کسب مقام اول چندجانبه کاراته بانوان توسط خانم شکیلا محمدنژاد فرزند آقای همایون محمدنژاد اهل روستای زاوەر (دزآور) ساکن مریوان\nبە گزارش 'هه‌ورامان هانه‌به‌رچه‌م'بنا به اطلاع رسانی روابط عمومی هیئت کاراته شهرستان مریوان مسابقات چند جانبه کاراته بانوان بە مناسبت دهه فجر و با حضور بیش از ۲۰۰ نفر شرکت کننده در روزهای ۱۲ و ۱۳ بهمن ماه ۱۳۹٦ در مجموعە ورزشی زاگرس شهرستان مریوان با شرکت تیمهای مریوان، سنندج و قروه برگزار گردید، و در نهایت تیم کاراته بانوان مریوان مقام اول راکسب نمودند.\nدراین مسابقە خانم #شکیلا محمدنژاد فرزند آقای همایون محمدنژاد اهل روستای زاوەر (دزآور) ساکن مریوان، مقام اول را در رشتە کمیته کسب کرد، این موفقیت را به ایشان وخانوادەی محترمشان، تبریک عرض می نماییم.\nطبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، ادبیات/شعر، تاریخ، اخبار، جفرافیا، زوانی هه‌ورامی، شهرها و روستاهای هورامان، ده‌گاو زاوه‌ری/روستای دز‌آور، تصاویرومناظرطبیعی وتاریخی، نوشتارهای همایون محمدنژاد، هومایون موحەممەدنژاد، کوورش یوسفی(ئاریا)، فەرید عەباسی، موحەممەدره‌شید ئه‌مینی، موحەممەدباقی موحەممەدنژاد، شۆرش عه‌زیزی/"ئاوات"دیارکهن، فاتێح ڕه‌حیمی، سەیوان ئێبراهیمی(گوازی)، جەواد حەمزه (فێراق)، عوسمان ڕەحیمی(مورید)، سوهراب مورادنیا(سیاوکام)، هاشم موحەممەدی (بێدڵ)، فەرید زاوەری، موحەممەد خدری(ئەدیب)، سەفووەت ئەمیری(کۆچەر)، مەڵڵایۆنس وه‌یسی، میرزامه‌جید سوبحانی(بچووک)،\nبرچسب ها::هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-نوسود-تخت-ژاورود-پاوه-نودشه(نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی-چهارقلعه‌عبدالملکی (زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد) هورامی های شمال ایران) عکس -شبک(شه‌به‌ک)-سنجار-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژاد،سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری،وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری،یانەوخەما،کسب مقام اول چندجانبه کاراته بانوان توسط خانم شکیلا محمدنژاد فرزند آقای همایون محمدنژاد اهل روستای زاوەر (دزآور) ساکن مریوان،\nنوشته شده در تاریخ سه شنبه 17 بهمن 1396 توسط همایون محمدنژاد\nدیداری باشاعرهورامان؛میرزاسعدالله خدیری هجیجی درتاریخ 1393/10/5\nدیداری باشاعرهورامان؛میرزاسعدالله خدیری هجیجی\nدر روزجمعه تاریخ 1393/10/5به اتفاق دوستان فرهنگی منطقه هورامان آقایان:کاک محمدرشید امینی-ملامومن نوری-همایون محمدنژاد-محمدسلیم سلیم پور-کاکه ظهراب ولدبیگی-کاک بختیار ازکات وعده ای دیگرازدوستان ومهمانان ازشاعرخوش ذوق هورامان میرزاسعدالله خدیری دیداری کردیم؛ دراین محفل فرهنگی میرزا سعدالله که براثرکهولت سن ازنعمت شنوایی کم بهره شده آقای نوری بانوشتن جملات ودرخواست ها,اقدام کرده؛ومیرزا هم باسعه صدر وباملایمت به درخواست وسئوالات جواب داده؛که تسلط وحافظه قوی وتبحردرسرودن اشعاربه هورامی وسورانی وفارسی وبیان خاطرات دوران شاعری؛همه حضار رابه وجد آوردند؛ازنکات برجسته خدمت خوب فرزندان وخانواده دامادها به ایشان بوده که درنوع خودش بی نظیربوده وجای تقدیردارد.لازم به ذکراست که دیوان اشعارایشان توسط آقای جمیل فاروقی به رشته تحریر درآمده است.\nطبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، ادبیات/شعر، تاریخ، اخبار، جفرافیا، شهرها و روستاهای هورامان، ده‌گاو زاوه‌ری/روستای دز‌آور، تصاویرومناظرطبیعی وتاریخی، دینی ومذهبی، هومایون موحەممەدنژاد، مامۆسامۆمن نووری، میرزاسه‌عدوڵڵا خه‌دیری، حەمەسه‌لیم سەلیم پوور(خه‌مبارهەجیجی)، موحەممەدره‌شید ئه‌مینی،\nبرچسب ها:هورامان هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه هورامان؛یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-نوسود-هورامان تخت ژاورود-پاوه-نودشه(نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-کندوله-ته‌وێڵه(طویله)-بیاره-ساور-نودیجه-حلبچه(هه‌له‌بجه)-خۆرماڵ مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی-ایلام-کامیاران-روانسر-جوانرود-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد هورامی های شمال ایران)-عکس-شبک(شه‌به‌ک)-سنجار- کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی)-قلعه قروه-چورژی-هانه‌به‌رچه‌م-هۆمایون محه‌مه‌دنژاد،وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری،سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری،یداری باشاعرهورامان؛میرزاسعدالله خدیری هجیجی درتاریخ 1393/10/5،\nنوشته شده در تاریخ دوشنبه 25 دی 1396 توسط همایون محمدنژاد\nیاران پایزەن خەزان ڕێزانا\nنەمەنەن سەفای وەرنە وەزانا\nخەزانم زەردا پێسەوشێڵانێ\nئاخ ئاخەمبارێ کۆگە گێڵانێ\nهەرکەس گەرکشا سەیروخەزانی\nبەی لاو عەدمی دەروو داریانی\nکەروتەماشەی خەزانی وارام\nهاوراش بڕیان دڵێ بێ ئارام\nزەردبیەن ڕێزان گەڵاو پەڕو پۆم\nشەوان نەهەردان هامڕزای پەپووم\nخەزانوو منا نەک ئینوو دارا\nبیا تەماشا دەسەو خەمبارا\nبەتعجیل یاوا نۆ پایێزی زەرد\nعمرێ بێ ئاما لوا گوزەرد کەرد\nپاسەشا واتەن نازک خەیاڵان\nخەزان سوچیای هەناسە کاڵان\nچرۆی چووزەی چڵ نەووەهاردڵ\nهەوای سەردی مەیل پایزکەردخجڵ\nزەڕ گەرئاسادەورجەتوحفەی وێشان\nداوەتاڵەی بەرگ مۆرزەڕنیشان\nنەوبەرنەمامان پای سەهەند هەرد\nچوون بێ بەینەتان چەشتن مەیل سەرد\nبەرزە درەختان کاڵای زەڕنەدۆش\nهامسایی ڕزان کەردن فەرامۆش\nسۆزسەرهەردان جەپاش وناران\nمەلەریان وێنەی سێوەڕۆداران\nچریکەی مەلان سوبدەم چوون سەمتوور\nمەژەندن دەم دەم وە ئاوازشوور\nبیوەقەت و قڕجەسەرهەواران\nسوورمەی خەم کێشا وەدیدەی یاران\nکۆکۆنەکاوان تەم و هەم بی جەم\nتاسینەی کەشان پێواربی نەچەم\nهانا های ئازیز بنمانە مەیلێ\nدڵ کەیل سەردین فەراوان خەیلێ\nبیاوەم بەداد جەی وەرز خەزان\nباخەزان مەیل نەبۆ لام هەرزان\nوەرنە تۆف سەرد زمسان خەیاڵ\nجە سەردیاران مەکەرۆم پاماڵ\nئانا خەزان کەوتەو سەما دڵ چن بە ئا هەوایش وەشەن\nگێڵای دلێ دەشت و دەری گیانم بە تۆ سەفایش وەشەن\nپەلکێش هەنار کەوتێ سەما پەشێو بی چوون زوڵفەکاو تۆ\nوەیلانەن دڵ پەرێ ئامایت چەنی تۆ وەس نەوایش وەشەن\nبەینوو لەق و پۆ زوڵفەکات پێویۆ هەنارێو دەم ترەک\nگێڵای دلێ مڵکانە خۆ بەخ بەخ کە چن خوونایش وەشەن\nئاواتەکێو شاروو دڵیم باڵاتەوە هۆروەستێنێ\nشەنیەر چەمێم ماچا بە دڵ خەیلێ لەزەت تەکنایش وەشەن\nمن هەر مەلوو چی شارەنەو ڕۆحم بە تۆ بەندا کەسم\nئاوێز بە زوڵفاتا دڵم زیندانتەنەو پوویایش وەشەن\nوەختەی کە مەی مجیەی جبەر پەی پەی هەنار هەرزان مەبۆ\nبەخ چا تەڵانوو باخوو تۆ تەنیا هەنار لەرنایش وەشەن\nپاییز بە تۆ خەیلێ وەشەن مارۆنە ویر جاڕەو قژات\nئاخر دڵم ڕەنگەو موات پەوکای پەرێم حەزنایش وەشەن\nئانا وەهار کز بی چەمش پاییزەکەو دووری تۆنە\nزمسان دڵم گەورەی کەری خەیلێ پەرێم گەرمایش وەشەن\nباڵاو منەو بینان قەتار زەردی خەزان عومرێوەن خۆ\nبۆرێوە تا وینی بە چەم ئاخ ئاخ کە چن ڕەمنایش وەشەن\n# بێهرووز محەمەدپوور(شارۆ)\nوەتەن هــەرچن تـــۆ گـــەردەن بەرزەنی\nموبــــــــــــــــارەکترین خـاک و عەرزەنی\nجای شـــــــــــەوبۆ چنوور لالەو مەرزەنی\nداخی گـــــــــــــــرانەم بێ دڵــــسۆزەنی !\n# یاوەر هەورامی\nتا ڕۆجیار بزیۆ بەرزی ئاسێڵان\nتا شەماڵ شنیۆ تەڵانەو تەڵان\nهەتا قولەی نوور نوورش پەڕ نوور بۆ\nسەوقاتوو یاراش شەوبۆ و چنوور بۆ\nشێعرێش پەی ماچوو بەنەزموو جاران\nجە دەرەی وارین تا سەر دیاران\nپا شەرت وەرکەمەر گێرتەبۆش دانە\nکەڵێ چا بەرزا وەزارە هانە\nمەی و بەران هەر دوێ چا سەر کەلاوە\nکەڵڕەم کەرانێ و بیا و بلاوە\nگێڵانێ ئازاڐ جە پسێکە ڵاوە\nسەیاڐ حەق جەرگت دۆ بە بەڵاوە\nبا وانۆ پەی وێش ژەرەژە خاڵێ\nلیانی بینو بێخوو گۆراڵێ\nژەرەژ نەوانۆ سەحەر جە دامان\nدەی وەشییش کاما بەرزی هەورامان\nتا شاهۆ هانێش هانە بە هانە\nمجیارە واری چا کوێسانە\nتا سپیاو هاژەش گنۆ نە گۆشم\nچوون مەی گۆساران جەهۆش بێ هۆشم\nهەتا سەرچەمە سەرچەمەو دڵی\nشەپۆلە شانۆ براکەو بڵی\nپای سوورە چنار سەر کەرۆ جە سەر\nوەرەتاو، نسار هەردوی گێرۆ وەر\nتا چەمەو ماڕۆی جوەش نەواڕۆ\nجیای سەرناوی بەنگاکەیش واڕۆ\nقەڵوەزە پێکۆ حەوزوو ماساوا\nبەشش کەرانێ جیای ئاساوا\nتا چەمەی سلۆر پڕۆ بنوەزەن\nهەتا نازارێ وەفاشا مەنەن\nبا مێخێ بەلوەی باوە بە ڕاگا\nئازیزێ بە یا وەزارێ دەگا\nتا وێشە شنەش یاوۆ هەسارگا\nتا جوەو هاڵی بیاوۆ ڕەزگا\nتا مزگی سەفەش پەڕ بۆ جوانێ\nپەنج فەرزە کەیشا چاگە کەرانێ\nحەقما ئەر واچوو ئەنتەهوور چێشا\nگرڐ کەس بەهەشتش وەتەنوو وێشا\nتا قەڵا گەوران مدران بە پاوە\nبڐیۆ قەڵاشان بە تەمەناوە\nهەورامانەکەم زەیڐەکەم داریان\nجە یاڐم مەشی دڵم نەواڕیان\nئەر ئاوی یاوۆ پردەو یاروەیسی\nپێسەو ژەرەژێ گنی قەفەسی\nناڵەو مەزڵوومیت نەیاوۆ کەسی\nڕات وەنە بڕا پێسەو بنبەسی\nئەر وارانت بۆ بە ونی و هەڵسێ\nسەرەت ناری وار پەی هیچ ناکەسێ\nبزانە هەنت تۆ فەریاڐ ڕەسێ\nحەر ئاکەسەنە کەسوو گرڐکەسێ\nفەیسەڵ تا مەنەن کەسوو کەساو تۆن\nجەخاکی چەنە حەر نە پەناو تۆن\nسەرچەمەی پاکی ئەوینەم داریان\nتەڵا، جەواهێر، نگینم، داریان\nهیوای دڵەکەی خەمینم داریان\nبەهشتێ سارای زەمینم داریان\nپاسەشاواتەن قەدٚیمی یاران\nداریان بەعەتروو گوڵاو داریان\nئەر کەسێ بەیۆ بە سەر مەزارم\nگۆش دۆ بە ناڵە و زکروو هاوارم\nماچوو زەیڐەکەم ئەی وەشەسیام\nمن خاکوو تۆنا کەی جە تۆ جیام\nئەر سارای مەحشەر سەر باروو نەبەر\nبزانە هەواو تۆم کەوتەن نەسەر\nئاسمانش تا لاو داروو کۆڵانەکێما کەرد دوێ هەنگامێ؟\nگەڵا خاو بیوه سەر بە سوجده...\nکناچێوه چن جارێ\nطبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، ادبیات/شعر، زوانی هه‌ورامی، فەرید عەباسی، موحەممەدره‌شید ئه‌مینی، بێهرووز موحەممەدپوور(شارۆ)، یاوه‌ر هه‌ورامی، میرزامەجید عەدەمی و فەیسەڵ هێدایەتی، مەهوەش درۆستکار، موحەممەد خدری(ئەدیب)،\nبرچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-نوسود-تخت-ژاورود-پاوه-نودشه(نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی-چهارقلعه‌عبدالملکی (زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد) هورامی های شمال ایران) عکس -شبک(شه‌به‌ک)-سنجار-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژاد،سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری،وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری،یانەوخەما،که‌له‌به‌روو شێعرا(5)،\nنوشته شده در تاریخ سه شنبه 16 آبان 1396 توسط همایون محمدنژاد\nبا اهتمام موسسه نسیم فرهنگ هورامان : چهارمین همایش داستان کوتاه هورامی در پاوه برگزار شد.(چوارەمین هەمامەو داستان کۆتای هەورامی شارو پاوەی لوا ڕاوە)\nبا اهتمام موسسه نسیم فرهنگ هورامان :\nچهارمین همایش داستان کوتاه هورامی در پاوه برگزار شد.\nطبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، ادبیات/شعر، تاریخ، اخبار، زوانی هه‌ورامی، جفرافیا، شهرها و روستاهای هورامان، ده‌گاو زاوه‌ری/روستای دز‌آور، آموزشی، دینی ومذهبی، کۆڵه‌داستانه‌و هه‌ورامی، نه‌سیمووفه‌رهه‌نگوووهه‌ورامانی، ئێبراهیم شه‌مس، ڕه‌ئوف مه‌حموودپوور، کوورش ئه‌مینی، عه‌بدوڵڵا حه‌بیبی، عادڵ موحەممەدپوور، کوورش یوسفی(ئاریا)، موحەممەدره‌شید ئه‌مینی، داریوش ڕه‌حمانی، سوبحان ئه‌مینی، دوکترناجێح گوڵپی، فه‌تحوڵڵا ڕه‌زایی، حێکمه‌ت موحەممەدی(خه‌میار)، عه‌دنان مورادی، جەماڵ قادرپوور، سه‌باح حه‌سه‌نی شیانی، مامۆسامۆمن نووری، دوکترهێدایه‌ت مه‌حموودی، فەهمی مورادی‌مه‌ولوودی، وەلی فەتاحی،\nبرچسب ها:با اهتمام موسسه نسیم فرهنگ هورامان : چهارمین همایش داستان کوتاه هورامی در پاوه برگزار شد.(چوارەمین هەمامەو داستان کۆتای هەورامی شارو پاوەی لوا ڕاوە)،هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-نوسود-تخت-ژاورود-پاوه-نودشه(نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی-چهارقلعه‌عبدالملکی (زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد) هورامی های شمال ایران) عکس -شبک(شه‌به‌ک)-سنجار-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژاد،سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری،وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری،یانەوخەما،\nدنبالک ها: پاوه پرس،\nنوشته شده در تاریخ سه شنبه 28 شهریور 1396 توسط همایون محمدنژاد


