RUWANGE |----------------| ڕوانگه: May 2008\nزۆربه‌ی زمانه زیندووه‌کان فره سته‌ندارد وفره ناوه‌ندن\nئه‌و نموونانه‌ی سه‌ره‌وه چه‌ند نموونه‌یه‌کی که‌م بوون له زمانه زیندووه فره سته‌ندارد و فره‌ناوه‌نده‌کانی جیهان. له وڵاتێکی وه‌کوو هیندووستان 23 زمانی فه‌رمی به ته‌نیشت یه‌که‌وه و له چوارچێوه‌ی سه‌روه‌ری ده‌وڵه‌ت دا ده‌کارده‌هێندرێن و درێژه به مان و ژیانیان ده‌ده‌ن، ئه‌گه‌ر لای ئێمه‌ش شێوازه کوردییه‌کان ده‌کار بکرێن و له سیستمی په‌روه‌رده و له بواری پێوه‌ندیی گشتی دا ده‌رفه‌تی گه‌شه و نه‌شه‌یان پێبدرێ ئاسمان به عه‌ردییه‌وه نانووسی\nDifferent Norms in Different Nations\nئه‌م بابه‌ته له ژماره‌ی 228 ی ڕۆژنامه‌ی ڕۆژنامه دا، دووشه‌مۆ 26ی مای 2008 بڵاو کراوه‌ته‌وه.\nPosted by Ruwange --- ڕوانگه at 9:04 PM 0 comments Links to this post\nدمه‌ته‌قه له گه‌ڵ خوێنه‌ره‌وه‌یه‌ک که ناوی خۆی ناوه 'خوێنه‌ر'، خۆی ئاشکرا ناکا و نایه‌ته ڕه‌دایێ\nکاک حه‌سه‌ن، تۆ ره‌خنه له خه‌ڵکان ده‌گری که وشه‌ی بێگانه به‌رکار دێنن، وه‌لێ ئه‌دی کوردان ناڵین: به خاوه‌ن ئه‌وه‌نده زاراوه‌یه، په‌ندێکی وای نییه تۆ بیکه‌ت به سه‌ردێری بۆچوونه‌که‌ت نه‌ک وتاره‌که‌ت؟ هه‌روا لێت ده‌پرسم، ئه‌و رسته‌ی که سه‌ره‌تای بۆچوونه‌که‌ت نووسیوته کوردییه‌کی باشه یان من تێناگه‌م:\n" له ژماره‌ی 217ی ڕۆژنامه‌دا بڵاویکردووه‌ته‌وه ویستوویه هێڵه سه‌ره‌کییه‌کانی نوووسراوه‌یه‌کی کورتی به‌ڕێزحه‌سه‌نپوور له‌مه‌ڕ "جووت – سته‌ندارد"بوون و چه‌شناوچه‌شنی زمانی له کوردستان به‌رپه‌رچ بداته‌وه له بن په‌رده‌ی به‌رگری له شێوازێکی که‌مایه‌تی که ئه‌و به "دایه گه‌وره"ی نێو زه‌د ده‌کا." وه‌ک بینینم تۆ وه‌ک پسپۆڕی زمان، قسان له‌سه‌ر نووسینی خه‌ڵکی تر ده‌نووسی، بۆیه ئه‌و رسته دوو رو درێژه ناخۆش نیه؟ ببه‌خشه ئه‌دی له‌و رسته‌یه‌دا "ڕه‌مه‌کی به زه‌ینیدا ڕابرا بێ"، رابرابێ ته‌واو؟ من هاتبێ م بیستووه به‌س ئه‌وه‌م نه‌بیستووه. ئه‌سله‌که‌ی چییه؟ ئه‌تۆش دڵگران مه‌به له خوێنه‌رانت، رسته‌ی ئاڵۆز و وشه قورست زۆرن، که پێویستیش نین وابن. دوای ئه‌م کتێبه‌ی کاک حه‌سه‌نپوور به کوردی هه‌یه؟ ئه‌گه‌ر به کوردی نه‌بێ، سودی بۆ خوێنه‌ری وه‌ک ئێمه چیه که زمانی تر نازانین؟\nدوای کاک حه‌سه‌ن قازی، پێت وانیه به‌شێک له نووسه‌رانی رۆژهه‌ڵات، بۆ مه‌به‌ستێکی شه‌خسی یان خۆشیرین کردن له به‌رامبه‌ر پارتی یان نازانم به‌رژه‌وه‌ندی نه‌ک زمان، دژی زمانی یه‌کگرتوون؟ تکایه وه‌ڵامی ئه‌و پرسیاره به دڵ و ئه‌ندێشه‌یه‌کی کراوه بده‌وه. ئه‌گیان بۆ نموونه، ئه‌و برا دکتۆره‌ی رۆژهه‌ڵات که له دهۆک مامۆستایه، چی داوه به زمان و شه‌ڕکردن له‌سه‌ر له‌هجه‌ی باهدینی؟ چه‌ندانی تریش هه‌ن! ئه‌تۆ پێت وایه ئه‌گه‌ر برایانی باکوور له ئه‌وروپاش مندالیان بنێرن ۆ خوێندنی تورکیی، چۆن ئه‌و زاراوه ده‌کار ببێته "جووت"ی ئه‌ویتر؟ ماندوو نه‌بی.\nبه‌ڕێز کاکی خوێنه‌ر [ خوێنه‌ره‌وه]\nوڵامێکی دوور و درێژم بۆ بۆچوونه‌که‌ت هه‌یه، به‌ڵام به‌رله‌وه‌ی لێره‌دا بڵاوی بکه‌مه‌وه پێم خۆشه ڕاسته‌وڕاست لۆخۆتی بنێرم. تکایه به‌نێونیشانی ڕێنێسانس یان ڕوانگه پێوه‌ندی بگره و ئی - مه‌یلی خۆت بنووسه تا بۆت به‌ڕێ که‌م.\nئه‌تووش ماندوو نه‌بی\nكاك قازی تۆ پێو وایه ئه گه ر كوردستان سه ر به خۆ بێت، زاراوه ی كام ناوچه باشتره بۆ فه رمی بوون؟\nكاك حه‌سه‌نی قازی،\nسوپاس بۆ په‌یامه‌که‌ت. ئه‌گه‌ر بۆچوونه‌کان وڵامێکی دوور و درێژ ی لا دروست کردبێ، دیاره کاری باشم کردوه. خۆت له من باشتر ده‌زانی خوێنه‌ر ئه‌وه‌نده‌ی بۆ ده‌کرێ پرسیار له نووسه‌ر بکا. من ئه‌گه‌ر پێم خۆشبێت گفتوگۆت له‌گه‌ڵ بکه‌م ئه‌وه لێره ده‌یکه‌م. وه‌ک خوێنه‌ر بۆچوونی خۆم نووسی. ئه‌ڵبه‌ته من ئه‌و بۆچونانه‌م له زۆر خه‌ڵک بیستووه که به‌شێک له نووسه‌رانی رۆژهه‌ڵات وان، منیش بڕوام به‌وه هه‌یه زۆرێک له نووسه‌رانی رۆژهه‌ڵات که دژی زمانی یه‌کگرتوو ده‌نووسن، له‌به‌ر خزمه‌تی نه‌ته‌وایه‌تی و کرمانجی نیه، به‌ڵكوو له‌به‌ر ئه‌و ده‌عوه‌ت و ده‌عوه‌تکاریه‌یه که ئێستا له ناو پارتی باوه. هه‌قیشه ئه‌و شتانه باسبکرێن چونکه خوا به زیادی کا شتی وا زۆرن له‌و که‌یسه‌دا هه‌قه ئه‌و باسانه ئاشکرا بن نه داپۆشرێن. هه‌روا پرسیاری من له‌و رسته‌یه، بۆ من سه‌خت بوو لێ حاڵی بم. حه‌زم کرد بۆچوونی خۆت بزانم. به‌و ئومێده‌ی وڵامه‌که‌ت بۆ خوێنه‌ران به سوود بێت. ماندوو نه‌بوونت لێده‌که‌م\nكاك حه سه ن سلا و وريز يرام كورد هه ر ده مينيت كورد ، زاره وه كانى زمانمان زورن ، بةلام زمانمان يه كه ن . محسن جوامير و ئه وانه ى وه ك ئه و هه ولى سه باندنى زاراوێك ده ده ن ، عه قليه تيان عه قليه تى ... ... ئيتر ئه و كه سانه كه هه ستى كوردايه تيان نىيه دلين به زمانى كوردى نا سوزێ، بةلام كوردى خاو ه ن فيكر و ئه زمون ودلسوز وه ك ئيوه و حه سه ن پور زورن ، با محسن جواميرش هه ر و هه ر له خه يالدا بزى،\nکاک خوێنه‌ر [ خوێنه‌ره‌وه]\nمه‌به‌ستی من له‌وه‌ی نووسیبووم به ئی.مه‌یل پێوه‌ندی بکه‌ی ئه‌وه بوو، بکرێ ڕاسته‌وڕاست هێندێک شتت بۆ ڕوون که‌مه‌وه، که له‌و باسه‌ی سه‌ره‌وه دا نییه و پێویست نا‌کا کاتی خوێنه‌ره‌وه‌ی دیکه‌ی پێ بگیرێ. به‌ڵام وا دیاره لات په‌سنده لای من هه‌ر نه‌ناسراو بی، جا بۆیه لێره‌دا وڵامی ئه‌و پرسیارانه‌ت ده‌ده‌مه‌وه‌که باست کردوون.\nئه‌من کوا " په‌ند"م کردووه‌ته سه‌ردێری " بۆچوون" یان " وتار"ـه‌که‌م، وا دیاره به سه‌ر‌پێی و بێ ئه‌وه‌ی ورد بییه‌وه ئه‌وه‌ت نووسیوه. ئه‌وه‌ی بۆ سه‌ر دێڕی ئه‌م نووسینه داندراوه قسه‌یه‌کی کاک موحسێن جوامێره له نووسینه‌که‌یدا که به عه‌ره‌بی نووسیویه و بۆ پاڵپشتی ئیدیعاکانی وای داناوه ئه‌گه‌ر به عه‌ڕه‌بی بینووسێ خه‌ڵک پێیانواده‌بێ قسه‌یه‌کی "پیرۆزه" و لێی ده‌کڕن. من قسه‌ی خۆییم به خۆی فرۆشتووه‌ته‌وه و ده‌رمخستووه که گه‌ڵه‌گایی زمانی ده‌گاته ئه‌وه‌ی کورده‌کان "یخربون بیتهم بایدیهم" .وابزانم تێگه‌یشتن له‌وه ئاسته‌م نییه. پاشان ئه‌گه‌ر ئه‌توو ئه‌وه‌ی من نووسیومه به "بۆچوون " یان "وتار" دابنێی هیچ له نێوه‌رۆکی ئه‌و قسه‌یه ناگۆڕی که به کورت و کرمانجی کردوومه. جه‌نابت نێوی بنێ " بۆچوون ". خۆ من لێره "به‌یتی بله" ی ناڵێم هه‌تا درێژ دادڕێ بکه‌م. دڵنیام نه جه‌نابت و نه که‌سی دی، ده‌توانێ نکووڵی له ڕاستینه‌ی هه‌بوونی جیاوازی زمانی و فره سته‌نداردی زمانی له کوردستان دا بکا. بۆ ئه‌وه‌ی کوردییه‌ک "باش" بێ یان "خراپ" ئه‌و که‌سه‌ی نووسیویه خۆ ناکرێ خۆی بڕیار بدا. بۆم هه‌یه لێت پرسم كێهه ڕسته؟ ئه‌وه‌ی ئه‌توو سه‌رکۆنه‌ت کردووه یه‌ک ڕسته نییه، به‌ڵکوو چه‌ندین ڕسته‌ن که به نیشانه‌ی خاڵبه‌ندی به‌یه‌که‌وه به‌ستراون و یه‌کیان ئه‌وی دی ته‌واو ده‌کا باپێت بڵێم چۆن:\n1- باسه‌که به ناساندنی نێوی نووسینه‌که‌ی جوامێر و شوێنی بڵاو بوونه‌وه‌ی ده‌ست پێده‌کا\n2- پوخته‌ی ئامانجی وی بۆ به‌رپه‌رچدانه‌وه و نکووڵیکردن له فره سته‌نداردی زمانی له کوردستان دیاری کراوه\n3- کوتراوه بۆیه ئه‌وه ده‌کا شێوازی که‌مایه‌تییه‌ک له ئاخێوه‌رانی کوردی که نێوی "دایه‌گه‌وره"ی لێناوه به سه‌ر شێوازه‌کانی دیکه دا بسه‌پێنێ.\nئه‌و سێ پنکته هاوپێوه‌ندن و به چه‌ند ڕسته له بڕگه ( پاراگراف) یه‌کدا داڕێژراون و وه‌کوو کوتم به نیشانه‌ی خاڵبه‌ندی به‌یه‌که‌وه گرێ دراون. چاوگی "ڕابردن" و "هاتن" له دۆخێکی ئاوا دا هه‌ردووکیان به کار ده هێندرێن،مرۆ له بری ئه‌وه‌ی بنووسه " به زه‌ینم دا ڕابرد" ده‌کرێ بشنووسێ " به زه‌ینم دا هات" و خوێنه‌ره‌وه‌ی کورد به یه‌ک مانا لێیان تیده‌گا.\nمن به‌ش به حاڵی خۆم هه‌رکه‌س ڕسته‌ی ئاڵۆزم بۆ ڕاست کاته‌وه سپاسیشی ده‌که‌م، به‌ڵام ئه‌گه‌ر بییه‌وێ ئه‌وه بکاته بیانوو بۆ ئه‌وه‌ی شتێکی دیکه بڵێ ، وه‌نه‌بێ لێی بێده‌نگ بم. بۆ په‌ژراندن و سه‌لماندنی قسه‌ی حه‌ق سه‌رم پێوه نییه و هیچ هۆیه‌ک نییه دڵگران بم.\nڕاست ده‌که‌ی ئه‌و خوێنه‌ره‌وانه‌ی ئینگلیزی نازانن ناتوانن لێکۆڵینه‌وه‌که‌ی مامۆستا حه‌سه‌نپوور بخوێننه‌وه، به‌ڵام ئه‌وه به هیچ جۆر له نرخی ئه‌و کاره گه‌وره‌یه که‌م ناکاته‌وه. به ده‌یان کتێب و مه‌لاکاری به نێوه رۆکی کوردیش هه‌ن  وه‌رنه‌گێڕدراونه‌ته سه‌ر هیچ زمانێک، گه‌لۆ که‌سێکی که کوردی ناخوێنێته‌وه ده‌کرێ بڵێ بێ که‌لکن ؟\nدوایه پرسیارێکت له من کردووه، وه‌نه‌بێ به جێ بێ، ده‌نووسی: " پێت وانیه به‌شێک له نووسه‌رانی ڕۆژهه‌ڵات، بۆ مه‌به‌ستێکی شه‌خسی یان خۆشیرین کردن له به‌رامبه‌ر پارتی یان نازانم به‌رژه‌وه‌ندی نه‌ک زمان ، دژی زمانی یه‌کگرتوون؟" ئه‌من نازانم مه‌به‌ستت له‌و پرسیاره له من چییه؟ من ده‌توانم به‌رگری له قسه‌ی خۆم بکه‌م و له سه‌ر بۆچوونی ئه‌و که‌سانه بکه‌مه‌وه که‌له‌و باره‌یه‌وه وه‌ک ئه‌وان بیر ده‌که‌مه‌وه و به له به‌ر چاو گرتنی ڕاستینه‌ی بارودۆخی شێوازه کوردییه‌کان ده‌ڵێن خۆ خه‌ریک کردن به‌ساز کردنی " زمانی یه‌کگرتوو" ه‌وه حه‌ولێکی نه‌زۆکه‌و چی لێ شین نابێ، ئه‌وانه خه‌ڵکی هه‌ر کوێیه‌ک بن چ حه‌وجێیان به خۆشیرین کردن له لای هیچ هێز و که‌سێک نییه. ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌ی به پاڵپشتی زانستی کۆمه‌ڵایه‌تی زمان و فێربوون له ئه‌زموونی جیهانی ده‌یڵێن ڕاست بێ، ئه‌وه ڕاسته، ده‌نا وه‌کی دی چ په‌کیان له‌به‌ر ئه‌وه نه‌که‌وتووه خۆیان شیرین که‌ن موهه‌ندیس!\nسه‌باره‌ت به‌و مامۆستا کورده‌ی له دهۆک خزمه‌ت ده‌کا ده‌نووسی :" چی داوه به زمان و شه‌ڕ کردن له سه‌ر له‌هجه‌ی باهدینی؟ " به ڕاستی ئه‌وه پرسیارێکی زۆر سه‌یره! ئه‌و براده‌ره مامۆستای زمانه و بوێرانه ده‌ڵێم به ده‌گمه‌ن له‌و که‌سانه‌یه که له باشووری کوردستان ده‌زانن "لایه‌نی کۆمه‌ڵایه‌تی زمان" به‌ری چ دارێکه؟ وجه‌نابت داوای لێده‌که‌ی وه‌کوو که‌سێکی پسپۆڕ له‌و بواره دا خۆی تێهه‌ڵنه‌قورتێنێ، ئه‌مه چه‌نی به چه‌نگ؟\nگه‌لۆ ده‌زانی له ترکییه هێشتاش زمانی کوردی پاوانه یان نا؟ گه‌لۆ ده‌زانی له‌وه‌تا دامه‌زرانی کۆماری ترکییه تا ئێستاش که ئه‌من ئه‌م دێڕانه ده‌نووسم حه‌وڵ دراوه کوردان له‌و زمانه نامۆ بکرێن؟ گه‌لۆ ئه‌وه‌ش ده‌زانی که زمان بنیچه‌ی فکر و هزری ئینسانه؟ ئه‌گه‌ر ئه‌وانه ده‌زانی چۆن ده‌وێری نکۆڵی له پێشوه‌چوونی سته‌ندارێکی کوردی بکه‌ی که وه‌ک زمانێکی قه‌ده‌خه به ده‌یان کتێب و نووسراوی پێ بڵاوکراوه‌ته‌وه.\nبۆخۆت ماندوو نه‌بی.\nکاک حه‌سه‌نی قازی، سوپاس بۆ روونکردنه‌وه‌کانت. ببه‌خشه که قسه عه‌ره‌بیه‌که‌م نه‌خوێندبوو له‌و وتاره‌ی باسی ده‌که‌ی. کێ وتویه‌تی دڕێژ نووسین، لێکۆڵینه‌وه‌یه؟به‌س کابه‌م نه‌روخانووه وتمان "بۆچوون" ئێ به‌ڕێزم ئه‌وه‌ی تۆ بۆچوونه، وه‌ک ئه‌وه‌ی نووسینه‌که‌ی کاک موحسین جوامێر بۆچوونه. هه‌وه‌ها ئی من و 80 ده‌ر سه‌دی نوسینی کوردی بۆچوونن. وه‌لی کاک حه‌سه‌ن من کفرم نه‌کردوه، به رێزه‌وه پرسم کردووه بۆ ئه‌وه‌ی جه‌نابتان بۆ خوێنه‌ری خۆت ئه‌و چشتانه روونبکه‌یته‌وه. نازانم بۆ قه‌ڵس ده‌بی و خۆت لێم سوور ده‌که‌یته‌وه؟ بۆ من ئه‌و رسته درێژ و ناخۆش بوو. سوپاس بۆ رونکردنه‌وه‌که‌ت. تکایه قه‌ڵس مه‌به ، ده‌لێم تۆش ته‌نیا قسه‌ی کاک حه‌سه‌نپوور ده‌ڵێیته‌وه. ئه‌من پێم خۆشه هه‌موو له‌هجه‌کان ببنه زمانی یه‌کگرتوو. وه‌لی نازانم ئه‌و هه‌موو له‌هجه چۆن له شاری کوردستان ببن به ستاندارت؟ ئه‌و باسانه به روو سوور کردنه‌وه سه‌ر ناگرن.، بۆیه ئه‌و قسانه‌ی ده‌کرێن زۆریان بۆ ئه‌وه‌ن تا بڵێن ئێمه‌ش قسه‌مان هه‌یه. وه‌لێ وادیاره کورد زۆری ماوه بۆ گه‌یشتن به ناسیۆنالیزم یان هیوا بوون به بوونی خاوه‌ن ده‌وڵه‌ت. کوردێک ئه‌گه‌ر به ئه‌قڵی دژایه‌تیکردن ده‌گه‌ڵ له‌هجه‌کانی کوردی بیر کاته‌وه ، ده‌بێ که‌ی کورد بێت. پێم باش نیه ئه‌وانه‌ی باسی زمانی یه‌کگرتوو ده‌که‌ن، به دوژمنی له‌هجه‌کانی تر تۆمه‌تبار بکرێن. ئاخر من وه‌ک کوردێک حه‌ز ده‌که‌م کورد به ره‌سمی بڵێ ئه‌وه‌نده له هجه ده‌بێ ره‌سمی بن. وه‌لی ئه‌وه‌ی له کوردستان هه‌یه له هیچ شوێنێکی دونیا هه‌یه؟ هه‌ر شاره و به دڵی خۆی ده‌خوێنی. ئه‌من پێم وایه دوور له حیسابکردن بۆ ئه‌و وتارانه‌ی که به سه‌رچاوه و به‌ڵگه‌ی دیاریکراو ده‌رباره‌ی زمان نووسه‌راون، گشتیان بۆچوون و ئێشتیهان. بۆیه ئه‌مه وای کرد، گه‌ڕه‌کێک زمانه‌وان ده‌رکه‌ون. ئه‌و هه‌موو پۆسپۆڕه‌مان له زمان هه‌یه ئایا بۆ که‌س که‌سی قه‌بوڵ له زمانی کوردی؟ هه‌موو هێرش و تۆمه‌تبار کردنه بۆ نابڕێنه‌وه؟له دڵمه‌وه حه‌ز ده‌که‌م بپرسم، ئێ ئه‌گه‌ر کرمانجی ببێته ره‌سمی بۆ هۆرامانیی و لۆڕی و ئه‌وانیتر نه‌بن؟ بۆ نووسه‌رانی باهدینان کاتی خۆی که به‌عس به هۆی ئه‌و به‌زمه‌ی ئێستاش هه‌یانه، له جیاتی کوردی عه‌ره‌بیان خوێند؟ کێ ده‌ڵێ دوو زاراوا ی ستاندارد له نه‌روێژێ، هه‌مان هۆکاری ئه‌وانه‌ی کوردین؟هۆکاری ئه‌و دوو له‌هجه‌یه له نه‌روێژێ زۆر جیاوازه له کیشه‌ی زمانی کوردی. ئێوه‌ی پسپۆڕ هه‌قه ئه‌و هۆکاره‌ی ئه‌وێ باس بکه‌ن. ئه‌من پێم وایه ئه‌وانه‌ی باسی نه‌روێژێ ده‌که‌ن، فێڵ له خوێنه‌ر ده‌که‌ن بۆ سه‌پاندنی قسه‌کانیان. وه‌لی کێشه‌ی ئه‌و دوو زاراوه له نه‌روێژ، پرسیارێکی نه‌ته‌وایه‌تییه. نه‌روێژی نوێ ده‌ڵێن بۆکمالی دانمارکییه یان به هۆی داگیرکردنی نه‌روێژ له لایه‌ن دانمارکه‌وه ئه‌و زاراوه دانراوه. ئه‌وانه‌ی له نه‌روێژ ده‌ژین حه‌قه له‌و باسه بکۆلنه‌وه. دوای من به تۆ ده‌ڵێم مه‌سه‌له‌ی به‌رژه‌وه‌ندی لای زۆر نووسه‌ری رۆژهه‌ڵات هه‌یه، تۆ خه‌ریکه ده‌رکاریم بکه‌ی. ئاخر ئه‌و مامۆستا به‌ڕێزه‌ی دهۆک که‌ی پسپۆڕی زمانه ماڵتانێ؟ لێکۆڵینه‌وه‌کانی زمانی کوا تا لێیوه فێر بین؟ بۆ ئێمه نازانین کێ له باشوورێ خزمه‌ت ده‌کا و کێ له پێناو خزمه‌تی خۆی چی ده‌کا و ناکا؟ کاکه ئه‌و پرسیاره‌ی "خۆشیرین کردن و به‌رژه‌وه‌ندی و ..." کردم بۆ ئاشکرا قسه‌کردن بوو، گوتم ئه‌و قسانه هه‌ن و حه‌قه شه‌فافانه باسکرێن. که‌چی تۆ حه‌زت به باسکردنی نیه. هه‌روه‌ها ئه‌وه‌ی مامۆستا حه‌سه‌نپوور، مه‌سه‌له‌ی زمانه‌وانی به کوردی هه‌بوونی جیاوازی زۆره له‌گه‌ل باسی دیکه. زمانی تری دونیا سه‌دان لێکۆڵینی خۆیان هه‌یه به زمانی خۆیان. ئه‌ی ئه‌وه نیه لای ئێمه هه‌رکێ هه‌ڵده‌ستێته‌وه ده‌ڵێ ئه‌و وشه وا نانوسرێ، ئه‌وه کوردی نیه ... مه‌به‌ستم ئه‌وه بوو ئه‌گه‌ر لێکۆڵینێ له‌سه‌ر زمانی کوردی به کوردی نه‌بوو، بۆ کوردی سه‌رلێشاو به‌ده‌ست ئه‌و هه‌موو پۆسپۆره‌ی زمان که که‌سیان که‌سیان قه‌بوڵ نیه، لێکۆڵینی کاک حه‌سه‌نپوور به ئینگلیسی چ سودێکی هه‌یه بۆ خوێنه‌ری کوردی ناوه‌وه و ئه‌مڕۆ. ئه‌مڕۆ لێکۆینه‌وه‌یه‌ک له‌سه‌ر زمان به کوردی نه‌بێ، ناتوانم دڵم پێ خۆش بێت، له‌وه‌ش قه‌ڵس مه‌به برا.\nده‌رهه‌ق به کرمانجی، کێ هه‌یه نه‌زانێ زمانی کوردی له‌وێ زوڵمی دڕاندانه‌ی لێده‌کرێ؟ ئه‌من گوتم، ئه‌ی بۆ له ئه‌وروپا خۆ تورک ناچاری نه‌کردوه منداڵه‌که‌ی بنێرێت بۆ خوێندنی زمانی تورکی و به خۆی قسه به تورکی بکا. به‌ڕیزم وا حاڵی مه‌به خه‌ڵک هیچ نازانی. من مه‌به‌ستم ته‌سلیمبونی زۆرێک له براکانی ئه‌و به‌شه به خۆیان حه‌ز ناکه‌ن به کرمانجی بخوێنن و قسان بکه‌ن. ئێ ئه‌وه راستییه تۆ بۆ لێم قه‌ڵس بووی؟ جا من کوا گوتومه "موهه‌ندیس"م؟ کاک حه‌سه‌نی قازی تۆ نووسه‌ری به‌ڕیزی، حه‌قه خۆش زمانتر وڵامی تێبینی خوێنه‌رانت بده‌یته‌وه. ببه‌خشه نه‌متوانی کورتر بۆچوونه‌کانم بنوسم. ماندوو نه‌بیته‌وه\nPosted by Ruwange --- ڕوانگه at 5:47 PM 0 comments Links to this post\nسه‌باره‌ت به چاوپێکه‌وتن له گه‌ڵ "هاوڵاتی" به‌ڕێز میوان ده‌نوسێ :\nده‌بوو لێشت پرسیبان به پێی چ لێکدانه‌وه‌یه‌ک "هاووڵاتی" بووه‌ته "هاوڵاتی"!\nسه‌باره‌ت به باسه‌که‌ش: منیش پێموایه له هه‌ل و مه‌رجی ئێستا دا به جووت ستاندارد دانانی زمانی کوردی گونجاوترین ڕێگایه، به‌ڵام له داهاتوو دا ئه‌و دوو ستانداردانه و ستانداردی دیکه‌ش که خۆیان گرت(هه‌ورامی و زازایی و...) ناچارن ڕه‌وتێکی سه‌ربه‌خۆ بپێون، چونکه تێکه‌ڵکردنیان به مه‌به‌ستی پێکهێنانی "زمانی یه‌کگرتوو" نه‌ک هه‌ر ناگونجێ به‌ڵکوو ئه‌وه‌ی هه‌شه ده‌یفه‌وتێنێ. به‌داخه‌وه کوردیش ئه‌و فه‌رهه‌نگه‌ی نییه که وه‌ک وڵاتانی چه‌ند زمانه‌ی دیکه له سه‌ر ستاندارێک ساغ بێته‌وه. ڕه‌وتی مێژوو له ئاکامی ئه‌و کێشانه دا و به هۆی دابڕانی سیاسی و جوگڕافیایی و کولتوورییش، ئه‌و پرسیاره دێنێته گۆڕێ: ئایا ئێمه یه‌ک نه‌ته‌وه‌ین؟ له‌وانه‌یه جاران نه‌ته‌وه‌یه‌ک بووبین به‌ڵام ئه‌و ڕه‌وته‌ی پێواومانه و ده‌یپێوین قه‌ت به‌ره‌و یه‌کبوونمان نابا.\nبه‌ڕێز میوان!زۆر سپاس بۆ تێبینییه‌کانت. له مه‌ڕ وشه‌ی " هاوڵاتی" ئه‌گه‌رله شکڵی وشه‌که ورد بییه‌وه ده‌بینی دوو ده‌نگی/w/، و /u/کلۆر کراوه.به‌ڵام ده‌کرێ مه‌به‌ستیش ده‌نگدانی 'وڵاتی' wulati 'بێ. ها+وڵاتی واته ده‌ی هه‌سته ئه‌ی وڵاتی وئه‌گه‌ر وای وه‌ربگرین نووسینی وشه‌که‌که وه‌کوو 'ها+ وڵاتی' ده‌ست ده‌ده‌دا چونکوو له‌م ڕێنووسه‌ماندا ده‌نگی دووه‌می وشه‌ی 'وڵاتی' /u/ ده‌رناکه‌وێ. وشه‌ی 'وڵاتی' به مانای 'هاووڵاتی' و ' شارومه‌ند' به‌کارهێندراوه.ده‌شکرێ وای بۆبچین له سه‌ره‌تاوه‌که ئه‌و ڕۆژنامه‌یه ئه‌م نێوه‌ی بۆ خۆی هه‌ڵبژاردووه، هه‌ر دووک واتای وشه‌که‌ی له به‌رچاو بووبێ واته ' هاو وڵاتی ' و ها وڵاتی ' و نووسینی شکڵه کورتکراوه‌که‌ی به هه‌ر دوو مانا لا په‌سند بووبێ.\nPosted by Ruwange --- ڕوانگه at 11:24 AM 0 comments Links to this post\nچاپکرانه‌وه‌ی ژماره‌کانی گۆواری نیشتمان بڵاوکه‌ره‌وه‌ی بیری کۆمه‌ڵه‌ی ژ.ک\nبه‌خۆشییه‌وه‌له‌م ڕۆژانه‌دا 9 ژماره‌ی ته‌واوی گۆواری نیشتمان له ژێر چاپ ده‌رده‌که‌وێ. ئه‌و چاپه نوێیه‌ی " نیشتمان" له لایه‌ن به‌ڕێز عه‌لی که‌ریمی یه‌وه ئاماده کراوه و بنکه‌ی ژین بۆ بووژاندنه‌وه‌ی که‌له‌پووری به‌ڵگه‌نامه‌یی و ڕۆژنامه‌وانی ی کوردی له سلێمانی چاپ و بڵاوی ده‌کاته‌وه. گۆواری نیشتمان وه‌کوو بڵاوکه‌ره‌وه‌ی بیری کۆمه‌ڵه‌ی ژیانی کورد ده‌وڕێکی سه‌ره‌کی گێرا له بووژانه‌وه‌ی هه‌ستی نه‌ته‌وه‌یی کوردان له دوای له سه‌رته‌خت لاچوونی ڕه‌زا شای په‌هله‌وی .عه‌بدولره‌حمانی زه‌بیحی گه‌ڕێنه‌نده و نووسه‌ری سه‌ره‌کی نیشتمان بوو. پیرۆزبایی ده‌که‌ین له بنکه‌ی ژین و ئاماده‌کاری ئه‌و کاره به‌نرخه و داوای سه‌رکه‌وتنیان بۆ ده‌که‌ین.\nبۆ وه‌ده‌ستهێنانی چاپی تازه‌ی ژماره‌کانی نیشتمان ده‌توانن به‌م نێونیشانه پێوه‌ندی بکه‌ن به بنکه‌ی ژین : bnkaizhin@yahoo.com\nPosted by Ruwange --- ڕوانگه at 10:21 PM 0 comments Links to this post\nهاوڵاتی ژماره( 423) یه‌کشه‌ممه 18/5/ 2008 لاپه‌ڕه‌ی 18\nحه‌سه‌نی قازی بۆ هاوڵاتی\nسازدانی :مه‌ولوود ئافه‌ند\nهاوڵاتی : ئه‌و پڕۆژه‌یه‌ی که له لایه‌ن کۆمه‌ڵێک نووسه‌ر و ئه‌دیب و ئه‌کادیمیستی کورد بۆ " ستانده‌رایز کردنی زمانی کوردیی" ئاراسته‌ی لایه‌نه په‌یوه‌ندیداره‌کان کرا، هه‌ڵگری کۆمه‌ڵێک ڕه‌خنه و تێبینییه، جه‌نابتان وه‌ک پسپۆڕێک له بواری زمانه‌وانییه‌وه ڕاتان چییه له سه‌ر ئه‌و پڕۆژه‌یه؟\nحه‌سه‌نی قازی: به‌ر له هه‌موو شتێک سپاستان ده‌که‌م بۆ ئه‌م وتووێژه. ئه‌من خۆم به پسپۆڕ دانانێم ، به‌ڵام وه‌کوو که‌سێک که بۆ ماوه‌ی درێژ له سه‌ر زمانی کوردی کارم کردووه به مافی خۆمی ده‌زانم له‌و بواره دا تێبینییه‌کانم بهێنمه گۆڕێ و بۆچوونه‌کانم له‌گه‌ڵ خه‌ڵکی دیکه به‌ش بکه‌م. ئه‌و نامه‌یه‌ی که " کۆمه‌ڵێک نووسه‌ر و ئه‌دیب و ئه‌کادیمیستی کورد" به‌رزیان کردووه‌ته‌وه بۆ لایه‌نه په‌یوه‌ندیداره‌کان له ڕاستی دا پڕۆژه نییه به‌ڵکوو داوخوازێکه بۆ ئه‌وه‌ی به بڕیاری سیاسی بابه‌تی ناسک و پێچه‌ڵپێچی وه‌ک زمان "جێبه‌جێ" بکرێ. ئه‌م په‌یامه هه‌م له‌ڕووی شێوازی داڕشتنه‌که‌ی واته زمانه‌که‌ی و هه‌م له نێوه‌رۆک دا گرفتی زۆره.\nله ڕوانگه‌ی زمانییه‌وه هه‌ر ئاماژه‌یه‌کی کورت ده‌که‌م به سه‌ردێری په‌یامه‌که. که‌س نازانێ کاتێک شتێک به کوردی ده‌نووسرێ بۆ چی ده‌بێ بێژه‌یه‌کی ئینگلیسی و ئه‌ویش به گه‌ردان کردنێکی هه‌ڵه به‌کاربهێندرێ، به ئینگلیزی به سته‌ندارد کردن ده‌ڵێن " سته‌نده‌ردایز " نه‌ک "ستانده‌رایز" وئه‌گه‌ر " ستانده‌رایز کردن" [ سته‌نده‌ردایزکردن ]بکه‌یه‌نه کوردی ئه‌و ده‌می ده‌بێته " سته‌ندارد کردنی کردن" ئه‌م ئینگلیسیانده بۆچێ؟\nئه‌وه‌ی گرینگ بێ نێوه‌رۆکی په‌یامه‌که‌یه که هه‌ر وه‌ک گوتم گرفتی زۆره.داڕێژه‌رانی په‌یام له لایه‌ک داوای به فه‌رمیی ناسینی شێوازێکی کوردی ده‌که‌ن و له هه‌مان کاتیشدا ده‌ڵێن " هیچ ده‌سته‌ڵاتێکی سیاسی، هه‌رچه‌ند خاوه‌ن هێز و زه‌بر بێ ، ناتوانێ به زه‌بری زۆر زمانێک دابتاشێ یان به زۆر زمانێک [دیاره له پێوه‌ندی له گه‌ڵ کوردستانی عێراق دا شێوازێکی کوردی] له‌ناو به‌رێت" له‌جێدا به فه‌رمی ناسینی شتێک مانایه‌کی دیکه‌ی به فه‌رمیی نه‌ناسینی شتێکی دیکه‌یه و ئه‌گه‌ر مرۆ بییه‌وێ له بواری کرداری دا ئه‌وه پێک بهێنێ ڕه‌نگه پێویستی به "هێز و زه‌بر"بێته گۆڕێ. لایه‌نێکی دیکه له ئه‌گه‌ری جێبه‌جێکردنی ئه‌و داوایه دا، سست کردنی پله و هه‌ڵکه‌وتی زمانی کوردی وه‌کوو زمانێکی ناسراو و ددان پێداهاتوو له بواری قانوونی و نێونه‌ته‌وه‌یی دایه. ئه‌گه‌رچی کوردی له‌وه‌تا دامه‌زرانی ده‌وڵه‌تی عێراق قه‌ت به ته‌واوی قه‌ده‌غه نه‌بووه به‌ڵام به ڕووخانی ڕێژیمی سه‌دام ، نووسین و په‌سند کرانی قانوونی بنچینه‌یی عێراق له ساڵی 2005، هه‌ڵکه‌وتی ئه‌وه‌نده‌ی دیکه‌ش به‌رز بووه‌ته‌وه و وه‌کوو زمانێکی ده‌وڵه‌تی ناسراوه . ئه‌وه‌تا له ماده‌ی 4ی قانوونی بنچینه‌یی عێراق دا ده‌خوێنینه‌وه:\nماده‌ی (4) "\nیه‌که‌م: زمانی عه‌ڕه‌بی و کوردی دوو زمانی فه‌رمیی عێراقێنه، مافی سه‌رجه‌م عێراقییه‌کان پارێزراوه له فێر کردنی ڕۆڵه‌کانیان به زمانی دایکیان وه‌ک تورکمانی و سریانی له ده‌زگاکانی فێرکردنی ده‌وڵه‌تدا به پێی یاسا په‌روه‌رده‌ییه‌کان، یان به هه‌ر زمانێکی دیکه له ده‌زگاکانی فێرکردنی تایبه‌تیدا.\nدووه‌م: سنووری ده‌سته‌واژه‌ی زمانی فه‌رمی دیاری ده‌کرێت.چۆنیه‌تی جێبه‌جێکردنی حوکمی ئه‌م ماده‌یه‌ش به یاسا ئه‌م خاڵانه ده‌گرێته‌وه:\nئه‌لف – ده‌رکردنی ڕۆژنامه‌ی فه‌رمی به هه‌ر دوو زمان.\nب – قسه کردن ووتووێژ و ده‌ربڕین له بواره فه‌رمییه‌کاندا به هه‌ر یه‌ک له دوو زمانه‌که وه‌ک ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌ران و ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و دادگاکان و کۆنگره فه‌رمیه‌کان.\nج. داننان به به‌ڵگه فه‌رمیه‌کان و ئاڵوگۆڕ کردنی نامه و ده‌ر کردنی به‌ڵگه نامه فه‌رمیه‌کان به هه‌ر دوو زمان.\nد. کردنه‌وه‌ی قوتابخانه به هه‌ر دوو زمانه‌که به پێی یاسا په‌روه‌رده‌ییه‌کان.\nه - هه‌ر بوارێکی دیکه که بنه‌مای یه‌کسانی بیگرێته‌وه، وه‌ک پاره و په‌ساپۆرت و پووڵ.\nسێیه‌م: له دامو ده‌زگا فێدرالیه‌کان له هه‌رێمی کوردستان هه‌ر دوو زمانه‌که به‌کار ده‌هێندرێت.\nچواره‌م : زمانی تورکمانی و سیریانی دوو زمانی فه‌رمی ترن له‌و یه‌که ئیداریانه‌دا که تیایدا\n[تێیاندا] زۆرینه‌ی دانیشتوان پێک ده‌هێنن.\nپێنجه‌م: هه‌ر هه‌رێم و پارێزگایه‌ک مافی ئه‌وه‌ی هه‌یه زمانێکی ناوخۆیی دیکه بکاته زمانی فه‌رمی ئه‌گه‌ر زۆرینه‌ی دانیشتوانه‌که‌ی له ڕاپرسییه‌کی گشتیدا بڕیاریان له سه‌ر دا. "\n(ماڵپه‌ڕی حکوومه‌تی هه‌رێمی کوردستان)"\nئه‌وه ساده‌کردنه‌وه‌ی باسه‌که‌یه ئه‌گه‌ر پێمان وابێ ئه‌و پله و هه‌ڵکه‌وته‌ی بۆ زمانی کوردی له قانوونی بنچینه‌یی عێراق دا گونجێندراوه هه‌ر بارو دۆخی ئه‌و زمانه له عێراق ده‌گرێته‌وه، به‌ڵکوو وه‌کوو پاڵپشتی قانوونی له ئاستی نێونه‌ته‌وه‌یی دا کاردانه‌وه‌ی له سه‌ر ئه‌و جوگرافیایانه‌ش ده‌بێ که زمانی کوردییان تێدا به‌کار ده‌هێندڕی و له ده‌ره‌وه‌ی ده‌سته‌ڵاتی سه‌روه‌ری و حقووقی عێراق هه‌ڵکه‌وتوون.\nڕه‌نگه له ئاستی جیهانی دا زمانی کوردی ده‌گمه‌ن له‌و زمانانه  بێ که ئه‌گه‌رچی ئه‌وانه‌ی قسه‌ی پێده‌که‌ن ده‌وڵه‌تی سه‌ر‌وه‌ری له‌مه‌ڕ خۆیان نییه،به‌ڵام زمانه‌که‌یان وه‌کوو زمانێکی ده‌وڵه‌تی ددانی پێداهاتووه، بۆیه به‌رته‌نگ کردنه‌وه‌ی چه‌مکی زمانی کوردی هه‌ر به شێوازێک له بواری فه‌رمی دا، ئه‌و هه‌ڵکه‌وته قانوونییه بن کۆڵ ده‌کا و ده ڕاستی دا گه‌شاندنه‌وه‌ی کڵپه‌ی ئاگری ئه‌و کۆششت و دووبه‌ندییه‌یه که نه‌یارانی کورد کردوویانه و په‌یامه‌که ئاماژه‌ی پێکردووه.\nگرفتێکی دیکه‌ی ئه‌و په‌یامه ئه‌وه‌یه له ڕوانگه‌ی به‌خۆ فشین و "پیاوانه" وه نووسراوه. له ده‌قه‌که‌دا هاتووه: " به فه‌رمیی ناسینی شێوه‌زاری کارپێکراوی هه‌نووکه‌یی له هه‌رێمی کوردستاندا مانای ئه‌وه ناگه‌یه‌نێ که شێوه‌زاره‌کانی تر، به تایبه‌تی کرمانجیی ژووروو ، هه‌ورامانیی و لوریی و .... تاد، بایه‌خیان پێنه‌درێ" ئه‌وه یانی من خۆم له توو به گه‌وره‌تر ده‌زانم. له نێو 53 که‌سدا که ئه‌و په‌یامه‌یان ئێمزا کردووه ته‌نیا نێوی دوو ژن ده‌بیندرێ، له‌و 53 ئیمزایه دا پێم وانییه که‌سێکی که‌لوڕی ئاخێوه‌ر ( ئه‌و شێوازه‌ی کوردانی فه‌یلی قسه‌ی پێده‌که‌ن)، یان کرمانجیی ئاخێوه‌رێکی تێدابێ، و ئه‌وه‌ش خۆ دابڕاندانه له‌وکوردانه‌ی به شێوه‌یه‌کی جوێ له کوردیی بابانی قسه ده‌که‌ن و ده‌نووسن.\nلایه‌نێکی دی هه‌ست نه‌کردنه به گرینگی زمان بۆ تاک و کۆمه‌ڵ وه‌کوو به‌شێک له ناسێنه‌ی تاک یان کۆمه‌ڵیک له تاکان. له دنیای ئه‌مڕۆ دا مافی مرۆیی زمان بووه‌ته بابه‌تێکی هه‌ره گه‌وره بۆ ئه‌و پسپۆڕ و تێکۆشه‌رانه‌ی له بواری مافی مرۆ دا کار ده‌که‌ن.\nبۆیه له پێوه‌ندی له گه‌ڵ ئاخێوه‌رانی زمانی کوردی دا ڕێزلێنانی نێوکۆیی و ڕوانگه‌ی یه‌کسان سه‌باره‌ت به هه‌موو شێوازه‌کان و هه‌موو شێوه نووسینه‌کان به‌شێکی دانه‌بڕاوه له ڕه‌چاو کردنی پرێنسیپه‌کانی مافی مڕۆ. له کورتی ببڕمه‌وه ئه‌گه‌ر کۆمه‌ڵگه‌ی کورده‌واری جوان بێ به ڕه‌نگاو ڕه‌نگی و چه‌شناوچه‌شنییه‌کانییه‌وه جوانه، ئه‌گه‌ر هه‌موو کورد بییه‌وێ چێژ له زمانه‌که‌ی ببینێ، بۆ تاک یان کۆمه‌ڵێک له تاکان کوردی ئه‌وه‌یه که ئه‌و یان ئه‌وان قسه‌ی پێده‌که‌ن و حه‌ق نییه له بن په‌رده‌ی "ستانده‌رایز" دا ئه‌و سنووری ئازادییه ببه‌زێندرێ. کورد ده‌ڵێ خراپت کوت، چاکیش بڵێ؛ له په‌یامه‌که دا داوخوازی دامه‌زراندنی\n" په‌یمانگایه‌کی [ یان دامه‌زراوێک ] نه‌ته‌وه‌یی بۆ لێکۆڵینه‌وه و ساغکردنه‌وه و ئارشیڤ کردنی هه‌موو شێوه‌زاره‌کان " داوایه‌کی چاکه. له ڕاستی دا بۆ ئه‌وه‌ی پلانێکی هه‌موو لایه‌نه‌ی زمانی له چوارچێوه‌ی جوگرافیای کوردستانی عێراق دا بۆ پێوه‌چاران به‌و باته گرینگه دابندرێ، هه‌بوونی ده‌زگایه‌کی ئه‌وتۆ که له لایه‌ن ده‌سته‌ڵاتی سیاسییه‌وه پشتی بگیرێ و کارئاسانی بۆ بکرێ پێویسته.\nهاوڵاتی : ئێمه چۆن ده‌توانین بانگه‌شه بۆ زمانی یه‌کگرتووی کوردی بکه‌ین و له لایه‌کی دیکه‌وه داوای گرنگیدان به زاراوه‌کانی تر بکه‌ین ؟\nحه‌سه‌نی قازی : سه‌باره‌ت به چه‌مکی زمان و زاراوه‌ی له‌مه‌ڕ زمان تێکه‌و لێکه‌یی و ئاڵۆزییه‌کی زۆر له گۆڕێ دایه. ئه‌گه‌ر سه‌راوه‌ردی ئه‌و چه‌مک و زاراوانه به ڕوونی دیاریی بکه‌ین ئه‌و ده‌مێ ده‌ربردن له گه‌ڵ ئاڵۆزی و لێ ڕزگار بوونی هاسانتر ده‌بێته‌وه. گه‌لۆ کاتێک ئێمه باسی " زمانی یه‌کگرتوو" ده‌که‌ین مه‌به‌ستمان چییه؟ ئه‌گه‌ر مه‌به‌ست له‌وه زمانێکی یه‌کگرتووی قسه پێکردن و پێوه‌ندی زاره‌کی بێ، ئه‌وه قه‌ت پێک نایه و باس کردنیشی جگه له به فیڕۆ دانی کات و وزه‌ی ڕووناکبیری چیدیکه‌ی لێ شێن نابێ، گه‌لۆ ده‌کرێ به بیر دابێ  ڕۆژێک له ڕۆژان خه‌ڵکی به‌ری مێرگان وه‌کوو کوردیی خۆراسانێ بدوێن؟\nئه‌گه‌ر مه‌به‌ست له " زمانی یه‌کگرتوو" زمانێکی نوسینی وه‌کوو یه‌ک بێ که هه‌موو کوردێکی خوێنده‌وار پێی بخوێنێته‌وه و پێی بنووسێ ، ئه‌وه‌ش ده‌ست نادا. هۆیه‌که‌شی ئاشکرایه، باوه‌کوو کوردی له شوێنێک زمانێکی ده‌وڵه‌تییه، له جێیه‌کی دیکه هێشتا نکووڵی له بوونی ده‌کرێ. ئێمه ده‌زانین له‌گه‌ڵ قه‌ده‌غه و پاوان بوونیش و ، سه‌ڕه‌رای ئه‌وه‌ی سیستمی په‌روه‌رده به‌لانی که‌مه‌وه له جوگرافیای سێ ده‌وڵه‌تی که کوردی تێدا ده‌ژین ڕێگه‌ی نه‌داوه ئه‌و زمانه ببێته زمانی خوێندن، به‌ڵام له به‌ر خۆڕاگری و به‌ربه‌ره‌کانی کوردان و گه‌شه‌ی خۆ وشیارییان زمانه‌که ماوه‌ته‌وه. پڕۆسه‌ی نووسینی کوردی له به‌شی جیاوازی کوردستان و له ده‌ره‌وه‌ی کوردستانیش به ڕێباز و ڕێچکه‌ی جیاواز دا ڕۆیشتووه و ئێستا له هه‌ڵکه‌وتێکی ئاوا داین که له گه‌ڵ دوو سته‌ندارد، که هێشتا پێڤاژۆی ته‌واو دامه‌زرانیان کۆتایی نه‌هاتووه ڕووبه‌ڕووین و ڕه‌وتی نووسین و به‌ره‌و سته‌ندارد چوونی چه‌ند شێوازی دیکه‌ش که زۆربه‌ی ده‌کارهێنه‌رانیان له ڕوانگه‌ی هه‌ستی به‌سترانه‌وه‌ی ئێتنیکییه‌وه خۆیان به کورد دا ده‌نێن و له ده‌ره‌وی خۆیان واته کورده‌کانی دیکه‌ش ئه‌وان به کورد داده‌نێن و وه‌ک کورد ده‌یانناسن، به‌ڕێوه‌یه. به بۆچوونی من ئه‌وه ڕه‌وتێکه نه بڕیاری سیاسی ده‌توانێ پێشی پێبگرێ و نه گه‌شانه‌وه، په‌ره‌سه‌ندن و خۆ گرتنیشی هیچ کێشه‌یه‌ک بۆ ناسێنه [ پێناسه] ی کورد ساز ناکا. ئێستا تێکنیکی تێکه‌ڵاویی و دانوستاندن ئه‌وه‌نده په‌ره‌گیر بووه سنوور مانایه‌کی ئه‌وتۆیان نه‌ماوه.\nهاوڵاتی : ئایا ئه‌م پرۆژه‌یه سه‌ربکه‌وێ و زمانی کوردی له باشوور به پێی ئه‌م پڕۆژه‌یه ستانده‌رایز بێ، چ کاریگه‌ری ده‌بێت له سه‌ر زمانی پارچه‌کانی تری کوردستان به تایبه‌ت ڕۆژهه‌ڵات ؟