بەر لەوەی حەسەن نەسڕوللای ئەمینداری حیزب اللەی لوبنانی داوا لە بارزانی بکات کە پێویستە سوپاسگوزاری قاسم سولەیمانی بێت کە نەیهێشت هەولێر بکەوێتە دەستی داعش،بارزانی لە چەندین بۆنە سوپاسی هاوکاری هەموو ئەو وڵات و لایەنانەی کردووە کە هاوکار بوون لە شەڕی دژی داعش و لە ناو ئەو وڵاتانەش چەند جارێک ناوی کۆماری ئیسلامی ئێرانی هێناوە.\nئەو قسانەی حەسەن نەسڕوللا کە بەبۆنەی کوژرانی قاسم سولەیمانی فەرماندی فەیلەقی قودسی سوپای پاسدارانی ئێران پێشکەشی کرد هەندێک راستی هێنانە زمان بۆ ئەوەی کۆمەڵێک راستەقینەی دیکە بشارێتەوە،بە بۆچوونی من لە هەوڵدانی بۆ گەورەکردن و قەبەکردنی رۆڵی جەنەڕال سولەیمانی لە پاراستنی هەولێر دوو ئامانجی هەیە:\n-\tنادیدە گرتنی رۆڵی هێزی پێشمەرگەی کوردستان کە ئەوان هەولێر و کوردستانیان لە داعش پاراست و لە جیاتی سەرجەم کۆمەڵگەی مرۆڤایەتی روبەڕوی ترسناکترین رێکخراوی تیرۆرستی لە جیهاندا بوونەوە،بە چەکی کۆن و کەم کاریگەر بە بەراورد بەو چەکەی کە داعش لە سوپای عێڕاق و سوریا گرتبووی،پێشمەرگە بۆ یەکەم جار لە سەر خاکی کوردستان ئەفسانەی داعشی تێکشکاند،بارزانی کە سەرۆکی هەرێمی کوردستان و فەرماندەی هێزە چەکدارەکانی هەرێمی کوردستان بوو رابەرایەتی ئەو سەرکەوتنانەی پێشمەرگەی دەکرد.\n-\tنەسڕوللا هەوڵ دەدا بە قەبەکردنی رۆڵی جەنەڕال سولەیمانی جێگەیەک بۆ ناوی حیزبەکەشی بکاتەوە و بە دونیا بڵێ کە ئەوان بەشێکن لەو سەرکەوتن و دەسکەوتانەی جەنەڕال قاسم سولەیمانی بۆ وڵاتەکەی کە رابەرایەتی شیعەکانی دونیا دەکات بەشدارن و ئەوان لە پشت سەرکەوتنەکانی سولەیمانی بوونە چ لە سوریا و چ لە عێڕاق.\nلەو قسانەیدا نەسڕوللا هەموو ئەو هەواڵ و زانیاریانە راست دەکاتەوە کە چەکدارانی حیزبەکەی چۆن لە "پاراستنی هەولێر" هاوکاری جەنەڕال سولەیمانی بوون ئەوە بەهەمان شێوە لە خیانەتی(شازدەی ئۆکتۆبەر)یش هاوڕێ و هاوکاری ئەو بوون لە داگیرکردنەوەی کەرکوک و رادەست کردنی بە میلیشیاکانی حەشدی شەعبی،خۆ ئەگەر خەڵکی کوردستان هاوکاریەکانی لە بیر نەکردبێ بە دڵنیایەوە کوشتن و داگیرکردن و خیانەت هەرگیز لەبیر ناکات.\nگوتەکانی حەسەن نەسڕوللا لایەنێکی دیکەی گرنگی هەیە کە پێویستە بە وردی و گرنگیەوە لێی بڕوانین،ئەو قسانە دوای راپۆرتێکی رۆژنامەی کەیهانی ئێرانی دێت کە دوو رۆژ دوای کوشتنی سولەیمانی باسی لەوە کردووە کە گوایە هەرێمی کوردستان دەستی لەو کوشتنە هەبووە،هەروەها دوای راپۆرتێکی کەنالی CNN فارسی دێت کە تێیدا زانیاریەکی ترسناک کە گوایە حکومەتی هەرێمی کوردستان بەر لە موشەک باران کردنی بارەگای حیزبی دیموکراتی کوردستان لە کۆیە ئاگادار بووە(گوتەبێژی حکومەتی هەرێمی کوردستان وەڵامی هەردوو راپۆرتەکەی دایەوە و بە تەواوی رەتی کردەوە).\nهەڵبەستن و هۆنینەوەی ئەو چیڕۆکانە لێکدانەوەکان بە ئاراستەیەک دادەبا و ئەوەمان پێدەڵێن کە ئەوانەی ئەرکی تۆڵەکردنەوەی خوێنی جەنەڕال قاسم سولەیمانیان لە ئەستۆدایە ناوێرن لە بکەری راستەقینە نزیک ببنەوە و کاردانەوەیان بەرامبەر هەبێت بۆیە بەدوای ئەلتەرناتیڤێک دەگەڕێن تا سەرنجی دونیا و خەڵکی خۆیان بخەنە سەر،دیارە بە بۆچوونی نەسڕوللا و هاوبیرانی هەرێمی کوردستان ئەو ئەلتەرناتیڤەیە کە بەهێرشکردنە سەری خۆیان لە روبەڕوبوونەوەی خاوەنی ئەسلی کێشەکە ببوێرن.\nپێویستە ئەو هەوڵانەی لە دژی هەرێمی کوردستان دەدرێن بە هەند وەربگیرێن و کاریان لەسەر بکرێ،چونکە ئاماژەکان بۆ ئەوە دەچن کە هەرێمی کوردستان و هەموو ئەو هێزانەی لە عێڕاق هاوسەنگەری حەشدی شەعبی رەتدەکەنەوە و دژی دەرکردنی هێزەکانی هاوپەیمانانن لە عێڕاق،هەروەها بەشێکن لە شکست پێهێنانی ئەو پیلانەی نەسروللا و هاوڕێیانی بۆ ئایندەی ئەو ناوچەیە کێشاویانە تۆڵەیان لێبکرێتەوە.


10/20/2020 9:12:39 PM\n12837 جار خوێندراوەتەوە\n- ڕۆژئاواییەکان سەرسامی خۆیان دەردەبڕن بەوەی چۆن پیاوێکی وەک محمد (د.خ)، توانی بەتاک و تەنھا لەنێو کۆمەڵگایەکی پڕ لە جەھل و نەفامی و یاسا شکێنیدا، خەڵکی ھوشیار بکاتەوە و پێیان بڵێت: نە کچان بۆ زیندە بەچاڵ کردنن نە ژنانیش بۆ کوشتن و ئازاردان.\nـ ئەو کەسێک بوو وەک پیاو لەناو مزگەوت بە ئاشکرا دەیفەرموو: رێز لە خێزانەکانتان بگرن و خۆشتان بوێن و بە یاوەرەکانیشی دەوت: من خێزانەکەم خۆش دەوێت، بۆیە ئێوەش خۆشتان بوێن و گرنگی بە ماڵ و منداڵتان بدەن.\nـ پەیامبەرەکەی ئێمە، بە کردار رێزی لە خێزانەکانی دەگرت و کەرامەتی دەپاراستن نەک تەنھا دروشم، بۆیە کاتێک پێڵاوەکانی دەدڕان خۆی بەدەستە پیرۆزەکانی دەیدورینەوە، زۆربەی کات جلەکانی خۆی دەشۆرد، تاکو بە پیاوان بڵێت: ھاوکاری کردنی خـێزانەکانتان عەیبە نییە.\nـ ئەو ھەموو شتێکی جوان و چاک و پاکی لەگەڵ خەڵک و خێزانەکانی دەکرد بۆیە خودای گەورە وەسفی دەکات بەوەی کە خوڕەوشتی محمد (د.خ) لە ئەخلاق و رەوشتە بەرزەکانە، بەجۆرێک لەناو منداڵ و خێزانەکانیدا رەنگی دابوویەوە، منداڵەکانی بە باشترین باوک باسی بکەن.\nـ وەفا بۆ ژن و بۆ رەگەزی بەرامبەر، یەکێکی دیکە بوو لە سیفەتە ھەر جوانەکانی پەیامبەرمان، ھەر ئەمەش بوو وایکرد لە فەتحی مەککە کە ھەمووان سەرقاڵ بوون، بەڵام ئەو لە تەنیشت کەعبەی پیرۆز، عەباکەی خۆی رادەخات بۆ ئافرەتێکی بەتەمەنی، ھاوڕێی کۆنی خەدیجەی خێزانی.\nـ ئەو ھێندە جوان بوو، لە سەرەمەرگدا لەتەنیشت خێزانەکانی و لەسەر دەستەکانی عائیشەی خێزانی وەفاتی کرد، چەند چرکەیەکیش پێش مەرگی پیرۆزی بە پیاوەکانی وت: لەگەڵ ژناندا باش بن رێزیان لێ بگرن و ئازاریان مەدەن.\n- بۆیە جێگەی خۆیەتی لە یادی لەدایکبوونیدا بەشانازیەوە بڵێین: سوپاس بۆ ھەموو شتێکت ئەی پێغەمبەری خودا، تۆ کەرامەتت بۆ رەگەزی مێ گەڕاندەوە، تا دوا چرکە بەرگریت لە مافەکانمان دەکرد.


فه‌یسبووك له‌سه‌ر سیسته‌مه نوێیه‌كه‌ی هواوی كار ناكات\n:: PM:08:29:09/06/2019 \nبه‌رێوه‌به‌ری كۆمپانیای فه‌یسبووك بڕیاری داوه كه ئاپه سه‌ره‌كه‌ییه‌كه‌ی فه‌یسبووك له‌گه‌ڵ ئینستاگرام و واتسئاپ له‌سه‌ر سیسته‌مه نوێیه‌كه‌ی مۆبایله‌كانی هواوی كار نه‌كه‌ن.\nبه‌گوێره‌ی هه‌واڵێك كه له ماڵپه‌ڕی "theverge" بڵاو كراوه‌ته‌وه، باس له‌وه ده‌كات كه فه‌یسبووك له‌سه‌ر سیسته‌مه نوێیه‌كه‌ی هواوی كار ناكات و ئاماژه‌ی پێ داوه، به‌هۆی ئه‌و ناكۆكییه‌ی كه‌وتووه‌ته نێوان چین و ئه‌مه‌ریكا و بڕیاره‌كه‌ی تره‌مپ له‌سه‌ر به‌ره‌هه‌مه‌كانی هواوی، كۆمپانیاكه زه‌ره‌رێكی زۆری به‌ركه‌وت هه‌م له‌ڕووی فرۆشه‌وه هه‌میش له‌ڕووی نه‌مانی به‌كارهێنه‌ره‌وه.\nجگه له‌وه‌یش ئه‌مه وای كرد چه‌ندان كۆمپانیای له‌گه‌ڵ هواوی گرێبه‌سته‌كانیان هه‌ڵوه‌شێننه‌وه و خودی كۆمپانیای هواوی سیسته‌مێكی نوێ بۆ مۆبایله‌كانی دانێ، به‌ڵام سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌یش سێ له به‌ناوبانگترین به‌رنامه‌ی دنیا رێگه‌یان نه‌دراوه كار بكه‌ن له‌سه‌ر سیسته‌مه نوێیه‌كه‌ی مۆبایله‌كانی هواوی.\nئه‌مه زیاتر وای كردووه خه‌ڵكی پشت له هواوی بكه‌ن و چیتر مۆبایله‌كانی هواوی به‌كارنه‌هێنن كه ئه‌مه وا ده‌كات كۆمپانیاكه چیتر مۆبایل دروست نه‌كات، ئه‌م بڕیاره له‌لایه‌ن مارك زه‌كه‌ربێرگ "به‌ڕێوه‌به‌ر و دامه‌زرێنه‌ری فه‌یسبووك" ده‌رچووه كه ڕێ نادرێت "فه‌یسبووك، ئینستاگرام و واتسئاپ" به‌كاربهێندرێت له‌لایه‌ن هواوییه‌وه.