كورد لە نێوان عێراقێكی وێران و دەستوورێكی نوێدا | دەزگاى زارى کرمانجى\nنووسینی نەجات یوسف كاولۆكەیی,\nكورد لە نێوان عێراقێكی وێران و دەستوورێكی نوێدا\nنووسینی نەجات یوسف كاولۆكەیی\nدوای نەمانی ڕژێمی بەعس و كۆتایی هاتنی حووكمی 35 ساڵەی سوننەكان عیڕاقێكی نوێ لەدایك بوو كە پێی دەگووترا عێراقی فیدراڵ، ساڵی2005 دەستوورێكی نوێ لە عێراق هاتەكایەوە و كورد وەكو فاكتەرێكی سەرەكی بەشداری داڕشتنەوەی ئەم دەستوورەی كرد هەموو عێراقییەكان بەكورد و عەرەب بەڵێنیاندا عێراقی نوێ لە ژێر سایەی ئەم دەستوورە بەڕێوە ببەن.\nلەیەكەم كابینەی سەرۆك وەزیرانی عێراق لەسەردەمی ئیبراهیم جەعفەری نیشانەكانی تائیفییەت و شیعەگەری سەری هەڵدا كێشەو ناكۆكییەكان لە عێراق قووڵبوونەوەو دژایەتی كردنی كورد بەڕوونی بە دیار كەوت، لە ماوەی 18 ساڵی ڕابردوو عێراق بە قۆناغێكی زۆر مەترسیدار تێپەڕی، ئەو عێراقەی دوێنێ بە ناوی فیدڕاڵییەت ناوبانگی دەركرد بوو، ئەمڕۆ كەوتۆتە دەست چەندان گڕووپی شیعە مەزهەب، ماوەی سێ مانگە لە عێراق گەورەترین خۆپیشاندان سەری هەڵداوەو خەڵك داوای چاكسازییەكی جددی دەكەن، كە سەرتا پای دامو و دەزگاكانی حكوومی بگرێتەوە لە نێوانیاندا هەمووار كردنەوەی دەستووری عێراق.\nدوای چەندان كۆبوونەوەی نەهێنی لە نێوان عەڕەبە سوننەكان و شیعەكان نەخشەو پلانی ئەمجارەیان ئاشكرابوو كە دەیانەوێت جارێكیتر لەڕێگای هەمووار كردنەوەی دەستوور عێراق بگەڕێننەوە بۆ سەردەمی دیكتاتۆرییەت، لیژنەی نووسینەوەی دەستووری نوێی عێراق لە21 كەس پێكدێت 15 یان عەڕەبن و6 كەسیان كوردن ئەم دەستوورە لە پەڕلەمانەوە دەكرێتەوە سەرۆكایەتی واتە عێراق لە فیدرالییەتەوە دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی دكتاتۆرییەت هەموو دەسەڵاتەكان دەكەوێتەوە ژێر دەسەڵاتی سەرۆك كۆمار، ئەوەی ئێستا لە گۆڕەپانی سیاسی عێراق دەبیندرێت و هەستی پێدەكرێت پیلانێكی گەورە لە دژی هەرێمی كوردستان لە ئارا دایە.\nگۆڕینی دەستووری عێراق گوورزێكی كاریگەر لە كورد دەدات و هیچ شتێك نامێنێت بە ناوی هەرێمی كوردستان\nئەو كوردانەی كە لە لیژنەی دەستووری نوێی عێراقی بەشدارن دەبێت زۆر بە وریاییەوە مامەڵە بكەن و نەهێلن زیان بە بەرژەوەندی كورد بگات.\nلێرەدا دەبێت سەركردایەتی سیاسی كورد پاڵەپەستۆییەكی زۆر بخاتە سەر حكوومەتی عێراق كە بە هیچ شێوەیەك مافی كوورد و بەرژەوەندی كوورد نەكەوێتە مەترسییەوە.


دلێر حسێن پیرۆمەری: گرنگی سیستەمی ناسەنتەری لامەرکەزی. – WTARIKURD\nدلێر حسێن پیرۆمەری: گرنگی سیستەمی ناسەنتەری لامەرکەزی.\nچەندین جۆر لە حوکمڕانی جیهاندا\nحوکمرانی هەن، کە وڵاتان پیادەی دەسەڵاتەکانیان دەکەن بۆ رێکخستنی کاروباری ئیداریی وڵات بەپێی واقیعی خۆیان، ئەوەی مەبەستمە تەرکیز بخەمە سەر سیستەمی ئیداریی و سیاسی لەهەرێمی کوردستان، کەبەداخەوە ئەو جۆرە ئیدارەدانە هیچ تعریفێکی حوکمرانی هەڵناگرێت، بەتایبەت لەنێوان ئەو دوو جۆرە سیستەمە، کە لەجیهان بەربڵاوترین سیستەمی حوکمرانین، کە ئەوانیش سیستەمی سەنتەری (مەرکەزی) یان سیستەمی ناسەنتەری (لامەرکەزی )، لەئێستادا باوترین و گونجاوترین سیستەمی سەردەم لەجیهاندا سیستەمی ناسەنتەری (لامەرکەزییە)، بەهەموو جۆرەکانیەوە ماوەیەکە لەهەرێمی کوردستان زۆرترین جەدەلی هەڵگرتوە بەجۆرێک زۆربەی هێزە سیاسیەکان بەشێک لە کارنامەی لیستەکانیان بۆ هەڵبژاردنەکان لامەرکەزیەت بوە، بەڵێنی جێ بەجێکردنی سیستەمی لامەرکەزیان داوە لەکارنامەی کابینەی نۆیەمی حکومەتی هەرێم بەرونی باس لە و سیستەم کراوە، بەلام تا ئێستا لە ئەمری واقیعدا ئەو جۆرە سیستەم بونی نیە.\n له بەرێوەبردنی ئیدارەدا دوو جۆره شێوەی سیستەمی\nبه‌ڕێوه‌بردن هه‌یه سیستەمی به‌ڕێوه‌بردنی ستونی یا عه‌مودی ئه‌وه‌ی تریش پێی ده‌وترێت سیستەمی به‌ڕێوه‌بردنی ئوفوقی یاخود ئاسۆیی له شێوه سیستەمی به‌ڕێوه‌بردنی ستونی عه‌مودیداجۆرێكه له حوكمڕانیی سەنتەری (مه‌ركه‌زی )له حكومڕانیی مه‌ركه‌زیدا هه‌مو ده‌سه‌ڵاته‌كان كۆده‌كرێنه‌وه له مه‌ركه‌زدا، له‌وێوه هه‌مو لاكان به‌ڕێوه‌ئه‌برێن‌و ئه‌وانی تر هه‌مو تابعی ئه‌ون، له به‌ڕێوه‌بردنی ئاسۆیی ناسەنتەری (لامەرکەزی) دا ده‌سه‌ڵاته‌كان دابه‌ش ده‌كرێن له به‌ینی ناوه‌ندو له به‌ینی یەکە ئیدارییەکانی تردا له به‌ینی جێگایه‌ك‌و جێگایه‌كیتردا، به‌ڵام لەهەموی گرنگتر ئەوەیە لامه‌ركه‌زیه‌ت هه‌بێت و ده‌سه‌ڵاته‌كان به ئاسۆیی دابه‌ش بكرێن به‌سه‌ر جێگای جیا جیاو ده‌سه‌ڵاتی جیاجیاو ناوه‌ندی جیاجیا، نه‌ك له یه‌ك ناوه‌ندێكه‌وه بێگومان ناوه‌ندێك هه‌موی به‌ڕێوه‌ده‌بات ئیداری هه‌موی ده‌كات.\nناسەنتەری( لامەرکەزی ) بەو شێوە ئیدارییە دەوترێت کە تێدا دەسەڵاتی بەڕێوەبردنی وڵات بەشێوەیی فەرشی ئاسۆیی بلاو بۆتەوە لەدەستی تاکە کەسێک یان گروپێکی دەسەڵاتداری تایبەتدا کۆنەبووەتەوە ، واتە دەسەڵاتی کارگێڕی و دارایی لە نێوان چەندین دامەزراوە و یەکە کارگێرییەکاندا دابەش بوە هەریەکەیان بەپێی پلەو پێگەی خۆی لە دامەزراوە دەزگاکەدا توانای بڕیاردان و مامەڵە و ڕەسمکردنی ئیدارە و بەڕێوەبردنی خۆی هەیە بەرمەجێک زیان بە بەرژەوەندی گشتی وڵات نەگەینێت ، بە دیوێکی تر لا مەرکەزیەت واتە دابەشکردنی ئەرک ودەسەلاتەکان وکۆتای هێنان بە دەسەلاتی تاکەکەسی وکۆکردنەوەی دەسەڵات لای کەسێک وە شۆرکردنەوەی دەسەڵاتی کارگێڕی ودارایی لە ئاستە باڵاکان بۆ یەکە کارگێرییەکانی خوارەوە ، بە جۆرێک ئەو یەکە ئیدارییە بچوکانە بەپێی هەلومەرجی ئیشکردنی خۆیان ماف و توانای بڕیاردانی سەربەخۆیان هەبێت بە بێ ئەوەی بگەڕێنەوە بۆ مەرکەز کە زۆرجار ئەو مەرکەزە خۆی لە وەزیر یان ئەنجومەنی وەزیراندا دەبینێتەو ئەمە لەلایەک لە لایەکی دیکەوە دەوترێت لا مەرکەزی بریتییە لە گواستنەوەی دەسەڵات بە هەرسێ جۆرەکەیەوە یاسادانان و جێبەجێکردن و دادوەری، لە ئاستێکی کارگێڕی باڵاوە بۆ ئاستێکی کارگێڕی نزمتر و لامەرکەزیەت چەندین جۆری هەیە کەهەریەکەو بەپێ وەزیفە و تعریفی خۆی پیادەی دەسەلاتەکاتی خۆی دەکات وەک لامەرکەزی ئیداری و سیاسی و دارایی و جوگرافی و وەزیفی.\nزۆر جار لەسیستەمی مەرکەزی گلەیی ئەوە دەکرێت کە ناعەدالەتی جوگرافی دێتەکایەوە بەتایبەت ئەمە لەکوردستان رەنگدانەوەی زۆرە کە هەمیشە پارێزگاکان لەبەرامبەر مەرکەزی بریار خۆیان بەمەغدور دەزانن پیان وایە لەژێر سایەیی مەرکەزیەت ناعەدالەتی جوگرافی دروست بووە ئەبێ ئەمە راست بکرێتەوە ،بە هێنانە کایەی سیستەمی لامەرکەزی ئیداریی و دارایی بۆ ئەوەی پارێزگا و یەکەئیداراییەکان دەست کراوە بن لەرووی کارگیریی و دارایی لەئیدارەدان.\nبێگومان هەمو سیستەمێک لایەنی باشی و خراپی خۆی هەیە ، لایەنە ئیجابیەکانی سیستەمی ناسەنتەری (لامەرکەزی) بەرزکردنەوەی لایەنی مەعنەوەی یەکەکارگێرییەکانی خوارەوە لەسەر ئاستی بەرێوبەرو سەرۆک بەش و فەرمانبەرە ئاساییەکان بەجۆرێک هەست بەئەرک و دەسەڵاتەکانی خۆیان دەکەن بەهۆی بەخشینی متمانە پێیان لەرووی ئیدارە و بریاردان ، هەروەها دەرفەت بۆ رۆتنیات و قۆرخکاری ئیداری ناهێڵێتەوە، چارەسەرکردنی خێرایی گرفتەکانی لە ناوچەکە ڕودەدەن بێ گەرانەوە بۆ مەرکەز وە دەسەڵاتی رایی کردنی مامەڵەی هاوڵاتیان لەلایەن یەکە کارگێرییەکان بێ گەڕانەوەی هاوڵاتی بۆ مەرکەزی بریار لەپایتەخت ، بەهێزبونی سیستەمی دیموکراسی بەهۆی بون دەسەڵاتی بریار و رێنمایی ناوچەیی لەلایەن یەکە کارگێرییەکان دا، دەسەلاتی کۆکردنەوەی داهاتی ناوخۆی و دابەشکردنی بەسەر سێکتەرە خزمەتگوزارییەکانی ناوچە ئیدارییەکەی هاوکار وهەماهەنگی دەسەڵاتی مەرکەز دەبێت بەهەڵگرتنی ئەو بەرپرسیاریەتیەی بۆی دیاریکراوە.\nزەبەنگ بەهادین: ده‌بێ پارتى دۆخه‌كه چاك بكات.\nقوته‌یبه فازڵ: یه‌كی ئایار و یادی كرێكار.


ئالوسى وه بوونه‌ى ته‌ياره‌خانه‌يل كوردستانه‌و ره‌خنه‌يل تونيگ له عبادى گرت\nشه‌فه‌ق نيوز/ مسال ئالوسى ئه‌ندام ئه‌نجومه‌ن نوێنه‌ره‌يل عراقى، روێ ره‌خنه‌ى تونيگ له حه‌يده‌ر عبادى سه‌رۆك وه‌زيره‌يل كرد له‌باره‌ى قه‌يه‌غه‌ێ گه‌شت له‌بان ته‌ياره‌خانه‌يل هه‌رێم كوردستان.\nئالوسى له به‌ياننامه‌يگ ئه‌را شه‌فه‌ق نيوز وت: ئمڕوو ته‌ياره‌خانه‌ى ناوده‌وڵه‌تى هه‌ولێر وه فه‌رمان حكومه‌ت ناوه‌ندى واز كريا تا مه‌ردم حه‌جكه‌ر بتويه‌نن مه‌شق فه‌رزه‌يل ئايينى و كه‌شه‌يل ئنسانى خوه‌يان بكه‌ن.\nئالوسى وت: ڕێ بيه‌پێم ئه‌ى ده‌وڵه‌ت سه‌رۆك وه‌زيره‌يل موحته‌ره‌م قه‌سه‌مد بيه‌م وه خوداى كه‌عبه‌يگ ك من و تن باوه‌ڕ وه‌پى ديريم، به‌ڵێ ريزدار سه‌رۆك وه‌زيره‌يل له‌كام ئايه‌تيگ يا ده‌قيگ قورئانى يا حه‌ديسيگ په‌يغه‌مبه‌ر يا فه‌رمايشيگ ئيمامه‌يل مه‌عسوم به‌ڵێ گه‌وراى سه‌ركه‌فتگ كى وه‌پێد وت موسڵمان هه‌ق له ته‌ياره‌خانه‌يل ده‌وڵه‌ته‌گه‌ێ ديرێد و مه‌سيحى و يه‌هودى و ئێزيدى و سابئى و به‌هائى و عه‌ره‌به‌يل ناموسڵمان و كورد و توركمانى بيبه‌شن، كى وه‌پێد وت و له‌كام بڕگه‌يگ ده‌ستوورى هاتگه ك ته‌ياره‌خانه‌يل ته‌نيا ئه‌را ئه‌وانه‌سه خوه‌د ئه‌خوازيده‌يان و مه‌يل ئه‌رايان ديرێد؟.\nئالوسى وت: ئايا كه‌سه‌يل تر جيا له حاجيه‌يل هاووڵاتيه‌يل ترن ك قيمه‌ت و مافه‌يليان كه‌متره؟ ئه‌ى سه‌رۆك وه‌زيره‌يل سه‌ركه‌فتگ ئايا زانيد ك له‌كه‌سه‌يل تر كى نه‌خوه‌شى سه‌خت ديرێد و كى پير په‌ككفه‌تگه‌و خيزانه‌يليگ هه‌ن بڕيگ له‌ليان نيمه‌يان ها هه‌ولێر و دهۆك و سلێمانى و ئه‌و نيمه‌يان هانه ده‌يشت وڵاتيان جوور خوه‌د هه‌ناى ك ئاواره بوێد و نيشتمان نه‌ياشتيد بيجگه سه‌ماحه‌ت خوه‌رئاواو ته‌نانه‌ت تن و كه‌سه‌يليگيش له ئيمه‌يش وه‌رجه ئه‌وه‌گ بايمنه‌و ئه‌را عراق و وڵات له ديكتاتۆريه‌ت ئازاد بكريه‌ێد شوين ژيايم ك ئيسه وه‌ناو ئايين و مه‌هانه‌يليگ ته‌ياره‌خانه‌يل ئه‌وه‌سێد و واز ئه‌كه‌يد نا ده‌سكه‌فت و سواو!.\nجى باسه، ئاماژه وه‌يه‌يش كريه‌ێد ك ته‌ياره‌خانه‌ى هه‌ولێر ئمڕوو ئه‌را يه‌كه‌مجاره گه‌شتيگ خارجى ئه‌نجام بيه‌ێد و حه‌جكه‌ره‌يل ئه‌را سعوديه جيواز بكه‌ێد دوياى ئه‌و قه‌ه‌يه‌غه‌ى ناوده‌وڵه‌تيه ك له‌لايه‌ن حكومه‌ت عراقيه‌ه‌و چه‌سپيا له‌بان ته‌ياره‌خانه‌يل هه‌رێم كوردستان جوور جواويگ ئه‌را ئه‌و راپرسيه ك له‌مانگ ئه‌يلوول گوزه‌يشت ئه‌نجام گرت.\nپيشبينى ئه‌كريه‌ێد عراق بدێده مه‌يدان جه‌نگ ناونى ئيران و ئه‌مريكا\nكوتله‌يل شيعه له په‌رله‌مان عراق دژ ئه‌مريكا يه‌كه‌و ئه‌گرن\nرويداگيگ هاتوچوو له هه‌ولێر 10 كه‌س زه‌خمدار كرد\nئه‌نجام دانيشتنه‌گه‌ێ هه‌رسێ سه‌رۆكايه‌تى له به‌غدا ئاشكرا كريا\nكوردستان باس له وازييگ سياسى له ناوچه‌گه كرد\nسويسرا: توركيا روين زه‌يتوون له عه‌فرين ئه‌دزێد و فرووشێده‌ى ئسپانيا\nهه‌رسێ حزبه‌يل ره‌سينه ريككه‌فتن تازه‌يگ له‌باره‌ى به‌شكردن پۆسته له كوردستان\nكومپانيايگ توركى پيشبينى به‌رزه‌وبوين به‌رنه‌م نه‌فت له هه‌رێم كوردستان ئه‌كا\nخه‌ته‌رناكترين تيرۆريست له‌لايه‌ن هه‌واڵگيرێ عراقيه‌و ده‌سگير كريا\nئيران هه‌ڵويست له‌باره‌ى كانديدكردن بارزانى نيشانداو پيشنياريگ پيشكه‌ش كرد


