەوەیەکی موشەکیمان ئەنجامداوە، ئێمە موشەکەکانمان تاقیدەکەینەوە و ئەو تاقیکردنەوەیەی ئەمدواییانەش گرنگ بووە."\nلە دەستپێکی ئەم مانگەدا وەزارەتی دەرەوەی ئەمەریکا لە بەیاننامەیەکدا ڕایگەیاند ئێران تاقیکردنەوەیەکی موەکی باڵیستیکی مەودا ناوەندی ئەنجامداوە کە دەتوانێت کڵاوەی ناوەکیی هەڵبگرێت و لەتوانایدا هەیە بگاتە ئەوروپا و شوێنەکانی دیکە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا.\nوەزارەتی دەرەوەی ئەمەریکا سەرکۆنەی تاقیکردنەوەکەی کرد و وەزیری دەرەوەی ئەمەریکا مایک پەمپیۆ هۆشیاریدا لەوەی کە ئەگەر ئێران نەوەستێنرێت ئەوا نائارامی و ناسەقامگیری زیاتر ڕووبەڕووی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەبێتەوە.


شه‌ڕی نێوان ئیسرائیل و ئێران له سوریا ده‌ستيپێكرد\n10/2/2018 - 09:13\nفڕۆكه‌یه‌كی ئێرانی و فڕۆكه‌یه‌كی ئیسرائیلی كه‌وتوونه‌ته خواره‌وه\nنوێكراوه‌ته‌وه..سوپای ئیسرائیل فڕۆكه‌یه‌كی بێ فرۆكه‌وانی ئێرانی ده‌خاته خواره‌وه‌و له‌كاتی بۆردومانكردنی چه‌ند ئامانجێكی ئێرانیش له سووریا، فرۆكه‌یه‌كی جه‌نگی ئیسرائیلی له جۆری ئێف 16 له باكووری ئیسرائیل ده‌كه‌وێته خواره‌وه .\nئه‌فیغای ئه‌دێرعی، وته‌بێژی سوپای ئیسرائیل رایگه‌یاند : سوپای ئیسرائیل فڕۆكه‌یه‌كی بێفڕۆكه‌وانی ئێرانی كۆنترۆڵكردووه و رایگرتووه. فڕۆكه بێفڕۆكه‌وانه‌كه له سووریاوه چووه‌ته ناو ئیسرائیل و سوپای ئیسرائیل توانیویه‌تی رای بگرێت، دوای رووداوه‌كه‌ش له وه‌ڵامی به‌زاندنی سنووره‌كانی ئیسرائیل له‌لایه‌ن ئێرانه‌وه، فڕۆكه جه‌نگییه‌كانی ئیسرائیل هێرشیان كرده سه‌ر چه‌ند ئامانجێكی ئێران له سووریا ، به‌ڵام له‌كاتی گه‌ڕانه‌وه‌یدا فڕۆكه‌یه‌كی جه‌نگیی ئیسرائیل، له جۆری ئێف 16 له باكووری ئیسرائیل ده‌كه‌وێته خواره‌وه. به‌ر له كه‌وتنه‌خواره‌وه‌ی فڕۆكه‌كه، دوو فڕۆكه‌وانه‌كه خۆیان هه‌ڵده‌ده‌نه خواره‌وه‌و سه‌لامه‌تن.\nرۆژی پێنج شه‌ممه‌ی رابردووش به‌رپرسانی ئه‌مه‌ریكا رایانگه‌یاند كه فڕۆكه جه‌نگییه‌كانی ئه‌مه‌ریكا هێرشی ئاسمانی تۆڵه‌سه‌ندنه‌وه‌یان له سوریا ئه‌نجام داوه‌و چه‌ند بنكه‌یه‌كی هێزه‌كانی ئێرانیان بۆردومانكردووه.\nسه‌رچاوه: سی ئێن ئێن


قایمقامی داقوق دورده‌خرێته‌وه‌ئه‌میر خوداكه‌ره‌م بۆ راكان سه‌عید: به‌بڕیاره‌كه‌تدا بچۆره‌وه - Kirkuknow\nقایمقامی داقوق دورده‌خرێته‌وه\nئه‌میر خوداكه‌ره‌م بۆ راكان سه‌عید: به‌بڕیاره‌كه‌تدا بچۆره‌وه\nئه‌میر خوداكه‌ره‌م، قایمقامی له‌كارلادراوی قه‌زای داقوق\nپارێزگاری كه‌ركوك به‌وه‌كاله‌ت، بڕیاریدا به دورخستنه‌وه‌ی ئه‌میر خوداكه‌ره‌م له پۆستی قایمقامی داقوق له‌سه‌ر داوای ئه‌نجومه‌نی قه‌زاكه، ئه‌وه‌ش ناڕه‌زایی ناوبراوی لێكه‌وتۆته‌وه و داوا ده‌كات ئه‌و رێكاره هه‌ڵبوه‌شێنرێته‌وه.\nئه‌میر خوداكه‌ره‌م، قایمقامی له‌كارلادراوی داقوق به (كه‌ركوك ناو)ی وت “فەرمانی كارگێڕی راكان سه‌عید ده‌رباره‌ی دورخستنه‌وه‌م له پۆستی قایمقام ره‌تدەكەمەوه و له‌رێی نوسراوێكه‌وه داوای لێده‌كه‌م بە بڕیارەكەیدا بچێتەوه و پاشگەزبێتەوه، چونكە بڕیارەكە نایاساییە”.\nئه‌میر خوداكه‌ره‌م له‌باره‌ی تۆمه‌ته‌كانه‌وه ده‌ڵێت ئه‌و ته‌نیا بڕیاره‌كانی پارێزگاری پێشوی كه‌ركوكی جێبه‌جێكردووه و كاتی چونی هێزه‌كانی په‌كه‌كه‌ش بۆ داقوق سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی قه‌زاكه بووه نه‌ك قایمقام.\nناوبراو له پێكهاته‌ی كورد 21ی ئایاری 2015 دوای سه‌ندنه‌وه‌ی متمانه له ئه‌حمه‌د حه‌سون عه‌زی قایمقامی پێشوی داقوق له‌ڕێی ده‌نگدانی ئه‌نجومه‌نی قه‌زاكه‌وه، خۆی بۆ ئه‌و پۆسته كاندید كردو به زۆرینه‌ی ده‌نگ بووه قایمقام، له دوای رووداوه‌كانی 16ی ئۆكتۆبه‌ری 2017و گه‌ڕانه‌وه‌ی هێزه‌كانی حكومه‌تی ناوه‌ندی بۆ كه‌ركوك شاره‌كه جێهێشت و دوای نزیكه‌ی مانگێك گه‌ڕایه‌وه بۆ پۆسته‌كه‌ی.\nئه‌میر خوداكه‌ره‌م جه‌ختیكرده‌وه دوای ئاراسته‌كردنی نوسراوێك بۆ پارێزگاری كه‌ركوك بۆ ماوه‌ی 10 رۆژ چاوه‌ڕێی وه‌ڵام ده‌كات، به‌پێچه‌وانه‌وه هانا بۆ دادگای كارگێڕی فیدراڵی ده‌بات له به‌غدا و سكاڵای ده‌بێت.


