فه‌زيحه‌يه‌کی گه‌وره …… ئه‌کره‌م عبدوڵا – Denegkan\nفه‌زيحه‌يه‌کی گه‌وره …… ئه‌کره‌م عبدوڵا\nbydengekan\tDecember 27, 2010\tگشتی\nفه‌زيحه‌يه‌کی گه‌وره يان\nفه‌زيحه‌چکه‌يه‌ك له فه‌زاحه‌ته‌کانی ده‌سه‌ڵاتی کوردی\nهاوڵاتی له‌ژماره‌رۆژی چوارشه‌ممه رێکه‌وتی 15/12/2010 به‌مانشێتی گه‌وره‌نوسيوێتی هاولاتی فه‌زيحه‌يه‌کی گه‌وره ئاشکرا ئه‌کات به‌پێی ئه‌و به‌ڵگه‌نامه‌يه ته‌نها له‌سنوری يه‌کێتی نيشتيمانيدا به‌ده‌يان سه‌رکرده‌ی يه‌کیتی و چه‌ند پارتێکی تر به‌پله‌ی وه‌زير خانه‌نشين کراون ،که‌هه‌ندێکيان ته‌نانه‌ت بۆ رۆژێکيش له‌دام و ده‌زگاکاندا ده‌واميان نه‌کردووه. ژماره‌يان 173 که‌سه‌و بری ئه‌وپاره‌يه‌ی که‌سه‌رف ئه‌کرێت زيتر له 650 مليۆن ديناره.ئه‌وه‌ی سه‌رنجی راکێشام له‌م هه‌واڵه ئه‌و ووشه‌يه بووکه‌نوسرابوو فه‌زيحه‌يه‌کی گه‌وره ،وه‌ك و ئه‌وه‌ی له‌کوردستاندا ئه‌مه‌يه‌که‌م جاره يه‌کێتی و پارتی شتی وا سه‌رسورهێنه‌رئه‌که‌ن و فه‌زيحه‌يان ئاشکرا ئه‌بێت . له‌ماوه‌ی 19 ساڵی رابردوودا ئه‌م ده‌سه‌ڵاته رێگا نه‌ما نه‌يگرێته‌به‌ر بۆ دادۆشينی سه‌روه‌ت و سامانی خه‌ڵکی کوردستان . ئه‌مرۆ خه‌ڵکی کوردستان که‌چه‌ند ساڵه له‌ژێر ئه‌م ده‌سه‌ڵاته‌دا گوزه‌ران ئه‌که‌ن له‌وه‌تێگه‌يشتوون که‌ئه‌م ده‌سه‌ڵاته فه‌رهوود ئه‌کات . ئه‌گه‌ر جاران له‌کوردستاندا يه‌ک تا دوو مليۆنه‌ر هه‌بووبن ئێستا ته‌نها له‌شاری سلێمانی زياتر له 100 مليۆنه‌ر هه‌يه. بۆيه به‌بروای من ئه‌مه فه‌زيحه‌يه‌کی گه‌وره‌نييه به‌ڵک و فه‌زيحه‌يه‌کی بچووکه له فه‌زايحه‌گه‌وره‌کانيان که‌له‌ماوه‌ی ده‌سه‌ڵاتياندا لێيان ئاشکرا بووه.  ده‌سه‌ڵاتی کوردی له‌فه‌زاحه‌ت ناترسێت چونکه له‌وباره‌يه‌وه خاوه‌نی\nمێژويه‌کی باشه. ئه‌گه‌ر ئه‌مه‌فه‌زاحه‌تێکی گه‌ره‌بێت خۆ له‌ماوه‌ی ده‌سه‌ڵاتياندا ئه‌وه‌ی ته‌نها لێيان ئاشکرا بووه‌زياتر له 960 کادری خۆيان و حيزبه‌کانی تريان به‌پله‌ی وه‌زير خانه‌نشين کردووه ئه‌ی ئه‌مه ناو ئه‌نێن چی ؟ بودجه‌ی ساڵی 2010 ی هه‌رێمی کوردستان به( 11،432،176 ) يازده‌تريليۆن وچوارسه‌دوسی ودوو مليارو سه‌دو حه‌فتاو شه‌ش مليۆن دينار ده‌خه‌مڵێندرێت که‌چی بازاره‌کانی کوردستان پڕن له‌مناڵانی عه‌لاگه فرۆش ئه‌ی ئه‌مه‌فه‌زيحه‌نييه؟ له‌ژێر ده‌سه‌لاتی ئه‌م دوو ميليشيايه‌دا له‌ماوه‌ی رابردودا هه‌زاره‌ها ژن کوژراون يان خۆيان سوتاندووه که‌چی سه‌رۆکی هه‌رێم بکوژانيان ئازاد ئه‌کات ئه‌مه‌پێی ناوترێت فه‌زيحه؟ هه‌رچی گه‌نجی کوردستانه ئه‌گه‌ر هه‌ليان بۆ رێک بکه‌ویت کوردستان به‌جێ ئه‌هێڵن تا له‌ده‌ست ئه‌و ناعه‌داله‌تييه‌ی يه کێتی و پارتی رزگاريان بێت ئه‌مه‌ناو ئه‌نێن چی ؟ تيرۆر کردنی رۆژنامه‌نوسان و سه‌رکوتی سياسی فه‌زيحه‌نييه؟ ناردنی نه‌وت بۆ ووڵاتی ئێران به‌تانکه‌ر، که‌چی خه‌ڵک به‌کۆڵ و به‌قاچاخ به‌نزين وشتومه‌ک ئه‌هێنن بۆ ئه‌م ديوو له‌و نێوه‌شدا چه‌نده‌هايان که‌وتونه‌ته‌به‌ر ته‌قه‌ی جه‌ندرمه‌کانی جمهوری ئيسلامی ئه‌مه‌پێی ناوترێت فه‌زيحه؟ شه‌ری ناوخۆو بێسه‌رو شوێن کردنی گه‌نجانی کوردستان فه‌زيحه‌نييه؟ به‌رته‌سک کرنده‌وه‌ی ئازادی و رێگه‌گرتن له‌خۆپيشاندان وبه‌ياساکردنی ئه‌م سه‌رکوتييه فه‌زيحه‌نييه؟ ئيتيفاقييه‌ی يه‌کێتی وپارتی له‌گه‌ل ووڵاتانی ئه‌وروپا بۆ به‌زۆرناردنه‌وه‌ی په‌نه‌به‌ران فه‌زيحه‌نييه؟ پرکردنی کوردستان له‌ميتی تورکی و ئيتيڵاعاتی ئێرانی فه‌زيحه‌نييه؟ وه‌زاره‌تی کشتوکاڵ هه‌زاره‌ها کرێکارو کامه‌ندی هه‌يه که‌چی ته‌ماته‌و خه‌يار له‌سورياو ئێرانه‌وه‌ئه‌هێنن ئه‌مه‌چی پێ ئه‌وترێت ؟ 31ی ئاب که‌پارتی شانازی پێوه‌ئه‌کات به‌هاوکاری ده‌بابه‌کانی به‌عس هاولێريان ده‌گير کرده‌وه فه‌زيحه‌نييه؟\nحيزب جێگه‌ی موئه‌سه‌ساتی گرتۆته‌وه‌وبه ئاره‌زوی خۆيان ياری به‌چاره‌نوسی خه‌ڵکه‌وه ئه‌که‌ن ناوی چی لێئه‌نێن ؟ به‌شی زۆری سه‌رکردايه‌تی ئه‌م حيزبانه موچه‌يان له‌حيزبی به‌عس وه‌رئه‌گرت و فايل دار بوون فه‌زيحه‌نييه؟ ده‌يه‌ها ئيتيفاقی ژێر به‌ژێر له‌گه‌ڵ ئه‌مه‌ريکاو ده‌وڵه‌تانی ناوچه‌که‌کراوه‌که په‌يوه‌ندی به‌چاره‌نوسی خه‌ڵکی کوردستانه‌وه‌هه‌يه که‌چی خه‌ڵک لێ ی بێئاگايه ئه‌گه‌ر ئه‌مه‌فه‌زيحه‌نه‌بێت چييه؟ چه‌پڵه لێدان بۆ تازه‌بونه‌وه‌ی گه‌مارۆی ئابوری که‌وه‌ك و به‌رداش ژيانی خه‌ڵکی ئه‌هاری و خه‌ڵکيان وا ناچار کرد که‌رۆژانه‌له‌جياتی سی ژه‌م بيکه‌ن به‌دوو ژه‌م ، ئه‌وانيش خه‌ريکی به‌رزکردنه‌وه‌ی کۆشك و ته‌لاره‌کانيان بوون . داهێنانێکی بزووتنه‌وه‌ی کوردايه‌تی که له‌هيچ شوێنێکی دنيادا بونی نه‌بوو سيسته‌می 50 به 50 بوو که‌تا ئێستاش خه‌ڵک پێوه‌ی ئه‌ناڵێنێ . به‌خشينه‌وه‌ی پاره‌ی کوردستان به‌سه‌ر ئيسلامييه‌کاندا و دروست کردنی ئه‌م هه‌موو مزگه‌وته بۆيان وای کردووه جورئه‌تی ئه‌وه‌به‌که‌ن هه‌ره‌شه له نوسه‌رو که‌سانی ئازادی خواز بکه‌ن . گه‌نده‌ڵی و فه‌رهودکردنی سه‌روه‌ت و سامانی کوردستان ، ده‌يان فه‌زيحه‌ی تر که‌له‌ماوه‌ی ده‌سه‌ڵاتياندا تۆماريان کردووه بۆ خۆيان . ئێستاش که‌پاريه‌ك به‌ناوی چوار مليۆن خه‌ڵکی کوردستانه‌وه وه‌ری ئه‌گرن ده‌يه‌ها رێگه‌ی بۆ ئه‌دۆزنه‌وه‌تا بتوانن فه‌رهودی بکه‌ن .چونکه‌ئه‌وان ده‌ستێکی باڵايان هه‌يه‌له‌و مه‌يدانه‌دا . بۆيه‌خانه‌نشين کردنی کاديره‌کانی خۆيان به‌وه‌زير جگه‌له‌فه‌رهود ناوێکی تر نادۆزيته‌وه‌که مناسب بێت بۆی .\nله‌هيچ سوچێکی ئه‌م دونيايه‌دا شتێکی له‌و بابه‌ته نابينيت وه‌ك ئه‌وه‌ی له‌کوردستاندا روو ئه‌دات به‌ناوی خانه‌نشينی وه‌زير . خانه‌نشين کردنی کاديرانی يه‌کیتی و پارتی ئه‌ميش يه‌کێکه‌له‌و داهێنانه‌گرينگانه‌ی که‌ئه‌م دوو حيزبه‌هێناويانه‌به‌دياری بۆ خه‌ڵکی کردستان . ئه‌وه‌بۆ 20 ساڵ ئه‌چێت باسی ئاوه‌دان کردنه‌وه‌ی شاری هه‌ڵه‌بجه ئه‌که‌ن که‌چی ئێستاش کۆڵانه‌کانی وه‌ك و کاوله وان ، ئه‌گه‌ر ساڵی يه‌ك گه‌ره‌کيان ئه‌وه‌دان بکرايه‌ته‌وه ئێستا ئه‌وشاره‌شکڵێکی تری ئه‌بوو . ئايا ئه‌مه‌ی ده‌رهه‌ق به‌هه‌ڵه‌بجه‌کراوه‌ناچێته‌خانه‌ی فه‌زيحه‌وه؟ ئه‌و هه‌واڵ و راپۆرتانه‌ی له‌مه‌ڕ ئازادی که‌له‌گۆڤارو رۆژنامه‌و ده‌زگانێوده‌ڵه‌تاکاندا له‌سه‌ر کوردستان بڵاو ئه‌کرێته‌وه‌فه‌زيحه‌نييه‌بۆ ده‌سه‌ڵاتدارانی ئه‌حزابی کوردی ؟ ئه‌م شکڵه‌له‌فه‌زاحه‌ت له‌لای ئه‌حزابی کوردی نه‌بۆته فه‌زيحه به‌ڵك و بۆته‌عاده‌ت و سوننه‌ت و فه‌رهه‌نگی بزوتنه‌وه‌ی کوردايه‌تی .\nبۆيه‌هه‌تا له‌کوردستان ده‌وڵه‌تی موئه‌سه‌ساتی نه‌بێت و يه‌کیتی وپارتی خاوه‌نی هێزی ميڵيشيا بن ئه‌وان له‌سه‌ر ئه‌م فه‌رهوود کردنه‌به‌رده‌وام ئه‌بن ، چونکه‌ترسێکيان نييه‌له‌وه‌ی که‌له‌رێگه‌ی دادگاوه‌لێپرسينه‌وه‌يان لێ ئه‌کرێت .\nPrevious دوا شه‌وی ساڵ …. به‌ندی عه‌لی\nNext قورئان لەنێوان ئێمە و ئەواندا


وەزیری دارایی: لە رۆژانی داهاتوو دابەشكردنی موچەی فەرمانبەران دەستپێدەكات\nوەزیری دارایی عێراق، ڕایگەیاند كە دابەشكردنی موچەی فەرمانبەران پەیوەستە بە پەسەندكردنی پرۆژەیاسای وەرگرتنی قەرز لەلایەن ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراقەوە.\nعەلی عەلاوی لە لێدوانێكی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاند "موچەی خانەنشینی بۆ مانگی ئەیلول بەتەواوی و بەبێ هیچ كێشەیەك دابەشكراوە، هەروەها موچە و شایستەكانی فەرمانبەرانی دیكەش لە ڕۆژان و هەفتەی داهاتوودا دابەشدەكرێت".\nعەلی عەلاوی وتیشی "گرنگە پەرلەمان لەمكاتەدا پرۆژەیاسای وەرگرتنی قەرز پەسەند بكات، ئەگەر ئەو پرۆژە یاسایە پەسەند بكرێت پارە بەردەستدەبێت، ئەمەش كێشە داراییەكان چارەسەر دەكات هەروەها كورتهێنانیش پڕدەكاتەوە".


