خانه»به شی کوردی»بابه ته كان»چۆن منداڵه‌که‌ت ڕا ده‌هێنیت له‌سه‌ر نوێژ\n۰ 873 خواندن این مطلب 10 دقیقه زمان میبرد\nچۆن منداڵه‌که‌ت ڕا ده‌هێنیت له‌سه‌ر نوێژ؟\nبۆڕاهێنانی منداڵ له‌سه‌ر نوێژ، ده‌بێت هه‌ر له سه‌ره‌تاوه ڕێککه‌وتنێک هه‌بێت له‌نێوان دایک وباوک – یان ئه‌و که‌سه‌ی سه‌رپه‌رشتی منداڵه‌که ده‌کات- له‌سه‌ر سیاسه‌تێکی ڕوون و سنووردار و نه‌گۆڕ، تاکو ئاراسته‌کردنی منداڵه‌که پارچه‌پارچه‌یی نه‌بێت، پاشان هه‌موو ماندوویه‌تی به‌خۆڕا بڕوات، بۆ نمونه دایکه‌که به‌خششی ناداتێ له‌سه‌ر نوێژه‌که‌ی، وباوکی که ده‌گه‌ڕێته‌وه دیاریه‌کی گه‌وره‌تر له‌وه‌ی دایکی ده‌داتێ، یان دیاری پێ ده‌ده‌ن بێ ئه‌وه‌ی شتێکی کردبێت شایه‌نی ئه‌و دیاریه بێت، بۆیه له‌لای منداڵه‌که ئه‌و دیاریه‌ی وه‌ری گرتووه له‌سه‌ر نوێژه‌که‌ی بچوکتر ده‌بێت یان به‌بێ نرخ ده‌بێت، یان دایکه‌که سزای ده‌دات له‌سه‌ر که‌م وکوڕی، پاشان باوکه‌که ده‌گه‌ڕێته‌وه‌و دڵی ڕازی ده‌کات به‌هه‌موو شێوه‌یه‌ک و به‌زه‌یی پێ دێته‌وه.\nوه سه‌باره‌ت به دیاری و به‌خشش کردنی منداڵ ده‌بێت گورج وله‌جێی خۆی بێت تاکو منداڵه‌که هه‌ست بکات که کرده‌وه‌کانی (نوێژه‌که‌ی) به‌رهه‌م و ئه‌نجامی هه‌یه، چونکه منداڵ شت زوو له‌یاد ده‌کات، بۆنمونه گه‌ر پێنج نوێژه‌که‌ی کرد له ڕۆژێکدا، باشتر وایه دیاری و به‌خششیی هه‌بێت پاش نوێژی عیشاء.\nیه‌که‌م/ مه‌رحه‌له‌ی منداڵێتی زوو (نێوان سێ ساڵ و پێنج ساڵ):\nبه‌ڕاستی مه‌رحه‌له‌ی سێ ساڵی له ته‌مه‌نی منداڵدا مه‌رحه‌له‌یه‌کی سه‌ره‌تایی سه‌ربه‌خۆیی منداڵه‌و هه‌ستکردن به کیان و خۆیه‌تی خۆی، به‌لام له‌هه‌مان کاتدا مه‌رحه‌له‌یه‌که که حه‌ز ده‌کات له چاولێکردن وته‌قیلدکردن، زۆر هه‌ڵه‌یه گه‌ر کاتێک نوێژ ده‌که‌ین و منداڵه‌که کاتێک له‌ته‌نیشتمانه‌وه ڕاده‌وه‌ستێت و ته‌قلیدمان ده‌کات له نوێژکردن پێی بڵێین: نا ڕۆڵه حه‌قی خۆته بڕۆ یاری بکه تاکو ده‌گه‌یته حه‌وت ساڵان وئه‌وجا نوێژ بکه چونکه نوێژ له‌سه‌رت فه‌رز نیه)، با ئێمه‌ی دایکان وباوکان وازی لێ بهێنین له‌سه‌ر فیتڕه‌و سروشتی خۆی بێت وبه‌حه‌زی خۆی بجوڵێته‌وه تاکو سه‌ربه‌خۆیی خۆی وه‌رگرێت له‌م کرده‌وه‌ی خۆی حه‌زی لێ ده‌کات وته‌قلیدمان ده‌کات، بێ ئه‌وه‌ی ئێمه ڕێی لێ بگرێن مه‌گه‌ر کاتێک بزانین مه‌ترسی’یه‌ک هه‌یه له ئارادا…. وه بۆ نمونه گه‌ر منداڵه‌که له‌ته‌نیشت دایکی یا باوکی که نوێژ ده‌که‌ن ڕاوه‌ستا، پاشان رکوع یان سجودی نه‌برد و به‌ڵکو چه‌پڵه‌ی لێ ده‌دا یان یاری ده‌کرد، با وازی لێ بهێنین و ته‌علیقی له‌سه‌ر نه‌ده‌ین، با هه‌موومان دایکان وباوکان بزانین که‌وا منداڵ له‌م ته‌مه‌نه‌یدا تێ ده‌په‌ڕن له‌به‌رده‌م نوێژکه‌ر یان له‌پێشی داده‌نیشن یان خۆیان ده‌گرن به قاچ و ده‌چنه سه‌ر کۆڵیان، یان ده‌گرێێن، وه کاتێکیش ده‌گرێێن زۆر ئاساییه ئێمه هه‌ڵیان بگرین له‌ناو نوێژه‌که‌دا وبیانگرینه باوه‌ش به‌تایبه‌ت گه‌ر له‌سه‌ریان بترسین یان که‌سێکی تر له‌ماڵه‌وه نه‌بێت گرنگی پێ بدات، هه‌روه‌ها زۆر پێویسته ئێمه‌ی دایکان و باوکان توڕه نه‌بین لێیان له‌م ته‌مه‌نه‌یاندا به‌هۆی هه‌ر هه‌ڵه‌یه‌ک ئه‌نجامی ده‌ده‌ن له‌به‌رده‌ستی نوێژکه‌راندا..\nله‌م مه‌رحه‌له‌یه‌دا له توانای منداڵ هه‌یه زۆر به‌باشی ئه‌م سوره‌تانه له‌به‌ر بکات: سوره‌تی الفاتحه، سوره‌تی الاخلاێ، سوره‌تی الفلق، سوره‌تی الناس.\nدووه‌م/ مه‌رحه‌له‌ی منداڵێتی ناوه‌ندیی (نێوان پێنج ساڵی و حه‌وت ساڵی):\nله‌م مه‌رحه‌له‌یه‌دا ده‌توانرێت به قسه‌ی خۆش و نه‌رم باس بکرێت بۆ منداڵه‌که له‌سه‌ر نیعمه‌ت و به‌هره‌کانی خوا و فه‌زڵ و میهره‌بانی به‌پاڵپشتی چه‌نده‌ها نموونه، هه‌روه‌ها بۆی باس بکرێت خۆشه‌ویستی وبه‌زه‌یی خوا بۆ به‌نده‌کانی، ئه‌مانه وا ده‌کات له منداڵه‌که له خۆیه‌وه حه‌ز بکات و موشتاق بێت بۆ ڕه‌زامه‌ندی خوا و ئه‌و قسه‌و کرده‌وانه نایه‌وێت بیکات که بزانێت خوا پێی ناخۆشه‌و لێی ده‌ڕه‌نجێت، بۆیه له‌م مه‌رحه‌له‌یه‌دا ته‌رکیز بکرێت له‌سه‌ر باسکردنی خوای گه‌وره‌و ده‌سه‌ڵات وناوه جوانه‌کانی و میهره‌بانی، وه له‌به‌رامبه‌ردا پێویسته بۆ منداڵه‌که باس بکرێت که پێویسته گوێڕایه‌ڵی خوا ببین وزۆر جوان و ئاسانه ئه‌و کوێڕایه‌ڵیه‌و زۆر شیرین وبه‌سووده بۆمان… له‌هه‌مان کاتدا پێویسته قدوه‌و پێشه‌نگێکی چاک هه‌بێت بۆ منداڵه‌که به‌چاوی خۆی بیبینێت، بۆ نمونه ته‌نها به بینینی دایک وباوکی که پابه‌ندن به پێنج نوێژه‌که‌وه ڕۆژانه، به‌بێ بێزاری ودڵته‌نگی، کاریگه‌ری ئیجابی ده‌کاته سه‌ر منداڵه‌که بۆ نوێژکردن، بۆیه حه‌زی لێ ده‌کات چونکه که‌سانی ده‌وروبه‌ری حه‌زی لێ ده‌که‌ن، وه پابه‌ند ده‌بێت پێیه‌وه هه‌روه‌ک چۆن پابه‌ند ده‌بێت به‌هه‌ر عاده‌ت وخوو ڕه‌وشتێکی ڕۆژانه‌یی. وه بۆ ئه‌وه‌ی نوێژه‌که نه‌بێته عاده‌ت و له‌چوارچێوه‌ی عیباده‌ت بمێنێته‌وه، پێویسته له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌دا باسی عه‌قیده‌ی بۆ بکرێت، وه له‌جێی خۆیه‌تی باسی (ئیسرا و میعراج)ی بۆ بکه‌یت، وه‌هه‌روه‌ها فه‌رزبوونی نوێژ، وه چیرۆک وژیانی سه‌حابه به‌ڕێزه‌کانی بۆ بکه‌یت و چه‌ند پابه‌ند بوون به نوێژه‌وه..\nوه ئه‌و ئاگاداری’یه‌ی ته‌رکیز ده‌که‌ین لێی ئه‌وه‌یه که هه‌میشه دوور بین له ئسلوب و شێوازی ڕه‌خنه‌گرتن له منداڵه‌که، یان ئسلوبی ترساندن وهه‌ڕه‌شه‌کردن لێی، وه جێی خۆیه‌تی بڵێین لێدانی منداڵ له‌م ته‌مه‌نه‌دا ڕێی پێ نه‌دراوه، بۆیه پێویسته به شێوازی تر هانی بده‌ین، وه‌کو هاندان وته‌شجیعکردنی تاکو نوێژ ده‌بێته به‌شێکی سه‌ره‌کی له ژیانیدا.\nبۆ پابه‌ندبوونی منادڵه‌که به نوێژه‌وه، پێویسته ئاوی گه‌رمی بۆ ئاماده‌بکرێت له زستاندا، چونکه له‌وانه‌یه منداڵ ڕابکات له نوێژه‌که‌ی وخۆی بدزێته‌وه له‌به‌ر ئه‌وه‌ی له‌ئاوی سارد ڕاده‌کات. ئه‌مه به‌شێوه‌یه‌کی گشتی بو.\nوه سه‌باره‌ت به کچان، پێویسته خۆشه‌ویستیان لا دروست بکه‌ین به هه‌ندێ شته‌وه که له‌وانه‌یه لامان بچوک بێت به‌لام کاریگه‌ری گه‌وره‌ی ده‌بێت، وه‌کو چنینی یان دوورینی سه‌رپۆشێکی بچوکی ڕه‌نگاوڕه‌نگ بۆ خۆی له‌وه‌ی دایکی بچێت که له‌ماڵه‌وه به‌کاری ده‌هێنێت، وه‌هه‌روه‌ها دانانی به‌ڕماڵێکی بچوکی جوان تایبه‌ت به کچه منداڵه‌که، تاکو لای خۆشه‌ویست بێت نوێژه‌که‌ی.\nوه گه‌ر بینیمان منداڵه‌که ته‌مبه‌ڵه له نوێژکردن، با وازی لێ بهێنین دوو ڕکات بکات بۆ نمونه تاکو تام وچێژی نوێژه‌که لای دروست ده‌بێت، پاشان ژماره‌ی ڕکاته‌کانی نوێژی نیوه‌ڕۆ وعه‌سری پێ ده‌ناسێنین تاکو خۆی له خۆیه‌وه به‌ته‌واوه‌تی ئه‌نجامیان ده‌دات، هه‌روه‌ها بۆ هاندانی ئه‌و منداڵه‌ی ته‌مبه‌ڵه له ده‌ستنوێژگرتن ده‌توانرێت (سره) دابنترێت تایبه‌ت به ده‌ستنوێژ، بۆ نمونه منداڵه‌که یه‌که‌م که‌س ده‌ستنوێژ هه‌ڵگرێت وخۆی سه‌رپه‌رشتی بکات و پاشان ئه‌ندامانی خێزانه‌که که له ماڵه‌وه‌ن، تاکو لای خۆشه‌ویست بێت.\nوه ده‌بێت ڕه‌چاوی ئه‌وه بکه‌ین که سیاسه‌تی دایکان و باوکان له ڕاهێنانی منداڵیان بۆ فێربوونتی نوێژ هێدی هێدی بێت، بۆنمونه منداڵه‌که نوێژی به‌یانیان ده‌کات ڕۆژانه، پاشان نوێژی به‌یانیان ونیوه‌ڕوان، وه‌به‌م شێوه‌یه تاکو به ته‌دریج ڕا دێت له‌سه‌ر ئه‌نجامدانی پێنج نوێژه‌که، وه پاشان ده‌توانین فێری نوێژه سوننه‌ته‌کانی بکه‌ین به‌پێی توانا ولێهاتویی و به‌ده‌مه‌وه‌هاتنی منداڵه‌که.\nلێره‌دا ده‌توانین شێوازی ووریاکردنه‌وه به‌کار یهێنین، به‌هه‌موو شێوه‌یه‌ک به‌خششی بده‌ینێ، مه‌رج نیه به‌خشش ودیاری ته‌نها به پاره بێت، بۆ نمونه هه‌ر دیاریه‌ک بێت گه‌ر پێنج نوێژه‌که‌ی ئه‌نجام دا له ڕۆژێکدا، پاشان دیاری’یه‌کی تری پێ ببه‌خشرێت گه‌ر پێنج نوێژه‌که له کاتی خۆیدا ئه‌نجام دا.\nوه ده‌بێت وا ڕای بهێنین که هه‌وڵدان و کۆشش بۆ نوێژ هه‌وڵدان و کۆششه بۆ به‌هه‌شت، وه ده‌توانین هه‌سته چاکه‌کانی ڕابکێشین، وه‌کو پێی بڵێین: ڕۆڵه خه‌ریکه بتبینم له به‌هه‌شتدا به دوو باڵ بفڕیت، یان : ڕۆڵه گیان دڵنیام خوای گه‌وره لێت ڕازی ده‌بێت و خۆشتی ده‌وێت کاتێک هه‌وڵ و کۆشش ده‌ده‌یت بۆ نوێژکردن.\nوه سه‌باره‌ت به کوڕان، ده‌توانین ته‌شجیعیان بکه‌ین له‌گه‌ڵ باوکیان (هه‌ر که‌سێک جێی متمانه بێت) له‌گه‌ڵی بڕوات بۆ مزگه‌وت، وه منداڵ به‌سه‌ردانی مزکه‌وت زۆر دڵخۆش ده‌بێت، چونکه له‌گه‌ڵ باوکیانن، پاشان له ماڵ ده‌رده‌چن، وه ده‌بێت ئارامگر بن باوکان له‌م کاره‌دا چونکه منداڵ زۆر جار هه‌ست به ماندویه‌تی ده‌کات یان زوو زوو ده‌یه‌وێت بکرێته باوه‌ش یان ده‌یه‌وێت پێڵاوه‌که‌ی له‌پێ داکه‌نێ یان توندی بکاته‌وه.\nوه چاودێڕی ئه‌وه بکه‌ین که منداڵ فێر بکرێت له‌سه‌ر هه‌ندێ ئه‌حکامی پاکێتی وه‌کو گرنگی خۆپاراستن له پیسی وه‌کو میز و شتی تر، وه‌هه‌روه‌ها چۆنیه‌تی ده‌ست به‌ئاو گه‌یاندن، وه پێویستبوونی ڕاگرتنی پاکێتی جل و لاشه، هه‌روه‌ها باسی ئه‌وه‌ش بکرێت که پاکێتی چ په‌یوه‌ندیه‌کی هه‌یه به نوێژه‌وه.\nوه ده‌بێت منداڵ له‌م ته‌مه‌نه‌دا ڕابهێنرێت له‌سه‌ر ده‌ستنوێژگرتن، وه به عه‌مه‌لی فێر بکرێت هه‌روه‌ک چۆن سه‌حابه منداڵه‌کانیان فێر ده‌کرد..\nسێیه‌م: مه‌رحه‌له‌ی منداڵێتی دره‌نگ (نێوان حه‌وت ساڵ و ده ساڵی):\nله‌م مه‌رحه‌له‌یه‌دا ده‌بینرێت هه‌ڵسوکه‌وت و سلوکی منداڵان ده‌گۆڕێت به‌شێوه‌یه‌کی گشتی سه‌باره‌ت به نوێژ، وه‌هه‌روه‌ها پابه‌ندی زۆر پێوه ناکه‌ن، ئه‌گه‌ریش پێشتر ڕا هاتبێتن له‌سه‌ری، ده‌بینرێت منداڵه‌که له‌م ته‌مه‌نه‌دا ته‌مبه‌ڵه و ڕا ده‌کات له نوێژ و یان بێزاری خۆی ده‌رده‌بڕێ، ئه‌مه‌ش له‌ڕاستیدا سروشتی مه‌رحه‌له‌ی داهاتووه: مه‌رحه‌له‌ی یاخی بوون و بێ گوێڕایه‌ڵی’ وملکه‌چی’یه، بۆیه لێره‌دا پێویسته به زیره‌کی و ووریاییه‌وه مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵ بکرێت، خۆمان دوور بخه‌ینه‌وه له پرسیارکردنی ڕاسته‌وخۆ: ئایه نوێژی عه‌سرت کرد؟ چونکه منداڵان مه‌یلیان به‌لای درۆ و ئیددیعای نوێژکردنه‌که ده‌ڕۆن تاکو خۆیانی لێ بدزنه‌وه، که کاردانه‌وه‌ی دایکان و باوکان لێره‌دا یان هاوارکردنه به‌ڕووی منداڵه‌که چونکه درۆی له‌گه‌ڵ کردوون، یان چاوپۆشین سه‌ره‌ڕای ده‌زانن به‌درۆکردنه‌که‌ی، وه باشتر له‌م شتانه وایه که یادی بخاته‌وه به نوێژ له شێوازی ئاگادارکردنه‌وه نه‌ک پرسیارکردن، وه‌کو بۆنمونه بڵێت: نوژی عه‌سر منداڵان! جارێک دوو جار سێ جار، ئه‌گه‌ریش لێره‌دا ووتی له ژووره‌که‌ی خۆی یان ئه‌ودیو نوێژی کردووه، با پێی بڵێ: ده‌ته‌وێت ژووره‌که‌ی خۆت له‌م ژووره زیاتر به‌به‌ره‌که‌ت بێت! وه‌ره با له‌م ژووره‌ش نوێژ بکه‌ین تاکو ئێره‌ش زیاتر به‌به‌ره‌که‌ت بێت، چونکه مه‌لائیکه‌ت به ڕه‌حمه‌ت وبه‌ره‌که‌ته‌وه داده‌به‌زنه ئه‌و شوێنانه‌ی نوێژی لێ ده‌کرێت، با ئه‌م قسانه‌ش به شێوازێکی هێور وڕوویه‌کی خۆشیه‌وه بڵێت تاکو درۆ نه‌کات بۆ جاری داهاتوو.\nگه‌ر منداڵه‌که نوێژی نه‌کرد، دایک یان باوکه‌که له‌ته‌نیشتی ڕابوه‌ستن تاکو ئیحراجی بکه‌ن و پێی بڵێن: چاوه‌ڕی شتێکی گرنگین ده‌بێت هه‌ر ببێت پێش تێپه‌ڕبوونی کاته‌که‌ی. به‌شێوازێکی یه‌کلایانه بێت نه‌ک به توند وتیژی بێت ودوور بێت له هه‌ڕه‌شه.\nهه‌روه‌ها پێویسته ته‌شجیع بکرێن، وه بۆ منداڵی کچ ئه‌وه‌نده به‌سه پێی بڵێت: ده‌ی من نوێژ ده‌که‌م، کچم وه‌ره نوێژ بکه له‌گه‌ڵم. چونکه کچان زیاتر مه‌یل وحه‌زیان ده‌ڕوات به‌لای نوێژی جه‌ماعه‌ت، چونکه زۆر ئاسانتره به‌لایانه‌وه‌و هه‌روه‌ها ته‌شجیعێکه بۆیان، به‌ڵام کوڕان ده‌توانرێت ته‌شجیعیان بکرێت به نوێژکردن له مزگه‌وت که هه‌لێکه بۆ منداڵ بحه‌وێته‌وه تیایدا پاش ماندوبوونی سه‌عی و خوێندنی وانه‌کانی. وه بۆ زیاتر ڕاهێنانی به مزگه‌وته‌وه ده‌توانرێت له‌گه‌ڵ ڕۆشتن بۆ مزگه‌وت کارێکی تریش له‌گه‌ڵ بکرێت وه‌ک سه‌ردانی که‌سێک یان کڕینی شتێک له دوکانێک… هتد.\nوه له هه‌ردوو حاڵه‌ته‌که: منداڵی کچ یان کوڕ، ده‌بێت ئه‌وه‌مان له‌یاد نه‌چێت که به‌رده‌وام ته‌شجیعان بکه‌ین و ئاماژه‌یان بۆ بکه‌ین که پابه‌ندبوونیان به نوێژه‌کانیانه‌وه جوانترین خوو ڕه‌وشته له‌که‌سایه‌تیان پێی ڕازین ودڵمان پێی خۆشه، به‌ڵکو خاڵێکه به‌سه‌ر هه‌موو کێشه‌و عه‌یبه‌کانی تری زاڵ ده‌بێت.\nله‌م ته‌مه‌نه‌دا منداڵ ده‌توانرێت فێری ئه‌حکامه‌کانی پاکێتی بکرێت، وه شێوازی نوێژ پێغه‌مبه‌ر (ێلى الله علیه وسلم)، وه‌هه‌روه‌ها چه‌ند دوعا و نزایه‌کی فێر کرێت، به‌ڕاستی ڕووداوێکی گه‌وره‌یه کاتێک منداڵ ته‌مه‌نی ده‌گاته حه‌وت ساڵان، چونکه مه‌رحه‌له‌ی پابه‌ندبوونه به نوێژ، پێویسته ڕا بهێنرێت له‌سه‌ری و له‌کاتی خۆیدا ئه‌نجامیان بدات کاتێک گوێی له بانگ ده‌بێت، کاتێک فێری ئه‌وه ده‌بێت له‌پاش بانگداندا ئه‌نجامیان بدات فێری نوێژه سوننه‌ته‌کانیش ده‌کرێت و باسی خێرو فه‌زڵه‌کانی بۆ ده‌که‌ین و پێی ڕاده‌گه‌یه‌نین که به‌ده‌ستی خۆیه‌تی گه‌ر ئه‌نجامی بدات ئێستا یان کاتێک گه‌وره ده‌بێت.\nچه‌ند هۆیه‌ک بۆ منداڵ که له‌م مه‌رحه‌له‌یه په‌یوه‌ندی هه‌یه به پابه‌ندبوونیه‌وه به نوێژه‌کانی:\n۱- پێوسته منداڵ وا ببینێت که دایک وباوک هه‌میشه زندوییه‌کیان هه‌یه بۆ نوێژ، بۆ نمونه گه‌ر منداڵه‌که ویستی بنوێت پێش نوێژی عیشاء، با باوکی پێی بڵێت : ئه‌وه‌نده‌ی نه‌ماوه بۆ نوێژی عیشاء، نوێژ ده‌که‌ین و ده‌نوین ان شاء الله. گه‌ر منداڵه‌کان ویستیان بچنه ده‌ره‌وه بۆ یاری یان سه‌ردانی خزم وبراده‌ر، با باوک ودایک پێی بڵێن: نوێژی عه‌سر یان مه‌غریب ده‌که‌ین پاشان ده‌چینه ده‌ره‌وه. واته هه‌میشه هه‌ستیان زندوو بێت بۆ نوێژه‌کان، ئه‌ویش به‌وه باش ده‌بێت که کاته‌کانی نوێژ له‌گه‌ڵ مه‌وعد و کاتی کار و چالاکی وده‌رچوونیان بزانن. وه‌کو: فڵان که‌س ده‌بینین له‌کاتی نوێژی عه‌سر، یان فڵان که‌س سه‌ردانمان ده‌کات پاش نوێژی مه‌غریب.\n۲- ئایینی ئیسلام موسڵمان هه‌ن ده‌دات بۆ کاری وه‌رزش که لاشه‌ی بپارێزێت و به‌هێزی بکات. جا باوه‌ڕداری به‌هێز چاکتره لای خوای گه‌وره له باوه‌ڕداری لاواز، به‌لام پێویسته خۆشه‌ویستی و ئه‌نجامدانی وه‌رزش له‌سه‌ر مافی ئه‌نجامدانی نوێژه‌کانی نه‌بێت و له‌کاته‌کانی خۆیدا دوای بخات، ئه‌مه کارێکی نابه‌جێ یه.\n۳- گه‌ر منداڵه‌که نه‌خۆش که‌وت، پێویسته ڕای بهێنین له‌سه‌ر ئه‌نجامدانی نوێژه‌کانی به‌پێی توانا، تاکو په‌روه‌رده‌بێت و ڕابێت که نوێژ هیچ عوزرێکی نیه بۆ نه‌کردنی، ئه‌گه‌ریش نه‌خۆش بێت، وه گه‌ر له‌سه‌فه‌ر بوو، ده‌بێت فێر بکرێت که ده‌توانێت نوێژ کورت بکاته‌وه‌و جه‌معی بکات، وه سه‌رنجی ڕابکێشرێت بۆ به‌زه‌یی و میهره‌بانیی خوای گه‌وره و ئاینی ئیسلام ئایینێکه پڕه له کارئاسانی و ڕه‌حمه‌ت.\n۴- ئازایه‌تی وڕوحی بانگه‌واز له دڵی منداڵه‌که‌ت بڕوێنه تاکو براده‌ره‌کانی بانگ بگات بۆ نوێژکردن، وه‌هه‌روه‌ها لای ئاسایی بێت که واز له قسه‌کردن و یاری بێنێت له‌گه‌ڵ براده‌ره‌کانی تاکو فریای نوێژه‌که‌ی بکه‌وێت، هه‌روه‌ها ڕوحی ئه‌وه‌ی تیا بڕوێنه که گاڵته به براده‌ره‌کانی نه‌کات که که‌م وکوڕیان هه‌یه له نوێژه‌کانیان و ئیهمالن له ئه‌نجامدانی، به‌ڵکو یاریده‌ده‌ریان بێت و سوپاسی خوا بکات که خوا ڕێی پێ نیشان داوین.\n۵- باشتر وایه منداڵه‌کانمان ڕا بهێنین له‌سه‌ر نوێژی (نوافل) و سوننه‌ته‌کان پاش ئه‌وه‌ی پابه‌ند ده‌بێت له‌سه‌ر فه‌رزه‌کانی.\nهه‌روه‌ها با هه‌موو ئامرازێکی شه‌رعی و گونجاو به‌کاربهێنین تاکو نوێژ بڕوێنین له دڵ وده‌روونی منداڵه‌کانمان، ته‌نانه‌ت به کاسێت و ڤیدێۆ و ئینته‌رنێتیش بێت ووریایان بکه‌ینه‌وه.\nوه سه‌باره‌ت به لێدانی منداڵ له ده ساڵی کاتێک نوێژ ناکات، ئه‌وا ڕام وایه گه‌ر له مه‌رحه‌له‌ی منداڵیه‌وه ئێمه هه‌وڵمان بدایه له‌گه‌ڵی و به‌هاوکاری دایک وباوکه‌که‌ن ئه‌وا پێویستی نه‌ده‌کرد به لێدانی له ده ساڵی، وه گه‌ر پێویستی کرد به لێدان، ئه‌وا با لێدانێکی توند نه‌بێت، وه له شوێنه‌کانی ده‌م وچاو نه‌بێت، وه له‌به‌رچاوی که‌س نه‌بێت به‌تایبه‌ت براده‌ره‌کانی چونکه تووشی گرێی ده‌روونی دێت و ته‌نانه‌ت له‌وانه‌یه ڕقی له نوێژه‌که‌ش ببێته‌وه، واته لێدانه‌که به‌و شێوه بێت که پێغه‌مبه‌ری خوا فرمانمان پێ ده‌کات له‌م مه‌رحه‌له‌یه، ئامانجه‌که‌ی چاکسازی وئیسڵاح بێت نه‌ک سزا و ئیهانه وکێشه‌نانه‌وه، گه‌ر سه‌رپه‌رشتیاری منداڵه‌که بینی که لێدان کێشه دروست ده‌کات یان وا ده‌کات له منداڵه‌که ڕقی بێته‌وه له نوێژ، ئه‌وا با به به‌رنامه‌یه‌کی تر هه‌وڵی له‌گه‌ڵ بدات که سوودی هه‌یه بۆ منداڵه‌که.\nبا بیر له‌وه بکه‌ینه‌وه که نوێژ و پابه‌ندبوون له‌سه‌ری وه‌کو هه‌ر خووڕه‌وشتێکی تره که ده‌مانه‌وێت دروست بێت له منداڵه‌کانمان، مامه‌ڵه‌ی گرنگی ده‌وێت وه پێغه‌مبه‌ری خوا (ێلى الله علیه وسلم) ده‌فه‌رموێت: (علموا ڕولادکم الێلاه لسبع ، واچربوهم علیها لعشر) واته: منداڵه‌کانتان فێری نوێژ بکه‌ن کاتێک ده‌گه‌نه حه‌وت ساڵی، وه لێیان بده‌ن (گه‌ر نه‌یانکرد) کاتێک ده‌گه‌نه ده ساڵی. لێره‌دا باسی (فێرکردن) پێویستی به چه‌نده‌ها هه‌نگاوی دیاریکراو ده‌کات بۆ ماوه‌یه‌ک که (۳) سێ ساڵ ده‌خایه‌نێت، تاکو له‌م ماوه‌یه‌دا و پێشتریش منداڵه‌که ئه‌م نوێژکردنه وه‌رده‌گرێت و ده‌یکاته خووڕه‌وشتێکی ڕۆژانه‌ی، پاشان له‌سه‌ری حساب ده‌کرێت و سزا وه‌کو ئامرازێک له ئامرازه‌کانی په‌روه‌رده‌کردنی منداڵ به‌کار ده‌هێنرێت بۆ وه‌رگه‌رتنی ئه‌م خوو ڕه‌وشته. بۆیه مه‌سه‌له‌ی (کات) زۆر پێویسته بۆ وه‌رگرتنی ئه‌م خوو ڕه‌وشته، واته هیچ کات نابێت ئێمه غافڵ بین لێی گه‌ر ویستمان منداڵمان هه‌ر خوویه‌ک وه‌رگرێت، چونکه ته‌وجیه و ووتن و ئاراسته‌کردن به‌س نیه، به‌ڵکو پێویستی هه‌یه به نه‌خشه‌و هه‌نگاو وکاتی ته‌واوه‌تی تاکو گه‌یشتن به ئامانجی دیاریکراو. بۆیه ئه‌م کاره‌ش پێویستی به سه‌ره‌تایه‌ک هه‌یه، به‌لام گه‌ر دایک وباوک دواکه‌وتن له ڕاهێنانی منداڵه‌که‌یان له‌سه‌ر نوێژکردن تاکو ده‌گاته ده ساڵان، ئه‌و کاته ێوستیان به کاتێک زیاتر ودرێژتر ده‌بێت وه‌ک گه‌ر له پێشتردا ده‌ستیان پێ بکردایه، چونکه سروشتی ده‌روونی و عه‌قلی منداڵی ده ساڵان پێویستی به هه‌وڵێکی زیاتر هه‌یه وه‌ک له ته‌مه‌نی حه‌وت ساڵ بێت، بۆ وه‌رگرتنی هه‌مان کار و خوو ڕه‌وشت. بۆیه له‌م کاته‌ش پێویستیمان به ئارامی و حیکمه‌ت و لێزانین هه‌یه نه‌ک توڕه‌یی و شڵه‌ژان.\nئا له‌م مه‌رحه‌له‌یه‌دا منداڵه‌که پێویستی به‌وه هه‌یه له هه‌ست و شعوری تێ بگه‌ین و هه‌ست به کێشه‌و داخوازیه‌کانی و یارمه‌تی بده‌ین بۆ چاره‌سه‌رکردنی. بۆیه منداڵه‌که وا نه‌بینێت که ئێمه ته‌نها و ته‌نها نوێژمان ده‌وێت لێی نه‌ک منداڵه‌که خۆی، چونکه منداڵ له‌م ته‌مه‌نه زۆر بیر ده‌کاته‌وه له جیهانی ده‌وروبه‌ری، وه‌هه‌روه‌ها له‌و گۆڕانکاریانه‌ی ڕووده‌دات له‌سه‌ری پاش ساڵ ودوو ساڵێک. وه یاری گرنگیه‌کی زۆری لا ده‌بێت، بۆیه جاروبار نوێژی له‌یاد ده‌چێت و یان ئینکاری ده‌کات چونکه کارێکی فه‌رزکراوه له‌سه‌ری و پاڵه‌په‌ستۆیه‌کی ده‌روونی ده‌روست ده‌کات بۆی.. جا کاره‌که نه‌گاته ئه‌و ڕادده‌یه‌ی چاوه‌ڕوانی ئه‌وه‌مان لێ بکات هه‌رکات چاومان به‌چاوی بکه‌وێت ده‌رباره‌ی نوێژه‌کانی لێی ده‌پرسین..\nبۆیه پێویسته ئێستاش بیر له‌وه بکه‌ینه‌وه جاری نه‌گه‌یشتۆته ساڵی ته‌کلیف و نوێژکردنیش له‌م ته‌مه‌نه‌یدا هێشتا له‌ژه‌ێر ڕاهێناندایه، بۆیه پرسیارکردنمان ده‌رباره‌ی هه‌ر کێشه‌یه‌ک پێی دڵته‌نگه یان ترسێک تووشی ده‌بێت زیاتر نزیکمان ده‌کاته‌وه لێی و په‌یوه‌ندی خێزانیمان توندو تۆڵتر ده‌کات، ئه‌ویش زیاتر بڕوای پێمان ده‌بێت که ئێمه پاڵپشتی ئه‌وین، بۆیه گه‌ر ئێمه دڵنیابوین له‌وه‌ی که ڕووی کرده ئێمه، ئه‌وکاته ئه‌ویش بێگومان داخوازیه‌کانی ئێمه جێ’به‌جێ ده‌کات که نوێژکردنه وه هه‌روه‌ها عیباده‌ته‌کانی تر یان حیجاب به‌نسبه‌ت کچانه‌وه.\nچواره‌م/ مه‌رحه‌له‌ی هه‌رزه‌کاری:\nمنداڵ له‌م ته‌مه‌نه‌دا ده‌بینین زۆر ئینکاره‌و شت زۆر ڕه‌فز ده‌کات، وه‌هه‌روه‌ها زۆر گرانه گوێڕایه‌ڵی دایک وباوک بکات، وه زیاتر حه‌زده‌کات زات و کیانی خۆی بسه‌لمێنێت، وه جاروبار سه‌ره‌ڕای ده‌زانێت کارێک هه‌ڵه‌یه‌و جوان نیه به‌لام هه‌ر به‌رده‌وام ده‌بێت له‌سه‌ری، بۆیه پێویسته له نزیکه‌وه له‌گه‌ڵی بدوێین و زیاتر هانی بده‌ین. وه ده‌بێت بزانین ئسلوبی توند وتیژی سودی نیه له‌م مه‌رحه‌له‌دا، به‌ڵکو زیاتر په‌رچی ده‌داته‌وه به ڕه‌فز و دوورکه‌وتنه‌وه لێمان.\nبۆیه پێویسته له‌سه‌ر دایکان وباوکان بتوانن له‌سه‌ره‌تاوه منداڵه‌کانیان ڕابهێنن وبۆیان ئاسانتر ده‌بێت وباش بزانین خوای گه‌وره لێمان ده‌پرسێته‌وه له ڕۆژی قیامه‌ت سه‌باره‌ت به منداڵه‌کانمان چۆن په‌روه‌رده‌مان کردوون، چونکه هه‌موومان لێپرسراوین وخوا لێمان ده‌پرسێته‌وه وه‌کو پێغه‌مبه‌ری خوا (ێلى الله علیه وسلم) ده‌فه‌رموێت: (کلکم راع وکلکم مسۆول عن رعیته) واته: هه‌مووتان لێپرسراون وهه‌مووتان به‌رپرسن له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی بوونه‌ته لێپرسراو له‌سه‌ری، وه پێغه‌مبه‌ری خوا (ێلى الله علیه وسلم) ده‌فه‌رموێت: (کل مولود یولد على الفگره فڕبواه یهودانه او ینێرانه او یمجسانه) واته: هه‌موو منداڵێک له‌دایک ده‌بێت له‌سه‌ر فیتڕه‌و سروشت له‌دایک ده‌بێت، به‌لام باوک ودایکی ده‌یکه‌نه جووله‌که یان گاوور یان ئاگرپه‌رست.\nبۆیه منداڵیش وه‌کو ئه‌مانه‌تێک وایه لای دایک وباوکی، پێویسته وه‌کو ئه‌وه‌ی خوای گه‌وره ده‌یه‌وێت په‌روه‌رده‌ی بکه‌ین نه‌ک خۆمان چۆن ئاره‌زوومان هه‌یه لێی.\nله‌لایه‌ن: خوشکتان دایکی سۆما/ ده‌سته‌ی خوشکان\n۹۰ نکته آموزنده


