سەردەمی ڕەنگەکانی باوکم: چاوپێکەوتنێک لەگەڵ هونەرمەندی هونەری ئەندێشەیی هیوا ک. - Ruya Foundation For Contemporary Culture In Iraq\nتەموز 14, 2015 سەردەمی ڕەنگەکانی باوکم: چاوپێکەوتنێک لەگەڵ هونەرمەندی هونەری ئەندێشەیی هیوا ک.\nهونەرمەند هیوا ک.(لەدایکبووی ساڵی ١٩٧٥، شاری سلێمانی) یەکێکە لە هونەرمەندەکانی هونەری ئەندێشەیی کە لە شاری بەرلین دادەنیشێت. ئەو لە شاری سلێمانی لەدایک بووە، و لە ساڵی ١٩٩٦ لە عێراق ڕایکرد، بەپێ بەناو چیاکاندا ڕۆێشت بەرەو سنوورەکانی ئێران و لەوێشەوە بۆ تورکیا و دواجاریش لە ئەوروپا گیرسایەوە. بەدرێژایی ساڵان، کارە هونەریەکانی ڕەنگیداوەتەوە لە سەر ژمارەیەکی زۆری بابەتەکان، و لەمانەش ئەزموونی کۆچکردن، و لەم دواییانەشدا لەسەر کۆمەڵگای هاوچەرخ لە کوردوستان. دواهەمین پڕٶژەی ئەم هونەرمەندە، بەناوی زەنگ،٢٠١٥، لەلایەن هونەرمەندی جیهانی ئۆکوی ئینوێزۆر داواکرابوو بۆ پێشانگای داهاتوی هەموو جیهان ، کە پێشانگایەکی فەرمیە لە ٥٦ەمین بیناڵی شاری ڤینیسیا.\nهونەرمەند هیوا لەبارەی کارە هونەریەکەی لە ساڵێ ٢٠١٤ بۆ رێکخراوی ڕوئیا قسەیکرد، ئەمەی خوارەوە دەقی چاوپێکەوتنی ڕوئیایە لە گەڵ هونەرمەند\nئێوە لە شاری بەرلین دادەنیشن،بەڵام هەمیشە لەگەل پرۆژەکانتاندا سەفەردەکەن. ئیوە لە ئێستادا لە کوێن. و کار لە سەر چ پڕۆژەیەک دەکەن؟\nمن لە ئێستادا لە ‘ڕیگام’ و سەرقاڵی ڕیکخستنی کارە هونەریە پێکهێنان-تێهەلکێش- ەکەمم، لە شوقەیەکم کە بریتیە لە ژوورێکی نووستن. من پێشتریش پێشانگام هەبوە لە غانسک بەڵام بە قەبارەیەکی بچوکتر. دواتر سەفەردەکەم بۆ وڵاتی ئوردن و نیۆیۆرک بۆ بەشداریکردن لە ڤیستیفال ی نوێی کوڕانی شیگاگۆ: لەکاتێکدا کە ئێمە گۆرانیمان دەوت ئەوان خەونیان دەبینی کە پارچەیەکی هونەریە و هەڵدەستێت بەتێکەلکردنی گروپێکی مۆسیقای پۆپی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستی ساڵانی حەفتاکانی سەدەی رابردو لە گەڵ گروپێکی لێکۆڵینەوە لە لیبرالیزمی نوێ.\nوێنە: هونەرمەند هیوا ک.: شوقەیەکی یەک ژووری نووستن.٢٠١٤، بەمۆڵەتی هونەرمەند\nشوقەیەکی پێکهاتو لە یەک ژووری نوستن وێنای دەرکەوتنی ئەم شوقە نوێیانەدەکات لە کوردستان، کە پێکهاتوە لە یەک ژوور لەگەڵ کۆمەڵێک پلیکانە و بۆشایی و هەروەها لەگەڵ دیواری سپی. ئایا ئەم سەردانانەی ئەم دواییەتان بۆ کوردستان چۆن کاریگەری خستە سەر ئەم کارە هونەریەتان، دوای ئەوەی بۆ ماوەی ١٠ ساڵ لە هەندەران ژیایت؟\nسلێمانی و کوردستانیش زۆر گٶڕاون. من هەندێک جار ڕێگای خۆم نازانمەوە. جاران یاریگایەکی تۆپانی لە نزیک ماڵی ئێمە هەبوو، بەڵام ئێستا باڵەخانەیەکی گەورەیە، بەر لە هێڕشکردنە سەر عێراق، کۆمەڵگای عێراقی کۆمەڵگایەکی زۆر کۆمەڵایەتیانە و تێکەڵ بوو. خەڵک هاوبەشای یەکتریان دەکرد لە ژوور و قاپ و تاوە. بەڵام لە ئێستادا وڵاتێکە کە مۆدێلی ئازادی و سەربەخۆیی وڵاتە ڕۆژئاواییەکان کۆپی دەکات. هیچ کەسێک کاتی بۆ ئەویتر نییە. هەموو ڕۆژێک تۆ بەرنامەت هەیە بۆ ئەوەی بچیتە مۆڵێک بۆ بازاڕکردن، کۆمەڵگا بەشێوەیەکی زۆر ڕوو لەزیاد لە لایەن بیری بەکارهێنانەوە هاندەدرێت. کۆمەڵایەتی بوون و پێکەوە بوونی تاکەکانی کۆمەڵگا بە بەشێک لە رابردوو و ئەمەش پەیوەندی هەیە لە گەڵ ڕۆژهەڵات و یەکیەتی سۆڤیەتی جاراندا. ئەم کارە هونەریە پێکهێنان-تێهەلکێشە- کە شوقەیەک نیشاندەدات کە دروستکراوە بۆ یەک کەس، ئەمەش رەنگدانەوەی ئەم تاکگەراییەیە کە لە کوردستاندا گیرساوەتەوە لە ساڵی ٢٠٠٣ وە، لە کاتێکدا کە ئابوری بازاڕی ئازاد شکڵ گیر دەبوو.\nئایا مەیدان و بواری هونەر لە چ ئاستێکدا بوو کاتێک کە ئێوە قوتابی بوون؟\nمن بەر لەوەی کوردستان بەجێبهێڵم هونەرم نەدەخوێند، بەڵام من بەئەندازەیەکی گەورە لە ژێرکاریگەری مەیدانی هونەر و مامۆستاو پێشەنگانی ئەم بوارەدا بووم. لە بەرئەوەی حزبی بەعسی هەڵوەشاوە پەیوەندی بەهێزی لەگەڵ یەکیەتی سۆڤیەتدا هەبوو، زۆرینەی ئەم مامۆستا و پڕۆفیسۆرانە لە مۆسکۆ و سان پێترێس بۆرگدا خوێندبوویان، کە هاتنەوەش بیر و ڕیبازی سۆشیالیزمیان فێری خەڵک دەکرد. ئەم حاڵەتە لە کوردستانیشدا باو بوو تاکو ساڵی ١٩٩١، کاتێک ئێمە جۆرە ئۆتۆنۆمیەکمان بەدەست هێنا. هەر لەو کاتەوە ژمارەیەکی زۆری هونەرمەندان لە ئەوروپا گەڕانەوە بۆ کوردستان لەو ساشەوە هونەر دۆخێکی چەمکی و ئەندێشەیی بەخۆیەوە بینی. تەنها دوای ئەوەی کە چوومە ئەوروپا هەستم کرد و بۆم دەرکەوت کە هونەر لە وڵاتی ئێمەدا لە بازنەی خولانەوە لە ئاست و دۆخی شەستەکانی سەدەی ڕابردوودا چەقی خواردووە.\nیەکەمین کاری هونەری کە زۆر پێیەوە سەرسام بووبیت چی بوو؟\nلە سەردەمی مناڵێمدا زۆر سەرسام بووم بە نیگارکێشەکانی سەردەمی ڕۆشنگەری-ڕینێسانس- .خوشکەکەم لە شاری بەغداد دا دەروونناشی دەخوێند. ئەو کتێبێکی سەبارەت بە پەیکەرتاشە کلاسیکەکان بۆ کڕیم- پێم وایە تاکو ئێستاش هەر ماومە لەماڵەوە- من کۆپی پەیکەرەکانم کردەوە لە ڕێگەی نیگارکێشانیان.\nیەکەمین پڕۆژەت چی بوو وەک هونەرمەندێکی چەمکی –ئەندێشەیی-؟\nلە ساڵی ٢٠٠٥دا داواکاریم پێشکەش کرد بۆ قوتابخانەی هونەر لە ئەڵمانیا، لە رێگەی بەکارهێنانی دۆسیەی هاورێکانم. یەکەمین پڕۆژەی کاری من بریتی بوو لە چێشت لێنان لەگەڵ دایکمدا، چونکە من دایکی خۆمم داوەت کردبوو بۆ ئەوەی لە ڕێگەی تەلەفۆنێکی سکایپەوە دەرسێکی چێشت لێنان بڵێتەوە لە ئەکادیمیای کۆنست. من لە ساڵی ١٩٩٦ ەوە خێزانەکەمم نەبینی بوو هەروەها تۆلەفۆنکردنیش لە ڕێگەی سکایپەوە تائەندازەیەک نوێ بوو. لە ڕاستیدا ئەوە بۆ من چرکەساتێکی زۆر غەریب و سەیر بوو، کە لەگەڵ دایکمدا لەپەیوەندیدا بم ، کاتێک کە چێشتێکی خۆش لێدەنێت، لەکاتێکدا کە ئەم ئەزموونە نیشانی کۆمەڵێك قوتابیتریش دەدەین کە لێرەدا لەگەڵ ئێمەدان. بەڕاستی هەستێکی سەیر بوو، زۆر بە‌هێز بوو. دایکم لە دروستکردنی زۆربەی خواردنەکانی ناوچەکەدا شارەزابوو لەبەر ئەوەی باوکم سەربازبوو ماڵی ئێمەش بەم هۆیەوە لە زۆرشوێندا بووە. هەندێک لە خوشک و براکانم ناوی عەرەبیان هەیە و هەندێکیشیان ناوی کوردیان هەیە لە سەر بنەمای ئەم شارەی کە تێیدا لەدایک بوونە.\nلە یەکێک لە کارەهونەریەکانتدا بەناوی سەردەمی ڕەنگەکانی باوکم، ئێوە تیشک دەخەنە سەر هەوڵ و کۆششەکانی باوکت بۆ دروستکردنی تەلەفزیۆنێکی ڕەنگاوڕەنگ. ئایا چ شتێک کاریگەری لەسەر ئەم پڕۆژەیە هەبوو؟\nلە کۆتایی ساڵانی حەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا دەنگۆیەک بڵاو بوویەوە کە گوایا حکومەت هەڵدەستێت بە پەخشکردنی فیلمی بەناوبانگی هۆلیۆد (زێر لە گەڵ ڕەشەباکەدا) بەشێوەی رەنگاو ڕەنگ. خەڵک واتێگەیشتن کە تەلەفزیۆنی ڕەنگاو ڕەنگ لەدەستی حکومەتی مەرکەزیدایە، خەڵکیش تورەبوون لەوەی کە حکومەت هیچ کاتێک بەڵێنەکانی خۆی جێبەجێ ناکات. لەو کاتەوە باوکم هەڵسا بەدانانی نایلۆنی شەفافی ڕەنگاوڕەنگ لە سەر شاشەکاندا بۆ ئەوەی فیلمەکان شێوەیەکی ڕەنگی وەربگرن و کاتێک ئێمە لەم ڕەنگە بێزاردەبووین باوکم ڕەنگێکی تری دادەنا، باوکم ئەم کارەشی بۆ یەکەمین جار لە کاتێکدا ئەنجامدا کە یەکێک لە کۆنسێرتەکانی ئوم کەلسوم پەخشدەکرا. باوکم هەڵدەستا شێوەی مۆسیقارەکانی دەردەهێنا و لەسەر شاشەکەدا دەی چەسپاندن لە کاتێکدا کە هەم وێنەکە دەگۆڕا و هەمیش مۆسیقارەکان شێوازیان دەگٶڕا لەگەڵ لێدانی مۆسیقادا. لێکۆلێنەوەکەی من لەم کارە هونەریەدا کۆمەڵێک چاوپێکەوتن لەخۆدەگرێت لەگەڵ خەڵکی خۆجێیی هەروەها لەگەڵ پسپۆرانی بواری کاری تەلەفزیۆنی لە شاری سلێمانیەدا. ئەوان بەبیریان دەهاتەوە کە لە دەرەنجامی ئەم دەنگۆیانەدا خەڵکێکی زۆر تەلەفزیۆنەکانی خۆیان دەناردە دوکانی چاککردنەوەی تەلەفزیۆن.\nئایا چ فیلمێک یان چ بەرنامەیەکی تەلەفزیۆنیتان زۆر بەدڵ بوو لەکاتێکدا کە خەریک بوو وردە وردە گەورە دەبوون؟\nزۆر حەزم لە فیلمە کارتۆنیاکان بوو، ئێمە هەمیشە لە تەلەفزیۆنەکەماندا فیلم کارتۆنی یەکیەتی سۆڤیەتی پێشو ڕووسیمان هەبوو.\nوێنە: هونەرمەند هیوا کوردی، جەڕەس،٢٠١٥. بەمۆڵەتی هونەرمەند.\nپڕۆژەکەت بەناوی ‘ نامۆبوون- یان سڵەمینەوە ‘ لەگەڵ سەرپەرشتیاری پۆلەندی ئەنیتا سیزیاڵکدا یەکێک بوو لە یەکەمین نماییشەکانی هونەرمەندێکی کورد بەهاوشانی لەگەڵ هونەرمەندێکی ڕۆژئاواییدا. هەروەها ئەم وۆرکشۆپانەی کە ئێوە لە شاری سلێمانیدا ئەنجامتاندان زۆر گرینگ بوون بۆ بەرەوپێشەوە بردنی هونەری هاوچەرخ لە هەرێمەکەدا. ئایا ئامانج لە پڕۆژەیە چی بوو، چۆن سەرکەوتنی بەدەست هێنا؟\nسەبارەت بە (‘ نامۆبوون- یان سڵەمینەوە) هەوڵماندا کە ڕێگەیەکی نافەرمی بگرمەبەر بۆ نزیک بوونەوە لە زانیاری، مەبەست لێی ڕووبەڕووبوونەوەی چەمکی ‘ئەویتربوون’ بوو، بۆ ئەوەی سنوری کلێشە نموونەکانی ڕۆژهەلات ببڕین، لە سەر بنەمای تێگەییشتن و بۆچونەکانی ئیدوارد سەعید و ڕۆشەنبیرەکانی تری سەردەمی دوای نەریتی کۆلۆنیالیزم-دەگیرکاری-. ئێمە لە عێراق وهەرێمی کوردستاندا گەلێک شوێنی نافەرمیمیان هەن وەک قاوەخانەکان و چایخانەکان ، ئەو شوێنەی کەمن تیایدا فێری هونەری نیگارکێشان بوومە. لەکاتێکدا کە هونەرمەندانی کوردستان فیردەکران کاری هونەری بەرهەم بهێنن بۆ نماییشکردنی لەو هۆڵانەی کە پێیان دەگوترێت گەلەریە سپی و شەش پاڵوەکان واتە لەم هۆڵانەی نماییشکردن کە دیوارەکانی سپیە، ئێمە ویستمان ڕووبەڕووی ئەم بیرۆکەیە ببینەوە. لەو سۆنگەیەشەوە چەند موحازەرە و گفۆتوگۆیەکمان لە چایخانەکان بەڕێوەبرد هەروەها لە باڵەخانەی ئەمنەسۆرەکەی ڕژێمی پێشو کە لە ئێستادا بووە بەمۆزەخانەیەکی سەربازی. هونەرمەندانی شاری سلێمانی سوودێکی زۆریان لەم موحازەرە و گفتوگۆیانە بینی و ئاکامەکەشی بریتی بوو لە کردنەوەی پێشانگایەک لە شاری لەندەن لە ساڵی ٢٠١٠. دواتریش پێشانگاکە گوێزرایەوە بۆ دەزگای ‘ویسپە’ بۆ هونەر لە شاری غاندسک لە ساڵی ٢٠١٢.\nتابلۆ: ئەم زەنگە لە ئێستادا لە زۆربەی شوێنە بەناوبانگەکانی جیهاندا، ئەرسینال و ڤینیسیا نماییشکراوە و بەردەوامیش دەبێت تاکو ٢٢/١١ ی داهاتوو.


خه‌ڵک سپۆرت لویس هامیڵتۆنی به‌ریتانی شۆفێری ناوداری تیمی “مێرسیدس” پله‌ی یه‌که‌می پێشبڕکێی ئه‌ڵمانیای به‌ده‌ست هێنا و توانی لوتکه‌ی ڕیزبه‌ندی شۆفێران له سباستیان ڤیتێڵ وه‌ربگرێته‌وه. له جه‌وله‌ی...\nمانی پاکیاوی ئه‌فسانه له‌ته‌مه‌نی (٣٩) ساڵیدا گه‌ڕایه‌وه و پشتوێنی (WBA) به‌ده‌ستهێنایه‌وه\nخه‌ڵک سپۆرت مانی پاکیاوی بۆکسێنه‌ری ئه‌فسانه‌یی فلیپین توانی له‌دوای شکستهێنان به‌رامبه‌ر فلۆید مایوێزه‌ر به‌هێزه‌وه بگه‌ڕێته‌وه و پشتوێنی (WBA) له‌ناوقه‌دی ببه‌ستێته‌وه. شه‌وی ڕابردوو له کوالالامپور، پاکیاو له‌سه‌ر...\nخه‌ڵک سپۆرت ئه‌مڕۆ یاریی کۆتایی پاڵه‌وانێتی ویمبڵدۆن ئه‌نجامدرا و نۆڤاک جیۆکۆڤیچی سڕبی بۆ جاری چواره‌م له‌مێژوویدا نازناوه‌که‌ی چنییه‌وه. ئه‌ستێره سڕبیه‌که بردنه‌وه‌یه‌کی گه‌وره‌ی به‌ئه‌نجامی سێ کۆمه‌ڵه‌ی بێبه‌رامبه‌ر...\nخەڵک سپۆرت ئەمڕۆ جەولەی دەیەمی پاڵەوانیتی جیهانی “فۆرمولا ١” لەبەریتانیا ئەنجامدرا و سباستیان ڤیتێڵی ئەڵمانی شۆفێری تیمی “فێراری” پلەی یەکەمی بەدەست هێنا. سەرەڕای ئەوەی ڤیتێڵ لەپێگەی...\nخه‌ڵک سپۆرت ماریا شاراپۆڤای ڕوسی ئه‌ستێره‌ی ناوداری بواری تێنسی سه‌رزه‌وی له قۆناغی یه‌که‌می پاڵه‌وانێتی ویمبڵدۆنه‌وه ماڵئاوایی کرد ! له‌دوای که‌یسی به‌کارهێنانی “مادده وزه‌به‌خشه‌کان” ماریا شاراپۆڤای ناودار...\nخه‌ڵک سپۆرت به‌ده‌ستهێنانی نازناوی پاڵه‌وانێتی شتوتگارت له‌لایه‌ن ڕۆجێ فێدره‌ری ئه‌فسانه‌ی سویسریه‌وه کاریگه‌ری ئاگرینی له‌سه‌ر ڕیزبه‌ندی یاریزانه پیشوه‌ره‌کانی تێنسی سه‌رزه‌وی دروست کرد. به‌پێی نوێترین ڕیزبه‌ندی که له‌لایه‌ن...\nخه‌ڵک سپۆرت “سی ئێم پۆنک” ئه‌فسانه‌ی بواری زۆرانبازی سه‌ربه‌ستی ئه‌مریکی(WWE) دووباره له‌نێو حه‌له‌به‌ی به‌ریه‌ککه‌وتنه ڕاسته‌قینه‌کاندا شکستی هێنا و به‌رپرسێکی بواره‌که‌ش ده‌ڵێت: ئه‌وه کۆتا چانس بوو. ئه‌ستێره...\nخه‌ڵک سپۆرت ڕافائێل نادالی ئیسپانی ئه‌ستێره‌ی ناوداری بواری تێنسی سه‌رزه‌وی یاریی کۆتایی پاڵه‌وانێتی کراوه‌ی فه‌ره‌نسای له‌به‌رژه‌وه‌ندی خۆی یه‌کلایی کرده‌وه. ئه‌مڕۆ یاریی کۆتایی پاڵه‌وانێتی “ڕۆلاند گارۆس” له‌نێوان...\nخه‌ڵک سپۆرت به‌ره‌به‌یانی ئه‌مڕۆ کۆتا ڕووبه‌ڕوبونه‌وه‌ی کۆتایی خولی یانه پیشه‌گه‌ره‌کانی ئه‌مریکا (NBA) له‌نێوان یانه‌ی گۆڵدن سته‌یت واریه‌رز و کلیڤلاند کاڤالێرز ئه‌نجامدرا و جه‌نگاوه‌ره ئاڵتونیه‌کان بۆ جاری...


به‌ڵێ ڕێكه‌وتنامه‌و لێك تێگه‌یشتنه‌كانیان بۆ ئه‌وه بوو كه ده‌ستكه‌وته‌كانی ئه‌و جه‌نگه جه‌نگی جیهانی یه‌كه‌م له نێوان خۆیاندا به‌ش بكه‌ن و ناوچه‌كه دووربخه‌نه‌وه له‌ئه‌گه‌ری هه‌ر شه‌ڕو پێكادانێكی خوێناوی تر به‌ڕای ئه‌وان.\nئه‌گه‌رچی ئه‌م ڕێكه‌وتننامه وه‌كو هه‌نگاوێكی سه‌ره‌تایی بوو بۆ دابه‌شكردنی ناوچه‌كه به‌ڵام دواتر ناكۆكی و ململانێی زیاتر سه‌ریهه‌ڵدا له نێوان ئه‌و دوو وڵاته‌دا و نه‌خشه‌كان گۆڕانكاریان به‌سه‌رهات و شێوه‌ی تری وه‌رگرت .\nهه‌ر له‌و سه‌روه‌خته‌دا كه ڕه‌نگ ڕێژی تازه بۆ ناوچه‌ی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوین ده‌كرا په‌یمانی وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی به‌ریتانیای مه‌زن (ئارسۆر جیمس بیلفۆر) كه دواتر به به‌ڵێنی بلفۆر ناسرا له نۆڤه‌مبه‌ری 1917 ڕاگه‌یه‌نرا كه به‌ڵێنی به ڕه‌وه‌ندی جووله‌كه دا له وڵاته‌كه‌یدا كه نیشتمانێكی نه‌ته‌وه‌یی یان له‌سه‌ر خاكی فه‌له‌ستین بۆ دروست بكات هه‌روه‌ها نامه گۆرینه‌وه‌كانی نێوان شه‌ریف علی كوڕی حسین له حیجاز و هنری میكماهون ی كۆمیسیاری سامی به‌ریتانیا له میسر كه باسی له دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تێكی سه‌ربه‌خۆی بۆ عه‌ره‌ب ده‌كرد هه‌موو ئه‌مانه له پشت ده‌رگا كانه‌وه باسی لێوه‌ده‌كرا وه‌كو جۆره به‌ڵێن و ڕێخۆشكردنێك بوو بۆ مه‌رام وبه‌رژه‌وه‌ندیه‌كانی ئه‌و دوو وڵاته .\nبه‌ڵی كورد زه‌ره‌رمه‌ندی گه‌وره‌و یه‌كه‌می و كۆتایی ڕێكه‌وتننامه‌ی سایكس _ بیكۆ بوو ئه‌گه‌رچی گۆڕین و ده‌ستكاریكردنی سنووری وڵاتان هێنده كارێكی ساناو خۆشده‌ست نیه وا به كۆبوونه‌وه و بڕیارێك بخرێته بواری جێبه‌جێكردنه‌وه ئه‌گه‌ر چی هه‌شت مانگ كۆبوونه‌وه‌و پلان و ڕا گۆڕینه‌وه له نێوان ئه‌و دوو دیبلۆماتكاره‌ی ئه‌و دوو وڵاته‌دا ئنجا گه‌یشتنه ڕێكه‌وتنه‌كه‌و دواتر ڕێكه‌وتنامه‌ی سیڤه‌ر له ساڵی 1920 واژۆ كرا كه دان به‌وه‌دا ده‌نێت ده‌وڵه‌تێكی نه‌ته‌وه‌یی بۆ كورد دابمه‌زرێت له ڕۆژهه‌ڵاتی ئه‌نازۆڵ كه زۆرینه دانیشتوانه‌كه‌ی كوردن به‌ڵام مه‌خابن ئه‌میش جێبه‌جێ نه‌كرا به هۆی سه‌رهه‌ڵدانی بزوتنه‌وه‌ی نه‌ته‌وه‌یی تورك به سه‌ركردایه‌تی مسته‌فا كه‌مال ئه‌تاتورك .\nڕێكه‌وتننامه‌ی لۆزان جێگه‌ی گرته‌وه له ساڵی 1923 كه دان به ده‌وڵه‌تی تازه‌ی توركیادا ده‌نێت له ڕووی یاساییه‌وه ده‌وڵه‌تی عوسمانی ئیتر ناوی نامێنێت و هیچ باسێك له كوردو مافه‌كانیان ناكات و لێره‌وه ئیتر كورد وه‌كو گه‌لێكی گه‌وره‌ی دابه‌شكراوو پشتگوێ خراو هه‌ست به‌و زوڵمه مێژووییه مه‌زنه ده‌كات كه لێیكراوه‌و له‌وساوه تا ئێسته كورد له هه‌ر چوار وڵاتی عێراق و توركیاو سوریا و ئێران هه‌رچه‌نده كوردستانی ڕۆژهه‌ڵات له شه‌ڕی چاڵدێرانه‌وه‌ساڵی 1517 به‌ر ده‌وڵه‌تی سه‌فه‌وی كه‌وت له شۆڕش و به‌رخۆداندایه بۆ پارێزگاری له بوون و مانه‌وه‌و به دیهێنانی مافه ڕه‌واكانی كه له سه‌د ساڵی ڕابردوودا مێژووی ناوچه‌كه گه‌واهی جینۆسایدو مه‌رگه‌ساته‌كانی كورد ده‌ده‌ن كه ئێستا ناكرێت له وتارێكی ئاوادا هه‌مووی باسبكه‌م.\nله ئاوا بارودۆخێكدا كه ناوچه‌كه به گشتی و ئه‌و ناوچانه‌ی به‌و ڕێكه‌وتننامه دابه‌ش كراون خوێنی لێ ده‌چۆڕێت ئایا كۆمه‌ڵگای نێو ده‌ڵه‌تی تا ئێستاشی پێوه‌بێت كه پێداگیری له‌سه‌ر مانه‌وه‌ی هه‌مان سنوور ده‌كه‌نه‌وه كه‌ی به\nبڕیاره‌كانیاندا ده‌چنه‌وه‌و و دوای سه‌د ساڵ ماڵوێرانی و شه‌ڕو به فیڕۆدانی سامان و داهاتی ناوچه‌كه ؟؟؟؟!!!!!\nئه‌م بابه‌ته 1311 جار خوێنراوه‌ته‌وه


