مەلای خەتێ … لەنێوان هەقیقەت و خیانەتدا – History Of Kurd\nHome / ناوداران / مەلای خەتێ … لەنێوان هەقیقەت و خیانەتدا\nزريان احمد 2016-03-28\tناوداران لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە مەلای خەتێ … لەنێوان هەقیقەت و خیانەتدا 7,402 Views\nئاخۆ دەبێ مەلای خەتێ كێ بێ؟\nئەم خیانەتە چیە كردوویەتی؟\nبەدوا داچوونی ئەم باسە مێژساڵە لەناخم دا جۆشی سەندوە بۆیە بەڵێنم دا بەدوای ئەم باسەدا بچم و بەبنج و بناوانی بگەم، ڕۆژان هاتن و ڕۆژان ڕۆیشتن من هەر خەریكی كۆكردنەوەی سەرچاوە و سۆراغ كردنبووم لەمەلای خەتێ، تاكو قۆناغی چوارەمی زانكۆ هاتەپێش، بڕیارم دا باسی (تەخەروج)م لەسەر كێشەی مەلای خەتێ وفتواكەی بێت، دوای مشت ومڕێكی زۆر لەلایەن عەمادەوە بەناوی( العلامە محمد الختی بین الحقیقە والإفتراْ ) قەبووڵ كرا، لێرەدا كورتەێك لەم توێژینەوە دەخەمەڕوو، بەو هێوایەی ڕاستیەكان وەك مانگ بدرەوشێنەوە وناڕاستیەكانیش بپووكێنەوە.\nپوختەیەك لە ژیانی .یەكەم: نا و و نازناو لەدایك بوونی.ناوی محمدی كوڕی أحمدی كوڕی عبدالرحمن كوڕی ئیسماعیلی كوڕی سلێمانە.لەساڵی 1785 زاینی لە گوندی (خەتێ) ی ناوچەی خۆشناوەتی لە دایك بووە “كە دەكەوێتە نێوان بالیسان و خەلیفان” مەلای خەتێ بە (شێخ سلێمانی) نازناو كراوە، لەنێوان كوردەكان بە (مەلای خەتێ) ناوزەد كراوە، لەلای زانایان بە (محمد الخگی اڵافندی) ناسراوە، لە خێزانێكی زانست دۆست و عیرفان پەروەر گەشەی كردووە، باپیری بە درێژایی تەمەنی خەریكی وانە وتنەوە بووە.\nدووەم: خوێندن و مامۆستاكانی:مەلای خەتێ هەر لەمنداڵی یەوە بە خوێندن سەرقاڵ بووە، لەلای زانایانی ناوچەی (ڕەواندوز) و ناوچەكانی تری كوردستان خوێندویەتی، لە ناودارترین مامۆستاكانی ئەمانەی خوارەوەن:-1\n– عبدالرحمن ڕۆژبەیانی فورقانی،(فورقان) گوندێكە لە (قەرەحسن) لە دەوروبەری كەركووك، ناوی دەركردووە بە (شیخ علماْ العراق) لە ساڵی 1207 كۆچی، وەفاتی فەرمووە، مەلای خەتێ لەسەر دەستی ئەو ئیجازەی زانستی وەرگرتووە.2- محمد ئادەم باڵەكی لەگوندی (ڕوستە) لەناوچەی (باڵەكان) لەدایك بووە، لە سی ساڵی دا هەموو زانستەكانی تەواو كردوە، كۆمەڵێك دانراوی هەیە لە زانستەكانی عەقڵی و نەقڵی دا، مەولانا خالیدی نەقشبەندی و مەلا عبدالله ی گەڵاڵی و زۆر لە زانا ناودارەكان دیكە لای ئەویان خوێندوە، لەساڵی 1237ی زاینی كۆچی دوایی كردوە.3- ئەبوبەكر میر ڕۆستەمی لە گوندی (میر ڕۆستەم) لە دایك بووە، ئەم گوندە دەكەوێتە نێوان شەقڵاوە و هەریر كۆمەڵەێك لێكۆڵینەوەی هەیە لەسەر كتێبە زانستیەكان، لە ساڵی 1230 كۆچی، مردووە.\nسێ یەم قوتابیەكانی:1- مەلا عمر ئەفەندی خەیلانی، لە ساڵی 1814ی زاینی لەدایك بووە، دەستێكی باڵای هەبووە لە فیقهی شافعی مامۆستا عەبدولكەریمی مودەریس دەڵێ: وای بۆدەچم لە هەموو زاناكانی سەردەمی خۆی زاناتر بووبێت لە زانستە فیقهدا .2- مەلا عبدالله جەلی، لە ساڵی 1300ی كۆچی لە (كۆیە) لە دایك بووە، لە ساڵی 1952ی زاینی، مردووە.3- مەلا ئەحمەد نودشەیی، بەباب و باپیرەوە موفتی بوون لە سلێمانی لە لەساڵی 1884ی زاینی، وەفاتی كردووە.4- مەلا ئەبوبەكر هەرشەمی، مورشیدێكی گەورەی ئایینی بووە، لە ساڵی 1329ی كۆچی، مردووە .5- شاعیری گەورەی كورد حاجی قادری كۆیی، لە ساڵی 1817ی زاینی لەدایك بووە، لەساڵی 1897ی زاینی كۆچی دوایی كردووە.چوارەم: كۆچی دوایی.مەلای خەتێ لە ڕواندز كۆچی دوایی كردووە لە گۆڕستانی (گەردەگرد) بەخاك سپێردراوە، دكتۆر محمد گەزنەیی ساڵی وەفاتی دیاری كردووە، ئەم ساڵەش هاوكاتە لەگەڵ دەركردنی فەرمانی گرتنی میر لەساڵی 1831ی زایینی. ئەمەش هاودژە لەگەڵ بۆچوونی (مسعود محمد) كە پێی وایە مەلای خەتێ پاش شەش ساڵا دوای مردنی (پاشای كۆرە) دەگەڕێتەوە بۆ گوندەكەی خۆی خەتێ.\nباسی دووەم: پلەو پایەی زانستی.وەك ئاشكرایە مەلای خەتێ زاناێكی بلیمەت و لێهاتووێكی گەورەی سەردەمی خۆی بووە، بەتایبەت لەزانستە عەقڵیەكان پایەێكی مەزنی هەبووە، مەلائەفەندی هەولێری بەم شێوە بەرزە وەسفی كردوە:(إمام اڵافاق بالإتفاق أستاژ الكل فی الكل علی الإگلاق غگریف المتأخرین وأكمل المتبحرین، ناقد السابقین وقائد اللاحقین العالم الربانی محمد اڵافندی الخگی) مامۆستای بیریار مسعود محمد لەباسی مەلای خەتێ دا بەم شێوە دەدوێت:(إنه واحد من أعلم أهل زمانه بعلوم الإسلام، وإنه حبر عڤیم فی مراتب الإجتهاد، أخژالعلم من أفژا الكرد وإن پقل علمه لا ینهڤ به الا میزان یزن فگاحل علماْ‌و الإسلام وتخرج علی یدیه علما‌و أجلا‌و من الكرد والعرب وغیرهما علی مدی عشرات السنین)لەلاێكی تر (إبڕاهیم فصیح الحیدری) لەگەورەیی ئەودا دۆش دادەمێنێنت و دەڵێت ) العلامە المحقق، والفهامە المدقق، صاحب الژهن الوقاد، وشیخ العلما‌و، والورع الصالح،(محمد الخگی وكان من أعڤم علما‌و العراق وقد إنتفع به خلق كپیر). وەك لەسەرچاوەكان ئاماژەی بۆكراوە مەلا محمدی خەتی (مەرجەع)ێكی گەورە وگشتی ناوچەكە بووە، بۆهەموو گرفت و كێشە كۆمەڵایەتیەكان گەڕانەوەی بۆ لای ئەو .\nبەرهەم و دانراوەكانی مەلای خەتێ.ئەوەی ئێمە لەدەرەنجامی لێكۆڵێنەوەكان بەدەستمان گەیشتوە ئەوەیە كەمەلای خەتێ، كۆمەڵێك دانراو و نووسراوی لەدوای خۆی بەجێ هێشتوون بەداخەوە تەنها نووسراوێكی ماوە ئەوانی تر هەموو فەوتاون، لێرەدا بەگوێرەی سەچاوەكانی مێژوو دەیان خەینە ڕوو:1-حواش علی تفسیر البیچاوی.2- حاشیە علی شرح جمع الجوامع.3-حاشیە علی تحفە إبن حجر.4- حاشیە علی تعلیقات عبدالحكیم الهندی علی (المگول).5-رسالە العلم فی علم الكلام. ئەم كتێبە كاتی خۆی مەلای خەتێ بەدیاری بۆ والی بغدا (داود پاشا)ی دەنێرێت، ئەم پەرتووكە لە یەكێك لە مەتحەفەكانی بەغدا دەپارێزرێ. لەم ساڵانەی دوایی مەلا تاهیر بەحركەیی (تحقیق)ی دەكات و بەچاپی دەگەێنێنت، ئەم كتێبە تاكە بەرهەمی مەلا محمدی خەتێ یە لە لە ناوچوون ڕزگاری بووە.باسی سێ یەم: مەلا محمدی خەتێ لەنێوان تۆمەت و حەقیقەتدا.یەكەم: ڕوِوخانی میرنشینی (سۆران)لەكاتێكدا بزاڤی(محمد پاشا) بزوتنەوەیەكی سەركەوتوو بەهێز بووە بۆ بنیاتنانی دەوڵەتێكی كوردی تۆكمە، ئەمە لەدڵی بەشێك لە ڕۆشنبیرە لاڕێكان جێگەی داخ بووە، كەبەم شێوە ناخۆشەیە هەرەسی هێنابێت، لەهۆكارە ناوەكیەكانی لەبەین چوونی ئەم میرنشینە ورد نەبوونەتەوە، ڕووخانی ئەم میرنشینە لە هەڵوێست و فەتواكەی مەلای خەتێ كورت هەڵدێنن.بەگوێرەی بۆچوونی زۆربەی مێژوونووس و لێكۆڵەران ڕووخان و هەرەسهێنانی شۆڕشەكانی كوردی بەپلەی یەكەم بۆ حاڵ و ڕەوشی كۆمەڵگەی كوردی دەگێڕێتەوە.گەر لەهۆكارەكانی ڕووخانی ئەم شۆڕشانە وردبینەوە، سێ خاڵی گرنگمان دە ست دەكەوێت كە بونەتە مایەی لە نێوچونیان، ئەم خاڵانەش بریتین:یەكەم: گرنگی نەدان بەیەكگرتن بۆ پڕۆژە وكارەكانیان.دووەم: ڕكەبەرایەتی لەنێوان ئەمیرەكانی (بابان) و جەزیرەی (بۆتان).سێ یەم: بڵاو بوونەوەی نەزانی و نەفامی لە نێو خەڵكی كوردو و پشت گوێخستنی فێڵ و تەڵەكاتی دوژمنان.سەبارەت بە ڕووخانی ئیمارەتی سۆرانیش كەم و زۆر ئەم خاڵانە ڕەنگی داوەتەوە، هێندێك بۆ هۆكاری ناوەكی و هێندێكی تر بۆ هۆكاری دەرەكی دەیگڕێنەوە.دووەم: شیكردنەوەی دەقی فەتواكەی مەلای خەتی.بۆ ڕوونكردنەوەی ئەم باسە پێوستە ئاماژە بەسێ خاڵی سەرەكی بكەین:خاڵی یەكەم: ئەم فەتوا هەڵبەستراوە بە مەلای خەتی، هاودژە لەگەڵ شەریعەتی ئیسلام و بەهیچ شێوەیەك لەگەڵ بنەماكانی ئیسلام یەكناگرێتەوە، هەروەها لەپلەو پایەی ئەم زانایەش ناوەشێتەوە كە بڵێ( هەركەسێك جەنگ لەگەڵ سوڵتان دا بكات، بە بێ ئیمانی دەمرێت و، تەڵاقی دەكەوێت).خاڵی دووەم :ڕەخنەگر ناتوانێ پشت بەم تۆمەتە هەڵبەستراوە ببەستێ لەبەر دوو هۆ: ئەم زانایە دەیتوانی لەساڵی 1830ز. فتوایەك دەربكات “كاتێك ئەمیر بانگەشەی ئیستقلالی كرد” بڵێت ئەم دابەش بوونە دژ بەدینەو خەڵك لەم بارەوە هان بدات.یاخود لە ساڵی 1831كاتێك ئەمیر داوای لە وتاربێژان كرد ناوی ئەو لەجێگەی (سوڵتان) دابنێن ، هەروەها فەرمانی دا سكەی پارە لێبدەن، دەی دەبوا مەلای خەتی فتوای دەركردباو گوتبای ئەم جۆرە كارانە لەگەڵ شەریعەتی ئیسلام ناگونجێن… ئەی بۆچی فتوای نەدا؟خاڵی سێ یەم: یەكەم: پچڕ پچڕی لەگێڕانەوە فتواكەدا هەیە.هیچ كەسێك نەبووە لەگێڕانەوەی ئەم فتوایە بڵێ من ڕاستەوخۆ لەمەلای خەتێم بیستووە، یاخود بەنووسراو بینیوومە بەبێ زیادە وكەمی.دووەم: ناكۆكێكی زۆر لە مەتنی دەقەكەدا هەیە، حوسین حوزنی جارێك دەڵێت(جەنگان دژ بە سولتانەكان زیان بەدین و تەڵاق و عەقیدە دەگەێنێت) جارێكی تر دەڵێت(هەركەسێك لەگەڵ جەیشی عوسمانیەكان بجەنگێت، بەبێ ئیمانی دەمرێت، تەڵاقی ژنەكەشی دەكەوێت).لەلاێكی دیكە دكتۆر قاسملو دەڵێت: ( پاشای كۆرە خۆی دا بەدەستەوە بەهۆی تەحریكی مەلای خەتی كەپێ ی وابوو شەڕ دژی سوڵتان لەگونەهەگەورەكانە). بەهیچ شێوەیەك باسی دەركردنی فتوای نەكردوە.. ئەمین زەگیش پێ وایە لە بەر نەڕژانی خوێن پاشا خۆی تەسلیم كردووە.سێ یەم: تۆمەتی مەلای خەتی لەتەرازووی ژیری دا .مامۆستا علائەدین سوجادی دەڵێت: مەلای خەتی بەردەوام بۆ بەرژەوەندی میر كاری كردوە، لەهەموو كارو باروەكانی دا هاوكاری بووە، هیچ فتواێكی دژ بە میر دەرنەكردووە، ئەم بووختانەش دووژمنانی مەلای خەتێ هەڵیان بەستووە و بەس. ئەوەی كەر بۆچوونی مامۆستا پشت ڕاست دەكاتەوە چەند بەڵگەێكی یەكلاكەرەوەن:1-پاشای كۆرە پیاوێكی بەهێزو حوكمێكی توندو تۆڵی هەبووە، هەركەسێك كەمترین زیانی بە دەستەڵاتی ئەو گەیاندبی لە نێوی بردووە، گەورەترین شاهیدیش لەسەر ئەم باسە كوشتنی مامەكانی خۆی بوو پێش هەموو كەسێك، دەی ئەگەر ئەمە ڕاست بوایە بۆچی پاشا لەسەر ئەم هەڵوێستەی خەتی چورتەی نەكردو هیچ بڕیارێكی لەدژ دەرنەكرد؟ باشە بۆچی مەلای خەتێ بۆ شوێنێكی ئارام هەڵنەهات؟2- وەك باسمان كرد (ملا عبداللەی جلی) و شاعیری ناوداری كورد(حاجی قادری كۆیی) لەلای مەلای خەتێ لەگوندی (خەتێ) فەقێ بوون و دەرسیان لەلا خوێندوە، ئەمەش دوای ڕووخانی میرنشینی سۆران بووە، هەریەك لەمانە ئەگەر بچوكترین خیانەتیان لەم مەلایە هەست پێ كردبا بۆ ئێمەیان دەگێڕایەوە، كەچی بەپیچەوانەوە شیعرەكانی حاجی خاڵی و بەتاڵن لەم بارە.3- ئەم بووختانە تەنها لەدوای دەركەوتنی فیكرەی قەومی بڵاوبۆوە، خەڵك بەپێوەری ئایندە بۆ رابردوو گەڕانەوە، پێشترئەم بووختانە بەخەیاڵی هیچ كەسێ گوزەری نەكردبوو، بەڵام لەسەرەتاكانی ئەم چاخە ئەم گێرە شێوێنییە لەسەر زمان و قەڵەمی بەشێك لەكین لە دڵان دەركەوت. 4- لەم ڕەوش و حاڵەی كەگوایە مەلای خەتی فەتواكەی لێدەركردوە، كۆمەڵێك شەڕی خوێناوی پێشتر لەگەڵ جەیشی توركان لەنزیك (ڕەواندوز) ڕوویان داوە، كەچی مەلای خەتی هیچ فەتواێكی لەم بارە دەرنەكردووە بۆچی؟ 5- وەك سەرچاوەكانی مێژوو ئاماژەی بۆ دەكەن یەكەم كەس كە ئەو تۆمەتەی هەڵبەستووە حوسێن حوزنی موكریانی بووە، ئەمەش لەبەر بوونی كێشەێك لەنێوان موكریانی و بنەماڵەی خەتی لەسەر پارچە ئەرزێك. مامۆستا( محمد تەها بالیسانی) دەڵێت: سوێند دەخۆم بەخوای مەزن ئەمە هەڵبەستراو و ناڕاستەو هیچ پەیوەندیێكی بەحەقیقەتەوە نییە، بۆ یەكەم جاریش حوزنی مكریانی ئەمەی هەڵبەستوە. هەروەها (عزدین ملا ئەفەندی) “كە لە دایكیەوە ڕەچەڵەكی بۆ میر محمد دەگەڕێتەوە” دەڵێت: حوسین حوزنی موكریانی دانەیەك لەكتێبەكەی (میرانی سۆران)ی بەدیاری بۆ مەلا عیزەدین نارد، دوای خوێندنەوەی بە سەرزنشتەوە بە حوزنی دەڵێت: تۆ چاك دەزانی ئەگەر مەلا محمدی خەتی فتواێكی وای دەر كردبێت بە ڕەزامەندی پاشا بووە، ئەی بۆچی لەكتێبەكەتدا لەم هەقیقەتە بێ دەنگ بووی؟ هەڵوێستی بەشێك لەزانا و مێژوونووسانی هاوچەرخ سەبارەت بەفەتواكەی مەلاخەتی:بۆ ڕوونكردنەوەی ئەم باسە بەتەلەفۆن پەیوەندیم بە هێندێك لە رۆشنبیران و شارەزایانی بواری مێژووكرد، سەرەتا (د. عزدین مستەفا رسول)م دواند،لەبارەی ئەوەی ئایا ئەم فەتوایە ڕاستە یان نا؟ گەر ڕاست نیە كێ بۆ یەكەم جار هەڵی بەستووە؟ لەوەڵام دا گوتی: ئەمە هەڵبەستراوە و هیچ بنچینەیەكی ڕاستی نییە، بۆ یەكەم جاریش( حوسین حوزنی موكریانی) هەڵی بەستوە، بەدەر لەو هیچ كەسێك لە جەماعەتی پاشا نەیگوتووە، بۆیە من پشتگیری تەواوی بۆچوونی مامۆستا (مسعود محمد) دەكەم. هەروەها (ممتاز حەیدەری) كەلەو بارە لێدوان و نووسینی خۆی هەیە، گوتی: هەر هەڵبەستراوێكی وا، هەر بۆ چونێكی وا، كەبڵاو كرایەوە، پێویستە بەشێنەیی شی بكرێتەوە، ڕەوشی سیاسی و ئابووری و كۆمەڵایەتی و سەربازی ئەو سەردەمەی مەلای خەتی لێكبدرێتەوە، پەیوەندی مەلای خەتی لەگەڵ دەوروبەری چۆن بووە؟ دوای لێكۆلێنەوەیەكی خەستی مێژوویی بگەینە دەرەنجام، ناكرێ بەبێ زانیاری مەلای خەتی بەشۆڕشگێر لەقەڵەم بدەین یان بە (خیانەتكار)، بەڵكوو دوای توێژینەوە دەبێ بگەینە بڕیارێكی تەواو.م: تاهیر بەحركەیی كە كتێبێكی شیكاری لەسەر ئەم باسە هەیە، زۆر بە توندی دژی ئەو كەسانە وەستاوە كە ئەم بوختانەیان هەڵبەستووە، گوتی: لەم بارە زۆر پرسیارم لە گەورە پیاوانی ڕواندوز كردووە دەڵێن: كاتی خۆی حوسێن حوزنی ویستوویەتی چاپخانەیەك لەسەرپارچە زەویێكی بنەماڵەی مەلای خەتێ دابنێت بەڵام ئەوان نەیان هێشتوە، بۆیە مشتومڕ لەنێوانیان دا پەیدا بووە، حوزنی ئەم بوختانەی بۆ مەلای خەتێ هەڵبەستووە!. پڕۆفیسۆری یاری دەدەر سەلام ناوخۆش: گوتی: منیش بۆچوونم تەواو لەگەڵ ئەو مێژوو نووسانەیە كەدەڵێن: ئەم قتوایە هەڵبەستراوە، ئەو كەسەی قەناعەتی بەمیری سۆران كرد كەشەڕی عوسمانیەكان نەكات سیخوڕێكی بەریتانی بوو بەناوی (ریچارد ونچ)، نەك مەلای خەتێ. باشە ئەگەر مەلای خەتێ فتواێكی وەهای دابا چۆن خزم و كەس و كاری پاشای كۆرە دوای ئەم ڕووداوە لەمەلای خەتی ڕازی دەبوون؟ نووسەر و شارەزا لەبواری مێژوو مامۆستا (عبداللە حسن زادە)، لەم بارەوە جەنابیان گوتی: من لەو سەرچاوانەی خوێندومەتەوە رە بۆچوونەكە م. مسعود محمدم لەهەموویان زیاتر بە دڵە كەدەڵێت- ئەم فتوایە هەڵبەستراوە- چوونكە مامۆستا كاتێك شتێكی دەنووسی كاری بەمە نەبوو داخۆ كێ لێ ی ڕازی دەبێت وە كێ دژی دەوستێتەوە، هەروەها رەئیەكەی ئەو إستیدلالیشی تێدایە، سەبارەت بەحوسێن حوزنی موكریانی دەیان گوت كاتێ خۆی كە شتێكی دەنووسی لێ یان دەپرسی سەرچاوەت چی یە؟ دەیگوت گرنگ نیە، بەڵكو ئێمە دەبینە سەرچاوە بۆ خەڵك!.\n1- اربيل في أدوارها التأريخية /زبير بيلال/ مطبعة النعمان ـ النجف ـ الطبعة الاولى ـ سنة1971م.\n2- إسهام علماء كوردستان العراق في الثقافة الإسلامية / محمد حسين أحمد/ مطبعة التربية ـ أربيل ـ الطبعة الألى ـ عام 1999م.\n3- إعادة التوازن إلى ميزان مختل/ مسعود محمد/ مطبعة مجمع العلمي ـ بغدادـ الطبعة الأولى ـ عام 1977م.\n4- بوژانەوەی مێژووی زانایانی كورد لەڕێی دەسخەتەكانیانەوە (إحياء تأريخ علماء الكرد من طريق مخطوطاطهم) شيَخ عمر قةرِةداغى مطبعة السالمي ـ بغداد ـ الطبعة الألى ـ عام 1999م.\n5- بنەماڵانی بەناوبانگی ڕەواندوز/ أسر المشهورة في الرواندز/ ممدوح المزوري/ مطبعة أربيل ـ الطبعة الألى ـ عام 1998م.\n6- تأريخ الدول والإمارات الكردية/ محمد امين زكي بك ـ مطبعة مصر ـ المطبعة الثانية ـ عام 1948.\n7- تثنية الحج إلى إعتاب العلامة الخطي / زبير بيلال / مجلة الحكم الذاتي ـ العدد (71) عام 1989.\n8- جواهر الفتوى / عبدالكريم المدرس / مطبعة الزمان / بغداد ـ الطبعة الألى ـ عام 1976م.\n9- حاجى قادرى كۆیى / مسعود محمد / به‌رگى يه‌كه‌م/ چاپخانه‌ی (المجمع العلمى) بغداد، چاپی یه‌كه‌م، ساڵى 1976.\n10- رسالة العلم/ مه‌لا محمد خه‌تى/ چاپخانةى وةزارةتى په‌روه‌رده / چاپى يةكةم/ سالَى 2007 ز.\n11- سۆزی نەتەوایەتی/ علی باپیر / چاپخانەی شەهیدان- سلێمانی – چاپی دووەم ساڵی 1991ز.\n12- شۆڕشەكانی كوردو كۆماری عێڕاق / علاْ الدین السجادی/ چاپخانەی (معارف)ـ بەغداد ـچاپی یەكەم ـ ساڵی ـ 1959ز.\n13- عنوان المجد فى تأريخ بغداد والبصرة / إبراهيم فصيح الحيدرى / چاپخانه‌ی(دارلبصرة) مێژووی چاپكردنی نادیاره.\n14- علمائنا فى خدمةالعلم والدين/ عبدالكريم مدرس/ چاپخانه‌ی (دارالحرية)- بغداد- چاپی یه‌كه‌م- ساڵى- ساڵى- 1983ز.\n15- فەتواكەی مەلای خەتێ / حسن محمود حمەكریم/ چاپخانەی هەولێرـ هەولێرـ ساڵیـ 2006ز.\n16ـ كوردو كوردستان/ عبدالرحمن قاسملو/ چاپخانه‌ی به‌یروت ـ به‌یروت ـ چاپی یه‌كه‌م ـ سالَى ـ 1930ز.\n17- محمد پاشا الرواندوزي والاسباب المؤدية الى سقوط إمارته، مع نبذة من تأريخ العلامة محمد الخطى مفتى إمارة(سؤران)/ طاهر عبدالله سليمان/ مطبعة الثقافة/ أربيل/ الطبعة الأولى ـ عام- 2002م.\n18- مشاهر الكرد وكردستان/ محمد أمين زةكى بگ/ بةرگى يةكةم ـ چاپخانةى (التفيض) – بغداد- چاپى يةكةم/ سالَى ـ 1945ز.\n19- محمد بن عبداللة الجلى (مةلاى گةورة) وجهودة العمية- جواد فقىـ چاپخانةى پةروةردةـ هةولێرـ چاپى يةكةم ـ سالىَ يةكةم ـ 2006ز.\n20- محمد الختى ونهاية إمارة سؤرانية/ گۆڤارى كاروان ـ ژمارة(4) سالَى ـ 1983ز.\n21- من هموم الحياة مسعود محمد/ مطبعة/ حسام بغداد/الطبعة الاولى/عام 1988م\n22_نظم الحجج لاخراج مهج المنهج/ محمد ابن ادم الروستى/مطبعة جامعة صلاحدين /اربيل / الطبعة الاولى/عام_1999م\n23_ النجم الزاهر / نكتل الكشمولة / مطبعة الجمهور/ موصل/الطبعة الاولى / عام_ 1988م.\n24_ الهجوم العثماني على كوردستان/ مجلة(كاروان) الاعداد _52_53_54_عام_1981م\n25- دواندنی چەند نووسەرو مێژوو نووسێك لەڕیگەی تەلەفۆنەوە كەئیستا دەنگیان لە لام پارێزراوە.\nPrevious مێژووی میرانی میرنشینی سۆران\nNext رۆلی پاشای گەورە لە گرنگی دان بە زانست و کتێبخانە\nوێنەی سوپای كوردی لە سالی 1910\n“له سرووده‌كاندا ده‌ڵێن “هه‌ولێرى هۆلاكۆ به‌زێن”، به‌ڵام هۆلاكۆ هه‌ولێرى نه‌دیوه”بەشی یەکەم\nکورد لە یاداشتەکانى ئارچى رۆزڤێڵت دا


