مێژووی بەشداریکردنی کورد لە یەکەم پەرلەمانی تورکیا – History Of Kurdistan\nHome / بەشی مێژووی كورد / مێژووی بەشداریکردنی کورد لە یەکەم پەرلەمانی تورکیا\nزريان احمد 2016-05-21\tبەشی مێژووی كورد, مێژووی نوێ و هاوچه‌رخی كورد لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە مێژووی بەشداریکردنی کورد لە یەکەم پەرلەمانی تورکیا 2,274 Views\nمێژووی بەشداریکردنی کورد لە یەکەم پەرلەمانی تورکیا\n23ی نیسانی 1920 لەسەر داوەتی مستەفا كەمال پاشا، 337 كەسایەتی لە 66 ناوچەی هەڵبژاردنەوە یەكەم كۆبوونەوەی پەرلەمانیان لە ئەنقەرە ئەنجامدا. لەم كۆبوونەوەیەدا، پەرلەمانی توركیای نوێ ناونرا بە گەورە ئەنجوومەنی گەلی توركیا و مستەفا كەمال، كە هێشتا نازناوی ئەتاتوركی وەرنەگرتبوو بووە یەكەم سەرۆكی ئەو ئەنجوومەنە.\nئەنجو‌ومەنەكە بە بەشداری 72 ئەندام پەرلەمانی كورد لە ناوچە جیاجیاكانی باكووری كوردستانەوە كۆبووەوە و گرنگترین تایبەتمەندی ئەوە بوو كە پێش هەر گوتارێك پێویست بوو بگوترایە: “مافی ئاخافتن لەم ئەنجوومەنە بۆ دوو گەلە، ئەوانیش، گەلی تورك و گەلی كوردن”.\nكاتێك كە یەكەم گەورە ئەنجوومەنی گەلی توركیا پێكهێنرا، زۆربەی ناوچەكانی ئەنادۆڵ بە ئیستەنبوڵیشەوە لەژێر دەستی هێزی هاوپەیمانەكان بوو. ژمارەی سەربازی هێزە هاوپەیمانەكان بریتی بوو 38 هەزار سەربازی ئینگلیز، 59 هەزار سەربازی فەرەنسی، 17 هەزار سەربازی ئیتاڵی و نزیكەی 100 هەزار سەربازی یۆنانی. ئەركی سەرەكی ئەنجوومەنی گەلی توركیا، بەرەنگاربوونەوەی ئەم هێزانەبوو.\nلەگەڵ تەواوبوونی جەنگی جیهانیی یەكەم و دەوڵەتی عوسمانی بە فەرمی شكستی خۆی راگەیاند، ئیستەنبوڵی پایتەخت كەوتە ژێر دەستی ئینگلیزەكان و خەلافەت لەگەڵ ئەوەی بەردەوام بوو، تا بڵێیت بێهێز ببوو و لە ژێر فەرمانی ئینگلیز كاری دەكرد.\nمستەفا كەمال ئەوكات جەنەراڵێكی گەنجی سوپای عوسمانی بوو و خەونی دەبینی بە بنیادنانی دەوڵەتێكی توركی سەربەخۆ. ئەم جەنەراڵە، تێگەشتبوو لەوەی كە دوای ئەو شكستە، عوسمانی جارێكی دیكە ناتوانێت هەستێتەوە سەرپێ و تەنها رێگە بۆ هێشتنەوەی دەسەڵاتی توركی لە ئەنادۆڵ، دروستكردنی دەوڵەتێكی نوێیە.\n15.05.1919 رۆژێكی مێژووییە بۆ بنیادنانی توركیای نوێ. لەم رێكەوتەدا، بڕیار درا مستەفا كەمال رەوانەی ئەنادۆڵ بكرێت بەمەبەستی سەركوتكردنی ئەو سەرهەڵدانە خۆجێیانەی درووستببوو و مەترسی بۆ دەوڵەتی عوسمانی ژێر دەستە درووست دەكرد.\nمستەفا كەمال بە دڵخۆشییەوە ئەم بڕیارەی جێبەجێكرد و ئیستەنبوڵی بەجێهێشت و 19.05.1919 گەیشتە سامسون و جارێكی دیكە نەگەڕایەوە بۆ ئیستەنبوڵ هەتا ساڵی 1927 كە وەك سەرۆك كۆماری نوێی وڵات سەردانی فەرمی ئەو شارەی كرد.\nهەوڵەكانی مستەفا كەمال بۆ درووستكردنی ئالتەرناتیڤی ئیستەنبوڵ بووە هۆی ئەوەی لەلایەن حكومەتی عوسمانییەوە فەرمانی كوشتنی بۆ دەربكرێت، بەڵام دواجار لە ململانێی ئیستەنبوڵی ژێردەستەو ئەنقەرەی پایتەختی نوێ، ئەنقەرە براوە بوو.\nهەنگاوی یەكەم بۆ پێكهێنانی یەكێتی نیشتیمانی لە توركیای نوێ، كۆكردنەوەی نوێنەرانی ناوچە جیاوازەكان بوو. مستەفا كەمال و هاوڕێكانی كاریان بۆ ئەمە دەكرد، سەرەتا بە كۆنگرەی سیواس بەردی بناغەی ئەنجوومەنە نوێیەكە دانرا و دواتر لە 23.04.1920 پەرلەمانی نوێی توركیا یەكەم كۆبوونەوەی خۆی سازكرد.\nسەرەكیترین كاری ئەم پەرلەمانە، دەركردنی هێزە بیانییەكان بوو لە خاكی ئەنادۆڵ. بۆ ئەم مەبەستە مستەفا كەمال هەواڵی بۆ سەرجەم شارەكانی ئەنادۆڵ و باكو‌وری كوردستان نارد و سوپایەكی نوێی بە سەركردایەتی خۆی پێكهێنا. ئەم سوپایە لە نزیكەی 3 ساڵدا جەنگی سەربەخۆیی توركیای گەیاند بە ئەنجام و لە ساڵی 1923دا دوای واژۆكردنی رێككەوتننامەی لۆزان بە فەرمی كۆماری توركیای راگەیاند. بەشداری عەشیرەتە كوردەكان كلیلی سەركەوتن بوو لە جەنگی سەربەخۆیی توركیا.\nبە پێی بەڵگەنامەی ئەرشیفەكانی فەرەنسا، كە لە كتێبەكەی رۆبێرت ئۆڵسن بە ناوی ناسیۆنالیزمی كوردی و شێخ سەعید، بڵاو كراوەتەوە، یەكەم ئەنجوومەنی گەلی توركیا مەیدانی گفتوگۆ بووە لەسەر چارەنووسی كورد و چەند هەنگاوێكی گرنگیش نراوە بۆ پێكهێنانی حكومەتێكی ئۆتۆنۆمی بۆ كورد لە توركیای نوێ.\nبە پێی ئەو زانیارییانەی كە لەم بەڵگەنامانەدا هاتوون، ئەنجوومەنی گەلی توركیا لە 10.02.1922 بە فەرمی یاسای بنیادنانی حكومەتی ئۆتۆنۆمی كوردستانی تێپەڕاند، بەڵام دواتر كۆنووسەكانی ئەو كۆبوونەوەیە ونكران و ئەم یاسایەی یەكەم پەرلەمانی توركیا هیچ كاتێك پەیڕەو نەكرا.\nجێی سەرنجە كە هەتا ئێستا كۆنووسی كۆبوونەوەكانی ئەنجوومەنی گەلی توركیا لە رۆژی 10.02.1922 لە هیچ ئەرشیفێكدا نەدۆزراوەتەوە لەگەڵ ئەوەی كە كۆنووسی سەرجەم كۆبوونەوەكان لە 23.04.1920 ەوە هەتا ئەمڕۆ لە ماڵپەڕی فەرمی پەرلەمانی توركیا بڵاوكراوەتەوە.\nجیاوازییەكی زۆر هەیە لە نێوان، هەم پێكهاتە و هەم كار و بڕیارەكانی یەكەم خولی پەرلەمانی توركیا لەگەڵ دووەم خولی هەمان پەرلەمان.\nخولی یەكەم، لە یەكەم كۆبوونەوەیدا وابەستەبوونی خۆی راگەیاند بۆ حكومەتی ئیستەنبوڵ و خیلافەت. هەر وەك مستەفا كەمال لە زۆربەی گوتارەكانیدا لە 1920 هەتا 1923 زمانێكی ئاینی بەكار دەهێنا. هاوكات كورد و توركی بە پێكهاتەی سەرەكی دەوڵەتە نوێیەكە دەبینی و باسی لە مافی خۆبەڕێوەبەری یان ئۆتۆنۆمی دەكرد بۆ كوردستان، بەڵام خولی دووەمی پەرلەمان كە لە 11.08.1923 دا یەكەم كۆبوونەوەی ئەنجامدا، دوای سەركەوتنی توركیا لە جەنگی سەربەخۆیی و واژۆكردنی رێككەوتننامەی لۆزان و راگەیاندنی كۆماری توركیا یەكەمین كاری كۆتاییهێنان بوو بە خیلافەت.\nدواتر هەر ئەم پەرلەمانە یەك لە دوای یەك بە دەیەها یاسای تێپەڕاند كە مۆركی ئاینی ئیسلامیان لەسەر رووی توركیای نوێ دەسڕییەوە.\nهاوكات ناوی كوردستان، كە تا ئەو رۆژە لەلایەن سەرجەم كەسایەتی و لایەنەكانەوە بەكاردەهێنرا بە راگەیەنراوێكی وەزارەتی پەروەردەی ئەنقەرە كە ئەو كات پێی دەگووترا (وەكالەتی مەعاریف) قەدەغەكرا.\nوەزارەتی پەروەردەی توركیای نوێ، لە 08.12.1925 راگەیەنراوێكی بڵاوكردەوە لە ژێر ناوی “ئەو بزووتنەوانەی هەوڵی پەرتكردنی یەكێتی توركی دەدەن”. راگەیەنراوەكە بە پاساوی رێگرتن لە مەترسییەكانی سەر یەكپارچەیی خاكی توركیا فەرمانی دەدا كە چیدی ناوی كورد و كوردستان بەكارنەهێنرێت. ئەم راگەیەنراوەی وەكالەتی مەعاریف بووە بنەمایەكی یاسایی بۆ قەدەغەكردنی ناوی كوردستان لە توركیا لە ساڵی 1925 ەوە هەتا ئەمڕۆ، كە بە پێی دەستووری 1982 كە تا ئێستا كاری پێدەكرێت ناوهێنانی كوردستان بۆ پارچەیەك لە خاكی توركیا تاوانە.\nPrevious كورتەیەكی مێژوویی لەبارەی پەرلەمانی عێراقەوە\nNext شۆڕشی شێخ سەعیدی پیران (1925)\nچۆن دەرفەتی دروستکردنی دەوڵەتی كوردى له ساڵى 1920 به بادا چوو؟


میرنشینی ھەکاری - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\n(ڕەوانەکراوە لە ھەکاریەوە)\nمیرنشینی ھەکاری یان میرنشینی جۆڵەمێرگ(بە سریانی: ܣܘܪܝܝܐ)، (بە عەرەبی: هكّاري) و بە (بە ئینگلیزی: hakkari) لە ھەرێمی جۆلەمێرگ لە باکووری کوردستان لە سەدەی سێزدەیەمی زایینیەوە دەرکەوتووە. ھەکاری ناوچەیەکی شاخاوییە، میرنشینی ھەکاری دەکەوێتە نێوان گۆلی وان، شاری وان و خۆشاوی. پایتەختی میرنشینی ھەکاری شاری چۆلەمێرگ بوو لەبەر ئەوەی ئەم میرنشینە لە ھەرێمێکی چیاییدا بوو، دەیتوانی خۆی لە دوژمن بپارێزێ و بژی.\nlink=https://en.wikipedia.org/wiki/پەڕگە:Qudshanis-Hakkari[بەستەری مردووی ھەمیشەیی][بەستەری مردووی ھەمیشەیی] Mar Shimon house.jpg\n١ لەربارەی میرنشین و وڵاتانی تر\n٢ لە بەناوبانگترین میرەکانیان\nلەربارەی میرنشین و وڵاتانی تردەستکاری\nبۆیەش ھەتا دەھات بەھێز دەبوو و دەوڵەتی عوسمانی لەم میرنشینە دەترسا، بۆیە زۆر جار لەشکری دەناردە سەر گوندەکانی دەوروبەری میرنشینی ھەکاری و کاولی دەکردن و مووچەخۆر و ڕۆشنبیرانی کوردیان لەو ھەرێمە دەر دەکرد لەبەر ھێرش و زوڵم و زۆرداریی عوسمانییەکان، خەڵک پەنایان دەبردە بەر میرنشینی ھەکاری و ھێزی ئەم میرنشینەش ھەتا دەھات زیادی دەکرد. ھێزی چەکداری لە ٤٠٠٠٠ (چل ھەزار) زێدەتر بوو.\nلە لایەکی ترەوە دەوڵەتی فارسیش ترسی ئەم میرنشینەی لێ نیشتبوو، بۆیە جارناجارێک بە لەشکری زۆر مەزنەوە ھێرش دەبردە سەری، بەڵام میرنشینی ھەکاری بەردەوام سەربەخۆییی خۆی دژی عوسمانی و فارس بە سەرفەرازی پاراستووە. ئەمەش بەتایبەتی لە سەردەمی مستەفا پاشای ھەکاریدا کە میرنشینەکەی زۆر بەھێز بووبوو.\nھەرچەندە میرنشینی ھەکاری لەم دواییەی سەردەمی عوسمانییەکاندا ناوی نەمابوو، بەڵام دەوڵەت تاکوو ئەمڕۆش نەیتوانیوە بە تەواوی دەست بەسەر ئەو ھەرێمەدا بگرێ.\nھێز و دەست ڕۆیشتوویی میرەکانی و دەسەڵاتیان ھەر لە زێی گەورە تا باشوری دەریاچەی وان ی گرتۆتەوە و لە رۆژھەلاتیش زۆرجاران دەسەڵاتیان گەیشتۆتە سەلماس و خوی.\nبنەماڵەی میرانی ھەکاری لەنێو کورداندا بە خانەدانی و حورمەتی نێوانیان ڕۆیشتووە و وەکوو پاشا و گەورە میر ناسراون و لە دەربارەی خۆیاندا مشور خۆر و بەکاربوون و لە سەرجەم ئەو شار و دێھاتانەی قەڵەمڕەویاندا زۆریان بەرەو ئاوەدانی بردووەو هەوڵی بەرزکردنەوەی ئاستی گوزەرانی خەڵکیان داوە و ڕێزیان لەزاناو چاکەکاران گرتووەو قوتابخانەو مەڵبەندی فێربوونیان ئاوەدانکردۆتەوە.\nلە بەناوبانگترین میرەکانیاندەستکاری\nمیر ئەسەدەدین موسا\nپەرتووکی کۆمەڵایەتی پۆلی ٩ لاپەرە ١٢٦\nبەشداربووانی ویکیپیدیا، «ھکّاری»، ویکیپیدیای عەرەبی. سەردان لە ٧ی ئەیلوولی ٢٠١٧.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=میرنشینی_ھەکاری&oldid=787295»\nدواجار لە ٠٨:١٣ی ٢٠ی ئایاری ٢٠٢١ دەستکاری کراوە\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٠٨:١٣ی ٢٠ی ئایاری ٢٠٢١ نوێ کراوەتەوە.


ژ بۆ كوشتنا خه‌لیفه‌ی هه‌ڤالرێیه‌كێ به‌غدادی ئالیكاری كر - دارکا مازی\nژ بۆ كوشتنا خه‌لیفه‌ی هه‌ڤالرێیه‌كێ به‌غدادی ئالیكاری كر\nدو چاڤكانیێن ئیستخباراتا ئیراقێ ئه‌شكه‌ره كرنه كو هه‌ڤالرێیه‌كی ئه‌بو به‌كر به‌غدادی ئالیكاری ژ بۆ كوشتنا خه‌لیفه و ده‌ست نیشان كرنا جیێ مانا وی كرنه.\nب رۆژه‌كێ پشتی كوشتنا ئه‌بو به‌كر به‌غدادی رێبه‌رێ دائیشێ ل گوندێ باریشا ئێ سینۆرێ ئیدلبێ، مژارا ئۆپه‌راسیۆنا ئه‌مه‌ریكایێ ئا كوشتنا وی و چاوانیا ده‌ست نیشان كرنا جیێ به‌غدادی بابه‌تا هه‌ری گه‌رمه.\nل ڤێ ده‌ربارێ ده، چاڤكانیێن ئیستخباراتا ئیراقێ ئه‌شكه‌ره كرنه، ل شباتا سالا ده‌رباسبوویی 2018ان ئه‌و كارینه بگه‌هن هنه‌ك زانیاریێن هه‌ری خه‌ته‌ر ل سه‌ر جیێ كو به‌غدادی تێده ژیانێ دكه.\nوان ئه‌شكه‌ره كرن، هه‌ڤالرێیه‌كێ به‌غدادی هنه‌ك زانیاری ل سه‌ر وان جیان دانه كو به‌غدادی به‌رده‌وام لێ دما و ژیان تێده دكر كو ته‌ڤ ئه‌و جیه ل ده‌ردوورا ئیدلبێ باكوورا سووریێ بوونه.\nئیستخباراتا ئیراقێ وها د ده خوه‌یا كرن: كه‌سێ ب ناڤێ ئیسماعیل عیساوی هه‌ڤالرێ یێ ئه‌بو به‌كر به‌غدادی ب وان گوتبوو كو خه‌لیفه ل كو ده‌رێ ژیانێ دكه، هه‌موه‌خت رێكێن كو ژ بۆ په‌یوه‌ندیێ ب چه‌ته‌یێن خوه ری بكار تینه.\nعیساوی ناڤێ 5 كه‌سان و پێزانینێن وان ب ئیسخباراتێ ره دابوو كو به‌رده‌وام هه‌ڤدیتنان ل سووریێ ب به‌غدادی ره پێك دئینن.\nئیستخباراتا ئیراقێ دبێژه: رۆژه‌كێ ل سالا 2019ان عیساوی ئی هه‌ڤالرێ یێ به‌غدادی ل بازاره‌كه ئیدلبێ تێ دیتن و ته‌ئقیبا جی و هه‌ره‌كه‌تێن وی ب باشی هاتنه كرن، پشتره وان كاری جیێ موهته‌مه‌ل ئێ خه‌لیفه ئه‌بو به‌كر ده‌ست نیشان بكه‌ن.\nعیساوی كه‌سه‌كێ ئیراقی یه، ل سالا 2006 ته‌ڤلی رێخستنا قاعیده بوویه و دكتورا ب زانستێن ئۆلا ئیسلامی هه‌یه، ل ناڤ دائیشێ جهێ باوه‌ریا به‌غدادی بوو و مه‌له‌فا ده‌ست نیشان كرنا به‌رپرسێن دائیشێ هه‌لدگرت، پشتی ژناڤچوونا رێخستنێ ل سالا 2017ان ئه‌و ب هه‌ڤژینا خوه ره ره‌ڤیابوونه سووریێ.


پیسبوونی سەرچاوەی ئاوی خورماڵ نەخۆشیی بڵاوکردەوە – کوردی – RojNews.News\nپیسبوونی سەرچاوەی ئاوی خورماڵ نەخۆشیی بڵاوکردەوە\n01/01/2021 - 2:38:44 pm\nتەنیا لە چوار ڕۆژدا ١٢١ کەس لە شارەدێی خورماڵ-ی سەر بە پارێزگای هەڵەبجە تووشی نەخۆشیی سکچوون و ڕشانەوە بوون، لیژنەی تەندروستییش هۆکارەکەی بۆ پیسبوونی سەرچاوەی ئاوی ماڵان دەگەڕێنێتەوە.\nئەو كەسانەی توشی نەخۆشییەكە بوون، لەهەموو تەمەنەكانیان تێدایە، دانیشتوی گەڕەكی ئاشتیین لەشارەدێکە، ئاوی خواردنەوەیان لەپرۆژەی ئاوی گەنجانەوە بۆ دابین دەكرێت، كە سەرچاوەی ئاوەكە كەوتۆتە ناو ماڵانەوە.\nكارزان عەلی، بۆ چارەسەركردنی منداڵەكەی سەردانی نەخۆشخانەی کردبوو، باسی لەوەکرد، کە سێ منداڵی هەیە و هەرسێکیان دوو ڕۆژە تووشی نەخۆشییەکە بوون.\nئەو هاوڵاتییە داوا دەكات، چارەسەرێکی بە پەلە بۆ ئەو دۆخە بدۆزرێتەوە.\nعەزیز شەوكەت، بەڕێوەبەری مەڵبەندی تەندروستیی شەهید عەلی شیعە لە شارەدێی خورماڵ، باسی لەوە کرد، تەواوی نەخۆشەكان چارەسەریان بۆ كراوە ڕەوانەی ماڵەوە كراون، باری تەندروستییان جێگیربوە.\nلەبارەی هۆکارەکەشییەوە وتی: سەدا سەد پیسوبوونی سەرچاوەی ئاوەكەیە، گومان دەكەین زێرابی تێكەڵ بووبێت، ئەو كەسانەی توش بوون لە پرۆژەی ئاوی گەنجانەوە ئاویان بۆ دابین دەكرێت، پرۆژەكەش یەك لەسەر چواری ئاوی خورماڵ دابیندەكات.\nئەمڕۆ، لیژنەیەک لە بەڕێوبەرایەتیی تەندروستیی هەڵەبجەوە سەردانی شارەدێکەیان کرد بۆ لێکۆڵینەوە و ئاشکراکردنی هۆکاری بڵاوبوونەوەی نەخۆشییەکە.\nئومێد محەمەد، نوێنەری خۆپاراستنی تەندروستیی هەڵەبجە و ئەندامی لیژنەکە، بە ڕۆژنیوزی وت: نەخۆشیی سكچوون و ڕشانەوە لە وەرزی زستاندا زۆربەكەمیی ڕودەدات، بۆیە بە پێویستمان زانی لێکۆڵینەوە بکەین.\nوتیشی: ئێستا حاڵەتەكان مەترسیدارنین، سكچوون یان لە ئاو یان خۆراكی پیسەوە بڵاو دەبێتەوە، گومان دەکەین سەرچاوەی ئاوی گەڕەكەكە تێکەڵ بە زێراب و ئاوەڕۆی ماڵان بووبێت.\nئەو نوێنەرەی تەندروستیی هەڵەبجە دەشڵێت، هەر ئەمڕۆ ڕاپۆرتێك دەنووسین بۆ بەڕێوەبەرایەتی تەندروستیی و پارێزگاری هەڵەبجە، چەند بۆرییەكی ئاوەڕۆ لەدەوری پرۆژەكە پێویستیان بەچاكکردنە، گومانمان ئەوەیە ئەو بۆریانە شكابن و تێكەڵ بەئاوەكە بوبێت، پێویستە بەزووترین كات چارەسەر بكرێن.\nسكچون و ڕشانەوە نەخۆشیەكی مەترسیدارە زیاتر لە وەرزە گەرمەكاندا لەڕێگەی خواردنی پیس و ئاوی پیسەوە توشی هاوڵاتیان دەبێت و بڵاو دەبێتەوە، ئەو كەسەی توشی دەبێت پێویستە بەزوویی چارەسەری تەندروستی وەربگرێت لەژێر ڕێنمایی پزیشكییدا.\nچۆمسکی وتاری ساڵانەی زانکۆی ڕۆژئاوا پێشکەش دەکات\nچالاکیی خەڵکی شەنگال لە٣١ـەمین ڕۆژیدا بەردەوامە\nجۆری مووشەکەکانی سەر بنکەی ئاسمانی عەین ئەسەد ئاشكرا کران\nداعش بەرپرسیارێتی کوشتنی سێ میدیاکارەکەی ئەفغانستانی لە ئەستۆ گرت


ڤیدیۆ.. کۆرۆنا چۆن لە ڕێگەی پژمینەوە بڵاودەبێتەوە؟\nپەرلەمانتارێک: بۆ پێوەرێکى ئاوى ماڵان حکومەت ٢٧ ھەزار دینار زیادەی لە ھاوڵاتییان وەرگرتووە\n2778 جار خوێندراوەتەوە\nئەندامێکی پەرلەمانی کوردستان راگەیاند، بەدواداچوونیان بۆ گلەییەکانی هاوڵاتییان سەبارەت بە کێشەکانی پێوەری ئاو کردووە، بەتایبەت لەڕووی نرخی پێوەرەکەوە، بە جۆرێک قسەیان لەگەڵ چەند کۆمپانیایەک کردووە و پێیانوتوون، دەتوانن هەمان پێوەر بە هەمان جۆر، تەنیا بە ١٣ هەزار دینار دابینبکەن.\nکازم فاروق سەرۆکی فراکسیۆنی نەوەی نوێ لە پەرلەمانی کوردستان ئاماژەی بەوەش کردووە، حکومەت لە هەر پێوەرێکی ئاودا نزیکەی ٢٧ هەزار دینار زیادە لە هاوڵاتییان وەردەگرێت و ئەوەشى بە دزییەکی ئاشکرا ناوبردووە.\nلە کۆتایییەکانی ٢٠١٧دا کۆمپانیایەکی کەرتی تایبەت، ئەرکی بەستنی پێوەری ئاو و وەرگرتنی کرێی ئاوی گرتە ئەستۆ، بەڵام هەر زوو هاوڵاتییان ناڕەزایەتییان لە بەستنی پێوەری ئاو دەربڕی و، کەمپەینی لێکردنەوە و نەبەستنی پێوەرەکەشیان ڕاگەیاند.\nناڕازیبوونی هاوڵاتییان بەهۆی گرانی نرخی پێوەرەکانەوە بوو کە هەر پێوەرێکی ئاو بە ٤٠ هەزار دەفرۆشرا، گلەییەکی دیکەی خەڵکیش ئەوەبوو، بڕێکی زۆر پارەیان لێ وەردەگیرا، بەجۆرێک هاوڵاتییەکی شاری سلێمانی پارەی دوو مانگی ئاو لە خانووە ١٥٠ مەترییەکەیدا، ٣٢ ملیۆن دینار بوو.\nیەکێکی دیکە لە کەم و کورتییەکانی پێوەری ئاوی ماڵان ئەوەیە کە جگە لە رێژەی ئاو، هەواش دەخوێنێتەوە، لەو چوارچێوەیەشدا کازم فاروق ئەوەشی خستوەتەڕوو ئەگەر پێوەرێکی ئاو بۆ ماوەی پێنج خولەک هەوا بخوێنێتەوە، وەک ئەوە وایە نزیکەی ٢٠ خولەک ئاو بەکارهاتبێت.\nبەوپێیەش لە هەر جارێکدا کە ئاو دەدرێت بە هاوڵاتییان نزیکەی ٣٠ دەقە هەوا بە پێوەرەکەدا دەڕوات و پێوەرەکە هێندەی دوو کاتژمێر ئاو دەخوێنێتەوە و حکومەت پارەی ئەو هەوایەش لە هاوڵاتییان وەردەگرێت.\nلە بەرامبەریشدا، حکومەت پێیوایە هاوڵاتییان بڕێکی زۆر ئاو بەفیڕۆ دەدەن و دەتوانرێت لە ڕێگەی بەستنی ئەو پێوەرەوە بەفیڕۆدانی ئاو کەمبکرێتەوە و بەستنی پێوەری ئاو بە هەنگاو و پڕۆژەیەکی گرنگ وەسفدەکەن.\nدیاریکردنی نرخی ئاو بەپێی بەکارهێنانیەتی بە مەتر سێجا، تا ڕێژەی بەکارهێنانی ئاویش زیاتربێت، نرخەکەشی زۆرتر دەبێت و لە نێوان ٥٠ دینار بۆ دوو هەزار دیناردایە بۆ هەر مەتر سێجایەک.