عەرەب کورد بە موسڵمانی ساختە ئەزانێ.\nپرسیاری ١: خاتوو کازیوە لە دەستپیکدا دەکرێت بە کورتیش بێت شیکردنەوە یەک لەسەر جینۆساید ئاماژە پێ بکەی؟\nکازیوە ساڵح: لەبەرئەوەی جینۆساید تەنھا پلانێکی سیاسی نییە و پابەندە بە جوگرافیا، کولتوور، سایکۆلۆژیا لایەنی کۆمەڵایەتی و ژیاری و مرۆیی، ھەر لایەنێکیش پێویستی بە چەندین کتێب ھەیە بۆ شیکردنەوە و ڕاڤەکردن، ئاسان نییە شیکردنەوەی لە دیداردا بکرێت، بەڵام خوازیارم وەکو جینۆسایدی جوولەکە و ئەرمەنیەکان لە ھەر بوارێکی ناو ھاتوودا سەدان کتێب بە زمانەکانی دنیا لەسەر ڕەفەی زانکۆکان و کتێبخانەکانی دنیا لە سەر زنجیرەی جینۆسایدە کانی کورد ببینم.\nپرسیاری ٢: کورد لە جەندین قوناغی جیا جیادا بەر پەلامار و جینۆساید کەوتووە کە ھەمویان ھاوشیوەی یەکن ، ئایە ئە مە دریزکراوە ی ھە مان عە قلیە تی شوفینی عە رە بی نیە بە ناری دینە وە دە کریتە سە ر کورد ؟ لە کاتیکدا زورینە ی کورد خوی بە اسلام دە زانیت؟\nکازیوە ساڵح: ئاینی ئیسلام لە بنەمایا ئاینێکی عەرەبیە و بە تەنھا بۆ عەرەبیش دروست بووە و ژمارەیەک ئایەت ئاماژەی بەم ڕاستیە کردووە . بۆیە عەرەب و ئیسلام دوانەیەکی لێک دانەبڕاو و دوو ڕووی یەک دراون لە ئاکار وکردار و پرچەکردارەکانیاندا لە دەرکەوتنی عەرەب ودروست بوونی ئیسلامەوە ھەتا داعش. خۆ بە ئیسلام زانینی کورد شتێکی خۆکردە و مەرج نیە عەرەب باوەڕی پێێ ھەبێت . دەیان جار گوێمان لە ئیسلامی ساختە ئەبێت بۆ کورد لە لایەن عەرەبەوە بەکار ئەھێنرێت. ئەمەش ڕاستیە کورد موسڵمانی ساختەیە لە ئاینی ڕاستەقینەی خۆی ھەڵگەڕاوەتەوە و چەند ئاینیەکی دیشی وەرگرتووە بەر لەوەی بە زۆر بکرێت بە ئیسلام ،کە بووشە بە ئیسلام ھەر وەکو بەعسیەتی و جاشیەتێکە ئەوەندە تووندڕەوانە گرتویەتی خۆی و نیشتمانی و کولتوور و خەڵکە ڕەسەنە ھەڵنەگەڕاوەکەی خۆی پێ خاپوور کردووە. بۆیە خۆ بە ئیسلام زانینی کورد بە تایبەت لە خودی عەرەب توندتر دەست پێوە گرتنی، ھۆیەکە لە ھۆکارەکانی جینۆسایدەکانی کورد، نەک پێچەوانە. وڵاتانی عەرەبی، ئیسلام وەکو ئامرازێکی سیاسی بەکار ئەھێنن نەک ئاین، بۆیە کورد مەترسیە بۆ ئەوان کە وەکو ئاین بە شێوەی راستەقینە بەو توندییە گرتویەتی . پێم وایە ئەگەر وڵاتانی موسڵمانی دراوسێێ و داگیرکاری کورد مەترسی ئەوەیان بکردبایە کورد بە شەپۆلێکی گشتی، دژی سەروو ٨٠ ھەشتا جینۆسایدی کورد لە مێژوودا بە دەستی موسڵمان، لە ئیسلام وەردەگەڕێت و دەچێتە سەر ئاینە کۆنەکانی خۆی ، دەستیان لە ھەموو توندوتیژیەک دژی کورد ھەڵئەگرت، نەک لە بەر خاتری پاراستنی ئاینەکەیان کە ئیسلامە ، لە بەر ھۆکاری سیاسی نیو دەوڵەتی، کورد ئەگەر موسڵمان نەبوایە ھەموو وڵاتانی دنیا پارێزگاریان ئەکرد.\nپرسیاری ٣: ئایە رە وایە ئە گە ر میللە تیک با ئیسلامیش نە بیت کومە لکوزو جینوساید بکریت ؟ وە ک نمونە ی کوردانی ئیزیدی کە جە نابت خاوە نی کتیبیکی کە تایبە تە بە جینوساید کردنی کوردانی ئیزیدی؟\nکازیوە ساڵح: جینۆساید واتە ناڕەوایەتی ، چوونکە لە سەر ئەو بنەما دێتە ئاراوە ، دەسەڵاتێک یان گروپێک گروپێکی دی لە ناو دەبات بە بیانووی جیاوازی ئاینی ، نەتەوەیی ، ئەتنیکی و ڕەگەزی . یەکێک لە ڕەگەزەکانی ئیسلام وئامانجەکانی تاکی موسڵمان بە زۆری شمشێر موسڵمانکردن گەر نا لە ناو بردن و جینۆسایدکردنی ئاینەکانی دییە . یەکێک لە ئامانجەکانی مرۆڤی عەرەبیش بە عەرەبکردن ولە ناوبردنی خەڵکی نا عەرەبە . ھیچ مێژوویەک نەیسەلمێنێت ، مێژووی کورد ئەو ھاوکێشەیە دەسەلمێنێت . واتە ئەگەر ئیسلامیش دەست لە جینۆسایدی ئێزیدی و کورد بە گشتی ھەڵگرێت عەرەب دەستی لێ ھەڵناگرێت ،عەرەب دەستی لێ ھەڵگرێت ئیسلام دەستبەرداری نابێت . ھەردوو ئیدۆلۆژیەکە یەک ئامانجیان ھەیە لە چوارچێوەی ناڕەوایەتیدا ھەڵواسراوە. باشە ھەتا ئێرە ئەو ئامانجە ڕوونە ، بەڵام ئایە بەشادریکردنی کورد لە جینۆسایدی دژی کورد ، بە شێوەی جەستەیی بووبێت یان ڕەمزی چی ئەگەیەنێت؟ لە جینۆسایدی ئێزیدیەکاندا کورد چوار جار بە فەرمی بە دەسەڵاتی حکومی بەشداریھاوکاری ئیسلام و ئیمبراتۆریەتی عوسمانیەکان کردووە لە جینۆسایدی ئێزیدیەکاناندا. ئەگەر لە نێو کورددا ئەمڕۆ نەوەیەک پێگەشتووە نازانێت ئێزیدی ڕەجەڵەکی ڕاستەقینەی کوردن و ئەوان کوردی ڕەسەنن و دەسەڵاتی جیاواز ھەیە کار لە سەر ئەم جوداوازییان ئەکات ، بە پلان , مێژووی ڕاستەقینەی کورد ون ئەکات . بەڵام ئەو والی وسەرۆک عەشیرەتە کوردانەی ھاوکاری جینۆسایدکارانی ئێزیدیان کرد ، ھەتا ئەو زەمەنەی ئیمپراتۆریەتی عوسمانی خواستی جودایان بکاتەوە و کورد لە ڕەسەنایەتی مێژووی درێژی خۆی داببڕێت، وەکو کورد بە یەکەوە ژیاون و کەس پێی نەوتراوە ئێزیدی و کاکەیی و ..تد. پێێان وتراوە کورد ، ئەی کوردە جینۆسایدکارانە بۆ ئەمەیان کرد؟ ئایە بێ دەنگی دەسەڵاتە جیاوازەکانی باشوور و دەزگاکانی ڕاگەیاندن لە خۆڵ لە سەر لابردنی مێژووی راستەقینەی ئێزیدی و کورد ھەر فۆرمێک نیە لە جینۆسایدی ڕەمزی؟\nپرسیاری ٤: تو لە و کتیبە ی تایبە تە بە جینوسایدی کوردانی ئیزیزدی دە تە وی جی پە یامیک بگە یە نی ، بە تایبە ت بردنی سە دان و ھە زاران زن و کجی کوردی ئیزیدی کە کرین و فروشتنیان بیوە دە کریت لە بازارە کانی زیز دە سە لاتی داعشدا؟\nکازیوە ساڵح: پەیامی من، بەر لە ھەموو کەس ڕاستکردنەوەی ھەڵە سایکۆلۆژی وکولتووریەکانی کوردە دژی ئێزیدی. ئیزیدی تەنھا بۆ ئەوە جینۆساید ناکرێن کە ئاینەکەیان جیاوازە بەڵکو بۆ ئەوەش ڕەسەنایەتی و مێژووی ڕاستەقینەی کورد بسڕننەوە و مێژوویان لەویوە بۆ حساب بکرێت کە لە بەرژەوەندی جینۆسایدکارانی کورددایە، ئەو کوردەی پێێ دەوترێت تورکی شاخی ،پێێ دەوترێت ھندۆ-ئێرانی لە بری ھندۆ-ئەوروپی ..تد. کورد ھاتووە ئەوەی بکوژانی خواستویەتی جێ بە جێێ کردووە یەک لەو ناوناوە نادروستانە کە جینۆسایدی ئاماژەیین، دوو لەناوبردنی مێژوو ڕەسانەیەتی خۆی کە ئێزیدیەکانە. لە کۆی ٧٤ جار جینۆسایدکردنی ئێزیدیەکان نزیکەی ٦٥ شەست وپێنجی ئیسلام کردوویەتی ، ھەموویان ئەوەی ئەمڕۆ داعش ئەیکات بە ژنی ئێزیدیان کردوویانە. ئێستاش داعش لە ٧٥٧ ژنی ڕزگار بوو لە دەستی داعش ھەتا ٢١-٧-٢٠١٥ بە دەگمەن تێدایە بە شێوەی دڕندانە لاقەنەکراوە و کڕین و فرۆشتنی پێوەنەکراوە . ژنیان تێدایە ئەڵێت بە ھەزار دیناری عێراقی فرۆشراوە، ئەمەش لە بەر ئەوەی لە سەرەتایی ئیسلامەوە ھەتا ئەمڕۆ کاتێک دەستیان بە سەر شوێنێکدا گرتووە کوشتن بۆ پیاو و لاقەکردنی ژن لۆگۆیان بووە. بە پێی ئەو ئاینە ژن کە دیگرن بەر لە لاقەکردنی ' سبیە' – سبا- پاش لاقەکردنیش ئەبێت بە جارێ – کویلە وابزانم زۆربەمان دەربارەی ئەو کۆنسیپتە ئەزانین لە ئیسلامدا و پاش ئەوەش دەبرێتە بازاڕی کڕین و فرۆشتنەوە کە لە ئاینی ئیسلامدا پێێ وتراوە سوق النخاسە واتە بازاڕی دەڵالیکردن بە ژنەوە. پەیامی ئەوانەی ژنی کوردییان لاقەکردووە نیشاندانی نەتەوەکەیەتی کە لاقەکراوە واتە سەپاندنی نەنگی و پۆشمە نەتەوەیی، جێھێشتنی ھەموو ئەو جۆرە نەخۆشیە دەروونی و کولتووریانە کە لە کۆمەڵگەی ڕزگاربوودا ھەمیشە جینۆساید بەرھەم ئەھێنگەوە. پەیامیمن ئەوەیە ئەم مەسەلەیە ڕوون بکەمەوە، چۆن لاقەکردن مەبەستی سێکسی لە پشت نیە بەو بەڵگەی ئەوانەی لە ناو ئێزیدیەکاندا لاقەکراون ٧ حەوت ساڵ بۆ بە تەمەنی تێدایە. ئامانجی لاقەکار سیاسی ، سایکۆلۆژی ، کولتووری و کۆمەڵایەتی یە.\nپرسیاری ٥: بە دیویکی تردا جینوسایدی ئیزیدییە کان دریزکراوە ی ھە مان ئە نفالی سە ردە نی بە عس نیە ؟ئە ی ئە گە ر وابوو ئە نفالی سە ردە می بە عس دریزکراوە ی کام میزووە؟\nکازیوە ساڵح: ئەنفال درێژکراوەی ٧٣ حەفتاو سێ جار جینۆسایدی ئێزیدی بوو، درێژکراوەی جینۆسایدی فەیلی و بارزانیەکان ، جینۆسایدی دەرسیم و جینۆسایدەکانی رۆژھەڵاتە. کورد نزیکەی ١٠٠ سەد جار جینۆسایدکراوە بەڵام تەنھا باسی چەند دانەیەکی ئەم ساڵانەی دوایی ئەکات و تەنانەت لێکۆڵینەوە وبە دواداچوونی بۆئەوانەی ڕابردوو لە ڕووی ئەرشیفیشەوە بوونی نیە. ئێستاش ئەو پرچەکردارە پێچەوانەی ھەندێ دام و دەزگا بەرانبەر جینۆسایدی باکوور لە لایەن تورکەوە، کەم تەرخەمی بەرانەبر جینۆسایدی ئێزیدیەکان لە ڕووی راستکردنەوەی ھەڵە کولتووریەکانی ڕابردوو پێمان ئەڵێت جینۆسادەکانم بەردەوام ئەبێت و زۆری دی ئەبینی لە داھاتوودا.\nپرسیاری ٦: دەکریت لە سە ر کوی ئە و کونفراس و کونگرانە ی لە کوردستان و ولاتانی دە رە وە دە کریت لە بوازی جینوساید کورد توانیویە تی جی بکات کە ھە ر جارە و کومە لیک بە ناوی حکومە ت و ریکخراوە کانە وە بە شداری دەکەن؟\nکازیوە ساڵح: وەکو کەسێک نەک تەنھا خوێندن وکات ، بەڵکو نزیکەی ژیانیشم تەرخان کردووە بۆ دۆزی جینۆسایدەکانی کورد لە ماوەی دوو(٢) ساڵدا لە (١٢) دوازدە وڵاتدا بەشداری ئەو کۆنگرە و کۆنفراس و بۆنە و لێکۆڵینەوەی مەیدانیم کردووە لە سەر لە جینۆساید کراون بە لێکۆڵینەوە و وتار نەک گوێ گرتن ، باوەڕم بەوە نیە سەفەر بکەم بۆ ھیچ شوێنێک بۆ گوێ گرتن. لە یەک کۆنگرەدا ، ئەوەی ئەجومەنی پسۆپڕانی نیونەتەوەیی جینۆساید لە ئەرمینیا کورد بینیوە ، لە ھیچ کام لەوانی دی بەوە بەشدار بووم کورد بەشدار نەبووە. بەڵام پێویستە ئەوە بڵێم من بەشداری ئەو کۆنفراسانەم کردووە کە خۆیان ئەرکی تیکتی فرۆکە و زۆر جار ئوتێلیشیان ھەڵگرتووە ، ئەوەی ئەنجومەنی پسپۆڕانیش کۆنراسی ٢٠١٣یان لە گەڵ ئەوەی لێکۆڵینەوەم ھەبوو ، وە بۆیان نێردرابوو، لە بەر ئەوەی گرتنی ئەرکە مادییەکەیم نەبوو نەمتوانی بەشداری بکەم ، بەر لە ئیعلانی دوایی کۆنفراسەکە کشامەوە ، ھەمان شت لە ساڵی ٢٠١٥دا لە سێ کۆنفراسی تایبەت بە جینۆسایدی نەتەوەکان لە سیریلانکا، ئەفەریقیا و یونان ڕوویدا. ئەگەر کورد لەو کۆنفراسانەی کە ھەمووی ئەرکی مادیی ئەکەوێتە سەر تاکی بەشدار بوو بەشداری ئەکەن مەرج نیە من ئاگام لە ھەمووی بێت ، ئەزانم ئەو چەند دانەیەی دەبوو بەشداری بکەم و لێکۆڵینەوەکانم وەرگیرابوون تەنھا ئەوەی ئەفەریقیا کوردێکی تێدا بوو تایتڵی باسەکەی لە سەر جینۆسایدی ئێزیدیەکان بوو. لێرەوە حکومەتی کوردستان چ وەفد و ساند ئەم جۆرە کارە تادیشناڵانە ئەکات من نازانم، چوونکە پەیوەندیم بە ھیچ دەسەڵات و حکومەت و رێکخراوێکی کوردییەوە نیە. من بۆ ئەو کۆنفراسانە وەکو کەسێکی کەنەدی لە زانکۆیەکی کەندیدا کە لێکۆڵینەوەکانی پەسەند ئەکرێت بانگ ئەکرێم نەک وەکو کورد، بەڵام من خۆم بوونم لەو شوێنانەدا تەرخان ئەکەم بۆ کورد.. لە بنەمایا بۆیە خۆم خستووەتە ژێر باری کۆمەڵێک قەرزەوە بە ھۆی ئەو ھەموو کۆنفراسەوە، ئەزانم ئەوەی لە ئێستادا بە من ئەکرێت مەرج نیە بە ژمارەیەکی زۆری کورد بکرێت، بە مەبەست ناساندنی ناساندنی جینۆسایدەکانی کورد بەشداری ئەکەم. بە ئاستێک کاتێک خەڵاتی ئالان سلیبەرم وەرگرتوو برام بۆ نزیکەی دوو مانگ لێکۆڵینەوەی مەیدانی لە سەر ھۆڵۆکۆست ، ئەو لێکۆڵینەوانەی پێشکەشم کرد پێیان وتم ئێمە دوو مانگ تۆمان گەڕاندا بە چەندین وڵاتدا و لێکۆڵینەوەت کرد، بەڵام دواجار ھاتیت ئێمەت کرد بە ئامراز ' Instrument ' بۆ گەیاندی کێشەی و ئامانجی خەڵکی خۆت. ئەمەیە چیرۆکی من لە گەڵ کۆنفراسە نێو دەوڵەتیەکاندا ، ناڵێم کورد چی کردووە و چی ئەکات وچۆن پارە بە ھەدەر ئەدات لە پێناوی شتی بێ نرخدا بە ناوی جینۆسایدەوە، بەڵام کە ئەچمە ھەر شوێنێک خەڵک دەربارەی زنجیرە جینۆسایدەکانی کورد ئەگەر بشزانیت تەنھا دوو وشە ئەزانێت( کیمیاوی و سەدام ) ئەمە پێت ئەڵێت کورد چی کردووە. لە ماوەی ئەو دوو ساڵەدا، دوو جاریش گەڕاومەتەوە کوردستان نەک بۆ سەردان بەڵکو بۆ لێکۆڵینەوە مەیدانی لە سەر شووێنە جینۆسایدکراوەکانمان و لە سەر ئەرکی خۆم ، جاریەک ئەنفال و ھەڵەبجە و ناوچەی گەرمیان و ھەندێک لە ناوچەکانی دی دوروبەری سلێمانی کە جینۆسایدکراون و ئەم ساڵیش لە سەر ئێزدیەکان . لە بری ئەوەی بڵێم کورد چی کردووە بۆ دۆزی کورد لە کۆنفراسەکاندا ، ئەڵێم من دام و دەزگای حکومیم نەبینوە، لێپسراو و دەسەڵاتدارم نەبینیوە گفتووگۆی سەبارەت بەم دۆزە لە گەڵ بکەم، بەڵام مۆراڵ و ئامانجی زۆر بە ناو چالاکوانی بواری جینۆساید و ھەندێک دام ودەزگای تایبەت بەم دۆزە واییان لێکردووم ئیتر منیش لەوە زیاتر خۆم ماندوو نەکەم.\nپرسیاری ٧: پیت وایە نوینە رایە تی کردن بە دە ست بە تال و بی زانینی زمان و بە بی کاریکی دیکومینتاری ئە و نوینە رایە تیانە بتوانن شتیک بکە ن کە لە ئاستی گە ورە یی تاوانە کانی حزبی بە عسدا بیت وە ک ( کوردانی فە یلی و کومە لکوزی بارزانیە کان و ئە نفال و کومە لکوزی ئیزیدییە کان ) بیت؟\nکازیوە ساڵح: ھەموو مرۆڤێک تەکنیکێکی ھەیە بۆ بەڕێوەبردنی کەسیەتی خۆی ، ھەشە ھەر نیەتی ژیان بۆی خەو و خواردن و کۆمەڵێ شتی لاوەکیە کە تەنھا ئەو ناوی دەنێت ژیان یان کەسیەتی. بۆ ئەوەی بزانین کەسێک تا چەند ئەتوانێت بەڕیوەبردنی دۆزێکی قورس بکات بە دروستی، پێویستە ورد بینەوەبزانین ئەو تاکە چۆن بەڕێوەبەریەتی کەسیەتی خۆی ئەکات. بەشێکی زۆری ئەم بەڕێوەبردنە ئەرکی زمانە. پێویستە تاکیش لەو جۆرە دۆخەدا لە خۆی بپرسێت ئەگەر مرۆڤ لە شوێنێکدا بێت نەتوانێت گوزارشت لە بچوکترین پێداویستی کەسیی خۆی بکات چۆن ئەتوانێت بەڕێوەبردنی دۆزێک بکات لەو شوێنەدا؟ ئایە ئەوەیە ئەو تەکنیک و شێوازەی ئەو تاکە ئەیەوێت بەڕێوبەریەتی کەسیەتی خۆی لێوە بکات بەر لە ھەر شتێکی دی؟\nمن پێم خۆشە سەرجەم تاکی کورد سەفەر بکات ، دنیا ببینێت و عەقڵ دیدەبینی بە ڕووی جیھاندا بکاتەوە. زۆر باش ئەبێت ئەوانەی لێپسراوی مۆنمێنت و رێکخراوەکانی جینۆسایدن بە یەکەوە و بە بوونی وەرگێڕی باش سەفەر بکەن ئەو مۆنمێنت و سایتانە ببینن کە بۆ ھۆڵۆکۆست و جینۆسایدی ئەرمنیەکان کراوە، چوون ئەم دوو جینۆسایدە کاری باشی بۆ کراوە، بۆ ئەوەی سوودییان لێ وەربگرن بۆ کارەکانی خۆیان. بەڵام کات وشوێنی گونجاو گرنگن بۆ سەرکەوتنی کارێک. کاری بێ پرۆگرام و ئامانجی دروست لە بری خزمەت زیان ئەگەیەنێت.\nپرسیار ٨: دەکریت بلین بە شداری کردن و نوینە رایە تی کردن بو ئە و جورە کونگرانە ی جینوساید پیویستە کە سانی بە شداربوو خاوە نی لیکولینەوە و کاری دیکومینتاری بن و لە لایە ن لیزنە یە کە وە پیش کات ھە لسە نکاندنی بو بکریت ئە وکات کە سە کان لە سە ر ئە و بنە مایانە دیاری بکرین؟\nکازیوە ساڵح: بەڵێ دروستە. کەسی بەشدار بوو نزیکەی ٨ ھەشت مانگ پێشتر ئەبستراکتی لێکۆڵینەوەکەی دەنێرێت بۆ لیژنەی ھەڵسەنگاندنی لێکۆڵینەوەکان، پاش خوێندنەوە تەنھا ئەو لێکۆڵینەوانە ھەڵدەبژێردڕێت کە گونجاون بۆ کۆنفراسەکە، پاشان چاوەڕوان دەکرێت ھەتا دوو مانگ بەر لە کۆنفراسەکە ئەپرسن لەو کەسانەی بابەتەکانیان ھەڵبژێردراوە گەر ھێشتا بە نیازن لێکۆڵینەوەکانیان پێشکەش بکەن بۆ ئەوە ناو و ئەبستراکتی بابەتەکەیان لە پرۆگرام و بۆکلێتی کۆنفراسەکەدا چاپ بێت. سەبارەت بە کۆنفراسی ئەنجومەنی پسپۆڕانی جینۆساید بەشدار بوو پێویستە ئەندامی ڕیکخراوەکە بێت بۆ ئەندامێتی پێویستە برێک پارە بدات کە کەم نیە، وە بە پارە ش بەشداری ئەکات، بۆیە داوا ئەکات پارەی بەشداری بدات وە پارەی ئەندامیەتیش بدات بەر لە بەشدار بوون. لێرەدا جورێکی دی لە بەشدار بوون ھەیە ئەویش داوا ئەکات لە رێکخراوەکە کە وەکو گوێگر میوان بێت ، ئەمانەش بە ھەمان شێوە پێویستە پارەی بەشداربوون بدەن ، پاشا ئەم پرۆسەیە داوەتنامەیەک بۆ ھەمووان دێت بۆ ئەوەی ئەو کەسانەی پێوستیان بە ڤیزە وەرگرتنە بتوانن داوەتنامەکە بەکار بھێنن لە ئاسانکاری وەرگرتنی فیزەدا. بەڵام ھەندێ کۆنفراسی دی کە خۆیان ھەموو ئەرکێکی مادی ئەکێشن ئەمانە ھەر لە سەرەتاوە داوەتنامە بۆ ئەو کەسانە دەنێرن کە پێیان وایە ئەتوانن توێژینەوەی باش پێشکەش بکەن ، داوای ئەبستراکت و زانیاری خۆیان و پابەند بوون بە بەشداریکردنی لێ ئەکرێت. میوانیش زۆربەی کات بێ بەرابەرە. ئەزموونی من زیاتر لە گەڵ دووەمدایە و بە ھۆی ئەرکە مادییەکە ئەوەی جۆری یەکەم لە کۆی پێنج جار لێکۆڵینەوە ناردن و قبوڵکردن تەنھا توانیومە بەشداری ئەوەی ئەمساڵ بکەم.\nپرسیار ٩: ھوکاری ھە یە لای تو ئامازە ی پی بکە یت بوجی کورد ناتوانی بە باشی کار لە سە ر پرسی ئە نفال و حینوساید بکات؟\nکازیوە ساڵح: ھۆکارەکان زۆرن بەڵام کاریگەرترینیان ئەمانەن:\nیەکەم: نەبوونی پرۆفیشنالیزم لە ھیچ بوارێکی کوردیدا . کەسێک ئەیەوێت ھەموو شتێک بێت ، وە ئەیەوێت تۆش وەکو ئەو بیر بکەیتەوە ولە ھەموو شوێنێکدا بیت کە ئەو ئەیەوێت و شوێنی تۆ نیە، بەڵام ئەو لە شوێنێ تۆدا بێت. سەدان جار لە گەڵ خەڵکێکدا بووە بە کێشەم کە کاری ئەو ڕێکخراوەیی بووە لە سەر ئەوەی خوتە و بۆڵە و تۆمەتی بە دەوری مندا دروست کردووە کە بەشداری کاری ڕێکخراوەیی لە تەک ئەوان ناکەم. لە کاتێکدا سەدان جار بەم جۆرە کەسە ئەڵێیت من داوام لێنەکردوویت کاری من بکەیت ،تۆش پێویستە کاری خۆت بکەیت، کاری منیش کە نووسینە ھەر کاتێک پێوستت بە لێکۆڵینەوە و وتار بوو لە بۆنەکانتاندا بەشدار و ھاوکارت ئەبم . پێوسیتت بە ئایدیا و ڕاوێژە ھاوکارت دەبم، نەک کۆبوونەوە و کات کوشتن بە شتێکەوە کە کاری من نیە. بەڵام ڕووبەڕووی جۆرە مرۆڤێکی ھێندە پەسەند ئەبیتەوە کە داوات لێ ئەکەن چی توانا و پەیوەندیت ھەیە وەکو کراسێک لە بەری ئەوی بەرانبەر بکەیت. پێویستە خەڵکی ئێمە تێ بگات دنیای ئەمڕۆ دنیای پسپۆڕییە تەنانەت لە بواری ڕۆژنامەنووسی و پەیامنێریشدا، وزەکان پێویستە دابەش بکرێت ، کەسی شیاو بچێتە شوێنی شیاوەوە.ئێمە خەڵکێکمان پێویستە تەنھا لە سەر شەقامەکان بێت و مان بگرێت و خۆپیشاندان بکات و ئەمەی پێ ئەکرێت. خەڵکێک ئەتوانێت تەنھا ئامار بکات ، یەکێک ئارشیڤ بکات ، من ئەگەر کەرەستەکانی ئەوانم نەبێت ناتوانم توێژینەوە لەو بوارانەدا بکەم، ئەوانیش کاتێک دێنە بواری منەوە مەرج نیە بتوانن سەرکەوتوو بن.\nدووەم: دام و دەزگاکان بە سەر کادری حزبیدا دابەشکرا نەک دامەزراندنی کەسی گونجاو بۆ شوێنی گونجاو. ئێستا حزبەکان لەوە تێگەشتوون ئەو ھەڵەیە دۆڕاننی و گەیاندنی بە کەناری مەرگ، بەڵام لە لایەک پێویستان بەوەیە خۆیان بە ڕاست پیشان بدەن کە ئەوان ھەرگیز ھەڵە ناکەن و بۆیە ھەڵەشیان نیە ڕاستی بکەنەوە ، لە لایەکی نەوەیەکی لە خۆیان خراپتری حزبیان پێ گەیاند، کە تەنھا ناپرۆفیشناڵ نین ، بەڵکو لە ئەتەکێتی مامەڵەکردنیشدا دۆڕاون،ئەمەش ھەر کێشەی سەروو، ئەویان لە ناو ھاوڵاتیدا و ئەمەشیان لە نێو دام و دەزگاکاندا کە پێوسیتە بوو ڕێپیشاندەری یەکەم بن.\nسێھەم: کەمی کەسی ئەکادیمی لە بواری جینۆسایددا و دوورخستنەوە و کەم بەھاکردنی ئەوانەش کە ھەن. دیسان کێشەی پرۆفیشانلیزم.\nچوار: پێشلکردنی مافی مردوو لە سەر بنەمای تاکی زیندوو. ھەندێ دەزگای ھەستەوەر سەبارەت بەم پرسە کە لێیان دەپرسیت فڵان بەشت مردوو ، ئەڵێت مناڵی ئەنفال، شەھید ، جینۆسایدکراوێکی داناوە، لەو ئاستەدا نیە ، بەڵام لە بەر ئەوەی خاوەنی ئەو قوربانیەی ناتوانیت ھیچ بکات. ئەمەش ھەر کێشەی پرۆفیشناڵیزمە ئەم چەند خاڵە دەری ئەخات زۆربەی کێشەکانی جیاواز و سەرەکیەکانی دەوری دۆزی جینۆساید قەیرانی پرۆفیشنالیزمە، سەرچاوەی ئەم قەیرانەش گەندەڵی و بەرژەوەندیخوازی تاکە.\nپرسیاری ١٠: پیمان باشە باسیکی دوایین لیکولینە وە ت بکە یت لە کونگرە ی جینوساید لە ئە رمینیا کە دە نگدانە وە ی بە رجاوی ھە بووە؟\nکازیوە ساڵح: لێکۆڵینەوەکەم پرۆژەی کتێبێکە . سەبارەت بە مێژوو و باردۆخی ژنی ڕۆئاوایی و کورد لە جینۆسەکاندا . لاقەکردن وەکو جینۆساید نەک ئامرزاێکی جینۆساید وەکو پسۆڕەکان باسی لیوە ئەکەن. ئەو ھۆکارە سایکۆلۆژیانەی کە لاقەکردن لە ئامرازەوە ئەگۆڕێت بۆ جینۆساید و ھەروەھا باسم لەوە کردبوو کە لاقەکردن بەردەوامی بە جینۆساید ئەدات، کۆتایی نایەت لە نێو کۆمەڵگەی پۆست جینۆسایددا. ڕۆڵی ژنانی شەڕڤانی کورد لە گۆڕینی ئەو دۆخ و مێژووە لە ڕۆژھەڵات و ڕۆژئاوادا ، بە تایبەت ھۆکارەکانی کە لای من بە ئیدۆلۆژی سەلمێندرابوو نەک سەربازی ھەتا ئێرە ئەم تەوەرانە چۆنیەتی سەلماندنی ئارگیومەنتەکان جێگەی ڕەزامەندی زۆری ئەو پسپٶر میدیانە بوو کە باسیان لێوە کرد. ھەروەھا باسم لە ڕۆڵی میدیاش کردبوو لە تەژیکردنی ئەو دۆخە نالەبارە لە جینۆسایددا ئاراستەی شوناسی ئەکات لە جینۆسایددا ھەروەھا چۆنیەتی نوینەرایەتیکردنی ژن لە میدیا کە پاشماوە سایکۆلۆژیەکانی زۆر نزیکە لە دۆخی سایکۆلۆژی ژنی لاقەکراوەوە.\nپرسیاری ١١: بە بوجونی کازیوە سالح جی باشە بکریت بو ئە م پرسە گرنگە کە ھە ر میللە تیکی تر بوایە بە م پرسگرییە دە ولە تی لە سە ر دروست دە کرا؟\nکازیوە ساڵح: ئەگەر ئەم پرسە لە لایەن حکومەتی ھەرێمەوە بدرێتە دەستی کەسیەکی تەنھا دڵسۆز نا، بەڵکو پرۆفیشناڵ و سیاسەتزانیش، ئەتوانێت ئەو ھەموو ھەڵەیەی خاڵی ھەشت و حەوتدا کراوە ڕاست بکاتەوە. ئەگەر کەسیەکی بە توانا و شارەزا بێت پارەی یەک ساڵ لە ھەموو ملیونەی بۆ دەزگای جیواز تەرخان ئەکرێت بە ناوی لێکۆڵینەوەو پارەی یەک ساڵی ھەموو پسپۆرەکانی دنیای پێ ئەکڕیت بۆ ماوەی ساڵێک و دەرئەنجامیش ھێندەی ژمارەی پسپۆڕەکان کتێب بە زمانی بێگانە ئەخاتە نێو کتێبخانەکانەوە. ھەموو پسپۆڕەکانی کوردی لە دەور کۆ ئەکاتەوە. بەڵام کە بوونی ئەو کەسە و ئەو ھەلە لە بار نەبێت قسەکردن و باسکردنی چ سوودێک دەگەیەنێت.\nپرسیار ١٢: ھەست ناکە ی کورد لە ئاست کومە لکوزییە کانی خوی خوین ساردە یان زوو لە یادیان دەکات ئەمە ھوکاری دەسەلاتە جەق بەستووەکەی ھەریم نیە؟\nکازیوە ساڵح: بەر لە ١٥ پازدە ساڵ کە کورستانم بە جێ ھێشت وتم ئەبێت ھاوڵاتی چۆن بتوانێت لە سایەی بەڕێوەبردنی ئەم دەسەڵاتدا بمێنێتەوە، ئەمڕۆ ئەڵێم دەسەڵات چۆن ئەتوانێت بەڕێوەبەری ئەم ھاوڵاتیانە بکات، ھێندە خوێندکاری بە ئەمەکی گەندەڵی زۆرە . کەم تەرخەمی لە مەسەلەی دۆزی جینۆسایدەکانی کورددا ھەردوو لا ھاوڵاتی و دەسەڵات بەرھەم ھێناوە و خاڵەکانی پێشوو ئەو ڕاستیە دەر ئەخەن. ھەر بۆیەش ئێستا ڕاستکردنەوەی ئەو دۆخە لە جاران قورستر بووە.\nپرسیار ١٣: بابزانیین دوا کاری کازیوە جیە و پروزە ی بو داھاتوو جی دە بیت لە گە ل سوپاسی ستافی گوفاری گە رمیانی ئە مروو خوینە رانی کە توانیت کاتی خوت ببە خشی سە رکە وتوو بیت .\nکازیوە ساڵح: دوا بەرھەمم لە چەند مانگی ڕابردوودا ڕۆمانێکم بە ناوی "God Is Watching Five Weeks a Month" چووەتە چاپخانە و ساڵی داھاتوو لە بەھاردا چاپ ئەبێت، ئەمە ئەبێت بە یەکەم بەرھەمی وێژەیی / ئەدەبی جینۆسایدی کوردی. لە ناو جولەکەکاندا ئەدەبێک ھەیە پێی ئەوترێت ئەدەبی ھۆلۆکۆست، ئەم ئەدەبە تایبەتمەندی خۆی ھەیە و ئەو ڕۆمانەی من ئەدەبێکی لەو شێوە بۆ جینۆسایدی کورد.\nھەروەھا کتێبێکی لێکۆڵینەوەم سەبارەت بە ئێزیدیەکان دەبوو لەم مانگی ٨دا چاب ببێت، بەڵام لە بەر ئەوەی لێکۆڵینەوەی مەیدانیم لە نێو ئێزدییە ئاوارەکان و لالش و شوێنەکانی دیدا کرد و کۆمەڵێ زانیاری و دۆکۆمێنتی نوێم دەست کەوت دوامخست بۆ سەربارکردنی ئەوانەش. خوازیارم بتوانم بۆ مانگی چوار و یادی جینۆسایدەکان ساڵی داھاتوو تەواوی بکەم.


