چەند هەفتەی پێشو، دوو گەنجی كورد، كە خەڵكی هەرێمی كوردستانن لە هەرێمی سەسسێكسی باشوری ڕۆژئاوای لەندەن، بەتۆمەتی تیرۆریستبون دەستگیركران.\nوەك ڕۆژنامەنوسێك هەواڵەكەم بۆ گرنگ بو، وەك كوردێك وەڵامی پرسیارەكانم لەبارەی ئەوان كێن و چۆن و بۆ هاتن بۆ ئەم وڵاتەو بۆ بون بە تیرۆریست!، لەلام گرنگتربو.\nلەگەڵ هاوڕێیەكم وەستابوم، كاتێك دوو پۆلیسی ئەنتەرپول هاتن و وتیان تۆ فڵان كەسیت وتی بەڵێ، وتیان دەمانەوێت قسەت لەگەڵ بكەین. وەك دوایی زانیمان ئەوان ماوەیەك بو چاودێری برادەرەكەی منیان كردبو، لە دورەوە هاتبون بەس ئەیانزانی ئەو لەو شوێنەدایە لەگەڵ من و هەمو شتێكیان لەبارەی دەزانی. ئەوان بۆیە هاتبون، چونكە چەند ساڵێك پێشتر, ئەو هاوڕێیەیی من هاوكاری ئەم گەنجە كوردەی كردوە كە ژمارە مۆبایل و ئەنتەرنێتی مانگانەی هەبێت، بۆیە بەناوی خۆیەوە بۆی دەكاتەوە، چونكە ئەو ێشتا مافی پەنابەری نەبوە. بەهەرحاڵ، كێشەیەكی گەورە نییە بۆ هاوڕێكەمان، چونكە باگراوندێكی پاك و یاسایی هەیە لای حكومەت، ئەو كارەیشی وەك ئینسانێك و كوردێك كردوە.\nئەو گەنجەی دەستگیركراوە لەگەڵ هاوڕێیەكیتری، ناوی “م، ح خەڵكی هەڵەبجەی تازەیەو لێرە خۆی كردوە بە كوردی ڕۆژهەڵات ئێرانی و تەمەنەكەی كەم كردۆتەوە. بەڵام وەك هاوڕێكانی دەڵێن كە هاتوە ٢٠ ساڵ بوەو ئێستا ٢٥ ساڵ دەبێت.\nدوایی هاتنی ئەو دوو پۆلیسەو زانینی ئەو هەواڵە، زۆر حەزمكرد بزانم بۆ دوو گەنجی كورد كە لە تاو سوكایەتی گەندەڵی هەڵدێن و لەڕێگایش تا دەگەن بێجگە لە ئەگەری بەهێزی مەرگ، سوكایەتی قاچاخچی ، لێرەیش كەیسی درۆ تا مافی پەنابەرێتی وەردەگریت، بۆ دەبێت خەون و پڕۆژەو ژیانیان، وەك كوردێكی دڵشكاو و بێ ماڵ، تیرۆریست بون بێت!؟\nلەگەڵ زۆر كەس قسەمكرد كە لەنزیكەوە ناسیویانەو لە ئیش و كار لەگەڵیان بوە، لە هەوڵیشدام ئەگەر وەك ڕۆژنامەنوسێك ڕێگەپێدراوبێت لە بەندیخانە بیبینم و بچمە دادگایكردنەكەیشی كە مانگی داهاتوە.\nئەوەی من لەو كەسانەوە دەستم كەوت، كورتەی چیرۆكەكەی ئەوەیە كە ئەم گەنجە كوڕی خانەوادەیەكی هەژاری هەڵەبجەی تازەیە، لە تەمەنی بیست ساڵی یان كەمتر دەگاتە بەریتانیاو تەمەنی خۆی مناڵ دەكاتەوەو ناوی خۆی دەگۆڕێت و خۆی دەكات بە ئێرانی، هەمو ئەمانە بۆ ئەوەی مافی پەنابەرێتی وەربگرێت. بە قسەی یەكێك لەو كوڕە كوردانەی كە هاوتەمەن و هاوشاری بون، دەڵێت پێش ئەوەی مافی پەنابەرێتیش وەربگرێت، هەر لە ژێر چاودێری پۆلیسابوە، ئەو وتی”چونكە ڕۆژێك چو بۆ لەندەن، پۆلیس تەلەفونیان بۆ كردبو پرسیاریان لێكردبو لە كوێیت؟ وتبو لە شارەكەی خۆمم ، وتبویان بۆ درۆ دەكەیت تۆ لە لەندەنیت! “.\nبەڵام لەگەڵ گومانی پۆلیس و چاودێرییان لەسەری، دەستتێوەردانیان نەكردوە لە پڕۆسەی مافی پەنابەرێتییەكەیی و دواتر مافی پەنابەرێتیشی وەرگرتوە.\nئەوان پێكەوە لە سوپەرماركێتێك كاریانكردوە، كە ڕۆژانە دەستیان بە مەشروب و بەراز كەوتووە، دواتریش كە چونەتە ماڵەوە، ئەمان چەند گەنجێك زۆر شەو دانیشتون و مەشروبیان خواردۆتەوە. ئەویش وتویەتی” پێكەكەی منیش تێبكەن و سەهۆڵی تێبكەن بۆم با ساردبێت، با نوێژی خەوتنان بكەم دەستپێدەكەم”\nواتە مەشروبی خواردۆتەوە و نوێژیشی كردوە، لەبارەی بیركردنەوەی و قسەكانی لەبارەی دین و ئایدۆلۆژیایی سیاسی، هاوڕێیەكیتری وتی ئەو زۆرجار لەسەر مەشروب خواردنەوە، كە مناقەشەمان بكردایە، دەیوت خوێنی هەموتان حەڵاڵەو سەربڕینتان جیهادە”.\nبەقسەی هاوڕێكانی، ئەو زۆر گوێی لە مەلاكان گرتوە، بەتایبەت “مەلا كرێكار، دیارە هەر لەژێر ئەو كاریگەریەش كە لە كوردستان بوە لایەنگر و دەنگدەری گۆڕان بوە. چونكە مەلا كرێكار، پشتگیری بزوتنەوەی گۆڕانی دەكرد. زۆر بڕوای بە قسەی ئەو مەلایانەیش بوە كە ئێرە وەك خاكی كوفر و كافران دەناسێنن. بۆیە هەمیشە لە ڕاڕایی و گومانابوە. ئەو پێویستی بە ئیش بوەو ئیشی حەڵاڵ و حەرامی كردوە، لە هەمان كاتدا بڕوای بەجیهاد بوە.\nبەپێی بەدواداچونەكانی من، ئەو و هاوڕێكەی تۆمەتەكەیان بەسەرا ساخ بۆتەوە كە لە هەوڵی كاری تیرۆریستیا بون، پەیوەندیان بە گروپە تیرۆریستییەكانەوە كردوە و ئەم گەنجەیان كە زیاتر من ئاگاداری چیرۆكەكەیم ویستوێتی گروپی تیرۆریستی تایبەت بە كوردەكان دروستبكات. هەمو گفتوگۆكان و پەیوەندییە ئۆنلاینیەكانی لە بەردەستی پۆلیسی ئەنتەرپوڵدایە. دیارە كەیسەكەی پەیوەندی بە گروپە تیرۆریستییەكانی عێراق ق سوریاو ئەوروپاوە هەیە، بۆیە پۆلیسی ئەنتەرپول بەدواداچونی بۆدەكات. هەروەك بڕیارە مانگی داهاتو لە شاری مانچستەر دادگایی بكرێن. لە هەوڵدام تا بچمە دادگاییەكەی، حەزدەكەم تا كۆتایی لەگەڵ چیرۆكی ئەم كوردە قوربانیەدا بڕۆم، كە بەبڕوایی من قوربانی دەستی بێ پەروەردەیی و گوتاری سیاسی و سەلەفی دینی لە كوردستان، كەلەم ساڵانەدا تەواو گەشەی كردوەو حكومەتی هەرێم و وەزارەتی ئەوقافیش مزگەوتەكانی یاوەتە دەست ئەم ڕەوتە. هەروەك بانگخوازە ئیسلامییەكانی سەر بەهێزە ئیسلامییەكان، كە بەشێكن لەم گوتارە توندڕەوە تاریك و دژە ژیان و دژە زانست و خۆراوا. ئەوان خۆیان و ماڵ و منداڵیان لەسەر عەقڵی مسوڵمانی هەژاری كورد، بە باشی دەژین و باوەشیانكردوە بە ژیاندا. ئەوان كاسپییەكەیان لەسەر قسەكردنە بەناوی خوداوە ئەگەرنا لەو دۆخە ئابورییەی كوردستاندا یەكی چەند ژن و چەندان منداڵیان هەیە، خانو سەیارەی باش، منداڵەكانیان لە زانكۆی باش، ئەمە بەچی بە مەلایی و بانگخوازی بۆ خودا، تەنها!.\nئەوەیشی دەبێتە قوربانی ئەم بەرداشی ئایدۆلۆژیا ئیسلامییە، منداڵی هەژار و بێ پەروەردەیە. هەمو ئەو كەناڵە پەروەردەییانەی هەیە، لەژێر كاریگەی ئەم گوتارە تاریكە سەلەفییەدایە، ماڵ، كۆمەڵگە، مزگەوت، میدیا و دیجیتاڵ میدیا. چیرۆكی “م،ح” چیرۆكی گەنجێكی دڵ شكاوە، لە خێزان و وڵات و حكومەت و حزب ، ئیتر دەبێتە نێچیری ئەو مەلایانەی كە خۆیان سەد و یەك كێشەی دەرونیان هەیە لەگەڵ ژیانا، ئەو لە بەینی ژیان و جیهاد بۆ خودا یاریدەكرد، تا كەوتە هەڵە گەورەكە، ئەو ئێستا كە زیندانە، هیچ ڕێكخراو و مەلا و بانگخوازێك ناتوانێت یەك دەقە ئازادی بۆ بەدەستبێنێتەوە، ئەو خودایش ئەبەد وەڵامی ناداتەوە، چونكە ئەو كاری بۆ خودا نەكرد، كاری بۆ قاچاخچییەكانی بەناوی خوداوە كرد! ئەو ئێستا لەبەردەم ڕەحمی یاسا و مافی مرۆڤی ئەوروپیدایە، ئەو ماف و یاسایەیی هەرچەند گومانی تیرۆری لەسەر بو، بەڵام ڕێگرییان نەكرد لەوەی مافی پەنابەرێتی وەرگرێت و ماڵ و موچەو خوێندن و نەخۆشخانەی خۆڕایی پێبدەن!.\nبۆیە دەبێت حكومەت و یاسا و خەڵكی ڕۆشنبیر و ئازادی خواز، خۆیان لەگەڵ ئەم شەپۆلی سەلوفیەت و تاریكیەدا بەبێ لایەن نەزانن و بە ئاشكرا ڕەخنە بكرێن و سنوریان بۆ دابنرێت. تۆ بێ هیچ سنورێك ڕۆژانە دەیان فتوایی كافر بون و بێ ئەخلاق بون و فەسادبون دەبەخشیتەوە، بێ ئەوەیی بیر لە كاریگەرییە فیكریی و پەروەردەییەكانی بكەیتەوە، تا گەنجی لەم جۆرە، كە خۆیی بێ وڵات و بێ ماڵ و بێ حكومەت و بێ پەروەردەو بێ خەون، پێی وابێت دەبێت خودا و مسوڵمانان و زەوی ڕزگاربكات لەو ئافاتەی بانگخوازان باسی دەكەن. بەڵام ئەوان خۆیان زۆرینەی كۆیلەی حزب و ڕێكخراو و شێخەكانیانن و لەبەر ژن هێنان و تموحی ژیان، بەس زمانیان چالاكەو نەخۆیان و نەمنداڵیان لە واقعا بڕوایان بەجیهاد و ئەو قسانە نییە كە باسی دەكەن. تكایە هەرچی دەڵێیت بەرپرسیارێتییەو ئاگاداری دەم و بیركردنەوەتانبن.!


لە تاقیگەکانی سویدەوە دەیسەلمێنن، کە گۆشتی مانگا،مەڕ، بزن سەرەتاناویە، بەراز سەلامەتە\nThursday, 11.22.2018, 22:29\nووشیاری تەندروستی خواردن پێویستیترین کارەکانی مرۆڤە کە دەبێت ڕەچاوی بکات، ئەوروپیەکان، بەتایبەت سویدیەکان ڕەچاوی جۆری خواردنەکانیان دەکەن، ئەنجامەکەشی دیارە کە تەمەنیان درێژترە،باڵایان بەرزتر و قوورسایشیان قورستربووە، لەچاو ٥٥ ساڵی ڕبردوودا، ئەمەش لە نەجامی لێکۆڵینەوە زانستیەکاندا دەرکەووتووە،کە سویدی لەچاو ساڵێ ١٩٦٢ باڵاو کێش وتەمەنی زیادی کردووە ، لە چاو سەرەتاکانی ساڵەکانی ١٩٦٢وەوە\nبۆ ئەو مەبەستەش دەبینن کە دەیان جۆر ڕۆن و زەیت ونان، گۆشت لەبازاڕەکاند بەدی دەکرێت، هەروەها ووردە ووردەش دیارەدەی نەخواردنی گۆشت زیاد دەکات، تەنانەت ڕیستوڕانەکانی کە بە تەنها سەوزەمەنی تێدا دەفرۆشرێت ڕوو لەزیاد بوونە ( نەباتی)، بە تایبەت چینە ڕۆشنبیرەکانیان بە گشتی ڕوویان لە سەوزوخواردن کردووە، گوومانیشی تێدا نیە،کە کەسان هەن گوێی نادەنێ و هەموو جۆرە گۆشتێک دەخۆن.\nجگە لەوەش ئێستا تەنانەت ترومبێڵی گازی سروشتی یان کارەبایی ڕوو لەزیاد بوونە، هەروەها تازەترین ترومبێل بەناوی "تسێلا" کە بە ووزەی کارەبا کار دەکات، یان بە ووزەی تیشکی خۆر، هەروەها ووزەی با، ئەم جۆرە ووزە هاوکارێکی بەهێزە بۆژینگە پارێزی و کەم کردنەوەی "کۆل ئۆکسید" (CO2) کە توخمێکی زیان بەخشە بۆ ژینگە وژیانی هەموو جۆرە گیاندارەکان بە مرۆڤێشەوە. ئەم هۆکرانەش وایکردووە کە کۆمپانیا گەورەکانی وەک "ڤاڵڤۆ، ئێچ،ئێم، ڕەچاوی قەبارەی نوێی مرۆڤ بکەن، ئیتر هەر لە پێڵاوە و جلوبەرگ و دانیشتنی ناو ترومبێل وکورسی ناو فڕۆکەکان.\nلەم دە ساڵەی دواید ووشیاری زیاتر دەدرێتە خەڵک دەربارەی مەترسی گۆشتی سوور، لەوانە ( مانگا، مەڕ بزن، سەرجەم گیاندارەکانی دیکە، جگە لەبەراز) هەروەها پەلەوەرەرو باڵندە سەرجەمیان، جگە لەنەعامە، کە بە گۆشتی سپی دەژمێردرێن، واتە گۆشتی سپی وەک بەراز، ماسی بە زیانی کەمترین دەژمێردرێت، بەڵام گۆشتی سوور زیان ئاوەرە، هۆکارە بۆتووشبوون بە نەخۆشیە ترسناکەکانی وەک سەرەتان.چوونکە ڕێژەی "کۆلۆیئۆسید" ئێجار بەرزە،مانگا، بزن،مەڕ، لەهەموویان ترسانکتر گۆشتی گا یان مانگایە کە ڕۆژنامە بەربڵاوەانی سویدی بڵاویان کردۆتەوە، ئێجگار ترسناک و سەرنج ڕاکێشە، بۆ نموونە ڕۆژنامەی " Sydsvenskan" ٢٤ئۆگۆستی ساڵی ٢٠٠٥ نوسی کە ٤ کیلۆ گۆشتی گا بەرانبەرە بە بڵاوکردنەوەی کۆلئۆکسید ترومبێلێک بۆ ماوەی نێوان شاری لوندی باشووری سوید تا شاری ستۆکهۆڵم واتا نزیکەی ١٠٠٠کیلۆمەتر.\nکەچی بۆ هەمان ماوە و هەمان چەندی گۆشتی بەراز واتا ٤ کیلۆ، دەکاتە ١٠٠ کیلۆمەتر لێخوڕینی ماشینێک، بۆ ئەو ماوە 'کۆلیدۆکسید' بەردەداتەوە و ژینگە و پیسی دەکات. لە توێژینەوەیدا کە ناوەندی کشتوکاڵی سەربە زانکۆی شاری ئۆپسلای سوید بەئەنجام گەیشتووە، خاتوو "ئێلین ڕۆس" ئەنجامی داوە، ئەڵێ: وەک لەو لینکەشدا دەردەکەوێت یەک کیلۆ گۆشتی گیاندارە جیاوازەکان و ئالوەدەکردنی ژینگە بەگازی کۆلیدئۆکسید بەم شیوەیە کەلە لەم کڵێشيەی خوارەوە دەیبینیت.\nیەک کیلۆ گۆشتی گا ١٥٥ کیلۆمەتر. واتا یەک کیلۆ گۆشتی گا بەدرێژی و لێخوڕینی ١٥٥ کیلۆمەتر کە ژینگە پیس دەکات.\nیەک کیلۆ گۆشتی مەڕ ١٢٥ کیلۆمەتر\nوەکووکۆرڤ بە عەرەبی (مقانق) یان هەر خواردێک کە لەگەڵ نان وهەویر تێکەڵ دەکرێت، گۆشتی کەمی تێدایە، وەکوو کفتە بۆ نمونە.\nیەک کیلۆ گۆشتی کارژۆلە ٣ کیلۆمەتر، مەبەست ئەو گیندارانەیە کەتازە لەدایک بوون.\nیەک کیلۆ کەلەرم، پیاز، باینجان ،کوولەکە تەنها بەشی ١کلیۆ مەتر لێخوڕینی ماشینیک کۆلیدۆئۆکید، بە ژینگەدا بڵاو دەکاتەوە.\nیەک کیلۆ پەتاتە تەنها بەشی لێخوڕینی ٦٠٠ مەتر کۆلیدۆکسید بە ژینگەدا بڵاو دەکاتەوە.\nتوێژینەوەکەی زانکۆی شاری ئۆپسلا، هەروەها "پەیمانگای کارۆلین" Karolinska Institutet لە شاری ستۆکهۆڵم کە ٣٠٠٠ دۆکتۆرا دار کاری تێدا دەکات، هەمان بەئەنجام گەیشتینی ئەو ژمارانە دەسەلمێنن کە گۆشتی سوور جگە لە بەراز ڕێژەیەکی ئێجگار "کۆلئۆکسید" تێدایە، کە هۆکارە بەتووشبوون بە سەرەتان.\nبۆ زانین سفرەکانی دەستی راست بۆ دووابارە نەکردنەوەی یەک کلیۆ گۆشتە، وە هەروەها سفرەکانی دەستی چەپ، بۆ دووبارە نەکردنەوە ژمارەی کیلۆمەترەکانە.\nببینە مەترسی گۆشتی بەراز تەنانەت لە پەنیریش کەمترە،بە واتایەکی دیکە سەرجەم گۆشتە سوورەکان مەترسی ڕاستیان هەیە بۆ تووش بوون بەنەخۆشی سەرەتان، جگە لە گۆشتی سپی، وەک بەراز ماسی پەلەوەرەکانی دیکە، جگە لە نەعامە.\nئەوەی باسمان لێوە کرد، بەڵگەی زانستیە، ئیتر هەموو کەسیش ئازادە کەباوەڕ بەجێ دەکات و ناکت.\nئەو زانیاریانەی کەلە ئاینەکانەوە سەرچاوە دەگرن دوورن لەبنەمای زانستی و تەنانەت بناغەی ژیانیش بەوشێوە نیە، چوونکە توێژینەوە زانستیەکان پێچەوانەی باس دەکەن.\nژیان لەدیدی زانستەوە لەو لینکەی خوارەوەدایە، نەک هاتنی ئادەم و حەوا لەبەهەشتەوە بۆ سەر زەوەی:


بۆچی خودا یاسای حەرام‌و حەڵاڵی کردنی داناوە؟ - سعدی مرادی\nخانه/اصول/فقه/بۆچی خودا یاسای حەرام‌و حەڵاڵی کردنی داناوە؟\nحەرام و حەڵاڵ\nسعدی مرادی ارسال ایمیل 26 آذر 1397\n۱ـ بۆ وەڵامی ئەم پرسیارە با لەپێش‌دا سەرنج بدەینە فەرموودەکەی خۆی کە دەفەرموێ: مَا یُرِیدُ اللّهُ لِیَجْعَلَ عَلَیْکُم مِّنْ حَرَجٍ وَلَـکِن یُرِیدُ لِیُطَهَّرَکُمْ وَلِیُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَیْکُمْ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ (۶) المائده. واتە” نایەوێ خودا بەرگری‌و لێبکا تووش ناڕەحەتی‌و کا بەڵکو دەیهەوێ پاکتان کات‌و بەهرەی خۆتان (ئیسلام) لەسەر تەواوکا. بەشکم پێزان بن، کەوابوو مەبەست لەو یاسایە بەختەوەری مرۆڤە.\n۲ـ خودا هیچ بوونەوەرێکی بە گیاندارو بێ گیانەوە بەڕەڵا نەکردوەو گوێی بە پێداویستیەکانی نەدابێ، دیارە مرۆڤ لە پلەی بەرزی ئەوان دەژمێردرێ‌و هانای لە زۆربەی ئەوانیتر زیاترە، دەسەڵاتی بەسەر زیاندارو بێ زیاندا هەیە. شیاوی بەزەیی خوایە کە ڕێبازی بۆ ڕوون وەکا وەک دەفەرموێ: یَسْأَلُونَکَ مَاذَا أُحِلَّ لَهُمْ قُلْ أُحِلَّ لَکُمُ الطَّیِّبَاتُ، المائده ۴٫ واتە” لێت ئەپرسن چیان بۆ ڕەواکراوە؟بڵێ: بۆتان ڕەوا کراوە پاکان. کەوابوو دەبێ مرۆڤ لە پاکان کەڵک وەرگرێ و لەپیسان خۆ وەدزێ. وەگەر خودا پاک‌و پیسی بۆ ڕوون نەکردایەوەو شتی بە کەڵکی بۆ حەڵاڵ نەکردایێ و شتی بێ کەڵک‌و زیاندەرو ناڕەوای لێ یاساخ نەکردایێ سەر شێواو لێ قەوماو دەبوو بەتێکڕا.\n???? یاسای حەرام‌و حەڵاڵ زانین ????\nـ ئەگەر خودای زاناو کاربەجێ لە قورئانی پیرۆزدا باسی هەموو شتێکی بەکەڵکو زیاندەری دانەبەدانەی بکردایێ وەبە شێوەیێکی تایبەتی زیان‌و کەڵکەکانی لێک بدانایێ‌و لە حەڵاڵ‌و حەرامیان بدوایە دەبوو پەرتووکێک بنێرێ بەسەدان ئەوندە زۆرتربێ لە قورئان، ئەو حەلە لەبەر نەدەکراو نەدەنووسراوەو خەڵک مەگەر بە دەگمەن ئینا فێری نەدەبون. چونکە قورئان لەسەردەمی نەزانیونەخوێندەواری‌دا هاتوە بۆ خەڵکێکی بێ فەرهەنگ‌و بێ کەرەسە بەتایبەتی عەرەب.\nئا، خۆ قورئان بەرنامەیێکی گشتیە بۆ مرۆڤگەل بە تێکڕاو لەتەواوی زەویداو بۆ هەمیشە، جا چۆن دەکرێ باسی هەموو شتێ نەکاو خەڵکی لەسەرشێواوی‌دا بهێڵێتەوە؟! دیارە خودای زاناو کاربەجێ ئەوەی لە ئێمە باشتر زانیوە بۆیە هیچ شتێک نەماوە باسی نەکا، ڕاستەوخۆ یا بە ئاماژەو ئیشارە لەژێر یاسایێکی گشتی‌وبەربڵاودا کە بتواندرێ لە هەموو لایێکەوە بە درێژی باسی لێ بکرێ‌و کەڵکی لێ وەرگیرێ هەرکات گیروگرفتێک پێکهات.\nـ جا ئالێرەوە لەبابەت حەڵاڵ‌و حەرامیەوە وەک یاسایێکی گشتی سەرنج دەدەینە ئەم ئایەتە پیرۆزە کە دەفەرموێ: وَیُحِلُّ لَهُمُ الطَّیِّبَاتِ وَیُحَرِّمُ عَلَیْهِمُ الْخَبَآئِثَ” واتە” بۆی ڕەواکردون پاکان‌و لەسەری ناڕەوا کردون پیسان، مەبەست لە پاک ئەوەیە مرۆی ئارەزووداری نێوەنجی لەلانی باری ڕواڵەت و کەڵکەوە بە چاکی دابنێ، مەبەستیش لە پیسی ئەوەیە وانەبێ. جا با بزانین چشتێ دەمێنێتەوە بەر ئەم یاسا گشتیەو کام موسوڵمانەیە گەر لەخۆی نەگۆرێ‌و زانابێ با پرسیاریش بێ لەسەرشێواوی‌و ڕزگار نەبێ؟!\nـ هەروەها پێغەمبەر (دخ) لە دەورەیێکا بوەتە پێغەمبەر کە هێشتا زۆر شت نەناسراون وە لە کار نەکراون یا خەڵکی دەوروبەری هەواڵیان نەبیستوە، کەوابوو ئاتاجیان نەبوە خوا ئەوانەی بۆ ڕوون وەکا دانەدانەو لێی حاڵیکاو ئەویش بە خەڵکی ڕابگەیەنێ، بەڵام شتێکی پێ فەرموەو بۆ ڕوون کردوەتەوەو خستوویەتیە دڵیەوە بیڵێ ببێتە بەرنامەیێکی گشتی بۆ هەموو کەس‌و بۆ هەتا هەتایە کە فەرموویەتی: لاضرر ولاضرار” واتە: زیان‌و زیان دان نییە، نابێ زیان لەخۆت‌دەی‌و نابێ زیان بە خەڵک بگەیێنی. جا ئەم فەرموودەیە بوەتە چلچرایێک‌و هەموو جیهانی ئیسلامی ڕوون کرڕوەتەوەو لەبەر تیشکی ویدا هەموو تاوان و ستەمێکی تاکی‌و کۆمەڵی دەناسرێ. کەوابوو هەرشتێ بەدیهاتو لەسەردەمی قورئان‌دا بەتایبەتی نێوی نەهاتبوو یا لە دەورەی پێشەوا بەرزەکان‌دا سەرنجی نەدراوبوویێ لەم یاسا گشتینە کەڵک وەردەگرین‌و بێ ترس‌و لەرز دوای ناسین‌و لێ کۆڵینەوە لە چاکی‌و خراپیەکەی لە زیان‌و زیان دانەکەی ددان بە ڕەوایی‌و نا ڕەوایەکەیدا دەنێن. دیارە بۆ ئەم بەشەش زاناو پسپۆری دەوێ و لە هەموو کەس ناوەشێتەوە، ئەوە وەک لە پاچڤەی پاک‌و پیسدا وتمان دەبێ خاوەنی زانست‌و ژیرو بیری بەرز لێی بدوێن نەک وەشوێن کەوتوانی نەزانی‌و نەوس‌و هەوەس پەرستان.\n???? خوا لیخوشبوو حاجی مامۆستا موحەممەدی بەردەڕەشی\nحەرام حەڵاڵ فتوا فقه\nبازرگانیم له گه ل خوای خوم کرد”داستان”\nبۆ ماوەی ١٣ چەرخ زانایان و حوجرەکانی کوردستان مەکۆی زانست و زانیاری بوون!


