حەوت ئامۆژگاری بۆ زاڵبوون بەسەر خەمەكانی ژیاندا \n30/10/2017 02:39 PM\nژیان پڕە لە ساتەكانی خۆشبەختی، هەروەك زۆریش ئەو ساتانەی تیایدا هەست بە خەم و بێ ئومێدی دەكەین.\nلەگەڵ تێپەڕینی تەمەندا خۆشییەكان بەرەو كەمبونەوە دەچن، یان لانی كەم خۆشییەكان نابنە بارتەقای ئەو خەم و مەینەتیانەی رۆژانە بەرۆكمان دەگرن.\nبۆیە پرسیارەكە ئەوەیە، چی بكەین بۆ ئەوەی بەسەر خەم و ناسۆرەكانی ژیاندا زاڵ بین:\nبە بەشی خۆت رازی بە\nپێشینان وتویانە، ئەگەر مرۆڤ رازی بە بەشی خۆی ئەوا خاوەنی سامانێكی گەورەی لە بن نەهاتووە. ئەگەر چاوت لە كەسانی تر بێت و ئیرەییان پێبەریت یان هەوڵ بدەیت ئەوەت هەبێت كە ئەوانی تر هەیانە، ئەوا چارەنووسێكی باشت نابێت.\nئەگەر بتەوێت بارودۆخی هەمە لایەنەی خۆت باش بكەیت، پێویست ناكات چاوت لە كەسانی تر بێت، بەڵكو بەرنامە و پلانی گونجاو دابنێ و هەنگاوی كرداری دەست پێبكە.\nبیر لە رابردوو مەكەرەوە\nرابردوو رۆیشت و تێپەڕی، ئەوەی لە رابردوودا روویداوە بیری لێمەكەرەوە، هەرگیز بە خەیاڵی رابردووەوە مەژی و حەسرەت و داخی بۆ هەڵڕێژیت. تەنها شتێك كە رابردوو بۆت بكات ئەوەیە كە سوود لە وانەكانی وەربگریت بۆ ئەوەی دووبارەی نەكەیتەوە.\nئێستا لە رابردوودا ناژیت، خۆت كۆبكەرەوە و بەرنامەی گونجاو دابنێ بۆ ئەوەی لە ئێستادا بژی، تا ئەو كاتەی ئێستا تیایدا دەبێتە رابردوو، حەسرەت بۆ ئێستاش نەخۆیت. ئەگەر ئەوەت كرد، ماندوبوونت دەڕەوێتەوە و تەركیزی زیاترت دەبێت بۆ ئەوەی بە باشترین شێوە بڕیار بدەیت و كار بكەیت.\nپلان بۆ ژیانت دابنێ\nئەگەر دەتەوێت لە خەم و پەژارەی رۆژگار رزگارت ببێت و بۆ ئەوەی روودای هەڕەمەكی و پێشبینی نەكراو ژیانت كۆنترۆڵ نەكات، پەلە بكە و پلانێك بۆ خۆت دابنێ و ستراتیجی دوورمەودا بۆ ئامانجەكانت دابڕێژە.\nئەگەر توانیت و سەركەوتوو بوویت لە دانانی پلان و رەنگرێژكردنی ستراتیج ئیتر ژیان یاریت پێناكات و بە ئاسانتر دەتوانیت بەسەر گرفتەكانی ژیان و رۆژگاردا زاڵ بیت. ئەمە هەنگاوی یەكەمە بۆ كۆتایی هێنان بە شپرزەیی و بێ سەروبەرەیی.\nواز لە بیركردنەوەی نێگەتیڤ بێنە\nدەبێت بڕیاری ئەوە بدەیت كە واز لە هەموو بیركردنەوە و پلانە سلبی و نێگەتیڤەكان بهێنیت، چونكە بیركردنەوەی لەو جۆرە جگە لە هێنانی خەم و بێ هیوایی، شتێكی تری لێناكەوێتەوە.\nبیركردنەوە و پلانی خۆت كۆنترۆڵ بكە، هەرگیز بیر لەو رابردووە مەكەرەوە، هەوڵ بدە خۆت هانبدەیت بە وتنەوەی دروشم و بیرۆكەی داهێنەرانەی تازە، بڵێ من بەهێزم، دەتوانم ئەوە بكەم، من سەركەوتوو دەبم. وتنەوەی ئەو دروشم و دەستەواژانە منداڵانە نین، بەڵكو كاریگەریی گەورەیان هەیە لەسەر هاندانی مرۆڤ بەرەو سەركەوتن.\nگرنگی بە ئارەزووەكانت بدە\nگرنگیدان بە ئارەزووەكانت و پەیڕەوكردنیان بە تایبەتی ئارەزووە وەرزشییەكان، كاریگەریی باشی دەبێت بۆ خەمڵاندنی میزاجێكی باش و دروست و باشكردنی باری دەروونیت، بۆ ئەوەش پسپۆڕان پێشنیاز دەكەن، پەیڕەوكردنی ئارەزووەكان بە شێوەیەكی رۆژانە بەرەنجامی باشی لێدەكەوێتەوە.\nئەگەر مرۆڤ بتوانێت لە رابردوو باشتر لە حەز و ئارەزووەكانی نزیك ببێتەوە ئەوا بە شێوەیەكی باشتر خۆی بۆ ژیان ئامادە دەكات و بە شێوەیەكی كارگەرتر بەسەر خەم و بێزاری و كێشەكانیدا زاڵ دەبێت.\nلەگەڵ خەڵكدا لێبوردە بە\nهەڵگرتنی رق و كینە كاریگەریی دەروونی و تەندروستی بۆ مرۆڤ لێدەكەوێتەوە، لە بری ئەوەی خەم و داخەكانت لە كۆڵ بكاتەوە، بە پێچەوانەوە، ئەوەندەی تر خەم و ناسۆرەكان قوڵ دەكاتەوە و لە كەسێكی گەشبین و بە بەرنامەوە دەتكاتە كەسێكی گیرۆدە و دەستەپاچە كە خەریكی لێكدانەوە و شەن و كەوی رابردوویت.\nئەگەر بتوانیت لێبوردە بیت، ئەوا بە شێوەیەكی ئاسانتر دەتوانیت بەسەر خەمەكانی ژیاندا زاڵ بیت، ئەو كەسانەشی كە بوونەتە هۆكاری ئەو خەم و پەژارە و زەرەرە بۆ تۆ، لە بری ئەوەی خۆشحاڵ بن بە زوڵمكردن لە تۆ، ئەوان دەبنە سووتوی ئەو ئاگرەی بۆ تۆیان كردەوە. ئەوان خەمبار دەبن تۆش دڵخۆش و ئاسوودە.\nداوای هاوكاری بكە\nئەگەر ئەو هەنگاوانەی پێشەوە وەك پێویست لە خەم و پەژارەی دونیا دووریان نەخستیتەوە، سەركەوتوو نەبوویت لە وەلانانی پەژارە و هەستت كرد ناتوانیت بەسەریاندا زاڵ بیت، باشتر وایە داوای هاوكاری بكەیت، بە تایبەتی داوای هاوكاری لە كەسێك بكە كە هەم خۆشت دەوێت، هەمیش دڵخۆش و ئاسوودە بیت بە بینینی. جا ئەو كەسانە رەنگە هاوسەر یان باوك یان دایك یان كەسوكاری نزیكت بن.\nهاوكاریی كەسانی تر بۆ زاڵبوون بەسەر كێشە و گرفتەكاندا وات لێدەكات باشتر بەسەر گرفتەكاندا زاڵ بیت و چارەسەری گونجاو و خێرا بدۆزیتەوە.\nئەم ئامۆژگاریانە، ئامۆژگاریی ئاسان و سادەن بەڵام زۆر گرنگن، بە تایبەتی ئەگەر باوەڕیان پێبهێنیت و ئەو بۆچوونە لە لای خۆت بخەمڵێنیت كە ئەو خاڵانە بتوانن دۆخێكی نوێ و باشترت بۆ دەستەبەر بكەن.


له‌تیف فاتیح فه‌ره‌ج - 21-05-2019 - 4631 جار خوێندراوەتەوە\nده‌بوو راكان جبورى كه پارێزگارى به وه‌كاله‌تى كه‌ركوكه ئێستا به هه‌ردو زمانى توركمانى و كوردى دوابا، ده‌بوو به ئاسانى ناوه‌كانى په‌ڵكانه‌و كونه ڕێوى و چه‌خماخه‌و سه‌رگه‌ڕان و پاره‌پاره‌و ئه‌و شوێنانه‌ى زانیباو به خوارو خێچى نه‌یگوتبان ، راكان كه به‌خت یاوه‌رى بوو بۆ ئه‌وه‌ى بچێته سه‌ر كورسى پارێزگار ، ده‌یتوانى وێنه‌ى پارێزگارێكى ئاوه‌زدارو " عاقڵمه‌ند" به ئاگا له مێژوى شاره‌كه‌و سنوره‌كه باو وه‌كو یه‌ك سه‌یرى هه‌موو پێكهاته‌كانى كردبا ، راكان له برى ئه‌وه‌ى پارێزگارێكى دواى روخانى به‌عس بێت و ببێته هه‌وێنى یه‌كتر قه‌بوڵكردن و پێكه‌وه ژیانى ئاشتیانه‌ى پێكهاته‌كان ، هه‌ر له سه‌ره‌تاوه به نوسراوه مه‌ترسیداره‌كانى كه‌وته لاساى كردنه‌وه‌ى به‌عس ، ئه‌مه له ئه‌نجامى بێده‌سه‌ڵاتى كوردو بێده‌نگى به‌غدادا.\nراكان خه‌ڵكى په‌ڵكانه كه نازانێ ناوه‌كه به ته‌واوه‌تى ده‌ربڕێت ،به خه‌ڵكى ئێرانى و مه‌خمورو هه‌ولێر ده‌زانێت ، لێ ناپرسێت ئه‌ى شه‌مه‌ر له‌كوێوه هاتوون ، ئه‌گه‌ر گریمان راكان راست ده‌كات و ماڵه كورده‌كانى په‌ڵكانه مهابادین ، باشه با مه‌تر بیپێوێت ئاخۆ حائیلى سعودى دورتره كه بنچه‌ى شه‌مه‌ر له‌وێوه هاتوون ، یان مهابادى رۆژهه‌ڵاتى كوردستان ، واز له هه‌ولێرو مه‌خمور بێنه ، له كاتێكا ده‌بێت ئه‌وه‌ش بزانین كه كه‌ركوك له سه‌رده‌مى عه‌ره‌باندنا له‌و په‌ڕى به‌سره‌وه خه‌ڵكى بۆ هێنراوه .\nراكان په‌ڵكانه به گوندى شه‌مه‌ر ئه‌زانێت ، به‌ڵام پرسیارى ئه‌وه ناكات عه‌لى حه‌واس باو باپیره‌كه‌ى له كوێوه هێنراون و به مه‌به‌ستى چى هێنراون ، ئه‌و نایه‌وێت بزانێ كه له 1963ه‌وه به به‌رنامه كورد له‌و شارو ناوچه‌یه به‌ر شاڵاوى ده‌ركردن و تاڵان و سڕینه‌وه كه‌وتوه ، ئه‌و پرسیارى ئه‌وه ناكات بۆ له 1987-1988 زیاتر له 700 گوندى كورد نشینى كه‌ركوك ته‌فرو تونا كراو سوتێنرا ، نایه‌وێت بپرسێت له دواى 2003ه‌وه بۆچى زیاتر له 1300 ماڵى كورد له حه‌ویجه‌و ریازو عه‌باسیه به‌ر شاڵاوى راونان و كوشت و بڕكه‌وتن ، یانى ئه‌وه چكاره‌ساتێكه راكان جبورى به‌رپرسى یه‌كه‌مى شارێك بێت و راستیه‌كانى مێژوو له‌باره‌ى شارو ناوچه‌كه‌وه نه‌زانێت ، یان بیزانێت و خۆى لێ گێل بكات .\nئه‌وه چ جۆره نه‌زانیه‌كه پارێزگارى شارێك بیت و نه‌زانى چى به‌سه‌ر شارو ناوچه‌كه‌ت هاتووه ، نه‌زانى به زمانى هاوڵاتیانى شاره‌كه‌ت قسه بكه‌یت، له كاتێكا له 2003ه‌وه تا 2017و دانیشتنى راكان له سه‌ر كورسى پارێزگار دوو پارێزگاره‌كه‌ى پێش ئه‌وكه كورد بوون ، توركمانى و عه‌ره‌بى و كوردیان زانیوه‌و به زمانى خه‌ڵكه‌كه له ئازارو خه‌مه‌كانى خه‌ڵك گه‌یشتون ، چاك بوونه یان خراپ ئه‌وه‌یان بابه‌تى ئێمه نیه ، به‌ڵام شوره‌ییه‌كى گه‌وره‌یه پارێزگارى شارێك بیت نیوه‌ى كورد بێت و نه‌زانى یه‌ك رسته به كوردى بڵێیت.\nپارێزگار بیت و به ویستى ناسیونالیستانه‌ى خۆت ده‌سكارى مێژوو جوگرافیاى پارێزگاكه‌ت بكه‌یت.


چاپی کتێب - قەڵەم\nتاریخ ایجاد در شنبه, 02 اسفند 1393 12:16\nخوێنەری تارمایی كارەكتەرێكی ناو تارمایی رۆمانی (خوێنەری تارمایی) تازەترین بەرهەمی نووسەر و شاعیر (غەمگین بۆڵی)یە. ئەم رۆمانە وەك نووسەر ئاماژەی بۆ كردووە، بەرهەمی چوار ساڵ ژیان لەگەڵ كارەكتەر و رووداوەكانی ناو رۆمانەكەیە. (خوێنەری تارمایی) خوێنەری ناو كتێبانەو گێڕەرەوەی تارمایییەكانیشە. ئەم كتێبە لەلایەن خانەی ( موكریان چاپ كراوە. دیزاینی بەرگ لەلایەن شێوەكار و شاعیر (ئاریان ئەبووبەكر) كراوەو دیزاینی ناوەشە (هێمن خدر) كردوویەتی. سەبارەت بە ناونیشانی رۆمانەكە و بەرچاوروونییەك بۆ خوێنەران، غەمگین بۆڵی گوتی: "وەك لە دەركە دانێكی پێشوەختە بۆ رۆمانەكە، خوێنەر بەهیچ شێوەیەك بەرتارمایی نووسەر ناكەوێت، تەنانەت نووسەریش بەرتارمایی ئەو ناكەوێت. واتە هەردووكیان تەواوكاری یەكترین. یان دەشێت تارمایی وەك سەكۆییەكی شانۆگەریی بێت بۆ نمایشكردنی كارەكە. بۆیە هەوڵمدا بەر لە چاپ و بڵاوكردنەوەی، زۆر لەبارەیەوە نەنووسم. واتە بە پێش خوێنەر نەكەوم و خوێنەر خۆی بە پێش خۆی بكەوێت."\nهیوای بەردەوامی بۆ غەمگین بۆڵی نووسەر.\nله‌م قسانه دا بوو، بایه‌که توندتر و توندتری کرد. گێژه‌ڵوکه‌یه‌ک دروست بوو، چاو چاوی نه‌ده‌بینی. بایه‌که ئه‌وه‌نده توند بوو که ئه‌و شته‌ی وه‌ک تۆپی فووتبال له حه‌واکرد. که‌ره له ترسان زه‌نده‌قی چوو، له‌بایه‌که توندتر ده‌فڕی.


ئارام قزلەری: جەژنە پیرۆزە بۆ بەرپرسان. – WTARIKURD\nئارام قزلەری: جەژنە پیرۆزە بۆ بەرپرسان.\nبە گەرمی پیرۆزبایی جەژنتات لێ بێت ئەی بەرپرسانی حیزبی و حکومەت! ئەی نوێنەران و پەرلەمانتارانی پۆشتەو پەرداخ وحازر خۆر! پیرۆزبایی جەژن هەر شایستەی ئێوەیە کە هیچ بەهایەکی جوانیتان نەهێشت لە کوردستاندا.\nئەوەی چەند ساڵە میلەتی کورد بەگشتی و بە تایبەتیش تێکۆشەران و دلسۆزان بۆی تێکۆشان و بە دەستیان هێنا و شانازیمان پێوە دەکرد. خوێنی پیرۆزی شەهیدەکانمان و خەبات و تێکۆشانی پێشمەرگەکانمان و خۆراگری و ورەی پۆڵاینی زیاندانیانی سیاسی و ڕێخستنە دێرینەکان و زۆرینەی بەشەرەفی کۆمەڵانی خەڵکی کوردستان بوو بە هەموو پێکهاتەکانەوە. بەڵام حەزاران هەزار جار حەیف ئێوە هەرهەموتان کردە قوربانی بەرژەوەندی و پرۆژەکانتان. ئێوەی دەسەڵاتداران دەبێ ئەو ڕاستیە بزانن کە ئەو مێژوە پڕ لە سەروەری و پیرۆزەی ئێمەی خەلکی کوردستان بەدەستمان هێنابوو لە ڕابردودا بەرهەمی زوڵم و زۆرو رەفتاری دیکتاتۆریانەی بەعسیەکان بوو. کە گەلی کورد بگەیەنێتە ئەو ئاستەی ببێتە خاوەنی ئەو مێژوە پڕ لە سەروەریەی کە هەر هەمومان شانازی پێوە بکەین دەنگمان نێر بێت لە بەرامبەر دوژمەنکانماندا.\nبەکوردی و بە پوختی زوڵم و تاوانەکانی بەعسیەکان بو کە بوە قوتابخانەیەک بۆ دەولەمندکردن و گۆشکردنی رۆڵەکانمان تا ببنە شۆرشگێرو دەیان داستانی قارەمانانە تۆمار بکەن لە مێژوی گەلەکەماندا. بەڵام ئێوەی دەسەلاتدارانی کورد زۆرینەتان بونە مامۆستا و قوتابخانەیەک بۆ ناشرین کردن و داڕماندنی ئەو ئەو مێژوە پڕ لە سەروەرییەی کە هەمان بوو بە ئینتیمای نیشتیمانیشەوە.\nئێوە چی ماوە دەستی بۆ نەبەن؟ چی ماوە ناشرینی نەکەن؟.\nئەوەی تۆزێ بەهای ماوەو دەستان بۆ نەبردوەو تێکتان نەداوە گۆرستانەکانە، مزگەوتەکانە، قوتابخانەکانە، ئەوانەش تەخت بکەن و مەیان هێڵن وەکو کارگەی شەکر، وەکو کارگەی چمەنتۆ، وەکو کارگەی جل و بەرگ وەکو سایلۆکە وەکو دیان شوێنی تری کە کراونەتە مۆڵ و جێگای نیشتە جێ بون. هەندێک جێگاش لە بازاری مەرگدان و تەنها خواو خۆتان ئەزانن بۆچی و بۆ کێ دانراون و چارەنوسیان تا ئێستاش نادیارە. بەردەوام بن و پشو مەدەن شۆفڵ و حەفارەکانتان با لە کارا بێت و کاتی فرۆشتن و روخاندنی ئەمانەش هاتوە وەکو ئەوانی تر:\nگۆرستانەکان بۆ چی باشن؟ رۆحی مردوەکانمان شاد بێت ئەوانە چونەتە جێگای ڕەحمەتی خۆیان. ئەو پانتاییە گەورەیەی هەیانە بێڕۆحەکان داگیریان کردوە هەر بۆ دزو چاوچنۆکەکانان باشە، کە نە بەشاخ و نەبە دۆڵ و نە بە دەشتایی چاویان تێر نابێت بۆ خۆ دەوڵەمەند کردنیان.\nتکایە گۆرستانی شەهیدەکانمان لە پێش هەمویانەوە بروخێنن بۆ چیمانە تازە خانەوادەکانیان لەدەستیان چون و ئێوەش کارتان بەو نەمرانە نەماوە تا بۆ جارێکی تر بەناوی کوردو کوردایەتیە بە کوشتیان بدەن.\nتەنها وشە بریقەدارو قسەزلەکانی بەردەم کامێراو میکرەفۆنەکان بەسە بۆ ئەوەی خۆتانی پێ ئاسودەبکەن و خێزانی شەهیدانیشی پێ چەواشەو رازی بکەن. دەستبەکار بن شۆفڵ و حفارەکانتان بخەنە گەر تەختیان بکەن باشترین شوێنن زەویەکانیان بۆ دروستکردنی جێگای نیشتە جێبون بۆ بەرزکردنەوەی باڵەخانەکانتان!.\nدەتوانن دەیان پرۆژەی گەورەی لەسەر دروست بکەن بیکەن بە شوقە و ڤێلای شاهانە بیانکەنە مۆڵ و گەلەری و بەنزینخانە ، بۆ ئێوەی بازرگانان ئەوپەری چەند دەفتەر دۆلارێکی تێ دەچێت دواتر دەیان ملێۆن دۆلارتان بۆ ئەکات.\nئەوە مافی خۆتانە ئێوەی دەسەلاتداران و بازرگانان بون کە کوردستانتان رزگار کردو خوێنتان بۆ بەخشی! بۆیە مافی خۆتانە هەرچی بکەن بۆ خۆتان و کاسەلێسەکانتان. شاخەکان، گردو گردۆڵکەکان، دەشتاییەکان، زەویە کشتوکاڵەیەکان ، بیانکەنە بارەگا ، بیانکەنە جیگای نیشتە جێبون، بیانکەنە مۆڵ و باڵەخانەی بەرز، بیانکەنە کەناڵی تەلەڤیزۆنی و بیانکەنە بەنزینخانەو بیانکەنە و… هتد. با دلتان ئیسراحەت بکات و گیرفانتان پربێت .\nئێوەی دەسەلاتداران لە هیچ بوارێک شارەزا نەبن لە بواری بازرگانیدا کەس ناتوانێ شان بات لە شانتان و پێویست ناکات ئێمە بەرچاو رونیتان پێ بدەین، خۆتان ئەزانن ئەو شوێنانەی مزگەوتەکانیان لێ دروست کراوە زۆربەیان گونجاون بۆ باڵەخانەو دروستکردنی مۆڵ و کافتریاو ڕێستۆران .\nباشترە ئەوانەش تێک بدەن و خەمی موسڵمانانتان نەبێت لە مالی خۆشیاندا بێت خوا خواپەرستی خۆیان ئەکەن و لە هەر شوێنێکدا نوێژو عیبادەت بکرێت دەگاتە لای خوای گەورەو میهرەبان. دڵنیا بن خوای گەورەش پێی ناخۆش نیە ئەزانێ ئێوە چاوتان بەهیچ تێر نابێت و مەگەر خۆڵی گۆرستانەکان چاوتان پڕ بکاتەوە .\nقوتابخانەکانیش بە بۆنەی ئەم ڤایرۆسە نەگریسەوە قوتابیان پێویستیان بە قوتابخانە نەماوەو هەر هەمویان بە ئۆنلاین دەخوێنن ، ئەوانەشی بروانامەیان بەدەست هێناوە زۆربەیان بێ کارن و رۆژ بەڕێ ئەکەن، هەندێکیشیان بۆ بژێوی ژیانیان یان شاگردی دەکەن یاخود لەفەو قاورمە دەفرۆشن لە سەر شەقامەکان. بۆیە گەر قوتابخانەکانیش بفرۆشن زۆر زیانی نابێت بۆ کۆمەڵگاکەمان، چونکە سەردەمی خوێندن و دامەزراندن مۆدی نەماوە لە کوردستاندا. بۆیە باشترە قوتابخانەکانیش بروخێنن و بیانکەنە پرۆژەو کە سودی بۆ خۆتان هەبێت و مامۆستاو قوتابیانیانیش هەر هەموو قەرزار باری ئێوەن کە هەمومانگێک لە کاتی خۆیدا موچەتان پێ داون بە مامۆستاکانیان و بە جۆرێکیش گەشەتان داوە بە کەرتی پەروردە و فێرکردن لە قوتابخانەکاندا.\nهەر هوو قوتابیەکان نەچنەوە قوتابخانەش رادەی رۆشنبیریان ئەوەندە بەرزە بێ بە دەست هێنانی بروانامەش بیرو عەقڵیان لە ئاست زاناو پرۆفیسۆرەکانی جیهاندایە. بۆیە نۆشی گیانتان بێت نەوەستن هەرچی تواناتانە بیخەنە گەر بۆ کاولکردنی کوردستان بۆ تێکدان و فرۆشتنی شوێنە پیرۆزەکان، شوێنە کلتوریەکان و هەموو ئەو شوێنانەی دوژمنانی کورد دەستیان پێدا نەگەشت و بۆیان نەکرا فرسەتە ئێوە بیکەن و لە نەخشەی وڵات و لە مێژوی گەلەکەماندا بیان سڕنەوە هیوادارین لە داهاتو پرۆژەکانتان بگەیەننە ئاسمان و ئەوێش بۆ خۆتان داگیر بکەن.\nڕاوێژکار بۆ کاروباری بازرگانی دەسەڵاتداران\nجیهاد جۆڵا: نەدادپەروەری و نەشعور.