پێشوازی لە رێكەوتنە سیاسییەكەی سودان دەكرێت – Knwe.org\nسەرەکی » راپۆرت » ئامادەكردنی: دیاری سابیر » پێشوازی لە رێكەوتنە سیاسییەكەی سودان دەكرێت\nرێكەوتنی نێوان عەبدولفەتاح بورهان فەرماندەی دەسەڵاتە سەربازییەكەی سودان و عەبدوڵڵا حەمدۆك سەرۆك وەزیرانی دەستبەسەركراوی ئەو وڵاتە، بووە هۆی گەڕانەوەی حەمدۆك بۆ پۆستی سەرۆك وەزیران و سەرجەم ئەو دەستگیركراوە سیاسییانەش ئازادكران، كە لە سەرەتای كودەتا سەربازییەكەی ئەو وڵاتەوە لە مانگی رابردووەوە دەستگیركرابوون، ئەو هەنگاوەش كاردانەوەی هەرێمی و نێودەوڵەتیی لێكەوتەوە.\nئەمریكا ستایشی دەكات\nئەنتۆنی بلینكن وەزیری دەرەوەی ئەمریكا ستایشی رێكەوتنە سیاسییەكەی نێوان لایەنەكانی سودانی كرد و بە گەڕانەوە بەرەو دیموكراسی وەسفیكرد.\nوەزیری دەرەوی ئەمریكا لە تویتەر نووسیویەتی: خۆشحاڵم بەو هەواڵانەی باس لەوە دەكەن، كە بەهۆی وتوێژەكانی خەرتومەوە،سەرجەم دەستگیركراوە سیاسییەكانی سودان ئازاد دەكرێن و عەبدوڵڵا حەمدۆك پۆستی سەرۆك وەزیران وەردەگرێتەوە و كۆتایی بە باری نائاسایی ئەو وڵاتە دەهێنرێت.\nكۆمكاری وڵاتانی عەرەب\nهەروەها ئەمینداری گشتیی كۆمكاری وڵاتانی عەرەب پێشوازیی لە راگەیاندنی رێكەوتننامە سیاسییەكەی سودان كرد و رایگەیاند: ئەو هەنگاوە بە هەوڵە زۆر و بەردەوامەكانی لایەنەكانی سودان گەیشتە ئەنجام، بە پشتیوانیی وڵاتانی عەرەب و نێودەوڵەتی، كە لەماوەی چەند هەفتەی رابردوودا هەوڵەكانیان بۆ كۆتاییهێنان بە تەنگژەكەی سودان خستبووەگەڕ.\nسعودیە و میسر و ئیمارات\nوەزیری دەرەوەی سعودیە رایگەیاند: وڵاتەكەی پێشوازیی لە رێكەوتنی لایەنە سیاسییەكانی سودان دەكات، كە هەنگاوێكە بۆ پاراستنی دەستكەوتە سیاسی و ئابوورییە بەدیهاتووەكانی ئەو وڵاتە و پاراستنی یەكڕیزیی نێوان پێكهاتە سیاسییەكانی سودان.\nلای خۆشیەوە، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی میسر ستایشی رێكەوتننامە سیاسییەكەی نێوان عەبدولفەتاح بورهان و عەبدوڵڵا حەمدۆك كرد و رایگەیاند: ئەو هەنگاوە دەرخەری حیكمەت و هەستكردن بە لێپرسراوێتی لایەنەكانی سودانە بۆ گەیشتن بە سازان دەربارەی سەرخستنی ماوەی دەسەڵاتی راگوزەر، كە خزمەت بە بەرژەوەندیی باڵای سودان دەكات.\nئیماراتیش لە رێی وەزارەتی دەرەوە و هاوئاهەنگیی نێودەوڵەتییەوە رایگەیاند: وڵاتەكەیان متمانەی بە تواناكانی گەلی سودان هەیە بۆ تێپەڕاندنی ئەم قۆناغەی ئێستای وڵاتەكەیان لەچوارچێوەی سازانی دەستووری و یاسایی و سیاسی، كە لەماوەی راگوزەردا حوكم دەكات.\nحەمدۆك دەبێتەوە بە سەرۆك وەزیران\nپێشتر ئاژانسی هەواڵی فرانس پرێس لە زاری فەزڵوڵڵا بۆرمە یەكێك لە سەركردەكانی حزبی گەلی سودان، بڵاویكردبۆوە: رێكەوتنە سیاسییەكەی نێوان عەبدولفەتاح بورهان و عەبدوڵڵا حەمدۆك و هێزە سیاسییەكان و رێكخراوەكانی كۆمەڵگەی مەدەنی، بۆ گەڕاندنەوەی حەمدۆك بۆ پۆستی سەرۆك وەزیرانی سودان و ئازادكردنی سەرجەم دەستگیركراوە سیاسییەكانە.\nلە بەیاننامەیەكیشدا، ئەكادیمی و رۆژنامەوان و سیاسییەكانی ئەو وڵاتە كە بەشێكن لە گروپی نێوەندگیریی سودانییەكان و لە وتوێژەكاندا رۆڵی نێوەندگیرییان گێڕاوە، خاڵە سەرەكییەكانی رێكەوتننامەكەیان دیاریكرد، كە گەڕاندنەوەی حەمدۆك بۆ پۆستی سەرۆك وەزیران و ئازادكردنی هەموو دەستگیركراوە سیاسییەكان دەگرتەخۆی.\nرۆژی 25ی تشرینی یەكەمی رابردوو، عەبدولفەتاح بورهان سەركردایەتیی كودەتایەكی سەربازیی لە سودان كرد و بەهۆیەوە زۆربەی بەرپرسەكانی حكومەتی مەدەنی دەستگیركرد و كۆتایی بەو یەكێتییە هێنا كە لەلایەن لایەنە مەدەنی و سەربازییەكانی سودان پێكهێنرابوو، هەروەها باری نائاسایی لە وڵاتەكەی راگەیاند.


وه‌كچۆن جه‌سته‌و ده‌روونی مرۆڤ تووشی نه‌خۆشی ده‌بن، به هه‌مانشێوه‌ش دڵ تووشی نه‌خۆشی ده‌بێت، تووشی ده‌ردو به‌ڵا ده‌بێت، كاتێك دڵ گیرۆده‌ی نه‌خۆشی بوو كه‌سی دڵ نه‌خۆش نیشانه‌ی تایبه‌تی لێ ده‌رده‌كه‌وێت، ڕه‌فتاری سه‌یرو سه‌مه‌ره‌ی لێ چاوه‌ڕوان ده‌كرێت، وه‌ك له‌م ڕۆژانه‌دا نیشانه‌ی دڵ نه‌خۆشه‌كان زۆرتر ده‌بینین.\nدڵ نه‌خۆشه‌كان ده‌زانن كه قورئان به‌یاننامه‌ی سیاسی هیچ حزب‌و وڵاتێك نییه، ده‌زانن ده‌ستوری نووسراوی هیچ وڵاتێكی نه دیموكرات نه دیكتاتۆر نییه، به‌ڵام به‌هۆی دڵ نه‌خۆشی خۆیانه‌وه ده‌یانه‌وێت بیكه‌ن به به‌یاننامه‌ی سیاسی و بیكه‌ن به ده‌ستورو هه‌رچی خراپه‌ی ئه‌م وڵات‌و ئه‌و وڵات، ئه‌م شه‌ڕه‌نگێزو ئه‌و شه‌ڕه‌نگێز هه‌یه، بیخه‌نه ئه‌ستۆی قورئان‌و ئیسلام.\nدڵ نه‌خۆشه‌كان ده‌زانن كه قورئان په‌یامی ئاسمانه بۆ زه‌وی، به هه‌موو جوگرافیاو گه‌ل‌و نه‌ته‌وه‌كانیه‌وه به‌بێ جیاوازی، به هه‌موو زمان‌و ڕه‌نگ‌و ڕه‌گه‌زه‌كانیه‌وه، نه دژه به هیچ نه‌ته‌وه‌یه‌ك‌و نه دوژمنه به هیچیان، ته‌نها پشتیوانی دادگه‌رییه دژی سته‌م، پشتیوانی ڕووناكیه دژ به تاریكی، پشتیوانی سته‌ملێكراوانه دژ به سته‌مكاران.\nدڵ نه‌خۆشه‌كان ئه‌م ڕاستیه ده‌زانن، ده‌زانن قورئان بێلایه‌نه، ئیسلام بێلایه‌نه له نێوان نه‌ته‌وه‌و خاك‌و گه‌ل‌و وڵاتاندا، به‌ڵام ئه‌وان به‌هۆی نه‌خۆشی دڵیانه‌وه به‌دوای بیانوویه‌كدا ده‌گه‌ڕێن تا ئیسلام‌و قورئان بكه‌نه لایه‌ندارو بیكه‌نه به‌یاننامه‌ی ئه‌م حزب‌و ئه‌و حزب، بیكه‌ن به ده‌ستورو بڕیاری ئه‌م وڵات‌و ئه‌و وڵات.\nله‌وه‌ته‌ی ئیسلام هه‌یه به‌و گه‌وره‌ییه‌ی خۆی، له‌وه‌ته‌ی قورئان هه‌یه به‌و گه‌وره‌ییه‌ی خۆی، هیچ دڵ نه‌خۆشێك نه‌یتوانیوه بچوكی بكاته‌وه، لاوازی بكات، بیسڕێته‌وه، دڵ نه‌خۆشه‌كان ڕۆشتن‌و له‌مه‌ودواش ده‌ڕۆن، ئه‌وه‌ی ماوه‌ته‌وه‌و ده‌مێنێته‌وه ئیسلام‌و قورئانه.\nهه‌ركه‌س ئازاده له‌وه‌ی باوه‌ڕ ده‌هێنێت به كام ئاین‌و ئایدۆلۆجیا، چ پابه‌ندییه‌كی هه‌یه‌و بۆچی نیه‌تی، ئه‌م ئازادییه‌ش دیاریی‌و خه‌ڵاتی كه‌س نییه خوای گه‌وره نه‌بێت، ئه‌وه‌شی دڵ نه‌خۆشه‌كان ده‌یكه‌ن بێڕێزی نییه به ئیسلام‌و قورئان، به‌ڵكو بێڕێزییه به‌و خه‌ڵاتی سه‌رپشك بوون (ئیختیار)ه‌ی كه خوای گه‌وره پێی به‌خشیون.\nپێویسته مسوڵمان سنگ فراوان بێت به‌رانبه‌ر دڵ نه‌خۆشه‌كان، دوعایان بۆ بكات، ئه‌وه‌ش به چاولێگه‌ری له سنگفراوانی پێشه‌وای مرۆڤایه‌تی پێغه‌مبه‌ر (درودی خوای له‌سه‌ر)، تا خوای گه‌وره هیدایه‌تیان بدات، ده‌روونیان ئارام بكاته‌وه، ڕێگه‌ی ڕاستیان پیشانبدات، كه ڕێگه‌ی فیتره‌ت‌و سروشتی پاكه له سروشتی مرۆڤبوونه‌وه، تا خوای گه‌وره هیدایه‌تیان بدات چیترو له‌وه زیاتر ئازاری ده‌روونی مرۆڤه باوه‌ڕداره‌كان نه‌ده‌ن، له‌وه زیاتر تێكه‌ڵی نه‌كه‌ن له‌نێوان بێ باوه‌ڕی‌و بێڕێزی به‌رانبه‌ر باوه‌ڕی خه‌ڵكی تر، چونكه بێ باوه‌ڕی ڕێگه پێدراوه‌و مافه، به‌ڵام بێڕێزیكردن به بیروباوه‌ڕی خه‌ڵكی دڵ نه‌خۆشییه، هه‌ركه‌س بیكات به بیروباوه‌ڕی هه‌ركه‌سی تر.\n1839 جار خوێندراوەتەوە


پڕۆسەی پەنابەری – Asylum – JRS Romania\nپوختە: تۆ داوایەکی پەنابەریت پێشکەش کردووە و وەک پەناخوازێک لە ڕۆمانیای دیتە هەژمار. پڕۆسەی پەنابەری پێک دێت لە چەندین هەنگاو، کە وردەکاریەکەی لەم بەشە دا هاتووە.\nدوای پێشکەشکردنی داوای پەنابەری چی ڕوو دەدات؟\nلیژنەی لێپرسینەوەی گشتیی کۆچ داوای پەنابەری تۆ ئێستا لێک دەدرێتەوە، لە ناوەندی ناوچەیی شوێنێک کە بۆ تۆ تەرخان کراوە (بە شێوەی فەرمی ناوەندی ناوچەیی تایبەت بە نیشتەجێکردن و پڕۆسەی پەناخوازی) لەوانەیە کەسانی دیکە بە ناوی “IGI” یان “ئیدارەی کۆچبەری” بانگ لە لیژنەی لێپرسینەوەی گشتی کۆچ بکەن.\nبەپێی هەلومەرجی تۆ، لەوانەیە ڕێبازی جیاجیا بگیردرێتە بەر: تۆ دەتوانیت زانیاری دیکە لە بەشەکانی دیکەیش دا بدۆزیتەوە.\nچ کەسێک دەتوانێت لە ماوەی پڕۆسەی پەناخوازی دا یارمەتیم بدات.\nتۆ مافی ئەوەت هەیە دامەزراوەی ناحکوومی (NGO، یان ONG بە زمانی ڕۆمانی) بەلاش یارمەتیت بدات و ڕێنمایی بکات، هەرکات بتەوێت دەتوانیت پەیوەندی بە UNHCR بکەیت. هەروەها دەتوانیت بە تێچووی خۆت یارمەتی لە پارێزەرێک وەربگریت.\nتکایە دەسبەجێ دوای ئەوەی کە داوای پەنابەریت کرد، داوای ڕێنمایی و زانیاری بکە، بۆ ئەوەی لە دواماوە و پڕۆسەگەلێک کە لە کەیسەکەی تۆ دا جێبەجێ دەکرێت تێ‌بگەیت. لێرە کلیک بکە بۆ دۆزینەوەی زانیاری پەیوەندیکردن بە دامەزاروەگەلێک کە دەتوانن یارمەتیت بدەن.\nئایا پڕۆسەکە هیچ تێچوویەکی هەیە؟\nلێكدانەوەی پەنابەری تێچوویەکی نیە. چاوەڕێ ناکرێت هیچ باجێکی کارگێڕی یان تێچوویەک لە هەر قۆناغێک بدەی بۆ ئەوەی داوای پەنابەریەکەت لێک بدرێتەوە.\nئەگەر ڕای خۆم گۆڕی دەتوانم پڕۆسەکە کۆتایی پێ‌بێنم؟\nهەرکات بتەوێت دەتوانیت پڕۆسەکە دەست پێ‌بکەیتەوە. ئەو دامەزراوانەی ڕاوێژکاریی یاسایی دابین دەکەن دەتوانن ڕوونی بکەنەوە کە ئەم کارە چ ئەنجامێکی دەبێت.\nئەمانە هەنگاوەکانی پڕۆسەی پەنابەرین:\nقۆناغی 1: ناو تۆمارکردن\nقۆناغی 2: دیمانەی سەرەتایی\nقۆناغی 3: دیمانە\nقۆناغی 4: بڕیار\nبڕیاری ئەرێنی: دۆخی پەنابەری یان پاراستنی تەواوکەر


لەنێوان نەوال سەعداوی و سەمانساپاوەر دا - تۆڕی میدیایی خەڵک\nنەوال سەعداوی هەرکێ و هەرچی بێت دواجار ماڵئاوایی کرد، وەک ڕۆژنامەنووسێک مەرگی ئەم ژنە نووسەرە هیچ هەژان و زەربەیەکی دەروونی نەبوو بۆ من، لەبەر ئەوە نا کە ژنێکی تەواو چەپ و دژە پیاو! بوو، لەبەر ئەوەش نا کە لە نەتەوەیەکی نا کوردی بوو، بەڵکو لەبەرئەوەی داکۆکیکارێکی جدی و نووسەرێکی بەهەڵوێست نەبوو دژی هەموو ئەو زوڵم و ستەمەی بەرامبەر ژنی کورد کرا لەلایەن بەعس و خودی سەدام حسێن ـ ەوە.\nمەرگی نەوال لەو خاڵەدا باتڵ دەبێت و بەلای منەوە گرنگ نابێت، کە نەیتوانی تەنها یەک کتێب یان تەنها بەشێکی کتێبێک یان تەنها یەک وتار بەزمانی عەرەبی تەرخان بکات بۆ کوردو بەرگری لەناسنامەی نەتەوەیی کورد بکات، تەنها یەکجار سەردانی مۆنۆمێنتی هەڵەبجەی کردووە ئەویش لەیاداشتەکانیدا ” خۆم نەمبینیووەو وەک دەگوترێت” تەنها هێرشی کردۆتەسەر ئیمپریالیزم و ئەمریکاو بەوشەیەکیش دژی سەدام حسێن و دەسەڵاتە فاشیستەکەی نەوەستاوەتەوە، ئەمە جگە لەوەی لە2014ەوە ژنانی کوردی ئێزیدی لەلایەن نائینسانیەتی داعشەوە مامەڵەیان پێوەدەکرێت\nنەوال سەعداوی لەگەشتە شەش ڕۆژێکەیدا بۆ هەرێمی کوردستان، گەلێک بڕیاری دا بۆ ئیشکردن لەسەر کورد و ژنانی کورد و تەنانەت ئەو کچ و ژنانەی ئەنفالیش کە گوایە کەوتوونەتەوە میسرەوە و نەوال سەعداوی ڕایگەیاند کە دەبێتە پارێزەریان، بەڵام هیچ یەکێک لەو قسانە نەبووە کردار و هیچ هەوڵێک نەبینرا و هیچ دێڕێک نەنوسرا لەم بارەیەوە.\nلەکاتێکدا میدیای کوردی سەرقاڵە بەمەرگی نەوال سەعداوییەوە و هەواڵی مەرگی نەوال تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانی تەنیووە، کەم نووسەرو ڕۆژنامەنووسی کورد هەیە ناوی (سەمانساپاوەر)ی بیستبێت و بەرهەمێکی ئەم نووسەرە ئەمریکاییەی خوێندبێتەوە.\nلەدوای تاوانی ئەنفال و لێکەوتەکانی ئەو تاوانە و بڵاوبوونەوەی تاوانەکە لەسەر ئاستی جیهانی، سەمانساپاوەر کتێبێکی نووسی بەناوی “ئەمریکاو ئەنفال” و تێیدا ڕەخنەی ئەخلاقی گەورەو تەنانەت هێرشیش دەکاتەسەر ئەمریکا بەهۆی بێدەنگبوونی لەو تاوانەی سەدام حسێن و دەست و پێوەندەکەی دژی کورد ئەنجامی داوە.\nنەوال و سەمانساپاوەر یەک مەسافەی نەتەوەیی و دینی و نیشتمانییان هەیە بۆ منێکی کورد، بەڵام یەک مەسافەی عەقڵی و ژیرییان نییە، ناکرێت نەوال سەعداوی ئاگای لەتاوانی ئەنفال نەبێت و بێدەنگی هەڵبژێرێت، بەڵام سەمانساپاوەر وەک نوسەرێک نایەوێت بێدەنگ بێت و قسەی جدی هەبێت لەسەر ئەنفال.\nمەخابن، دیسان نوخبەی ڕۆشنبیرو ڕۆژنامەنووسانی کورد تەعزیەبارییەکی بێ ناوەڕۆکی بێ ئەرزش دایگرتوون لەئاست مەرگی نەواڵ سەعداوی دا، لەکاتێکدا نەوال هەرگیز بەکردار دژی دەسەڵات نەوەستاوەتەوە، تەنانەت نەوال نەیتوانی وەک مەحموود دەروێش و محەمەد مەهدی جەواهیری و غەسان شەربل و …هتد لەجیهانی عەرەبیدا، بۆ یەکجاریش پشتیوانی ڕاستەقینەی کورد بێت.\nئەم دێڕانەی من دژایەتی نەوال سەعداوی نییە و هیواخواز نیم بەمەرگی نەوال و مەرگدۆستیش نیم، بەڵام وەک کوردێک دەڕوانمە نووسەرانی بیانی کە چی نووسەرێک توانیوویەتی خزمەت بەمیللەتە بەشخوراوەکەم بکات.\nتەنانەت مافی خۆمە ڕەخنە لە نەوال ـ یش بگرم کە نووسەری هەموو مرۆڤایەتی نەبووە، وەک چۆن جوولەکەکان ڕەخنەیان لەشاعیری گەورەی ئەڵمانی (کۆنتەر کراس) گرت لەسەر شیعرێکی کە بۆ گەلی (ئێران و فەلەستین)ی نووسی بوو و تێیدا هێرشی کردبووەسەر ئەمریکاو ئیسرائیل، جوولەکەکان پێیانوابوو دەبێت “کراس” شاعیری هەموو مرۆڤایەتی بێت و دژی هەموو چەوساندنەوەیەک بێت کە ڕۆژانێک جوولەکە لەسەر دەستی نازییەکانی ئەڵمانیا بینیبوویان.