منداڵێك له‌سه‌ر شێوه‌ی كه‌ركه‌ده‌ن له دایك بوو\nله فلیپین منداڵێكی جیاواز له‌دایك بوو كه له كاتی له‌دایكبوونییه‌وه دیمه‌نێكی سه‌یر به سه‌ریه‌وه ده‌ركه‌وت، ئه‌مه‌ش وای كرد به منداڵی كه‌ركه‌ده‌ن ناو ببرێت.\nمنداڵێك له فلیپین له دایك بوو كه پارچه گۆشتێكی سه‌یر و جیاواز به كه‌له‌ی سه‌رییه‌وه نووساوه، ڕێك له قۆچی كه‌ركه‌ده‌ن ده‌چێت، ئه‌مه‌ش جۆرێكه له نه‌خۆشییه ده‌گمه‌نه‌كانی به فتقی مێشك ناسراوه و ناوه زانستییه‌كه‌ی بریتییه له "encephalocele".\nئه‌م پارچه گۆشته‌ی به قۆچ ناو ده‌برێت، ڕۆژ به ڕۆژ درێژتر و گه‌وره‌تر ده‌بێت، پزیشكانی شاره‌زای ئه‌و وڵاته‌ش تا ئێسته نه‌گه‌یشتوون به ئه‌نجام كه ئه‌م دیمه‌نه له چییه‌وه دروست بووه، چونكه ئه‌و كاته‌ی له سكی دایكیدا بووه هیچ نیشانه‌یه‌كی پێوه دیار نه‌بووه و هه‌ستیان پێی نه‌كردووه.\nئه‌وه‌ی جێی سه‌رسوڕمانه، ئه‌م پارچه گۆشته به مێشكییه‌وه نه‌نووساوه و ته‌نیا له كه‌له‌ی سه‌رییه‌وه گه‌شه ده‌كات، بۆیه پزیشكه‌كان ده‌ڵێن ئه‌گه‌ر نه‌شته‌رگه‌ری بۆ بكه‌ین و پارچه گۆشته‌كه‌ی لێ بكرێته‌وه، بێگومان له گه‌شه‌كردن ده‌وه‌ستێت و حاڵی ته‌ندروستی به‌ره‌و باشتر ده‌ڕوات.


یه‌كێتی به‌فه‌رمی ڕونكردنه‌وه له‌باره‌ی كۆبوونه‌وه له‌گه‌ڵ عه‌لی باپیر ده‌دات\n209 جار بینراوە 30/1/2019 03:55 PM\nوته‌بێژی فه‌رمی یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان به‌فه‌رمی، ڕونكردنه‌وه‌ی له‌باره‌ی چه‌ند هه‌واڵێكی په‌یوه‌ست به‌كۆبوونه‌وه جێگری سكرتێری گشتی یه‌كێتی له‌گه‌ڵ ئه‌میری كۆمه‌ڵی ئیسلامی بڵاوكرده‌وه.\nبه‌گوێره‌ی ڕاگه‌یه‌ندراوێكی وته‌بێژی فه‌رمی یه‌كێتی ئه‌وه‌هاتووه، "لە ڕۆژنامەیەک و هەندێ ماڵپەرەوە هەواڵێک لەبارەی کۆبونەوەیەکی ناڕەسمی مامۆستا عەلی باپیر ئەمیری کۆمەڵی ئیسلامی لەگەڵ کاک کۆسرەت و مەکتەبی سیاسی یەکێتی بڵاوکراوەتەوە کە تێدا هەندێ قسەش بەناوی کاک سەعدی پیرە هەڵبەستراوە".\nباس له‌وه‌شكراوه، "بۆ هەموولایەکی ڕادەگەیەنین سەرلەبەری زانیاری ناو هەواڵەکە دوورە لەڕاستیەوەو هەڵبەستراوە کە هەندێک میدیای نابەرپرسیار بۆ چەواشەکردنی خەڵک و تێکدانی پەیوەندی لایەنەکان بڵاوی دەکەنەوە، یەکێتی پەرۆشی پەرەپێدانی پەیوەندی دۆستانەیە لەگەڵ هەموو لایەنە سیاسیەکان".\nپه‌یوه‌ست به‌و قسانه‌ی له‌باره‌ی عه‌لی باپیره‌وه كراون وته‌بێژه‌كه‌ی یه‌كێتی ده‌ڵێ، "بەڕێز مامۆستا عەلی باپیر و کۆمەڵی ئیسلامی رێزگیراون لای یەکێتی و هەر کۆبونەوەو لێدوانێک هەبێ بەرەسمی بڵاوی دەکەینەوەو پێویست بە میدیای جەواشەکارو نابەرپرسیار هەواڵی ناڕاست بڵاوبکەنەوە".


سیستانی هەڵوێستی خۆی لەبارەی بڕیارەکەی ترەمپ راگەیاند\nعەلی سیستانی، گەورە مەرجەعی شیعەکان\nگەورە مەرجەعی شیعەکان، بڕیارەکەی، سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لەبارەی ئۆرشەلیم (قودس)ـەوە ئیدانە دەکات.\nعەلی سیستانی، گەورە مەرجەعی شیعەکان لە بەیاننامەیەکدا لەبارەی بڕیارەکەی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا بە ناساندنی قودس وەک پایتەختی ئیسرائیل، رایگەیاند، "ئەو بڕیارە ئیدانە و سەرکۆنەکراوە، بێڕێزییە بە هەست و سۆزی سەدان ملیۆن عەرەب و موسڵمان، بەڵام ئەمە هیچ لەو راستییە ناگۆڕێت، کە قودس خاکێکی داگیراکراوە، پێویستە بگەڕێتەوە بۆ خاوەنەکەی کە فەلەستنییەکانە، ئەگەر کاتیش درێژە بکێشێت".\nرۆژی چوارشەممە 6-12-2017 دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ئۆرشەلیم (قودس) ی وەک پایتەختی ئیسرائیل ناساند و داوای لە وەزارەتی دەرەوەی وڵاتەکەی کرد کار بۆ گواستنەوەی باڵیۆزخانەی ئەمریکا لە تەلئەبیبەوە بۆ قودس بکات.\nدۆناڵد ترەمپ بە ئاماژەدان بەوەی هەوڵ بۆ ئاشتیی نێوان ئیسرائیل و فەلەستین دەدات رایگەیاند: "ئەمریکا پاڵپشتی لە دوو دەوڵەت دەکات بۆ ئیسرائیل و فەلەستین". گوتیشی: "بڕیارێکی تایبەت بۆ چارەسەرکردنی کێشەی نێوان ئیسرائیل و فەلەستین دەدەم".\nهاوکات جەختی لەوەش کردەوە، کە هەموو سەرکردەیەکی ئەمریکی شکستیهێناوە لە گواستنەوەی باڵیۆزخانەی ئەمریکا بۆ ئۆرشەلیم.\n3 0 تەنیا کورد | 7/12/2017\nئەدی بۆ ئەو کابرایە گەر باوەری بە خاونداریی دەکات ، بۆ باسی زەو جیگایانە ناکات کە خاونی کوردە و ئەوان داگیریان کردوە.\nنیشانەکردن : عەلی سیستانی , ئەمریکا , ترەمپ\n4749 ژمارەی بینین


کاری دەرهێنان لە درامای ڕۆژمێری شارێكدا – Denegkan\nbydengekan\tMarch 7, 2013\tسینەما\nگومان و پرسیار کردن لە هەموو بوارەکانی ڕامیاری و هونەری و کۆمەڵایەتی و ئابووری و دینی و کلتوری بۆ هەموو تاکەکانی کۆمەڵگا، نەك ماف، بەڵکو پێوستییە. وەلێ ئەفسوس لە کلتووری ئێمەدا، کاتێك کەسێك جیاواز دەبێت وگومان و پرسیار دروست دەکات لەهەموو ئەو بارودۆخانەی سەرەوەدا، وەك لە ڕێ لادەر و قێزەون سەیردەکرێت و بە پێێی ئەو بیرکردنەوەیەش دەبێ سزا بدرێت. هەر بۆیە هەوڵ دەدرێ لە بەها و نرخی کەسەکە کەم بکرێتەوە و کارەکتەری بەچەندین بەهانه‌ترۆر بکەن، به‌ڵام نووسەری بوێر ئەو کار و کاردانەوانە وای لێ ناکات کە ڕاستی نەدرکێنێ، بگرە دەبیتە خاڵی دەستپێکردنی و بەردەوام بوونی.\nبۆ ئەم مەبەستەش دەمانەوێت بوێرانە گومان و پرسیار بوروژینین له‌سه‌ر درامای رۆژمیری شارێك بەتایبەتی کاری دەرهێنان،ئه‌م به‌رهه‌مه لە سیناریۆی بەرێز (دڵشادمستەفا) و دەرهێنانی بەڕێز (ئەرسەلان دەروێش) و بەرهەمی تیپی سالار و کوردسانە و لە ٣١ زنجیرە پێك هاتووە.\nبە شێوەیەکی گشتی لێهاتوویی و پسپۆڕیی هونەری بۆ کاری دەرهێنانی شانۆ و دراما و فیلم پێویستە، بەڵام توانا و ڕوانین ،واتە (روئیا) گەلێك گرنگترە. دەبێت دەرهێنەر هەڵسەنگێنه‌رێكی باش بێت تا بتوانێ دیدی خوێندەوەی جیاواز بێت، درك بە هەموو ئەو ڕەهەندە شاراوانەی مەعریفی و فەلسەفی و ئەفسانانەی چیرۆك یان سیناریۆ بکات، تا فەزا یان ڕووبەری ئەفراندنی فراوانتر بێت.\nئەم درامایە بینەرێکی زۆری هەبوو، وە زۆرێك گفتوگۆ و پرسیار و باسی لەسەر کرائێمه‌ش هه‌وڵ ده‌ده‌ین جه‌مکی هه‌ندێ لایه‌نی تری بگرین وباسه‌که‌مان درێژه پی بده‌ین . بوونی ئه‌م لێدوانانه خۆی له خۆیدا به‌ڵگه‌ی زیندووببوونی ئه‌م به‌رهه‌مه‌یه .\nکاتێ دەرهێنەرێك دەیەوێت کاری دەرهێنان بۆ بەرهەمێكی شانۆیی یان درامی یان سینەمایی بکات، پێویستی بە بەرنامەڕێژيیەکی پێش وەخت هەیە، بۆ هەڵبژاردن، رێكخستن، جێ بەجێ کردن.\nکاری پلان دانان بۆ رۆژمێری شارێك زۆر بەلاوازی کەوتە بەر دیدی بینەران و تا وامان لێ دێت بپرسین ئایا دەرهێنەر لە یەکەم هەنگاویدا بۆ هەڵبژاردنی ئەو دەقە بۆ دراما، سەرکەوتوو بووە؟\nهەڵبەتە لە وەڵامدا دەتوانین بڵێین نەخێر، لە بەشی یەکەمدا ڕا و بۆچوونی خۆمم لەسەر سیناریۆکە نوسیبوو، بەڵام لەگەڵ هەر کەموکوڕيیەک لە نووسیندا، دەرهێنەری ووریا دەتوانێت ڕۆح یان هێز بەو بەرهەمەدا بکات و سەرکەوتن بۆ دراماکە بەدەست بهێنێت. ئەمە لەلایەك، لەلایەکی ترەوە دەرهێنەر دەبوو پێش وەخت بیزانیایە، بەرجەستە کردنی کارێكی مێژوویی ٤٠ ساڵ بەر لە ئێستا بەو هەلومەرجەی کە ئێستە لەبەردەستدایە کارێكی ئاسان نيیە و ئەوەش دەگەڕێتەوە بۆ خاڵێکی جەوهەریی تر کە ئێمەی کورد گرنگیمان بۆ کلتوور و پاراستنی نيیە، هەر بۆیە لەکاتی پێویستدا تووشی ئەو گرفتانە دەبین.\nیان نەبوونی کاتی پێویست بووە بۆ گەڕان بە دوای ئەو شوێنانەی کە دەکرێ بتگەڕێنێتەوە یان نزیکت بکاتەوە لەو سەردەمە؟\nئایا دەرهێنەر بۆ پەنای بۆ کاری تەکنیك و فێڵ و هەڵخەڵەتاندنی پەردەی شوشەی وێنەدار نەبردوە بۆ بەرجەستە کردنی لۆکه‌یشنی ئه‌م درامایه ؟\nبێجگە لەم کەموکوڕییانە، دەرهێنەر دەستکاری هەندێ لە ناوەڕۆك و رەوشی دراماکەی کردوە، لەوانە:\n* ناوی هەندێك لە کارەکتەرەکانی گۆڕیوە و لەهەر زنجیرەیەکدا هەندێك لە دیمەنەکانی سیناریۆکەی لابردوە یان نەیتوانی بوو دیمەناکانی تریش وەکو پێویست بەرجەستە بکات. لەوەش گرفتتر ئەوەیە زۆربەی دیمەنەکانی پاش و پێش خرابوو کە دەبووە هۆی ئەوەی بینەر سەری لێ بشێوێ و مانای هێڵی دراماکەی لەدەست بدات.\n* لابردنی کارەکتەری فه‌نتازی (سەعید حەیران) وبه‌رجه‌سته‌نه‌کردنی ڕۆڵی فریشته‌ی مه‌له‌ك فه‌زانی خه‌یاڵ وفه‌نتازیای نووسه‌ری به جۆرێك کوشتووه‌و که له ئه‌نجامدا وه‌ك له‌نگی بۆ هێڵی دراماو مه‌به‌ستی نووسه‌ر ده‌رده‌که‌وێت .\n*هەروەها زۆربەی ڕۆڵەکانی بە پێی تواناکان و ڕۆڵەکە کە لەسیناریۆکەدا بەمەبەست دانرابوو، هەڵنەبژێردرابوو. نموونەشمان ڕۆڵی زەکاو بوو، پێناسەی نووسەر بۆ زەکاو ئافرەتێكی شۆڕشگێڕی ڕۆشنبیر و کراوە و بەردەوام جگەرە دەخوات و کاریگەریی لەسەر دەوروبەری خۆی هەیە و پیرۆزبایی لە خۆشەویستی دەکات. بەو مانایەی ڕەمزێك بووە بۆ ئازادی و خەباتی ئافرەتی کورد.\n*وەلێ بەداخەوە بەرێز ئەرسەلان دەروێش لە هەڵبژاردنەکەیدا سەرکەوتوو نەبووە لەبەر ئەوەی ڕۆڵی زەکاو و فۆڕمی دەرەوەی کارەکتەر دژ بەیەکن. دەکری لێرەدا چەند پرسیارێك لە دەرهێنەر بکەین، ئایا دەرهێنەر پێشوەخت دەیزانی ئەو ڕۆڵە بۆ مامۆستاکەی شیاو نيیە؟ گەر بەڵێ وەڵامەکەی بێت کەواتە دەرهێنەر کلتووری عەیبەی پیادەکردوە و نەیتوانیوە ڕاشکاوانە لەگەڵ مامۆستاکەی بپەیڤێت، وە یان دەبوو بەرێز بەدیعە دارتاش بە پێی تیگەیشتن لە کەسایەتیی ڕۆڵەکە، ئامادە بووایە نواندنەکەی بە پێی خواستی نووسەر بەرجەستە بکردایە؟ گەر ئەم هۆیانە نەبن هەڵبەتە نەبوونی سەلیقە و ووردەکاری دەسەلمینێت.\nهەروەها بەرجەستە نەکردن و کاری تەواوەتی هەموو ئەو فاکتەرە تەکنیکی و هونەریانە بە جۆرێكی تر لەنگیی بۆ دراماکە دروست کردبوو، لەوانە:\n* تەکنیکی کامێرا\nکامێرا و گرتەکانی ئەو ڕۆڵەی نەبوو لەسەر دراماکە. بۆ نموونه له سینارێۆدا دیمه‌نی یه‌که‌م به‌و شیوه‌یه ده‌ست پێ ده‌کات که کامێرا ده‌چێته سه‌ر سینیه‌ك وسینیه‌که ده‌ڕوات هه‌ندێ شیرینی له‌سه‌ره، گوایه شیرینی کاکه دلێره ، له‌ده‌رگای مالان ده‌درێ وقاپێک ده‌ده‌ریته ده‌ست ماڵه‌کان و ده‌ست خۆشی لێ ده‌که‌ن ،لێره‌دا نووسه‌ر ده‌یه‌وێت یه‌که‌م هه‌نگاو جوڵه‌ی کامێرا، جۆرێک له جوانی یان ستاتیکامان بۆ بگرێت، که که‌شف نه‌بێت ئه‌م سینیه چۆن ده‌ڕوات ، دووه‌م مه‌به‌ستی نووسه‌ر ئه‌وه‌بووه ،  هونه‌ری وێنه ته‌وزیفی ڕووداوێک بکات وبه بینه‌ر بڵی ئه‌مه نیشاندانی خۆشیه‌که به‌ڵام چ خۆشیه‌ك جارێ نازانرێ، با بلێێن نووسه‌ر ویستویه‌تی هه‌ندێک به نهێنی بمینێته‌وه ، وه‌لێ ده‌رهینه‌ر نه‌ك نه‌یتوانیوه به‌رجه‌سته‌ی ئه‌و دیمه‌نه بکات ،بگره دیمه‌نێکی تری بۆ هه‌ڵبژاردوه که تێیدا ئه‌و نهێنیه‌یی نووسه‌ر پووجه‌ڵ ده‌کاته‌وه‌و جوانی گرته‌ی کامێراش له بار ده‌بات.\nهه‌روه‌ها لەم درامایەدا بە پێی دەربڕینەکان و مەبەستەکان، گرتەکان به‌شیوه‌یه‌کی هونه‌ری نه‌ده‌گیران ، ئاشکرایه گرتەی نزیك ڕۆڵی مایکرۆسکۆبێك دەبینێت کە هەرچی ووردەکاری و دەربڕینەکان هەیە دەیگرێت و دەیبینێت. گرتەی مام ناوەند لەسەرو سکەوە پیشان دەدەرێت، کارەکتەر دەتوانێت لەو مەسافەیەدا یاری بە ئەندامەکانی بکات. گرتەی گشتی بۆ ناساندنی شوێنەکەیە، واتە تەوزیف کردنی شوێن. ، به‌لام له‌م درامایه‌دا کاتێ سەیری دیمەنێکت دەکرد کە پێوست بوو بە گرتەی تەواو و پڕ دیمەنەکە پشان بدات، کامێرا گرتەی نزیکی پشان دەدایت و لەوێشەوە کەت دەبوو. هەر بۆیە بینەر نەدەگەیشتە تێگەیشتن و هەستی بێزاری لا دروست دەکرا. لەم درامایەدا گرنگی بە جوڵەی کامێرا و گۆڕینی دیمەنەکان نەدرابوو، هەر بۆیە دیمەنەکان شانۆیی دەهاتنە بەر دیده‌مان.\n* تەکنیك و فێڵی درامی\nلە درامای رۆژمێری شارێكدا تەکنیكی درامی ئەوەندە بە نەشارەزایی کاری تێدا کرا بوو کە زۆر جار وەك یاریی منداڵان و گاڵتەجاڕی بەو هونەرە دەهاتە بەرچاو. بۆ نموونە سووتانی سەربانەکەی خونچە، ئەو شەرانەی کە بە ئەرشیف پشان دەدران و کوشتنی محە و هەندێكی ترکە دەتوانرا بۆ بەرجەستە کردنی ئەو دیمەنانە سوود لە تەکیك و فێڵی دراما وەربگیرایە. نموونەشمان بۆ گڕگرتنی سەربانەکەی خونچە. دەرهێنەر دەیتوانی پەنای بۆ ئاگرێكی بچووك لە پارچە پەمۆیەکی بە ئەلکهول تەڕکراو ببردایە. لەرێگەی دانانی لەبەردەم لێنزی کامێرادا و گەورەکردنی وێنەکە بە هۆی وێنە گرتنەوە، ئاگرەکە گەورەتر خۆی نیشان دەدات، بۆ ئەوەی وەك کەتوارێك ببینرێ، دەکرێ هەندێ ئێکسسواراتی ناو ماڵی تێبکرێ تا دیمەنەکە راستەقینەتر دەربچێت. ئەویش بە پێی خواستی دەرهێنەر وە یان جۆرەها پرۆگرامی تایبەت لە کۆمپیوتەردا کە بەداخەوە دەرهێنەر نەیتوانی بوو ئەم هونەرەش بەرجەستە بکات و هەر بۆیە لە کۆتاییدا هەموو بەرپرسیارێتيیەکان لە گەورەوه بۆ بچووک، پڕیشکی گەورەی بەر دەرهێنەر و ڕازی بوونی دەرهێنەر دەکەوێت.\nدەبوو هەمیشە کەسێك دابنرێت بۆ یارمەتیدان وەك بەرپرسی دیمەناکان بۆ جوڵە و فیگەر و وردەکاری ئەو جلوبەرگانەی کە لە گرتە گشتییەکاندا دەردەکەوتن، تا بەردەوامی فیزیکی دروست بکات و دڵنیا بێت کە هەر بەو شێوەیە لە گرتەکانی تریشدا دووبارە دەبێتەوە تا تووشی هه‌ڵە نەبن. وەلێ لە هەندێک لە دیمەنەکانیدا زۆر بە روونی هەستت بەم کەلێنەش دەکرد و ڕاکوار نەیتوانی بوو سەرکەوتوبێ.\nفلاش باگ مانای ئه‌وه‌یه کارێك یان رووداوێك له پێشتردا ڕووی دابێت. مه‌به‌ست لێێ هه‌ندێ جار وه‌بیرهێنانه‌وه‌ی بینه‌ره، وه‌یان له رێێ فلاش باگه‌وه ده‌کرێ هه‌ندێ نهێنی ئاشکرا بکرێت که ته‌نانه‌ت بینه‌ریش نه‌یبینیوه ،ده‌شکرێ بۆ ئاشکرا کردنی ناخ بێت ، بۆ نموونه سه‌یدی جادوکه‌ر که به‌ته‌نها داده‌نیشت وترسی لێده‌نیشت ده‌کرا لێره‌دا فلاش باگ به‌کار بهێنرایه که سه‌ید ده‌ترسێ ده‌سته‌که‌ی که‌شف ده‌بێ که چۆن پیلانی بۆ کوشتنی محه داناوه‌و به‌و مه‌رجه‌ی بینه‌ریش ئه‌م دیمه‌نه‌ی نه‌بینیبێ ، ئه‌مه ڕۆڵی فلاش باگه ، به‌ڵام له‌م درامایه‌دا به‌راست وبه جه‌پ فلاش باگ لێده‌درا که ماناو کاریگه‌ری فلاش باگی له‌ده‌ست ده‌داو بینه‌ریشی بێزار ده‌کرد.\n* ماکیاژ لە درامای رۆژمێری شارێكدا\nماکیاژ بریتيیە لە دەستکاری کردنی ڕووخسارەکان و ئامادە کردنیان بۆ پێش کامێرا، بە پێی ئەو ڕۆڵەی بۆ گەنجێك، پیرێك، نەخۆشێك، رووداوێك، توورەيیەك، دادەنرێت ….هتد، بە شێوەیەکی گشتی لەم بوارەشدا زۆر ساواین و ناتوانراوە ماکیاژ و فێڵەکانى، لە دراما کورديیەکاندا بەرجەستە بکرێ.\nگەر درامای رۆژمێری شارێك بە نموونە بهێنینەوە، دەتوانین بلێێن ماکیاژ نەکرابوو بۆ خزمەتی دراماکە بەڵکو دراماکە لە خزمەتی ماکیاژدا بوو، زۆربەی ئافرەتەکان بە ماکیاژ و مۆدێلی ئەم سەردەمەوە دەبینران. بۆ نموونە خونچە نە لەبارە ئاساییەکەیدا کە گوایە نانکەر بوو، سیمای ئافرەتێكی ماندووی پێوە دیاربوو، نە لەکاتی سوتانیدا توانیان هونەری ماکیاژ و فێڵەکانی خزمەتی ئەو فەزایەش بکەن. هەربۆیە کاتێ بینەر سەیری دەکات، وەک کەتوارێك یان راستيیەکی ژیان نایه‌تە بەرچاو و باوەڕ و متمانەی بینەر لەق دەکات.\n* دیکۆر لە درامای ڕۆژمێری شارێکدا\nبەراستی ئەم بەشە بەشی شیێری بەردەکەوێت و تواناکان، بۆ بەرجەستە کردنی دیکۆری ئەو سەردەمە، زۆر لاواز خۆیان پشان دا. دیکۆری ئەم درامایە، دیکۆرێكی شانۆیی بێ ئەزموونی پشان داین کە زۆر هەژار بوو لە سەلیقەدا لە گەڕاندا لە بینیندا لە روئیادا لە رازیبووندا، چۆن و بە چ پێوەرێك چاخانەیەکم بەو بێ ئەزموونيیە پشان دەدەیت گوایە ئەم چاخانەیە لەسەر شەقامە چونکە زۆر جار پاسکیل دەهاتە ژوورەوە، بەڵام من وەک بینەر نەمتوانی ئەوە ببینم و بەرجەستەی بکەم کە لەسەر شەقامێك بووه، یان ئەو (مەستەبانە) چی بوون لەو چاخانەیەدا، بینەر زیاتر هەستی بە بینینی شانۆگەريیەك دەکرد لە جیاتی درامایەك، دیمەنەکانی ناو بازاڕ و دوکانەکان و ماڵی سەلما و شوێنەکانی تر، هەر هەمووی دیمەنی شانۆیی بوون. دەبوو بۆ ئەم کارە و بەرجەستە کردنی ئەو رۆژگارە پەنا ببریتە بەر فێڵێ تەکنیکی. هەروەکو خانوو سوتاندن و کارەکانيتر که لەسەرەوە باسمان کردن، هەڵبەتە دەزانین بۆ راستەقینە پيشاندانی ئەو جۆرە دیمەنانە، دەبێت پارەیەکی زۆر خەرج بکرێت و ماندو بوون و کارێكی زۆر ووردی پێویستە. گەر ئەم هەلومەرجەش لە ئارادا نيیە و کارێكی گرانە، دەبوو پەنا ببرێتە بەر پەردەی شوشەی وێنەدار.\nلە رێگای وێنە کێشێکەوە تابلۆی ئەو شوێنە دەکێشرێ یان وێنەی ئەو سەردەمە دەهینرێت، پاشان دەست بە بڕینی ئەو شوێنانە دەکەین کە وێنەی لەسەر کێشراوە، بۆ نموونە شوێنەکە ماڵێكی کۆنە، دوایی تابلۆ بڕاوەکە لەسەر پارچە شوشەیەك لەبەردەم کامێرادا جێگیر دەکرێت لە رێگای بۆ شاییەکانەوە وێنەی ئەکتەرەکان دەگیرێ. لەو کاتەدا وا دێتە بەرچاو کە ئەکتەرێک لەو ماڵە کۆنەیە هەر چەندە لەم سەردەمەشدا دەتوانرێ لە رێگای پەردە شین و سەوزەکانەوە ئەو کارە ئەنجام بدرێ، تەنها پێویستمان بە گرتنی وێنەی شوێنە راستەقینەکە دەبێت و دواتر بە هۆی لابردنی رەنگی شین یان سەوزی ناو ستۆدیۆوه، دیمەنەکە دەبیتە باک گراوندی ئەکتەر و ڕووداوەکان زیاتر لە دیمەنی راستەقینەی خۆی نزیك دەکاتەوە. دەبوو دەرهێنەر هەر زوو پەنای ببردایە بۆ ئەو جۆرە تەکنیکانە و بەرجەستەی بکردایە نەک تۆ بۆ کارێکی مەزن کە باس لە مێژووی ٤٠ ساڵی پێش ئێستای میللەتەکەت دەکات، بەو شێوە شانۆییە چ لە دیکۆر و چ لە حیواری کەسایەتيیەکاندا پێشکەشی دیدی بینەرانی بکەیت. من دەتوانم لێرەدا پرسیارێک لە دەرهێنەر بکەم: ئایا خۆی رازيیە لە کۆی ئەم دەرهینانە و پێیی وا نيیە زۆرێك لەو هەڵە و پەڵانە بەسانا بەسەریدا ڕۆشتووە؟\n* بەیەکەوە گرێدانی گرتەکان (مۆنتاژ)\nمۆنتاژ بنەمایەکی سەرەکی و کۆتایی بەرهەم هێنانی کاری هونەريیە، واتە یەکێکە لە رێگاکانی دروست کردنی دراما و فیلم. بڕێنی گرتەکان یان دیمەنە وینەگیراوەکان و رێكخستنەوە و دووبارە گریدانەوە و گونجاندنی لەگەڵ رووداوەکان و ڕیتمی سەرەکیی دراما یان فیلمەکە پشان دەدات. دەرهێنەر لە کۆتايیدا سود لەو گرتە و دیمەنانە وەردەگرێت کە بەڕای خۆی بۆ دراماکە یان فیلمەکە باشترە و باشترین گرتەیان پێشکەش دەکات. بەڵام لەم درامایەدا نەتوانرابوو کرداری بڕین و پێکەوە لکان و مۆنتاژ سەرکەوتن بەدەست بهینێت، چەندین گرتە زۆر بە سانا بەسەر مۆنتێر و دەرهێنەردا تێپەڕيوه، دووبارە بوونەوەی جەمب لە وێنەدا، جەمب لە حیواردا، جەمپ لە دەنگمان بینی، زۆربەی کات دەنگ یاری دەکرد، وە یان دەنگی دەدایەوە کە دەبووە هۆی ئەوەی بینەر نەتوانێ باش لە دیالۆگەکان تێبگات.\nمن پێم وایە دەرهێنەر و مۆنتێر دەبوو زیاتر بە سەلیقە تر بوونایە، نەدەبوو بەو شێوەیە پەخش بکرایە کە تەواو پێچەوانەی کاری مۆنتاژە، کە پاککردن و بڕین و گونجاندنی گرتەکانە. راستە ماکیار بەرپرسیارە لەم کارە، بەڵام بەرپرسیارێتیی سەرەکي، رازی بوونی دەرهێنەر ڕٶلێ سەرەکی دەبینێت. ئاشکرایە دەرهێنەر (سید لعمل)ە و وتەکانی دەرهێنەر لەکاتی کارکردندا یاسایە.\nلە کۆتایی ئەم راڤەیەماندا دەتوانین بڵێیین کەموکوڕیی به‌شێك له (سیناریۆ و نواندن و دەرهێنان) پێکەوە بوونە هۆی ئەوەی کە درامای ڕۆژمێری شارێك لە ئاستی خوازراو و تێبینيی بینەران و هونەرمەنداندا نەبێت.\nگيانی لێکۆڵینەوە و پرسیار کردن بریتیە لە کامڵ کردنی رەگەزی مرۆڤ. گەڕان بە دوای راستيیه‌کاندا ئەرکێکی سەربەخۆیە، باوەڕهێنانمان بە بەهای راستي، مەرج نيیە پشت بە دڵنیاییەکی رەها ببەستێت، بەڵکو ئەوەی گرنگە ئەرکەکەیە کە پێویستە و شوێنی ئومێدە و لەوانەیە لە داهاتوودا ببێتە مایەی شتێكی باشتر يان تێڕامان و ئاسۆی بیرکردنەوەمان فراوان تر بکات\nکردنی ئەم پرسیارانە و کارکردن بۆ وەرگرتنی وەڵامەکان، گەر بۆ بەیان کردنی جەهلی خۆشمان بێ و سنووردار بوونی توانا هزريیەکانامان بێ ، ئه‌وه خۆیان لا خۆیاندا ئەو راستيیانەن کە دەبێت باس بکرێن. ئەمەش دەمانکاتە کەسێكی بەرپرس و خاکی و دورمان دەخاتەوە لەوەی بانگەشەی ئەوە بکەین که راستييه رەهاکان وان لای ئێمە و بەناوی راستيیه‌کانه‌وه مافمان هه‌بێت بپه‌يڤين.\nبە سوپاسەوە بۆ نووسینی ئەم سێ بەشە لە سەر درامای ڕۆژمیری شارێك سوودم لەم سەرچاوانە وەرگرتوە:\n١-سینارێۆی ڕۆژمێری شارێك – نووسینی بەرێز دڵشاد مستەفا.\n٢-درامای ڕۆژمێری شارێك – نووسینی دڵشاد مستەفا، دەرهێنانی ئەرسەلان دەروێش\n٣-فەلسەفە و ژیان – نووسینی بەرێز فاروق رەفیق\n٤-هونەری نواندن – ریچارد بۆلسلافسکی ، نەجمەدین ئەسعەد رەزا\n٥-چیرۆکی سینەما – نووسینی عەدنان عوسمان\n٦-الاستعارە فی لخە السینما – تالیف؛ تریفور وایتوک، ترجمە ایمان عبد العزیز\n٧- نواندن لە شانۆدا، وانەکانی ئەکتەرێك – مایکل کین، وەرگێڕانی سەروەر قەرەداخی، شوان عەباس بەدری\nPrevious سۆفییزم له‌به‌رده‌م دوالیزمێكی ڕه‌قدا …(1-4)\nNext شانۆی فێمێنیستی … نیهاد جامی