زەبەنگ بەهادین: ئێمه نه‌زان و ئێوه زانا. – WTARIKURD\nزۆرێك له مێژوونوسان كورد به وه‌چه‌ى هیندۆ ئه‌ورو پى یه‌كان داده‌نێن له رۆژ هه‌ڵاتى ناوه‌راست، كه مێژوویان ده‌گه‌رێته‌وه بۆ 4000 هه‌زار ساڵ پێش ئێستا. له سه‌ده‌ى شازده‌وه زۆرینه‌ى كوردوستان كه‌وته ژێر ده‌ستى عوسمانى یه‌كان، كاتێكیشك به‌ریتانى یه‌كان ده‌وڵه‌تى عێراقیان دروستكرد له جه‌نگى جیهانى یه‌كه‌م به پێ رێككه‌وتنامه‌ى سایكس بیكۆ به‌مه‌ش هیوایه‌ك دروست بوو بۆ كورده‌كان بۆ ئه‌وه‌ى ببنه خاوه‌ى ماف وچاره‌ى خۆیان به پێ رێككه‌وتننامه‌ى سیفه‌ر له سالى 1920. به‌ڵام سه‌ره‌نجام ئه‌م خه‌ونه زوو پوكایه‌وه كاتێك توركیا دروست بووله سه‌ر سنورى كوردستان به پێ رێككه‌وتنامه‌ى لۆزان له ساڵى 1923 كورده‌كان هیچیان پێ نه‌دراوبه پێچه‌وانه‌وه كرانه چوار پارچه‌و  به‌سه‌ر چوار ده‌وڵه‌تى دژ به كورددا دابه‌ش كران كه ئه‌وانیش ئێران و توركیاو عیرق به‌شێكیشى به‌ر سوریا كه‌وت ئه‌ویش هیچى كه‌متر نه‌بوو له‌مانه‌ى تر له دژایه‌تى كورددا به درێژاى مێژوو .\nله مه‌ر باسكردنى مێژووه‌وه له یه‌كێك له دانیشته‌كانمدا له‌گه‌ڵ مێژوو نووس و نووسه‌رێكى كوردوستانى رۆژهه‌لات پرسیارێكم له به‌رێزیان كرد سه‌باره‌ت به مێژووى كورد، پێم ووت به‌رێزم تۆ مێژووت زۆر خوێندۆته‌وه و زۆر شاره‌زاى مێژووى له هه‌مان كات دا خه‌باتى سیاسیت هه‌بووه و له‌گه‌ڵ زۆرێك له‌م سه‌ركرده سیاسیانه‌ى ئێستا ماون و ئه‌وانه‌شى جێیان هێشتوین تێكه‌ڵاویت هه‌یه و ده‌زانى كامیان خه‌باتگێر بوون كامیان خۆ فرۆش بووه كامیان راست بووه له خه‌بات و كۆڵنه‌دان و كامیان دزو خائین بووه, ووتم من پرسیارێكم هه‌یه له به‌رێزتان ئه‌گه‌ر به ئه‌رك نه‌بێ وه‌ڵامێكى لۆژیكى گونجاوم بده‌یته‌وه. وه‌ڵامى دامه‌وه ووتى فه‌رموو , ووتم : بۆ كورد به درێژاى مێژوو له‌گه‌ڵ ئه‌و هه‌موو قوربانى و خوبه‌ختكردنه نه‌گه‌یشتۆته ئامانج ؟ هه‌ناسه‌یكى قوڵى هه‌ڵكیشا وه‌ك ئه‌وه‌ى بارى ئه‌م هه‌موو عومره‌م خستبێته‌وه سه‌ر شانى و پێ ووتم ( ئێمه بێ به‌ختین, واتا كورد بێ به‌خته ) ووتم له چى دا بێ به‌ختین؟ به هێمنى یه‌وه سه‌رێكى به‌رزكرده‌وه‌و ووتى: له له‌وه‌ى تا ئێستاش له هه‌ر پارچه‌یه‌كى كوردوستان دا خۆمان ده پارچه‌ین له زۆر شتى تریشدا بێ به‌ختین, ووتم وه‌ك چى , ووتى ئه‌وه ئه‌بێت زانایه‌ك وه‌لام بداته‌وه.\nئێوه له مێژوو گه‌رێن, ساتێك ئه‌م خه‌باتگێرانه له شاخ بوون ئێمه خه‌ونمان به ئازادى یه‌وه ئه‌بینى زۆرێكمان چه‌نده‌ها شه‌و نه‌ده‌خه‌وتین چاوه‌رێ ى هه‌وڵى تێكشكانى جێبَێك یان گرتنى ره‌بایه‌یه‌ك بووین ماڵ نه‌بوو كورێكى یان كه‌سێكى له ده‌ره‌وه نه‌بوبێت و شه‌وانه رۆژى به ترس و خه‌مه‌وه نه‌بردبێته سه‌ر, ماڵ نه‌بوو شه‌هێدێك یان زیندانیكراوێكى نه‌بێت له رێگه‌ى كوردایه‌تى دا, ئه‌و هه‌موو دێهاته‌مان وێران بوو به بیانووى به‌هانه‌ى هاوكارى پێشمه‌رگه‌یه‌ك ئه‌كه‌ن, چه‌ك نه‌ما له‌سه‌رمان تاقى نه‌كرێته‌وه, شارمان هه‌یه به ته‌واوى وێران كراوه ئێستاش به ده‌ست ئازارى كیمیایى و ئه‌نفاله‌وه ئه‌ناڵێنین. ئه‌و كات بروامان به خه‌بات و كوردایه‌تى و نه‌ته‌وایه‌تى هه‌بوو . له سه‌ره‌تاى دروست بوونى راپه‌رین كه‌وتینه به‌ر برسێتى و نه‌بوونى و هه‌ژارى رۆژانى سه‌ختمان به‌رێ ده‌كرد, به‌لام دڵمان خۆش بوو , بۆ یه‌كه‌م جار كارتونى كوردیمان بینى ئیتر وامان زانى بوینه ده‌وڵه‌ت و خاوه‌نمان هه‌یه هه‌میشه هیوامان هه‌بوو وامن ده‌زانى ئیتر نه‌هامه‌تى و ترس و ژێر ده‌سته‌ى ته‌واو بوو.\nئێمه به هیواى دروشمه‌كانى شه‌هید ئارام و مامه ریشه‌و به‌كره بێ قۆڵ و له‌یله قاسم و چه‌نده‌هاى تر كه به دڵسۆزى سه‌ریان نایه‌وه چاوه‌رێى داهاتوى گه‌ش و رۆشن بووین, چاوه‌رێ بووین ئه‌و خه‌باتگێرانه‌ى له شاخ بوون جیهانێكى ترى جوانمان بۆدروست بكه‌ن, چاوه‌رێ بووین پاداشتى شه‌هید و زیندان و خزمه‌تیانمان بده‌نه‌وه, ئێمه چاوه‌رێ بووین هه‌رچى مونه‌زه‌مه‌و فه‌رع و هه‌یئه هه‌یه هه‌موویمان بۆ بكه‌نه باخ و مۆزه‌خانه‌و كافێ, چاوه‌رێ بووین كارگه‌كان ئاوه‌دان بكرێنه‌وه ووڵات به‌ره‌و پێش بچێ.\nئێمه نه‌زان و ئێوه زانا خۆمان دایه ده‌ست ئێوه نه‌مانزانى به چ ئاقارێكى تاریكدا ئه‌مان به‌ن نه‌مانزانى خه‌باتى ئێوه بۆ چى بوو؟ ئاخر هه‌موو ئه‌م سیاسیانه‌ى كوردوستان چونه‌ته ده‌ره‌وه‌ى ووڵات و ئه‌وروپاو ئه‌مریكایان بینیوه, له چ ووڵاتێكدا بووه حیزب له‌سه‌ر پاره‌ى میلله‌ت بژى؟ له چ ووڵاتێكدا گرد و شاخ و ده‌شت و دۆڵ دراوه به حیزب و باره‌گاى تیا كردبێته‌وه؟ ئێمه نه‌زان و ئێوه زانا پێمان بلێن له چ شوێنێكى ئه‌م جیهانه سیاسى و خه‌باتگێره‌كانى شاخ بونه‌ته بازرگان و ده‌وڵه‌مه‌ندى شار؟. هاورێ یه‌كم پێ ى ووتم له‌گه‌ڵ یه‌كێك له‌م سیاسىانه‌ى كوردوستان دانیشتم كه سه‌رده‌مى شاخ پێكه‌وه بووین و پێم ووت باشه ئێوه بۆ وا ئه‌كه‌ن كوا دروشم و خه‌ونه‌كانى جاران كوا ئه‌و هیواو ئاواته‌ى ئه‌تان به‌خشیوه‌و به‌سه‌ر خه‌ڵكدا ؟ ئێستا ئه‌وه‌ى خه‌مى ئێوه‌یه نه‌وت و پاره‌و فیلا و پله و پایه‌یه, خه‌مى ئه‌وه‌تانه كامتان سه‌رمایه‌ى زۆرتر بێت, له دواى ئه‌و هه‌موو ساڵه تازه پێمان ئه‌ڵێن شیمالى عیراق و عێراقى یه‌ككگرتوو, تازه له‌سه‌ر كورسى یه‌كى به‌غدا شه‌رتانه, له دواى ئه‌و هه‌موو شكسته میلله‌ت به‌ره‌و كوێ ئه‌به‌ن؟ كوا هه‌ستى نه‌ته‌وایه‌تیتان كوا داهاتووى رۆڵه‌كانى گه‌ل؟, پێ ى ووتم كابراى سیاسى ووتویه‌تى: ئیمه ئه‌وه‌ى ئه‌یبه‌ین تازه ئه‌یبه‌ین و ئه‌یخۆین ئه‌و زه‌مانه نه‌ما له‌سه‌ر عه‌رز بنوین و عاسمان به خۆدا به‌ین جاران سیاسه‌تمان ئه‌كرد ئێستا بازرگانى, ئێمه تازه راهاتووین چیمان به‌رده‌ست كه‌وێت بۆ خومانى ئه‌به‌ین ئێوه‌ش تفى خۆتان بكه‌ن و برۆن.\nئێمه نه‌زان و ئێوه زانا فه‌رموون پێمان بڵێن هه‌موو حیزبه‌كان بێ جیاوازى به نیازن چى بكه‌ن , تا كه‌ى دزه‌كان پاسه‌وانى بانقه‌كان بن؟ تا كه‌ى كوردوستان بكرێته ژێر ناوى زۆنى سه‌وز و زه‌رد و نیللى و قاوه‌ى ره‌نگانێكى تر؟, تا كه‌ى حیزب له‌سه‌ر قووتى میلله‌ت بژى؟ تاكه‌ى هه‌ر رۆژه پێیكمان له ولاتێكى دوژمندا بێت؟ ئێمه نه‌زان و ئێوه زانا پێمان بڵێن بۆ به هاى كۆمه‌ڵایه‌تى رۆژ له دواى رۆژ به‌ره‌و دارمان ئه‌چێ؟ بۆ به‌هاى نه‌ته‌وایه‌تى به‌ره‌و مردن ئه‌روا؟ بۆ داهاتووى ووڵات تاریك و پر ترسه؟ پێمان بڵین كام له ئێوه نه‌چۆته ئه‌مریكا و ئه‌وروپاو سیاسه‌ت و ووڵات به‌ریوه بردنى ئه‌وانى نه‌دیتبێ بزانین ئه‌وه‌ى ئێمه له كام وولات ئه‌چێت؟ ئێمه نه‌زان و ئێوه زانا ئه‌گه‌ر به‌م ئاقاره‌دا برۆن و ئه‌م ریتمه‌ى ئیستا سیاسه‌ت بكه‌ن به‌ره‌و كوێ ئه‌گه‌ین؟


ئەو گرفت و پرسیارانەی کە پەیوەندییان بە بوون و نەبوونی چەمکی شوناسی عێراقیبوونەوە هەیە، دەگەڕێتەوە بۆ دووای کۆتایهاتنی یەکەمین شەڕی جیهانی و گرتنی ناوچەی میسۆپۆتامیا، و هێنانی مەلیک فەیسەڵی یەکەم لە حیجازەوە و دانانی لە لایەن ئینگلیزەوە بە پاشای عێڕاق، و دووای چەندین ساڵیش کوردستانی باشور بەو دەوڵەتەوە لکێنرا، و لە کۆتایی حوکمەکەشیدا خودی پادشا ئاماژەی بە نەبوونی گەلێک کرد کە گەلی عێڕاق بێت، و باسی چەند گردبوونەوەیەکی خەڵکی جیاواز و ناکۆک کرد کە بریتین لە شیعە و سوننە و کورد.\nبە بڕیاری سیاسی دەرەکی، دەوڵەتێک بە ناوی دەوڵەتی عێڕاق درووست بوو، بەڵام شوناسی عێراقیبوون، جگە لە پارچە کاغزێکی بەڵگەنامەی فەرمی تاکەکەسی، بەدرێژایی تەمەنی دەوڵەتی عێڕاق تا ئێستا درووست نەبوو، و ئەمەش بەشێکە لە ئاکامەکانی دەوڵەتی هاوردە کە عێڕاقی پێ درووست بوو.\nئەو هۆکارانەی کە هەندێ نووسەری عەرەب سەبارەت بە لاوازی نەک نەبوونی شوناسی عێڕاقیبوون باسی دەکەن دەیگێڕنەوە بۆ نەبوونی ڕەوشی سەقامگیری سیاسی و تێکچوونی بارودۆخی ئابووری و نەبوونی یەکسانی و عەدالەت نێوان تاکەکانی کۆمەڵ، و بوونی سیاسەتی جیاکاری تایفەگەری و مەزهەبی و حزبی، و نەبوونی ئازادییە دیموکراسییەکان و زەوتکردنیان، و نەبوونی دەستور یان جێبەجێنەکردنی، و بەشێکی ئەو نووسەرانەش ئاماژە بۆ پلانی بیانی و دەستێوەردانی دەرەکی بۆ لاوازی ئەو شوناسە دەکەن، و لەوانەیە تا ڕادەیەک ئەم هۆکارانە لەگەڵ بوونی گرفتەکانی شوناس لە نێوان شیعە و سوننەدا لە عێراقدا بگونجێت، بەڵام هەرگیز ئەو هۆکارانە بنەما نییە لە بابەتی گرفتەکانی یەک شوناسی نیشتمانی عێڕاقیبوون لە پەیوەندی لەگەڵ شوناسی کوردستانیبووندا لە کاتێکدا نیشتمانێکی دیکە کە کوردستانە و شوناسی نیشتمانی تایبەتی خۆی هەیە، بێ ئارەزووی گەلەکی بە دەوڵەتی عێڕاقەوە لکێنراوە، هەرچەندە ئەگەر کۆمەڵگای نێودەوڵەتیش دانی بە قەوارەی ئەو دەوڵەتەدا، نابێت.\nکاتێک باسی شوناس دەکەین بیگومان لە تێڕوانێکی داخراو، و گۆشەگیرییەوە نە تەماشای شوناسی نیشتمانی کوردستانی خۆمان دەکەین، و نە شوناسی نەتەوەکانی دیکەی دراوسێمان یان شوناسی نەتەوەیی لە جیهاندا. گومان لە وەدا نییە کە شوناس چەمکێکە لە گۆڕانکاری و گەشەکردن و پەرەسەندن، یان لە پاشەکەشە و گۆشەگیرکردن دایە.\nشوناس کە تەنیا دۆخێکی زاتی و خودی نەبێت، و چەمکێکی جەمعی پێکهاتەیەکی دیاریکراو بێت، ڕاستەوخۆ پەیوەندی بە تێڕوانینی بەرانبەرەوە هەیە، و بۆیە بەشێکی بەرچاوی داکۆکیکەران لە شوناسی نیشتمانی یان نەتەوەیی لە ئەدەبی کوردیدا ئاخافتن و گوتارەکانیان ئاراستەی بەرانبەر کردووە، و ئەم بۆچونەش لە شیعرەکانی ئەحمەدی خانی و مەلای جەزیری و حاجی قادری کۆیی و شیخ رەزای تاڵەبانی، بەدی دەکرێت.\nیەکێک لە گرفتەکانی شوناس لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا هەژموونی شوناسی عەرەبییە لە سەر دەوڵەتەکانی ئەم ناوچەیە، کە سەرجەم نووسەرانی عەرەب سەرەڕای ئایدیۆلۆجی و قوتابخانەی فیکری جیاوازەوە، کۆکن لە سەر ئەوەی کە شوناسی نیشتمانی ئەم ناوچەیە عەرەبییە، و شوناسەکانی دیکە لۆکاڵی و ناوچەگەرییە.\nنموونە ئەم بۆچەنە لە کۆڕێکی ئەمیر حەسەنی برای مەلیک حوسەینی پادشای ئەردەن دەردەکەوێت کە باس لەوە دەکات شوناسی عەرەبی لە گوتاری ڕاگەیاندندا لە مەترسیدایە، و لە جیاتی ئەو شوناسە باس لە وشەی ئەمازیغی، و پێشمەرگە، و قبتی، و هەندی جار کریستیان و شیعە و سوننە دەکریت.\nڕۆماننوسی لوبنانی ئەمین مەعلوف کە لایەنە چەپەکان بە نووسەرێکی عەلمانی و پێشکەوتنخواز دادەنرێێت، لە بواری شوناسدا خاوەنی کتێبێکە بە ناوی (شوناسە کوشندەکان)، بە تێڕوانینێکەوە تەماشای فرەشوناسی لە لوبنان دەکات کە لە ناونیشانی کتێبەکەیەوە دیارە و لە تێڕوانینەکەی ئەمیر حەسەن نزیکە، و بە جۆرێک دەیەوەێ چەمکی گڵۆبالیزم و تێکەڵبوونی شارستانییەکان دەربخات، کە ئەگەر شوناسی لۆکاڵی لە بازنەی بیرکردنەوەی ئەودا دەربچێت، بە شوناسی کوشندە دایدەنێت.\nلە لایەکی دیکەوە نووسەری لوبنانی ڕەزوان سەید کە ماوەیەک وەزیر بووە، لە کۆڕێکیدا بە ناوی «شوناسە لاوەکی و لۆکاڵییەکان هەڕەشەیە یان شەراکەت؟ ئاماژە بۆ ئەوە دەکات کە شوناسە گەورەکان هەژموونی خۆیان دەسەپێنن، بەڵام پێی وایە شوناسە «بچووکەکان» گۆشەگیرن، و ئەم دۆخەش وای کردووە کە نەتوانن بێنە نێو ڕێڕەوی شوناسیکی یەکگرتوو.\nسەرەڕای هاوبەشی و جیاوازی لە وردەکارییەکانی دەستنیشانکردنی ڕەوش و چەمکی شوناس لە لایەن بەشێکی زۆری ڕۆشنبیرانی عەرەب، ئەوەی کە خاڵی هاوبەشی سەرەکی و گرنگە لە نێوان هەمووان بریتییە لەوەی کە شوناسی سەرجەم ئەم ناوچەیە شوناسی نیشتمانی عەرەبییە، و پێکهاتەکانی دیکە لەم ناوچەیەدا کەمایەتی و خاوەن شوناسی لۆکاڵین و لەم نیشتمانە عەرەبییەدا دەژین.\nئەم ئاراستەیە لە بیرکردنەوە بابەتێکی نوێ نییە، و سەرچاوەی ئەم بیرۆکەیە بۆ سەردەمی پێش درووستکردنی دەوڵەتی هاوچەرخ لە ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا دەگەڕێتەوە، بەتایبەتی کاتێک ئیمپراتۆری عوسمانی لە چوارچێوەی ئاراستەکانی بە ناو چاکسازی و مۆدێرنایەتی چەمکی شوناسی عوسمانی بە ناوی رەعیەتەوە نەک هاووڵاتی بە تاکەکانی ژێر دەسەڵاتی دەوڵەت، دەدا، و پاش دەسەڵاتی ئیتحاد و تەرەقی بە سەر دەوڵەتی عوسمانیدا سیاسەتی بە تورککردنی شوناسی دەوڵەت دەستی پێکرد.\nبەشی سەرەکی ئاراستەی ئەو نووسەر و لایەنە سیاسییانەی کە هەردەم لە گوتاری سیاسییاندا جەخت لەسەر شوناسی عێڕاقیبوون وەک شوناسێکی نیشتمانی سەرانسەری دەکەنەوە، و پێیان وایە شوناسی کوردستانبوون وەک شوناسی شیعەبوون و سوننە بوونە وایە و لە شوناسی لۆکاڵی و لابەڵایی دەرناچێت، مەبەستیان باوەڕنەبوونە کە کوردستان نیشتمانە و شوناسی نیشتمانی هەیە، و بەم پێیەش مافی بڕیاردانی چارەنووسی خۆی نییە، لە کاتێکدا ئەوان بە شیعە و سوننەوە نیشتمانێکیان هەیە ناوی عێڕاقەوە، و ئێمەش کوردستان نیشتمانمانە.\nشوناسی نیشتمانی کوردستانی وەک هەر شوناسێکی دیکە کە لە دۆخی پەرەسەندن و گەشەکردن دایە و لە هەمان کاتدا دووچاری مەترسی و هەڕەشە دەبێتەوە، کۆمەڵێک شوناسی لۆکاڵی و ناوچەیی بە خۆوە گرتووە، و یەکێک لە پرسیارە گەورەکان کە ئاراستەی نووسەر و لایەنی سیاسی و ناوەندەکانی بریار لە کوردستانی باشور دەبیتەوە، مەسەلەی هاوسەنگییە نێوان شوناسی نیشتمانی کوردستانی و شوناسی لۆکالی لە کوردستانی باشوردا.\nدابەشکردنی کوردستان دوای یەکەمین شەڕی جیهان، دۆخیکی ئاڵۆزی بۆ شوناسی نیشتمانی کوردستانی یەکگرتوو درووست کرد، و تاوانی ئەم بابەتە دەکەوێتە ئەستۆی وڵاتە کۆلۆنیالیزمەکان، بەڵام ئەگەر ئێستا سەرجەم شوناسە لۆکاڵییەکان لە کوردستانی باشوردا لە خزمەتی شوناسی نیشتمانی کوردستانی نەبێت، و ئاراستەکان بەرەو کاراکردن و وروژاندنی شوناسی ناوچەیی و شاریی و لۆکاڵییەکانی دیکە بێت، و بە عەقڵیەتی زۆنی سەوز و زۆنی زەرد مامەڵە بکرێت، ئەوا دەچینە هەمان ئەزموونی مێژووی دۆخی دوورگەی ئیرلەندا کە لە ئیرەلەندای باکوری سەر بە بەریتانیا و ئیرلندای باشوری سەربەخۆ پێک دێت، و عەقڵیەتی دوو تایفەی کریستیانی بە سەر ئاراستەی نەتەوەیی زاڵ بوو.