👁 ئەم بابەتە 7,766 جار بینراوە\n☂ تیپی 21ی کەرکوک پارت و رێکخراوەکان\nیەکێک لە تیپەکانی پێشمەرگە - یەکێتیی نیشتمانیی کور [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 74% ✍ هـ.ب. 18-11-2017 23:12:08\n📼 تیپی 21ی کەرکوک دوای رزگارکردنی بێتواتە 1983 ڤیدیۆ\n📅 کاتی تۆمارکردن Dec 15 2020 2:33PM\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 📼 0 1 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 15-12-2020 14:33:15\n👁 ئەم بابەتە 13,298 جار بینراوە\n📷 وێنەیەکی کەرتی 1ی ساڵەیی تیپی 21ی کەرکووک لە گوندی تۆراخی بان شوان ساڵی 1984 وێنە و پێناس\n📅 کاتی تۆمارکردن May 27 2016 12:42AM\nسنوورەکەیان هەر لە تەقتەقەوە تاکو جادەی کەرکوک - پ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 3 ✔ 86% ✍ س.ئـ. 27-5-2016 0:42:03


ئارام گرتن و تامی سەرکەوتن … چرا ڕۆژبێانی\nئارام گرتن ئەو دەرگایێە بەبینینی و پێش کرانەوەی ئارامی بە گیان دەبەخشی ،ئارام گرتن ئەو پەنجەرەیە پێش کرانەوەی هەست ئەکەی لە کویێ و چ شتێک چاوەرێت ئەکات لەداهاتوو شوێن و پێگەی خوت پێ نیشان دەدات ،ئەمە ئەگەر لە دوورەوە بیری لێ بکەیتەوە ئاوایە !ئەی چی ئەگەر بچینە قوڵای وئارام بگرین !!؟؟\nئارام گرتن و پەلەنەکردن لەو شتانەی کە ژیان سوپرایزی بۆ کردووین ،ژیان زورلەوە بی رەحم ترە کەدەیبینین زور لەوە قورسترە کەئیمە پێشبینی بۆ ئەکەین زور لەوە زالم ترە کەبەسەری هێناوین ،ئەگەر بێەوی مروڤەکان تاقی بکاتەوە بەبی ئەوەی گوێ بەدڵ بدات بەبی ئەوەی بیربکاتەوە مروڤەکان تا لوتکەی لەناوبردن ئەبات گوێ بەوە نادات منداڵە یان گەنج یان پیر ساغه يان نەخۆش دڵی خۆشە یان نا ،نالێت دڵە دەشکێت ناڵیت ئازاری دەبی ناڵیت گیانی دەسوتێت نا!!\nهیچ لەوانە ناپرسێ ئەگەر ژیان ئەوەندە بێ رەحم بێ ئەبێ ئاوادەستەوەستان بین ؟؟ئەبێ بیرنەکەینەوە کەچی بکەین ؟ئەی تۆ خەونت نیە ئەی مرۆڤ !؟ژیان رەحمت پێ ناکات ئەی خۆت!رەحم بەخۆت ناکەێت ؟ئەی یاسای دونیا وانیە هەموو شتێک سنورێکی هەیە؟هەستە ئەی مرۆڤ هەستە!ئارام بگرەوتامی سەرکەوتن بکە خۆش بەحاڵی ئەوانەی بەرەنگاری ژیان دەبنەوە ،هەوڵ دەدەن لەگەڵ هەوڵ دان ئارام دەگرن چەنێ سەختیش بی چەنێ بە ئازار بێ ،وازبێنە لە گریان و خەم و خەفەت ،هەستە ناخت ئارام بکە کاروانی ژیان\nلەسەر کەس نەوەستاوە تا چاوەری تۆبکات ئەگەر فریای خۆت نەکەویت بەجێت دێلێت تا هەتایە سەرگەردان ودڵ و دەروون شێواو دەبی ،هەستا چی بوو ژیان زللەی لێیایت !؟\nهەستا تۆخۆت بسەلمێنە بڵێ من وجودم هەیەوتەنیانیم خودام لەگەڵە ،بائازارت بدات باکێشەکان زۆربن باخەمەکانت لەباڵات زیاتربێ باهەمووشتەکان بەدڵی تۆ نەبێ بەلام بێ هیوامەبە ،تۆخوداێکت هەیە ئەڵێت (ئارام بگرە لەگەڵ هەرناخۆشیێەک خۆشێەک هەیە) کەواتە بێتاقەتی تۆلە چیە ؟هەستە زللەی خۆت لەژیان بدەرەوە مەترسە لەئەنجامەکەی تۆ هەوڵ بدە سەرکەوتن نزێکە مەترسە لە یاری کردن لەگەڵ ژیانە ،ئەگەر وریابی وپەلەنەکەی ئەوشتانەی شایەنتە زیاتریش لەوە بەدەست دێنی لە ژیانە تەنیا ئارام بگرەو هەوڵ بدە ،یەکی لە کتێبەبەسودەکان بەناوی ئێسیڵ کەباس لەژیانی کچێکی نەخۆش دەکات لەکوتا ساتەکانی ژیانەوپەشیمانی دایگرتوە ،ژیانی خۆی لەسەربێاقەتی داناوە لەکوتاساتەکانی هەست بەوە ئەکات کە خودالەگەڵیەتی وفرمێسکی پەشیمانی ئەرێژێت لەتاو ئەوەی ئەوهەموو دەرفەتانەێ لەدەست داوە، بەلام ئەوکات بریاردەدات کەئیتر ئەگەرلەکۆتایشابێ دەست بەدینی خوداوەدەگرێت وئارامدەگری لەسەرنەخۆشێەکەی وئەوناخۆشیانەی بەسەری هاتووە دووبارە دەگەرێتەوە ژیان ودەجەنگی ئەمە لە نوسینی خالید ئێرتوغرول ە ،کەئارام گرتنێک ئەوەندە سەرکەوتنی بەدواوەبێ بۆچی تاقی نەکەێنەوە؟بۆتامی ئەو سەرکەوتنە نەکەین ؟دەی با هەوڵ بدەین با سەرکەوین


کوردیپێدیا - سۆبارتوو کۆنترین ناوی کوردستانە لە مێژوودا\n📖 سۆبارتوو کۆنترین ناوی کوردستانە لە مێژوودا | 🏷 تاقم: کورتەباس | زڤانوو بابەتی: 🏳 کوردیی ناوەڕاست | 👁🗨\nسۆبارتوو کۆنترین ناوی کوردستانە لە مێژوودا\nکۆنترین گەل کەزانرابیت تا ئێستا (سوبارییەکان) خاکی سوبارتوو: سوبارییەکان بەخاکەکەیان وتراوە سوبارتو (سوبارتوو) ش کۆنترین ناوی (کوردستانە لەمێژوودا) سۆمەرییەکان و ئەکەدییەکان لە ناوەڕاستی هەزارەی سێهەمی پێش ئێستا بە خاکی کوردستانیان دەووت (سوبیر)دواتر لەسەردەمی ئەکەدییەکان و بابلییەکان ناوەکەی گۆڕا بۆ (سوبارتو).کۆنترین ئاماژەش کەلەسەریان زانرابێ برییتیە لە نوسراوەکەی پاشا (ئەی-ئەناتم) کە سێهەمین پادشای بنەماڵەی لەگەشی یەکەمە لە نێوان ساڵانی (2440-2470)پ.ز.وە جگە لەمەش چەندین کەسایەتی تر ناوی سوبارتوویان هێناوە لەوانە (حاموڕبی)و پێشتر(نەرام –سین)وە لەسەردەمی ئاشورییەکان (تگلات-پلاسەر).\nهەرچەندە د.کۆزاد محمد ئاماژەی بەوە کردووە کە دوو سوبارتوو هەبووە سوبارتووی خواروو سوبارتووی سەروو هەبووە یاخود سوبارتووی بڵاو سوبارتووی بچوک بەڵام تاوەکو ئێستا سنوری بە شێوەیەکی تەواوەتی نەزانراوە بەڵام بەشیێوەیەکی گشتی لەباکوری رۆژئاوای (ئیلامەوە)درێژ بۆتەوە تاوەکو کێوی ئەمانووس لەنێوان(ئەدەنو ئەسکەندەرییە). وە د.جمال رشید دەڵێت هەرچەندە سنوری سوبارتوو ناتوانین بەشێوەیەکی تەواوەتی دیاری بکەین بەڵام دەتوانین بڵێین دەکەوێتە لای چیاکانی زاگرۆس لەڕۆژهەڵات و ڕووباری خابوور لە ڕۆژئاوا بەڵام هەندێ لێکۆڵینەوە زیاتر پشگیری لە ڕاکەی تر ئەکەن بەڵام گرنگ ئەوەیە هەرچۆنێک بێت بە خاکی کوردستان ووتراوە. لە بەڵگەنامەکانی ئاشوریشدا پێی ووتراوە(سووباروو). وە سوباریوش (سو): به و دانیشتوانە وتراوەکە لە ناوچەی سودا نیشتەجێبوون لەباشوری ڕۆژئاوای دەریاچەی وان.-بار-:واتا دەرەوە بە زمانی سۆمەری سوبار واتا ئەو دانیشتوانیەی لەدەرەوەی سنور دەژین وە پاشگری -توو- پاشگرێکی سۆمەرییه و لکێنراوە بە ناوچە جوگرافییەکانەوە. لەمەوە بۆمان دەردەکەوێت کۆنترین ناو کە بەکوردستان ووتراوە بریتی بووە لە (سوبارتوو)وە کۆنترین گەلیشەکە زانراوە بریتی بووە لە(سوباری یان سوئییەکان).\n🗺 وەڵات - دەڤەر: 🌄 کوردستان\n⚠ بەداخەوە، ساحیبوو ئی کتێبی مافوو ڤەڵاڤەکەردەیش جە ئێمە سانانوە!\n➕ ئی بابەتە جەلایەنوو: (جوان عومەر ئەحمەد)وە جە: Mar 1 2020 10:31PM تۆمارکریان\n✍ ئی بابەتە پەی دماینجاری لایەنوو: (جوان عومەر ئەحمەد)ەوە جە: Apr 4 2020 1:06AM خاستەر کریان\n👁 ئی بابەتە 300 جارێ وینیان\n📷 فایلوو وێنەی 1.0.1 49 KB Mar 1 2020 11:30PM جوان عومەر ئەحمەد


باسنیوز هێمن هەورامی: کۆبوونەوەی 18ـی مانگ سەد لە سەد دەکرێ هەواڵی کوردستان\nهێمن هەورامی: کۆبوونەوەی 18ـی مانگ سەد لە سەد دەکرێ\nهەواڵی کوردستان - "پارتی و یەکێتی لەسەر کۆبوونەوەی پەرلەمان رێک کەوتوون"\nئەندامێکی سەرکردایەتیی پارتی دیموکراتی کوردستان و پەرلەمانتاری پارتی لە پەرلەمانی کوردستان رایدەگەیەنێت، کە کۆبوونەوەی رۆژی 18ـی مانگ سەد لە سەد دەکرێ.\nئەمڕۆ پێنجشەممە 14-2-2019، هێمن هەورامی لە پرێس کۆنفرانسێکدا لە پەرلەمان، رایگەیاند، پارتی لەگەڵ رێککەوتنە، بەڵام ناکرێ لایەنە سیاسییەکان زیاتر چاوەڕێ بن.\nهێمن هەورامی هەروەها رایگەیاند، هەروەک لە خاڵی دووەمی رێککەوتنی پارتی و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە رۆژی 5ـی ئەم مانگە هاتووە، لە رۆژی 18ـی ئەم مانگە پەرلەمان کۆ دەبێتەوە، ”%100 کۆبوونەوەکە دەکرێت“.\nهەورامی لەبارەی پەیوەندیی حزبەکەی و یەکێتی، رایگەیاند، کە هەردوو حزب هیچ رێگایەکیان نییە جگە لە رێککەوتن.\nپێشتر ئومێد خۆشناو، سەرۆکی فراکسیۆنی پارتی لە پەرلەمانی کوردستان رایگەیاندبوو، کە بەردەوامن لە ئامادەکارییەکان بۆ کۆبوونەوەی رۆژی 18ـی ئەم مانگە و هەڵبژاردنی دستەی سەرۆکایەتیی پەرلەمان، کە پارتی هێمن هەورامی بۆ جێگری یەکەمی سەرۆکی پەرلەمان، کاندید کردووە.


پەرلەمانتارێکی تورک بۆ ئەردۆغان: ئێمە لە مەترسیدان\nسەبارەت بە ناردنی ڤاکسینەکە تایبەتەکەی کۆرۆنا بۆ هەرێمی کوردستان روونکردنەوە دەدرێ\nبە ڤیدیۆ.. لە کۆشکی سپی دەنگی تەقە بیسترا و تڕامپ بە پەلە دوورخرایەوە\nلیژنەى تەندروستیی پەرلەمانى کوردستان: هەوڵی دابەزاندنى زیاتری نرخى نەخۆشخانە تایبەتەکان دەدەین\nوه‌زاره‌تى پێشمه‌رگه: به هه‌ماهه‌نگى وه‌زاره‌تى به‌رگریى عێراق بۆشایى ئه‌منیى نێوانمان پڕده‌كه‌ینه‌وه\nژمارەی تووشبووانی كۆرۆنا لە کەرکووک شەش هەزاری تێپەڕاند\n"هۆشدارییت پێ دەدەین لە شەڕی لیبیا"\nباسنیوز 28/07/2020 - 23:25 ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست\nئایدن عەدنان سزکین، پەرلەمانتار لە حزبی (خەیر)ی تورکیی ئۆپۆزسیۆن، رۆژی دووشەمە حکوومەتی رەجەب تەیب ئەردۆغانی تاوانبار کرد، بە راکێشانی وڵاتەکەی بۆ ناو شەڕی ناوخۆیی لیبیا.\nسزکین لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانی، کە پەرلەمان رێکی خستبوو، گوتی: “تا دێ مەترسییەکان لە لیبیا زیاد دەکەن، سەرەڕای هۆشدارییەکانمان بۆ حکوومەت، کەچی هەموو هێزی خۆی لەوێ تێکەڵی شەڕ کردووە، ئەمەش تورکیا دووچاری هەڕەشەی ترسناک دەکاتەوە”.\nئاماژەی بۆ ئەوەش کرد، کە بنکەی ئاسمانیی وەتییە، کە تورکیا رایگەیاند بنکەیەکی ئاسمانیی تێدا دادەمەزرێنێ، دووچاری هێرشێک بووەتەوە و زیانێکی گەورە بەر کەلوپەلەکانی کەوتووە.\nپرسیاریشی کرد: “کێ هێرشەکەی ئەنجام دا؟”، گوتیشی: “بۆردومانکردنی وەتییە و ئەو پێشهاتانەی دوای ئەو، دەریانخست، کە هەڵەیەک لە حساباتی حکوومەت و درز و کەلێنی تێدا هەیە”.\nگوتیشی: “بۆردومانەکە وایکرد فڕۆکەکانمان لە بنکەکە بڵاو نەکرێنەوە، هەروەها قەبارەی ئەو مەترسییانەشی دەرخست، کە لە لیبیادا رووبەڕووی دەبینەوە”.\nجەختیشی کردەوە، پێشکەوتن و باڵادەستیی چەکی ئاسمانیی هاوپەیمانان، کە رووبەڕووی تورکیا و حکوومەتی ویفاق دەبنەوە، سەرچاوەی دڵەڕاوکێیەکی گەورن لە لیبیا.\nماوەیەک لەمەوبەر، خالد مەحجووب، بەڕێوەبەر لە سوپای نیشتمانیی لیبیا، لە دیدارێکیدا لەگەڵ پێگەی (سکای نیوزی عەرەبی) ئاماژەی بۆ ئەوە کرد، ناوچەکە و جیهان رووبەڕووی مەترسییەکی راستەقینە دەبنەوە، کە خۆی لە رێکخراوی ئیخوان دەبینێتەوە.\nمەحجووب دووپاتیشی کردەوە، تورکیا بەکرێگیراوانی بەهۆی فڕۆکە بارهەڵگرەکانی تورکی و ئامرازی دیکە گواستنەوە بۆ خاکی لیبیا، جەختیشی لەسەر ئامادەیی سوپای نیشتمانی کردەوە، لە رووبەڕووبوونەوەی هەر کردەیەکی مەیدانیی لەلایەن میلیشیاکان و ئەو بەکرێگیراوانەی تورکیا پاڵپشتییان دەکات.\nکەوابوو، تورکیا، بە هاوکاریی سەڕاج، کە پشتی کردووتەوە بەرژەوەندیی بالای گەلی لیبیا، بە شێوەیەکی ئاشکرا و لەبەرچاوی کۆمەڵگای نێودەوڵەتی، هەوڵی دەستبەسەرداگرتنی سەرچاوەکانی لیبیا و جێبەجێکردنی ئەجێنداکانی خۆی دەدا لە ناوچەکەدا.


تۆیۆتا ئۆتومبیلێکی سەردەمیانە دەخاتە بازاڕەوە – Politic Press\nکۆمپانیای تۆیۆتا ئۆتومبیلێنی نوێی سەردەمیانە بە نرخێکی گونجاو دەخاتە بازاڕەوە، ئۆتومبیلەکە گرنگیەکی زۆری پێدراوەو زۆر بە مۆدێرنی دروست کراوە.\nبەپێی ئەو وێنەو ڤیدیۆیانەی لەسەر ئۆتومبیلە نوێیەکە ئایگۆ ئێکس پرۆلۆگ بڵاو کراوەتەوە، ئۆتەمبیلەکە بە شێوەیەکی گەنجانە و ڕاقی بە قەبارەیەکی بچوک دروست کراوە وەک ئۆتوبیلەکانئ سیترۆین سی ١ و پیگوێت ١٠٨، بەڵام توانای ئەم ئوتومبیلە لەوان زیاترە.\nئەو دیزاینە جیاوازو سەردەمیانەیەی ئەم ئۆتومبیلەی پێ دروست کراوە، تا ئێستا لە هیچ ئۆتومبیلێکیتیری تۆیۆتادا پێشتردا بەکار نەهاتووە، بە نوێترین ستانداری ئایرۆدانامیک دروست کراوە، لایتەکانی بە شێوەیەکی نایاب لە بەشی پێشەوە دانراوە، هەروەها ڕەنگی ڕەش لەگەڵ ڕەنگە سەرەکیەکەی بەکار هاتووە، گرنگیەکی زۆر بە کرانەوە هەواییەکانی دراوە سەرەڕای بچوکیەکەی.\nئایگۆ ئێکس پرۆلۆگ زۆرترین تەکنیکی تیادا بەکار هاتووە وەک دانانی کامێرا لەسەر کامێراکانی هەروەها هەستەوەری دووری و نزیکی و ڕووناکی و باران، لەگەڵ سیستمی میدیا کە کاردەکات لەگەڵ زۆرێک لە جۆرەکانی ئامێرە زیرەکەکان، هەروەها دانانی سیستمی ئەلیکترۆنی بۆ ئاسان کردنی لێخوڕین لە ڕێگا جیاوازەکان.\nئۆتەمبیلەکە دوو جۆری هەیە کارەبایی و جۆری بەنزین ، نرخەکەشی نزیکەی لە ١١ هەزار یۆرۆوە دەست پێ دەکات.\nهەرزەکارێکی ئەمریکایی ریکۆرد دەشکێنێت


جه‌نگ له چاوی ژنانه‌وه – Knwe.org\nسەرەکی » ئەدەب - سێبەر و سایە » جه‌نگ له چاوی ژنانه‌وه\nجه‌نگ له چاوی ژنانه‌وه\nهه‌رچه‌نده فه‌زای جه‌نگ بۆ ئێمه وه‌ك كورد فه‌زایه‌كی نامۆ نییه، چونكه ئه‌و جوگرافیایه‌ی ئێمه‌ی تێدا ده‌ژین به‌رده‌وام له جه‌نگدایه، به‌ڵام خوێندنه‌وه‌ی ئه‌و هه‌سته‌ی سه‌ربازێك له به‌ره‌ی جه‌نگدا هه‌یه‌تی و گێڕانه‌وه‌ی له زمانی خۆیه‌وه شتێكی تره، به تایبه‌تی ئه‌گه‌ر ئه‌و سه‌ربازه ژن بێت.\nجه‌نگ به‌گشتی سیمایه‌كی پیاوانه‌ی هه‌یه و زیاتریش له زمانی پیاوانه‌وه ده‌گێڕدرێته‌وه، وه‌لێ رۆمانی (جه‌نگ هیچ روخسارێكی ژنانه‌ی نییه) له نووسینی (سڤێتلانا ئه‌لیكسیڤیچ) و وه‌رگێڕانی (هیوا قادر) گێڕانه‌وه‌ی رووداوه‌كانی جه‌نگه له زمانی كۆمه‌ڵێك ژنه‌وه كه وه‌ك سه‌رباز، په‌رستار، جلشۆر … به‌شدارییان له جه‌نگدا كردووه، ئاوێنه‌ی ئازاری ئه‌و ژنانه‌یه كه له كاتی جه‌نگدا ناكوژرێن، به‌ڵام به درێژایی ته‌مه‌نیان كابووسی ته‌قینه‌وه و خوێن و هاواری برینداره‌كان لێیان نابێته‌وه، ئه‌وان چه‌ندین ساڵ هه‌وڵ ده‌ده‌ن بۆ ئه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ ژنبوون ئاشت ببنه‌وه، هه‌ریه‌كه‌یان به جۆرێك ده‌كه‌وێته گێڕانه‌وه‌ی جه‌نگ؛ «تا ئه‌و كاته‌ی جه‌نگ به‌رده‌وام بوو ئێمه ژن نه‌بووین.»، «ئه‌وه‌ی به‌شداری جه‌نگی كردبێت رۆحی پیر ئه‌بێت»، «ئاخر چۆن ئه‌بێت فیلمی ره‌نگاوڕه‌نگ هه‌بێت باس له جه‌نگ بكات؟ هه‌موو شتێكی جه‌نگ ره‌شه. ئه‌وه ته‌نیا خوێنه ره‌نگێكی تێری هه‌یه … ته‌نها خوێن بوو ره‌نگی سوور بوو.».\nله سه‌ره‌تای خوێندنه‌وه‌ی ئه‌م رۆمانه‌دا له‌گه‌ڵ یه‌كه‌م هه‌نگاوی ژنانی سه‌ربازدا به جه‌سته‌یه‌كی ساغ و ئیراده‌یه‌كی به‌هێزه‌وه به‌ره‌و جه‌نگ هه‌نگاو ده‌نێیت، ورده ورده به‌ره‌و پێشه‌وه ده‌چیت و نزیكتر ده‌بیته‌وه، كاتێك ده‌زانی له ناو تۆز و دووكه‌ڵ و ساتری جه‌نگدا خۆت ده‌بینیته‌وه. به‌رده‌وامی له خوێندنه‌وه، له‌ناكاو بریندار ده‌بیت، هه‌ست ده‌كه‌ی وا خوێنت لێده‌ڕوا، ده‌ست به جله‌كانتدا ده‌هێنیت، سه‌یره هێشتا وشكن! زریكه و هاواری بریندار و كوژراوه‌كان وه‌خته كاست بكا، له‌ناو زرێپۆشه‌كاندا ئاگر له جه‌سته‌ت به‌رده‌بێت، هاوار ده‌كه‌یت و ده‌بیته قه‌ره‌برووت، به‌ڵام هێشتا خه‌ریكیت هه‌ناسه ده‌ده‌یت و به بێده‌نگی به‌رده‌وامی له خوێندنه‌وه. پێت سه‌یره چۆن په‌ڕه‌ی كتێب ده‌توانێت ئه‌و هه‌موو كێڵگه سووتاوه له نێو خۆیدا هه‌ڵگرێت و هێشتا سپی بێت! ئه‌و جۆگه‌له‌ی خوێنانه له نێوان دێڕه‌كانیدا بن و ره‌نگی خوێنی نه‌گرتبێت! یان پیته‌كان چۆن به‌رگه‌ی ئه‌و هه‌موو ئازاره ده‌گرن و هێشتا پێكه‌وه لكاون؟! بیر له ته‌مه‌نی خوێنه‌ره‌كان ده‌كه‌یته‌وه، له‌به‌ر خۆته‌وه ده‌ڵێیت ره‌نگه ئه‌وان به ته‌مه‌نترین مرۆڤه‌كانی سه‌رزه‌وی بن، چونكه ژیانی هه‌موو ئه‌و كاره‌كته‌ر و مرۆڤانه‌ش ده‌چێته سه‌ر ته‌مه‌نیان كه ده‌یانخوێننه‌وه، خوێنه‌ر هه‌یه له نوح زیاتر ژیاوه و له هیچ كتێبێكی ئاسمانیشدا ناوی نه‌هاتووه! له كۆتایی رۆمانه‌كه‌دا وا هه‌ست ده‌كه‌یت ته‌مه‌نت بووه به دووسه‌د و سی و پێنج ساڵ، ئاخر ناكرێت ژیان و ئازاری ئه‌و هه‌موو ژنه بخوێنیته‌وه و هێشتا گه‌نج بیت.\nسڤێتلانا له دێڕێكی رۆمانه‌كه‌دا ده‌نووسێت «من رۆح تۆمار ئه‌كه‌م». هه‌رواشی كردووه، به نووسینه‌وه‌ی چیرۆكی ژیانی ئه‌و ژنانه‌ی سه‌رده‌مانێك كیژێكی لاو بوون، جه‌نگاون و خه‌باتیان كردووه، وه‌لێ دواتر كه‌وتوونه‌ته په‌راوێزه‌وه و پشتگوێ خراون، تاوانبار كراون، هه‌ندێكیان سووكایه‌تیان پێكراوه … مانای ئه‌و دێڕه‌مان زیاتر بۆ روون ده‌كاته‌وه كه ده‌ڵێت «له جه‌نگدا هیچ لایه‌نێك براوه نییه»، هه‌روه‌ها هه‌مووشمان وه‌ك مرۆڤ ده‌خاته به‌رده‌م دادگاییه‌كی ئه‌خلاقی كه له پێناوی چیدا جه‌نگ هه‌ڵده‌گیرسێنین؟


به‌ختیار عه‌لی: نه‌بوونی جه‌ژنی له‌دایكبوون له كولتووری ئیسلامیدا یه‌كێكه له رووكاره نێگه‌تیڤه‌كانی كلتووره‌كه\nبه‌ختیار عه‌لی، رۆماننووسی كورد له له گفتوگۆیه‌كیدا باس له‌وه ده‌كات، نه‌بوونی جه‌ژنی له‌دایكبوون له كولتووری دینی و ئیسلامیدا یه‌كێكه له رووكاره نێگه‌تیڤه‌كانی ئه‌م كولتووره، ئه‌وانه‌ی خۆیان ده‌ته‌قێننه‌وه گه‌ر ساڵانه جه‌ژنی له‌دایكبوونیان بكردایه نرخی ژیانی خۆیان و ژیانی خه‌ڵكی تریان ده‌زانیت.\nبه‌ختیار عه‌لی نوسیوویه‌تی، له‌و رووه‌وه هه‌موومان كه‌مته‌رخه‌مین، به‌س نییه مرۆڤ جه‌ژنی له‌دایكبوون بۆ منداڵ بكات، گه‌وره‌كانیش پێویستیان به‌و جه‌ژنه‌یه، بگره پیره‌كان و ته‌مه‌نداره‌كان زیاتر پێویستیان پێیه‌تی، له رێگای وه‌ها جه‌ژنێكه‌وه، مرۆڤ به به‌رامبه‌ره‌كه‌ی ده‌ڵێت، من خۆشحاڵم كه تۆ له‌م سه‌ر زه‌مینه‌یت و لێره له‌گه‌ڵماندا ده‌ژیت، پێوسته هه‌موو ئه‌وانی تر بزانن كه ئێمه خۆشحاڵین به هاتنی ئه‌وان بۆ ژیان، له نرخی بوونیان له‌م دونیایه‌دا تێده‌گه‌ین.\nبه‌ختیار عه‌لی روونیشیده‌كاته‌وه، ئێمه له‌م ڕووه‌وه كولتوورێكی ئێجگار ناشیرینمان هه‌یه، خه‌ڵكانێك هه‌ن جه‌ژنی له‌دایكبوونی حیزبه‌كانیان ده‌كه‌ن و كه‌چی جه‌ژنی له‌دایكبوون بۆ ژن و منداڵه‌كانیان ناكه‌ن، من خه‌ڵكانێكم بینیوه له بۆنه‌ی له‌دایكبوونی حیزبه‌كانیاندا به چوارپه‌ل سه‌ماده‌كه‌ن، كه‌چی بیریان نییه كه‌ی منداڵه‌كانیان له‌دایكبووه.\nباسیش له‌وه‌ده‌كات، ئه‌وانه به‌ڕایی من نمونه‌ی ئاده‌میزادی كۆیله‌ن، نمونه‌ی ئه‌وانه‌ن كه خۆشه‌ویستی و سۆزی ڕاسته‌قینه‌یان تیا مردوه، ئه‌وه‌ی له جه‌ژنی له‌دایكبوونی حیزبه‌كه‌یدا، له بۆنه‌ی هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆكه‌كه‌یدا سه‌ماده‌كات و جه‌ژنی له‌دایكبوونی منداڵه‌كه‌ی فه‌رامۆشده‌كات، گومانی گه‌وره‌ی لێبكه، ئه‌وانه مرۆڤی ترسناكن، به گشتی جه‌ژنی له‌دایكبوون مانایه‌كی ئینسانی قووڵی هه‌یه، لای من له هه‌موو جه‌ژنه نیشتیمانی و دینییه‌كان گرنگتر و ڕاسته‌قینه‌تر و مرۆڤانه‌تره.\nئه‌وه‌ش ده‌خاته‌روو، هه‌ر كولتوورێك نرخی ئه‌م جه‌ژنه بكوژێت، نرخی مرۆڤیش له‌لای نزم و بێبه‌هایه، چونكه جه‌ژنی له‌دایكبوون تاكه جه‌ژنێكی مرۆڤه كه په‌یوه‌ندی به سیاسه‌ت و دین و نه‌ته‌وه و مێژوو و ئه‌م شتانه‌وه نییه و ڕاسته‌وخۆ گرێدراوی به‌های مرۆڤ خۆیه‌تی.