سایکۆلۆژیای وێنەکانی منداڵان ...\n16:27 - 6 پووشپەڕ 2715\nلەگەڵ بوونی مرۆڤ لەسەر زەویدا، وێنە بوونی هەبووە، مرۆڤی سەرەتایی بە هۆی هێلکاری و وێنەکێشانەوە، گوزارشتیان لە مەبەست و لە نیاز و راز و لە هیواکانیان و، لە توانا و لە پێویستییەکان و، لە کێشەکانی خۆیان کردوون و، بە کەسانی دەوروبەری خۆیان گەیاندوون. هەندێ لە زانایان، سەرهەڵدانی وێنەکێشان بۆ زیاتر لە پانزە هەزار ساڵ بەر لە زایینی دەگەڕێننەوە، لە زۆر شوێنی جیهاندا لە سەر دیواری ئەشکەوتەکان و پەرستگاکان و تاتەبەردی هەڵکۆڵراودا، بە سەدان وێنە و هێما و نەقشی بابەت و مەبەست جۆراوجۆریان دۆزیونەتەوە، کە مێژووەکانیان بۆ چەند هەزار ساڵێک بەر لەم سەردەمە دەگەڕێنەوە.\nپێش ئەوەی مرۆڤ وشە و رستە و زمان و نووسین دابهێنێت، مرۆڤی سەرەتایی بە هۆی هێلکاری و وێنەکێشانەوە لە یەکتری گەیشتوون و خواست و مەبەستەکانیان گەیاندوون، تا گەیشتوونەتە داهێنانی نووسینی مێخی و هیرۆگلیفی و داهێنانی پیت.\nوێنە هۆیەکە لە هۆیەکانی دەربڕین و گەیاندن، گوزارشت لە سۆز و هیواکان و، لە هەڵچوونەکانی ناخی مرۆڤ و، لە سەرنج و تێڕوانین و، لە زادەی بیر و هۆشی و، لە رەفتارەکانی و، لە ئاست و لە رێژەی توانا و زیرەکی مرۆڤ و، لە هاوسەنگیی دەکەن.\nوێنە ئاوێنەی ژیانی مرۆڤە\nزانای مەزن و بلیمەت (سیگمۆند فرۆید) دەڵێت: \_" لە دوای خەون، هونەر و وێنە، رێگایەکی دانپێنراوە، بۆ چوونە قووڵایی ناخی زۆر ئاڵۆزی مرۆڤەوە\_".\nلە ئەمڕۆدا، زاناکان لە رێی شیکردنەوەی هێلکاری، کە بە (زانیاری گرافۆلۆژی) ناو دەبرێت، واتا لێکدانەوە و شیکردنەوەی شێوە و وێنە دەگرێتەوە. لە زۆر رووەوە کەسێتیو، گەلێ لە مەبەست و هیوا و، لە نهێنییەکان و، لە گرفت و گرێ و کێشە و ململانییە دەروونییەکانی ناخی مرۆڤ شیدەکەنەوە .. نامانەوێت لە کرۆکی باسەکەمان زیاتر دوور بکەوێنەوە .. کە (سایکۆلۆژیای وێنەی منداڵان) ە، کە بابەتێکی زۆر گرنگ و بەسوودە، بۆ دایکان و باوکان و بۆ مامۆستاکان .. تا کوێرانە و بە نابەڵەدی بڕیار لە مەبەستەکانی وێنەکانی منداڵان نەدەن .. بێگومان وێنە بەشێکی گرنگە لە هونەرە شێوەکارییە جوانەکان. لە ئەمڕۆ و لە ئایندەدا کاریگەری راستەوخۆی لە سەر ژیان و رەفتاری مرۆڤدا هەیە.\nجیهانی منداڵان، جیهانێکی ئاسۆ فراوانی سەیر و سەمەرەیە .. پڕە لە راز و لە نیازی پاک .. جیهانێکی وەنەوشەیی پڕ لە هیوای بەرز و، لە خەونی سەوز و شیرینە.. بۆ تێگەیشتن و چوونە ناو جیهانی منداڵان .. پێویستە ئەو زانیارییانە بزانین کە لە ڕێی ئەنجامدانی تاقیکردنەوەی مەیدانی و پراکتیکی و بینینەوە هەڵهێنجێنراون و بنیات نراون .. یەکێک لەو زانیارییانەی کە لە رێگایەوە دەتوانین، لە جیهانی منداڵان و، لە راز و لە هیواکانیان و، لە گرێ و گرفت و کێشە دەروونییەکانیان تێبگەین .. شێکردنەوەی ئەو هێلکاری و وێنەکێشراوانەی منداڵان کە بە راستی دەیانکێشن .. وێنەکانیان گوزارشتن لە نیازپاکیو لە دڵپاکی و لە رەفتارەکانیان .. کە زۆر بە سادەیی و ساوێلەیی و بەبێ شاردنەوە دەریان دەبڕن .. هەر وەکو چۆن قسەکردن هۆیەکە بۆ دەربڕین و گەیاندن، هەر ئاوهاش وێنە هۆیەکی گەیاندنە، پێویستە بە وردی لە وێنەکانی منداڵان بڕوانین بۆ ئەوەی بە شێوەیەکی راست هێماکان شیبکەینەوە و لە واتا و مەبەستەکانیان بگەین.\nوێنەکانی منداڵان بریتین لە ئەو هێلکاری و شێوانەی دەیانکێشن .. کە زۆرجار بە هەڵە و بە تێنەگەیشتن بە ئاڵۆز و باڵۆز و بە شتیتوڕەهات یا بە (هێلکاری شەڕە پشیلە) ناویان دەبەین .. وێنەی منداڵان ئەو وێنانەن کە منداڵان بە پێنووس و فرشە و رەنگ دەیانکێشن و دەیانڕازێننەوە، کە گوزارشت لە زادەی بیرو هۆشیان و لە ناخی دەروون و دڵەقنجەکانیان دەکەن .. وێنەکانی منداڵان هەر ئەوەنییە کە شتێکی جوانی رازاوەیان کێشابێت، بەڵکو زمانێکی گوزارشتکردنیشە .. پێویستە لە راستیی ناوەڕۆکی وێنەکانی منداڵان بگەین .. لە رووی چۆنێتییەوە لێیان بڕوانین .. پێویستە تەوەری بایەخدانمان ئەمە بێت (منداڵان چۆن وێنەکانیان دەکێشن .. ؟) نەک (چی دەکێشن ..؟).\nبا هەست بەوەش بکەین، ئەو کەسایەتییە منداڵێتییانەی لەسەر لاپەڕەکاندان .. ئەمە سەرەتای دەستپێکی منداڵانن، بۆ ئەوەی وێنەی دواڕۆژیان بکێشن .. نابێت رێگرییان لێ بکەین و کۆسپ بخەینە رێیان .. بە ڵکو یارمەتییان بدەین و هانیان بدەین بۆ ئەوەی بە ئەوپەڕی ئازادییەوە، گوزارشت لە وەی دەیانەوێت بکەن .. پێویستە پێنووس و تێنووس و بۆیەی پێویستیان بۆ ئامادە بکەین .. هانیان بدەین بۆ ئەوەی بە راشکاوی و بە جوانی گوزارشت لە راز و و نیاز و، لە کەف و کوڵی زادەی بیر و هۆشیان و، لە توانا و لە نهێنییە پەنگاوەکانی ناخی دەروونیان بکەن.\nنابێت منداڵان بە کەم بزانین، چونکە هەست و نەستی منداڵان زیاترە، لە هەست و لە درک پێکردنی گەورەکان .. باشترین هۆش بۆ دەربڕینی هەست و سۆزیان بە شێوەیەکی راستەوخۆ بێت یا ناراستەوخۆ بێت .. وێنەکێشانە بە ئازادی و بە ئارەزووی خۆیان.\nوێنەکانی منداڵان گەلێ هێما و مەبەست و مەتەڵیان بۆ هەڵبێنین تێدایە، کە پەیوەندییان بە ژیانی خۆیانەوە هەیە ..چی لە قووڵایی هۆش و لە ناخی دەروونیاندا هەیە، بە راشکاوی لە وێنەکانیاندا رەنگیان داونەتەوە .. وێنەکێشان یارمەتیدەرە بۆ منداڵان بۆ دەرکردنی ئەو وزە زیادە ئەرێنی و نەرێنییانە کە لە دەروونیاندا هەن .. بە مەبەست و بە بیرۆکەی جوان و لە وێنەی جواندا بەرجەستەیان بکەن .. تا گەشە بە ئەرێنییەکان بکرێن و .. شتە نەرێنییەکانیشی چارەسەریان بۆ بدۆزرێنەوە و راست بکرێنەوە.\nوێنەکانی منداڵان ئاوێنەی بێگەردی هۆش و خەیاڵ و دەروونی منداڵانن .. پەیوەندییان بە جیهانی پاک و، بە بیری سادە و، بە ساوێلکەیی و، بە شێواز و، بە رادەی توانای گوزارشتکردنیانەوە هەیە .. منداڵان لە میانەی کێشانی وێنەکانیانەوە، هەستەکانیان دەربارەی (خۆیان) دەخەنەڕوو، گوزارشت لە چۆنییەتی پەیوەندییەکانیان لەگەڵ ئەندامەکانی (خێزانەکانیان) و (کەسانی) دەوروبەریان دەکەن.\nبە رای هەندێ کەس وێنەکانی منداڵان، کوتوپڕ و راگوزاری و یەکسەرین .. بەڵام من لەگەڵ ئەم بۆچوونەدا نیم .. منداڵان کە دەست بۆ پێنووس وفرشە دەبن، بۆ ئەوەی وێنە بکەن .. بیرۆکەی ئەو بابەتانەی کە وێنەیان دەکێشن، لە بیر وهۆشیاندان .. گەر لەو کاتەدا بۆی بێت یا پێشتر لە خەیاڵیدا بووبێت .. ئەگینا بۆ وا وێنەکانیان دەکێشن و .. وا نایان کێشن .. تەنانەت ئەو هێلکاری و وێنانەی کە بە شەڕە پشیلەش ناویان بردوون .. شتی پر و پووچ و توڕەهات نین و، پڕن لە واتا و مەبەست .. رەنگە ئێمە نەتوانین لە هەموو مانا و مەبەستەکانیان بگەین .. هەروەکو چۆن لە هەموو هەڵبەستێکی هێمادار ناگەین و دەڵێین (واتای هەڵبەستەکە .. لە دڵی هەڵبەستدانەرەکەدایە) .. رەنگە بۆ هەندێ راز و مەبەستینا روونوون لە وێنەکانی منداڵاندا، داوا لە خۆیان بکەین، تا ماناکان و مەبەسەکانی بیرۆکەی تابلۆکانیان بۆمان روون بکەنەوە .. بەڵام کەسانی پسپۆر و شارەزای ئەوتۆ هەن، کە دەتوانن بە ئاسانی دڵ و هۆش و دەروونی منداڵان بخوێننەوە و .. دەتوانن بەشێکی زۆر لە مەبەست و تاکانی وێنەکانی منداڵان بە جوانی شیبکەنەوە .. بەڵکو توێژێنەر و شارەزا و دەرونناسی وا هەن .. هەر وەکو کتێبێکی کراوەی بەردەستیان بە ئاسانی بەشێکی زۆری مەبەست و وردەکارییەکانی وێنەکانی منداڵان دەخوێننەوە. بۆ زانین و پێوانەکردنی لایەنەکانی رەفتاری منداڵان، لە گەلێ رووەوە، تاقیکردنەوی منداڵان بە وێنەکێشان، هۆیەکی ئاسان و لە بارە.\nوێنەکانی منداڵان، بە پێی تەمەن و قۆناغەکانی منداڵییەتی و گەشەکردن و پێشکەوتنیان جیاوازیان هەیە .. بۆ نموونە : ئەو وێنانەی منداڵێکی تەمەن دوو ساڵان دەیانکێشێت، لەگەڵ وێنەکانی منداڵێکی تەمەن پێنج ساڵان یا زیاتر، جیاوازیان هەیە.\nسایکۆلۆژیای وێنەکانی منداڵان، لقێکە گرنگە لە لقەکانی دەروونناسی، کە بە دوای دۆزینەوەی راستە سایکۆلۆژییەکاندا دەگەڕێت، کە پەیوەندییان بە وێنەکانی منداڵانەوە هەیە .. لەگەڵ گەشەکردنی وێنەکانیان لە قۆناغە جیاکانی گەشەکردندا .. دەیانەوێت نهێنی ئەو رێگایانەش بزانن کە منداڵان بە وێنەکردن گوزارشتیان لێ دەکەن .. واتا زانیارییەکە لە هەموو روویەکی دەروونی و هۆشی و هونەریی منداڵان دەکۆڵێتەوە .. پەردەش لەسەر هۆکارەکان و پاڵنەرەکان لادەدات، کە لە وێنەکانی منداڵاندا رەنگیان داوەنەتەوە .. زانایانيش دەتوانن سوودێکی باشیان لێوەربگرن بۆ چارەسەرکردنی کێشە و گرێ و نەخۆشییە سایکۆلۆژییەکانی منداڵان.\nئەم تۆژینەوە و لێکۆڵینانەوە، بایەخێکی زۆریان بۆ پەروەردەکاران و بۆ شیکارانی دەروونی و بۆ نووسەرانی بواری ئەدەبی منداڵان هەیە.\nـ بۆ پەروەردەکاران: گرنگن تا بە نابەڵەدی و بە هەڵە وێنەکانی منداڵان هەڵنەسەنگێنن بشتوانن بە شێوەیەکی راست و دروستی پەروەردەیی منداڵان ئاراستە بکەن.\nـ بۆ زانایانی شیکارانی دەروونی: گرنگن بۆ لێکدانەوەی کەسێتییەکانی منداڵان، بە تێگەیشتن و بە شیکردنەوەی ئەو وێنانەی کە منداڵان دەیانکێشن .. بە تایبەتیش پێش ئەوەی فێری قسەکردن و خوێندنەوە و نووسین ببن. وێنەکانی منداڵان گەنجینەیەکی تۆمارکراون بۆ زانینی مێژووی ژیانی ئەو منداڵە وێنەکێشانە .. پسپۆرانی شیکاری دەروونناسی دەتوانن لە میانەی هێلکاری و وێنەکانیانەوە، دەستنیشانی ململانێ و، نەخۆشییە دەروونییەکانیان بکەن، کە دووچاریان بوونە .. پێشنیاری چارەسەری گونجاویشیان بۆ دەکەن.\nـ بۆ زانایانی دەروونناسی: زانیارییەکان دەربارەی وێنەکانی منداڵان، بۆ زانایانی دەروونیش بەسوودن .. دەتوانن پشت بەم زانیارییانە ببەستن بۆ پێوانەکردنی ئاستی زیرەکی منداڵان و، بۆ زانستی جیاوازی تر لە نێوان منداڵاندا .. چونکە وێنەکانی منداڵان رەنگدانەوەی کەسێتی منداڵانن.. بەڵگەی زیندوون بۆ زانینی باری دەروونی و، بۆ هۆش و بۆ توانەکانی ئەندامەکانی لەشی منداڵان.\nـ بۆ نووسەرانی ئەدەبی منداڵان: زانیارییەکان دەربارەی وێنەی منداڵان، سوودێکی باش بە نووسەرانی بۆاری ئەدەبی منداڵان دەبەخشن .. دەتوانن لە سروشت و لە بەهرە ولە گەشەکردنی منداڵان تێ بگەن .. تا یارمەتیدەر و هاندەریان بن بۆ ئەوەی بە جوانی گوزارشت لە توانا و لە هەست و سۆزی خۆیان بکەن.\nهەر لەم لێکۆڵینەوەیەدا، ئەو راستییە گشتییانە ئاشکرا دەبن .. کە منداڵان خاوەنی هونەری تایبەتیی خۆیانن .. دەستوور و رێباز و نیشانە و ستایلی خۆیان هەیە .. پەیوەندییان بە بنەماکانی هونەری کۆن و تازەوە نییە .. منداڵان لە تابلۆکانیاندا، کۆن و نوێ و، رێبازی هەموو قوتابخانە هونەرییەکانی وێنەکێشان بەرجەستەدەکەن .. ئازادن چۆن خۆیان حەزبکەن و بیانەوێت، ئاوها تابلۆکانیان دەکێشن و بۆیەیان دەکەن .. بۆیە نادروست و نابەجێیە، گەر بە پێوەری ئەکادیمی پێوانەی وێنەکانی منداڵان بکرێن.\nهەر لە میانەی وێنەکانیانەوە، دەتوانین منداڵانی بەهرەمەند بناسین، کە جیاوازیان لەگەڵ ئەوانی تردا هەیە .. ئەمە جیاوازییەش لە جوان نووسین و وێنەکێشان و گۆنجاندنی رەنگەکان و هەڵبژاردنی بابەتەکانی وێنەکان و لە بیرۆکە و لە فراوانی ئەندێشەیاندا دەردەکەون .. خەسڵەتە باش و سەرکەوتووەکانیان، جیاوازی کردوون لەگەڵ هاواڕێکانیان.\nبۆیە پێویستە منداڵانی بەهرەمەند و زیرەکمان، بە سامانێکی بەنرخ وبە دراوێکی گرانبەهای گەلەکەمان بزانین ..بێگومان لە ئایندەدا رۆڵییان دەبێت لە راپەڕین و لە بزووتنەوەی پێشکەوتنی نیشتمانەکەماندا .. ئەم کوردیلە بەهرەمەندانەی ئەمڕۆمان دەبنەئەندامانی سەرکوتووی کۆمەڵگای کوردیمان .. شایانی ئەوە دەبنکە ببنە سەرکردەی دانا و زانا و، بە رابەرانی تێکۆشەری گەلەکەمان.\nلە ساڵی (١٨٨٢) دا، شاعیری ناسراوی ئیتاڵی (کارودو ریتشی) وێنەکانی منداڵان سەرنجی راکێشان .. دەستی بە لێکۆڵینەوە لە وێنەکانی منداڵان کرد.\nراستییەکانی وێنەکانی مندان: گەلێ لەو توێژینەوە مەیدانییانەی کە دەربارەی هونەری منداڵان ئەنجام دراون .. چەند راستییەکی گشتی دەربارەی هونەری منداڵان گەڵاڵە بوونە، کە پەیوەندییان بە دەربڕین و گوزارشتکردنی منداڵان هەیە و، لە وێنەکانیاندا رەنگیان داونەتەوە .. بە کورتی ئەمانە هەندێ لەو راستییانەن:\n١ـ وێنە بە لای منداڵانەوە زمانە، بۆ گوزارشت کردن لە هۆش و لە ناخی دەروونیان.\n٢ـ منداڵان لە ساڵەکانی قۆناغی یەکەمی تەمەنی ژیانیاندا، وێنەی ئەو شتانە دەکێشن کە دەیان زانن، نەک ئەوانەی کە دەیان بینن.\n٣ـ لە ساڵەکانی یەکەمی تەمەنیاندا، بە پێی هەڵچوونە جیاوازە دەروونییەکانیان، بەشەکانی وێنەکانیان دەکێشن.\n٤ـ هەر لە ساڵەکانی یەکەمی تەمەنیاندا، بە شێوەیەکی رووکەشی، لە گوزارشتکردن لە ژیانی خۆیاندا، زیادە رۆیی دەکەن.\n٥ـ ئاکامی تاقیکردنەوەکان دەربارەی وێنەکانی منداڵان، ئەویان سەلماندووە، کە لە نێوان وێنەکێشراوەکانی کوڕان و، وێنە کێشراوەکانی کچاندا جیاوازی هەن.\n٦ـ تا نزیکی تەمەن دە ساڵان، منداڵان بە زۆری حەز بە وێنەکیشانی کەسان دەکەن.\n٨ ـ لە یەکچوونێک و نزیکییەک هەن، لە نێوان وێنەکانی منداڵانی ئەم سەردەمە و، وێنەکانی مرۆڤەکانی سەرەتای ژیان .. یان وێنەکان ئەو گەلانەی پێش زاینی دەژیان.\n٩ـ پەیوەندی لە نێوان زیرەکی و لە نێوان پێشکەوتنی وێنەکانی منداڵان هەیە.\n١٠ـ بە پێی تەمەنەکانی ژیانی منداڵان، جیاوازی لە نێوان وێنەکانی منداڵان هەیە\nئەو زانا دەروونناسانەی کە لە بواری (پەروەردەی هونەری منداڵان) دا کاردەکەن، دیاردەکانی گەشەکردنی وێنەکانی منداڵانیان بە چەند قۆناغێک دابەشکردوون، کە هەریەکەش لە قۆناغەکان كۆمەڵێک خەسڵەتیان هەیە .. ئێمە تەنها ئاماژە بە ناوی ئەو قۆناغانە دەدەین .. هیوادارم لە دەرفەتێکدا بە درێژی باسی هەریەکە لە قۆناغەکان بکەم .. ئەمانەش ناوی قۆناغەکانن :\n١ـ قۆناغی پێش هێلکاری: لە تەمەنی (لە دایکبوونەوە ـ بۆـ دوو ساڵان).\n٢ـ قۆناغی هێلکاری: لە تەمەنی (٢ـ ٥) ساڵان.\n٣ـ قۆناغی ئامادەکردنی هەستکردنی شێوە: لە تەمەنی (٥ـ ٧) ساڵان.\n٤ـ قۆناغی هەستکردنی شێوە: لە تەمەنی (٧ـ ٩) ساڵان.\n٥ـ قۆناغی هەوڵدانی گوزارشتکردنی راستی: لە تەمەنی (٩ـ ١٢) ساڵان.\n٦ـ قۆناغی گوزارشتکردنی راستی: لە تەمەنی (١٢ـ ١٤) ساڵان.\n٧ـ قۆناغی هەرزەکاری: لە تەمەنی (١٤ـ ١٧و ١٨) ساڵا.\nسوود و ئامانجەکانی وێنەکانی منداڵان ئەو ئامانج و سوودانەی کە لە سایەی وێنەکێشاندا بۆ منداڵان دێنەدی، راستەوخۆبن یا ناراستەوخۆبن زۆر زۆرن .. بە کورتی و بە چڕی باسی چەند سوودێکیان دەکەین:\n١ـ هونەرەکانی شێوەکاری، کە یەکێکیان وێنەیە، گەشە بە توانای داهێنان دەدات لەو بوارە جیاوازانەی کە پەیوندییان بە ژیانی رۆژانەی منداڵانەوە هەیە.\n٢ـ لە میانەی وێنەکانی منداڵانەوە، دەتوانین جیاوازییەکانی نیوان منداڵان بزانین، لەگەڵ ئەو گرفت و کێشە دەروونییانەی کە تووشیان بوونە .. لەگەڵ زانینی ئارەزوو و بەهرە و توانا هونەرییەکانیان .. لەگەڵ پێویستی و پێداویستییەکانیان ... هتد.\n٣ـ وێنە کاریگەرییەکی گەورە و ئەرێنی هەیە، لەسەر گۆڕینی رەفتارەکانی منداڵان و، ئامادەکردنیان بۆ رووبەڕووبوونەوەی، ئەو تەنگەژانەی لە ژیانیانی کارکردندا دێنە رێیان، چۆن زاڵبن بە سەریاندا، لەگەڵ جیهانی دەوروبەریاندا چۆن هەڵبکەن و، چۆن خۆشیان بۆ گۆڕانکارییەکان و تازەگەرییەکاندا هاتوو ئامادەبکەن .. رۆژ لە دوای رۆژ گۆڕانکاری تازە و باشتر لە بۆاری هونەری و ئابووری و کۆمەڵایەتی دێنە کایەوە.\n٤ـ وێنە زانیاری هونەری و مێژوویی بە منداڵان دەبەخشێت دەربارەی هونەری کۆن و تازە لە جیهاندا.\n٥ـ وێنە گرنگییەکی تایبەتیی هەیە، لە بەدیهێنانی هاوکاری و خۆشەویستی و سازان و راگۆڕینەوە و، بتەوکردنی گیانی یارمەتیدان لە نێوان منداڵاندا.\n٦ـ لە رێی وێنەوە، لە میانەی گفتوگۆ و دیالۆگ و گوزارشتکردن لە را و سەرنجدا .. کەشوهەوایەکی دیموکراتی لە نێوان قوتابیان و مامۆستاکانی هونەردا دێتەدی .. کە مەبەستی سەرەکیش هاندانە بۆ گەشەکردنی کارە هونەرییەکانیان و فێربوونی رەخنە.\nزانایانی پسپۆری دەرووناسی و توێژینەران و شیکارانی بواری وێنەکانی منداڵان دوای چەندین باس و لێکۆڵینەوە و توێژینەوە و تاقیکردنەوەی پراکتیکی و مەیدانی لە بواری وێنەکانی منداڵاندا .. توانیان تا رادەیەکی زۆر وێنەکانی منداڵان شیبکەنەوە و، واتا و مەبەستە ئەرێنی و نەرێنییەکانیان و، راز و نیازیان لە وێنەکانیاندا بزانن .. بە کورتی باس لە هەندێ لە راز و نیاز و مەبەست و، لە واتاکانی وێنەکانی منداڵان دەکەین: (*) پیاو: بۆچی منداڵان بە زۆری وێنەی (پیاو) دەکێشن؟ توێژینەوە پراکتیکییەکان ئەوەمان بۆ روون دەکەنەوە .. کێشانی وێنەی (پیاو) یان شێوە و رووخساری مرۆڤ بە شێوەیەکی گشتی .. زۆرترین وێنەی باو وبڵاون لە نێوان منداڵاندا .. منداڵان لە ماڵ و لە شەقام و لە بازاڕ لە تەلەفزیۆن و لە کار و لە گەلێ لە شوێنانی تردا، بە زۆری بە پیاوان دەگەن و لە بەرچاویانن، بۆیە پیاوان زیاتر لە شتەکانی تر لە وێنەکانی منداڵاندا رەنگیان داونەتەوە .. بەڵام کچان زیاتر مەیەیلی وێنەکێشانی کچان و ژنان دەکەن.\n(*) کێشانی وێنە بەگەورەیی: کێشانی وێنەی کەسێک بە گەورەیی لە لایەن منداڵانەوە .. بە زۆری گوزارشتە لە دوژمنکاری و شەڕانگێزی .. یا لە دەسەڵات و زاڵبوون .. بۆ نموونە گەر وێنەی دایکی لە باوکی گەورەتر بكێشێت، مەبەستی لەوەیە لە ماڵدا دایکی زاڵە و قسەی دەڕوات .. یا مەبەستی لەوەبێت، کە دایکی زیاتر خۆشدەوێت ..یا گوزارشتە لە خۆبایی بوون و خۆبەزل زانین .. یا خۆشەویستی و رێزی ئەومنداڵەیە بۆ ئەو کەسە وێنە زلکێشراوە .. یا گوزارشتە لە توانا و لە چالاکییەکی جیاواز .. یا خۆی بە شایەنی زیاتر دەزانێت و .. چاوی بڕیوەتە پایە و داهاتوویەکی باش و گەشتر یا هێنانەدیی هیوای بەرزتر .. بەڵام ئەو منداڵانەی کە نارێک و ناهاوسەنگن، زیادەڕۆیی لە کێشانی وێنەکانیاندا دەکەن .. بۆ نموونە ئەگەر بەخۆیە بنازێت و شەڕانی بێت .. وێنەکەی خۆی زۆر گەورە دەکێشێت .. یا ملێکی درێژ بۆخۆی دەکێشێت .. هۆی ئەم هەڵەیەش بۆ خێزان دەگەڕێتەوە .. لەوانەیە ئەو منداڵە لە ماڵدا، رۆڵ و پێگە و دەسەڵاتێکی زیاتر لە پێویستی هەبێت .. وایا لێکردووبێت، کە تا رادەی زۆر لە خۆی بایی بێت و، شانازی بە خۆیەوە بکات .. پێویستە دایکان و باوکان بە ئاگابن و، نەهێڵن ئەم نەخۆشی و دیاردە نەرێنییە درێژە بکێشێت .. چارەسەری پێویستی بۆ بکەن.\n(*) کێشانی وێنە بە بچووکی: کێشانی وێنەی کەسێک زۆر بە بچووکی و لاوازیو، دەموچاو کاڵ و نادیار لە لایەن منداڵانەوە. هەستکردنی منداڵان بە نەبوونی و بەکەموکوڕی .. یا بەبێ توانایی .. یا خۆبەکەم زانین .. یا دڵ ەڕاوکێ .. ترسنۆکی و شەرمکردن .. گۆشەگیری و دەرنەکەوتن .. بۆ نموونە ئەگەر وێنەی خۆی لە تابلۆکەیدا بکێشێت و دووچاری ئەو نەخۆشییە دەروونییانە هاتووبێت .وێنەکەی خۆی لە گۆشەی سەرەوەی لاپەڕەکەدا بە زۆر بچووکی و بە داماوی دەیکێشێت.. مەبەستی ئەوەیە کە شەرم دەکات و دەیەوێت گۆشەگیربێت، رەنگە مەبەستێشی لەوەش بێت، کە سۆزی نادرێتی و خۆشیان ناوێیت و هیچ پێگە و رۆڵی لە ناو خێزانەکەیدا نیە، یا لەناو پۆل و قوتابخانە و هاوڕێکانیدا نییە و، پەراوێز کراوە .. هەروەها وێنەی بچووک گوزارشتە لە خەمۆکی.. لە پشت نەبەستن بەخۆ ..لە دەست نەڕۆیی و بێ دەسەڵاتی و لە بێ پێگەیی .. لە بێ بڕوایی وبێ متمانەبوون بەخۆ ... هتد.\n(*)کێشانی وێنە لە شوێنە جیاوازەکانی لاپەڕەکانی وێنەکێشاندا:\n١ـ لە چەپەوە بۆ لای راست یا بە پێچەوانەوە: ئەگەر منداڵێک لە لای چەپەوە بۆ لای راستی لاپەڕەکە، دەست بە کێشانی وێنەکانی بکات .. بە زۆری ئەوە دەگەیەنێت کە لەوانەیە ئەو منداڵە، نەخۆشی دەروونی هەبێت، یا پێویستی بە سۆز و خۆشەویستی و بە ئاوڕدانەوە و دەست بە سەرهێناندا هەبێت لە لایەن خێزانەکەی و مامۆستاکانییەوە .. مەبەستێکی کەش، ئەوەیە کە ئەو منداڵە پەیوەستە بە رابردووەوە.\n٢ـ بەڵام بە پێچەوانەوە ئەگەر هات منداڵ لە لای راستەوە بۆ لای چەپ: هێلکاری و وێنەکانی بكێشێت .. ئەوە گوزارشەلەوەی کە ئەو منداڵە، هەردەم لە داهاتوو دەڕوانێت .. هەروەها خۆشەویستی منداڵ بۆ باوکی دەگەیەنێت .\n٣ـ کێشانی وێنە لە ئەوپەڕي سەرەوەی لاپەڕەکاندا: ئەوە دەگەیەنێت، کە ئەو منداڵە تا رادەیەک خەیاڵبازە و، بە خەیاڵ و بە وڕینە ئامانجەکانی دەهێنێتە دی.\n٤ـ بەڵام ئەگەر منداڵێک لە ئەوپەڕی خوارەوەی لاپەڕەکاندا وێنەکانی بكێشێت: واتا ئەو منداڵە، هەست بە دڵنیایی و بە ئارامی ناکات.\n٥ـ ئەگەر منداڵێک لە ناوەڕاستی لاپەڕەکاندا، وێنەکانی کێشا: ئەوە دەگەیەنێت، کە منداڵێکی زیرەک و بەهرەمەندە و، لە ئایندە دەڕوانێت.\n(*)وێنەی ئاژەڵ لە وێنەکانی منداڵاندا: ئەو منداڵەی کە وێنەی ئاژەڵ دەکات .. واتا ئەم منداڵە حەز بە یارمەتیدانی کەسانی تر دەکات .. گەر هات منداڵێک چەند جارێک وێنەی بێچووە ئاژەڵێک لە باوەشی دایکەکەیدا کێشا .. واتا ئەم منداڵە لە سۆزی دایکایەتی بێ بەشە و .. پێویستە دایکی لە ئامێزی بکات و، بیگوشێت بە خۆیەوە و، ماچی بکات و بایەخی پێ بدات و لە ئارەزووەکانی تێری بکات .. کە گەورە دەبێت رەنگدانەوەیەکی خراپی نەبێت. چونکە بێ سۆزی و خۆشنەویستن گەورەترین کاریگەریی خراپی هەیە.\nبەڵام ئەو منداڵەی کە وێنەی ئاژەڵ و دەعبای دڕندە لە وێنەکانیاندا دووبارە دەکاتەوە .. منداڵێکە ترساوە و دەترسێت .. بەڵام بە پێچەوانەوە، ئەو منداڵەی کە وێنەی ماسی لە وێنەکانیاندا دووبارە دەکاتەوە، نیشانەی ئەوەیە کە ئەو منداڵە دڵخۆش و ئاسوودەیە.\n(*) دایک و باوک لە وێنەکانی منداڵاندا: منداڵان لە وێنەکانیاندا، بایەخ و نرخێکی تایبەتی بە کێشانی وێنەی دایک و باوکیان دەدەن، ئەگەر هات و پەیوەندییان لە گەڵیاندا باش بێت .. بەڵام ئەگەر پەیوەندیان خراپ و ناکۆک و ململانێ و ئاژاوە بێت، لە گەڵ باوک یا دایک، یا لەگەڵ هەردووکیاندا .. ئەو منداڵانە وێنەکانی دایک و باوکیان، لە شوێنێکی لاوەکی و پەنای سەر لاپەڕەکاندا دایان دەیانکێشن .. لەوانەشە بە شێوەیەکی ناشیرین و ناشایستەش وێنەیان بكێشن .. یا لە شێوەی ئاژەڵێکی دڕندەدا بیانکێشن و گوزارشتیان لێبکەن.\nلەوانەیە ئەم رقە دەروونیەش هۆی هەبێت .. دەشێ لێی بدەن و ئازاری پێ بگەیەنن .. زۆر لێی تووڕەبن .. قسەی نەشیاوی پێ بڵێن و هەستی بریندار بکەن .. بە توندوتیژی مامەڵەی لەگەڵدا بکەن .. خۆشیان نەوێت .. لە گەڵ خوشک و براکانیدا بە هەمان چاو لێی نەڕوانن .. پیداویستییەکانی بۆ دابین نەکەن ... هتد. ئەو منداڵانەی کە ئەم رەفتارە نەرێنییانەیان لە گەڵدا دەکەن .. پەنا بۆ وێنەکێشان دەبەن بۆ ئەوەی تۆڵەیان لێ بکەنە .. بە رووخسارێکی ناشیرینەوە وێنەکانیان دەکێشن .. بۆیە پێویستە دایکان و باوکان و مامۆستاکان، نەهێڵن بۆشایی و درز بکەوێتە نێوان خۆیان و منداڵەکانیان و قوتابییەکانیان.. لە سۆز و خۆشەویستی و میهرەبانی بێبەشیان نەکەن .. بەڵام بە پێچەوانەوە گەر خۆشەویستی و سۆز و رێز و خەندە و خۆشی باڵیان بەسەر خێزان کێشابن .. ئەم خۆشەویستی و رێزگرتن و شانازییە .. لە تابلۆکانی منداڵان رەنگ دەدەنەوە و، هەوڵ دەدەن بە ئەوپەڕی جوانی و قەشەنگییەوە، لە ناوەڕاستی لاپەڕەکاندا، وێنەی دایک و باوکیان، بە رووخسارێکی جوان و شیرینەوە و شایستەوە بڕازێننەوە.\n(*)شەفافی (بێ پەردەیی) لە وێنەکانی منداڵاندا: ئارەزووی منداڵ بۆ گەیاندنی ئەو مەبەست و بیرۆکانەی کە دەیەوێت لە رێگای وێنەکانییەوە بیانگەیەنێت بە کەسانی تر، تایبەتمەندییەکی هونەری تریان هەیە، ئەویش شەفافییەتە، واتە بێپەردەپۆشی و نەشاردنەوەیە .. دەبینین منداڵێک کە وێنەی رووبارێک یا دەریاچەیەک دەکێشێت .. هەموو ماسییەکانی ناو ئاوەکە دیارن .. یان کە وێنەی ئۆتۆبیسێک دەکێشێت، هەر هەموو سەرنشینەکانی دیارن، هەروەکو ئەو ئۆتۆبیسە لە شووشە دروست کرابێت.\n(*) خۆشی لە وێنەکانی منداڵاندا: کە منداڵێک دەیەوێت لە وێنەکانیدا، گوزارشت لە خۆشی و شادی بکات .. بۆ نموونە گەر وێنەی خانوویەک بکات بە بابەتی جوانکاری دەیڕازێنێتەوە، ئەو خۆشی و شایی و ئاهەنگەی کە لە ژوورەوەی خانووەکەشدا هەیە دەیانکێشێت، هەروەکو دیوارەکانی ئەو خانووە لە شووشە دروست کرابن .. چونکە ئەم دەیەوێت تابلۆکەی گوزارشت لەو خۆشی و شادی ناو خانووەکە بکات.\n(*) دووبارە کێشانەوەی وێنە: زۆر جار منداڵ دووبارە و سێ بارە لە قۆناغەکانی ژیانیدا وێنەکان دەکێشێتەوە .. ئەمەش بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە، کە منداڵ هەست بەوە دەکات، کە توانی ئەوەی هەیە، کە بە جوانی و جوانتر وێنەی هەندێ شت دووبارە بکاتەوە .. لە ئەنجامی مەشقکردن و دووبارەکردنەوە و بیرۆکەی باشترەوە دێت.\n(*) کە منداڵ وێنەی چەند شێوەیەکی ئەندازەیی (هەندەسی)دەکێشت: گەلێ لێکدانەوەیان سایکۆلۆژیای هەیە، دۆخەکانی دەروونیی منداڵ دەردەخەن:\n١ـ چوار گۆشە: گوزارشت لە رووبەرێکی هەڵکەوتن و توانای دیاری کراو دەکات، بەڵام سنووردار و بەندە .. واتە هەست بە نائارامی دەکات .. بە تایبەتیش ئەگەر، بە پێنووسەکەی بە تۆخی و دەست داگرتن چوارگۆشەکەی بکێشێت.\n٢ـ بازنە: گەر منداڵێک لە وێنەکانیدا بازنە بکێشێت .. واتە ئەو منداڵە تا رادەیەکی زۆر هاوکارە و لێبووردەیە .. بەڵام ئەگەر تووڕەبێت، تۆڵەی خۆی دەکاتەوە .. ئەم منداڵە بە زۆری ئارەزووی رەنگی شین دەکات.\n٣ـ سێ گۆشە: گوزارشتە لە منداڵێکی نموونەیی زیرەکو رێک .. ئەرک و کارەکانی بە جوانی رادەپەڕێنێت .. بەرپەرسێتی لە ئەستۆ دەگرێت .. پشت بەخۆی دەبەستێت.\n٤ـئەستێرە: گوزارشتە لە منداڵێکی هەڵەشە و پەلەکەر لە بڕیارەکانیدا .. زوو تووڕە دەبێت و هەڵدەچێت .. میزاجییە .. لە راکانیدا جێگیر نییە .. بە زۆری لە تابلۆکانیدا رەنگی سوور بەکاردەهێنێت.\n(*) تاریککردن (رەشکردنی وێنە ): ئەگەر منداڵێک کەسێکی کێشا و هەموو گیانی رەش کرد ..یا بە تۆخی وێنەکەی کێشا، ئەمە نیشانەی ئەوەیە کە ئەم منداڵە نائارامە وتووشی دڵەڕاوکێ بووە ..بەڵام ئەگەر بەشێکی دیاریکراوی لە وێنەکەدا رەش کرد .. واتا دڵەڕاوکێیەکەی پەیوەندی بەم بەشەوە هەیە.\n(*) دەست داگرتن و دەست دانەگرتن لە پێنووس( تۆخ یا کاڵ کێشانی وێنەکان): ئەگەر منداڵێک، زیاتر لە پێویست دەست لە پێنووس دابگرێت و هێلەکانی وێنەکەکانی تۆخ بکێشێت .. ئەوە گوزارشتە لەوەی کە ئەم منداڵە .. زیاد لە پێویست سکیچ و ماسولکە گرژە و، نا ئارامیی لێ بەدی دەکرێت .. بەڵام دەست دانەگرتن لە پێنووس و کاڵ کێشانی وێنە .. گوزارشتە لەوەی، کە ئەم منداڵە توانای لەشی و هەستی دەروونی دابەزیوون و، نائارامی پێوە دیارە .. ئەم دوو دیاردەیەش لە وێنەکانی کوڕاندا زیاتر رەنگیان داونەتەوە ..بەڵام لە وێنەکانی کچاندا کەمتر بەدی دەکرێن.\nبەڵام گەر هات منداڵ بەپێی پێویست و، بە دڵنیاییەوە وێنەکانی کاڵ یا توخ بکات .. ئەمە گوزارشتە لە هاوسە گی و نەرمی و گونجان.\n(*) لابردن و زیادەڕۆیی: لە وێنەکانی منداڵدا، بە تایبەتیش منداڵانی تەمەن هەشت بۆ نۆ ساڵان، دیاردەی لابردن و، زیادەڕۆیی بەدی دەکڕێن .. کە لە منداڵێکی ئەم تەمەنە داوا بکەیت، کە وێنەی وەرزشوانانی تيپێکی تۆپی پێ بکێشێت .. لەوانەیە دەستەکانی یاریزانەکان نەکێشیت .. بەڵام زیادەڕۆیی لە وێنەکێشانی پێیەکانیان دەکات، زیاد لە پێویست گەورە دەیانکێشێت .. ئەمەو لە وێنەکێشانی، دەستەکانی گۆڵچییەکەدا، زیاد لە پێویست گەوەرە دەیان کێشێت .. ئەمەش پەیوەندی ئەم منداڵە دەسەلمێنێت بە زانستی و زانیارییەکانی دەربارەی یاسا و رێساکانی تۆپی پێ.\n(*)گۆشەگیری: چۆن بە پێی وێنەکان دەزانین، کە منداڵێک گۆشەگیری بووبێت .. شێوەکانی ناو وێنەکانی بە بچووکی دەیانکێشێت .. وێنەکان لە لایەکی لاپەڕەکانەوە دەکێشێت .. زۆر جاریش وێنەکانی تەواو ناکات .. ناڕێکی و نەگونجاوی لە وێنەکانیدا بەدی دەکرێن .. بە زۆریش چوارچێوە بۆ وێنەکانی دەکێشێت.\n(*)شەڕانگێزی: چۆن بە پێی وێنەکان دەزانین کە خاوەنی ئەم وێنانە شەڕانگێزە ..\nدەستەکانی کەسەکان درێژ و گەورە دەکێشێت .. دەمیان گەورە و ددانەکانیان گەورە دەکێشێت ..هێلی راستی گۆشەتیژ دەكێشێت .. وێنەکانی لەسەر لاپەڕەکاندا رێک نین .. پێنووسەکەی قایم دەجۆڵانی و، قایم و بەسەر لاپەڕەکاندا دەیهێنێت و دەیبات .. هەر وەکو لە شەڕ و هێڕشدا بێت.\n(*)دوودڵی (دڵەڕاوکێ): بە شیکردنەوەی وێنەکان چۆن بۆت دەردەکەوێت، ئەگەر منداڵیك دوودڵ بێت ..؟ وێنەکان چەوت دەکێشێت و تێکیان دەدات .. زیاد لە پێویست لێیان لا دەبات و، تۆخیان دەکات .. وێنەکێشراوەکانی رەق و بێ جووڵەن .. دەستەکانی مرۆڤ بو ئاسمان دەکێشێت .. یا بۆ خوارەوە شۆڕیان دەکاتەوە.\n(*) چەند رێگایەکی نا ئاسایی تر لە وێنەکانی منداڵاندا:\n١ـ شێوەی پێچ پێچ (مار ئاسایی): گوزارشە لە دڵنیا نەبوون و شاردنەوە و ترس.\n٢ـ وێنەی لار: نەبوونی هاوسەنگی و .. نەبوونی دڵنیایی دەگەیەنێت.\n٣ـ جادووکەر و دڕندە: گاڵتەجاڕی و تەوس و سووکایەتی کردنە بە کەسان.\n٤ـ لابردن و سڕینەوە: گوزارشتە لەوەی ئەو کەسە بوونی نییە لە ژیانی ئەو منداڵەدا.\n(*)بیـرکۆڵ (کەم هـۆش): بە شیکردنەوەی وێنەکان منداڵ کەم بیرکۆڵ دەزانرێت .. پەیوەندییەکی گونجاو لە نێوان شێوەکانی وێنەکانیدا نییە.. بۆ نموونە (دەستەکانی کەسەکانی واکێشاون کە لە سەریانەوە دەرچوون) .. هاوڕێژەیی لە وێنەکانیدا نین .. دووبارەکردنەوەیان زۆر تێدان .. لە وێنەکانیدا روونکردنەوەی زۆریان تێدا نییە.\n(*) منداڵ ستەملێکراو: گەر منداڵێک دووچاری ستەم و خراپە بووبێت .. وێنەی کەسانێکی ئەندام بڕاوە دەکات .. گونجان لە نێوان ئەندامانی لەشی کەسەکانی وێنەکانی نین .. کێشەی خۆی دەردەخات، کە توانای خۆپاراستنی لەو لەو ستەمکارییانە کە دەرهەقی دەکرێن نییە .. رەنگی سوور و رەش لە وێنەکانیدا دووبارە دەبنەوە.\nبە شێوەیەکی گشتی وبە پێی خەسڵەت و ئەو وێنانەی دەیان کێشن، منداڵانی وێنەکێش:١ـ منداڵی هاوسەنگ: هێلکارییەکانی رێک و روونن .. رەنگەکانی تابلۆکانی گەش و گونجاون لە گەڵ وێنەکاندا .. لە چوار بۆ شەش رەنگ بەکاردێنێت .. لە ناوەڕاست لاپەڕەکاندا وێنەکانی دەکێشێت.\n٢ـ منداڵی زۆر بزێو: لاپەڕەی زیاتری دەوێت .. هەموو وێنەکانیشی تەواو ناکات .. رەنگی زۆریش بەکار دەهێنێت .. بە تایبەتیش سوور و پرتەقاڵی و زەرد و سپی.\n٣ـ منداڵی شەڕانی: بە زۆری وێنەکانی دەدڕێنێت و پارچە پارچەیان دەکات .. بەی زۆریش وێنەی ئەو کەسانە دەکێشێت کە (شەرانین ، دزن، چەتەن) دەمیان گەورە دەکێشێت و دانەکانیان بە دەرەوەن .. ئەم منداڵانە بە زەحمەتی دەتوانن هێلەکان بکێشن زۆر بە توندی و قایمی پێنووسەکانیان بەسەر لاپەڕەکاندا دەهێنن .. دەبێتە هۆی ئەوەی کە لاپەڕەکان کون ببن.\n٤ـ منداڵی نەخۆش یا خاوەن پێداویستییە تایبەتییەکان: ئەم منداڵانە لە وێنەکانیاندا، رەنگی تۆخ و خەمناک بەکاردەهێنن .. بۆ نموونە گەر منداڵێکی کەڕ، لە تابلۆکانیدا وێنەی کەسانێک بکێشێت، بە زۆری گوێیەکانیان بۆ ناکێشێت .. یا گوێیەکانیان زۆر گەورە دەکێشێت.\n(*) زمانی شتە وێنەکێشراوکانی منداڵان: هەر وەکو هێلەکان و رەنگەکان .. هەموو ئەو شتانەی کە منداڵان وێنەیان دەکێشن (دەدوێن) بۆ نموونە:\n(*) خانوو لە ناوەڕاستی لاپەڕەکاندا: گەر ئەو خانووە پەنجەرەی هەبێت .. نیشانەی هاوسەنگی منداڵە وێنەکێشەکە دەگەیەنێت .. بەڵام گەر منداڵێک دوو خانوو لە هەمان لاپەڕەدا بکێشێت .. گوزارشتە لە جیابوونەوەی دایک و باوکی .. کە هەرەیەکەیان لە خانوویەک یا لە ماڵێکدا دەژین.. بەڵام منداڵی (بێ باوک و بێ دایک) وێنەی خانوویەک دەکێشێت بەبێ دەرگا یا بەبێ پەنجەرە و دەلاقە دەیکێشێت، کە گوزارشت لەوە دەکات، کێشەی ئەوەی هەیە، پەیوەندی کە لەگەڵ خەڵکی دەرەودا باش نییە.\n(*) خـۆر: بە زۆری باوک دەگەیەنێت .. کاتێ کە منداڵێک لە تابلۆکانیدا وێنەی خۆرێکی گەش و تیشکدار دەکێشێت .. ئەمە گوزارشتە لەوەی، کە پەیوەندی لەگەڵ باوکیدا باشە و خۆشیدەوێت.\n(*)ئاو: ئاو لە وێنەی ئەو منداڵانە دادووبارە دەبێتەوە، کە میز بە خۆیاندا دەکەن.\n(*)ئۆتۆمبیل: گەر منداڵان وێنەی ئۆتۆمبیل و فڕۆکەیان کێشا، گوزارشتە لەوەی کە حەزیان لە گەشتە و گەڕانە.\n(*)پەیـژە: پەیژە لە وێنەی منداڵاندا، گوزارشتە لە گەشبینی و بەرزڕوانین.\n(*) رەنگەکان و وێنەکانی منداڵان: رەنگەکان بایەخێکی گەورەیان بە لای منداڵانەوە هەیە .. لەبەر ئەوەی کە ئێمە لە جیهانێکی رەنگاوڕەنگدا دەژین و، رەنگەکان تێکەڵی ژیانمان بوونە ..ئەوەش ئاساییە کە رەنگەکان کارتێکەربن لە وێنەکانی منداڵاندا .. رەنگەکان و فرەڕەنگی، کاریگەری و رەنگدانەوەیان لە ژیانی منداڵان و گەورەکانیشدا هەیە .. گەر ژیان یەک رەنگ بوایە .. سارد و سڕ دەبوو .. چێژێکی ئەوتۆی نابوو.\nهەر لە دایانگەوە منداڵان رەنگەکان دەناسن و تاقییان دەکەنەوە، بێ ئەوەی رەنگێگ لە رەنگێکی تر بە زیاتر بزانن .. لە پۆلی دووەمی بنەڕەتیدا منداڵان رەنگی دیاری کراو هەڵدەبژێرن .. لە چوار رەنگەوە بۆ شەش رەنگ هەڵدەبژێرن ..ڕوانینی منداڵان بۆ رەنگەکان جیاوازە لەگەڵ روانینی گەورەکاندا .. منداڵان بە پێی لێکدانەوەی خۆیان رەنگەکان هەڵدەبژێرن .. منداڵان بە پێی خەسڵەتەکانی رەنگەکان، رەنگ هەڵدەبژێرن .. بۆ نموونە ( رەنگی سوور ) بە لای منداڵانەوە، گوزارشت لە جووڵە و هەڵچوون و خوێن ناکات، بەڵکو گوزارشتە لە گەشی و خۆشی و شادی .. زۆربەی منداڵان لە بۆیەکردنی وێنەکانیاندا رەنگی سوور لە هەموو رەنگەکانی تر زیاتر بە کاری دەهێنن.\nمنداڵان ئەو کەسانەی کە خۆشیان دەوێت، بە رەنگی گەش و جوان بۆیەیان دەکەن .. بەڵام ئەو کەسانەی کە خۆشیان ناوێت، بە رەنگی ناشیرین و تێکەڵ و پێکەڵ رەنگیان دەکەن .. ئەمەش لە ئەنجامی سۆز و خۆشەویستی و شادی، یا رق و بوغزی دایک و باوک و مامۆستاکانیان یا کەسانی خێزانەکانیان یا هاوڕێکانیان بەرجەستە بووە .. بە باشی یا خراپی هەستی خۆیان بەو رەنگانە بەرانبەریان دەردەبڕن .. واتە خۆشەویستی و سۆز یا رق و بوغز .. لە رەنگەکانی وێنەکانی منداڵاندا رەنگدانەوەیان هەیە.\n(*) لایەنە ئەرێنییەکان (پۆزەتیڤەکان) لە وێنەکانی منداڵاندا: ئێمە لە سەرەوە بە زۆری باسمان لە لایەنە نەرێنییەکانی سایکۆلۆژیای وێنەکانی منداڵان کرد .. بەڵام بەرانبەر بەو لایەنە نەرێنییانە، منداڵانی هاوسەنگ لە وێنەکانیاندا گوزارشت لە گەلێ لایەنی ئەرێنی و پۆزەتیڤو مژدەبەخش دەکەن .. گەڵی راز و هیوای بەرز و خەونی شیرین و بەهرە و توانا لە تابلۆکانیاندا رەنگیان داونەتەوە .. بۆ نموونە: کە دەبینین منداڵێک کە لە وێنەکانیدا، وێنەی خۆی وەکو پزیشکێک یا ئەندازیارێک یا مامۆستایەک یا هونەرمەندێک یا ... هتد .دەکێشیت .. یا کە منداڵێک کە دەیەوێت گوزارشت لەسۆز و دڵسۆزی ولە خۆشەویستی خۆی بۆ نیشتمانەکەی و، نیشتمان پەروەری و خۆی بکات .. بۆ نموونە منداڵێکی کورد:\nکە گوزارشت لە کوردستان پەروەری خۆی بکات، وێنەی ئاڵای کوردستان و، پێشمەرگەی قارەمانی کوردستان و سەرکەوتنەکانیان، وێنەی چەند پێشمەرگەیەکی کورد لەسەر دەبابەن یا لەپشت تۆپەوەن، یا لوولەی تفەنگەکان و تۆپەکانیان ئاراستەی نەیاران کردوون و، دوژمنانی کوردستان بە شکستی و تێکشاوی و سەرشۆری و بەزین وێنەدەکێشێت .. یا سروشت و دیمەنە جوانەکانی کوردستان و، ئاهەنگێڕانی رۆژی جەژنی نەورۆز و، ... دەکێشێت ئەمانە رەنگدانەویانلە وێنەکانیاندا هەبێت .. ئەمەشیان دەکەوێتە سەر دایکان و باوکان و سەر مامۆستایانی وانەی پەروەردەی هونەری .. کە پێویستە بە سۆز و خۆشەویستی و هاوبەستەبوون بۆ کورد و کوردستان کوردیلەکان گۆش و پەروەردە بکەن .. تا پەروەردە دروستیان لە وێنەکانیاندا رەنگ بدەنەوە و گوزارشت لە کوردستان پەروەریی خۆیان بکەن.\nمنداڵان بە پێی بارودۆخی دەروونیان، لە خۆشی و شادی و لەخۆشەویستیدابن .. یا لە ناخۆشی و خەمۆکی و ئازار و گرفتی دەروونیدا دابن .. لە رێی وێنەکێشانی ئەندامانی لەشی کەسێتییەکانی وێنەکانیانەوە، گوزارشت لە ناخی دەروون و لە هۆشیان و لە بیر و باوەڕ و بیرۆکەکانیان دەکەن و .. مەبەست و پەیامەکانیان بە ئێمە دەگەیەنن .. بە کورتی دێینە سەر شیکردنەوەی وێنەکانی ئەندامانی لەشی کەسانی وێنەکانی منداڵان:\n١ـ سەر: وێنەکيشانی سەری گەورە، گوزارشتە لە خۆپەرستی و لە خۆ بە زلزانین .. گوزارشتە لە هەستکردن بە خۆکەمزانین و، بە بێتوانایی جەستەیی .. بەڵام لە وێنەکانی منداڵانی زیرەکدا، وێنەیکێشانی سەری گەوەرە، گوزارشتە لەبیرۆکەی گەورە .. وێنەی سەری بچووکێش، گوزارشتە لە شەرم کردن، لە نکووڵی کردن، لە بیرۆکەی بە ئازار. لە وێنەکانی منداڵانی هاوسەنگدا، وێنەی سەر لە گەڵ ئەندامەکانی لەشدا گونجاوە.\n٢ـ چاوەکان: ئەو منداڵانەی کە وێنەی چاوەکانی کەسێتییەکان بە گەورەیی و، بە گوماناوییەودەیانکێشن .. گوزارشتە لە نا ئارامییان و، وا هەست دەکەن کە هەمیشە لەژێر چاودێرێدان ..بەڵام ئەگەر چاوەکانیان بە نووقاوی بیانکێشن، یا چاوێلەکەی رەشیان لە چاوە بکەن، ئەمە گوزارشتە لە حەزکردن بە گۆشەگیری و دوورکەوتنەوە لە دیمەنەکان یا نیشاندانی ئازار و بێزاری.. بەڵام ئەگەر چاو بۆ کەسەکانی وێنەکانیان نەکێشن، نیشانەی ئەوەیە کە حەز بە تێکەڵبوونی خەڵکی ناکەن .. ئەو منداڵانەش کە لە شێوەی بازنەی بچووکدا چاوەکان دەکێشن، گوزارشتە لە هەڵچوون و پشت بەست بە کەسانی تر و بێ بڕوابەخۆبوونیان.\n٣ ـ لـووت: منداڵانی هاوسەنگ، لووت وکونەلووتەکانی کەسێتییەکانی وێنەکانیان بە ئاسایی دەکێش .. بەڵام وێنەکێشانی لووتی گەورە، گوزارشتە لە دوژمنایەتی.\n٤ـ دەم و ددان: دەمی زل و کراوە، گوزارشتە لە زۆر بڵێی و چەنەبازی .. یا کێشەی زمان و قسەکردنی هەیە .. یا پشت بەستن بە کەسانی تر .. بەڵام دەمی گەورە و ددانی گەورە،گوزارشتە لە شەڕانگیزیو گێچەڵ .. هەر وەکو وا خۆی دەربخات کە ئامادەی پەلاماردان و گازکردن و بچڕینە.\n٥ـ مــل: ئەو منداڵانەی ملی کەسێتییەکانی وێنەکانیان زیاد لە پێویست درێژیان دەکێشن .. گوزارشتە لەوەی تەگەرە لە رێیاندایە، بۆ گەیشتنو مەستبوونیان لە ئارەزووەکانیان .. ئەو منداڵانەی کە ئازاری دەروونی دەچێژن .. لە وێنەکانیاندا مل بۆ کەسەکان ناکەن و سەریان دەنووسێنن بە سنگیانەوە.\n٦ـدەستەکان: دەستەکان لە وێنەکانی منداڵاندا، بەپێی کێشانیان گوزارشت لە زۆر شت دەکەن .. (دەستی گەورە) گوزارشتە لە دزیکردنی ئەو منداڵانەی کە دەیانکێشن ..(دەستی درێژ بۆ دەرەوە)، ئارەزووی منداڵان دەگەیەنێت بۆ پەیوەندی کردن بە کەسانی ترەوە، یا ئارەزووی یارمەتیدانی و تێکەڵ بوونیان هەیە .. ( دەستی گەورە و بەهێز) گوزارشتە لە تەماح و ئارەزووی زاڵبوون و دەسەڵات .. هەندێ جاریش شەڕانگێزی دەنوێنێت .. (دەستی کورت) گوزارشتە لە دڵەڕاوکێ و نائارامی .. ئەگەر دەستەکان (درێژ و لاوازبن) گوزارشتە لەوەی کە پێویستییان بە لایەنگرتن و پاڵپشتیو، بە یارمەتیدانی دەوروبەرەکەیان هەیە .. ئەگەر دەستەکانیان کورت وێنەکێشابن، واتە هەوڵنادەنو، هەست بە کەم توانایی دەکەن .. ئەگەر بێتو (دەستەکان بۆ سەرەوە) یا (بۆناوەوە) کێشرابن .. گوزاشتن لە دڵەڕاوکێ .. بەڵام گەر منداڵێک بە بەردەوامی لە وێنەکانیدا (دەستەکان و قاچەکانی کەسانی وێنەکانی لە بیربکات و نەیانکێشێت) ئەمە گۆزارشتە لە گۆشەگیری و بێزاری ئەو منداڵە، نازانێت چۆن لە ژیانیدا رەفتار بکات.\n٧ـ دەموچاو: ئەگەر منداڵێک لە وێنەکانیدا (دەموچاوەکانی کەسەکانێ وێنەکانی ناشیرین بکێشێت) گوزارشتە لە رق و ناکۆکییەکانی ناو ئەوخێزانەی لەگەڵیاندا دەژیت .. (دەموچاوی ترش و خەمگین) یش، گوزارشتە لە هەستی ئەو منداڵە لەو کاتەدا.\nوانەی (پەروەردەی هونەری) لە قوتابخانەکاندا\nوانەی ( پەروەردەی هونەری)کە یەکێکە لە وانەکانی پرۆگرامی خوێندن، لە قوتابخانەکانی قۆناغی بنەڕەتی و ئامادەیی .. بەڵام بەداخەوە، تا ئەمڕۆش لە زۆربەی قوتابخانەکانی کوردستاندا، وەکو پێویست گرنگی و بایەخ بەم وانەیە نەدراوە .. تا رادەیەک پشتگوێ خراوە و، وەکو وانەیەکی سەرکی لێی ناڕوانن، بەڵکو بە وانەیەکی لاوەکی دادەنێن. یا هەندێ لەو مامۆستایانەی کە وتنەوەی ئەم وانەیەیان پێ سپاردوون زۆر نابەڵەدن لە ئاستی( ئامانجەکانی پەروەردەی هونەری) و لە هونەری وێنەکێشان و لە هەڵسەنگاندن و شیکردنەوەی سایکۆلۆژیای وێنەکانی قوتابییەکانیان .. تەنانەت ئەو مامۆستایانەی کە پسپۆر و شێوەکارن، لە (دەرچووانی پەیمانگا یا کولێژیهونەرەجوانەکانن ـ بەشی شێوەکاری)، تەنها بایەخ بە قوتابیانی بەهرەمەند دەدەن و، ئەودوای قوتابییەکانیان پشتگوێ دەخەن .. یا بە نابەڵەدی و تێنەگەیشتن لە مەبەستی وێنەکانیان (نمرەیەکی نزم) بۆ قوتابییەکان دادەنین، کە کارتێکردنێکی خراپی دەبێت لە لەسەر دەروونی ئەو منداڵانە .. ئەمەش هۆیەکە لە هۆیەکانی دواکەوتنی پەروەردەی هونەری و، تۆرانی بەشێک لە منداڵان لەم وانەی پەروەردەی هونەری .. بۆیە پێویستە جەخت لەسەر گرنگی و بایەخ پێدان بە وانەی پەروەردەی هونەری بکرێت .. ئەمەو بە سەرپەرشی کەسانی پسپۆر و شارەزا لە (سایکۆلۆژیای وێنەکانی منداڵان) ساڵانە لە لایەن (بەڕێوەبەرێتی چالاکییەکانی قوتابخانەکان )ەوە کە سەر بە بەڕیوەبەرێتی شارەکانن بۆ مامۆستایانی وانەی پەروەردەی هونەری (کۆرسی راهێنانی پەروەردەی هونەری) بکرێتەوە .. بە تازەترین زانیاری و شارەزایی و داهێنان و تاقیکردنەوەکان لە بواری پەروەردەی هونەری منداڵاندا رایان بهێنن .. ئەو مامۆستایەنەش کە ئەم وانەیە دەڵێنەوە پێویستە ئامانجەکانی پەروەردەی هونەری لەبەرچاوبگرن، پێویستیشە بەگراوندێکی رۆشنبیری هونەرییان هەبێت، بۆ ئەم مەبەستەش سەرچاوەی پێویست بخوێننەوە کە پەیوەندییان بەم بوارەوە هەیە .. تا نابەڵەد نەبن لە بارەی قۆناغەکانی گەشەکردنی منداڵان و، لە بارەیشیکردنەوەی سایکۆلۆژیای وێنەکانی منداڵان.


