ناوەڕۆكی رێككەوتنی توركیاو ئێران‌و روسیا بۆ داگیركردنی ناوچەكانی ژێر دەسەڵاتی یەپەگە\nباس لە ئەگەری ڕازیبوونی توركیا دەكرێت لەوەی ڕێگە بەڕوسیا و ڕژێمی ئێرانی بدات لە هێرشێكی سنوردار بچنە ناو ئیدلبەوە ، لە بەرامبەریشدا سێ لایەنەكە لە جموجۆلەكانی ئەنقەرە لەڕۆژهەڵاتی فوڕات بێدەنگبن.\nڕەجەب تەیب ئەردۆغانی سەرۆكی توركیا دەستپێكی كردەیەكی سەربازی بەم نزیكانە دژ بە یەكینەكانی پاراستنی گەلی باڵی سەربازی پارتی یەكیەتی دیموكرات لە ڕۆژهەڵاتی ڕووباری فورات ڕایگەیاند كە ئەنقەرە بە لقێكی پارتی كریكارانی كوردستانیان دەزانێت و لە لایەن توركیاوە خراونە لیستی تیرۆرەوه.\nئەم هەڵكشانەی هەڵوێستی توركیا دوای ئەوە هات كەپنتاگۆن ڕۆژی سێشەممەی ڕابردوو ڕایگەیاند كە كۆتایی بە دانانی بنكەكانی چاودێری ئەمریكی لە سەر سنوری توركیا هێناوە بە مەبەستی پاراستنی ئاسایشی توركیا و جیاكردنەوەی لە ناوچەكانی یەكینەكانی پاراستنی گەل- بە گوێرەی ووتەی ئەمریكییەكان – هەرچەندە ئەنقەرە داوایەكی فەرمی پێشكەشی واشنتۆن كردووە كە دەست لە دامەزراندنی ئەو بنكانە هەڵگرێت؛ كەچی لە سەرێكی دیكەشەوە واشنتۆن ناوچەی دژەفڕینی بە هەمان شێوەی عێراق لە باكوری سوریا ڕاگەیاندووە، ئەمەش توانستی توركیا ئیفلیج دەكات لە هاتنەناو ناوچەكەوە.\nلەو ساوەی ئەمریكا بڕیاری مانەوەی لە سوریا داوە خەریكی قایمكردنی بنكە سەربازییەكانییەتی، وەك هاوبەشێكی لۆكاڵی كە لایەنگری خۆنی پشتیوانی و چەكیش پێشكەشی كورد و عەرەبە هاوپەیمانەكانی دەكات لە هێزەكانی سوریای دیموكرات ، جگە لە ئێرانیش دان بە بوونی لایەنە كاراكانی دیكەی سوریادا دەنێت، بۆیە بە هەموو ڕێككەوتننامەكانی تایبەت بە كەمكردنەوەی بارگرژی نێوان توركیا و ڕوسیا لە ڕۆژهەڵاتی حەلەب و غوتەی ڕۆژهەڵاتی و ناوچەی لادێنشینی حومس و باكوری دەرعا ڕازی بووە. ناڕازیش نەبوو بەرامبەر هاتنەناوەی توركیا لە جەڕابلوس و عەفرین و دەركردنی یەكینەكانی پاراستنی گەل لەو دوو ناوچەیە، بەڵكو لەگەڵ ئەنقەرە ڕیككەوت كە نەخشە ڕێگای منج جێبەجێ بكات و تەنها ئەوەشی لێ جێبەجێكرد كە دەورییەی هاوبەشیان بەیەكەوە هەیە.\nبەڵام واشنتۆن لە سۆنگەی زاڵبوونی سەربازییەوە بەسەر سێیەكی دەوڵەمەندترین خاكی سوریادا، دەیەوێت هەموو سەرەداوەكانی گەمە تێكچڕژاوەكەی سوریا بگرێ بەدەستەوە لە نێوان لایەنە ململانێكارە خاوەن بەرژەوەندییە جیاوازەكان، بەڵكو دەیەوێت وەبەرهێنان لە دۆسیەی سوریادا بكات بۆ بەدەستهێنانی دەستكەوت لە دۆسییەكانی دیكەدا كە بەلای ئەوەوە گرنگترن، واتە دۆسیەی ئۆكرانیا و ئیران و عێراق، هەتا خودی توركیاش و بگرە یەكیەتی ئەوروپاش، ئەمەش لەڕێگەی میكانیزمەكانی دبلۆماسی و سەپاندنی سزای ئابوورییەوە.\nبەڵام ئیدارەی ئەمریكا گیرۆدەی ململانێی ناوخۆش بووە سەبارەت بە پلەی توندە هەڵوێستی پێویست لەمەڕ دۆسییەكان، بەتایبەتیش لەگەڵ پاشەكشەكردنی هێزی ترەمپی سەرۆكی ئەمریكا بە هۆی ئەو گەمارۆیەی لە لێكۆڵینەوەكانی "ڕۆبێرت مۆلەر" دا ڕووبەڕووی بوونەوە سەبارەت بە دەستتێوەردانی ڕوسیا لە هەڵبژاردنەكانی سەرۆكایەتی ئەمریكا.\nلە دۆسیەی پەیوەندییەكانی لەگەڵ توركیادا، واشنتۆن پێداگری لەسەر ئەوە دەكات كە بەر بە نیازەكانی توركیا بگرێت لە ڕۆژهەڵاتی ڕووباری فوڕات، ئەویش بە دامەزراندنی بنكەی چاودێری سەربازی لەسەر سنوری سوریا و ڕاگەیاندنی ناوچەی دژەفڕین لە باكور، چونكە دەیەوێت دۆسیەی ئاسایشی توركیا تەنها بەدەست خۆیەوە بێت، ئەمەش بەس نییە بۆ دڵنەوایی توركیا؛ بە تایبەتیش لە خاوخلیچی ئەمریكا لە جێبەجێكردنی ڕێككەوتننامەی مەنبج و بەردەوامی پڕچەككردنی یەكینەكانی پاراستنی گەل لە ڕۆژهەڵاتی ڕووباری فوڕات بە چەكی قورس، ئامادەكردنی هەزارەها جەنگاوەری دیكەی ئەو هێزانە بە پاساوی جەنگان دژ بە داعش، هەروەها سستی واشنتۆن لە جیاكردنەوەی نێوان یەكینەكانی پاراستنی گەل و و پارتی كرێكارانی كوردستان، وە گۆڕینی سەركردەكانی ڕیزی یەكەم و دووەمی یەكینەكان بە سەركردەی دیكەی كوردی سوری.\nلە بەرامبەریشدا "جیمس جیفری" نێردەی ئەمریكا بۆ سوریا و باڵوێزی پێشووی ئەمریكا لە توركیا، مەیلی باشكردنی پەیوەندییەكانی هەیە لەگەڵ توركیادا، ئەمەش لە ڕێگەی پیادەكردنی كردەیی بۆ ڕەواندنەوەی مەترسییەكانی ئەنقەرە كە لە وانەیە بە خێراكردنی ڕێككەوتننامەی مەنبج بێت، لەوانەشە ناوچەكانی سەر سنوری سوریا و توركیا لە رۆژهەڵاتی فورات بگرێتەوە، وەك بەشدرایپێكردنی ئەنقەرە لە بنكەكانی چاودێریكردنی سنور و ڕێگەپێدانی بە ڕاوەدوونانی چەكدارە كوردەكان، وە خێرا لێكجیاكردنەوەی یەكینەكان لە هێزەكانی پارتی كرێكارانی كوردستان، وە گرتنبەری ڕێوشوێنی بونیادگەرایی لە پێكهاتەی هێزەكانی سوریای دیموكرات و بە تایبەتیش ئەو ناوچانەی زۆرینەی عەرەبن وەك شاری ڕەقە.\nهەموو ئەمانە لە چوارچێوەی ئەو گفتوگۆیانەدا بوو كە ماوەی هەفتەیەكە لە چوارچێوەی كۆمەڵەی "ئەمریكی – توركی" جیفری لەگەڵ بەرپرسە توركەكان ئەنجامیداوە بە مەبەستی لێكنزیكبونەوەی لە توركیا و دوورخستنەوەی لە خۆخستنەناو باوەشی ڕوسیا، بە تایبەتیش دوای ئەوەی واشنتۆن و ئەنقەرە لە دۆسیەی چارەسەری سیاسی و بەشداریپێكردنی ئۆپۆزسیۆن و دۆسیەی ئیدلب و هاوڕابوون، هەموو ئەمانە بوونیان مەحاڵ بوو بێ ڕەزامەندی ڕاشكاوانەی واشنتۆن.\nكردە سەربازییە توركییە چاوەڕوانكراوەكە لەوانیە لە گرێسپی دەست پێبكات كە هێزە توركییەكان تانك و تۆپ و چەكی قورسیان لە دەوروبەری جێگیر كردووه ، ئەمە جگە لەوەی هێزە عەرەبییەكانی سەربەخۆشی ئامادەی بەشداریكردنن لە سەر سنوری توركیا لەگەڵ جەڕابلوس بۆ هاتنەناوەوەیەكی قوڵی هێزەكانی توركیا و جیاكردنەوەی مەنبج و ڕۆژئاوای گرێ سپی"ڕەئس العین" و ناوچەكانی دیكە؛ ئەو پڕۆسەیەش سەركەوتوو نابێت بێ بەشداریكردنی هێزی ئاسمانی توركیا كە پێویستی بە هەماهەنگاری هەیە لەگەڵ ئەمریكییەكان، ئەنقەرە دەیەوێت ئەمە بەسەر ئەمریكا وەك ئەمری واقع بسەپێنیت و قاڵبی هەماهەنگارییەكی دبلوماسی به بەردا بكات.\nتوركیا بۆ سەركەوتنی لەو جوڵە سەربازییانەی پشت بە دوو فاكتەر دەبەستێت: یەكەمیان فاكتەری مرۆییە بەوەی لە ناوچەكانی ڕۆژهەڵاتی فوڕات هێزی سەر بە ئەنقەرە بووینان هەیە و بە تایبەتیش لە ڕەقە كە دەیانەوێت بگەرێنەوە بۆ ناوچەكانیان، ئەمە جگە لەوەی هۆزی عەرەبی هەن لە ڕەقە و لادێنشینەكەی كە ئەگەر پرۆسەكە سەركەوتوو بێت لەگەڵ توركیا دەبن، ئەمە جگە لە دوڕدونگی دانیشتوانی ناوچەكە كە عەرەبی خالیسن لە سیاسەتەكانی پارتی یەكیەتی دیموكرات. ئەو لایەنانە لە بوونی هێزەكانی ئەمریكا لە رۆژههڵلاتی فوڕات زەرەرمەندن، هێزەكانیشیان لارییان لە هیچ جوڵەیەكی سوپای توركیا نییە بۆسەر ناوچەكە كە ئەمریكییەكان تەنگتەتاو كات.\nباس لەوەش دەكرێت توركیا ڕێگە بە ڕوسیا و ڕژێمی ئێران بدات كە هێرشێكی سنورداری سەربازی بكەنە سەر ئیدلب ، لە بەرامبەر ئەوەی ئەو لایەنانە بێدەنگبن لە جوڵەكانی توركیا لە ڕۆژهەڵاتی فوڕات. هێزەكانی سوریا و میلیشیا ئێرانییەكانیش چەند هەفتەیەكە بۆ ئەم هێرشە هێز كۆدەكەنەوە بۆ زاڵبوون بەسەر دوا ناوچەی ئۆپۆزسیۆن لە سوریا. ڕوسیاش بە ڕۆڵی خۆی لە هەوڵی دەستبەسەرداگرتنی ئیدلب دایە، بەشێوەیەك كە گفتوگۆكانی لەگەڵ هاوبەشە توركییەكەی پوچەڵنەبنەوە، بۆیە لەوانەیە پڕۆسەكە لە سێ قۆڵەوە دەستپێ بكەن (ناوچەی لادێنشینی باكوری حەما و ناوچەی لادێنشینی لازقییە و ناوچەی لادێنشینی حەلەب لە باشوور) كە ڕژێمی سوریا هێزی تێدا كۆكردوونەوه بە مەبەستی كردنەوەی دوو ڕێگە نێودەوڵەتییەكە، بەڵام ئامانجی دوورمەودای ڕوسیا كۆتاییهێنانە بە دۆسیەی ئیدلب تاكو دواتر خۆی تەرخان بكات بۆ بەرەنگاربوونەوەی ئەمریكییەكان لە رۆژهەڵاتی فوڕات، بۆیە تەنگەتاوبوونی ئەمریكای لە ڕۆژهەڵاتی فوڕات بەلاوە پەسەندە ئەگەر توركەكان ئەنجامی بدەن.\nكەواتە ئێمە لە بەرامبەر دوو شیمانەداین: یاخود ئەنقەرە بەردەوام دەبێت لە كردە سەربازییەكانی لە "گرێ سپییەوە و دواتریش بۆ رەئس العین" بە دریژایی 500 كیلومەتر لەسەر سنوری توركیا و سوریا، بەمەش واقعێكی تازە بەسەر ئەمریكادا دەسەپێنێت، لەمەشەوە بەرەنگاربوونەوە لە ئیدلب ڕوودەدات و كارەساتێكی مرۆیی و كۆچكردنێكی تازەی لێ دەكەوێتەوە، یاخود ئەمریكا دەتوانی لە ڕێگەی هەوڵە دبلۆماتییەكانی جیفرییەوە ئەو پێلێهەڵبڕینەی توركیا خاوكاتەوە و بەری پێ بگرێت، بە ئەنجامدانی چەند ڕێككەوتننامەیەك و بەشداریپێكردنی توركیا لە پاراستنی سنورەكەی هەڵویستی توركیا لە قاڵب بدات. بەڵام هەڵكشانی ئەم دواییەی "ئەمریكی – ڕوسی" لە ئۆكرانیا ئەوەی لێ دەخویندرێتەوە كە هەڵكشانی زیاتر و زیاتری لە ناوخۆی سوریا لێدەكەوێتەوە.


هه‌رچه‌نده سازان به شێوه كۆنه‌كه‌ی جارانی تا رادەیەک شكستی  هێنا و نه‌یتوانی عیراق به‌ره‌و كه‌ناری ئارامی به‌رێت، هه‌ر له جێبه‌جێكردنی ده‌ستووره‌وه تا دابینكردنی ئارامی و خزمه‌تگوزاری، به‌ڵكو ئه‌وه هاوپه‌یمانی پاراستنی هاوسەنگی بوو، ده‌یان نموونه‌ی زیندوو هه‌ن كه ئه‌و راستیه ده‌سه‌لمێنن .\nره‌وتی سه‌در خاوه‌نی بیرۆكه‌ی حكومه‌تی زۆرینه‌ی نیشتمانی، سوور و پێداگیره له‌سه‌ر پێكهێنانی حكومه‌تی زۆرینه به توندی ئه‌وه ره‌تده‌كاته‌وه كه ده‌ست له شایسته‌ی زۆرینه‌ی خۆی هه‌ڵبگرێت، كه له هه‌ڵبژاردنی 10/10/2021 به ده‌ستی هێناوه .\nئه‌و هاوپه‌یمانییه‌ی ناویان ناوه هاوپه‌یمانی رزگاری نیشتمان كه له سێ لایه‌ن پێكهاتووه و خۆیان به نوێنه‌ری زۆرینه‌ی هه‌رسێ پێكهاته سه‌ره‌كییه‌كه‌ی عیراق ده‌زانن له (كورد، شیعه، سوننه)، موقته‌دا سه‌در رابه‌رایه‌تی ده‌كات و خاوه‌نی پڕۆژه‌ی زۆرینه‌ی نیشتمانیه ده‌خوازاێت ته‌وقی سازان بشكێنێت كه له دوای ساڵی 2006 ه‌وه هه‌موو كابینه‌كانی پێشوو به‌و شێوەیە پێكهێنراون، ئه‌م خواسته‌ی سه‌در له‌وه‌وه سه‌رچاوه‌ی گرتووه كه 73 كورسی په‌رله‌مانی له دوا هه‌ڵبژاردندا به‌ده‌ستهێناوه، به هاوبه‌شی پارتی و سوننه‌كان (ته‌قه‌دوم و عه‌زم)، ده‌رگاشی به كراوه‌یی هێشتۆته‌وه بۆ هه‌ندێك لایه‌نی ناو چوارچێوه‌ی هه‌ماهه‌نگی شیعه‌كان كه تائێستا یه‌كگرتوویی خۆیان پاراستووه و به‌ربه‌ستی گه‌وره‌ی به‌رده‌م هاوپه‌یمانی ئەو سێ لایه‌نه‌ن، هه‌ندێك هه‌واڵیش هه‌یه به‌وه‌ی لیسته‌كه‌ی هادی عامریش (فه‌تح) بچێته ناو حكومه‌تی ئاینده‌وه .\nهه‌رچه‌نده یه‌كێتی و پارتی سه‌ره‌تا به وه‌فدی هاوبه‌ش چوونه به‌غدا، به‌ڵام دواتر هاوپه‌یمانی زۆرینه هاوده‌نگی و یه‌كڕیزی كوردی خسته به‌رده‌م مه‌ترسی گه‌وره‌وه و ململانێكانی له‌سه‌ر پۆستی سه‌رۆك كۆمار كه تائێستا بۆ یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان بووه له به‌رامبه‌ر پۆسته‌كانی هه‌رێم، به‌ڵام ئێستا پارتی كاندیدی هه‌یه بۆ ئه‌و پۆسته، ئه‌گه‌ر له‌چه‌ند رۆژی داهاتوودا چاره‌سه‌ر نه‌كرێت، كاردانه‌وه و كاریگه‌ری بۆ سه‌ر پرۆسه‌ی سیاسی له هه‌رێم و عیراق ده‌بێت .\nبه بۆچوونی چوارچێوه‌ی هه‌ماهه‌نگی شیعه، هاوپه‌یمانی زۆرینه، ده‌ستوه‌ردانه له‌ناو ماڵی شیعه و به پیلان و هه‌ڕه‌شه‌ی گه‌وره‌ی ده‌زانن و ده‌ڵێن كێشه‌كانی شیعه هه‌ر چاره‌سه‌ر ده‌بن، به‌ڵام دواتر ئێمه‌ش به‌بێ كورد و سوننه ده‌توانین حكومه‌ت پێكبهێنن، ئه‌گه‌ر ئه‌مه بۆ سوننه ئاسایی بێت، به‌ڵام بۆ كورد كاره‌ساتبار ده‌بێت و ئه‌وانه به‌رپرسیارێتییه‌كه‌ی هه‌ڵده‌گرن، كه چوونه‌ته ژێرباری بۆ به‌رژه‌وه‌ندی خۆیان، به‌ڵام دواتر هه‌موو خه‌ڵكی كوردستان باجه‌كه‌ی ده‌ده‌ن .\nهه‌ڵوێستی ئه‌مریكا و ئێران ئه‌مجاره نه‌رمتره له‌چاو جارانی پێشووتر، وه‌كو ئه‌وه‌ی هه‌ماهه‌نگییه‌كیان هه‌بێت، زۆر له لایه‌نه عیراقییه‌كان ناكه‌ن سه‌باره‌ت به چۆنێتی پێكهێنانی كابینه‌ی نوێ، هه‌رچه‌نده فه‌رمانده‌ی فه‌یله‌قی قودسی ئێرانی له عیراق بوو له رۆژانی پێشوودا، به‌ڵام هیچ گوشارێكی وای نه‌كرد ململانێكانی ناو ماڵی شیعه یه‌كلایی بكاته‌وه .\nدۆخی عیراق زۆر ئاڵۆزه، هه‌رچه‌نده له رووی یاسایی ده‌ستووریشه‌وه حكومه‌تی زۆرینه‌ی نیشتمانی پێچه‌وانه نییه، به‌ڵام ئایا دۆخی عیراق به‌رگه‌ی هاوكێشه‌یه‌كی لەو جۆرە ده‌گرێت، کە هه‌ندێك لایه‌نی كاریگه‌ری سه‌ر گۆڕه‌پانی سیاسی بخرێنه ده‌ره‌وه‌ی گۆڕه‌پانه‌كه؟


كۆنتڕۆڵی میلیشیاكان.. سیستانی گڵۆپی سەوزی بۆ عەبدولمەهدی هەڵكردووە\n04/07/2019 1769 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nسەرچاوە سیاسییە ئاگادارەكان باسیان لەوە كردووە، فرمانە دیوانییەكەی عادل عەبدولمەهدی سەرۆك وەزیرانی عێراق سەبارەت بە حەشدی شەعبی لەسەر ویست و ئارەزووی بۆ گەڕانەوەی (مەڕجەعیەت) شیعەی باڵای نەجەف سیستانی بووە.\nئەو هەنگاوە بۆ ئەوەیە حەشد بەدوور بگیرێت لەوەی ڕاستەوخۆ لەگەڵ ئەمریكا پێكدادات، عەبدولمەهدیش وەك كەسایەتییەكی بەهێز نیشان بدات، كە دەتوانی جڵەوگیری میلیشیا چەكدارەكانی سەر بە ئێران بكات، بەڵام ئەم هەنگاوە شەقامی عێراقی خستووەتە مەترسییەوە لەوەی ئەو میلیشیایانە بگۆڕێن بەحەشدێكی نهێنی لەناو دامەزراوەكانی دەوڵەتدا، گەرای تێدا بنێنەوە و قەوارە و لاگیری خۆیانی تێدا بپارێزن.\nسەرچاوەكان بۆ پێ"ەی "عەرەب" ئاشكرایانكرد، سیستانی نامەیەكی بۆ عەبدولمەهدی ناردووە، كە تێیدا مەترسی خۆی نیشان دەدات لەوەی حەشدی شەعبی جڵەوگیر نەكرێت، بە تایبەتیش ئەگەر ڕووبەڕووبوونەوە لە نێوان تاران و واشنتۆندا بەرپا بێت.\nبە گوێرەی سەرچاوەكان عەبدولمەهدی ڕاوێژە بە موقتەدا سەدر و عەمار حەكمیی سەركردەی ڕەووتی حیكمەت كردووە.\nسیستانی وەك سەدر و حەكیم و زۆر لایەنی شیعەی دیكە لەوە دەترسێت لە ئەگەری ڕووبەرووبوونەوەی ئێران و ئەمریكادا، هەندێك لایەنی حەشدی شەعبی لە كردەی سەربازییەوە بگلێن دژ بە ئەمریكا، ئەمەش پاڵنەری عەبدولمەهدیە كە بكەوێتە جوڵە.\nعەبدولمەهدی لەو بارەوە زنجیرەیەك بڕیار و ئاراستەی تایبەت بە حەشد و بارەگانیان و لایەنە سیاسییەكانیان دەركردن، بە گوێرەی ئەو بڕیارانە دۆخی یاسایی و ئاراستەی پەیوەندییەكانی حەشد و ناو و ناونیشانە سەربازییەكانی دیاری كردن.\nچاودێرە عیراقییەكان پێیان وایە ئەوەی كراوە لە چوارچێوەی ئەو یاسایە دەرناچێت كە 3 ساڵ پێشتر پەرلەمانی عێراق یاساكاری بۆ كردووە و ڕێنمایی یاسایشی بۆ دەركردووە. لێرەدا گرفتەكە هەڵوێستی ئەو هێزانەیە لە بەرامبەر حكومەتدا.\nزۆرێك لە عێراق پێیان وایە زۆرینەی لایەنەكانی حەشدی شەعبی لە دەرەوەی دەسەڵاتی حكومەتی عێراقدا كار دەكەن، بۆیە حكومەت ناتوانێت لێپێچینەوەیان لەگەڵدا بكات و بشیانجوڵێنێت، ئەمەش لە میانەی پەیوەندییەكانی عێراق بە دەوڵەتانی ناوچەكەوە بەغدا ڕووگیر دەكات، بە تایبەتیش پەیوەندییەكان لەگەڵ ئەمریكادا.\nچاودێران پێیان وایە نابێت زێدەڕووی لە گەشبینی بكەین سەبارەت بەم پرسە، ئەمەش بە هۆی پەیوەندی پتەوی ئەو لایەنانەی حەشد بە ئێرانەوە كە توانست دەدەنە ئەو لایەنە چەكدارانە دەستی عێراق ببەستن، ئەگەر حكومەتی گەرەكی بێت دەسەڵاتیان بەسەردا بسەپێنێت، دەبێت ئەوەی لەبەرچاو بێت بە چەك ڕووبەڕوویان ببێتەوە، ئەم بژاردەیەش دڵخوازی ئەمریكایە و كاری بۆ دەكات.\nلە ڕووبەڕووبوونەوەیەكی لەو جۆرەدا، دەبێت هەڵوێستی ئێران لەبەرچاو بگیرێت كە ڕێگە بە پاكتاوكردنی هیزێكی هاوپەیمانی وەك حەشد نادات لەو كاتەی لەگەڵ واشنتۆن لە ملبەملەدایە.\nزۆرێك پێیان وایە هاتنەسەرخەتی سیستانی لەو پرسەدا بۆ جڵەوگیری حەشد هەڵوێستی حكومەت بەهێز دەكات بۆ پراكتیزەكردنی پلانەكانی، گومانیشیان لە توانستی عەبدولمەهدی هەیە كە بتوانی لەو جوغزەدا زۆر ڕێ بكات و بەردەوام بێت.\nچارەنووسی عەبدولمەهدی پەیوەستە بەو پشتیوانییەی فراكسیۆنی فەتح بۆ دەستەبەر دەكات كە زۆرینەی هێزە شیعییەكانی تێدان و هادی عامری نزیك لە ئێران سەرۆكایەتی دەكات. بێ هەڵوەشاندنەوەی هاوبەشبەندییە سیاسییەكەی (شەراكە) لەگەڵ فەتحدا عەبدولمەهدی ناتوانێت لەگەڵ ئەو هێزانەدا پێكدادات، بەو واتایەی نرخی ڕووبەڕووبوونەوەكە لەوانەیە گلانی حكومەتەكەی بێت.\nفراكسیۆنی سائیرون لایەنێكی دیكەیە كە عەبدولمەهدی پشتیان پێ دەبەستێت و سەدریش سەركردایەتی دەكات و یەكێكە لە كارتە بەهێزەكان لە گۆڕەپانی سیاسی شیعەدا.\nچاودێران پێیان وایە ئەو سەنگەی هەریەك لە سیستانی وسەدر هەیانە، پشتیوانی ئەمریكاش بۆ پرسەكە، پشتیوانی زۆرینەی هێزە سیاسییە سونی و كوردییەكان بۆ جڵەوگیركردنی حەشدی شەعبی، كارتی بەهێزن بەدەست سەرۆك وەزیری عێراقەوە بۆ هاویشتنی هەنگاویكی لەم جۆرە.\nچاودێرانی سیاسی چاوەڕوانی فرمانێكی دیوانی دیكەی عەبدولمەهدین لەو بارەوە بۆ جڵەوگیركردنی حەشدی شەعبی كە لەوانەیە باس لە ووردەكاری چۆنییەتی جڵەوگیری ئەو هێزە بكات لەوەی بارەگاكاینان بگوێزرێنەوە و سەركردەكانیان ئاڵوگۆڕیان پێبكرێت یان بخرێنەپاڵ دەزگای دیكەی ئەمنییەوە و لەبن دەستی سەركردایەتییەكی فەرمیدابن، لەوانەیە ئەو هەنگاوەش ڕووبەڕووبوونەوەی نێوان حكومەتی عێراق و هاوپەیمانە پاشكۆكانی ئێرانی لێبكەوێتەوە.\nلەولاشەوە چاودێرانی دیكە ئەگەری بەریەككەوتنی نێوان حەشد و عەبدولمەهدی بەدوور دەزانن، پێیان وایە عەبدولمەهدی قورتوقولاپ دەكات تاوەكو هێزی خۆی لە بەرامبەر واشنتۆندا نمایش دەكات، دەشزانی هەر ڕووبەڕووبوونەوەیەك لەگەڵ تاران و هاوپەیمانەكانی بە سووی ئەو تەواو نابێت، بۆیە ئەوەی ڕوو دەدات زیاتر بە مانۆڕێكی هاوبەشی نێوان بەغدا و تاران دەچێت بۆ هەڵمژینی توڕەیی ئەمریكا دژ بە میلیشیاكان.\nچ ئەوەی عەبدولمەهدی پشتیوانی سیستانی هەبێت یاخود نا، ناتوانێت جوڵەی میلیشیاكانی حەشدی شەعبی جڵەوگیر بكات لە پرسی نێوان ئیران و واشنتۆندا، تەنها مەگەر لەگەڵ لایەنە گەورەكانی حەشدا هەمانگكاری بكات.\nچاودێرێكی سیاسی عێراق بەدووری زانی حكومەتی عێراق بڕیارێكی شوككەر بدات و دواتریش لە كاتی سەرهەڵدانی ململانێیەكی چەكدار تووشی ڕووگیری ببێت. چاودێرەكە پێشی وایە ئەوەی عەبدولمەهدی كاری لەسەر دەكات چەند بڕیارێكی ڕوخسارین (شكلی) كە مەبەست لێی ڕازیكردنی چەند دەوڵەتێكە.\nبە گوێرەی لێدوانی چاودێرەكە بۆ "عەرەب" ئەو بڕیارە ڕوخسارییانە لەوانەیە بۆ ماوەیەكی كاتی دۆخەكە هێوركەنەوە، تاوەكو وویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا فشارەكانی لەسەر بەغدا كەمكاتەوە. لەوانەش دیمەنەكە بەوە كۆتایی بێت كە جڵەوگیری چەند جوڵانەوەیەكی حەشدی بچوك بكەن، ئەمەش بۆ هەردوولا بەسوودە.


