تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان چین و گرنگترین لایه‌نه ئیجابی و سلبییه‌كانیان كامانه‌ن؟\nفیكره‌ى ئه‌م توێژینه‌وه‌یه له‌وه دێ، كه له رابردوودا هه‌ر له‌م وێبسایته‌وه، وتارێكم له سه‌ر تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان نووسى، له‌وێدا به‌ڵێنم به خوێنه‌ران دابوو، كه له توێژینه‌وه‌یه‌كدا و به دوور و درێژیى له سه‌ر تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان بدوێم.\nتۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان، كه وه‌ك فه‌زایه‌كى ئازاد و ئازا ده‌ژمێردێرێن، له‌م چه‌ند ساڵه‌ى دوایدا به‌ده‌ركه‌وتن و له‌وه‌ى پێشبینى ده‌كرا، زۆر زووتر بڵاوبوونه‌وه. شۆڕش و راپه‌ڕین و به‌ئاگاهاتنه‌وه‌ى گه‌لانى مافخوراو و سته‌ملێكراو بوونه داینه‌مۆى كارابوونیان. تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان سنوورى ده‌ستكردیان نه‌هێشێت و خۆیان به هه‌موو وڵات و ماڵ و خێزانێكدا كرد، گه‌نجانێكى وریا و چالاك و تووڕه، له هه‌مانكاتدا كه‌مدوو و مودیمین به تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان په‌روه‌رده بووه. هه‌نووكه هه‌موو چین و توێژه‌كانى كۆمه‌ڵگه، به تایبه‌ت سیاسیى و هونه‌رمه‌ند و نووسه‌ر و رۆژنامه‌نووس....تاد، ئه‌كاونت و په‌یجى له فه‌یسبوك و تویته‌ر و نیستاگرام و هاوشێوه‌كانى دیكه‌ى هه‌یه، كه رۆژانه په‌یوه‌ندیى و چاتكردن و ئاڵوگۆڕى هه‌واڵ و زانیارى ئه‌نجام ده‌ده‌ن، هه‌ر‌وه‌ها پۆستى جۆارو جۆر بڵاوده‌كه‌نه‌وه.\nله‌م توێژینه‌وه‌یه‌دا، هه‌وڵده‌ده‌ین وه‌ڵامى ئه‌وه بده‌ین، كه ئایا ئایا تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان چین؟ مێژوویان له كه‌یه‌وه ده‌ست پێده‌كات؟، هه‌روه‌ها ئیجابیات و سلبیاتى ئه‌و تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییانه چین؟. هه‌ر بۆیه به‌م شێوه‌یه خواره‌وه له بابه‌ته‌كه ده‌دوێین:\nیه‌كه‌م: چه‌مكى تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان\nدووه‌م: تایبه‌تمه‌ندیى تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان\nسێهه‌م: مێژووى تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان\nچواره‌م: ئیجابیات و سلبیاتى تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان\nیه‌كه‌م- چه‌مكى تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان:\nتۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان پێناسه‌گه‌لێكى زۆرى بۆ كراوه و ده‌كرێت، چونكه دید و تێڕوانینى نووسه‌ران و توێژه‌ران ته‌حه‌لكوم ده‌كات، هه‌روه‌ها گۆڕاوێكیشه، كه به‌رده‌وام ئاشنامان ده‌كات به چه‌مك و زاراوه و پێدراوى نوێ.\nله سه‌ره‌تادا، به پێناسه‌یه‌كى (د. حسنی محمد نصر) ده‌ست پێده‌كه‌ین، كه ده‌ڵێت: "تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان بریتین له ژماره‌یه‌ك وێبسایت كه كۆمه‌ڵێك له گه‌نجان به‌رهه‌میان هێنا، دواتر كۆمپانیا زه‌به‌لاحه‌كان گرتیانه خۆیان و فراوانتریان كرد، كه ئامانج لێیان كۆبوونه‌وه و یه‌كترناسینى دۆست و هاوڕییان بوو له جێگه‌یه‌ك له ناو تۆڕى ئینته‌رنێتدا، كه ده‌یانه‌وێت به ده‌ربڕینى راو بۆچوون و كۆمێنت به‌شداریى بكه‌ن"(1).\nهه‌روه‌ها بالاس (Balas)، كه ده‌ڵێت: " تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان پڕۆگرامێكن بۆ بنیاتنانى كۆمه‌ڵه و گروپه‌كان له‌سه‌ر ئینته‌رنێت، كه تاكه‌كان ده‌توانن له رێگه‌یانه‌وه، به مه‌به‌ستى جیاواز، په‌یوه‌ندیى به یه‌كتره‌وه بكه‌ن"(2).\n(سنا‌و الدویكات)یش به‌م شێوه‌یه ده‌یناسێنێت و ده‌ڵێت: " تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان وێبسایتى ئه‌لیكترۆنین، كه له سه‌ر چه‌ند بنچینه‌یه‌كى دیاریكراو بنیاتنراون، هاوڵاتیان ده‌توانن له رێگه‌یانه‌وه گوزارشت له خۆیان بكه‌ن(3).\nبه پێناسه‌یه‌كى (د. شفیق حسنین) كۆتایى به ناساندنى چه‌مكى تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان ده‌هێنین، كه ده‌ڵێت: " تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان گوزارشتن له پێگه و وێبسایت له ناو تۆڕى ئینته‌رنێت، كه له رێگه‌یه‌وه ملیۆنان به‌شداربوو، كه گرنگیپێدان، یان ئه‌ركێكى دیاریكراو كۆیان ده‌كاته‌وه، ئه‌و به‌شداربووانه‌ش فایلى زانیاریى و وێنه و ڤیدیۆ ئاڵوگۆڕ ده‌كه‌ن، هه‌روه‌ها په‌یج و ئه‌كاونت دروست ده‌كه‌ن"(4).\nدووه‌م - تایبه‌تمه‌ندیى تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان:\nله پێناسه‌كان و ئه‌و سه‌رچاوانه‌ى له‌به‌رده‌ستن، ده‌توانین چه‌ندین تایبه‌تمه‌ندیى تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان بژمێرین، گرنگترینیان ئه‌مانه‌ن:\n1- ناساندن و گوزراشتكردن له خود: كاتێك به‌شداربوویه‌ك له په‌یج و ئه‌كاونتێكه‌وه پۆستێك ده‌كات، به پله‌ى یه‌ك مه‌به‌ستیه‌تى خۆى، وه‌ك تاكێك به هاوڕێ و ده‌وروبه‌ره‌كه‌ى بناسێنێت. له‌و چوار صێوه‌یه‌دا (ناصر الأنصاری) ده‌ڵێت: "تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان كه‌ناڵى گرنگى په‌یوه‌ندیكردن به به‌رامبه‌ره‌وه فه‌راهه‌م ده‌كه‌ن، كه تاك ده‌توانێت گوزارشت له خودى خۆى بكات"(5).\n2- بوونه‌ته كه‌ناڵ و هۆكارى كاریگه‌ر: تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان له ئێستادا، بوونه‌ته هۆكارێكى زۆر كاریگه‌ر و كارا له به‌رده‌وامبوونى په‌یوه‌ندییه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كاندا(6).\nفه‌زایه‌ك ده‌سته‌به‌ر كراوه، میشێل جێنكنسۆن وته‌نى: "كه ناخه‌وێت" و به‌رده‌وام له به‌شداریكردن و په‌یوه‌ندیكردندایه(7).\n3- ئاسان به‌كارهێنان: ده‌بینین به كارهێنانی تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان ئاسانه، پێویستى به مه‌عریفیه‌كى زۆر نییه، ته‌نها مۆبایلێكى زیره‌ك، یان لاپتۆپێك به‌سه بۆ ئه‌وه‌ى بچێته نێو دنیا جه‌نجاڵه‌كه‌ى ئینته‌رنێته‌وه، زۆربه‌ى به‌كارهێنه‌رانیشى بۆ كاتبه‌سه‌ربردنه، ئینجا بۆ وه‌رگرتنى هه‌واڵ و زانیاریى، نه‌ك بۆ توێژینه‌وه‌ى قووڵ(8).\n4- سنوورى جوگرافی: شوێن، یان سنوورى جوگرافی رۆڵیان له پێكهێنان و دامه‌زراندنى كۆمه‌ڵگه گریمانییه‌كان نابێت، چونكه ئه‌وان گروپ و كۆمه‌ڵانێكن، كه به‌رده‌وام له په‌یوه‌ندیكردن و چالاكیدان، تاك ده‌توانێت له هه‌ر كاتێكدا بێت، یه‌كێكى تر بدۆزێته‌وه و په‌یوه‌ندیى پێوه بكات(9).\n5- ئاماده‌بوونی به‌رده‌وامى ناماددیی: مه‌به‌ست له‌م خاسیه‌ته ئه‌وه‌یه، كه تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان تواناى په‌یوه‌ندیكردن له نێوان به‌كارهێنه‌رێك و یه‌كێكى دیكه‌دا، ده‌سته‌به‌ر ده‌كه‌ن؛ له رێگه‌ى ناردنى نامه‌یه‌ك، یان نامه‌یه‌ك له‌گه‌ڵ وێنه‌یه‌كدا (صوت و صوره)، بێئه‌وه‌ى پێویست به‌وه بكات سه‌ردانى یه‌كتر بكه‌ن له دیفاكتۆیه‌كى دیاریكراودا(10).\n6- كارلێكردن (التفاعلیه): به‌كارهێنه‌رانى به‌شێكن له به‌رهه‌مهێنه‌رانى ناوه‌ڕۆكه‌كانى و ده‌توانن ڕاى خۆیان ده‌رببڕن(11).\nهه‌ر له‌و چوارچێوه‌یه‌دا، (د. ماجد سالم تربان) ئه‌و حاڵه‌ته، یان ئاڵوگۆڕه، به "تبادل الأدوار" ناوده‌بات، كاتێك كه پێكهێنه‌ره‌كانى په‌یامێكى په‌یوه‌ندیكردن كارلێك و كاریگه‌ریى له سه‌ر یه‌كتر به‌جێده‌هێڵن(12).\n7- دیالۆگ: كارى تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان له سه‌ر بنچینه‌ى دیالۆگ و ئاڵوگۆڕكردنى زانیاریى دێته گۆڕێ، له كاتێكدا مۆدێلى راگه‌یاندنى كلاسیكی، له سه‌ر بنچینه‌ى بڵاوكردنه‌وه و دابه‌شكردنى په‌یامه‌كانه به سه‌ر جه‌ماوه‌ردا(13).\nسێهه‌م- مێژووى تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان:\nتۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییان، له بنه‌ڕه‌تدا و بۆیه‌كه‌مجار به مه‌به‌ستى كۆمه‌ڵایه‌تیی سه‌ریانهه‌ڵدا؛ كاتێك ژماره‌یه‌ك له خوێندكارانى زانكۆ له ئه‌مریكا دروستیان كرد و دواتر ئه‌زموونیان كرد؛ مه‌به‌ستیان بوو رۆژانه ئاگاداریى یه‌كتر بن و په‌یوه‌ندییه‌كانیان له‌و رێگه‌یه‌وه به‌هێز بكه‌ن(14).\nله‌و چوارچێوه‌یه‌دا، (د. حسنین شفیق) ده‌ڵێت: "دروستكردنى سایتى Classmastes.com له ساڵى (1995)دا، كه راندى كۆنرادز دیزاینى كرد، پێشوازییه‌كى گه‌وره‌ى لێكرا، چونكه له رووى ئه‌له‌كترۆنییه‌وه، په‌یوه‌ندییه‌كى فراوان و به‌رده‌وامى له ناو خوێندكاره‌كاندا لێكه‌وته‌وه"(15).\nهه‌وڵه‌كان بۆ دروستكردنى سایتى دیكه به‌ردوامبوون و چه‌ند مۆدێلێكى تر سه‌ریانهه‌ڵدا و هاتنه كایه‌وه، نووسه‌ر و توێژه‌ر (لیلى أحمد) له كتێبه‌كه‌یدا، ئاماژه باسى ده‌كات و ده‌ڵێت: " له ساڵى 1997دا، پێگه‌ى (سكس دگریزیس) په‌یدا بوو، كه فیكره‌كه‌ى ئه‌وه بوو كه‌سه‌كان راسته‌وخۆ پێكه‌وه گرێبدا، دواتریش له نێوان ساڵانى (1999- 2001)دا، ژماره‌یه‌كى تر پێگه‌ى كۆمه‌ڵایه‌تى دروستبوون، به‌ڵام زوو پووكانه‌وه"(16).\nپاشان به ده‌ركه‌وتنى هه‌ردوو پێگه‌ى – فه‌یسبووك- له شوباتى 2004دا، كه (مارك زوكه‌ربَیرگ) دروستیكرد، هه‌روه‌ها پێگه‌ى - مای سپه‌یس- له ساڵى (2005)دا، هه‌نگاوێكى گه‌وره له مێژووى تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كاندا نرا، كه سه‌ره‌تاى بڵاوبوونه‌وه و فراوانبوونیان بوو، كه ساڵانێك ململانێى پله‌ى یه‌كه‌م و دووه‌مى له نێوانیاندا هه‌بوو، تا دواجار به سه‌ركه‌وتنى فه‌یسبووك كۆتایى هات(17).\nهه‌روه‌ها له كاتى بانگه‌شه‌كانى (باراك ئۆباما) بۆ هه‌ڵبژاردنى سه‌رۆكایه‌تى كۆمارى ئه‌مریكا له ساڵى (2008)دا، كه كریس هیوز به‌رپرسى بانگه‌شى ئۆباما بوو. هیوز، توانى له رێگه‌ى سایتى ئینته‌رنێتى "My Barackobama.com " و په‌یجێكه‌وه، كۆمه‌كى ماددیى و مه‌عنه‌ویى باش بۆ ئۆباما كۆبكاته‌وه، كه ئه‌وه‌ش وه‌رچه‌رخانێكى گه‌وره‌تر بوو له مێژووى په‌یدابوون و فراوانبوونى تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كاندا(18).\nله باكوورى ئه‌فه‌ریقا و رۆژهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاستیش، به تایبه‌ت له ولاتانى عه‌ره‌بی، سه‌رهه‌ڵدان و په‌یدابوونى تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان وه‌رچه‌رخانێكى گه‌وره و گرنك بوو، چونكه پێشتر هاوڵاتیانى ناڕازیی به هۆكاره كلاسیكییه‌كان ئاگادار ده‌كرانه‌وه، به‌ڵام تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان، به تایبه‌ت فه‌یسبوك بووه بڵندگۆ و سه‌كۆى كۆكه‌ره‌وه‌ى هه‌موو ده‌نگه توڕه و یاخییه‌كان له ده‌سته‌ڵاته گه‌نده‌ڵه‌كانى ناوچه‌كه، هه‌ر له‌به‌ر ئه‌و رۆڵه گرنگه‌ى، كه ئه‌و تۆڕانه ده‌یگێڕن، زۆرێك له نووسه‌ران و شاره‌زایان به‌هارى عه‌ره‌بی به "شۆڕشى فه‌یسبوك" ناوزه‌د ده‌كه‌ن(19).\nئێستاش به پێى تازه‌ترین ئامارى جیهانی، كه له مانگی تشرینى دووه‌مى 2017دا، بڵاوبۆته‌وه "ژماره‌ی به‌كارهێنه‌رانی تۆڕه‌كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان (سۆشیاڵ میدیا) گه‌یشتۆته 2 ملیار و 800 ملیۆن به‌كارهێنه‌ر، كه ده‌كاته 37% دانیشتوانی سه‌ر زه‌وی"(20).\nله كورستانیش له دواى ساڵى (2011)ه‌وه، به‌كارهێنانى تۆڕه‌كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان به‌رده‌وام له زیادبوون و كارابووندان، له خۆپیشاندان و گردبوونه‌وه‌كانى مامۆستایان و فه‌رمانبه‌ران، كه ساڵانى رابردوو ئه‌نجامدران، فه‌یسبوك رۆڵى گه‌وره‌ى بینى، هه‌روه‌ها له رووداوه‌كانى ئه‌م دوایه، كه به رووداوه‌كانى (16ى ئۆكتۆبه‌ر) ناسراوه و كورد نیوه‌ى خاكى كوردستانى له‌ده‌ستدا، بێگومان په‌پج و ئه‌كاونته‌كانى تۆڕه‌كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان بوونه سه‌كۆى ناڕه‌زایى ده‌ربڕین؛ دژى به‌و كاره‌ساته.\nبه پێى توێژینه‌وه‌یه‌كى مه‌یدانى، كه له به‌شى (ته‌كنیكى میدیا)ى سه‌ر به زانكۆى پۆلیته‌كنیكى سلێمانى له ساڵى 2015 ئه‌نجامدراوه، ده‌ركه‌تووه كه (82%)ى كۆمه‌ڵگه‌ى توێژینه‌وه‌كه تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان به‌كار ده‌هێنن، له‌و عه‌ینه‌یه‌ش (45,83%)یان تۆڕى فه‌یسبوك به‌كارده‌هێنن. ئه‌م توێژینه‌وه‌یه راده‌ى كاریگه‌ریى و گرنگى تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان له كوردستان، به تایبه‌ت فه‌یسبوك ده‌رده‌خات(21).\nچواره‌م - ئیجابیات و سلبیاته‌كانى تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان\nئیجابیاتى تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان:\nبێگومان به‌كارهێنان و به‌ركه‌وتن له‌گه‌ڵ تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كاندا، ئیجابیات و سلبیاته‌كانى خۆى ده‌بێت، كه رۆژانه خۆمان هه‌ستى پێده‌كه‌ن. ئێمه سه‌ره‌تا له ئیجابیاته‌كانه‌وه ده‌ست پێده‌كه‌ین، كه چه‌ندین خاڵى گرنگ له خۆ ده‌گرێت، ئه‌وانیش بریتین له:\n1- تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان توانیان ببنه جێگره‌وه‌ى كه‌ناڵه جیاوازه‌كانى میدیا (رۆژنامه و گۆڤار، تى ڤى و رادیۆ...)، له‌به‌ر ئه‌وه‌ى به‌كارهێنانیان ئاسانه، هه‌روه‌ها به ته‌نها مۆبایلێك، كه جێگه‌ى "ژوورى هه‌واڵ"ى گرتۆته‌وه، ده‌توانرێت په‌یامه‌كه بڵاوبكرێته‌وه و كاریگه‌ریش دروست ده‌كات(22).\n2- شكاندنى سنوور و به‌ربه‌رسته جوگرافی و واقیعییه‌كان، به هۆى خاسیه‌تى كارلێكى و كاریگه‌ریى تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كانه‌وه(23).\n3- به‌رده‌وام مانه‌وه له كایه فه‌زاییه گریمانه‌ییه‌كه و په‌یوه‌ندیكردن به هاوڕێى و خزم و دۆستانه‌وه له سه‌رانسه‌رى جیهاندا(24).\n4- بڵاوبوونه‌وه و فراوانبوونى تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان بوونه هۆكارى خێرانووسینیش (تایپكردن) له سه‌ر كۆمپیوته‌ر و مۆبایله زیره‌كه‌كان(25).\n5- په‌یج و ئه‌كاونته‌كانى تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان داینه‌مۆى هه‌ڵگیرساندنى شۆڕش و ناڕه‌زایه‌تییه مه‌ده‌نییه‌كان بوون له رووداوه‌كانى به‌هارى عه‌ره‌بی له: (تونس، میسر، لیبیا، عێراق، یه‌مه‌ن، به‌حره‌ین، سوریا، كوردستان)، هه‌روه‌ها له كاتى كۆده‌تا شكستخواردووه‌كه‌ى ساڵى رابردووى توركیا؛ بینیمان به ته‌نها ئایفۆن و ڤیدیۆیه‌كى ئه‌ردۆگان، چ كاریگه‌رییه‌كى دروستكرد و دواجار كوده‌تاكه فه‌شه‌لى هێنا(26).\n6- هه‌وڵدان بۆ بڵاوكردنه‌وه‌ى ئاشتى كۆمه‌ڵایه‌تى و پێكه‌وه‌ژیان و لێكنزیكردنه‌وه‌ى بیرو بۆچوونه جیاوازه‌كان، له رێگه‌ى په‌یج و ئه‌كاونته‌كانى تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كانه‌وه(27).\nسلبیاتى تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان:\nله‌گه‌ڵ گرنگی رۆَڵى تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان كه له پێشه‌وه ئاماژه‌مان بۆى كرد، ئاشكرایه به‌كارهێنان و به‌ركه‌وتن له‌گه‌ڵیاندا چه‌ندین سلبیاتى به‌دواى خۆیدا هێناوه. له خواره‌وه گرنگترینیان تۆمار ده‌كه‌ین.\n1- بڵاوكردنه‌وه‌ى فیلمى ئیباحى و سه‌ربڕین و كوشتن، كه زیانى گه‌وره به پڕۆسه‌ى په‌روه‌رده ده‌گه‌یه‌نێت، هه‌روه‌ها ترس و دڵه‌ڕاكێ له نێوان هاوڵاتیان، به تایبه‌تى مناڵان و ئافره‌تاندا به‌جێده‌هێڵێت(28).\nهه‌روه‌ها بڵاوكردنه‌وه‌ى هه‌ندێ دیمه‌نى سوكایه‌تى كردنى فێرخوازان به مامۆستایان، ئه‌و حاڵه‌ته (كۆمه‌ڵه‌ى نه‌ته‌وه‌یى بۆ به‌ڕێوه‌به‌رانى خوێندنگه)ى له ئه‌مریكا هێنایه ده‌نگ و داواى رێگریكردن له بڵاوكردنه‌وه‌ى ئه‌و دیمه‌نانه‌یان ده‌كرد(29).\n2- به‌فیڕۆدانى كات: به‌كارهێنه‌رانى تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان هه‌ر به چوونه ناو تۆڕه‌كانه‌وه، رێژه‌یه‌ك له كاتیان ده‌ڕوا، دواترش به لایك و شه‌یر و كۆمێنت نووسین، هه‌روه‌ها سه‌یركردنى ڤیدیۆ... تاد، هه‌موو ئه‌وانه ده‌بنه هۆى به فیڕۆدانى كات. به گوێره‌ى چه‌ند توێژینه‌وه‌یه‌ك خوێندكارى زانكۆ هه‌یه (10) سه‌عات له ناو تۆڕه‌كاندا ده‌مێنێته‌وه(30).\n3- چاودێریكردنى ئه‌سته‌مه: چاودێریكردن و كۆنترۆڵكردنى تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان و ئینته‌رنێت، له رووى یاسایى و كۆمه‌ڵایه‌تیی و ته‌نانه‌ت له رووى كارى پیشه‌یى رۆژنامه‌نووسیشه‌وه، كارێكى زۆر زه‌حمه‌ته، چونكه له ده‌ره‌وه -ئه‌مریكا و ئه‌وروپا-وه ئاڕاسته ده‌كرێت و سنوورى وڵاتانیشى بڕیووه، هه‌ر چه‌نده ژماره‌یه‌ك له وڵاتان وه‌ك: (ئێران، چین،....) سانسۆریان ل ه‌سه‌ر داناوه، به‌ڵام ئه‌وه نه‌بووه‌ته رێگر له‌به‌رده‌م ده‌ست پێڕاگه‌یشتنى هاوڵاتیان به‌و تۆڕانه(31)، بۆیه چه‌ندین كه‌یسى ته‌شهیر و ناوزڕاندن و تۆمه‌تباركردن له دادگاكان له‌و رووه‌وه تۆماركراون.\n4- ئیدمانبوون: به‌كارهێنانى زۆر و له‌راده‌ى پێویستى تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان، كاریگه‌ریى له سه‌ر ئاستى خوێندن داده‌نێت و كه‌سى به‌كارهێنه‌ر (مودمین) ده‌بێت، هه‌روه‌ك خوگرتن به مادده‌ى هۆشبه‌ر، رێژه‌ى (70%)ى توێژینه‌وه‌كه‌ى كاربنسكى دانیان ناوه به‌وه‌ى، كه ئیدمانیان له‌سه‌ر فه‌یسبوك، كاریگه‌ریى سلبیی كردووه‌ته سه‌ر تێكڕاى نمره‌كانیان(32).\n5- ده‌ستوه‌ردان له ژیانى تایبه‌تى تاكه‌كان: یه‌كێك له‌و كێشانه‌ى هه‌ر له سه‌ره‌تاى به‌كارهێنانى تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كانه‌وه دروستبوو؛ چوونه نێو ژیان و تایبه‌تمه‌ندیى به‌كارهێنه‌رانى بوو، رۆژ به‌رۆژیش ئه‌م كێشه‌یه گه‌وره‌تر ده‌بێت، چونكه زۆربه‌ى كات وێنه و ڤیدیۆى به‌كارهێنه‌ر ده‌برێت، دواتر هه‌ڕه‌شه‌ى لێده‌كه‌ن؛ كه یان پاره بدا، یان ژیانى ده‌كه‌وێته مه‌ترسییه‌وه. توێژینه‌وه‌یه‌كى ئه‌ڵمانی (2010)، ئه‌وه‌ى سه‌لماند، كه تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان، به پله‌ى یه‌كه‌م فه‌یسبوك رێزى تایبه‌تمه‌ندیى هاوبه‌شه‌كانى ناگرێت(33).\n6- زیانى ئابووری: لێره‌دا مه‌به‌ست كڕینى كارتى هاوبه‌شیكردن نییه، به‌ڵكو شۆردنه‌وه‌ى پاره (غسل الاموال) و دزینى هه‌ژمارى بانكی و بیتاقه‌ى دڵنیاییه به ناوى جیاجیاوه، له رێگه‌ى هه‌ندێ یاری و بازرگانی ئۆنلاینه‌وه(34).\n1- د. حسني محمد نصر، وسائل الاعلام الجديدة، مكتبة الفلاح، ط1، 2013، ص133.\n¬2- وه‌رگیراوه له: مريم نريمان نومار، استخدام مواقع الشبكات الاجتماعية وتأثيره في العلاقات الاجتماعية، رسالة ماجستير غير المنشورة، جامعة الحاج خضر، 2012، ص44.\n3- سناء الدويكات، تعريف شبكات التواصل الاجتماعي، 20/ مايو/ 2017، http://mawdoo3.com.\n4- د. حسنين شفيق، الإعلام الجديد؛ الإع لام البديل، دار فكر وفن، 2011، ص181.\n5- ناصر محمد الأنصاري، دور مواقع التواصل الاجتماعي في انتخاب مجلس الأمة الكويتي الرابع عشر، رسالة ماجستير غير المنشورة، جامعة الشرق الأوسط، 2013، ص21.\n6- د. حسنين شفيق، المصدر السابق، ص183.\n7- مريم نريمان نومار، المصدر السابق، ص92.\n8- عبدالله ممدوح مبارك، دور مواقع التواصل الاجتماعي في التغيير السياسي في تونس و مصر من وجهة النظر الصحفيين الأردنيين، رسالة ماجستير غير المنشورة، جامعة الشرق الأوسط، ل36، 2012.\n9- د. بشرى جميل الراوي، دور مواقع التواصل الاجتماعي في التغيير، مجلة الباحث الإعلامي، العدد (18)، 2012، ص106.\n10- مصعب حسام الدين لطفي قتلوني، دور مواقع التواصل الاجتماعي "الفيسبوك" في عملية التغيير السياسي، مصر نموذجا، رسالة ماجستير غير المنشورة، جامعة النجاح الوطنية، نابلس، فلسطين، 2012، ص89.\n11- مه‌جید ساڵح، راگه‌یاندن و سیاسه‌تى راگه‌یاندن له هه‌رێمى كوردستان، چ1، سلێمانى، 2016، ل23.\n12- د. ماجد سالم تربان، الإنترنت والصحافة الإلكترونية، دار المصرية اللبنانية، ط1، 2008 ص128.\n13- آنتوني هايفيلد، الإعلام الاجتماعي، ترجمة شيماء جواد، مجلة تواصل، العدد (17)، أيلول 2007، ص55.\n14- هەژار حاتەم، تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان؛ كایه‌ى بێ شوناس، وێبسایتى زه‌هاوی، 30/08/2016، http://zahawi.org/Article_Detail.aspx?ArticleID=20 .\n15- د. حسنين شفيق، المصدر السابق، ص182.\n16- ليلى أحمد جرار، الفيسبوك والشباب الغربي، مكتبة الفلاح، ط1، 2012، ص38-39.\n17- بڕوانه: - د. حسني محمد نصر، مصدر السابق، ص135.\n- وائل مبارك خضر، أثر الفيس بوك على المجتمع، ص12.\n18- دون تابسكوت، جيل الإنترنت، ترجمة حسام بيومي محمود، ناشر كلمات عربية، ط1، 2012، ص350.\n19- محمد المنصور، تأثير شبكات التواصل الاجتماعي على جمهور المتلقين، رسالة ماجستير المنشورة على هذا الرابط: https://faculty.mu.edu.sa/download.php?fid=163944، الأكاديمية العربية المفتوحة في دانمارك، 2012، ص111.\n20- كۆسره‌ت صالح، به‌رپرسیاریه‌تی به‌كارهێنه‌رانی تۆڕه‌كانی په‌یوه‌ندی له نێوان شه‌رع و یاسادا، وێبسایتى زه‌هاوی، 7/11/2017، http://zahawi.org/Article_Detail.aspx?ArticleID=240\n21- كتێبى میدیا و كۆمه‌ڵگه؛ راپرسی سه‌باره‌ت به كاریگه‌ریى میدیا له‌سه‌ر كۆمه‌ڵگه، به سه‌رپه‌رشتى د. یه‌حیا رێشاوی، زانكۆى پۆلیته‌كنیكى سلێمانى، كۆلێژى ته‌كنیكى كارگێڕى، به‌شى ته‌كنیكى میدیا، 2015، ل87.\n22- زهر عابد، دور شبكات التواصل الاجتماعي في تعبئة الرأي العام الفلسطيني نحو التغيير الاجتماعي والسياسي، مجلة جامعة النجاح، مجلد 26 (6)/2012، ص 1395.\n23- د. حسنى عوض، أثر مواقع التواصل الاجتماعي في تنمية المسؤولية المجتمعية لدى الشباب، جامعة القدس المفتوحة، 2012، ص6، http://www.qou.edu/arabic/conferences/socialResponsibilityConf/dr_ho usniAwad.pdf.\n24- د. علي صالح القحطاني، أهداف برامج التواصل الاجتماعي، شبكة ظهران الدعوية/ 8/9/2015/ http://www.dahran.net/dahran/articles.php?action=sho w&id=1032\n25- وائل مبارك خضر، المصدر السابق، ص20.\n26- بڕوانه: - محمد المنصور، المصدر السابق، ص114.\n- د. عائشة علي، مواقع التواصل الاجتماعي الانترنت،01/03/2013،\n27- إيجابيات وسلبيات مواقع التواصل الاجتماعي، موقع الترا صوت، فريق التحرير، 25/5/2017.\n28- د. عبدالباسط سلمان، الإعلام الرقمي في العراق، مجلة الباحث الإعلامي، العدد (13)، أيلول 2011، ص73.\n29- يوتيوب... تغيير اللعالم بهدوء، مجلة تواصل، العدد (11)/آذار/2007، ص72.\n30- وائل مبارك خضر، المصدر السابق، ص20.\n31- د. السيد بخيت، نحو صياغة مؤشرات تقييم الأدوارالسياسية لشبكات التواصل الاجتماعي، المنتدى السنوي السادس للجمعية السعودية الإعلام والاتصال، 15-16/ ابريل/2012، ص3.\n32- وه‌رگیراوه له: د. حسنى عوض، المصدر السابق، ص10.\n33- ليلى أحمد جرار، المصدر السابق، ص67.\n34- د. حسين عبدالجبار، اتجاهات الاعلام الحديث والمعاصر، دار اسامة، ط1، 2009، ص88.\nهزری سیاسیی ئیسلامیی: گرفتی میتۆد و ده‌روازه‌كانی چاكسازیی...\n هزری سیاسیی ئیسلامیی یه‌كێكه له‌و بابه‌ته فره‌ڕه‌هه‌نده گرنگ و پڕبایه‌خانه‌ی كه به درێژایی مێژووی ناوه‌نده فكری و ئه‌كادیمیه‌كان و بیریارو پسپۆڕان گرنگیان پێداوه، به‌ڵام تا ئێستا نه‌توانراو...