◄ Result: Found 101, page 1 of 11 Items per page: 🗐 1 🗐 5 🗐 10 🗐 25 🗐 50 🗐 100\n👁 This item has been viewed 13,880 times\n👁 This item has been viewed 47,831 times\n👁 This item has been viewed 83,387 times\n📅 06-07-2020 Dates & Events\n👁 This item has been viewed 71,012 times\nباکووری کوردستان - قەدەغەی چالاکی و خۆپیشاندان کە [ More... 👁] ✖ ✖ 18 0 ✔ 99% ✍ H.B. 1-6-2020 0:42:39\n📅 18-08-2020 Dates & Events\n👁 This item has been viewed 13,631 times\nباکووری کوردستان - پۆلیسی تورک لە ناوەندی جۆلەمێر [ More... 👁] ✖ ✖ 20 0 ✔ 99% ✍ H.B. 1-7-2020 21:01:44\n📅 18-10-2020 Dates & Events\n📅 Added on Sep 1 2020 12:10PM\n👁 This item has been viewed 52,022 times\nباکووری کوردستان - هێزەکانی پۆلیسی فاشیستی تورک ل [ More... 👁] ✖ ✖ 12 0 ✔ 99% ✍ H.B. 1-9-2020 12:10:47\n📅 21-07-2020 Dates & Events\n👁 This item has been viewed 78,616 times\nباکووری کوردستان - ئەو ئاگرەی سوپای تورک لە دارست [ More... 👁] ✖ ✖ 10 0 ✔ 99% ✍ H.B. 1-6-2020 0:42:39\n📅 21-08-2020 Dates & Events\n👁 This item has been viewed 18,495 times\nباکووری کوردستان - سەڵاحەدین دەمیرتاش، هاوسەرۆکی [ More... 👁] ✖ ✖ 17 0 ✔ 99% ✍ H.B. 1-7-2020 21:01:44


له‌لایه‌ن: مونا ڕزگار - به‌روار: 2021-05-01-16:01:00 - کۆدی بابەت: 5074\nمنداڵ یەکسەر دوای لەدایکبوونی دەست دەکات بە گریان، و ئەمەش بابەتێکی تەواو ئاساییە، زۆرێک لە خەڵکی هۆکاری ئەمە نازانن، گریانی یەکەم بۆ منداڵ زۆر سوودبەخشە.\nیەکەمین گریانی منداڵ\nیەکەمین گریانی منداڵ نیشانەیەکە بۆ زۆر شت، بۆ یەکەمین جارە کە منداڵ سوود لە دەنگی دەبینێت بۆ دەربڕینی هەستی خۆی، هەر بۆیە گرنگە بۆ دایکیش کە باشتر بزانێت دەربارەی گریانی منداڵەکە، یەکەمین گریانی یەکەمین پەیوەندی نێوان دایک و منداڵەکەیە.\nکاتێک منداڵەکە دێتە ناو ئەم دنیای ڕاستییەوە ئاشنا دەبێتە بە جیاوازیەکانی ژینگە، منداڵدان شوێنێکی گەرم و بێدەنگ و ئاسوودە بوو بۆ منداڵەکە، و دنیای دەرەوە بۆ ئەو سارد و سەیرە هەر ئەمەش هۆکاری سەرەکی گریانی منداڵەکەیە.\nهەروەها کاتێک منداڵ لە منداڵداندایە پێویستی بە سیەکانی نییە بۆ هەناسەدان بەڵام دوای لەدایکبوون لە دنیای دەرەوەدا منداڵ دەبێت خۆی هەناسە بدات و پشت بەخۆی ببەستێت و دنیای دەرەوە بۆ ئەو قورس و سەیرە هۆکاری گریانیەتی.\nلە ڕاستیدا گریان بۆ منداڵەکە باشە، چونکە گریان سییەکانی کارا و چالاک دەکات و لەبەر گریانی منداڵەکە ئەو شلەیەی کە دەوری منداڵەکەی دابوو لە منداڵداندا لە سییەکانیەوە بێتە دەرەوە، کاتێک منداڵ بە نەشتەرگەری دێتە دونیاوە و هیچ ئەزمونێکی تێپەڕبوونی نییە بە ڕێگاکانی منداڵبوونی سروشتیدا بۆیە دەبێت ئەو شلەیەی ناو سییەکانی دەربهێنرێت.\nئەگەر منداڵ نەگریت چی ڕوودەدات؟\nگریانی منداڵ هەوڵدانێتی بۆ هەناسەدان، ئەگەر نەگریا دەبێت بە پزیشک بڵێیت، لە ڕابردوودا پزیشکان بۆکسێکی سوکیان دەکێشا بە منداڵەکەدا تا بگریەت، بەڵام ئێستا پزیشکان خاولیەکی گەرم بەکاردەهێنن بۆ مەساج کردن و ئەم کارە دەبێتە هۆی ئەوەی کە منداڵەکە بگریەت وە ئەگەریش بەم حاڵەتەش منداڵەکە هەر نەگریا لەوانەیە پێویستی بە بۆریەکی دەستكرد هەبێت بۆ هەناسەدان.\nبخش سبک زندگی نمناک/ح.ب/ن\nبابه‌ته په‌یوه‌ندیداره‌كان به : گریانی ڕاستەوخۆی منداڵ دوای لەدایکبوون


هاوپه‌یمانێتیی نێوده‌وڵه‌تیی له بارەی ئۆپه‌راسیۆنه‌كه‌ی ناوچه‌ی دۆره‌وە رونكردنەوە دەدات\nنرخی نەوت دابەزی كارگه‌یه‌كی هه‌رێم هه‌موو به‌رهه‌می جووتیاران وه‌رده‌گرێت وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده راگه‌یه‌ندراوێك بڵاوده‌كاته‌وه له‌سه‌ر تیرۆركردنی رۆژنامه‌نووسه‌كه‌ی به‌غداد ڕه‌خنه له به‌رپرسانی هه‌رێم ده‌گیردرێت گەنجێك لەڕووباری سیرواندا خنكا\nkurdiu2 28/06/2020 - 14:14 هەواڵ/عێراقی\nهاوپه‌یمانێتیی نێوده‌وڵه‌تیی دژبه داعش رایدەگەیەنێت "به‌شدارییان له ئۆپه‌راسیۆنه‌كه‌ی ناوچه‌ی دۆره‌ی باشووری به‌غدا نه‌كردووه، كه له‌لایه‌ن هێزه‌كانی دژه‌تیرۆری عیراقه‌وه دژبه گروپه چه‌كداره‌كان ئه‌نجامدرا.\nله‌لێدوانێكی رۆژنامه‌وانییدا مایڵز كاگنیز وته‌بێژی هاوپه‌یمانێتیی نێوده‌وڵه‌تیی دژبه داعش رایگەیاند :هێزه‌كانی هاوپه‌یمانێتیی نێوده‌وڵه‌تیی دژبه داعش له عیراق، له‌ژێر پاراستنی حكومه‌تی عیراقدان و ته‌نها حكومه‌تی عیراق بڕیاره‌كان ده‌رده‌كات، هێزه‌كانی ئه‌مریكا و هێزه‌كانی دیكه‌ی هاوپه‌یمانێتییه‌كه مافی ده‌ستوه‌ردانیان له‌وباره‌یه‌وه نییه.\nرۆژی شه‌ممه 27-6یش، یه‌حیا ره‌سوڵ وته‌بێژ به‌ناوی فه‌رمانده‌ی گشتیی هێزه چه‌كداره‌كانی عیراق رایگه‌یاند، ئامانج له‌و ئۆپه‌راسیۆنه‌ی هێزه‌كانی دژه‌تیرۆر ئه‌نجامیاندا و 13 چه‌كداری حزبوڵڵا ده‌ستگیركران، گه‌ڕانه‌وه‌ی شكۆ بوو بۆ ده‌وڵه‌ت.\nئەمەش دوای ئەوە دێت كە رۆژی هه‌ینی له به‌غدا هێزێكی سه‌ربه دژه‌تیرۆر هه‌ڵیكوتایه سه‌ر باره‌گایه‌كی كه‌تیبه‌كانی حزبوڵڵای سه‌ربه حه‌شدی شه‌عبی و دواتر كاردانه‌وه‌ی لێكه‌وته‌وه.


وتارى سەرۆكى زانكۆى كۆيە لە وۆركشۆپى هاوبەشى نێوان زانكۆى كۆيە و يەكێتى پەرلەمانتارانى كوردستان - PRESS.ROOM\nNews #1, Issue 29, Apr 2017 | Núcey #1, Jhimarey 29, Mangí 4 Sallí 2017 | نوچەی 1، ژمارەى 29 مانگی 4 ساڵی 2017\nThe speech of the Koya University President in a shared workshop between the Faculty of Humanity and Social Science/ Koya University and (the MP’s Union of Kurdistan) entitled (the legal dimension of Kurdistan Regional Referendum and the mechanisms towards independence)\nڕۆژى چوارشەممە ٢٠١٧/٥/١٠ كاتژمێر ١٠ى بەيانى لە هۆڵى سەرۆكايەتى زانكۆى كۆيە وۆركشۆپى هاوبەشى نێوان زانكۆى كۆيە و يەكێتى پەرلەمانتارانى كوردستان بەڕێوەچوو بە ناونيشانى (رەهەندى ياسايى ريفراندۆمى هەرێمى كوردستان و ميكانيزمى بە دەوڵەت بوون).\nلە وۆرك شۆپەكەدا بەڕێز پ.ى.د.وەلى مەحمود حەمەد سەرۆكى زانكۆى كۆيە وتەيەكى پێشكەشكرد.\nفەرموو وتەكەى سەرۆكى زانكۆى كۆيە بخوێنەوە:\nبە ناوى خوداى پەروەردگار\nئامادەبوانى وۆرك شۆپ\nئەندامانى يەكێتى پەرلەمانتارانى كوردستان\nمامۆستايان و خوێندكاران\nميوانانى زانكۆى كۆيە\nخۆشحالم كە ئەمرۆ زانكۆى كۆيە هەڵدەستێ بە سازدانى ئەم وۆرك شۆپە لەگەڵ كۆمەڵێك لە كەسايەتى و پەرلەمانتارى بەتواناى هەرێمى كوردستان. پێم وايە يەكێك لە ئەرك و كارەكانى زانكۆكان لە دونيا سازدانى گفتوگۆ و بەشدارى كردنە لە كارێكى ئاوەها كە ئايندەى هەرێمەكەمان و بابەتى حوكمرانى و ميكانيزمى چۆنيەتى بە دەوڵەت بوونى كوردستانە لەم قۆناغەدا.\nڕاستە بەشێكى ئەم بابەتە و لايەنێكى ترى ئەم بابەتە كارى سياسيەكانە و ئەو كەسانەيە كە لە زانستە سياسيەكان پسپۆڕو بەتوانا و پێش بينى كەرن، بەڵام رەهەندە ياساييەكانى ئەم بابەتە پاڵپشت ياخود ئەگەر بە وريارى بۆى نەچين دژ دەبێ لەگەڵ چۆنيەتى بەڕێوەچوونى بابەتى ڕيفراندۆمى هەرێمى كوردستان (بۆ سەربەخۆيى).\nهيوادارم لەميانەى قسە و بۆ چوونەكانى مامۆستايانى ئەنجام دەرى ئەم وۆرك شۆپە و قسە و موداخەلە و پرسيارەكانى ئامادەبوان زياتر بابەتەكە لە ڕووى ياساييەوە بۆ هەموومان ڕوون بێتەوە وە بتوانين پێش چاو ڕوونيەكيش بدەينە بەرپرسان و سياسەت مەدارانى ئەم هەرێمە بۆ كاركردن لەسەرى. بەڵام بە كورتى دەمەوێ لەسەر ئەم بابەتە چەند شتێك بڵێم وەك بۆچوونى خۆم:-\n١- ڕاستە ڕيفراندۆم و سەربەخۆبوون مافێكى بێ قەيد و شەرتى خەڵكى هەرێمى كوردستانە، وەك ماف.\n٢- بەڵام دەبێ بزانين هەلومەرجە سياسى ، ئابورى ، ياساييەكان چەندە هاوكار و لەبارن بۆ ئەنجام دانى ڕيفراندۆم بەبێ دروست بوونى گرفتى گەورەتر بۆ خەڵكى هەرێمى كوردستان.\n٣- دەبێ بزانين ڕيفراندۆم ئەگەر وەك كارتى فشاربێت لەم بارودۆخە هيچ دوورنيە لە دەستى بدەين كە ميللەتەكەمان زيانى گەورە دەكات لە لەدەست دانى ئەم كارتە بۆ داهاتوويەكى نزيك.\n٤- بە بۆچوونى من دەبێ پێشى ڕيفراندۆم گفتوگۆ بكەين، سەرەتا لەگەڵ ناوەند (چونكە لەلايەك ناوچە كوردستانيە دابڕێندراوەكان بە تەواوى نەگەڕاونەتەوە سەر هەرێم، ناوچەيەكى زۆر لە خاكى هەرێم ئازاد نەبووە كێشەى لەسەرە وە بەتايبەتى كركوك و توزخورماتوو خوارتر و شەنگال و ناوچەكانى دەوروبەرى موصل)، بۆيە چەند دەكرێ دژايەتى ناوەند كەم كەينەوە.\n٥- قۆناغى دووەمى گفتۆگۆ لەگەڵ دۆستان و پشتوانان و دەوروبەر چونكە ئێمە دەبێ لە ئايندەى ئەم هەرێمە تاڕادەيەك دڵنيابين كە دواى ڕيفراندۆم ئارامتربێت لە ئێستا نەوەك ئاڵۆزتر و دوژمنانى زياترى بۆ پەيدابێت.\n٦- ئێستا لاى ئێمە دەرگاى دەزگايەكى شەرعى ئەم هەرێمە داخراوە كە پەرلەمانە بە هيچ شێوەيەك لە قازانجى هەنگاوى ئاوا گەورەو چارەنوس ساز نيە، بۆيە دەبێ بە هەرشێوازێك كە گونجاوەو لايەنەكان لەسەرى دەتوانن ڕێك بكەون و كاراى بكەنەوە هەنگاوى پێش باس كردن و خۆ ئامادەكردن بێت بۆ ڕيفراندۆم.\n٧- دەبێ خۆمان بۆ ئەگەرى شەڕ و ئاژاوەيەك ئامادەبكەين كە دوورنيە دواى ڕيفراندۆم و سەربەخۆيى بەرۆكمان بگرێت. دەپرسم هێزى پێشمەرگەى كوردستان بۆ پارێزگارى لە حكوومەت بەقەد حكومەتى ناوەند و دەوروبەر (تۆپ و تانك و فرۆكەى) هەيە؟.\nبۆيە من مەترسيم هەيە كە ئەم بابەتە گرفتى ترى بەدواوە بێت ولە هەموو ڕەهەندەكانەوە لێكدانەوەى بۆ نەكرابێت چونكە دەبێ بترسين بۆ ئەوەى بوێربين.\nوەمن زياتر قسەناكەم دووبارە بەخێربێن و دەست خۆشيتان لێ دەكەم وە هەموو بابەت و مداخەلەكان دواتر بڵاودەكەينەوە بۆيە دەبێ وورد تاوتوێ ى هەموو لايەنەكانى ياسايى و ميكانيزمى ئەنجام دانى ڕيفراندۆم و سەربەخۆيى بە ئاگاداريەوە بكەن.\nوێنە : دڵشاد كاكەڕەش