داخرانی بەرنامەکانی چەند کەناڵێک لە ھەرێمی کوردستان - SAHAR KURDISH (Sorani)\nداخرانی بەرنامەکانی چەند کەناڵێک لە ھەرێمی کوردستان\nنیسان 07, 2021 20:47 Asia/Tehran\nوەزارەتی ڕۆشنبیریی ھەرێمی کوردستان لەبەر ناڕەزامەندیی خەڵک بەرنامەکانی چەند کەناڵێکی بۆ ماوەی حەوتەیەک داخست.\nبە پێی ڕاپۆرتی سەرچاوەکانی ھەرێمی کوردستان، وەزارەتی رۆشنبیریی حکومەتی هەرێم لە بەر نەگونجانی ناوەڕۆکی بەرنامەکانی چەند کەناڵێک لە گەڵ نەریتی کۆمەڵایەتی بڕیاری دا بۆ ماوەی حەوتەیەک ژمارەیەک بەرنامەی ھێندێک لە کەناڵە ئاسمانیەکان دابخات.\nئەو کەناڵانەی کە وەزارەتی رۆشنبیریی حکومەتی هەرێمی کوردستان بڕیاری داخستنی بەرنامەکانی بۆ دەرکردوون ، بریتین لە کەناڵەکانی «کۆڕەک»،«نێت تی ڤی»و«کورد ماکس».\nوەزارەتی رۆشنبیریی حکومەتی هەرێمی کوردستان لە نوسراوێکدا کە بۆ کەناڵی ئاسمانیی «کۆڕەک»ی ناردووە جەختی لەوە کردووەتەوە کە، دوای پێشکەشکردنی بەرنامەی «نایت شۆ» تایبەت بە چاوپێکەوتن لەگەڵ هونەرمەندان و کچە مۆدێلەکان و خەڵکانی تر، ئەوە دەرکەوت کە زۆرێک لە گفتوگۆکانی نێو ئەو بەرنامەیە نەشیاوە و دورە لە نەریتی کۆمەڵایەتی، بەم پێیە ناڕەزامەندی و سکاڵایەکی زۆر ئاڕاستەی وەزارەتی رۆشنبیری کراوەو ئەم وەزارەتخانەیەش ھەستاوە بە دانی وەھا بڕیارێک.\nلە نوسراوێکی دیکەدا بۆ کەناڵی «نێت تی ڤی»ش، کەناڵەکە ئاگادارکراوەتەوە لە بڕیاری داخستنی بەنامەی «نێت گرام»، کە بەهەمان شێوە تایبەتە بە چاوپێکەوتن لەگەڵ هونەرمەندان و کچە مۆدێلەکان و خەڵکانی دیکە.\nوەزارەتی رۆشنبیری هاوکات لە نوسراوێکی دیکەدا کە ئاڕاستەی کەناڵی «کورد ماکس»ی کردووە، تیای دا کەناڵەکە لە بارەی بڕیاری داخستنی بەرنامەی «شۆمەگەزین» ئاگادارکراوەتەوە، کە بەپێی نوسراوەکانی وەزارەتەکە ناوەڕۆکی بەرنامەکە لەگەڵ کلتور و دا بو نەریتی کۆمەڵگەی کوردی دا ناگونێت.


نیشتیمانی ڕاپۆرتنووسان… یوسف منتک\nWritten on August 23, 2013, by یوسف\nنیشتمان ئه‌و بسته‌خاکه‌ی که مرۆڤ خۆشی ده‌وێت و تیایدا ده‌ژیت. هه‌موو مرۆڤێک ده‌خوازێت به ئازادی له‌وێدا پرۆسێسه‌ی ژیانی خۆی بکات. سه‌رده‌مێک له‌پێناوئه‌و نیشتمانه سه دان و هه‌زاران Continue Reading »\nWritten on May 7, 2013, by یوسف\nبۆخوێندنەوەی ئەم بابەتە سەیری هاوپێچ بکەن لای دەستی چەپ\nWritten on April 19, 2013, by یوسف\nکتێب یه‌کێکه له فاکته‌ره سه‌ره‌کییه‌کانی گۆڕان له گشت بواره‌کانی نێو ژیاندا. زۆرن ئه‌و کتێبانه‌ی له مێژووی مرۆڤایه‌تییدا کاریگه‌ریی گه‌وره‌یان هه‌بووه، هه‌روه‌ها جێی مه‌ترسی بۆ زۆرێک Continue Reading »\nهونه‌ری قسه‌کردن…. یوسف منتک\nWritten on March 9, 2013, by یوسف\nبۆ ڕاهێنان پێویستیم به سێ هه‌فته زیاتر هه‌یه، تا بۆ قسه‌کردنێکی باش ئاماده‌بم./ مارک توین مرۆڤ ڕۆژانه وه‌ک پێویستییه‌کی ژیان بۆ ئامانجیک یا مه‌به‌ستێک قسه‌ده‌کات، واتا و Continue Reading »\nبۆ داننان بە ناسنامەی کورد لە پەرلەمانی ئەڵمانیا گفتوگۆ دەستی پێکرد\nWritten on February 27, 2013, by یوسف\nWritten on February 18, 2013, by یوسف\nبۆ خوێندنەوەی ئەم بابەتە سەیری هاوپێچ بکەن لای دەستی چەپ …..\nڕۆژنامەی ڕۆژا وڵات …. یوسف ئەحمەد مەنتک\nWritten on February 12, 2013, by یوسف\nWritten on January 14, 2013, by یوسف\nله مانگی 12/ 2012 خه‌لاتی هاینریش هاینه به‌خشرا به فه‌یله‌سوف وکۆمه‌لناسی ئه‌لمانی یورگن هابرماس به‌رامبه‌ر کارو به‌رهه‌مه‌کانی ژیانی. ئه‌و رۆژه ش سالیادی له دایک بوونی هاینریش هاینه‌یه Continue Reading »\nWritten on January 3, 2013, by یوسف\nپرۆسه‌ی کۆمه‌ککردنی نووسه‌ران و سینه‌ماکار و هونه‌رمه‌ندان شتێکی تازه نییه. له هه‌موو وڵاتانی دنیا بوونی هه‌یه، به‌ڵام ئه‌م پرۆسه‌یه بێ بنه‌ما و سیسته‌م و میکانیزم نییه. شتێکی هه‌روا Continue Reading »\nبیبلۆگرافیای گۆڤاری هانا …. یوسف مەنتک\nWritten on August 1, 2012, by یوسف\nبۆ خوێندنەوەی ئەم بابەتە سەیری هاوپێچبکەن لای دەستی چەپ ….\nWritten on July 18, 2012, by یوسف\nدیارده‌یه‌ک له نێو بواری نووسین و ئه‌ده‌بی کوردی هه‌یه، هه‌میشه که‌سانێک هه‌وڵده‌ده‌ن بتخه‌نه نێو چه‌له‌حانێوه. کاری چه‌له‌حانێش دووره له هه‌موو بنه‌مایه‌کی ڕه‌خنه‌یی. له‌م یه‌ک دوو شه‌وه نووسینێکم Continue Reading »\nیه‌که‌م کتێبی چاپکراوی کوردی فه‌رهه‌نگێکی ئیتالی کوردییه له‌ساڵی 1787\nWritten on July 12, 2012, by یوسف\nکۆنترین فه‌رهه‌نگی ئیتالی وکوردی ، به‌ناوی ڕێزمان و ووشه له‌زمانی کوردیدا له‌ماوه‌ی ساڵه‌کانی خوێندن له‌بواری راگه‌یاندندا ، به‌داوی کۆنترین چاپکراوی کوردیدا ده‌گه‌ڕام ، له شوینێک به‌رچاوم که‌وت که Continue Reading »\nبیبلۆگرافیای کوردستان لە چاپەمەنییەکانی ئەڵمانیاو وڵاتانی ڕۆژئاوا\nWritten on June 27, 2012, by یوسف\nناوی کتێب: بیبلۆگرافیای کوردستان لە چاپەمەنییەکانی ئەڵمانیاو وڵاتانی ڕۆژئاوا نووسەر: یووسف ئەحمەد مەنتک بۆ خوێندنەوەی ئەم کتێبە کلیکی ئێرەبکەن …..\nمەترەقی سۆسیال دیموکرات بەهاری سلیمانی دەتۆقینی\nWritten on February 21, 2012, by یوسف\nتا سەر بمێنی عەجایبی زۆر سەیرو سەمەرەتر دەبینین، دەکرا لەیادی ١٧ ی شوباتدا، لەوبەرەو بەهارەدا، چەپکە گولی ئاشتی پێشکەش بە بنەمالەی شەهیدانی خۆپیشاندانەکانی سالی ڕابردوو بکرابوایە، بۆ سەقامگیری و ئاشتییەوایی Continue Reading »\nلە تەخوینەوە بۆ کڕووزانەوە … یوسف منتک\nWritten on January 8, 2012, by یوسف\nخۆشەویستی ، متمانە،ڕاستگۆیی ئەو چەمکانەن کە ژیان جوان دەکەن، مرۆڤەکان لەژێر ئەم ماناو دەلالەتانە بەیەکەوە ژیان دەگوزەرێنن لە بوارە جیاجیاکان، بواری سیاسەت زیاتر پێویستی پێیان هەیە کە گرنگ ترین بوارێکە Continue Reading »\nWritten on October 9, 2011, by یوسف\nده‌لێیت کتێب خوێندنه‌وه کاتی زۆری ده‌وێت، به‌ڵام ده‌توانی کاتێکی که‌م ته‌رخان بکه‌یت بۆ ڕۆژنامه خوێندنه‌وه، له‌ڕێی چوونه‌سه‌رکار و کاتی پشوو یا به‌درێژایی ڕۆژ کاتێکی بۆ ته‌رخان بکه‌یت، خوێندنه‌وه‌ی ڕۆژنامه ڕۆژانه Continue Reading »\nئیبراهیم چاڤش ئۆغلو براده‌ره‌ی سه‌دام بووم\nWritten on October 3, 2011, by یوسف\nژیانی رۆژانه‌ی مرۆڤه‌کان پڕیه‌تی له‌رووداو،ئه‌م رووداوانه بنووسرێنه‌وه به‌گوێره‌ی قه‌باره‌که‌یان،پانتاییه‌ک له دنیای رۆژنامه‌وانی وئه‌ده‌ب وهونه‌ردا داگیر ده‌که‌ن وه‌ک :هه‌وال،رێپۆرتاژ،داستان ،چیرۆک،ڕۆمان،شانۆ…..هتد. هه‌ر که‌سه‌و به پێی پسپۆرییه‌که‌ی وتوانای داهێنانی یه‌کێک له‌م روداوانه داده‌ڕیژێت Continue Reading »\nWritten on August 13, 2011, by یوسف\nپێشانگه‌ی کتێبی فرانکفۆرت به نموونه به‌ر له داهێنانی ئامێری چاپ له‌لایه‌ن گوتنبێرگی ئه‌لمانی ، کتێب زیاتر خانه‌دانه‌کان ده‌یانتوانی هه‌یان بێت، ئه‌وه‌ش به‌هۆی جیاوازی پێگه‌ی کۆمه‌لایه‌تی وتوانای دارایی و ده‌سه‌لاتیانه‌وه Continue Reading »\nWritten on June 20, 2011, by یوسف\nسه‌رچاوه مێژووییه‌کان و هاوده‌می ژیانی سه‌رده‌م له‌گه‌ل گه‌لانی سه‌رده‌ستی ناوچه‌که ،بهڵگه‌ی زیندوون که ئیمام و رابه‌رانی ئیسلامی وسه‌رکرده ره‌گه‌ز په‌رسته‌کانی که کوردستانیان به‌سه‌ر دا دابه‌شکراوه ،هیچ کاتێک ئاماده نیین بچوکترین Continue Reading »\nمن ڕاپه‌رینی هه‌ولێرم ،له سالیادی 11ی ئاداردا،مێژوو وه‌ک خۆی ده‌دوێ\nWritten on March 13, 2011, by یوسف\nبیست سالی ره‌به‌قه،به‌رهه‌می راپه‌رین و خوێنی شه‌هیدانی گیان به‌ختکردوو، که‌سانێک به‌ناوی کوردایه‌تییه‌وه هه‌لیده‌لووشن،هه‌رچی خه‌ونی وه‌نه‌وشه‌یی تاکی کۆمه‌لگه‌ی کوردی هه‌بوو بۆ دوای راپه‌رین،ئه‌وانه خوێناویان کرد،له‌جیاتی ئازادی وخۆشه‌ویستی ویه‌کسانی عه‌داله‌تی بۆ خه‌للک Continue Reading »\nئه‌م دۆخه بگۆڕِن..به‌لێن ودرۆکانتان کالَبوونه‌وه…\nWritten on March 12, 2011, by یوسف\nئه‌م دۆخه بگۆڕِن..به‌لێن ودرۆکانتان کالَبوونه‌وه…چیتر هه‌قایه‌تی مێشێمان بۆ مه‌لێنه‌وه بێزار بووین ده‌سه‌لاتدارانی کوردستان خۆیان پێ له خه‌ڵکی کوردستان گه‌وره‌ترو ژیرتره، به‌چاوی کۆیله‌یی وگه‌مژه‌یی لێیان ده‌ڕوانن ،گیانی حزبیان پێ زیندوو ترو Continue Reading »\nWritten on January 16, 2011, by یوسف\nبه‌ڕووخسته‌ی ئه‌و مه‌لایانه‌ی ته‌نیا سێبه‌ری كه‌واكانیان ده‌بینن و مه‌دای بیركرده‌وه‌یان له‌حوجره‌كانه‌وه ده‌رناچێت، هاوكات مه‌لای دنیا دیده و ڕۆشنفكریشمان هه‌ن، خوێندنه‌وه‌یان بۆ گۆڕانكارییه‌كانی جیهانی نوێ هه‌یه پشتیوانی له ئازادییه تاكایه‌تییه‌كان ده‌كه‌ن، Continue Reading »\nWritten on December 6, 2010, by یوسف\nسەردانێک بۆماڵی پرۆفیسۆر مارف خەزنەدارو سه‌ردانێك بۆ باغی كتێب له‌ئێواره‌ییه‌كی زستانیدا (ماڵێكم بینیی سه‌رشار به‌كتێب، گوڵه‌باغی كتێب بوو، له‌جیاتیی گوڵ، تژی له كتێب، ڕۆژنامه، گۆڤار، ئه‌مانه گه‌نجینه‌ی به‌رهه‌مدار و سه‌رمایه‌ی Continue Reading »\nWritten on August 16, 2010, by یوسف\nزۆرن ئه‌وانه‌ی هاو‌خه‌می کێشه‌ی کوردن و داکۆکی لێده‌که‌ن ئه‌نجام رووبه‌رووی ئازارو لێپرسینه‌وه‌و زیندان ده‌بنه‌وه،دیار ترینیان بیرمه‌ندو نووسه‌ری ناسراوی ترک ئیسماعیل بێشکچیه،به‌هۆی هه‌لوێسته‌کانی داکۆکی کردن له گه‌لی کوردو که‌مه‌نه‌ته‌وه‌کانی تری ترکیا،ماوه‌ی Continue Reading »\nWritten on August 3, 2010, by یوسف\nبه‌چرپه له‌گه‌ل دکتۆر به‌رهه‌م دا،ئه‌گه‌ر کاتت هه‌بوو ئه‌م ره‌شنووسه‌ی ئێمه‌ش بخوێنه‌وه،منیش کورێکی ئه‌م وولاته ره‌نگ تۆزاوییه‌م که‌له‌سه‌ر ده‌ریای نه‌وت وه‌ستاوه،ئه‌و وولاته‌ی سه‌رتاپای گه‌نده‌لی ته‌نیویه‌تییه‌وه، مه‌رگی هه‌ژاریش ده‌ستی له‌بینه‌قاقای زۆرینه‌ی خه‌لکداناوه‌و Continue Reading »\nهه‌لبژاردن بۆ چی؟ … یوسف منتک\nWritten on October 25, 2009, by یوسف\nهه‌لبژاردن بۆ گۆرینی ده‌سه‌لاته له‌نێو گروپه سیاسیه‌کانی وولات به‌مه‌به‌ستی به‌رێوه‌بردنی سیستمێکی نوێ له حوکمرانی داهاتوو،ئێمه ده‌لێن هه‌لبژاردن به‌شێکه له پرۆسه‌ی دیموکراسیه‌ت،به‌لام له‌گه‌ل ئه‌وه‌شدا له‌وانه‌یه هه‌لبژاردنه‌که دیموکراسی نه‌بێت له زۆرێک Continue Reading »\nWritten on April 22, 2009, by یوسف\nیوسف منتک/ئه‌لمانیاشاندی ئه‌لمانی بۆ چاودێری کردنی هه‌لبژاردنه‌کانی کوردستانی باکور زۆرن ئه‌و سوارچاکانه‌ی که خزمه‌ت به‌مرۆڤایه‌تی ده‌که‌ن،ئاماده‌ن قوربانی به رۆحیان بده‌ن،بۆ گه‌یشتن به هه‌قیقه‌ت له‌پیناو پاراستنی ژیانی ملیۆنه‌ها مرۆڤی ژێر ده‌ست Continue Reading »\nWritten on February 3, 2009, by یوسف\nله 31ساڵیادی شه هید(کاک ئارام )دا منیش قسه‌ی خۆم هه‌یه،به‌رزو به‌رێزبێت رۆحی سه‌ركرده وڕێبه‌ری کرێکاران وجوتیارانی کوردستان! به درێژایی مێژووی شۆرشه‌کانی کورد،کاک ئارام یه‌که‌م سه‌رکرده‌ی کورد بووه له‌نێو جه‌ماوه‌ربه‌رده‌وامی به‌خه‌بات Continue Reading »\nدیدارێکی بلاو نه‌کراوه‌ی خاتوو له‌یلا عه‌لی…..سازدانی یوسف منتک\nWritten on January 30, 2009, by یوسف\nدیدارێکی بلاو نه‌کراوه‌ی خاتوو له‌یلا عه‌لی جوانه‌مه‌رگ له فرانکفۆرت،سازدانی یوسف منتک/ئه‌لمانیا فرانکفۆرت خاتووله‌یلا عه‌لی حکایه‌تی هاتنیی‌وبه‌شداری ده‌زگای خاک له‌پێشانگای په‌رتۆکی‌نێوده‌وله‌تی فرانکفۆرتی ئه‌لمانیامان بۆ ده‌گێرێته‌وه وه‌ک خۆی 10/10….14/10/2007اپێشانگای فرانکفۆرت . به‌شداری کورد Continue Reading »\nئه‌لمانیا..کچه‌کوردێک ده‌بێته شاجوانی سالی 2008/2009\nWritten on December 23, 2008, by یوسف\nئه‌لمانیا..کچه‌کوردێک ده‌بێته شاجوانی سالی 2008/2009یوسف منتک/ئه‌لمانیا بۆ خوێندنه‌وه‌ی ئه‌م بابه‌ته سه‌یری پاشکۆ بکه‌ن…….\nWritten on October 22, 2008, by یوسف\nئۆرهان پامۆک گووتی تاکێشه‌ی کورد  له‌ترکیا چاره‌سه‌ری نه‌کرێ ئه‌م ئالۆزییه هه‌ر ده‌مێنێ یوسف منتک/ئه‌لمانیا له رێکه‌وتی15،10،2008 ،یه‌که‌م رۆژی پێشانگای په‌رتووکی فرانکفۆرت ،که‌له 15تا 19ی ئه‌م مانگه ده‌خایه‌نێ،به‌به‌شداری 101 وولات و7000 Continue Reading »\nمه‌لا عوزیر پۆلێک پێشمه‌رگه‌ی یه‌کێتی نیشتمانی…..\nWritten on July 24, 2008, by یوسف


فه‌يله‌سووف و رابه‌ر رووحی هندستان (ساتيا سای بابا)\nدونيا ، ناو ته‌واوی ( ساتيا راجو ناريانا)س ، وه مه‌عنای (به‌هه‌يشت راسه‌قينه) ، ئی ناويشه ناو يه‌كيگ بويه له فه‌يله‌سووفه‌يل كويه‌ن هندستان .\n(سای بابا) له‌دايگ و باوگيگ جفتيار كه‌مده‌س و له‌يه‌كيگ له‌ئاوايه‌يل هندستان وه‌ناو( بوتاباراتی) له‌دايگ بويه ، باوگی ناوی (راجو)ه‌و دايگيشی ناوی (ئيشوارا)س ، دو براو خوه‌يشگيگ تر داشتگه‌و ئيسه هويچكاميان له‌ژيان نه‌مه‌ندنه . سای بابا هه‌ر له‌مناڵيه‌وه كرامه‌ته‌يل فره‌يگ له‌لی ده‌ركه‌فتگه وه‌ك : ماڵيبوين حه‌يوانه‌يل ئه‌ڕای و ژنه‌فتن ئاواز و مۆسيقا وه‌بی وجوود سه‌رچه‌وه‌يگ دياريكرياگ .\nهه‌ردوگ رووژنامه‌نويس وه‌ناوبانگ ئوسترالی (كشتور پرۆفيسۆر)و (ئه‌رخا) له‌ساڵ ١٩٧١ له‌باوه‌ت سای بابا چشته‌يل فره‌يگ نويسانه ، هه‌ر له‌و وه‌خته‌وه ك (سای بابا) چيه‌سه مه‌دره‌سه‌ی سه‌ره‌تايی و تواناو به‌هره‌يی له مه‌يدانه‌يل دراماو مۆسيقا له‌لی ده‌ركه‌فتگه ، چه‌ن شعر و گوورانی سۆفيانه‌يگيش له‌و وه‌خته ئه‌را مه‌ردم ئاوايه‌گه‌ی خوه‌يان نويساگه ك شيوازيگ سۆفيگه‌ری وه‌پيه‌وه ديار بوی . ئی كه‌سايه‌تيه سووز و به‌زه‌يی فره‌يگ ديريگ ئه‌را ئه‌و كه‌سه‌يله ك كه‌مئه‌ندامن و له‌خوه‌شيه‌يل ژيان بيبه‌شن ، وه‌ل ئه‌وه‌يشا هويچ خوسه‌و كينه‌تيگيش له‌دڵی نيه‌و ئازار هويچ گيانداريگيش نيه‌يگ .\nبۆتاباراتی ، ئه‌و ئاوايی سه‌ره‌تاييه ك (ساتيا) له‌تی له‌دايگ بويه ، تا ئيسه‌يش هه‌ر له‌ورا ژيه‌يگ ، ئی شوونه كوومه‌ڵگايگ جه‌مه‌وكرياگ گريگه خوه‌ی وه‌ل خه‌تيگ شه‌مه‌نده‌فه‌ر يا قتار و شوون تايبه‌ت ئه‌را وچانداين ئه‌و كه‌سه‌يله ك سه‌ردان ئه‌و كوومه‌ڵگا كه‌ن ك ساتيا ناوی ناگه (ماڵ ئاشتی) ، ئه‌يه بيجگه ئه‌وه‌ك له‌گشت شوونيگ جه‌هانه‌وه مه‌ردم ئه‌راسه‌ردان (سای بابا) روی له‌لی كه‌ن ، له‌وه‌ر ئه‌وه زوورم وه‌خته‌يل خوه‌ی له‌ورا به‌يگه سه‌ر ، وه‌لی له تاوسانان چووگه ناوچه‌ی ( بنگلور بريندڤان) .\nسای بابا ، سێ په‌رسگای گه‌ورای هندۆسی دروسكردگه ، يه‌كميان له‌شار (بومبای)و دويميان له(ساتيام)و سێيميش له (حه‌يده‌ر ئاباد) . به‌رنامه‌ی رووژانه‌ی سای بابا وه نماز شه‌وه‌كی ده‌س كه‌يگه‌پی ك ناسرياگه وه نماز (ئوم) ، دوياخر خوتبه‌يگ پيشكه‌ش ئه‌كاو دويای ئه‌وه‌يش چه‌ن سرووديگ دينی پيشكه‌ش كريه‌يگ و له‌شوون ئه‌وه‌يش ده‌س كه‌يگه ديدار وه‌ل كه‌سايه‌تييگ دينی وه‌تايبه‌ت له مانگه‌يل ئوكتۆبه‌ر و ته‌شرين دويم .\nله‌شوون وه‌ڕيه‌وه‌چگن ئی ری وڕه‌سمه‌يله ، سای بابا ، گه‌رديگه ئاماده‌بويه‌يلا و ئه‌و نامه‌يله وه‌رگريگ ك ئه‌ڕای نويسانه‌سه‌ی و هه‌ر كه‌سيگ و كيشه‌ی خوه‌ی له‌تی خه‌يگه‌ڕوی ، فره‌جاريش قه‌يريگ كه‌رامه‌ت له‌ی پياگه دوينريه‌يگ وه‌ك خاسه‌وكردن كه‌مئه‌ندامه‌يل يا به‌خشين خوڵيگ ك له‌ناو ده‌سيه‌وه تيه‌يگه ده‌يشت ئه‌را شفاو ده‌يگه‌ی ئه‌و كه‌سه‌يله ك ئه‌را نه‌خوه‌شی چنه لای و به‌عزه جاريگيش خوه‌ی چه‌ن كه‌سيگ چڕيگ ئه‌را ئه‌وه‌ك دوياخر ديدار وه‌ليا بكه‌ن وه‌مه‌به‌س پيشكه‌شكردن رينمايی رووحی و به‌خشين زانياری و قه‌يريگ ملوانك و كلكه‌وانه‌يش وه‌دياری ده‌يگه پيان . ئمجا له‌ساڵه‌يل (١٩٦٠)ه‌وه تائيسه وڵاته‌يل رووژئاوا كار وه‌ئامووژگاری و رينمايه‌يل ئی رابه‌ر رووحيه كه‌ن . سای بابا له‌ژيان خوه‌ی ته‌نيا يه‌كجار له‌وڵاته‌گه‌ی خوه‌ی ده‌رچيه ، ك ئه‌ويش چيه‌سه كينياو له‌ورايش په‌يڕه‌وكه‌ره‌يل فره‌يگ ديريگ و چه‌ن مه‌دره‌سه‌يگيش وه‌ناويه‌وه هه‌س ئه‌را هووكاره‌كردن مناڵه‌يل و بيجگه ئه‌وه‌يش ئه‌را گه‌ورايه‌يليش مه‌دره‌سه‌ی دينی تايبه‌ت هه‌س ئه‌را خوه‌ندن رينمايه‌يل سای بابا .


