تێڕامان لە “گەمژە”ی دۆستۆیڤسکی – KurdRawm\nنووسینی: هێرمان هێسە\nپاڵەوانی ڕۆمانی “گەمژە”ی دۆستۆیڤسکی کە شازادە لیۆ میشکینە، بەزۆری لەگەڵ عیسادا بەراورد دەکرێت. کردنی ئەمەش تەواو ئاسانە. دەتوانی هەرکەسێک کە سروشی بەهۆی راستیە ئەفسوناوییەکانەوە وەرگرتبێت و ئەوەی کە چیدی بیرکردنەوە و ژیان لەیەک جیانەکاتەوە و لەوەشەوە خۆی لە ناوەڕاستی دەوروبەرەکەیدا تەریک دەکاتەوە و دەبێتە دژ بە هەموو. لەودیو ئەوەوە بەرواردکردن لەنێوان میشکین و عیسادا وا بۆم دەردەکەوێت تەواو گونجاو نەبێت. بەتەنها یەک خاسیەت لە میشکیندا، بە دڵنیاییەوە خاسیەتێکی گرنگ، کە سەرنجم ڕادەکێشێت وەک خاسیەتی عیسا ئەویش پاکیزەیی ترسنۆکانەیەتی. ترسی شاراوە لە سێکس و وەچەنانەوە خاسیەتێکە کە ناکرێت لە عیسای” مێژوویی” دا نەبێت، عیسای ناو کتێبی پیرۆز، کە ئەدگارێکە بەڕوونی بەشێکە لە ژیانی و فەرامۆش نەکراوە تەنانەت لە پۆترێتە هەرە رووکەشیەکەی عیسادا کە “رێنان” کێشاویەتی.\nبەڵام شتێکی نامۆیە، هەرچەندیشە کەمێک هاوسۆزم لەگەڵ بەراوردکردنی بەردەوامی نێوان میشکین و مەسیح، کە منیش هەردوو وێنەکە دەبینم بەشێوەیەکی نائاگاییانە بەیەکەوە بەستراون. بەتەنها درەنگ لێم ڕوویدا و پەیوەستیش بوو بە بابەتێکی بچووکەوە. رۆژێک کە بیرم لە “گەمژە” دەکردەوە ئەوەم بۆدەرکەوت کە بیرکردنەوەی هەنووکەییم هەمیشە وادەردەکەوێت کە بەشێوەیکی ئاشکرا بیرکردنەوەیەکی گرنگ نەبێت. لە دەرکەوتنی یەکەمی ناو خەیاڵمدا هەمیشە لە دیمەنێکی تایبەتی لاوەکیدا ئەیبینم کە هیچ گرنگ نییە لە خۆیدا. ڕێک هەمان ئەزموونیشم هەیە لەگەڵ رزگارکەردا. هەرکاتێک ئاماژەیەک وێنەی عیسا دێنێتە پێشەوە یاخود کاتێک وشەی “عیسا” دەبیستم و دەبینم، ئەوەی کە یەکەم شت دێتە مێشکمەوە عیسای سەر خاچەکە نییە، یاخود عیسای ناو بیابان و چۆڵی، یان عیسای ئەفسون ئافەرۆزەکەر، یاخود عیسای زیندووبووەوە، بەڵکو عیسا لە باخچەی زەیتووندا چێژدەبینێت لە جامی کۆتایی تەنهایی و رۆحی بە غەمی مەرگی چاوەڕێکراو و سەرلەنوێ زیندووبوونەوە هەلاهەلابووە و، کاتێک دەڕوانێتە دەوروبەری بۆ هاوەڵەکانی لە پێویستی بەسۆز و منداڵانە بۆ مورتاحی و بەدوای کەمێک گەرموگوڕی و نزیکی مرۆڤانەدا دەگەڕێت، وەهمێکی ئارامکەرەوەی راگوزەر لە ناوەڕاستی تەنهاییە بێهیواکەیدا دەبینێت کە هاوەڵەکانی نوستون! هەموویان پێکەوە، پیتەری شایستە، جۆنی قۆز- هەموو ئەم خەڵکە باشانە کە لەبارەیانەوە دووبارە و دووبارە بە مەبەست و خۆشەویستانە خۆی فریودا، لەگەڵ ئەوانەی کە هاوبەشی بیرەکانی بوون بەلایەنی کەمەوە بەشێک لە بیرەکانی-وەک ئەوەی بیانتوانیایە لێی تێبگەن، وەک ئەوەی بکرایە لە راستی و واقیعدا بیروڕاکانی بەم خەڵکانە بگەیەنێت بۆ ئەوەی کەمێک بیانهەژێنێت، شتێک وەک لێتێگەیشتن وەک پەیوەندیەکی نزیک. ئێستاش لە ساتی ئازاری تەحەمولنەکراودا لادەکاتەوە بۆلای ئەم هاوەڵانە و ئەوانەی کە تاکە هاوەڵی بوون. ئیتر ئێستا بە ئاشکرا و بەتەواوی مرۆڤە، تەواو ئازارچەشتووە بەشێوەیەک زیاتر لە هەموو کاتێکی دیکە لێیان نزیک دەبێتەوە و ئارامی و پاڵپشتی لە هەر وشەیەکی بێمانا یاخود ئاماژەیەکی هاوڕێیانەیان ببینێتەوە- بەڵام نەخێر، ئەوان لەوێ نین، نوستون و دەپرخێنن. ساتی ترسناک، نازانم کەچۆن لە ساڵانی ئەوپەڕی گەنجیما هاتە مێشکمەوە و وەک وتیشم، گەر بیر لە عیسا بکەمەوە هەمیشە و یەکسەر یادەوەری ئەم ساتە دێتە مێشکمەوە.\nلێکچوونێکی ئەمەش لە حاڵەتی میشکیندا هەیە. ئەگەر بە هەمان شێوە بیری لێبکەمەوە، “گەمژە”، ئەوە ساتێکە بەشێوەیکی ئاشکرا کەمتر گرنگە کە یەکەمجار هاتە مێشکمەوە و بە هەمان شێوەش ساتێکی نامەعقولی تەواوی تەریکبوونەوە و تەنهایی تراژیدییە. دیمەنەکە لە ئێوارەی پاڤلۆڤسک لە ماڵی لێبێدێڤدایە کاتێک شازادە پاش چەند رۆژێکی کەم لە فێ لێدانەکەی و کە هێشتاش لێی چاکدەبێتەوە، لەلایەن تەواوی خێزانی یاپانچینەوە سەردانی دەکرێت لەکاتێکدا کتوپڕ گەنجە مۆدێلە شۆڕشگێڕ و نیهیلستەکان خۆیان دەکەن بەنێو ئەم بازنە دڵخۆش و جوان بەڵام لەناوەوە گرژەدا. کاتێک ئایپۆلیتی چەنەباز لەگەڵ خۆنمایشکەر “کوڕی پاڤلیشێڤ” و کاتێک “بۆکسەر” و ئەوانی دیکە خۆیان بەژوورێدا دەکەن، ئەمە مشتومڕخوازە و هەمیشە دیمەنێکی قێزەون و نیگەرانیهێنەرە کاتێک ئەم خەڵکە گەنجە سنووردار و سەرلێشێواوە زۆر بەشێوەیەکی ناشیرین و پەتی ئاشکرادەبن بە شەڕانگێزیەکەیانەوە وەک ئەوەی لەسەر شانۆیەکی پڕ لەڕووناکی وەستابن کە لەوێدا هەر وشەیەکیان دووبار ئازار بەسەر خوێنەردا دەدا، یەکەمیان لەبەرئەو کاریگەریەی کەلەسەر میشکینی چاک هەیەتی و پاشانیش بەهۆی ئەو بێبەزێتیەی کە دەمامک لەسەر قسەکەرەکە لادەبات و بە ڕووتی نیشانی دەدا-ئەمەش نامۆ و جێگای لەبیرکردن نییە هەرچەندە ئەو پاسیجە بەتایبەتی گرنگ و جەخت لەسەرکراوە نییە کە من مەبەستمە. لەلایەکەوە کۆمەڵگە، خەڵکە دونیاییە رازاوەکە، دەوڵەمەندەکە، خۆبەزلزانەکە، موحافیزکارەکە و لەلاکەی دیکەوە گەنجە بەهەڵپەکە، دڵڕەقەکە، هیچ نازانێت بێجگە لە یاخیبوون و رقبوونەوە لە ترادیسیۆن، بێ بەزەیی، بێ باک، کێوی، ناماقوولانە دەبەنگ لەبارەی هەموو عەقڵگەراییە بیردۆزەییەکەیانەوە و ئەوەشی کە وەستاوە لەنێوان ئەم دوو گروپەدا شازادەیە، تەنها، دیار، کە لەلایەن هەردوو لایەنەکەوە بەشێوەیەکی هەستپێکراو چاودێری دەکرێت و تەواو لێی ئاگادارن. ئینجا بارودۆخەکە چۆن کۆتایی دێت؟ کۆتایی دێت بەوەی کە میشکین، سەرەڕای ئەو هەڵە بچووکانەی کە دەیکات لەکاتی خۆشی دەربڕینەکەدا، کە هەڵسوکەوت دەکات رێک وەک جۆرەکەی خۆی، ناسک، سروشتی منداڵ ئاسا، بەزەردەخەنەوە قبووڵی ئەوەی تەحەمول ناکرێت دەکات، وەڵامی هەموو قسە بێشەرمەکان بە خۆنەویستانە دەداتەوە، ویستی هەیە کە هەموو هەڵەکان لەخۆ بگرێت و بگەڕێت بۆ هەموو هەڵەکان لەناو خۆیدا- سەرنەکەوتنی تەواوی لەمەدا ئەوەیە کە لەئەنجامدا ڕقیان لێی دەبێت، نەک لەلایەن لایەکەوە یاخود ئەوی دیکەوە، نەک لەلایەن گەنجەوە دژ بە پیرەکان یاخود بە پێچەوانەشەوە، بەڵکو لەلایەن هەردوو لاوە، هەردوولا! هەموو دژی ئەوەستنەوە، پێی ناوە بە قاچی هەموودا؛ بۆ ساتێک هەرە دژبەیەکە کۆمەڵایەتییە پەڕگیرەکە لە تەمەن و روانگەدا بەتەواوی سڕاونەتەوە، هەموو یەکگرتوون و یەکێکن لە پشتتێکردن بە تووڕە و تڕۆییەوە لە تاکێک لەناویاندا کە پاک و روونە!\nئەوە چییە کە وادەکات لەم “گەمژە”یە وا نامومکین بێت لە جیهانی خەڵکانی دیکەدا؟ بۆچی هیچ کەسێک لێی تێناگات، سەرەڕای ئەوەی بگرە هەموو بەشێوازێک خۆشیان دەوێت، بگرە هەموو ناسکیەکەی بەجێگای هاوسۆزی دەبیننەوە تەنانەت بەزۆریش بەنمونەیی دادەنێن؟ چی جیای دەکاتەوە، مرۆڤی ئەفسون، لە ئەوانی دیکە، خەڵکی ئاسایی؟ بۆچی ئەوان یەکسەر رەتیدەکەنەوە؟ بۆچی دەبێت وابکەن بەشێوەیەکی حەتمی؟ بۆچی شتەکان ئاوەهان بۆ وەک ئەوەی ئاوەها بوو بۆ عیسا، کە لەکۆتاییدا بەجێهێلرا نەک بەتەنها لەلایەن جیهانەوە بەڵکو لەلایەن هەموو هاوەڵەکانیشیەوە؟\nئەوە لەبەر ئەوەیە کە شێوازی بیرکردنەوەی “گەمژە” جیاوازە لە شێوازی بیرکردنەوەی ئەوانی دیکە. نەک ئەوەی کە نالۆژیکیانە بیردەکاتەوە یاخود بەشێوەیەکی منداڵانە و پەیوەستبوونەوە جودا لەوەی ئەوان-ئەوە نییە. شێوازی بیرکردنەوەی ئەوەیە کە من پێی دەڵێم “ئەفسوناوی”. ئەم “گەمژە” ناسکە بەتەواوی نکوڵی لە جیهان و شێوازی بیرکردنەوە و هەست کردن و جیهان و واقیعی خەڵکانی دیکە دەکات. واقیعی ئەو شتێکە بەتەواوی جیاواز لە واقیعی ئەوانی دیکە. واقیعی ئەوان لەچاوی ئەودا هیچ نییە جگە لە سێبەرێک نەبێت و ئەوەش بەهۆی بینین و داواکردنی واقیعێکی تەواو نوێوەیە کە ئەو دەبێتە دوژمنیان.\nجیاوازیەکە لەوەدا نییە کە ئەوان خەڵاتی دەستەڵات و پارە و خێزان و دەوڵەت و بەها هاوشێوەکانی دەکەن و ئەویش واناکات. ئەوەش نییە کە ئەو نوێنەری رۆحی دەکات و ئەوانیش ماتریاڵی یاخود هەرچۆنێک بتەوێت فۆرمەلەی بکەیت. ئەمە بابەتەکە نییە. بۆ “گەمژە”ش جیهانی مادی بوونی هەیە، ئەو ئامادەگیانە ئەو گرنگیەی ئەم شتانە دان پێدادەنێت تەنانەت ئەگەر بە کەمتر مکوڕانەش وەریانبگرێت. نە داواکەی و نە ئایدیاڵەکەشی ئەوەی زاهیدانەی هیندویەک نییە، مردن لەپێناو ئەم جیهانەی واقیعە ئاشکراکان بە قازانجی رۆحێک پڕە لە خۆیدا و دڵنیایە لەوەی کە ئەوە بەتەنها واقیعە.\nنەخێر، سەبارەت بە هاوبەشی و پەیوەندی نێوان سروشت و رۆح، سەبارەت بە کارلێکی پێویستیان، میشکین تەواو بەتوانایە لە گەیشتن بە تێگەیشتنێک لەگەڵ ئەوانی دیکەدا. بەڵام بۆ ئەوان پێکەوەهەڵکردن و شیاوی یەکسانی هەردوو جیهانەکە بنەما و ئایدیایە، بەڵام بۆ ئەو ژیان و واقیعە! بۆ ئەوەی ئەمە ڕوونکەینەوە، با بەجۆڕیکی دیکە باسی بکەین. میشکین جیاوازە لە ئەوانی دیکە لەبەرئەوەی وەک گەمژە و فێگرتویەک و لەهەمان کاتیشدا کەسێکی زۆر زیرەکە و پەیەوەندیەکی نزیکتر و راستەوخۆتری هەیە لەگەڵ نائاگایی وەک ئەوەی کە ئەوان هەیانە. بۆ ئەو بەرزترین ئەزموون ئەو نیوە چرکەیەیەی دەرک پێکردنی باڵا و روانگەیە کە ئەو بۆ چەند جارێک هەستی پێکردوە و ئەو توانا ئەفسوناویەی چرکە ساتەیە و بۆ تێپەڕینی ساتێک و بۆ ئەوەی بەتوانا بیت بۆ ئەوەی هەموو شتێک بیت و، بۆ جەختکردنەوە لە هەموو شتێک و بۆ هاوسۆزی لەگەڵ هەموو شتێک و بۆ تێگەیشتن و قبوڵکردنی هەموو شتێک لە جیهاندا. لێرە جەوهەری بوونییەتی. ئەو دیراسەی ئەفسوون و حیکمەتی ئاڵۆزی نەکردووە، نەیخوێندوونەتەوە و سەرسامبێت پێیان، بەڵام (مەگەر بەتەنها لەزۆر ساتی کەمدا) بەراستی ئەزموونی کردوون. ئەو بەتەنها بیرکردنەوە و سروشی نامۆ و مەزنی نەبووە بەڵکو لە جارێک زیاتر لە دەروازەی ئەفسووندا وەستاوە کە هەموو شتێک جەختی لێکراوە و کە نەک بەتەنها ئایدیای دوورەدەست راستە بەڵکو دژی هەر ئایدیایەکی لەو چەشنەیە.\nئەمە ئەو شتە مەترسیدارەیە لەبارەی ئەم پیاوەوە کە هەموو ئەوانی دیکە لێی دەترسن. ئەو بە تەواوی تەنها ناوەستێتەوە و هەموو جیهانیش دژی نییە. هێشتا خەڵکانێکی کەم هەیە، خەڵکانی کەمی بە گومان و تەواو ترسێنراو و تۆقێنەریش کە هەندێ جار بەسۆزانە لێی تێدەگەن: رۆگۆژین و ناستاسیا. تاوانباران و هیستریەکان لێی تێدەگەن، ئەو کە منداڵێکی بێ گوناح و ناسکە! بەڵام ئەم منداڵە لەلایەن خوداوە ئەوەنە ناسک نییە کەوادەردەکەوێت. بێ گوناحیەکەی بەهەرحاڵ بێزیانە و خەڵکی بەتەواوی لێی دەترسن.\nوەک وتم “گەمژە” نزیکە لەو هێڵی سنوورەوە کە هەموو ئایدیایەک و دژەکەی وەک ڕاست ناسراونەتەوە. واتە ئەو حەدسێکی هەیە کە هیچ ئایدیایەک و هیچ یاسایەک و هیچ کارەکتەرێک یاخود نیزامێک کە هەن راستەقینە و ڕاستنین بێجگە لەوە نەبێت کە لە جەمسەرێکەوە لێیان دەڕوانرێت و بۆ هەر جەمسەرێكیش جەمسەرێکی دژ هەیە. سەقامگیربوون لەسەر جەمسەرێک و لەخۆگرتنی پێگەیەک کەلێیەوە لە جیهان دەڕوانرێت و رێکدەخرێت ئەمە بنەمای یەکەمی هەموو نیزامێک و کەلتورێک و کۆمەڵگە و ئەخلاقێکە. هەر کەسێک هەستکات ئەگەر بەتەنها بۆ ساتێکیش کە رۆح و سروشت و چاکە و خراپە کارلەیەکدی دەکەن و دەگۆڕنەوە ئەوە مەترسیدارترین دوژمنی هەموو شێوەکانی نیزامە. ئەوە ئەو شوێنەیە کە نیزامی دژ بوونی هەیە و لەوێشەوە فەوزا دەستپێدەکات.\nشێوازێکی بیرکردنەوە کە دەگەڕێتەوە بۆ نائاگایی و فەوزا و هەموو فۆڕمەکانی ڕێکخستنی مرۆڤ لەناودەبات. لە گفتوگۆدا کەسێک بە “گەمژە” دەڵێت کە ئەو بەتەنها قسە لەبارەی ڕاستیەوە دەکات، هیچ لەوە زیاترنا و ئەمەش هەڵە و بەدبەختییە. ئاوەهایە. هەموو شتێک ڕاستە، دەکرێت “بەڵێ” بۆ هەمووشت بکرێت. بۆ هێنانی نیزام بۆ جیهان و بۆ بەدەستهێنانی ئامانجەکان و بۆ دامەزراندنی یاسا و کۆمەڵگە و رێکخراو و کەلتور و ئەخلاقی مومکین، دەبێت “نەخێر” بۆ “بەڵێ” زیادکرێت و دەبێت جیهان دابەشکرێت بۆ دژەکان، بۆ باشە و خراپە. هەرچەندیش یەکەم دامەزراندنی هەر “نەخێر”ێک و هەر قەدەغەکردنێک هەڕەمەکی بێت ئەوا دەبێتە شتێکی پیرۆز کاتێک دەبێتە یاسا و ئەنجامەکان بەرهەمدەهێنێت و دەبێتە بناغە بۆ ڕوانینێک و سیستمێکی نیزام.\nبەرزترین واقیع لە چاوی کەلتوری مرۆڤدا لەناو ئەم دابەشکردنەی جیهاندایە بۆ رۆشن و تاریک، باش و خراپ، رێگەپێدراو و قەدەغەکراو. بۆ میشکین بەرزترین واقیع، هەرچەندە، ئەزموونی ئەفسووناوی هەڵگەڕانەوەی هەموو یاسا جێگیرەکانە، بەهانەی یەکسانە بۆ بوونی هەردوو جەمسەرەکە. گەمژە، گەر بیر لەکۆتاییە لۆژیکیەکەی بکرێتەوە بەرەو ژن سالاری نائاگایی دەچێت و کەلتور لەناودەبات. مێزی یاساکان ناشکێنێت بەڵکو هەڵیان دەگێڕێتەوە و دژەکانیان کە لەسەر پشتەکانیان نووسراوە پیشان دەدات.\nئەو ڕاستیەی ئەم دوژمنی نیزامە، ئەم ڕووخێنەرە تۆقێنەرە وەک تاوانبار دەرناکەوێت بەڵکو وەک کەسێکی شەرمن و خۆشەویست و پڕ لە منداڵی و ئەفسون، دڵ باش، خۆنەویست، پیاوێکی باش، ئەمەش نهێنی ئەم کتێبە تۆقێنەرەیە. دۆستۆیڤسکی لە پەیپێبردنێکی مەزنەوە ئەم کارەکتەرەی وەک پیاوێکی نەخۆش، فێگرتوو، دروست کرد. هەموو نوێنەرەکانی داهاتووی نوێ و ترسناک و نادیار، هەموو مژدەدەرێکی نیزامی هەستپێکراو لە دۆستۆیڤسکید ڕاۆگۆژین و ناستاسیا و دواتریش هەرچوار کارامازۆڤە نەخۆش و بەگومان و زیادبارکراوەن. هەموو وەک لادەر و وەک کەسی نامۆی هەڵاوێردە پێشکەشکراون. بەڵام، هەموو بەشێوەیەکن کە ئێمە هەستمان بۆ ئەم لادان و نەخۆشی عەقڵیە شتێکە وەک ئەو ئازارە بەرێزە پیرۆزە کە ئاسیاییەکان باوەڕیان وایە کە قەرزاری پیاوە شێتەکانن بۆی.\nئەوەی کە دیار و نامۆ و گرنگ و چارەنووسسازە ئەوە نییە کە لە جێگەیەک لە رووسیا لە ساڵانی ١٨٥٠کان و ١٨٦٠کاندا فێگرتوویەکی بلیمەت ئەم خەیاڵاتانەی هەبووە و ئەم کەسانەی ئافەرۆزکردووە. گرنگترین ئەوەیە کە ئەم کتێبانە بۆ ماوەی سێ دەیە بوونە کاری زۆر گرنگ و پەیامبەرانە بۆ خەڵکانی گەنجی ئەوروپا. ئەوەی نامۆیە ئەوەیە کە ئێمە دەڕوانینە ڕووخساری ئەم تاوانبارانە، هیستریانە، گەمژانەی دۆستۆیڤسکی تەواو بە جیاوازی لەوەی کە دەڕوانینە روخساری تاوانبارانی دیکە یاخود گەمژەکان لە ڕۆمانە بەناوبانگەکانی دیکەدا، ئێمە بەشیوەیەکی بێ مەبەست لێیان تێدەگەین و خۆشمان دەوێن کە ناچارین هەست بکەین کە شتێک لەناوماندا پەیوەستە بەو، نزیکە لەم خەڵکانەوە.\nئەمەش بەهۆی رێککەوتەوە نییە و تەنانەت کەمتریش، بەهۆی رەگەزە دەرەکی و ئەدەبییەکانی کارەکانی دۆستۆیڤسکی نییە. سەرەڕای ئەوەی رەنگە هەریەکێ لەم ئەدگارانە، توڕەکەرانە دەربکەوێت- بەڵام بەتەنها دەتوانیت کە چۆن ئەو پێش سایکۆلۆژیای پەرەپێدراوی نائاگایی دەکەوێت-ئێمە شەیدای کارەکەی نین وەک دەربڕی ڕوانگەیەکی مەزن و کارامەییەکی مەزن یاخود نوێنەریکەری جیهانێک کە بەشێوەیەکی سەرەکی زانراوە و ئاشنایە پێمان، بەڵکو زیاتر لەوە ئێمە وەک پەیامبەری و رەنگدانەوەی پێشکەوتنی هەڵوەشاندنەوە و فەوزا ئەزموونی دەکەین کە بە ئاشکرا بینیمان لەئەوروپا کە بۆ چەند ساڵی دوایی بەردەوامە. نەک لەبەرئەوەی ئەم جیهانی کاراکتەرە خەیاڵیانە نوێنەری وێنەی داهاتوویەکی ئایدیاڵ دەکات-کەس وەک ئەمە لێی تێناگات. نەخێر، ئێمە لە میشکیندا و هەموو کاراکتەرەکانی دیکە، نمونەکان نابینین بۆ کۆپیکردنەوە؛ لەبری ئەوە پەیدەبەین بەو حەتمیەتەی کە دەڵێت، “بەناو ئەمەدا دەبێت تێپەڕین، ئەمە چارەنووسمانە!”\nداهاتوو دڵنیا نییە، بەڵام ئەو رێگایەی کە لێرەدا نیشاندراوە ئاڵۆز نییە. مانای پێداچونەوەی ڕۆحیە. بەرەو میشکین پێشەنگی دەکات و بانگی بیرکردنەوەی “ئەفسووناوی” دەکات، قبووڵکردنی فەوزا. گەڕانەوە بۆ بێمانایی ونائاگایی و بێ فۆڕمی بۆ ئاژەڵی بوون و زۆر زیاتر لەودیوی بەئاژەڵی بوون، بۆ سەرەتای هەموو شتەکان. نەک لەبەرئەوەی لەوێ بمێنینەوە و نەک لەبەرئەوەی ببینە ئاژەڵ یاخود بوونەوەری سەرەتایی. زیاتر لەوە بۆ ئەوەی خۆمان سەرلەنوێ ئاراستە بکەینەوە، رەگەکانی بوونمان و غەریزە لەبیرکراوەکان و شیمانەی پەرەسەندن بدۆزینەوە و بۆ ئەوەی بتوانین ئافەرۆزەیەکی نوێ و هەڵسەنگاندنێکی نوێ و دابەشکردنێکی نوێی جیهان بکەین. هیچ پرۆگرامێک ناتوانێت ئەم رێگایەمان فێرکات، هیچ شۆڕشێک ناتوانێت دەرگاکانیمان بۆ واڵا بکات. هەریەکێک بەتەنها بەم رێگایەدا تێپەڕ دەبێت، هەریەک لەگەڵ خۆیدا. هەر یەکێک لەئێمە بۆ ماوەی کاژێرێک لەژیانیدا دەبێت لەسەر سنوورەکەی “میشکین” بوەستێت کە تیایدا راستیەکان دەوەستن و نوێیەک دەستپێدەکات. هەریەکێک لەئێمە جارێک بۆ ساتێک لەژیانیدا لەناو خۆیدا ئەزموونی هەمان شت دەکات کە میشکین لە ساتەکانی پێشبینیکردنیدا ئەزموونی کرد، هەروەک دۆستۆیڤسکی خۆی لەو ساتانەدا ئەزموونی کرد، کاتێک رووبەڕوو بۆ لەسێدارەدان وەستا و لە چیشەوە هاتەدەرەوە بە ڕوانینێکی پەیامبەرانەوە.