دەست و باڵی ڕێژیمی ئێران لە عێراق کورت دەکرێتەوە\n19:12 - 16 پووشپەڕ 2718\nکوردستان میدیا: کاربەدەستانی دەوڵەتی عێراق داوایان لە "موقتەدا سەدر" کردووە کە پێش بە ڕێژیمی ئێران لە وڵاتی عێراقدا بگرێت.\nبەپێی زانیارییەکان، ڕۆژی شەممە ڕێکەوتی ١٦ی پووشپەڕی ١٣٩٧ی هەتاوی، "ئەیاد عەلاوی" یەکێک لە کاربەدەستانی حکوومەتی عێراق و سەرۆکی هاوپەیمانییەتی نیشتمانی، داوای لە موقتەدا سەدر کردووە کە پێویستە لە حکوومەتی نوێ وڵاتدا هیچ دەرفەت و ڕێگایەک بۆ ئێران نەهێڵێتەوە.\nهاوپەیمانیەتی "السائرون"، بە ڕێبەریی "موقتەدا سەدر" کە حیزبی کۆمۆنیستی عێراق و بەشێک لە هێزە سێکۆلارەکانیش تێیدا بەشدارن، دوای ئەوەی که لە هەڵبژاردنەکانی عێراقدا سەرکەوتنیان بە دەست هێنا دروشمی " ایران برو بیرون"یان بەرز کردەوە.\nچاودێرانی سیاسی باس لەوە دەکەن سەرکەوتنی موقتەدا سەدر لە هەڵبژاردنەکانی عێراقدا شکستێکە بۆ ڕێژیمی ئیسلامیی ئێران.\nموقتەدا سەدر، کە خۆی یەکێک لە ڕێبەرانی بەهێزی شیعەیه لە عێراق، دژی ڕێژیمی ئیسلامیی ئێرانه و هەتا ئێستا چەندین جار هێرشی کردووەتە سەر ڕێبەرانی ڕێژیمی ئیسلامیی ئێران و هۆشداری پێ داون.\nلەو پێوەندییەدا مانگی خەرمانانی ساڵی ڕابردوو، مەحموود هاشمیی شاهروودی نێردراوی خامنەیی بۆ عێراق لە لایەن سیستانی مەرجەعی شیعەکانی عێراق پێشوازی لێ نەکرا و موقتەدا سەدریش یەکێک لە ڕێبەرانی شیعەی عێراق دەستی ڕەتی لە سینگی نوێنەری خامنەیی دا.\nسەدر ئەو کات باسی لەوە کرد کە نێردراوی خامنەیی گەڵاڵەی تایفەگەریی و دژی عێراقی لە دەست‌دایە و ئەندامی فراکسیۆنی ئەلئەحراریش وتی: "ئیترعێراقییەکان لە گەڵاڵە تایفەگەرییەکان و زەرەرەکانی ئەو گەڵاڵانە وەزاڵە هاتوون و ئامادە نین پڕۆژەی تاران قەبووڵ بکەن".\nسەدر ، پێشتریش بە نیسبەت دەستێوەردانەکانی ڕێژیمی ئێران لە عێراقدا هۆشداری داوە و ناوبراو بە فەرمی باسی لەوە کردبوو کە ڕێژیمی ئێران کەسانی تێرۆریست و خۆکوژ بۆ عێراق ڕەوانە دەکات.


رێوو رەسمی تایبەتی خەنەبەندان لەسەر شێوازی كۆنی نه‌ریتی كوردەواری له سلێمانی ئه‌نجامدرا\nرێوو رەسمی تایبەتی خەنەبەندان لەسەر شێوازی كۆنی نه‌ریتی كوردەواری له شاری سلێمانی و شه‌وێك پێش گواستنه‌وه كچان ئه‌نجامی ده‌ده‌ن و له یه‌كێك له شوێنه كۆن و كه‌له‌پورییه‌كانی ئه‌و شاره‌ش، كۆژینی ته‌مه‌ن 26 ساڵ هه‌ڵسا به ئه‌نجامدانی رێوڕەسمی خەنەبەندانی خۆی.\nكۆژین رەئوف محەمەد، كچێكی تەمەن 26 ساڵه و خەڵکی شاری سلێمانییە شه‌وێك له شه‌وه‌كانی سلێمانی لە ماڵی سۆفی كەریم رێوڕەسمی خەنەبەندانی خۆی ئەنجامدا.\nماڵی سۆفی كەریم، یەكێكە لە خانووە كۆنەكانی گەڕەكی سابونەكەرانی شاری سلێمانی و وەك مۆزەخانە و خانوویەكی كەلەپووری نۆژەنكراوەتەوە، مێژووی دروستكردنی خانووەكە دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی 1898 ی زاینی.\nكۆژین لە بارەی بڕیاری سازدانی رێوڕەسمی خەنەبەندان بەو شێوازە به ئاژانسی ئانادۆڵوی راگه‌یاند: "بڕیارەكە بڕیاری من و دەستگیرانەكەم بوو كە بە شێوازی كۆنی كوردەواری رێوڕەسمی خەنەبەندان ئەنجام بدەین و ماڵی سۆفی كەریم كە شوێنێكی شایستە بوو بۆ ئەو بۆنەیە هەڵبژێرین".\nوتیشی "بۆ من و هەموو كچێكی تر كە دەچێتە ژیانی هاوسەرێتییەوە ئەم رۆژەی بەلاوە گرنگە، بۆ منیش هەستێكی خۆش و لەهەمانكاتدا ناخۆشیش بوو، لەلایەک ناخۆشە كە خێزانەكەم جێدەهێڵم و دەچمە ناو خێزانێكی دیکە، لەلایەكی تریش هەستێكی خۆشە کە قۆناغێكی نوێ لە ژیانی خۆم دەست پێدەكەم".\nكۆژین ده‌ڵێت: "ئەنجامدانی خەنەبەندان بەم شێوەیە به لای ئێمه‌وه گرنگ بوو، چونكە هەموو نەتەوەیەك بە كه‌لتووری خۆی دەناسرێت".\nخەنەبەندان رێوڕەسمێكی تایبەتە بە ژنان و لە شەوی پێش گواستنەوەی بووك ئەنجام دەدرێت، لەو شەوەدا ژنان و كچانی هەردوو بنەماڵە و هاوڕێیانی بووك لەماڵی بووك كۆدەبنەوە و خەنە دەهێنرێت و لەناو لەپ و سەر و پرچی بووك دەدرێت، لە كۆنیشەوە گوتراوە كە لەو رۆژەوە خۆشی و شادی بۆ بوك دەهێنێت.\nتاقیکردنەوەی کامێرای مۆبایلەکانی سامسونگ گالاکسی نۆت ١٠ پڵەس و ئایفۆن ئێکس ماکس


قوباد تاڵه‌بانی: له‌ده‌ستدانی مامۆستا محه‌مه‌د جێگه‌ی ئه‌سه‌فه\nبۆبۆنه‌ی كۆچی دوایی مامۆستا شێخ محه‌مه‌د عه‌لی نوره‌دین جه‌لیزاده-وه قوباد تاڵه‌بانی جێگری سه‌رۆكی حكومه‌تی هه‌رێم، پرسه‌نامه‌یه‌ك ئاڕاسته‌ی كه‌سوكاری كۆچكردوو ده‌كات و رایده‌گه‌یه‌نێت، مامۆستا شێخ محه‌مه‌د كه‌سایه‌تییه‌كی دیار و رۆشنبیری شاری كۆیه بووه و له‌گه‌ڵ بنه‌ماڵه‌كه‌ی خزمه‌تێكی زۆریان كردووه.\nبه‌ڕێزان كه‌سوكاری خوالێخۆشبوو مامۆستا شێخ محه‌مه‌د عه‌لی نوره‌دین جه‌لیزاده\nبه‌داخ و په‌ژاره‌یه‌كی زۆره‌وه، هه‌واڵی كۆچی دوایی مامۆستا شێخ محه‌مه‌د عه‌لی نوره‌دین جه‌لیزاده -مان پێگه‌یشت، به‌م بۆنه غه‌مناكه‌وه پرسه و سه‌ره‌خۆشی خۆمان ئاڕاسته بنه‌ماڵه تێكۆشه‌ره‌كه‌ی و هاوڕێیانی ده‌كه‌ین و به‌شداری غه‌م و په‌ژاره‌تانین.\nخوالێخۆشبوو مامۆستا شێخ محه‌مه‌د كه‌سایه‌تییه‌كی دیار و رۆشنبیری شاری كۆیه-یه وله‌گه‌ڵ بنه‌ماڵه‌كه‌ی خزمه‌تێكی زۆریان له‌بواره‌كانی سیاسی و رۆناكبیری و كۆمه‌ڵایه‌تی كردووه، له‌ده‌ستدانی جێگه‌ی ئه‌سه‌فه. له‌په‌روه‌ردگاری مه‌زنمان داوایه گیانی خوالێخۆشبوو به به‌هه‌شتی به‌رینی شاد بكات، سه‌بوری و دڵنه‌واییش به خانه‌واده‌و خزمان و دۆستانی كۆچكردوو ببه‌خشێت، ئومێده‌وارین ئه‌مه دواناخۆشیتان بێت.


رۆژێ سەد کەس ئامادەیە خۆیم بۆ بکوژێ!! – پەڕە 27 – Knwe.org\nسەرەکی » وتار » شیلان ده‌رگه‌ڵه‌یی » رۆژێ سەد کەس ئامادەیە خۆیم بۆ بکوژێ!!پەڕە 27


نواندنا دەنگی د هۆزانا جزیریدا (ل دویڤ تیۆرا زمانییا مۆریس گرامون)ی | Journal of Duhok University\nنواندنا دەنگی د هۆزانا جزیریدا (ل دویڤ تیۆرا زمانییا مۆریس گرامون)ی\nABDULSALAM NAJMADDIN ABDULLAH\nKeywords: پەیڤێن سەرەكی: تیۆرا زمانییا مۆریس گرامونی، نواندنا دەنگی، ڤاول، كۆنسۆنانت، هۆزانا جزیری.\nئارمانجا زمانڤانییێ ژ شڕۆڤەكرن و ڕاڤەكرنا دەقی گەهشتنە ب واتایێ، لەورا زمانڤانی ڤەكۆلینێ ل هەموو ئەوان هۆكارێن دەورووبەر دكەت كو كاریگەر لسەر پەیدابوونا واتایێ هەیە. ئێك ژ ئەڤان ئەگەرێن گەهشتن ب واتایێ ئاستێ دەنگییێ دەقییە. ب دەربڕینەكا دی د ناڤبەرا ئاستێ دەنگی و واتایا دەقیدا هەڤئاهەنگییەك هەیە. بۆ ڤەكۆلین ل فۆنەتیك-فۆنۆلۆژییا دەقی ئَەم نەچارین باسی دووبارەكرنا كۆنسۆنانت و ڤاولان و ڕۆلێ ئەوان د بەرهەمهینانا دەقیدا بكەین.\n(مۆریس گرامون)، بابەتێ نواندنا دەنگان د دەق و دەورووبەرێ ڕستێدا دەردبڕیت و ئەوێ مینا تیۆرەكێ پێشكێش دكەت. مۆریس باسی پەیوەندییا دناڤبەرا سرۆشتێ دەنگان، بلێڤكرن و دووبارەكرنا دەنگان و پەیوەندی گونجانا ئەوان ل گەل ناڤەرۆك و ئەو پەیاما كو هەلگرتی دكەت و ب ئەڤێ ڕێكێ دهێتە جەختكرن.\nئارمانج ژ ئەڤێ ڤەكۆلینێ نیشاندان و شڕۆڤەكرنا تیۆرا نواندنا دەنگییا (مۆریس گرامون)ییە لسەر هۆزانا مەلایێ جزیری. ب ئەڤی ڕەنگی ڤەكۆلەر دێ پێكولێ كەت ئەڤێ تیۆرێ بدەتە نیاسین و د هەمان دەمدا دێ نیشاندەت كا نواندنا دەنگی د هۆزانا مەلایێ جزیریدا ب چ شێوەیەكییە.\nالهام اسدی فارسانی، سبك شناسی اوایی اشعار ژالە قائم مقمامی بر اساس دیدگاە گرامون، مجموعە مقالات همایش ملی پژوهش های شعر معاصر، 1396.\nتقی وحیدیان كامیار، بدیع از دیدگاە زیبایی شناسی، انتشارات سمت، تهران، 1383.\nرینیە ویلك و استون وارن، نڤریه ادبیات، ترجمە چیا‌و موحد و پرویز مهاجر، چاپ دوم، انتشارات علمی فرهنگی، تهران، 1382.\nگلناز مدرسی قوام، اواشناس: بررسی علمی گفتار، انتشارات سمت، تهران، 1390.\nگیتا ژاكری و دیگران، اوا و معنا در شاهنامە، مجلەی شعر پژوهی (بوستان ادب)، دانشگاە شیراز، سال نهم، شمارە اول، پیاپی 31، بهار 1396.\nعلی محمد حق شناس، اوا شناسی (فونتیك )، چاپ نهم، انتشارات اگاە، تهران، 1383.\nقاسم مختاری و فریبا هادی فرد، القاگری اواها در خگبه جهاد براساس نڤریه موریس گرامون، پژوهش نامە علوی، پژوهشگاە علوم انسانی و مگالعات فرهنگی، سال هفتم، شمارە اول، بهار و تابستان 1395.\nقاسم مختاری و مریم یادگار، هماهنگی اوایی در دو جز‌و 16 و 17 قران كریم بر اساس نڤریه ی موریس گرامون، فصلنامە پژوهش های ادبی - قرانی (علمی – پژوهشی )، سال پنجم، شمارە اول، بهار 1396.\nكامل حسن البصیر، رەخنەسازی (مێژو و و پەیرەوكردن)، چاپخانەی كۆڕی زانیاری عێراق، بەغداد، 1983.\nمەلایێ جزیری، دیوانا مەلایێ جزیری، بەرهەڤكرن: تەحسین ئیبراهیم دۆسكی، سپیرێز، دهوك، 2005.\nمجید پویان، سبك شناسی اوایی شعر حافڤ شیرازی با توجە بە دیدگاههای موریش گرامون، فصلنامە تخصصی سبك شناسی نڤم و نپر فارسی (بهار ادب)، علمی – پژوهشی، سال پنجم، شمارە سوم، شمارە پیاپی 17، پاییز 1391.\nمحبوبە خراسانی و دیگران، تحلیل اوایی غزل های سنایی (مگالعه موردی؛ بررسی یكصدو هفتاد غزل)، پژوهش های نقد ادبی و سبك شناسی، شمارە 1، پی در پی 21، پاییز 1394.\nمحمد امین دۆسكی، شرۆڤەكرنا دیوانا مەلایێ جزیری، سپیرێز، دهوك، 2007.\nمحمد رچا عمرانپور، اهمیت عناصر و ویژگیهای ساختار واژە در گزینش واژگان شعر، پژوهشنامە زبان و ادب فارسی (گوهر گویا)، دورە1، شمارە 1، بهار 1386.\nمحمود بشیری و گاهرە خواجەگیری، بررسی سە غزل سنایی بر پایە نقد فۆرمالیستی با تاكید بر ارای گرامون و یاكوبسن، پژوهشنامە زبان و ادبیات فارسی، سال سوم، شمارە نهم، بهار 1390.\nمرتچی حیدری، ارزیابی ارایەهای حروفی در بدیع فارسی از دیدگاە زبان شناسی، اوا شناسی و واج شناسی، فنون ادبی (علمی - پژوهشی)، سال هشتم، شمارە1 (پیاپی 14)، بهار 1395.\nناصر نیكوبخت، صوت اواها و نڤریه منشا زبان، فصلنامە پژوهش های ادبی، شمارە 3، 1383.\nهاشمیان و فردین شریف نیا، بررسی توازن اوایی در اشعار منوچهر اتشی، نشریە ادب و زبان، دانشكدە ادبیات و علوم انسانی دانشگاە شهید باهنر كرمان، سال 17، شمارە36، پاییز و زمستان 1393.\nABDULLAH, A. N. (2020). نواندنا دەنگی د هۆزانا جزیریدا (ل دویڤ تیۆرا زمانییا مۆریس گرامون)ی. Journal of Duhok University, 22(2), 498-523. Retrieved from https://journal.uod.ac/index.php/uodjournal/article/view/599