ئه‌م وڵاته ئیقامه‌ى هه‌میشه‌یى به 90 هه‌زار كه‌س ده‌دات\nمارکۆ مێندێسینۆ، وەزیری کۆچبەرانی کەنەدا رایده‌گه‌یه‌نێت، وڵاتەکەی (ئیقامە) نیشتەجێکردنی هەمیشەیی بە زیاتر لە 90 هەزار قوتابی و کارمەندی بیانی دەبەخشێت، کە لە هێڵی پێشەوەی رووبەڕووبوونەوەی پەتای کۆرۆنا کاریان کردووە و هاواکاری تووشبووانی کۆرۆنایان کردووە.\nبڕیارە لە پڕۆگرامی نیشتەجێکردنی هەمیشەیی کە بڕیارە لە 9ـی مانگی ئایارەوە بچێتە بواری جێبەجێکردنەوە، تایبەتە بە کارمەندانی بواری تەندروستی گشتی و بەشە زیندووەکانی دیکەی وەک کارمەندی فرۆشگاکان و جوتیاران و شۆفێرانی پاس، لەگەڵ ئەو دەرچووانەی لە چوار ساڵی رابردوو بڕوانامەیان بەدەستهێناوە.\nوەزیری کۆچبەرانی کەنەدا راشیگەیاند، ئەو رێوشوێنە هاوکاری وڵاتەکە دەکات لە بەدیهێنانی ئامانجەکانی، ئەوەش بە پێشوازی کردن لە 400 هەزار کۆچبەر لەمساڵدا و قەرەبووکردنەوەی رێژەی کەمی کۆچبەران لە ساڵی رابردوو بەهۆی پەتای کۆرۆنا.\nلە کۆنگره‌یه‌كى رۆژنامەوانی وەزیری کۆچبەران گوتی "پەتای کۆرۆنا وایکردووە تیشک بخەینە سەر کۆچبەری نوێ".\nلە هەمان کاتدا ئاماژەی بەوەدا، ئەو سیاسەتە نوێیانە هاوکاری ئەو کەسانە دەکات کە پلانیان هەیە داهاتوویان لە کەنەدا بنیاد بنێن و رۆڵێکی سەرەکی بگێڕن لە گەشانەوەی ئابووری و هاوکاریکردن بۆ بنیادنان بە باشترین شێواز.\nئه‌م بابه‌ته 7404 جار خوێنراوه‌ته‌وه


بازگه‌کانی ژێر ده‌سه‌ڵاتی پارتی رێگری له هاوڵاتیانی پارێزگای سلێمانی ده‌که‌ن بۆ سه‌ردانکردنی هه‌ولێر |\nبازگه‌کانی ژێر ده‌سه‌ڵاتی پارتی رێگری له هاوڵاتیانی پارێزگای سلێمانی ده‌که‌ن بۆ سه‌ردانکردنی هه‌ولێر\n2011/02/24 at 9:26 AIM: لێدوانێک بنووسە\nسه‌رله‌به‌یانی ئه‌مڕۆ بازگه‌ی پشكنین دانراوه و ڕۆشتن له سلێمانییه‌وه بۆ هه‌ولێر قه‌ده‌غه كرا\nله‌گه‌ڵ به‌رده‌وامی خۆپیشاندان و ناڕه‌زاییه‌کانی شارو شارۆچکه‌کانی هه‌رێمی کوردستان، بازگه‌كانی ژێر ده‌سه‌ڵاتی ئیداره‌ی هه‌ولێر كێشه‌ی هاتوچۆ بۆ هاوڵاتیان دروستكردوه‌و رێگه به‌دانیشتوانی سنوری ئیداره‌ی سلێمان ناده‌ن سه‌ردانی ئه‌و شاره بکه‌ن.ژماره‌یه‌ك هاوڵاتی و خوێندكار له‌قه‌زای كۆیه که رێگه‌یان پێنه‌درابو بچنه ناو هه‌ولێره‌وه، بۆ (سبه‌ی) ئاماژه‌یان بۆ ئه‌وه‌کرد، “له‌دوای خۆپیشاندانی شارو شارۆچكه‌كانی هه‌رێمی كوردستان، له‌بازگه‌كانی سنوری ئیداره‌ی هه‌ولێر له‌كاتی هاتوچۆكردن بۆ شارو شارۆچكه‌كانی ژێر ده‌سه‌ڵاتی پارتی كێشه‌ی زۆر بۆ هاوڵاتیان دروست ده‌كه‌ن، به‌تایبه‌ت له هه‌ردو بازگه‌ی دێگه‌ڵه و كه‌سنه‌زان”.\nئه‌و هاوڵاتیانه ئه‌وه‌شیان خسته‌ڕو، له‌ماوه‌ی چه‌ند رۆژی رابوردودا له کاتێکدا بۆ ماوه‌یه‌کی زۆر هاوڵاتیان راده‌گرن و ده‌یانپشکنن، ده‌یان هاوڵاتی دانیشتوی سنوری ژێر ده‌سه‌ڵاتی ئیداره‌ی سلێمانی رێگه‌یان پێنه‌دراوه سه‌ردانی پارێزگای هه‌ولێر بكه‌ن.\nئه‌مه‌ش نیگه‌رانی و بێزاری لای ته‌واوی هاوڵاتیان دروستکردوه‌و به‌کارێکی نه‌شیاو له‌قه‌ڵه‌می ده‌ده‌ن، هاوکات رۆژی (سێشه‌ممه)ی رابوردوش تیمێكی كه‌ناڵی KNN پاش روماڵکردنی خۆپیشاندانێک له‌شاری کۆیه، دواتر له‌كاتی گه‌ڕانه‌وه‌یان بۆ هه‌ولێر له‌لایه‌ن هێزه‌كانی پارتی له‌بازگه‌ی دێگه‌ڵه رێگه‌یان لێ گیرا و نه‌یانهێشت بگه‌ڕێنه‌وه بۆ هه‌ولێر.\nعومه‌ری سه‌ید عه‌لی:ئــه‌م چـینـه سـیـاسییــه مشــه‌خــۆره‌ی کــوردســتان\tقوربانییەکانی خۆپیشاندانەکەی شاری سلێمانی به وێنه


سیستمی کارەبا لە هەرێم بە ئەلیکترۆنی دەکرێت – لڤین پرێس\nسیستمی کارەبا لە هەرێم بە ئەلیکترۆنی دەکرێت\nوەزارەتی کارەبا گرێبەستێکی لەگەڵ دوو کۆمپانیا واژۆکرد بۆ بەئەلیکترۆنیکردنی سێکتەری کۆنتڕۆڵی کارەبا لە هەرێمی کوردستان.\nوەزارەتی کارەبای حکومەتی هەرێم، ئەمڕۆ ( سێ شەممە، ١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢١ ) لە هەژماری فەرمی خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی فەیس بووک ڕایگەیاند،” کەمال محەممەد ساڵح، وەزیری کارەبا گرێبەستێکی بۆ جێبەجێکردنی پرۆژەی سکادا لەگەڵ هەردوو کۆمپانیای ستێر و کۆنترۆڵ ماتیک واژۆکرد، پرۆژەکە بە تێچوونی 37 ملیۆن و 982 هەزار دۆلار لە ماوەی 900 رۆژدا جێبەجێدەکرێت”.\nئاماژە بەوەیشدراوە،” پرۆژەی سکادا بۆ بەڕێوەبردن و کارپێکردنی سیستەمی کارەبای هەرێمی کوردستان و کۆنترۆڵکردنی وێستگەکانی بەرهەمهێنان، گواستنەوە و دابەشکردنی کارەبا بەکاردێت ( سێکتەری کۆنتڕۆڵی کارەبا )”.\nهەر لە بارەی ئەو گرێبەستەوە ئومێد ئەحمەد، وتەبێژی وەزارەتی کارەبای هەرێمی کوردستان، لە لێدوانێکدا رایگەیاندوە، “ئەو گرێبەستەی واژۆکرا یەکێکە لە پرۆژە ستراتیژییەکان بۆ بەڕێوەبردنی سیستەمی کارەبا لە هەرێمی کوردستان کە لە رێگەیەوە هەموو داتا و زانیارییەکانی وێستگەکانی بەرهەمهێنان و گواستنەوە و دابەشکردنی کارەبا کۆدەکرێتەوە و دەچێتە کۆنترۆڵ و زانیارییەکان لەوێ ئاڵوگۆڕی پێدەکرێت”.\nهەرشە لە خەللک مەکەن خزمەتی بکەن\nرێگای کەمەربەندی سۆران بەڕوی ھاوڵاتیاندا کرایەوە


ئه‌میندارى گشتیى یه‌کگرتووى ئیسلامیى کوردستان په‌یامێکى له‌باره‌ى گرژى و ئاڵۆزییه‌کانى که‌رتى غه‌ززه بڵاوکرده‌وه و ده‌ڵێت "فه‌له‌ستین به‌ره‌ى پێشه‌وه‌ى جه‌نگى هه‌قه و ده‌بێته سه‌ره‌خۆره‌ى داگیرکار".\nئه‌مڕۆ سێشه‌ممه 11ى ئایارى 2021، سه‌لاحه‌دین محه‌ممه‌د به‌هائه‌دین، ئه‌میندارى گشتیى یه‌کگرتوو له تویتێکدا نووسیویه‌تى "به‌داخه‌وه، له‌م به‌ره جه‌ژن و وه‌رزه پیرۆزه‌دا، بینه‌رى دیمه‌نى په‌لامارى دڕندانه‌ى داگیرکارى ئیسرائیل ده‌بین بۆ قودسى پیرۆز و مزگه‌وتى ئه‌قسا و بۆردوومانى که‌رتى غه‌ززه".\nهه‌روه‌ها ده‌شڵێت:"به دڵنیاییه‌وه فه‌له‌ستین به‌ره‌ى پێشه‌وه‌ى جه‌نگى هه‌قه و ده‌بێته سه‌ره‌خۆره‌ى داگیرکار و شکستى ئاغاکانی، سته‌م هه‌رگیز تاسه‌ر نه‌بووه و ئایینده‌ى نییه".\nگرژییه‌کانى چه‌ند رۆژى رابردووى نێوان ئیسرائیل و فه‌له‌ستین دوێنێ دووشه‌ممه چووه‌ته قۆناغێکى نوێوه کاتێک بزووتنه‌وه‌ى حه‌ماس سه‌دان مووشه‌کى ئاراسته‌ى ئیسرائیل کرد، له به‌رامبه‌ریشدا ئیسرائیل زیاتر له 130 شوێنى له غه‌ززه بۆردوومانکرد و به‌هۆیه‌وه لانیکه‌م 25 که‌س کوژران که له‌نێویاندا منداڵیش هه‌ن.\nهێرشه مووشه‌کییه‌کان و بۆردوومانه‌کان هاوکاتن له‌گه‌ڵ رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ى سه‌ربازانى ئیسرائیل و نوێژخوێنان له مزگه‌وتى ئه‌قسا که تا ئێستا زیاتر له 700 فه‌له‌ستینى به‌و هۆیه‌وه برینداربوون.