بەیان سەلمان؛ ۆتوۆێژ له گه ڵ ده نگى كورده كان له ئه مريكا - VOK Radio\nبەیان سەلمان؛ ۆتوۆێژ له گه ڵ ده نگى كورده كان له ئه مريكا\nله زه نجيره ۆتوۆێژه كان له گه ڵ ژنانى نوسه رى كورد\n٢٧ي مانگى مه ى ٢٠١٨\nتايبه ت به VOKRadio\nبو رێز لينان له نوسه ران و چالاكوانانى ژنى كورد، ده نگی کورده كان له ئه مريكا بو ديموكراسى، ئاشتى و ئازادى , به یارمه تی رێکخراوه ی ژنان بو ژیان زنجیره وتو وێژیکی له گه ل نوسه رانی ژنى کورد له هه نده ران به مه به ستی ناساندنی زیاتری ئه وان ده س پی کردوه. له م زه نجيره وتوويژانه دا هه ولمان داوه هاندره سه ركيه كانى سروشتى ، سايكالوژى و كومه لا يه تى كه كاريگه رى بووه له نوستراوه كاني ئه م گروپه له ژنانى ليهاتوى كورد له دونياى ئه ورودا ، به خه ينه به ر ده س بينه رانى ئه م وتوويژانه.\nله پرسياره كاندا ئيمه هه ولمان داوه له رابوردوى ژيانى نوسه ر، ئه و كه سايه تيه يانه كه كاريگه رى به رچاويان له ژيانى ئه واندا بووه، رولى زمانى دايكى و هه ره ها كاريگه رى زمانه كانى كه له سه ر ئه وان، زور به كورتى زانيارى خر كه ينه وه. هاوكات رولى بيرو باوه رى فيمينيستى له پيك هاتنى كه سايه تى نوسه ر، ئه زمونه كانيان له مه ر نابه رابه رى و نا ته بايي دژ به وان به هوى ژن بونيان به خينه به ر ده س خوينه رانى ئه م زه نجيره وتوويژانه.\nنوسه رانى ليهاتوى ژنى كورد له بواره جور به جوره كاندا سه ركه وتنيان وه ده س هيناوه. به شيك له وان وه ك نوسه ره ى كورته چيروك، به شيك له وان وه ك روژنامه نوس و شاعير و به شيكى كه نوستراوه كانيان له سه ر ميژو و كومه لگا و ژينگه و سياسه ت و ئابوريدا بووه.\nتكايه یێناسه یێک سه باره ت به خوتان بو خوينه رانى ئه م وتوويژانه باس كه ن.\nناوم بەیان سەلمان، لە ساڵی ١٩٦١ لە شاری کەرکووک، لە باشووری کوردستان، لە دایکبووم. رۆمان نووس و شاعیر و وەرگێڕم. لە چەندین ڕۆژنامە و گۆڤاری کوردی بەرهەمەکانم بڵاو بۆتەوە و هێشتا بەردەوامم لە بڵاوکردنەوە. یەکەم بەرھەمە ئەدەبییەکانم لە ساڵی ١٩٩٤ بڵاوبۆتەوە. بەدوایدا لە ساڵی ١٩٩٨ دەرچووم بۆ فەرەنسا. لە پاریس دەژیم و هەر لێرە دەستم بە خوێندنی ئەدەب کرد تاکو دیپلۆم و لیسانیس و ماستەر و ماجستێرم لە ئەدەبی فەرەنسی و ئەدەبی هاوچەرخ وەستهێنا. بەدوایدا، کەوتمەوە کاری ڕۆژنامەوانی و بڵاوکردنەوەی بەرهەمەکانم.\nخاتو بەیان، ئيوه له چ تەمەنێکەو دەستتان به نووسین کردوه و بەرهەمەکانی نووسینی خۆتان بناسێنن. تا چ ئاستێک نوسینەکانتان به ژیانی شەخسی تۆوه بەستراوه و ئیلهامی گرتوه؟\nنووسین بەرهەمی ساتەوەختێکی دیاریکراو نییە، پرۆسەیەکی بەردەوامە، گەڵاڵەبووی بەرهەمی تەمەنێكە لە ئەزموون و خویندنەوە و هەڵسەنگاندنی فیکر، کە دواتر لە "هەلێکدا" بە نووسین دەرەکەوێت. نووسین بەوە خۆی لە ''قسە'' جودا دەکاتەوە کە قسەکەرێک بەرامبەرت نییە بیرۆکەکانتی ئاڕاستە بکەیت، بەڵکو دەنگەکانی ناوەوەی خۆتە و لە تەنیاییدا بە نووسین بەرهەم دێت.\nناتوانم بڵێم لە منداڵییەوە خولیای نووسینم هەبووە، بەڵام دەزانم کە لە تەمەنی هەرزەکاریمدا شتێک تەنگی پێهەڵەچنیم و پێناسەم بۆ نەدەکرا. بۆیە لە دوای یەکەم بڵاوکردنەوەی یەکەم چیرۆک و یەکەم شیعرم لە ساڵانی نەودەکان، پێویستم بە کاتی زۆر بوو تاکو بگەڕێمەوە ناو وشەکان و سەری داویان دووبارە وەست بگرمەوە. ئەو گەڕانەوەیە بە ڕێکەوت لە هەندەرانەوە کۆچی پێم کردەوە بۆ ناو نووسین. پێویستم بەوە بوو لەسەر فیکرم کاربکەم، لەسەر پاشەکەوتی دەروونی و ئەزموونەکانم (بە خۆشیی و ناخۆشییانەوە)؛ بە کورتی کار لەسەر خۆم بکەم تاکو خوێنەر ناونیشانی نووسەریم پێ ببەخشێت، نەک خۆم. ئەو کارکردنە لەسەر خود دەربازت دەکات لە نووسینی سەرپێی و باو و نەکڵۆک، بگرە بەرەوڕووی خۆت دەکاتەوە. ئەوەش مەودات پێ وەردەگرێت لەوەی ژیانی شەخسی خۆت ڕاستەوخۆ وەک خۆی بەرهەمی نەهێنییەوە. ئەوەی دەشبێتە ماییەی ئیلهام، تێکڕای ئەو خاڵانەی پێشووە، نەک تەنها لایەک.\nئه و خاله سه ره کیانه ی که له سه ر نوسه ر بوونی تو کاریگه ری بووه چی بوون؟ (که سایه تی یا رووداویکی تایبه ت و هتد )\nبا دیسان بێمەوە سەر نووسین، چونکو ئەوە کە دواتر مێژووی میللەتێک و شوێنەواری شارستانییەتێک لەخۆیدا بەرجەستە دەکات. تەنانەت جەستەی کەسێک کە بە خاڵ دەکوترێت ئەو جەستەیە مێژووی بوونی خۆی بەو شێوەیە تۆماردەکات. لێرەوە، خودی نووسین، بە هۆی تەکنەلۆجیای هەرە پێشکەوتوو، لە داهاتوودا واتای دەگۆڕێت و فۆرمی نوێ لە خۆی هەڵدەگرێت. بێگومان بوونم وەک مرۆڤ، خۆشەویستم بۆ ئەدەب، بۆ نیشتمان، بۆ جوانی و شیعرییەت بەشێکی تەواوکەرن بۆ ئەو پرۆسەی نووسینەی ئاماژەم پێ کرد. بێجگە لەوەی مردن و خۆشەویستی و ژیانی هەندەران چەند فاکتەرێکی گرنگن. دەکرێ بڵێم کە لە شوێنێکدا ئیتر قسەم پێ نەدەکرا دەبوو ئیدی بنووسم. کەسانی ئازیزیش لە ژیانمدا ڕۆڵی گەورە و جوانیان هەبووە لە هاندانم.\nوەک نووسەرێکی دیاسپۆرا له هەندەران چەنده زمانی دایکی له سەر نووسینەکانت یا نووسینی کتێبەکانتان کاریگه ری بووه؟\nزمانی "دایک" پێناسەی خۆی دەکات. لەگەڵ لەدایکبوونتدا هاوبەشی خەمتە، هەڵگری ئازارەکانتە و بەو زمانە بیر دەکەیەوە. زانینی زمانی تر هاوکاریی باشترت دەکات بۆ بیرکردنەوە بە جۆرێکی دی. زانینی چەند زمانێک گەشتێکی بەردەوامت پێ دەکات لەناو ئەو زمانە. چاکتر شارەزای وشەکان دەبیت و دەزانیت چۆن و لە کوێدا بەکاریان بەریت. نووسین لە بەرەی هەندەرانەوە دژی لەبیرچوونەوەیە، هەڵگری یادەورییە لە ئامادەبوونێکی ڕۆژانەدا لەناو پانتایی بەرفراوانی شوێنكی نامۆ، کە لە نامۆبوونی خود دەرت دەکات. بەرابەر بەو نووسینانەی لەناو وڵات بەرهەمهاتوون، نووسینی "دایک" لە هەندەران بەوە خۆی جودا دەکاتەوە کە فرە ڕەهەندە، دژی وێڵبوونە، تێکۆشانە لەسەر هەموو بەرەکانی ژیان. ئەگەر لە سەر خاکێک وەک خاکی کورد مرۆڤەکان لە ناو شەڕی بێ وەچان بن، لە هەندەران ئێمە لە جۆرێکی تری شەڕداین بۆ ئەوێ و ئێرە: شەڕی مرۆڤ لەگەڵ نادادپەروەریی.\nتا چ راده يه ك هه ستی نه ته وایه تی له سه ر له سەر نووسینەکانت یا له سه رنوسینی کتێبه که تان کاریگه ری هه بووه؟\nنووسەری ڕاستەقینە کار بۆ سەرجەمی مرۆڤایەتی دەکات. بۆ ئاسوودەیی هەمووان و دادپەروەریی لە هەر سوچێکی دنیا. ئێمە بەشێکین لە نەتەوە، بەڵام نەتەوە بەشێکە لە هەموو دنیا. ئەمیش گەورەترە. نیشتمان پەروەریی و خۆشەویستیمان بۆ نەتەوە تەواوکەری خۆشەویستیە بۆ هەموو مرۆڤایەتی. ئەوانەی توندڕەون لە بیرکردنەوە و ڕەفتار، یاخود ناسیونالیستن، ناتوانن ببنە نیشتمان پەروەر، چونکو ئەمیان دژی بیرۆکەی توندوتیژییە. دەکڕێ زۆر چاک قسە لەسەر مێژووی نەتەوەیەک بکەین، ڕۆڵی و کاریگەری، چونکو ئێمە بەشێکین لەو مێژووەی ئەو، بەڵام بەبێ ئەوەی پەنا بۆ سڕینەوەی "ئەوی تر" بەرین.\nچه نده بیروکه ی فمینیستی له سه ر نوسینه کانتان کاریگه ری هه بووه؟\nناتوانم باس لەو لایەنە بکەم، کەسانی دی دەبێ کارەکانمان هەڵسەنگێنن. بە بڕوای خۆم هیچ کات لەسەر بوارێک و تاقە فیکرێک کارم نەکردووە. فیکری فیمینیستی گۆشەیەکە، فیکری مرۆڤیش لەلام بە گشتی پانتاییە هەرە گەورەکەی گرتۆتەوە. دیارە وەک ژنێک بێگومان مەراقی ئەو جۆرە لێکۆڵینەوە و توێژنەوانەم لەلایە، پێم باشترە لەناو دەقی لێکۆلێنەوەیەکدا جێیان بکەمەوە، نەک ببێتە بابەتی سەرەکیی بەرهەمە ئەدەبییەکانم.\nوه ک نوسه ریکى كورد چه نده ژن بونت کاریگه ری هه بوه له سه رکه وتنتدا یا خو به پيچه وانه ى ئه و بووه ته كوسپ له سه ر ريگاتاندا؟ (وه ك ڕاسیسم ، میسوجینی ، یا هه ر ره گه ز خوازییکی)\nکەس نییە لە هەندەران بەرەوڕووی کاردانەوەیەکی ناخۆش نەبێت. ئێستا نا دواتر! بەڵام ئەو جۆرە کاردانەوەیە پوختەی کردەوە و ڕەفتاری سەرانسەری کۆمەڵگایەک نییە. هەر چۆن لە کۆمەڵگای خۆماندا، کاتێ لە شارەکانمان بە زۆرەملێی سیاسیی و سەربازی رژێمە فاشییەکان دەربەدەر دەبین، خەڵکی ئەو شارەی بۆی دەچین (کورد نییشینن) بەڵام هەمیشە بە چاوی "غەریبە" و ئاوارەیەک سەیرت دەکەن، لە هەندەرانیش ئێمە غەریبەین، لەگەڵ جیاوازی ئەوەی کە بە سووک سەیرمان ناکەن، با جیاوازیش بین. دەکرێ هەر ئەو جیاوازییە بکەینە هاندەرێکی پێشکەوتنمان.\nئه و خاله پوزیتڤ و نيگه تیڤه ى ژیان له هه نده راندا ، كه تا راده ییک کاریگه ری بووه له سه رنوسه ر بوونی تودا چيه؟\nلایەنی نیگەتیڤ ئەوەیە کە داوای خۆگونجانت لێ دەکەن (integration) بێ ئەوەی تەمەنی کەسێک ڕەچاو بکەن، یاخود ماندوبوونی بە هۆی شەڕ و زیندانی وەبەرچاو بگرن، بێ ئەوەی تەواویی ئامرازی ئەو خۆگونجانە بخەنە بەر دەستت. خۆگونجان (وەک لە لێکۆڵینەوەیەکمدا بەناونیشانی "دەنگی شاراوەی ژنان" باسم کردووە) پرۆسەیەکی بەردەوامە، ئێمە لەبەرئەوەی خەڵکی بە ڕەچەڵەکی ئەو وڵاتانە نین، هەموو هەنگاوێكمان بۆ خۆسەلمانن ئەویە کە تا چەندە توانیومانە لەگەڵ ئەو کۆمەڵگا نوێیە خۆمان بگونجێنین. فێربوونی زمان بەشیکە لەو پرۆسەیە، ئیشکردن و دۆزینەوەی کارێک کە لەگەڵ فیکر و تواناتدا دەگونجێت بەشێکی ترە و دەیان بەشی تریش دێنە ڕێت دەبێ وەک بەربەست هەمووی تێپەڕینیت. خاڵی پۆزیتڤیش ئەوەیە، هیچ نەبێت مافمان پارێزراوە، هاوڵاتییەکی ئەو وڵاتە نوێیەیین کە بۆی هاتوین و یاسایەکی بێ گەندەڵ پشتگیریمان دەکات. دروستە کە دەبێ بەو ئامرازە کەمەی لەبەر دەستتمانە جێی خۆمان بکەینەوە. بەش بە حاڵی خۆم کە ڕەخنەش دەگرم؛ هەر چۆن لە کورد لە رەخنە دەگرم؛ هۆشم بەوەیە و پێزانینیشم هەیە کە دەستکەوتی زۆرم وەدەست هێناوە و کە دەخەوم مێردەزمە نایەتە خەونم.\nپروژه ى نوسيننت بو داهاتوو چيه و چ په یامێکتان بو نوسه ره انی دیکه له هه نده ران هه یه؟\nهەمیشە چەند کارێک پێکەوە دەکەم. وەرگێڕانی ڕۆمانێکم بۆ زمانی فەرەنسی تەواوکرد. سەرقاڵی نووسینی ڕۆمانێکی نوێم، هاوکات بە پێی کات بابەتی ئەدەبی و فیکری بۆ گۆڤارەکان ئامادە دەکەم.\nدواجار یەکێکم وەک هەموو ئەوانەی هاتوونەتە وڵاتانی دنیا. بە بڕوای منیش تا دنیا بووە و دەبێت مەسەلەی پەناهەندەیی و کۆچبەری هەر دەمێنێت. چونکو شەڕ و وەیکدادان بۆ سەپاندنی دەسەڵات هەر بەردەوام دەبێت. ئەو کەسەی ڕێی هەندەران لەبەر دەگرێت دەبێت وزەی و توانای بخاتەگەڕ و بە هاتنی یەکەم کۆسپ و تەنگانە کۆڵ نەدات. وەها سەیری کێشەکانیش بکات کە کاتین و بەسەر دەچن. بێگومان هەر وایشن.\nبه يان سه لمان وب سايت:


لە روسیا خۆپیشاندانە - تۆڕی میدیایی خەڵک\nلە روسیا هێزەكانی پۆلیس زیاتر لە 2600 خۆپیشاندەریان دەستگیر كرد كە زیاتر لە هەزار كەسیان لە مۆسكۆی پایتەخت بوون لە رۆژی شەممە.\nدوێنێ هێزەكانی پۆلیس زیاتر لە 2600 كەسیان لە سەرانسەری روسیا دەستگیركرد لەلایەنگرانی ئەلێكس ناڤالنی سەركردەی ئۆپۆزسیۆنی روسیا كە لە 9 شاری روسیا خۆپیشاندانیان سازكردبوو.\nلە شاری مۆسكۆی پایتەخت زیاتر لە 15 هەزار لایەنگرانی ناڤالنی گردبوونەوە لە گۆڕەپانی پۆشكین لە نێوەڕاستی شار، لەوێ خۆپیشاندانیان سازكرد ناڕەزایەتییان نیشاندا لە بەرامبەر دەستگیركردنی ناڤالنی.\nخۆپیشاندەران لەگەل هێزەكانی پۆلیس پێكیاندادا، شەڕ و ئاڵۆزی توند لەنێوانیاندا رووی دا.\nلە شاری مۆسكۆی پایتەخت 1045 خۆپیشاندەر دەستگیركراون و لە شاری ست پترسبۆرگیش زیاتر لە 375 خۆپیشاندەر دەستگیركراون.\nئەلێكس ناڤالنی سەركردەی ئۆپۆزسیۆنی روسیا دوای گەڕانەوەی لە ئەڵمانیا لە رۆژی 17ی ئەم مانگە لەلایەن هێزە ئەمنییەكانی روسیا لە فڕۆكەخانە دەستگیركرا، ناوبراو داوای لە لایەنگرانی خۆی كرد كە خۆپیشاندان ساز بكەن.\nخەڵك- بازرگانێكی ڕووسی جلوبەرگێكی وەرزشیی بۆ ڤلادیمێر پۆتینی سەرۆك كۆماری ڕوسیا دووری كە سەد لە سەد پێكهاتەكەی ڕووسیە. (زیاتر…)\nخەڵك- ئەمڕۆ یەك شەممە 13ی ئاداری 2021 ساڵوەگەڕی كوشتنی ئەڵیكساندەری دووهەم ئیمپەراتۆری بەنێوبانگی روسییە لە ساڵی 1881دا لە دوای زنجیرەیەك هێرش بۆ كوشتنی.…\n26 نیسان 2021 8.10 pm\nخەڵك- بازرگانێكی ڕووسی جلوبەرگێكی وەرزشیی بۆ ڤلادیمێر پۆتینی سەرۆك كۆماری ڕوسیا دووری كە سەد لە سەد پێكهاتەكەی…\n18 کانونی دووهەم 2021 6.01 am\nخەڵك- بەشی هەواڵ سەركردەیەكی دیاری ئۆپۆزسیۆنی روسیا و رەخنەگری فلادیمێر پۆتین سەرۆكی روسیا، لە فڕۆكەخانەی مۆسكۆ…


ئەم بنکەیە سەر بەوەزارەتى کشتوکاڵ و سەرچاوەکانى ئاوى حکومەتى هەرێمى کوردستانە لە ساڵى ٢٠٠٩ بەفەرمانى وزارى لە کۆمەڵگاى باشماخ دەستى بەکارەکانى کردووە،\nبە میکانیزمى زاستییانە کە لە ئاستى ستانداردى جیهانیدایە، بووارى کارکردنى تایبەتە بەبەرووبوومى ئاژەڵى و پەلەوەرى و سامانى ماسی و هەروەها هەموو ئەو بەرهەمانەى کە سەرچاوەکەیان ئاژەڵە. جگە لە بەرهەمى شیرەمەنى دەرمانى ڤێتەرنەرى وەک یەکێک لە بوارى کارکردن ئەژماردەکرێت لەگەڵ ماسى جوانى و هەروەها پشکنین بۆ ئەو (سەگ و پشیلە ماڵیانەى )کە لەگەڵ گەشتیارانە.\n+98(0)918 668 4199 - +964(0)751 197 5675 [email protected] له‌سه‌رهێڵ : 142


پەرلەمانتارێكی یەكگرتوو پەیامێك ئاڕاستەی قوتابیانی پۆلی۱۲دەكات\nSalam 10/08/2019 - 12:46 بڵاوکراوەتەوە لە هەواڵ/كوردستانی\nلەدوای پێكهینانی لیژنەیەك لە پەرلەمانی كوردستان كە لەچوار پەرلەمانتار پێك هاتبوو بەسەرۆكایەتی پەرلەمانتاری یەكگرتوو هلز ئەحمەد بۆ لێكۆڵینەوە لە ئەنجامی تاقیكردنەوەكانی پۆلی دوانزە لیژنەكە دوای لێكۆڵینەوە گەیشتە كۆمەڵێك ڕاستی لەبارە بوونی هەڵە لە پرسیارەكانی ئەم ساڵی تاقیكردنەوەی وەزاری، كۆمەڵێك ڕاسپاردەی بۆ سزادانی كەمتەرخەمان دایە وەزارەتی پەروەردە.\nهلز ئەحمەد پەرلەمانتار لەسەر فراكسۆنی یەكگرتووی ئیسلامی كوردستان و سەرۆكی لیژنەی بەدواداچون بۆگرفتەكانی تاقیكردنەوەكانی پۆلی 12، ڕاگەیاند: ئێمە دوای ئەوەی لێكۆڵینەوەمان كرد وەك لیژنەی بەدواداچون بۆمان دەركەوت كۆمەڵێك هەڵەی گەوە كراوە و زیانی گەورە بەر قوتابیان كەوتوە كۆمەڵێك ڕاسپاردەمان دا وەزارەتی پەروەردە بۆ سزادانی كەمتەرخەمان وەزارەتی پەروەردە دوای ڕاسپاردەكانی ئێمە كۆمەڵێك بڕیاری دەركردوە.\nهەرەها ووتیشی: گرنگرترینیان ئەوەیە هەر قوتابیەك دوای وەرگرتنەوەی نمرەكانی بەشێوەی ئەلیكترۆنی دەتوانێ وەڵامی پرسیارەكانی كە لەدەفتەری تاقیكردنەوە داویەتیەوە بیبینێت بەو كۆدەی نمرەكانی ئاواش وەڵامی راستی و دروستی دەفتەرەكەشی بۆ دیتەوە.\nفراكسیۆنی یەكگرتوو داوای چاكسازی ڕیشەیی لەحكومەتی هەرێم دەكات\nكەلار... بەشداربوانی پرۆژەیەكی نیشتەجێ بوون، گردبونەوە\nبەهۆی كەمی كەرەباوە، دانیشتووانی كۆمەڵگەی خاڵخاڵانی گردبونەوە\nباری كه‌ش و هه‌وای سبه‌ی پێنج شه‌ممه بڵاوكرایه‌وه\nبڕی بارانبارینی 24 كاتژمێری ڕابردوی ناوچه‌كانی هه‌رێم بڵاوكرایه‌وه


پلانێك بۆ رێگریكردن لە داڕمانی به‌های دینار ده‌خرێته‌روو - پرس میدیا\nHome ئابووری سڵایدشۆو عێراق هەواڵ پلانێك بۆ رێگریكردن لە داڕمانی به‌های دینار ده‌خرێته‌روو\nپلانێك بۆ رێگریكردن لە داڕمانی به‌های دینار ده‌خرێته‌روو\nپرس میدیا 4/26/2020 10:54:00 م ئابووری, سڵایدشۆو, عێراق, هەواڵ,\nحكومه‌تی عێراق، پلانێك بۆ رێگریكردن له‌داڕمانی به‌های دیناری عێراقی داده‌نێت و پلانه‌كه ئاراسته‌ی ئه‌نجومه‌نی باڵای ئابوری كردووه.\nحه‌مید نه‌عیم غه‌زی، ئه‌مینداری گشتی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانی عێراق، له‌نووسراوێكیدا كه ئاراسته‌ی ئه‌نجومه‌نی باڵای ئابوری حكومه‌تی كردووه، تێیدا هاتووه "به‌مه‌به‌ستی پشتیوانی ئابوری نیشتمانی و رێگریكردن له‌داڕمانیبه‌های دیناری عێراقی، پێشنیازده‌كه‌ین هاورده‌كردنی ئۆتۆمبێل بۆ ماوه‌ی شه‌ش مانگ رابگیرێت.\nهه‌روه‌ها له‌به‌شێكی دیكه‌ی نوسراوه‌كه‌دا پیشنیازی كردووه، هاورده‌كردنی كه‌لوپه‌ل به‌هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ وه‌زاره‌تی پیشه‌سازی و بازرگانی و كانزاكان بۆ ماوه‌ی شه‌ش مانگ رابگیرێت.\nهه‌ر به‌گوێره‌ی نووسراوه‌كه، له‌پێشنیاری سێیه‌مدا هاتووه "پێویسته حكومه‌ت به‌ڵگه‌نامه‌ی یاسایی (سه‌نه‌د) ده‌ربكات، به‌جۆرێك نه‌وت به‌گوێره‌ی نرخی تۆماركراوی رۆژ بدرێته هاوڵاتیان، هه‌ر هاوڵاتیه‌كیش ژماره‌یه‌ك به‌رمیل بتوانێت بكڕێت، له‌دوای تێپه‌ڕبونی شه‌ش مانگ هاوڵاتی مافی ئه‌وه‌ی هه‌بێت، نه‌وته‌كه به‌ده‌وڵه‌ت بفرۆشێته‌وه".\nله‌كۆتایی پلانه‌كه‌یدا ئه‌مینداری گشتی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانی عێراق، جه‌خت له‌وه ده‌كاته‌وه، كه به‌و رێگه‌یه ده‌وڵه‌ت ده‌توانێت گه‌وره‌ترین پاره‌ی نه‌قدی ده‌ستبكه‌وێت بۆ رزگاركردنی بودجه‌ی گشتی عێراق.\nBy پرس میدیا at 4/26/2020 10:54:00 م


حەمزە رەزیکی: لەمڕۆ بەدواوە پشکنینی کۆرۆنا بێبەرامبەرە بۆ هاوولاتیان ئەنجام دەدێت\n2021-03-14 [11:38 AM]\nلە پارێزگای دھۆک بڕیار درا لەمڕۆ بەدواوە پشکنینی کۆرۆنا بکرێتە بێبەرامبەر، گوتەبێژی تەندروستیی دھۆکیش رایده‌گه‌ێنێت: تەنیا پارە لەو کەسانە وەردەگیرێت کە لە دەرەوە دەگەڕێنەوە و بۆ ھاووڵاتیانی ناوخۆ بێبەرامبەرە.\nحەمزە رەزیکی، گوتەبێژی تەندروستیی دھۆک، بە ئاژانسی هەواڵی زاگرۆسی راگەیاند: لە سنووری پارێزگای دھۆک پشکنینی کۆرۆنا لەمڕۆ بەدواوە بێبەرامبەر بۆ ھاووڵاتیان ئەنجام دەدرێت و، ھەر ھاووڵاتییەک کەسێکی نەخۆشی ھەبێت یانیش گومان لە خۆی بکات پەتای کۆرۆنای ھەیە، دەتوانێت سەردانی بەڕێوەبەرایەتیی خۆپاراستنی تەندروستی بکات و بەبێ بەرامبەر پشکنینی کۆرۆنای بۆ دەکرێت.\nحەمزە رەزیکی گووتی: بڕیارەکە ھەموو سنووری پارێزگای دھۆک دەگرێتەوە و لە ھەموو قەزاکانی سەر بە دھۆک پشکنینی کۆرۆنا کراوەتە بێبەرامبەر، چونکە پێشتر پێویستی بە پڕکردنەوەی فۆڕمیش ھەبوو و ئەویش لابراوە.\nهەروەها حەمزە رەزیکی، گوتەبێژی تەندروستیی دھۆک، ئەواشی بۆ ئاژانسی هەواڵی زاگرۆس ختەروو گووتی: ئەو ھاووڵاتیانەی لە دەرەوەی ھەرێمی کوردستانەوە دەگەڕێنەوە، وەک پێشتر و بە بڕیاری وەزارەتی تەندروستی، پشکنینی کۆرۆنایان بە ٦٠ ھەزار دیناری عێراقی بۆ ئەنجام دەدرێت.