یادگاره شیرینه‌کانی سینه‌ما دڵشاد …. – Denegkan\nیادگاره شیرینه‌کانی سینه‌ما دڵشاد ….\nbyجه‌بار\tFebruary 23, 2009\tگشتی\nیادگاره شیرینه‌کانی سینه‌ما دڵشاد لای هیوا قادرو تاڵه‌کانیش لای من\nدوای ئه‌وه‌ی نوسینه‌که‌ی کاك هیوا قادرم خوێنده‌وه، به پێچه‌وانه‌ی ئه‌وه‌وه، من زۆر بیره‌وه‌ری ناخۆش، جارێکی تر مێشکمیان ئازاردا.هه‌رچه‌نده ئه‌مه ئه‌وه ناگه‌یه‌نیت که منیش و چه‌نده‌های تر، که له‌گه‌ڵ هیوادا هاوته‌مه‌نین، بیره‌وه‌ری خۆشمان له‌گه‌ڵ سینه‌ما دڵشاد و سینه‌ماکانی تری سلێمانی نه‌بێ.\nئه‌و ساتانه هه‌رگیز له بیر ناچن که له‌گه‌ڵ فیلمه هیندیه‌کاندا تێکه‌ڵاو ئه‌بوین و ئاواتمان به‌و پاڵه‌وانانه ئه‌خواست که له‌گه‌ڵ( ئاشا پاریخ و مومتازو هیمامه‌لینی) رۆڵیان ئه‌بینی و گۆرانیه دۆبلاج کراوه‌کانیان له گه‌ڵ ئه‌وتن،که به‌شێوه‌یه‌ك ده‌مو له‌شیان ئه‌جوڵاند، ئێمه‌ی مناڵ و هه‌رزه‌کار نه‌مانده‌زانی که خۆیان نایڵێن.\nکاک هیوا، که هه‌ر له‌و وێنه‌یه‌شدا دیاره. له مناڵه خوا پیداوه‌کان بووه. زۆر پۆشته‌و له حه‌فتاییش دانیشتوه، پاره‌شی پێبوه، که وێنه بگرێتو تا ئێستا بۆ یادگار بیپارێزێت.که ده‌ست خۆشی لێئه‌که‌م .هه‌روا توانیویه‌تی به هه‌رسێ سینه‌ماکه‌دا بگه‌ڕێ و به خێزانیش بچن بۆ سینه‌ما. فستقو چه‌قاله‌و له‌فه‌ش له گه‌ڵ خۆیان به‌رن.\nمنی هه‌ژار که یه‌کێ بووم له‌و که‌سانه‌ی هه‌ر له مناڵیمه‌وه حه‌زم له سینه‌ماو شانۆ کردوه. له بیرمه کوری پورم و براده‌رێکی که له من گه‌وره تر بوون، نازانم چۆن پاره‌یان په‌یدا کردبوو به پێ شۆربوونه‌وه بۆ شار، منیش به‌دوایان که‌وتم،هه‌ره‌شه‌یان لێکردم که دوایان نه‌که‌وم ،به‌ڵام من گوێم پێنه‌دانوو دوورو نزیک به‌دویانه‌وه بووم. که له‌ده‌رگای سینه‌ما ئاوریان دایه‌وه، له‌به‌رده‌میاناوه‌ک مه‌یموون قوت بوومه‌ووه.(له گه‌ڵ رێزم بۆ مه‌یموون)هه‌ندێک لێم توڕه بون. منیشیان له‌گه‌ڵ خۆیان برده ژوره‌وه،،له بیرم نه‌ماوه چۆن بلیتیان بۆ کڕیم .کاری مامۆستا جه‌لالی وه‌ستا ئه‌مینش بنووسێتو یادی به‌خێر، که له کۆبوونه‌وه‌ی باوکان له شانۆییه‌ک که خۆی نوسیبویو سه‌رپه‌رشتی ئه‌کرد ، به‌شداری پێکردم،\nئه‌گینا له خێزانكی هه‌ژاری نه‌خوێنه‌وار، که نه‌ک دایکو باوکم نه‌خوێنده‌وار بوون. برواشیان به قوتابخانه نه‌بوو. به ده‌رسی شه‌یتانیان دائه‌نا. سینه‌ماو شانۆشیان به خراپ ئه‌زانیو ئه‌گه‌ر بیان زانیایه لێیانی باشم ئه‌خوارد،،،به‌ڵام من هه‌رگیز لێیانو جنێو پێدانه‌کانم به‌لاوه گرنگ نه‌بوو.به هێند ئه‌وه‌ی که پاره‌ی چلی، چۆن ده‌ست گیر بکه‌م.دایکم وه‌ک هه‌موو دایکێکی تر، له باوکم نه‌رموو نیان تر بوو. زۆر جار ئه‌وه‌نده تیا ئه‌پارامه‌وه‌و ئه‌گریام ، نه‌ک دڵی دایک به‌ردی ئه‌کرد به ئاو. بۆیه‌پاره‌که‌ی ئه‌دامێ،که ئه‌و کاته‌ی ئێمه چل فلسیش نه‌بوو. پاره‌که‌ی زیادی کردبوو. له بیرم نه‌ماوه چه‌ند بوو.\nئه‌م هه‌ژاریو نه‌خوێنده‌واریه که به‌یه‌که‌وه ئه‌گه‌ر ڕوبکاته سه‌ر کێو ئه‌کا وه قه‌قنه‌س*.ئه‌ی چی له منی منداڵ ئه‌کات؟\nتا ئێستا پێوه‌ی ئه‌ناڵێنم .که له به‌ر هه‌ژاری نه‌متوانی قوتابخانه به ئاره‌زوی خۆم بخوێنم و له هه‌موو خۆشیه مناڵه‌یه‌کان بێبه‌ری کردم . مناڵیه‌کی زۆر تاڵم به‌سه‌ر بردوه. که مێژویه‌که ئه‌وه‌نده‌ی نه‌رێیی تیایه مه‌گه‌ر به هۆنراوه جوانه‌کانی هیوا قادر هه‌ندێکیم له بیر بچێته‌وه.\nشتێکی تر که که هیوا قادر باسی نه‌کردوه‌و منیان له سینه‌ما ترسانو تا هه‌ندێ گه‌وره‌تر نه‌بووم، نه‌موێرا بچمه‌وه.ئه‌ویش، پیاوه سمێڵ زلو شه‌ڕواڵ پیسه‌کانی به‌ر سینه‌ماکان، که خۆیان هه‌ڵ ئه‌گڵۆفتو ده‌ستیان هه‌میشه له ناوگه‌ڵیان ئه‌داو،،پێیان ئه‌وتی(باوکه)ئه‌وی تریشیان ئه‌ی وت (باوکه چۆله‌که)، له چونه‌ژوره‌وه‌و هاتنه ده‌ره‌وه خویان به مناڵان ئه‌نوسانو ده‌ستیان بۆ ئه‌بردن. هه‌ندێکیان پێشه‌وه‌یان ئاڵۆشی تیا بوو. هه‌ندێکیان دواوه‌ی، هه‌بوو به‌پێشوو به‌دوا ئاڵۆشاوی.\nئه‌وجاره‌ی منی تۆقانو نه‌چومه‌ووه بۆ سینه‌ما.ئه‌و پیاوه ناشرینه‌بوو،که له‌کورسی ته‌نیشتم دانیشتبوو. من خه‌یاڵ و چه‌سته‌شم چوبوه ناو فیلمه‌که،که ده‌ستمی گرتو بردی بۆ ناوگه‌ڵی.زۆر ترسام، ده‌ستیم راپسکاندوو رامکرده ده‌ره‌وه. تا ماڵه‌وه نه‌وه‌ستامو نزیک سینه‌ماش نه‌بوومه‌وه. تاوام لێهات ،گه‌وره‌بووم و ئه‌و ترسه‌م نه‌ما.ئه‌وسا ئه‌گه‌ر نه‌بوونیو جنێووڕیگه‌ی بدایه ئه‌چووم بۆ سینه‌ما.\nله کاک هیوای به‌ڕێزو هه‌موو ئه‌و خۆشه‌ویستانه‌ی حه‌زیان له سینه‌مایه ئه‌پرسم؟\nتۆ بڵێی روخاندنی سینه‌ما دڵشاد بۆ ئه‌وه نه‌بێت که سینه‌مایه‌کی تازه‌و جوانو پڕ له پێویستیه‌کانی سینه‌ما له شوێنی دروست بکه‌نو ڤیستڤاڵه سینه‌ماییه به ناوبانگه‌کانی تیا بکرێت؟\nیان بۆیه ڕۆخاندیان تا چیتر هه‌تیوبازه ناوگه‌ڵ پیسه‌کان، خۆیان نه‌نوسێنن به منداڵانه‌وه‌و ته‌عدایان لێنه‌که‌ن؟……چونکه ئێمه زۆر به ته‌نگ مناڵه‌وه‌ین.\n*له گۆرانیه‌کی هونه‌رمه‌ند ئه‌حه‌ی خوله سنه‌یی……یادی به‌خێر\nPrevious دیالۆگی كوردی توركی…ئاسۆعه‌بدولله‌تیف\nNext له نامه‌كانی سوهره‌وه‌ردی…..


چاوپێکەوتنی چالاکانی مەدەنی کوردستان لەگەڵ بنەماڵەی مامۆستا ڕەبیعی\n٢٦ ئاڤریل ٢٠١٩ - ٠٦ بانەمەڕ ١٣٩٨ - ١٦:١٢ تاران\n١٣٩٧/٠٩/١٠ - ٠١-١٢-٢٠١٨ - ١٠:٣٠ تاران ١٧٢ قه‌باره‌ی فۆنت:\nئاژانسی کوردپا: ژمارەیەک لە چالاکانی مەدەنیی و مافی مرۆڤی کوردستان لەگەڵ بنەماڵەی مامۆستا محەممەد ڕەبیعی دیدار و چاوپێکەوتنیان کرد.\nبەپێی هەواڵی گەیشتوو بە ئاژانسی هەواڵدەریی کوردپا، ژمارەیەک لە چالاکانی مەدەنیی و مافی مرۆیی کوردستان لە بەرەبەری ٢٢هەمین ساڵیادی تیرۆری مامۆستا محەممەد ڕەبیعی لەگەڵ بنەماڵەی ناوبراو چاوپێکەوتنیان ئەنجام دا.\nلەو دیدار و چاوپێکەوتنەدا، عایشە مەفاخری هاوژینی مامۆستا محەممەد ڕەبیعی، لە پەیوەندیی لەگەڵ چۆنیەتی بەداواداچوونی دۆسیەی تێرۆری مامۆستا ڕەبیعی چەند وتەیەکی باس کرد و هەروەها پێداگری لە سەر بەدواداچوونی ئەم دۆسیەیە کرد.\nساڵی ڕابردوو، هاوژینی مامۆستا مەلا محەممەد رەبیعی لە پەیامێکدا بە بۆنەی ٢١ـەمین ساڵڕۆژی تێرۆری مەلا محەممەد ڕەبیعی، داوای لە ویژدانە نەخەوتووەکانی کۆمەڵگە کرد دەنگی ناوبراو بن.\nناوبراو باسی لەوە کردووە، دوای ٢١ ساڵ لە قەتڵە زنجیرەییەکان سەرەڕای بەدواداچوونی زۆر بە ئاکامێک نەگەیشتووین، ئێمە بەردەوام دەمانهەوێ ئەو دۆسیە ڕوون ببێتەوە.\nمەلا محەممەد ڕەبیعی ساڵی ١٣١١ی هەتاوی لە گوندی "دراسپ" سەر بە شاری دیواندەرە چاوی بە دنیا هەڵێنا و لە ساڵی ١٣٤٥ی هەتاوی لە کێبڕکێی نێودەوڵەتیی خوێندنەوەی قورعان لە پاکستان بەشداری کرد، دوای عەبدولباسیت، قاڕیی بەناوبانگی خەڵکی میسر پلەی دووهەمی بە دەست هێنا، ناوبراو سێ زمانی کوردی، فارسی و عەرەبی دەزانی و کۆمەڵێک شێعر و نووسراوەی چاپ کردووە و سەرجەم ٥٠ بەرهەمی نووسراوەی هەیە.\nمامۆستا ڕەبیعی پاییزی ساڵی ١٣٥٧ی هەتاوی وەک پێشنوێژی هەینی مزگەوتی جامیعی ئیمام شافعی کرماشان هەڵبژێردراو و لە ڕێکەوتی ١١ی سەرماوەزی ساڵی ١٣٧٥ی هەتاوی لە چوارچێوەی قەتڵە زنجیرەییەکانی حکوومەتی ئێراندا تێرۆر کرا.