” ٪٢٣ زیندانیەکانی تورکیا ئەشکەنجە دراون ٪١٦ بیریان لە خۆ کوشتن کردۆتەوە” – بزاڤی خزمەت\n” ٪٢٣ زیندانیەکانی تورکیا ئەشکەنجە دراون ٪١٦ بیریان لە خۆ کوشتن کردۆتەوە”\nلە ڕاپۆرتێکی ڕێکخراوی پلاتفۆرمی راستی و دادپەروەری، ئاماژە بەوە کراوە کە لە دوای ١٥ ی تەموزی ٢٠١٦، ٪٢٣ زیندانیەکانی تورکیا ئەشکەنجە دراون، ٪١٦ زیندانیەکانیش بیریان لە خۆ کوشتن کردۆتەوە.\nڕاپۆرتەکە لەلایەن فاروق گەرگەرلیئۆغلو سەرۆکی پێشووی ڕێکخراوی مەزڵومدێر و چەند چالاکوانێکی تر ئامادە کراوە.\nڕاپۆرتەکە لە ژێر ناوی ” ئەو پێشێلکاریانەی بە هۆی باری نائاسایی دوای ١٥ ی تەموزی ٢٠١٦ ئەنجام دراوە و ڕەهەندە کۆمەڵایەتیەکانی” بڵاوکراوەتەوە و، لە ئامادەکردنی ڕاپۆرتەکەدا ٢ هەزار و ١٧٣ کەس بەشداربوون کە ٦٣٠ کەسیان ژن بوون.\nلە ڕاپۆرتەکەدا باس لەوە کراوە کە باری نائاسایی وڵات درزێکی زۆر جددی خستۆتە نێوان پەیوەندیەکانی تاک-دەوڵەت، کۆمەڵگا- دەوڵەت و جیاوازنی نێوان دەسەڵاتەکانی یاسادانان، بەڕێوەبردن، دادگا بە تەواوی هەڵگرتووە.\nلە ڕاپۆرتەکەدا باس لەوە کراوە ٪١٦.٧ ئەو کەسانەی لە دوای هەوڵی کودەتای ١٥ ی تەموزەوە دەستگیر کراون لە ناو زینداندا بیریان لە خۆ کوشتن کردۆتەوە، یاخود پلانیان بۆ خۆکوشتن داناوە و هەوڵی جێبەجێکردنیان داوە.\nهەروەها ٪٤٦ ئەو کەسانەی لە زیندانەکانن، هێشتا داواکاری گشتی دۆسیەی بانگەشەکانی تەواو نەکردووە و چاوەڕێن بچنە بەردەم دادگا.\nلە بەشێکی تری ڕاپۆرتەکەدا ئاماژە بەوە کراوە کە ٪٤٨.٧ ئەو هاوڵاتیانەی لە دوای ١٥ ی تەموزەوە لە کارەکانیان دوور خراونەتەوە، هەتا ئێستا کارێکی تریان بۆ بژێوی ژیانیان نەدۆزیوەتەوە و بێ کارن.\nهەروەها ٪٣٥.٧ ئەو هاوڵاتیانەی لە کارەکانیان دوور خراونەتەوە بە خەرجکردنی داهاتی چەند ساڵی ڕابردوویان ژیانیان بەڕێوە دەبەن و ٪ ٢٥ هاوڵاتیەکانیش گەڕاونەتەوە لای کەسوکاریان بۆ بەردەوامی دان بە ژیانیان.\n٪١٨ ئەو هاوڵاتیانەی لە کارەکانیان دوور خراونەتەوە خەریکی کاری سەرپێین و تەنیا ٪٨ بوونەتە خاوەنی کارێک کە قەرەبووی ماددیان پێ دەدرێت لە ئەگەری دەرکردنیان لە کارەکەدا.\nلەلایەکی ترەوە ئاماژە بەوە کراوە ٪٢٣ ئەو هاوڵاتیانەی لە دوای ١٥ ی تەموزەوە دەستگیر کراون یاخود لە زیندانەکاندا دەستبەسەرن، دووچاری ئەشکەنجەدان و مامەڵەی خراپ بوونەتەوە لەلایەن بەرپرسانی بنکەی پۆلیس و کارمەندانی گرتوخانەکانەوە.\nمامەڵەی خراپی گرتوخانەکان بریتیە لە فشاری دەرونی، ڕێگری لە چاوپێکەوتنی کەسوکاریان، قەدەغەکردنیان لە چوون بۆ تەوالێت و حەمام، جوێندان و قسەی ناشرین.\n٪٢٧ ئەوانەی لە توێژینەوەکەدا قسەیان لەگەڵ کراوە، ماوەیەک دەستبەسەر بوون و تەنیا هۆکاریش بۆ ئەمە پارە دانان لە بانکی ئاسیا و بەکارهێنانی بەرنامەی بایلۆک بووە.\nهەروەها ٪٢٩ هاوڵاتیە زیندانیکراوەکانیش هەتا دوای ئازاد بوونیشیان نەیانزانیوە لەسەر چی زیندانی کراون. ٪٢٦.٤ بەشداربووەکانیش ئاماژەیان بەوە داوە کە هۆکاری زیندانی کردنیان ئەندامێتیان بووە لە چەند سەندیکایەکی دیارکراو.\nلە بەشێکی تری ڕاپۆرتەکەدا ئاماژە بەوە کراوە %٩١ ئەو هاوڵاتیانەی لە کارەکانیان دوور خراونەتەوە فەرمانبەری میری بوون؛ %٧٥ ئەو هاوڵاتیانەی لە کەرتی تایبەت کاریان کردووە، شوێنی کارەکانیان بە فەرمانی ئەنجومەنی وەزیران لە چوارچێوەی باری نائاسایی وڵاتدا داخراوە.\nهەروەها %١٥ ئەو لە کارەکانیان دوور خراونەتەوە بە شیوازی دەرکردن بووە، %٦.٩ هاوڵاتیەکانیش زۆریان لێکراوە بۆ دەستکێشانە لە کارەکانیان.\nبە گوێرەی ڕاپۆرتەکە %٩٢ ئەو هاوڵاتیانەی لە دوای ١٥ ی تەموزەوە لە کارەکانیان دوور خراونەتەوە ئێستا خۆیان و کەسوکاریان گیرۆدەی کێشەی ئابوری بوون، %٨٦ بە دەست کێشەی دەرونیشەوە دەناڵێنن. هەروەها %٨٦ ئەو هاوڵاتیانەی لە دوای ١٥ ی تەموزەوە ستەمدیدە بوون، لە لایەن کەسە نزیکەکان و کۆمەڵگاشەوە پەراوێز خراون.\nلە ڕاپۆرتەکەدا ئاماژە بە قسەی یەکێک لە بەشداربووەکان کراوە کە دەڵێت ” من خۆم وەک گولێکی ناو کۆمەڵگا هەست پێ دەکەم”، هاوڵاتیەکە ئاماژەی بەوە کردووە کە کەسوکارەکەی سەرەڕای ئەوەی بە حاڵی خراپیان زانیوە، بەڵام لە ترسی ئەوەی لەلایەن دەسەڵاتەوە زیانیان پێنەگات، خۆیانی تێناگەیەنن و لە ئەحواڵی ناپرسن.\n%٨١ ئەو هاوڵاتیانەی بەشداری ڕاپۆرتەکەیان کردووە کە پێشتر بە پرۆسەی دادگاییکردندا تێپەڕیون، پێیان وایە پڕۆسەی دادگایکردنەکەیان دادپەروەرانە نەبووە و، %٥٥.٦ هاوڵاتیەکانیش پێیان وابووە کە ڕێگەی بەرگریکردنیان لێگیراوە و نەهێڵدراوە وەک پێویست بەرگری لە خۆیان بکەن.\nهەروەها %٩٨ هاوڵاتیەکان پێیان وایە باری نائاسایی وڵات پارێزبەندی بۆ سەر سەلامەتی گیانی هاوڵاتیان دروست نەکردووە.\nبەشێکی زۆری ڕاپۆرتەکەش بۆ گێڕانەوەی بەسەرهاتی هاوڵاتیان ئامادە کراوە کە بەم شێوەیەیە:\nهیچ باوەڕم بە یاسا و دادپەروەری و مافی مرۆڤ نەماوە لەم وڵاتەدا. باوەڕناکەم هیچ کاتێکیش ڕوو لە چاکی بکات.\nمن بە هۆی ئەوەی خەڵک وەک تاوانبار دەمبینن و پێم دەڵێن ” شتێک هەر کردووە بۆیە لە کارەکەت دووریان خستویتەوە”، لە ژیان ساردیان کردوومەتەوە.\nمتمانەم بە هاوڵاتیان و دەوڵەت نەماوە، گۆڕانکاریەکی ڕیشەی لە بیروباوەڕمدا ڕوویداوە.\nهیچ متمانەم بەرامبەر دەوڵەت و میللەت و کەسانی دیندار نەماوە.\nباوەڕم بە کەسانی دیندار نەماوە.\nباوەڕم بەو کەسانە نەماوە کە بە خۆیان دەڵێن موسوڵمان.\nخزمەکانم پێم دەڵێن” گەر تاوانێکت نەکردبێت بۆ لە کارەکەت دوور بخەنەوە؟”.\nلە مزگەوتیش دەریان کردم ئەمە هەستێکی زۆر خراپی پێداوم.\nڤەلی ساچلیک کە یەکێک بوو لەوانەی ڕاپۆرتەکەیان لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانیدا بڵاو کردەوە، ئاماژەی بە باری تەندروستی نوریە گولمەن کردم کە لە ماوەی ڕابردوودا بە مەبەستی گەڕانەوە بۆ سەر کارەکەی مانی لە خواردن گرت.\nساچلیک کە خۆشی لەگەڵ نوریە گولمەن مانی گرتبوو، ئاماژە بەوەدا کە لە دوا چاوپێکەوتنیدا بە نوریە گولمەن، ژیانی لە مەترسیدا بووە.\nساچلیک لە درێژەی قسەکانیدا وتی” ئێستا گولمەن کێشی بۆ ٣٤ کیلۆ دابەزیوە، باری تەندروستی زۆر مەترسیدارە. پێویستە کەسانی سۆسیالیست و دیندار لەم کاتەدا یەکبگرن”.\nدوای ساچلیک هودا کەیا پەڕلەمانتاری پارتی دیموکراتی گەلان (هەدەپە)، ڕەخنەی لە دوا بڕیاری ئەنجومەنی وەزیرانی تورکیا گرت کە یەک جۆر ڕەنگی جل دەسەپێنێت بەسەر کەسانی دەستبەسەر کراودا.\nکەیا وتی” ئەمڕۆ هاتوینەتە خاڵێک بۆ شەرعاندنی کارە خراپەکانیان دەڵێن “لە ئەمەریکاش هەر وەهایە”، من چاوەڕێی ئەوە نیم دەوڵەت باری نائاسایی هەڵبگرێت، هەر گۆڕانکاریەک ڕوو بدات، تەنیا بە دەستی خۆمان دەتوانین ئەنجامی بدەین”.


بزوتنەوەی گۆڕان: لەپێناو چاکسازیی پشتگیریی تیمەکەمان دەکەین لە حکومەت – کوردی – RojNews.News\n09/07/2020 - 7:54:36 pm\nجڤاتی نیشتیمانی بزوتنەوەی گۆڕان ڕایگەیاند، قەیرانی قوڵی سیاسی و ئابووری هەرێمی کوردستان ئەنجامی حوکمڕانی خراپ و نادادپەروەری و گەندەڵی ڕابردووە، بۆیە دەڵێن، کە لەپێناو ئەنجامدانی چاکسازیی پشتیوانی تیمەکەیان دەکەن لە حکومەت.\nئەمڕۆ جڤاتی نیشتیمانی بزوتنەوەی گۆڕان لە شاری سلێمانی کۆبوویەوە و لەبارەی دۆخی ئێستای هەرێمی کوردستانەوە لە ڕاگەیەندراوێکدا چەند ڕاسپاردەیەکی بڵاوکردەوە.\nلە ڕاگەیەندراوەکەدا هاتووە: جڤاتی نیشتیمانی بزوتنەوەی گۆڕان بە وردی هەڵسەنگاندنی بۆ بەشداریی لە کابینەی نۆی حکومەتی هەرێم کرد، قەیرانی قوڵی سیاسی و ئابووریی و دارایی هەرێمی کوردستان ئەنجامی حوکمڕانی خراپ و نادادپەروەری و گەندەڵی ڕابردووە، هەروەها، جەختی کردەوە لە سەر ئەنجامدانی چاکسازیی و گۆڕانکاریی ڕیشەیی، وە بەشداریی بزوتنەوەی گۆڕانیش لە کابینەی نۆ تەنیا بەم ئامانجەیە، لەم چوارچێوەیەشدا پشتیوانی تەواوی تیمی خۆی دەکات لە حکومەتدا.\nهەروەها هاتووە: حکومەتی هەرێمی کوردستان پێویستە پابەند بێت بە ڕاگەیندراوی کۆتایی کۆبوونەوەی ئەنجومەنی وەزیران لە ٢١ی ٦ی ٢٠٢٠ کە تەنها بۆ یەک مانگ موچەی فەرمانبەران کەم ئەکرێتەوە، ئەو ڕێکارە کاتییە، بزوتنەوەی گۆڕان جەخت ئەکاتەوە، کە حکومەت هەرێم پابەندبێت بەو بەڵێنەوە، بۆ ئەم مەبەستەش پێویستە:\n١. چاکسازیی ڕیشەیی لە کەرتی نەوت و گاز، داهاتی ناوخۆ، خاڵە سنوورییەکان، باج ئەنجامبدرێت.\n٢. ڕێکەوتن لەگەڵ حکومەتی فیدراڵی بە پێویست ئەزانێت، لەم پێناوەشدا پێویستە هەردولا پابەندی ماف و ئەرکەکانیان بن.\n٣. پێویستە دەستەبەجێ تەواوی داهات بگەڕێتەوە بۆ خەزێنەی حکومەت و کۆتایی بە قۆرخکاریی و دەستێوەردانی کۆمپانیای حیزبی بهێندرێت، ئەمەش هەنگاوێکی گرنگە بۆ زیادکردنی داهات و پێدانی موچەی هاونیشتیمانیان لە کاتی خۆیدا.\nلە درێژەی ڕاگەیەندراوەکەدا هاتووە: چاکسازیی لەناو هێزەکانی پێشمەرگە و پۆلیس و هێزەکانی ناوخۆ بکرێت بە نەهێشتنی دەستی حیزب لەناویاندا و کردنیان بە دامەزراوەی نیشتیمانی، مانەوە و گەشەکردنی هەرێمی کوردستان بەندە بە بنیاتنانی پایەکانی حکومڕانی باش، بەدەستهێنانەوەی متمانەی هاونیشتیمانیان، جێبەجێکردنی ستراتیژی هاوسەنگی لە پەیوەندییە هەرێمی و نێودەوڵەتیەکان.\nلە ڕاگەیەندراوەکەدا سەبارەت بە پەیوەندی نێوان لایەنە سیاسیەکان داواکراوە، کە کۆتایی بهێندرێت بە دروستکردنی گرژی و ئاڵۆزیی دەستکرد و لاوەکی، کە پێیان وایە ئەو گرژیانە بیانوە بۆ دواخستن و خۆدزینەوە لە ئەنجامدانی چاکسازیی ڕیشەیی.\nلە کۆتایشدا ئاماژە بەوەکراوە، کە بزوتنەوەی گۆڕان ئاڵوگۆڕ و گۆڕانکاریی لە حکومەتی خۆجێی پارێزگای سلێمانی، هەڵەبجە، ئیدارەی راپەڕین و گەرمیان دەکات.


2020-03-23 11:08 84 جار بینراوە کۆمێنت\nبەشی بیست‌و سێهەم\n"سەرۆكی ئەنجومەنی سەندیكای نیشتمانی كرێكاران، (83 هەزار دۆلار)ی بە گەندەڵی سەندوەو (18 هەزار دۆلار)یشی لە پارەی سەندیكا سەرفكردووە. ئەمەشیان كردووەو سزای توندیان داوە".\n2020-05-01 20:15 61 جار بینراوە\n2020-04-24 22:15 54 جار بینراوە\n2020-04-24 20:04 57 جار بینراوە


به‌شوودانی كچ و بێوه‌ژنی باڵغ و ژیر..\nدووه‌م – ئیبن عه‌باس / خ ده‌ڵێت: كچێك هاته لای پێغه‌مبه‌ر – صلی الله علیه وآله وسلم – گوتی: باوكم به‌زۆر به مێردی داوم! پێغه‌مبه‌ریش  سه‌رپشكی كرد: كه‌ده‌توانێ لای مێرده‌كه‌ی بمێنێته‌وه، یان نیكاحه‌كه هه‌ڵوه‌شێنێته‌وه؟.\nشافیعیه‌كان ده‌ڵێن: ژنان به هیچ شێوه‌یه‌ك ناتوانن سه‌رپه‌رستی نیكاح بكه‌ن، واته: نه ده‌توانن خۆیان ماره بكه‌ن بۆ ئه‌وه‌ی ده‌یانه‌وێت، نه ده‌شتوانن گرێبه‌ست بۆ ژنێكی دی بكه‌ن، ته‌نانه‌تی به شێوازی بریكاریش هه‌ر ناكرێت. بۆ ئه‌مه‌یش چه‌ندین به‌ڵگه دێننه‌وه، له‌وانه: ئه‌م ئایه‌ته كه ده‌فه‌رمووێ: [فلا تعضلوهن أن ینكحن أزواجهن..] واته: ئه‌ی (ئه‌ولیا)ی ژنان! ئه‌و ژنانه ته‌ڵاق ده‌درێن‌و پاشان ده‌یانه‌وێ له‌گه‌ڵ مێرده‌كانیان ڕێك ببنه‌وه، ئێوه ڕێیان لێمه‌گرن.. كه‌وابوو به پێی ئه‌م ئایه‌ته (وه‌لی) بۆ نیكاحی ژنان پێویسته، ئه‌گینه ڕێگرتنه‌كه یان چ ده‌ورێك ده‌بینێ..؟. پێغه‌مبه‌ریش  ده‌فه‌رمووێ: ((لا نكاح إلا بولی)).. یان ده‌فه‌رمووێ: ((أیما امرأة أنكحت نفسها بغیر إذن ولّیها فنكاحها باطل، فنكاحها باطل)). سه‌ره‌ڕای ئه‌مانه‌یش عورف وایكردووه – له‌به‌ر ئه‌ده‌ب‌و شه‌رمی ژنان – ده‌خاله‌ت له گرێبه‌ستدا نه‌كه‌ن.. مه‌گه‌ر زۆر ناچار‌و پێویست بێت، بۆ نموونه: ژنێك حه‌زی له مێرده، نه‌باب‌و كه‌س‌و كاری هه‌یه، نه‌دادوه‌ریش هه‌یه گرێبه‌سته‌كه‌ی بۆ بكات. له‌و حاڵه‌ته‌دا ده‌توانێ زانایه‌كی (موجته‌هید) یان پیاوێكی عادل بكاته (حه‌كه‌م) ماره‌ی بكات له‌و پیاوه حه‌زی لێ ده‌كات: ((لو عدم الولی والحاكم فولت مع خاطبها أمرها رجلا مجتهدا لیزوجها منه صح، لأنه محكم والمحكم كالحاكم وكذا لو ولت خاطبهاعدلا لیزوجها منه صح علی المختار، وإن لم یكن مجتهدا لشدة الحاجة إلی ذلك)) نهایة المحتاج/ج 6 ص 219-220، مغنی المحتاج – ج3 /147.\nجگه له باوك‌و باپیره هیچ كه‌سێكی دی بۆی نییه كچی باڵغی ئاقڵ بێ ڕه‌زامه‌ندی كچه‌كه به‌مێرد بدات خۆ ئه‌گه‌ر كردی ئه‌و كچه ده‌توانێ ڕایگرێ‌و كاری پێ نه‌كات، (عبد الله بن عمر) كچه خاڵێكی خۆی (عثمان بن مظعون) ماره كرد، پاشان دایكه‌كه‌ی چووه‌لای پێغه‌مبه‌ر – صلی الله علیه وآله وسلم – گوتی: كچه‌كه‌م حه‌زی لێناكات! پێغه‌مبه‌ریش  فه‌رمانی به (عبدالله) دا ده‌ستی لێهه‌ڵگرێت.\n 2621 جار خوێندراوه‌ته‌وه