ده‌وڵه‌تی عه‌ره‌بستان به‌رپرسه له کوشتنی خاشقجی - Mehr News Agency\nAP ١٣٩٧ سەرماوەز ١٨ ٠٩:٢٩\nNews Code 23526\nبه ڕاپۆرتی ئاژانسی مێهر، نیکی هه‌یلی، نوێنه‌ری پێشووی ئه‌مریکا له نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان له میانه‌ی گفتوگۆ له‌گه‌ڵ ئاتلانتیک سه‌باره‌ت به کوشتنی جه‌ماڵ خاشقجی ڕایگه‌یاند: ده‌وڵه‌تی عه‌ره‌بستان به‌رپرسه له کوشتنی خاشقجی، ئه‌م حکومه‌ته ئه‌م کاره‌ی ئه‌نجام داوه و به‌رپرسیشه له دۆسییه‌که.\nئه‌و زیادی کرد: ئه‌مریکا چاو به سه‌ر کوشتنی خاشقجیدا داناخات. بابه‌تی خاشقجی جۆرێکه که ناتوانین له‌به‌رچاوی نه‌گرین و لێی تێپه‌ڕین. هۆکاره‌که‌یشی ئه‌وه‌یه که بڕێک له به‌رپرسانی سعوودی ئه‌م کاره‌یان له باڵویزخانه‌ی سعوودییه له ئه‌سته‌نبۆل ئه‌نجام داوه. ئێمه له‌م کاره‌ی سعوودییه‌کان ناتوانین خۆش بین و چاوپۆشی لێناکه‌ین.\nنیکی هه‌یلی ئاماژه‌ی دا: ئێمه به ڕوونی پێمان وتوون که گه‌ر ئێوه به‌رده‌وام بن له کرداره تووندوتیژانه چی دیکه ئێمه هاوپه‌یمانی ئێوه نامێنیینه‌وه. هه‌ڵبه‌ت باش ده‌زانن که عه‌ره‌بستان هاوبه‌شی ته‌واوی ئێمه له شه‌ڕی دژ به ئیرانه و ته‌نیا هاوپه‌یمانێکی ڕاسته‌قینه‌یه که کاتێک باسی ئێران دێته ئاراوه ته‌واو له‌گه‌ڵمانه.\nوتیشی: ئێمه چه‌ندین که‌سی سعوودیمان گه‌ماڕۆ داوه و به‌م هۆیه‌ش به‌رپرسین بۆیه کاردانه‌وه‌شمان بوو، ئه‌وه‌ان ده‌بێت ئه‌و که‌سانه‌ی تاوانبار بوون ناچار بکه‌ن وڵام بده‌نه‌وه.


من لاوێکم - بنکەی روناکبیریی گەلاوێژ :: Gelawej\nچاپکراو Oct 8, 2020\nلە درێژەى کار وچالاکییەکانیاندا کتێبخانەى مەم و زین کۆڕێک بۆ بڵاوکردنەوە و واژۆکردنی کتێبی (من لاوێکم) سازدەکات.\nوابڕیاره رۆژى هه‌ینى 9/10/2020 كاژێر (5)ى ئێواره کتێبخانەى مەم و زین به ئاماده‌بوونى نوسه‌ر کۆڕێک بۆ بڵاوکردنەوە و واژۆکردنی کتێبی (من لاوێکم) له‌نوسینى (موراد عەلی) سازبكات، له ئێواره كۆڕه‌كه‌دا وابڕیاره نورسه‌ر تیشك بخاته سه‌ر ناوه‌ڕۆكى كتێبه‌كه‌ى و دواتریش به واژۆى خۆى بڵاوى بكاته‌وه.\nلە رۆژى 9/10/2018 بەمەبەستی گرینگیدان بە لایەنی ڕۆشەنبیری و نوسەران و خوێنەران و کتێب و چالاکی مەدەنی لە لایەن دووگەنجی شاری هەولێر لەسەر ئەرکی خۆیان دامەزراوە، تاكو ئێستاكه چه‌ندین كتێبیان چاپ كردووه.\nجگه له چاپكردن و بڵاوكردنه‌وه‌ى كتێب چالاکی جۆراوجۆر ئه‌نجام ده‌ده‌ن، لەگەڵ یادکردنەوەی بۆنەكانی کلتوری و نەتەوەیی هه‌روه‌ها کردنەوەی پێشانگای کتێب لە زانکۆکان و رەخساندنی هەلی کار بۆ خوێندکارانى زانکۆ و کردنەوەی خولی میوزیک.


با ساڵی 2017 بکه‌ین به ساڵی بونیادنانی ئۆپۆزێسیۆنێکی بەهێزی کوردی ڕۆژهه‌ڵات و پێکهێنانی\nیەکێتیی نه‌ته‌وه‌یی گه‌لی کورد\nساڵی 2017 زائینی له گه‌لانی شورشگیری کوردستان و مه‌سیحیانی جیهان پیرۆزبایی ده‌که‌م به‌ریزان : قه‌یرانی سورییه به هاتنه ناوه‌وه‌ی هیزه داگیرکه‌ره‌کانی ناوجه‌که و ده‌وڵه‌ته زل هیزه‌کانی جیهان گه‌یشتووه‌ته لوتکه و هه‌رکام سه‌ره‌رای ده‌خاڵه‌تی راسته‌وخۆ به پیکهینانی ده‌یان گروه و ده‌سته‌ی جوراوجور بۆ شه‌ری نیابه‌تیان بۆ پاراستنی به‌رژه‌وه‌ندیه‌کانیان به‌م هۆیه‌وه شه‌ری سیهه‌می جیهانی به هه‌موو باڵ و توانایه‌وه هاتووه‌ته کردار هه‌ر یه‌ک له‌م لایه‌نانه به ڕه‌واڵه‌ت تیده‌کۆشن که پیگه‌ی خۆیان چێ گیر که‌ن له هه‌مانحاڵدا بۆخۆیان به‌شیکن له‌م قه‌یرانه. هه‌ر یه‌ک له‌م ده‌وڵه‌تانه به تایبه‌ت ئیران و تورکییه ئامانجیان پساندن و لاوازکردنی هیزی دیموکراتیکی و شورشگیری گه‌لانی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوینه. کوردان بۆ پاراستنی هووییه‌ت و جیگه‌و پیگه‌ی خۆی به ئیراده‌یکی ئازاد و سه‌ربه‌خۆ به ئیده‌ئۆلوژی و خه‌تی سیاسی و موبارزاتی تایبه‌ت به خۆی به ناوی خه‌تی سێ هه‌ڵبژارد که ئیمرۆ پیشاهه‌نگی خه‌باتی دیموکراتیک و ئازادیخوازانه‌ی نه ته‌نیا گه‌لانی ڕۆژئاوا به‌ڵکو هه‌موو گه‌لانی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌راسته.\nساڵی 2016 ساڵی مه‌زنترین به‌رخۆدان و خۆراگری که‌له‌که‌مان له به‌رامبه‌ر به فاشیسمی نوێ و به‌ربه‌رییه‌تی داعش و داگیرکه‌ران و کۆنه‌په‌ره‌ستان و خۆ فروشانی ناو خۆیی بوو که به‌رده‌وامه، ساڵی شه‌هیدانی کوردستان به کورد و نه‌ته‌وه‌کانیتریه‌وه بوو گه‌لانی ئه‌م سه‌رزه‌وییه ئیمرۆ به بی واتا کردنی سنوره‌کانی ده‌ست کرده‌ی هه‌ر چوار پارچه‌ی کوردستان هه‌ر له شه‌رناخ و نوسه‌یبین و درسیم و ئامه‌دی سور بگره تا شه‌نگاڵ و کۆبانی و عفرین و حه‌له‌ب تا که‌رکوک وموسڵ و مینبه‌ج و باب و ره‌قعه تا ئه‌وپه‌ری رودی فورات له‌م سه‌رزه‌ویه که کوردستانی ناوه به ریبه‌رایه‌تی کچان و ژنانی بۆ پاراستنی مروڤایه‌تی و ڕزگاری گه‌لانی چه‌وساوه و به‌شمه‌ینه‌ت بۆ گه‌رانه‌وه‌ی شکۆی ژنان ڕاپه‌ریوه‌ن و به ئیراده‌یکی پۆڵائین له به‌رامبه‌ر کاپیتالیسمی موده‌رنیته و ده‌سه‌ڵاتی جیهانی (ده‌وڵه‌ت نه‌ته‌وه) ڕاوه‌ستاون بۆ دامه‌زراندنی سیستمی خۆ به‌ریوه‌به‌ری دیموکراتیکی بۆ به دی هینانی ئازادی و ژیانیکی هاوبه‌شی گه‌لان .ساڵی 2016 هەرچەند داگیرکەران زەرەرو زیانێکی زۆریان بە گەل و ولاتی ئێمە گەیاند، بەلام بەرخوردانیکی ئەفسانەیی بەڕیوەچوو، گەلی ئێمەش سەرکەوتنی زیاتری بەدەستهێنا کوردان لە ناو ئەو ئاگر و بڵێسەی شەرەدا کە داگیرکەران هەڵیانگیرساندووە، تێکۆشانێکی بێهاوتا دەکەن و سەرکەوتوون. چونکه له دۆزی کوردستان هیچ ریکایکیتر نه‌ماوه جگه له سه‌رکه‌وتن و دەبی هەر سەربکەوین. لەو سەرکەوتنەی ئێمەدا.\nداگیرکه‌ران سه‌ره‌رای ناکۆکیه‌کانی مه‌زهه‌بی و ئیده‌ئۆلوژیکی و سیاسیان له سه‌ر لەناوبردنی ده‌ستکه‌وته‌کانی گه‌لی کورد یه‌ک که‌وتون و به پشت ئه‌ستوری یه‌کتر و به یارمه‌تی کۆنه به‌رستان و ده‌سه‌ڵاتدارانی ناو خۆیی و نه‌یارانی کورد شاره‌کان و روباره‌کان و گونده‌کانی ئه‌م سه‌ر زه‌ویه بوردومان ده‌که‌ن ماڵه‌کان به سه‌ر گه‌له‌که‌ماندا ده‌روخینن سروشتیه‌کانی ژیانمان ئاگر تیبه‌رئه‌ده‌ن سه‌روه‌ت و سامانمان تاڵان ده‌که‌ن سپای فاشیست به هاوکاری سپای به‌ربه‌ری داعش له ده‌شت و له کێو له گوندو له شار له شه‌قام و کوچه‌کان هه‌ر قورن و قوژبنیکدا گه‌له‌که‌مان به پیرو جه‌وان بر ده‌ست ڕیژی گوله ده‌دن ڕیبه‌ران ونووینه‌ران و سەروک شارەوانیەکان کە لە لایەن خەلکەوە هەلبژیردرابوون ده‌گرن و زیندانیان ده‌که‌ن سپای فاشیستی عوسمانی نوێ له گه‌ڵ سپای کۆماری نگریسی ئیسلامی هه‌موو رۆژیک سه‌دان که‌س له منداڵ تا گه‌وره به بیانوی جوراوجور که‌له‌پچه و زیندانی و به‌ر ئه‌شکه‌نجه ده‌درین گه‌نجانمان له شه‌قامه‌کان له سیداره و له زیندانه‌کان ئعدامیان ده‌که‌ن و سه‌دان گه‌نجی کچ وکوڕ و به ساڵاجوو له زیندانه‌کان به وه‌حشیانه‌ترین شیوه ئه‌شکه‌نجه ده‌کرین بیکاری و نه‌داری و بر‌سیه‌تی ژیانی خه‌لکی کورداستانی به ته‌نگ هیناوه ماده بی هۆشکه‌ره‌کان و له‌ش فروشی دزی و فه‌ساد و گه‌نده‌ڵی شیرازه‌ی کۆمه‌ڵگای ڕۆژهه‌ڵاتی له یه‌ک ترازاندووه.\nله به‌رامبه‌ر به‌م پلانانه ۆ کۆمه‌ڵکوژ کردنی گه‌له‌که‌مان و قر کردنی زمان و فه‌رهه‌نگ و کولتورمان ویژدان و که‌رامه‌تمان حوکممان لی ده‌کات که ده‌بی ئیمه‌یش هه‌موو حیزب و ڕیکخراوه‌کان و کۆرو کۆمه‌ڵه‌کان و چالاکانی سیاسی یه‌ک بگرین ئەمڕۆ ئەرکی مه‌زنی ئیمه‌ێش کوردستانیان تێکدانی ئەو پلانانەیە. ئەمەش بە رێککەوتنی ناوخۆیی پێکدێت. ده‌بی گوفتمانمان بکه‌ین به یه‌کیک . ئیمه کوردستانیان ڕۆژهه‌ڵات بە هەرشێوەیەک بێت دەبێ بە دیالۆگی ناوخۆیی کێشەو پرسە ناوخۆییەکانمان چارەسەر بکەین حیزب و ریکخراوه‌کانی ڕۆژهه‌ڵات ده‌بی خاوه‌ن ئیراده ده‌رکه‌ون و ڕێک که‌ون و ئوپوزیسیونیکی به هیز پیک بینین تا هەولەکانی کۆماری ئیسلامی پووچەڵ بکەینەوه . ئه‌مه‌یش ئه‌رکی مروڤایه‌تی و شورشگیرانه‌ی هه‌ر مرۆڤ و چالاکیکی سیاسی و ئندام و لایه‌نگری حیزب و ریکخراوه‌کانی ڕۆژهه‌ڵاته ئیمه ناتوانین هه‌موو که‌مو کوریه‌کان و که‌م ترخه‌میه‌کان بۆ نمونه وه‌ک بینشی نه‌ته‌وایه‌تی له ژیر ناوی ڕیکخراوه‌که‌مان و ڕیبه‌رانی سه‌ری لی وه‌نێن و خۆمانی لێ به‌ری که‌ێن.\nئیمه ده‌بی له به‌ربه‌ره‌کانی حیزبی و تاوانبارکردنی یه‌کتر و خۆ به زل زانین ده‌ست هه‌ڵگرین یه‌ک ریزی و یه‌ک دڵی له ناو خۆمانا و ریکخراوه‌که‌مان پیک بینین و ئیراده‌ی خۆمان به شانۆ دانێن هه‌رکام له ئیوه بۆخۆتان خاوه‌نی ئه‌زمونی خه‌باتن میژویکی سیاسیتان هه‌یه. ئه‌وه ئیمه‌ین که ده‌توانین ڕیکخراوه‌که‌مان خاوه‌ن ئیراده و سه‌ربه‌خۆ بکه‌ین. ئه‌وه‌ئیمه‌ین که ده‌توانین ریکخراوه‌کان له ته‌حه‌سوبی ناوچه‌یی و ناوچه‌که‌رایی به دور ڕاگرین ئیمه ده‌توانین ڕیبه‌رایه‌تیمان به قه‌بوڵ کردن و ریز گرتن و نزیکبونه‌وه و کۆده‌نگی و یه‌کیه‌تی له گه‌ڵ ڕیکخراوه‌کانیتر مولزه‌م بکه‌ین و ئوپوزیسیونیکی دیمواکراتیک و به هیز نه به دروشم و نوسین به‌ڵکوو به کرده‌وه به دژی کۆماری ئیسلامی و داگیرکه‌رانی کوردستان و هاوپه‌یمانه‌کانیان پیک بێبین ئه‌وده‌م له چوار چێوه‌ی ئه‌م ئوپوزیسیونه‌دا هه‌وڵ بدریت بۆ هاوپه‌یمانی و هاوکاری ڕیکخراوه دیموکراتیکه‌کانی نه‌ته‌وه‌کانیترله ئیران (فارس و ئازه‌ری و تورکمه‌ن و به‌لوچ وعه‌ره‌ب هه‌موو نه‌ته‌وه‌که‌مینه‌کان به هه‌موو ئائین و بیروباوه‌ره‌کانیانه‌وه.\nمن پیم وایه که ئه‌مه ده‌بیته هۆی به‌رز بونه‌وه‌ی ڕیزو حورمه‌تمان له ناو گه‌له‌که‌مان، ده‌بیته هۆی پشت ئه‌ستوری به‌رزبونه‌وه‌ی وره‌ی گه‌له‌که‌مان و به تایبه‌ت ده‌بیه هوی ترسانی کۆماری نگریسی ئیسلامی که ئیتر نه‌توانیت ئاوا بی باکانه له سیداره‌دانی گه‌نجه‌کانمان له شه‌قامه‌کان به شانوو دانیت و یان به شاراوه ئعدامیان کات و کۆڵبه‌رانمان به‌ر ده‌ستریژی گوله بدات . ئه‌وه هه‌ر یه‌ک له ئیمه‌ین که ده‌بی ئه‌م ئه‌رکه مه‌زنه به جی بینین ده‌بی له حیزبه‌کانمان بخوازین که خاوه‌ن ئیراده ده‌رکه‌ون و سه‌ربه‌خۆیی خۆیان بپاریزن ده‌ست له به‌رژه‌وه‌ندی خۆیان و حیزبه‌که‌یان هه‌ڵگرن . ده‌ستدریژی بۆ سه‌ر به‌رژه‌وه‌ندی و که‌رامه‌تی گه‌له‌که‌مان ده‌بی هه‌م بۆ هه‌ریه‌ک له‌ڕیکخراوه‌کان بۆ هه‌ر یه‌ک له ئیمه خه‌تی سور بیت .\nهیوادارم: له ساڵی 2017 په‌یمان یەکگرتن لەگەل گەل و نیشتمان و هەموو هیزەکان بە بی جیاوازی بیرورا گونگره‌یکی نه‌ته‌وه‌یی بەهیزو پیک بێنین تا رۆژهەلاتی نیوراست ئەو ڕاپه‌رینه‌ی کە ئەمرو لە ئارادایه و لەوانیە لە داهاتوو ئالوگوری جوغرافیش بیتە گوری بەجی نەمینن ئه‌وده‌م گه‌له‌که‌مان حسابیان لی دەخوازی ئەویی بکەویتە به‌ر توره‌یی گەل بەنەمانی تەواو دەبیت و لە ئاست میژوودا دەبی ولام دەرەوە بیت .\nنوسینی : هۆمه‌ر 06-01-2017