مستەفا كازمی ئەگەر ئەو كارە نەكات شكست دەهێنێت | دەزگاى زارى کرمانجى\nمستەفا كازمی ئەگەر ئەو كارە نەكات شكست دەهێنێت\nزاری كرمانجی – بەغدا : ئەندامێكی ئەنجوومەنی نوێنەران دەڵێ :" ئەگەر مستەفا كازمی، سەرۆك وەزیرانی نوێی عێراق سوود لە هەڵەكانی كەسانی پێش خۆ وەربگرێت و كار بە دەستوور بكات و كار بۆ چارەسەركردنی كێشەكانی هەولێر و بەغدا بكات سەركەوتوو دەبێت، ئەگەرنا وەكو ئەوانی دیكە شكست دەهێنێت.\nناسر هەركی، ئەندامی ئەنجوومەنی نوێنەران لەسەر فراكسیۆنی پارتی بۆ ماڵپەڕی زاری كرمانجی گووتی:" ئەگەر تەماشای رابردووی مستەفا كازمی بكەین، ئیمانی بە پێكەوەژیان هەیە، ئیمانی بە دیكتاتۆریەت نییە، كەسێكە هەستی بە ئێش و ئازاری ئەو كەسانە كردووە كە زوڵمیان لێكراوە، هەروەها رەنگە پەند لە رابردوو وەربگرێت، بەتایبەتی ئەو كەسانەی لە پێش ئەو هاتوونەتە سەر كورسی دەسەڵات هەڵەیان چ بووە و بۆ نەیان توانیوە بەردەوامی بە كارەكەی خۆیان بدەن، یەكێك لەو هەڵانە ئەوە بووە كە نەیان توانیوە هەماهەنگیەكی تەواو لەگەڵ هەرێمی كوردستان بكەن، بۆیە ئەگەر سوود لەو هەڵانە وەربگیرێت، بێگومان دەتوانێت بەردەوامی بە كاری خۆی بدات، بۆیە رەنگە ئەو گەشبینیە بۆ ئێمە لێرەدا بێت.\n"هیوادارین كازمی بتوانێت ئەو بەڵێنانەی كە داوە جێبەجێ بكات"\nهەركی، دەشڵێ :"هیوادارین كازمی بتوانێت ئەو بەڵێنانەی كە داوە جێبەجێ بكات، بەڵام بێگومان كۆتایی هێنان بە كێشەكانی نێوان هەولێر و بەغدا رەنگە رێگەیەكی وا خۆش نەبێت و پێویستی بە ماندووبوونێكی زۆر هەبێت، پێویستە ئێمەش وەكو هەرێمی كوردستان هاوكار و پاڵپشتی ئەو بكەین ئێمەش وەكو كورد یەكدەنگ و یەكڕیز بین بۆ ئەوەی بتوانین داواكارییەكانی خۆمان جێبەجێ بكەین، هەروەها بتوانین پاڵەپەستۆ بخەینە سەر حكوومەت بۆ جێبەجێ كردنی دەستوور وەكو خۆی.\n" لە عێراق هیچ كاتێك رێز لە یاسا نەگیراوە و دەستوور وەكو خۆی جێبەجێ نەكراوە"\nئەندامی ئەنجوومەنی نوێنەران جەختی لەوەشكردەوە:" لە عێراق هیچ كاتێك رێز لە یاسا نەگیراوە و دەستوور وەكو خۆی جێبەجێ نەكراوە، راستە عێراق دەستووری هەیە، بەڵام تا ئێستا عەقلیەتی عێراق نەگەیشتووتە ئەو رادەیە كە ئیمانی بە دیموكراسیەت هەبێت، تا ئێستا دەبینین شۆفینی نەتەوەیی، شۆفینی مەزهەبی لەناو دەسەڵاتی عێراقدا بوونی هەیە، بەڵام ئەو كەسەی بیەوێت بەرژەوەندی عێراقییەكان بپارێزێت، ئەو كەسەی بیەوێت خزمەتی عێراقییەكان بكات پێویستە ئەو بەرگە داكەنێت، چونكە بەشێكی سەرەكی ناسەقامگیری عێراق بۆ چارەسەر نەكردنی كێشەكانی نێوان هەولێر و بەغدا دەگەڕێتەوە، ئەگەر كەسێك بەرژەوەندی عێراقییەكانی بوێت، دەبێت ئەو كێشانە چارە بكات، ئەوەش نەك تەنیا لە بەرژەوەندی خەڵكی هەرێمی كوردستاندایە، بەڵكو لە بەرژەوەندی هەموو عێراقییەكاندایە".


بۆ ده‌رمانی گورچیله سه‌ردانی نه‌خۆشخانه‌ی کرد و به سێ منداڵه‌وه گه‌ڕایه‌وه | Rwmal | ڕووماڵ\nده‌ستپێك هه‌مه‌ڕه‌نگ بۆ ده‌رمانی گورچیله سه‌ردانی نه‌خۆشخانه‌ی کرد و به سێ منداڵه‌وه گه‌ڕایه‌وه\nبۆ ده‌رمانی گورچیله سه‌ردانی نه‌خۆشخانه‌ی کرد و به سێ منداڵه‌وه گه‌ڕایه‌وه\nله به‌رواری: ئاب 19, 2019 بێ لێدوان\nژنێک که به هۆی نه‌خۆشی گورچیله‌وه سه‌ردانی نه‌خۆشخانه‌ی کردبوو و قه‌د ئاگای له‌وه نه‌بووه که دووگیانه، له لایه‌ن پزیشکانه‌وه ئاگادار کراوه‌ته‌وه که به سێ منداڵه‌وه دووگیانه و ده‌بێت له زووترین کاتدا نه‌شته‌رگه‌ریی بۆ بکرێت. ئه‌مه‌ش له نه‌خۆشخانه‌یه‌کی ویلایه‌ته یه‌کگرتووه‌کانی ئه‌مریکا ڕووی داوه.\nئه‌و ژنه له گه‌ڵ مێرده‌که‌ی بۆ چاره‌سه‌ری نه‌خۆشی گورچیله سه‌ردانی نه‌خۆشخانه‌ی کرد به‌ڵام له تاقیکردنه‌وه‌کان ئاشکرا بوو که به سێ منداڵه‌وه دووگیانه. دنیس و ئه‌ستین گیڵتز له دانیشتووانی داکوتای باشور، پێشتر خاوه‌نی کچ و کوڕێک بوون، به‌ڵام دنیس له ماوه‌یه‌کی که‌مدا بووه خاوه‌نی سێ منداڵی دیکه.\nئه‌وه‌ی که جێی سرنجه ئه‌وه‌یه که دنیس قه‌د ئاگای له دووگیانی خۆی نه‌بووه. ناوبراو به که‌ناڵێکی ته‌له‌فزیۆنی لۆکاڵیی ڕاگه‌یاندووه که هه‌ستم به ئێش و ئازار ده‌کرد به‌ڵام به لای منه‌وه په‌یوه‌ندیی به نه‌خۆشیی گورچیله‌وه هه‌بوو، له به‌ر ئه‌وه‌ی که تووشی نه‌خۆشی گورچیله‌کانم.\nدنیس و هاوسه‌ره‌که‌ی له‌م ڕووداوه به ته‌واوی تووشی شۆک بوون، ئه‌وان به په‌له ناویان بۆ سێ منداڵه‌که هه‌ڵبژارد. نیکی، گیپسی و بلیز ئه‌و سێ ناوه‌ن که له لایه‌ن ئه‌م دایک و باوکه‌وه بۆ منداڵه‌کانیان هه‌ڵبژێردراوه.\nدنیس ده‌ڵێت: به دڵنیاییه‌وه له هه‌واڵی دووگیانی به سێ منداڵه‌وه تووشی سه‌رسوڕمان ده‌بیت، به تایبه‌ت ئه‌وه‌ی که 34 هه‌فته ئاگات له‌و دووگیانییه نه‌بێت./.\nخێزانێکی 21 که‌سی به‌ریتانی له چاوه‌ڕوانی منداڵی نوێی خۆیانن\nتشرینی یه‌كه‌م 24, 2019\nبەوێنە” ناوچه پیرۆزه‌که‌ی کۆریای باکور\nئه‌یلول 22, 2019


ئەندازیارێكی خۆراك رێنمایی رۆژوەوانان دەكات لەكاتی رۆژو گرتن دا چی بخۆن و چۆن بەووریایەوە مامەڵە لە گەل خواردندا بكەن.\nلەشكرحمید،ئەندازیاری خۆراك لەپەیجی تایبەتی خۆیدا چەند رینمایەكی لەبارەی رۆژو گرتنەوە بڵاوكردوەتەوە نوسیویەتی"سەرەتای پیرۆزبای مانگی ڕەمەزان لە سەرجەم موسڵمانانی خۆشەویست دەكەم، وە پێویستە هەموومان ڕەچاوی تەندروستی مان بكەین"\nئەوئەندازیارە ئەوەشی نوسیوە" لە كاتی ڕۆژو گرتن دا هەوڵ بدەین لە ڕێگە خورما یان ئاو یان ماستاو یان دۆ ڕۆژو بشكێنین وە خواردنی شۆربایەكی گەرم یارمەتی دەرە بۆ كۆئەندامی هەرس چونكە ماوەیەكی زۆر خواردن ناخورێت معیدە خاڵی یە معیدە ئامادە دەكات بۆ خواردن،دواتر ماوەی ٥_۱٠ خولەك نانی سەرەكی بخورێت لە برنج یان مەعكەرۆنی یان پەتاتە یان ماسی و گۆشتی سور یان مریشك لەگەڵ بڕێكی باش لە سەوزە وە خواردنی ۲_۳ لیتر ئاو شەوانە بۆ باڵانس كردنی ڕێژەی ئاوی لەش "\nلەشكرحمید،ئاماژەی بەوەشداوە" نابێت بۆ پارشێو خۆاكی سورەو كراو چەور و بیبەرو بەهارات بەكاربێت، وە خواردنی كاهو خەیار لە پارشێوبڕێكی باش ئاوی تێدایە وە بەكارنەهێنانی شەربەتی دەستكرد و شیرینی بە ڕێژەیەكی زۆر نابێت هەفتانە ۳ جار زیاتر شیرینی بخورێت وە گرنگی دان بە سەوزەو میوەی تازەو شەربەتی فرێش."\nوەزارەتی ئەوقافوكاروباری ئاینی رایگەیاند سبەینێ هەینی 24/4/2020 یەكەم رۆژی مانگی رەمەزانی پیرۆز دەبێت.\n« چۆنیه‌تی خۆپاراستن له‌ڤایرۆسی كۆرۆنا له‌ماڵه‌وه چاره‌سه‌ری كۆرۆنا بكه »


سینه‌ما له كوردستان ده‌ستی پێكرد ! – Knwe.org\nسەرەکی » ئەدەب - سێبەر و سایە » سینه‌ما له كوردستان ده‌ستی پێكرد !\nسینه‌ما له كوردستان ده‌ستی پێكرد !\nئه‌ڵێن یه‌كه‌م فیلمی سینه‌مایی له جیهان (جوڵه‌و ده‌نگ) له‌ساڵی 1927 نمایشكراوه، به‌ڵام ئه‌وه‌ی من له‌م جه‌ژنه له هۆڵه‌كانی سینه‌مای (سیتی سینه‌مای سلێمانی، سالم-ی سلێمانی، فامیلی مۆڵی هه‌ولێر) بینیم و بیستم، رێك له‌وه ده‌چوو یه‌كه‌م رۆژی نمایشی فیلمی سینه‌مایی بێت له كوردستان…. به‌ڕاستی سه‌یربوو؟خه‌ڵێكی زۆر رووی كردبۆوه هۆڵه‌كانی سینه‌ما و به‌خۆشحاڵییه‌وه ئاماده‌ی نمایشه‌كان ده‌بوون، له‌وه‌ش خۆشحاڵتر زۆربه‌یان ئاماده‌ی فیلمی (په‌یكه‌ری دڵ)ی هونه‌رمه‌ند شوان عه‌توف ده‌بوون ته‌نانه‌ت ئیداره‌ی سیتی سینه‌ما هه‌ر له یه‌كه‌م رۆژی نمایشه‌كه، ئه‌وه‌ی راگه‌یاند كه (په‌یكه‌ری دڵ) ریكۆردی بینه‌ری سینه‌ماكه‌ی شكاند كه 2500 بینه‌ر ئاماده‌ی بوون و له دووه‌م رۆژیش گه‌یشته 5000 بینه‌ر، له‌و لاشه‌وه براده‌رانی مه‌ستی فیلم به سوپاسه‌وه فیلمێكی ده‌ره‌جه یه‌كی فارسیان به‌میوانی بۆ هێنابووین (مه‌تری شه‌ش و نیو) كه زۆر خه‌ڵكم بینی ده‌یانوت دووجار چوونه‌ته‌وه بۆ سه‌یركردنی فیلمه‌كه، به‌مه‌ش هۆڵه‌كانی سینه‌ما ئاوه‌دانبوونه‌وه‌و به بۆچوونی من ده‌بێته سه‌ره‌تایه‌كی مێژوویی بۆ ئاشناكردنه‌وه‌ی بینه‌ر به هۆڵه‌كانی سینه‌ما… چونكه له‌م سه‌رده‌می ته‌كنه‌لۆژیایه ئه‌سته‌مه بینه‌رێكی وا زۆر ئاشنابكرێنه‌وه به سینه‌ما و هۆڵه‌كانی.\nخۆ ئه‌گه‌ر له‌م جه‌ژنه‌دا، ئه‌و خۆشحاڵییه‌م نه‌بووایه كه به‌هۆی پڕبوونه‌وه‌ی هۆڵه‌كانی سینه‌ماوه بۆم دروستبوو… ئه‌وه جه‌ژنێكی زۆر ناخۆش و خه‌فه‌تبارم به‌ڕێ ده‌كرد، ئه‌ویش له داخی ئه‌و یه‌ك دوو دراما كوردییه (لاواز و ئاست نزمه‌ی) له شاشه‌كانه‌وه بینیمان، به‌تایبه‌ت درامای (سه‌مای ته‌رزه‌و یوسف ناگه‌ڕێته‌وه) به‌ڕاستی ده‌ریانخست كه درامای كوردی هێشتا زۆری ماوه… چ له رووی ناوه‌ڕۆك و چ له رووی نواندن و چ له رووی ته‌كنیكه‌وه… له‌مه‌ش سه‌یرتر ئه‌و هه‌رای فه‌یسبووكه‌یه كه له‌سه‌ر دراماكان دروستبووه به‌تایبه‌ت ئه‌كته‌ره سه‌ره‌كییه‌كان و ده‌رهێنه‌ری درامای (سه‌مای ته‌رزه)، پێم سه‌یره هێشتا دراماكه ته‌واو نه‌بووه‌و چه‌ند ئه‌ڵقه‌یه‌كی كه‌می لێ نمایشكراوه، كه‌وتوونه‌ته داوی فه‌یسبووك و وه‌ڵام و وه‌ڵامكاری له‌گه‌ڵ خه‌ڵك، تا ئاستی جنێودان و سووكایه‌تی پێكردن به‌یه‌كتری، له‌مانه‌ش سه‌یرتر دیسانه‌وه هێشتا دراماكه‌ی نیوه‌ی ته‌واو نه‌ببوو، به‌رنامه‌ی راسته‌وخۆیان ده‌كردو قسه‌یان ده‌كرد.. ئه‌مه له‌كاتێكدا عورف وایه هه‌موو كارێكی هونه‌ری دوای ته‌واوبوونی قسه‌ی له‌سه‌ر ده‌كرێت یان هه‌ر هیچ نه‌بێت وته‌بێژێكی ده‌بێت نه‌ك هه‌ر به‌شدارێكی دراماكه به ئاره‌زووی خۆی لێدوان له‌باره‌ی نهێنی و ئاستی دراماكه بدات… بۆیه ئه‌مه‌ش ده‌رهێنه‌ری به ئه‌زموون (ناسر حه‌سه‌ن)ی ناچار كرد له وه‌ڵامی پاساوه‌كانی ده‌رهێنه‌ری دراماكه له‌باره‌ی ئاستی لاوازی دراماكه، بڵێت: ئه‌م جۆره درامایه نه‌كردنی باشتره، نه‌ك به‌م ئاسته بكرێت.\nمه‌همه‌ت ئاكتاش: ده‌بێ له روانگه‌ی منداڵانه‌وه فیلم به‌رهه‌م بهێنین\nمه‌نووچێهر جیهانی مه‌همه‌ت ئاكتاش به‌رهه‌مهێنه‌ری كورد له‌و باوه‌ڕه دایه كه ...


نەجمەدین کەریم ئازادکرا\n- 5/22/2019 6:19:00 PM 41220 جار خوێندراوەتەوە\nدوای ئەوەی دوێنی شەو نەجمەدین كەریم پارێزگاری پێشوی كەركوك لە فرۆكەخانەی بەیروت دەستگیركرا، ئەمڕۆ ئازادکرا.\nشەوی رابردو چەند سەرچاوەیەكی هەواڵگریی نافەرمیی بۆ خەندان، رایانگەیاند، نەجمەدین كەریم پارێزگاری پێشوی كەركوك لە فرۆكەخانەی بەیروت دەستگیركراوە.\nلایخۆشیەوە، نەشوان جەلال سکرتێری نەجمەدین کەریم، بە خەندان-ی راگەیاند، "بەهیچ جۆرێک دەستگیرنەکراوە، بەڵام کێشەیەکی بچوک هەبوە لە پاسپۆرتەکەیدا، بۆ ماوەی یەک کاتژمێر پاسپۆرتەکەی لێوەرگیراوە و سەفەرەکەی ترانزێت بوە".\nوتیشی" پاسپۆرتەکەی ئەمریکییە سەفەری زۆرکردبو پەڕەکانی تەواوبون، دوای ئەوەی پاسپۆرتی دوەمی بەکارهێنا کێشەیەکی بچوک دروستبو بو، پۆلیسی فڕۆکەخانە کۆپی پاسپۆرتەکەیان بۆ وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا ناردبو، وەڵامدرانەوە بێ کێشەیە و هیچ کێشەیەکی نییە".\nئاماژەی بەوەشکرد، لە ماوەی ئەو کاتژمێرەدا وەک هەر هاوڵاتییەکی دیکە، چاوەڕێی کردوە تا کێشەکەی بۆ چارەسەرکراوە، رۆژی یەکشەممە یان دوشەممەی داهاتو دەگەڕێتەوە بۆ هەرێمی کوردستان.\nرۆژی 14/9/2017 پەرلەمانی عێراق بە زۆرینەی دەنگ نەجمەدین كەریم-ی لە پارێزگای كەركوك دورخستەوە، ئەوەش دوای ئەوەی حەیدەر عەبادی سەرۆكوەزیرانی ئەوكاتی عێراق داوای لە پەرلەمان كردبو كە دەنگ بدەن لەسەر لەكارخستنی نەجمەدین كەریم لە پۆستەكەی، دوای زیاتر لە مانگێك و لە رۆژی چوارشەممە 18ی تشرینی یەکەمی 2017 فوئاد مەعسوم سەرۆک کۆماری پێشوی عیراق لەسەرکارلادانی نەجمەدین کەریم-ی لە پۆستی پارێزگاری کەرکوکی پەسەند کردوە.\nله 16ى شوباتى 2019 ئەنجومەنی سه‌ركردایه‌تی یه‌كێتی نیشتیمانی كورستان نەجمەدین كەریم-ی لە ریزەكانی حزبەكەی دورخستەوە، ئەوەش لەکاتێکدابو کەپێشترو لە رۆژی 19/1/2019 نەجمەدین کەریم وازهێنانی خۆی لە ئەندامێتی یەکێتى نیشتیمانى کوردستان راگەیاندو وتی هیچ پەیوەندییەکم بە یەکێتییەوە نەماوە.


ئەمریکا: بەشی زۆری دەریای باشووری چین هی چین نییە | AvaToday\nئەمریکا: بەشی زۆری دەریای باشووری چین هی چین نییە\nدەوڵەتی ئەمریکا بە فەرمی بانگەشەی خاوەن بوونی پیکەن لەسەر بەشێکی بەرچاوو جێگەی سرنجی ناوچە ئاوی و ویشکانیەکانی هەڵکەوتوو لە دەریای باشوری چینی ڕەت کردەوە.\nدەوڵەتی ئەمریکا بە کردەوە و دوای ڕاگەیاندنی ئەوەی چین خاوەنی زۆربەی دەریا و ویشکانیەکانی باشوری ئەو وڵاتە نییە، هاتە ڕیزی وڵاتانی ئاسیای باشوری ڕۆژهەڵات.\nمایک پۆمپئۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا ڕۆژی ٢٣ی پووشپەڕ لە نووسراوێکی فەرمیدا بە ڕوونی ڕایگەیاندووە کە بانگەشەکانی چین لەسەر بەشێکی بەرچاوی دەریای باشوری چین" دەریای چینی باشور" بە سەد لەسەدی نایاساییە. پۆمپئۆ لە هەمانکاتدا دەوڵەتی چینی بەوە تۆمەتبار کرد کە شەپۆلێکی ترساندن و هەڕەشەی بۆ کۆنترۆڵی ئەو دەریایە دەستپێکردووە.\nوەزیری دەرەوەی ئەمریکا نووسیویەتی: جیهان ئیزنی ئەوە نادات پیکەن دەریای باشوری چین وەک بەشێک لە ئیمپراتوری دەریایی خۆی بخاتە ژێر هەڕەشە. ئەمریکا بۆ پاراستنی مافی سەروەری لەسەر سەرچاوە دەریاییەکان لەتەنیشت هاوپەیمانەکانی خۆی لە باشوری ئاسیا دەبێت.\nئەوە یەکەمین جار نییە کە ئەمریکا پەلاماری بانگەشەی مڵکیەتی چین بەسەر دەریای باشور، ویشکانی و دووڕگەکانی دەدات.\nشایانی باسە ماوەی زیاتر لە دوو ساڵە شەڕێژی بازرگانی گەورە لە نێوان ئەمریکا و چین هەیە. ناکۆکیەکانی نێوان ئەمریکا و چین تەنیا بە شەڕی بازرگانی کورت نابێتەوە و دوو وڵاتە لەسەر زۆر پرسی هەستیاری دیکەی وەک هۆنگکۆنگ و تایوان پێکەوە ناکۆکیان هەیە.