بەغدا/ 26ـی ئایاری 2022/ مستەفا كازمی، سەرۆك وەزیرانی عیراق بەخێرهاتنی حاجم خەیری دەكات بۆ نوسینگەكەی فۆتۆ: راگەیاندنی نوسینگەی سەرۆك وەزیران\nلەوەی لە دەستی داعش رزگاری بووە، هەموو ساڵێك یەكەمی خوێندنگەكەیەتی، بۆیە سەرۆك وەزیرانی عیراق بۆ ستایشكردنی بە تایبەتی بانگهێشتی دەكات.\nحاجم خەیری، لە پۆلیی پێنجی سەرەتاییە و دوای وەرگرتنەوەی دەرەنجامی تاقیكردنەوەكانی كۆتایی ساڵ، جارێكیتر توانی ببێتە یەكەمی خوێندنگەی وەلیدی تێكەڵاو لە شنگال.\n"رۆژانە دەمخوێند و باوكیشم هاندەر و هاوكارم بوو، زۆریش حەزم بە وانەی عەرەبی هەیە" حاجم (11 ساڵ) وای وت.\nئەو لە 3ـی ئابی 2014ـدا تەمەنی سێ ساڵ بووە كاتێك لەگەڵ چەندین كەسی دیكەی خێزان و بنەماڵەكەیدا كەوتۆتە دەستی چەكدارانی "دەوڵەتی ئیسلامی لە عیراق و شام – داعش"، تا لە 21ـی ئاداری 2017 لەگەڵ براكەیدا پێكەوە رزگاركراون.\nخەیری عەبدوڵا، باوكی حاجم بە (كەركوك ناو)ـی وت "لە 29 كەسی خانەوادەكەمان تائێستا 18 كەسیان رزگاربون، لە نێویاندا هاوسەر و منداڵەكانم، دوای رزگاربونیشی حاجم هەمان ساڵ لە خوێندنگەیەكی عەرەبی دەرەوەی كەمپ خوێندنی پۆلی یەكیی سەرەتایی دەستپێكرد".\nخێزانی حاجم لە دەرەوەی كەمپ و لە گوندی خێراڤای كۆن لە قەزای سێمێل-ـی دهۆك نیشتەجێ دەبن، لەوێ پۆلی یەك تا سێی سەرەتایی بە یەكەمی دەبڕێت، تا لە ئەیلولی 2020ـدا دەگەڕێنەوە زێدی خۆیان لە گوندی تل بەناتی كۆن لە باشوری خۆرهەڵاتی شنگال، لەوێش پۆلی چوار و پێنج بە یەكەمی تەواو دەكات.\nبەغدا/ 26ـی ئایاری 2022/ حاجم لەدەستە چەپی مستەفا كازمی بەرانبەر بە باوكی و براكەی لە نوسینگەی سەرۆك وەزیرانی عیراق دانیشتووە فۆتۆ: راگەیاندنی نوسینگەی سەرۆك وەزیران\nلە بەغدا، 26ـی ئایاری 2022 مستەفا كازمی، سەرۆك وەزیرانی عیراق پێشوازی لە حاجم و باوكی و براكەی دەكات، دوای ئەوەی هەواڵی یەكەمبونی پێدەگات.\n"هیچ داوایەكەم لەسەرۆك وەزیران نەكرد، ئەو پرسیاری دەربارەی ئەوكاتە كرد كە لەژێر دەستی داعش بوم، دواتر دەربارەی خوێندن و یەكەمبونم قسەمان كرد" حاجم وادەڵێت.\nنوسینگەی كازمی لە بەیاننامەیەكدا دەڵێت حاجم یەكێكە لەو منداڵانەی ناچاركراون ببنە بەشێك لە "نەوەكانی داعش"، كە گروپێكی چەكداریی پێكهێنراو لە منداڵان بون، بەڵام "توانی رفاندنەكەی بگۆڕێت بۆ چیرۆكێكی گەورەی سەركەوتن".\nمنداڵانی رزگاربوی ئێزیدی له ژێر ده‌ستی داعش، له‌گه‌ڵ گه‌ڕانه‌وه‌یاندا بۆ كه‌مپ و زێدی خۆیان، هەندێكیان خراونەتەوە به‌ر خوێندنی ئایینی، بۆ نه‌هێشتنی كاریگه‌ری بیری توندڕەویی و گه‌ڕانه‌وه بۆ ئایینی ئێزیدی.\n"نیو كاتژمێر لەگەڵ كازمی دانیشتین، كۆمەڵێك داواكاریشمان ئاڕاستەی سەرۆك وەزیران كرد لە نێویاندا هەڵدانەوەی گۆڕی بە كۆمەڵی قوربانیانی دەستی داعش، ئاوەدانكردنی شنگال و پرۆژەی خزمەتگوزاری، هەر لەو دانیشتنەدا بڕی 500 هەزار دیناری بە حاجم بەخشی و بەڵێنیدا پەیكەرێكی بۆ دروستبكات" بەوتەی باوكی حاجم.\nلە هێرشەكانی داعش بۆ سەر هاوڵاتیانی ئێزیدی لە شنگال و دەشتی نەینەوا، زیاتر لە هەزار كەس كوژران، لە نێویاندا منداڵ هەبون، جگە لە رفاندنی شەش هەزار هاوڵاتی كە لەو ژمارەیە نزیكەی دوو هەزار منداڵ رزگاركراون و تائێستاش لە كۆی رفێنراون نزیكەی سێ هەزار كەس بێسەروشوێنن.\nتۆماس لە دۆزەخی داعش دەگەڕێتەوە\nبە نۆ ساڵی دەیڕفێنن، چەکداری دەکەن و لە تەنگانەدا پشتی تێدەکەن


پرسی ڕیفراندۆم و سەربه‌خۆیی کوردستان و ئێران؛ هه‌ڵوێسته‌کان و کاردانه‌وه‌کان\nی مانگی ده ٠٢, ٢٠١٧\nئێران یه‌ک له‌و وڵاتانه‌یه که به هۆی دراوسێ بوونی عێراق و هه‌رێمی کوردستان و هه‌روه‌ها کاریگه‌ری زۆری له ده‌سه‌ڵاتی ناوه‌ندی ئێستای عێراق و هه‌بوونی که‌مایه‌تیەکی به‌رچاوی کورد له وڵاته‌که‌ی، هه‌ڵوێسته‌کانی سه‌باره‌ت به ڕیفراندۆمه‌که‌ی هه‌رێمی کوردستانی عێراق و ئه‌گه‌ری سه‌ربه‌خۆیی کوردستان زۆر به هه‌ند وه‌رده‌گیرێت.\nکۆماری ئیسلامی ئێران هه‌ر له یه‌که‌م ڕۆژی ڕاگه‌یاندنی کاتی به‌ڕێوه چوونی ڕیفراندۆم بۆ سه‌ربه‌خۆیی هه‌رێمی کوردستان، به ڕوونی دژی ئه‌م پرسه هه‌ڵوێستی گرت که به پێی ستراتێژی ئه‌م ساڵانه‌ی دوایی ئێران به‌رانبه‌ر به عێراق هه‌ڵوێستێکی چاوه‌ڕوان کراوو بوو. ئێران وه‌ک هه‌میشه جه‌ختی کرده سه‌ر گرینگی پاراستنی یەکپارچەی خاکی عێراق و ته‌نانه‌ت ئه‌مه‌ی وه‌ک هێڵی سووری خۆی ڕاگه‌یاند.\nشێوازی ڕوانینی کۆماری ئیسلامی به کوردستان\nبه‌رپرسانی کۆماری ئیسلامی ده‌ڵێن ئێران له چاوپێکه‌وتن له‌گه‌ڵ ڕێبه‌ران و به‌رپرسانی حیزبه جیاوازه‌کانی هه‌رێمی کوردستان ناڕه‌زایه‌تی خۆیی به‌رانبه‌ر به پرسی ڕیفراندۆم و ئه‌گەری سه‌ربه‌خۆیی کوردستان پێ ڕاگه‌یاندوون. به‌رپرسانی ئێرانی ده‌ڵێن ئێران پێشتر نیشانی داوه دۆستی کورد له عێراقه و ئێستا چاوه‌ڕوان ده‌کات کورد له عێراق وڵامدەری نیگه‌رانیه‌کانی ئه‌وان بێت.\nئێران ده‌ڵێت زیاتر له هه‌ر ئه‌کته‌رێکی تر ئاگای له حه‌ز و داوای کورده‌کانه و چ پێش شۆرشی ئێران و چ دوای سه‌رکه‌وتنی شۆرش له ساڵی ۱۹۷۹دا ئێران به پێچه‌وانه‌ی وڵاتانی تری دراوسێ له‌گه‌ڵ هه‌موو حیزبه‌کانی کوردستانی عێراق له سکۆلار، مارکسی و ئیسلامی وەک پارتی دێمۆکڕاتی کوردستان و یه‌کیه‌تی نیشتمانی و کۆمه‌ڵ و یه‌کگرتووی ئیسلامی پێوه‌ندی باشیان هه‌بوه.\nئێران هه‌روه‌ها ده‌ڵێت کوردانی عێراق نابێت له بیریان بچێته‌وه که دوای ڕاپه‌ڕینی ساڵی ۱۹۹۱ دوای شه‌ڕی که‌نداو ئه‌مه ئێران بوو که سنووره‌کانی خۆی به‌ره‌و په‌نابه‌ران کرده‌وه به پێچه‌وانه‌ی تورکیا که سنووره‌کانی به‌سه‌ردا داخستن.\nپه‌نابه‌رانی کورد 1991\nئێران هه‌ر ئێستاش و لانیکه‌م تا پێش به‌ڕێوه‌چوونی ڕیفراندۆم ساڵانه نزیک به ۸ ملیارد دۆلار بازەرگانی له‌گه‌ڵ هه‌رێمی کوردستان هه‌یه. به باوه‌ری به‌رپرسانی کۆماری ئیسلامی پێوه‌ندی باشتری ئێران له‌گه‌ڵ به‌رپرسانی هه‌رێمی کوردستان ده‌بێته هۆی ئه‌وه ئێران بتوانێت سه‌باره‌ت به ئه‌گه‌ری سه‌ربه‌خۆیی کوردستان و به دواداخستنی و یان وه‌دەرنانی کرکووک له نێو کوردستانی سه‌ربه‌خۆی داهاتوو له‌گه‌ڵ به‌رپرسانی کوردستان ڕاوێژ بکات.\nهه‌ڵوێستەکان لە ئێران پێش به‌ڕێوه چوونی ڕیفراندۆم\nهه‌ڵوێستی به‌رپرسانی سیاسی\nعه‌لی خامنه‌ی، ڕێبه‌ری کۆماری ئیسلامی له چاوپێکه‌وتنێک له‌گه‌ڵ حه‌یده‌ر عێبادی، سه‌رۆک وه‌زیرانی عێراق، له 21 مانگی شه‌شی ئه‌مساڵدا، جه‌ختی له سه‌ر ئه‌وه کرده‌وه که ئێران پشتگیری ته‌واو ده‌کات له یەکپارچەیی خاکی عێراق و ده‌سه‌ڵاتی ناوه‌ندی. خامنه‌ی ئه‌وه‌شی گوت که ئێران وه‌ک دراوسێی عێراق به جێدی ناره‌زایه‌تی خۆی به‌و باسانه‌ی سه‌باره‌ت به به‌ڕێوه‌چوونی ڕیفراندۆم بۆ جۆدا کردنه‌وه‌ی به‌شێک له خاکی عێراق لە ئارادایە نیشان ده‌دات و پێی وایه ئه‌وانه‌ی ئه‌م باسانه ده‌که‌ن دژایه‌تی سه‌ربه‌خۆیی و شۆناسی عێراق ده‌که‌ن.\nئه‌م هه‌ڵوێسته‌ی خامنه‌ی هه‌ر له ڕۆژانی سه‌رتایی باسی پرسی ڕیفراندۆم بۆ سه‌ربه‌خۆیی کوردستان نیشانەیێک بوو بۆ چاودێران بۆ ئه‌وه‌ی به‌راوه‌ردی بکه‌ن تا کۆتایی پرسی ڕیفراندۆم هه‌ڵوێستی به‌رپرسانی تری ئێرانی به‌رانبه‌ر به‌م پرسه چی ده‌بێت.\nجه‌واد زه‌ریف، وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئێران به‌رپرسی پایه‌به‌رزی ئێرانی ڕوو به میدیا بیانیەکان باسی هه‌ڵوێستی کۆماری ئیسلامی له‌م باره‌یه‌وه کرد. زه‌ریف وتی سه‌ربه‌خۆیی کوردستانی عێراق مه‌ترسیەکی گه‌وره بو هه‌موو کورده‌کان دروست ده‌کات. زه‌ریف ڕوونی نه‌کرده‌وه بۆچی ئه‌م پرسە مه‌ترسی بۆ کورد دروست ده‌کات به‌ڵام جه‌ختی له سه‌ر ئه‌وه کرده‌وه که به بڕوای کۆماری ئیسلامی ئێران، به‌رژه‌وه‌ندی هه‌موو لایه‌نه‌کانی ناوچه‌که به وتووێژ و ڕێکه‌وتنی سیاسی ده‌سته‌به‌ر ده‌کرێت. وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئێران ئه‌وه‌شی زیاد کرد که ئێران ڕێز له یه‌کپارچه‌یی خاکی هه‌موو وڵاتانی ناوچه‌که ده‌گرێت.\nئه‌م قسانه‌ی وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئێران پیشتریش له به‌یاننامه‌کان و له زاری وته‌بێژی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئێران بیسرابوو. وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئێرانیش پێشتر له به‌یاننامه‌یەکدا ڕایگه‌یاندبوو که پێوه‌ندیه‌کانی ئێران و ڕێبه‌رانی هه‌رێمی کوردستان دۆستانه‌یه و هه‌ربۆیه‌ش داوا ده‌کات له ڕێبه‌رانی هه‌رێمی کوردستان تا لەم پرسە بگەڕێن و جه‌ختی له سه‌ر ئه‌وه‌ش کردبوەوە که به وته‌ی خۆیان ئێران ڕێگه له وه‌دی هاتنی خه‌ونی نتانیاهو ده‌گرێت.\nوه‌زاره‌تی ده‌ره‌وەی ئێران\nبه‌هرام قاسمی، وته‌بێژی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئێرانیش وتی ئێمه ڕێز له خاکی عێراق ده‌گرین و ڕیفراندۆم وه‌ک هه‌وڵێکی نایاسایی له قه‌ڵه‌م ده‌ده‌ین و پیمان باشه نه‌کرێت.\nهه‌ڵوێستی به‌رپرسانی سه‌ربازی\nجگه له به‌رپرسانی سیاسی، فه‌رمانده سه‌ربازییه پایه‌به‌رزه‌کانی ئێرانیش دژی پرسی ڕیفراندۆم بۆ سه‌ربه‌خۆیی هه‌رێمی کوردستان هه‌ڵوێستیان گرت.\nجێنێراڵ مۆحه‌ممه‌د باقری، به‌رپرسی ئه‌رکانی له‌شکری ئێران دوای چاوپێکه‌وتنێک له‌گه‌ڵ به‌رپرسانی له‌شکری تۆرکیا له کۆنفرانسێکی ڕۆژنامه‌وانیدا وتی ڕیفراندۆمی سه‌ربه‌خۆیی کوردستان به هیچ جۆرێک له لای دراوسێکانی عێراق قه‌بوڵ ناکرێت و پاراستنی یه‌کپارچه‌یی عێراق له به‌رژه‌وه‌ندی هه‌موو ئه‌تنیکه‌کان، ئایینه‌کان و به‌شه جۆراجوره‌کانی ئه‌م وڵاته‌یه و به‌ڕێوه چوونی ڕیفراندۆم ده‌بێته سه‌ره‌تایێک بۆ شه‌ڕی نێوخۆیی عێراق که دواتریش ته‌شه‌نه ده‌کاته ناوچه‌که.\nجێنێراڵ باقری و جێنێراڵ ئاکار\nعه‌لی شه‌مخانی، جێنێراڵی هێزه‌کانی ده‌ریایی ئێران که به‌رپرسی دیوانی ئه‌نجۆمه‌نی باڵای ئاسایشی نیشتمانی ئێرانیشە جه‌ختی له سه‌ر ئه‌وه کردەوه که به‌ڕێوه چوونی ئه‌م ڕیفراندۆمه ده‌بێته هۆی په‌راوێز خستنی کورده‌کانی عێراق و له کۆتاییدا ده‌بێته هۆکاری لاواز کردنی کوردستان و گشتی وڵاتی عێراق. شه‌مخانی سه‌ربه‌خۆیی کوردستان و له‌ت بوونی ئه‌م وڵاتەی به به‌شێکی سه‌ره‌کی له به‌رنامەی بیانی و داگیرکرانەی "ڕۆژهه‌لاتی ناوه‌ڕاستی گه‌وره" وەسف کرد و داوای له هه‌موو هێزه‌کان کرد یەکپارچەیی خاکی عێراق بپارێزن. شه‌مخانی جه‌ختی له سه‌ر ئه‌وه‌ش کرده‌وه ڕێکه‌وتنه سنووریه‌کانی ئێران له‌گه‌ڵ ده‌سه‌ڵاتی ناوه‌ندی عێراق بوه و ئه‌گه‌ر کوردستان سه‌ربه‌خۆ بێت ئه‌وا هه‌موو ده‌روازه سنووریه‌کان له‌گه‌ڵ کوردستان داده‌خرێ و به شێوازێکی جیاواز له جارانیش به‌رانبه‌ر به‌و هێزه کوردیه ئێرانیانه له نێو خاکی کوردستان هاتووچۆیان هه‌یه هه‌ڵس‌و‌که‌وت ده‌کرێت.\nقاسم سۆلێمانی، فه‌رمانده‌ی هێزی قۆدسی سۆپای پاسدارانی ئێران که هێزی ده‌ره‌کی سۆپای ئێرانه و به‌رپرسی فایلی عێراق له نێو ده‌سه‌ڵاتی ئێرانه، وه‌ک دواتریش مه‌سعود بارزانی، سه‌رۆکی هه‌رێمی کوردستان پشت‌ڕاستی کرده‌وه، جگه له هه‌ندێک چاوپێکه‌وتن له‌گه‌ڵ به‌رپرسانی هه‌رێمی کوردستان بۆ ڕاگه‌یاندنی ناره‌زایه‌تی ئێران به ڕیفراندۆم تا به‌رپرسانی هه‌رێم به وه‌دواخستنی ڕیفراندۆم رازی بکات گۆتویەتی به ڕوونی به به‌رپرسانی هه‌رێمی کوردستانی وتوه ئه‌و تا ئه‌و کات ڕیگای له هێزه‌کانی حه‌شدی شه‌عبی گرتوه هێرش نه‌که‌نه سه‌ر کوردستان به‌ڵام چیتر به‌ریان پێ ناگرێت.\nسۆپای پاسدارانی ئێران ڕۆژێک پێش به‌ڕێوه چوونی ڕیفراندۆم نمایشێکی سه‌ربازی له سه‌ر سنووری هه‌رێمی کوردستان ده‌ستپێکرد. له‌م نمایشه‌دا که له ژێر نێوی «مانۆری ئاسایشی مۆحه‌ڕه‌م» به ڕیوه چوو، هێزه‌کانی سه‌ر زەۆی، ئاسمانی، مووشه‌کی و شه‌ڕی ئه‌له‌کترۆنی به‌شدار بوون. دوو فه‌رمانده‌ی پایه‌به‌رزی سۆپای پاسداران، جێنێراڵ سه‌لامی، جێگری فه‌رمانده‌ی گشتی سۆپای پاسداران و جێنێراڵ پاکپور، فه‌رمانده‌ی هێزی زه‌وینی سۆپای پاسداران له‌م مانۆرەدا ئاماده بوون.\nمانۆری ئاسایشی مۆحه‌ڕه‌می سۆپای ئێران\nهه‌ڵوێستەکان لە ئێران دوای به‌ڕێوه چوونی ڕیفراندۆم\n۲۱۰ نوێنه‌ری پەرله‌مانی ئێران له به‌یاننامه‌یێکدا ڕایانگه‌یاند ڕیفراندۆمی سه‌ربه‌خۆیی کوردستان هه‌نگاوێکی جۆادیخوازانه‌ی نایاسایی بوه و شه‌ڕعیه‌تی نیه.\nعه‌لی مۆته‌هه‌ری، جێگری سه‌رۆکی پەرله‌مانی ئێران وتی ڕیفراندۆمی سه‌ربه‌خۆیی کوردستان هه‌وڵیکی پشت به‌ستراو به ئه‌مه‌ریکا و ئیسرائیل بوو و ده‌بوایەت کۆماری ئیسلامی بۆ پێش گرتن له به‌ڕێوه چوونی زیاتر چالاک ببوایەت به‌ڵام ئێستا که به ڕیوه چوه نابێت کۆماری ئیسلامی زۆر پێی نیگەران بێت. مۆته‌هه‌ری ده‌ڵێت پشتگیری کوردان له سه‌ربه‌خۆیی چاوه‌ڕوان کراوه به‌ڵام له ڕیفراندۆمه‌وه بۆ سه‌ربه‌خۆیی ڕێگایەکی درێژه و نابێت ئێران پێی نیگەران بێت و باشتر وایه هه‌وڵ بدات کوردان به‌و قه‌ناعه‌ته بگه‌یێنێت که سه‌ربه‌خۆیی لە بەرژەوەندی ئه‌واندا نیه.\nعەلائەدین بروجێردی، به‌رپرسی کۆمیته‌ی ئاسایشی نیشتمانی و سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌ی پەرله‌مانیش وتی ڕیفراندۆمی سه‌ربه‌خۆیی کوردستان یاسایی نه‌بوو و ده‌ره‌نجامه‌که‌شی هیچ بایه‌خێکی نیه ئه‌مه گه‌مه‌یێکی پرمه‌ترسیه و له کۆتاییدا به زیانی هه‌رێمی کوردستان ده‌شکێته‌وه و ده‌توانێت کاردانه‌وه‌ی ئاسایشی و سیاسی له ناوچه‌که بێت هه‌ر بۆیه‌ش کۆماری ئیسلامی له ته‌واوی بژارده‌کانی خۆی بۆ پاراستنی یەکپارچەیی خاکی عێراق که‌ڵک وه‌رده‌گرێت.\nکەیوان خۆسرەوی، وته‌بێژی ئه‌نجۆمه‌نی باڵای ئاسایشی نیشتمانی ئێرانیش وتی به پێی بڕیاری ئه‌م ئه‌نجۆمه‌نه و دوای داوای ده‌سه‌ڵاتی ناوه‌ندی عێراق بۆ داخستنی سنووره‌کانی نێوان هه‌رێم و ئێران بڕیاردرا سنووره‌کانی ئاسمانی ئێران و هه‌رێم دابخرێت و ڕێگا له‌و فڕۆکانه‌ش بگیردرێت که ده‌یانەۆیت له ئاسمانی ئێرانه‌وه بچنه هه‌رێمی کوردستان.\nجه‌واد زه‌ریف، وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئێرانیش وتی ڕیفراندۆم و ده‌ره‌نجامه‌که‌ی هیچ قازانجێکی بۆ گه‌لی کورد نابێت و ته‌نیا کێشه له عێراق دروست ده‌کات و ئاسایشی ناوچه‌که ده‌شێوێنێت بێ ئه‌وه‌ی ببێته هۆی گۆڕانی نه‌خشه‌ی سیاسی عێراق.\nمامۆستا مۆحه‌ممه‌د ئێمامی کاشانی، وتارخوێن و پێشنوێژی هه‌ینی تارانیش وتی ئه‌گه‌ر بێتو کوردستان سه‌ربه‌خۆ بێت ئه‌وه گه‌لی کورد له عێراق شه‌رمه‌زاری نه‌وه‌کانی خۆی ده‌بێت که تووشی شه‌ڕ و پارچه کردنی خاکی عێراقیان کردون و باشتر وایه کورد له به‌رانبه‌ر ئه‌مه‌ریکا و ئێسرایل و سه‌عودیا بوه‌ستێت و به به‌ره‌نگاری ئه‌وانه‌ی که ده‌یانەۆیت عێراق پارچه پارچه بکه‌ن خۆیان بده‌ن به کۆشتن و شانازی بۆ خۆیان دروست بکه‌ن.\nجێنێراڵ شەمخانی به‌رپرسی دیوانی ئه‌نجۆمه‌نی باڵای ئاسایشی نیشتمانی ئێرانیش وتی ئێران نه‌خشه ڕێگایەکی بۆ به‌ره‌نگاری پلانی پارچه کردنی عێراق ئاماده کردوه و به پشت به‌ستن به سیاسه‌تی ئابڵۆقه‌ی ئابووری له سه‌ر هه‌رێمی کوردستان و هه‌روه‌ها ڕێکه‌وتنی ناوچه‌ی و نێونه‌ته‌وه‌ی کارێک ده‌کات به‌رپرسانی هه‌رێم له کۆتاییدا له پرسی سه‌ربه‌خۆیی پاشگەزبن. شه‌مخانی ئه‌وه‌شی زیادکرد که مافی ده‌سه‌ڵاتی ناوه‌ندی عێراقه بۆ پاراستنی یەکپارچەی خاکی وڵاته‌که‌ی هێرشی سه‌ربازی بکاته سه‌ر هه‌رێمی کوردستان.\nجێنێراڵ جه‌زایری، وته‌بێژی ئه‌رکانی هێزه‌کانی سه‌ربازی ئێرانیش ڕایگه‌یاند فه‌رمانده‌کانی هێزه‌کانی سه‌ربازی سۆپای پاسداران و سۆپای ئێران کۆبونه‌ته‌وه و له چوارچێوه‌ی پابه‌ندبوونی ئێران به یه‌کپارچه‌یی خاکی عێراق بریارگه‌لی پێویستیان داوە بۆ پاراستنی ئاسایشی سنووری و وه‌رگرتنی نزیک به 200 به‌رپرسی عێراقی له نێو خاکی ئێران بۆ کۆنترۆڵ کردنی سنووره‌کانی باشماخ، په‌رویزخان و حاجی عۆمه‌ران له دیوی ئێرانه‌وه.\nمۆحسن رفیق‌دوست، وه‌زیری پێشووی سۆپای ئێران له کاتی شه‌ڕی ئێران و عێراقیش وتی کورده‌کان ناچار ده‌بن ته‌سلیم بن چۆن ده‌سه‌ڵاتی ناوه‌ندی عێراق، ئێران و تورکیا ئه‌م ڕیفراندۆمه قه‌بول ناکه‌ن.\nشێوازی به‌رنگاری ئێران و کوردستانی سه‌ربه‌خۆ\nئێران ده‌ڵێت یه‌که‌مین هه‌نگاوی بۆ ئه‌وه‌ی ڕێگا له سه‌ربه‌خۆیی کوردان بگرێت، چالاکی سیاسی و دیپلۆماسیه، به‌ڵام ئه‌گه‌ر هه‌وڵی سیاسی کۆماری ئيسلامی ڕێگای له سه‌ربه‌خۆیی کوردستان نه‌گرت، ئایا ئێران ئاماده‌یه به پشت به‌ستن به هێزی سه‌ربازی، گه‌مارۆی ئابووری و داخستنی سنووره‌کان به‌ره‌نگاری هه‌رێمی کوردستانی عێراق بێت؟\nئێران ده‌ڵێت خۆ پاراستن له دستێوه‌ردان له ناوچه‌که یه‌ک لە پرنسیبه‌کانی سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌م وڵاته‌یه به‌ڵام هه‌ندێک له بابه‌ته نێوخۆییه‌کانی وڵاتانی ناوچه‌که به هۆی ئه‌وه‌ی پێوه‌ندی له‌گه‌ڵ ناوچه‌کانی تر، ناکرێت ته‌نیا وه‌ک بابه‌تێکی نێوخۆیی ببینرێت و بابه‌تی کورده‌کانیش یه‌ک له‌و بابه‌ته نێوخۆییانه‌یه که کاریگه‌ری ناوچه‌یی و نێونه‌ته‌وه‌یی هه‌یه و شێوازی هه‌ڵوێست گرتنی ئێران به‌رانبه‌ر به‌م بابه‌ته بەسراوه‌ته‌وه به ڕه‌وشی ئاسایشی و ئارامی ناوچه‌که.\nهه‌ر بۆیه‌ش چاودێران و له وانه وڵاتانی عه‌ره‌بی و ولایه‌ته یه‌کگرتوه‌کان ده‌ڵێنکۆماری ئیسلامی بە ئاشکرا ده‌ستێوه‌ردانی وڵاتانی ناوچه‌که لەوانە یه‌مه‌ن، سووریا و به‌حرین و عێراق و لۆبنان و فەله‌ستین ده‌کات له به‌رانبه‌ر هه‌رێمی کوردستانیش ئه‌گه‌ر ڕێگری نێونه‌ته‌وه‌ی نه‌بێت ئاماده‌یه ده‌ستێوه‌ردانی سه‌ربازی بکات. چاودێران ده‌ڵێن تۆپ‌بارانی ناوچه سنووریه‌کانی هه‌رێمی کوردستان له لایه‌ن ئێرانه‌وه یه‌ک له‌و نیشانانه‌یه که کۆماری ئیسلامی هه‌وڵ ده‌دات به‌رپرسانی هه‌رێم له چالاکی خۆیان بۆ هه‌نگاونان به‌ره‌و سه‌ربه‌خۆیی بترسێنێت.\nقاسم سۆلێمانی و هێزه‌کانی کورد له عێراق\nهه‌ر ئێستاش بانه‌گه‌شه‌ی ئه‌وه له ئێران هه‌یه که کۆماری ئیسلامی به به‌کارهێنانی چه‌کی گه‌مارۆی ئابووری و داخستنی سنوو‌ره‌کان گۆشار بخاته سه‌ر هه‌رێمی کوردستان بۆ پاشگەزبوونیان له سه‌ربه‌خۆیی. وه‌ک هه‌نگاوی سه‌ره‌تاییش، ڕێگا له هه‌ناردنی تانکه‌ره نه‌وته‌کانی هه‌رێمی کوردستان له ڕێگای ئێرانه‌وه گیراوه و بڕیار وایه له دیوی ئێرانیشه‌وه چه‌ند ده‌روازه‌ی سنووری هه‌رێمی کوردستانی بدرێته ده‌ست ده‌سه‌ڵاتی ناوه‌ندی عێراق. وادیاره به هۆی ئاستی به‌رزی بازرگانی نێوان هه‌رێمی کوردستان و ئێران، گه‌مارۆی ئابووری سه‌ر هه‌رێمی کوردستان له لایه‌ن ئێرانه‌وه به ئاسانی جیبه‌جی نه‌کریت.\nبه‌ڵام به بڕوای به‌رپرسانی ئێرانی له بواری ئابووریه‌وه هه‌رێمی کوردستان زۆر زوو ده‌توانێت تووشی کێشه بێت و ئه‌وان هه‌وڵ ده‌ده‌ن له‌م باره‌وه زیاتر دژی کوردستان چالاک بن. کێشه ئابووریه‌کانی هه‌رێم به هۆی نه‌دانی به‌شی ۱۷ له سه‌دی داهاتی ساڵانه‌ی وڵات لە لایەن ده‌سه‌ڵاتی ناوه‌ندی به هه‌رێمی کوردستان و دواکه‌وتنی مووچه‌ی فه‌رمانبه‌ران له هه‌رێم و ئێستاش ڕێگا گرتنی ئێران له ڕۆیشتنی تانکه‌ره نه‌وتیه‌کانی هه‌رێم ده‌توانێت کێشه‌ی ئاسایشی جێدی بۆ ده‌سه‌ڵاتی هه‌رێم و کوردستانی سه‌ربه‌خۆ دروست بکات.