عێراق وه‌ك پرۆژەیەکی بەریتانی\nره‌نج نه‌وزاد 2021.12.15 05:51 PM\nپێش هەموو شتێک، تا هاتنی بەڕیتانیا بۆ ئەم ناوچەیەیی کە ئەمرۆ پێی دەڵێن عیراق و داگیرکردنی لە کاتی جەنگی یەکەمی جیهانی، دوور و نزیک شتێک نەبوو بە ناوی نیشتیمانی عیراق، گەلی عیراق، کولتوری عیراقی، کۆمەڵگەی عیراقی یا وڵات و دەوڵەتی عیراق یا داواکارییەک بۆ دروستکردنی عیراق لە لایەن ئەو خەڵکەوەی کە دواتر دەبنە عیراقی.\nلەو بارەیەوە (حنا بطاطو) کە توێژەر و شارەزایەکی گەورەی مێژوو و کۆمەڵگەکانی عیراقە، پێیوایە ''لە سەرەتاکانی سەدەی ٢٠ عیراقیەکان یەک گەل و یەک کۆمەڵگەی سیاسی نەبوون، ئەمەش تەنیا هۆکارەکەی ئەوە نییە کە لە چەندین کەمینە و گروپی نەتەوەیی و ئاینی جیاوازی وەک کورد و تورکمان و کلدوئاشور و ئەرمەن و جولەکە وئێزیدی و سائیبی... پێکدێن، بەڵکو خودی عەرەبەکان کە زۆرینەی عیراق پێکدێنن، تا ڕادەیەکی زۆر لە چەندین کۆمەڵگەی لە یەکتر جیاواز پێکدەهاتن''.\nجگە لەوە، وشەی (العراق) نە لە رێكەوتنامەی سایكس پیكۆ 1916، نە لە سیڤەر 1920 تەنانەت لە كۆنگرەی قاهیرە 1921 كە بڕیاری دروستكردنی عێڕاقی تیادادرا، وشەی عێڕاق بەكار نەهاتووە، بەڵكو لە هەموو ئەو بەڵگەنامانەی ئەو سەردەمە، عیڕاق بە میسوپوتامیایی عەرەبی ناوی هاتووە (بەڵام عەرەب بۆ چەواشەكاری وشەی عیراق دەخەنە شوێن میسوپۆتامیایی عەرەبی كاتێك بەڵگەنامەكان وەردەگێرنە سەر عەرەبی، لەدەقە ئەسڵەكان بە ئینگلیزی و فەرەنسی وشەی عیراق بوونی نییە.\n(عیراق ووشەیەكی عەرەبیش نییە) لە ریكەوتنامەی لۆزان 1923 بۆ یەکەمجار وشەی (العراق) بەکاردەهێنرێت وەک دەوڵەت. ووشەی عیراق ووشەیەکی کۆنە، بەڵام هەرگیز کۆی ئەم جوگرافیایەیی لە خۆنەگرتووە کە ئەمرۆ پێی دەوترێت عیراق.\nبۆ نمونە لە سەردەمی ئەمەوییەکان عیراق لە بەسرە و کوفە پێکهاتووە، یاخود لە سەردەمی تر عیراق لە باشورەوە تا تکریتی گرتەوەتەوە. لە کاتێکدا وشەی كوردستان لە كۆنگرەی ئاشتی پاریس 1919 و لە ڕێكەوتنامەی سیڤەر زۆر بە ڕوونی ئاماژەی پێدەكرێت، جگە لەوەی كوردستان لە سەدەی 12وە لە سەرچاوە مێژوویی وبەڵگەنامەكاندا زۆر بە ڕوونی دەبینرێت.\nئەو ناوچەیەی كە ئیستا پێی دەوترێت عیراق، ئەو كات كە بە میسوپۆتامیایی عەرەبی ناوی هاتووە، كە بریتی بوو لە ولایەتی بەغداد و بەسرە بەتەنها، لە هیچ كام لەو بەڵگەنامانە ولایەتی موسل كە كوردستانە، بەشێك نەبووە لە میسوپۆتامیایی عەرەبی. تەنانەت لە كاتی بڕیاردانی دروستكردنی عیراق لە كۆنگرەی قاهیرە، ونستون چێرچل لكاندنی كوردستان بە عیراقەوە بە هەڵواسراوی دەهێڵێتەوە و بڕیار نادات كوردستان بەشێك بێت لەو دەوڵەتە دروستكراوە نوێ و بێ شوناسە، هەر خودی ونستۆن چێرچل لەو سەردەمەدا نامەیەك ئاڕاستەی مەلیك فەیسەڵ و بەرپرسەكانی بەریتانیا دەكات لە عیراق و دەڵێت سنوری ئەو دەوڵەتە نوێیە (عیراق) تا جەبەل حەمرینە، بەولاوە كوردستانە.\nواتە كوردستان بەشێك نییە لە عیڕاق، لە هەموو بەڵگەنامە مێژووییەكانی عوسمانی و عەرەبی و بەریتانی و فەرەنسی... كەركوك بەشێك بووە لە ولایەتی موسڵ واتە كوردستان.\nجگە لەوانەش، لە پەیماننامەی سیڤەر جیاكردنەوەی كوردستان وعیراق لە دەوڵەتی عوسمانی بە دوو بەش و بە دوو مادەی جیاواز هاتووە، كوردستان بەپێی ماددەكانی 62، 63، 64 لە بەشی سێ جیادەكرێتەوە لە دەوڵەتی عوسمانی، عیراق (میسوپۆتامیایی عەرەبی) بەپێی ماددەی ٩٤ لە بەشی چوار، ئەمەش بەڵگەیەكی بەهێزە، كەو ئەو دوو ناوچەیەیە، یەك نین و دەبێت بكرێن بە دوو دەوڵەتی جیاواز.\nتەنانەت پێرسی كۆكس كە زۆر دژی دامەزراندنی دەوڵەتی كوردستان بوو، لە یەكێ لە بروسكەكانی لە ساڵی 1921 كوردستان و عیراق وەك دوو ناوچەی جیاواز لە یەکتر وەسف دەکات.\nئەوانەی دەیانەوێت شوناسێکی هاوبەش بۆ عیراق و عیراقییەکان دابتاشن، زۆر کات تەنیا دەتوانن شۆرشی ساڵی بیستی عیراق (ثوره العشرین) بەکاربهێنن و بیکەنە بەڵگە. گوایە هەموو عیراقیەکان لە باشورەوە بۆ باکور بە هەموو گروپە نەتەوەیی ئاینی و مەزهەبیەکانەوە بەشداربوونە لەو شۆرشە دژ بە بەڕیتانیا و هەمووان چەن ئامانجێکی هاوبەش و لێکچوویان هەبووە ئەویش دەرکردنی بەڕیتانیا و سەربەخۆیی عیراق.\nلە ڕاستیدا ئەمە جگە لەوەی وەهمە، درۆیەکی گەورەشە. سەرەتا، هەموو عیراقیەکان لە باشورەوە بۆ باکور وەکیەک و بەیەک ئەندازە بەشدار نەبوون لەو بە ناو شۆرشە. زیاتر ناوچەی فوراتی ناوەڕاستی گرتەوە (النجف، كربلا‌ء، الدیوانیه، بابل، المثنى)، هاوکات یەک ئامانجیان نەبوو، لە کوردستان ئامانجەکە سەربەخۆیی عیراق نەبوو.\nهەروەها بەپێی عەلی وەردی، بەشێک لە عەشیرەتەکان بەشداربوون لەو شۆرشە تەنیا بۆ مەبەستی فەرهود و دەستکەوتنی سەروەت و سامان. بە گشتی ئەو ڕووداوە ئەوەندەی بزوتنەوەیەکی عەشایەری و پیاوانی ئاینی و تایفی بوو، ئەوەندە بزوتنەوەیەکی کۆمەڵایەتی و جەماوەری نەبوو، سەرۆک عەشرەتەکان و پیاوانی ئاینی دەستیانپێکرد کە زیاتر بۆ بەدەستهێنانی ئیمتیاز و بەرژەوەندی خۆیان بوو، پاشان خەڵکی هەژار و نەخوێندەواریان هاندا بۆ ئەوەی بەشداربن و شەڕی سوپای بەریتانی بکەن.\nهاوکات لەو ناوچانەی کە گوزەران باشتر بوو لە ڕووی ئابوریەوە، نەچوونە پاڵ شۆرشەکە یاخود کەمتر بەشداربوون. بۆ نموونە بەسرە کە بەهۆی هەڵکەوتەی جوگرافییەکەیەوە باری گوزەرانی لە شارەکانی تری ئەو کاتی عیراق باشتربووە. هەر بۆیە کۆمەڵێک لە سەرۆک عەشرەت و کەسایەتی دیاری ئەو کاتی بەسرە، نامەیەک ئاڕاستەی پێرسی کۆکسی نوێنەری بەڕیتانیا دەکەن دوای ماوەیەک لە تەواوبوونی شۆرشەکە، لەو نامەیەدا ترسی خۆیان پیشاندەدەن کە شارەکەیان بلکێنرێت بە شارە هەژارەکانی تری عیراق، تەنانەت لەو نامەیە بە نوێنەری بەڕیتانیا دەڵێن کە ئەوان بەشدارنەبوونە لەو ڕووداوە (ثوره العشرین) کە بە گێرەشێوێنێ و یاخیبوونیش وەسفی دەکەن، هەر بۆیە داوا دەکەن کە بەڕیتانیا بە چاوێکی جیاوازەوە تەماشای بەسرە بکات نەک وەک شارەکانی تر.\nواتە بەشێک لە کەسە دیارەکانی بەسرە، تا ئەوکاتیش باوەڕیان بە عیراق نەبووە و خوازیار نەبوونە بکرێن بە بەشێک لە عیراق.\nخاڵێکی گرنگ کە زۆر کات باس ناکرێت، ئەو شۆرشە سەرچاوەکەی تەنیا لە چوارچێوەی عیراقدا نەبوو، بەڵکو ڕەگێکی لە سوریا لە (دیر الزور) بوو و پەیوەندییەکی پتەوی بە سوریاوە هەبوو، شەش مانگ پێش دەستپێکردنی لە عیراق، لە (دیر الزور)وە دەستی پێکرد. ئەگەر بە شوناسێکی هاوبەشی عیراق دابنرێت، کەواتە دەبێت بەشێک لە سوریاش سەر بەو شوناسە بن. بە گشتی لەو سەردەمە لە زۆربەی ولایەتە کۆنەکانی دەوڵەتی عوسمانی ناڕەزایەتی بەرەنگاری دەستیپێکرد بوو دژ بە مەرامەکانی بەڕیتانیا و فەرەنسا.\nبە کورتی، عیراق وەک تیۆری و پراکتیک، پرۆژەیەکی تەواو بەڕیتانی بوو، ئەگەر بەڕیتانیا نەبووایە، ئەو خەڵکەی ئەوکات لەم جوگرافیایە بوون، شتێک لە مێشکیان نەبوو بە ناوی دەوڵەتی عیراقی بەم سنور و شێوەیەیی ئێستا.\nعیراق پرۆژەیەک بوو تەنیا لە مێشکی بڕیاربەدەستانی بەڕیتانیا هەبوو، هەموویشیان نا، بەڵکو بەشێک لە بڕیاربەدەستانی بەڕیتانیا، ئەگەرنا سەرەتا لە لایەن هەندێ بڕیاربەدەستی بەڕیتانیا پڕۆژەی ئەوەش هەبووە کە عیراق بکرێت بە بەشێک لە هیند.\nكوردستان بە شێوەیەكی فەرمی و یەكلاكەرەوە لە ساڵی ١٩٢٦ دەبێتە بەشێك لە عیراق، سێ لایەن كێشەیان هەبوو لەسەر باشوری كوردستان، توركیا كە دەیویست بیكات بە بەشیك لە خۆی، بەریتانیا وعیراق كە دەیانویست ببێت بە بەشێك لە عیراق، هەروەها خودی كورد، كە سەربەخۆییان دەویست.. بەڵام بەریتانیا بڕیار دەدات كوردستان بكرێت بە بەشێك لە عیراق لەبەر چەندین هۆکار؛ پێیانوابووە لە چەندین ڕووەوە ولایەتی بەسرە و بەغداد بە تەنیا شیاونین بەوەی ببن بە دەوڵەتێک دەبێت ولایەتی موسڵ لەگەڵیان بێت.\nسامانە سروشتیەکانی کوردستان و بەتایبەت كەركوك، چونكە عیراق بە تەواوی لەژێر كۆنترۆڵی بەریتانیا بوو، كوردستان ئەوكات لە عیراق بەهێزتر و زیاتر سەروەری هەبوو، چونكە نیمچە حكومەتێكی هەبوو، بەریتانیا ویستی بیكات بە بەشێك لە عیراق تا بە تەواوی كوردستانیش بكەوێتە ژێر دەسەڵاتی خۆی.\nناڕەزایەتی تورکیا و ئێرانی ئەوکات بۆ درووستبوونی دەوڵەتێکی کوردی، بە تایبەت کە تورکیا بەهێز ببوو و بەریتانیا بەرژەوەندی و مامەڵەی تری هەبوو لەگەڵ تورکیا کە بێ گومان بەلای بەڕیتانیاوە تورکیا و ئێران گرنگتربوون لە کورد.\nلەگەڵ چەندین هۆکاری تر، یەکێ لە هۆکارە سەرەکیەکان هۆکاری ناوخۆیی کورد بوو، کە لاواز و دواکەوتوو و پەرتەوازە بوون، ئەگەرنا دەبوو لەو سەردەمە جەنگ و شەڕێکی بەردەوام وکاریگەریان بەرپا بکردایە تا گەیشتن بە ئامانج.\nئەگەر کەمترین نرخ بۆ بەها ئەخلاقی و مرۆیی و ماف هەبێت لە سیاسەت، دەبوو ئەوکات بەریتانیا كاتێك توركیا و عێراق داوای كوردستانیان دەكرد، بەریتانیا بە گوێی دانیشتوانی كوردستان بكات و دەوڵەتی كوردستان لە باشور دابمەزرێنێت، نەك بیدات بە عێراق، كە لە بەڵگەنامەكانی خۆیاندا هاتووە كوردستان هەرگیز بەشێك نەبووە لە عێراق.


هارۆڵد پینته‌ر، شانۆیه‌كی سیاسی و گه‌مه‌ی ده‌سه‌ڵات لای هارۆڵد پینته‌ر – كولتور مه‌گه‌زین\n01/03/2015 14 min read1\nبۆ بەرەنگارانی چەپی نوێ لە کەلار\nهه‌موو جارێک، که سه‌رله‌نوێ شانۆنامه‌کانی نووسه‌ری ئینگلیزی هارۆڵد پینته‌ر ٢٠٣٠-٢٠٠٨ ده‌خوێنمه‌وه، شتێکی نوێتریان تیا ده‌دۆزمه‌وه، که له‌وه‌وبه‌ر ده‌رکم پێ نه‌کردوون، نهێنییه‌کی ترم بۆ ئاشکرا ده‌بێت و زیاتر له گه‌مه‌ی ده‌سه‌ڵات و چه‌مکی هه‌ڕه‌شه و مۆتیڤه ترسناکه نادیاره‌کانی ده‌گه‌م. پینته‌ر دید و ده‌روازه‌یه‌کی نوێ به ڕووی شانۆیه‌کی مۆدێرنی ئه‌وروپیدا ده‌کاته‌وه و کۆتایی به قۆناغێک له شانۆ ده‌هێنێت و له دوای ئیبسن، ستریندبێرگ و چێخه‌فه‌وه وه‌رچه‌رخانێکی تره له ڕه‌وتی شانۆی جیهانی.\nلای پینته‌ر شاراوه و پڕ له ڕاز و نهێنییه‌کان له نادیار و ئاشکراکان جیا ناکرێنه‌وه، گه‌مه‌ی نێوان پاو و ژن، گه‌مه‌ی ده‌سه‌ڵاته و هه‌ڕه‌شه‌یه‌کی نادیار به‌سه‌ر ژیانی ڕۆژانه‌ی مرۆڤه‌وه‌یه. زۆر جار کاره‌کته‌ره‌کان له تاریکیدان و هه‌ر له تاریکیدا له‌دایک ده‌بن و ده‌مێننه‌وه، له تاریکییه‌یشدا به نهێنی ده‌جوڵێنه‌وه و ده‌بنه مه‌ترسی بۆ که‌سانی تر.\nپینته‌ری شانۆنووس، که له ساڵی ٢٠٠٥دا خه‌ڵاتی نۆبڵی به شانۆنامه‌کانی وه‌رگرتووه، به‌م گوتانه ڕوو ده‌کاته بینه‌ره‌کانی و ده‌ڵێت: (هیچ جیاوازییه‌کی به‌هێز له‌نێوان ڕاستی و ئه‌وه‌ی، که ناڕاستییه نییه، هه‌روه‌ها له‌نێوان واقیع و ناواقیعدا، هیچ شتێک نییه یه‌کێکیان ڕاستی و ئه‌ویتریان درۆ بێت، ده‌کرێت هه‌ردووکیان راست و له هه‌مان کاتدا درۆیش بن)\nئه‌م گوتانه‌یش بنه‌مایه‌کی گرینگن بۆ تێگه‌یشتن له پینته‌ر و گوزا رشتێکی به‌هیزیش له ناوه‌ڕۆکی شانۆنامه‌کانی ده‌کات.\nلە پێنج بەشدا باس لە سیما گرینگەکانی شانۆنامەکانی پینتەر، بۆ نموونە؛ چەمکی زمان، شانۆی سیاسیی لای پینتەر، دیالۆگ و هێزی بێدەنگی، کارەکتەر و ئەتمۆسفێری دەقەکانی… هتد


بارزانى و ساڵح جه‌خت له‌بان چاره‌سه‌ر مه‌سه‌له‌ى مووچه‌و به‌ش هه‌رێم له بودجه كردن\nشه‌فه‌ق نيوز/ نێچيروان بارزانى سه‌رۆك هه‌رێم كوردستان، دانيشتنيگ وه‌ل به‌رهه‌م ساڵح سه‌رۆك كۆمار عراق سازكرد و له‌تى باس له‌بارودوخ سياسى و دامه‌زرانن حكومه‌ت تازه‌ى ناوه‌ندى و چاره‌سه‌ر ئه‌و قه‌يرانه‌يله كريا ك هاته‌سه تويش وڵاته‌گه.\nنويسينگه‌ى به‌رهه‌م ساڵح له به‌ياننامه‌يگ وت: له‌و دانيشتنه هه‌ردوگلا باس له دويا رويداگه‌يل سياسى له عراق و چاره‌سه‌ر قه‌يرانه‌يل و ناكووكيه‌يل و رويكردن له سه‌قامگيرى و بژيوى هاوڵاتيه‌يل كرياگه له گشت ناوچه‌يل و له‌وانه‌يش له هه‌رێم كوردستان.\nبه‌ياننامه‌گه يه‌يش ده‌رخست ك له‌و ديداره باسيش له چاره‌سه‌ر كيشه‌يل ناونى به‌غدا و هه‌رێم كرياگه وه‌گووره‌ى ده‌ستوور، وه‌تايبه‌ت يه‌كلاكردنه‌وه‌ى مه‌سه‌له‌ى بودجهى هه‌رێم و مووچه‌ى كارمه‌نده‌يل.\nكوردستان 52 كه‌س تويشهاتگ وه چه‌ك كيمياوى ئه‌را چاره‌سه‌ر ره‌وانه‌ى ئيران ئه‌كا\nDate: 2019-11-20 18:25:17\nهه‌ولێر و به‌غدا ره‌سينه‌سه پيشنياره‌يليگ ئه‌را چاره‌سه‌ر كيشه‌ى نه‌فت و شايسته‌يل دارايى\nDate: 2020-05-07 18:47:29\nبارزانى و ساڵح باس له چوار مه‌سه‌له‌ێ گرنگ ناونى به‌غداو هه‌ولێر ئه‌كه‌ن\nDate: 2019-09-18 10:56:07\nهه‌ولێر و به‌غدا ليژنه‌يگ هاوبه‌ش ئه‌را چاره‌سه‌ر مه‌سه‌له‌ى مووچه‌و نه‌فت دامه‌زرنن\nDate: 2019-07-01 09:17:53\nئه‌نداميگ كورد: به‌غداو هه‌ولێر مكوڕن له‌بان چاره‌سه‌ر دو دوسيه\nDate: 2019-09-01 10:28:46