هاتوچۆ هۆشداری ده‌داته شۆفێری ئوتومبێله بارهه‌ڵگره‌كان\nبه‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی هاتوچۆی سلێمانی شۆفێرانی ئۆتۆمبێله بارهه‌ڵگره‌كان ئاگادارده‌كاته‌وه ئۆتۆمبێله‌كانیان له گه‌ڕه‌ك و كۆڵانه‌كان رانه‌گرن، به پێچه‌وانه‌وه لێپرسینه‌وه‌ی یاساییان به‌رامبه‌ر ده‌كرێت.\nله‌ڕاگه‌یه‌نراوێكدا كه وێنه‌یه‌كی ده‌ست PUKmedia كه‌وتووه، ئه‌مڕۆ سێشه‌ممه 12-2-2019 به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی هاتووچۆی سلێمانی ئاگاداری سه‌رجه‌م شۆفێرانی ئوتومبیله بارهه‌ڵگره‌كان ده‌كاته‌وه كه له‌گه‌ڕه‌ك و كۆڵانه‌كان بارهه‌ڵگره‌كانیان رانه‌گرن چوونكه سه‌رپێچی هاتووچۆیه.\nبه‌پێی راگه‌یه‌نراوه‌كه‌ش، راگرتنی بارهه‌ڵگر له گه‌ڕه‌كه‌كاندا بۆته مایه‌ی بێزاری هاووڵاتییان، هه‌ر بۆیه مه‌فره‌زه‌كانی هاتووچۆ له شه‌واندا هه‌ڵده‌ستن به لێپرسینه‌وه‌ی یاسایی ده‌رهه‌ق به‌و سه‌رپێچییه.\nPUKmedia راگه‌یاندنی هاتوچۆی سلێمانی


خیانەت و پاداشت…. تامان شاکر – Denegkan\nbyتامان\tJanuary 25, 2008\tگشتی\nهەموو گەلانی دونیا، بۆ گەیشتن بە سەربەخۆیی خەباتیانکردووە و قوربانی زۆریان داوە ، تا توانیوویانە دەوڵەتی نەتەوە دروست بکەن، بۆیە مێژووی جیهان پرە لە رووداو کارەسات کە بەرامبەر ئەو گەلە بندەستانە کراوە بە کوردیشەوە. بەڵام دوای سەرکەوتنی هەر شۆرشێک، تاوانباران و خیانەتکاران بە توندترین شێوە سزادراون و بۆیان نەبووە، جارێکی تر بەشداری لە پرۆسەی سیاسی ئەو وڵاتەدا بکەن ،،تەنانەت دکتاتۆرەکان کە بوونە هۆکاری وێرانکردن و شەڕ لە وڵاتەکاندا ئەوانەش تووشی سزای خەڵک هاتن، ئیتالیەکان مۆسۆلینی و ژنەکەیان بەبەرچاوی هەزاران کەسەوە هەڵواسی،هیتلەر کە ئەڵمانیای تووشی گەورەترین شەڕ کرد، دەترسا بکەوێتە دەستی خەڵک و وەک مۆسۆلینی لێبکەن بۆیە کۆتایی بە ژیانی خۆی و ئیڤا براونی خێزانی هێنا، میلۆسۆڤیچ درا بە داداگا نێو نەتەوەیی، سەدام حوسین لە سەر تاوانی دوجەیل لە سێدارەدرا،پینۆچیت لە تەمەنی هەفتا ساڵیدا خەڵک داوای حەقی خۆی لێدەکرد، بۆ ئەوەی خوێنی ئەو کەسانەی کە ئەو کوشتبوونی بە فیرۆ نەچێت. تاوانبارانی ئەنفالیش هەندێکیان چاوەرێی وەرگرتنی سزاکانیانن، هەندێکیشیان وا خەریکە دەکرێنە پیاو چاک و لە سزای مەرگ دەپارێزرین، هەندێکیشیان رایانکردە دەرەوەی وڵات بە یارمەتی دەسەڵاتدارانی کوردستان. کۆمەڵگە بە کلتوور دەگۆرێت نەک بە حیزبکردنی، کۆمەلگەی کوردی دوای رۆحانی رژیمی بەعس هەولی نەدا کلتووری سەردەمی بەعس بگۆرێت بۆ ئەوەی هەرکەسە و حەقی خۆی پێبدرێت، بۆیە نەمانتوانی، گۆرانکاری لە سیاسەت و لە سیستەمی ژیانماندا بکەین.خەڵکی کوردستان بە تایبەتی ئەوانەی کوڕی رۆژی تەنگانەو نەهامەتییەکان بوون شایانی ژیانێکی زۆر لەوە باشتربوون کە ئێستا هەیانە،\nدوای ئەم هەموو تاوانە گەورانەی کە بەرامبەر بە کورد و خەڵکی کوردستان کرا، ئەو تاوانانەش بە تەنها بەعس نەیکرد، خەڵکی خۆفرۆشی کوردیش بەشداریان تیدا کرد،لە پێناو پاراستنی و بەرژەوەندییەکانی خۆیان، ئەوانە کەسانێکن هەمیشە لە( تەڕی دەخۆن و و لە وشکی دەنوون لە هیچ کاتێکدا زەرەرمەند نەبوون، لەو کاتەی ئەوان هاوکاری بەعسیەکان بوون بۆ ئەنجامدانی پرۆسەی ئەنفال و کیمیابارانکردنی شارو دێهاتەکانی کوردستان و کوشتنی خەڵکی بێتاوان، پێشمەرگە روو بەرووی مەرگ دەبۆوەوە بە برسیەتی و بە جوتێ پێڵاوی دڕاو پارێزگاری لە خاکی کوردستان دەکرد، زۆریشیان شەهید بوون تا ئێستاش کەس نازانێ گۆڕەکانیان لە کوێن .\nبەڵام بەداخەوە لە کوردستان تاوانباران بە سزای خۆیان نەگەیشتن و ئەمرۆ لە جاران باشتر دەژین، دوای ئەم هەموو تاوانەی کە کردیان بەرامبەر بە خەڵکی کوردستان کەچی کەس لێپرسینەوەی لەگەڵ نەکردن و بەڵکو حیزبەکان لەسەرەتای راپەرینەوە هەوڵیاندەدا زۆرترین تاوانبارەکان بۆلای خۆیان کێش بکەن، بێئەوەی هیچ حسابێک بۆ پێشمەرگە دێرینەکان و خانەوادەی شەهیدان بکەن، هۆکارەکەشی زاڵبوونی سیستەمی عەشایری و نەبوونی کلتوورێکی مۆدێرن بوو لە کوردستان، تا ئەمرۆ خەڵکی ماندوو پێشمەرگە کۆنەکان گلەیی لەم دیاردەیە دەکەن و کەس گوێی بۆ نەگرتن.. هەر بۆیەش رەوشی کوردستان بەم شێوەیەی لێهاتووە، کە ئێستا هەیە. ئەوەی تا پێیکراوە خیانەتی کردووە ئەمرۆ هەمیشە لە رێزی پێشەوەیە بۆ هەموو شتێک\nکابرای بەعسی بە ئاسانی هەموو داواکاریەکانی جێبەجێ دەکرێت و کێی بوێ دەتوانی بیبینی، پلەو پاییەی بە ئاسانی دەست دەکەوێ، چونکە کوڕی فلان بنەماڵە و عەشیرەتە بەڵام پێشمەرگەیەکی بەدبەخت،کە تا دوێنی کوڕی شاخ بوو، ئەمرۆ کەس باوکایەتی بۆ ناکات. کەس نایناسێ و دەنگی بەکەس راناگات، دەبێت کاری حەماڵی بکات بۆ پەیداکردنی بژێوی ژیانی، دڵنیام ئەگەر بیانزانیایە شۆرش و راپەرین دەبێتە هۆی دارمانی کەسایەتی شۆرشگێرانەی،یەک رۆژ پێشمەرگایەتی نەدەکرد، دایک و باوکی شەهیدان ئەمرۆ لە جاران خەمبارترن بە مەرگی رۆڵەکانیان، لە کاتی شۆرش کە کورەکانیان شەهید دەبوون ، دەبووە ماییەی شانازییان چونکە لە پێناوی کوردستاندا شەهید دەبوون، ئەمڕۆ دەڵێن لە پێناوی چیدا منداڵەکانمان شەهید بوون، ئەوانەی رۆژگارێک خیانەتیان کردووە بەزیادەوە هەموو شتێکیان بۆ دەکرێت،و بەرێزەوە وەردەگیرێن، کەس و کاری پێشمەرگەش لە سەردەمی بەعس بە هەژاری و دەردەسەری و دەژیان، و ئێستاش هەروا، دایکی شەهیدێک دەیوت ئەگەر دەمزانێ ژیانم هەر خراپ و خراپتر دەبێت چۆن دەمهێشت کورەکەم ببێتە پێشمەرگە و شەهید بێت ،تاوان نییە کوری من شەهید بێت خائینەکانیش سزا نەدرێن و، لە هەموو تاوانەکانیان خۆش بین، با بۆ جارێکیش بێت گوێ لە دایکی شەهید و ئەنفالکراوەکان بگرین.داواکانیان بهێنینە دی نائومێدیان نەکەین.\nهۆکار زۆرن بۆ نەمانی متمانە لە نێوان حکومەت و خەڵکدا،دەکرێ بڵێن ئەوەش یەکێکە لە هۆکارە هەرە سەرەکیەکان، کە رەوشی باشوری کوردستانی بەم شێوەیە بردووەو کۆمەڵگە چەند لەت بووە. سەرۆکی هەرێم دەڵێت دەبێت ئەو کۆمپانییانە بدرێن داداگا کە چەکیان بە عێراق فرۆشتووە،منیش دەڵێم جەنابی سەرۆک با لە تاوانبارەکانی نزیک خۆمانەوە دەست پێبکەین،دوایی هەنگاو بۆ دورتر باوێن چونکە ئەوانەی خۆشمان بەشدابوون لەو تاوانانە، بایاسا رێگەی خۆی بگرێتە بەر و هەرکەسە حەقی خۆی وەربگرێت دڵنیام هەموومان ئاسوودە دەبین و زیاتر دڵمان بەو حکومەت و پەرلەمانە خۆش دەبێت و بە هی خۆمانی دەزانین.\nPrevious پرشى پژمە ى سەفەرێک…حەمە سەعید کەلارى\nNext چاوه روانی …ئه ڵماس مسته فا


دوو دادگای تایبەتی لە سلێمانی دروست دەكرێن – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/05/17 - 6:22 PM\nسەرۆكی دادگای سلێمانی سەردانی سەرۆكایەتی شارەوانی سلێمانی دەكات و ڕایدەگەیەنێت، بڕیاریانداوە بە كردنەوەی دادگاكانی لێكۆڵینەوە و كەتن، كە تایبەت دەبن بە بینینی داواكانی زیادەڕەوی.\nبەپێی ڕاگەیەنراوێكی سەرۆكایەتی دادگای تێهەڵچوونەوەی ناوچەی سلێمانی، كە وێنەی دراوە بە (خەڵك) لە هەنگاوێكی تری دادگاكەدا بە ئاڕاستەی خزمەتكردنی زیاتری هاووڵاتیان و كارئاسانی بۆیان و بۆ جێبەجێ كرددنی مادەی (١٠)ی یاسای زیادەڕەوی ژمارە (٣)ی ساڵی (٢٠١٨) تایبەت بە ڕێگری لە زیادەڕۆیی و لابردنی لەسەر زەوی و زار و موڵكی دەوڵەت لە هەرێمی كوردستان-عیراق، سەرۆكی دادگا بڕیاریدا بە كردنەوەی دادگاكانی لێكۆڵینەوە و كەتن، كە تایبەت دەبن بە بینینی داواكانی زیادەڕەوی.\nڕاشیگەیاندووە، بۆ باشتر ڕاپەڕاندنی ئیشوكارەكانیان بە هەماهەنگی لەگەڵ سەرۆكی شارەوانی سلێمانی بڕیاردرا، كە ئەو دوو دادگایە لەناو بینای سەرۆكایەتی شارەوانی سلێمانی دەوام بكەن.\nئاشكراشی كرد، بۆ ئەو مەبەستە سەرۆكی دادگا سەرلەبەیانی ئەمڕۆ یەك شەممە ١٧-٥-٢٠٢٠ سەردانی سەرۆكایەتی شارەوانی سلێمانی كرد و بەهاوڕێیەتی سەرۆكی شارەوانی لەنزیكەوە ئەو شوێنەی بەسەركردەوە، كە بۆ دادگاكانی كەتن و لێكۆڵینەوەی زیادەڕەوی تەرخانكراوە لەناو بینای سەرۆكایەتی شارەوانی .\nدادگای تێهەڵچوونەوەی ناوچەی سلێمانیسەرۆكایەتی شارەوانی سلێمانی\nلەسەر خۆپیشاندانەكەی دهۆك سكاڵا لەسەر پەڕلەمانتارێكی یەكگرتوو تۆمار دەكرێت\nسەرۆكایەتی شارەوانی سلێمانی؛ ڕۆژانە لە ڕێگەی 4 كۆمپانیاوە هەزار و200 تۆن خۆڵ وخاشاك كۆدەكرێتەوە\nشارەوانی سلێمانی؛بەردەوامن لە ڕێكخستنەوەی شەقامەكانی ناوشار


ب توندترین شێوە هێرشا ل سەر لقێ پارتی شەرمزار دکەین - لقێ ٨ زاخۆ | لاپه‌رێ سه‌ره‌كی\nب توندترین شێوە هێرشا ل سەر لقێ پارتی شەرمزار دکەین\nئەوێن سفکاتیێ ب پیرۆزیێن گەلێ کوردستانێ بکەن دێ باجا کریارێن خوە دەن\nدەسپێک/نووچه/كوردستان/ب توندترین شێوە هێرشا ل سەر لقێ پارتی شەرمزار دکەین\n2 خوله‌ك ago\nسەرۆک بارزانی سەبارەت ب هێرشا ئەندامێن حەشدا شەعبی ل سەر بارەگایێ لقێ ٥ یێ پارتی پەیامەک بەلاڤکر و راگەهاند کو هێرشا ل سەر بارەگایێ لقێ پارتی و سڤکاتیکرن ب ئالایێ کوردستانێ نیشا ددەت کو ئەو کەسێن ئەو کارە کری چەند بێ رەوشتن و پاشکەفتی نە و دڤێت حوکمەتا عیراقێ وان کەسان سزا بدەت.\nئەڤە ژی دەقێ پەیاما سەرۆک بارزانی یە:\nهەواڵی پەلاماردانی بارەگای لقی ٥ـی پارتی لەلایەن تاقمێکی گێرەشێوێنمان پێ گەیشت، کە لە ئەنجامی ئەو کردەوە نایاساییەدا سووکایەتییان بە ئاڵای پیرۆزی کوردستان و ئاڵای پارتی کردووە.\nبە توندترین شێوە ئیدانەی ئەو پەلامارە نامەردانەیە دەکەین و لێرەدا ڕایدەگەیێنین ئەم جۆرە پەلامار و دەستدرێژییانە بە هیچ شێوەیەک لە پێگەی کورد و بەها باڵاکانی گەلی کوردستان کەم ناکەنەوە، بەڵام بەڕوونی دواکەوتوویی و بێ فەرهەنگی و عەقڵیەتی ئەو تاقمە شەڕانگێزە بۆ هەموو لایەک دەردەخات.\nئەو چاوەڕوانییەمان لە حکومەتی فیدڕاڵی عێراق هەیە کە ئیجرائاتی پێویست لە بەرامبەر ئەو پەلاماردەرانە بگرێتە بەر، لە هەمان کاتدا جەختیش لەوە دەکەینەوە ئەوانەی بیانەوێ پەلاماری پارتی بدەن و سووکایەتی بە بەهاکانی گەلی کوردستان بکەن، دواجار باجی ئەو کارەیان دەدەن.\n17ی تشرینی یەکەمی 2020\n4 خوله‌ك ago