شۆڕشی ئۆکتۆبەر؛ دۆزەخی رۆشنبیران\n01:32 - 04/02/2021\nشۆڕشی ئۆکتۆبەر؛ دۆزەخی رۆشنبیران\nشۆڕشی ئۆکتۆبەر بە کوڕی مەعنەوەی رۆشنبیرانی روسیا دادەنرا، بەڵام ئەم کورە لە باوکی هەڵگەرایەوە و دۆزەخێکی بۆ رۆشنبیران، هونەرمەندان و نووسەران دروستکرد لە مێژووی شارستانییەتی مرۆڤدا کەم وێنە بوو. شۆڕش ترسێکی گەورەی لە ڕۆشنبیران هەبوو، چون دەیزانی بە ئاسانی رامناکرێن و دڵنیانەبوو لێیان بتوانێت کۆنترۆڵیان بکات، هەر بۆیە پەنای بردە بەر سەرکوتکردن، دورخستنەوە، تۆقاندن، ناردنیان بۆ ئۆردوگاکانی کارکردنی ناچاری و دواجار کوشتنیان.\nکەمتر لە 100 ساڵ لەمەوبەر ، ساڵێک دوای شۆڕشی ئۆکتۆبەری 1917 ی ڕوسیا ، ماکسیم گۆرکی ، نوسەری بەناوبانگی ڕوسی ، گومانی خۆی بۆ سەرکردە نوێیەکانی ڕوسیای کۆمۆنیست لەوتارێکدا بەناوی " بیرکردنەوە ناوەختەكان" کە دواتر بڵاوکراوەتەوە دەربڕی ،گۆرکی " گومان و بێ متمانەیی بەرامبەر سەركردە روسییەكان بەم شێوەیەی خوارەوە دەردەبڕێت؛ هەر کەسێکی ڕوسی کە بێتە سەر كورسی دەسەڵات لێی بەگومان و بەشكم. ئەمە کەسێکە تازە کۆیلە بووە بۆ ئەوەی دەست بەسەر دراوسێکەی خۆیدا بگرێت دەبێتە خۆپەرستێکی دەسەڵاتخواز."\nدەبێت باسی ئەوەش بكەین كە هەر لەسەرەتای شۆڕشی مۆسكۆوە گۆركی یەكێك بووە لە كەسە نزیكەكانی لینین، تەنانەت لەكاتی مردنەكەشیدا لە رۆژی 8/6/1936 ڕادیۆی مۆسكۆ ئەوی وەك( گەورەترین نوسەری ڕوسی، لایەنگری كرێكار، خەباتكارێك بۆ سەرخستنی كۆمۆنیزم) ناساندووە، گۆركی لە یەكەمین رۆشنبیرانی پابەند بووە بە شۆڕشی بەلشەفیكەكان و لەلایەن لینینەوە ڕەخنەی توندی ئاڕاستەكراوە و بۆماوەی چەند ساڵێكیش دوور خراوەتەوە بۆ ئیتالیا.\nدوورخستنەوەی بەزۆری گۆركی هۆكارەكەی ئەوە بوو كە لینین و بەشێكی زۆرلە ڕابەرانی بەلشەفیكی ڕوسیا بەرگەی پرسیارو ڕەخنە و بۆچوونەكانی رۆشنبیران و نوسەرانی ڕوسیایان نەدەگرت و دوای ماوەیەكیش كاتێك دۆخی ترسناكی سەردەمی ستالین هاتە پێشەوە ئەوەی سەلماند كە شوێنێك بۆ ڕەخنەگرتنی رۆشنبیران و بیرمەندان لەنێو ڕژێمی سوشیالیزمی روسیدا نەماوەتەوە.\nئەوەی جێگەی سەرنجە، چەند مانگێك پێش ئەوەی گۆڤارەكەی ماكسیم گۆركی (ژیانی نوێ) دابخرێت لە رۆژی 20/12/1917 دا وتارێكی بڵاوكردبوویەوە كە ڕەخنەی لە بەلشەفیكەكان گرتبوو تیایدا نوسیبووی: لینین، ترۆتسكی و هاوڕێكانیان هێشتا هیچیان بەهیچ نەكردووە بە ژەهری پیسی دەسەڵات ژەهراوی بوون، ئەم بابەتە دەتوانرێت وەک هەڵوێستی شەرمنانەی ئەوان بۆ پرسی ئازادی ڕادەربڕین ببینرێت."\nتێبینی و رەخنە وردەکانی گۆرکی زۆر هاوشێوەی بۆچوونەکانی بێرتلاند راسڵە دوای سەردانەکەی بۆ مۆسکۆ لە ئابی 1920. راسڵ لە نامەیەکیدا بۆ ئۆتۆ مۆرێڵ دەنوسێت " ئەو ماوەیەی کە لە روسیا بەسەرم برد، هەرچەندە سەرنجراکێشترین ماوەی ژیانم بوو، بەڵام زۆر بە ئازاریش بوو.\nبەلشەفزم، بیۆکراسی سەرکوتکەرانە، پاکێجێکە لەگەڵ سیستیمی سیخوری شارەزاتر و تۆقێنەرترە لە سیستمی ترازی."\nلەهەمان ساڵدا راسڵ لە کتێبی "کردار و تیۆری بەلشەفیزم" بیروباوەڕی بەلشەفیکی بەمجۆرە روندەکاتەوە" بەلشەفیزم تەنها یەک بیروباوەڕی سیاسی نییە، بەڵکو وەک ئاینێکە بە شێوەیەکی چەقبەستوو شێوەی گرتووە و ئیلهامی لە پیرۆزییەکان وەرگرتووە."\nگومانی تێدانییە لە سیستمێکی فیکری و دەستگایەکی ئایدۆلۆجی وادا، جێگایەک بۆ رەخنەی رۆشنبیری نامێنێتەوە و ئەم بابەتێکە کە لینین، ترۆتسکی و ستالین زۆر بە باشی دەیانزانی، چونکە بە بۆچوونی لینین و زۆرێک لە ڕابەرانی حزبی بەلشەفیکی ڕوسیا، ئەوە شۆڕشگێڕە مارکسییەکان بوون، نەک ڕۆشنبیرانی "ریفۆرمخواز و بۆرژوا"، کە بنەما شۆڕشگێڕییکانی "مارکس و ئەنگلیس"یان لە رەفە خۆڵاوییەکانی ئەوروپاوە گەیاندە کرێکاران و جوتیارەکانی جیهان.\nئەمەش رۆڵی لینین، ترۆتسکی و هەندێک لە شۆڕشگێرەکانی روسیا بوو. بۆیە، بە خوێندنەوەی بەرهەمەکانی لینین دەگەینە ئەو ئەنجامەی کە بەشیوەیەکی گشتی دژی رابەرایەتی سیاسی و ئەخلاقی ڕۆشنبیرانە. لەم ڕووەوە، لە زۆرێک لە نووسینەکانی لینیندا لە ماوەی پێش و دوای شۆڕشی 1917 رەخنەی جدی و توند لە ڕۆشنبیران دەگرێت. بۆ نموونە، کاتێک کە لینین لەساڵی 1903 کاری لەسەر دروستکردنی حزبی بەلشەفیک دەکرد، نەیارەکانی خۆی بە "عەقڵیەتێکی فیکریی ناجێگیر" و " رۆشنبیرانی بۆرژوازی بەبێ جیاوازی لەگەڵ رێکخراوی پرۆلیتاری"تاوانبار دەکرد.\nهەروەها، لینین لە پەیامێکیدا لە 19/10/1917 بۆ کۆمیەتی ناوەندی حزبی کۆمۆنیستی سۆڤیەت دەنوسێت " تەنها ڕێگە بۆ بە ساغ هێشتنەوەی حزبی کرێکاران، پاکسازیکردنە لە یەک دوو جیلی ڕۆشنبیر لەناو حزبەکەدا" و ئەڵبتە، ئەم شێوازی پاکسازییە پرۆسەیەک بوو کە لە ماوەی سەرۆکایەتی لینیندا دەستیپێکرد و بە تیرۆرکردنی رۆشنبیران گەیشتە لوتکەی تۆقاندنی خۆی. رەنگە هەر لەبەر ئەمەش بێت، پرۆژەی دیکتاتۆری لینین و تۆتالیتاریزمی ستالین هێندە جیاوازیان نەبێت و لەلایەن رابەرانی حزبی کۆمۆنیستی سۆڤێتەوە دادگایکردن و لەسێدارەدانی زۆر ڕۆشنبیری وەک بوخارین، زینۆڤیڤ، رادێک و کامێنڤ جێبەجێ کرا. سەیر ئەوەیە کە ستالین دوای مەرگی لینین و ئامادەکاری بۆ گرتنەدەستی دەسەڵات، ترۆتسکی و لایەنرەکانی بە "رۆشنبیرانی وردە بۆرژوا"ناو دەبرد.\nترسی لینین لە گرووپی رۆشنبیران ئەوەبوو کە دڵنیا نەبوو دێنە ناو ریزی شۆڕشەوە، هەرچەندە زۆرێک لە هونەرمەندان و ڕۆشنبیرانی روسی و ناڕوسی لە ژێرکاریگەری شۆڕشی ئۆکتۆبەردا چوونە ناو حزبە کۆمۆنیستیەکانی جیهان یان دور و نزیک پشتوانیان لە ئامانجەکانی کۆمۆنیزم دەکرد. لەم نێوانەدا شاعیرانی وەک مایکۆفسکی، بلۆک و یەسینین، بەرهەمهێنەرێکی فیلمی وەک ئیزنشتاین، موزیکزانێکی وەک پرۆکۆفیڤ و شۆستاکۆڤیچ و وێنەکێشەکانی وەک ماڵڤیچ، رۆدچێنکۆ و گۆنچارۆڤا، هەریەکە لەمانە وەک کەسێتی سەرەکی ڕۆمانی "دکتۆر ژیڤاگۆ"ی بۆریس پاستێرناک، تا ماوەیەک ئەو هەستەیان هەبوو کە " ئازادی لە ئاسمانەوە بە دیاری بۆ ئەوان هاتووە."\nبێمتمانەی لینین و رابەرانی حزبی کۆمۆنیستی سۆڤیەت لە ڕۆشنبیران و بلیمەتانی هونەری روسیا بە رادەیەک بوو کە لە ساڵی 1918 حکومەتی شۆڕشگێری مۆسکۆ، هاوپەیمانی مامۆستایانی روسیای تواندەوە و بەتەواوی خستیە ژێر رکێفی حزبەوە. دوای ماوەیەک، زینۆڤیڤ کە خۆشی دواتر بوو بە قوربانی دەستی تیرۆری ستالین، رایگەیاند کە وشەی "خوێندکاری زانکۆ" یەکسانە بە " گاردی سپی"بۆ رابەرانی حزب.\nئەم شیوازی مامەڵەیە لەگەڵ ڕۆشنبیریی و ڕۆشنبیران کە جۆرج ئۆرێل دواتر لە ڕۆمانی "1984"دا باسی لێوەکرد، ساڵەهای ساڵ بوو بە وتە زاڵەکانی حزبە شیوعییەکانی جیهان. بۆ نموونە، پالمیرۆ تولییاتی، رابەری حزبی کۆمۆنیستی ئیتالیا، لە وتارێکیدا لە چوارەمین کۆنگرەی حزبی کۆمۆنیستی یوگسلاڤیا، رۆشنبیرانی وا ناوهێنا " کە وەک کرێکاران نین و بە ئاسانی دەکەونە ژێر کاریگەری ژینگەی بۆرژوازی و وردە بۆرژوازی کە ریشەیان لێ داکوتاوە."\nبەڵام روسیای ستالینی بەهۆی هەبوونی لایەنگریان لەنێوان هونەرمەندان و ڕۆشنبیرانی رۆژئاوا وەک ئاڵتوسەر، ئاراگۆن، ئەلڤار، ئیلزا تریۆ لە و...، شاعیرانی وەک "ئەخماتۆڤا، پاستێرناک"یان دورخستەوە و ئۆسیپ مەندلشتامی شاعیریان ناردە ئۆردوگای کاری ناچاری و درێژەیان بە سیاسەتی دژە داهێنان و دژە رۆشنبیری خۆیاندا.\nبە گوێرەی ئامارەکانی ئەرشیفی ئاژانسی زانیاری سۆڤیەت، لەماوەی ساڵانی 1920 بۆ 1930 زیاتر لە دوو هەزار نووسەر، شاعیر، هونەرمەند و رۆشنبیری براونەتە ئۆردوگاکانی کاری ناچاری و لەم ژمارەیەش هەزار و پێنجسەد کەسیان گیانیان لەدەستداوە.\nئەم هەستکردن بە مەترسیە بۆ رۆشنبیران کە لە سەرەتای شۆڕشی لە ناو حزبی کۆمۆنیستی سۆڤیەتیدا هەبوو، دواتر گۆڕدرا بۆ شەڕێکی بێ چەند و چوون لەلایەن دیکتاتۆرێکی وەک ستالینەوە، ئەم پرسیارە دێتە پێشەوە، بۆچی لینین، ترۆتسکی، رادێک، زینۆڤیڤ و ئەوانی دیکە کە خۆیان بە جۆرێک لە ڕۆشنبیر دادەنران و هاوکاری ڕۆشنبیران و هونەرمەندانی وەک "مایکۆڤسکی و گۆرگی " یان بۆ سەرکەوتنی شۆڕش بە پێویست دەزانی، لە سەرەتای دەسەڵات گرتنە دەستی حزبی بەلشەفیک لە روسیای سۆڤێت پەنایان بردە بەر توندوتیژی سیاسی؟ رەنگە باشترین وەڵام بۆ ئەم پرسیارە لە بەشێک لە کتێبی لەشک کۆلاکۆڤسکی بەناوی " ئاراستە سەرەكییەكان بۆ ماركسیەت " دەست بکەوێت. کۆلاکۆڤسکی دەنوسێت " بەهێزترێن هێزێک کە لە کۆمەڵگای نویدا هەبێت، سەرکوتکردنی پۆلیسی بووە... لینین ئاماژەی بەوەکردووە، لە کۆمەڵگای نوێدا یاسا بە مانای یاسا بە واتا نەریتێکەی وشە دەبێت هیچ پەیوەندیەکی نەبێت، واتە نابێت رێگا بدرێت بە یاسای بەهیچ جۆرێک توانای حکومەت سنوردار بکات..بەم جۆرە، بەرپرسان نیگەرانی چوارچێوەکانی شکاندنی یاسایی نابن، بەڵکو توانای هەرکەسیک کە بۆ "دیکتاتۆری پرۆلیار" بە مەترسی دابنرێت، دەبێت دەستگیر و زیندانی بکەن یان بیکوژن."\nهەرچەندە شۆڕشی 1917 روسیا دەتوانێت وەک کوڕی مەعنەوی روشنبیرانی روسیا دادەنرێت، بەڵام ئەوەی مێژووی حەفتا ساڵەی شۆڕش لە ڕوسیا پشانیدان، یەکێک لە ترسناکترین "باوک کوشتەی" شارستانێتی مرۆڤایەتی بوو.