شاگوڵی گوڵدانی قوتابخانە و مێژوو – پەڕە 3 – Knwe.org\nسەرەکی » وتار » رەهبەر سەید برایم » شاگوڵی گوڵدانی قوتابخانە و مێژووپەڕە 3\nجیهانی بێ ئافرەت وەك چاوی بێ گلێنە وخۆری بێ تیشك و باخی بێ گوڵە، ژن زەردەخەنەی مۆزیكی سروشت وڕووناكی چاوی ئاگری دڵە، مامۆستای كارو جوانترین مەلەو ئاگردانی ماڵە، ڕۆحی ژیان وئاوەدانی وسەرچاوەی خەون وخەیاڵە، زەوی ودۆزەخ بەزمانی ژن فەرشكراوە، خۆشی بەهەشت (حۆری وشەڕابی پاك وسەوزایی وئاوە)!!\nوشك دەبێ دەریا وڕووبار وبەنداو وكانی وزەنوێرو زنە، ئەوەی قەت وشك نابێ كانیاوی هەردوو چاوی ژنە، فرمێسكی ژنان بەقەد دەریایەك دەبێ، ژن هەیە باڵای بە بەرزی چیایەك دەبێ، پوختەی ژیانی ژن خۆشەویستی ودڵسۆزی وقوربانی وئازارە، بووكی ڕازاوەی جیهان وگوڵی بەهار وخۆری پڕشنگدارە، شەرم وبێ دەنگی جوانترین ڕازانەوەی ژنن، لەو گوڵە جوانانەن ڕەونەقی باخی ژینن!! لابردنی شاخ لەسیاسەتی ئافرەت ئاسانترە، گەرچی دیاری خوایە ولەهەموو بوونەوەرێك جوانترە! جەنابی مەلای گەورەی كۆیە پێی وایە:\nژن زینەتی دونیایە\nقەڵاتن لەبۆ مێردان\nلە ئاگردانی گەورەی ماڵی مەلای گەورە لەو خانەوادە، خوشكی گەورەی مەسعوود محەمەد، نەجیبەخانی جەلیزادە، بەرەبابی كاكی جەلی، لەمەیدانی دین وئەدەب ومێژوو موجەللی، بەبنەچە وڕەسەن، نابن بەتەوسەن، ئەو زانایەی هاوشانی ئەستێرە ومانگە، كە بە (مەسعوود محەمەد)بەناوبانگە، لە كەشكەڵانی ئاسمان ولەتۆقەڵانی سەر هەورە، كە خزمانی كۆیە پێی دەڵێن (كاكە سەعدی مەلای گەورە)نوسەر وبیرمەندێكە ئەوتۆ، چی كەمتر نەبووە لە بەرنادشۆ، تاكە فەیلەسووف ونوسەری كوردە پێی دەبڕێ ئەو شەڕەفە، لەناو دەفری زمانی كوردیدا گونجاندوویەتی بە كوردی نووسیویەتی(فەلسەفە)! (هەژار موكریانی) بە گژ زۆر كەس دا چووە لە كتێبی (چێشتی مجێور)وەك مزەوەرە! بەڵام (مەسعوود محەمەد)ی ناساندووە بە عالمێكی عەرەبی وئەدیبێكی گەورە، نوسین وبۆچوونەكانی لەو ویژدانی مێژوو هەرگیز نابن بزر، ڕوانگەی جیاوازبووە لەڕووی مێژوو وزمانەوانی وئەدەب وفەلسەفە وهزر، باوەڕی بەتوانای مرۆڤ وزانست هەبووە لەدۆزینەوەی ڕاستییەكانی گەردوون، پێی وابووە هیچ شتێك نامێنێ زانست نەیدۆزێتەوە، ڕەنگە قیامەتیش هەر ئەو كاتەبێ بەپێی وردبوونەوە وبۆچوون، چەند پشت وئەژاد وئابادی (مەلا)، بیری قوولی دەوێ لە (هاوسەنگكردنەوەی تەرازوویەكی سەنگەلا)! بەشرۆڤە ووردەكاری حەزرەتی (حاجی قادری كۆیی) وحەزرەتی (نالی)ناسیووە، كتێبی (حاجی قادری كۆیی سێ بەرگ ودەستە ودامانی نالی چەپكێ لەگوڵزاری نالی)چنیوە، دەروەستی(زمانی كورد) و(بەرەو ڕاستەشەقامی ئاخاوتنی كوردی)! (چارەسەركردنی گیروگرفتەكانی ڕێنووس وئەلف وبێ ی كوردی) و(هەندێ بابەتی زمان وڕێنووسی كوردی)شی كردۆتەوە بە جوانی و وردی، (23)كتێب ودەیان نوسینی هەیە بە كوردی وعەرەبی، لەبارەی سیاسەت وفەلسەفە ومێژوویی وفۆلكلۆر وبابەتی زمانەوانی وئەدەبی، (مەسعوود محەمەد)ی نەوەی كاكی جەلی، رەوابوو وەری گرتبا خەڵاتی نۆبڵی، ئەو هیوا وبریایە كەوتە ژێر گڵی.\nنەجیبەخانی جەلیزادە، نەجیب زادە ومەلازادە، دایكی لە شێخانی سندۆلانە بەناوی (حەبیبە) لەو ژنە مەلای گەورە ودوو كوڕ وچوار كچی بووە بەناوی (نەجیبە، مەسعوود، فارووق، ئیقلیمە، سوورەییا، ئەدیبە)!\nئیقلیمەخان خێزانی عەلی عەبدوڵڵای سیاسەتمەداری پاك وتێكۆشەر لەریزی پیاو چاكان بوو، سوورەییاخان خێزانی عومەر دەبابەی سەركردەی بەشان وشكۆ وكاكی كاكان بوو!!.\nیا عیسمەتی دایان ویا عەیشێ ی گۆمەشینێ وكافیەی مەلایان، سێ كوڵەگەی گەورەی مەلا گەورە بوون نەبزووتن تا مردن لەلایان.\nنەجیبەخان لەناو خێزانی ناسراوبوو بە (یایەی دایە)! كاری چاكی، ناوی پاكی، لەناو لاپەڕەی مێژوودایە، گەورە كچی مەلای گەورە، چراو سایە بوو لەو دەورە، بەیەكەم كچ دادەنرێت لەڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، لە قوتابخانە لەگەڵ كوڕان خوێندبێتی لەیەك ئاست، ئەوزەمان دەسەڵات كۆنەپەرست وشێخ ومەلابوون، مێشك وشك وبیرتاریك وبەتەشقەڵەو بەڵابوون، پێیان هەرس نەدەكرا هەرگیز، كچ بخوێنێ لەگەڵ كوڕان لەیەك ڕیز، خوێندنی قوتابخانەیان بەكفر وحەرام وتاوان وكاری شەیتانی دەدایە قەڵەم، نابێ كچ بخوێنێ چۆن دەبێ كچ لەگەڵ كوڕان بخوێنێ لەو سەردەم، مەلای گەورە ئەو زانایە گەورەییان بەلادین وتۆمەتی ناڕەوایان دەخستە ملی، گۆتە گۆتیان بوو بە شیعر وشانامە وبەقوتابیان دەگووت مەكتەبلی، بەڵام جەنابی مەلای گەورە بێ منەت، بەرەنگاریان دەبۆوە دەیكردن بە بەنەفرەت، دەیگووت(بەغیرەت بن بەغیرەت بن بەغیرەت):\nمەلای نادان بەعینوانی شەریعەت\nحەرامی كرد لەتۆ عیلمی تەبیعەت\nهەتا ئەو عیلمە چاكی نەخوێنن\nدەبێ هەر پاقلە وسڵقێ بچێنن\nئاخر كێ دەوێرا ودەیهێڵا لە دواكەوتوویی ئەو حەلی، ساڵی 1924 كچ لەگەڵ كوڕان بخوێنێ بەتێكەڵی، مەگەر ماڵی مەلای گەورە وبنەماڵەی جەلی، (یایە دایە نەجیبەخان)سەرەتایی دەخوێنێ لە قوتابخانەی كوڕان، بەزانستیان زانیوە نەك لەدین وەرگەڕان، هەروەك حەزرەتی حاجی قادری كۆیی سەلماندوویەتی ناكۆك نییە لەگەڵ دین:\nبۆچی فەرموویەتی نەبیی ئەمین\n(أطلبوا عیلمكم ولو بالصین)\nنێر ومێ لەم حەدیسە فەرقی نییە\nتۆ وەرە فەننی فێربە چیتە لەوە\nگاورە، هیندووە وەیاخۆ جووە\n(یایەی دایە)نەجیبەخانی جەلیزادە، وەك نوسینگەی مەلای گەورە وابووە بەوڕادە، وەك خاتوونێكی ژیر وخوێندەوار وبەهێز، ئاگادار وهۆشیار وبەهەست وئەرشیف پارێز، كتێبەكانی بنەماڵەكەیی ونوسین و وتارەكانی باوكی یاداشت كردووە وسوودی وەرگرتووە لە ناوەخن وپەراوێز، ڕۆژانە بەزانیاری و وردەكاری، ڕووداوو كارەساتەكانی نوسیوە بەناوی (هەواڵی كوردەواری)لەبیرەوەری كوردیدا كەش وهەوا بەدەگمەن باسكراوە، بەڵام ئەو لە یاداشتەكانی بایەخی زۆری پێداوە، وشەی تازەی كوردی بەكارهێناوە، بەجوانی نوسیویەتی بە كوردییەكی پەتی وپاك وپاراو وناوازە ونازدار، لە 20/8/1961 دەڵێ(ئەو شەوە زۆر خۆش بوو هەوایەكی فێنك، ئاسمانێكی بێ گەرد وژینگەدار)،كەش وهەوای زۆر ساڵی كوردەواری بۆتە مێژووی ڕووداوەكە!(1)\nهەروەك ساڵی بەفرە زۆرەكە ساڵی ژەنگی گەنمەكە وبەفری سوور و وشكە ساڵ وساڵی لافاوەكە!!..هتد یاداشت وڕۆژمێرەكەی نەجیبەخان دەبێتە سەرچاوە وسەرمایە، لە 24ی كانونی ڕۆژی دوو شەموو ساڵی 1983 نوسیوویەتی:(بەفر سەرچیایی سپی كردییە، سەرمایە!!). جێی متمانەیە ناوەڕۆكی كتێبی (هەواڵی كوردەواری) بۆتە گەنجینەی زانیاری، بەدەستپاكی وڕاستگۆیی وبەدەستنوێژ وئەمانەتەوە، ڕۆژمێر ومێژووی نوسیوەتەوە، ئەو دەمی ئەو مێژووی دەنوسییەوە بەكردەوە، خەڵك هەبوون (مێوژ)و(مێژوو)یان لێك نەدەكردەوە، نەجیبەخان لە ئاست ڕۆژ ژمێر ومێژوو دیدە ڕوون بووە، ڕۆمێژووی ڕووداوەكانی بەوردی یاداشت كردووە، (كتێبی تەئریخی پێ خۆش بووە لە بنەماڵەكەیەو كۆڕی دانیشتنان زۆری پرسیوە، چی بیستووە لە پەڕە كاغەزان ساڵی 1940 لە كتێبەك هەمووی نوسیوە) نەجیبەخان یەكەم مێژوونووسی ژنە لەباشووری كوردستان، ڕووناكی داوەتەوە لە تاریخی تاریكستان، بۆیە یەكەمە دوو كتێبی مێژوویی هەیە بەو هۆیە، بەناوی (مێژووی جەلیزادە ومێژووی شاری كۆیە)گەرچی لەباخی مێژوو پەرژین وشوورە یە، بەڵام لەسەرانسەری كوردستان یەكەم مێژوو نووسی ژن خانمی مەستوورەیە، دەبێ وابێ:\nمەستوورە كە حەسناوە ئەدیبە بەحیسابێ\nنەجیبەخانی جەلیزادە، لەبواری مێژوو ئوستادە، دەربارەی درەختی مێژووی بنەماڵەی جەلییان، لەرەگ وڕیشەوە لێی كۆڵیوەتەوە تا دەگاتە لق وپۆپ وپەلیان، لەمێژوی شاری كۆیە ئاماژەی بەوە داوە، (كە كۆیە نازاندرێ كەنگین دروست كراوە، پێش ئیسلامیەتی شاربووە، هەریر لەژێردەستی كۆیە بوو، سەردەمەكی نفوسی كۆیە (10)هەزار نفوسی هەولێر(6)هەزار بووە)(2).\nنوسیویەتی (چیای باواجی بەردی مەڕمەڕی تێدابێ مەڕمەڕی خۆولاتیە، ئی باواجیە ولە موسڵی ڕانەهاتییە!!) كۆیە خاكی گەوهەرە، كانگەی گەچ وگوگرد وقسرو مەڕمەڕە، پڕ لە سامانی سروشتی یە!!(3)\nنەجیبەخانی لە 8/9/1917 لە كۆیە هاتۆتە ژیان وچاوی هەڵهێناوە، ڕۆژمێژووی مێژووی لەدایك بوونی بەڕاست ودروستی نوسراوە، رچەشكێن وكۆت پچڕێن ونەریت بەزێن بووە ئەوكاتی بێ هاوتا، یاداشت نووس ونۆبەرەی مێژوو گوڵی قوتابخانە ویەكەم ئافرەتە، بووە قەڵغان وپێشەنگ لە هەڵمەتا، ئاوارەبووە، خەباتی كردووە دژی دژمنان، ڕۆڵی كاریگەری هەبووە لە بزوتنەوەی ژنان، دەڵێن ژن چوار چەكی هەیە (زمان وگریان وبوورانەوە وچڕنووك)بەڵام نەجیبەخان ئەو چەكانەی هەبوو (ئەرشیف وقوتابخانە وقەڵەم وپەڕتووك)، 82 ساڵ ژیا بەمەردی، بەگیانی دڵسۆزانەی كوردی، ڕاسپاردەی مەلای گەورەی باوكی هێناوەتەدی، نوسراوە لەسەر پەراوێزی كاغەزی(چەند خۆش بوو لەسەر ئەرزی، بژین بەسەربەرزی)مردن هەر لەپێشی، ئەی ژیان هەر قەرزی، نەجیبەخان تووشی ئێسك نەرمە دەبێ لەپەل وپۆ دەكەوێ، لەهەواری باب وباپیری بنە وبارگە دەخا لەوێ، لە گۆڕستانی دەروێش خدر دەنێژرێت لەشاری كۆیە، مەرگی لە (11 ی حوزەیرانی ساڵی هەزار ونۆسەت ونەوەت ونۆ)یە نەجیبەخانی جەلیزادە، گیانی ئاسوودە وشادە، چونكە مێژوو بیری ناچێتەوە، لەباخی بەهەشت گوڵ دەچنێتەوە.\n+/ تەوسەن: ئەسپی سەركەش.\n+/ زنە:كانی زۆر بچووك.\n+/موجەللی:بەو ئەسپە دەگوترێ كە یەكەم بێ لە مەیدانی غارغارێندا.\n+/د.كەمال مەزهەر وتویەتی: مەسعوود محەمەد هیچی لە بەرنادشۆ كەمتر نەبووە..لەزاراوە ژیری زمانی عەرەبیدا كەس نەبووە شان لەشانی بدات.\n+/د.فەرهاد پیرباڵ: دەڵێ مەسعوود محەمەد تاكە فەیلەسووفی كوردە تاقە نوسەریشە توانیبێتی فەلسەفە بەزمانی كوردی بنووسێ!.\n(1)هەواڵی كوردەواری ل80.\n(2) مێژووی شاری كۆیە (نەجیبەخانی جەلیزادە) لە ل42 و ل41.\n(3)مێژووی جەلیزادە ل7.\n1.مەلای گەورە-زانا وئەدیب وشاعیر- عەبدول خالق عەلائەدین.\n2.مێژووی جەلیزادە: نەجیبەخانی جەلیزادە.\n3.مێژووی شاری كۆیە: نەجیبەخانی جەلیزادە.\n4.هەواڵی كوردەواری: نوسینەوەی نەجیبەخانی جەلیزادە، پێشەكی لێكۆڵینەوە وساغكردنەوەی د.كەمال مەعروف.\n6.دیوانی حاجی قادری كۆیی.\n7.چێشتی مجێور: هەژار موكریانی.\n8.ئاین لەفیكری مەسعوود موحەممەددا نوسینی عومەر عەلی غەفوور.\n9.بیلیۆگرافیای مەسعوود محەمەد:زامدار ئەحمەد.\n10.لە وتە بەنرخەكانی(مەسعوود محەمەدی فەیلەسووف):حەیدەر عەبدوڵڵا.\n12.گەشتی ژیانم(مەسعوود محەمەد).


بایگانی‌ها زارا محەممەدی | KHRN\nماڵ Tags Posts tagged with "زارا محەممەدی"\nسنە؛ دووایین زانیارییەکان سەبارەت بە دۆخی سێ ژنی دەستبەسەرکراوەوە\nby KHRN 30 ئه‌یلول 2019\n30 ئه‌یلول 2019\nبەگوێرەی زانیارییەکانی تۆڕی مافەکانی مرۆڤی کوردستان، ئێران ڕاه‌پەیکەر، چالاکوانی ژنی خەڵکی مەریوان کە لە مانگی گوڵانی ئەمساڵدا دەستبەسەرکرابوو، هەوتووی ڕابردوو بە دانانی بارمتەی ١٥٠ ملیۆن تمەنی بەشێوەی کاتی ئازادکرا. هەروەها ڕۆژی ڕابردوو…\nدوایین زانیارییەکان سەبارەت بە دۆخی سێ ژنی چالاکی کورد\nby KHRN 29 ئاب 2019\n29 ئاب 2019\nزارا محەممەدی چالاکی مەدەنی و ئەندامی ئەنجومەنی کولتوری-کۆمەڵایەتی نۆژین و ئێران راهپەیکار چالاکی مەدەنی خەڵکی مەریوان چەندین مانگە لە کانونی ئیسڵاح و تەربیەتی سنە دەستبەسەرن. هەروەها پەروین ئەدوایی چالاکێکی دیکەی مەریوانی لە…\nby KHRN 7 ته‌مموز 2019\nزارا محەممەدی و ئێران راەپێکار دوو چالاکوانی مەدەنی ده‌ستبه‌سه‌ركراو هێشتا بەپێی بڕیاری دەستبەسەری کاتی، له کانوونی ئیسلاح و پەروەردەی سنەدا ڕاگیراون. سەحەر کازمی، زیندانی سیاسی دیكه‌ی بەندکراو لەو زیندانە هێشتا لە مافی…