کاتێک ئەم ڕوداوە لەشێوەی چیرۆکێکدا دەخوێنیتەوە، بۆت دەردەکەوێت کە میران چەند خۆشەویستی بۆ باوکی ھەبوەو ھەر ئەو خۆشەویستیەش توشی ھەڵەیەکی دەکات، کە دەبێتە ھۆی ئەوەی ژیانی لەدەستبدات، بەڵام بەدەستی کێ و بەچ ھۆکارێک.. با ئەوەیان لێگەڕێین و پێکەوە ڕۆ بچینە نێو ساتی ڕوداوەکان.\nمیران گەنجێکی تەمەن ٢٧ ساڵەو دانیشتوی یەکێک لەشارەکانی ھەرێمی کوردستانە، دەرچوی زانکۆیە، بەڵام لەگەڵ حسێنی باوکی لەچێشتخانەکەیان کاردەکات، باوکی میران تەمەنی ٥٠ ساڵەو نزیکەی شەش ساڵە ھاوسەرەکەی واتە دایکی میران کۆچی دوایی کردوە، لەدوای ئەوەی دایکی کۆچی دوایی دەکات میران و باوکی و نەنکی لەیەک خانودا ژیان بەسەردەبەن.\nمیران ھەستێکی تایبەتی بۆ باوکی ھەیە، چونکە باوکی تەمەنی ٥٠ ساڵە، بەڵام بەڕواڵەت گەنج و قۆزەو توانای ھاوسەرگیریی ھەیە، لەھەمانکاتدا پارەشی ھەیەو توانای ئەوەی ھەیە دوبارە ھاوسەرگیریی بکاتەوە، میران ئەوەشی لەبەرچاوە کە کاتێک دایکی نەخۆشی شێرپەنجەی ھەبوە، باوکی زۆر خزمەتیکردوەو بەھیچ شێوەیەک درێخی نەکردوە، تائەوکاتەی کۆچی دوایی کردوە، ئێستاش میران و باوکی و نەنکی لەیەک خانودا دەژین.\nنەنکی میرانیش ژنێکە تەمەنی ھەیەو ناتوانێت وەک پێویست خزمەتیان بکات، حسێنیش لەبەر خۆشەویستی بۆ ژنی پێشوی تائێستا بیری لەژنھێنانی دوەمی نەکردۆتەوە.\nدوای ماوەیەکی زۆر لەکۆچی دوایی دایکی، میران بەشداری لەخولی فێربونی زمانی ئینگلیزیدا دەکات، دوای چەند ڕۆژێک لەخولەکە، ئافرەتێک دەناسێت بەناوی پەری کە تەمەنی ٣٨ ساڵەو شۆخ و شەنگە، وردە وردە میران لێی نزیکدەبێتەوە تادەگاتە ئەوەی ژمارەی تەلەفۆن دەگۆڕنەوە، دوای یەکترناسین میران بۆی دەردەکەوێت ماوەی چوارساڵە لەھاوسەرەکەی جیابۆتەوە!.\nمیرانیش گەنجێکی جوان و قۆزەو زوو دەچێت بەدڵدا، بۆیە ھەر زوو ئەو ژنە عاشقی میران دەبێت، بێئەوەی میران ھەست بەھەستی خۆشەویستی ژنەکە بۆخۆی بکات، بەڵام میران بەو نیازە لە(پەری) نزیکدەبێتەوە کە بۆ باوکی بخوازێت و بتوانێت ڕازیبکات تائەو ھاوسەرگیرییە بکات.\nدوای نزیکەی یەک مانگ، ئێوارەیەک میران داوا لەباوکی دەکات کە پەری بخوازێت و وێنەکەی پیشانی باوکی دەدات، دواتر ھەموو ھاوڕێکانی بانگھێشتی چێشتخانەکەی باوکی دەکات بەتایبەت لەناویاندا پەری تا باوکی بیبینێت و بڕیاربدات و دوای ھەوڵێکی زۆری میران، باوکی ڕازیدەبێت کە پەری بخوازێت.\nدوای ئەوەئ باوکی ڕازیدەبێت، میران پەیوەندی بەپەریەوە دەکات و بابەتەکەی لەگەڵ باسدەکات، پەری سەرەتا وادەزانێت ئەم خۆنزیکردنەوەیەی میران بۆ ئەوەیە تا پەری بخوازێت، بۆیە سەرەتا پەری ڕازینابێت، بەڵام دوای ھەوڵێکی زۆری میران، پەری ڕازیدەبێت تا ھاسەرگیریی لەگەڵ باوکی میراندا بکات، چونکە لەھەمانکاتدا پەری لەماڵی باوکی ژیانی خۆش نییە، بۆیە دوای یەک ھەفتە وەڵامی میران دەداتەوە کە ئامادەیە ھاوسەرگیری لەگەڵ باوکی بکات.\nحسێنی باوکی میران و پەری ھاوسەرگیریی دەکەن و پەری دێتە ئەو ماڵەی کە میران و باوکی و نەنکی تێیدا دەژین، سەرەتا ژیان زۆرئاسایی تێدەپەڕێت و ھیچ کێشەیەکیان نییە، لەبەرئەوەی میران زۆر دڵی بەم ھاوسەرگیرییە خۆشەو وا سەیری دەکات، کە توانیویەتی پاداشتی باوکی بداتەوە، چونکە لەکاتی نەخۆشکەوتنی دایکی، زۆر خزمەتیکردوەو درێخی نەکردوە.\nسەرباری ئەوەی پەری بۆتە دایکی، بەڵام پەیوەندی ھاوڕێیەتی نێوان پەری و میران وەک خۆی دەمێنێتەوەو زۆرجار باوکی، میران لەگەڵ پەریدا دەنێرێتە ھەنێک شوێن و زۆربەی کارەکانی پەری بەمیرانی کوڕی دەکات، بەڵام پەری ئەو خۆشەویستیەی کە بۆ میران ھەیبوو ھەر لەدڵیدا ماوەتەوەو وردە وردە زیاتر دەبێت، بەجۆرێک بەئاشکرا بەھەڵسوکەوتییەوە دیار دەبێت.\nدوای ساڵێک کێشە دەکەوێتە نێوان حسێن و پەری، میران زۆر ھەوڵدەدات نێوەندگیریان بکات، بۆیە ڕۆژێک پەری ھەموو بابەتەکە بۆ میران باسدەکات بەوەی باوکی ھەموو کاتێکی بۆ چێشتخانەکە داناوەو بەیانی دەڕوات شەو درەنگ دێتەوەو لەھەمانکاتدا چەندجارێک خۆی گۆڕیوە تا سەرجێی بکەن، بەڵام حسێن نە ڕوی تێکردوەو نە سەیری کردوە، بەڵام پێشئەوەی میران بابەتەکە لەگەڵ باوکی باسبکات، پەری بەمیران دەڵێت ((من لەسەرەتاوە تۆم خۆشویستوە، دەبێت جێگەی باوکتم بۆ بگریتەوەو سەرجێیم لەگەڵدا بکەیت)).\nدوای ئەوە سەرەتا میران ڕازینابێت، بۆیە پەری کێشەکانی لەگەڵ باوکی زیاتر دەکات و باوکی زوو زوو لۆمەی میران دەکات کە ئەم ھاوسەرگیرییە بەھۆی تۆوە بوە، دوای ماوەیەک میران بیردەکاتەوە و دەڵێت:"ئەگەر من سەرجێی لەگەڵ بکەم کێشەکانی باوکم چارەسەردەبێت و خۆشم چێژ وەردەگرم"، بۆیە میران بەبارودۆخەکە ڕازیدەبێت و سەرەتا پەری زۆر تامەزرۆیەو بۆ ماوەی یەک ھەفتە لەسەر یەک ھەموو ڕۆژێک لەگەڵ میران سەرجێی دەکەن، دوایی کەمدەبێتەوە.\nلەو نێوەندەدا باوکی ھەست بەشتێک دەکات لەنێوان میران و پەریدا بەتایبەت ئەوکاتانەی ئەو دوو کەسە بەچاو قسە دەکەن و چاودێریان دەخاتەسەر، تاڕۆژێک حسێن سەیری مۆبایلەکەی پەری دەکات و دەبینێت ژمارەیەکی زۆر نامەی ناشرین و وێنە لەنێوان میران و پەریدا ھەیە، بۆیە خۆی پێناگیرێت و ھەر لەوکاتەیا بەلێدان پەری خەبەر دەکاتەوە، ڕاستەوخۆش پەری دان بەھەموو ڕاستییەکاندا دەنێت و بۆ مێردەکەی باسدەکات.\nحسێنیش یەکسەر دەچێتەسەر جێگەکەی میرانی کوڕی و بەکڵاشینکۆفەکەی تەقەی لێدەکات و دەستبەجێ میران گیان لەدەستدەدات، دوای ئەوە پەریش تەڵاقدەدات، بەڵام پەری دەستگیرناکرێت، چونکە سکاڵای لەسەر تۆمارناکات، بۆیە حسێن دوای ئەوەی پەڕاوی لێکۆڵینەوەی بۆ دەکرێتەوە، بەمادەی ٤٠٥ لەیاسای سزادانی عیراقی بۆ ھەتاھەتایی سزادەدرێت.\nتێبینی: ئەمە ڕوداوێکی ڕاستەقینەیە لەیەکێک لەشارەکانی ھەرێمی کوردستان ڕویداوەو ئەو ناوانەشی لەڕوداوەکەدا ھاتون سەرجەمیان خوازراون و ناوە ڕاستەقینەکان لای SNN پارێزراون.\n12 مانگ پێشتر - Sep 14 2018 7:14PM


وەزارەتى ئیتلاعات بە پڕۆپاگەندەى درۆ دەیهەوێ ڕەوایى بۆ دۆخى ئەمنیەتى بە دەست بێنێ | Roji Kurd ڕۆژی کورد\nماڵەوە ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست ئێران وەزارەتى ئیتلاعات بە پڕۆپاگەندەى درۆ دەیهەوێ ڕەوایى بۆ دۆخى ئەمنیەتى بە دەست...\nوەزارەتى ئیتلاعات بە پڕۆپاگەندەى درۆ دەیهەوێ ڕەوایى بۆ دۆخى ئەمنیەتى بە دەست بێنێ\nڕۆژی کورد: بە گوێرەى هەواڵی ئاژانسە هەواڵدەریەکان، وەزارەتى ئیتلاعات یەک ڕۆژ دواى ڕاگەیاندراوەکەى شۆراى ئەمنیەتی ئێران کە گوتبوى گروپێکى تندرۆى تروریستیانی دەست بەسەر کردووە، لە ڕاگەیانراوێک دا ڕایگەیاند کە هەوڵى چەندین بۆمبگوزارى گروپە وەهابیەکانى لە تاران و ئێران پووچەڵ کردۆتەوە.\nوەزارەتى ئیتلاعات لە ڕاگەیانراوەکەى دا ئاماژەى بە ژمارەى دەستبەسەرکراوەکان نەکرد بەلام ئاماژەى بە دەست بەسەر دا گرتنى چەند بۆمب و ئامێرى بۆمب دروست کردن کرد.\nهەروەها عەلى شەمخانى سکرتێرى شوراى ئەمنىەتى ئێران گوتبوى لە مانگی ڕەمەزان دا ئەو گروپە تیروریستیەیان پوچەل کراون.\nئەلبورز ڕۆئین تەن چالاکى سیاسی و ڕۆژنامەوان لەمبارەوە لە لێدوانێک بۆ ڕۆژی کورد، گوتی: “مەبەست لەو ڕاگەیاندراوە درێژەى ئەو پرۆپاگەندانانەىە کە بۆ دروست کردنى ترس لە نێو خەڵک دا بۆ ڕەواىی پێدان بە دۆخى ئەمنیەتى و توندرۆى دا دەکرێ زانى هەروەها گوتى ” ئێران هەروەکو لە چەند بەڵگەى ئاشکرا بوو کە دوایینیان پەیوەندى بە سەردانى کردنى سەرۆکى گروپی ئەالقائیدە بووبۆئێران لە گەل هەموو گروپە تیروریستیەکان بێ ئەوەى سەیرى گوتار یا جیاوازى ئاینى بکرێت لە پەیوەندى دایە هەر بۆیەش هەر هەوڵێک لە لایەن ئەوانەوە بۆ زیان پێ گەیاندنى ئێران بە دروستى نازانم.”\nڕوویین تەن لە درێژەی لیدوانەکەی خۆیدا گوتی: “بەلام بۆ ئەوەى بە خەڵک بڵێت کە ئەگەر کۆمارى ئیسلامى نەمێنێنێ یا نەبێ ئەوا ئێران دەبێتە مەیدانى تیروریستان هەر بۆیەش لەو پڕپاگەندەیە بۆ گوشارى دڕاندانە بۆ سەر ئازادیخواز وبە تایبەتى حیزبەکانى ڕۆژهەلات کە چالاکیان زۆر بوە کەڵک وەردەگرێت. لە هەمان کات ئەو نمونەیە پێشتر لە سوریەش تاقى کراوەتەوە لە کاتى دەست پێکردنى شۆڕشى سوریە سەرۆک کۆمارى سوریەش هەمان تۆمەتى دابوە پاڵ خۆپیشاندەران و ئۆپزسیون. هۆکارى مانەوەى خۆشی بۆ ئەوە شی دەکردەوە تا وڵات نەکەوێتە دەست تیروریستان. “\nشایانى باسە مێژوى درووست کردنى دوژمنى مەجازى بۆ ڕەوایی پێدان بە کارە تیروریستى و توندرۆیەکانى ئێران دەگەڕێتەوە بۆ سەرەتاى شۆڕشی گەلانى ئیران و وتەکانى خومەینى لە بەرامبەر ئەمریکا کە دواى ئاشکرا بوونى بەڵگەکان دەرکەوت کە خومەینى لە ژێرەوە پەیوەندى لە گەل ئەمریکادا هەبووە.\nبابەتی پێشووداخرانی رۆژنامەی قانوون بەهۆی شوبهاندنی سوپای پاسدارانی بە داعش\nبابەتی دواترکوژرانی پاسدار و جاشێکی تر پشت ڕاست کرایەوە