پارووی ئەردۆغان لە پارووی شا چەورتر نییە.\nبۆ دوو مانگ دەچێت زۆرترین هێرشی وەحشیگەریانەی دەوڵەتی تورک دژ بە گەلی کورد دەستی پێکردووە ، لە بەرامبەردا گەورەترین خۆڕاگری دەکرێت و لە زۆر جێگەدا چۆک بە چوارەم لەشکری جیهان دادراوە.\nسەرسوڕمان ئەوەیە ئەم تێکشکاندنانە چەندە مایەی نیگەرانی ئەردۆغان و تورکە فاشستەکانە سەدان هێندە نیگەرانی پارتی دیموکراتی کوردستانی عێراق و خودی مەسعود بارزانی بە دوای خۆیدا هێناوە.\nبە درێژایی ئەم دوو مانگە تەنها بۆ یەک چرکەش سەرانی پارتی لە چەواشەکاری و ئاژاوەگێڕی نەکەوتن ، ساتێک بە ناوی ئەوەی گوایا بە هاوکاری ئەردۆغان دەوڵەتی کوردی بنیاد دەنێن و ساتێک بە ناوی ئەوەی گوایا میتی تورک ڕێگەیان بە بارزانی داوە ئاڵای هەرێم لە پاڵ خۆیدا دابنێت.\nتازەترین هەڵوێستیش بریتییە لە خۆساخکردنەوەی بارزانی بەسەر دەوڵەتی تورک و سەنگەرگرتن لە کوردان بە بیانوی ئەوەی کە ئەردۆغان ئاشتیخوازە و دەڵێت با پ.ک.ک لە پەرلەمانی تورکدا بەشدار بێت . بڕوانە ئەم لینکە:\nبارزانی زۆر ڕوو قایمانە دەڵێت( ئەگەر تورکیا موبادەرەی ئاشتی بکات و پ.ک.ک ڕازی نەبێت ئەوا ئێمە هەموو شتێک دژی پ.ک.ک دەکەین).\nلەم لێدوانەوە دەردەکەوێت کە بارزانی بە وەکالەتی تورکیا لە مەیداندایە ، دەنا ئەگەر وەکالەتی نەبێت بارزانی چ پەیوەندییەکی بە ڕێکەوتنی نێوان تورکیا و پەکەکەوە هەیە ؟ ئەی ئەگەر بارزانی هێندە چاوسورکەرەوەیە لە بەرامبەر کورداندا ، بۆچی لە بەرامبەر ١٢ موبادەرەی ئاشتیخوازانەی پ.ک.ک و ڕازی نەبوونی تورکدا نەیتوانی لە بەڕەکەی خۆی زیاتر پێ ڕابکێشێت؟\nبارزانی لەهەمان دێڕدا دەڵێت ( ئێمە بەشێک نین لە حلی نێوان پ.ک.ک و تورکیا).\nئەی ئەگەر خۆت بە بەشێک لە حل نازانیت ، کە ڕاستیەکەشی هەر ئەوەیە کە گرفتی نێوان تورکیا و باکووری کوردستان هیچ پەیوەندیەکی بە تۆوە نەبووە و نیشە ، ئەی لە پای چیدا ئەو وەکالەتیە دەخەیتە سەر شانی خۆت و هەڕەشی وەستانەوە لە دژی پ.ک.ک دەکەیت؟\nلە هەمان کاتدا زۆر نا ڕاستگۆیانە دەڵێت (ئێمە ٢٣ ساڵە دەستی تورکیامان نەگرتووە)!!!!!\nتۆ بڵێی هیچ گەمژەیەک هەبێت و بەم دوعایە بڵێت ئامین !؟ ئەی کێ دەستی ئەو دەیان هەزار جەندرمەیەی گرت و لە بامەڕنێ و ئامێدی و شێلادزە و کانی ماسی و دێرەلوک و تەواوی ناوچەکانی بادیناندا مۆڵی دان ؟ ئەی کێ دەستی ئەو سەدان سەربازەی تورکی گرت و زیاتر لە ٢٠٠ کیلۆمەتر هێنانیە قوڵایی باشووری کوردستان و لە نزیک باشیقە جێگیری کردن؟\nلە ماوەی ئەم ٢٣ ساڵەدا دەیان جار باشووری کوردستانتان لە دەوڵەتی تورک مارە کرد و بست بە بستی باشووری کوردستانتان پڕ لە میت کرد و بە ئاڵا گڵاوەکەی تورک ڕازانتانەوە . ئەگەر ئەمە ڕاستگۆیی بە ناو سەرۆکی هەرێم بێت ، ئیتر بۆچی گلەیی لەو نەوە نوێیەی باشووری کوردستان بکەین کە داڕماوترین نەوەی کوردەواریە کە بەرهەم هێنراوە!\nبارزانی هیچ شەرمێک ناکات و دەڵێت( ئێمە هەموو لایەن و کەسایەتیە کوردیەکان بانگێشت دەکەین و دەڵێین پ.ک.ک دژی حلی مەسەلەی کوردە و ئێمە بە دژی ئەم جەماعەتە هەموو شتێک دەکەین).\nدیارە ئەو لایەنە کوردیانەی کە بارزانی باسیان دەکات بە غەیری ویژدان مردۆکان هیچ کەس و لایەنێکی دیکە نین ، ئەو ویژدان مردوانەش بریتین لەو ئوتێلنشین و ئۆردوگانشینانەی کە هەموو میلەتی کوردیان بە چارەنووس سپاردووە لە پێناو خۆ دەوڵەمەند کردندا.\nئەو کەسایەتیانەی کە بارزانی بە نیازە بانگێشتیان بکات جگە لە چەند کەسایەتیەکی هەلپەرست و دڵڕەشی وەک خالید عەزیزی و مستەفا هیجری و عەبدوڵا خانی موهتەدی و نۆکەرانێکی وەک عوسمان ئۆجالان و سعودل مەلا و کەمال بورقای هیچ کەسانێکی دیکە نین . ئەو کەسایەتیە دڵڕەش و هەلپەرستانەش دژ بە هەموو کردەوەیەکی پەکەکەن با چاک و بە خراپەوە.\nبارزانی دەڵێت (٢٣ ساڵە پ.ک.ک چی کردووە تاکو بەم ٢٣ ڕۆژە بیکات).\nمنیش دەڵێم پ.ک.ک لە ٢٣ ساڵدا میلەتێکی لە لێواری مەرگەوە زیندو کردەوە ، ڕوو بە ڕووی هەموو داگیرکەران بوویەوە ، فەرهەنگی کوردی ژیاندەوە ، مێشکی مرۆڤەکانی ئازاد کرد و کۆمەڵگای هوشیار کردەوە ، جوانترین سیستەمی لە ڕۆژاوادا ساز کرد و میلەتی لە ئەنفال و کۆمەڵکوژی پاراست ، سەدان هەزار ئێزدی لە قەتڵوعامی تەسلیمکاریەکەی شەنگال بە چەتەکانی داعش ڕزگار کرد ، زۆرترین هوشیاری و جموجوڵی خستە ڕۆژهەڵاتی کوردستانەوە ، پیلانە شاراوەکانی دژ بە کوردانی ئاشکرا کرد و هەزاران دەستکەوتی دیکە ، بڕوانە ئەم لینکانەی خوارەوە:\nبەڵام دەستکەوتی ٧٠ ساڵ ساتوسەوداکردنی پارتی و ٢٥ ساڵ دەسەڵاتداری مەسعود بارزانی چ بەرهەمێکی لێ کەوتۆتەوە ؟\nناگەڕێمەوە بۆ کار و کردەوەی ٧٠ ساڵی ڕابردوی پارتی و ئەو باسە بۆ مێژوو بەجێ دەهێڵم ، بەڵام لە ٢٥ ساڵ دەسەڵاتداری مەسعود بارزانیدا کوردکوژی و چەواشەکاری گەیشتە لوتکە ، خۆگرێدان بە داگیرکەرانەوە پەڵەی شەرمەزاریە بە تەوێڵی هەموو پارتێکانەوە ، ساتوسەوداکردن بە زیاتر لە نیوەی باشووری کوردستان بەناوی مادەی ١٤٠وە گەورەترین تاوانبارییە ، هەوڵدان بۆ لەناوبردنی دەستکەوتی نەتەوەکەمان لە هەموو پارچەکانی کوردستاندا گەورەترین ئابڕوچوونی نەتەوەییە ، قەیران سازکردن و قەرزدارکردنی باشوور و بڕینی قوتی میلەت گەورەترین ناپاکییە ، بە ناهوشیاری و دواکەوتوویی هێشتنەوەی کۆمەڵگای باشوور قێزەونترین کردەوەیە ، تەسلیمکردنی شەنگال و بازرگانیکردن بە کچان و ژنانی ئێزیدیەوە قێزەونترین کردەوەی سەدەی بیست و یەکەمینە.\nئاشکرایە ئەو کۆمەڵگایەی لەسەر دەستی پەکەکەدا پەروەردە کرا لە چ ئاستێکی هوشیاری نەتەوەیدایە ، بەڵام لە ٢٥ ساڵ دەسەڵاتداری بارزانیدا کۆمەڵگایەک بەرهەم هاتووە کە ئاگاداری بچوکترین گۆڕانکاریەکانی کوردستان و جیهان نییە ، وەک لەم لینکەدا دەردەکەوێت:\nدەبێت بارزانی بزانێت کە وەفای تورک و ئەردۆغان لە وەفای ئێران و شا زیاتر نابێت ، ئەگەر پاداشتی خوێنی کاک سولەیمانی موعینی و بە دەستهێنانی شەتول عەرەب چەند کۆشکێکی کەرەج و تاران بووبێت ئەوا پاداشتی خۆشخزمەتیکردن بۆ تورک ناوهێنان بە سەرۆک خێڵێکی دواکەوتوو زیاتر نابێت.


زەوی و خانوبەرە | حکومەتی هەرێمی کوردستان / سەرۆکایەتی ئەنجومەنی وەزیران\nوەرگرتنى باجى خانووبەرە\nهەموو خاوەن موڵکێک کاتێک موڵکەکەى بە کرێ دەدات پێویست بەپێی یاساى ژمارە(162) ساڵى 1959هەموار کراوە باج بدات.\nوەرگرتنى باجى کۆمپانیاکان\nهەموو کۆمپانیایەک ساڵانە داهات و خەرجى لە بودجەى خۆى تۆمار دەکات لەسەندیکاى ژمێریاران پەسند دەکرێت دواتر پێشکەشى بەڕێوەبەرایەتى باجى دەکات، لەبەرێوەبەرایەتیەکانی باج دیراسە ى ئە وبودجەیە دە کرێت ئەگەر داهات وخەرجیە کە ی راست و دروست بوون قبوول دە کرێت وبە پێچە وانەوە لەلە لایەن دەسه لاتى دارایی...\nوەرگرتنی باجى زەوى بەتاڵ\nهەموو زەوییەکى بەتاڵى سنوورى شارەوانیەکان پێویست بەپێى یاسای ژمارە (26) ساڵى 1962هەموار کراوه باج بدات.\nوەرگرتنی باجى گواستنەوەى موڵکایەتى\nئەم خزمەتە پێشکەش دەکرێت لە کاتى فرۆشتنى موڵک بەشێوەیەکی گشتی بە پێی یاسایى ژمارە (113) ی باجی دەرامەتى ساڵى (1982) ی هەموارکرا و یاسای ژمارە (26) ساڵى 2007 لەگەڵ یاسای ژمارە (20) ساڵى 2011.\nگرێبەستێکە لە نێوان فرۆشيارو کڕيار ئەنجامدەدرێت، بەپێی گرێبەستەکە فرۆشيار موڵکى خۆى بە کڕيار دەفرۆشێت.\nموڵکى تايبەتە، دەوڵەت دەيگۆڕێت بۆ موڵکى گشتى و بەناوى دامەزراوێکى خۆى تۆمارى دەکات وە لەبەرامبەردا قەرەبوى خاوەنەکەى دەکرێتەوە حکومەت موڵکەکە بۆ خزمەتى گشتى بەرکاردەهێنێت.\nتێکدانى خانوو يان بينايەک بۆ ئەوەى بکرێت بە زەوی بەتاڵ و بۆ سودی تر بەکاربهێندرێتەوە.\nبە نوسراوێکى فەرمى موڵکێک بە ناوى کەسێکەوە تۆمار دەکرێت بەمەبەستى بەکارهێنان و سوود لێوەرگرتنى. پێشتر ئەم موڵکە موڵکى میری یان گشتى بووە، دەبێتە موڵکى کەسێک يان لايەنێکى تايبەت بەپێی ياساو رێنماييەکان.\nدانانى موڵکێکى نەگوێزراوە لە ژێر بارمتە بۆ بەرژەوەندى خاوەن قەرز.


ئەو مامۆستایەی قوفڵی لە دەرگای زانکۆی سلێمانی دا دەستگیرکراوە؟ - تۆڕی میدیایی خەڵک\nیەکێتی مامۆستایانی کوردستان رایگەیاند، ئەو مامۆستایەی قوفڵی لە دەرگای زانکۆی سلێمانی دا دەستگیرکراوە و سەرکۆنەی دەکەن.\nمامۆستا عەتا ئەحمەد، جێگری یەکێتیی مامۆستایانی کوردستان رایگەیاندووە، “ئێوارەی ئەمڕۆ لەلایەن کەسوکاری مامۆستا زەنگین ئەبوبەکر ئاگادارکراینەوە کە لەلایەن هێزێکی ئەمنییەوە لە سلێمانی دەستگیرکراوە ئێمەش وەک یەکێتیی مامۆستایانی کوردستان سەرکۆنەی ئەو کارە دەکەین، نابێت هیچ هێزێکی ئەمنی ئەو کارە بەرامبەر مامۆستا بکات.”\nدەربارەی ئەوەی قوفڵی لە دەرگای زانکۆکە دا جێگری سکرتێری یەکێتیی مامۆستایانی کوردستان ئاماژەی بەوەکرد:” ئەو رەفتارە کاردانەوە بووە بەرامبەر دواخستنی مووچە و شایەنی ئەوە نییە دەستگیر بکرێت، هەروەها لەگەڵ ئەوەشدا نیین دەرگای زانکۆ دابخرێت.”\nبەیانی ئەمڕۆ شەممە 14-5-2022، مامۆستا”زەنگین ئەبوبەکر” وەک ناڕەزایەتییەک دژی دواکەوتنی مووچە قوفڵی لە دەرگای زانکۆی سلێمانی دا.\nمامۆستای زانکۆ، خۆپیشاندان


کۆنگرەی ناودارانی کورد نرخاندنی شوناسی فەرهەنگی کوردستانە - Mehr News Agency\nAP ١٣٩٨ پووشپەڕ ٩ ١٣:٥٢\nNews Code 27174\nبەهرام نەسروڵڵاهی زاده:\nکۆنگرەی ناودارانی کورد نرخاندنی شوناسی فەرهەنگی کوردستانە\nسەرۆکی ڕێکخراوی بەڕێوەبەری و پلان داڕێژیی کوردستان ناودارانی بە سەرمایەگەلی فەرهەنگی و مەعنەوی کۆمەڵگا زانی.\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر، بەهرام نەسروڵڵاهی زادە سەرۆکی ڕێکخراوی بەڕێوەبەری و پلان داڕێژیی کوردستان لە وتووێژ لە گەڵ ماڵپەڕی کۆنگرەی ناودارانی کورد بە ئاماژە بە پێگەی ناوداران وەک شوناسی هەر کۆمەڵگایەک، ڕایگەیاند: بەڕێوەچوونی کۆنگرەی ناودارانی کورد کارێکی گرینگ و ژێرخانییە لە بواری فەرهەنگی و ناساندن و ڕێزنان لە ناوداران وەک نمانەی سەرکەوتووی کۆمەڵگا، ڕۆڵێکی کارای دەبێت لە سازبوونی کەشێکی ئیجانی و ڕەوتێکی ڕوو لە گەشە لە کۆمەڵگادا.\nناوبراو ئاماژەی بە لایەنی خەملاندنی شوناسی کوردی لەو کۆنگرەیە کرد و وتیشی: بەو پێیە سەرمایەی فەرهەنگی ژێرخانی گەشيیە، کەواتە هیچ کۆمەڵگایەک بە بێ تێپەڕاندنی قۆناغەکانی شوناسازی و کەسایەتیی کۆمەڵایەتی، ناتوانێ چالاکی ئابووری و فیزیکاڵی دروست و بنەمایی تێپەڕێنێت.\nسەرۆکی ڕێکخراوی بەڕێوەبەری و پلان داڕێژیی کوردستان پێشوازی و داواکاریی خەڵکی بۆ بەڕێوەچوونی ڕێوڕەسمە فەرهەنگییەکانی بە هێمای گەشەی فەرهەنگی زانی و ڕاشیگەیاند: بەڕێوەچوونی کۆنگرەی ناودارانی کورد نرخاندنی شوناسی فەرهەنگی کوردستانە و هیوادارام ئەو کۆنگرەیە بتوانێ ڕەوتێکی فەرهەنگی ساز بدات و ببێتە مۆتۆری پێشخستن و گەشەی هەمە لایەنی کوردستان.\nنەسروڵڵاهی زادە جەختی لە زەروورەتی تۆکمەکردنی ڕەوتی بەڕێوەچوونی کۆنگرەی ناودارانی کورد وەک ڕەوتێکی فەرهەنگی سیستەماتیک کرد و هیوای خواست ئەو ڕەوتە بەردەوام بێت و ببێتە مایەی گۆڕانکاریی بەرچاو لە داهاتووی پارێزگادا.\nناوبراو لە کۆتاییشدا ئاماژەی بە لایەنی دیپلۆماسیی کۆنگرە کرد و وتی: کۆنگرە دەتوانێ ڕۆڵی دیپلۆماسی گشتی بگێڕێت و کوردانی وڵاتانی دراوسێ لە چوارچێوەی ئێرانی فەرهەنگیدا پێناسە بکات و سەرنجیان بۆ لای ئێران ڕاکێشێت و هاوکات یارمەتیی دیپلۆماسی ناوچەیی بدات.


حەسەن رۆحانی درێژ کەرەوەی عومری کۆماری ئیسلامی یان کردنەوەی کەشێکی دیمۆکراتیک لە ئێراندا؟\nدووشەممە, 05. 8. 2013\tمەجید ئەلیاسی\nهەر وەک ئاگارارن چەند هەفتە پێش ئێستا شانۆی بە ناو هەڵبژاردن لە ئیرانی ژێر دەستی کۆماری سێدارە ی ئیسلامی بەرێوە چوو. لە ناو ئەو بە ناو هەڵبژاردنەدا حەسەنی رۆحانی بە سەرۆک کۆماری تازەی ئێران هەڵبژێردرا. دوایی ئەوەی کە رۆحانی زۆر کەس و لایەن پیان وا بوو کە بە هاتنە سەر کاری کەسێکی دیکە بۆ بە دەستەوە گرتنی پۆستی سەرۆک کۆماری دەکرێت چاوەروانی ئاڵووگۆر لە سیاسەتی ئێران ،هەم لە ئاست ناوخۆ و دەرەوە بە ئەنجام بگات ،ئەم بیرۆکەیە رەنگە تا ماوەیەک دۆنیای دەرەوە تووشی گومان بکات،کە حەسەنی رۆحانی بە گرتنە پێشی سیاسەتێکی نەرمتر لە گەڵ دۆنیای دەرەوە هندێک لەو قەیرانە ئابووریە کە ئێرانی تێکەوتووە کەم بکاتەوە، لە لایەکی دیکەوە خۆش باوەریەک لە موحافیلی نێودەوڵەتی دروست بێت بۆ چارەسەری کێشەی ناوەکی ئێران.\nئەم چاوەروانیانە لە ئێستا تا رادەیەکی زۆری لە نێو وڵاتانی ئورووپایی دروست کردوە کە رۆحانی دەتوانێ چارەسەری کەیسی چەقبەستوویی ناوەکی ئێران لە گەك دۆنیای دەرەوە بکات ، هەر چەند سیاسەتی کۆماری ئیسلامی درێژکەرەوەی کاتە لە سەر پەرەپێدان و پیتندنی ئورانیوم ، وە لە لایەکی دیکەشەوە رۆحانی وەک کەسێکی مەداح لە باندی ولایەت فەقیە کە زبانێکی چەوری هەیە لە فێڵ بازی و خەڵک فریو دان ، و بۆ ماوەی چەند ساڵ دەتوانێ تەمەنی رژیمی نگریسی کۆماری ئیسلامی درێژ بکات و بەرگری بکات لە رووخانی ئەو رژیمە ، لە گەڵ ئەوەشدا بە زمانێکی دیکە لە گەڵ دونیای دەرەوە موعامەلە بکات.\nئەم سیاستە نەرمەی رۆحانی بە نیسبەت دونیای دەرەوە ،سەرەنجام دەبێتە هۆیی زیاتر بوونی پیتاندنی ئورانیوم و دەست پێ راگەیشتنی ئێران بە چەکی ناوەکی. لە وتووێژێکی رۆحانی لە کاتی بانگەشەی هەڵبژاردندا ناوبراو بە راشکاوانە باسی لە وتووێژەکانی خۆیی لەو کاتەدا کە ئەو بەرپسیارەتی لە گەل وڵاتانی ٥ کۆ لە سەر یەکی لە ئەستۆ بوو ناوبراو نەیشاردوە کە ئەو توانی رێژەی سینترڤۆژەکان لە ٢٥٠ وە بگەیەنێتە ٢٥٠٠ لە کاتێکدا دونیای دەرەوە بە سەختی پێداگری لە سەر ڕاگرتنی پیتاندنی ئورانیوم دەکردەوە.\nبێگۆمان ئەم سیاسەتەی رۆحانی درێژ کەرەوەی هەمان سیاسەتی خاتەمیە کە عومری کۆماری کۆنەپەرەستی ئیسلامی بۆ ماوەی هەشت ساڵ درێژ کردەوە. بە داخەوە ئەو کەس و لایەنانە نەک هەر لە سیاسەتی کۆماری ئیسلامی تێنەگەیشتوون ، بەڵکوو زۆر سادە و ساویلکانە بیر دەکەنەوە ، رۆحانی نەک هەر ناتوانێت تووزەقالێک وەزعی ژیان و گۆزەرانی خەڵک بەرەو باشی نابات ، بەڵکوو دەبێتە هۆیی ئاوسانێکی لە رادەبەدەری نرخی شت و مەک لە ئێراندا ، گەمارۆ بەربڵاو ویەک لە دوای یەکەکانی نێو دەوڵەتی بۆ سەر رێژیم ، راستەو خۆ بوونەتە هۆیی گرانی یەکی زۆر لە رادەبە دەر و ژیان و گۆزەرانی خەلک بەرەو تاریکی دەبات، ناوبراو بە شێوەیەکی زۆر دڕندانە لە ژیر ناوی ریفرمخوازی میانەرەو خەڵکی ئێران بە گشتی و نەتەوە زێژ دەست لە ئێران سەرکۆت دەکات. هەر لە ئەو پێوەندییە دا رۆحانی لە هەوڵی ئەوەدایە کە نفووزی کۆماری ئیسلامی لە ئەوەی کە ئێستا هەیە لە ناوچەی خۆرهەلاتی ناوەراست پەرەپێبدات و نەیارانی ئەو رژیمە دەمکووت بکات. بە روای من کۆماری ئیسلامی و ئەو نیزامە بە هیچ جۆرێک ئیسلاح پەزیر نییە، گرنگ نییە کێ دەبێتە سەرۆک کۆماری ئێران ، ئەوەی دەسەڵاتی کوللی نیزامی لە ژیر دەستدایە و بریاری لە سەر دەدات ،رێبەری ولایەت فەقییە.