خاوەنی بیرۆکەی سایکس بیکۆ کۆچی دوایی کرد - Hataw خاوەنی بیرۆکەی سایکس بیکۆ کۆچی دوایی کرد - Hataw\nسەرەتا > هه وال > خاوەنی بیرۆکەی سایکس بیکۆ کۆچی دوایی کرد\nخاوەنی بیرۆکەی سایکس بیکۆ کۆچی دوایی کرد\nخاوه‌نى بیرۆكه‌ى سایكس بیكۆ كۆچى دوایى كرد\nبێرنارد لویس نوسه‌رى به‌ریتانى كه به‌یه‌كێك له گه‌وره‌ترین زانا بیانییه‌كانى خۆرهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاست داده‌نرێت و خاوه‌نى بیرۆكه‌ى رێككه‌وتنى (سایكس – بیكۆ)یه، له‌ته‌مه‌نى 101 ساڵیدا كۆچى دوایى كرد.\nبێرنارد لویس، كه كه‌سێكى جوله‌كه‌یه و بیرۆكه‌كانى و بۆچوونه‌كانى رۆڵى گه‌وره‌یان هه‌بووه له رۆژهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاستدا و رووبه‌ڕووى چه‌ندین ره‌خنه‌ى كردووه‌ته‌وه، تاكۆتایى ژیانى 30 كتێب و سه‌دان وتارى نوسیوه كه زۆرینه‌ى ده‌رباره‌ى ئایینى ئیسلام و رۆژهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاست و كۆمه‌ڵگاكانى ئیسلام و په‌یوه‌ندیان له‌گه‌ڵ رۆژئاوادا و دابه‌شبوونى تاییفى و ئیسلامى رادیكاڵى بوون، هه‌روه‌ها زۆرینه‌ى به‌رهه‌مكانى وه‌رگێڕدراون بۆ 20 زمانى جیهانى له‌ناویاندا عه‌ره‌بى و فارسى و توركى.\nبێرنارد لویس، كه به دامه‌زرێنه‌رى بیرۆكه‌ى (سایكس – بیكۆ) داده‌نرێت، بیرۆكه‌ى دابه‌شكردنى رۆژهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاستى له‌سه‌ر بنه‌ماى ئایین و ره‌گه‌ز دانا كه دواتر رێكه‌وتنى سایكس بیكۆى له‌سه‌ر بنیاد نرا كه له‌ساڵى 1916 عێراق و شام دابه‌شكران.\nبێرنارد سه‌ره‌تا پرۆژه‌كه‌ى راده‌ستى (زبجینو بریجینسكى) راوێژكارى ئاسایشى حكومه‌ته‌كه‌ى جیمى كارته‌رى سه‌رۆكى ئه‌و كاته‌ى ئه‌مریكا كردو كۆنگرێسى ئه‌مریكا له‌ساڵى 1983 له كۆبوونه‌وه‌یه‌كى نهێنیدا ره‌زامه‌ندى له‌سه‌ر نیشانداو پرۆژه خرایه به‌رنامه‌ى كارى ستراتیژى داهاتووى ئه‌مریكاوه.\nئه‌و نوسه‌ره چه‌ندین ره‌خنه‌ى توندى له‌سه‌ر بیروبۆچوونه‌كانى ده‌ربارى داگیركردنى عێراق لێگیراو یه‌كێك له‌قسه‌كانى كه رووبه‌ڕووى ره‌خنه‌ى زۆرى كرده‌وه ئه‌وه‌بوو كه وتى (توندوتیژ به یان ده‌رچۆ) واته له‌سه‌ر ئه‌مریكا پێویسته كه توندتیژى به‌كاربهێنێت یان ئه‌وه‌تا عێراق جێبهێڵێت، به‌ڵام چه‌ندین جار پشتگیركردنى خۆى بۆ داگیركردنى عێراق ره‌تكردبووه‌وه‌و ئاماژه‌ى به‌وه‌دابوو كه ئه‌و پێى باش بووه هاوكارى گه‌وره‌و به‌هێز پێشكه‌شى كورده‌كانى باكورى عێراق بكرێت كه هاوپه‌یمانى خۆرئاوان بۆ ئه‌وه‌ى ببنه هێزێكى به‌رامبه‌ر له‌گه‌ڵ رژێمى سه‌دام حسێندا.\nبێرنارد لویس، له‌ساڵى 1936 كۆلێژى لێكۆڵینه‌وه‌كان له رۆژهه‌ڵات و ئه‌فریقاى له زانكۆى له‌نده‌ن ته‌واو كردو دواى 3 ساڵیش بڕوانامه‌ى دكتۆراى به‌ده‌ستهێنا كه پسپۆریه‌كه‌ى له مێژووى كاروبارى رۆژهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاس و مێژووى ئیسلامدا بوو، هه‌روه‌ها چه‌ندین بیروبۆچوونى ترى هه‌بوو كه ره‌خنه‌ى زۆرى لێ گیراو ته‌نانه‌ت له‌سه‌رى دادگایى كرا له‌وانه‌ش جینۆسایدكردنى زیاتر له ملیۆن و نیوێك ئه‌رمه‌نى له‌سه‌ر ده‌ستى عوسمانیه‌كان و پێى وابوو كه جینۆساید نییه‌و ته‌نها رووداوێكى ناخۆش بووه‌و و ئه‌رمه‌نى و توركیشى تیادا بوونه‌ته قوربانى.\nItem Reviewed: خاوەنی بیرۆکەی سایکس بیکۆ کۆچی دوایی کرد Rating: 5 Reviewed By: hataw magazin


قەیس محەمەد/ لێكەوتەكانی هەڵبژاردن و حكومەتی داهاتوو لە توركیا\n05 تەموز/يوليو 2015\nدوای سێزدە ساڵ لەبەدەستهێنانی زۆرینەی كورسییەكانی پەرلەمانی توركیا لەلایەن پارتی دادوگەشەپێدان،دواجار لەهەڵبژاردنی پەرلەمانی حەوتی حوزەیران 2015رێژەی دەنگەكانی دابەزی بەوەش باڵادەستی پەرلەمانی لەدەستدا. پارتی دادو گەشەپێدان دوای ئەوەی لە ساڵی 2007 رێزەی دەنگەكانی گەیشتە 50% بەڵام لەم هەڵبژاردنەدا ئەو رێژەی دابەزی بۆ 41% واتە 258كورسی .لەهەمانكاتدا پارتی گەلی كۆماری بەهەمانشێوە دەنگەكانی بەراورد بەهەڵبژاردنی پیشووتر لە1% كەمیكرد واتە ئەمجارە 25% دەنگەكانی هینایەوەو 132كورسی پەرلەمانی. هەرچی پارتی نەتەوەپەرستە دەنگەكانی لە 13% وە بەرزبۆتەوە بۆ 16%و 80كورسی پەرلەمانی،لەكاتێكدا پارتی دیموكراتی گەلان كە دەمیرتاش سەرۆكایەتی دەكات رێژەی دەنگەكانی گەیشتە لە13% ئەویش 80 كورسی بەدەستهێنا بەوەش توانی بۆیەكەمجار ڕێژەی لە 10% تێپەڕینێت كە لەساڵی 1980 دانراوە وەك بەربەستێك لەبەردەم كوردا تاكو نەتوانێت بەئاسانی نوێنەرەكانی بنێرێتە پەرلەمان و بەشداری لەژیانی سیاسیی و یاسایی توركیادا بكات،بەڵام خۆشبەختانە لەمیانی لیستێكی فرە رەنگ لەكەمەنەتەوەو بزووتنەوەكانی ئافرەتان و رەوتە لیبراڵ و چەپ و ئازادیخوازەكان وبەسەررێگاخستنی پرۆژیەكی سیاسی و كۆمەڵایەتی و ئابوری لیبراڵ دیموكرات توانرا ئەو سنورە بشكێنرێت كە وەك بەربەست دانراوە،بەوەش گورزێكی گەورە بەر باڵادەستی و خەونی بە سوڵتان بوونی ئەردۆگان لەگۆڕنرا .\nپارتی دادوگەشەپێدان و ئەردۆگان وا لەم هەڵبژاردنەیان دەروانی كە راپڕسییەك بێت بۆ هەمواركردنەوەی دەستورو گۆرینی سیستەمی حوكمڕانی لەپەرلەمانییەوە بۆ سەرۆكایەتی و جێگاخۆشكردن بۆ ئەردۆگان تاكو بتوانێت لەرێگەی سەرۆك كۆمارییەوە توركیا بەرێوەبەرێت و دەستەڵاتەكان لای خۆی كۆبكاتەوە لەمیانی هەمواركردنەوەكە،بەڵام ئەوەی چاوەروان نەكراوبوو كە پارتی دیموكراتی گەڵان بتوانێت ئەو رێژەیە بەدەستبێنێت بەوەش ئەردۆگان خەونەكەی دەبووە واقع،چونكە لەباری تێنەپەڕاندنی رێژەی 10% هەموو دەنگەكانی لەناوچەكوردییەكان دەرۆیشتن بۆ دادوگەشە .بەواتا دەكرێت بوترێت ئەم پارتە كوردییە بەو بچوكییەی خۆیەوە توانی بەڕەی ژێرپێی ئەردۆگان راكێشێت و ریسەكەی لێ بكاتەوە بەخوری . دیارە جەختكردنەوەو هێرشكردن و فشارو ئەنجامدانی تەقینەوەكان لەناو جەماوەری پارتی دیموكراتی گەلان بۆئەو هۆكارە دەگەرایەوە كە ئەردۆگان و پارتەكەی لەسەركەوتنی كوردەكان ژێركەوتنی خۆیان دەبینی پێچەوانەش راستە .ئەو بەرەنجامانەی لەهەڵبژاردنەكە كەوتەوە تەواوی هاوكێشەی سیاسی لە ناوخۆی توركیا گۆڕی بەجۆرێك پارتی دادوگەشە نەك نەیتوانی دەنگی پێویست بۆ هەمواركردنەوەی دەستور بەدەستبهێنێت بەڵكو دەنگی پێویستی بۆ پێكهێنانی حكومەتی سەربەخۆش پێنەهێنرا،بۆیە ناچارە بۆئەوەی حكومەت پێكبهێنێت پەنابەرێتە بەر حكومەتی هاوپەیمانی لەگەڵ لایەنەكانی دیكەی ناوپەرلەمان واتە لەگەڵ سێ پارتەبراوەكە HDP،MHP،JHP .\nبەپێی شارەزایان میژووی حكومەتە هاوپەیمانییەكان لە توركیا دەرەنجامی باش و دەستكەوتی بەرهەمداری نەبووە،زۆربەیان ماوەی یاسایی خۆیان تەواو نەكردوە و بەشكست و هەڵوەشاندنەوەی حكومەت كۆتایی هاتووە یان تەمەنی خۆیان لەقەیران و بەریەكەوتن تەواوكردوە،بۆیە وانابینرێت حكومەتی داهاتووی توركیا بتوانێت زۆر تەمەن درێژبێت لەكاتێكدا پارتە براوەكان دیدو تێڕوانینیان بۆ كۆمەڵێك پرس و بابەت ودۆسیە جیاوازە تەنانەت لەزۆرحاڵەتدا تووشی بەریەككەوتن دەبێتەوە،ئەوەش دۆخی هاوپەیمانیكردن لەحكومەتدا دەبەستێتەوە بەقەیران و ناجێگیری سیاسی لەتوركیا .\nهەڵبژاردانەكانی بەردەم دادوگەشەو ئەردۆگان زۆرن، بەڵام ئیمكانییەتی جێبەجێكردن و خستنەوەی دەستكەوت لێوەیان كەمە لەواقیعدا، لەبەرئەوەی ئەردۆگان لەهەموو حاڵەتەكانی هاوپەیمانیكردن دەبێت دەستبەرداری ئەو خولیا خۆسەپێنەرەی بێت كە دەیەوێت لەرێگەی سەرۆك كۆمارییەوە دەستێوەردان بكات لەكاروباری حكومەت و دامەزراوە یاسایی ودەستورییەكانی دەوڵەت . هەرسێ پارتی براوە كۆكن لەسەر بەرەنگاربوونەوەی پرۆژەی گۆرینی سیستەمی فەرمانڕەوایەتی لە پەرلەمانییەوە بۆ سەرۆكایەتی و كۆكردنەوەی دەسەڵاتی جێبەجیكردن لەدەستی ئەردۆگان،لەم حاڵەتەدا ئەو گورزەی بەر ئەردۆگان دەكەوێت تەنیا بەتاڵبوونەوەی پرۆژەكەی نابێت بۆ هەمواركردنەوەو گۆرینی سیستەمی حوكمكردن، بەڵكو ناچاردەبێت لەچوارچێوەی دەسەڵاتەكانی سەرۆك كۆماری تێنەپەڕێت و وازلەو دەستێوەردان و باڵادەستییە بهێنێت كەلە سەردەمی داودئۆغلۆ دەیكرد.\nلەئەگەری ڕێكەوتنی هەردوو پارتی دادوگەشە و پارتی گەلی كۆماری پێویستە چەندین دۆسیە لەپەیوەندیدا بەدۆخی ناوخۆو دەرەوە یەكلابكرێتەوە. لەناویاندا پرۆسەی پەروەردەوفێركردن یەكێكە لەو بوارەگرنگانەی پارتی گەلی كۆماری پێیوایە دەبێت بگەرێتەوە بۆ ئەو شێوازەی كە ئەتاتورك بنەمای بۆداناوە واتە سیستەمێكی تەواو علمانی بێت لەبەرامبەردا دادوگەشە دەیەوێت دەست بەو بنەمایەوە بگرێت كە خۆی لە خویندنی ئامۆژگاری و پەیڕەوە دینییەكان دەبینێتەوە لەقۆناغی سەرەتاییەوە لەقوتابخانە گشتییەكان .هەروەها وەزارەتی داد یەكێك دیكەیە لەو وەزارەتانەی كە واپێدەچێت كیشمەكێشی زۆربخاتەوە لە‌نێوان ئەو دوو پارتەدا.لەلایەكی دیكەوە رۆڵ بەخشین بەئافرەتان لە وەزارەتەكان لەلایەن پارتی گەلی كۆمارییەوەكەخاوەنی چەند كەسایەتی بەتوایە لەلیستی كاندیدەكانیدا، لەكاتێك ئەردۆگان هەموو رۆڵی ئافرەتی لەكابینەكانی حكومەت تەنیا لەبواری كاروباری خێزان كۆكردتەوە.یەكێكی دیكە لە و بوارانەی تیایداجیاوازن ئەردۆگان لەماوەی فەرمانڕەوایەتییدا باجی زۆری خستۆتە سەر راگەیاندن و ئازادی رۆژنامەوانی و راگەیاندنی بەرتەسككردۆتەوە تابە دەستگیركردنی نوسەرو رۆژنامەنووس گەیشتووە.\nلەونێوانەدا پرسی كورد پێدەچێت ببێتە ناوەندی گرنگی پێدانی هەردوولا واتا هەردوو پارت نزیكن لە پێدانی برێكی زیاتر لەمافە رۆشنبیری و كولتورییەكانی كورد . دەستگرتن بەپرۆسەی ئاشتییەوە بۆ ئەردۆگان نزیكبۆتەوە لە بریارێكی ناوەندی چونكە دەرئەنجامی ئەو دژایەتییەی كورد لە رۆژئاواو رێگەدان بەداعش بۆ داگیركردنی كۆبانی،هەروەها راگرتنی پرۆسەی ئاشتی و بچووكردنەوەی كێشەی كوردو داماڵینی لە كێشەی نەتەوەیەك هۆكاری سەرەكی بوو لە نزمبونەوەی رێژەی دەنگدەرانی دادوگەشە لەناوچەكوردییەكان تایبەت خەڵكە موتەدەیینەكان كەلە هەڵبژاردنەكانی پێشوو دەنگیان بۆ ئەردۆگان دابوو .لەهەمانكاتدا پارتی گەلی كۆماری دەیەوێت لەمیانی گرنگیدان بە مافەرۆشنبیری و كولتورییەكانی كوردەوە بەشێك لەو دەنگەلیبراڵانە بگەرێنێتەوە كە لە دەستیداوە.\nلەئاستی دەرەكیدا ئەردۆگان ئاڵوگۆری ڕیشەیی كردوە لەسیاسەتی دەرەكی توركیادا بەوەی ئاراستەی بەرەو ئەوروپا گۆری بەرەو رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و وولاتانی عەرەبی هەروەها تێوگلان لەچەندین دۆسیەی ناوچەیی وەك میسرو سوریاو عێراق و لیبیاو تونس و پاڵپشتیكردنی ئیخوانەكان و ململانێكردنی سعودیە لەسەر ناوەندێتی و مەرجەعییەتی ئیسلامی سونی.هەروەها پاڵپشتیكردنی گروپەتوندرەوەكانی وەك داعش و بەرەی نوسرە لەجەنگی سوریادا.كۆی ئەم دۆسییانە كاریگەرییان بەسەروێنەو پێگەی توركیاوە جێهێشتووە لەئاستی ناوخۆو ناوچەیی و نێودەوڵەتییەوە،بۆیە پارتی گەلی كۆماری هەڵگری دیدو تێروانینی جیاوازە لە ئەردۆگان و پارتەكەی تایبەت دەربارەی سوریا دەكرێت بوترێت زیاتر نزیكە لەهەڵوێستی ئەمریكاوە لەمامەڵەكردن هەروەها گەڕانەوەی توركیا لەسیاسەتی دەرەكییدا بەرەو ئەوروپاو لایەنگیریكردنی ئەمەریكاو كاركردن لەچوارچێوەی هاوپەیمانی باكوری ئەتلەسی (ناتۆ).\nئەم پرسانە هەریەكێكیان بۆخۆی جەوهەری پرۆژەی سیاسی پارتی گەلی كۆماری پێكدێنێت بۆیە هەر دەستبەردان و لادانێك یان سازشكردنێك لێی دەرەنجام بە لاوازبوونی پێگەی ئەو پارتە دەشكێتەوە لەناوخۆی توركیادا.\nئەگەری دووەم بۆ ڕێكەوتن و هاوپەیمانیكردن لەلایەن پارتی دادوگەشەپێدانەوە لەگەڵ پارتی نەتەوەپەرستی توركیادەبێت،لەبارەی هاوپەیمانێتی ئەم دووپارتە رێژەی كورسییەكانیان دەگاتە 338كورسی پەرلەمانی ئەوەش زۆرە كە لەسایەیدا دەتوانرێت بەئاسانی یاساكان دەربازبكرێت لەناو پەرلەماندا،بەڵام ئەم جۆرە لە رێكەوتن تێچوونی بەرزە سەبارەت بە ئەردۆگان چونكە پارتی نەتەوەپەرست ناچێتە ڕێكەوتنێكەوە لەگەڵ ئەردۆگان ئەگەر پرۆسەی ئاشتی ڕانەگرێت لەگەڵ كوردان.\nپارتی دادوگەشە لەساڵی 2002 كەدەسەڵاتی گرتۆتە دەست لەتوركیا لەسیاسەتی دەرەكیدازیاتر پەیوەستی ئیسلامی بەبنەماگرتوە لەپەیوەندی دروستكردن لەگەڵ وولاتانی دەرەوە .ئەوەش وایكردوە زۆر گرنگی نەدات بە بنەما نەتەوەییەكە لە مامەڵەكردنی لەگەڵ وولاتانی دیكه.لەتوركیا واكەوتۆتەوە ئەو حزبەی دەرواتە هاوپەیمانێتییەوە لەگەڵ حزبێكی گەورەتر لەخۆی زۆربەی جار وەزارەتی دەرەوەی بەردەكەوێت،بۆیە چاوەروان دەكرێت لەومیانەیەدا پارتی نەتەوەپەرستی توركیا كاریگەرییەكانی خۆی لەسیاسەتی دەرەوەدا بسەپێنێت ئەویش لەچەندئاستێك\nئاستی یەكەم،پارتی نەتەوەپەرست جاریكە دەگەڕێتەوە بۆ گرنگی دان بەتوركمانەكانی كەركوك و بەرهەڵستی هەرێمی كوردستان دەكات لەوەی ئەو شارەی لەژێردەستدابێت،ئەوەش خۆبەخۆدەبێتە هۆی كێشەدروستبوون لەگەڵ هەرێمی كوردستان و كێشەی توركمانەكان پەیوەندی نێوان هەریم و توركیا دەشڵەقێنێت، لەكاتێكدا ئەردۆگان چەندین پەیوەندی ئابوری و سیاسی گرنگی لەگەڵ هەرێم هەیە .\nئاستی دووەم،پارتی نەتەوەپەرست تێروانینی جیاوازە دەربارەی جەنگی سوریا واتە خەمی گەورەی خستنی رژێمەكەی ئەسەد نییە بەڵكو هەوڵدەدات توركمانەكانی ناو سوریا بپارێزێت كە ژمارەیان نزیكەی 250000دەبیت،بەواتای گرنگی سەرەكی لەسیاسەتی دەرەكی توركیا لەكارلابردنی ئەسەدنابێت بەڵكو بەهێزكردن و پاراستنی توركمانەكان دەبێت،لەكاتێكدا ئەردۆگان هەموو سیاسەتی دەرەكی خۆی لەسوریا لەوەدا كورتكردۆتەوە بەشارئەسەد دەرپەڕێنێت لەدەسەڵات تاكو ئیخوانەكان بگەیەنێتە حكومرانی سوریا،لەلایەكی دیكەوە پارتی نەتەوەپەرستی توركیا دژە بەو كۆمەك و هاوكارییانەی ئەمەریكادەیدات بە كوردانی رۆژئاوا لەژێرناونیشانی شەری داعش،پێیانوایە ئەو هاوكارییانە گەرمرۆیش بێت دەبێتە هۆی پەرەسەندنی كێشەی كورد لەسوریاو كاریگەرییان دەبێت لەداهاتوودا بۆ سەر توركیا كەخاوەنی گەورەترین كەمینەی كوردە لە ووڵاتە هەروەها ووڵاتە یەكگرتوەكانی ئەمریكاوتوركیا پێیانوایە پارتی كرێكارانی كوردستان رێكخراوێكی تیرۆریستە بەڵام ئەردۆگان دانوستاندنیان لەگەڵ ئەنجامدەدات لەناوخۆدا .\nئاستی سێیەم،پەیوەندی بە نیمچەدورگەی قرمەوە هەیە كە تەتارەكانی ئەو ناوچەیە لەرووی زمانەوانی و مێژووییەوە پەیوەستن بەتوركیاوە،روسیا كە ئەو ناوچانەی خستۆتە ژێر دەستەڵاتی خۆیەوە بەڵای پارتی نەتەوە پەرستەوە كارێكی قبوڵكراونییە،بۆیە پێویستە پەیوەندییەكان لەگەڵ روسیا سسنورداربكرێنەوە لەكاتێكدا ئەردۆگان سەرەرای نزیكی لەپۆتین لەلایەكی دیكەوە چەندین رێكەوتنی لەبواری وزە لەگەڵ روسیا هەیە ئەوەش بۆخۆی كێشە دروستدەكات لەئاستی پەیوەندییەدەرەكییەكاندا .\nگەرچی هەردوو حزب لەریزبەندی راستڕەوەكان دادەنرێن بەڵام گەیشتن بەڕێكەوتن و هاوپەیمانێتی كردن كێشەی گەورە لەئاستی ناوخۆو دەرەكیدا دروستدەكات .لەئاستی ناوخۆییدا دەوڵەت باخجلی مەرجی سەرەكی بەشداربوونی پارتەكەی لەهەرحكومەتێكدا پەیوەستكردوە بە مراندنی گفتوگۆی ئاشتییەوە لەگەڵ كورد لەتوركیادا ئەوەش خۆبەخۆ رێگە بۆ سەرهەڵدانەوەی شەرو پشێوی دەنێتەوە،هەروها لەئاستی دەرەكیدا توركیا تووشی قەیران دەكات لەگەڵ هەریمی كوردستان كە رێژەی وەبەرهێنانی توركیاتیایدا گەیشتۆتە سەرووی 10ملیاردۆلار سەرەرای ریكەوتن لەبواری وزە نەوت و كەناڵێك بۆگواستنەوەی نەوتی عێراق بەبۆرییەكانی هەریمدا. بۆیەوادەبینرێت هاوپەیمانیكردن لەگەڵ پارتی نەتەوەپەرست نزیك بێت لەمەحاڵەوە بەرەچاوكردنی ئەجینداسیاسییەكانی لەئاستی ناوخۆیی و دەرەكیدا.\nوادەبینرێت رێكەوتن لەگەڵ پارتی دیموكراتی گەلان لایەنی باش و خراپی هەبێت،بۆیە ئەگەرێكی دوورخراوە نییە لەنێو حیساباتەكانی ئەردۆگان .لایەنی باشی ئەوەیە پرۆسەی ئاشتی خێراتردەكات و دەبێتە بنەمای ناوەندی رێكەوتنی هەردوو حزب بەوەش توركیا دەتوانێت ویستی سەربەخۆیی كوردانی رۆژئاوا ڕابگرێت و ببنە هاوپەیمانێكی باش لەپەیوەندییەهەرێماتییەكانی لەگەڵ دەرەوەدا .بەڵام سڵ لەوەدەكرێتەوە چارەسەری كێشەی كوردهاوشانی ئاڵوگۆرە پێشبینیكراوەهەریماتییەكان ببێتە هۆی گەشەپێدانی ویستی سەربەخۆیی لەنێوكوردان لەباكوروباشورو رۆژئاوا،هەروەك رەنگە ئەو هاوپەیمانییە كاریگەری بۆسەرپێگەی جەماوەری و قاعیدەی پارتەكەی ئەردۆگان هەبێت و باجەكەشی قورستربێت لەوەی ئەمجارەی كەتووشی هات.\nئەگەر هیچ یەك لە سیناریۆجیاوازانە سەری نەگرت و پارتەبراوەكان نەیانتوانی بگەنە سیغەیەك بۆ پێكهێنانی حكومەت لەماوەی چل و پێنج رۆژدا ئەوا سەرۆك كۆمار بەپێی دەستوری توركیا دەتوانێت هەڵبژاردنی پیشوەختەڕابگەیەنێت.\nبێگومان ناوەندەكانی لێكۆڵینەوە رۆژنامەوانی سیناریۆی زیاتر دەخەنە روو بەڵام ئەو سیناریۆیانەی سەرەوە ئەگەری بوونیان زیاترە چونكە لەهەموو بارێكدا پارتی دادوگەشەی پێشینەی هەیە بۆرێكەوتن لەگەڵی تاكو هەرپارتێكی دیكە .هەروەها لایەنەكانی دیكە كەمتربنەمای هاوبەشیان تێدادەبینرێت بۆ هاوپەیمانێتی كردن .\nحكومەتی داهاتووی توركیا هەرچی و چۆن بێت شێوەكەی دەبێت لەرێگەی هاوپەیمانێكردنەوە بەرێوەبچێت بەوەش بنەماكانی دەوڵەتی ئەردۆكانی دەروخێنرێت و دەسەڵاتەكانی سنورداردەكرێت لەناوخۆدا،هەروەها لەئاستی دەرەكیدا قوولایی ستراتیژی توركیا سفردەبێتەوە لەدەستێوەردان لەكاروباری ناوخۆیی میسرو عێراق و تونس و لیبیاو كشانەوەی پاڵپشتییەكانی بۆ گروپەتوندرەو تیرۆریستەكانی وەك داعش و بەرەی نوسرە .\nئەم پاشەكشێیەی ئەردۆگان لەئاستی ناوخۆییدا گەرچی سیناریۆی جیاجیا دێنێتە پێشەوە لەچۆنییەتی بەرێوەبردن و فەرمانڕەوایەتیكردن.بەهەمانشێوە لەئاستی دەرەكیدا ئاماژەكانی خۆشحالی لەنێو هەندێك لایەن و دەولەت دەركەوتووە بەشێوازی جیاوازجیاواز لەوانە لەمیسرو سوریا هەروەك عێراق و ووڵاتانی كەنداو بەدەرلە قەتەر،هەروەك بۆ وولاتانی ئەوروپاو ئەمەریكاش پاشەكشێی ئەردۆگان جێگای نیگەرانی نییە، لەبەرئەوەی سەركێشییەكانی ئەردۆگان و دەستێوەردانەكانی لەدەرەوەی چوارچێوەی هاوپەیمانی نێودەولەتی لەسوریاو كۆمەككردنی گروپەتوندرەوەكان قبوڵكراو نەبووە و بەجۆرێك لە بباكی و تاكڕەوی وێناكراوە لەئاستی نێودەوڵەتی و ناوچەیی و ناوخۆیی .نیگەران نەبوونی دۆستەكانی ئەردۆگان دەگەڕێتەوە لەلایەكی دیكەوە بۆ مامەڵەی بەرژەوەندخوازانەی ئەردۆگان بەپێی كات و پێویستی.