سه‌رۆکی تونس داوا له کاندیدی بزوتنه‌وه‌ی نه‌هزه ده‌کات حکومه‌تی نوێی وڵاته‌که پـێـکبهێنێت\nی مانگی دوو ٢٢, ٢٠١٣\nپاش ئه‌وه‌ی بزوتنه‌وه‌ی نه‌هزه‌ی تونس عه‌لی ئه‌لعه‌ریزی بۆ پـۆستی سه‌رۆک وه‌زیری نوێی وڵاته‌که پـێشـنیارکرد، ئه‌مڕۆ هه‌ینی مونسف ئه‌لمه‌رزوقی سه‌رۆکی تونس ڕه‌زامه‌ندی له‌سه‌ر ده‌ربڕی و داوای لێـکرد حکومه‌تی نوێ پـێـکبهێنێت.\nعه‌دنان مونسر وته‌بێژی سه‌رۆکایه‌تی تونس، ئه‌مڕۆ له کۆنگره‌یه‌کی ڕۆژنامه‌وانیدا ڕایگه‌یاند که‌وا سه‌رۆک مه‌رزوقی ناوی کاندیده‌که‌ی بزوتنه‌وه‌ی نه‌هزه‌ی پـێـگه‌یشت و ئه‌ویش لای خۆیه‌وه ماوه‌ی دوو هه‌فته بواری داوه‌تێ حکومه‌تی نوێ پـێـکبهێنێت.\nبزوتنه‌وه‌ی نه‌هزه گه‌وره‌ترین پارتی ناو په‌رله‌مانی تونسه و له کۆی 217 ئه‌ندامی ئه‌م ئه‌نجومه‌نه دامه‌زرێنه‌ره 89 په‌رله‌مانتاری هه‌یه.\nعه‌لی ئه‌لعه‌ریز له ئێسـتادا له پـۆستی وه‌زیری ناوخۆیه له حکومه‌ته‌که‌ی سه‌رۆک وه‌زیر حه‌مادی جبالی، ئه‌وه‌ی ڕۆژی سێشه‌ممه بڕیاری هه‌ڵوه‌شـاندنه‌وه‌ی حکومه‌ته‌که‌ی دا، پاش شـکستهێنانی له پـێـکهێنانی حکومه‌تێـکی ته‌کنۆکرات.\nعه‌لی عه‌ریزی ته‌مه‌ن 58 سـاڵ یه‌کێـکه له سه‌رکرده‌کانی بزوتنه‌وه‌ی نه‌هزه و له مێژه‌وه له‌و پارته‌دا کاری کردووه و ته‌نانه‌ت له سـاڵی 1987 له سه‌رده‌می سه‌رۆکی هه‌ڵاتوو زه‌ین ئه‌لعابدین بن عه‌لی حوکمی له سێداره درا، به‌ڵام دواتر لێبوردنی بۆ ده‌رچوو.\nپاشـان له سـاڵی 1990 هه‌ر به تاوانی کارکردن له دژی ڕژێم له چوارچێوه‌ی بزوتنه‌وه‌ی نه‌هزه حوکمی 15 سـاڵ زیندانی درا و ده سـاڵی حوکمه‌که‌ی خرابووه زیندانی تاکه که‌سیـیه‌وه.


عادل عەبدولمەهدی: موچەی خەڵکی هەرێم نابڕین - هاوپەیمانی نیشتمانی\nعادل عەبدولمەهدی: موچەی خەڵکی هەرێم نابڕین\n9, ئاب 2019\nسەرۆک وەزیرانی عێراق لەبارەی بودجەی هەرێمی کوردستان دەڵێت، یاسای بودجەی 2019 جێبەجێدەکات و مووچەی خەڵکی هەرێمی کوردستان نابڕن.\nعادل عەبدولمەهدی سەرۆک وەزیرانی عیراق لە دیدارێکی ڕۆژنامەنوسیدا کە لەگەڵ میدیا عێراقیەکاندا ئەنجامیدا لەبارەی مووچەی فەرمانبەرانی هەرێم ڕایگەیاند،” یاسای بودجە جێبەجێدەکەین و مووچەی خەڵکی هەرێمی کوردستان نابڕین”.\nعەبدولمەهدی وتیشی حکومەتی عێراقی پابەندە بە جێبەجێکردنی یاسای بودجەی ساڵی ٢٠١٩ەوە، یاساکە وەکو خۆی جێبەجێ دەکەن لە بەشێکی تری قسەکانیدا وتی، هەوڵ دەدەن بە لەبەرچاوگرتنی بارودۆخی عیراق مامەڵەی دروست بکەن و سوود لە هەموو هێزەکان وەردەگرن بۆ ئەنجامدانی ئەو کارانەی پێویستن.


به په‌راوێزی (ده‌سته‌واره‌ی سه‌ده)\nعه‌ره‌ب و پارادۆكسی چه‌وساوه و چه‌وسێنه‌ر\nكۆمیدیایه‌كی به‌رده‌وامی دنیای عه‌ره‌بی ئه‌وه‌یه كه زیاتر له سه‌ده‌یه‌كه ئۆباڵی هه‌موو له‌بارچوون و شكسته‌كانی پڕۆژه نه‌ته‌وه‌ییه‌كانی خۆی (یه‌كێتیی خاك و نه‌ته‌وه‌ی عه‌ره‌بی) ده‌خاته ئه‌ستۆی ئیسرائیل، هاوكات ساڵانێكی زۆریشه هۆی ته‌واوی نسكۆ و كه‌وتنه‌كانی به عه‌لاگه‌ی ئه‌مه‌ریكادا هه‌ڵده‌واسێ، وه‌ك چۆن له ڕوانگه‌ی زۆر عه‌ره‌به‌وه ئێران باوه‌كوشته‌یانه.\nله پێوه‌ست به ئه‌مه‌ریكا، هه‌ر له ڕۆژی 6ی ئه‌یلوولی 2017ـه‌وه، واته له‌و ڕۆژه‌ی دۆناڵد تره‌مپ سه‌رۆكی ئه‌مه‌ریكا بڕیاری گواستنه‌وه‌ی باڵوێزخانه‌ی وڵاته‌كه‌ی بۆ ئۆرشه‌لیم (قودس) دا، تا ده‌گاته ڕۆژی 25ی كانوونی دووه‌می 2020 كه تێیدا سه‌رۆكی ئه‌مه‌ریكا نه‌خشه‌ڕێی ئاشتی یان ئه‌وه‌ی به (ده‌سته‌واره‌ی سه‌ده) ناسراوه، ڕاگه‌یاند و ئێسته‌یشی له‌گه‌ڵدا بێت شه‌قامی عه‌ره‌بی و له‌گه‌ڵیشیاندا زۆرینه‌یه‌كی مسوڵمانی خۆشباوه‌ڕ، كه‌ناڵه‌كانی میدیا و تۆڕه‌كانی كۆمه‌ڵایه‌تییان پڕ كرد له ناڕه‌زایی، تا ده‌گاته گه‌ف و گوڕ، ته‌نانه‌ت زۆربه‌یان وه‌ك شه‌یتان سه‌یری تره‌مپ ده‌كه‌ن و به كۆپیی (ئارسه‌ر جێمس به‌لفۆڕ)ی به‌ریتانی پێناسه‌ی ده‌كه‌ن.\nپێیان وایه چۆن (به‌لفۆر)ی نوێنه‌ری به‌ریتانیا كاتی خۆی ڕه‌وایی به دروستكردنی ده‌وڵه‌تی نه‌ته‌وه‌یی جوو دا، (تره‌مپ)یش به بڕیاری گواستنه‌وه‌ی باڵوێزخانه‌ی وڵاته‌كه‌ی بۆ ئۆرشه‌لیم و دواتریش سووربوونی له چوارچێوه‌ی نه‌خشه‌ڕێ ئاشتییه‌كه‌ی له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی ئۆرشه‌لیم به پایته‌ختی ئیسرائیل ده‌مێنێته‌وه و به‌ش به‌ش ناكرێت، هه‌مان ڕه‌وایه‌تیی به ده‌وڵه‌تی جوو دا. ئه‌م هه‌راوزه‌نایه‌ی شه‌قامی عه‌ره‌بی و ده‌سته‌بژێره نه‌ته‌وه‌ییه پان عه‌ره‌بییه‌كه‌یشی كه له ناوه‌ندی میدیا و ڕووناكبیریدا نایانه‌وه، له‌كاتێكدایه كه زۆربه‌ی هه‌ره‌زۆری حوكمڕان و ده‌سه‌ڵاتداره عه‌ره‌به‌كانی وڵاتانی عه‌ره‌بی، له‌مباره‌یه‌وه نه‌ك هه‌ر مێش میوانیان نییه، بگره هه‌ندێك وڵاتی عه‌ره‌بی بۆ خۆیان به‌شێكن له پرۆسه‌كه و به ئاشكرا پشتیوانیی خۆیان بۆ نه‌خشه‌ڕێیه‌كه ده‌ربڕی.\nده‌ی كه عه‌ره‌ب ئه‌مه مه‌عده‌نه‌كه‌ی بێت، ئیسرائیل و ئه‌مه‌ریكا چی بكه‌ن؟\nهه‌رچی پێوه‌ندیی به پرسی فه‌له‌ستین و ئیسرائیلیشه‌وه هه‌یه، چش له‌وه‌ی ئاڵای ئیسرائیل له ئاسمانی زۆربه‌ی وڵاتانی عه‌ره‌بی و ئیسلامیی ده‌شه‌كێته‌وه، وه‌كوتر به‌شێك له وڵاتانی عه‌ره‌بی و ئیسلامیی پێوه‌ندیی ڕاسته‌وخۆ و ناڕاسته‌وخۆی ئابووری و هه‌واڵگرییان له‌گه‌ڵ ئیسرائیلدا هه‌یه، كه‌چی شه‌قامی عه‌ره‌بی و ناوه‌نده میدیایی و ڕووناكبیرییه عرووبه‌ویی و پان ئیسلامییه‌كه‌ی، ئاراسته‌ی تیره‌كه‌یان هه‌ر به‌ره‌و جووه. ئه‌مه له كاتێكدایه ئه‌و شوێنه‌ی ئێسته پێی ده‌ڵێن فه‌له‌ستین، كاتی خۆی له‌ژێر ده‌سه‌ڵاتی ئینگلیزه‌كاندا بوو.\nكه‌واته (به‌لفۆڕی به‌ریتانی) ئه‌و خاكه‌ی وه‌ك موڵكی وڵاته‌كه‌ی خۆی داوه‌ته جووه‌كان، به‌ڵگه مێژووییه‌كانیش ئه‌وه ده‌سه‌لمێنن كه به‌ریتانیا له پشتی ناردنه‌وه‌ی جوو بوو بۆ ئیسرائیل. ئینجا لایه‌نێكی تری مێژووییش كه پێوه‌سته به دروستكردنی ده‌وڵه‌تی ئیسرائیل و پته‌وكردنی كۆڵه‌گه‌كانی، سه‌رانی عه‌ره‌ب خۆیان ده‌ستپێشخه‌ر بوونه تێیدا و عه‌ره‌ب به هه‌ر هۆیه‌كه‌وه بێت ده‌یه‌وێ خۆی لێ بدزێته‌وه، ئه‌ویش ڕۆڵی سه‌ره‌كیی (شا فه‌یسه‌ڵی یه‌كه‌می هاشمی - یه‌كه‌م پادشای عێراق و سووریا)، كوڕی (حوسێن كوڕی عه‌لی هاشمی)ی شه‌ریفی مه‌ككه‌یه له‌و پرۆسه‌یه‌دا.. چۆن؟\nئه‌گه‌ر به‌لفۆڕ ته‌نیا به‌ڵێنێك بووبێت به جووه‌كان درابێت كه خۆیشی هه‌ر ناوی به‌ڵێنی به‌لفۆڕه نه‌ك ڕێككه‌وتنی به‌لفۆڕ، ئه‌وا ڕێككه‌وتنی هاوكاریی نێوان عه‌ره‌ب و جوو له ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست كه له ساڵی 1919 و له كۆنگره‌ی ئاشتیی له پاریس له نێوان (شا فه‌یسه‌ڵی یه‌كه‌می هاشمی) و (حایم وایزمان)ی سه‌رۆكی ڕێكخراوی زایۆنیزم واژوو كرا، ددانپێدانانێكی ڕوون و ڕاشكاو و یاسایی عه‌ره‌به، به ڕه‌وایی ده‌وڵه‌تی ئیسرائیل. وه‌ك ئه‌وه‌ی له خاڵی چواره‌می ڕێككه‌وتنه‌كه‌دا هاتووه، "پێویسته سه‌رجه‌م ڕێوشوێنه‌كان بگیرێنه‌به‌ر بۆ هاندانی كۆچی جووه‌كان بۆ فه‌له‌ستین و خێراكردنی كۆچكردنه‌كه، ئه‌مه‌ش له‌پێناو نیشته‌جێكردنی كۆچبه‌ره‌كان و جێگیركردنیان ........."، وه‌ك چۆن له خاڵی سێیه‌می هه‌مان ڕێككه‌وتننامه‌دا، دووپات له‌سه‌ر جێبه‌جێكردنی خاڵ و بڕگه‌كانی (به‌ڵێنی به‌لفۆڕ - 1917) كراوه‌ته‌وه.\nبه‌هه‌رحاڵ، عه‌ره‌ب به‌گشتی و فه‌له‌ستینییه‌كان به‌تایبه‌تی، ئه‌گه‌ر به‌قسه‌ی (ئه‌نوه‌ر سادات)ی سه‌رۆكی میسریان بكردایه، ڕه‌نگه هه‌نووكه دۆخی فه‌له‌ستین به بارێكی تردا بگۆڕایه. ئه‌و (سادات)ه‌ی توانی (سینا) بگه‌ڕێنێته‌وه سه‌ر میسر. ئاخر له پای سه‌ركێشیی و ڕیسكی (سه‌ڵاح جه‌دید و جه‌مال عه‌بدولناسر) و به‌ره نه‌ته‌وه‌ییه عرووبه‌وییه‌كه‌یان (میسر، سووریا، لبنان و ئوردن)، له شه‌ڕێكی خۆتڕێندا (حوزه‌یرانی 1967) له‌گه‌ڵ ئیسرائیل، (سینا له میسر، به‌رزاییه‌كانی جۆلان له سووریا، كه‌ناری ڕۆژئاوا له ئوردن)یان له ده‌ست دا و ئیسرائیل چووه ناویانه‌وه و لێی داكوتی.\nنسكۆ و شكست و دۆڕانی عه‌ره‌ب له جه‌نگی حوزه‌یرانی 1967 له به‌رانبه‌ر ئیسرائیل، كه تێیدا هێزه ئاسمانییه‌كانی ئیسرائیل به‌ر له‌وه‌ی فڕۆكه جه‌نگییه سووری و میسرییه‌كانی بنیشنه‌وه، هه‌ر له ئاسماندا كردنیانن به قه‌ره‌برووت، برینێكه هێشتا له یاده‌وه‌ریی عه‌ره‌به نه‌ته‌وه‌ییه عرووبه‌وییه‌كان ساڕێژ نه‌بووه.\nكاتی خۆی كه (ئه‌نوه‌ر سادات) له ساڵی 1978 گه‌ڵاڵه‌نامه‌ی ئاشتی له‌گه‌ڵ ئیسرائیل واژوو كرد، زۆرینه‌ی عه‌ره‌ب و دنیای ئیسلامی، كه‌وتنه دژایه‌تی سادات و ڕێككه‌وتنه‌كه‌ی له‌گه‌ڵ ئیسرائیل، ئه‌مه به‌بێ ئه‌وه‌ی ئاگاداری ورده‌كاریی ڕێككه‌وتنه‌كه و ناوه‌ڕۆكی گه‌ڵاڵه‌نامه‌كه‌ی نێوان سادات و ئیسرائیل بن.\nله به‌رانبه‌ردا (سادات) له ڕێی (شا حه‌سه‌نی دووه‌می شای مه‌غریب) ئه‌و په‌یامه‌ی گه‌یانده هه‌موو سه‌رانی عه‌ره‌ب و دنیای ئیسلامیی به‌ناو داكۆكیكار له فه‌له‌ستین، به‌وه‌ی له‌و خه‌وه قووڵه بێدار ببنه‌وه و به‌م سووربوونه‌یان له‌سه‌ر كه‌له‌ڕه‌قیی، ئه‌وه‌ی ماویشه له فه‌له‌ستین له ده‌ستی نه‌ده‌ن و بیری خستنه‌وه كه عه‌ره‌ب بڕیاری ساڵی 1947ی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كانی تایبه‌ت به پێكهێنانی دوو ده‌وڵه‌ت (ئیسرائیل – فه‌له‌ستین) به‌و مه‌رجه‌ی قودس له‌ژێر چاودێریی (ویسایه)ی نێوده‌وڵه‌تیی بێت، ڕه‌ت كرده‌وه، كه‌چی ئیسرائیل ده‌ه‌وڵه‌ته‌كه‌ی خۆی دروست كرد.\nئینجا 20 ساڵ دوای ئه‌وه (1967) عه‌ره‌ب به بڕیاره‌كه ڕازی بوو، به‌ڵام ئیسرائیل دژی وه‌ستایه‌وه و ئه‌وه‌بوو عه‌ره‌ب په‌نای بۆ شه‌ڕ برد، ئه‌مجاره‌یان كورد گوته‌نی "بۆ ڕیش چوو، سمێڵیشی له‌سه‌ر دانا"، عه‌ره‌ب به‌شێكی تری خاكه‌كه‌ی له میسر، سووریا و ئوردن له ده‌ست دا، ئه‌مه چش له‌و هه‌موو زیانه مرۆیی و ئابوورییه‌ی به‌ریانكه‌وت و (سادات) ئامۆژگاریی عه‌ره‌بی كرد و پێی گوتن، "گرفتی ئێوه ئه‌وه‌یه كه چاره‌سه‌ری ئاشتی ڕه‌ت ده‌كه‌نه‌وه، به‌مه‌ش زه‌وییه‌كان هه‌ر له ده‌ستی ئیسرائیلدا ده‌مێننه‌وه، كه‌چی دوای 10 ساڵ په‌شیمان ده‌بنه‌وه و چاره‌سه‌ره‌كه قبووڵ ده‌كه‌ن، به‌ڵام ئه‌مجاره‌یان ئیسرائیل ڕه‌تی ده‌كاته‌وه".\n)سادات) سینای بۆ میسر گه‌ڕانده‌وه، كه‌چی ئێسته‌یش ئاڵای ئیسرائیل له به‌رزاییه‌كانی جۆلان و كه‌ناری ڕۆژئاوا ده‌شه‌كێته‌وه، چش له‌وه‌ی فه‌له‌ستینی پێش 1947 چۆن بوو و فه‌له‌ستینی 2020 چۆنه.\nپارادۆكسێك كه تا ئه‌م چركه‌ساته‌یش له پێوه‌ست به بابه‌تی فه‌له‌ستین و ئیسرائیل عه‌ره‌ب تێیدا ده‌ژیی، ئه‌وه‌یه كه ده‌ڵێن به‌ریتانیا له‌و ڕۆژگارانه‌دا داگیركه‌ر بووه و خاوه‌نی ڕاسته‌قینه‌ی خاكه‌كه نه‌بووه، بۆیه ئه‌و مافه‌ی نه‌بوو، فه‌له‌ستین بداته جوو.\nده‌ی خۆ كوردستانیش موڵكی عه‌ره‌ب نییه و داگیری كردووه، كه‌چی نه‌ك هه‌ر دژی ئه‌وه‌یه باشووری كوردستانی به‌زۆر لكێنراو به عێراقی عه‌ره‌بی جیا ببێته‌وه (هه‌ڵوێستی شۆڤینییانه‌ی شه‌قام و ده‌سه‌ڵاتدارانی عه‌ره‌بمان به ڕاست و چه‌پییه‌وه، به لیبراڵ و ئیسلامییه‌وه، به سوننه و شیعه‌یه‌وه له به‌رانبه‌ر ڕیفراندۆمدا بینی)، به‌ڵكو وه‌ك به‌شێكیش له نیشتمانی عه‌ره‌بیی ده‌زانن. ته‌نانه‌ت زۆر وڵاتیش هه‌ن كه ئێسته پێیان ده‌گوترێ عه‌ره‌بی و ئیسلامی، له بنه‌ڕه‌تدا نه عه‌ره‌بی بوون و نه ئیسلامیش، به‌ڵام عه‌ره‌ب له سه‌رده‌می ده‌سه‌ڵاتدارێتیی ئیسلامدا داگیری كردن و بۆ تاهه‌تایه له خاوه‌نه ڕاسته‌قینه‌كانیان زه‌وتیان كردن.\nجا خۆ ئه‌گه‌ر له‌م ڕۆژگاره‌شدا عه‌ره‌ب هه‌مان ده‌سه‌ڵاتی سه‌رده‌می پێشوویان هه‌بووایه، ئه‌وا هه‌موو ئه‌و وڵاتانه‌ی له سه‌رده‌می داگیركاریی (فتوحات)ی ئیسلامی و سه‌رده‌می خه‌لافه‌ته‌كانیاندا داگیریان كردن، ئێسته ده‌یانهێنانه‌وه باوه‌شی نیشتمانی عه‌ره‌بی.\nدواجار ماوه‌ته‌وه بپرسین، ئایا دوژمنی گه‌لێك ده‌توانێ سته‌مكارییه‌كه‌ی له به‌رانبه‌ر ئه‌و گه‌له به چه‌وسانه‌وه و سته‌ملێكراوی خۆی به ده‌ستی دوژمنی خۆی بشارێته‌وه؟ ئه‌وه چ لۆجیكێكه بانگه‌شه‌ی سته‌ملێكراوی بكه‌یت، كه‌چی به‌درێژایی مێژوو خه‌ڵكی تر بچه‌وسێنیته‌وه و سته‌میان لی بكه‌یت؟ ئه‌وه‌ی عه‌ره‌ب ده‌یكات، ڕێك ئه‌وه‌یه. له كاتێكدا دنیا له‌سه‌ر ئه‌وه قه‌رزدار ده‌كاته‌وه كه ساڵانێكه به ده‌ستی ئیسرائیل ده‌چه‌وسێنرێته‌وه، كه‌چی تا ئێسته‌یشی له‌گه‌ڵدا بێت، خاكی كوردی داگیر كردووه و سته‌می لێ ده‌كات، هاوكات ئه‌مازیغ و قیبتییه‌كان و گه‌لانی به‌زۆر به عه‌ره‌بكراو و خاك لێ زه‌وتكراو، ده‌چه‌وسێننه‌وه.