بەڕێوەبەرى ناحیەى دینارتە لە قەزاى ئاکرێ رایگەیاند، رەوشى ناوچەکە ئاسایی بووەتەوە، دواى گرژییەکەى دوێنێ و ئەوەى روویداوە تەنها چەند خولەکێکى کەمى خایاندووە.\nدوێنێ لەسنورى ئاکرێ پێکدادان لەنێوان هێزێکى پێشمەرگە و گەریلاکانى پەکەکە روویدا، لەکاتێکدا هێزەکانى پێشمەرگە خەریکى سەنگەر لێدان بوون لەو سنورە.\nشەعبان خەلیل، بەرێوەبەرى ناحیەى دینارتە بە ناس کوردى راگەیاند (26ى تشرینى یەکەمى 2020) "ئەوەى روویدا تەنها چەند خولەکێک بوو، لەکاتێکدا هێزەکانى پێشمەرگە سەرقاڵى دانانى خاڵەکانى خۆیان بوون، چەند تەقەیەکیان لێکراوە و ئەوانیش وەڵامیان داوەتەوە".\nوتیشى "بەوتەى پیشمەرگەکان ئەو تەقانەى لێیان کراوە قەناس بووە، رووداوەکە کە کارێکى ئیستیفزازى بووە کەمتر لە پێنج خولەکى خایاندووە و دواتر رەوشەکە ئاسایی بووەتەوە و هیچ زیانێکى گیانى لێنەکەوتووەتەوە".\nپێکدادانەکە دواى گرژبوونى زیاترى پەیوەندییەکانى پارتى و پەکەکە دێت لەو سنورە، بەتایبەتى لەدواى کوژرانى بەرپرسێکى ئاسایش لەسنورى ئامێدى، کە پەکەکە تۆمەتبارکراو ئەویش رەتیکردەوە.\nسەرچاوەیەکى ئاگادار بە ناس کوردى راگەیاند (25ى تشرينى يەكەمى 2020) ، دوای ئەوەی لەدوو ڕۆژی ڕابردوودا هێزێکی زۆری پێشمەرگە بەچەکی قورسەوە رەوانەى گوندەکانی سنوری ناحیەی دینارتەی سەربە قەزای ئاکرێ لەسنوری پارێزگای دهۆک کران، لەکاتی لێدانی سەنگەردا لەناوچەکە بۆ ماوەیەک شەڕ لەنێوان هێزەکانی پێشمەرگە و گەریلاکانی پەکەکەدا ڕوویداوە.\nوتیشى "هێزەکەى پێشمەرگە خەریکی لێدانی سەنگەرەکانیان بوون و لەکاتی کارکردنیاندا پەکەکە تەقەی لەحەفارە و شۆفلەکان و شوێنی کارەکەیان کردووە و ئەوانیش وەڵامیانی داوەتەوە، لەئێستاشدا دۆخەکە ئاسایی بووەتەوە".\nپێشتر لەهەریەک لە سنورەکانی قەزای زاخۆی سەربە پارێزگای دهۆک و ناوچەی سیدەکانی سەربە پارێزگای هەولێر، هێزی پێشمەرگەی بۆ جوڵێندرا، لەئێستاشدا لەچەندین شوێنی ئەو ناوچانە سەنگەر و بارەگەیان داناوە.\nناس کورد پەیوەندى بەبەرپرسانى وەزارەتى پێشمەرگەوە کرد، بەڵام وتیان کە بەفەرمى هیچ راپۆرتێک لەو بارەیەوە ئاڕاستەى وەزارەت نەکراوە.\nئەو سنورەى شەڕەکەى لێ ڕوویداوە بە ناوچەى ژێر هەژمونى پارتى دادەنرێت و زیاتر هێزەکانى سەر بەو حزبە لەو سنورە جێگیرن. بەپێی ئاژانسى پەیامنێرى سەر بە پارتى، هێزەگەى پەکەکە بە ئارپیجى هێرشیان کردووەتە سەر پێشمەرگە.\nتا ئێستا پەکەکە بەفەرمى هیچ شتێکى لەو بارەیەوە بڵاونەکردووەتەوە، بەڵام میدیاکانیان باس لەوە دەکەن کە پارتى هێزێکى زۆرى بەچەکى قورسەوە بەرەو ناوچەکانى نزیک هەرێمی گارێ جوڵاندووە لەسنورى ئاکرێ، کە وەک هەرێمی گەریلا دادەنرێت.\nئاژاسنى فورات نیوزى سەر بە پەکەکە بڵاویکردەوە، "لە دوێنێوە پارتى هیزێکی تایبەتی خۆی بەناوی گوڵان کە لەژێر فەرمانی مەسرور بارزانی دایە، ڕەوانەی شارۆچکەی دینارتێ و دەشتی نەهلێ سەربە ناوجەی ئاکرێ لە دهۆک کردووە".\nئاماژە بەوەشکراوە هەروەها ژمارەیەکی زۆری ئۆتۆمبێلی سەرباز بێ ژمارە، چەکی قورس و ئۆتۆمبێلی تایبەتی مەدەنی براونەتە ناوچەکە و لە گوندەکانی؛ “مەلکێ، دۆستەکا، گیسێ، مامیشمیش، گردی دینارتە، گردی مەزرینگان، گردی ناوخۆش، گردی دفری” و هەروەها گوندە ئاسورییەکان لە ناوچەی عەشیرەتی زێبارێ، دەستکراوە بە دروستکردنی سەنگەر و پەناگە.


ANF | بەهۆی گوشارەکانەوە دەوڵەتی تورک ناچاربوو گۆکهان گونەشی رفێندراو ئازاد بکات\nگۆکهان گونەش لە ٢٠ی کانوونی دووەمدا لەلایەن هێزە ئەمنییەکانی دەوڵەتی تورکەوە رفێندرابوو و لە دوای رفاندنییەوە هیچ هەواڵ و زانیارییەک لەبارەی چارەنووسیەوە لە بەردەستدا نەبوو، بنەماڵەکەى و چالاکوانان لە دژی رفاندنی گۆکهان دەستیان بە چالاکی کرد.\nسێشه‌ممه, 26 Jan 2021, 12:01\nگۆکهان گونەش لە ناوچەى ئیکتیلەى ئیستەنبول لە ٢٠ی کانوونی دووەم دا و لە کاتی رۆیشتن بۆ سەر کار، لە باشاک شەهیر لە پاس دابەزیبوو و لایەن هێزە ئەمنییەکانی دەوڵەتی تورکەوە بە زۆر خرابوە ناو ئۆتۆمبێلێکەوە و رفێندرابوو.\nلە دوای رفاندنی گۆکهان بنەماڵەکەی و خوشکەکانی و چالاکوانان دەستیان بە هەڵمەتی چالاکیی ناڕەزایەتی کرد و رایانگەیاند، هەموو رۆژێک لە شوێنی رفاندنەکەى گۆکهان دا چالاکی ئەنجام دەدەن و تاوەکو ئازادیی گۆکهانیش بەردەوام دەبن لە چالاکییەکانیان.\nئەو چالاکییانە کاریگەریی زۆریان دروستکرد و بەهۆی گوشارەکانی رای گشتییەوە رێگری لەوە کرا، چارەنووسی گۆکهان وەک زیاتر لە ١٨ هەزار کەسی رفێندرا و بێسەروشوێنکراوە بە نادیاری بمێنێتەوە، کە لەلایەن هێزە ئەمنییەکانی دەوڵەتی تورک رفێندراون.\nلەو چوارچێوەیەدا کاتژمێر ٠٦:٠٠ی بەرەبەیانی ئەمڕۆ گۆکهان بە چاوبەستراوی لە باشاک شەهیر ئازاد کرا و خۆی گەیاندەوە ماڵەوە.\nئەو کەسانەى داوای روونبوونەوەى چارەنووسی گۆکهان گونەشیان دەکرد...


ناوى كانديدى پارتى بۆ جێگرى يه‌كه‌مى سه‌رۆكى په‌رله‌مان ئاشكرا كرا\nبڕياره رۆژى پێنجشه‌ممه‌ى كۆتايى ئه‌م هه‌فته‌يه، سه‌رۆكى كاتیى په‌رله‌مان، له‌گه‌ڵ فراكسيۆنه په‌رله‌مانييه‌كان كۆببێته‌وه بۆ دانانى به‌رنامه‌ى كارى كۆبوونه‌وه‌ى 18ى شوبات، كه بڕياره تێيدا ده‌سته‌ى سه‌رۆكايه‌تیى په‌رله‌مان هه‌ڵبژێردرێت.\nبه گوێره‌ى زانيارییه‌كانی په‌يامنێرى كوردستان24، له كۆبوونه‌وه‌ى پێنجشه‌ممه‌دا ئاماده‌كارى بۆ دانانى كارنامه‌ى دانيشتنى رۆژى 18ى شوبات ده‌كرێت، كه بڕياره په‌رله‌مانى كوردستان بۆ هه‌ڵبژاردنى ده‌سته‌ى سه‌رۆكايه‌تى كۆببێته‌وه.\nبه‌پێی زانيارييه‌كانى كوردستان24، له لايه‌ن پارتييه‌وه، هێمن هه‌ورامى بۆ پۆستى جێگرى يه‌كه‌مى سه‌رۆكى په‌رله‌مانى كوردستان ده‌ستنيشان كراوه و له كۆبوونه‌وه‌ى 18ى شوباتدا، به فه‌رمی بۆ ئه‌و پۆسته كانديد ده‌كرێت.\nهه‌ر له‌و چوارچێوه‌يه‌دا، ئه‌مڕۆ پارتى له‌گه‌ڵ هه‌ريه‌ك له كۆمه‌ڵى ئيسلامى و حزبى سۆسياليست كۆبووه‌وه بۆ تاوتوێكردنى پرسى پێكهێنانى كابينه‌ى نۆيه‌مى حكوومه‌تى هه‌رێم.\nله‌و باره‌يه‌وه، عه‌ممار نه‌جمه‌دين، په‌يامنێرى كوردستان24 رايگه‌ياند، پێش كۆبوونه‌وه‌ى پارتى و كۆمه‌ڵى ئيسلامى، شاندى گفتوگۆى دانوستانكارى يه‌كێتیى نيشتمانى كوردستان، سه‌ردانى باره‌گاى مه‌كته‌بى سياسیى پارتييان كردووه.\nگوتيشى: سه‌ردانه‌كه بۆ مه‌به‌ستى گه‌ياندنى بۆچوونى مه‌كته‌بى سياسيى يه‌كێتى بووه سه‌باره‌ت به پرۆسه‌ى پێكهێنانى كابينه‌ى نوێ و داڕشتنى ده‌قى رێككه‌وتنى نێوان هه‌ردوولا.\nله لايه‌كى ديكه‌وه. هه‌ر ئه‌مڕۆ و به مه‌به‌ستی تاوتوێكردنى پرسى كۆبوونه‌وه‌ى 18ى ئه‌م مانگه‌ى په‌رله‌مانى كوردستان، فراکسیۆنی پارتی دیموکراتى كوردستان له‌گه‌ڵ هه‌ريه‌ك له فراكسيۆنى لايه‌نه سياسييه‌كان و پێكهاته‌كانى توركمان و كريستيان کۆبووه‌وه.


فیلمی سینەمایی "وەرزی کەرکەدەن" Rhino Season پێنجەمین بەرھەمی بڵندی سینەماکاری ناوداری کورد "بەھمەن قوبادی" دوای نمایش لە سینەماکانی وڵاتانی جیھان و بەشداریی لە فیستیڤاڵە جۆراوجۆرەکانی فیلم لە ئاستی دنیادا و بەدەستھێنانی چەندین خەڵاتی گرینگی نێودەوڵەتیی، لە نمایشێکی تایبەتدا لە میانەی کۆنفڕانسی ساڵانەی مافی مرۆڤ لە وڵاتی ئەمەریکا پێشکەش دەکرێت.\nکۆنفڕانسی ساڵانەی مافی مرۆڤ لەمساڵدا بە دروشمی "گۆڕینی جیھانی ئێمە" و بە ئامادەبوونی زیاتر لە ھەزار چالاکی مافی مرۆڤ لە سەرتاسەری وڵاتی ئەمەریکا و وڵاتانی جۆراوجۆری جیھان و لە چەندین بەشی جۆراوجۆردا، لەوانە: پێشکەش کردنی وتاری زانستی سەبارەت بە مافی مرۆڤ، دانانی بەرنامەی پسپۆڕانە بۆ خزمەتکردن بە مرۆڤایەتی، نمایشی فیلمی سینەمایی، کردنەی ڤۆرکشۆپی فێرکاریی لە لایەن شارەزایانەوە و ھەروەھا چەندین بەشی دیکە لە ڕۆژانی ١ تا ٣ی ئەپرێلی ٢٠١٦ لە شاری مەیامەی لە ویلایەتی فلۆریدا لە وڵاتی ئەمەریکا بەڕێوەدەچێت.\nکۆمپانیای "وایلد بانچ" Wildbunch کە مافی بڵاوکردنەوەی جیھانی "وەرزی کەرکەدەن"ی لە ئەستۆدایە، ئەم فیلمەی بە شێوەیەکی بەربڵاو لە چەندین وڵاتانی ئەورووپی نمایش کردووە.\n"وەرزی کەرکەدەن" لە لایەن کۆمپانیای "ئێپەیس سێروو" Epace Sarou لە سینەماکانی ژاپۆن چووە سەر پەردەی سینەماکان و لە ھەمان کاتیشدا لە سینەماکانی شارە جۆراجۆرەکانی ئیتاڵیا بۆ ھۆگرانی ھونەری سینەما نمایشکراوە.\nئەم فیلمە ھەروەھا لە لایەن کۆمپانیای بڵاوکەرەوەی بڕازیلی "ئایمۆویژن" Imovision لە سینەمای شارەکانی ساوپاولۆ و ڕیۆدژانیرۆ چووە سەر پەردەی سینەماکان و لە لایەن ھۆگرانی ھونەری سینەماوە پێشوازیی لێکرا و ھەواڵ و ڕاپۆڕت و ڕەخنە سینەماییەکانی ئەم فیلمە لە دەزگاکانی ڕاگەیاندنیی ئەم وڵاتەدا بڵاوکرایەوە و ڕەنگدانەوەی جۆراوجۆری بەدواوە بوو.\nپێنجەمین بەرھەمی سینەمایی "بەھمەن قوبادی" بە ڕۆڵ بینینی ئەستێرەی ناداری سینەمای ئێران "بێھروو وسووقی" و خانمە ئەکتەری ناوداری سینەمای جیھان "مۆنیکا بلووچی" دوای نمایش لە فیستیڤاڵە جۆراوجۆرەکانی فیلم لە ئاستی جیھاندا چەندین خەڵاتی گرینگی بەدەستھێنا، لەوانە: خەڵاتی باشترین وێنەگری بەشی سەرەکی شەستەمین خولی فیستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی "سان سێباستیان" لە ئیسپانیا، خەڵاتی باشترین وێنەگری شەشەمین خولی ڕێوڕەسمی خەڵاتی ئیسکرین "ئاسیا پەسیفیک" (APSA) ناسراو بە "ئوسکاری ئاسیایی" لە ئوستوڕاڵیا، خەڵاتی "بۆقی برونزی" باشترین وێنەگری بیستەمین خولی فیستیڤاڵی نێودەوڵەتیی "پلووس کامێرائیمەیج" PLUS CAMERIMAGE لە پۆڵەندا و ھەروەھا سێ خەڵاتی سەرەکی باشترین وێنەگرتن، باشترین دیزاینی بەرھەمی ھونەری و دیمەنە دەستکردەکان لە حەوتەمین خولی خەڵاتەکانی ساڵانەی سینەمای ئاسیا لە وڵاتی ھۆنگ کۆنگ.


كازم ساهیر و جەستەیەكی وەرزشی – Politic Press\nئەگەر چی هەمووان ناوی قەیسەر كازم ساهیرمان وەك گۆرانیبێژێكی مەزنی عێراق بیستووە و بە دەنگە ناوازە و ئاوازە تایبەتەكانی هەموانی تووشی جۆش و خرۆشی عاشقانە و هونەریانە كردووە لەگەڵ ئەوەشدا قەیسەر خاوەنی جەستەیەكی وەرزشی تایبەتە كە سەرەڕای هەڵكشانی تەمەنیشی, بەڵام ئەو هەر توانیویەتی خۆی بپارێزێت و پارێزگاریش لە ڕێكی لەش و لاری بكات.\nكازمی تەمەنی 63 ساڵ بەردەوام لە مەشق و ڕاهێنان دایە و هەفتانە مەشق دەكات لە نێوان 4 بۆ 5 ڕۆژدا لەو بارەیەشەوە لە كۆنگرەیەكی ڕۆژنامەوانیدا پرسیار لە بارەی تواناكانی و مەشق كردن و خۆپارێزییەوە دەكرێت لە وەڵامدا هونەرمەندەكە دەڵێت: (من بەردەوام مەشق و ڕاهێنان دەكەم هەموو بەیانییەك ماوەی 2 سەعات خۆم سەرقاڵ دەكەم بە مەشق كردنی تایبەتەوە).\nقەیسەڕ وتیشی: (بۆ ئەوەی خاوەنی جەستەیەكی ڕێك و پێك بیت دەبێت خواردنی تەندروست بخۆیت و شەوانە زوو بخەویت و بەیانیان زوو هەڵبستیت و مەشق بكەیت بەو شێوەیەش دەتوانیت ببیتە خاوەنی جەستەیەكی جوان .. من بۆ خۆم بە شێوازی باوكم هەڵسوكەوت دەكەم ئەویش شەوانە زوو دەخەوت و بەیانیان زوو هەڵدەستا بۆ سەر كار دەچوو).\nجێی باسە بە هۆی ئەو مەشق كردن و بە كارهێنانی خواردنی تەندروستەوە قەیسەڕی گۆرانی و ئاواز توانیویەتی جوانی جەستەی بپارێزێت و بە ڕووخسارێكی ناوازەوە بە دەربكەوێت بە بەراورد لەگەڵ هاوتەمەنەكانی.\nبایرن X هێرتا بەرلین – ڕاستەوخۆ\nدیبرۆین سیتی نیگەران دەکات\nگواردیۆلا ستارێکی ڕیاڵ مەدریدی دەوێت


په‌يامى سه‌رۆكى هه‌رێمى كوردستان بۆ جه‌ژنى قيامه - President of the Kurdistan Region of Iraq\nپه‌يامى سه‌رۆكى هه‌رێمى كوردستان بۆ جه‌ژنى قيامه\nهاتنه‌وه‌ى جه‌ژنى قيامه‌ى حه‌زره‌تى مه‌سيح سڵاوى خواى لێ بێت له ته‌واوى خوشك و برايانى خۆشه‌ويستى مه‌سيحى له هه‌رێمى كوردستان، عێراق و جيهان پيرۆز ده‌كه‌م، هيوادارم ئه‌م جه‌ژنه له‌گه‌ڵ خۆيدا سه‌لامه‌تى بۆ ته‌واوى مرۆڤايه‌تى بهێنێت و له په‌تاى كۆرۆنا و هه‌موو ده‌رد و نه‌خۆشييه‌ك دوور و پارێزراو بن.\nئه‌مساڵ جه‌ژنى قيامه له كاتێكدا دێته‌وه كه وه‌ك ته‌واوى جيهان هه‌رێمى كوردستانيش به‌هۆى په‌تاى كۆرۆناوه له دۆخێكى سه‌ختدايه و بۆ سه‌لامه‌تيى هه‌موو لايه‌ك ده‌بێ هه‌موومان باپه‌ندى ڕێنمايييه ته‌ندروستييه‌كان بين و له ماڵ بمێنينه‌وه، هيوادارين جه‌ژن و بۆنه‌كانى داهاتوومان له دۆخێكى باشتردا بكه‌ينه‌وه.\nله‌م جه‌ژنه‌دا دووپاتى ده‌كه‌ينه‌وه كه وه‌ك هه‌ميشه هه‌رێمى كوردستان بۆ هه‌موو پێكهاته ئايينى و نه‌ته‌وه‌يييه‌كانى به لانكه‌ى پێكه‌وه‌ژيان و لێبورده‌يى و يه‌كترقبووڵكردن و فره‌ڕه‌نگيى ئايينى و نه‌ته‌وه‌يى ده‌مێنێته‌وه و هه‌موو پێكه‌وه كار ده‌كه‌ين بۆ قووڵكردنه‌وه‌ى ئه‌م كولتووره‌ى جوانه‌ى كوردستان و ده‌يپارێزين.\nجه‌ژنى قيامه له هه‌موو لايه‌ك پيرۆز بێت.\nخواى مه‌زن هه‌مووان بپارێزێت.