کۆمەڵێک وانە لە شکستی خاوەن بزنسه گەورەکانی جیهان و هاتنی تازەکارەکان | FUTURIST\nHome/بابه‌تی کوردی/بازرگانی و بزنس/کۆمەڵێک وانە لە شکستی خاوەن بزنسه گەورەکانی جیهان و هاتنی تازەکارەکان\nبابه‌تی کوردیبازرگانی و بزنس\nیەکێک لە ساتە لەبیرنەکراوەکانی میژوی تازە هاتنی کارو بزنس ستیڤ جۆبز بوو بە ناساندنی ئایفۆنی ئەپڵ کەشەش مانگ دواترتەواوی دونیای توشی شۆک کرد.\nلەو کاتەبەدواوە هەموو شتێک لەبواری تەکنیکی پێشکەوتوو دووچاری گۆڕانکاری گەورە بوو، بەشێوەیەک ئەتوانین بڵێین لەم ساتە بەدواوە تەواوی ستراتیژی ئەوانەی لەپیشەسازی ئەلکترۆنیات کار دەکەن هەڵدەوەشێتەوەو رۆڵیان نامێنیت. لەو ڕۆژە بەدواوە ئایندەی دنیای دیجیتاڵ بەتەوای پێچەوانە بوەوە.\nدوومانگ دواتر کۆمپانیای زەبەلاحی دروستکەری مۆبایلی فنلەندی واتە نۆکیا کۆمپانیای “ناوتک” کە کۆمپانیایەکە لەبواری نەخشەسازی ریگاو بان كاردەکات بەنرخێک خەیاڵی ۸.۱ ملیار دۆلار کڕی.\nنۆکیا بەشوێن ناوتکەوە بوو چونکە ئەم کۆمپانیایە لەبواری پیشەسازی هەستەوەری ترافیکدا پێشڕەو بوو. نۆکیا گەیشتە ئەو بڕوایەی که بونی ئەم کۆمپانیا هەستەوەرە هۆکارێک دەبێت تا لەبەرامبەر بازاری ڕیگاو بان و مۆبایل خۆی ڕابگریت. خاوەنداریەتیەک کەدەتوانێت لەبەرامبەر ڕاوچیەکانی ئەم بازارە واتە گۆگڵ و ئەپڵ بوەستیتەوە.\nنرخێکی خەیاڵی بۆکرینی “ناوتک” دەگەرێتەوە بۆ ئەو قۆرغ کاریەی ئەم کۆمپانیایە لەبواری پیشەسازی هەستەوەری ڕیگاوبان بووی. تەنها لە ئەوروپا سێنسۆرەکانی ناوتک نزیکەی ۲٥٠ هەزار لە۳٥ شار و ۱۳ وڵاتی گرتۆتەوە. نۆکیا دڵنیا دڵنیا بوە تەکنۆلۆژیای بینینی ریگاوبانی ئۆنلاینی کۆمپانای ناوتنک، لەتوانایدا هەیە بەچونەسەرەوەی توانای گۆگڵ لە بواری ئۆنلایندا کێبڕکێ لەگەڵ بەرهەمهینانی نوێ و ئەوشۆرشەی ئەپڵ کردویەتی بکات. لەڕاستیدا ئەمە تەنها گریمانەیەک بوو، لەبێ شانسی نۆکیادا کۆمپانیایەکی بچوکی ئیسرائیلی بەناوی “وەیز” لەهەمان کاتدا دەستی بەکار کرد لەو بوارەدا.\nدامەزرینەرانی کۆمپانیای “وەیز” لەجیاتی سەرمایەگوزاری گەورە لە سێنسۆرە قورس ئامێرە ئەلکترۆنیەکان، لەزانیاری ئانی پێگەی شۆفێری سودیان وەرگرت کە لەناو تەکنۆلۆژیای جی پی ئیسی مۆبایلە زیرەکەکاندا بوو (کەلەلایەن ئەپڵەوە دابین کرابوو).\nلەماوەی دووساڵدا “وەیز” توانی بەئەندازەی “ناوتک” زانیاری لەسەر رێگاو بان کۆبکاتەوەو پاش تێپەرینی چوار ساڵ “دە بەرامبەر”ی ناوتک زانیاری کۆ کردبوەوە.\nبەکارهێنەران به ئەبدەیتکردنی مۆباییلەکانیان پێگەکانی “وەیز” یشیان نوێ دەکردەوە. به‌ڵام لەبەرامبەریشدا تێچونەکانی سیستەمی ناوتک و نوێکردنەوەکانی گەیشتە ئاسمان.\nنۆکیا بۆ بەدەستهێنانی سەرمایەیەکی زۆر بۆ ئەوه ی بتوانێت ئەپڵ بوەستێنیت گرەوی بەرگریەکی سەختی کرد. ئەم جموجوڵەی نۆکیا لەناو دونیای کاردا ئەتوانین به “چی دەبوو ئەگەر ببوایە” پێناسە بکەین. لەم حاڵەدا نۆکیا بەرپەرچدانەوە گەورەو تەشەنەسەندنی دارایی هەرەمی(بروانە بەشی سێهەم) تێنەگیشتبوو هەوڵەکانی بێ هودەبوو. لەساڵی۲٠۱۲نرخی بازاری نۆکیا لە ۱٤٠ ملیارد دۆلارەوە دابەزی بۆ8.2 ملیار دولار واتە نزیکەی ئەو پارەیەی کە بۆکرینی کۆمپانیای ناوتک دابوی .\nگەورەترین کۆمپانیای موبایلی دونیا نەک جێگای چۆڵكرد بۆ ڕکابەرەکانی بەڵکو لەبەرنەبونی سەرمایەی پێویست و بۆقەرەبوو کردنەوەی زەرەکانی رۆڵی وەکو کارەکتەریکی بەرهەمهینی موبایل بۆ هەتاهەتایە لەدەستدا.\nلەساڵی ۲٠۱۳ کۆمپانیای گۆگڵ کۆمپانیای”وەیز”ی به 1.1 ملیارد دولار کری و بوە خاوەنی.\nلەوکاتەدا ئەم کۆمپانیایە هیچ ژێرخان و ئامێریێکی تەکنۆلۆژی گەورەی نەبوو، تەنها ۱٠٠ کارمەند کاری تیدا ئەکرد، تەنها شتێک کە گرنگ بوو ٥٠ملیۆن بەکاربەر بوو کە هەیبوو. لەراستیدا ئەو ٥٠ ملیۆن دەزگا زریرەکە لە چاو ساڵی رابردودا دوو بەرامبەر بوو و بۆساڵی داهاتوو زیادی کردو گەیشتە ۱٠٠ ملیۆن کەس لەسەرانسەری دونیادا.\nنۆکیا یاسا کۆن و خەتیەکانی پەیرەو دەکردو بەئومێدی رێگری و کێبرکێکردن ژێرخانێکی مادی وەکو کۆمپانیای ناوتکی کری.\nلەراستیدا ئەم هەنگاوەی نۆکیا تەنها پیداویستی ئەو بەکارهێنەرانەی پڕ دەکردەوە کەئامێرەکەیان لەڕێگاکاندا بەکاردەهێنا بەجۆرێک بەرنامەڕێژەکانی دیزانی ئەپڵیکەیشنی موبایلیان پشتگوێ خستبوو. لەبەرامبەردا کۆمپانیای “وەیز” بەدانانی ئەپڵیکەیشنی خۆیان بۆ بەکاربەران بەشیوەیەکی پێشکەوتوو دونیای سێنسۆری فیزیکیان تێپەراند.\nلەکۆتایی چیرۆکەکەدا باشە بزانیت که کۆمپانیای مایکرۆسۆفت هەردوو کۆمپانیای نۆکیاو ناوتکی بەبڕی ۷,۲ ملیار دولار کری و بوە خاوەنی واتە یەک ملیارد دولار کەمتر لەوەی کەنۆکیا ناوتکی پی کریبوو. رێک لەوکاتەدا کەنۆکیا پیشەنگی بی رکابەری مێژویی خۆی لەبواری بەرهەم هێنانی موبایلدا لەدەستدا کۆمپانیای مایکرۆسۆفت لەهەوڵدایە پشکێک لەبازاری پرۆگرامی موبایل بۆ خۆی بەریت.\nلەهەزاران ساڵ لەمەو بەرەوە مرۆڤەکان کاریان کردوە ببنەخاوەنی کاڵاو سەرمایە. هەرچەندە تۆ خاوەنی دارایی زیاتر بیت، بەهیزتر ئەبیت لەبەرامبەر ئەوانیتر. بەڵام موڵکداری زەوی و کاڵا لەکۆندا پێویستی بەهیزی کار هەبوو تاوەکو بتوانیت موڵکیەتەکەت بپاریزیت و چاودێری بکات. بۆئەمەیش بەناچاریی دەبوو تێچونێکی زۆر بدەیت ئەمەیش ریگر بوو بۆ دەستکەوتنی زیاتر.\nئەم رەوشە هەزان ساڵ بەردەوامی هەبوو، تاوەکو ئەم سەدانەی دوایی تەنانەت کۆمپانیاو بزنسە گەورەکانیش تواناو قودرەتی خۆیان لە بونی دارایی زیاتردا دەبینیەوە، بی ئاگا لەوەی سەردەمی”هەبوون” بەسەر چوەو دەورانیکی تازە هاتۆتە ئاراوە بەناوی” دەستڕاگەیشتن بە هەبوون”\nنمونەی بەرچاویش کۆمپانیای\nکە ساڵی ۲٠٠۸ دەستی بکار کردوەو لەکەمتر لە ۹ ساڵدا گەیشتۆتە ئاستێک کەسەرمایەکەی بەنزیکەی 30 ملیارد دۆلار ئەخەمڵێنریت کە دوبەرامبەری نرخی کۆمەڵەی هۆتێلەکانی هامڵتۆنه کە ٥٥٠ هۆتیلە لە سەرانسەری دونیادا،\nسەیر لەوەدایە کۆمپانیای\nخاوەنی تەنها ژوریکش نیەو تەنها لەڕیگای پلتفۆرمێکی ئۆنلاینەوە پەیوەندی خاوەن موڵک و گەشتیاران بەیەکەوە دەبەستیت.\nداهاتووی ئابووری: بڵۆک چه‌ین و دراوی دیجیتاڵی بیت کۆین\nسیمیناری داهاتووی بازرگانی و بزنس له کوردستان و جیهاندا


◄ ئەنجام: Found 514, page 1 of 52 Items per page: 🗐 1 🗐 5 🗐 10 🗐 25 🗐 50 🗐 100\n📅 00-04-1987 ڕاکەوت و ڕووداو\n👁 ئی بابەتە 4,282 جارێ وینیان\n- هێرشەکانی هێزەکانی ینک بۆسەر لووتکەکانی گۆجار و [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 82% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:20:44\n📅 00-07-1993 ڕاکەوت و ڕووداو\n👁 ئی بابەتە 4,641 جارێ وینیان\n- بۆردومانکردنی ناوچەی ماوەتی باشووری کوردستان لەل [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 82% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:20:51\n📅 00-10-1986 ڕاکەوت و ڕووداو\n👁 ئی بابەتە 4,213 جارێ وینیان\n- پاش هێرشی ینک و سوپای ئێرانی بۆسەر بیرە نەوتەکان [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 90% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:20:44\n👁 ئی بابەتە 7,316 جارێ وینیان\n📅 02-02-2020 ڕاکەوت و ڕووداو\n👁 ئی بابەتە 60,906 جارێ وینیان\nباکووری کوردستان - کۆنفڕانسی بزووتنەوەی ژنانی ئاز [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 23 8 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 1-1-2020 0:19:15\n📅 03-11-2017 ڕاکەوت و ڕووداو\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Nov 3 2017 12:00AM\nباکووری کوردستان - سەرلەبەیانیی ئەمڕۆ هێزەکانی پۆ [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 7 13 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 3-11-2017 0:00:00\n📅 03-12-2017 ڕاکەوت و ڕووداو\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Dec 3 2017 12:00AM\n👁 ئی بابەتە 8,613 جارێ وینیان\nرۆژهەڵاتی کوردستان - هێزە نیزامییەکانی حکوومەتی ئ [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 6 11 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 3-12-2017 0:00:00\n📅 04-04-1964 ڕاکەوت و ڕووداو\n👁 ئی بابەتە 5,880 جارێ وینیان\n- تا 09-04، بەستنی کۆنفرانسی باڵە جیابووەوەکەی پار [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 70% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:20:18\n📅 04-08-2020 ڕاکەوت و ڕووداو\nباکووری کوردستان - بوومەلەرزەیەکی بەهێز بەگوڕی 5. [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 9 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 1-7-2020 21:01:44\n👁 ئی بابەتە 9,564 جارێ وینیان


6 كه‌س به‌هۆی ته‌قینه‌وه‌وه ده‌كوژرێن له‌میانه‌ی خۆپیشاندانه خوێناوییه‌كانی به‌غدادا\nسێ ته‌قینه‌وه كه تاڕاده‌یه‌ك هاوكات بوون له پایته‌خت روویاندا و ئه‌مه‌ش یه‌كه‌مجاره كه تووندوتیژی له‌مجۆره رووده‌دات پاش چه‌ندین مانگ له ئارامی رێژه‌یی.\nله‌میانه‌ی خۆپیشاندانه‌كانی دژبه حكومه‌تدا، خۆپیشانده‌ره برینداره‌كان چاره‌سه‌ر وه‌رده‌گرن له نزیك بانكی ناوه‌ندی له‌سه‌ر شه‌قامی ره‌شید له به‌غدای پایته‌خت، له 27 تشرینی دووه‌م. [سه‌باح ئارار\_ئاژانسی فرانس پرێس]\nرۆژی سێشه‌ممه ( 26 تشرینی دووه‌م)، شه‌ش كه‌س كوژران له چه‌ند ته‌قینه‌وه‌یه‌كه‌دا كه تاڕاده‌یه‌ك هاوكات بوون له پایته‌ختی عێراق، به‌گوێره‌ی سه‌رچاوه ته‌ندروستی و ئه‌منیه‌كان و ئه‌مه‌ش له‌كاتێكدایه خۆپیشاندانه خوێناویه‌كانی دژبه حكومه‌ت به‌رده‌وامن كه چه‌ند هه‌فته‌یه‌كه به‌غدا و باشوری عێراقیان له‌رزاندووه.\nهیچ لایه‌نێك به‌رپرسیارێتی خۆی ڕانه‌گه‌یاند بۆ ئه‌و سێ ته‌قینه‌وه‌یه كه ئه‌مه یه‌كمجاره توندوتیژی له‌مجۆره له پایته‌خت رووبدات پاش چه‌ندین مانگ له ئارامی رێژه‌یی له‌دوای ده‌ركردنی رێكخراوی "دوڵه‌تی ئیسلامی" (داعش) له وڵاته‌كه.\nبه‌گوێره‌ی سه‌رچاوه پزیشكی و ئه‌منییه‌كان، ته‌قینه‌وه‌كان له‌ڕێی دوو ماتۆڕی مۆمبڕێژكراو و بۆمبێكی چێندراوه‌وه ئه‌نجامدران كه سێ گه‌ڕه‌كی شیعه‌ی به‌غدایان كرده ئامانج.\nسێ ته‌قینه‌وه‌كه راسته‌وخۆ دوای ئه‌وه روویاندا كه عێراقیه‌كان ئاهه‌نگیان ده‌گێڕا به‌بۆنه‌وه‌ی بردنه‌وه‌ی یارییه‌كی تۆپی پێ له قه‌ته‌رله جامی وڵاتانی كه‌نداودا.\nزیاتر له ده كه‌س برینداربوون و بۆ چاره‌سه‌ر گه‌یه‌ندرانه نه‌خۆشخانه‌ی به‌غدا كه پێشتر ژماره‌یه‌ك له خۆپیشانده‌رانی تێدا چاره‌سه‌ر ده‌كرا.\nهه‌ندێك له عێراقیه‌كان له‌سه‌ر تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كان لۆمه‌ی میلیشیاكانی سه‌ر به ئێرانیان كرد كه گوایا له پشت هێرشه‌كانه‌وه‌ن.\nخۆپیشاندانه جه‌ماوه‌رییه‌كان كه داوای ئه‌نجامدانی گۆڕانكاری ڕیشه‌یی ده‌كه‌ن له سه‌ره‌تای تشرینی یه‌كه‌مدا له به‌غدا و باشوری عێراق سه‌ریانهه‌ڵدا و بوونه‌ته هۆی كورژانی زیاتر له 350 كه‌س و برینداربوونی نزیكه‌ی 15,000 كه‌سی دیكه.\nچالاكوانێكی دیكه‌ی عێراق كوژرا له‌كاتێكدا نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان میلیشیاكان تۆمه‌تبارده‌كه‌ن\nنه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان میلیشیاكان تۆمه‌تبارده‌كه‌ن به كوشتن و رفاندنی خۆپیشانده‌ره عێراقییه‌كان، له‌كاتێكدا خۆپیشانده‌ران نیگه‌رانیی خۆیان ده‌رده‌بڕن له هه‌ڵمه‌تێكی چڕی بێسه‌روشوێنكردن له وڵاتێكدا كه گروپه‌كانی سه‌ر به ئێران نفوزی فراوانیان به‌كارده‌هێنن.\nلیژنه‌یه‌كی نوێی حكومه‌ت لێكۆڵینه‌وه ده‌كات له تیرۆركردن و رفاندنی ئه‌و چالاكوانانه‌ی به‌شدارییانكردووه له خۆپیشاندانه جه‌ماوه‌ریه‌كاندا.\nسه‌رچاوه ئه‌منیه‌كان ده‌ڵێن هێرشه‌كان دژی ئه‌و گروپه چه‌كدارانه ئه‌نجامدران به‌هۆی دڵسۆزییانه‌وه بۆ ئێرانی دراوسێ.


ل دووماهییا سالا 2013ێ، ناڤێن 51 ملیۆن ئاواره‌یان د جیهانێ دا هاتینه تۆماركرن - وارمیدیا\nل دووماهییا سالا 2013ێ، ناڤێن 51 ملیۆن ئاواره‌یان د جیهانێ دا هاتینه تۆماركرن\nمێژوویا به‌لاڤكرنێ: 2014/09/23 - 10:28 ص\nبه‌رده‌وام برساتی و تێناتی گه‌فان ل جیهانێ ب گشتی و ڕۆژهه‌لاتا ناڤین و باكۆرێ ئه‌فریقا ب تایبه‌تی د‌كه‌ن. ئه‌ڤه ل گۆره‌ى ڕاپۆرتا ده‌ستپێشخه‌رییا (ئامانجێن گه‌شه‌پێدانا هزاره) كو نه‌ته‌وه‌یێن ئێكگرتى 14 سالان به‌رى نوكه دانایه. پێخه‌مه‌تى نه‌هێلانا هه‌ژاری و برساتی و نه‌خوه‌شییان و نه‌خوانده‌واری و جوداكارییا ره‌گه‌زی ل دژی ژنێ.\nڕاپۆرته‌كیا نوو یا ڤێ ده‌ستپێشخه‌ریێ دنڤیسیت: د سالا 1990ێ دا، 50%ێ یا گه‌لیێن جیهانێ د جهێن پێشكه‌ڤتى دا، ب كێمتر ژ 1.25 دۆلارى د رۆژه‌كێ دا دژیان.\nلێ ب هاتنه پێشڤه‌یا سالا 2010ێ ئه‌ڤ رێژه‌یه كێم بوویه بۆ 22%ێ و هه‌ژمارا وى خه‌لكى ژى بوویه 700 ملیۆن كه‌س.\nئه‌ڤ ده‌سپێشخه‌رییه ژ سالا 1995ێ وه‌ره هه‌تا ئه‌ڤرۆكه، شیایه 22 ملیۆن كه‌سان ژ نه‌خوه‌شییا پیش و مه‌لاریایێ رزگار بكه‌ت.\nد ناڤبه‌را سالێن 1990ێ و 2012ێ دا، 2.3 ملیار كه‌س شیاینه بگه‌هنه ب ئاڤا پاقژ بۆ ڤه‌خوارنێ. ل وه‌لاتێن پێشكه‌ڤتى ژى جوداهى كرن د ناڤبه‌را ره‌گه‌زێن نێر و مێ دا به‌ره‌ڤ ژناڤچوونێ چوویه.\nد گه‌ل ڤێ ئێكێ ژى دا، وێ ده‌ستپێشخه‌ریێ شكه‌ستن ئینایه د وێ ئێكێ دا كو رێگربیت ژناڤچوونا ملیۆنان هیكتارێن دارستانێ. ئه‌ڤه زێده‌بارى وێ ئێكێ كو شكه‌ستن ئیناى د پاراستنا وان ته‌رش و كه‌والان دا كو گه‌فێن ژناڤچوونێ ل سه‌رن.\nرێژه‌یا به‌دخۆراكیێ ژى، د ناڤبه‌را سالێن 1990- 1992ێ دا ژ 24%ێ یا روونشتڤانێن جیهانێ هاته خوارێ بۆ 14%ێ د ناڤبه‌را سالێن 2011-2013ێ دا. ئانكو ئه‌و هه‌ژماره بوویه 173 ملیۆن كه‌س د جیهانێ دا.\nد گه‌ل ڤێ ئێكێ ژى دا، برساتی هێشتا وه‌ك گه‌فه‌كا مه‌زن د جیهانێ دا مایه. ناهێته زانین ئه‌رێ ئایا د سالا 2015ێ دا رێژه و رادده‌یا برساتیێ دێ گه‌هیته كیڤه. د سالا 2013ێ دا رێژه‌یا ئاواره‌یان رۆژانه 32 هزار كه‌سان زێده كرییه، ئه‌ڤه ژى ژبه‌ر ئه‌و شه‌ڕ و نه‌خوه‌شیێن هنده‌ك ناوچه‌یێن جیهانێ ڤه‌گرتین.\nسووریا بوویه ئێكه‌م ژێده‌رێ هنارتنا ئاواره‌یان د جیهانێ دا، د دووماهییا سالا 2013ێ دا، ناڤێن 51 ملیۆن ئاواره‌یان د جیهانێ دا هاتینه تۆماركرن، كو ژبه‌ر شه‌ڕ و مالوێرانی و قڕكرنێ، وه‌لاتێن خوه بجهـ هێلاینه. ژ ڤێ هه‌ژمارا ئاواره‌یان 5 ملیۆن فه‌له‌ستینینه و لده‌ف ڕیكخراوا (ئۆنروا) یا سه‌ر ب نه‌ته‌وه‌یێن ئێكگرتى ڤه هاتینه تۆماركرن.\nئێك ژ كێشه‌یێن مه‌زن و ئالۆزێن جیهانێ، تێناتی و كێمیا ئاڤێیه د ڤێ ناوچه‌یێ دا. ل گۆره‌ى وێ ده‌ستپێشخه‌رییا نه‌ته‌وه‌یێن ئێكگرتى، ئه‌ڤه كێشه‌یه ژبه‌ر لێكگۆهارتنا كه‌ش و هه‌واى و شكه‌ستن ئینانێ ل لێپرسینا بكارئینه‌رێن ئاڤێ سه‌رهلدایه.\nگراڤا مالتا شیایه ژ روویێ دامه‌زراندنا پرۆژه‌یێ شرینكرنا ئاڤێ ڤه، ب سه‌ر كێشه‌یا كێم ئاڤیێ دا سه‌ربكه‌ڤیت، هه‌ر چه‌نده روونشتنڤانێن ڤێ ناوچه‌یێ گه‌له‌كن، هه‌ر ژبه‌ر ڤێ ئێكێیه ژى كو بانكا نێڤده‌وله‌تی د چارچۆڤه‌یێ به‌رنامه‌یه‌كێ تایبه‌ت دا بۆ رۆژهه‌لاتا ناڤین و باكۆری ئه‌فریقا، كۆنگره‌یه‌ك ل مالتایێ گرێدا. نوونه‌رێن (مه‌غریب، لیبیا، لوبنان، یه‌مه‌ن، فه‌له‌ستین) د وى كۆنگره‌ى دا كۆمبوون و بڕیاردا به‌رى دووماهى هاتنا سالا 2014ێ ده‌ستبكه‌ن ب هاریكاریكرنێ د گه‌ل مالتا دا بۆ چاره‌سه‌ركرنا گرفا تێناتیێ.\n2019/09/21 - 6:56 م\n2019/09/21 - 5:02 م\nنێچیرڤان بارزانی: مرۆڤدۆستی و لێبوورین ل کوردستانێ کولتوورن\n2019/09/21 - 4:27 م


جێگری سه‌رۆكوه‌زیران و وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی کۆماری تورکی قوبرسی باکوور، قودره‌ت ئۆزه‌رسای رایگه‌یاند كه چوار هاووڵاتی كه له به‌ریتانیا ده‌ژیان به‌هۆی تووشبوونیان به ڤایرۆسی كۆرۆنای نوێ گیانیان له‌ده‌ستداوه.\nMuhammet İkbal Arslan | 26.11.2020\nنیكۆسیا – AA\nقودرەت ئۆزه‌رسای له هه‌ژماری فه‌رمی خۆی له تۆڕی كۆمه‌ڵایه‌تی ئاماژه‌ی به‌وه‌داوه كه نوێنه‌رایه‌تییه‌كه‌یان له له‌نده‌ن ئاگاداری كردوونه‌ته‌وه له‌وه‌ی چوار هاووڵاتی كه له به‌ریتانیا ده‌ژیان به‌هۆی تووشبوونیان به ڤایرۆسی كۆرۆنای نوێ گیانیان له‌ده‌ستداوه.\nبه‌مه‌ش ژماره‌ی هاووڵاتییانی کۆماری تورکی قوبرسی باکوور كه تا ئێستا له به‌ریتانیا، به‌هۆی كۆرۆنا گیانیان له‌ده‌ستداوه گه‌یشتووه‌ته ٩٧ كه‌س.\nکۆرۆنا کۆماری تورکی قوبرسی باکوور