جه‌بار یاوه‌ر : هیچ لایه‌نێک له هه‌رێم له‌گه‌ڵ شه‌ڕدا نییه و هه‌وڵ ده‌درێت کێشه‌کان به هێمنی و به وتووێژ چاره‌سه‌ربکرێن\nله ڕاگه‌یاندنێکدا سه‌رۆکی هه‌رێمی کوردستانی عێراق داوای لە وەزارەتی پێشمەرگە كردووە هەموو ئامادەكارییەكی پێویست وەربگرێت.\nمه‌سعود بارزانی له ڕاگه‌یاندنه‌که‌یدا ده‌شڵێت" پێویستە هەموومان ئاگاداری هەوڵی تێكدەرانەی ئەو لایەنانە بین كە عێراق بەرەو تەنگژەو ئاڵۆزکردن دەبەن، ژیانی هەر تاکێکی عێراقی وەکو مرۆڤ، بێ جیاوازی ڕەگەزو ئایین و ئایینزاوە بەنرخە".\nبه‌ڕێز بارزانی ده‌شڵێت "هەوڵی وا لەئارادان كە شیرازەی پەیوەندی دۆستانەی کورد و عەرەب بەگشتی و كورد و شیعە بەتایبەت تێك بدرێت، ئەو پیلانە مەترسییەكی گەورەی بەدواوەیە، بۆیە داوا لە هاوپەیمانی نیشتمانی و برایانی شیعە دەكەم بە جدی ئاگاداری ئەو پیلانە بن و هەموو تواناكانیان بخەنە كار بۆ شکست پێهێنانی".\nسه‌رۆکی هه‌رێم داوای له دانیشتوانی هه‌رێمه‌که و  هێزی پێشمه‌رگه‌ی هه‌رێمی کوردستانی عێراقیش کردووه تا له باری ئاماده‌ییدا بن "لەهەمان کاتدا، داوا لە گەلی کوردستان دەکەم ئامادەیی تەواویان هەبێت بۆ روبەڕوبوونەوەی هەر رووداوێکی نەخوازراو و، کارکردن بۆ پووچەڵکردنەوەی ئەو پیلانانەی کە بەرامبەر کورد و ناوچە دابڕێندراوەکانی کوردستان ئەنجام دەدرێن.\nهەرێمی كوردستان ئامادەباشی تەواوی هەیە بۆ روبەروبوونەوەی هەر ئەگەرێكی نەخوازراو بۆ بەرگریكردن لە خاك و گشت هاووڵاتیانمان. لەهەمان كاتدا داوا لە پێشمەرگە ئازیزەکانیش دەکەم، كە وێڕای دان بە خۆداگرتن بەرامبەر بە كردەوە ئیستفزازییەكان، ئامادەباشی تەواویان هەبێت لەبەرامبەر هەر دەستدرێژی و كردارێكی دوژمنكارانە و، بۆ ئەم مەبەستە داوام لە وەزارەتی پێشمەرگە كردووە هەموو ئامادەكارییەكی پێویست وەربگرێت".\nئه‌مینداری گشتی وه‌زاره‌تی پێشمه‌رگه له حکومه‌تی هه‌رێمی کوردستان ده‌ڵێت ئه‌و ڕاگه‌یاندنه‌ی سه‌رۆکی هه‌رێم ناکرێت وه‌ک ڕاگه‌یاندنی شه‌ڕ لێکبدرێته‌وه و ته‌نها ئه‌وه‌نده‌یه تا وه‌زاره‌تی پێشمه‌رگه ئاماده‌یی هه‌بێت بۆ کۆنترۆڵکردنی هه‌ر ڕووداوێکی چاوه‌ڕواننه‌کراو.\nجه‌بار یاوه‌ر ده‌ڵێت هێزی پێشمه‌رگه‌ی کوردستان بۆ ئه‌وه دروستنه‌کراوه تا شه‌ڕ بفرۆشێت و فرمان دراوه که ڕێگه‌ی هه‌ڵایسانی شه‌ڕ نه‌درێت.\nله‌م وتووێژه‌یدا له‌گه‌ڵ به‌ڵێن ساڵح ، به‌ڕێز یاوه‌ر باسیش له‌و قسه‌یه‌ی سه‌رکرده‌ی هێزی دیجله‌ش ده‌کات که گوتبووی "هێزی دیجله بۆ شه‌ڕ نه‌هاتووه و له‌گه‌ڵ جه‌بار یاوه‌ردا ڕێکه‌وتووه".\nوتووێژ له‌گه‌ڵ جه‌بار یاوه‌ر


