گرینگترین سووده‌كانی شه‌ربه‌تی ترێ\nمیوه‌ی ترێ به یه‌كێك له به‌سووترین جۆره‌كانی میوه ده‌دانرێت هه‌روه‌ها ئه‌م میوه‌یه ده‌توانیت سوودی لێوه‌ربگریت له‌ڕێگه‌ی خواردنه‌وه‌یه‌وه وه‌ك شه‌ربه‌ت، چونكه به‌شێوه‌یه‌كی گشتی ته‌ندروستی جه‌سته باشتر ده‌كات.\nبه‌پێی هه‌واڵێك كه له ماڵپه‌ڕی "oneminutejuice" دا بڵاو كراوه‌ته‌وه و باس له گرینگترین سووده‌كانی شه‌ربه‌تی ترێ ده‌كات و ئاماژه‌ی پێداوه، به‌گوێره‌ی نوێترین توێژینه‌وه كه له‌لایه‌ن پزیشكانی پسپۆڕه‌وه ئه‌نجام دراوه ئه‌وه‌یان سه‌لماندووه كه شه‌ربه‌تی ترێ هه‌موو "میتابۆلیزم"ی جه‌سته "چالاكی خانه‌كانی ناوه‌وه‌ی جه‌سته"باشتر ده‌كات و ته‌ندروستی جه‌سته باشترده‌كات، بۆیه لێره‌دا باس له چه‌ند سوودێكی شه‌ربه‌تی ترێ ده‌كه‌ین:\nیه‌كه‌م – خوێن زیاد ده‌كات و كۆنترۆڵی كۆلسترۆڵ ده‌كات و دڵ له نه‌خۆشی ده‌پارێزێت: یه‌كێك له گرینگترین سووه‌كانی شه‌ربه‌تی ترێ ئه‌وه‌یه كه ڕێژه‌ی هیمۆگڵۆبین له‌ناو لووله‌كانی خوێن زیاد ده‌كات و ڕێژه‌ی كۆلستڕۆڵ له‌ناو خوێندا كه‌م ده‌كاته‌وه و دڵ له نه‌خۆشییه مه‌ترسیداره‌كان ده‌پارێزێت به‌تایبه‌ت جه‌ڵته‌ی دڵ.\nدووه‌م – سیسته‌می به‌رگری جه‌سته به‌هێز ده‌كات و له شیرپه‌نجه ده‌تپارێزێت: یه‌كێكی تر له سووده‌كانی شه‌ربه‌تی ترێ ئه‌وه‌یه كه سیسته‌می به‌رگری جه‌سته به‌هێز ده‌كات و خانه‌كانی به‌رگری به جه‌سته‌دا بڵاو ده‌كاته كه ئه‌مه له نه‌خۆشییه مه‌ترسیداره‌كان ده‌مانپارێزێت به‌تایبه‌تیش نه‌خۆشی شێرپه‌نجه.


سەرۆک بەرهەم سەرپەرشتی کۆنگرەی یادی شەش ساڵەی کۆمەڵکوژی ئێزیدییەکان دەکات\nالأحد 02 آب 2020 - 16:30\nسەرۆک بەرهەم سەرپەرشتی کۆنگرەی یادی شەش ساڵەی کۆمەڵکوژی ئێزیدییەکان دەکات و لە وتارێکدا رایگەیاند، ئەو تاوانەی شەش ساڵ لەمەوبەر بەرامبەر ئێزیدییەکان ئەنجام دراوە، تاوانێکە وەک جینۆسایدکردنی مرۆڤایەتی هەژمار دەکرێت و لە ئێستاشدا حکومەتی عێراق لە رێگەی پڕۆژەیاسایەکەوە دەخوازێت مافێکی شایستە بۆ ئەوانەی بونەت قوربانی کردەوەکانی دەستی داعش قەرەبو بکاتەوە، ئەوانەشی لەو تاوانەدا کەمتەرخەم بون و بە سزای یاسایی بگەیەنێت.\nسەرۆک بەرهەم لە وتارێكیدا كه‌ئاژانسى هه‌واڵى عێراقى(اه‌ع)چاودێرى كردووه، باسى لە دواین هەوڵەکانی حکومەتی عێراق کرد بۆ دۆسیەی جینۆسایدی ئێزیدییەکان و رایگەیاند، لە ئێستادا بە پێویستی دەزانن هەوڵەکان بۆ دۆزینەوەی ئەو ئێزیدیانە چڕبکرێتەوە کە لەکاتی کۆنتڕۆڵکردنی ناوچەکانیان لەلایەن چەکدارانی داعشەوە بێ سەروشوێن کراون، کە بەگوێرەی ئامارەکان لە کۆی شەش هەزار کەس، تائێستا چارەنوسی دو هەزار و 500 ئێزدی دەستی داعش نادیارە، هەروەها داوایان لە پەرلەمانی عێراق کردوە لە رێگەی یاسایەک کە رەشنوسەکەی سەرۆکایەتی کۆمار ئامادەی کردوە بۆ رزگاربوانی دەستی داعش پەسەندبکرێت، بۆ ئەوەی ماف و شایستەکانیان دابین بکرێت.\nئاماژەی بەوەشکرد، لە ئێستادا و بەهاوکاری تیمی هەڵدانەوەی گۆڕە بە کۆمەڵەکانی سەر بە نەتەوە یەکگرتوەکان، هەوڵەکان بۆ بە دۆکیومێنتکردن بەڵگە و تاوانەکانی داعش بەردەوامن و لێپرسینەوەش لەگەڵ ئەو کەسانەدا دەکرێت کەمتەرخەم بون و بونەتە هۆی کۆنتڕۆڵکردنی ناوچەکانی ئێزیدی لەلایەن چەکدارانی داعش، هەروەها بۆ ئەوەی ئەو روداوە دوبارە نەبێتەوە پێویستە بەرامبەر هۆکار و فاکتەرەکانی سەرهەڵدانی توندڕەوی نەرمی پیشان نەدرێت.\nسەرۆک بەرهەم لەبارەی گۆڕە بە کۆمەڵەکانی شنگالیش وتی، لە ئێستادا نزیکەی 80 گۆڕی بە کۆمەڵی ئێزیدییەکان هەیە کە هەڵنەدراونەتەوە و وەک بەڵگەی تاوانەکانی داعش شیکاریان بۆ نەکراوە، بەڵام دەوڵەتی عێراق هەمو هەوڵێک دەدات بۆ ئەوەی مافی ئێزیدییەکان دەستبەربکات و دوبارە تاوانێکی دیکەی هاوشێوەیان بەرامبەر دوبارە نەکرێتەوە، هەروەها لەگەڵ وڵاتانی دیکەی ئیسلامی هەماهەنگی دەکەن بۆ ئەوەی فاکتەرەکانی توندڕەوی، دروستبونی گروپە تەکفیرییەکان و ریشەکێشکردنیان دیاریبکرێت.


پێشانگەی دەسکەوتی توێژەرانی ئێرانیی لە بواری بەرەنگاربوونەوەی کۆرۆنا - SAHAR KURDISH (Sorani)\nنیسان 06, 2020 08:28 Asia/Tehran\nپێشانگەی دەسکەوت و تواناییەکانی وەزاڕەتخانەکانی پیشەسازیی و کانگا و تیجارەت و بەرگریی و جێگرایەتی زانستیی سەرۆک کۆماریی لە بواری نەهێشتنی کۆرۆنا رۆژی یەکشەممە لە تاران کرایەوە .\nلەم پێشانگەیەدا بەشێک لە بەرهەم و کەلوپەلەکانی سازکراوی ئێران لە بواری بەرەنگاربوونەوەی کۆرۆنا لەوان ئامێری ڤێنتیلاتۆر وەک گرنگترین ئامێر لە ژوورەکانی ئای سی یوو بۆ نەخۆشانی سیە و کۆرۆنایی ، پێشنداران .\nدەزگاکانی ئۆکسێژێن ساز ، ئامێری سازکەری کاغەزی ماسکی نانۆ ، مادەی پاککەرەوە ، کیتەکانی دیاری کردنی کۆرۆنا ، کامێرای سکەنەری گەرمایی ، دەزگای مانیتۆری نیشانەکانی زیندوومان و جلوبەرگی تایبەتی خۆپاراستنی نەخۆشخانەیی لە بەرهەم و دەسکەوتەکانی سازکراوی ئێران بوون کە لەم پێشانگەیەدا نمایش کران .\nسۆرێنا سەتاری جێگری سەرۆک کۆماری بۆ کاروباری زانستی و تەکنلۆژیک بە ئاماژە بە خۆبژیوی وڵات بۆ بەرەنگاربوونەوەی ڤایروسی کۆرۆنا گوتیشی : زۆرێک لە کۆمپانیا بنەما زانستیەکانی ئێران خەریکی توێژینەوە و لێکۆڵینەوە لە بواری پرۆتۆکۆلی دەرمانین بۆ چارەسەریی کۆرۆنا و سەدان کاری تاقیکردنەوە لە لایەن توێژرانی ئێرانیەوە خەریکە ئەنجام دەبێ .


ژمارەیەك خوێندكاری زانكۆی كۆیە دەستیان بە خۆپیشاندان كرد و سەرۆكایەتی زانكۆش پشتگیرییان دەكات - تۆڕی میدیایی خەڵک\nهەروەك بەشێكی زۆری خوێندكارانی زانكۆكانی هەرێم، ئێوارەی ئەمڕۆ بەشێك لە خوێندكارانی زانكۆی كۆیە بۆ گەڕانەوەی دەرماڵە و شایستە داراییەكانیان خۆپیشاندانیان ئەنجامدا.\nهاوكات، سەرۆكایەتی زانكۆی كۆیە لە ڕاگەیەنراوێكدا ڕایگەیاند، “بەناوی سەرۆكایەتی زانكۆی كۆیەوە وەك هەمیشە پشتگیری تەواوی داواكاری خوێندكاران لە گەڕانەوەی دەرماڵە و شایستە داراییەكانی تریان دەكەین”.\nسەرۆكایەتی زانكۆی كۆیە ئاماژەی بەوەشداوە:”هەروەك لای هەمووان ڕوونە، دەسەڵاتی گەڕاندنەوەی دەرماڵە و سەرجەم شایستە داراییەكان لە دەسەڵاتی حكومەتی هەرێمە، نەك دەسەڵاتی زانكۆ، بۆیە داواكارین حكومەتی هەرێمی كوردستان بە پەرۆشەوە گوێبیستی داواكارییەكانیان بێت و قەرزی خوێندن بۆ خوێندكارانمان دابین بكات”.\nجێی ئاماژەیە، چەند ڕۆژێكە خوێندكارانی زانكۆ و پەیمانگاكانی پارێزگای سلێمانی و چەند شارێكی تری هەرێم دەستیان بە خۆپیشاندان كرد و داوای گەڕانەوەی دەرماڵەكانیان دەكەن.\nئەمڕۆش لەكاتی بەڕێوەچوونی خۆپیشاندانی خوێندكارانی زانكۆی سلێمانی گرژی و ئاڵۆزی لەنێوان هێزە ئەمنییەكان و خوێندكاران دروست بوو و ژمارەیەك خوێندكاریش برینداربوون.\nسەرۆكایەتی زانكۆی كۆیە\nحكومەتی هەرێم ڕۆژێكی تری كردە پشووی فەرمی لە سەرجەم دامودەزگاكاندا\nخەڵك حكومەتی هەرێمی كوردستان بڕیاریدا ڕۆژی دووشەممە 11/10/2021 لە تەواوی دامودەزگاكانی بكاتە پشووی فەرمی. (زیاتر…)\nحزبە ئۆپۆزسیۆنەكان بۆ ڕێبەرایەتی خۆپیشاندانی خەڵك ناكەن؟\nخەڵك- چەندین كێشە و قەیران، بەتایبەتیش دواكەوتنی مووچە و زیادبوونی دەیان جۆری باج و ڕسومات و نەبوونی سووتەمەنی بەرۆكی هاووڵاتیانی گرتووە و چەندین…\nڕێگای سلێمانی _هەولێر و كۆیە داخرا\nخەڵك خۆپیشانی خوێندكاران بەردەوامەو خوێندكارانی كۆیەش هاتنە سەر شەقام و ڕێگای سەرەكی سلێمانی _هەولێر و كۆیە یان داخست. (زیاتر…)\nئەو مامۆستایەی بووە رەمزی خۆپیشاندانەکانی هەولێر کۆچی دوایی کرد\n17 کانونی دووهەم 2022 10.51 pm\nخەڵک مامۆستا نەجمەدین، ئەو مامۆستایەی بەهۆی پەلاماردان و لێدانی لە خۆپیشاندانەکانی ڕابردووی شاری هەولێر بووە…\nلوبنان، خۆپیشاندەران شەقامەكانیان لە سەرتاسەری وڵات داخست\n29 حوزەیران 2021 9.45 am\nخەڵك- بەهۆی خراپتربوونی قەیرانی دارایی وڵاتەكەوە، خۆپیشاندەرانی لوبنان شەقامەكانیان لە سەرتاسەری وڵات داخست.\n13 کانونی دووهەم 2022 4.30 pm\nخەڵك – وەزیرێكی حكومەتی هەرێمی كوردستان گەیەندرایە سەنتەری دڵ لەهەولێر و بریاڕە نەشتەرگەریی دڵی بۆ بكرێت و وەزیری…


فوئاد حوسێن: چاودێری دانوستانەکانی ڤیەننا دەکەین\nزەریف: دانووستانەكانی ئێران لەگەڵ 4+1 بكەین ھەنگاوی باشی بڕیوە و ھیوادارین ئیدارەی نوێی ئەمەریكا سیاسەتێكی باش پەیڕەو بكات\nKurdistan24 هه‌ولێر 18:19 2021/04/26\nفوئاد حوسێن وەزیری دەرەوەی و هاوتا ئێرانییەکەی جەواد زەریف\nفوئاد حوسێن وەزیری دەرەوەی عێراق لە دوای کۆبوونەوەی لەگەڵ هاوتا ئێرانییەکەی جەواد زەریف، رایگەیاند، ئەوان دەیانەوێت پەیوەندییەکی پتەویان لەگەڵ ئێران هەبێت و گوتیشی: عێراق بەوردی چاودێری دانوستانەکانی ئەمەریکا و ئێران لە ڤییەننا دەکات.\nفوئاد حوسێن گوتی: "بنچینەی سیاسەتی دەرەوەی عێراق بنیاتنانی پەیوەندییەكی ھاوسەنگ و بەرژەوەندی ھاوبەشە لەگەڵ ھەمووان، ھەروەھا پاراستنی سەقامگیری ناوچەكەیە. كە وابكرێت ناوچەكە خاوەن بڕیاری خۆی بێت، ھەماھەنگیش لەگەڵ وڵاتانی دیكە لەپێناو سەقامگیری ناوچەكە گرنگە بەتایبەت لە عێراق بەو واتایەی كە بەرژەوەندی عێراق لەسەرووی بەرژەوەندییەكانی دیكەبێت".\nگوتیشی: "لەگەڵ لایەنی ئێرانی گفتوگۆكانمان لەبارەی سەرجەم دۆسیەكان گرنگ بوون".\nئاشكراشیكرد، دانوستانی ڤییەننای تایبەت بە رێككەوتنی ئەتۆمی دەستیپێكردووە، ئێمەش چاودێری دانووستانەكان دەكەین و ھیوادارین پێشكەوتنی بەرچاو بێتەدی لەو بوارەدا".\nمحەمەد جەواد زەریف، وەزیری دەرەوەی ئێرانیش لە بەغدا لە كۆنگرەیەکی رۆژنامەوانی ھاوبەشدا لەگەڵ ھاوتا عێراقییەكەی، فوئاد حوسێن راگەیاند، عێراق رۆڵێكی كاریگەر و میحوەری دەبینێت لە ناوچەكەدا و پێویستە سەرجەم كێشەكانی ناوچەكە لە رێگەی دیالۆگەوە چارەسەربكرێن.\nزەریف گوتی: "گفتوگۆی زۆر باشمان لەگەڵ فوئاد حوسێن ئەنجامدا. زۆر سوپاسی دەكەم. رۆڵی عێراق بەباشی دەبینین لە ناوچەكەدا و ھەنگاوێكی باشە بۆ سەقامگیری ناوچەكە، بۆیە ھیوادارین ئەم رۆڵەی ھەنگاوی باشتری لێبكەوێتەوە و گفتوگۆی جدیانەتر بۆ چارەسەركردنی كێشەكانی ناوچەكە بکرێن".\nگوتیشی: "بێگانەكان دەڕۆن و لێرە نامێننەوە، بەڵام ئەوە ئێمەین كە لە ناوچەكەماندا دەمێنینەوە، بۆیە پێویستە ھەماھەنگی و رێزی زیاتر لە یەكتری بگرین و بە برایانە كێشەكان چارەسەر بكەین، كە ئەمە سیاسەتی كۆماری ئیسلامی ئێرانە".\nجەختیشیكردەوە، "دانووستانەكانی ئێران لەگەڵ 4+1 بكەین ھەنگاوی باشی بڕیوە و ھیوادارین ئیدارەی نوێی ئەمەریكا سیاسەتێكی باش پەیڕەو بكات بۆ ئەوەی لە ئەنجامدا بگەینە ئەوەی ھەمووان پابەندی بەڵێنەكان بن".