بەڵێ، هەموو ڕۆمانەکانم خوێندنەوە، لە ئینجیلەوە کە گێڕانەوەی ڕووداوی زۆر جوان و سەرنجڕاکێشی تێدایە هەتا کتێب و ڕۆمانە زۆروزەوەندەکانی دیکەش. من لەو سەردەمەدا، هەموو شتێکم لەپێناوی خوێندنەوەدا وەلا نا، هەتا خویندنی فێرکارییەکانی "ماف"یش لە زانستگە! چ کارێکم نەدەکرد، تەنیا خوێندنەوەی کتێب و ڕۆمانەکان!\nمن باسی کارکردەکانی شیعر و ئەدەبیاتم لەسەر ئەزموونی نووسینی خۆم کرد. ئەگەر کەسێک بە دیقەتەوە لە ڕۆمانی "پاییزی پاتریریک" بڕوانێت، کە من ڕێک وەکوو قەسیدەیەکی پەخشانئامێز نووسیومە!\nئەم ڕۆمانە، چەندین دێڕەشیعری "ڕۆبین داریۆ"ی لەخۆ گرتووە و نیگاگەلێکی بۆ خوێنەرە زیرەکەکانی "ڕۆبین" تێدایە.\nهەر لەم ڕۆمانەدا، وێنەیەکی شیعریی هەیە، کە زۆر جاران بە هەڵە تەفسیر دەکرێت، تێکستەکە دەڵێ: (لە دەستسڕە سپییەکەتدا، بە پیتی سوور، ناوێک چنراوە، ناوی تۆ نییە، هێژایێ من!)\nدیارە من، جگە لە کتێبەکانی شیعر و ڕۆمان، کتێبگەلێکی دیکە دەخوێنمەوە، نە بەخاتری گرنگیی نێوەڕۆکە ئەدەبییەکانیان، بەڵکە لەبەر گرنگیی مژارە دیکۆمێتارییەکانیان.. بۆ نموونە، یادەوەریی کەسە بەناوبانگ و بەنامێکان، هەتا ئەگەر درۆودەلەسەشیان تێدابێت! هەروەها بیۆگرافی و بەدواداچوونە ڕۆژنامەگەرییەکانیش.\nدەبێ بڵێم کە هەندەک کارلێکردنیش لەسەر ئەزموونی نووسینی من، لە دەرەوەی ئەدەب و خوێندنەوە و ڕۆشنبیریش، هەن کە دەکرێ قسەیان لێ بکەم، بۆ نموونە داپیرەم کە لە زۆر شوێن و بواردا، باسم لە کارکردە کاربڕەکانی لەسەر بەرهەمەکانم کردووە.\nئەو ژنێکی لێوانڕێژ لە بیرۆکە و بڕوادار بە خورافات بوو. ئەو ئێوارە و شەوان، بە حیکایەتەکانی ئەودیوی گۆڕ و گۆڕستانەوە، ترسی لە مندا دەورووژاند!\nباپیرەم.. ئەویش چیرۆکی هەموو ئەو جەنگانەی بەشداریی تێدا کردبوون، بۆمی دەگێڕانەوە. ئاخر بەشێکی پاڵەوانە دیار و بەرچاوەکانی ڕۆمانەکانم، بەشێکی ئەویان پێوەیە!\nداپیرە و باپیرە، هەردووکیان، لە "گالیسیا"وە شۆڕبوونەتەوە، ئەوێ کە سەرچاوەی حیکایەتگەلێکی ئەفسانەیییە! ئەوان چیرۆکەکانی ئەودیوی سروشتیان لەوێوە بۆ من دەگێڕایەوە و ئەمەش شتێکی زۆر تایبەتی دانیشتووانی گالیسیایە. گالیسیاش بەجۆرێک هەر میراتی ئافریکایە. ئاخر کەناراوەکانی کۆڵۆمبیا، کە هەر دەکەوێتە سەر ڕۆخی زەریای کاریبی، زایەنگەی منە و لەگەڵ وەڵاتی بەرازیلدا، کە بەشێکی ئەمریکای لاتین پێک دەهێنن، مرۆڤ هەست بە کارکردی ئێجگار گەورەی کۆمەڵی ئەفریکایی و حیکایەتەکانیان دەکات.


26 July 2020 13:54\nپەیامی کورد ... جگە لە شەڕ هیچ ڕێگایەکیان نەهێشتووەتەوە .\nئەمریکییەەکان سیاسەتێکیان بەناوبانگە بە سیاسەتی " دار و گێزەر " بە پێی ئەم سیاسەتە کە کەسانی بەساڵاچوو و کۆن ەبکاریان دەهێنا ئەوان بە وولاتانی دیکە پێشنیاراتێکی هەرچەند کەمیان دەدا و دواتر داری شەڕیان دەبردە سەر سەریان .\nئەم سیاسەتە لە ڕاستیدا هەمان سیاسەتی شوانەکانی گای ئەمریکییە بۆ ڕامکردنی ئەسپەکان بە هەژمار دێت .\nهۆکاری کەڵک وەرگتین ئەوان لەم سیاسەتە ئەمە بوو کە باوەڕیان هەبوو ئەگەر فشارەکان و دارەکان بێ گێزەر بێت لایەنی بەرامبەر ڕام دەکرێت و لە کۆتایی تەنانەت ئەگەر ماجەرا بە مردن و لەناوچوونیش بخایەنێت لەخۆی بەرگری دەکات و لەو حاڵەتەدا هەموو هێزەکەی بەکار دەهیێنێت تاکوو ئەگەر پێویستیش بێت هەموو شتێک لەگەل خۆی لەناو ببات ئەم کارە ئەنجام دەدات .\nهەندێک لە تاجیرانی خۆپەرەستی ئەمریکی ئەم جۆرە سیاسەتەیان لە تیجارەت دا بە دڵ نەبووو باوەڕیان وایە دەبێ لایەنی بەرامبەر بە یەکجاری نیست و لەناوی ببەن و دەبێ هەموو شتێک بە دەست بهێنن .\nترامپ یس لە دەستەی گرووپی دووهەمە و هەر بەم هۆکارەوەیە کە دەبینین تابە ئێستا نەیتوانیوە لەگەڵ هیچ ووڵاتێک لە جیهان دا یەک لا ببێتەوە ، چوونکە ئامانجی کۆتاییەکەی لەناوبردنی لایەنی بەرامبەر و بە چنگ هێنانی هەموو ستێکە .\nئاگادر بن لێرەدا باس تەنیا سنووردار بە دوژمنانی ئەمریکا نییە ، ببینن ترامپ تەنانەت لەگەڵ هاوپەیمانەکانی ئەمریکاش وەکوو عەرەبستانی سەعوودی چی کردووە ، وەکوو ڕۆحکێشان کەوتووەتە سەر مال و مۆڵکی ئەوان و تا دواهەمین دۆلاری ئەوان هەلنەکێشێت و ئەوان لەگەڵ خاك نەکاتە یەک دەست هەلگری ئەم بابەتە نییە .\nهەندێکیش هیوادارن کە بتوانن لەم حرس و تەماعەی ترامپ و ئەو کاتەی لە حکوومەتەکی ماوە ئەوپەڕی قازنج و سوودی خۆیان بە دەست بهێنن .


شیعری(ڤیاگڕا) ی په‌شێو...خوێندنه‌وه‌یه‌ك به ده‌م ڕێگاوه\nیەک شەممە, 04 ئازار 2018 17:19\nپشتیوان ئه‌سعه‌د تاقانه\n(ڤیاگڕا ) ناونیشانی شیعرێكی شاعیری كورد ( د.عه‌بدوڵڵا په‌شێو) ه، بۆیه‌كه‌مجار له زاری خۆیه‌وه له‌ساڵی 2012 - به ئه‌ده‌ب و ڕێزێكی زۆره‌وه- پێشكه‌ش به ئاماده‌بوان و گوێگرانی كۆڕه‌كه‌ی كرد، وه‌ك خۆی -به‌شه‌م و بزه‌یه‌كه‌وه- ده‌ڵێ: (( خوشكان گوێی خۆتان بگرن نیو ده‌قه، پیاوان ئێوه‌ش به‌یه‌ك بڵێن: "ڤیاگرا" ))، هۆی ئه‌م شه‌رم داگرتنه‌ی بۆ ئه‌وه ده‌گه‌ڕێته‌وه، كه یه‌كه‌م شاعیری كورده زاراوه‌ی (ڤیاگڕا) له نێو شیعریدا به‌كاربخات، هه‌روه‌ها گوێگرانی چاوه‌ڕی به‌كارهێنانی زاراوه‌ی ئاوا له زاری په‌شێو و خوێندنه‌وه‌ی له كۆڕێكی ئاوادا ناكه‌ن.\nئه‌مه‌ی خواره‌وه ده‌قی شیعره‌كه :\nڤیاگڕای دیده‌شین ، چ خزمه‌تێكی ڕاست و چه‌پ ده‌كا\nبه‌ڵام لام سه‌یره،\nپه‌ڕله‌مانتاری ئێمه كه ده‌یخوا،\nهه‌موو سست ده‌بێ، قڕ و قه‌پ ده‌كا\nهه‌زاریش قووت ده،\nڤیاگڕای به‌د عه‌مه‌ل، ته‌نیا گیرفان ده‌ستی ڕه‌پ ده‌كا))\nده‌توانین بڵێین: شیعره‌كه له دووبڕگه، یان دووبه‌شی واتایی پێكهاتووه، بۆیه ده‌مانه‌وێت، به دوو بڕگه شیكردنه‌وه‌ی بۆ بكه‌ین.\nڤیاگڕای دیده‌شین ، چ خزمه‌تێكی ڕاست و چه‌پ ده‌كا)\n"په‌شێو" له سه‌ره‌تا و ده‌ستپێكی شیعره‌كه‌دا، ده‌ڵێت: ( ڕێكلامی ناوێ) ، پرسیار ئه‌وه‌یه: ئایا چ شتێك ڕێكلامی ناوێ؟!، ئه‌و شته‌ی ڕێكلامی نه‌وێ؛ ده‌بێ واتاكه‌ی ڕوون بێت و كار و ئیشپێكردنی ئاسان و كاریگه‌ربێت ... هه‌ر بۆیه؛ شاعیر خۆی ته‌واوی ده‌كات و ده‌ڵێت: (دونیا ده‌زانێ، ڤیاگڕای دیده‌شین ، چ خزمه‌تێكی ڕاست و چه‌پ ده‌كا) .\n"په‌شێو" ده‌یه‌وێت بڵێت: " من ڕێكلام بۆ حه‌بی ڤیاگرا ناكه‌م و مه‌به‌ستم له به‌كارهێنانی زاراوه‌ی ڤیاگڕا ئه‌وه نییه، بڵێم: شتێكی چاك و ته‌ندروسته، یاخود خراپه، چونكه هه‌موو كه‌سێك له دونیادا ده‌زانێت: ئه‌م حه‌به بۆ كاری دروست و خراپ به‌كاردێ ".\nبه‌كارهێنانی ده‌سته‌واژه‌ی ( ڤیاگرای دیده‌شین) وه‌سفی حه‌به‌كه‌یه، چونكه حه‌به‌كه هه‌م له شێوه‌ی چاو ده‌كات و هه‌م ڕه‌نگیشی شینه، وه‌ك ئاشكرایه چاوشینان له نێو كورداندا ڕێژه‌یان كه‌من، هه‌روه‌ها چاوشین په‌سند و ناپه‌سنده، سه‌باره‌ت به په‌سندی چاوی شین؛ به وێنه‌ی شینی ده‌ریا و شینی ئاسمان ڕه‌نگی چاوی شین سه‌رنجڕاكێشه، ناپه‌سندنی (چاوی شین) یش بۆ حیكایه‌تی سه‌رزاری (سۆره‌ی چاوشین) ده‌گه‌ڕێته‌وه، كه كه‌سێكی دڵڕه‌ق و بێ به‌زه‌ییه و ڕۆڵی باوه‌ژن ( زڕداك) ده‌بینێت، ده‌توانین بڵێین: شاعیر زۆر به گونجاوی بۆ بابه‌ته‌كه چووه و به وریاییه‌وه ده‌سته‌واژه‌ی ( دیده‌شین)ی به‌كارهێناوه، هه‌روه‌ها گونجان له نێوان په‌سندی و ناپه‌سندی (دیده‌شین) و (راست و چه‌پ) دا هه‌یه.\n(ڕاست و چه‌پ) دوو ئاراسته‌ی پێچه‌وانه‌ی یه‌كترن، ڕاستی و دروستی به‌كارهێنانی (حه‌بی ڤیاگرا) ئامۆژگاری دكتۆره بۆ كه‌سی پێویست (نه‌خۆش)؛ بۆ ئه‌وه‌ی له كاری سه‌رجێییدا كێشه‌ی سه‌رجێیی له نێو هه‌وسه‌راندا دروست نه‌بێت، -وه‌ك لامان ڕوونه- سه‌رجێیی وه‌ك پێویستییه‌ك بۆ ئارامی ده‌روون و به‌رده‌وامی خێزان و زیادكردنی خۆشه‌ویستی پێویسته.\nوشه‌ی ( چه‌پ) چه‌ند واتایه‌ك ده‌گرێته‌وه، به كارهێنانی ئه‌م حه‌به له لایه‌ن به‌كارهێنه‌رانی به شێوه‌یه‌كی ناڕاست و زێده‌ڕه‌وی كردن له خواردنیدا، ده‌رئه‌نجامه‌كه‌ی پێچه‌وانه ده‌كاته‌وه و كێشه ته‌ندروستی بۆ كه‌سه‌كه دروستده‌كات. هه‌روه‌ها ئه‌گه‌ر كه‌سێك هیچ كێشه‌ی لاوازی سه‌رجێیی نه‌بێ و ئه‌م حه‌به بخوات، كارێكی چه‌په. له مه‌ش (چه‌پ)تر ئه‌وه‌یه: كه‌سێك هیچ كێشه‌ی سه‌رجێیی نه‌بێ و بیه‌وێ له‌گه‌ڵ له‌شفرۆشێك سه‌رجێیی بكات ئه‌م حه‌به به‌كاربهێنێ، چونكه پێمان وایه: ئه‌گه‌ر پێویستی به‌سه‌رجێیی بێ، كه‌واته پێویستی به ڤیاگرا نییه، یان به پێچه‌وانه‌وه.\n(به‌ڵام لام سه‌یره،\nڤیاگڕای به‌د عه‌مه‌ل، ته‌نیا گیرفان ده‌ستی ڕه‌پ ده‌كا)\nواتا: منی شاعیر واقوڕماوم و سه‌رم له‌م دووبابه‌ته ده‌رناچێ و پێم سه‌یره: (په‌رله‌مانتاری ئێمه‌ی كورد، یان عێراق، یاخود ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست)، كه ئه‌م حه‌به ده‌خۆن، له باتی حاڵه‌تی ڕه‌پبوون و ده‌نگهه‌ڵبڕینی هه‌ژاران، هه‌موویان سستده‌بن و ده‌نگیان لێوه‌نایه‌ت. نه‌ك هه‌ر دانه‌یه‌ك له‌م حه‌به بخۆن، به‌ڵكو بگره هه‌زاریش، هیچ كاریان لێناكات، چونكه حه‌بی ڤیاگڕای ده‌ستڕه‌پبوونی خواردن و په‌خشانی پاره و ده‌ركردنی یاسای نابه‌جێیان قووتداوه، نه‌ك هی ئه‌ندامی زاوزێ.\n(سست و ڕه‌پ) دوو حاله‌تن له پیاواندا، دوو زاراوه‌ن بۆ ئه‌ندامی زاوزێی نێرینه به‌كاردێن، كه دوو حاله‌تی یه‌كجار جیاوازی سه‌رجێیین، شاعیر گونجاندوویه‌تی له‌گه‌ڵ دیارده‌ی ده‌ستهه‌ڵبڕین و ده‌نگدانی په‌له‌مانتاران.\nبه‌های ئه‌م ده‌قه شیعره‌ی (په‌شێو) له ڕووی ئه‌ده‌بی و سیاسییه‌وه له‌مانه‌دا خۆی ده‌بینێته‌وه:\n1. په‌یامێكی كورت و واتایه‌كی قووڵ، كه ده‌ربڕینی هه‌ر وشه و ده‌سته‌واژه‌یه‌ك له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی تر خۆی لێكده‌داته‌وه، به‌مه‌ش ناچارمان ده‌كات؛ واتای نوێ و لێكدانه‌وه‌ی تازه و زۆرتری بۆ بكه‌ین.\n2. یه‌كه‌م شیعره كه زاراوه‌ی (ڤیاگڕا)ی تێدا شیكراوه‌ته‌وه و كراوه به ناونیشانی شیعره‌كه‌ش.\n3. هه‌موو شتێك له‌م دونیایه‌دا دوو ئاراسته‌ی هه‌یه، ئه‌وانیش ئاراسته‌ی باش و خراپ (ڕاست و چه‌پ)ن، بۆیه ده‌بێت بۆ باشتركردنی ژیانی خود و كۆمه‌ڵ ڕێگه‌ی ڕاست هه‌ڵبژێردێت.\n4. په‌ڕله‌مانتاران ڕۆڵی سه‌ره‌كییان هه‌یه؛ له به‌ره‌وپێشچوون و چاكسازی و خۆشگوزه‌رانی خه‌ڵكدا، ده‌ستهه‌ڵبڕینیان ده‌ستهه‌ڵبڕینی هه‌موو ده‌نگپێده‌رانیانه.


Kirkuknow وەرزشوانانی دوبز خۆپیشاندانێكی ناڕەزاییان ئەنجامدا - Kirkuknow\nوەرزشوانانی دوبز خۆپیشاندانێكی ناڕەزاییان ئەنجامدا\nPosted By Serwan Hussien On February 14, 2018 @ 5:30 pm In هەواڵ | Comments Disabled\nژمارەیەك لە وەرزشوانانی دوبز، گردبونەوەیەكی ناڕەزاییان دژی هەڵبژاردنی دەستەی نوێی یانەی قەزاكە ئەنجامدا، دوای بەرێوەچوونی پرۆسەكە بەبێ چاودێری لاوان‌و وەرزشی كەركوك، لێپرسراوانی ئیداریش بەڵێنیانداوە لێكۆڵینەوە لە دۆسیەكە بكەن.\nخۆپیشاندانەكە ئەمڕۆ چوارشەممە 14-2 بە بەشداری دەیان وەرزشوان بەرێوەچوو، تێیدا بە وتنەوەی دروشمی هەڵوەشاندنەوەی ئەو هەڵبژاردنە چوونە بەردەم ئەنجومەنی قەزای دوبز و لە بەیاننامەیەكدا، داواكارییەكانیان خوێندنەوە.\nسامر شكور، بە نوێنەرایەتی خۆپیشاندەران بۆ (كەركوك ناو) قسەی كرد و وتی “هەڵبژاردنی دەستەی نوێی یانەی دوبز لە شاری كەركوك بە شێوەیەكی شاراوە كراوە، ئێمە ئەو ئەنجامە بەراست نازانین .. بەبێ ئاگاداری بەشێكی زۆری ئەندامانی یانەكە هەڵبژاردنەكە كرا”.\nهەڵبژاردنی دەستەی نوێی یانەكە، 10-2ی ئەمساڵ ئەنجامدراوە و بە وتەی خۆپشاندەران، تەنیا 43 كەس لە كۆی 200 ئەندامی یانكە بەشداربون لە پرۆسەكەدا، كە بەشێكیان لە سەرەتای دامەزراندنەوە و لەساڵی 1991وە دانەبڕاون.\nكەركوك، 14-2-2018، وەرزشوانانی دوبز دژی هەڵبژاردنی دەستەی نوێی یانەی قەزاكەن فۆتۆ: كەركوك ناو\nجاسم رەحمان، سەرۆكی ئەنجومەنی قەزای دوبز بە (كەركوك ناو)ی وت “ئێمە ناوی لێنانێین خۆپیشاندان چونكە رەزامەندی دەزگا ئەمنیەكانیان وەرنەگرتبوو، بەڵكو گردبونەوەیەكی گەنجانی وەرزشوان بوو بۆ بۆ داواكاری هەڵوەشاندنەوەی ئەنجامی هەڵبژاردنەكە و لای خۆمانەوە لێكۆڵینەوەی یاسایی لە بابەتەكە دەكەین”.\nخۆپیشاندەران داوایانكرد ئەنجامی ئەو هەڵبژاردنە هەڵبوەشێنرێتەوە و پرۆسەكە لە دوبز بەرێوەبچێت، ئەوەش بە ئامادەبونی نوێنەری ئیداری و دادوەر.\nناسیح شوانی، بەرێوەبەری بەرێوەبەرایەتی لاوان و وەرزش لە كەركوك بە (كەركوك ناو)ی وت “پێموایە ئەو هەڵبژاردنە بڕوای پێناكرێت لە وەزارەت و فەرمانی لەسەر نادرێـ چونكە نوێنەری ئێمە ئامادەی نەبووە”.\nهەروەها رونیكردەوە بۆ هەڵبژاردنی هەر یانەیەك، پێویستە داواكاری پێشكەش بەوان بكرێت بۆ چاودێریكردنی و دواتر بەرزكردنەوەی راپۆرتێك بۆ وەزارەت.\nشوانی دەڵێت بەر لە هەڵبژاردنی یانەكە ئاگاداركراونەتەوە لەلایەن ئیدارەی كەركوكەوە بەهۆی سكاڵای ژمارەیەك وەرزشوانەوە، دەبێت پرۆسەكە رابگیرێت و چاودێری وەرزش و لاوان ئامادەنەبن و بۆ هەڵبژاردنەكەش لە داهاتوودا، پارێزگار ئاگاداربكەنەوە بەڵام “دواتر هەڵبژاردنەكە كرابوو”.\nقەزای دوبز، بە دووری 35 كیلۆمەتر دەكەوێتە باكوری رۆژئاوای پارێزگای كەركوك.\nURL to article: http://kirkuknow.com/kurdish/?p=67613