گەنجانی سنووری راپەڕین پشتیوانیی ھاوپەیمانیی کوردستان دەکەن – Knwe.org\nسەرەکی » ئاراستە » گەنجانی سنووری راپەڕین پشتیوانیی ھاوپەیمانیی کوردستان دەکەن\nپێویستە لایەنە کوردییەکان پێکەوە کاربکەن بۆ بەھێزکردنی پێگەی کورد لەبەغدا\nگەنجانی سنووری راپەڕین پشتیوانیی ھاوپەیمانیی کوردستان دەکەن\nگەنجانی سنووری ئیدارەی راپەڕین لەرێگەی کوردستانی نوێوە پشتگیری و پاڵپشتی خۆیان بۆ ھاوپەیمانیی کوردستان لە هەڵبژاردنی پێشوەختەی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق دووپاتدەکەنەوە.\nھاوپەیمانیی کوردستان پێوستییە\nمەھدی حەسەن دانیشتووی ناحیەی سەروچاوەی سەر بە قەزای رانیەیە، لە رێگەی کوردستانی نوێوە پشتگیری خۆی وەک گەنجێک بۆ ھاوپەیمانیی کوردستان دووپات دەکاتەوە و بەگرنگییەوە لە ھاوپەیمانیی نێوان یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و بزووتنەوەی گۆڕان بۆ ھەڵبژاردنی پێشوەختەی عێراق دەڕوانێت.\nئاماژە بۆ ئەوە دەکات «بەھۆی ئەوەی پرۆسەکە بۆ ناردنی نوێنەرەکانمانە بۆ بەغدا و بۆ کێبڕکێیە لەگەڵ لایەن و پێکھاتەکانی سەراپای عیراق، ھاوپەیمانیی کوردستان لەم قۆناغەدا بەپێویست دەزانم و ھیواشم وابووە لایەنی دیکەی کوردستانیش بێنە نێو ئەو ھاوپەیمانیەتییە نیشتمانییە».\nمەھدی لە درێژەی قسەکانیدا، رۆڵی قوباد تاڵەبانی وەک سەرۆکی قەوارەکە بە گرنگ وەسف دەکات و رایدەگەیەنێت «دیاریکردن و ھەڵبژاردنی قوباد تاڵەبانی وەک سەرۆکی هاوپەیمانی ھاندەرێکی سەرەکی دەبێت تاوەکو ھاوپەیمانیی کوردستان ژمارەیەکی زۆر کورسی پەرلەمانی مسۆگەر بکات، بەو پێیەی ئەزموونی رابردووی ئەوەی بۆ سەلماندین کە سەرۆکایەتی کردنی لیست لە لایەن قوباد تاڵەبانییەوە، یەکێتی جارێکی دیکە ھەستاندەوە و ژمارەیەکی زۆری کورسی بەدەستھێنا».\nچارەسەری کێشەکانی ھەرێم و بەغدا\nلە نێو توێژی گەنجاندا، کچان و ژنانی سنووری ئیدارەی راپەڕین پاڵپشت و پشتیوانی قەوارەی ھاوپەیمانیی کوردستانن. پەرژین سلێمان چالاکوانی دانیشتووی شاری قەڵادزێ لە لێدونێکیدا بۆ کوردستانی نوێ رایدەگەیەنێت «هەڵبژاردنی پێشوەختەی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق ھەڵبژاردنێکی چارەنووسسازە بۆ گەلەکەمان لە ناو ئەم ھەڵبژاردنەش پێکەوە کارکردنی یەکێتیی نیشتیمانیی کوردستان و بزوتنەوەی گۆڕان کە ھاوپەیمانیەتییان پێکھێناوە و قوباد تاڵەبانی سەرپەرشتی دەکات، مایەی دڵخۆشییە، لەبەر ئەوەی قوباد تاڵەبانی بەردەوام بە دانوستانەکان و پشوودرێژیەکەی لە بەغدا چارەسەری کێشەکانی ھەرێم و بەغدای کردووە».\nوتیشی، قوباد تاڵەبانی بۆ ئێمە نامۆ نییە، لە ھەڵبژاردنی رابردوو کارمان بۆ کردووە بەتایبەت لەناو گەنجان و ژناندا زۆر پشتیوانی دەکرێت، چونکە پڕۆژە و بەرنامەی کاری بەردەوام زیاتر لەخزمەت ئەم دوو توێژەدا بووە، ھەر بۆیەشە گەنجان و ژنان لە دەڤەری راپەڕین و تەواوی کوردستان پشتیوانیی لێدەکەن و ھەموو ھەوڵێک دەدەن بۆ ئەوەی لیستی ھاوپەیمانیی کوردستان سەربکەوێت.\nگەنجان بە گەشبینییەوە دەڕوانن\nماڵماڵ مام رەسوڵ دانیشتووی گوندی پاشکۆتەڵی ناحیەی سەرکەپکانی سەر بە قەزای رانیەیە، لە بارەی گرنگی یەکدەنگی کوردەوە بۆ دروستبوونی کوتلەیەکی بەھێز و کاریگەر لەبەغدا بۆ کوردستانی نوێ دەدوێت. ئەو دەڵێت «لایەنە کوردییەکان پێویستە یەکبگرن بۆ بەھێزکردنی پێگەی کورد لەبەغدا، ئەو یەکدەنگیی و یەکھەڵوێستەشییان لەلا نەنگیی نەبێت، رابردوو ئەوەی سەلماندووە ھەر کاتێک کورد یەکھەڵوێست بووبێت توانیویەتی دەستکەوتی گەورە بەدەستبھێنێت، ئێستاش کە دوو ھێزی کوردی، یەکێت و گۆڕان پێکەوەن، بێگومان رۆڵی ئەرێنی خۆی دەبینێت لە پاراستنی دەستکەوتەکان و ھەوڵدان بۆ بەدەستھێنانی دەستکەوتی دیکە».\nلە درێژەی قسەکانیدا، ماڵماڵ دەڵێت «ئێستا گەنجان بە گەشبینییەوە دەڕواننە ھەوڵەکانی قوباد تاڵەبانی سەرۆکی لیستی ھاوپەیمانیی کوردستان، وای دەخوێنینەوە کە گەنجانە تێدەکۆشێت لەپێناوی خزمەتکردنی ئەو توێژەی لە ماوەکانی رابردوودا بەشێکی زۆری بێهیوا بووبوون».\nوتیشی، ئەنجامی کارەکانی رابردووی قوباد تاڵەبانی لە دابینکردنی ھەلی کار و دانوستاندنی ژیرانەی لەگەڵ بەغدا کە لە ئەنجامدا رێکەوتنی ھەردوولای لێکەوتەوە و پاشەکەوتی مووچە ھەڵگیرا، جێگەی ئومێدن لە ناو توێژی گەنجاندا.\nھاوپەیمانیی کوردستان لە بازنەی چواری پارێزگای سلێمانی کە ئیدارەی راپەڕین و قەزای دوکان دەگرێتەوە، بە سێ کاندید چووەتە نێو کێبڕکێوە بۆ ھەڵبژاردنی چاوەڕوانکراوی پێشوەختەی عیراق؛ ئەبوبەکر بایز ژمارە 23، غەریب ئەحمەد ژمارە 20، بەدریە حسێن بە ژمارە 28. چاوەڕوانیش دەکرێت ھاوپەیمانیەتییەکە سەرکەوتنی گەورە بەدەستبھێنێت.\nبۆچی منداڵ لە ژینگە جیاوازەکاندا رەفتاری جیاواز دەکات؟\nکودەتاچییەکانی سودان، دۆستەکانی ئیسرائیل و میسر\nهەوڵێك بۆ بەنێودەوڵەتیبوونی شێوەكاریی كوردی


ئۆپراسیۆنه هاوبه‌شه‌كان: له‌په‌یوه‌ندیداین له‌گه‌ڵ هه‌رێم بۆ ئاشكراكردنى هۆكارى هێرشه‌كه‌ى توركیا » پێگەی تۆڕی میدیای عێراقی\nئۆپراسیۆنه هاوبه‌شه‌كان: له‌په‌یوه‌ندیداین له‌گه‌ڵ هه‌رێم بۆ ئاشكراكردنى هۆكارى هێرشه‌كه‌ى توركیا\nفه‌رمانده‌یی ئۆپراسیۆنه هاوبه‌شه‌كان دوپاتیكرده‌وه له‌په‌یوه‌ندیدان له‌گه‌ڵ هه‌رێم كوردستان بۆ ئاشكراكردنى هۆكارى هێرشه‌كانى توركیا.\nلیوا ته‌حسین خه‌فاجى وته‌بێژى فه‌رمانده‌یی ئۆپراسیۆنه هاوبه‌شه‌كان له‌لێدوانێكى بۆكه‌ناڵى عێراقیه كه‌ئاژانسى هه‌واڵى عێراقى(اه‌ع)چاودێرى كردووه،ئه‌مڕۆ سێشه‌ممه، ڕایگه‌یاند له‌په‌یوه‌ندى وڕاوێژى داین له‌گه‌ڵ به‌رپرسانى هه‌رێمى كوردستان له‌باره‌ى هێرشه‌كانى توركیا له‌ڕێگه‌ى فڕۆكه‌یه‌كى بێفڕۆكه‌وان كه‌بووه هۆى شه‌هیدبوونى دوو ئه‌فسه‌رى پاسه‌وانى سنوور".\nئاماژه‌یشى دا چه‌ند ورده‌كارییه‌كى تر هه‌ن له‌گه‌ڵ هه‌رێمى كوردستان گفتوگۆ ده‌كرێن بۆ ئاشكراكردنى هۆكارى ئه‌م هێڕشه وچۆنێتى به‌ئامانجگرتنى فه‌رمانده سه‌ربازییه‌كان له‌لایه‌ن لایه‌نێكى دیاریكراوه وله‌نێو سنوورى عێراق".