Diplomatic Magazine | خۆپیشاندانەکانی ئوردن، شا عەبدوڵای دووەم و وڵاتەکەی خستووەتە ناو قەیرانێکی گەورەوە\nبۆچی سعودیە فشار دەخاتە سەر بنەماڵەی هاشمیی دەسەڵاتداری ئوردن ؟\nخۆپیشاندانەکانی ئوردن، شا عەبدوڵای دووەم و وڵاتەکەی خستووەتە ناو قەیرانێکی گەورەوە\nو: بەهمەن ئەحمەد\nدۆخێكی سەختی ئیقلیمییە كە ئوردون و شا عەبدوڵای دووەمی خستووەتە ناو تەنگەژەیەكی ئابوریی گەورەوە، تەنها چوار رۆژ بەسەر خۆپیشاندانی گەورەی جەماوەری هاوڵاتیانی ئوردونیدا تێپەڕیووە كە شەقامەكانی ئەو وڵاتەیان تەنیووە دژ بە زیادكردنی باج و پسولەی خزمەتگوزاریی، كە بەشی رووخانی دەسەڵاتەكەی دەكات.\nپاش شكستهێنانی دانوستانەكان لەنێوان حكومەت و سەندیکا بازرگانییەكان، هەموو لایەك لە گەیشتن بەرێككەوتنێكی دڵخۆشكار بێئومێد بوون، سەرۆك وەزیرانیش رەتیكردەوە كە یاساكە بكێشێتەوە. لە بەرامبەردا هاوڵاتیانی ئوردنی ئاستی داواكارییەكانیان بەرزكردەوە، داوای هەڵوەشاندنەوەی حكومەت و پەرلەمانیان كرد، بەڵام پادشای ئوردون دیمەنەكەی جیاوازتر لە هەموو كەس دەبینی.\nشا عەبدوڵای دووەم خۆی یەكێك بوو لەنەیارەكانی بڕیارەكەی حكومەت و لەدواین لێدوانیشیدا رایگەیاند " ناعەدالەتییە تەنها هاوڵاتیان باجی چاكسازییدارایی بدەن "\nلە قسەكانی شا عەبدوڵای دووەمدا پەیامێك هەبوو ئەویش ئەوە بوو، کە ئەو دۆخە خراپەی رووی لە وڵات كردووە بەهۆی هەڵوێستی وڵاتەكەوەیە لە ئاستی سیاسەتەكانی دەرەوەی، چونكە دواتریش بەروونی ئەوەی وت كە " ئەوە دۆخێكی خراپی ناوچەیی و هەرێمییە كە ئوردنی توشی ئەم قەیرانە داراییە كردووە."\nئەم راپۆرتەی خوارەوە ئەوە رووندەكاتەوە كە بۆچی شا عەبدوڵا ئەو بڕیارە قورسەی دا و رۆڵی سعودیەش لەو قەیرانەدا چی بوو ؟\nپێش قەیرانەكە، سعودیە هاوكارییەكانی بۆ ئوردن كەمكردەوە و دواتریش بەتەواوەتی رایگرت، لەو بارەیەوە شا عەبدوڵا وتی" پێم سەیرە خەڵك هەیە هاوكارییەكانی بۆ ئوردن وەك فشارێك بۆ سەر ئەو وڵاتە بەكاردەهێنێت، ئەوە زۆر نامەعقولە".\nبەوپێیەی سعودیە هەمیشە كێشەی سنوری لەگەڵ دراوسێكانی هەبووە، قەیرانە سیاسییەكان هەمیشە چواردەوری گرتوون و زۆربەشیان پەیوەندیدارن بە وڵاتانی دراوسێی، لەنێوانیشیاندا سزادانی قەتەر، توڕەیی بنەماڵەی مەكتوم لە شانشینی عەرەبی بەرامبەر سیاسەتەكانی كوەیت، لەم روانگەیەوە سزادانی ئوردن ئاسانە چونكە ماوەی زیاتر لەسی ساڵە لە قەیرانی دارایدا دەژی.\nدیمەنێک لە خۆپیشاندانەکان لە ئوردن ـ عەممان ـ ٢٠١٨.٦.٣\nبەپێی داتاو زانیارییەكانی حكومەتی ئوردنی قەبارەی هاوكارییەكانی سعودیە بۆ ئوردن لە كەمكردنەوەدا بووە، لەساڵی 2015 دا گەیشتۆتە (474.3) ملیۆن دۆلار، بەڵام لە ساڵی 2017 دا كەمكراوەتەوە بۆ 165 ملیۆن دۆلار یان لە ماوەی دوو ساڵی رابردوودا تەنها 300 ملیۆن دۆلار بووە.\nئەوەی جێگای سەرنجە، زانیارییەكان لەسەرەتای ئەمساڵدا ئاماژەیان بەوەدەكرد كە هاوكارییەكان دەگەنە دوو سەدو پەنجا ملیۆن دۆلار. زمانی ئاماژەكانیش بۆ ئەم گۆڕانكارییانە روونە.\nكەمكردنەوەی هاوكارییە مادییەكان بۆ وڵاتێكی وەك ئوردون كە تەنها لەسەر هاوكاری دەرەكی دەژی، ئوردونی بەرەوە سندوقی دراوی نێودەوڵەتی پەلكێش كردووە بۆ قەرزكردن و لەماوەی سێ ساڵی رابردوودا قەبارەی قەرزەكانی لەو سندوقە گەشتۆتە 723 ملیۆن دۆلار.\nلەبەرامبەردا، حكومەتی ئوردنی بەڵێنیداوە هەندێك چاكسازیی ئابوریی و سیاسەتی دەستپاكی بگرێتەبەر، ئەوەش وای لەو وڵاتە كرد لە ماوەی تەنها چوار رۆژدا رووبەرووی شەپۆلێك لە خۆپیشاندان و ناڕەزایەتی هاوڵاتیان ببێتەوە، ژمارەكان تا ئێستاش جێگای مەترسی هەموو لایەكن، كورتهێنانی بودجە گەیشتۆتە زیاتر لە 753 ملیۆن دۆلار، رێژەی بێكاری لە سەدا 20 ی تێپەڕاندووە و كۆی قەرزی گشتی لەسەر داهاتی ناوخۆ 36 ملیار دۆلارە.\nئوردون یاریزانێکی باشە لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، بەتایبەتیش پەیوەندیدار بە پرسی فەلەستین، هاوپەیمانی كۆنی سعودیە و ئەمەریكا بووە، هەموو هاوكارییە دەرەكییەكان تەنها لەوەدا كورتكراونەتەوە كە كۆنترۆڵی قەیرانی دارایی ئەو وڵاتە بكرێت، ئەمە لەكاتێكدا لەئێستادا نرخی نەوتیش لەئاستێكی بەرزدایە، بەڵام شكستی حكومەتی ئوردنی وایكردووە كە سود لەو زیادبوونی نرخە نەبینێت.\nعومەر رەزاز، راسپێردراو بۆ پێکهێنانی حکومەتی نوێی ئوردن\nئێستا ئوردن نەیاری سیاسەتەكانی دۆناڵد ترەمپی سەرۆكی ئەمەریكایە، چیتر لەبەرەی هاوپەیمانێتی سعودیە و ئەمەریكادا خۆی نابینێتەوە، لە بەرامبەردا ئەمەریكا هەڕەشەی برینی هاوكاری لەو وڵاتانە كرد كە دژی بریارەكانی ئەمەریكای پەیوەست بە قودس دەنگ دەدەن، تائێستاش بریارەكە جێبەجێنەكراوە، بەڵام بەپێچەوانەوە سعودیە سزای شا عەبدوڵای دووەمیدا بەوەی كە هەڵوێستی لاواز بووە لەخۆپیشاندانەكاندا كە بووە هۆی نانەوەی پشێوییەكی زۆر لەو وڵاتەدا پێش ئەوەی لەلایەن حكومەتەوە دووربخرێتەوە.\nسیاسەتی نوێی سعودیە بەرامبەر خێزانی هاشمی دەسەڵاتداری ئوردن\nبەپێی ئەو بەڵگەنامە نهێنییانەی كە رۆژنامەی (ئەل ئەخباری)ی لوبنانی نزیك لە حزبوڵا بڵاویکردەوە، باس لە هەماهەنگی نێوان عادل جوبێری وەزیری دەرەوەی سعودیە و موحەمەد بن سەلمان جێنشینی پادشای سعودیە دەكات، ئەگەر ئەو نامەیە راستبێت ئەوا سعودیە پاشەكشە لەمافی ئاوارە گەڕاوەكان دەكات. شارە پیرۆزەكان لە فەلەستین خرانە ژێر چاودێری نێودەوڵەتییەوە لە بەرامبەر واژۆی رێككەوتننامەی ئاشتیانە لەگەڵ ئیسرائیل و دروستكردنی پەیوەندی زیاتر و باشتر لەگەڵ تەلئەبیب دژ بە ئێران و حزبوڵا، ئەوەش زیان بەپێگەی تایبەتی ئوردن دەگەیەنێت كەچاودێری سەرەكی قودس (حەرەمی شەریف)بووە، ئەوەش لە رێككەوتننامەی ساڵی 1994 ی ئوردن و ئیسرائیل دا هاتووە.\nئەم بەڵگەیە كەدواتر رەتكرایەوە، رووبەرووی كێشەی دانپێدانان بوەوە لە لایەن بەرپرسانی ئوردنەوە، بەپێی زانیارییەكانی ماڵپەڕی (میدڵ ئیست)ی بەریتانی بەرپرسێكی باڵای ئوردنی نزیك لە دیوانی پاشایەتی وتویەتی ئوردن ترسی لەوە هەیە سعودیە بریاری یەكلایەنە لەبارەی ئوردنەوە بدات دوای ئەوەی لە ئیسرائیل نزیكبووەتەوە.\nلەو دۆكیومنتەدا كە رێككەوتننامە مێژوویەكەی سەدەی رابردووی تێدایە ئاماژە بە نەمانی مافی گەڕانەوەی ئاوارە فەلەستینیەکان دەكات، ئەوەش وادەكات ئوردن رووبەرووی شەپۆلێكی گەورەتری خۆپیشاندان و ناڕەزایەتی ببێتەوە بەتایبەتیش كە دەركەوتووە لەسەدا 65 ی ئوردونییەكان بە ئەسڵ فەلەستینین و بریارەكەش هیچ قەرەبوویەكی بۆ ئاوارەكان دانەناوە.\nهەرلەبەرئەوەیە كە زەوی و خەڵك و حكومەتی ئوردونی كێشەی فەلەستین بەپرسێكی پەیوەندیدار بەئاسایشی نەتەوەیی خۆیان دەزانن لەنێوانیشیاندی قودس و ئاوارەكان و سنور.\nلەرێككەوتنامە ستراتیژییەكەی لەگەل ئەمەریكادا، سعودیە بەڵێنی ئەوەی بە ئەمەریكا داوە كە هیچ پرۆژەیەكی ئاشتی لە ناوچەكەدا سەرناگرێت بەبێ رەزامەندی و هەوڵی ریاز و واشنتۆن، بەوەش هیچ رێگەچارەیەك بۆ پرسی فەلەستین نابێت بەبێ پشتگیری و پشتیوانی شانشینی سعودیە.\nجیاواز لەزانیارییە دزەپێكراوەكان، لەرێككەوتنامە ستراتیژییەكەی لەگەل ئەمەریكادا، سعودیە بەڵێنی ئەوەی بە ئەمەریكا داوە كە هیچ پرۆژەیەكی ئاشتی لە ناوچەكەدا سەرناگرێت بەبێ رەزامەندی و هەوڵی ریاز و واشنتۆن، بەوەش هیچ رێگەچارەیەك بۆ پرسی فەلەستین نابێت بەبێ پشتگیری و پشتیوانی شانشینی سعودیە.\nلەو رێككەوتنامەیەدا كە بەرێككەوتننامەی "سەدە" ناسراوە بۆ یەكەمین جارە لە مێژوودا ئوردن دەخرێتە دەرەوەی رووناكی پرسە پەیوەندیدارەكان بەناوچەكەو دراوسێكانی، ئەمە لەكاتێكدا سعودیە زۆر بە ساردی مامەڵەی لەگەڵ بریاری ئەمەریكا بۆ گواستنەوەی باڵوێزخانەی خۆی لەتەلئەبیبەوە بۆ قودس و دانپیانانی قودس وەك پایتەختی ئیسرائیل كردووە، بەڵام هەڵوێستی ئوردن زۆر توند بووە و ئەوەش پەراوێزخستنی ئەو وڵاتەی لێكەوتووەتەوە.\nکەواتە نزیكبوونەوەی ئیسرائیل و سعودیە لەیەكتری و پێكهێانی بەرەی ( سعودیە-ئیسرائیل-ئەمەریكا) تەنها قسەوباسی رۆژنامە عەرەبی و ئیسرائیلییەكان نییە.\nبەپێی زانیارییەكانی (نیویۆرک تایمز) موحەمەد بن سەلمان جێنشینی شای سعودیە فشاری لە مەحمود عەباسی سەرۆكی فەلەستین كردووە قودس وەك پایتەختی ئیسرائیل قبوڵ بكات و دانی پێدابنێت، ئەم فشارانەش وای لە ئوردن كرد كە بڕیاری گەڕانەوەی باڵوێز و باڵوێزخانەی ئیسرائیلیدا لە كاتێكدا كە پەیوەندییەكانی ئوردن و ئیسرائیل لە خراپترین دۆخیدابوو بەهۆی كوشتنی دوو پاسەوانی ئوردنی لە لایەن ئیسرائیلییەكەوە لە مانگی تەموزی ساڵی٢٠١٧، بەو هۆیەشەوە تا ئێستا ئوردن كێشەی بۆ كۆبونەوەكانی تایبەت بەئاشتی نێوان ئیسرائیل و سعودیە، لەلایەكی تریشەوە دوورەپەرێزی ئوردون لەپرسەكە یەكێك بووە لەكێشەكان.\nچی روویدا كاتێك پادشای ئوردون دەستی خستەناو دەستی سەرۆكی ئێران؟\nلەكاتێكدا ئوردن وەڵامی بەوە دەدایەوە كە هاوپەیمانە كۆنەكەی سعودیە شكستی هێنا بچێتە ناو هاوپەیمانیەتییەكی نوێوە كە زیان بەبەرژەوەندی سیاسەتەكانی دەرەوەی دەگەیەنێت، شا عەبدوڵای دووەم خۆی هەڵدایە ناو یاری هاوپەیمانێتی و دیالۆگە نوێیەكانەوە.\nهەرچەندە دەڵێت ئوردن هیچ هاوپەیمانێكی نییە، بەڵام لەئێستادا ئەوەی گرنگە بۆ ئەو وڵاتە ئەوەیە كە بژاردەی هاوپەیمانێتی و دۆستایەتییەكانی زیاد بكات بەبێ زیانگەیاندن بە دەستە خوشكەكانی لە كەنداودا، ئەوەش وەك تێروانینێكی نوێ بۆ گۆرینی شێوازی هاوپەیمانێتییەكانی ئوردن وێنادەكرێت.\nسێ ساڵ بەرلە ئێستا ئوردن پشتگیری هەڵوێستە توندەكانی ریازی بەرامبەر تاران كرد كاتێك هێرشكرایە سەر باڵوێزخانەی سعودیە لەتاران. بەڵام گۆڕانكارییەكانی ئەم دوایە بەهاتنە پێشەوەی موحەمەد بن سەلمان لە سعودیە و سەركەوتنەكانی دۆناڵد ترەمپی سەرۆكی ئەمەریكا گۆڕانكاری لەچۆنیەتی مامەڵەكردن لەگەڵ ئوردن لەئاستی سیاسەتی دەرەوە روویدا و ئێستاش ئەو وڵاتە كراوەتە دەرەوەی بازنەی هاوپەیمانێتییە كۆنەكەی نێوان سعودیە و ئەمەریكا.\nهەرچەندە ئوردن پێشوازی لە ئاهەنگی یادی 39 ساڵەی شۆڕشی ئیسلامی ئێران كرد لە باڵوێزخانەی ئەو وڵاتە و لەئاستی بەرپرسە باڵاكانیشی بەشداری مەراسیمەكەیان كرد، تاران پشتگیری رەوایەتی پاشایەتی ئوردنی لەقودس كرد، ئەوەش هەڵوێستێك بوو تا ئێستا سعودیە نەیبووە بەرامبەر ئوردن پێش رۆیشتنی باڵوێزی ئێران لەمانگی شوباتدا كە رایگەیاندبوو پەیوەندییەكانی نێوان ئێران و ئوردن لەم چەند ساڵەی دوایدا پێشكەوتنی بەرچاویان بەخۆوە بینیوە.\nتەوقەی مێژوویی نێوان شای ئوردن و سەرۆکی ئێران لە ئەستەنبوڵ ـ ٢٠١٨\nلەسەرەتای ساڵی رابردوودا لێدوانی ئاگرین لەنێوان ئوردن و ئێراندا بەدیدەكران، شا عەبدوڵای دووەم هێرشی كردە سەر ئێران و بەپشتیوانیكردنی تیرۆر تاوانباری كرد، لە وەڵامیشدا وەزیری دەرەوەی ئێران رایگەیاند پێویستە شا عەبدوڵا بە لێدوان و هەڵوێست و سەرچاوەی زانیارییەكانی خۆیدا بچێتەوە و تێبگات كە رێژەی چەندی ئوردنییەكان هەواداری رێكخراوی داعشن.\nگۆڕانكارییەكانی ئەم دوایە بەهاتنە پێشەوەی موحەمەد بن سەلمان لە سعودیە و سەركەوتنەكانی دۆناڵد ترەمپی سەرۆكی ئەمەریكا گۆڕانكاری لەچۆنیەتی مامەڵەكردن لەگەڵ ئوردن لەئاستی سیاسەتی دەرەوە روویدا و ئێستاش ئەو وڵاتە كراوەتە دەرەوەی بازنەی هاوپەیمانێتییە كۆنەكەی نێوان سعودیە و ئەمەریكا.\nلەكۆبونەوەی لوتكەی وڵاتانی ئیسلامیشدا لە توركیا كە بەمەبەستی تاوتێكردنی بریارەكەی ئیدارەی ئەمەریكا بۆ ناساندنی قودس وەك پایتەختی ئیسرائیل تەرخان كرابوو، شای ئوردن چاوی بەسەرۆكی ئێران كەوت و تەوقەی لەگەڵ كرد، ئەوەش ئاماژەیەك بوو بۆ ئەوەی كە هاوپەیمانە كۆنەكەی سعودیە كە تادوێنێ هێرشی دەكردە سەر ئێران و بەرگری لە سعودیە دەكرد ئەمڕۆ گۆڕانكاری بەسەر بیروبۆچونیدا هاتووە و دەستی لەدەستی ئێرانیەكان ناوە.\nگەمارۆدانی قەتەر و ئیسلامییەكان و شەڕی ناوخۆی یەمەن، ئایا ئوردن باجی هەڵوێستەكانی دەدات ؟\nكاتێك وڵاتانی سعودیە و میسر و بەحرەین و ئيمارات پەیوەندییە دیپلۆماسییەكانی خۆیان لەگەڵ قەتەر راگرت، ئوردنیش بەهەمان شێوە پەیوەندییە دیپلۆماسییەكانی خۆی كەم كردەوە بەبێ ئەوەی خزمەت بە پەیوەندییەكانی خۆی لەگەڵ ئەو وڵاتە بكات، كەناڵی جەزیرەش نوسینگەی خۆی لە ئوردن داخست، پاش قەیرانەكان میری قەتەر ئاماژەی بەئاسایكردنەوەی پەیوەندییەكانی لەگەڵ ئوردن كرد.\nپاش بریاری ئەمەریكا بۆ گواستنەوەی باڵوێزخانەی خۆی لەتەلئەبیبەوە بۆ قودس جارێكی تر قەیرانە سیاسییەكان سەریان هەڵدایەوە، ئێستاش حكومەتی ئوردن سەرقاڵی دەستپێكردنەوەی پەیوەندییە دیپلۆماسییەكانی نێوان خۆی و قەتەرە.\nنوسینگەی كەناڵی جەزیرەش لەو وڵاتە كرایەوە لەسەر داوایەكی پەرلەمانتاران كە ئاراستەی سەرۆكایەتی پەرلەمانی ئوردنیان كردبوو، لە خۆپیشاندانەكانی ئەم دواییەی ئوردنیشدا كامێرای جەزیرە لەوێ بووە و لەسەر رەزامەندی حكومەتی ئەو وڵاتە رووداوەكانی دەگواستەوە.\nهەڵوێستی ئوردون لەسەر جەنگی یەمەن هێندەی تر سعودیەی لەخۆی توڕەتر كرد، هەرچەندە پشتگیری هەڵوێستی توندیشی دەكرد، بەڵام تەنها رێگە بەبەشداریكردنی شەش فرۆكەی ئەو وڵاتە لە جەنگەكەدا درا، دواتر ئەوە روون بوەوە بەشداریكردنی ئوردن بەو جۆرە تەنها لەترسی توڕەییەكانی سعودیە بووە ئەگینا لە بنەڕەتدا نەیوستووە ئێران لەخۆی توڕە بكات.\nپێویستە ئاماژە بەوەش بكرێت كە لەسەرەتای سەرهەڵدانی شەڕەكەدا، ئوردن لەسەر خاكی خۆی پێشوازی لە سەركردەی حوسییەكان كرد وەك هەوڵێك بۆ لێگەشتنی زیاتر و گەشتن بەچارەسەرێك لەنێوان لایەنە بەشەڕهاتووەكاندا.\nهەڵوێستی ئوردن لەبارەی ئیسلامییەكانەوە بەهەمان شێوەی هەڵوێستی كوەیتە، هەر دوو وڵات رەتیان كردەوە سانسۆر بخرێتە سەر (كۆمەڵەی ئیخوان موسلیمین) كە بەشداربووە و لەبەڕێوەبردنی وڵات و پرۆسەی سیاسی هەردوو وڵاتدا. ئەمەش سعودیە و ئیماراتی توڕەكرد كە نایانەوێت ئەو تەیارەی ئیسلامییە لەوڵاتانی دراوسێی كەنداو نزیك ببنەوە.