گۆشار بۆ سەر خوێندکاران لەسەروبەندی 16ی سەرماوەزدا\nخوێندکاران بەردەوام وەکو چینێکی هوشیارو بیرمەندوپێشڕەوی کۆمەڵگا،بۆرخنەگرتن وبردنەژێرپرسیاری دەسەڵات لەتەواوی بۆارەسیاسی و کۆمەڵایەتیەکان دەسپێشخەربوون و هیچکات وتەنانەت بۆجارێکیش بەرژەوەندیە گشتیەکانی کۆمەڵگایان نەکرد بە قوربانی بەرژەوندی تاک.\nخوێندکاران پشت ئەستورن بە مێژوویەکی درێژماوەی خەباتیان کە بەردەوام وەکو بەشێکی چالاک و ئەکتیڤ لە تەواوی بزوتنەوە کۆمەڵایەتیەکان بەتابلوو هێمای تایبەت بە بزوتنەوەی خویندکاری خویان و داخوازی تایبەتیش ،بەردەوام ترسێکی گەوریان خستوەتەنێودڵی دەسەڵاتە دیکتاتورو توتالیترەکان.دەسەڵاتدارانی گشتی خۆاز ئەم راستیە باش دەزانن کەخوێندکاران و بزوتنەوەی خوێندکاری بە تایبەت بە هیچ چەشنێک مل دانادەن بۆخواستەکانی دەسەڵات و بەردەوام لە سەرخۆاستەعەداڵەتخوازانەکانی خۆیان سوورن و تا گەیشتن بە ئامانجیان کۆڵ نادەن.\nلە سەروبەندی شانزدەی سەرماوەزدا،هێشتا سوری ئەوسێ دڵوپەخوینە لەسەرروموتی زانکۆ ماوە، سێ دڵۆپەخوێنێک کە دواتر بو بەجیاکردنەوەی رێگای بزوتنەوەی خوێندکاری لە دەسەڵاتی پۆلیسی ساواک و بوو بە هاندەرێک بۆ زۆربەی خوێندکاران و چالاکانی خویندکاری کە بە گروتینێکی یەکجار زۆرەوە بچن بەگژدەسەڵاتی پاشایەتی لە ئێراندا.\nزیدەرویمان نەکردووەکەئەگەر بڵین رۆژی شانزدەی سەرماوەز بوبەهەوێنی دەسپێکردنی خەباتێکی بەرفراوانی مەدەنی وجەماوەری کە ئامامەکەی بوەهۆی روخانی سیستەمی پاشایەتی لە ئێران.\nئیستاکەش خەبات وچالاکی بزوتنەوەی حوێندکاری لە کۆمەڵگای ئێران هەر رانەوەستاوەو ئەمجارەش خویندکاران لەوپەڕی ورەبەرزیەوە بەگژی دەسەڵاتی کۆماری ئێسلامیدا دەچن. دوای شۆرشی گەلانی ئیران و داگیرکردنی ئەودەسکەوتەمەزنەی جەماوەر، لەلایەن بونیادگەرادینیەکانەوە واتە دیکتاتۆریی کۆماری ئیسلامی هەر لە خەبات بەردەوامن. رژیمی خومەینی پاش پەرەپێدانی کۆنەپەرەستی و نابەرابەری و سەرکووت و قەڵاچوی بێ بەزەییانەی کۆمەڵگای ئێران و بە تایبەت زانکۆکان لەدەیەی شەستدا، بە دەسپێکردنی ئینقلابی فەرهەنگی و لابردنی کەسایەتییە سیاسییەکانی ئەو سەردەمە و پاک کردنەوەی زانکۆکان لەدەنگە نەیارەکانیان، توانیان تا رادەیەک بزووتنەوەی خوێندکاری بخەنە پەڕاوێزەوە، بەڵام ژیلەمۆی بزووتنەوەی خۆیندکاری هەرگیز نەکوژایەوە.\nلە ساڵانی دواییدا، بزووتنەوەی خوێندکاری گڕوتینێکی تازەی بەخۆوە بینیوە، تا جارێکیتر خۆیندکاران بیسەلمێنن کە بزووتنەوەی خۆیندکاری هەر وەکوو جاران سەربەخۆ ماوەو لەبەرابەر ناعەداڵەتییەکانی دژ بە کۆمەڵگا لەلایەن دەسەڵات دارانەوە دەوەستێتەوە.\nشازدەی سەرماوەز بێ گومان لەمێژووی ئێمەشدا کاریگەری هەبووە. بێ شک خۆێندکارانی ناڕازی بەنیسبەت بارودۆخی نالەباری کۆمەڵگا لەتەواوی بوارەکانی ماڤی مرۆڤ وسیاسەت و ئابوورییەوە بێ دەنگ نابن و بەردەوام وەکوو چاوەدێریکی کۆمەڵگا لە هەوڵی رۆشنگەریی و خەبات لە دژی نابەرابەری و ناعەداڵەتین .\nخۆێندکاران وەکوو چینێکی نوێخوازو ئارمانگەرا، هیچکات لەبەرانبەر دەسەڵاتە دیکتاتۆرەکان کۆڵیان نەداوە و سەرەڕای ئەو هەمووە گرفتانە کە دەسەڵاتدارانی سەرەڕۆ لە بێبەش کردن لە خۆیندن و زیندانی کردن و ئەستێرەدارکردنەوە بگرە هەتا دەرکردن لەزانکۆ کە لە سەر رێگای بزوتنەوەی خۆیندکاریدا دایان ناوە، بە گومانی خۆیان دەیانهەوێت بەر بەم شاڵاوە بەهێزەی کۆمەڵگا بگرن. دەسەڵاتداران تا ئێستاش نەیانتوانیوە تەنانەت بۆ چرکەساتێک ئەم مەشغەڵی ئازادیخوازییە بکوژێننەوە. لەئەم بوارەشدا خوێندکارە کوردەکان وەکوو بەشێک لەبزووتنەوەی خۆێندکاری کۆمەڵگای ئێران چاڵاکییەکانی خۆیان لەتەواوی تەوەرە جیاجیاکاندا، بۆ گەیاندن بەخۆاست و ویستی خۆیان و هەروەها کۆمەڵگای کوردی بەگوێی دنیا، درێژە پێ داوەو بگرە بە نیسبەت خوێندکارە غەیرە کوردەکانی زانکۆکان، زۆرتر زەرەرمەند بوون. رێژەی ئەستێرەدارکردن و بێ بەش کران لەماڤی خوێندن-وزیندانی کردن و بانگێشت کردن بۆ ئیدارەی ئیتلاعات لە نێو خوێندکارانی کورد سەلمێنەری ئەم راستییەیە.\nمیژو سەلماندویەتی کەهیچکات، هیچ دەسەڵاتێک ناتوانێت بۆ ماوەیەکی هەتاهەتایی بە سەرکۆتی خەڵکی وڵاتەکەی خۆی درێژە بدات، لەبەرئەوەی خواستەکانی چالاکانی خوێندکاری و رێکخراوە و حیزبە سیاسییەکان، هەڵقوڵاوی خواستە رەواکانی کۆمەڵگایە\nبەڵام شانزدەی سەرماوەزی ئەمساڵ بۆخوێندکارە کوردەکان، لە ساڵەکانی پێشوو نالەبارترەو رێژەیەکی یەکجار زۆر بانگهێشت کردن بو ئیدارەی ئیتلاعات و زیندانی کردن و ئەستێرەدار کردن و گرتنی بەکۆمەڵی ئەندامانی یەکیەتی دێمۆکراتیکی خۆیندکارانی کورد و داخستنی بنکەخوێندکاریەکانی زانکۆی پیامی نوری مەریوان و زانکۆی ئازادی سنە و بانگهێشت کردنی چالاکانی خوێندکاری ئەم رێکخراوانە لە سەرو بەندی شانزدەی سەرماوەز، دەرخەری ئەو راستییەیە کە کۆماری ئیسلامی لە قەیراناوی ترین رۆژەکانی خۆیدایە. ئەم رژیمە پاش قەیرانی نێونەتەوەیی دەسەڵاتەکەی، نایهەوێت کە هەلومەرجەکانی ناوخۆییشی بەم ئاقارەدا، بچێت هەر بۆیە لە تەواوی هێزو توانای خۆی کەڵک وەردەگرێت کە هیچ چەشنە ناڕەزایەتییەک لە نێو کومەڵگاوە نەیەتە ئاراوە. دەسەڵاتیش ئەمەباش دەزانێت کە سەرەکی ترین سەنگەری نافەرمانی مەدەنی لە نێو زانکۆکانەو هەر ئەمە بووە بە هۆی چڕکردنەوەی کەشی ئەمنی سەر زانکۆکان . لەم سەروبەندەدا ئەندامانی یەکیەتی دێمۆکراتیکی خوێندکارانی کوردیش زۆرترین خەساریان پێگەیشتووە و هەر ئێستایش دەسەڵات دەیهەوێ بە هەرجۆرێک بێت بەر بە مەجمەعی گشتی ساڵانەی یەکیەتی دێمۆکراتیکی خوێندکارانی کورد بگرێت .\nدیارە فشار هێنان بۆ چالاکانی خوێندکاری لە ئێران بەتایبەت چالاکانی بزوتنەوەی خوێندکاری کورد لە کۆمەڵگای کوردستان شتێکی تازە نیە. هەروەها دەزانین کە زۆربەی رێژەی کۆمەڵگای کوردستان لاوان پێکی دەهێنن و زۆربەیان لە زانکۆکان سەرقاڵی خوێندنن. زانکۆیش بەردەوام بۆخوێندکارە کوردەکان بێجگە لەوەی کە جێگایەکی ئاکادێمیکە، شوێنێکیشە بۆ چالاکیی سیاسی، سینفی و کۆمەڵایەتییەکانیان.\nهەرکات بزووتنەوەی کوردستان گەشەی بە خۆوە دیوە بێ گومان یەکێک لە هۆکارە سەرەکیەکانی، بوونی چالاکانی خوێندکارییە کە زۆرترین بەهاکانیان لە پێناو بەدیهاتنی ئامانجەکانیان کە هەمان بەرابەری و ئازادیە داوە.\nپاش ساڵانیک هەندێک لە چالاکە خوێندکارییەکانی کوردی زانکۆکانی پارێزگای سنە بەو قەناعەتە گەیشتن کە ئەبێت ئیتر چالاکییەکانی بزوتنەوەی خوێندکاری و خواستەکانی خۆیان و کۆمەڵگاکەیان بەشێوازێکی فۆڕمیک و داڕیژراو دەربڕن. ئەمە وای کرد کە لە مانگی گوڵانی ساڵی 84دا لە شاری سنە، خوێندکارە کوردەکان سەرەڕای ئەو سەختیەانە لە دەوری یەک کۆببنەوەو رێکخراوەیەکی گشتی خوێندکاری کە پێک هاتبو لە تەواوی بنکە خوێندکاریە کانی زانکۆکانی پارێزگای سنە، لە ژێر ناوی یەکیەتی دێمۆکراتیکی خوێندکارانی کورد دابمەزرێنن و توانیان دوای چەند ساڵ پەرە بە چالاکیەکانیان بدەن و پاش ماوەیەک یەکیەتی دێمۆکراتیکی خوێندکارانی کورد لە کرماشان و ورمێ و هەروەها لە تارانیش دابمەزرێنن.\nبەڵام لە کوردستان کە هەر لە سەرەتای شۆڕشی گەلانی ئێرانەوە بەبارودوخێکی تایبەت کە بەسەریدا زاڵە، وای کرد کە بارودۆخەکە ئاڵۆزتر بێت، یەکیەتی دێمۆکراتیکی خوێندکارانی کورد لە مەنشوری خۆیاندا رەچاویان کردبوو کە ئامانج لە پێکهێنانی ئەم رێکخراوە خوێندکارییە، هەوڵدانە بۆ بەرگری کردن لە پڕۆسەی ئاسیمیلاسیۆنی فەرهەنگی و نەتەوەیی و هەوڵدان بۆ خوێندن بە زمانی دایکی و ناسینی مافە رەواکانی میللەتی کورد لە چوارچێوەی گوتارێکی دێمۆکراتیکدایە. ئەم خواستانە کە هەموویان خواستی کومەڵگای کوردستان بوون، هەر لەسەرەتایشەوە لەلایەن دەسەڵاتی ئایدیۆلۆژیکی کۆماری ئیسلامی و تەنانەت هەندێ رەوتی سیاسی دەرەوەی وڵاتیش دژایەتی کرا. کۆماری ئیسلامی کە گۆتاری خوی لە چوارچێوەی گۆتاری دوگمی ئایدیۆلۆژیکی ئیسلامی ناو لێ دەبات، بەردەوام دژایەتی ئەم چەشنە جوڵانەوانە دەکات، چون نایهەوێت هیچ دەنگێک بێجگە لە دەنگی دەوروبەریەکانی خۆی ببیستێت . ئەم شێوازە بیرکردنەوە کەلێنێکی گەورەی لە نێوان دەسەڵاتدارانی دیکتاتۆر و کۆمەڵگای کوردستان و هەروەها بزوتنەوەی خوێندکاریی کوردی دروست کردووە.\nدەسەڵات بۆ خنکاندنی ئەم دەنگانە لە هەموو شێوازێک کەڵکی وەرگرتووە کە ئەتوانین بە بانگهێشت کردن بۆ ئیدارەی ئیتلاعات و دەسبەسەر کردنی چالاکانی بزوتنەوەی خوێندکاری کوردی ئاماژەبکەین. ئەم شێوازە هەڵسوکەوتە تەنیا تایبەت بە ئەمساڵ نەبووە، ئەگەر ئاورێک لە ساڵانی پێشو بدەین، ئەمە شتێکی نامۆ نییە بۆ بزووتنەوەی خۆیندکاری، بەڵام خێرایی ئەم شێوازە هەڵسوکەوتە پاش هاتنە سەرکاری ئەحمەدی نژاد زۆرتر پەرەی سەندووە.\nدیارە لەوەها بارودوخیکدا کە بە سەر کۆمەڵگای کوردستاندا زاڵ بووە، ئەمە یەکێکە لە گرنگترین چالاکییە مەدەنییەکان کە لە لایەن چالاکانی خوێندکارییەوە بە شێوازیکی فۆڕمیک و رێکخراوەیی لە زانکۆکاندا رێبەری دەکرێت و بە تەواوی ئەم گرفتانەش کە دەسەڵات لە سەر رێگایان دایناوە، چالاکانی خوێندکاریی کورد لە هەڵسووڕان و چالاکی بۆ بەدی هاتنی ئازادی و دێمۆکراسی لە چوارچێوەی گوتارێکی دێمۆکراتیکدا کۆلیان نەداوە و بەردەوام لەسەری پێداگری دەکەن. ئەمساڵیش لە سەروبەندی شانزدەی سەرماوەزدا چالاکانی بزووتنەوەی خۆیندکاری کورد هاوکات لەگەڵ چالاکانی بزووتنەوەی خۆیندکاری ئێراندا خۆیان بۆ رێزگرتن لە ئەم رۆژە ئامادە دەکەن .\nلەوانەیە کە دەسەڵات بتوانێت بۆ ماوەیەکی کاتی بەدەسبەسەر کردنی چالاکانی خوێندکاری، زانکۆکان کۆنترۆڵ بکات، بەڵام میژو سەلماندویەتی کەهیچکات، هیچ دەسەڵاتێک ناتوانێت بۆ ماوەیەکی هەتاهەتایی بە سەرکۆتی خەڵکی وڵاتەکەی خۆی درێژە بدات، لەبەرئەوەی خواستەکانی چالاکانی خوێندکاری و رێکخراوە و حیزبە سیاسییەکان، هەڵقوڵاوی خواستە رەواکانی کۆمەڵگایە.\nسەرچاوە: رۆژنامەی ژمارە(86)ی ئاسۆی رۆژهەڵات


دۆزینەوەی سەرچاوە: "مەسعوود بارزانی" – ھەواڵەکان · ڕۆژنامەکان · کتێبەکان · سکۆلار · جەیستۆر (فێربە کەی و چۆن ئەم داڕێژەیە لابەریت)\n١٦ی ئابی ١٩٤٦ (تەمەن ٧٥)\nئەم بەشە بەزۆری یان بەتەواوی پشت دەبەستێت بە تەنھا یەک سەرچاوە. لەوانەیە زانیاریی پەیوەندیدار لەسەر پەڕەی وتووێژی وتارەکە بدۆزیتەوە. تکایە یارمەتیی باشترکردنی بدە بە ناساندنی سەرچاوەی زیاتر. (فێربە کەی و چۆن ئەم داڕێژەیە لابەریت)\nپاش شکستی شۆڕشی ئەیلوول لە ئەنجامی رێککەوتننامەی جەزائیر لە نێوان شای ئێران و حکومەتی عێراقی لە ساڵی ١٩٧٥، بە ڕێنمایی جەنابی مەلا مستەفای باوکی، مەسعوود بارزانی لەگەڵ ئیدریس بارزانی برای و ژمارەیەک لە ھەڤاڵانی پێکەوە ھەڵسان بە ڕێکخستنەوەی ڕیزەکانی پێشمەرگە و دامەزراندنی سەرکردایەتی کاتی بۆ پارتی دیموکراتی کوردستان. و لە ٦ی گوڵانی ١٩٧٦ شۆڕشی گوڵان دەستی پێکرد.\nلە ساڵی ١٩٧٦ تا ١٩٧٩ مەسعوود بارزانی لەگەڵ باوکی لە ئەمریکا ژیاوە و پاش ڕووخانی ڕژێمی شای ئێران، گەڕایەوە ئێران تا تەرتیباتی ھاتنەوەی باوکی بۆ ئێران بکات، بەڵام ئەو ڕۆژەی کە بەڕێز بارزانی لە ١ی ئازاری ١٩٧٩ گەیشتەوە ئێران، باوکی لە واشنتۆن کۆچی دوایی کرد. لە مانگی ١١ی ١٩٧٩، لە کۆنگرەی نۆیەمی پارتی دیموکراتی کوردستان بارزانی بە سەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان ھەڵبژێردرا.\nبارزانی ڕۆڵێکی سەرەکی ھەبووە لە سەرجەم پێشھاتە سیاسیەکانی عێراقی نوێدا، پاشانیش لە دامەزراندنی ئەنجومەنی حوکمڕانی عێراقی لە ٣١ی تەممووزی ٢٠٠٣، کە تێیدا بووە ئەندام و دواتریش بووە سەرۆکی ئەنجومەنەکە.\nلە ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٥ مەسعوود بارزانی وەکو یەکەمین سەرۆکی ھەرێمی کوردستان ھەڵبژێردرا لەلایەن ئەنجومەنی نیشتمانی کوردستانی عێراق.\nلە ڕۆژی ٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧ ئەنجومەنی سەرۆکایەتی کوردستان دامەزرا کە تێیدا سەرۆکی ھەرێم سەرپەرشتی کۆبوونەوەکان دەکات، و جێگری سەرۆکی ھەرێم بەڕێز کۆسرەت ڕەسووڵ لەگەڵ سەرۆکی پەرلەمانی کوردستان و سەرۆکی حکومەتی کوردستان و جێگرەکانیان و سەرۆکی دیوانی سەرۆکایەتی ھەرێم.\nئەنجومەنی باڵای پارتە سیاسیەکان، کە کەسایەتی یەکەمی پارتە سیاسییەکان تێیدا ئەندامن، کە لەم حزبانەی خوارەوە پێکدێت: پارتی دیموکراتی کوردستان، یەکێتی نیشتمانی کوردستان، پارتی زەحمەتکێشانی کوردستان، پارتی سۆشیالیستی دیموکراتی کوردستان، یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان، کۆمەڵەی ئیسلامی کوردستان.\nبارزانی شەیدای خوێندنەوەیە بە تایبەتیش حەز بە خوێندنەوەی پەرتووکی مێژوویی و سیاسی و سەربازی دەکات و ھەروەھا زۆر حەزیش لە وەرزش دەکات.\nبارزانی شارەزایی تەواوی لە زمانی کوردی و عەرەبی و فارسی ھەیە، و ھەروەھا شارەزایی لە زمانی ئینگلیزی ھەیە و قسەی پێدەکات.\n^ "سەرۆکی ھەرێم - ماڵپەڕی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان". Archived from the original on ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢. Retrieved ١١ی ئابی ٢٠١١. Check date values in: |access-date=, |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= (help) ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.\n^ ڕۆحانی, کەماڵ (2019). کورد و کوردستان لە ڕێڕەوی مێژوودا. تاران: ئاراس. pp. ٤٥٢. ISBN 978-622-6278-31-0 Check |isbn= value: checksum (help).\n^ یادی ٢٥ ساڵەی تاوانی کۆمەڵکوژی بارزانییەکان ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.\n^ کاریگەریی ئەنفال - عەدالەت عومەر ساڵح ١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١١ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.\nکۆمنزی ویکیمیدیا، میدیای پەیوەندیدار بە مەسعوود بارزانی تێدایە.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=مەسعوود_بارزانی&oldid=868786»\nئەو وتارانەی پێویستیان بە سەرچاوەی زیادتر ھەیە


لوبنان، دەروازەكانی وڵاتەكەی بەڕووی دەرەوەدا داخست - تۆڕی میدیایی خەڵک\nحكومەتی لوبنان داخستنی گشتی دەروازەكانی وڵاتەكەی بۆ ماوەی سێ هەفتە ڕاگەیاند و هاتوچۆی شەوانەشی قەدەغەكرد.\nئاژانسی ڕۆیتەرز بڵاویكردەوە، حەمەد حەسەن وەزیری تەندروستی حكومەتی كاربەڕێكەری لوبنان ڕایگەیاند، داخستن دەروازەكانی وڵاتەكەی لە ڕۆژی پێنج شەممەی داهاتووەوە دەستپێدەكات و تاكو 1 ی مانگی داهاتوو بەردەوام دەبێت.\nوتیشی”وردەكارییەكان سەبارەت بەو كەرتانەی كە داخستنەكە نایانگرێتەوە ئەمڕۆ سێ شەممە ئاشكرایان دەكەین”.\nئاشكراشیكرد، ئێستا ڕوون و ئاشكرایە مەترسی ڤایرۆسەكە هەڕەشەیەكی گەورەی لەسەر ژیانی لوبنانییەكان دروست كردووە و نەخۆشخانەكانیش چیتر ناتوانن نەخۆش وەرگرن.\nڕۆژی یەك شەممە 2870 كەس لە لوبنان تووشی ڤایرۆسە نوێیەكە بوون، بەوەش كۆی ژمارەی تووشبووان لەو وڵاتەدا بەرزبووەتەوە بۆ 189278 كەس، لەكاتێكدا حاڵەتەكانی گیانلەدەستدانیش بەهۆی ڤایرۆسەكەوە بەرزبووەتەوە.\n04 مارس 2021 1.20 pm\nخەڵك- وتەبێژی وەزارەتی تەندروستی ئێران ڕایدەگەیەنێت، لە 24 كاتژمێری ڕابردوودا 20150 كەس تووشی كۆرۆنا بوون.