ئەردۆغان هەڕەشەی داخستنی بنكەی ئەنجەرلیك دەكات – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2019/12/16 - 9:37 AM\nسەرۆكی توركیا هەڕەشەی داخستنی بنكەی لەشكری ئەنجەرلیك دەكات.\nڕەجەب تەیب ئەردۆغان لە لێدوانێكی تەلەفزیۆنیدا ڕایگەیاند بنكەی ئەنجەرلیك كە ئەمریكاییەكان بەكاری دەهێنن، لەكاتی پێویستدا دایدەخەن، لەوبارەیەوە گفتووگۆ دەكەین.\nهەڕەشەی ئەردۆغان بۆ داخستنی بنكەی ئەنجەرلیك كە بنكەیەكی گەورەی لەشكرییە لە ڕۆژهەڵاتی نێوەڕاست و لەلایەن ئەمریكاییەوە بەكاردەهێنرێت، لەكاتێكدایە كە پەیوەندییەكانی هەردوو وڵات تادێت ئاڵۆزتر دەبێت.\nبەپێی سەرچاوە ڕۆژنامەوانییە ڕۆژئاواییەكان، لەنێو بنكەی ئەنجەرلیك چەكی ناوەكی ئەمریكایش بوونی هەیە، بۆیە تێكچوونی پەیوەندییەكانی واشنتن و ئەنقەرە نیگەرانی دروستكردووە.\nهەڕەشەكانی ئەردۆغان بۆ داخستنی بنكەی ئەنجەرلیك لەبەرامبەر چەند ڕێوشوێنێكی كۆنگرێسی ئەمریكایە بۆ سەپاندنی سزا و ناساندنی جینۆسایدی ئەرمەنەكان و هەڵوێستیان لە پشتیوانی كورد لە ڕۆژئاوای كوردستان.\nئەردۆغان هەڕەشەی كردنەئامانجی پەكەكە لە مەخمور و شنگال دەكات


دادوه‌ر به‌ختیار عه‌لی:چه‌ندین هۆكار هه‌بوو بۆ ئه‌وه‌ی دوای ساڵێك ده‌سله‌كاركێشانه‌وه‌كه‌م قبوڵ بكرێت\nدادوه‌ر به‌ختیار عه‌لی سه‌رۆكی پێشووی فه‌رمانگه‌ی داواكاری گشتی سلێمانی\nحاكم به‌ختیار عه‌لی سه‌رۆكی فه‌رمانگه‌ی داواكاری گشتی سلێمانی له‌گفتوگۆیه‌كدا له‌گه‌ڵ به‌شی كوردی ده‌نگی ئه‌مریكا باس له چه‌ندین دۆسیه‌ی گه‌نده‌ڵی گه‌وره ده‌كات ده‌كات كه ئه‌وان له‌ماوه‌ی ده‌ستبه‌كاربونیان وه‌ك سه‌رۆكی فه‌رمانگه‌ی داواكاری گشتی چه‌ندین سكاڵایان تۆماركردووه له‌سه‌ر ئه‌و دۆسێیانه‌ی كه‌مافی گشتی تێدا پێشێل كراوه."\nهه‌فته‌ی پێشوو سه‌رۆكی فه‌رمانگه‌ی داواكاری گشتی سلێمانی ده‌ستبه‌رداری پۆسته‌كه‌ی بوو،پێشتریش له‌زاری چه‌ند په‌رله‌منتارێكه‌وه ڕاگه‌یه‌نرا كه بڕیاری لادانی داواكاری گشتی سلێمانی دراوه به‌هۆی جوڵاندنی چه‌ند دۆسێیه‌كی گه‌نده‌ڵی و تۆماركردنی سكاڵا له‌سه‌ر چه‌ند به‌رپرسێكی باڵا."\nدادوه‌ر به‌ختیار عه‌لی سه‌رۆكی پێشووی فه‌رمانگه‌ی داواكاری گشتی سلێمانی له‌یه‌كه‌م چاوپێكه‌وتندا له‌پاش ده‌ست به‌رداربوون له‌پۆسته‌كه‌ی له‌گه‌ڵ به‌شی كوردی ده‌نگی ئه‌مریكا له‌باره‌ی ده‌ستبه‌رداربوون له‌پۆسته‌كه‌ی ڕایگه‌یاند"ده‌مه‌وێت ئه‌وه ڕوون بكه‌مه‌وه كه‌ساڵێك له‌مه‌وبه‌ر له(١٥-١-٢٠١٧)داوام پێشكه‌ش به به‌ڕێز وه‌زیری داد كرد كه بمبه‌خشێت له‌پۆسته‌كه‌م له‌به‌ر چه‌ندین هۆكار كه ئاماژه‌م پێدابوو له داواكارییه‌كه چونكه ئێمه كۆمه‌ڵێك سكاڵمان جوڵاندبوو،سكاڵاكانیش په‌یوه‌ندییان هه‌بوو به بابه‌تی گه‌نده‌ڵی و تاوانكاری وه هه‌ندێك بابه‌تی تر كه‌به‌داخه‌وه له‌كوردستاندا له‌داموده‌زگاكاندا كاروباره‌كان به‌شێوه‌یه‌كی خراپ به‌ڕێوه‌ده‌چێت،ئه‌ویش له ئه‌نجامی پاشه‌كه‌وتی موچه،وه ئه‌نجامی خۆپیشاندان و بایكۆتكردنی ده‌وام،هه‌روه‌ها یه‌كلایی كردنه‌وه‌ی ئه‌و دۆسێییانه قورس بوو،بۆیه من به‌باشم زانی و داواكارییه‌كم پێشكه‌ش كرد به‌جه‌نابی وه‌زیر به‌ڵام له‌سه‌ر داواكاری جه‌نابیان من له‌پۆسته‌كه‌م مامه‌وه واته لابردن له‌پۆسته‌كه‌م داواكاری پێشتری خۆمی تێدابوو."\nدادوه‌ر به‌ختیار وتیشی"دیاره له‌ماوه‌ی ئه‌م ساڵه‌دا كۆمه‌ڵێك شتی تر ڕوویانداوه كۆمه‌ڵێك دۆسیه‌ی ترمان جوڵاند ئه‌مه‌ش كۆمه‌ڵێك خه‌ڵكی تری نیگه‌ران كرد به‌تایبه‌ت ئه‌و خه‌ڵكانه‌ی له‌ده‌سه‌ڵاتدان ڕه‌نگه ئه‌وه‌ش بۆ خۆی هۆكاربوبێت بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌و داواكاریه‌ی ئێمه بۆ دروست كردنی فشار تا ده‌سله‌كاركێشانه‌وه‌كه‌مان له‌دوای ساڵێك قبوڵ بكرێت."\nسه‌باره‌ت به‌و به‌رپرسانه‌ی كه نیگه‌ران بوون به‌هۆی جوڵاندنی دۆسیه‌كان له‌لایه‌ن داواكاری گشتی سلێمانیه‌وه،دادوه‌ر به‌ختیار عه‌لی وتی"من ناوی هیچ كه‌سێك ناڵێم به‌ڵام به‌رپرسی حیزبیشه‌و حكومیشه هه‌ردوكیانن،له‌سه‌ر و وه‌زاره‌ت و ئه‌وانه‌وه‌ن،ته‌نها ئه‌وه‌نده ده‌ڵێم له ئه‌نجامی ئه‌و سكاڵایانه‌ی له‌م دوایه‌دا جوڵاندمان ژماره‌یه‌كی زۆر ناوی به‌رپرسی باڵای تێدا بوو تا وای لێهات دادگا بانگیان بكات،دیاره ئه‌وانه به‌شێوه‌یه‌ك له‌شێوه‌كان كاریگه‌ری هه‌بووه له‌سه‌ر بابه‌ته‌كه(په‌سه‌ندكردنی داوای ده‌سله‌كاركێشانه‌وه‌كه‌ی دوای ساڵێك)."\nده‌رباره‌ی ناوه‌ڕۆكی دۆسێیه‌كان،دادوه‌ر به‌ختیار عه‌لی وتی"ئێمه ژماره‌یه‌كی زۆر دۆسیه‌مان جوڵاندووه به‌تایبه‌ت مه‌له‌فی نه‌وت وه ئه‌و شیرینیانه‌ی باس ده‌كرێت،هه‌روه‌ها بابه‌تی چونه ده‌ره‌وه‌ی ئه‌و ته‌نكه‌ره نه‌وتانه‌ی كه‌داهاته‌كه‌ی دیار نیه،هه‌روه‌ها مه‌له‌فی ترمان هه‌بوو كه له‌كوردستان ئه‌مه هه‌یه به‌گشتی به‌ڵام ئێمه له‌سنوری ده‌سه‌ڵاتمان له‌سلێمانی كارمان له‌سه‌ر كرد ئه‌ویش ئه‌و زه‌وییانه‌ی دراوه‌ته كۆمپانیاكان و هه‌ندێك كه‌س به نرخێكی زۆر ڕه‌مزی كه ئه‌م مه‌له‌فه ناوی چه‌ند به‌رپرسێكی باڵای تێدابوو،وه‌هه‌روه‌ها بابه‌تی زیاده‌ڕه‌وی له‌سه‌ر موڵك و زه‌وی و زار وه بڕوانامه‌ی ساخته،واته هه‌ربابه‌تێك تاوانكاری و پێشێلی مافی گشتی تێدابووه ده‌توانین بڵێین ئێمه هه‌مویمان جوڵاندووه."\nهه‌روه‌ها وتی"ئێمه هه‌موو ئه‌و زانیاریانه‌مان كۆكردۆته‌وه دواتر سكاڵامان جوڵاندووه،به‌ڵام له‌و دۆسێیانه بۆ نمونه فرۆشتنی نه‌وت به‌ته‌نكه‌ر چه‌نده فرۆشراوه به‌ڵام داهاته‌كه‌ی دیارنیه، هه‌رچه‌نده تائێستا بڕیاری دادگا نیه له‌وباره‌یه‌وه وه‌ك وتم ئه‌مانه سكاڵان و جوڵاندومانن،یاخود داگیركردنی زه‌وی و زار كه‌مه‌رج نیه به‌ته‌نها به‌رپرس بن،به‌ڵكو سكاڵامان له‌سه‌ر سێ هه‌زار كه‌س له‌وباره‌یه‌وه جوڵاندوه كه هاوڵاتی ئاسایی تێدایه له‌بابه‌تی زیاده‌ڕه‌وی له‌سه‌ر زه‌وی و زاری ده‌وڵه‌ت و ده‌ست به‌سه‌رداگرتنی."\nله‌به‌شێكی تری وته‌كانیدا حاكم به‌ختیار داواكاری گشتی سلێمانی ئه‌وه‌شی وت"كه كێشه‌كان به‌ته‌نها ئه‌وه‌نین بڵێن دادگا كه‌مته‌رخه‌می تێدا كردووه به‌ڵكو كێشه‌ی گه‌وره‌مان جێ به‌جێ نه‌كردنی بڕیاره‌كانی دادگایه،یاخود ڕه‌زامه‌ندی نه‌نواندنی مه‌رجه‌ع،چونكه وه‌ك ده‌زانین له‌وڵاتێكدا ده‌ژین ئه‌وه‌نده‌ی چه‌ك و تفه‌نگ تێیدا حوكم ده‌كات كه‌متر یاسا حوكم ده‌كات،له‌به‌ر ئه‌وه هه‌ندێك داموده‌زگا كه‌چه‌ك و ته‌قه‌مه‌نی هه‌یه ده‌توانێ بڕیاره‌كانی دادگا په‌ك بخات."\nوتیشی"ئێمه زۆربه‌ی كاره‌كانی خۆمانمان كردووه به‌ڵام هه‌ندێك داموده‌زگا به‌شێوه‌یه‌ك له‌شێوه‌كان له‌ژێر كاریگه‌ری و هێزی خه‌ڵكی تر بوون بۆیه ئه‌و ئیشانه‌ی ئێمه‌ش كردومانه ناگاته ئه‌نجام."\nحاكم به‌ختیار باسی له‌وه‌شكرد،له‌هه‌موو شت گرنگتر ئه‌وه‌یه كه له‌وڵاتێكدا بیت حكومه‌ت بڕوای به‌سه‌روه‌ری یاسا هه‌بێت ئه‌گه‌ر وابوایه ئه‌وكات هه‌موو بڕیاره‌كانی دادگا جێ به‌جێ ده‌كرا،به‌ڵام به‌داخه‌وه له‌كوردستان چه‌ك و تفه‌نگ زیاتر حوكمی كرد و یاسا وه‌ك خۆی جێ به‌جێ نه‌كرا بۆیه ئه‌وه ئه‌نجامه‌كه‌یه‌تی."\nحاكم به‌ختیار ستایشی هه‌ڵوێستی ئه‌و كه‌سانه كرد كه‌پشگیرییان له‌كاره‌كانی كردووه،وه پشتگیری مانه‌وه‌یان له‌پۆسته‌كه‌ی كردووه و وتی"زۆر لایه‌ن هه‌بوو پشگیریان كردین سوپاسیان ده‌كه‌ین،به‌ڵام كاتێك بڕیارێكی ئیداری ده‌رده‌چێت ده‌بێت ئه‌و كه‌سه‌ی بڕیاره‌كه‌ی له‌دژ ده‌رچووه تانه له‌بڕیاره‌كه بدات،ڕاسته له‌ژێر فشاردا به كۆمه‌ڵێك هۆكار داواكاری ساڵێك له‌مه‌وبه‌ری من قبوڵ كراوه بۆ ده‌ست له‌كاركێشانه‌وه‌كه‌ی من،هه‌ر له‌به‌ر ئه‌وه له‌ڕووی ئه‌ده‌بی و ئیعتیبارات بۆخۆم وه ڕێزگرتن له‌داواكاریه‌كه‌ی خۆم نه‌متوانیووه هیچ تانه‌یه‌ك له‌بڕیاره‌كه بده‌م."\nده‌نگی ئه‌مریكا له به‌ڕێز دادوه‌ر به‌ختیار عه‌لی سه‌رۆكی پێشووی فه‌رمانگه‌ی داواكاری گشتی سلێمانی پرسی له كه‌متر له‌دووساڵی كاركردنت له پۆستی سه‌رۆكی فه‌رمانگه‌ی داواكاری گشتی سلێمانی چ دۆسێیه‌ك هاتۆته لاتان كه به‌لاتانه‌وه سه‌یر بووه و مافی گشتی به‌شێوه‌یه‌كی زه‌ق و زیاده‌ڕه‌وی تێدا پێشێل كراوه و ژماره‌ی دۆسیه‌كانی جوڵاندوتانه چه‌نده؟\nحاكم به‌ختیار وتی"له‌م كاته‌دا به‌هۆی ئه‌وه‌ی پرسیاره‌كه‌ی تۆ كتوپڕبوو بۆ من، ڕه‌نگه شتم زۆر بیرنه‌یه‌ت كه بۆ من سه‌رنج ڕاكێش بوبێت،به‌ڵام ئێستا شتێكم بیركه‌وته‌وه كه‌سه‌یربوو لام ئه‌ویش ئه‌وه‌بوو"ڕه‌نگه كۆمه‌ڵێك فه‌رمانبه‌ری بندیوار هه‌ن كه (سودانی و ئێرانی و لیبی)ن ئه‌مانه به فه‌رمانبه‌ر دامه‌زراون،وه هه‌ندێك خه‌ڵكیش هه‌ن عه‌ره‌بن و دامه‌زراون به وه‌زیری خانه‌نشین له‌هه‌رێمی كوردستان دیاره ئه‌مانه بندیوارن كه هه‌ر یه‌كسه‌ر دامه‌زراون و خانه‌نشین كراون به‌پله‌ی وه‌زیر كه هه‌ر وه‌زیریش نه‌بوون له‌كوردستان."\nدادوه‌ر به‌ختیار عه‌لی ئه‌وه‌شی وت"ئێستا ژماره‌ی ئه‌و دۆسێیانه‌م لانیه كه‌ماوه‌ی دوو ساڵه جوڵاندومانن، ڕه‌نگه ژماره‌ی دۆسیه گرنگ نه‌بێت به‌ژماره چونكه بۆ نمونه له‌یه‌ك دۆسیه‌ی وه‌ك بندیوار سكاڵا له‌سه‌ر چوار هه‌زار كه‌س تۆمار كراوه،یا له‌یه‌ك دۆسیه‌ی زیاده‌ڕه‌وی سكاڵا له‌سه‌ر پێنج سه‌د كه‌س تۆماركراوه."\nده‌قی وتووێژه‌كه‌ی(ژیار محمه‌د)له‌به‌شی كوردی ده‌نگی ئه‌مریكا له‌گه‌ڵ حاكم به‌ختیار عه‌لی\_داواكاری گشتی سلێمانی


د. بەرھەم ساڵح، سەرۆک کۆماری عێراق ئەمڕۆ دووشەممە 16ی ئایاری 2022 لە کۆشکی سەلام لەبەغدا پێشوازیکرد لە خاتوو ئالیس نادیریتۆ، یاریدەدەری سکرتێری گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان و راوێژکاری تایبەت بە جینۆساید.\nلەدیدارەکەدا جەختکرایەوە لە پێویستی لێکۆڵینەوە لەو تاوانانەی کە لەلایەن رێکخراوی تیرۆریستی داعش لەعێراق ئەنجامدراوە، ھەروەھا دووپاتکرایەوە لە پتەوکردنی هەماهەنگی هاوبەش لەنێوان دەزگا پەیوەندیدارەکانی حکومەتی عێراق و تیمی لێکۆڵینەوەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ ئەو بابەتە.\nھەر لەمیانی دیدارەکەدا سەرۆک بەرهەم دووپاتیکردەوە لەگرنگی راپێچکردنی ھەموو ئەو کەسانەی کە لەتاوانی تیرۆریستی تێوەگلاون بۆ بەردەم دادگا و سزادانیان و وشککردنی سەرچاوەکانی تیرۆر، ھاوکات بەگرنگییەوە باسی لە کۆکردنەوەی بەڵگەنامەی تاوانەکانی داعش کرد، بەتایبەتی تاوانی گۆڕە بەکۆمەڵەکان، ھەروەھا بەسزا گەیاندنی تاوانباران، لەپێناو مسۆگەرکردنی مافی قوربانیان و دووبارە بوونەوەی تاوانی لەو شێوەیە.