ئایا پێغەمبەریش صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نابێت فەتوا بدات ؟!!!: ماڵپەڕی وەڵامەکان\nوه‌ڵامى گومانه‌كانئایا پێغەمبەریش صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نابێت فەتوا بدات ؟!!!\nئایا پێغەمبەریش صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نابێت فەتوا بدات ؟!!!\nیەكێك لە نیشانەكانی نزیك بونەوەی هاتنی ڕۆژی دوایی ئەوەیە كە كار و كردەوەكان بدرێت بەدەستی كەسانی ناشیاو وناشایستە لەبوارەكانی ژیاندا ، هەروەك لە فەرموودەدا هاتووە : ((إِذَاْ وُسِّدَ الأَمْرُ إِلَى غَيْرِ أَهْلِهِ فَانْتَظِرِ السَّاْعَةَ)) (1) .\nوە لە نیشانەكانی تری ئەوەیە كە كەسانی مایە پوچ لە زانینی شەرعی و بێ نرخ لە بازاری زانست و زانیاریەكانی دێنەگۆ و قسە لە كاروباری گەورەی موسڵمانان دەكەن ، و دەبنە قوێخا و دەم سپی موسڵمانان ، هەروەك لە فەرموودەدا هاتووە : عَن أبي هريرة : (( وَيَنْطِقُ فِيهَا الرُّوَيْبَضَةُ قِيلَ : وَمَا الرُّوَيْبَضَةُ ؟ قَالَ : الرَّجُلُ التَّافِهُ يَتَكَلَّمُ فِي أَمْرِ العَامَّةِ )) (2) .\nبێگومان ئەمڕۆی خۆمان ئەو ڕۆژگارەیە كە ئەو فەرموودانەدا باسیان لێوەكردووە ، چونكە دەبینیت كەسانێكی گورگ ئاسا لە پێستی مەڕ ، و نەخوێندەوار بە شەریعەت ، و چەواشەكار ، ئاوەژووكاری ڕاستیەكان كراوون بە لێكۆڵەر !!! و پسپۆڕ !!! و شاڕەزا !!! ، و چەندەها نازناوی تری ڕووكەشی ناوبۆشیان پێبەخشراوە ، و لە ناوەندەكانی ڕاگەیاندا و تۆڕە كۆمەڵایەتیەكان پڕوپاگەندەیان بۆ دەكرێت !!! و ڕەواج بە بۆچوون عەنتیكە و سەرسوڕهێنەرەكانیان دەدرێت !!! كە لە ڕاستیدا هەموو ئەو بۆچوونانە مایە پوچیانە ، و نەخوێندەوارێتیانە لە شەریعەتدا ، و دەبێت ئەو جۆرە كەسانە بهێنرێن فیری ئەلف و بێی شەریعەت بكرێنەوە ، یان حجریان بخرێتە سەر لە بەر هۆكارە هزری و دەروونیەكان .\nیەكێك لەو ووتە نامۆیانەی كە لە میژووی 1400 ساڵەی ئیسلامدا نەبیستراوە ، بەڵكو بگرە لەسەردەمانی پێش ئەوەش لە هیچ دین و دیانەتێكەوە نەبیستراوە كە ووتەی عەنتیكەی وا بووترێت ئەوەیە : كە بابایەكی بەناو پسپۆڕ لە بواری كاروباری ئایینی دەڵێت : فەتوا و فەتوادان تایبەتە بەخوای پەروەردگار ، و كەس بۆی نیە فەتوا بدات ، ئەگەر ئەو فەتوادەرەش پێغەمبەری خوا بێت صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، یان زانایەك بێت لە زانایانی ئاین !!!! لەوەش سەیر تر ئەوەیە كە بەڵگە بە ئایەتەكانی قورئانی پیرۆز دەهێنێـەوە !!!!\nبەڵام بەڵگە هێنانەوەكەی وەكو ئەو كابرایەیە كە پاش دەمەدەم و مشتومڕێكی زۆر و بەڵگە هێنانەوە لەسەر ئەوەی كە تەڵاقی سێ بەسێ ناكەوێت ؟ دەڵێت : ئەی باشە بەڵگەی [قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ] چی لێدەكەی ؟! پێی ووترا : ئەمە هیچ پەیوەندی بە تەڵاقەوە نیە !!! ئەم جارەیان دەڵێت : ئەی بەڵگەی : [قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ] چی لێدەكەیت ؟ یان بەڵگەی : [قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ] چی لێدەكەیت ؟\nبێگومانم ئەم جۆرە ووتەیە بێ بنەوایە لە كەسانێكی نەخوێندەوار بە شەریعەت و بێ ئاگاوە لە سەرچاوەكانیەوە دەكەوێتەوە ، چونكە ئەگەر تەنانەت بڕوانینە ئەو ئایەتانەش كە ـ بە گومانی خۆی ـ بە بەڵگەیان دەیانهێنێتەوە دەبینن نەبەڵگەی ئەوەیان تێدایە ، و نەش نكوڵی لەوە دەكەن كە تەنانەت پێغەمبەریش صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بۆی نیە فەتوا بدات .\nئەم كوڵكە نەخوێندەوارە بەڵگە بە ئایەتی [ وَيَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِيهِنَّ ... ] ( النساء : 127 ) !!! ، و ئایەتی : [ يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلَالَةِ ... ] ( النساء : 176 ) دەهێنێتەوە .\nبەڵام ئەگەر ووردبینەوە لە ئایەتەكان دەبینین : ئایەتەكان نكوڵی لەوە ناكەن كە موسڵمانان داوای فەتوا لە پێغەمبەری خوا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بكەن ، یان نابێت پێغەمبەری خوا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فەتوا بۆ موسڵمانان بدات ، بەڵكو لە ئایەتەكاندا ئیقراری هەردوكیان كراوە ، چونكە ئەگەر ئەو دوو كارە قەدەغەكراو و نادروست بوونایە دەبوایە هەر خودی ئایەتەكان نكوڵیان لێیان بكردایە ... ئەمە لە لایەكەوە .\nلە لایەكی ترەوە : هیچ ووشەیەك یان بڕگەیەكی ئایەتەكان واتای ئەوە نادادات كە تەنها خودا دەبێت فەتوا بدات ، و نابێت تەنانەت پێغەمبەرەكەشی صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بەكاری فەتوادان هەستێت و فەتوا بدات !!! چونكە ئایەتەكان تەنها باس لەوە دەكەن كە موسڵمانان پرسیاریان لە پێغەمبەری خوا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كردووە و داوای فەتوایان لێكردووە سەبارەت بە ئافرەتان و كەلالە ، و خوای پەروەردگار پێی فەرمووە لە وەڵامیان بڵێ : ... هتد . جا نازانم لە كوێی ئایەتەكە ئاماژە بەو زانستە دەكات كە بەدرێژایی چواردە سەدە موسڵمانان پەیان پینەبردووە ، و نەیانزانیوە ؟!! و ئێستا خەڵكانێكی كۆڵكە خوێندەوار پەی پێدەبەن ، و دەیدۆزنەوە !!!!\nپێشینان ڕاستیان فەرمووە : ((مَنْ دَخَلَ فِي غَيْرِ فَنِّهِ أَتَى بِالْعَجَاْئِبِ)) ، واتە : هەر كەسێك دەستوەرداتە پسپۆریەك جگە لە پسپۆریەكەی خۆی شتی سەرسۆڕهێنەری لێدەكەوێتەوە !!!\nلەلای سێ‌یەمیشەوە ئەگەر ئەم بابا بەناو خوێندەوارانە ـ كە پسپۆڕ و شارەزا و لێكۆڵەرن ، بەلاف و گەزافی خۆیان !!! ـ ، دەیانتوانی بگەڕێنەوە بۆ سەرچاوەكانی شەریعەت ، ئەو كاتە بۆیان دەردەكەوت كە فەتوادان پیشە و كاری پێغەمبەری خوا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ و زانایانی میراتگرێتی ، نەك بە هەموو ڕاشكاویەكەوە بڵێن : كەس بۆی نیە فەتوا بدات !!!\nبۆ نموونە ئەگەر بگەڕایەنەوە بۆ پەرتوكی ( صحیح ) ـی هەریەك لە پێشەوایان بوخاری موسلیمدا ئەوا دەیانبینی لەو سەرچاوانەدا هاتووە كە پێشەوا عومەر داوای فەتوای لە پێغەمبەری خوا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كردووە ، ئەوەش بەم شێویە : عَنِ عَبْدِاللَّهِ بنِ عُمَرَ أَنَّ عُمَرَ اسْتَفْتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ : هَلْ يَنَامُ أَحَدُنَا وَهُوَ جُنُبٌ ؟ قَالَ : « نَعَمْ ؛ لِيَتَوَضَّأْ ، ثُمَّ لْيَنَمْ ، حَتَّى يَغْتَسِلَ إِذَا شَاءَ » (3) .\nكەواتە پێشەوا عومەر داوای فەتوای لە پێغەمبەری خوا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كردووە و ئەویش بە بێ نكوڵی وەڵامی داوەتەوە و نەیفەرمووە فەتوا كاری من نیە ، چاوەڕوانی ئەوەبە خودا فەتوات بداتێ !!!\nوە هەر لەم دوو سەرچاوەدا هاتووە : عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنَّهُ قَالَ : اسْتَفْتَى سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي نَذْرٍ كَانَ عَلَى أُمِّهِ ، تُوُفِّيَتْ قَبْلَ أَنْ تَقْضِيَهُ ؟ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : « فَاقْضِهِ عَنْهَا » (4) .\nلەم فەرموودەیەشدا نە هاوەڵەكە ئەوەی بەناشیاو و نادروست زانیوە كە داوای فەتوا لە پێغەمبەری خوا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بكات ، و نەش پێغەمبەری خوا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نكوڵی ئەو داواكردنەی فەتوای كردووە ، و نەشی فەرمووە : چاوەڕوان بە ئەوە كاری من نیە دەبێت تەنها خوای پەروەردگار فەتوات بۆ بدات !!!\nوە یان هەر لەم دوو سەرچاوەیە هاتووە : عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ : أَنَّهُ قَالَ : نَذَرَتْ أُخْتِي أَنْ تَمْشِيَ إِلَى بَيْتِ اللَّهِ حَافِيَةً ، فَأَمَرَتْنِي : أَنْ أَسْتَفْتِيَ لَهَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، فَاسْتَفْتَيْتُهُ ، فَقَالَ : « لِتَمْشِ وَلْتَرْكَبْ » (5).\nلەگەڵا هەموو ئەوانەی كە داوای فەتوا لە پێغەمبەری خوا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كراوە و هاوەڵانی بەڕێزی داوای فەتوایان لێكردووە ، و فەتوای بۆ داوون ، بە ئوممەتەكەشی ڕاگەیاندووە كە هەر یەك لە ئوممەتەكەی فەتوای بۆ درا ، و فەتواكە هەڵە بوو ، ئەوا فەتوا بۆ دراوەكە تاوانی نیە ، و تاوانی هەڵەكردنەوكە دەكەوێتە سەر فەتوادەرەكە ، هەروەكو لە فەرموودەیەكدا هاتووە :\nعَنْ أَبِي هُرَيْرَة رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَاْلَ : قَاْلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ أُفْتِىَ بِفَتْيا غَيْرَ ثَبْتٍ فَإِنَّمَاْ إِثْمُهُ عَلَى مَنْ أَفْتَاْهُ " (6) .\nئەمەش ئەوەی لێدەفامرێت : كە فەتوا جگە لە پێغەمبەریش صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خەڵكانێكی تر دەتوانن بیدەن ، وە تاوانی فەتوای هەڵەش لەسەر فەتوادەرەكەیە نەك فەتوا وەرگرەكە ... .\nوە ئەوەشی لێدەفامرێت : كە نابێت بووترێت : فەتوا تایبەتە بە خوای پەروەردگارەوە ، چونكە فەرموودەكە باس لە هەڵەكردن دەكات لە فەتواداندا ، ئەو تایبەت كردنەش خوازیاری ئەوەیە كە ـ نَعُوذُ بِاللَّهِ ـ خوای پەروەردگار فەتوای نادروست و هەڵە دەدات !!!\nوە هەروەها پێغەمبەری خوا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ئوممەتەكەشی لەوە ئاگادار كردووەتەوە كە لەسەردەمانی كەم بوونەوە و نەمانی زانایان و هاتنە مەیدانی نەزانەكان فەتوای بێ زانستی دەدرێت و دەبێتە هۆی گومڕاكردنی خودی فەتوادەر و خەڵكەكەش ، هەروەكو لێی دەگێڕنەوە :\nعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ قَالَ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ : « إِنَّ اللَّهَ لاَ يَقْبِضُ الْعِلْمَ انْتِزَاعاً يَنْتَزِعُهُ مِنْ الْعِبَادِ ، وَلَكِنْ يَقْبِضُ الْعِلْمَ بِقَبْضِ الْعُلَمَاءِ ، حَتَّى إِذَا لَمْ يُبْقِ عَالِماً اتَّخَذَ النَّاسُ رُؤُوساً جُهَّالاً ، فَسُئِلُوا ، فَأَفْتَوْا بِغَيْرِ عِلْمٍ ؛ فَضَلُّوا ، وَأَضَلُّوا » (7).\nئەم فەرموودەیەش بەڵگەیە لەسەر ئەوەی كە : هەر فەتوایەك لەسەر زانست بێت هۆكاری هیدایەتی فەتوادەر و پرسیاركارەكەیەتی .\nۆآخِرُ دَعْۆانَاْ أَنِ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَاڵمِینَ\n(1) ( رواه البخاري ، برقم : 59 ) .\n(2) ( رواه أحمد في مسنده ، وصححه الألباني في صحيح الجامع ، برقم : 3650 ) .\n(3) ( رواه البخاري في صحيحه ، برقم : 289 ، ومسلم في صحيحه ، برقم : 729 ) .\n(4) ( رواه البخاري في صحيحه ، برقم : 2761 ، ومسلم في صحيحه ، برقم : 4323 ) .\n(5) ( رواه البخاري في صحيحه ، برقم : 1866 ، ومسلم في صحيحه ، برقم : 4339 ) .\n(6) ( حسنه الألباني في صحيح الجامع ، برقم : 6069 ) .\n(7) ( رواه البخاري في صحيحه ، بَاب كَيْفَ يُقْبَضُ الْعِلْمُ ، برقم : 100 ، ومسلم في صحيحه ، برقم : 6971 ) .\nبەرز کردنەوەى کردەوەى بەندەکان بۆ لاى خواى گەورە مارە کردنى کچ و کوڕى باوکە ئادەم لەیەکتر بۆچی لەقورئاندا هاتووە كە دەبێت پیاو لە ئافرەت بدات ئەوە زوڵم نيە لە ئافرەت؟ ئایا قورئان بەتەنها بەسە بۆ ئەوەی هەموو شەریعەتی لێ وەربگرین و پێویستمان بە فەرمودە نیە؟ ئەگەر کەسێک زیناى کردبێ ڕاستە زینا لەگەڵ خوشکى یان کەسى نزیکى دەکرێتەوە؟ چونکە دەڵێن زینا قەرزە دەبێ بدرێتەوە\nسەردان: ١,٦٨٣ بەش: وه‌ڵامى گومانه‌كان\nپرسیاری دواترئایا قورئان بەتەنها بەسە بۆ ئەوەی هەموو شەریعەتی لێ وەربگرین و پێویستمان بە فەرمودە نیە؟پرسیاری پێشترلەم ڕۆژگارە پڕ فیتنەیەدا چۆن ئیمان و باوەڕمان بپارێزین لە لاڕێبون ؟


"ئەوینداری بەرخۆدانم و ڕێگەی بەرخۆدانم هەڵبژاردوە"\nتەرفا چۆکۆ، ناسراو بە (تێکۆشین دێرسم) دوای ئەوەی وتی: "ڕێگەی بەرخۆدان دەگرمە بەر حەزم لە بەرخۆدانە"، بەشداری لە شۆڕشی ڕۆژئاوای کوردستان کرد، تێکۆشین ساڵێک لەمەوبەر لە هەڵمەتی ڕووبار قامیشلۆدا لە شەڕێکی بەرامبەر بە چەتەکانی داعش، لە شارۆچکەی سەرێکانیێ گیانی بەختکرد.\nخەیاڵی نەورۆز بینینی شاخەکانی زاگرۆس بوو\nهەرچەند نەورۆز بەرلەوەی شاخەکانی زاگرۆس ببینێت گیانی لە دەستدا، بەڵام ئەو گۆرانیانەی لە کۆبانێی وتون لەسەر زاری هەموو ژنانە.\nزیلان ڕۆحێکی فیدایی لە جەستەی خوداوەندێک\nزەینەب کناجی ناسراو بە زیلان، لە ٣٠ حوزەیرانی ساڵی ١٩٩٦ لە شاری دێرسم بەرامبەر بە داگیرکەری چالاکیەکی فیدایی ئەنجامدا، تا ئێستاش زیلان لەسەر زاری ژنانەوە وەک دروشمی بەرخۆدان ماوە، بەو چالاکیەشی بوو بە سمبۆلی بەرخۆدان بۆ ژنانی کورد و لە جیهان دەنگی دایەوە.\nکلارا زەتکین سەمبۆلی ڕێبەرێ تێکۆشانی ئازادی ژنان\nئەمڕۆ ٨٤ ساڵ بەسەر کۆچی دوای ژنە تێکۆشەری جیهانی کلارا زەتکین-دا تێپەڕ دەبێت بۆ ساڵیادی کۆچی دوایی ئەو ژنە سەرکردەیە بەشێک لە ژیان و تێکۆشانی دەخەینە بەر دیدی خوێنەران.\nئەو ژنەی بە هیوای سەرکەوتن لە بەرامبەر دەبابەکان بەرخۆانی کرد\nشەهریبان ئالتون ئیشک، ئەندامی کۆنگرەی ژنانی ئازاد(KJA) سەرەڕای هەموو هێرشە جۆر بە جۆرەکانی دەوڵەتی تورک و بە کارهێنانی هەموو جۆرە چەکێک شاری شرناخ-ی بە جێ نەهێشت، نیشانی دا کە ئیرادە لە چەک بە هێزترە.\n"ژیانێک بە بەدوای ئازادی و حەقیقەتدا..."\nژیان یڵماز، لە بەرخۆدانی 'سور' گەیشتە کاروانی نەمران، وەک ناوی خۆی ببووە ناوێک بۆ ژیان لە کۆڵانە تەسکەکانی 'سور'، تەرمی ژیان دوای سێ مانگ لە گۆڕستانی بێکەسان دەرهێنرا و لەلایەن هەزاران کەسەوە بە خاکسپێردرا. خوشکی ژیان دەڵێت: ئەوانەی بەدوای ئازادی و حەقیقەتدا دەگەڕن بێکەس نین."\nسلاڤا، هەڵالە سورەکەی کێوی کورمانج\nشەرڤان و فەماندەکانی یەکینەکانی پاراستنی ژنان، لە سێیەمین ساڵڕۆژی شەهید بوونی مریەم محمەد ناسراو بە 'سلاڤا' ئەندامی دەستەی سەربازی (یەپەگە و یەپەژە) یادی ئەو ژنە تێکۆشەرە بەرز ڕادەگرن.\n"لەیلا قاسم تا بەر سێدارەش پارێزگاری لە کەلتور و زمانی خۆی کرد"\nئەمڕۆ ٤٢ ساڵ بەسەر ساڵڕۆژی لە سێدارەدانی لەیلا قاسم و چوار هاوڕێکانی جەواد هەمەوەندی و ئازاد سلێمان و نەریمان فوئاد و حەسەن حەمە ڕەشید کە لەڕۆژی ١٢-٥-١٩٧٤ لەلایەن ڕژێمی بەعس لەشاری بەغدا لەسێدارەدران. لە ساڵرۆژی لە سێدارەدانیدا کچی پوری لەیلا قاسم باس لە تێکۆشان و ژیانی ئەو ژنە تێکۆشەرە دەکات و دەڵێت: دەسکەوتەکانی ئێستای ژنان بەرهەمی تێکۆشانی لەیلایە.\nڕۆژەڤین، خوداوەندە دڵدارەکەی بەرخۆدان\nبنەماڵەی ڕۆژەڤین گارزان شەرڤانی(YPS-JIN)، کە لە بەرخۆدانی گەڤەردا گیانی بەختکرد، بە وتەی رۆژەڤین خوداوەندە دڵدارەکەی بەرخۆدانیە دەسیان بە ناساندنی کچە شەهیدەکەیان کرد.\nسۆرخوین کۆبانێ: ڤیان خاوەن هێز و ئیرادەیەکی مەزن بوو\nلە یەکەمین ساڵڕۆژی شەهید بوونی هونەرمەند و شەرڤانی یەپەژە ڤیان پەیمان، کە لە بەرخۆدانی بەشکۆی کۆبانێ ڕۆڵێکی بەرچاوی گێڕا و لە بەرخۆدانی جزیرەدا گیانی لەدەستدا، فەرماندەی یەپەژە سۆرخوین کۆبانێ باس لە بەرخۆدان و ئازایەتی ئەو شەرڤانە دەکات.\nدایکێک بۆ کچە شەهیدەکەی'بەخێرچیت کچە جوانەکەم'\nدایکی ڕوکەن جودی کچە گەریلای یەژا-ستار کە لە بناری شاخەکانی کاتۆ گیانی لەدەستدا، تاکە وتەیەک دوای ڕۆشتنی کچەکەی' بەخێرچیت کچە جوانەکەم'.\n"من دایکی ١٥ کچە گەریلای شەهیدم"\nدایکی پەریخان پارلاک( بێریڤان سامسور) کە ساڵی ٢٠١٢ لەگەڵ ١٥ لە هەڤاڵانی لە ناوچەی خزان گیانیان لە دەستدا بوو، دەڵێت کە ئەو دایکی ١٥ کچی شهیدە و بۆ بەرەوام کردنی ڕێبازی کچەکەی و هەموو هەڤاڵانی دەژیت.


گرنگترین هەواڵ – Chrka\nبایدن لەگەڵ دەستبەکاربوونی ١٢ بڕیاری گرنگ ئیمزا دەکات\nبه‌په‌له: یه‌كێتی پشتیوانی فه‌رمانی مه‌سروور بارزانی ده‌كه‌ین بۆ بڕینی مووچه‌ی نایاسایی\nمحەممەد بن سەلمان وەک یەکەم کەس لە سعودیە بە پێکوتەی دژەکۆرۆنا کوترا\nدوو وڵاتی دیكه‌ی عه‌ره‌بی په‌یوه‌ندییه‌كانیان له‌گه‌ڵ ئیسرائیل ئاسایی ده‌كه‌نه‌وه\nبه‌په‌له: پافڵ تاڵه‌بانی میدیاكانی سلێمانی به درۆ ده‌خاته‌وه\nسەرەتا / گرنگترین هەواڵ\n2 هەفتە لەمەوبەر\tکوردستان, گرنگترین هەواڵ 0\nلە چوارچێوەی چاكسازییەكانی حكوومەتی هەرێمی كوردستان، مووچەی نایاسایی زیاتر لە دە هەزار و ٦٠٠ كەس لە لایەن وەزارەتی دارایی و ئابووریی حكوومەتی هەرێمی كوردستان بڕدرا.لەمبارەیەوە حامیدی حاجی غالی، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان ڕاگەیاند: ”حکوومەتی ھەرێمی کوردستان، کارێکی باشی كردووە کە مووچەی ئەو کەسانەی بڕیووە کە دوو مووچە و …\nكانونی یه‌كه‌م 2, 2020\tکوردستان, گرنگترین هەواڵ 0\nنووسینگەی ڕاگەیاندنی بافڵ تاڵەبانی، هەواڵی میدیا چەواشەكارەكانی سلێمانی ڕەت دەكاتەوە و ڕای دەگەیەنێت، بەهیچ شێوەیەك لە كۆبوونەوەی لەگەڵ نێچیرڤان بارزانی باسی ڕاگرتنی پەرلەمان نەكراوە. لە ڕاگەیەنراوێكی نووسینگەی بافڵ تاڵەبانی هاوسەرۆكی یەكێتیدا هاتووە، لەبارەی هەواڵێكی بێ بنەما و ناڕاست، لە هەندێ سایت و پەیجی بێ خاوەن و باوەڕپێنەكراو بڵاو كراوەتەوە، ئاماژە …\nتشرینی یه‌كه‌م 29, 2020\tکوردستان, گرنگترین هەواڵ 0\nبه‌رپرسێكی بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان ڕای ده‌گه‌یه‌نێت، ئامانجی ڕێككه‌وتنی پارتی و گۆڕان له‌سه‌ر پێكهێنانی حكوومه‌ت ئه‌نجامدانی چاكسازییه و پێشی وایه، ئه‌گه‌ر ژیانی خه‌ڵك باشتر بكرێ، “پێویسته چاكسازی بكرێت”. ئه‌مڕۆ پێنجشه‌م 29ی ئۆكتۆبه‌ر، دلێر عه‌بدولخالق ڕێكخه‌ری ژووری ڕۆژنامه‌وانی بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان به میدیای حزبه‌كه‌ی ڕاگه‌یاندووه، رێككه‌وتنی پارتی و گۆڕان بۆ پێكهێنانی حكوومه‌ت یه‌ك ئامانجی …\nتشرینی یه‌كه‌م 8, 2020\tکوردستان, گرنگترین هەواڵ 0\nسەركردەیەكی پارتی دیموكراتی كوردستان وەڵامی لاهوور جەنگی، سەردەستەی تاقمی خیانەتكاری ١٦ی ئۆكتۆبەری ٢٠١٧ی نێو یەكێتیی نیشتمانیی كوردستانی دایەوە و رای گەیاند كە كاركردنی ئەنجوومەنی وەزیرانی هەرێمی كورستان وەك یەك تیم، بواری لەبەردەم موزایەدەكان نەهێشتۆتەوە. ئەمڕۆ چوارشەممە ٧ی ١٠ی ٢٠٢٠، لاهوور جەنگی، سەردەستەی تاقمی خیانەتكاری ١٦ی ئۆكتۆبەر لە میانی كۆبوونەوەی لەگەڵ …\nتشرینی یه‌كه‌م 4, 2020\tکوردستان, گرنگترین هەواڵ 0\nئەندامێكی پێشووی پەرلەمانی عێراق رای گەیاند، چوونی سەرۆكی حكوومەتی هەرێمی كوردستان بۆ پەرلەمانی كوردستان، ”هەنگاوێكی بەرپرسیارانە و ئازایانەیە“ لە دۆخێكی نائاساییدا كە كوردستان پێیدا گوزەر دەكات.بڕیارە سبەی دووشەممە ٥ی ١٠ی ٢٠٢٠، كۆبوونەوەی پەرلەمانی كوردستان بە ئامادەبوونی سەرۆكی حكوومەتی هەرێمی كوردستان و چەند بەرپرسێكی باڵای حكوومەتی هەرێمی كوردستان بەڕێوە بچێت.لەمبارەیەوە مەسعود …\nئه‌یلول 22, 2020\tکوردستان, گرنگترین هەواڵ 0\nسەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان جەختی لە گرنگیی درێژەدان بە هەماهەنگیی نێوان هێزی پێشمەرگە و سوپای عێراق کردەوە، بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی تیرۆریستان. ئەمڕۆ سێشەممە 2020/9/22 مەسرور بارزانی سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان پێشوازی لە شاندێکی هێزەکانی هاوپەیمانان کرد بە سەرۆکایەتی جەنەراڵ کەڤن کۆپسی جێگری فەرماندەی هێزەکانی هاوپەیمانان لە عێراق و سوریا . لە …\nئه‌یلول 19, 2020\tکوردستان, گرنگترین هەواڵ 0\nسەركردەیەكی بزووتنەوەی گۆڕان هۆشداری بە ئەندامانی فراكسیۆنی حزبەكەی لە پەرلەمانی عێراق دەدات كە قەبووڵی ناكەن كار بۆ لاهوور جەنگی بكەن. نزار مه‌حموود ئه‌ندامی جیڤاتی گۆڕان”هۆشیار عه‌بدوڵا و ئه‌وان له سه‌ره‌تای چوونه نێو حكوومه‌تەوە پێداگربوون له‌سه‌ر ئەوەی گۆڕان به‌شداری له حكوومه‌ت بكات، دواتر ئێستا هه‌ڵوێستیان گۆڕیوە، ئێمه بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان له پێناوی …\nله كۆنفراسێكی رۆژنامه‌وانیدا مه‌لا به‌ختیار رایگه‌یاند، گرنگه په‌یوه‌ندییه‌كانی نێوان پارتی و یه‌كێتی و گۆڕان باشتر بكرێن بۆ ئیداره‌دانی هه‌رێمی كوردستان. جه‌ختیشی كرده‌وه، هه‌رچه‌نده هه‌رێمی كوردستان ئۆپۆزسیۆنی هه‌یه، به‌ڵام وه‌ك سیسته‌مێكی رێكخراو هیچیان له‌و ئاسته‌دا نین كه ببنه جێگره‌وه بۆ پارتی و یه‌كێتی بۆ به‌ڕێوه‌بردنی هه‌رێمی كوردستان. سه‌باره‌ت به ساڵیادی ئه‌نجامدانی …\nئاب 23, 2020\tکوردستان, گرنگترین هەواڵ 0\nرێکخەری راسپاردە نێودەوڵەتیەکانی حكومه‌تى هه‌رێمی كوردستان رایده‌گه‌ێنێت بۆ رێگریکردن لە “توندوتیژی و گێرەشێوێنی” نوسینگەکانی ئێن ئاڕ تی داخراون. راشیده‌گه‌ێنێت رۆژی 9 ی مانگی ئەیلولی داهاتوو ئێن ئاڕ تی دادگایی دەکرێت. ئەمڕۆ یەکشەممە23 ى 8 ى 2020 دیندار زێباری، رێکخەری راسپاردە نێودەوڵەتیەکانی حکومەتی هەرێمی كوردستان راگەیەنراوێکی بڵاوکردەوە و تێیدا هاتووە، کە …\nفه‌رمانده‌یه‌كی پۆلیسی عێراق به‌تاوانی ده‌ستدرێژی سێكسی بۆ سه‌ر كچێك سزای هه‌تا هه‌تایی درا\nئاب 20, 2020\tعێراق, گرنگترین هەواڵ 0\nسه‌رچاوه‌یه‌كی به‌رپرس ئه‌مڕۆ پێنجشه‌ممه رایگه‌یاند ئه‌فسه‌رێك به پله‌ی عه‌قید له پۆلیسی عێراق له‌كاتی هه‌ڵكوتانه‌كاندا له پارێزگای سه‌ڵاحه‌دین ، ده‌ستدرێژی سێكسی كردۆته سه‌ر كچێك و له‌لایه‌ن دادگاوه سزای هه‌تا هه‌تایی به‌سه‌ردا سه‌پێندراوه. شایانی باسه ئه‌فسه‌ره‌كه ناوی عه‌قید ته‌ها شه‌هاب ئه‌حمه‌د ه‌و فه‌رمانده‌ی فه‌وجی شه‌ش بووه له پۆلیسی سه‌ڵاحه‌دین. پێشتر وه‌زاره‌تی ناوخۆی عێراق بڵاویكردبۆوه …