04:45 - 23/06/2020 491 جار خوێندراوەتەوە\nخه‌ریكی گفتوگۆبون و قوباد تاڵه‌بانی پرسیارێك له مه‌سرو بارزانی ده‌كات، هه‌موان له ڤیدیۆ كۆنفرانسه‌كه‌دا مایكه‌كانیان ده‌وه‌ستێنن و چاوه‌ڕێی وه‌ڵامی سه‌رۆكی حكومه‌ت ده‌بن، ئه‌ویش به‌درێژی وه‌ڵامی پرسیاری جێگره‌كه‌ی خۆی ده‌داته‌وه و له‌به‌شێكیدا ده‌ڵێت؛ "ئه‌بێ مه‌سئولیه‌ت هه‌ڵگرین و موزایه‌ده نه‌كرێت پاش راگه‌یاندنی بڕیاره‌كه‌مان، هه‌رسێ لایه‌نی سه‌ره‌كی ئه‌م بڕیاره ناچارییه ده‌ده‌ین و ده‌بێت ته‌حه‌مولی بكه‌ین، كه‌س موزایه‌ده به‌سه‌ر كه‌سماندا نه‌كات".\nئه‌وه بڕگه‌یه‌كی كۆبونه‌وه تایبه‌ته‌كه‌ی حكومه‌تی هه‌رێم بوو بۆ بڕیاردان له چۆنێتی دابه‌شكردنی موچه‌ی مانگی شوباتی فه‌رمانبه‌رانی هه‌رێم كه نزیكه‌ی دوو مانگه هیچ بڕه پاره‌یه‌ك دابه‌ش نه‌كراوه و زۆرێك له سێكته‌ره خزمه‌تگوزارییه‌كان مانگرتنی خۆیان راگه‌یاندووه وه‌كو (پۆلیسی هاتوچۆ و پزیشك و كارمه‌ندانی ته‌ندروستی و ...هتد).\nله‌ئێستادا سه‌ركردایه‌تی یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان به دوو ئاڕاسته‌ی جیاواز مامه‌ڵه له‌گه‌ڵ پرسی كه‌مكردنه‌وه‌ی موچه‌دا ده‌كه‌ن كه رۆژی 21/6/2020 له‌لایه‌ن ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران بڕیاری لێدرا، لاهور شێخ جه‌نگی، هاوسه‌رۆكی یه‌كێتی ده‌ڵێت دژی بڕیاره‌كه‌م و باسی بژارده‌ی هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی حكومه‌ت ده‌كات، مه‌كته‌بی سیاسی ئه‌و حزبه‌ش پشتیوانی هه‌ڵوێستی قوباد تاڵه‌بانی و تیمی حزبه‌كه‌یان ده‌كه‌ن له‌ناو حكومه‌تدا.\nدوێنێ راگه‌یاندنه فه‌رمی و سێبه‌ره‌كانی یه‌كێتی بڵاویانكرده‌وه كه ناڕازاین به بڕیاری حكومه‌تی هه‌رێم بۆ كه‌مكردنه‌وه‌ی موچه و بۆ ئه‌و مه‌به‌سته سه‌ركردایه‌تی كۆده‌بێته‌وه و دوا هه‌ڵوێستی خۆیان راده‌گه‌یه‌نن و تیمی یه‌كێتیش له‌ناو حكومه‌تدا ئاگادار ده‌كه‌نه‌وه كه ئه‌وانیش دواتر چ هه‌ڵوێستێكیان هه‌بێت.\nچه‌ند كاتژمێرێك به‌سه‌ر ئه‌و لێدوانانه‌دا تێپه‌ڕی و به‌ره به‌یانی ئه‌مڕۆ (كاتژمێر 2.30ی دره‌نگانی شه‌و) به‌یاننامه‌یه‌كی به‌په‌له‌ی مه‌كته‌بی سیاسی یه‌كێتی دژی هه‌ڵوێسته‌كانی دوێنێی ئه‌و سه‌ركردانه بڵاوكرایه‌وه و پشتیوانی خۆیان بۆ بڕیاره‌كه‌ی حكومه‌ت و هه‌ڵوێستی تیمی حزبه‌كه‌یان له‌ناو حكومه‌تدا ده‌ربڕی.\nله به‌یاننامه‌كه‌ی مه‌كته‌بی سیاسیدا هاتوه: "پشتیوانی خۆمان بۆ تیمی یەکێتی لە حکومەتی ھەرێم بە بەرێز جێگری سەرۆکی حکومەت (قوباد تاڵه‌بانی) و وەزیرە بەرێزەکانەوە بۆ بەشداریکردنیان لەم بڕیارە لەگەڵ سەرجەم پێکھاتەکانی ناو حکومەتی ھەرێم رایدەگەیەنین".\nهه‌روه‌ها ئه‌وه‌ش خراوه‌ته‌ڕوو؛ "بەھۆی باری نائاسایی ھەرێمی کوردستان و عێراق و ناوچەکە و دابەزینی نرخی نەوت کە شادەماری ئابووری ھەرێم و عێراقە و بەھۆی بڵاوبوونەوەی پەتای کۆرۆنا کە سەرجەم دامودەزگا و جومگەکانی ھەرێم و ناوچەکەی پەکخستووە، دەزانین کە حکومەتی ھەرێم بەناچاری ئەم بڕیارە قورسەی داوە".\nله‌هه‌مان كاتدا، مه‌كته‌بی سیاسی یه‌كێتی به‌پێویستی ده‌زانێت ته‌نها حكومه‌ت ئه‌م جۆره بڕیاره هه‌ستیارانه ده‌رنه‌كات، به‌ڵكو ده‌بێت دوا بڕیار بۆ په‌رله‌مانی كوردستان بێت له‌سه‌ر پێشنیاری حكومه‌تی هه‌رێم.\nلاهور شێخ جه‌نگی و بژارده‌ی هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی حكومه‌ت\nله‌هه‌ڵوێستێكی دیكه‌ی ئه‌و حزبه‌دا، هاوسه‌رۆكی یه‌كێتی بژارده‌ی هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی كابینه‌كه‌ی مه‌سرور بارزانی ده‌خاته‌ڕوو، ئه‌گه‌ر له‌گه‌ڵ به‌غدا رێكنه‌كه‌ون و شه‌فافیه‌ت نه‌بێت له خه‌رجی و داهاته‌كانی هه‌رێمدا.\nئه‌مڕۆ، (23/6/2020)، لاهور شێخ جه‌نگی، هاوسه‌رۆكی یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان، له تویتێكدا له ئه‌ژماری فه‌رمی خۆی له تۆڕی كۆمه‌ڵایه‌تی تویته‌ر، نوسیویه‌تی: "یه‌كێتی ناچێته ژێر باری مووچه بڕین و هه‌ڵپه‌ساردنی به‌شداری له په‌رله‌مان و حكومه‌ت و هه‌ڵبژاردنی پێشوه‌خت یه‌كێك ده‌بێت له بژارده‌كانمان".\nهه‌روه‌ها ئه‌وه‌شی نوسیوه: "ئه‌نجومه‌نی سه‌ركردایه‌تی كۆده‌بێته‌وه ئه‌گه‌ر حكومه‌تی هه‌رێم له‌گه‌ڵ به‌غدا نه‌گاته رێككه‌وتن، شه‌فافییه‌تی نه‌بێت له خه‌رجی و داهات، یه‌كێتی ناچێته ژێر باری مووچه بڕین، هه‌ڵپه‌ساردنی به‌شداری له په‌رله‌مان و حكومه‌ت و هه‌ڵبژاردنی پێشوه‌خت یه‌كێك ده‌بێت له بژارده‌كانمان".\nدووه‌مجاره تیمی یه‌كێتی و چه‌ند حزبێكی دیكه له حكومه‌تی هه‌رێمی كورستاندا به‌شداری كارایان هه‌یه له كه‌مكردنه‌وه‌ی موچه‌ی فه‌رمانبه‌راندا (ته‌نها بۆ یه‌ك مانگ)، به‌ڵام هه‌ندێك له سه‌ركردایه‌تی و میدیا فه‌رمی و نافه‌رمییه‌كانیان سه‌رقاڵی به‌لاڕێدابردنی بابه‌ته‌كه‌ن و پێچه‌وانه‌ی بڕیاری تیمی حزبه‌كه‌یان بابه‌ت و لێدوان بڵاوده‌كه‌نه‌وه.\nرۆژی 21/6/2020 له كۆبونه‌وه‌ی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران، كه به‌شێوه‌ی (ڤیدیۆ كۆنفرانس ئه‌نجامدرا) به‌زۆرینه‌ی ده‌نگ بڕیاری كه‌مكردنه‌وه‌ی موچه‌ی فه‌رمانبه‌ران و پله تایبه‌ته‌كان بۆ ماوه‌ی یه‌ك مانگ په‌سه‌ندكرا، كه به‌پێی زانیارییه‌كانی زه‌مه‌ن، ده‌قی راگه‌یاندنی بڕیاره‌كه له‌لایه‌ن تیمی یه‌كێتی له حكومه‌تدا نوسراوه، به‌ڵام میدیا فه‌رمی و نافه‌رمییه‌كانی ئه‌و حزبه سه‌رقاڵی تێوه‌گلاندنی حزبی دیكه و بێبه‌ریكردنی تیمه‌كه‌ی خۆیانن له‌و بڕیاره‌ی حكومه‌تدا.\nبه‌شێك له میدیاكانی یه‌كێتی له‌ژێر ناونیشانی "یه‌كێتی له بڕیاری كه‌مكردنه‌وه‌ی مووچه‌ی فه‌رمانبه‌ران ناڕازییه"، هه‌وڵ ده‌ده‌ن له بابه‌ته‌كه له سۆشیاڵ میدیادا به ئاقارێكی دیكه‌دا ببه‌ن و به‌شێكی دیكه‌ی له میدیا فه‌رمی و نافه‌رمیی و په‌یجه‌كانیان له تۆڕی كۆمه‌ڵایه‌تی فه‌یسبوك به ناونیشانی "رێكه‌وتنی پارتی و بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان له‌سه‌ر كه‌مكردنه‌وه‌ی مووچه‌ی فه‌رمانبه‌ران ئاشكرا ده‌بێت"... هه‌وڵی به لاڕێدابردنی بابه‌ته‌كه ده‌به‌ن.\nبەگوێرەی ئەو زانیاریانەی کە دوای تەواو بوونی کۆبونەوەکەی ئەنجومەنی وەزیران، لەسەرچاوەیەکی تایبەتی حکومەتەوە دەست «زەمەن» کەوتووە، بڕیاردان لە کەمکردنەوەی مووچە بۆ ئەم مانگە، بەمیکانیزمی دەست بەرزکردنەوەو دەنگدان بووەو بە کۆی دەنگی هەموو وەزیرەکان بڕیاری لەسەر دراوە.\nسەرچاوە تایبەتەکەی «زەمەن» وتی: تەنانەت راگەیەنراوەکەی کۆتایی بڕیارەکانی کۆبوونەوەکەی ئەنجومەنی وەزیران لە لایەن تیمی قانونی یەکێتی کە دەوام دەکەن لە ئەنجومەنی وەزیران نوسراوە.\nئه‌نجومه‌نی سه‌ركردایه‌تی كۆده‌بێته‌وه. ئه‌گه‌ر حكومه‌تی هه‌رێم له‌گه‌ڵ به‌غدا نه‌گاته رێككه‌وتن، شه‌فافییه‌تی نه‌بێت له خه‌رجی و داهات، یه‌كێتی ناچێته ژێر باری مووچه بڕین. هه‌ڵپه‌ساردنی به‌شداری له په‌رله‌مان و حكومه‌ت و، هه‌ڵبژاردنی پێشوه‌خت یه‌كێك ده‌بێ له بژارده‌كانمان.\n— Lahur Talabany (@LahurTalabany) June 23, 2020


رانیە.. رووداوێكی تەقەكردن كوژراوێك و دوو برینداری لێكەوتەوە\n5 رۆژ پێش ئێستا ژمارەی بینراو 444\nلە رووداوێكی تەقەكردندا لە شاری رانیە، هاوڵاتییەك كوژرا و دووانی دیكەش برینداربوون، فەرمانی دەستگیركردنیش بۆ ئەو كەسە دەركرا كە تەقەكەی كردووە.\nبەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی راپەڕین رایگەیاند، كاتكۆ 9:30ی ئەمشەو 29-6-2020، تەرمی هاوڵاتی (س،ع،ێ) تەمەن ٣٠ ساڵ لە ڕەگەزی نێر دانیشتوی ڕانیە، گەیەنرایە پزیشكی دادوەری ڕانیە، كە شوێنەواری فیشەك بەجەستەیەوە هەیە.\nئاماژە بەوەشكراوە، دوو برینداری تر لەگەڵ تەرمی ناوبراو گەیەندارنە نەخۆشخانە، بەناوەكانی (ع،ع،ێ) تەمەن ٣٨ ساڵ دانیشتوی ڕانیە، كەدەكاتە برای كوژراوەكە، برینداری دووەمیش بەناوی (م،ێ‌م) تەمەن ١٧ دانیشتوی ڕانیە كە هەردووكیان لە ڕەگەزی نێرن و لە نەخۆشخانە چارەسەری پزیشكیان بۆ كراوە و برینەكەیان جێگیرە.\nپۆلیسی راپەڕین ئاشكرایكردووە، كوشتن و برینداربوونی ئەو سێ كەسە لە ڕووداوێكی تەقەكردن لەناو دوكانێكی مۆبیلیاتدا بووە، بە وتەی بریندار (ع،ع،ێ) لەلایەن كەسێكەوە لەسەر كێشەیەكی نێوان خۆیان لە ناو دوكانەكەیدا تەقەیان لێكراوە.\nدوای ئەنجامدانی توێكاری پزیشكی بۆ تەرمی كوژراوەكە، ڕادەستی كەسوكاری كرایەوەو دۆسیەی لێكۆڵینەوەش بۆ ڕوداوەكە كرایەوە، لەگەڵ فەرمانی دەستگیركردن بۆ ئەو كەسەی تەقەی كردووە، بەپێی مادەی ٤٠٦ لە یاسای سزادانی عیراقی. لێكۆڵینەوە لە ڕوداوەكە بەردەوامە.


بنەماڵەی قوربانیانی رووداوەکەی ماجدی لاند روونکردنەوەیەک دەدەن\n2018-07-29 [12:06 PM]\nماوەیەک لەمەوبەر ھەواڵی ئەوە بڵاوکرایەوە کە بنەماڵەی قوربانیانەکانی رووداوەکەی ماجیدی لاند سولحیان کردوە لە بەرامبەر ٧٠٠ ھەزار دۆلار .\nلەمبارەیەوە بنەماڵەی قوربانیەکان روونکردنەوەیەک بڵاو دەکەنەوە و تێیدا ئاماژە بەوە دەدەن بەکارھێنەرانی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان، زۆر بەبێ ویژدانانە قسەیان لەسەر بابەتەکە کردووە، بەبێ ئەوەی بنەماڵەی ئێمە بناسن و کە ئێمە کێین و چ خزمەتێکمان بە کۆمەڵگەی کوردستان کردووە.\nئەمەش دەقی روونکردنەوەکەیە :\nلە ژمارە (٥١١)ی ھەفتەنامەی (رووداو)دا بابەتێک بەناونیشانی (سوڵحی رووداوەکەی ماجدی لاند بە ٧٠٠ ھەزار دۆلار کرا) ھەمان بابەت دواتر لە پۆرتاڵی (رووداو) بڵاوکراوەتەوە.\nئێمە وەکوو بنەماڵەی قوربانییەکان بەپێویستی دەزانین بەرچاوڕوونییەک بۆ رای گشتی بڵاوبکەینەوە، چونکە ھەندێک کەس بە تایبەتی بەکارھێنەرانی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان، زۆر بەبێ ویژدانانە قسەیان لەسەر بابەتەکە کردووە، بەبێ ئەوەی بنەماڵەی ئێمە بناسن و کە ئێمە کێین و چ خزمەتێکمان بە کۆمەڵگەی کوردستان کردووە.\nلەدەستدانی سێ رۆڵە لە یەککاتدا کۆستێکی گەلێک گەورەیە و لەبیرکردنیشی زۆر زەحمەتە، ئەستەمە کەسێک کۆستێکی وای بەسەر بێت و وا بە ئاسانی لە مافی خۆی خۆشبێ، بەڵام پێگەی بنەماڵەی ئێمە زۆر لەوە گەورەترە کە خوێنی رۆڵەکانمان بە پارە بگۆڕینەوە، یان بەرامبەرەکان رووبەڕووی سزای قورس بکەینەوە، چونکە ئەوەی ناوبانگی ئێمەی گوێ لێ بووبێ، دەزانێت ئێمە جگە لە سوڵح و گونجان و رێگریکردن لە گەورەبوونی کێشە، شتێکی دیکەمان لە خەیاڵدا نییە، دیوەخانی ئێمە شایەتی چەندین سوڵحی زۆر ئەستەم بووە کە رێگری کردووە لە خوێن رشتنی گەورە. بۆیە ئێمە لەو سۆنگەیەوە بڕیارماندا لە مافی کەسیی خۆمان خۆشبین.. ھەموو ئەو دەنگۆیانە رەتدەکەینەوە کە پێیانوایە ئێمە لە بەرامبەر پارەدا سوڵحمان کردووە. ئێمە تەنیا لەپێناوی خوا و لە پێناوی ئاسوودەبوونی رۆحی شەھیدان (شیفا و زانا و سیما) لە مافی خۆمان خۆشبووین.\nھەر لێرەدا گلەییش لە ھەفتەنامەی (رووداو) دەکەین کە بەبێ پرسکردن بە بنەماڵەی قوربانییەکان بابەتەکەی بڵاوکردووەتەوە، بەپێی عورفی رۆژنامەڤانی ئێمە نزیکترین کەسین کە مافی قسەکردنمان لەو راپۆرتەدا ھەبێت.\nسەعد مەلا تەیب بەحرکەیی\nعەلی مەلا جەمیل کاوانیانی\nزوبێر مەلا جەمیل کاوانیانی\nئەم هەواڵە 14743جار خوێندراوەتەوە


په‌رله‌مانتارێك سه‌روه‌رت وسامانى خۆى ئاشكرا ده‌كات\nالأربعاء 08 كانون ثاني 2020 - 09:15\nده‌سته‌ى ده‌ستپاكى ،ئه‌مڕۆ چوارشه‌ممه،ڕایگه‌یاند عه‌ممار توعمه ئه‌ندامى ئه‌نجومه‌نى نوێنه‌ران سه‌روه‌ت وسامانى خۆى بۆ ساڵى 2020 ئاشكراكردووه.\nده‌سته‌كه له‌ڕاگه‌یه‌ندراوێكدا كه‌ده‌ستى ئاژانسى هه‌واڵى عێراقیه(اه‌ع)كه‌وتووه ڕایگه‌یاند"فه‌رمانگه‌كه فۆرمى تایبه‌تى ئاشكراكردنى سامانى په‌رله‌مانتار عه‌ممار توعمه بۆ ئه‌مساڵ به‌ده‌ستى گه‌یشتووه".\nده‌سته‌ى ده‌ستپاكى له‌كۆتایی ئه‌مساڵ ورده‌كارییه‌كانى هه‌مواركردنه‌وه‌ى یه‌كه‌مى یاسا كارپێكراوه‌كه‌ى ژماره 30ساڵى 2011 خسته‌ڕوو،به‌پێ بنه‌ماكانى بڕگه‌ى یه‌كه‌م له‌مادده‌ى(61)وبڕگه‌ى سێیه‌م له‌مادده‌ى(73)ى ده‌ستوور،ومادده‌ى(16/یه‌كه‌م)ئه‌و كه‌سانه‌ى خستۆته‌ڕوو بۆ ده‌رخستنى سه‌روه‌ت وسامانیان.


بەپێی توێژینەوەکان ئەو دایک باوکانەی بەزۆری کێشە و گرفت و دەمەقاڵێیان بەردەوامە ، ناتەبان ،ئەوا :منداڵەکانیان لە قوربانی دان دا پشکی شێریان بەردەکەوتووە، چونکە ئەو ئاگرەی کە لەنێوان خودی دایک باوکاندا هەڵدەگیرسێت ،نەمام وەچی ئەم خێزانە کەخودی "منداڵە "بەهۆی ناسکی وپێنەگەیشتنیان، هەر زوو هەڵدەپڕوزێن.\nبە گوتەی (ILNA )، شەڕی "دیک و باوک" دەبێتە هۆی ئەوەی منداڵ سترێسێکی زۆریان لێ دەربکەوێت ، ئەمەش کار دەکاتە سەرباری دەروونیان .\nبەپێی ئەو توێژینەوەیەی کە توێژەران ئەنجامیان داوە ، هەبونی کێشە لە نێوان "دایک و باوکاندا"هۆکارێکە بۆجیابونەوەی منداڵ لە ڕووی هەست وسۆزەوە ،هەروەها دەبێتە هۆی ئەوەی کاریگەری "نەرێنی"لەسەر بەختەوەری داهاتوویان درووست بکات.\nهەر بەپێی توێژینەوەکان :ئەو منداڵانەی دەکەونە نێوبەردە ئاشی ناکۆکی "دایک وباوک" توندوتیژبن بەردەوام تێکەڵ بەکێشەکان دەبن .\nتۆویی شەڕەنگێزی لەناو ناخیاندا زوو گەشەدەکات ،گیانی دووژمن کارانەیان تێدا دەڕوێت .\nلە هەندێک حاڵەتدا کاریگەری ناکۆکی "دایک و باوک" لەسەر منداڵ دەبێتە هۆی خۆبەکەم زانین و دڵەڕاوکێ و خەمۆکی ، کە لە هەندێک "لاوو گەنج "دا دەتوانێت ببێتە هۆی خۆکوژی. هەروەها بەهۆی ناکۆکییەکانی "دایک و باوک "کاریگەریی لەسەر گەشەپێدانی توانا سۆزداریی و کۆمەڵایەتییەکانی بەشێوەیەکی بەرچاو ڕەنگ دەداتەوە.\n129 جار بینراوه


گرفتی سەیارەی بێ ژمارە! – ته‌ڤگه‌ر\nسەرەکی/گۆشەی ئازاد/گرفتی سەیارەی بێ ژمارە!\nگرتن‌و دەستبەسەرداگرتن، ڕەنگە کێشەی سەیارەی بێ ژمارە چارەسەرنەکات، ئەمە جگەلەوەی خەڵکێکی زۆر سەیارەی کڕیوە بەپارەی خۆیی‌و تاوانی نییە.\nهەموو سەیارە بێ ژمارەکان، کۆمپانیاکانی سەر بەپارتی‌و یەکێتی هێناویانن‌و تیجارەتیان پێوەکردووە، هەندێکیان کۆدی مروریان پێدراوە، واتە کراون بەنیمچە فەرمی، ئێستا چۆن لێیان دەسێنی کە بەپارەی خۆیان کڕیویانە؟! یاخود خەڵک بۆ باجی قاچاخچێتی پیاوانی حیزب بدات؟\nچارەسەر ڕێگرتنە لەهێنانیان، نەک بهێنرێت‌و خەڵک کڕی، ئینجا لێی سەنرێ! من تێدەگەم، سەیارەی بێ کۆدو بێ ژمارە هەرچی شتی خراپە پێی دەکرێت‌و کراوە، هەر لەتەقەکردن‌و کوشتن‌و قاچاخی‌و زۆری تریش، بەڵام دەبێت ئەمکارە بەشێوەیەک بکرێت، خەڵکە هەژارەکە زەرەرنەکات، کە تیایەتی 50 وەرەقەی لەماڵدا بووەو داویەتی بەو سەیارە، بۆ نمونە ئەمڕۆ گەنجێکی گەرمیانی کە سەیارەکەی گیرابوو، کاتێک تەلەفۆنی کرد، لەدڵەوە هەستم بەئازار کرد، کاتێک وتی: سەیارەکەم گیراوەو هەر ئەوەم لەماڵا بووە کە پێمداوە…\nبۆیە لێخۆشبون لەسەیارە خاوەن کۆدەکان ڕێکخستنەوەیان گرنکە.