"خۆشحاڵبوون بە ڕۆیشتنی ناتانیاهۆ، خۆشحاڵییەكی ڕۆمانسییە" - تۆڕی میدیایی خەڵک\n"ئیخوان موسلیمین بەشداری كابینەی نوێی ئیسرائیلە و پێشتر بەشداری سوپای ئیسرائیل بوون و وەزیریشیان بووە"\nچاودێرێكی سیاسی ڕایدەگەیەنێت، گۆڕانكاری لە سەرۆكی ئەنجومەنی وەزیرانی ئیسرائیل هیچ كاریگەرییەك لە سیاسەتی ئیسرائیل دروست ناكات.\nئیسرائیلییەكان بۆ كۆتاییهاتنی سەردەمی بنیامین ناتانیاهو كە ١٢ ساڵ بەبێ پچڕان سەرۆكوەزیرانی ئیسرائیل بوو ئاهەنگیان گێڕا، بەشێكی دیكەش لە وڵاتانی ئیسلامیی بە هەرێمی كوردستانیشەوە خۆشحاڵبوون بە لابردنی ناتانیاهۆ.\nبەپێی زانیارییەكان، دوای ئەوەی ئەو هاوپەیمانییەی بە ڕابەرایەتی سەرۆكی پارتی ئایندە لە ئیسرائیل، یائیر لاپید و سەرۆكی یامینا، نافتالی بێنێت دامەزراوە، ئێوارەی دوێنێ لە پەڕلەمانی ئیسرائیل متمانەی پێ بەخشرا.\nلە هەرێمی كوردستان و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستیش بۆ دوورخستنەوەی ناتانیاهۆ خۆشحاڵی دەربڕا و بەشێك لە هاووڵاتیان پێیانوایە دۆخی ناوچەكە ئاسایی دەبێتەوە، بەڵام چاودێرانی سیاسی ئاماژە بۆ ئەوە دەكەن، گۆڕانكاری لە سەرۆك وەزیران كاریگەری لەسەر سیاسەتی ئیسرائیل دروست ناكات.\nمەسعود عەبدولخالق چاودێری سیاسی بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، خۆشحاڵبوون بە ڕۆیشتنی ناتانیاهۆ لێكدانەوە و خۆشحاڵییەكی ڕۆمانسییە، ئەگەرنا سیستمی ئیسرائیلی پەیوەندی بە سیاسەتی تایبەتی سەرۆك وەزیران و سەرۆك كۆمار نییە و سیستمێكی پەڕلەمانییە.\nوتیشی”سەرۆك وەزیرانەكانی دیكەش ڕۆیشتوون و هەمووشیان یەك سیاسەتیان هەبووە و پڕۆژەكەش دیارە، بۆیە دڵخۆشبوون بە گۆڕانكاری سەرۆكایەتی كۆمار لە ئەمریكا و فەڕەنسا لە 150 ساڵی ڕابردوو دەبینین سیاسەتەكانیان ناگۆڕێت، بۆ ئیسرائیلیش ناگۆڕێت”.\nئاشكراشیكرد، ئیسرائیل وەكو عەرەب و دەسەڵاتی كورد ئەو پاساوەی نییە، سەرۆكەكان بڵێن لەكاتی جەنگداین و دەبێت یەك سەرۆك هەبێت و یان سەرۆك بەدیلی نییە، وەكو لە كوردستان ڕوویدا، ئەمە گۆڕانكارییە و دیموكراسییە و سەروەری یاسایە لەكاتێكدا لەگەڵ هەموو وڵاتانی ناوچەكە ناكۆكن.\nسەبارەت بە بەشداری حزبێكی نزیك لە ئیخوان موسلیمین لە حكومەتی ئێستای ئیسرائیل ناوبراو ڕایگەیاند، لە مێژە لە بواری سەربازی بەشدارن و وەزیریان هەیە و سەربازەكانیان لەگەڵ سەربازە عەرەبەكان بەشەڕ دێن، ڕائید سەلاح سەرۆكی بزووتنەوەی ئیسلامی بوو ئەندام بوو لە كنێست، بۆ ئەوان ئەو جۆۆرە بابەتانە ئاساییە، بەڵام كە كوردێك شتێك دەكات تۆمەتی جۆراوجۆری بۆ دەكەن بەبێ ئەوەی بنەڕەتێكی هەبێت.


کۆمپانیای ئۆپۆی چینی بە فەرمی نوێترین مۆبایلی هۆشمەندی لە زنجیرە F ڕاگەیاند – کەی ئای تی ئێن\nئەندرۆید 5, ئاب 2016\nکۆمپانیای ئۆپۆی چینی بە فەرمی نوێترین مۆبایلی هۆشمەندی لە زنجیرە F ڕاگەیاند\nڕۆژی سێ شەمە کۆمپانیای ئۆپۆی چینی لە وڵاتی هیند نوێترین بەرهەمی خۆی لە زنجیرەی F ڕاگەیاند بە ناوی ” Oppo F1 S ” کە ناسراوە بە ” سێڵفیەکی سەرنج ڕاکێش ” کە کۆمپانیای ناوبراو بەوە ناسراوە کە گرنگییەکی زۆر بە کامێرای سێڵفی دەدات و ئەمەش وای کردووە کامێرایەكی سێڵفی زۆر بەهێز لە مۆبایلەکانی دا بوونی هەبێت.\nکامێرای پێشەوەی ” سێڵفی ”ـی ئەم مۆبایلە ١٦ مێگاپیکسڵە لەگەڵ بوونی دەرچەی هاوێنەی f/2.0 و هەستەوەرێک بە قەبارەی 1/3.1 ئینچ کە یارمەتی بەکارهێنەر دەدات کە وێنە سێڵفییەکانی بە جوانترین شێوە بگرێت بە تایبەت لەو شوێنانەی ڕووناکی نزمە لێی، وە کۆمپانیای ناوبراو کۆمەڵێک کەرستە و کاریگەری بەردەست کردووە بۆ بەکارهێنەرانی ئەم مۆبایلە کە دەتوانی لە کاتی گرتنی وێنەی ڕاستەوخۆ لە ڕێگەی کامێراوە بەکاری بهێنیت.\nئەمانەی خوارەوەش کۆمەڵێک تایبەتمەندی تری ئەم مۆبایلەن:\nڕوونما: ٥.٥ ئینچ LCD بە ڕوونی 720×1280 پیکسڵ.\nپرۆسێسەر: هەشتی ناوەکی کۆمپانیای میدیا تێک MT6750.\nڕام : ٣ گێگابایت.\nیادگای ناوەکی : ٣٢ گێگابایت لەگەڵ بوونی دەرچەی یادگای دەرەکی لە جۆری MicroSD.\nکامێرای دواوە : ١٣ مێگاپیکسڵ.\nکامێرای پێشەوە : ١٦ مێگاپیکسڵ.\nباتری : ٣٠٧٥ ملی ئەمپێر\nسیستەمی وەگەڕخەر: ئەندرۆیدی لۆلیپۆپ ٥.١ لەگەڵ بوونی ڕووکاری تایبەت بە کۆمپانیای ناسراو ColorOS 3.0.\nشایەنی باسە ئەم مۆبایلە خاوەنی پەنجە مۆرە کە لە نەوەکانی پێش خۆی لە هەمان مۆبایل بوونی نەبوو، وە پشتگیری لە دوو دەرچەی سیم کارد دەکات وە پشتگیری لە نەوەی چوارەمی تۆڕەکانی پەیوەندی 4G LTE دەکات وە بە نرخی ٢٧٠$ـی ئەمریکی بەردەستە بۆ فرۆشتن.\nوە بۆ زانیاری زیاتر دەتوانن سوود لە پەڕەی فەرمی کۆمپانیای ئۆپۆ تایبەت بە وڵاتی عێراق و هەڕێمی کوردستان وەربگرن.


- 7-07-2019 - 1452 جار خوێندراوەتەوە\nخەندان سپۆرت - پەیام فتح اللە رسوڵ\nپزیشکی وەرزشی بەمانا گشتیەکەی، بریتیە لە بەشێك لەبەشەکانی پزیشکی گشتی کە گرنگی دەدات بە لێکۆڵینەوە لە بەشەکانی جەستە لە رووکاری دەرەوە و ناوەوەیدا، هەروەها یارمەتی پزیشکان دەدات لە پێدانی چارەسەری راست و دروست بۆ ئەو کەسانەی لە کاتی ئەنجامدانی چاڵاکیە وەرزشیەکان تووشی پێکان دەبن.\nمێژووی سەرهەڵدانی چەمکی پزیشکی وەرزشی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٨٩٦ لە میانەی یارییەکانی ئۆڵۆمپیاد کە لە ئەسینای پایتەختی یۆنان بەرێوەچوو بەکارهات بۆ چارەسەری یاریزانە پێکراوەکان، وە ساڵی ١٩١٣ بوو بەبەشێکی پزیشکی گشتی لەوکاتەی کە کۆمەڵێك پزیشك راهێنانیان پێکرا تاوەکو ببن بە پسپۆڕ لەم بوارەدا.\nوە لەساڵی ١٩٢٨ یەکەمین کۆنفراسی زانستی لە ئەمستردامی پایتەختی هۆڵەندا بەرێوەچوو کە تیایدا ژمارەیەکی زۆر لە پزیشکانی تایبەتمەند بەو بوارە ئامادەبوون، لە کۆتاییەکانی سەدەی بیستەمیش بوو بە بەشێکی سەرەکی لە پزیشکی گشتی لە زۆربەی زانکۆ پزیشکیە بەناوبانگەکانی جیهان .\nهاوتەریب لەگەڵ زیادبوونی ململانێکانی نێو یارییە وەرزشیەکان بەگشتی و تۆپی پێ بەتایبەتی، هەروەها زۆربوونی ژمارەی پێشبڕکێ و خول و یارییەکان لە وەرزێکدا کە زۆربەی کات ژمارەکەی دەگاتە سەروو ٥٠ یاری، رۆڵی ئامادەکردنی جەستەیی و تەندروستی یاریزانان بەرفراوانتر و گەورەتر دەبێت بەوەی پێویستە یاریزان بەدرێژایی ئەو وەرزەی کە یاری تێدا دەکات بتوانێت بەسەرکەوتوویی و دوور لە پێکان و دابران تەواوی بکات .. پزیشکی وەرزشی وەك بەشێکی گرنگ و دانەبڕاو لە وەرزش بەگشتی بەرپرسە لەو ئەرکەی کە یاریزانان لە رووی جەستەیی و تەندروستیەوە بەباشترین شێوە ئامادە بکات و سازیان بدات بۆ ململانێ و پێشبڕکێ دوور و درێژەکانی ساڵ بەهاوکاری و هەماهەنگی لەگەڵ ستافی راهێنانی یانەکە هەر یەکەیان بەپێی ئەو بەرپرسیارییەتیەی کە دەکەوێتە سەرشانی، وە هەڵەیە ئەگەر بێتو راهێنەر وا بیر بکاتەوە کە خۆی تەنها بەرپرسی یەکەمە لە ئامادەکردنی تیپەکەی بۆ وەرزێکی دوور و درێژ بەڵکو لەمەدا چەندین کەسی تر و پسپۆڕی دیکە یارمەتی دەدەن تاوەکو سەرکەوتووبن لە ئەرکەکەیان.\nبۆ نمونە بەڕێوەبەری تیپ سەرپەرشتیاری لایەنی کارگێڕی تیپ دەکات، هەروەها یاریدەدەری راهێنەر سەرپەرشتی بەشێك لە لایەنی تەکتیکی و هونەری یاری کردن دەکات ئەمە سەرەڕای بوونی راهێنەری گۆڵپارێز کە سەرپەرشتی راهێنانی گۆڵپارێز و راهێنەری توانای جەستەیی سەرپەرشتی بەرزکردنەوەی توانای جەستەیی یاریزان دەکات، هەروەها سەرەڕای بوونی ئەوانەی کە لەسەرەوە باسکران گرنگی بوونی ستافێکی پزیشکی لە نێو یانە و هەڵبژاردەکاندا گرنگترین کارێکە یاخود پێویستیەکە کە دەبێت لە نێو هەموو یانە و هەڵبژاردەیەکدا بوونی هەبێت و لەهەمان کاتدا بتوانن ئەو ئەرکەی کە پێیان دەسپێردرێت بەتەواوی جێبەجێی بکەن.\nستافی پزیشکی لە بواری وەرزشی بەگشتی و تۆپی پێ بەتایبەتی لە حاڵەتی ئاساییدا پێکدێت لە (پزیشکی سەرەکی تیپ، چارەسەرکاری سروستی و فیزیایی، چارەسەرکاری دەروونی، پسپۆڕی خۆراك). بەم جۆرە هەریەکێ لەمانە بەرپرسە لەو ئەرکەی کە پێی دەسپێردرێت، بۆ نمونە پزیشکی تیپ، بەرپرسە لە لایەنی تەندروستی یاریزانان ئەمە سەرەڕای بەرپرسیارییەتی هاوبەشی هەیە لە راهێنانەکانی توانای جەستەیی یاریزانان بەوەی کە پێویستە ئاگاداری ئەو راهێنانانە بێت کە یاریزانان ئەنجامی دەدەن و تاوەکو چەند دەگونجێت لەگەڵ توانای جەستەیی و تەندروستی یاریزانان، ئەمە سەرەرای ئەوەی پزیشکی یانە بەرپرسی یەکەمە لە ئەنجامدانی پشکنینی پزیشکی مانگانە یاخود وەرزی بۆ یاریزانان و هەروەها پشکنینی ئەو پێکانانەی لەکاتی بەرێوەچوونی یارییەکان تووشی دەبن، سەرەڕای بەدواداچوونی بەردەوامی بۆ یاریزانە پێکراوەکان تاوەکو دەگەڕێنەوە نێو یاریگاکان، هەروەها بەرپرسە لە جۆری خواردنی یاریزانان و ئەو نەخۆشیانەی کە بەهۆیەوە تووشیان دەبن جگە لەوەی پزیشکی یانە بەرپرسە لەبەکارهێنانی ئەو دەرمان و چارەسەرییانەی یاریزانان وەری دەگرن لەکاتی پێکان یاخود بوونی هەر گرفتێکی تەندروستی تاوەکو دڵنیابێت لە نەبوونی هەر جۆرە ماددەیەکی ووزەبەخش کە قەدەغەیە یاریزانان بەکاری بهێنن، ئەمە سەرەڕای ئەوەی کە پزیشکی یەکەمی یانە بەرپرسە لە جۆری درێس و پێڵاوی یاری کردن کە پێویستە گونجاو بێت و دوور بێت لەهەر گرفتێکی تەندروستی .\nسەبارەت بە بڕوانامە و پسپۆڕییەتی، پزیشکەکە دەبێت دەرچووی بەشی پزیشکی وەرزشی بێت و شارەزایی تەواوی لەو بوارەدا هەبێت کە کاری تیادا دەکات.\nهەروەکو باسمان کرد شانبەشانی پزیشکی یانە کۆمەڵێکی تر لە پسپۆڕییە تەندروستیەکان هاوکاری پزیشکەکە دەکەن لە کارەکانیان وەکو چارەسەرکاری فیزیایی کە ئەمیش پێویستە کەسێك بێت هەڵگری بروانامەی بواری چارەسەری سروشتی و بەشێکی زانستە پزیشکیەکان بێت یاخود شارەزایی تەواوی لەبوارەکە هەبێت و بروانامەی کارکردنی هەبێت، کە ئەرکی ئەو پسپۆڕییە ئەوەیە هاوکاری پزیشکەکە دەکات لە زوو چاك بوونەوەی یاریزان لە پێکان یاخود ئەو ماندووێتی و شەکەتیەی یاریزانان لە ئەنجامی راهێنانەکان تووشی دەبێت لە رێگای ئەنجام دانی چەند رێگایەکی جۆراوجۆر لە بواری چارەسەری سروشتی و فیزیایی وەکو (شێلان (تدلیك)، ساونا، ژووری هەڵم و ساردکەرەوە و چەند شێوازێکی تر) هەروەها یارمەتیدانی پزیشکی یانە لە کاتی پێکانی یاریزانان لە ناو یاری و ئەنجامدانی چارەسەری سەرەتایی بۆیان و هەروەها چاودێری کردنی پڕۆسەی چاكبوونەوەی یاریزانان دەکات دوای ئەوەی ماوەیەك بەهۆی پێکانەوە دادەبڕێن .\nجگە لە بوونی ئەو دوو پسپۆڕییەی لەسەرەوە کار و ئەرکەکانیان لە نێو هەر تیپێکی وەرزشیدا باسکرا، بوونی چارەسەرکاری دەروونیە لە نێو تیپە وەرزشیەکانیان کە هیچی ئەوتۆی کەمتر نیە لە پسپۆڕییە تەندروستیەکانی ترەوە بەهۆی ئەو ئەرکە قورسەی کە جارەسەرکار یاخود پزیشکە دەروونیەکە هەیەتی لە بەرزکردنەوەی وورەی یاریزانان و متمانە بەخۆبوون و هەروەها یارمەتیدانی یاریزانانی تیپەکەیە لە سڕینەوەی ئاسەواری شکست یاخود ئەو پێکانانەی تووشی دەبن یاخود هەر ئاسەوارێکی دیکەی خراپ کە رۆلی دەبێت لە دابەزینی ورەی یاریزانان و لەدەستدانی متمانەیان .\nکۆتا پسپۆڕیش کە ستافێکی ئاسایی هەر تیپێکی وەرزشی تەواو دەکات، بوونی پسپۆڕی خۆراکە، کە ناوبراو بەرپرسە لەجۆری ئەو خواردن و خواردنەوانەی کە یاریزانان بەکاری دەهێنن کە پێویستە بە تەواوی گونجاو و تەندروست بێت و لەهەمان کاتدا بەگوێرەی ئەو پلان و پڕۆگرامانە کە بەربڵاوە لە جیهاندا بۆ خواردنی وەرزشوانان . ئەمەی تاوەکو ئێرە باسکرا کار و ئەرکی ستافی پزیشکیە بەشێوازێکی ئاسایی و گونجاو لە نێو هەر تیپێکی وەرزشی بەشێوازێکی زانستی و رێگەپێدراو لە جیهاندا. هەروەکو تێبینی دەکرێت و رۆژانە لە رێگای کەناڵە راگەیاندنەکانەوە بەرگوێمان دەکەوێت لە ئێستادا لەسەر ئاستی جیهان گرنگیەکی ئێجگار زۆر و بەرفراوان بەبواری پزیشکی وەرزشی دەدرێت بەتایبەتی لەیانە گەورەکانی سەر ئاستی ئەوڕوپا کە هەر جووڵە و کارێکی تایبەت بە یاریزان پەیوەستە بەو پڕۆگرامەی کە پزیشکەکە بۆی دادەنێت و لەکاتی پەیڕەو نەکردنی تووشی لێپێچینەوە و سزا دەبێتەوە نمونە بۆ ئەمەش زۆرە وەکو یاریزانی بەناوبانگی بەرازیڵی و پێشووتری یانەی بەرشلۆنەی ئیسپانی(رۆناڵدینیۆ) کە پابەندی ئەو کاتانە نەبوو کە پزیشکی یانەی بەرشلۆنە بۆ خەوتن و خواردن بۆی دانابوو بەڵکو تاوەکو درەنگانێکی شەو لە یانەکان دەمایەوە و خواردن و خواردنەوەی قەدەغەکراوی دەخوارد، بۆیە یانەی بەرشلۆنە کۆتایی بەبۆندەکەی هێنا و لەریزی یانەکە دووری خستەوە، هەر بەهەمان شێوە ئادریانۆی بەرازیڵی و ئەنتۆنیۆ کاسانۆی ئیتاڵی و پۆڵ گاسگۆینی ئینگلیزی و چەندانی دیکە لە دیارترین نمونە زیندووەکانن.\nسەرەرای ئەو ئەرکانەی کە لەسەرەوە باسکران، پزیشکی وەرزشی ئەرکێکی دیکەی هەستیاری لەسەر شانە کە رۆلێکی گرنگ دەگێڕێت لە داهاتووی یاریکردنی یاریزانەکە، ئەویش ئەو پشکنینە پێش وەختە گشتگیرەی جەستەیە کە پزیشکی یانەکان بۆ هەر یاریزانێك دەیکەن کە تازە یانەکە بۆندی لەگەڵ کردووە، ئەم پشکنینە یەکێکە لە بنەما سەرەکیەکانی مۆرکردنی بۆند لەگەڵ یاریزانی نوێ بەو پێیەی کاتێ یاریزانێک روودەکاتە یانەیەك بەهۆی ئەم پشکنینانەوە بەرچاو روونیەکی تەواو دەربارەی یاریزانەکە وەردەگیرێت لە لایەن یانەکەوە بۆ هەر گرفتێکی تەندروستی یاخود پێکانێك کە هەیەتی.\nئەم پشکنینانە رۆڵی سەرەکی دەگێڕن لە تەواوکردنی بۆندی یاریزان یاخود هەڵوەشانەوەی بۆ نمونە یاریزانی پێشووتری هەڵبژاردەی ئەرژەنتین (گابرێل میلیتۆ) لەدوا چرکەکان لە لایەن لیژنەی پزیشکی یانەی ریال مەدریدەوە ئاشکرا کرا کە ئەم یاریزانە پێکانی هەیە، بۆیە یانەی ریال مەدرید پەشیمان بوونەوەی لە بۆندەکە راگەیاند و یاریزانەکەی رەتکردەوە.\nئەو گرنگیەی کە ئێستا لەسەر ئاستی جیهاندا بەم بەشەی بواری پزیشکی دەدرێت بەوپەڕی پیشەیی و پڕۆفێشناڵیەوە ئەنجام دەدرێت و بۆ ئەم مەبەستە چەندان نەخۆشخانەی گرنگ کراونەتەوە کە خزمەت بە وەرزشوانان دەکەن و ساڵانە بودجەیەکی زەبەڵاحی بۆ تەرخان دەکرێت تاوەکو بەوپەڕی پرۆفێشناڵانە کارەکانیان ئەنجام بدەن و بەدەیان ئامێری پێشکەوتووی بۆ تەرخان کراوە، نمونەش لەسەر ئەمە نەخۆشخانەی (ئەسبیتار)ە لە ووڵاتی قەتەڕ کە بووەتە شوێنیکی گرنگ و دیار بۆ چارەسەر کردنی پێکان و دووبارە شیاندنەوەی یاریزانان لەو پێکان و گرفتانەی کە تووشی دەبن، هەروەها بەدەیان پزیشك و پەرستار و راهێنەری جیهانی لەسەر ئاستی جیهان کاری تیادا دەکەن و ساڵانە بەدەیان یاریزان لەو پێکانانەی تووشیان بووە چارەسەر دەکەن و رۆژ لە دوای رۆژیش پێشکەوتن و بەرەو پێش چوونی زیاتر بەخۆیەوە دەبینێ.\nئەگەر بێتو باس لە رۆڵ و گرنگی پزیشکی وەرزشی بکەین لە کوردستاندا تووشی شۆك دەبیت بەو پێیەی لەرووی گرنگی دان و بایەخ پێدانەوە سادەترین کاری بۆ نەکراوە بەڵکو بەتەواوی فەرامۆش کراوە هەروەها لە زانکۆ و پەیمانگا پزیشکیەکانی کوردستانیش هیچ بەشێکی تایبەت نیە بە پزیشکی وەرزشی بەڵکو تەنها لە رێگای بەشەکانی شکاوی و جومگە و ئەژنۆکانەوە کار لەسەر پێکانی یاریزانان دەکرێت کە ئەمەش هەڵەیەکی کوشندەیە و داهاتووی یاریزانان دەخاتە مەترسیەوە بەو پێیەی ئەو پزیشکەی کە چارەسەری یاریزانەکە دەکات رۆژێك لە رۆژان لە نێو یانەیەك یاخود تیپێکی وەرزشی کاری نەکردووە بەڵکو یاریزانانیش وەك هەر تاکێکی دیکەی کۆمەڵگا سەیر دەکات و چارەسەریان دەکات کە زۆربەی کاتیش و بە گوێرەی ئەو داتا و زانیارییانەی بەردەستن زۆربەی ئەو یاریزانانەی لە کوردستان تووشی پێکان هاتوون بەهۆی نەبوونی چارەسەری تەواو و پڕۆفێشناڵانە دواتر وازیان لە یاری کردن هێناوە و ماڵئاواییان لە دونیای وەرزش کردووە\nسەرەرای نەبوونی پزیشك و پسپۆڕی پێویست لەم بوارەدا، یانە وەرزشیەکانی کوردستانیش بەهەمان شێوە بەدەست نەبوونی ستافی پزیشکیەوە دەناڵێنن و لە ئێستادا هیچ یانەیەك لە کوردستاندا نیە ستافێکی تەواو لە پزیشکی پسپۆڕ و جارەسەرکاری سروشتی و فیزیایی و پسپۆڕی خۆراك و دەروونی هەبێت بەڵکو بەشێکی زۆر لە یانەکان پزیشکی پسپۆڕیان نیە تاوەکو ئاگاداری پێکان و چۆنیەتی چارەسەرکردنی یاریزانان بێت بگرە هەندێ لەیانەکان یاریدەدەری پزیشکی(معاون طبي) ئەو رۆڵەی لە ئەستۆ گرتووە کە ئەمەش هەڵەیەکی ئێجگار کوشندەیە ئەم یانانە لە یاریزانەکانیان دەدەن و دوارۆژی یاری کردنیان تەمومژاوی دەکەن چونکە ئەو کەسە هیچ شارەزایی و پسپۆڕییەکی لە کارەکەیدا نیە بەڵکو تەنها چەند فریاگوزارییەکی سەرەتایی نەبێت کە لە کاتی یاری کردن بۆ یاریزانەکە ئەنجامی دەدات. بۆیە ئەوەی لەم بوارەدا لە کاتی ئێستادا لە تیپ و یانە وەرزشیەکانی کوردستان دەگوزەرێت لە هیچ شوێنێکی ئەم جیهانەدا نیە بەڵکو بگرە ئەوەی دەگوزەرێت لێدانی گورزێکی کوشندەیە لە وەرزشوانان و پاراستنیان لە هەموو ئەو گرفتە جۆراوجۆرانەی لە نێو گۆڕەپان و یاریگاکان تووشی دەبن، هەر وەکو دەبینین رۆژانە یاریزانان لە نێو یاریگادا تووشی چەندان گرفتی تەندروستی دەبنەوە کە تارادەیەك دەگاتە مردنی هەندێك یاریزان بەهۆی نەبوونی پشکنینی پێش وەختە و ناشارەزایی ستافی پزیشکی یانەکە لە دەستنیشانکردنی گرفتە تەندروستیەکانی یاریزانان.\nبۆیە لە سۆنگەی خەمخۆریمان بۆ گیانی وەرزشوانان، داوا لەسەرجەم لایەنە پەیوەندیدارەکان دەکەین گرنگی زیاتر بەم بوارە بدرێت لەسەر ئاستی زانکۆ و پەیمانگاکان بەوەی هەوڵ بدرێت بەشێکی تایبەت بە پزیشکی وەرزشی بکرێتەوە تاوەکو ساڵانە خوێندکارانی ئەم بەشە کە خوێندنیان تەواو دەکەن و دەردەچن بتوانن بەهۆی ئەو پسپۆڕییەی بەدەستیان هێناوە خزمەت بەوەرزشوانان بکەن و لەو نەهامەتیەی کە ئێستا لە کوردستان بوونی هەیە دەریان بهێنن، هەروەها پێویستە لەسەر وەزارەتی تەندروستی کە پزیشك و پسپۆڕی ئاست بەرز لە دەرەوە بهێنێت تاوەکو هەلسێ بە کردنەوەی وۆرك شۆپ و کۆنفرانسی زانستی بۆ زیاتر برەودان بەو بوارە پزیشکیە.