وریاكردنه‌وه‌ى موسڵمانان له بیدعه‌ى قورئان خوێنه‌كان | ماڵپەڕی بەهەشت\nhome navigate_before قورئانى پیرۆز navigate_before وریاكردنه‌وه‌ى موسڵمانان له بیدعه‌ى قورئان خوێنه‌كان\nوریاكردنه‌وه‌ى موسڵمانان له بیدعه‌ى قورئان خوێنه‌كان\nبەروار: 2011/05/26سەردارن: 2544نوسەر: وه‌رگێڕانى :إدریس محمود\nالحمد لله و الصلاة و السلام على رسول الله و على آله و صحبه و من والاه ... أما بعد :\nله‌م نوسراوه‌دا كۆمه‌ڵێك له‌و كارانه ده‌خه‌ینه ڕوو كه قورئان خوێنه‌كان ده‌یكه‌ن و زانایان به بیدعه‌ى داده‌نێن له‌وانه‌ش :\n1 . بیدعه‌ى ماچ كردنى قورئان (*):\nماچكردنى قورئان به بڕواى ئێمه ده‌چێته ژێر گشتێتى ئه‌و فه‌رموودانه‌وه كه ده‌رباره‌ى بیدعه هاتوون ، له‌وانه : پێغه‌مبه‌رى خوا صلى الله عليه وسلم ده‌فه‌رموێت : " إياكم و محدثات الأمور ، فإن كل محدثة بدعة ، و كل بدعة ضلالة " واته : وریاى شته تازه داهێنراوه‌كان بن ، چونكه هه‌موو شتێكى تازه داهێنراو بیدعه‌یه ، و هه‌موو بیدعه‌یه‌كیش گومڕاییه . وه له فه‌رمووده‌یه‌كى تردا : " و كل ضلالة في النار " واته : وه هه‌موو گومڕاییه‌كیش له ئاگردایه .\nزۆرێك له خه‌ڵكى هه‌ڵوێستێكى تایبه‌تیان هه‌یه سه‌باره‌ت به‌م مه‌سه‌له‌یه ، ده‌ڵێن : چى تیایه ؟ ! ئه‌و ماچه ته‌نها گه‌وره‌یى دانانه بۆ قورئان ، به‌ڵام ئایا ئه‌م به گه‌وره‌یى دانانه شاراوه بووه له لاى پێغه‌مبه‌رى خوا صلى الله عليه وسلم و هاوه‌ڵان و شوێنكه‌وتوانیان ( تابعین ) و شوێنكه‌وتووى شوێنكه‌وتوان ( أتباع التابعین ) ؟\nبێگومان وه‌ڵامه‌كه هه‌ر ئه‌وه ده‌بێت كه زانایانى پێشین وتوویانه : ( لو كان خیرا لسبقونا إلیه ) ، واته : ئه‌گه‌ر خێر بوایه ئه‌وان پێشمان ده‌كه‌وتن و ده‌یانكرد . ئه‌مه له لایه‌ك ، له لایه‌كى تریشه‌وه : ئایا ئه‌ێڵ له ماچكردنى شتێك ڕێگه‌پێدراوه ( دروسته ) یان قه‌ده‌غه‌كراوه ؟ ، لێره‌دا پێویسته ئه‌و فه‌رمووده‌یه بهێنینه‌وه كه له هه‌ردوو ( صحيح ) ى ( بخاری و مسلم ) دا هاتووه ، بۆ ئه‌وه‌ى بیرخستنه‌وه‌یه‌ك بێت بۆ ئه‌وانه‌ى كه ده‌یانه‌وێت بیربكه‌نه‌وه ، وه بۆ ئه‌وه‌ى بزانرێت مسوڵمانانى ئه‌مڕۆ چه‌نده دوورن له پێشینه چاكه‌كانیان ، و ئه‌و تێگه‌یشتنه‌ى كه هه‌یان بووه ، و ئه‌و چاره‌سه‌رانه‌ى دایان ده‌نا بۆ ئه‌و كێشانه‌ى كه له ژیانیاندا ڕوویان ده‌دا ، ئه‌مه‌ش ئه‌و فه‌رمووده‌یه‌یه : له ( عابس ) ى كوڕى ( ربیعه ) وه فه‌رمووى : ( عمر ) ى كوڕى ( خطاب ) م بینى به‌رده‌كه ـ واته : به‌رده ڕه‌شه‌كه‌ى ـ ماچ ده‌كرد ، و ده‌یفه‌رموو : " إني لأعلم أنك حجر لا تضر و لا تنفع ، فلولا أني رأيت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقبلك ما قبلتك " ( صحيح الترغيب و الترهيب : 1 / 94 / 41 ) .\nواته : من دڵنیام له‌وه‌ى كه تۆ به‌ردیت و زیان ناگه‌یه‌نیت و سوود نابه‌خشیت ، ئه‌گه‌ر له‌به‌رئه‌وه نه‌بوایه كه پێغه‌مبه‌رى خوام صلى الله عليه وسلم بینیوه ماچى كردوویت ، ماچم نه‌ده‌كردى .\nئایا ماناى ئه‌م قسه‌یه له ئیمامى عومه‌ره‌وه چیه ؟ ئه‌گه‌ر پێغه‌مبه‌رى خوام صلى الله عليه وسلم نه‌بینیایه ماچى ده‌كردى ، ئه‌وا ماچم نه‌ده‌كردى ، باشه بۆچى ( عمر ) به‌رده ڕه‌شه‌كه‌ى ماچ كرد ، ئه‌و به‌رده ڕه‌شه‌ى كه پێغه‌مبه‌رى خوا صلى الله عليه وسلم ده‌رباره‌ى فه‌رموویه‌تى : " الحجر الأسود من الجنة " ( صحيح الجامع : 3174 ) . واته : به‌رده ڕه‌شه‌كه له به‌ردى به‌هه‌شته .\nئایا ( عمر ) به فه‌لسه‌فه‌یه‌كه‌وه ماچى به‌رده‌كه‌ى كرد كه هه‌ڵقوڵاوى خودى خۆى بێت ؟ یان بۆ ئه‌وه‌ى وه‌كو ئه‌و كه‌سانه بڵێت كه قورئان ماچ ده‌كه‌ن و كاتێك پرسیاریان لێ ده‌كرێت بۆ وا ده‌كه‌ن ؟ ده‌ڵێن : ئه‌مه وته‌ى خواى گه‌وره‌یه و ماچى ده‌كه‌ین ؟! ئایا (عمر) ده‌ڵێت : ئه‌م به‌رده به‌ردى ئه‌و به‌هه‌شته‌یه كه خواى گه‌وره به‌ڵێنى داوه بیدات به له‌خواترسان بۆیه منیش ماچى ده‌كه‌م ؟ و پێویستم به فه‌رمووده‌یه‌كى پێغه‌مبه‌رى خوا صلى الله عليه وسلم نیه ، بۆ ئه‌وه‌ى ڕێگه‌م بدات ماچى به‌رده‌كه بكه‌م ؟ یان ( عمر ) ده‌یه‌وێ به‌و شێوه و ( منطق ) ه مامه‌ڵه له‌گه‌ڵ باسه‌كه‌دا بكات كه ئێمه بانگه‌شه‌ى بۆ ده‌كه‌ین و ناومان ناوه ( المنطق السلفي ) ؟ ، وه ئه‌وه‌ش بریتى یه له دڵسۆزى ( إخلاص ) له شوێنكه‌وتنى پێغه‌مبه‌رى خوا صلى الله عليه وسلم و ئه‌وه‌شى شوێن ڕێباز و سوننه‌ته‌كه‌ى ئه‌و بكه‌وێت تا ڕۆژى قیامه‌ت ، هه‌ڵوێستى ئیمامى ( عمر ) بریتى بوو له شوێنكه‌وتنى پێغه‌مبه‌رى خوا صلى الله عليه وسلم ، كه فه‌رمووى : ئه‌گه‌ر پێغه‌مبه‌رى خوام صلى الله عليه وسلم نه‌بینیایه ماچى ده‌كردى ، ئه‌وا منیش ماچم نه‌ده‌كردى .كه‌واته : ئه‌صل له‌م ماچكردنه ـ واته : ماچكردنى قورئان ـ ئه‌وه‌یه كه له سه‌ر سوننه‌تێكى ڕابردوو بڕۆین ـ كه ئه‌ویش سوننه‌تى پێغه‌مبه‌رى خوایه صلى الله عليه وسلم ـ ، نه‌ك به پێی بۆچوونى خۆمان حوكم بده‌ین به‌سه‌ر كاروباره‌كاندا و بڵێین : ئه‌مه چاكه ، یان ئه‌وه چى تێدایه ؟!\nله‌گه‌ڵمدا بیربكه‌نه‌وه له هه‌ڵوێستى ( زید ) ى كوڕى ( ثابت ) كه چۆن بوو به‌رامبه‌ر ئه‌و پێشنیاره‌ى كه ( ابو بكر ) و (عمر ) بۆیان كرد سه‌باره‌ت به كۆكردنه‌وه‌ى قورئان بۆ ئه‌وه‌ى بپارێزرێت له فه‌وتان و له‌ناوچوون ، ( زید ) له وه‌ڵامى پێشنیاره‌كه‌دا فه‌رمووى : چۆن شتێك ده‌كه‌ن كه پێغه‌مبه‌رى خوا صلى الله عليه وسلم نه‌یكردووه ؟ ! مسوڵمانانى ئه‌مڕۆ به‌ڕه‌هایى ئه‌م تێگه‌یشتنه‌یان نیه له دیندا .\nئه‌گه‌ر به‌و كه‌سه‌ى كه قورئان ماچ ده‌كات بڵێیت : چۆن شتێك ده‌كه‌یت كه پێغه‌مبه‌رى خوا صلى الله عليه وسلم نه‌یكردووه ؟ ! ئه‌وا به وه‌ڵام گه‌لێكى زۆر سه‌رسوڕهێنه‌ره‌وه ڕووبه‌ڕووت ده‌بێته‌وه ، له‌و وه‌ڵامانه‌ش ئه‌وه‌یه ده‌ڵێ : برام ! ئه‌وه چى تێدایه ؟! ئه‌مه گه‌وره‌یى دانانه بۆ قورئان ! تۆش پێی بڵێ : برام ! ئه‌م قسه‌یه به‌سه‌ر خۆتدا ده‌شكێته‌وه ، ئایا پێغه‌مبه‌رى خوا قورئانى به گه‌وره دانه‌ناوه ؟ گومانى تێدا نیه كه قورئانى به گه‌وره گرتووه ، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ماچى نه‌كردووه .\nیان ده‌ڵێن : ئایا تۆ نكوڵیمان لێده‌كه‌یت قورئان ماچ بكه‌ین ! ئه‌وه نیه تۆ سوارى ئۆتۆمبیل ده‌بیت ، و به فڕۆكه‌ش گه‌شت ده‌كه‌یت ، و ئه‌م شتانه‌ش بیدعه‌ن ؟! به‌و شێوه‌یه وه‌ڵامیان ده‌ده‌ینه‌وه كه : ئه‌و بیدعه‌یه‌ى ئێمه باسى لێوه ده‌كه‌ین و پێغه‌مبه‌رى خوا به گومڕایى داناوه ئه‌و بیدعانه‌یه كه له دیندا ده‌كرێن ، نه‌ك ئه‌وانه‌ى كه له شتى دونیاییدا ده‌كرێن ، به‌ڵام له شتى دونیاییدا بیدعه هه‌یه درووسته ، هه‌یه قه‌ده‌غه‌كراوه ، ئه‌مه‌ش شتێكى زانراوه و پێویست به نمونه ناكات ، بۆیه ئه‌وه‌ى كه سوارى فڕۆكه ده‌بێت بۆ گه‌شت كردن بۆ ماڵى خوا بۆ حه‌ج كردن ، گومانى تێدا نیه كه درووسته ، به‌ڵام ئه‌وه‌ى كه سوارى فڕۆكه ده‌بێت بۆگه‌شت كردن بۆ ڕۆژئاوا ـ به بێ عوزرێكى شه‌رعى ـ گومانى تێدا نیه كه ئه‌وه سه‌رپێچیه ، و به‌م شێوه‌یه .\nبه‌ڵام له‌و كارانه‌ى كه عیباده‌تن ئه‌گه‌ر پرسیار بكه‌یت له بكه‌ره‌كه‌ى : بۆچى ئه‌و كاره ده‌كه‌یت ؟ ده‌ڵێ بۆ نزیك بوونه‌وه له خوا ! ده‌ڵێم : هیچ ڕێگایه‌ك نیه بۆ نزیك بوونه‌وه له خوا ( تبارك و تعالى ) ته‌نها ئه‌و ڕێگایه نه‌بێت كه خواى گه‌وره خۆى بۆى داناوین ، به‌لام ده‌مه‌وێ شتێك یاد بخه‌مه‌وه ، ئه‌ویش به بڕواى من زۆر گرنگه بۆ دامه‌زراندن و پشتگیر كردنى ئه‌م ڕێسایه : ( كل بدعة ضلالة  ) ، كه به هیچ شێوه‌یه‌ك هیچ بوارێك نیه بۆ به چاكزانینى عه‌قڵى ، هه‌ندێك له پێشینان ده‌فه‌رموون : ( ما أحدثت بدعة إلا و أميتت سنة  ) واته : هیچ بیدعه‌یه‌ك داناهێنرێت ئیلا سوننه‌تێك ده‌مرێنێت . وه من هه‌ست به‌م ڕاستیه ده‌كه‌م هه‌ست پێكردنى ده‌ست ، به هۆى زۆر به‌دوادا گه‌ڕانم بۆ شته تازه داهێنراوه‌كان ، وه چۆن زۆر جار ئه‌و تازه داهێنراوانه ( مخالفة ) ى ئه‌وشتانه ده‌كات كه له پێغه‌مبه‌رى خواوه صلى الله عليه وسلم هاتوون ، خاوه‌ن زانست و فه‌زڵه‌كان ئه‌گه‌ر یه‌كێكیان قورئان هه‌ڵگرێت بۆ ئه‌وه‌ى تێیدا بخوێنێت ، نایانبینیت كه ماچى بكه‌ن ، به‌ڵكو كرده‌وه ده‌كه‌ن به‌وه‌ى كه له ناویدایه ، به‌ڵام خه‌ڵكى ساده ( عوام ) ئه‌وانه‌ى كه سۆزه‌كانیان ڕێكخراو نیه ، ده‌ڵێن : ئه‌ى ئه‌و ماچكردنه چى تێدایه ؟ ! و كرده‌وه‌ش ناكه‌ن به‌وه‌ى كه له ناویدایه ! بۆیه ده‌ڵێین : ( ما أحدثت بدعة إلا و أميتت سنة  ) .\n2 . كۆبوونه‌وه و خوێندنه‌وه‌ى قورئان به یه‌ك ده‌نگ :\nكۆبوونه‌وه له سه‌ر خوێندنه‌وه‌ى قورئان به یه‌ك ده‌نگ بیدعه‌یه ، چونكه نه پێغه‌مبه‌رى خوا صلى الله عليه وسلم و نه هاوه‌ڵان نه‌یانكردووه ، پێغه‌مبه‌رى خوا صلى الله عليه وسلم فه‌رمانى به ( ابن مسعود ) ده‌كرد كه قورئانى به سه‌ردا بخوێنێت و ده‌یفه‌رموو : "إني أحب أن أسمعه من غيري". واته : پێم خۆشه له غه‌یرى خۆمه‌وه بیبیستم ـ واته : قورئان ـ .\n3 . خه‌تم كردنى قورئان له كه‌متر له سێ ڕۆژدا پێچه‌وانه‌ى سوننه‌تى پێغه‌مبه‌رى خوایه صلى الله عليه وسلم .\n4 . دوعاكردنى به‌كۆمه‌ڵ له كاتى خه‌تمى قورئاندا .\n5 . خوێندنى سوره‌تى [ لإيلاف قريش ] به‌و بڕوایه‌ى كه دڵنیایى و ( أمان ) ه له هه‌موو خراپه‌یه‌ك .\n6 . كۆبوونه‌وه‌ى كۆمه‌ڵێك خه‌ڵك و خوێندنى سوره‌تێكى قورئان به یه‌ك ده‌نگ .\n7 . له‌حن و ئاوازدانان بۆ قورئان ( الألحان في القرآن الكريم ) .\n8 . وتنى (صدق الله العظيم ) له دواى ته‌واوبوون له قورئان خوێندن : چونكه نه پێغه‌مبه‌رى خوا صلى الله عليه وسلم وه نه هاوه‌ڵان و نه ( تابعین ) نه‌یانكردووه .( إزالة الستار عن الجواب المختار ، الشيخ / ابن العثيمين : ص79 - 80 ) .\n9 . خوێندنى قورئان له سه‌ر گۆڕ : چونكه نه له پێغه‌مبه‌رى خوا صلى الله عليه وسلم وه نه له هاوه‌ڵانه‌وه نه‌هاتووه كه شتى وایان كردبێت . ( فتاوى العقيدة لابن العثيمين : ص383 ) .\n10 .خوێندنى ( فاتحة ) له سه‌ر مردوو یان له سه‌ر گۆڕ : به‌ڵگه‌ى له سه‌ر نه‌هاتووه كه پێغه‌مبه‌رى خوا صلى الله عليه وسلم كردبێتى . ( فتاوى العقيدة لابن العثيمين : ص396 ) .\n11 . قورئان خوێندنى ڕۆژى هه‌ینى پێش ئه‌وه‌ى ئیمام بێته سه‌ر مینبه‌ر . ( فتاوى اللجنة الدائمة : 2 / 502 ) .\n12 . خوێندنى ( فاتحة ) له دواى دوعا كردن یان پاش قورئان خوێندن .(فتاوى اللجنة الدائمة : 2 / 538 ) .\n13 . خوێندنى ( فاتحة ) له پاش نوێژكردن به تاك یان به كۆمه‌ڵ . ( فتاوى اللجنة الدائمة : 2 / 539 ) .\n14 .هه‌دیه‌كردنى خێر و پاداشتى سوره‌تى ( فاتحة ) بۆ پێغه‌مبه‌ر صلى الله عليه وسلم یان بۆ مردوو ئه‌صڵى نیه ، و شه‌رعى نیه . ( فتاوى نور على الدرب – العقيدة - لشيخ ابن باز : ص89 – 90 ) .\nو صلى الله وسلم على نبينا محمد وعلى آله و صحبه و سلم .\n(*) بیدعه‌ى ژماره یه‌ك تاوه‌كو ژماره حه‌وت له كتێبى ( قاموس البدع - شيخ مشهور و أحمد الشكوكاني ) وه‌رگیراوه به‌ڵام به وه‌رگێڕان و ده‌ستكارى كردنێكى ساده‌وه .


باشترین رێگە بۆ خۆپاراستن لە شێرپەنجەی گون | دەزگاى زارى کرمانجى\nشێرپەنجە ئەو نەخۆشییە مەترسیدارەیە كە بە كوشندەو دژوار ناو دەبردرێت و بەهۆی نەبوونی چارەسەری دیاریكراو زۆربەی تووشبووەكان لەگەڵا مردن دەست و پەنجە نەرم دەكەن، بەڵام هاوشێوەی هەر نەخۆشییەكی تر خۆ پاراستن لێی باشترین چارەسەرە.\nكریستیان فۆلفینگ پزیشك و پڕۆفیسۆری ئەڵمانی لەمبارەوە دەڵێت" دۆزینەوەی رووی شێرپەنجەی گون ئەو دەربازبوونەیە كە تووشبوو خۆی لێ رزگار دەكات، نەخۆشییەكە زووتر ئاشكرا بكرێت ئەگەری بڵاوبوونەوەی بۆ شانەكانی تر و خوێن كەمتر دەبێتەوە و چارەسەركردنی ئاسانتر دەبێت". ئەم شارەزایەی رێڕەوی میز روونی كردەوە " شێرپەنجەی گون زیاتر لە تەمەنی 15-35 ساڵا روو دەدات، بۆیە پێویستە لە تەمەنی چواردە ساڵیدا دەست بە پشكنین بكەن پێش ئەوەی تووشی ئەم نەخۆشییە كوشندەیە ببن". زیاتر گووتی" تا ئێستا رێگەیەكی تایبەت بۆ پشكنینی گون نییە، بەڵام پێویستە 6 مانگ جارێك پشكنینی ئاسایی بكرێت، لەكاتی هەست كردن بە بوونی بارستە یا گرێ و هەر شتێكی نائاسایی لە گونەكان راستوخۆ سەردانی پزیشكی رێڕەوی میز بكرێت كە لە رێگەی شەپۆڵە سەرووی دەنگەوە پشكنین دەكرێت".\nیەڵدا هەركی: جوان نییە مرۆڤ جیهانێك بە تەنها دروست بكات


ساله‌كا گه‌له‌ك دژوار چاڤه‌رێی عێراقێ دكه‌ت - پرس بادینی\nHome سڵایدشۆو عێراق كوردستان هەواڵ ساله‌كا گه‌له‌ك دژوار چاڤه‌رێی عێراقێ دكه‌ت\nساله‌كا گه‌له‌ك دژوار چاڤه‌رێی عێراقێ دكه‌ت\nپرس میدیا 8:18:00 PM سڵایدشۆو, عێراق, كوردستان, هەواڵ,\nئه‌ندامه‌كێ خولا پێشتریێ لژنا دارای ل په‌رله‌مانێ عێراقێ ڕاگه‌هاند، پرۆژه یاسایا بودجه‌یێ سالا 2021یێ عێراقێ دێ كه‌ڤیته سه‌ر ملێ گه‌لێ عێراقێ و ژبه‌ر وێیه‌كێ دێ ساله‌كا دژوار بیت بۆ عێراقیان.\nئه‌ڤرۆ پێنجشه‌مبی 17ی كانونا یه‌كێ 2020ێ مه‌سعود حه‌یده‌ر، ئه‌ندامێ خولا پێشتریێ لژنا دارای ل جڤاتا نوینه‌رێن عێراقێ د په‌یجێ خویێ فه‌یسبۆكیدا نڤێسایه، "پرۆژه‌یاسایا بودجه‌یێ 2021ێ یێ عێراقێ كه‌فته سه‌ر ملێ گه‌لێ عێراقێ، ب فه‌رمی بهایێ دیناری لهه‌مبه‌ر دۆلاری 25% داكه‌تیه، واتا دۆلار دناڤبه‌را 145 بۆ 150 هه‌زار دیناران دبیت".\nبه‌حسا وێ یه‌كێ ژیكریه، "عێراقێ ده‌رمالێ هه‌موو فه‌رمانبه‌ران ب رێژیێن جیاواز كێمدكه‌ت و دناڤبه‌را 20% هه‌تا 60% ئه‌نجامێن ڤێ كێمكرنێ دێ كه‌ته نێزیكی 30% خورجیا مووچه‌یێ هه‌مو عێراقێ.\nئه‌ندامێ خولا پێشتر یێ لژنا دارای ئه‌ویه‌كژی ڕاگه‌هاندیه، "ئه‌ڤه عێراقێ رووبروویێ گرێكێن سیاسی و ئابووریێن گرانكه‌تن و ل سالا 2021ێ دێ ساله‌كا گرانبیت بو عێراقیان.\nدگه‌ل وێیه‌كێ ژی، ل گۆره‌ی چاڤكانیان ئه‌ڤ ڕه‌شنڤێسه هێشتا قابیلی گوتوبێژكرنێ نه و په‌سه‌ند نه‌كرنه و ره‌خنه لوێ هاتیه گرتن كۆ پێنگاڤێن داكه‌تنا بهایێ دیناری كارێ به‌نقا ناڤه‌ندی یه، به‌لێ حكومه‌تێ پێشنیار نه‌كریه.\nBy پرس میدیا at 8:18:00 PM


وێنە؛ کاروانسەرای کۆیە مێژویەکی دێرین لە لێواری لە ناوچوندا\n02:21 - 24/02/2022\nکاروانسەرای کۆیە، بەشی زۆری دیوار و بنمچی بینا و ژورەکانی داڕووخاون و ئەگەر بەزوویی نۆژەن نەکرێتەوە، مەترسی لەناوچوونی لەسەرە.\nشوێنەوارناس، هێمن نەعمان کاوێس دەربارەی خانەکە وتى، " ئەم شوێنە بە خانی مەحمود ئاغا ناسراوە، ساڵی (1862) لە سەردەمی فەرمانرەوایی عوسمانییەکاندا، لەلایەن مەحمود ئاغای غەفوری کە گەورەی یەکێک لە بنەماڵە ناودارەکانی کۆیە بووە دروستکراوە.\nدەشڵێت: مەبەست لە دروستکردنی ئەم شوێنە بۆ ئەوەبووە کۆیە یەکێک بووە لە سەنتەرە بازرگانییەکانی سەدەکانی هەژدەهەم، نۆزدەهەم و تا سەرەتای سەدەی بیستەمیش لە ناوچەکە، خاڵی بەیەکگەیاندنی قەڵادزێ، سەردەشت، کەرکووک و هەولێر بووە و کەلوپەل کە هێنراوە لێرە بازرگانەکان ماونەتەوە کەرەستەکانیان هەڵگرتووە تا دواتر گەیەندراوەتە سەر زێی بچووک و لەوێوە نێردراوە بۆ شارەکانی دیکە.\nهێمن نەعمان کاوێس باسى لەوەشکرد، ئەوەی کە یارمەتی کۆیەی داوە ببێتە سەنتەرێکی بازرگانی لە سەردەمی کۆندا، هەڵکەوتە جوگرافییە ستراتیجییەکەیەتی، خاڵی بەیەکگەیشتنی هەولێر، سلێمانی و کەرکووکە، کەوتووەتە چەقی بەیەکگەیاندنی ئەو سێ پارێزگایەوە. خاڵێکی دیکەی گرنگی کۆیە هەبونی زێی بچووکە کە بەشی زۆری کەلوپەلە بازرگانییەکانی ناوچەکە لەوێدا کۆکراوەتەوە و لەوێشەوە گواستراوەتەوە بۆ پردێ و لەوێشەوە براوە بۆ کەرکوک و شارەکانی ناوەڕاست و باشووری عێراق.\nشوێنەوارناس، هێمن نەعمان کاوێس دەربارەی ئەو کەرەستانەی لە کۆیە بازرگانی پێوە دەکرا ئاماژەى بەوەکردن زۆرترین ئەو کەرەستانەی کە لێرە بازرگانی پێوەکراوە، لەم ناوچەیەوە پێستە، دانەوێڵە و توتن نێردراوە بۆ شارەکانی عێراق و لەوێشەوە کوتاڵ، جلوبەرگ، خورما، خوێ و هەندێک پێداویستی دیکە هاوردەکراون بۆ ئەم ناوچەیە.\nئەم خانە بۆ ئەوە دروستکراوە وەک کاروانسەرا بەکارهاتووە، خانەکە لە دوو نهۆم پێکهاتووە (60) ژوری تێدایە، شێوەی نیمچە چوارگۆشەیی هەیە، روبەرەکەی هەزار و (122) مەتر چوارگۆشەیە، ژورەکانی دابەشبون بەسەر هەرچوارلای بیناکەدا، ژوورەکانی بەشی سەرەوەی بیناکە وەک شوێنی مانەوەی کاروانچییەکان و نووسینگەی بازرگانەکان بەکارهاتووە، هەمو ژورەکانی ئاگردان و پەنجەرەی رێکیان تێدایە و بەشێوەیەکی خاوێنتر دروستکراون، زۆرینەی بەشی خوارەوەی بیناکەش وەک کۆگا بۆ هەڵگرتنی کەلوپەلی بازرگانەکان و بەشێکیشی وەک تەویلەی ئاژەڵەکان بەکارهاتووە لە هەندێ ژوورەکاندا ئێساش پاشماوەکان ماون. هێمن نەعمان واى وت.\nلە وەڵامی ئەوەی ئەم شێوازە خانە لە شوێنی دیکە هەیە، ئەو شوێنەوار ناسە ئاشکرایى کرد، لە زۆرینەی شارەکانی دیکەی ئەم ناوچەیە خان هەبووە بۆ نموونە لە کفری، سلێمانی و هەولێر. لە کۆیە خانی دیکەش هەبووە، بەڵام بەداخەوە هەمویان تێکدراون و تەنیا ئەم خانەمان ماوە وەک نموونە.\nدەربارەی هەوڵەکانی نۆژەنکردنەوەی خانەکە وتى،" لەئێستادا وەک فەرمانگەی شوێنەواری کۆیە بە هاوکاری رێکخراوی وادی ئەڵمانی و بە پاڵپشتی دەزگای ئەلیفی نێودەوڵەتیی کە پشتگیری پرۆژەکانی بنیاتنانەوەی شوێنەوار دەکات لە زۆربەی ناوچەکانی جیهان، بەرنامەمان هەیە بۆ دوبارە نۆژەنکردنەوەی خانەکە و دوبارە بەکارهێنانەوەی تا رادەیەکی زۆر بۆ هەمان ئەو مەبەستەی لە کۆندا بەکارهاتوە لەگەڵ هەندێک گۆڕانکاری سەردەم کە پێویستە بگونجێندریت".\nلە وەڵامی ئەوەی پلانی دوای نۆژەنکردنەوەی بەکارهێنانی خانەکە چییە، شوێنەوارناسەکەى کۆیە رونیکردەوە، پلانیان هەیە هەندێک بەش و ژوری تەرخان بکرێت بۆ کافتریایەکی کەلەپوری و بەشێکی بۆ شوێنی پیشە دەستییەکان تەرخان دەکرێت کە لە کۆندا باوبوە وەک ناڵبەندی و کورتاندوری و هەندێک پیشەی دیکە کە هەوڵدەدەین لەگەڵ پیشەوەرەکانی کۆیە ئەو کارە بکەن، پلانیشیان هەیە هەندێک ژوری تەرخان بکەن وەک مۆزەخانە، بەڵام هەموو ئەمانە دەکەوێتە سەر چۆنییەتی نۆژەنکردنەوەکەی و رەزامەندی خانەکەی و دەزگای شوێنەوار.\nرۆژانە ژمارەیەکی زۆر گەشتیار سەردانی کۆیە دەکەن، ئەو شوێنانەش کە دەیانەوێت بیبینن خانی کۆیە، قشڵەی کۆیە و هەندێک بینای دیکەی کەلەپوورییە وەک قەیسەری و مزگەوتی گەورە، بەشێوەیەکی بەردەوام گەشتیاری بیانی دێن، هەروەها سەردانکەرانی شارەکانی ناوەڕاست و باشووری عێراقیش زۆر دێن بەتایبەت ئەوانەی لەگەڵ گرووپە گەشتیارییەکان دێنە کۆیە سەردانی ئەو شوێنانە دەکەن.\nچۆن خۆت لە ئاوڵەی مەیمون دەپارێزیت؟


دادگایی کردنی سه‌دام حوسه‌ین ده‌ست پێده‌کاته‌وه\nدادگایی کردنی سه‌دام حوسه‌ین له پایته‌ختی عێراق ده‌ستی پێکرده‌وه و یه‌کێک له ده‌ست و پێوه‌نده‌کانی نکۆڵی کردووه له‌وه‌ی هیچ په‌یوه‌ندییه‌کی به‌و کوشتنکارییه‌ی ساڵی 1982 ه‌وه هه‌بێت که تیایدا 148 شیعه‌ی گوندێکی باکوری به‌غدا کوژران..\nمزهر عه‌بدوڵڵا كازم روه‌ید که ئه‌ندامێکی ئاست نزمی پارتی به‌عسی سه‌ر به سه‌دام حوسه‌ینه و نکۆڵی کرد له‌و ده‌ستنوسه کرد که لێپرسراوان گوتیان ناوبراو ڕه‌وانه‌ی پۆلیسی کردووه و تیایدا ناسنامه‌ی قوربانیه‌کانی دیاریکردووه پاش ئه‌نجامدانی کوشتنکارییه‌که‌ی دوجـێـل.\nله دانیشتنه‌که‌ی ڕۆژی یه‌کشه‌ممه‌ی دادگادا واتا دانیشتنه‌که‌ی ڕۆژی دوانزده‌ی مانگی سێ، سه‌دام به دادگای گوت ئه‌و به‌رپرس بووه له فه‌رماندا به دادگایی کردنی شیعه‌کانی دوجێـل. سه‌دام سوریش بوو له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی که فه‌رمانه‌که‌ی تاوان نه‌بووه چونکه شیعه‌کان گومانیان لێکرابوو كه ده‌ستیان له هه‌وڵی سه‌رنه‌كه‌وتووی كوشتنی ئه‌ودا هه‌بوو. .\nئه‌م دادگایی کردنه‌که‌ی سه‌دام حوسه‌ینن رۆژێک پاش کوشتنی 11 که‌س له میانه‌ی هێرشه‌کانی یاخیبوان له سه‌رانسه‌ری به‌غدا ده‌ستی پـێـکرده‌وه.\nده‌سه‌ڵاتدارانی عێراقی ده‌ڵێن، له ته‌قینه‌وه‌ی بۆمبێکێك له‌سه‌ر شه‌قامێکی قه‌ره‌باڵغی به‌غدا که كاروانێكی پۆلیس كردبووه نیشان، شه‌ش که‌س تیایدا گیانیان له ده‌ستدا.\nله لایه‌کی تریشه‌وه، یاخیبووان ئۆتۆمبیلێکیان گڕ تێبه‌رداوه و له ئاکامدا سێ سه‌رنشینه‌که‌ی ناوی کوژراون. هێرشێکی به هاوه‌نیش کرایه سه‌ر باڵاخانه‌یه‌کی رۆژهه‌ڵاتی به‌غدا و له ئاکامدا دوو که‌س کوژراون.\nهه‌روه‌ها له چه‌ند هێرشێكی جیادا، زیاتر له 20 که‌س بریندار بوون كه هه‌ندێكیان سه‌ربازی عیراقی بوون.