راهێنه‌رێك :كچە یاریزانه عێراقیه‌كان به ده‌ستی قۆرغكارییه‌وه ده‌ناڵێنن\nشه‌ممه, تشرینی دووه‌م 27\nHome›وەرزش›ناوخۆیی›راهێنه‌رێك :كچە یاریزانه عێراقیه‌كان به ده‌ستی قۆرغكارییه‌وه ده‌ناڵێنن\nستافێکی راهێنەرانی عێراقی لەگەڵ چەند کچە یاریزانێک\nSNN Sport- حسین کەرکوکی\nسائر كازم راهێنه‌ری تۆپی پێی خانمان دووپاتی كرده‌وه كه كچه یاریزانه عێراقییه‌كان به‌ده‌ستی قۆرغكارییه‌وه ده‌ناڵێنن كه بێبه‌شیان ده‌كات له پیشەگه‌ربوونی ده‌ره‌كی .\nكازم له لێدوانێكیدا کە میدیا عێراقییەکان بڵاویانکردووەتەوە وتی:” دۆخی تۆپی پێی خانمان له عێراق رۆژ لە دوای رۆژ ده‌یسه‌لمێنێت كه ئه‌و ساڵ و رۆژانه کە رۆشتووە، به خۆرایی له ته‌مه‌نی كچه یاریزانه‌كان رۆشتووە، هەروەها بێبایه‌خدان بوون به گرێبه‌سته‌كانیان “.\nروونیكرده‌وه كه هه‌موو كچه یاریزانێك پێویستی به بریكار هه‌یه كار له سه‌ر بازاڕكردنی بكات ، به‌ڵام به‌داخه‌وه پێچه‌وانه‌كه‌ی جێبەجێده‌كه‌ین له میانه‌ی قۆرغكردنی كچه یاریزانه‌كان وه‌كو ئه‌وه‌ی موڵكی تایبه‌تی راهێنه‌ر بن”.\nله كۆتاییدا وتی ” ئامۆژگارییه‌ك بۆ راهێنه‌ران ، كچه یاریزانه‌كان قۆرغ مه‌كه‌ن ، ئه‌وان موڵكی عێراقن و موڵكی ئێوه نین هه‌رچه‌نده چاكه‌تان به سەریانه‌وه هه‌بێت”.\nجێی باسه وا بریاره وه‌رزی نوێی خولی خانمانی عێراق له مانگی تشرینی یه‌كه‌می داهاتوو ده‌ستپێبكات.\nگۆڤارێکی ئەمریکی: هیوا بۆ چاکبوونی دۆخی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست نییە\n“دابه‌زاندنى به‌هاى دینار به‌رامبه‌ر دۆلار رێژه‌ى قه‌رزه ناوخۆییه‌كانى عێراق كه‌مده‌كاته‌وه”\nکورد تا چەند سوودی لە نەوتی رۆژئاوای کوردستان بینیوە؟\n“نوێژ كردنى به‌كۆمه‌ڵ له پارك و هه‌ندێ شوێن مه‌ترسیدارترە وه‌ك له مزگه‌وته‌كان”\n“بارانبارينی چەند رۆژی رابردوو کاريگەری نەبووە لەسەر ئاستی ئاوی بەنداوەکان”\nوادەی کۆتایی ئەنجامەکانی هەڵبژاردنی عێراق راگەیەندرا\n“عێراق بە مەرج پارەی بودجەی پەرەپێدانی پارێزگاكان ڕەوانەی هەرێم دەكات”\nخشتەی دابەشكردنی مووچەی رۆژی دووشەممە لە SNNوە بڵاودەکرێتەوە\nئەرشیف مانگێک دیاری بکه تشرینی دووه‌م 2021 (266) تشرینی یه‌كه‌م 2021 (301) ئه‌یلول 2021 (336) ئاب 2021 (388) ته‌مموز 2021 (436) حوزه‌یران 2021 (502) ئایار 2021 (487) نیسان 2021 (405) ئازار 2021 (455) شوبات 2021 (470) كانونی دووه‌م 2021 (668) كانونی یه‌كه‌م 2020 (885) تشرینی دووه‌م 2020 (897) تشرینی یه‌كه‌م 2020 (1039) ئه‌یلول 2020 (1024) ئاب 2020 (1039) ته‌مموز 2020 (1075) حوزه‌یران 2020 (1120) ئایار 2020 (1077) نیسان 2020 (79)\nڤیدیۆ:بەرشەلۆنە بردنەوەی تۆمارکردوو میسی گۆڵ پێشکەشی مارادۆنا دەکات\nوەزیری پێشووتری ناوخۆی عێراق: هەوڵی دواخستنی هەڵبژاردن دەدرێت\nلێدوانی کومان لەسەر شکستی یانەکەی بە ریاڵ مەدرید\nسەمیر هەورامی: به لایه‌نه عێراقییه‌كانمان وتووه هیچ شتێك هێڵى سوور نییه\nكلۆپ سه‌رسامه به یاریزانێكی بایرن میونخ


رۆژنامه‌وانی – میدیا و كاریگه‌ری له‌سه‌ر بڕیاری سیاسی\nشوبات 18, 2020 رۆژنامه‌وانى بيروڕا, راگه‌یاندن لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە میدیا و كاریگه‌ری له‌سه‌ر بڕیاری سیاسی\nله دونیای ئه‌مڕۆدا، میدیا نه‌ك ته‌نها ده‌سه‌ڵاتی چواره‌مه، به‌ڵكو به‌جۆرێك له جۆره‌كان بووه به به‌شێك له ده‌سه‌ڵاته‌كانی تر و كاریگه‌ری به‌رچاوی له‌سه‌ر دروستكردن و گۆڕینی بڕیار، ئاڕاسته و ژینگه‌ی سیاسی به‌جێهێشتووه. میدیا ئه‌مڕۆ له‌پاڵ هه‌ڵسه‌نگاندن و ره‌خنه‌كردنی سیاسه‌ت، پاڵپشتی و خزمه‌تی سیاسه‌تی جیهانی و ته‌نانت رابه‌رایه‌تی ئاراسته‌یه‌كی دیاریكراوی سیاسه‌تیش ده‌كات. په‌یوه‌ندی سیاسه‌ت و میدیا به‌چه‌شنێكه، كه به ئینگلزییه‌كه‌ی پێی ده‌گوترێت Mutual Exploitation”” واته؛ نه بڕیاری سیاسی به‌بێ میدیا ده‌شێت ده‌ربكرێت، نه میدیاش به‌بێ پشتیوانی ده‌وڵه‌ت ده‌توانێت ڕوماڵی پێشهات و ڕووداوه جیهانیه‌كان بكات.\nهه‌ڵبه‌ت ئه‌م توانا و ئه‌ركه‌ی میدیاش له یه‌كێكیانه‌وه بۆ یه‌كی دی ده‌گۆڕێت، لێ بۆ ئه‌وه‌ی راگه‌یاندن و میدیا جێ پێێ خۆی له ژینگه‌ی سیاسی و كۆمه‌ڵگه‌دا به‌هێزبێت و توانستی كاریگه‌ری له‌سه‌ر ئاڕاسته و بڕیاره سیاسیه‌كان هه‌بێت به‌و جۆره‌ی كه سیاسه‌تی خوازراوی ده‌وڵه‌ت یان حزبه‌كه‌ی ده‌یه‌وێت، پێویسته هه‌ڵگری چه‌ند تایبه‌تمه‌ندییه‌ك بێت تا شوناسی میدیایه‌كی كارا و كاریگه‌ر وه‌رگرێت و خۆی جیابكاته‌وه له‌وه‌ی ته‌نها سه‌رقاڵی گواستنه‌وه‌ی چه‌ند هه‌واڵێك ساردی ئێره و ئه‌وێ بێت بێ ئه‌وه‌ی ڕۆلێكی ئه‌وتۆی هه‌بێت له‌سه‌ر دروست كردنی بڕیاره هه‌ستیار و گرنگه‌كان. ئه‌و تایبه‌تمه‌ندیانه‌ش بریتین له:\n-په‌خشی به‌رده‌وام به‌درێژایی ٢٤ كاژێر.\n-گواستنه‌وه‌ی هه‌واڵ له‌كاتی خۆیدا.\n-روماڵ له‌هه‌موو شوێنێكی دونیاوه بۆ هه‌موو جێكانی دی.\n– پێدانی گرنگترین زانیاری و تێگه‌یاندی بینه‌ر به‌ته‌نها خوێندنه‌وه‌ی سه‌ردێڕی هه‌واڵه‌كه.\n-ئاماده‌گی په‌خشی راسته‌وخۆ له زۆربه‌ی رووداوه‌كاندا.\n-خێرا گه‌یاندنی هه‌واڵی به‌په‌له‌وه و هه‌بوونی ڕوماڵی تایبه‌ت له‌مه‌ڕ ڕوداو و پێشهاته هه‌ستیاره‌كان، به نموونه قه‌یرانه‌كانی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست و جه‌نگی دژ به تیرۆریزم.\nهه‌موو ئه‌مانه به‌جۆرێك له جۆره‌كان ده‌بنه هۆكار بۆ دروست كردنی زنجیره‌یه‌كی ئاسۆیی له‌نێوان میدیاكاران و سیاسه‌تمه‌داراندا، كه هه‌ردوولایان پێكه‌وه ده‌بنه بكه‌ری داڕێژه‌ری سیاسه‌ت؛ بۆ نموونه:\n-سه‌رنووسه‌ر فشار ده‌خاته سه‌ر ریپۆرتاژكار تا وێنه‌ی نوێ په‌خش بكات، له به‌رامبه‌ردا ریپۆرتاژكار ده‌بێته فشار بۆ سه‌ر سیاسیه‌كان تا خێرا كاردانه‌وه‌یان به‌رامبه‌ر ڕووداوه‌كه هه‌بێت و، سه‌ره‌نجامیش سیاسیه‌كان فشار ده‌خه‌نه سه‌ر شاره‌زا و دیبلۆماتكاران تا پێشنیار و شیكاری سیاسیانه‌ی خێرا بخه‌نه‌ڕوو.\nگه‌یاندنی هه‌واڵ له كه‌مترین كاتدا\nئه‌و گۆڕان و پێشكه‌وتنانه‌ی له سه‌ده‌ی بیسته‌مدا و به‌تایبه‌تی له كۆتاییه‌كانی ئه‌و سه‌ده‌یه له‌بواری ته‌كنه‌لۆجیادا هاتنه كایه‌وه، ئاسانكارییه‌كی به‌رچاوی بۆ كاری میدیایی كرد تا بتوانن له مه‌ودایه‌كی كورتدا و به كه‌مترین كات زانیاریه‌كانیان بڵاوبكه‌نه‌وه، كه پێشتر كاتێكی زۆرتی پێویست بوو. بۆ نموونه، جیاوازی له نێوان ئه‌و ماوه‌یه‌ی كه سه‌رۆكه‌كانی ئه‌مریكا ” جۆن كه‌نه‌دی و جۆرج بوش” پێویستیان بوو تا ده‌رباره‌ی دروستكردن و روخاندی دیواری به‌رلین قسه‌ی خۆیان بكه‌ن، به‌ڕوونی ڕۆڵ و گرنگی ته‌كنه‌لۆجیامان له بواری میدیادا بۆ ده‌رده‌خات. ساڵی ١٩٦١، سه‌رۆكی ویلایه‌ته یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا، جۆن كه‌نه‌دی، پێویست بوو ماوه‌ی ٨ ڕۆژ چاوه‌رێ بكات تاكو یه‌كه‌مین به‌یاننامه‌ی فه‌رمی وڵاته‌كه‌ی له‌باره‌ی بونیادنانی دیواری به‌رلین-ه‌وه بڵاوبكاته‌وه، به‌ڵام ساڵی ١٩٨٩ سه‌رۆكی ئه‌و كاته‌ی ئه‌مریكا، جۆرج بوش، توانی له‌ماوه‌ی كه‌متر له ٨ كاژێردا سه‌رنجی خۆی له‌سه‌ر ڕوخاندنی دیواری به‌رلین بگه‌ینێته جیهان. ئه‌مه‌ش ئه‌وه ده‌رده‌خات كه به‌هۆی ڕۆڵی میدیا و خێرا بڵاوكردنه‌وه‌ی هه‌واڵ و ڕوماڵ كردنی ڕووداوه‌كان، ئه‌و كاته‌ی كه له‌رابردوودا پێویست بووه بۆ داڕشتنی سیاسه‌ت وكاردانه‌وه سیاسیه‌كان به‌شێوازێكی به‌رچاو كه‌م بۆته‌وه له‌مڕۆدا.