ده‌سته‌ی مافی مرۆڤ بڕیاره‌كه‌ی هاتوچۆی هه‌ولێر ره‌تده‌كاته‌وه\nبه‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی هاتوچۆی هه‌ولێر بڕیاری كاركردن به سیستمی VIP بۆ راییكردنی مامه‌ڵه‌ی هاونیشتیمانیان له به‌رانبه‌ر 100 هه‌زار دینار ده‌ركرد و دوێنێ كه‌وته بواری جێبه‌جێكردنه‌وه، به‌ڵام له‌به‌رانبه‌ردا ده‌سته‌ی سه‌ربه‌خۆی مافی مرۆڤی هه‌رێم له راگه‌یه‌ندراوێكدا ئاماژه به‌وه‌ده‌كات ئه‌و بڕیاره ته‌واو پێچه‌وانه‌ی به‌رنامه‌كانی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستانه و پێویسته هه‌ڵبوه‌شێته‌وه.\nده‌سته‌ی سه‌ربه‌خۆی مافی مرۆڤ له راگه‌یه‌ندراوه‌كه‌دا ئاماژه‌ی به‌وه‌كردوه، بڕیاری پۆلیسی هاتوچۆی هه‌ولێر بۆ راییكردنی مامه‌ڵه‌ی هاووڵاتیان له‌به‌رانبه‌ر وه‌رگرتنی بڕی 100 هه‌زار دینار، ته‌واو پێچه‌وانه‌ی به‌رنامه‌كانی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستانه.\nراشیگه‌یاندوه، ئه‌و بڕیاره راگه‌یاندنێكی ئاشكرایه بۆ دروستكردنی جیاوازی له‌نێوان ئه‌و هاووڵاتیانه‌ی توانای داراییان باشه و ئه‌و هاووڵاتیانه‌ی هه‌ژارن و توانای داراییان نییه یاخود لاوازه، ئه‌وه‌ش ده‌بێته‌هۆی دروستكردنی جیاوازی چینایه‌تی و پێچه‌وانه‌ی بنه‌ماكانی مافی مرۆڤه.\nله راگه‌یه‌ندراوه‌كه‌دا هاتوه "وه‌ك ده‌سته‌ی سه‌ربه‌خۆی مافی مرۆڤ ته‌واوی بڕیاره‌كه ره‌تده‌كه‌ینه‌وه و نیگه‌رانیی خۆیشمان راده‌گه‌یه‌نین و داواده‌كه‌ین هه‌رچی زوه به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی هاتوچۆی هه‌ولێر بڕیاره‌كه‌ی له‌وباره‌یه‌وه هه‌ڵبوه‌شێنته‌وه و بیر له رێگه و پلانی تر بكاته‌وه بۆ زیاتر پێشكه‌شكردنی خزمه‌تگوزاری و راییكردنی مامه‌ڵه‌ی هاووڵاتیان، كه هاوشان و بگونجێت له‌گه‌ڵ ژیان و بارودۆخی دارایی زۆرینه‌ی خه‌ڵكی هه‌رێمی كوردستان".\n12/6/2018 11:54:35 AM


ناكۆكییه‌كانی نێوان ئه‌نقه‌ڕه و واشنتن هه‌ڕه‌شه‌یه بۆسه‌ر به‌های لیره‌ی توركیی\nمه‌یلی توركیا بۆ كڕینی موشه‌كی پاتریۆتی ئه‌مریكیی له‌لایه‌ك و هه‌روه‌ها كڕینی سیسته‌می به‌رگریی دژه موشه‌كیی ئێس 400ـی رووسیی له‌لایه‌كی دیكه‌وه، بووه‌ته هۆی سه‌رهه‌ڵدانی ناكۆكیی له نێوان واشنتن و ئه‌نقه‌ڕه، ئه‌مه‌ش وایكردووه حكومه‌تی ئه‌مریكا رازیی نه‌بێت به‌وه‌ی توركیا هه‌ردووك سیسته‌می موشه‌كیی بكڕێت و ده‌ڵێت ته‌نیا ده‌توانێ ببێته خاوه‌نی یه‌كێكیان.\nله‌لایه‌كی دیكه‌شه‌وه حكومه‌تی ره‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆغان واده‌ی دیاریكراوی واشنتنی بۆ بڕیاردان ده‌رباره‌ی كڕینی سیسته‌می به‌رگریی دژه موشه‌كیی پاتریۆت بێوه‌ڵام هێشتووه‌ته‌وه.\nهه‌روه‌ها پێداگریی ئه‌ردۆغان سه‌باره‌ت به ئه‌نجامدانی ته‌واوه‌تیی گرێبه‌ستی سه‌ربازیی له‌گه‌ڵ رووسیا جیا له بێبه‌ش بوونی ئه‌نقه‌ڕه له كڕینی موشه‌كی پاتریۆت، پێده‌چێت ببێته هۆی هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی گرێبه‌ستی فرۆشی فڕۆكه‌ی " ئێف 35 "ـی ئه‌مریكیی به ئه‌نقه‌ڕه.\nته‌نانه‌ت " خلوسی ئاكار " وه‌زیری به‌رگریی توركیاش وێڕای راگه‌یاندنی ئه‌م هه‌واڵه له‌سه‌ر زاری سه‌رچاوه ئه‌مریكییه‌كان وتی: به دووری ده‌زانم كۆنگرێسی ئه‌مریكا په‌سندی بكات موشه‌كی پاتریۆتمان پێبفرۆشێ، ئه‌وه‌ش له‌كاتێكدا كه وا سه‌رقاڵی جێبه‌جێكردنی گرێبه‌ستی سیسته‌می به‌رگریی موشه‌كیی ئێس 400 له رووسیاین.\nشایه‌نی ئاماژه‌یه كه ویلایه‌ته یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا به پشتبه‌ستن به یاسای " به‌ره‌نگاربوونه‌وه له به‌رامبه‌ر دوژمنانی ئه‌مریكا " رێگه له فرۆشتنی چه‌كی پێشكه‌وتوو به توركیا ده‌گرێت و جیا له‌مه ئه‌گه‌ری سه‌رهه‌ڵدانی ناكۆكییه‌كانی نێوان ئه‌نقه‌ڕه و واشنتن هه‌ڕه‌شه‌یه بۆسه‌ر به‌های لیره‌ی توركیی.