بۆچی ئەو کەسانەی جگەرە ناکێشن دووچاری شێرپەنجەی سییەکان دەبن؟\nئەو کەسانەی کە جگەرە دەکێشن زیاتر لەو کەسانەی جگەرە ناکێشن ئەگەری توشبونیان بە نەخۆشی شێرپەنجەی سییەکان زیاتر دەبێت، بەڵام زانایان بۆیان دەرکەوتووە بەشێکی کەم لە توشبووانی شێرپەنجەی سییەکان ئەو کەسانەش دەگرێتەوە کە جگەرە کێشنین.\nڕاستە لە %٤٥ی ئەو کەسانەی توشی شێرپەنجەی سییەکان دەبن لەئەنجامی جگەرە کێشانەوەیە، لەگەڵ جۆرەکانی تری شێرپەنجە.\nچارلز سوانتۆن پزیشکی دامەزراوەی دەزگای شیکارییەکان بۆ نەخۆشییەکانی شێرپەنجە لە ئەمریکا ڕایگەیاند، زیادبوونی رێژەی توشبوون بە شێرپەنجەی سییەکان تەنها جگەرەکێشەکان نین بەڵکو بەڕێژەی لە سەدا پێنج بۆ ١٠ ئەو کەسانەش کە دێنە نەخۆشخانەکە هەرگیز جگەرەیان نەکێشاوە و توشبوی ئەو نەخۆشییەن.\nبەپێی توێژینەوەیەک کە پەیمانگای نیشتمانی ئەمریکی بۆ شێرپەنجە ئاشکرایکردووە، ئەو کەسانەی کە جگەرە دەکێشن چانسی توشبونیان بە شێرپەنجەی سییەکان زیاترە بە بەراورد بەو کەسانەی کە جگەرە ناکێشن، ڕێژەکەی لە سەدا ٢٠ بۆ ٣٠ دەبێت، ساڵانە لە جیهاندا نزیکەی ٤٣٠ هەزار کەس بە نەخۆشی شێرپەنجە دەمرن.\nڕێکخراوی تەندروستی جیهانی ئاشکرایکردووە کە "ژنان و منداڵان زیاتر ڕووبەڕووی دوکەڵی توتن دەبنەوە، بەهۆی پەنگخواردنەوەی لە ماڵدا".\nهەروەها جیاوازی شێوازی ژیانی پیاو و ژن کاریگەری هەیە لەسەر چانسی توشبونیان بە شێرپەنجەی سییەکان.\nئاژانسی نیشتمانی بۆ لێکۆڵینەوە لە شێرپەنجە ئاشکرایکرد ئەو کەسانەی کە جگەرە ناکێشن و توشبوی شێرپەنجەن بەهۆی پیسبونی ئەو ژینگەی تێیدا دەژین یاخود پیسبونی هەوای ماڵ و گاز و هەندێک لە دوکەڵی جۆرەکانی خواردنەوەیە لەکاتی ئامادەکردنیدا. هەروەک لە ماڵپەڕی "بی بی سی" دا هاتووە.\nبەرگری دژی کۆرۆنا چەند دەمێنێتەوە\nکۆکەی کەڵەشێر چیە؟


مێسی: خۆزگە کەس نەیناسیبام\nلیۆنێل مێسی، ئەستێرەی ئەرجەنتینی یانەی بارسێلۆنای ئیسپانی، لە ژیانی نێوبانگ و ئەستێرەیی بێزارە و دەڵێت "خۆزگە کەس منی نەناسیبا".\nئەستێری ئەرجەنتینی، لە کۆی 96 کاژێری پشوودا 30 کاژێر لەنێو فڕۆکەدا بەسەردەبات، چونکە رۆناڵد کۆمانی راهێنەری بارسێلۆنا 4 رۆژ پشووی بە یاریزانەکانی داوە بە بۆنەی کریسمسەوە، لەبەرئەوەی رۆژی سێشەممە 29ـی ئەم مانگە یارییەکانی لالیگا دەستپێدەکەنەوە، کەچی مێسی بڕیاریدا لەو ماوە کورتەیەدا بگەڕێتەوە وڵاتەکەی و لەوێ ئاهەنگی کریسمیس بکات.\nرۆژی 29ـی ئەم مانگە لە گەڕی 16ـی لایگادا، بارسێلۆنا لەسەر یاریگەی خۆی میوانداری ئیبار دەکات و پێویستە مێسی بۆ ئەو یارییە بگەڕێتەوە بارسێلۆنا.\nئەگەرچی هەندێک پێیانوایە کە نەدەبووایە مێسی ئەو گەشتە بکات، لەبەرئەوەی تووشی ماندووبوونێکی زۆر دەبێت، کە دوای یاری ڤایادۆلید راستەوخۆ لەگەڵ خێزانەکەی بە فڕۆکە تایبەتەکەی بەرەو ئەرجەنتین گەشتی کرد، بەڵام هەندێکیش پێیانوایە ئەو گەشتە پێویست بوو بۆ لیۆنێل بۆ ئەوەی کەشێک بگۆڕێت و هەندێک لە گوشارە دەروونییەکانی رزگاری ببێت، بەتایبەتیش کە هەست دەکرێت ئێستا مێسی لە بارودۆخێکی باشتردایە و ئاماژەیەکی ناڕاستەوخۆی بۆ مانەوەی لە بارسا کردووە.\nسەرچاوەیەکی نزیک لە یانەی بارسێلۆنا ئاماژە بۆ ئەوە دەکات، ئەگەری ئەوە هەیە رۆناڵد کۆمانی راهێنەر لە یاری ئیباردا پشوو بە مێسی بدات، ئەگەر هەستیکرد ماندووە، ئەگەرچی زەحمەتە مێسی بەوە رازی بێت یاری نەکات، کە تاوەکو ئێستا هەموو یارییەکانی لالیگای کردووە، تەنیا لە یاری ریال بێتیسدا لە گێمی دووەمەوە بەشداری کردووە و دوو گۆڵی لەو یارییەدا کرد.\nمێسی زۆر پێویستی بەوەیە هەندێجار پشوو بدات و بگەڕێتەوە نێو خێزانە گەورەکەی لە ئەرجەنتین، چونکە زۆر بێزارە لە ژیانی ناوبانگ و ئەستێرەیی، ئەو دەڵێت "هەندێجار دەڵێم خۆزگە کەس نەیناسیبام"، هەروەها دەڵێت "ناتوانم جارێک بە ئارامی لەگەڵ منداڵەکانم بچمە بازاڕ، سینەما، یان چێشتخانەیەک".\nمۆرینهۆ بە پێكەنینەوە لەبارەی خەڵاتەكەی كلۆپ چی وت؟\nجەنگی ساردی نێوان یۆرگن كلۆپ و خۆزێ مۆرینهۆ چەند رۆژێكە دەستی پێكردووە ، راهێنەرە پورتوگالیەكە گاڵتە بە كلۆپ دەكات و پێی وایە شایستەی خەڵاتی باشترین راهێنەری جیهان نییە.\nیۆرگن كلۆپ لە (17)ـی ئەم مانگە لە مەراسیمێكدا لەلایەن فیفاوە خەڵاتی باشترین راهێنەری ساڵی (2020)ـی پێدرا.\nلەمبارەیەوە خۆزێ مۆرینهۆ بە پێكەنینەوە لەبارەی بوونی كلۆب بەباشترین راهێنەری جیهان بۆ ساڵی (2020) وتی : " پێم وایە هانز فیلیكی راهێنەری بایرن میونخ شیاوی خەڵاتی باشترین راهێنەر نییە چونكە ئێستا (5) نازناوی بردۆتەوە ، دەبێت (3) نازناوی دیكە بدۆزێتەوە و بەدەستی بهێنێت بۆ ئەوەی ببێتە باشترین راهێنەری جیهان".\nئەفسانەیەكی تۆپی پێی ئیتاڵیا كۆچی دوایی كرد\nپاوڵۆ رۆسی، ئەستێرەی پێشووی تۆپی پێی ئیتالیا و براوەی مۆندیالی 1982 لەگەڵ هەڵبژاردەکە کۆچی دواییکرد.\nسەرلەبەیانی ئەمڕۆ پێنجشەممە، پاوڵۆ رۆسی، ئەستێرەی پێشووی هەڵبژاردەی ئیتالیا، یانەکانی یوڤێنتوس و ئەیسی میلان لە تەمەنی 64 ساڵیدا کۆچی دواییکرد، هەردوو یانە ئیتالییەکەش بەو بۆنەیەوە سەرەخۆشی ئاراستەی هاندەرانیان دەکەن.\nمیدیای ئیتالیا بڵاویکردەوە، لە ماوەی چەند رۆژی رابردوودا بارودۆخی تەندروستیی رۆسی تێکچووە و لەژێر چاودێریدا بووە، ئەمڕۆش کۆچی دواییکرد.\nپاوڵۆ رۆسی ئەستێرەیەکی دیاری تۆپی پێی ئیتالیا بووە، لە 1977 تاوەکو 1986 لە ریزەکانی هەڵبژاردەی وڵاتەکەیدا 48 یاریی نێودەوڵەتیی ئەنجامداوە.\nلەگەڵ ئازووری نازناوی مۆندیالی 1982ـی بردووەتەوە، پێشتر تۆپی ئاڵتۆنی و پێڵاوی زێڕینی بردووەتەوە.\nپاوڵۆ رۆسی، لە کاروانی یارییکردنیدا لەسەر ئاستی یانەکان 338 یاریی ئەنجامداوە، 134 گۆڵی تۆمارکردووە، لەگەڵ هەڵبژاردەی ئیتالیاش خاوەنی 20 گۆڵ بوو.\nکێ زە بێست دەباتەوە؟\nئەمشەو کاژێر 21:00 بە کاتی باشووری کوردستان، لە بارەگای فیفا لە شاری نیۆنی سویسری ئاهەنگەکە دەستپێدەکات، کە بۆ ئەمساڵ بە سیستم و ستایلێکی جیاواز ئەنجامدەدرێت، بەهۆی مەترسییەکانی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا.\nئاهەنگەکە بە ئۆنلاین بەڕێوەدەچێت و میوانی نابێت، بەهەمانشێوەی رێوڕەسمی تیروپشکی قۆناخی 16ـی چامپیۆنزلیگ، کە بەر لە چەند رۆژێک بەڕێوەچوو.\nدوایین یاریزان خەڵاتەکەی بردبێتەوە، لیۆنێل مێسی ئەستێری ئەرجەنتینی یانەی بارسێلۆنای ئیسپانییە، کە لە ساڵی 2019 بەدەستیهێنا.\nدوای بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا، فیفا بڕیاریدا خەڵاتەکانی ئەمساڵی زە بێست هەڵبوەشێنرێتەوە، بەڵام دواتر فیفا پێداچوونەوەی بە بڕیارەکەیدا کرد و دواجار بڕیاریدا خەڵاتەکە بگەڕێتەوە.\nپێشتر زۆر لە راپۆرتە رۆژنامەڤانییەکان ئاماژەیان بەوەداوە کە بەرپرسانی فیفا لە ژێر کاریگەری گوشاری چەند لایەن و کەسیەتییەکدا پاشگەزبوونەتەوە و بڕیاریانداوە جارێکی دیکە خەڵاتەکە بگەڕێننەوە، بەتایبەتیش بەرپرسانی یانەی بایرن میونشنی ئەڵمانی کە پێیانوایە راهێنەر و یاریزانەکانی شایەنی زۆرترین خەڵاتەکانی ئەمساڵی فیفان، بەتایبەتیش رۆبێرت لیڤاندۆڤێسکی، کە نزیکترین و بەهێزترین بەربژێرە بۆ بردنەوەی خەڵاتەکە.\nوەک هەموو ساڵ فیفا ئەمساڵیش چەند خەڵاتێک دەبەخشێت، کە گرنگترینیان خەڵاتی باشترین یاریزانی پیاوە، هەروەها خەڵاتی باشترین راهێنەر.\n1 - رۆبێرت لیڤاندۆڤێسکی، یاریزانی یانەی بایرن میونشنی ئەڵمانی\n2 - لیۆنێل مێسی، یاریزانی یانەی بارسێلۆنای ئیسپانی\n3 - کریستیانۆ رۆناڵدۆ، یاریزانی یانەی یوڤێنتوسی ئیتالی\n1 - مارسیلۆ بێلسا، راهێنەری یانەی لیدز یونایتدی ئینگلیزی\n2 - یۆرگن کڵۆپ، راهێنەری یانەی لیڤەرپوولی ئینگلیزی\n3 - هانز فلیک، راهێنەری یانەی بایرن میونشنی ئەڵمانی\n1 - ئەلیسۆن بیکەر، گۆڵپارێزی یانەی لیڤەرپوولی ئینگلیزی\n2 - یان ئۆبلاک، گۆڵپارێزی یانەی ئاتلێتیکۆ مەدریدی ئیسپانی\n3 - مانوێل نۆیەر، گۆڵپارێزی یانەی بایرن میونشنی ئەڵمانی\nهەروەها باشترین یاریزان و راهێنەری خانمانیش دەستنیشاندەکرێت و جوانترین گۆڵی ساڵیش دیاری دەکرێت.\nتەنیا 3 یاریزان خەڵاتی زە بێستیان بردووەتەوە، بەو ناوە نوێیەوە، واتە دوای ئەوەی خەڵاتی باشترینی فیفا لەگەڵ فرانس فۆتبول جیابووەوە، لە ساڵی 2016 فیفا خەڵاتی زە بێستی گەڕاندەوە، کە لەو کاتەوە کریستیانۆ رۆناڵدۆ دووجار بەدەستیهێناوە، لە ساڵانی 2016 و 2017، ئینجا لوکا مۆدریچی یاریزانی کرواتی لە ساڵی 2018 خەڵاتەکەی بەدەستهێناوە و لیۆنێل مێسیش بووە خاوەنی زە بێستی 2019.\nکەس نازانێت کێ خەڵاتەکە دەباتەوە، چونکە براوەکە لە رێگەی دەنگدانەوە دەستنیشان دەکرێت، بەڵام هەموو ئاماژەکان بۆ ئەوە دەچن کە رۆبێرت لیڤاندۆڤێسکی نزیکترینیانە، تەنانەت بەپێی هەندێک زانیاری دزەپێکراو، رۆبێرت لیڤاندۆڤێسکی خەڵاتی زەبێستی بەدەستهێناوە، رۆناڵدۆ دووەمە و مێسی سێیەم.\nئەو زانیارییانە، باس لەوە دەکەن کە رۆبێرت لیڤاندۆڤێسکی بە جیاوازییەکی زۆر لەگەڵ هەردوو رکابەرەکەی، خەڵاتەکەی بەدەستهێناوە.\nبەپێی ئەو زانیارییانە رێژەی دەنگەکانی هەرسێ بەربژێری سەرەکی بەمشێوەیە بووە:\n1 - رۆبێرت لیڤاندۆڤێسکی 58.5%ـی دەنگەکان\n2 - كريستيانۆ رۆناڵدۆ 37.8%ـی دەنگەکان\n3 - لیۆنێل مێسی 3.6%ـی دەنگەکان.\nبردنەوەی خەڵاتەکە لەلایەن لیڤاندۆڤێسکییەوە پێشبینی بۆ کراوە، بەو پێیەی کاروانی ئەمساڵی زۆر باشتر بووە لە کاروانی مێسی و رۆناڵدۆ، لەسەر ئاستی تاک و بە کۆمەڵیش.\nلە وەرزی رابردوودا، رۆبێرت لیڤاندۆڤێسکی لەگەڵ یانە ئەڵمانییەکەیدا نازناوی جام و خولی وڵاتەکەی و چامپیۆنزلیگ بەدەستهێناوە لەگەڵ جامی سۆپەری ئەوروپا، هەروەها نازناوی گۆڵکاری بوندێسلیگا و چامپیۆنزلیگیشی بردووەتەوە.\nکاتی تیروپشکی قۆناخی 16ـی چامپیۆنزلیگ\nرکابەرییەکانی قۆناخی کۆمەڵەکانی خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەوروپا کۆتایهات، ئەو یانانەی گەیشتنە قۆناخی شازدەی چامپیۆنزلیگ ناسنامەیان دەرکەوت.\nلە قۆناخی داهاتووی گەورەترین و سەرنجڕاکێشترین پاڵەوانێتیی تۆپی پێ لەسەر ئاستی یانەکانی جیهان، چوار یانەی ئیسپانی، چوار یانەی ئەڵمانی، سێ یانەی ئینگلیزی، سێ یانەی ئیتالی، یانەیەکی فەرەنسی، یانەیەکی پۆرتوگالی دەبیندرێن کە ئەمانەن.\nئەو یانانەی بە یەکەم سەرکەوتوون، بایرن میونشن - ریال مەدرید - مان سیتی، لیڤەرپوول - چێڵسی - دۆرتموند - یوڤێنتوس - پاریس سانجێرمان.\nئەو یانانەی بە دووەم گەیشتنە قۆناخی شازدە، ئاتلێتیکۆ مەدرید - مۆنشنگلادباخ - پۆرتۆ - ئاتالانتا - سێڤییا - لازیۆ - بارسێلۆنا - لایپزیگ\nتیروپشکی قۆناخی شازدەی خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەوروپا، رۆژی دووشەممەی داهاتوو لە شاری نیۆنی سویسرا رادەکێشرێت، کاژێر 14:00 بەکاتی هەولێر رێورەسمی راکێشانی تیروپشکەکە دەستپێدەکات.\nلەم قۆناخەی پاڵەوانێتییەکەدا، نابێت یانەکانی دوو وڵات بەریەک بکەون، هەروەها ئەو یانانەی لە کۆمەڵەی یەکدی گەیشتوونەتە قۆناخی داهاتوو بەریەک ناکەون.\nئەوەی لە قۆناخی شازدەی چامپیۆنزلیگی ئەم وەرزەدا دەبیندرێت، یانەیەکی نوێیە کە یانەی بۆرووسیا مۆنشنگلادباخە و یەکەمجارە لە مێژوویدا دەگاتە ئەم قۆناخە، جگە لەوەش لە دوای 2014-2015 یەکەمجارە 4 یانەی ئەڵمانی دەگەنە قۆناخی شازدە.\nیارییەکانی چوونی قۆناخی شازدەی چامپیۆنزلیگ لە 16-17-23-24ـی شوباتی 2021 بەڕێوەدەچن، یارییەکانی گەڕانەوە لە 9-10-16-17ـی ئاداری 2021 دەکرێن.\nرۆژی 19ـی ئاداری 2021 تیروپشکی یارییەکانی قۆناخی هەشت، پێشکۆتایی و یاریی کۆتایی خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەوروپا رادەکێشرێت.


33 پارچه له گه‌ده‌یدا ده‌رهێنرا\nكه‌لوپه‌لی سه‌رتاشین و چه‌قۆ و ده‌ڕنه‌فیز، ئه‌مانه له گه‌ده‌ی گه‌نجێكی هندیدا ده‌رهێنرا دوای ئه‌وه‌ی ئازارێكی زۆر له سكیدا دروست بوو.\nیۆگیش ساكورن گه‌نجێكی خه‌ڵكی هندستانه و دوای ئه‌وه‌ی براوه‌ته نه‌خۆشخانه بۆ پكشنین، ده‌ركه‌وتووه كه 33 پارچه کەلوپەلی تیژ و پلاستیك له گه‌ده‌یدا بووه، بۆیه پزشكه‌كان بڕیاریانداوه نه‌شته‌رگه‌ریی بۆ بكه‌ن.\nدایكی كوڕه‌كه كه ته‌مه‌نی 30 ساڵه به پزیشكه‌كانی نه‌خۆشخانه‌ی ناوچه‌ی چاتاپور-ی له هندستان راگه‌یاندوه كه كوڕه‌كه‌ی هه‌رچیی به‌رده‌ست بكه‌وتایه ده‌یخوارد، به‌ڵام پێیان سه‌یر بووه خواردنه‌كه‌ی بگاته ئاستی قوتدانی چه‌قۆ و كه‌لوپه‌لی سه‌رتاشین.\nپزیشكه‌كان رایانگه‌یاندوه كه سیستمی خواردنی كوڕه‌كه‌ی تێكچووه و ئه‌وه‌ش وایكردوه كه هه‌رچی ده‌ست بكه‌وێت بیخوات، هاوكات له‌روی ده‌رونیشه‌وه، فه‌رمانه‌كانی مێكشی تێكچووه، بۆیه ده‌بێت دوای نه‌شته‌رگه‌رییه‌كه‌ش له رووی ده‌رونییه‌وه هاوكاری بكرێت تا بخرێته‌وه دۆخی ئاسایی خۆی.