\nگواستنه‌وه‌ی هه‌واڵ له‌كاتی خۆیدا هێنده به بایه‌خه، گه‌ر ئاڕاسته و بڕیاری سیاسیش سه‌راپا نه‌گۆڕێت، ئه‌وا ژینگه‌یه‌ك دروست ده‌كات تا جێ ده‌ستی خۆی له بڕیار و ئاڕاسته سیاسیه‌كاندا بنه‌خشێنێت، یاخود كاریگه‌ری و به‌ربه‌ست له‌به‌رده‌م پرۆسه‌ی داڕشتنی سیاسه‌ت و داڕێژه‌رانی سیاسه‌ت دروست بكات. لێ بێگومان، گواستنه‌وه‌ی هه‌واڵی به‌په‌له هه‌موو كات به قازانی سیاسیه‌كان و داڕشتنی بڕیارێكی لۆجیكی سیاسی ناشكێته‌وه. پرۆفیسۆر ئیتان گیلبۆوا، دامه‌زرێنه‌ری سه‌نته‌ری په‌یوه‌ندییه نێوده‌وڵه‌تیه‌كان و توێژه‌ر له لێكۆڵینه‌وه ستراتیژیه‌كان له زانكۆی بار-ئیلان له ئیسرائیل، هێما بۆ چه‌ند لایه‌نێكی نه‌رێنی ڕووماڵه هه‌نووكه‌ییه‌كان ده‌كات، كه به شێوه‌یه‌ك له شێوه‌كان ده‌شێت كاریگه‌ری خراپ له‌سه‌ر ژینگه‌ی سیاسی دروست بكات. لای گیلبۆوا، خێرایی گه‌یاندنی زانیاریه‌كه، ده‌گونجێت فشار بخاته سه‌ر داڕێژه‌رانی سیاسه‌ت تا بڕیاری به‌په‌له بده‌ن. وا ده‌كات، كه بڕیاره‌كانیان زیاتر باكگراوندێكی سۆزداری پێوه‌بێت له‌جێی ئه‌وه‌ی به‌رهه‌می بیركردنه‌وه‌یه‌كی قوڵ و هه‌ڵسه‌نگاندنێكی هێمنانه بێت، كه بێگومان ئه‌مه‌ش دواجار په‌لكێشیان ده‌كات تا بكه‌ونه ناو هه‌ڵه‌ی سیاسیه‌وه و كۆنترۆڵی خۆیان له‌سه ڕووداوه‌كاندا له‌ه‌ده‌ست بده‌ن.\nبچووك كردنه‌وه‌ی رۆڵی دیبلۆماتكاره‌كانیش به‌شێكی تری لێكه‌وته نه‌رێنیه‌كانیه‌تی. پێشتر دیبلۆماتكار، شاره‌زا و سه‌ركونسوڵه‌كان سه‌رچاوه‌ی كۆكردنه‌وه‌ی زانیاری و گه‌یاندنی ئه‌و زانیاریانه‌بوون به ناوه‌ند و سه‌نته‌ره‌كانی وڵاته‌كانیان، به‌ڵام ئه‌مڕۆ تۆڕی میدیای جیهانی پێگه‌ی ئه‌م كاراكته‌رانه‌ی له دیبلۆماسیه‌تی جیهانیدا لاوازكردووه، میدیا خۆی شوێنی باڵیۆز و لێزانه‌كانی گرتۆته‌وه وه‌ك سه‌رچاوه‌ی زانیاری و، هه‌رخۆشی شیكاری بۆ ئه‌و ڕووداوانه ده‌كات كه ڕووده‌ده‌ن. ئه‌و په‌یامه‌ی میدیا له ڤیدیۆیه‌كی چه‌ند خوله‌كیدا به كۆمه‌ڵگه و فه‌زای گشتی ده‌دات و ده‌گه‌یه‌نێت، به كاژێرێك قسه‌كردنی دیبلۆماتكرێك ره‌نگه نه‌گات.\nسه‌ره‌ڕای هه‌موو ئه‌مانه، بڵاوكردنه‌وه‌ی هه‌واڵی ڕووداوێكی هه‌ستیار له‌مه‌ودایه‌كی زۆر كورتدا، سه‌رده‌كێشێت بۆ له‌دایكبوونی راپۆرتی ناكامڵ (كرچ و كاڵ) و سه‌ره‌نجام ئه‌میش سه‌رده‌كێشێت بۆ له‌دایكبوونی بڕیاری سیاسی ناكامڵ. چونكه كاتێك په‌یامنێرێك له‌ژێر زه‌برێكی ده‌رونیدایه له‌سه‌روخۆیه‌وه تا ڕوماڵی ڕووداوێكی دیاریكراو به زووترین كات بگوازێته‌وه، ئه‌گه‌ری زۆره راپۆرته‌كه‌ی ناكامڵ ده‌رچێت به‌هۆی ئه‌وه‌ی نه كاتی پێویستی هه‌بووه تا له ناوه‌ڕۆك و كرۆكی ڕووداوه‌كه تێبگات، نه ده‌رفه‌تییشی ده‌بێت به‌و ماوه كه‌مه زانیاری چڕ و ته‌واو كۆبكاته‌وه. كاتێكیش ئه‌م ڕاپۆرته ده‌گاته به‌ر دیده‌ی سیاسیه‌كان، بڕیاری سیاسی ناكامڵ و هه‌ڵه‌ی لێده‌كه‌وێته‌وه، چونكه له بنه‌ڕه‌تدا بڕیاره سیاسیه ناكامڵه‌كه له‌سه‌ر بنه‌مای ڕاپۆرتێكی ناكامڵ دراوه.\nنوسینی: د. یاداشت ساڵح


شەوى پـێنجشەممە لەسەر هەینی حکومەتى عێراق هێزێکى زۆرى حەشدى شەعبى و پۆلیسى فیدراڵى له باشورى کەرکوک کۆکردەوە و بەنیازى جوڵەپێکردنیان بوو بەرەو کەرکوک و بیرە نەوتیەکانى دەوروبەرى ، پێشمەرگەش بۆ بەرەنگاربونەوەیان خرانە حاڵەتى ئامادەباشیەوە.\nمحەمەدى حاجى مەحمود سکرتێرى حزبى سۆسیالیست دیموکراتى کوردستان، بەدەنگى ئەمەریکاى راگەیاند"هێزەکانى عێراق بەنیازى کۆنترۆڵکردنى کەرکوک و بیرە نەوتیەکان بوون، بەڵام کۆکردنەوەى ئەو هێزە زۆرەى پێشمەرگە لەکەرکوک لەپلانەکەیان پاشگەزى کردنەوە."\nبەپێى وتەى شێخ جەعفەر مستەفاى فەرماندەى هێزەکانى 70 ى پێشمەرگە، فەرماندەکانى حەشدى شەعبى شەوى رابردوو داوایان لە وەستا رەسوڵى فەرماندەى پێشمەرگە کردووە بیرە نەوتیەکان و کەرکوکیان رادەست بکات و لەحاڵەتى جوڵەکردنیان بەرەنگاریان نەبێتەوە، بەڵام ناوبراو داواکەى رەتکردونەتەوە.\nحەشدى شەعبى و پۆلیسى فیدرالى هێزەکانیان لەناحیەى تازە خورماتوى 10 کم باشورى کەرکوک کۆکردبویەوە و پێشمەرگەش هێزێکى گەورەى بردبویە نێو کەرکوک و دەوروبەرى و خۆیان بۆ بەرگرى ئامادەکردبوو، لەگەڵ دروستبونى گرژیەکانیشدا، فرۆکەکانى هاوپەیمانان بەئاسمانى ناوچەکەدا دەسورانەوە و چاودێرى دۆخەکەیان دەکرد، ئەمەش بەپێى وتەى محەمەدى حاجى مەحمود.\nئازاد جەبارى سەرۆکى لیژنەى ئەمنى لەئەنجومەنى پارێزگاى کەرکوک، دەڵێت"بریارى عێراق وایە کە پێشمەرگە لەو دەوروبەرى کەرکوک دەربکەن و هێزى عێراقى تێدا جێگیربکەن."\nسەرلەبەیانى ئەمڕۆ و دواى گرژیەکانى شەوى رابردوو، ئەمڕۆ هێزەکانى پێشمەرگە بەدرێژى 18 کم لەباشورى کەرکوک کشانەوە و هێزەکانى حەشدى شەعبى چوونە جێگەکانیان.\nوەستا رەسوڵ فەرماندەى میحوەرى رۆژئاواى کەرکوکى پێشمەرگە، کشانەوەى هێزەکانى پێشمەرگەى بە تاکتیکى سەربازى وەسفکرد، بەدەنگى ئەمەریکاى راگەیاند"هیچ شەرێک رووینەداوە تا لەژێر فشاردا کشابینەوە."\nلاى خۆشیەوە عەلى حسێنى وتەبێژى حەشدى شەعبى لەکەرکوک و خورماتو، کشانەوەى پێشمەرگەى لەهەندێک ناوچەى کەرکوک و جێگیربوونەوەى هێزەکانى حەشدى شەعبى لەجێگەکانیان بەرێککەوتن ناوبرد، بەدەنگى ئەمەریکاى راگەیاند"بریارى سەرۆک وەزیرانى عێراق وایە کە شەڕى کورد نەکەین."\nلە ئێستادا بارودۆخى دەوروبەرى شارى کەرکوک هێور بوەتەوە، بەڵام هێزەکانى پێشمەرگە و حەشدى شەعبى لە دەوروبەرى کەرکوک و بە تایبەت لە باشورى کەرکوک ماونەتەوە و لە حاڵەتى ئامادەباشیدان.


"رێژه‌یی هه‌ژاری له‌عێراق گه‌یشتۆته ئاستێكی مه‌ترسیدار"\nبوار نیوز، به‌دواداچوون\nبەپێی راپۆرتی بانکی جیهانی، رێژه‌ی هه‌ژاری له‌عێراق له‌دوای ساڵی 2014 ، به‌شێوه‌یه‌كی به‌رچاو زیادیكردووه‌و به‌جۆرێك له‌هه‌ندێ ناوچه گه‌یشتۆته 41%، به‌ڕێوبه‌ری ئاماری هه‌رێمش ئاماژه‌به‌وه‌ده‌كات، له‌ڕووی هه‌ژارییه‌وه هێشتا هه‌رێم نه‌گه‌یشتۆته ئاستێكی مه‌ترسیدار.\nبه‌پێی ڕاپۆرتێكی بانکی جیهانی، کێشەكانی عێراق به‌هۆی قه‌یرانی ئابووری و ته‌ندروستی بەردەوامدەبێت و دابینکردنی ئاسایش و خۆراك و خزمه‌تگوزاری ته‌ندروستی هێشا ئاڵنگارییه‌كی گەورەی بەردەم ئەو وڵاتەیەو، به‌پێی راپۆرتی رێكخراوه‌كه له‌ماوه‌ی حه‌وت ساڵی ڕابردووش قەیرانێکی گەورەی مرۆیی لەو وڵاتە دروستبووە کاریگەری کردووەتە سەر خراپبوونی رەوشی ژیانی 15 ملیۆن هاووڵاتی عێراقی.\nبەپێی ڕاپۆرته‌كه‌ی بانکی جیهانی، له 22.5%ی هاووڵاتییان لەژێر هێڵی هەژاریدان، بەڵام لەو ناوچانەی کە لەلایەن داعشەوە له‌پێشووتر هێرشیانكرابووه سەریان، رێژەی هەژاری دوو هێندەی ناوچەکانی دیکەیەو به‌ڕێژه‌یه‌ك بەرزبووەتەوە بۆ لە 41.2%.\nبانکی جیهانی دەڵێت: "ستانداردەکانی خۆشگرانی ژیان لەعێراق بەرەو خراپتر چوون، ساڵ لەدوای ساڵ ژمارەیەکی زیاتری هاووڵاتییان روێشتوونەتە ژێر هێڵی هەژاری و رێژەیەکی بەرچاوی دیکەش نزیکبوونەتەوە لەهێڵی هەژاری."\nبانكی جیهانی ڕاشیگه‌یاندوه "رێژەی بێکاری لەعێراق 25.8%، بەڵام 18%ی گەنجی تەمەن نێوان 15 بۆ 24 ساڵ لەعێراق بێکارن و لە 23%ی هاووڵاتیانیش داهاتیان کەمترە لە دوو دۆلاری رۆژانە ".\nبه‌پێی ئاماره‌كانی ده‌سته‌ی ئاماری هه‌رێمی وه‌زاره‌تی پلاندانان رێژه‌ی ھه‌ژاریی له‌ھه‌رێم له ساڵی 2007، 4.7 بووه، له ساڵی 2012 بۆته 3.5%، له‌سه‌ره‌تای ساڵی 2014 بۆ ساڵی 2017 بۆته 12.5، به‌ڵام دواتر كه‌مبۆته‌وه بۆ 11.3.\nوه‌زاره‌تی پلاندانان له‌باره‌ی رێژه‌ی بێكاریی له‌ھه‌رێم، ئاماژه‌ی به‌وه‌كردووه، تاوه‌كو ساڵه‌كانی 2012،2013، 2014، 2015، رێژه‌ی بێكاریی 6.53% بووه، له‌كۆتایی ساڵی 2020 به‌رزبۆته‌وه بۆ 13.53%.\nسیروان مه‌حه‌مه‌د، به‌ڕێوبه‌ری گشتیی ده‌سته‌ی ئاماری هه‌رێم، ئه‌وه‌ده‌خاته‌ڕوو: رێژه‌ی هه‌ژاری له‌پارێزگاكانی هه‌رێمی كوردستان به به‌راورد به ناوچه‌كانی دیكه‌ی عێراق باشتره‌و نه‌گه‌یشتۆته ئاستێكی مه‌ترسیدار.