له رۆژی به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی توندوتیژیداته‌رمی دوو ئافره‌ت دۆزرایه‌وه و یه‌كێكیش سوتا\nكه‌ركوك، تشرینی دوه‌می 2019، گردبونه‌وه‌ی له هه‌ڵمه‌تی 16 رۆژه‌ی توندوتیژی دژ به ژنان فۆتۆ: كاروان ساڵحی\nته‌رمی دوو ئافره‌ت دۆزرایه‌وه و كچێك به‌هۆی سوتانه‌وه گیانی له‌ده‌ستدا، ته‌نیا له ماوه‌یه‌ی یه‌ك هه‌فته‌دا و له ناوچه جیاوازه‌كانی كه‌ركوك، ئه‌وه‌ش هاوكاته له‌گه‌ڵ هه‌ڵمه‌تی به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی توندوتیژی دژ به ژنان.\nله دوایین روداودا؛ دوشه‌ممه 25ی تشرینی دوه‌م له گه‌ڕه‌كی عروبه‌ی شاری كه‌ركوك، ته‌رمی ژنێكی 65 ساڵ دۆزرایه‌وه و بۆ لێكۆڵینه‌وه له هۆكاری گیانله‌ده‌ستدانی، ره‌وانه‌ی پزیشكی دادوه‌ری كراوه.\nسەرچاوەیەكی ئەمنی لە بنكەی پۆلیسی عروبە كە نەیویست ناوی بڵاوبكرێته‌وه به (كه‌ركوك ناو)ی وت "له‌لایه‌ن گەنجێكەوە ئاگاداركراینەوە كە دایكیان لە نێو ماڵەكەی خۆیدا مردوە.. به‌وته‌ی كه‌سوكاری پارە و زێڕی هه‌بووه، بەڵام هیچی نەماوە و مۆبایلەكەیشی دیارنییه".\nئه‌و ژنه‌ی ته‌رمه‌كه‌ی دۆزراوه‌ته‌وه ناوی نەجمە زاری ئیبراهیم، تەمەنی 65 ساڵە، له خانوویه‌كی هه‌یكه‌لدا ژیاوه به كرێی، دوور له كوڕ و كچه‌كانی.\n"لێكۆڵینەوە بەردەوامە له‌وه‌ی زێڕ و پارەی ئه‌و ئافره‌ته لای كەسێك یاخود لە شوێنێك شاردراوه‌ته‌وه یان دزراوه، ته‌رمه‌كه‌یشی له پزیشكی دادوه‌رییه تا بزانین خنكێنراوه یان جه‌ڵته لێیداوه" به‌وته‌ی سه‌رچاوه.\nئه‌و روداوه‌كه له سه‌روبه‌ندی هه‌ڵمه‌تی به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی توندوتیژیدایه، كه دوو رۆژه ده‌ستیپێكردووه و بۆ 16 رۆژ به‌رده‌وامی ده‌بێت، تا له‌رێی چالاكی و هۆشیارییه‌وه دژایه‌تی توندوتیژی دژ به ژنان بكرێت و مافه‌كانی نیشانبدرێت.\nسه‌رچاوه‌یه‌كی تری ئه‌منی بۆ (كه‌ركوك ناو) ئاشكرایكرد كه چه‌ند رۆژێك له‌مه‌وبه‌ریش ئافره‌تێكی ئاواره‌ی خه‌ڵكی بێجی به‌ناوی زه‌ینه‌ب حه‌مید ته‌مه‌ن 19 ساڵ له‌نێو ماڵه‌كه‌ی خۆیدا ئاگری له جه‌سته‌ی به‌رداوه و دوای مانه‌وه‌ی له نه‌خۆشخانه گیانی له‌ده‌ستداوه".\nسەرچاوەیەكی ئەمنی لە پۆلیسی داقوق بە (كەركوك ناو)ی وت "هه‌فته‌ی رابردوو له گوندی مه‌ریه‌م به‌گ ته‌رمی كچێكی 13 ساڵ به ناوی سافیه جه‌رجیش شه‌هاب دۆزرایه‌وه كه ئاسه‌واری فیشه‌ك به جه‌سته‌یه‌وه هه‌بوو، به‌ڵام هێشتا لێكۆڵینه‌وه به‌رده‌وامه و هۆكاری كوشتنه‌كه‌ی دیارنییه".\nرێكخراوەكان هیچ ئامارێكی رەسمی كوشتنی ژنانیان لای نییە لە ئەمساڵدا، بەڵام ئاماژە بە زۆری حاڵەتەكان دەدەن.\nسرود ئەحمەد، لێپرسراوی نوسینگەی كەركوكی كۆمەڵەی هیوای عیراقی به (كەركوك ناو)ی وت "ئامارێكی وردمان له‌به‌رده‌ستدا نییه، چونكه به‌شێك له تاوانه‌كان ده‌شاردرێنه‌وه له‌لایه‌ن دەزگا ئەمنییه‌كانەوە یان لەلایەن كەسوكاری قوربانییەكانه‌وه".\n"چەندینجار تاوانی قێزەون كراوە بەرامبەر ئافرەتان و دواتر قسەیان بۆی هەڵبەستووه كە توشی نەخۆشی دەرونی بوە یان لە نێو گەرماوی ماڵەكەیدا سوتاوە یاخود فیشەك لە دەستی هاوسەرەكەی دەرچووە، ته‌نانه‌ت دوای ئه‌نجامدانی تاوانه‌كه‌ش پرسه‌یان بۆ دانه‌ناوه".\nچالاكوانانی كەركوك: ژنانی هەڕەشەلێكراو مەترسیی كوشتنیان لەسەرە


ANF | پەیمان ڤیان: پێویستە یەکدەنگ و یەکڕەنگ بین بۆ شەڕکردن لە دژی ئەم عەقڵییەتە\nپەیمان ڤیان ئەندامی کۆمەڵگای ژنانی ئازادی رۆژهەڵاتی کوردستان (کەژار) بە شداریی بەرنامەی دەنگی شیلان لە رادیۆ دەنگی وڵات بوو و بارودۆخی ژنانی لە رۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران شیکار کرد.\nچوارشه‌ممه, 22 May 2019, 14:29\nبارودۆخی ئێستای ئێران کاریگەریی لەسەر بارودۆخی ژنانیش دەبێت\nپەیمان ڤیان بارودۆخی ئێستای ژنان لە ئێران و رۆژهەڵاتدا شیکار کرد و وتی: "کاتێک باس لە بارودۆخی ژنان دەکەین ناتوانین لە بارودۆخی گشتیی کۆمەڵگا دایبڕین. لە بارودۆخی ئێستای ئێرانیش دابڕاو نییە. ئێستاکە ئێران رۆژبەرۆژ لە بوارەکانی سیاسی، کۆمەڵایەتی، ئابووری و ...هتد دا تەنگەتاو تر دەبێت و قەیرانەکانی ئێستا رۆژ بە رۆژ قووڵتر دەبنەوە. بێگومان ئەوانە هاوکات لەسەر ژن کاریگەری دەبێت. بەتایبەتی لە بواری سیاسیدا ئێران ئێستا بە بنبەست گەیشتووە."\n'سیاسەتی چەندین ساڵەى رژێمی ئێران بەرامبەر بە ژنان و گەنجان و کۆمەڵگا ئێستا لە زەرەری خۆی شکاوەتەوە'\nڤیان لە بەردەوامیی هەڵسەنگاندنە سیاسییەکانیدا وتیشی: "سیاسەتێک، کە ئێران بە ساڵانە لەسەر ژنان و گەنجان و هەموو کۆمەڵگا بەڕێوەی برد ئێستاکە زەرەر لە خۆی دەداتەوە، چونکە هەمیشە سیاسەتێکی لە ناوبەر و قڕکەر و بێ ماف بەڕێوە چووە. ئێستاکەش لە بەبەرامبەر ئەوەدا ئێران لە تەنگەتاوییەکی گەورە دایە. لە بواری سیاسی دا ئەم شتانە لەسەر ژن کاریگەر دەبێت، چونکە بە ساڵانە ژنان بۆ ئەوەی کە لە سیاسەت دا دەنگ و رەنگیان هەبێت؛ بەردەوام لە ناو تێکۆشانێکدا بوون و باجی زۆر گەورەیان لەم چوارچێوەیەدا داوە. هەروەها لە بواری ئابووریش دا ئەوەی بەردەوام ناڕەحەتی و مەینەتیى زۆر کێشاوە، ژن بووە."\n'چەند گوشار لەسەر ژن هەبێت بەو رادەیە گوشار لەسەر کۆمەڵگاش هەیە'\nپەیمان ڤیان ئەندامی کەژار سەبارەت بە گوشاری سەر ژنان ئەوەشی وت: "زەخت و گوشار چەندە لەسەر ژن هەبێت ئەوەندە لەسەر کۆمەڵگاش هەیە. کاتێک بارودۆخی ژنان لە ئێراندا پێناسە دەکەین دەبینین کە لە زیندانەکاندا بارودۆخی ژنان لە بواری سیاسیدا، هەموو رۆژێک بە ئەشکەنجە و یاسای جیاواز ژن سزا دەدرێن، هەموو رۆژێک ژنان لە شەقامەکاندا وبەرووی هێرش دەبنەوە. هەموو رۆژێک دەستدرێژیکردنە سەر ژنان پەرەدەستێنێت. رۆژ لە دواى رۆژیش و تاوەکو دێت ئەو قەیرانانە قووڵتر دەبنەوە. ئەو قەیرانانەی ئێستای ئێران زۆرتر کۆمەڵگا زەرەری لێدەبینێت. ئێران بۆ ئەوەی لە هەر بوارێک دا خۆی بەهێز نیشان بدات بە شێوازی جۆراوجۆر کۆمەڵگا سەرکوت و بێدەنگ دەکات، پۆتانسییەلی (ماتەوزەی) بنەڕەتی، کە لە ژن دا زۆر بەهێزە، دەبێتە هۆکاری ئەوە زۆرترین سەپاندنی بێدەنگی و سەرکەوت بەرامبەر بە ژنان ئەنجام بدرێت."\n'هۆکاری نەبوونی کاردانەوەیەکی ئەوتۆی پیاوان بەرامبەر بە توندوتیژی لەسەر ژنان بۆ بوونی عەقڵییەتى پیاوسالاری دەگەڕێتەوە'\nڤیان، سەبارەت بە نەبوونی کاردانەوەیەکی ئەوتۆی کۆمەڵگا و پیاوان لە بەرامبەر توندوتیژی لەسەر ژنان رایگەیاند: "ناتوانین بڵێین بۆچی سەرەڕای ئەوەی کە لە سەدەی ٢١ داین و ئەو هەموو پێشکەوتنە هەیە، بۆچی ئەوەندە گوشار لەسەر ژنان هەیە! ئەوە بۆ ژنان پێچەوانەوە، چونکە سیستمی سەرمایەداری هەر دەچێت رووەو پێشکەوتن دەچێت و لە ژنان وەکو کۆیلە کەڵک وەردەگرێت. کەسایەتیی ژنان وێران دەکات. بەتایبەت لە سەدەی ٢١هەمین دا زیهنییەت و عەقڵییەتی پیاوسالاری بە هەموو شێوەیەک لە شەڕەکانی دەرونی و جەستەیی دا ژن بە ئامانج دەگرێت. ئەم زێهنییەتە هەر دەچێت بە هێزتر دەبێت، زیهنییەتێک کە ئاکاری کۆمەڵگا لاواز دەکات لەسەر ژنان بەڕێوە دەچێت. هەروەها تەکنیکەکانى ئێستا زەرەرێکی بنەڕەتی لە ژنان دەدەن. لە لایەکی ترەوە چەندە لەم سەدەیەدا پێشکەوتن هەبێت وێڕای ئەوەش شەڕێک هەیە، کە لە هەموو بوارێک دا لەسەر ژنان بەڕێوەدەچێت. هەموو ئەو شتانە دەبنە هۆکاری ئەوە، کە نەتوانین بڵێین بۆچی لەسەدەی ٢١هەم دا کۆمەڵگا و بە تایبەت پیاوان، لە بەرامبەر توندوتیژی لەسەر ژنان کاردانەوەیەکی ئەوتۆیان نییە."\n"پێویستە یەکدەنگ و یەکڕەنگ بین تاوەکو بتوانین لە دژی ئەم زێهنییەتە شەڕ بکەین"\nڤیان سەبارەت چۆنێتیی تێپەڕاندنی زێهنییەتی پیاوسالاری راشیگەیاند: "چەندە ژن رێکخسن کراو بێت ئەوەندە یەکێتیی ژنان بەهێزتر دەبێت و بونیاتدەنرێت، چەندە رێکخستنکردنی ژنان بەهێز بێت و چەندە ژنان یەکگرتوو بن، ئەو دۆخە دەبێتە رێگایەک بۆ تێکۆشانێکی بەهێز لە بەرامبەر ئەم سیستمە دا. بۆ ئەوەی ئێمە لە بەرامبەر زێهنییەتی سەرمایەداری و زێهنییەتی دەسەڵاتداری شەڕ بکەین، پێویستە یەکدەنگ و یەکڕەنگ بین تاوەکو بتوانین لە دژی ئەم زێهنییەتە شەڕ بکەین."\n"دەوڵەتەکان دەیانەوێت کولتووری دەستدرێژی بەسەر کۆمەڵگا دا بسەپێنن"\nپەیمان ڤیان سەبارەت بە کاریگەریی ئەو دەستدرێژی و توندوتیژییە کە بەرامبەر بە ژنان بەڕێوە دەچێت ئاماژەى بەوەکرد: "دەوڵەتەکان دەیانەوێت کولتووری دەستدرێژی بەسەر کۆمەڵگا دا بسەپێنن. کاتێک منداڵێک یاخود کەسێک لە تەمەنی بچووکدا بە شوو دەدرێت، زیانێکی گەورە لە روحییەی ئەو کەسە دەدرێت. ئەمە تەنها لەبەر ئەوە نییە، کە ئیتر ئەو کچە نییە، بەڵکو دەروونی ئەو کەسە دەشێوێت و هەتا هەتایە ترسێک لە دڵی دا دروست دەبێت و بەردەوام دیمەنی دەستدرێژیکردنە سەری دێتە پێش چاوی. هەروەها ئیتر بیری ئازادی و یەکسانی لەو کەسەدا دەکوژێت. ناهێڵێت بیری پێش بکەوێت و مێشکی دەخاتە ژێر بەرپرسیارێتیی ژیانی و خزمەتی هاوسەرکردن و منداڵ بەخێوکردن. ناهێڵێت کە لێکۆڵینەوە و بەدواداچوونی هەبێت. بەو هۆیەوە زەرەر و زیانێکی گەورە لە کۆمەڵگا دەدات. کاتێک ژنێک دەستدرێژیی بکرێتە سەر ئەوا لە کەسایەتیی ئەودا کۆمەڵگایەک و وڵاتێک دەستدرێژیی کراوەتەسەر.\n'کاتێک ژنێک خواست و ئامانجی هەبێت بێگومان سەردەکەوێت'\nڤیان لە بەردەوامی قسەکانیدا سەبارەت بە، بەئاکام گەیشتنی ئازادی ژنان ئاماژەى بەوەشکرد: "بەهۆی ئەو تێکۆشان و خۆڕاگرییە، کە ئێستا ژنان بەڕێوەی دەبەن لە هەر شوێنێک بن خۆیان و ئیرادەی خۆیان دەپارێزن. ئەوەش ئیرادەیەکە، کە پێى دەگەن بە ژیانێکی ئازاد. کاتێک ژنێک شتێکی ویست بێگومان سەردەکەوێت. چونکە باوەڕی پێی هەیە و تێیدا سوورە و باجدانەکەشی رەچاو دەکات. کاتێک ژن لە سەر بڕیارەکەی سوور بوو؛ نە زیندان، نە شەلاق، نە ئەشکەنجە، هیچ شتێک ناتوانێت ژن لە تێکۆشانەکەی پاشگەز بکاتەوە."\n"ژن ئازاد نەبێت کۆمەڵگاش ئازاد نابێت"\nپەیمان ڤیان ئەندامى کەژار سەبارەت بە ئەرکی کۆمەڵگا لە بەرامبەر بە ئازادی ژنان باسی لەوەکرد: "ئەگەر ژن زانا و هۆشیار نەبێت، رێگای بەروودا کراوە نەبێت، کار نەکات، خاوەن ئیرادە نەبێت ئەوا کۆمەڵگەش خاوەن ئیرادە نابێت و کۆمەڵگایەکی بندەست دروست دەبێت. بەو هۆیەوە بوو کە رێبەر ئاپۆ، وتی: 'ژنی ئازاد کۆمەڵگای ئازادە و تا ژن ئازاد نەبێت کۆمەڵگاش ئازاد نابێت'. ئەم وشانە لە ناو خۆیان دا هەڵگری مانای زۆرن و هۆشیاری و زاناییەکى زۆریان لە خۆیان هەڵگرتووە. ئەرکی بنەڕەتیی کۆمەڵگا ئەوەیە کە کاردانەوە و ئەرکی خۆیان باش بەجێبهێنن و یەکگرتوو بن. وەکو پێشەنگێکی بەهێزی یەکگرتنیش، پێویستە ژنان یەکگرتووبن تاوەکو کۆمەڵگاش یەکگرتو بێت."\n"ئێمە وەکو کەژار لە تێکۆشانی ژنان و خۆگەیاندن بە ژنان بەرپرسیارین"\nپەیمان ڤیان لە کۆتایی وتەکانیدا بانگەشە و پەیامی کەژاری راگەیاند و وتی: "ئێمە وەکو کەژار لە تێکۆشانی ژنان و خۆگەیاندن بە ژنان بەرپرسیارین. سەبارەت بەو گوشارانەی لەسەر ژنان هەیە و ئاماژەمان پێکرد، گرنگ ئەوەیە لێرەدا ئێمە تا چەندە دەتوانین تێکۆشان بە هێز بکەین و بە هەبوونی ژن تا چەند دەتوانین گورز لە زێهنییەتی داگیرکاری بدەین. کام نەتەوە بێت بۆ ئێمە جیاوازیی نییە، ئەرکی ئێمە ئەوەیە بتوانین یەکێتییەکی بەهێز لە نێوان ژنان دا دروست بکەین. داخوازی ئێمەش ئەوەیە لە کوێ ژنێک هەبێت خۆمان بە بێ رێکخستن کردن نەهێڵین و خۆمان زانا بکەین. ئەگەر ژنێک لە ناو شەقامێک و کۆڵانێکیش، لە ناو بنەماڵەیەکیش لە بەرامبەر زێهنییەتی پیاوسالاری تیکۆشان دەکات، ئەوە بۆ ئێمە جێگای بایەخە و هۆی سەربەرزیی ئێمەیە".\nپۆلیسی تورک هەڵیکوتایە سەر کۆمەڵەى ژنانی رۆسا لە ئامەد\nژنانی ٢٠ وڵات نامەیەکى کراوەیان بۆ کەجەکە و پەدەکە و یەنەکە نارد\nتوندوتیژیی دژ بە ژنان لە کۆپنهاگی دانیمارک ئیدانە کرا