بیرەوەریی و ئەگەرەکانی تەواوەتی لە گێڕانەوەدا.. شاخەوان شۆڕش – Dengekan\nبیرەوەریی و ئەگەرەکانی تەواوەتی لە گێڕانەوەدا.. شاخەوان شۆڕش\nbyShaxawan Shoresh\tMarch 12, 2021\tGeneral, Opinion, Slider\nنووسینەوەی بیرەوەریی لە سێ دەیەی ڕابردوودا شوێنێکی تایبەتی لە کتێبخانەی کوردیدا لە کوردستاندا بۆخۆی گڕداوە، وە بیرەوەریی پێشمەرگە دێرینەکان و کەسایەتییە سیاسیەکان بەتایبەتی توانیوویانە سەرنجی خەڵک ڕابکێشن، وەکو ڕابردووی گەلی کورد تەژییە لە تراژیدیا و بەسەرهاتی جەرگبڕ، کە بەجۆری جیاواز و بەنیوەچڵی بیستراون یا بەشارەاوەیی ماونەتەوە و خەڵک تامەزرۆی زانینیانن. لەبەر گرنگی ئەم لقەی ئەدەبی سیاسی بەپێویستم زانی هەروەستیەک لەسەر ئەم چەمکەی “بیرەوەریی” و ئەگەرەکانی تەواوەتی لە گێڕانەوەدا بکەم.\nبیرکەوتنەوە پێویستی بە ژیاندنەوە هەیە تاکو ببێت بە بیرەوەریی، دەکرێ کەسێک ڕابردووی لەبیر بێت و بەوردی لەبیری بێت ڕووداوێک چۆن بووە، فڵان چی گوتووە و چی کراوە، ئەگەر ڕووداوەکە زیندوونەکرێتەوە ئەوجا چ لەڕێگەی نووسینەوە یا گێڕانەوەی زارەکیەوە بێت، ئەوا ئەم بیرکەوتنەوەیە زیندووناکرێتەوە و نابێتە بیرەوەریی. لەمبارەدا بیرەوەریی لەخودی کەسدا بەزگماکی سەردەنێتەوە و هەرگیز نادرکێندرێت. وەکو کۆمەڵناسی ناودار سۆوەن کیەکەگۆ Søren Kierkegaard پێیوایە دەکرێ ڕووداوێک زۆر بەوردی لەبیرمان بێت بێئەوەی بیگێڕینەوە. بۆیە ئەو “بیرکەوتنەوە” و “بیرەوەیی” بەڕوونی لەیەکتر جیادەکاتەوە.\nبیرەوەریی خود Biography یا مێژووی ژیان؟ لە بەرایی مێژووی سەرهەڵدانی بیروهزری ئایینییدا گێرانەوە بیستراون و پشتاوپشتیان پێکراوە، هەندێ نووسراویش هەن کە گوزارشت لە ژیانی پێغەمبەرەکان دەکەن، بۆنمونە وەکو گوزارشتی ژیانی عیسا لە ئینجیلدا. بیرەوەریی خود دواتر هاتووە و دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی چوارەمی پاش زایین کە ئەویش وەکو دەگوترێت کتێبی دانپێنانەکەی ئۆگستینە. دیارە جیاوازی هەیە لەنێوان بیرەوەریی و مێژووی ژیاندا، چون بیرەوەریی پەیوەندییە لەنێوان یاداشتکەر و بابەتدا، هەرچی مێژووی ژیانە پەیوەندییە لەنێوان یاداشتکەر و نووسەردا. نووسینی مێژووی ژیانی کەسێک لەزۆربەی بارەکاندا لەلایەن نووسەرێکەوە یاداشت دەکرێت. مێژووی ژیانی کەسێک لە دیدێکی کۆکەرەوەی هاوبەشی تەواودا دەنووسرێتەوە. بەڵام دەکرێ بیرەوەری خود تەنها جەخت لەسەر چەند قۆناغێکی ژیانی کەس بکاتەوە و لێی بدوێت. هەردوو جۆر بێگومان گرنگیان هەیە، بەڵام بیرەوەری خود کە ڕاستەوخۆ لەلایەن کەسەکە خۆی دەنووسرێتەوە زانیاری و بەسەرهاتەکان ڕاستەوخۆ دەگەیەنێت. باش یا خراپ کەسەکە خۆی لێی بەرپرسیارە. ئەگەر نووسەرێک مێژووی ژیانی کەسێک بنووسێتەوە، ئەگەری بارگاویبوونی مێژووی ژیانی کەسەکە بەبیروهزری نووسەرەوە هەیە. دیارە دەکرێ هەوڵی شێواندنی بەسەرهاتەکان لەهەردوو جۆردا بەئاگایانە یا بێئاگایانە هەبن. وەکو کتێبە ئایینی و مێژوویەکان مشتوومڕ و دیباتی زۆریان لەمبارەیەوە دروستکردووە.\nبیرەوەریی خود دەکرێ بە جۆری جیاواز بخرێتەڕوو یا سوودی لێوەربگیرێت، بەجۆرێک لەنێوان نووسین لەشێوازی ڕۆمانەوە تاکو ئامۆژگاری، ڕێپیشاندانی ڕێچکەی ژیان یا بەدەکومێنتکردنی ڕووداودا جووڵە بکات. لە نووسینەوەی بیرەوەرییدا نووسەر خۆی بڕیاردەرە لەوەی دەقەکە گرنگیی بەچ لایەنێکی ژیان یا بە چ بوارێک دەدات. لایەنە ئەدەبی و کەلتوریەکان، کۆمەڵایەتی و پەروەردەییەکان، ئایینیەکان یا مێژوویی و سیاسیەکان، هەر بوارێک لەم بوارانە دەکرێ گرنگی تایبەتیان پێبدرێت. هەروەها نووسەر خۆی بڕیاردەرە لەوەی چ ڕۆڵێک بەخۆی دەدات، ئایا نیازی ئەوەیە ڕۆڵی خۆی لە ڕووداوەکاندا بخاتەڕوو، یا ئەزموونی ژیانی خۆی لە بۆتەی گێڕانەوەیەکی ئامۆژگاریئامێزدا بخاتەڕوو، یا ڕاستییەکان لە سەردەمێکی دیاریکراودا بخاتەڕوو، یا گوزارشتێکی ئەدەبیانەی بەسەرهاتەکانە بێئەوەی هێندە جەخت لەسەر خاڵە ورووژێنەرەکان و دیباتئامێزەکان بکاتەوە، وەکو نووسینی بیرەوەریی بەگوزارشتی پەخشاناویی و زمانی پاراوەوە بێگومان سەرنجڕاکێشە و خوێندنەوەی بۆ گەلێ لە خوێنەران بەچێژە. دەکرێ لای نووسەر گرنگبێت لە خود و تێپەرینی کەسایەتی خود وەکو پرۆسەیەک بەقۆناغە جیاجیاکاندا لەدیدێکی دەرونی تایبەتەوە قووڵبێتەوە و بدوێت، لەلایەنی ئەزموون و تاقیکردنەوە ئینتیم (تایبەت و کەسیی) intimate و کەسییەکانەوە قووڵبێتەوە، کە تیایدا دانپێنان و پەشیمانی، خۆشەویستی و کردارە تایبەتە ئینتیمەکان، کێشە دەروونیەکان دەکرێ گرنگیان پێبدرێت، وەکو بۆنمونە قووڵبوونەوەی فەیلەسوف و کۆمەڵناس ڕۆسۆ Rousseau کە بەجۆرێکی بێهاوتا لەسەردەمی خۆی لە بابەت و کێشە دەروونی و کەسییەکان لەبەرڕۆشنایی ئازادیی سروشتی مرۆڤ لەسایەی مەرج و سنورەکانی ئایین و کۆمەڵگەدا قووڵدەبێتەوە، بەجۆرێک کەوا تا ئەمڕۆ جێگەی سەرنجی شارەزایانە.\nئەگەر نووسینەوەی بیرەوەریی جەخت لەسەر ژیانی تایبەتی کەس و بابەتە ئینتیم و دەروونی و کەسییەکان بکاتەوە، لەمبارەدا بیرەوەریی گێرانەیەکی کەسیی تایبەتە لە جیهانی تایبەتی خوددا، گرنگی بە ئەزموونی خود لەژیاندا دەدات کە تەنها ئەو کەسە خۆی لێیان ئاگادارە و بۆ خوێنەریان یاداشت دەکات. نووسەر خۆی سەرپشکە لەوەی تاچەند لە نهێنی ژیانی تایبەتی خۆی قووڵدەبێتەوە و یاداشتیان دەکات. بەڵام ئەگەر مەبەست لە نووسینی بیرەوەریی خستنەڕووی ڕاستیەکان سەبارەت بە ڕووداوەکانی نێو کۆمەڵگە بێت، ئەوا مەرج و داواکارییەکان زیاترن. لەمبارەدا دەکرێ نووسەر هەوڵی جۆرێک لە بەدەکومێنتکردنی ڕووداوەکان بدات، ئەوەش مەرجەکانی بێلایەنی لە گوزارشتدا لەدیدی جیاوازەوە دەخوازێ کە کاریکی ئاسان نییە. بۆنمونە خوێندنەوەی بیرەوەریەک یا چەند بیرەوەریەک یەکسان نییە بە زانینی ڕاستیەکانی ڕابردوو وەکو خۆی. تێگەیشتن لە ڕاستییەکان کارێکی سەختە، چونکە لەناکۆکیەکاندا مرۆڤەکان دەکرێ تێگەیشتنی جیاوازیان لەسەر ڕووداوێک کە خۆیان ڕاستەوخۆ بەشداریان تێدا کردووە، هەبێت.\nبوونی بیرەوەریی یا مێژووی ژیان بێگومان گرنگە چونکە بەردەوامی ژیان پێویستی بەگەڕانەوە بۆ دواوە هەیە، گرێکوێرە کۆمەڵایەتیەکان لە گەلێ باردا دەگەڕێنەوە دواوە بۆ دەستکەوتنی وەڵامی ئارێشەکان. زانینی ڕاستییەکان هەمیشە بە جۆرێک لە دەستکەوتنی وەڵامی هەندێ پرسیاری بێوەڵام دەبیندرێن، دەکرێ وەکو هەنگاوی بەرەوپێشەوەچوون ببیندرێن و وەکو داینەمۆی بەردەوامیی خۆیان بنوێنن. بەڵام ئەگەر بەچاوی ڕەخنە سەیری بیرەوەری و مێژووی ژیان بکەین دەکرێ بیرەوەری یا مێژووی ژیانی کەسایەتییەکی ناودار شێواندنی ڕاستیەکان بن و لەبارێکدا گەیاندنی گێرانەوەکان نادروست بن. پەیدابوونی گرنگیی و واتاداریی ئارەزوو و بەرژەوەندییەکان گرنگبوونی گێڕانەوەیان وەپێشخستووە، وە لەگەڵ دەرکەوتنی نووسینەوەی بیرەوەریەکانەوە دیاردەی بەکارهێنانی گێڕانەوە بەپێی ئارەزوو و بەرژەوەندیەکان کەم یا زۆر هەبووە. لەکۆندا لەزۆربەی بارەکاندا گێرانەوەکان لەلایەن کەسانی خاوەن دەسەڵات یا دەسەڵاتی سەرکەتوو و براوەوە بووە، بۆیە گێرانەوەکان بەپێی ئارەزووکانی دەسەڵاتدار یا لەبەرژەوەندیی لایەنی باڵادەستدا نووسراونەتەوە یا هەڵبەستراون. بێگومان زاڵیی ئەم جۆرە نووسینەوە و گێرانەوەیە کاریگەریی لەسەر ڕەوتی ژیانی کۆمەڵگەدا هەبووە، بەهەمانشێوە کاریگەریی لەسەر جۆری تێگەیشتنمان بۆ مێژوو و ڕووداوەکان نواندووە. ڕەوتی دژ بە گێڕانەوە زاڵ و باوەکان لەشێوی جۆراوجۆر سەریان هەڵداوە بۆنمونە دامەزارندنی لێکسیکۆنی ئەلتەرناتیڤ لەلایەن گروپێکی چەپەوە لەبەرئەوەیە کەوا ئەوان پێیانوایە دەبێ کۆمەڵگە لەم گێرانەوە ساختە و نادروستە دوورکەوێتەوە کە لەبەرژەوەندی لایەنی براوە، یا دەسەڵاتداران و سەرمایەداری نووسراونەتەوە، بۆیە پێویستە گێڕانەوە دروست و ڕەخنەگرەکان لەشوێنیاندا دابندرێن. پێویستە سەرنجی ئەوە بدەین کە ئەگەر شێواندنی ڕاستیی ڕووداو و بەسەرهاتەکان لە بیرەوەرییدا یەکسەرە بن، لە مێژووی ژیاندا دووسەرەن، وەکو لە بیرەوەریی خوددا نووسەر ڕاستەوخۆ گێڕانەوەکە دەگەیەنێت، ئەگەر هەڵبەستن و شێواندن لە گێڕانەوەکەدا هەبێت ڕاستەوخۆ لەلایەن نووسەرەوە ئەنجام دەدرێت. بەڵام لە مێژووی ژیانی کەسێکدا کە ڕووداو و بەسەرهاتەکان بۆ نووسەرێک دەگێڕێتەوە، ئەگەر کەسەکە بەمەبەست یا بێ مەبەست بەسەرهاتێک بشێوێنێ، ئەوا دەکرێ لەلایەن نووسەریشەوە بەشێوەیەک لەشێوەکان شێواندن و هەڵبەستن ڕووبدات. هەروەها ئەگەر لە نووسینەوەی مێژووی ژیاندا پشت بەسەرچاوەی لایەنگر و سۆزدارانە ببەسترێت، بەهەمانشێوە ئەگەری شێواندن و هەڵبەستن زۆرن.\nلەلایەکیتر پێویستە ئاگاداری ئەو ڕاستییە بین کەوا ڕووداوەکان لەگەڵ هەڵکشانی تەمەندا بیرکەوتنەوەیان سەختتر دەبێت، وردەکارییەکان گرنگیان کەمتر دەبێت، وە زیاتر چەقی بابەت بەگرنگیی دەمێننەوە کە تەمەنی ئەویش پەیوەستداردەبێ بە توانای ئەوانەی دەیگێڕنەوە یا دەکرێ بیگێڕنەوە. بیرەوەری لەمبارەدا وەکو بەردێکی گڵسپی وایە کە لەگەڵ بارانی ساڵاندا دادەڕووشێت، وردە وردە توانا و ڕەنگ و ڕوخساری دەگۆرێت. بۆیە گێڕانەوە جگەلە شێواندنی بەمەبەست، سروشتیانە بەرەوڕووی کێشەی بیرچوونەوەش دەبێتەوە.\nلەڕووی مێژووییەوە بیرەوەریی کە وەکو لقێکی ئەدەبی سەیری دەکرێت بە دینی کریستیانی دەبەسترێتەوە و دەگوترێت یەکەم بیرەوەری کتێبی دانپێنانە، کە لەلایەن قەشەی کرستیان ئۆگوستین Augustin(یا ئۆغستینۆس کە بەزمانی عەرەبیش هەیە) لەنێوان ساڵانی ٣٩٧-٣٩٨ پاش زایین نووسراوەتەوە. دوای ئەوە گێڕانەوە ئایینییەکان نووسراونەتەوە و نووسینیان لەسەرکراوە. لەهاتنی سەردەمی ڕۆشنگەریدا لەگەڵ گەشەسەندنی بیروهزری سیکولاریدا لەبارێکدا توێژێک لە ڕۆشنبیرانی ئەو سەردەمە گرنگی بە هۆشمەندیی مرۆڤ دەدەن و ڕەخنە لە تێگەیشتنە دۆگمی و ئایینییەکان دەگرن، لە قاوغی کۆنەپارێزیی و ناهۆشمەندی چەقگرتوو دەردەچن، کەلەلایەن خۆیەوە کاریگەری لەسەر تێگەیشتنی کەسەکان لە گێڕانەوەی ڕابردوودا دەنوێنێت. بەمشێوەیە بیرەوەریی دەچێتە ئاستێکی دیکە، مرۆڤ لە قاوغە داخراوە دینییەکە دەردەچێت و سەبارەت بە خۆی دەدوێت، ئەوەش لە بیرەوەریی هونەرمەندی پەیکەرتاش بینڤینوتۆ سیلینی Benvenuto Cellini لە نێوان ساڵانی ١٥٥٨ – ١٥٦٦ دا دەبیندرێت. بەمشێوەیە هۆریزۆنتی گێڕانەوە وردە وردە فراوانتر دەبێت. فەیلەسوفی سویسری- فەرەنسی ناسراو جان جاک ڕۆسۆ Rousseau لە کتێبی دانپێناندا کە لەساڵی ١٧٦٤-١٧٧٠ دا نووسراوەتەوە، لەوێدا مرۆڤ وەکو پرۆسە دەبیندرێت، لەهەستی کەسی قووڵ دەبێتەوە، ڕەخنەدەگرێت و سنورەکان دەبەزینێت، بەمشێوەیە لقی ئەدەبیی بیرەوەریی خود دەباتە ئاستێکی بەرفراوانتر. بیرەوەیی گرنگیی لە کۆمەڵگەدا هەبووە لەگەڵ ئەوەی تووشی پاشەکشەش بووە. بیرەوەریی کەسەکان لەگەلێ باردا وەکو سەرچاوەیەکی گرنگی مێژوویی سەیریان کراوە، چونکە وەڵامی هەندێ پرسیاریان لابووە، هەروەها وەکو سەرچاوەیەکی گرنگی ڕابردوو خۆیان نواندووە. هەروەها بیرەوەریی لە سەدەی ١٩دا بەتایبەتی بەرەورووی ڕەخنەی تاوتوێکراو بۆتەوە، بۆنمونە لەلایەن فەیلەسوفی دەرونناس فرۆید Freudو دیدی دەرونناسیی فرۆیدیانەوە کەوتۆتە بەر ڕەخنە. لەدیدی فرۆیدەوە مرۆڤ توانای ناسینی خۆی نییە و گومانی لەمبارەیەوە لەتوانای مرۆڤ هەیە. هەروەها لەدیدی مارکسیانەوە بیرەوەریی خود ڕەخنەی لێگیراوە، کەپێیوایە جۆرێک لە ئاگایی ساختە دەگرێتەخۆی، واتە ئەوەی دەگێڕدرێتەوە بەئاگایانە ساختەی تێدا دەکرێت. بێگومان ئەوە سەبارەت بە گێڕانەوە مێژووییەکان ڕەخنەیەکی دروستە، چونکە شێواندن هەبووە و گێڕانەوەش بەهاهەڵگرە. دیارە گێرانەوە بە گێڕانەوە دەگۆڕێ و کێشەی ئاگایی ساختەش ڕێژەییە. هەروەها ستروکتورالیستەکان Structuralism ئەوانیش لەلایەن خۆیانەوە بیرەوەریی خود وەکو دروستکراو (فیکشن fiction) سەیر دەکەن. وەکو لای ئەوان لەپشتی هەر دەربڕینێک کۆمەڵێک سیستەمی سنوردار هەیە یا دەربڕینی شاراوە هەن، کە لەوێوە و لە ناوەوە لە کرانەوەی گوتنە نادەربڕاوەکاندا دانپێنانی دروست هەن. سەرەڕای ئەم ڕەخنانە و دروستییان سەبارەت بە بیرەوەریی خود و مێژووی ژیان، بەهۆی پێشکەوتن لە میتۆدەکانی بیرەوەریی و گێرانەوەدا، لەوانە باشتربوونی رەتمی زمان و پێشکەشکردنی زارەکی، وە گرنگیی ئەو لقە گرنگە بۆ مرۆڤەکانی کۆمەڵگە، بیرەوەریی خود توانیویەتی گرنگی خۆی لە کۆمەڵگەدا بپارێزێت.\nلەدیدی دۆرتە بێرنتسنەوە Dorthe Berntsen کە پرۆفیسۆر و دەرونناسە بیرەوەریی تەنها بیرکەوتنەوە نییە، بەڵکو بیرکەوتنەوە و ژیاندنەوەی بەسەرهاتی کەسییە لە بۆتەی کۆنتێکستێکی مێژووی ژیاندا. ئەو پێیوایە تایبەتمەندیی گرنگی بیرەوەیی ژیاندنەوەیە، کە ڕووداوێک دەگێڕینەوە، رووداوەکە لە هۆشماندا دەژیێنینەوە. بەبەراورد لەگەڵ جۆرەکانی بیرکەوتنەوە، بیرەوەیی تێوەگڵانی هەستە کە گەشت لە کاتدا دەگرێتە خۆی. هەروەها لەڕوانگەیەکی دیکەدا بیرەوەری توانایەکی تایبەتە کەوا دەکات بەرەو دواوە بگەڕێینەوە و لەڕابردوو بڕوانین. ئێمە لە کاتێکدا بەرەو پێش دەڕۆین و ڕووداوەکان لەدوای خۆماندا جێدەهێلێن و دەبنە ڕابردوو، بیرەوەری لەمبارەدا بەپێی توێژەری کەنەدی ئیندەل تەلڤینگ Endel Tulving وەکو بارێکی تایبەتی هۆشداریی مەنتالی مرۆڤ وایە کە بەسەر ڕەوتی بەرەوپێشچووی نەگۆڕی کاتدا زاڵ دەبێت.\nگەڕانەوەی مرۆڤ بۆ دواوە و هەوڵدان بۆ ژیاندنەوەی ڕووداو و بەسەرهاتەکانی سەردەمانی زوو، دەخوازێ مرۆڤ لە ژینگەی بارگاوی و بەهاهەڵگری ئێستایدا لە باری پێگەیووییدا کۆچێکی پێچەوانەیی خێرا بەرەودواوە بکات و لە ڕووداوەکانی ڕابردوو بەپێی توانای بیرکەوتنەوەی بڕوانێت. ئەو کەسە دەمێکە لە سەردەمی زوودا بەرەو سەرووی تەمەنی ژیان ڕۆیشتووە، ئەو مرۆڤە چیتر نە ئەو کەسایەتیەیە و نە خاوەنی هەمان بیرکردنەوەی ئەو سەردەمەیە یا دەکرێ بڵێین زۆر لە بیرکردنەوەکان و لێکدانەوەکانی سەردەمی پێشووی جێهێشتووە. بەڵام ئایا مرۆڤ توانای هەیە هەموو تێگەیشتن و لێکدانەوەکانی ئێستا وەکو جلێک دابکەنێت و فڕێیاندا، بگەڕێتەوە دواوە و هەمان جلی ئەوسا بکاتەوەبەر و بەهەمان بیرکردنەوەی بێئاگا و سنورداری ئەوسا بدوێ و سەیرکات؟ بیروهزری گەشەسەندوو و پێگەیشتووی مرۆڤ دەتوانێ هەوڵدات لەژینگەی ئێستای دەرچێت، بچێتەنێو چوارچێوەی ژینگەی بەسەرچووی ڕابردوو و هەوڵدات بەدیدی ئەوساوە سەیرکات و بگێڕێتەوە، کێشەکە ئەوەیە ئەو خودەی ئێستا ئەو خودەی ئەوسا نییە، بەڵکو خودێکە بەئەزموونەکاندا تێپەڕیووە و ئامانجەکان دەناسێت. لەلایەکیتر تاچەند دڵنیایی لە جۆری تێگەیشتن و بیرکردنەوەی ئەوسا هەیە؟ دڵنیایی تەواو سەختە بەدڵنیاییەوە هەبێت. وەکو بیرکەوتنەوەی تەواو بەهەمانشێوە سەختە. جگەلەوە بەناچاری دەبێ دەست بەهۆنینەوەی لایەنە ناڕوونەکان بکات کە هەرگیز ناتوانێ دڵنیایی بێخەوش لەبارەیانەوە بداتەدەست. چونکە سەختە بتوانین ڕووداوەکانمان بەتەواوی لەبیر بێت و بەتەواویی لەبیرمان بێت ئەوسا کتومت چۆنمان بیرکردۆتەوە. دۆرتە بێنتسن پێیوایە ژیاندنەوەی ڕووداوێک واتای ئەوە ناگەیەنێ کە ئێمە ڕووداوەکانی ڕابردوومان وەکو خۆی تەواو لەبیرە. لەگەڵ بار و ئاستی چۆنایەتی ژیاندنەوەشدا بیرەوەریی تاڕادەیەکی زۆر بەیەکەوەنان و دروستکردنەوەیە rekonstruktion کە بارگاوییە بە باری ئێستامان و لێکدانەوەکانمان کە ئێمە ئەمڕۆ دەیخەینەسەر ڕابردوو.\nوەکو بەپێی ئەزموونەکانی ژیان دەردەکەوێت، هەندێک ڕووداو هەن بەئاگایانە یا بێئاگایانە لەبیرناکرێن، دەکرێ تامکردنی یەکەمجاری خواردنێک بێت، یا کڕینی شتێک بێت، مردنی کەسێک بێت وە هتد. لەنێو ئەو ڕووداوانەی لەیاددەمێننەوە ئەو ڕووداوانەن کە چارەنووسسازن و لەبیرکردنیان سەختە، بەتایبەتی ڕووداوێک کە واتای گرنگی بۆ ژیانی کەس و کۆمەڵگە هەیە، بۆنمونە تاوانی کوشتنی کەس یا کۆمەڵکوژی. لەو جۆرە ڕووداوانەدا لایەنە گرنگەکان واتە چەقی بابەتەکە کە واتای گرنگیان هەیە لەبیرکردنیان بۆ دیتەران یا کەسانی بەشدار یا تێوەگڵاوان سەختە کە بەئەگەری زۆر لەبیروهزری کەسەکاندا بەزیندوویی دەمێننەوە، بەڵام وردەکاریەکان یا ئەو لایەنانەی کە کەمتر گرنگن دەکرێ لەگەڵ ڕۆیشتنی کاتدا لەبیربکرێن.\nلەلایەک بیرکەوتنەوەی ڕووداوەکان بە کەس بۆ کەس دەگۆڕێت، لەلایەکیتر تا ڕووداو کۆنتر بێت بیرکەوتنەوەی سەختتر دەبێت. بەڵام لەهەر بارێکدابێت بیرکەوتنەوەی ڕووداوێک وەکو کۆکردنەوەی پەزڵەکان puzzle یا پارچەکانی کۆی ڕووداوێک وایە بەپێی توانای بیرکەوتنەوە و گێڕانەوەی کەس بەندە. هەروەها چوارچێوە و تخوبەکانی ڕووداو، بزێو و ناجێگیرن بەجۆرێك کە نووسەر دیاریان دەکات. کۆکردنەوەی پەزڵەکانی ڕووداوی کۆن سەختن. بێگومان مرۆڤ هەیە بیری تیژە و ڕووداوەکانی ڕابردووی باش لەبیرە، بەڵام هەیە بەپێچەوانەوە توانای بیرکەوتنەوەی لەگەڵ هەڵکشانی تەمەندا تووشی زیان بووە و توانای بیرکەوتنەوەی لاواز بووە. لەباشترین باری بیرکەوتنەوەدا هەندێ لەپەزڵەکان تەواو ڕوون نین، کە دەکرێ واتایەکی زۆریان بۆ چەقی خودی ڕووداوەکە نەبێت، بەڵام دەشکرێ گرنگیی دیاریان هەبێت. گرنگە بزانین کە بزریی زانیاریی گرنگ دەتوانن ئەنجامی ڕووداوێک و تێگەیشتن لە ڕووداوەکان بگۆڕن، ئەوەش دەکرێ بەمەبەست و لەڕێگەی شێواندنی گێڕانەوە بێت یا لەبێئاگایی و نەبوونی زانیارییەوە بێت. هۆکارەکە هەرچی بێت گێڕانەوە لەمبارەدا ناتەواوە. لەلایەکیتر هەرچەندە ناڕوونی لە بیرکەوتنەوەدا هەبێت، ئەگەرەکانی لێککشانی سنور و تخوبی ڕووداو هەروەها شێواندن و هەڵبەستن زیاترن. بەیەکەوەنانی چیرۆکی بەسەرهاتەکانی ڕابردوو، وەستایی و شارەزایی گەرەکە، لەهەمان کاتدا توانای گێڕانەوە لە چوارچێوەیەکدا کە لە واقیعی ڕووداوەکە بچێت کە بە مۆڕالی بەرز و هۆشیارییەوە بەندە، گرنگیی یەکلاکەرەوەی لەسەرکەوتوویی بیرەوەرییدا هەیە. ڕەوانبێژیی و پاراوی زمان لەگێڕانەوەدا گرنگە بەڵام واتای دروستیی و دەستپاکیی لە گێڕانەوەی ڕووداودا ناگەیەنن، چونکە دەکرێ لەپەنای ڕەوانبێژییەکەدا کۆمەڵێ پەزڵی دروستکراو و هەڵبەستراو هەبن، دەکرێ لادان و شێواندن هەبن. گێڕانەوەیەکی ئاسایی بێ دەربڕینی پاراو و و چەمکی ڕازاوە بەڵام دروست، لە گێڕانەوەیەکی ڕازاوە و ڕەوانی شێوێندراو زۆر باشتر و گرنگترە. چونکە گێرانەوە دروستەکە دەتوانێ ڕاستیی ڕووداوەکە بە بەمۆڕالێکی بەرزەوە بە خوێنەر و کۆمەڵگە بگەیەنێت، چون گێڕانەوەی دروست ڕووداوەکانی ڕابردوو بەدروستی بۆ نەوەکانی داهاتوو دەگوازێتەوە.\nلەم ڕوونکردەوەی سەرەوەدا باشتر بۆمان درەدەکەوێ کەوا بیرەوەریی گێرانەوەیەکە سەپگێگتیڤە subjective واتە هەڵگری بەها و تێگەیشتنە کەسییەکانە، چونکە ئەو کەسە خۆی لەناو ڕووداوەکاندایە و ئەو بەسەرهاتەکان بەپێی هەست، دیتن، زانین و تێگەیشتنی خۆی دەگێڕێتەوە. ئەو کەسە بەشێکە لە ڕووداوەکان واتە جیا و بێلایەن نییە لە ڕووداوەکان و دیدێک نییە جیا لە جیهانی ڕووداوەکە. بۆیە ئۆپژێکتیڤی objective بەواتای “ئازادبوون لە بەهاکان” واتە ئازادبوون لەبیروهزری خود ئەستەمە و ناکرێ. واتە هەوڵدان بەگەیشتن بە ئۆپژێکتیڤی بەمجۆرە هەوڵدان بۆ ئازادکردنی خود لەهەست و بەهاکان واتە ئازادکردن لە هەست، هزر و لێکدانەوە بەپێی دید و بۆچوونەکان، کە لانیکەم دەخوازێ خود لەچوارچێوەی بوونی خۆیدا دەربچێت و خۆی خاڵیکات لە هەست، ئارەزوو، هزر و تێگەشتنەکان، وەکو کەسێک لەدەرەوەی ڕووداودا کە وەکو کەرستە یا ئۆپژێکت سەیری یەکەکان، مرۆڤ و بوون و دەوروبەر بکات، ناکرێ و ئەگەرێکی ناڕیالیستانەیە. دیارە هەست، حەز و ئارەزوو، زانین، لێکدانەوە و خوێندنەوەکان، پەروەردە و پێگەیشتنی مرۆڤ بنچینەلەسەر ڕاوبۆچوون و بیر و هزری بەهاهەڵگر لەدیدی جیاجیاوە دەگرن، کە تێگەیشتن و لێکدانەوەکانی خود بۆ ژیان و دەوروبەر پێکدەهێنن. کەمرۆڤ گوێ دەگرێت گوێ لە دیدوبۆچوون لە گێڕانەوەیەکی بەهاهەڵگر دەگرێت، کە سەیر دەکات، سەیری مرۆڤەکان لە دید و گۆشەنیگایەکدا دەکات کە لانیکەم بە بەلایەنێکی تێگەیشتنێکەوە بەندە، کە دەخوێنێتەوە لەزۆربەی بارەکاندا گوزارشت، یا ڕوونکردنەوە یا گێڕانەوەیەک دەخوێنێتەوە کە هەڵگری لانیکەم بەهای تێگەیشتنێکی زاڵ یا کۆی کۆمەڵێک تێگەیشتنە. وەکو لەزۆربەی نووسینەوەی بیرەوەریەکاندا نووسەر لای گرنگە ئەوە گوزارشتکات کەخۆی دیویەتی و تێیگەیشتووە، چونکە لای گرنگە پەیامی ئەزموونی ژیانی لەڕووانگەی خۆیەوە بە خوێنەر بگەیەنێت.\nلەدیدێکی دیکەوە ئۆپژێکتیڤی لە گوتن یا دەربڕیندا بەواتای “بێلایەنیی و گوزارشتی بێلایەنانە”، لەمبارەدا گوتن و دەربڕین لەبارێکدا بێلایەنە ئەگەر وابەستەی بار، مۆرک، ئارەزوو و ئامانجی ئەو کەسە نەبێت کە خاوەنی گوتنە. بێلایەنی دەخوازێ کە کەسەکە و گوتنەکەی لەگەڵ ڕاستییدا تەبابێت و سەربەخۆ بێت لە بارە لایەنگیرەکانی خود. دەربڕینی بێلایەن دانپێنانێکە کە تاڕادەیەکی زۆر تەبایە لەگەڵ بارە ڕاستییەکە، بەپێچەوانەوە گوتن و دەربڕینی لایەنگیر لە بارێک دەدوێ کەوا چۆن ئەم کەسە خۆی دەیەوێ بارەکە ببینێت و وە خوێنەریش بۆ ئەم لایە دەبات کە خۆی گەرەکیەتی. بەڵام لەبارێکدا کە گێڕانەوەی بیرەوەریی پەیوەندی بە کەسەکە خۆی هەیە، ڕاگرتنی زمانی تەرازووی ئەم بێلایەنییە سەختە. بێگومان بیرەوەریی دەتوانێ سەبارەت بە ڕاستییەکانی ڕابردوو بدوێت، بەڵام سەختە بتوانێ ڕووداوەکە بە هەموو زانیارییەکانیەوە کتومت بگێڕێتەوە، بۆنمونە لەبەر کۆنبوون و سەختی بیرکەوتنەوە و نەبوونی زانیاری تەواو. چونکە گێرانەوە لە بیرەوەرییدا تەنها دیدێکە و زۆر دیدی دیکە هەن بزرن یا لانیکەم لەم بیرەوەرییەدا دەستناکەون بۆنمونە لەبیرکراون. بۆنمونە ئەگەر تەنها یەک بیرەوەریی یا مێژووی ژیانی کەسێک سەبارەت بە سەردەمێکی دیاریکراو لە شوێنێکی دیاریکراودا هەبن، دەکرێ گێڕانەوەیەکی سەرکەوتوو بێت، بەڵام ئێمە نازانین ئەم گێڕانەوەیە چەند لە حەقیقەت یا ڕاستیی ڕووداوەکان نزیکە و تاچەند زانیاریی گرنگ لە گێڕانەوەکەدا بزرن. جگەلەوەی ئەگەرەکانی شێواندن و هەڵبەستنیش کراوەن. ئەگەر لەدیدی ڕاشیونالیزمی ڕەخنەگرانەی critical rationalism فەیلەسوفی نەماساوی کارل پۆپەرەوە Karl Popper سەیری چەمکی بێلایەنی لە گێڕانەوەدا بکەین (بەئاگادراییمان لەوەی ئێمە گوتن لە بابەتێکی سەپگێکتیڤ واتە بەهاهەڵگر هەروەها نۆرماتیڤ دەکەین)، دەکرێ بێلایەنی لەگێڕانەوەدا لەڕێگەی گێڕانەوەی دیکەدا لە دیدی جیاوازەوە کە پشتڕاستکردنەوە دەگرێتەخۆی گوازرشتێکی هۆشمەندانە و دروست بسەڵمێندرێت. ئەگەر لەگێڕانەوەی ڕووداوێکدا، چەند گوزارشتێک لە دیدی جیاوازدا ئاماژە بە هەمان ناوەڕۆک و ئەنجام بکەن، دەکرێ بڵێین گێڕانەوەکە دروستە و جێگەی پشت پێبەستنە. ئەوەی لەم دیدەوە دەکەوێتە ئەستۆی نووسەر سەبارەت بە گێڕانەوەی ڕووداوێک ئەوەیە، ئەو لەلایەن خۆیەوە ئەوە بگێڕێتەوە کە خۆی دیویەتی، شتێ نەڵێت نەیدیتبێ یا ڕووینەدابێت. بۆیە بێگومان نووسەر دەتوانێ هەوڵدات ڕابردوو وەکو خۆی بنووسێتەوە لەبارێکدا کە خۆی وابەستەی مەرجەکانی بێلایەنی بکات. واتە نووسەر لەبارێکدا بێت کە سەربەخۆبێت لە هەست و ئارەزووی خود، سەربەخۆبێت لە باوەڕ و بەرژەوەندیەکان، جگەلە گێڕانەوەی ڕاستیەکان وەکوخۆی هیچ بەرژەوەندییەکی کەسی، کۆمەڵایەتی، ئابوری و سیاسی نەبێت. هەوڵدان بۆگەیشتن بە تەواوەتی وەکوخۆیی نووسەر دەخاتەسەر ڕێچکەیەکی دروست کە وادەکات گێرانەوە پابەندی دەزووی سووری مەرجەکانی بێلایەنی بێت و لێی دوورنەکەوێتەوە. لەم ڕوانگەیەوە سەبارەت بە بیرەوەریی یا بیرەوەریی سیاسی و کەی بیرەوەریی ئامانجی گونجاو لە بابەتیبوون و بێلایەنی دەپێکێ، دەکرێ نووسینەوەی بیرەوەریی ئەوکاتە تەواو لوتکەی تەواوەتی بپێکێ، ئەگەر ڕووداوەکان وەکو خۆی و بەپەرێزێکی خاوێن، بە مۆڕالێکی ڕاستگۆیانە و ڕشکاوانە بنووسرێنەوە. لەدیدێکدا کە ئایدیالی بێلایەنی ئامانجە، نووسەر لەمبارەدا گرنگیی بەڕاستیی یا حەقیقەتی ڕووداوەکان دەدات و هەوڵی خۆئازادکردن دەدات لە بیروباوەڕ و ئارەزوو و ئامانج، بەمشێوەیە هەڵە و کەتن و چەوتییەکانی خۆی بە کراوەیی بەپێی ئەو سەردەمە دەگێڕێتەوە ئەگەرچی لەکۆمەڵگەدا یا لە گرووپی خۆیدا ناپەسند بن یا جۆرێک لە گەمارۆ و سزا بگرنەخۆیان، هەروەها نووسەر لەهەمان دیدەوە هەوڵدەدات بڕوانێتە دەوروبەری، باش و خراپی خۆی و ئەوانیتر دەڵێت، لەسەر خۆی و ئەوانیتر باز نادات، چۆنی دیتییە وا دەگێڕێتەوە. بەڵام گێڕانەوە لە بەسەرهاتی خود لەباشترین باری بێلایەنیشدا بێبەری نییە لەبەهاکانی خود، چونکە لەبیرەوەرییدا ڕابردوو کەم یا زۆر بەپێی دیدی بەهاهەڵگری یاداشتکەرەوە زیندوودەکرێتەوە و ژیانی دەخرێتەوەبەر.\nدەکرێ لەکاتی نووسینەوەی بیرەوەرییدا ڕووداوی مێژوویی واهەبن گەڕانەوەی نووسەر بۆ دواوە پێویست بکەن، نووسەر گێڕانەوەی ڕووداوەکە یا بەسەرهاتەکە لەزاری کەسانی دیکەوە یا لە مێژووی چاپکراودا بگێڕێتەوە. ئەگەر دەرخستنی ڕاستیی ڕووداو مەبەست بێت لەمبارەدا نووسەر ناچارە هەوڵی بەدەستهێنانی زانیاری دروست و باوەڕپێکراو بدات. ئەگەر مێژووی چاپکراو بێت، دەبێ گرنگی بەبێلایەنی سەرچاوە بدات و بەچاوی ڕەخنەوە سەیری سەرچاوەکان بکات. نووسین لە جۆری توێژینەوە و لێکۆڵینەوە ئەگەر تەواو بن باشترین سەرچاوەن. هەرچی بیرەوەریی و ژیانی کەسە، بەهاهەڵگرن، بۆیە دەبێ بەچاوی ڕەخنەوە سەیریان بکرێت. ئەگەر گێڕانەوەی ڕووداوێک بێت کە نووسەر خۆی لە ناو ڕووداوەکەدا نەبووبێت و لەخانەی کەسی سێیەمدا بێت، پێویستە لەزاری کەسی یەکەم واتە ئەوانەوە بیانگێرێتەوە کە خۆیان بەشدار بووین. پێویستە گرنگی بە دروستی و ڕاستگۆیی و گەیشتن بە ڕاستیی بدات. گێرانەوەی کەسی دووەم، کەسێک کە خۆی لە کەسی یەکەمەوە ڕاستەوخۆ بیستوویەتی گرنگی دووبارە هەیە، بەڵام دەبێ بەچاوی ڕەخنە وەربگیرێت. پێویستە نووسەر پەنا بۆ گوتن و دیدە جیاوازەکان لەسەر ڕووداوەکاندا ببات تاکو بتوانێت وێنەیەکی گونجاو لەسەر ڕووداوەکاندا بداتە دەست وەکو پێشتر ئاماژەمان بۆیکرد. چونکە دەکرێ گێڕانەوەکان بەهۆی بەرژەوەندییە جیاوازەکان جودا و دژبەیەک بن. بەئەگەری زۆر دەکرێ باشترین گێڕانەوە لەلایەن ئەو کەسە بەشدارانەی کە هیچ بەرژەوەندیەکیان نییە و ڕاستگۆییان لاگرنگە بەدەست بهێندرێت. لەمبارەدا لەکاتیکدا نووسەر هەوڵی گەیشتن بەڕاستیی ڕووداوەکان لە دیدی جیاوازەوە دەدات، جۆرێکە لە بەدەکومێنتکردنی ڕووداوێک کە ئەویش گێڕانەوەی بێلایەنە لە دیدی جیاوازەوە سەبارەت بە ڕووداوێک. لەم بەشانەدا بیرەوەریی وەکو دەقێکی دەکومێنتاریی وایە، کە بێلایەنی لە نووسەر دەخوازن و نووسەر هەوڵدەدات بێلایەنانە تیشک بخاتەسەر ڕووداوێک. وەکو دەقی دەکومێنتاریی ئەوە دەخاتەڕوو کە کەسانی بەشداربوو دیویانە یا دەیگێڕنەوە لە دیدی جیاوازەوە، وە نووسراو و دەکومێنتەکان دەخاتەڕوو، کە مەرج نییە کردنەوەی هەموو گرێکوێرەکان بن.\nهەندێ لایەنی دیکە کە لەبیرەوەرییدا گرنگیان هەیە و گێڕانەوە بەهێزدەکەن، وەکو سەرچاوەکان ئاماژەی بۆ دەکەن هەوڵدانە بۆ کۆنکریتیبوون لە گێڕانەوەی بابەت یا ڕووداوی تایبەتدا، گرنگە دوورکەوتنەوە لەڕووداو بەوریاییەوە ئەنجام بدرێت و گەڕانەوە بۆ گێڕانەوە ئاسان و بێگرێ بێت. واتە لەمبارانەی نووسەر ناچارە لە بابەتێکی پەیوەستدار بدوێت و بگەڕێتەوە دواوە یا پێش ڕووداو بکەوێت، گەڕانەوەی بۆ چەقی بابەتەکە ڕێکخراوانە و بێگرێ بێت، بەجۆرێک خوێنەر تووشی سەرلێشێوان و بەلاڕێدابردن نەکات.\nلەگێڕانەوەی ڕووداودا کە پەیوەندی بە مێژووی سیاسیەوە یا کۆمەڵگەوە هەیە، نووسینی ناوی کەسەکان و شوێنەکان، ژمارەی تەواو و ڕێککەوتەکان گرنگن، کە گێڕانەوە بەهێز دەکەن، وە خوێنەر دەتوانێ وێنەیەکی گونجاوتر سەبارەت بە ڕووداوەکە لەلایەنی قەوارە و کات و شوێنەوە بێنێتەبەرچاو. بێگومان ئەوە کارێکی ئاسان نییە و بێکێشە نییە، لەبارێکدا ناوهێنانی کەسەکان دەکرێ کێشە بهێننەئاراوە. لەبارێکدا نووسەر لەبەر هەر هۆکارێک لەسەر ناوەکان بازدات، ئەوا بێگومان خوێنەر لەلایەنێکی گرنگ بێبەش دەکات، جگەلەوەی وەکو پەنادانی ڕاستییەکان دەکرێ سەیری بکرێت. ئەوەش بیرەوەریی لاواز دەکات.\nوەکو سەرچاوەکان ئاماژەی بۆدەکەن لە نووسینەوەی بیرەوەرییدا گرنگە هەڵبژاردنی چۆنایەتی هەبن و درێژدادڕی بێ ناوەڕۆک و کردار بەلاوە بندرێت. لە بیرەوەری خوددا دروستە گرنگی بەو لایەنانە بدرێت کە لە ژیانی کەسدا واتای گرنگیان هەیە، دەکرێ خۆشی و ناخۆشی بن، دانپێنانی تاڵ بن یا شانازی بن. لە نووسینەوەی بیرەوەریدا سەرەتا و کۆتایی هەیە، نووسەر بە پێی دەزووێکی سوور هەنگاو بەرەو سەروو دەنێت و رەحەت دەچێتەپێش، بەمجۆرە وەکو نووسینەوەی ڕۆمان وایە، بەڵام ڕۆمان نییە و وەکو گوترا دەکرێ لەمیانەی گێڕانەوەکاندا هەوڵی بەدەکومێنتکردنیش هەبێت. ڕۆیشتنی پێبەپێ و گرتنی ڕێچکەی دیار پێویستن کەوادەکەن خوێنەر بزانێ لە کوێیە و سەری لێ نەشێوێت. دیارە نووسەر هەیە پابەندی ئەو بارە نابێ یاری لەگەڵ کات و گێرانەوەکان دەکات، ناڕوونی لە تێکستدا درووست دەکات دیارە بەمەبەستی سەرنجڕاکێشان و دروستکردنی کتوپڕیی، لەمبارەدا بیرەوەریی تاڕادەیەک هەندێ لە تایبەتمەندیەکانی ڕۆمان دەگرێتەخۆی. هەروەها وەکو سەرچاوەکان ئاماژە بەوە دەکەن کەوا گرنگە نووسەر هەوڵ بدات شێوازی تایبەت بەخۆی بەدەستبهێنێ و هەیبێ، خۆی جیاکاتەوە لە شێوازی نووسەرانی دیکە، هەوڵدات لەڕێگەی گوزارشتی هەست، ڕەنگ و دەنگ گیان بەبەر وشەکاندا بکات و سەرنجی خوێنەر رابکێشێ. لەکوردەوارییدا بەکارهێنانی وشە و چەمکی تایبەت، دەستەواژە و گۆتە و دەربڕینی ناوچەیی، پەند و قسەی نەستەق لە شوێنی پێویستدا هتد، هەمووی دەکرێ شێوازی تایبەت دروستکەن و گێڕانەوە بەچێژ و سەرنجڕاکێش بکەن.\nبەکورتی نووسینەوەی بیرەوەریی بۆ سەدەکانی دوای زایین دەگەڕێتەوە، لەگەڵ تێپەڕبوونی ئیپۆکەکاندا گەشەیکردووە و هۆریزۆنتی بەرفراوانتر بووە. لەسەردەمی ڕۆشنگەرییدا گەشەی چۆنایەتی بەخۆیەوەی بینی، بەڵام کەوتەبەر ڕەخنەی بابەتیانەی تاوتوێکراو، چون بیرەوەریی بەهاهەڵگرە و دیدی کەسێک بڵاودەکاتەوە کە دەکرێ لەگەڵ ڕاستیی و دروستیی ڕووداودا تەبا نەبێت، هەروەها توانای لەگەیاندنی واقیعی ڕووداوەکاندا سنوردارە. بەڵام بیرەوەریی واتای خۆی بۆ مرۆڤ و کۆمەڵگە هەرچۆنیبێ پاراست. لەدیدی سەردەمیانەی ئێستاماندا نووسەر خۆی بڕیاردەرەلەوەی چ ڕۆڵێک بەخۆی دەدات، هەروەها گرنگیی تایبەت بە چ بوارێکی ژیان دەدات. بێگومان بیرەوەریی خود یا مێژووی ژیان بۆ ئاشناکردنمان بەڕابردوو گرنگن، وەکو وەڵامی گەلێ پرسیاری بێوەڵاممان دەکرێ دەستکەوێت و جۆرێک لە بەیەکگەیشتنەوە لەنێوان ئێستا و ڕابردوو لە هەست و هزرماندا بەدەستبهێنین. دەکرێ تەبایی یا ناتەبایی لەگەڵ گێڕانەوەکانی بیرەوەرییدا هەبن، هەروەها ئاساییە گێرانەوە هەموو زانیاریەکان نەگرێتەخۆی. لەگەڵ ئەوەی نووسەر خۆی بڕیاردەرە لەوەی چۆن دەیەوێ ڕووداوەکان بۆ خوێنەر یاداشت بکات، مەرج و داواکاریی تەواوەتی لە گێڕانەوەی بێلایەندا هەن، چونکە لەلایەن خوێنەرەوە چاوەڕوانی ڕاستگۆیی و دروستیی لە گێڕانەوەی بەسەرهاتەکان لە نووسەر دەکرێت. گێڕانەوەی بەسەرهاتەکانی ڕابردوو، زیندکردنەوەی بەسەرهاتەکانی ڕابردووە، وە بەپێی دید و تێگەیشتنی ئێستامان ژیانی دەخەینەوە بەر. بۆیە بێلایەنی لە گێڕانەوەدا بەواتای هەوڵدان لە خۆدەربازکردن لە هەست، بار و مۆرک و بەرژەوەندییەکان لە گەیاندنی گێڕانەوەدا سەختە.\nبیرکەوتنەوەی ڕووداوەکانی ڕابردوو هەمیشە بەرەوڕووی چەند بەربەستێک دەبنەوە وەکو تەمەنی بەسەرچووی ڕووداو، لەبیرکردنی هەندێ یا کۆمەڵێ لە پەزڵەکانی ڕووداو، بێئاگایی لەبەشێک یا هەندێک لە لایەنەکانی ڕووداو، نەبوونی زانیاریی تەواو، هەروەها ئەگەرەکانی شێواندنی بەئاگا یا بێئاگا کراوەن. ئەگەر گێڕانەوە نەتواندرێت بسەڵمێندرێت، واتە گوزارشتی ڕووداو لەلایەن کەسانی دیکەوە پەنجە نەخەنەسەر هەمان ناوەڕۆک و ئەنجام، ئەوا ئێمە نازانین گێڕانەوەکە تاچەند لە حەقیقەت و ڕاستیی ڕووداوەکانەوە نزیکە یا دوورە. وەکو گێڕانەوە مێژووییەکان کە لەسەردەمێکی تایبەت دەدوێن و تاکوتەنهان دەچنە ئەم چوارچێوەیە. لەمێژووی نوێدا سەڵماندنی بوون و ئەنجامی ڕووداوەکان پێویستیان بەجۆرێک لەپشتڕاستکردنەوە هەیە، تاکو بتواندرێ پشتیان پێبەسترێت. دیارە بەهۆی زۆربوونی گێرانەوە لەبۆتەی بیرەوەریی یا مێژووی ژیاندا، بەیەکچواندن و بەراوردکردنی دەقەکان سەبارەت بە ئەگەری بوون و ڕاستیی ڕووداوەکان ئاسانترە وەک لە پێشوو.\nErindring – Betydning og hvordan man skriver en erindring (dagens.dk)\nobjektivitet | lex.dk – Den Store Danske\nEn guide til erindringen (videnskab.dk)\nHvad er kritisk rationalisme? (videnskab.dk)\nDokumentar | Grundbog til medier i dansk (systime.dk)\nDokumentarfilm – Wikipedia, den frie encyklopædi\nPrevious لە بارەی ئەزموونی شیعرییەوە.. ستیڤان شەمزینی\nNext ئەو شەمەندەفەرەی هەرگیز ناگاتە جێ.. شیعر/ کاوە عوسمان عومەر\nئەوینێک لە غوربەت …. کتێبێکی شیعری سەردار جاف\nمڕۆڤە ئامانجدارەکان کێن؟، مڕۆڤە بێ ئامانجەکان کێن؟.. ئەحمەد کامەران\nعەلی باپیر مادام هێندەت حەز لە بەهەشتە، چیدەکەیت لەو سەردەشتە!؟… شەماڵ بارەوانی\nپاسکیلسواری_بۆ_هەمووانە، پاراستنی ژینگە، پاراستنی تەندروستی\nکــۆرۆنــا … شیعر بۆ مناڵان – محەمەد بەرزی