زۆرێك لە پزیشكەكان نهێنی نەخۆشەكانیان ناپارێزن!\nلە كاتی تەواو كردنی زانكۆ یان هەر بوارێكی خوێندن دەرچووەكان بەڵێنی دڵسۆزی بۆ پیشەكان و نهینی پارێزی دەدەن، . هەر پیشەیەك ئەوەی پەیوەندی لەگەڵ مرۆڤ هەیە یان لەگەڵ هەر بابەتێكی تر هەبی ڕووبەڕووی هەندێ ڕووداو یان هەندێ زانیاریان دەستدەكەوێت كە ڕەوشتی پێشەیی ڕێگەیان پێنادات لەلای كەس باسی بكەن، ئەمەش متمانە و دڵنەوایی بە ئەوانەی مامەڵەی لەگەڵ دەكەن دەبەخشێت.\nپزیشكی پیشەیەكی زۆر پیرۆز و گرنگە لە كۆمەڵگادا، پەیوەندی ڕاستەوخۆ بە مرۆڤەكانەوە هەیە. دەرچوانی كۆلێژی پزیشكی لەگەڵ ئەوەی سوێند دەخۆن كە بە مرۆڤانە مامەڵە لەگەڵ نەخۆشەكان بكەن، سوێندی ئەوەش دەخۆن كە نهێنی نەخۆشەكان بپارێزن. ئەوەی لە هەرێمی كوردستان ڕوودەدات، زۆر بەكەمی ئەم نهێیە پارێزاوە بوونی هەیە.\nپزیشكەكان لە نۆرینگەكانیان، بۆ ئەوەی پێڕابگەن زۆرترین نەخۆش ببێنن و زۆرترین دەسكەوتی مادیان هەبێ چەندین نەخۆش بەیەكەوە دەبینن. نەخۆش پێویستی بە كاتە بۆ ئەوەی بتوانێ بە ڕوونی كێشە تەندروستیەكەی بۆ پزیشك باس بكات، گرنگە نەخۆش بەتەنیا بێت لەگەڵ پزیشكەكەی، بۆ ئەوەی بتواێت قسەكانی خۆی بەبێ شەرم ڕاستگۆیانە بكات، هەروەها پزیشك دەبێ بە شیوازێك هەلس و كەوت بكات و گوێ بۆ نەخۆشەكەی بگرێت، تا بتوانی متمانەی نەخۆش بەدەستبێێت وهەموو شتێكی بە راشكاوی بۆ باس بكات، تا بتوانێت چارەسەری دروستی بۆ بكات. كە چەند كەسیكی تر لە ژووری پزیشك لەگەڵ نەخۆش بوون، ئەو كات نەخۆش لەوانەیە شەرم بكات یان نەیەوێ كەسێكیتر وەڵامەكانی بۆ ئەو پرسیارانەی پزیشك دەیكات بیبستن ، بۆیە لەم كاتەدا نەخۆش یان وەڵام ناداتەوە، یان بە هەڵە وەلام دەداتەوە، ئەمەش كاریگەری دەبێت لەسەر دەستنیشان كردنی نەخۆشیەكە لەلایەن پزیشكەكەوە، نەخۆش لەم كاتەیە متمانە بە پزیشكەكەی ناكات. ئەمە تەنها لە نورینگەكان ڕوونادات، بەڵكۆ لە نەخۆشخانەكان و بنكە تەندروستیەكانیش بەهەمان شیوەیە. وەزارەتی تەندروستی بۆ خزمەتكردن و پێشكەش كردنی خزمەتگوزاری تەندروستی و پاراستنی هاوڵاتیان لە هەر پەتایەك یان هەر پێشێل كردنێكی مافەكانیان لەلایەن كارمەندانی كەرتی تەندروست دروست بووە، ئەركیەتی ئەم پێشێلكردنە بوەستێنێت و بڕیارێك دەربكات كە پزیشك پابەندی ئەو سوێندەبن كە داویانە، لەیەك نەخوش زیاتر لە ژووری پزیشك نەبێت.\nنەخۆش مافی ئەوەی هەیە بە تەنیا لەگەل پزیشك بێت وكاتی گونجاوی پێبدات. تەنها نەخۆش بۆی هەیە ڕێگا بە كەسێك بدات لەگەڵی بێتە ژووری دكتۆر، هەر ئەوێش مافی ئەوەی هەیە رێگا بە كەسێكی تر بدات گوێ لە نهێنیەكانی بێت، نەك پزیشك بە ئارەزووی خۆی هەر چەند كەسی بوێت لە ژوورەكەی دانێت لە كاتێك پشكنین بۆ نەخۆش دەكات.\nهەندێ جار میوانەكانیشی لە ژوورەوە داناوە لەكاتێك نەخۆشیك دەپشكنێت و پرسیاری تایبەتی لێدەكات!\nسستمی تەندروستی هەرێمی كوردستان، سستمێكی كۆنە هیچ گۆڕانكاریەكی بەسەردانەهاتوە لەگەڵ ئەم هەموو پێشكەوتنەی ڕوویداوە لەم بوارە.\nخزمەتگوزاری تەندروستی لە هەرێمی كوردستان وەك زۆرێك لە كەرتەكانی تر لە ئاستێكی زۆر نزمە، هاوڵاتی هیچ هاوكاریەك ناكرێ لەلایەن حكومەتەوە. بیمەی تەندروستی بوونی نییە، ئەوەش بارگرانیەكی مادی زۆر دەخاتە سەر هاوڵاتیان. كەرتی گشتی سستمی تەندروستی بەڕادەیەكی زۆر پشتگوێ خراوە و كەرتی تایبەت شوێنی گرتۆتەوە، چاودێریش ناكرێت لەلایەن حكومەت و وەزارەتی تەندروستی. نەبونی چاودێری وایكردوە پزیشكەكان و خاوەن نەخۆشخانەكان بە ئارەزووی خۆیان یاری بە نرخی چارەسەر و پێداویستە تەندروستیەكان بكەن. لەگەڵ ئەوەی نرخی چارەسەر و پێداویستیە تەندروستیەكان زۆر گرانە، كوالیتی و دەستیشان كردنی نەخۆشیەكان چارەسەركردنی و دەرمانەكان لە ئاستی پێویست نییە، بەڵگەش بۆ ئەمە دەبینی بەرپرسەكان و تەنانەت خاوەن نەخۆشخانە تایبەتەكان بۆ چارەسەری نەخۆشیەكی سووكیش سەفەر دەكەن بۆ وڵاتانی دراوسێ یان وڵاتانی ئەوروپا.\nكەرتی تەندروستی كەرتێكی گرنگە، هەر حكومەتێك خۆی بە دڵسۆز وڕەشید بزاێت دەبێ پلان و گرنگیەكی زۆر بەم كەرتە بدات و خزمەتگوزای تەندروستی بە هەموو هاوڵاتیەك بگەێنێت.\nپزیشكی خێزان گرنگە بێتە ناو سستمی تەندروستی هەرێمی كوردستان، بۆ ئەوەی نەخۆش سەری لێنەشیوێت و نەزانێت بۆ چارەسەری نەخۆشیەكەی بچێت بۆ لای كام پزیشك، بەڵكو پزیشكی خۆی سەرپەرشتی دەكات و دوای پشكنینی ئەو پزیشكە پسپۆرە دەستنیشان دەكات و زانیاری دەربارەی نەخۆشەكەی و نەخۆشیەكەی دەنێرێت بۆی، بۆ ئەوەی چارەسەری گونجاوی بۆ دەستیشان بكات. لە هەرێمی كوردستان كەسێك كە نەخۆش دەكەوێت، بۆ خۆی بڕیار دەدات بچێت بۆ لای كام پزیشك، بۆ ئەوەی چارەسەری نەخۆشیەكەی بكات، لە ماوەیەكی كورت چەندین پزیشك دەگۆڕیت، هەر پزیشكەو جۆرێك لە دەرما و چارەسەری بۆ دەستنشان دەكەن، ئەگەر پزیشكی خێزانی هەبێت، ئەو سەرلێشێوانەی هەیە نامێنێت و نەخۆش هاوكاری دەكرێت و پزیشكەكانیش بازرگانی بە نەخۆش ناكەن.\nبەداخەوە كەرتی تەندروستی لە هەرێمی كوردستان یەكێكە لەم بوارانەی زیاتر بۆ دەسكەوتی مادی سەیردەكرێت لەوەی لایەنی مرۆیی وپێشكەش كردنی خزمەتگوزاری تەندروستی وپاراستی هاوڵاتیان بێت.


خەڵکی دیاربەکر ماندوون، بەڵام لە بەرخۆدان بەردەوامن\nناوچەی سووری دیاربەکر\nنووسینی: نورجان بايسال\nدیاربەکر، گەورەترین شاری کوردیی لە باشوری ڕۆژهەڵاتی تورکیا، بە کاتێکی سەختدا تێدەپەڕێت.\nشارەکە هێشتا نەگەڕاوەتەوە باری ئاسایی خۆی لەو ئۆپەراسیۆنە سەربازییەی دژی چەکدارە کوردەکان کرا لە نێوان کانونی یەکەمی 2015 تا ئاداری 2016. نیوەی شاری سووری کۆنی دیاربەکر بەتەواوی وێرانکرا. قەدەغەی هاتوچۆی فەرمی لە شەش ناوچەی وێرانکراوی سوور هێشتا بەردەوامە. چیتر کەس لەو ناوچە وێرانکراوانە ناژی و زیاتر لەوە دەچێت چوونی خەڵک بۆ ئەوێ قەدەغەکرابێت.\nگوڵتان کشاناک، شارەدەری هەڵبژێردراوی شارەکە لە ساڵی 2014. لە مانگی ئەیلولی 2016ەوە زیندانیکراوە. شارەدەرەکانی ناوچەکانی دیاربەکر بەهەمان شێوە زیندانیکراون. لەبری ئەوە، شارەکە و ناوچەکانی لەلایەن بەڕێوەبەرانی نا-هەڵبژێردراوەوە ئیدارە دەکرێن کە لەلایەن حکومەتی ناوەندییەوە دیارییکراون.\nسەدان کرێکاری شارەوانی لە لایەن ئەو بەڕێوەبەرانەوە لە کارەکانیان دەرکراون، هاوکات سەدان مامۆستا، پزیشک و فەرمانبەرانی دیکەی دەوڵەت بە فەرمانی حکومەت دوورخراونەتەوە بە تۆمەتی بوونی پەیوەندی لەگەڵ گروپە تیرۆرستییەکان. هەزاران هاوڵاتی، سیاسەتمەدار، چالاکوان، ڕۆژنامەنووس و خوێندکار زیندانیکراون. زۆربەی ڕێکخراوە مەدەنییەکان بەفەرمانی حکومیی داخراون.\nنزیکەی سێ ساڵ بەسەر توندوتیژییەکانی سەر شەقام تێپەڕیوە و هێشتا شوێنەوارەکانی ماون. ڕۆشنبیران، نووسەران و زۆرێک لە کەسانی خوێندەوار کۆچیان کردووە بەرەو ڕۆژئاوای تورکیا یاخود بە تەواوی وڵاتەکەیان جێهێشتووە. ژمارەیەکی زۆر لە کارگەکان و بازرگانییەکان داخراون. ڕێژەی بێکاریی بەشێوەیەکی بەرچاو بەرزبووەتەوە.\nجوڵانەوەی کوردیی، هەروەها ئەو ژمارە کەمەی ڕیکخراوە ناحکومییەکان کە هێشتا دانەخراون، هەندێک جار کۆبوونەوە ڕێکدەخەن، بەڵام ژمارەی ئامادەبووان کەمە. زۆبەی خەڵک باوەڕیان بە سیاسەت لەدەستداوە. پارتی سەرەکیی کوردیی، پارتی دیموکراتی گەلان (هەدەپە)، هێشتا ماوە، بەڵام لە ژێر فشارێکی زۆردایە و نەیتوانیوە وەڵام بە پێداویستییەکانی لایەنگرانی بداتەوە.\nئەندامانی هەدەپە هەموو ڕۆژێک دەستگیردەکرێن و پارتەکە کێشەیەکی گەورەی سەرکردایەتی هەیە. خەڵکانێکی زۆری لێهاتوو خۆیان لە پارتەکە بەدوور دەگرن چوون باوەڕی خۆیان بە سیاسەت لەدەستداوە.\nهەموو ڕۆژێک هەواڵی ناخۆش هەیە- دەستبەسەرکردن، دەستگیرکردن و ئەشکەنجە. ئێمە هەوڵدەدەین لەگەڵ هەواڵەکاندا بژین لەکاتێکدا چاوەڕێی دەکەین سەرەی خۆشمان بێت.\nهەموو کات لە خۆم دەپرسم، بۆچی هێشتا لەم شارەدا دەژیم؟\nیەک ملیۆن جار ئەو پرسیارەم لەخۆم کردووە و وەڵامەکەی زۆر سادەیە: من مێژوو تۆماردەکەم. دەبێت کەسێک شایەتحاڵ بێت. من عاشقی خاکەکەی خۆمم، کوردستان، هەروەها خەڵکەکەشی. پێزانینم بۆ بەرخۆدانی هاوڵاتیان هەیە. دوای ساتێک، دەمەوێت بزانم ئەوانی تر بۆچی ماونەتەوە.\nمحەمەد، ڕۆژنامەنووسێکی گەنج کە کار بۆ میدیایەکی کوردی دەکات، وەڵامی دایەوە: "ئەمە شاری منە. لێرە هەست بە ئاسایشی زیاتر دەکەم. بۆ خوێندنی زانکۆ چوومە ئەنقەرە و هەمیشە ڕووبەڕووی جیاکاریی و زەبوونکردن دەبوومەوە بەهۆی زمانی دایکمەوە، کوردیی. لێرە ژیان سەختە، بەڵام لە ڕۆژئاوای تورکیا ژیان بۆ کورد سەختترە."\nفاتمە، دایکێک کە کچەکەی لە میانی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکاندا کوژرا دەڵێت ئەم خاکە هی ئەوە و ڕێگە بە دەوڵەت نادات لێی ببات. عائیشە، ژنێکی دیکەی ناوچەی سوور پێی وتم ئەو پارەی پێویستی نەبووە بۆ ئەوەی بڕوات، بەڵام ئەگەر پارەی هەبووایە، پێی باش بوو لە ڕۆژئاوای تورکیا بژی.\nئۆرهان، کە بازرگانێکی کوردە پێی وتم ئەو دەیەوێت کاتێک منداڵەکانی گەورە دەبن کلتور و زمانی خۆیان بزانن. دەشڵێت بەڵام سەختبووە بازرگانییەکەی لێرە پێشبخات بەهۆی ململانێ بەردەوامەکانەوە. ئەو نازانێت داهاتوو چی لەگەڵ خۆیدا دەهێنێت.\nئاین، هونەرمەند، دەڵێت هونەرەکەی ئیلهام لەو خاک و کلتورەوە وەردەگرێت کە لەسەری دەژی، باس لەوەش دەکات کە خەڵک لە کوردستان گرنگی بە هونەر نادەن، بۆیە دەڵێت ڕەنگە لە داهاتوودا بڕوات. بێریڤان دەڵێت خەونی ئەوە بووە لە شارۆچکەیەکی بچوکی نزیک کەنار دەریا لە رۆژئاوای تورکیا بژی، بەڵام لەوێ ڕووبەڕووی ڕق و جیاکاریی و ڕەگەزپەرستییەکەی زۆر بووەتەوە بەهۆی کوردبوونیەوە، بۆیە دەبوو دەستبەرداری خەونەکەی ببێت. ئەو لە ژیان لە شارە تورکییەکاندا دەترسێت.\nبێریڤان دەڵێت: "بیری ژیانێکی ئاسایی دەکەم. ژیانێک کە پێویست نەکا خەمی سبەینێت بێت، خەمی ئەوەت نەبێت ئایا لە زینداندا دەبیت یاخود نا." کوڕێکی گەنج بە ناوی ئازاد دەڵێت ژیان لێرە ماناداربوو، بەڵام ماندوو بووە لە ژیان لە دۆخی جەنگدا.\nخەڵکی دیاربەکر هێشتا بەرخودان دەکەن. زۆرینەیان تا ئێستا پلانی کۆچکردنیان نییە، بەڵام ئەوان ماندوون و بیری ژیانێکی ئاسایی دەکەن.