\nحه‌سه‌نی قازی : ئه‌وه پڕۆژه نییه، به‌یامێکه داوا ده‌کا لایه‌نه په‌یوه‌ندیداره‌کان به بڕیارێکی سیاسی ڕابگه‌یێنن فڵانه شێواز [ دیاره ده‌بێ مه‌به‌ستیان له نووسین و خوێندن دا بێ ] بکرێته ڕه‌سمی. هه‌ڵبه‌ت کوردیی نێو ه‌ڕاست ( کرمانجیی خواروو ، سۆرانی ) یان هه‌ر نێوێکی دیکه‌ی به باڵا ببڕین زۆر له مێژه پڕۆسه‌ی به‌ره‌و سته‌اندارد چوونی له سه‌ر بنه‌مای کوردیی بابانی ده‌ستی پێکردووه و ئێستا له به‌ره‌که‌تی ڕووخانی ڕێژیمی سه‌دام و پێک هاتنی ده‌سته‌ڵاتی کوردی له به‌شێکی گه‌وره‌ی کوردستانی عێراق و سه‌رهه‌ڵێنانی به ده‌یان ده‌زگای تێلێڤیزیۆن، ڕادیۆ وسه‌دان ڕۆژنامه و گۆوار ئه‌و پڕۆسه‌یه خێراتریش بووه.\nهه‌ر هه‌مان ڕه‌وت له به‌شه‌کانی دیکه‌ی کوردستانیشدا، دیاره له ئاستێکی دیکه‌دا به‌ڕێوه‌یه . له‌مه‌ڕ کوردستانی ترکییه، وا بزانم تێلێڤیزیۆنی مانگیله له خێراتر کردنی ڕه‌وتی به سته‌ندارد بوونی زمانێکی قه‌ده‌غه دا ده‌وری سه‌ره‌کی گێڕاوه. وه‌ک ده‌زانی ئێستا باس له‌وه ده‌کرێ ، ده‌وڵه‌تی ترکییه له گه‌ڵ ئه‌وه‌ش دا که هێشتا به فه‌رمی ددانی به هه‌بوونی نه‌ته‌وه‌ی کورد و زمانی کوردی دا نه‌هێناوه، کاناڵێکی مانگیله به زمانی کوردی وه‌ڕێ بخا. ئه‌گه‌ر ئه‌وه سه‌ربگرێ و به سه‌میمییه‌ته‌وه بکرێ ،ده‌شێ له سه‌ر بنه‌مای ئه‌و کوردییه‌ی له‌لایه‌ن به‌درخانییه‌کانه‌وه پێش خراوه و له‌و 25 ساڵه‌ی ڕابردوو دا گه‌شه و نه‌شه‌یه‌کی زۆری به خۆیه‌وه دیوه به‌ڕێوه بچێ.\nئاشکرایه به‌شه‌کانی کوردستان وه‌ک چۆن له هه‌موو بواره‌کانی ژیان دا کارلێکه‌رییان له سه‌ر یه‌کدی هه‌یه، له بواری زمانیشدا هه‌یانه. پێوه‌ندیی کولتووری و زمانی کوردستانی عێراق و کوردستانی ئێران پێشینه‌یه‌کی کۆنی هه‌یه.له‌و سی چل ساڵه‌ی دواییدا زمان و کولتووری فارسیش جا به چاک و خراپییه‌وه _ دیاره نه‌ک به ڕێگه‌ی ئه‌و کوردییه‌ی له کوردستانی ئێران پێی ده‌نووسرێ یان ئه‌و که‌سانه‌ی که خه‌ڵکی ئه‌وێن و له کوردستانی عێراق ده‌ژین و ده‌نووسن _ شوێنپێی خۆی کردووه‌ته‌وه، ئه‌ی ئه‌وه نییه ڕۆژنییه له ڕۆژنامه‌کاندا چاوت به ده‌یان "گه‌را" و " گه‌رایی " نه‌که‌وێ که له وشه‌کان هاڵاون. بێتوو له هه‌رێمی کوردستانی عێراق شێوازێک له شێوازه‌کانی کوردی به بڕیاری سیاسی دابسه‌پێندرێ کاردانه‌وه‌ی زۆر خراپی له سه‌ر به‌شه‌کانی دیکه‌ی کوردستانیش ده‌بێ.\nهاوڵاتی : نه‌بوونی زمانێکی یه‌کگرتوو له درێژخایه‌ندا چ کاریگه‌رییه‌کی ده‌بێت له سه‌ر گه‌شه‌کردنی لایه‌نه‌کانی تر وه‌ک ئابووری، کۆمه‌ڵایه‌تی ، سیاسی و کولتووری کۆمه‌ڵگای کوردی؟\nحه‌سه‌نی قازی : نه‌بوونی "زمانێکی یه‌کگرتووی نووسین" نه له کورت خایه‌ن و نه له درێزخایه‌ندا کارگه‌رییه‌کی ئه‌وتۆی له سه‌ر گه‌شه کردن یان سست کردنه‌وه و داهێزانی هیچکام له‌و بوارانه نییه که تۆ ئاماژه‌ی پێده‌که‌ی. له بازاره‌کانی سه‌ر سنوور و ده‌ستاووده‌ست کردنی که‌لو په‌ل و ئاڵشو وێرش دا له‌وانه‌یه هاوکات چه‌ند زمان ده‌کار بکردرێ – دیاره ئه‌گه‌ر تۆپبارانه‌کانی ئێران و هێرشه‌کانی ترکییه چه‌ت له‌و پێوه‌ندیانه نه‌خا- وه‌کوو تر له‌جوگرافیای کوردستانی عێراق دا له به‌ر گه‌شه کردنی ئامرازه ڕاگه‌یه‌نه‌ره گشتییه‌کان و ده‌ره‌تانی پێوه‌ندی خێرا ئاخێوه‌رانی هه‌موو شێوازه‌کان له بارودۆخی ئاساییی دا ده‌رفه‌تی ئه‌وه‌یان هه‌یه هه‌م شێوازی مه‌ڵبه‌ندی خۆیان پێش بخه‌ن و هه‌م له گه‌ڵ شێوازه‌کانی دیکه دا ناسیاوی په‌یدا که‌ن. ئه‌و خه‌ڵکه تا ئێستا له نه‌بوونی " زمانێکی یه‌کگرتوو " دا هه‌ر هه‌بوون و هه‌ر ده‌شمێنن.\nهاوڵاتی: گرنگترین فاکتۆره‌کان چن بۆ ستانده‌رایز کردنی زمانی کوردی ؟ و له باشووری کوردستان ده‌بێت چ شێوه‌زارێکی زمانێکی ستانداردی کوردی دروست بکرێ ؟\nحه‌سه‌نی قازی : وه‌ک پێشتر باسم کرد پێڤاژۆی سته‌ندارد بوونی کرمانجی به‌پێی ئه‌و ڕێوشوێنه‌ی میر جه‌ڵادت به‌درخان به بناخه داڕێژی وه‌حیساب دێ، گه‌لۆ له ناوچه‌ی بادینانی کوردستانی عێراق چی لێده‌رده‌چێ جارێ به لێبڕاوی له سه‌ر دوان و حوکم له سه‌ر دانی له جێی خۆیدا نییه ( به له‌به‌رچاو گرتنی جیاوازی ڕێنووس)، به‌ڵام به دڵنیاییه‌وه دابڕانی ئه‌و شێوازه کرمانجییه‌ی له بادینان قسه‌ی پێده‌کرێ وپێی ده‌نووسرێ و له ده‌زگا ڕاگه‌یاندنه‌کاندا ده‌کار ده‌کردرێ له ڕه‌وتی گه‌شانه‌وه‌ی ئه‌و شێوازه کوردییه‌ی له کوردستانی ترکییه یان له هه‌ر جێیه‌کی به‌و شێوازانه قسه ده‌کرێ و ده‌نووسرێ نالوێ و له بواری کۆمه‌ڵناسی زمانه‌وه تێکۆشانێکی دواکه‌وتووانه‌یه. گه‌شه‌ی سته‌نداردی کوردیی سۆرانی له‌به‌ر ده‌کار کردنی ڕێنووسێکی هاوبه‌ش له کوردستانی عێراق و ئێران گرفتی که‌متره. وه‌ک باسم کرد ئێستا وه‌کوو سه‌ره‌تایترین مافی مرۆ به شێوازی خۆ نووسین له نێوئاخێوه‌رانی هه‌ورامی و دملی یان زازایی ش دا به‌ڕێوه‌یه و هه‌روه‌ها کوردیی که‌لوڕی( وه‌کوو ناوێکی گشتگیر بۆ شێوازی ئاخاوتنی کورده‌کانی کرماشان و ئیلام و فه‌یلییه‌کان). ئێستا له کوردستانی عێراق له هه‌موو جێیه‌کی دیکه زیاتر ده‌رفه‌ت و ده‌ره‌تانی ڕێک پێدانی ئه‌و بابه‌تانه هه‌یه و ئه‌من له‌و باوه‌ڕه دام ئه‌گه‌ر به‌دوور له هه‌ست و کوڵی ناوچه‌گه‌ری و به دوور له شه‌ڕه‌فڕ و ده‌مارگیری ده‌زگایه‌کی پسپۆڕ دابمه‌زرێ ده‌توانێ له که‌شوهه‌وایه‌کی دێمۆکراتیک دا ،به ڕێزگرتن له جیاوازی و په‌ژراندنی پێڤاژۆی سته‌ندارد بوون ( بوونه‌کان) هه‌ڵسه‌نگێنێ و به‌ره‌و پێشی به‌رێ و به به‌رده‌وامی ئاکامی لێکۆڵینه‌وه و کاره‌کانی بڵاو بکاته‌وه . ئه‌گه‌رئه‌وه بکرێ کورد ده‌بن به یه‌ک له پێشڕه‌وانی پارێزه‌رانی زمانانی ژێر مه‌ترسی له ئاستی جیهانیدا.\nده‌مه‌وێ ئاماژه به پنکتێکی دیکه بکه‌م ئه‌ویش ئه‌وه‌یه به بڕوای من پاراستنی هه‌ورامی و کرمانجی و که‌ڵوڕی له کوردستانی عێراق باشترین شێوه‌یه بۆ هه‌بوونی ته‌بایی کۆمه‌ڵایه‌تی له بواری زمانی دا و یه‌کێتی ئازادانه‌ی هاوژینی ئه‌و خه‌ڵکانه‌ی له کوردستانی عێراق دا ده‌ژین پته‌وتر ده‌کا. کێشه‌ی زمان هه‌ر تایبه‌تی ئی بارودۆخی کوردستان نییه. له مێژووی زاندراو و ناسراوی به‌شه‌ری دا بووه و هه‌ر ده‌بێ، له‌و جێیانه‌ی به‌ڕێی دێمۆکراتیک دا یه‌كلا کراوه‌ته‌وه ئاستی ڕووناکبیریش زیاتر گه‌شه‌ی سه‌ندووه.\nهاوڵاتی : ئایا کاتی ئه‌وه نه‌هاتووه که زمانی کوردی خۆی له ڕێنووسی زمانی فارسی و عه‌ڕه‌بی جیا بکاته‌وه؟\nحه‌سه‌نی قازی: زمانی کوردی وه‌کوو هه‌موو زمانه زیندوویه‌کانی سه‌ر ئه‌م کوره‌ی خاکییه ده‌کرێ به هه‌موو ئه‌و خه‌تانه‌ی [ ڕێنووس] که بۆ ده‌ربڕێنی ده‌نگه‌کانی زمان نیشانه‌یان هه‌یه بنووسرێ. له ڕوانگه‌ی زمانناسییه‌وه هیچ خه‌تێک له خه‌تێکی دیکه باشتر یان پیرۆزتر نییه. ڕه‌وتی مێژوویی وای کردووه کورده‌کان بۆ نووسین له سه‌رده‌مانی تازه دا هه‌ر نه‌بێ سێ سیستمی ئه‌لفوپێتکه ده‌کار بکه‌ن، دیاره ئێستا نووسینی کوردی به خه‌تی کریلی له دوای هه‌ڵوه‌شانی سۆڤییه‌تی جاران له کورتێی داوه.\nئه‌گه‌ر کرابا هه‌موو کورد له سیستمی خوێندن و په‌روه‌رده دا یه‌ک ڕێنووس به‌کار بهێنن ئه‌وه تا ڕاده‌یه‌کی زۆر له گێره و کێشه‌ی لابه‌لای که‌متر ده‌کرده‌وه. به‌ڵام جارێ ئه‌وه ده‌ست نادا، بێتوو ،ده‌ره‌تانی گۆڕینی خه‌ت له عێراقی عه‌ڕه‌بی مه‌یسه‌ر بێ ئه‌و ده‌می ئه‌وه له کوردستانی عێراقیش ده‌گونجێ،و به بێ ئه‌مه ئه‌گه‌ر هه‌رێمی کوردستان بێ له‌به‌رچاوگرتنی گشت ئه‌و بوارانه‌ی به عێراقی ده‌به‌ستێته‌وه شان بداته به‌ر ئاڵو گؤرێکی ئه‌وتۆ، ئه‌وه هه‌نگاوێکه سه‌رکه‌وتوو نابێ.\nله لایه‌کی دیکه‌وه ئه‌گه‌رچی خه‌ت به‌شێکی زاتی نییه له زمان به‌ڵام عاده‌ت و ده‌ق پێگرتن له ڕه‌وتی خوێندنه‌وه دا کاریگه‌ری تایبه‌تی خۆی هه‌یه. یه‌ک له زمانناسانی هه‌ره دیاری ئێرانی هاوچه‌رخ له دیدارێکماندا ده‌یگوت، ئه‌گه‌رچی ده‌زانم ده‌زگای ڕێنووسی فارسی هه‌نووکه که‌مایه‌سی زۆره،وهێندێک له ده‌نگه‌کان له کری وشه دا نیشانه‌یان نییه، به‌ڵام ئه‌گه‌ر دیوانی حافز بهێنرێته سه‌ر خه‌تی لاتینی و به‌و ڕێنووسه بیخوێنمه‌وه پێم وانییه ئه‌و چێژه‌ی لێ وه‌رگرم که به‌خه‌تی ئێستا لێی وه‌رده‌گرم. دیاره ئه‌وه عاده‌تی خوێندنه‌وه‌یه‌هه‌ڵبه‌ت ڕێگرێکی قانوونیش له گۆرێدایه، له ئێران و سوورییه و ترکییه له دووی یه‌که‌میان خه‌تی عه‌ڕه‌بی ( ئارامی) و له‌ویدیکه‌یان خه‌تی لاتینی ڕێنووسی ڕه‌سمینه و گۆڕانی ئه‌وه‌ش واته، له ئێران و سووریه وه‌خۆ کردنی ئه‌لفوبێی لاتینی و له ترکییه بادانه‌وه سه‌ر خه‌تی عه‌ڕه‌بی سه‌رده‌می عوسمانی وا بزانم جارێ ئه‌وانه ده‌ست ناده‌ن. ئه‌ی چ که‌رده‌ن؟ به بۆچوونی من ئه‌و ڕێنووسانه هه‌ردووکیان که له ده‌ستپێکی ده‌کارکردنیانه‌وه بۆ نووسینی کوردی زۆر ئاڵو گۆڕیان تێدا کراوه هه‌ن و جارێ ده‌شبن ، به‌ڵام نووسه‌ران و به تایبه‌تی ڕۆژنامه‌نووسان و کڕێکارانی ڕاگه‌یاندن به که‌لک سه‌ندن له پێشکه‌وتنی تێکنیکی ده‌توانن بۆ وێنه ئه‌وه‌ی به کوردیی نێوه‌ڕاست و به خه‌تی عه‌ڕه‌بی نووسیویانه بۆ ئه‌وه‌ی په‌یامه‌که‌یان بگه‌یه‌نه ژماره‌یه‌کی به‌ربڵاوتر له خوێنه‌ره‌وان، ڕای گوێزنه سه‌ر ئه‌لفوپێتکه‌ی لاتینیش. وه‌ک ده‌زانی ئێستا ژماره‌یه‌کی به‌ربڵاو له کورده‌کان ، سه‌ڕه‌ڕای سانسور له هێندێک شوێن و بڕووسکه بڕان له جێی تر و له ده‌ره‌وه‌ی وڵات ڕۆژانه ئینترنێت به‌کارده‌هێنن. زۆر که‌سی که به کوردیی نێوه‌ڕاست ده‌نووسن له‌وانه‌یه قه‌ت ماوه‌یه‌کی کورتیشیان بۆ نووسینی کوردی به خه‌تی لاتینی ته‌رخان نه‌کردبێ و ڕه‌نگه یه‌که‌مجار له ئینترنێت دا ئه‌مه‌یان به تاقی کردبێته‌وه و له پڕ ده‌بینن زۆر به‌چاکی ده‌کرێ کوردیی نێوه‌ڕاست به خه‌تی لاتینیش بنووسرێ. ئێستا برایه‌کی هێژا له وڵاتی بریتانیا دوای تاقیکردنه‌وه‌یه‌کی زۆر توانیویه به ئاڵوگۆڕێکی که‌مه‌وه له ئه‌لفوپێتکه‌ی به‌درخانی دا نووسینی کوردی به خه‌تی لاتینی له تۆڕی ئینترنێت دا له‌گه‌ڵ سته‌ندارده نێونه‌ته‌وایه‌تییه‌کان بگونجێنێ و نێوی ناوه " ڕێنووسی یه‌کگرتوو". وا بزانم ئه‌وه‌ش ئاسانکارییه‌کی تێکنیکی بێ بۆ ئه‌و که‌سانه‌ی بیانه‌وێ له ئینترنێت دا بۆ نووسینی کوردی ڕێنووسی لاتینی ئاڵوگۆڕکراو ده‌کار بکه‌ن.\nهاوڵاتی: له سه‌ر بۆچوونی د.ئه‌میرحه‌سه‌نپوور که کوردی زمانێکی جووت ستاندارده و ئه‌گه‌ر قه‌رار بێت بکرێته تاقه ستاندارد و زمانی سۆرانی وه‌ک زمانی فه‌رمی دابنرێت کێشه و ناکۆکی زیاتر ده‌بێت پڕۆسه‌ی جیابوونه‌وه خێراتر ده‌کات، ئێوه ڕاتان چیه سه‌باره‌ت به‌م بۆچوونه؟\nحه‌سه‌نی قازی: کتێبه‌که‌ی به‌ڕێز حه‌سه‌نپوور به‌ناوی ' ناسیۆنالیزم و زمان له کوردستان 1985-1918 ' له ساڵی 1992 له ئه‌مریکا بڵاو بووه‌ته‌وه. ئه‌م کتێبه تێزی دوکتورایه‌که‌تی که له ساڵی 1989 دا پێشکێشی زانکۆی ئیلینۆی کردووه له ئووربانا- شه‌مپه‌ین. له‌و کتێبه دا وه‌ک له ناوه‌که‌یه‌وه ده‌رده‌که‌وێ مێژووی 67 ساڵ بارو دۆخ و پێشوه‌چوونه‌کانی زمانی کوردی تاوتوێ کراوه. نووسه‌ر به پاڵپشتی لێکدانه‌وه و هه‌ڵسه‌نگاندنی ئه‌و که‌ره‌ستانه‌ی که به ساڵان به شێنه‌یی و به له سه‌ره‌خۆییه‌کی بێوێنه کۆی کردوونه‌ته‌وه، به‌و ئاکامه گه‌یشتووه کوردی زمانێکی جووت – سته‌ندارده. دیاره سه‌باره‌ت به سۆرانی ماده و که‌ره‌سته‌ی زیاتری له به‌رده‌ست دابووه و ده‌ڵێ زمانی نووسینی کوردیی سۆرانی له سه‌ربناخه‌ی بن له‌هجه‌ی سلێمانی فرچکی گرتووه. دیاره باسی ئه‌و جیاوازیانه‌شی کردووه که بۆ وێنه له نێوان شێوازی بابانی و موکری دا هه‌ن. له‌و کتێبه‌دا باسی هه‌ورامی و دملی [زازایی] ش کراوه. به‌ڵام دوو کۆمه‌ڵه گه‌وره‌تره‌که‌ی شێوازه کوردییه‌کان واته کرمانجی و سۆرانی زیاتر که‌وتوونه به‌ر باس. دیاره دواتر مامۆستا حه‌سه‌نپوور له ساڵی 1998 باسێکی زۆر چاوڕاکێشیشی سه‌باره‌ت به هه‌ورامی به نێوی : ' ناسێنه [ پێناسه]ی هه‌ورامی ئاخێوه‌ران: به‌رته‌ک له مه‌ڕ تێئۆری و ئیدێئۆلۆژی زمانناسیی به‌راوه‌ردکارانه' بڵاو کردووه‌ته‌وه و به درێژیی وڵامی مه‌کێنزی و که‌سانی دیکه‌ی داوه‌ته‌وه که هه‌ورامی له شێوازه‌کانی دیکه‌ی کوردی داده‌بڕن.\nکتێبه‌که‌ی حه‌سه‌نپوور تا ئێستا به کوردی وه‌رنه‌گێڕدراوه و تا ئه‌و جێیه‌ی من بزانم ته‌نێ هێندێک بیروڕا سه‌باره‌ت به چه‌مکی ناسیونالیزم له‌و کتێبه‌دا باس و گه‌نگه‌شه‌ی له سه‌ر کراوه. ئه‌و سه‌ره‌تایه بۆ ئه‌وه‌بوو بلێم هه‌ڵویستی کاک ئه‌میر له‌مه‌ڕ جووت – سته‌نداردی به پاڵپشتی لیکۆڵینه‌وه و لێکدانه‌وه‌یه نه‌ک زه‌وقی که‌سی یان به‌سترانه‌وه‌ی ئێتنیکی.\nئه‌من زۆری پێگه‌شامه‌وه که چه‌ند ڕۆژ دوای نووسینه‌که‌ی به‌ڕێزیان له وێبنووسی "ڕوانگه" و چه‌ند ماڵپه‌ڕ و ڕۆژنامه‌ی دیکه دا، 'ئێکه‌تیا نڤیسه‌رێن کورد – تایێ دهۆکێ ڕایانگه‌یاند: ده‌رباره‌ی ناڤه‌رۆكا "په‌یامێ" وئه‌و پرس و نیگه‌رانیا تێدا هاتیه خویا كرن ژی، ژ نه‌بوونا تاكه زمانێ ستاندارد، ئه‌م دیتن وبۆچوونێن ئه‌كادمی و زمانزانێ هێژا د.ئه‌میر حه‌سه‌نپووری یێن کو د نڤیسارا خۆ دا:- " کوردی وه‌ک زمانێکی جووت – ستاندارد" به‌لاڤ کرین، ب باشترین،زانستیترین و ئه‌بجه‌کتیڤترین به‌رسڤ دزانین و ب ته‌واوی پشته‌ڤانی لێ دکه‌ین و نه‌فه‌سا وی یا زانستیانه و دلسۆزی و هه‌ستێ وی ب به‌رپرسیاریێ وه‌کی چیایێن کوردستانێ به‌رز رادگرین... ب هیڤیا ئه‌و دیتن و بۆچوون ببنه شنگسته‌یێ هه‌ر دانوستاندنه‌کێ ل ڤی بابه‌تی."\nئه‌وه‌ش به‌ڵگه‌یه‌کی دیکه‌یه که چۆن تێکنۆلۆژی ده‌توانێ وا به خێرایی په‌یامێکی خێرخوازانه له باشووری کاناداوه بگه‌یێنێته باشووری کوردستان. به بۆچوونی من ئه‌و ڕه‌وتی سته‌ندارد بوونه جارێ به‌رده‌وامه ، هه‌م هه‌ورامی و هه‌م دملی [زازایی] ئێستا له‌و رێبازه دان که نۆڕمی له مه‌ڕ خۆیان له زمانی نوسین دا رێک پێبده‌ن.\nهاوڵاتی : ڕاگه‌یاندنه‌کانی باشووری کوردستان له ڕووی زمانه‌وانییه‌وه کێشه‌یان زۆره و تا ئێستاش هیچ یه‌ک له ناوه‌نده‌کانی ڕاگه‌یاندن نه‌یانتوانیوه که شێواز یان ستایلێکی تایبه‌ت دروست بکه‌ن. بۆ دروست کردنی شێوازێکی تایبه‌ت بۆ نووسین له ڕاگه‌یاندنه‌کاندا ده‌بێت چ بکرێت؟\nحه‌سه‌نی قازی: ئه‌وه پرسیارێکی زۆر به جێیه. ده‌زگا ڕاگه‌یاندنه‌کان و به‌تایبه‌تی داو وده‌زگای ده‌سته‌ڵاتدار که بۆ ڕاپه‌ڕاندنی کاره‌کانیان زمانی کوردی ده کار ده‌که‌ن ده‌بێ ئه‌وه‌یان له به‌رچاو بێ  ئێستا کوردی له باری قانوونییه‌وه زمانێکی ده‌وڵه‌تییه و پێویسته به لێپرسراوی و به زاناییه‌وه پێوه‌ی بچارێن. ڕاسته به پێی قانوونی بنچینه‌یی عێراق به‌ندی سێیه‌می ماده‌ی 4. ' له دامو ده‌زگا فێدرالییه‌کان له هه‌رێمی کوردستان 'دا ده‌بێ ' هه‌ر دوو زمانه‌که به کار بهێندرێت ' به‌ڵام، هیچ پێویست ناکا کوردی بخرێته په‌رواێزی زمانی عه‌ڕه‌بییه‌وه. ئه‌من چه‌ند جارێک گوێم له گه‌نگه‌شه و باسه‌کانی پارلمانی هه‌رێم هه‌ڵخستووه، بۆ گه‌ڵاڵه کردنی پێشنیارێکی قانوونی دێنن به عه‌ڕه‌بی دایده‌ڕێژن و دوایه ده‌یکه‌نه کوردی. له کاتێک دا ئه‌و کاره ده‌بێ به پێچه‌وانه بێ. با داڕشتنی بیرو ڕا به کوردی بێ و خۆمان ڕابهێنین. پاش ئه‌وه‌ی زمانی کوردی [واته کوردیی بادینی، سۆرانی،که‌لوڕی و هه‌ورامی ] گه‌یوه‌ته ئاستی زمانێکی ده‌وڵه‌تی، له لایه‌ن ئاخێوه‌رانیشیه‌وه له بواری ڕه‌سمی دا پێویسته ئه‌و گرینگییه‌ی پێبدرێ.