ڤیدیۆ؛ خۆپیشاندان لە بەغدا و شارەکانی خوارووی عێراق دەستیپێکردەوە\nڕوونکردنەوەیەک لەبارەی تێوەگلانی بەرپرسانی حزبی لە کەیسەکەی سڵێمان هەڵشۆیی\nسەرچاوەیەكی رۆژئاوایی قسە لەسەر سیاسەتی داهاتووی مەكگۆرك دەكات\nبۆچى ئەم زستانە ئەنفلۆنزا ونبوو؟.. زانایان وەڵام دەدەنەوە\nئاماری نوێی کۆرۆنا لە هەرێم\nکاوە محەمەد لەسەر داواکردنی مافی پەنابەرێتی لە ئەمریکا ڕوونکردنەوە دەدات\nقائیمقامی پێشووی شنگال لەبارەى هەڕەشەکەى ئەردۆغان: قەزاکە مەترسی لەسەرە\nئەمریکا بەشداری لە توندکردنی ئاسایشی ناوچەی سەوز دەکات\nحکومەتی هەرێم ڤاکسینی کۆرۆنا دەکڕێت\nڕاپۆرتێكی لەندەنی: تەقینەوەكەی بەغدا دەرفەتی دایە كازمی بۆ لێدانی نزیكەكانی ئێران\nڕۆژنامەیەکی کوەیتی: سەدان چەکدار لە سوریاوە گوازراونەتەوە بۆ ئێران\nچەندین بارەگای حزبی سوتێنران\n2020.05.10 - 09:25\nشەوی ڕابردوو لە چەند پارێزگایەکی عێراق خۆپیشاندانەکان دەستیان پێکردەوە، خۆپیشاندەرانیش بە بەرزکردنەوەی دروشم دژ بە حکومەتەکەی کازمی دەنگیان هەڵبڕی و داوایان لێکرد بە زووترین کات ئەو بەڵێنانەی کە لە کات و ساتی دەستبەکاربوونیدا داویەتی جێبەجێ بکات.\nخۆپیشاندانەکان لە بەغدای پایتەخت و بەشێکی زۆر لە شارەکانی باشوری عێراق سەریان هەڵدایەوە و لە دروشمەکانیاندا داوایان لە سەرۆکوەزیرانی نوێی عێراق کرد بە دەستێکی ئاسنی لە دەستی گەندەڵکاران و دزەکان بدات و ئاوڕێکی جدی لە باری بژێوی ژیانی هاوڵاتیان بداتەوە و خزمەتگوزارییەکان فەراهەم بکات.\nلە پارێزگاکانی بەسڕە، واست، بابل و کەربەلا خۆپیشاندەران ڕژانە گۆڕەپانەکانی خۆپیشاندان و لە دروشمەکانیاندا داوایان دەکرد شۆڕش دەستپێبکاتەوە.\nبەگوێرەی هەواڵی میدیا عێراقییەکان و ئەو گرتە ڤیدیۆیانەی بڵاوکراونەتەوە، خۆپیشاندەران لە پارێزگای واست هەڵیانکوتایە سەر بارەگای حزبەکان و بارەگای ڕێکخراوی بەدریان سوتاند، لە کەربەلاش یەکێتیی قوتابیانی عێراق لە ڕاگەیەندراوێکدا تا کۆتایی مانگی تەموز مۆڵەتیان دایە حکومەت کە داواکارییەکانی خۆپیشاندەران جێبەجێبکات.\nلە مانگی تشرینی یەکەمی ساڵی ڕابردووەوە خۆپێشاندان زۆربەی شارەکانی عێراقی گرتەوە، لە ئاکامدا بە گوێرەی ڕاپۆرتی ڕێکخراوە نێودەوڵەتی و عێراقییەکان زیاتر لە 500 کەس لە خۆپیشاندانەکاندا کوژراون و نزیکەی 20 هەزار کەسیش برینداربوون.\nئەمە لە کاتێکدایە کە بەهۆی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا لە عێراق و ڕاگەیاندنی ڕیکارەکانی بەرگرتن و قەدەغەی گشتی بەهۆی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا خۆپیشاندانەکانی عێراق زیاتر لە دوو مانگە مت بووە، بەڵام دوای دەستبەکاربوونی مستەفا کازمی و هەڵگرتنی قەدەغەی هاتوچۆ جارێکی دیکە خۆپیشاندانەکان دەستیان پێکردەوە.\nخۆپێشاندانەکانی عێراق عادل عەبدولمەهدی، سەرۆکوەزیرانی پێشووی عێراقیان ناچارکرد لە کۆتایی ساڵی ڕابردوودا دەستلەکارکێشانەوەی خۆی ڕادەستی پەرلەمانی عێراق بکات.\nڤیدیۆ؛ فڕۆکەیەکی پاکستانی بە 107 سەرنشینەوە کەوتەخوارەوە\n2020.05.22 - 15:15\nڤیدیۆ؛ ڕووداوەکانی خۆپیشاندانەکەی دهۆک و دەستگیرکردنی خۆپیشاندەران لەزاری خۆیانەوە\n2020.05.21 - 20:55\nبە ڤیدیۆ؛ کارمەندانی تەندروستی نەخۆشخانەیەک پشتیان لە سەرۆکوەزیرانی بەلجیکا وەرگێڕا\n2020.05.20 - 11:24\nڤیدیۆ؛ سیرسک هێرش دەکاتە سەر شارۆچکەیەکی لوبنان\n2020.05.15 - 15:36\nجگە لە بەدەل بەرواری سەرجەم دەستگیرکراوانی خۆپیشاندانەکەی دهۆک ئازادکران\n2020.05.21 - 17:20\nکازمی فەرمانی کرد بە سەرژمێری و قەرەبووکردنەوەی قوربانیانی خۆپیشاندانەکانی عێراق\n2020.05.18 - 23:02\nبەشێکى تر لەزیندانیانى خۆپیشاندانەکەى شارى دهۆک ئازادکران\n2020.05.18 - 13:08\nپەرلەمان لەسەر قەرزە 27 ملیار دۆلارەکە دەجوڵێت\n2020.05.26 - 13:29\nئامارى رۆژانەى مردن بە کۆرۆنا لەبەرازیل بۆ یەکەمجار ئەمریکاى تێپەڕاند\n2020.05.26 - 10:15\nوەزیری پێشمەرگە لەسەر ’’دەرکردنی لە کۆبوونەوە’’ ڕوونکردنەوە دەدات\n2021.01.23 - 10:03\nنرخی تمەن بازی بەسەر دۆلاردا دا و بەرزبوویەوە