📅 25-03-2018 ℹ | پۆل: رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا) | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nیەک لە پیاوانی ئاساییشی هەولێر بە شەق بەربووەتە مامۆستایەکی خۆپیشاندەر\n- کۆمیتەی پەیوەندییەکانی دەرەوەی کۆما جڤاکێن کوردستان- کەجەکەکەجەکە، لە بارەی هێرشە ئاسمانییەکانی سوپای تورک بۆ سەر خاکی باشوری کوردستان ڕاگەیەندراوێکی بڵاوکردەوەو تێیدا ڕایگەیاند: گەلی باشور پشتیوانی گەریلا دەکات بۆیە سوپای تورک دەیانکاتە ئامانج.\n- لە هەولێرهەولێر بە دروشمی ❞بڕوخێ دز❝ خۆپیشاندانی مامۆستایان دەستیپێکرد. پاشان خۆپیشاندانەکە گرژیی تێکەوت و چەند کەسێک بریندابوون، ژمارەیەکیش لەلایەن ئاساییشەوە بردران و کامێرای هەندێک لە رۆژنامەنووسانیش شکێندران.\n- خۆپیشاندانی خوێندکارانی ئامادەییەکانی شارۆچکەی سەید سادقسەید سادق دەستیپێکرد و رێگای سەید سادق - سلێمانیسلێمانی-یان داخست.\n- لە دهۆکدهۆکیش بایکۆت لە خوێندنگا و قوتابخانەکانی ئه و شارە راگەیەنرا.\n- زۆربەی بانکەکانی ناو شاری سلێمانی بایکۆتیان لە دەوامکردن راگەیاند و مووچەی فەرمانگە و وەزارەتەکانیش سەرفناکەن.\n- کارمەندانی کارەبای سلێمانی لە بەردەم بەڕێوەبەرایەتی گشتی کارەبای سلێمانی کۆبونەوه و داوای هەڵوەشاندنەوەی سیستمی پاشکەوتی مووچە دەکەن.\n- خۆپیشاندان و مانگرتنی پزیشکان و کارمەندانی تەندروستی هەولێر لە بەردەم نەخۆشخانەی فێرکاری له و شارە دەستیپێکرد.\n- سەرجەم فەرمانگەکانی دادنووسانی سلێمانیش بایکۆتی دەوامکردنیان راگەیاند و داوای لابردنی پاشەکەوتی مووچە دەکەن.\n- لە رانیەرانیە گردبونەوەی مامۆستایان و تەندروستکاران و فەرمانبەران دەستیپێکرد.\n- گردبوونەوەی مامۆستایان لە رواندزرواندز دەستیپێکرد و خۆپیشاندەران بە وتنەوەی دروشمی جۆراوجۆر داوای هەڵوەشاندنەوەی سیستمی پاشەکەوتی موچە دەکەن.\n- مامۆستایانی ناڕازی لە سنوری ئیدارەی گەرمیان گردبوونەوە و خۆپیشاندانیان دژی پاشکەوتی مووچە ئەنجامدا.\n- خۆپیشاندان لە نزیک مۆنۆمێنتی ئەنفال لە چەمچەماڵچەمچەماڵ رویدا و بەهۆیەوە رێگای سەرەکی نێوان کەرکوک-سلێمانی داخرا.\n- پاش نیوەڕۆی ئەمڕۆ جارێکی دیکە دەوڵەتی تورک ناوچەی نێروە و ڕێکانی سەر بە شارەدێی شیلادزێشیلادزێ-یان لە شارۆچکەی ئامێدیئامێدی سەر بە پارێزگای دهۆک بۆردوومان کرد. بەهۆی بۆردوومانی فڕۆکە جەنگییەکانی دەوڵەتی تورکەوە هاوڵاتییەک بەناوی نیهاد مەحمود، تەمەن 35 ساڵ بەسەختیی برینداربوو.\n- رێبوار تەهارێبوار تەها، پەرلەمانتاری فراکسیۆنی یەکێتی لە پەرلەمانی عێراق رایگەیاند: لەبەرامبەر ئەو هێرشانەی (نیازی مەعمار ئۆغڵو) لە رۆژی نەورۆزدا ئاراستەی کوردی کردوون و، بەوە تۆمەتباری کردوون کە هێرشێکی تیرۆریستییان لە رێگای داقوق خوورماتوو ئەنجامداوە، سکاڵا یاسایی لە دژی تۆمارکردووە.\n- ئێوارەی ئەمڕۆ رەجەب تەیب ئەردۆغانئەردۆغان سەرکۆماری تورکیا راگەیاند کە ئۆپراسیۆنە سەربازییەکانیان دژ بە هێزەکانی پەکەکەپەکەکە لە سنوری شنگالشنگال دەستپێکردووە.\n- مامۆستا بەدەل بەرواری سەرۆکی گروپی دەنگی مامۆستایان لە دهۆک لەلایەن ئاساییشەوە دەستگیرکرا و پاشان ئازادکرا.\n- بەڕێوەبەری شارۆچکەی سنوونێسنوونێ بەوەکالەت رایدەگەیێنێت، گەریلاکانی پەکەکە لە شنگال کشاونەتەوە و سوپای عێراق و یەکینەکانی بەرخودانی شنگال (یەبەشەیەبەشە) جێگەیان گرتوونەتەوە.\n- هێزێکی پۆلیسی فیدراڵی لە کەرکوکەوە کشاونەتەوە بۆ هەردوو شارۆچکەی خورماتووخورماتوو و داقوق، وتەبێژی حەشدی شەعبیحەشدی شەعبیش نایشارێتەوە، کە لەسەر داوای بەرپرسانی ئەو دوو شارۆچکەیە، ئەو هێزەی پۆلیسی فیدراڵی جوڵەیان پێکراوە و لەبەر مەترسیی هێرشەکانی چەتەکانی داعشداعش-ە.\n- لەشەقامی سوندوس لە شاری منبج، شەڕڤان دەروێششەڕڤان دەروێش، سەرۆکی ئەنجومەنی سەربازی مینبج لە رێگەی چەکی قەناسەوە ئۆتۆمبێلەکەی کرايە ئامانج و بریندارکرا.\n- لە گوندی ڕەوای سەربە ناوچەی سەرێکانیی کانتۆنی حەسەکەحەسەکە مینێک بە دوو منداڵدا تەقییەوە و لە ئەنجامدا هەر دوو منداڵەکە کوژران.\n- بەپێی زانیاری سەرچاوەکانی نێو عەفرینعەفرین، ناکۆکی لەسەر بەشکردنی ماڵ و کەلوپەلی دزراوی هاووڵاتیانی عەفرین لەنێوان چەتەکان دروست بووە و شەڕ هاتۆتە ئاراوە. لە ئەنجامی شەڕێکی قورسی نێوان ئەو دوو گرووپە چەتەیەدا، 10 کەس لە هەردوولا کوژراون و ژمارەیەکی زۆریشیان بریندار بوون.\n- فەرماندەيی ئۆپراسيۆنە هاوبەشەکانی عێراق ئەمڕۆ رایگەیاند، هیچ هێزێکی بیانی سنوری عێراقی نەبەزاندووە.\n#کەجەکە | #هەولێر | #سەید سادق | #سلێمانی | #دهۆک | #رانیە | #رواندز | #چەمچەماڵ | #شیلادزێ | #ئامێدی | #رێبوار تەها | #ئەردۆغان | #پەکەکە | #شنگال | #سنوونێ | #یەبەشە | #خورماتوو | #حەشدی شەعبی | #داعش | #شەڕڤان دەروێش | #حەسەکە | #عەفرین |\n 📡 ماڵپەڕ | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەری رۆژنیوز - 25-03-2018\n 📡 ماڵپەڕ | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەری رووداو - 25-03-2018\n 📡 ماڵپەڕ | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەری ئەی ئێن ئێف نیوز - 25-03-2018\n1. 👁 ئینفۆگرافیک: گەشتیاریی لە هەرێمی کوردستان لە چوار ساڵدا\n2. 👁 جلی کوردی ئەمساڵ خراپترین بازاڕی بەڕێکرد\n3. 👁 گیان لە دەستدان و برینداربوونی 18 هاووڵاتی لە رۆژهەڵاتی کوردستان، بە هۆی ڕووداوی سروشتی\n4. 👁 هەناردەکردنی نەوتی عێراق و هەرێمی کوردستان لە مانگی 3ی 2018 دابەزیوە\n5. 👁 وەزارەتی ئەوقاف ژمارەی حاجییانی ئەمساڵی کوردستان ئاشکرادەکات\n2. 👁 ئاگرتێبەربوونی خێوەت و کانێکسی بوولەرزە لێدراوانی سەرپێڵ زەهاو\n3. 👁 ئەمساڵ رۆژەهەڵاتی کوردستان ناوەرۆکی نەورۆزی بەرجەستە کرد\n4. 👁 ئەنجومەنی وەزیران راگەيەندراوێکی لەسەر مووچە بڵاوکردەوە 25-03-2018\n5. 👁 چوارمانگ مووچەی پاشەکەوتی کرێکارانی شارەوانی مەهاباد\n6. 👁 حزب الوحدة: العودة ضرورة ملحة، ولاتعني الرضوخ لمشيئة الاحتلال\n7. 👁 حزبی زەحمەتکێشانی کوردستان پشتیوانی لە ناڕەزایی و داخوازیەکانی مامۆستایان و فەرمانبەران دەکات\n8. 👁 حکوومەتی هەرێمی کوردستان هێرشە تيرۆرستييەکەی فەڕەنسا ئيدانە دەکات\n9. 👁 دەستلەکارکێشانەوەی یەک لە بەڕێوەبەرەکانی قوتابخانەکانی کۆیە\n10. 👁 سەبارەت بەخۆپیشاندانەکانی ئەمرۆی شارو شارۆچکەکانی هەرێمی کوردستان دەستەی سەربەخۆی مافی مرۆڤ پەیامێکی بڵاو کردەوە\n11. 👁 نێچیرڤان بارزانی لەبارەی بازگە نایاساییەکان بڕیارێکی دەرکرد\n12. 👁 کەرکوک: داوای گواستنەوەی راژەی مامۆستایانی خوێندنی کوردی ئاراستەی بەغدا دەکرێت\n1. 👁 Bedir Memo (Amed Botan)\n2. 👁 Heyder Elî (Egîd Cotkar)\n3. 👁 Salih Elî (Hemze Întîqam)\n4. 👁 دارا محمد (خالد تربيسية)\n1. 👁 گۆشەیەکی خۆپیشاندانەکەی هەولێر لە رۆژی 25-03-2018، ئاساییش بەشێوەیەکی دڕندانە لە مامۆستایان دەدەن\n1. 👁 جۆری ئەو چەکانەی ناتۆ بزانە کە سوپای تورک دژی عەفرین بەکاریهێنا\n1. 👁 بەدەل بەرواری\n2. 👁 حسێن عەلی سەلووم\n3. 👁 رێبوار تەها مستەفا\n4. 👁 شەڕڤان دەروێش\n5. 👁 عەمار ئیسماعیل سوودان\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Mar 25 2018 12:00AM تۆمارکراوە\n👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (نالیا ئیبراهیم)ەوە لە: Mar 25 2018 10:20AM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (زریان سەرچناری)ەوە لە: Mar 26 2019 8:19AM باشترکراوە\n👁 ئەم بابەتە 6,282 جار بینراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.4 37 KB Mar 25 2018 10:15PM نالیا ئیبراهیم\n📷 فایلی وێنە 1.0.3 42 KB Mar 25 2018 2:32PM هاوڕێ باخەوان\n📷 فایلی وێنە 1.0.2 76 KB Mar 25 2018 10:32AM نالیا ئیبراهیم\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 57 KB Mar 25 2018 10:24AM نالیا ئیبراهیم\n📝 ئەنجومەنی وەزیران راگەيەندراوێکی لەسەر مووچە بڵاوکردەوە 25-03-2018 | پۆل: بەڵگەنامەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nئەنجومەنی وەزیران راگەيەندراوێکی لەسەر مووچە بڵاوکردەوە 25-03-2018\nحکوومەتی هەرێمی کوردستان لە سەختیی دۆخی مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستان تێدەگات و سوپاسی خۆڕاگری و دانبەخۆداگرتنیان دەکات. وێڕای سەختیی دۆخەکە، لە یاسای بودجەی عێراقی فیدراڵیشدا ستەم لە هەرێمی کوردستان کرا، بەشە بودجە و ماف و شایستە داراییەکانی کەم کرانەوە، بەڵام لە ئەنجامی گفتوگۆی هەولێر بەغدا، لەسەر بڕیاری بەڕێز حەیدەر عەبادی سەرۆک وەزیرانی عێراقی فیدرال، بڕە پارەیەک هەر چەندە کەم بوو گەیشتە هەرێمی کوردستان.\nوەک بەرلە جەژنی نەورۆز بڕیارمان دابوو کۆبوونەوەیەکی تایبەت لەسەر پاشەکەوتی مووچە ئەنجام بدرێت، ئەمڕۆ 25/3/2018 بە ئامادەبوونی بەڕێزان سەرۆک و جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێمی کوردستان و وەزیرانی تەندروستی و پەروەردە و وەزیرە پەیوەندارەکان، کۆبوونەوەیەک ئەنجام درا و تیایدا ئەم خاڵانەی خوارەوە پەسەند کران:\n1- ئەگەر بەغدا مانگانە بەردەوام بێت لەسەر ناردنی ئه و بڕە پارەیە کە 317 ملیار و 540 ملیۆن و 465 هەزار دیناره و بڕە پارەیەکی کەمە، حکوومەتی هەرێمی کوردستان لەگەڵ داهاتی نەوت و داهاتی ناوخۆی هەرێمی کوردستان، دەستکاری پاشەکەوتی مووچە دەکات بە جۆرێک کە لە بەرژەوەندیی مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستاندا بێت.\n2- وەزارەتی دارایی و ئابووری ڕاسپێردرا لە ڕۆژانی داهاتوودا بەپێی داهات خشتەی نوێی مووچه ئامادە بکات بۆ ئەوەی لە کۆبوونەوەی ئەم هەفتەیەی ئەنجومەنی وەزیراندا بڕیاری کۆتایی لەسەر بدرێت تاکو مووچەی داهاتوو به و خشتە نوێیە دابەش بکرێت.\n3- حکوومەتی هەرێمی کوردستان لە ڕۆژانی داهاتوودا تەواوی داهاتەکانی ناوخۆ و نەوت و بڕە پارەی هاتووی بەغدا لەگەڵ هاوکارییەکانی ئەمەریکا بۆ پێشمەرگە و چۆنیەتیی خەرجکردنی دەخاتە ڕوو.\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Mar 25 2018 3:25PM تۆمارکراوە\n👁 ئەم بابەتە 2,245 جار بینراوە\n📼 گۆشەیەکی خۆپیشاندانەکەی هەولێر لە رۆژی 25-03-2018، ئاساییش بەشێوەیەکی دڕندانە لە مامۆستایان دەدەن | پۆل: ڤیدیۆ | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (نالیا ئیبراهیم)ەوە لە: Mar 25 2018 3:40PM تۆمارکراوە\n👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Mar 25 2018 5:09PM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە\n📼 ڤیدیۆ 1.0.1 618 KB 1 Mar 25 2018 3:40PM نالیا ئیبراهیم


له‌ترسی کاردانەوەى ئه‌مریكا میلیشیا شیعه‌كانی عێراق باره‌گاكانیان چۆڵده‌كه‌ن\n17/02/2021 3029 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nكۆشكی سپی، وه‌زاره‌ته‌كانی به‌رگری و ده‌ره‌وه و باڵیۆزخانه‌ی ئه‌مریكا له عێراق به‌دوای بكه‌رانی هێرشه موشه‌كییه‌كه‌ی هه‌ولێردا ده‌گه‌ڕێن، میلیشیا شیعه‌كانیش خۆیان بۆ وه‌ڵامدانه‌وه‌ی ئه‌مریكا ئاماده ده‌كه‌ن.\nله‌پێشهاتێكی نوێدا شه‌وی دووشه‌ممه زنجیره‌یه‌ك هێرشی موشه‌كی كرایه سه‌ر شاری هه‌ولێر، زنجیره موشه‌كه چه‌ند شوێنێكی كرده ئامانج، به‌ڵام ڕه‌نگه دیارترین ئامانج ئه‌و سه‌ربازگه‌یه‌ی ئه‌مریكییه‌كان بوو، كه له نزیك فڕۆكه‌خانه‌ی نێوده‌وڵه‌تی هه‌ولێر نۆ ئه‌مریكی بریندار كرد.\nله‌پاش هێرشه موشه‌كیه‌كانی سه‌ر شاری هه‌ولێر، كاردانه‌وه‌یه‌كی نێوده‌وڵه‌تی به‌رفراوان دژی ئه‌و هێرشانه دروستبوو، هه‌ر چه‌ند كاتژمێرێك دوای هێرشه‌كان كۆشكی سپی ئه‌وه‌ی بڵاوكرده‌وه، هه‌واڵه‌ی هێرشه‌كه خراوه‌ته به‌رده‌ست جۆ بایدن، سه‌رۆكی ویلایه‌ته یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا.\nئه‌و هێرشه موشه‌كییه‌ی كرایه سه‌ر شاری هه‌ولێر، یه‌كه‌م هێرشی دوای ده‌ستبه‌كاربوونی جۆ بایدنه وه‌ك 46هه‌مین سه‌رۆكی ئه‌مریكا و یه‌كێك له دیارترین كاره‌كته‌ره ئه‌مریكییه‌كان بۆ خۆ به‌دورگرتن له وه‌شاندنی گورزی سه‌ربازیی و عه‌ڕابی دیبلۆماسیه‌تی ئه‌مریكییه.\nهه‌رچه‌نده حه‌شدی شه‌عبی ڕه‌تیده‌كاته‌وه په‌یوه‌ندیی به‌و هێرشه موشه‌كییانه‌ی سه‌ر هه‌ولێره‌وه هه‌بێت، به‌ڵام پارتی دیموكراتی كوردستان و میدیای سه‌ر به‌و حزبه هه‌ر زوو په‌نجه‌ی تۆمه‌تیان بۆ حه‌شد ڕاكێشا.\nله‌چه‌ند كاتژمێری ڕابردوه‌وه له‌پارێزگای ئه‌نبار جموجوڵێكی نائاسایی ده‌بیندرێت، میدیای عێراقیی ده‌ڵێت كه‌تائیبی حزبوڵڵای عێراقی ده‌ستیكردووه به چۆڵكردنی باره‌گاكانی له‌و ناوچانه، ئه‌وه‌ش ئه‌وه‌ی تێدا ده‌خوێندرێته‌وه كه حزبوڵڵا ئاماده‌كاریی ده‌كات بۆ هه‌ر ئه‌گه‌رێكی وه‌ڵامدانه‌وه‌ی ئه‌مریكا بۆ هێرشه موشه‌كییه‌كه‌ی سه‌ر شاری هه‌ولێر.\nباره‌گاكانی حه‌شدی شه‌عبی له‌ئه‌نبار بۆ ئه‌مریكییه‌كان ئامانجێكی له‌پێشینه‌یه، ئه‌ویش له‌به‌ر هۆكارێكی گرنگ، كه ئه‌و باره‌گایانه ناكه‌ونه نزیك ناوچه‌ی نیشته‌جێبوونی خه‌ڵكی مه‌ده‌نییه‌وه، به‌وه‌ش ئه‌مریكا ترسی له‌وه نابێت هێرش بۆسه‌ر ئه‌و میلیشیایانه ببێته هۆی زیانگه‌یاندن به خه‌ڵكی مه‌ده‌نی.\nوه‌عد قه‌دۆ، یه‌كێك له سه‌ركرده‌كانی حه‌شدی شه‌عبی كه له نێو لیستی سزاكانی ئه‌مریكادایه، له‌دوای هێرشه موشه‌كییه‌كانی سه‌ر شاری هه‌ولێر سه‌رنجه‌كانی به‌لای خۆیدا ڕاكێشاوه، به‌ڵام قه‌دۆ ڕه‌تیده‌كاته‌وه دورو نزیك نه خۆی، نه حه‌شدی شه‌عبی په‌یوه‌ندیی به‌و هێرشانه‌وه هه‌بێت.\nقه‌دۆ پێیوایه ڕاكێشانی په‌نجه‌ی تۆمه‌ت بۆ حه‌شدی شه‌عبی، بۆ ڕاكێشانی ئه‌و هێزه‌یه بۆ پلانگێڕییه‌كی گه‌وره.\nلوید ئۆستن، وه‌زیری به‌رگری ئه‌مریكا له‌پاش هێرشه موشه‌كیه‌كه‌ی سه‌ر هه‌ولێر په‌یوه‌ندیی به هاوتا عێراقییه‌كه‌ی كرد و داوایكرد، بكه‌رانی ئه‌و هێرشه بدۆزرێنه‌وه، بۆئه‌وه‌ی ئه‌مریكا سزایان بدات، تا ئێستاش نازانرێت جۆری سزاكه‌ی ئه‌مریكا چییه، به‌ڵام ئه‌وه‌ی ڕوونه ئه‌وه‌یه، بێده‌نگی ئیداره‌ی بایدن به‌رامبه‌ر ئه‌و هێرشه، ئه‌مریكا و هاوپه‌یمانه‌كانی له عێراق ده‌خاته به‌رده‌م زنجیره‌یه‌ك هێرشی دیكه له‌داهاتوودا.\nماوه‌ی دوو ڕۆژه باڵیۆزخانه‌ی ئه‌مریكا له عێراق له‌په‌یوه‌ندییكی چڕوپڕدایه له‌گه‌ڵ به‌رپرسانی عێراقیی و هه‌رێمی كوردستان، بۆئه‌وه‌ی زانیاریی له‌سه‌ر بگه‌رانی ئه‌و هێرشه ده‌ستكه‌وێت.\nئه‌نتۆنی بلینكن، وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریكا ڕۆژی سێشه‌ممه په‌یوه‌ندی به مسته‌فا كازمی، سه‌رۆك وه‌زیرانی عێراقه‌وه كرد و داوایكرد، له‌گه‌ڵ حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان هه‌ماهه‌نگی بكات بۆ دۆزینه‌وه‌ی پلانداڕێژه‌ر و بكه‌رانی ئه‌و هێرشه، ئه‌وه‌ش ده‌ریده‌خات ئه‌مریكا له‌سه‌رخۆ مامه‌ڵه له‌گه‌ڵ ئه‌و ڕووداوه ده‌كات و نایه‌وێت وه‌ك ئیداره‌كه‌ی دۆناڵد تره‌مپ ڕاسته‌وخۆ كاردانه‌وه بنوێنێت.\nهه‌رچه‌نده ڕۆژی سێشه‌ممه "سه‌رایای ئه‌ولیا ده‌م" به‌رپرسیارێتی خۆی له هێرشه موشه‌كییه‌كانی سه‌ر هه‌ولێر ده‌ربڕی، به‌ڵام ئیداره‌ی ئه‌مریكا لێكۆڵینه‌وه‌كانی له‌وه وردتر و چڕتره به‌ته‌نها ڕاگه‌یه‌ندراوێك بڕوا به‌وه بهێنێت كێبوون بكه‌رانی ئه‌و هێرشه.\nئه‌وه‌ی تا ئێستا جێگه‌ی سه‌رنجه بێده‌نگی ڕاگه‌یاندنه‌كانی ئه‌و لایه‌نه شیعانه‌یه له هێرشه‌كانی سه‌ر هه‌ولێر، به‌شێوه‌یه‌ك كه نه‌وه‌ك هه‌واڵ نه وه‌ك ئیدانه‌كردن مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵدا نه‌كردووه.\nبه‌رپرسێكی حكومه‌تی عێراق كه داوایكردووه ناوه‌كه‌ی بڵاونه‌كرێته‌وه به ڕۆژنامه‌ی "عه‌ره‌بی جدید"ی قه‌ته‌ری وتووه، وه‌ڵامدانه‌وه‌ی ئه‌مریكا بۆ ئه‌و هێرشه‌ی هه‌ولێر حه‌تمییه، به‌ڵام هیچ كه‌سێك نازانێت قه‌باره‌ی وه‌ڵامدانه‌وه‌كه چه‌نده و كه‌ی ئه‌نجامده‌درێت.\nئه‌و به‌رپرسه ده‌شڵێت "هه‌موو ئاماژه‌كان بۆ ئه‌وه‌ن حزبوڵڵای عێراقیی له‌ژێر ناوێكی نوێدا له‌و هێرشه‌ی سه‌ر هه‌ولێر تێوه‌گلابێت،\nبه‌ڵام عه‌لی حسێنی، وته‌بێژی میحوه‌ری باكووری حه‌شدی شه‌عبی تێوه‌گلانیان له هێرشه‌كه‌ی سه‌ر هه‌ولێر ڕه‌تده‌كاته‌وه و ده‌ڵێت "موشه‌كه‌كان له ناوچه‌كانی ده‌ره‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاتی حه‌شدی شه‌عبییه‌وه ئاڕاسته‌كراون".\nحسێنی ده‌شڵێت "تۆمه‌ت دژی حه‌شدی شه‌عبی هه‌میشه له‌لای به‌رپرسانی هه‌رێمی كوردستان و هه‌ندێك لایه‌نی سیاسی، شتێكی حازربه‌ده‌سته".\nشارپرێس ڕوماڵی سەردانەکە ده‌كات\nله‌هه‌ولێر گه‌وره‌ترین مه‌راسیم بۆ پاپا ڕێكده‌خرێت\nزۆرینه‌ى ئه‌نجومه‌نى ئاسایش بڵاوكردنه‌وه‌ى وته‌ى سزادراوانى بادینان ڕه‌تده‌كه‌نه‌وه\nكوتانى كارمه‌ندانى ته‌ندروستى له‌هه‌رێم ده‌ستپێده‌كات\nلیژنەی دارایی یەکلاییکردنەوەی پشکی هەرێم دەداتە دەست سەرۆک کوتلە سیاسیەکان\nئێران لەزیادبونی هەژمونی تورکیا لەعێراق نیگەرانە\nئەمریکا: دوای هەڵسەنگاندن بۆ هێرشەکە شێوازی وەڵامدانەوە دەستنیشاندەکەین\nتورکیا دەیەوێت لەناو خاکی هەرێم ناوچەی ئارام دروستبکات\nخاوەن ماڵ بێدەنگە و ئێران و تورکیای میوان لەسەر سەروەری عێراق شەڕیانە\nمەرجى ئەوە بووە هیچ لایەنێکى كوردی بەشداری نەکات\nپارتى داواى هاوپەیمانیەتییەکى دوور مەودوای لە رەوتی سەدر کردووە\nپارێزگای هەولێر بازگەکانی لەگەڵ شارەکانى عێراق دادەخات\nیادی ٣٠ی ساڵەی راپەرین لەنێوان دەرفەت‌و شکەستدا\nپەیامەکەی پاپا فرانسیس بۆ کوردستان\nدەستەواژەی (تستکردنی...؟!).. بۆ خۆشباوەڕی یان گێلیی کورد وتراوە؟!\nبەتەوقیتی گەرمیانیەکان، بەخێربێن بۆ کوردایەتی!