آگوست 15, 2021 – رادیو ده‌نگی ئازادی و یه‌كسانی\nبەردەوامی پێشڕەوییەکانی تاڵەبان و کۆنتڕۆڵ کردنی شاری “مەزار شەریف”\nشارە گەورەکانی ئەفغانستان یەک بە یەک لە لایەن هێزەکانی تاڵەبانەوە کۆنتڕۆڵ دەکرێن کە دوایین شار، مەزار شەریفی ناوەندی ئوستانی بەڵخ بووە. مەزار شەریف چوارەمین شاری گەورەی ئەفغانستانە کە رۆژی شەممە 23ی …\nچوونه‌سه‌ره‌وه‌ی ڕێژه‌ی قۆربانیانی بوومه‌له‌رزه‌كه‌ی هائیتی\nڕۆژی شه‌ممه ٢٣ی مانگی گه‌لاوێژ، به‌رپرسانی باڵای ده‌وڵه‌تی “هائیتی” ڕایانگه‌یاند: ڕێژه‌ی قۆربانیانی بوومه‌له‌رزه گه‌وره‌كه‌ی ئه‌و وڵاته گه‌یشتۆته ٣٠٤ كه‌س و پتر له یه‌ك هه‌زار و ٨٠٠ كه‌سیش به سه‌ختی بریندار بوون. به وته‌ی …\n٢٠ كۆژراو و ٧٩ بریندار له ته‌قینه‌وه‌ی تانكرێكی سووته‌مه‌نی له لۆبنان\nبه پێی ڕاپۆرتی خاچی سووری لۆبنان، سه‌ر له به‌یانی ڕۆژی یه‌كشه‌ممه ٢٤ی مانگی گه‌لاوێژ، به هۆی ته‌قینه‌ویه تانكرێكی سووته‌مه‌نی له ناوچه‌ی “عه‌كار“ی سه‌ر به باكووری لۆبنان، لانیكه‌م ٢٠ كه‌س بوونه قۆربانی. …\nتەقاندنەوەی دەکەلێکی کارەبا لە بەغدا و بڕانی ئاو\nرۆژی شەممە 23ی مانگی گەلاوێژ بە هۆی تەقاندنەوەی دەکەلێکی کارەبا کە برقی هەناردە کردنی ئاوی بۆ بەغدا دابین دەکرد، ئاوی ناوچەکانی رۆژاوای ئەم شارە بڕا. هەواڵنێری فەرانسە لە راپۆرتێک دا دەڵێ: …\nبەربوونەوەی فرۆکەیەکی ئاوپاشی رووسییە لە تورکییە\nکاربەدەستانی رووسییە رایانگەیاند، فرۆکەی “بێ ریف بی ئی 200″ لە ئوستانی ئادانای تورکییە کەوتووەتە خوارێ و هەموو سەرنشینەکانی گیانیان لە دەست داوە. 8 کەس لە ناو فڕۆکەکە دا بوون کە پێنجیان رووسی و سێ …\nبریندار بوونی دوو كوڵبه‌ر به هۆی ڕووداوی هاتووچۆ له شاری پاوه\nڕۆژی شه‌ممه ٢٣ی مانگی گه‌لاوێژ، بە هۆیی پێکدادانی دوو ماشێن لە پاوە دوو کۆڵبەری خەلکی ئاوایی “قالیچە“ی سەر بە شارۆچکەی “سەلاسی باوەجانی” به سه‌ختی بریندار بوون. به پێی ڕاپۆرته‌كان، ناوی ئه‌و دوو كۆڵبه‌ره …\nده‌ستبه‌سه‌ر كردنی چالاكی مه‌ده‌نی “خه‌بات مه‌فاخری” له شاری سنه\nڕۆژی سێشەممە 19ی مانگی گەلاوێژ، خەبات مفاخری چالاکی ژینگەپارێزی و ئەندامی ڕێكخراوی “کوردستانی سەوز“، لەلایەن هێزه ئه‌منییه‌كانه‌وه له شاری سنه دەستبەسەر کرا. به پێی ڕاپۆرته‌كان، “خەبات مفاخری” ڕۆژی پێنجشەممە 6ی خەرمانانی ساڵی ١٣٩٩ی هه‌تاوی، لەلایەن …\nنادیار بوونی چاره‌نووسی ٧ به‌ندكراوی شاره‌كانی مه‌هاباد و سه‌رده‌شت\nشه‌ش هاووڵاتی خه‌ڵكی شاری مه‌هاباد به ناوه‌كانی “هێمن قه‌ره‌داغی“، “ڕزگار عه‌ینالوو“، “كاوه سلێمانپوور“، “سۆران دوورباش“، “ئه‌حه‌د سۆنه” و “ئاكۆ دوورباش“، هه‌روه‌ها هاووڵاتییه‌كی خه‌ڵكی سه‌رده‌شت به ناوی “واڵی قازی زاده” دوای ده‌ستبه‌سه‌ر كردنیان له لایه‌ن هێزه ئه‌منییه‌كانی ڕژیمه‌وه، هیچ زانیارییه‌ك …\nخراپی باری تەندروستیی بەندکراوێکی سیاسی کورد لە زیندانی یەزد به‌دوای ١٥ڕۆژ مانگرتن لە خواردن\nبه پێی ڕاپۆرتی ڕێكخراوی مافی مرۆڤی كوردستان، “قادر محەمەدزاده“، بەندکراوی سیاسی خەڵکی بۆکان کە ئێستا شازدەهەمین ساڵی زیندانی بوونی لە بەندیخانەی ناوەندیی یەزد تێپه‌ڕ ده‌كات، ماوەی ١٥ ڕۆژە مانی لەخواردن گرتووە و …\n٨٠ هێکتار لە قامیشەڵانه‌كانی دەریاچەی زرێبار لە ئاگردا سووتان\nبەرپرسی ئیدارەی پاراستنی ژینگەی شاری مەریوان ڕایگەیاند: ٨٠ هێکتار لە قامیشەڵانەکانی دەریاچەی زرێبار له ئاگردا سووتا و پاش ٨ کاتژمێر ئەو ئاگره کۆنترۆڵ کرا. به پێی ڕاپۆرته‌كان، ئەو ئاگرتێبەردانە ڕۆژی هەینی …


بۆچی خواردنی نانی به‌یانیان زۆر گرنگه؟\nبۆچی نانی به‌یانیان گرنگترین ژه‌مه‌خواردنی ڕۆژه؟\nژه‌مه‌خواردنێکی ته‌ندروستی به‌یانیان وه‌ک سووته‌مه‌نی (به‌نزین) وایه بۆ مرۆڤ!، شه‌کری ناو خوێن پڕده‌کاته‌وه، وزه‌ی ته‌واو ده‌دات بۆ له‌ش بۆ ده‌ستپێکردن به ڕۆژێکی نوێ. سه‌رباری ئه‌مانه ژه‌مه نانی به‌یانیان یارمه‌تی گه‌شه‌ی له‌ش ده‌دات، لێکۆڵینه‌وه‌کان ئه‌مه‌یان نیشانداوه که ئه‌و خه‌ڵکانه‌ی نانی به‌یانیان ده‌خۆن- به‌تایبه‌تی ژه‌مه نانێکی ته‌ندروست زۆر له بارن بۆ؛\nزیاتر به‌کارهێنانی ڤیتامین و مادده کانزایه‌کان وه که‌متر به‌کارهێنانی چه‌وری و کۆلیستڕۆڵ له ماوه‌ی ڕۆژدا.\nته‌رکیزێکی باشتر و باشتر مێشکیان کاربکات له به‌یانی. ئه‌مه‌ش له‌به‌ر پڕکردنه‌وه‌ی خوێنه به سه‌رچاوه‌ی شه‌کری کلوکۆزی پێویست بۆ مێشک. چونکه مێشک له‌توانی هه‌یه ته‌نها گلۆکۆز به‌کاربهێنێت.\nپارێزگاری کردن له‌سه‌ر کێش. لێکۆڵینه‌وه‌کان ئه‌مه‌یان ده‌رخست که خواردنی نانی به‌یانیان هه‌ست کردن به برسیه‌تی که‌م ده‌کاته‌وه له ته‌واوی ڕۆژدا.\nزیاتر به‌هێز و گورج و چاڵاک ده‌بیت. ئه‌و که‌سانه‌ی که نانی به‌یانیان ده‌خۆن وزیه‌کی زۆر به‌ده‌ست ده‌هێن و چاڵاکتر کارده‌که‌ن له ته‌واوی ڕۆژدا.\nدابه‌زاندنی ڕیژه‌ی کۆلیستڕۆڵ، که مه‌ترسی نه‌خۆشی دڵی که‌م ده‌کاته‌وه. لێکۆڵینه‌وه‌کان ئه‌مه‌یان سه‌لماندوه که ئه‌و که‌سانه‌ی نانی به‌یانیان ده‌خۆن که‌متر سه‌رچاوه‌ی خۆراکی کۆلیستڕۆڵی به‌کارده‌هێنن وه‌ک له‌و که‌سانه‌ی که نانی به‌یانیان ناخۆن.\nهه‌رچه‌نده خواردنی نانی به‌یانیان بۆ هه‌موو که‌سێک له هه‌رچ ته‌مه‌نێک بێت گرنگه، به‌ڵام نانی به‌یانیان زۆر زۆر گرنگه بۆ منداڵ و هه‌رزه‌کاران. به گوێره‌ی ئه‌نجومه‌نی خۆراکی ئه‌مریکی، ئه‌و منداڵانه‌ی که نانی به‌یانیان ده‌خۆن زۆرتر له‌بارن بۆ ئه‌وه‌ی ته‌رکیز و بیرێکی باش و لێهاتووی له شیکارکردنی کێشه‌کان و هاوڕێکی و گونجانی له نێوان ده‌ست و پلیان له کارکردنیان هه‌بێت. هه‌روه‌ها زۆر ژیر و چووست و چاڵاک ده‌بن و که‌متریش هۆسه و هه‌ڵا دروست ده‌که‌ن له قوتابخانه.\nژه‌مه نانی به‌یانیه‌کی ته‌ندروست ده‌بێت خۆراکی هه‌مه جۆر له خۆبگرێت، بۆ هه‌ڵبژاردنی ژه‌مه نانی به‌یانیه‌کی ته‌ندروست به‌لایه‌نی که‌م یه‌کێک له سه‌رچاوانه‌ی خواره‌وه پێویسته له ژه‌مه خواردنه‌که هه‌بێت؛\nسه‌روز و میوه یاخود شه‌ربه‌تی سه‌وزه و میوه 100% ته‌واو.\nدانه‌وێڵه و به‌رهه‌مه‌کانی. وه‌ک سه‌مون، نان ، کێک..هتد.\nبه‌رهه‌می شیری. وه‌ک ماست، قه‌یماغ، په‌نیر..هتد.\nپڕۆتین. وه‌ک هێلکه‌ی کوڵاو، که‌ره‌ی ڕۆنی باوی، ئه‌گه‌ر کرا پارچه‌ی باریکی له گۆشتی ئاژه‌ڵ یاخود مریشک، ماسی..


شادان قادر 19/09/2019 - 19:29 بڵاوکراوەتەوە لە كوردستان\nبەشێکی لە دانیشتووانی سنووری ئیدارەی ڕاپەڕین تائێستا بەشە نەوتی ساڵی ڕابردوویان وەرنەگرتووە، قایمقامی شارۆچکەی ڕانیەش دەڵێت" داوامان لەلایەنی پەیوەندیدار کردووە، بەڵام تا ئێستا هیچ بڕە نەوتێکمان بۆ دابین نەکراوە.\nحوسێن مەحموود، قایمقامی شارۆچکەی ڕانیە بە (باسنیوز) ی ڕاگەیاند: "هەرچەندە ئیدارەی ڕاپەڕین یەکێکە لە ناوچە سنوورییەکان و پێویستە بەر لە زۆرێک لەشوێنەکان بەشە نەوتی خۆی وەرگرێت، بەڵام ئەمساڵ نەک وەرمان نەگرتووە بەڵکو تا ئێستا هاووڵاتیانی شارۆچکەی ڕانیە و حاجیاوا و سەرکەپکان بەشە نەوتی ساڵی ڕابردووشیان وەرنەگرتووە".\nڕاشیگەیاند: "ساڵی ڕابردوو نەوت بەسەر دانیشتووانی قەڵادزێ و بەشێک لە دانیشتووانی ڕانیە دابەشکرا، بەڵام تا ئێستا بەشێک لە هاووڵاتیانی ڕانیە و دەوروبەری بەشە نەوتی ساڵی پاریان وەرنەگرتووە".\nگوتیشی: "نەبوونی نەوت تەنیا کێشەی شارۆچکەیەک نیە، بەڵکو کێشەی هەموو کوردستانە، بەڵام ئێمە وەکو قایمقامییەتی ڕانیە داوامان لە لایەنی پەیوەندیدار کردووە، بەڵام تا ئێستا وڵامی داواکارییەکانمان نەدراوەتەوە و هیچ بڕە نەوتێکمان بۆ دابین نەکراوە و ناتوانین هیچ بەڵێنێک بەهاووڵاتیان بدەین تاوەکو حکوومەتی عێراق نەوتمان بۆ نەنێرێت"


:: KDPMR :: - هاوپەیمانان لە حەشدی شەعبی بێدەنگ نابن؛ نابێ لە شنگال بن\nئه‌ندامێكى ئه‌نجومه‌نى نوێنه‌رانى عێراق ڕایگەیاند، مانه‌وه‌ى حه‌شدى شه‌عبى له سنوورى قه‌زاى شنگال هیچ لایه‌ك قه‌بووڵی ناكات؛ نه حكوومه‌تى عێراق و نه هه‌رێم و نه هاوپه‌یمانانیش، چونكه هه‌رسێ لایه‌نەکە پێشتر ڕێككه‌وتنیان كردووه، به‌ڵام حه‌شدى شه‌عبى ئه‌و ڕێككه‌وتنه‌ى پێشێل كرد و، ئه‌مڕۆش ئه‌مەریكا هۆشداریى داوه، كه نابێ هێزه‌كانى حه‌شدى شه‌عبى زیاتر پێشڕه‌وى بكه‌ن.\nد. ماجد خه‌له‌ف شنگالى به ماڵپه‌ڕى فه‌رمیى پارتى دیموكراتى كوردستانـی ڕاگەیاند: ''پێشتر ڕێككه‌وتنى سێ قۆڵى له نێوان حكوومه‌تى عێراق و هه‌رێمى كوردستان و هاوپه‌یماناندا كراوه، له‌باره‌ى ئه‌و ناوچانه‌ى كه مابوون بێنه ئازادكردن و ناوچه‌ى كوردستانین. تا حه‌شدى شه‌عبى ده‌ستى به ئۆپه‌راسیۆن نه‌كردبوو، ڕێككه‌وتنه‌كه زۆرباش به‌ڕێوه ده‌چوو، به‌ڵام ئێستا ئه‌و ڕێككه‌وتنه له لایه‌ن حه‌شدى شه‌عبییەوە پێشێل كراوه و چاوه‌ڕێی ڕۆژانى داهاتوو ده‌بین، ئه‌گه‌ر حه‌شدى شه‌عبى له‌و ناوچانه پاشه‌كشه نه‌كه‌ن و به‌رده‌وام بن، ئه‌وا به هیچ شێوه‌یه‌ك لێیان قبووڵ ناكه‌ین و ده‌بێ لەوێ نه‌مێنن.''\nئه‌و ئه‌ندامه‌ى ئه‌نجومه‌نى نوێنه‌رانى عێراق كه خه‌ڵكى شنگاله گوتی: ''ده‌بێ ئه‌و ناوچانه به هاوبه‌شى له نێوان هێزه‌كانى پێشمه‌رگه و سوپاى عێراقدا بێنه پاراستن، چونكه هێزى فه‌رمین، تاکو دواتر به ڕیفراندۆم چاره‌نووسى به‌ڕێوبردنى ئه‌و ناوچانە دیارى بكرێت.''\nشنگالى دەڵێت: ''مانه‌وه‌ى په‌كه‌كه و حه‌شدى شه‌عبى له سنوورى شنگال مه‌ترسییه و شنگالیان كردووەته ناوچه‌یه‌كى سه‌ربازى بۆ مه‌رامى خۆیان، بۆیه ئه‌مڕۆ زانیاریمان پێ گه‌یشتووه، ئه‌مەریكاش هۆشدارى داوه، كه نابێ هێزه‌كانى حه‌شدى شه‌عبى زیاتر پێشڕه‌وى بكه‌ن، چونكه دژى ڕێككه‌وتنه‌كه‌یه و به هه‌ماهه‌نگى له‌گه‌ڵ هاوپه‌یمانان نییه و بوونه‌ته مه‌ترسى.''\nد. ماجد گوتیشى: ''دواى جه‌ژنى ڕه‌مه‌زان ئێمه ده‌گه‌ڕێینه‌وه به‌غدا و ته‌ماشاى ئه‌نجامى ئه‌و پێشێلكارییانه ده‌كه‌ین، كه تاكه‌ى بارو‌دۆخه‌كه وا ده‌بێت، ئێنجا زۆرمان قسه هه‌یه، کە بیكه‌ین، چونكه نه ئێزدى و نە توركمان و نە خه‌ڵكى سنووره‌كه و نە هیچ لایه‌نێك قبووڵی ناکەن، حه‌شدى شه‌عبى له ناوچه‌كەدا بمێنن، به‌ڵكو ده‌بێ هێزى ڕه‌سمى بێنە ئەوێ.''


تای سپینەر دەگاتە ئینتەرنێتیش\n"مایك بۆج" دیزاینەر و داهێنەر لە ماڵپەڕی "FFFFidget" كە بریتییە لە ماڵپەڕێكی لاساییكردنەوە لەسەر تۆڕی ئینتەرنێت، هەستا بە دانانی یاری سپینەر وەك گێمێك لەسەر تۆڕی ئینتەرنێت كە یاریكەر دەتوانێت بە هاوشێوەی یارییە راستییەكە بەكاری بێنێت.\nكردنەوە و بەكارهێنانی یارییەكە ئاسانە و تەنیا كردنەوەی ماڵپەڕەكەی دەوێت و هەمان هەنگاوەكانی بەكارهێنانی یارییەكە لە راستیدا لەخۆ دەگرێت و بە شێوەی راستی یارییەكە دەست بە خولانەوە دەكات بەپێی هێزی بەكارهاتوو بۆ خوڵانەوەی.\nیاری سپینەر بارییەكی سادە و ساكارە كە بریتییە لە ئامێرێك بە پەنجە دەخولێتەوە، ئەو چەند بۆلبەرینێك لەخۆی دەگرێت و ئەو یارییە ئێستە لە ناو خەڵكی بە گەورە و بچووكەوە زۆر باو و بڵاوە و كێبەركێی پێ دەكرێت لەبارەی درێژی ماوەی خولانەوەی و ئالوگۆڕی پەنجە و دەست.\nئەو یارییە لە دنیا و ئەمەریكا بەشێوەیەكی شێتانە بڵاو بووەتەوە و لە لیستی باشترین 10 پڕفرۆشترین یارییەكانە لە ماڵپەڕی ئەمازۆن، تایبەت بەو یارییانەی بەدەست دەكرێن و وا ئەمڕۆش لە ئینتەرێتەوە فەراهەم كراوە بۆ یاریكردن كە ئەو دیزاینەرە شتی زیاتری بۆ كۆپییە ئەلیكترۆنییەكەی زیاد كردووە بەوەی دەتوانیت لەكاتی خولانەوەی سپینەرەكە رەنگی باگراوەندی بگۆڕیت.\nماوە بگوترێت كە ئەو یارییە زۆر بەخێرایی لە قوتابخانەكانی ئەمەریكا و ئەوروپا بڵاو بووەوە و ئەوەش هەندێك لە مامۆستاكانی تووڕە كرد و دوای چەند مانگێك لە دەركەوتنی ژمارەیەك قوتابخانە هەستان بە قەدەغەكردنی بەهۆی ئەو پاڵۆزی و پەرتەوازەكردنی بیر و تەركیزەی قوتابی كە ئەو ئامێرە دروستی دەكات لەناو پۆلدا.\nئه‌م بابه‌ته 2312 جار خوێنراوه‌ته‌وه