ئیران | پایگاه اطلاع رسانی کوردستان - Part 3\nیکشنبه ۴ام مهر ۱۴۰۰\nده‌زگا ڕاگه‌یاندنه‌كانی ڤێتنام ئاشكرایان كرد، ته‌ڕه‌زانى راسته‌قینه كه ماوه‌ى ۴۰ ساڵ له دارستانه‌كی دووره‌ده‌ست ژیابوو، له ته‌مه‌نى ۵۲ ساڵیدا كۆچی دوایی كرد.\nدەرهێنەری کوردستانی خەڵاتی گەورەی باشترین فیلمی ڤێنیزی بەدەست هێنا\nخولی فێرکاریی زمانی فارسی بۆ یەکەمجار لە زانکۆی چەرمۆ لە چەمچەماڵ دەستی پێکرد\nتابلۆیێکی بزماریی ۳۵۰۰ ساڵە دەگەڕێنرێتەوە عێراق\nئیبراهیم رەئیسی ده‌بێته هەشتەمین سه‌رۆككۆماری ئێران\nیه که هه وال سبا نیوز: رۆژی شه‌ممه دواى کەمتر لە (24) کاتژمێر بەسەر بەڕێوەچوونى پڕۆسەى هەڵبژاردنى سەرۆک کۆمارى ئێران ئەنجامەکان راگەیەنران و تێیدا (ئیبراهیم رەئیسی)، کاندیدى نەرتیخوازەکان براوەی هەڵبژاردن ...\nیەكێتیی ئەورووپا بڕیاری دەركردنی پاسپۆرتی كۆرۆنای پەسەند كرد\nیه که هه وال سبا نیوز: ئامانجی دەركردنی پاسپۆرتی كۆرۆنا لە نێوان وڵاتانی یەكێتیی ئەورووپادا، ئاساییكردنەوە و دەستپێكردنەوەی جووڵەی هاووڵاتییانی یەكێتییەكەیە. پەرلەمانی یەكێتیی ئەورووپا بڕیاری دەركردنی پاسپۆرتی كۆرۆنای پەسەند كرد، ...\nشه‌كری سپی و شه‌كری ناو میوه جیاوازیان چیيه؟\nیه که هه وال سبا نیوز: ئایا شه‌كری ناو میوه زیانی هه‌یه ؟ ئایا میوه له ناو له‌ش دا ئه‌بێته ژه‌هر؟ زیانه‌كانی شه‌كری سپی زانراون و گه‌لێك زۆرن به‌ڵام ...\nهونه‌رمه‌ندی ناوداری جیهانی جۆو لار (تارزان) كۆچی دوایی كرد\nیه که هه وال سبا نیوز: هونه‌رمه‌ندی ناوداری ئه‌مریكی جۆولارا ، ئه‌كته‌ری فلمی(تارزان) ی ساڵانی نه‌وه‌ته‌كانی سه‌ده‌ی رابردووی ، به‌هۆی كه‌وتنه خواره‌وه‌ی فرۆكه تایبه‌ته‌كه‌یه‌وه له ته‌مه‌نی 58 ساڵی كۆچی دوایكردووه.\nجیاوازی نێوان ئاوی سارد و ئاوی گه‌رم بۆ جه‌سته‌ی مرۆڤ\nجیاوازی نێوان ئاوی سارد و ئاوی گه‌رم بۆ جه‌سته‌ی مرۆڤ یه که هه وال سبا نیوز: چه‌ند جیاوازییه‌ك له‌نێوان ئاوی سارد و ئاوی گه‌رم بۆ سه‌ر جه‌سته‌ی مرۆڤ هه‌یه كه ...\nهونه‌رمه‌ندی ناوداری ئێرانی “مه‌سعود وه‌له‌دبه‌یگی”كۆچی دوایی كرد\nهونه‌رمه‌ندی ناوداری ئێرانی "مه‌سعود وه‌له‌دبه‌یگی"كۆچی دوایی كرد یه که هه وال سبا نیوز: سینه‌ماكاری ئێرانی "مه‌سعود وه‌له‌دبه‌یگی" له ته‌مه‌نی (86) ساڵی و به‌هۆی جه‌ڵته‌ی دڵ له نه‌خۆشخانه‌ی مێهرداری تاران ...\nسی کلیسای ئیرانی که بوون به بچووکترین کلیسا له جیهان\nسی کلیسای ئیرانی که بوون به بچووکترین کلیسا له جیهان یه که هه وال سبا نیوز: جانسلو؛ کلیسایی به نام یک سیاهپوست سرخ‌آباد؛ قدیس نگهبان کارگران پل ورسک ...\nئایین ده ستنیشان کردن ژیان نامه ی “رزا نه زه ری “ئازه ربایجان ناوه راست\nئایین ده ستنیشان کردن ژیان نامه ی "رزا نه زه ری "ئازه ربایجان ناوه راست یه که هه وال سبا نیوز: ئایین ده ستنیشانکردن له ژیان نامه و خیر خوازی ...\nهونه ر … ونسان ونگوگ\nیه که هه وال سبا نیوز: تابلویی له«ونسان ونگوگ» وینه کیش ناودار هلندی ، به ئه رزش خمینی ۲۵ تا ۳۵ میلیون دولار له ولاتی نیویورک به حراج دانرا. ...\nبه ویدیو … نه وید زه ردی وخاتوون شاناز\nئه دیب زندی /وینه گه ر شار سنه\nبرنامه همکار من؛ مصاحبه با محمدجواد شهبازی کارآفرین برتر حوزه تولید کیف و کفش و مالک کارخانه سیسیلیا (بخش اول)\n(گورانی دایه گیان )به ده نگی زه که ریا عبدالله\nوەڕزشکاری گەنج و توانای کورد عەلی رزاخان موحەممەدی\nفواید و خواص قیسی یا برگه هلو برای بدن/نحوه تهیه آن در خانه\nخاتوون هونەرمند نەرگێس قادری


حکومەتی هەرێمی كوردستان | وەزارەتی کارەبا\nدابینكردنی وزه‌ی كاره‌با بۆ هاووڵاتیان و كاركردن له‌سه‌ر پڕۆژه‌كانی ژێرخانی ئابووری كوردستان و باشتركردنی په‌ره‌پێدانی سیسته‌می كاره‌با و كاركردن له‌سه‌ر دانان و به‌ستنی پێوه‌ری زیره‌ك\nپرۆژەی وێستگەکانی گواستنەوە\nپەرە بە کارەباى سنوورى شارۆچكه‌كانی سۆران، چۆمان، رواندوز و مێرگەسۆر درا\nسێکتەرى کارەبا یەکێکە لە گرنگترین سێکتەرە خزمەتگوزارییەکانى هەرێمى کوردستان کە دەمێک ساڵە ڕووبەڕووى ڕەخنەى جددى و زۆر بووەتەوە\n10 ئایار 2021\nپڕۆژە کارەباییەکانى حکومەتى هەرێم، کوردستان ڕووناک دەکەنەوە\nحکومەتی هەرێمی کوردستان هەنگاوی گرنگی بە ئاراستەی چاککردنی کەرتی کارەبا هەڵگرتووەو چه‌ندین پرۆژه‌ی جۆراوجۆری له‌سه‌رتاسه‌ری هه‌رێم خستۆته بواری جێبه‌جێكردنه‌وه.\n04 ئایار 2021\nپڕۆژە خزمەتگوزارییەکان , کار و چالاکییەکان\nوەزیری كارەبای حكومەتی هەرێمی كوردستان پێشوازی لە وەزیری كارەبای حكومەتی فیدڕاڵ كرد\nڕۆژی پێنجشەممە ٢٠٢١/٤/٢٢ كەمال محەمەد ساڵح، وەزیری كارەبای حكومەتی هەرێمی كوردستان پێشوازی لە ماجید مەهدی، وەزیری كارەبای حكومەتی عێراقی فیدراڵ كرد، كە بەیاوەری شاندێكی باڵای وەزارەت سەردانی هەرێمی كوردستانی كردووە.\n22 نیسان 2021\nلەژێر چاودێری سەرۆكی حكومەتی هەرێمی كوردستان بەردی بناغەی وێستگەی شاوێس دانرا\nڕۆژی ٣٠٢٢/٤/٢٠ كەمال محمد ساڵح وەزیری كارەبا بەئامادەبوونی ئومێد خۆشناو پارێزگاری هەولێر ؛ لە شاوێس لە پارێزگای هەولێر لەمەراسیمێكدا بەردی بناغەی پرۆژەی وێستگەی شاوێس و ١٠ هێڵی١٣٢ کەی ڤی و ١٥ فیدەری٣٣ کەی ڤی و ٢٧ فیدەری ١١ کەی ڤی لە پارێزگای هەولێر دانرا.\n20 نیسان 2021\nوەزارەتی كارەبای حكومەتی هەرێمی كوردستان سێ پرۆژەی وزەی خۆر و پرۆژەیەكی دامەزراندنی وێستگەی مۆبایلی كارەبای راگەیاند\nڕۆژی دووشەممە ٢٠٢١/٤/١٩ وەزارەتی كارەبای حكومەتی هەرێمی كوردستان لە رێگەی كەمكردنەوەی نهێنی یەوە پرۆژەیەكی دامەزراندنی وێستگەیەكی مۆبایلی كارەبای پردی حافز لە قەزای چۆمان و ئەنجامدانی سێ پرۆژەی دیكەی بەرهەمهێنانی كارەبا بە وزەی خۆر بە توانای ٢٥ مێگاوات كارەبا بۆ هەر یەك لە پارێزگاكانی ( هەولێر و دهۆك و سلێمانی ) راگەیاند.\n19 نیسان 2021\nوەزارەتی كارەبای حكومەتی هەرێمی كوردستان سەبارەت بە دانانی بەردی بناغه‌ی پڕۆژه‌ی وێستگەی شاوێس بانگهێشتی دەزگاكانی ڕاگەیاندن دەكات\nڕۆژی دووشەممە ٢٠٢١/٤/١٩ وەزارەتی كارەبای حكومەتی هەرێمی كوردستان بانگهێشتنامەیەكی ئاڕاستەی دەزگاكانی ڕاگەیاندن كرد.\nئاگادارییەك لە كۆنتڕۆڵی كارەبای هەرێمەوە بۆ هاوبەشانی كارەبا\nڕۆژی شەممە ٢٠٢١/٤/١٧ كۆنتڕۆڵی كارەبای هەرێم ڕاگەیانراوێكی بڵاوكردۆتەوە كە تێیدا هاوبەشانی كارەبا ئاگادار دەكاتەوە.\n17 نیسان 2021\nبڵاوکراوە رۆژنامەوانییەکان , هەواڵەکان\nوەزیری كارەبای حكومەتی هەرێمی كوردستان سەرپەرشتی كۆبوونەوەیەكی تایبەت بە پرۆژەی پێوەری زیرەك و فەرمانگەی تەكنەلۆژیا و زانیاری كرد\nكەمال محەمەد ساڵح، وەزیری كارەبای حكومەتی هەرێمی كوردستان سەرپەرشتی كۆبوونەوەیەكی فراوانی لێژنەی باڵای پێوەری زیرەك و فەرمانگەی تەكنەلۆژیا و زانیاری ئەنجومەنی وەزیرانی كرد.\n12 نیسان 2021\nوەزیری كارەبا گرێبەستێكی لەگەڵ كۆمپانیای "ئەگریگۆ"ی بەریتانی هەموار كردەوە\nڕۆژی چوارشەممە ٢٠٢١/٤/٧ كەمال محەمەد ساڵح، وەزیری كارەبا بە ئامادەبوونی ئەحمەد موفتی، بریكاری وەزارەتی سامانە سروشتییەكان گرێبەستێكی لەگەڵ كۆمپانیای "ئەگریگۆ"ی بەریتانی هەموار كرد.\n08 نیسان 2021\nوەزیری كارەبای حكومەتی هەرێمی كوردستان پێشوازی لە كونسوڵی بەشی ئابووری لە كونسوڵخانەی گشتی ئەمریكا لە هەولێر كرد\nڕۆژی سێشەممە ٢٠٢١/٤/٦ كەمال محەمەد ساڵح، وەزیری كارەبای حكومەتی هەرێمی كوردستان پێشوازی لە لیزا بۆ دۆنڵی، كونسوڵی بەشی ئابووری لە كونسوڵخانەی گشتی ئەمریكا لە هەولێر كرد.


دۆسیەکانی بازرگانی کردن بە منداڵان ناگەنە دادگا - Radio Sweden Kurdish - Radyoya Swêdê - ڕادیۆی سوید | Sveriges Radio\nدۆسیەکانی بازرگانی کردن بە منداڵان ناگەنە دادگا\nبڵاو کرایه‌وه tisdag 2 maj 2017 kl 09.01\nزۆربەی ئەو دۆسیانەی کە پەیوەندیان بە بازرگانیکردنی منداڵانەوە هەیە بەر لەوەی کە لێکۆڵینەوەی تەواویان لەسەر بکرێ دادەخرێن. ئەوە بە گوێرەی توێژینەوەیەک کە لە سەر ٦٨ راپۆرت ئەنجام دراوە کە بۆ پۆلیس رەوانە کراون. لە نێو ئەو راپۆرتانەدا تەنیا یەک دانەیان گەیشتۆتە دادگا.\nئەم پشکنینە لەسەر راسپاردەی بەڕێوەبەرایەتیی هەرێمی ستۆکهۆڵم لە ساڵی ٢٠١٥ و نیوەی یەکەمی ساڵی ٢٠١٦لە سەر دۆسیەی ئەو منداڵانە کراوە کە خوار ١٨ ساڵن. تەنیا نزیک بە نیوەی راپۆرتەکان لێکۆڵینەوەی بەراییان لەسەر کراوە و لە ١٧ دانە لەو لێکۆڵینەوانەدا قوربانیەکە لێپرسینەوەی لێ نەکراوە.\nبە گوێرەی وتەکانی مێرتا یۆهانسۆن مامۆستای یاریدەدەر لە زانکۆی ئۆرۆبرۆ لە بواری یاساناسیی دا تەنانەت بەشێک لەو دۆسیانە لێکٶلینەوەی بەراییشیان لەبارەوە نەکراوە، مێرتا پیی وایە کەمایەسیی لە جێبەجێکردنی یاسا دا هەیە، ئەوەش دەبێتە هۆی ئەوەی مامەڵە کردن لەگەل بازرگانیکردن بە مرۆڤ وەک تاوانێک ئاستەم بکا.\nلەو راپۆرتانەدا باس لە کرین و فرۆشتنی مرۆڤ بە مەبەستی جنسی، بێگاری و تەنانەت بازرگانیکردن بە مەبەستی سواڵ کردنیش کراوە، ئەوە بێجگە لە چەند دۆسیەیەکی تایبەت بە بازرگانیکردن بە مرۆڤ بە مەبەستی شەڕکردن.\nجێگەی باسە نزیکەی %٦٦ ی ئەوانەی لە راپۆرتەکاندا ناویان هاتووە منداڵانی بەتەنیاهاتووی بێسەرپەرشتن.\nمنداڵانی کەمتەمەنی پەناخواز بە مەبەستی جنسیی بەکار دەهێنرێن\ntorsdag 27 april 2017 kl 09.35


ئیرەیی بردن ئەگەری ھەیە ببێتە ھۆی ھەڵوەشاندنەوەی خێزان – دەنگی کورد\nماڵەوە/هەمەڕەنگ/لایف ستایڵ/ئیرەیی بردن ئەگەری ھەیە ببێتە ھۆی ھەڵوەشاندنەوەی خێزان\nئیرەیی بردن ئەگەری ھەیە ببێتە ھۆی ھەڵوەشاندنەوەی خێزان\nلەژیانی خۆشەویستی و خێزانیدا کەمێک ئێرەیی بردن ئاساییە و شتێکی جوانە، بەڵام ئێرەیی بردنی لە ڕادەبەدەر دەبێتە ھۆی دروستبوونی کێشە و ھەڵوەشاندنەوەی خێزان، چەند ھۆکارێک کە وادەکات ھاوسەرەکەت ئێرەییت پێبەرێت و لە ڕادەبەدەر پرسیاری تایبەتیت ئاڕاستەبکات، ئەوەیەکە بەشێوەیەکی سەیرتر لە ڕابردوو ھەڵسووکەوت بکەیت، و چونەدەرەوەی زیاد لە پێویست ئەنجام بدەیت.\nلە ھەواڵێکی تایبەتی بەشی خێزانی ماڵپەڕی thesocialitefamily باس لە ئیرەیی بردنی زیاد لە پێویست دەکات لەژیانی ھاوسەریدا کە یەکێک لە ھۆکارەکان زۆر مکیاج کردنە لەلایەن خانمانەوە بەتایبەتی ئەوکاتانەی لەگەڵ ھاوسەرەکانیان ناچێتەدەرەوە.\nئەوەش ئاشکرا کراوە کە ھەر خێزانێک کلتورێکی تایبەتیان ھەیە بۆ جل لەبەرکردن، بەڵام لەبەرکردنی پۆشاکی کراوە وادەکات ھاوسەرەکەت ھەمیشە بە شێوەیەکی دیکە سەرنجتبدات و ئێرەیی بەرێت، کەمکردنەوەی سەرجێیکردن و گوێنەدان بە ھاوسەرەکەت و ڕەتکردنەوەی ھۆکارێکی سەرەکییە بۆ ساردبوونەوەی دڵی ھاوسەرەکەت لە خۆشەویستیکردن. ھەندێک لە خانمان زیاد لە پێویستە ناڕەزایی دەربڕن، ئەمەش ھۆکارێکە دروستکردنی ئیرەیی و ساردبوونەوەی خۆشەویستی.


:: AM:10:09:18/01/2021 \nكه‌مال كه‌ركووكی ئه‌ندامی مه‌كته‌بی سیاسیی پارتی دیموكراتی كوردستان، له دیمانه‌یه‌كی "وشه"دا تیشك ده‌خاته سه‌ر چه‌ند پرسێكی تایبه‌ت به هه‌رێمی كوردستان و ناوچه‌كه، هه‌روه‌ها بڕیار و شێوازی گه‌ڕانه‌وه‌ی پارتی بۆ كه‌ركووك و به‌شداریكردنی له هه‌ڵبژاردنی داهاتوو، ده‌ڵێت: پارتی كه‌ركووك له داگیركاری ڕزگار ده‌كات.\nكوردستان ئێسته له چ دۆخێكدایه و بۆچی هه‌ندێ لایه‌ن دژایه‌تیی ده‌كه‌ن؟\nكوردستان به‌رده‌وامه وه‌ك قه‌واره‌یه‌كی فیدراڵی، سه‌رۆك و سه‌رۆكایه‌تییه‌كی ھه‌رێم و سه‌رۆكی حكوومه‌ت و حكوومه‌تێكی ھه‌رێمی كوردستانی به‌ھێزی ھه‌یه، ھه‌موو له ھه‌وڵدان بۆ چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌كانی بودجه و شوێنه كوردستانییه‌كانی ده‌ره‌وه‌ی ئیداره‌ی ھه‌رێمی كوردستان، به‌تایبه‌ت ئاساییكردنه‌وه‌ی بارودۆخی كه‌ركووك و خورماتوو و شنگال و شوێنه‌كانی تری كوردستان.\nبۆچی ھه‌ندێك لایه‌ن دژایه‌تیی حكوومه‌ت ده‌كه‌ن؟\nھه‌قه له‌و لایه‌نانه بپرسن، ئه‌وان ده‌زانن بۆچی دژایه‌تیی حكوومه‌ت ده‌كه‌ن، ئه‌وه‌ی من ده‌یزانم، پارتی دیموكراتی كوردستان به‌ھه‌موو توانا و دڵسۆزی كار بۆ كوردستان و دانیشتووانه‌كه‌ی ده‌كه‌ن.\nپارتی پێش هه‌ڵبژاردنه‌كان ده‌گه‌ڕێته‌وه كه‌ركووك؟\nئه‌وه به‌نده به ئاساییكردنه‌وه‌ی بارودۆخی كه‌ركووك.\nباره‌گاكانی پارتی له كه‌ركووك داگیر كراون، ئه‌گه‌ر بگه‌ڕێنه‌وه وه‌ریان ده‌گرنه‌وه؟\nپرسی گه‌ڕانه‌وه‌ی پارتی بۆ كه‌ركووك ته‌نبا باره‌گا نییه، كه‌ركووك ده‌بێت ئاسایی بكرێته‌وه، پارتی ده‌یه‌وێ كه‌ركووك و باره‌گاكانیشی له داگیركردن و له‌و دۆخه‌ی كه ئێسته تێیدایه، ڕزگار بكات.\nپێوه‌ندیتان له‌گه‌ڵ یه‌كێتی چۆنه؟\nهاوبه‌شن له حكوومه‌تی ھه‌رێمی كوردستان.\nیه‌كێتی ده‌ڵێ داوامان كردووه له پارتی رێككه‌وتنه‌كه‌مان له حكوومه‌ت جێبه‌جێ بكات؟\nته‌نیا ئه‌وه‌نده ده‌ڵێم، حوكمڕانی له ھه‌رێمی كوردستان حوكمڕانییه‌كی دیموكراسییه .\nسلێمانی بۆ پارتی تا چه‌ند گرنگی هه‌یه، كارتان كردووه له هه‌ڵبژاردنی داهاتوو ده‌نگه‌كانتان له‌و شاره زیاد بكات؟\nھه‌موو خاكی كوردستان و دانیشتووانه‌كه‌ی بۆ پارتی گرنگن، ھه‌موو لایه‌كیش مافی هه‌یه له ھه‌ڵبژاردن ھه‌موو ھه‌وڵێكی یاسایی بدات.\nكه‌ركووك بۆ پارتی زۆر گرنگه و سێ ساڵه به‌جێتان هیشتووه، ئه‌مه كاریگه‌ریی له‌سه‌ر ده‌نگده‌رانتان نابێت؟\nڕاسته، كه‌ركووك بۆ پارتی و بۆ ھه‌موو كورد و كوردستانییه‌كی دڵسۆز زۆر گرنگه و له ھه‌موو شوێن و ھه‌موو ئاستێك، پارتی به‌رده‌وامیش له‌ھه‌وڵدایه كه‌ركووك له داگیركاری ڕزگار بكات.\nئه‌گه‌ر به‌شداری له هه‌ڵبژاردنی داهاتوو بكه‌ن، ده‌نگه‌كانتان له كه‌ركووك زیاد ده‌كات؟\nخه‌ڵكی كه‌ركووك دڵسۆز، زیندوو و به‌وه‌فان، باش ده‌زانن كه پارتی و كه‌ركووك ھیچ كات له‌یه‌كتر جیا نابنه‌وه، بۆیه ئه‌گه‌ر له ھه‌ڵبژاردنه‌كه به‌شدار بین، به‌دڵنیاییه‌وه ده‌نگی باش له‌و شاره به‌ده‌ست دێنین.\n"دوای چاكبوونه‌وه له ڤایرۆسی كۆرۆنا هه‌ڵوه‌رینی قژ بۆ ماوه‌یه‌كی كاتی به‌رده‌وام ده‌بێت"\n"پارێزگاكانی هەرێم هاوشێوەی پارێزگاكانی عێراق بوونایە لێرەیش تەقینەوە و تیرۆرمان دەبینی"\n"له‌سه‌ر باسكردنی بابه‌تی سێكسی جنێویان پێ داوم و به قه‌حپه و كافر ناویان هێناوم"\n"ده‌مویست به پاپا بڵێم پێشمه‌رگه به رابه‌رایه‌تی سه‌رۆك بارزانی هه‌مووان ده‌پارێزێ"\n"لەرزۆكی كاریگەری لەسەر سێكس هەیە"