مەترسیی دووپات بوونەوەی رووداوی تێزاب پژاندنەکەی بۆکان لەشاری سەقز\n٢٠ی مارسی ٢٠١٨ی زایینی - ٢٩ی رەشەمەی ١٣٩٦ی هەتاوی\nزایینی: ٣٠-٠٧-٢٠١٥ - هەتاوی: ١٣٩٤/٠٥/٠٨ - ١١:٤٠ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nکوردستان میدیا: لەشاری سەقز لەپارێزگای سنە ماوەیەکە لەرێگەی کورتەنامەوە هەڕەشەی پژاندنی تێزاب لەچەندین بنەماڵەی دیاری کراو دەکرێ و بە بەردەوامی گوشارییان خستوونەتە سەر.\nبەپێی هەواڵی ماڵپەڕی کوردستان میدیا، پاش رووداوەکەی پژاندنی تیزاب لەشاری بۆکان بە جەستەی چەند ژن و کچێکدا، ماوەیەکیشە بنەماڵەی چالاکانی سیاسی کورد لەسەقز کەوتوونەتە ژێر هەڕەشە و فشاری کەسانێکی تایبەت و نەناسراوە و لەرێگەی کورتەنامە و تەلەفوونەوە هەڕەشەی زۆر توندیان لێکراوە.\nکەسانی ئاگادار و تەنانەت چەند بنەماڵەیەکیش وێڕای ناردنی ناوەڕۆکی کورتەنامەکان بۆ ماڵپەڕی کوردستان میدیا باسیان لەوە کردووە، کە ئەو کورتەنامانە ماوەی چەند حەفتەیە بەردەوامی هەیە.\nکەسانی ئاگادار ئەوەشیان خستووەتەڕوو، کورتەنامەکان بۆ بەشێک لەبنەماڵەی چالاکانی سیاسی ڕەوانە کراوە بەڵام لە نێوانەدا زۆرترین کورتەنامە و هەڕەشە لەو بنەماڵانە کراوە کە کەسێکی زۆر نزیکیان لەناو ریزی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران دان.\nلەکورتەنامەکاندا هاتووە،" ئێوە بە حوکمی ئەوەی کەسێکتان لەناو حیزبی دێموکرات دایە و زدی ئینقلابن لەداهاتوویەکی نزیکدا دەکەونە بەر هێرشی تێزاب پژاندن".\nرووی هەڕەشەکانیش زیاتر لەکچان و ژنانی بنەماڵەکان بووە و ئەو هەڕەشانە ترس و دەڵەڕاوکێیەکی زۆری لای بنەماڵەکان دروست کردووە و بە پارێزەوە هەڵسوکەوت دەکەن.\nسەرچاوەیەکی ئاگادار بۆ کوردستان میدیا باسی لەوە کرد کە ئەو کارە بە دڵنیایەوە هاوچەشنی روداوەکەی شاری بۆکان دەستی ناوەندە ئەمنیەتییەکانی رێژیمی ئێرانی لەپشتە.\nناوی ئەو بنەماڵانەی کە هەڕەشەیان لێکراوە، هەروەها ئەو ژمارە تەلەفوونەی کە کورتەنامەکانی پێ رەوانە کراوە لای ماڵپەڕی کوردستان میدیا پارێزراوە.\nئەو هەڕەشە کردنە لەحاڵێکدایە کە ریکەوتی ٢٣ی پووشپەڕیش لەشاری بۆکان ٧ کچ و ژنی کورد لە سێ رێیانی سەنگینی بۆکان تێزابیان پێدا کرا.\nیەکێک لەو کچانە خوشکی چالاکێکی سیاسی کورد بوو کە ئێستا لە دەرەوەی ئێران نیشتەجێیە.\nهەر ئەوکات عەلی ئیسماعیل نژاد و چەند چالاکێکی سیاسی دیکەی کورد ئەو کارەیان بە ئەمنیەتی و چاوترسێن کردنی بنەماڵەی چالاکانی سیاسی لەقەڵەم دابوو.\nپاش ئەو رووداوە خۆپیشاندانێکی هێمنانە لەشاری بۆکان وەرێ خرا کە خۆپیشاندانەکە لەلایەن هێزەکانی رێژیمەوە بەرەو گرژی و ئاڵۆزی کێشرا و ٧ کەس کە یەک لەوان مامۆستای زانکۆ بوو دەستبەسەر کران.\nمووچەی کرێكاران لە ساڵی ٩٧دا لە ئاستی ژیانیان نییە\nئەندامێکی یەکیەتیی لاوانی دێموکرات کۆچی دوایی کرد\nگەمارۆی نۆی بۆ سەر ڕێژیمی ئێران لە لایەن یەکیەتیی ئورووپا\nنەسرین قاسملوو، جێژنی نەورۆزی لە تێکۆشەرانی دێموکرات و ژنانی کوردستان پیرۆزبایی کرد\nپەیامی پیرۆزبایی دانڵد ترامپ بە بۆنەی هاتنی سەری ساڵی نوێ\nڕێوڕەسمی نەورۆز لە گوندی یەنگیجەی مەریوان بەڕێوە چوو\nڕێژیم بۆ خۆدزینەوە لە کێشەکان، لەگەڵ هەستی خەڵک کایە دەکات\nئەگەری داخرانی تۆڕی کۆمەڵایەتیی تلێگرام لە ئێراندا\nسوپای تورکیە چووە نێو عەفرین\nکەسایەتییەکی نیشتمانپەروەر ماڵئاوایی لە ژیان کرد\nــ کۆنگرەی ڕاسانی ڕۆژهەڵات\nــ دەقی وتەکانی بەڕێز لێپرسراوی گشتیی حیزبی دێموکرات لە جێژنی کۆتایی هاتنی سەرکەوتووانەی کۆنگرەی ١٦ی حیزب\nــ ڕاپۆرتی کاروباری کۆنگرەی ١٦ی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران\nــ خۆپیشاندان لە نێو بەرداشی یارگیرییەکاندا\nرۆژنامەی کوردستان ژ. ٧٢٠ بخوێنەوە\nکەرکووک، کرماشان، عەفرین، نەورۆز\nلێرەدایە کە دەگەین بە رمزێکی گرنگی کوردستان و کورد کە ئەویش نەورۆزە؛ ئەو رووداوە تاڵ و کارەسات و هەروەها حەماسانەی کورد، زۆرجار لە مێژوودا نیشانی داوە کە لە نەورۆزدا بە زمانێکی نەتەوەیی و جەماوەری وەرگێڕدراوەتەوە سەر کردەوەیەکی هاوبەش و هێمای سەرهەڵدانەوە و رسکانەوەو راسانی نەتەوەیی بوووە. نەورۆز بنەمایەکی گرنگی بوونی نەتەوەییمانە چوونکە ناسنامەی بوونمان بەهێزتر دەکاتەوە، ئێمە نەتەوەیەکین کە لە نێو کارەساتەوە بە سەرهەڵدانەوە و راسانەوە خۆڵەمێشی سووتانەکانمان دەتەکێنین و حەماسە دەخوڵقێنین؛ کورد سەرفراز و کوردستان ئاوەدان و نەورۆزمان پیرۆز.\nکاوه به‌هرامی: لە سەرجەم بڕگەکانی کاری کۆنگرە، راسان بەشێکی دانەبڕاو و سەرەکی باسەکان بوو\nلوڕستان، کرماشان و ئیلام بەشێکی سەرەکی و دانەبڕوای کوردستان و کوردن، بەبڕوای من کاتێک ئێمەی کورد رزگارمان دەبێ کە ئیلام و کرماشان و لورستانیش داشدارمان بن، کۆنگرەی راسانی رۆژهەڵات لە زۆر رووەوە، تێکۆشان و بەرزکردنەوەی وشیاری نەتەوەیی لەم بەشە گرینگەی خاکی نیشتمانی تاوتوێ کرد و رێنوێنی پێویستی بۆ کار و چالاکی داهاتوومان گەڵاڵە کردووە، بە بڕوای من دەکرێ بۆ شوێندانەری زیاتری خەبات لەم ناوچانە لەڕووی راگەیاندن، رێکخستن، گرینگی پێدان بە کەسایەتییە شوێندارەکان و زۆر رێکار و رێگای گونجاوی دیکە، کە رەنگە ئێرە شوێنی باسکردنیان نەبێ کاری جیددی بکەی.\nخۆپیشاندان لە نێو بەرداشی یارگیرییەکاندا\nهەروەها لە ئەگەری بوونی ئالتێرناتیڤێکی تەکووز و خاوەن پێگەی وا ،باڵانسی هێز دەگۆڕدرێت و ئەگەری سەرهەڵدانی هێزێکی سانتراڵی تۆتالیتێر لە داهاتوودا وێڕای گشت ئەو پووانانەی بەدەستیانەوەیە کەم و کەمتر دەبێت.\nکێشە و ناکۆکیی نێو باڵەکانی ڕێژیم، قەیران و داڕمانی ئابووریی ئێران، ناکارامەیی و داماوی بەرپرسان لە وڵامدانەوە بە داخوازییەکانی خەڵکی ناوخۆی ئێران و گوشارە جیهانییەکان بۆسەر ڕێژیم، بە مەبەستی کشانەوە و وازهێنان لە دەستێوەردان و ئاژاوەنانەوە لە وڵاتانی ناوچە هەر ڕۆژ زیاتر و زیاتر کاربەدەستان و بەڕێوەبەرانی ئەو ڕێژیمە تووشی قەیران دەکات.\nکۆنگرەی ڕچەشکێنی ١٦هەمی حدکا\nحیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران کە یەکەمین حیزبی مودێڕنی کوردییە و لەسەر دەستی وەها حیزبێکیشدا یەکەمین قەوارە و کیانی سەردەمیانە و مودێڕن بە ناوی کۆماری کوردستان دامەزراوە، بەردەوام لە لایەن ئەندامانی ڕێبەری و کادر و پێشمەرگە و تەنانەت کەسانێک کە خۆیان بە دڵسۆزی ئەو حیزبە دەزانن\nڕاپۆرتی کاروباری کۆنگرەی ١٦ی حیزب\nکۆنگرەی شازدەهەمی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران لەژێر ناوی "ڕاسانی ڕۆژهەڵات" لە کەشوهەوایەکی ئەمنییەتی و هەستیاردا بەڕێوە چوو.\nمامۆستا حەسەن شیوەسەڵی: دیســیپلینی ئاگاهانــە بــێ دەروپەیکــەری دەخنکێنێت، بــێ مەســئوولییەتی لەنــاو دەبا، لە عەینی حاڵدا توندڕەوی و تیژڕەوی مەهار دەکا\nڕاسان گەرایەک بوو کە لەو زۆلکانانە، زۆلکانەکانی دەشتی کۆیەوە زۆر بە بێ مرادی و بەهەناسە ساردی وبە بێ‌کەسی چەکەرەی دایەوە، ڕۆی پێ هەڵگرت، ملی لە بیابانەکان نا و لە بیابانەکان رۆشدی کرد؛ بەڵام ئەو بیابانانە بوونە پردێک لە نێوان چیا و شارەکاندا، ڕووناکبیرانی شارەکان ئەو فکرەیان تەحویل وەرگرت تەتەڵەیان کرد، لێکیان دایەوە، هەڵیان گرت، لەگەڵیان برد بۆ دەرەوەی شارەکانی کوردستانیش گەیشتە تاران، ئیسفەهان، قۆم و شیراز لە هەمووی قسەی لەسەر کرا؛ گەڕایەوە بۆ کوردستان و بە شێوەیەکیتر، خەستتر، خەست و خۆڵتر، لەبارتر و مەنتقیتر؛ دواییش گەڕایەوە باوەشی حیزبی ئێمە.\nدەقی وتەکانی بەڕێز لێپرسراوی گشتیی حیزبی دێموکرات لە جێژنی کۆتایی هاتنی سەرکەوتووانەی کۆنگرەی ١٦ی حیزب\nئەو ئەزموونە بۆیە گرینگ بوو کە پێمان دەڵێ ئێمە ئەگەر بەو شێوەیە هەموومان پێکەوە کار بکەین، دەتوانین لەهەموو بوارەکاندا پێشکەوتن و سەرکەوتن وەدەست بێنین، بێجگە لەوە کۆمەڵێک زۆر لە خەڵک کاریان کرد و زەحمەتیان کێشا بۆ ئەوەیکە کۆنگرەکەمان بە ڕێکوپێکی بەڕێوە بچێ.\nکۆنگرەی راسانی رۆژهەڵات\nکۆنگرەی راسانی رۆژهەڵات بەسەرکەوتنەوە کارەکانی تەواو کرد و بڕیارە پێویستەکانی پەسند کرد و کردیە بەرنامەی کار بۆ داهاتوو، رێبەرایەتی و کادر و پێشمەرگە و ئەندامانی حیزبی دێموکرات دەتوانن لە مێژوودا وڵام بدەنەوە کە ئایا هەنگاوی کردەییان بۆ سەلماندنی ئەو شانازییانە ناوە یان نە؟ ئەوە دەمێنێتەوە بۆ داهاتوویەکی نەک زۆر دوور.\nلە سەروەرینەتەوەییەوە هەتا کلۆنی بوون\nدیاردەی کلۆنیالیزم لە ڕوانگەی مێژووناسانەوە چوار چەشنی(فۆڕمی) بنەمایی هەیە کە لێرەدا هەوڵ دراوە ئاماژە بە یەکیان واتە"ئێستێعماری نێوخۆیی" (internal colonialism)بکرێ.\nعەداڵەت، ئارەزوویەکی هەمیشەیی مرۆڤ\nبیرکردنەوە و پرسیار سەبارەت بە عەداڵەت، گشتیترین پرسیارێکە، کە بە هۆیەوە بناغەی ئاکار، سیاسەت و مافەکان گەشە دەکەن؛ لە گشت گرنگتر، عەداڵەت لە چوارچێوەی ئاکار و کردارەوە ڕەنگ دەداتەوە، شوناس و چییەتی گشتی و سەرەکیی عەداڵەت لە کرداری ڕاست و دروستە.\nهۆیەکەشی ئەوەیە کە دەزانێ ئەم بنەماگەلە تەنیا بۆ پەرەپێدانی ئۆتۆریتەی دەسەڵاتە نە وەک بۆ ئیدارەی کۆمەڵایەتی و سیاسی و جێخستنی کۆمەڵگەیەکی تەندروستی مرۆیی، جیا لەمانەش لەرووی دەرەکییەوە بەشێوەیەکی رێژەیی رێژیم لەسەرەتای هاتنەسەرکاریەوەڕەوتێکی ئیزۆلاسیۆنی تێپەڕاندووە، کە کۆتاییەکەی بە کوشتنی خەڵکی ڕاپەڕیوی گەلانی دراوسێ کۆتایی پێهاتووە.\nئاســۆ ســاڵح: ڕووســیە لــە چوارچێــوەی باڵانســی هێــز ناچارە لە ســەر دژکــردەوەی ڕۆژئاواییــەکان بەرانبەر ئێــران ئەگەر یاریدەر نەبێت، لانیکەم بێدەنگی هەڵبژێرێت\nپەنجا و چوارەمین کۆنفرانسی نێونەتەوەیی ساڵانەی ئەمنییەتیی موونیخ، بە بەشداری سەدان کەس لە ڕێبەران، دیپلۆماتکاران و بەرپرسانی وڵاتانی جیهان لە ڕۆژانی ڕابردوودا، لە ئاڵمان بەڕێوە چوو، کە جیا لە ئەمنییەتی سایبێری، ئەمنییەتی وزە و مەسەلەی تەندروستی، باس لە هەڕەشەکانی وەکوو داعش و ڕێژیمی کۆماری ئیسلامیش کرا. ئەو مژارە لەگەڵ رۆژنامەڤان "ئاسۆ ساڵح"تاوتوێ دەکەین.\nژن پڕۆسەی ژێر دەستی سیاسەتە؟\nیەکێک لە کێشە سەرەتایی و زۆر ساکارەکان کە ژنان لە نێو کۆمەڵگەدا دەستیان پێوە گرتووە و پێداگری زۆری لە سەر دەکەن ئەوەیە کە ژن خۆی بە جیاواز لە پیاو دەزانێت و وا بیر دەکاتەوە کە خڵقەتی ئەو جیاوازە لە پیاو.\nڕزگاری نەتەوەیی گرێدراوە بە یەکسانی نێوان ژن و پیاو\nئێران و هەشتی مارس\nئه‌گه‌ر قه‌له‌ڕه‌ش ڕێنیشانده‌ر بێ، ئه‌بێ گه‌وره هه‌ر ده‌ربه‌ده‌ر بێ\nحیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران لە نێوان دێگەڵە و ماڵپەڕی پەیامنێر دا\nکۆنگرەی ڕاسانی ڕۆژهەڵات هەنگاوێکی گرنگ لە پێناو ڕاسان و ڕۆژهەڵات دا\nبەشداریی بەرپرسی گشتیی کۆمیتەی حیزبی دێموکرات لە کۆنفڕانسێک لە شاری لەندەن\nبەشداریی بەرپرسی کۆمیتەی فەنلاندی حیزبی دێموکرات لە سێمینارێکدا سەبارەت بە ڕەوشی سووریە\nپەیامی هاوخەمیی ناوەندی هاوکاریی هێزە سیاسییەکانی کوردستانی لە سوئێد\nنوێنەری حیزبی دێموکرات لە ڕۆژهەڵاتی کانادا لەگەل دوو بەرپرسی باڵای ئەو وڵاتە کۆ بوویەوە\nهەیئەتێکی حیزبی دێموکرات سەردانی وەزارەتی دەرەوەی وڵاتی سوئێدی کرد\nحاسڵ عەزیزی: کورد بوون خۆی حوکمی ئێعدامی هەیە\nڕێژیمی ئێران، لە ساڵی ٢٠١٧ی زایینیدا ٥١٧ کەسی ئێعدام کردووە\nدادگای ئینقلابی شاری پاوە ژنێکی کوردی "ممنوع‌الخروج" کرد\nهاووڵاتییەکی کورد لە پیرانشار دەستبەسەر کرا\nماندێلای کوردستان، ٢٦ ساڵ زیندان و بێ مەرەخەسی


وەزارتی دارایی و ئابووری: دابەش کردنی موچە بەردەوام دەبێت – ئاژانسی میدیایی تورکمان\nوەزارتی دارایی و ئابووری: دابەش کردنی موچە بەردەوام دەبێت\nوەزارەتی دارایی و ئابووری حکوومەتی هەرێمی کوردستانی عێراقرایگەیاند کە سبەی پێنجشەممە ١٢ی ئەیلولی ٢٠١٩ موچەی وەزارەتی دارایی دابەشدەکرێت.\nوەزارەتی دارایی و ئابووری ئاشکرای کرد، سبەی پێنجشەممە موچەی وەزارەتی دارایی دابەشدەکرێت و دابەشکردنی موچەی سەرجەم وەزارەتەکان بەردەوامی دەبێت.\nهەر بەپێی لیستی نوێی موچەی وەزارەتی دارایی، رۆژی یەکشەممە ١٥ی ئەیلولی ٢٠١٩ موچەی وەزارەتی تەندروستی دابەشدەکرێت.\nئەمەش لە کاتێکدایە، ئەمڕۆ چوارشەممە ١١ی ئەیلولی ٢٠١٩، موچەی وەزارەتی پەروەردە دابەشکرا.\n« ’’لێدوانەكانی سەرۆكوەزیرانی ئیسرائیل سیاسەتێكی دوژمنكارانەیە دژبە گەل و خاكی فەڵەستین‘‘\nسووریا.. لە ماوەی یەک ساڵدا یەک ملیۆن هاووڵاتی سڤیل لە ئیدلب کۆچییان کردووە »\n18 ئه‌یلول 2019 18 ئه‌یلول 2019 Ali Antar\t0\nیورۆڤژنی ئەمساڵ لە ئیسرائیل بەڕێوەچوو: بەشداربووان ئاڵای فەڵيستین-یان بەرز کردەوە\n19 ئایار 2019 Ziya Uzeiry\t0\n“٦هەزار و ٣٠٠ موسڵمانی ئاراکان لە ناوچەیەکی سەر سنووری بەنگلادیش لە چاوەرێدان”\n11 تشرینی یه‌كه‌م 2017 Ziya Uzeiry\t0


08/12/2019 1988 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nحكومەتی خۆجێیی پارێزگای نەجەف وردەكاری بەئامانجگرتنی ماڵی موقتەدا سەدری ڕێبەری رەوتی سەدر لە شاری نەجەف ئاشكراكرد، بەرەبەیانی رۆژی شەممە بە فرۆكەی بێفرۆكەوان هێرشی كرایە سەر .\nلوئەی یاسری پارێزگاری نەجەف لەمیانی كۆنگرەیەكی رۆژنامەوانی هاوبەش لەگەڵ محەممەد رەزا حەیدەری ئەندامی لیژنەی ئاساش و بەرگری رایگەیاند، سەعات ٣:٤٠ خولەكی بەیانی رۆژی شەممە فرۆكەیەكی بێفرۆكەوانی درووستكراوی ناوخۆ، كە لە گەڕەكەكانی باكووری شاری نەجەفەوە هاتووە بۆمبێكی فڕیداوەتە ماڵی موقتەدا سەدر .\nحەیدەری ئاماژەی بۆ ئەوەش كرد، فەرماندەیی هێزی ئاسمانی عێراقی جەختیانكردووەتەوە، كە هیچ فرۆكەیەكی بێفرۆكەوان ئاسمانی عێراقی نەبڕیوە، ئەوەش بەو مانایە دێت، كە فڕۆكەكە لەناوخۆی وڵاتەوە هاتووە .\nهاوكات سەرچاوەكان باسیان لەوە كردووە، كە بەهۆی هێرشی فرۆكە بێفرۆكەوانەكە هیچ كەسێك بەرنەكەوتووە، ئەوە لەكاتێكدایە موقتەدا سەدر لەكاتی رووداوەكە لە ئێران بووە .\nپێش نیوەرۆی رۆژی شەممەش، فەرماندەی پۆلیسی پارێزگای نەجەف رایگەیاند، فرۆكەیەكی بێفرۆكەوان لەڕێگای بۆمبێكی درووستكراوی ناوخۆیی هێرشی كردووەتە سەر ماڵی موقتەدا سەدری ڕێبەری رەوتی سەدر لە ناوچەی حەنانە لە نەجەف .\nلای خۆیەوە ساڵح محەمەد عیراقی، كە كەسێكی نزیكە لە موقتەدا سەدرەوە لە پەرەی فەرمی خۆی لە تۆڕی كۆمەڵایەتی فەیسبووك نووسیویەتی: بەئامانجگرتنی ماڵی موقتەدا سەدر وەك وەڵامدانەوەیەكە بۆ فەرمانەكانی شەوی رابردووی موقتەدا سەدر، كە داوای لە "كڵاو شینەكان" كردبوو پارێزگاری لە خۆپیشاندەرانی بەغدا و نەجەف بكەن .\nهەروەها وتەبێژی هاوپەیمانی سائیروونیش رایگەیاند، ئامانج لەو رووداوانە گوشارخستنە سەر خۆپیشاندەران و ڕێبەرە سیاسییەكان بۆئەوەی ئەو پاڵیوراوە بۆ سەرۆكایەتی حكومەت قبووڵ بكەن، كە دەستەبژێری سیاسیی دەسەڵاتدار پێشكەشی دەكەن .