چوار شەممە, 16. 9. 2015\tمستەفا هیجرى\nلە رێکەوتى 9ى مارسى 2015ى زایینى لە وتارێکدا کە لە ژێر ناونیشانى " کۆمارى ئیسلامى چ خەونێک بۆ عێراق دەبینێ؟" بە پشت بەستن بە هێندێک زانیارى وردو لێکدانەوە، پەنجەمان بۆ ئەو راستىیانە راکێشا بوو کە ئێران چۆن لە پیلاندایە بۆ گۆڕینى دیموگرافیایى عێراق. کۆبەندى وتارەکە بەم دێرانە کۆتایى پێ دێ" بەم چەشنە کۆمارى ئیسلامى دەیەوێ نەخشەى عێراقێک بە شێوەیەک دابرێژێتەوە کە نە کوردو نە سوننە هێزى بەربەرەکانێیان لەگەڵ حکوومەتى شیعەى عێراق نەمێنێ و بۆ خۆى بە نوێنەرایەتى حکومەتى بەغدا ئەو وڵاتە بەو شێوەیەى کە دڵخوازیەتى بەڕێوە بەرێ. ئەم پلانە زەنگێکى مەترسیدارە نەک هەر بۆ عێراق، بەڵکوو بۆ خۆرهەڵاتى نێوەڕاست لە زاڵبوونى هەرچى زیاترى کۆمارى ئیسلامى ئێران و هەناردەکردنى خێراترى شۆڕشەکەى بۆ وڵاتانى ئەم ناوچەیە. ئەم پلانە لەسەر سیاسەتى ئاژاوەنانەوە، بەردەوامیى شەڕ، پەرەپێدانى برسیەتى و چاولەدەستى خۆکردنى خەڵک، وێرانکردن، دووبەرەکى سازکردن، دوژمنایەتى پێکهێنان لە نێوان پێکهاتە جیاوازەکانى خەڵکى ئەو ناوچە، توقاندن و تیرۆرکردن دارێژراوە" .\nلەو کاتەوە تا ئێستا ئەگەر بە وردى سرنجى رەوتى رووداوەکان بدەین زۆر بە ئاشکرا رەوتى ئەو گۆڕانە دێموگرافیانە بەرچاو دەکەوێ. یەکێک لەو رووداوانە پرسى ئاوارەکانە کە لە ماوەى یەک مانگى رابردوودا بە شێوەیەکى کەم وێنە پەرەى گرتووەو بووەتە کێشەیەکى گەورەى لانیکەم بۆ بەشێکى گەورەى دنیا بە تایبەت خۆرئاوا.\nکۆچکردن هەر لە سەرەتاى سەرهەڵدانى مرۆڤایەتییەوەء، بە هۆى جۆراوجۆر تێکەڵ بە ژیانى مرۆڤ بووە، بەڵام کۆچى بەکۆمەڵ "وەک ئەوەى ئەمرۆ لە ئارادایە" زۆرتر بە هۆى شەڕو وێرانکارییەکان و پلانى سیاسى دەسەڵاتبەدەستان بۆ مەبەستى تایبەتى بەڕێوە چووە. لە ماوەى سەد ساڵى رابردوودا بە دەیان کۆچى لەم چەشنە بە هۆى دەسەڵاتبەدەستانى خۆپەرەست لە ئێران، عێراق و بەشێکى دیکە لە وڵاتانى دوورو نزیکى خۆمان روویداوە.\nئەوەى ئەمرۆش لەبەرچاوى دنیا روو دەداء بە هۆى ئەوەى کە خولقێنەرى دەیان تراژیدیاى ئینسانى ناسراو وەک ئالان منداڵە کوردە چوار ساڵەکەى کوردى سوریا کە جەستەى بێگیانى لە کەنارى دەریاى ئێژە، چاوى میلیۆنان بینەرى پڕ لە فرمێسک کردء دنیاى هەژاند، هەروەها زۆر تراژیدیاى دیکەى ئەو کۆچە کە رەنگە قەت ئاشکرا نەبن و دنیا لێیان بێ خەبەر بمێنێتەوە، یەکێکە لەو کۆچانە کە بە هۆى درێژەکێشانى شەڕ، وێرانىء کوشتارى بەردەوام کە جارێ ئاسۆیەک بۆ کۆتاییەکەى بەدى ناکرێ و لە ئاکامدا کۆچیش بەردەوام دەبێ.\nکۆمیسیونى باڵاى پەنابەرانى رێکخراوى نەتەوەیەکگرتووەکان ( UNHCR) " تا 6ى سپتامبرى 2015 رادەى 4088099 پەنابەرى سووریەى ناونووس کردووە کە لەو ژماریەدا 1/2 میلیون لە میسر، عێراق، ئوردون و لوبنان، 9/1 میلیون لە تورکیە ئاوارەن ئەوە بێجگە لە میلیونان لە خەڵکى سوریەیە کە ناونووس نەکراون، یان ئەوانەى لە نێوخۆى وڵاتدا ئاوارە بوون"(1) ..." بە پێى ئەو ئامارانەى لە 6 مانگى سەرەتاى ئەمساڵ(زایینى) بڵاوبوونەتەوە، نزیک بە 137 هەزار کەس لە رێگاى دەریاى مەدیترانەوە خۆیان گەیاندووەتە سنوورەکانى ئورووپا، 1876 کەسیش لەو ماوەیەدا لە رێگادا گیانیان لە دەست داوە. یەک لە سێى ئەو پەناخوازانە ئاوارەکانى سووریا بوون کە بۆ پاراستنى گیان لە وڵاتى خۆیان هەڵاتوون"(2)\nبە پێى ئامارى راگەیەندراوى UNHCR لە مانگەکانى سەرەتاى ساڵى 2014 لە عێراقدا 3596365 کەس ئاوارەى نێوخۆیین. نزیک بە 250 هەزار خەڵکى سووریە( زۆربەیان کوردن) پەنایان بۆ کوردستانى عێراق هێناوە، بێجگە لەوە، لە ئاوارەکانى نێوخۆى عێراق دەیان هەزار کەسیان لە پارێزگاکانى سوننەنشینى ئەنبار، رومادى، تکریتء مووسل روویان لە کوردستان کردووە کە زۆربەیان لە ترسى داعش ماڵ و شوێنى نیشتەجێى خۆیان بە جێ هێشتووە.\nئێستا باس لەوە دەکرێ کە داعش یەک لە سێى پانتایى خاکى عێراق و پەنجا لە سەدى پانتایى خاکى سووریەى لە بەردەست دایە. ئەو شوێنانە بەگشتى شوێنى ژیانى سوننەکانن بە کوردەکانیشەوە. سەرجەم ئەو ئاوارانە لە سەرەتاى دەستپێکردنى شەڕى نێوخۆى سووریە و داگیرکردنى مووسل لە لایەن داعش ئاوارەى هەندەران بوون، لەو ماوەیەدا سەربارى ئەوەى لە خراپترین وەزعى ژیاندا بوون، بەڵام بەو حاڵەش چاوەڕوان بوون کە شەڕ کۆتایى پێ بێ و ئەوانە بگەڕێنەوە سەر شوێنە کاولکراوەکانیان، بەڵام کاتێک بەو ئاکامە گەیشتن کە ئەو چاوەڕوانییە بێئاکامە، هیوایەک بۆ کۆتایى هاتن بەو شەڕە لە عێراق و سووریەدا نیە، رێگاى هاتو نەهاتیان گرتەبەرو بە هیواى گەیشتن بە ئاسایش و ژیان روویان لە وڵاتانى ئورووپایى کرد، ئەوان لەو رێگایەدا لە مردنیش نەپرینگانەوە، چوونکە لە راستىدا ژیانەکەیان بۆ خۆى چەشنێک لە مردن بوو.\nبەم حاڵە خەونەکەى کۆمارى ئیسلامى بۆ عێراقى دیتبوو( بە سووریەشەوە) خەریکە وەدى دێ، ئەوەى لە شەڕى داعش وڵاتەکەى خاپوور دەکرێ، دەکوژرێ و ئاوارەى هەندەران دەبێ لە هەر دوو وڵات سوننەکان و کوردەکانن، ئەوانەش کە وڵات بەجێ دێڵن گەڕانەوەیان ئەستەمە چوونکە هیچ شتێکیان بۆ نەماوەتەوە، راستە کوردەکان بە قوربانى کردنى سەدان گەنجى کورد کۆبانێیان لە چنگى داعش رزگار کرد، بەڵام کورد بە چ توانایەک کۆبانێ بنیات دەنێتەوە؟\nکەوایە بێگومان کۆمارى ئیسلامى ئێران خۆشحاڵە کە سیاسەتەکەى لە پارێزگارى و بەهێزکردنى داعش لە سەرەتاوە تا ئێستا بەرهەمى باشى بووە ـ بۆ ئێران ـ و بەدڵى ئەو چووەتە پێش و گۆڕینى دێموگرافیاى ئەو ناوچانەى بۆ ئاسان کردووەتەوە.\nلە ئێستادا دنیا حەپەساوی کۆچى سەدان هەزار پەناخوازە کە بەشێکى زۆریان لە سووریاوە (بەکوردو عەرەبى سوننەوە) کەوتوونەتە رێ. ئەوان سەرقاڵى ئەوەن کە چۆن ئەو سەدان هەزار پەنابەرە ماندوو نیگەرانە لە وڵاتانى خۆیاندا جێگا بکەنەوەو لە کۆمەڵگاى خۆیاندا بیانتوێننەوە؟ چۆن دابەشیان بکەن کە هەر وڵاتەى بە پێى قەبارەو تواناى خۆى کۆمەڵێکیان وەربگرێ؟ زۆر بەرنامەو پرۆژەى دیکە پێوەندیار بەو پرسەیە لە ئارادایە، بەڵام ئەوەى بیرى لێ نەکراوەتەوە یان کەمتر بیرى لێ کراوەتەوە وڵامى ئەو پرسیارە گرنگەیە کە هۆکارى سەرەکى ئەم ماڵوێرانی و تراژیدیایە ئینسانیانە چ لایەنێکن؟ چوونکە تا ئەو کاتەى ئەم هۆکارانە بە درووستى نەناسرێن،دەستى جینایەتیان کورت نەکرێتەوە، ئاوارەیى و ماڵوێرانى خەڵکى ناوچە بەردەوامە رێچکەى کۆچ بەرەو هەندەران بەتایبەت خۆرئاوا نابڕێتەوە.\nئێمە رامانگەیاندووەو دووپاتى دەکەینەوە کە هۆکارى سەرەکى ئەم تراژیدیایانە لانیکەم لە خۆرهەڵاتى ناوەڕاست کۆمارى ئیسلامى ئێرانە کە بە پاڵپشتى کردنى داعش بە نیازە دێموگرافیاى ئەو ناوچەیە بە قازانجى خۆى بگۆڕێ و مەترسى ئەو هەڕەشانەى کە پێى وایە لە داهاتوودا لە لایەن کوردوسوننەى ئەو ناوچەیە بۆى دێتە پێش لەسەر خۆى لابەرێ یان لانیکەم زۆر کەمى بکاتەوە، بەڵام مخابن سیاسەتى نێونەتەوەیى بەرەو ئەوە دەچێ کە لە جیاتى کورت کردنەوەى دەستى ئەو تاوانبارە سەرەکییەى ئەو هەموو ماڵوێرانى و کوشتارە، وەک پاداشتێک لە چارەسەر کردنى پرسى داعش لە سووریاو عێراقدا بەشدارى بکەن و دەورى بەرچاو بدەنێ! هێندێک لە بەرپرسانى ئەمریکا کە لەو ناوچەیەدا هەڵسووراون ئەگەرچى تا ئێستاش بە گوێرەى پێویست شارەزای پیلانگێریەکانى کۆمارى ئیسلامى و ئیدئولوژییەکانى بە تایبەت سەبارەت بە داعش نین، بەڵام هەستیان بە دەورى ئاژاوەگێرانەى ئەو رێژیمە کردووە، بۆ نموونە دەیڤید پترایوس، فەرماندەى پێشووى فەرماندەیى ناوەندى هێزە چەکدارەکانى ئامریکاو بەڕێوەبەرى پێشووى هەواڵگریى ئەو وڵاتە لە وتووێژێکدا لە واشنتنپۆست لە 20ى ئادارى ئەمساڵدا بڵاو کردوەتەوە هۆشدارى داو گوتى: " هەڕەشەى سەرەکى بۆ سەقامگیرى درێژخایەنى عێراق و ناوچەکە بەگشتى دەوڵەتى ئیسلامى نییە، بگرە میلیشیا شیعەکانن کە زۆربەیان لە لایەن ئێرانەوە پاڵپشتى دەکرێن"، بەڵام حکوومەتى ئەمریکا تا ئێستاش لەو هەڵە گەورەیەدایە کە گویا کۆمارى ئیسلامى دژى داعشە و لە شەڕدایە لەگەڵى، هەر بۆیە لە چەند بەرەیەکدا (وەکوو ئازادکردنى ئامرلى لە چەکدارانى داعش) لانیکەم هاوئاهەنگى ناڕاستەوخۆى لەگەڵ کردوون.\n(1) کۆمیساریاى بەرزى پەنابەران (UNHCR) لە تورکیە\n(2)رادیۆى دویچەولەى ئاڵمان بە زمانى فارسى 9/10/2015