19.08.2019 08:57 PM\nهونەرمەند ماریا هەورامی لەبارەی داوای لیبوردنەكەی مەلا هەڵۆ رایگەیاند كە بڕیاریداوە لێبوردنەكەی قەبوڵ بكات بۆ ئەوەی رێگری بكات لە دابەشبونی كۆمەڵگا.\nهونەرمەند ماریا هەورامی، لەبارەی كێشەكەی لەگەڵ مەلا هەڵۆ ڕایگەیاند "مامۆستا هەڵۆ دانی بەوەدا نا كە ئەو بۆچونە بۆ ڕای گشتی و ڕاستەوخۆ بۆ كەسایەتی من نەبووە و، لەسەر ئەو بنەمایەش بەشێوەیەكی ئاشكرا، سێ جار داوای لێبوردنی لە خۆم بنەماڵەكەم كردەو، سەردانی ماڵەوەی كردووین و پەشیمانبوونەوەی خۆی لەو هێرشە دەبڕیووە".\nسە رەتا دەمەوێت سوپاس و ڕێزی بێ پایانم ئاراستەی هەوادارنم بەگشتی و دەزگا رەسمی و كەسایەتی و نوسەرو ڕاگەیاندنەكان و سەرجەم چین و توێژەكان، بە تایبەت وەزارەتی ڕۆشنبیری و سەندیكای هونەرمەندان و نوسەرە بەڕێزەكان و كەسایەتی و چالاكوانانی تۆڕە كۆمەڵایەتیەكان بەگشتی و دەزگا ڕاگەیاندنەكان و چەندین كەسایەتی ڕۆشنبیری ناو كوردستان و هەدەران كە لەم بارودۆخەی دوای بڵاوبوونەوەی كلیپی گۆرانیە نوێكەم هاوپشت و هاوكارو زۆر بە بوێرانە بوونە قەڵغانێك بەرامبەر بەو بەوتەشهیرەی بەرامبەرم كرا، بێشك ئەم هەموو پاڵپشتی و هاوسۆزی و بەرگریەی ئێوە زیاتر ئیرادە و ورەی بەرزكردمەوە. دوو بارە ڕێزم بۆ هەركەسێكیش هەیە بە وشەیەكیش پشتگیری لێ كردبم.\nئەو جۆرە دەربڕینە بەشێوەیەكی گشتی نەشیاو و نەگونجاوە و نامۆیە بە كەلتوری كوردەواری و هێرشێكی ناڕەوای ئازار بەخشیش بوو، كە بەهۆی ئەو هێرشە ناڕەوایەوە كۆمەڵێك دەنگۆ و كۆمێنتی لێكەوتەوە لە میدیاو تۆڕە كۆمەڵایەتیكاندا لە سەر ئاستی جیاواز.\n١ - من وەك هونەرمەندێك بە مافی خۆمی دەزانم كە هەركلیپێك دەربكەم، بەڵام بە دڵنیاییەوە لەناخی پەروەردەییمەوە هەوڵمداوە كە هەم ڕەچاوی دابونەرێتی كۆمەڵگاكەم بكەم كە جێی شانازی گەورەمە، هەم بەپێی توانا ڕەنگدانەوەی كەلتور و گۆرانی ڕەسەنی كوردی تیا دەربكەوێت، دوا گۆرانیشم " دڵەكەمی " گۆرانییەكی رەسەنی كوردەوارییە و بە شاكارێكی سەركەوتووی خۆمی دەزانم.\n٢ - دوای ئەوەی ناوەڕۆكی پەیوندیە تەلفونیەكە بڵاوبوەوە بۆ ڕای گشتی، "مامۆستا هەڵۆ" دانی بەوەدا نا كە ئەو بۆچونە بۆ ڕای گشتی و ڕاستەوخۆ بۆ كەسایەتی من نەبووە و، لەسەر ئەو بنەمایەش بەشێوەیەكی ئاشكرا، سێ جار داوای لێبوردنی لە خۆم بنەماڵەكەم كردەو، سەردانی ماڵەوەی كردووین و پەشیمانبوونەوەی خۆی لەو هێرشە دەبڕیووە كە كردوویەتە سەرم.\n٣ - من وەك ماریا، ڕێزی زۆرم بۆ سەرجەم ئاینەكان و زانایانی ئاینی و هاوبیرانی لە كوردستاندا هەیە، بەڵام بێگومان جیاوازی شێوازی بیركردنەوە لەو چواچێوەیەدا مافێكی سروشتیە، هەروەها بە مافی خۆمیشی دەزانم لە چوارچێوەی ئادابی گشتی و نەرێتی كۆمەڵگاكەماندا خاوەنی بیركردنەوەیەكی جیاواز و میانڕەوەی خۆم بم.\n٤ - بەداخەوە بەهۆی ورژاندنی ئەم بابەتەوە، هەستم كرد ئەو بەشەی كۆمەڵگاكەمان كە كۆمێنتی هەبووە لەسەر ئەم باسە، كەم و زۆر ڕێژەكە هەرچەند بێت دابەشبوونێك لە بۆچوونەكاندا ڕوویداوە كە هەندێك جار بووەتە مایەی دەربڕینی توند بەرامبەر بە یەكتر، كە لەڕاستیدا ئەم دابەشبوونەو ئەو جۆرە دەربڕینانە زۆر لە بابەتە سەرەكیەكە زیاتر ئازاری دام و دڵگرانی كردم.\n1821 جار بینراوە


دژایه‌تیكردن له گه‌ڵ ژن له كۆمه‌ڵگای چینایه‌تیدا….حامید سه‌عیدی – Denegkan\nدژایه‌تیكردن له گه‌ڵ ژن له كۆمه‌ڵگای چینایه‌تیدا….حامید سه‌عیدی\nbydengekan\tApril 6, 2009\tگشتی\nدژایه‌تیكردن له گه‌ڵ ژن له كۆمه‌ڵگای چینایه‌تیدا\nله كۆمه‌ڵگای چینایه‌تیدا، دژایه‌تی له گه‌ڵ ژن به شێوه‌ی جۆرواجۆر ئه‌وه‌نده روون و ئاشكرا به‌ڕێوه ده‌چێت و ئه‌م توندوتیژیه به راده‌یه‌ك توندو ئاشكرایه، كه ناسینی بنه‌ما و ریشه‌كانی بۆ خه‌بات دژ به‌م زوڵم و زۆره پێویست و زه‌روریه.\nزوڵم و هه‌ڵاواردنی جنسی یه‌كێك له‌و تووندوتیژیه به‌رده‌وامانه‌یه كه به درێژایی مێژووی كۆمه‌ڵگای مرۆڤایه‌تی له ئارادا بووه. به‌شی ژنان هه‌ر له بنه‌ماڵه‌وه بگره تا لایه‌نه جۆرواجۆره‌كانی ژیانی كۆمه‌ڵایه‌تی بێجگه له ئازار، كوێره‌وه‌ری، توندوتیژی و هه‌ڵاواردنی جنسی شتێكی تر نه‌بووه. باڵاده‌ستیی پیاوان به سه‌ر ژنان له ناو بنه‌ماڵه‌دا ژنانی له بارودوخێكی ژێرده‌سته‌یدا داناوه. توندوتیژی، سوكایه‌تی، ئازارو بێحورمه‌تی به‌رده‌وام بۆ سه‌ر ژنان له لایه‌ن بنه‌ماڵه و كۆمه‌ڵگاوه به‌شێوه‌ی جۆراوجۆر، سه‌پاندنی یاسای نامرۆڤانه و دواكه‌وتوی ئایینی، پاڵنانی ژنان بۆ سوچی ماڵ و كاری ناوماڵ، سه‌پاندنی خۆسوتاندن و خۆكوژی، كڕین و فروشتنی ژنان له لایه‌ن مافیاكانی سه‌رمایه بۆ گه‌شه‌ی بازاڕی سه‌رمایه‌داری، هه‌ڵاواردنی نێوان ژن و پیاو له شوێنه‌كانی كار و په‌ره‌پێدانی له‌شفرۆشی، ته‌نیا به‌شێكی بچوك له هه‌لومه‌رجی ژێرده‌سته‌بوونی ژنان له كۆمه‌ڵگای سه‌رمایه‌داریدایه. پانتایی و شێوازی جۆرواجۆری دژایه‌تی له گه‌ڵ ژنان له ئاستی كۆمه‌ڵگادا ئه‌وه‌نده له‌ناخی كۆمه‌ڵگادا جێگیرو یاسایی بوه‌ته‌وه، كه بۆ كۆتایی هێنان به‌م زۆڵم و زۆره‌ی زاڵ به سه‌ر ژناندا ده‌بێ بنه‌ماكانی ئه‌م ناعه‌داڵه‌تی و نایه‌كسانیه بناسین.\nراستیه‌كه‌ی ئه‌وه‌یه كه زوڵم و زۆری سه‌ر ژنان به‌هه‌موو شێوازه جۆراوجۆره‌كانیه‌وه ئاوه‌ڵدوانه‌ی پێكهاتنی كۆمه‌ڵگای چینایه‌تی بووه. چونكه له كۆمه‌ڵگا سه‌ره‌تاییه‌كاندا ژنان نه‌ك هه‌ر نه‌ده‌كه‌وتنه به‌ر توندوتیژی، به‌ڵكو ژن و پیاو له هه‌مو بوارێكه‌وه یه‌كسان و ئازاد بوون و له ژیانی رۆژانه‌یاندا نه‌ده‌كه‌وتنه ژێر هیچ سته‌م و چه‌وساندنه‌وه‌یه‌ك. به‌ڵام به ئاڵوگۆڕ له ژیانی مرۆڤایه‌تی و گۆڕانی په‌یوه‌ندیه‌كانی به‌رهه‌مهێنان و ئابوریی كۆمه‌ڵگا، كه زیاده به‌رهه‌م و دابه‌شكردنی كار به پێی پێكهاته‌ی ئابوریشی له‌گه‌ڵ خۆی هێناوه، ژنانی كردوه‌ته دیلی پیاوان. بنه‌ماڵه‌ش هه‌ر له سه‌ره‌تای دروست بونیه‌وه له سه‌ر بنه‌مای پێویستیه‌كی ئابوری و دابه‌شكردنی كار كه سیستمی چینایه‌تی پێویستی پێ بوو، پێكهات. خاوه‌ندارێتی تایبه‌ت كه بنه‌ماو بنچینه‌ی سیستمی چینایه‌تیه و یاساكانی پیاومه‌زنی پێكهاته‌ی هه‌مان سیستمی چینایه‌تیه، ژنانی كرد به به‌شێك له مۆڵكی پیاوان. دابه‌شبونی كاری كۆمه‌ڵایه‌تی و دابه‌شبونی كۆمه‌ڵگا به سه‌ر دو چینی سه‌ره‌كی و بێبه‌ش بونی ژنان له كاری ده‌ره‌وه‌ی ماڵ و له به‌شی به‌ره‌هه‌م هێنانی كومه‌ڵایه‌تی، ئه‌وانی ناچار كرد كه ژێر ده‌سته‌یی و ملكه‌چی پیاوانی بنه‌ماڵه قبوڵ بكه‌ن، یانی نه‌بونی سه‌ربه‌خۆیی ئابوری و چاو له ده‌ست بونی پیاوی ناو ماڵ، ژنان ناچار به قبوڵی كۆیله‌تی ئه‌كات، كه وه‌ها دۆخێك به پێی پێداویستی ئابوری و به مه‌به‌ستی دابینكردنی بژیوی ژیان پێك دێت، یانی یاساكانی پیاومه‌زنی و دژبه‌ژن له ره‌وتی به‌ره‌وپێشچونی پێكهاته‌كانی به‌رهه‌مهێنانی كۆمه‌ڵگای چینایه‌تیدا سه‌ریان هه‌ڵداوه.\nقازانج و به‌رژه‌وه‌ندیی چینی ده‌سه‌ڵاتدار به‌ستراوه‌ته‌وه به به‌رهه‌مهێنان و به‌رهه‌مهێنانه‌وه‌ی زاڵبون به سه‌ر لایه‌نه جۆرواجۆره‌كانی سیاسی، ئابوری، كۆمه‌ڵایه‌تی و كولتوری و هه‌ر به‌م پێیه مانه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاتی خۆی به سه‌ر كۆمه‌ڵگادا ده‌سه‌پێنێت. كۆمه‌ڵگای چینایه‌تی ئاخێزگه‌ی ناڕه‌زایه‌تی و گۆڕانی كۆمه‌ڵایه‌تیه، و چینی ده‌سه‌ڵاتداریش بۆ سه‌قامگیریی ئه‌م بارودۆخه پێویستی به به‌رهه‌مهێنان و به‌رهه‌مهێنانه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاتی خۆی هه‌یه. ده‌وڵه‌تیش وه‌ك ده‌زگایه‌كی پان و به‌رین، رێكخراو و سیستماتیك، به‌رژه‌وه‌ندیی چینی ده‌سه‌ڵاتدار له به‌رهه‌مهێنانه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاتی خۆی و تێكشكانی خۆڕاگری له دژی ئه‌م ده‌سه‌ڵاته‌دا ده‌بینێته‌وه. هه‌ر له‌و روه‌وه‌یه كه ده‌وڵه‌ت به چه‌شنی داموده‌زگایه‌كی چه‌قبه‌ستووی چینی ده‌سه‌ڵاتدار بۆ پاراستن و دریژه‌پێدانی ده‌سه‌ڵاتی خۆی و بۆ چه‌سپاندن و جێگیركردنی وه‌ها یاسا و كولتورێكی پیاومه‌زنانه، به سه‌ر له نۆێ به‌رهه‌مهێنانه‌وه‌ی هه‌مو ئه‌و كارانه‌ی یارمه‌تی به سه‌قامگیر بونی ئه‌م بارودۆ‌خه ده‌كه‌ن، هه‌وڵ ئه‌دات و بۆ درێژه‌ی ژیانی خۆی یاساكانی دژه ئینسانی و هه‌ڵاواردنی چینایه‌تی، جنسی و ره‌گه‌زی و… په‌ره پێده‌دات و به سه‌ر كۆمه‌ڵگایدا ده‌سه‌پێنێت. به‌ڵام چینی ده‌سه‌ڵاتدار پێویستیان به‌شێوه‌یه‌ك له ده‌سه‌ڵاتدارێتی هه‌یه كه ده‌رونی، نهێنی و یاسایی بێت. یه‌كێك له هێماكانی په‌ره‌سه‌ندنی زوڵم و سته‌می جنسی، جێگیربوونی له ناخی كۆمه‌ڵگادایه كه ئه‌وه‌ش له به‌رهه‌مهێنان و سه‌ر له نوێ به‌رهه‌مهێنانی بێمافی و كولتوری دژی مرۆییه‌وه سه‌رچاوه‌ی گرتووه، ئه‌مه‌ش یه‌كێك له شێوه‌كانی سه‌پاندنی ده‌سه‌ڵاتی چینی ده‌سه‌ڵاتدار به سه‌ر زۆرینه‌ی جه‌ماوه‌ری زوڵم لێكراوی كۆمه‌ڵگادایه. چینی ده‌سه‌ڵاتدار له رێگای سه‌پاندنی كولتور و دابونه‌ریتی دژ به ژن و هه‌ڵاواردنی جنسی و… هه‌وڵده‌دات ژنان كه نیوه‌ی كۆمه‌ڵگا پێكدێنن، كۆنتڕۆڵ بكات و له رێگای به‌رهه‌مهێنان و سه‌رله‌نوێ به‌رهه‌مهێنانه‌وه‌ی كولتوری پیاومه‌زنانه‌ی نیوه‌ی كۆمه‌ڵگا له لایه‌ن خودی جه‌ماوه‌ره‌وه، ژنان ده‌خاته ژێر ركێفی خۆیه‌وه. یانی به په‌ره‌پێدان و سه‌رله‌نوێ به‌رهه‌مهێنانه‌وه‌ی كولتوری دژ به ژن، وه‌ها كولتورێك له ئاستی به‌ربڵاوی كومه‌ڵایه‌تیدا جێگیر ده‌بێت و هه‌ڵاواردن و توندوتیژی له قوڵایی كۆمه‌ڵگا و شه‌رعیه‌تدان به‌م زوڵم و چه‌وساندنه‌وه له لایه‌ن ده‌زگاكانی چینی ده‌سه‌ڵاتداره‌وه كاریگه‌ری له سه‌ر جه‌ماور داناوه و سته‌م و هه‌ڵاواردنی سیستماتیزه و ئاسایی كردوه‌ته‌وه، یانی ئه‌وه له بیری جه‌ماوه‌ردا جێگیر ده‌كه‌ن كه هه‌ڵاواردن و ژێرده‌سته‌بونی ژنان مافی ئه‌مانه و ئه‌گه‌ر ژنان له‌م هێڵه سوورانه تێپه‌ڕبن ئه‌وه به پێچه‌وانه‌ی یاساكانه، و له راستیدا كه‌وتنه‌مه‌ترسی خاوه‌ندارێتی تایبه‌تی و پێشێلكردنی یاسایه و ئه‌گه‌ر وابێت ئه‌وه سه‌ركوت ده‌كرێت و تێك ده‌شكێندرێت. جێگیركردنی وه‌ها كولتور و یاسایه‌ك ئه‌بێته هۆی ئه‌وه‌ی كه نیوه‌ی كۆمه‌ڵ به بێ ده‌ست تێوه‌ردانی چینی ده‌سه‌ڵاتدار بكه‌ونه به‌ر زوڵم و چه‌وسانه‌وه و ئه‌وه‌ش له به‌رژه‌وه‌ندی و پاراستنی ئه‌و سیستمه‌دایه. به‌گشتی ئه‌بێ بوترێت كه كولتور و یاساكانی پیاومه‌زنی و دژ به ژن شوێنكه‌وتووی هه‌مان په‌یوه‌ندیه‌كانی به‌رهه‌م هێنان له كۆمه‌ڵگای چینایه‌تیدان.\nپه‌یوه‌ندییه كۆمه‌ڵایه‌تی، سیاسی و كولتوریه‌كان به هه‌مو شێوه‌كانیانه‌وه له‌ژێر كاریگه‌ریی په‌یوه‌ندیه‌كانی به‌رهه‌مهێنان و ئابوریدان. په‌یوه‌ندیه‌كانی به‌رهه‌مهێنان له كۆمه‌ڵگای سه‌رمایه‌داریی ئه‌م سه‌رده‌مه‌دا به‌و ئاقاره‌دا ده‌ڕوات كه به‌به‌رده‌وامی به‌رهه‌مهێنان قۆرخ بكات و جه‌ماوه‌رێكی زیاتریش له كۆمه‌ڵگادا به ریزی كرێكاران و زه‌حمه‌تكێشان په‌یوه‌ست ده‌بن، هه‌ر بۆیه كه‌له‌به‌ری نێوان هه‌ژاری و ده‌ڵه‌مه‌ندی رۆژ به رۆژ زیاتر ده‌بێت. ژنانیش به چه‌شنی زه‌ره‌رمه‌ندترین توێژی كۆمه‌ڵگا تووشی زۆرترین سته‌م و هه‌ڵاواردن و چه‌وساندنه‌وه ده‌بن. ژنان كه زۆربه‌یان له چینی كرێكار و به‌شمه‌ینه‌تانی كۆمه‌ڵگا پێكهاتوون زیاترین هه‌ڵاواردن و سته‌م ده‌كه‌وێته سه‌ر شانیان، چونكه له لایه‌كه‌وه به‌هۆی بارودۆخی ناله‌باری ئابوری، وێڕای به‌خێۆكردنی منداڵ ناچارن له بازاڕی سه‌رمایه‌دا كار بكه‌ن كه نه‌ك ته‌نیا به هۆی ژن بونیان هه‌قده‌ستی كه‌متر له پیاوان وه‌رده‌گرن به‌ڵكو ده‌كه‌ونه به‌ر سته‌می دوقاتی چینایه‌تی و توندوتیژی سێكسی. ئه‌م سیستمه چینایه‌تیه ده‌سه‌ڵاتداره دۆخێكی خوڵقاندووه كه هه‌ندێك له ژنان بۆ بژیوی ژیانی رۆژانه‌یان ناچار رو له له‌شفرۆشی ده‌كه‌ن. له لایه‌كی دیكه‌وه سه‌پاندن و به‌رهه‌مهێنانه‌وه‌ی كولتوری پیاومه‌زنی كه به شێوه‌ی جۆراوجۆر توندوتیژی و سته‌م و هه‌ڵاواردنی ره‌گه‌زی لێده‌كه‌وێته‌وه، ئه‌بێته هۆی له‌خۆنامۆبوونی ژنان و وایان لێده‌كات په‌نا بۆ خۆكوشتن و خۆسوتاندن به‌رن. سه‌رجه‌می ئه‌مانه‌ی كه باسمان كرد ژیانی رۆژانه‌ی ملیۆنه‌ها ژنی كرێكارو به‌شمه‌ینه‌تی ناو كۆمه‌ڵگایه.\nله كۆمه‌ڵگا داخراوه‌كاندا ده‌سه‌ڵاتی سه‌رمایه‌ی تێكه‌ڵ به یاسا ئایینیه‌كان، به به‌كار هێنانی سه‌رجه‌م داموده‌زگاكانی سه‌ركوت و به ده‌سبه‌سه‌رداگرتنی ناونده‌كانی فێركاری و ئایینی و راگه‌یه‌نه‌ره به‌كرێگیراوه‌كان و به پشتبه‌ستن به بیری كونه‌په‌ره‌ستانه و دواكه‌وتوی پیاومه‌زنی، هه‌لومه‌رجی ژێرده‌سته‌یی ژنان و سوكایه‌تی به‌رده‌وام و دوقاتی ئه‌وانی له كۆمه‌ڵگادا جێگیر كردوه كه بووه‌ته یه‌كێك له به‌رچاوترین هێماكانی بێمافی و بارودۆخی كۆیله‌یی ژنان. له كۆمه‌ڵگا رۆژئاواییه‌كانیشدا سه‌ره‌ڕای پڕوپاگه‌نده‌ی بورژوازی جیهانی، ژنان به‌شێوه‌ی جۆرواجۆر و به مه‌به‌ستی قازانجی زیاتر ده‌بنه كۆیله‌ی سیستمی سه‌رمایه‌داری. كڕین و فرۆشتن، كویله‌یی و به‌كاڵاییكردنی ژنان و… راستییه‌كی دڵته‌زێنی بارودۆخی ژنان له وڵاتانی پێشكه‌وتووی پیشه‌سازیه. سه‌رجه‌م ئه‌م هه‌ڵاواردنه چینایه‌تی و جنسی و دژه ژنه، هه‌ر سه‌رچاوه‌گرتووی هه‌مان په‌یوه‌ندییه‌كانی نایه‌كسانی كۆمه‌ڵگای چینایه‌تین.\nخه‌باتی چینایه‌تی و رزگاریی ژنان\nئیستا كه ئه‌م راستییه حاشاهه‌ڵنه‌گره‌مان بۆ ده‌ركه‌وتووه كه ریشه‌ی سه‌رجه‌م نایه‌كسانیه‌كان و سته‌م و هه‌ڵاواردنی جنسی له دژی ژنان له سیستمی چینایه‌تییه‌وه سه‌رچاوه ده‌گرێت، كه‌وابوو رێگای رزگاربوون له بارودۆخی زاڵ به‌سه‌ر ژنان به‌ره‌نگار بوونه‌وه له گه‌ڵ خاوه‌ندارێتی تایبه‌ت و سیستمی چینایه‌تیه. بۆ روخاندنی كۆمه‌ڵگای سه‌رمایه‌داریش ئه‌بێ سه‌رجه‌م لایه‌نه‌كانی خه‌باتی چیانه‌یتی په‌ره پێبده‌ین چونكه به به‌ره‌وپێشچوونی خه‌باتی چینایه‌تی و رادیكاڵ و دواجار به گۆڕانكاریی بنه‌ڕه‌تی له سیستمی سه‌رمایه‌داری و پێكهێنانی كۆمه‌ڵگایه‌كی سۆسیالیستی ریشه‌ی سه‌رجه‌م زوڵم و نایه‌كسانییه‌ك وشك ده‌بێت.\nكاتێك زۆرینه‌ی ژنان له چینی كرێكار و به‌شمه‌ینه‌تی كۆمه‌ڵگا پێكدێن و شانبه‌شانی پیاوانی هاوچینه‌كانیان ده‌كه‌ونه به‌ر چه‌وساندنه‌وه‌ی چینایه‌تی و ته‌نانه‌ت له سه‌رجه‌م لایه‌نه‌كانی ژیانی ئابووری، سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تی له به‌ر ژن بونیان به‌شێوه‌ی دوقات زوڵم( سته‌می جنسی)یان به سه‌ردا ده‌سه‌پێت، كه‌وابوو رزگاربونی ژنان له وه‌ها بارودۆخێك، به چونه‌ده‌ر له چوارچێوه‌ی سته‌می جنسی و كردنی به به‌شێكی جیانه‌كراوه له خه‌باتی چینایه‌تی و سۆسیالیستییه‌وه گرێدراوه. هه‌ر بۆیه ژنانی كرێكار و به‌شمه‌ینه‌ت به درێژه‌دانی خه‌باتی چینایه‌تی و رێكخراوبونی خۆیانه كه ده‌توانن خه‌باتێكی كاریگه‌ر له دژی كولتوری پیاومه‌زنانه و یاساكانی دژه ژن و كۆنه‌په‌ره‌ستی ئاینی به‌ره‌و پێش به‌رن.\nله روانگه‌ی چینایه‌تی و ماركسیستیه‌وه رزگاریی ژنان له رێگای خه‌باتی چینایه‌تی و هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی سه‌رجه‌م یاساكانی سه‌رمایه‌داریه‌وه وه‌دی دێت، هه‌ر بۆیه پێویسته به تێڕامان له شێوه و كاركردی خه‌باتی ژنان، ئه‌م خه‌باته له لایه‌نی جۆراوجۆره‌وه تاوتوێ بكه‌ین.\n– هه‌ر به‌و جۆره‌ی كه باسمان كرد، خه‌باتی ژنان بۆ رزگاری له سته‌می دوقاتی چینایه‌تی و جنسی روخسارێكی تری خه‌باتی چینایه‌تیه. یانی بزوێنه‌ری جوڵه و گۆڕانی كۆمه‌ڵگا، خه‌باتی چینایه‌تی له دژی چینی ده‌سه‌ڵاتداره. چینی كرێكار كه ژنانی كرێكاریش له خۆ ده‌گرێت ئه‌ستوونی سه‌ره‌كی بۆ به‌ره‌وپێش بردنی خه‌باتی چینایه‌تیه. یانی خه‌بات بۆ هه‌ر ئاڵوگۆڕێكی كۆمه‌ڵایه‌تی له گره‌وی خه‌باتی چینایه‌تی دایه، گه‌یشتن به ماف و خواستی هه‌ركام له توێژه‌كانی كۆمه‌ڵگا له گره‌وی پێشڕه‌ویی خه‌باتی چینایه‌تیدایه. له راستیدا به‌ره‌و پێشچونی هه‌ر هه‌نگاوێكی چینی كرێكار له بنه‌ڕه‌تدا ئه‌بێته هۆی كرانه‌وه‌ی كه‌شی سیاسی و دێموكراتیزه‌بون و سه‌پاندنی داخوازیه‌كانی جه‌ماوه‌ری كۆمه‌ڵگا به سه‌ر چینی ده‌سه‌ڵاتداردا. له‌م روانگه‌وه‌یه كه یه‌كێتی ستراتژیكی بزووتنه‌وه‌ی رزگاریبه‌خشی ژنان له گه‌ڵ چینی كرێكار بنه‌مای رزگاریی ژنان له سه‌رجه‌م شێواز و ره‌هه‌نده‌كانی سته‌می دوقاتی ده‌سه‌ڵاتی سه‌رمایه‌داری به سه‌ر ژناندایه.\n– پێشڕه‌وی و به ده‌ست هێنانی هه‌ر ئاستێك له خواست و داخوازیه‌كانی ژنان له گره‌وی خۆ رێكخستن، رێكخڕاوبوون و ناسینی مافه مرۆیی و یه‌كسانیخوازه‌كانی ژناندایه. یانی به‌رانبه‌ركێ له گه‌ڵ ده‌سه‌ڵاتی چینی سه‌ركوتگه‌ر و سه‌پاندنی خواست و داخوازیه‌كانی ژنان به هاتنه مه‌یدانی ملیۆنیی ژنانی كرێكار و به‌شمه‌ینه‌ته‌وه گرێدراوه. به پشتبه‌ستن به بزووتنه‌وه‌یه‌كی جه‌ماوه‌ری و قوڵی كۆمه‌ڵایه‌تیه كه ده‌توانرێت بۆ خه‌بات له دژی هه‌ر جۆره سته‌م و بێمافیه‌كی چینی ده‌سه‌ڵاتدار له دژی ژنان هه‌نگاو هه‌ڵ بگیردرێت. هه‌ڵسوڕاوانی سۆسیالیست به هێنانه ئارای خواست و داخوازیه‌كانی ژنانی كرێكار و به‌شمه‌ینه‌ته كه ده‌توانن هێزێكی به‌ربڵاوی ژنانی كرێكار بهێننه گۆڕه‌پانی خه‌بات له دژی بێمافیه‌كانیان. پێشڕه‌ویی هه‌ر هه‌نگاوێكی ژنانی كرێكار و به‌شمه‌ینه‌ت به‌ستراوه‌ته‌وه به خۆ رێكخستن و رێكخراوبونی ئه‌وان له ئاستێكی جه‌ماوه‌ریدا.\n– بورژوازی بۆ به‌لاڕێدا بردنی خه‌باتی ژنان و پوچه‌ڵكردنه‌وه‌ی ئه‌وان له تواناییه شوڕشگێڕانه‌كانیان و به دزه‌كردنه نێو خه‌باتی ژنانه‌وه له هیچ كاروكرده‌وه‌یه‌ك سڵ ناكاته‌وه. مه‌یله جۆراوجۆره‌كانی بورژوازی ( لیبراڵی، ریفۆرمیستی، ئیسلامی و…) هه‌موو هه‌وڵی خۆیان ئه‌خه‌نه گه‌ڕ بو ئه‌وه‌ی خه‌باتی ژنان كۆنتڕۆڵ بكه‌ن. یانی خه‌باتی شۆڕشگێڕانه‌ی بزوو‌تنه‌وه‌ی رزگاریده‌ری ژنان ته‌نیا له چوارچێوه‌ی خه‌باتی جنسێك له دژی جنسێكی دیكه( ژن له دژی پیاو)دا ده‌هێڵنه‌وه. به واتایه‌كی دیكه ئه‌توانین بڵێین ژنی كرێكاری له به‌رانبه‌ر كرێكاری پیاودا داناوه، كه ئه‌مه‌ش به ته‌واوی له گه‌ڵ به‌رژه‌وه‌ندیی راسته‌قینه‌ی ژنانی كرێكار و به‌شمه‌ینه‌ت و سه‌رجه‌م خه‌باتی چینایه‌تی دژایه‌تی هه‌یه. مه‌یله جۆرواجۆره‌كانی بورژوازی به درێژایی مێژوو و به درێژایی ته‌مه‌نی سیستمی چینایه‌تیی ده‌سه‌ڵاتدار سه‌لماندویانه كه جگه له كۆنتڕوڵ و له‌باربردنی خه‌باتی ژنان و هێشتنه‌وه‌ی سته‌می دووقات له سه‌ر ئه‌وان، هیچ كارێكیان نه‌كردوه. به دڵنیایه‌وه ئه‌وه ته‌نیا رێبازی سۆسیالیستییه كه توانایی رێكخستن و به‌ره‌وپێشبردن و گه‌یشتن به داخوازیه‌كانی ژنانی هه‌یه. له‌و روانگه‌وه كه خه‌باتی سۆسیالیستی ئاسۆی رزگاریده‌ری خه‌باتی چینایه‌تی و كۆمه‌ڵایه‌تیی جه‌ماوه‌ری كرێكار و زه‌حمه‌تكێش له دژی بێمافی و نایه‌كسانیی سیستمی سه‌رمایه‌داریه، هه‌ر به‌م پێیه هه‌ڵسوڕاوان و خه‌باتكارانی سۆسیالیست له بزووتنه‌وه‌ی رزگاریده‌ری ژنان ده‌بێ به بانگه‌شه‌كردن، په‌ره‌پێدانی ئایدیا سۆسیالیستیه‌كان و دڵنیا كردنه‌وه‌ی جه‌ماوه‌ری زۆرتری ژنان كرێكار و به‌شمه‌ینه‌ت له ئاسۆی سۆسیالیسم، بوار بۆ بزوو‌تنه‌وه‌یه‌كی قوڵی كۆمه‌ڵایه‌تی و سۆسیالیستی خۆش بكه‌ن. ئه‌گه‌ر ئه‌وه ده‌زانین كه ته‌نیا هه‌بونی بزوو‌تنه‌وه‌یه‌كی ملیۆنی و رێكخراوی سۆسیالیستی و چینایه‌تییه كه توانایی به‌رانبه‌ركێی له‌گه‌ڵ سیستمی سه‌رمایه‌داریدا هه‌یه، كه‌وابوو ده‌بێ هه‌وڵبدرێت بۆ ئه‌وه‌ی ئاسۆی سۆسیالیستی له ئاستێكی به‌رینی كۆمه‌ڵایه‌تیدا په‌ره‌ی پێبدریت.\nپێشره‌و(ئورگانی كومیته ناوه‌ندی كۆمه‌ڵه)ژمارو263\nPrevious چیرۆكێك به‌بێ هۆ ده‌گۆڕێت بۆ شیعر…..حه‌سه‌ن به‌لاسم\nNext كام گه‌نج بچێت بۆ په‌رله‌مان؟…..عه‌دنان مه‌لا ساڵح