کشتوکاڵی گەرمیان: قەرەبوی جوتیاران ناکرێتەوە\nجوتیارانی گەرمیان بە تایبەتی ئەوانەی زەوییە کشتوکاڵییەکانیان دەکەوێتە سنوری ڕوباری سیروانەوە بە هۆی لافاو و بەرزبوونەوەی ئاستی ئاوی سیروانەوە زیانی زۆریان پێگەیشتووە، بەڕێوبەری کشتوکاڵی گەرمیانیش دەڵێت، تا لافاو و باران بەردەوامبێت، ناتوانن لێکۆڵینەوە لە زیانەکان بکەن.\nجوتیارێکی گەرمیان بە ناوی ئیبراهیم عەبدولرەحمان بە ناس کورد-ی ڕاگەیاند: "لە نزیک ڕوباری سیروان 10 دۆنم زەوی گەنمم چاندووە، بەڵام بەهۆی بەرزبوونەوەی ئاستی ئاوی ڕوباری سیروان، چونکە ئاوی بەنداوی دەربەندیخان بەردراوەتەوە، نیوەی ئەو گەنمەی چاندوومە ئاو بردوویەتی".\nئەو جوتیارە ئاماژەی بەوەشکرد، چەند جوتیارێکی تری هاوڕێی تەواوی زەوییە کشتوکاڵییەکانیان کە گەنمیان تیا چاندووە ئاوی سیروان بردوویەتی.\nلە بارەی زیانە کشتوکاڵییەکانی سنوری گەرمیان شادیە حسێن بەڕێوبەری گشتی کشتوکاڵی گەرمیان لە لێدوانێکی تایبەتیدا بۆ ناس کورد ڕایگەیاند: "بەهۆی بارینی بڕێکی زۆر باران و بوونی لافاو، لە ناوچەکانی سنوری گەرمیان پێشبینی ئەوە دەکەین زەوییە کشتوکاڵییەکان بەگشتی توشی زیان بووبن بە تایبەت ئەو زەوییانەی نزیکی ڕوباری سیروانن، تا لافاو و باران بەردەوام بێت ناتوانین لێکۆڵینەوە بکەین".\nبەڕێوبەری کشتوکاڵی گەرمیان لەبارەی قەرەبوکردنەوەی جوتیاران وتی: "ساڵی ڕابردوو بەهۆی وشکەساڵیەوە زۆرێک لە جوتیارانی ناوچەی گەرمیان توشی زیان بوون، هەوڵی زۆرماندا بۆ دەستکەوتنی قەرەبو بۆیان، بەڵام هیچ سودی نەبوو، بۆیە ئێمە ئەمساڵیش دڵنیاین لەوەی کە هیچ قەرەبویەکی جوتیاران ناکرێتەوە".\nئاماژەشی بەوە دا کە ساڵی ڕابردوو بڕی گەنمی بەرهەم هاتوو نزیکەی 100 هەزار تەن بووە، بەڵام پێشبینی دەکەن بۆ ئەمساڵ ڕێژەکە بەرزببێتەوە بۆ دوو هێندە.\nوێڕای بوونی بەرهەمێکی زۆری گەنم لە ناوچەکە بەڵام حکومەتی عێراق لەو بڕەی ساڵی پار تەنها نزیکەی 5٪ی بەرهەمی گەنمی جوتیارانی گەرمیانی وەرگرتووە.\nناوچەی گەرمیان ناوچەیەکی بەپیتەو ساڵانە بڕێکی باش دانەوێڵەی تیادا بەرهەم دەهێندرێت، بڕی ئەو زەوییە کشتوکاڵییانەی کە بۆ دانەوێڵە لە گەرمیان گونجاون نزیکەی 400هەزار دۆنم زەویە.\nپۆلیسی هەولێر: کەسێک لە نزیک بازاڕی لەنگە بە خنکێندراوی دۆزراوەتەوە\n2019.03.22 - 20:58


پانۆراما : سه‌رده‌شت عوسمان\nسه‌ر له به‌یانی ڕۆژی چواری پێنجی ساڵی 2010 خوێندکارێک له شاری هه‌ولێر به کۆمه‌ڵێک هیوای گه‌نجانه‌ی خۆیه‌وه ڕوو له کۆلیژه‌که‌ی ده‌کات تا ئه‌و یه‌ک دوو مانگه‌ی ماویه‌تی له خوێندندا ته‌واوی بکات و بڕوانامه‌ی زانکۆ به‌ده‌ست بێنێت و ئیدی زیاتر بکه‌وێته ناو به‌جێگه‌یاندنی ئه‌رکه‌کانی ژیانیه‌وه و ئه‌و خه‌ونانه‌ی هه‌یه‌تی پێیان بگات.\nئه‌و لاوه خوێندکارێکی ئاسایی نه‌بوو ، بیرکردنه‌وه‌ی تایبه‌تی خۆی هه‌بوو ، هه‌وڵی ده‌دا به‌دواداچوون له‌سه‌ر ورد و درشت بکات، هه‌ستی به جیاوازیه‌کان ده‌کرد، ڕاستگۆیانه ده‌دوا و هه‌میشه‌ش ڕاشکاوانه دید و بۆچوونه‌کانی خۆی ده‌رده‌بڕی.\nسه‌رده‌شت عوسمان ڕۆژنامه‌وانێکی لاو بوو ، هه‌ر له‌و ڕۆژه‌دا به بێ گوێدانه هیچ پره‌نسیپێک له‌به‌رده‌م کۆلیژه‌که‌یدا ده‌ڕفێندرێت و پاش دوو ڕۆژ ته‌رمه‌که‌ی له شاری موسڵ فڕێده‌درێت و ده‌دۆزرێته‌وه.\nلیژنه‌یه‌ک پێکهێنرا بۆ لێکۆڵینه‌وه له‌و ڕووداوه ، پاش چه‌ند مانگێك ئه‌و لیژنه‌یه‌ی به فه‌رمانی سه‌رۆکی هه‌رێمی کوردستانی عێراق پێکهێنرا ڕاپۆرتی ئه‌نجامی لێکۆڵینه‌وه‌کانی بڵاوکرده‌وه و دۆسێی سه‌رده‌شت عوسمانی ڕۆژنامه‌وان به‌پێی لێکۆڵینه‌وه‌کانی ئه‌و لیژنه‌یه به‌سترایه‌وه به تێرۆریزمه‌وه.\nکوژرانه‌که‌ی سه‌رده‌شت عوسمان چه‌ندێک کاردانه‌وه و ناڕه‌زایی به دوای خۆیدا هێنا ، ڕاپۆرتی ئه‌و لیژنه‌یه‌ش به هه‌مان شێوه. ڕێکخراوه‌کانی داکۆکی له مافه‌کانی مرۆڤ و مافه سیڤیلیه‌کان ده‌که‌ن ، ڕۆژنامه‌وانان ، نوسه‌ران ، ڕوناکبیران هه‌ر هه‌موو کۆک له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی سه‌رده‌شت عوسمان له قوربانیه‌وه کراوه به تێرۆریست.\nله‌م ماوه‌یه‌ی ڕابردووشدا پرۆسه‌یه‌کی دادگایی کردن له هه‌ولێر ده‌ستی پێکرد وه‌ک ده‌گوترا بۆ دادگاییکردنی گومانباران له دۆسێی کوژرانی سه‌رده‌شت عوسماندا.\nڕۆژنامه‌وان له‌تیف فاتیح فه‌ره‌ج له‌و بڕوایه‌دایه دوا ڕاپۆرتی لیژنه‌ی لێکۆڵینه‌وه له کوشتنه‌که‌ی سه‌رده‌شت عوسمان ژماره‌یه‌ک پرسیاری تری به دوای خۆیدا دروستکردووه نه‌ک دۆسێکه‌ی یه‌کلایی کردبێته‌وه.\nڕۆژنامه‌وان له‌تیف فاتیح فه‌ره‌ج ده‌شڵێت ته‌نانه‌ت ئه‌و دادگاییکردنه‌ی له هه‌ولێر ده‌ستی پێکردووه ده‌شێت سیناریۆیه‌ک بێت.\nیه‌کلایی نه‌بوونه‌وه‌ی دۆسێکه‌ی سه‌رده‌شت عوسمان و چه‌ندان دۆسێی تریش به‌شی خۆی نیگه‌رانی دروستکردووه ، وک ڕۆژنامه‌وان مه‌م بورهان قانع ده‌ڵێت ئه‌و گومان و نیگه‌رانیانه‌ش به‌رۆکی ده‌سه‌ڵاته‌کان ده‌گرن.\nهێشتاش پرسیار زۆرن که وه‌ڵام نه‌دراونه‌ته‌وه له‌سه‌ر کوشتنه‌که‌ی ڕۆژنامه‌وان سه‌رده‌شت عوسمان و به تایبه‌تیش پرسیاری ئه‌وه‌ی کێ سه‌رده‌شتی کوشت و بۆ بکوژرێت؟\nڕۆژنامه‌وان مه‌م بورهان قانع ده‌ڵێت پرسیاره سه‌ره‌کیه‌که له‌وه‌سایه ئایا نوسین یان ڕه‌خنه‌گرتنی ڕۆژنامه‌وانێکی لاو شایانی ئه‌وه‌یه کۆتایی به ژیانی بهێنرێت؟\nله پاش ڕفاندن و کوژرانی سه‌رده‌شت عوسمان ، ژماره‌یه‌ک چالاکی و هه‌ڵمه‌ت و جم و جۆڵ له هه‌رێمی کوردستانی عێراقدا ده‌ستیپێکرد بۆ داکۆکی کردن له ئازادیه‌کانی تاکه که‌س و ئازادیه‌کانی ڕاده‌ربڕین.\nئاوات عه‌لی ، ئه‌ندامی ده‌سته‌ی کارگێڕی سه‌نته‌ری میترۆ به به‌رنامه‌ی پانۆرامای گوت مه‌خابن پێده‌چێت ئه‌و هه‌ڵمه‌تانه وه‌ک پێویست جێی خۆیان نه‌گرتبێت.\nئاوات عه‌لی له سه‌نته‌ری میترۆ ئاماژه‌ش به‌وه ده‌کات ته‌نها میکانیزمێک بۆ بنه‌بڕکردن یان هه‌ر هیچ نه‌بێت که‌م کردنه‌وه‌ی توندوتیژیه‌کان به‌رامبه‌ر ڕۆژنامه‌وانان لێپرسینه‌وه و لێپێچینه‌وه‌یه له‌وانه‌ی پێشێلکاری ده‌که‌ن.\nبۆ دۆسێکه‌ی ڕۆژنامه‌وانی لاو سه‌رده‌شت عوسمان ، سه‌ندیکای ڕۆژنامه‌وانایش له هه‌رێمی کوردستانی عێراق ناڕه‌زایی خۆی ده‌ربڕی.\nشوان داودی جێگری سه‌رۆکی سه‌ندیکا ده‌ڵێت به‌داخه‌وه ئه‌و دۆسێیانه‌ی سه‌ندیکا داکۆکی لێکردوون زۆربه‌یانبه‌بێ ئه‌نجام ماونه‌ته‌وه.\nشوان داودی که سه‌رنوسه‌ری ڕۆژنامه‌ی هه‌واڵه ده‌شڵێت مه‌رج نییه هه‌موو ئه‌و پێشێلکاریانه‌ی به‌رامبه‌ر ڕۆژنامه‌وانان ده‌کرێن تان و پۆی سیاسیانه‌ی هه‌بێت، به‌ڵکو ده‌شێت فه‌رهه‌نگ و کولتوریش ڕۆڵی خۆیان هه‌بێت له پێشێلکاریه‌کاندا.\nدوو ساڵ به‌سه‌ر کوژرانی سه‌رده‌شت عوسمانی ڕۆژنامه‌واندا تێپه‌ڕ ده‌بێت و هێشتاش له نێوه‌نده‌کانی داکۆکیکردن له مافه‌کانی مرۆڤ و ڕێکخراوه‌کانی پاراستنی ژیانی ڕۆژنامه‌وانان باس له‌وه ده‌کرێت ئه‌نجامه‌کانی لیژنه‌ی لێکۆڵینه‌وه له دۆسێکه‌ی ڕۆژنامه‌وان سه‌رده‌شت عوسمان جارێکی تر ئه‌و ڕۆژنامه لاوه‌ی کوشته‌وه.\nده‌توانن له ڕێی کلیککردنی ئه‌و فایله ده‌نگیانه‌ی سه‌ره‌وه‌ی ده‌سته چه‌پ گوێبیستی ته‌واوی به‌رنامه‌ی ئه‌م هه‌فته‌یه‌ی پانۆراما بن که ماوه‌که‌ی 11:40 خوله‌که.


کرێکارانی “وەرزی” شارەداری شاری سنە لە سەر کارەکەیان درکران – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / کوردستان / کرێکارانی “وەرزی” شارەداری شاری سنە لە سەر کارەکەیان درکران\nکرێکارانی “وەرزی” شارەداری شاری سنە لە سەر کارەکەیان درکران\nچوار شه‌ممه 14 تشرینی دووه‌م 2018\tکوردستان, هەواڵ 59 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nژمارەیەک لە کرێکارانی شارەداریی شارەداری شاری سنە، كه به شێوه‌ی “وەرزی” لە شارەداری کاریان دەکرد لە ماوه‌ی چەند ڕۆژی رابردوودا، لە سەر کاره‌كانیان دەرکراون.\nبە پێی هەواڵی گەیشتوو بە ماڵپەڕی هەواڵی زاگرۆس پۆست؛ ئەو کرێکارانە ڕۆژی یەکشەممە ٢٠ی خەزەڵوەر لە ناڕەزایەتی بە نەدانی بڕی ٦ مانگ حەقدەست و مه‌زایای دواخراویان له به‌رامبه‌ر بینای شارەداریی، شاری سنە کۆبوونەوەی ناڕەزایەتییان به‌ڕێوه‌برد. كرێكارانی ناڕازیی رایانگه‌یاندووه، کە شارەداری جیا له نه‌درانی حەقدەستی ٦ مانگی ڕابردوویان، بیمەكانیشیان بۆ تازە نەکراوەتەوە و جێبەجی نەبوونی وادە و بەڵێنەکانی بەر پرسانی شارەداری، بووەتە هۆی درووستبوونی کێشەی زۆر بۆ کرێکارانی ئەو بەشە لە شارەداری شاری سنە.\nکرێکارانی وەرزی لە کوردستان لەلایەن خاوەنکارەکانەوە لە ڕاستای وەچەنگ خستنی قازانجی زۆر، تووشی حاڵەتی کەڵکی نابەجێ وەرگرتن لەلایەن خاوەنکارەوە دەبن و بە گشتی هیچ کام لە یاساکانی کار کرێکاران ناگرێتەوە.


چەند ڕێگایەک بۆ ئەوەی لە ڕێگەی پێتەوە ئازاری جەستەت نەهێڵیت - تۆڕی میدیایی خەڵک\nشێلانی پێیەکان یەکێکە لە کۆنترین ئەو ڕێگایانەی وەک جارەسەری سرووشتی بەکاردێت و تۆش دەتوانیت سوودی لێببینیت، ئەمەی خوارەوە رێبەرێکی گونجاوە بۆ ئەو کارە.\nدەتوانیت ڕۆژانە داوا لە هاوسەرەکت بکەیت ٣٠ بۆ ٤٥ چرکە هەر یەکێک لەم خاڵانەی لە خوارەوە دیاریکراون بشێلێت:\n– خاڵی سیەکان: لە ناوچەی خوار پەنجەکانتەوە (ڕەنگە سورەکە) بۆ چالاکبونی سیەکان و نەمانی ئازاری سییەکان بەسوودە.\n– خاڵی دڵ: بەشی ناوەندی پێت کە دەکاتە خوار خاڵی دڵ، ڕاستەوخۆ پەیوەستە بە دڵەوە و شێلانی بۆ دڵ و نەخۆسیەکانی بەسوودە.\n– خاڵی سەر و مل: ئەم ناوچەیە شوێنی بەیەک گەشتنی پەنجەکانی پێتە و ئەو خاڵانە بشێلە.


شاجوانی زانکۆ و ریکلامێکی بەهێز بۆ دکتۆری جوانکاری … یەریڤان شەهید شاسوار – Dengekan\nbyadmin_denegkan\tMay 8, 2017\tGeneral\nلەم چەن ساڵەی دویدا زانکۆکان لە ناوەندی ڕۆشنبیری و کێبرکێی زانستیەوە گۆڕا بۆ ناوەندی خۆنمایشکردن بەداخەوە . لای من هەموو مروڤەکان جوانن بەتایبەت ئەوانەی جوانیان لە هەڵسوکەوت و مامەڵەیاندا ڕەنگ دەداوەتەوە.\nجوانترین خوێندکاری زانکۆیش ئەو خوێندکارەیە کە لە گەڵ بەردەوام بونی لە خوێندن کارێک ئەکا بۆ دابین کردنی بژێوی ژیانی خۆی و خێزانەکەی . جوانترین کچیش ئەو کچیە کە هێشتا روخساری دکتۆری جوانکاری نەبینیوە هێشتا خاوەنی لوتی راستەقینەی خۆیەتی هێشتا بە حزوری بوتۆکس و فیلەر نەگەشتوە ئەو کچەی کە سادەی لە ئاوەوە وەرگرتوە ئەو ئاوفرەتەی هاوڕێی کتێب و ژیان دوستیە نەک ئەوانەی هەر ڕۆژەی بە جلێکەوە هەر ڕۆژەی بە رەنگە قژێکەوە نمایشی جەستەی نیمچە ڕوتی خۆیان ئەکەن .\nبەداخەوە زانکۆ لە گۆڕاندایە من ناوی نانێم گۆڕانی بەرەوپێش چونی زانستی . بەڵکو وا خەریکە ئەبێت بە بازارێک بو ڕیکلامی جوانترین و گرانترین مۆدێلی ئۆتۆمبێل ٫کورت ترین و تەسک ترین تەنورە بوە بە بازاڕی ڕیکلام بۆ مارکەکانی میکیاج و نمایشە سەیرو سەمەرەکانی کوران . ئەگەر زانکۆ بەم شێوەیە بەردەوام بێ لە داهێنان ئەبێ ناوبنری مەڵبەندی ڕیکلام و نمایشگای بەرزترین مۆدیلی کاڵا .\nبەداخەوە زانکوکانی ئێمە لە ڕیزبەندی زانکۆکانی جیهاندا ئەبێ لە دوای دواوە بۆی بگەرێیت لە جیاتی یەک پۆشی و گەڕانەوەی شکۆی ناوەندی زانستی و ئەکادیمی بۆ زانکۆ لە جیاتی پێشبڕکێ بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی زانستی و معریفی وا پێشبڕکێی جوانترین نەشتەرگەری تەجمیل وناسکۆڵەترین ڕوخسار ئەکرێ بۆیە ئەی ئەو کەسەی وێڵی دوای نان و ژیانی تو لە ڕیزی نەویستراوەکانی بەڵام لای من دەستی شەقاربووت هەموو زانکۆکانی دونیا دێنێ . تکایە فریای زانکۆکان کەون خوێندکارەکان بەرەو هەڵدێر مەبەن\nPrevious سه‌ردار و شیر و كه‌ڵه‌ك … عه‌زیز ڕئووف\nNext دواتاریكی … سه‌باح ڕه‌نجده‌ر


پرۆژەی هاوبەشی زانكۆو وەزارەتی كار بۆ خوێندنی گەنجان راگەیەنرا\n2017-07-18 (سێشەم) [ زانکۆی گەشەپێدانی مرۆیی ]\nپرۆژەی (نازدارانیش مافیان لەسەرمان هەیە) ناونیشانی ئەو پرۆژەیەیە كە ئەمڕۆ 18/7/2017 وەزارەتی كارو كاروباری كۆمەڵایەتی بە هاوبەشی لەگەڵ سێ زانكۆی تایبەت لە شاری سلێمانی رایانگەیاند.\nسەرلەبەیانی ئەمڕۆ وەفدێكی زانكۆی گەشەپێدانی مرۆیی كە پێكهاتبوون لە بەڕێزان د. ئەمجەد محمد/ سەرۆكی بەشی كارگێڕی كارو م. نەجات حەسەن قەرەداغی/ بەڕێوەبەری راگەیاندن و روناكبیری زانكۆ، بە نوێنەرایەتی سەرۆكی زانكۆ بەشداریان كرد لە ڕێورەسمی واژۆكردنی پرۆژەیەكی هاوبەشی بەڕێوەبەرایەتی گشتی چاودێری و گەشەپێدانی كۆمەڵایەتی شاری سلێمانی و سێ زانكۆی تایبەتی سلێمانی، پرۆژەكە بە سەرپەرشتی و ئامادەبوونی بەڕێز د. محمد هاودیانی وەزیری كارو كاروباری كۆمەڵایەتی و م. عومەر گوڵپی بەڕێوەبەری گشتی چاودێری و گەشەپێدانی كۆمەڵایەتی راگەیەنرا، مەبەست لە پرۆژەكە بریتییە لە دابینكردنی كورسی خوێندن بۆ خوێندكارانی خانەكانی بێ سەرپەرشت كە قۆناغی ئامادەیی تەواو دەكەن، ئەمەش بەپێی رێنمایی و مەرجەكانی وەزارەتی خوێندنی باڵاو بە پاڵاوتنیان لە لایەن بەڕێوەبەرایەتی گشتی چاودێری و گەشەپێدانی كۆمەڵایەتی.\nلە وتەیەكدا بۆ دەزگاكانی راگەیاندن بەڕێز د. ئەمجەد محمد وتی: زانكۆی گەشەپێدانی مرۆیی وەك هەمیشە لە بیری خزمەتكردندایە بە گشت چین و توێژەكانی كۆمەڵگە، زانكۆكەمان بە چەندین شێواز هاوكاری خوێندكارانی كەم دەرامەتی كردووە لە ساڵانی رابردوو، ئێستاش لە رێگای ئەم پرۆژەیەوە دوو خوێندكار وەردەگیرێن و لە سەرجەم تێچووی خوێندنیان تا تەواوكردنی خوێندنی زانكۆ دەبەخشرێن، ئەمەش وەك دیاری و هاوكاریەك لە لایەن بەڕێز سەرۆكی ئەنجوومەنی ئەمینداریەتی زانكۆ جەنابی پڕۆفیسۆر د. عەلی قەرەداغیەوە دابین كراوە.\nلە لای خۆیەوە بەڕێز د. محمد هاودیانی وەزیری كارو كاروباری كۆمەڵایەتی دوای خستنەڕووی وردەكاری پرۆژەكە، سوپاسی هەر سێ زانكۆی بەشداری كردو ئەوەی خستە روو كە بەدەمەوە هاتنی ئەم زانكۆیانە بۆ پرۆژەیەكی لەم شێوەیە نیشانەی خەمخۆری و زانست دۆستی ئەم زانكۆیانەیە.\nشایانی باسە زانكۆی گەشەپێدانی مرۆیی ساڵانە چەندین خوێندكار لە كرێی خوێندنی ساڵانە دەبەخشێت، لەوانە خوێندكارانی سەركەوتووی قۆناغ و بەشەكان، خوێندكارانی كەم دەرامەت، خوێندكارانی كوردانی رۆژئاوا، ئەم پرۆژەیەش بۆ ئەمساڵی خوێندن دەبێتە بەشێكی تر لەو خزمەتانەی زانكۆ پێشكەشی دەكات بە كۆمەڵگای كوردستانی.