:: PM:09:16:23/02/2020 \nكه‌سێكی ته‌مه‌ن 45 ساڵی خه‌ڵكی بابۆوا له گینیا، كاتێك سه‌یری ده‌كه‌ی، ده‌ڵێی كه‌سێكی ته‌مه‌ن 76 ساڵی فڕه‌نسا و سه‌نگافورایه. ده‌بێ ئه‌وه‌ش ڕه‌چاو بكرێ، ناوه‌ندی ته‌مه‌نی پیری 65 ساڵه. ئه‌م ئه‌نجامه، توێژینه‌وه‌یه‌كی فراوانی تیمێكی زانایانی چه‌ندان وڵات ده‌ریان خستووه و توێژینه‌وه‌كه له وه‌رزانه‌ی "The Lancet"ی پزیشكی بڵاو بووه‌ته‌وه.\nتوێژه‌ران شیكارییه ته‌ندروستییه‌كانیان له‌سه‌ر خه‌ڵكی 195 وڵات تاقی كردووه‌ته‌وه، گه‌یشتوونه‌ته ئه‌و ئه‌نجامه‌ی، به گشتی خه‌ڵكی زۆربه‌ی وڵاته‌كان له ته‌مه‌نی 65 ساڵیدا تووشی هێرشێكی زۆری دڵه‌ڕاوكێ و هه‌ست به پیربوون ده‌كه‌ن، ئه‌م هه‌ستانه خۆی به‌شێكی پیربوونه‌كه‌ن. ئه‌مه‌ش ئه‌وه‌یه كه توێژه‌ران ده‌یانه‌وێ بیڵێن، پیربوون پێوه‌ست نییه به ته‌مه‌نه‌وه، هێنده‌ی پێوه‌سته به‌و هه‌ستانه‌ی خۆمان سه‌باره‌ت به پیربوون و هه‌روه‌ها لاوازبوونی ئه‌ندامه هه‌سته‌وه‌رییه سه‌ره‌كییه‌كانیش ڕۆڵی گه‌وره‌یان تێدایه.\nته‌مه‌ن ته‌نیا ژماره نییه، به‌ڵكوو بریتییه له كۆمه‌ڵێک شتی تر و پێویسته كۆی گشتی ته‌ماشا بكرێ، ئینجا له‌سه‌ر ته‌مه‌ن بدوێین. ئه‌م ڕاپۆرته ده‌یه‌وێ ئه‌مه بسه‌لمێنێ.\nكێشه‌كانی له‌ده‌ستدانی هه‌ستی بیستن یان لاوازبوون، جه‌ڵته و نه‌خۆشییه‌كانی دڵ، نه‌خۆشییه‌كانی ده‌مار و چه‌ندانی تر كه له هه‌ڵكشانی ته‌مه‌ندا تووشی مرۆڤ ده‌بن، مه‌رج نییه پێوه‌ست بن به ته‌مه‌نێكی دیاریكراوه‌وه، به‌ڵكوو پێوه‌ستن به‌و شوێنه‌ی لێی ده‌ژین، ژینگه كاریگه‌ری ته‌واو له‌سه‌ر ئه‌ندامانی جه‌سته دروست ده‌كات، ئه‌مه‌ش ئه‌و جیاوازییه‌یه له نێوان ئه‌وانه‌ی زوو پیر ده‌بن و ئه‌وانی هه‌ر له ده‌یه‌ی چواره‌می ته‌مه‌نیانه‌وه پیری لێیان ده‌رده‌كه‌وێ.\nپیری و جووڵه\nتوێژینه‌وه‌كه له ڕوانگه‌ی ئاستی ته‌ندروستی و جووڵه‌كانی مرۆڤه‌وه سه‌یری پیری كردووه و پێی وایه زیاتر له ته‌مه‌ن كاریگه‌ری هه‌یه. واته ئه‌وانه‌ی ژیانیان پڕه له جووڵه و وه‌رزش ده‌كه‌ن، هه‌روه‌ها ئه‌وانه‌ی كه‌متر تووشی نه‌خۆشی بوون، دڕه‌نگتر تووشی پیری ده‌بن له‌چاو ئه‌و كه‌سانه‌ی كێشه‌ی ته‌ندروستیان هه‌بووه و كه‌متر جووڵاون.\nخه‌ڵكی ئه‌م وڵاتانه پیر نابن\nوڵاتی ژاپۆن، پێشه‌نگه‌ی هه‌موو وڵاتانی دنیایه بۆ باشترین ئاستی پیری، له پاش ئه‌و سویسرا دێت. بۆ نموونه له زۆربه‌ی وڵاتانی دنیا، وه‌ك پێشتر باسمان كرد، ناوه‌ندی ته‌مه‌نی پیری له 65 ساڵی ده‌ست پێ ده‌كات، له وڵاتانی ژاپۆن و سویسرا، ناوه‌ندی ته‌مه‌نی پیری له 76.1 ساڵی ده‌ست پێ ده‌كه‌ن، ئه‌مه‌ش به‌هۆی ئه‌و ڕه‌وشی ژیان و شێوه‌ی خواردن و جووڵه‌یه‌ی هه‌یانه، هه‌روه‌ها له‌به‌ر ژینگه و كه‌شوهه‌واكه‌یان كه هۆكاره بۆ ئه‌وه‌ی خه‌ڵكی ئه‌و دوو وڵاته زیاتر له 11 ساڵ دڕه‌نگتر له خه‌ڵكی زۆربه‌ی دنیا پیر ببن. به‌و پێناسه ته‌ندروستییانه‌ی ئاماژه‌یان پێ كرا.\nهه‌ریه‌ك له وڵاتانی فڕه‌نسا و سه‌نگافوورا به پله‌ی دووه‌م دێن، خه‌ڵكی ئه‌و دوو وڵاته‌ش هیچی وایان له‌گه‌ڵ ژاپۆن و سویسرا جیاواز نییه و ناوه‌ندی پیری تیایاندا ده‌گاته 76 ساڵ. پله‌ی سێیه‌م كه ڕه‌نگه جێی سه‌رسووڕمان بێت به‌لای زۆربه‌ی خه‌ڵكه‌وه، وڵاتی كوه‌یته له ناو ئه‌م ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاسته پڕ له كێشه‌یه‌دا، ناوه‌ندی پیریی تێیدا 75.3 ساڵه، ئه‌مه‌ش مانای وایه، توانیویانه كه‌شێكی ژیانی ئارام و ڕێك دروست بكه‌ن، وێڕای ئه‌وه‌ی ژینگه‌كه‌شیان وه‌ك سویسرا فێنك و دڵگیر نییه. له پله‌ی چواره‌میش، كۆریای باشوور و ئیسپانیا دێن و ناوه‌ندی پیری تێیاندا 75.1 ساڵه. پێنجه‌م ئیتاَیایه: 74.8 ساڵ، شه‌شه‌م پۆرتۆریكۆ: 74.6، حه‌وته‌م پیرۆ: 74.3. له ته‌واوی وڵاتانی دیكه‌ی دنیاش ناوه‌نده‌كه 65 ساڵه و له هه‌ندێ ناوچه‌ش به‌تایبه‌تی ئه‌و شوێنانه‌ی شه‌ڕیان تێدایه و سیسته‌می خۆراك ڕێك نییه و خه‌ڵكه‌كه‌ی له دڵه‌ڕاوكێدان، ناوه‌ندی پیری بۆ 50 ساڵ شۆڕ ده‌بێته‌وه.\nئانگێلا وای چانگ سه‌رۆكی ئه‌م تیمه توێژه‌ره ده‌ڵێ: ئه‌م توێژینه‌وه ڕووپێوه گشتگیره هه‌مه‌لایه‌نه، ئاشكرای ده‌كات، به‌رزبوونه‌وه‌ی ناوه‌ندی پیری بۆ ساڵانێكی به‌رزتری ته‌مه‌ن، به ته‌واوی پێوه‌سته به‌و ڕه‌وشه‌ی مرۆڤه‌كان تێیدا ده‌ژین و كێشه ته‌ندروستییه‌كانیش كه هۆكارێكی سه‌ره‌كی پیرین، به هه‌مان شێوه به‌هۆی ڕه‌وشی ژیانه‌وه دروست ده‌بن.\nبه دیاریكراوی 92 نه‌خۆشی له‌لایه‌ن توێژه‌رانه‌وه دیاری كراون كه كاریگه‌ریی ڕاسته‌وخۆیان به‌سه‌ر پیرییه‌وه هه‌یه، له سه‌روو هه‌موویانه‌وه ئه‌و نه‌خۆشییانه‌ن كه پێوه‌ستن به دڵ و ده‌ماره‌كان و شێرپه‌نجه‌وه و به‌پێی ڕه‌وشی كۆمه‌ڵایه‌تی و دیمۆگرافیی هه‌ر وه‌ڵاتێكیش ده‌گۆڕێ.\nخه‌ڵكی ئه‌م وڵاتانه زوو پیر ده‌بن\nبه‌پێی توێژینه‌وه‌كه،خه‌ڵكی دوورگه‌كانی مارشاڵ، خراپترین ناوه‌ندی ته‌مه‌نی پیرییان هه‌یه له دنیادا تۆمار كردووه و له‌وێ هه‌ر له 51 ساڵییه‌وه خه‌ڵكی پیر ده‌بن، پاشان وڵاتی ئه‌فغانستان دێت، له ته‌مه‌نی 51.6 ساڵیدا پیر ده‌بن، سێیه‌م دورگه‌كان سلێمان: 53.4 ساڵی، چواره‌م كۆماری ئه‌فه‌ریقای ناوه‌ڕاست و لیسوتۆ: 53.6، پێنجه‌م كیریباتی: 54.2، شه‌شه‌م گینیا 54.5، حه‌وته‌م میكرۆنیزیا 55 ساڵ.