شەڕی سارد - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\n(ڕەوانەکراوە لە جەنگی ساردەوە)\nدیواری بەرلین سەرەکی ترین ھێماکانی شەڕی سارد\nشەڕی سارد یان جەنگی سارد (بە ئینگلیزی: Cold War) ڕێبازێکی دوژمنکارانە بوو کە ئەوەندە ئیمپریالیستەکان گرتیانە بەر لە پێش ھەموویانەوە ئەمریکا بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی لە بەرامبەر یەکێتی سۆڤیەت و دەوڵەتە سۆسیالیستەکانی ئەوروپادا دوای کۆتایی ھاتنی جەنگی دووەمی جیھانی بە تایبەتی لە کۆتایی ساڵانی چلەکاندا. لە تایبەتمەندنییەکانی ئەم جەنگە پێشبڕکێ لە خۆ پڕ چەک کردن بە تایبەتی چەکی ناووکی، وە دامەزراندنی بنکەی سەربازی بە دەوری یەکێتی سۆڤیەتدا، بەگەڕ خستنی ھێز لە پەیوەندییە نێو دەوڵەتییەکاندا، ھەروەھا ڕەتکردنەوەی ھەموو ھەوڵێک بۆ چارەسەر کردنی ناکۆکییە نێو دەوڵەتییەکان لە ڕێگای دانوستانەوە.\nسەرەڕای نەتوانینی زۆربەی لێکۆلەران و زانایانی بواری پەیوەندییە نێو دەوڵەتییەکان دا لە دیاری کردنی ماوەی دەست پێ کردنی ئەم جەنگە، بەڵام لەگەڵ ئەوەش دا زۆربەیان کۆکن لەسەر ئەوەی کە ماوەی ٥ ئازاری ساڵی ١٩٤٦ بە سەرەتای سەر ھەڵدانی ئەم جەنگەیە ئەمەش لەبەر ڕۆشنایی وتارەکەی"چرچڵ" بۆ دامەزراندن و پێکھێنانی یەکێتی سەربازی "ئەنگلۆ ئەمریکی" بۆ ڕووبەڕوو بوونەوەی مەترسی پەرەسەندنی کۆمۆنیزم.\n١ ھۆکارەکانی شەڕی سارد\n٢ ئەورووپا لە ساڵی ١٩٤٥\n٤ گەمارۆی بەرلین\n٥ ناتۆ یان پەیمانی ئەتڵەسی باکوور\n٦ جەنگی کۆریا\n٧ ھاوسەنگی ئەتۆمی\n٨ جەنگی سارد لە ساڵەکانی ١٩٥٥ تا ١٩٦٢\n٩ دیواری بەرلین\n١٠ قەیرانی کوبا\n١٢ شەڕی سۆڤیەت-ئەفغان\n١٣ پێکەوەژیانی ئاشتیانە\n١٤ جەنگی سارد لە مێژووی جیھان\nھۆکارەکانی شەڕی سارد[دەستکاری]\nئەو دوو وڵاتە گەورەیە بریتی بوون لە یەکێتی سۆسیالیستی سۆڤیەت و ویلایەتە یەکگرتوەکانی ئەمریکا، کە زۆربەی خەڵک پێیان دەڵێن ڕوسیا و ئەمریکا. ھەر کام لەم دوو وڵاتەش ھاوپەیمانی تایبەت بە خۆیان ھەبوو. وڵاتانی ئەوروپای ڕۆژھەڵات ھاوپەیمانی ڕوسیا بوون و وڵاتانی ئەوروپای ڕۆژئاواش پشتیوانی ئەمریکا بوون. زۆرجار بەم ھاوپەیمانییەتییە دەوترێت یەکێتی ڕۆژھەڵات و ڕۆژاوا. زۆربەی وڵاتانی جیھان ھەوڵیان دا خۆیان بەدوور بگرن لەم دەرگیرییە بەڵان بۆ ھیچ وڵاتێک نەلوا کە بەتەواوی خۆی لە کاریگەرییەکانی بپارێزێ. جەنگی سارد ھۆکاری زۆری ھەبوو بەڵام ئەگەر وا بڕیار بێت کە تەنھا یەکێکیان ھەڵبژیرین، دەتوانین بڵێن ھۆکارەکەی «ترس» بوو. ڕوسیا لە ئەمریکا دەترسا و ئەمریکاش لە ڕوسیا دەترسا. ڕەوشی بەڕێوەبردنی وڵاتی ڕوسییە جیاواز بوو دەگەڵ ئەمریکا و ھەر کام لەوان دەترسان کە ئەوی دی شێوازی ژیان لە وڵاتەکەی لەناوبەرێت. ھەر کام لەوان باوەڕ و فیکری\nجیاوازیان ھەبوو لەمەڕ پێشکەوتنەکانی داھاتوی جیھان. ڕێبەرانی ڕوسیا کومونیست بوون؛ یانی باوەڕیان وە بوو کە پاش خەباتی چینایەتی، دونیایەکی تازە دێتە بوون کە تێیدا ھەموو مرۆیەکان یەکسان دەبن، ھەموان لە موڵک وماڵ ھاوبەش دەبن و ھێز لە حکومەتی ناوەندی چرناکرێتەوە. لە ھەمان حاڵدا لە دەستپێکی شۆڕشی یەکێتی سۆڤیەتی ساڵی ١٩١٧ سیستەمێکیان دروست کرد کە حکومەت چاوەدێری تەواوی ھەبوو بە سەر ئیدارکردنی خەڵکەوە. ئەوان چاوەڕێی ئەوەیان دەکرد کە سیستەمی کۆمونیستی پەرەبسێنێ و ھەروەھا کومونیستەکان ستایشی ئەو شۆڕشانەیان دەکرد کە لە وڵاتانی دیکە سەریانھەڵدەدا.\nڕێبەرانی ئەمریکا خۆشیان لە کومونیستی نەدەھات. ھەوەڵ ئەوەی ئەوان پێیان وا نەبوو کە ئەم سیستەمە شتێکی بە سوود بێت لەبەرئەوەی بە بڕوای ئەوان لە سیستەمی سەرمایەداری (یان کێبڕکی کردن لە سەرمایەداری) خۆیان، خەڵکەی خۆشگوزەرانترن.\nدووھەم ئەوەی ئەوان وا بیریان دەکردەوە کە کومونیزم واتە لەدەستدانی ئازادی؛ ئەوان وڵاتە کومونیستەکانیان وەکوو گرتووخانەی گەورە دەبینی کە پۆلیس فەرمانڕەوای بەسەر خەڵکەوە دەکات. ھەروەھا پێیان وابوو کە یەکێتی سۆڤیەت بەم پشتیوانی وستایش کردنەی بۆ شۆڕشەکان دەیھەوێ ھەموو وڵاتەکان قوت بدات. ئەمریکییەکان ھەوڵ و تەقەلای زۆریان دا بۆ ئەوەی ڕێگر بن لەوەی وڵاتانی دیکە ببنە سیستەمی کۆمونیستی. ھەم ڕوسییە و ھەم ئەمریکاش زلھێزانێک بوون کە چەکی پێشکەوتوو و مەترسیداریان ھەبوو؛ لەبەرئەوە ھەردولایان ترسیان لە ھێرشی لایەکەی دیکە ھەبوو.\nئەورووپا لە ساڵی ١٩٤٥[دەستکاری]\nلە جەنگی جیھانی دووەم ڕوسیا و ئەمریکا بۆ تێکشاندنی ئەڵمان لە ئەورووپا ھاوکاری یەکدی بوون. بەڵام بەر لە کۆتایی جەنگ ئەمریکا و ڕوسییە گومانیان لەسەر یەکتر ھەبوو. ڕوسیا ئیتر نەیدەویست جارێکی دیکە ئەڵمان ھێرش بکاتە سەر خاکەکەی وەکوو ساڵی ١٩٤١. لەبەر ئەم ھۆکارە ڕوسیا بەر لەجەنگەکە بەشێکی لە ئەوروپای ڕوژھەڵاتی خستبووە ژێر دەسەڵاتی خۆی ھەروەھا سنورەکانی ڕۆژئاواشی بەرفراوانتر کردبوو. ھەروەکو لە کاتی جەنگ، ڕوسیا ئەڵمانییەکانی وەلانا و وڵاتانی ڕۆژھەڵاتی ئەوروپای ڕزگار کرد، ھەروەھا لە ناوچەکانی خۆی چەندین حکومەتی سوسیالیستی دروست کرد. ئەو سنورەی کە لە نێوان ئەم وڵاتانە و ئەوروپای ڕۆژاوا کێشرا پێی دەڵێن «پەردەی ئاسنین». (پەردەی ئاسنین دەستەواژەیەک بوو بۆ ئەو سنورەی کە لە ئەورووپا دروستکرابوو لە نێوان ڕۆژئاوای دیموکرات و ڕۆژھەڵاتی کومونیستی کە بۆ یەکەم جار ئەم دەستەواژەیە لە لایەن وینستۆن چێرچیل بە کار ھات. و) ڕوسییەکان بۆ ئەوەی پارێزگاری لە سنورەکانی خۆیان بکەن لە باکوری وڵات، دەیانویست ھاوپەیمانی لە گەڵ ھەموو وڵاتان لە تورکییەوە بگرە تا کۆریا ببەستن بۆ ئەوەی دڵنیا بن کە یەکێتی سۆڤیەت وڵاتێکی بەھێزە و ھیچ ھێزێک نەتوانێت لەو بەرەیەوە ھێرش بکاتە سەریان. گەرچی ئەم خاڵە لە دیدی ڕوسەکانەوە لۆجیکانە بوو بەڵام لە گەڵ بیری ئەوروپییەکان ناتەبا بوو، ڕوسییە دەیویست بەشێکی گەورە لە ئاسیا و ئەورووپا داگیر بکات، بەتایبەت سیستەمێکی حکومەتی سەپاندبوو بەسەر ڕۆژھەڵاتی وڵاتانی ئەوروپای ڕۆژھەڵات کە خۆیان ویستیان لێ نەبوو. وڵاتانی ئەوروپای ڕوژھەڵات ترسیان لەم پێشڕەویەی ڕوسیا ھەبوو و چاویان لە پشتیوانی وھاوکاری ئەمریکا بوو. لەبەر ئەم ھۆکارە سوپای ئەمریکا لە ئەوروپای ڕۆژاوا مایەوە. ئەمریکا دەوڵەمەندترین ھێزی جیھانی بوو کە دەیتوانی چەک و سوپا دەستەبەر بکات بۆ\nپشتیوانی کردن لە وڵاتانی ئەوروپای ڕۆژاوا و تەنھا وڵات بوو کە بەھێزترین چەکی ئەو سەردەمەی ھەبوو (چەکی ئەتۆمی). گەرچی ڕوسیا سەربازی زیاتری ھەبوو بەڵام ھیچ کات جورئەتی ئەوەی نەبوو ھێرش بکات، چونکە دەیزانی ئەمریکا بە چەکی ئەتۆمی دەیتوانی ھەموو شارەکانی ڕوسیا تەخت بکات. سەرۆک کۆماری ئەو کاتەی ئەمریکا، ترومن، پێی وابوو کە کومونیزم ھێزی شەیتانییە کە ئازادی تاکە کەسی سەرکوت دەکات. ئەو بەڵێنی بە خەڵکی نەتەوە یەکگرتوەکان دابوو کە لە ھەموو شوێنێک پشتیوانی لە «خەڵکی ئازادی» جیھان دەکات.\nلە کۆتایی جەنگ، ئەورووپا ڕووبەڕوی کێشەی سەختی کۆمەڵایەتی و ئابووری بوویەوە. لە ئەورووپا، پیشەسازی، کیڵگە و ڕێگای شەمەندەفەر وێران ببون و ملیۆنان کەس ببونە پەناھەندەی بێ حاڵ وماڵ. (جۆرج مارشاڵ) وەزیری دەروەی ئەمریکا پلانە بەناوبانگەکەی خۆی خستە ڕوو کە بە پێی ئەو پلانە دەبێ ھەموو وڵاتەکان بەژدار بن لە ھاوکارییەکانی ئەمریکا بۆ وڵاتانی دیکە تا ئەو کاتەی ڕێکبکەون لەسەر بونیادنانەوەی ئەورووپا. لەبەرئەوەی ئەم پێشنیارە بە سوودی ئینگلتەرا، فەڕانسە و زۆربەی وڵاتانی ئەوروپای ڕۆژاوا بوو، بە خێرای ھەموویان پەسەندیان کرد. لە لایەکی دیکەوە ڕوسیا ئەم ھەوڵەی ئەمریکای بە داگیرکردنی ئەورووپا دەبینی و ڕێگری دەکرد لەوەی ھیچ وڵاتێکی کومونیستی شەریک بن لەم پێشنیارە.\nھۆکاری سەرەکی دمبەدمەی ڕوسیا و ئەمریکا لەسەر ئەڵمان بوو. ڕوسیا پێی وابوو ئەڵمان مەترسییەکی گەورەیە بۆ سەر ئاشتی و ئاسایشی جیھان. لە ڕاستیدا ئەڵمانی نازی بە ڕێبەرایەتی ھیتلەر ببوە ھۆی تەشەنەی جەنگ و نابودی ئەورووپا. ھێشتا لە دڵی ڕوسەکان زامەکانی ٢٠ میلیۆن شەھید لە ھاونیشتیمانیان سارێژ نەببوو. ئەڵمان و بەرلینیان کردبووە چوار بەشەوە (ناوچەی ئینگلتەرا، ئەمریکا، فەڕانسە و ڕوسیا). لەبەرئەمە ئەڵمان دابەش کرابوو و تەواو لاواز دەھاتە بەر چاو بەڵام ھێشتا ڕوسییەکان ھەر گومانیان ھەبوو.\nئەم ڕاستییەی کە ڕوسیا و ئەمریکا دژ بەیەک بوون ببوە موشکیلە بۆ ھەر چوار دەسەڵاتداری بەرلین. بەرلین کەوتبووە ناوەڕاستی بەشەکەی ژێر دەستی ڕوسیا و\nبەتەواوی دوور خرابوەوە لە بەشەکەی ڕۆژئاوای ئەڵمانی ژێر دەستی ھاوپەیمانان. ئەوان دەیانھەویست ناوچەکانی خۆیان لە بەرلین کۆنتڕۆڵ بکەن بەڵام ڕوسیا دەیھەویست کە ھەموو بەرلین لە بەشێکی ناوچەی ژێر دەستیان لە خاکی ئەڵمان بێت.\nلە حوزەیرانی ساڵی ١٩٤٨ یەکێتی سۆڤیەت بە بیانوی لەناوبردنی پشێویی دارایی، ھەموو ڕێگاکانی وشکانی بۆ شاری بەرلین گەمارۆدا. ھاوپەیمانانی ڕۆژاوا بە ھۆی ناردنی خۆراک لە ڕێگەی ئاسمانییەوە ئەم گەمارۆیەیان شکاند. سوود وەرگرتن لە ھێزی سەربازی بۆ شکاندنی ئەم گەمارۆیە ڕەنگە جەنگێکی گەورەی دیکەی لە ئەورووپا لێکەوتبایەوە. بەڵام ڕۆژئاوایەکان لەو فکرەدابوون کە ھەرچی زووە ئەگەر ڕێگە لەم ھەڕەشەیەی ڕوسیا نەگرن ئاسایشی داھاتووی وڵاتانی ڕۆژاوا دەکەوێتە مەترسییەوە. پێشتر لە ھەمان ساڵ حکومەتێکی کومونیستی لە لایەن ڕوسیاوە پشتویانی دەکرا و جڵەوی حکومەتی چێکسڵاوکی گرتبویە دەست.\nڕۆژئاوای بەرلین نزیکەی یانزە مانگ پشتی بە ڕێگەی ئاسمانی بەستبوو کە ھاوکاریان بۆ دەھاتە ناو شارەکەوە. فڕۆکەکان تەنھا خۆراکیان دەگەیاندە شارەکە. خۆراکی خەڵکی بەرلین زۆر سادە بوو. پێکھاتبوو لە سەوزی وشک، شیری وشک، کامپوتی گۆشت و ڕێژەیەکی کەم شەکر و کەرە. سوتەمەنی جیرەبەندی کرابوو و کارەباش زۆر کەم بوو. بەھەرحاڵ، گواستنەوەی خۆراک لە ڕێگای ئاسمانی سەرکەوتوو بوو و کاتێک کە یەکێتی سۆڤیەت لە ئایاری ١٩٤٩ دەستی لە گەمارۆ ھەڵگرت.\nزیاتر لە ٢، ٠٠٠، ٠٠٠ تۆن خۆراکیان بردبوویە بەرلین و ھێزی ئاسمانی ھاوپەیمانان زیاتر لە ٣٠٠، ٠٠٠ سەفەری ئاسمانیان بۆ بەرلین ئەنجام دابوو.\nناتۆ یان پەیمانی ئەتڵەسی باکوور[دەستکاری]\nڕۆژاوا جارێک لە جەنگی سارد سەرکەوتنی بەدەست ھێنابوو، بێ ئەوەی ھیچ شەڕێک ڕویدابێت. یەکێتی ئەورووپا لە ژێر باڵی ئەمریکا زیاتر لێکتر نزیک ببونەوە. ئەمریکییەکان ببونە ئەندام لە ڕێکخراوێکی ھاوپەیمانی وڵاتانی ئەوروپای ڕۆژاوا (بەناوی یەیمانی ئەتڵەسی باکوور یان ناتۆ. ئیدارەی ناوەندی پەیمانی ناتۆ لە فەرانسە بوو (ئێستا بنکەی سەرەکی لە برۆکسێلە پایتەختی بەلجیکا).\nئەمریکییەکان دەستڕۆییان ھەبوو بە سەر ناوچەکانی زەریایی ھێمن. لە ساڵی ١٩٤٥ ئەمریکا بە تەنھایی ژاپۆنی شکست خواردووی داگیر کرد. لە ساڵی ١٩٤٩ بە ھۆی دامەزراندی حکومەتێکی گەورەی کومونیستی لە چین لە لایان مائوتسە تۆنگ، ئەمریکا ترسی ھەبوو لە بەرفراوانبوونی کومونیزم لە ئاسیا. ڕوسییە، ھاوپەیمانی چین بوو و ھەروەھا لە زەریایی ھێمن ھێزێکی باشی ھەبوو و دەیویست چینیش بۆ خۆی ھێزێکی گەورە بێت و ناوچەیەکی بەرفراوانتر بۆ خۆی دەستەبەر بکات. بەڵام ویلایەتە یەکگرتوەکانی ئەمریکا خۆی بە دوور گرت لەوەی بە ڕەسمی دان بە ھێزی چین دابنێت و پشتیوانی لە نەتەوەگەرکان دەکرد کە شکستیان خواردبوو وە پاشەکشەیان کردبوو بۆ دورگەی تایوان (فورموز).\nمشتومڕی ڕۆژھەڵات و ڕۆژاوا لە ئاسیا لەسەر کۆریا گەیشتبووە لوتکە. لە کۆتایی جەنگ، واتە لە ساڵی ١٩٤٥، کۆریا کە بەشێک بوو لە ئیمپراتۆرییەتی ژاپۆن دابەش کرابوو. بەشی باکوورەکەی یەکێتی سۆڤیەت و بەشی باشورەکەی ئەمریکا بەڕێوەیان دەبرد. لە حوزەیرانی ساڵی ١٩٥٠ دوای چەندین ساڵ مشتومڕ لە نێوان ئەم دوو بەشە کە تازە سەربەخۆیان بەدەستھێنابوو کۆریای باکوور کە کۆمونیست بوو ھێرشی بردە سەر کۆریای باشور و ھەموو وڵاتەکەی داگیر کرد. ئەمریکا کە ترسی لێنیشتبوو بە ھۆی داگیر کردنی کۆریای باشور لە لایەن کومونستییەکانەوە بۆیە داوای ھاوکاری لە نەتەوە\nیەکگرتوەکان کرد. لە ماوەیەکی کورت ھێزەکانی پانزە وڵات لە جەنگی دژ بە ھێزەکانی کۆریایی باکوور یەکێتییەکیان پێکھێنا. ئەمە ھەوەڵین جەنگی ڕۆژھەڵات و ڕۆژاوا بوو. گەرچی ڕوسیا و ئەمریکا بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ نەچووبونەوە ناو جەنگەوە بەڵام سەربازە ئەمریکییەکان بەشێکی گەورەی سوپای نەتەوە یەکرتوەکانیان پێکھێنابوو. جەنگ بە تەواوی لە زەرەری کۆریای باکور بوو و ھێزەکانی نەتەوەیەکگرتوەکان پیًشڕەویان کرد تا سنوری چین. چین بە شێوەی ڕاستەوخۆ نەچوو بووە ناو جەنگەوە چونکە بە مەترسی دەبینی بۆ سەر ئاسایشی خۆی. تەنھا ھێزێکی خۆبەخش کە پێکھاتبوون لە ١٥٠، ٠٠٠ سەرباز چوون بۆ پشتیوانی کۆریای باکوور. ھێرشی چینییەکان ئەوەندە کاریگەر بوو کە فەرماندەی ئەمریکییەکانی ناو ھێزەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان ترسی لێنیشت و ھەڕەشەی بۆمبارانکردنی بارەگا سەربازییەکانی چینی کرد لە مەنچووری. خەریک بوو کار لەکار بترازێ و\nجەنگی جیھانی سێیەم سەرھەڵبدات و ھەروەھا خەریک بوو ڕوسییە و بۆمبی ئەتۆمیشی تێبکەوێت. بەڵام ئەو فەرماندە لە\nکار دوورخرایەوە و لە ساڵی ١٩٥١ گفتوگۆی ئاشتیانە دەستی پێکرد. لە جەنگی ساردی ئاسیا ئەمریکییەکان توانین چەندین وڵات بکەنە دۆستی خۆیان و پارێزگاری لە ناوچەکە بکەن لەوەی کە ڕوو لە کومونیستی بکەن. بەم ڕێکخراوە دەوترێت پەیمانی یەکێتی باکووری ڕۆژئاوای ئاسیا یان (سیتۆ). ئەمریکییەکان دەگەڵ وڵاتانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستیش ھەر لەم بارەیەوە ھاوپەیمانییەتیان بەست. ئامانجی سەرەکی ئەوە بوو کە لە چواردەورەی سنورەکانی باکوری ڕوسیا بنکەی سەربازی دروست بکەن و ڕێگربن لە بەرفراوانبوونی کومونیزم بۆ باشوور، ھەروەھا ئامانجیشیان پارێزگاری کردن بوو لە زەخیرەی نەفت کە وڵاتانی ڕۆژاوا پێویستیان پێ بوو.\nتا ساڵی ١٩٥٣ ڕوسییەکان نەک ھەر زانیاریان لەسەر چەکی ئەتۆمی پەیدا کردبوو بەڵکو پێشبڕکێی دروستکردنی تازەترین چەکی ئەتۆمی لە گەڵ ئەمریکا دەکرد. ئەگەر ھەرکامیان سوودیان لە چەکی ئەتۆمی وەرگرتبایە دەیانتوانی کۆتایی بە جەنگی کۆریا بێنن بەڵام وێرانکاری گەورەیان دەھێنایە بوون. پەیوەندییەکی نوێ لە نێوان ئەم دوو زلھێزە پێویست بوو بۆ ئەوەی بە دوور بن لە بەکارھێنانی چەکی ئەتۆمی. ڕوسیا و ئەمریکا پێداچوونەوەیان بۆ سیاسەتەکانی خۆیان کردەوە چونکە دەیانزانی کە دەبێ لە گەڵ یەک مەسڵەت بکەن.\nستالین، ڕێبەری یەکێتی سۆڤیەت لە ساڵی ١٩٥٣ مرد. جێنشینی ئەو خرۆشچف سیاسەتێکی میانڕەوی پەیڕەو دەکرد و دەیویست لە گەڵ ڕۆژاوا دانوستان بکات.\nخرۆشچف دڵنیا بوو لەوەی کە دەست پێشخەری بۆ ئاشتەوایی نیشانی دەدات کە کام نیزام و سیستەم باشترە: سیستەمی دیموکراتی ڕۆژاوا یان سیستەمی سۆسیالیستی یەکێتی سۆڤیەت. ھەر دوو زلھێزەکە بڕیاریان دا لە گەڵ یەکتری پەیوەندی مرۆیی ببەستن. ڕۆژئاواش ڕووی خۆشی بۆ ئەم ڕەوشە دۆستانەی ڕوسیا نیشان دا. ئایزنھاوەر، سەرۆک کۆماری ئەو کاتەی ئەمریکا پێشنیاری کرد کە بۆ بەدەست ھێنانی زانیاری لەبارەی شوێنی بنکە سەربازییەکان لە ھەر دوو لای پەردەی ئاسنین ڕووپێویی بکەن بۆ ئەوەی ترسی سەرڵھەدانی جەنگ کەمتر بێتەوە. بەڵام ڕوسییەکان ئەم پێشنیارەیان پەسەند نەکرد.\nجەنگی سارد لە ساڵەکانی ١٩٥٥ تا ١٩٦٢[دەستکاری]\nبەداخەوە گەشبینی ھەردوولا بە ھۆی ھەبوونی ڕێگریی ناکام مایەوە. ھەوەڵین ڕێگری بریتی بوو لە پەیمانی وارسۆ. ڕوسیا بەم پەیمانە ویستی بەرامبەر ناتۆ بوەستێتەوە.\nئێستاکە ڕوسیا ھەموو وڵاتانی کومونیستی ڕۆژھەڵاتی ئەوروپای لە چواردەوری خۆی کۆکردبووەوە. ھەڵبەت تەواو ئاسایی بوو کە ئەو وڵاتانە ھاوپەیمانی لەو جۆرە دروست بکەن بەڵام کاتێک سوپای ھەر دوو زلھێزەکە لە دەوری پەردەی ئاسنین نزیک دەبونەوە بارودۆخەکە خراپتر بوو. کاتێک کە ھێزەکانی ڕۆژاوا ڕێگەی چەکداربوونەوەی ڕۆژئاوای ئەڵمانیان دا و کردیانە ئەندام لە ناتۆ ئەم ئاڵۆزییە زیاتر بوو.\nدوای ئەوە لە ساڵی ١٩٥٦ چەندین شۆڕشی دژ بە ڕوسیا لە پوڵەند و ھەنگاریا ڕوویاندا. کاتێک زانیان شۆڕشەکەی ھەنگاریا خەریکە سەرکەوتوو دەبێ، خرۆشچف دەستوری بە سوپاکەی خۆی دا کە دووبارە ئارامی وئاسایش بگەرێننەوە بۆ ھەنگاریا. وڵاتانی ڕۆژاوا بە جۆرێک دەیانڕوانییە ئەم ڕوداوە کە ئەگەر ڕوسیا بە ھێزێکی لەوجۆرە بیھەوێ وڵاتێکی بچوکی وەکوو ھەنگاریا شکت پێ بێنێت ئیتر ھومێدێکی لەوجۆرە نییە بۆ(ئاشتی و سەبرگرتن) لە نێوان ڕۆژھەڵات و ڕۆژاوا.\nھۆکارێکی دیکەی گومانەکان ئەوە بوو کە لە ساڵی ١٩٦٠ فڕۆکەکانی سیخوڕی ئەمریکا بە ئاسمانی ڕوسیا دەسوڕانەوە. ئەمریکییەکان نکۆڵیان لەوە کرد بەڵام ڕوسەکان یەکێک لە فڕۆکەکانیان خستە خوارەوە و فڕۆکەوانەکەیان دەستبەسەر کرد.\nلە ساڵی ١٩٤٩ داگیر کردنی ئەڵمان کۆتایی پێھات بەڵام سەربازەکانی ھەردوولا لە ئاڵمان مانەوە. ئەو ناوچانەی لە ژێر دەستی فەڕانسە، بەریتانیا ئەمریکا بوو سەرەنجام گۆڕدرا بۆ کۆماری فیدڕاڵی ئەڵمان یان ئەڵمانی ڕۆژاوا؛ لە حاڵێکدا کە ناوچەکەی ژێر دەستی ڕوسیا ناوینرا کۆماری دیموکراتی ئاڵمان یان ئەڵمانی ڕۆژھەڵاتی کومونیستی. شاری بەرلین دابەش کرابووە سەر دوو بەش و کەوتبووە ناوەڕاستی ڕۆژھەڵاتی ئاڵمان. سنوری نێوان ڕۆژھەڵات و ڕۆژئاوای ئاڵمان بە تەواوی لە ژێر چاوەدێریدا بوو بەڵام خەڵکی دەیانتوانی بە ئازادی لە نێوان ڕژھەڵات و ڕۆژئاوای بەرلین ھاتوچۆ بکەن. لە ساڵانی ١٩٥٠ ھەزاران نەفەر لە خەڵکی ئەڵمانی ڕۆژھەڵات ھەڵاتن بۆ ناوچە ئاست بەرزەکان و دواتر کۆچیان کرد بۆ ئەڵمانی ڕۆژاوا. زۆربەی ئەمانە کرێکاری کارزان بوون و پیشەوەر بوون و پیشەسازی ئەڵمان بە بێ ئەمانە بەرەو وەستان دەچوو. ھەر لەبەر ئەمە لە ساڵی ١٩٦١ ئەڵمانی ڕۆژھەڵات دیوارێکی بەرزی لە ناوەڕاستی بەرلین دروست کرد و بە سەختی چاوەدێری دەکرد. ھەندێک لە خەڵکی ئەڵمانی ڕۆژھەڵات کە دەیانھەویست بە سەردیوارەکە بپەڕنەوە بۆ بەری ڕۆژئاوای بەرلین دەکەوتنە بەر دەستڕێژی گولەی پاسەوانەکان. ئەمە بووە ھۆی ئەوەی کە خەڵکی ڕۆژاوا وا بیر بکەنەوە کە سیستەمی کۆمونیستی خراپە.\nلە ساڵی ١٩٥٩ سوپای چریکی شۆڕگێڕێکی لاوی کوبایی کە ناوی فیدڵ کاسترۆ بوو، حکومەتی دیکتاتۆری ستەمکاری کوبای واتە (باتیستا) لە کوبا لە ناوبرد، کە دورگەیەکە لە دەریای کارائیب.\nکاسترۆ زۆر دژ بە ھێزی سەربازی و ئابووری ئەمریکا بوو لەو ڕوانگەوە کە ئەمریکا دەوڵەتەکانی ئەمریکای ناوەڕاستی خستبووە ژێر سوڵتەی خۆی و ھەمیشە پشتیوانی (باتیستای) دەکرد. کاسترۆ کومونیست بوو و حکومەتە سوسیالیستە نوێیەکەی پەیوەندی ھەمیشەی ھەبوو لە گەڵ ڕوسیا. بۆ یەکەم جار ڕوسیا ھاوپەیمانی لە ئەمریکای لاتین پەیا کردبوو کە تەنھا ١٠٠میل لە نەتەوەیەکگرتوەکانی ئەمریکاوە دوور بوو.\nئەمریکییەکان بنکەی سەربازی گرنگیان لە کوبا ھەبوو و دەیانھەویست دڵنیا بنەوە لەوەی ئەم بنکانە ھیچ زیانیان بەرنەکەتووە. ناچار ھانای بۆ ئەو کوبایانە برد کە دورخرابوونەوە بۆ ئەمریکا و لەوێ دەژیان، داوای لەوان دەکرد و پشتیوانیشی دەکردن بۆ ئەوەی ھێرش بکەنە سەر کوبا وکاسترۆ لە ناو بەرن. ھەڵبەت ئەمریکییەکان لەم کارەیان تەواو دووچاری شکست بوونەوە بەڵام ئەم ھێرشە ئەو دڵنیایەی بە کاسترۆ دا کە ئەگەر جارێکی دیکە لەم ھێرشانە بکرێتە سەری دەبێ داوای یارمەتی لە ڕوسییە بکات. کوبایەکان داوای ھاوکاری سەربازیان لە ڕوسیا کرد و لە ساڵی ١٩٦٢ چەکی قورس وموشەکەکانی ڕوسیا گەیشتنە کوبا. ئەگەر ئەم چەکانەی ڕوسیا لە کوبا جێگیرکرابان بەڕاستی ناتۆ دەکەوتە خەتەرەوە چونکە سیستەمی پارێزگاری ئەوان لە خاکی ئەمریکا شکستی\nدەھێنا. شارەزایانی بواری سەربازی پێویستییەکانیان بە وردی بەرڕەسی کرد. ئەگەر چەکە ناوەکییەکان لە خاکی کوبا جێگیر کرابان بەشێکی زۆر لە خاکی ئەمریکا نابود دەبوو.\nجۆن ئێف کەنەدی بڕیاری دا (دابڕگەیەک بۆ ھەموو ئەو چەکانە دروست بکات کە دەنێردرانە کوبا) ھێزە دەریایی و ئاسمانییەکانی ئەمریکا ڕێگریان دەکرد لە ھەرکەشتییەک کە گومانی ئەوەی لێکرابا کە موشکی پێیە بۆ کوبا. ھەڵبەت ئەگەر ئەمریکییەکان ئەو کەشتیانەیان پشکنیبایە یان ڕێگریان کردبایە بچنە ناو کوباوە مەترسی ئەوەی ھەبوو کە ڕوسیا ڕێگای توندتر بگرێتە بەر و لەوانەبوو ئەمریکا بۆمباران بکات. مەترسی ڕودانی جەنگێکی ئەتۆمی نزیک بوو. لە ٢٤ی تشرینی یەکەم، ھەژدە کەشتی ڕوسی بەرەو کوبا بەڕێکەوتن ئەو شوێنەی کە پاسەوانەکانی ئەمریکا لەوێدا جێگیر\nکرابوون. ئێوارەی ھەمان ڕۆژ ھەموو کەشتییەکان بە ڕێی خۆیاندا گەڕانەوە بۆ وڵاتەکەیان. خرۆشچف چاوپۆشی لە ڕوداوەکە کردوو و دونیا لە مەترسی ئەو جەنگە ڕزگاری بوو.\nھەردوولا دەستیان کرد بە گفتگۆ کردن تا ئەم قەیرانە کۆتای پێ بێنن. لە کۆتایدا لە گەڵ یەک ڕێککەوتن. ڕوسیا ڕەزامەندی دەربڕی ھەموو موشکەکانی بکێشێتەوە و بنکەکانی بێ چەک بکات. ئەمریکییەکانیش بڕیاریان دا گەمارۆی دەریای لەسەر کوبا لادەن و ھێرش نەکەنە سەری.\nکاریگەرییەکانی قەیرانی کوبا زۆر گرینگ بوون. دوو زلھێز، واتە ڕوسیا و ئەمریکا، گەیشتنە ئەو ئەنجامە کە مشتومڕی لەو جۆرە ھیچ کات نابێت ڕووبداتەوە چونکە دەرئەنجامی مەترسیداری دەبێت. لە ڕاستیدا بەھۆی زەروری بوونی ئەم بابەتە ھەردوولا بە دوای چارەیەک بوون بۆ گەیشتن بە پێکەوەژیانی ئاشتیانە. بۆ دروستکردنی پەیوەندی باشتر لە نێوان خۆیاندا ھێڵی تەلەفونیان لە نێوان واشینگتۆن و مۆسکۆ خستە کار.\nلە پاش کۆریا وڵاتێکی دیکە کە مشتومڕی نێوان چین و ئەمریکییەکانی لێکەوتەوە ڤێتنام بوو. ئەم وڵاتەش کە کەوتبووە باکووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا کرابووە دووبەش، بەشی باکووری کومونیست و باشورەکەی غەیرە کومونیستی بوو. لە ساڵانی ١٩٦٠ جەنگێکی خوێناوی و درێژخایەن لەو ناوە ڕویدا و ئەمریکییەکان شکستیان ھێنا لەوێ. بەشی گەورەی شەڕەکە شەڕی چریکی و لە دارستان و لادێکانی باشووری ڤێتنام بوو. کومونیستەکانی باکووری ڤێتنام پشتیوانی ئەم چریکانەیان دەکرد. ئەمریکییەکانیش پشتیوانیان لە باشووری ڤێتنام دەکرد و بە فڕۆکەش ئازۆقە جەنگییەکانی بۆمباران دەکرد. ئەم جەنگە چەندین ساڵی خایاند بەڵام ھیچ کات سنورەکانی ھیند و چینی نەبەزاند و ھیچکات چین و ڕوسیاش ڕاستەوخۆ نەھاتنە ناو جەنگەکەوە. ئەمریکا تەنھا بۆمبارانی دەکرد بەڵام باکووری ڤێتنامی داگیر نەکرد لەترسی ئەوەی جەنگەکە گەورە نەبێت و نەگاتە ئەو ئاستەی چین و ڕوسیاش تەداخولی جەنگەکە بکەن.\nلەگەڵ ئەوەی ئەمریکا بە ھەموو جۆرە چەکێک (بێجگە لە چەکی ئەتۆمی) ھێرشی کردە سەر چریکەکان، بەڵان ھێشتا نەیتوانی شکستیان پێ بھێنێ و یاخود ڕێگری بکات لە ناردنی ھاوکارییەکانی باکووری ڤێتنام. سەرەنجام سەربازە ئەمریکییەکان لە پاش ڕاگەیاندنی ئاتەش بەست لە ساڵی ١٩٧٢ لە باکووری ڤێتنام چوونە دەرەوە. بەڵام جەنگ لە ھیند و چین ھەروا بەردەوامی ھەبوو.\nوتاری سەرەکی: شەڕی سۆڤیەت-ئەفغان\nلە کانوونی یەکەمی ١٩٧٩ تاکو شوباتی ١٩٨٩. گروپێکی یاخیبوو کە ناسراو بوون بە موجاھیدین، لە پاڵ گروپێکی بچووکی ماویزم، شەڕێکی چریکیان دژی سوپای سۆڤیەت و کۆماری دیموکراتی ئەفغانستان ھەڵگیرساند، بە زۆری لەنێو جەرگەی شارەکانی وڵاتەکەدا. گروپی موجاھیدین لەلایەن ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکاوە پڕچەک دەکران و پشتگیریان لێدەکرا.\nدەزگای ھەواڵگریی ناوەندی کەوا لە ئەرشیفی جەنگەکەدا ئامانجی ئەمەریکییەکانی لەم جەنگەدا ڕوونکردۆتەوە ئاماژەی بەوا داوە کە «دەزگای ھەواڵگری ناوەندی ڕۆڵێکی دیاری ھەبوو لە زیادکردنی کاریگەری ئەمریکییەکان بە پڕچەککردنی گروپە یاخیبووەکان ئەمەش لەپێناو بێزارکردنی سۆڤیەتییەکان، و بە ھاوکاری دەزگا ھەواڵگرییەکانی پاکستان بەردەوام ئەمریکییەکان لە گفتوگۆدابوون لەگەڵ ئەو گروپانە».\nلە پاش قەیرانی کوبا ھەندێک بابەت ھاتنە پێشەوە کە ھێزەکانی ڕۆژاوا خۆیان لە بەرامبەر ڕوسیا بینییەوە بەڵام لەگەڵ ھەموو ئەم ئاڵۆزیانە و جەنگی ڤێتنامیش، لەپاش ساڵی ١٩٦٣ پەیوەندییەکان باشتر بوون. ھەڵبەت بۆ ئەم\nبابەتە بەڵگەی زۆر ھەن. ڕێبەرانی ئەم وڵاتانە بە تەاوی لەوە بە ئاگا بوون کە کە کاریگەرییەکانی چەکی ئەتۆمی چ دەرئەنجامێکی مەترسیداری دەبێت. ساڵانێک بوو کە چەکی ناوەکیان تاقی دەکردەوە و ئێستا دەترسان لەوەی ولاتانی دیکەش ھەمان چەک دروست بکەن و لە ئەنجامدا ڕێژەی ڕادیۆئەکتیڤ لە ھەوادا ڕوو لە زیادبوون دەکات.\nچەند مانگێک بەسەر قەیرانی کوبا تێپەڕییبوو، بەریتانیا، ئەمریکا و ڕوسیا ڕێکەوتن لەبارەی ڕاگرتنی تاقیکردنەوە ناوکییەکانی ناو دەریا و فەزا و ئەودیو فەزاش. ئەمە\nھەوەڵین ھەنگاو بوو بۆ کۆنتڕۆڵ کردنی چەکی ناوەکی. ڕوسیا ئیتر نەیدەتوانی پشت بە وەفاداری وڵاتانی ھاوپەیمانە کومونیستەکانی ببەستێت. یوگسلاڤیا ھەوەڵین وڵات بوو کە لە ساڵی ١٩٤٨ خۆی بە دوور گرت لە ڕوسیا. ڕۆمانیا لە گەڵ ھەبوونی کێشەی نێوان ڕوسیا و ڕۆژاوا بەڵام دەرگای بۆ دانوستان کردەوە و دەرگای بە ڕووی گەشتیارەکانی ئەو وڵاتانەدا واڵا کرد. ئەلبانیاش ڕووی لە ڕوسیا وەرگێڕا. لە چکسلاوکیا حکومەتی نوێ سانسۆریان وەلاناو ئازادییەکی زیاتریان دا بە خەڵکەکەی. ڕۆسیا دەترسا کە چکسلاوکی لە پەیمانی وارسۆ بچێتە دەرەوە. ناچار جارێکی دیکە لە ساڵی ١٩٦٨ لە گەڵ ھاوپەیمانەکانی ھێرشی کردە سەر چکسلاوکی و وێرانیان کرد.\nبەڵام خولیای ژیانی ئازاد و خۆشبەختی زیاتر بۆ خەڵکی وڵاتانی کومونیستی ئەوروپای ڕۆژھەڵات ھەر بەردەوامی ھەبوو. لەبەرئەمە تا ساڵانی ١٩٧٠ یەکێتی سۆڤیەت چەندین گرێبەستی بازرگانی و پەیوەندی نزیگتری لە گەڵ وڵاتانی ئەوروپای ڕۆژاوا واژۆکرد، لەوانەش ئەڵمانی ڕۆژاوا، چونکە ڕوسیا ھەر لەسەرەتای جەنگی ساردەوە ترسی لەم وڵاتانە ھەبوو.\nلە ساڵی ١٩٦٣ چین و ڕوسیا لەسەر ھاوکارییەکانی ڕوسیا بۆ چین مشتومڕیان بوو و ھەروەھا کێشەیان ھەبوو لە سەر سنورە دوورودرێژەکەی نێوانیان. ھەروەھا لە بارەی\nچۆنیەتی دروست بوونی کومونیستەوە دمبەدمەیان بوو. لە ئەنجامدا ئیتر چین کەمتر پشتی بە ڕوسیا دەبەست و کەم کەم ڕێبەرایەتی ھەندێک گروپی کومونیستی دەکرد کە دژ بە سیاسەتەکانی ڕوسیا بوون. چین پەیوەندی دۆستانەی لە گەڵ وڵاتانی ڕۆژاوا بەست و بە ئەندامبوونی لە نەتەوەیەکگرتووەکان لە ساڵی ١٩٧٢ نەک ھەر لە گەڵ وڵاتانی ئاسیا و ئەفریقا بەڵکو لە گەڵ ئەمریکاش خۆی گونجاند.\nبە درێژای ساڵەکانی دوای جەنگی جیھانی دووھەم زۆرێک لە وڵاتانی ئاسیا و ئەفریقا کە موستەعمەرەی بەریتانیا، فەڕانسە و ھۆڵەند (ھەندێ وڵاتی دیکەش) بوون سەربەخۆیی خۆیان بەدەست ھێنا. ڕێبەرانی ئەو وڵاتانە بۆ نموونە وەکو نەھرۆ لە ھیندستان و نیکرۆمە لە غانا نەیاندەویست وڵاتەکانیان لەم جەنگی ساردە بکەوێتە ژێر دەسەڵاتی زلھێزەکانی ڕۆژھەڵات و ڕۆژاوا.\nبەڵکو دەیانھەویست بێ لایەن بمێننەوە و جیھانی سێیەم دروست بکەن. ھەروەکو ئەم وڵاتانە سەربەخۆیان بەدەست ھێنا ھەروەھا بوونە ئەندامیش لە نەتەوە یەکگرتوەکان و مافی دەنگدانیان وەرگرت و ئیتر پێویست نەبوو لایەنگری ئەمریکا یان ڕوسیا بن. کاتێک ئەم ڕێکخراوە لە ساڵی ١٩٤٥ بونیادنرا ڕوسیا و ئەمریکا و شوێنکەوتوانیان بەشداریان تێدا کرد. لە ساڵی ١٩٧٠ نەتەوە یەکگرتوەکان نزیکەی ١٥٠ ئەندامی ھەبوو و ھەموو وڵاتە نوێیەکانی ئاسیا و ئەفریقا لەم ڕێکخراوە دابوون. کاتێک لە ساڵی ١٩٧٢ وڵاتی چینی کومونیستی ھاتە ناو ئەم ڕێکخراوەوە فەڕانسە حاڵەتی دژە ئەمریکای گرتبووە خۆی، ئیتر ئەم لێکجودایەی نێوان ڕۆژھەڵات و ڕۆژاوا وەک پێشتر بەرچاو نەبوو.\nزۆرێک لە ئەوروپییەکان لەسەر ئەو باوەڕ بوون کە ئەورپاش وەکوو جیھانی سێیەم لە نێوان ڕوسیا و ئەمریکا ڕەفتار بکات و زیاتر ڕۆڵی ئابووری بگێڕێ و زۆرێک لە وڵاتانی ئەورووپا لە گەڵ یەکتر ڕێکەوتن. لە سەرەتاکانی ساڵی ١٩٦٠ فەڕانسە بڕیاریدا لە ناتۆ بێتە دەرەوە و لە جیاتی ئەوە شوێنی نەتەوەیەکگرتوەکان بکەوێت و بە سەربەخۆیی بڕیاربدات.\nجەنگی سارد لە مێژووی جیھان[دەستکاری]\nجەنگی سارد سەردەمێکی تاڵ، ئاڵۆز و پڕ دەردەسەری بوو. لە کۆریا و ڤێتنام مەرگ و نابودی و بە شێوەی جەنگی ڕاستەقینە سەریھەڵدا. لە ئاڵمان و بەشەکانی دیکەی جیھان جەنگی سارد خێزان و نەتەوەکانی لێک جیادەکردەوە. ھەتا لە نێوان حکومەتە زلھێزەکانیشدا ھەندێک دەستە و گروپ ھەبوون کە ھاوڕا نەبوون لە گەڵ حکومەتەکانی خۆیان و بێزار بوون لەو سیاسەتەی گرتبویانە بەر. ئایا جەنگی سارد تەنھا لایەنی ماندووکەری ھەبوو؟ بینیمان کە چۆن لە ساڵی ١٩٤٥ دوو زلھێزەکە ترسیان لێ نیشتبوو و لێک تۆقیبوون. ترسی ئەوان لە یەکتری ڕاستەقینە بوو و گومانەکان نەدەڕەوینەوە. ھەردوولا دەبوایە دەرکی ئەوەیان کردبا کە لە داھاتوو بێ ئاگان؛ و جیھان بە شێوەیەک بەرفراوان دەبێت کە لە بیری ئەوان بە دوورە. کاتێک گەیشتنە ئەو دەرئەنجامە و تێگەیشتن کە\nھەر لەو کاتەوە کە ئەم دوو زلھێزە دەرکی ئەوەیان کردبوو کە چەکەکانیان نەک ھەر دژمن لە ناو دەبەن بەڵکۆ خۆیان وشارستانییەتی مرۆڤایەتیش لە ناودەبەن. بۆ خۆ پاراستن لە جەنگی جیھانی ناچار دەستیان کردە جەنگی سارد. گەرچی جەنگی سارد جەنگێکی ناخۆش بوو بەڵام زۆر لە جەنگی گەرم باشتر بوو.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=شەڕی_سارد&oldid=756295»\nململانێکانی سەدەی ٢٠ەم\nشەڕەکانی یەکێتیی سۆڤیەت\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٠٠:١٨ی ٢٣ی شوباتی ٢٠٢١ نوێ کراوەتەوە.