\nده‌شێ پلاندانانی زمانی که بوارێکی گرینگی زمانناسییه،  له پڕۆسه‌ی به سته‌ندارد بوون دا له لای ئێمه زۆری بیر لێنه‌کرابێته‌وه. ئه‌من باش نازانم گه‌لۆ له میدیاکاندا [ میدیای ده‌نگ و ڕه‌نگ و چاپکراو] هه‌ڵوه‌ژێر یان بژارکاری زمانی هه‌ن یان نا؟ ئه‌گه‌ر ئه‌وه هه‌بێ و به کرده‌وه ئامۆژگاری و بۆچوونی که‌سانی ئه‌وتۆ له‌به‌رچاو بگیرێ و پیاده بکرێ ئه‌وده‌می کۆکردنه‌وه و رێکپێدانی ئه‌و زمانه‌ی ده‌کارده‌کرێ زۆر جوانتر ڕۆده‌نیشێ. لێره‌دا ده‌توانم پێشنیارێک بهێنمه گۆڕێ ڕؤژنامه‌که‌ی ئێوه ده‌توانێ بانگه‌وازێک ده‌رکا و له سه‌ر نووسه‌ران و هه‌ڵوه‌ژێرانی زمانی چه‌ندین ڕۆژنامان بگێڕێته‌وه و دوای گه‌نگه‌شه و سه‌نگ و سووک کردن هه‌موو له سه‌ر ئه‌وه ڕێک که‌ون بۆ وێنه؛ نێوی پێته‌خته‌کانی جیهان چۆن بنووسن.هه‌مووان به‌رعۆده بن ئه‌وه‌ی رێکه‌وتنی له سه‌ر کراوه پێره‌وی بکه‌ن. ئه‌گه‌ر ئه‌وه بکرێ واته کاری به‌کۆمه‌ڵی به پلان  له سه‌ر زمان، پرۆسه‌ی سته‌ندارد کردن زووتر ڕۆده‌نیشێ. کارێکی ئه‌تۆ ده‌کرێ له لایه‌ن ئه‌و ڕۆژنامانه‌ش ڕا بکرێ که به کوردیی بادینی بڵاو ده‌بنه‌وه. دیاره زمانی تێلێڤیزیۆن و ڕادیۆش که زیاتر زاره‌کییه بڕێک جیاوازه. بێژه‌ر، و پێشکێشکار وئاماده‌کارانی به‌رنامه ده‌کرێ پێڕه‌وی له پێوه‌رێکی یه‌کگرتوو بکه‌ن، به‌ڵام ناکرێ له جه‌نگه‌ی به‌رنامه‌یه‌کی زیندوو دا به میوانه‌که‌یان بڵێن تکایه مه‌ڵێ 'ئه‌نگلته‌را' بڵێ 'ئینگلیستان'\n. من بۆ پاڵپشتی بۆچوونه‌کانم له‌م وتو وێژه‌دا ده‌سته‌و دامێنی چ زانایه‌کی بواری زمانی نه‌بووم به‌ڵام پێم خۆشه قسه‌کانم به گوتنی زانایه‌کی گه‌وره‌ی بواری مافی مرۆیی زمان که له ئاستی نێونه‌ته‌وه‌ییدا ناسراوه و دۆستێکی نه‌ته‌وه‌ی کورده دا بکوژێنم. یای دوکتور تۆوڤێ سکوتناب – کانگاس ده‌ڵێ :" ده‌زانین په‌پووله چه‌نده له شکانهاتوو و ناسکن. ئه‌گه‌ر په‌پووله‌یه‌ک بگری و دوایه به‌ره‌ڵای که‌ی ده‌بینی ئیدی هه‌ڵنافڕێ، ئه‌توو هه‌ر به گرتنی نه‌ت هێشتووه.په‌پووله له شکانهاتوون، زمانیش هه‌ر ئاوا له شکانهاتوون و ئه‌من ده‌ڵێم هه‌ر کاتێک خه‌ڵک په‌پووله ده‌بینن ده‌بێ بیر له زمانه‌که‌ی خۆیان و له زمانی خه‌ڵکی بکه‌نه‌وه. زمانان به جوانی و به له شکانهاتوویی په‌پوولانن. ئێمه ده‌بێ حه‌ول بده‌ین پشتیوانییان لێ بکه‌ین و بیانپارێزین.\nله شاری مهاباد له عیماره‌تی پێشه‌وایی کوردستان له دایک بووه. ماوه‌یه‌کی دوور و درێژه له ده‌ره‌وه‌ی کوردستان ده‌ژی\nچه‌ند وشه نامه و قامۆوسی سوێدی/کوردی، سوێدی/فارسی بڵاو کردووه‌ته‌وه. له‌ساڵی 1993 کتێبی 'ئاوڕێکی تازه بۆ سه‌ر ڕێزمان ' ی زمانناسی ئێرانی دوکتور محه‌مه‌د ڕه‌زای باتینی وه‌رگێڕاوه و بڵاوی کردووه‌ته‌وه. زیاتر له 50 بابه‌تی مێژوویی، کۆمه‌ڵناسی، سیاسی و کۆمه‌ڵایه‌تی له زمانی ئینگلیسیه‌وه وه‌رگێڕاوه و له چاپه‌مه‌نی ده‌ره‌وه‌ی وڵات دا بڵاوی کردووه‌ته‌وه. 4 ساڵ له " ده‌زگای ده‌وڵه‌تیی کولتوور"ی وڵاتی سوێد وه‌کوو پسپۆڕی کوردی و8 ساڵ له چه‌ند تێلێڤیزیۆنی مانگیله‌ی کوردی وه‌کوو ئاماده‌کار و پێشکێشکاری به‌رنامه کاری کردووه. ئێستا له سه‌ر پڕۆژه‌یه‌ک بۆ کۆکردنه‌وه و تاوتوێکردنی وێنه‌کانی سه‌رده‌می کۆماری کوردستان کار ده‌کا.\nPosted by Ruwange --- ڕوانگه at 11:49 AM 1 comments Links to this post\nکاکه حه‌سه‌ن گیان جارێکی دیکه‌ش ده‌ستتان خۆشبێ ،به‌ڵام وه‌ک بزانم ئه‌و بابه‌ته‌ت پێشوو هه‌ر له سه‌ر ئه‌و سایته بڵاو کردبووه ...\nنا، هیچکام له‌م دوو بابه‌ته پێشتر لێره‌دا (ڕێنێسانس ) بڵاو نه‌کراونه‌ته‌وه،ڕه‌نگه له وێبنووسی ڕوانگه دا ئه‌م دوو بابه‌ته‌ت خوێندبێته‌وه. کاک شوانی من له‌جیات ئێوه بام له جیات ئه‌و بیرخه‌ره‌وه‌یه له سه‌ر نێوه‌رۆکی ئه‌وه‌ی لێره‌دا هاتووه ده‌منووسی. هه‌ر هه‌بی!\nکاکه حه‌سه‌نی به‌ڕێز من زۆر سرنجم داوه‌ته هه‌موو ئه‌و جوابانه‌ی که بۆ بۆچووننووسه‌کانت ناردۆته‌وه که یه‌کیان ئه‌و موخلیسه‌یه جا هۆی به‌شدار نه‌بوونی جه‌ماوه‌ر ده‌و تێبێنی زمانه‌وانییه که به‌ڕیزتان وه‌ڕیتانخستووه هۆی سه‌ره‌کی ئه‌و جوابانه‌یه که زۆر ڕه‌ق و خه‌ڵک به چووکگرتنه ،به باوه‌ڕی من گه‌وره‌ترین سه‌رکه‌وتوویی ده کار و باری ئه‌ده‌بی و زمانه‌وانی ته‌وازووعه چون ئه‌گه‌ر ئه‌وه نه‌بوو مرۆڤ جارێک ڕه‌خنه ده‌گرێ ئه‌گه‌ر وڵامێکی ڕه‌قیان داوه ئیدی زیاتر خۆ به شته‌که‌وه ماندوو ناکا من ئه‌وه‌م جارێکیش عه‌رزی به‌ڕیزتان کردووه که تۆ به دمبه‌دمه‌ت ناوزه‌د کرد ئه‌و هه‌ر هه‌بی یه‌ش یه‌کێکه له‌و وڵامه ڕه‌ق ودڵکڕێنه به حاڵ تا ئێره به‌شی من به‌زیاد بێ و ئاواتم سه‌رکه‌وتوویی زیاترتانه\nبه‌ڕێز كاك حه‌سه‌نی قازی!\n"ئه‌ی کارسازی کاران تۆ بڵێی چ جوانی و ورده‌کارییه‌ک له ده‌کارکردنی "گریلا له بری "پێشمه‌رگه"دا هه‌بێ؟ ده‌كرێ ئه‌وه‌ی شی كه‌نه‌وه كه بۆ ناوی مێژوویی، ڕه‌سه‌ن و خۆشه‌ویستی "پێشمه‌رگه" كرا به "گریلا"؟\nبه‌ڕاستی جێی سه‌رسوڕمان و داخه که ئاوا له‌و باسه ده‌ڕوانی. ئه‌گه‌ر لێت پرسم کێهه وڵامی من نووسیومه " خه‌ڵک به چووکگرتنه" پێم وانییه هیچ وڵامێکی دیاریی و پێ سه‌لمێنه‌رت له لابێ؟ جه‌نابت به پشت به‌ستن به کام قامووس و سه‌رچاوه‌ی زمانی کوردی " هه‌ر هه‌بی" به نه‌رێیی داده‌نێی؟\nبه‌ڕێز مه‌رزه‌ی جه‌وانمه‌رد\nله‌و باسه‌ی سه‌ره‌وه دا باسی چه‌مکی "پێشمه‌رگه" و "گریلا" نه‌هاتووه که ئه‌و پرسه‌تان له‌من کردووه. به‌ڵام ڕه‌نگه ئێوه له من باشتر بزانن  له‌نێو نه‌ته‌وه‌ی کورد دا له‌م دیو و ئه‌و دیوی سنووران هه‌م پێشمه‌رگه و هه‌م گریلا خۆشه‌ویستن.\nبژی ... بژی... به ڕاستی مامۆستای\nPosted by Ruwange --- ڕوانگه at 1:04 AM 0 comments Links to this post\nهه‌ر ئه‌وه مابوو به‌سه‌رماندا بسه‌پێنن !\nئه‌من پێم وایه که ئه‌و پێشنیاره‌ی سه‌پاندنی کرمانجی خواروو - یان ئه‌وه‌ی هه‌نکه ئێمه پێی ده‌نووسین - که له راستییدا له بنی بن زاراوه‌ک پتر نییه نه‌ک هه‌ر ناشایسته و زۆر خراپه به‌ڵکه کێشه‌کان پتر و پتر ئاڵۆز ده‌کا ، چونکه هه‌ر زاراوه یان بن زاراوه‌کی تری زمانی کوردی له‌بارترن بۆ ئه‌و مه‌به‌سته نه‌ک ئه‌و ( شه‌ڕه پشیله)ی ئێستا ئێمه پێی ده‌نووسین.. جگه له‌وه‌ش ئه‌وه سه‌رده‌مانه‌کی له‌مێژه رۆژی سه‌پاندنی زاراوه یان بن زاراوه به‌سه‌رچووه.. سه‌پاندنی هه‌ر زاراوه‌کیش که پێشتر له زمانانی تر روویداوه هه‌رگیز له روانگه‌ی ره‌گه‌زپه‌رستیی و ناوچه‌گه‌ریی ئه‌و ده‌سه‌ڵاتداره چه‌وسێنه‌رانه به‌ده‌ر نه‌بووه که به زاراوه سه‌پاوه‌که قسه‌یان کردووه و پاشانیش میلله‌ته‌که زاراوه‌کانی خۆی له‌ده‌ستداوه و زمانه سه‌پاوه‌که‌ش بۆته هۆی ئه‌وه‌ی که زۆربه‌ی زۆری میلله‌ته‌که نه‌توانن به‌و زمانه بئاخڤن و زمانه‌که ببێته زمانی ده‌سه‌ڵاتداران و سه‌فسه‌ته‌چییان .. بۆ نموونه وه‌ک ئه‌وه‌ی که زۆربه‌ی هه‌ره زۆری خه‌ڵکی عه‌ره‌ب له‌پاش تێپه‌ڕبوونی ١٤٠٠ ساڵ به‌سه‌ر داسه‌پاندنه‌که زمانی عه‌ره‌بی نازانن و زمانه‌که‌یان بۆته هی خه‌ڵکێکی که‌م له به‌ناورۆشنبیره‌کان .\nئێستاش ئه‌گه‌ر کۆمه‌ڵه‌ک نووسه‌ر ده‌یانه‌وێ بنی بن زاراوه‌کی بێسه‌روبه‌ر و لاوازی کوردی که هی که‌مینه‌کی زۆر که‌می خه‌ڵکی کورده و له هیچ رووه‌که‌وه له‌بار نییه به‌سه‌ر هه‌موو کوردی دابسه‌پێنن ئه‌وا بۆخۆیان ئازادن با ئه‌و کۆششه بکه‌ن به‌ڵام با دڵنیا بن له ماندووبوونی خۆیان و دروستکردنی کێشه بۆ زمانه‌که‌مان هیچ شتێکی دیکه نادورنه‌وه.. بۆ ئه‌وان و بۆ سه‌رجه‌می میلله‌تی کورد باشتره که ئه‌وان بیر له‌وه بکه‌نه‌وه که چۆن زمانه‌کی یه‌کگرتوو له هه‌موو زاراوه و بن زاراوه و بنی بن زاراوه‌کان چێبکرێ نه‌ک هه‌نده‌ک نووسه‌رو رۆژنامه‌نووسی ئاڵووده‌بوو به نه‌خۆشیی ره‌گه‌زپه‌رستی و ناوچه‌گه‌ریی و خۆپه‌رستیی به هاوکاریی هه‌نده‌ک ده‌سه‌ڵاتداری خۆبه‌رۆشنبیرزان ئه‌نفالی زاراوه‌کان بکه‌ن و کێشه‌که قووڵتر بکه‌نه‌وه. \nله‌گه‌ڵ رێزم بۆ بۆچوونی ئه‌و چه‌ند نووسه‌ره و هه‌موو ئه‌وانه‌ی وه‌ک ئه‌وان بیرده‌که‌نه‌وه.. به‌ڵام تکایه با هه‌موومان به سینگه‌کی فراوانتر و هێمنانه‌تر و لۆژیکییانه‌تر ده‌ست بۆ ئه‌م کێشه گرنگه ببه‌ین چونکه ئه‌مه چاره‌نووسی میلله‌ته‌کی پێوه به‌ستراوه‌ته‌وه ناکرێ به گوێره‌ی هه‌وا و ئاره‌زووی تاکه‌که‌سیی بڕێارێکی سه‌رپێییانه‌ی له‌سه‌ر بدرێ .\nئه‌من پێشنیارم ئه‌وه‌یه که با رێگه خۆشبکرێ هه‌رکه‌سه‌ک له هه‌موو ناوچه‌کانی کوردستان له هه‌ر لایه‌نه‌کی رۆشبیریی چه‌ند له‌م رووه‌وه ده‌زانێ به پشکی خۆی به‌شداریی بکا و له هه‌نکه‌وه‌ڕا پرۆگرامه‌کی تێروته‌سه‌لی پێنج ساڵیی دابڕێژدرێ بۆ ئه‌و مه‌به‌سته بۆ ئه‌وه‌ی به چڕوپڕیی کاری بۆبکرێ و ده‌زگایه‌کی چاودێری تایبه‌تیش بنه‌بڕی نه‌خۆشییه ناوبراوه‌کان بکا و دووریان بخاته‌وه له‌و کرداره.. هه‌روا به‌هیچ شێوه‌ک رێگه‌نه‌درێ پارت و ئاراسته رامیارییه‌کان و ده‌زگا حکومییه‌کان و رێکخراوه رۆشنبیریی و ده‌سته و ده‌سته‌به‌ندییه‌کانی نێوان رۆشنبیران و هه‌ر جۆره ده‌سته‌به‌ندییه‌کی تر که په‌یوه‌ندییان به‌و کاره‌وه نییه ده‌ست له‌و پڕۆسه وه‌ربده‌ن، سه‌ره‌نجام پاش پێنج ساڵ زمانه‌ک گه‌ڵاڵه بکرێ و به زۆربه‌ی ئه‌و ده‌نگانه‌ی - که خاوه‌نه‌کانیان بۆ ئه‌و مه‌به‌سته ده‌شێن- بڕیار له‌سه‌ر ئه‌و زمانه هاوبه‌شه بده‌ن که هه‌موو زاراوه‌کان پشکیان تێیدا هه‌بێ نه‌ک سه‌پاندنی ته‌نیا یه‌ک زاراوه..دیاره بڕیاردانیش له‌سه‌ر ئه‌و زمانه ده‌بێ کاتیی بێ بۆ ماوه‌ی په‌روه‌رده‌بوونی یه‌ک نه‌وه که ئه‌و زمانه یه‌کگرتووه بڕیارله‌سه‌ردراوه فێرده‌بن پاشان راپرسییه‌کی گشتیی جه‌ماوه‌ریی بکرێ که ئایا ئه‌و ئه‌زموونه سه‌رکه‌وتوو بووه یان نا ،ئه‌گه‌ر راپرسییه‌که به به‌ڵێ بوو ئه‌وا زمانی یه‌کگرتوو له‌و رۆژه‌وه به ته‌واویی بڕیاری له‌سه‌ر بدرێ ئه‌گه‌ر به نا بوو ئه‌وا دیسان به به‌خۆداچوونه‌وه‌وه پرۆگرامه‌کی تر بخرێته روو و کۆششه‌کان به‌رده‌وام بن تا ئه‌نجامه‌کی سه‌رکه‌وتوو وه‌ده‌ستدێ .\nدیاره ئه‌م بابه‌ته زۆر هه‌ڵده‌گرێ.. به‌ڵام وابزانم ئه‌و پێشنیاری سه‌پاندنه‌ی که له لایه‌ن نووسه‌رانی سه‌رده‌می ئێستا کراوه  ناهێنێ هێنده‌ی له‌سه‌ر بوه‌ستین چونکه ئه‌مڕۆ خه‌ڵک له‌سایه‌ی به‌ڕاستگه‌رانی هزری ئازادیی و یه‌کسانیخوازیی ناتوانێ به پێشنیارێک بڵێ به‌ڵێ که داوای سه‌پاندن ده‌کا جا با ئه‌و پێشنیاره له لایه‌ن هه‌ندێک نووسه‌ری بێ ده‌سه‌ڵات و پێخۆری سیسته‌مه‌کی چه‌وسێنه‌ریش نه‌بێ به‌ڵکه ئه‌گه‌ر له لایه‌ن خودی ده‌سه‌ڵاتیشه‌وه بێ - که له بارودۆخی ئێستای جیهان هه‌موویان سه‌رکوتگه‌رن به رێژه‌ی له‌یه‌ک جوایێز - هه‌ر ناتوانێ سه‌ربکه‌وێ .. من دڵنیام ئێستا ئه‌گه‌ر پێشنیاری سیسته‌مه‌کی ته‌نانه‌ت به بێ سه‌پاندنیش بکه‌ی بۆ ئه‌و نووسه‌رانه که بتوانێ نان و ئازادیی بۆ هه‌مووان دابین بکا ئه‌وا یه‌کسه‌ر ده‌بنه واقیعگه‌رایی و ده‌لێن هێشتا واقیعی میلله‌ته‌که‌مان ئه‌وه‌ی به‌به‌ره‌وه نییه و .. ده‌بێ خه‌ڵکی هه‌ژار - که زۆرینه‌ی کۆمه‌ڵن - بۆ ماوه‌یه‌کی نادیار چاوه‌ڕووان بکه‌ن رێک وه‌ک چاوه‌ڕووانییه خورافییه‌که‌ی موسلمانان بۆ به‌هه‌شته‌که‌ی ئیسلام، ره‌نگه هه‌ندێکشیان بڵێن جارێ ئێمه زمانمان نییه..با زمانه‌که‌مان به‌سه‌ر هه‌موو میلله‌ت دابسه‌پێنین ئه‌نجا بۆ سه‌ربه‌خۆیی و ئازادیی و یه‌کسانیی کۆشش ده‌که‌ین،یان ئه‌گه‌ر پتر له‌گه‌لییان پێدا بچی ئه‌وا به ستالینیست و ماویست و پۆلپۆتیست و ... هتد تاوانبارت ده‌که‌ن که‌چی ئه‌و به‌ڕێزانه زۆربه‌یان خۆیان له‌سه‌رده‌می باوی ئه‌و ئاراسته ناوبراوانه سه‌ر به‌و ئاراستانه بوون و ئێستاکه‌شی له‌گه‌ڵدا بێ هه‌ر به شێوه له‌و ئاراستانه دابڕاون و خۆیان به نه‌ته‌وه‌په‌روه‌ریی هه‌ڵواسیووه و شانازیی به لیبرالیزم و به‌هه‌شته ئه‌ندێشاوییه‌که‌ی سه‌رمایه‌داریی ده‌که‌ن و له‌هه‌مان کاتیشدا له هزری ناوه‌کیی خۆیان هه‌ر به( روبه‌ی قورقوره ) ده‌پێون و هه‌مان توندوتیژیی له مێشکیان ده‌خولێته‌وه که هاوکاریان به ناوی کۆمۆنیزم ئه‌نجامیان ده‌دا ده‌نا چۆن له سه‌رده‌می ئێستا بیر له کرداری سه‌پاندن ده‌که‌نه‌وه.. ئه‌ویش سه‌پاندنی گشت نا به‌سه‌ر تاک و که‌مایه‌تییه‌ک - که هه‌ر جۆره سه‌پاندنه‌ک کارێکی ساغله‌م نییه - به‌ڵکه سه‌پاندنی که‌مایه‌تییه‌کی زۆر که‌م به‌سه‌ر گشت.. له‌وه‌ش سه‌یرتر بابه‌ته‌که بابه‌تی دروستکردنی زمانی یه‌کگرتووه!\nله‌کۆتاییدا هیوادارم با ئه‌و نووسه‌ره به‌ڕێزانه قیچه‌ک پتر له کێشه‌که بکؤڵنه‌وه و بتوانن له دوور و له ده‌روه‌ی خۆیان ئه‌و پێشنیاره‌ی خۆیان و پێشنیاره‌کانی تر به هوردیی بخوێننه‌وه به‌ڵکه هیچ نه‌بێ ئه‌گه‌ر له‌سه‌ر راکانی خۆیانیش پێ دابگرن با بتوانن له‌گه‌ڵ خه‌ڵکانی تر بکه‌ونه گفتوگۆ و وه‌ک چۆن به ئاسانیی و به په‌له‌پڕووزێ و بێ به‌رنامه و بێ کاتی ته‌رخانکراو ...هتد پێشنیاره‌که‌یان خسته‌ڕوو هه‌ر به‌و شێوه‌یه بڕیار نه‌ده‌ن و رووباره‌که شێلووتر نه‌که‌ن.\nتێبینی: ئه‌م نووسراوه‌یه به‌ڕێز ئه‌حمه‌د دارا بۆ بڵاو کردنه‌وه له ڕوانگه دا بۆی ناردووین،سپاسی ده‌که‌ین\nPosted by Ruwange --- ڕوانگه at 1:58 AM 0 comments Links to this post\nکاک موحسین جوامێر له نووسراوه‌یه‌ک دا له ژێر سه‌ردێری " ئه‌میری حه‌سه‌ن پوور و "کا" له "پووش" بژاردن"که له ژماره‌ی 217ی ڕۆژنامه‌دا بڵاوی کردووه‌ته‌وه ویستوویه هێڵه سه‌ره‌کییه‌کانی نوووسراوه‌یه‌کی کورتی به‌ڕێزحه‌سه‌نپوور له‌مه‌ڕ " جووت – سته‌ندارد" بوون و چه‌شناوچه‌شنی زمانی له کوردستان به‌رپه‌رچ بداته‌وه له بن په‌رده‌ی به‌رگری له شێوازێکی که‌مایه‌تی که ئه‌و به "دایه گه‌وره"ی نێو زه‌د ده‌کا.\nئه‌و قسه‌یه‌ی که زانایه‌کی وه‌کوو ئه‌میری حه‌سه‌نپوور سه‌باره‌ت به واقعی هه‌نووکه‌یی زمانی له جوگرافیای کوردستانی عێراقدا ده‌یکا، شتێک نییه ، به پێی سۆز و به‌سترانه‌وه‌ی ئێتنیکی یان به پێخۆشبوون و ڕه‌مه‌کی به زه‌ینیدا ڕابرا بێ، به‌ڵکوو ئه‌وئاکام لێده‌رخستنه به پێی لێکۆڵینه‌وه و لێکدانه‌وه‌ی ڕاستینه‌ی چه‌شناوچه‌شنی زمانی له وێندرێ و له هه‌موو به‌شه‌کانی کوردستان کراوه که حه‌سه‌نپوور زۆر له مێژه هێناویه‌ته گۆڕێ و له‌و چه‌ند ساڵه‌ی دواییدا و به‌له‌به‌ر چاوگرتنی گشت ئه‌و ئاڵوگۆڕانه‌ی له کۆمه‌ڵگه‌ی کوردی دا ڕوویانداوه، ئه‌و بواره‌ش واته لێدوان و ڕاوه‌سته کردن له سه‌ر پرسی زمان به‌رفراوانتربووه‌ته‌وه.\nئه‌میری حه‌سه‌نپوور 19 ساڵ له‌وه پێش به پێی هه‌ڵسه‌نگاندنی 67 ساڵ مێژووی شێوازه‌کانی کوردی و هه‌موو بابه‌ته‌کانی گرێدراو به چه‌مکی زمان و کولتوور یه‌که‌م جار وه‌کوو زانایه‌کی کورد ڕاستینه‌ی فره‌چه‌شنێتی زمانی کوردی هه‌م له باری تێئۆری و هه‌م له ڕوانگه‌ی کۆمه‌ڵایه‌تییه‌وه گرده‌وه‌کۆیی کردووه.