نوشتن با الفبای کردی یا لاتین؟ [زمانی کوردی ( زبان کردی) , ]\nله لایه‌ن که‌سانی غه‌یره‌کورده‌وه زۆر باسی ئه‌وه ده‌کرێت که کورده‌کان ده‌یانه‌وێت ده‌ستبه‌رداری ئه‌لفبێی عه‌ره‌بی ببن و له جیاتی ئه‌وه به ئه‌لفبێی لاتینی بنووسن و ئه‌مه‌ش هه‌نگاوێکه بۆ جیابوونه‌وه و ته‌ڵاقدانی کولتووری عه‌ره‌بی و ئیسلامی.\nهه‌روه‌ها ئێمه به خۆشمان وه‌ک کورد باسی ئه‌وه‌مان کردووه و ده‌یکه‌ین که ئه‌لفبێی لاتینی گونجاوتره بۆ زمانی کوردی وه‌ک له ئه‌لفبێی کوردی (که به هه‌ڵه به عه‌ره‌بی ناوی ده‌برێت). له ڕاستیدا ئه‌م ئه‌لفبێیه عه‌ره‌بی نییه و له بنه‌ڕه‌تدا ئارامی ـ فینیقییه و جگه له عه‌ره‌ب زۆر له میلله‌تانی تریش به‌کاری ده‌هێنن. کاتێ عه‌ره‌ب ده‌ستیان به نووسین کرد....\nبه‌م ئه‌لفبێیه جارێ نه سه‌روبۆری له‌گه‌ڵدا بوو نه نوخته‌ی پێوه بوو، پاشان بۆ گونجاندنی له‌گه‌ڵ زمانی عه‌ره‌بیدا که‌سێک به ناوی (ئه‌بوو ئه‌سوه‌د ئه‌لدوئه‌لی) دانه‌ری عیلمی نه‌حو سه‌روبۆری بۆ دانا، پاشانیش بۆ ئه‌وه‌ی قورئانی به دروستی پێ بخوێنرێته‌وه (خه‌لیل کوڕی ئه‌حمه‌دی فه‌راهیدی) نوخته‌ی بۆ پیته‌کان زیاد کرد (هه‌ندێک ده‌ڵێن نه‌سری کوڕی عاسم) ئه‌و کاره‌ی کرد. هه‌رچه‌نده ئه‌مه باسی ئێمه نییه، به‌ڵام مه‌به‌ست ئه‌وه‌یه عه‌ره‌به‌کان ئه‌و ئه‌لفبێیه‌یان هێناوه و له‌گه‌ڵ زمانی عه‌ره‌بی گونجاندوویانه.\nهه‌ر بۆیه ده‌بینین میلله‌تانی دیکه‌ش ئه‌لفبێیه‌که‌یان له عه‌ره‌بان وه‌رگرتووه و له‌گه‌ڵ زمانه‌که‌ی خۆیاندا گونجاندوویانه. ئێستا چه‌ندین زمان به‌و ئه‌لفبێیه ده‌نووسرێت وه‌ک: فارسی، کوردی، که‌شمیری، ئۆردو، پشتوونی، تاجیکی، تورکستانی و چه‌ندین زمانی دیکه‌ش، هیچ کام له‌و میلله‌تانه‌ش ناڵێن ئێمه به ئه‌لفبێی عه‌ره‌بی ده‌نووسین، هه‌ر بۆ نموونه فارسه‌کان پیی ده‌ڵێن ئه‌لفبێی فارسی، به هه‌مان شێوه  بۆ ئێمه‌ش ئه‌و ئه‌لفبییه کوردییه نه‌ک عه‌ره‌بی. به‌ڵام له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ئاشنایه‌تیی کورد به‌و ئه‌لفبێیه به هاتنی ئیسلام ده‌ستی پێ کرد بۆیه هه‌ندێک له کورده‌کان پیی ده‌ڵێن حه‌رفی موحه‌ممه‌دی، له ڕاستیدا ئه‌وان پێیان وایه هه‌ر ده‌قێک به‌و پیتانه نووسرابێت قورئانه*\nمێژووی به‌کارهێنانی ئه‌م ئه‌لفبێیه له لایه‌ن کورده‌کانه‌وه ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ چوارینه‌کانی باوه تایه‌ری هه‌مه‌دانی که ساڵێ 2010 هه‌زاره‌ی کۆچکردنیه‌تی، له ڕاستیدا مێژووی ئه‌ده‌بی کوردی 300 ساڵێک له‌وه‌ش کۆنتره و به سه‌رهه‌ڵدانی کورده‌کانی لوڕستان و بڵاوبوونه‌وه‌ی فه‌لسه‌فه سه‌ره‌تاییه‌کانی ئایینی یارستان به زاراوه‌ی هه‌ورامی ده‌ست پی ده‌کات، به‌ڵام هیچ به‌ڵگه‌یه‌ک به ده‌سته‌وه نییه بیسه‌لمێنێت که ...... ادامه مطلب را مطالعه فرمایید\nمێژووی به‌کارهێنانی ئه‌م ئه‌لفبێیه له لایه‌ن کورده‌کانه‌وه ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ چوارینه‌کانی باوه تایه‌ری هه‌مه‌دانی که ساڵێ 2010 هه‌زاره‌ی کۆچکردنیه‌تی، له ڕاستیدا مێژووی ئه‌ده‌بی کوردی 300 ساڵێک له‌وه‌ش کۆنتره و به سه‌رهه‌ڵدانی کورده‌کانی لوڕستان و بڵاوبوونه‌وه‌ی فه‌لسه‌فه سه‌ره‌تاییه‌کانی ئایینی یارستان به زاراوه‌ی هه‌ورامی ده‌ست پی ده‌کات، به‌ڵام هیچ به‌ڵگه‌یه‌ک به ده‌سته‌وه نییه بیسه‌لمێنێت که بالوولی دانا و هاوڕێکانی که له ڕابه‌رانی ئه‌و سه‌رهه‌ڵدانه بوون شێعره ئاینییه‌کانی خۆیان خستبێته سه‌ر کاغه‌ز، گومان زیاتره که ئه‌و شیعرانه سینه به سینه (به له‌به‌رکراوی) گه‌یشتبنه ده‌ستی ئێمه. ئه‌وه‌ی لیی دڵنیام ئێستاش ئه‌و شیعرانه به ڕێنووسی کۆن ده‌نووسرێنه‌وه که ئه‌لفبێیه‌که‌ی 3 بزوێنی تێدایه نه‌ک به‌م ڕێنووس و ئه‌لفبێیه نوێیه که 8 بزوێنی هه‌یه.\n1- ده‌نگی وێ، که له دوو پیتی (و،ێ) پێک دێت، جاری وا هه‌یه پیتی (و( تێیدا نه‌بزوێنه وه‌ک:\nجاری واش هه‌یه پێکه‌وه بزوێنێک پێک دێنن که ئه‌مه‌یان مه‌به‌ستی ئێمه‌یه، وه‌ک:\nخوێ: که بریتییه له ده‌نگه‌کانی: (خ، وێ(\n4- کێشه‌ی گه‌وره له‌وه‌دایه که ئێمه بزوێنێکی کورتمان هه‌یه هیچ هێما(پیت)ێکی بۆ دانه‌نراوه، ئه‌ویش پێی ده‌ڵێن بزوێنی بزرۆک، واته له ناو نووسیندا بزر بووه، ئه‌وه‌ی زمانی کوردی به منداڵان بڵێته‌وه هه‌ست به‌و گرفته ده‌کات، ده‌بینی مندڵان له جیاتی ئه‌وه‌ی (بۆ نموونه) وشه‌ی مل به‌م شێویه بنووسن (مل) که‌چی زۆربه‌یان وای ده‌نووسن (مه‌ل)، چونکه ئه‌وان هه‌ست به‌وه ده‌که‌ین له‌و نێوانه‌دا ده‌بێت بزوێنێک هه‌بێت، ئه‌مه‌ش ڕاسته، تۆ ده‌بینی که ئێمه (مل) به لاتینی بنووسین ئاوای ده‌نووسین:\n5- هه‌ندێک ده‌ڵێن که ئێمه کێشه‌مان له‌گه‌ڵ پیتی (وو) هه‌یه که (و) یه‌کی درێژه و پیتێکی تایبه‌تیمان بۆی نییه، ئه‌مه به هیچ شێوه‌یه‌ک نابێته کێشه، چونکه له زۆر زماندا جووت پیت بۆ ده‌نگێکی جیاواز هه‌یه، هه‌روه‌ها ده‌نگی وا هه‌یه به دوو پیت یان زیاتر ده‌رده‌بڕدرێت، بۆ نموونه ده‌نگه‌کانی (خ) و (ش) له زمانی سوێدیدا گه‌وره‌ترین کێشه‌یان بۆ ئه‌و زمانه دروست کردووه و به چه‌ندین شێوه‌ی جیاواز ده‌نووسرین و هه‌ر جاره و به دوو پیت یان سێ پیتی جیاواز. هه‌ر بۆیه من دانانی هه‌ردوو پیتی (و) و (ێ) و نووسینیان به یه‌که‌وه وه‌ک بزوێنێک، ئه‌ویش به گرفت نازانم.\nکه‌واته له سه‌رجه‌م کێشه‌کانی نووسین به ئه‌لفبێی کوردی ته‌نیا یه‌ک کێشه‌ی به په‌له‌مان هه‌یه ئه‌ویش دۆزینه‌وه‌ی چاره‌سه‌رێک بۆ بزوێنی کورتی بزرۆک.\nئه‌مڕۆکه ئه‌و ئه‌لفبێیه لاتینییه‌ی کورده‌کانی باکوور به‌کاری ده‌هێنن بریتییه له 31 پیت ،که ئه‌مانه‌ن:\nA, B, C, Ç, D, E, Ê, F, G, H, I, Î, J, K, L, M, N, O, Q, P, R, S, Ş,T, U, Û,V, W, X, Y, Z\nبه‌رامبه‌ر به‌مه ئێمه له ئه‌لفبێی کوردیدا 35 پیتمان هه‌یه، ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌شی بخه‌ینه سه‌ر که دوو پیتی (و،ی) دوو ڕۆڵی جیاواز ده‌بینن و هه‌روه‌ها پێویستمان به پیتێکی دیکه‌شه وه‌ک هێمایه‌ک بۆ بزوێنی بزرۆک هه‌نگین ژماره‌ی پیته‌کان ده‌گه‌نه 38، به‌ڵام له لایه‌کی دیکه‌وه ئێمه له ئه‌لفبیی لاتینیدا پێویستمان به هه‌مزه‌ی سه‌ر کورسی نابێت بۆیه ژماره‌ی پیته‌کان ده‌بێته 37 پیت. واته لیره‌دا شه‌ش ده‌نک به بێ هێما ده‌مێننه‌وه، ئه‌ویش ئه‌م ده‌نگانه‌ن: (ح، ڕ، ع، غ، ڵ)، ئه‌مه جگه له بزوێنی (وێ) که له کرمانجیی سه‌روودا نییه.\n6- پیتی بزوێنی (وێ) که له کرمانجیی سه‌روودا ئه‌م ده‌نگه نییه، هیچ هێمایه‌کی تایبه‌تی بۆ دانه‌نراوه، واته هه‌ر وه‌ک چۆن له ئه‌لفبیی کوردیدا ئه‌و ده‌نگه به دوو پیت ده‌نووسرێت له لاتینیشدا هه‌ر به دوو پیت ده‌نووسریت.\nبه‌وهیوایه ڕوونکردنه‌وه و ڕاست کردنه‌وه‌مان کردبێت و کێشه‌کانی زمانی به‌ناو ڕه‌سه‌نمان پێ ئاشنا کردبن...\nنوشته شده توسط خوشه ویست در یکشنبه 17 آذر 1387 و ساعت 03:13 ب.ظ


عێراقییەکان لە 1 تشرینی یەکەمەوە بەردەوامن لە خۆپیشاندان دژی دەسوەردانی ئێران و گەندەڵی حکومەت. [دیارونا]\nخۆپێشاندەران و شرۆڤەکاران دەڵێن رەتکردنەوەی دەسوەردانی ئێران لەلایەن رای گشتییەوە ئاشکرا دەبینرێت لە بزووتنەوەی خۆپیشاندانەکاندا کە لە 1 تشرینی یەکەمەوە لە عێراق دەستیانپێکردووە.\nدەڵێن ئه‌و دروشمانه‌ی لە شەقامەکانی باشوری وڵاتدا دەوترێنەوە، کە زۆرینە شیعەن، هه‌روه‌ها ئەوەی لەسەر په‌رچه‌مه‌كانی خۆپیشاندانە جەماوەرییەکان دەبینرێن نیشانی دەدەن كه شەقامی عێراقی وەڕەسە لە رژێمی ئێران.\nهەندێك لە خۆپیشاندەران به دیارونایان وت هاتوونەتە دەرەوە بۆئەوەی سه‌ركۆنه‌ی کاریگەریی سوپای پاسدارانی ئێران و هەوادارەکانی بکەن، کە تۆمەتباریانکردن به نانەوەی ئاژاوه و دەستگرتن بەسەر سەروەری عێراقدا.\nخۆپیشاندەرێك لە گۆڕەپانی ته‌حریر له بەغدا کە ویستی تەنیا بە ناوی ئەبو عەباس بناسرێت، بە دیارونای وت په‌سه‌ندناكرێت دانیشی بە بێدەنگی لەبەرامبەر ئەوەی له‌قه‌ڵه‌میدا به "لوتبەرزی ئێرانی".\nعێراقییەکان بەشداریدەکەن لە رێپێوانیكدا دوای شەپۆلێکی نائارامی لە تشرینی یەکەم. [دیارونا]\nوتی یەکێك لە داوا سەرەکییەکانی خۆپیشاندەران "ئازادبوونە لە باڵاده‌ستیی ئەو رژێمە و دەسوەردانی بۆ تێکدانی یەکێتی و ئەمنییەت و داهاتووی وڵاتەکەمان".\nخۆپیشاندەرێکی دیکە، کە داوایکرد تەنیا بە ناوی یەکەمیەوە بناسرێت، لەیس، بە دیارونای وت لە بەسرەوە هاتۆتە گۆڕەپانی ته‌حریر بۆ پشتیوانی لە خۆپیشاندەران.\nبە دیارونای وت: "دروشمی ئێمە ئەوەیە دەمانەوێت وڵاتێکی ئازاد و سەربەخۆ بین بەبێ دەسوەردانی ئێران."\nوتی: "داوادەکەین رژێمی ئێران دەسهەڵگرێت لە ئازاردانمان لەلایەن میلیشیاکانییەوە کە خوێنی عێراقییەکان دەڕژن، ئابوریمان تێکدەدەن و ئازادی و مافەکانمان و سەروەریمان پێشێلدەکەن".\nوتیشی: "عێراق هی عێراقییەکانە و تەنیا ئەوان داهاتووی دیاریدەکەن."\nهەڕەشەیه‌ك بۆ ئێران\nشرۆفەکاران دەڵێن خۆپیشاندانەکان لە عێراق هەڕەشەی جدیین بۆ ئێران، کە هەوڵیداوە دەسەڵاتی سوپای پاسداران و میلیشیا هەوادارەکانی لە عێراق و هەرێمەکە پتەوکات، بەتایبەتی لە پارێزگاکانی باشور.\nشرۆڤەکاری سەربازی و ستراتیژی، رەبیع جه‌واری بە دیارونای وت: "ئێرانییەکان تاسان کاتێك خەڵكی ئەو پارێزگایانە هاتنە سەر شەقامەکان دژ بە ئێران بەپشتیوانی هەموو توێژه‌كانی کۆمەڵگە."\nوتی ئەوەی دانسقەیە لەم ناڕەزایاتییەدا ئەوەیە حزبێکی تایبەتی لە پشتەوە نییە.\nوتیشی خۆپیشاندەران داوای چاکسازی و کۆتاییهێنان بە گەندەڵی دەکەن و "بوێرانە توڕەیی خۆیان دەردەبڕن دژ بەو رۆڵه نەرێنییه‌ی ئێران ده‌یبینێت لە کاروباری وڵاتەکەیاندا".\nجه‌واری وتی: "بێگومان رژێمی ئێران دەشێت بترسێت، چونکە ئه‌و دروشمانه‌ی سه‌ركۆنه‌ی دەکەن تا دێت روونتر و بڵندتر دەبن و کەس ناتوانێت پشتگوێیان بخات یان لە کاریگەرییان کەمبکاتەوە."\nوتی لەبەرامبەر ئەوەشدا ئێران هەوڵیداوە کاریگەریی خۆی بپارێزێت و بەوەش رووبەڕووی وەڕسبوونی رای گشتی بۆتەوە نەك لە عێراق بەڵکو لە لوبنان و سوریاش.\nتاران هەوڵیداوە کۆتایی بهێنێت بە خۆپێشاندانەکان و سەرچاوەکانی هەواڵیش دەڵێن فەرماندەی هێزی قودسی سوپای پاسداران قاسم سولەیمانی چەند سەردانیكی کردووە بۆ عێراق تا "ئامۆژگاری" دەسەڵاتدارانی عێراق بکات لەسەر ئەوەی چۆن مامەڵە لەگەڵ خۆپیشاندانه‌كان بکەن.\nجه‌واری وتی خۆپیشاندانەکان لانیکەم بەشێکن لە "ناڕەزایەتی خەڵكی عێراق دژ بە ستەمکاریی ئێرانییەکان بە نوێنەرایەتی سوپای پاسداران کە گڕی پشێوییەکان دەدات لە هەموو شوێنێك لەڕێی گروپە چەکدارەکانییەوە".\nخۆپیشاندەرانی بەغدا وێنەکانی سەرکردە ئیرانییەکانیان دڕیوە و ڤیدیۆش لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بڵاوبوونه‌تەوە کە خۆپیشاندەران نیشاندەده‌ن ناوی "شەقامی خومەینی" دەسڕنەوە لە سەر تابلۆی شەقامیك لە ناوەندی نەجەف.\nلە 3 تشرینی دووەم، گروپێكی خۆپیشاندەران لە کەربەلا لە دەوری کونسوڵخانەی ئێرانی کۆبوونەوە. هەوڵیاندا بەسەر دیواری دەرەوەیدا سەربکەون و یاری ئاگرینیان گرتە بیناکە و ئاڵای عێراقیان لەسەر دیوارە کۆنکرێتیەکەی هەڵکرد.\nیەکێك لەسەر دیواری کونسوڵخانەکە نوسیبووی "کەربەلا ئازادە، ئێران بۆ دەرەوە، بۆ دەرەوە!"\nشارەزایه‌كی بواری ستراتیژی، عەلا نەشوع بە دیارونای وت خۆپیشاندانەکان ئاستی توڕەیی خەڵکی عێراقیان دەرخست دژبە سیاسەتەکانی ئێران "کە زیانی گەیاندووە بە عێراقییەکان و خەڵكی دیکە لە هەرێمه‌کە".\nوتی بێزاریی جەماور لە هەژمونی ئێران "کاردانەوەیەکی سروشتییە" بەرامبەر رەفتاری رژێمی ئێران، کە هەوڵیداوە دەسەڵاتی خۆی پتەوکات لەڕێی لاوازکردنی دراوسێکانی و دەستگرن بەسەر سەرچاوە سروشتییەکانیاندا.\nنەشوع وتی خەڵكی عێراق "باش ئاگادارن لە خواستەکانی ئێران و رەتیدەکەنەوە ببنە پاروی ئاسانی سوپای پاسداران".


❤❤یـــانەی کوردژیـن/Kurd Zhin❤❤/ / رێنمایی و یاساکانی ئەم بەشە\n» خۆپاراستن له هاك و ڤایرۆس\n» رێنمایی و یاساکانی ئەم بەشە\n#1 2011-05-28 10:43:22\nرێنمایی و یاساکانی ئەم بەشە\nســـڵاو رێـــزی ده‌ســـته‌ی به‌ڕێـــوه‌بــــه‌ران ئــــاره‌سته‌ی گشــــت ئه‌نــــدامـــانی یــــانه‌که‌مـــان بێت، ده‌خوازین هـه‌موولایه‌ک لـــه‌وپه‌ڕی بـــاشیدا بــــگوزه‌رێنن.\nئــــــــــەزیـــزان وەک دەزانــــن کـــــــــوردژین بــــــــــــەردەوام لە پێـــــــشەنگ دایـــە بۆ پـــێشــــــکەش کــــــردنـــــــــــی خزمەتێکـــی زۆر بە ئـــەندامــــانی خۆی و مــــــیوانانی وەک ئاگاداری ئەوەن کە مــــاوەی بەر لە ئێســــتا ئەندامان داوای کردنەوەی بەشـــــێکیان کرد بـــۆ خۆپاراستن لە هــــاک و ڤایرۆس ســـەردەمی ئێســـتادا زۆر گـــرنگـــە بــــۆ ئێمە وەک بەکارهێنەرانی نێــــت شــمارەزاییـــمان هەبێــــت دەربـــارەی چـــۆنیەتــــی خۆپاراستـــــن لە هـــاک و ڤایرۆس چونکە هاککەرەکان لە دنیـــای ئێستادا هەموو رێگــــەیەک بەکارئەهێـــــنن بـــۆ ئــــەوەی بتوانن مەرامەکانیان دەسەبەر بـــــکەن لــە رێـــگەی هاککردنەوە .. جــــا بــــۆیە بـــە باش مان زانــــی کـــــــە ئـــەم بەشـــە بکەینەوە بــــۆ ئێــوەی خۆشەویــســـت تاکو بتـــوانن سود مەند بن بە بـــابەتەکان و ئــاگاداری ئەوەبن کە چـــۆن و بە چ رێـــگەیەک خۆتان دەپاڕزێـــــزن لێـــی ..بۆیە ئەم بەشەش وەک هــــەموو بەشەکــــانی تری یـــانە بەدەر نیە لە بـــوونی چـــەند یاسا و رێنــــماییەک بۆ ئەوەی ئـــێوەی خۆشەویست و هەموومان پەیرەوەی بکــــەین بؤ دوور بوون لە هەموو سەرثێچیەک و زیاتر سودگەیاندن بە یەکتری لەسەر بنەمای زانست و زانیاری سەردەمیانە بۆیە لێرەوە ئەم یاسا و رێنمایانە تایبەت ئەبن بەم بەشــــە لە خـــوارەوە ئەیـــخەیــــنە روو بۆ ئــــاگـــاداری هـــەموو لایـــەک :\n١- بەرێزان بابەت نوسین لەم بەشە ئەبێت بە زمانی کوردی بێت بۆ ئەوەی ئەندامان هیچ کێشەیەکیان نەبێت لە رووی خوێندنەوە و تێگەیشتنی بابەتەکان\n٢- بە هەموو شێوەی دانانی بەرنامەی تایبەت بە هاک قەدەغەیە چونکە ئەم بەشە خۆی بەشێکە باس لە خۆ پاراستن ئەکات لە هاک بۆیە بەرنامەی لەم شێوەیە رێگە پێدراو نیە بەپێچەوانەوە بابەتەکە دەخرێتە ئەرشیف و ئەندام توشی لێپرسینەوە ئەبێت و مافی ئەندامێتی نامێنێت لە کوردژین .\n٣- لەکاتی بلاوکردنەوەی بابەت ئەبێت بابەتەکە روونکردنەوەی تەواوی لەگەل بێت بە [[ وێنەوە ]] وێنەکان لە بنکەی بارکردنی کوردژین باکرابن و ناوی خۆت و یانەی کوردژینی لەسەر نوسرابێت ، [تەنها دانانی لینکی بەرنامە ] لادەدرێت و بابەت دەخرێتە بەشی ئەرشیف بۆیە پێویستە بابەتەکە بە شێوەیەکی رێک وپێک روون بکرێتەوە و پالپشت بێت بە وێنە .. بە پێچەوانەوە بابەت لادەبرێت\n٤- لینکی بەرنامەکان کە لە بابەتەکە دادەنرێت ئەبێت کاربکەن و دووربن لە هەلگری ڤایرۆس هەروەها ئەبێت دڵنیابیت کە ئەم بەرنامەیە بەبێ کێشە کاردەکات .\n٥- لەکاتی دانانی بەرنامەکانی تایبەت بە ڤایرۆس [ دژە ڤایرۆس ] دەبێت خۆتان بە دووربگرن لە دانانی سەریال نەمبەر و کڕاک چونکە رێگە پێدراو نیە بۆیە ئەتوانن لە رێگەی پەیامی تایبەتی یان ئمێل هاوکاربن لە ناردنی سریال و کڕەکەکان .\n٦- لەکاتی دانانی بابەت ئاماژە بە سەرچاوەی بابەتەکە بدە ، بەپێچەوانەوە بابەت دەخرێتە ئەرشیف . ئەگەر خۆت ئامادەکاری بابەتەکەیت ئاماژە بدە بە ناوی خۆت و یانەی کوردژین\nپــــەیـــڕەو کــــردنی ئەم رێسا و رێنـــمایانە رێــــزگرتنە لە خۆت و کوردژین\nهەموو رێسا و رێنمایەکان بەپێی کات و گونجان لەلایەن بەرێوەبەرایەتی کوردژین دەستکاری دەکرێن بۆ خزمەتی ئێوە\nهەربژین بۆ کوردژین\nلەگەل خۆشەویستی ئێمە بۆ ئێوە