ڕایس ده‌ڵێت تا ئێستا له‌گه‌ڵ مۆسـكۆ سه‌باره‌ت سـیسـتمی موشه‌كی به‌رگری نه‌گه‌یشتوینه‌ته هیچ ڕێـكـكه‌وتنێـك\nی مانگی سێ ١٨, ٢٠٠٨\nوه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی وڵاته یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا كۆنده‌لیزا ڕایس ده‌ڵێت هیچ ڕێـكـكه‌وتنێـك له‌گه‌ڵ ڕوسـیادا مۆر نه‌كراوه سه‌باره‌ت به پلانی ئه‌مریكا بۆ بڵاوكردنه‌وه‌ی سـیسـتمی موشه‌كی به‌رگری ئه‌مریكا له ناوه‌ندی ئه‌وروپادا.\nهه‌رچۆنێـك بێت خانم ڕایس ڕایگه‌یاند كه هه‌ردوولایان ڕازیبوون له‌سه‌ر ڕێـكـخستنی چوارچێوه‌ی نه‌خشه‌كانیان له سـتراتیژیـیه‌تی كه‌مكردنه‌وه‌ی چه‌كدا.\nڕۆژی سێشه‌ممه له مۆسـكۆ خانم ڕایس ئه‌مانه‌ی ڕاگه‌یاند پاش دوو ڕۆژ له وتووێـژكردن له‌گه‌ڵ وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ڕوسـیا سێرگی لاڤرۆڤ. هه‌ردوو لایان وتووێـژه‌كانیان به بنیادنه‌ر و سـوودمه‌ند ناوزه‌دكرد.\nشـایانی باسه ئه‌مریكا پـلان داده‌نێت بۆ بڵاوكردنه‌وه‌ی 10 بنكه‌ی موشـه‌كی به‌رگری له وڵاتی پـۆڵه‌ندا و سـیسـتمێـكی ڕادار له كۆماری چیـك. له‌و باره‌یه‌وه سه‌رۆك بوش ده‌ڵێت ئه‌و پلانه بۆ پاراسـتن دێته كایه‌وه له دژی ڕژێمه توندڕه‌وه‌كان.\nبه‌ڵام مۆسـكۆ ده‌ڵێت دامه‌زراندنی ئه‌و سـیستمه له نزیـك ســنووره‌كانی هه‌ڕه‌شه ده‌خاته سه‌ر ئاسـایشی نیشـتیمانی ڕوسـیا و ڕه‌نگه بـبێت به مایه‌ی ورژاندنی پـێشـبڕكێـیه‌كی نوێی به‌ده‌سـتهێنانی چه‌ك.\nپـێشـووتر هه‌ر ڕۆژی سێشه‌ممه خانم ڕایس وه‌زیری به‌رگری ئه‌مریكا ڕۆبه‌رت گه‌یتس كۆبوونه‌وه‌یه‌كیان له‌گه‌ڵ ڕێبه‌رانی باڵای ئۆپـۆزیسیۆن و خاوه‌ن كارگوزاریـیه‌كانی ڕوسـیادا ئه‌نجامدا.


یه‌كێتی دانیشتن له‌گه‌ڵ پارتی ره‌تده‌كاته‌وه\nهۆكاری هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی گه‌ڕی سێیه‌می دانوستانه‌كانی نێوان پارتی و یه‌كێتی له‌باره‌ی پێكهێنانی حكومه‌ته‌وه ئاشكراده‌كرێت، سه‌ركرده‌یه‌كیش له یه‌كێتی رایده‌گه‌یه‌نێت"مه‌كته‌بی سیاسی یه‌كێتی پێیوایه تاكادیره ده‌ستگیركراوه‌كانی لای پارتی ئازاد نه‌كرێن، دانوستان و گفتوگۆ هیچ مانایه‌كی نابێت".\nعوسمان بانیمارانی، سه‌ركرده له یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان، راگه‌یاند: مه‌كته‌بی سیاسی یه‌كێتی داوا له‌پارتی ده‌كات ئه‌و كادیرانه‌ی كه تائێستا به‌بێ فه‌رمانی دادوه‌ر له‌لایه‌ن پارتییه‌وه ده‌ستگیركراون، ئازاد بكرێن، ئه‌گه‌رنا دانیشتن و گفتوگۆ سه‌باره‌ت به‌پێكهێنانی حكومه‌تی داهاتوو هیچ مانایه‌كی نابێت.\nوتیشی:"له مه‌كته‌بی سیاسی یه‌كێتی باسی ئه‌وه‌كراوه كه پێویسته هه‌موو ئه‌و كادیرانه‌ی به‌بێ فه‌رمانی دادوه‌ر له سنووری پارتی ده‌ستگیركراون ئازاد بكرێن، ئه‌وكات دانیشتن بۆ پێكهێنانی حكومه‌ت بكرێت".\nهاوكات، به‌پێی نووسراوێكی ئه‌نجومه‌نی ناوه‌ندی یه‌كێتیش كه له رۆژی 8ی 1ی 2019، ئاڕاسته‌ی مه‌كته‌بی سیاسی یه‌كێتی كراوه، داواكراوه((تا ئه‌و پێنج كادیره‌ی یه‌كێتی كه له‌سنووری هه‌ولێر و مه‌خمور ده‌ستگیركراون ئازاد نه‌كرێن، گفتوگۆكردن له‌گه‌ڵ پارتی به‌گونجاو نابینین)).\n« ساڵح موسلم: تائێستا هیچ هێزێكی ئەمریكا لەسوریا نەكشاوەتەوە پاره‌ى كارمه‌ندانى كۆمسیۆن دابه‌ش ده‌كرێت »


هالیپ له پێشه‌نگی نزیك بۆوه – Knwe.org\nسەرەکی » وەرزش » هالیپ له پێشه‌نگی نزیك بۆوه\nهالیپ له پێشه‌نگی نزیك بۆوه\nدوای كۆتایی هاتنی پاڵه‌وانێتی گراندسلامی ویمبڵدۆن یه‌كێتی یاریزانه پیشه‌گه‌ره‌كانی تێنسی سه‌رزه‌وی نوێترین ریزبه‌ندی یاریزانانی بڵاوكرده‌وه كه هه‌ریه‌ك له نۆڤاك جۆكۆڤیچ و ئاشلی بارتی پارێزگارییان له پێگه‌كه‌یان له پێشه‌نگی ریزبه‌ندی كردوه.\nنۆڤاك جۆكۆڤیچ دوای ئه‌وه‌ی پارێزگاری له نازناوه‌كه‌ی له ویمبڵدۆن كرد ژماره‌ی خاڵه‌كانی وه‌كو خۆی مایه‌وه و پارێزگاری له پێشه‌نگی ریزبه‌ندی كرد.\nله ریزبه‌ندی باشترین 10 یاریزانی كوڕیش 3 گۆڕانكاری روویداوه كه دانێل میدڤیدیڤ بۆ یه‌كه‌م جار له ژیانی وه‌رزشی هاتۆته نێو ریزبه‌ندی باشترین 10 یاریزانه‌وه، هه‌ریه‌ك له كارین خاشانۆڤ و فابیۆ فۆنینی پله‌یه‌ك هاتونه‌ته پێشه‌وه‌و كیڤن ئه‌ندرسۆنیش 3 پله دابه‌زیوه‌و چوه‌ته پله‌ی 11.\nبارتی هه‌رچه‌نده له قۆناغه‌كانی سه‌ره‌تا ماڵئاوایی له ویمبڵدۆن كرد به‌ڵام پارێزگاری له پێشه‌نگی ریزبه‌ندی كردو ریزبه‌ندی باشترین 10 یاریزانی گۆڕانكاری زۆری به‌خۆوه بینی.\nسیمۆنا هالیپی رۆمانی دوای ئه‌وه‌ی بۆ جاری یه‌كه‌م له ژیانی وه‌رزشی نازناوی ویمبڵدۆنی برده‌وه 3 پله هاتۆته پێشه‌وه‌و له پله‌ی چواره‌م گیرساوه‌ته‌وه كه ته‌نها 672 خاڵ له بارتی پێشه‌نگه‌وه دووره.\nئه‌نجیلیك كیربه‌ری ئه‌ڵمانیش دوای ئه‌وه‌ی نه‌یتوانی پارێزگاری له نازناوه‌كه‌ی بكات 18 پله دابه‌زیوه‌و چووه‌ته پله‌ی 13.


گۆدەل - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nGodal - گودل - Gowdal\nپۆتانەکان: 37°50′06.5″N 44°31′03.5″E / 37.835139°N 44.517639°E / 37.835139; 44.517639پۆتانەکان: 37°50′06.5″N 44°31′03.5″E / 37.835139°N 44.517639°E / 37.835139; 44.517639\n٢٬١٠٣ مەتر (٦٬٩٠٠ پێ)\nگۆدەل گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری سۆما نشیو، ناوچەی سۆما و برادۆست، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.\nگۆدەل ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:\nلە باکوورەوە لەگەڵ گوندی سپیدەرە.\nلە باشوورەوە لەگەڵ گوندی کۆران.\nلە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی بێردووک.\nلە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی کەفشەن.\nبە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٩٩) کەس و (١٨) خێزان بووە.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=گۆدەل&oldid=906221»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٩:٠٦ی ٧ی شوباتی ٢٠٢٢ نوێ کراوەتەوە.