ئارمانجه‌كانی ئه‌ردۆغان له ئۆپه‌راسیۆنی كانی ئاشتی - ئه‌رده‌لان گۆران\nتوركیا ویستی به‌م ئۆپه‌راسیۆنه ناوچه‌كه داگیر بكات تا سووریا له داهاتوودا ناچار بكات له‌گه‌ڵ توركیا رێككه‌وتنێك هاوشێوه‌ی رێككه‌وتنی ئادانا ئیمزا بكات\nدوای شكه‌ست پێهێنانی هێرشه‌كانی داعش بۆ سه‌ر كوردستان به هه‌ر دوو پارچه‌كه‌یه‌وه و هه‌وڵدانی بۆ دامه‌زراندنی حكوومه‌تی خه‌لافه‌ت، پێشمه‌رگه و شه‌رڤانانی كورد له هه‌ر دوو پارچه‌كه‌ی كوردستان به هاوكاری هێزه جیهانییه‌كان توانیویان كۆتایی به خه‌لافه‌ت و هه‌یبه‌تی وه‌حشه‌تناكه‌كه‌ی داعش بهێنن.\nدوای ئه‌مه توركیا، ئێران و عێراق ده‌ستیان كرده یه‌ك و رێفراندۆمی سه‌ربه‌خۆییان كرده بیانوو و هێرشی سه‌ر باشووری كوردستانیان كرد كه پێشه‌نگی ئه‌م هێرشه‌یش چه‌كدارانی حه‌شدی شه‌عبی بوون كه دروشمی وه‌لایه‌تیان ده‌گوته‌وه، به‌ڵام له پردێ و سێحلا دووباره پێشمه‌رگه سه‌لماندی كه كوردستان خاكێك نییه كه تێیادا جێگه‌ی خه‌لافه‌ت و وه‌لایه‌ت ببێته‌وه.\nدوای ئه‌م شكه‌سته یه‌ك له دوای یه‌كانه‌ی نه‌یارانی كورد، ئه‌ردۆغان و توركیا كه خه‌ونی زیندوو كردنه‌وه‌ی ئیمپراتۆریه‌تی عۆسمانی له‌سه‌ر بنه‌مای ئایدئۆلۆژیای ئه‌خوانی به پێشه‌نگی خه‌لافه‌تی داعشیان ده‌بینی، ده‌ستیان به تۆڵه سه‌ندنه‌وه له كورد كرد. هێرشه‌كانی توركیا هه‌م بۆ سه‌ر ناوچه سنوورییه‌كانی باشووری كوردستان و دواجاریش ئۆپه‌راسیۆنی به گوته‌ی توركیا كانی ئاشتی به‌ڵام كانی خوێنی توركیا بۆ سه‌ر رۆژئاوای كوردستان، سه‌لمێنه‌ری ئه‌وه‌ن كه توركیا له‌سه‌ر تۆڵه سه‌ندنه‌وه‌ی داعش له كورد سووره.\nبه‌ڵام بۆ ئه‌م مه‌به‌سته هه‌بوونی یه‌په‌گه و په‌یه‌ده و كریدۆری كوردی و مه‌ترسی سه‌ر ئاسایشی نیشتمانی خۆی كرده پاساو. هه‌ر چه‌ند هێزه جیهانییه‌كانیش ده‌زانن كه هێزه كوردییه‌كان له رۆژئاوای كوردستان به هیچ شێوه‌یه‌ك نه‌بوونه مه‌ترسی بۆ سه‌ر توركیا، به‌ڵام ئازاد كردنی تیرۆریسته به‌ندكراوه‌كانی داعش له لایه‌ن سه‌ربازانی توركیا و میلیشیا جیهادییه‌كانی سه‌ربه توركیاوه و بڵاو بوونه‌وه‌ی دیمه‌نه‌كانی ئازاد كردنی ئه‌و تیرۆریستانه‌ی داعش، جیهانی تێگه‌یاند كه یه‌كێك له مه‌به‌سته سه‌ره‌كییه‌كانی توركیا زیندوو كردنه‌وه‌ی داعشه له ناوچه‌كه‌دا.\n8 رۆژه ئۆپه‌راسیۆنه‌كه به‌رده‌وامه به تۆپ، تانك و فڕۆكه و به پێشكه‌وتووترین چه‌ك و بگره بۆمبه‌ی فسۆڕیش، توركیا و جیهادییه‌كان هێرشی سه‌ر رۆژئاوای كوردستانیان كرد، به پێچه‌وانه‌ی ئه‌وه‌ی كه توركیا و میدیای توركیا باسی لێوه ده‌كات، تا ئێستا توركیا و جیهادییه‌كان نه‌یانتوانیوه یه‌ك بستیَ خاكی رۆژئاوای كوردستان داگیربكه‌ن و هێشتا شه‌ڕ و پێكدادانه‌كان به‌رده‌وامن.\nله سه‌ره‌تای ئۆپه‌راسیۆنه‌كه‌دا به هۆی به‌كار هێنانی فڕۆكه‌وه باڵاده‌ستی شه‌ڕ به سوودی توركیا و جیهادییه‌كان بوو، به‌ڵام رێككه‌وتنی هه‌سه‌ده و رژیم( كه من پێم وایه هه‌ڵبژاردنی خراپ له خراپتر بۆ ئه‌م قۆناغه باشتره، چونكه رژێمی ئه‌سه‌د ناتوانێت دیمۆگرافی ناوچه‌كه بگۆڕێت و ناتوانێت وه‌كو سه‌رده‌می پێش 2011 حكومی خۆی بسه‌پێنێت و هه‌روه‌ها ناتوانێت ماڵ و مڵكی خه‌ڵك تاڵان بكات و ده‌ستدرێژی سه‌ر نامووس و كه‌رامه‌تی خه‌ڵك بكات) باڵاده‌ستی شه‌ڕ و هاوسه‌نگییه‌كه‌ی گۆڕا، چونكه ئه‌گه‌ر توركیا فڕۆكه به‌كار نه‌هێنێت ئه‌وا 5 ساڵی دیكه خه‌ریك بێت ناتوانێت له رووی سه‌ربازییه‌وه بستێك له خاكی رۆژئاوا داگیر بكات.\nهۆكاره‌كه‌ی ئه‌وه‌یه كه شه‌رڤانان خه‌ڵكی ناوچه‌كه‌ن و داروبه‌ردی ناوچه‌كه ده‌ناسن و ده‌زانن چۆن له رووی سه‌ربازییه‌وه تاكتیكی پارتیزانی به‌كار بهێنن له به‌رامبه‌ر تاكتیكی به‌ره‌یی له سایه‌ی ئه‌م تاكیتكه‌دا ره‌نگه رۆژانه سوپای توركیا و چه‌كداره‌كان تۆزێك پێش ره‌وی بكه‌ن به‌ڵام به شه‌و دووباره تووشی شكه‌ست ده‌بن و ناچار ده‌بن پاشه‌كه‌شی بكه‌ن.\n8 رۆژ تێ په‌ڕی، ئه‌وه‌ی له رووی مه‌یدانییه‌وه دیار و به‌رچاوه ئه‌وه‌یه كه توركیا به‌و جۆره پلانی بۆی دانابوو ناتوانێت پێشڕه‌وی بكات و رووبه‌رووی شكه‌ستێكی گه‌وره بووه‌ته‌وه. توركیا پلانی هه‌بوو له ماوه‌ی 3 رۆژدا له منبجه‌وه تا ره‌بیعه و نزیك له تلعه‌فه‌ر له سه‌ر سنووری عێراق به قووڵایی 35 تا 40 كیلۆمه‌تره داگیر بكات، به‌ڵام 8 رۆژ تێپه‌ڕی هیچ ده‌ست نه‌كه‌وت بێجگه له سێ گوند كه یه‌كیان 8 ماڵه و یه‌كێكی دیكه‌یان سێ ماڵ و ئه‌وی دیكه‌یشیان 9 ماڵه، ئه‌م گوندانه له‌سه‌ر سنوور بوون و پێشتر له لایه‌ن شه‌رڤانانه‌وه چۆڵ كرابوون.\nئارمانجه‌كانی توركیا له‌م ئۆپه‌راسیۆنه\n1-ئه‌ردۆغان كه له‌سه‌ر ئاستی سیاسه‌تی ناوخۆیی رووی له لاوازبوون و له‌ده‌ستدانی ده‌سه‌ڵات كردووه، ویستی پێگه‌ی ناوخۆیی خۆی به‌هێزتر بكاته‌وه و درێژه به ده‌سه‌ڵاته‌كه‌ی بدات.\n2-ئه‌ردۆغان ویستی به‌م ئۆپه‌راسیۆنه ئه‌و كه‌سانه‌ی كه له ئاكه‌په جیا بوونه‌ته‌وه و ئاماده‌كارییان بۆ دامه‌زراندنی پارتی نوێ ده‌كرد، بترسێنێت و بڵێت توركیا له شه‌ڕدایه و نابێت پارتی نوێ دابمه‌زرێت. ئه‌مه‌یش ده‌بێته هۆی مانه‌وه‌ی ئاكه‌په و پێگه جه‌ماوه‌رییه هه‌نۆكه‌ییه‌كه‌ی.\n3- ئه‌ردۆغان ویستی هاوپه‌یمانیه‌تی میلله‌ت پارچه بكات و به گوشار خستنه سه‌ر هه‌ده‌په، جه‌هه‌په و هه‌ده‌په له یه‌كتر دوور بخاته‌وه تا به‌مجۆره هاوپه‌یمانی میلله‌ت هه‌ڵبوه‌شێنرێته‌وه و هاوپه‌یمانی كۆمار كه هاوپه‌یمانی ئاكه‌په و نه‌ته‌وه‌په‌ره‌سته توركه‌كانه به‌بێ ركابه‌ر بمێنێـت.\n4- ئه‌ردۆغان ویستی به‌م ئۆپه‌راسیۆنه، كه‌رتی پیشه‌سازی خانووبه‌ره‌ی توركیا كه ئیفلاسی كردووه زیندوو بكاته‌وه و به پاساوی دروست كردنی خانوو بۆ ئاواره سوورییه‌كان له ناوچه‌ی ئارام له ئه‌ورووپایه‌وه هاوكاری دارایی وه‌ربگرێت، كه ئه‌ورووپاییه‌كان هه‌ر زوو جه‌ختیان له‌سه‌ر ئه‌وه كرد كه یه‌ك دۆلار بۆ ئه‌م مه‌به‌سته به توركیا ناده‌ن.\n5- ئه‌ردۆغان ویستی به‌م ئۆپه‌راسیۆنه ده‌سه‌ڵاتی هه‌م كۆچبه‌ره سوورییه‌كانی توركیا روانه‌ی ناوچه‌كه بكاته‌وه و هه‌م دیمۆگرافیای ناوچه‌كه بگۆڕێت تا به‌مجۆره له‌سه‌ر سنووره‌كانی توركیا پێكهاته‌یه‌كی سه‌ربه توركیا و له ژێر ده‌ستی خۆدی ئه‌ردۆغاندا دابمه‌زرێت، ئه‌م پلانه‌یش رووبه‌رووی شكه‌ست بوویه‌وه چونكه تا ئێستا نه‌یانتوانیوه پێشڕه‌وی بكه‌ن.\n1-توركیا ده‌یه‌ویست به‌م ئۆپه‌راسیۆنه ناوچه كوردییه‌كان دووباره وه‌كو ساڵی 1965 تا 1975 ته‌عریب بكاته‌وه و ئه‌مجاره توركمان و خانه‌واده‌ی ئه‌و ملیشییا شیشانی، ئه‌فغانی، توركمه‌نستانی، قرقیزی و تاجیكی كه حاڵی حازر له نێو سوپای به‌ناوی ئازادی سووریادا بۆ توركیا شه‌ڕ ده‌كه‌ن له ناوچه‌كه‌دا به‌جێ بكات تا به‌مجۆره پێگه‌ی خۆی له سووریا به‌هێز بكات و له سووریای داهاتوودا ببێته خاوه‌ن هێز و پێگه.\n2- توركیا به‌م ئۆپه‌راسیۆنه ویستی تۆڵه‌ی داعش له كورد بكاته‌وه و كورد ئاواره بكات و رێگری له دروستبوونی كیانێكی كوردی له رۆژئاوای كوردستان بكات.\n3- توركیا ویستی به‌م ئۆپه‌راسیۆنه ناوچه‌كه داگیر بكات تا سووریا له داهاتوودا ناچار بكات كه له‌گه‌ڵ توركیا رێككه‌وتنێك هاوشێوه‌ی رێككه‌وتنی ئادانا ئیمزا بكات بۆ ئه‌وه‌ی به‌شێك له‌و ناوچانه‌ی كه داگیریان ده‌كات و بیخاته سه‌ر خاكی توركیاوه.\n4- توركیا هه‌میشه ده‌یگوت رێگه ناده‌ین ئه‌و هه‌ڵه‌یه له عێراق كردمان دووباره ببێته‌وه. مه‌به‌ستی توركیا ئه‌وه‌یه كه رێگه ناده‌ن له سووریا كورد ببێته خاوه‌ن پێگه و هێز و ده‌ستكه‌وت.\n5- توركیا ویستی به‌م ئۆپه‌راسیۆنه رێككه‌وتنی نێوان توركیا، سووریا و عێراق بۆ ده‌ورپێچ كردنی هه‌رێمی كوردستان و كردنه‌وه‌ی ده‌روازه‌ی سنووری نێوان توركیا و عێراق به په‌راوێزخستنی كورد بكاته‌وه.\n6- به گوێره‌ی قسه‌كانی ئه‌ردۆغان كه ده‌ڵێت له منبجه‌وه تا ره‌بیعه له‌سه‌ر سنووری عێراق ده‌چین، ئارمانجێكی دیكه‌ی توركیا ئه‌وه بوو كه دوای رۆژئاوای به پاساو و بیانووی هه‌بوونی په‌كه‌كه له شنگال و مه‌خموور گوشار بخاته سه‌ر هه‌رێمی كوردستان و ئۆپه‌راسیۆنه‌كانی بۆ سه‌ر شنگال و مه‌خمووریش درێژ بكات و دۆخی هه‌رێمی كوردستانیش تێك بدات.\n7 – ئه‌ردۆغان ویستی به‌م ئۆپه‌راسیۆنه، له‌و ناوچانه‌یدا كه داگیریان ده‌كات، ده‌ست به دروست كردنی خانوو و شوێنی نیشته‌جێبوون بكات تا به‌مجۆره كه‌رتی پیشه‌سازی خانووبه‌ره‌ی خۆی كه له لیواری ئیفلاس كردندایه، ببووژێنێته‌وه و له وڵاتانی ئه‌ورووپی كه ئه‌ردۆغان هه‌ر جار ئاواره‌كانی سووریا وه‌كو كارتی گوشار به‌رامبه‌ریان به‌كار ده‌هێنێت پاره‌یه‌كی زۆر وه‌ربگرێت، به‌ڵام وڵاتانی ئه‌ورووپی هه‌ر زوو له‌م مه‌به‌سته‌ی ئه‌ردۆغان تێگه‌یشتوون و رایانگه‌یاند یه‌ك دۆلار ناده‌نه توركیا.\n8-ئه‌ردۆغان ویستی به خۆشكردنی زه‌مینه بۆ به‌هێزبوونه‌وه‌ی داعش، ئیمپراتۆریه‌تی نوێ عۆسمانی له‌سه‌ر بنه‌مای ئایدئۆلۆژیای ئه‌خوانی و به پێشه‌نگی جیهادییه توندڕه‌وه‌كان له‌سه‌ر بنه‌مای خه‌لافه‌ت دروست بكات و ببێته حكومڕانی ناوچه‌كه.\n9- ئه‌ردۆغان ویستی به‌م ئۆپه‌راسیۆنه هۆزه عه‌ره‌به‌كانی ناوچه‌ی جزیره بكاته دوژمنی كورد بۆ ئه‌وه‌ی شه‌ڕی كورد و عه‌ره‌ب له ناوچه‌كه‌دا روو بدات و به‌مجۆره بتوانێت كاریگه‌ری خۆی زیاتر بكات. به‌ڵام هۆزه عه‌ره‌به‌كانی جزیره به پێچه‌وانه‌ی ویستی ئه‌ردۆغان، پشتگیری ته‌واوی خۆیان بۆ كورد ده‌ربڕی و له‌گه‌ڵ كورد رووبه‌رووی داگیركاری تورك و ملیشیا جیهادییه‌كان بوونه‌وه.\n10ئ- ئه‌ردۆغان چه‌ند رۆژێك پێش ئۆپه‌راسیۆنه‌كه باسی له‌وه ده‌كرد كه ده‌بمه تاقه سه‌ركرده‌ی مێژوویی ناوچه‌كه كه له دژی په‌یمانی سیڤه‌ر ده‌وه‌ستێته‌وه و په‌یمانه‌كه هه‌ڵده‌وه‌شێنێته‌وه. پێشهاته مه‌یدانییه‌كانیش سه‌لماندیان كه ئه‌م خه‌ونه‌ی ئه‌ردۆغانیش به باچوو، چونكه تا ئێستا هیچی ده‌ست نه‌كه‌وتووه.\n11- ئه‌ردۆغان كه ئۆپه‌راسیۆنه‌كانی بۆ سه‌ر ناوچه سنووره‌ییه‌كانی هه‌رێمی كوردستان به پاساوی هه‌بوونی په‌كه‌كه به‌رده‌وام ده‌كات ویستی به تێكدانی دۆخی رۆژئاوای كوردستان و له‌ناوبردنی ئه‌و به‌شه‌ی كوردستان، له‌گه‌ڵ ئێران كه‌مه‌ری شاخی له دژی هه‌رێمی كوردستان دورست بكات و به‌مجۆره هه‌رێمی كوردستان له دوو لاوه ده‌ورپێچ بكات بۆ ئه‌وه‌ی چی دیكه كورد نه‌توانێت بۆ به‌رگریكردن له خۆی په‌نا بۆ شاخه‌كان بباته‌وه.\nئه‌ردۆغان شكه‌ستی خوارد\nپێشهاته مه‌یدانییه‌كانی رۆژئاوای كوردستان ئه‌وه به ئاشكرا ده‌ڵێن كه توركیا و ئه‌ردۆغان له‌م ئۆپه‌راسیۆنه‌دا شكه‌ستیان خوارد، چونكه ئه‌ردۆغان پلانی وابوو له ماوه‌ی سێ رۆژدا له منبجه‌وه تا ره‌بیعه داگیر بكات. به‌ڵام به‌رخۆدانی شه‌رڤانان و گه‌لی كورد ئه‌م پلانه‌ی تێكدا، له ماوه‌ی شه‌ش رۆژی یه‌كه‌می شه‌ڕدا سه‌ره‌ڕای به‌كار هێنانی فڕۆكه و بۆمبى فسفۆڕی و مووشه‌كی رووسی توركیا نه‌یتوانی پێشڕه‌وی بكات.\nدواجار رێككه‌وتنی هه‌سه‌ده له‌گه‌ڵ به‌شار ئه‌سه‌د و رووسیا و قه‌ده‌غه كردنی ئاسمانی رۆژئاوا بۆ فڕینی فڕۆكه توركییه‌كان له لایه‌ن رووسیاوه، شكه‌ستی سه‌ربازی توركیای مسۆگه‌ر كرد، ئه‌مه بێجگه له هه‌ڵوێستی ناتۆ، نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان، ئه‌مریكا و ئه‌ورووپا له به‌رامبه‌ر ئۆپه‌راسیۆنه‌كه كه هه‌موویان به توندی دژی ده‌وستنه‌وه و داوای راوه‌ستاندنی ده‌كه‌ن.\nدوینێ وه‌زیری به‌رگری ئه‌مریكا مارك ئه‌سپه‌ر باسی له‌وه كرد كه توركیا داعشی زیندوو كرده‌وه و توركیا له باكووری سووریا تاوانی شه‌ڕی ئه‌نجامداوه. هه‌روه‌ها نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتووه‌كانیش له دوایین راگه‌ینراوی خۆیدا باس له‌وه ده‌كات كه توركیا یاسا نێو ده‌وڵه‌تییه‌كانی پێشێل كردووه و تاوانی شه‌ڕی ئه‌نجامداوه و به‌رپرسیاره له‌م كرده‌وانه‌ی خۆی.\nهه‌روه‌ها به گوێره‌ی رۆژنامه‌ی بیرگوونی توركی وه‌زیری به‌رگری توركیا خلووسی ئاكار له كۆبوونه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ سه‌ركرده‌كانی ئۆپۆزسیۆنی توركیا به تایبه‌تی جه‌هه‌په‌دا باسی له‌وه كردووه كه له 2011وه تا ئه‌مڕۆ توركیا سیاسه‌تی هه‌ڵه‌ی به‌رامبه‌ر به سووریا په‌یڕه‌و كردووه، ئۆپه‌راسیۆنه‌كه به‌و جۆره پێشبینیمان ده‌كرد به‌ڕێوه ناچێت و دونیا هه‌مووی بووه‌ته دوژمنی ئێمه و له بواری دیپلۆماسیدا شكه‌ستمان خوارد بۆیه ناچارین له‌گه‌ڵ رژیمی ئه‌سه‌د ده‌ست به دانوستان بكه‌ین.\nله لایه‌كی دیكه‌وه ئه‌ردۆغانیش له دوایین لێدوانی خۆیدا باسی له‌وه كردووه كه چاوه‌ڕوانی ئه‌وه‌ی نه‌ده‌كرد جیهان به‌مجۆره پشت له توركیا بكات و توركیا بووه‌ته قوربانی یاری پێ دۆسته‌كانی، پێویسته ناتۆ له‌م شه‌ڕه‌دا پشتگیری توركیا بكات. ئه‌مانه هه‌موویان نیشانه‌ی به‌رچاوی شكه‌ست خواردنی توركیان له‌م ئۆپه‌راسیۆنه‌دا.