خوێندنەوەیەک بۆ کتێبی «کەس خۆی بۆ تەرک ناکرێ»ی سەلاح موحەمەدی/ ھێمن ڕەحیمی - ئاماژه\nخانه / به شی ئه ده بی کوردی / خوێندنەوەیەک بۆ کتێبی «کەس خۆی بۆ تەرک ناکرێ»ی سەلاح موحەمەدی/ ھێمن ڕەحیمی\nئاماژە ژوئن 13, 2020\tبه شی ئه ده بی کوردی, ره خنه ی ئه ده بی کوردی, شیعری کوردی ارسال دیدگاه 171 بازدید\nخوێندنەوەیەک بۆ کتێبی «کەس خۆی بۆ تەرک ناکرێ»ی سەلاح موحەمەدی\nبە کردنەوەی کتێبی کەس خۆی بۆ تەرک ناکرێ ئێمە لەگەڵ دەقێک ڕووبەڕوو ئەبینەوە کە‌هاوچەشنی وتەی پرۆستە ئەڵێ: دەقی جیدی لە دۆزەخدا ئەخولقێت. پێم وایە کتێبی کەس خۆی بۆ تەرک ناکرێ لە ڕوانینێکی کافکاییەوە بۆ جیهان ئەوەمان پێ ئەڵێت ئەگەر”یوزف کا” تووشی گووناحێکی نەکراو بووە. لێرەدا گووناحی نەکراو لەم کتێبە شێعرەدا دەرباز بوونە لە جیهانی کاپیتاڵ/ هەستی یان هەر شتێک کە ژێستی مالکانەی لە هەستیدا پێوە گیراوە و وەک ئەمرێکی نەخوازراو هەموو مروڤێکی کۆمەڵگای تووشی جیهانێکی دڕەندە و وەحشیانە کردووە.\nبە ساکاری ناکرێ بڵێین شاعیر هەوڵ ئەدات لە ئەزموونگەرایی هەڵ بێت بەڵکوو ئەزموونی جیهان زیستی شاعیر هێندەی سەرە نینۆکێکی لەهەموو ئەو ئەزموونگەلە لەسەر جیهان و دۆخی ژیکراوی مرۆڤ لە جەستەی پەیکەرێکدا کۆ کردۆتەوە؛ هەر بۆیە دەقەکەی لە ئەزموونکردنی ڕابردوو و ئێستاش دەرباز نابێ. پێموایە پێویستە بۆ بەشێک لەسەر خوێدنەوە و شرۆڤەی کەس خۆی بۆ تەرک ناکرێ ئەبێت ئەزمونی ویرانیی ئەزموون لە سوژەی مۆدڕێرندا لە ڕوانگەی ئاگامبێنەوە تاوتوێ بکرێ.\nتئۆدۆر ئادۆڕنۆ لە کتێبی “اخلاق صغیر” بەم ڕەستەوە دەست پێئەکات:\nژیان زیندوو نییە (ئادۆڕنۆ مەبەستی ئەوەیە لە جیهانێکا ئەژین کە هەمووکەس تووشی شڵەژان و وێرانی بووە و چیتر ژیان ئەرزشی ئەوەی نییە ناوی بنرێت ژیان، ژیانی ئەمڕۆ بایەخی ئەوەی نییە مرۆڤ بژیت.) ژیانێ کە پڕە لە شەڕ و نەهامەتی و سەرگەردانی و برسییەتی و لە لایەکی دیکەوە تەقینەوەی هەموو کەرەستەیەکی فەرهەنگی و دواکەوتنی ئەزموونی ستاتیکی (زیبایی شناسی) کە تەنیا بۆ تێپەڕینی ژیانی مرۆڤ تووشی تەنەزوول بووە و خاڵیە لە هەر بابەتێکی مرۆیی و ئینسانی.ئەو ڕەستەیەی ئادۆڕنۆ بەمانای مەرگ یان خاڵی کۆتایی ژیان نییە. ئەزمونی ویرانیی ئەزموون لای ئاگامبێنیشەوە بەمانای زەواڵ و لەناوبردنی تێگەیشتن نییە.\nئەزموون لە چییە وە دێت و ئەو ئەزموونانە کە وێران بووە چین؟ ئاگامبێن مەبەستی ئەزموونێکە کە زیندوو و شەخسییە و بە بێ ئەویتر (دیگری) لە سەردەمی‌ئێمەدا کەمترین بایەخی پێ دراوە . به پێچەوانەوە مەبەستی ئەزموونی دستە یەکەم (ئۆرجیناڵ) یان ئەو جوهەرە سەرەکیەی ژیان کە نەوە لە دوای نەوە بەمرۆڤ گەیشتووە نییە. ئاگامبێن پێی وایە تایبەتمەندیی سەردەمی‌هاوچەرخ لەدەست دانی ئیمکانی ئەزموونە. ژیانی دووپاتەیی و ئیبتزال و دواکەوتوویی کارێکی کردوە هەر مەسئەلەیەک وەک خودی جوهەرەی خۆی ئەزموون نەکرێت ، بەس تەنیا ئەکرێ تێپەڕ بکرێ.له سەر ئەساسی ئەم تێڕوانینە پێیوایە ئیمکانی ئەزموون کردن و گێڕانەوەی ئەزموونەکان و ئیمکانی نووسین لە مرۆڤی مۆدێڕن زەوت کراوە..\nIa museificazione del mondo). 1)\nجیهان بووە بە مووزە و هەمووشتێک پیشاندەری نامومکین بوونە. بەبڕوای بنیامین فەقری ئەزموون پەیوەندیی بە شەڕی یەکەمی‌جیهانییەوە هەیە، بەڵام ئاگامبێن پێیوایە ژیانی دووپاتەیی و ڕۆژمەڕەی مڕۆڤی ئێستا ئیبتزال/ ژیانێکی یەک نەواخت و نابەدڵە کە پێویستی بە کارەسات نییە و خودی خۆی کارەساتە. پرس ئەوەیە لەکاتێکا ژیان پڕە لە ڕووداو و کارەسات چۆن ئەتوانین بڵێین دیسان شتێکمان ئەزموون نەکردووە؟ ڕووداو لە کوێی ژیانی ئێمەدا ئەبێتە ئەزموون؟ بنیامین لەیەکێک لە وتارەکانی\n“ئەزموون وفەقر” ئەنووسێت: فەقری ئەزموون بەو مانایه نییە کە مرۆڤەکان حەسرەتی ئەزموونێکی نوێ و تازەیان هەیە. بەڵکوو زیاتر هەوڵ ئەدەن خۆیان لە قەفەسی ئەزموون دەرباز بکەن. .\n٭کەس خۆی بۆ تەرک ناکرێ ــ ئەمرێکی ئەزموون کراو و نەکراو!\nشاعیر لەم کتێبەدا هەوڵئەدات بە ئاشنایی زدایی_زمانێکی سیالی خەتی_بە گێڕانەوە بە تەسویرگەلێکی بکر و زمانێکی تایبەت ئاماژە بکات بە ئەزموون لە شێعری مۆدێڕندا.لەم رێگەوە و لەم قەیرانی ئەزموون کردنەدا شێعری مۆدێڕن جێگە و پێگەی خۆی پتەوتر ئەکات.شێعر ئەزموون ئەکات بە بەدیلێ بۆ زیندووبوونەوەی خۆی و هەوڵ بۆ بە کردەیی کردنی ئەمرێکی ئەزموون نەکراو. لەم باردۆخەدا گەڕان بە دوای ئوبژەی نوێدا بۆ بە دەست هێنانی ئەزموون نییە. بەڵکوو پێداگری کردنە لە کسووف و تەعلیقی ئەزموون کردن. (ئەمری نوێ شتێکە کە ناتوانین ئەزموونی بکەین) و بە واتا دەقیقە کانتییەکەی ئەزموون نەکراوی پاش کۆگیتۆییە. لەم وەزعییەتەدا کە مرۆڤ لەئیمکانی ئەزموون کردنی سوننەتی خەلع کراوە، پەنا ئەبات بۆ ئەزموون کردنی ویرانیی ئەزموونێک کە ئەتوانێ دەستی پێی بگات.\nخوایە ئەم هەمووە منە کێم؟\nکەس خۆی بۆ تەرک ناکرێ و\nلە بێ خۆییەکا وەیلانە\nبەڵام من ئەڵێم…\nهاوردنەوەی فەلسفەی دێکارتی ــ من می‌اندیشم پس هستم ــ بە تەکسیری منەکان ئانتی دێکارتییەکی جوانە لە شێعری یەکەمدا\n٭فلۆرا_مارکۆ_ قەیرانی شوناسی مۆدێڕن\nشوناسی مۆدێڕن قاییل بە جیاوازییە و لەو رێگەوە مانا ئەبەخشێ بە گشتییەتی کۆمەڵگا.ئەگەرچی شوناس لە ڕوانگەی تاکەکەسی خۆیەوە ئەمرێکی شەخسییە؛ بەڵام لەراستیدا بە دیوێکی تردا ئەمرێکی کۆمەڵایەتییە و تێکڵاوە بەکومەڵگا و موناسباتە نێوان زەینییەکان لە چوارچێوەی گێڕانەوەدا ، واتە لە پەیکەری هەر تاک یان شەخسێکا کۆبەند ئەبێت.ئەم بابەتە هەر لە “من می‌شناسم”دکارتی تا سووژەی هوسرل بەم شێوەیە بووە. بەڵام بە بەهای لە یادکردنی خولق و خۆی کۆمەڵایەتی سووژە یان بە بوون لەناو “ئەویتر”ێکدا مرۆڤی مۆدێڕن تووشی دڵەڕاوکێ ئەبێت چونکە نازانێت دروست هەڵئەبژێریت یان هەڵە! شوناسێکی دروستی هەیە یان نا! ئەو شوناسە لەگەڵ خۆیا تەبایی هەیە یان نا!؟ جیاوازی و پارادۆکسی شوناسی سوژەکانە کە پیشانی ئەدات سوژەی هووشیار وزیرەکی ــ لەخۆ دڵنیای دکارتی ــ چە بەڵایەکی نەگریسی بەسەر باردۆخی مرۆڤی سەردەمدا هێناوە. هەڵهاتن لە مۆدێڕنیتە وەک بودلر ئەڵێت : ڕۆژێ هەزار جار مرۆڤ ئەخاتە ناو بارۆدۆخێکی نەخوازراو کە ڕووبەرووی خیاڵگەلێکی تازەی ئەکات و هەر ڕۆژ بەدوای شوناسێکی تازەترەوەیە. مرۆڤی مۆدێڕن پێش لەوەیکه بەدوای نوستالژی شوناسی لەدەست چووی خۆیا بگەڕێ ؛سەرقاڵی ناجێگیر بوونی شوناسەکانییەتی.وەک هیدیگر ئەڵێ مرۆڤی مۆدێڕن هیچکات لەجێگەی خۆیدا سەقام ناگرێت و هەمووکات بێ خانە وماڵە.\nنموونەیەکی دیکە لە سەر پارچە پارچە بوونی شوناسی تاکی مۆدێڕن ڕوانینێکی زمانناسانەیە کە لە سەرەتای سەدەی بیستەما پێکهات. ئەو جۆرە روانینی زمانناسانەیه بە سەر لە ناو بردنی سەنتەر (مرکز زدایی)ی سووژەکانەوە شکڵی گرت. پێیان وابوو کە هیچ کەس “مولف”ی گوزارەکانی خۆی نییە کە بەکاری ئەهێنێت و داهێنەریی ماناکان کە پێمان وابێت خۆمانین تاڕادەیەک وەهمە. بەو پێیە ئێمە لەنێۆ چوارچێوەی زمانا جێگیرین و لە ناو ساختارگەلێکی نمادینی کۆمەڵایەتیا کە پێشتر لە ئێمە بوونی بووە و زمان وەک ساختارێکی کۆمەڵایەتی نەک تاکەکەسی نمایش ئەکات پێش لەئێمە بوونی بووە.بەواتایەکی تر نووسین یان قسەکردن بەمانایەکی جیاواز وتایبەتی داهێنان و هێناونەوەی ئەندێشە شاراوەکانی ئێمه نین.بەڵکوو بەمانای ئەکتیڤ بوونی دەسەڵاتی مانایی ئێمەیە کە پێشتر یان لەو سۆنگە شێعریەوە کاری پێنەکراوە یان کەمتر کاری لە سەر کراوە.هەر بۆیە ئۆبژەکانی جیهان گوزارشتی یەک ئۆبژەدیاریکراو نین. بەڵکوو لەسەر ئەساسی قەراردادە نیشانەناسانەکان شکڵیان گرتووە. رۆشنتر بڵێم شاعیر بە تایبەت لەم دەقەدا ئانتی مێعمار و مێعماری قەردادە زمانییەکانە.\nبەیانی دەرکی ناگاتە هیچ ڕەنگێک و\nکار ئەخانە جانتای پیاوێکەوە\nشەوانە ماندوویی بە دەستییەوە ناشۆرێ\nنەوەک مردنی کاڵ بێتەوە…\nمیترۆپۆلم نووچ ئەدا\nئوتوبان لە تەختەکەما پێچی تێکەوتووە و\nتا ئەو پەڕی بێداری بەش ئەکا\nفلۆرا چێ بڵێم؟\nکفری کارمەندێک بێ\nلەدوایین قەتار جێماوە\nئەتوانێ پێرەمێردێ بێ\nشێرپەنجە پەڕیبێتە کۆڵی و\nعارەق لەحەسرەتی بێتە خوارەوە…\nئەمانە و دەیان نموونەی دیکە بە چاشنیی دەم لارکردنەوە لە جهانی تەسویری و زمانیی به عورف ئاشنا شوناسی کتێبی کەس خۆێ بۆ تەرک ناکرێ ــ یە.\n٭عەشق و فلۆرا\nشاعیر بە یارمەتیی کایەی واتایی کە کایەیەکی پەسا زمانییە سەرقاڵی سەر لە نوێ داڕشتنەوەی عەشقە و وەک رەمبۆ وەرزێکە لە جەهەنەمی‌گوومانەکانا٭\nهەر بۆیه لە بەشی دووەم واتە شێعری فلۆرای کەس خۆی بۆ تەرک ناکرێدا قووڵتر و جیاوازتر ئاماژە بە عەشق ئەکات و ناکات. عەشقێک بە مۆرکی ئالێن بەدیۆ. لەم کتێبە شێعرەدا بەرجەستە بوونی کەرەستە نوێیەکانی ژیانی مۆدێڕن و جیهانی کاپیتاڵی بێ بەزەیی و خێرایی رێکلامی‌بەدی ئەکرێت بە سیمای زوو تێپەڕاندنی هەموو شتێکەوە. ئەو خێراییە زیاتر بەدیۆییە . بەدیۆ پێی وایە عەشق لە قەیران دایە. عەشقێک کە ئەیناسین لە دونیای مۆدێڕندا مەسەرف گرایە.شێوەیەکە لە لەزەت گرایی و عەشقێکی ئەمن و ئەمانە.هەروەها پێی وایە عەشقی ڕاستەقینە ریسک و خەتەر ئەکا و پەراوێز و سەنگەری ئەمن دروست ناکات.