مارف عومەر گوڵ - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\n١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢(٢٠٢٢-٠١-١٥) (٦٥ ساڵ ژیاوە)\nنزیک گوندی ھەشەزینی\nکوردی ، عەرەبی ، فارسی ، ئینگلیزی\nمارف عومەر گوڵ نووسەر، شاعیر و یاساناسی کوردە. مارف عومەر گوڵ ١٩٥٦ لە گوندی ھەشەزینی، ناحیەی سەنگاوی سنووری قەزای چەمچەماڵ، لەدایک بووە. چەندین کتێبی لە بواری یاسا ھەروەھا چەند کتێبێکی لەبواری شیعریشی نوسیووە، بڕوانامەی ماجستێر و دکتۆرای لە شاری کێیڤ پایتەختی وڵاتی ئۆکرانیا بەدەست ھێناوە، دوا پیشەی سەرۆکایەتی زانکۆی گۆیژە بووە لە سلێمانی کە زانکۆیەکی ناحکوومییە.\n٣ کتێب و لێکۆڵینەوە\n٤ دیوانی شیعری\n٥ ناونیشانی گۆڕەکەی\nلە ساڵی ١٩٥٦ لە گوندی ھەشەزینی، ناحیەی سەنگاو سەر بە قەزای چەمچەماڵ لەدایکبووە، لە ساڵی ١٩٨٢ کۆلێژی یاسای زانکۆی بەغداد تەواو کردووە، لە ساڵی ١٩٨٣ لە فەرمانگەی ئاودێریی سلێمانی دادەمەزرێت، لە ساڵی ١٩٩٠ لە زانکۆی کیڤ لە وڵاتی ئوکراینا بڕوانامەی ماستەر بە دەستدەھێنێت و یەکەمین کەسە کە لە بواری جینۆسایدی گەلی کورددا نامەی ماستەرەکەی دەنوسێتەوە بە ناونیشانی «ئامرازە یاسایییەکانی بەربەندکردنی تاوانی جینۆساید لە یاسای گشتی نێودەوڵەتیدا»، لە ھەمان زانکۆ و لە ساڵی ١٩٩٥ بڕوانامە دکتۆرا بەدەستدەھێنێت و تێزی دکتۆراکەشی بە ناونیشانی «کێشەی کەسایەتی یاسایی نێونەتەوەیی گەلی کورد لە یاسای نێودەوڵەتیدا»، لە ساڵی ١٩٩٩ وەک مامۆستا لە کۆلێژی یاسای زانکۆی سلێمانی دەستبەکاردەبێت، لە ساڵی (٢٠٠٥–٢٠٠٦) دەبێتە ڕاگری کۆلێژی یاسا لە زانکۆی کۆیە، لە ساڵی ٢٠١١ تا ٢٠١٥ دەبێتە ڕاگری کۆلێژی یاسای زانکۆ سلێمانی و پلەی زانستی پرۆفیسۆر بووە. خێزاندارە و باوکی ٢ منداڵە (کوڕێک و کچێک)، سەرنووسەر و خاوەنی بڵاوکراوەی نێرگز بووە لە کەرکووک، چەندین کتێبی ئەکادیمی لە بوارەکانی یاسا و جینوساد بە چاپ گەیاندووە. شەش زمانی دەزانی (کوردی و عەرەبی و ڕوسی و فارسی و ئینگلیزی) دەزانی. ڕۆژی ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ بەھۆکاری بەربوونی خوێنی مێشکییەوە پاش ١٩رۆژ مانەوە لە نەخۆشخانە کۆچی دواییکرد.\nبەکالوریس: زانکۆی بەغداد /کۆلێژی یاسا ساڵی ١٩٨٢، ماجستیر: زانکۆی کییڤ/ ئوکراینا ساڵی ١٩٩٠ ناونیشانی نامەی ماجستیر: ئامراِزە یاسایییەکانی بەربەندکردنی تاوانی جینۆساید لە یاسای گشتی نێودەوڵەتیدا. دکتۆرا: زانکۆی کییڤ/ئوکراینا ساڵی ١٩٩٥ ناونیشانی نامەی دکتۆرا: کێشەی کەسایەتی یاسایی نێونەتەوەی گەلی کورد لە یاسای نێودەوڵەتیدا\nکتێب و لێکۆڵینەوە[دەستکاری]\nجینۆسایدی گەلی کورد لەبەر ڕۆشنایی یاسای نێودەوڵەتاندا (بە کتێب).\nکێشەی کەسایەتی یاسایی نێونەتەوەیی گەلی کورد (بە کتێب).\nپەیوەندیی مەسەلەی کورد بە یاسای نێودەوڵەتانەوە (بە کتێب).\nبارودۆخی کورد لە چەند بابەتێکی یاسای نێودەوڵەتاندا (بە کتێب).\nپێکھاتنی یاسای نێودەوڵەتی و پەیوەندی بە یاسای ناوخۆی دەوڵەتەوە (لێکۆڵینەوە بەزمانی کوردی)، گۆڤاری زانکۆی سلێمانی ژمارەی(٥/٢٠٠١).\nتیۆری ئاسایشی ھاوبەش و ڕێکخستنی نێودەوڵەتی (لێکۆڵینەوەی بە زمانی عەرەبی)، گۆڤاری زانکۆی سلێمانی ژمارە (١١/٢٠٠٣).\nمارف عومەر گوڵ خاوەنی پێنج دەفتەری شیعرییە بە ناوەکانی ھێلانەی نوغرۆ، خۆری زیندان، شایییەکی نھێنی، نیشتمانم دارستانی دەم ڕووبار بوو و شکۆی باڵگرتوو. دوایین بەرھەمی چاپکراویشی کۆکردنەوەی تەواوی دیوانە شیعرییەکانێتی لە دوتوێی یەک کتێبێکدا بە ناوی پێنج دێوان.\nناونیشانی گۆڕەکەی دەکەوێتە سەر ڕێگای چەمچەماڵ-دەربەندیخان نزیک گوندی ھەشەزینی (لەسەر نەخشەی گۆگڵ دانراوە بەناونیشانی گۆڕی پرۆفیسۆر مارف عومەر گوڵ)\nگۆڕی مارف عومەر گوڵ\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=مارف_عومەر_گوڵ&oldid=945228»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٠١:٣٢ی ١١ی ئایاری ٢٠٢٢ نوێ کراوەتەوە.


کۆنفرانسی کوردیی لوبنانی؛ کاریگەریی دەوڵەت نەتەوە لەسەر پەیوەندییەكانی كورد و عەرەب – کوردی – RojNews.News\nکۆنفرانسی کوردیی لوبنانی؛ کاریگەریی دەوڵەت نەتەوە لەسەر پەیوەندییەكانی كورد و عەرەب\n29/05/2022 - 1:26:46 pm\nبەڕێوەبەری سەنتەری لوبنانی بۆ توێژینەوە و ڕاوێژکاریی، ئاماژەی بە ڕۆڵی ڕێککەوتنی سایکس پیکۆ کرد لە دابەشکردنی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و گۆڕینی دیمۆگرافی و فرەچەشنی نەتەوەیی و ئایینی و زمانەکان لە وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، داواشیكرد پشتیوانی لە دووبارەبوونەوەی هەڵەكانی ئەوانی تر نەكرێت، كە بووە هۆی داڕمانی وڵات و هەژاریی گەلەكەیان سەرەڕای، دەوڵەمەندیی وڵاتان.\nکۆنفرانسی دیالۆگی لوبنانی کوردیی کە لەژێر ناونیشانی “بەرەو پێکەوەژیانی هاوبەش و هاونیشتمانیی یەکسان” لە بەیروتی پایتەختی لوبنان بەڕێوەدەچێت، بەردەوامە لە کارەکانی لە سەرەتای کارەکانی کۆنفرانسەکەشدا حەسان قوتب، بەڕێوەبەری سەنتەری لوبنانی بۆ توێژینەوە و ڕاوێژکاریی بابەتێکی لەبارەی كاریگەری عەقڵیەت و ئامرازەكانی دەوڵەتی نەتەوەیی لەسەر پەیوەندییەكانی عەرەب و كورد پێشکەشکرد.\nقوتب ئاماژەی بەوەکرد، کە پەیوەندی نێوان گەلانی جیاواز لە ڕووی نەتەوەیی و زمانەوانی و ئایینییەوە، جا لە یەک قەوارە و نیشتماندا بژین، یان لە قەوارە دراوسێکاندا، دەبێت هاوکاری بکەن بۆ دەستەبەرکردنی سەقامگیرییان و پاراستنی شوناسەکەیان و ڕێزگرتن لە کەلتووری یەکتر، هەروەها دەبێت بە لێکتێگەیشتن بەڕێوەبچێت و هاوکاری و یەکگرتوویی و هاوسەنگی زاڵ بێت، بۆ ئەوەی ببێتە زەمینەی بنیاتنانی داهاتوویەکی هاوبەش بۆ پێشخستنی گەلان.\nئاماژەی بە کاریگەریی زڵبوونی هەستی نەتەوەپەرستیی کرد و وتی: هەستی ناسیۆنالیستی بەرهەمی ئەو هەستە باڵادەستەیە، هەندێک لە سەرکردە و سەرۆکەکان لای خۆیان کاری لەسەر دەکەن و جیاوازیی دروست دەکەن لەبواری شارستانی، ئایینی، یان تەنانەت نەتەوەیی و ڕەنگە زمانەوانی، کە تەنیا دەبێتە هۆی بەهێزبوونی دووبەرەکی نێوان گەلان و قووڵبوونەوەی بۆشایی نێوان گەلان و شارستانییەتە جیاوازەکان، لە ئەنجامدا پەیوەندیی نێوانیان لەسەر بنەمای نامرۆڤانە دروست دەکات و دەمانباتەوە بۆ سەردەمی کۆیلایەتیی، کە لە سەدەکانی کۆندا زاڵ بوو.\nئەو لێکۆڵەرە بەشێکی هۆکاری دابەشبوونی نەتەوەیی دەگێڕێتەوە بۆ سەرەتای دامەزراندنی ئیمپرراتۆرییەتی عوسمانیی و دەڵێت: نەخۆشی دابەشبوونی نەتەوەیی لە ناوچەکەماندا لەگەڵ هاتنی ئیمپراتۆریەتی عوسمانی دەستی بە گەشەکردن کرد، چونکە خواستی ببە تورککردنی گەلانی زیاد کرد و زمانی تورکیی سەپاندن بەسەر خاکە جۆراوجۆرەکانی ئیمپراتۆریەتی عوسمانیدا، کە بووە هۆی هەڵگیرسانی شۆڕشەکان و ڕەتکردنەوەی ئەو سیاسەتە مەترسیدارە، کە سەرەنجام شکست و هەڵوشانەوەی دەوڵەتی عوسامنیی لێکەوتەوە لەدوای جەنگی جیهانیی یەکەم.\nوتیشی: سەبارەت بە عەرەبەکان، ئەو بەڵێنانەی کە پێیان درابوو بۆ دامەزراندنی دەوڵەتی گەورەی عەرەبی و زێدی عەرەبی بە سەرکردایەتی شەریف حسێن، جێبەجێ نەکرا، بەڵکو جیهانی عەرەبی دابەش بوو بەسەر چەندین وڵاتدا، کە ئێستا یەکسانیی و هاوسەنگیی و هاوکاریی تێدا نییە.\nئاماژەی بە ناسیۆنالیزمی عەرەبییش کرد و وتی: ترسی كه‌مینه‌كان به‌تایبه‌ت كورده‌كان به‌هۆی ئه‌و ناوه ناسیۆنالیستیانه‌ی پارتی به‌عسی ده‌سه‌ڵاتدار کە لە عێراق و سووریا هاتنە سەر دەسەڵات، به‌هێزتر بوو، (كۆماری عه‌ره‌بی سووریا.. كۆماری عه‌ره‌بی عێراق) لەوەش زیاتر دامەزراندنی سیستمی سەرۆکایەتیی لەو وڵاتانە و ململانێ ناوخۆییەکان و ئەو دەقە دەستوورییانەی کە ناسنامەی عەرەبی دووپات دەکردەوە، بووە هۆی پشتگوێخستنی پێکەوەژیان و هاوسەنگیی زمان و دابونەریتی کورد و پێکهاتەکانی دیکە.\nحەسان قوتب تیشکی خستەسەر بێبەشکردنی کورد لە دامەزراندنی قەوارەیەکی سەربەخۆی تایبەت بە خۆی و وتی: کورد لە سایکس پیکۆدا بێبەش کرا لە دامەزراندنی قەوارەیەکی سەربەخۆ و نیشتمانی خۆی، بەگوێرەی بەرژەوەندییەکانی وڵاتانی زلهێز دابەشکرا بەسەر چوار دەوڵەتی ئێران، عێراق، تورکیا و سووریا، جگە لەوەی کورد لە زۆرێک لە وڵاتانی دیکەدا بوونیان هەیە، بەڵام تائێستا نەبوونەتە خاوەن قەوارەیەکی سەربەخۆی خۆیان.\nدەشڵێت: پێویستمان بەوەیە کە بە شێوەیەکی بابەتییانە و شەفافانە خوێندنەوە بۆ ئەو کێشە و ئاستەنگ و هەڵانە بکەین، کە بوونە هۆی دابەشبوون و دروستبوونی شەڕی ناوخۆ و ململانێی نێوان پێکهاتەکان، مێژووی عێراقیش هەروەک سوریا شاهیدی قۆناغەکانی ڕووبەڕووبوونەوەیە، کە دەبێت لەسەری بووەستین و پێداچوونەوە بە ئەنجامەکانیدا بکەین و دان بەوەدا بنێین، دەبێت لەم قۆناغەدا بووەستین بۆ ئەوەی بەجددیی مامەڵەی لەگەڵ بکەین.\nلە بەشێکی دیکەی قسەکانیدا ئەو توێژەرە لوبنانییە وتیشی: ئێمە ڕێز لە هەلومەرج و ئازارەکانی برایانی کورد دەگرین لەو وڵاتە جۆراوجۆرانەی کە تێیدا دەژین، لە ئەنجامی ئەو دووبەرەکییەی سەرمایەداریی کە ڕێگرییان لێکردن لە دامەزراندنی قەوارەیەکی سەربەخۆ، دەبێ سەرلەنوێ بە ئامادەبوون و رۆڵ و پەیوەندییەکانیاندا بچنەوە و چەمکەکانی ئەوان لە بزووتنەوەی سیاسیی خۆیان و ئامانجە نەتەوەییەکانیاندا پێناسە بکرێنەوە، لەپێناو دووبارە نەبوونەوەی ئەو ئازارانەی، کە لە ڕابردوودا بەسەریاندا هاتووە.\nبۆ چارەسەری خۆڵبارین وەزیری وزەی ئێران سەردانی عێراق دەكات\nگەریلا ٢٢ داگیرکەری سزادا\nحکومەتی عێراق ژمارەیەک بڕیاری نوێی دەرکرد\nدەوڵەتی یاسا: پەدەكە و یەنەكە سوورن لەسەر كاندیدی خۆیان بۆ سەرۆك كۆمار\nئه‌مریكا كوژرانی سەرچەتەیەکی لە ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی تورکیا ڕاگەیاند\nناوەڕۆکی کۆبوونەوەی بافڵ تاڵەبانی و سەرکردەکانی چوارچێوەی هەماهەنگی\nژمارەی قوربانیانی تەقینەوەی گازەکەی ئوردن گەیشتە زیاتر لە ٢٦٠ کەس