زیاتر لە 120 پێکوتە دژ بە ڤایرۆسی کۆرۆنا دروستدەکرێت | تۆڕی هەواڵی سلێمانی\nHome›هەواڵ›جیهان›زیاتر لە 120 پێکوتە دژ بە ڤایرۆسی کۆرۆنا دروستدەکرێت\nلە سەرانسەری جیهاندا، زانایان هەوڵەکانیان بۆ دروستکردنی پێکوتەیەکی گونجاو دژ بە ڤایرۆسی کۆرۆنا چڕکردووەتەوە و لە ئێستاشدا زیاتر لە 120 پێکوتەی جیاواز لە قۆناغی گەشەپێداندایە.\nماڵپەڕی بی بی سی بەریتانی بڵاویکردووەتەوە، زۆرینەی پێکوتەکان ئێستا لە قۆناغە سەرەتاییەکانی تاقیکردنەوەدان و لە تاقیگەکان گەشەیان پێدەدرێت، بەڵام 13 لەو پێکوتانە قۆناغە سەرەتاییەکانیان بڕیووە و ئێستا لەسەر ئاژەڵ و مرۆڤ تاقیدەکرێنەوە، ئەوانەش پێنجیان لە چین، سێ لە ئەمریکا، دوو لە بەریتانیا و یەک تاقیگە لە هەریەک لە وڵاتانی ئوسترالیا، ئەڵمانیا و رووسیا بوونیان هەیە.\nتاقیگەکانی بەشێک لە زانکۆ ناودارەکانی بەریتانیا، لە نێویشیاندا ئۆکسفۆرد، ئیمپێریاڵ کۆڵێنج لەندەن، تاقیکردنەوەکانیان چووەتە قۆناغی پێشکەوتووەوە و لەسەر مرۆڤ تاقیدەکرێتەوە، سەدان کەسیش خۆبەخشانە ئامادەییان نیشانداوە تا پێکوتەی دژ بە ڤایرۆسی کۆرۆنایان لەسەر تاقیبکرێتەوە.\nهاوکات بەشێک لەو تاقیکردنەوانەی کە لەسەر ئاژەڵ کراون، دەرئەنجامەکانیان ئومێدبەخش بوون و جەستەی ئاژەڵەکان وەڵامدانەوەی بۆ پێکوتەکان هەبووە.\nزانایان جەخت لەوە دەکەنەوە، ئەوان لە رکابەریدا نین دژ بە یەکتری، بەڵکو رکابەری دژ بە ڤایرۆسی کۆرۆنا دەکەن، چونکە بۆ ئەوەی پێکوتەی پێویست بۆ تەواوی دانیشتوانی جیهان بەکاربهێنرێت، پێویست دەکات ژمارەیەک لەو پێکوتانە سەرکەوتووبن.\nلە کۆتاییەکانی ساڵی رابردوودا لە شاری ووهانی چین ڤایرۆسی کۆرۆنا سەریهەڵدا و دواتر بۆ سەدان وڵاتی جیهان گوازرایەوە، تا ئێستا زیاتر لە نۆ ملیۆن کەسی جیهان تووشی کۆرۆنا بوون و زیاتر لە 480 هەزار کەسیش بەوهۆیەوە گیانیان لەدەستداوە، زیاتر لە پێنج ملیۆن کەسیش لە پەتاکە چاکبوونەتەوە.


2018-12-09 [11:40 AM]\nڕۆژی یەکشەممە ٩ـی ١٢ـی ٢٠١٨ لە سەلاحەددین سەرۆک مەسعود بارزانی پێشوازی لە جۆن ویلیکس باڵیۆزی بریتانیا لە عێراق و شاندێکی یاوەری کرد.\nلە دیدارەکەدا بارودۆخی سیاسیی عێراق و ناوچەکە و دوا ھەنگاوەکانی پێکھێنانی حکوومەتی تازەی عێراق و تەحەددیاتی بەردەم پڕۆسەی سیاسی تاوتوێ کرا و باڵیۆزی بریتانیا لە عێراق ڕۆشنایی خستە سەر بایەخ و ڕەنگدانەوەکانی سەردانەکەی ئەم دواییەی سەرۆک بارزانی بۆ بەغدا و ئەو سەردانەی بە گرنگ و کاریگەر وەسف کرد.\nھەر لەو کۆبوونەویەدا جەخت لەوە کرایەوە کە حکوومەتی تازەی عێراق و پڕۆسەی سیاسیی دوای ھەڵبژاردنەکانی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق دەرفەت و کەشوھەوایەکی تازەی بۆ پەیوەندییەکانی نێوان ھەولێر و بەغدا و چارەسەرکردنی کێشەکان و جێبەجێکردنی ماددەی ١٤٠ـی دەستووری عێراق ھێناوەتە ئاراوە.\nپەیوەست بە بارودۆخی کەرکووکیش ئەوە دووپاتکرایەوە کە پێویستە ھەموو پێکھاتەکان لە بەڕێوەبردنی ئەو شارە بەشدار بن.\nلە بەشێکی دیکەی کۆبوونەوەکە باڵیۆزی بریتانیا لە عێراق تەئکیدی لە بەردەوامی و توندوتۆڵترکردنی پەیوەندییەکانی وڵاتەکەی لەگەڵ ھەرێمی کوردستان و ھەروەھا ھاوکاریکردنی وەزارەتی پێشمەرگە و ڕێکخستنەوەی کردەوە.\nبارودۆخی پارێزگای نەینەوا و کێشەکانی دانیشتوانی موسڵ و ئاوارەکان تەوەرێکی تری ئەو دانیشتنە بوو.\nئەم هەواڵە 4090جار خوێندراوەتەوە


"خۆكوشتن" لە كەركوك لە بەغدا زۆرترە\nفۆتۆ: Elijah O'Donnell، لە ماڵپەڕی unsplash 13ی شوباتی 2020\n106 حاڵەتی "خۆكوشتن" لە ماوەی ساڵی 2019دا لە كەركوك تۆماركراوە كە زۆرینەیان ئافرەتن، ئەو ژمارەیە زیاترە لە هەر پارێزگایەکی تری عیراق.\nهەر بەپێی ئامارەكە، كە (كەركوك ناو) لە كۆمسیۆنی باڵای مافەكانی مرۆڤ لە عیراق وەریگرتووە، "خۆكوشتن" لە بەغدا كە 102 حاڵەتە، كەمترە لە كەركوك، بەڵام رێكخراوەكانی ژنان گومانیان هەیە و پێیانوایە كوشتنی بە ئەنقەست تێكەڵ بە "خۆكوشتن" كراوە.\nسه‌جاد جومعه، به‌ڕێوه‌به‌ری نوسینگه‌ی كه‌ركوكی كۆمسیۆنی مافه‌كانی مرۆڤ بە (كەركوك ناو)ی وت "كەركوك یەکەمی لیستى پارێزگاکانى عیراقی گرتووە لە خۆكوشتندا، زۆربەی حاڵەتەكان لە رەگەزی مێن..."، زیاتر وتی "ئەو 106 كەسە تەنیا ئەوانەن ئێمە ئاگادارین، رەنگە حاڵەتی زیاتریش هەبێت".\nكەركوك یەکەمی لیستى پارێزگاکانى عیراقی گرتووە لە خۆكوشتندا\nبەڵام ئیلهام نوسرەت تورمڵى، سەرۆکى رێکخراوی ژنانى تورکمان، وتی "نابێت ئەوەمان بیربچێت، لە كەركوك دەیان حاڵەتی كوشتنی بەئەنقەستی ژنان هەبووە كە بە خۆكوشتن تۆماركراوە، دۆسییەكانیان بەناوی سوتان، یان لەدەستدەرچونی فیشەك لەلایەن هاوسەرەكانیانەوە تۆماركراوە". ئیلهام وتیشی "ئەم درامایانە بەردەوامن".\nلەگەڵ ئەوەشدا، وتی حاڵەتی خۆكوشتن هەیە و هۆكارەكانی بۆ بێكاریی و نا هۆشیاریی گەنجان گەڕاندەوە.\nفۆتۆ: Eva Blue، لە ماڵپەڕی unsplash 13ی شوباتی 2020\nئیلهام وتی "هەندێكجار كوڕان، داوای پەیوەندی خۆشەویستی لەكچان دەكەن، دواتر كچان وێنەی خۆیان بۆ كوڕان دەنێرن و دواتریش كە پەیوەندییەكانیان تێكدەچێت هەندێك لە كوڕان بە بڵاوكردنەوەی وێنەكانیان، هەڕەشەدەكەن، سەرەنجامەکە ئەوەیە كچەكە خۆیدەكوژێت".\nئیلهام بێكاریی و بڵاوبونەوەی زیاتری ماددەی هۆشبەری وەك هۆكاری تری خۆكوشتن لە كەركوك ناوبرد.\nكۆمسیۆنی باڵای مافەكانی مرۆڤ لە عیراق، تۆڕی رێگریكردنی لە دیاردەی خۆكوشتن پێكهێناوە، بە ئەندامێتى دەزگا و فەرمانگە حکومییەكانی كەركوك.\nئەو وتی "ئەو تۆڕە خوێندنەوە و بەدواداچون دەكات بۆ هۆكارەكانی خۆكوشتن...".\nتۆڕی رێگریكردن لە دیاردەی خۆكوشتن، بەپێی دەرئەنجامێكیان چەند هۆكاریان دەستنیشانكردووە لەو بارەیەوە.\nخراپی بارى دارایى، بێكاریی، کێشەى کۆمەڵایەتیی لەگەڵ كێشەی تەندروستی لە هۆكارە دیارەكانن.\nخراپی بارى دارایى، بێكاریی، کێشەى کۆمەڵایەتیی لەگەڵ كێشەی تەندروستی لە هۆكارە دیارەكانن\nچه‌ند ساڵێكه روپێوی ورد و گشتگیر له عیراق نه‌كراوه، بەڵام به‌پێی سایتی ده‌زگای ناوه‌ندی بۆ ئامار لە ساڵی 2014دا رێژه‌ی بێكاری له نێو گه‌نجاندا گەیشتۆتە سه‌روو سه‌دا 20.\nئه‌وەش خراوه‌ته‌ڕوو كه رێژی بێكاری له نێوان كه‌سانی ته‌مه‌ن 15 بۆ 24 ساڵ له پارێزگای كه‌ركوك، سه‌دا 5.2 بووه و ئه‌و رێژه‌یه له 2016دا به‌رزبۆته‌وه بۆ سه‌دا 28.7.\nهەنگاوێک بەئاڕاستەی کەمکردنەوەی ئەودیاردەیە ئەوەیە، كۆمسیۆنی باڵای مافەكانی مرۆڤ، هەڵمەتی هۆشیاركردنەوەیان لە كەمپی ئاوارەكان دەستپێكردووە چونکە ژمارەیەک لە حاڵەتەكان لە كەمپ ئاوارەکان بوون.\nكۆمسیۆنی مافه‌كانی مرۆڤ: 60 حاڵه‌تی خۆكوشتن له كه‌ركوك تۆماركراوه\nله هه‌شت مانگی ئه‌مساڵدا بووه و زۆرینه ژن بون


تره‌مپ له هه‌ڕه‌شه‌کانی پاشه‌کشه‌ی کرد / وه‌ڵامه‌که‌ی ئێران لاوازبوونی ئه‌مریکای سه‌لماند - جام کوردی\nتره‌مپ له هه‌ڕه‌شه‌کانی پاشه‌کشه‌ی کرد / وه‌ڵامه‌که‌ی ئێران لاوازبوونی ئه‌مریکای سه‌لماند\nئه‌ندامێکی په‌رله‌مانی ئێران وتی: تره‌مپ له جێی هه‌ڕه‌شه‌ی گه‌مارۆکان پێویسته بۆ ڕابردوو بگه‌ڕێته‌وه، له به‌ر ئه‌وه‌ی که به درێژه‌ی گه‌مارۆکان شه‌ڕ بۆ ئێرانییه‌کان به کۆتایی ناگات.\nبه پێی ڕاپۆرتی جام کوردی، حشمه‌تووڵا فه‌لاحه‌ت پیشه ئه‌ندامی لێژنه‌ی ئاسایشی نیشتمانی و سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌ی په‌رله‌مانی ئێران وتی: لێدوانه‌که‌ی دوناڵد تره‌مپ پیشانی داوه که بۆ یه‌که‌م جار ئه‌مریکا له پاش شه‌ڕی جیهانی دووه‌م ئه‌مریکا هیچ کاردانه‌وه‌یه‌کی له به‌رامبه‌ر به هێرشی سه‌ر به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانی نییه.\nناوبراو وتی: هێرشه‌که‌ی ئێران هێنده حسێبی بۆ کراوه که شوێنی بیانووی بۆ ئه‌مریکا نه‌هێشتووه‌ته‌وه.\nفه‌لاحه‌ت پیشه وتی: مووشه‌که‌کانی ئێران له ڕووی سه‌ربازییه‌وه به گرنگ و کاریگه‌ر داده‌نرێن، له بنکه‌ی سه‌ربازی عه‌ین ئه‌سه‌د هێزی سه‌ربازی وڵاتانی دیکه‌ش بوونیان هه‌یه، ئێران ته‌نیا شوێنی ئه‌مریکییه‌کانی بۆردومان کردووه.\nنوێنه‌ری شاری ئیسلام ئاوای پارێزگای کرماشان وتی: تره‌مپ وا بیری ده‌کرده‌وه که به تیرۆرکردنی شه‌هید سولێمانی کێشه ده‌خاته نێوان ئێران و عێراق، به‌ڵام به پێچه‌وانه‌وه یه‌کڕیزییه‌کی که‌م وێنه له ئێستادا له پاش تیرۆری ئه‌و شه‌هیدانه له نێوان خه‌ڵکی هه‌ر دوو وڵات ده‌بینرێت.\nحشمه‌تووڵا فه‌لاحه‌ت پیشه وتی: تره‌مپ به تیرۆرکردنی شه‌هید سولێمانی هه‌ستی شۆڕشگێریی خستووه‌ته نێو گه‌نجانی ئێران و عێراق.\nئه‌ندامی لێژنه‌ی ئاسایشی نیشتمانی و سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌ی په‌رله‌مانی ئێران وتی: تره‌مپ چاوه‌ڕوانی کاردانه‌وه‌ی سه‌ربازی ئێران بوو، وه‌ڵامێکی توند و کاریگه‌ری بینی، مووشه‌که‌کانی ئێران به سه‌ر چه‌ندین شار و بنکه‌ی سه‌ربازی دیکه‌دا گه‌یشته بنکه‌یه‌کی دیاریکراو و ئه‌مه‌ش باشترین په‌یامه که بزانێت ئێران ده‌توانێت هه‌ر شوێنێک بکاته ئامانج که به لای ئه‌مریکییه‌کانه‌وه گرنگه.\nناوبراو وتی: تره‌مپ شه‌ڕی سه‌ربازیی ناوێت و له ڕێگای گه‌مارۆکانه‌وه درێژه به دوژمنایه‌تی گه‌لی ئێران ده‌دات به‌ڵام ده‌بێت بزانێت که ئێرانییه‌کان وه‌ک خه‌ڵکی وڵاتانی دیکه نین که به گه‌مارۆکانه‌وه بمێننه‌وه، ئه‌وان ده‌زانن که چۆن گه‌مارۆکان تێپه‌ڕ بکه‌ن.\nڕاشیگه‌یاند که تره‌مپ ئه‌گه‌ر ده‌یه‌وێت مه‌ترسییه‌کانی له سه‌ر که‌م ببێته‌وه له جێی هه‌ڕه‌شه‌ی گه‌مارۆکان بۆ ڕابردوو بگه‌ڕێته‌وه، له به‌ر ئه‌وه‌ی که به درێژه‌پێدانی گه‌مارۆکان شه‌ڕ بۆ ئێرانییه‌کان به کۆتایی ناگات.