سلێمانی، دوو كەس دەستگيركران بە زەبری چەك پارە و مۆبایلیان لەخەڵك دەسەند – تۆڕی میدیایی خەڵک\nبەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی سلێمانی دەستگیركردنی دوو تۆمەتبار ڕادەگەیەنێت كە بە زەبری چەك پارە و مۆبایلیان لەخەڵك سەندووە.\nبەپێی ڕاگەیەندراوێك كە لەلایەن پۆلیسی سلێمانییەوە بڵاوكرایەوە”دوای ئەوەی لەگەڕەكی سەرچناری شاری سلێمانی دوو تۆمەتبار ڕێگریی لەهاوڵاتییەك دەكەن و لەژێر زەبری چەكدا بڕێك پارەی لێ دەسەنن‌و دواتر بە چەك برینداری دەكەن، مەفرەزەكانی بەشی پۆلیسی فریاكەوتن دەگەنە شوێنی ڕووداوەكە بەمەبەستی دەستگیركردنیان، بەڵام تۆمەتبارەكان تەقە لەمەفرەزەكەی پۆلیس دەكەن و پۆلیسێك بریندار دەكەن و هەڵدێن”.\nهەر لە ڕاگەیەندراوەكەدا هاتووە”دوای ئەو ڕووداوە بەڕێز بەڕێوەبەری پۆلیسی پارێزگای سلێمانی بەشی پۆلیسی ناو شار ڕۆژئاوای ڕاسپارد، كە دەستبەجێ تۆمەتبارەكان بدۆزنەوە و دەستگیریان بكەن، پاشان بنكەی پۆلیسی سەرچنار لێكۆڵینەوە و بەداواداچوونی وردی دەستپێكرد و پاش وەرگرتنی بڕیاری دادوەر، توانرا هەردوو تۆمەتبار (م، خ، ف – س، ك، ع) دەستگیربكرێن، دەستیش گیرا بەسەر چەكێكدا لەجۆری دەمانچە كە بەتۆمەتبارەكان بووە”.\nبەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی سلێمانی دەڵێت”لەكاتی لێكۆڵینەوەدا تۆمەتبارەكان دانیان بەتاوانەكەیاندا نا، هەروەها دانیان بەوەدا نا كە پێشتریش ڕێگرییان لەهاوڵاتییەكی دیكە كردووە و بەزەبری چەك بڕێك پارە و موبایلەكەیان لێ سەندووە، هاوكات ڕێگرییان لەهاوڵاتییەكی دیكە كردووە و تەقەیان لێكردووە و بەچەقۆ برینداریان كردووە، لەئێستاشدا هەردوو تۆمەتبار بەبڕیاری دادوەر، بەپێی مادەكانی (405) و (230) و (456) و (31) لەیاسای سزادان ڕاگیراون و لێكۆڵینەوەكان لەگەڵیاندا بەردەوامە”.\nخەڵك- بەرپرسی سیاسی هێزی پارێزگاری حزبی دیموكراتی كوردستان ڕایدەگەیەنێت، هەركات كۆمەڵە و دیموكراتەكان یەكبگرنەوە بەرەیەكی گەورە پێكدەهێنرێت.…\nخەڵك- وەزارەتی كاروباری شەهیدان و ئەنفالكراوانی حكومەتی هەرێمی كوردستان، ناوی تاقانەكانی جینۆساید لە هەرێمی كوردستان بڵاودەكاتەوە. (زیاتر…)\n27 تەموز 2021 4.12 pm\nخەڵك – وەزارەتی تەندروستی عیراق ڕایدەگەیەنێت، 12185 حاڵەتی نوێی تووشبوون بە ڤایرۆسی كۆرۆنا تۆماركراوە، 8547 كەسیش…