هەواڵی / 23/6/2020 975 جار بینراوە\nلە أبی سەعیدی مەولای أبی ئوسەید دەڵێت: " هاوسەرگیریم كرد و من كۆیلەبووم، جا بانگهێشتی كۆمەڵە كەسێكم كرد لە هاوەڵانی پێغەمبەر صلى الله عليه وسلم كە ابن مسعود و ئەبو زەڕ و حوزەیفەیان تێدابوو، دەڵێ: قامەت كرا بۆ نوێژ و ئەبو زەر رۆیشت بۆ ئەوەی پێش نوێژی بكات و وتیان: تــۆ ! ئەویش وتی: ئایا وایە؟ وتیان : بەڵێ، دەڵێ: منیش پێشنوێژیم بۆیان كرد و كۆیلەیش بووم بەڵام فێریان كردم، وتیان: ئەگەر خێزانت هاتە ژورەوە بۆ لات دوو ركعات نوێژ بكە و پاشان داوای خێری هاتنە ژورەوەی بكە لە خوا بكە و پەنایش بگرە لەخوا لەشەڕ و خراپەی و پاشان ئیتر خۆت و خێزانت كاری خۆتان بكەن". (1 ).


ئەو ژنەی سیخوڕی بەسەر ئەمریکاوە دەکرد بە 33 ساڵ زیندانی سزادرا – لڤین پرێس\nئەو ژنە وەرگێڕە سەربازییەی لە عێراق و هەرێمی کوردستان لەگەڵ ئەمریکییەکان کاری دەکرد و لە ھەولێر بەتۆمەتی سیخوڕیکردن دەستگیر کرا، لە لایەن دادگایەکی ئەمریکاوە بە 33 ساڵ زیندانی سزادرا.\nدادگای ویلایەتی مینیسۆتای ئەمەریکی، 23 ساڵ زیندانی بەسەر ئەو ئافرەتە ئەمەریکییەدا سەپاند کە لە سەرەتای ئەمساڵدا لە هەولێر دەستگیر کرابوو، بە تۆمەتی ئەوەی لەکاتی ئەرکەکەیدا پەیوەندی لەگەڵ پیاوێکی لوبنانی هەبووە و زانیاری نهێنی دەربارەی هێزەکانی ئەمەریکا لە عێراق داوە بەو پیاوە لولبنانییە و پیاوەکەش پەیوەندی لەگەڵ حزبوڵڵای لوبنانی هەبووە و زانیارییەکانی بۆ ئەو گرووپە گواستووەتەوە.\nبەگوێرەی میدیاکانی ئەمەریکا، لەساڵی 2019 مریەم تەها تۆمسن، تەمەن 63 ساڵ، لەساڵی 2006 ەوە تاوەکو 2020 وەکو وەرگێڕ لەگەڵ هێزەکانی ئەمەریکا لە بنکەیەکی سەربازی لە هەولێر کاری کردووە و پاشان لە دوای کوشتنی قاسم سولەیمانی لە سەرەتای 2020، مریەم زانیاری لەسەر ئەو ئۆپراسیۆنە و ئەو کەسانەشی بەشداربوون تێیدا داوەتە کەسە لوبنانییەکە، جگە لەمەش لەکاتی دادگاییکردنەکەیدا دادوەر بەوە تۆمەتباری کردووە کە لەمانگی کانوونی یەکەمی ساڵی 2019 ەوە دزەی بەزانیارییەکان کردووە لەسەر ناو و شارەزایانی سوپای ئەمەریکا لەعێراق.\nلەدوای بڕیاری دادگاش، وەزارەتی دادی ئەمەریکا راگەیاندراوێکی بڵاوکردەوە و تێیدا ئاماژە بەوە دەکات، مریەم بەو کارەی متمانەی گەلی ئەمەریکای لەدەستداوە و بە کردەوەکانیشی ئاسایشی ئەمەریکای خستووەتە مەترسییەوە.\nوەزارەتی پەروەردەی پارتی


له‌لایه‌ن: ئەنەس جومعە - به‌روار: 2021-07-12-02:25:00 - کۆدی بابەت: 5852\nزانیاری دەربارەی تێکچوونە دەنگییەکان\nئەو دەنگەی لە سییەکانەوە دەردەچێت لەڕێگەی قوڕگەوە یان سندوقی دەنگەوە بە ڕێگای پەیوەندی نێوان خەلکی دادەنرێت، دەنگەکە دروست دەبێت لە دەرئەنجامی لەرینەوەی دەنگە ژییەکانی ناو قوڕگ، هەندێک تووشی تێکچوونە دەنگییەکان دەبن کە مانای وایە کێشەیەک لە دەنگدا هەیە، کە بریتین لە توندی تۆن و سیفەتەکانی دەنگ دەگرێتەوە، کاتێک کە دەنگە ژێیەکان بە شێوەیەکی ئاسایی نالەرنەوە، دەکرێت دەنگە ژێیەکان توشی پێکران ببن لە دەرئەنجامی هەندێک ڕەفتار، وەکوو: زۆر قسەکردن، هاوارکردن، جگەرەکێشان، هەروەها دەکرێت ئەم رەفتارانە ببنە هۆی کێشەی تر وەکوو لووی نەرم، برینی سەر دەنگە ژێیەکان، هەروەها چەندەها هۆکاری تر هەیە بۆ تێکچوونە دەنگییەکان وەکوو: هەوکردن، بەرەو سورێنچک هاتنی ترشەڵۆکی گەدە (دڵەکزێ)، گەشە لە دەرئەنجامی ڤایرۆس و شێرپەنجە، جگە لەوانەش هەموو ئەو نەخۆشییانەی کە دەنگە ژێیەکان دەگرێتەوە.\nنیشانەکانی توشبوون بە تێکچوونە دەنگییەکان\nچەندین نیشانە دەردەکەون لەو کەسانەی توشی تێکچوونە دەنگییەکان بوون، لە گرنگترینیشیان:\nڕەقی و زبری دەنگ.\nئازاری قوڕگ لەپاش قوتدانی خواردن، قسەکردن، یان لە کاتی دەستلێدانی قوڕگ لە دەرەوە.\nچارەسەری تێکچوونە دەنگییەکان\nلەکاتی توشبوون بە تێکچوونە دەنگییەکان پێویستە پەنا ببرێتە بەر چارەسەرەکان، چارەسەرەکانیش بەپێی هۆکاری تێکچوونەکە دیاری دەکرێن، لە گرنگترین چارەسەرەکانیش:\nگۆڕینی شێوازی ژیان: ڕەنگە هەندێک گۆڕانکاری لە شێوازت ژیان یارمەتیدەر بێت لە کەمکردنەوەی نیشانەکان و نەهێشتنیان، لەو ڕەفتارانەش کە دەکرێت بگۆڕدرێن بریتین لە: دوورکەوتنەوە لە هاوارکردن و قسەکردن بە دەنگی بەرز، کارکردن بۆ پشووپێدانی دەنگ بەتایبەت لەو کەسانەی کارەکانیان پێویستی بە قسەکردنی زۆرە یان گۆرانیبێژەکان، هەروەها هەندێک ڕاهێنان دەکرێت کاریگەربن لە پشووپێدانی دەنگە ژێیەکان و ماسولکەکانی دەورووبەریان، وێڕای گرنگیدان بە خواردنەوەی بڕیکی زۆری شلەمەنییەکان.\nچارەسەری دەربڕین: دەکرێت کەسی پسپۆڕی نەخۆشییەکانی دەربڕین یارمەتیدەر بێت لە چارەسەرکردنی تێکچوونە دەنگییەکان، ڕەنگە چارەسەرەکاندا ڕاهێنان و گۆڕانکاری لە شێوازی قسەکردن لەخۆ بگرێت کە ئاسانکاری دەکات کە چارەسەر و نیشانەکان سووک دەکات.\nدەرمانەکان: دەکرێت دەرمانەکان بۆ چارەسەری تێکچوونە دەنگییەکان بەکاربهێنرێن لەو کاتانەی کە هۆکاری تێکچوونەکە بە دەرمان چارەسەر بکرێت، وەکوو: بەکارهێنانی دەرمانی دژە ترشێتی بۆ نەخۆشانی دڵەکزێ، یان چارەسەری هۆڕمۆنی بۆ کێشەکانی ڕژێنی سایرۆید، یان هۆڕمۆنەکان.\nدەرزی لێدان: پزیشک کاردەکات بۆ باشکردنی کەشەنگبوونەکانی قوڕگ لەڕێگەی پێدانی ژەهری بۆتۆلینەم لەڕێی دەرزییەوە، هەندێک جاریش چەوری یان نەرمکەرەوەکانی دیکە لەڕێی دەرزییەوە دەدرێت لە دەنگە ژێیەکان بۆ چارەسەری کێشەکە.\nنەشتەرگەری: هەندێک جار پزیشک پێویست دەکات نەشتەرگەری ئەنجامبدات بۆ لابردنی گەشەی زیادەی هەندێک لە شانەکان، بەڵام لە ئەگەری ئەوەی گەشەکە شێرپەنجەیی بێت ئەوکات نەخۆشەکە پێویستی بە چارەسەری ترە، وەکوو چارەسەری تیشکی.\n- "Voice Disorders", www.entcolumbia.org, Retrieved 09-01-2020. Edited.\n"Voice Disorders", medlineplus.gov, Retrieved 09-01-2020. Edited.\n"Voice Disorders", www.hopkinsmedicine.org, Retrieved 09-01-2020. Edited\nبابه‌ته په‌یوه‌ندیداره‌كان به : تێکچوونە دەنگییەکان