حه‌ق وایه ئه‌و که‌سانه‌ی به‌خۆ ده‌په‌ڕموون بێنه نێو باسێکی ئه‌وتۆوه به زاناییه‌وه بێنه شه‌ڕه‌جه‌نگی فیکری و نه‌ک به هێنانه گۆری بابه‌تی لابه‌لاخۆڵ ده‌چاوی خه‌ڵک که‌ن.\nئه‌و کاته‌ی ئه‌میری حه‌سه‌نپوور خه‌ریکی ئاماده کردنی تێزی دوکتورایه‌که‌ی بوو، به له سه‌ره‌خۆییه‌کی بێوێنه حه‌ولی ده‌دا له چوار قوڕنه‌ی ئه‌و کوره خاکییه چ زانا و پسپۆڕێکی بواری زمانی کوردی هه‌یه پرس و ڕاوێژی له گه‌ڵ بکا. نه‌مران مه‌سعوود محه‌مه‌د،عه‌بدولره‌حمانی زه‌بیحی، ئاوره‌حمانی حاجی مارف و زانایانی سه‌رزیندوو و عه‌مر درێژ که‌مال فوئاد و جه‌ماڵ نه‌به‌ز له‌و که‌سانه بوون.\nپێوه‌چاران به ڕاستینه‌ی شێوازه کوردییه‌کان وه‌کوو واقعێکی هه‌ست پێکراوبه هه‌ڕوگیفی ناوچه‌یی و هاواری "لێک دانه‌بڕاندنیان" جێبه‌جێ ناکرێ چونکوو ئه‌وجیاوازیانه هه‌ن و ده‌سکردنین تا به بڕیاری سیاسی ڕاپه‌ڕێندرێن.\nده‌بێ ئه‌و ڕاستییه ملی بۆ ڕاکێشرێ که "زمان" به پێچه‌وانه‌ی ئه‌و هه‌را و زه‌نایه‌ی نراوه‌ته‌وه هۆکاری سه‌ره‌که نییه بۆ گرێدان و پاراستنی کوردان به‌یه‌که‌وه، به‌ڵکوو ئه‌گه‌ر پێکێشی بکرێ له سه‌ر داسه‌پاندنی "دایه‌گه‌وره‌یه‌ک" به سه‌ر "ڕۆڵه‌کان" یدا ،ئه‌و ده‌می زمان ده‌بێ به هۆکاری هه‌ره کاریگه‌ر بۆ نامۆ بوون و له یه‌ک دابڕانی کورده‌کان له یه‌کتر و ئه‌وه‌ی موحسێن جوامێر نووسیویه " یخربون بیوتهم بایدیهم" وه‌ڕاست ده‌گه‌ڕێ و دیاره پێچه‌وانه‌که‌شی هه‌ر ڕاسته واته بێتوو له ڕووی پلانێکی زمانی له سیستمی خوێندن و په‌روه‌رده له کوردستانی عێراق دا هه‌موو شێوه‌زاره‌کان وه‌خۆ بکرێن و ئاخێوه‌رانیان هه‌ست نه‌که‌ن کراونه‌ته قۆچی قوربانی " دایه گه‌وره" ئه‌و ده‌می "زمان" ده‌بێته هۆکاری ته‌بایی کۆمه‌ڵایه‌تی و حه‌ز و خۆشه‌ویستی دوولایه‌نه و چه‌ند لایه‌نه و له‌و وڵاتانه‌ی دیکه‌ش دا که شێوازه‌کانی کوردی هه‌ن و زۆریش له کوردستانی عێراق گه‌وره‌ترن ده‌بێته سه‌رمه‌شقێک بۆ ئه‌وه‌ی که‌لکی لێوه‌ربگیرێ.\nموحسێن جوامێر له جێیه‌کی وتاره‌که‌ی دا ده‌ڵێ : " به تایبه‌تی ئه‌وه‌ی پاشخانی فکریی کاک حه‌سه‌نپوور بخوێنێته‌وه ،ده‌زانێ ئاخر شت که نێوبراو بیری لێ بکاته‌وه، یه‌کییه‌تی کورد و کوردایه‌تییه" دیاره ئه‌و بۆی هه‌یه له گه‌ڵ بۆچوونی ئیدێئۆلۆژی به‌ڕێز ئه‌میری حه‌سه‌نپوور دژایه‌تی فکری بکا، به‌ڵام بۆی نییه خۆمان لێبکاته قازی و هێڵ و ڕێبازی "یه‌کیه‌تی کورد و کوردایه‌تی" نه بۆ حه‌سه‌نپوور و نه بۆ که‌سی دیکه دیاری بکا.پێم خۆشبوو ئه‌وه‌شی به بیر بخه‌مه‌وه که پاشناوی کاک ئه‌میر " حه‌سه‌نپوور" ه نه‌ک ئه‌وه‌ی له جێیه‌کدا نووسیویه:"کاک پوور" و هیوادارم به‌وه مه‌به‌ستی له سووکایه‌تی کردن به " پوور" نه‌بێ و له ژێر تاوی "زمانی براگه‌وره" دا له قه‌ڵه‌می ده‌رچووبێ.\nPosted by Ruwange --- ڕوانگه at 4:03 PM 0 comments Links to this post\nعه لي ماكويي\nبه راستي ده سته كانت خوش بي كاك حه سه ني قازي .\nبه داخه وه كورده كاني باشووري كوردستان له نووسينه كانيان دا قه ت ره چاوي پئوه ري زمان و زمانه واني كوردي ناكه ن و نووسينه كانيان پره له هه له ي رئزماني و هه له ي به كارهئناني وشه .\nده كاتئكدا كه زماني كوردي خاوه ني زورئك له وشه كاني رامياري ،ئابووري ،كومه لايه تي و...يه به داخه وه له جئگه يان له وشه ي ناكوردي كه لك وه رده گيردري.\nئه م نووسه را نه كه زوربه يان كه ساني ناشاره زا ن له و بوارانه ي لئي ده نووسن هه ول ده ده ن به به كار هئناني وشه ي روژئاوايي به باوه ري هه له ي خويان ئاستي نووسينه كانيان له لاي خوئنه ر به رنه سه ري كه ئه ويش هه له يه كي گه وره تره و ته نيا زماني كوردي ده شئوئنن .\nزاراوه ي سوراني هه ر ئيستاش له باشوري كوردستان و عئراق نوئنه ري زماني كوردي يه و به به ر بلاوي به كاتر ده هئندري و كه سيش قسه ي له سه ر نيه .\nئه وانه ي ئيستا هه ستاون به ئالوز كردني باروودوخه كه به بيانووي به فه رمي كردني سوراني ته نيا و ته نيا يا رمه تي دوژمناني كورد ده ده ن به چي كردني دووبه ره كي ده نئو كورده كاندا .\nله م كاته دا ئه گه ر كارئك بو زماني كوردي پئويست بي ئه ويش ئه وه يه كه :\n1-كومه له ي نيشتماني هه رئمي كوردستان به په ژراندني زاكونئك به توندي به ره نگاري ئه و به ناو رووناكبير و نووسه را نه بئته وه كه زماني كوردي ده شئوئنن .\n2- بو ئه وه ي دووپات نه كرئته وه به پرساني وه شا نه كان(مالپه ر -گوفار و روژنامه -ته له ويزيون و راديوو....)پابه ند بكرئنه وه كه ئه و نووسراوانه ي هه له ي رئزماني و به كارهئناني وشه ي تئدايه بلاو نه كه ن تا ئه و كاته ي راست نه كرئنه وه ده نا سزاي دراوي يان داخستيان به سه ر ئه و بلافوكانه دا بسه پئنن.\n3-گه لي كورد به گشتي و خه مخوران و پسپوراني زماني كوردي به تايبه تي ره خنه له و جوره بلافوكانه بگرن و وه ك ره خنه كه لكيان لي وه ر نه گرن.\n4-ئه و وه شانانه ي خه مي زماني كوردييان هه يه به رده وام نووسين گه لئك له سه ر زماني كوردي و پئويستي خاوئن راگرتني بوه شئنن.\n5-ناوه ندئكي گه و ره و به هئز و به ر بلاو بو چاكسازي زماني كوردي دابمه زرئت كه به دوور له بواري رامياري هه موو ئه و ناوه ندانه ي بو چاند و زمان و وئژه ي كوردي كارده كه ن له با وه ش بگرئت و رئكيان خاته وه .\n6-ئه و وه شانانه ي پئوه ري زمان ره چاو ناكه ن داخرئن يان نه چار بكرئن پسپورئكي بواري زمان له ناوه نده كه يان دا وه ر گرن هه تاكوو هه له كانيان بو راست كاته وه .\nده ست خۆش کاک حه سه نی قازی\nبۆ به ڕێز کاک عه لی ماکۆیی سڵاوتێبینیه کانت جوانن هه ر چه ند زۆر به دژورای توانیم کوردی نووسینه که ت بخوێنمه وه جا نازانم شاره زاییت له کوردی نوسین دا که مه یا خۆ ئه و فۆنته ی که پێت نووسیوه کوردی پێ نانووسرێ بۆ جارێکیدی یا کوردی نووسینه که ت به هێزتر بکه یا ئه گه ر خه تای فۆنتی نووسینه که ته جۆرێکی دیکه دابه زێنه که بتوانی کوردی به ڕه وانی پێ بنووسی سه باره ت به نووسه رانی باشووری کوردستانیش که ده ڵێی زمانی کوردی ده شێوێنن ده توانی بڵێی که هندێک له نووسه رانی کوردستانی باشوور زمانی کوردی ده شێوێنن ئه وه ڕێگای ده چیتێ هه ر وه کوو کاک حه سه نی قازی ئاماژه ی پێ کردوه به ڵام ئه گه ر بڵێی (نووسه رانی باشووری کوردستان) ئه وه هه ڵه یه زۆر له وانه یه جه نابیشت مه به ستت هه موو نووسه رانی باشووری کوردستان نه بن له به ر ئه وه ی که له باشووری کوردستان نووسه ری زۆر باش هه ن که له وانه یه له پارچه کانی تری کوردستان وێنه یان که م بێ\nله گه ڵ سڵاو و ڕێزم بۆ جه نابت و حه سه نی قازی و ڕێنیسانس و خوێنه رانی\nبه ڕیز كاك حه سه ن سڵاو ،\nماندوو نه بیت. دیسانیش چاكت پێكاوه ، بۆیه من له سه ر ئه و باوه ڕی خۆم دمێنمه وه كه هیمه ت و خۆ ماندووكردنی كه سانی وه ك ئێوه ڕه نگه دلاقه یه ك بكاته وه بۆ چوونه نێو باسێكی مه زن كه سنووره برتسكه كانی ناوه چی و زاراوه ی ده توانن به به زێنن و ده ستكه وتێكی نه ته وه یی مه زن له باری زمانه وانی ده سته به ر بكه ن.\nدیسانیش من له سه ر ئه و باوه ڕم كه هه ر هه موویی ئه و زاراوه انه ی كوردیی پێویست و جیگای كه ڵك لێوه رگرتنن بۆ پێك هێنانی زمانێكی یه كگرتوو و ستاندارد.\nله وڵامی پێشووتاندا ئاماژه تان به و ڕاستیه كردبوو كه به شێكی زۆر له كوردستان ئێستاش له بن ده ستی داگیركه رانی كوردستان دایه و هه ر ئه و ه ش ڕه نگه هۆكاریه ك بێت بۆ ئه وه كه ئێستا باس له زمانێكی ستاندارد گه لێك چه توون و نه گوونجاو بێت. به ڵام خۆشتان باش ده زانن كه ئێستا هه ر ئه و زمانه كه له باشوور كه ڵكی لێورده گیرێت ڕاسته وخۆ و ناراسته وخۆ كاردانه وه ی هه بووه له سه ر شێوازیی نووسین و قسه كردنی خه ڵكی به شه كانیتر. ڕزگاریی به شه كانیتریش به و به زم و هه ڵایه كه ئه حزابی كوردی سازیان كردوه ، ڕه نگه هه تا قیل سپی ده بێت كات بگرێت.\nجا له سه ر بنه مای ئه و ڕاستیه گه لێك پێویسته به لانی كه مه وه له باشوور كاریه ك به كرێت كه ئه و زمانه هێنده ك سه ر و سامان بگرێت و بیریكی جیدیی لێ بكرێته بۆ ئه و ه كه به لانی كه مه وه چێتر ئه وه نده به سه قه تی وبێ سه روبه ریی كاردانه وی ناحزیی له سه ر زمانی كوردیی له به شه كانیتر نه بێت.\nجا نازانم له و بابه ته وه چۆنی بۆ ده چن. بیز ه بت و تبعه ن خۆتان له و په ێوه ندیه دا سه ر پشكن كه وڵام به ده نه وه.\nهه ر بژین و سه ركه وتوو بن.\nبۆ کاک هاوار خۆشه‌ویست\nبیز ه بت و تبعه ن به‌ڕیز که خۆت ده‌ڵێی به کوردێکی سه‌قه‌ت و سه‌ره‌ڕۆ له باشوور قسه پێده‌کرێ ئه‌و دوو وشه‌ی که من ڕنگم کردوون هه‌ر ئه‌و وشه سه‌قه‌ته‌ن که ئیوه ڕه‌خنه‌ی لێده‌گرن با له‌خۆمانه‌وه ده‌ست پێبکه‌ین .\nبۆ کاک عه‌لی ماکۆیی به‌ڕیز\nئه وانه ي ئيستا هه ستاون به ئالوز كردني باروودوخه كه\nئێوه‌ی به‌ڕیزیش هه‌ر دیسان ڕه‌خنه‌تان له شێوه نووسینی باشووره که چی خۆتان وشه‌ی هه‌ستان که اقاء ی عه‌ڕه‌بی و اقدام ی فارسی یه کراوه‌ته کوردی وله باشوور ده هه‌موو ڕاگه‌یاندراوه‌کانییاندا ده‌کار ده‌کرێ بۆ جه‌خت کردنه‌وه له سه‌ر شتێت . ده خاڵی چواردا باسی وه‌شان تان هێناوه‌ته گۆڕێ ئه‌و وشه‌یه ده زاراوه‌ی کرمانجی دا دێ که بڕی بڵاوکراوه یان بڵاوۆکه ده سۆرانیدایه به‌ڵام ئه‌وه ئه‌گه‌ر بمانه‌وێ وه‌ک فێعل ده‌کاری بکه‌ین ده‌بێ له فێعلی یاریده‌ده‌ر هێنان که‌لک وه‌رگرین چون ئێمه ئه‌گه‌ر به پێوه‌لکاندنی هێمای چاوگه واته ان یان اندن به‌و وشه‌یه واته وه‌شاندن ده کرمانجیدا ڕه‌نگبێ درووست بێ به‌ڵام ده سۆرانیدا ئه‌و ده‌م ماناکه‌ی ده‌بته شتێکی دی واته به مانای لێدان و ده‌ست وه‌شاندن دێ نه‌ک به مانای بڵاوکردنه‌وه و بۆ وه‌یکه ئه‌و وشه ده‌کار بکه‌ین ده‌بێ بڵێین هێنانه‌وه‌شان ، هاته وه‌شان چون هێندێک فێعل هه‌ن ده زاراوی کرمانجیدا که سورانیدا واده‌کار ناکرێن وه‌ک کوشتن که ده‌بته هاته کوشتن ، هاته گۆهارتن ، هاتنه گرتن ئه‌وان ناڵێین ده‌گۆڕین یان گۆڕان ...هتد سه‌رکه‌وتووبی\nبه‌ڕاستیی کاک حه‌سه‌ن، بابه‌ته‌که‌ی تۆ زمانزانییه و هیچ پێوه‌ندییه‌کی به‌زمانناسییه‌وه نییه، خۆیشت ده‌یان هه‌ڵه‌ی زه‌قت کردووه، زمانناسیی کوردایه‌تیی نییه، زمانناسیی زانست و تێگه‌یشتنه له خه‌می زمان.\nبه‌داخه‌وه، کاک حه‌سه‌ن، زانیارییه‌کانت زۆر که‌موکوڕیی پێوه دیاره، کورد له‌کوردستانی باشووردا پێویستیی به‌زمانی ستانده‌ردی فه‌رمییه، نه‌ک په حونجه‌ی ئه‌م وشه‌و ئه‌و رسته.....\nبه رێزان سووره چومي و شه باني هێژا\nره خنه تان له من به جێيه\nفونتي كورديم نيه و خوێندن و نووسيني كوردي هه ر له مالپه ره كورديه كاندا فێر بووم . دان به هه له له نووسينه كانمدا داده نێم و هيوادارم كوردي نووسينم له مه و دوا باشتر بي.\nله رێنێسانسيش ئه‌و داوايه م هه يه ئه گه ر له ناو تێبيني‌يه كاندا هه له ي رێنووس و وشه هه بوو چاكي بكه نه وه چو نكه كه ساني كه تێبيني ده نووسن كه متر شاره زاي زماني كوردين به تايبه تي له روژهه لا تي كوردستان .\nمه به ستم له نووسه راني باشوور به شێك له وان بوو كه به مجوره له و نووسه را نه ي كه له باشوور ي كوردستان خزمه تێكي گه و ره يان به زماني كوردي گه ياندووه داواي لێبورين ده كه م و هيوادارم زياتر ئاگاداري زماني كوردي بن و هه و ل بده ن بو خاوێن راگرتني . به سپاسێكي زوره وه\nكاك حه‌سه‌نی به‌ڕێز ده‌سته‌كانت خۆش بن و ئومێد ده‌كه‌م ساغ و سه‌رفراز بن، هه‌ڵبه‌ت بابه‌تی پرسی زمانی ستاندارد وه‌خته به‌ره‌و دووڕیانێكی مه‌ترسیداردا ده‌ڕوات و هه‌ر یه‌كێك له شوێنی خۆیدا و له گیرفانی خۆیدا گویزان ده‌ژمێرێت.\nئه‌م به‌ڕێز كامیاره ته‌نانه‌ت ڕازیش نیه باشووری كوردستان و باكور یا ڕۆژهه‌ڵاتیش به‌كار بێنین. ئێستاكه‌ش 40 تا 50 نوسه‌رێك داوایان كردووه كرمانجی ناوه‌ڕاست بكرێته زمانی ستانداردی باشوور.\nبه‌ڵام پێم وایه وه‌كو هه‌موو كاره‌كانی دی كوردان كه له‌گه‌ڕه‌لاوژێدا به‌ولاوه چی دی نیه، ئه‌وه‌شیان هه‌ر كردووه به‌گه‌ڕه‌لاوژێ و له‌بێخه‌به‌ران له دونیای زمانناسی و شاره‌زایی زمان كه‌شكه‌ك یا (ته‌شته‌ك) سه‌ڵه‌وات.\nئه‌م كاره ئازیزان كاری شاره‌زایانه، به‌ڵام حه‌یفێ بۆ شاره‌زایان!\nده‌ستت خۆش مامۆستای گه‌وره‌م\nبه‌داخه‌وه که ئيَستا به ووشةى عه‌ره‌بی ده‌نووسین ئه‌وه خه‌ریکن ئه‌ویشمان لێتیکده‌ده‌ن به‌ناوى نوسينى كوردى خه‌ریکن فیری لاتينى تووركيشمان ده‌که‌ن خوا بيبرِى بۆ زانا و ده‌سه‌ڵاتی كشو فشى نه‌زانی كوردى ده‌نا سه‌گی ڕه‌ش و سه‌گی سپی چی فه‌رقه ئه‌من به عه‌ڕه‌بی بنوسم يا به تورکی هه‌ر جاش نووسینه له هه‌مووی سه‌یرو سه‌مه‌ره‌تر هه‌رئه‌و زانایانه که وا نیشانده‌ده‌ن ثرِ بوون لة ووشةى كوردى ووشه‌ی تازه دادێنن بؤپڕکردنه‌وه‌ی که‌مووکووڕی ئه‌گه‌ر لێیان پرسی به کوردیی سۆرانی به خه‌یار ده‌ڵێن چی یه‌کسه‌ر ده‌ڵێت خه‌یار هه‌ر ئه‌و دوو سێ ساڵه هاتۆته کوردستان كوردستان و ه‌ه‌شه‌که‌ی نییه به‌ڵام وه‌ک بزانم به ئینگلیزی پێی ئه‌ڵێن کیوکه‌مبر. ئه‌من ده‌زانم چی پێده‌ڵێن چونکه کوردی گوندیم ئه‌گه‌ر له شاریش بژیم هه‌ر کورد ماوم.\nPosted by Ruwange --- ڕوانگه at 10:24 AM 0 comments Links to this post\nتێبینی هێندێک له‌و به‌ڕێزانه‌ی له ماڵپه‌ڕی "ڕێنێسانس" دا نووسراوه‌ی " هه‌وڵی به فه‌رمیی ناساندنی کرمانجیی نێوه‌ڕاست" یان خوێندبووه‌وه\nدست خۆش کاک حه‌سه‌ن قازی هیوادارم به‌رده‌وام بی له سه‌ر ئه‌م جۆره نوسینانه، به‌داخه‌وه ئه‌وانه‌ی خۆیان به ئاکادیمی و کوردیزان ئه‌زانن، ئه‌م زمانه به‌سه‌زمانه‌یان وه‌ها تێک داوه که ئینستیتویه‌کی تایبه‌تی ده‌ۆی وه‌ک خۆی لیبکاته‌وه.\nدڵنیام کار و خزمه‌ت و نوسینه‌کانی به‌ڕیزتان که‌لینک پر ده‌کاته‌وه و له زۆر روه‌وه هه‌ڵه‌کان راست ئه‌کاته‌وه و لانی که‌م کوردی نه‌زانێکی وه‌ک من که‌لکی لێ وه‌رده‌گرێ و تێ ده‌گا و له‌به‌ر چاوانی ده‌رباز ده‌کا.\nسه‌رکه‌وتن و به‌رده‌وامیت ئاواتمه، هیوا گوڵ...