\nلە شێعری فلۆرادا شاعێر بە رێگەی سنجاق کردنی پاژێکی سادە بە رواڵەت لە خەتر کردن ئەترسێت. وەک بێهەوێ ترسی لە دەست دانی هەمووشتێک بەرجەستە بکات. بەڵام لە راستیدا بەس ئەو لەحنە سادەیە قولابێکە بۆ تووڕدانە ناوەوەی خوێنەر لە نیو فەزا و ئێپیستمە ناتەواوەکانی ناوی دەقەکەدا و پلانێکی دژە عورفی واتایی و زمانیە لە دژی پێشتر زیستکراو و لەمسکراوەکانی خوێنەر.\nتۆ بی ئەو خواتە\nبا هەناسەم بەفری لێ بچێتەوە و\nسێبەریان بشکێتە سەر ئەم دێڕانا\nپاشان رەوایەتی ناو هۆتێلێک :\nیەکێک لە جانتادایە و\nشەوەکانی لە هۆتێلێکا\nپووری ژوورەکەی دێنێتە گریان … کە لە راستیدا شاعیر بە ئەنقەست لە رێگەی زووم ئینیەوە ئەتباتە ناو هۆتێلەوە و لە رێگەی زووم ئاوتەوە بە وتنی:\nئەم سینیۆرە داماوەش\nچاکلێتەکانی له ویترینێکی درەنگا تواونەتەوە و …\nئەکرێ بڵێین خاڵی جەوهەری بردن و بەردانە لە نێوان فەزای ناتەواو و رەوایەتی ناتەواوە کە لە نەفسی خۆیا دژە فەزا و دژە رەوایەتە ، چونکە ئیزن نادات هیچ شتێک بیچم بگرێ و کامل ببێ. لێرەوە ئەتوانین بڵێین ئاماژە بە عەشق ، ئەزموون، جیهان زیست و وێنە رۆژانەییەکان ئەکات و ناکات\nهەروەها زۆر شت ئەتوانێ جێی ئاماژە بێت وەک کایە ، و ئایرۆنی لە کتێبی کەس خۆی بۆ تەرک ناکرێ:\nبەسەر شەوگاری سەرپێڵییەکا\nخۆی و خواشی تیا لەرزاون\nلە قوستەن تەن تەن /تەنیا\nلێرەدا ئایرۆنی وکایەی زمانی بە وشەی قوستەنتەنیه و تەنیا بەس لە رێگەی شێتی و عورف گوریزیی زمانییەوە ئیمکانی هەیە کە دێڕە شێعرێکی وەک :\nلە قوستەن تەن تەن / تەنیا\nشاعێری بەرەی چواری پێ ئەساوێتە دار و نەداری شاعێرەکانی دیکەدا کە زمانی بە عورف و قەرداد زنجیر کراوە!\nدرەنگم وەک قاوەتوون و\nمناڵێ لە زەینمەوە بۆ مەدرەسە بچێ\nلە تەقینەوە بازاری شاما\nدڵی بە زەمبیلەکەیەوە داکەوتبێ\nباوکم بە پەلەوە پێی نابێتە سەری و\nشەوانە کۆڵێ منەت\nبە ئۆتۆمبیلێکی پلاستیکییەوە\nلە تەنیشت خەوتنما دانێ\nزەرد دەردێکە لە گیرفانماو\nئەچەقێ بە جێیەکی مەغریبما\nماڵ تابووتێکی سەربازه\nبە حوزنێکییەوە داگیراوە\nئاهێکیش ناکێشن بە سەر مردنیا\nمن لە خۆما بڕاوم و\nپەرستارێ کە نیمە\nوەهمم بە ڕەنگەکانەوە پانسمان ئەکات\n٭بازاڕی شام ئایرۆنیەکی ڕۆند و سادەیە لە ئاشوفتەیی کە لە رێگەی تەرکیب کردن لە گەڵ فێعلی داکەوتن و دوو شتی فیزیکی و نا فیزیکی وەک دڵ و زەمبیل توانیویە داڵانێکی نوێی ستاتیکی و زمانی و واتایی دروست بکات. هەروەها “درەنگم وەک قاوەتوون و\nمناڵێ لە زەینمەوە بۆ مەدرەسە بچێ”\nتەسوێرێکی ئایزنشتاینییە کە نموونە و‌هاوچەشنی لە سەرانسەری کتێبەکەدا زۆرە.\nئوتۆمبیلێکی پلاستیکی ئایرۆنییە و ئاماژەیەکە بە ناخودئاگاهی فەرهەنگیی ئێمە کە ڕەنگە هەموومان بەو کەرەستەیه لە سەردەمی‌مناڵیدا گەمەمان کردبێت.بەڵام بە قوەتتر لەو بارە ناخودئاگاییە فەرهەنگیە تووڕەییە لە گشتیەتی سەخیفی هەستی و بوون کە ئالبۆمی‌جهانگەلێکی دەردناکی تێدایە.\nشووشەیەک یان گۆشەیەک\nتف ڕەحمەت لەبابت شێکسپیێر\nشیکسپیێر: ئیرجاعێکی بیرون مەتنیە کە بەم شێوە دەم لارکردنەوە و گاڵتە کردن بە شاهکارێکی کلاسیکیی ئەدەبیاتی جهانی هیچ ریسک و تێچوویەکی بۆ شاعێر نیە و بە ئاسانی بە موازاتی گومان لە هەمووشتێ بەزەیی بە جهان زیستی تاکە کەسی و گشتیدا نایەتەوە و تەنها خاڵی مێغناتیسیی گوزەر کردنە لە ژێستی زمانی و زەینی و هەر شتێک کە رۆژێ لە رۆژان بۆ کەسێک پیرۆز بووە؛ کە ئەکرێ بەجۆرێک ئێقرار کردن بە پیرۆز بوونی نوێکاری و سەر لە نوێ خەلق کردنەوەی ناوزەد بکەین.\nکودکی و تاریخ_دربارەی ویرانی تجربە_جۆرجۆئاگامبن\nدرستایش عشق_ٱلن بدیو\nکەس خۆی بۆ تەرک ناکرێ_سەلاح موحەمەدی\nئەدەبیاتی كوردی بابەتی كوردی سەلاح محەمەدی شیعر شیعری كوردی كەس خۆی بۆ تەرك ناكرێ ھێمن ڕەحیمی\t2020-06-13\nبرچسبئەدەبیاتی كوردی بابەتی كوردی سەلاح محەمەدی شیعر شیعری كوردی كەس خۆی بۆ تەرك ناكرێ ھێمن ڕەحیمی


به‌یاننامه‌ی بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان\nبه‌یاننامه‌ی بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان ده‌رباره‌ی هه‌لومه‌رجی ئێستای کوردستان\nوه‌ک هه‌موو به‌چاوی خۆتان ئه‌بینن رۆژی که‌وتنی رژێمه دیکتاتۆره‌کان له زۆربه‌ی وڵاته سته‌مکار و داخراوه‌کانی دنیا و ناوچه‌که ده‌ستی پێ کردووه‌و شه‌پۆلێکی ناڕه‌زایی له‌پێناو ئازادی و دادپه‌روه‌ریدا جه‌ماوه‌ری وڵاته جیاوازه‌کانی ته‌نیوه. هاوار له‌پێناو ئازادی و دادپه‌روه‌ریدا خه‌ڵکی رژاندۆته سه‌ر شه‌قام و ترسی خستۆته دڵی هه‌موو سته‌مکاران، له‌سه‌ر ئاستی نێوده‌وڵه‌تیش پایته‌خته گه‌وره‌کانی دنیا پێشوازی له‌و گۆڕانه دێمۆکراتییه ده‌که‌ن و پشتیان کردۆته سته‌مکار و دیکتاتۆره‌کان.\nئێمه له کوردستان له کاتێکدا به خۆشحاڵییه‌وه پێشوازی له‌و شه‌پۆلی گۆڕانه ده‌که‌ین و سات له دوای سات چاودێری پاشهاته‌کانی ئه‌که‌ین، له هه‌مان کاتدا به نیگه‌رانییه‌وه ده‌ڕوانینه خه‌مساردیی ده‌سه‌ڵاتدارانی ئه‌مڕۆی کوردستان که هیچ هه‌نگاوێکی راسته‌قینه‌یان به‌ره‌و دیمۆکراتیزه‌کردنی سیستمی فه‌رمانڕه‌وایی و عه‌داله‌تی کۆمه‌ڵایه‌تی و دابینکردنی خزمه‌تگوزاری و پێداویستیه ساناکانی رۆژانه‌ی خه‌ڵکی کوردستان نه‌ناوه، له کاتێکدا خه‌ڵکی کوردستان چاوه‌ڕێ بوون له دوای راپه‌رینه‌که‌ی 1991وه جۆرێک سیسته‌می حوکمڕانی و دیموکراسی دابمه‌زرێنێ، که هه‌موو ناوچه‌که ناچار به لاساییکردنه‌وه‌ی بکات و گه‌لی کوردستان ببێته پێشه‌نگی گۆڕان به‌ره‌و دیمۆکرسی و دادپه‌روه‌ری، به‌ڵام روداوه‌کانی دوای راپه‌رین هه‌موو ئه‌و چاوه‌ڕوانیانه‌ی له‌ناو برد. کوردستان نه‌ک هه‌ر نه‌یتوانی ئه‌و نمونه دیمۆکراسیه بێت که شوێنه‌کانی تر ناچار بکات لاسایی بکه‌نه‌وه. به‌ڵکو سیسته‌مێکی حوکمڕانی حیزبی پر له سته‌مکاری دروست کرد که بووه‌ته نمونه‌یه‌کی خراپی لاساییکردنه‌وه. هاونیشتیمانانی سه‌ربه‌رزی کوردستان\nدوای نزیکه‌ی دوو ساڵ له ده‌رکه‌وتنی ئه‌زمونی ئۆپۆزیسیۆنی پارله‌مانی له کوردستاندا خه‌ڵکی کوردستان ئومێدیان وا بوو که ده‌سه‌ڵاتدارانی هه‌رێم به خۆیاندا بچنه‌وه‌و ده‌رکه‌وتنی ئه‌و ئه‌زمونه بکه‌نه ده‌رفه‌تێک بۆ دیمۆکراتیزه‌کردنی فه‌رمانڕه‌وایی و دامه‌زراندنی سیسته‌مێکی پارله‌مانی راسته‌قینه و باشکردنی گوزه‌رانی هاوڵاتیان و دابینکردنی هه‌لی کار و خۆپێگه‌یاندن بۆ گه‌نجان و به نیشتمانیکردنی مه‌نزومه‌ی ئه‌منی و به‌رگریی هه‌رێم و جیاکردنه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاتی حیزب له ده‌سه‌ڵاتی حکومه‌ت. به‌ڵام به پێچه‌وانه‌ی چاوه‌ڕوانی خه‌ڵکییه‌وه ده‌سه‌ڵاتداران به به‌رنامه کار ئه‌که‌ن بۆ نابوتکردنی ده‌زگا نیشتمانیه‌کان له‌سه‌رو هه‌موشیانه‌وه پارله‌مانی کوردستان که رۆڵی ره‌قابی خۆی به ته‌واوی له ده‌ست داوه‌و ئه‌وه ساڵ ونیوێک به‌سه‌ر ته‌مه‌نی ئه‌م خوله‌ی پارله‌ماندا تێ ئه‌په‌ڕێ تا ئێستا ده‌سه‌ڵاتی ئه‌وه‌ی نه‌بووه لێپێچینه‌وه له‌گه‌ڵ تاکه به‌رپرسێکی ئه‌م هه‌رێمه‌دا بکا، ته‌نانه‌ت ئه‌و حکومه‌ته‌ی که شه‌رعییه‌تی له په‌رله‌رمان وه‌رگرتووه ئاماده نییه ئیعتیراف به ده‌سه‌ڵاتی په‌رله‌مان بکاو وه‌ڵامی پرسیاره‌کانی بداته‌وه. ئێمه له بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان چه‌ندین جار به گوتاری نوسراو و زاره‌کی، چه‌ندین جار له رێگه‌ی فراکسیۆنه‌کانمانه‌وه له کوردستان و به‌غدا، ده‌سه‌ڵاتدارانی هه‌ردوو حیزبی فه‌رمانڕه‌وامان له مه‌ترسی و په‌ره‌سه‌ندنی ئه‌م دۆخه ئاگادار کردۆته‌وه، به‌ڵام جار له دوای جار رووبه‌ڕوی خه‌مساردیی زیاتر و بێباکیی زیاتر بوینه‌ته‌وه. بۆیه ئێستا کاتی ئه‌وه هاتووه بزوتنه‌که‌مان به راشکاوی و به ئاگاداری ئێوه ئه‌م داواکاریانه پێشکه‌ش به ده‌سه‌ڵاتداران و هه‌موو هێزه سیاسیه‌کانی کوردستان بکات وه‌ک رێگه‌چاره‌یه‌کی ڕاسته‌قینه بۆ کۆتاییهێنان به‌م سیسته‌مه حیزبسالاریه و دامه‌زراندنی سه‌ره‌تایه‌کی تازه‌ی حوکمڕانی که جێی ره‌زامه‌ندی ئێوه و شانازی هه‌موان بێت:\n2. مه‌نعی دامه‌زراوه‌کانی ئاسایش، زانیاری و پاراستن و پێشمه‌رگه له هه‌مو جۆره ده‌ستێوه‌ردانێ له کاری سیاسی خه‌ڵک و چالاکیه جه‌ماوه‌ریه‌کان، گۆڕینی به‌ڕێوه‌به‌ره‌کانی ئه‌م ده‌زگایانه به که‌سانی بێلایه‌نی پیشه‌یی.\n3. هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی حکومه‌ته حیزبیه‌که‌ی ئیستای یه‌کێتی و پارتی و پێکهێنانی حکومه‌تێکی ئینتیقالی ته‌کنۆکراتی بێلایه‌ن.\n4. هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی ئه‌م پارله‌مانه‌ی ئێستا.\n29ی 1ی 2011\nسه‌ره‌تا(منده‌مه‌وی له‌سه‌ربارودۆخی‌ئیستای هه‌ریمی (كوردستان)قسه‌بكه‌م له‌راستیدابیویسته‌جه‌ن شتی ئه‌نجام بدری بوره‌وشی ئیستای‌هه‌ریمی كوردستان بیویسته‌كوی له وخه‌لكه برسی وئه‌م میلله‌ته‌جه‌وساوه‌یه‌بكیری داواكانیان جیی به‌جی بكری تربه‌هه‌ره‌شه‌وجه‌كوهیزخه‌لك نه‌ترسینن ئه‌وبه‌لینانه‌ی داویانه جیی‌به‌جیی بكری وه‌ك خویان ده‌لین(كردارشه‌رته؟؟؟؟؟؟؟؟)ئیمه‌ده‌لین كوكردار میله‌ت خوداوای‌زوری‌نه‌كردووه به‌لكوداوای(زیان_ئازادی_نان_جاكسازی)ئایه‌ئه‌مه‌به‌زورده‌زانن وبوتان ناكری ئه‌ی خوئیوه‌بیتانده‌وتری‌باوكی(میله‌ت)ئه‌یی كوا باوكمان نوستوه بوئاكای‌له‌روله‌كانی نیه به‌وه ده‌وتریی‌باوك؟ كه‌ده‌ستی به‌خوینی‌روله‌كه‌ی سوركا ده‌لین كوایه ئه‌وكه‌سانه‌ی ئیستا له‌بیشه‌وه‌ی خوبیشانده‌رانن داوای‌نه‌مانی‌كه‌نده‌لی‌ده‌كه‌ن ئه‌واخویان به‌شیك بوون له‌كه‌نده‌لی!! به‌لام ئیمه‌ده‌لیین هه‌مووكه‌سی تامردن له‌سه‌ریه‌ك ریكه‌ناروا كرنك ئه‌وه‌یه‌ئیستاویزدانی ئاسوده‌ده‌كات ریكه‌ی‌راست ده‌كری‌له‌كه‌ل میله‌تدابویه‌ك ئامانجهه‌ولده‌دا كه‌ئه‌ویش (ئازادیه)ده‌لیم ئه‌ی ده‌سه‌لات ئیستاوه‌ختی شه‌ره‌به‌روو به‌ده‌سهینانی كورسی‌ترنییه وه‌ره‌به‌ده‌م هاواریی ناله‌ی كه‌سوكاریی ئه‌وشه‌هیدانه‌ی به‌ده‌ستی هیزه‌كانی‌توبوونه قوربانی ئه‌یی سه‌ركرده‌كان له‌كوین ویزدانتان بجولینن )من وه‌ك كجیكی كوردكه‌له4ناوه‌ندیم وه‌ك روله‌یه‌كی ئه‌م خاكه داواتان لیده‌كه‌م به خوتانابجنه‌وه هه‌رهیجنه‌بی كه‌میی خوتان جاكبكه‌ن نێردراوه له: Saturday, April 09, 2011\nئارا به رزنجى ئه مرو باشترين كاته بو داوا كردنى مافه كانمان و ئاشكرا كردنى كه نده ل كاران نێردراوه له: Thursday, March 31, 2011\ndastan xosh bet baraste minesh la gal aw xalanadam\nنێردراوه له: Wednesday, March 16, 2011\ndastan khosh bet hewa darm har la barae galda bn\nنێردراوه له: Tuesday, March 15, 2011\nنابێت ده‌سه‌لات له‌م خالانه بترسێت با هه‌موو حزبه‌كان خوَیان بۆ هه‌ڵبژاردنێكی پاك و بێگه‌رد ئاماده بكه‌ن وه هه‌ر كه‌س قه‌باره‌ی خۆی بزانێت,به‌لام دڵنیا بن ئه‌گه‌ر پارتی له گه‌ل سین هه‌ڵبژاردن بكات ده‌یباته‌وه جونكه هه‌ر ته‌زویر ده‌كات.\nئيمه وه كو كه نجانى شارى هه ولير ده مانه وى خوبيشاندان بكه ين به لا م له ترسى ئه م هه مو ئاسايشه ناويرين جونكه زماره يه كى زور له ئاسايش له هه مو كولانه كانى هه وليرن ئه كه ر جى ناتوانين خو بيشاندن بكه ين به لام بشتيوانى خومان بو سه راى ئازادى راده كه ينين نێردراوه له: Tuesday, March 15, 2011\nمن وه كو قوتابيه كى ئاماده ى له هه ولير بشتيوانى له داواكانى بزوتنه وه ى كوران ده كه م اه كه ليشيان دام نێردراوه له: Tuesday, March 15, 2011\nemay ganjane slemane amadayn ta jwabe dawakanman adretawa waz la xopeshandan nahenen peman alen ka partew iakete pshw drezhen haz akan ta saleke tr la sara bostn bas ema lawan pshw drezhtrenw dlnia bn dlnia bn ka sara hargez chol nakayn\nkatek hukumat dasalate basar zankow paymangaw damazrawa hkwmiakanda nabetw hezb ba arazuy xoy das la karw bare hkwmat warba ba ray mn das la kar keshanaway sarokw wazerw andam parlamanaw hamw barprsakane tre zor zor bashtra xalk zor lawa hoshiar tra badro shaxawiakanian halxalate brwa krdnman نێردراوه له: Monday, March 14, 2011\nده ستا ن خوشبيت له كه ل هه مو بيرو بوجونه كانتانم\nنێردراوه له: Monday, March 14, 2011\nslaw... ba rasti mn am dawakaryam zor pe basha balam aprsm agar dasalat amadayi nishan nada bo am goran kariya ... hich rega charay tr haya???? sopas bo hamu azadi xwazani dnya .\nima wakw ganjakane shaqlawa dange xoman daxaena pal dange aw ganja roshn beranae sarae azade wa hewadaren law shwinanae ka la zhir dektatoreate parte dan xo peshandanike jamaware bkrit w etr basa jawsanawa / bzhe sarbaste bzhe azade brwxi gandale نێردراوه له: Monday, March 14, 2011\nزور بيم باشه به يا نا مه كه جونكه حوكمه ت به س به نوسين ئه نوسريت له سه ركاغه ز ئه نا هيج حوكمه ت وانييه دوحيزبه كه كردويانه به حكو مه ت هه رئه ندامى سه ركردايه تى خويانن وه زيرن ئه بيت هه لوه شيته وه نێردراوه له: Monday, March 14, 2011\nmn wek genjeky em shary sliemaniya pshgery le daweakany gorran dakam pem waya am dawayanay gorran haqa dabwaya chan salek pesh esta ama bkraya\ndastan xosh bet ta sar esqanm lagaltnm bratanm haw raw haw bertanm نێردراوه له: Monday, March 14, 2011\nمن وه ك كونجیك بشتیوانی ئه‌و به‌یانامه‌یه‌ی بزووتنه‌وه‌ی كۆران ده‌كه‌م ئه‌م ده‌سه‌لاته ناتوانی حوكم رانی بكات ناتوانی كه‌نده‌لی بداته دادكا ئه‌م ده‌سه‌لاته خۆی ده‌ست له‌كار بكیشیته‌وه زۆر باشه نێردراوه له: Monday, March 14, 2011\nپه‌ڕه‌ی -1- له کۆی -42- په‌ڕه


بەرهەم ساڵح: تێپەڕاندنی یاسای قەرز بە بێ كورد پێشینەیەكی مەترسیدارە – wazho.net\nبەرهەم ساڵح: تێپەڕاندنی یاسای قەرز بە بێ كورد پێشینەیەكی مەترسیدارە\nتشرینی دووه‌م 13, 2020\t79379 جار خوێندراوەتەوە\nبەرهەم ساڵح، سەرۆك كۆماری عێراق بەیاننامەیەكی لەبارەی تێپەڕاندنی یاسای قەرز بەبێ بەشداری كورد بڵاوكردەوە و رایدەگەیەنێت، تێپەڕاندنی یاساكە بێ كورد پێشینەیەكی مەترسیدارە، جەختیشی كردۆتەوە،”دابینكردنی موچەی فەرمانبەران لە عێراق بەبێ چارەسەری موچەی فەرمانبەرانی هەرێم كارێكی ناتەواوە”.\nلە بەیاننامەكەدا بەرهەم ساڵح رایگەیاندووە،”هەرچەندە یاسای پڕكردنەوەی كورتهێنانی دارایی كارێكی پێویست بو بۆ دابینكردنی مووچە‌ی فەرمانبەران بۆ سێ مانگی داهاتو، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا پەنابردن بۆ قەرز چارەسەرێكی بەردەوام نییە. بۆیە جەخت لەرێگەچارەیەكی بنەڕەتی دەكەینەوە كە رێگە لەدوباربونەوەی قەیرانی موچەی فەرمانبەران بگرێت ، چونكە قەرزكردن بەتەنها بەس نییە بۆ روبەڕوبونەوەی ئەم قەیرانە، بەڵكو پێویستە پشت بە چاكسازیەكی گشتیر ببەسترێت بۆ چارەسەری ریشەیی قەیرانەكە و پارێزگاری لە موچەی فەرمانبەران وەكو ئەولەویەتێكی بێچەندوچون.”\nسەبارەت بە موچەی تەواوی فەرمانبەرانی عێراق و هەرێمی كوردستان سەرۆك كۆمار تەئكیدی كردوەتەوە،”بەداخەوە ئەم یاسایە بێ رەچاوكردنی سازانی نیشتمانی، بەدیاریكراویش بەبێ خواستی كورد پەسەندكرا و تێپەڕێندرا. ئەمەش پێشینەیەكی مەترسیدارە لە كاری سیاسی عیراقدا. دابینكردنی موچەی فەرمانبەران لە عیراق بەبێ چارەسەری موچەی فەرمانبەرانی هەرێم كارێكی ناتەواوە چونكە ئەوانیش هاوڵاتی عیراقن و مافەكانیان لەدەستوردا جێگیركراوە. لەم چوارچێوەیەدا دوپاتیدەكەینەوە پێویستە فەرمانبەران و تەواوی هاوڵاتیان بەدوربن لەو ململانێی سیاسیەی كە وڵاتی بەم رۆژە گەیاندوە.”\nسەرۆكایەتی كۆمار راشیگەیاندوە،”لێرەشەوە تەئكید لەچارەسەركردنی كێشە هەڵواسراوەكانی نێوان حكومەتی فیدراڵ و هەرێم دە‌كەینەوە، بەدیاریكراویش دۆسیەی نەوت و رێكخستنەوەی بەشێوەیەكی شەفاف و بەگوێرەی دەستور كە دادپەروەری و مافی هاوڵاتیبون بۆ هەمو عیراقیەكان دەستەبەر بكات.”\nراگەیەندراوی سەرۆكایەتی كۆماری عیراق سەبارەت بە پەسەندكردنی یاسای پڕكردنەوەی كورتهێنانی دارایی\nهەرچەندە یاسای پڕكردنەوەی كورتهێنانی دارایی كارێكی پێویست بوو بۆ دابینكردنی مووچە‌ی فەرمانبەران بۆ سێ مانگی داهاتوو، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا پەنابردن بۆ قەرز چارەسەرێكی بەردەوام نییە. بۆیە جەخت لەرێگەچارەیەكی بنەڕەتی دەكەینەوە كە رێگە لەدووباربوونەوەی قەیرانی مووچەی فەرمانبەران بگرێت ، چونكە قەرزكردن بەتەنها بەس نییە بۆ رووبەڕووبوونەوەی ئەم قەیرانە، بەڵكو پێویستە پشت بە چاكسازیەكی گشتیر ببەسترێت بۆ چارەسەری ریشەیی قەیرانەكەو پارێزگاری لە مووچەی فەرمانبەران وەكو ئەولەویەتێكی بێچەندوچوون.\nبەڵام بەداخەوە ئەم یاسایە بێ رەچاوكردنی سازانی نیشتمانی، بەدیاریكراویش بەبێ خواستی كورد پەسەندكرا و تێپەڕێندرا . ئەمەش پێشینەیەكی مەترسیدارە لە كاری سیاسی عیراقدا. دابینكردنی مووچەی فەرمانبەران لە عیراق بەبێ چارەسەری مووچەی فەرمانبەرانی هەرێم كارێكی ناتەواوە چونكە ئەوانیش هاوڵاتی عیراقن و مافەكانیان لەدەستوردا جێگیركراوە. لەم چوارچێوەیەدا دوپاتی دەكەینەوە پێویستە فەرمانبەران و تەواوی هاوڵاتیان بەدووربن لەو ململانێی سیاسیەی كە وڵاتی بەم رۆژە گەیاندوە.\nلێرەشەوە تەئكید لەچارەسەركردنی كێشە هەڵواسراوەكانی نێوان حكومەتی فیدراڵ و هەرێم دە‌كەینەوە، بەدیاریكراویش دۆسیەی نەوت و رێكخستنەوەی بەشێوەیەكی شەفاف و بەگوێرەی دەستوور كە دادپەروەری و مافی هاوڵاتیبوون بۆ هەموو عیراقیەكان دەستەبەر بكات.\nئەو هەلومە‌رجە هەستیارەی ئێستا وڵاتەكەمان بەخۆیەوە دەبینێت، لەهەموو لایەكمان دەخوازێت كە یەكریزو هەماهەنگ بین و دووربین لە ووروژاندنی تایفی‌و نەتەوەپەرستی، میللەتەكەمان دەیەها ساڵ نەهامەتی چەشت بەدەست ئەم جۆرە گوتار و سیاسەتەوە و نەبوونی حوكمڕانیەكی دروست دوركەوتنەوە لەبنەمای هاوڵاتی بوون.\nPrevious ئەوەی من بۆت دەنووسم، هەرگیزا و هەرگیز لە هیچ سیاسییەكی دیكەی عێراقی نایبستی\nNext عەدنان عوسمان: بەرپرسانی هەرێم دوو بژاردەی رێككەوتن و كشانەوە لەبەغدایان لەبەردەمدایە