سیاسه‌ت له‌سه‌ر تێزی قسه‌ی پیاوان یه‌که! برایم جه‌هانگیری – Giareng\nله سه‌فه‌ری ئه‌م داواییه مه‌سعوود بارزانی بۆ ئامه‌د و به‌تایبه‌تی له دانیشتن ده‌گه‌ڵ عوسمان بایده‌میر و ئه‌ندامانی ب د پ دا، بارزانی قسه‌یه‌کی زۆر به‌نرخی کرد که ده‌بوو زۆر که‌س که سه‌رقاڵی کار و باری سیاسییه و له‌وبواره‌دا چالاکه ئه‌و قسه‌یه وه‌رد ده‌نه‌وه و به هێندی بگرن. مه‌سعوود بارزانی گوتی: له چه‌ندین ده‌یه‌ی ڕابردوودا شه‌ڕی ئێمه بۆ ئه‌وه بووه ئێنمه محو نه‌بینه‌وه، ئێمه له ناو نه‌چین و نه‌توێینه‌وه. به‌ڵام ئیستا ئه‌و قۆناخ تێپه‌ڕ بووه و کاتی ده‌سته‌به‌ر کردنی مافه‌کانمانه به رێگای ئاشتیدا ….\nنوریزاد ئه‌و رۆژنامه‌نووسه‌ی زیاتر له 25 ساڵ قه‌ڵه‌مه‌که‌ی و بۆ خۆی له خزمه‌ت نیزام دابوون، ئه‌و ڕۆژانه خۆی و سه‌فه‌ره‌که‌ی و قه‌ڵه‌مه‌که‌ی بۆته هۆی مشت و مڕێکی جیددی له نیوان چالاکانی سیاسیی و کۆمه‌ڵایه‌تی کوردی رۆژهه‌ڵاتدا ، ناوبراو سه‌فه‌رێکی کوردستانی کرد و سه‌ردانی بنه‌ماڵه‌ی شه‌هیدان و رۆڵه ئیعدامکراوه‌کانی کرد، له هه‌ر شاره‌ی سه‌رنجێکی نووسی، نووسینه‌کانی هه‌مووی داننان به هه‌ڵه‌ی رابردوو و داوای لێبوردن له گه‌لی کورد بوون، بابه‌تکانی هه‌ستیار بوون و باسی ئه‌و حه‌قیقه‌تانه‌ی ده‌کرد که چه‌ندین ساڵ کورد هاوراری ده‌کات و که‌س گوێ لێناگرێ. گرینگی ئه‌و باسانه له‌وه دایه که ئه‌و نووسراوانه له ناوخۆی ئێرانه‌وه بڵاو ده‌بنه‌وه، قسه‌ی که‌سێکه که خۆی ساڵه‌های ساڵه ئینکاری مافی ئێمه‌ی کردووه و دیفاعی له سه‌رکوتی خه‌ڵک له لایه‌ن رێژیمه‌و کردووه. من هه‌رچی ده‌که‌م نازانم ئه‌و باسانه و دان نان به‌و حه‌قیقه‌ته بۆچی خه‌راپه؟ بۆچی زه‌ره‌ری کوردی تێدایه؟ باشه ئه‌ی خه‌باتی ئێمه و به‌رخۆدان و قوربانیدانمان له پێناو چیدا بووه. خۆ که‌م که‌س له من توندتر بووه سه‌باره‌ت به سازان ده‌گه‌ڵ ئه‌و گه‌له خۆ پێزۆر و فه‌رمانڕه‌وا و باڵا ده‌سته واته فارس! ئه‌وجار ئه‌و کابرایه رۆژنامه‌نووسه نه‌ک نوێنه‌ری ده‌وڵه‌ت، نه‌شهاتووه کێشه‌ی کورد چاره‌سه‌ر بکات. به‌ڵام ئایا ئه‌گه‌ر یه‌کێک ده‌ردی دڵی ئێمه و ئه‌و سته‌مانه‌ی له سه‌رمان په‌یره‌وه کراوه ئاشکرای کردن و له دوژمنی له هه‌ڵا دا ده‌بێ نه‌فرینی بکه‌ین و بێڕێزی پێبکه‌ین؟ ئایا ئه‌وه نیشانه‌ی زه‌عف نییه که ئێمه چه‌نده بێباوه‌ڕین به خۆمان و به لایه‌نه سیاسیه‌کان که لێکدا لێکدا باسی فریو…، ترسی فریو…، ئۆقره‌ی لێهه‌ڵگرتووین؟ مه‌سه‌له چیه که نه قسه‌کانی ئوردوغان و نه نووسراوه‌کانی نوریزاد له لایه‌ن پارته سیاسیه‌کانی باکوور و رۆژهه‌ڵات باسی لێوه ناکرێ؟ نه‌کا وه‌ک چۆن له ناو ئه‌وان دا که‌سانێک هه‌ن که نانیان له شه‌ڕ و کوشتار دایه عه‌ینی ئه‌و ته‌یف و لایه‌نه‌ش له ناو ئێمه‌دا هه‌بن؟!\nچالاکانی سیاسیی ده‌ره‌وه‌ی وڵات ئه‌وانه‌ی چه‌ندین ساڵه ئه‌سپی هه‌وه‌سی خۆیان له سه‌ر ماڵپه‌ڕ و تۆڕه کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کان تاو داوه و قسه‌ی بێ مه‌سئولیه‌ت و دروشمی قه‌به‌و زل ناوئاخنی نوسراوه‌کانیان بووه وشیار و ئاگادار بن که کۆمه‌ڵگای کوردی گۆڕانی زۆر جیددی له روانگه و شێوازی بیرکردنه‌وه به‌سه‌ر داهاتووه، دڵنیا بن به‌و میتۆد و به‌و خوێندنه‌وه دۆگم و نه‌گۆڕه ته‌نیا له کۆمه‌ڵانی خه‌ڵک و له توێژی هه‌ره وشیاری کۆمه‌ڵگا که که‌میش نین داده‌بڕێن و سبه‌ی راست ده‌گه‌ڵ ئه‌و به‌شه له کۆمه‌ڵگای کوردی به‌ره‌وڕوو ده‌بن که له خوێندنه‌وه‌ی بابه‌ت و مه‌سه‌له پێوه‌ندیداره‌کان دا سه‌تا سه‌ت روانگه‌ی جیاوازی ده‌گه‌ڵ ئیوه هه‌یه. جا به‌و راهاتنه‌ی که ئێمه‌مانان هه‌مانه و دیاره چه‌نده رای جیاواز قه‌بووڵ ده‌که‌ین ده‌بێ ئه‌و وه‌زعه بێنینه به‌رچاو و بزانین له دواڕۆژ دا ئه‌گه‌ر عه‌قڵانیه‌تی سیاسیی و مه‌نتیقی روانینمان سه‌باره‌ت به مه‌سه‌له‌کان نه‌بێ… ده‌بێ چۆن ده‌گه‌ڵ ئه‌و کۆمه‌ڵه خه‌ڵکه هه‌ڵبکه‌ین که له زۆر بابه‌ت دا له سه‌دا سه‌ت ده‌گه‌ڵ ئێمه‌مانان جیاوازن و هه‌ر له بنه‌ڕه‌تڕا له توخمی ئێمه نین.\nلێکدانه‌وه سیاسیی و کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کان هه‌رگیز له سه‌ر بنه‌مای ئیحساس و دروشمی خه‌ڵک فریوده‌رانه له‌م هه‌ورازه هه‌زار به هه‌زاره‌ی سیاسه‌تی کوردیدا سه‌رده‌رناکات. سیاسه‌ت له سه‌ر تێزی “قسه‌ی پیاوان یه‌که” ناگاته ئه‌نجام، سیاسه‌ت له سه‌ر ئه‌مری واقع ده‌کرێ و پێویسته هه‌ر شته‌ی له جێگه‌ی خۆی لێکدرێته‌وه و شرۆڤه‌ی بۆ بکرێ. نوریزاد نه ده‌وڵه‌تی له‌پشته و نه هیچ کاره‌یه‌که تا بتوانێ کورد و هێزه‌سیاسیه‌کان فریو بدات. چ قه‌وماوه و چی روویداوه به تاقه سه‌فه‌رێکی نوریزاد ئه‌وجار ئێمه کێچمان که‌وتۆته که‌وڵی؟! ئه‌گه‌ر ئه‌مڕۆ نوریزاد به قه‌ناعه‌تێک گه‌یشتووه که بێگۆمان وه‌ک هه‌ندێ له ده‌وڵه‌تمه‌ردانی تورک به‌و قه‌ناعه‌ته گه‌یشتوون هیچ گومان له‌وه دانییه که ئه‌و به قه‌ناعه‌ت گه‌یشتنه، به قه‌ناعه‌ت گه‌یاندنه. قوربانی دان و خه‌باتی سه‌ختی کوردان ئه‌وه‌ی به دوژمنان سه‌لماند که له رێگای سه‌رکوت و داپڵۆسینه‌وه ره‌نگه بتوانن خه‌ڵک بۆ ماوه‌یه‌ک بیده‌نگ بکه‌ن به‌ڵام هه‌رگیز ناتوانن متمانه‌ی ئه‌و خه‌ڵکه وه‌ک هاووڵاتی وه‌ده‌ست بێنن. له تورکیا به‌سێک له خه‌ڵک و له ده‌وڵه‌ت به‌و قه‌ناحه‌ته گه‌یشتوون به‌ڵام له رۆژهه‌ڵات دا خه‌راپی کاره‌که ئه‌وه‌یه که ته‌نیا یه‌ک نوریزاد و یه‌ک شادی سه‌در هه‌ڵکه‌وتوون. خه‌راپ نییه ئه‌گه‌ر سیاسه‌تمه‌داری کورد و رۆشنبیری کورد هه‌وڵ بده‌ن له به‌ره‌ی دوژمن که‌م که‌نه‌وه و به‌ره‌ی دۆستانی کورد به‌رفراوان بکه‌ن. کورد هه‌تا دۆستی زیاتر بێ سه‌رکه‌وتووتره، ده‌نگی دلێرتره.


بۆچی زه‌رفی جپس هه‌وای تێدایه؟\nهه‌موو كه‌سێك ئه‌م پرسیاره‌ی له خۆی یان هاوڕێكه‌ی كردووه، بۆچی زه‌رفی جپسه‌كان هه‌وایان تێدایه؟ ئایا ئه‌مه فێڵی بازرگانییه؟ یان سوودێكی ته‌ندروستی شاراوه‌ی له پشته؟.\nهه‌ندێك جار زه‌رفێكی گه‌وره له جپس ده‌كڕیت، به‌ڵام بڕێكی زۆر كه‌متر له‌وه‌ی چاوه‌ڕێت ده‌كرد جپسی تێدایه، ماوه‌كه‌ی تر هه‌مووی هه‌وایه، له‌وانه‌یه له داخدا پێت نه‌خورێ یان هه‌زار لۆمه‌ی دووكاندار تا ساده‌ترین كارگه‌ی دروستكردنی جپسه‌كه بكه‌یت، چونكه هیچ بیرۆكه‌یه‌كت بۆ هۆكاری ئه‌م هه‌وایه‌ی ناو جپس نییه.\nله ڕاستیدا، ئه‌وه‌ی تۆ به هه‌وایه‌كی بێ ڕه‌نگ ده‌یبینیت، گازی نایترۆجینه، هۆكاری تێكردنه‌كه‌شی بۆ ناو زه‌رفی جپسه‌كان، پاراستنی ئه‌و خۆراكه‌یه بۆ ئه‌وه‌ی به‌رگه‌ی مانه‌وه‌ی تا كاتی به‌سه‌رچوون بگرێت.\nله‌به‌ر ئه‌مه‌شه كاتێك جپسێك هه‌ڵ ده‌پچڕیت و كه‌مێكی لێ ده‌خۆیت، ده‌ته‌وێت ئه‌وه‌ی ماوه‌ته‌وه هه‌ڵی بگریت، به‌ڵام دوای ماوه‌یه‌كی كه‌م تێك ده‌چێت، پرسیار له خۆت ده‌كه‌ی بۆچی له‌لای من تێك ده‌چێت و پێش هه‌ڵپچڕینه‌كه تێك نه‌چووبوو، هۆكاره‌كه ئه‌و نایترۆجینه پارێزه‌ره‌یه كه ڕێگری له شێداربوون و خراپبوونی ده‌گرێت.\nئه‌م بابه‌ته 6050 جار خوێنراوه‌ته‌وه


لێکدانەویەک بۆ ڕەوتی پێشڤەچوونی پرۆسەی بەجیهانیبوون … زانکۆ یاری – Dengekan\nbyZanko Yari\tJune 4, 2018\tGeneral, Opinion, Slider\nلێکدانەویەک بۆ ڕەوتی پێشڤەچوونی پرۆسەی بەجیهانیبوون؛ شرۆڤەی چەمک و ڕەهەندەکانی\n(به ئاماژەیەکی کورت بۆ کۆمەڵگای کوردی)\n(نووسهر، توێژەر و وەرگێڕ)\nجیهانیبوون یەكێك لەو چەمكە نوێیانەی كە زۆركەس تاکوو ئێستا وەك پێویست شارەزاییان دەربارەی نیە، تەنانەت زۆرجار لێكدانەوەی جیاواز بۆ ئەم بابەتە كراوە .لەم نووسینەدا به مێتۆدێکی ئاکادیمیک بەڵام کورت، سەرەتا تیشک دەخەینه سه‌ر چەمك و واتای بەجيهانيبوون و کاریگەرییەکانی لەسەر کۆمەڵگا شرۆڤە دەکەین و لەگەڵ مێژوو و ڕەهەندەکانی ئاشنا دەبین. بۆیە ئەمانەوێ له چوار بەش وتارەکه درێژه بدەین، یەکەم؛ پێشەکی و تێگەیشتنێك بۆ چەمك و مێژووی بەجیهانیبوون، دووهەم؛ بەجیهانیبوون و فاكتەرەکانی، سێهەم؛ ڕەهەندەکانی بەجیهانیبوون و چوارەمیش بەجیهانیبون و کۆمەڵگای کوردی، له كۆتاییشدا دەرەنجام دەخه‌ینەڕوو.\nپێشەکی و تێگەیشتنێك بۆ چەمك و مێژووی بەجیهانیبوون:\nئەوەی لەمەڕ بەجيهانيبوون، گرنگییەکی لە ڕادەبەدەری پێ بەخشیوە، خێراییی کاریگەرێتییەکانیەتی لەسەر هەموو فەزا و ڕووبەرە جیاجیاکانی کۆمەڵگای مرۆڤایەتی. ئەم دەستەواژەیە وەکوو گوتارێکی ڕۆشنبیری بوونی خۆی ئەسەپێنێ و بۆته بەشێك لەو چەمك و وشانەی که ڕۆژانه بەکار دێت و ئاماژه بۆ هێز و بوار و ڕەهەندەکانی بەجیهانیبوون و کاریگەری ئەرێنی و نەرێنی دەکات و وەکوو چەمکێک ماوەیەکە خۆی خزاندۆتە نێو پانتاییەکانی ڕۆشنبیریی ئێمەوە و بۆتە مایەی ورووژاندنی زۆر باس و بابەتی جیاواز و دژ بە یەک.\nله ڕووی ماناوه بەجیهانیبوون زۆر لێکدانەوه‌ى بۆ كراوه، هەندێک لايەن ده‌ڵێن که وا باشتره چەمکی (Globalism) که له دوو چەمکی (Globalization) و (Localization) پێکهاتووه و سوود وەربگرین، کەواته هه‌ر کردارێکی ناوچه‌یی کردارێکی جیهانییه و کاریگەری هەیه و به پێچەوانەوه، هەندێک تریش دەڵین ئەمه به‌جیهانیبوون نییه، بەڵکوو “جيهانی کردنه” که پڕۆژەیەکی ئەمریکییه (تەوسلی، ۲۰۱۲، ل:۱۰(. ئەگەر چی زاراوەی جیهانی Global)) پێشینەیەکی چەند سەد ساڵەی هەیە، بەڵام زاراوەکانی Globalization))، (Globalizing) و Globalize)) لە نزیکەی ۱۹٦۰ەوە پەرەیان سەندووه که قاموسی ویبستر (Webster) یەکەمین قاموسی بەناوبانگ بوو که له ساڵی ۱۹۹۰ەوه هەنديێك پێناسەی بۆ دەستەواژه‌ی Globalism)) و Globalization)) پێشکەش کرد. کاتێك باسی به‌جیهانیبوون دەکەین ئەم زاراوه‌یه پەیوەندی به کۆمەڵيك دەستەواژەوه هەيه به لانی کەمەوه دەتوانین ئاماژه به پێنج دەستەواژەوه بدەین بۆ بەجیهانیبوون که بەکار دێن:\nيەكەم: Internalization)) به مانای پەرەسەندنی سەرو و نەتەوەیی پێکەوه گرێدانی دوو لایەنی وڵاتان دێت.\nدووهه‌م: Liberalization)) به مانای ئازادییه واتا نەهێشتنی بەربەستەکانی نێودەوڵەتی له گواستنەوه‌ی نیوان دەوڵەتەکان تا بتوانن ئابوورییەکی جیهانی ئازاد و یکپارچه پێک بێنن.\nسێهه‌م: Universalization)) به مانای گرێدانی ئامانجەکان و بەرنامه تایبەتییەکان به خەڵکی سەرتاسەری جیهان.\nچواره‌م: Westernization)) ئەم دەستەواژەیه له لايەن زۆر خەڵكەوه به تایبەتی ڕەخنەگرانی ئیمپریاڵیزمی فەرهەنگی بەکار دێت کە بەمانای ڕۆژاوایی کردنی جیهان دێت.\nپێنجەم: Deterritorialization))، بە مانای دژە‌فراوانخوازی دێت کە لەسەر ئەو ئاساسە (مواد) و سنورە جوگرافییەکان بەشێک لە گرینگی خۆیان لە دەست دەدەن. (مسگفی ئەحمەد، ۲۰۱۰، ل:۱۱(.\nحەز و فکری بەجیهانیبوون تازە نین و بەرهەمی پێشکەوتنی بەرفراوانی مرۆڤایەتییە. میکانیزمی کردەوەی بەجیهانیبوون لە تێکشکاندنی پەیوەندییە کۆنەکان و هەڵوەشاندنەوەی باوەرە بێفایدەکاندا دەردەکەوێ. بەڵام ئەوەی كە حاشاهەڵنەگرە، بەجیهانیبوون لە هەر ڕوانگەیەكەوە و بە هەر دوو لایەنی ئەرێنی و نەرێنییەوە بۆتە بەشێك لە ڕاستیی سەردەمی ئێمە. چەمکی بەجیهانیبوون و مێژووی سەرهەڵدانی ئەم چەمکه جیگای مشتومڕی زور بووه، هەندێ کەس و لایەن بڕوایان وایه که بەجیهانیبوون نزیکەی 400 ساڵ مێژووی هەیه و لەگەڵ سەرهەڵدانی مۆدێڕنیسم دەسیپێکردووه. واته مۆدێڕنیته چەندین لقی هەیه و يەكێك له لقەكانی و یان تایبەتمەندییەکانی بەجیهانیبوونه.\nڕوبیرتسوۆن (Roland Robertson) پرۆسەی بەجیهانیبوون بە پێنج قۆناغ دابەش دەکات:\n-قۆناغی سەرەتایی: لە ساڵی ۱٤۰۰ەوە دەسپێدەکات و لە ساڵی ۱۷٥۰ کۆتایی پێهاتووە.\n-قۆناغی دەسپێک یان دووهەم: لە ئۆرووپا لە نێوان ساڵەکانی ۱۷٥۰ و ۱۸۷٥.\n-قۆناغی سێهەم: پرۆسەی بەجیهانیبوون بەناوی قۆناغی هەستانەوە لە ساڵی ۱۸۷٥ تا ۱۹۲٥.\n-قۆناغی چوارەم: له ساڵی ۱۹۲۰ تا ۱۹٦٥، قۆناغی هه‌ژموونییه.\n-قۆناغی پێنجەمين: له ساڵی ۱۹٦۹وه دەسیپێکردووه. (گوڵحەممەدی، ۲۰۰۷، ل:٤٦)\nپرسەكانی تایبەت و پەیوەندیدار بە بەجیهانیبوون، یەكێك لەو پرس و بابەتە ئاڵۆز و پڕ لە مشتومڕانەیە كە لە ڕوانگەی جیاواز و جۆراوجۆرەوە بەتایبەت لە پاش كۆتاییی جەنگی ساردەوە خوێندنەوەی بۆ كراوە. گەشانەوەی ئۆرووپا و پەل‌وپۆ هاویشتنی بۆ دۆزینەوە و داگیرکردنی ناوچەی نوێ لە جیهاندا، دواجار بە کۆلۆنیالی کردنی (Colonialism) هەموو وڵاتانی سەر گۆی زەوی، ڕۆڵێکی زۆری لە بەجیهانیکردندا هەبوو. تێکۆشانی ڕزگاریخوازی میللەتانی ژێردەستی کۆلۆنیالیزم ، هەردوو جەنگی جیهانی یەکەم و دووهەم، دروستبوونی سیستەمی کۆمۆنیستی (Communism) و کێشەی جیهانی لە نێوان سەرمایەداری و کۆمۆنیزم، سەرەنجام ڕووخانی کۆمۆنیزم ڕۆلی مێژووییان لە قۆناغی نوێی بەجیهانیبووندا گێڕا.\nئەوەی لێرەدا جێی تێڕامانە، ئەو خوێندنەوە پارادۆکسیکاڵ یان جیاجیایانەن کە دەربارەی لایەنە جۆربەجۆرەکانی بەجیهانیبوون، لە بەردەستدان، بەڵام ئێمە ناتوانین بە شێوەیەکی ڕەها یەک لەم بیروبۆچوونانە پەسند یان ڕەت بکەینەوە، ئەمانەوێ ئاوڕێکی کورت و سەرپێیی لێ بدەینەوە له شێوە ڕوانینەکان بۆ گلۆبالیزەیشێن لە ئاست پرسی ئیتنیکەکان (ethnicity) و نەتەوەکاندا. لێرەدا دوو شێوە ڕوانینی گشتی بۆ ئەم بابەتە هەن کە بە کورتی ئەیانخەینە بەر باس؛\nڕوانگەی ڕیاڵیستی (Realism) یەک لەو دیده تایبەتانەیه، ئەمان پێیان وایە دەوڵەتەکان کاراکتەری سەرەکین لە گۆڕەپانی جیهانیدا و هیچ جۆرە کاراکتەرێکی‌تر لە سەرەوەی دەوڵەتەوە بوونی نییە. هەر ئەمەش وا دەکات دەوڵەتەکان ڕەوتی بەجیهانیبوون بە سوودی خۆیان بشکێننەوە. ڕوانینی لیبڕاڵیسمی (Liberalism) تەواو پێچەوانەی بۆچوونی ڕیاڵیستییە و پێی وایە دوڵەتەکان تاکە کاراکتەری گۆڕەپانەکە نین و هەندێ هێز و لایەنی‌تر لەدایکبوون کە بەپێی ڕادەی توانای خۆیان لە دیاریکردنی شێواز و ڕەوتی پێشڤەچوونی پرۆسەکەدا کاریگەرن.\nئەم ڕوانگەیە ئەڵێت مرۆڤ بوونەوەرێکە کە دەتوانێت بەرەو کەماڵ بڕوات، کە پێداویستی سەرەکیی ئەم کەماڵە دیمۆکراسییە (Democracy) و هۆکارگەلێک وەک میدیاکان، ئێکۆسیستەم و تکنۆلۆژیا لە دەورگێڕە گرنگ و چارەنووس‌سازەکانی جیهانی نوێن، به ڕای من وادیاره بە گشتی ڕوانینی لیبڕاڵی پۆزەتیڤ‌تر بێ. چەندین جۆرە ڕوانگە و بۆچوونی تریش بەرانبەر ئەم پرۆسەیە ئامادەییان هەیە، بۆ نموونه بۆچوونی مارکسیستەکان (Marxism) کە زیاتر لە گۆشەنیگایەکی ئابوورییەوە دەڕواننە ڕەوتی پێکهاتن و پەرەسەندنی بەجیهانیبوون و ڕەخنەی جیدی لێدەگرن، ئەو پێکهاتە کۆمەڵایەتییەی کە مارکسیستەکان لە ڕابردوودا قسەیان لەگەڵ دەکرد، بریتی بوو لە ململانێی چینی باڵادەست و چینی ژێردەست.\nڕوانگەیەكی تریش هەیه که دەڵێت بەجیهانیبوون پرۆسەیەكه که پێی وایە كۆمەڵگای مرۆڤایەتی لە ڕەوتی پێشكەوتنی خۆیدا پێی گەیشتووه و ئەمە شتێكی سروشتیە و هەموو كۆمەڵگاكان بەناچاری پێیدا تێدەپەڕن. هەندێ لە خاوەنڕاكان باس لەوە دەكەن كە كۆمەڵگای فرەچەشنی جیهانی دەبێتە گوندی جیهانی كە هەموو دانیشتوانی بە ئاسانی پێكەوە پەیوەندییان هەیە‌و هەموویان لە كۆمەڵێ یاسا و داب و نەریت و یەك شێواز (Patterns) و شێوازی ژیان پێڕەوی دەكەن و یەك زمان و كولتوور و یەك چارەنووسیان دەبێت.\nپرۆسەی بەجیهانیبوون لەمەڕ گۆڕانكارییە لە فەزا‌و كات. سەرەکیترین هۆكارێك كە لەم تێڕوانینە باس دەكرێ چڕبوونه‌وه‌ی کات و فەزایه كە كەسانێك وەك مانوئل كاستلز (Manuel Castells) لە كتێبی سەردەمی زانیارییەكان (The Rice of the Network Society) و ئەحمەد گوڵمحەممەدی، لە كتێبی “بەجیهانیبوون، كولتوور، شوناس”دا دەیخەنەڕوو.\nهه‌ندێک لايەن بۆ پرۆسەی بەجیهانیبوون به‌م فاكتەرانه ئاماژه ده‌که‌ن:\n1. سەرهەڵدان و گەشەی کۆمپانیا فره ڕەگەزەكان.\n2. زۆربوونی ڕۆڵی نێودەوڵەتی بۆ پاراستنی مافەکانی مرۆڤ.\n3. بابەتەکانی پەیوەست به بەجبهانیبوونی پیسبوونی ژینگه.\n4. بڵاوبوونەوه و کاریگهریی بازاڕەکانی دارایی جیهانی که ئه‌ویش به سێ قۆناغی: سەرمایەداری بازەرگانی، سەرمایەداری پێشەسازی، سەرمایەداری دارایی تێپەڕيوه. (ته‌وه‌سلی، ۲۰۱۲، ل:۲۲)\nبەجیهانیبوون خاوەنی كۆمەڵێك ڕەهەند بەشێوه و ئاستی جیاوازه و ئامانجمان ئەوەیه که بەشێوەیه‌کی کورت بەڵام زانستی تیشك بخەینه سەریان، بەڵام پێکەوە گرێدراوە کە پێکدادەچن .(Interaction) ئێستاش بوارەكانتانی شی دەكەینەوە.\nزۆرن ئەو تئۆریسیه‌نانه‌ی که سیمای سەرەکیی بەجیهانیبوون به ئابووری دەزانن و ده‌ڵێن زەق‌ترین بواره که لەسەدەی ۱۹وه دەسیپێكردووه و له هەلومەرجی ئێستادا خاوەنی دوو ڕەهەندی گەوره يه: 1-ئازادکردنی بازەرگانی نێونەتەوەیی بۆ کاڵاكان. (ئازادی بازەرگانی بۆته هۆی گۆڕینی شێوازەکانی بەرهەمهێنان لەسەر ئاستی وڵاتان و بەدوای ئەویشدا به‌ها جڤاکییەکان به‌رەبه‌ره گەشەیان کردووه. (فاخری، ۲۰۰۶، ل:۳) 2-خزمەتگوزارییەکان و ئازادکردنی شەپۆلی سەرمایه‌ی نێوەنەتەوەیی کە ئەمانەش به یارمەتی پەرەسەندنی تکنۆلۆژیا سێ دەرەنجامی لێدەکەوێتەوه ۱. زۆربوون ۲. پسپۆړی ۳. دابەشكردن (قه‌وام، ۲۰۰۹، ل:۸۹).\nچەند تایبەتمەندیی بەجيهانيبوونی ئابووری:\n١. بەجیهانیبوونی بازاڕه داراییەکان.\n2. بلاوبوونەوەی تکنۆلۆژیا له هەموو جیهان به ئاستی جیاواز.\n3. دروستبوونی هاوشيوه‌ییه‌ك له بەکارهێنانی جیهانی لەگەڵ بازه‌ڕەکانی بەکارهێنانی جیهانی.\n4. جێگۆڕێ له نێوان ئابووری نەتەوەیی و ئابووری سیاسی جیهانی.\n5. کەمبوونه‌وەی ڕۆڵی دەوڵەتی نەتەوه له داڕشتنی ئابووری جیهانی.\n6. زاڵبوونی سەرمایه لەسەر کار و له ئەنجامدا لاوازبوونی هێزی پێشەیی و هەروەها کەسانێک که سەرمایەیان نییه. (زه‌نجانی، ۱۳۸۱، ل:۷۲(\nدوکتۆر مەهدی مەفاخرى مامۆستای زانستگای تاران له كۆلێژى پەیوەندیيه نێوەدەوڵەتییەکان دەڵێت؛ جیهانگیری ئابووری دەتوانین له چوار گروپدا پۆلێن بکەین: ۱. بازەرگانی نێوەدەوڵەتی ۲. سەرمایەدانانی ڕاستەوخۆى دەرەکی ۳. ئالوگۆڕی دارایی ٤. جم‌وجۆڵی هێزی کار.\nبەجیهانی بوون كاریگەری خۆی لەسەر ئاڕاستەی سیاسی هەبووە، بەهەمان شیوەی بەپێچەوانەشەوە هەر ڕاستە ئەوەتا دەبینین كە سیاسەتی دەوڵەتانی جیهان كاریگەری زۆرییان لەسەر ئەم پرسە هەیە. له بواری جیهانیبوونى سياسيدا دەتوانين بڵێين:\n-هێز تەنانەت تایبەت نییه به حکوومەت و دەوڵەتەوه.\n-هێز له سنووری توند و تیژی زیاتر ڕزگاری بووه.\n-هێز به شێوەی سایبرنیتکی (Cybernetics) و توڕ شی دەکرێتەوه.\n-هێز پێویستی به پەیوەندی ئازاده.\n-هێز بەرهەمی رێکەوتنه.\n-زانست و زانیاری وەکوو ئامرازيک له خزمەت بەهەمهێنانی هێزدایه.\nلەوانەیە بتوانین بلێین بەربڵاوترین بۆچوون لە پەیوەندی لەگەڵ بەجیهانیبوونی ئابووری و ئابووری سیاسی نێوەدەوڵەتی ئەوە دەبێت کە بەجیهانیبوونی ئابووری دەوڵەت لاواز دەکات و دەوڵەت توانای کونتڕۆڵ و داڕشتنی بابەتەکانی ئابووری و کۆمەڵایەتی و سیاسی لاواز دەبێت و لە لایەکیترەوە هێز لە نێو کۆمەڵگا دابەش دەبێت و بەرەوە سەرمایەداری نێوەدەوڵەتی باڵ دەکێشێت و دەچێتە ژێر دەستی کۆمپانیا فرەڕەگەزەکان.\nبەجيهانيبوونى مافەکانى مرۆڤ\nڕاگەیانراوی جیهانی مافەکانی مرۆڤ (Universal Declaration of Human Rights) له ساڵی ۱۹۶۸ یەكێک بوو له‌و بابەتانه‌ی که بۆ باشترکردنی پەیوەندی نێوان دەوڵەت و هاوڵاتیان داڕشترا. ناکرێ دیمۆکراسی لە کۆمەڵگای دواکەوتووی برسی هەبێت، مافەکانی مرۆڤ لە ڕەفا و گەشەی ئابووریدا مانایان دەبێ (امارتیا سن، توسعە به مثابه آزادی).\nلە بواری كولتووری هەست بە زۆر گۆرانكاری دەكرێت و بزاڤە كولتووری و كۆمەڵایەتی و نێودەوڵەتیەكان بە بەشێك لەم كۆمەڵگایە هەژمار دەكرێت. له ڕووی کولتوورییەوه بەجیهانیبوون پرۆسێسی جیاکردنەوەوه و له هەمان کاتدا یەك کردنه. ڕابرتسۆن بەجیهانیبوون وەکوو هەستی یەکبوون پیناسه دەکات، دەتوانین بڵێین کە سەردەمی شەڕی سارد و کێبڕکێی نێوان سەرمایەداری و کۆمۆنیزم ڕۆڵێکی گرنگی هەبوو لە بەجیهانی کردنی کولتوور و هەر لایەنێک هەوڵی دەدا کە ئایدۆلۆژیای خۆی لە هەموو بوارەکانی ژیانی مرۆڤدا بەرجەستە بکات. (زەنجانی، ۱۳۸۱، ل:۱۱۸)\nهەندێ لە بیرمەندانی سەدەی نۆزدەیەم، بەتایبەت فەیلەسووف و كۆمەڵناسانی وەك كانت و ماركس لەم بڕوایەدا بوون، كە بە تێپەڕینی كات و گۆڕانی كۆمەڵگە مرۆیییەكان دەور و كاریگەریی كو‌لتوورە جۆراوجۆرەكانی وەك ئایین، ئیتنیك و نەتەوە لە ژیانی كۆمەڵایەتیدا كەمتر دەبنەوە و كۆمەڵگەی جیهانی، بێ جیاوازی و كەلێنە كۆمەڵایەتی-كو‌لتوورییەكان پێك دێ. (ئەحمەد گوڵمحەممەدی)\nپێشکەوتنی بوارەکانی تکنۆلۆژیی و زانست و ئابووری و کولتوور، مرۆڤایەتی خستە ناو قۆناغێکی نوێ کە پێی دەگوترێ بەجیهانیبوون. تكنۆلۆژیا یەكێكە لە سەرەكیترین هەنگاوەكانی سەرهەڵدان و بەرفراوانبوونی ئەم چەمكە چونكوو خۆی لە خۆیدا گەیاندنی جیهان بەیەكتری لە ڕێگەی تكنۆلۆژیاوە دەبێت. نیکۆلاس نیگرۆپۆنتێ Nicholas Negroponte)) دەڵێت: “ئێمە ئەمڕۆ لە جیهانێکدا دەژین کە دیجیتاڵکراوە، ئەم جیهانیەش جارێ ئەمە سەرەتاکەیەتی..”.\nبەجيهانيبوون کاریگەری هەیه لەسەر بزووتنەوه كۆمەڵايەتيیەكان، به لانیکەم له چوار بواردا بزووتنەوه کومەڵایەتییەکان ڕەهه‌ندی جیهانیان هەیه وەکوو: بزووتنەوەکانی ژینگه، بزووتنەوەکانی ئاشتبوونەوه، بزووتنەوه کانی ژنان، بزووتنەوەکانی کرێکاری که ئامانجیان کاریگەری لەسەر دەوڵەت نەتەوەکان بووه، (دهقانی، ۱۳۸٦، ل:۱۲).\nبەجیهانیبون و کۆمەڵگای کوردی:\nپرسی كو‌لتوور و شۆناس یەكێك لەو پرسانەیە كە لەژێر پارادایمی (Paradigm) بەجیهانیبوونەوە گڕوتینێكی نوێی بەخۆیەوە بینیوە، بەتایبەت بۆ نەتەوە، ئایین، ئایینزا، ئیتنیك، گرووپ، ناسنامه و بزووتنەوە پەراوێزخراوەكان، بۆیە تێگەیشتن لەم پرسە ئالۆزە و كاریگەرییەكانی بەجیهانیبوون لەسەر پرسە ناسنامەیی و كو‌لتوورییەكان بۆ ئێمەی كورد كە تاكوو ئێستا خاوەن دەوڵەت نەبووینه، گرنگیی تایبەتیی هەیە. بەهەرحاڵ کۆمەڵگای کوردستانیش وەک ماڵێکه لەو گوندەی مارشاڵ مەک‌لوهان (Marshal McLuhan) لە ساڵی ١٩٦١ ناوی لێنا گوندی جیهانی (Global Village). لەو گوندەدا هەموو ماڵەکان خاوەنی مێژوو و کولتوور و بەرژەوەندی تایبەتی خۆیانن و پێکەوە لە دان و ستاندن دان.\nدەبێ یەک بناسن. بەڵام کوردستان لەو گوندەدا لە کام پێگەیە؟ چارەنووسی چیە؟ ئێمه وەکوو کورد هەوڵمان داوە هەموو ئامێرەکانی بەجیهانیبوون بخەینه خزمەتی کێشەی خۆمانەوە؛ هەر لە سەتەلایت و تێلەڤیزیۆنەوە بگرە تا ئینتەرنێت، هەموو بوونەتە ڕووبەرێکی لەبار بۆ یەکانگیرکردنی خواستە نەتەوەییەکانمان لەگەڵ کاراکتەر و بارودۆخە نوێیەکانی جیهان و سەردەمی بەجیهانیبووندا. بەڵام بۆ گەیشتن به لووتکەی مۆدێڕنیزاسیۆن (Modernization)، ئەمە تەنیا سەرەتا و دەسپێکی کارەکانە و هێشتا کوردەواری زۆری ماوە چەمکە مۆدێڕنەکانی وەک عەقڵانییەت و دیمۆکراسی بەتەواوەتی تێکەڵی بزاڤی کولتووری و سیاسیی خۆی بکات، کە سەرەکی‌ترین ئەرکی ئێستاشمان ناساندن و بەرهەمهێنانی درووستی هەموو مەعریفە جۆراوجۆرەکانی جیهانی ڕووناکبیریی ئەم سەردەمەیە، خوێندنەوەیەک کە پێویستە شێلگیرانە و بە قووڵبوونەوەیەکی جیاواز لە پێشوو بیگەیەنینە ئەنجام. بێگومان خوێندنەوەکان و کارەکانی بزاڤی ڕۆشنبیریی کوردی بۆ چەمکێک وەک بەجیهانیبوون، لەم پێناوەدا دەورێکی گەورە و گرنگ ئەگێڕێت.\nبەجیهانیبون بۆته جێگەی بایەخی بەشێك له تۆێژەران و بابەتی لێکۆڵینەوەکان له ناوەندەکانی توێژینەوه و لێکۆڵینەوه و پێکەوه ئاڵاندنی زیاتری جیهانییه بەڵام به ژمارەیەک پرۆسەی ئاڵوز و تێکەڵاو که له بنەڕەتدا ئابووری، تکنۆلۆژی و کولتووری و ژینگه‌یی و سیاسيیه له ژێر ناوی “بەجیهانیبوون” تیۆریزه کراون. جیهانیبوون هەڵگری ڕەوتی هاتووچوی کاڵا و سەرمایه، مرۆڤ و زانیاری و بیروڕا و مەترسییه نێوەدەوڵەتییەکانه. لە لایەک جیهان لە قۆناغی گواستنەوە دایە بۆ شکڵگرتنی چەمک و پەیوەندی نوێ لە لایەکیترەوە جیهان ئاڵۆز و پێشبینی نەکراوە و ناوەندییەتی کاڵ بۆتەوە و ئیدی چیتر ئاکارەکان لەسەر بنەمای بونیاد (Structure)، یان ئایدۆلۆژیا نییە، بەڵکوو زیاتر لەسەر بنەمای کاروکاردانەوەیە (Dialectic) و دەوڵەتانی دواکەوتوو یان ئایدۆلۆژیک کێشەی زۆریان بۆ درووست بووە. لێرەدا ڕوانگەیەكی جیاوازتریش بوونی هەیە، ڕوانگەیەك كە پێی وایە لەگەڵ ئەوەی بەجیهانیبوون دەبێتە هۆی دروستبوونی كولتووری هاوبەش و تایبەتگەراییە كو‌لتوورییەكانیش Cultural particularism)) بەهێز دەكات. بەجیهانیبوون دەبێتە هۆی ئەوەی كە كۆمەڵێ كولتوور و شێوازی ژیان و بەهای هاوبەش لە نێوان خەڵكدا درووست بێت وەكوو ڕێزگرتن لە مافی مرۆڤ، دێمۆكراسی، ئازادی و… هتد، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا كۆمەڵگا و نەتەوەكان كۆمەڵێ تایبەتمەندی خۆیان دەپارێزن. بەجیهانیبوون له لایەکەوه به‌رەو نەهێشتنی ناوەندگەرایی (Centralism) له دەسەڵات ئاراستەمان دەکات و له لایەکیترەوه دەبیته هۆى سەرهەڵدانی چەندین جۆر دەسەڵاتی بان نەتەوەیی.\n1- ئه‌نتۆنی، گیدنزو: حەسه‌ن ئەحمەد مستەفا ، ”كۆمەڵناسی”، هەولێر، چاپخانه‌ی ئاراس، ۲۰۰۹.\n2- د.عبدالعلی قەوام، وەرگێڕانی سەلاح جەعفەری، “جیهانیبوون و جیهانی سێهەم و ئاسایشی نەتەوایی، هەولێر، چاپخانەی هاوسەر، ۲۰۰۹.\n3- عەلیڕە‌زا گەنجی و ئەوانیتر، و: عارف سه‌لیمی، “ئاسایشی نەتەوەیی و ئاسایشی تۆڕەکان”، هەولێر، چاپخانەی دەزگای ئاراس، ۲۰۰۷.\n4- د. ئیسماعیل مه‌ردانی گیوی و ئەوانيتر، وەرگێڕانی: ئازاد وەلەدبەگی، بەجیهانیبوون و شۆناس و نەتەوەیی، هه‌ولێر، سەنتەری ڕووناکبیری هەتاو، ۲۰۰۶.\n۵- د. سالح مەڵاعومەرعيسی، ئەتنيک‌گه‌رایی و دەوڵەتی نەتەوەیی له چەرخی بەجیهانیبووندا، هەولێر، ده‌زگای ئاراس، ۲۰۰۸.\n٦- ئازاد، حەممه، “چاخی زانیاری (گەشەی کۆمەڵگه‌ی نیتوۆرک) دەروازەیه‌ک بۆ مانوێڵ کاستیلز، سلێمانی، ده‌زگای چاپ و پەخشی سه‌رده‌م، ۲۰۰۶.\n۷- مەهدی مسگفی ئەحمەد، ”به‌جیهانیبوونی سیاسی و کاریگەری لەسه‌ر دۆزی کورد”، هەولێر، نووسینگەی تەفسیر بۆ بڵاوکردنەوە و ڕاگەیاندن، 2010.\n8- مانوئل كاستلز، عصر اطلاعات: اقتصاد، جامعە و فرهنگ (ظهور جامعە شبكە ای) جلد اول، ترجمە: احد علیقلیان و افشین خاكباز، تهران: گرح نو، چاپ پنجم 1385.\n9- یورگن هابرماس، جهانی شدن و آ‌یندە دمكراسی: منظومە پساملی، ترجمە كمال پولادی، تهران: نشر مركز، 1380.\n10- احمد گل‌محمدی، جهانی شدن فرهنگ، هویت، تهران نشر نی، 1381.\n11- داریوش اخوان زنجانی، “جهانی شدن و سیاست خارجی”، مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه، چاپ اول، تهران، 1381.\n12- دکتر مجید توسلی،”پدیده‌ای بنام جهانی شدن”، پرسمان، تیر 1386، شماره 58.\n13- دکتر محمود دهقانی، “ابعاد پدیدە جهانی شدن”، مرکز تحقیقات استراتژیک، اقتصادی، سیاسی و بین‌المللی در عصر جهانی شدن، شماره ۷، سال ۱۳۸٦.\n14- پژوهش نامە علوم اجتماعی، سال دوم، شمارە 2، تابستان 1387، بررسی نقش رسانە های نوین با تاكید بر ماهوارە و اینترنیت بر هویت فرهنگی دانشجویان، د. احمد آذین و كبری پیرمحمدی.\n15- فصلنامە مطالعات راهبردی، پژوهشكدە مطالعات راهبردی، سال چهارم، شمارە سوم، پاییز 1380، در چیستی جهانی شدن: تاملی نظری در سمت و سرشت آهنگ جهانی، قدیر نصری.\n16. Clark, John, 1997, Globalization and fragmentation, oxford university press.\n17. Giddens, Antony, 1990, The Consequences of Modernity, Cambridge, London, polity press,\n18. Meyer, Anna & Katrina Geschiere, 1999, globalization and Identity, Oxford, Blackwell.\nPrevious كاتێك ئه‌زموونەکان ده‌دوێن … له‌فارسیه‌وه: كه‌ریم سۆفی\nNext لە یادی 200 ساڵەی لە دایکبوونی کارڵ مارکسدا، چاوپێکەوتن لەگەڵ دیتمار داث