رێزگرتن له ساڵیادی هه‌ڵه‌بجه له زانکۆ په‌یام‌نوری مه‌ریوان – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / کوردستان / رێزگرتن له ساڵیادی هه‌ڵه‌بجه له زانکۆ په‌یام‌نوری مه‌ریوان\nرێزگرتن له ساڵیادی هه‌ڵه‌بجه له زانکۆ په‌یام‌نوری مه‌ریوان\nپێنج شه‌ممه 13 ئازار 2014\tکوردستان, هەواڵ 61 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nخوێندکارانی زانکۆ په‌یام‌نوری مه‌ریوان، وه‌ک نه‌ریتی ساڵانه‌ی به بۆنه‌ی نزیکبوونه‌وه له ساڵیادی کۆمه‌ڵکوژیی هه‌ڵه‌بجه رێوڕه‌سمێکیان به‌ڕێوه برد.به گوێره‌ی هه‌واڵێک که به زاگرۆس‌پۆست گه‌یشتووه، سه‌رله‌به‌یانیی ئه‌مڕۆ پێنجشه‌مه کۆڕیادێکی تایبه‌ت به کۆمه‌ڵکوژیی هه‌ڵه‌بجه له ساڵۆنی زانکۆکه به‌ڕێوه‌چووه.\nبه گوێره‌ی ئه‌و زانیارییه، ریزی به‌رنامه‌کان به‌م شێوه‌یه بوووه:\n1.خوله‌کێک بێده‌نگی 2.خوێندنه‌وه‌ی به‌یاننامه‌ی خوێدنکارانی زانکۆی په‌یام نووری مه‌ریوان به بۆنه‌ی بۆردمانی شیمیایی هه‌ڵه‌بجه 3.باسێک له‌سه‌ر ژینۆساید 4.خویدنه‌وه‌ی چه‌ند شیعرێک له‌لایه‌ن خوێندکارانه‌وه 5.باسێکی سیکه له‌سه‌ر ژینۆسایدی زمانی و فه‌رهه‌نگی 6.خوێدندنه‌وه‌ی سروودی هه‌ڵه‌بجه له‌لایه‌ن سه‌رجه‌م خووێندکارانی به‌شدار له‌و کۆڕه‌دا(دنیا خه‌مه ژیان ژانه بۆ شاره‌که‌ی به‌هاری سوور/ هێرۆشیمای کوردستانه هه‌ڵه‌بجه‌ی دایکی شاره‌زوور) 7.داگیرساندنی 26 مۆم و دانانی 26 گوڵی سوور له‌به‌رده‌م وێنه‌ی عومه‌ری خاوه‌ر.\nئه‌م کۆڕه له حاڵێکدا به‌ڕێوه‌چووه که هیج مۆڵه‌ت‌و موجه‌وه‌زێکی له‌لایه‌ن به‌رپرسانی زانکۆوه پێ نه‌دراوه‌و سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ش که حه‌راسه‌تی زانکۆو چه‌ند خوێندکارێکی به‌سیجی هه‌وڵیان ده‌دا به وێنه گرتن له به‌شداربووان به‌ر به به‌ڕێوه‌چوونی ئه‌م ڕێوڕه‌سمه بگرن به‌ڵام خوێندکارانی زانکۆ په‌یام نوور گوێیان به هه‌ڕه‌شه‌کان نه‌داوه‌و رێوڕه‌سمه‌که‌یان به‌ڕێوه بردووه.\nله رۆژانی رابردوودا له زانکۆی په‌یامنوری سنه‌ش کۆڕیادێک بۆ رێزگرتن له کۆمه‌ڵکوژیی هه‌ڵه‌بجه به‌ڕێوه‌چوبو. هاوکات بڕیار بوو له تارانیش به‌وبۆنه‌وه رێوڕه‌سمێک بگیرێت که به وته‌ی شایه‌تحاڵان به بێ هیچ هۆکارێک له لایه‌ن هێزه ئه‌منیه‌تییه‌کانه‌وه پێشی پێ گیراوه.