هەواڵی کوردستان – پەڕە 296 – Standard Kurd\nکاتی ئاشکراکردنی ناوی کاندیدی بزوتنەوەی گۆڕان بۆ سەرۆکی ھەرێم\nلەلایەنستاندار Posted on تشرینی یه‌كه‌م 2, 2017 4110 0\nستاندەر بەگوێرەی زانیاری سەرچاوەیەکی ستاندەر رۆژی سێ شەممە بە فەرمی بزوتنەوەی گۆڕان گۆڕان کاندیدی خۆی بۆ پۆستی سەرۆکی ھەرێم ڕادەگەیەنێت کە ئەگەرێکی بەھێز ئەوەیە د.یوسف محەمەد بێت بەڵام تاکو ئێستا بەتەواوی ڕوون نەبۆتەوە.\nلەلایەنستاندار Posted on تشرینی یه‌كه‌م 2, 2017 6783 0\nستاندەر ھێرۆ ئیبراھیم ئەحمەد لە بەیاننامەیەکدا بە فەرمی دروستکردنی سەرکردایەتی سیاسی کوردستان- عێراقی ڕەتکردەوە، بەگوێرەی زانیاری ستاندەر ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە پەیوەندی بەو ناڕەزایەتیە زۆرەوە ھەیە کە لە سەرکردایەتی یەکێتی دروستبوە بەرامبەر چونە ژێر باری داواکاریەکانی بارزانی لەلایەن مەکتەبی سیاسی یەکێتی، چاوەڕێ…\nلەلایەنستاندار Posted on تشرینی یه‌كه‌م 1, 2017 2866 0\nستاندەر لە پەیامەکیکدا بزوتنەوەی گۆڕاندا دامەزراندنی سەرکردایەتی سیاسی کوردستان داش عێراق رەتدەکاتەوە بزوتنەوەی گۆڕان لەبارەی دروستکردنی سەرکردایەتی سیاسی کوردستان داش عێراقەوە، لە پەیامەکەیدا رایدەگەیەنێت: سەرکردایەتی سیاسی کوردستان داش عێراق ھیچ شەرعیەتێکی نیە و پشتیوانی یاسایی نیە. بزوتنەوەی گۆڕان ھەروەھا دەڵێ:…\nلەلایەنستاندار Posted on تشرینی یه‌كه‌م 1, 2017 2854 0\nستاندەر کۆمەڵێک رۆژنامەنووس دژی دروستکردنی “سەرکردایەتی سیاسی کوردستان- عێراق” بەیاننامەیەک بڵاودەکەنەوە و بە پێشھاتێکی مەترسیدار لە قەڵەمی دەدەن، دەقی بەیاننامەکە بخوێنەوە بەیاننامەیەک بۆ رای گشتی ھەرێمی کوردستان  نا بۆ “مجلس قیادە ثورە”یەکی تر لە کوردستان بەیاننامەی ژمارەیەک رۆژنامەنوس و…\nلەلایەنستاندار Posted on تشرینی یه‌كه‌م 1, 2017 4681 0\nستاندەر بەگوێرەی زانیاری سەرچاوەیەکی ستاندەر چاوەڕێ دەکرێت لە پەرلەمانی کوردستان ئەنجومەنی سیاسی کوردستان-عێراق یاسای تایبەتی بۆ دەربکرێت بۆ ئەنجامدانی کارەکانی، ئەوەش دوای ئەوەی کە ڕەخنەی ئەوەی لێگیرا کە بنەمای یاسایی نیە. چاودێران پێیان وایە لە ئێستادا رۆڵی پەرلەمان تەنھا شەرعیەتدانە…\nلەلایەنستاندار Posted on تشرینی یه‌كه‌م 1, 2017 2619 0\nستاندەر بڕیارە بەیانی دووشەممە لەرێگای بەیاننامەیەک بەشێک لە حیزبەکان ھەڵوێستی فەرمی خۆیان بەرامبەر دروستکردنی ئەنجومەنی سیاسی کوردستان-عێراق دەربڕن و، دروست کردنی ئەنجومەنەکە ڕەتبکەنەوە و وەک ئەنجومەنێکی ناقانونی وەسفی بکەن، جێ ی باسە لەساتی ڕاگەیاندنی ئەنجومەنەکەوە دوچارەی ڕەخنەی بەشێک لە چاودێران…\nلەلایەنستاندار Posted on تشرینی یه‌كه‌م 1, 2017 5052 0\nستاندەر لیژنەی باڵای ریفراندۆم خۆی ھەڵوەشاندنەوە و بڕیاری دروستکردنی ئەنجومەنی سیاسی کوردستان- عێراق بەسەرۆکایەتی بارزانی درا و یەکەم بەیاننامەی بڵاوکردەوە کە زیاتر وەک بەرەیەکی سیاسی دەردەکەوێت، دروستکردنی ئەو ئەنجومەنە لەکاتێکدایە پشت بە ھیچ یاسایەک نەبەستراوە بۆ ڕاگەیاندنی و لەنێو نوسەران…\nلەلایەنستاندار Posted on ئه‌یلول 30, 2017 4022 0\nستاندەر دوێنی 30/9/2017 سەرۆكی فەرەنسا ماكرۆن ئامۆنیل بانگێشتنامەیەكی فەرمی ئاراستەی عەبادی كرد بۆ سەردانی كردنی پاریس. ستاندەر لەسەرچاوەیەكی تایبەت زانویەتی ئەم بانگێشتەی سەرۆكی فەرەنسا لەسەر داوای بەرپرسه باڵاكانی هەرێمی كوردستان دێت. ئەمەش دەگەرێتەوە بۆ ئەوەی بەرپرسانی ئەمریكاو توركیا وئێران وعێراق…\nهەوڵوێستی توندی كۆمەڵی ئیسلامی لەسەر كۆبونەوەكەی بەیانی پەرلەمانی كوردستان\nلەلایەنستاندار Posted on ئه‌یلول 29, 2017 4194 0\nستاندەر بەپێی سەرچاوەیەكی تایبەت بەستاندەر سبەی رۆژی شەممە فراكسیۆنی كۆمەڵی ئیسلامی بەشداری كۆبونەوەكەی پەرلەمان ناكات وبەفەرمی شێخ فەخرەدین دەست لەكار دەكێشێتەوە لە سكریتێری پەرلەمانی كوردستان.\nلەلایەنستاندار Posted on ئه‌یلول 29, 2017 1313 0\nPage 1 … Page 295 Page 296 Page 297 … Page 314\nPosted on ته‌مموز 12, 2020 ته‌مموز 12, 2020 0 423\nPosted on ته‌مموز 18, 2020 0 2924\nPosted on ته‌مموز 26, 2020 0 575\nPosted on ته‌مموز 31, 2020 0 1619\nPosted on ئاب 6, 2020 0 3746


مۆدریج خەڵاتێكی گرنگی بردەوە\nبەشێوەیەكی فەرمی لوكا مۆدریجی كرواتی وئەستێرەی یانەی ریاڵ مەدرید خەڵاتی (گۆڵدن فوت) پێی ئاڵتونی بردەوە بۆ ساڵی 2019 .\nخەڵاتی گۆڵدن فوت خەڵاتێكە كە ساڵانە دەدرێتە ئەو یاریزانەی تەمەنی لەسەروو 29 ساڵەوەیەو مۆدریج بووە 17 هەمین یاریزان كە ئەم خەڵاتەی پێبدرێت ، پاش ئەوەی یەكەم كۆپی خەڵاتەكە لە ساڵی 2003 درا بەڕۆبێرتۆ باجیۆی ئیتاڵی .\nمۆدریج توانی سەربكەوێت بەسەر هەریەكە لە لیۆنێل مێسی و كریستیانۆ رۆناڵدۆو كیلینی لە یۆڤانتۆس و ئەگویرۆ لە مان سیتی ولیڤاندۆڤسكی لە یانەی بایرن میونخ و رامۆس لە ریاڵ مەدرید وپیكی لە بەرشەلۆنە واین رۆنی یاریزانی دی سی یونایتد و تیاگۆ سێلڤای بەرگریكاری پاریس سانجێرمان .\nتیروپشكی قۆناغی چاره‌كی كۆتایی و نیوه‌ی كۆتایی خولی یانه پاڵه‌وانه‌كان ڕاكشێرا\nڕیاڵ مه‌درید پێكانی ئه‌ستێره‌یه‌كی یانه‌كه‌ی ڕاگه‌یاند