\nزمانی فه‌رمی و یه‌کگرتووی کوردی یانی تێکه‌ڵاوێکی زانستی له هه‌موو زاراوه‌کانی کوردی و ئه‌و وشه خوازراو قۆزراوانه‌ی که له زمانه‌کانه‌کانی ده‌ر و جێرانان وه‌رمانگرتوون یان ده زمانی کوردی که‌وتوون که ئه‌وه به‌سه‌تانساڵه کورد قسه‌یان پێده‌کا و ده‌کاریان ده‌کا ئه‌گه‌ر ئێمه بێنین ته‌نیا زاراوه‌یه‌ک بکه‌ین به زمانی فه‌رمی و حکومه‌تی بۆ وێنه زاراوه‌ی سۆرانی هه‌ر چه‌ند زۆرترین کتێبه‌کان و نووسراوه‌کان و رادیۆ و تله‌ویزیۆنه‌کان هه‌ر به‌و زاراوه‌ن ، ده‌دوا ڕۆژدا ئه‌و زمانه فه‌رمییه که‌م و کوڕی لێ په‌یدا ده‌بێ چون زۆر شت هه‌ن که له هه‌ر مه‌ڵبه‌ندیک به زاراوه‌یه‌ک شتێکی پێده‌گووترێ جا ئه‌گه‌ر یه‌کیان وه‌ک وشه‌ی فه‌رمی بۆ ئه‌و شته هه‌ڵبژێرین ئه‌وانیدی ده‌ڕه‌وتی ساڵاندا له نێو ده‌چن واته ئێمه ئه‌و کاره بکه‌ین به ده‌ستی خۆمان زمانی خۆمان ده‌بڕین ئه‌و ده‌م ناچار ده‌بین په‌نا بۆ وشه‌ی داتاشراوی ناقۆڵا و یان ده‌ره‌کی وه‌ک له میانه و جه‌نگ و شه‌فاف و بازدید ، هاوسه‌ر‌گیری و مه‌رقه‌س و گوفتوگوو و پۆزش و جه‌نگاوه‌ر و جه‌نگاندن و ده‌جه‌نگن و جه‌نگین و.... هتد به‌رین که تازه ده‌ستپێکی تێک و پێکدانی زمانێک دێته گۆڕێ که لانیکه‌م ئه‌و ڕۆ قسه‌ی پێده‌که‌ین زمان به ئه‌ژماری زۆرتری وشه‌ی هاوواتا ، وێکچوو ، دژبه‌ر ده‌وڵه‌مه‌نده واته موته‌ڕادتف ، موته‌شابێه ، موته‌زاد زمانی کوردی هیندێکی فێعل هه‌ن که ده هێچ له‌و زمانانه‌ی ده‌ور و به‌ری کوردستاندا نییه وه‌ک خواردنه‌وه . هه‌ڵقوڕاندن ، هه‌ڵلووشین ، که خواردنه وه‌ک ئاو خواردنه‌وه ، ماست هه‌ڵقوڕاندن ،دۆشاو هه‌ڵقوڕاندن ، به‌ڵام کاتێکی هه‌نار ده‌خورێ ده‌ڵێین ده‌نکه‌کان هه‌ڵده‌لووشێ جا ڕه‌نگبێ هه‌ر ئه‌و فءێعلانه ده زاراواکه‌نی دیشدا ئاوا ده‌ڵه‌مه‌ند بن جا بۆیه ده‌بێ هه‌موو ئه‌و زاراوانه بۆ زمانی فه‌رمی و ده‌وڵه‌تی ڕه‌چاو بکرێن ووابێ هه‌موو له‌وه‌ی که ده‌نووسرێ یان ده‌گووترێ تێبگه‌ن ئه‌وه‌ش جارێ وا به په‌له نابێ و کاتی ده‌وێ به‌ڵام قوونه‌بانی گه‌ره‌که و ماندووی پێویسته ئه‌وه ئه‌رکی زمانه‌وانانی لێزان و لێهاتوو و بێلایه‌ن و به دوور له هه‌موو سیاسه‌تی ئه‌و حیزب ویان ئه‌م حیزب و به دوور له شوینه‌واری ئه‌و که‌س و یان ئه‌م که‌سی ده‌سته‌ڵاتدار که به کام زاراوه ده‌دوێ ،ده‌نا هه‌ر ده‌بته‌وه نه‌قلی سیاسه‌ته‌که‌مان و ده‌دواییدا له سه‌ر وشه‌ی ترخێنه که من چی پێده‌ڵێم و تؤ چی پێده‌ڵێ ده‌بته شه‌ڕی براکوژی\nئه‌وه یه‌که‌م پێنگاڤه د پارچه بوونا گه‌لێ کورد د ناڤ خوه ده.\nكاك حه سه‌نی خۆشه ویست، ماندوو نه بیت.\nبه بی شك هه ر نه ته وه یه ك گه ره كه سه رنج بداته زمانه كه ی. ئه وه كه ده بێت زاراوه ی كرمانجی خۆاروو وئه ویش لقی شیخ محمووه كه ی به بێته زمانی فه رمی، كارێكی دروست نییه. لێ له گه ڵ ئه و بۆچوونه ی به ڕێزیشت دانیم كه ده بێت پاڵی لێ ده ێنه وه و بی لامانی بی گه نخێنین.\nبه باوه ری من كاتی ئه و ه هاتووه كه له باشووری كوردستان له بۆ پێك هێنانی زمانێكی ستاندارتی كوردیی سه رمایه گوزاری ده بێت بكرێت. پسپۆڕان و زانایان زمانی كوردی به هه موو زاراوه وبن زاراوه كان و كار به ده ستانی سیاسی و رۆشنبیران و به ڕێوه به ریی كوردیی ده بێت له و په ێوه ندیه دا بكه ونه خۆ و چار ه یك بۆ یه كلاكردنه وه ی ئه و كێشه یه بدۆزنه وه. دیاره ئێمه ی كوردی به سته زمان له هه موو بۆاره كانی ژیانی سیاسی ، كۆمه ڵایه تی، ئابووری و رۆشنبیری خۆماندا له پاشین و پێك هێنانی زمانێكی ستاندارت ئێستا له هه موو وڵات و نه ته وه كانی سه ربه خۆی دنیایه دا چی كراوه و ئێمه ده توانین له ئه زموونی ئه و هه موو وڵاتانش كه ڵك وه رگرین.\nنه بوونی زمانێكی یه كگرتوو له درێژ خایه ندا كاردانه وه یه كی یه كجار ناله باری ده بێت له سه ر گه شه كردنی بواره كانی ئابووریی، كۆمه ڵایه تی، به رێوه به ری و كه لتوری كۆمه ڵگای كورده واریی. بوونی زمانێكی له و چه شنه پێداویستێكی مێژوویی، كۆمه ڵایه تی و ئابووریی و نه ته وه یه. خۆ دزینه وه له و ڕاستیه و ژیستی پۆست مودێرن گرتن هیچ ده ردیه كی ئێمه ده رمان ناكا.\nئێمه ئه گه ر باوه رمان به وه هه یه كه نه ته وه یه كین، وڵاتیكمان هه یه به نێوی كوردستان و چاره نووسێكی هاوبه ش و دۆا ڕۆژیکی هاوبه ش پێكه وه گرێداوین، باشتره كه له و بازنه به ر تسك و له و ئه قڵێته سنووردارانه ی ناوچه گه ریه تی و زاراوه گه ریی و نازانم چی گه ریه تێانه خۆمان درباز بكه ێن.\nئه وه ش ئه و مانایه ناگه یه نێت كه زاراوكان ده بێت له بێن به چن. ئێستا له وڵاتانی مودێرن و پێشكه وتوویی ڕۆژئاوا دا وه ك ئاڵمان، فرانسه، هووله ند و هیتر چه ندین و چه ند زاراوه هه ن، به ڵام هه ر له په نا وانیش دا زمانی ستاندارتی خۆیان هه یه كه هه موو مرۆڤه كان پێ ده ئاخفن و كه س له گوڵی كاڵتر به ویتر ناڵێت. نموونه یه كی زۆر سه رنج راكێش له و په یوه ندیه دا وڵاتێكی وێك هووله نده كه پێم وایه زیاتر له 15 میلیون حه شامه تی هه یه. وڵاتێكی به و گچكه یه 28 زاراوه ی هه یه و ئێستا ش ئه و زاراوانه ماوه ن، به ڵام هه ر هه موو خه ڵك به زمانی ستاندارتی هووله ندی قسه ده كه ن و دێنه گۆ و ده نووسن.\nجا نازانم لۆ ئێمه ی كورد ناتوانین سه ره ڕای ئه و هه موو ئه زموونه كه له و په ێوه ندیه دا هه یه دیسانه وه له گوونده كه ی خۆمان دا گیرمان كرده وه چاومان، زێن و بیرمان هه ر هه تا دانگه ی هاوسێیه كه مان بڕ ده كا و هیچ كات له توانامان دا نه بووه و نییه كه كاریكی مه زن و ده ستكه وتێكی مه زنتر ده سته به ر بكه ێن.\nمرۆڤ كاتێك چاو له و بێ سه ره وبه ریه و تێكه ولێكه یه له به شی زمانه وانی كوردیی دا ده كا بۆی ده رده كه وێت كه ئێستا پتر له هه میشه له باری زمانی ڕۆشنبیری و سیاسی و ئه دبی كوردیدا، پێویستیمان به یه كلا كردنه وه یه ك هه یه. ئه وه ش ته نیا ئه ركی، ڕۆشنبیران، زانایان و زمان ناسان و سیاسیه كانی كورده (ئه گه ر هه ر هه مووی ئه وانه مان هه بن) كه به په رۆشی زمانی كوردیی بن و هه وڵ به ده ن كه ڕێگایه كی گوونجاو و دروست بدۆزنه وه.\nخۆ گنخاندن و ده ست ڕاگرتن ده بێته هۆی ئه وه كه ڕۆژیه ك بێت سه گ ساحه بی خۆی نه ناسێته وه. زمان به رهه مێكی ئینسانی، كۆمه لایه تی و كه لتوریه، به ڵام ڕێك و پێك كردن، چۆارچێوه پێدان و پاراستن و ده وڵه مه ندكردنی زمان پرۆژیه كی سیاسی و ڕۆشنبیریه. و كاتێك پرۆژیه ك سیاسیه، هه ڵبژارده ن دێته ئاراوێه. كاتێك سیاسه ت و هه لبژارده ن له ئارا دایه ڕاشیو و لۆژیك ده بێت كۆڵه كه كانی پێك هێنانی هه ڵبژارده نێكی سیاسی و ڕۆشنبیریی. نه ك ناوه چه گه ری و نازانم زاراویسم و بێ هه ڵویستێكی پووچ گه رایانی پۆست مودێرنیستی.\nوه هه ر حاڵ كورد له هه موو بواره كاندا پێویستی به پێشكه وتن و خۆ نه هادینه كردن هه یه. له باشوور ئه و هه له ڕه خساوه و ده بێت هه موو لایه ك به شاره زایی و توانایه كی له ڕاده به در به چڕ و چاویی ده ستێك به ڕوخساریی ماڵی وێرانی كورد دا بخشێنن . ماتڵ بوون و خۆ گنخاندن كات به فیرۆن چوونه و ئاكامه كانی ئه و شێواز له كار و بیركردنه وه پڕ مه ترسییه.\nله و ڕێگایه دا مرۆڤێكی وه ك كاك حه سه ن شیاویی ئه وه یه كه له ڕیزیی پێشه وه دا بێت بۆ بیركردنه وه و دۆزینه وه ی ڕێگاچاره یه كی به جی بۆ زمانه جوان و ده وڵه مه نده كه مان.\nبمبوورن كه درێژ دادڕیم كرد هه ر سه ركه و توو بن.\nكاك حه‌سه‌ن پاش سڵاو\nهیچ له‌وه نكوڵی ناكرێ كه به‌ڕێزتان زمان ناسن. به‌ڵام نازانم ده‌زانی یا نا به‌ڕه‌سمی ناساندنی یه‌كێ له دیالێكته‌كان ته‌نها پێویستی به بڕیارێكی سیاسیه. واته زۆرێك له‌و زاراوانه‌ی زمانی كوردی خۆمان هه‌موو بنه‌ماكانی به زمانبونیان تیا ئاماده‌یه. جا دره‌نگو زوو كه‌وتوه.\nئه‌من به‌ش به حاڵی خۆم زۆر خوشحاڵم ده‌رفه‌تێکی ئاوا ڕه‌خساوه له مه‌ڕ ئه‌و باسه گرینگه ئاڵوگۆڕی بیر و ڕا بکرێ. به‌ڕێز هاوار له نووسینه‌که‌ی دا هێندێک بابه‌تی ورووژاندووه که پێویستییان به لێدوان و له سه‌ر ڕۆیشتنی زیاتره. به‌رله‌هه‌موو شت ئه‌من نه گوتوومه و نه نووسیومه " پاڵی لێ ده‌ینه‌وه و بی لامانێ بی گه‌نخێنین" ئه‌گه‌ر پێم وابووبا، چ حه‌وجێی ده‌کرد له‌و باره‌یه‌وه بنووسم. سه‌باره‌ت به سته‌ندارد کردنی شێوازێک یان به‌و جۆره‌ی که باس کراوه سه‌پاندنی شێوازێک به سه‌ر شێوازه‌کانی دی دا به بڕیاری سیاسی، نه‌ک هه‌ر گێره‌وکێشه‌ی زمانی که‌م نابێته‌وه، به‌ڵکوو ده‌بێته بوارێکی نوێ بۆ ساز کردنی کێشه‌ی لابه‌لا.ئه‌وه هیچ فڕی به " ژێستی پۆست مۆدێرن گرتن" یا " سه‌له‌فی " بوونه‌وه نییه. ئه‌مڕۆ بمانه‌وێ و نه‌ماونه‌وێ له سایه‌ی شۆڕشی تێکنۆلۆژیک دا، سه‌ڕه‌ڕای ئه‌وه‌ی نه‌ته‌وه‌ی کورد به گشتی ده‌سته‌ڵاتی به سه‌ر دیاری کردنی چاره‌نووسی خۆیدا نییه ، به‌ڵام که‌م تا زۆر به‌شێک له ئه‌فرادی ئه‌و نه‌ته‌وه‌یه ده‌ستیان وه ئامرازه‌کانی ڕاگه‌یاندن ڕا ده‌گا. ئه‌گه‌ر تا چه‌ند ساڵ له‌وه پێش ئاخێوه‌رانی هه‌ورامی هه‌ر ده‌گه‌ڕانه‌وه سه‌ر ئه‌ده‌بییاتی کۆنینه و پاڵدانه‌وه به شێعره‌کانی "مه‌وله‌وی تاوگۆزی" ئێستا به‌و زمانه ده‌توانن تیاتر پێشکێش بکه‌ن و ده‌کارهێنانی هه‌ورامی له هه‌موو بوارێکدا به تاقی بکه‌نه‌وه.\nله ڕاستیدا بانگه‌وازی" زمانی یه‌کگرتوو" - داوخوازێک که له‌گه‌ڵ ڕاستییه‌کانی کوردی ئاخێوه‌ران یه‌ک ناگرێته‌وه - دان ،چه‌ت تێخستن و سست کردنی ڕه‌وت و پێواژۆی گه‌شه کردنی شێوازه‌کانی کوردی یه و هیچ پێداویستی ده‌ستبه‌جێش بۆ هه‌بوونی تاکه زمانێکی ڕه‌سمیی کوردی نییه، چونکوو ئێستا زمانی کوردی وه‌کوو زمانێکی ده‌وڵه‌تی به ڕه‌سمی ناسراوه. کاک هاوار ڕاست ده‌کا تێکه و لێکه‌یی هه‌یه، به‌ڵام ئه‌و تێکه‌و لێکه‌یی یه به داسه‌پاندنی شێوازێک به‌سه‌ر ئه‌وانیدیدا به پێی بڕیاری سیاسی چاره سه‌رناکرێ.\nوابزانم ئێستا ئه‌و که‌سانه‌ی له کوردستانی عێراق به شێوازی کوردیی نێوه‌ڕاست ده‌نووسن و بڵاو ده‌که‌نه‌وه هیچ ته‌گه‌ر و به‌رهه‌ڵستێکیان له به‌ر نییه، ده کرێ هه‌روا به‌رده‌وام بن و له هه‌مانکاتدا ڕێگه‌یه‌کیش ببیننه‌وه بۆ ئه‌وه‌ی به‌رهه‌مه‌کانیان له ناوچه‌ی " غه‌یری سۆران" یش خوێنه‌ره‌وه په‌یدا کا. پێویست ناکا داوخوازی پێشخستنی زیاتری شێوازێک له سه‌رحیسابی جوێ کردنه‌وه و یان ده په‌راوێز خستنی شێوازه‌کانی دی بێ. با ئه‌وانیش بنووسن و زمانه‌که‌یان ده‌کار بکه‌ن و پێشی بخه‌ن. ته‌نیا له که‌شوهه‌وایه‌کی کراوه و به دوور له زه‌بروزه‌نگی سیاسی و داسه‌پاندن دایه که ئاخێوه‌ران و به‌کارهێنه‌رانی هه‌موو شێوازه‌کانی کوردی هه‌ستی پێوه‌ندیی ناوکۆییان پته‌وتر ده‌بێ و به ڕێز گرتن له جیاوازییه‌کانی زمانی و سه‌لماندی  ئازادیی نووسین و په‌روه‌رده به هه‌موو شێوازه‌کان ، با هه‌موو لایه‌ک تێبکۆشن بۆ ده‌وڵه‌مه‌ند کردنی زمان و کولتووری کوردی. له‌وباره‌یه‌وه دیسان قسه‌م پێیه !\nPosted by Ruwange --- ڕوانگه at 8:19 PM 0 comments Links to this post\nله ڕێکه‌وتی 20-4-2008داداواکارییه‌ک به واژۆی 53 نووسه‌ر و چالاکی بواری ئه‌ده‌بی و ڕۆژنامه‌نووسی بڵاوبووه‌ته‌وه که تێیدا داوا له ده‌سه‌ڵاتدارانی باشووری کوردستان ده‌کرێت کرمانجیی خواروو به زمانی فه‌رمیی ئه‌و به‌شه‌ی کوردستان بناسێندرێت. به دوای بڵاوبوونه‌وه‌ی ئه‌م داواکارییه هێندێک له ئاخێوه‌رانی کرمانجیی سه‌روو کاردانه‌وه‌یه‌کی تووندیان نیشان دا و به کرده‌وه دوو به‌ره‌ی دژ به یه‌کتر شکڵیان گرت و وێده‌چێت ئه‌م باسه به‌م زووانه کۆتایی پێ نه‌یه‌ت. له هه‌مان کاتدا چه‌ند زمانناس و زمانزانی کوردیش له چه‌ند ڕوونکردنه‌وه‌ی جیاوازدا بۆچوونی خۆیان له‌سه‌ر ئه‌م بابه‌ته گرنگه بڵاو کردووه‌ته‌وه. لێره‌دا هه‌وڵ ده‌ده‌م به کورتی کۆمه‌ڵێک سه‌رنجی خۆم له‌م باره‌وه بخه‌مه ڕوو و هیوادارم به نۆره‌ی خۆم هانده‌ر و رێگاخۆشکه‌ری باسێکی وردی زانستییانه و به‌رپرسیارانه بم له‌سه‌ر یه‌کێک له گرنگترین نیشانه‌کانی ناسنامه‌ی کوردبوون واتا زمانی کوردی.\n13) باسی زمان و سیاسه‌تی زمانی و کولتووری پێویستی به شاره‌زایی و زمانێکی تێکنیکی و پسپۆڕانه هه‌یه، زمانێک که دوور بێت له تووندی و بێڕێزی. هه‌وڵدان بۆ وه‌ڕێخستنی باسی زانستی و زمانناسانه ئه‌رکێکی ئینسانی و کوردانه‌یه\nPosted by Ruwange --- ڕوانگه at 11:26 PM 0 comments Links to this post\n- حه‌زده‌كه‌م ئاماژه به‌وه بكه‌م كه ئێمه له (كۆڕی زانیاری یان ئه‌كادیمی كوردی) دوو زمانه‌وانمان هه‌یه كه ئه‌وانیش تایبه‌تن به ڕێزمان، یه‌ك زمانه‌وانی تایبه‌ت به زمانی كۆمه‌ڵایه‌تی یان زانستی سیاسی نییه، له كوردستان كێشه‌كه مه‌عریفه‌یه، ئه‌زموون نییه، بۆیه تا به‌وشێوه‌یه بین ئارگومێنتی باش له‌سه‌ر زمان ناكرێت، سه‌یره هه‌رلایه‌ك مه‌شروع بوون و په‌سه‌ندبوون بۆ خۆی ده‌بات و ئه‌ویتر ده‌سڕێته‌وه، كه ئه‌مه مافی لایه‌ك له‌سه‌ر حسابی لاكه‌ی تر ده‌خورێت.\nhttp://www.asoxandan.comئه‌م بابه‌ته له ڕۆژنامه‌ی ئاسۆ وه‌رگیراوه\nزۆربه‌ی زمانه زیندووه‌کان فره سته‌ندارد وفره نا...\nدمه‌ته‌قه له گه‌ڵ خوێنه‌ره‌وه‌یه‌ک که ناوی خۆی ...\nسه‌باره‌ت به چاوپێکه‌وتن له گه‌ڵ "هاوڵاتی" به‌ڕێ...\nچاپکرانه‌وه‌ی ژماره‌کانی گۆواری نیشتمان بڵاوکه‌ر...\nتێبینی هێندێک له‌و به‌ڕێزانه‌ی له ماڵپه‌ڕی "ڕێنێس...\nهه‌ڵوێستی 53 نه‌فه‌ر و چاره‌نووسی زمانی نه‌ته‌وه‌ی...\nبه‌هرۆز شوجاعی: دروستكردنی زمانی ستاندارد هه‌ره‌سی...\nپشتیوانی له پێشنیاری " به فه‌رمی کردنی کرمانجیی ...


هەوڵەکان بەردەوامن بۆ دۆزینەوەی ڤاکسینی کۆرۆنا\nدەزگای تەندروستی و دەرمان لە یەکێتی ئەوروپا وەها پێشبینی دەکات لە چەند مانگی داهاتوودا دەرمانی چارەسەر کردنی پەتای کۆرۆنا بکەوێتە بەردەست.\nئەم دەزگا تایبەتمەندەی یەکێتی ئەوروپاش دەڵێت لە سەرەتاکانی ساڵی 2021دا یەکێک لەو ڤاکسینانە پەسەند دەکرێت.\nدکتۆر مارکۆ کاڤالیری، سەرۆکی بەشی ڤاکسینەکان لە دەزگای تەندروستی و دەرمانی ئەوروپا دەڵێت، دەشێت بەر لە هاتنی وەرزی هاوین، دەرمانەکانی پەتای کۆرۆنا پەسەند بکرێن و ئاماژەی بە تاقیکردنەوەکانیش داوە، وەک دەڵێت " بەرەنجامە بەراییەکانی بەکارهێنانی ڤاکسینی ڕیمیدسفیر، نیشانیدەدەن چاکبوونەوە لە پەتاکە خێراتر دەکات، بەڵام هێشتاش پێویستە تاقیکردنەوەی زیاتر بکرێن بۆ دڵنیابوون لە کاریگەرییەکانی ئەم ڤاکسینە.\nلەگەڵ ئەوەشدا پەرەپێدانی ڤاکسین چەند ساڵێکی پێدەوێت، بەڵام کاڤالێری دەڵێت، ئەگەر کاریگەرییەکانی هەندێک لە دەرمانەکانی تاقیکردنەوەیان لەسەر کراوە، سەلمێندران، ئەوا لە سەرەتای ساڵی ئایندەدا ڕێگە بە بەکارهێنانیان دەدرێت.\nدکتۆر کاڤالێری ئاگاهیش دەدات کە دەشێت دواکەوتن لەو پرۆسەیەشدا ڕووبدات، وەک دەڵێت " پێشبینیش دەکرێت ئەگەر هەموو شتێک بەپێی پلانەکان بەڕێوچوون، ئەوا پەسەندکردنی ڤاکسینەکان بکەوێتە دوای یەک ساڵ."\nزیاتر لە 140 سەرۆکی وڵات و پسپۆڕانی تەندروستی، لەوانە؛ سەرۆکی ئافریکای باشور و سەرەک وەزیری پاکستان و جۆسیف سگێتلیز، خاوەنی خەڵاتی نۆبڵ، ڕۆژی پێنجشەممە بانگەوازێکیان بڵاوکردۆتەوە و تیایدا داوا دەکەن هەموو وڵاتانی جیهان یەکگرتوو بن لەسەر "ڤاکسینی گەل" دژی پەتای کۆرۆنا، بۆ دابینکردنی چارەسەرکردن و هەروەها ڤاکسینیش بە خۆڕایی بۆ هەموو ئەوانەی لە سەرانسەری جیهاندا پێویستیان پێیەتی.\nلە ئێستادا نزیکەی 10 ڤاکسین هەن کە لە چین و بەریتانیا و ئەڵمانیا و ئەمریکادا تاقیکردنەوەیان لەسەر دەکرێت.\nڕێکخراوی تەندروستی جیهانی، وەهای مەزەندە دەکات دۆزینەوەی ڤاکسینێکی کاریگەر بۆ پەتای کۆرۆنا، 12 تا 18 مانگی دەوێت.