RUWANGE |----------------| ڕوانگه: September 2013\nله‌ئه‌ده‌بییاتی کوردی دا توانایی ئه‌ده‌بییاتی ڕووسی سه‌ده‌ی بیسته‌م هه‌یه\nکوردناسی له‌هیستانی دوکتور یۆاننا بۆخێنسکا :\nئاماده‌کار: ژان دۆست\nهێنانه‌سه‌ر کوردیی سۆرانی: حه‌سه‌ن قازی\nده‌کرێ خۆتان به‌و کوردانه‌ی که‌هێشتا یۆاننا بۆخێنسکا ناناسن، بناسێنن؟\n- به‌ڵێ، پاسپۆرتی من له‌هیستانییه‌به‌ڵام ئێوه‌ش خۆتان باش ده‌زانن که‌جار جار پاسپۆرت‌به‌مانای ناسنامه‌ی ئینسان نییه. ئی منیش هه‌ر وایه، یان باشتر وایه‌بڵێم به‌ته‌واوی وا نییه. بابی من له‌هیستانی بوو و دایکم تاتار بوو.تاتاری له‌هیستانی زیاتر له‌شه‌ش سه‌د ساڵ له‌سه‌ر خاکی له‌هیستان، لیتڤانیا و ڕووسییه‌ی سپی ژیاون، به‌پێی بانگه‌وازی میر و پادشای لیتڤانیا و له‌هیستانێ له‌ڕۆژهه‌ڵاته‌وه هاتن و وه‌ک سه‌رباز کاریان ده‌کرد.تاتاره‌کان له‌به‌ر توانایی عه‌سکه‌ری خاکی خۆیان وه‌ده‌ست هێنا. له‌نێوان ساڵانی ١٩٣٩- ١٩١٨ که‌له‌هیستان جارێکی دیکه‌وه‌ک ووڵاتێکی سه‌ربه‌خۆ له‌سه‌ر ڕا دوای دووسه‌د ساڵ کۆیله‌تی هاته‌وه‌سه‌ر نه‌خشه‌ی دنیایێ، هه‌نگێ ژماره‌ی تاتاران له‌سه‌ر خاکی له‌هیستان یازده هه‌زار که‌س بوون.دوای گۆڕانی سنووران واته‌له‌ساڵی ١٩٤٥ ته‌نێ نیزیکه‌ی پێنج هه‌زار تاتار له‌له‌هیستانێ مابوون. دایکی من له‌ڕووسییه‌ی سپی ئه‌ندامی ده‌وڵه‌تی سۆڤێتی چاوی به‌دنیا پشکووت ، به‌ڵام باپیری من نه‌ی ده‌ویست له‌سۆڤییه‌تێ بژی و له‌وێوه چوونه له‌هه‌یستانێ ( که‌تا ساڵی ١٩٨٩ له‌ژێر کارتیکه‌ری سۆڤێتێ دا بوو ، به‌ڵام نه‌ک وه‌ک ئه‌ندامی یه‌کێتیی شووڕه‌وی به‌ڵکوو وه‌ک ئه‌ندامێکی به‌ره‌ی کۆمۆنیزمێ). ئێستا ئێمه‌ی تاتار له له‌هیستانێ که‌مایه‌تییه‌کی نه‌ته‌وه‌یی زۆر پچووکین، به‌ڵام درێژه به‌ژیانی خۆمان ده‌ده‌ین. زمانی ئێمه‌بزر بوو، ته‌نێ دینی ئیسلام ماوه‌ته‌وه‌و ئێمه‌له‌خه‌ڵکی له‌هیستان و ڕووسان جیا ده‌کاته‌وه. به‌ڵام تایبه‌تمه‌ندی ئیسلامی ئێمه‌ش هه‌یه. ئێمه‌وه‌نه‌بێ موسوڵمانی زۆر ته‌واو بین، گه‌لێک له‌فه‌رمانه‌کانی نه‌ریتی دینی خۆمان جێ به‌جێ ناکه‌ین. به‌ڕاستیش ئێمه‌نامانه‌وێ له‌پێناو ئامانجی نه‌ریتی دا بژین ، ته‌نێ ده‌مانه‌وێ بۆ ئامانجی خۆشه‌ویستی ئینسانان بژین. به‌ناوی خوداوه‌ندی قادری موته‌عال، هه‌ر بۆیه‌یه ئێمه٦٠٠ ساڵان ده‌ستمان له‌و ئیمانه به‌رنه‌دا. بۆمن ئه‌و باوه‌رییه به‌مانای چاوه‌کانی دایکمه که ئه‌من له‌تافی منداڵی خۆم دا له‌کیسم دا.له سایه‌ی چاوه‌کانی وی که‌خۆشه‌ویستی و باوه‌ڕییان دا به‌من ئه‌من ئه‌مڕۆ ده‌توانم بڵێم که" من موسوڵمانم" به‌ڵام به‌ڕاستی دوو دین و دوو ڕه‌وت ده‌قیان به‌ژیانی من ده‌دا و ئه‌من هه‌موو ڕۆژێ ده‌نێو ئه‌واندا ده‌ژیم.جگه له‌وه ئه‌من به‌خوێندنی خۆم بوومه کچی زمان و ئه‌ده‌بییاتی جۆر به‌جۆر: له‌هیستانی،ڕووسی، ئینگلیسی، تورکی و کوردی ( تا ئێستا کورمانجی و که‌مێکیش سۆرانی). له‌به‌ر ئه‌و ئه‌زموونه ئه‌من هه‌موو ڕۆژێ سنووری جۆر به‌جۆر تێده‌په‌ڕێنم و ڕۆژێک له‌ڕۆژان من ده‌ستم کرد به‌تێپه‌ڕاندنی سنووره‌کانی کوردستانیش.ئێستا خه‌ریکی ئه‌و کاره‌م و زۆرم پێ کارێکی خۆشه.\nجگه له‌وه من ده‌مه‌وێ شتێک وه‌بیر ئێوه بهێنمه‌وه. ئه‌گه‌ر ئێمه بگه‌ڕێینه‌وه سه‌ر ساڵه‌کانی له‌دایکبوونی ناسیۆنالیزمی جۆر به جۆری سه‌رده‌می ئیمپڕاتۆری عوسمانی ده‌بینین که‌چه‌ند بابی ناسیۆنالیزمی تورکی – که‌دوایه‌بووه‌هۆی زۆرداری نه‌بیندراو له‌سه‌ر هه‌رمه‌نی، کورد و گه‌لانی دیکه‌ش – زۆر سه‌رنجڕاکێشن. بۆ وێنه، که‌سێکی له‌هیستانی به‌نێوی کۆنستانتی بۆژێنتسکی یانی موسته‌فا جه‌لاله‌دین پاشا (١٨٧٦-١٨٢٦،باپیری نازیم حیکمه‌ت) ئه‌و که‌سه‌ی که‌کتێبی Le Turcs anciens et modernes ی نووسیبوو، تاتاری ڕووسییه‌یی ئیسماعیل گاسپیرالی (١٩١٤ – ١٨٥١) و یوسوف ئاکچوورا ( ١٩٣٥ – ١٨٧٦) ئه‌وه‌ی که‌کتێبی ûç Tarz-I Siyaset ی نووسی، هه‌ر وه‌ها زییا گوێکاڵپ، (١٩٢٤ – ١٨٧٦) ، ئه‌من لێره‌باسی زییا گوێکالپ ناکه‌م ئه‌و له" خیزانی من " نییه، به‌ڵام بڕێک باسی ئه‌و سێ باپیره‌ی خۆم ده‌که‌م ئه‌وان بۆچی کارێکی ئاوا تایبه‌تییان کرد؟ وه‌کوو ئێوه‌ش ده‌زانن له به‌ر سیاسه‌تی ئه‌ڵمان ، ئوتریش و ڕووسییه‌ده‌وده‌می دا له‌هیستان سێ پارچه‌کرابوو و سیاسه‌تی رووسییه‌ش له‌دژی تاتاره‌کان زۆر توند و تیژ بوو. بۆژێنتسکی له‌ووڵاتی خۆی تێکه‌ڵ به‌شۆڕش بوو و دوای تێکچوونی شۆڕش هه‌ڵات، چووه ئه‌سته‌نبووڵێ. ئاکچوورا و گاسپیرالی ش له‌هه‌موو ژیانی خۆیان دا بۆنی دوژمنایه‌تی رووسییه‌یان ده‌کرد له‌دژی تاتار و ئیسلامێ. واته ئه‌و که‌سانه‌هه‌موویان به‌ترس و خۆفێکی زۆره‌وه‌گه‌یشتنه ئه‌سته‌نبووڵێ. ئه‌و ترسه، له‌به‌ر هه‌ڵوه‌شانی ژیانی خۆیان نه‌بوو، به‌ڵکوو له‌به‌ر تێکچوونی خه‌ڵک و دنیاکه‌یان بوو. ئه‌سته‌نبووڵ بوو به‌جێی هۆمێدیان. ئه‌وان ویستیان که ئیمپڕاتۆری عوسمانی و بیری نوێ و تایبه‌ت ببنه‌ده‌رمانی ده‌رده‌کانیان. با ببنه مه‌ترسی و چه‌ک به‌دژی ڕوسییه‌که‌گه‌لی ئه‌وانی ده‌خوارد. جگه‌له‌و ترسه‌یان ئه‌وان هیچی دیکه‌یان نه‌ده‌دیت. ئانادۆڵییان نه‌ده‌دی، چاوی وان ته‌نێ سه‌رقاڵی ترس و نیگه‌رانی خۆیان بوو. ئه‌وه‌ی که‌ئێستا من ده‌یڵێم بێگومان مه‌جازه له‌به‌ر ئه‌وه‌ی که‌ژیانی ئه‌وان هێنده‌ئاسان و یه‌کلایی نه‌بوو.به‌ڵام ئه‌من ده‌مه‌وێ بڵێم که‌ئه‌من له‌نێو ئه‌وانه‌وه دێم و داوای لێبوردن له‌ئێوه‌ده‌که‌م.\nئێمه‌هه‌ڵه‌بووین، له‌به‌ر ترسێکی سه‌خت چاو و دڵێ ئێمه کوێر بوون ، خه‌تای ئێمه‌یه. لێمان ببوورن.\nبه‌ڵام ئێستا ئه‌و سووچه ده‌بێته هۆی مه‌به‌ست و کار و کریاری من. به‌قسه‌ی محه‌مه‌د ئوزوون و چه‌ند بیرمه‌ندی له‌هیستانیش ؛ ڕابردوو میراته‌و سه‌رچاوه‌ی به‌رپرسیاره‌تییه. و ئه‌من ئه‌مڕۆ ده‌مه‌وێ ئه‌و ڕابوردووه‌سه‌خته‌وه‌ک که‌م شانسییه‌ک بۆ خۆم ببینم.\n- چیرۆکی ئێوه‌و کوردان! ئێوه‌بۆچی کوردانتان ناسی، یه‌که‌مین کوردی که‌ئێوه‌دیتتان/ ناسیتان کێ بوو ؟\nئه‌من له مۆسکۆ کوردم ناسین. له ساڵانی ٢٠٠٠، ئه‌و ده‌می که ئه‌من له‌وێ ئه‌ده‌بییاتی ڕووسی و دواتریش له ئاکادێمی سینه‌ما دا ده‌مخوێند. یه‌که‌م رووی کوردیم ئه‌من له وێنه‌یه‌ک دا دیت که له لایه‌ن دوکتورێکی تورکی پسپۆڕی چاو له که‌مپی په‌نابه‌ری کورده‌کانی عێڕاق هه‌ڵگیرا بوو. ئه‌و بۆ ماوه‌یه‌ک له‌و که‌مپه دا کاری کرد بوو و دوایه له مۆسکۆ درێژه‌ی به خوێندن دابوو. له‌و وێنه‌یه دا کچێکی قژ کاڵ هه‌بوو و ئه‌و دوکتوری چاوه به منی گوت ده چاوی ئه‌و کچه‌که دا پرسیارێکی به په‌ژاره هه‌یه .جا بۆیه ئه‌و پرسیاره سه‌خته سه‌رنجی منیشی ڕاکێشا و له دڵم چه‌قی. هه‌ر له به‌ر ئه‌وه دواتر ئه‌من له مۆسکۆ له گه‌ڵ زۆر کوردی دیکه ناسیاویم په‌یدا کرد. کاتێک که ئه‌من گه‌ڕامه‌وه کراکۆڤێ بۆم ده‌رکه‌وت لێره‌ش کورد هه‌ن و جگه له وان دوو پرۆفێسۆری زۆر زانا که به‌شێک له ژیانی خۆیان ته‌رخان کرد بوو بۆ پرسی کورد. ئه‌وه‌ی یه‌که‌میان مه‌ردمناسی له‌هیستانی پرۆفێسۆر له‌شه‌ک جه‌نگییه‌ل بوو که له ساڵانی ٧٠ له کوردستانی عێڕاق کار و لێکۆڵینه‌وه‌ی کرد بوو کتێبه‌که‌ی وی به نێوی گرێی کوردی له ساڵی 1992 چاپ بوو وه‌ک یه‌که‌م کتێبی له‌هیستانی له سه‌ر کوردان. ئه‌وی دووه‌میان پڕۆفێسۆر ئانجه‌ی پیسۆڤیچ ه که هێشتا له سه‌ر کاری خۆی به‌رده‌وامه. ئه‌و دوو پڕۆفێسۆرانه هه‌ر دووکیان له زانکۆی ئیاگه‌للۆنسکی دا کاریان کردووه ( که ساڵی ١٣٦٤ دامه‌زرێندراوه) هه‌ر ئه‌و زانکۆیه‌ی که ئه‌من ئێستا له‌وێ کار ده‌که‌م. پڕۆفێسۆر ئانجه‌ی زمانناسێکی زۆر زانایه، وه‌ک پسپۆری ئێرانناس و هه‌رمه‌نیناسه. ئه‌و له به‌رایی ساڵانی ٢٠٠٠ دا بۆ جاری یه‌که‌م ده‌رس دادانی له سه‌ر زمان و ڕێزمانی کوردی ( کورمانجی) ده‌ست پێکرد ،نه‌ی ده‌زانی به کورمانجی قسه بکا به‌ڵام ده‌رسه‌کانی وی له سه‌ر رێزمان بۆ ئێمه به‌سه‌رهاتی گه‌وره بوون. دوایه به یارمه‌تی نوێنه‌ری حکوومه‌تی هه‌رێمی کوردستانی عێڕاق دا به‌ڕێز کاک زیاد ڕه‌ئووف (ئەویش لە کراکۆڤ دەژی) له زانکۆی سه‌لاحه‌دینی هه‌ولێرێ مامۆستای زمانی کوردی کاک فه‌رهه‌نگ محه‌مه‌د هات و ده‌رسی سۆرانی پێ گوتین. پڕۆفێسۆر پیسۆڤیچ سۆرانی زۆر چاک فێر بووه و ئێستا ئه‌و کتێبه‌ی که له‌گه‌ڵ فه‌رهه‌نگ محه‌مه‌د و ئانجه‌ی بارتجاکی نووسیویه که بۆ فێر بوونی سۆرانی به له‌هیستانییه له چاپ ده‌رده‌که‌وێ. ئه‌من له ساڵی ٢٠٠٤ خه‌ریکی نووسینی تێزی دوکتورای خۆم بووم سه‌باره‌ت به ناسێنه و وێژه‌ی کوردی ، به تایبه‌تی ئه‌ده‌بییاتی کوردی تورکییه. جا بۆیه من – وه‌کوو هه‌میشه - له نێوان سنووری دوو زاراوه‌یان دا مابوومه‌وه کۆرمانجی من له سۆرانییه‌که‌م باشتره ، به‌ڵام هیوادارم ڕۆژێک دابێ هه‌ر دووکیان بگه‌یێنمه ئاستی یه‌کتر. لێره چه‌ند که‌سی دیکه‌ی لێکۆله‌ره‌وه‌ی گه‌نج هه‌ن ئێمه به‌یه‌که‌وه پڕۆژه‌ی خۆمان بۆ پێشخستنی لێکۆڵینه‌وه له سه‌ر کوردان له له‌هیستانێ ده‌ست پێ ده‌که‌ین . نێوی پڕۆژه‌که به ئینگلیسی ئاوایه:\nHow to make a voice audible? Continuity and change of Kurdish culture and of social reality in postcolonial perspectives.\nده‌نگێک چۆن ده‌کرێ ببیسترێ؟ به‌رده‌وامی و گۆڕانی کولتووری کوردی و ڕاسته‌قانی کۆمه‌ڵایه‌تی له روانگه‌گه‌لی دواکۆلۆنیالی دا\n-کوردناسی له‌سه‌ده‌ی هه‌ژده‌هه‌مه‌وه‌هه‌یه،ده‌گوترێ گارتسۆنی بابی کوردناسییه. له‌خه‌ڵکی له‌هیستانیش کوردناسێکی گه‌لێک ناسراو هه‌یه، ئالێکساندر زابا! داخودا ڕێبازی کوردناسی له‌له‌هیستانێ به‌رده‌وامه‌یان\nبه‌زاباوه‌ته‌واو بوو و نه‌ما؟\n-ئالێکساندر زابا، ژابا ( زابا به‌له‌هیستانی یانی بۆق)به‌ڕاستی کورد ناسێکی له‌هیستانی بوو، به‌ڵام له‌ووڵاته‌ی من که‌دواتر سه‌ربه‌خۆ بووه وه‌بیرهێنانه‌وه‌ی ئینسانی ئاوا شتێکی زۆر به‌نرخ نییه. یانی ڕۆژهه‌ڵاتناسان ده‌یناسن، به‌ڵام جگه‌له‌وان ئه‌و بۆ هیچکه‌س سه‌رنجڕاکێش نییه. ژابا له‌سه‌روبه‌ندی کۆیلایه‌تی ئێمه‌دا له‌لایه‌ن ڕووسانه‌وه کرابووه کار به‌ده‌ست و دیپڵۆماتی ڕووسی. یانی به‌ر له‌هه‌مووشت کارییه‌ری خۆی درێژه‌پێ ده‌دا و له ووڵاتی خۆی و له‌کێشه‌کانی دوور که‌وتبووه‌وه. به ئینسانی ئاوایان ده‌گوت " خائین" حه‌ز له‌وه‌بیرهێنانه‌وه‌یان ناکه‌ن. به‌ڵام ئه‌من پێم خۆشه. له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ژیانی ئینسان قه‌ت یه‌کلایه‌نه نییه. به‌سه‌رهات و ژیانی ژابا و لێکۆڵینه‌وه‌کانی به‌ڵکوو بتوانن لایه‌نێکی دیکه‌ی ئه‌و ئینسانه نیشان بده‌ن. ده‌کرێ له‌به‌ر چلۆنایه‌تی ووڵات و خه‌ڵکی خۆی سه‌رنجی دابێته‌سه‌ر کوردان و ئه‌وه ده‌رکه‌وێ؟ کێ چووزانێ؟ ئه‌وه بابه‌تێکی زۆر سه‌رنجڕاکێشه به‌ڵکوو ئه‌مڕۆ به‌یه‌که‌وه بتوانین ژیانی وی به‌چاوێکی دیکه ببینین. ته‌نێ به‌داخه‌وه ئه‌من ناتوانم ده‌قه‌کانی وی بخوێنمه‌وه چونکه فه‌ڕانسه‌یی نازانم و ئه‌ویش نه به له‌هیستانی و نه به کوردی هیچ نووسینی نییه...\n-ئێوه به‌زمان و وێژه‌ی کوردییه‌وه سه‌رقاڵن، لێکۆڵینه‌وه‌کانتان سه‌باره‌ت به‌و بابه‌ته چنه؟\n-به‌ڕاستی ئه‌من لێره، له‌له‌هیستانێ به‌گه‌لێک شتی که پێوه‌ندیان به‌کوردانه‌وه هه‌یه خه‌ریکم. پسپۆڕ که‌من. بۆیه، ئه‌من وه‌ک دیلمانجی زمانی کوردی له‌مه‌حکه‌مه‌ش کار ده‌که‌م ( به‌داخه‌وه له له‌هیستانێ کوردی زیندانیکراویش هه‌ن). له‌و دواییانه دا یارمه‌تی په‌نابه‌رانی کوردم داوه ئه‌وانه‌ی که ده‌وڵه‌ته ئازاده‌که‌ی من یارمه‌تییان نا دا. ئه‌من ئه‌و بڕیاره‌ی ده‌وڵه‌تی خۆم ناپه‌ژرێنم و وه‌ک پسپۆڕی " پرسی کورد" به‌لایه‌نی ڕه‌سمی ده‌ڵێم ده‌بێ ئێمه‌پشتگیرییان لێ بکه‌ین و له‌بیرمان نه‌چێ له‌ڕابردوو دا زۆر گه‌لی دیکه‌پشتگیرییان له‌ئێمه‌کرد. جار جاریش له‌سه‌ر سیاسه‌ت و وه‌زعی تورکییه، عێڕاق و کوردان شرۆڤان ده‌نووسم.\nبه‌ڵام ده‌بێ ئێوه‌ش بزانن که‌له‌هیستان ووڵاتێکی ده‌وڵه‌مه‌ند نییه‌و په‌یدا کردنی دراو بۆ لێکۆڵینه‌وه‌کانی خۆم له‌سه‌ر ئه‌ده‌بییات و کولتووری کوردان که‌بۆ من زۆر تایبه‌تین هاسان نییه. ئه‌گه‌ر گرفتێکی گه‌وره‌بێته‌گۆڕێ ( ئه‌من مه‌به‌ستم پاره‌ی ئاوایه‌که‌مرۆ بتوانێ پێی کتێبان بخوێنێته‌وه‌بێ ئه‌وه‌ی ترس و دڵه‌ڕاوکه‌ی ئه‌وه‌ی هه‌بێ ده‌ی منداڵه‌کان چ بخۆن). ئێستا که‌له‌و دواییانه‌دا پڕۆژه‌که‌ی من له‌لایه‌ن وه‌قفێکی ده‌وڵه‌تییه‌وه‌قه‌بووڵ کراوه‌بڕێک ده‌رگا کراوه‌ته‌وه، به‌ڵام هه‌تا ئێستا ... به‌ڵام من گله‌یی و گازنده‌ناکه‌م، ئه‌من قه‌ت ده‌ستم له‌کاری خۆم هه‌ڵنه‌گرتووه. ته‌نیا ئاکامی کاره‌کانم لاواز بوون. ئه‌من تێزی دوکتورای خۆم له‌ساڵی٢٠٠٩ دا ته‌واو کرد و ساڵی ٢٠١١ وه‌ک کتێب ده‌رکه‌وت به‌نێوی : " له‌نێوان تاریکایی و ڕووناکایی دا له‌سه‌ر ناسێنه‌و وێژه‌ی کوردی".\nئه‌من له‌کتێبه‌که‌ی خۆمدا که‌له‌سه‌ر بنه‌مای تیۆری جۆر به‌جۆری له‌مه‌ڕ ناسێنه‌و ناسێنه‌ی نه‌ته‌وه‌یی ساز دراوه، باسی فۆلکلۆر، ئه‌ده‌بییاتی کلاسیک و هاوچه‌رخی کوردی ده‌که‌م. به‌گشتی و به‌وورده‌ڕیشاڵ.یانی مه‌به‌ستی من ئه‌وه‌بوو که‌خوێنه‌ره‌وه‌ی له‌هیستانی بتوانن پێواژۆی مێژوویی و پێشخستنی وێژه‌ی کوردی ببینن و جگه‌له‌وه‌چه‌ند نێو و به‌رهه‌مانیش له‌نیزیکه‌وه‌بناسن. له‌ئه‌ده‌بییاتی کلاسیک ئه‌من بۆ ئانالیزی خۆم مه‌م و زین ی ئه‌حمه‌دی خانی م هه‌ڵبژارد، له‌ئه‌ده‌بییاتی هاوچه‌رخیش چه‌ند نێوی تایبه‌تی له‌کوردستانی تورکییه: محه‌مه‌د ئوزوون و حه‌سه‌نێ مه‌تێ که‌زمانیان کوردییه‌و سه‌عید ئاڵپ و ڕووشه‌ن ئارسلان که‌زمانی به‌رهه‌مه‌کانیان به‌تورکی یه.جگه‌له‌وه‌باسی یاشار که‌ماڵیش ده‌که‌م به‌ڵام شرۆڤه‌کردنی به‌رهه‌مه‌کانی به‌یارمه‌تی کتێبی زۆر چاوڕاکێشی ڕۆهات کراوه‌واته: " ڕاسته‌قانی کورد ده‌کاره‌کانی یاشار که‌ماڵ دا ".بنه‌مای ئانالیزه‌که‌ی من ئه‌وه‌بوو که‌کتێبه‌که‌ده‌بێ نه‌ک هه‌ر له‌ڕووی زمانه‌وه‌به‌ڵکوو به‌ر له‌هه‌مووشتێک له‌ڕووی مه‌کان و زه‌مانه‌وه، مه‌به‌ست و هونه‌ری نووسه‌رایه‌تی هه‌لسه‌نگێنێ.واته‌به‌گوتنێکی دی ئامانجێکی هه‌ره‌تایبه‌تی مه‌به‌ستی به‌رهه‌م هێنانی کتێبه‌که‌یه.- مه‌کان و زه‌مانه‌که‌ی به‌کامه‌زمان ،خاک و مرۆڤانه‌وه‌گرێ دراوه. بۆ چ خه‌ڵکێکی ئافرێندراوه؟ من نێوم ناوه" بواری ناسێنه‌کردن"ێ.به‌بۆچوونی من یاشار که‌ماڵ قاره‌مان و به‌رهه‌مه‌کانی خۆی له‌ئاستی ئانادۆلێ دا به‌جێ ده‌کا.به‌ڵام ئه‌و چوار نووسه‌ره‌ی دیکه، به‌ڕێگای جیاواز کوردستان هه‌ڵده‌بژێرن. زمان گرینگه‌و پاشه‌ڕۆژی وێژه‌ی ئێوه‌یه. به‌ڵام شه‌رتی هه‌ڵبژاردنی زمان و وه‌زع و ده‌رفه‌تی نووسه‌ریش ده‌بێ له‌به‌ر چاو بگیرێ. ئه‌من بۆچوونه‌کانی پڕۆفێسۆر هاشم ئه‌حمه‌دزاده‌و تیۆری باختین که‌ئه‌و ئێستا له‌سه‌ر به‌رهه‌مه‌کانی به‌ختییار عه‌لی به‌کاری ده‌هێنێ ڕه‌چاو ده‌که‌م و ده‌ڵێم نووسه‌ریش " قاره‌مانی زه‌مان و مه‌کانی خۆیه‌تی " و به‌پێی ئه‌و زه‌مان و مه‌کانه‌ش ده‌بێ ژیان و به‌رهه‌مه‌کانی هه‌ڵبسه‌نگێندرێن. ئه‌گه‌ر خوێنه‌ره‌وه‌و ڕه‌خنه‌گر ئه‌وه‌نه‌بینن به‌ئاسانی ده‌توانن نووسه‌ر به‌بیانووی " زمانی نه‌گونجاو" بخه‌نه‌زیندانی له‌بیر بردنه‌وه. بۆیه‌به‌بۆچوونی من سه‌عید ئاڵپ نووسه‌رێکی مه‌زنی کورده. له‌سه‌ر\n" سنووری کوردستان " ژیا بوو، به‌ڵام له‌به‌ر ئه‌وه‌نابێ له‌بیر بکرێ و پێویسته‌هه‌میشه‌ده‌بیران دا بمێنێته‌وه. ئه‌من زمانی تاتاری نازانم به‌ڵام به‌پێی ویستی خۆم ناسێنه‌ی خۆم وه‌ک " نیو له‌هیستانی و نیو تاتاری" وێنا ده‌که‌م. ده‌ی فه‌رموو با یه‌کی دی بێ و بڕیار له‌سه‌ر ئه‌وه‌بدا و به‌من بڵێ من کێم. به‌ڵام ئه‌وه‌به‌مانای مه‌به‌ست و پشکی من نییه‌که‌له‌و باره‌یه‌وه‌هه‌ره‌گرینگن.\nجگه‌له‌و کتێبه‌ئه‌من زۆر ده‌قی دیکه‌م له‌سه‌ر کورد و کوردستان و کولتووری ئه‌وان هه‌یه‌ناتوانم لێره‌باسی هه‌موویان بکه‌م.زۆربه‌ی ئه‌و ده‌قانه‌به‌زمانی له‌هیستانین. به‌ڵام نووسینی من به‌ڕووسی و به‌ئینگلیسیش هه‌یه. له‌و دواییانه‌دا ئه‌من له‌سه‌ر نرخی ئێتیکی / ئه‌خلاقی کولتوور و ئه‌ده‌بییاتی کوردی و نێوه‌رۆک و مانای فیلمه‌کانی به‌همه‌نی قوبادی کار ده‌که‌م.\n- وه‌کوو که‌سێکی ڕۆژئاوایی ، له‌کوردان دا زیاتر چی سه‌رنجی ئێوه‌ڕاده‌کێشێ؟ ئه‌و تایبه‌تمه‌ندییانه‌ی کوردان که‌ئه‌وان له‌میلله‌تی دیکه‌جوێ ده‌کاته‌وه‌چن؟\n- ئه‌من که‌سێکی"هه‌ر ته‌نێ ڕۆژئاوایی" نیم. ئه‌من جار جار به‌باهۆزی ئه‌ڕته‌شی تاتاران (مه‌غوولان) له‌ڕۆژهه‌ڵاته‌وه‌دێمه‌کوردستانێ. به‌ڕای من ده‌بێ ئه‌مڕۆ کورد بۆ خۆیان له‌و تایبه‌تمه‌ندییانه‌ی خۆیان بڕوانن که‌ئه‌وان له‌نه‌ته‌وه‌ی دیکه‌جوێ ده‌کاته‌وه.نه‌ک ئه‌وه‌ی که‌چه‌نگیز خان و ته‌یموور له‌نگی جۆر به‌جۆر ووڵامی ئه‌و پرسیاره‌بۆ ئه‌وان بده‌نه‌وه.به‌ڵام به‌بۆچوونی من تایبه‌تمه‌ندی ئینسانه‌کان و گه‌لان دواییان نایه، ته‌نێ ده‌بێ مرۆ بۆ ئه‌وانه‌عه‌قڵ و دڵی خۆی بکاته‌وه.\n- ئه‌گه‌ر چی کورد به‌میلیۆنانن به‌ڵام هه‌تا ئێستا نه‌یانتوانیوه‌مۆرێکی گه‌وره‌له‌سه‌ر مێژووی خۆیان بده‌ن ده‌وڵه‌تێک بۆ خۆیان ساز بکه‌ن، ئێوه‌هۆی ئه‌مه‌به‌چی ده‌به‌ستنه‌وه؟\n- ئه‌من پرسیاره‌که‌ت به‌پرسیارێک ووڵام ده‌ده‌مه‌وه. مۆرێکی مه‌زن له‌سه‌ر مێژوو چییه، گه‌لۆ تۆ ده‌زانی؟ کێ ده‌ڵێ کورد مۆرێکی مه‌زنیان له‌مێژووی خۆیان نه‌داوه؟ داخودا مۆرێکی مه‌زن له‌مێژوو دان ئامانجی هه‌ره‌گرینگه‌له‌زیانی ئینسانی دا؟ ( من به‌ئامانجی سه‌رنجڕاکێشتر ده‌زانم). به‌ڵکوو بکرێ ئێمه‌لێره‌دا ڕسته‌یه‌ک له‌کتێبی حه‌سه‌نێ مه‌تێ بێنینه‌وه‌و بڵێین: که‌ئه‌و مه‌زنایه‌تی نه‌فسه‌نه‌خۆشییه‌کی سه‌رده‌مای پێشوویه...\nو ده‌وڵه‌ت ؟به‌ڵکوو ویستی ساز کردنی ده‌وڵه‌تێک سه‌به‌بێکی هه‌ر باش نه‌بێ بۆ ساز کردنی؟ چما ئه‌و ئینسانانه‌ی که‌ئامانجیان ته‌نێ زه‌واجه‌ده‌توانن ده‌ژیانی خۆیان دا ئه‌وین په‌یدا بکه‌ن؟ چما ئه‌وه‌ئه‌میر ئاغای نێو کتێبی مژابادی تۆ نه‌بوو که‌ته‌ماشای چۆمی ده‌کرد و ده‌یگوت به‌بێ به‌حر ده‌وڵه‌ت ساز ناکرێ؟ جا وه‌رن ئێستا هه‌موومان به‌یه‌که‌وه‌ته‌ماشای ئه‌و به‌حره‌بکه‌ین.\nبیرمه‌ندی له‌هیستانی زۆر زانای ئێمه‌هه‌ن. له‌سه‌رده‌می شه‌ر به‌دژی ڕێژیمی کۆمۆنیزم و تا ساڵی ١٩٨٩ و دوایه‌ش به‌رهه‌مه‌کانی وان هێز و هیوایان دا به‌ئێمه. جار جاریش له‌به‌ر ئه‌وه‌ئه‌و ئینسانانه‌کووژران یان خرانه‌گۆشه‌ی به‌ندیخانه‌وه. به‌پێی قسه‌ی هێندێکان ئازادی ده‌کرێ " له‌شتێک " و " له‌پێناو شتێک دا " بێ. ئازاد بوون " له‌شتێک" ته‌نێ ده‌ستپێکی سه‌ربه‌خۆیی یه‌و به‌ڕاستی به‌خته‌وه‌ری له‌گه‌ڵ خۆی ناهێنێ.ده‌بێ ئینسان ئامانجی ئازادی ویستنی خۆی ببینێ. به‌ناوی ئازادی چ مه‌به‌ستێک بئافرێنێ و له‌پێوه‌ندی له‌گه‌ڵ کام نرخ دا؟ و ئه‌مڕۆ ئه‌من ده‌توانم بڵێم که‌ووڵاتی من ئازاده، به‌ڵام ئه‌من زۆر ئینسانی نائازاد ده‌بینم که‌نازانن سه‌ربه‌خۆیی ووڵات له‌به‌ر چی بوو، ژیانی ئه‌وان بۆ چییه‌و ده‌زیندانی جۆر به‌جۆری عه‌قڵی خۆیاندا ڕۆنیشیوون. زیندانی هه‌ره‌سه‌خت.و به‌داخه‌وه‌ده‌نگی سه‌رناسانی ئێمه‌ئێستا – له‌سه‌ر ده‌می ئازادی دا (!) – زۆر چاک نابیسترێ. واته‌به‌بۆچوونی من سه‌ربه‌خۆیی به‌مانای هه‌موو شت نییه. بێ به‌هاو نرخی دیکه، بۆ وێنه‌بێ به‌رپرسیاری ، ئازادی به‌قیمه‌تیش ساز نابێ.\nبه‌ڵام من نه‌مگوت مافی ئێوه‌نییه‌ده‌وڵه‌تی سه‌ربه‌خۆتان هه‌بێ! هه‌تانه، بێ گۆمان هه‌تانه!\n- ئێوه‌ده‌ڵێن ئێوه‌له‌گه‌ڵ هه‌بوونی ده‌وڵه‌تێکی کوردین. باشه، به‌ڵام ئێوه‌شه‌ڕ له‌پێناو سه‌ربه‌خۆیی ووڵاتان چۆن ده‌بینن؟\n- شه‌ڕ هیچکات چاره‌سه‌رییه‌کی باش نییه. به‌ڵام ئه‌من تێده‌گه‌م ئه‌گه‌ڕ جار جار ئینسان گوێ له‌ده‌نگی ئینسانی دیکه‌نه‌گرێ، ئه‌وان ده‌کوژێ.... چاره‌سه‌رییه‌کی دی نییه. ئه‌و ده‌می هاوار پێویسته. ده‌بێ ئێمه‌به‌پێی زه‌مان و مه‌کان ته‌ماشای هه‌موو شۆڕشێک بکه‌ین... شۆرش ده‌رکه‌و‌ته‌ی نه‌بوونی دیالۆگه، به‌ڵام هیوای من ئه‌وه‌یه‌که‌ئێمه‌هێدی هێدی ڕێی دیالۆگی دروست فێر بین. له‌وووڵاتی من ئێستا گه‌لێک که‌س شۆڕشی ئێمه‌هه‌ڵده‌سه‌نگێنن ، جار جار ده‌ڵێن " پێویست بوو"، جار جار ده‌ڵێن نا، " پێویست نه‌بوو". ئه‌من پێم وایه، ئه‌گه‌ر کرا پێویست بوو، ده‌بێ سه‌ری خۆمانی له‌به‌ر دانه‌وێنین، به‌ڵام نرخاندنێکی ئاوا و ڕه‌خنه‌له‌پێشه‌ڕۆژێ پێویسته‌و ده‌بێ ئینسان ( میژووزان) باسی بکا.\n- مه‌به‌ستی من له" مۆری مه‌زن" ئه‌وه‌بوو که‌کورد وه‌ک میلله‌تی دیکه‌شارستانییه‌تێکی مه‌زنیان په‌یدا نه‌کرد. وه‌ک فارسان، یوونانییان، ئاشوورییان. هێندێکان ده‌ڵێن له‌به‌ر ئه‌وه‌ی که‌زۆربه‌ی کوردان خه‌ریکی ژیانی\n" کۆچبه‌ری" بوون بۆیه‌نیزیکی شاران و مه‌ده‌نییه‌تێ نه‌بوون. ئه‌گه‌ر ده‌ورێکی مه‌زنی وان له‌مێژوو دا هه‌بێ، ئه‌وه‌ده‌وری سه‌لاحه‌دین ئه‌ییووبی یه.\n- ئێوه‌چما به ده‌وری ئه‌و پرسیاری مه‌زنایه‌تی دا دێن و ده‌چن و ده‌ستی لێ هه‌ڵناگرن؟ کێ ده‌ڵێ ژیانی کۆچبه‌ری " پچووک" ه؟ ئه‌گه‌ر ئێمه‌ئاوا ته‌ماشای دنیایێ بکه‌ین ئێمه‌هه‌ر له‌زیندانه‌که‌مان، له‌زیندانی" مه‌زنایه‌تی " دا ماوینه‌ته‌وه.چما ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌نده‌پچووک بوو، ئه‌مڕۆ وێژه‌که‌تان، مووزیکه‌که‌تان، فیلمه‌که‌تان و گه‌لێک شتی دیکه‌شتان ئه‌وه‌نده‌یان هێز وه‌به‌ر روح و دڵێ مرۆڤان ده‌نا ( بۆ وێنه‌دڵێ من،به‌دڵی که‌سی دیش ده‌زانم.)؟ پرسیاره‌که‌بۆخۆی هه‌ڵه‌یه،پرسیارێکی سه‌رده‌می کۆلۆنیالیزمێ یه، به‌ڵام ئێوه‌کراسی کۆلۆنیالیزمی ده‌به‌ر ناکه‌ن. ته‌نێ ده‌بێ ئێمه‌ده‌نگی کولتووری ئێوه‌هێندێک بڵیندتر بکه‌ین ئێستا مرۆڤ له‌ئوڕووپا باوه‌ر به‌وه‌ناکه‌ن، به‌ڵام ئه‌وه‌کێشه‌نییه، ته‌نێ خه‌بات، کات و کار و هاوکاری پێ ده‌وێ. ته‌نێ ئه‌وه‌ش چاره‌سه‌ری نییه‌کاتێک کورد بڵێن " کولتووری ئێمه‌گه‌لێک مه‌زنه، له‌شێکسپیێر گه‌وره‌تره" ( جار جار گوێم له‌قسه‌ی وا ده‌بێ). ئه‌وه‌ش هه‌ر هه‌مان نه‌خۆشی یه.\nخه‌بات، هاوکاری، باوه‌ڕی و... به‌سن بۆ ئه‌وه‌ی ئێمه‌به‌چاوی دیکه‌ئه‌و شارستانییه‌ته‌ببینین.سه‌لاحه‌دین بۆ ئه‌وه‌پێویست نییه،نا، به‌ڵکوو پێویسته‌شه‌به‌ڵام به‌مانای هه‌موو شتێک نییه.\n- ئێوه‌تێکه‌ڵێتان له‌گه‌ڵ وێژه‌ی کوردی هه‌یه، ئه‌و وێژه‌یه‌له‌کام پله‌و ئاست دا ده‌بینن؟ جێی وێژه‌ی کوردی له‌وێژه‌ی جیهانی دا چییه؟\n- ئه‌من وێژه‌ی کوردی نیزیک له‌وێژه‌ی ئوڕووپای ڕۆژهه‌ڵات ده‌بینم، به‌تایبه‌تی ئه‌ده‌بییاتی ڕووسی و به‌ڵکوو له‌هیستانیش ( به‌داخه‌وه‌ئه‌من وێژه‌ی ووڵاتی خۆم گه‌لێک باش نازانم). به‌ڵام ئه‌من ناڵێم ئه‌ده‌بییاتی کوردی گه‌یشتووه‌ته‌ئاستی ئه‌ده‌بییاتی ڕووسی سه‌رده‌می پێشوو! ته‌نێ ئه‌وه‌ی که‌توانایه‌کی گه‌وره‌به‌قه‌ده‌ر توانایی وێژه‌ی ڕووسی سه‌ده‌ی نۆزده‌هه‌م و ده‌ستپێکی سه‌ده‌ی بیسته‌م ده‌و ئه‌ده‌بییاته‌دا هه‌یه.بێگومان بنه‌مای ئه‌وه‌ئه‌زموونی ئینسانه‌کانه‌که‌له‌ده‌رد و تێپه‌ڕاندنی / ڕزگار کردنی ئه‌و ده‌رده‌پێک دێ.یه‌کێک له‌ڕێگاکانی ڕزگار کردنێکی ئاوا پێکه‌نینه. ( ته‌نز و ئیرۆنی یش) . ئه‌وی دی هونه‌ر بۆخۆیه‌تی. ئی سێیه‌م نه‌ریتی دینی جیاواز میراسی یه‌کگرتووی ئه‌وانه‌که‌له‌بن ووشه‌ی " ئیمان" دا خۆی شاردووه‌ته‌وه. چما ئێوه‌ده‌زانن که‌دۆستۆێێڤسکی قورعانی خوێندووه‌ته‌وه‌و پێی خۆش بووه؟ و میخاییل بولهاکۆڤ بۆ ئه‌رباب و مارگاریتاکه‌ی خۆی ته‌ماشای ڕه‌وتی دینی جۆر به‌جۆری ڕۆژهه‌ڵاتی نێوه‌ڕاستی کردووه؟\nچما ئه‌و که‌سه‌ی به‌نێوی ڤۆلاند که‌له‌گه‌ڵ ئاواڵه‌کانی له‌ساڵانی 20ی سه‌ده‌ی بیست دا دێته‌مۆسکۆیه‌وه‌تاووسی مه‌له‌ک و به‌کری ئه‌حمه‌دی خانی ناچێ؟ ڤۆلاند و ئاواڵانی هێندێک ئاڵۆزی و نه‌باشی به‌سه‌ر ئه‌و ئینسانانه‌دێنن که‌سه‌ریان به‌خراپه‌ی پچووکی خۆیانه‌وه‌قاڵه. به‌ڵام به‌و شکله‌وه‌دیار ده‌که‌وێ که‌ئه‌و‌خراپه‌پچووکانه‌چه‌نده‌گه‌وره‌ن(!). چما ئه‌وانه‌له‌هێندێک ئاڵۆزی شه‌یتانی گه‌وره‌تر نین؟\nچما ئه‌و نه‌ریتانه‌ی دینی ئێزدایه‌تی و ئیسلام و وێژه‌ی کلاسیک و هاوچه‌رخی ئێوه‌که‌خراپه‌و شه‌یتان\n( مه‌له‌کێک که‌ده‌ست له‌باوه‌ڕی خۆی به‌خودا به‌ر نادا) ده‌کاته‌نوێنه‌ری خودا، ناتوانێ حه‌ول بدا بۆ تێگه‌یشتنی\nدنیای ئه‌وه‌نده‌گه‌وره‌ی ئێمه؟ داخودا ئێستا ئه‌و هه‌موو پێڕۆیانی "دین"ه‌که‌خۆیان بۆ کوشتنی ئینسانی دیکه‌ده‌کووژن مانایان " شه‌یتانگه‌لی خودایی" نییه؟ بۆچی ئه‌وان ده‌توانن به‌نێوی خراپه‌خۆیان ئاوا باش دامه‌زرێنن و کاری خۆیان به‌نێوی " خوداوه‌ندی قادری موته‌عال" به‌ر ده‌وام بکه‌ن و ئێمه‌ڕۆشنبیر و ڕووناکبیری ووڵاتی جیاواز ناتوانین؟ داخودا بنه‌مای سه‌رکه‌وتنی ئه‌وان ته‌نیا خراپه‌یه؟ و به‌ڵکوو نا، به‌ڵکوو – ئێمه‌لێره‌ده‌کرێ پرسیارێکی شۆڕشی ساز که‌ین و بپرسین – ده‌کرێ بنه‌مایه‌کی چالاکی ئه‌وان خراپه‌نه‌بێ؟ به‌ڵکوو ئه‌وانیش له‌ئیمان و خۆشه‌ویستی بێ به‌ش نه‌بن. و ئێمه؟ ڕه‌وشه‌نبیر و ڕووناکبیری جۆر به‌جۆر ، گێژ، سه‌رمه‌ست و ده‌ربه‌ده‌ر؟ باوه‌ڕی ئێمه‌به‌باشی و خۆشه‌ویستی چۆنه؟ چما ئه‌وه‌عه‌یب نییه‌که‌ئێمه‌ئه‌مڕۆ کوشتنی منداڵه‌کانمان له‌سه‌ر چیایان و له‌نێو فڕۆکه‌و ئۆتۆمۆبیلان دا ئه‌وه‌نده‌به‌ئاسانی قه‌بووڵ ده‌که‌ین؟ که‌ئێمه‌هه‌موو ڕۆژێ به‌خۆمان بڵێین " ئێمه‌هیچمان له‌ده‌ست نایه"، " ئێمه‌گێژین"، " ئێمه‌ده‌ربه‌ده‌رین"، " ئێمه‌بێ تاقه‌تین"، " ئێمه‌ده‌مرین"، " هیچ که‌س ده‌نگمان نابیسێ"؟ ئه‌من نازانم بۆچوونی ئێوه‌چییه، به‌ڵام به‌بۆچوونی من ئه‌وه‌خه‌وشییه‌کی گه‌وره‌یه! عه‌یبێکی هه‌موومانه‌و به‌تایبه‌تی خه‌وش و عه‌یبی ڕه‌وشه‌نبیر و ڕووناکبیرانه! ئێمه‌بۆچی ئه‌وه‌نده‌لاواز، بێ ئیراده‌و بێ بڕیارین؟ ئه‌من دیسان بۆچوونی به‌ڕێز هاشم ئه‌حمه‌دزاده‌که‌ته‌نێ هه‌ر له‌سه‌ر ئه‌ده‌بییات نین وه‌بیر ئێوه‌ده‌هێنمه‌وه. من ووشه‌کانی وی دووباره‌ده‌که‌مه‌وه‌و ده‌ڵێم که‌هۆی لاواز بوونی ئێمه،نه‌بوونی بیستنی ده‌نگی قاره‌مانی جیاواز، یانی نه‌بوونی دیالۆگه.به‌باوه‌ڕی من ئه‌وه‌ڕاستییه، به‌ڵام جگه‌له‌وه‌که‌مایه‌سی دیکه‌ش هه‌ن. داخوادا ده‌کرێ ئه‌وه‌نه‌بوونی ده‌ره‌تانی باش و ووشه‌یه‌کی دیکه‌ش بی ...؟\n- پڕۆژه‌یه‌کتان هه‌یه‌له‌سه‌ر کورد/ زانست له‌سه‌ر کوردان یان کوردناسی، ئێوه‌چۆنتان ده‌ست پێکرد و بۆچی بازید بۆ ئێوه‌بووه‌ته‌نێوه‌ندی کولتووری...؟ داخودا تایبه‌تمه‌ندی بازیدێ چنه؟\n- بازید نه‌ک هه‌ر بۆ کوردان، بۆ منیش جێیه‌کی تایبه‌تی یه. یه‌ک له‌شوێنی یه‌که‌مه‌که‌ئه‌من له‌کوردستان دیتم و زۆرم پێ خۆشه.ئیستا له‌وێ زۆر که‌س و جێگا هه‌نه‌که‌ئه‌من بیریان ده‌که‌م و ده‌بێ هه‌موو ساڵه‌بچم و بیانبینم.ئه‌من ناتوانم بێ بازید بژیم. بازید شارێکی کراوه‌یه. له‌وێ هه‌موو جۆره‌ئینسان هه‌ن ( ئینسانی گه‌وره‌و پچووک)که‌هه‌موو ڕۆژێ له سه‌ر ڕیگا و کۆڵانی خۆڵاوی له‌ده‌وری یه‌کدی کۆ ده‌بنه‌وه.خه‌ڵکی بێگانه‌ش زۆرن چونکه‌شاره‌که‌له‌سه‌ر سنووره. له‌سای چیای ئاگری و قه‌ڵای به‌هلوول و چێلکی مه‌تۆرێ و کانی گه‌رمی دیادینێ و گه‌لێک جێگای دی که‌ته‌بیعه‌تی وا دڵگره‌تووریستیش سه‌ر له‌بازید ده‌ده‌ن. گۆڕی ئه‌حمه‌دی خانی له‌سه‌ر به‌هلوولێ جێیه‌کی تایبه‌تی یه. خه‌ڵک هه‌موو ڕۆژێ دێنه‌زیاره‌تێ و به‌سرته‌ڕاز و نیازی خۆیان به‌گوێی خانی بابا دا ده‌چرپێنن. له‌بازیده‌ئه‌من هه‌موو ساڵێ ده‌بینم که‌چۆن ئینسانان به‌نه‌فس و ماڵی پچووکی خۆیان له‌و خۆڵ و گه‌رد وتۆزه‌ی که‌ده‌وری وانی گرتووه‌به‌ده‌ستی خۆیان موجیزان ساز ده‌که‌ن.له‌سایه‌ی ئه‌وه‌دا دواتر ئه‌من ده‌توانم بگه‌ڕێمه‌وه‌ووڵاتی خۆم و له‌گه‌ڵ فه‌رامۆشی و ده‌ستبه‌تاڵی شه‌ر بکه‌م. بازید به‌جوانی، خۆشی،دڵنزمی خۆی بۆ من سه‌مبۆلێکی کوردستانێ یه.ئه‌و سه‌مبۆله‌جێیه‌کی ئاوایه‌که‌ئێمه‌هه‌موومان بۆی بگه‌ڕێینه‌وه‌بۆ ئه‌وه‌ی ده‌نگی خۆمان ببیسین و لێی تێبگه‌ین.\nو هیوای من و دوو منداڵی من ئه‌وه‌یه‌ئه‌و شوێنی عه‌سکه‌ران که‌ده‌نێو شار دا جێیه‌کی مه‌زن و که‌سک و خۆشی داگیر کردووه‌ڕۆژێک له‌ڕۆژان ببێته‌پاڕکێک بۆ پچووک و مه‌زنان!\n- کوردناسی و زانست له‌سه‌ر کوردان زۆر جاران تێکه‌ڵی سیاسه‌ت ده‌بن، داخوا کوردناسییه‌ک هه‌یه‌له‌سیاسه‌تێ دوور بێ؟\n- نا، نییه. ئه‌گه‌ر هه‌بێ پێوه‌ندی وی به‌ڕاستی، جوانی و خۆشیشه‌وه‌نییه، به‌تاڵه. ته‌نێ ئێمه‌هه‌میشه‌ده‌بێ بیر له‌ئامانج و مه‌به‌ستی سیاسه‌ت بکه‌ینه‌وه.ئه‌گه‌ر ئێمه‌بتوانین مه‌قسه‌دێکی گونجاو په‌یدا بکه‌ین به‌ڵکوو ئێمه‌بتوانین به‌ڕێیه‌کی ڕاست یش دا بچین. با دیسان له‌ئێوه‌بپرسم. ئه‌گه‌ر خه‌ڵک دێنه‌لای من و یارمه‌تییان له‌من ده‌وێ بۆ په‌نابه‌رێکی که‌وه‌زعی سه‌خته‌ده‌بێ ئه‌من چبکه‌م؟ چما مومکێنه‌که‌ئه‌من بڵێم: سه‌رم له‌کاری په‌نابه‌رێتی ده‌رناچێ ، کاری من هه‌ر وێژه‌ی کوردییه، ئه‌من ناتوانم هیچ بکه‌م"؟ یان ئه‌وه‌ی ئه‌من ده‌بێ خۆم به‌سیاسه‌تی ده‌وڵه‌ته‌که‌م له‌دژی په‌نابه‌رانه‌وه‌خه‌ریک که‌م؟ و ئه‌گه‌ر ئه‌و کاربه‌ده‌ستانه‌ی که‌له‌سه‌ر سنوور کار ده‌که‌ن بێنه‌لای من ب‌یانه‌وێ وه‌زع و کولتووری کوردی ( و ڕۆژهه‌ڵاتێ) باشتر بزانن بۆ ئه‌وه‌ی بڕیاری عاقڵانه‌له‌سه‌ر ژیانی ئینسانان بده‌ن ده‌بێ ئه‌من چ بڵێم؟ و ئه‌گه‌ر وه‌قفێک ئانالیزێکی له‌من بوێ له‌سه‌ر وه‌زعی کوردان که‌ئه‌من ده‌زانم دواتر له‌لایه‌ن سیاسه‌تمدار و کارمه‌ندی جۆر به‌جۆری ده‌وڵه‌تێ ڕا ده‌خوێندرێته‌وه... ده‌بێ من بڵێم چی؟ بڵێم، نا، بچنه‌لای که‌سێکی دیکه( که‌سی ئاوای که‌له‌ژیانی خۆیاندا کورد و کوردستانیان نه‌دیتووه) با ئه‌و بینووسێ..؟ وێژه، لێکۆڵینه‌وه‌و سیاسه‌ت هه‌تا له‌ئینسان و ده‌رد و گیرو گرفته‌کانی وی دوور بن قه‌ت مانای خۆیان نابه‌خشن. لاواز‌و سه‌ختن.\nئه‌من له‌سه‌ر نێوی داگیرکه‌رانی میر ئه‌و هاوپرسه‌کییه‌ده‌که‌م. به‌باوه‌ڕی من ده‌چاوی ئه‌وانیش دا پرسیارێکی به‌په‌ژاره‌دیاره‌و وه‌پرسیاری قوربانییه‌کانیان ده‌چێ ئه‌من ئه‌وه‌م جارێک دیت و کردمه‌هه‌ڵبه‌ست پاییزێکی ساڵی 2002 له‌تیاتری‌سه‌ر دوبرۆڤکای مه‌سکه‌و‌ێ. له‌چاوی شه‌هیدێ چه‌چه‌نی مردوو / کووژراو دا. ئێمه‌ئه‌ومان کوشت و بۆ ئه‌وه‌ی که‌چاخی وی نه‌مێنێ ئه‌ویش ئێمه‌ده‌کووژێ. به‌ڵام ئێمه‌له‌پێشدا ده‌ردی ویمان نه‌دی؟ یان دیتمان و شتێکمان نه‌گوت و هیچمان کرد.ده‌ئێستا بڵێن کامه‌خراپه‌له‌کامه‌خراپه‌باشتره؟\nله‌دوایی ئه‌م هاوپرسه‌کییه‌دا ئه‌من داگیرکه‌رێکی هاوچه‌رخ وه‌بیر ده‌خه‌مه‌وه‌که‌ئێستا له‌قووڵای به‌حرێ دا به‌چاوه‌به‌تاڵه‌کانی خۆی ته‌ماشای ئاسمانی دوور ده‌کا و ده‌ڵێ: ده‌وه‌رن ئێمه‌ئه‌لقاعیده‌ی نوێ دابمه‌زرێنین تاکوو بنه‌ماکه‌ی ترس نه‌بێ. ئێمه‌ده‌ست له ده‌دری خۆمان به‌ر ده‌ده‌ین بۆ ئه‌وه‌ی ده‌ردی مرۆڤی هه‌مبه‌ری خۆمان ببینین.له‌به‌ر ئه‌وه‌یه‌که‌ئێمه‌تێک ناچین ، ئێمه‌هه‌ر ده‌ژین.با بنه‌مای ئه‌لقاعیده‌ی نوێی ئێمه‌نێوێکی دیکه‌له‌خۆی بنێ. نێوێکی که‌چیرۆک و قه‌ولگه‌لی ئێزیدی و ئه‌حمه‌دی خانی له‌ده‌ستپێک هه‌تا دوایی مه‌م و زین باسی وی ده‌کا. ئه‌و نێوه‌قه‌ت به‌ده‌نگی بڵیند ناگوترێ، ته‌نێ به‌چرپه‌له‌گه‌ڵ ئاور ...\nده‌ی زوو بن وه‌رن، کاتمان نییه!\nتێبینی: ئه‌م هاوپرسه‌کییه به کوردیی کورمانجی بۆ گۆواری " نووبهار" کراوه‌و له‌ژماره‌ی ١٢٣، مانگی مەی ٢٠١٣ دا بڵاو کراوه‌ته‌وه. ده‌قی کوردیی سۆرانی به هاوبیری و پێداهاتنه‌وه‌ی دوکتور یۆاننا بۆخێنسکا ئاماده کراوه\nPosted by Ruwange --- ڕوانگه at 1:28 AM 0 comments Links to this post\nله‌ئه‌ده‌بییاتی کوردی دا توانایی ئه‌ده‌بییاتی ڕووس...