گرافیک... زانیاری لەبارەی ڤایرۆسی تای خوێنبەربوون\nتا ئێستا هیچ چاره‌سه‌ر و ڤاكسینێك بۆ ئه‌و نه‌خۆشییه ڤایرۆسییه نه‌دۆزراوه‌ته‌وه\nگوڵباخ بەهرامی 14:47 2021/07/18\nگوڵباخ بەھرامی، بێژەر و پێشكەشكار\nکوردستان نه‌خۆشی تای خوێنبەربوون\nنەخۆشی تای خوێنبەربوون، نەخۆشییەکی مەترسیدارە كه له ئاژه‌ڵه‌وه بۆ مرۆڤ ده‌گوازرێته‌وه و ده‌بێته هۆی مردنی 60%ی تووشبووان. له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی تا ئێستا هیچ چاره‌سه‌ر و ڤاكسینێك بۆ ئه‌و نه‌خۆشییه ڤایرۆسییه نه‌دۆزراوه‌ته‌وه.\nڤایرۆسی تای خوێنبەربوو، ڤایرۆسیەکە بە ھۆی چەند جۆرێکی جیاوازی ڤایرۆسەوە تووشی مرۆڤ دەبێت و دەبێتە ھۆی زیان گەیاندن بە خوێنبەرە بچووکەکان، دواتر خوێنبەربوون کە دەبێتە ھۆی مەترسی بۆ سەر ژیانی تووشبووەکە.\nشێوازی گواستنەوەی نەخۆشیەکە، بەپێی جۆری ڤایرۆسەکە دەگۆڕێت بەجۆرێک لە ھەندێک حاڵەتدا بەھۆی گەستنی مێشولە دەگوازرێتەوە، ھەروەھا بە بەرکەوتنی بە شلەکانی ئاژەڵە تووشبوو نەخۆشیەکە دەگوازرێتەوە بۆ مرۆڤ.\nنیشانەکانی نەخۆشیەکە لەنێوان 3-14 رۆژ دەردەکەوێت کە ئەمانەن:\n2- بێهێز بوون\n4- ئازاری ئێسک و جومگە و ماسولکەکان.\nنیشانەکانی تەشەنەکردنی نەخۆشییەکە بەمشێویەیە:\nخوێنبەربوون لەژێر پێست هەروەها تێکچوونی فرمانەکانی کۆئەندامی دەمار و هەندێکجاریش بورانەوە. لە حاڵەتی مەترسیداریشد لەکارکەوتنی گورچیلە و جگەر و کێشەی ھەناسەیە.\nبەگوێرەی ئامارەکان، له دوو هه‌فته‌ی رابردوودا سێ حاڵه‌تی مردن به نه‌خۆشی تای خوێنبەربوون لە عێراق تۆماركراوه، یه‌كێكیان له به‌غدا، دوو كه‌سی دیكه‌ش له پارێزگای زیقاڕ، له‌گه‌ڵ دوو حاڵه‌تی دیكه‌ی گومانلێكراو له ئه‌نبار.


کەرکوکییەکان داوای پاراستنی ئەرشیفی یەکەمین کەناڵی کوردی شارەکەیان دەکەن. - Hataw کەرکوکییەکان داوای پاراستنی ئەرشیفی یەکەمین کەناڵی کوردی شارەکەیان دەکەن. - Hataw\nسەرەتا > ڕاپۆرت > کەرکوکییەکان داوای پاراستنی ئەرشیفی یەکەمین کەناڵی کوردی شارەکەیان دەکەن.\nکەرکوکییەکان داوای پاراستنی ئەرشیفی یەکەمین کەناڵی کوردی شارەکەیان دەکەن.\nکەرکوک ئەو شارەی لەناوەڕاست و کۆتاییەکانی سەدەی ڕابردوو پێشەنگی شارەکوردییەکانی عێراق بوو بۆڕۆشنبیری و هونەر، بەڕای ڕۆشنبیران و ڕوناکبیرانی شارەکە ئێستا ململانێی دەسەڵاتی کوردی و عەرەبی تاقەتییان لەشارەکە بڕیوە و لەهەموو ڕوویەکەوە بۆپێش دەرچوونی یەکەمین ڕۆژنامەی کوردی گەڕێندراوەتەوە.\nڕۆشنبیرانی شارەکە دەڵێن، ئەو پێشکەوتنە کەمە هونەرییەی ئێستا لەشارەکەدا بوونی هەیە بۆ هەوڵ و ماندووبوونی ڕۆشنبیرانی شارەکە خۆیان دەگەڕێتەوە، کەڕێگەیان نەداوە شارەکەیان لەڕووی هونەرییەوە بکەوێت، هەر بۆیە ئێستا بەدرووشمی "باهەمووان بەشداربین" کۆمەڵێک لەڕۆژنامەنووس و ڕۆشنبیرانی شارەکە کەمپینێکیان بۆپاراستنی ئەرشیفی تەلەفزیۆنی کەرکوک ڕێکخستووە و داوا لەحکومەتی هەرێمی کوردستان دەکەن هاوکارییان بێت لەپاراستنی ئەو ئەرشیفە تەلەفزیۆنییە.\nوێنەی پۆستەری کەمپینەکە\nڕۆژی چوارشەمەی ڕابردوو بەڕێوەبەرایەتی ڕۆشنبیری و هونەری کەرکوک، کەسەربەحکومەتی هەرێمی کوردستانە، کۆڕێکی بۆ هاشم جەباری بەڕێوەبەری کۆنی هەردوو بەشی کوردی و تروکمانی تەلەفزیۆنی کەرکوکی عێراقی و یەکێک لەپێشکەشکارە دیارەکانی تەلەفزیۆنەکە ئەنجامدا و لەکۆڕەکەدا ناوبراو تیشکی خستەسەر ئەو مەترسییانەی، کەلەئێستا و ڕابردووشدا هاتوونەتە سەر ئەو ئەرشیفە کۆنانەی، کەئێستا لەبارەگای تەلەفزیۆنی کەرکوکی عێراقی هەڵگیراوە، لەدوای کۆڕەکەش کەمپینێک بۆپاراستنی ئەرشیفی تەلەفزیۆنی کەرکوکی عێراقی ڕاگەیاندرا.\nوێنەی ئامادەبووانی کۆڕەکەی هاشم جەباری\nلەدوای دامەزراندنی تەلەفزیۆنی بەغدا لەساڵی۱۹٥٦، تەلەفزیۆنی کەرکوک یەکەم تەلەفزیۆن بوو لەسەر ئاستی پارێزگاکانی عێراق وتەنانەت پێش هەندێک وڵاتانی ناوچەکەش کەوت لە پەخشکردندا، کەئەوانیش( بەحرەین وچەند وڵاتێکی تری کەنداوی عەرەبی بوون.\nتەلەفزیۆنی کەرکوک جگە لە بەرنامەکوردییکانی بەشێک لە بەرنامەکانی تری بە ئامادەکراوی پێش وەخت لەتەلەفزیۆنی بەغداوە دەهاتن لە کەرکوک پەخش دەکرا. لە سەرەتای ساڵی ۱۹٦۸وە پەخشی هەواڵەکان بە زمانی کوردی دەستیپێکرد، لە پاڵ کوردیدا، ڕۆژانە یەک کاتژمێر بە زمانی تورکمانی ونیو کاتژمێر بەزمانی سریانی پەخش دەکرا، ساڵی ۱۹۷٤ کە تەلەفزیۆنی کەرکوک جیابوەوە وسەربەخۆیی خۆی بەدەست هێنا وبەرنامە تورکمانی وسریانیەکەی چونە پاڵ بەرنامە عەرەبیەکان لە کەناڵێکی تردا.\nپەخشی کوردی گەیەنرایە سەرتاسەری کوردستان وهەندێک شار وشارۆچکەی کوردستانی ئێرانیش، ئەمەش وای کرد تەلەفزیۆنی کەرکوک بێتە تەلەفزیۆنێکی هەرێمی.\nلە ساڵی ۱۹۸۰ جارێکیتر پەخشی بەرنامەکانی کوردی، تورکمانی، سریانی، عەرەبی لەگەڵ پەخشە کوردییەکە یەکخران، سەرەتا پەخشی تەلەفزیۆنی کەرکوک ڕەش وسپی بوو، بەڵام لە ناوەڕاستی حەفتاکان تەلەفزیۆنی ڕەنگا وڕەنگ شوێنی تەلەفزیۆنی ڕەش وسپی گرتەوە.\nشاشەی تەلەفزیونی کەرکوک شەرەفی پەخشکردنی بەیانی یازدەی ئازاری بەرکەوت، کە کوردستانی بردە قۆناغێکی نوێوە.\nبەرنامە وڕۆشنبیری وسیاسییەکان تەکانێکی گەورەی بە خۆییەوە بینی وبۆ ماوەی چوار ساڵ لەساڵی۱۹۷۰بۆ۱۹۷٤، ساڵانێکی زێڕین بو بۆکورد لە گەشەپێدانی هەموو بوارەکانی ژیان لە ڕێگەی شاشەی تەلەفزیۆنی کوردی کەرکوکەوە.\nساڵی ۲۰۰۳ بەهۆی شەڕی عێراق و هاوپەیمانەکانی ئەمریکا تەلەفزیۆنی کەرکوکیش هاوشێوەی تەلەفزیۆنەکانی تر داخرا و دوای کۆتاییهاتن بەجەنگ و کۆنتڕۆڵکردنی عێراق لەلایەن ئەمریکا و هاوپەیمانەکانی تەلەفزیۆنە ناوخۆییەکانی عێراق لەچوارچێوەی تۆڕێکی ڕاگەیاندنی هەواڵی کۆکرانەوە و دوای شانزە ساڵیش بۆیەکەمین جار کەناڵێکی ئاسمانی عێراقی تایبەت بەکورد بەناوی عێراقییە کوردی لەچوارچێوەی تۆڕی ڕاگەیاندنی عێراقی لەبەهاری ئەم ساڵدا دەستی بەپەخش کردن کرد.\nلەبارەی ئەرشیفی تەلەفزیۆنی کەرکوکی عێراقی یەوە، هاشم جەباری بەڕێوەبەری کۆنی هەردوو بەشی کوردی و تروکمانی تەلەفزیۆنی کەرکوکی عێراقی و یەکێک لەپێشکەشکارە دیارەکانی تەلەفزیۆنەکە، تایبەت بەسایتی هەتاو دوا و گوتی: ئەرشیفی کۆنی تەلەفزیۆنی کەرکوک ئەرشیفێکی ئێجگار گەورەیە و بەهەزاران کاسێتی تێدایە کەلەڕابردوودا خزمتێکی گەورەی بەبواری ڕاگەیاندنی کوردی کردووە.\nلەبارەی هەوڵی لایەنە سیاسییەکانی کوردستان و حکومەتی هەرێمی کوردستان هاشم بۆهەتاو ئەوەشی ئاشکراکرد، کەکاتی خۆی فەلەکەدین کاکەیی وەزیری پێشووتری وەزارەتی ڕۆشنبیری هەرێمی کوردستان کاتێک چاوی ئەو ئەرشیفانە کەوتووە سەری سوڕماوە و بەڵێنی چارەسەرکردنی داوە بەڵام نەیتوانی کێشەکە چارەسەربکات و دوای ئەویش فریاد ڕواندزی بەڵێنی چارەسەرکردنی کێشەکەی دا بەڵام ئەویش نەیتوانی کێشەکە چارەسەربکات، گوتیشی، پاش ئەوەی لەڕێی دەزگایەکی ڕاگەیاندنەوە باسی ئەو ئەرشیفەی کردووە، لەلایەن هێرۆ ئیبراهیم ئەحمەد سیاسەتمەدار و خێزانی مام جەلال سەرۆک کۆماری پێشووتری عێراقەوە بانگێشت کراوە و لەلایەن ناوبراوەوە بەڵێنی چارەسەر کردنی کێشەکە دراوە بەڵام ئەویش نەیتوانیوە کێشەکە چارەسەربکات.\nهاشم جەباری بۆهەتاو ئەوەی درکاند، ئەو کێشەیە لەڕێی ئامێرێکەوە چارەسەر دەکرێت، کەلەئەمریکا بوونی هەیە و دەتواندرێ لەڕێی ئەو ئامێرانەوە هەموو ئەو کاسێتانەی دوو ئینجن بکرێن بەیەک ئینج و پاشان ڤیدیۆکان بکرێن سەر سیدی.\nهاشم جەباری بۆهەتاو باسی لەوەش کرد، کەچوار ساڵ بەر لەئێستا کاتێک لەلایەن تۆڕی ڕاگەیاندنی عێراقییەوە هەوڵی گواستنەوەی کاسێتەکان دراوە بەهەوڵی پەڕلەمانتار شوان داودی کێشەکە چارەسەر کراوە و داوا لەبەڕێوەبەری گشتی تۆڕی ڕاگەیاندنی عێراقی کراوە، کەئەو کاسێتانە لەکەرکوک نەگوازنەوە.\nلەباری هەڵوێستی لایەن و کەسایەتییە تروکمانییەکانەوە جەباری گوتی، وێڕای ئەوەی بەشێکی زۆر لەو کاسێتانە هی تروکمانەکانە باڵام تائێستا ئەوان هیچ هەوڵێکیان بۆی نەداوەی ئەوەیشی من کردوومە وەک ئەرکێکی ئەخلاقی و مرۆڤی خۆم دەیکەم.\nلەبارەی ئەوەی ئەگەر ئەو کاسێتانە لەکەرکوک بن یان لەبەغدا چ کاریگەرییەکی دەبێت، هاشم ڕاگەیاند گەر ئەو کاسێتانە بگوزرێنەوە بۆبەغدا لەناو دەچن هاوشێوەی ئەو کاسێتانەی لەکۆتایی ساڵانی نەوەدەکانی سەدەی ڕابردوو و سەرەتای ساڵانی ۲۰۰۰ و۲۰۰۱و۲۰۰۲ ڤیدیۆ کوردییەکان لەناو دەبرێن و لەشوێنیان ڤیدیۆی نوێ دادەندرێت.\nلەلایەکی ترەوە سیروان بێلانە بەڕێوەبەری گشتی بەڕێوەبەرایەتی ڕۆشنبیری و هونەری کەرکوک تایبەت بەو پرسە بۆهەتاو دوا و گوتی، لەسەرەتای ڕاگەیاندنی ئەم کەمپینەوە هیچ کەس و لایەنێک، جگە لەچەند هونەرمەند و ڕۆشنبیرێکی شاری هەولێر، هیچ کەسێک پەیوەندی پێمانەوە نەکردووە و داوای لەهونەرمەندان و ڕۆشنبیران کرد، کەبەدەم ئەم کەمپینەوە بێن و بەشداری ئەم کەمپینە بن بۆئەوەی بتوانن ئەو کێشەیە چارەسەربکەن.\nبێلانە ئەوەشی گوت گەر ئەو هەزاران کاسێتە ڕزگاربکرێن ئەوا دەتواندرێت لەڕێی دراما و گۆرانی و بەرنامە کوردییەکانەوە کاریگەری دراما بیانییەکان بەسەر تاکی کورد و میدیاکوردییەکان کەم بکرێتەوە.\nلەکۆتایی لێدوانەکەی دا بێلانە داوای بەدەمەوە هاتنی گەرمی لەهاوڵاتییان و ڕۆشنبیرانی هەرێمی کوردستانی کرد و گوتی، ئەو هەمووە ئەرشیفە تەنها بەشێکی کەمی هی ڕۆشنبیرانی کەرکوکە و بەشەکەی تری هی شارەکانی تری هەرێمی کوردستانە بۆیە پێویستە ئەوانیش هاوخەممان بن و بەداواکەمانەوە بێن.\nبەپێی زانیارییەکانی هەتاو ئێستا ئەو کاسێتانە لەئۆفیسی کەرکوکی تۆڕی ڕاگەیاندنی عێراقی داندراون و چاوەڕێی لایەنێک دەکات، کەچارەنووسیان یەکلایی بکاتەوە.\nItem Reviewed: کەرکوکییەکان داوای پاراستنی ئەرشیفی یەکەمین کەناڵی کوردی شارەکەیان دەکەن. Rating: 5 Reviewed By: ئاکام وەزیری