گرعرێز؛نارنجۆکێک بە مێرد منداڵێک تەقییەوە و گیانی لەدەستدا – chawyxelk.org\nگرعرێز؛نارنجۆکێک بە مێرد منداڵێک تەقییەوە و گیانی لەدەستدا\nسەرلەبەیانی ئەمڕۆ یەکشەممە ڕێکەوتی ٢٧ـی حوزەیرانی ٢٠٢١، لە سنووری ناحیەی گرعزێر لە باشووری چیایی شنگال نارنجۆکێک بە مێرد منداڵێکدا تەقییەوە و بەم هۆیەوە گیانی لەدەستدا.\nبەپێی زانیارییەکانی ماڵپەڕی چاوی خەڵک ئەم مێرد منداڵە ناوی (سەلمان سەبری خەلیل)ە و تەمەنی نزیکەی ١٤ ساڵە و کاری شوانی دەکرد. دوای چەند ساڵێک لە ئاوارەبوون و نزیکەی چەند مانگێکە لەگەڵ خێزانەکەی گەڕاوەتەوە گوندی عزێر لە سنووری ناحیەی گرعزێر لە باشووری چیایی شنگال.\nلەم بارەیەوە خودێدا حەسەن بەڕێوەبەری ناحیەی گرعزێر تایبەت بە “چاوی خەڵک”ی ڕایگەیاند “لە نزیک دارستانێکی بچووک لە گوندی عزێر سەر بە ناحیەی گرعزێر بەیانی ئەمڕۆ نارنجۆکێک کە لە پاشماوەکانی تیرۆرستانی داعشە بە کەسێکدا تەقییەوە کە منداڵێکی ١٤ ساڵان بوو، لەبەر سەختی برینەکەی ڕەوانەی نەخۆشخانەی قەزای تەلەعفەر کرا بەڵام هەر زوو گیانی لەدەستدا و لەئێستاشدا تەرمەکەی لە پزیشکی دادوەری یە لە مووسڵ“.\nسەبارەت بە بوونی ڕێکخراوی مین هەڵگرتنەوە لەناوچەکەدا بەڕێوبەری ناحیەی گرعرێز ووتی “ڕێکخراوی تایبەت بە نەهێشتنی پاشماوەکانی جەنگ لەم سنوورە هەن بەڵام بەڕاستی زۆر کەمتر خەمن و کاری خۆی وەکو پێویست ناکەن بۆیە خەڵکی سڤیل دەبنە قوربانی”\nتیرۆرستانی داعش لە کاتی هێرشی خۆیدا بۆ سەر قەزای شنگال و ناحیەی گرعزێر لە ڕۆژئاوای پارێزگای نەینەوا لە سێی تەباخی ساڵی 2014 زۆربەی ناوچەکەی بۆمب ڕێژ کردووە و بەم هۆیەشەوە پاش ڕزگارکردنی ئەو ناوچانە ژمارەیەکی زۆری هاوڵاتیانی دەڤەرەکە بوونەوە قوربانی بۆمبە چێندراوەکان.


Home›هەواڵ›کوردستان›مەکتەبی سیاسی یەکێتی پەیامێک بەبۆنەی یادی سێ ساڵەی کۆچی دوایی مام جەلال بڵاودەکاتەوە\nمەکتەبی سیاسی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بەبۆنەی یادی سێ ساڵەی کۆچی دوایی مام جەلال پەیامێکی بڵاوکردەوە کە تیایدا رایگەیاندووە: “سەرۆك مام جەلال لە ماوەی زیاتر لە نیو سەدە بێوچان، خەباتی ھەمەلایەنەی كرد بۆ سەڵماندن و بەدیهێنانی مافە ڕەوا نەتەوەیی و دیموكراسیەكانی گەلی كورد و پیادەكردنی بژاردەی دیموكراسی و دادپەروەری و پێكەوە ژیان لە عێراقی فرە پێكهاتەدا”.\nسێ ساڵ لەمەوبەر و لە پایزێكی وەك ئەمرۆدا، گەلی كوردستان و سەرجەم عیراقییەكان، پرۆسەی دیموكراسی و ئاشتی و پێكەوەژیان لەوڵاتەکەمان ڕابەرێكی هەڵكەوتوو، تێكۆشەر و پێشمەرگەی زیاتر لە نیو سەدە خەباتی ڕزگاریخوازی و دیموكراسیان لە دەست دا ،عیراقی دیموكرات و فیدرالیش یەكەمین سەركۆماری هەڵبژێراوی گەلپەسەندی بەرەو كاروانی جاودیدانی و نەمری بەرێكرد.\nلە رێكەوتی (3/10/2017) دڵە گەورە و میهرەبانەكەی سەرۆك مام جەلال ڕابەری شۆڕشی نوێ و سكرتێری گشتی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان لە وڵاتی ئەڵمانیا، لە وێستگەی چارەسەری و پشوی جەنگاوەرێكی ماندوونەناس، لە لێدانکەوت و بۆ یەكجاری ماڵئاوایی لێکردین.\nكۆچی دوایی سەرۆك مام جەلال، سەرانسەر كوردستان بەهەموو بەشەكانی و گەلانی عێراق و بگرە تێكرای ئازادیخواز و دیموكراسیخواز و ئاشتیخوازانی دونیای خەمبار و نیگەران كرد.\nسەرۆك مام جەلال لە ماوەی زیاتر لە نیو سەدە بێوچان، خەباتی ھەمەلایەنەی كرد بۆ سەڵماندن و بەدیهێنانی مافە ڕەوا نەتەوەیی و دیموكراسیەكانی گەلی كورد و پیادەكردنی بژاردەی دیموكراسی و دادپەروەری و پێكەوە ژیان لە عێراقی فرە پێكهاتەدا.\nلە شۆڕش و بزوتنەوەی پێشمەرگایەتیدا ، مام جەلال نموونەی گەورە و باڵای ڕابەری شۆڕشگێر و وردبین و ورەبەرز و پتەو بوو. ئەزموونی كەڵەكەبووی مام جەلال لەم کایەدا هەر لە قۆناغی سەختی دەستپێكی شۆڕش تا داستان و نەبەردییەكان بۆ دانوستاندنی سیاسیی و دیبلۆماسی و دواجاریش بەرەنگاربوونەوەی مەرگەساتەکانی بەسەر گەلەکەمان ھات و گۆڕینی بەرەو رێی ھەڵسانەوە و ڕاپەرینی بەهاری (1991) و قۆناغەكانی کوردستانی رزگار ، ئەزموونێكە ناوازە و دەگمەن. لەھەمووشیانا خاوەن ئاکار و رەوشتی بەرزی نیشتمانیی و نەتەوەیی بوو، مام بوو.\nلە خەباتی دیپلۆماتیدا، وێنەی مام جەلال لە مێژووی كوردایەتی ھاوچەرخ و هەتا خەباتی ئازادیخوازانەی گەلانی ناوچەكەشدا دەگمەنە.پەیوەندییەكانی لە ئاستی میللەتانی رۆژھەڵات و دونیای عەرەبی و ئاسیا و رۆژئاوادا، بنەغای پتەوی ئەو دەستكەوتە دیپلۆماتیانە بوون کە رەوایی و رەسەنایەتی مەسەلەی کوردی لە رۆژھەڵاتی ناوەڕاست دووپات دەکردەوە.\nگەلانی ستەمدیدەی عێراق\nتێکۆشانی سیاسیی و شۆڕشگێری سەرۆک مام جەلال ھەمیشە لەسەر دینگەی پتەوی دیموکراتیزەکردنی وڵات و مسۆگەرکردنی ویستە نەتەوەییەکانی گەلی کورد بیناکرابوو بۆیە سەرەنجام ھەر ئەو نەخشە رێگا دیموکراتییە فرەییە سەرکەوت کە نەخشە رێگای عێراقێکی دیموکرات و فیدڕاڵیی بوو.\nلە دوا وێستگەی ژیانی سیاسییشیدا سەرۆك مام جەلال لە پێگەی پارێزەری دەستوورەوە لە پێناوی نزیك كردنەوەی لایەنە سیاسییەکان و پێكهاتەكان و چەسپاندنی سازان و تەبایی لە نێوانیاندا، هەموو هەولێكی دا و هەمیشە خاڵی كۆكەرەو و ڕاگرتنی هاوسەنگی بوو، هەر بۆیە بە (سەمام ئەمان)ی عێراق ناوزەد كرا.\nگەلی کوردستانی سەرتاسەر\nنەخشە رێگەی وڵاتێكی دیموكرات و فیدرال كە مافە نەتەوەییەكانی كوردی لە عێراق تێدا مسۆگەر کرا ، بووە نموونەی شایان بۆ سەرتاسەری كوردستانی كە ئیلهامبەخشی بەشەكانی تری كوردستانیش بێت لە خەباتی دیموكراسی و ئاشتیخوازی و مافخوازیاندا. بەمەش ، لە پاڵ پشتیوانی لە مێژینەی لە خەباتی سەرتاسەری گەلەكەمان، رەهەندی كوردستانیی بەكرداری سەرۆك مام جەلال چاكترو بەرچاوتر درەوشایەوە.\nهەڤاڵانی یەكێتی، پێشمەرگە قارەمانەكانی رێبازی ئاوەدانی مام جەلال، تێكۆشەرانی ژنان و لاوان و بیررۆشنانی رێگای ئازادی بیرورا و رێگای مافی چارەنووس ئەمڕۆ لە هەموو رۆژێك زیاتر یەكێتیەكەمان، گەلەكەمان و رێبازی دیموكراسی ناوچەكەش، پێویستی بە حیكمەت و ئەزموون و دونیابینی سەرۆك مام جەلالە، دونیابینییەك كە كەلتورێكی سیاسی و میراتێكی شۆرشگێرانەی دەوڵەمەندە و هەموو لایەك دەتوانن دەرس و وانەی لێ وەر بگرن. بەڵام بۆ یەكێتییەكان ماف و ئەركێكی سەنگینی یەكێتیانە، كوردستانیانەو دیموكراتیانەیە كە پێوەی پەیوەست بن و لەسەری بڕۆن و بگرە دەوڵەمەنتریشی بكەن.\nسەركردایەتی نوێی یەكێتیش لە دوای كۆنگرەی نوێبوونەوەوە وەفاداری ئەو رێباز و ڕێگا ئاوەدانەیە كە سەرۆك مام جەلال نەخشەی بۆ كێشاوە. بۆیە جێی خۆیەتی لەم یادەدا بەڵێنی یەكێتیانە دووپات بكەینەوە كە فەلسەفەی مام جەلال قبلەنمای خەباتمان بێت،\nڕێ و رێبازی مام و هەموو شەهیدان و تێكۆشەرانی یەكێتی هەمیشە ئاوەدان و درێژەی دەبێت تا بەدیهێنانی هەموو ئاوات و ئامانجە نەتەوەیی و دیموكراسیەكانی گەلی كوردستان.\nسڵاو لە رۆحی پاكی ڕابەر و سەرۆكی مێژووییمان مام جەلال\nنەمری بۆ هەموو شەهیدانی یەكێتی و گەلی كوردستان


زایینی: ٠٨-٠٢-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٥/١١/٢٠ - ١٧:٥٠ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nکوردستان میدیا: دایە "ڕەعنا محەممەد ئەمینی" دایکی شەهیدێکی ڕێگای ڕزگاریی کوردستان، لە شاری سەقز کۆچی دوایی کرد.\nبەپێی هەواڵی گەیشتوو بە ماڵپەڕی کوردستان میدیا، ڕۆژی دووشەممە ڕێکەوتی ١٨ی ڕێبەندانی ١٣٩٥ی هەتاوی، دایە "ڕەعنا محەممەد ئەمینی" دایکی شەهید "ئەحمەد کەریم‌نیا" ناسراو بە "ئەحمەد تەمۆغەیی" ماڵئاویی لە ژیان کرد.\nدایە ڕەعنا ڕێکەوتی ١ی ڕەزبەری ساڵی ١٣٠٥ی هەتاوی لەدایک بووە و ناوبراو کەسێکی نیشتمانپەروەر و جێگای متمانەی خەڵکی ناوچەکە بوو.\nتەرمی دایە ڕەعنا لە نێو ئاپۆرای خەڵکی ناوچەکەدا لەگۆڕستانی گشتیی گوندی "ئایچی"ی سەر بە شاری سەقز بەخاک سپێردرا.\nشەهید "ئەحمەد کەریم‌نیا" ناسراو بە "ئەحمەد تەمۆغەیی" ساڵی ١٣٣٧ی هەتاوی لە گوندی "تەمۆغە"ی سەقز لەدایک بووە و ناوبراو فەرماندەلکی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران بوو، کە لە ڕێکەوتی ١ی خاکەلێوەی ١٣٦٤ی هەتاوی، لە "نەرمەڵاس" لە شەڕێکی نەخوازراودا شەهیدبوو.\nحیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران پرسە و سەرەخۆشی لە بنەماڵە، خزم و کەسوکاری ناوبراو دەکات و خۆی بە شەریکی خەمیان دەزانێت.


ڤیدا قادری: له منداڵییه‌وه عاشقی چیرۆك و رۆمانم – Knwe.org\nسەرەکی » ئەدەب - سێبەر و سایە » ڤیدا قادری: له منداڵییه‌وه عاشقی چیرۆك و رۆمانم\nڤیدا قادری: له منداڵییه‌وه عاشقی چیرۆك و رۆمانم\nڤیدا قادری خه‌ڵكی شاری سنه‌یه، له گه‌رمه‌ی جه‌نگی هه‌شت ساڵه‌ی عیراق- ئێراندا له‌ناو راكه‌ڕاك و شار و دێكردن و په‌نا بۆ ژێرزه‌مین بردن له ترسی فڕۆكه جه‌نگییه‌كان له دایك بووه. هه‌ر له سنه‌ش گه‌شه‌ی كردووه و قۆناغه‌كانی خوێندنی بڕیوه و له زانكۆ قوتابی به‌شی ژمێریاری بووه كه خۆشه‌ویستی و شووكردنێكی ناوه‌خت له خوێندنی دابڕیوه و نه‌یتوانیوه زانكۆ ته‌واو بكات، دوای دابڕانێكی زۆر ئێستا له سنه خوێندكاری به‌شی وه‌رگێڕانی زمانی ئینگلیزییه.\nڤیدا ژنێكی چیرۆكنووسه و حیكایه‌تی چیرۆكنووسییه‌كه‌شی ده‌گه‌ڕێته بۆ سه‌رده‌می منداڵی و هه‌رزه‌كاری. دواتر به هاندانی خوشكێكی شیعری نووسیوه. پاشان له‌به‌ر خۆشه‌ویستییه‌ك كه بۆ هه‌ندێك له رۆمانه‌كانی هه‌بووه بڕیاریداوه ده‌ست بۆ وه‌رگێڕان ببات و كتێبه دڵخوازه‌كانی خۆی وه‌ربگێڕێت سه‌ر زمانی كوردی. یه‌كه‌م كاری وه‌رگێڕانی بڵاوكراوه‌ی رۆمانی (زۆر تایبه‌ت)ی (عه‌بباسی مه‌عروفی)یه كه له لایه‌ن ده‌زگای رۆشنبیری ئه‌ندێشه‌وه چاپ و بڵاوكراوه‌ته‌وه. دواتر رۆمانی تواوه‌ی عه‌بباسی مه‌عروفی و نامه عاشقانه‌كانی نیما یوشیج و له‌م دواییانه‌شدا كۆمه‌ڵه‌چیرۆكێكی خالید ره‌سوڵپووری وه‌رگێڕاوه و بڵاوی كردوونه‌ته‌وه. خالید ره‌سوڵپوور پێشنیازی كردووه ده‌ست بكاته‌وه به نووسینی چیرۆك، بۆیه دوای ساڵانێكی زۆر دووباره ده‌ستی كردۆته‌وه به چیرۆكنووسین، ئێستا كۆمه‌ڵه‌چیرۆكێكی ئاماده‌ی چاپه كه به‌م زوانه چاپ ده‌بێت. بۆ ئه‌وه‌ی به وردی ئه‌م حیكایه‌تانه‌مان بۆ بگێڕێته‌وه كۆمه‌ڵێ پرسیارم ئاڕاسته‌كرد و ئه‌م گفتوگۆیه‌ی لێ ده‌رچوو كه به دوو به‌ش ده‌یخوێننه‌وه.\n*له پۆلی حه‌وت یان هه‌شت چیرۆكت نووسیوه و بۆ هاوپۆله‌كانی خۆتت خوێندۆته‌وه، كه‌واته هه‌ر زوو چیرۆك لای تۆ خۆشه‌ویست بووه، كاتێ گه‌ڵاڵه‌ی چیرۆكێكت له مێشكدایه و ده‌یهێنی و ده‌یبه‌ی هه‌ست به‌چی ده‌كه‌ی؟ ئه‌ی كاتێ چیرۆكه‌كه ده‌نووسیت و خاڵی كۆتایی داده‌نێی هه‌ست به چی ده‌كه‌ی؟\n-هه‌ر له منداڵییه‌وه كه به چیرۆك و رۆمان ئاشنا بووم خولیای گێڕانه‌وه له مندا دروست بوو هه‌ر ئه‌وه‌ش وای كرد به لاسایی ئه‌و رۆمانانه‌ی ده‌مخوێندنه‌وه ده‌ست بكه‌م به نووسین و گێڕانه‌وه و ده‌فته‌ری چیرۆكه‌كانم له قوتابخانه‌كه‌مان ده‌ست به ده‌ست بگه‌ڕێت و هاوپۆله‌كانم بیخوێننه‌وه. دواتر كه به شێوه‌یه‌كی جیدی ده‌ستم كرد به نووسینی ئه‌و چیرۆكانه‌ی له‌ناو هزرمدا گه‌ڵاڵه ده‌بوون هه‌ستم به‌وه ده‌كرد كه شتێك له مندایه و پێویسته بینووسم. به‌ڵام كه خاڵی كۆتایی داده‌نێم هێشتا هه‌ست ده‌كه‌م ئه‌وه‌ی پێویسته بیگێڕمه‌وه له هزرمدا ماوه‌ته‌وه و زۆربه‌ی كات له كاره‌كه‌م رازی نیم. زۆربه‌ی كاتیش ئه‌وه‌ی نووسراوه هه‌مان ئه‌و شته نییه وا بیرم لێی كردۆته‌وه و ویستوومه بینووسم. رێك ده‌ڵێی من نه‌منووسیوه و نووسینه‌كه خۆی خۆی نووسیوه‌ته‌وه. هه‌ر ئه‌وه‌ش تووشی سه‌رسووڕمانم ده‌كات.\n*هه‌ر له‌و سه‌ره‌تایه‌دا به هۆی سه‌رزه‌نشتی مامۆستاكه‌ته‌وه له چیرۆك تۆرایت و لێی ساردبوویته‌وه، چۆن توانیت به‌سه‌ر ئه‌و تۆران و ساردبوونه‌ویه‌دا زاڵ بیت و به گوڕێكی تره‌وه ده‌ست بە چیرۆكنووسین بكه‌یته‌وه؟\n-من ماوه‌یه‌كی زۆر دوای سه‌رزه‌نشتی مامۆستاكه‌م نه‌مده‌وێرا ده‌ست بۆ نووسینی چیرۆك ببه‌م. ته‌نانه‌ت وام لێهات هه‌ر گێڕانه‌وه‌م له‌بیر چووبووه‌وه. به‌ڵام شتێك له مندا بوو كه ده‌بوایه بمنووسیایه و هه‌ر ئه‌وه‌ش وای كرد هه‌وڵی نووسینی شیعر بده‌م. هاوڕێیه‌كی چیرۆكنووسم جارێكیان گوتی زمانی شیعره‌كانت زیاتر له گێڕانه‌وه ده‌چن تا شیعر، بۆچی چیرۆك تاقی ناكه‌یته‌وه؟ من ده‌ستم كرد به نووسینی چیرۆك و پیشانم دا و به خوێندنه‌وه‌ی چیرۆكه‌كه‌م گوتی تۆ چیرۆكنووسی بۆچی خۆتت به شیعرنووسینه‌وه سه‌رقاڵ كردووه؟ هه‌ر ئه‌و قسه‌یه وای كرد جیدیتر بم و هه‌وڵ بده‌م خۆم فێری گێڕانه‌وه بكه‌مه‌وه.\n*پاش چیرۆك رووت له شیعر كردووه، ئه‌مه‌ش پێچه‌وانه‌ی هه‌ندێ نووسه‌ره كه له شیعره‌وه به‌ره‌و چیرۆكنووسین یان رۆماننووسین ده‌چن، بۆچی لای تۆ وا ده‌ستی پێكرد؟ وه‌كو خۆتان ده‌ڵێن ئه‌وه‌نده (ئیحساساتی) بووی چیرۆك دادی نه‌دای بۆیه په‌نات بۆ شیعر برد؟\n-وه‌ك وتم هه‌ر له منداڵییه‌وه عاشقی چیرۆك و رۆمان بووم و به‌رده‌وام ده‌مخوێنده‌وه. زۆرێك له رۆمانه جیهانییه‌كانم له ته‌مه‌نێكی كه‌مدا خوێندبووه‌وه و هه‌ر ئه‌وه وایكردبوو حه‌زێكی زۆرم بۆ گێڕانه‌وه هه‌بێ. له ماوه‌یه‌كی كورتدا پێم وابوو شیعر زیاتر ده‌توانێ هه‌سته‌كانم ده‌رببڕێت چونكه پێم وابوو چوارچێوه و قاڵبێكی تایبه‌تی ناوێت به‌تایبه‌ت شیعره نوێیه‌كان. له‌ڕاستیشدا نووسینی په‌خشان كارێكی قورستره. من هه‌ست ده‌كه‌م هه‌ر ئه‌وه‌ش وایكردووه زۆربه‌ی نووسه‌ران خۆیان له قه‌ره‌ی چیرۆك ناده‌ن چونكه هه‌ر لادانێك له چوارچێوه‌ی چیرۆكدا خێرا كه‌شف ده‌كرێت و خوێنه‌ر پێی ده‌زانێت، به‌ڵام شیعر وا نییه و زوو خۆی به ده‌سته‌وه ده‌دات. ئه‌گه‌رچی شیعر له ڕۆحه‌وه نزیكتره.\n*ده‌توانی ئه‌و ساتانه وه‌سف بكه‌یت كه تۆ له نێوان چیرۆك و شیعردا جۆلانه‌ت ده‌كرد و نه‌تده‌زانی به ته‌واوی عاشقی كامیانی؟ كامیل وته‌نی ئه‌و چوون و نه‌چوونه چۆن بوو؟\n-من عاشقی هه‌ردووكیانم و هه‌رگیز له نێوان دووڕێیاندا نه‌بووم به‌ڵكو ماوه‌یه‌ك خۆمم له شیعردا بینیوه‌ته‌وه و دواتر كاتێ بینیومه توانای گێڕانه‌وه‌م باشتره بڕیارم داوه خۆم بۆ یه‌كێكیان ته‌رخان بكه‌م و ئه‌ویش گێڕانه‌وه‌یه.\n*جارێكی تر ئه‌و عه‌شقه‌ی له مناڵی و نه‌وجه‌وانیدا بۆ رۆمانت هه‌بوو سه‌رهه‌ڵده‌داته‌وه و ئه‌مجاره له جیاتی ئه‌وه‌ی ته‌نیا رۆمان بخوێنیته‌وه، ده‌ته‌وێ رۆمان ته‌رجه‌مه بكه‌یت، ئه‌م خولیایه له كوێوه سه‌رچاوه‌ی گرتبوو؟ پێت وابوو ده‌ره‌قه‌تی ته‌رجه‌مه‌كردنی رۆمان دێیت یان ده‌ته‌ویست شه‌ڕی پێ بفرۆشیت؟\n-وه‌رگێڕان ژیانه‌وه‌یه‌كی تره له‌گه‌ڵ ده‌ق. كه ده‌ستی بۆ ده‌به‌ی له‌گه‌ڵ یه‌كه به یه‌كه‌ی وشه‌كان ده‌ژیت. كه‌ی حه‌زم كرد نووسینێك وه‌ربگێڕم؟ كاتێك «مرۆڤ و گه‌ڕان به دوای ماناكان»ی دكتۆر ڤیكتۆر فرانكلی جووله‌كه‌م خوێنده‌وه. من كاتێك ئه‌و كتێبه‌م خوێنده‌وه كه له بارودۆخێكی ده‌روونی ناله‌باردا بووم و كاریگه‌رییه‌كی ئێجگار سه‌یری له‌سه‌رم هه‌بوو. ئه‌وه وایكرد بڕیار بده‌م وه‌ریبگێڕم بۆ ئه‌وه‌ی هاوزمانه‌كانم وه‌كو من كه‌ڵكی لێ وه‌ربگرن. وه‌رم گێڕا به‌ڵام هه‌رگیز چاپم نه‌كرد چونكه یه‌كه‌م ئه‌زموونم بوو هه‌روه‌ها له زمانی دووهه‌مه‌وه وه‌رمگێڕابوو پێم وابوو شیاوی چاپكردن نییه. له‌ڕاستیدا وه‌رگێڕان بۆ من شه‌ڕفرۆشتن نه‌بوو به‌ڵكو ژیان بوو له‌گه‌ڵ وشه‌كان. هه‌وڵ بۆ ئافراندنێكی دووباره.\n*دوو رۆمانی عه‌بباسی مه‌عروفیت ته‌رجه‌مه كردووه بۆچی رۆمانی عه‌باسی مه‌عروفی؟ هه‌ست ناكه‌ی كاره‌كانی عه‌بیاسی مه‌عروفی قورسن؟ چۆن له شێوازی مه‌عروفی تێگه‌یشتووی؟\n-عه‌بیاسی مه‌عروفی یه‌كه‌م مامۆستای من بوو بۆ نووسینی چیرۆك. به شێوه‌یه‌كی ناڕاسته‌وخۆ و له ڕێگای كتێبی «ئه‌م لا و ئه‌و لای ده‌ق» یه‌كه‌م هه‌نگاوه‌كانم بۆ نووسینی چیرۆك به شێوه‌یه‌كی جیدی، نا. هه‌موو ڕۆمانه‌كانی و كورته‌چیرۆكه‌كانیم خوێندبووه‌وه. عاشقی رۆمانی سه‌مفۆنیای مردووانی بووم و بێ ئه‌وه‌ی بزانم وه‌رگێڕدراوه بۆ سه‌ر زمانی كوردی شانم دا به‌ری و ده‌ستم كرد به وه‌رگێڕانی، مانای چه‌ند وشه‌یه‌كم بۆ نه‌دۆزرایه‌وه ناچار په‌یوه‌ندیم به خۆیه‌وه كرد و مانای وشه‌كانم لێی پرسی و كاتێ زانی خه‌ریكی وه‌گێڕانی سه‌مفۆنیای مردووان ئاگاداری كردمه‌وه كه له كوردستان چاپ بووه و پێشنیازی كرد زۆر تایبه‌ت وه‌ربگێڕمه‌وه و من هه‌ر ئه‌و شه‌وه ده‌ستم كرد به وه‌رگێڕانی زۆر تایبه‌ت. راسته كاره‌كانی مه‌عروفی تا راده‌یه‌ك قورسن و به‌رده‌وام كات تێیاندا له هاتوچوودایه به‌ڵام من عاشقی ئه‌و شێوازه نووسینه‌م. زۆر به ئاسانی له هه‌سته‌كانی تێده‌گه‌م و پێم وایه تا راده‌یه‌ك توانیومه هه‌ستی نووسه‌ر بگوازمه‌وه. مه‌عروفی له ته‌كنینكی لێشاوی زه‌ین كه‌ڵك وه‌رده‌گرێت و من كه نوقمی ئه‌و دنیا زه‌ینییه ده‌بم هه‌ندێ جار خۆیشمم بۆ نادۆزرێته‌وه. كاره‌كانی پڕن له هه‌ست، له بۆن، له ده‌نگ، له تام، له مۆسیقا.\n*دوای وه‌رگێڕانی هه‌ندێ رۆمان و كتێب لای عه‌تای نه‌هایی ده‌چیته كۆڕی چیرۆكنووسین و ده‌گه‌ڕێیته‌وه بۆ عه‌شقی یه‌كه‌مت و ده‌ست ده‌كه‌یته‌وه به چیرۆكنووسین، ئه‌م خولیایه چۆن خۆی زاڵ كرده‌وه؟ بۆچی؟\n-مامۆستا عه‌تا نه‌هایی یه‌كێك له‌و كه‌سه ده‌گمه‌نانه‌یه كه له قووڵایی دڵمه‌وه خۆشم ده‌وێت. به‌ڕێزیم له ڕێگای گره‌وی به‌ختی هه‌ڵاڵه و گۆڵی شۆڕان و باڵنده‌كانی ده‌م با و ئه‌و باڵنده برینداره‌ی كه من بووم ناسی. دواتر چه‌ند چیرۆكێكی من له رامان و هه‌ندێ گۆڤاری دیكه بڵاو بوونه‌وه و مامۆستا تا راده‌یه‌ك له‌گه‌ڵ كاره‌كانم ئاشنا بوو. كه گه‌ڕامه‌وه بۆ سنه ویستم بڕۆم له بانه سه‌ردانی بكه‌م كه براده‌رێك ئاگاداری كردمه‌وه به‌ڕێزیان له سنه‌ن و ماسته‌ركڵاسێكیان داناوه بۆ ئه‌ده‌بیاتی داستانی و من به‌شداری ئه‌و كۆبوونه‌وانه‌م كرد. له‌ڕاستیدا به‌ر له كۆڕه‌كانی مامۆستا من چیرۆكم بڵاوكردبووه‌وه و له‌و كڵاسانه‌ش فێری زۆر شتی دیكه بووم.\n*ئێستا له نێوان چیرۆك و شیعر و وه‌رگێڕاندا ده‌ته‌وێ به‌ره‌و كوێ بچیت؟ ناترسی وه‌كو ئه‌و په‌نده عه‌ره‌بییه‌ت به‌سه‌ر بێت كه به كوردییه‌كه‌ی ده‌ڵێت «حه‌وت پیشه‌ی هه‌یه و به‌ختیشی نییه»؟\n-من حه‌زم له هه‌رسێ بواره‌كه‌یه، به‌ڵام وازم له شیعر هێناوه. واته ڤیدا قادری شاعیر نیه و زیاتر خۆم به چیرۆكنووس و وه‌رگێڕ ده‌زانم. نامه‌وێ ئیشی زۆر و بۆر بكه‌م. پێم خۆشه چ چیرۆك و چ وه‌رگێڕان ئه‌گه‌ر كردم كاری باش بكه‌م و ئه‌گه‌ریش پێم نه‌كرا قه‌یچییه‌كا با خوێنه‌ر بم و نووسه‌ر یان وه‌گێڕ نه‌بم.\n*شه‌ش ساڵ له سلێمانی ژیاوی ئه‌م شه‌ش ساڵه چه‌نده كاریگه‌ریی له‌سه‌ر ئه‌وه هه‌بووه كه زمانه‌كه كه كوردییه‌كه‌ت به‌قوه‌ت بكه‌یت و هه‌ست بكه‌یت ئه‌مدیو و ئه‌ودیو له زمانه‌كه‌ت تێده‌گه‌ن؟\n-هه‌ر له منداڵییه‌وه هه‌وڵی فێربوونی كوردیم دابوو به‌ڵام له قۆناغی زانكۆ له رێگای كڵاسه‌كانی مامۆستا شه‌ریف حسێن په‌ناهی توانیم به باشی فێری رێنووس و رێزمانی كوردی ببم. ماوه‌یه‌كیش خۆبه‌خشانه خه‌ڵكم فێری نووسین و خوێندنی كوردی كرد. دواتر هه‌لێك ره‌خسا و ڕووم له باشوور كرد. هه‌ر ئه‌وه وایكرد بتوانم زیاتر به سه‌ر زمانه‌كه‌دا زاڵ بم. خۆشه‌ویستییه‌ك كه بۆ زمانی كوردی هه‌مه وایكرد ته‌نیا خۆم گرێ نه‌ده‌م به زاراوه‌ی ناوچه‌یه‌ك به‌ڵكو وشه‌كان له هه‌موو زاراوه‌كان ته‌ڵچن بكه‌م و به كاریان بهێنم. هه‌ر ئه‌وه‌ش وا ده‌كا ژماره‌یه‌كی زیاتر خوێنه‌ر له زمانی نووسینه‌كه‌م تێ بگه‌ن.\nرۆمان، ئه‌و شوێنه‌یه كه له نێوان و نووسه‌ر و وه‌رگردا ده‌ژی\nكه‌سێتی پاڵه‌وان له رۆمانی دێوبه‌همه‌ن-دا\nبۆچی كتێبه‌كه‌ی كاروان كاكه‌سوور گرنگه؟\nیه‌كه‌م رۆژی مامۆستا ره‌مه‌زان فت!\nمقداد شاسواری ئێوه كه‌ستان له‌وێ نه‌بوون. منیش له‌وێ نه‌بووم. ته‌نها ...


وەزارەتی دارایی: دەرماڵەی یاسایی فەرمانبەران نابڕدرێت\nشوان به‌رزنجی 14/01/2020 - 10:52 بڵاوکراوەتەوە لە كوردستان\nوەزارەتی دارایی هەرێمی كوردستان، كۆمەڵێك زانیاری لەبارەی دەرماڵەی فەرمانبەران ئاشكرا دەكات. بەرپرسێكی وەزارەتەكەش رای دەگەیەنێت، دەرماڵەی یاسایی فەرمانبەران نابڕدرێت، بەڵام هەندێك دەرماڵە بەدەر لە یاسا خەرج دەكرێن.\nیاسین عەبدولواحید، بەڕێوەبەری گشتیی دیوانی وەزارەتی دارایی بە (باس) راگەیاند، هیچ بڕیارێكی پێشوەختە نییە دەرماڵەی فەرمانبەران ببڕدرێت، گوتی: «دەرماڵەی فەرمانبەر نابڕدرێت، چونكە دەرماڵە پارەیەكە پەیوەندیی بە دەوام و ترسناكیی كاركردنەوە هەیە».\nبەپێی زانیارییەكانی (باس)، ئه‌و یاسایانه‌ی له‌لایه‌ن وه‌زاره‌تی دارایی كوردستان ده‌رماڵه‌كانی پێ خەرج ده‌كرێت، له حه‌وت یاسا پێك دێن، كه له‌لایه‌ن په‌رله‌مانی كوردستان و په‌رله‌مانی عێراق ده‌رچوون و به‌شێك له ده‌رماڵه‌كانیش به رێنمایی و بڕیاری حكوومه‌ت خه‌رج ده‌كرێن.\nیاسین عەبدولواحید روونیشی كردەوە: «وەزارەتی دارایی لەگەڵ رێكخستنەوەی دەرماڵەدایە، دەرماڵەی بەدەر لە یاساكان هەیە، ئەوانە هیچ یاسایەك نایانگرێتەوە، بۆ نموونە، شوێن هەیە دەرماڵەی %300یان هەیە بەدەر لە یاسا و تەنیا بە بڕیاری ئەنجوومەنی وەزیران خەرج دەكرێت».\nبەپێی نووسراوێكی وەزارەتی دارایی هەرێمی كوردستان، %16ی مووچە بۆ دەرماڵەی جێگیر خەرج دەكرێت، %40یش بۆ دەرماڵەی ناجێگیر خەرج دەكرێت، لیستی په‌سه‌ندكراوی ده‌رماڵه‌كان 25 جۆره، كه چوار جۆریان جێگیره و 21 جۆریان ناجێگیره.\nبەرپرسەكەی وەزارەتی دارایی جەختی كردەوە، ئەو دەرماڵانەی ئێستا بە بەشی زۆری فەرمانبەران دەدرێت. دەرماڵەی یاسایین، بۆ نموونە: «دەرماڵەی منداڵ و خێزان و بڕوانامە دەرماڵەی جێگیرن، ئەوانەی پلەیان هەیە دەرماڵەی پلە و پۆستیان هەیە، هەندێك دەرماڵەی ترسناكی و پیشەیی هەن، ئەویش بەپێی كارەكە پێیان دەدرێت».\nئەوەش دەخاتە ڕوو، ئەگەر فەرمانبەرێك لە شوێنێك دەرماڵەی تایبەت بە كارەكەی هەبێت و بگوازرێتەوە بۆ شوێنێكی تر، دەرماڵەكەی نامێنێت، گوتیشی: «بۆ نموونە، فەرمانبەرێكی باجەكان %50 دەرماڵەی هەیە، خۆی بۆ فەرمانگەی خانەنشین بگوازێتەوە، دەرماڵەی دەبڕدرێت».\nموشیررەشید، بەڕێوەبەری گشتیی فەرمانگەی یاسایی لە دەستەی نەزاهە، بە (باس)ی راگەیاند: «هەندێک دەرماڵە هەیە لە هەندێک وەزارەت بە کەسێک دەدرێت، کە شایستەیە و ماندووە و مەترسیی لەسەرە، کەچی دراوە بەو فەرمانبەرانەیش کە هیچ ماندووبوون و مەترسییەکیان لەسەر نییە، ئەوە پێداچوونەی پێدا دەکرێتەوە و بنەمای دادگەریی تێدا پەیڕەو دەکرێت».


خولی نایابی ئینگلتەرا - مانچێستەر ستی vs لیڤەرپوڵ - Soccer - Yariga - Results, fixtures, tables and statistics\nمانچێستەر یونایتد vs. لێیستەر ستی چێڵسی vs. ئێڤەرتۆن وێست برۆمیچ ئالبیۆن vs. ستۆک ستی تۆتێنهام هۆتسپێر vs. بێرنلی لیڤەرپوڵ vs. ئاڕسێناڵ مانچێستەر ستی vs. لیڤەرپوڵ ئێڤەرتۆن vs. تۆتێنهام هۆتسپێر ساوسامپتۆن vs. واتفۆرد برایتۆن و هۆڤ ئالبیۆن vs. وێست برۆمیچ ئالبیۆن لێیستەر ستی vs. چێڵسی\nمانچێستەر ستی vs لیڤەرپوڵ 5-0\nس. ئەگوێرۆ (G) 24' (دروستکرا لە لایەن: کێڤن دی بروینی)\nGabriel Jesus (G) 45'+6 (دروستکرا لە لایەن: کێڤن دی بروینی)\nGabriel Jesus (G) 53' (دروستکرا لە لایەن: س. ئەگوێرۆ)\nL. Sané (G) 77' (دروستکرا لە لایەن: ب. مێندی)\nL. Sané (G) 90'+1 (دروستکرا لە لایەن: K. Walker)\n'58 بۆ جەیمس میڵنەر\n'67 بۆ D. Solanke\n'46 بۆ ئ.ئۆکسلەید-چامبێرلەین\n'71 بۆ ئێ. مانگالا\n'45+1 بۆ ک. براڤۆ\n'57 بۆ L. Sané\n'45+1 بۆ Ederson Moraes\n'57 بۆ Gabriel Jesus\n'58 بۆ G. Wijnaldum\n'67 بۆ ڕۆبێرتۆ فیرمینۆ\n'71 بۆ ن. ئۆتامێندی\n10 س. ئەگوێرۆ 24'\n25 Fernandinho 28'\n30 ن. ئۆتامێندی 6'\n33 Gabriel Jesus 45+6' 53'\n19 S. Mané 37'\n23 ئێمری کان 80'\n66 T. Alexander-Arnold 19'\n1 ک. براڤۆ گ بۆ Ederson Moraes 45+1'\n15 ئێ. مانگالا بۆ ن. ئۆتامێندی 71'\n19 L. Sané بۆ Gabriel Jesus 57' 77' 90+1'\n7 جەیمس میڵنەر بۆ G. Wijnaldum 58'\n21 ئ.ئۆکسلەید-چامبێرلەین بۆ محەمەد ساڵح 46'\n29 D. Solanke بۆ ڕۆبێرتۆ فیرمینۆ 67'


عێراق... روسیا هه‌وڵی ئازادكردنی ئافره‌تانی سه‌ربه داعش ده‌دات\n2018-06-02 [11:10 AM]\nئه‌مڕۆ شه‌ممه سه‌رچاوه‌یه‌كی به‌رپرس ئاشكرای كرد، هه‌وڵێكی روسیا بۆ ئازادكردنی ئافره‌تانی ئه‌و وڵاته له ئارادایه، ئه‌وانه‌ی چوونه‌ته ریزی داعش و له عێراق ده‌ستگیركراون.\nرۆژنامه‌یه‌كی كه‌نداو له‌زاری ئه‌و سه‌رچاوه‌یه وتیشی، ماوه‌ی چه‌ند هه‌فته‌یه‌كه ده‌سه‌ڵاتدارانی روسیا هه‌وڵه‌كانیان ده‌ست پێكردوه بۆ ئه‌وه‌ی عێراق رازی بكه‌ن ئه‌و ئافره‌ته رووسیانه‌ی له عێراق له‌سه‌ر بوونیان به داعش ده‌ستگركراون، بگوازرێنه‌وه بۆ وڵاته‌كه‌یان بۆ ئه‌وه‌ی له وڵاتی خۆیان سزاكه‌یان ته‌واو بكه‌ن، وتیشی، به‌ڵام به‌هۆی نه‌بوونی هیچ رێككه‌وتنێكی گۆڕینه‌وه‌ی به‌ندی له نێوان عێراق و روسیا، بۆیه ئه‌و داواكاریه به‌ر به‌نه‌بوونی ئه‌و رێككه‌وتنه كه‌وت.\nئه‌و سه‌رچاوه‌یه ئاماژه‌ی به‌وه‌دا، ئه‌گه‌ر عێراق بڕیارێكی له‌مشێوه‌یه بدات ئه‌وا حكومه‌ت رووبه‌رووی ره‌خنه‌یه‌كی سیاسی و جه‌ماوه‌ری زۆر ده‌بێته‌وه، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ئه‌م بابه‌ته په‌یوه‌ندی به چه‌كداران و ئه‌ندامانی داعشه‌وه هه‌یه.\nئه‌ندامی ئه‌نجومه‌نی یه‌كێتی روسیا له‌سه‌ر كۆماری شیشان، زیاد سه‌بسی وتی، به‌لانی كه‌م 60 ئافره‌تی روسی به‌تۆمه‌تی په‌ڕێنه‌وه‌ی سنور به‌شێوه‌یه‌كی ناشه‌رعی و ده‌ست تێكه‌ڵكردن له‌گه‌ڵ داعش له‌به‌رده‌م دادگاكانی عێراق ئاماده ده‌بن، وتیشی، هیچ پارێزه‌رێكیان نییه بۆ ئه‌وه‌ی به‌رگریان لێبكات.\nئەم هەواڵە 11053جار خوێندراوەتەوە


سیاسەتی زیاترین گوشاری ئەمریکا دژی ئێران شکستی هێناوە - Mehr News Agency\nAP ١٣٩٩ Mordad ٢٢\nAP ١٣٩٩ Mordad ١١ ٠٨:٣٦\nNews Code 33514\nسیاسەتی زیاترین گوشاری ئەمریکا دژی ئێران شکستی هێناوە\nوێندی شێرمەن دیپلۆماتی ئەمریکی کە لە ڕەوتی دانوستانە ناڤۆکییەکان، بەرپرسیارێتی گرووپی دانوستانکاری ئەمریکا لە ئەو دانوستانانەی لە ئەستۆ بوو، ڕەخنەی لە ترامپ گرت.\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر لە فارێن پالیسی، وێندی شێرمەن، دیپلۆماتی ئەمریکی کە بەرپرسیارێتی گرووپی دانوستانکاری ئەمریکا لە ڕێککەوتنی ناڤۆکیی لە ئەستۆ بوو، لە یادداشتێکدا لەژێر ناوی " لەناوچوونی تەواوی سیاسەتی دەرەوەی ئەمریکا لە سەردەمی ترامپ"، سیاسەتی دەرەوەی ئێستای ئەو وڵاتەی بردە ژێر پرسیارەوە.\nناوبراو لەو بارەوە دەنووسێت: ڕوانگە و هەڵوێستی ترامپ بە ئێران لە نموونە پڕتێچوو و جێ داخەکانە. لە ماوەی سێ ساڵی ڕابردوو پاش چوونە دەرەوەی ئەمریکا لە ڕێککەوتنی ناڤۆکی، ئێران ئۆرانیۆمی زیاتری پیتاند، دامەزراوەی ناڤۆکی زیاتری رێکخست و بە تەکنۆلۆژیای پێچراوتر کاتێکی دەستخستنی چەکی ناڤۆکیی کورتتر کردەوە.\nوێندی شێرمەن لە یادداشتەکەی خۆیدا هەروەها ئاماژەی کردووەتە سەر کاریگەری سیاسەتەکانی ترامپ لەسەر بەرز بوونەوەی نائەمنی لەوانە لە ڕۆژهەڵاتی ناڤین و بە گشتی سیاسەتی زیاترین گوشاری ئەمریکا دژی ئێرانی بێ دەستکەوت ڕاگەیاند.\nسیاسەتی دەرەوەی ئەمریکا\n2510 حاڵەتی نوێی کۆرۆنا لە ئێران دەستنیشان کرا\nبڕیارنامەی ئەمریکا دژی ئێران سەرناکەوێت\nقەدەغەی هاتوچۆ لە ٣٦ گوندی پارێزگای کوردنشینی بتلیس\nئێران نەبوایە، سەدام دراوسێیەکانی خواردبوو\nکاردانەوەی عەسائیبی ئەهلی حەق بە هێرشی تورکیا بۆ سەر هەولێر\nپەکەکە و تورکیا شەڕ لە خاکی هەرێمی کوردستان ببەنە دەرەوە\nعێراق هێرشی تورکیا بۆ سەر هەولێری ئیدانە کرد\nئەمریکا دوای دژایەتی ئەنجومەنی ئاسایش وازی لە گەمارۆی چەک هێنا\nبەرهەم هێنانی هەنگوین لە شەبستەر\nبەغدا سەفەری وەزیری بەرگری تورکیا بۆ عێراقی هەڵوەشاندەوە


کوردیپێدیا - پرسەنامەی قوباد تاڵەبانی بۆ کۆچی دوایی کەریم حەوێز ئاغا\n📝 پرسەنامەی قوباد تاڵەبانی بۆ کۆچی دوایی کەریم حەوێز ئاغا | پۆل: بەڵگەنامەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nپرسەنامەی قوباد تاڵەبانی بۆ کۆچی دوایی کەریم حەوێز ئاغا\nبەڕێز کاک جەمال حەوێز ئاغا هەرووتی\nبەبیستنی هەواڵی کۆچی دوایی (کەریم حەوێز ئاغا)ی برای بەڕێزتان دڵگران و نیگەران بووم.\nبەم بۆنە غەمناکەوە پرسە و سەرەخۆشی ئاڕاستەی خانەوادە تێکۆشەرەکەتان دەکەم و هاوبەشی خەم و پەژارەتانم.\nسە رپە رشتیاری سکرتاریە تی سە رۆک مام جە لال\n 📡 ماڵپەڕ | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەری پوک میدیا - 17-02-2022\n1. 👁 17-02-2022\n📅 رۆژی دەرچوون: 17-02-2022\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (رۆژ هەژار)ەوە لە: Feb 20 2022 11:05PM تۆمارکراوە


ملیاردێرێكی ئه‌مریكی ته‌واوی یانه‌ی ئه‌رسناڵی كڕییه‌وه – Knwe.org\nسەرەکی » وەرزش » ملیاردێرێكی ئه‌مریكی ته‌واوی یانه‌ی ئه‌رسناڵی كڕییه‌وه\nملیاردێرێكی ئه‌مریكی ته‌واوی یانه‌ی ئه‌رسناڵی كڕییه‌وه\nستان كرۆنكی ئه‌مریكی و خاوه‌نی زۆرینه‌ی پشكه‌كانی یانه‌ی ئه‌رسناڵ بووه خاوه‌نی له‌سه‌دا 97ی پشكه‌كانی یانه‌ی ئه‌رسناڵ، ئه‌مه‌ش دوای ئه‌وه‌ی عوسمانۆڤی روسی ره‌زامه‌ندی ده‌ربڕی پشكه‌كانی خۆی پێ بفرۆشێت.\nئه‌و ملیارێره ئه‌مریكیه پێشتر خاوه‌نی له‌سه‌دا 67ی پشكه‌كانی ئه‌رسناڵ بوو له رێگه‌ی كۆمپنیای كه‌ی ئێس ئی كه خۆی خاوه‌نیه‌تی و له‌ماوه‌ی رابردوو رایگه‌یاندبوو ده‌یه‌وێت له‌سه‌دا 30ی پشكه‌كانی عوسمانۆڤ بكڕێته‌وه به‌رامبه‌ر به 550 ملیۆن پاوه‌ند.\nدواجاریش عوسمانۆڤ رایگه‌یاند كه ته‌واوی پشكه‌كانی خۆی فرۆشتووه به ستان كرۆنكی كه له‌سه‌دا 30ی پشكه‌كانی هه‌بووه‌و هیوای سه‌ركه‌وتنیشی بۆ یانه‌كه خواستوه.\nكرۆنكی پێشتر رایگه‌یاندبوو كه ئه‌گه‌ر بێت و ئه‌رسناڵ بچێته ژێر ركێفی یه‌ك خاوه‌نه‌وه ئه‌وا یانه‌كه ده‌توانێت هه‌نگاوی خێراتر بنێت بۆ گه‌یشتن به ئامانجه‌كانی.