یه‌کێک له شاعیره پێشه‌نگه‌کانی سوریالیزم\nو.له ئینگلیزیه‌وه: ناڵه‌حه‌سه‌ن\nکورته‌یه‌ک له ژیاننامه‌ی ڕۆبێرت دیسنۆس:\nڕۆبیرت دیسنۆس ، کوڕی کابرایه‌کی خاوه‌ن قاوه‌خانه‌بوو ، له 4 ی ته‌مووزی 1900 له پاریس له دایک بووه . سه‌ره‌تا ده‌چێته په‌یمانگای بازرگانی ، پاشان به‌رله‌وه‌ی ببێته گۆشه‌نووسی ئه‌ده‌بی له ڕۆژنامه‌ی( Paris-Soir  ) ، له ساڵی 1919 شیعره به‌راییه‌کانی له گۆڤاری ( ئه‌ده‌ب )ی داداییه‌کان بڵاوده‌کرده‌وه . پاشان له ساڵی 1922 یه‌که‌مین دیوانه شیعری خۆی به چاپ ده‌گه‌یه‌نێت . ئه‌م هه‌ڵبژارده شیعریه‌ی ده‌بێته بنه‌ما و ده‌رکه‌وته‌یه‌کی باش بۆ سوریالیزم .\nبۆ خزمه‌تکردنی سه‌ربازی ده‌چێته ڕیزی سوپای فه‌ڕه‌نسی . به‌ناچاری بۆماوه‌ی دوو ساڵ ده‌بێ بچێته مۆراکۆ له‌وکاتانه‌دا ده‌بێته براده‌ری " ئه‌ندریۆ بریتۆن " که‌له‌گه‌ڵ " لویس ئه‌راگۆن " و " پۆل ئیلوار " به‌یه‌که‌وه ده‌بن ، بریتۆن و دیسنۆس ده‌بنه دوو سیمای دیار و پێشڕه‌وانه‌ی سوریالیزم . ئه‌وان ته‌کنیکێکی به‌ناوبانگیان پراکتیزه ده‌کرد وه‌ک ( نووسینی له‌خۆڕا )یان به‌کارده‌هێنا . دیسنۆس له به‌رئه‌نجامی پراکتیزه‌کردنی ته‌رزه و شێوازه‌کانی به داهێنانی گه‌وره گه‌یشتبوو ، " بریتۆن " له مانیفێستی سوریالیزمی ساڵی 1924 ستایشی ئه‌م پراکتیزه و داهێنانه ده‌کات . ئه‌مجۆره ستایل و ته‌کنیکه ده‌بێته هۆی ده‌رهاویشته‌ی ئه‌فراندن و بازدان به‌نێو ڕووبه‌ره‌کانی هه‌سته نه‌ستیه‌کاندا . له‌نێو شیعره‌کانی دیسنۆس ئه‌وکاتانه یاریکردن به وشه و به‌کارهێنانی وشه‌ی هاوشێوه و دووباره‌کردنه‌وه‌ی وشه‌کان ، وه‌هه‌روه‌ها جدیه‌ت و زمانێکی شه‌هوانی و ئیرۆسی ده بیندرا . ساڵی 1920 تا ساڵی 1930 ئه‌م ماوه‌یه دره‌وشاوه‌ترین قۆناغ بووه بۆ داهێنانه قووڵه‌کانی له ماوه‌ی ئه‌م ساڵانه‌دا زیاتر له هه‌شت کتێبی به چاپگه‌یاندووه . هاوکات له‌گه‌ڵ ئه‌م کتێباکه‌ش ( Language cuit 1923  , Deuil 1924 , Journal dune apparition 1927 , The night of loveless nights 1930 ) له ساڵی 1930 دیسنۆس که‌مێک سارد ده‌بێته‌وه له‌گه‌ڵ سوریالیزم و هاوشانه‌کانی ، بریتۆن له مانیفێستی سوریالیزمی 1930 ڕه‌خنه له دیسنۆس ده‌گرێت ده‌رباره‌ی گومڕابوون و خۆدوورخستنه‌وه‌ی له بزووتنه‌وه‌که و له کاره ڕۆژنامه‌نووسیه‌کانی .\nدیسنۆس به خێرایی گه‌شه‌ی ده‌کرد و هه‌وڵی ده‌دا به‌رگری له داهێنانه‌کانی بکات و ده‌ستیان پێوه بگرێت وه هه‌م به ژیانی تایبه‌تی و تاکه‌که‌سیشی . له‌وکاته‌دا زه‌ماوه‌ند له‌گه‌ڵ ( Youki Foujita ( ده‌کات ، ژیانی تازه‌یان واده‌خوازێت که به‌نووسینه‌کانی زیاتر گرنگی به‌لایه‌نی بازرگانیش بدات له ده‌زگا ڕاگه‌یاندنه‌کان و ڕادیۆ و ته‌له‌فزیۆنی فه‌ڕه‌نساویدا . شیعره‌کانی دیسنۆس به‌تایبه‌ت ستایله‌کانی به‌رایی زیاتر مۆسیقی بوون . دیسنۆس له شیعرنووسین به‌رده‌وام ده‌بێت له ساڵی 1936 له‌وده‌مه‌دا ده ساڵ زێتره خه‌ریکی شیعر نووسینه وه هه‌ر له‌وساڵه‌ده بۆ ماوه‌ی یه‌ک ساڵ ( هه‌رڕۆژه‌ی شیعرێک ده‌نووسێت ) له‌وکاته‌دا به‌رهه‌مه‌کانی به‌چاپ داگه‌یه‌نێت له‌نێوانیاندا ئه‌م به‌رهه‌مانه‌ش ده‌گرنه خۆ ( Corps et biens 1930 -Le Sans Cou 1934 ) له ساڵی 1939 له‌گه‌ڵ ده‌سپپێکی جه‌نگی جیهانی دووه‌م دیسنۆس دووباره ده‌بێته‌وه سه‌رباز له‌ڕیزی سوپای فه‌ڕه‌نسادا . له‌کاتی زاڵبوونی ده‌سه‌ڵاتی ئه‌ڵمانیا له‌ژێر ناوێکی خوازراو وه‌ک لۆسین گالۆیس ، پێری ئه‌ندییر ... دیسنۆس له‌وده‌مه‌دا کۆمه‌ڵه ووتارێک ده‌نووسێت تیایدا گاڵته به بلیمه‌تی نازیزم ده‌کات . ئه‌م ووتارانه و له‌گه‌ڵ ئیشه‌کانی تری که به‌هۆیانه‌وه به‌رگری له فه‌ڕه‌نسا ده‌کرد ده‌سگیرده‌کرێت و ده‌گیرێت . دیسنۆس یه‌که‌مجار بۆ Auschwitz ده‌نێردرێت پاشان ده‌گوازرێته‌وه بۆ که‌مپی Czechoslovakia له ساڵی 1945 له‌و که‌مپه ئازاد ده‌کرێت ، دواتر تووشی گرانه‌تا ده‌بێت ، وه له 8ی مایسی 1945 کۆچی دوایی ده‌کات و ده‌مرێت .\nئه‌مه‌ی خواره‌وه هه‌ڵبژارده‌یه‌که له شیعری ڕۆبێرت دیسنۆس:\nگوڵێکی سه‌ر چیایه به‌رزه‌کان به سه‌ده‌فی گوت " تۆ ده‌دره‌وشێیته‌وه "\nسه‌ده‌ف به ڕووباری گوت " تۆ زایه‌ڵه‌ی "\nڕووبار به به‌له‌می گوت " تۆ ده‌له‌رزیت "\nبه‌له‌م به ئاگری گوت " تۆ پرشنگانه کڵپه ده‌که‌یت "\nئاگر به منی گوت " من که‌متر کڵپه ده‌که‌م له پرشنگی چاوه‌کانی ئه‌و "\nبه‌له‌م به منی گوت " من که‌متر له دڵی تۆ ده‌له‌رزم کاتێک که ئه‌و ده‌رده‌که‌وێت "\nڕووبار به منی گوت " زایه‌ڵه‌ی من که‌متره له ناوی ئه‌و له‌نێو عه‌شقی تۆدا "\nسه‌ده‌ف به منی گوت " دره‌وشانه‌وه‌ی من که‌متره له بریسکانه‌وه فسفۆریه‌کانی شه‌یداییت له نێو ڕووبه‌ری خه‌ونی تۆدا "\nگوڵی سه‌ر چیایه به‌رزه‌کانیش به منی گوت " ئه‌و جوانه "\nمنیش گوتم " ئه‌و جوانه " ، " زۆر جوانه " ئه‌و ده‌مجولێنێ .\nبۆ دروستکردنی ئه‌ستێره‌یه‌ک به پێنج گۆشه‌وه\nگه‌ر شه‌ش گۆشه‌ش بووایه هه‌ر ئاوا ده‌بوو\nیه‌که‌مجار ده‌بوو بازنه‌که بکێشرێ\nیه‌کێک وه‌ک پێویست له ئاماده‌باشی نه‌بێت\nبۆ دروستکردنی دارێک به لقی زۆره‌وه\nئه‌ودارانه‌ی که ئه‌ستێره‌کان ده‌شارنه‌وه\nتۆ ، پڕی له هێڵانه و گۆرانی باڵنده‌کان\nبه گه‌ڵا و لقه‌کان داپۆشراوون\nئه‌وه‌ی تۆ به‌رزی ده‌که‌یه‌وه وه‌ک ئه‌ستێره دووره‌کان .\nڕۆژباش ئێواره باش.\nشه‌وێک گڕی گرتووه وه‌ک ژیله‌مۆ\nهه‌وره‌کانیش سوور ده‌چنه‌وه\nڕۆژباش به‌ڕێزم ئێواره‌باش خانم\nتۆ هه‌رگیز بیر له ته‌مه‌نی خۆت مه‌که‌ره‌وه\nج ده‌بێت ئه‌گه‌ر له شه‌رمان ده‌موچاوت سوور هه‌ڵگه‌ڕێت\nجمکه ئاستێره‌یه‌ک دروست بکه خوێنیان له‌به‌ر بڕوا\nج ده‌بوو ئاگه‌ر ڕووخساری تۆ ڕه‌نگ کرابا\nئه‌گه‌ر کڕێوه سپیه‌کانیش بدره‌وشابانه‌وه له‌سه‌ر لقه‌کان\nته‌مه‌نی تۆ ده‌رکه‌وتایه\nله‌سه‌ر تاشه‌به‌ردێکی خۆڵه‌مێشی یان کریستالی\nسێبه‌ری داره گه‌وره‌کانیش\nبه‌سه‌ر گۆڕت بڕۆیشتبا .\nئه‌و ئاگره‌ی سه‌ما ده‌کات\nئه‌و چۆڵه‌که‌یه‌ی گۆرانی ده‌ڵێت\nئه‌و بایه‌ی ده‌مرێت\nوه‌ک زایه‌ڵه باو‌ه‌کان\nله نێو گوێدا ،\nڕووبه‌رێکی خه‌مناک وحه‌سره‌ت\nله‌و ڕۆژه‌ی که تێده‌په‌ڕێ\nهه‌موو به‌رگی گڕیان پۆشیوه\nهه‌موو تۆزه‌کانی ئاسمان\nهه‌موو گرده‌کانی سه‌ر زه‌وی\nئه‌و چاوه‌ی به‌ده‌م ڕێگاوه ده‌ڕوانێ\nئه‌و ژماره لوولنه‌کراوانه‌ی\nبۆ ناوه‌کان به جێماوون\nله‌نێو چوونه‌وه‌یه‌که‌کانی هه‌وره‌کان\nئه‌وه‌ی که ده‌ڕوانێ و ئه‌وه‌ی هێشتا نه‌هاتووه .\nله‌ژێر به‌رگی شه‌ودا.\nبۆ خه‌وتن له‌نێو سێبه‌ری تۆ\nله‌ژێر به‌رگی شه‌ودا\nبۆ هه‌ڵگرتنی شوێن پێیه‌کانی تۆ ، سێبه‌ری تۆ له په‌نجه‌ره‌که‌دا\nئه‌و سێبه‌ره‌ی له په‌نجه‌ره‌که‌وه هی تۆیه نه‌ک هی که‌سێکی تر\nئه‌وه تۆی ،\nئه‌و په‌نجه‌ره‌یه مه‌که‌ره‌وه ، له پشت په‌رده‌کانی کێ ده‌جوولایته‌وه\nمن حه‌زده‌که‌م به لێوه‌کانم دایانبخه‌م\nبه‌ڵام په‌نجه‌ره‌که ده‌کرێته‌وه و سروه‌ی با\nئه‌و سروه‌یه‌ی به‌هێزه‌وه شێوه‌ی گڕوو ئاڵای چوارده‌وری\nپه‌نجه‌ره‌که کرایته‌وه و ئه‌وه تۆنیت\nمن به دوور و درێژیه‌وه ئه‌وه‌م ده‌زانی .\nمن زۆر خه‌ون به تۆوه ده‌بینم.\nمن زۆر خه‌ون به تۆوه ده‌بینم که تۆ ئیتر ڕاسته‌قینه نیت\nئایا له‌ویدا هێشتا کات بۆمن ماوه بۆئه‌وه‌ی\nبه جه‌سته زیندووه‌که‌ی تۆ بگه‌م ، هه‌تا نێوده‌مت ماچ بکه‌م و\nده‌نگه به‌سۆزه‌که‌ت وا لێبکه‌م بژیێته‌وه\nمن زۆر خه‌ون به تۆوه ده‌بینم که قۆڵ و باسکه‌کانم له‌وه‌ته‌ی پێگه‌ییون\nوا ڕاهاتوون به ده‌وری سینگم بیانئالێنم\nوه‌ک ئاوه‌ی سێبه‌ری تۆم له باوه‌ش گرتبێ ، که بێگومان\nنه‌چه‌مێنه‌وه بۆ شێوه و قه‌د و باڵای تۆ\nبۆ ڕووبه‌ڕوو بوونه‌وه له‌گه‌ڵ شێوه ڕاسته‌قینه‌که‌ی تۆ\nکه چۆن ڕاوی کردووم و به‌ڕێوه‌ی بردووم\nبۆ چه‌ندین ڕۆژ و چه‌ندین ساڵێک\nمن به دڵنیایه‌وه ده‌بووم به سێبه‌ر\nئۆف پێوه‌ری هه‌سته‌کان !\nمن زۆر خه‌ون به‌تۆوه ده‌بینم که دڵنیام له‌وێدا\nکات بۆمن نه‌ماوه‌ته‌وه تا به ئاگابێمه‌وه\nمن له‌سه‌ر پێیه‌کانم خه‌وتووم ، نوێژ بۆ هه‌موو شێوازه‌کانی\nژیان و عه‌شق ده‌که‌م ، وه‌هه‌روه‌ها بۆتۆش\nکه ته‌نها که‌سێک ئه‌مڕۆم بۆ ده‌ژمێرێ ، که چیتر من ناتوانم\nده‌ست له ڕووخسار و لێوه‌کانت بده‌م وه‌ک ده‌ستلێدانی\nڕووخسار و لێوه‌کانی ڕێبوارانی تر\nمن زۆر خه‌ون به‌تۆوه ده‌بینم ، زۆر پیاسه ده‌که‌م\nقسان زۆر ده‌که‌م، زۆریش ده‌خه‌وم له‌گه‌ڵ ئه‌ندێشه و وه‌همه‌کانی تۆ\nبه دڵنیا‌یه‌وه که ئه‌وه ته‌نها شتێکه بۆمن مابێته‌وه\nکه ببێته ئه‌ندێشه و وه‌هم ، له‌نێو ئه‌ندێشه و وه‌همه‌کاندا ، سێبه‌رێک\nسه‌د هینده‌ی سێبه‌ر ، به ده‌وری سێبه‌رێکی تر بخولێته‌وه و\nبڕواته نێو خولانه‌وه ، بدره‌وشێته‌وه به ده‌وری ئامێره‌کانی\nسێبه‌ر خوێندنه‌وه‌ی نێو ژیانی تۆ .\nسه‌رچاوه‌کان: له ئینته‌رنێته‌وه\n1- Robert Desnos – poems, Biography , Quotes\n2- A sampling of French surrealist poetry


وێنه‌كان له‌ئاوێنه‌یه‌كی ژه‌نگاویدا خۆیان ده‌نوینن – Denegkan\nوێنه‌كان له‌ئاوێنه‌یه‌كی ژه‌نگاویدا خۆیان ده‌نوینن\nbydengekan\tJanuary 16, 2013\tئەدەب\nبه‌ر له‌وه‌ی بڵێم یان بنوسم یان كاریك بكه‌م نه‌ده‌هێڵم بیركردنه‌وه‌یه‌كی دیاریكراو قۆرخم بكات بۆ خوی، نه بۆچونی خۆشم ده‌سه‌پێنم، من له‌دیدگای خۆمه‌وه ڕۆژگاری ئه‌مڕۆ ده‌ده‌م له‌پاڵێوگه‌ی ئاوه‌زم و له‌سه‌ره‌تاترین خاڵه‌وه ده‌ست پێده‌كه‌م و پێناسه‌ی خۆم ده‌خه‌مه سه‌ر هه‌موو ئه‌و پێناسانه‌ی كه بۆ بونیه‌ی دیارده‌و ڕوداوه‌كان كراوه‌و له‌ئێستاشدا ده‌كرێن، تا ئه‌وه‌ی بۆ داهاتوم له‌و بازنه‌یه بچمه ده‌ره‌وه كه ده‌یه‌وێ پێناسی یه‌ك بیر به كۆموڵگا ببه‌خشێت،وه‌ك خودیش داره‌داره‌م پێبكات، چونكه من تازه پێم گرتووه‌و خۆم ده‌ڕۆم تا ئه‌و شوێنه‌ی ده‌توانم وێنه‌و پێناسی خۆم پیشان بده‌م، بۆیه پێم وایه كاتی ئه‌وه هاتووه كه بیركردنه‌وه‌م به ڕوپه‌ڕه‌كان ئاشنا بكه‌م.\nله‌ئاوێنه‌ی ژه‌نگاوی ژیانه‌وه سێ جۆر مرۆڤ ده‌بینم(دانا، زانا، عاشق)، دانا پیویستی به‌بیركردنه‌وه‌و ئه‌زمون هه‌یه، زانا به بیركردنه‌وه‌و هه‌وڵدان،عاشق به‌هه‌رسێكیان.دانا تاكه‌كانی كۆمه‌لگا تیمارده‌كات، زانا به‌ره‌و پێشیان ده‌بات، عاشق تاكه‌كانی كۆمه‌ڵكا ده‌كات به داناو زانا.دانایی و زانایی به‌بێ عه‌قڵ نابێ،عاشقێتیش به‌بێ دڵ،دانایی به‌پێی ئه‌زمون دیاری ده‌كرێت،زانایی به‌پێی داهێنان،عاشقێتی به‌پێی خۆشه‌ویستی بۆ (ئه‌و)و (ئه‌وان)ی تر.\nده‌كرێت به‌پێی جیاوازی كۆمه‌ڵگاكان ئه‌وه‌نده‌ش داناو زانای جیاوازمان هه‌بێت،به‌ڵام عاشق له‌هه‌موو كۆمه‌ڵگاكانا وه‌ك یه‌كن،ئه‌وه‌ش ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆئه‌وه‌ی كه دڵی مرۆڤه‌كان یه‌ك جۆرن،به‌ڵام عه‌قڵیان جیاوازه.\nهه‌موو كۆمه‌ڵگایه‌ك له‌سه‌ر ئه‌م سێ پایه گرنگه وه‌ستاوه،هه‌رئه‌مانیش كۆمه‌ڵگا له‌سه‌ر پێكانی خۆی ڕاگیرده‌كه‌ن و به‌نه‌بوونی ئه‌مانه،ده‌بێت ژیان و گوزه‌ران به گه‌ده‌خشكێ و به‌ده‌م ناڵه‌ی سه‌ره‌مه‌رگه‌وه به‌ره‌و ئاویلكه بڕوات،له‌وێش زۆر به‌زه‌حمه‌ت و به‌بێ ئه‌وه‌ی هیچ ده‌ستێك ڕزگاری بكات له ئامێزی ڕۆژگارێكی تاریكدا گیانی ده‌سپێرێت.ئای چه‌نده حۆشه هه‌موو كۆمه‌ڵگایه‌كی له‌و جۆره به‌بێ ده‌ردی سه‌ری بۆ ئه‌م و ئه‌و گیانیان بكێشایه‌و ژیانیان له‌وه جه‌نجاڵتر نه‌كردایه!\nهیچ كامێك له‌م سیانه بێبه‌ها نین،به‌ڵام له‌یه‌ك ئاستیشا نین،پێموایه به‌های (عاشقبون)زیاتره له(دانایی و زانایی)،چونكه له‌دنیایه‌كی له‌م جۆره‌دا كه(ئاسمان) دوكه‌ڵ و (زه‌وی) ئاگرو (ڕه‌نگه‌كان) سوورن، له‌داناو زانای كه‌م نییه،له‌عاشقی كه‌مه! به‌ڵكو پێم وایه نیوه‌ی مرۆڤه‌كان داناو زانان،به‌ڵام نیوه‌ی نیوه‌كه‌ی تریشی عاشق نین،ده‌نا زه‌وی له‌هێلكه‌یه‌كی پیس نه‌ده‌چوو!\nله‌زاناییم پرسی چیت داهێناوه،وتی (ڕم) بۆكوشتنی دڕنده‌ی به‌سته‌زمان،(زه‌ڕڕه‌و ئه‌تۆم) بۆكوشتنی مرۆڤ، پرۆژه‌یه‌كی ترم به‌ده‌سته‌وه‌یه كه‌زه‌وی و ژیان وێرانتر بكات.\nله‌دانایم برسی تۆ چیت كردووه، وتی: مرۆڤم تێكه‌یاند كه خودی خۆی له هه‌موو شتێك گرنگتره، ده‌بێت نێر به‌رژه‌وه‌ندی مێ نه‌خاته ژێر؛ وتم ئه‌ی ئیستا چی ده‌كه‌ی، وتی: ڕاده‌مێنم له‌وزامانه‌ی كه زانایی كردوویه‌تییه جه‌سته‌ی ژیان و مرۆڤایه‌تیش،هه‌ر به‌یادی ئه‌و زامانه‌وه‌ش خۆم و داهاتوشم ده‌مرین.\nله‌عاشقبونم پرسی (تۆ چیتكردووه؟چی ده‌كه‌یت؟به‌ته‌مای چیت؟)وتی من باڵنده‌یه‌كم ئاسمانی خۆزگه‌كانی (ئه‌و) ته‌ی ده‌كه‌م،بارانێكم هه‌موو زه‌وییه‌كی ڕه‌ق و وشك به‌راو ده‌كه‌م،موچڕكه‌یه‌كم و بێ ئاگاكان به ئاگا دێنمه‌وه،ژیان ده‌كه‌م به‌بووك و له‌مرۆڤی ماره ده‌كه‌م،له‌یه‌كه‌م ساتی ساڵی گه‌شبینییا خه‌نده بگۆرنه‌وه‌و،هه‌موو ڕۆژێكیشی چه‌پكه‌یه‌ك به‌خته‌وه‌ری به‌یه‌كتری ببه‌خشن و متمانه ئاڵ و گۆڕبكه‌ن.مرۆڤه‌كان ڕاده‌هێنم كه خودپه‌رست نه‌بن،بێ ئاگاو ته‌مبه‌ڵ نه‌بن،دڕنده نه‌بن!ده‌مه‌وێت كه‌سێك بدۆزمه‌وه به‌جۆرێك عاشقبێت،كه فێرتان بكات ژینگه پڕنه‌كه‌ن له‌ژاوه‌ژاو،ژیان تاڵ نه‌كه‌ن…تۆ بڵێی هه‌بێت؟!\nچی بڵێم كه منیش مرۆڤم و وه‌ڵامێكیشم نییه بۆت،منیش وه‌ك تۆ چاوه‌ڕێم،به‌ڵام ناچارم پێت بڵێم كه ناتوانین عاشقبین،چونكه له‌گه‌ڵیدا زستانێك هه‌یه بۆته‌زین،هاوینێك هه‌یه بۆ سوتان،پایزێك هه‌یه بۆوه‌رین،وتی به‌هارێكیش هه‌یه بۆژیانه‌وه.هه‌رئه‌وكاته‌ی ئه‌و وشه‌یه‌ی دا به گوێچكه‌ما زیاتر خه‌م دایكرتم،بێده‌نگی هه‌موو جه‌سته‌می داگیر كرد.وتی بۆ ئاوا بێده‌نگ بویت،وتم:من له‌به‌هاردا خونچه‌م كرد،له‌به‌هاردا ڕه‌نگ و بۆنم گرت،له‌به‌هاریشدا به‌رله‌وه‌ی ڕه‌نگم زه‌ردبێت وه‌ریم به‌ده‌ستی مرۆڤ،مرۆڤی دڕنده‌و بێ به‌زه‌یی،دڕنده‌یه‌ك كه دژی هه‌موو جوانییه‌كانه!ئێمه وه‌كو تاك ڕێكه‌وتی له‌دایك بوونمان جیایه،به‌ڵام ڕێكه‌وتی مردنمان وه‌ك یه‌كه،چونكه به‌كۆمه‌ڵ ده‌مرین،مردنی هه‌ر كۆمه‌ڵێكیشمان له‌وه‌ی تر جییایه.\nبه‌هار بۆمن بووه به‌وشوێنه‌ی كه كۆڕی ماته‌مینی تیا ئه‌گێڕم بۆ ئه‌و قوربانیانه‌ی به شه‌ره‌ف و كه‌رامه‌ت و مرۆڤ بونم داومه، بۆ هه‌موو ئه‌و گوڵانه‌ی له‌ژێر خاك نران،بۆ ئه‌و هه‌موو باخه‌وانه‌ی خنكێنران،بۆ…هتد.ئه‌زانی چی؟لای ئیمه خۆشه‌ویستی عه‌یبه‌یه،داوه‌شینه،بێزلێبونه‌وه‌یه،تاوانێكه لێخۆشبون نایگرێته‌وه،ئێمه‌ی مرۆڤ یه‌كتریمان خۆش ناوێت،ئه‌وه‌نییه ئه‌و كه‌سه‌ی كه خۆشمان ده‌وێت به‌ئه‌سته‌م ده‌چین به‌ره‌و پیری،به‌ئاسانیش لێی ده‌كشێینه‌وه،دڵنیام نه‌زه‌وی ده‌بێت به به‌هه‌شت و نه‌مرۆڤیش به‌فریشته…بۆیه باشتروایه بڕۆی له‌جیهانێكی ترو له‌ژیانێكی ترا، بۆ ئه‌و كه‌سه بگه‌ڕێی كه رۆژ و مانگ و وه‌رز نه‌گۆڕابن و نه‌شێوێنرابن، زۆر له‌مێژه نالی وتویه‌تی:\n((عاشق هه‌وه‌سی مه‌یكه‌ده و عیلمی به‌سیته\nعاقڵ ته‌له‌بی مه‌دره‌سه و جه‌هلی موره‌ككه‌ب))\nجاران ده‌وترا نه‌ژادو ڕچه‌ڵه‌كی مرۆڤ ئاژه‌ڵه،پێمان هه‌زم نه‌ده‌كرا،به‌ڵام ئیستا له‌و بڕوایه‌دام گرۆی ئاژه‌ڵان به‌مه ڕازی نه‌بن،ئه‌مه‌ش مافی خۆیانه وابیربكه‌نه‌وه،جونكه ئاژه‌ڵ له‌وپه‌ڕی برسێتی و توڕه‌ییدا یه‌ك نێچیرو یه‌ك قوربانی ده‌خاته‌وه،به‌ڵام مرۆڤ سه‌دان و هه‌زاران،ئاژه‌ڵ به‌شێكی زۆر كه‌می جه‌نگه‌ڵه‌كه‌ی پیس ده‌كات،به‌ڵام مرۆڤ جه‌نگه‌ڵ و بیابان و شارو لادێ و كوڕه ته‌واوی دنیاش پیس ده‌كات!\nله‌سه‌ر زه‌وی ئه‌گه‌ر یاسایه‌ك هه‌بوایه بۆنه‌هێشتنی ئازاردانی خه‌ڵكی،ئه‌وه خۆشه‌ویستی قه‌ده‌غه ده‌بوو،ئێمه خۆشمان له‌یه‌كتری تێناگه‌ین،بۆساتێك دیكتاتۆرین و ساتێكیش عاشق،دڕنده‌یه‌كین بۆمرۆڤایه‌تی و عاشقێكی گێلییشن بۆیه‌كتری،به‌ڵام هێشتا (دۆڕاو) نین،چونكه مرۆڤین و هێنده‌ش ئاوه‌زمان هه‌یه ڕێگه‌ی پاكبونه‌وه بدۆزینه‌وه،به‌ڵام ئه‌وه‌ش بزانه (خه‌می خۆشه‌ویست) كه‌ئه‌وین هه‌موو ساته‌كانی هه‌ر شه‌وبێ و له‌ساتێكیا سپێده نه‌یات،ده‌بینین په‌روانه بێزاری له سوتانی ئه‌نوێنێ.\nتاله‌ژیان تێنه‌گه‌یشتبوم حه‌زم ده‌كرد بژیم،ئیستا كه‌له‌ژیان تێگه‌یشتوم حه‌ز ده‌كه‌م بمرم.پێشتر وام ده‌زانی ژیان بۆ ئێمه ده‌ستكه‌وتێكی بێ سه‌رمایه‌یه،به‌ڵا ئێستا تێگه‌یشتم ئێمه ده‌ستكه‌وتێكی بێ سه‌رمایه‌ین بۆ ژیان.ده‌سا كه‌وایه ئه‌ی عه‌شق تكایه تكا،فریاكه‌وه وه‌رزه‌كان وه‌ك خۆی لێبكه‌ره‌وه‌و پێمان بڵێ تاوانبارن،ئاخر پێم وانییه خوا كه به‌رخۆری دره‌ختێك نه‌به‌خشێ له‌م مرۆڤ خۆرانه خۆشبێت،تۆ باكمان بكه‌ره‌وه باچی دی له‌وه سه‌رشۆڕتر نه‌بین،وه‌ك وتراوه من و دانا و زاناش(بۆ ژیان دوو ڕێگه‌مان له‌به‌رده‌مه‌و ده‌بێ یه‌كیان هه‌ڵبژێرین، یان عه‌شق یان مردنی كۆتایی).\nPrevious ( سەردەمى خۆ کوشتنى قایمقامەکان ، یان .. سەردەمى زێڕینى ڕۆژنامەنوسەکان )\nNext گه‌رچی سه‌رمایه‌داری وه‌همێکی زۆری له‌گه‌ڵ خۆی هێناوه ، له‌هه‌مان کاتیشدا چه‌نده‌ها وه‌همیشی ڕه‌واندۆته‌وه!!!