دیالۆگ لەگەڵ یوسف عزەدین.\nسازدانی: گۆڤاری رامان\nرامان: زۆرێک لەدەقە ئەدەبییەکانمان کار لەئێستادا دەکەن، ئێستایەک کەلەنێو دنیای گڵۆباڵدا، بۆتە ساتەوەختێکی ترسناک، چونکە چەمکی گومان و کردەی پرسیارکردن دەستەوسانە لەوەدەستھێنانی وەڵامێکی راسیۆناڵ، لەکاتێکدا وەڵامە مارژیناڵەکان دەستخەڕۆمان دەکەن و پڕاوپڕی ھاوکێشەی گۆڕانکارییەکان نین؟ دەبێت ئێستای کەسایەتی و کاراکتەری کورد، لەئێستای دەقێکدا، بخرێنە کوێی ئەو ھاوکێشە جەنجاڵەوەو چ پاڵەوانێکیان لێ بخوڵقێنرێت. دەبێت لە چ دەرگایەکەوە بچنە نێو دنیای دەق و چ وەڵامێکیان بۆ پرسیارەکان پێ بێت یان بۆخۆیان چ پرسیارێکیان ھەبێت؟\nیوسف عزەدین: دەبێت لەو پرسیارەوە دەست پێبکەین کە"بیکیت" لەدەستپێکی رۆمانی"ناولێنراوەکان"دا دەیخاتە روو:\n(ئێستا لەکوێیە؟ ئێستا چ زەمەنێکە؟ ئێستا کێیە؟).\nپرسیارکردنی ئێمە لەئێستا، وەک چەمکێک یان ساتەوەختێک لەزەمەن، پرسیارێکی بارگاوییە بەحوزن و یەئس و بێھوودەیی. بەبۆچوونی"کەیکیگارد" مرۆڤی بەختەوەر و بەئومێد ئەو کەسەیە کەلەئان و ساتێکی ئێستایدا دەژی. واتە ھەموو ئەوانەی کەلەنێو یادەوەرییەکانی رابردوودا دەژین، یان چاویان لەداھاتووەو چاوەڕێن، کەسانێکی نابەختەوەر و بێ ئومێدن، بەڵام رەنگە بۆ ئێمە نەشێت، بەتەواوی لەئانوساتێکی ئێستادا خۆمان قەتیس بکەین، گەرچی پێم وانییە بەڕەھایی، بەختەوەری لەھیچ ئان و ساتەوەختێکی ئێستادا وەچنگ بکەوێت.\nزەمەن بۆ خۆی نەفی دۆگماو وەستان دەکاتەوەو بێکۆتا بوونی زەمەنیش، وامان لێدەکات لێکچوون و ھاوشێوەبوونێکی زەمەنی لەنێوان دوێنآ و ئەمڕۆ و سبەینێدا ببینینەوە، ھەروەک لەڕۆمانی "مەدارەکانی ساتوورن"ی "سیباڵد-دا دەبینرێتەوە.\nلەمیانی گەشتێک بەنێو زەمەندا، بەئامانجی گەیشتنە حەجی مەسیحییان، تاقیبی رێگەی قەرەجان و گەڕیدەکان دەکات و لەڕێگەی سەرد و مەنەلۆگەوە، رووداوو و کارەسات و ساتە سەیر و سەمەرەکانی مێژوو زیندوو دەکاتەوە، بەچەشنێک کەھەر دەڵێی لەئێستادا روودەدات و خوێنەر ناچار دەکات بپرسێت: (سیباڵد وامان لێدەکات بکەوینە پرسیارکردن سەبارەت بەبوونی چەقۆ ئاساییەکانی نێو مووبەقەکانمان، چونکە ھەر ئەو چەقۆ ئاساییانە بوون کەلەدووەمین جەنگی جیھانیدا، سەرلەبەری خەڵکانی شارۆچکەیەکی پێ سەبڕدرا).\nلەڕۆمانی "تەلیسکۆپەکەی شۆپنھاوەر"ی "گێرارد دۆنۆڤان"یشدا بەڕوونی گومان و پرسیارکردن وەک دوالیزمێک دەکەوێتەڕوو.\nراستییەکەی ئێمە لەم دنیا جەنجاڵە "میکرۆڤیزیۆنی"دا، لەوە چووینەتە دەر کەکەسی یەکەم بین و بەناچاری بووینەتە کەسی سێیەم. پێدەچێت ئێمە بێجگە لەئۆبژێیەکی دنیای گڵۆباڵ، ھیچی دیکە نەبین.\nرامان: ئەگەر "سیباڵد" لەمیانی گەشتکردنی بەنێو مێژوودا، سەرجەم زەمەنەکانی کردبێتە ئێستای ئێمە، یان ئێستای ئێمە لەڕوانگەی رابردوو و داھاتووەوە راڤەکردبێت، دەکرێت بڵێین لەدەقی کوردیشدا ھەمان حاڵەت دەبینینەوە، یان دەتوانرێت ئەنالیزەی کەسایەتی کورد لەڕێی بەرجەستەبوونی کاراکتەرێکەوە بخوێنرێتەوە؟\nیوسف عزەدین: "سیباڵد" لەڕۆمانی"مەدارەکانی ساتوورن"دا کەگەشت بەنێو زەمەندا دەکات و بەسەرھاتە مێژووییەکان وێنا دەکات.. خۆی لەقەرەی خستنەڕووی گوتارە سیاسی و تێڕوانینەکانی خۆی نادات و تەنیا بەوەی کەدەیبینێت و دەیخاتەڕوو، پرسیارمان لا دروست دەکات، بەڵام "گۆنتەر گراس" لەڕۆمانی"کێڵگەیەکی دوور"دا راشکاوانە گوتاری سیاسی خۆی وەدەردەخات و بەتوندی رەخنە لەیەکبوونی ھەردوو بەشەکەی ئەڵمانیا دەگرێت. پێم وایە رۆمانەکەی"سیباڵد" زیاتر دەرفەتی رامان و نامۆبوونمان دەدات لەوەی "گۆنتەرگراس" کەدەبێت یان تەرح و بۆچوونەکان وەک وەڵامێک قبوولڕ بکەین و پێی قایل بین، یان لەگەڵیدا نەبین و پێچەوانەکەی وەک پەرچەکردارێک بخەینەڕوو.. لەکاتێکدا "سیباڵد" ھێدی ھێدی دەمانباتە نێو دنیای رووداوەکان و دیمەنەکانمان پیشان دەدات.\nھەربۆیە خستەڕووی بابەتێکی مێژوویی، رەنگە ئەگەر سەلەفیانە مامەڵەی لەگەڵدا بکرێت، ئەو بەھایەی خۆی لەدەست بدات و مەحکومی سڕینەوەو کەوتنە پەراوێز ببێت. لێرەدا مەبەستم لەروئیاو ئاسۆی تێڕوانینی نووسەرە.. چونکە دەکرێت بابەتێک لەلایەن چەند نووسەرێکی جیاجیاوە مامەڵەی لەگەڵدا بکرێت و دیارە ئەو دەمەش ھەریەک بەشێوازی خۆی بابەتەکە دادەڕێژێتەوەو رەنگە ھەریەکێکیشیان بۆ خۆی خوێندنەوەی جیا جیا بگرێتە خۆی.\nرامان: پێتان وایە دەقی خۆماڵی لەڕێی ئەنالیزەکردنی کەسایەتی کاراکتەرەکەیەوە بناسرێتەوە، یان دەتوانین بڵێین کەسایەتی کورد، بەتایبەت ئەو دەمەی لەدەقێکدا وەک کاراکتەرێک تەوزیف دەکرێت، ئەنالیزەیەکی جیاوازی ھەیەو لەکاراکتەری دەقێکی دیکەی دنیا جیاوازە؟\nیوسف عزەدین: ئەنالیزەکردنی ھەر چەشن و جۆرە کەسایەتییەک، رەنگە کارێکی ساناو ساکار نەبێت، دەبێت بزانین مێژوو وەک پانتاییەکی زەمەنی، یان مەوداو مەدارێکی بارگاوی بەڕووداو و کارەسات، لەکوێداو لە چ جومگەیەکی زەمەنیدا، کاری کردۆتە سەر ئەو کەسایەتییە. چی لاکردۆتە یادەوەری و چی لەزەینیدا سڕیوەتەوەو بۆ خۆی چۆن دەڕوانێتە ئەو زەمەنەی کە بەسەرچووە، یان لەئێستادا چی دەڵێت و چۆن دەڕوانێتە ئەو ساتانەی کەدادێن، بۆیە دەبێت چەشن و شێوەی لێکچوونمان لەڕووی فەرھەنگ و کولتوورەوە، لەگەڵ کۆمەڵگەکانی دەوروبەرمان، بخەینە ژێر پرسیارەوە.\nپرسیار لەچەشن و شێوەی لێکچوونمان، یان جودایی و جیاوازیمان، لەگەڵ ئەو کۆمەڵگەیانەی لەنزیکیانەوە یان لەگەڵیاندا ژیاوین، بکەین.. مەبەستم ئەوەیە کەئاخۆ دەرگەکانمان ھەردەم ئاوەڵا بووە، بۆ وەرگرتنی دابونەریت و کولتوور و ھەموو ئەو شتانەی کەئەوان خاوەنی بوون؟\nیان ھێندەی ویستبێتمان دەرگەکانمان خستۆتە سەرپشت و لەساتەوەختێکدا کەنەمانوویستبێت، شتێکی نەیار و غەیرە بێتە ژوورآ، دەرگەکانمان پێوە داوەو وەک خۆمان ماوینەتەوە.. ئاخۆ ھەردەم میتافۆرێکی خۆپاراستن و خۆپەنادانمان ھەبووە، یان نا...\nھەروەک چۆن ئەو جولەکانەی کەبەڕواڵەت لەنێو میللەتانی دیکەدا توانەوەو ئایین و کەڵچەر و کولتووری ئەوانیان قبووڵکرد، بەڵام لەڕاستیدا بۆخۆیان شتێکی تر بوون و توانیان ھەر ھیچ نەبێت تا ساتەوەختێکی مێژوویی، جیاوازییەکانیان بکەنە میتۆدێکی نھێنی و شاراوە و لەنێو خۆیاندا ھەڵیبگرن.\nجا دەبێت ئێمەش وەک"ژاک دریدا"ی بنەجوو، "مارانۆ"بین لەئاست ئەو کولتوور و کەڵچەر و شتانەی کەھی ئێمە نین.. "ژاک دریدا" بۆ خۆی دەڵێت:\n(رەنگە ئێوە باوەڕ بەوە بکەن، کەمارانۆ کۆتایی ھاتووە، بەڵام ئێمە لەھەموو ئانوساتێکدا ھەر مارانۆ-ین). گەرچی چەمکی مارانۆ لەڕووی فەرھەنگییەوە واتای خۆی ھەیە، بەڵام وەک ئەوەی کەدریدا بەکاری دەھێنێت، گوزارشت لەو کۆمەلڕ و گرووپانە دەکات کەبەناچاری دەبنە بەشێک لەکۆمەڵگەیەکی تر و بەڕواڵەت دەبنە ئەوان، بەڵام لەڕاستیدا تۆکمەیی بونیادی ناوەکییان، دەبێتە رێگری دیتۆتالیزەیشن و توانەوەیان.\nئەمەش وەک ئۆبژێ-یەک بەزەقی لای جوولەکەکان دەبینرێتەوە. رەنگە بتوانین ھەندێک تەرزە بڕوای سۆفیگەرانەی نێو کوردستان و عەلەوییەتی کوردە عەلەوییەکانی باکوور و چەند گروپە ئایینێکی دیکە، وەک ئەوەی کەدەنگوڕەنگێکی جیاو جودان، بەتایبەت دەکرێت لەو کاتانەدا کەنەیانتوانیوە بەئاشکرا جیاوازییەکانی خۆیان بخەنەڕوو و لەپالڕ ئەوانەی ترداو وەک ئەوان خۆیان پیشانداوە.. بڵێین ئەمانیش مارانۆ-کانی لای ئێمە بوون کەدیارە رەگوڕیشەی بیروباوەڕی ئایینیان دەگەڕێتەوە بۆ نێو یەزدانییەت، ھەر بۆیە ئەوان بێدەنگی ھەڵگری پەیامێکی نھێنی بوون، کەتەنیا لەنێو خۆیاندا ئاشکرایان کردووەو گوتارێکی ئایینیان بۆ دەرەوەی خۆیان پێنەبووە.\nجا لێرەدا دەکرێت بێجگە لەبیروباوەڕی ئایینییان جیاوازی لەداب و نەریت و کولتوور و کەڵچەریاندا ببینرێتەوە، بەبەراورد لەگەڵ دەوروبەری خۆیاندا.\nھەر بۆ نموونە، لەکاتێکدا کە سەماکردن لای کورد شتێکی باو و شیاو نییە، یان دەتوانم ھەر بوونی نییە، لای کوردە عەلەوییەکان شتێکی ئاسایی و عادەتی و شایستەیە، بەتایبەتیش مەبەستم لەسەماکردنی ئافرەتانە.. شتێکی ئاساییەو ھەر لەمنداڵییەوە کچەکانیان لەمیانی کەشە ئایینیەکانی خۆیانەوە، فێری سەما دەبن و لەھەموو ئان و ساتێکی تەمەنیاندا، بآ شەرمکردن دەکارێت مومارەسەی بکەن و ئەمە جگە لەوەی زۆر لەو شتانەی لای ئێمە تابۆ و حەرامن، لای ئەوان ئاسایین.\nھەر بۆیە ناکرێت کەسایەتی کورد، وەک تەنیا کەسێک ببینیت و یەک نموونەی کەسایەتی بۆ بکەیتە ئەلگۆ.\nناکرێت ئەنالیزەیەکی تایبەتی بۆ دابتاشیت و لەقاڵبێکی بنێیت و بڵێیت ئاوایە، بۆیە لەئانوساتێکدا کەسەرقاڵی دۆزینەوەی وەڵامێکین بۆ پرسیارێکی دیاریکراو دەیان پرسیاری دیکە لەزەینماندا دەورووژێت و عەوداڵی گەڕانمان دەکات.\nئیدی زۆرجار دەمانەوێت، تۆمارێکی سەربەرد، پارشۆمێنێک، شتێک کەلەسەدا سەد ھی خۆمان بێت و بەڵگەی شارستانێتی باوانمان بێت، دەستمان پێی بگات و بیبینین و لێی خووردببینەوە.\nرامان: لەدەقی ئەدەبیدا، تاچەند دەتوانرێت کەسایەتییە مێژووییەکانی خۆمان یان رووداو و کارەساتەکان تەوزیف بکرێن؟\nیوسف عزەدین: ئەگەر بمانەوێت وەڵامەکەمان تەنھا لەمەداری پرسیارەکەدا ھەڵسووڕێت و لک و پەلوپۆی لێنەبێتەوەو تایبەت بێت بەو حاڵەتی تەوزیفکردنە، پێم وایە نووسەر دەتوانێت ئیختیاری بابەتێکی لەو چەشنە بکات و خۆی لەقەرە بدات. ئیدی ئەمەش پابەندە بەدنیابینی و روانگەی تێڕوانینی نووسەر و چەشن و شێوەی خوێندنەوەی. رەنگە ھەبێت زۆر تەقلیدیانە تێی بڕوانێت، یان رەنگە بەپێچەوانەوە، دەشێت مامەڵەیەکی ناتەقلیدیانەی لەگەڵ بکات و لەمەئلووفیەتی ساتەوەختێکەوە بیھێنێتە دەرو بیکاتە شتێکی نامەئلووف ، یان بابڵێین لەزەمەنێکەوە بیگوازێتەوە بۆ نێو پانتاییەکانی زەمەنێکی تر.. یان ناچارمان بکات و بمانگەڕێنێتەوە بۆ نێو کۆریدۆرەکانی زەمەنێکی بەسەرچوو و دێرین. یان رەنگە تێکچڕژان و ئاوێتەبوونی زەمەنەکان بێنە ئاراوەو شتێکی جوداو جیاوازی لێ بخوڵقێت.\nرامان: لەچ سەدەو قۆناغێکدا رۆمان بەکامڵی دەبینیتەوەو کاریگەری رۆمان لەسەر رەوتی مێژوو، یان بەپێچەوانەوە چییەو چۆنی ھەڵدەسەنگێنیت؟\nیوسف عزەدین: ئەگەر باسەکەمان ھەر لەنێو جوغزەکانی مێژوودا ھەڵبسووڕێت، ئەو دەبێت دەیان تەسەوور و بیروبۆچوونی جیا جیا بخەینەڕوو کەڕەنگە لەھەڤپەیڤینێکدا دەرفەتی خستنەڕوو و یەکاڵاکردنەوەی ھەموو لایەنەکانیمان نەبێ.\nئەگەر لەتێڕوانینی شتراوس-وە ھەوڵی وەڵامدانەوەی پرسیارەکەتان بدەم، ئەوە ھەوڵی داڕشتنەوەی گوتەیەکی دەکەم، سەبارەت بەمێژوو، نێوەڕۆکی گوتەکە بەبآ دەستکاری ئاماژە بەوە دەکات کەمێژوو بۆ خۆی نییە، ھێندەی من یان تۆ دیاری دەکەین، بۆیە ناکرێت وەک موتڵەقێک باس لەمێژوو بکەین، چونکە تێڕوانینی من یان تۆ، ئەو ساتە وەختەی مێژوو ئاوا دەبینێت و ھەر لەو تێڕوانینە جوداو جیانەی خۆشمانەوەیە، دەکارێت خوێندنەوەو تێزی جوداو جیاواز بکەوێتەڕوو، ھەر بۆیە شتراوس خودی شتەکانی بەلاوە گرنگ نییە، ھێندەی ئەوەی کەپێوەندی نێوان شتەکانی بەلاوە گرنگە.\nبەو پێیەش پێوەندی ئێمە بەمێژووەوە گرنگە، کەدیارە ئەو پێوەندییەش، خودی دنیابینیمان رۆڵ لەکەشفکردنیدا دەبینێت.\nرامان: باشە ئەگەر لەم روانگەیەوە بڕوانینە مێژوو کەپێشتر ئاماژەت پێدا، چۆن چۆنی دەتوانین مامەڵە لەگەڵ دەقێکی وەک قەڵای دمدم-دا بکەین؟\nیوسف عزەدین: ھەروەک پێشتریش ئاماژەم پێدا، ئیشکالەکە لەخودی دنیابینی و تێڕوانینی نووسەرەوە سەرچاوە دەگرێت.. ھەر بۆ نموونە "ئالن رۆب گرییە" پێی وایە نووسەرێکی تەقلیدی دەست دەداتە نووسین، چونکە وەڵامی ھەموو پرسیارەکان دەزانێت و کردەی نووسینیش لای ئەو وەڵامدانەوەی پرسیارەکانە، لەکاتێکدا نووسەرێکی ناتەقلیدی بۆیە دەنووسێت، چونکە بۆخۆی پرسیاری ھەیە. لێرەدا دەبینین دوو مەداری لێکتر جیاو جودا، بۆ ھەڵسوڕان و راڤەکردن و خوێندنەوەی دنیا ھەیە، ھەر بۆیە رەنگە نەکرێت رووداوێکی مێژوویی وەک ئەوە ببینینەوە کەلەدوو توێی بەڵگەنامەو کتێبە مێژووییەکاندا خراوەتەڕوو.\nلێرەدا حەز دەکەم ئاماژە بە کتێبێک بدەم کەبەزمانی تورکی نووسراوەو تایبەتە بەیادەوەرییەکانی"بەربەڕۆس پاشا"ەوەو یەکێکە لەو کتێبانەی کەبەپەرۆشەوە تورکەکان دەیخوێننەوەو شانازی بەماجەرا و بەسەرھاتی جەنگەکانی ئەو زاتەوە دەکەن و تەنانەت پەیکەریشیان بۆ کردووە. جا ھەموو ئەو بەزمەی کەئەو زاتە کردوویەتی لای زۆربەی خوێنەری تورک، کاری کردەو شیاو و ئاساییە، بەڵام لای خوێنەرێکی دیکەی غەیرە تورک مەسەلەکە واناکەوێتەوە. بەتایبەتیش لای خوێنەرێکی ئەوروپایی.. لەیادەوەرییەکانی"بەربەڕۆس پاشا"دا کەبۆخۆی سەرکردەی چەتەو قەڕاسنەکانی دەریا بووەو بەفەرمانی سوڵتانی عوسمانییەکان، رێگە پێدراو بووە بۆ ھەر کوشتن و بڕین، دزی و راو و رووتێک، بەمەرجێک لەغەنیمەکانیدا بەشی سوڵتانیشی لێبدات. زۆر بەسانایی و خوێن ساردییەوە، باس لەبەدیلگرتنی دەیان و بگرە سەدان خەڵکی غەیرە موسڵمان دەکات و بەکافریان ناو دەبات و ئافرەتەکانیشیان بەکافیرەو سۆزانی ناو دەبات، باس لەسەربڕینی دیلە نێرەکان و فرۆشتنی مێینەکانیان دەکات، تا ببنە کەنیزەک و جاریەی پیاوماقووڵان و باڵا دەستتان.\nسێرڤانتیس-یش یەکێک بووە لەوانەی کەبەدەست عوسمانییەکانەوە زۆری چەشتووە. ئەو دەمەی کەسەرباز بووەو لەجەنگێکی دەریاییدا زامدارکراوەو بۆ ھەتا ھەتایە دەستی چەپی لەکارکەوتووە، دیارە بێجگە لەوەی کەپێنج ساڵ لەجەزائیر وەک دیلێک دەیان ناڕەحەتی چەشتووە، جا ئەو رکەی کەدەرحەق بەعوسمانییەکان لەلای دروست بووە، پاش ساڵانێک لەدوو توێی "دۆن کیخۆتە"دا دەیبینیتەوە، بەتایبەت لەبەشێکی رۆمانەکەدا، ئاماژە بەکردەی ھەتیوبازی تورکەکان دەکات، جا بۆیە لە وەڵامی پرسیارەکەتاندا دەڵێم ھیچ رێساو پێودانگێکی حازر بەدەست شک نابەم، تابتوانم بڵێم کەدەبێت ئاوھا مامەڵە لەگەڵ دەقێکی وەک قەڵای دمدم-دا بکرێت. ئیدی ئەوە پەیوەستە بەخودی ئەو نووسەرەی کەدەیەوێت خۆی لەقەرەی بابەبەتێکی وابدات.\nنووسینیش بۆخۆی ھەوڵدان و کەشفکردنە، زیاتر لەوەی داھێنان بێت. ھەروەک بۆرخیس ئاماژەی پێدەدات، چونکە ھەر شتێک کەبەخەیاڵماندا دێت و بەلامانەوە نوێیە، کاتێک دەزانین ئەگەر لەئێستاشدا نەبێت.. لەئانوساتێکی تردا گوتراوە یان نووسراوە. دیارە لێرەدا مەبەستم لە"تناێ"و لێکچوونی دەقێک لەگەڵ دەقێکی تر و شتی لەو بابەتە نییە، چونکە ئەوە بۆخۆی مەسەلەیەکی ترە. ئەوەی کەمن لێرەدا مەبەستمە بیخەمەڕوو، ئەستەمبوونی گوتنی شتێکی نەگوتراوە، کەڕەنگە زۆرجار سەرکێشی و سەرکەشی نووسەر لەگەڕان و کەشفکردندا، بیگەیەنێتە ئەوەی کەپەی بەو نەگوتراوانە ببات، بەڵام بەو پێیەی کەکردەی نووسین لەمیانی وشەو دێڕ و پەرەگرافەوە بەرجەستە دەبێت و دێتە بوون، بۆیە مەودای فەنتازیاو ئەتمۆسفێری دەق بەرتەسک دەبێتەوەو بەتەواوی لەدەقەکەدا رەنگ ناداتەوە.\nرەنگە ھەر ئەمەش بێت کەببێتە ھۆی ئەوەی کەپاش تەواوبوونی کردەی نووسین، رکت لەنووسینەکەی خۆت ببێتەوە، چونکە ھەست دەکەیت ئەوەی کەویستووتە بیڵێیت، نەتگوتووە. ئیدی ھەردەم دەقی زیندوو و نووسەر لەبگرەو بەردەو کێشمە کێشدان و ئەگەر بشمانەوێت رۆمانێک بەنموونە بھێنینەوە، کەبەتەواوی ئەو حاڵەتەی تێدا بەرجەستە بووبێت و نووسەری فڕێدابێتە دەرەوەی خۆی، ئەوە دەبێت ئاماژە بەڕۆمانی"دۆن کیخۆتە"ی "میگوێل سێرڤانتس"بدەم، کەھەر لەیەکەمین ساتەوەختی دەسپێکی رۆمانەکەوە، "دۆن کیخۆتە"ی پاڵەوانی رۆمانەکە، دەکەوێتە دژایەتیکردنی نووسەر و ھەوڵی رەتدانەوە و سڕینەوەی دەدات. لەمەشدا سەرکەوتوو دەبێت و نووسەر دەخاتە دەرەوەی دەقەکەوە. ھەر لەدەسپێکەوە دەکەوێتە ناونانی ئەسپەکەی و خۆشەویستەکەی و خزمەتکارەکەی و تاد..\nلەبەشێکی رۆمانەکەدا"دۆن کیخۆتە" بە"سانچۆی" خزمەتکاری دەڵێت: ( رۆژێک دادێت کەپەیکەرمان بۆ بکرێت). پاش چەند سەدەیەک ئاواتەکەی دێتە دی و لەئیسپانیا پەیکەریان بۆدەکرێت.\nگەرچی زەمەن لەڕۆمانەکەدا، ئەو زەمەنەیە کەھەموو کەسانی نێو مەملەکەتەکەی "دۆن کیخۆتە" وەک خۆی دەیبینن و ھەر ئاواش مامەڵەی لەگەڵدا دەکەن، بەڵام "دۆن کیخۆتە" نایەوێت لەو زەمەنەدا بژی و بەوپێیەی کەبەفیعلی ناتوانێت بگەڕێتەوە بۆ زەمەنێکی بەسەرچوو، خەیاڵ بەھانایەوە دێت و فانتازیای ئەو زەمەنە دەخووڵقێنێت، کەخۆی مەبەستیەتی.\nجا حاڵیبوون لەو رۆمانە چەند سەدەیەکی ویستووە، سەرەتا دەکرێتە ئینگلیزی و پاشان فەڕەنسایی و خوێنەرانی ھەردوو زمانەکە وەک دەقێکی کۆمیدی تێی دەڕوانن و پەی بەمەغزاو پەنھان و نھێنییەکانی نابەن. تێڕوانینی خوێنەران بەو چەشنە دەمێنێتەوە تا دەکرێتە ئەڵمانی و ئەڵمانەکان یەکەمین میللەتێک دەبن، کەبەخوێندنەوەی دەست بکەن بەگریان.\nخوێندنەوەی"ھاینە" بۆ رۆمانەکە، کاریگەرییەکی زۆر دەکاتە سەر خوێنەرانی ئەڵمان و دواتر خوێنەرانی زمانەکانی دیکەش. دەبینین خوێندنەوەیەک چۆن دەتوانێت پەنھان و نھێنییەکانی دەقێک کەشف بکات و دەرگاکانی ئاوەڵا بکات.. ھەر ئەم رۆمانەشە "میلان کۆندێرا" بەیەکەمین رۆمانی ھاوچەرخی دەداتە قەڵەم.\nرامان: لەچ کاتێکەوە سەری پریاسکەی چرکە ترسناک و ئاڵۆزەکان لەلایەکەوەو جوانی و پاکی یادەوەرییەکان لەلایەکی ترەوە، کرایەوەو توانرا لەمیانی رۆمانەوە راڤەبکرێت؟\nیوسف عزەدین: ئاشکرایە "مارسیل برۆست"و"جیمس جۆیس" ھەردوو مەودای کات و شوێنیان ھەڵوەشاندەوەو مەنەلۆگیان کردە دەربڕی نەست و بێ ئاگایی و ...\nبەڵام لێرەدا دەمەوێت ئاماژەیەک بە"سامۆیل بیکیت" بدەم، وەک رۆماننووسێک، گەرچی لای خۆمان زیاتر باس لەدەقە شانۆییەکانی کراوە.. ئەگەر یەکێک لەخاسیەتەکانی رۆمانی نوآ لەوەدا بێت کەئیدراک دەخاتە دەرەوەی بونیادی دەقەوە، ئەوە رۆمانەکانی "بیکیت" لەم رووەوە رۆمانی ئیمەژنەیتیڤن و ھەر بەمەش "بیکیت" ھەنگاوێک دەچێتە پێش "جیمیس جۆیس"ەوە.. گەرچی خۆی زۆر بەکارەکانی "جۆیس"سەرسام بووە.\nرۆمانی نوآ ئیش لەو دنیایەدا دەکات کەلەزەینماندایەو بەو پێیەش دەقێکی ئیماژی دەخووڵقێت. یەکەمین رۆمانی "بیکیت"، "مورفی"یە، مورفی کاراکتەرێکی بێکردارەو بۆخۆی دەیەوێت ھیچ بێت. پشتی کردۆتە دنیاو لەنێوەوەی خۆیدا دەژی و دنیای دەرەوە بەدوشمن دەزانێت.\nمورفی ئۆبژێیەکی مرۆڤی ھاوچەرخە، کەبەتەواوی ھەڵوێستی پاسیفی بەرامبەر بەدنیا ھەیە. جا ھەر لەسەرەتاوە ھەست بەتەنیایی مورفی دەکەیت، زۆربەی کەسایەتییەکانی نێو رۆمانەکانی "بیکیت" ئەنتی میمەتیکن، بەسانایی ساردبوونەوەو ھێوری و داخران، لەھەڵسوکەوتیاندا دەبینرێت و زیاتر بەسۆفی و نیھلیست و بودی دەچن.\n"بیکیت" لەدەقەکانیدا، دیتۆتالیزەشنی زەمەن دەکات و رایەڵەکانی تێک دەشکێنێت. لەڕۆمانی "وات"دا، دەبینین "وات" کەکاراکتەری سەرەکی رۆمانەکەیە، رکی لەشەو و رۆژ دەبێتەوە، چونکە زەمەنی موتڵەقن.\n"وات" کاراکتەرێکە کەبەدریژایی ژیانی، نەھیچ سیمگەیەکی ھەبووەو نەخاوەنی ھیچ بیرو تەرح و بۆچوونێکە. شاعیری ئەرژەنتینی"رۆبێرتۆ ژارۆز" دنیا بەیەکەمین تێرم دادەنێت، بەڵام کاراکتەرەکانی "بیکیت" دنیایان پآ یەکەمین تێرم نییەو نە لەم دنیاو نە لەو دنیاشدا رزگاربوون نابیننەوەو تەنھا کارێکیان چاوەڕوانییە.\nرامان: بەڵام ھەست ناکەیت، زۆربەی کاراکتەرەکانی "بیکیت" لەقاڵبدراون، ئەمە جگە لەوەی کەوێکچوو و ھاوشێوەن؟\nیوسف عزەدین: راستە... زۆربەیان ستیرۆتیپیکن و کەمێکیش لەکاراکتەرەکانی ستیرۆسکۆپیکن، تەنانەت زۆرێک لەناوەکانیشیان، بەھەمان پیت دەست پێدەکات و وەک مورفی و مۆلۆی و مالسۆن و مەرسیەرو...\nرامان: دەکرێت لێکچوونێک لەنێوان کاراکتەرەکانی کافکا-و بیکیت-دا ببینینەوە، تەنانەت لەڕووی فەزاو ئەتمۆسفێریشەوە؟\nیوسف عزەدین: پێم وانییە لێکچوونێکی وابەرچاو ھەبێت، نەخێر فەزا و ئەتمۆسفێری دەقەکانی کافکا، زۆر جوداو جیاوازن لەوەی "بیکیت". ئەگەر بڕوانینە مەسخ-ەکەی دەبینین لەمیانی فیگورێکی نائاساییەوە، دەمانباتە نێو دنیای رۆمانەکەوە. ھەر لەسەرەتاشەوە دەزانین کە"گریگۆری سامسا" بۆتە قالۆنچەو مەسخ بووە. ئیتر پاش ئەو گۆڕانە، پێوەندی ئاسایی و رۆژانەی گریگۆری سامسا، بەدەوروبەرەکەیەوە دەگۆڕێت و دەبێتە پێوەندییەکی نائاسایی، چونکە ئەو لەدنیای ھاوشێوە و لێکچووی ئەوان ھاتۆتە دەرآ و بۆتە شتێکی دی.\nکاراکتەرەکانی کافکا پرسیاریان نییە، لەکاتێکدا کاراکتەرەکانی بیکیت پرسیاریان ھەیە، ھەر بۆ نموونە لەڕۆمانی ناو لێنراوەکان-دا "پۆزۆ" دەڵێت: ( تەنھا رۆژێک بۆ ئێوە بەس نییە، لەڕۆژێکدا لەدایک بووین و ھەر لەڕۆژێکیشدا دەمرین، تەنھا رۆژێک بەشتان ناکات).\nرامان: وەک دیاردەیەک، زۆرجار لەمیدیا جیھانییەکانەوە نووسەرێک زیاد لەپێویست گەورە دەکرێت و جۆرێک لەھالەی بۆ دروست دەکرێت. دەیان چاوپێکەوتن و ریپۆرتاژی لەگەڵ ساز دەدرێت، بەمەش خوێنەرێکی زۆری بۆ پەیدا دەبێ و کتێبەکانی سەدان ھەزار دانەی لێ دەفرۆشێت. ھەر بۆ نموونە "دان براون" یەکێکە لەو رۆماننووسانەی کەزۆر پرۆگرامی تایبەتی بۆ تەرخانکراوە، بێجگە لەدەیان وتار و لێکۆڵینەوە کەسەبارەت بەنووسینەکانی نووسراون، بەتایبەت پاش ئەوەی رۆمانی"کۆدی داڤینچی" بڵاوکردەوە، ئێوە ئەم دیاردەیە چۆن ھەڵدەسەنگێنن، بەتایبەت وەک دەبینن، کاریگەری لەسەر نێوەندی ئەدەبی لای خۆشمانەوە ھەیە. ھەر لەدەست و برد کردن لەگۆڕینی ئەو جۆرە بابەتانەو پەرۆشی خوێنەر بۆ خوێندنەوەی و...ئیدی شتێک لەعەرز و تەڵەب لەمەسەلەکەدا ھەیە؟\nیوسف عزەدین: لەڕاستیدا ھەروەک لەسەرەتادا ئاماژەم پێدا، ئێمە لەزەمەنێکدا دەژین، کەدنیا بەتەواوی بۆتە مۆزایکێکی"میکرۆڤیزۆنی"و میدیاتیکی.. ئەگەر پێش ئەم زەمەنە، کەسی یەکەم بووبێتین، ئەوە لەئێستادا بووینەتە کەسی سێیەم. ریکلام و پڕوپاگەندە، نەخشەی ژیانیان لەبەرچاودا گۆڕیوین و دەستەمۆی قبووڵکردنیان کردووین، قبووڵکردنی ھەر شتێک کەباشترین ریکلامی بۆ بکرێت.\nئەوەی کە بۆ ئەو جۆرە نووسەرانەش دەکرێت، بەشێکە لەو ریکلامە میدیاتیکییەی، کەتوانای بڕیاردانمان تێدا ناھێڵێت و لەنێوەوە تێکمان دەشکێنێت، ئیدی ئەمە چەشنێکە لەپۆپولارکردنی نووسەرانێک کە بۆ خۆیان مەبەستیانە، ھەروەک پۆپولارکردنی "سەلمان روشدی"و "دان براون"و سەپاندنی دەقەکانیان بەسەر خوێنەردا.\n"کۆدی داڤینچی" دەرھاویشتەی کێشمەکێشی دەمێک ساڵ و دێرینی نێو خودی تەریقەت و مەزھەبەکانی مەسیحییەتە، لەئانوساتێکدا بەو رۆمانە، فاتیکان تەنگەتاو کراو قودسیەتی وەک مەرجەعێکی کاسۆلیکی خرایە ژێر پرسیارەوە.\nئەمە جگە لەوەی، کەبووە مایەی ئەوەی کە کۆمپانیاکانی گەشت و گوزار، رۆژانە سەدان توریست لەشوێنە جیاجیاکانی دنیاوە بگەیەننە ئەو شوێن و جێگایانەی کە لەڕۆمانەکەدا ناویان ھاتووە.\nلێرەدا پێم باشە، نموونەیەکی پێچەوانەی ئەوەی "دان براون" بھێنمەوە.. لەچاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ یەکێک لەگۆرانیبێژە ناسراوەکانی پۆپ-دا کە بە کلیپێکی ببووە ھۆکاری فرۆشتنی سەدان ھەزار دانەی رۆمانێکی "سالنجەر".. کەلێیان پرسی ئایا ئەمەت بەپرسی نووسەرەکە کردووەو مەبەستت ریکلام کردن بووە بۆ کتێبەکە؟ لەوەڵامدا گوتی: ( تەنھا لەبەر ئەوەی شەیدای دنیای "سالنجەر"م، دەستم دایە ئەو کارەو خۆشحاڵم کەبوومەتە مایەی فرۆشتنی سەدان ھەزار نوسخەی رۆمانەکە، گەرچی دەزانم بۆ خۆی ئاگادار نییەو ئەگەر ئاگاداریش بێت پێی گرنگ نییە.\nرەنگە "سالنجەر" تەنھا نووسەرێک بێت لەدنیادا، کەھیچ چاوپێکەوتنێکی لەگەڵ ھیچ کەناڵێکی میدیایدا نەکردووەو تا مردیش ھەر بەدوورە پەرێزی و تەنھایی ژیا.\nتا ئەو رادەیەی کەھەموو ئەوانەی شەیدای دنیا ئەدەبییەکەی ئەون، یانەیەکیان بەناوی "ھەوادارانی سالنجەر"ەوە پێکھێناوە، ناو بەناو کۆبوونەوە ساز دەدەن و سەبارەت بەدنیای ئەدەبی"سالنجەر" قسەو باس دەکەن و ھەموو ھیواو ئاواتێکیشیان ئەوەیە، کەوەڵامی نامەیەکیان بداتەوە، یان لەنزیکەوە بیبینن و لەگەڵی بدوێن.\nرامان: پێتان وایە کە"ئۆرھان پامووک"یش، وەک "دان براون"، رۆمانەکانی سەرپێی بن و بابەتگەلێکی جدی نەبن. تەنھا بەمەبەستێک ئەو ھالەیەی بۆ دروستکرابێت، تا ئەو رادەیەی خەڵاتی نۆبڵیشی پێدرا، لەکاتێکدا کەدەبوو ئەو خەڵاتە بەنووسەرێکی بەتوانای وەک"یەشار کەمال" بدرێت؟\nیوسف عزەدین: جا گرفتەکە لەوەدایە، بەبآ خوێندنەوەی سەرجەم بابەتەکانی "ئۆرھان پامووک"و زانیارییەکی ئەوتۆ لەبارەیەوە، کاتێکمان زانی پانتاییەکی بەرفراوانی نێو دنیای میدیاتیکی ئێمەی تەنی و تەنانەت وەک لەچەند شوێنێکدا کەوتە بەرچاوم بەدۆستی کوردو شتی لەو چەشنە ناودێرکرابوو.\nلەکاتێکدا ئەو زاتە تەنھا لەمیانی چاوپێکەوتنێکەوە ئاماژەی بەقەتڵووعامکردنی یەک ملیۆن ئەرمەنی و سی ھەزار کورد دابوو، کەئەویش دواتر لەچاوپێکەوتنێکی تەلەڤیزیۆنیدا لێی پاشگەزبۆوەو تەنانەت نکوڵی لەوەشکرد کەقسەیەکی لەو جۆرەی کردبێت، رۆژنامە ئەوروپییەکانی بەوە تاوانبارکرد، کەشتێکیان داوەتە پاڵی کەئەم نەیگوتووە.\nبەڵام دەکرێت پاش وەرگرتنی خەڵاتی نۆبلڕ جارێکی تر ھەمان گوتەی پێشووی خۆی راشکاوانە دووبارە بکاتەوە، چونکە ھەر لەمیانی گوتنی ئەو دێڕە سیحرییەوە، خەڵاتەکەی بەدەستھێنا.\nرامان: باشە ئەگەر "یەشار کەمال" ئەو دێڕە سیحرییەی گوتبا پێت وایە خەڵاتی نۆبڵی پآ ببەخشرایە؟\nیوسف عزەدین: بەڵام وەک ئاگادارن، "یەشار کەمال"یش ساڵانیک لەمەوپێش، لەسەر ورووژاندنی مەسەلەیەکی لەو چەشنە، تووشی دەیان بگرەو بەردەو ئەزیەت و چەرمەسەری بوو.\nدیارە مەسەلەکە ھەر ئەوەندە نییە، چونکە بەرواری پێدانی خەڵاتەکە بە"پامووک"، ھاوکات بوو لەگەڵ دەرچوونی ئەو یاسایەی فەڕەنسا، کەتایبەتە بەسزادانی ھەر کەسێک، کەپێی وابێت، یان بڵێت ئەرمەنییەکان بەدەستی تورکەکان قەتڵوعامنەکراون، بەڵام ئەگەر سەرنج بدەین لەیاساکەدا باسی کورد نەکراوە.\nجا بۆیە بەراورکردنی" یەشار کەمال"و "ئۆرھان پامووک"، رەنگە زۆر شیاو و لەبار نەبێت، چونکە جدییەتی ئیشەکانی "یەشار کەمال"و سەلیقەو ئەزموونی، بەوەی "پامووک" بەراوردناکرێت، "پامووک"یش بۆ خۆی دان بەوەدا دەنێت، کە"یەشار کەمال" لەو بەئەزموونتر و بەتواناترە.\nرامان: جیاوازی رۆمانی"بەفر"ی "ئۆرھان پامووک"و رۆمانەکانی دیکەی چییە؟\nیوسف عزەدین: رۆمانی "بەفر" ماھییەتێکی سیاسی ھەیەو زیاتر مەبەستی وروژاندنی کۆمەڵێک پرسیاری سیاسییە، جا سەبارەت بەڕۆمانەکە، "پامووک" بۆ خۆی دەڵێت یەکەمین و دواھەمین رۆمانی سیاسیمەو جارێکی تریش ئیشی وا ناکەم. کەڕۆمانەکە دەخوێنیتەوە وا ھەست دەکەیت، بەزۆر پێیان نووسیوە، پاڵەوانی رۆمانەکە شاعیرێکە لەمەنفا گەڕاوەتەوەو وەک رۆژنامەنووسێک گەشتێک بۆ قارس دەکات و مەبەستیەتی لەخۆکوشتنی ئەو کچانە بکۆڵێتەوە، لەبەر ئەوەی کەڕێیان پێنادرێت بەلەچکەوە بچنە قوتابخانەو زانکۆ خۆیان دەکوژن.\nرۆمانەکە کەدەخوێنیتەوە وا ھەست دەکەیت ریپۆرتاژە رۆمانێک دەخوێنیتەوە، چونکە بەو شێوازە نووسراوەو زۆر بەخێرایی بەند و بەش و دیمەنەکانی دەگۆڕێت، بەشێوەیەک کەخوێنەر بێزار دەبێت، ھیچ گرنگییەکی بەدنیای ناوەوەی رۆمانەکە نەداوە، تەنھا مەبەستێکی نووسەر جێکردنەوەی زۆرترین بەسەرھات و ھەواڵی سیاسی رۆژانەیە، ئیدی چەندان حیکایەتی لا بەلاشی تێدەترنجێنآ، ھەر بۆ نموونە لەبەشێکی رۆمانەکەدا دەست دەکات بەگێڕانەوەی بەسەرھاتی رۆستەم و سوھراب، دەقاو دەقی ئەوەی لە"شانامەی فیردەوسی"دا ھاتووە، وەک خۆی دەینووسێتەوە. جا نامەوێت لەوە زیاتری لەسەر بڕۆم، زیاتر باس لەچوونە پێشی پارتە ئیسلامییەکانی تورکیاو کاریگەرییان لەسەر خەڵک و باسکردنی مێژووی شاری قارس، کەبەبڕوای نووسەر شارێکی کۆنی ئەرمەنییەکانە.. یەکێک لەو شتانەی کەسەرنجی راکێشام، پاڵەوانی رۆمانەکە کەبە"کا" ناوی دەبات، لەکاتێکدا لەیەکێک لەئوتێلەکانی نێو شاری قارس-دا، لەگەڵ کۆمەڵێک دۆست و برادەردا دانیشتووەو سەرنجی ئافرەتێکی چێشتلێنەر دەدات، نووسەر لەخستنەڕووی ماھیەتی کەسایەتییەکەو ناساندنی بەخوێنەر دەڵێت: ژنە چێشتلێنەرەکە کوردە.. ھەروەک ئەوەی لەبیری چووبێتەوە، ھەموو ئەو کەسایەتیانەی کەخەڵکی قارس-ن، ھەر لەسەرەتای رۆمانەکەشیەوە ئاماژەیان بۆ دەکات و لەگەڵیاندا ھەڵسوکەوت دەکات کوردن.\nراستییەکەی ھیچ مەودایەکی فانتازی و ئیستێتیکی لەڕۆمانەکەدا بەرچاو ناکەوێت تا ببێتە مایەی قسەو باسمان، ئاشکرایە بۆ سەرنج راکێشان و بەدەستھێنانی خەڵات نووسراوەو وەک خۆشی دەڵێت، جارێکی تر شتی وا نانووسێت.