ئه‌قڵی گاڵته‌جاڕی كوردی و دۆنكیشۆته‌كانی سه‌ربه‌خۆیی … ئیسماعیل حه‌مه‌ئه‌مین – Dengekan\nbyEsmail Hamaamin\tOctober 20, 2017\tGeneral, Opinion, Slider\n(ئه‌قڵی گاڵته‌جاڕی – سینیزم Zynismus ) وه‌ك چه‌مك له‌فه‌یله‌سوفی ئه‌ڵمانیه‌وه (پیته‌ر سلۆته‌ردایك) وه‌ریده‌گرم، به‌ساده‌یی قسه‌ی له‌سه‌ر ده‌كه‌م، به‌وه‌ی فیگوری مۆدێرن و ڕۆشنگه‌ر، له‌بانگه‌شه‌دا شتێكه و له‌ئه‌كت وكرده‌دا شتێكی دیكه ده‌كات.\nبه‌گشتی ئه‌قڵی گاڵته‌جاڕی die zynische Vernunft – یان cynical reason – له‌هه‌موو ڕووداوه مێژووییه‌كاندا، له‌جوڵه كۆمه‌ڵایه‌تی و له‌ناو نوسه‌ران و بیرمه‌نداندا، لێره‌و له‌وێ ده‌رده‌كه‌وێت، به‌وه‌ی نمایشی شتێكه و جه‌وهه‌ری خۆیشی شتێكی تره. سلۆته‌ردایك له كتێبه به‌ناوبانگه‌كه‌یدا (ڕه‌خنه‌ی ئه‌قڵی گاڵته‌جاڕی – ١٩٨٣) بانگه‌شه‌ی كۆتایی ئه‌و ئایدیا گه‌ورانه ده‌كات كه‌ده‌یانویست دونیا بگۆڕن، هه‌ر له‌ڕۆشنگه‌رییه‌وه بیگره تاوه‌كو ده‌گاته ماركسیزم. له‌هه‌موویاندا ئه‌قڵی گاڵته‌جاڕی مۆتیڤ و پشته وێنه‌ی نادیار بووه و ئه‌كت و ئایدیا و جوڵه مێژوویی و كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كانی جوڵاندووه. هه‌میشه له‌پشت گوتاره‌وه discurs سلۆته‌ردایك له دووتوێی ٩٥٤ لاپه‌ڕه‌دا ڕۆشنگه‌ری و فرۆدیزم و ماركسیزم و مێژووی سیاسی ئه‌وروپا خستۆته به‌رده‌م فاكته مێژووییه‌كانه‌وه و لێره‌وه كۆتایی درۆگه‌وره‌كان له‌ناو ئه‌قڵی گاڵته‌جاڕیدا پشته وێنه‌ی نمایشه گه‌وره‌كانی ئایدیاكانه.\nبه‌گشتی (سینیست – یاخود گاڵته‌جاڕ) ئه‌و كه‌سه‌یه، ئه‌و فیگوره‌یه، كه‌له‌ناو ئایدیا و جوڵه مێژووییه‌كاندا نیه‌ته ڕاسته‌قینه‌كانی خۆی ده‌شارێته‌وه،  له‌هه‌ندێك ئه‌كتدا، جوڵه‌دا، كرده‌دا، به‌شێك له‌م جه‌وهه‌ره ئاشكراده‌بێت، له‌هه‌ندێك پێچ و هه‌ڵسوكه‌وت و لێدوان و كرده‌ی مێژوویدا (خوده ڕاسته‌قینه‌كه) ی ئاشكراده‌بێت. به‌ڵام ئه‌م فیگوره زیره‌كه smart ڕۆشنگه بووه به هۆشمه‌ندیه‌كی ڕۆشنگه‌رانه‌ی ساخته‌وه  – das aufgeklrte falsches Bewutsein – به‌رده‌وام گه‌مه ده‌كات و خاوه‌ن ماسكێكی تونده، به‌جۆرێك ئه‌وه‌نده چۆته ناو پێستی ده‌موچاویه‌وه، كه جوداكردنه‌وه‌ی له‌ده‌موچاوه ڕاسته‌قینه‌كه‌ی كار و ئۆپۆزیسیۆنبوونێكی كولتوری و ئه‌زموونی زۆری ده‌وێت.\nلێره‌وه ئه‌قڵی گاڵته‌جاڕی پشته وێنه و مۆتیڤه‌كانی مێژوو و دیسكۆرس نیشانده‌دات نه‌ك ته‌نها دیسكۆرس Diskurs به‌ڕووتی خۆی. به‌دیوێكی تردا، قسه‌كردن له‌سه‌ر ئه‌م ئه‌قڵه گاڵته‌جاڕیه، هه‌وڵدانه بۆ دۆزینه‌وه‌ی ئه‌م (خوده گاڵته‌جاڕه) – ئه‌م (سوبێكته سینیسته) له‌كۆنتێكسته جیاوازه‌كانیدا. خوێنه‌ری ئازیز ده‌توانێت بگه‌ڕێته‌وه بۆ سێینه كتێبی (سلۆته‌ردایك له‌نێزیكه‌وه*( – به‌شی ئه‌قڵی گاڵته‌جاڕی) له‌وێ، به‌درێژایی له‌چه‌نده‌ها كۆنتێكستدا باسمان لێوه‌ی كردووه.\nئه‌قڵی گاڵته‌جاڕی كوری و فیگوری دۆنكیخۆته ده‌لامانجا\nئه‌م نوسینه هه‌وڵدانه بۆ گه‌ڕان و دۆزینه‌وه‌ی  فیگوری دۆنكیخۆته‌یه له‌ناو ژینگه‌ی سیاسی كوردیدا، هه‌روه‌ها ئه‌وه‌ی له‌م نوسینه‌دا فۆكۆسی له‌سه‌ر ده‌كه‌م چۆنێتی مامه‌ڵه‌ی (ئه‌قڵی سیاسی كوردیه)  له‌گه‌ڵ پرسێك كه ناوی ( به‌های سه‌ربه‌خۆیی) یه  له‌كۆنتێكسته نه‌ته‌وه‌ییه‌كه‌یدا. له‌م نوسینه‌دا به‌دووی؛  (دووفاقیه‌ت – هایپۆكره‌سی Hypocrisy ) و (سینكاڵیه‌ت /گاڵته‌جاڕی – Zynismuns ) و (پۆپۆلیزمی – Populism ) ئه‌م فیگوره‌دا ده‌گه‌ڕێین. ده‌مانه‌وێت بزانین ئه‌م ئه‌قڵه چۆن خۆی فڕێداوه‌ته ناو كایه‌كی مێژووییه‌وه و چۆن مامه‌ڵه له‌ته‌ك به‌هایه‌كی وه‌ك سه‌ربه‌خۆیی ده‌كات؟ به‌مانای ئه‌و فیگوره سیاسیانه‌ی كه (پڕۆ سه‌ربه‌خۆین) و ئه‌وانه‌ی دژ یاخود (كۆنترا سه‌ربه‌خۆین)، چۆن مامه‌ڵه‌ی سیاسی له‌گه‌ڵ گه‌وره‌یی قه‌باره‌ی ئه‌م پرسه‌دا ده‌كه‌ن و چۆن توخمه سینستیه، گاڵته‌جاڕیه‌كه لێره و له‌وێ دێته سه‌ر ڕووكه‌شی مامه‌ڵه و هه‌ڵسوكه‌وتیان؟ بێگومان ده‌نگده‌ری به‌ڵێ و نه‌خێر و بایكۆت، له‌م نوسینه‌دا ته‌نها ده‌نگده‌رن و ده‌رئه‌نجامه‌كان به‌رچاو ده‌گیرێت، به‌مانای ئه‌وه‌ی جێگه‌ی فۆكۆسی منه له‌م نوسینه‌یه‌دا فیگوره سیاسیه‌كه‌یه، ئه‌كتی فیگوره سیاسیه‌كه‌یه له‌ناو ژینگه كۆمه‌ڵایه‌تی و پرسه نه‌ته‌وه‌ییه‌كه‌دا.\n ئه‌م فیگوره  سیاسیه بكه‌ره به‌ڕای من، چۆته ناو تونێلێكه‌وه كه‌ته‌نها یه‌ك ڕێگه‌ی چوونه ده‌ره‌وه‌ی هه‌یه و توانای گه‌ڕانه‌وه‌ی نییه، و گه‌ڕانه‌وه‌ش كۆتاییه به خه‌ونێكی گه‌وره له‌خودی خۆیدا وه‌ك ئه‌كته‌رێكی سیاسی پۆزه‌تیڤ، كه لێره‌دا دۆنكیشۆتمان بیرده‌خاته‌وه و كۆی گوتاره‌كه هه‌وڵدانه بۆ دۆزینه‌وه‌ی ئه‌م فیگوره له‌مێژوویی ئێستاماندا چ له‌ناو ده‌سه‌ڵات و چ له‌كایه‌كانی جوڵه سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كانی دیكه‌دا.\nله‌ڕۆمانه به‌ناوبانگه‌كه‌ی (سێرڤانتس) به‌ناوی (دۆنكیخۆته) پاڵه‌وانی سه‌ره‌كی ڕۆمانه‌كه‌ی (دۆنكیخۆته ده‌لامانجا – یان دۆنكیشۆت ) ئۆرستۆكراتێكه و له‌وه‌همی ئه‌وه‌دا ده‌ژی كه دونیا له‌هه‌ژدیها و هێزه شه‌ڕانیه‌كان ڕزگار ده‌كات و دونیا چاوه‌ڕێی سوارچاكی ئه‌و ده‌كات. ئاوه‌ها به‌خۆیی و ڕمێكی شكاو، بارگیرێكی لاته‌وه گه‌شته‌كه‌ی ده‌ستپێده‌كات، دونیای لێ ده‌بێته دونیای سه‌ده‌كانی ناوه‌ڕاست و به‌ها گه‌وره‌كانی شه‌ڕ و خێر و دڵداری پاك و جه‌نگه مێژووییه‌كان و شه‌ڕكردن له‌گه‌ڵ ڕۆحه شه‌ڕانیه‌كان و ئه‌ژدیهاكان. دۆنكیخۆته دالا مانج له‌ناو وه‌همه‌كانی خۆیدا ده‌یه‌وێت (مێژوویه‌كی سوارچاكی) بۆ خۆی دروستبكات، له‌دونیایه‌كدا ده‌مێكه سه‌رده‌می سوارچاكه‌كان بوونی نه‌ماوه، به‌ڵام دۆنكیخۆته سووره له‌سه‌ر موماره‌سه‌كردنی سوارچاكی و ڕزگاركردنی دونیا له‌هه‌ژدیها و ڕۆحه شه‌ڕانیه‌كان كه‌زۆر ده‌مێكه زه‌مه‌نیان به‌سه‌ر چووه. بێگومان له‌دوایدا ده‌بێته قه‌شمه‌ری خه‌ڵك و كه‌وه‌ئاگادێته‌وه دونیا ڕاسته‌قینه ده‌بینێت، ئیدی به‌نائومێدی له‌سه‌ر دواپێخه‌ف ده‌مرێت.\nله‌م ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌یه‌مان له‌گه‌ڵ فیگوری دۆنكیخۆته دالامانجا، به‌ریه‌كه‌وتنی دۆنكیخۆته ده‌بینین له‌گه‌ڵ به‌هاگه‌وره‌كان كه (ڕزگاركردنی دونیایه) له هێزه شه‌ڕانیه‌كان، به‌بێئه‌وه‌ی ئامڕازه‌كانی ئه‌و به‌گژاجوونه‌وه‌ی پێ بێت. لێره‌وه ده‌بینین ئه‌قڵی گاڵته‌جاڕی كوردی له‌چه‌ند پێچێكدا له‌گه‌ڵ (به‌هاكانی نه‌ته‌وه) دا یه‌كدگیرده‌بێت، به‌بێئه‌وه‌ی به‌هاكانی خۆی وه‌ك ئه‌كته‌ری سیاسی بزانێت. به‌مانای به‌بێئه‌وه‌ی وه‌ك كاراكته‌ر سه‌ربه‌خۆیی له‌كه‌سێتی سیاسی خۆیدا بوونی هه‌بێت، تاوه‌كو گوتاری سه‌ربه‌خۆیی ڕابگه‌یه‌نێت و مامه‌ڵه‌ی له‌سه‌ر بكات. به‌مه‌رجێك كۆی له(سه‌دا نه‌وه‌د و دوو) ی كورد، به‌زۆرینه‌ی ڕه‌ها ته‌عبیری له‌و سه‌ربه‌خۆبوونه كرد، لێره‌وه (سینیزمی كوردی – ئه‌لی گاڵته‌جاڕی كوردی) گه‌مه‌ی خۆی له‌گه‌ڵ خۆیدا ده‌كات، به‌ده‌ستلێدان له دوو به‌های گه‌وره (ڕۆحی نه‌ته‌وه) و (به‌هاكانی سه‌ربه‌خۆیی).\nنیگه‌رانی سوبێكتی سیاسی له‌به‌رامبه‌ر به‌هاكان\nئاشكرایه كه ده‌وڵه‌ت و سیاسه‌ت و گۆڕانكارییه گه‌وره‌كان له‌سه‌ر بنچینه‌ی (به‌هاكان die Werte – Values – ) داده‌مه‌زرێن، به‌مانای كاتێك به‌هایه‌كی نوێ دێته ئاراوه، ئیدی كه‌ش و هه‌واكه ده‌گۆڕێت، له‌وانه‌یه سه‌ركه‌و‌تنی سیاسی به‌ده‌ست نه‌یه‌ت، له‌وانه‌یه ئه‌كته‌ره سیاسیه‌كان له‌ناوه‌ڕاستی ڕێگه پاشگه‌زببنه‌وه، به‌ڵام ئیدی به‌ها نوێیه‌كه هاتۆته ئاراوه، وورده وورده ده‌بێته فاكتێكی مێژوویی كه‌ده‌بێت مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵدا بكرێت. له‌م خاڵه‌وه  تێده‌گه‌ین بۆچی توركیا و ئێران و ئێراق وه‌ك خاوه‌ن ده‌وڵه‌ت له‌گه‌ڵ نه‌كردنی ڕیفراندۆمدا بوون به‌هه‌ر نرخێك بێت، چونكه ئه‌وان ده‌زانن فڕێدانی به‌هایه‌كی گه‌وره‌ی وه‌ك (سه‌ربه‌خۆیی) بۆ مه‌یدانی پراكتیكی و (ئه‌قڵی گشتی) نه‌ته‌وه‌یه‌ك كارێكی ترسناكه. ئه‌وان ده‌زانن چۆن ده‌وڵه‌ت دروستده‌بێت، سه‌ره‌تا له‌سه‌ر بنه‌مای به‌هاكان و دوایش به‌هاكان وه‌رده‌گێڕدرێته سه‌ر زمانی ئابووری و داموده‌زگا و په‌یوه‌ندییه‌كان. خۆ ئه‌گه‌ر دوایش سه‌ركردایه‌تیه سیاسیه‌كه‌ی كورد  گه‌مه به‌ده‌رئه‌نجامه‌كانی ڕیفراندۆم بكات ( كه ئه‌مه زانراوه و تاقیكراوه‌ته‌وه) ئه‌وا به‌ڕای ئه‌وان هه‌ر هه‌ڵه گه‌وره‌كه‌یان ئه‌نجامداوه؛ چونكه به‌هایه‌كی سیاسی گه‌وره‌یان فڕێداوه‌ته ناو ڕۆحێكه‌وه كه  تاوه‌كو ئێستا وه‌ك (خه‌ونی شاعیران) سه‌یر كراوه، به‌ڵام ئێستا ده‌بێته ئه‌كتێكی سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تی. ئه‌مه‌ش هه‌وڵدانی یه‌كه‌مه بۆ بیناكردنی (ڕۆحی نه‌ته‌وه) كه بۆ شۆڤێنزمی ناوچه‌كه كارێكی ترسناكه. بێگومان گه‌ر سه‌ركردایه‌تی ئێستای كوردی سه‌ودای پێوه بكات، ئه‌وا ئه‌م به‌ڵگه‌نامه مێژووییه  له‌ناو فه‌زای سیاسیدا ئاماده‌یه و وه‌ك  گوتارێك هێزه سیاسیه نوێیه‌كان ده‌توانن بیكه‌ن به‌گوتاری خۆیان، چونكه ده‌نگه‌كان ده‌نگی زۆرینه‌ی نه‌ته‌وه‌یه‌ك بووه و كردوویانه به‌گوتارێكی مێژوویی. ئه‌مه به‌ڕای شۆڤێنزمی توركی و عه‌ره‌بی و فارسی ترسناكترین ئه‌كت بوو كه شۆڤێنزمی ده‌وڵه‌تی ناوچه‌كه پێی وابوو نه‌ده‌بوایه بكرایه. به‌مانای ده‌وڵه‌تانی چوارده‌ور نیگه‌رانی كرده مێژووییه‌كه‌ن، نه‌ك كاراكته‌ره سیاسیه‌كانی پشت ڕیفراندۆمه‌كه! نیگه‌رانن به‌وه‌ی به‌هایه‌ك ها‌تۆته ناو سایكۆلۆژیه‌تی میلله‌تانی ناوچه‌كه و میلله‌تێكی دیاریكراویش كه كورده به‌زۆرینه‌ی ڕه‌ها ده‌نگی له‌سه‌ر داوه. هه‌ر بۆیه هه‌موویان بانگه‌شه‌ی ئه‌وه‌ده‌كه‌ن؛ كه پێویسته سه‌ركردایه‌تی سیاسی كوردی هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی ده‌رئه‌نجامه‌كان ڕابگه‌یه‌نن و نایه‌نه‌وێت دان به‌ده‌رئه‌نجامه‌كاندا بنێن. به‌مانای نایه‌نه‌وێت له كه‌ش و هه‌وایه‌كی دیكه‌دا مامه‌ڵه و سه‌وداكاری بكه‌ن.\nله‌ڕووی ئه‌قڵانیه‌تی پراكتیكیه‌وه، گه‌ر تاوه‌كو 25.09.2017 سه‌ربه‌خۆیی خه‌ونی ته‌نها شاعیران بووبێت، ئه‌وا له‌دوای ئه‌م مێژووه خه‌ونی له‌سه‌دا نه‌وه‌د و دووی میلله‌تێكه، وه‌ك به‌ڵگه‌نامه و مێژوو. به‌مانای كرده‌یه‌كی مێژوویی ڕوویدا، له‌گروپێكی بچوكه‌وه بۆ كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی فراوان. ئه‌مه‌ش گه‌مه ترسناكه‌كه بوو، كه به‌ڕای شۆڤێنزمی ناوچه‌كه نه‌ده‌بوایه ئه‌م سه‌ركردایه‌تیه كوردییه، به‌م مێژووه پڕ كێشه‌ی دیموكراتی گه‌نده‌ڵییه‌وه بیكردایه، ئه‌مه ئه‌كته چاوه‌ڕواننه‌كراوه‌كه بوو، چونكه ئه‌وان چاوه‌ڕوانی ئه‌م ئه‌كته‌یان له‌م كاراكته‌ره سیاسییه نه‌ده‌كرد.\nبه‌دیوێكی تردا، ئه‌قڵی گاڵته‌جاڕی كوردی له‌م كرده مێژوویه‌دا به‌رامبه‌ر دابه‌شبوونی كارا‌كته‌ری خۆی بۆوه، به‌مانای به‌رامبه‌ر دووفاقی مێژوویی خۆی ده‌بێته‌وه، به‌وه‌ی ده‌یه‌وێت هه‌م قۆرخكاری سامانی میلله‌تی خۆی بێت و هه‌م گره‌وی مێژوویی سه‌ربه‌خۆییش بباته‌وه. ئه‌مه‌ش سه‌رسوڕمانه گه‌وره‌كه‌ی كۆی ناوچه‌كه بوو، به‌وه‌ی ئه‌م دوو به‌هایه یه‌كناگرنه‌وه. له‌ڕاستیشدا ده‌بێته ئه‌و پوشه‌ی عه‌ره‌ب ده‌ڵێت؛ پشتی حوشتر ده‌شكێنێت. هه‌ر بۆیه من پێموابوو؛ كه‌ده‌نگدانی به‌ڵێی خه‌ڵكی كوردستان به سه‌ربه‌خۆیی له‌ناوه‌ڕۆكیدا ڕووتكردنه‌وه‌ی ئه‌قڵی سیاسیه كوردی بوو له‌به‌رده‌م به‌ها گه‌وره‌كانی وه‌ك؛ (ڕۆحی نه‌ته‌وه) (سه‌ربه‌خۆیی) و (كوردبوون) (مێژووگه‌رایی) و (ڕیزپه‌ڕكردنی گرێی به‌خۆ كه‌مزانین)… بێگومان ئه‌م به‌هایانه هه‌موو ماسكه‌كان له‌ناو فه‌زای پراكتیكیدا لێده‌كاته‌وه، چونكه ئه‌م به‌ها گه‌ورانه ئه‌كته‌ره سیاسیه‌كان ده‌خاته به‌رده‌م لێپسراوێتیه مێژوویی و ئه‌خلاقیه‌كانیانه‌وه.\nدووفاقیه‌تی ئه‌قڵی سیاسی ده‌سه‌ڵات و ئۆپۆزیسێۆنی سیاسی و میدیایی\nپرسی وه‌ها گه‌وره مامه‌ڵه دووفاقیه‌كانی ده‌سه‌ڵات و ئۆپۆزیسێۆن و ته‌نانه‌ت ئه‌قڵی كۆمه‌كی كوردی خسته به‌رده‌م (خود – ناسینه‌وه) هه‌ر له ناسینی (گرێی خۆبه‌كه‌مزانین) به‌رامبه‌ر بێگانه، تاوه‌كو ناسینی ئاستی ڕاستی و درۆیی (كوردبوون) له‌ناوكۆمه‌ڵگه‌دا. لێره‌دا هه‌ڵوێستیه‌ك ده‌كه‌م له‌به‌رامبه‌ر ئه‌م ڕووتكردنه‌وه‌ی ئه‌قڵی گاڵته‌جاڕی له‌دوو ئه‌كتی سیاسیدا:\nیه‌كه‌م ئه‌كت؛ ئۆپۆزیسێۆن – به‌ره‌ی نه‌خێر:\nدیاره به‌هایه‌كی وه‌ها گه‌وره (سه‌ربه‌خۆیی) ئه‌كته‌رێكی سیاسی بزوتنه‌وه‌ی گۆڕانی خسته به‌رده‌م تاقیكردنه‌وه‌یه‌كی سه‌ختی (ئیراده) و (بڕیاڕدان) له‌مه‌ڕ ئه‌كته مێژووییه‌كان. خستیه به‌رده‌م ئه‌و تاقیكردنه‌وه‌یه‌ی كه‌چۆن توانای ئه‌وه نییه كارته‌كانی ده‌ستی به‌رامبه‌ره‌كه‌ی بخاته ده‌ستی خۆیه‌وه و یان چ نه‌بێت نه‌هێڵێت به‌ته‌نێ جۆكه‌ری سیاسی له‌ده‌ستدا بێت، بێگومان ئه‌م قسه‌یه‌ش بۆ یه‌كێتی نیشتیمانیش ڕاسته به‌ڵام له‌فۆرمێكی تردا. بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان له دواچركه‌ی ئه‌م تاقیكردنه‌وه‌یه‌دا كۆی پارته‌كه‌ی كرد به )یانه‌یه‌كی كۆمه‌ڵایه‌تی( و ئه‌ندامه‌كانی سه‌رپشك كرد به‌وه‌ی كێها ئاره‌زوویكرد، به‌ئاره‌زووی خۆی ده‌نگبدات بدات به‌و هه‌ڵبژارده‌یه‌ی (سه‌ربه‌خۆیی) یان (دژه سه‌ربه‌خۆیی) بێت.  ئه‌م تاقیكردنه‌وه‌یه  له‌چركه ساتێكدا كۆی پارتێكی سیاسی به‌ناو ئۆپۆزیسێۆنی گۆڕی بۆ یانه‌یه‌كی كۆمه‌ڵایه‌تی به‌وه‌ی هه‌ر كه‌سه و به‌ئاره‌زووی خۆی ئه‌وه بكات كه‌ده‌یه‌وێت، گرنگ ئه‌وه‌یه تۆ ئه‌ندام بیت له‌یانه‌كه‌دا و هیچیتر، یاخود كۆی پارتێك تاوه‌كو نیوه‌شه‌وی ڕیفڕاندۆم بڕیاڕه نه‌دات و دوایی بڕیاڕ بدات به‌وه‌ی بڕیاڕ نه‌دات!\nلێره‌وه (ناچالاكبوونی (بڕیاڕدان) مان بینی كه‌چۆن پارتی سیاسی ده‌كاته )یانه‌یه‌كی كۆمه‌ڵایه‌تی( و گوتاری سیاسی لێ ده‌ستێنێته‌وه. ئه‌مه زیاتر له‌ناو بزواته (پشتخانه چه‌په‌كاندا) ڕووده‌دات و پارته كۆنزه‌رڤاتیڤه‌كان ناگرێته‌وه. ئه‌م یانه‌یه و ئه‌م ئه‌قڵی (یانه‌گه‌رێتییه) ئاپۆڕه‌ی به‌هاوار دروستده‌كات، خه‌ریكی هاواری میدیاییه، مردنی سه‌ركرده‌كان وه‌ك ئایكۆن ده‌چێته جێگه‌ی گوتاری سیاسی و دیسكۆرسی سیاسی و ئه‌كتی سیاسی. له‌ڕووداوه‌كانیشدا یانه‌كان هه‌ر یانه‌ن هه‌ر یه‌كه‌و به‌ئاره‌زووی خۆی لێدوان ده‌دات و لایه‌نگری ده‌كات، به‌بێئه‌وه‌ی چاوه‌ڕێی سزای حزبی بێت، چونكه گرنگترین خاڵ له‌چوونه ناو یانه‌كانه‌وه ئه‌وه‌یه خاوه‌نی ناسنامه‌ی یانه‌كه بیت و ئابوونه‌كه‌ت بده‌یت، ئه‌ویتر بۆ خۆت ده‌مێنێته‌وه.\nئه‌وه‌ی جێگه‌ی سه‌رنجه، بۆ یه‌كمجاره له‌مێژووی ئێمه‌دا (یانه‌ی سیاسی ) جێگه به (حزبی سیاسی) بگرێته‌وه، ته‌نانه‌ت بۆ هه‌ڵبژاردنه‌كانی سه‌رۆكایه‌تیش  یه‌كێتی كه‌سی نه‌بوو و گۆڕانیش چه‌نده هاوار ده‌كات دژی سه‌رۆك كه‌چی كه‌سی كاندید نه‌كرد بۆ سه‌رۆكایه‌تی و ئه‌ندامانی یانه‌كه‌ش پرسیار ناكه‌ن بۆ ئه‌مه ڕووده‌دات؟ چونكه (یانه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی) ئه‌ركی سیاسی و لێپسراوێتی سیاسی له‌سه‌ر شانی هه‌مووان لاده‌بات، هه‌ر بۆیه ئه‌ركی یانه، كوشتنی پرسیاره له‌مه‌ڕ جه‌وهه‌ری یانه‌كه، گرنگ بوونته له‌ناو یانه‌كه و هیچیتر. هه‌ر بۆیه كه‌س پرسیاری نه‌كرد بۆچی سێ ڕۆژ دوای به‌سه‌ر ماوه‌ی خۆ كاندیكردندا به‌سه‌رچوو، ئه‌وسا كاراكته‌رێكی بێده‌نگی خۆی خۆی نارد بۆ خۆ تۆماركردن و ڕه‌تكرایه‌وه؟\nئاوه‌ها ئه‌قڵی گاڵته‌جاڕی كوردی (كڵابیزم – یانه‌چێتی) ده‌خاته بری (پارتی سیاسی) خاوه‌ن دید و بڕیاڕ و ئه‌كتی مێژوویی. ده‌بێت لێره‌دا ئاماژه به‌ئه‌وه بكه‌م كه ئه‌كته‌ره سیاسیه‌كانی یه‌كێتی و گۆڕان كه هه‌ڵسوڕێنه‌ری هه‌ردوو پارته‌كه‌ن، پاشماوه‌ی بزوتنه‌وه‌ی چه‌پی هه‌شتاكانی سه‌ده‌ی بیستن له‌ناو كۆمه‌ڵه‌ی ماركسیزم لینیزمه‌وه پێگه‌یشتوون، ئه‌مانیش وه‌ك هه‌موو بزواته چه‌په‌كانی دونیا بوون به (یانه‌ی سیاسی) كه جگه له‌دروستكردنی (ڤاریتێ سوبێكت – Vérité Subjekt – خودی نمایشكار) هیچی تریان لێ به‌رهه‌منایه‌ت، كۆی چه‌پی دونیاش ئێستا هه‌ر خه‌ریكی نمایشه و خودی نمایشكاره وه‌ك ئه‌وه‌ی ئه‌كت بكات. به‌دیوێكی تردا نه‌خۆشی ( یانه-بوونی چه‌پ و كۆنه چه‌پ) دیارده‌یه‌كی دونیایی سه‌ده‌ی بیست و یه‌كه و به‌شێوازێكی دیكه فیگوره چه‌په‌دێرینه‌كانی دونیای سێهه‌می تووشكردووه، هه‌ر بۆیه ئه‌كته‌ره‌كانیان ده‌بینی به‌رده‌وام له(خود-نمایشی Vérité Subjekt )  به‌رده‌وامدان وه‌ك (خودێكی هه‌موو شت زان) و (گێڕه‌وه‌ی هه‌موو شت زان) خۆیان نمایشده‌كه‌ن . سه‌یریش نییه له‌ناو ئه‌م یانه نمایشكارانه‌دا بێژه‌ران و دروشمخوازه‌كان خۆشه‌ویست بن. تێبینیش ده‌كه‌ین ژماره‌ی بێژه‌ره‌كان و نمایشكارانی ده‌نگ گڕی ماسكولین، كه‌توانای هاوار و دروشم گوتنه‌وه‌یان هه‌یه زۆرترین ژماره‌ی كورسیه‌كانی په‌ڕله‌مانی كوردستان پێكبهێنن، چونكه له‌یانه‌دا نمایش مه‌رجه، نه‌ك دیسكۆرسی سیاسی. له‌م خاڵه‌وه  به‌ره‌ی نه‌خێر وه‌ك دیارده‌یه‌كی هاوته‌ریبی ئه‌م (نمایشكارییه) دروستبووه و له‌ناو هه‌نای میدیاوه خۆی ده‌هاوێته ناو فه‌زا سیاسیه‌كه‌وه.\nبه‌ره‌كه‌ی دیكه (به‌ره‌ی نه‌خێر) ڕوونتره له هه‌ڵوێست و ته‌عبیركردن له‌ئیراده و شه‌ڕی خۆی كردووه و له‌سه‌دا حه‌وتی زیاتر به‌ده‌ستهێناوه. ئه‌قڵی گاڵته‌جاڕی له‌م گوتاره‌دا پۆپۆلیزمه به‌هه‌موو فۆرمه دووفاقیه‌كه‌یه‌وه، له‌وه‌دا ته‌عبیر له‌خۆی ده‌كات كه هێزی پشته‌وه‌ی ئه‌م به‌ره‌یه پرۆدێكتی گه‌نده‌ڵیه و موماره‌سه‌ی دژه گه‌نده‌ڵی ده‌كات، دژه سه‌ربه‌خۆییه بێڵام گوتارێكی دژه گه‌نده‌ڵیه‌كه‌وه كه خاوه‌نی هیچ مێژوویه‌كی ئۆپۆزیسۆن بوون نییه. له‌سه‌ر گریمانه‌یه‌كی پۆپۆلیستی ساده وه‌ستاوه به‌وه‌ی؛ مادام ده‌سه‌ڵات ئه‌م ئه‌كته‌ی گرتۆته ده‌ست، ئیدی ده‌بێت ئێمه دژی بین، چونكه ده‌سه‌ڵاتێكه گه‌نده‌ڵی هه‌یه و له‌زۆر ئه‌كتدا نادیموكراته! ئه‌م (ئه‌قڵه پۆپۆلیزمه)  سه‌یری ده‌سته‌كانی خۆی ناكات كه ده‌ستێكی دروستكراوی گه‌نده‌ڵیه له‌فۆرمێكی تردا بۆ كاپیتالێكی تر خۆی ڕاپسكاندووه. ئه‌م ئه‌قڵه له‌به‌ر به‌ره‌ژوه‌ندی بێت یان به‌شێكی بچوكیان به‌بڕوای خۆیان بێت، مه‌له‌فه‌كانی سه‌ربه‌خۆیی و دۆسیه‌كانی گه‌نده‌ڵی و ئازادیان تێكه‌ڵكردووه، به‌ڵام وه‌ك هه‌موو ته‌وژمێكی پۆپۆلیزمی نوێ له‌دونیادا به‌ده‌ستی ئه‌نقه‌ست هۆشیارییه‌كی ساخته دروستده‌كات، له‌سه‌ر بنه‌مای زۆر ساده كار ده‌كات، بۆ نمونه پۆپۆلیزمی (ناسیونال – سۆسیالزم \_نازیه‌ت) له‌دوای جه‌نگی جیهانی یه‌كه‌م كۆی دۆڕاندنی جه‌نگ و باجی گه‌وره‌ی دۆڕاندنیان نه‌خسته سه‌ر گه‌نده‌ڵی حوكمی پرۆیسیه‌كان، به‌ڵكو هاتن خستیانه سه‌رشانی جوله‌كه‌كانی ناو ئه‌ڵمانیا و به‌مه‌ش له‌هه‌ڵبژاردندا بردیانه‌وه و چوونه ناو ده‌سه‌ڵات و (ئادۆلف هیتله‌ر) ی نه‌مساوی  توانی پێی ببێته به‌سه‌رۆك وه‌زیرانی وڵاتێكی دیكه ئه‌ڵمانیایه.\nله‌دونیای سه‌ده‌ی بیست و یه‌كدا هه‌مان كاركردنه، هه‌مان گه‌وجاندن و سه‌رلێشواندنه، به‌ڵام  پشت ده‌به‌ستێت به (تۆك شۆ) و نمایشی ساده‌كاری پڕنسیبه‌كان و گه‌مه‌كردن پێوه‌ی بۆ گه‌وجاندنی گشتی و دروستكردنی ژنیگه‌یه‌كی پۆپۆلیستی تێدا گه‌وجاندن مێگه‌لی سیاسی دروستده‌كات. ئه‌وه‌ی جێگه‌ی سه‌رسوڕمان بوو وه‌ك چۆن بزوتنه‌وه‌ی AFD ڕه‌گه‌زپه‌رست و دژه بێگانه له‌م ساڵانه‌ی دوایی له‌ئه‌ڵمانیادا توانیان چینی ناوه‌ڕاست، یان بابڵێن بۆرژوازی بچوكی ڕۆشنبیر بۆ خۆی ڕاكێشێت و ئێستا له‌م هه‌ڵبژاردنه‌ی دوایدا توانیان ببنه هێزی سێهه‌م له‌په‌ڕله‌مان و حكومه‌تی ئه‌ڵمانیا. ئاوه‌ها ئه‌م به‌ره‌ی نه‌خێره چه‌ند هونه‌رمه‌ند و ڕۆشنبیری بۆ خۆی ڕاكێشا. لێره‌دا پێموایه ته‌وژمی پۆپۆلیزمی نوێ ده‌موچاوێكی دیكه‌ی گڵۆباڵیزمه و له‌م ساڵانه‌ی دوایی مه‌ترسیه‌كی گه‌وره‌ی له‌هه‌ڵكشانیدا بۆ سه‌ر به‌هاكانی ده‌وڵه‌تی كۆمه‌ڵایه‌تی و موڵتی كولتوریزم و سۆلیداڕێتی كۆمه‌ڵایه‌تی دروستكردووه ، بۆنمونه پارتێكی ڕاستڕه‌وی وه‌ك UKP له‌بریتانیا توانی ڕیفراندۆمی برێكست له‌سه‌ر ڕسته‌یه‌كی ساده وه‌ك ( بریتانیا ته‌نها بۆ بریتانیه‌كانه) بباته‌وه و ڕایان وه‌هابوو ده‌بێت ده‌رچن له‌یه‌كێتی ئه‌وروپا، شۆك بوو كه‌ئه‌مان به‌م ساده‌كارییه توانیان برێكست ببنه‌وه، ته‌نانه‌ت بۆ به‌شێك كۆنزه‌ڤاتیزمی ئه‌م بردنه‌وه‌ی ڕیفراندۆم بریتانیش شۆك بوو.\nسیفه‌تێكی دیاری ئه‌قڵ  پۆپۆلیستی ئه‌وه‌یه دوورده‌كه‌وێته‌وه له‌هه‌مه‌لایه‌نی له‌گوتاری نوسراو و گوتراودا، هه‌میشه ئه‌و هۆشمه‌ندییه ساده‌ی سه‌رجاده زیندووده‌كاته‌وه و ده‌یكات به‌فۆرمێكی سیاسی و دووباره فڕێداداته‌وه ناو مۆب و كۆمه‌ڵگه، به‌ئامانجی دروستكردنی مێگه‌لی جه‌ماوه‌ری به‌هاوار به‌مانای دروستكردنی ( مێگه‌ل – Pöbelپوۆپل – Mobمۆب) سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تی، بۆ ئه‌مه‌ش جنێوی سیاسی، مۆرلێدان له‌م هێز و یان ئه‌ویتری نه‌یاری، قسه‌فڕێدانی بازاڕیانه له‌فۆرمێكی میدیایی و دروستكردنی حه‌یاچوون و سكانداڵه‌كان كاری ئه‌وه. ئه‌م ئه‌قڵه هه‌میشه هاوار ده‌كات، به‌بێ هاوار توانای ژیانی نییه. ئه‌م ئه‌قڵه له‌قووڵبوونه‌وه و هه‌ستی جیاكردنه‌وه‌ی ئه‌م له‌ئه‌ویتر ده‌ترسێت. ئه‌م ئه‌قڵه خۆی به‌ڕسته‌ی كورت و ته‌شهیری په‌له و ڕسته‌ی تیژی بۆ شكاندین به‌رامبه‌ر ده‌خاته گه‌ڕ.\nهه‌ره‌ها  گشتاندن و ستیرۆتایپكردن و مۆرلێدانی ئه‌م و ئه‌و به گه‌نده‌ڵ و دژه گه‌نده‌ڵ و شۆڕشگێڕ و جه‌لاد و فریشته كاری ڕۆژانه‌یه‌تی. دیاره ساڵانێكه ڕۆشنبیرانێك هه‌ن به‌جووته و به‌كۆمه‌ڵ گوتاری پۆپۆلیستی ده‌نوسن، ده‌بێت له‌سه‌ر هه‌موو شتێك قسه‌بكه‌ن و پابه‌ندی بكه‌نه‌وه به شه‌ڕه‌كانی خۆیانه‌وه. میتۆده‌كی دیكه‌یان به‌رده‌وامی ده‌ركه‌وتنه له‌سه‌ر شاشه‌كان و دووباره‌كردنه‌وه‌ی ڕسته‌ی جاده له‌فۆرمێكی ساده‌دا به‌ناوی شرۆڤه‌ی سیاسیه‌وه، كۆی ئه‌م ژینگه پۆپۆلیزمه و زۆنگاوه پڕ هاواره‌ی دروستكردووه. ئه‌م ئه‌قڵه كه كاری له قاڵبدانی ڕای جیاوازه و خه‌ریكی پۆلێنكردن و جنێوی سیاسی دروستكردنه، كه‌شێكی دروستكردووه كه مێگه‌لی كۆمه‌ڵایه‌تی و تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كانی پڕ كردووه له وزه‌ی نێگه‌تیڤی پڕ جنێو، كه‌ده‌رهاویشته‌ی ئه‌م گوتاره جنێوبازییه هیچیتر نییه، جگه له پۆپۆلیزمی ئه‌قڵێكی گاڵته‌جاڕی له‌و وه‌همه‌دا ده‌ژی كه پراكتیزه‌ی گوتاری ڕۆشنگه‌رانه ده‌كات. ئه‌م هۆشمه‌نده ساخته‌یه به‌ده‌ربڕینی سلۆته‌ردایك  كۆی میدیای بنیراو بیستروا و نوسراو له‌كوردستاندا كاری له‌سه‌ر ده‌كات و له‌كوردستانیشدا ساڵانێكه ئه‌م له‌قاڵبدان مۆر لێدان و جنێوفرۆشیه بۆته خۆراكی بردنه‌وه‌ی كورسیه په‌ڕله‌مانی و وه‌رگرتنی پسوڵه‌ی نه‌وتی دزراو و ده‌وڵه‌مه‌ندبوونی خێرا له‌ڕێگه‌ی پۆپۆلیزمه‌وه. \nئاوه‌ها له‌فۆرمێكی لاوازدا كاپیتالیزمی به‌رهه‌مهاتووی مافیاگه‌رایی له‌كوردستاندا به‌ره‌یه‌كی دروستكرد به‌ناوی (به‌ره‌ی نه‌خێر) هه‌موو جارێكیش به‌ئاشكرا ده‌یانگووت؛ گه‌ر ئێمه به‌رهه‌می گه‌نده‌ڵین بۆچی دادگایمان ناكه‌ن؟…ئاوه‌ها ئه‌قڵی گاڵته‌جاڕی له‌ناو كه‌یسه‌كانی گه‌نده‌ڵی یه‌كتردا شه‌ڕی یه‌كتریان ده‌كرد. لێره‌وه پۆپۆلیزمێكی ساده‌ی كاپیتالی لۆكالی كه‌خه‌ون به‌وه ده‌بینێت وه‌ك ده‌سه‌ڵات ببێته كاپیتالی نه‌وت، له‌به‌رامبه‌ر (به‌های سه‌ربه‌خۆیی) گه‌مه‌ی پۆپۆلیستی خۆی له‌فۆرمێكی بچوكدا وازی ده‌كات. به‌ده‌سته ئه‌نقستی جیاكردنه‌وه‌ی (ئه‌م) له (ئه‌ویتر) تێكه‌ڵ ده‌كات، یاخود بۆ به‌رژوه‌ندییه‌كی لۆكالی و كه‌سی، باز به‌سه‌ر بڕیاڕدان به‌سه‌ر ئه‌م پرسه‌دا ده‌دات و لۆجیكی لێ تێكده‌چێت.\nله‌ڕاستیدا گه‌نده‌ڵی پرسی ژیانی ڕۆژانه‌یه به‌درێژایی سه‌ده‌كان له‌چه‌نده‌ها فۆرمدا خۆی دووباره ده‌كاته‌وه و ده‌بێت به‌رده‌وام شه‌ڕی بكرێت، به‌ڵام سه‌ربه‌خۆیی شوناسه، سنووره، كه‌رامه‌تی نیشتمانییه و یه‌كجار ڕووده‌دا و جێگیر ده‌بێت. خۆ ئه‌گه‌ر وڵاتانی دونیا چاوه‌ڕێیی ئه‌وه‌یان بكردایه تاوه‌كو دیموكراتی بگاته دوا ترۆپكی كه‌ماڵ، ئه‌وسا سنوور و پێناسه‌ی نه‌ته‌وه‌ییان بانگه‌شه بكردایه، ئه‌وا ده‌بوایه له‌سه‌ر ئه‌م زه‌ویه یه‌ك نه‌ته‌وه‌ی تێدا نه‌بێت كه‌خاوه‌ن سنوور و ده‌وڵه‌ت بێت. خۆ له‌گریكی كۆنه‌وه ده‌وڵه‌ت هه‌یه، به‌ڵام دیموكراتیه‌ت پڕۆسه‌یه‌كه تا ئه‌مڕۆ كۆتایی نایه‌ت. لێره‌وه ده‌وڵه‌ت قه‌واره‌یه، سنووره، ماڵه، شوناسێكی سه‌ره‌تاییه، ده‌بێت هه‌تبێت، تاوه‌كو نه‌تبێت دیموكراتی له‌كوێدا به‌دیده‌هێنیت. ته‌نانه‌ت وه‌كو نوسه‌ر (به‌كر عه‌لی) ده‌ڵێت؛ تاوه‌كو نه‌ته‌وه نه‌بیت ناتوانیت نێونه‌ته‌ویی بیت، تۆ ده‌بێت National بیت ئه‌وسا ده‌توانیت International وه‌ك ئه‌وه وه‌هایه تۆ بڕوانامه‌ی سه‌ره‌تایت نه‌بێت و بته‌وێت بچیت له‌زانكۆ بخوێنیت.\nبه‌ڵام ده‌شبێت ئه‌وه بڵێین؛ كه گومان له‌وه‌دا نییه كه‌ده‌وڵه‌ت دروستكردن له‌سه‌ده‌ی بیست و یه‌كدا هه‌ر ده‌بێت له‌سه‌ر بنه‌ماكانی دیموكراتیه‌ت دامه‌زرابێت، به‌ڵام (دیموكراسیه‌كی كامڵ) وه‌ك ئه‌وه‌ی باسی لێوه ده‌كرا، ئه‌مه خاڵی گاڵته‌جاڕیی ئه‌م ئه‌قڵه‌یه. ساده‌كارییه بڵێین؛ كه‌ڕیفراندۆمی سه‌ربه‌خۆیی له‌ناو میلله‌تێكدا مه‌رجی جێبه‌جێكردنی یه‌كڕاسته‌ی نییه، زۆر میلله‌تان هه‌ن چه‌نده‌ها جار ڕیفراندۆمیان كردووه و ده‌یكه‌نه‌وه، به‌مانای به‌چه‌نده‌ها قۆناغدا تێده‌په‌ڕێت، به‌ڵام به‌گشتی ئه‌مه چركه ساتێكه كۆی میلله‌تێك، گروپێكی كۆمه‌ڵایه‌تی بڕیاڕده‌دات به‌وه‌ی چی له‌دڵیاتی به‌كۆ بیخاته ناو سنقوی ده‌نگدانه‌وه. ئه‌وه‌نده‌ی ڕه‌مزییه‌تی ده‌رئه‌نجامه‌كان گرنگه، به‌وه‌ی به‌هایه‌كی نوێ ده‌خاته ناو كایه‌ی سیاسی و كولتورییه‌وه، كه  گوتاری سیاسی له‌دوایدا به گۆشه‌نیگای جیاوازه‌وه كاری له‌سه‌ر ده‌كات. ئه‌مه‌ش گرنگی هه‌ر ڕیفراندۆمه‌كی سه‌ربه‌خۆییه له‌هه‌ر شوێنێكی دونیادا بێت به‌تایبه‌ت به‌ڵێ بۆ سه‌ربه‌خۆیی هیچی نه‌كردبێت، (شوناسێكی ڕه‌مزی) دایه‌وه به كورد خۆی وه‌ك میلله‌تێك كه‌به‌درێژایی مێژوو جینۆساید كراوه و زمانی لێ قه‌ده‌غه‌كراوه و بوونی فیزیكی له‌ژێر هه‌ڕه‌شه‌ی به‌رده‌وامدا بووه. ئه‌م به‌ڵێیه له‌دژی دووباره جینۆساید ، له‌دژی ئه‌قڵی كۆلۆنیالستی و شۆڤێنزمی ناوچه‌كه بوو، بانگه‌شه‌ش بوو بۆ ئه‌وه‌ی دووباره ئه‌م میلله‌تانه پێكه‌وه دانیشتن و باس له‌چاره‌نوسی هاوبه‌ش بكه‌ن، به‌مانای چه‌نده‌ها ڕه‌هه‌ندی مێژوویی گه‌وره‌ی له‌خۆی گرتووه، ده‌نا له‌سه‌دا نه‌وه‌دووی باشووری كوردستان و به‌پشتگیری كۆی كورد، ده‌نگی خۆی پێ نه‌ده‌به‌خشی. ئه‌م ڕیفراندۆمه ده‌نگدانێك بوو له‌دژی شۆڤێنزم و پان عه‌ره‌بیزم و توركیزم و ئێرانیزمی ده‌وڵه‌ته ناسیونالیزمیه‌كانی ناوچه‌كه. لێره‌وه ئه‌م ده‌نگدانه ده‌چێته پاڵ ئه‌و هێزه‌ی كه‌داوای فراوانكردنی دیموكراسیه‌ت و دادگایكردنی گه‌نده‌ڵی ده‌كات، چونكه ئه‌م وزه‌گه‌وره‌یه كۆمه‌ڵگه كه‌داوای سه‌ربه‌خۆیی ده‌كات، هه‌مان وزه‌یه كه‌داوای دادپه‌روه‌ری ده‌كات، به‌ڵام له‌به‌ر غیابی هێزی سیاسی ئۆپۆزیسێۆنی ڕاسته‌قینه، ئه‌م وزه‌یه ده‌چێته ناو ده‌ستی هێزه ته‌قلییدیه‌كانه‌وه، كه‌ئه‌مه‌ش لاوازی ئه‌م به‌ره‌یه نیشانده‌دات كه‌جگه له فینۆمێنێكی میدیایی و كولتوری هاواركردن نه‌بێت، هیچیتر نین. له‌سه‌ر ئاستی كرده‌یی، مۆبیلاریزه‌كردن و ڕێكخستن و په‌روه‌رده‌كردنی ئه‌ندامه‌كانیان، به‌هه‌مان میتۆد و كولتوری هێزه‌كانی ناو ده‌سه‌ڵاته، هه‌ر بۆیه گوتارێكی جیاواز، دیسكۆرسی جیاواز نابینین له‌سه‌ر ئاسته سیاسی و كرده‌ییه‌كه‌دا، و ناتوانێت ئه‌م وزه گه‌وره‌یه ی له‌سه‌دا نه‌وه‌دودووه مۆبیلاریزه بكات، به‌ڵكو نه‌زانانه له‌دژی خه‌ونه‌كانی سه‌ربه‌خۆیی ده‌وستێته‌وه یاخود دوودڵه له‌ده‌نگدان.\nدووفاقیه‌تی سیاسی و مۆڕاڵی ، چۆن له‌كاركته‌ره سیاسییه‌كانی ده‌سه‌ڵاتدا ئاشكرایه، ئاوه‌هاش له‌ناو (به‌ره‌ی نه‌خێره فه‌رمییه‌كه) و ڕابه‌ڕی یه‌كه‌مدا ئاشكرا خۆی نمایشده‌كات. ئه‌م كاراكته‌ره خۆی به‌رهه‌می گه‌نده‌ڵییه، به‌شێكه له‌ئابوورییه‌ك له‌كوردستانێكدا، كه‌ئابووری میلیشیا و مافیایزمه. پڕۆژه‌ی ئابووری گه‌وره له‌كوردستاندا یه‌كسانه به گه‌نده‌ڵی و دۆسیه‌كانی ده‌سه‌ڵات و كه‌سایه‌تیه سیاسیه‌كانی پشت پرۆژه‌كان، ئه‌مه لای منداڵێكی قۆناغی سه‌ره‌تایی ئاشكرایه، ئیدی چۆن گه‌نجێك ئاوه‌ها له‌پڕ بوو به‌ملیۆنێرێكی ترسناك و بیزنس مانێك له‌وڵاتێكدا كه‌خاوه‌نی هیچ پیشه‌سازی و ئابووریه‌كی به‌رچاو نییه. ئه‌مجۆره ئابوورییه مافیاگه‌راییه له‌ئه‌مریكای لاتین، كامبۆدیا و كۆڵۆمبیا و ئه‌رجه‌نتین و زۆریتر له‌وڵاتانی ئه‌فریقادا بوونی هه‌یه، كه‌ملیۆنه‌ره‌كان له خانووی ته‌نه‌كه‌وه دێنه ده‌ره‌وه بۆ خانووی ئاڵتونی. لێره‌وه نه‌خشه‌ی ئه‌م (نه‌خێره فه‌رمییه) ده‌رهاویشتیه‌كی دیكه‌ی گه‌نده‌ڵییه له‌ته‌نیشت ده‌رهاویشته‌كانی دیكه‌وه و به‌شێكی دیكه‌ی ئه‌قڵی گاڵته‌جاڕی كوردییه.\nدووهه‌م ئه‌كت – پارتی دیموكرات و نیوه‌ی یه‌كێتی نیشتمانی؛\nئه‌قڵی گاڵته‌جاڕی سیاسی، سینیزمی سیاسی، له‌ناو پارتی دیموكراتدا به‌جۆرێكی دیكه مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵ ئه‌م به‌ها گه‌وره‌یه (سه‌ربه‌خۆیی) كرد. وه‌ك گه‌مه‌یه‌ك مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵدا كرد، كه‌بتوانێت نه‌یاره لۆكالیه‌كانی تێكبشكێنێت و لاوازیان بكات، بوارێكی فراوانیش بكاته‌وه بۆ كێشه‌ی سه‌رۆكایه‌تی، بێگومان به‌جۆره‌ی پارتی خوازیارێتی.\nدیاره پێش هه‌موو شتێك یه‌كێك له‌سیفه‌ته‌كانی ئه‌قڵی گاڵته‌جاڕی ئه‌وه‌یه شتێك ده‌ڵێت و شتێكی دیكه ده‌كات و شتێكی تر له‌پشت كرده‌كانیه‌وه‌یه‌تی، به‌مانای هه‌ڵسوكه‌وت و شێوازی بیركردنه‌وه و كرده‌ی وه‌ك یه‌ك نین. لێره‌دا له‌ناو پارتیدا به‌ده‌ستی ئه‌نقه‌ست بێت یاخود ده‌رهاویشته‌ی ئۆتۆماتیكیانه‌ی ئه‌قڵی گاڵته‌جاڕی بێت، به‌هاكان ده‌چنه ناو كایه‌ی كاركته‌ره گه‌مه‌كاره سیاسیه‌كه‌وه، به‌مانای به‌هاكان تاوه‌كو ئه‌و چركه ساته به‌هان، كه‌چه‌ند ئامانجێكی لۆكالی بچۆك ده‌پێكن، ئیدی ڕه‌هه‌نده گه‌وره دوو مه‌وداكه‌ی جێگه‌ی گرنگی پێدا نییه. بێگومان ئه‌م ئه‌قڵه یان ئه‌وه‌یه نه‌زانانه خۆی داوه‌ته به‌ر ئه‌م پرسه گه‌وره‌یه، كه‌ئه‌مه گریمانه‌یه‌كی لاوازه، یاخود له‌پێچێكدا بیری له‌و بۆشاییه گه‌وره‌یه‌ش كردۆته‌وه كه‌دوای ڕیفراندۆم دێته ئاراوه و ده‌توانێت گه‌مه‌ی تێدابكات، به‌وه‌ی گه‌ر هه‌ڵبژاردن بكرێت له‌كوێدا بكرێت، له‌سنووری ده‌نگدانی سه‌ربه‌خۆیی كه ناوچه جێ ناكۆكه‌كانه یاخو له سنووری هه‌رێمه فیدرالیه ئێراقیه‌كه؟\nلێره‌وه جارێكیتر سینزمی كوردی گه‌مه به‌به‌هاكان ده‌كات، چونكه گه‌ر ئۆپۆزیسێۆن داوای هه‌ڵبژاردنی گشتی بكات له‌واده‌ی خۆیدا، ئه‌وا له‌به‌ر یه‌كلانه‌بوونه‌وه‌ی ده‌رئه‌نجامه‌كانی ڕیفراندۆم له‌گه‌ڵ حكومه‌تی ناوه‌ند سنووره جوگرافیه‌كه‌ی هه‌ڵبژاردن گرفتی تێده‌كه‌وێت، گه‌ر سووربێت له‌سه‌ر ئه‌نجامدانی هه‌ڵبژاردن به‌پێی سنووره هه‌بووه‌كان ، ئه‌وا به‌رامبه‌ر دووگرفت ده‌بێته‌وه؛ یه‌كه‌م وه‌ك ئه‌وه وه‌هایه داوای هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی سنووری هه‌ڵبژاردنی ڕیفراندۆم بكات. چونكه گه‌ڕانه‌وه بۆ سنووری پێش ڕیفراندۆم خۆی له‌خۆیدا هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌یه‌كی پراكتیكیانه‌ی ده‌ره‌نجامه‌كانی ڕیفراندۆمه! به‌مه‌ش دووباره ئۆپۆزیسێۆن ده‌خرێته به‌ر هێرشی دژه سه‌ربه‌خۆیی و نیشتمان په‌روه‌ری ده‌خرێته به‌ر پرسیار، كه‌ئه‌مه‌ش زیان له‌ئۆپۆزیسه‌ۆنه‌كان ده‌دات، یاخود ئه‌وه‌یه ده‌بێت رازی بن به چاوه‌ڕێكردنی ده‌رئه‌نجامه‌كانی ڕیفراندۆم كه سه‌رۆك بارزانی دووساڵی بۆ دیاریكردووه، به‌مه‌ش هه‌م پرۆسه‌ی دیموكراسی و هه‌ڵبژاردن دواده‌خرێت، و هه‌م پێگه‌ی پارته‌كانی ناو ده‌سه‌ڵات به‌هێزتر ده‌بێت…\nئه‌وه‌ی له‌م كرده‌یه‌دا، له‌م شێوازی بیركردنه‌وه‌یه‌دا سه‌رنجی من ڕاده‌كێشێت، دروستكردنی فه‌زایه‌كه تێدا دووفاقی و دوو ده‌موچاوی دروستده‌كات، به‌مانای دروستكردنی ژنیگه‌یه‌كی پڕمیكرۆبی گاڵته‌جاڕی كه كاراكته‌ره‌كان بۆ سیاسه‌تكردن ده‌بێت یان بێده‌نگ بن، یان بچنه باری چاوه‌ڕوانی، یاخود ده‌بێت گه‌مه‌ی دووفاقی بكه‌ن، به‌مانای هه‌ڵبژارده‌كانی كه پارتی دیموكرات وه‌ك هه‌موو پارتێكی كۆنزه‌ڤاتیڤه‌كی دونیا ده‌یخاته به‌رده‌م هێزه‌كانی ده‌ره‌وه‌ی خۆی دوو چاره‌سه‌ر ده‌هێڵێته‌وه یان ده‌بێت گه‌مه‌كار بیت له‌گه‌لیدا، یاخو ده‌بێت له‌ناو ونبووندا ، بۆهیمیانه لێدوان و هه‌ڵوستی دژ به‌یه‌كت هه‌بێت. ئه‌م گه‌مه‌یه ته‌نانه‌ت توانیوویه‌تی یه‌كێتی نیشتمانی كوردسیتانیش بكاته دووبه‌شه‌وه، گۆڕان بكاته دووبه‌شه‌وه له‌ده‌نگداندا، و له‌به‌غدا شتێك و له‌كوردستان شتێكی دیكه، له‌سه‌ر شاشه‌كان شتێك و له‌هه‌ڵوێستێكی دیكه شتێكی تر، ئاوه‌ها تاكه كه‌س كه كۆی ئه‌م كۆڕاڵه هیپۆكرسیه (دووفاقییه) ده‌جوڵێنێت پارتی دیموكراتی كوردستانه.\nدیوێكی دیكه‌ی بیركردنه‌وه‌ی گاڵته‌جاڕی له‌وه‌دا خۆی نمایشده‌كات كه پارتی دیموكرات چاوه‌ڕوانی ئه‌و پشتگیریه گه‌وره‌یه‌یان نه‌ده‌كرد له‌م پڕۆسه‌یه، خۆیان بۆ گه‌مه‌یه‌كی سووكتر ئاماده‌كردبوو، نه‌ك گه‌مه‌یه‌كی قورس له‌گه‌ل جیهاندا. ئه‌م بیروڕایه له‌سه‌ر ئه‌م نه‌خشه‌یه گه‌مه‌ی خۆی ده‌كرد، به‌وه‌ی گریمانه‌ی ئه‌وه‌ی ده‌كرد كه بیروڕای (ئه‌نتی – پارتی) كاردانه‌وه‌كه‌ی له‌سه‌ر بنه‌مایه‌كی زانراو ده‌بێت به‌وه‌ی؛  بارزانی ده‌یه‌وێت به‌م پرسه شوێنای خۆی له‌سه‌رۆكایه‌تیدا درێژه پێبدات…ئه‌مه لای هه‌مووان ئاشكرایه. هه‌ر له‌به‌رئه‌وه مه‌زنده‌ی ئه‌وه‌یان ده‌كرد، كه خه‌ڵكی كوردستان به‌شداریی بكه‌ن، به‌ڵام ده‌ڤه‌ری سلێمانی و هه‌ڵه‌بجه و گه‌رمیان و كوردانی هه‌نده‌ران و گۆڕان و ئیسلامیه‌كان و به‌شێكی زۆری مووچه‌خۆران ده‌نگ نه‌ده‌ن و بایكۆتی بكه‌ن. به‌مانای ئه‌م ئه‌قڵه وه‌های مه‌زنده كردبوو؛ كه به‌شدارییه‌ك ده‌بێت خۆی له‌سه‌روو په‌نجاوه ده‌دات، به‌مانای (به‌ڵێیه‌كی لاواز) بۆ سه‌ربه‌خۆیی، بێگومان (به‌ڵێی لاواز) ده‌كرێت سه‌وداكاری له‌سه‌ر بكرێت چونكه به‌ڵێیه‌كی لاوازه. یاخود گریمانه‌ی ئه‌وه‌یان دانابوو، كه كۆی ده‌نگدان (په‌نجا به‌په‌نجا) بكه‌وێته‌وه، یاخود له‌حاڵه‌تی ده‌گمه‌ندا نه‌خێر ده‌بێت. به‌مانای به‌شداری و به‌ڵێیه‌كی لاواز ده‌نگدانه‌وه‌ی جیهانی به‌رچاو به‌دووی خۆیدا ڕاناكێشێت، یاخود ده‌نگدان به‌نه‌خێر ده‌شكێته‌وه، به‌مه‌ش پارتی دوو قازانجی سیاسی له‌به‌رچاو بوو:\nیه‌كه‌م: گه‌ر شكستی هێنا پارتی ده‌بێته پاڵه‌وانی نیشتمانی و ئه‌وانیتر دژه سه‌ربه‌خۆیی.\nدووهه‌م: گه‌ر سه‌ركه‌و‌تنێكی لاوازی هێنا، ئه‌وا له‌به‌رئه‌وه‌ی زۆرینه‌یه‌كی ڕه‌ها نین، ده‌توانێت له‌گه‌ڵ به‌غدا سه‌ودا بكات و به‌مه‌ش پارتی له‌گۆشه‌گیری سیاسی ئێستای دێته ده‌ره‌وه و ده‌یكاته‌وه به‌ئه‌كته‌ری بڕیاڕده‌ری چاره‌نوسه‌كان، ئه‌مه‌ش به‌هایه‌كی دیكه ده‌به‌خشێت به پارتی، وه‌ك پارتێكی نه‌ته‌وه‌یی خۆی نمایشده‌كات.\nلێره‌وه پێموایه گه‌ر پارتی دیموكرات دركیان به‌وه بكردایه، نه‌یاره سیاسی و فیكرییه‌كانی پارتی به‌و جۆشه‌وه به‌شداریده‌كه‌ن وده‌چن ده‌نگ به (به‌ڵێ) ده‌ده‌ن و زۆرینه‌ی ڕه‌ها به‌ده‌ستدێنن، ئه‌وا پارتی دیموكرات ئه‌م هه‌نگاوه‌ی نه‌ده‌نا. گه‌ر بیانزانیانه له‌سه‌دا نه‌وه‌د و دوو به‌شداری ده‌كات به (به‌ڵێ) كه ئه‌م ژماره‌یه له‌وه‌ی (كاتالانیا) به‌رزتره، به ڕه‌چاوی ئه‌وه‌ی میلله‌تی كورد هۆشیاره به‌وه‌ی چوار ده‌وری به‌سوپای زۆر دڕنده دراوه و سزای توند ده‌درێت، به‌ڵام سه‌ره‌ڕای ئه‌وه ده‌نگ به‌به‌ڵێیه‌كی به‌هێز ده‌دات. به‌مجۆره وه‌ك گریمانه‌یه‌ك پێموایه هاوكێشه‌كه بۆ پارتی دیموكرات قورستر كه‌وتۆته‌وه. دیاره ده‌كرێت له‌ڕووی سیاسیه‌وه پێچه به‌ده‌وره‌ی له‌گه‌ڵدا بكه‌ن، به‌ڵام گه‌ر بیكه‌ن، ئه‌وا له‌ڕووی ئه‌خلاقی و دۆسیه‌ی نه‌ته‌وه‌ییه‌وه، نسكۆیه‌كی تره نه‌ك ته‌جاوزی نسكۆی ١٩٧٥ ناكات، به‌ڵكو ده‌بێته نسكۆی ٢٠١٧ بۆ مێژووی پارتی دیموكرات و خودی سه‌رۆك بارزانی.\nله‌م گریمانه‌یمدا پێموایه ئه‌وان گره‌و‌یان له‌سه‌ر (به‌ڵێی لاواز) یان تاڕاده‌یه‌ك نه‌خێر كردبوو. بۆ پشتڕاسكردنه‌وه‌ی ئه‌م ڕایه بچوكه‌م، ئه‌وه‌بوو له كاژێره‌كانی یه‌كه‌می ڕۆژی ده‌نگداندا (نێچیره‌ڤان بارزانی) به‌په‌له كۆنگره‌ی ڕۆژنامه‌وانی گرت و ویستی قه‌باره‌ی ده‌نگدان كه‌مبكاته‌وه و ئه‌و گووتی: ڕیفراندۆمی بۆ جیاكردنه‌وه‌ی سنوور نییه! …ئه‌مه‌ی كاتێك گووت كه‌هێشتا خه‌ڵك ده‌چن ده‌نگ بۆ سه‌ربه‌خۆیی بده‌ن. له‌وبڕوایه‌شد‌ا نیم ئه‌وه‌نده هۆشیار نه‌بن به (شوێن و كات) ی لێدوانه‌كانیان!\nهه‌موو كه‌س ئه‌و پرسیاره‌ی ده‌كرد؛ ئایا  ئه‌و (هاوكاتیه) بۆ كۆنگره‌ی ڕۆژنامه‌وانی گونجاو بوو، كه ئه‌و قسه ترسناكه‌ی تێدا بكرێت؟ بێگومان ئه‌وان هوشیاربوون له‌وه‌ی كه‌ده‌یڵێن و ده‌یانه‌ویست (به‌ڵێیه‌كی لاواز بێت) نه‌ك به‌ڵێیه‌كی به‌هێز، چونكه به‌ڵێی به‌هێز، كۆی گه‌مه‌كه قڵپده‌كاته‌وه، به‌ڵام تازه زۆرینه‌ی ڕه‌ها هاوكێشه‌كه‌ی قڵپكرده‌وه.\nسه‌ركردایه‌تی كوردی ده‌سه‌ڵاتدار له‌باشوور وه‌های له‌مێشكدا بوو، كه‌ده‌توانێت ئه‌كتی سه‌ربه‌خۆبوون بكات به‌بێئه‌وه‌ی خۆی (كاراكته‌ری سه‌ربه‌خۆیی) له ڕۆحیدا و له‌كه‌سێتی سیاسیدا بوونی هه‌بێت. به‌مه‌ش ده‌ریخست كه‌لاوازیه‌كی هه‌یه بۆ ده‌ركپێكردنی وانه مێژووییه‌كانی دونیا. ده‌ستدان له (به‌ها گه‌وره‌كان) و فڕێدانی بۆ ناو كۆمه‌ڵگه،  ده‌رخسته‌ی مێژوویی گه‌وره‌ی ده‌خاته‌وه، كه‌وه‌ك شمشێری دووتیغ وه‌هایه، گه‌ر ئاگادار نه‌بیت ئه‌وا خۆت له‌تده‌كات. لێره‌وه ئه‌قڵی گاڵته‌جاڕی كوردی ئه‌و شمشێره‌ی هاته ناوده‌سته‌وه كه‌سه‌ربه‌خۆییه و ناوێرێت به‌هیچ لایه‌كدا بیوه‌شێنێت، چونكه ده‌زانێت كه‌خۆی پێ زامدار ده‌كات، هه‌ر بۆیه له‌سه‌ره‌تادا گووتم؛ به‌ڵێ بۆ سه‌ربه‌خۆیی كوردستان له‌هه‌ناویدا نه‌خێری بۆ دیسپۆتی كوردی هه‌ڵگرتووه.\nتازه دونیا ناگه‌ڕێته‌وه بۆ دوای چونكه 25.09.2017به‌هایه‌كی گه‌وره‌ی وه‌ك (سه‌ربه‌خۆیی) ده‌ستی لێدرا، له‌خه‌ون و سروود و خه‌ونی شاعیرانه‌وه كرا به‌ده‌نگ و به‌ڵێیه‌كی مێژوویی و به‌ڵگه‌یه‌كی مێژوویی حاشا هه‌ڵنه‌گر. ئه‌قڵی گاڵته‌جاڕی له‌وه‌دا ماسكه‌كانی كه‌وت كه هه‌ر له‌یه‌كه‌م كاژێره‌كانی پڕۆسه‌ی ده‌نگدانه‌وه، وه‌ئاگاهاته‌وه، به‌وه‌ی تازه سنوورێكی به‌زاندووه زۆر ترسناك، سنوورێك به‌م كاراكته‌ره‌وه ناتوانێت به‌ره‌نگاری بێته‌وه.\nلێره‌وه دۆنكیخۆته‌مان بیردێته‌وه كه ده‌یه‌وێت به‌ره‌نگاری په‌روانه‌كانی (ئاشی با ) بێته‌وه ، چونكه وه‌ها ده‌زانێت هه‌ژدیهاكانی سه‌ده تاریكه‌كانی ناوه‌ڕاستن، له‌دواجاریشدا كه له‌خه‌ونه سوارچاكیه‌كه‌ی وه‌ئاگادێته‌وه، له‌ناو پێخه‌فه‌كیدا به‌دڵشكاوی ده‌مرێت. به‌هه‌قه‌ت ده‌بێت سه‌رۆك بارزانی ئاگادار بێت و ئه‌م كه‌یسه به‌ناو ئه‌قڵی گاڵته‌جاڕیدا نه‌بات، له‌م پێچه‌دا له‌ڕووی ڕه‌مزییه‌وه جله سوارچاكیه‌كانی دۆنكیشۆت له‌به‌ر نه‌كات، چونكه وه‌ئاگاهاتنه‌وه، دووباره نسكۆیه‌كی هه‌زارو نۆسه‌دو حه‌فتاو پێنجه، به‌ڵام له سه‌ده‌ی بیستو یه‌كدا. ئه‌مجاره نسكۆیه‌كه ته‌نها بۆ خۆی و پارته‌كه‌ی، نه‌ك بۆ میلله‌تی كورد.\nچه‌ند سه‌رچاوه‌یه‌ك په‌یوه‌ندیدار به‌م باسه‌وه :\n–\tئیسماعیل حه‌مه‌ئه‌مین / به‌كر عه‌لی – سلۆته‌ردایك له‌نێزیكه‌وه – سێینه كتێب – ده‌زگای سه‌رده‌م ساڵی ٢٠١٦\n–\tPeter Sloterdijk, Kritik der zynischenVernunft. SV. 1987\n–\tMigel de Cervantes, Don Quijote , a new translataion by Burton Raffel. editing by Dina De Armas Wilson.\nتێبینیه‌ك: ئه‌م نوسینه چه‌ند سه‌رنجێكی خێرا وتێبینیه‌كن له‌دیارده‌ی (ئه‌قڵی گاڵته‌جاڕی كوردی له‌كۆنتێكسته مێژووییه‌كه‌یه‌دا) هه‌وڵدانێكه بۆ تێگه‌یشتن له‌كۆی ئه‌قڵی سیاسی كوردی له سێكته‌ره جیاوازه‌كانیدا، بۆ هیچ مه‌به‌ستێكی سیاسیانه‌ی به‌رته‌سك به‌كارنایه‌ت.\nته‌واو – له‌نده‌ن 02.10.2017\nPrevious به‌رپرسیاریه‌تی رۆشنبیر …. د. شه‌ونم یه‌حیا\nNext مانیفێستێك بۆ تێپەڕاندنی شكست


نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتووه‌كان: له 70%ی دانیشتووانی یه‌مه‌ن به‌ده‌ست برسێتییه‌وه ده‌ناڵێنن\nنه‌ته‌وه‌یه‌كگرتووه‌كان ئاشكرایده‌كات له‌سه‌دا 70ی دانیشتوانی وڵاتی یه‌مه‌ن به‌ده‌ست برسێتییه‌وه ده‌ناڵێنن.\nمارك لۆكۆك جێگری سكرتێری گشتی نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتووه‌كان بۆ كاروباری مرۆیی به ڕۆژنامه‌نوسانی ڕاگه‌یاند: لایه‌نه به‌شه‌ڕهاتووه‌كانی یه‌مه‌ن به‌ربه‌ست له‌به‌رده‌م گه‌یاندنی كۆمه‌كه مرۆییه‌كان دروستده‌كه‌ن، به‌وهۆیه‌شه‌وه له‌سه‌دا 70ی هاوڵاتیانی یه‌مه‌ن به‌ده‌ست برسێتییه‌وه ده‌ناڵێنن.\nلۆكۆك كه‌پاش گه‌ڕانه‌وه‌ی له سه‌ردانی یه‌مه‌ن له‌باره‌گای سه‌ره‌كی نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتووه‌كان زانیارییه‌كانی بۆ ڕۆژنامه‌نوسان خسته‌ڕوو باسیله‌وه‌كرد: چاوپێكه‌وتنی له‌گه‌ڵ زۆرێك له ئاواره‌و ده‌ربه‌ده‌ر و گه‌مارۆدراوه‌كانی قه‌یرانی یه‌مه‌ن كردووه‌و گوێی لێگرتوون و بینه‌ری دایك و باوك بووه كه منداڵه‌كانیان هێناوه بۆ لای دكتۆر تا گیانیان له‌و برسێتییه كوشنده‌ی كه تووشیان بووه ڕزگاربكه‌ن و به‌ڕاستی بارودۆخی یه‌مه‌ن زۆر خراپه.\nئه‌و به‌رپرسه‌ی نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتووه‌كان ئه‌وه‌شی وت: ملیۆنان هاوڵاتی گیرۆده‌ی برسێتی و نه‌خۆشی و ترس و بێ هیوایی بوون و هه‌موویان یه‌ك په‌یامیان هه‌یه كه داوا ده‌كه‌ن جه‌نگی یه‌مه‌ن بوه‌ستێندرێت.\nلۆكۆك جه‌ختی كرده‌وه كه نزیكه‌ی 20 ملیۆن هاوڵاتی به‌ده‌ست برسێتییه‌وه ده‌ناڵێنن كه‌ده‌كاته له‌سه‌دا 70ی دانیشتوانی ئه‌و ووڵاته و هه‌روه‌ها 250 هه‌زار كه‌سیش له بارودۆخێكی سه‌ختدا ژیان ده‌گوزه‌رێنن.\nقسه‌كانی جێگری سكرتێری گشتی نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتووه‌كان بۆ كاروباری یه‌مه‌ن له‌كاتێكدایه كه‌له ئێستادا له ستۆكهۆڵمی پایته‌ختی سووید گفتوگۆكانی نێوان حكومه‌ت و حوسییه‌كانی یه‌مه‌ن به نێوه‌ندگیری نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتووه‌كان به‌ڕێوه‌ده‌چێت و ماوه‌ی شه‌ش ڕۆژه گفتوگۆكان به‌رده‌وامه.