فەیسبووک بڵاوکردنەوەی چەند بابەتێک قەدەغە دەکات\nتۆڕی کۆمەڵایەتی فەیسبووک بڵاویکردەوە، لەمەودوا رێگە نادرێت بەکارھێنەران ھەندێک بابەت لەسەر ئەو تۆڕە بڵاوبکەنەوە، کە لەگەڵ یاسای نوێی ئەو تۆڕە یەکناگرێتەوە.\nئەو شتانەی قەدەغەکراون و لەسەر تۆڕەکە بڵاوناکرێنەوە، پەیامە نایاساییەکان و وتاری توندوتیژی و پەیامی سێکسیین.\nلە سەرووی ئەو شتانەی رێگە بە بڵاوکردنەوەیان نادرێت، وێنەی رووتی منداڵانن، تەنانەت لەلایەن کەسوکاری منداڵەکەش، کۆمپانیاکەش روونیکردووەتەوە، رەنگە لەداھاتوودا ئەو وێنانە لەلایەن خەڵکی دیکەوە بە مەبەستی دیکە بەکاربھێنرێت.\nرێگە لە دانپێدانانیش دەگرێت لە ھەموو جۆرەکانی تاوان لەسەر ئەو تۆڕە، بەو پێیەی شوێنەکە بۆ ئەو مەبەستە گونجاو نییە، تەنھا دەتوانرێت گفتوگۆی یاسایی و ئەو دەقە یاساییانەی پەیوەندییان بە سزا و تاوانەوە ھەیە، لێی بڵاوبکرێتەوە.\nبە گوێرەی راگەیەندراوی کۆمپانیاکە، بە ھیچ شێوەیەک رێگە بە کڕین و فرۆشتن و رەواجدان نادات بۆ ماددە ھۆشبەرەکان، بەڵام کڕین و فرۆشتنی چەک رێگەی پێدەدرێت، بەتایبەتیش چەکی تایبەت و کەلوپەلەکانی، بەڵام رێکلامی چەک بۆ کەسانی خوار تەمەن ٢١ ساڵ، نایبینن.\nھەرچی قسەی ناشیرین "جنێو و سووکایەتییە بە کەسانی دیکە"، بە ھیچ شێوەیەک رێگە بەبڵاوبوونەوەی نادرێت، رێگەش نادات لە رێگەی ئەو تۆڕەوە ھێرش بکرێتە سەر ئەو کەسانەی کێشەی دەروونی، مێشک و جەستەییان ھەیە.\nھاوکات رێگە لە بڵاوکردنەوەی ھەموو پەیامێک بۆ ھاندانی توندوتیژی سیاسی دەگرێت، بەتایبەتیش دوای بڵاوبوونەوەی ئەنجامی ھەڵبژاردنەکان.\nلیستی نوێی قەدەغەکراوەکانی فەیسبووک، لە ٢٧ لاپەڕە پێکھاتووە، ئەوانەی سەرەوە دیارترینییان، ئێستاش کۆمپانیاکە داوا لە بەکارھێنەران دەکات، بە باشی ئەو رێنماییە نوێیانە بخوێننەوە کە تایبەتن بە تۆڕەکە، بۆ ئەوەی لە داھاتوودا ھیچ بڵاوکراوە و پۆستێکیان لێ رەشنەکرێتەوە.\n7 مانگ پێشتر - Apr 30 2018 9:24AM


’’ناکرێت لە حکومەت بەردەوام بن و پەرلەمان پەک بخەن’’\nسەرۆكی فراكسیۆنی پارتی لە پەرلەمانی كوردستان پەیامێکی بۆ یەکێتی نارد و ڕایگەیاند، هیچ حیزبێك مافی ئەوەی نییە كارەكانی پەرلەمان پەكبخات و نابێت کاری پەرلەمانی تێکەڵ بە پرسی سیاسی بکرێت، دەشڵێت، ناكرێت لە حكومەت بەردەوام بن بەڵام پەرلەمان پەك بخەن.\nئەمڕۆ سێشەممە، 21ی تەموزی 2020، ئومێد خۆشناو، سەرۆکی فراکسیۆنی پارتی لە پەرلەمانی کوردستان لە کۆنفرانسێکی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاند: "ڕێوشوێنە پەیڕەوییەكان بۆ كۆبوونەوەی پەرلەمانی كوردستان گیراونەتەبەر و سبەینێ چوارشەممەش، سەرۆكایەتیی پەرلەمان كۆدەبێتەوە و ئومێد دەكەین بەرنامەی كار ڕابگەیەنن، وەك ئەوەی پێشتر لە سەری رێككەوتووین لە سەرەتای هەفتەی داهاتوودا دانیشتن ئەنجام بدرێت".\nوتیشی: "هەر ئەمڕۆ وەڵامی حكومەتی هەرێم هاتووەتەوە بۆ پەرلەمان كە حكوومەت ئامادەیە لەسەر ئەو كەسانەی پەرلەمان داوای كردووە و نوێنەر و وەزیرەكان بچنە پەرلەمان و لە هەفتەی داهاتووش لە كۆبوونەوەی پەرلەمان ئامادەی كۆبوونەوە بن".\nسەرۆکی فراکسیۆنی پارتی ئاماژەی بەوەشكرد: "وەكو فراكسیۆنی پارتی بڕیاری پەكخستنی كارەكانی پەرلەمان بە خراپ دەبینین و لەگەڵ ئەو بڕیارە نین، هیچ حیزبێكیش مافی ئەوەی نییە كە كارەكانی پەرلەمان پەكبخات، هیچ هۆكارێكی سیاسی نابێت ببێتە هۆكاری ئەوەی كارەكانی پەرلەمانی پێ پەك بخرێت".\nئومێد خۆشناو جەختیکردەوە: " دەبێت هەردوو فراكسیۆنی پارتی و یەکێتی هاوكار بین بۆ ئەوەی سەركردایەتییەكانی خۆمان زووتر رێك بكەون و زووتر دانیشتن هەبێت، ئێمەش لەگەڵ دانیشتنین".\n"هەر ئەمڕۆ جەختمان لەسەر ئەوە كردەوە كە پابەندین بەو رێككەوتنانەی كە لە ڕابردوودا هەمانە و لەگەڵ نەفەسی تەوافووقداین لە پەرلەمان و بەیەكەوە كارەكان بەردەوامی پێ بدەین، پێشنیازیشمان كردووە بەردەوامی بە تەوافووقی نێوانمان بدەین"، ئومێد خۆشناو وای وت.\nخۆشناو جەختیشیکردەوە: "پەرلەمان دامەزراوەیەكی نیشتیمانییە و دەبێت دوور بخرێتەوە لەو دەستتێوەردانی حیزبی، لەرابردوودا رێككەوتنی سیاسیمان هەبووە و رێككەوتنەكە یەك پاكێجە لە پەرلەمان و لە حكومەت، ناكرێت لە حكوومەت بەردەوام بن، بەڵام پەرلەمان پەك بخەن، پێویستە پەرلەمان چەترێك بێت هەموومان كۆبكاتەوە و هیچ رێگایەكی یاسایی و پەیڕەوی نییە رێگا بە پەكخستنی كارەكانی پەرلەمان بدات".


عێراق ڕاگرتنی گه‌شته ئاسمانیه‌كانی درێژكرده‌وه | Shafaqna\nقورئان و ئەهلی بەیت\nشەفەقنا کوردی- ده‌سه‌ڵاتی فڕۆكه‌وانی عێراق ڕۆژی دوشه‌ممه ڕاگرتنی گه‌شته ئاسمانیه‌كانی تا چوارشه‌ممه‌ی ھەفتەی داهاتوو درێژكرده‌وه و ڕایگه‌یاند که ته‌نیا ڕێگه به‌گه‌شتی ئاسمانی تایبه‌ت ده‌درێت.\nبەپێی هەواڵی شەفەقنا له خەندانەوه، بەپێی به‌یاننامه‌یه‌ک که ده‌سه‌ڵاتی فڕۆكه‌وانی عێراق بڵاویكرده‌وه، به‌رده‌وامی ده‌درێت به‌بڕیاری داخستنی گه‌شته ناوخۆیی و ده‌ره‌كیه‌كان تاوه‌كو 22ی ته‌موزی 2020، ئه‌و بڕیاره‌ش حاڵه‌تی تایبه‌تی گه‌شتی ئاسمانی فریاكه‌وتن، پزیشكی و بارهه‌ڵگر ناگرێته‌وه.\nده‌سه‌ڵاتی فڕۆكه‌وانی عێراق ئه‌وه‌شی خستوه‌ته‌ڕو که به‌رده‌وامی ده‌ده‌ن به كاركردن و هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ كۆمپانیاكانی هێڵی فرۆكه‌وانی بۆ پێدانی ڕه‌زامه‌ندی فه‌رمی و ئه‌نجامدانی گه‌شتی تایبه‌ت بۆ ئه‌و هاوڵاتیانه‌ی ڤیزای گه‌ڕانه‌وه‌یان بۆ عێراق وه‌رگرتوه.\nله‌مانگی ئاداری ئه‌مساڵه‌وه و به‌مه‌به‌ستی رێگریكردن له‌بڵاوبونه‌وه‌ی ڤایرۆسی كۆرۆنا، ده‌سه‌ڵاتی فڕۆكه‌وانی عێراق به‌چه‌ند قۆناغێك بڕیاری داخستنی گه‌شته ئاسمانیه‌كانی ناوخۆ و ده‌ره‌وه‌ی درێژكردوه‌ته‌وه.\nده‌سه‌ڵاتی فرۆكه‌وانی عێراق\nڕاگرتنی گه‌شته ئاسمانیه‌كان