هه‌رێمی كوردستان له‌لایه‌ن عێراقه‌وه گه‌مارۆی میدیایی له‌سه‌ره\nهه‌رێمی كوردستان له‌دوای ڕیفراندۆمه‌كه‌ی 25/ ئه‌یلولی 2017 له‌لایه‌ن حكومه‌تی عێراقییه‌وه گه‌مارۆی میدیایی له‌سه‌ره و ئاسته‌نگ بۆ پێدانی فیزه به‌و رۆژنامه‌نوس و میدیاكارانه دروستده‌كرێت كه ده‌یانه‌وێت له‌رێگه‌ی فرۆكه‌خانه‌ی به‌غداوه بێنه هه‌رێمی كوردستان.\nله‌دوای ریفراندۆمه‌كه‌ی 25 ئه‌یلولی 2017 و داخستنی فرۆكه‌خانه‌كانی هه‌رێمی كوردستان، ئه‌و رۆژنامه‌نوس و میدیاكارانه‌ی كه ده‌یانه‌وێت بێن بۆ هه‌رێمی كوردستان ده‌بێت به‌فلته‌ری فرۆكه‌خانه‌ی به‌غدادا تێپه‌ڕن ، ئه‌مه‌ش ئاسته‌نگی بۆ دروستكردوون، جگه له‌وه‌ی ئه‌گه‌ر بێت و له‌كاتی داواكردنی فیزه‌دا بڵێن ده‌چین بۆ هه‌رێمی كوردستان ئه‌وا فیزه‌یان نادرێتێ.\nبه‌پێی زانیارییه‌كانی سایتی وێستگه كه له چه‌ند سه‌رچاوه‌یه‌كی ئاگاداره‌وه كۆیكردۆته‌وه زۆرینه‌ی میدیاكارو رۆژنامه‌نوسه‌كان سنوری توركیایان پێباش نییه تاوه‌كو لێوه‌ی بێنه ناو هه‌رێمی كوردستانه‌وه، له‌به‌ر ئاسته‌نگه‌كانی حكومه‌تی به‌غداش ناتوانن بێنه هه‌رێمی كوردستانه‌وه.\nبه‌پێی ئه‌و پرۆسیسانه‌ی كه حكومه‌تی عێراق جێبه‌جێی ده‌كات هه‌ندێك جار ماوه‌ی داواكردنی فیزه‌ی عێراق بۆ هه‌ر بیانییه‌ك سێ مانگی ئه‌وێت، دواتریش له‌كاتی هاتنیاندا خوێنیان لێ وه‌رده‌گیرێت" ئه‌مه‌ش بۆته مایه‌ی ترس له‌لای میدیاكاران و رۆژنامه بیانییه‌كان".\nپێشتر هه‌ر كاتێك رۆژنامه‌نوسێك بیویستایه بێته هه‌رێمی كوردستانه‌وه ڕاسته‌وخۆ له‌فرۆكه‌خانه‌كانی سلێمانی و هه‌ولێر داده‌به‌زین و مۆڵه‌تی مانه‌وه‌ی 40 رۆژیان پێده‌درا.\nبه‌پێی زانیارییه‌كانی سایتی وێستگه، تا ریفراندۆمه‌كه‌ی هه‌رێمی كوردستان 93 میدیاكارو میدیای بیانی له‌هه‌رێمی كوردستان بوونیان هه‌بوو، به‌ڵام له‌ئێستادا به‌هۆی ڕِێ و شوێنه‌كانی به‌غداو ئاسته‌نگه‌كانی به‌رده‌میان، زۆرینه‌یان له‌هه‌رێمی كوردستان نه‌ماون ، یاخود ناتوانن هاتووچۆ بكه‌ن و كاری میدیایی له‌سه‌ر ئه‌م ناوچه‌یه ئاماده‌بكه‌ن.\nله‌كاتی شه‌ڕه‌كانی شه‌نگال و خازرو شه‌ڕه‌كانی تری پێشمه‌رگه و داعشدا، ژماره‌یه‌كی ئێجگار زۆر له رۆژنامه‌نوس و میدیاكار هاتوونه‌ته هه‌رێمی كوردستان و چاودێری بارودۆخه‌كه‌یان كردووه‌و ڕووماڵی شه‌ڕه‌كانیان كردووه.\nبه‌پێی زانیارییه‌كانی سایتی وێستگه نیوز، ئه‌م هه‌نگاوانه‌ی حكومه‌تی عێراق بۆ ئه‌وه‌یه كه ناڕه‌زایه‌تییه‌كانی هه‌رێمی كوردستان به‌رامبه‌ر به حكومه‌ته‌كه‌ی عه‌بادی كه‌مترین ئاماده‌یی هه‌بێت له‌میدیا جیهانییه‌كاندا.\nنه‌هاتنی میدیا بیانییه‌كان ته‌نها كاریگه‌ری نییه له‌سه‌ر ده‌نگی هه‌رێمی كوردستان بۆ ده‌ره‌وه، به‌ڵكو به‌شێوه‌یه‌كی رێژه‌یی كاریگه‌ری له‌سه‌ر شۆفێر و ئه‌و رێكخه‌رانه‌ش هه‌یه كه كاریان له‌گه‌ڵ تیمه‌كانی كه‌ناڵه بیانییه‌كان كردووه.\nبه‌پێی زانیارییه‌كانی سایتی وێستگه، تیمی سی ئێن ئێن له‌كاتی ریفراندۆم و شه‌ڕه‌كاندا نزیكه‌ی 20 ژوریان له‌ئۆتێلێكی شاری هه‌ولێر گرتووه. جگه له‌وه‌ش چه‌ندین رێكخه‌رو شۆفێركاریان له‌گه‌ڵ كردوون ،به‌ڵام له‌ئێستادا زۆرینه‌یان بێ كار ماونه‌ته‌وه.


غەوغا و فەوزا چییەکان لە زەمەنی کۆرۆنادا\nپشووە و دەوامی ھیچ دام و دەزگایەک نییە، یادەکان ھەمووی راگیراون ھەتا گەیشتوینەتە ئاستی قەدەغەکردنی ھاتوچۆ، ژیانی ھاولاتیان لە ژێر پرسیاردایە، وتەبێژێکی نابەرپرسیاری وەزارەتی دارایی شتێک بڵاو ئەکاتەوە بە ناوی وەزارەتی دارایی، ھەرچی کەناڵی غەوغاو فەوزای دژە گۆران ھەیە دەکەونە سەرخەت وەکو ھەنگوینیان لە کونی دارا دۆزیبێتەوە، بە لێشاو و بە دەستە و بە گروپی بە کۆمەڵ پەلاماری وەزیری دارایی و گۆران دەدەن بە بێ ئەوەی لەھاوکێشە سەرەکیەکە تێ بگەن.\nھەندێ لە دلڵسۆزیان بۆ خەڵک رەخنە دەگرن ، زۆرینەیان دەستی ترسنۆک و لەرزۆکی دامەزراوە سێبەرەکانی میدیایی دەسەڵاتن کە نا بەرپرسی ئەم وڵاتەن، لە پێناو دەسکەوتی بچوکی حیزبی خۆیاندا ھاوکێشەکە دەگەیننە بینە قاقا.\nدوای رونکردنەوەی وەزارەتی دارایی فەرموون وەڵامی دروست و بابەتیان بدەنەوە.. لە ویژدان و ئەخلاقی سیاسی خۆتانەوە نەک بە فیتی دام و دەزگا شاراوەکانی دەسەڵات و سێبەر و بە مەزاج ، سەردەمی میدیای شاراوە و سێبەر نەماوە ھەموو دەستەکان کەشفن سەردەم سەردەمی رووبەروو ئازایانەی بابەتیانەیە تا بکەوینە لێدوانێکی ئەقڵانی، نەک موزایەدە!


حەشدی شەعبی 30 هەزار چەكداری دەركراو دەگەڕێنێتەوە ریزەكانی\n6 رۆژ پێش ئێستا ژمارەی بینراو 96\nوەزارەتی دارایی عیراق بڕیار لەسەر گەڕاندنەوەی 30 هەزار چەكداری حەشدی شەعبی دەدات، كە پێشتر بەهۆكاری جیاجیا لەریزەكانی ئەو هێزە دەركرابوون و گرێبەستەكانیان هەڵوەشێندرابووەوە.\nئەمڕۆ 13-9-2021، فالح فەیاز، سەرۆكی دەستەی حەشدی شەعبین لە كۆنفرانسێكی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، دوای هەوڵێكی زۆر بۆ گەڕاندنەوەی ئەو چەكدارانەی حەشدی شەعبی، كە پێشتر گرێبەستەكانیان هەڵوەشێندرابووەوە، سەرەنجام وەزارەتی دارایی رەزامەندی لەسەر گەڕاندنەوەی 30 هەزار چەكدار دەربڕی و بودجەی تایبەتیش بۆ ئەو مەبەستە تەرخان دەكرێت.\nفەیاز ئاماژەی بەوەكرد، لەسەردەمی ئەبومەهدی موهەندیس هەوڵی زۆر دران بەمەبەستی دووبارە گەڕاندنەوەی ئەو چەكدارانەی حەشدی شەعبی، كە پێشتر بەهۆكاری جیاجیا گرێبەستەكانیان هەڵوەشێندرابووەوە، وتیشی:" ئەنجومەنی نوێنەران بەهۆكاری سیاسی، ئامادەنەبوو بودجەی پێویست بۆ گەڕاندنەوەی ئەو چەكدارانە بۆ ریزەكانی حەشدی شەعبی تەرخان بكات".\nسەرۆكی دەستەی حەشدی شەعبی، جەختی لەوەكردەوە كە هەوڵەكانیان بەردەوام دەبێت بۆ گەڕاندنەوەی ژمارەیەكی دیكەی چەكدارانی حەشد، كە گرێبەستەكانیان هەڵوەشێندراوەتەوە، راشیگەیاند، هیوادارین حكومەت كێشەی ئەو چەكدارانە بەزووترین كات چارەسەر بكات و مووچەیان بۆ ببەسترێت.


کۆدی هەواڵ: 2951\nڕێکەوتی بڵاوکردنەوە: 20:19 - 2021/08/02\nهەفتەی ڕابردوو لە ئەنقەرە کۆمەڵێک تورکی ڕەگەزپەرست لە گەڕەکێکی ئەو شارە هێرش دەکەنە سەر خێزانێکی کورد و ناچاریان دەکەن خانووەکەیان بەجێ بهێڵن.\nهێرشی ڕەگەزپەرستانی تورک دژی کوردەکان بۆتە دیاردە و ئەوەش جێی نیگەرانییە.\nلە نوێترین پێشهاتی لەو شێوەیەشدا وێنە و ڤیدیۆی گرووپێک بڵاو کراوەتەوە کە دەوترێت پەلاماری خێزانێکی کوردیان داوە لە ئەنتالیا و پێیان گوتووە ئێرە خاکی تورکە و شوێنی ئەوان نیە.\nشەوی ڕابردوو لەناوچەی ئەلماڵری سەر بەئەیالەتی ئەنتالیا، خێزانێكی كورد كە خەڵكی مێردینی باكووری كوردستانن و بۆ كاری كشتوكاڵیی چونەتە ئەنتالیا، لەلایەن ٣٠٠ نەژادپەرستەوە هێرشیان كرایە سەر.\nسەربەت كورغا، یەكێک لە ئەندامانی ئەو خێزانە بەئاژانسی میزۆپۆتامیای ڕایگەیاند "شەوی ڕابردوو كاتژمیر ١٢ نزیكەی ٣٠٠ نەژادپەرست هێرشیان كردە سەرمان، پەراسوو لوتی برایەكیان شكاندم و ئێمەش بریندار بوین".\nكورغا وتیشی "هۆكاری هێرشەكە، تەنها لەبەرئەوەیە كوردین و پێیانوتین دەبێت خاكی ئێمە بەجێبهێڵن".\nئاماژه‌ی به‌وه‌ش دا “لە ژێر هەڕەشەی نەژادپەرستاندا و بۆ پاراستی گیانمان، هەموو كەلوپەلی ماڵەوەمان جێهێشت و تەنها خۆمان ڕزگاركرد و خۆمان گەیاندە ماڵی خزمێكمان لە ئەنتالیا".\nئەمە لەکاتێکدایە، ڕۆژی ٣٠ی مانگ خێزانێكی حەوت كەسی بەشێوەیێكی نامرۆڤانە لەلایەن نەژادپەرستانەوە كۆمەڵكوژكران و تائێستا بكوژی ئەو خێزانە دەستگیرنەكراوە.\nلە مارماریس و ماناڤكات و چەند ناوچەیەكی تر نەژادپەرستان كەوتوونەتە ئازاردانی كوردان و بازگە دادەنێن و ناسنامەی هاوڵاتیان دەپشكنن، ئێستا ژیانی هاوڵاتیانی كورد كەوتووەتە مەترسییەوەو لەبەرامبەردا دەوڵەت بێدەنگی هەڵبژاردووە و هیچ هەنگاوێكی نەناوە بۆ بەرگرتن لەو كارە.\nسیاسەتی ڕەگەزپەرستیی تورک بەرامبەر كوردان لەزیادبووندایە، بەتایبەت ئەردۆغان و ئاكەپە و مەهەپە، زمانی میدیای سەر بە دەسەڵات ڕۆحی نەژادپەستی پێشدەخەن.\nلە لایێكی ترەوە، سەدات پیکەر، مافیای گەورەی توركیا كە ئێستا ئەو وڵاتەی جێهێشتووە، دەڵێت "بەهەزاران چەك بەمۆڵەتی وەزیری ناوخۆ سلێمان سۆیۆ دراوە بە نەژادپەرستان".\nبەهۆی ئەو ئاگرە بەرفراوانەی توركیای گرتووەتەوە، بەتایبەت دوای ئەوەی ئەردۆغان و ڕاگەیاندنەكانی نزیك لەو ئۆباڵی ئاگرەكەیان خستە ئەستۆی كوردان، ژیانی ئەو كوردانەی كە لەتوركیا دەژین، زیاتر کەوتووەتە مەترسییەوە.


سەرەخۆشی – ماڵپەڕی فەرمیی ماملێ\nماڵه‌وه Tag: سەرەخۆشی\nپەیامی سەرەخۆشی مەڵبەند بە بۆنەی کۆچی دوایی مامۆستا مەلا ڕەشید قەرەنیزادە.\n13/07/2018 mameli, mamle, MAMLE ART CENTER, بنکەی ماملێ, بنیاد ماملی, خەڵاتی ماملێ ٢٠١٨, سابڵاخ, سابڵاغ, سەرەخۆشی, سەنتەری ماملێ, ماملی, ماملێ, ماملە, مامۆستا, مەهاباد, مەڵبەندی هونەریی ماملێ, ڕەشید قەرەنیزادەMamlê\nکۆچى دوايى کەسايەتيى نيشتمان پەروەر و ئايينى کورد، مامۆستا مەلا ڕەشيد قەرەنى زادە: بەداخەوە مامۆستا مەلا ڕەشيد قەرنى زادە ئيمام جومعەى پێشووى شارى مەهاباد دواى تووشبوون بە نەخۆشيەکى درێژ خايەن ماڵئاوايى لە زێد و نيشتمان کرد. مامۆستا کەسايەتيەکى زانا لە بوارى ئايينى بوو و هەروەها لە بوارى وەرگێڕان و نووسيندا چالاک بوو. خوالێخۆشبوو هەردەم لەگەڵ…\nپرسەنامەی مەڵبەند بۆ کۆچی‌دوایی هونەرمەند “محەممەد دانیش”\n12/09/2015 mamle, mihemmed danîş, Mohammad Danesh, pirsename, سەرەخۆشی, عود, ماملێ, محمد دانش, محەممەد دانیش, کۆچی‌دوایی, گۆرانیMamlê\nبە داخێکی گرانەوە هەواڵی کۆچی‌دوایی هونەرمەند “محەممەد دانیش”مان پێگەییشت و تاسەباری کردین و ناخی هەژاندین. کاک محەممەد نەوەی هونەرمەندی گەورەی کورد “میرزا قادر عارفی”یە ناسراو بە “قاری عەوڵا” کە هاوچەرخی کۆڵەکەی هونەریی کوردی


ناوەڕۆکى کۆبونەوەى ئەنجومەنى وەزیران\n04:00 - 07/04/2021\nوەزارەتى ناوخۆى حکومەتى هەرێم و حکومەتى عێراق راگەیەنراوێکى هاوبەشیان بڵاوکردەوە\nئاگر لە بازاڕێکى هەولێر کەوتەوە\nمستەفا کازمى: لەدادگاى فیدراڵى تانە لە یاساى بودجە دەدەین\nهەرێمى کوردستان؛ لە (24) کاتژمێردا (16) کەس بە کۆرۆنا گیانیان لە دەىستداوە\nگۆڕانکارى لەبەرێوەبەر و چەند پۆستێکى پۆلیسى پارێزگاى کەرکوکدا دەکرێت\nئەنجومەنى وەزیرانى هەرێم رایدەگەیەنێت؛ ئێمە پابەندین بە بڕگەکانی یاسای بودجە و داواشمان لە حکومەتی فیدراڵی کرد کە پابەندبوونەکانی خۆی بەرامبەر هەرێمی کوردستان جێبەجێ بکات، دەشڵێت: حکومەتى هەرێم بەردەوام دەبێت لە چاکسازییەکانى و زیادکردنى داهات.\nئەمڕۆ چوارشەممە، بە سەرۆکایەتی مەسرور بارزانی سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران و ئامادەبوونی قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆک وەزیران، ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستان کۆبووەوە.\nبەپێى راگەیەنراوى کۆبونەوەکە، دەستخۆشى لە تیمى دانوستانکارى هەرێم کراوە کە ئەرکەکانیان بە باشی ئەنجامداوە، جەختیشکراوەتەوە کە حکومەتی هەرێمی کوردستان، پابەندە بە بڕگەکانی یاسای بودجە و داواشیان لە حکومەتی فیدراڵی کرد کە پابەندبوونەکانی خۆی بەرامبەر هەرێمی کوردستان جێبەجێ بکات.\nباس لەوەشکراوە،حکومەتى هەرێم بەردەوام دەبێت لە پرۆسەی چاکسازی و کارکردن بۆ زیادکردنی داهات و کەمکردنەوەی خەرجییەکان بە ئاراستەی دابینکردنی مووچەی مووچەخۆرانی شایستە و گەشەپێدانی دۆخی ئابووری هەرێمی کوردستان.\nلە بڕگەی دووەمی کۆبوونەوەکە، وەزیری پلاندانان، راپۆرتێکی دەربارەی دوایین ئامادەکارییەکانی تایبەت بە گەڵاڵەکردنی رەشنووسی یەکەمی یاسای بودجەی هەرێمی کوردستان بۆ ساڵی دارایی (2021) خستەڕوو. جە‌ختی كردە‌وە كە ئامادە‌كارییە‌كان هەنگاوی باشیان بڕیوە و لە‌داھاتوویە‌كی نزیكدا، ئە‌و پڕۆژە یاسایە ئامادە دە‌بێت.\n315 جار خوێندراوەتەوە