03:23 - 24/02/2021\nئەردۆغان میلەکەی گۆڕییەوە؛ ئەنقەرە دەچێتەوە واشنتن؟\nسەرەڕای پەیوەندییە باشەکانی نێوان ترەمپ و ئەردۆغان، لە ماوەی ١٠ ساڵی رابردوو زۆرترین کێشە و قەیران کەوتە ناو پەیوەندییەکانی نێوان ئەمریکا و تورکیا، لەگەڵ هاتنی جۆ بایدن بۆ ئیدارەی ئەمریکا، تورکیا لە هەرکاتێک زیاتر ترسی لێنیشتووە کە پەیوەندییەکان خراپتر بن، چونکە بایدن رابردوویەکی باشی لەگەڵ ئەردۆغاندا نییە، بۆیە ئێستا ئەردۆغان ئاڕاستەی قسەکانی گۆڕیوە و هەڵی نزیکبوونەوە دەدات.\nرەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆک کۆماری تورکیا لە ڤیدیۆیەکدا کە بەبۆنەی کردنەوەی تەلەفیزیۆنی (TASC TV) تۆماری کردووە باس لە پەیوەندییەکانی نێوان وڵاتەکەی و ئەمریکا دەکات و ئامادەیی وڵاتەکەشی بۆ چاککردنەوەی پەیوەندییەکان دەخاتەڕوو.\nئەردۆغان لە قسەکانیدا دەڵێت، لە ماوەی رابردوودا چەند کێشەیەک کەوتنە نێوان تورکیا و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، بەڵام لە ئێستادا هەوڵ دەدەن لەگەڵ ئیدارەی نوێی ئەمریکادا کێشەکانیان چارەسەر بکەن.\nسەرۆک کۆماری تورکیا ئاماژەی بەوە کرد، سودە هاوبەشەکانی نێوان تورکیا و ئەمریکا لە ناکۆکییەکانیان زیاترە، لەبەر ئەم هۆیە، "دمانەوێت هاوبەشییەکانمان لەگەڵ ئیدارەی نوێی ئەمریکادا بەهێزتر بکەین و ئەمەش لە روانگەی سودەوە."\nئەردۆغان باسی لەوەش کردووە، ئەوەی لەسەر شانی تورکیایە بۆ هاوبەشی ستراتیژی و رێککەوتن بەشێوەیەکی گونجاو ئەنجامی دەدات.\nسەرۆک کۆماری تورکیا لە درێژەی وتەکانیدا تیشکی خستە سەر ئەوەی، لەسەر بنەمای سود و بەرژەوەندی هاوبەش، پەیوەندی نێوان هەردوو وڵات بەهێز، بەرفراوان و ستراتیژییە.\nلەبارەی ناکۆکییەکانیش وتی، جار جار بۆچوونی جیاوازیش هەبێت، هاوبەشییەکان بەسەر ناڕەحەتییەکاندا سەرکەوتوون. هەردوولاش پێکەوە بەسەر تاقیکردنەوەکانی دۆستایەتی نێوانیاندا تێپەڕیون، بەتایبەت "لە بابەتی رووبەڕووبوونەوەی پەکەکە و درێژکراوەکانیدا ئەو هاوکاری و پێکەوە کارکردنەمان لە دۆستەکەمان لە ناتۆ (ئەمریکا) نەدی کە چاوەڕوانی بووین."\nسەرۆک کۆماری تورکیا نیگەرانی وڵاکەشی لەبارەی بابەتی رادەستنەکردنەوەی فەتحوڵا گویلەن لەلایەن ئەمریکاوە دەربڕی.\nئەردۆغان وتی، لە بابەتی رووبەڕووبوونەوەی تیرۆردا دەبێت هاوکاربن. پێویستە هەموو دەوڵەتان پێکەوە و بە هاوبەشی رووبەڕووی تیرۆر ببنەوە و ئاشتی و سەقامگیری جیهانیی بەدیبهێنن. بەتایبەت دوای کوژرانی ١٣ دیلی تورکیا چاوەڕێی هەڵوێستی هاوبەشیان لە دۆستەکانیان کردووە.\nئەم دوا لێدوانەی ئەردۆغان لەبارەی هەڵوێستی هاوبەش لەلایەن هاوپەیمانەکانی تورکیا، پەیوەندی بەوەوە هەیە کە ئەمریکا لە سەرەتاوە و لەسەر کوژرانی ١٣ دیلەکە سەرکۆنەی پەکەکەی نەکرد، ئەمریکا وتی، ئەگەر راستبێت پەکەکە ئەم دیلانەی کوشتووە سەرکۆنەی دەکەن.\nئەردۆغان جەختی کردەوە، وەک چۆن لە رابردوودا کردوویانە، لە داهاتووشدا لە ناوەوە و دەرەوەش لە رووبەڕووبوونەوەی تیرۆر بەردەوام دەبن.\nئەم نەرمونیانییەی ئێستای ئەردۆغان لە کاتێکدایە لە ماوەی چەند ساڵی رابردوودا ئەردۆغان بەردەوام هێرشی کردووەتە سەر ئەمریکا و بە پشتیوانی پارتی کرێکارانی کوردستان و شەڕڤانانی رۆژئاوای کوردستان تۆمەتباری کردوون.\nمکوڕی پارتی دیموکراتی ئەمریکا لەسەر پرسی دیموکراسی لە جیهان و پێکهاتەی تیمەکەی بایدن بەتایبەت بوونی کەسانی وەک برێت مەکگۆرگ کە بەردەوام دژایەتی سیاسەتی تورکی کردووە، بەتایبەت بەرامبەر کوردانی سوریا، ئەردۆغانی ناچار کردووە بە هەر نرخێک بێت روو لە واشنتن بکاتەوە و زمانی دەربڕینی بەرامبەر ئەمریکییەکان بگۆڕێت.\nبینینی ئەردۆغان لەلایەن بایدنەوە بە تاکڕەو\nجۆ بایدن ماوەی هەشت ساڵ جێگری باراک ئۆباما بووە، لە نزیکەوە ئاگاداری کێشەکانی وڵاتەکەیەتی لەگەڵ تورکیا، ساڵی ٢٠١٦ بایدن سەردانی ئەنقەرەی کرد و لەگەڵ رۆژنامەنووسان، کەسانی ئەکادیمی و چالاکوانانی کۆمەڵگای مەدەنیدا کۆبووەوە و لەبارەی ئازادی بیروڕا و مافەکانی مرۆڤ پەیامی روونی ئاڕاستەی بەرپرسانی تورکیا کرد.\nمانگی کانونی دووەمی ٢٠٢٠ جۆ بایدن لە چاوپێکەوتنێکیدا لەگەڵ رۆژنامەی نیویۆرک تایمز ئەردۆغانی بە "تاکڕەو" تۆمەتبار کرد و وتی، بۆ ئەوەی بە ڕێگا دیموکراسییەکان ئەردۆغان دووربخرێتەوە، هاوکاری لایەنەکانی ئۆپۆزسیۆن دەکات. دوای ئەم لێدوانە ئەردۆغان و بەرپرسانی تورکیا رەخنەی توندیان لە بایدن گرت و بە دەستوەردان لە کاروباری ناوخۆی وڵاتەکەیان تۆمەتباریان کرد.\nئیدارەی نوێی ئەمریکا جیاواز لە ترەمپ سەیری بابەتی دیموکراسی دەکات و وەک کێشەیەکی گەردوونی لێی دەڕوانێت. ئەم ئیدارەیە پێی وایە بوونی سەرۆکە تاکڕەوەکان زیان لەم دیموکراسییە گەردوونییە دەدەن، بۆیە هەر نزیکبوونەوەیەکی ئەردۆغان لە تاکڕەوی رووبەڕووی کێشەی دەکاتەوە لەگەڵ بایدن.\nقەیرانی ئێس ٤٠٠\nیەکێک لە قەیران و کێشە گەورەکانی نێوان ئیدارەی ترەمپ و تورکیا کڕینی سیستمی بەرگری ئێس ٤٠٠ی روسی بوو لەلایەن ئەنقەرەوە، چاوەڕوانیش دەکرێت ئەم قەیرانە لەسەردەمی ئیدارەکەی بایدندا بەردەوامی هەبێت و تەنانەت گەورەتریش بێت.\nئەنتۆنی بلینکن وەزیری دەرەوەی ئەمریکا پێش دەستبەکاربوونی پەیامێکی توندی ئاڕاستەی تورکیا کرد، هۆشداریشی داوە لە نزیکبوونەوەی زیاتری ئەنقەرە لە مۆسکۆ.\nبلینکن لە دانیشتنی لیژنەی پەیوەندییە دەرەکییەکانی کۆنگرێسدا قسەی کرد و وتی، "هاوئاڕاستەیی و نزیکی هاوپەیمانێکی ستراتیژی، واتە بە ناو هاوپەیمانی ستراتیژیمان لەگەڵ روسیا کە یەکێکە لە رکابەرە ستراتیژییە گەورەکانمان، مایەی قبوڵکردن نییە."\nبەکارهێنانی "هاوپەیمانی بە ناو ستراتیژی" بۆ تورکیا پەیامێکی روون و ئاشکرای ئیدارەی نوێی ئەمریکایە بۆ تورکیا کە هەمان هەڵوێستی ئیدارەی پێشووییان هەیە دژی نزیکبوونەوەی ئەنقەرە لە مۆسکۆ، بەتایبەت ئەو بابەتانەی پەیوەندییان بە کڕینی سیستمی بەرگری ئێس ٤٠٠وە هەیە.\nبلینکن لە بەردەوامی قسەکانیدا ئاماژە بە سزاکانی ئیدارەی پێشووی ئەمریکا دەکات و دەڵێت، "تەماشای کاریگەریی سزاکانی ئێستا بۆ سەر تورکیا دەکەین، دواتریش بەپێی ئەوە بڕیار دەدەین ئایا پێویستە سزاکان زیاد بکەین یان نا."\nبلینکن دەربارەی رەفتاری تورکیا بە روون و ئاشکرایی قسەی کرد و هۆشداری بە تورکیا دا، "تورکیا لە زۆر ڕووەوە وەک ئەوەی پێویستە لەسەری، وەک هاوپەیمان رەفتار ناکات، ئەمەش بۆ ئێمە کێشەیەکی جددی، زۆر جدییە، لەم رووەوە چاو کراوەین."\nهاوکاری ئەمریکا بۆ رۆژئاوای کوردستان\nیەکێک لە گلەیی و ناڕەزایەتییەکانی تورکیا لە ئەمریکا، هاوکاریکردنی شەڕڤانانی رۆژئاوای کوردستانە، کە ئەنقەرە بە هەڕەشەی دەزانێت بۆ سەر ئاسایشە نەتەوەییەکەی، بۆیە لە چەند ساڵی رابردوودا یەکێک لە کێشە گەورەکانی نێوان هەردوو وڵات، بابەتی رۆژئاوای کوردستان بووە.\nخولوسی ئاکار وەزیری بەرگری تورکیا لە یەکێک لە چاوپێکەوتنەکانیدا باس لەوە دەکات، یەکێک لە کێشە گرنگەکانیان لەگەڵ ئەمریکییەکان بابەتی یەپەگەیە و تاکو ئەم کێشەیەش چارەسەر نەکرێت، ئاڵۆزییەکانی نێوانیان بەردەوام دەبێت.\nمەولود چاوشئۆغڵو وەزیری دەرەوەی تورکیاش لەم بارەیەوە وتویەتی، سیاسەتی هاوکاریکردنی یەپەگە لە ئیدارەکەی ئۆبامادا سەریهەڵدا کە بایدن تێیدا بەشدار بوو، چاوەڕوانی وڵاتەکەشی لە ئیدارەی نوێی بایدن ئەوەیە کە واشنتن لەم هەڵەیە بگەڕێتەوە و راستی بکاتەوە.\nمانەوەی داعش و گروپە توندڕەوەکان لە سوریا، وای لە ئەمریکا کردووە کە هاوکاریکردنی رۆژئاوای کوردستان بە پێویست بزانێت تاکو ئەم گروپانە بە بەهێزی نەگەڕێنەوە، بۆیە چاوەڕوان ناکرێت ئیدارەی نوێی ئەمریکا دەست لە هاوکاریکردنی رۆژئاوا هەڵبگرێت، تەنانەت لە چەند مانگی رابردوودا زۆرترین بڕی هاوکاری ئەمریکا بە شەڕڤانان گەیشتووە.\nلۆید ئۆستن وەزیری نوێی بەرگری ئەمریکا لە ئیدارەکەی باراک ئۆبامادا فەرماندەی ناوەندی هێزەکانی ئەمریکا بووە و بە یەکێک لە داڕێژەرانی سیاسەتی هاوکاریکردنی یەپەگە دادەنرێت.\nیەکێکی دیکە لە هۆکارەکان وەها دەکەن ئیدارەی نوێی ئەمریکا بەردەوامبێت لە هاوکاریکردنی رۆژئاوای کوردستان، بوونی برێت مەکگۆرگە لە ئیدارە نوێیەکەدا کە بە دژایەتی تورکیا بەناوبانگە.


هاوڕێیه‌ك: فرسه‌ت سۆفی قه‌رزداری خانووه‌كه‌ی بوو\n01:42 - 21/11/2020 1612 جار خوێندراوەتەوە\nنادر رۆستی هاوڕێی پارێزگارى کۆچکردووى هەولێر ئاشکرایكرد كه؛ فرسەت سۆفی ساڵى رابردوو خانویەکى کڕی، هەرچەند سیارەکەشی فرۆشت بۆ قەرزى خانووەکەى بەڵام هەموو قەرزەکەى پێنەدرایەوە و بە قەرزارى کۆچی دواییکرد.\nنادر رۆستى وتەبێژى دەستەى گەشت و گوزارى هەرێم كه وه‌ك خۆی ده‌ڵێ هاوڕێى نزیكی فرسەت سۆفی پارێزگارى کۆچکردووى هەولێره هه‌ندێك زانیاری نوێی بۆ "زه‌مه‌ن" ئاشكراكردوو وتی، "ئەو خانووەی ماڵی پارێزگاری هەولێر دکتۆر فەرسەت سۆفی تێدایە، بەر لە ساڵ و نیوێک کڕیویەتی، بەڵام پارەی تەواوی نەبوو بیدات بە خاوەنەکەی، هەرچەند ئۆتۆمبێلەکەشی فرۆشت بۆ قەرزی خانوو، بەڵام نەیتوانی تەواوی قەرزەکەی بداتەوە، بۆیە بەشێک وەک قەرز لەسەری ماوەتەوە و ئێستاش قەرزەکەی نەداوەتەوە".\nدەشڵێت، "لە کاتێک زیاتر لە سالێکە پارێزگاری هەولێرە و دەسەڵاتی بەسەر هەموو شتێکدا هەبووە، جگە لە پۆستی پارێزگار چەندین پۆستی دیکەی گرنگی هەبووە، کە دەیتوانی ژیانی تایبەتی خۆی وەک هەموو بەرپرسێک خۆش گوزەران بکات و چەندان خانوو و سیارەی هەبێت، بەڵام خاوەنی یەک سیارەی تایبەتیش نییە کە کوڕەکەی هاتوچۆی قوتابخانەی پێ بکات".\nدەقی نوسینەکەى نارد رۆستى:\nدکتۆر فەرسەت هەموو هەژارێکی لە خەیاڵ و بیر بوو، تەنیا خۆی لە بیر نەبوو. بەسەربەرزی ژیا و بەسەربەرزی مرد، هەموو هەوڵێک درا بۆ چارەسەری، دواجار مەرگ یەخەی گرت، هیچی لەگەڵ خۆی نەبرد، بەڵام دڵی هەزاران هەژاری لەگەڵ خۆی برد، خاوەنی خانووێکی تەواو نەبوو، بەڵام بەرزترین و گەورەترین قەڵای لە مێژووی خۆی بۆ دەسەڵات و بۆ هەژاران دروست کرد.


ئاينده‌ى ئه‌مريكا له عراق دوياى كوشيان سلێمانى چه‌س؟ – Rojapp\nHome/هەواڵنێرەکان/ئاينده‌ى ئه‌مريكا له عراق دوياى كوشيان سلێمانى چه‌س؟\nHooshyar January 26, 2020 هەواڵنێرەکان Leave a comment 79 Views\nشه‌فه‌ق نيوز/ وه دروشم “هات، هات!”, وشدارى له‌ڕێ به‌ڵه‌نگووه‌يله‌و دريا له په‌لامار مووشه‌كى ئه‌را بان على “يونيون 3″، بنگه‌ى هاوپه‌يمانى وه سه‌رۆكايه‌تى وڵاته‌يل يه‌كرتگ له به‌غداى پايته‌خت عراق.\nوه‌لى وه‌ل زيايبوين رويداگه‌يل و قويله‌و بوينيان، ئه‌فسه‌ره‌يل سوپاى ئه‌مريكا له عراق هس وه‌پى ئه‌كه‌ن هه‌ر له ده‌سوه‌پيكردن په‌لاماره‌يل ئيرانى تائيسه. بنگه‌ى “يونيون 3″يش باره‌گاى سه‌ره‌كى هيزه‌يل عراقى و سه‌ركردايه‌تى هيزه‌يل هاوپه‌يمان بوى له هه‌ڵمه‌تيان دژ ريكخرياگ تيرۆريستى داعش.\nPrevious رۆژانە دوو تەبەق سپێنەی هێلکە و چوار کیلۆ سینگی مریشک دەخوات! خۆی وتەنی ئەو ماسولکانە بەچی بەخێو دەکرێن! بەڵێنم دا بە کاکە ئارام ئەمین، پاڵەوانی لەشجوانی کە پشتگیریی بکەم تا دەگاتە مستەر ئۆڵیمپیا. This guy consumes the whites of sixty eggs every day, in addition to four kilograms of chicken breast! How else would he be able to maintain his muscle mass? I promised Aram Ameen @aram.amin82 I would support him until the day he achieves Mr. Olympia. أن تصل لوزن مُحدد تستطيع من خلاله المنافسة في بطولات كمال الأجسام واللياقة البدنية ليس بالأمر السهل، لذا من هنا أقدر تفاني آرام أمين وأعده بالدعم المستمرّ إلى حين نيله لقب مستر أوليمبيا….\nNext یە‌كە‌م كۆبوونە‌وە‌ی ئە‌نجومە‌نی باڵای ئابوریمان ئە‌نجامدا، گفتوگۆمان کرد لە‌سە‌ر پەرەپێدان و داڕشتنی سیاسە‌تێکی نوێی ئابوری. تاوتوێی هەندێک ڕێکاریشمان کرد بۆ پاڵپشتیکردنی زیاتری كە‌رتی تایبە‌ت و وە‌بە‌رھێنە‌ران لە پێناو سەقامگیریی ئابوری و رەخساندنی هەلی کار بۆ گەنجان و دەرچووانی زانکۆ. The first meeting of the Supreme Economic Council was held today and ways to establish and develop a new economic policy for the region were discussed. We also negotiated the steps needed to support the private sector and encourage investors, in order to achieve economic stability and increase employment opportunities for young people and university graduates. عقدنا ٲول اجتماع للمجلس الأعلى للاقتصاد، تم خلاله بحث سُبل إرساء وتطوير سياسة اقتصادية جديدة للإقليم. كما ناقشنا الإجراءات الداعمة للقطاع الخاص والمستثمرين بغية الوصول لاستقرار اقتصادي، يزيد من فرص العمل للشباب وخريجي الجامعات….


NRT TV | جۆراوجۆر | چیرۆكی ئەو سەرۆكەی لەبەر پێگەكەی تاوانی دەستدرێژیكردنەسەر كچەكەی شاردەوە\n9948 جار خوێندراوەتەوە\nسەرۆكی پێشوی ئوسترالیا، لەبەرپۆستەكەی خۆی داوای لە ڕۆزلینی كچی كردووە ئەو ڕووداوە بشارێتەوە كە تێیدا دەستدرێژی كراوەتە سەری.\nئاژانسی بی بی سی بەریتانی بڵاویكردەوە، ڕۆزلین دیلۆن كچی سەرۆكی پێشوی ئوسترالیا، لەلایەن بێل لندیریۆوە كەئەندامی حزبەكەی باوكییەتی دەستدرێژی سێكسی كراوەتە سەر و باوكیشی لەبەر لەكەدارنەبوونی كەسایەتی خۆی وەك سەرۆكێك داوای لێكردووە ئەو بابەتە بشارێتەوە و باسی لێوە نەكات.\nڕۆزلین بە ئاژانسەكەی وتووە "داوای یاسایی لە دژی باوكی تۆماركردووەو داوای چوار ملیۆن دۆلاری لێدەكات"، ئەوەشی ڕوونكردووەتەوە، لەوكاتەی لەنوسینگەكەی لندیریۆ كاریكردووە، لندیریۆ دەستدرێژی سێكسی كردووەتە سەری و باوكیشی لەبەر ئەوەی كاندیدی هەمان حزبەكەی لندیریۆ بوو بۆ سەرۆكایەتی ئوسترالیا و لەبەر بەدەستهێنانی ئەو پۆستە، داوای لێكردووە بابەتەكە بشارێتەوە.\nكچی سەرۆكی پێشوی ئوسترالیا ئاماژەی بۆ ئەوەشكردووە، لندیریۆ سێ جار دەستدرێژی كردووەتە سەری و ئەویش باوكی لەبابەتەكە ئاگاداركردووەتەوە بەڵام باوكی پێیوتووە "لەئێستادا نایەوێت ئەو جۆرە كێشانە ببێتە بابەتی میدیاكان، چونكە ئەو كار بۆ ئەوە دەكات ببێتە سەرۆك".\nباوكی ڕۆزلین ناوی هۆكی دووەمە و سیاسەتمەدارێكی دیاری ئوسترالیایە و لە هەشتاكانی سەدەی ڕابردوودا سەرۆكی ئەو وڵاتە بووە.


شه‌ڕڤانان ده‌رگای گه‌ڕانه‌وه بۆ چه‌كدارانی خه‌ڵكی مه‌نبه‌جی ناو قه‌ڵغانی فورات ده‌كه‌نه‌وه\nوه‌زیری پلاندانانی هه‌رێم ئاماده‌كاریه‌كان بۆ ئه‌نجامدانی سه‌ژمێری راده‌گه‌یه‌نێت\nروسیا: بێئاگاین له رێكکه‌وتننامه‌ی سه‌ده‌و به‌شداریشی تیادا ناكه‌ین\nئەمڕۆ پلانی ترەمپ بۆ ئاشتی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست ئاشکرادەکرێت\nمامۆستایه‌كی كۆلێژی په‌روه‌رده لە بەغدا كوژرا\nهێزەکانی حکومەتی ویفاقی لیبیا فڕۆکەیەکی ئیماراتی لە تەرابلوس دەخەنەخوارەوە\nپلانەکەی ترەمپ بەمەرج رێگە بەدامەزراندنی دەوڵەتی فەلەستین دەدات\n- 3/19/2017 2:57:00 PM 5968 جار خوێندراوەتەوە\nلۆگۆی ئه‌نجومه‌نی سه‌ربازی مه‌نبه‌ج\nخه‌ندان- خۆشناو حسێن\nئه‌نجومه‌نی سه‌ربازی مه‌نبه‌ج رایگه‌یاند، ده‌رگاكانی به رووی رۆڵه‌كانی مه‌نبه‌ج و ناوچه‌كانی ده‌وروبه‌ری ئه‌وانه‌ی له ناو هێزه‌كانی قه‌ڵغانی فوراتدان ده‌كاته‌وه و به‌ڵێنده‌دات كه بیانپارێزن ئه‌گه‌ر واز له گروپه‌كانی ئۆپه‌راسیۆنی قه‌ڵغانی فورات بهێنن.\nله ئۆپه‌راسیۆنی قه‌ڵغانی فوراتدا كه توركیا له‌ساڵی رابردووه‌وه له‌خاكی سوریا ده‌ستیپێكردووه، چه‌ندین گروپی چه‌كداری به‌شدارن كه به‌شێك له ئه‌ندامه‌كانیان خه‌ڵكی مه‌نبج و ده‌وروبه‌رین.\nفه‌رمانده‌ی گشتی ئه‌نجومه‌نی سه‌ربازی مه‌نبه‌ج و ده‌وروبه‌ری ئه‌مڕۆ له به‌یاننامه‌یه‌كدا رایگه‌یاند "ئه‌گه‌ر رۆڵه‌كانی مه‌نبه‌ج واز له گروپه‌كانی قه‌ڵغانی فورات بهێنن، ده‌توانن بگه‌ڕێنه‌وه ماڵه‌كانیان و ته‌نانه‌ت ده‌توانن له ناو ریزه‌كانی ئه‌نجومه‌نی سه‌ربازيی مه‌نبه‌جدا كاربكه‌ن".\nئاماژه‌ی به‌وه‌شكردووه كه ئه‌و بڕیاره له رۆژی ده‌رچوونی به‌یاننامه‌كه‌وه ده‌خرێته بواری جێبه‌جێكردنه‌وه و تا ماوه‌ی مانگێك كاری پێده‌كرێت.\nفه‌رمانده‌ی گشتی ئه‌نجومه‌نی سه‌ربازی مه‌نبه‌ج جه‌ختده‌كاته‌وه، مه‌نبه‌ج له ژێر پاراستنی هێزه‌كانی ئه‌نجومه‌نی سه‌ربازی مه‌نبه‌جدایه و هه‌موو كارێك بۆ بانگه‌شه‌ی لایه‌نێكی تر قه‌ده‌غه ده‌كرێت.\nمه‌نبه‌ج ساڵی رابردوو له‌لایه‌ن شه‌ڕڤانانی یه‌په‌گه‌و هێزه‌كانی سوریای دیموكرات له‌ژێر چنگی داعش ده‌رهێنرا، ئه‌وه‌ش ناڕه‌زایی توندی توركیای لێكه‌وته‌وه‌و دوای فشاره‌كانیان، ئه‌مریكا نێوه‌ندگیری كرد‌و به‌ڵێنی له‌یه‌په‌گه وه‌رگرت له‌و ناوچه‌یه به‌ره‌و رۆژئاوای كوردستان بكشێنه‌وه.\nئه‌و پێداگرییه‌ی توركیا بۆ كشانه‌وه‌ی شه‌ڕڤانان، له‌كاتێكدابوو سوپای ئه‌و وڵاته به‌هاوبه‌شی له‌گه‌ڵ گروپه ئۆپۆزسیۆنه‌كانی سوریا ئۆپراسیۆنێكیان بۆ ئازادكردنی ناوچه‌كانی باكوری سوریا له‌ده‌ستی داعش ده‌ستپێكرد‌و له‌ئێستاشدا پێشڕه‌وی ده‌كه‌ن.\nلەئێستادا بەرپرسانی توركیا جەختدەكەنەوە، كە هێزەكانی قەڵغانی فورات بەپاڵپشتی سوپای توركیا بەرەو مەنبەج و رەقە پیشڕەوی دەكەن.


لە هەرێم بەرزترین ئاماری تووشبوون و مردن بە كۆرۆنا ڕاگەیەنرا - تۆڕی میدیایی خەڵک\nوەزارەتی تەندروستی هەرێم ئاشكرای دەكات، كە لە 24 كاتژمێری ڕابردوودا 926 حاڵەتی تووشبوون بە كۆرۆنا تۆماركراوە و 298 كەسیش چاكبوونەتەوە.\nوەزارەتی تەندروستی حكومەتی هەرێم لە ڕاگەیەنراوێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، 4080 پشكنین ئەنجامدراوە و دەركەوتووە لە هەولێر 348 كەس و سلێمانی 335 كەس و لە گەرمیان 42 كەس و دهۆك 197 كەس و هەڵەبجە 4كەس تووشی كۆرۆنا بوون.\nئاشكراشی كردووە، كە 298 كەس چاكبوونەوە و 11 حاڵەتی گیان لەدەستدان تۆماركراوە، كۆی گشتی مردنیش بە كۆرۆنا گەیشتە 3643 كەس.