ئاژانسی ده نگو باسی کوردستان: دیموكراسی له تیۆرییه‌وه بۆ تێڕوانین!(به‌شی٢) له نووسینی؛ ئاریتما موحه‌ممه‌دی\nپێش زاڵبوونی سیسته‌می سه‌رمایه‌داری به‌سه‌ر جیهاندا هیچ ڕێكخراوێكی تنئاژۆ له ناوچه‌كه‌دا بوونی نه‌بووه، كه‌واتا درووستبوونی ڕێكخراوگه‌لی تنئاژۆ له ناوچه‌كه به‌رهه‌می سیسته‌می چه‌وتی سه‌رمایه‌دارییه و وڵاتانی سه‌رمایه‌خواز بۆ داگیركردنی جیهانی ده‌وڵه‌مه‌ند به كانزاكانی ژێر زه‌وی پلانی درووست كردنی ڕێكخراوگه‌لی تنئاژۆیان داڕشتووه. ئه‌و ڕێكخراو‌گه‌له له ئه‌فغانستانه‌وه به‌پاره، هێز و چه‌كی وڵاتانی سه‌رمایه‌خوازیی وه‌ك ئه‌مریكا درووست بوون و گه‌شه‌یان كرد و له ناوچه‌كه بڵاو بوونه‌وه. هه‌روه‌ها ئه‌م ستراتیژییه له سووریه‌ش دوو پات كرایه‌وه و زۆربه‌ی وڵاتانی ڕۆژئاوایی هاوكاریی ڕێكخراوی داعشیان كرد و هندێك له وڵاتانی ناوچه‌كه‌ش له‌و پیلانه‌دا تێوه‌گلان. ئه‌مه ڕاستییه‌كی حاشاهه‌ڵنه‌گره كه وڵاتانی سه‌رمایه‌داری ڕۆژئاوایی بۆ جێبه‌جێ كردنی ستراتیژییه‌كانیان كه‌ڵك له بشێویی و ئاڵۆزییه‌كانی ڕۆژهه‌ڵاتی نێوه‌ڕاست وه‌رده‌گرن و له كێشه‌كانی نێوان گه‌لانی موسووڵمان له به‌رژه‌وه‌ندی خۆیان كه‌ڵك وه‌رده‌گرن. هاوكات ئه‌مه‌ش ڕاستییه‌كی تۆقێنه‌ره كه به‌شێك له سیسته‌مه‌كانی سیاسییناوچه‌كه له ئاڵۆزییه‌كانی ناوچه‌دا تاوه‌نبارن و بۆ مانه‌وه له‌ده‌سه‌ڵات هه‌موو ڕێگه‌یه‌ك ده‌گرنه‌به‌ر.\nئایین یه‌كێ له‌و سیسته‌مانه‌یه كه له ڕێڕه‌وی مێژوودا تاكوو ده‌گاته ئه‌مڕۆ خزمه‌تێكی مه‌زنی به كۆمه‌ڵگای مرۆڤایه‌تیی كردووه و به‌رده‌وام له هه‌وڵی بنبڕكردنی تووندوتیژیدا بووه و له‌و پێناوه‌شدا هه‌نگاوگه‌لی مه‌زنی ناوه و ده‌یان شۆڕشی مه‌زنی مرۆڤپه‌روه‌ریی له ڕه‌وتی مێژوودا خووڵقاندووه، فه‌لسه‌فه‌ی ئایین ئاشتی و ئارامیی بووه و هه‌وڵی یه‌كێتی و یه‌كڕیزیی كۆمه‌ڵگای مرۆڤایه‌تیی داوه. وه‌ك ئاماژه، ئایینی ئیسلام فه‌لسه‌فه‌ی ده‌سه‌ڵاتدارێتی سیاسیی له جڤاكیی بوونی كۆمه‌ڵگاوه تێده‌په‌ڕێنێت، واتا سیسته‌مێكی شوورایی كه تێكڕای چین و توێژه‌كانی كۆمه‌ڵگا تێیدا به‌شدار بن و ده‌نگی خۆیان له ئاره‌سته‌كردنی ستراتیژی كۆمه‌ڵگا گرینگ و پڕ باییخ و كاریگه‌ر ئه‌ژمار بكه‌ن. هاوكات ئایینی پیرۆزی ئیسلام مافی ڕه‌خنه‌گرتنیله ده‌سه‌ڵات به‌گه‌ل داوه كه ئه‌گه‌ر ده‌سه‌ڵات به‌باشی به ئه‌ركه‌كانی خۆی هه‌ڵنه‌ستا و له هێڵی سه‌ره‌كیی لایدا و له‌ڕاستای خزمه‌ت و به‌رژه‌وه‌ندیی گشتیی كۆمه‌ڵگا هه‌نگاوی نه‌نا، به‌رپرسیارێتی لێبستێنرێته‌وه و كاریزمایه‌كی دیكه له شوێنی دابنرێت. ئه‌و پێشه‌وایه به‌ده‌نگی خه‌ڵك به‌ده‌سه‌ڵات ده‌گات و هه‌روه‌ها به ده‌نگی خه‌ڵكیش له ده‌سه‌ڵات دوور ده‌خرێته‌وه. ڕاسته به‌شێك له‌و ئایینانه‌ی ده‌ستكاری مرۆڤ مرۆڤیان كردووه‌ته‌وه قوربانیبته‌كانیان، به‌ڵام ئایینه ئاسمانییه‌كان كه یه‌ك له دوای یه‌ك هاتوونه‌ته سه‌ر زه‌وی یه‌ك په‌یامی هاوبه‌شیان هه‌بووه و هه‌یه و ئه‌و په‌یامه‌ش په‌یامی خزمه‌ت به مرۆڤ و دووركه‌وتنه‌وه‌ی مرۆڤ له نادانیی و دواكه‌وتویی بووه.\nئه‌م فه‌لسه‌فه به‌و واتایه دێت كه ئایینی ئیسلام ڕێگای به گه‌ل و كۆمه‌ڵگا داوه كه ئه‌گه‌ر ده‌سه‌ڵاتی سیاسیی خزمه‌تی به‌گه‌ل نه‌كرد، ئه‌وا گه‌ل هه‌م مافی هه‌ڵبژاردنی هه‌یه و هه‌م مافی ڕه‌خنه‌گرتن و هه‌م مافی به‌رگریكردن،هاوكاتئایین مافی پێكهێنانی گۆڕانكاریی بنه‌ڕه‌تیی به گه‌ڵ داوه. واتا گه‌ل ئه‌و مافه‌ی هه‌یه كه ڕێبه‌ر و پێشه‌وا و كاریزما هه‌ڵبژێرێت و له ئه‌گه‌ری جێبه‌جێ نه‌كردنی داخوازییه‌كانی كۆمه‌ڵگا و به‌دینه‌هێنانی دادپه‌روه‌ری كۆمه‌ڵایه‌تیی و نه‌پاراستنی هێڵی سه‌ره‌كیی بنه‌مای باییخه‌كانی كۆمه‌ڵ له ده‌سه‌ڵات دوور بخرێته‌وه و پێشه‌وایه‌كی دیكه له جێگه‌ی دابنرێت. كه‌سایه‌تییه‌كانی مه‌زنی وه‌ك سه‌لاحه‌دینی ئه‌یووبیی و پێشه‌وا قازی موحه‌ممه‌د و شێخه‌كانی شۆڕشگێڕ‌ی كوردستان و ده‌یان كه‌سایه‌تیی دیكه‌ی ئایینیی هه‌وڵی ئه‌وه‌یان داوه كه ئه‌و سیسته‌مه له ئایینی پیرۆزی ئیسلام جێگیر بكه‌ن.\nله لایه‌ن ئاژانسی ده نگو باسی کوردستان ajansknews kl. ۱۱/۰۵/۱۳۹۳ ۰۸:۰۷:۰۰ قبل‌ازظهر


هەواڵ / کوردستان :: 19/07/2019 :: 930 جار بینراوە\nدواى ئه‌وه‌ى له سنوورى خورماتوو به‌تۆمه‌تى ئه‌وه‌ى سه‌ركرده بووه له‌نێو چه‌كدارانى داعش هاووڵاتییه‌ك ده‌ستگیر كرا، له ئه‌نجامى لێكۆڵینه‌وه‌دا ده‌ركه‌وت "ده‌ستگیركراوه‌كه ته‌نها ناوى سیانى وه‌كو سه‌ركرده‌كه‌ى داعش بووه" هه‌ربۆیه ئازاد كرا.\nله چه‌ند رۆژى رابوردوودا له هه‌ڵمه‌تێكى هاوبه‌شى هێزه عێراقییه‌كانى دیاله و سه‌ڵاحه‌دین له خورماتوو ده‌ستگیركردنى سه‌ركرده‌یه‌كى داعش راگه‌یاندرا.\nله‌وباره‌یه‌وه سه‌رچاوه‌یه‌ك له پۆلیسى خورماتوو كه نه‌یویست ناوى بڵاوبكرێته‌وه به دواڕۆژى راگه‌یاند: "له 4/7/2019 له سنووى خورماتوو هێزه عێراقییه‌كانى كه‌سێكیان به پێى مادده‌ى چوارى تیرۆر ده‌ستگیركرد به‌تۆمه‌تى ئه‌وه‌ى له‌ناو چه‌كدارانى داعش ئه‌میر و سه‌ركرده بووه، به‌شدارى چه‌ندین ته‌قینه‌وه و كرده‌وه‌ى تیرۆریستى ئه‌و رێكخراوه‌ى كردووه".\nوتیشى: "هه‌رچه‌ند له ده‌زگاكانى راگه‌یاندندا هێزه ئه‌منییه‌كان وێنه‌كه‌یان بڵاوكردنه‌وه، به‌ڵام له‌ئه‌نجامى لێكۆڵینه‌وه ده‌ركه‌وت، ده‌ستگیركراوه‌كه كه ناوى "وسام سه‌راج كامیل ئه‌لعه‌زاوى"یه ته‌نها ناوى سیانى هاوشێوه‌ى ناوى سیانى سه‌ركرده‌كه‌ى داعشه، هه‌ربۆیه دوێنێ پێنجشه‌مه 18ى ته‌مموز، به بڕیارى دادوه‌ر ئازاد كرا".\nئه‌و سه‌ركرده‌یه‌ى داعش خه‌ڵكى دیاله‌یه و له‌دواى سه‌رهه‌ڵدانى داعش له عێراق په‌یوه‌ندى پێوه‌كردن و له‌ماوه‌ى رابوردوودا رۆڵى به‌رچاوى هه‌بووه له‌و رێكخراوه.\nسه‌كرده‌كه‌ى داعش ئازاد كرا\nدواى ئه‌وه‌ى له سنورى خورماتوو به تۆمه‌تى ئه‌وه‌ى سه‌ركرده بووه له نێو چه‌كدارانى داعش هاووڵاتییه‌ك ده‌ستگیر كرا، له ئه‌نجامى لێكۆڵینه‌وه ده‌ركه‌وت ده‌ستگیركراوه‌كه ته‌نها ناوى سیانى وه‌كو سه‌ركرده‌كه‌ى داعش بووه هه‌ربۆیه ئازاد كرا.\nله چه‌ند ڕۆژى رابردوودا له هه‌ڵمه‌تێكى هاوبه‌شى هێزه عێراقییه‌كانى دیاله و سه‌لاحه‌دین له خورماتوو ده‌ستگیركردنى سه‌ركرده‌یه‌كى داعش ڕاگه‌یاندرا.\nله‌مباره‌یه‌وه سه‌رچاوه‌یه‌ك له پۆلیسى خورماتوو كه نه‌یویست ناوى بڵاوبكرێته‌وه به دواڕۆژى راگه‌یاند؛ له 4/7/2019 له سنووى خورماتوو هێزه عێراقییه‌كانى كه‌سێكیان به پێێ مادده‌ى چوارى تیرۆر ده‌ستگیركرد به تۆمه‌تى ئه‌وه‌ى له ناو چه‌كدارانى داعش ئه‌میر و سه‌ركرده بووه و به‌شدارى چه‌ندین ته‌قینه‌وه و كرده‌وه‌ى تیرۆریستى ئه‌و رێكخراوه‌ى كردووه.\nوتیشى، هه‌رچه‌ند له ده‌زگاكانى راگه‌یاندن هێزه ئه‌منییه‌كان وێنه‌كه‌یان بڵاوكردنه‌وه، به‌ڵام له ئه‌نجامى لێكۆڵینه‌وه ده‌ركه‌وت ده‌ستگیركراوه‌كه كه ناوى "وسام سه‌راج كامیل ئه‌لعه‌زاوى"یه ته‌نها ناوى سیاسى هاوشێوه‌ى ناوى سیانى سه‌ركرده‌كه‌ى داعشه، هه‌ربۆیه دوێنێ پێنج شه‌مه 18ى ته‌ممووزى 2019 به بڕیارى دادوه‌رى ئازاد كرا.\nئه‌و سه‌ركرده‌یه‌ى داعش خه‌ڵكى دیاله‌یه‌و له دواى سه‌رهه‌ڵدانى داعش له عێراق په‌یوه‌ندى پێوه‌كردن و له ماوه‌ى راِبردوودا ڕۆڵى سه‌ركرده‌و به‌رچاوى هه‌بووه له‌و رێكخراوه.


ژنێك له كه‌نه‌داوه داوای هاوكاری له پۆلیسی به‌ریتانیا ده‌كات\nدز هاتووه‌ته سه‌ر ماڵه‌كه‌ی و ژنه‌كه‌ش پۆلیسی ئاگاداركردووه‌ته‌وه\nKurdistan24 هه‌ولێر 12:53 2022/02/13\nدووری هه‌ردوو شاری دورهام له به‌ریتانیا و كه‌نه‌دا 3388 میله\nجیهان كه‌نه‌دا به‌ریتانیا پۆلیس به‌هاناوه‌چوون\nژنێك په‌یوه‌ندی به بنكه‌یه‌كی پۆلیسی به‌ریتانیا كردووه، كه دز هاتووته سه‌ر ماڵه‌كه‌ی و داوای هاوكاری كردووه، به‌ڵام كێشه‌كه ئه‌وه‌یه شوێنی نیشته‌جێوونی ژنه‌كه 3388 میل له‌و بنكه‌یه‌وه دووره، كه ده‌كاته زیاتر له 5447 كیلۆمه‌تر.\nبه گوێره‌ی راپۆرتێكی رۆژنامه‌ی "گاردیان"ی به‌ریتانیا، په‌یوه‌ندییه ته‌له‌فۆنییه‌كه به هه‌ڵه بۆ بنكه‌ی پۆلیسی دورهام كراوه له به‌ریتانیا، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ژنه‌كه له هه‌رێمی ئونتاریۆی كه‌نه‌دا ده‌ژی، ژنه‌كه به پۆلیسی گوتووه، "پێویستم به یارمه‌تییه، دزه‌كه نزیك ده‌بێته‌وه، ئه‌و گه‌یشته ماڵه‌كه‌م"، دواتر بێده‌نگ بووه.\nئاماژه به‌وه كراوه، هه‌ڵه‌ی په‌یوه‌ندییه‌كه له‌وه بووه، شارێكی دیكه به هه‌مان ناوی "دورهام" له به‌ریتانیاش هه‌یه، به‌ڵام ئه‌فسه‌ری بنكه‌كه په‌یوه‌ندییه‌كه‌ی نه‌پچڕاندووه، هه‌ر له‌سه‌ر هێڵ ماوه‌ته‌وه، له‌هه‌مانكاتدا تیمه‌كه‌ی تێگه‌یاندووه، به‌په‌له په‌یوه‌ندی به پۆلیسی دورهام-ه‌وه بكه‌ن له كه‌نه‌دا.\nپۆلیسی دورهام-ی كه‌نه‌دا به خێرایی به‌هانای ژنه‌كه‌وه چوون و له‌ده‌ست دزه‌كه رزگاریان كردووه، له‌و كاته‌شدا دزه‌كه (ته‌مه‌ن 34 ساڵ) رایكردووه، به‌ڵام هه‌ر زوو ده‌ستگیركراوه.\nئه‌ندریا ئارسه‌ر، ئه‌فسه‌ری پۆلیس له بنكه‌ی پۆلیسی دورهام له به‌ریتانیا ئاماژه‌ی به‌وه كرد، رووداوه‌كه بۆ ئێمه ناخۆش بوو، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ده‌ستمان به دزه‌كه نه‌ده‌گه‌یشت، ژنه‌كه‌ش ژیانی له مه‌ترسیدا بووه، به‌ڵام تیمه‌كه‌مان توانیان په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ پۆلیسی كه‌نه‌دا ببه‌ستن و ژنه‌كه رزگار بكرێت.


دانا عەبدولكەریم وەزیری ئاوەدانكردنەوەو نیشتەجێكردنی حكومەتی هەرێم بۆ هاوڵاتی:\nوەزیرێكی كابینەی نۆیەمی حكومەتی هەرێم ئەوە ئاشكرادەكات كەوەفدێكی حكومەتی هەرێم سەردانی بەغدا دەكات و دوای روونبوونەوەی پشكی هەرێم پرسی موچە یەكلادەكرێتەوەو دەشڵێت:» ئەولەویەتی حكومەتی هەرێم بۆ موچەیەو هەموو تیمی حكومەت لەگەڵ ئەوەدان پارەكەی بەغدا بەشی موچە بكات، بێ لێبڕین دابەش دەكرێت».\nلەیاسای بودجەی عێراقدا پشكی هەرێم بەڕێژەی لەسەدا (12.67) دانراوەو بەپێی نووسراوی فەرمی وەزارەتی پلاندانانی عێراقیش پشكی هەرێم بەپێی ژمارەی دانیشتوان (13.9) دیاری كراوە.\nحكومەتی هەرێمی كوردستان لەماوەی چەند مانگی رابردوودا بەهۆی دابەزینی نرخی نەوت و كەمبوونەوەی داهاتەكانی لێبڕینی موچەی فەرمانبەرانی ئەنجامدا بەڕێژەی لەسەدا (21%) بۆ فەرمانبەران و بۆ پلەباڵاكان بەڕێژەی لەسەدا پەنجا، ئەوەش بازاڕی هەرێمی لەجووڵە خست، بەڵام پاش رێكکەوتنی هەرێم و عێراق لەسەر بودجەو داهاتە نەوتی و نانەوتییەكان هاووڵاتیان چاوەڕێی ئەوە دەكەن لێبڕینی موچە كۆتایی پێبهێندرێت.\nدانا عەبدولكەریم، وەزیری ئاوەدانكردنەوەو نیشتەجێكردنی حكومەتی هەرێم لەلێدوانێكدا بۆ هاوڵاتی ئاماژەی بەوەكرد ئەو بڕیارە بڕیاری ئەنجومەنی وەزیرانە، بڕیاری هەموو كوتلە وەزارییەكان بووە، وەكو حكومەتی هەرێم لەگەڵ حكومەتی عێراقی رێككەوتبوون میزانییەی 2021 بەچ ئاراستەیەك بڕوات، وتیشی:» حكومەتی عێراق داواكارییەكانی حكومەتی هەرێمی لەیاسای بودجە جێكردووەتەوە، بەداخەوە كەچووە پەرلەمانی عێراق كەمێك گۆڕانكاری تێدا كراو لەگەڵ ئەوەشدا حكومەتی هەرێم پێی رازیی بووە، ئێمە وەكو حكومەتی هەرێم بەهەموو پێكهێنەرەكانییەوە ئامادەین رەزامەندیمان دەربڕیوەو یاساكە وەكو خۆی جێبەجێ بكەین».\nناوبراو وتیشی:» ئەو بودجەیەی كە پشكی هەرێمە بێت بەشی موچە بكات بەدڵنیاییەوە بەبێ لێبڕین دابەش دەكرێت».\nدانا عەبدولكەریم پێشیوابوو وەفدێكی حكومەتی هەرێم و عێراق لەم نزیكانە كۆبوونەوە ئەنجامدەدەن بۆ میكانیزمی جێبەجێكردنی رێككەوتنەكە، «بەدڵنیایی بەشی ئەوەندە بودجە بێت لێبرینی موچەی پێ پڕبكەینەوە، لێبڕینی موچە نامێنێت، ئەوە تەنها بۆچوونی ئێمە نییەو بۆچوونی هەموو كوتلە وەزارییەكانە».