هەندێك وشـەو دەستەواژەی پڕ واتای نێو ئایەتەكان.به‌شى يه‌كه‌م..چيرۆكه قورئانيه‌كان | ماڵپەری قورئانی پیرۆز\nهەندێك وشـەو دەستەواژەی پڕ واتای نێو ئایەتەكان.به‌شى يه‌كه‌م..چيرۆكه قورئانيه‌كان\nنووسينى /د.صلاح عبدالفتاح الخالدى /نووسينگه‌ى ته‌فسير ///لێرەدا هەڵوێستەیەكی كورت لەئاست چەند وتەو دەستەواژەیەكی ناسك‌و پڕ واتای ئەدەبیی ئەو ئایەتانەدا دەكەین، كە چیرۆكی (طالوت)یان باس كردووەو، هەوڵیش دەدەین ئەو مەسەلانە دووبارە نەكەینەوە،\nكە هەردوو پێشەوا (محمد رشید رضا)و (سید قطب) دیارییان كردبوو، بەڵكو هەندێك تێڕوانین‌و دەلالەتی دی دەخەینە پاڵا دیدو بۆچوون‌و ئاماژەكانی ئەوان:\n1- لە پرسیارى كە یەكەم وشەی چیرۆكەكەیەو بەمانای (ئایا نەتڕوانیوە بۆ...) لێرەدا ڕوانینەكە زانستیانەیە نەك (ڕوانینی چاو)، واتە: (ئایا چیرۆكی ئەو پیاوە كامڵا‌و ناسراوانەی (بەنو ئیسرائیل)ت نەزانیوە..؟ ئەم داواكردنی تێگەیشتنەش دەلالەتە لەسەر هاندان بۆ زانین‌و بانگەواز بۆ كردنی‌و، وەك ئەوە وایە پێ‌ی فەرمووبێت: [چیرۆكی ئەو پیاوە ناسراوو قسە ڕۆشتوانەی (بەنو ئیسرائیل) بزانە].\n2- لە دەستەواژەی یشدا مەبەست لە وشەی (مڵا)ەكە، واتە: (گەورە پیاوان‌و ڕیش سپییان‌و پیاوماقوڵانی ئەو هۆزە، (راغبی اصفهانی) لەم بارەیەوە گوتوویەتی: (ﭔ) كۆمەڵە كەسێكن، كە لەسەر ڕایەك ڕێ دەكەون‌و چاوانی خەڵكی لە دیمەنی جوانی یەكدەنگی‌و كۆبوونەوەیان پڕ دەكەن‌و، ڕەونەق‌و بەهای بەرزیش دەخەنە دڵاو دەروونیانەوە)( ).\nئیمامی (ڕازی)یش گوتوویەتی: (ﭔ)، واتە پیاوانی ڕێزدارو دەستـرۆیشتووی نێو خەڵكی‌و، ریشەكەی لە وەیە، وانە لە وشەی ەوەیە، چونكە ئەم جۆرە پیاوانە چاوانی خەڵكی لە شان‌و بەهای تایبەتیان پڕ دەكەن‌و خەڵكی (بەپڕی چاو، واتە (تێر لێیان دەڕوانن‌و چاویان بە تایبەتی بۆ دیتنیان تەرخان دەكەن). گوتراویشە ئەو كەسانەن، كە لە هەر شوێنێكدابن ئەو شوێنە پڕ دەكەن (وەك ئەوەی هەر ئەوانی لێ بێت).\n(زجاج)یش گوتوویە: (المڵا- الرۆسا‌و) واتە: (مڵا) بە سەرانی هۆزو سەرۆكانی تری خەڵكی دەگوترێت، بۆیەش ناوبراون، چونكە دڵان پڕ دەكەن لەو شتانەی پێویستیانە"( ).. تا ئێرە وتەی ئیمام (رازی) بوو.\nبێگومان هەر گەل‌و هۆزو نەتەوەیەكیش پیاوانی گەورەو ڕیش سپی‌و قسە ڕۆیشتوو‌و سەرەك هۆزو گوێڕایەڵكراویان تێدابووە، وجودی ئەم جۆرە كەسانەش دیاردەیەكی سروشتیی نێو گەلانە.. قورئانیش لە زۆربەی ئایەتەكانیدا وشەی (مڵا)ی بۆ سەركردەو سەرانی كافرەكان بەكارهێناوە، واتە بۆ ئەو كافرانەی، كە گەلەكانیان بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی بانگەوازەكانی پێغەمبەران‌و چاكەخوازان هانداوە، هەر پێغەمبەرێكیش، كە تووشی بەرەنگاریی گەورە پیاوانی هۆزەكەی بۆتەوەو جەنگیان لەدژ گێڕاوەو ئازاریان داوە، خوداش بەهۆی ئەو نەریتە نابەجێیەیانەوە لەناوی بردوون، قوڕئان وشەی (مڵا)ی هەژدە (18) جار بۆ كافران بەكارهێناوە، جێ‌ی باسیشە خودی وشەكە بیست‌و دوو (22) جار لە قوڕئاندا هاتووە.\n3- وشەی ئامڕازێكە بۆ كاتی ڕابردوو بەكاردێت‌و ئاوەڵكار (ڤرف)ێكە بۆ ڕابردوویەك لە زەمەن، ش ئاوەڵكارە بۆ زەمەنی داهاتوو (ڕانەبردوو). لەبەر ئەمە قوڕئان ئامڕازی (ﭛ) بەكاردێنێت بۆ گوزارشت (تعبیـر) لە ڕووداوە ڕانەبردووەكانی نێو چیرۆكەكانی پێشینان، جا ئەگەر (خوێنەر) لەهەر شوێنێكدا ئەو ئامرازەی خوێندەوە تێدەگات كەوا لەدوایەوە گێڕانەوەی چەند ڕووداوێكی ڕابردوو هەیە.\nبەڵام قوڕئان ئامرازی (ﭛ) بۆ گوزارشت لە ڕووداوەكانی ئایندە بەكاردێنێت، كە لەكاتی (هاتنەخوارەوەی ئەو ئایەتەی ئامڕازەكەی تێدایە) هێشتا ڕووی نەداوە.\nئامرازی (ﭛ) لە قوڕئاندا دوو سەدو سی‌و نۆ (239) جار هاتووە( ). لەكاتێكدا ئامرازی چوارسەدو بیست‌و سێ (423) جار لە قوڕئان هاتووە( ).\n4- نەناسراوێتیی پێغەمبەرەكەیان لەم چیرۆكەدا، كە فەرموویە (لنبـی لهم) (بەپێغەمبەرێكی خۆیان گوت)، مەبەستێكی تێدایەو، نیگایەكی قەشەنگیشی بۆ تەماشاكارانی چیرۆكی (گالوت) تێدایە، وەك ئەوەیە پێیان ڕاگەیەنێت، كە لەناوی ئەو پێغەمبەرە نەكۆڵنەوەو هەوڵی ناسینیی نەدەن، پاشان وەك ئەوەشە قورئان پێیان بفەرمووێت: (ئێمە بەئانقەست ناوەكەیـمان فەرامۆش كردووەو سیفەتەكەیـمان شاردۆتەوە، خۆ ئەگەر بـمانویستایە ناوی دیاری بكەین، ئەوا دەمانكرد، هەروەها ئەگەر بـمانزانیایە، كە لە ڕوونكردنەوەی ناوو شۆرەتیدا خێرو سوودێك هەیە، ئەوا ڕوونـمان دەكردەوە، بۆیە ئێوەش بەوەندە قایل بن‌و، هەر ئەوەی هێناومانەتەوە بەسە).\n5- لە وتەی ئەوانیشدا [ﭟ ﭠ ﭡ ﭢ ﭣ ﭤ ﭥﭦ ِ] (پادشایەكمان بۆ بنێرە تاكو لە جەنگی ڕێگای خودامان دا سەركردەمان بێت) لەم وتەیەیاندا گرنگیی بوونی سەركردەیەك دەردەكەوێت، كە سەركردایەتیی نەتەوە بكات‌و ئاڕاستەیان بكات بۆ جیهاد، هەروەها پێویستت بوونی دامەزراندنی ئەمیرێك بۆ جەنگ‌و جیهادیش دەردەكەوێت. زانا (سیوگی) لە كتێبی (اكلیل)ەكەیدا گوتوویەتی: (لەم وتەیەی پیاوانی (بنو اسرائیل)دا ئەوەش دەردەكەوێت، كە بێگومان نێرراوان‌و، پۆل‌و دەستەی موجاهیدان هەر دەبێت ئەمیرێكیان بۆ دابنرێت، كە لە فەرمانەكاندا بگەڕێنەوە بۆ لای‌و جڵەوی سەركردایەتی‌و پێشرەویی بدەنە دەست)( ).\n6- پێغەمبەرەكەشیان زیرەك‌و دانا بووە كاتێك پێ‌ی گوتوون: (ئەی باشە ئەگەر بەم زوانە كوشتارتان لەسەر نووسرا ئایا دەجەنگن: ئەمەش بەڵگەیە لەسەر ئەوەی، كە ئەو پێغەمبەرە سیفەت‌و هەڵسوكەوتی ئەوانی زانیوەو، شارەزای سروشت‌و خوو نەریتیان بووەو، ئاگادار بووە لە ئەگەری سەرهەڵدانی نەریتەكانی ترسنۆكی‌و، پاشگەزبوونەوەو، شكاندنی بەڵێن‌و ڕوو وەرچەرخان لە كوشتارو، سستی كردن لە ڕاپەراندنی ئەركەكەو پاڵا لێدانەوەیان. ئەم درێغی كاری‌و كەمتەرخەمییانەش هەمیشە ڕەگی لەناخی سروست‌و دەروونی جوولەكەكان‌و، لە ئاكارو ڕەفتارەكانیاندا داكوتاوە.\n7- شارەزایی پێغەمبەرەكەیان لە دەروونی ئەوان ڕاست دەرچوو‌و، ئەوەی لەبارەشیانەوە دەیزانی، بەدیی هات، ئەوەبوو ڕوویان لە جەنگ‌و كوشتار وەرچەرخاند دوای ئەوەی زۆر پەرۆش‌و گەرم‌و گوڕبوون لەسەری، وەك خودا لەبارەیانەوە فەرموویەتی:(كاتێك كوشتاریان لەسەر نووسراو بڕیار درا، ڕوویان لێ وەرچەرخاند تەنها ژمارەیەكی كەمیان نەبێت).\nهەر لەم شارەزاییەوە ئەوەش وەردەگیرێت، كە (جگە لەوەی هەردوو مامۆستاش (رشید رضا)و (سید قطب) دیارییان كردووە، نەبردنە سەری بەڵێن‌و خۆزگەكان‌و پێچەوانە بوونیان لەگەڵا كارو ڕاپەڕاندندا، زۆریشن ئەو كەسانەی بەڵێن دەدەن‌و خۆزگە دەخوازن‌و هەڵدەچن‌و دەخرۆشێن‌و كەچی زۆربەی هەر زۆری ئەو بەڵێن‌و خۆزگەو ئاوات خواستنانەیان لەسەر زەمینەی تاقیكاری‌و لە مەیدانی جێبەجێكردندا وردوخاش دەبن.\nئیمامی (قرطبـی) لە تەفسیری ئەم ئایەتەدا گوتوویەتی: (ئەمە پیشەو نەریتی ئەو گەل‌و نەتەوانەیە، كە بەنازو نیعمەت فریویان خواردووەو، كە مەیلیان هەر لەسەر خۆشی‌و حەوانەوەو ماندووبوونەو، لە كاتەكانی خرۆشان‌و هەڵچووندا ئاواتەخوازی جەنگن‌و، ئەگەر جەنگیش هاتە پێشەوە دەترسن‌و دەچنەوە قاوغەكەی خۆیان)( ).\nقورئانی پیرۆزیش ڕەخنەی لە هەندێك لەو موسڵمانانە گرتووە، كە ئاواتە خوازی جیهادو پەرۆشی جەنگ‌و كوشتارن‌و داوای هەڵگیرسانی دەكەن‌و، كاتێك خوداش بارودۆخی جەنگیان بۆ دەخوڵقێنێت‌و ئەوەی ئاواتیان بۆ دەخواست‌و داوایان دەكرد، پێویستی دەكات لەسەریان، وا دەردەكەون كە ترسنۆك بوون‌و بێ‌دەسەڵات‌و لاوازن، خودا لەمبارەیەوە فەرموویەتی:\nواتە: (ئایا نەتدیوە ئەو كەسانەی، كە پێیان گوتراوە، (ئێستا دەست بپارێزن‌و كاتی جەنگ نییە، بەڵكو لەم بارودۆخەدا زیاتر هەر نوێژ بكەن‌و زەكاتی ماڵی خودا بدەن، بەڵام كاتێك بارودۆخی جەنگیان بۆ هێنرایە پێش‌و كوشتاریان لەسەر نووسرا، دەستەیەكیان لە خەڵكە دوژمنە جەنگاوەرەكە دەترسان‌و ئەم ترسانەشیان بەڕاددەی لەخواترسانیان‌و تەنانەت لەوەش زیاتر بوو‌و، ئینجا دەشیانگوت: (خودایە تۆ بۆچی جەنگت لەسەر نووسیین، خۆزگە بۆ ماوەیەكی تر لەم كاری جەنگەت دوادەخستین) تۆش ئەی پێغەمبەر بەو جۆرە كەسانە بڵێ: (خۆشییەكانی ژیانی دنیا كەم‌وكورتن‌و، ئەوەندە نین، كە بخرێنە پاڵا خۆشییەكانی ڕۆژی دوایی، بەڵكو هەر ژیانی ڕۆژی دوایی‌و پاداشتەكانی قیامەت چاكترو خۆشترو نەبڕاوەیە بۆ ئەو كەسانەی، كە لەخودا دەترسن‌و پارێزگارن.\nهەر لە دەرووی ئەم جۆرە نەریتەی نێو دەروونی ئینسانییەوە، پێغەمبەری خوداش  بانگهێشتمان دەكات بۆ ئەوەی، كە بەڵێن‌و خۆزگە خواستنی زۆر لەسەر جیهاد دەرنەبڕین‌و زیادەڕۆیی لە دەرخستنی ئارەزووكردن لە كوشتاردا نەكەین، بەڵكو پێش روودانی لەسەرخۆو لەخۆبوردووبین‌و ئاواتەخوازی ڕووبەڕووبوونەوە لەگەڵا دوژمن نەبین، بەڵكو سەلامەتیمان بۆ بنووسرێت، بەڵام خۆ ئەگەر شەڕ یەخەی گرتین‌و بارودۆخەكەی هاتە پێشەوەو ڕووبەڕووبوونەوە سازو تەواو رێكخراو جەنگ هەڵگیرسا، ئەوا لەوكاتەدا ڕاستگۆیی‌و خۆڕاگریی‌و دان بەخۆداگرتن بەدیی دێن.. وەك لەو فەرموودەیەشدا، كە (مسلم) لە (عبدالله ی كوڕی ابو اوفی) وەگێڕاویەتیەوە، كە پێغەمبەری خودا صلى الله عليه وسلم لە هەندێك ڕۆژانی بەرەو ڕووبەڕووبونەوەی دوژمندا چاوەڕوانیی دەكرد، تاكو خۆر لار دەبۆوەو، ئینجا ڕووی گوتارێكی دەكردە خەڵكی‌و دەیفەرموو: (یا أیها الناس لا تتمنوا لقا‌و العدو، وأسألو الله العافیە، فاژا لقیتموهم فاصبروا، واعلموا امن الجنە تحت ڤلال السیوف)( ).. واتە: (ئەی خەڵكینە هیوای گەیشتن بەدوژمن مەخوازن، بەڵكو داوای سەلامەتی لەخودا بكەن، بەڵام ئەگەر رووبەڕوویان بوونەوەو بارودۆخی جەنگ هاتە پێش ئەوا بەئارام بن‌و، بشزانن كە بێگومان بەهەشت لەژێر سێبەری شمشێرەكان دایە).\n8- ئەو پادشایەی كە خودا بۆیانی هەڵبژارد، ناوی لە قورئاندا (طالوت)ە، لەكاتێكدا ناوی پادشا لە بەسەرهاتەكانی (بنو اسرائیل)و كتێبە لێ نەقڵا كراوەكانیاندا (شاووڵا)ە، ناوی پادشای دوژمنەكانیشیان لە قورئاندا (جالوت)ەو، لە بەسەرهاتەكانی (بنواسرائیل)و ئەو كتێبانەش كە لێیانەوە وەرگیراوە (جوولیات)ە. هەندێك لەحیكایەتخوانانی ئەو بەسەرهاتانەو لەمێژوونووسانیش گومانیان لەراستیی ئەو دوو ناوەی نێو (قورئان) هەیەو تێبینیان لەسەر راستیییەكەی یان پەسندنەكردنی دەربڕیوە، چونكە گوایە لەگەڵا هەردوو ناوە لێنراوەكەی (بنو اسرائیل)دا ناگونجیت.. بۆیە ئەوان ناو لێنانەكەی جوولەكە لە ناولێنانەكەی قورئان لەپێشتر دادەنێن‌و، ڕای یەكلاكەرەوەشیان بۆ پیشان داوە.\nبەڕاستی ئا ئەمەیە گومڕایی‌و سەرلێشێوانی دوورو درێژ.. ئەمە لەكاتێكدا ئەوەی لە قورئاندا هاتووەو كە پێچەوانەی ئەوەیە، كە لە بەسەرهاتەكانی (بنو اسرائیل)دایە دەقی ڕاست‌و جێ‌ی دڵنیایی‌و سەلمێنراو دەخەینە پێش ئەوەی، كە جێ‌ی گومانی گۆڕانكاری‌و شێواندن‌و ساختەكارییە.\nمێژوونووس‌و توێژەرەوان كۆكن لەسەر ئەوەی، كە بەسەرهاتەكانی (بنو اسرائیل) جێ‌ی متمانەو دڵنیایی‌و جێ‌ی بڕواپێكردن نیین، تەورات‌و ئەو كتێبە كۆنانەش، كە بە (العهد القدیم، ناسراون‌و، كە پێش هاتنی مەسیح نووسراون‌و كتێبە بەش بەشەكانی تەورات‌و، (تەلموود)یش، كە شەریعەت‌و سوننەتەكانی جوولەكەیان تێدایە، هەموویان كەوتونەتە بەر شاڵاوی دەسكاریی‌و داڕشتنەوەی جوولەكەكان، كە بە وتەو بیروڕای خۆیان پڕیان كردوونەتەوەو فەرمایشتی خودایان تێكەڵی قسەی خۆیان كردووەو، هەروەها هەق‌و شتە راستەكانی خودایان تێكەڵی درۆو دەلەسەو ساختەكاری‌و گومڕایی خۆیان كردووە.\nبەڵام بێگومان خودا خۆی قورئانی پیرۆزی لە هەر دەسكاری‌و شێواندنێكی خەڵكی پاراستووە، لەبەر ئەوە پێویستە پشت ببەسترێت بەوەی لە قورئاندا لەسەر چیڕۆكی پێشینەكان‌و لەسەر ناوەكانی كەس‌و شوێنی ڕووداوەكانی ئەو چیرۆكانە هاتووەو، بەتایبەتیش كاتێك ئەو دەقەی قورئان پێچەوانەی ناوەرۆكی دەقەكانی بەسەرهاتی پێشینەكانە، كە لەسەرچاوە ناراست‌و دەستكاریكراوەكانی (بنو اسرائیل)دایە، ئێمەش بەدڵنیایییەوە دان بەو ڕاستییەدا دادەنێین، كە ناوی پادشاكەیان (طالوت) بووەو ناوی پادشای دوژمنەكانیشیان (جالوت) بووە. هەر لەمبارەیەشەوە لێكۆڵینەوەی هەندێك لە توێژەران ڕەت دەكەینەوە، كە لەبواری زمانەوانییەوە وشەی (گالوت)یان ورد كردۆتەوەو خۆیان بەو بیروبۆچوونە گەیاندوە، گوایە وشەكە عەرەبییەو لە ڕیشەی وشەی (گول/ درێژ)ەوە هاتووەو، گوایە هەردوو پیتی (و)و (ت)ەكەش بۆ پێ لەسەرداگرتنی ماناكەیە، كە لە عەرەبیدا بە (مبالغە) وەسف كراوە، وەك چۆن ئەم پیتانە (و،ت) بۆ وشەكانی (طاغوت)و (ملكوت)و (جبروت) زیادكراوە، تاكو دەلالەت لەسەر ڕاستیی بیروبۆچوونەكەیان بكات، كە لەڕاستیدا چەند وەسفێكی ئەفسانەیی درێژە، كە بۆ باڵای (طالوت) دانراوەو لەبۆتەی گریـمانكاری دایە.\nئێمە هەموو ئەو بۆچوونە ئەفسانەگەرییانە ڕەت دەكەینەوە، چونكە ناوی (طالوت) ناوێكی بیانی‌و (غەیرە عەرەبییە).. ناوە بیانییەكانیش هەموویان سەربەخۆ (جامد)ن‌و، هیچ ڕیشەیەكی لێ دەرهاوێژراویان نییە، چونكە (عەرەبی) نین، ئیدی چۆن بەرێزمانی عەرەبی لە دەرهاوێشتنی ماددەی وشەیەك بكۆڵینەوە، كە (عەرەبی) نییەو، كە لەپێش گەلی عەرەبیشدا بەكارهاتووەو، كە لەنێو گەلانی تری غەیرە عەرەبدا باو بووە؟!\nهەروەها ناوەكانی (ئادەم)و (ئیبلیس)و (نوح)و (ئیبراهیم)و (یەعقوب)و (لوط)و (طالوت)و (جالوت)و (داود)و چەندین ناوی تریش، بیانی‌و سەربەخۆن، نەك عەرەبی‌و ریشەداربن‌و لەریشەی وشەی ترەوە دەرهێنرابن.\n9- (بەنو ئیسرائیل) ناڕەزایییان لەسەر پادشایەتیی (طالوت) بەدوو بیانوو هەڵچنی بوو. بەدیدو تێڕوانینی ئەوان پادشایەتی‌و پێشەوایەتی‌و فەرمانڕەوایەتی‌و دەسەڵاتدارێتی، بەپێ‌ی میراتگرییی پشتاوپشت‌و حوكمی بنەماڵەچێتییە، جا لەبەر ئەوەی هیچ كەسێك لەباب‌و باپیرانی (طالوت) پادشا نەبوون ئەوا هیچ ماف‌و پشكێكی لە پادشاییدا نەبووە.\nئایا ئەوەیە تێڕوانینی مەتریالیزم (مادیە)ی نەفامی بۆ پادشایی‌و پێشەوایەتی‌و فەرمانڕەوایی‌و دەسەڵاتدارێتی.\n10- وەڵامدانەوەی پێغەمبەرەكەشیان لەسەر ئەو ناڕەزایی‌و بەرهەڵستییەیان بەوەی، كە مەرجە بنچینەیی‌و پەسندكراوەكانی پادشاو فەرمانڕەوای بۆ ڕوونكردنەوە\nزانایانیش لەم فەرمایشتەی خوداوە، كە لەسەر زاری پێغەمبەرەكەی (بنو اسرائیل) هێناویەتی، پووچەڵی‌و نەشیانی (تیۆری حوكمی پشتاو پشت لە پادشایەتی‌و فەرمانڕەوایی‌و دەسەڵاتداری)دا یان سەلماندووە، بۆ نموونە ئیمام (ڕازی) گوتوویەتی: (ئەم ئایەتە دەلالەتە لەسەر ناڕەواییی ئەو وتەیەی، كە دەڵێن (پێشەوایەتی پشتاو پشت‌و بۆ ماوەیییە))( ).\n(سیوطی)یش گوتوویە: (بێگومان پێشەوایەتی تەنها میراتگرییەكی پەیوەست بە نەوەكانی ماڵی پێغەمبەرو پادشا نییە، بەڵكو پەیوەستە بە مەرجەكانی زانست‌و هێز، كە ئەگەر لە خانەوادەیەكی فەرمانڕەواش بووبێت، قەیناكات‌و بۆی دەشێت، تەنانەت بۆ ئەو كارەش لەپێشترە)( ).\n11- لەپێشتر دانانی زانستێكی زیاتر لەسەر توانایەكی زیاتری جەستەیی، ئەمەش بەهۆی حیكمەتێكی نایابەوە، كە پێشەوا (الرازی) دیاریی كردووەو گوتوویەتی: (چونكە ئاكارە جوانە دەروونییەكان لەپێشترو بەڕێزترو تەواوترن لە سیفەتە جەستەیییەكان)( ).\n12- هەندێك لە زانایان ڕایان وایە، كە مەبەست لەو سیفەت‌و ئاكاری جەستەییە زیاترەی، كە خودا بە (طالوت)ی بەخشیوە سیفەتی زیاتری ماددییە، واتە لەڕووی باڵابەرزی‌و تۆكمەیی جەستەو ڕێكی‌و جوانیی ڕوخسارەوەیەوە، ئەمەش هیچ كەم‌وكورییەكی تێدا نییە، بەڵام هەندێك زانا ڕای یەكلاكەرەوەیان لەسەر ئەوە دەربڕیوە گوایە مەبەست لەو سیفەت‌و ئاكارە زیاترە لەڕووی مەعنەوییەوەیەو زیاتر ماناكانی هێزو چاكەو ئازایەتی دەگەیەنێت. (ڕازی) گوتوویە: (مەبەست لەوە هێزە، ئەم ڕایەش لای من ڕاستترە، چونكە ئەو سیفەتەی كە بۆ بەرەنگاربوونەوەی دوژمن سوودبەخشە هەر هێزو زەبرە نەك باڵابەرزی‌و جوانیی ڕوخسار)( ).\n(قرطبـی)یش گوتوویەتی: (گوتراوە ئەو سیفەتە زیادەیەی جەستەش لە زۆریی سیفەت‌و واتا بەرزەكانی چاكەو ئازایەتی دایە نەك مەبەستی گەورەیی‌و زەبەللاحیی لاشە بێت، ئایا ئەو هۆنراوەیەی شاعیری عەرەب (عباسی كوڕی