ڕۆژی جیهانیی کتێب، ڕۆژێکى سارد لە کوردستان\n2019.04.23 - 18:44\nناس کورد – سۆما ئەمجەت\nلە جیهاندا رۆژی 23ی نیسان بە ڕۆژی جیهانی کتێب ناسراوە، لە زۆرێک لە وڵاتان خوێنەران و کتێبدۆستان چەندین چالاکی جۆراوجۆر ڕێکدەخەن، ئامانج لە دانانی ڕۆژی تایبەتى کتێب، برەودان و هاندانی خەڵکە بۆ خوێندنەوەى کتێب، ساڵانە چەندین پێشانگای کتێب بەڕێوەدەچێت، بەڵام لە هەرێمی کوردستان ئەم ڕۆژە زۆر بە ساردی بەڕێدەکرێت، نوسەران و کتێبدۆستان گلەیی لە کەمی خوێنەران و خوێندنەوەى کتێب دەگرن.\nئالان ڕەئوف، بەڕێوەبەری کتێبخانەى گشتیی سلێمانی بە ناس کورد-ی وت، لە سەرجەم کتێبخانە گشتییەکانى هەرێم سەردانی هاوڵاتیان بە مەبەستى وەرگرتن و خوێندنەوەى کتێب بە شێوەیەکی بەرچاو کەمی کردووە.\nئالان ڕەئوف هۆکاری کەمبوونەوەى ڕێژەى خوێنەران دەگەڕێنێتەوە بۆ کەمبوونەوەى خواست و گرنگیدان بە خوێندنەوە لەناو هاوڵاتیاندا، هاوکات پێشکەوتنى تەکنەلۆجیا و تەمەڵبوونی خەڵک بەشێکى سەرەکی کەمی خوێندنەوەیە.\nبەپێی ئامارەکانى کتێبخانەى گشتیی سلێمانی و هەولێر، ڕۆژانە 100 کەس بۆ 200 کەس سەردانی کتێبخانەی گشتی دەکەن و بەشی منداڵانیش هەفتانە 200 بۆ 300 منداڵ سەردانیان دەکەن، ئەوە لەکاتێکدایە مانگانە مۆڵەتی چاپکردن بە 110 کتێب دەدەن.\nئالان ڕەئوف ئاماژەى بەوەشکرد، لە ڕۆژی جیهانی کتێبدا پڕۆژەیەکی نوێ ڕادەگەیەنن بە مەبەستى زیادکردنی خوێنەر و بڵاوبوونەوەى کلتوری خوێندنەوە، هاوکات هەوڵێکە بۆ ئەوەى سەردانکەرانى کتێبخانە گشتییەکان زیاد بکرێن، لەئێستادا چوار کتێبخانەى گشتی لە هەرێمدا هەن کە لقیان لە سەرجەم شار و شارۆچکەکاندا هەیە.\nلە پڕۆژەکەدا، پێشبڕکێی کتێب خوێندنەوە لە نێوان 50-100 خوێنەردا ئەنجام دەدرێت و خوێنەران لە ماوەى مانگێکدا ڕۆژانە سەردانی کتێبخانە دەکەن و کتێب دەخوێننەوە، دواتر لە ڕێگەى لیژنەیەکى تایبەتەوە هەڵسەنگاندن بۆ خوێنەرەکان دەکرێت و 10 کەس بە براوە هەژمار دەکرێن و خەڵات دەکرێن.\nناوەندی گەردونناسی جیهانی یەکەم ڕۆژی جەژنی دیاریکرد\n2019.05.15 - 23:04\nناوەندی گەردونناسی جیهانیی پێشبینی یەکەم ڕۆژی ڕەمەزانی کرد\n2019.04.28 - 10:02\nلە یەکێک لە ناوچە ساردەکانی هەرێم پلەى گەرما گەیشتە ژێر سەدی\n2019.04.23 - 16:40\nسلێمانى؛ لە ماوەى یەک هەفتەدا 57 تۆمەتبار دەستگیر کراون\n2019.05.16 - 11:14


کؤردی پدیا - خۆپیشاندانی کوردانی ئەوروپا دژی داگیرکەری تورک ساڵی 1982\n📷 خۆپیشاندانی کوردانی ئەوروپا دژی داگیرکەری تورک ساڵی 1982 | ڕزگ(دەسە): عەسگ و پِئ نۆیسە | زبان مقاله: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nخۆپیشاندانی کوردانی ئەوروپا دژی داگیرکەری تورک ساڵی 1982\nخۆپیشاندانەکە لەلایەن رێکخراوی خویندکارانی سۆسیالیستی کورد (سوکسە Sokse) لە ئەورپا رێکخرا بووە.\nلە وێنەکەدا مامۆستا جەمال نەبەز دیارە.\nئەرشیفی: پشکۆ ئەمین\n➕ اێ ڕکؤردە إژ لآ Sep 6 2016 10:17AM أڕا(مانو بەرزنجی)\n✍ اێ بەخشە گل دؤمائن(آخرین گل) إژ لآ(هاوڕێ باخەوان): أڕاOct 23 2016 1:16PM نووآ بی(بروز بی)\n👁 اێ بەخشە 8,773 گل سئرکریائە(دێینە)\n📷 پەروەندە عەسگ 1.0.1 75 KB Sep 6 2016 10:17AM مانو بەرزنجی


گفتوگۆیەكانی نێوان عێراق و توركیا لەسەر ئاو بەردەوامە\n2021-03-02 [08:10 AM]\nوەزارەتی سەرچاو ئاوییەکانی عێراق ئاشکرایکرد، بەردەوامن لە گفتوگۆکردن لەگەڵ حکومەتی تورکیا بە ئامانجی گەیشتن بە رێککەوتنێکی روون و راشکاو بۆ دیاریکردنی ئەو بڕە ئاوەی پێویستە بگاتە سنوری نێوان عێراق- تورکیا، دەشڵێت، پێویستە لەگەڵ سوریاشدا رێککەوتن بکەین.\nعەون زیاب گوتەبێژی فەرمی وەزارەتی سەرچاوە ئاوییەکانی عێراق بە رۆژنامەی سەباحی فەرمی راگەیاند: رێککەوتنەکەی پێشوو لەبارەی روباری فوڕاتەوە بە بەردانەوەی ٥٠٠ مەتر سێجا ئاو لە چرکەیەکدا وەک کەمترین ئاست لەسەر سنوری تورکیا – سوریا بەردەوامە و کاری پێدەکرێت.\nئەو گوتیشی: ئەو بڕە ئاوە بە رێککەوتنی نێوان عێراق و سوریا دابەشکراوە و بڕی ٥٨% بۆ عێراق و ٤٢% بۆ سوریایە بۆ ئەوەی بڕی ٢٩٠ مەتر سێجا ئاو لە چرکەیەکدا بگاتە ناوچەی حەسەیبە.\nزیاب ئاماژەی بەوەشدا، بەردانەوەی ئاو لە روباری فورات تا ئێستاش باشە، بەڵام ئەمە بەردەوام نابێت، چونکە دۆخی سیاسی و ئابوری و کشتوکاڵی سوریا جێگیر نییە.\nهاوکات، باسی لەوەشکرد، کۆبوونەوەکانی نێوان وەزیرانی سەرچاوە ئاوییەکانی تورکیا و عێراق تەنها پەیامێک نیە کە هەردوو وڵات لەسەر ئاستی وەزارەتەکان دەیانەوێت چارەسەرێکی گرنگ بۆ کێشەکان بدۆزنەوە، بەڵکو ئەمە خواستی خودی سەرۆکانی هەردوو وڵاتیشە.\nدەشڵێت، عێراق پێشنیازی دامەزراندنی سەنتەرێکی توێژینەوەی هاوبەشی عێراق – تورکیای کردووە و ئەم پێشنیازەشیان لە رێگەی باڵیۆزی تورکیا لە بەغدا بەو وڵاتە راگەیاندووە.


کوردیپێدیا - ژنی کورد لە مێژووی جوولەکەدا، سینات بارزانی بە نموونە\n📖 ژنی کورد لە مێژووی جوولەکەدا، سینات بارزانی بە نموونە | پۆل: کورتەباس | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nژنی کورد لە مێژووی جوولەکەدا، سینات بارزانی بە نموونە\nیەکێک لە کێشە هەرە سەرەکیەکانی مێژووی کوردە جوولەکەکان نەبوونی نووسراو وتۆمارە مێژووییەکانە جگە لە بیرەوەریەکانی بینجامین تودێلا و جەند پەرتووکێکی کەم نەبێت، تۆمارێکی ئەوتۆ لەبەردەستدا نیە، هەروەها خەمساردی زانکۆکانی کوردستان و کەمی تیز و لیکۆلینەوەکانی خوێندکارانی زانکۆکانی کوردستان ئەوەندەی تر ئاستەنگی دروستکردووە بۆیە ئەم نووسینەی منیش بێ کەموکورتی نابێت.\nمێژووی کوردە جوولەکەکان لە کوردستان\nئەگەرچی تا ئیستا سەبارەت بە ساڵ و سەردەمی هاتنی جوولەکەکان بۆ ناوچەی مێزۆپۆتامیا کوردستان سالێکی دیاری کراو نەخراوەتە ڕوو یان ئاماژە بەهیچ سالێک نەکراوە، زۆربەی زۆری ئەو نووسراوو سەرچاوانە جەخت لە سەر ئەوە دەکەنەوە کە بوونی جوولەکەکان لە کوردستان و ناوچەکەدا دەگەرێتەوە بۆ سەردەی 7ی پێش زایین هەندێک سەرچاوەی تر بۆ سەدەی 8ی پێش زایین.\nمێزۆپۆتامیا: (Mesopotamia) بەزمانی گریکی (Μεσοποταμία) واتا وڵاتی نیوان دوو ڕووبار، مێزۆپۆتامیا ناوچەیەکی جوگڕافییە لە نێوان هەر دوو ڕووباری دیجلە و فوڕات، زۆربەی ئەم ناوچە کەوتووەتە کوردستانەوە. مێزۆپۆتامیا خاوەنی خاکێکی بەپیتە و هەر بەو هۆیەوە بە درێژایی مێژوو شوێنی کشتو کاڵ و بێشکەوتنی شارستانیەت بووە.!!\nلەو سەردەم و ساتەوەختەشدا سەدەی 7یی پێش زایین ناوچەکە لەژێر دەسەڵاتدارێتی ئاشوورێکاندا بووە. هەروەها لەسەردەمی بابلییەکاندا و بە هۆی هێرەشەکانی (نەبووخەدنەسر) دووەم 605 -562 پێش زایین بۆ سەر جولەکەکان و بەهەزاران جوولەکە بە دیل دەگرێت و رەوانەی شارو گوندەکانی بابل دەکرێن هەندێکیشیان بۆ ناوچە شاخاویەکانی باکووری ئیمپراتۆرێتی بابل کە دەکاتە ئیستای کوردستان.\nئەبێت ئالێرەدا باس لە دوو سەردەمی جیاوازی کاولکاری و کۆمەڵکوژیەکانی جوولەکەکان بکەین سەرچاوەکان بە گشتی ئاماژە بۆ ئەوە ئەکەن ئاشوریەکان زیاتر لە جارێک هێرشی داگیرکاریان کردۆتە سەرخاکی ئیسرائیل دواتریش بابلیەکان هەروەها 10 لە هۆزە گەورەکانی بەنی ئیسرائیل بەدیل و کۆیلە کراوون راگویزراون، هێرشی یەکەم لەلایەن ئاشووریەکان و سەد ساڵ دوای هێرشی یەکەم (نەبووخەدنەسر) دووەم، جارێکی تر کۆمەلکوژیان دەکات ژمارەیەکی زۆر کەم لە جوولەکەکان دەمێننەوە هەروەک (بینجامین تۆدێلا) باسی دەکات کە لەتەواوی کۆمەلکوژی هۆزە جوولەکەکان تەنیا چەند هەزار جوولەکەیەک دەربازیان دەبیت سەرجەمیان کوژراون..\nبینجامین تودێلا کێیە؟\nگەریدەیەکی جوولەکە بووە لە سەدەکانی ناوەڕاست و لە سەدەی دوازەهەمدا گەشتی ئەوروپا و ئاسیا و ئەفریقای کردووە و هەروەها گەشتەکەی بینجامین بۆ خۆرئاوای ئاسیا بە سەد ساڵ پێش گەشتەکەی (مارکۆ پۆلۆ) بووە بیینجامین توانایەکی رادەبەردەی هەبووە زمان زان و جوگرافیست و هیستۆرکاڵیکی بلیمەت بووە بینجامین بەیەک لە کەساییەتیە شارەزاو بە توانا و دیارەکانی جوولەکە دادەنرێت بەتایبەت لە سەدەکانی ناوەڕاستدا\nبینجامین کارو چالاکیەکانی گرنگی تەنها بۆ گەلی جولەکە نەبووە بەڵکو بە سەرچاوەیەکی گرنگی جوگرافیای و کۆمەڵناسی لەڕۆژهەڵاتی ناوەراست هەژمار دەکرێت، هەندێک لە باسەکانی بینجامین ژیانی ڕۆژانە و ئاسایی ئێستا و ڕابووردووی ڕۆژهەڵات پیشانی خوێنەر ئەیات. هەروەک لە کتێبەکەی (هێبریو) نووسیویەتەوە و پاشان کراوە بە لاتینی و دواتریش وەرگێردراوەتە سەر چەندین زمانی تری ئەوروپی و جیهانی کە زیاتر بۆتە جێی تێڕامان لە سەدەی شانزەهەمین کە بە سەدەی گەشەسەندن ناو دەبرێت. گەڕان و رووماڵکردنی رووداوەکان لەسەردەمی بینجامین بە گرنگرترین کار هەژمار دەکرێت لە مێژووی جولەکەکاندا.\nنەبووخەدنەسری دووەم یەکێک بوو لە پاشاکانی بابل کە لەنێوان ساڵانی 605 هەتا 562 پێش زایین فەرمانڕەوای ناوچەکەی کردووە.!!\nجگە لە سەرچاوە مێژووییەکان ئەم بۆچوونەش لەگەل تەواوی ئەو دەقە ئایینانەدا دێتەوە کەلە (بایبڵ) ئینجیل دا ئاماژەی بۆکراوە کە: جوولەکەکان لە پێش ساڵانی زایینیدا، راپیچ و دیلکراوی شارەکانی بابل کراون. هەروەها لە (تەورات) یشدا هەمان زانیاری پشتڕاست کراوەتەوە ئاماژە بەهەمان زانیاری کراوە کە ساڵی حەوتەمی هۆشەعدا پاشای ئاشووری (شەلمانسەر) تەواوی جنۆکاکانی بۆ ئاشوور راگواستووە، هەروەها (بینجامین تۆدێلا) ئاماژە بەوە دەکات کە 2800 ساڵ بەر لە ئێستا جوولەکەکان لەلایەن پاشای ئاشووری (شەلمانسەر سێیەم) 858-824 پیش زایین بۆ کوردستان راگوێزراون و لەسەر رووباری خابوور نیشتەجی کراون، هەروەها لە (تەلموود) دا هەمان زانیاری دووبارە پشتڕاست کراوەتەوە.\nتەلموود چیە! تەلموود (بەعیبری:תלמוד) وشەیەکی عیبرییە و\nبەمانای خوێندن یان فێرکردن دێت، دووەم کتێپی پیرۆزە بۆ جوولەکەکان لەدوای تەورات کە لە چەند نووسیراوێکی کۆکراوە پێک دێت. ئەم پەرتووکە باس لە وتووێژەکانی پیاوانی ئاینیی جوولەکە (حاخام) دەکات سەبارەت بە یاسا و بنەماکانی ئاینی جوولەکە، تەلموود لەدوو بەش (بەند) پێکدێت کە بریتیین لە میشنا و گیمارا کە میشنای 200 ساڵ بەر لە زایین نووسراوەتەوە و هەروەها گیمارا لە دەورووبەری ساڵی500ی زایین نووسراوە. تەلموود کاری پێدەکرێت لەلایەن هەموو جوولەکەکان کە باوەڕیان بە ئاینەکەیان هەیە، زۆربەی کاتیش جوولەکەکان دەیکەنەوە بەتایبەتی لەڕۆژی پشوو ناسراو بەڕۆژی (حانوکا).\nهەربەپێی تەلموود رێ بە بانگخوازە جوولەکەکان دراوە کە بۆ ئاینی جوو لە نێو کوردەکاندا بڵاوبکەنەوە بەم کارەش سەرکەوتنی باشیان بەدەست هێناوە.\nلە ئاکامدا، خانەدانە فەرمانڕەوا کوردەکانی (ئادیابین) یان هۆزی (هەزەبانی)\nهەزەبانی هۆزێکی کورد بوون هەزەبانێکان پێش لە دایکبوونی مەسیح هەتا چەند سەدەیکیش دوایی زایین حوکمرانی ناوچەیەکی فراوانیان کردووە هەر لە ورمێورمێ وە هەتا هەولێرهەولێر فەرمانڕەوایی ئادیابین پایتەخەتەکەی هەولێر بووە.!!\nلەسەدەی یەکەمی پێش زایین خۆیان و ژمارەیەکی زۆری لەهۆزەکەی و کوردەکانی ژێر فەرمانڕەواییەکەی چوونەتە سەر ئاینی جوولەکە، هەروەها دکتۆر عومەر ئیبراهیم لە پەرتووکی کەرکوککەرکوک ناوچەیەکی کوردستانیە دەنووسێت: لەسەدەی 6شەمی پیش زایین ئایینی جوولەکە گیشتۆتە کوردستان، (دانیاڵ) پێغەمبەر یەکەم کەس بووە کە ئەو ئایینەی لە ناوچەی (کەرکوک) لەسەردەمی ئیمپراتۆریەتی (میدیا) بڵاوکردۆتەوە.\nهەروەها بینجامین تودێلا لەسەدەی دوانزەهەم بەتایبەت لەساڵی 1170 لەگەشتەکەیدا بۆ کوردستان بەو شێوەیە باسی دەکات و دەڵیت هەردوو گەلی جوولەکە و کوردەکان لەلوتکەی گەشەسەندی ئابووری و ئایینی و کۆمەڵایەتیدا بوون هەروەها ئەلیت ژنە کوردەجوولەکەکان زۆر ئازاتر و ئازادترن لەو ژنانەی لە ناوچەکەدا دەژین تەنانەت لە خوشکە جوولەکانیان ئازادتر و سەربەخۆتر تر دەژیان کە هەرگیز بەراورد ناکرێن بە ژنە فارس و تورک و عەرەبەکانی چواردەوریان، پەیوەندی خێزانی کوردەکان زۆر ئارامتربوون لەو گەلانەی ناوچەکە جگەلەوە ژنە کوردە جوولەکەکان لە کێلگەکاندا شان بەشانی هاوسەرەکانیان کاریان دەکرد و بەدەگەمەن دەتبینی ژنێک لەناویاندا باڵاپۆش بێت، پیاوەکانیان زۆر بەرێزەوە مامەڵەیان لەگەڵ هاوسەر و ژنەکاندا دەکرد، چونکە ژنەکان زۆر ماندوو دەبوون بەکاری ناوماڵ و هاوکاری هاوسەرەکانیان لەکێلگەکاندا لە پێناو گەورەکردنی خێزانەکانیاندا. هەر بۆیە لە سەدەی 17دا بەهۆی ئازادی ڕیژەیی بوێری و متمانە بەخۆبوونی ئافرەتانی جوولەکە کوردەکان یەکەم ژنە کوردی جوولەکە دەبێتە حاخام (Rabbi) لە ئامێدیئامێدی بەوەش ئەوەمان بۆ پشتراست دەبیتەوە کە خاکی کوردستان و کوردەکانی داڵدەی سەرجەم جوولەکە راگویزراوەکان بووە، بەشێکی زۆر کاروباری ژیان و فەرهەنگ و کلتوری کورد و گەلی جوولەکە هێند تێکەڵ بوون بەئاستەم جودا دەکرێنەوە، هەر بۆیە هەندیک پێیانوایە کورد بەرەچەڵەک دەچێتەوە سەر هۆزیکی کۆنی ئیسرائیل یان کورد زادەی شاسلێمان و جولەکەکانی بن دەستی ئەوبن. لێ لێرەدا ئەوەی گرنگە باسی بکەین کاریگەری کلتوری کوردە، ژنانی کوردە لەسەر گەلانی دراوسێ و ناوچەکە و بەتایبەت گەلی جوولەکە تەنانەت هەندێک داهێنان و ڕووداو لە کوردستانەوە بووە کە کاریگەری لەسەر ئەوان و گەلانی ناوچەکەش بەجێهێشتووە بەتایبەتی ئازادی و ئازایەتی ژنانی کورد کە لەسەرەوە ئاماژەمان پێکرد خۆ ئەگەر بەتایبەت (ئەسینات بارزانی) بەنموونە بهینینەوە ئەوە بەروونی ئەوەمان بۆ دەرئەکەویت کە نەک لە کلتوری گەلی جولکەدا بەڵکو لە تەلموودەکەشیان لەساییەی ئەسینات بارزانی گۆڕانکاری بەسەرهاتووە.\nئاسینات بارزانی Asenath Barzani :\nئاسینات بارزانی (1590 لەدایکبووە لە 1670 کۆچی دوایی کردو\nوە)کچی یەک لە بەناوبانگ و دیارترین بانگخوازی کوردی جولەکە بووە لە باشووری کوردستان و ئێراق کچی سامویلی کوری نێتانێڵ بارزانی. ئاسینات بە یەکەمین ژنی بانگخوازی جولەکە هەژمار دەکرێت لە مێژوودا و لە هەمانکاتدا یەکەمین ژنی کوردیشە بانگخواز بێت.\nئاسینات شارەزایی تەواوی هەبووە لەزمانی عیبری، تەورات، تەلموود، میدراش و کابالا دا.\nلەبەرئەوەی سامویلی باوک کوڕی نەبووە ئاسینات یەک لە ژیرترین کچەکانی بووە لەلایەن سامویلەوە تەورات و تالموود و میشنا و کاباڵای فێر کوردووە، ئاسینات ئەڵێت؛ لەسەر ئەژنۆ ئەپارامەوە لە باوکم فێرم کات چونکە ئەو تەنها کاتەکانی بە شەوو ڕۆژەوە تەرخان کردبوو بۆ فێرکردنی تەورات.\nتواناو ژیری ئاسینات ناسراوە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، سمامویلی باوکی ئاسینات زیرەکترین قوتابی خۆی هەڵبژارد کە ببێتە هاوسەری ئاسیناتی کچی بە ناوی یەعقوبی کوری ئبیراهیم میزراهی. ساموئیلی باوک تەنها مەرجی بۆ هاوسەرگیریی کچەکەی ئەوەبوو کە ئاسینات پەرە بە خوێندنەکەی بدات و ببێتە زانایەکی شارەزا لە تەورات تالموود لە بری کاری رۆتینی ناومال.\nپاش مردنی باوکی و دوورکەوتنەوەی هاوسەرەکەی بۆ خزمەتگوزاری و خزمەت کردنی ئاینەکەیان، ئاسینات ڕۆڵی سەرکردانەی ئایینی زۆر کرنگی گێراوە لە ناوچەی ئامێدی و گوندەکانی دەوروبەری و بووە بەکەسایەتیەکی دیاری ناوچەکە.\nنازناوی بارزانی بەهۆی شوێنی لەدایک بوون و ژیانیەوە بووە و خێزانەکەی بوونە خاوەنی(بارزانی) وەک پاشناو.\nبارزان؛ هەرێمێکی شاخاوەیە کە چەند کاژمێرێک دوورە لە باکووری پایتەختی هەرێمی کوردستان هەولێرەوە. لە ساڵی 1914 بارزانیەکان ڕاپەڕیین دژی داگیرکەری عوسمانی بە پشتیوانی ڕووسیا کە هاوکات بوو لەگەڵ ڕاپەڕینەکەی بیتلیس.\nئەوەماوەتە بێلیم ژنانی کورد کۆڵکەی فەرهەنگ کلتوری نەتەوەکەی خۆیان بوون شان بەشانی پیاوی کورد لەهەموو کایەکاندا بەشداربوون سیمبۆلی ئازایەتی و لە خۆبوردەیی کۆمەلگای رۆژهەلاتی ناوین بوون لەجیهانی نوێشدا ژنانی کورد جێگەی شانازی مرۆڤایەتی بوون.\nتیێبینی: تەورات (بەئینگلیزی: Torah، بەعیبری: תּוֹרָה؛ واتا فێرکردن)، وشەی تەورات بەعیبری بەواتای فێرکردن یان ئاراستەدان دێت بەتایبەتی ئەوەی پەیوەندیدارە بە فێرکاری و ئاراستەدانی یاساییەوە. تەورات ناوی پێنج کتێبی یەکەمی کتێبی پیرۆزی عیبیری (تەناخ) و پەیمانی کۆنە. کتێبی پیرۆز عیبری دابەش دەبێت بۆ سێ بەش، تەورات بەشی یەکەمییەتی، نیڤیێم واتا پەرتووکی پێغەمبەران بەشی دووەمی کێتووڤیم واتا نووسراوەکان بەشی سێیەمی بریتییە لە بەشی ئەدەبییاتی جوولەکە.\nکابالا: (קַבָּלָה، ، Kabbala) بیرووباوەڕێکی ڕۆحانی جووەکانە. لەسەرەتای سەدەی یەکی زایینی لەلایەن شەمعون بار یۆجایەوە دەستیپێکرد. بیرووباوەڕی کابالا ئەوەیە کە چۆن دەتوانین خەیاڵ و ئەندێشەیەک ببینین و هەستیپێبکەین. کابالا کاریگەری لەسەر بەشێک لە جووەکان هەبوو کابالا جۆریەکە بەشێکی رۆحانی سۆفیزمی نیو جولەکەکانە\nکابالا لەسەر 10 بنەما پێکدێت کە پێی دەڵێن درەختی کابالا کە نیشانەی 10 هێزە کە کاریگەرییان لەسەر جیهان هەیە.\nنووسین و ئامادەکردنی: جوان عومەر ئەحمەدجوان عومەر ئەحمەد\nBarazani, Asenath. Encyclopaedia Judaica. Detroit: Macmillan Reference USA. 3: 138\nWho was the first female „rabbi?. Yekta Uzunoglu. Retrieved 2018-07-04.\nKurdish Women | Jewish Women's Archive. jwa.org\n101 Storie Ebraiche che non ti hanno mai raccontato (in Italian). Retrieved 6 June 2012.\nجوولەکەکانی شاری سلێمانیسلێمانی: رێبوار حەمەتۆفیق\nکوردستانیة منطقة کرکوک: دکتۆر عومەر ئیبراهیم\nژنی کورد لە مێژوی جولەکەدا (ئاوێنە)\nژنی کورد لە مێژوی جولەکەدا (کوردستانی نوێ)\n#ورمێ | #هەولێر | #کەرکوک | #ئامێدی | #جوان عومەر ئەحمەد | #سلێمانی |\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (م. ب.)ەوە لە: Dec 18 2019 9:56PM تۆمارکراوە\n👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Dec 18 2019 11:13PM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (جوان عومەر ئەحمەد)ەوە لە: Dec 8 2020 9:09PM باشترکراوە\n👁 ئەم بابەتە 75,097 جار بینراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 25 KB Dec 18 2019 10:23PM م. ب.