نازم ده‌باغ:من شاهێدی ئه‌وه ده‌ده‌م نه حكومه‌تی هه‌رێم وه نه‌یه‌كێتی نیشتمانی كوردستانیش مسته‌فا سه‌لیمی ڕاده‌ستنه‌كردووه\nی مانگی چوار ١٣, ٢٠٢٠\nنازم دەباغ نوێنەری حکومەتی هەرێمی کوردستان-عیراق لە تاران\nنازم ده‌باغ نوێنه‌ری حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان له تاران ده‌ڵێت" من به‌بێ به‌ڵگه قسه ناكه‌م و له‌خۆمه‌وه نیه مسته‌فای سه‌لیمی نه‌چۆته هه‌رێمی كوردستان به‌ڵكو له‌ناو ئێران ده‌ستگیركراوه‌ته‌وه له‌نزیك شاری بانه، به‌ڵام من ده‌توانم بۆتان بنێرم كه ئه‌م پیاوه ڕابردووی چی بووه و له ئێران چی كردووه، وه مه‌سه‌له‌كانی هه‌ر سیاسی نه‌بووه كه زیندانی بووه دۆسیه‌كانی تێكه‌ڵ بووه، ئومێد ده‌كه‌م لێكۆڵینه‌وه بكرێت و ڕاستیه‌كان ڕونبكرێته‌وه و ڕاستیه‌كه‌ش ده‌ربكه‌وێت، ده‌باغ ده‌شڵێت" من شاهێدی ئه‌وه ده‌ده‌م به‌بڕیاری سیاسی و بڕیاری حكومه‌ت" ئیمكان نیه" نه حكومه‌تی هه‌رێم وه نه‌یه‌كێتی نیشتمانی كوردستانیش كاری له‌وجۆره‌ی ئه‌نجام دابێت و وه ئه‌نجامیشی بدات ، له‌وه‌ڵامی ئه‌و پرسیاره‌ی تۆ قسه‌ت له‌گه‌ڵ كه‌سوكاره‌كه‌ی كردووه له‌كاتێكدا ئه‌وان ده‌ڵێن له پێنجوێن ڕاده‌ستكراوه‌ته‌وه، نازم ده‌باغ ده‌ڵێت" من بۆچی قسه‌یان له‌گه‌ڵ بكه‌م ئه‌گه‌ر پێویست بكات بۆ نایكه‌م، به‌ڵام كاری من نیه من نوێنه‌ری حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستانم نوێنه‌ری خه‌ڵكی كوردستانی ئێران و هه‌موو كوردی دنیا نیم "مومكینه" هه‌ندێك لایه‌نی سیاسیش هه‌یه له‌هه‌رێمی كوردستان منی به نوێنه‌ر قبوڵ نه‌بێت."\n" به‌ڵام ئه‌و تاوانانه‌ی كه‌باسی لێوه‌ده‌كرێت له‌هه‌ندێك سایت و فه‌زای ئێرانی، ئه‌م پیاوه دوای چونه‌وه‌ی كه‌پێشتر پێشمه‌رگه‌ی دیموكرات بووه و خۆی ڕاده‌ست كردووه له‌و ماوه‌یه‌دا چه‌ندین كرده‌وه‌ی ئه‌نجامداوه."\nنوێنه‌ری حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان ده‌ڵێت" له‌ڕووی مرۆڤایه‌تیه‌وه هه‌ر مرۆڤێك كه بكوژرێث مرۆڤ دڵی بۆ ده‌سوتێت و پێی ناخۆشه به‌ڵام ڕووداوێكی له‌وجۆره كه ڕووده‌دات به‌داخه‌وه كۆمه‌ڵێك خه‌ڵكی "زوڕناژه‌ن" هه‌ن كه به‌پاره بۆ مه‌رامی تایبه‌ت بۆ شكاندنی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان و یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان یا هه‌رلایه‌نێكی تر ده‌كه‌ونه درۆ هۆنینه‌وه ئێمه له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌نین هه‌ندێك ڕووداوی نه‌خوازراو كه ڕووده‌دات به‌بێ به‌ڵگه قسه‌ی له‌سه‌رده‌كرێت وه چه‌نده‌ها ساڵه هه‌زاره‌ها هاوڵاتی كوردستانی ئێران ژیانی ئارامیان له‌هه‌رێمی كوردستان به‌ڕێكردووه، ڕووداوێكی وا كه ڕووده‌دات دیاره ئه‌م پیاوه( مسته‌فای سه‌لیمی ) چه‌ندین ساڵه كه ده‌ستگیركراوه و ئازاد بووه، دیاره ئه‌و قسه‌یه‌ی من به‌به‌ڵگه‌یه له‌خۆمه‌وه نیه وه‌ك ئه‌وانه‌ی كه به‌بێ به‌ڵگه قسه‌ده‌كه‌ن كه ده‌ڵێن له‌گه‌رمك ده‌ستگیركراوه و ڕاده‌ستكراوه‌ته‌وه، به‌یانه‌كه‌ی حیزبی دیموكراتی ئێرانیش شاهێدی ئه‌وه ده‌ده‌ن كه ئه‌و پیاوه له‌ناو ئێران ده‌ستگیركراوه‌ته‌وه و دواتر له‌سێداره دراوه به‌داخه‌وه ئه‌وه بابه‌تێكی تره ده‌كرێت له‌گه‌ڵ ئێرانیه‌كان باسی بكه‌یت كه ئه‌وه یاساییه یا نایاساییه؟"\nنازم ده‌باغ ده‌شڵێت" به‌ڵام ئه‌و تاوانانه‌ی كه له‌هه‌ندێك سایت و فه‌زای ئێرانی كه باسی ده‌كات ئه‌م پیاوه دوای چونه‌وه‌ی كه‌پێشتر پێشمه‌رگه‌ی دیموكرات بووه و خۆی ڕاده‌ست كردووه له‌و ماوه‌یه‌دا چه‌ندین كرده‌وه‌ی ئه‌نجامداوه، ئێمه هه‌موو شتێكی دژ به‌مافی مرۆڤ مه‌حكوم ده‌كه‌ین وه هه‌روه‌ها دژ به سه‌روه‌رییه‌كانی هه‌رێمی كوردستان و یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان ئومێد ده‌كه‌م ئه‌و كه‌سانه‌ی كه بێ به‌ڵگه ده‌كه‌ونه ڕشاندنی تۆمه‌ت بۆیان وه بۆ گه‌لی خۆیان ڕۆژێك بێت دادگایی بكرێن و به‌سزای خۆیان بگه‌ن ."\n"حیزبی دیموكرات خۆی به‌یاننامه ده‌رده‌كات به‌ڵام لایه‌نێكی تر خۆی ده‌كات به ساحێبی بۆ ئه‌وكاسته‌ی كه زیندان بوو خاوه‌نی نه‌بوون؟ "\nله‌وه‌ڵامی ئه‌و پرسیاره‌ی كه هاوكاتی به‌یاننامه‌كه‌ی حیزبی دیموكرات به‌یاننامه‌ی حیزبی كۆمه‌ڵه-ش هه‌یه كه‌به‌هه‌مان شێوه حیزبێكی كوردی ئێرانیه وه وته‌ی كه‌سه‌كاره‌كه‌شی هه‌یه له‌وانه سایتی (دره میدیا) ی هه‌رێمی كوردستانی عیراق كه له‌زاری كه‌سوكاره‌كه‌یه‌وه ئاماژه به‌وه‌ده‌كه‌ن (مسته‌فا سه‌لیمی) چۆته هه‌رێمی كوردستانی عیراق و له‌وێوه ڕاده‌ستی ئێران كراوه‌ته‌وه؟ ئایا هیچ به‌دواداچونتان بۆ ئه‌وه‌كردووه؟\nنازم ده‌باغ ده‌ڵێت" به‌یاننامه‌كه‌ی حیزبی كۆمه‌ڵه ده‌ڵێت" ده‌ڵێن"، من دژی ئه‌وه‌م ئه‌گه‌ر له‌ڕووی مافی مرۆڤیشه‌وه بێت هیچ كه‌سێك ئه‌گه‌ر تاوانی گه‌وره‌ی نه‌كردبێت یاسا نێوده‌وڵه‌تیه‌كان و گۆڕینه‌وه‌ی تاوانبار نابێت كه‌سێك ڕاده‌ستی لایه‌ك بكرێته‌وه و ببێته هۆی له‌سێداره‌دانی، به‌ڵام به‌داخه‌وه ئه‌وه‌ی تۆ باسی ده‌كه‌یت، ئه‌م ململانێ سیاسیه ناشه‌ریفانه‌ی كه ئه‌مڕۆ له‌گۆڕه‌پانی نه‌ك هه‌رێمی كوردستان له‌وگۆڕه‌پانی كوردستانی هه‌یه هه‌ركه‌سێك ده‌ڕوات ئه‌و شته به‌كاردێنێت كه دژی ئه‌و لایه‌نه‌یه كه خۆی خۆشی ناوێت، كاتێك ئه‌م پیاوه پێشمه‌رگه‌ی حیزبی دیموكرات بووه وه حیزبی دیموكرات ئه‌م به‌یاننه ده‌رده‌كات به‌ڵام لایه‌نێكی تر خۆی ده‌كات به ساحێبی بۆ ئه‌وكاسته‌ی كه زیندان بوو خاوه‌نی نه‌بوون؟ من له‌هه‌موو بابه‌ته‌كاندا به‌ڵگه‌ی ئه‌وتۆم نیه كه به‌ڵگه بێت بۆ ڕاده‌ستكردنه‌وه‌ی مسته‌فا سه‌لیمی، وه‌هه‌موو ئه‌و جۆره كارانه‌ش مه‌حكوم ده‌كه‌م، به‌ڵام ئه‌وه‌ی له‌لامه ڕونكردنه‌وه‌ی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستانه وه به‌یانی یه‌كێتی نیشتمانی و حیزبی دیموكراتی كوردستانه."\n"من ده‌ڵێم ڕاده‌ست نه‌كراوه‌ته‌وه، به‌ڵام ده‌توانرێت ماوه‌یه‌كی تر له‌حكومه‌ت و وه‌زاره‌تی ناوخۆی هه‌رێم بپرسرێت بڵێی ئه‌نجامی لێكۆڵینه‌وه‌كه چی بوو؟"\nبه‌ڵام حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان ده‌ڵێت به‌دواداچوون ده‌كه‌م نه‌یوتووه وایه یا نا؟\nله‌وه‌ڵامدا نازم ده‌باغ ده‌ڵێت" ئه‌وه تاوانێكه خراوه‌ته پاڵ حكومه‌ت و حكومه‌تی هه‌رێمیش ده‌ڵێت لێكۆڵینه‌وه ده‌كه‌م، ده‌توانرێت ماوه‌یه‌كی تر له‌حكومه‌ت و وه‌زاره‌تی ناوخۆی هه‌رێم بپرسرێت بڵێی ئه‌نجامی لێكۆڵینه‌وه‌كه چی بوو؟ به‌ڵام له‌كاتێكدا كه حیزبی دیموكراتی كوردستان دێت به‌یاننامه ده‌رده‌كات كه‌چی پێی بوترێت تۆ ڕاست ناكه‌ی من ڕاست ده‌كه‌م، له‌هه‌موو بارێكدا ئه‌وه‌ی ده‌وترێت ڕاده‌ستكراوه‌ته‌وه، كه من ده‌ڵێم ڕاده‌ست نه‌كراوه‌ته‌وه به‌ڵگه‌ش ئه‌وه‌یه به‌سه‌دان هه‌زار خه‌ڵك چه‌ندین ساڵه له‌چوارچێوه‌ی یاسای مافی پاراستنی په‌نابه‌ر له‌هه‌رێمی كوردستانی عیراق ده‌ژین، ئومێد ده‌كه‌م لێكۆڵینه‌وه بكرێت و ڕاستیه‌كان ڕونبكرێته‌وه و ڕاستیه‌كه‌ش ده‌ركه‌وێت من له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی كه "تۆ". پێم ده‌ڵێی نزیكیت و وه‌ك نوێنه‌ری حكومه‌تی هه‌رێم و كادرێكی یه‌كێتی من شاهێدی ئه‌وه ده‌ده‌م به‌بڕیاری سیاسی و بڕیاری حكومه‌ت" ئیمكان نیه" نه حكومه‌تی هه‌رێم وه نه‌یه‌كێتی نیشتمانی كوردستانیش كاری له‌وجۆره‌ی ئه‌نجام دابێت و وه ئه‌نجامیشی بدات."\n"من ده‌توانم بۆتان بنێرم كه ئه‌م پیاوه ڕابردووی چی بووه و له ئێران چی كردووه، وه مه‌سه‌له‌كانی هه‌ر سیاسی نه‌بووه كه زیندانی بووه"\nبه‌ڵام ده‌نگۆ هه‌یه نه‌ك وه‌ك زانیاری دروست كه گوایه ئه‌و مه‌فره‌زه‌یه. بێ ئاگاداری ئاسایشی گشتی و یه‌كێتی و حكومه‌ت كاری ڕاده‌ست كردنه‌وه‌كه‌یان ئه‌نجام دابێت؟ ئایا ئێوه به‌دواداچونتان بۆ ئه‌وه‌كردووه؟\nنوێنه‌ری حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان له تاران ده‌ڵێت" نه‌خێر ئه‌م بابه‌ته‌ی تۆ پرسیاری له‌باره‌وه ده‌كه‌یت شتێكی یاساییه ده‌بێت كه‌سی یاسایی و ده‌زگایی یاسایی ئه‌م كارانه بكات."\nنازم ده‌باغ وتی" من ده‌توانم بۆتان بنێرم كه ئه‌م پیاوه ڕابردووی چی بووه و له ئێران چی كردووه، وه مه‌سه‌له‌كانی هه‌ر سیاسی نه‌بووه كه زیندانی بووه چونكه ئه‌م پیاوه سیاسی بووه پێشمه‌رگه‌ی حیزبی دیموكرات بووه دوای سێ ساڵ خۆی ته‌سلیم كردۆته‌وه به كۆماری ئیسلامی ئێرانی به‌ڵام ده‌كرێت به‌دواداچوون بكرێت دوای ئه‌و سێ ساڵه‌ی كه‌هاتۆته‌وه په‌یوه‌ندی به چ لایه‌نێكی سیاسیه‌وه كردووه و چی كردووه؟."\n"من ده‌ڵێم هه‌ر كوردێك له‌هه‌رشوێنێك به‌هه‌ر هۆكارێك بێ هۆكاری یاسایی وه به‌بێ به‌ڵگه‌ی تاوان له‌زیندان بكرێت و له سێداره بدرێت به‌تاوانی ده‌زانم و مه‌حكومی ده‌كه‌م."\nواته (مسته‌فای سه‌لیمی" له‌سه‌ر بابه‌تی سیاسی ده‌ستگیرنه‌كراوه؟ تۆ ده‌ته‌وێت ئه‌وه بڵێی؟\nله‌وه‌ڵامدا نازم ده‌باغ وتی" هه‌مووی تێكه‌ڵ بووه، ئه‌م پیاوه پێشمه‌گه بووه، تێكۆشاوه له‌ناو ڕیزه‌كانی حیزبی دیموكرات، پاشان هاتۆته‌وه به‌ڵام بۆ به‌دواداچوون ناكه‌ن كه له‌دوای گه‌ڕانه‌وه‌ی چی كردووه و له‌سه‌ر چیتر گیراوه؟ بۆ له‌خه‌ڵكی سه‌قز و بۆكان ناپرسن كه چۆن "ته‌حویل" ییان داوه‌ته‌وه، خۆ لێره‌دا دوو "ئۆردوگا" هه‌یه، ئۆردوگایه‌ك هه‌یه ڕاستیه‌كانی لایه ئۆردوگایه‌كیش هه‌یه چه‌واشه‌كاری ده‌كات و بۆ به‌رژه‌وه‌ندی قسه ده‌كات، من نامه‌وێت به‌هه‌ست و سۆزه‌وه قسه‌بكه‌م به‌ڵگه‌م لانیه له‌سه‌ر كه‌یسه‌كه‌ی سیاسی بووه یا نا، من ده‌ڵێم هه‌ر كوردێك له‌هه‌رشوێنێك به‌هه‌ر هۆكارێك بێ هۆكاری یاسایی وه به‌بێ به‌ڵگه‌ی تاوان له‌زیندان بكرێت و له سێداره بدرێت به‌تاوانی ده‌زانم و مه‌حكومی ده‌كه‌م."\nبه‌ڵام ئه‌مه به‌شێوه‌یه‌كی گشتیه، بابه‌ت و ته‌وه‌ری ئێمه له‌سه‌ر "كاك مسته‌فای سه‌لیمی"یه؟\nله‌وه‌ڵامدا نازم ده‌باغ ده‌ڵێت" من جارێكی تر ده‌یڵێمه‌وه (مسته‌فای سه‌لیمی) ناناسم كه‌سوكاری من نیه به‌ڵام چونكه كورده خزمی منه كه‌سوكاری منه، به‌ڵام من به‌ڵگه و زانیاریمان نیه كه ئه‌م پیاوه تۆمه‌تبار بكه‌ین وه له‌غه‌یری ئه‌وه‌ش به‌ڵگه و زانیاریمان لانیه كه‌ڕوونی ده‌كاته‌وه به‌غه‌یری ئه‌وه‌ی كه ڕونی ده‌كاته‌وه ئه‌م پیاوه نه‌چۆته هه‌رێمی كوردستان، دواتر زۆر جار ئێمه شتمان بینیووه كه‌سوكاری یا یه‌كێكی ده‌گیرێت یا ده‌كوژرێت یه‌كێك له‌كه‌سوكاره‌كه‌ی له په‌رۆشی خۆی یا له‌نه‌زانینی خۆی یاخود له‌هاندانی له‌لایه‌ن لایه‌نێكه‌وه قسه‌كانی خۆی ده‌كات به‌تایبه‌تی له‌و شوێنه‌ی كه‌باجی له‌سه‌ر نیه ئه‌وه‌ی كه گرنگه به‌ڵگه موهیمه."\n" كاری من نیه قسه له‌گه‌ڵ كه‌سوكاره‌كه‌ی بكه‌م، من نوێنه‌ری حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستانم نوێنه‌ری خه‌ڵكی كوردستانی ئێران و هه‌موو كوردی دنیا نیم "\nباشه تۆ خۆت. به‌نیازی قسه له‌گه‌ڵ كه‌سوكاری (مسته‌فا سه‌لیمی) بكه‌یت؟ تا بگه‌یته ڕاستیه‌كان؟\nنازم ده‌باغ له‌وه‌ڵامدا وتی" من بۆچی قسه‌یان له‌گه‌ڵ بكه‌م ئه‌گه‌ر پێویست بكات بۆ نایكه‌م، به‌ڵام كاری من نیه من نوێنه‌ری حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستانم نوێنه‌ری خه‌ڵكی كوردستانی ئێران و هه‌موو كوردی دنیا نیم "مومكینه" هه‌ندێك لایه‌نی سیاسیش هه‌یه له‌هه‌رێمی كوردستان منی به نوێنه‌ر قبوڵ نه‌بێت."\nده‌قی وتووێژه‌كه‌ی ژیار محه‌مه‌د له‌گه‌ڵ نازم ده‌باغ Apr 13/020