دیدارێک له‌گه‌ڵ (ئه‌مجه‌د شاکه‌لی)دا – Denegkan\nدیدارێک له‌گه‌ڵ (ئه‌مجه‌د شاکه‌لی)دا\nbyئه‌مجه‌د شاکه‌لی\tFebruary 11, 2011\tگشتی\nته‌وه‌ری كه‌لتوور و ئه‌ده‌ب\nغه‌مگین بۆڵی: ئایا كه‌لتوورچ په‌یوه‌ندییه‌كی به‌ئه‌ده‌به‌وه هه‌یه؟\nبه‌یه‌كگه‌یشتی كه‌لتووره جیاوازه‌كان و پێكدادانی شته‌كان دواجار له قازانجی ئه‌ده‌ب كۆتایی دێت؟ وه رۆڵی ئه‌ده‌ب به‌سه‌ركه‌لتووره‌وه چی ده‌بێت؟\nئه‌مجه‌د شاکه‌لی: پێش هه‌ر شتێک، من بۆ خۆم وشه‌ی “که‌لتوور” یا “کولتوور Kultur/Cultur” یا “که‌ڵچه‌رCulture ” یا هه‌ر شێوه‌یه‌کی دیکه‌ی ئه‌و وشانه‌م، که زۆرێک له نووسه‌رانی کورد به‌کاریان ده‌به‌ن، به‌لاوه نه په‌سه‌نده و نه خۆشه و نه جوانه. ئه‌و وشانه، له بنه‌ڕه‌تدا ده‌گه‌ڕێنه‌وه سه‌ر وشه‌ی “کولتوورا Cultura ” و “کولتووس Cultus “ی زمانی لاتینی، که زمانی نووسین و خوێندن و زانستی ڕۆمانییه‌کان بووه و ئێستا زمانێکی مردووه، ڕێک وه‌ک زمانی په‌هله‌ڤی ئێرانی. کورد تا ئێستا نه‌یتوانیوه له‌سه‌ر یه‌ک وشه یا ده‌سته‌واژه بۆ فه‌رهه‌نگ، پێک بێت. هه‌ریه‌که‌و به ئاره‌زووی خۆی و به گوێره‌ی ئه‌وه‌ی له کوێ ده‌ژی، ده‌سته‌واژه‌یه‌ک به‌کار ده‌بات، ئیدی:که‌ڵچه‌ر، که‌لتوور، کولتوور، ڕۆشنبیریی(ده‌گوترێ وه‌زاره‌تی ڕۆشنبیریی)،ڕه‌وشه‌نبیریی، ڕووناکبیریی، چاند(به کرمانجیی سه‌روو)، هه‌موو ئه‌وانه به‌کار ده‌برێن. کورد، که نه‌ته‌وه‌یه‌کی ئێرانییه و زمانه‌که‌شی یه‌کێکه له زمانه ئێرانییه‌کان، حه‌قوایه وشه‌ی “فه‌رهه‌نگ” به‌کار ببات و ببڕێته‌وه، چونکه ئه‌و وشه‌یه له بنه‌مادا، وشه‌یه‌کی ڕه‌سه‌نی زمانانی ئێرانییه.\nفه‌رهه‌نگ، به واتا فراوانه‌که‌ی ته‌واوی لایه‌نه گیانه‌کی، هۆشه‌کی، هه‌سته‌کی و شێوه‌ی ژیانی جڤاکیی، هه‌موو جڤاکێک ده‌گرێته‌وه. ئه‌ده‌ب (شیعر، چیرۆک، ڕۆمان، ڕه‌خنه، فۆلکلۆر)، هونه‌ر(ستران، سه‌ما، نیگارکێشان، وێنه‌گرتن، په‌یکه‌رتاشیی، سینه‌ما، شانۆیی، موسیقا)، میدیا (ڕۆژنامه‌نووسیی، ڕادیۆ، ته‌له‌ڤزیۆن)، ئایین، فیلۆسۆفیی، ئه‌فسانه، نه‌ریت، ڕه‌وشت، په‌روه‌رده، بارهێنان، چاندن و کشتوکاڵ، کاری ده‌ستیی، پۆشاک، خۆراک، خانوو و هونه‌ری بیناسازی و…هه‌موو ئه‌مانه به‌شێکن له فه‌رهه‌نگ. مرۆڤ، که باس له فه‌رهه‌نگ ده‌کات، فره‌جاران ده‌سته‌واژه‌ی: فه‌رهه‌نگی خۆراک، فه‌رهه‌نگی پۆشاک، فه‌رهه‌نگی خواردنه‌وه، فه‌رهه‌نگی بازرگانی، فه‌رهه‌نگی کشتوکاڵ، فه‌رهه‌نگی کارگێڕی، فه‌رهه‌نگی گه‌شتکردن، فه‌رهه‌نگی ده‌یان شتی دیکه به‌کار ده‌بات، چونکه هه‌ر بوارێکی ژیان، فه‌رهه‌نگێکی تایبه‌تی خۆی هه‌یه. ئه‌ده‌ب، به‌شێکی گرنگه له فه‌رهه‌نگ و یه‌کێکه له بنگه و کۆڵه‌که هه‌ره قاییم و بته‌و و بنه‌ڕه‌تییه‌کانی فه‌رهه‌نگ. به بڕوای من، فه‌رهه‌نگه جیاوازه‌کان، هه‌رگیز دژ به یه‌کدی نین و پێکداناده‌ن، به‌ڵکه پێکده‌گه‌ن و تێکه‌ڵ ده‌بن و له‌نێو یه‌کدیدا ده‌توێنه‌وه و ده‌بن به یه‌ک. ئه‌گه‌ر وا دانێین هه‌ر نه‌ته‌وه‌یه‌ک، گه‌لێک، کۆمه‌ڵه‌خه‌ڵکێک، خاوه‌نی یه‌ک فه‌رهه‌نگ بن، ئه‌وا ناتوانرێ ئه‌وه بسه‌لمێنرێ، که ئه‌و فه‌رهه‌نگه‌ی هه‌یانه سه‌دله‌سه‌د هی خۆیانه و هه‌رگیز له‌ته‌ک چ فه‌رهه‌نگی دیکه‌دا تێکه‌ڵ نه‌بووه یا کاریگه‌ریی چ فه‌رهه‌نگێکی دیکه‌ی به‌سه‌ره‌وه نه‌بووه و نییه. له‌م جیهانه‌دا فه‌رهه‌نگی سه‌دله‌سه‌د نییه و فه‌رهه‌نگیش چه‌سپاو و نه‌گۆڕ نییه، به‌ڵکه هه‌میشه له گۆڕان و نوێبوونه‌وه و له‌نێوچووندایه. بێگومان، تێکه‌ڵاوی فه‌رهه‌نگیی و کارلێکیان له‌یه‌کدی، ده‌بێته هۆی به‌هێزکردنی نه‌ک هه‌ر ئه‌ده‌ب، به‌ڵکه هه‌موو به‌شه‌کانی دیکه‌ی فه‌رهه‌نگ، به‌مه‌رجێک، ئه‌گه‌ر به مه‌به‌ست و وه‌ک هزرێکی داگیرکارانه، کۆڵۆنیالیستانه و ئیمپریالیستانه، فه‌ر‌هه‌نگێکی زاڵ و باو، به تۆبزی، نه‌سه‌پێنرێت به‌سه‌ر فه‌رهه‌نگی گه‌ل، نه‌ته‌وه، وڵات یا کۆمه‌ڵه‌خه‌ڵکێکدا، که خۆیان له‌نێو یه‌ک فه‌رهه‌نگدا ده‌بیننه‌وه، به مه‌به‌ستی سڕینه‌وه و له‌نێوبردنی فه‌رهه‌نگه‌که‌یان. ئه‌ده‌ب، وه‌ک پاژێکی سه‌ره‌کی و گرنگی فه‌رهه‌نگ، هه‌میشه، وزه و هێز ده‌داته فه‌رهه‌نگ. فه‌رهه‌نگه به‌هێزه‌کان، له ڕێگه‌ی ئه‌ده‌ب و هونه‌ره به‌هێزه‌کانیانه‌وه ده‌ناسرێنه‌وه.\nغه‌مگین بۆڵی: وه‌ك ئاشكرایه به درێژایی مێژوو كه‌لتووری ئێمه له لایه‌ن نه‌یارانی كورده‌وه به هه‌موو شێوه‌یه‌ك له‌ناو بردراوه، ئایا بۆ قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ی ئه‌م كه‌لتووره چی ده‌بێته ده‌ستپێكی كۆمه‌ككردنی ؟\nئه‌مجه‌د شاکه‌لی: کورد، وه‌ک نه‌ته‌وه و به درێژایی مێژوو، هه‌رگیز خاوه‌نی فه‌رهه‌نگێکی تۆکمه و به‌هێز و کاریگه‌ر، که توانیبێتی کار بکاته سه‌ر فه‌رهه‌نگی دیکه‌ی خه‌ڵکی دیکه، نه‌بووه. کورد، هه‌رگیز خاوه‌نی شارستانییه‌کی مه‌زن و له‌به‌رچاو نه‌بووه و نه له ڕووی هزر و نه له ڕووی ئه‌ده‌ب و نه له هونه‌ریشدا، هه‌رگیز شتێکی به‌هێز و کاریگه‌ری به مرۆڤایه‌تی، نه‌به‌خشیوه و پێشکه‌ش نه‌کردووه.\nخودانی فه‌رهه‌نگی به‌هێز و ده‌وڵه‌مه‌ند، هه‌میشه خه‌ڵکانێکن له‌سه‌ر پێی خۆیان ڕاوه‌ستاون و زه‌وینه‌یه‌کی هزریی تۆکمه و بته‌و و بڕوابه‌خۆبوونێکی له‌ڕاده‌به‌ده‌ریان هه‌یه و فه‌رهه‌نگی دیکه له هیج هه‌لومه‌رجێکدا ناتوانێت، فه‌رهه‌نگه‌که‌یان بسڕێته‌وه و له‌نێو ببات. کورد، له‌و خه‌ڵکه خاوه‌ن فه‌رهه‌نگه به‌هێز و ده‌وڵه‌مه‌ندانه نییه. نه‌یارانی کورد، ئه‌گه‌ر به درێژایی مێژووش هه‌وڵی له‌نێوبردنی فه‌رهه‌نگی کوردیان دابێت، ئه‌وا له‌به‌ر بێهێزیی و لاوازیی و کرچوکاڵیی فه‌رهه‌نگی کورد، توانیویانه، کاریگه‌ری له‌سه‌ر دانێن و بیشێوێنن و به‌شێکی لێ له‌نێو ببه‌ن، لێ به‌وه‌یشه‌وه ئه‌وان نه‌یانتوانیوه به ته‌واوی ئه‌و فه‌رهه‌نگه له‌نێو به‌رن. ئه‌وان(نه‌یارانی کورد)تا ڕاده‌یه‌کی زۆر سه‌رکه‌وتوون له‌وه‌ی، کورد به فه‌رهه‌نگ و به سیاسه‌ت و به ئابووری و به مێشک و بیرکردنه‌وه و ڕه‌وتاره‌وه، که‌وی بکه‌ن و بیخه‌نه نێو بازنه‌ی جیهانبینی خۆیانه‌وه و به خۆیانه‌وه‌ی گرێده‌ن، نه‌ک وه‌ک پاشکۆیه‌کی ئاگا و زیته‌ڵه و وریا، به‌ڵکه وه‌ک پاشکۆیه‌کی لاساییکه‌ره‌وه. تۆ له‌وه‌گه‌ڕێ له‌مره و له‌وره، کوردگه‌لێکی یاخی و به‌له‌سه له‌و ڕێسایه ده‌بینیته‌وه، که ملکه‌چی ئه‌و سه‌ڕشۆڕپێکردنه‌ی نه‌یارانی کورد نین، لێ ئه‌وانه هه‌موو کورد نین. سه‌رانی سیاسه‌تی جڤاکی کورد و ده‌سه‌ڵاتداری کورد، ئه‌وانه‌ی هه‌وساریان به‌ده‌سته و بڕیارده‌رن، کورد و وڵاتی کورد و فه‌رهه‌نگی کورد و هه‌موو شتێکی کورد، وه‌ک کاکڵه گوێزێکی پاککراو، ده‌خه‌نه پێش نه‌یارانی کورد. ئه‌مڕۆ، کورد به ده‌ستی خۆی، نه‌ک به ده‌ستی بیانی، فه‌رهه‌نگی خۆی له‌نێو ده‌بات. ئه‌وه‌ی ئه‌مڕۆ له باشووری کوردستان ڕووده‌دات، به‌شێکی که‌می لێ ده‌رچێت، سڕینه‌وه و تاساندن و کوشتنی فه‌رهه‌نگه. فه‌رهه‌نگی کورد به گشتی و زمانی کوردی، که بڕبڕه‌ی پشتی ئه‌ده‌به‌که‌یه‌تی، که کۆڵه‌که گه‌وره‌که‌ی فه‌رهه‌نگه، ئه‌مڕۆ له کوردستان “زۆرگێ” ده‌کرێ(واته: به تۆبزی ده‌یگێن). کابرایه‌کی فرانسه‌یی، سوێدی یا عه‌ره‌بێک، ئه‌مڕۆ بیه‌وێ زمانی کوردی فێر بێت، ئه‌گه‌ر له هه‌ولێر و سلێمانی بچێته کۆرس و خولی زمان، ئه‌م کوردییه‌ی تۆ و من پێی ده‌نووسین و ده‌خوێنینه‌وه، که سه‌دان ساڵه بووه به زمانی نووسین و بارهێنان و خوێندنه‌وه و میدیا، فێر ده‌کرێ، به‌ڵام ئه‌گه‌ر بچێته دهۆک و زاخۆ، ئه‌وه کرمانجی سه‌روو فێر ده‌کرێ و خۆ ئه‌گه‌ر کوردانی باکوور خاوه‌نی ئه‌و کۆرسه بن، ئه‌وا کوردی به تیپی لاتینی فێر ده‌کرێ و خودا ده‌زانێت ئه‌گه‌ر ئه‌و بیانییه سیابه‌خته له هه‌ورامان یا ئیلام یا سیوه‌ره‌ک یا یه‌ره‌ڤان، فێره کوردی بکرێت، ئه‌وان چی فێر ده‌که‌ن. ئه‌مه نه‌ک هه‌ر به‌زۆرگایینی زمانی کوردییه، به‌ڵکه له سێداره‌دان و سووتاندن و له‌نێوبردنی زمانی کوردییه و به‌وه‌ش سڕینه‌وه‌ی فه‌رهه‌نگی کوردییه. ده‌سه‌ڵاتی کورد، ئه‌مڕۆ پاره و سه‌رمایه، چاوی سوور کردووه و له پاره زیاتر هیچی دیکه نابینێت. ده‌سه‌ڵاتی کورد، نۆره‌ی سه‌رمایه‌دارێکی بێوێژدان و بازرگانێکی چاوچنۆک و بێهه‌ست ده‌بینێت و بازرگانی ده‌کات. بازرگانییش کار ده‌کاته سه‌ر فه‌رهه‌نگ. تۆ که هه‌رچی شتت هه‌یه، له فیلمی دۆبلاژکراو و که‌ره‌سته‌ی بیناسازی و خۆراک و سه‌وزه و میوه و ناوماڵه و ته‌نانه‌ت ئاوی خوارده‌نه‌وه‌ش، له تورکیا، ئێران و عیراق و سووریا و ئه‌مه‌ریکاوه، بۆ بێت، نابێ چاوه‌ڕوانی ئه‌وه بیت، که تۆ سه‌ربه‌خۆیت و خاوه‌نی خۆتی. له‌گه‌ڵ کاڵا و هه‌موو ورد و درشتێکی تورکدا، شێوه‌ژیانی تورکی و ڕه‌وتار و کرداری تورکی و ته‌نانه‌ت جیهانبینی و بیرکردنه‌وه‌ی تورکییش دێنه ماڵ و وڵاته کاولبووه‌که‌ته‌وه. کێ له‌مه تێناگات! هیچ خاوه‌نئاوه‌زێکی ئه‌م جیهانه ناچێت وڵاته‌که‌ی خۆی بکاته بازاڕ و تاقیگه و شوێنی حه‌وانه‌وه بۆ نه‌یاری گه‌ل و وڵاته‌که‌ی، وه‌ها کارێک ته‌نیا به ده‌سه‌ڵاتدار و سیاسه‌تکار و بازرگانی کورد ده‌کرێت. له‌گه‌ڵ هاوردنی گچکه‌ترین شت له تورکیاوه بۆ کوردستان، فه‌رهه‌نگی تورکیشی له‌گه‌ڵدا وه‌ژوور ده‌که‌وێت و فه‌رهه‌نگه‌که‌ی تۆ وه‌بن فه‌رهه‌نگه‌که‌ی ئه‌وه‌وه ده‌بێت، چونکه ئه‌و زاڵه و ئه‌و به‌هێزتره و ئه‌و به نه‌خشه‌وه کارت له‌گه‌ڵدا ده‌کات و ده‌زانێت چ ده‌کات و مه‌به‌ستیشێتی فه‌رهه‌نگی تۆ کوێرکاته‌وه. فه‌رهه‌نگی ته‌نبه‌ڵ و لاوازی تۆیش، هه‌رگیز به‌ری ئه‌و زله‌فه‌رهه‌نگانه‌ی پێ ناگیرێت.\nغه‌مگین بۆڵی: ئایا ئێمه كه‌ی ده‌توانین بریارله‌سه‌رئه‌وه بده‌ین ،كه ئه‌م كه‌لتووره له‌ژێرمه‌ترسیدایه؟ وه‌مه‌ترسییه‌كانی سه‌ركه‌لتوورچین؟\nئه‌مجه‌د شاکه‌لی: که تۆ هه‌موو شتێکی خۆتت سڕییه‌وه و هه‌موو پۆخڵه‌فه‌رهه‌نگ و زڕه‌فه‌رهه‌نگ و زۆڵه‌که‌فه‌رهه‌نگێکی دیکه‌ت له خه‌ڵکی وڵاته‌که‌ت و نه‌ته‌وه‌که‌ت کرده فه‌رهه‌نگێکی بڵند و پیرۆز، ئه‌وده‌می ئیدی فه‌رهه‌نگه‌که‌ی تۆ، چ بایه‌خێکی نامێنێت و کاڵ ده‌بێته‌وه و به‌ره‌و نه‌مان ده‌چێت. نه‌بوونی سیاسه‌تێکی فه‌رهه‌نگیی گشتگر، که بتوانێت نه‌خشه بۆ داهاتوو دانێت، ده‌کاته هه‌ڵواسینی فه‌رهه‌نگه‌که‌ی خۆت. پاراستنی فه‌رهه‌نگی هه‌ر گه‌ل و نه‌ته‌وه‌یه‌ک له توانه‌وه و له‌نێوچوون ده‌که‌وێته سه‌ر ده‌مڕاست و ده‌سه‌ڵات و ده‌سه‌ڵاتدارانی ئه‌و گه‌ل و نه‌ته‌وه و خه‌ڵکه، به پله‌ی یه‌که‌م، چونکه ئه‌وان بڕیارده‌رن و ئه‌وانن، که ده‌بێ سیاسه‌تی فه‌رهه‌نگیی گه‌ل و وڵات دیاری بکه‌ن و به پله‌ی دووه‌میش ده‌که‌وێته سه‌ر سه‌رته‌ڵ و ده‌سته‌بژێری ڕووناکبیرانی ئه‌و گه‌ل و نه‌ته‌وه‌یه خۆیان، که ده‌بێ به‌رپرسیاریه‌تییان هه‌بێت و خاوه‌نی هه‌ڵوێستی ڕه‌خنه‌گرانه و چاکسازانه بن. ئه‌وه‌ی، که خه‌ڵکی کورد، خێزانی کورد، ئه‌مڕۆ، به دیار ته‌له‌ڤزیۆنه‌کانیانه‌وه دانیشن و چاو له دراما و فیلمی تورکی دۆبڵاژکراو بۆ زمانی عه‌ره‌بی بکه‌ن، که سه‌رله‌به‌ریان دژه‌کوردن و فه‌رهه‌نگی کورد، وه‌ک فه‌رهه‌نگێکی دڕنده و یه‌کجار دواکه‌وتوو و بێفه‌ڕ یا هه‌ر کورد وه‌ک بێفه‌رهه‌نگ پێشان ده‌ده‌ن، وه‌ک دراماگه‌لی: “زه‌وییه خاوێنه‌کان” و “دۆڵی گورگان” و…ئه‌وه بۆ خۆی سڕینه‌وه‌ی مێشکی خه‌ڵکی کورده و سڕینه‌وه‌ی فه‌رهه‌نگه و مه‌ترسییه بۆ سه‌ر نه‌ک ته‌نێ فه‌رهه‌نگ، به‌ڵکه بیرکردنه‌وه و هه‌موو شتێکی مرۆڤی کورد. ئێستا تۆ ته‌ماشای هه‌ندێک درامای کوردی، به‌رهه‌می کورد خۆی بکه، که له ته‌له‌ڤزیۆنه‌کانی کوردستانه‌وه په‌خش ده‌کرین، ده‌بینی “نێرگه‌له” و “نێرگه‌له‌کێش” و “نێرگه‌له‌کێشان”ی تێدایه، ئه‌و بۆ خۆی له دراما مسرییه‌کانه‌وه یا عه‌ره‌بییه‌کانه‌وه وه‌رگیراوه، به‌وه‌ش فه‌رهه‌نگی”نێرگه‌له” به‌ره‌به‌ره ده‌بێته به‌شێک له فه‌رهه‌نگیی کورد. ڕێکلامکردن بۆ کاڵای تورکی، ڕێکلامکردنه بۆ سڕینه‌وه‌ی فه‌رهه‌نگی کورد و مه‌ترسییه بۆ ئێستا و داهاتووی فه‌رهه‌نگی کورد و مرۆڤی کورد.\nته‌له‌ڤزیۆن، وه‌ک زانای جڤاکناسی فرانسی”پیێر بۆردیۆ” ده‌ڵێ:”هێنده‌ی ئامێرێکی به‌هێزی زاڵبوونه، هێنده هی گه‌یاندن و پێکه‌وه‌گرێدان نییه”. ته‌له‌ڤزیۆن، له کوردستان، به پێزانین و نه‌خشه‌ی ده‌سه‌ڵاته سیاسی و فه‌رهه‌نگییه‌کانی کوردستان، ئه‌گه‌ر هه‌موو خاشاک و زبڵه‌فه‌رهه‌نگێکی ئه‌مه‌ریکایی و ئه‌وروپایی و تورکی و عه‌ره‌بی و فارسی، فڕێداته نێو ماڵ و مێشکی مرۆڤی کورده‌وه و لێیان بکاته جوانی و تازه‌گه‌ری و ژیانی نوێ و هاوچه‌رخ، ئیدی چۆن ئه‌و تۆزه فه‌رهه‌نگه‌یشی هه‌یانه، ده‌مێنێ و به‌رگه‌ی ئه‌و هێرش و په‌لاماره نابه‌رانبه‌ره ده‌گرێ!\nسیاسه‌تکاران و ده‌سه‌ڵاتدارانی کورد، له‌به‌ر به‌رژه‌وه‌ند و پاره‌وپووڵ و بازرگانی و قازانج، ئه‌و باسه‌یان له‌کن گرنگ نییه، لێ ده‌بوو فه‌رهه‌نگییانی کورد، له‌وه و له سه‌دان شتی دیکه‌ی وه‌ک ئه‌وه وه‌ده‌نگ هاتبان. من له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌دا نیم، ، بۆ چاودێری فه‌رهه‌نگ و هزر، پاسه‌وان و پۆلیس دابنرێن، چونکه ئه‌وه ده‌زانم، پاسه‌وانیی و چاودێریکردنی هزر، کوشتنێتی. داخراویی فه‌رهه‌نگ، نیشانه‌ی لاوازییه‌تی. فه‌رهه‌نگی به‌هێز و گه‌شه‌سه‌ندوو، له ڕێگه‌ی کارێکی ڕه‌خنه‌یی کاراوه، که هه‌موو چه‌سپاو و چه‌قبه‌ستوییه‌ک ده‌گرێته‌وه و هه‌موو چوارچێوه و نموونه‌یه‌ک تێکده‌شکێنێت و به هه‌مان هێزیش به‌ها و پێوه‌ره‌کان نوێ ده‌کاته‌وه و له چه‌مکه کاریگه‌ر و تیژه‌کان و هزره زیندووه‌کان، شتی نوێ دێنێته گۆڕێ و چێ ده‌کات و توانستی بڵاوبوونه‌وه و به‌رینبوونه‌وه‌ی هه‌یه، لێ مرۆڤ له حاڵه‌تی فه‌رهه‌نگی کورددا، گه‌ره‌که جیاوازی له‌نێوان فه‌رهه‌نگی باش و خراپی ده‌وروبه‌ر و ئه‌ملا و ئه‌ولادا بکات و ده‌بێ له‌وه تێبگات، که ئه‌م فه‌رهه‌نگه تێکده‌ر و لاده‌ر و ڕووخێنه‌ر و ماڵوێرانکه‌ره و ئه‌وی دی، ئه‌و مه‌ترسییه‌ی لێ ناکرێت.\nغه‌مگین بۆڵی: ئایابۆداپۆشینی بینای نه‌ته‌وه‌یه‌كی سته‌م دیده،كه‌لتووریاخود ئه‌ده‌ب كامیان زه‌روورتره؟له‌م حاله‌ته‌دا كه‌لتوور،یاخود ئه‌ده‌ب كامیان ئه‌ویترله‌نێو خۆیدا ئاوێته‌ده‌كات؟\nئه‌مجه‌د شاکه‌لی: من له ده‌سپێکدا گوتم، ئه‌ده‌ب به‌شێکه له فه‌رهه‌نگ. که تۆ گوتت فه‌رهه‌نگ، واته: تۆ باس له ئه‌ده‌بیش ده‌که‌یت. فه‌رهه‌نگ به ئه‌ده‌بیشه‌وه بۆ هه‌موو نه‌ته‌وه‌یه‌ک، سته‌مدیده بێت یا سته‌مکار، وه‌ک نان و ئاو و ئازادی وایه و پێویسته. نه‌ته‌وه‌ی بێفه‌رهه‌نگ، نه‌ته‌وه‌یه‌کی لاواز و ژێرپێکه‌وتوو و که‌نارخراو و بووده‌ڵه‌یه.\nغه‌مگین بۆڵی: ئایا میلله‌تێك كه‌لتووری ئه‌ده‌بیاتی له‌ژێرگوشاری سیاسه‌تێكی خێل دابێت ،ئه‌دیبه‌كانی چی بكه‌ن باشه؟\nئه‌مجه‌د شاکه‌لی: ڕووناکبیر و ئه‌دیب و نووسه‌ر و هونه‌رمه‌ند و فه‌رهه‌نگییان، خه‌ڵکانی چاوکراوه و شاره‌زا و زانای نێو جڤاک و گه‌ل و نه‌ته‌وه و وڵات و خه‌ڵکه‌کانی خۆیانن و له هه‌موو جڤاکه‌کانی جیهانیشدا ئه‌وانن پێشه‌نگی گۆڕان و ده‌ستنیشانکاری ده‌رده‌کانی کۆمه‌ڵگه و ڕه‌خنه‌گر و شڵه‌قێنه‌ر و بزوێنه‌ری چه‌قبه‌ستوویین. ئه‌وان ئه‌گه‌ر بۆ خۆیان به‌شێک بن له سیاسه‌تی خێڵ و کۆمه‌ڵگه‌ی خێڵ و نه‌ریتی خێڵ، ئه‌وا تۆ ناتوانیت چاوه‌ڕوانی هیچ هه‌نگاوێکیان لێ بکه‌یت. ئه‌و خه‌ڵکه پێشه‌نگانه بێجگه له‌وه‌ی، که خۆیان گه‌ره‌که له ته‌واوی ئه‌و گوشار و نه‌ریته ڕزیوانه یاخی بن، گه‌ره‌که خه‌ڵکیش فێری یاخیبوون بکه‌ن. یاخیبوون له به‌سته‌ڵه‌کی هزریی. جڤاکی خێڵ، فه‌رهه‌نگی خێڵ و سیاسه‌تی خێڵ و بیری خێڵ، وه‌به‌رهه‌م دێنێ و جڤاکی پیشه‌سازی و نوێیش، فه‌رهه‌نگی نوێ، سیاسه‌تی نوێ و بیری نوێ وه‌به‌رهه‌م دێنێ. جۆیس، کافکا، کامۆ و سارتر، به‌رهه‌می فه‌رهه‌نگی پیشه‌سازین، که مرۆڤ تێیدا هه‌ستی نامۆیی و ته‌نیایی دایده‌گرێت و سه‌دان کێشه‌ی ڕه‌وانی و گیانه‌کی، مێشکی کۆن ده‌که‌ن. نامۆیی و ته‌نیایی و کێشه‌ی ڕه‌وانی و گیانه‌کی، له جڤاکێکی خێڵه‌کیدا، وه‌ک جڤاکی کوردستان، تا پێش چه‌ند ساڵێک و له هه‌ندێ ده‌ڤه‌ری کوردستان تا ئێستاش، هێشتا جێی باس و گرنگیپێدان نین و په‌رۆشی ڕۆژانه و ساکار و هاسانتری، وه‌ک: خه‌می نان و گوشاری ئایین و نه‌ریت و ده‌سه‌ڵات و ده‌رده‌سه‌ریی سیاسه‌ت و نه‌بوونه و تامه‌زرۆی سێکس، شوێنی ئه‌وانه ده‌گرنه‌وه. مرۆڤ، به‌رهه‌می جڤاک و فه‌رهه‌نگی جڤاکه‌که‌یه‌تی و ژینگه‌ی جڤاکییه‌که‌ی، تایبه‌تمه‌ندییه فه‌رهه‌نگییه‌کانی دیاری ده‌که‌ن، لێ له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا فه‌رهه‌نگی هه‌موو گه‌ل و نه‌ته‌وه و کۆمه‌ڵگه‌یه‌ک، کاریگه‌ریی فه‌رهه‌نگی خه‌ڵکیکی دیکه‌ی ده‌که‌وێته سه‌ر و لێیه‌وه وه‌رده‌گرێت. فه‌رهه‌نگ بڵاو ده‌بێته‌وه و ته‌شه‌نه ده‌کات. فه‌رهه‌نگ وابه‌سته‌ی سه‌رخان و ژێرخانی جڤاکه.گۆڕینی فه‌رهه‌نگی هه‌ر نه‌ته‌وه و خه‌ڵکێک، گرێدراوی گۆڕینه ئابووری و سیاسی و هزری و جڤاکی و په‌روه‌رده‌یی و چاندن و پیشه‌سازی و ته‌واوی بواره‌کانی دیکه‌ی ژیانی ئه‌و نه‌ته‌وه و خه‌ڵکه‌یه. ئه‌گه‌ر ڕۆشنبیرانی کۆمه‌ڵگه‌ی خێڵ، توانستی بینینی هه‌ڵه زه‌ق و له‌به‌رچاوه‌کانی جڤاکه‌که‌ی خۆیان نه‌بێت و لێبڕاوانه نه‌توانن ده‌ستبه‌رداری چه‌شه و خوان و مفته‌خۆریی و له‌وه‌ڕان بن، هه‌رگیز فه‌رهه‌نگ، له کۆت و هزری خێڵ، ڕزگاری نابێت. گۆڕینی کۆمه‌ڵگه، گۆڕینێکی ڕایکاڵانه و له ڕه‌گه‌وه، ده‌بێته هۆی گۆڕینی فه‌رهه‌نگ، ده‌نا کۆمه‌ڵگه‌ی نه‌گۆڕ و سه‌رخان و ژێرخانی نه‌گۆر و پاراستن و داکۆکی له نه‌ریت و بیری کاتبه‌سه‌رچوو، هه‌رگیز گۆڕینی فه‌رهه‌نگیی ساز ناکات و فه‌رهه‌نگیش له بازنه‌ی خێڵ هه‌رگیز نایه‌ته ده‌ر. فه‌رهه‌نگ، که بۆ خۆی، بیرمه‌ندی عه‌ره‌ب “عه‌لی حه‌رب” گوته‌نی:”پێکهێنانی جیهان و دروستکردنی ژیانه”، جیهانیش، ته‌نێ ڕووناکبیره لێبڕاوه‌کان، دروستی ناکه‌ن، به‌ڵکه هه‌موو هێزه کاراکانی دروستی ده‌که‌ن، به‌ڵام گیانی یاخیبوون و ڕه‌خنه‌گرتن و کراوه‌یی و تێکشکاندنی به‌سته‌ڵه‌که‌کان، وزه و خێراییه‌ک ده‌ده‌نه ڕێڕۆی وه‌لانانی ئاوه‌ز و هزری خێڵ و له‌ئه‌نجامیشدا سیاسه‌تی خێڵ. \n* ئه‌م دیداره له لاپه‌ڕه 6ی ژماره 49ی (ڕووبه‌ری داهێنان)ی ڕۆژی سێشه‌ممه 15/2/2011دا، بڵاوکراوه‌ته‌وه.\nPrevious گفتووگۆی ئاوێنه له‌گه‌ڵ جه‌عفه‌ری ئه‌مین زاده\nNext ئاسۆی کتێبخانه ژماره 17


رۆژی پێشانگای زانكۆ و پەیمانگاكان بەڕێوەچوو – زانکۆی پۆلیتەکنیکی سلێمانی\nبە بەشداری چەندین زانكۆ و پەیمانگا و ژمارەیەك كۆمپانیای بواری بە ئەلیكترۆنی كردنی زانكۆكان، رۆژی پێشانگای زانكۆ و پەیمانگاكان لە زانكۆی پۆلیتەكنیكی سلێمانی بەڕێوەچوو.\nئەمڕۆ 2019/4/16 لەمیانی بەڕێوەچوونی رۆژی دووەمی 38 كۆنفرانسی رێكخراوی وەرگرتن و تۆماری زانكۆكانی وڵاتانی عەرەبی، لە هۆڵی سەنتەری نێودەوڵەتی زمانی ئینگلیزی زانكۆی پۆلیتەكنیكی سلێمانی، بەبەشداری 14 زانكۆ و پەیمانگا لە ناوەوە و دەرەوەی هەرێمی كوردستان و چەند كۆمپانیایەكی بە ئەلیكترۆنی كردنی زانكۆكان، رۆژی پێشانگای زانكۆ و پەیمانگاكان بەڕێوەچوو كە چوار زانكۆیان لە وڵاتی ئوردن و فەڵەستینەوە بەشداربوون.\nشایەنی باسە بۆ یەكەمین جارە لەسەر ئاستی عێراق و هەرێمی كوردستان كۆنفرانسی نێودەوڵەتی رێكخراوی وەرگرتن و تۆماری گشتی زانكۆكانی وڵاتانی عەرەبی بەڕێوەدەچێت كە لەلایەن زانكۆی پۆلیتەكنیكی سلێمانییەوە میوانداری كراوە و لە سبەینێوە رۆژەكانی كۆنفرانس و پەیپەر و توێژینەوەكان دەستپێدەكات.