نەبەز گۆران : نەوشیروان مستەفا – دێوەكەی پارتی .. – WTARIKURD\nهەموو ئەو وێنە ئاوەژوانەی لەلایەن ستایشكەرانی حیزبی پارتییەوە ، بۆ ئەو پیاوە دەكرێن ، واتاییەكیان نیە ، جگە لە دروستكردنی فەزاییەكی ناتەندروست ، بۆ هێشتنەوەی دەسەڵاتێكی خێڵەكی شكستخواردوو . ئیشكالی گەورەی پارتی ، لاوازی تێگەیشتنە . ئەم حیزبە لە دۆخێكدایە ئاستی بینینی ، تەواو كزبووە . ناتوانێت دیمەنەكان وەك خۆی ببینێت ، ناشتوانێت ئەم لاوازیی بینینەی لەشوێنێك رابگرێت ، لەبری وەستان و كەمێك وەرگرتنی تێگەیشتن ، خەریكی رەنگركردن و دورستكردنی وێنەی دێوییە بۆ ئەوانی كە . هەڵبەتە بە بروا ( لاوازەكەی خۆی ) پێی وایە ، دروستكردنی ئەم وێنانە دەبنە دینەمۆیەك بۆ بەهێز كردنی ! راستیەكەشی ئەوەیە ، دەبنە دینەمۆیەك بۆ خۆكۆمیدیی كردنی .\nئەشێت بپرسین : نەوشیروان مستەفا ئەو دێوەیە ، پارتی شەوان خەونی پێوە دەبینێت ؟\nئایا نەوشیروان مستەفا ، یان ئەوانەی كە ، ئەو دوژمنەن ئەم حیزبە بە گوتارێكی فاشیانەوە ، بەردەوام لەسەریان دەوەستێت ؟\nئایا پرۆژەكانی نەوشیروان مستەفا ، پرۆژەن بۆ دروستكردنی سیستەمێكی تەندروست ، یان پرۆژەن بۆ وێرانكردنی سیستەم ؟\nترسی پارتی لەم پیاوە چییە ؟\nسیستەمێك لەم دۆخە تێكشكاوەدا ، كە هەرسێ سەرۆكایەتیەكەی توشی هاڕەبوون ، بە عەقڵێكی سەلیم بونیات دەنرێنەوە ، یان بەو لاوازی عەقڵیەی پارتی دونیای كوردی پێدەخوێنێتەوە ؟\nئەی پەكەكە بۆ بووەتە دێو لای پارتی ؟\nئەی كۆمەڵی ئیسلامی بۆ خەریكە دەخرێتە قۆناغی دێوبوونەوە ؟\nئەی یەكێتی نیشتیمانی ( باڵە پتەوەكەی ماڵی ئیبراهیم ئەحمەد ) بۆ وەك دێو سەیردەكرێن ؟\nئەمانە هەموو ئەو پرسیارانەن ، وەك دڕك دەچن بە گیانی پارتیدا .\nنەوشیروان مستەفا ، دەكەمە چەقی وەڵامدانەوە ، بۆ ئەو پرسیارانە ، وەڵامدانەوەكەش واتای وەڵامی ئەو گوتارە فاشییەیە ، پارتی لەناویدا كینگڵدەدات و ، عەقڵێك نیە لەو خۆ تلاندەوەیە بیهێنێتە دەرەوە . برێكجار هێندە خراپ خۆی دەكوتێت ، مرۆڤ ( عاشورا ) ی بیردێتەوە بە مۆدێلی دەسەڵاتی كۆمیدیی خێڵەیكەوە .\nپرۆژەكانی نەوشیروان مستەفا ئەمانەن .\nیەكەم : گۆڕینی سیستەمی حوكمرانی ، بۆ سیستەمێكی پەرلەمانی ، تاكو لە ئێستا و لە ئایندەدا ، هیچ بكەرێك نەتوانێت ببێتە بكەرێكی ستەمكار و سیستەمەكە رێگربێت لە دروستبوونی ستەمكاری .\nدووهەم : نووسینەوەی دەستوورێكی مەدەنی ، كە خاڵ لەسەر چەمكی ( هاوڵاتی بوون ) دابنرێت و ، ببێتە دەستوورێك نەوەكانی ئێستا شەرمەزار نەبن لەبەردەم نەوەی ئایندەدا .\nسێهەم : بونیاتنانی هێزێكی تۆكمەی سەربازی . لەسەر بنەمای ( ئینتیما بۆ نیشتیمان ) ئەم هێزە دور لە دیدگای حیزبییەوە ، بكرێتە پاسەوانێكی بەهێزی نەخشەی جوگرافیەكەمان .\nچوارەم : سەرلەنوێ بونیادنانەوەی دەسەڵاتەكانی ( یاسایی و جێبەجێكرد ) چاكسازیكردن لە وەزارەتەكاندا و ، پشت بەستن بە داهاتی ناوخۆ و ، دروستكردنی فەزایەكی ئابووری ، هاونیشتیمانیان لەبری بكەری بەرخۆر ، ببنە بكەری بەرهەم هێنەر .\nپێنجەم : كاركردنی بۆ نەهێشتنی گەندەڵی ، دروستكردنی بازاری ئازاد ، فراوانكردنی فەزای ئازادی، سەربەخۆی یاسا . خۆبونیاتنان ، لە پێناو دروستكردنی دەوڵەتدا .\nئەم پێنج خاڵە كرۆكی سەرجەم بیركردنەوە و ، جوڵەكان و رێككەوتنەكانی نەوشیروان مستەفا بووە ، لەتەك حیزبە سیاسییەكاندا . پارتی وەك تاقانەترین حیزب دژی ئەم پێنج خاڵە هەرێمی كوردستانی خستە بەردەم ئەم قۆناغەی ئێستا تێیكەوتووین . ئەشێت زۆر ئاسایی بێت ئەو حیزبە دژی ئەو پیاوەبێت ، چونكە هەریەك لەم خاڵانە هەڵتەكاندنەوەی كۆی جیهانە خێڵەكی و حیزبیەكەی پارتییە . بیانوگرتنی ئەو حیزبە ، بە هەر كارەكتەرێكی سیاسیی ، یان هەر حیزبێكی سیاسیی ، لەسەر جێبەجێكردنی ئەو خاڵانەیە .\nئەو دێوەی كە خەونی پارتی زراندووە ، لەگەڵ هاورێكانی و گەنجەكانی دەوروبەری و ، نووسەر و رۆشنبیران ، سەرقاڵی ئەو پێنج خاڵەن . هەریەك لەو پێنج خاڵەش كۆڵەكەی پتەوی دروستكردنی كیانێكی سەربەخۆن . سەربەخۆبوونی ئەم كیانە تێكشكاوەی ئێمە ، بە بونیاتنانی ئەو پێنج خاڵە دروستدەبێت ، نەك بە گوتاری فاشیانەی حیزبێك ، كە خۆی لە بنەوانەوە دژی هەر پێنج خاڵەكەیە و ، لە گوتاریشدا تەنها ( جەماوەرەكەی خۆی ) پێ فریوبدات .\nئێستا لە ( رۆژئاوای كوردستان ) پرۆژەكەی سەرۆك ( ئاپۆ ) خەریكی بونیادنانە . زۆرێك لە موفەكیر و رۆژهەڵات ناسەكان ، بەوردی چاودێری دەكەن و قسەی لەسەر دەكەن . ئەو پرۆژەیە لەهەر رەهەندێكەوە سەیری دەكەیت ، بریتیە لەم پێنج خاڵەی كە لەم هەرێمە كاری لەسەر دەكرێ . لێ ، لێرە گەورەترین كۆسپ بۆ بونیادنانی پێنج خاڵەكە حیزبی پارتییە ، لە رۆژئاوای كوردستانیش توركیاییە . لەنێوان حیزبی پارتی و دەسەڵاتی ئێستای توركیادا ، خاڵێك هەیە ، خاڵەكە لەو دژبوونەدا دەبینرێتەوە ، كە ناهێڵرێت خۆمان بونیاد بنێین بۆ دەوڵەتێك كە بنەماكانی دەوڵەتی تێدا بێت . بەڵكو كاردەكرێت بۆ فریودانێك كە كۆتاییەكەی ، بە دولەتبوونێكی راستەقینە دەكەوێتەوە .\nترسی پارتی ، لە پەكەكە و ، لە نەوشیروان مستەفا و كۆی حیزبەكانی دیكە ، لەم خاڵانەدا كۆدەكرێتەوە ، نەك لە دیدێكی تاكە كەسییەوە . هەركەسێك و هەر حیزبێكی كە لە كوردستان ببێتە خاوەنی ئەم پێنج خاڵە، راستەوخۆ لای پارتی دەبێتە دێوێك . ئەو لەشكرە ستایشكەرەی كە زۆرتر لە ( سەگەكەی پاڤلۆڤ ) دەچن ، ئیشیان وێرانكردنی شتە بونیادییەكان و ، بەروكەشكردنی دونیای كوردییە .\nئەو لەشكرە ئەشێت حەقی خۆیان بێت ئاڵابن لەو گوتارە فریودەرانەیە ، چونكە كە ( زەنگەكە ) لێدرا ، ئیدی ( لیكەكە ) دێتە خوارەوە و پێویستە دەنگیان لێوەبێت ، تا خواردنەكەیان بۆ دێت . كتومت هەمان میتۆدەكەی ( پاڤلۆڤ ) .\nبەرگریكردن لەو پێنج خاڵە ، بەرگریكردنە لە ئاییندەیەكی روون . بەرگریكردنە لەو چاوەروانییەی ، كە مرۆڤی كورد سەدەیەكە ژیانی لەسەرداناوە . بە دێوكردنی پیاوێك كە دەیەوێت لەگەڵ هاوبیرەكانی ئەو پێنج خاڵە بهێنێتە دی ، هێندەی ترسە لەو ئایندەیە ، ترس نیە لە خۆی . پارتی لەئایندەیەك دەترسێت خێڵ و گوتاری فاشییەت تێدا مانای نەمێنێت . لە ئایندەیەك دەرسێت سیستەم و یاسا تێیدا سەروەر بن . نەوشیروان مستەفا و پەكەكە و هێزەكانی كەش، خەریكی ئەو ئایندەیەن كە پارتی لێی دەترسێت ، بۆیە بوونەتە دێو لەبەر چاوە كزەكانی . ئەو حیزبانەی لەلایەن پارتییەوە هەمان وێنەی دێویان بۆ دروست دەكرێت ، هۆكاری دروستكردنی وێنەكە بۆئەوەیە ، ئەوانیش خەونی بونیادنانی ئەو پێنج خاڵەیان هەیە . تەنها حیزبی پارتییە ترسی لەو بونیادە هەیە ، چونكە دەزانێت گەر ئەو پێنج خاڵە ببنە واقیعێك و لەناو سیستەمەكدا جێبەجێبكرێت ، ئیتر ئەو ناتوانێت بە عەقڵی خێڵ و خۆسەپێنی و ، یاریكردن بە چارەنووسی میلەتێكەوە بمێنێتەوە .\nبۆیە هەتا پێیبكرێت لە دژی خاوەنانی ئەو بیرۆكەیە دەوەستنەوە . بەرگریكردنەكەشیان لە خۆیان ، بەرگریكردنە لەو عەقڵە ناتەندروستە كۆنەی لە جیهانی ئەمڕۆدا نامۆییە و ، لە نامۆبوونی خۆیەوە، ناچارە سوود لەگوتارێكی فاشیانە وەربگرێت ، بۆ پاراستنی فەزای دیوەخان . ترۆپكی دژ بوونەكەش ، خودی بارزانی و كوڕەكەیەتی . ئەو دوو بكەرە نامۆیە ، نەخشە دارێژەری فەزای وێرانەن .\nسەرچاو – لڤین


"شوو نەكردن و شیرنەدان بەمنداڵ ئەگەری تووشبوون بەشێرپەنجەی مەمك زیاتر دەكات"\nهەواڵ / ڕاپۆرت :: 06/09/2018 :: 1627 جار بینراوە\nبەپێی ئاماری فەرمیی وەزارەتی تەندروستی حكومەتی هەرێم، لە 2017 دا 53 حاڵەتی مردن بەهۆی شێرپەنجەی مەمك-ەوە هەبووە. لە حەوت مانگی رابردووی ئەمساڵیشدا 230 حاڵەتی تووشبوون بە شێرپەنجەی مەمك لە پارێزگای سلێمانی تۆماركراوە. لەم راپۆرتەدا پسپۆڕێكی نەخۆشییەكانی مەمك لەشاری پزیشكیی فاروق باس لەهۆكارەكانی تووشبوون بە شێرپەنجەی مەمك و چارەسەرەكانی دەكات.\nهەرچەندە لە وەزارەتی تەندروستی، ئاماری تووشبوان و مردن بە نەخۆشیی شێرپەنجە لە چەند مانگی رابرووی ساڵی 2018ە بەردەست نییە، بەڵام بەپێی وتەی دكتۆر خاڵس قادر وتەبێژی وەزارەتی تەندروستی "تەنها لە ساڵی 2017دا لە هەرێمی كوردستان، 53 حاڵەتی مردن بەهۆی شێرپەنجەی مەمكەوە لە ئافرەتاندا تۆمار كراوە كە 9 كەسییان لە هەولێر و20 یان لە سلێمانی و 26 یشیان لە دهۆك بووە".\nسەبارەت بە ژمارەی تووشبوان لە پارێزگای سلێمانی، عوسمان عومەر بەرپرسی راگەیاندنی تەندروستی سلێمانی بە دواڕۆژی راگەیاند: بەپێی ئەو ئامارەی لەبەردەستماندایە، لەسەرەتای ساڵی 2018 وە تا مانگی تەموز، 230 حاڵەتی تووشبوون بە شێرپەنجەی مەمك تۆمار كراوە كە 151 حاڵەتییان لەناو شاری سلێمانی بووە".\nبەرپرسی راگەیاندنی تەندروستی سلێمانی وتیشی: "زۆربەی ئەو ئافرەتانەی تووشی شێرپەنجەی مەمك بوون، بەپێی قۆناغی نەخۆشییەكەیان چارەسەریان بۆ كراوە، هەبووە سەرەتای نەخۆشییەكەی بووە و چارەسەر كراوە، چەندین حاڵەتیش هەبووە كە گیانیان لەدەستداوە".\nهۆكار و نیشانەكانی نەخۆشییەكە\nنەخۆشییەكە بەشێوەیەكی بەرچاو زیاتر لە ناو ئافرەتان-دا هەیە، چەندین نیشانە و هۆكاری لە پشتەوەیە. نەریمان محەمەد پسپۆڕی نەخۆشییەكانی مەمك لەشاری پزیشكیی فاروق، لە بەرنامەی تەندروستی-ی رادیۆی دواڕۆژ دا، لەبارەی نیشانە و هۆكارەكانی تووشبوون بە شێرپەنجەی مەمك دەڵێت: "ئەو ئافرەتانەی هاوسەرگیریی ناكەن یان منداڵیان نابێت، یاخود كەمتر منداڵیان دەبێت، ئامانە ئەگەری تووشبوونیان بە شێرپەنجەی مەمك زیاترە، جگە لەوە ئەو دایكانەی شیر نادەن بە منداڵەكانیان ئەگەری تووشبوونیان زیاترە، چونكە شیردان بە منداڵ یەكێكە لەڕێگاكانی خۆپاراستن و دووربوون لەشێرپەنجەی مەمك".\nدكتۆر نەریمان محەمەد دەڵێت: "هەندێك سابوون هەیە كە بۆ خۆشۆردن بەكاردەهێنرێت و مادەی ئەلەمنیۆمی تێدایە، ئەگەری هەیە ببێتە هۆی تووشبوون بەشێرپەنجەی مەمك، یاخود ئەو موعەتەرانەی بەكاردەهێنرێن نابێت مادەی ئەلەمنیۆم و مەگنسیۆمیان تێدا بێت. هاتنی خوێن لە گۆی مەمك لە تەمەنی سەروو 40 ساڵییەوە لەوانەیە نیشانەی شێرپەنجەی مەمك بێت، ئەو كەسانەی تەمەنیان گەورەیە و مەمكیان ئیلتیهاب دەكات یان دەئاوسێت، دەبێت سەردانی پزیشك بكەن، چونكە رەنگە شێرپەنجەی مەمك بێت".\nسەبارەت بەتەمەن و كاریگەریی لەسەر تووشبوون بەم نەخۆشییە، پسپۆڕەكەی نەخۆشییەكانی مەمك لەشاری پزیشكیی فاروق دەڵێت: "ئافرەتان زۆر دەترسن لە هەر نیشانەیەك كە لە مەمكیاندا دروستدەبێت، لەتەمەنی 20 بۆ 30 ساڵی هەر ئازارێك یان نیشانەیەك هەبێت لە مەمكدا زۆر باوە و جێی مەترسیی نین، بەڵام پێویستە سەردانی دكتۆری پسپۆڕ بكرێت، ئەو ئافرەتانەی لەسەروو تەمەنی 30 ساڵییەوەن هەر نیشانەیەك بە گۆی مەمكیانەوە هەبێت زۆربەیان بێزیانن، بەڵام پێویستە هەر نیشایەنەیەك یان گرێیەك لە مەمكدا هەبێت سەردانی دكتۆر بكرێت و چارەسەر بكرێت، بەپشتگوێخستنی نەخۆشییەكە قورستر دەكات".\nسەبارەت بەئەگەرەكانی تووشبوون بە شێرپەنجەی مەمك لە پیاواندا، دكتۆر نەریمان محەمەد دەڵێت: "رێژەكەی كەمە و لەنێوان لە 1% بۆ 2%وە".


یه‌کێتی له که‌رکوک: لە ژماردنەوەی دەستییدا دەنگمان زیادییکردووە – کوردی – RojNews.News\nیه‌کێتی له که‌رکوک: لە ژماردنەوەی دەستییدا دەنگمان زیادییکردووە\n29/02/2020 - 8:30:56 am\nیەكشەممە, 8 يول 2018 – 14:42 رۆژنیوز – هاوار ستار\nئه‌مڕۆ، ڕێبوار ته‌ها، سه‌رۆکی لیستی یه‌کێتی له که‌رکوک لەبارەگای مەکتەبی سیاسیی یەکێتی لە کەرکوک کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەنووسیی سەبارەت بە ژماردنەوەی دەستیی دەنگەکانی پارێزگاکە بەست.\nله‌کۆنگره‌که‌دا، ڕێبوار ته‌ها، وتی:”هه‌موو نه‌یاره‌کانی کورد و یه‌کێتی له‌یه‌ک به‌ره‌دا به‌یه‌ک پاکێج له هه‌وڵی بێوچانبوون پاڵپشت به‌ئه‌جیندای ناوخۆیی و ده‌ره‌کی بۆ که‌مکردنه‌وه‌ی سه‌نگی کورد و یه‌کێتی له که‌رکوک، له روانگه‌ی هه‌ست کردن به به‌رپرسیارێتی و به‌له‌چاو گرتنی بارودۆخی ئێستای که‌رکوک یه‌کێتی دانی به‌خۆیدا گرت”.\nڕێبوار تەها، ڕاشیگەیاند:”دوای پێنج رۆژ له پرۆسه‌ی ژماردنەوەی دەستیی دەنگەکان و به‌ئاماده‌بوونی نه‌ته‌وه یه‌کگرتوه‌کان و نوێنه‌ری سه‌رجه‌م قه‌واره سیاسییه‌کان، جگه له مانه‌وه‌ی ژماره‌ی کورسییه‌کانمان وه‌کو خۆی، ژماره‌ی ده‌نگه‌کانیشمان زیادیکردووه”.\nوتیشی:”هەموو ئه‌و که‌س و لایه‌نانه‌ی تۆمه‌تی ناڕه‌وا و گه‌له‌کۆمه‌یان له یه‌کێتی ده‌کرد به‌ڵێن ده‌ده‌ین له دادگا رووبه‌روویان ده‌بینه‌وه و داوا له سه‌رجه‌م لایه‌ن و پێکهاته‌کانی شاره‌که‌ش ده‌که‌ین، که بابه‌تی پاراستنی ئاشتی و کۆمه‌ڵایه‌تی و پێکه‌و ژیان به‌رچاو بگرن”.\nیەکێتی نیشتیمانیی کوردستان لە هەڵبژاردنی ١٢ی ئایاری ٢٠١٨ی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق-دا بەپێی ئەنجامە بەراییەکان لە پارێزگای کەرکوک شەش کورسیی بەدەستهێنا.\nپژاک و کۆدار نەخشەڕێگایەکی هاوبەش بۆ کێشەکانی ئێران ئاراستە دەکەن\nگەریلا لە دەریای ڕەش و برادۆست چالاکیی ئەنجامدا


لیبیا... حەفتەر بەئاگربەست رازی بوو\nهێزەکانی سەر بە سوپای لیبیا بەسەرۆکایەتی خه‌لیفه حەفتەر لە خۆرهەڵاتی لیبیا، بانگەوازی تورکیا و رووسیایان بۆ ئاگربەستی هاوبەش قبوڵکرد كه كاتژمێر(سفر) یان ١٢ی كانوونی دووه‌م ٢٠٢٠به كاتی ناوخۆی لیبیا، ده‌ستیپێده‌كرد.\nئه‌حمه‌د میسماری، وته‌بێژی هێزه‌كانی سه‌ربه حه‌فته‌ر، له په‌یامێكدا كه له رێگه‌ی گرته‌یه‌كی ڤیدیۆییه‌وه له هه‌ژماری فه‌رمیی خۆی له تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان بڵاویكردووه‌ته‌وه، رایگه‌یاندووه،" بانگه‌وازی ئاگربه‌ستیان له‌باره‌ی ئۆپه‌راسیۆنه‌كان قبوڵكردووه" له خۆرئاوای لیبیا به‌ڵام ئه‌گه‌ر بێت و لایه‌نی به‌رامبه‌ر ئاگربه‌سته‌كه پێشێل بكات، ئه‌وا به توندی وه‌ڵامیان ده‌ده‌نه‌وه.\nلەماوەی رابردوودا هێزەکانی حەفتەر شاری مسراتەیان داگیرکردو بەرەو تەرابلوسی پایتەخت لەپێشڕەویدابوون\nخەلیفە حەفتەر کە ئەفسەرێکی باڵای سەربازی لیبیایە و سوپاکەی لەلایەن زۆرێک لەوڵاتانی جیھانەوە بەسوپای نیشتیمانی لیبیا ناسێندراوە، لەماوەی رابردوودا دەستپێکردنی شەڕی لەدژی حکومەتی لیبیا راگەیاند، ھەڕەشەی ئەوەشی لە فائیز سەڕاج سەرۆکی ئەنجومەنی سەرۆکایەتی لیبیا کرد کە پایتەختی لێدەستێنێتەوە و تەواوی وڵات کۆنتڕۆڵدەکات.