کچان و کوڕانى ئێمە لە زانکۆکاندا چى دەکەن؟ – Denegkan\nکچان و کوڕانى ئێمە لە زانکۆکاندا چى دەکەن؟\nbydengekan\tOctober 6, 2008\tگشتی\nکۆشان عەلى *\nباس کردنى زانکۆ و ڕۆڵى لە چالاکیە کۆمەڵایەتیەکان، بەو مانایەى پێشخستنى بزاڤە کۆمەڵایەتیەکان بەسەرجەم بوارەکانیەوە، یەکێکە لە بابەتە هەرە گرنگەکان، بەتایبەت لەکۆمەڵگەى ئێمەداو لە ڕۆژهەڵاتى ناوەڕاستدا، کە لەئێستادا زانکۆکانى لەئاستى خوازراو و پێویستدا نین. لەکوێوە دەست پێبکرێت بۆئەوەى چارەسەرى ڕیشەیى گرفتە زانکۆییەکان بکرێت، لەکوێدا دەتوانین دەست بخەینە سەر خاڵە لاوازەکانى زانکۆکانى ئێمە، دەبێت ئەرکى سەرەکى فێرخواز، مامۆستا، و لایەنە بەرپرسەکانى ئێستاى زانکۆکانى ئێمەبێت. ئەگەر ئەوە نەکرێت، ئەستەمە ئەوەى دەخوازرآ و ئەوەى چاوەڕآ دەکرێت لە زانکۆکانى ئێمە بێتەدى.هەربۆیەشە نوسەرى ئەم بابەتە تەنها مەبەستى ئاماژەدانە بەو خاڵە لاوازانەى کە لەزانکۆکانى ئێمەدا هەیە، وەکو ڕەخنەگرێک.\nیەک دوو جار لەلایەن پەیمانگاى نێودەوڵەتى و ئەکادیمىیەوە لێکۆڵینەوە کراوە دەربارەى ئاستى زانستى ئەو زانکۆیانەى کە لێرە هەن، خوێنەران لەوە دڵنیا دەکەمەوە، ئەوەندە ڕێژەیەکى کەمیان بەرکەوتووە، جێگەى ئەوەنیە لێرەدا هەر ئاماژەشیان پێبدرێت.\nچوونە زانکۆ و دابڕان لەئامادەیى\nبەرلەوەى ئاماژە بەچەند ئیشکالیەتێکى ناوەکى زانکۆکانى خۆمان بدەم، حەز ئەکەم لەسەرەتاوە پێشنیازێک بۆ چۆنیەتى وەرگرتنى قوتابیان و فێرخوازان لەزانکۆدا بکەم.\nدەبێت بەرلەوەى خوێندنى بەکالۆرى پۆلى شەشەکان تەواو ببێت، دامودەزگاکانى حکومەت زانکۆکانى ئێمە ئاگادار بکەنەوە کە بۆ (چوار، پێنج، شەش) ساڵى ئایندە چەند فەرمانبەریان پێویستە؟! پێدەچێت ئەمە شتێکى خەیاڵى بێتەبەرچاو. بەڵام لەڕاستیدا ئەرکى دەسەڵاتى کوردى ئەوەیە لەئێستادا بەشێوەیەکى زۆر تۆکمەو پلان بۆداڕێژراو کاربکات. بەڵام لێرە زانکۆکان خۆیان داواى (ژمارەى دیاریکراو خوێندکاران) دەکەن بۆ ساڵى نوآ، بۆئەوەى لە زانکۆکەیاندا بخوێنن، ئەم شێوازە هەمیشە ئەوەى لێدەکەوێتەوە کە لەهەندآ جۆرى (پسپۆڕ)ى ڕێژەیەکى زۆرمان هەبێت و، لەهەندێکى تریش هیچمان دەست نەکەوێت! بۆنمونە: مامۆستاى زمانى ئینگلیزى، بەڕاددەیەکى زۆر کەم هەمانە، بەڵام چەندین پارێزەرمان هەیە! لێرەدا لایەنى دەسەڵات تاوانى نیە کە سەرجەم ئەوانەى لەزانکۆدا بڕوانامە وەردەگرن لە دامودەزگاکان وەرنەگیرێن، چونکە لەسەرەتاوە بە هەڵە ژمارەیەکى زۆر وەرگیراوە. خۆ ئەگەر لەپێشوودا ئەوە هەڵە بووبێت، ئەوا دەکرێت لەئێستادا بەو شێوازە چارەسەربکرێت کە لەوەوپێش ئاماژەى بۆکرا.\nلە وڵاتى ئێمەدا، بەداخەوە ئێستاشى لەگەڵدابێت (یەک پۆینت) لە (کۆلیژێک) بۆ یەکێکى تر ئەتگوازێتەوە، یاخود بۆ (پەیمانگایەک). بەڵام ئێستاشى لەگەڵدابێت من لەوە تێنەگەیشتووم بۆچى (95.4) دەچێتە (پزیشکى گشتى) و (95.3) دەچێتە (پزیشکى ددان)! خۆئەگەر ئەم وڵاتەى ئێمە هەموو شتەکانى ئا بەم شێوەیە بە (پۆینت)بێت، ئێستا حاڵمان بەوشێوەیە نەدەبوو!\nبۆیە لەڕاستیدا یەکەم گورزێک کە لەقوتابیان و فێرخوازان و سەرجەم سیستمى خوێندنى زانکۆیى ئێمە دەدرێت، وەرگرتنى فێرخوازانە لە زانکۆکاندا بەبآ هیچ ڕەچاوکردنێک، تەنها ڕەچاوکردنى (نمرە). ئەگەر گریمانى ئەوە بکرێت گوایە ئەو وانانەى لەشەشەمى ئامادەییدا دەخوێنرێت، ڕاستەوخۆ هەڵسەنگێنەرێکى تەواوە بۆئەوەى ئەو فێرخوازە پێى بچێتە یەکێک لە کۆلیژەکان، بەڕاستى ئەوە یەکێکە لەو نائاگاییانەى کە لەنێوان وەزارەتى خوێندنى باڵاو پەروەردەدا هەیە.\nئیشکالیەتێکى گەورەى خوێندن لە ئامادەییەوە بۆ زانکۆ لەوێوە دەست پێدەکات کە دابڕانێکى گەورە هەست پێدەکرێت، لەنێوان زانکۆو ئامادەییدا. ئەو کاتەى قوتابیەک بە کەرەسەیەکى عیلمى (زۆر کەمەوە) دەچێت بۆ زانکۆ، وەکو ئەوەیە لە دونیایەکەوە بچێتە دونیایەکىتر! ئەم گەشتە سەرسوڕهێنەرەى قوتابیانى ئێمە بەهۆى ئەوەوە نیە کە زانکۆکانى ئێمە بەڕاددەیەک لایەنى علیمیان بەرزبێت کە فێرخواز لەئاست (بآ توانایى خۆیدا) بآئومێدبێت، بەڵکو ئەو جیاوازیە قوڵەى نێوان خوێندنى زانکۆو ئامادەییە، کە لە چەند پەیوەستێکى زۆر کەمدا نەبێت یەکترى ناگرنەوە. لەو کاتەدا فێرخواز ماوەى ساڵێک یا زیاترى پێویستە بۆئەوەى لەو واقیعەى پێشووى بێتەدەرەوە، بۆئەوەى قبوڵى بکات کە ئەوەى لەڕابردوودا خوێندوویەتى تەنها وەکو پەیژەیەک وابووە بۆئەوەى بگاتە (ئێرە)، نەوەکو هۆکارو پاڵپشتێکى سەرەکى.\nبێگومان لەو دێڕەى پێشوومدا دڵى هەندآ لە بەرپرسانى (پەروەردە) ئازار دەدەم، بەڵام لەچەندین لاوە دەتوانرێت ڕاستى ئەو بابەتە بسەلمێنرێت. بۆنمونە/ کام فێرخوازى ئامادەییمان هەیە بتوانێت لە دواهەمین تاقیکردنەوەى بەکالۆریدا، داڕشتنێکى عەرەبى بە پاڵپشتى خۆى بنووسێت، چونکە بەڕێزیان ماوەى (9)ساڵ دەبێت (زمانى عەرەبى) دەخوێنن! تەنانەت ئەگەر کەسێک هەبێت ئەو توانایەى هەبێت (بێگومان) بەکەسێکى دەگمەن سەیر دەکرێت، هەر ئەو دەگمەن سەیرکردنە لەلایەن مامۆستایانەوە بەڵگەى ئەوەیە ئەم فێرکردنەى لەوئاستەدا نیە دواى (9)ساڵ فێرخوازێک فێرى نوسینى (90) ووشەى زمانێکى بێگانە بکات! ئێستاش لەبیرمە، لەپۆلى چوارى ئامادەییدابووم، لەتاقیکردنەوەى نیوەى ساڵى زمانى عەرەبیدا، داڕشتنێکم بۆ مامۆستا نوسى، دواى ئەوەى نمرەکانى بۆ هێناینەوە مامۆستاکە نمرەیەکى بەرزى پێدام، تەنانەت بۆخۆى سەرسام بوو بەوەى فێرخوازێکى فێربووە داڕشتن بنووسآ!!\nلەنێوان مامۆستا و فێرخوازاندا\nمامۆستا، لەهەر ئاستێکدابێت، دەبێت ئەوە بزانێت، ئەرکى ئەو زۆر جیاوازە لە هەر فەرمانبەرێکىترى ئاسایى. مامۆستاى زانکۆ، دەبێت ڕۆڵێکى کارا ببینێت لەو سنوورەى کە پێى سپێرراوە، دەتوانێت ئەو پڕۆسەیە چالاک بکات، وە بێگومان دەتوانێت پەکى بخات. چونکە هەریەک لە پڕۆگرامى خوێندن و فێرخوازانیش لەژێر دەستى ئەودان. وا پێویست دەکات، مامۆستاى زانکۆ وەکو کارەکتەرێکى سەربەخۆ مامەڵە بکات و خاوەن داهێنان و بیرى نوآ بێت. نەوەک تەنها ئەرکى وتنەوەى مەنهەجێک بێت و بەس، بەڵکو گڕوتین بداتە پڕۆسەکەو بەرپرسیارانە مامەڵە بکات.\nفێرخوازو پڕۆگرامى خوێندن، بەبۆچوونى من ڕۆڵى دووەم دەبینن. هەرچەند پڕۆگرام و شێوازەکەى گرنگە، بەڵام دەوەستێتەوە سەر مامۆستاکە، ئایا چەند ئامادەیى تێدایە لەئاستى پێویست و داخوازیدا بێت. بەڵام لەهەمان کاتدا، فێرخوازانى ئێمە دەبێت بەشێوەیەکىتر بێنە پێشەوەو چیتر وەکو تەنها کارەکتەرێکى تەقلینى ناو گۆڕەپان و کاریگەرى زانکۆ بەسەر کۆمەڵگاوە ڕۆڵى خۆیان نەبینن. چونکە ئەگەر مامۆستاى زانکۆ وەکو بەخشەرێک وابێت بۆ خوێندکارو قوتابیەکانى بەردەستى ئەوا فێرخوازان ئەتوانن ئەوەى زانکۆ ببەنە دەرەوە، وەکو چۆن لەئایندەشدا هەر ئەوە ڕوودەدات، بەڵام پێویست ئەکات لەکاتى خوێندنى زانکۆشدا هەر بەوشێوەیەبن.\nئەرکى سەرەکى خوێندکارانى زانکۆیە، بەدەر لەهەر زۆر لێکردنێک لەلایەن (مامۆستا) و (سیستمى خوێندن)ەوە، خۆیان ئەو بەرپرسیاریەتیە بدەنە بەرخۆیان کە ئەوانن ئایندەى ئەم نەوەیەیان لەبەردەستدا دەبێت، دووبارە ڕۆحى بەرپرسیارى لەخۆیاندا نوآ بکەنەوە، لەگەڵ هەموو ئەمانەشدا، خۆیان خۆیان دروست بکەن، مەرج نیە هەمیشە هێزى دووەم ئەوان دروست بکات.\nپڕۆگرامى خوێندن و تەکنەلۆژیاى زانیارى\nزۆربەى کات، ئەوەى ئەمڕۆ دەخوێنرێت لەزانکۆکانى ئێمە، هەمان ئەو بابەتانەیە کە چەند ساڵ لەمەوپێش خوێنراوە. زانکۆ ئەگەر بڕیاربێت نەوەیەکى نوآ بەرهەم بهێنێت کە خاوەن تواناى تەکنۆکرات بێت، بێگومان هەرگیز ئەو ئامانجە ناهێنێتەدى مەگەر بەوەى بەشێوەیەکى بەردەوام دیراسەى ئەو پڕۆگرام و سیستمە نەکرێت کە ئەو زانکۆیەى لەسەر دامەزراوە.\nلەئێستادا، ئێمە لەسەردەمى تەکنەلۆژیاو ئینتەرنێتدا دەژین، واپێوست دەکات کە لایەنى پەروەردەو خوێندنیشمان کاریگەربێت بەو سەردەمە. خوێندنى زانکۆ بەر لەهەر قۆناغێکىتر ئەبێت وەڵامگۆى ئەو داخوازیانەى سەردەم بێت. ئەوەى جێگەى لەسەر وەستانە ئەو لێدوانە بەردەوامەى هەندآ لە بەرپرسانى خوێندنى باڵایە، کە هیواى ئەوە دەخوازن لەمەودا کۆمپیوتەرو ئینتەرنێت لەناو زانکۆکاندا بەکاربێت و کافتریاى زیاتر بکرێتەوە بۆ مەبەستى سوود مەند بوونى قوتابیان لەو بوارە. لەڕاستیدا ئەم ئومێدە لەئاستێکى ئەوتۆدانیە کە هەر قسەیشى لەبارەوە لێ بکرێت، چونکە لەئێستادا هەر تاکێکى ئەم کۆمەڵگایە گەر مەبەستى بێت ئەتوانێت بەشێوازێک لەشێوازەکان ئینتەرنێت و ئەم بوارانەى ترى تەکنەلۆژیا بەکاربهێنێت. بەڵام ئەوەى دەبێت جێگەى ئومێدى بەرپرسانى خوێندنى باڵابێت سوود لێوەرگرتن بێت لەو بوارە. ئەویش بە بەکارهێنانى بۆ گواستنەوەى خێراى زانیاریە نوێکان بۆسەرجەم زانکۆکان. پێویست دەکات لێرەدا بەو بەرپرسانە بڵێم: بەڕێزان، دابین کردنى ئینتەرنێت بۆ (چات) و (ئیمەیل)، ناچێتە خانەى پێشخستنى بوارى خوێندنى زانکۆیى!\nلەڕاستیدا، بە دابین کردنى ئینتەرنێت و بەکارهێنانى کۆمپیوتەرێک لەلایەن کچ و کوڕێکى زانکۆوە ماناى بنبڕکردنى دواکەوتوویىیە مەعریفىیەکانى خوێندنى زانکۆیى ئێمە نیە. بۆئەوەى بمانەوێت دەربازمان بێت لەو ئاستە زانستىیە نزمە، دەبێت لەو پرسیارەوە دەست پێبکەین: بۆچى کەیسێک بە (مەزەربۆرد و ڕام و هارد)ێکەوە دێە ناو زانکۆ؟! ئەو (ماوس)ە بۆچى دەستى لێدەدرێت؟! (مۆنیتەر)ەکە چى پیشان دەدات؟! تاچەند ئەو ئینتەرنێت و کۆمپیوتەرانە کاریگەریان لەسەر قوتابى و خوێندکارە زانکۆییەکانمان داناوە؟! چۆن؟!\nبەڕاستى من ئێستاش سەرم سوڕماوە، ئەگەر ئەو مامۆستایانەى زانکۆکانى ئێمە (گوایە) دواى دەرچوون لە توانستى زمانى ئینگلیزى و کۆمپیوتەر لەماستەرو دکتۆرا وەرگیراون و لەزانکۆدا بوونەتە مامۆستا، ئەرآ بۆ جارێک نەمان بینى بە خوێندکارەکان بڵێت: ئاگاتان لێرەبێت، ئەم ڕاپۆرتەم لە (واشنتۆن پۆست)ەوە بۆ وەرگرتوون!! ئەم لێکۆڵینەوەیەم لە هاوڕآیەکمەوە بە ئیمەیل بۆهاتووە کە بەڕێزیان لە (فەرەنسا) دادەنیشێت و ماوەیەکە بەهۆى (چات)ەوە بووینەتە هاوڕآ!! من بێگومانم ئەوە تائێستا نەبینراوە! گرفتى (زمان) و (تەکنەلۆژیا) لەزانکۆکانى ئێمە پێویستە قسەى زۆرى لەبارەوە بکرێت، چونکە دەکرێت یەکێک بێت لەو هۆکارە سەرەکیانەى کە دەتوانرێت خوێندنى ئێمە بەهۆیەوە پێشبخرێت. ئەمەش پلانى تۆکمەو بەهێزى گەرەکە.\nزانکۆ و توێژینەوە\nیەکێک لەو خەسڵەتە زۆر بەهێزانەى هەر زانکۆیەکى جیددى پآدەناسرێتەوە، ئەنجامدانى توێژینەوەى زانستىیەو ئاستى ئەو توێژینەوانەیە. یەکێک لەو خەسڵەتە زۆر لاوازانەى زانکۆکانى ئێمەشى پآدەناسرێتەوە، ئەنجام نەدانى توێژینەوەى جیدىیە لەلایەن فێرخوازەکانیەوەو کۆپى کردنیەتى!\nواپێویست دەکات زانکۆ، بەسەرجەم پێکهێنەرەکانیەوە، دەست بخاتەسەر ئیشکالیەتە بەردەوامەکانى کۆمەڵگا. یەکێک لەو ڕێگایانەش کە ئەو ئامانجەى دەهێنێتەدى، ئەنجامدانى توێژینەوەیە. توێژینەوە لەدەرەوەى زانکۆدا زۆر گرنگترە لە توێژینەوەیەکى تیۆرى. لەئێستادا چەندین گرفت و نەهامەتى لەکۆمەڵگەى ئێمەدا دەبینرێت، ئەرکى یەکەمى قوتابیانى زانکۆیە قۆڵى لێهەڵماڵن و بەووردى بۆ سەرەتاى کێشەکان و چارەسەرەکانیان بچن. بۆنمونە: لەدەڤەرى ڕانیەو قەڵادزآ، دوو کۆلیژ هەیە، خوا نەیبرشێت چەندین خوێندکارى لێیە، بەڕاستى جێگەى ئەسەفە تائێستا تەنانەت بە بەیاننامەیەکیش، چەندین ئافرەت کوژراو خۆى کوشت ئەوان بێدەنگ بوون! ئەرکى یەکەمى ئەو دوو کۆلیژە قسەکردنە لەسەر ئەو کێشانەى لەو دەڤەرەدا هەیە.\nزانکۆ دەبێت لەکاتى توێژینەوەدا، وە لەسەرجەم کاتەکاندا، سەربەخۆیى خۆى لەبڕیار و بیرکردنەوەدا، بپارێزێت. لەگەڵ ئەوەشدا وەکو هێزێکى زۆر کاراى نێو کۆمەڵگا کاربکات. ئەو کەسەى خۆى وەکو قوتابی زانکۆ دەناسێنێت، زۆر جێگەى ئەسەفە ئەگەر بەڕێزیان هیچ ڕۆڵێکى کۆمەڵایەتى و چاکسازى نەبێت لەناو کۆمەڵگاکەیدا، هەروەکو هەر تاکێکى ترى ناو کۆمەڵگاکەى بێدەنگ بێت. بۆیە ئێمە ئەوەندەى گرفتى چۆنیەتیمان هەیە لەگەڵ خوێندکارو قوتابیانى زانکۆدا، ئەوەندە گرفتى چەندێتیمان نیە.\nزانکۆ وەکو پردى سیراتە\nدەقە ئاینىیەکان ئاماژە بەوە دەدەن کە هەموو بەشەریەت ئەبێت بەسەر پرى (سیرات)دا بڕوات و نەجاحەت بهێنێت ئەگینا ناتوانێت بچێتە بەهەشتەوە، خۆئەگەر لەسەر ئەو پردە بکەوێت جەهەننەم هەتاهەتایە نسیبى دەبێت مەگەر خوا ڕەحمێکى پآبکات. منیش چەند سەیرى ئەو زانکۆیانەى خۆمانم کردووە هەر ئەو ڕووداوەم بیر دەکەوێتەوە! بەڕاددەیەکى زۆر زانکۆ لاى ئێمە وەکو (پرد)ێک وابووە بۆ پەڕینەوە بەسەریدا، نەوەکو بۆ پێگەیشتن، بەڵکو بۆ گەیشتن بەهەندآ مەرامى ئابوورى و کۆمەڵایەتى.\nبەداخەوە ئێستاشى لەگەڵدابێت، زۆربەى ئەوەى دەچێتە زانکۆ، هەمیشە ئومێدى بەوەیە کە (خێرا) خوێندنەکەى تەواو بکات، بەڵکو (مەعاش)ێک دابین بکات، دواتریش، ماڵێک پێکەوە بنێت. ئەم ئاواتە شتێکى ئاسایىیە، بەڵام…..\nزانکۆ بەرلەوەى (پرد)ى (پەڕینەوە)بێت بۆ گەیشتن بەئاواتە کۆمەڵایەتى و ئابوورىیەکان، دەبێت شوێنى مەعریفەو تێگەیشتن بێت.\nخوێندکارو قوتابیانى ئێمە بەرلەوەى ئومێدیا ئەوەبێت لەیەکێک لە کۆلیژە بەرزەکاندا وەربگیرێن، دەبێت هەمیشە ئەوەیان لەیادبێت ئەرآ بەتەمان چى بۆ ئەم کۆمەڵگایەى خۆمان زیاد بکەن؟\nئەگەر خوێندکارانى ئێمە خۆیان پێنەگەیەنن و تێنەگەن لەئەرکیان بەرامبەر ئەم کۆمەڵگایەى ئێمە، ئەرآ کەى بەهەشتێکى ڕەحمەتى دەبێتە چارەنووسى ئەم وڵاتە؟!\nدەبێت تەواو دڵنیابیت، ئەو دۆزەخە مەعریفى و ئابوورى و کۆمەڵایەتیەى کۆمەڵگەى ئێمە تێى کەوتووە، هۆکارەکەى نەزانینى چۆنیەتى پەڕینەوەیە بەسەر ئەو پردەدا. ئیستغلال کردنى ئەو پردو دەرفەتە کاتیەیە بۆ مەرامە کاتیەکان. بەکارهێنانى دواى سەرکەوتن لەپەڕینەوەیە بەسەر ئەو پردەدایە بۆ مەرامە شەخسى و تایبەتیەکان.\nلێرەوە ئێمە کۆمەڵگاو تاکێکمان دەوێت کە خەمى ئێستاو ئایندەى بێت. لەیەک کاتدا خەمى خۆى و وڵاتەکەى لەباوەش بگرێت، چونکە لەئێستادا مرۆڤى ئێمە زۆر خۆویستە.\nکچان و کوڕانى ئێمە لەزانکۆکاندا چى دەکەن؟\nئەو ڕۆژە یەکێک لە هاوڕێکانم بۆى گێڕامەوە کە: چەند خوێندکارێک لە پۆلەکەماندا هەیە، هەمیشە لە دواى دواوە دادەنیشن و خەریکى چاک کردنەوەى مۆبایلن!\nیان هاوڕێیەکى ترم، ئەوەى بۆ گێڕامەوە: مامۆستایەکمان پاش ئەوەى لە موحازەرەکەى بووەوە ووتى: هیچ سوودتان وەرگرت؟ کەسێک وەڵامى نەبوو. ناچار خۆى ووتى: تەنها (…..) سوودى وەرگرت، چونکە خەوى لێکەوتبوو!\nیان هاوڕێیەکى ترم، پێى وتم:……….\nبەهەر حاڵ من چیرۆک و ڕۆمان نانووسمەوە بۆتان، بەڵام ئەوانەى ئاگادارى خوێندنى زانکۆکانى ئێمەن ئەزانن چەند گرفتارن! هۆکارەکەیشى دەگەڕێتەوە بۆ چەندین هۆکار کە لەم وتارەدا زۆر بەکورتى و بەخێرایى ئاماژەم پێدا. وەکو چۆن لەسەرەتاوە ئاماژەم پێدا، پێویست دەکات زۆر بەجیددى بەدەم ئەم کێشانەوە بچین.. چارەسەرکردنیشى لە قوتابیانەوە دەست پێدەکات تا دەگاتە بەڕێز جەنابى وەیزى خوێندنى باڵا. هەریەکەو بەشێک لە بەرپرسیاریەتیەکە وەردەگرێت و پێویستە بەدەمیەوە بێت.\nئەگەر چارەسەرێک نەدۆزرێتەوە بۆ ئەم گرفتانە، ئەوا فێرخوازى ئێمە بەرلەوەى بەئومێدى خوێندنەوە سەربکات بە هۆڵ و حەرەمى زانکۆکەیدا، دەبآ هەمیشە چاوەڕوانى ئەوەبین کە چەندان ڕووداوى سەیرو سەمەرە ببیستین و ببینین. ئەوکاتەش کچان و کوڕانى ئێمە لەشوێنى ئەوەى بەمەبەستى زانست و مەعریفە ڕوو لەزانکۆکان بکەن، تەنها دەبێتە ژوانگەیەک بۆیان کە هەندآ لەکاتەکانى تێدا بەسەربەرن و دواتریش وەکو هەر کەسێکىترى ئەم وڵاتە لەیەکێک لە دامەزراوەکان ببێتە فەرمانبەرو تەنها ئیشى ئیمزایەک و مۆرێک و چەندین ڕۆتینیاتى لەم شێوەیەبێت!\nگرفتى زانکۆکانى ئێمە ئەوەیە، تا ئێستا کچ و کوڕەکانى نەبوونەتە داهێنەرێک، نووسەرو ئەدبێک، دروستکەرى (کاتژمێر)ێک، یا هیچ نەبێت (سەماعەیەک)ى کۆمپیوتەرێک! ئیتر لێرەوە زانکۆ جگە لە هۆکارێک بۆ بەهەدەردانى (کات) و (ئابوورى) ئەم وڵاتە هیچى تر نابێت!\nئەو زانکۆیانەى جێگەى ئومێدن\nڕاستە کۆمەڵگەى ئێمە لەسەرەتاى بوونیادنانەوەى خۆیدایە، بۆیە بوونى هەموو ئەم گرفتانەى سەرەوە، شتێکە بەو پاساوە (بڕێک) ئاسایىیە! بەڵام گوتنى (ئاسایىیە) ماناى دەست لێبەردانەوە نیە. لەگەڵ ئەوەشدا باس کردنى هەموو ئەو ئیشکالیەتانە مەرج نیە لەسەرجەم زانکۆکاندا وجودى هەبێت. بەخۆشحاڵیەوە دەبینین لەم چەند ساڵەى دواییدا چەند زانکۆیەکى جیاواز لەهەریەک لە (سلێمانى) و (هەولێر) کراوەتەوە. کە بەشێکیان هى کەرتى تایبەتین یاخود حکومى و شوێنە فەرمىیەکانى ترن (بۆنمونە دەوڵەتێکىتر).\nهەریەکە لە (زانکۆى ئەمریکى لە سلێمانى، و زانکۆى کوردستان-هەولێر، زانکۆى ئیشق….هتد) دەکرێت جێگەى ئومێدبن. چونکە هەریەکەیان سیستمێکى جیاوازیان هەیە لەوەى کە تائێستا لەکۆمەڵگەى ئێمەدا هەبووە. بەتایبەت زانکۆى (کودستان) کە ڕاستەوخۆ سەر بە ئەنجومەنى وەزیرانەو خوێنکارانیش لەگەڵ ئەوەدا خوێندندیان بەشێوەیەکى زۆر پێشکەوتوو و بەزمانى ئینگلیزىیە بآبەرامبەر تێیدا دەخوێنن، کە ئەمە بۆخۆى دەستکەوتێکە بۆ پڕۆسەى خوێندنى زانکۆیى. لەولاشەوە (زانکۆى ئەمریکى) بەهەمان شێوەیە هۆکارێک دەبێت بۆ کرانەوەى خوێندنى ئێمە بەڕووى یەکێک لە وڵاتە پێشکەوتووەکانى ئێستادا.\nئێمە چەندین هەوڵى جیددى لەم شێوەیەمان پێویستە لەلایەن دەزگا حکومى و فەرمىیەکان و کەرتى تایبەتەوە بۆئەوەى خوێندنى زانکۆیى ئێمە لەو تەنگژە بەردەوامانەى ڕزگار بکەین.\nPrevious پەروەردە و فێربون لە كوردستان لە نێوان گرفت و گۆڕاندا\nNext کورد.. ته‌نیا یه‌ک زمانی هه‌یه


Diplomatic Magazine | زیندانییه‌ك، به‌ره‌و كۆشكی چانكایا\n"خوێندنه‌وه‌ی نامه‌كه‌ی ده‌میرتاش له‌ڕوانگه‌ی هیگڵ و تۆماس كارلایل"\nجه‌ده‌لێكی قوڵ له‌نێوان فه‌یله‌سوفان‌و لێكۆڵه‌رانی بواری فه‌لسه‌فه‌ی مێژوودا هه‌یه به‌وه‌ی ئاخۆ گه‌ل مێژوو دروست ده‌كات یان تاكه‌كه‌س‌و پاڵه‌وان؟ له‌م رووه‌وه تۆماس كارلایل پێی وایه مێژووی مرۆڤایه‌تی بریتیه له‌مێژووی تاكه‌كه‌س‌و پاڵه‌وانه‌كان‌و ئه‌وان مۆخی مێژوون، هه‌روه‌ك باس له‌وه ده‌كات ئه‌و مێژووه‌ی مرۆڤ به‌رهه‌می هێناوه به‌رئه‌نجامی كارو كرده‌وه‌ی مه‌زنه‌كانی مێژووه.\nئه‌گه‌رچی ئه‌م تێزه‌ی كارلایل روبه‌ڕووی ره‌خنه‌ی گه‌وره بۆوه له‌لایه‌ن سیدنی هوك‌و به‌شێكیتر له‌فه‌یله‌سوفان‌و كۆڵه‌رانی بواری مێژوو، به‌ڵام له‌و بایه‌خه كه‌م ناكاته‌وه، كه‌تاكه‌كه‌س ده‌توانێ رۆڵی گه‌وره‌و گرنگ له‌دروستكردنی روداوی مێژوویدا بگێڕێت‌و مێژوو دورست بكات.\nئه‌گه‌رچی ناكرێ رۆڵی گه‌لیش فه‌رامۆش بكرێ، وه‌ك چۆن كاتێ جه‌ماله‌دینی ئه‌فغانی له‌وتوێژی له‌گه‌ڵ ناسره‌دین شای قاجار جه‌خت له‌رۆڵی گه‌ل‌و چین‌و توێژه جیاوازه‌كانی كۆمه‌ڵگه ده‌كاته‌وه‌و قورسایی‌و پێگه‌یان له‌به‌رجه‌ستكردن‌و دورستكردنی رووداوی مێژوویدا ده‌خاته‌ڕوو، ئه‌فغانی به‌ناسره‌دین شا ده‌ڵێت:"گه‌وره‌م مسگه‌ر‌و پیشه‌گه‌ره‌كانی ناو بازاڕ كه‌ڵك‌و رۆڵیان له‌ئێمه‌ومانان بایه‌خدارتره، بینیوته پاشایه‌ك بێگه‌ل بژی؟ به‌ڵام گه‌ل هه‌یه بێ پاشا ئه‌ژی". ئه‌ڵبه‌ته ئه‌مه خستنه‌ڕووی ئه‌و بۆچوونه‌ی تره، كه‌تاكه‌كه‌س‌و گه‌ل پێكه‌وه گرێدراون‌و گه‌لی باش‌و هۆشیار ده‌توانێ سه‌ركرده‌و تاكه‌كه‌س‌و پاڵه‌وان به‌رهه‌م بهێنێ‌و ئه‌ویش رابه‌رایه‌تی كۆمه‌ڵ به‌ره‌و رزگاریی‌و سه‌رفرازی بكات.\nلێره‌وه گه‌ر به‌وردی سه‌یری نامه‌كه‌ی ده‌میرتاش بكه‌ین، كاتێ له‌زیندانه‌وه بۆ هه‌ڤاڵ‌و دۆستان‌و هه‌وادارانی ده‌نێرێ، تێبینی به‌رجه‌سته‌بوونی رۆڵی تاكه‌كه‌س ده‌كه‌ین، ئه‌و رۆڵه سیاسیه‌ی، كه‌پێش ئه‌وه‌ی له‌زیندان توند بگرێ گێڕاویه‌تی، به‌ڵام بۆ ئه‌مجاره‌یان‌و نێو زیندان ئه‌م رۆڵبینینه جیاوازه؟ ده‌شێ له‌وه ده‌ست پێبكه‌ین بۆچی ده‌توانین به‌ده‌ر له‌روویه‌ك له‌ره‌هه‌ندێكی تریشه‌وه نامه‌كه‌ی ده‌میرتاش بخوێنینه‌وه؟ ئایا ده‌كرێ به‌دیویكی تردا شرۆڤه‌ی نامه‌كه‌ی ناوبراو بكه‌ین؟ به‌واتایه‌كی تر ئایا وشه‌كانی نامه‌كه‌ی ده‌میرتاش وشه‌ی ساده‌و ئاسایین؟\nده‌میرتاش كوڕی نه‌ته‌وه‌یه‌كی بێپشت‌و په‌نایه له‌سه‌ر ئاستی جیهانی، به‌جۆرێك له‌هه‌مان كاتدا مناڵی میلله‌تێكه له‌باكووری زێدی خۆی له‌ئه‌تاتوركه‌وه تا ئوردوگان به‌فه‌لسه‌فه‌و تیۆرو هزری شه‌ریف فورات‌و كه‌مالیزم‌و تێكه‌ڵه‌یه‌ك له‌سێیۆلاریزمی ناوه‌ڕۆك به‌تاڵاو جۆشدراو به‌روانینی دژه مرۆڤ ته‌ڵقین كراوه.\nسەڵاحەدین دەمیرتاش و عوسمان بایدەمیر لە کاتی نوێژکردندا\nره‌نگه ده‌سپێكی سانا لێره‌وه ئه‌وه بێت، كه ده‌میرتاش كوڕی نه‌ته‌وه‌یه‌كی بێپشت‌و په‌نایه له‌سه‌ر ئاستی جیهانی، به‌جۆرێك له‌هه‌مان كاتدا مناڵی میلله‌تێكه له‌باكووری زێدی خۆی له‌ئه‌تاتوركه‌وه تا ئوردوگان به‌فه‌لسه‌فه‌و تیۆرو هزری شه‌ریف فورات‌و كه‌مالیزم‌و تێكه‌ڵه‌یه‌ك له‌سێیۆلاریزمی ناوه‌ڕۆك به‌تاڵاو جۆشدراو به‌روانینی دژه مرۆڤ ته‌ڵقین كراوه.\nبۆیه ئاڵنگاریكردنی ده‌میرتاش ته‌نها ئاڵینگارییه‌كی سیاسی ئاسایی نیه، به‌ڵكو ئاڵنگارییه‌كه، كه له‌گه‌ڵ نه‌یار‌و ركابه‌ره سیاسییه‌كانیدا جیاوازی زۆر هه‌یه له‌كێبڕكێی گه‌یشتن به كۆشكی چانكایا، به‌جۆرێ ركابه‌ره سیاسیه‌كانی پۆشته‌و په‌رداخن له‌رووی فه‌راهه‌مكردنی گۆڕه‌پانی میتینگه‌كان، شاشه‌ی میدیا زه‌به‌لاحه‌كان، دامو ده‌زگه میرییه‌كان، پاره‌و داهاتی زۆر، كۆكردنه‌وه‌ی هه‌زاران ئه‌ندام‌و لایه‌نگر بۆ ركابه‌ره‌كان، په‌یوه‌ندی سیاسی‌و هه‌رێمی‌و جیهانی، پاره‌و پولی كۆمپانیا داراییه سێبه‌ره‌كانی نێو توركیا‌و ده‌ره‌وه تاده‌گاته دوعا‌و پاڕانه‌وه‌ی باوه‌ڕداره ئایدۆلۆجیه‌كان.\nده‌میرتاش پێچه‌وانه‌ی ئه‌وانه خۆی‌و كتری چا لێنانه‌كه‌یه‌تی له‌نێو زیندان، ئه‌و خۆی له‌ده‌سپێكه‌وه ئاماژه بۆ ئه‌وه ده‌كات:" له‌زیندانه‌وه ته‌نیا ده‌توانم به‌كتری تویت بكه‌م، به‌ڵام واتساپ له كتریدا كار ناكات". له‌م په‌ره‌گرافه‌دا كه‌ره‌سته‌ی ئاڵنگاری خۆی له‌به‌رامبه‌ر كه‌ره‌سه‌ی ركابه‌ره‌كانیدا ده‌خاته‌ڕوو، به‌جۆرێ لای ده‌میرتاش كتری‌و لای ئه‌وانی دی واتساپ‌و تۆری فراوانی نێت، كه ئه‌مه به‌رجه‌سته‌كردنێكی جوانی رۆحی ئاڵنگاری‌و چه‌تونی كه‌سی پاڵه‌وانه له‌دروستكردنی رووداوی مێژوویدا.\nلای فه‌یله‌سوفێكی وه‌ك هیگڵیش، پاڵه‌وان ئه‌وانه‌ن، كه‌ئامانجه‌كانیان‌و كاره پاڵه‌وانیه‌كانیان له‌گه‌ڵ ویستی رۆحی جیهاندا یه‌كده‌گرێته‌وه. هه‌روه‌ك والێكده‌داته‌وه، كه‌تاكه‌كه‌س‌و پاڵه‌وانه‌كان هه‌ڵده‌ستن به‌كۆمه‌كیكردن‌و مۆبیلیزه‌كردنی توانا شاراوه‌كان له رووداوه مێژووییه‌كاندا بۆ واقیعێكی كرداری.\nلێره‌وه ئه‌گه‌ر له‌نامه‌كه‌ی ده‌میرتاش وردبینه‌وه، ئه‌و گله‌یی‌و گازنده‌ی ئه‌وه ناكات، كه ئه‌ویش وه‌ك ركابه‌ره‌كانی كه‌ره‌سته‌كانی كێبڕِكێی هه‌ڵّبژاردنی بۆ نه‌ڕه‌خساوه، به‌ڵكو ئه‌و دێت كه‌ره‌سته‌یه‌كی شاراوه‌و كاریگه‌رتر ده‌دۆزێته‌وه‌و له‌ئاست كه‌ره‌سته‌ی نه‌یاره‌كانیدا مانیفێستی ده‌كات، كه كترییه.\nئه‌گه‌ر له‌نامه‌كه‌ی ده‌میرتاش وردبینه‌وه، ئه‌و گله‌یی‌و گازنده‌ی ئه‌وه ناكات، كه ئه‌ویش وه‌ك ركابه‌ره‌كانی كه‌ره‌سته‌كانی كێبڕِكێی هه‌ڵّبژاردنی بۆ نه‌ڕه‌خساوه، به‌ڵكو ئه‌و دێت كه‌ره‌سته‌یه‌كی شاراوه‌و كاریگه‌رتر ده‌دۆزێته‌وه‌و له‌ئاست كه‌ره‌سته‌ی نه‌یاره‌كانیدا مانیفێستی ده‌كات، كه كترییه.\nرەجەب تەیب ئەردۆغان ـ سەرۆک کۆماری تورکیا\nهه‌روه‌ك ره‌هه‌ندێكیتر نامه‌كه‌ی ده‌میرتاش جه‌ختكردنه‌وه‌یه له‌رۆحی پێكه‌وه‌ژیان‌و ئاشتی، له‌كاتێكدا په‌یامی نه‌یارو ركابه‌ره‌كانی هه‌ڕه‌شه‌و چاوسوركردنه‌وه‌و كینه‌به‌رایه‌تیه، به‌شێوه‌یه‌ك ده‌میرتاش وه‌ك نه‌ریتی به‌رده‌وامی خۆی له‌نێو ئه‌و چركه ساتانه‌ی مناڵ و گه‌نج‌و ژن‌و پیره‌مێردی دینداری كورد خه‌ڵتانی خوێن ده‌كرا، ئه‌و په‌یامی ئاشتی بوو، له‌كاتێكدا په‌یامی ئوردوگان په‌یامی جه‌نگ‌و خوێن‌و رقه.\nده‌میرتاش ده‌بێژێ:" به هێمنی بۆیان باسكه‌ن بۆچی پێویسته لــه پێناو ئاینده‌یه‌كی باشتردا ده‌نگێك به هه‌ده‌په و ده‌نگێكیش به ده‌میرتاش بده‌ن". ئه‌گه‌ر بڕوانین ئه‌م به‌راوردكاریی‌و رۆشنایی خستنه سه‌ر دژیه‌كیه‌كانی خۆی‌و نه‌یاره‌كانی، جه‌ختكردنه‌وه‌یه له‌رۆحی پاڵه‌وان له‌ره‌هه‌نده فه‌لسه‌فیه مێژووییه‌كه‌یه‌وه.\nهه‌روه‌ها یه‌كێكیتر له‌و جیاوازیانه‌ی نێو نامه‌كه‌ی ده‌میرتاش بریتیه له‌بوونی ئیراده‌یه‌كی به‌هێز سه‌رباری بوونی له‌زیندان‌و بێبه‌شكردنی له‌ئازادی‌و ئازادی گه‌ڕان‌و كۆبوونه‌وه‌و به‌ڕێوه‌بردنی هه‌ڵمه‌تی پڕوپاگه‌نده‌ی خۆی بۆ كێبڕكێكانی هه‌ڵبژارنی سه‌رۆكایه‌نی كۆماریی توركیا، دیاره جیاوازییه‌كان زۆره له‌نێوان ده‌میرتاش‌و ركابه‌ره سه‌ره‌كییه‌كانیدا، به‌ڵام ئه‌مه له‌و راستیه كه‌م ناكاته‌وه، كه ده‌میرتاش چه‌ند ده‌نگ بێنێت گوزراشته له‌ده‌نگی راسته‌قینه‌ی خۆی‌و هی نه‌یاره‌كانیش دیاره به‌رهه‌می چ بارودۆخێكن، یه‌كێك له‌زیندانه‌وه كێبڕكێ ده‌كات‌و ئه‌وانیشتریش له‌نێو كه‌شو هه‌وای ئازادی‌و فه‌راهه‌می سه‌رجه‌م كه‌ره‌سته‌كانی كێبڕكێی گه‌یشتن به‌كۆشكی چانكایا.\nجوانترین دوایین په‌یامی نێو نامه‌كه‌ی ده‌میرتاش بریتیه له‌پیرۆزكردنی مانگی ره‌مه‌زانی پیرۆز‌و جه‌ختكردنه‌وه له‌په‌یامی خۆشه‌ویستی، كه په‌یامی مانگی ره‌مه‌زانه ئه‌وه‌یه به‌كردار، ره‌نگه هه‌ندێ كه‌س والێكبداته‌وه خۆ ده‌میرتاش بڕوای به‌وه نیه پرۆگرامی سیاسی خۆی‌و پارته‌كه‌ی له‌ئاینه‌وه به‌رهه‌م بهێنێ، به‌ڵام ئه‌وه‌ی وه‌ڵامی كرداری جوانتره ده‌میرتاش په‌یامی خۆی‌و پارته‌كه‌شی له‌رۆحی ئاین خۆی‌و له‌كرۆكی تێكسته ئاینیه‌كانه‌وه وه‌رگرتووه، كه‌جه‌ختكردنه‌وه‌یه له‌ئاشتی‌و پێكه‌وه‌ژیان‌و خۆشه‌ویستی، له‌كاتێكدا ئوردوگان وه‌ك نه‌یارو ركابه‌رێكی سیاسی سه‌ره‌كی ده‌میرتاش وه‌ك كاراكته‌ری ئاینی خۆی نمایش ئه‌كات‌و ئاین‌و تێكسته ئاینیه‌كان وه‌ك ئامرازێك له‌م هه‌ڵمه‌ته‌دا به‌كارئه‌هێنێ بۆ مه‌رامه سیاسیه‌كانی، به‌ڵام له‌وه‌دا كه‌وتۆته قافه‌وه، كه له‌م مانگه پیرۆزه‌دا، كه‌مانگی خێرو ئاشتی‌و خۆشی‌و پێكه‌وه‌ژیان‌و خۆشه‌ویستیه، كه‌چی هه‌ڕه‌شه ده‌كات‌و به‌زمانی خوێن ده‌دوێت.\nبۆیه لێره‌شدا جیاوازییه‌كانی ده‌میرتاش‌و ركابه‌ره‌كانی جوانترو روونتر ده‌رده‌كه‌وێت، كه ته‌نانه‌ت له‌تێگه‌یشتن له‌جه‌وهه‌ری ئاین‌و ده‌قه‌كانیشدا به‌هه‌ڵه‌داچوون‌و ته‌وزیفی سیاسیان كردووه به‌ڵام بۆ مه‌رگدۆستی نه‌ك ژیاندۆستی، له‌كاتێدا په‌یامی مانگه‌كه‌و ئاینه‌كه خۆی په‌یامی ئاشتیخوازی‌و مرۆڤدۆستانه‌یه‌و خۆشه‌ویستی ئه‌وانیتره.\nدوای كوشتنی زانا ئه‌تۆمیه‌كه ئێران ده‌كوڵێت\nئەوەی لە بارەی ئیلهام عەلیفەوە نایزانی\nكێ سه‌رۆكی پڕۆگرامی ئه‌تۆمی ئێرانی تیرۆر كردووه؟\nکێ زانا ئەتۆمییەکەی ئێرانی کوشت؟\nشێخ عەبدولقادری گەیلانی پادشای نازناوەکان