\nلەکاتێکدا رۆمانی "ناوی من سوورە"ی نووسەر، بەتەواوی لەرۆمانی بەفر جیاوازەو ئەگەر ھەردوو کتێبەکە ناوی یەک کەسی لەسەر نەبا، رەنگە بەئاسانی کەس باوەڕی نەکردبا، کەھەردوو رۆمانەکە یەک کەس نووسیونی.\nرامان: پێت وایە ئەگەر خەڵاتی نۆبَل، بە"یەشار کەمال" درابا، ئێستا قسەو باسەکەمان بەجۆرێکی تر دەبوو؟ ئەمە بێجگە لەوەی کەبێگوومان دەبووە خۆشحاڵبوونی خوێنەرانی کورد و تەنانەت زێدەتر دۆزی کوردی بەدنیا ئاشنا دەکرد؟\nیوسف عزەدین: سەرەتا دەبێت ئەوە بڵێین، مەسەلەی خەڵاتی نۆبڵ بۆ خۆی شتێکی ترەو قسە زۆر ھەڵدەگرێت، "سارتر" پاش رەفزکردنی خەڵاتی نۆبلڕ، لە نامەیەکیدا زۆر راستی سەبارەت بەو مەسەلەیە خستۆتە روو، ئەو خەڵاتانەی "یەشار کەمال"یش تا ئێستا بەدەستی ھێناون، لەئاست بەجیھانیبوونی شاکارەکانیدا شتێکی کەم نییە. رەنگە بەدەر لەماھییەتی خەڵات کەپێم وایە نووسەری جدی بەبآ ئەوەش ھەر دەخوێنرێتەوەو پێویستی پێی نییە.\nرامان: "بێرکڵی" دنیا نەفی دەکاتەوە، تا زاتی خۆی فراوانتر بکات. "شۆپنھاوەر"یش ھەموو دنیا دەگرێتە خۆی تا لەوەی کەھەیە مەزنتر خۆی نیشانبدات. ئەی دەبێت دنیا نەفیکردنەوەی چیرۆکنووسێکی وەک "بۆرخیس" بەچ مەبەستێک بێت و بەڕای ئێوە، لەمابەینی "بێرکڵی"و"شۆبنھاوەر"دا لەکوێدا رادەوەستێت و زیاتر لەکامیان نزیکترە؟\nیوسف عزەدین: "بۆرخیس" نایەوێت لەمیانی تێزەکانی ئەوانەوە خۆی بسەپێنێت. ئاشکرایە "بێرکڵی"و"شۆپنھاوەر" کاریگەرییەکی راستەوخۆیان لەسەر "بۆرخیس" ھەبووە. لای "بێرکڵی" ھەموو شتێک دەبێتە ئیدراک، واتە ئەو شتە ئەوەندە بوونی ھەیە کەھەستەکانمان پەی پێدەبات. نەفیکردنەوی دنیا لەلایەن "بێرکڵی"یەوە بەواتای تێکشکاندنی ئەو سنوورانە دێت، کەڕێگری فراوانبوونی خودن، چونکە تۆ ئەگەر دنیایەک نەفینەکەیتەوە، کەکات و شوێن سنوورداری دەکەن، ناتوانی رۆحی خۆت بەڕەھایی و خودی خۆت بەفراوانی ببینیت. بەڵام "شۆپنھاوەر" بەپێچەوانەوە ھەموو دنیا دەگرێتەخۆی، تا ئیگۆی بگاتە بەرزترین ئاست و بڵند بێت. لەسوپەر ئیگۆکەی "نیتشە"دا، ئەو تێزەی "شۆپنھاوەر" بە تەواوی کاملڕ دەبێت، بەڵام "بۆرخیس" بەپێچەوانەوە گەرچی نکوڵی لەکاریگەری ئەوان ناکرێت بەسەریەوە، بەڵام بۆخۆی ونبوون ھەڵدەبژێرێت و ئیدی لەخودی خۆیەوە دەمانباتە سەر خودێکی تر و لەو خودەشەوە بۆ یەکێکی تر، دواتر خۆیمان لێ ون دەبێت، بەمەش دەمانباتە نێو دنیای بێھوودەیی و بێمانایی شتەکان. ھەموو ئەمانەش لەمیانی بەخەونکردنی چیرۆکەکانییەوە دەگەیەنێتە ئێمە، چونکە لای ئەو خودی ئەدەب خەونێکی ئاراستەکراوە.\nرامان: "بۆرخیس" لەچاوپێکەوتنێکیدا کەلێی دەپرسن ھۆکاری بوونی ئەو ھەموو چەقۆ و خەنجەرانەی نێو چیرۆکەکانت چییە؟ لەوەڵامدا دەڵێت: رەنگە لەبەر ئەوە بێت، کەبۆ خۆم کەسێکی ترسنۆکم.\nئایا بەڕای ئێوە نووسەر زیاتر ئەو بابەتانە بەزۆری لەدەقەکانیدا بەرجەستە دەکات کەبەفیعلی مومارەسەی نەکردوون و لەدنیای ئەوەوە دوورن؟\nیوسف عزەدین: رەنگە مەبەستی لە"ترسنۆکی" ئەو مانا سەرزارەکییە نەگەیەنێت کەئێمە فامی دەکەین. ناشکرێت شەڕە چەقۆ و چەقۆ وەشاندنیش بەئازایەتی دابنرێت.. وەک خۆی باسی دەکات کەسێکە باوەڕی بەخورافات ھەیەو دەسپێکی چیرۆکنووسینیشی دەباتەوە بۆ رێکەوتێک.\nوشەیەکی زیادە لە چیرۆکەکانیدا نابینیتەوە، بەو پێیەی کەمەبەستی نییە سەرساممان بکات، زۆر بەسانایی و بەبێ زۆر لەخۆکردن سەردی چیرۆکەکانی دەکات، ھەروەک ئەوەی لەڕاستیدا روویاندابێت و لەچاوەڕێبوون و گوماندا جێمان دەھێڵێت و نامانگەیەنێتە یەقین. گومان لای "بۆرخیس" دەرئەنجامێکی فیکری و مەعریفییە، لەبری ئەوەی ھۆکارێکی تەکنیکی بێت.\nرامان: ئاماژەت بەوەدا کە وشەیەکی زیادە لەدەقەکانی "بۆرخیس"دا نابینرێتەوە، مەبەستان چییە؟ ئێوە وەک خۆتان، تەوزیفی وشە لەرۆمان و چیرۆکدا چۆن دەبینن و چەند لەگەڵ بەکارھێنانی زمانی شیعریدان؟\nیوسف عزەدین: ئەگەر بگەڕێینەوە بۆ ئینجیلی یۆحەننا، دەبینین وشە یەکەمین تێرمەو تەنھایش دەبێتە دووھەمین تێرم. جا ئەو دنیایەی کەچیرۆکنووس و رۆماننووس بۆ خوڵقاندنی تێکستێک کاری تێدا دەکەن، کەرستەکەی وشەیەو تەنھا بەوشەش دەتوانن وێنای بکەن. بێجگە لە وشە ھیچ کەرستەیەکی دیکەت بەدەستەوە نییە، ھەموو ئەو بونیادەی کەدروستی دەکەیت، بە وشە ھەڵدەچنرێت.\n"بۆرخیس" باس لەوە دەکات،\nکەپاش تەواوکردنی ھەر چیرۆکێکی بەمەبەستی بژارکردن و لابردنی زۆرێک لەوشە زیادەکانی نێوی پێیدا دەچێتەوە. ھێندەی پێشی بکرێت سادەی دەکاتەوە، ھەروەک بۆ خۆی ئاماژە بەوە دەدات، کەھێندەی پێی بکرێت بەسادەترین شێوە چیرۆکەکانی دەنووسێت. ئینجا ئەمە جگە لەوەی کەلەمڕۆدا تەنھایی بۆتە یەکەمین تێرم و وشەش بۆتە دووھەمین تێرم، بۆیە کاری وشە بۆتە وێناکردنی ئەو تەنھاییە ئەزەلییە و ئەبەدییەی مرۆڤ. ھەر بۆیە لەخۆڕا بۆرخیس ناڵێت: "بۆ خۆم و ھاوڕێکانم و کەمکردنەوەی قورسایی زەمەن دەنووسم"..ھەر ھەموو بابەتەکانیشی لەمەداری تەنھابوونی ئێمەو ئەوان و شتەکاندا ھەڵدەسووڕێت.\nسەبارەت بەبەکارھێنانی زمانی شیعریش لەنووسینی چیرۆک و رۆماندا، ئەوە دەبینین "بۆرخیس" شیعر بەزمانی شیعر دەنووسێت و چیرۆکیش بەزمانی خۆی.. زیاتر چیرۆکەکانی نێوەندێکن لەمابەینی وتار و حەکایەتدا و زمانێکی سەردی بەکاردەھێنێت. رەنگە زۆرجار بەکارھێنانی زمانی شیعری بابەتەکە بمرێنێت و گوڕوتینی نەھێڵێت، چونکە ژانرێکی دیکەی ئەدەبی دێتە ناوەوەو تاپێی بکرێت ھەست و سۆزمان دەبزوێنێت. لەکاتێکدا چیرۆک و رۆمان دەبێت بەشێوازێکی تر و زمانێکی تایبەت بەخۆیان تێکەلڕ بەدنیای خوێنەر ببن. بەڵام ئەگەر لەڕوانگەیەکی داستان ئامێزەوە بڕوانینە چیرۆک و رۆمان، ئەوکاتە دەکرێت زمانی شیعری بۆ بەکاربھێنین، بەڵام رەنگە ئەو دەمە وەک ژانرێکی ئەدەبی تایبەت ماھییەتی خۆی لەدەست بدات و ببێتە شتێکی دی. چیرۆک ھەر لە"پۆکاشیۆ"ەوە تا ئێستا و رۆمانیش ھەر لە"سێرڤانتێس"ەوە تا "لویس کارۆلڕ و ھێرمان میلڤلڕ و کارسۆن مێککولێرس و مەنیس کۆمەندەرێس".. ھێڵێکی سەرەکی تێدا دەبینیتەوە کەبەشێکە لەپێکھاتەی سەرەکی رۆمان و لەسیناریۆ و ژانرە ئەدەبییەکانی دیکەی جیا دەکاتەوە.\nرامان: بۆ دەبێت خەون وەک دنیایەکی پەنھان و نھێنی، پانتاییەکی بەرفراوانی دەقەکانتی داگیر کردبێت.. ئەمە چ لەچیرۆکەکانتداو چ لە رۆمانی "دیوێکی دیکەی حیکایەتە نەنووسراوەکان"دا دەبینرێتەوە؟\nیوسف عزەدین: خەون بە نێوەندێک دەشوبھێنرێت کەدەکەوێتە مابەینی ژیان و مەرگەوە، چونکە تۆ لەڕێگەی خەونەوە دەکرێت بەشێک بیت لەژیان و خۆت وەک زیندوویەک بێتە بەرچاو و لەدنیای خەوندا ھەوڵی بەجێ گەیاندنی کردە زیندەگییەکانی خۆت بدەیت و دەیان شت لات ببێتە سیمگەو سیمبۆل و بەچەشن و شێوەیەکی دی ھەموو ئەو شتانە ببینیت کەلەواقعیدا بینوتن. یان دەکرێت لەڕێگەی خەونەوە وەک مردوویەک سەفەر بەنێو دنیای مردوواندا بکەیت، لەوێدا دەتوانیت لەگەڵ ھاوڕێ و خزم و کەسە مردووەکانی خۆتدا بدوێیت و پێکەوە ھەموو ئەو شتانە باس بکەن، کە لە راستیدا باستان نەکردووە. بەڵآ لەدنیای خەوندا ھەموو شتێک دەکرێت و دەشێت. ئێمە لەسەردەمێکدا دەژین ھەموو ئەو شتانەی پێشتر بینیومانە لەبەرچاوماندا ون دەبن و نامێنن. شوێنەوار و خانوو و پرد و شوێنە دێرینەکان، رۆژ لەدوای رۆژ دەڕوخێنرێن و نامێنن. رەنگە لەجێگەی ئەواندا شتێکی دیکە دروست بکرێت کەلەگەڵ جۆری بیناسازی ئەمڕۆدا بگونجێت. شتێک کەتەنھا دنیای پێ پڕ دەکرێتەوەو زۆر دوورە لە ئیستێتیکا و جوانی، شتێک کەدەرکەی بۆشاییەکانت لە روو دادەخات.. لەکاتێکدا ھەموو تەرز و چەشنێکی بیناو شوێنەوارە دێرینەکان دەروازەیەکی کراوە بوون بۆ سەر بۆشاییەکان، ئەو بۆشاییانەی کەدەیان میتا پرسیاریان لەزەین و ھۆشی ئینساندا دەورووژاند.\nھەروەک "پۆنتالیس" دەڵێت:\n" ئەگەر لەبەر بینینی ھەموو ئەو شتانە نەبایە کەلەدنیادا ون دەبن و نامێنن، رەنگە خەون بینین ئەستەم ببایە". ھەر بۆیە ھێشتاکە خەون بینین نەبۆتە ئەستەم، چونکە بەردەوام شتێک لەبەرچاواندا ون دەبێت و نامێنێت.\nبەو پێیەی "بۆرخیس"یش ئاماژەی پێدەدات، دەبێت چۆن واقیع قبوولڕ دەکەین، ئاواش خەون قبووڵ بکەین.\nرامان: لەنووسیندا پەیڕەوی چ جۆرە دیسپلینێک دەکەن، تا بتوانن ئەوەی کەدەتانەوێت بیڵێن و بیخەنە روو؟\nیوسف عزەدین: نووسین لەیەقین و لۆژیکەوە دەست پێناکات، لێرەدا مەبەستم لەنووسینی رۆمان و چیرۆکە، بەڵکو سەرەتا ئەوەی کە دەتەوێت بینووسیت، وەک خەیاڵ و خەونێک بەشێکی یان سەرتاپای زەینت دەتەنآ، رەنگە لەدەسپێکدا تەواو روون نەبێت.. راستییەکەی کردەی نووسین، پرۆسەیەکی ئاڵۆزەو رآ و رێچکەیەکی سەقامگیری نییە، چونکە یەقین و لۆژیک و زانینی پێش وەخت، دەقێکی مردووی لێدەکەوێتەوە. تۆ ناچاری بەگومانەوە بڕوانیتە ھەموو ئەو موفرەدات و شتانەی پێشتر دەیانناسیت و پێیان ئاشنایت. دەبێت تەقلیدی بەکارھێنانی لەپێشتری تێکبشکێنیت و ھەوڵبدەیت، دیوێک و روویەکی دیکەی ببینیت.\nجا سەبارەت بەدیسپلین، لەگەڵ ئەو رایەی بیکیت-دا کۆک و تەبام کەدەڵێت: ئەگەر لەنووسیندا دیسپلین رەچاو بکەم ئەوە دەبمە پسپۆری ماتماتیک.\nرامان: نووسەر لەچ ساتەوەختێکی نووسیندا، یادەوەرییە نۆستالژییەکان لەبەرچاویدا روون دەبنەوەو ناچاری دەکەن کەبەدەر لەئیرادەی خۆی تێکەڵی نووسینەکەی بکات؟\nیوسف عزەدین: یادەوەرییە نۆستالژییەکان زیاتر پەیوەستە بەقۆناغێکی ژیانمانەوە، کەناتوانین لەزەینماندا بیسڕینەوەو لێی دوور بکەوینەوە، رەنگە لەنێو جەنجاڵی ژیاندا بۆ تاوێک لەبیرمان بچێتەوە، بەڵام لەھەر ئان و ساتێکدا کەکەمێک دابسکەنێین و رابمێنین، بەخەیاڵ دەگەڕێینەوە بۆ نێو ئەو دنیایەی کەلەڕووی زەمەنییەوە گەڕانەوە بۆی مەحاڵەو ئیدی ھەموو ئەو یادەوەرییانە لەزەمەنێکدا جێماوە، کەزەمەنی ئێستای ئێمە نییە، ئەو یادەوەرییانە پاساژێک لەزەینماندا داگیر دەکەن و لەپرۆسەی نووسینیشدا دزە دەکەنە نێو دنیای ئەو بابەتەی کەدەینووسین، بۆیە چەند دەتەوێت دەقێک بەتەواوی، بەدەرو دوور لەدنیای خۆت بنیاد بنێیت، دواتر سەیر دەکەیت خۆت لەشوێنێکی ئەو دەقەدایت. کافکا لەنامەیەکیدا کەسەبارەت بەڕۆمانی مەسخ بۆ ھاوڕێیەکی خۆی نووسیوە، باس لەوە دەکات کەبەتەواوی ویستوویەتی بێتە دەرەوەی دەقەکەوەو خۆی بەسەردا فەرز نەکات، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا نەک ھەر یادەوەرییە نۆستالژییەکانی کافکا-ی تێدا دەبینرێتەوە، بەڵکو ھەندێک لەڕەخنەگرانیش پێیان وایە کەبەتەواوی پەیوەستە بەژیانی کەسێتی کافکا-وەو رەنگە تەنھا ناوی کافکا-ی کردبێتە سامسا.\nھەر نووسەرێک بتوانێت مامەڵەیەکی ورد لەگەڵ یادەوەرییە نۆستالژییەکاندا بکات، ئەوە بێگومان دەقێکی جوان دەخوڵقێنێت. مەرجیش نییە خستنەڕووی یادەوەرییە نۆستالژییەکانی نێو دەقێک تایبەت بن بەنووسەرەوە، رەنگە تەنھا کەرستەیەکی خوڵقاندنی ئەتمۆسفێری دەقەکە بن، یان تەوەرەیەکی سەرەکی ھەڵسوڕانی کاراکتەرەکان بن، یان ببنە رەگەزی بردنە پێشی رووداوەکان.\nرامان: کەلە "ماریۆ بارگاس" دەپرسن: بۆ دەنووسیت.. لەوەڵامدا دەڵێت، دەنووسم چونکە غەمگینم و ئەمە جۆرە رێگایەکە بۆ بەربەرەکانێی خەم، بەڕای ئێوە دەبێت نووسەران بۆچی بنووسن و ئامانجیان چی بێت؟\nیوسف عزەدین: نووسین ئەو کردەیەیە کە شوێنەوارێک جێدەھێڵێت و لەدەرەوەی نووسەر شوێنێک بۆ خۆی دەکاتەوە. ھەروەک "رۆلان پارت"یش ئاماژەی بۆ دەکات، دەق بۆ خۆی مەرگی نووسەرەکەی رادەگەیەنێت و دەیخاتە پەراوێزەوە. سەبارەت بەپرسیاری بۆچی نووسەران دەنووسن، سەرەتای نووسین لای "ماکیز" بۆ ئەوە بووە، تا بۆ نەوەی پێش خۆی بسەلمێنێت کەنەوەی ئەوانیش چیرۆکنووسی تێدا ھەڵدەکەوێت.\nئەگەر رۆمانی "رۆژێک لەتەمەنی ئیڤان دنیسۆڤیچ"ی "ئەلیکساندەر سۆلژینستین" بخوێنینەوە، دەبینیت بە پێچەوانەی دەقە سۆڤیتییەکان، دەقێکە کەدەتوانێت دەرکەکانی بەئاوەڵایی بھێڵێتەوە، ئیدی نووسین و وێناکردنی جارێکی تری دنیایە، بەو چەشنەی کەنووسەر دەیبینێت، دەکرێت تۆپۆگرافیایەکی جێگر و مەئلوف، بکرێتە شتێکی نامەئلوف و ناجێگیر.\nدەشێت نووسین ئیشکردنێکی پشت سیمگەو رەمزەکان بێت و دنیایەک بت و داھۆلڕ تێک بشکێنێت.. نووسین ھەوڵدانێکە بۆ رەھاکردنی رۆحی ئینسان.\nرامان: پێت وانییە نووسەر بۆ ژیان دەنووسێت؟\nیوسف عزەدین: دەکرێت لەھەموو دەقە جدییەکاندا، ئۆبژێی تەرحێکی فەلسەفی ببینیتەوە، بەمەش رایەڵێک لەمابەینی خۆی و فەلسەفەدا دروست دەکات، فەلسەفەش ھەر لەکۆنەوە تا "ژاک دریدا" و بەڕای ئەویش فێربوونی مەرگە، واتە تۆ لەم دنیایەدا موسافیرێکیت و زەمەنێکی دیاریکراوت ھەیەو دەبێت گوزەر بکەیت و بڕۆیت.\nرامان: بەڵام ئەمە تێڕوانینێکی رەشبینە بۆ ژیان و لێوانلێوە لەحوزن و یەئس؟ دەکرێت کەمێک واقیعییانە بڕوانینە دنیا، ھەروەک لەدەقە ریالیستیەکاندا دەیبینین؟\nیوسف عزەدین: من ناڵێم، دەبێت ھەر ھەموومان وا تێی بڕوانین، بەڵکو ئەمە تەنیا روویەکی تێڕوانینە، وەک دەزانن، زۆرێک لەنووسەران بەمەبەستی ھاتنە دی یۆتۆپیایەک، شتیان نووسیوە. یان لەپێناو گۆڕینی دنیادا شتیان گوتووە، بەڵام رەنگە ریالیزم ئەوە بێت کە دڵی خۆمانی پێخۆش دەکەین. تۆ ھەرچییەک بڵێیت و بنووسیت، ئەوە نییە کەھەیە، نووسین بەشێوەیەکی گشتی تەسەورو بینینی نووسەرە. جا زۆر پرسیاریش ھەن کەوەڵامدانەوەیان شتێکی گرانە، چونکە ھەر خودی پرسیارەکە دەیان پرسیاری دیکەی لەھەناودایە.\nرامان: دەکرێت بڵێین ئێوەش وەک "بیکیت" پێتان وایە، کەدیوار چوار دەوری تەنیوین.. یان تێڕوانینێکی دیکەتان ھەیە؟\nیوسف عزەدین: سەرەتا دەبێت لەو پرسیارەوە دەست پێبکەین کەئاخۆ ئێمە لەکوێداین و ناسنامەی کۆلەکتیڤیانەی ئێمە کامەیە، لەمابەینی راسیۆنالیزم و مارژیناڵیەتدا، کامە رێچکەو رێبازمان گرتۆتە بەرو گوتاری ئێمە بەرانبەر بەدنیایەک لەدووبارە بوونەوەو رۆتین چییە!؟ ھەر بۆیە واتادارکردنی ژیان و گەڕان بەشێون واتا پەرت و بڵاوەکانیدا، یەکێکە لەکارە سەختەکان، چونکە دەبێت راڤەیەکی قووڵی بوون و عەدەم بکەیت و خۆت لەقاڵبی بوونەوەرێکی فیزیکی بەریتە دەرێ و سەفەر بەنێو پانتاییکانی مەرگدا بکەیت تا بتوانیت شتێک لەژیان حاڵی بیت، دەبێت لەمیتۆلۆژیاوە دەست پێبکەیت و بگەیتە ئێستا، ئێستایەک کە دەبێت چەند جوداو جیاواز بێت لەئان و ساتێکی لەوەو پێشی ئێمە. دەکرێت چەند بچیتە نێو قووڵایی ئەفسانەکان و لێی حاڵی ببین. دیارە مەبەستم لەوە نییە کەنابێت ژیان دۆست بین و ژیانمان خۆش نەوێت. بێگومان عیشقێک بەدنیامانەوە دەبەستێت، بەڵام دەبێت زمانێکی تر بدۆزینەوە بۆ لەیەکتر حاڵیبوون.. دەبێت لەمەدارێکی تردا ھەڵسووڕێین، مەداری گەڕان بەشوێن ناکامڵییەکاندا، چونکە رەنگە کامڵی جێگەی سەرنج و بایەخ نەبێت. ھەروەک "بودا" پێی وابووە، ئەوەی کە بە لامانەوە خۆشەویستە ناکامڵییەکانی ژیانە. ئێمە لەنێو کۆمیدیایەکدا دەژین، کەلێکدانەوەو راڤەو حەزەکانمان دەکوژێت.\nھەر بۆیە رەنگە پێویست بکات وەک"ژاک دریدا" "مارانۆ"بین و بە"مارانۆ"بناسرێین.. بابڵێین ئەگەر گریمانەیەک بمانگەیەنێتە یەقین، ئەوە دەبێت ئەو یەقینە بۆ خۆی گومانکردن بێت لەشتەکان.\nخۆشەویستی شتە کامڵەکان زۆر ئەستەمن، لەبەر ئەوە ھەردەم عاشقی شتە ناکامڵەکان دەبین، ئەگەر ژیان بۆخۆی شتێکی کاملڕ بێت، ئەوە خۆشویستنی ئەستەمە؟ لەکاتێکدا مەرگ بۆخۆی شتێکی کامڵە، ھەر بۆیە رکمان لێی دەبێتەوە.\nسارتەر دەڵێت: "ھیچ مانایەک لەوەدا نابینمەوە کەبژین و پاشان بمرین". ئیدی ئەمە مەسەلەیەکی سەرزارەکی نییە، ھەموومان پێویستمان بەوەیە کەدرک بەمەرگ بکەین و رووبەڕووی ببینەوە، جا رەنگە زۆر جار نەمری بکەینە ئاڵتەرناتیڤی مەرگ. وەڵامدانەوەی پرسیارەکەتان ھێندە ئاسان نییە، دەبێت بزانین چۆن لەدەرەوەی زەمەنەوە، دەڕوانیتە نێو زەمەن. ھەموو ئەو شتانەی کەبەخەیاڵی ئێمەدا گوزەر دەکات، لەنێو زەمەندا روودەدەن، لەکاتێکدا کەدەبێت بزانین چی لەزەمەن دەترازآ و لەبۆشاییدا ھەڵدەسوڕآ. ئەم تێڕوانینەی "بیکیت" سەبارەت بەوەی کەدیوار چوار دەوری تەنیوین، ئەوەمان بیر دەخاتەوە ئێمە لەکۆمەڵگەیەکی داخراودا دەگوزەرێین، ئیدی بمانەوێت و نەمانەوێت داخرانێک ھەیە کەتووشی تاک رەھەندی و دۆگمامان دەکات. لەوەتەی ھەین ھەست بەسەقامگیربوون ناکەین و وەک قەرەج و کۆچەرییەکان، ھیچ بەشوێنمانەوە نابەستێتەوە، مەوداکانی زەمەنیش بەلامانەوە ھیچ مانایەکی نییە، ئیدی ھەموو ساتەوەخت و رۆژ و ھەفتە و مانگ و ساڵەکانمان لێ تێکەلڕ بووە و نازانین لەکوێدا و لەکەیدا دەبێت چی بکەین.\nرامان: ھەست ناکەیت ھەموو ئەو تەسەورانەی ئێوە سۆفیستی و میستیکین بۆ دنیاو زیاتریش دەبنە بەشێک لەدنیای میتافیزیک و ئایدیا و ھەنگاو بەھەنگاو لەدنیای ماتەریالڕ و ریالیست دوور دەکەونەوە. بەبۆچوونەکانتدا وا پێدەچێت کەبەپێچەوانەی زۆرێک لەچیرۆکنووسان و رۆماننووسان کەلەدنیای شیعرەوە دوورن، ئێوە لەو دنیایەوە نزیک بن؟\nیوسف عزەدین: رەنگە ھەموو تەسەوف و میستیکێک بەرەو میتافیزیکمان نەبات، ئەگەر خەیام و غەزالی بەنموونە بھێنمەوە کەھەردووکیان ھاوتەمەن و ھاوڕآ و خەڵکی یەک شوێنیش بوون. لەسەرەتادا ھەردووکیان لێکچوونێک لەتەسەوریاندا ھەبووە، پێکەوە خوێنەری دەقە فەلسەفی و لۆژیکییەکانی گریک بوون و تەنانەت غەزالی سەبارەت بەدەقەکانی ئەرستۆ، خوێندنەوەی لۆژیکییانەی ھەبووەو بەڵام ماجەرا فیکرییەکانی غەزالی، ئەو دەباتە شوێنێک و تیفکرینەکانی خەیام-یش دەیکاتە پۆڵێکی دژە تێڕوانینە تەسەوفییەکانی غەزالی و وەک لەھەندێک سەرچاوەی تورکیشدا خوێندوومەتەوە، گوایە شەڕە شیعریش کەوتۆتە نێوانیانەوە.\nتەسەوف لای "مەولانا جەلالەدینی رۆمی"یش ئەوەیە کەبڵێت: " کێیت و چیت وابە و ببە، بەڵام وەرە".\nتەسەوف بۆخۆی بانگەوازێکە بۆ تێڕامان و تێفکرین.. "یونس ئیمرە"ی سۆفی و شاعیر، ناتوانێت تەنھا گوڵێکیش لەقەدەکەی داببڕێت و لێی بکاتەوە، چونکە لای ئەو، ئەو گوڵە بەشێکە لەوجودی کاملڕ و وەک ئێمە بوونی ھەیەو دەبێت و تا ھەڵدەوەرێت لەژیاندا بمێنێتەوە. لەتەسەوفدا شوێنێک نییە کەس تۆی تێدا نەبینێت، تۆ لەھەموو شوێنێکدا بینراوێکی، گوێلێگیراوێکی، تۆ بەتەنھا جێنەھێڵراویت. جا رەنگە ھەموو ئەمانە شتێکی جوداو جیاواز بن لەوەی کەمن پێشتر ئاماژەم پێدا، چونکە لەوەڵامی پرسیارەکەی پێشووتاندا مەبەستم گوتنی شتێکی تر بوو.\nرامان: "عەبدوڵڵا ئەحمەد" چیرۆکی "فرمێسکەکانی بالارینا"ی کردە شانۆگەری و لەھۆڵی مەڵبەندی لاوانی سلێمانی میدیا لەسلێمانی پێشکەشکرا.. دواتر "کامەران رەئوف" لەچاوپێکەوتنێکیدا ئاماژەی بەو دەقەی ئێوە داوەو بەدەقێکی زۆر جوانی دەداتە قەڵەم و پێی وایە ئەگەر بکرێتە فیلمێَکی سینەمایی فیلمێکی زۆر جوانی لێدەردەچێت؟\nیوسف عزەدین: راستە، "عەبدوڵڵا ئەحمەد" ئەو چیرۆکەی کردە شانۆگەری و نمایشکرا.. "بورھان ئەحمەد"یش رۆڵی سەرەکی تێدا بینی.. بەنیسبەت ئەوەی مامۆستا "کامەران رەئوف" سەبارەتی گوتویەتی، ئەو بۆ خۆی ھونەرمەندێکی بەھرەدارەو خاوەن تێڕوانینێکی تایبەتە لەشانۆ و سینەمادا، ھەر بۆیە بەڕێزی لەڕوانگە و دنیابینی ھونەریی خۆیەوە، زیاتر دەتوانێت ئەو دەقانە دەستنیشان بکات، کە بۆ کاری سینەمایی یان شانۆیی دەست دەدەن.\nرامان: مامۆستا "ھاشم سەراج" خوێندنەوەیەکی بۆ رۆمانی"دیوێکی دیکەی حیکایەتە نەنووسراوەکان" تان کردووە کەبەم دواییە لەگۆڤاری "رامان"دا بڵاوکرایەوە، لەوێدا ئاماژەی بەکەشوھەوا فانتازی و میتۆلۆژییەی نێو رۆمانەکە داوەو دەیان موفرەدات و ئیماو سیمبوڵی نێو رۆمانەکەی تاوتوێکردووەو پێی وایە لەدەسپێکی رۆمانەکەوە ھێماگەلێکی تەورات-ی ھەیە.. ھەر لەفڕێدانی تابووتەکەوە بۆ نێو رووبارە بێکۆتاییەکەی رووباری"سین"و "کەپرە شینە"و زۆر شتی دیکەش.\nئەمە جگە لە راڤەکردنی یادەوەرییە نۆستالژییەکانی نێو دەقەکەو کەشفکردنی نادیارەکانی؟\nیوسف عزەدین: بەڵێ دەشێت وابێت!\nرامان: بەڕای ئێوە فرەدەنگی لەڕۆماندا، نابێتە مایەی تێکەلڕ و پێکەڵی دەقەکەو سەرلێشێوانی خوێنەر بەگشتی؟\nیوسف عزەدین: ئەگەر حیکایەتەکانی "ھەزار و یەک شەوە" بخوێنینەوە، دەبینین یەک بێژەری ھەیەو تا کۆتایی حیکایەتت بۆ دەگێڕێتەوە، گەرچی "شەھرەزاد" وەک کەسایەتییەک، گرفتەکەی ھیچی لەکەسایەتی نێو حیکایەتەکان کەمتر نییەو بگرە زیاتریشە، چونکە ئەگەر بۆ ساتێک حیکایەتەکان جازبییەتیان نەمێنێت، ئەوە ژیانی لەدەست دەدات. سیحری زمان دەکاتە لەمپەری نێوان خۆی و شمشێری جەللادەکەی. کەسایەتی "شیزۆدی" شەھرەیار رێگە بۆ ئەوە خۆش دەکات کەبچێتە نێو زەمەنی حیکایەتەکان و لەگەڵیاندا بژی.. لێرەدا مەبەستم لەوەیە سەرباری ئەوەی کەیەک حیکایەتخوان سەرجەمی حیکایەتەکان دەگێڕێتەوە، بەڵام حیکایەتەکان بۆخۆیان بونیادی جیاجیان ھەیەو مەبەستی شەھرەزاد-یش لەگێڕانەوەیاندا، خۆ رزگارکردنێتی لە مەرگ و دەکرێت بڵێین تەوەری سەرەکی "ھەزار و یەک شەوە"ش ئەمەیە.\nلە"دیکامیرون"ی پۆکاشیۆ و "دۆن کیخۆتە"ی سیرڤانتیس-یشدا، تەکنیکی لەو چەشنە دەبینینەوە، لە"دیکامیرون"دا ھەریەکەی حیکایەتی خۆی دەگێڕێتەوەو لە"دۆن کیخۆتە"شدا لەزۆربەی بەشەکانیدا بەتایبەت لەنێو خان و کۆشک و مەنزڵگەکاندا، یەکێک دەست دەکات بەگێڕانەوەی حیکایەتی خۆی و گەرچی لە بەسەرھات و ماجەراکانی "دۆن کیخۆتە" دوورمان دەخاتەوە. بەڵام گرنگ لەوەدایە کەسەرجەمی دەقەکە دەتوانێت ھەموو ئەو حیکایەتە جیاجیایانە بگرێتە خۆی و بونیادی وەک رۆمانێک لەبەریەک ھەڵنەوەشێتەوە.\nفرە دەنگیش لەرۆماندا بەجۆر و چەشنێک، پەیوەستە بە ئەزموونەکانی لەوەو پێشی رۆمانەوەو ھەر بۆیە "دۆن کیخۆتە"م بەنموونە ھێنایەوە.\nرامان: پێتان وایە رۆمانی مەغریبی بەتەواوی جیاوازتر بێت، لەو تەرزە رۆمانانەی کەتائێستاکە رۆماننووسی دیکە نووسیویانە؟\nیوسف عزەدین: رۆمانی مەغریبی نوآ، رۆمانی ئەزمونگەریین و لەو روانگەیەوە دەڕواننە رۆمان، کەھۆشمەندییەکی مومکینە، نەک ھۆشمەندییەکی واقیعی، نوێخوازی و تەجاوز لەرۆمانەکانیاندا دەبینینەوە، دیارە ئەماش بەسوود وەرگرتن لەئەزموونەکانی "ئالن رۆب گرآ و میشال بوتوور و ناتالی ساروت" کە "ناڕۆمان"یان کردە قۆناغێکی نوێی رۆماننووسین و نەخشەی کۆنی نووسینی رۆمانیان گۆڕی.\nرۆماننووسە مەغریبییەکان توانیان ئۆرستۆکراتییەتی زمان تێک بشکێنن و لەقووڵاییەکانی کولتوور و کەلەپووری دێرینی خۆیانەوە شتێکی نوآ ھەڵبھێنجن.\n" محەمەد زفزاف و ئەحمەد ئەلمەدینی و موبارەک رەبیع و محەمەد عزەدین ئەلتازی و عەبدوڵڵا ئەلعروی" ھەندێکن لەو رۆماننووسە مەغریبیانەی کەپاش خوێندنەوەی رۆمانەکانیان دنیایەک شتمان لا دروست دەبێت.\nمەغریب ھەر لەسەردەمانێکی کۆنەوە خاوەن حیکایەت و سەرگوزشتەی میللی خۆی بووە. ئەو دەمەی کە"سێرڤانتێس" لەجەزائیر دەستبەسەر بووە، حیکایەتی "ئیبن سەڕاج و دولبەرەکەی"، چ دەما و دەم گێڕدراوەتەوەو چ بە دەستنووسیش ھەبووەو دەستاو دەستی کردووەو یەکێکە لەحیکایەتە مەغریبییەکان.. زۆرێک لە رەخنەگران ئاماژەیان بە لێکچوونی نێوان "دۆن کیخۆتە"و "ئیبن سەڕاج" کردووە. بەبۆچوونی ئەوان "سەڕاج" بۆتە "دۆن کیخۆتە"و ناوی خۆشەویستەکەی "ئیبن سەڕاج"یش بۆتە "دولیسینیا"وزۆر شتی تریش.\nمەغریب بۆ خۆی زەمینەیەکی لەبارەو ئەمە جگە لەوەی کەمەنفا و دوور کەوتنەوە، کاریگەرییەکی زۆری لەسەر ئەو نووسەرانە ھەبووە.\nرامان: گوتەیەک ھەیە دەڵێت: نووسەری ئاقلڕ ئەو کەسەیە کەدەقەکانی پاش مەرگی خۆی بڵاو دەکاتەوە؟\nیوسف عزەدین: حیکایەت و سەرگوزشتە نەنووسراوەکان، دەما و دەم گەیشتوونەتە ئێمەو نازانین لەدەسپێکدا کآ گوتویەتی و تا گەیشتۆتە ئێمەش چەندی گۆڕان بەسەردا ھاتووە، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا رەنگە پێمان خۆش بێت بزانین یەکەم جار بەخەیاڵی کێدا ھاتووەو لەسەرەتادا چۆن گێڕردراوەتەوەو تا گەیشتۆتە ئێمەش، کێن ئەوانەی شتێکیان لێ لاداوە، یان شتێکی دیکەیان بۆ زیادکردووە. ئەمە حەز و خولیایەکی ئێمەیە بۆ ناسینی دانەری ئەو حیکایەتانەی کەبەلامانەوە جوانن، بەڵام ھەموو ئەوانەی کەلەدروستکردنی ئەو حیکایەتانەدا بەشداریانکردووە، لەئێستادا ناژین و دەمێک ساڵە مردوون و ئاگایان لەو کەینە و بەینەی ئێمە نییە.\nھەر بۆیە پێم وایە دەقی زیندوو تەجاوزی نووسەرەکەی دەکات و بۆ خۆی تێکەلڕ بەدنیای خوێنەرانی دەبێت و لەزەین و بیروھۆشیاندا شوێن جێگەیەک بۆ خۆی دەکاتەوە. جا زۆرجار گەر نووسەرەکە لەژیانیشدا بێت بێئاگایە لەوەی دەقەکەی کێ خوێندوویەتییەوە و گەیشتۆتە کوآ؟\n"بۆرخیس" بۆ خۆی سەبارەت بەکتێبێکی خۆی کەزۆری پێ باشە، دەڵێت ئەگەر کەسێکی ئاقلڕ بوومایە، ئەو کتێبەم ھەڵدەگرت، تا پاش مەرگم بڵاوبێتەوە.. دواتر ئاماژە بە"کافکا"ش دەکات: کەوەک نووسەرێک نووسینەکانی پاش مەرگی بڵاوکراونەتەوە.. "بۆرخیس" پێی وایە ئەگەر "کافکا" مەبەستی بووایە، دەقەکانی بسووتێنێت ئەوە بۆخۆی دەیسووتاند، ھیچ پێویستی بەوە نەدەکرد بەھاوڕێیەکی بڵێت، دەقەکانم بسووتێنە.\nدیارە ھاوڕێکەشی دەزانێت مەبەستی "کافکا" ئەوە نییە. ئەوەی کەلێرەدا حەز دەکەم بیخەمەڕوو، راستییەکە سەبارەت بە"کافکا" کەزۆر کەم ئاماژەی پێدەدرێت، ئەویش ئەوەیە کە"کافکا" لەژیانی خۆیدا چەند کتێبێکی خۆی بەچاپگەیاندووەو تەنانەت لەنامەکانیشیدا دیارە کەچەند پەرۆشی چاپکردنیان بووە.. یەکێک لەکتێبەکانی خراپ چاپ دەکرێت، زۆر گلەیی لەبەرپرسی دەزگای چاپەکە دەکات و دەڵێت بۆ کتێبی فڵانە نووسەرتان لەکتێبەکەی من باشتر چاپکردووەو شتی لەو بابەتە.\nلەکاتێکیشدا کەخەریکی چاپکردنی رۆمانی"مەسخ" بووە، نامەیەک بۆ سەرنووسەری ئەو گۆڤارە دەنێرێت کەرۆمانەکەی بۆ چاپ دەکات، راشکاوانە ئەوەی بۆ روون دەکاتەوە کە نەکەن تابلۆی سەر بەرگی کتێبەکەی بدەنە دەست فڵانە ھونەرمەند، چونکە پێی وایە کەوێنەی قالۆنچەیەکی بۆ دەکات و زۆر دەترسێت کە شتێکی لەو چەشنە بخەنە سەر بەرگی رۆمانەکەی و دەڵێت مەبەستی من شتێکی ترە.\nرامان: رەنگە لەئێستادا لەھەموو کاتێک زیاتر کردەی وەرگێڕان لەبرەودا بێت و دیارە رۆڵێکی کاریگەر لەبەرەو پێشچوونی بزاڤی رۆشنبیری نەتەوەییماندا دەبینێت.. ئێوە وەک کەسێکی خاوەن ئەزموون لەوەرگێڕاندا لەمبارەیەوە راتان چییە؟\nیوسف عزەدین: وەرگێڕان لەمێژوودا رۆڵێکی گرنگی بینیوە، لەسەردەمی عەباسییەکاندا، ئەگەر زمان زان و نووسەرانی ئەو دەمە زۆرێک لەدەقە گریکییەکانیان نەکردایەتە عەرەبی، ئەوە بێگومان بۆ ھەتا ھەتایە دەفەوتان، دواتریش لەعەرەبییەوە گۆڕدرایە سەر زمانە ئۆروپاییەکان، چونکە لەبەر ھەر ھۆ و ھۆکارێک بووبێت، زۆرێک لەو دەستنووسە گریکییانە بۆ ھەتا ھەتایە دیار نەمان. جا کاری وەرگێڕان دەبێت لەمیانی پڕۆژیەکەوە و سیستەماتیکانە کاری بۆ بکرێت. دەکرێت ھەر دەزگایەکی وەرگێڕان، پرۆگرام و تەرحی جیاوازی لەوەی تر ھەبێت و تایبەتمەندێتی خۆی بپارێزێت. ناکرێت بەتێکەلڕ و پێکەلڕ، ھەرچی ھاتە بەر دەست بە خێرایی وەربگێڕدرێت و چاپبکرێت.. چونکە دەکرێت جدیتر و جوانتر، ئەو کارەبەئەنجام بگەیەنین، بۆ نموونە ئەگەر قەولە شاکارەکانی فڵانە نووسەرێکی جیھانی وەربگێڕدرێت، ئەوە با ئەو دەزگای وەرگێڕانە ھەموو کتێبە وەرنەگێڕدراوەکانی ئەو نووسەرە، بداتە وەرگێڕێک یان چەند وەرگێڕێک و کاری ئەوان گۆڕینی ئەو کتێبانە بێت، بەڵام تۆ سەیر دەکەیت نووسەرێک، بیست، سی کتێبی ھەیەو لای ئێمە دوانی کراوەتە کوردی..رەنگە باشترین کتێبیشی کرابێتە کوردی بەڵام ئەمە ھێندەی ئەوە گرنگ نییە کەئاگات لەھەموو بەرھەمەکانی ئەو نووسەرە بێت.. ئەگەر بەشەخسی نووسەرێک وەک کارێکی فەردی ئەم کارەی کردبێت، ئەوە ھیچ قسەیەکمان نییەو دەست خۆشی لێدەکەین، بەڵام ئەگەر دەزگایەکی وەرگێڕان، ئەو کارە بکات ئەوە دەبێت سەرجەم بابەتەکانی نووسەرێکی دیاریکراو وەربگێڕێت، ھەر بۆ نموونە ئەگەر خوێنەرێکی کورد سەرجەم بەرھەمەکانی "یەشار کەمال"ی نەخوێندبێتەوە، ناکرێت ھەمان تێڕوانینی خوێنەرێکی دیکەی بەرھەمەکانی ئەوی ھەبێت، کەسەرجەمی بەرھەمەکانی خوێندبێتەوە.\nرامان: زۆر سوپاستان دەکەین کەماندوومان کردن و توانیمان لەڕێی ئەم ھەڤپەیڤینەوە، ھەندێک لەنەگوتراوەکان بکەینە گوتراو.