شاره‌زایەکی كه‌شناسی: شه‌پۆلێكی دیكه‌ی خۆڵبارین ڕوو لە هه‌رێمی كوردستان دەکات\n7 رۆژ پێش ئێستا 380 جار خوێنراوەتەوە\nئاراس جه‌بار شاره‌زای بواری كه‌شناسی له راگه‌یه‌ندراوێكدا رایگه‌یاندووە: شه‌پۆلێكی دیكه‌ی خۆڵبارینی مامناوه‌ند بۆ چڕ هه‌رێمی كوردستان ده‌گرێته‌وه و پله‌كانی گه‌رماش روو له به‌رزبوونه‌وه ده‌كه‌ن.\nراشیگەیاندووە: لە بەرەبەیانی رۆژی دووشەمە 16ی ئایاری 2022، ئەگەر ھەیە شەپۆلێکی مامناوەند بۆ چڕی خۆڵبارین ناوچەکانی ھەرێمی کوردستان بگرێتەوە، ئه‌مه‌ش لە ئەنجامی کاریگەری نزمە پاڵەپەستۆیەکی ھەوا لە دەریای ناوەراستەوە کە بەسەر ناوچەکانی باکوری سوریاوە داخڵی باکوری کوردستان و وڵاتی تورکیا دەبێت بەشێوەی بارانبارینی پچر پچر کاریگەری لەسەر ئەم ناوچانە دەبێت.\nباسی له‌وه‌شكردووه: بەرەی پێشەوەی نزمەپاڵەپستۆکە لە ھەوایەکی وشک پێکھاتووە دەکەوێتە نێوان سنووری وڵاتی عیراق و سوریا دەبێتە ھۆی زیادبوونی بەرچاوی خێرایی با کە ئەمەش لەم ناوچانەدا ھۆکارە بۆ بەرزبوونەوەی تۆز و خۆڵێکی زۆر و پێشبینی دەکرێت بە ئاراستە باکەوە ئەم شەپۆلە خۆڵبارینە لە بەرەبەیانی رۆژی دووشەممە بگاتە ناوچەکانی ھەرێم و عێراق کاریگەری بەگشتی تا بەرەبەیانی رۆژی سێشەمە 17ی ئایار به‌رده‌وامی ده‌بێت.\nهاوكات پێشبینی ده‌كرێت له رۆژى شه‌ممه 14ی ئایاری 2022، پله‌كانی گه‌رما به‌شێوه‌یه‌كی به‌رچاو روو له به‌ربوونه‌وه بكه‌ن به‌جۆرێك چوار بۆ پێنج پله له‌وه‌ی ئێستا هه‌یه به‌رز ده‌بێته‌وه.


عادل عەبدولمەهدی قسە بۆ ڕۆژنامەنووسان دەکات و عاکبویش لە پشتییەوە پێدەکەنێت\nفۆتۆ: تۆرە کۆمەڵایەتییەکان\n27824 جار خوێندراوەتەوە\nچالاکانی بواری تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان وێنەیەکی پارێزگاری نەینەوایان بڵاوکردووەتەوە، کە لەکاتی دەرکەوتنی لە پشت عادل عەبدولمەهدی سەرۆک وەزیرانی عێراقەوە پێدەکەنێت، ئەمەش لەو کاتەدا سەرۆک وەزیران دۆخی بریندارەکان و ڕزگاربووەکانی نەخۆشخانەی سەلام لە شاری موسڵ بەسەر دەکاتەوە.\nبەگوێرەی وێنەکە، نەوف عاکوب لەپشت سەرۆک وەزیرانەوەیە و زەردەخەنە گرتوویەتی، لەکاتێکدا سەرۆک وەزیران قسە بۆ ڕۆژنامەنووسان دەکات سەبارەت بە ژێرئاوکەوتنی بەلەمێکی گەشتیاری لە ئاوی دیجلەدا لە موسڵ.\nبەگوێرەی بڵاوکراوەکان، کە چالاکانی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بڵاویانکردووەتەوە، نوسیوویانە، "پارێزگار ڕێزی لە تەرمی ئەو کەسانە نەگرتووە کە لە پزیشکی دادین و ڕێزیشی بۆ میدیاکان دانەناوە لەکاتی کۆنفرانسە ڕۆژنامەنووسییەکەدا، تەنانەت ڕێزی لە سەرۆک وەزیرانیش نەگرتووە و بە هەمان شێوە ڕێزی لە خێزان و کەسوکاری قوربانییەکانیش نەگرتووە."\nهەندێکی دیکە نوسیوویانە، "نەوفل پێبکەنە، ڕۆژەکانی مانەوەت لە دەسەڵات نزیکە و بەمنزیکانە لێپرسینەوەت لەگەڵ دەکرێت."\nئەوەش لەکاتێکدایە، تا ئێستاش ئۆپراسیۆنێک بۆ گەڕان و پشکینی بۆ بێسەروشوێنبووانی ڕووداوەکەی شاری موسڵ بەردەوامە و سات لە دوای ساتیش ژمارەی ئەو کەسانەی لە ڕووداوی ژێرئاوکەوتنی بەلەمە گەشتیارییەکەی موسڵدا خنکاون زیاتر دەبێت و، تا ئێستا گەیشتووەتە زیاتر لە ٩٠ کەس و ٥٥ کەسی دیکەش ڕزگارکراون.\nئەو کەسانە لە یەکەم ڕۆژی بەهار و نەورۆزدا دەیانویست لە ڕووباری دیجلەدا و لە ڕێگەی بەلەمێکی گەشتیارییەوە بپەڕنەوە و بگەنە شاری گەشتیاریی "ئومل ڕەبیعەین" لە ناوچەی "غاباتی موسڵ"، بە مەبەستی ئاهەنگ گێران بەبۆنەی نەورۆز و سەرەتای بەهارەوە، بەڵام لەناکاو بەلەمەکەیان ژێرئاودەکەوێت و ئەو کارەساتەی لێ دەکەوێتەوە.


پرسی تێکڕایییەکان - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nپرسی تێکڕایییەکان یان مەسەلەی کوللیات یەکێ لە پرسیارە کۆنەکانی میتافیزیکە کە دەڵێ ئاخۆ تایبەتیگەلێک کە شتێ بە شەریکایەتی لەگەڵ شتگەلی تردا ھەیەتی، وەک ڕەنگ و شێوە، ئەولاتر لەو شتانە و بە چەشنی جیاواز، ھەن یان نین؟ و ئەگەر ھەن سروشتی ئەو ھەبوونە چییە؟\nپرسی تێکڕایییەکان پەیوەندی بە گەلێک لێپرسینەوەی جۆربەجۆرەوە ھەیە کە تەمەنی بڕێکیان ھەتا سەردەمی ئەفلاتوون و ئەرەستوو دەگات و، لە نزیکەوە تێکەڵ بە میتافیزیک و لۆژیک و مەعریفەتناسین. کۆشش و ھەوڵیشیان ناساندن و دیاریکردنی لێکگرێدراوییەکانی ناو زەینە ئەو کاتەی کە مرۆڤ تێدەگات تایبەتییەک وەک شێوە یا ڕەنگ لە شتگەلی نەوەکیەکدا وەکیەکن.\nتێکڕایییەکان لەپاڵدراو یان چۆنایەتیگەلێکن کە لە دوو ھەیەتی یان زۆرتردا دەدۆزرێنەوە. بۆ نموونە، ئەگەر گشت پیاڵەکان[تێبینی ١] بە جۆرێ شێوەی بازنەیی و خڕیان بێ، بازنەییبوون یان خڕبوون دەتوانرێ وەک تایبەتییەکی تێکڕاییی پیاڵەکان ڕەچاو بکرێ. یان وەک نموونەیەکی دیکە، ئەگەر بکرێ دوو کچ وەکوو مناڵە مێوینەکانی کاک ھیوا[تێبینی ٢] ڕەچاو بکرێن، چۆنایەتییەکانی مێوینەیی و مناڵی و ھیی کاک ھیوا بوون تایبەتییە تێکڕایییەکانی ئەو دوو کچەن. گەلێ تایبەتمەندیی تێکڕاییمان ھەیە: مرۆڤبوون، سووری، نێرینە یان مێوینە بوون، گەورەیی و بچووکی و زۆر شتی تر. \n١ گرنگیی پرسەکە\n٢ وەڵامی ئەفلاتوون و ئەرەستوو بە پرسەکە\nسەرەتا وا دێتە بەر چاو کە پرسی تێکڕایییەکان لە شتێکی بێکەڵک دەکۆڵێتەوە. بەڵام ئەگەر سەرنج بە شوێنھاتەکانی بدرێ، گرنگییەکەشی دەردەکەوێ. ئەگەر ئەوەی دەیبینین و دەستی لێ دەدەین تاکە، کاتێ بیری لێ دەکەینەوە چارەمان نییە جگە لە بەکارھێنانی وشە و تێگەیشتەی تێکڕایی. ھەروا کە کاتێ دەڵێین «ئەم شتە تاکە کە ئێستا لە بەر چاومە، دارێکە. ڕێکوڕاستتر بڵێم، داری نارەوەنە.» واتە شتەکان لە دەرەوەی زەیندا تاکن، بەڵام تێگەیشتەکان بەزات گشتی و تێکڕایین. واتە بە زۆر شتی تاک ھەڵدەگیردرێن. بەڵام، کە شتەکان لە دەرەوەی زەیندا تاک و تێگەیشتەکانی مرۆڤ تێکڕایین، دیارە دۆزینەوەی پەیوەندییان کارێکی گرنگە. ئەگەر ئەم ڕاستییە کە شتەکان تاکن و تێگەیشتەکان تێکڕایین بەو مانایە بێت کە تێگەیشتە تێکڕایییەکان لە دەرەوەی زەیندا بوونیان نییە و تەنیا وێنەیەکن لە زەیندا، ئەوکات کەلێنێک لە نێوان فکر و شتەکاندا (لە نێوان سووژە و ئۆبژەدا) دروست دەبێ و، لە ئاکامی ئەوەدا مەعریفەتیشمان دەچێتە لە ژێر پرسیارەوە، چونکە بۆ دەربڕینی، تێگەیشتە و حوکمی تێکڕایی بە کار دێنین. زانایان بە وشەگەلی دەرھەست و گشتی زانستی خۆیان دەردەبڕن، بۆ وێنە قسەی ئەلیکترۆنێکی تاقانە و تایبەت ناکەن، بەڵکوو لە بابەت ئەلیکترۆنەوە بەگشتی قسە دەکەن، کەوایە ئەگەر وشەکانیان بنەڕەتێکیان لە دەرەوە نەبێ، زانستیان پەیوەندیی بە واقیعەوە نییە. لە ڕاستیدا تا ئەو کاتەی حوکم و یاساکانی مرۆڤ لە بابەت جیھانەوە گشتی و تێکڕایی بن، کێشەکە دەگوازرێتەوە بۆ ھەموو زانست و مەعریفەت.\nوەڵامی ئەفلاتوون و ئەرەستوو بە پرسەکە[دەستکاری]\nپرسی تێکڕایییەکان مەسەلەیەکی سەرەکییە لە میتافیزیکی کۆندا و شوێنی ھەتاکو لای ئەفلاتوون و ئەرەستوو دەڕوا،  بەتایبەت ھەوڵ و تەقالای ئەو دووە بۆ ڕوونکردنەوەی سروشت و حاڵەتی فۆرمەکان. ئەم فەیلەسووفانە لە ڕێگەی لەپاڵدان و ھەڵگرتنەوە پرسەکەیان تاوتوێ دەکرد.\nئەفلاتوون باوەڕی وا بوو کە جیاوازییەکی ئاشکرا و بەرچاو لە نێوان جیھانی شتەکانی شیاوی بەدیکردن و جیھانی تێکڕایییەکان یان فۆرمەکاندا ھەیە: لە بابەت جیهانی یەکەمەوە ئینسان ھەر دەتوانێ ڕا و بۆچوونی بێ، بەڵام لە بابەت دووەمەکەوە دەتوانێ ناسیاری و مەعریفەت پەیدا بکا. بە لای ئەفلاتوونەوە پێویست بوو ناسیاری و مەعریفەت گشتی و ھەمیشە جێی متمانە بێ، بەم بۆنەوە شتێ کە بتوانرێ بگۆڕدرێ یان تاک بێ، ناسیاریی پێوە نالکێ. ھەر بۆیە جیھانی فۆرمەکان جیھانە واقیعییەکەیە و جیھانی بەرھەست کەموکووڕە و تەنیا تا ڕادەیەک واقیعییە. جیھانی فۆرمەکان وەکوو ھەتاو و جیھانی بەرھەست وەکوو سێبەر وایە.\nئەرەستوو کە قوتابیی ئەفلاتوون بوو لەگەڵ مامۆستاکەیدا ڕێک نەکەوت. ئەرەستوو فۆرمەکەی ئەفلاتوونی کرد بە یەکێ لە چوار ھۆکارەکەی خۆی (هۆی شێوەیی) و وتی فۆرم داڕشتە یان زاتی شتە تاکەکانە. ئەفلاتوون ئەندازەزانیی بە ئایدیا کرد، بەڵام ئەرەستوو بایەخی بە سروشت و بوارە پەیوەندیدارەکان دەدا و، بەم بۆنەوە ھزر و فکری زۆرتر بۆ لای شتە زیندووکان و تایبەتییەکانیان دەچوو. ھەر بۆیە چییەتیی تێکڕایییەکان لە فەلسەفەی ئەرەستوودا لە دەور ڕوانگەی لە بابەت جۆرە سروشتییەکانەوە دەخولێتەوە. لە باتیی ئەوەی بوون بە پێی پێکھاتەی فکر پۆل پۆل بکات، پێشنیاری کرد بۆ شیکردنەوەی بوون ڕوو لە جیھانی سروشتی بکرێ.\n^ لە دەقی سەرچاوەدا cup holder ھاتووە واتە پیاڵەھەڵگر، جێ پیاڵە.\n^ لە دەقی سەرچاوەدا Frank ھاتووە.\n^ Moreland, J.P. (2001). Universals. McGill-Queen's University Press. ISBN 0773522697.\n^ Klima, Gyula (2000-09-10). "The Medieval Problem of Universals".\n^ Loux (1998), p. 20; (2001), p. 3\n^ کاپلستون, فردریک. تاریخ فلسفه. جلد سوم. 182.\n^ Stamos, David N. (2003). The Species Problem: Biological Species, Ontology, and the Metaphysics of Biology. Lanham, MD: Lexington Books. pp. 8. ISBN 0-7391-0503-5.\n^ MacLeod & Rubenstein (2006), §1b.\n^ Cocchiarella, Nino B. (2007). Formal Ontology and Conceptual Realism. Dordrecht: Springer Science & Business Media. pp. 14. ISBN 978-1-4020-6203-2.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=پرسی_تێکڕایییەکان&oldid=908614»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٢٢:٢٧ی ٨ی شوباتی ٢٠٢٢ نوێ کراوەتەوە.


◄ Resultaat: Found 50, page 1 of 5 Artikelen per pagina: 🗐 1 🗐 5 🗐 10 🗐 25 🗐 50 🗐 100\n📝 ئێمە گەلەکۆمەی ناڕەوای 15ی شوباتی 1999 کە لە کەسێتی بەڕیز عەبدوڵا ئۆجەلاندا، بە توندی شەرمەزار ئەکەین! Bewijsstukken\n📅 Toegevoegd op Feb 15 2019 11:03AM\n👁 Dit item is 1,473 keer bekeken\nئێمە گەلەکۆمەی ناڕەوای 15ی شوباتی 1999 کە لە کەسێت [ Meer... 👁] ✖ ✖ 0 3 ✔ 99% ✍ N.I. 15-2-2019 11:03:43\n📕 باکووری کوردستان دوای ڕفاندنی (عەبدوڵڵا ئۆجەلان) Bibliotheek\n📅 Toegevoegd op Sep 19 2014 2:24PM\n👁 Dit item is 12,943 keer bekeken\nنووسەر: مەهاباد کوردی چاپی یەکەم، سوێد (2002) [ Meer... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 64% ✍ H.B. 19-9-2014 14:24:30\n📕 پارتی کرێکارانی کوردستان لە عەبدوڵا ئۆجەلانەوە تا جەمیل بایک Bibliotheek\n📅 Toegevoegd op Aug 9 2016 10:55AM\n👁 Dit item is 11,669 keer bekeken\nحامید گەوهەری هەولێر 2016 [ Meer... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ H.B. 9-8-2016 10:55:54\n📷 پاسپۆرتە قوبروسییەکی عەبدوڵڵا ئۆجەلان لەکاتی دەستگیرکردنیدا Afbeelding en tekst\n📅 Toegevoegd op Jan 4 2014 4:17PM\n👁 Dit item is 11,717 keer bekeken\n... [ Meer... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 66% ✍ H.B. 4-1-2014 16:17:52\n📷 پڕکردنەوەی ناوی عەبدوڵڵا ئۆجەڵان (ئاپۆ) لە فۆرمی کاندیدی هەڵبژاردنەکانی کۆماری ئیسلامی ئێران Afbeelding en tekst\n📅 Toegevoegd op May 24 2017 11:42PM\n👁 Dit item is 3,210 keer bekeken\nوەک هاوسۆزیەک بۆ سەرۆک زیندانی کراوی کورد عەبدوڵڵا [ Meer... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 68% ✍ M.B. 24-5-2017 23:42:02\n📕 پیلانگێڕی نێودەوڵەتی دژ بە عەبدوڵڵا ئۆجەلان Bibliotheek\n📅 Toegevoegd op Oct 10 2018 1:48PM\n👁 Dit item is 1,764 keer bekeken\nله 09-10-1998 تا 15-02-1999 ئامادەکردن: کۆمینی را [ Meer... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ Z.S. 10-10-2018 13:48:13\n📷 پێشوازیکردنی عەبدوڵڵا ئوجەلان لە مەرزییە فەریقی و ناسری رەزازی Afbeelding en tekst\n📅 Toegevoegd op Jan 29 2016 1:35PM\n👁 Dit item is 13,553 keer bekeken\n... [ Meer... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 70% ✍ H.B. 29-1-2016 13:35:48\n📷 جەلال تاڵەبانی و عەبدوڵڵا ئوجەلان Afbeelding en tekst\n📅 Toegevoegd op Nov 30 2009 9:31PM\n👁 Dit item is 14,577 keer bekeken\n... [ Meer... 👁] ✖ ✖ 2 0 ✔ 78% ✍ H.B. 30-11-2009 21:31:44\n📷 جەلال تاڵەبانی و عەبدوڵڵا ئوجەلان سەردانی کەمپی راهێنانی گەریللا دەکەن Afbeelding en tekst\n📅 Toegevoegd op Mar 9 2013 3:03PM\n👁 Dit item is 13,060 keer bekeken\n... [ Meer... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 68% ✍ H.B. 9-3-2013 15:03:12\n📷 جەلال تاڵەبانی و عەبدوڵڵا ئۆجەڵان Afbeelding en tekst\n📅 Toegevoegd op Sep 27 2015 11:21AM\n👁 Dit item is 10,438 keer bekeken\n... [ Meer... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 70% ✍ M.B. 27-9-2015 11:21:42\n| Pagina wordt gegenereerd in: 4,977 seconde(n)!


ڕێوڕەسمی یەکەم ساڵوەگەڕی کۆچی دوایی حاجی قادر قادری بەڕێوە چوو\nتاريخ: ۱۴۰۰ پنج شنبه ۴ آذر ساعت ۱۹:۱۶ بازدید: 643 نظرات: 0 کد مطلب: 17009\nڕێوڕەسمی یەکەمین ساڵوەگەڕی کۆچی دوایی عەبدولقار قادری، ناسراو بە هیوا، شاعیر و نووسەری مەهابادی ئەمڕۆ، ۴ی سەرماوەز بە بەشداریی تاقمێک لە هونەرمەندان و نووسەران لە گڵکۆی ناوداران بەڕێوە چوو.\nجەعفەر قادری، کوڕی خوالێخۆشبوو لەبارەی ژیانی ئەم کەسایەتییە گوتی: مامۆستا هیوا سەرەڕای ئاگاداری لە بواری زانستی ئایینی و ئەدەبی، لە بواری پەروەردە و ڕاهێنانیشدا ڕۆڵی هەبووە و لە ساڵی ١٣٧٣وە خانەنشینی وەزارەتی پەروەردە و ڕاهێنان بوو.\nجەعفەر قادری هەروەها ڕایگەیاند: لە دوای خانەشینی، خوالێخۆشبوو بە دانانی چاپەمەنیی "هیوا" لە بواری چاپ و بڵاوکردنەوەی بەرهەمەکانی خۆی و نووسەران و شاعیرانی شاری مەهاباد و دەوربەر ڕۆڵێکی بەرچاوی هەبوو.\nمستەفا کۆکەیی، نووسەر و لێکۆڵەر لەبارەی کەسایەتیی عەبدولقادر قادری گوتی: مامۆستا هیوا یەکێک لەو کەسایەتییانە بوو کە لە شاری مەهاباد زەحمەتێکی زۆری بۆ نووسەران و تێکۆشەرانی بواری فەرهەنگ و ئەدەب کێشاوە. هەروەها ناوبراو بەهۆی بوونی پێوەندی باش لەگەڵ نووسەرانی شارەکانی دیکەی کوردستان، توانایی ڕاپەڕاندی کارە فەرهەنگییەکانی هەبوو.\nکۆکەیی هەروەها ڕایگەیاند: مامۆستا هیوا بەشی زۆری ژیانی خۆی بۆ نووسین و وەگێڕان و شێعر و چیرۆک تێپەڕاند و خزمەتێکی باشی بە فەرهەنگ و ئەدەبیی کوردی کرد. ناوبراو کەسایەتییەکی بە بیر و باوەڕ و نیشتمانپەروەر و نووسەرێکی داهێنەر بوو و لە زۆربەی بوارەکان وەک مێژوو، چیرۆک، شێعر، فۆلکلۆر، وەگێڕان و... کاری کردووە.\nسەیدسمایل شاهۆیی، شاعیر و نووسەری مەهابادی لەبارەی چالاکییەکانی عەبدولقادر قادری گوتی: لە زۆر یەک لە بوارەکانی فەرهەنگی خاوەن بەرهەمگەلێکی بەکەڵک بوو بە تایبەت لە بواری وێژەی منداڵاندا کارگەلێکی بەرچاوی کردووە.\nسەیدسمایل شاهۆیی هەروەها ڕایگەیاند: مامۆستا هیوا خاوەنی کۆمەڵێک چیرۆکی بەهێز بوو کە هێندێک لە چیرۆکەکانی ناوبراو کران بە نمایشنامە و لە ڕادیۆ مەهاباد کەڵکیان لێ وەرگیرا.\nعەبدولقادر قادری ناسراو بە هیوا ساڵی ١٣١١ لەدایک بووە و قۆناغی خوێندنی لە شاری مەهاباد تا وەرگرتنی بڕوانامەی دیپلۆم درێژە پێدا ساڵی ١٣۴۶ توانی بڕوانامەی لیسانس لە زانکۆی تاران وەربگرێت. ناوبراو مامۆستای قوتابخانەکانی مەهاباد بوو و تا ساڵی ١٣٧٣ خزمەتی خۆی لەو بوارە درێژە دا.\nبەشێک لە بەرهەمە چاوپکراوەکانی بریتین لە:\nهەژارنامە، باخچەی بەهەشت، ئاڵەکۆک، چوارچیرۆک، دایە مەمدە بە گورگی، تەفسیری دوو سووڕەتی قوڕئان بە شێعر، گەنجینەی هیوا و گڕوکاش.\nحاجی قادر قادری خاوەن بڵاوگەی هیوا بوو کە لە چەند ساڵی ڕابردوودا مۆڵەتی بۆ دەیان کتێبی بە زمانی کوردی و فارسی وەرگرتووە و لە چاپ داون.\nحاجی قادر قادری لە ڕێکەتی ٣ی سەرماوەزی ساڵی ١٣٩٩ی کۆچی هەتاوی کۆچی دوایی کرد تەرمەکەی لە گڵکۆی ناودارانی ژمارە دووی شاری مەهاباد بەخاک سپێردرا.