سوپای پاسداران بە فەڕمی موشەكبارانكردنی كۆیەی لە ئەستۆ گرت – basknet.org\nسوپای پاسداران بە فەڕمی موشەكبارانكردنی كۆیەی لە ئەستۆ گرت\nسوپای پاسداران وردەکاریی هێرشەکەی سەر بارەگای حدک و حدکا بڵاودەکاتەوە و رایدەگەیێنێت لە هێرشەکەدا 7 مووشەکی زەمین بە زەمینی مەودا کورت بەکار‌هێندراوە و ئۆپەراسیۆنەکە بە سەرکەوتوویی کۆتایی هاتووە. سوپای پاسداران هەروەها هۆشداریی دەداتە گرووپەچەکدارەکانی دژی ئێران، ئەگەر چالاکییەکانیان دووبارەبکەنەوە، وەڵامێکی سەختترمان بۆیان دەبێت.\nلەدوای کردەوە شەیتانییەکانی ئەم دواییانەی گرووپە تیرۆریستییەکانی سەر بە ستەمکاری جیهانی (ئەمریکا و هاوپەیمانانی) لە هەرێمی کوردستانەوە دژ بە ناوچە سنوورییەکانی کۆماری ئیسلامی ئێران، کە بە ناردنی تیمە تیرۆریستییەکان، دەیانویست بە دروستکردنی نائەمنی و کردەوەی تێکدەرانە، ئەمنیەت و ئارامی خەڵکی پارێزگاکانی ئازەربایجانی رۆژئاوا، کوردستان و کرماشان تێکبدەن، بە هۆشیاری و ئامادەیی هێزی وشکانی سوپای پاسداران لە ئۆپەراسیۆنەکانی چەند هەفتەی رابردوو لە ناوچە سنوورییەکانی مەریوان و کامیاران گورزی کوشندەیان لێدرابوو، بەرەوڕووبوونەوە و تەمێکردنی دەستڕێژیکاران، خرایە بەرنامەی سوپای پاسداران.


ڕاگەیەندراوی ناوەندی هاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێران بەبۆنەی 2ی ڕێبەندان، ساڵڕۆژی دامەزرانی کۆماری کوردستان – KDPmedia\nHomeراگەیەندراوەکانڕاگەیەندراوی ناوەندی هاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێران بەبۆنەی 2ی ڕێبەندان، ساڵڕۆژی دامەزرانی کۆماری کوردستان\nڕاگەیەندراوی ناوەندی هاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێران بەبۆنەی 2ی ڕێبەندان، ساڵڕۆژی دامەزرانی کۆماری کوردستان\n(کۆماری کوردستان، لاپەڕەیەک لە مێژوو و چرایەک بۆ داهاتوو)\nهاونیشتمانییان و خەڵکی خەباتکاری کوردستان!\nحیزب و لایەنە سیاسییەکان لە کوردستان و ئێران!\nلە ڕۆژی مێژوویی 2ی ڕێبەندان، ڕۆژی دامەزرانی کۆماری کوردستان نیزیک دەبینەوە. کۆماری کوردستان وەک یەکەم کیانی سیاسیی کورد لە فۆڕمی کۆماریدا جێگەیەکی تایبەتیی لە مێژووی نەتەوەکەماندا هەیە، ڕووداوێک و مێژوویەک کە لە کاتی خۆیدا بووە ڕەمزی یەکیەتی و یەکبوونی نەتەوەی کورد و ئێستاش دوای 73 ساڵ تێپەڕینی کات، نەک نەبووەتە بیروەری؛ بگرە هەروا نوێنگەی یەکیەتیی نەتەوەکەمانە.\nئەو بنچینە سەرەکییەی کۆماری کوردستانی لەسەر دامەزرا، کوردستانیبوون و شوناسخوازیی کورد بە باوەڕهەبوونی بە دێموکراسی بوو، گوتارێکی پێشکەوتنخوازانە کە لەو سەردەمدا چەند قەڵەمبازێک لە پێشەوەی نیزامە سیاسییەکانی دەوروبەری خۆی بوو. بنچینە و باوەڕێک کە دوای حەوت دەیە ئێستاش هەم هەوێنی یەکبوونی کورد و هێزە سیاسییەکانی و، هەم ئەوەیکە ئازادی و دێموکراسی و دابینکردنی مافە ئینسانی و نەتەوەییەکانی خەڵکی کوردستان وەک گوتاری کۆمار؛ داوای هاوبەشی هەموو خەڵکی ڕۆژهەڵاتی کوردستانە. کۆماری کوردستان بزووتنەوەیەکی سەردەمیانە لە کاتی خۆیدا و دەسکەوتێکی نەتەوەییە بۆ ئێستا و، ئەزموونێکی بەنرخیشە بۆ پرسی خۆبەڕێوەبەریی کورد و؛ لە هەمانکاتدا میراتی مێژوویەکی هاوبەشە بۆ دەوڵەتداریی کوردی.\nتەمەنی کورتخایەنی کەمتر لە ساڵێک، بەڵام کار و کارنامەیەکی درەوشاوە لە خزمەتکردنی خەڵک و سیاسەت و ڕوانگەی کۆماری کوردستان بۆ دەسەڵات و داهاتووی وڵات هیندە پڕ و پڕبایەخە کە ئێستاش بە هیوای دووبارە بنیاتنانەوە و وەدیهێنانەوەی کیانێکی سیاسیی لەو چەشنە بین. ئەزموونی دەسەڵاتدارەتی و ئیداری لەو کۆمارە ساوایەدا، بۆ هەر دەسەڵاتێکی دێموکراتیک لە سەردەمی ئێستاشدا، دەتوانێ جێگای لێ فێربوون بێ. ڕێزگرتن لە جیاوازیی نەتەوەیی، زمانی و ئایینی و پێکەوەژیانیان لە سەر بناغەی ڕێزگرتن لە یەکتر، باوەڕ بە ئازادیی بیروڕادەربڕین، گرینگیدان بە بووژاندنەوەی کولتوور و هونەر و ئەدەبیاتی نەتەوەیی، خوێندنی بەخۆڕایی، هاندانی کچان بۆ خوێندن و بەڕەسمی ناسین و جیبەجێکردنی خوێندن بە زمانی دایک نەک هەر بۆ مندالانی کورد بەڵکوو بۆ کەمایەتییە زمانییەکانی دیکە، بڕەوپێدانی گیانی وێکهەڵکردن لە نێوان دانیشتوانی شار و گوند و چین و توێژە جۆراوجۆرەکان و بە هێزکردنی کولتووری پاڵوێکدان لە پێناو بەرژەوەندیی نەتەوەیی، پێشوازی و باوەشکردنەوە بۆ ڕۆڵە دڵسۆزەکانی نەتەوەی کورد لە بەشەکانی دیکە و بوار ڕەخساندن بۆ خزمەتکردنیان بەو کۆمارە، گرتنەبەری ڕێگای دیالۆگ و لێکتێگەیشتن لەگەڵ حکومەتی میللیی ئازەربایجان و ئازەرییەکان و پێشنیاری هاوکاری و هاوپەیمانەتی بۆ ڕووبەڕوو بوونەوە لەگەڵ دوژمنی هاوبەش، لە ئەزموونە بە نرخەکانی ئەو دەسەڵاتە کوردییەن. ئەم کۆمارە بە هەڵکردن و ڕەسمیەتدان بە ئالای کوردستان و داهێنانی سروودی نەتەوەیی و چەمکی پێشمەرگە، کۆمەڵێک بۆشایی لە گیان و هزری نەتەوەیی و لە بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کورددا پڕ کردەوە.\nبەڵام ئەزموونەکانی کۆماری کوردستان لە شوێنی دیکەش هەم جێی تێڕامانن و هەم لێ فێربوون. هەوڵدان بۆ یەکبوون و تەبایی، ڕێزگرتن لە فرەیی و جۆراوجۆرییەکانی کۆمەڵگە و دەستنانە نێو دەستی یەکتر بۆ سەرخستنی پڕۆسەی نەتەوەیی وانەگەلێکن کە ئێستاش دەبێ ڕێنیشاندەر و لەبەرچاومان بن.\nناوەندی هاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێران بە چاوی بایەخەوە لە دەسکەوتەکانی کۆماری کوردستان و ئەم واقعە گرینگە مێژووییە دەڕوانێ و پێی وایە کە پێویستە بێ لەبەرچاوگرتنی سنوورە فیکری و سیاسییەکان و بێ سەرنجدان بە جیاوازییە ئایینی، زاراوەیی و جۆغرافییەکان، لە دەوری فەلسەفەی پێکهاتنی کۆماری کوردستان و ئامانجەکانی کۆ ببینەوە. خەڵکی کوردستان مافی ڕەوای خۆیانە کە لەسەر خاکی خۆیان مافی چارەنووسی خۆیان بگرنە دەست. ڕوون و ئاشکراشە کە باوەڕ بەو مافە هەموو لایەکمان ئەرکدار دەکا گیانی یەکگرتوویی و هاوپێوەندی لە نێوخۆماندا چ وەک تاکەکانی کۆمەڵ و چ وەک هێز و لایەنە سیاسییەکان، هەر چی زیاتر بەهێزتر بکەین.\nکۆماری ئیسلامیی ئێران، دوژمنی هاوبەش و دەسەڵاتی نگریسی زاڵ بەسەر ئێران لە ماوەی چوار دەیەی ڕابردوودا لەگەڵ هەموو حاشاکردنێکی لە مافە سیاسی و مەدەنییەکانی کورد و نەتەوەکانی دیکەی ئێران و، سەپاندنی شەڕ بەسەر کوردستان و هەروەها زاڵکردنی کەشی سەرکوت و تۆقاندن؛ لەوەش خافڵ نەبووە هەتا بە چاندنی تۆوی دووبەرەکی و ناکۆکی پێش بە یەکڕیزی و یەکیەتیی کۆمەڵانی خەڵکی کوردستان و هێزە سیاسییەکانیان بگرێ. وە لە ئێستاشدا کە ئەم ڕێژیمە چ لە ئاستی هاوکێشە ناوچەیی و جیهانییەکان و، چ لە ئاستی نێوخۆییدا بەرەوڕووی تەنگژە و قەیرانی قووڵ بووەتەوە؛ هەنگاوەکان لە پێناو یەکڕیزی و یەکخستنی پۆتانسیەلی خەباتکاری و شۆڕشگێریمان دەبێ توندتر و خێراتر بن.\nلەمڕۆدا کە ناڕەزایەتییەکان لەنێو هەموو چین و توێژەکانی کۆمەڵگە و لە هەموو ڕەهەندەکاندا لە تەقینەوە و کڵپەسەندن دان، لە بارودۆخێکدا کە ئیدی هیچ کاربەدەستێکی ورد و درشتی ڕێژیمیش حاشا لەوە ناکەن هەموو زەرفییەتە نێوخۆییەکانی نیزامی سیاسی هەڵچۆڕاوە و نە ڕێفۆرمی حکومەتی و نە پێستفڕێدان ناتوانن چیدی دادی ئەم ڕێژیمە بدەن؛ لەوەها بارودۆخێکدا هێزە سیاسییەکانی کوردستان دەبێ بە گوتار و کردەوەی شوناسخوازی و یەکبوون گۆڕانکارییەکان و مافویستیی کۆمەڵانی کوردستان مودیرییەت بکەن.\nبزووتنەوەی کورد لە ئێران کە پاشخانێکی دەوڵەمەندی وەک کۆماری کوردستانی هەیە، بزووتنەوەیەکی پێشکەوتنخوازە و ڕچەشکێنی خەبات بۆ ڕووخاندنی ڕێژیمی کۆماری ئیسلامی و بەربەرەکانی لەگەڵ ئەم ڕێژیمە سەرەڕۆیە بووە و ڕۆڵی سەرەکیشی دەبێ لە داهاتووی گۆڕانکارییەکان لە کوردستان و ئێراندا. بۆیە ناوەندی هاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێران پێی وایە بۆ سەرخستنی جووڵانەوەی مافخوازیمان و چێکردنی داهاتوویەکی گەش و پڕهیوا، دەبێ بۆ وانە پڕبایەخەکانی کۆماری کوردستان بگەڕێینەوە کە بریتین لە: پێویستیی یەکیەتی، یەکڕیزی و هاوهەڵویستیی هەموو هێزە سیاسییەکانی کوردستان و بەهێزکردنی سەنگەری هاوبەشی خەبات لەنێوان حیزبەکان و کۆمەڵانی خەڵک.\nسڵاو لە گیانی پاکی پێشەوا قازی محەممەد و دامەزرێنەرانی کۆماری کوردستان!\nسلاو لە ئامانجە بەرز و ئینسانییەکانی کۆماری کوردستان !\nسەرکەوێ خەباتی نەتەوەیی ڕەوا و پڕ شانازیی گەلی کورد لە ئێران!\nدیمانە لەگەڵ د. خالید خەیاتی لەسەر پرسی شوناس و نەتەوە\nلە وڵاتی نۆڕوێژ یادی ٧٣هەمین ساڵوەگەڕی دامەزرانی کۆماری کوردستان بەرز راگیرا


كەسێك هەندێك قورئانی لەبەر بێت دواتر بیری بچێتەوە هیچ تاوانێكی لەسەرە؟: ماڵپەڕی وەڵامەکان\nقورئانی پیرۆزفەزڵ و ئادابەکانى قورئانكەسێك هەندێك قورئانی لەبەر بێت دواتر بیری بچێتەوە هیچ تاوانێكی لەسەرە؟\nكەسێك هەندێك قورئانی لەبەر بێت دواتر بیری بچێتەوە هیچ تاوانێكی لەسەرە؟\nئەگەر كەسێك قورئانی پیرۆزی لەبەركرد ئەوا پێویستە پارێزگاری لێ بكات بەخوێندنەوە ویادكردنەوە وپێداچوونەوەی چونكە پێغەمبەر ﷺ هانمان دەدات لەسەر بەردەوام خوێندنەوە وپێداچوونەوەی قورئان، وئەفەرمووێت: لەبەركردنی قورئان ومانەوەی لە مێشكدا لە مانەوەی ووشتر لە لەغاوەكەی خێراترە لە دەرچوون.\nبۆیە دروست نیە بۆ كەسێك كە قورئانی لەبەر بێت كەم تەرخەمی بكات هەتاوەكو لە بیری ئەچێتەوە، چونكە ئەمە نیشانەی ئەوەیە كە حەزی لەخێر نیە ، ونیشانەی گرنگی نەدانیەتی بەقورئان چونكە هەر كەسێك قورئانی لەبەر بێت یان هەندێك لە قورئان لەبەر بێت ئەوە بەڕاستی نیعمەتێكی زۆر گەورەی پێ‌بەخشراوە وخێرێكی زۆر گەورەی پێ‌دراوە، بۆیە نابێت كەم تەرخەمی بكات لەم خێرە گەورەیە، بەڵكو دەبێت بەبەردەوامی پەیوەست بێت پێیەوە بەزۆر خوێندنەوەی لەبەركراوەكە بۆ ئەوەی ئەوەی لەبەری كردووە لە (ذاكرة)دا بمێنێتەوە وە وسوودی لێ ببینێت، لەگەڵ ئەو هەموو پاداشتە گەورەی كە لە خوێندنەوەی قورئاندا هەیە، وە پێغەمبەریشﷺ دەفەرمووێت: هەر كەسێك پیتێك لە قورئان بخوێنێتەوە یەك چاكەی دەست دەكەوێت، وهەر چاكەیەكیش بە(دە)یە، ناڵێم: (الم) یەك پیتە، بەڵكو (الف) پیتێك و(لام) پیتێك و(میم) پیتێك(صحيح الترمذي 115/8، المشكاة رقم 2137 ، الصحيحة رقم3327)، لە فەرموودەكەی عبدالله ی كوڕی مەسعود ـ خوای لیِ ڕازی بێت ـ هاتووە.\nهەروەها خوێندنەوەی قورئان كاریگەری هەیە لەسەر كزۆڵی(خشوع) دڵ وترسان لەخوای پاك وباڵا دەست.\nو قورئان فیقە وزانست وڕووناكی زیاتری تێدایە بۆ كەسێك كە تێبفكرێت لە ئایەتەكان، بۆیە خوێندنەوەی قورئان بەرژەوەندی وسوودی زۆر گەورەی تێدایە كە نابێت مووسڵمان ئەو خێرە گەورە ونیعمەتە مەزنە لە دەست خۆی بدات كە خوای باڵا دەست پێ‌ی بەخشیووە بەڵام ئەگەر لەبیری چویەوە لەبەر نەخۆشیەك كە تووشی (ذاكرة) ی بووبێت نەوەك لەبەر كەمتەرخەمیەك لەلایەن خۆیەوە ئەوا لە (شرع)دا هیچی لەسەر نییە وتاوان بارنابێت.\nشێخ د. صالح الفوزان\nفەزڵ و گەورەیی سورەتى (البقرة) لەگەڵ (آیة الکرسي) کەسانێک لە کاتی قورئان خوێندندا پشت دەچەمێنێننەوە و ده‌جوڵێنێن بۆ پێشەوە و بۆ دواوە ئایا ئەم کردەوەیە دروستە؟ حوکمی قورئان خوێندن لە لەنێو مزگەوتدا بەدەنگی بەرز ئادابەكانى خوێندنەوەى قورئانى پیرۆز ئايا سوژدەی قورئان خوێندن واجبە؟ وە چ دوعایەک بخوێنین لە کاتى سوجدە بردندا؟\nسەردان: ١,٩٦٨ بەش: فەزڵ و ئادابەکانى قورئان\nپرسیاری دواترتەوبە چی یە و مەرجەكانی چی یە ؟پرسیاری پێشتردەڵێن ئەو شێوازى تەعزێ دانانەى ئەمڕۆ بیدعەیە بەڵام جێگرەوە شەرعیەكانى تەعزێ چین؟


سبه‌ینێ په‌رله‌مانی كوردستان كۆده‌بێته‌وه\nبەپێی توێژینەوەیەك؛ كاتێ فەرمانبەران دڵخۆشن موچەكانیان پێبدرێت\nبەپێی توێژینەوەیەكی زانستی كە چەند توێژەرێك لە زانكۆی ئۆكسفۆردی بەریتانی ئەنجامیانداوە، دەركەوتووە مەرجی سەرەكی خۆشبەختی و تەندروستی دەروونی و جەستەیی لای فەرمانبەران بەستراوە بە ئاستی مووچە و بژێوی ژیانیانەوە.\nسەرچاوەی توێژینەوەكەی زانكۆی ئۆكسفۆرد پشتی بە تاقیكردنەوەی زیاتر لە 15 هەزار فەرمانبەر بەستووە لە ماوەی هەژدە ساڵداو لە ئەنجامدا دەركەوتووە ئەو كەسانەی ئاستی پاشەكەوت و بژێوی ژیانیان زیاترە، دەروون و جەستەیان هەست بە ماندووبوونێكی كەمتر دەكات بە پێچەوانەی ئەو كەسانەی ئاستی بژێوییان نزمە.\nتوێژینەوەكە باس لەوەش دەكات نزمیی و ئاستی بژێویی، هۆكاری دڵەڕاوكێ و بێزاری و نەخۆشییە، چونكە هەژاری و كەمدەرامەتیی ڕۆژانە ئەركی مرۆڤ قورستر دەكات و، وا لەمرۆڤ دەكات پەنا بباتە بەر چەندین رێگەی ناتەندروست بۆ گەیشتن بە بەختەوەریی، لەوانەش جگەرەكێشان و خوزاردنەوە كحولییەكان..