د. محەمەد ئەمین: ئاشت کردنه‌وه‌ی شێخه‌کانی که‌نداو (سعودی وقه‌ته‌ر) له دژی کێیه؟\nپاش مل ملانێ، رکابه‌ری یه کتر وه هه‌تا دوژمنایه تی کردنی یه‌کتری نێوان سعودیه و قه‌ته‌ر سه‌ره‌نجام له ٥.۱.۲۰۲۱ شازاده‌ی سعودیه و ئه‌میری قه‌ته‌ر به ناوه‌ندگیری ئه‌مریاکا وه کویت ئاشتیان راگه‌یاند تا به یه‌که‌وه به‌رگری له به‌رژه‌وه‌ندی که‌ندا بکه‌ن. به کورتی ئه وه‌ی له‌م ئاشتیه زیانی پێ ئه‌گات تورکیاو ایراننن ، چونکه له بنه‌مادا ئه‌م ئاشتیه بۆ به هێزکردنی به‌ره‌ی دژی فراوان خوازی تورکیاو ایران وه هاوبه‌رژه‌وه‌ند هاوسۆزه‌کانیانه له وه‌ڵاتانی عه‌ره‌بی که بریتین له اخوانی...\nکوردستانپۆست: زانیاری نوێ لەسەر ریفراندۆمەکەی بارزانی\nئیهۆد یعری پسپۆڕی سیاسی كاروباری كوردی له ئیسرائیل له به‌رنامه‌یه‌كی ته‌له‌فزیۆنی دا له‌گه‌ڵ كه‌ناڵی ٢ی ئیسرائیل شرۆڤه و زانیاری نه‌بیستراوی له‌سه‌ر ریفراندۆمی ٢٥ی سێپته‌مبه‌ری ٢٠١٧ باس كردوو ده‌ڵێ . بارزانی له‌سه‌ر داوای توركیا و به‌تایبه‌ت ره‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆگان ریفراندۆمی ٢٥ی٩ی ئه‌نجام دا". ...


بايدن بڕیارێکى نوێى واژۆ کرد\n12:23 - 26/01/2021 235 جار خوێندراوەتەوە\nسەرۆکی ئەمریکا، ئه‌و بڕیارنامه‌یه‌ی واژووكرد كه قه‌ده‌غه‌ی گەشتكردن ده‌خاته سه‌ر ئەو کەسانەی کە لە وڵاتانی ناوچه‌ی شنگن، بەریتانیا، ئێرلەندا، بەڕازیل و ئه‌فریقای باشوور دێنە وڵاته‌كه و هاووڵاتیی ئەمریکا نیین.\nجۆ بایدن سەرۆکی ئەمریکا به واژووكردنی بڕیارنامه‌یه‌ك ئه‌و بڕیارنامه‌یه‌ی هه‌ڵوه‌شانده‌وه كه پێشتر سه‌رۆكی پێشووی ئه‌مریكا، دۆناڵد تره‌مپ واژووی له‌سه‌ر كردبوو كه تایبه‌ت بوو به هه‌ڵگرتنی قەدەغەی گەشتکردن له‌سه‌ر ئه‌و وڵاتانه له رۆژی ٢٦ی كانوونی دووه‌م به‌دواوه و ئەفریقای باشووریشی بۆ لیستی وڵاته‌كان زیادكرد.\nلەو بڕیارنامه‌یه‌دا کە بایدن واژووی کردووە ھاتووە: "بە لەبەرچاوگرتنی بەردەوامیی بڵاوبوونەوەی زنجیره نوێیه‌كان و نەخۆشی ڤایرۆسی کۆرۆنا، ناوەندی كۆنترۆڵكردن و رێگرتن لە نەخۆشییەکان، دووبارە وردبینی بۆ سیاسەتەکانی گەشتی نێودەوڵەتی كردووه. دوای وردبینییه‌كان لە دۆخی تەندروستیی وڵاتانی ناوچه‌ی شنگن، بەریتانیا، ئێرلەندا، بەڕازیل و ئه‌فریقای باشوور، بڕیارماندا به جێبه‌جێكردنی سنووردارکردنی گەشتی ئەو کەسانەی لەو وڵاتانەوە دێنه ئەمریکا".\nبه‌وپێیه، ئەو کەسانەی کە هاووڵاتیی ئه‌مریكی نیین و لەو وڵاتانەوه کە لە بڕیارنامه‌كه‌دا ئاماژه‌یان پێكراوه، یان له ١٤ رۆژی رابردوودا له‌و وڵاتانه بوون و بۆ ئه‌مریكا گه‌شت ده‌كه‌ن، رێگه‌یان پێنادرێت بچنه ئه‌مریكا.\nمانگی سێ له هه‌رێم باراناوی ده‌بێت