ئا لەو ڕۆژەدا تێرۆریستەکانی ئەلقاعیدە چوار فڕۆکەیان ڕفاند، دووانیان خۆیان کێشا بە باڵەخانەکانی نێوەندی بازرگانی جیهانیدا لە شاری نیویۆرک و یەکێکیشیان خۆی کێشا بە (پەنتاگۆن) وەزارەتی بەرگری ئەمریکادا و چوارەمیشیان پێدەچێت هەوڵی هێرشکردنە سەر کۆنگرێس یان کۆشکی سپی هەبووبێت، بەڵام لە ستانی پێنسلڤانیا دەکەوێتە خوارەوە.\nکوشتنی ئوسامە بن لادن و سنوردارکردنی جموجۆڵەکانی ئەلقاعیدە نەبوونە مایەی ڕەواندنەوەی مەترسیەکانی توندڕەوانی ئیسلامی بۆسەر ئاسایشی جیهان. لە یازدەی سێپتەمبەرەوە ژمارەیەک ڕێکخراوی تێرۆریستی تر دروستبوون هاوشێوەی ئەلقاعیدە و یانیش خۆیان بە بەشێک لەو ڕێکخراوە زانیوە. لەگەڵ ئەوەشدا هەوڵە جیهانییەکان بەردەوامن بۆ لەناوبردنی تێرۆریزم بەڵام تەواوی هەوڵەکان هێشتا نەیانتوانیوە کۆتایی بە توندڕەویی ئیسلامی بێنن، بەڵکو هێشتاش ڕ ێکخراوە تێرۆریستیەکانی وەک(ئه‌لقاعیده و تاڵیبان و له‌شکری تیبه و ئه‌لشه‌باب و جه‌ماعه ئیسلامیه و ئەبو سەیاف و بۆکۆ حه‌رام و ده‌وڵه‌تی ئیسلامی و هتد)هەر مه‌ترسین بۆسه‌ر ئاسایشی تاک و کۆمه‌ڵگەکانیش.\nموحسین ئەدیب، شارەزای ئیسلامی سیاسی ئاماژە بەوە دەکات هۆکارەکان زۆرن بۆ بەردەوامی ڕێکخراوە تێرۆریستیە ئیسلامیەکان بەڵام دەکرێت هەر هەموویان لە هۆکارێکی سەرەکیدا کۆبکرێنەوە وەک دەڵێت هەم لە پێش یازدەی سەپتێمبەر و دوای یازدەی سەپتێمبەریش شەڕ دۆستی ئامادەییەکی زۆری هەیە لەسەر ئاستی هەموو جیهان لەو ڕوانگەیەی لە پێش و لە پاش یازدەی سەپتێمبەردا شەڕ دۆستی گۆڕانکاری بەسەردا نەهاتووە بەڵکو ئەوەی گۆڕانی بەسەردا هاتووە تاکتیکەکانی شەڕن و دەشڵێت لە پێش یازدەی سەپتێمبەر نەیارەکان و بە تایبەتیش تێرۆریزم جوگرافیایەکی دیاریکراوی نەبووە بەڵام لە دوای ئەو ڕۆژەوە تێرۆریزم دەبێتە خاوەنی جوگرافیایەکی دیاریکراو، بە تایبەتیش لە دوای دروستبوونی داعش.\nلە میانەی وتووێژەکەیدا لەگەڵ بەڵێن ساڵح، بەڕێز ئەدیب باسیش لەوە دەکات کە تێرۆریزمیش ستراتیژیەتی خۆی بەرامبەر ئاسایشی جیهانی گۆڕیبێت و دەڵێت هەمیشە نەیارەکان مانا و شوناسیش دەبەخشن بە یەکتری و لە کاتێکیشدا وڵاتانی ڕۆژئاوا چۆن سود لە تەکنەلۆژیا و بە جیهانیبوون دەبینن ئاوەهاش تێرۆریزم و نەیارەکانی ڕۆژئاواش هەمان سودی لێدەبینن، هەر بۆیەشە دەبینین جەنگ هەمیشە لە برەودایە.\nبەڕێز ئەدیب دەڵێت لەگەڵ ئەوەشدا کە وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا یەکێکە لە زلهێزە گەورەکانی دنیا ئەوەیش کە خاوەنی دوو هێزی تایبەتیشە وەها دەکەن وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەرپرسیارێتی ئاکاری و مێژوویی زیاتری لەسەر شان بێت بۆ بەرەنگاربوونەوەی تێرۆریزم لە جیهاندا.


ئێوارەیەکی زستانی ساڵی حەفتاوحەوت بوو ،وەک هەموئێوارەیەکی تردوای تەواوبونی وانەکانمان لەزانکۆی سلێمانی ،لەگەڵ هاوڕێی زانکۆم کاک تەهای مام سادق ی شێخ عیسا (کەلەدوای ڕاپەڕینەوە خۆشی بوە بەشێخ تەها) بەرەوبەردەرکی سەرا هاتینەخوار.ویستمان بچینە کتێبخانەی گەلاوێژو زێوەر کەکەوتبونە بەرانبەر بازاڕی عەسری لەسەرشەقامی مەولەوی.\nئەو زەمانە ڕۆژانە زۆربەی خوێندکارانی زانکۆومامۆستاوفەرمانبەران ئێواران ڕوویان دەکردەئەوکتێبخانانە تابزانن گۆڤارەکوردیەکانی وەک بەیان وڕۆژی کوردستان وئەوانی تر، یان چ کتێبێکی تازەبابەت کەوتۆتەبازاڕەوە،ئاخر ئەوێ دەمێ خەڵک تامەزرۆی خوێندنەوەبوو. ئەوکات شۆستەو شەقامەکە بەموحاجەرەی ئاسن لەیەک جیاکرابونەوەو فولکەگەورەکەی بەردەرکی سەراش مابوو.کەگەیشتین، بینیمان خەڵکێکی زۆر خۆیان بەموحاجەرەکاندا داداوەو سەیری ئەو ئۆتۆمبێلە سەربازیانەیان دەکرد کە بەشەقامی مەولەویدابەرەوشەقامی پیرەمێردوسجنی گەورە ڕێ یان گرتبوەبەر، دوای ئۆتۆمبێلەکان پڕکرابوون لەوخێزانە کوردانەی کەلەخواروی عێراقەوە گەڕێنرابونەوە.\nئەوخێزانانە بریتیبون لەخێزانی ئەوماڵەکوردانەی کەدوای هەرەسی ۱۹۷٥ لەسەر بەشداریکردنیان لەشۆڕشی ئەیلول بەرەوخواروی عێراق گواسترابونەوە.ئێمەش شوێنی خۆمان لەسەرپەرژینەئاسنینەکەکردەوە ودوای تۆزێک لەبەرخۆمانەوە دەستمان کرد بەووتنی بەخێربێنەوە بەخێربێنەوەو تۆزتۆز دەنگمان بڵندتر دەکرد تادەوروبەر بەتەواوی گوێیان لێمان بوو، ئیتر هەرئەوەمان زانی سەرجەم خەڵکە خۆهەڵخستوەکەی سەر محاجەرەکان بەدەنگی بەرز دەستیان کرد بەووتنی بەخێربێنەوە بەخێربێنەوە .\nهەندێکی پێچوو خەڵکەکە بازیان بەسەر محاجەرەکاندا داوچونە ناوباخچەبچکۆلەکەی چواردەوری فولکەی سەراو ئیتر لەهەرچوارلای فولکەکەوە خەڵک تێک چڕ ژاو دروشمی بەخێربێنەوە بوو بە ئەی ڕەقیب وهوتافی شۆڕشگێڕی.پیاوەکانی ڕژێم بەبەرگی مەدەنیەوە کەوتنە ناوخەڵکەکەو ئیتر هەوڵی کپکردنەوەی خەڵکەکەیان دەدا بەترساندن وهەوڵی گرتن. خەڵکەکەش بەهوتاف ودروشم بەرەو شەقامی پیرەمێرد بەئاڕاستەی سجنی گەورە وهەندێکیش بەئاڕاستەی شەقامی سابون کەران کەوتنە ڕێ وبووبەخۆپیشاندانێکی جەماوەری خۆڕسکی گەورە.\nڕەنگەهەڵەنەبم ئەگەربڵێم ئەوە یەکەم خۆپیشاندان بوو دوای هەرەس لەدژی ڕژێم لەناوجەرگەی شاری سلێمانیدا ئەنجام درابێ.دوای ماوەیەک خەڵکەکە بۆخۆڕزگارکردن لەگیران وداپڵۆسین لەکۆڵانەکانی سابون کەران ومەڵکەندی و دەوروبەری پۆلیسی ئالیات بڵاوەیان لێکرد.چەند پیاوێکی ڕژێم ئێمەیان دەستنیشان کردبوو، ئێمەش لەناوئاپورای خەڵکەکە خۆمان وون کرد بەرەوسابونکەران ولەوێوە خۆمان گەیاندە ئەسحابەسپی ولەوێوە من چاوم بۆپاسەکانی گەڕەکی خەبات دەگێڕا کەماڵمان لەوگەڕەکە بوو، بەڵام پاس نەمابوو ئیتر لەگەڵ دووسێ کەسی تر تەکسیەکمان بەهاوبەشی گرت وبەرەوماڵ بوینەوەو کاک تەهای ئەوزەمان و(شێخ تەهای ئێستا)بەرەوماڵەوەیان لەگەڕەکی ڕزگاری ملی ڕێگای گرتەبەر.ڕۆژی دواتر دەنگ وباسی خۆپیشاندانەکە بەتەواوی شاردا بڵاوببوەوەو وورەوهێزێکی بەرگری باشی بەخەڵک بەخشی .سڵاو لەوڕۆژانەی کەسەرەڕای هەرەس وبەهێزی وغروری ڕژێم بەڵام خەڵک بەئومێدو ورەیەکی بەرزەوە هەموو دەرفەتێکیان دەقۆستەوە بۆپیشاندانی ڕق وقینی پیرۆزیان بەرانبەر ڕژێم ودارودەستەکەی.\nتێبینی ئەو هاوڕێیانەی لەوئێوارەیەدابەشداری ئەوخۆپیشاندانەبوون دەکرێ بەشداری باسکردنی بکەن چونکە لاپەڕەیەکی پڕشنگداری خەباتی جەماوەری سلێمانی یە.


لاوان هه‌ڵبژاردنه‌كانی كۆنگرێسی ئه‌مریكا یه‌كلاده‌كه‌نه‌وه\nهەواڵ / جیهان :: 03/11/2018 :: 160 جار بینراوە\nپێچه‌وانه‌ى هه‌ڵبژاردنه‌كانى پێشوو، پێشبینى ده‌كرێت ئه‌مجاره رێژه‌ى به‌شداریى لاوانى ئه‌مریكا له هه‌ڵبژاردنه‌كانى خولى نیوه‌ى كۆنگرێسى وڵاته‌كه‌یاندا زۆر بێت و ئه‌م به‌شدارییه زۆره‌یش زیاتر وه‌ك تۆڵه‌كردنه‌وه‌یه‌ك له سه‌رۆكى ویلایه‌ته یه‌كگرتووه‌كان لێكدانه‌وه‌ى بۆ ده‌كرێت.\nهه‌تا ئێستا نه‌ریت وابووه هه‌ڵبژاردنه‌كانی خولی نیوه‌ی كۆنگرێس زیاتر خه‌ڵكی سپی پێست و به‌ساڵاچوو به‌شداریی تێدابكه‌ن و رێژه‌ی به‌شداریكردنی ژنانی سه‌ڵت و گه‌نجان به‌شێوه‌یه‌كی گشتی كه‌متربێت له‌چاو هه‌ڵبژاردنى سه‌رۆكایه‌تیی ئه‌مریكادا.\nبه‌ڵام له‌به‌رئه‌وه‌ی سه‌ركه‌وتنی دۆناڵد ترامپ ناڕه‌زاییه‌كی زۆری له‌ناو توێژى گه‌نجدا دروستكردووه بۆیه له‌م خوله‌ی هه‌ڵبژاردنی تازه‌كردنه‌وه‌ی نیوه‌ی كۆنگرێس-دا كه بڕیاره شه‌شی ئه‌م مانگه ئه‌نجام بدرێت، ژماره‌یه‌كی زۆری ده‌نگده‌ری گه‌نج به‌شداریی ده‌كه‌ن كه ئه‌نجامی هه‌ڵبژاردنه سه‌رۆكایه‌تییه‌كه‌ی ساڵی 2016 ناڕه‌حه‌تی كردوون و بۆیان ده‌ركه‌وتووه ئه‌گه‌ر به‌شدارییان بكردایه دوورنییه هیلاری كلنتۆن-ی كاندیدی دیموكراتخوازه‌كان سه‌ركه‌وتنی به‌ده‌ستبهێنایه.\nراپرسییه گشتییه‌كان ئه‌وه ده‌سه‌لمێنن كه ئه‌م هرووژمه زۆره‌ی ده‌نگده‌ره گه‌نجه‌كان مه‌سه‌له‌یه‌كی راسته‌قینه‌یه و خه‌یاڵ نییه. له‌م باره‌یه‌وه په‌یمانگای هارڤارت بۆ سیاسه‌ت، هه‌فته‌ی رابردوو له راپرسییه‌كدا بۆی ده‌ركه‌وتووه 40%ی ئه‌و گه‌نجانه‌ی پرسیاریان لێكراوه ده‌ڵێن: "به‌دڵنیاییه‌وه به‌شداری ده‌كه‌ین له هه‌ڵبژاردنه‌كه‌دا" ئه‌م رێژه‌یه‌یش له‌چاو رێژه‌ی به‌شداریكردنی گه‌نج له ساڵانی پێشتردا زۆر زیاتره.\nرێژه‌ی پشتیوانیكردن له ترامپ له‌ناو گه‌نجانی خوار ته‌مه‌نی 30 ساڵه‌وه ته‌نها 26% بووه و پێشبینی ده‌كرێت ئه‌گه‌ر ترامپ خۆی بۆ خولی داهاتوو كاندیدبكاته‌وه ئه‌وا 60%ی گه‌نجان ده‌نگی ناده‌نێ. مه‌سه‌له‌كانی كۆچ و په‌نابه‌ران و چاودێریی ته‌ندروستی ئه‌و بابه‌تانه‌ن كه گه‌نجانیان له دۆناڵد ترامپ نائومێد كردووه.


NRT TV | زانست | ئەو خۆراکانەی زیپکە لە پێستدا دروستدەکەن\n21208 جار خوێندراوەتەوە\n١- نان و شەکر: زیاتر ئەو کەسانە تووشی زیپکە دەبن کە بڕێکی زۆر لە کاربۆهیدرات خەرج دەکەن، ئەو وزەیەش بە زۆری لەناو شەکردا هەیە، کە بە شێوەیەکی گشتی خراپە بۆ تەندروستی.\nزۆربەی توێژینەوەکان جەختیانکردووەتەوە لەوەی کە ئەو خۆراکانەی بڕێکی زۆر کاربۆهیدراتیان تێدایە، دەبنە هۆی زیادبوونی ڕێژەی شەکر لە خوێندا و بەو شێوەیەش ڕێژەی ئەنسۆلین بەرزدەکاتەوە.\nتوێژەرەکان ئاماژە بەوە دەکەن پەیوەندییەکی پتەو هەیە لە نێوان زیادبوونی ڕێژەی ئەنسۆلین و زیپکە.\n٢- بەرهەمە شیرەمەنییەکان: زۆرێک لە توێژینەوەکان گەیشتوونەتە ئەو ڕاستییەی کە پەیوەندی هەیە لە نێوان بەرهەمە شیرەمەنییەکان و دەرکەوتنی زیپکە، بەتایبەت لەناو چینی لاوان و مێردمنداڵاندا، بە شێوەیەک ئەوانەی بە شێوەیەکی بەردەوام شیر دەخۆنەوە و بابەتەکانی ئایسکرێم دەخۆن، زۆرتر ئەگەری ئەوەیان هەیە کە زیپکە و سوربوونەوەی پێستیان لێ دەربکەوێت، گەر بەراورد بکرێن لەگەڵ ئەو کەسانەی هاوتەمەنی خۆیاندا کە کەمتر پەنا بۆ خواردنەوەی شیر و خواردنی ئایسکرێم دەبەن.\n٣- خۆراکە خێراکان: دەرکەوتنی زیپکە پەیوەندییەکی ڕێکخراوی هەیە لەگەڵ سیستمی خۆراکی دەوڵەمەند بە کالۆری زیاتر و چەوری و کاربۆهیدرات، بە شێوەیەک بابەتەکانی هەمبەرگر و پەتاتەی سورەوەکرا و سۆدا و ماستاو، ئەگەری دەرکەوتنی زیپکە بە شێوەیەکی بەرچاو زیاد دەکەن.\n٤- ئەو خۆراکانەی دەوڵەمەندن بە ئۆمیگا ٦: ئەو سیستمی خۆراکییەی کە دەوڵەمەندە بە ڕێژەیەکی زۆر لە ڕۆنی گەنمە شامی و سۆیا، کە بە ڕۆنی ئۆمیگا ٦ ناسراون، دۆخێکی جۆرێک لە هەوکردن لە پێستی مرۆڤدا دروستدەکات، ئەوەش بە شێوەیەکی بەرچاو دەبێتە هۆی دەرکەوتنی زیپکە.\nلە بەرامبەریشدا خواردنی ئەو خۆراکانەی کە دەوڵەمەندن بە ئۆمیگا ٣، وەک ماسی، دەبێتە هۆی کەمکردنەوەی هەوکردنەکان.\n٥- شوکلاتە: بابەتی شوکلاتە بە یەکێک لە هۆکارەکانی دروستبوونی زیپکە دادەنرێت لەسەر دەموچاو و پێستی مرۆڤ، بەگوێرەی توێژینەوەیەکی نوێ، ئەو گەنجانەی کە ڕۆژانە ٢٥ گرام شوکلاتەی تۆخ دەخۆن، زیاتر ئەگەری ئەوەیان هەیە کە دووچاری نەخۆشییە جیاجیاکانی پێشت و هەوکردن ببنەوە.\n٦- هاڕاوەی پرۆتین: پرۆتینی هاڕڕاو، کە بە یەکێک لە خۆراکە تەواوکارییەکان دادەنرێت و بڕێکی زۆر ترشە ئەمینییەکانی تێدایە و کاریگەریی خێرای هەیە لەسەر گەشەکردنی خانەکانی پێست و وایلێدەکات بە شێوەیەکی گەورەتر دابەش ببن، ئەوەش زۆر جار دەبێتە هۆی دەرکەوتنی زیپکە و سورهەڵگەڕانی پێست.


ڕێژیم لە ترسدا بڕیارەکانی خۆی هەڵدەوەشێنێتەوە\nزایینی: ٠٢-٠١-٢٠١٨ - هەتاوی: ١٣٩٦/١٠/١٢ - ١٠:٤٠ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nکوردستان میدیا: ڕێژیمی ئێران لە ترسی پەرەسەندنی خۆپیشاندانەکان و لەنێوچوونی دەسەڵاتی خۆیان، لە بڕیاری زیادکردنی نرخی ئاو، کارەبا، گاز و هێلکە پەشیمان بووەوە.\nوتەبێژی کۆمیسیۆنی "تەلفیقی بوودجە"، "عەلی ئەسغەر یوسف نژاد" لە چاوپێکەوتنێکی تەلەفزیۆنیدا باسی لە زیاد نەکردنی نرخی ئاو، کارەبا و گاز کرد، کە بڕیار بوو لە بوودجەی ساڵی١٣٩٧دا نرخەکەیان زیاد بکات.\nبەڵام بە هۆی دەسپێکردنی ناڕەزایەتییەکانی خەڵک لە شارە جیاوازەکانی ئێران و کوردستاندا بە دژی گەندەڵی و خراپی باری ژیان و دانی دروشمی دژی کاربەدەستان و بەرپرسانی باڵای ڕێژیم، کاربەدەستانی ئەم ڕێژیمە ترسیان لێ نیشتووە و ئەمە بووەتە هۆی ئەوەی بۆ پاراستنی دەسەڵاتی خۆیانیش بووە بە بڕیارەکانیاندا بچنەوە.\nڕێژیمی ئێران بە بەردەوامی پشتگیریی لە تێرۆر کردووە و بەشێکی زۆری بوودجەی وڵاتی بۆ ئامانجە تێرۆریستییەکان و دژە مرۆییەکانی بەکار دەهێنێت و گوزەرانێکی سەختی بۆ خەڵکی ئێران دروست کردووە، خەڵکی ئێران بە دەست گەندەڵی و گرانی لەڕادەبەدەر وەزاڵە هاتوون.\nڕێژیم پێی وایە بە زیاد نەکردنی نرخی گاز، کارەبا و ئاو دەتوانێت پێش بە ناڕەزایەتییەکانی خەڵکی بگرێت و تووڕە بوونی خەڵك دابمرکێنێ.\nجێی ئاماژەیە، لە کاتی دەسپێکردنی خۆپیشاندانەکان، ڕێژیم بۆ پێشگرتن لە تەشەنەسەندنی ئەم ناڕەزاییەتییانە لە هیچ جۆرە توندوتیژی و هێرشێک بۆ سەر خەڵك خۆی نەپاراستووە و ئێستەش دەیەوێت لە ڕێگەی زیاد نەکردنی داهاتانەی ئاو، کارەبا و گاز کە لە پێداویستییە سەرەتایییەکانی مرۆڤن، تووڕەیی خەڵك کەم بکاتەوە.\nحیزبی دێموکرات و پارتی کرێکاران و ڕەنجدەرانی کوردستان کۆ بوونەوە\nڕێژیمی ئێران دیسان وەک تێرۆریست ناسێندرا\nسپای تێرۆریستی پاسدارانی ڕێژیمی ئێران لە ورمێ پارە لە خەڵک وەردەگرێت\nهەوڵەکانی ڕێژیم بۆ دەستێوەردان لە کاروباری عێراق بەردەوامە\nکۆبوونەوەی کۆمیسیۆنی هاوبەشی ڕێککەوتننامەی بەرجام\nسێ وڵاتی زلهێزی ئورووپایی داوایان کردووە ئامریکا گەمارۆی ئابووری دژی ڕێژیمی ئێران پەسند بکات\nهەواڵەکانی ناوەندی هەواڵی تیشک، یەکشەممه ٢٧ی ڕەشەمەی ١٣٩٦