هه‌رێمی كوردستان و به‌ریتانیا په‌یوه‌ندییه‌كانیان په‌ره‌پێده‌ده‌ن | وەزارەتى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى\nهه‌رێمی كوردستان و به‌ریتانیا په‌یوه‌ندییه‌كانیان په‌ره‌پێده‌ده‌ن\nد.یوسف گۆران وه‌زیری خوێندنی باڵا و توێژینه‌وه‌ی زانستی، ئه‌مڕۆ دوشه‌ممه، ڕێككه‌وتی (13/8/2018) له‌گه‌ڵ (مارتین وار) كونسڵی گشتی شانیشنی یه‌كگرتویی به‌ریتانیا چه‌ند بابه‌تێكی هاوبه‌شیان تاوتوێكرد.\nله‌و دیداره‌دا، كه به‌ئاماده‌بونی د.ئامانج سه‌عید ڕاویژكاری وه‌زیری خوێندنی باڵا و توێژینه‌وه‌ی زانستی و، د.محمد حسین سه‌رۆكی ده‌زگای سه‌رپه‌رشتی و دڵنیایی جۆری و، د.جوان جه‌لال شه‌ریف به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی فه‌رمانگه‌ی نێردراوان و په‌یوه‌ندییه ڕۆشنبیرییه‌كان به‌ڕێوه‌چو گفتوگۆ ده‌رباری گه‌شه‌پێدانی زیاتری په‌یوه‌ندییه زانستیه‌كانی نێوان زانكۆكانی هه‌رێمی كوردستان شانیشنی یه‌كگرتویی به‌ریتانیا كرایه‌وه.\nله‌سه‌ره‌تای دیداره‌كه‌دا، (مارتین وار) كونسڵی گشتی به‌ریتانیان له هه‌رێمی كوردستان سوپاسی ئه‌و پێشوازییه‌ی كرد، هه‌روه‌ك كورته‌یه‌كی له‌باره‌ی چالاكیه‌كانیان له هه‌رێمی كوردستان پێشكه‌ش به‌وه‌زیری خوێندنی باڵا و توێژینه‌وه‌ی زانستی كرد به‌تایبه‌ت له بواری په‌ره‌پێدانی په‌یوه‌ندییه‌كانیان له بواری خوێندنی باڵا.\nله به‌رامبه‌ردا، د.یوسف گۆران وه‌زیری خوێندنی باڵا و توێژینه‌وه‌ی زانستی دوای به‌خێرهێنانی كونسڵی گشتی به‌ریتانیا له هه‌رێمی كوردستان، به‌گرنگیه‌وه باسی له ڕۆڵی به‌رتیانیا له ئێراقی نوێ كرد، هه‌روه‌ك باسی له چۆنیه‌تی باشكردنی په‌یوه‌ندییه‌كانی نێوان هه‌رێمی كوردستان و شانیشنی یه‌كگرتویی به‌ریتانیا كرد.\nله به‌شێكی دیكه‌ی قسه‌كانیدا، د.یوسف گۆران باسی له پرۆسه‌ی سیاسی له ئێراق و، هه‌وڵه‌كان بۆ پێكهێنانی حكومه‌تی نوێی ئیراقی كرد، هه‌روه‌ك كورته باسێكی له باره‌ی دیدگای هه‌رێمی كوردستان بۆ چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌كان و، هه‌وڵه‌كان بۆ پێكهێنانی حكومه‌تێكی كارا خسته‌ڕو.\nهه‌ر له میانه‌ی قسه‌كانیدا، وه‌زیری خوێندنی باڵا و توێژینه‌وه‌ی زانستی كورته‌یه‌كی له‌باره‌ی كاروپڕۆژه‌كانی وه‌زاره‌ته‌كه‌ی له‌ماوه‌ی ڕابردودا خسته‌ڕو، به‌تایبه‌ت له چۆنیه‌تی په‌ره‌پێدانی توانای ستافی زانستی له زانكۆكان بۆ زمانی ئینگلیزی و ئه‌نجامدانی توێژینه‌وه و، په‌ره‌پێدانی ئاستی په‌یوه‌ندییه زانستیه‌كانی زانكۆكان و ئاوێته‌بون به‌پێوه‌ره نێوده‌وڵه‌تیه‌كان، د.یوسف گۆران ئه‌وه‌شی ڕاگه‌یاند به‌شی زۆری ئه‌و پڕۆژانه‌مان جێبه‌جێكردوه، به‌ڵام بۆ ته‌واوكردنی پڕۆژه‌كان، پێویستمان به‌هاوكاری نێوده‌وڵه‌تی ده‌بێ له‌وانه شانیشینی به‌ریتانیا.\nله ته‌وه‌ڕێكی دیكه‌ی دیداره‌كه‌دا، گفتوگۆ له‌باره‌ی چۆنیه‌تی باشكردنی پردی په‌یوه‌ندی نێوان هه‌رێمی كوردستان و به‌ریتانیا كرا، بۆ ئه‌وه‌ش چه‌ند بیروڕایه‌ك ئاڵوگۆڕكرا.


تونێلی ماوەران مەترسیی هەرەسهێنانی لەسەرە - تۆڕی میدیایی خەڵک\nبەڕێوەبەرایەتی هاتووچۆی هەولێر رایگەیاند تونێلی ماوەران مەترسیی هەرەسهێنانی لەسەرە بەهۆی بەفربارینەوە بۆیە دادەخرێـت.\nبەڕێوەبەرایەتی هاتووچۆی هەولێر لە راگەیەندراوێكدا ئاشكرایكرد سەرجەم شوفێران ئاگاداردەكەینەوە كەوا بەهۆی دابارینی باران و بەفری بەردەوام ، دیارە لەبەشێك لەدەروازەی تونێلی تەواو نەكراوی (ماوەران) كە شەقڵاوەو هەریر بەهەولێر دەبەستێتەوە درزێكی گەورە دروست بووە كە ئەگەری داڕمانی لێ دروست بووە، بۆیە بەشێوەیەكی كاتی دادەخرێت.\nراشیگەیاند، شۆفێران لەو ماوەیە وەكو ڕێگای جێگرەوە هەر دەتوانن ڕێگای هەولێر شەقڵاوەی كۆن بەكاربێنن.


فوریه 26, 2022 فوریه 26, 2022 12\nبە لەبەر چاو گرتنی هەلومەرجی ئێستای کۆمەڵگای ئێران و کوردستان، کە بنەڕەتیترین تایبەتمەندیەکەی بریتییە لە پەرەسەندنی ناڕەزایەتییە بەربڵاوەکانی کرێکاران و باقی بێبەشان و خەڵکانی زوڵم لێکراو، بە لەبەرچاو گرتنی ڕوون بوونەوەی ڕیزبەندییە سیاسییەکان و هەروەها بە سەرنجدان بە نزیک بوونەوەی کۆمەڵگای ئێران لە ئاخێزێکی جەماوەری و شۆڕشگێڕانە، شكڵ پێدان بە جەمسەرێکی ڕێكخراو و بەهێزی چەپ و سۆسیالیست لە کوردستان، لە هەموو کات زیاتر بووەتە پێویستیەکی حاشا هەڵنەگری خەبات. بە لەبەر چاوگرتنی ئەو خاڵانەی سەرەوە و ڕۆڵی مێژوویی کۆمەڵە وەک بەستێنی سەرەکی ڕەوتی چەپ و سۆسیالیست لە کۆمەڵگای کوردستاندا، و بە سەرنجدان بە بەهێزکردنی بزوتنەوەی چەپ وەکوو سەرەکیترین ئەولەویەتی ڕەوتی ئێمە لە ئێستادا، کۆنگرەی ١٨ی کۆمەڵە لە درێژەی هەوڵەکانی تاکوو ئێستای، ئەم هەنگاوانەی خوارەوە جارێکی تر دەخاتە دەستووری کاری کۆمیتەی ناوەندی کۆمەڵەوە.\nیەکەم- گرتنەبەری ئاراستەی دیالۆگ و ئاڵوگۆڕی بیروڕا لە نێوان هەڵسوڕاوانی بزوتنەوەی چەپ، لەسەر ئەساسی کردەوەی هاوبەش و بیروڕای جیاواز. ئەم جۆرە لە ئاراستەیە دەکرێ لە ڕێگای سمینار، کۆڕ و کۆبونەوەی گشتی و پێوەندی بەردەوام، بەدواداچوونی بۆ بکرێ تا لە لایەک بە یەکدەنگی و هاوڕابوون لەسەر کۆسپەکانی بەردەم شکڵپێدان بە بەرەیەکی چەپ و کردارێکی یەکگرتووانە و خەباتێکی کاریگەر بگەین و لە لایەکی ترەوە بۆ چارەسەر کردنی ئەم کۆسپانە هەنگاوی کرداری، ڕاستەقینە و هاوبەش لە دەستوری کارماندا دابنێین. هەر لەم پێوەندەدا ئێمە هەموو ئەو هێز و هەڵسوراوانەی کە خۆیان بە بەشێک لە ئاراستەی چەپ و سۆسیالیستی لە کوردستان دەزانن بۆ هاوکاری، دیالۆگ و هەنگاو گەلی کرداری بانگەواز دەکەین.\nدووهەم- دوورکەوتنەوە لەو کردەوانەی کە بەستێنی یەکگرتوویی لاواز دەکا، هۆکاری پەرتەوازەیی نێوان هێزەکان و هوڵسوڕاوانی چەپ خۆش دەکا و پێک هێنانی ڕێکخراوێکی بەهێز و بەربڵاو لەگەڵ کۆسپی جدی بەرەوڕوو دەکات. لەوانە ڕەخنە گرتن لە فەرهەنگێک کە خاڵە هاوبەشەکانی هێزە چەپ و کۆمۆنیستەکان لەبەرچاو ناگرێ و بەردەوام جیاوازییەکان بەرجەستە دەکا و ئەوە بە هۆکارێکی “پاساو‌ەهەڵگر” بۆ پەرتەوازەیی ئەم هێزانە دەزانێ. فەرهەنگێک کە حیزب و ڕێكخراوی سیاسی وەکوو ئامرازێک بۆ بەرەوپێش بردنی ئەو شتەی کە پێی دەڵێن “خەباتی ئیدۆلۆژیک” چاو لێدەکات نەوەک ئامرازێک بۆ دروستکردنی گۆرانکاری و بەرەوپێش بردنی خەبات و هەڵسوڕانێکی ئاکامداری کۆمەڵایەتی. کۆمەڵە خۆی بە بەرپرسیار و مەسئوول دەزانێ کە لە هەردوو مەیدانی تئۆری و پراکتیکدا ڕەخنە لەم فەرهەنگە سیاسی و شێوەکارە بگرێ، تاکوو هەم ڕێكخراوی حیزبی بەهێز بکا و هەمیش هەوڵ بۆ پێکهێنانی خەباتێکی یەکگرتووی بەربڵاوی کاریگەر بدات. ئەم شێوە کارە لە ئاستی سەرتاسەریشدا دەبێتە هۆی یەکگرتوویی و بەهێز بوونی سیاسەتی حیزب لەم پێوەندەدا.\nسێهەم- هەوڵدان بۆ پێکهێنانی جەمسەرێکی چەپ لە کوردستان هەمیشە بەشێکی گرنگ بووە لە ئامانجەکانی ڕەوتی ئێمە. بەڵام هەوڵەکانی تاکوو ئێستا بەهۆی ئەو فەرهەنگەی کە لەسەرەوە ئاماژەمان پێدا و هەروەها بەهۆی کێشەکانی ناوخۆی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران بەداخەوە بەرەوپێشچوونێکی بەرچاوی بەخۆیەوە نەدیووە. کنگرە بە ڕەخنە گرتن لە کۆسپەکانی بەردەم هەوڵەکانی تاکوو ئێستای ئێمە لەم بابەتەوە، هەروەها بە لەبەر چاو گرتنی هەلومەرجی ئاڵۆزی ئێستای کۆمەڵگا هەوڵ بۆ گۆڕانکارییەکی جیدی و ئەرێنی لەم بابەتەدا دەخاتە دەستووری کاری کۆمەڵەوە.\nچوارەم- ئاوڕدانەوەیەکی ڕەخنەگرانە لەو سیاسەت و بڕیارانەی ڕابردوو کە بە کردەوە کۆسپ بوون لەبەردەم ڕێكخراوبوونی هەڵسوڕاوانی چەپ. لەم پێوەندەدا بە شێوەیەکی دیاریکراو کۆنگرەی ١٨ ئەو سیاسەت و بڕیارە دەداتە بەر ڕەخنە کە لە ساڵی ٢٠٠٩ی میلادی بووە هۆی وەلانانی کۆمەڵێک لە هەڵسوڕاوانی کۆمەڵە کە لە ژێر ناوی “فڕاکسیۆنی هەڵسوڕان بە ناوی کۆمەڵە”ەوە بوونی خۆیان ڕاگەیاند و دواتر “ڕەوەندی سۆسیالیستی کۆمەڵە”یان پێکهێنا. سەرەڕای هەر ڕەخنەیەک کە لە شێوەی هەڵسوڕانی ئەو هاوڕێیانە لەو سەردەمەدا بوومانە، بڕیاری دەرکردنیان بە پێچەوانەی سیاسەت و هەوڵەکانی کۆمەڵە بۆ ڕێکخستنی هەڵسوڕاوانی چەپ بووە. ڕەخنە لە شێوازی هەڵسوڕانی ئەو هاوڕێیانە، دەکرا لە چوارچێوەی پێوەرە حیزبییەکان و بە تایبەت پێداگری لەسەر قەبووڵی فرەیی بیروڕای سیاسی و کاری هاوبەشی حیزبی چارەسەر بکرێ. لەو ڕووەوە کۆنگرەی ١٨ی کۆمەڵە، وێڕای بەهەڵە زانینی ئەو بڕیارە، کە لە فەرهەنگێکی ناکارای سیاسی بەسەر هەڵسوڕانی ئێمەوە سەرچاوەی گرتبوو، لە چوار چێوەی هەنگاوە بەربڵاوەکانی خۆیدا بۆ وڵام دانەوە بە پێویستی شكڵ پێدان بە بەرەیەکی ڕێكخراوی چەپ، بە شێوەی دیاریکراو لەگەڵ ئەو هاوڕێیانە دەکەوێتە گفتوگۆ و دیالۆگەوە.\nکۆنگرەی ١٨ی کــــــــــــــــــۆمـــــــــــــــەڵــــــــــــــــە\nڕێكخراوی کوردستانی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران\nبڕیارنامەی کۆنگرەی ١٨ی کۆمەڵە سەبارەت بە خەباتی یەکگرتووانەی مامۆستایان


ئاستەنەگەكانی بەردەم پەسەندكردنی بودجەی 2021 – Knwe.org\nسەرەکی » دۆسێ » ئاستەنەگەكانی بەردەم پەسەندكردنی بودجەی 2021\nیەكێكیان كەمكردنەوەی مووچەی فەرمانبەرانە\nئاستەنەگەكانی بەردەم پەسەندكردنی بودجەی 2021\nمەنسور بعێجی پەرلەمانتاری هاوپەیمانی دەوڵەتی یاسا، باس لە ئاستەنگەكانی بەردەم پەسەندكردنی پرۆژە یاسای بودجەی فیدراڵی ساڵی 2021 دەكات.\nبعێجی لە بەیاننامەیەكدا لە 20ی كانوونی یەكەمی 2020 رایگەیاندووە»شیاو نییە مووچەی فەرمانبەران ببڕدرێت و بكرێنە كۆچی قوربانی بڕیارە ناقۆڵاكان، شیاوتر بوو ئەوەی بڕیارەكەی دەركردووە، روو لە كەرتەكانی تر بگات و لێوەی رەوشی ئابوری وڵات چارەسەر بكات، نەك روو لە مووچەی فەرمانبەران بكات كە لاوازترین توێژی وڵاتن».\nلە بەیاننامەكەدا هاتووە»حكومەت ڕووی كردە ساناترین و ئاسانترین رێگەچارە بۆ پرۆسەی چاكسازیی كە بەرزكردنەوەی بەهای دۆلار و كەمكردنەوەی مووچەی فەرمانبەران لە بودجەی ساڵی داهاتوو كە رێگەنادەین تێپەڕببێت، گەر تێیدا فەرمانبەران و بڕینی مووچەكانیان بەوشێوە نەشیاوە لەخۆبگرێت».\nبە وتەی مەسنور بعێجی»زۆربەی فەرمانبەرانی وڵات مووچەكانیان زۆر كەمە و 500 هەزار دینار لە مانگێكدا تێناپەڕێنرێت، لە حاڵەتی بڕینی بەشێك لەو مووچەیە، فەرمانبەری بەستەزمان ڕووبەڕووی كارەساتێكی ئابوری دەبێتەوە، بۆیە پێویستە حكومەت بە بڕیارەكەیدا بچێتەوە سەبارەت بە بڕینی مووچەی فەرمانبەران و رێگەچارەسەی تر بدۆزێتەوە، چونكە بڕگەی بڕینی مووچەی فەرمانبەران تێناپەڕێنین، ئیتر هۆكارەكە هەرچییەك بێت».\nهەر لەو چوارچێوەیەدا، ناجی سەعیدی ئەندامی لیژنەی دارایی لە پەرلەمانی عیراق، رەتیكردنەوەی لیژنەكەیان رێگە بە بڕینی مووچە و دەرماڵەتی فەرمانبەر بدات لە چوارچێوەی بودجەی 2021، ئاماژەی بە میوانداریكردن و بانگێشتی پەرلەمانیش كرد بۆ حكومەت لە حاڵەتی راستی ئەو پرۆژە یاسایەی كە دزەی پێكرایە نێو میدیاكان.\nسەعیدی لە لێدوانێكی رۆژنامەوانیدا لە 18ی كانوونی یەكەمی 2020 رایگەیاند»دزەپێكردنی پرۆژە یاسای بودجە كە هێشتا بە رەسمی پەسەندنەكراوە لەلایەن ئەنجومەنی وەزیران و نەگەیشتۆتە پەرلەمان و لیژنەی دارایی، كاریگەریی زۆر نەرێنی لەسەر بەهای دۆلار دروستكرد لەبەرانبەر دینار، فاكتەری پێشبینییەكانیش بۆ زیادبوونی بەهای دراوەكە، بووە مایەی زیادبوونی داواكاریی لەسەر دۆلار و بەرزبوونەوەی بەهاكەی».\nبە وتەی سەعیدی»زۆر بەداخەوە هەموو حكومەت نەیتوانی پارێزگاریی لە رەشنوسی پرۆژە یاسای بودجە بكات، تا ئەو كاتەی دەكاتە پەرلەمان، بەو پێیەی پرۆژە یاسایە و جێبەجێ ناكرێت تا ئەو كاتەی دەنگی لەسەر دەدرێت لە پەرلەمان، لێدوانەكانی سەرۆكی حكومەتیش سەبارەت بە ئەگەری نەبوونی مووچە بۆ مانگی داهاتوو لەگەڵً لێدوانەكانی دوایی و دزەكردنی رەشنوسی پرۆژە یاسای بودجە بەر لە گەیشتنی بە پەرلەمان، هەموو ئەمانە كاریگەریی نەرێنییان لەسەر ئابوری عیراق و هاووڵاتی هەژار دروست كرد كە باجەكەی دەدات».\nئەو ئەندامەی لیژنەی دارایی پەرلەمانی عیراق دەڵێت»بودجە نەگەیشتۆتە پەرلەمان و ئەنجومەنی وەزیرانیش دەنگی لەسەر نەداوە، ئەو كۆپییەش گەر لەلایەن ئەنجومەنی وەزیران یان یەكێك لە وەزیرەكانی حكومەتەوە دەزی پێكرابێت، شتێكی خراپە، بەو پێیەی بەهای دۆلاری لەبەرانبەر دیناری عیراقی بە 1445 دینار دیاریی كردووە، ئەمەش لەئێستاوە كاریگەریی نەرێنی لەسەر بازاڕ دروستكرد و بووە مایەی داڕمانی بەشێك لە بەهای دراوی نیشتمانی».\nسەعیدی پێیوایە»گەر ئەو رەشنوسەی لە میدیاكاندا بڵاوكرایەوە راست بێت، ئەوا تەواوی رێوشوێنە یاساییەكان دژ بە حكومەت لەلایەن پەرلەمانی بە گشتی و لیژنەی دارایی بە تایبەتی دەگرینەبەر و حكومەت بۆ بەردەم پەرلەمان پەلكێش دەكەین».\nلە 17ی كانوونی یەكەمی 2020، رەشنوسی پرۆژە یاسای بودجەی فیدراڵی گشتی ساڵی 2021 لە میدیاكانی عیراقدا بڵاوكرایەوە، دەركەوتووترین بڕگەش لەنێو رەشنوسی پرۆژە یاساكەدا، بەركردنەوەی بەهای دۆلارە بۆ 1445 دینار، لەگەڵ كەمكردنەوەی مووچە و دەرماڵەی فەرمانبەران.\nپرۆژە یاساكە، نرخی خەرجی دۆلاری بە 1450 دیاریی كردووە، بەو واتایەی هەر 100 دۆلارێك لەبەرانبەر 145 هەزار دیناردا دەبێت، لەگەڵ بەستنەوەی هەموو ئەو داهاتانەی دەستەبەردەكرێن لەو رووەوە، دەخرێنە سەر ئەژماری خەزێنەی دەوڵەت.\nهەروەوها لە پرۆژە یاساكەدا ئاماژە بە ژمارەی فەرمانبەرانی دەوڵەت كراوە كە 3.25 ملیۆنن (بە 682 هەزار فەرمانبەرانی هەرێمی كوردستان) و مووچەكانیان 41.5 ترلیۆن دیارە، بڕی 6 ترلیۆن دیناری بۆ مووچەی تر، لەگەڵ 20 ترلیۆن دینار بۆ خانەنشینان و 9.6 ترلیۆن دینار بۆ چاودێری كۆمەڵایەتی، 4.6 ترلیۆن دینار بۆ سودی قەرزەكان، 6.8 ترلیۆنی تر بۆ قەرزە دەرەكییەكان.\nپرۆژەكە كەمكردنەوەی تەواوی دەرماڵەكانی كارمەندانی فەرمانگەكانی دەوڵەت لەخۆدەگرێت كە لەلایەن ناوەند و خۆجێییەوە مووچە وەردەگرن، ئەمەش بەپێی رێژەیەكی دیاریكراو كە لە یاسا و بڕیارەكانی ئەنجومەنی وەزیراندا دیاریی كراوە، بڕیەكانیش ئەمانە لەخۆدەگرێت: دەرماڵەی مەترسی 50%، میداریی 20%، نائاسایی 20%، حۆراك 33%، بڕوانامە 50%، بڕینەكانیش 40% دەبێت.\nهەروەها پرۆژە یاساكە ئاماژەی بە بەرزكردنەوەی نرخی سوتەمەنیش كردووە (بەنزین) لە 450 دینارەوە بۆ یەك لیتر بۆ 540 دینار بۆ لیترێك.