سلێمان عەبدوڵا یونس - 20-11-2016 - 17022 جار خوێندراوەتەوە\nلەنێوان داخوازیەكانی خەڵكی پارێزگای سلێمانی و خواستی حزبە سیاسیەكاندا واوێكی زەرد و سەوز و نیلی هەیە، جیاوازیەك هەیە، توڕەبونێكی حزبی لێ ناگەڕێت، ئەو واو و جیاوازیە ببینرێت، بۆیە هەمووی دەخرێتە ناو یەك ڕستەی بێباكیەوە!\nلەم دیدگایەوە ئەوەی بارزانی لەباشیك بەیانی كرد، پێش ئەوەی دژی خواستی خەڵك بێت، دژی ئەو باوەڕ و بەهایانەبوو، كەبارزانی خۆی زیاتر لەنیوسەدەیە خەباتی بێووچان لەپێناویاندا دەكات.\nلێرە خەڵك، لەیەك حزب و سەركردە و هێزی مێژوویی توڕە نین، بەڵكو، بەڕێژە و ڕیزبەندی و بەرپرسیارێتی جیاواز، لەسەرجەم حزب و سەركردە و هێزەكان توڕەن. چونكە هەموویان لەجێگایەكدا، پشتیان لەبەها و باوەڕە بڵندەكان كردووە و پێكەوە وڵاتیان بەرەو وێرانە بردوە.\nڕاستە بارزانی و هاوتا شوشگێڕەكانی لەناو یەكێتی و گۆڕان و هێزە ئیسلامیەكان، بەخوێنی خۆیان، چەخماخەی شۆڕشیان هەڵگیرساند و ڕاپەڕینیان كرد و قەڵای زۆرداریان ڕووخاند، بەڵام باشترە ئەوەش بزانرێت، بەو دنیا ناجۆر و ناشیرینەی ئەوان لەناو بێدادیەكی ئەستوری حزبیدا، دروستیان كردووە، خەریكە بەدەستی خۆیان، زەمینەی شۆڕشێكی خوێناوی لەدژی خۆیان، دروست دەكەنەوە.