عادل عوسمان: هێرشەکان گرێدراوی کێشەکانی ناوخۆی دەوڵەتی تورکە – کوردی – RojNews.News\nعادل عوسمان: هێرشەکان گرێدراوی کێشەکانی ناوخۆی دەوڵەتی تورکە\n29/02/2020 - 2:50:36 pm\nدووشەممە, 4 يون 2018 – 09:24 ڕۆژنیوز – سلێمانی\nعادل عوسمان، ئەندامی دەستەی بەڕێوبەری بەرەی دیموکراسی گەل، دەربارەی داگیرکارییەکانی دەوڵەتی تورک بۆ ڕۆژنیوز قسەی کرد.\nعادل عوسمان وتی: دیارە دەوڵەتی تورکیا هێرشیکی بەرفراوانی بۆ سەر دەستکەوتەکانی ڕۆژئاوا و باشوری کوردستان دەستپێکردووە، ئەو هێرشانەش گرێدراوی کێشەکانی ناوخۆی دەوڵەتی تورکیایە کە دەیەوێت ڕەوانەی دەرەوەی بکات، بە تایبەت باشوری کوردستان.\nسەبارەت بە هاوکاری هەندێ لایەن بۆ هاتنی سوپای تورک، عادل عوسمان وتی: هێزە بەکرێگیراوەکانی باشوری کوردستان کە لەناو ئەو حکومەتە باڵادەستن و لەپێناو دەستکەوتەکانی خۆیاندا حکومەت بەکاردەهێنن و پێش لەشکری تورکیا دەکەون، بە بێ ئەوەی کە هەست بە لێپرسراوێتی بکەن، کە ئەو دەستکەوتانە بە خوێن و ماندووبوون بە دەستهاتوون.\nئەوەشی وت: گەلی کورد بۆ ڕێگریکردن لەو داگیرکاریانە پێویستە خاوەنی ئەو درک و بۆچوونانە بێت، کە نەهێڵێت ئەو دەستکەوتانە بە فیڕۆ بچێت و قیامەت هەستێنن بەرامبەر بە داگیرکەرانی کوردستان، لە بری ئەو پێشوازییە و ئامادەکردنی خوان بۆ دەوڵەتی تورک، پێویست بوو زەهریان دەرخواردیان بدایە.\nعادل عوسمان لە کۆتایشدا بانگی لە خەڵک کرد و وتی: بانگەوازیی لە هەموو خەڵک دەکەین کە هەستیار بن و تێگەیشتنی خۆیان سەرڕاست بکەنەوە، کە داگیرکەری تورک دۆستی گەلی کورد نییە، بەڵکو دوژمنێکی تێکدەر و وێرانکەرە، لە داهاتووشدا دژی ئەو داگیرکارییانە چالاکیمان دەبێت و ئێمەش بەشێک دەبین لەو ناڕەزایەتیانە.\nبادینان، شەش کەس بوونە قوربانیی\n“دەوڵەتی تورک تووشی داڕووخانی گەورە دەبێت”\n"دەوڵەتی تورک تووشی داڕووخانی گەورە دەبێت"


بڕیارێكی نوێی وەزارەتی كشتوكاڵ له‌باره‌ی به‌رهه‌می مریشكی ناوخۆ – Politic Press\nبە مەبەستی جیاكردنەوەی بەرهەمی مریشكی ناوخۆیی لە بەرهەمی هاوردە، وەزارەتی كشتوكاڵی حكومەتی هەرێم باركۆد و ستیكەر دەدات لە بەرهەمی ناوخۆیی مریشك.\nحسێن حەمە كەریم، وتەبێژی وەزارەتی كشتوكاڵی حكومەتی هەرێم بۆ پۆڵەتیك پرێس وتی:”بە مەبەستی جیاكردنەوەی بەرهەمی مریشكی ناوخۆیی لە مریشكی هاوردە، وەزارەتی كشتوكاڵ باركۆد و لۆگۆ لەسەر بەرهەمی مریشكی ناوخۆیی دادەنێت، بۆ ئەم مەبەستە لە رێی تەندەرینەوە كۆمپانیایەك هەڵدەستێت بە ئەنجامدانی ئەو كارە”.\nوتەبێژی وەزارەتی كشتوكاڵ وتیشی:”بەم كارە دەتوانین رێگریی بكەین لەوەی بەرهەمی مریشكی هاوردە بە شێوەی بەرهەمی ناوخۆیی بە هاووڵاتیان بفرۆشرێت و بەرهەمی ناوخۆ بشێوێنرێت، لەسەر ئاستی جیهانیش هەنگاوێكی گرنگە كە ئێمەش بتوانین وەكو وڵاتان باركۆد لەسەر بەرهەمەكانمان دابنێن”.\nباسی لەوەشكرد، بەهۆی ئەو باركۆدەوە جگە لەوەی هاووڵاتیان دڵنیا دەبنەوە لەوەی بەرهەمی مریشكەكە ناوخۆییە، باركۆدەكە بەشێوەی وا دروستدەكرێت ساختەكاری تێدانەكرێت و شوێنی سەربڕینخانە و بەرواری سەربڕین، هه‌روه‌ها كۆمەڵێك زانیاری دیكەش لەخۆ دەگرێت.\nرێژەی هەژاری لە عێراق دابەزین تۆماردەكات


ڕووداوێكی هاتوچۆ بەهۆی بەفر و بەستنی رێگاوە پێنج قوربانی لێكەوتەوە – تۆڕی میدیایی خەڵک\nڕووداوێكی هاتوچۆ بەهۆی بەفر و بەستنی رێگاوە پێنج قوربانی لێكەوتەوە\nسەرۆكایەتی یەكێتی: هێزە سیاسییەكانی كوردستان بەشداربن لە بوژاندنەوەی شنگال\nكازمی بۆ ئێزدییەكان: دەبێت دادپەروەری ڕێڕەوی خۆی وەربگرێت\nوەزارەتی ناوخۆ قەدەغەی هاتوچۆی ڕاگەیاند\nیەكێتی ئەوروپا فەندی یەك ملیۆن یۆرۆ پێشكەش بە وەزارەتی خوێندنی باڵای هەرێم دەكات\nد.دیار ئیبراهیم: كەرەنتینی گشتی ئەستەمە\nترەمپ ژنێكی بە ڕەگەز عیراقی كردە دادوەری فیدراڵی ویلایەتی میشیگان\n66 حاڵەتی گیانلەدەستدانیش تۆماركرا\nعیراق و هەرێم، 2735 كەس تووشی كۆرۆنا بوون\n“كازمی لەپێناو مانەوەی، ناتوانێت دەستبەرداری عروبەی خۆی بێت، بەڵام كورد لەپێناو وەزیرێكی كارتۆنی دەستبەرداری داواكارییەكانی بووە”\nوەزارەتی تەندروستی عیراق ئامارێكی نوێی تووشبووانی كۆرۆنای ڕاگەیاند\nلەسەر گەشتی ئاسمانی نێوان عیراق و توركیا ڕوونكردنەوە دەدرێت\nنەتەوە یەكگرتووەكان: لە ئەمساڵدا 3 هەزار مەدەنی لە ئەفغانستان بوونەتە قوربانی توندوتیژییەكان\n“هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی ئەمریكا دواناخرێت”\nڕێژەی تووشبوون ڕوو لە كەمبوونەوەیە\nسعودیە، ژمارەی تووشبوانی كۆرۆنا 280 هەزاری تێپەڕاند\nڕێكخراوی تەندروستی جیهانی: ڕەنگە تەنگژەی كۆرۆنا هەرگیز چارەسەر نەكرێت\nبەوێنە، سەدان تەن ماسی لە شارێكی عیراق مرداربوونەوە\nئینستتیوتی ئابووری؛كردنەوەی فڕۆكەخانەكان ڕۆڵێكی چاڵاكی دەبێت لە بوژانەوەی كەرتی ئابووری\nحکومەتى هەرێم ملیارێک دیناری بۆ تەندروستی هەولێر تەرخانکرد\nبودجەی 2021 ئامادە دەكرێت\nبەوێنە، بەرهەمی سماق و سوودەكانی\nدوو بوومەلەرزە هەرێمی كوردستانی هەژاند\nهۆشیاری توند دەدرێتە ئەو کەسانەی لەسەر شه‌قام و گه‌ڕه‌كه‌كان ئاژه‌ڵ سەردەبڕن\n2020/02/09 - 9:42 AM\nڕووداوێكی هاتوچۆ لەنێوان سەقز و بانە بەهۆی بارینی بەفری زۆر و بەستنی رێگاوە پێنج قوربانی لێكەوتەوە.\nبەهۆی ڕووداوێكی هاتوچۆ لە دەورووبەری گوندی میرە دێ لە ڕێگای نێوان سەقز و بانە ٢ كەس گیانیان لەدەستداو ٢ كەسی تر بریندار بوون.\nبە پێی ئامارەكان جادەكانی ئێران پڕ مەترسیدارترین جادەكانی جیهانن بە شێوەیەك ساڵانە ١٩ هەزار كەس تێیاندا گیانیان لەدەست دەدەن و زیاتر لە ٣٠٠ هەزار كەس بریندار دەبن.\nپەرلەمانتارێك وادەی دەستبەركاربوونی سەرۆك وەزیرانی عیراقی ئاشكراكرد\nئاماری ئەمڕۆی كۆرۆنا بڵاوكرایەوە\n2020/08/03 - 7:19 PM\nسەرۆكایەتی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان لە شەشەمین ساڵیادی جینۆسایدی شنگالدا بە پێویستی دەزانێت هێزە سیاسییەكانی كوردستان، شانبەشانی حكومەتی عیراق و كۆمەڵی نێودەوڵەتی، بەشداری بكەن لە پڕۆسەی بوژاندنەوەی شنگال و گەڕاندنەوەی دانیشتووانە ڕەسەنەكەی بۆ زێدی باب و باپیرانیان.\nسەرۆكایەتی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان ڕایگەیاند: لە شەشەمین ساڵیادی كارەساتی شنگال و جینۆسایدی ئێزدییان، بە خەمێكی قووڵەوە، یادی شەهیدان و قوربانیانی ئەو تاوانەی دەرهەق بە گەلەكەمان كرا بەرز ڕادەگرین، پشوودرێژی و ورە و باوەڕ بە ئایندەیەكی گەشتر بۆ كەسوكاریان دەخوازین و داواكارین لایەنە پەیوەندارەكانی كۆمەڵی نێودەوڵەتی، حكومەتی عیراق و هەرێمی كوردستان پەلە بكەن لە ناساندنی كارەساتی شەنگال وەك تاوانی جینۆساید و لەبەردەم دادگایەكی باڵادا، ڕێكخراوی تیرۆریستیی دەوڵەتی ئیسلامی و تاوانبارەكانیان و ئەوانەش كە كەمتەرخەم و هۆكاربوون بۆ ڕوودانی كارەساتەكە، بە سزا بگەیەنن.\nسەرۆكایەتی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان ئەوەشیخستووەتەڕوو: سەرباری گەورەیی كارەساتەكە و دوای تێپەڕبوونی شەش ساڵ بەسەر ڕۆژی ڕەشی ٣ی٨ی٢٠١٤، هێشتا برینی خوشك و برا ئێزدییەكانمان سارێژ نەبووە. دەیان هەزار خێزان داڕماون. هەزاران كچ و مناڵ و پیاوی ئێزدی بێ سەروشوێنن و دەیان هەزار پیر و بریندار لە ئاوارەیی كەمپەكاندا و دوور لە زێدی خۆیان، دوور لە ئازیزانیان، خراپترین ڕۆژگار دەگوزەرێنن. لە دۆخێكی وا تاڵدا، ئەركی هەموو لایەكمانە دوور لە دروشمبازیی، سنوورێك بۆ ئەم دۆخە خراپەی ژیانی ئێزدییەكانی پاش جینۆساید دابنێین و پشتیوان بین لە ئاسایی كردنەوەی ژیانی خەڵك لە شنگال و دوور لە ململانێ و بەرژەوەندیی تەسكی حزبی، ئێزدییان و ناسنامەی گەلی خۆمان و كولتوری پێكەوەژیان و فرەیی ئاینیی بپارێزێن.\nسەرۆكایەتی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان ڕوونیشیدەكاتەوە، بە پێویستی دەزانین هێزە سیاسییەكانی كوردستان، شانبەشانی حكومەتی عیراق و كۆمەڵی نێودەوڵەتی، بەشداری بكەن لە پڕۆسەی بوژاندنەوەی شنگال و گەڕاندنەوەی دانیشتووانە ڕەسەنەكەی بۆ زێدی باب و باپیریان. ئەركی حكومەت و لایەنە پەیوەندارەكانە بەوپەڕی هەستكردن بە بەرپرسیاریەتی، دۆزینەوەی خوشك و برا ئێزدییە بێسەروشوێنەكراوەكان بكاتە كاری لەپێشینەی خۆی. ئەركی هەمووشمانە كە ئەو ڕۆژانە و شەهیدانی ئێزدی و شەهیدانی ڕووبەڕووبوونەوەی داعش لەیاد نەكەین و دڵنیاین كە قوربانیدانی هێزەكانی پێشمەرگە و یەكڕیزیی خەڵكی كوردستان ڕێگەی نەدا پیلانی تری داعش لە قڕكردن و داگیركاریی بۆ سەر كوردستان سەربگرێت.\nلە ڕاگەیەنراوەكەدا ئەوەش هاتووە، ئێمە لە سەرۆكایەتیی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان لە كاتێكدا مەزڵومییەت و قوربانیدانی ئێزدییەكان بەوپەڕی بەرز دەنرخێنین، بەڵێنی هاوكاری و پشتیوانیی تەواویان بۆ دووپات دەكەینەوە و ڕایدەگەیەنین: خەباتی ئێمە لەپێناو پاراستن و بەدیهاتنی داوا ڕەواكانی ئەوان و ئامانجی تەواوی كۆمەڵانی خەڵكی كوردستانە.\n2020/08/03 - 7:01 PM\nسەرۆك وەزیرانی عیراق پێشوازی لە شاندێك كرد كە پێكهاتبوون لە كچ و ژنانی كوردی ئێزدیی ڕزگاربووی دەستی تیرۆریستانی داعش لە شنگال و گوندی كۆچۆ و ناوچەكانی دەرووبەری و ڕایگەیاند “دەبێت دادپەروەری ڕێڕەوی خۆی وەربگرێت”.\nنووسینگەی ڕاگەیاندنی سەرۆك وەزیرانی عیراق ڕایگەیاند:” مستەفا كازمی ئیدانەی ئەو تاوانە وەحشیگەریەی كرد كە دەرهەق بە كوردانی ئێزدی كراوە لەو ڕۆژە شومەدا لە 3ی ئابی 2014 لەسەر دەستی تیرۆریستانی داعش”.\nنووسینگەی كازمی ئاماژەی بەوەش كردووە، ئەوەی ئێزدییەكان ڕووبەڕووی بوونەتەوە، دووبارە نابێتەوە، “ئەو تاوانە قێزەونەش بووە جێگەی گرنگی و ڕاكێشانی سۆزی ڕای جیهانی. جیهان هەموو لەپاڵ دۆزەكەیان وەستان”.\nسەرۆك وەزیرانی عیراق دووپاتیشی كردووەتەوە، كە كاردەكەن بۆئەوەی ئەو تاوانە بە زیندوویی بمێنێتەوە بۆ نەوەكانی داهاتووش، “بۆئەوەی وەحشیەتی داعش و قارەمانیەتیی هێزە ئەمنییەكان بزانن كە بەسەر تیرۆردا سەركەوتن و خاكیان ڕزگاركرد و یەكێتی و سەروەریی عیراقیان پاراست”.\nنووسینگەی ڕاگەیاندنی سەرۆك وەزیرانی عیراق ئەوەشیخستەڕوو، مستەفا كازمی بەڵێنیدا بە جددی بگەڕێت بەدوای ئێزدییە ڕفێندراوەكان و هەوڵی نێودەوڵەتی بدرێت بۆئەوەی جارێكی تر بگەڕێنەوە نێو كەسوكارەكانیان، وتیشی، “دەبێت دادپەروەری ڕێڕەوی خۆی وەربگرێت، ئەزموونی ئێزدییەكان سەخت و دژواربووە، بەڵام دەبێتە فاكتەری هیوا بە داهتوویەكی باشتر بۆ وڵات، كە ڕێز لە هاووڵاتی و شكۆیان بگرێت بەبێ هیچ جیاكارییەك”.\nجێی ئاماژەیە، ئەمڕۆ دووشەممە 3ی ئابی 2020، شەش ساڵ بەسەر پەلاماری تیرۆریستانی داعش بۆ سەر شنگال و دەوروبەری تێدەپەڕێت. سەرەڕای كوژرانی سەدان و دەربەدەربوونی هەزاران كوردی ئێزدی، هەزاران ئافرەت و منداڵی كوردی ئێزدی لەلایەن داعشەوە بێسەروشوێن كران.\n2020/08/03 - 6:47 PM\nوەزارەتی ناوخۆی هەرێم لە ڕاگەیەنراوێكدا ڕایگەیاند: قەدەغەی هاتوچۆ لەنێوان پارێزگاكاندا وەك خۆی دەبێت و لەنێوان پارێزگاكانی هەرێمی كوردستان و عیراقیشدا بۆ ماوەی هەفتەیەك بەتەواوی ڕادەگیرێت.\nوەزارەتی ناوخۆی هەرێم ئاماژەی بەوەشدا، شوێنە گشتییەكانی وەك پارك، كافتریا و چایخانەكان دادەخرێن.\nجیهان7 خولەک پێش ئێستا\nکۆمەڵێک سوودی گرنگی جەژن کە وادەکات زۆر دڵخۆش ببیت بە هاتنی\nئایا لە هاوسەرگیریدا تەمەن شەرتە؟ زانست وەڵام دەداتەوە\nکۆمەڵیک وێنەی تایبەتی هیتلەر گەر جاران بڵاوت بکردایەتەوە لە سێدارە دەدرایت\nتەندروستی8 کاتژمێر پێش ئێستا\nئابوری2 رۆژ پێش ئێستا\nژینگە2 هەفتە پێش ئێستا\nبەڤیدیۆ؛ لە شارەزوور ئاگرێك كەوتەوە و 120 درەختی بە تەمەن سووتان\nخەڵك – بەشی هەواڵ سەرۆكایەتی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان لە شەشەمین ساڵیادی جینۆسایدی شنگالدا بە پێویستی دەزانێت هێزە سیاسییەكانی كوردستان، شانبەشانی...\nخەڵك – بەشی هەواڵ سەرۆك وەزیرانی عیراق پێشوازی لە شاندێك كرد كە پێكهاتبوون لە كچ و ژنانی كوردی ئێزدیی ڕزگاربووی...\nخەڵك – بەشی هەواڵ وەزارەتی ناوخۆی هەرێم لە ڕاگەیەنراوێكدا ڕایگەیاند: قەدەغەی هاتوچۆ لەنێوان پارێزگاكاندا وەك خۆی دەبێت و لەنێوان پارێزگاكانی...


سەرەکی - سێنتەری گەشەپێدان بۆ کار\nکرتە بکە بۆ فۆڕم\nهەرێمی کوردستان، ڕانیە\nخولی راهێنانی تواناکان\nسێنتەری پەرەپێدان و زمانی زانکۆی ڕاپەڕین لە ساڵی ٢٠١٣ دامەزراوە...\nئامانجی سەنتەری گەشەپێدان بۆکار دەستگیرۆی کردنی خوێندکارە کەبتوانێت لەیەکەم قۆناغی خوێندنی لەزانکۆ تادەست کەوتنی دەرفەتی کار هەماهەنگبێت لەگەڵ خوێندکاران و دەرچوانی زانکۆ. کەتێیدا بەشێوەیەکی بەردەوام کار لەسەر کارامەییەکانی خوێندکار بکات وەهەروەها دەرچوانی زانکۆ لە تۆڕبەندێکدا کۆبکاتەوە کەپێی دەوترێت کۆمەڵەی دەرچوانی زانکۆ بەواتایەکی تر خوێندکار وەكو دەرچوی زانکۆ بەشێکە لەشوناسی زانکۆ وەهەڵگری پەیام و دونیابینی زانکۆن جالەهەر بوار و پۆستێکی پیشەییدابێت.\nپەیامی سەنتەری گەشەپێدان بۆکار بریتیە بەنێودەوڵەتی کردنی تواناکانی خوێندکار کەتوانای ئەوەی هەبێت کارامەییەکانی و ئەزمونی فێربونی لەسەر ئاستی ناو خۆیی و نێودەوڵەتی بەگەڕبخات. لەهەمان کاتدا ئەزمون و کارامەییەکەی توانای گواستنەوەو گونجاندنی هەبێت لەگەڵ ژینگەی کاری جۆراوجۆردا چونکە توانستەکان و کارامەییەکان هێندەی بەدەست هێنانی بڕوانامەی ئەکادیمی گرنگە بۆ دەست کەوتنی کارو ژینگەی کاردا. وەکو هونەری وتاردان هونەری کۆبونەوە چارەسەرکردنی کێشە بیرکردنەوەی ڕەخنەیی گەڕان بەدوای کاردا لەڕێگەی پلات فۆڕمە ئەلکترۆنیەکانەوە کۆمنیوکەیشن گرنگیەکی هێجگار گەورەی هەیە کەبۆتە مەرجێکی پێشوەختە بۆ هەر کارو بزنسێک کەخوێندکار بیەوێت دەستی بکەوێت.\nخوێندکارانی خۆشەویست فێرخوازانی ئازیز سەنتەری گەشەپێدان بۆکار(cdc) ئەو نێوەندەیە\nکۆرسی ئایەڵتسەکە ئەزموونێکی زۆر باشی فێربوون بوو، و زۆریش سەرنجڕاکێشبوو بەلامەوە. مامۆستاکان زۆر هاوکارمان بوون و پرۆسەی فێربوونەکەیان بەچێژتر کردبوو. زۆر دڵخۆشم توانیم ئەوە بەدەستبهێنم کە ئامانجم بوو، سوپاسگوزارانە، بە هەوڵ و ماندووبونی خۆم و هاوکاری باشی مامۆستاکان. سوپاس بۆ هەمووتان، و ئەوەی کردتان بۆ یارمەتیدانم بۆ دەرچوونم لە ئایەڵس بەرزیدەنرخێنم.\nئیبراهیموانەبێژی بەشی فیزیا، زانکۆی راپەرین\nبەشداریم کرد لە کۆرسێکی سێنتەری زمان لە زانکۆکەی خۆمان.هەموو ئەو بەشانەی تێدابوو کە پێویستن بۆ بە ئەنجام گەیاندنی تاقیکردنەوەی ئایەڵتس. تاقیکردنەوەی ئایەڵتسم کردبوو بێئەوەی بەشداری هیچ کۆرسێک بکەم، و ئەنجامەکانم (خوێندنەوە ٥) و (ئاخاوتن ٥) و (گوێگرتن ٣.٥) و (نووسین ٤)! دوای بەشداری کردن لە کۆرسەکەم، ئەنجامەکانم باشتربوون لە هەموو پێوەرەکان (خوێندنەوە٥) و (ئاخاوتن٦) و (گوێگرتن٥) و(نووسین٥.٥).\nشیوەنپەرستار - نەخۆشخانەی گشتی ڕانیە\nکۆرسەکە زۆر بەلامەوە سەرنجڕکێشبوو لە کاتێکدا یەکەم کۆرسم بوو کە بۆ ئامادەکاری ئایەڵتس وەریبگرم، بابەتی کۆرسەکە زۆر سەرنجراکێشبوو، و هەمووان زۆر باشبووین لەگەڵ یەکتر. دوای کۆرسەکە، یەکەم تاقیکردنەوەی ئایەڵسم ئەنجامدا و ٦م بەدەستهێنا. دەمەوێ سوپاسی زانکۆی ڕاپەرین وهاوپۆلەکانم و مامۆستاکانم بکەم بۆ ئەو ئەزموونە نایابە.\nکۆرسەکە زۆر بەلامەوە چێژبەخش بوو لە کاتێکدا یەکەم کۆرسم بوو کە بۆ ئامادەکاری ئایەڵتس وەریبگرم. ناوەڕۆکی کۆرسەکە زۆر سەرنجراکێشبوو، و هەمووان زۆر باشبووین لەگەڵ یەکتر. لە دوای کۆرسەکە، یەکەم تاقیکردنەوەی ئایەڵسم ئەنجامدا و خۆشبەختانە ٦م بەدەستهێنا. دەمەوێ سوپاسی زانکۆی ڕاپەرین وهاوپۆلەکانم و مامۆستاکانم بکەم بۆ ئەو ئەزموونە نایابە.\nسێنتەری پەرەپێدان و زمان\nگەلەری سێنتەری پەڕەپێدان و زمان\nلێرە کار و چالاکییەکانی سێنتەرەکەمان ببینە