کوردی – الصفحة 3 – منظمة البديل الشيوعي في العراق\nهەژاری و نایەکسانی لەدوای کۆڤید\nشیرین عبدالله یەک ساڵ تێپەڕی بەسەر بڵاوبونەوەی ڤایرۆسی کۆڤید-١٩. ئاکامە تەندروستیەکانی کۆڤید لە کورت و درێژ خایەندا شوێنی ئەم باسە نیە، لێرەدا دەمەوێت بچمە سەر ئاکامە کۆمەڵایەتی و ئابوریەکانی کە بەپێی ئامارە جیهانیەکان پێدەچێت چەندین دەیە بخایەنێت و لەوانەیە بۆ هەندیک وڵات هەتاهەتایی بێت. ڤایرۆسی نایەکسانی: هەندێک نازناوی "ڤایرۆسی نایەکسانی"یان لێناوە، لەکاتێکدا کۆڤید -١٩ جیاوازی نازانانێت لەنێوان توشبواندا، بەڵام لە ...\nدروسترین بژاردە، پێداگری لەسەر ڕەدکردنەوەی پرۆژەکەی شێخ نەهرۆیە\nجەمال کۆشش یەک: وەک لە میدیاکانەوە، لە ووتەکانی شێخ نەهرۆ و لە زاری ئەمەل جەلال - دامەزراوی لیستی یەکێتی- "سەرۆکی دەستەی سەرۆکایەتی گەشتوگوزار" لەسەردانی بۆ لای شێخ نەهرۆ ڕاگەیەنرا کە بەنیازن پرۆژەی دروستکردنی مەرجەعیەتی تەریقەتی قادری لە ئاستی جیهانیدا بە پێدانی دەیان دۆنم زەوی لەسەر ڕێگای بەختیاری لەسلێمانی لە چوارچێوەی گەشەپێدانی پرۆژەی گەشتیاریدا جێبەجێ بکەن. دوو: دوای ئاگاداربونەوەی ڕای گشتی ...\nشەشەمین وەجبەی بەڕێکردنی ژنان بەرەو کۆیلایەتی لەژێرناوی " شەشەمین فیستفاڵی تاجی زێرین" لە هەلەبجە لەرۆژی ١٢.٠٢.٢٠٢١ بە بەشداری ١٣٥٧ کەس بەڕێوەچوو. بەڵی خۆ نواندنێکی شێوە سەربازی بە ڕەنگی زەیتونی و جل وبەرگ ورێکخستنی ریزەکان وهۆڵ و مەراسیمەکەوە دیار بوو. کەڕنەڤاڵێک هەموو بیرەوەرییە کانی سەردەمی بەعسمان لە هەستی درۆینانەی شاعیرو و زرنگانەوەی بەتاڵی ووشەی پێدا هەڵگوتن بە جەنگاوەرانی ئیسلامدا دەهێنایەوە یاد. ...\nچاوپێکەوتن لەگەڵ نەوزاد بابان\nڕەوت: لەمانگی دوانزەی ساڵی پار (٢٠٢٠) هەوڵێک هاتەئاراوە بۆ لێک نزیکبوونەوەی هەڵسوڕاوانی بزوتنەوە ناڕەزایەتیەکان و حزب و ڕێکخراوەکانی سەر بە بزوتنەوەی چەپ و کۆمۆنیستی مەبەستی کاری هاوبەش و هاوئاهەنگی کار و جۆرێک لە یەکیەتی نێوان هەڵسوڕاوان و ڕێکخراوەکانی ئەو بزوتنەوەیە، دەمانەوێت بۆ خوێنەرانمان ڕوونبکەیتەوە ئەم هەوڵە چۆن دەستی پێکرد و بە چ پڕۆسەیەکدا تێپەڕی و ئێستا ئاکامەکەی بەکوێ گەیشتووە؟ نەوزاد ...\nجەمال کۆشش مانگرتنە کرێکارییەکانی ناوەندە پیشەسازییەکان و خۆپیشاندانە سەراسەرییەکانی فەرەنسا و هێزی ملیۆنی کرێکارانی کەرتی کشتوکاڵی هیندستان، بەرەنگاری پاڵەوانانەی خوێندکارانی ئەنقەرە، بریسکەی یادی دەساڵەی بەهاری عەرەبی، تا ڕاپەڕینی یەکساڵەیی خەڵکی خواروو و ناوەڕاستی عێراق و ڕاپەڕینی دیسەمبەری خەڵکی کوردستان، ئەو هێزە شۆڕشگێڕانەیە پێدەنێتە نێو مێژووی دوای کۆرۆنا. لە ماوەی ساڵی ڕابردودا نیو ملیارد ئینسان بۆ خوار هێڵی هەژاری پاڵنراون، هاوکات ...\nHey Buddy!, I found this information for you: "هەژاری و نایەکسانی لەدوای کۆڤید". Here is the website link: https://www.albadeel-alsheoi.org/ar/?p=4801. Thank you


بەڕێوەبەرایەتییەكی سلێمانی مەترسی تێكەڵاوبوونی بەنزین و ئاوی ژێر زەوی ڕاگەیاند – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2018/07/15 - 7:17 PM\nبەڕێوەبەری ئاوی ژێر زەوی سلێمانی ڕایگەیاند، لەكاتی پێدانی مۆڵەت بە بەنزینخانەكان هیچ پرسێك بە بەڕێوەبەرایەتییەكەیان ناكەن و ئەوەیش وایكردووە، كە گومانی ئەوە دروست بێت، كە بەنزین تێكەڵ بە ئاوی ژێر زەوی دەبێت.\nعەباس عەلی، بەڕێوەبەری ئاوی ژێر زەوی سلێمانی بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، كە لە ماوەی ڕابردوودا هیچ نوسراوێك نەكراوە بۆ ئەوەی بۆچونیان بزانرێت و لێكۆڵینەوە لە شوێنی بەنزینخانەكان بكەن، بۆ دڵنیابوون لە گونجاوی شوێنی بەنزینخانەكە.\nوتیشی، “ماوەی چەند ڕۆژێك پێش ئێستا كێشەی بەنزینخانەكەی سەرچنار دروست بوو، لەوكاتەوە بڕیاردراوە، كە بۆ وەرگرتنی مۆڵەت پرس بە ئێمەیش بكرێت، بەڵام پێش ئەوە هیچ پرسێك بە ئێمە نەدەكرا”.\nناوبراو هەر لە قسەكانیدا ڕوونیكردەوە، كە ئەگەر ڕێوشوێنی پێویست نەگیرێتەبەر بۆ پاراستنی، ئاوی ژێر زەوی دەكەوێتە مەترسیەوە و بەنزینی تێكەڵ دەبێت.\nبەڕێوەبەری ئاوی ژێر زەوی سلێمانی ئەوەشی خستەڕوو، كە پێویستە پێش پێدانی مۆڵە بە بەنزینخانەكان لێكۆڵینەوە لە شوێنەكەی بكەن و دڵنیابن، كە تێكەڵ بە ئاوی ژێر زەوی نابێت، ئەگەر مەترسییەكیش هەبێت چارەسەری بۆ بكەن.\nسەركردایەتییەكی یەكێتی: داواكاریەكی كورد لە بەغدا هەر كۆنەكانە


ئێلیه‌ن وه‌یر به‌هێزترین كۆمپیوته‌ری گه‌یمینگی خسته بازاڕه‌كانه‌وه\n(ئێلیه‌ن وه‌یر) كه یه‌كێكه له كۆمپانیا به‌ناوبانگه‌كانی دنیا بۆ دروستكردنی كۆمپیوته‌ری به‌هێز و ناوازه، بۆ ساڵی 2018 یه‌كێك له باشترین و به‌هێزترین كۆمپیوته‌ری گه‌یمینگی خسته بازاڕه‌كانه‌وه.\nبه‌پێی هه‌واڵێك كه له ماڵپه‌ڕی "techradar" دا بڵاو كراوه‌ته‌وه و باس له نوێترین كۆمپیوته‌ر ده‌كات كه بۆ هه‌وادارانی گه‌یمینگ دروستی كراوه و ده‌ڵێت، كۆمپانیای (ئێلیه‌ن وه‌یر) بۆ ساڵی 2018 نوێترین كۆمپیوته‌ری گه‌یمینگی دروست كرد و خستیه بازاڕه‌كانی دنیاوه، وه‌ك كۆمپانیاكه باس له‌و به‌رهه‌مه ده‌كات، ئه‌م كۆمپیوته‌ره به شێوازێكی زۆر ناوازه دیزاین كراوه و هێزێكی زۆری بۆ دانراوه، ئه‌مه‌ش وای كردووه ببێته جێگای سه‌رنجی هه‌وادارانی گه‌یمینگ.\nكۆمپانیاكه ئه‌وه‌ی روونكردوه‌ته‌وه كه ئه‌م كۆمپیوته‌ره گه‌یمینگه ڕامی له هه‌شت گێگابایته‌وه ده‌ست پێ ده‌كات تا ده‌گاته 64 گێگابایت و میمۆری ناوه‌كی 256 بۆ 512 گێگابایت و شاشه‌كه‌ی 14.2 ئینجه و روونییه‌كه‌ی ده‌گات 1080 به 2280 پیكسڵ و به كۆڕای پێنج و حه‌وت كار ده‌كات، جگه له‌وه‌یش به دیزاینێكی زۆر جوان و هێزێكی زۆر دروست كراوه، ئه‌مه‌ش وای كردووه ئه‌م كۆمپیوته‌ره ببێت به یه‌كێك له باشترین كۆمپیوته‌ره‌كان له دنیادا.\nجگه له‌وه‌یش كۆمپانیاكه ده‌رباره‌ی نرخی ئه‌م كۆمپیوته‌ره گه‌یمینگه چه‌ند روونكردنه‌وه‌یه‌ك ده‌دات و ده‌ڵێت، به‌هۆی ئه‌وه‌ی كه چه‌ندان تایبه‌تمه‌ندیی ناوازه و دیزاینێكی سه‌رسوڕهێنه‌ری هه‌یه نرخه‌كه‌ی ده‌گاته دوو هه‌زار و 904 دۆلاری ئه‌مه‌ریكی.


ته‌وه‌رێکى سه‌ره‌کى دیبه‌یتى دیموکراته‌کان لێکۆڵینه‌وه‌کانى کۆنگرێس له‌سه‌ر دۆناڵد ترامپ بوو\nدیموکراته‌کان شه‌وى ڕابردوو دیبه‌یتێکى دیکه‌یان بۆ هه‌ڵبژاردنه‌کانى سه‌رۆکایه‌تى ساڵى 2020 ئه‌نجام دا و مه‌سه‌له‌ى لێکۆڵینه‌وه‌کانى کۆنگرێس له‌سه‌ر سه‌رۆک ترامپ ته‌وه‌رێکى سه‌ره‌کیـیان بوو.\nدیبه‌یته‌که له شارى ئه‌تله‌نتاى پایته‌ختى ویلایه‌تى جۆرجیا به‌ڕێوه‌چوو و تیایدا له کۆى 17 کاندیدى دیموکرات، 10 کاندیدیان به‌شداریـیان کردبوو، ئه‌وانیش:\nکۆرى بووکه‌ر، سیناتۆرى ویلایه‌تى نیو جێرزی.\nتولسى گاببارد، ئه‌ندامى ئه‌نجومه‌نى نوێنه‌ران بۆ ویلایه‌تى هاوایی.\nئه‌یمى کلۆبه‌شار، سیناتۆرى ویلایه‌تى مینه‌سۆتا.\nپـیت بوتجێج، سه‌رۆکى شاره‌وانى شارى ساوپ بێندى ویلایه‌تى ئیندیانا.\nئلیزابێپ وارن، سیناتۆرى ویلایه‌تى ماسه‌چوسێتس.\nجۆو بایدن، جێگرى سه‌رۆکى پـێشووى ئه‌مه‌ریکا.\nبێرنى سانده‌رز، سیناتۆرى ویلایه‌تى ڤێرمۆنت.\nکه‌مه‌ڵا هه‌ریس، سیناتۆرى ویلایه‌تى کالیفۆرنیا.\nئه‌ندرۆ یه‌نگ، کاردار.\nتۆم ستێری، ملیاردێر.\nبێرنى سانده‌رز گوتى ترامپ هه‌ره گه‌نده‌ڵترین سه‌رۆکه له مێژووى ئه‌مه‌ریکاى نوێدا، به‌ڵام جه‌ختى کرده‌وه که نابێت له هه‌ڵمه‌تى هه‌ڵبژاردنى دیموکراته‌کاندا ته‌نیا سه‌نگى بخرێته سه‌ر ڕه‌خنه‌کانیان له سه‌رۆک ترامپ، به‌ڵکو پـێویسته سه‌نگى بخه‌نه سه‌ر گرفته ئابوریـیه‌کانى خه‌ڵکى ڕووبه‌ڕوویان ده‌بنه‌وه.\nخانم ئلیزابێپ وارن ئه‌ویش گوتى کۆنگرێس ڕێوشوێنێکى ئه‌وتۆى نه‌گرته‌به‌ر له به‌رامبه‌ر لێکۆڵینه‌وه‌کانى ڕۆبه‌رت مۆله‌ر لێکۆڵه‌رى تایبه‌ت له مه‌سه‌له‌ى ده‌ستێوه‌ردانى ڕووسیا له هه‌ڵبژاردنه‌کانى سه‌رۆکایه‌تى ساڵى 2016 ، بۆیه سه‌رۆک ترامپ به‌بێ گوێدانه ئاکامه‌کان فشارى خستووه‌ته سه‌ر ئۆکرانیا تاوه‌کو لێکۆڵینه‌وه له‌سه‌ر کوڕى جۆو بایدن بکات.\nجۆو بایدن لاى خۆیه‌وه گوتى سه‌ره‌ڕاى ئه‌وه ئه‌گه‌ربێت و به سه‌رۆکى ئه‌مه‌ریکا هه‌ڵبژێردرا ئه‌وا هیچ ده‌ستێوه‌ردانێکى له وه‌زاره‌تى داد نابێت به ئامانجى لێکۆڵینه‌وه له‌سه‌ر دانۆڵد ترامپ، به‌ڵکو ئه‌و کاره بۆ وه‌زیرى داد جێده‌هێڵێت.\nله به‌شێکى دیکه‌ى قسه‌کانی، بایدن گوتى ببێت به سه‌رۆک ئه‌وا ئه‌مه‌ریکا وه‌ک پـێش سه‌رده‌مى سه‌رۆک ترامپ لێده‌کاته‌وه له ڕووى په‌یوه‌ندى و هاوپه‌یمانێتیـیه‌کانى ده‌ره‌وه‌ی، له‌وانه گه‌ڕانه‌وه بۆ نێو په‌یماننامه‌ى پاریس بۆ که‌ش‌وهه‌واى جیهان.\nخانم که‌مه‌ڵا هه‌ریس ئه‌ویش ڕه‌خنه‌ى له سیاسه‌ته‌کانى سه‌رۆک ترامپ گرت، له‌وانه کۆبوونه‌وه‌ى له‌گه‌ڵ کیم جۆنگ ئون ڕێبه‌رى کۆریاى باکور و پاشان وێنه‌گرتن له‌گه‌ڵیدا له به‌رامبه‌ر هیچ ئه‌نجامێک.\nئه‌ندرۆ یه‌نگ پـرسیارى لێکرا، ئه‌گه‌ر ببێت به سه‌رۆک له یه‌که‌م په‌یوه‌ندى ته‌له‌فۆنى له‌گه‌ڵ ڤلادیمیر پـوتن سه‌رۆکى ڕووسیا چى ده‌ڵێت؟. ئه‌ویش گوتى پـێى ده‌ڵێت "ئه‌و ڕۆژانه کۆتایـیان هات که ده‌ستێوه‌ردان بکرێت له سیاسه‌تى ئه‌مه‌ریکادا."\nدیبه‌یتى داهاتووى دیموکراته‌کان له مانگى دوازده له شارى لۆس ئه‌نجلسى ویلایه‌تى کالیفۆرنیا به‌ڕێوه‌ده‌چێت.\nبه‌پـێى ماڵپه‌ڕى RealClearPolitics بۆ ڕاوه‌رگرتنه گشتیـیه‌کان، له ئێستادا جۆو بایدنى ته‌مه‌ن 77 ساڵ به ڕێژه‌ى 30% پشتیوانى لێده‌کرێت و به دوایدا سیناتۆر ئلیزابێپ وارنى ته‌مه‌ن 70 ساڵ 18% و سیناتۆر بێرنى سانده‌رزى ته‌مه‌ن 78 ساڵ 17%.


Ku-Iran Briefing – Human Rights Violation by IRGC – نقض حقوق بشر توسط سپاه پاسداران ئالمان: ئێران لە رێگای فڕۆكەی موسافیر هەڵگرەوە چەكوچوڵ رەوانەی سووریە دەكات - Ku-Iran Briefing - Human Rights Violation by IRGC - نقض حقوق بشر توسط سپاه پاسداران\nئالمان: ئێران لە رێگای فڕۆكەی موسافیر هەڵگرەوە چەكوچوڵ رەوانەی سووریە دەكات\nJun 01, 2012 adminm سپای پاسداران, هێزی سەربازی, هێزی قۆدس 0\nراگەیەنەكانی سەر بە حكوومەتی ئالمان بڵاویان كردەوە، حكوومەتی ئیسلامیی ئێران لە رێگای فڕۆكەی موسافیر هەڵگرەوە چەكوچوڵ رەوانەی سووریە و لوبنان دەكات.\nكاناڵی (ZDF ) بڵاوی كردەوە، شیركەتی “ایران ایر و یاس ایر” هەتا ئێستا بۆ چەندین جار چەكوچۆڵێان رەوانەی سووریە و لوبنان كردووە.\nپێشتریش كەشتیی “ئاتلانتیك كروزر” كە هەڵگری ژمارەیەكی بەرچاوی چەكوچۆڵی ئێرانیی بوو، لە بەندەری “ترتووس”ی سووریە دەستی بەسەردا گیرا.\nئەو كەشتییە لە بەندەری “جیبوتی” ئەركی گواستنەوەی ئەو چەكوچۆڵە ئێرانیانەی بۆ وڵاتی سووریە وە ئەستۆ گرتووە و لە ئەنجامدا لە بەندەری “ترتووس” دەستی بەسەردا گیراوە.\nبە وتەی كەشتیەوانەكە بڕیار بوو ئەو چەكوچۆڵانە لە ئێرانەوە بۆ سووریە بگوازرێنەوە و دواتریش تەحویلی حكوومەتی سووریە بدرێن.\nرۆژنامەی “ئیشپیگێل ئانلاین” بڵاوی كردەوە، بەرپرسێكی پایەبەرزی جیابۆوە لە حكوومەتی سووریە ئەو مەسەلەیەی ئاشكرا كردووە.\nهێزە نیزامییەكان بە جلوبەرگی هاوچەشنەوە كۆڵبەران دەكوژن زیندانییەكی سیاسیی كورد ٢١ساڵە لە مافی مەرەخسی بێبەشە