حه‌وت هه‌ساره‌ی هێنده‌ی زه‌وی ده‌دۆزرێته‌وه، توانای ژیانكردنیان تێدا هه‌یه\nنێچیرڤان بارزانى و نادیا موراد، دۆخى ئێزدییان تاوتوێ ده‌كه‌ن\n2017-02-23 [05:20 AM]\nتوێژینه‌وه‌ی گه‌ردوونناسی ده‌ری ده‌خات، زانایانی گه‌ردونناسی سیسته‌مێكی خۆریان دۆزیوه‌ته‌وه كه له حه‌وت هه‌ساره‌ی هێنده‌ی قه‌باره‌ی زه‌وی پێك دێت، سێ له‌و هه‌سارانه له دوورییه‌كی گونجاو له خۆره‌كه‌یان هه‌ڵكه‌وتوون ئه‌گه‌ری بوونی ئاو له‌سه‌ر رووه‌كانیان هه‌یه، بۆیه توانای هه‌بوونی ژیان له‌سه‌ر ئه‌و هه‌سارانه هه‌یه.\nئه‌و ئه‌ستێره‌یه به‌ناوی ترابیست -1 "TRAPPIST-1" ناسراوه، له‌رووی نەخشەی جوگرافیایی فەلەكییەوە كەوتۆتە نێو سنووری كەلووی (سەتڵ) 44 ساڵی تیشكی له زه‌ویه‌وه دووره.\nزانایان ده‌ڵێن، به‌پێی بنه‌ماكانی گه‌ردونی دووری 40 بۆ 44 ساڵی تیشكی، له كه‌شتی ئاسمانیه‌كانی داهاتوودا توانای بڕینی هه‌یه.\nزانایان ئاماژه‌یان به‌وه كرد، سیسته‌مه‌كه و قه‌باره‌ی حه‌وت هه‌ساره‌كه‌ی له‌گه‌ڵ ئه‌و ئه‌ستێره‌یه‌ی به‌ده‌وریدا ده‌سوڕێنه‌وه، وا ده‌كات توێژینه‌وه‌ی زیاتر و به‌رده‌وامی له‌سه‌ر بكرێت، به‌پێی ئه‌و توێژینه‌وه هیوای ئه‌و ده‌خوازن بتوانن له داهاتوودا به‌ڵگه‌ی كیمیایی له‌سه‌ر بوونی ژیان له‌سه‌ر روویان بدۆزنه‌وه.\nبه‌پێی لێدوانی گه‌وره زانا له ئاژانسی ناسای ئه‌مه‌ریكی، تۆماس زوربوخان، باوه‌ڕی وایه، پرسی دۆزینه‌وه‌ی ژیان له‌ده‌ره‌وه‌ی زه‌وی به‌شێوه‌ی "ده‌بێت ژیان بوونی له‌شوێنێك بوونی هه‌بێت" ناخرێته روو، له ئێستادا پرسه‌كه "كه‌ی ده‌ی دۆزینه‌وه" ده‌كرێت.\nئه‌م هه‌فته‌یه ئه‌م دۆزینه‌وه‌یه له گۆڤاری "نه‌یچه‌ر" بڵاو كرایه‌وه، دۆزینه‌وه‌كه‌ش ده‌بێته ته‌واو كه‌ری توێژینه‌وه‌كانی رابردوو، كه ده‌ری ده‌خات، سێ له‌و هه‌سارانه به ده‌وری ترابیست-1 ده‌خولێنه‌وه، به‌شێكه له‌و هه‌سارانه‌ی ژماره‌یان ده‌گاته سێ هه‌زار و 500 هه‌ساره، له ده‌ره‌وه‌ی سیسته‌می خۆرمان كه پێشتر دۆزراونه‌ته‌وه.\nگه‌وره توێژه‌ر له زانكۆی لیبچی به‌لجیكی، مایكل گیلۆن، وتی، ئه‌وه یه‌كه‌م جاره حه‌وت هه‌ساره به‌قه‌باره‌ی گۆی زه‌وی به‌ده‌وری ئه‌ستێره‌یه‌ك ده‌خولێنه‌وه، بدۆزینه‌وه.\nگیلۆن باسی له‌وه‌ش كرد، سیسته‌می نوێی ئه‌و دۆزینه‌وه‌یه به‌شێوه‌یه‌كی باش گروپێكی رێكوپێك دروست ده‌كه‌ن، ئه‌گه‌ری ئه‌وه هه‌یه ئاوی شل له‌سه‌ر رووی هه‌بێت و ره‌نگه ژیانیش بوونی هه‌بێت، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ئه‌و هه‌سارانه له شوێنێكی گونجاو هه‌ڵكه‌وتوون، رێگه‌ی به بوونی ئاو له‌سه‌ر رووه‌كه‌ی ده‌دات.\nپێشتر زانایان له گه‌ڕان و توێژینه‌وه‌كانیان گرنگیان به هه‌ساره‌ی به‌ردینی پله گه‌رمی به‌رز ده‌دا، له‌وانه‌یه ئه‌وه به‌ڵگه‌یه‌ك بێت له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی ئاوی شل له‌سه‌ر رووه‌كه‌ی هه‌بێت، ئه‌وه‌شیان به‌مه‌رجێك دانا بۆ ئه‌وه‌ی بیرۆكه‌ی بوونی ژیان له‌سه‌ر هه‌ساره‌كان قه‌بول بكه‌ن.\nزانای گه‌ردونناس له زانكۆی كامبریجی به‌ریتانیا، ئه‌موری تریۆد، رایگه‌یاند، ئێمه هه‌نگاوێكی گرنگمان له‌سه‌ر هه‌بوونی ژیان له‌ده‌ره‌وه‌ی گۆی زه‌وی بڕی.\nئه‌ستێره‌ی ترابیست-1 ده‌گاته هه‌شت له‌سه‌دی خۆری ئێمه، ئه‌مه‌ش واده‌كات ئه‌و حه‌وت هه‌ساره‌یه‌ی به ده‌وریدا ده‌سوڕێنه‌وه، به‌قه‌باره‌ی زه‌وی ده‌ركه‌ون.\nئه‌وه‌ی جێی تێڕامانه، ماڵپه‌ڕی به‌ناوبانگی گوگلیش به‌م دۆزینه‌وه‌یه دڵخۆش بووه و وێنه‌ی هه‌ر حه‌وت ئه‌ستێره‌كه‌ی له بۆكسی گه‌ڕانه‌كه‌ی داناوه.\nئەم هەواڵە 99409جار خوێندراوەتەوە


ده‌روازه‌ى عه‌رعه‌رى سنوورى به‌فه‌رمى كرایه‌وه » پێگەی تۆڕی میدیای عێراقی\nده‌روازه‌ى عه‌رعه‌رى سنوورى به‌فه‌رمى كرایه‌وه\nده‌سته‌ى ده‌روازه سنوریه‌كان،ئه‌مڕۆ چوارشه‌ممه،كردنه‌وه‌ى ده‌روازه‌ى عه‌رعه‌رى سنورى به شێوه‌یه‌كى فه‌رمى له گه‌ڵ سعودیه به‌رامبه‌ر ئاڵوگۆرى بازرگانى نێوان هه‌ردوو وڵاتى برا راگه‌یاند.\nله به‌یانامه‌یه‌كى ده‌سته‌كه كه وێنه‌یه‌كى ده‌ستى ئاژانسى هه‌واڵى عێراقى(اه‌ع) كه‌وتووه رایگه‌یاند:" عوسمان غانمى وه‌زیرى ناوخۆ نوێنه‌رایه‌تى مسته‌فا كازمى سه‌رۆك وه‌زیرانى كرد،كردنه‌وه‌ى ده‌روازه‌ى عه‌رعه‌ر به ئاماده‌بوونى فه‌ریق روكن عه‌بدولئه‌میر شمه‌رى جێگرى فه‌رمانده‌ى ئۆپراسیۆنه هاوبه‌شه‌كان و لیوا عومه‌ر عه‌دنان وائیلى سه‌رۆكى ده‌سته‌ى ده‌روازه سنوریه‌كان و هه‌ردوو پارێزگاى ئه‌نبار و كه‌ربه‌لا و هه‌ردوو فه‌رمانده‌ى پۆلیسى ئه‌نبار و پۆلیسى سنور".\nباڵیۆزى سعودى له عێراق نوێنه‌رایه‌تى لایه‌نى سعودى كرد".