دکتۆر که‌مال سه‌ید قادر کاندیدی پۆستی سه‌رۆکایه‌تی هه‌رێم ڕۆژی هه‌ینی له شاری هه‌ولێر هێلکه و ته‌ماته باران ده‌کرێت و دواتریش چه‌ند که‌سێک لێی ده‌ده‌ن و بریندار ده‌بێت و ده‌گه‌یه‌نرێته نه‌خۆشخانه‌ی فریاکه‌وتنی هه‌ولێر.\nپێشتر دکتۆر که‌مال ڕاگه‌یاندنێکی بڵاو کردبووه‌وه که وه‌ک خۆپیشاندانێک ناڕه‌زایی ده‌رده‌بڕێت به‌رامبه‌ر درێژکردنه‌وه‌ی ماوه‌ی سه‌رۆکایه‌تیه‌که‌ی مه‌سعود بارزانی سه‌رۆکی هه‌رێم بۆ دوو ساڵی تر له پاش دوو گه‌ڕی ته‌واوی سه‌رۆکایه‌تی.\nئه‌م درێژکردنه‌وه‌یه‌ی ماوه‌ی سه‌رۆکایه‌تیه ڕۆژی 30 ی مانگی شه‌ش له‌لایه‌ن په‌رله‌مانه‌وه بڕیاری لێدرا.\nدکتۆر کامه‌ران مه‌نتک، پسپۆڕی زانسته سیاسیه‌کان له زانکۆی سه‌ڵاحه‌دین ده‌ڵێت ئه‌مه یه‌که‌مین جار نییه ئه‌م جۆره هێرشانه بکرێنه سه‌ر جودابیران له هه‌ولێری پایته‌ختی هه‌رێم.\nپارتی دیموکراتی کوردستانی عێراق که یه‌کێکه له لایه‌نه فه‌رمانڕه‌واکانی هه‌رێم له ڕاگه‌یاندنێکدا ئیدانه‌ی ئه‌و کاره‌ی کردووه.\nدکتۆر کامه‌ران مه‌نتک ده‌ڵێت ئه‌و ڕاگه‌یاندنه هیچ شتێک له ڕاستیه‌کان ناگۆڕێت، که ئه‌م ڕووداوه له ناوچه‌یه‌کی ژێر ده‌سه‌ڵاتی پارتیدا ڕوویداوه و ئه‌و هێزانه‌ی ناوخۆ که له‌وێ بوون نه‌یانتوانیوه ئه‌رکه‌کانی خۆیان جێبه‌جێبکه‌ن، هه‌ر بۆیه وه‌ک دکتۆر کامه‌ران ده‌ڵێت ئه‌و ڕه‌فتاره‌ی به‌رامبه‌ر به دکتۆر که‌مال سه‌ید قادر کرا به هیچ ڕاگه‌یاندنێک ناسڕێته‌وه.\nبه‌ڵێن ساڵح وتووێژی له‌گه‌ڵ دکتۆر کامه‌ران مه‌نتک پسپۆڕی سیاسی له زانکۆی سه‌ڵاحه‌دین کردووه.


ئێستا هەمووان دەتوانن پەخشی ڕاستەوخۆی ڤیدیۆ لە فەیسبووک ئەنجام بدەن - Yeane.Org ماڵپەری یانی\nئێستا هەمووان دەتوانن پەخشی ڕاستەوخۆی ڤیدیۆ لە#فەیسبووک ئەنجام بدەن.\nهاوشێوەی پێریسکۆپ کە ئەپێکی تایبەتە بۆ پەخشکردنی ڤیدیۆی ڕاستەوخۆ لە لایەن بەکارهێنەرانەوە، ئێستا هەموو بەکارهێنەرانی فەیسبووک دەتوانن سوود لە هەمان تایبەتمەندی وەربگرن.\nکۆمپانیای فەیسبووک لەسەرەتادا ئەم تایبەتمەندییەی بۆ کەسە ناودارەکان و ڕۆژنامەنووسەکان بەردەست کرد. بەڵام ئەمڕۆ ئەو تایبەتمەندییەی فراوانتر کرد بۆ ئەوەی کە هەموو بەکارهێنەران سوودی لێ ببینن.\nبە پێچەوانەی پێریسکۆپ کۆمپانیای فەیسبووک ڕێگە دەدات تەنها ئەو کەسانە لە پەخشە ڕاستەوخۆکان ئاگاداربکرێنەوە کە هاوڕێی نزیکن. بە پێی سایتی تێک کرەنچ ئەم کارەی فەیسبووک بۆ ئەوەیە کە بەکارهێنەرەکان هاوشێوەی ئەوەی لە پێریسکۆپ ڕوویدا زیادەڕۆی نەکەن لە بەکارهێنانی تایبەتمەندییەکە و کەسانی دیکە هەراسان نەکەن.\nلە ئێستادا تایبەتمەندییەکە بۆ بەکارهێنەرانی مۆبایلی#ئایفۆن لە ئەمەریکا بەردەستەو ساڵی داهاتووش بۆ مۆبایلە ئەندرۆیدەکان بەردەست دەکرێت.\n، بە داگرتنی فرمانی live video دواتر Go Live دەتوانی ڤیدیۆكانت بە شێوەی ڕاستەوخۆ پەخش بكەیت لەسەر ماڵپەری فەیسبووك.\nفەیسبووک چەندین ژن و کچى کورد، دەخاتە دۆخێکى دەروونیی


سه‌یدۆ چه‌تۆ: پێكه‌وه‌ژیانی ئایینی به‌هێزتر ده‌كه‌ینئێزیدییه‌ك بوو به سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی پارێزگای نه‌ینه‌وا - Kirkuknow\nسه‌یدۆ چه‌تۆ: پێكه‌وه‌ژیانی ئایینی به‌هێزتر ده‌كه‌ین\nئێزیدییه‌ك بوو به سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی پارێزگای نه‌ینه‌وا\nنه‌ینه‌وا، 26ی ئه‌یلولی 2018، ئێزیدییه‌ك به‌سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی پارێزگای نه‌ینه‌وا هه‌ڵبژێردرا فۆتۆ: راگه‌یاندنی ئه‌نجومه‌ن\nكاندیدێكی پێكهاته‌ی ئێزیدی، به زۆرینه‌ی ده‌نگ بۆ پۆستی سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی پارێزگای نه‌ینه‌وا هه‌ڵبژێردرا و له به‌رنامه‌ی كاره‌كانیدا، جه‌خت له به‌هێزكردنی پێكه‌وه‌ژیانی ئایینی ده‌كاته‌وه.\nئه‌نجومه‌نی پارێزگای نه‌ینه‌وا، ئه‌مڕۆ چوارشه‌ممه 26ی ئه‌یلول له دانیشتنێكی ئاساییدا به ئاماده‌بونی 36 ئه‌ندامی له كۆی 39ی ئه‌ندامی ئه‌نجومه‌ن، به زۆرینه‌ی ده‌نگ سه‌یدۆ چه‌تۆ، كاندیدی كوتله‌ی پارتی دیموكراتی كوردستانی وه‌كو سه‌رۆك هه‌ڵبژارد.\nسه‌یدۆ چه‌تۆ دوای هه‌ڵبژاردنی به سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی پارێزگاكه به (كه‌ركوك ناو)ی وت “من له لیستی پارتی كاندید بوم بۆ ئه‌و پۆسته، یچ كاندیدكی تر نه‌بوو.. له كۆی 36 ئه‌ندامی ئاماده‌بونی دانیشتنه‌كه‌ی ئه‌نجومه‌ن من 35 ده‌نگم به‌ده‌ستهێنا”.\nناوبراو له پێكهاته‌ی ئایینی ئێزیدییه، خه‌ڵكی كۆمه‌ڵگه‌ی خانسوره له سنوری قه‌زای شه‌نگال (120كم خۆرئاوای موسڵ)، ماسته‌ری هه‌یه له یاسا و یه‌كه‌مجاره ئه‌و پێكهاته‌یه پۆستێكی باڵا له پارێزگای موسڵ وه‌رده‌گرن.\n“به‌شێكی گرنگ له به‌رنامه‌كه‌م بابه‌تی پێكه‌وه‌ژیانی ئاینییه، هه‌موو هه‌وڵێك ده‌ده‌م پێكه‌وه‌ژیانی ئایینی له نێوان هه‌موو پێكهاته‌كاندا به‌هێزتر بكه‌م”.\nچه‌تۆ به‌ڵێنی به خه‌ڵكی موسڵ و پێكهاته‌كان دا “به‌بێ جیاوازی خزمه‌تیان ده‌كه‌م و ئه‌وه‌ی له توانای مندابێت كار بۆ باشتركردنی ژیان له پارێزگاكه بكه‌م به تایبه‌ت له رووی خزمه‌تگوزاریه‌كانی وه‌كو ئاو و كاره‌با”.\nپارێزگای موسڵ فره‌نه‌ته‌وه‌یه و پێویسته خزمه‌تی هه‌موولایه‌ك بێ جیاوازی بكرێت\nپۆستی سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی پارێزگای نه‌ینه‌وا، نزیكه‌ی مانگێك به چۆڵی مایه‌وه دوای ده‌ستله‌كاركێشانه‌وه‌ی به‌شار كیكی، به‌هۆی بونی به ئه‌ندامی په‌رله‌مانی عیراق له‌سه‌ر لیستی پارتی.\nبه‌پێی رێككه‌وتنی ساڵی 2013 پارێزگار به پێكهاته‌ی عه‌ره‌ب، سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی پارێزگا به كورد، جێگری سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن به توركمان و جێگری پارێزگار بۆ كورد بوو.\nله هه‌ڵبژاردنه‌كانی 2013ی ئه‌نجومه‌نی پارێزگاكان، فراكسیۆنی برایه‌تی كه پارتی پێكهێنه‌ری سه‌ره‌كیه‌تی بووه خاوه‌نی 11 كورسی له كۆی 39 كورسی ئه‌نجومه‌نی پارێزگای نه‌ینه‌وا و زۆرینه‌ی ده‌نگه‌كانیان به‌ده‌ستهێنا.\nعه‌لی خه‌لیل، لێپرسراوی لقی 14ی پارتی دیموكراتی كوردستان له موسڵ به (كه‌ركوك ناو)ی وت “وه‌كو پارتی چه‌ندین رێنمایی گرنگمان پێشكه‌شی نوێنه‌ره‌كه‌ی خۆمان كردووه تا به‌بێ جیاوازی ئایینی و نه‌ته‌وهیی كار بۆ پارێزگای موسڵ به گشتی بكات، چونكه پارێزگای موسڵ فره‌نه‌ته‌وه‌ییه و پێویسته خزمه‌تی هه‌موولایه‌ك بێ جیاوازی بكرێت”.\nهه‌روه‌ها جه‌ختیكرده‌وه “دڵنیایین سه‌یدۆ چه‌تۆ ده‌توانیت زۆر كاری باش بۆ پارێزگای موسڵ بكات و به‌هه‌موو شێوه‌یه‌ك هاوكاری ده‌بن بۆ هه‌ر كارێك له به‌رژه‌وه‌ندی گشتیدا بێت”.\nله ئه‌نجومه‌نی پارێزگای نه‌ینه‌وا، فراكسیۆنی نه‌ینه‌وا خاوه‌نی 15 كورسیه و به دوای ئه‌واندا فراكسیۆنه كوردییه‌كان 11 كورسی و فراكسیۆنی نه‌هزه‌ش 10 كورسی هه‌یه، ئه‌وانیتر كۆتاكانی كریستیان و شه‌به‌ك و ئێزیدین.\nوه‌رگرتنه‌وه‌ی ئه‌و پۆسته له‌لایه‌ن پارتییه‌وه له كاتێكدایه، له دوای روداوه‌كانی ئۆكتۆبه‌ری 2017وه به‌شێكی زۆر له رێكخستنه‌كانی نه‌گه‌ڕاونه‌ته‌وه بۆ نه‌ینه‌وا و چالاكییه سیاسییه‌كانیشی، سنوردار كردووه.