Diplomatic Magazine | مانۆری ئه‌ردۆغان له‌گه‌ڵ كێشه‌ی كورد له توركیا (2001 ـ 2018)\nچارەنووسی پرۆسەی ئاشتی دوای هەڵبژاردنەکانی سبەینێ چی بەسەر دێت؟\nو: ئەنور حسێن کاکە\nپارتى داد و گه‌شه‌پێدان (Akp) كاتێك له ساڵى 2001 دا هاته نێو دونیاى سیاسه‌ته‌وه به‌رنامه‌ى دوور مه‌وداى هه‌بوو بۆ ئاینده‌ى توركیا، له‌و باوه‌ڕه‌دابوو به‌بێ چاره‌سه‌ركردنى كێشه‌ى كورد ئه‌و وڵاته ناتوانێت به‌ره‌و پێش بچێت و بوونى خۆى بسه‌لمێنێت، له‌م ڕووه‌وه هه‌وڵیدا به كرانه‌وه‌یه‌كى ته‌واو گفتوگۆى دیموكراتیانه و پاڵپشت به (برایه‌تى ئاینى و نه‌ته‌وه‌یی )، ڕه‌زامه‌ندى كۆمه‌ڵگه‌ى كوردى به‌ده‌ست بهێنێ و قۆناغ به قۆناغ به‌سه‌ر ئاریشه‌ى له مێژینه‌دا سه‌ربكه‌وێت.\nكورده‌كانیش ورده ورده كرانه‌وه و ڕەزامه‌ندیان به‌رامبه‌ر ئه‌م پارته له ئه‌نجامى هه‌ڵبژاردنه‌كانه‌وه ده‌ربڕى، به‌شێوه‌یه‌ك نوێنه‌ره كورده‌كانى ناو حزبى داد و گه‌شه‌پێدان له ناوچه كوردییه‌كاندا به‌به‌راورد به نوێنه‌رانى دیكه‌ى كورد (چ سه‌ربه‌خۆكان و چ نوێنه‌رى حزبه كوردییه‌كانى تر ) زۆرترین ده‌نگیان به‌ده‌ست هێنا.\nپشتگیرى كورده‌كان له حزبى دادو گه‌شه‌پێدان به‌ره‌و هه‌ڵكشان ده‌چوو، له‌م نێوانه‌شدا لێدوانه‌كانى خودى ڕه‌جه‌ب ته‌یب ئۆردوگان زۆر كاریگه‌ر بوون و ئه‌مه‌ش زیاتر لاى كورده‌كان خۆشه‌ویستى كرد بوو.\nله‌میانى وته‌یه‌كیدا كه له شاری ئامەد له ساڵى 2005 دا پێشكه‌شى كرد ڕایگه‌یاند (چاره‌سه‌ر كردنى مه‌سه‌له‌ى كورد ئاواتى منیشه ) له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا به‌ناوى ده‌وڵه‌تى توركیاوه و به‌هۆى كوشتارى ده‌رسیم له‌ساڵى 1938 كه به وته‌ى خۆى 14 هه‌زار كورد به‌هۆى ڕاپه‌ڕینیانه‌وه خه‌ڵتانى خوێن كران داواى لێبوردنى كرد، وته‌كانى ئۆردوگان ساڕێژێك بوو بۆسه‌ر برینێكى كۆنى كورده‌كان كه كوردانى باكور پاش تێپه‌ڕینى چه‌ند ده‌یه‌یه‌ك له قوڵاى وجودیانه‌وه هه‌ستیان پێ ده‌كرد.\nئۆجه‌لان له ئازارى 2013 له جه‌ژنى نه‌ورۆزى ئه‌و ساڵه‌دا نامه‌یه‌كى بڵاو كرده‌وه‌و داواى له هێزه‌كانى په‌كه‌كه كرد كه چه‌كه‌كانیان دابنێن و مه‌سه‌له‌ى كورد له ڕێگه‌ى ئاشتیيه‌وه چاره‌سه‌ر بكه‌ن، ئه‌م نامه‌یه به وه‌رچه‌رخانیكى مێژووى له مه‌سه‌له‌ى كورد له قه‌ڵه‌م دراو له دواى ئه‌مه‌وه په‌كه‌كه ئاگربه‌ستى ڕاگه‌یاند.\nحزبى دادو گه‌شه‌پێدان له پاڵ ئه‌م تێڕوانینانه‌وه بۆ مه‌سه‌له‌ى كورد ده‌ستى به كۆمه‌ڵێك چالاكى كرد كه وه‌ك به‌شێك له مافه سه‌ره‌تاییه‌كانى هه‌ر هاوڵاتیه‌كه و كورده‌كان هه‌ر له‌كاتى دروست بوونى كۆمارى توركیا له لایه‌ن ئه‌تاتوركه‌وه له ساڵى 1924 له‌و مافانه بی به‌ش بوو، له‌وانەش:\n1-مۆڵه‌تى به‌ڕێوه چوونى خولى فێربوونى زمانه غه‌یره توركیه‌كان به‌تایبه‌تى كوردى له ساڵى 2003.\n2-كردنه‌وه‌ى گروپى زمانه‌كانى غه‌یره تورك له زانكۆكاندا.\n3-په‌سه‌ند كردنى مافى بڵاوكراوه به زمانى كوردى.\n4-ڕێگه‌دان به كردنه‌وه‌ى ته‌له‌فزیۆنى فه‌رمى به زمانى كوردى له ساڵى 2009.\n5-خوێندنى زمان و ئه‌ده‌بیاتى كوردى وه‌ك بابه‌تێكى ئیختیارى له قوتابخانه‌كاندا.\n6-به‌كارهێنانى زمانى دایك له‌لایه‌ن ئه‌و ئه‌و تۆمه‌تبارانه‌ى كه كوردن له دانشتنه‌كانى دادگاكاندا له ساڵى 2013.\n7-بڵاوكردنه‌وه‌ى پاكێجێكى چاكسازى له كانونى یه‌كه‌مى 2013 له لایه‌ن خودى ئۆردوگانه‌وه كه كۆمه‌ڵه بابه‌تێكى ترى له‌خۆ گرتبوو.\nله‌پاڵ ئه‌مانه‌شدا بارودۆخى نائاسایی له ناوچه كوردییه‌كاندا هه‌ڵوه‌شانده‌وه و به‌رنامه‌ى چاكسازى گه‌وره‌ى ئابورى له ناوچه كورد نشینه‌كاندا خسته ڕوو، له هه‌مان كاتدا ده‌وڵه‌تى توركیا گفتوگۆى ژێر به‌ژێرى له‌گه‌ڵ عه‌بدوڵا ئۆجالان له زیندان و ڕابه‌رانى په‌كه‌كه له ده‌ره‌وه‌ى وڵات به‌تایبه‌تى له نه‌رویژ ده‌ستپێكرد.\nئیبراهیم تاتڵیساس، ئەردۆغان، شڤان پەروەر ـ شاری ئامەد ـ ٢٠١٣\nده‌زگاى هه‌واڵگرى توركى ئه‌م گفتوگۆیانه‌ى ئه‌نجام ده‌دا، كاتێك له ساڵى 2012 دا ئاشكرا بوو ده‌زگاى دادوه‌رى توركیا هاكان فیدان سه‌رۆكى ده‌زگاى میتى به‌تاوانى بوونى په‌یوه‌ندى له‌گه‌ڵ "ده‌زگایه‌كى تیرۆرستى" بانگیهێشت كرد، ئاشكرا بوونى ئه‌م په‌یوه‌ندیه وا ده‌رده‌كه‌وت كه سه‌رجه‌م پرۆسه‌كه شكست پێ بێنێت به‌ڵام ئۆردوگان ده‌ست تێوه‌ردانى كرد و كۆتاى به ئاڵۆزیه‌كه هێنا .\nگفتوگۆكان له چوارچێوه‌ى (یه‌كگرتن و برایه‌تى ) به‌رده‌وام بوو، تا لێك تێگه‌شتنێكى په‌نهانى به‌ده‌ست هات، ئۆجه‌لان سه‌رۆكى زیندانى كراوى په‌كه‌كه له ئازارى 2013 له جه‌ژنى نه‌ورۆزى ئه‌و ساڵه‌دا نامه‌یه‌كى بڵاو كرده‌وه‌و داواى له هێزه‌كانى په‌كه‌كه كرد كه چه‌كه‌كانیان دابنێن و مه‌سه‌له‌ى كورد له ڕێگه‌ى ئاشتیه‌وه چاره‌سه‌ر بكه‌ن، ئه‌م نامه‌یه به وه‌رچه‌رخانیكى مێژووى له مه‌سه‌له‌ى كورد له قه‌ڵه‌م دراو له دوا ئه‌مه‌وه په‌كه‌كه ئاگربه‌ستى ڕاگه‌یاند.\nله‌هه‌مان ساڵدا ئۆردوگان، مه‌سعود بارزانى سەرۆکی ئەوکاتی هەرێمی کوردستانی عێراق و چه‌ند هونه‌رمه‌ندێكى كوردى له‌وانه ئیبراهیم تاتلیساز و شوان په‌روه‌رى بۆ ئامەد بانگهێشت كرد, له كۆبوونه‌وه‌یه‌كى جه‌ماوه‌ریدا ده‌ستى به پیاهه‌ڵدانى كورده‌كان كرد,\nنابێت ئه‌وه‌ش له‌یاد بكرێت مه‌سعود بارزانى ڕۆڵێكى كاریگه‌رى له به‌ره‌و پێش بردنى گفتوگۆكانى ئاشتیدا هه‌بوو، گفتوگۆكان له ژێركاریگه‌رى هۆكارگه‌لى وه‌ك گۆڕانكاریه‌كانى كورد له سوریا له‌وانه به‌هێزبوونى باڵى سوریاى په‌كه‌كه به‌رده‌وام بوو.\nهه‌ردوولا له كۆتایدا گه‌یشتنه ڕێكه‌وتنێك كه باڵجشین ئه‌كدۆغان جێگرى سه‌رۆك وه‌زیران (به‌رپرسى پرۆسه‌ى ئاشتى ) و لیژنه‌یه‌ك له پارتى دیموكراتى گه‌لان له كۆنگره‌یه‌كى ڕۆژنامه‌وانیدا ئه‌و ڕێكه‌وتنه‌یان ئاشكرا كرد.\nعەبدوڵا ئۆجالان له نامه‌یه‌كدا له نه‌ورۆزى 2015 دا، ١٠ ماده‌ى ڕێكه‌وتنامه‌كه‌ى په‌سه‌ند كرد، زۆرى پێنه‌چوو هه‌ردوولا ئاماژه‌ى نه‌رێنیان ده‌ربڕى و له كۆتایدا پرۆسه‌ى ئاشتى ڕووبه‌ڕووى شكست بوەوە.\nئه‌و ڕێكه‌وتنه ١٠ خاڵیه به دڵى ئۆردوگان نه‌بوو ڕه‌خنه‌ى لێ گرتبوو ئه‌مه‌ش وا ده‌رده‌كه‌وت به‌هۆى جیاوازى بۆچوونى نێوان ئۆردوگان و ئەحمەد داود ئۆغلۆ سه‌رۆك وه‌زیرانى ئه‌وكاته‌وه بوو.\nعەبدوڵا ئۆجالان له نامه‌یه‌كدا له نه‌ورۆزى 2015 دا، ١٠ ماده‌ى ڕێكه‌وتنامه‌كه‌ى په‌سه‌ند كرد، ئه‌و ڕێكه‌وتنه ١٠ خاڵیه به دڵى ئۆردوگان نه‌بوو ڕه‌خنه‌ى لێ گرتبوو ئه‌مه‌ش وا ده‌رده‌كه‌وت به‌هۆى جیاوازى بۆچوونى نێوان ئۆردوگان و ئەحمەد داود ئۆغلۆ سه‌رۆك وه‌زیرانى ئه‌وكاته‌وه بوو.\nله لایه‌كى تره‌وه پارتى دیموكراتى گه‌لان سیاسه‌تێكى دژه ئۆردوگانى په‌یڕه‌و ده‌كرد و له بانگه‌شه‌كانى هه‌ڵبژاردندا بۆ هه‌ڵبژاردنى په‌رله‌مان له حوزه‌یرانى 2015 دا به دروشمى (ناهێڵین سه‌رۆك كۆمار بیت ) بانگه‌شه‌یان ده‌ست پێ كرد.\nیه‌ك مانگ دواى ئه‌وه په‌كه‌كه له 12 ته‌موزى 2015 كۆتاى به ئاگربه‌ست هێناو پرۆسه‌ى ئاشتى هه‌ڵپه‌سارد، هۆكارگه‌لى زۆر ڕۆڵیان له شكستى پرۆسه‌ى ئاشتى و هه‌وڵ نه‌دانى هه‌ردوولا بۆ به‌رده‌وام بوونى هه‌بوو .\nهۆكاره‌كانى شكستى پرۆسه‌ى ئاشتى\nهۆكارى نێوخۆى و ده‌ره‌كى له شكستى پرۆسه‌ى ئاشتى له توركیا كاریگه‌ریان هه‌بوو:\n1-ئاشتى له‌گه‌ڵ په‌كه‌كه‌دا په‌ڕینه‌وه بوو له هێڵى سورى حزبه نه‌ژاد په‌رسته‌كانى توركیا:\nكه ئه‌مه‌ش باجێكى زۆرى سیاسى بۆ حزبى دادو گه‌شه‌پێدان و ئۆردوگان هێنایه‌كایه‌وه كه ئه‌وه‌ش له ئه‌نجامه‌كانى هه‌ڵبژاردنى ته‌موزى 2015 دا ده‌ركه‌وت كه تێدا حزبى دادوگه‌شه پێدان ته‌نها 41% ى ده‌نگه‌كانى به‌ده‌ست هێنا و نه‌یتوانى به‌ته‌نها حكومه‌ت پێك بێنێت.\nئه‌مه بۆ ئاك پارتى و خودى ئۆردوگان شكستێكى سه‌نگین بوو، له لایه‌كه‌وه ئۆردوگان ده‌یبینى كه ئاشتى له‌گه‌ڵ په‌كه‌كه نه‌ك هه‌ر ته‌نها نه‌بووه‌ته هۆى په‌یداكردنى سه‌نگ و قورساى ئاك پارتى لاى كورده‌كان به‌ڵكو له دڵى ئه‌م دۆخه‌دا پارتى چه‌پى (دیموكراتى گه‌لان ) ده‌ركه‌وتووه كه پێکدادانى ئایدۆلۆژى له‌گه‌ڵ حزبى ده‌سه‌ڵاتدا هه‌یه، ده‌نگى به‌شێكى زۆرى كورده‌كانى بۆلاى خۆى ڕاكێشاوه، به‌شێوه‌یه‌ك كه له هه‌ڵبژاردنى حوزه‌یراندا بۆ یه‌كه‌مین جار له مێژووى توركیادا حزبێكى كوردى (هه‌ڵبه‌ت به‌شێك له ڕابه‌رانى ئه‌م حزبه له توركه چه‌په‌كانن ) توانى زیاتر له 80 كورسى په‌رله‌مانى به‌ده‌ست بهێنێ، جگه له‌مه‌ش حزبى ده‌سه‌ڵات واتە ئاك پارتى ده‌یبینى به هۆى پرۆسه‌ى ئاشتى له‌گه‌ڵ كورده‌كاندا ده‌نگه‌كانى ڕووى له لێژى كردووه .\nبه‌كورتى ئاك پارتى و ئۆردوگان خۆیان له‌به‌رامبه‌ر دۆڕانێكدا ده‌بینیه‌وه، ته‌نانه‌ت پارتى دیموكراتى گه‌لان له دواى هه‌ڵبژاردنه‌كانه‌وه ئاماده‌ى هاوپه‌یمانى له‌گه‌ڵ پارتى دادو گه‌شه‌پێدان نه‌بوو دژایه‌تى له‌گه‌ڵدا كرد.\nله‌لایه‌كى تره‌وه پارته ئۆپۆزسیۆنه‌كانى ترى توركیا بۆ هاتنه‌ناوه‌وه‌ى ئه‌و هاوپه‌یمانێتیه مه‌رجى زۆریان دانا، ده‌وڵه‌ت باخچه‌لى سه‌رۆكى پارتى ناسیونالیستى بزاوتى میلى مه‌رجى هاتنه‌ناوه‌وه‌ى بۆ هاوپه‌یمانیه‌تیه‌كه ئه‌وه بوو كه ده‌بێت ئۆردوگان له ئاشتى (خیانه‌تكارانه ) له‌گه‌ڵ په‌كه‌كه‌دا بكشێته‌وه,\nئاك پارتى دژى مه‌رجه‌كانى پارته ئۆپۆزسیۆنه‌كان وه‌ستایه‌وه‌و دووباره هه‌ڵبژاردن له تشرینى دووه‌مى 2015 ئەنجامدرا ئه‌م جاره‌یان له سایه‌ى شكستى پرۆسه‌ى ئاشتى و ئاگربه‌ستدا توانى ده‌نگێكى باش به‌ده‌ست بهێنێ، توانى به‌ته‌نیا به 317 كورسى له كۆى 550 كورسى په‌رله‌مان بباته‌وه و حكومه‌ت پێك بهێنێ.\nله‌سایه‌ى ئه‌م ڕه‌وشه‌وه پارتى ده‌سه‌ڵاتدار نه‌ك ته‌نها ئاگربه‌ستى تاك لایه‌نه‌ى له‌لایه‌ن په‌كه‌كه‌وه به‌هه‌لزانى به‌ڵكو چیدى په‌رۆشى بۆ دووباره زیندووكردنه‌وه‌ى پرۆسه‌ى ئاشتى پشان نه‌دا .\n2-گۆڕانكارییه‌كانى سوریا كاریگه‌رى چه‌ند لایه‌نه‌ى به‌سه‌ر ڕه‌وشى نێوخۆى توركیا و شكستى پرۆسه‌ى ئاشتى دانا:\nبۆچوونى سه‌رسه‌ختانه‌ى حكومه‌تى ئۆردوگان له باره‌ى سوریا و خودى به‌شار ئه‌سه‌د و پشتگیرى هه‌مه‌لایه‌نه له ئۆپۆزسیۆنى سوریا واى له دیمه‌شق كرد بۆ تۆڵه كردنه‌وه له‌م جۆره له سیاسه‌تى ئه‌نقه‌ره به مه‌رجه‌كانى كورد له‌و وڵاته ڕازى بێت، سوپاى سوریا به كشانه‌وه‌ى ئارام و له‌سه‌رخۆ له ناوچه كوردییه‌كان جگه له هه‌ندى ناوچه نه‌بێت ئه‌ركى پاراستنى ئه‌و ناوچانه‌ى به په‌یه‌ده باڵى سوریاى په‌كه‌كه سپارد و تێڕوانینى توندى توركیاى له دیمه‌شقه‌وه بۆلاى كورده‌كان گواسته‌وه.\nگۆڕانكاریه‌كانى كوردانى سوریا و به‌هێز بوونى ئه‌و پارته‌و كورده‌كان بوو به‌هۆى كاریگه‌ریان له هاوكێشه نێوخۆیه‌كانى سوریا و له‌لایه‌كى تره‌وه دوو كاریگه‌رى گه‌وره‌ى له‌سه‌ر ڕه‌وشى توركیا دانا.\nیه‌كه‌م ئه‌وه‌ى كه ئه‌م جۆره بارودۆخه لێكدانه‌وه‌ى تازه‌ى لاى پارتى دیموكراتى گه‌لان و په‌كه‌كه هێنایه‌كایه‌وه كه هاوشێوه‌ى هه‌ڵه‌كانى لێكدانه‌وه‌كانى ئیخوان موسلیمین له‌دواى شۆڕشى میسرى 2011 نه‌بوو، هه‌ده‌په ده‌یبینى كه هه‌م پێگه سیاسیه‌كه‌ى له ناوخۆى توركیادا له ڕێگه‌ى هه‌ڵبژاردنه‌وه به هێز بووه و هه‌م له وڵاته دراوسێ كه‌یه‌وه (سوریا ) پارتى نزیك له خۆى بووه‌ته وه‌زنێكى قورس كه چاوه‌ڕوانیه‌كانى ئه‌م حزبه‌ى بۆ پرۆسه‌ى ئاشتى زیاد كردوه.\nله ڕاستیدا پرۆسه‌ى ئاشتى له توركیا ئه‌گه‌ر له‌گه‌ڵ قه‌یرانى سوریا و گۆڕانكاریه‌كانى كورد له‌و ناوچه‌یه هاوكات نه‌ده‌بوو ڕه‌نگه چاره‌نوسێكى ترى هه‌بوایه .\nهه‌روه‌ها جیۆپۆلتیكى باكورى سوریا پارتى باڵاده‌ستى له توركیادا خستۆته بارێكى ناله‌باره‌وه كه تێدا له سایه‌ى په‌كه‌كه و چه‌ك و چالاكیه سه‌ربازیه‌كان و به‌رزبوونه‌وه‌ى پێگه‌ى سیاسى هه‌ده‌په له نێوخۆى توركیا خۆیدا به مه‌ترسیه‌كى جدى بۆسه‌ر خۆى هه‌ژمار ده‌كات، ئه‌م گۆڕانكارییانه بوو به‌هۆى گۆڕانكارى هه‌ڵوێستى توركیا له باره‌ى سوریا و نزیك بوونه‌وه له ڕوسیا.\nله ڕاستى دا پرۆسه‌ى ئاشتى له توركیا ئه‌گه‌ر له‌گه‌ڵ قه‌یرانى سوریا و گۆڕانكاریه‌كانى كورد له‌و ناوچه‌یه هاوكات نه‌ده‌بوو ڕه‌نگه چاره‌نوسێكى ترى هه‌بوایه .\n3-فه‌كته‌رێكى ترى تاڕاده‌یه‌ك كاریگه‌ر له شكستى پرۆسه‌ى ئاشتى گۆڕانكاریه‌كانى ناوخۆى په‌كه‌كه بوو كه له ژێر كاریگه‌رى لایه‌نه ده‌ره‌كیه‌كاندا ڕوویدا:\nئه‌م گۆڕانكارى و كاریگه‌ریانه له دواى ده‌ستگیر كردنى ئۆجالانه‌وه له ساڵى 1999 ده‌ستى پێ كرد، هه‌رچه‌ند په‌كه‌كه پابه‌ند بوو به فه‌رمایشته‌كانى ئۆجالان له نامه‌و داواكاریه‌كانى له میانه‌ى پرۆسه‌ى ئاشتى به‌ڵام هه‌ندێك پێیانوایه بڕیارى هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ى ئاگربه‌ستى یه‌ك لایه‌نه له ته‌موزى 2015 ئامانجامى ئه‌و گۆڕانكاریه ناوخۆیانه بووه و به پێچه‌وانه‌ى خواسته‌كانى ئۆجه‌لانه‌وه بووه.\nشكستى پرۆسه‌ى ئاشتى به‌هۆى ئه‌م هۆكارانه و چه‌ند فاكته‌رێكى بچوكى تره‌وه بوو، له ئه‌نجامى ئه‌م جۆره بارودۆخه‌وه له ئێستادا ئه‌م دۆخه چه‌قى به‌ستووه‌و ڕێڕه‌وێكى پێچه‌وانه له توركیادا له دروستبوون دایه كه ده‌رهاویشته‌ى كێشه‌كانى نێوخۆى پارتى دادو گه‌شه‌پێدان له پاش كوده‌تاكه‌ى توركیایه‌وه‌یه، ئه‌م كێشانه بووه‌ته هۆى نزیك بوونه‌وه‌ى ئه‌م پارته له‌گه‌ڵ پارتى نەتەوەپەرستی تورک مەهەپە ئه‌و پارته‌ى كه ڕێك كه‌وتن له‌گه‌ڵ كورده‌كاندا به خیانه‌ت ده‌زانێت.\nمردنى پرۆسه‌ى ئاشتى:\nئه‌و هۆكارانه‌ى كه بوو به‌هۆى شكستى پرۆسه‌ى ئاشتى كاریگه‌رى زۆریشى له‌سه‌ر پێكهێنانى ڕه‌وشى پاش خۆى هه‌بوو، ئه‌و فاكته‌رانه كه‌لێنه‌كانیان زیاتر كردوو ورده ورده ڕه‌وشێك په‌یدا بوو كه به‌ته‌واوى پێچه‌وانه‌ى بارى پێشوو بوو.\nله دۆخى تازه‌دا پارتى دادو گه‌شه‌پێدان و خودى ئۆردوگان هه‌وڵیانده‌دا به چڕكردنه‌وه‌ى دژایه‌تیان بۆ پارتى دیموكراتى گه‌لان وه‌ك پارتێكى چه‌پ ده‌یانویست دور بكه‌ونه‌وه له ئه‌ده‌بیاتی هاندان دژى كورده‌كان و له‌م ڕوه‌شه‌وه ڕایانده‌گه‌یاند كه كورده‌كان میله‌تێكى دیندارن و هه‌ده‌په نوێنه‌رى ئه‌م میلله‌ته نییه.\nته‌نانه‌ت ئۆردوگان له بانگه‌شه‌ى هه‌ڵبژاردنه‌كانى 2015 دا قورئانێك كه وه‌رگێڕدابووه سه‌ر زمانى كوردى به‌ده‌سته‌وه گرت بوو ده‌یویست سه‌رنجى كورده‌كان بۆلاى خۆى ڕابكێشێ و له هه‌ده‌په دووریان بخاته‌وه .\nله ئه‌نجامى دژایه‌تى كردنى ڕابه‌رانى هه‌ده‌په‌و ڕووبه‌ڕ بوونه‌وه‌ى له‌گه‌ڵ كورده‌كانى سوریا ئاكەپە ورده ورده له ئه‌ده‌بیاتى سیاسى دانوستان و ئاشتى دوور كه‌وته‌وه و له ئه‌ده‌بیاتى كه‌مالى (كه‌مال ئه‌تاتورك ) و پارتى ڕه‌وتى ناسیونالستى به ڕابه‌رایه‌تى باغچه‌لى كه به‌رهه‌ڵستكارى سه‌رسه‌ختى هه‌ر جۆره دانوستانێكه له‌گه‌ڵ په‌كه‌كه‌دا نزیك بوویه‌وه.\nله‌م ڕووكاره‌وه ئۆردوگان كه‌پێشتر مه‌سه‌له‌ى كورده‌كانى به دروشمى خۆى ده‌زانى ئێستا ده‌ڵێت دروشمێكى له‌و جۆره‌م نییه و ته‌نها (برا كورده‌كانمان ) كێشه‌یان هه‌یه .\nله‌م نێوه‌نده‌دا كوده‌تا سه‌رنه‌كه‌وتووه‌كه‌ى 15 ته‌موزى 2016 ڕێڕه‌وێكى تازه‌ى له سیاسه‌تى ناوخۆى توركیادا هێنایه كایه‌وه، ئه‌م بابه‌ته مه‌ودایه‌كى فراوانترى له به‌رامبه‌ر كورده‌كاندا كه ته‌نانه‌ت له دواى شكستى ئاشتیه‌وه به‌سستى به‌ڕێوه ده‌چوو كرده‌وه.\nهه‌موو هه‌وڵه‌كانى ئاك پارتى له‌سه‌ر دژایه‌تى كردنى جه‌ماعه‌تى فه‌تحولا گوله‌ن چڕبوویه‌وه، له‌م باردۆخه‌دا و له‌میانه‌ى دژایه‌تیكردنى ئاشكراى كوده‌تا له‌لایه‌ن پارتى مەهەپەوە په‌یوه‌ندى زۆر نزیك له نێوان ئه‌و پارته‌و پارتى دادو گه‌شه‌پێدان دروست بوو.\nزه‌ره‌رمه‌ندى ئه‌م جۆره په‌یوه‌ندیه‌ش كورده‌كان و پارتى دیموكراتى گه‌لان بوون، به‌پته‌و بوونى په‌یوه‌ندى نێوان ئاك پارتى و پارتى مەهەپە ئه‌ده‌بیاتى حزبى ده‌سه‌ڵات توندو تیژ تر ده‌بوو، هه‌ر له‌م ڕەوشه‌ی كوده‌تایه‌دابوو كه سه‌ڵاحه‌دین ده‌میرتاش هاوسه‌رۆكى هه‌ده‌په له‌گه‌ڵ یانزه ئه‌ندامى ترى ئه‌م پارته لێسه‌ندنه‌وه‌ی مافى ئه‌ندامێتى په‌رله‌مانیان ده‌ستى پێ كرد.\nنزیك بوونه‌وه هه‌ردوو پارتى دادو گەشه پێدان و مەهەپە به‌رده‌وام بوو تا بوو به‌هۆى دروستبوونى هاوپه‌یمانێتیه‌كى به‌هێز له نێوان هه‌ردوولادا له نیسانى 2017 له سه‌ر به‌رگیرى كردن له ریفراندۆم بۆ ده‌ستورى ئه‌و وڵاته.\nله ڕاستیدا ئه‌گه‌ر مەهەپە پشتگیرى له‌م ریفراندۆمە و هاوپه‌یمانى له‌گه‌ڵ ئاك پارتى نه‌ده‌كرد، ڕیفراندۆم چاره‌نوسێكى ترى ده‌بوو ئاره‌زوى ئۆردوگان بۆ گۆڕینى سیسته‌مى په‌رله‌مانى بۆ سیسته‌مى سه‌رۆكایه‌تى له‌ناو ده‌چوو، ئه‌مڕۆ ئه‌م هاوپه‌یمانیه‌تیه یه‌كگرتووه تا ئه‌و ڕاده‌یه به‌هێزه كه هه‌ڵبژاردنى پێشوه‌خته له 24 حوزه‌یرانى 2018 به هاوده‌نگى ته‌واوى نیوان ئۆردوگان و باغچه‌لى ڕه‌زامه‌ندى هه‌ردوولا به‌ڕێوه ده‌چێت.\nله ڕاستیدا ئه‌گه‌ر مەهەپە پشتگیرى له‌م ریفراندۆمە و هاوپه‌یمانى له‌گه‌ڵ ئاك پارتى نه‌ده‌كرد، ڕیفراندۆم چاره‌نوسێكى ترى ده‌بوو ئاره‌زوى ئۆردوگان بۆ گۆڕینى سیسته‌مى په‌رله‌مانى بۆ سیسته‌مى سه‌رۆكایه‌تى له‌ناو ده‌چوو.\nله‌پاڵ ئه‌و بابه‌ته نێو خۆیانه‌ى كه باس كرا بابه‌تى ریفراندۆمی هه‌رێمى كوردستانى عێراق، هه‌م له نێوخۆى توركیادا تێڕوانینه‌كانى له باره‌ى كورده‌كانه‌وه هه‌ستیارتر كرد و بێ متمانه‌یی زیاتر كرد، هه‌م هه‌ڵوێستى توركیا له‌سه‌ر ئه‌و ریفراندۆمە و ڕێوشوێنه‌كانى سه‌پاندنى سزا داراییه‌كان له‌سه‌ر كوردستان بوو به‌هۆى توڕه‌بوونى كۆمه‌ڵگه‌ى كوردى و ته‌نانه‌ت ئه‌ندامانى كوردى نێو ئاك پارتى، بابه‌تێكى تر كه زیاتر ڕه‌وشه‌كه‌ى ئاڵۆزتر كرد هێرشى توركیا بوو بۆ سه‌ر عه‌فرین .\nئه‌و ڕه‌وشانه‌ى كه‌باسكران پرۆسه‌ى دووباره‌ى ئاشتى له‌گه‌ڵ كورده‌كاندا زۆر دژوار كردووه، به‌ڵام ئه‌گه‌رێكى تر هه‌یه كه ڕه‌نگه له دواى هه‌ڵبژاردنه‌كانه‌وه جارێكى تر پارتى ده‌سه‌ڵاتدار له توركیادا به‌هه‌مان ئامانجى پێشوتره‌وه كه پرۆسه‌ى ئاشتى له‌سه‌ر دامه‌زرا به‌ڵام به میكانیزمێكى زۆر جیاوازتر بڕوانێته مه‌سه‌له‌ى ئاشته‌وایی كورده‌كان.\nپالًنه‌رێكى گرنگ كه له پێشتردا ئاك پارتى به‌ره‌و ئاشتى له‌گه‌ڵ كورده‌كان ده‌برد، ئێسته‌ش به‌هه‌مان به‌هێزى پێشویه‌وه ماوه‌ته‌وه ئه‌ویش ئه‌وه‌یه كه به‌رنامه دوورمه‌وداكانى پارتى ده‌سه‌ڵاتدار بۆ شۆڕشى ئابوورى و گه‌یاندنى توركیا به پێگه‌ى باوه‌ڕپێكراوى ناوچه‌یى و جیهانى به‌بێ چاره‌سه‌ركردنى كێشه‌ى كورد به‌ده‌ست نایه‌ت، ئه‌مه بابه‌تێكه كه سیاسه‌تمه‌دارانى نێو خودى ئاك پارتیش بڕوایان پێیه‌تى.\nله‌هه‌مان كاتدا ئه‌لنور چافیك ڕاوێژكارى سه‌رۆك وه‌زریرانى توركیا له‌م دوایانه‌دا له لێدوانێكى دا له‌گه‌ڵ كه‌ناڵى (خبر تورك ) باسى له ئه‌گه‌رى دووباره سه‌رهه‌ڵدانه‌وه‌ى پرۆسه‌ى نوێى ئاشتى له‌گه‌ڵ كورده‌كاندا له دواى هه‌ڵبژاردنه‌وه كرد، ڕه‌نگه ئه‌م وته‌یه وه‌ك بانگه‌شه‌یه‌كى هه‌ڵبژاردن بێت به‌ڵام ده‌شتوانێت وه‌ك پاڵنه‌رێكى له پێشینه‌ش بێت له ئه‌گه‌رى دووباره بوژانه‌وه‌ى پرۆسه‌ى ئاشتی دا به دڵنیایه‌وه ئه‌و مۆدێله‌ى كه ئۆردوگان له‌سه‌رى ده‌چێت جیاوازیه‌كى بنه‌ڕه‌تى له‌گه‌ڵ پرۆسه‌ى پێشوودا ده‌بێت، ئه‌گه‌رى زۆره ده‌وڵه‌تى توركیا له دواى هه‌ڵبژاردنه‌كانه‌وه دوو ڕێگه بگرێته به‌ر :\nیه‌كه‌م: بوژانه‌وه‌ى سنوردارو قۆناغ به قۆناغى كرانه‌وه‌ى پێشووى له چوارچێوه‌ى پێدانى ئازادى زیاترى سیاسى و كۆمه‌ڵایه‌تى به كورده‌كان و دانانى پلانى ئابوورى تۆكمه ِبۆ ناوچه‌كوردییه‌كان .\nدووه‌م: توركیا به‌رده‌وامى ده‌دات به فشاره سه‌ربازییه‌كان بۆسه‌ر په‌كه‌كه به‌تایبه‌تى له قه‌ندیل تا له‌سایه‌ى هه‌لومه‌رجى تازه‌ى مه‌یدانیه‌وه بتوانێت په‌كه‌كه بۆ نێو دانوساندنى جیاوازتر له پێشوو په‌لكێش بكات، ئایا په‌كه‌كه به‌مه ڕازى ده‌بێت ؟\nهه‌ڵبژاردنی ٢٤ی حوزەیران\nكۆمه‌ڵگه‌ى كوردانى توركیا له ماوه‌ى 16 ساڵى ڕابردوودا كاریگه‌ریه‌كى گه‌وره‌ى له به‌ده‌سته‌ڵات گه‌یاندنى حزبى ئاك پارتى له هه‌ڵبژاردنه جیاوازه‌كاندا هه‌بووه، له دواى شكستى پرۆسه‌ى ئاشتییه‌وه ئه‌م پشتیوانیه له‌گه‌ڵ بوونى ناڕه‌زایه‌تیه‌كاندا هه‌ر به‌رده‌وام بووه و ئه‌گه‌ر ده‌نگى كورده‌كان نه‌ده‌بوو ریفراندۆمی ده‌ستورى به‌ده‌ست نه‌ده‌هێنا و ئه‌و ئه‌نجامه تێكشكاوه 51.4% ى به‌ده‌ست نه‌ده‌هێنا.\nهۆكارگه‌لێكى زۆر كاریگه‌رى نه‌رێنى له‌سه‌ر تێڕوانینى كورده‌كانى توركیا هه‌بووه به‌رامبه‌ر به پارتى ده‌سه‌ڵاتدار، له شكستى پرۆسه‌ى ئاشتیه‌وه بگره تا هێرش بۆسه‌ر عه‌فرین و دژایه‌تى توند به‌رامبه‌ر به ڕیفراندۆمى كوردستانى عێراق,\nسەڵاحەدین دەمیرتاش کاندیدی هەڵبژاردنی سەرۆکایەتی تورکیا\nئه‌م ڕووداوانه دۆخێكى نوێى له توركیادا هێنایه كایه‌وه به‌ڵام ئه‌مه به‌و مانایه نایه‌ت كه وه‌رگێڕانى ئه‌مانه له سندوقه‌كانى ده‌نگداندا به‌رجه‌سته ده‌بێت. به‌راوردى هه‌ڵبژاردنه‌كانى حوزه‌یران و تشرینى دووه‌مى 2015 له‌گه‌ڵ ریفراندۆمی نیسانى 2017 ئه‌وه پیشان ده‌دات كه ڕووداوه ئاماژه بۆكراوه‌كانى پێشوو ته‌نها بووه‌ته هۆى سه‌قامگیر بوونى پێگه‌ى كۆمه‌ڵایه‌تى پارتى دیموكراتى گه‌لان و نه‌ك ته‌نها گۆڕانكاریه‌كى ئه‌وتۆى له تێڕوانینى سه‌رجه‌م كوردانى توركیا بۆ پارتى ده‌سه‌ڵاتدار دروست نه‌كردووه به‌ڵكو هه‌م له تشرینى دووه‌مى 2015 (پاش شكستى پرۆسه‌ى ئاشتى له‌گه‌ڵ په‌كه‌كه) و هه‌م له گشت پرسى 2017 ده‌نگى كوردانى پارتى دادو گه‌شه‌پێدان ڕووى له هه‌ڵكشان كردووه.\nبۆنمونه پارتى دادو گه‌شه‌پێدان له هه‌ڵبژاردنه په‌رله‌مانیه‌كه‌ى تشرینى دووه‌مى 2015 له ئامەد سه‌ره‌كى ترین پێگه‌ى هه‌ده‌په ته‌نها 22.3% ده‌نگه‌كانى به‌ده‌ست هێنا به‌ڵام له ریفراندۆمی ده‌ستوردا ئه‌م ڕێژه‌یه هه‌ڵكشانێكى 10% ى كردوو 32.4% ى ئامەدییەکان به‌ڵێیان بۆ كردو و پاڵپشتیان له ئۆردوگان كرد، به‌راوردى ده‌نگى نه‌خێر بۆ ریفراندۆم له ناوچه كوردیه‌كاندا له‌گه‌ڵ ئه‌نجامه‌كانى پارتى دیموكراتى گه‌لان له هه‌ڵبژاردنه‌كانى تشرینى دووه‌مى 2015 ش ئه‌وه پیشان ده‌دات كه ئه‌م پارته به گشتى له نێوان 7% بۆ 10% داكشانى ده‌نگى هه‌بووه .\nبه‌گوێره‌ى ئه‌و ئه‌نجامه ئاماژه بۆ كراوانه ته‌نانه‌ت له هه‌ندێك ناوچه‌ى كوردنشینى وه‌كو ئه‌رزرۆم، شانلى اوروا، بینگول، العزیز وه غازى عه‌نتاب ده‌نگه‌كانى پارتى دادو گه‌شه‌پێدان ڕووى له زیاد بوون كردووه .\nئێستا ئه‌م پرسیاره لۆژیكیه ده‌خرێته ڕوو كه بۆچى نزیكى پارتى دادو گه‌شه پێدان له مەهەپە و هێرش بۆسه‌ر عه‌فرین و دژایه‌تى كردنى ڕاپرسى هه‌رێمى كوردستان نه‌بووه‌ته هۆى كه‌مبوونه‌وه‌ى ده‌نگى پارتى دادو گه‌شه‌پێدان له نێو كورده‌كاندا ؟\nله وه‌ڵامدا ده‌بێت بگوترێت كه ئه‌م ڕووداوانه كاریگه‌رى بۆسه‌ر تێڕوانینى كورده‌كان و ته‌نانه‌ت كوردانى نێو ئاك پارتى هه‌بووه به‌ڵام له‌به‌ر ئه‌م هۆكارانه‌ى خواره‌وه ئه‌و ناڕه‌زایه‌تیانه خۆى له ئه‌نجامى هه‌ڵبژارنه‌كاندا نه‌خستوه‌ته‌ڕوو كاریگه‌رى ئه‌وتۆى نه‌بووه :\n1-هه‌ندێك له كورده‌كان سه‌ره‌ڕاى بوونى ئه‌و ناڕه‌زایه‌تیانه له‌سیاسه‌تى ئاك پارتى له سێ ساڵى ڕابردوودا هێشتا ئه‌و حزبه‌یان له زۆرێك له پارته كوردى و توركیه‌كان پێ باشتره.\nگرنگترین فاكته‌رى كاریگه‌ر له‌م نێوه‌نده‌دا (ئابوورییه)، ئه‌م فاكته‌ره له‌سه‌رانسه‌رى توركیادا جێى بایه‌خه‌به‌ڵام له ناوچه كوردیه‌كاندا زیاتر جێى بایه‌خدانه له‌به‌ر ئه‌وه‌ى كه حكومه‌ته‌كه‌ى ئۆردوگان به هۆكارى زۆر له 2002 وه گرنگیه‌گى تایبه‌ت به‌م ناوچانه ده‌دات و پلانى ئابوورى گه‌وره‌ى خستۆته بوارى جێبه‌جێ كردنه‌وه ، ئه‌م به‌شه له كۆمه‌ڵگه‌ى كوردى له‌و باوه‌ڕه‌دان كه پارته توركه‌كانى ترى وه‌ك پارتى كۆمارى گه‌لان و مەهەپە هیچ كاتێك به‌م شێوه‌ى ئاك پارتى ئاوڕ له ناوچه كوردییه‌كان ناده‌نه‌وه\n2-پارته كوردیه‌كان چ ئیسلامگه‌راكان وه‌كو هدى پار (ده‌عوه‌تى ئازاد ) چ چه‌پ گه‌راكان وه‌كو هه‌ده‌په تا ئێستا سه‌ركه‌وتوو نه‌بوون له‌وه‌ى كه زۆرینه‌ى كۆمه‌ڵگه‌ى كوردى له ده‌ورى خۆیان كۆبكه‌نه‌وه.\nململانێى ئایدۆلۆژى نێوان ئه‌م پارتانه كاریگه‌رى نه‌رێنى له‌سه‌رتێڕوانینى كۆمه‌ڵگه‌ى كوردى توركیا جێ هێشتووه، له‌پاڵ ئه‌وه‌دا له ئه‌مڕۆدا به‌شێك له كورده‌كان هه‌ده‌په به پارتێكى ته‌واو كوردى نازانن، له‌و باوه‌ڕه‌دان ئه‌م پارته به‌هۆى زاڵبوونى ڕه‌وتى چه‌پگه‌راى توركى له نێویدا ناسنامه‌ى كوردى پێشوى له ده‌ست داوه,\nله هه‌ڵبژاردنى حوزه‌یرانى 2015 دا له ده‌نگى كوردانى نێو ئاك پارتى كه‌مبوویه‌وه و بۆ هه‌ده‌په ڕۆیشت و 80 كورسى به‌ده‌ست هێنا، به‌ڵام سیاسه‌ته‌كانى ئه‌م پارته له دواى دورگرتن له ڕۆیشتنه نێو هاوپه‌یمانێتى بۆ پێكهێنانى حكومه‌ت و بوون به ئۆپۆزسیون لاى نیوه‌ى كورده ده‌نگده‌ره‌كان په‌سه‌ند نه‌بوو، هه‌ر بۆیه له هه‌ڵبژاردنه‌كانى تشرینى دووه‌مى هه‌مان ساڵدا ژماره‌ى كورسیه‌كانى بۆ نیوه دابه‌زى.\n3-باكگراوه‌ندى ئاینى ئۆردوگان و ئاك پارتى له كۆمه‌ڵگه‌ى كوردیدا له‌م سێ ساڵه‌ى ڕابردوودا تا ڕاده‌یه‌ك ئه‌نجامدار بووه، له به‌رامبه‌ردا به‌هۆى نه‌گونجانى دیدگاكانى پارتى دیمكورتى گه‌لان له‌گه‌ڵ كلتورى خۆپارێزى كۆمه‌ڵگه‌ى كوردیدا یارمه‌تى ده‌ربووه بۆ سه‌ركه‌وتنى سیاسه‌تى پارتى ده‌سه‌ڵاتدار .\nتازه‌ترین ڕاپرسی ئه‌وه نیشان ده‌دات كه ده‌نگه پێشبینیكراوه‌كانى پارتى دیموكراتى گه‌لان كه گه‌وره‌ترین پارتى كوردیه له نێوان 9 بۆ 11 له‌سه‌ددایه.\nئاك پارتى پڕوپاگه‌نده‌یه‌كى به‌رفراوانى بۆ سڕینه‌وه و لادانى هه‌ده‌په ده‌ست پێ كردووه، كه به هۆى بوونى رێبەرانی ئه‌م پارته (هه‌ده‌په ) له زینداندا ململانێیه‌كى نابه‌رامبه‌ر ده‌روست بووه.\nده‌میرتاش هاوسه‌رۆكى هه‌ده‌په ته‌نها له ڕێگه‌ى تویته‌ره‌وه بانگەشەی هه‌ڵبژاردنى خۆى بڵاوده‌كاته‌وه، هه‌ڵبه‌ت ئه‌م بابه‌ته ده‌توانێت هه‌ستى كورده‌كان به‌سودى ئه‌م پارته بجوڵێنێت، ده‌بێت ئه‌وه‌ش له‌بیر نه‌كرێت كه پارتى كوردى (هدى پار) پاڵپشتى له ئۆردوگان كردووه و (موسته‌فا مسلم) براى صالح مسلم هاوسه‌رۆكى پێشوى پارتى یه‌كێتى دیموكراتى سوریه (په‌یه‌ده ) داواى له كورده‌كان كردووه كه ده‌نگ به ئۆردوگان بده‌ن.