مێژووی فەلەستین - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nمێژووی فەلەستین باسکردنە لە مێژووی وڵاتی فەلەستین و ئەو ڕوودا و و پێشھاتانەی لە سەدەکانی ڕابردوو لەم ناوچەیە ڕویداوە بەمەبەستی ئاشنا کردنی نەوەکانی ئێستا بە ڕابردووی ئەم وڵاتە . مێژووی فەلەستین تا ڕادەیەکی زۆر بەستراوە بە تێکستە ئاینییەکانی یەھودی و مەسیحی و ئیسلامی، و مێژووی فەلەستین بەندە بە بوونە سیاسی و نیشتەجێبوونەکەی.فەلەستین خاکی پەیامەکانە و لانکەی شارستانی مرۆڤایەتیە، و قیبلەی یەکەمی موسڵمانانە و کۆنترین شاری تێدایە کە ئەریحایە، بیست ویەک شارستانی جیاوازی بە خۆیەوە بینییووە لە ھەزارەی ھەشتەمی پێش زاینییەوە، لەسەر خاکی فەلەستین چەندین ڕاستی مێژوویی ئەدوێن لە سەر مێژووی ئەم خاکە، و کەنعانیەکان یەکەم جار نیشتەجێبوون لەم خاکەدا، ھیرۆدەتس و مێژوونەسە یۆنانی و لاتینیەەکانی تر ناوی فەلەستینیان ناوە لە کەنارەکانی خاکی فەلەستین، و ھەندیک جار ئەم ناوەیان بۆ ھەموو زەوییەکانی نێوان کەنار و دۆڵی ئوردن بەکارھێناوە، و لە سەردەمی ئیمپراتۆری ڕۆمانی، فەلەستین بە ھەموو ناوچەکانی دەوروبەری قودس وتراوە، ھەروەھا ئەم ناوە لە سەردەمی بیزەنتییەکان بەکارھاتووە بۆ ئاماژەکردن بەو ناوچانەی کەوتوونەتە ڕۆژئاوای ڕووباری ئوردن، و درێژ دەبێتەوە لە نێوان شاخی کرمل و غەزە لە باشورەوە. پاشماوەی ئاسەواری مرۆڤ لە ناوچەی باشوری دەریاچەی تەبڕیا دۆزرایەوە، کە ئەگەڕێتەوە بۆ ٦٠٠ ساڵ پێش زایینی، و لە سەردەمی بەردینی نوێدا (١٠٠٠٠ – ٥٠٠٠پ. ز) کۆمەڵگەی کشتوکاڵی جێگیری تیادامەزراوە، و لە سەردەمی مسیندا (٥٠٠٠ – ٣٠٠٠ پ. ز) ئامڕازی مسی و بەردی دۆزراوەتەوە لە قەراغەکانی ئەڕیحا و بیری سەبع و دەریای مردوو، وکەنعانیەکان لە نیمچەدوورگەی عەرەبیەوە گەیشتوونەتە فەلەستین لە نێوان (٣٠٠٠ – ٢٥٠٠ پ. ز) و لە دەورووبەری ١٢٥٠ پ. ز بە پێی گێرانەوەی (یەھودیەکانی سەردەمی دیرین)، بەنی ئیسڕائیل دەستیان گرتووە بەسەر چەند بەشێکی ناوخۆی وڵاتی کەنعانی ناوخۆ، و لە نێوان ساڵانی ٩٦٥ – ٩٢٨ پ. ز مەلیک سولەیمان پەیکەرێکی بنیاتنا لە قودس و لە ساڵی ٩٢٨ پ. ز دەوڵەتی بەنی ئیسرائیل دابەشبوو بۆ شانشینی ئیسرائیل و یەھودا، ولە ساڵی ٧٢١ پ. ز ئاشووریەکان دەستیان گرت بەسەر شانشینی ئیسڕائیلدا، و لە ساڵی ٥٨٦ پ. ز بابلیەکان شانشینی یەھوزایان تێک شکاند و خەڵکەکەیان ڕاگواست بەرەو بابل و پەیکەرەکەیان ڕوخاند. ساڵی ٥٣٩ پ. ز فارس دەستیان گرت بەسەر بابلدا و ڕێگەیان دا بە یەھود بگەڕێنەوە و پەیکەرێکی تریان بنیاتنا، و لە ساڵی ٣٣٣ پ. ز ئەسکەندەری گەورە دەستی گرت بەسەر وڵاتی فارسدا و فەلەستینی خستە ژێر حوکمی یۆنانی، و بە مردنی ساڵی ٣٢٣ پ. ز بەتاڵیسە میسڕیەکان و سلوقییە سورییەکان حوکمی فەلەستینیان گرتە دەست، سلوقیەکان ھەوڵیاندا ئایین و ڕۆشنبیری ھیلینیستی (یۆنانی) بسەپێنن، بەڵام لە ساڵی ١٦٥ پ. ز بە پێی مێژووی یەھودی، مکابیەکان شۆڕشیان کرد بەسەر سلووقیەکاندا و ھەوڵی دامەزراندنی دەوڵەتێکی یەھودی سەربەخۆیان دا، و لە ساڵی ٦٣ پ. ز فەلەستین خرایە پاڵ ئیمپڕاتۆری ڕۆمانی، ڕۆمان بە سەرکردایەتی تیتۆس قودسیان تێکدا لە ساڵی ٧٠ پ. ز، و دووبارە بنیاتنرایەوە لە سەردەمی ئیمپڕاتۆر ھادریانس و ناوی ئیلیا کابیتۆلینای لێنرا لە ساڵی ١٣٥ پ. ز، و فارس سوتاندیان لە ساڵی ٦١٤ز، و موسڵمانان لە ساڵی ٦٣٨ز فەتحیان کرد لە سەردەمی خەلیفە عومەری کوڕی خەتابدا، دوای ئەوەی کلیلەکانی لە بەتڕیکەکەی (سەفرونیوس) وەرگرت، و عەرەب ناویان نا قودس، و خاچپەرستەکان لە ساڵی ١٠٩٩ز دەستیان بەسەردا گرت، و موسڵمانان بە سەرکردایەتی سەلاحەددینی ئەییووبی گێڕایانەوە لە دوای شەڕی حەتین ساڵی ١١٨٧ز، و لە سەدەی شانزە تا سەرەتای سەدەی بیستەم قودس لە ژێر حوکمی عوسمانیەکاندا بوو، و لە سەرەتای سەدەی پانزەدا سوڵتان (سوڵتان سولەیمان قانونی)ی عوسمانی ھەستا بە چاکسازی و نوێکردنەوەی شارەکە و دامەزراندنەوەی دیوارەکانی کە ھەتا ئێستا دەوری شارە دێرینەکەیان داوە. لە سەردەمەکانی ناوەڕاستدا مەمالیکەکان شکان لەسەر دەستی عوسمانیەکان لە دەوروبەری ساڵی ١٥١٧ز و دەوڵەتی عوسمانی حوکمی فەلستینی گرتە دەست لە ساڵی ١٥١٦، و قوستەنتینیەیان کرد بە فەرمانڕەوایەکی ناوخۆیی لەسەری و وڵات لە ڕووی کارگێڕیەوە دابەش دەبوو بۆ پێنج ناوچە کە ناودەبران بە سناجق ئەوانیش؛ قودس و غەزە و سەفەد و نابلس و عەجلون بوون، و تا ڕادەیەکی زۆر حوکم لە ژێر دەستی فەرمانڕەوا ناوخۆییەکاندا بوو، دووبارە بنیاتی شوێنە گشتیەکانی قودس کرایەوە لەسەر دەستی سولەیمان قانونی ساڵی ١٥٣٧ز. بەشە جیاوازەکانی فەلەستین و وڵاتی شام بە گشتی کەوتە ژێر دەسەڵاتی خێزان و دەسەڵاتی جیاوازەوە لە ماوەی دەوڵەتی عوسمانیدا لە نێوان والی و دوژمنەکانی دەوڵەتی ناوەندی. فەلەستین مایەوە لە ژێر دەسەڵاتی عوسمانیەکان تا ساڵانی ١٩١٧–١٩١٨ یان تا شەڕی جیھانی یەکەم، لە دوای ئەو بە پێی ڕیکەوتننامەی سایکس بیکۆ دابەشکراو وەک ناوچەکانی تری شام و عێراق. لە ساڵانی سەرەتای سەدەی بیستدا، بزوتنەوەی سەھیۆنی ھەستا بە ڕێکخستنی کۆچکردنی یەھوودیەکان بۆ فەلەستین، و ھەستان بە ئەنجامدانی چەند تاوانێکی دەمارگیری و ڕەگەزپەرستی لە دژی دانیشتوانی فەلەستین، فەلەستینیەکانیان دەرکرد لە خاکەکانیان بە زۆرەملێ و چەک، پاشان مەجلیسی یەھودی دامەزراندنی دەوڵەتی یەھودی ڕاگەیاند کە ناو دەبرێت بە خاکەکانی ٤٨ و نەتەوە یەکگرتووەکان و زۆربەی وڵاتەکانی جیھان دانیان پێداناوە وەک دەوڵەتی ئیسرائیل، دامەزراندنی دەوڵەتی ئیسرائیل ڕاگەیەنرا ساڵی ١٩٤٨ز، لەو ساڵە و لە دواتردا چەندین رووبەڕووبوونەوە کەوتەوە لەلایەن فەلەستینی و وڵاتە عەرەبیەکان کە بڕیارەکەی نەتەوە یەکگرتووەکانیان ڕەت ئەکردەوە بە دابەشکردنی خاکەکە بۆ خاکی عەرەبی و ئیسرائیلی.\n١ دابەشکردنی فەلەستین\n٢ شۆڕشەکانی فەلەستین لە نێوان ١٩٢٠-١٩٣٦\n٢.١ شۆڕشی ١٩٢١\n٢.٢ شۆڕشی بوراق ١٩٢٩\n٢.٣ ڕاپەرینی ١٩٣٣\n٢.٤ جوڵانەوەی قاسم ١٩٣٥\n٢.٥ شۆڕشی ١٩٣٦\n٣ شەڕی ١٩٤٨\n٤ شەڕی ١٩٦٧\n٥ مێژووی فەلەستن لە ٢٠٠٠بۆ٢٠٢٠\n٥.١ ڕووداوەکانی ئۆکتۆبەری ٢٠٠٠\n٥.٢ ڕێکەوتنی سەدە\nنەتەوە یەکگرتووەکان لە ھەوڵێکیدا بۆ دۆزینەوەی چارەسەرێک بۆ ناکۆکی عەرەبی ئیسڕائیلی لەسەر خاکی فەلەستین ساڵی ١٩٤٧ لیژنەیەکی بۆ ئەو مەبەستە پێکەوەنا، ئەم لیژنەیەش ھەستان بە دانانی دوو پڕۆژە یەکەمیان؛ دامەزراندنی دوو دەوڵەتی سەربەخۆ و شاری قودس لەلایەن بەڕێوەبردنە نێودەوڵەتیەکانەوە بەڕێوە ببرێت، و پڕۆژەی دووەم؛ دامەزراندنی فیدرالی بوو کە ھەردوو دەوڵەتەکە لە خۆبگرێت، و زۆربەیان لایەنگری پڕۆژەی یەکەمیان کرد، و نەتەوە یەکگرتووەکان ھەستا بە پەسەندکردنی پڕۆژەکە لەگەڵ ئەنجامدانی چەند دەستکاریەک لە سنوری ھاوبەشی نێوان دوو دەوڵەتەکە، و بڕیاری دابەشکردنەکە جێبەجێ دەبێت لەو ڕۆژەی ھێزەکانی ئینتیدابی بەریتانی ئەکشێتەوە لە فەلەستین. بڕیاری دابەش بوونەکە %٥٥ی خاکی فەلەستینی دا بە دەوڵەتی یەھودی، و پڕۆژەی دابەشکردنەکە دانرا بە پێی ئەو شوێنانەی کۆمەڵەی یەھودیەکنی تیا بوو تا ھەموویان بکەونە ناو دەوڵەتی یەھودییەوە.\nشۆڕشەکانی فەلەستین لە نێوان ١٩٢٠-١٩٣٦[دەستکاری]\nشۆڕشی بوراق ١٩٢٩[دەستکاری]\nجوڵانەوەی قاسم ١٩٣٥[دەستکاری]\nمێژووی فەلەستن لە ٢٠٠٠بۆ٢٠٢٠[دەستکاری]\nڕووداوەکانی ئۆکتۆبەری ٢٠٠٠[دەستکاری]\nمۆنۆمێنتی یادگاری بۆ ڕووداوەکانی ئۆکتۆبەر لە شاری ناسرەی ئیسرائیلدا\nڕووداوەکانی ئۆکتۆبەر یان ڕووداوەکانی ئۆکتۆبەری ٢٠٠٠ زنجیرەیەک خۆپیشاندان بوو کە لە لایەن عەرەبەکانی ناو ئیسرائیلەوە لە ماوەی مانگی ئۆکتۆبەری ساڵی ٢٠٠٠دا بەڕێوەچوو کە بەمەبەستی نیشاندانی پاڵپشتی و پشتگیریکردن لە فەڵەستینیەکانی کەرتی غەززە و کەناری خۆرئاوا لە ڕامەڵا لە ماوەی ڕاپەڕینی دووەمی فەڵەستینیدا بوو و لە ئاکامدا بوو بە ھۆی کوژرانی ١٢ خۆپیشاندەر و جوولەکەیەک. ئەم زنجیرە خۆپێشاندانانە بە گرنگترین ڕووداوەکانی مێژووی فەڵەستینی لە ناو خاکی ئیسرائیلیدا ھەژمار دەکرێن کە کاریگەری کردە سەر پەیوەندی نێوان عەرەبەکانی ناو ئیسرائیل و حکومەتی ئیسرائیلی و جوولەکەکانی ناو دەوڵەتی ئیسرائیلەوە.\nبەشداربووانی ویکیپیدیا، «History of Palestine»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٣٠ی ئۆگستی ٢٠٢٠.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=مێژووی_فەلەستین&oldid=784781»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٢٣:٠٦ی ١٤ی ئایاری ٢٠٢١ نوێ کراوەتەوە.


بەرپرسێکى ئەمریکی: ئه‌م ده‌ستتێوه‌ردانه‌ی ئێستای ئەردۆغان لە سوریا به هیچ شێوه‌یه‌ك قبوڵكراو نییه\n26/09/2021 2194 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nله میانیه به‌رنامه‌یه‌كی كه‌ناڵی ئاسمانی (RT) سه‌باره‌ت به (هه‌ڕه‌شه‌كانی ئه‌ردۆغان دژ به جۆ بایدن و پڕچه‌ككردنی ده‌سه‌ڵاته كوردییه‌كه‌ی كوردانی ڕۆژئاوا)، مه‌هدی عه‌فیفی ئه‌ندامی پارتی دیموكراتی ئه‌مریكی رایگەیاند: ئه‌ردۆغان پێ وابوو به خۆهاویشتنه ئامێزی ئه‌مریكا یان ڕوسیا شتێكی ده‌ستده‌كه‌وێت، ئه‌مریكاش پێی وایه توركیا ئه‌و سیاسه‌تی دووفاقییه‌ی بۆ ناچێته‌سه‌ر.\nعەفیفی روونیکردەوە كه ئه‌ردۆغان له گرفتێكی گه‌وره‌دایه، لێدوانه‌كانی ئه‌م دوایه‌شی دژ به ئیداره‌كه‌ی جۆ بایدن، ته‌نها بۆ په‌یداكردنی پشتیوانی ناوخۆیی توركیایه، هه‌ر بۆیه هیچی له واشنتۆن ده‌ست ناكه‌وێت.\nئه‌ندامی پارتی دیموكراتی ئه‌مریكی وتیشی: ئه‌ردۆغان قه‌باره‌ی خۆی نازانێت و هه‌میشه له شوێنێك داده‌نیشێت كه شوێنی شیاوی خۆی نییه، به‌لای ئه‌مریكاوه پرسگه‌لێك هه‌ن كه گرنگی زۆریان هه‌یه و ئه‌وانیش پرسه گه‌وره‌كانن، بۆیه بینیمان كه ئه‌مریكا له‌گه‌ڵ ڕوسیا گه‌یشتۆته چه‌ند لێكتێگه‌یشتنێك سه‌باره‌ت به پرسی سوریا، ئه‌ردۆغان ده‌یه‌وێت یاری له‌گه‌ڵ زلهێزه‌كان بكات و خۆی له پرسه‌كانیان هه‌ڵقورتێنێت.\nناوبراو باسى لەوە کردوە کە چه‌ند پرسێك هه‌ن ده‌كرێت له‌گه‌ڵ ئه‌ردۆغان بگه‌ینه لێكتیگه‌یشتن، به‌ڵام پرسی دیكه هه‌ن كه ئه‌ردۆغان ناتوانێت تیایاندا ڕای خۆی بسه‌پێنێت، بۆیه له په‌راوێزی كۆبوونه‌وه‌ی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان جۆ بایدن گرنگییه‌كی زۆریدا به كۆبوونه‌وه له‌گه‌ڵ سه‌ركرده‌كانی وڵاتانی باشوری ڕۆژهه‌ڵاتی ئاسیا، چونكه له ئێستادا ده‌ریای باشوری چین جێگه‌ی گرنگیپێدانی یه‌كه‌می ئه‌مریكایه.\nناوبراو پێیوایە کە ئه‌ردۆغان ئه‌وه‌ی به‌لایه‌وه گرنگه پرسی كورده‌كانه و ده‌یه‌وێت له‌وباره‌وه دیدگای خۆی بسه‌پێنێت، ئه‌م ده‌ستتێوه‌ردانه‌ی ئێستای ئه‌نقه‌ره به هیچ شێوه‌یه‌ك قبوڵكراو نییه، بۆیه دوا لێدوانه‌كانی ئه‌ردۆغان دژ به ئه‌مریكا ته‌نها قسه‌یه و بۆ په‌یداكردنی جه‌ماوه‌ره له‌ناوخۆی توركیا، له‌مه‌شه‌وه ئه‌و هه‌رگیز ئه‌وه‌ی ده‌ستناكه‌وێت كه ده‌یه‌وێت.\nله درێژه‌ی دیداره‌كه‌دا عه‌فیفی ئاماژه‌ی به‌وه كرد كه هه‌ركه‌س دژی ئه‌ردۆغان بێت به تایبه‌تیش كورده‌كان، ئه‌و به تیرۆر تۆمه‌تباریان ده‌كات، ئیداره‌ی ئه‌مریكا ئه‌و فرتوفێڵ و قورتوقولاپه‌ی ئه‌ردۆغانی به‌سه‌ردا تێناپه‌ڕێت، ئه‌و ئاستی جه‌ماوه‌ری له ناوخۆی توركیا دابه‌زیووه.\nهەروەها باس لەوەش دەکات کە قسه‌كانی ئه‌ردۆغان به‌رئه‌نجامی فشاره‌كانی ئه‌مریكان بۆ سه‌ر ئه‌نقه‌ره، نه‌رمینواندنی له‌گه‌ڵ ده‌وڵه‌تانی ده‌وروبه‌ر و ده‌وڵه‌تانی عه‌ره‌بی به هۆی فشاره‌كانی ئه‌مریكا بووه، جیهان به‌ره‌و گۆڕانكاری گه‌وره هه‌نگاو ده‌نێت، باشترین نموونه‌ش كۆنگره‌ی به‌غدا بوو كه نه‌یاره‌كانی وه‌ك ئێران و سعودیه و لایه‌نی دیكه‌شی به‌یه‌وه كۆكردنه‌وه، ته‌نیا ئه‌ردۆغان نه‌گۆڕه و له خه‌می پاراستنی ده‌سه‌ڵاته‌كه‌ی خۆی دایه.\nئه‌ندامەکەی پارتی دیموكراتی ئه‌مریكی جەختیش دەکاتەوە کە قسه‌كانی ئه‌ردۆغان به لای ئه‌مریكاوه سه‌نگیان نییه، هه‌ر له‌به‌ر ئه‌مه‌شه كه ئیداره‌ی ئه‌مریكا له‌سه‌ر ئاستێكی زۆر نزمیش وڵامیان نه‌دایه‌وه، چونكه ده‌زانن ئه‌نقه‌ره ده‌یه‌وێت كۆسپ و ته‌گه‌ره دروست بكات و هیچی تر.\nعه‌فیفی باسی له‌وه‌ش كرد كه كۆبوونه‌وه‌كه‌ی بایدن و پۆتین سه‌ركه‌وتوو بوو، بۆیه له كۆبوونه‌وه‌ی ئاینده‌ی پۆتین له‌گه‌ڵ ئه‌ردۆغان، سه‌رۆكی ڕوسیا باش ده‌زانی چۆن ئه‌ردۆغان جڵه‌وگیر ده‌كات. په‌یوه‌ندییه‌كانی ئه‌مریكا – ڕوسیا ته‌واو جیاوازه له په‌یوه‌ندییه‌كانی واشنتۆن ئه‌نقه‌ره، هه‌ماهه‌نگییه‌كی زۆر باش له نێوان ئه‌مریكا و ڕوسیادا هه‌یه، ئه‌وان هه‌رچه‌ند ناكۆكیش بن هێشتا ڕێز له توانسته‌كانی یه‌كتر ده‌گرن.\nئەو بەرپرسە ئەمرییەکەیە پێیوایە که پۆتین ده‌توانێت ئه‌ردۆغان جڵه‌وگیر بكات و هه‌رگیز متمانه به ئه‌ردۆغان ناكات، چونكه ئه‌ردۆغان له سه‌رجه‌م دۆست و هاوپه‌یمانه‌كانی وه‌ك ئه‌مریكا و ڕوسیا و یه‌كیه‌تی ئه‌وروپا هه‌ڵگه‌ڕاوه‌ته‌وه، بۆیه هیچ لایه‌ك متمانه‌ی پی ناكات و ئه‌وه‌ی ئه‌ردۆغان ده‌یه‌وێت ڕوسیا قبوڵی ناكات، له‌ولاشه‌وه توركیا هیچی له ئه‌مریكا ده‌ست ناكه‌وێت.\nله كۆتای دیاره‌كه‌دا عه‌فیفی وتی: ئه‌مریكا ناچار نییه بچێته ژێرباری داواكارییه‌كانی ئه‌ردۆغان، چونكه باش ده‌زانی ئه‌ردۆغان هه‌موو ئه‌وانه به تیرۆرست له قه‌ڵه‌م ده‌دات كه دژایه‌تی ده‌كه‌ن، ئه‌و تۆمه‌ته‌ی داوه‌ته‌پاڵ فه‌تحوڵا گوله‌ن و سه‌رجه‌م كورده‌كان، ئه‌و ته‌نها ئه‌و تۆمه‌ته‌ی نه‌داوه‌ته‌پاڵ په‌كه‌كه، به‌ڵكو هه‌موو كورده‌كانی به‌وه تۆمه‌تبار كردووه. \nسه‌رچاوه: كه‌ناڵی ئاسمانی RT\nئاماده‌كر دنی: لوقمان حاجی قادر\nنرخی نەوت گەورەترین بەرزبونەوەی تۆمارکرد