هەندێ لە مامۆستایان.. داوای ئەرکێکی لە توانابەدەر لە منداڵان دەکەن.\nلە مانگی رابردوودا، سێ و چوار جار لە نووسینگەی جوانووسی (جەباری)دا، کە دەکەوێتە سەر رێی کەرکوک - هەولێر) لە گەڕەکی رەحیماوا لە شاری کەرکوک.. لەگەڵ برایانی جوانووس و نووسەرم ، کاک عەبدولستار جەباری و مامۆستا ئەسعد دا دانیشتبووم.. دوو جار بەڕێکەوت کۆمەڵێک منداڵی کچ و کوڕی چاوگەشم بینی، کە هەردوو جارەکە هەر کۆمەڵە و فایلێکی گەورەی سپییان پێ بوو.. بە پاڕانەوەوە داوایان لە هاوشەریکی نووسینگەی ناوبراو مامۆستا ئەسعەد کرد.. کە یارمەتیان بدەن (بڵاوکراوەیەکی قوتابخانەی سەردیوار) یان بە نووسینێکی جوان لە سەر فایلەکانیاندا بۆ بڕازێنێتەوە.. بەڵام هەردوو جارەکە وەڵامی مامۆستا ئەسعەد بۆ منداڵانی هەردوو کۆمەڵەکە: "ئێمە بڵاوکراوە ناکەین، چونکە کاری ترمان هەیە و پێمان ناکرێ.." منداڵەکان زۆر پاڕانەوە و وتیان : " ئەی بچین بۆ لای کێ ؟ ".\nمامۆستا ئەسعەد : " بچن بۆ لای فڵان جوانووس ".\nمنداڵەکان : " چووین بۆ لای ، ئەو داوای سەد هەزار دینارمان لێدەکا .. ئێمەش ئەم پارەیەمان نییە .. لە کوێ بێنین ؟ ".\nلە راستیدا زۆر بەزەییم بەو منداڵانەدا هاتەوە .. کە لەترسی جێبەجێ نەکردنی داوای نابەجێی مامۆستاکەیان ، سەری دنیان لێکهاتبۆوە و دامابوون.\nبە هەردووکۆمەڵە منداڵەکەم وت : ئەی خۆتان بۆ دروستی ناکەن ؟ .. بە دەستخەتی خۆتان هەریەکەتان بابەتێکی بڵاوکراوەکەتان بنووسن.\nمنداڵەکان : " مامۆستاکانمان بە دەستخەتی ئێمە رازی نابن و لێمان تووڕە دەبن . ".\nهەر لە هەمان نووسینگەدا ، خوشکێکم بینی کە دەستی نووسینی هەبوو .. بە دەستێکی فایلێکی گەورەی سپی هەڵگرتبوو بە دەستەکەی تریشی دەستی منداڵە ( دە ) ساڵانەکەی گرتبوو ، ئەویش موفتەلای داواکاری مامۆستای منداڵەکەی بوو ، بێ ئومێد بوو لەوەی کە لە نووسینگەی ( جەباری ) دا ، بڵاوکراوە بۆ منداڵەکەی دروست بکەن .. چونکە سەرقاڵی ئیشی تر بوون و ، ناپەرژانە سەر دروستکردنی بڵاوکراوە.\nئەو خوشکە بە ناچاری چوو بایی چەند هەزار دینارێک بۆیەی سپرای کڕی ، تا خۆی بڵاوکراوەی قوتابخانەیی بۆ منداڵەکەی دروست بکات و ، لە داواکاری و لە بۆڵەی حەلاو ( مامۆستای منداڵەکەی ) رزگاریان بێ.\nمن تەنها لە ماوەی سێ رۆژدا ، ئەم شتانەم لە نووسینگەی جەباری دا بینی .. لەو بڕوایەدام رۆژانە چەندین کۆمەڵە منداڵی تر ، نووسینگە بە نووسینگە دەگەڕێن و دەپاڕێنەوە بۆ دروستکردنی بڵاوکراوەی قوتابخانەیی سەردیوار.\nشایانی باسیشە ، وەکو من تێبینیم کرد ، ئەو منداڵانە لە خێزانی هەژار و دەستکورت بوون .. بە هەموویانەوە توانای ( سەد هەزار دینار ) یان نەبوو.\nبێگومان داواکردنی نابەجێی ئەم مامۆستا نابەڵەدانە .. زۆر ناڕەوایە و بە پێچەوانەی یاسای قوتابخانەکانەوەیە .. مەبەستی ئەو مامۆستایانەش ئەوەیە کە ئەو کارانە بە کار و چالاکی خۆیان بزانن و ، بۆ خۆهەڵکێشان و ئافەرین و دەستخۆشی سەرپەرشتیارێکی پەروەردەیی وەکو خۆیان نابەڵەد .. کە لە راستیدا ئەمە کارێکی نادروستە و درۆ لەگەڵ خۆیان و لەگەڵ سەرپەرشتیارەکەش دەکەن .. تەنانەت ئەگەر ئەو بڵاوکراوانە ، ئەو جۆرە مامۆستایانە خۆشیان ئامادە و دروستیان کردووبێ .. من ئەمەشیان بە راست و بە دروست نازانم ، چونکە ئەمانە کار و چالاکی قوتابیان نیین.\nهەر بەم شێوەیەش دوو گرووپەکەی تریش ئەوە ئەرکەی کە مامۆستا داوای لێکردن ، بە هاوکاری و بە خۆشی و بە پێکەنینەوە جێبەجێیان کردن.\nمامۆستاکەیان دەستخۆشی و ئافەرینی لە هەرسێ گرووپەکە کرد و .. چەپڵەی بۆ لێدان و ، هەرسێ فایلەکەشی بە تێپ لە سەر دیواری پۆلەکەیاندا هەڵواسی.\nمامۆستای ژیر و وریا دەبێ وابێ و وا بیربکاتەوە ، بە راستی ئەمە کاری دروست و بە کۆمەڵی قوتابییانە و ، شایانی ئەوەیە کە مامۆستایان شانازییان پێوە بکەن.\nهەر لە مانگی رابروودا ، لە گەڕەکی باروتخانە لە کەرکوکدا لە ماڵی برایەکم بووم کە مامۆستا (عەلی ساڵح ) ه ، کچی کچەکەی ، کە لە پۆلی حەوتەمی بنەڕەتییە ( یەکەمی ناوەندی ) یە .. کە قوتابییەکی زۆر زیرەکە و لە هەموو وانەکاندا بەخشێویانە .. هات بۆ ماڵی براکەم و دەستی بە گریان کرد .. کە لێم پرسی بۆ دەگری ..؟ لە وەڵامدا وتی:\n" مامۆستای ئایینمان .. داوای لێکردین کە لەسەر ئەم بابەتە بنووسین ( کاریگەریی ئایین لەسەر ژیانی مرۆڤایەتی ) بە مەرجێ نابێت لە شەش لاپەڕە کەمتر بنووسین و ناشبێت هێڵ بپەڕێنین .. من نازانم چی بنووسم ؟ " .. جا ئەگەر زیرەکترین و یەکەمین قوتابی پۆلەکە بگری و بڵێ نازانم چی بنووسم و چۆن شەش لاپەڕە بەبێ هێڵ پەڕاندن لەسەر بابەتێکی وادا بنووسم .. دەبێ قوتابییەکانی تر چی بڵێن و لە چ دۆخێکدا بن؟\nئەمەیە نابەڵەدی و بێ ئاگایی هەندێ لە مامۆستایان لە بواری پەروەردە و دەروونناسی و ئاستی سنوورداری توانا و هۆش و گۆشی منداڵان .. ئەم جۆرە داواکارییە قورس و نابەجێیانەیە ، کە جێبەجێکردنیان لە توانای منداڵاندا نین ، وایان لێدەکات کە بێزاربن و حەز لەو وانەیە و لە مامۆستایەش نەکەن کە لەم چەشنە داوایانەیان لێ داوادەکەن .. هەر ئەم مامۆستا بێ ئەزموونانەن کە دەبنە هۆی شکستی فێربوون و پەروەردە.\nمن لێرەوە داوا لە بەڕێوەبەری خوێندنی کوردی لە کەرکوک دەکەم ، کە بە نووسینێکی فەرمی داوا لە هەموو مامۆستایان بکات .. کە ئەرک و داوای نابەجێ و لە توانا بەدەر لە قوتابییەکانیان نەکەن .. سەرزەنشتی ئەو مامۆستایانەش بکەن ، داوای ئەم ئەرک و کارە نابەجێ و قورسانە لە قوتابییەکانیان دەکەن.


رابردووى كه‌ركووك له بیر بكه‌ن\nبۆچى كه‌ركووك له‌لایه‌ن كورده‌كانه‌وه بێخاوه‌ن مایه‌وه؟ بۆچى چاره‌نووسى گه‌یشته ئه‌مڕۆ و كوردیش خۆى ته‌ماشاكه‌ر بێت و له عێراقیشدا به‌شێك بێت له پێكهاته‌ى سیاسیى حكوومه‌ت و په‌رله‌مانه‌كه‌ى؟ چی ده‌بێ ئه‌گه‌ر به روون و ئاشكرا بڵێن به‌رگریكردن له‌و شاره و ناوچه‌كانى ده‌وروبه‌رى له تواناى ئێمه /حزبه كوردییه‌كان/دا نه‌ماوه؟ تا خه‌ڵكى كه‌ركووك چیتر چاویان له سیاسه‌تى هه‌رێمى كوردستان و وه‌زیر و په‌رله‌مانتارانى كورد نه‌بێ له عێراق كه ته‌نیا خه‌مى حزب و ژیانى خۆیانه.\nئه‌مانه ئه‌و پرسیارانه‌ن كه پێ ناچێ وه‌ڵامه‌كه‌ى لاى كورده‌كان بێ، چونكه پێ ده‌چێ پێیان گوترابێ كه‌ركووك به ته‌نیا موڵكى كورد نییه، وه‌ك چۆن به‌ر له هه‌شت ساڵ كۆندالیزا رایس له سه‌ردانێكدا بۆ كه‌ركووك به به‌رپرسانى ئه‌نجوومه‌نی پارێزگا و پارێزگاره‌كه‌ی گوت (رابردوو له بیر بكه‌ن، وه‌ك چۆن ئێمه ره‌شپێسته‌كان له ئه‌مه‌ریكا مێژوومان له بیر كرد). ئه‌م قسه‌یه‌ى رایس ره‌هه‌ندى قووڵى ئابوورى و سیاسى هه‌بوو، به‌ڵام كورد وانه‌ی لێ وه‌رنه‌گرت، تا خۆیان بوون به‌هۆى نه‌مانیان له شاره‌كه.\nساڵى 2007 له چاوپێكه‌وتنێكى میدیاییدا گوتم "كه‌ركووك پێویسته سیاسه‌تى تێدا یه‌كلا بكرێته‌وه، نه‌ك سیاسه‌تى تێدا بكرێ و خه‌ڵكیش كه‌ره‌سته‌ى تاقیكردنه‌وه‌ى ئه‌و سیاسه‌ته هه‌ڵانه بن". چونكه شارێكى فره‌ییه له هه‌موو پێكهاته‌كان له رووى سۆسیۆلۆجییه‌وه، هه‌روه‌ها سێیه‌م یه‌ده‌گى نه‌وتییه له هه‌موو دنیادا له رووى ئابوورییه‌وه.\nخاڵێكى تر ئه‌وه‌یه به‌درێژایى مێژوو كورد به‌هۆى كه‌ركووكه‌وه هه‌موو شتێكى له ده‌ست داوه، بۆیه ئه‌وه‌ى ئێسته ده‌گوزه‌رێت و سووكایه‌تى به خه‌ڵك ده‌كرێت، ته‌نیا درێژه‌پێده‌رى ئه‌و هه‌ڵه ناشیرینه‌ى كورده‌كان نه‌بوو كه له دواى 16ى ئۆكتوبه‌ره‌وه، ئه‌وه دیمه‌نى چه‌نده‌مه له دراماى چاره‌نووسى ره‌شى كه‌ركووكدا ده‌یبینین، له كاتێكدا كورده‌كان كه گه‌وره‌ترین پۆستى سیادى عێراقیان به‌ده‌سته‌وه‌یه، وه‌ك ته‌ماشاكه‌رى بێ ده‌سه‌ڵات له‌گه‌ڵ خه‌ڵكى بێ دیفاع قسه‌یه‌كیان پێ ناكرێ، ناتوانن نه له‌گه‌ڵ ئێران رێكبكه‌ون و نه له‌گه‌ڵ توركیا و نه له‌گه‌ڵ ئه‌مه‌ریكایی و به‌ریتانییه‌كان، بۆ چاره‌سه‌ری یه‌كلاكه‌ره‌وه‌ی كه‌ركووك كه گرێ دراوه به ماده‌ى 140ى ده‌ستوورى په‌كخراوی عێراق، چونكه هه‌ر به بیرۆكه‌ى كۆن مامه‌ڵه له‌گه‌ڵ ئه‌و دۆسیه ده‌كه‌ن كه قورسترین دۆسیه‌ی چاره‌نووسسازى كورده له عێراقدا.\nكه‌ركووك ته‌نیا شارێك نییه كه داگیر كراوه و دابڕێنراوه له هه‌رێمى كوردستان، به‌قه‌د ئه‌وه‌ى سیمبۆلى هه‌موو ئه‌و شوێنانه‌یه كه پێیان ده‌گوترێت ناوچه دابڕێنراوه‌كانى ده‌ره‌وه‌ى هه‌رێم، له دواى 16ى ئۆكتۆبه‌ره‌وه به‌و كاره‌ساته‌ى كه تاوانه‌كانى په‌راوێزى ئه‌و كاره‌ساته‌ن، كارێكى واى كرد ئَێمه‌ى دوور خسته‌وه له بیركردنه‌وه له‌و نه‌خشه جیۆگرافیبه‌ى كورده‌كان كێشابوویان، كه‌واته كاره‌ساته‌كه ته‌نیا پێوندى به ماده‌یه‌كى ده‌ستوورى نییه، به‌ڵكو سڕینه‌وه‌ى خه‌یاڵێكى سیاسییه بۆ نیشتمانێك كه ناو نراوه كوردستان، به‌مه‌ش دوژمنى نه‌ته‌وه‌یى كورد ئامانجى خۆى پێكا، هه‌م له دابه‌زینى ئاستى بیركردنه‌وه‌ى تاك و كۆى كورد بۆ ده‌وڵه‌ت، هه‌م بۆ داواكارییه‌كى یونیڤێرساڵى له دنیاى ده‌ره‌وه‌ى كوردستان.\nكه‌وابوو ترسه‌كه له سیاسییه‌وه گۆڕا بۆ ترسێك كه پێوه‌ندى به بوونى كورده‌وه هه‌یه، به‌ڵام به حزبه‌وه گرێ درا. وه‌ك چۆن له دوای كاره‌ساته سیاسى و كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كه، خه‌ڵك چیتر بیرى بۆ ئه‌وه نه‌چوو جارێكى تر بیر له سه‌ربه‌خۆیى بكاته‌وه، باشترین سه‌لمێنه‌ریش چوونه‌وه‌ى حزبه‌كانه بۆ هاوكێشه‌ى سیاسیى عێراق و ململانێى نێوانیان له ئاستێكى بچووكتر له‌وه‌ى پێشتر هه‌بوو، چونكه ترسه‌كه له داگیركردنى ئاسمان و قووتى خه‌ڵك و ره‌وایه‌تى سیاسى هه‌مووانى خسته به‌رده‌م پرسیارێكى بێ وه‌ڵام. ئه‌مه نه‌ك هه‌ر كه‌ركووكى دوور خسته‌وه له ئامانجى سیاسیى، به‌ڵكو ترسه‌كه گه‌یشته ئه‌وه‌ى چۆن بگه‌ڕێینه‌وه ناو هاوكێشه‌كه و له‌گه‌ڵ نه‌یار و یاره‌كاندا بگونجێین و لانیكه‌م خه‌ڵك برسى نه‌كرێت كه پێشتر ئه‌مه بیركردنه‌وه‌ى په‌راوێزخراو بوو.\nگرێدانى دۆخى ناجێگیرى كه‌ركووك به پۆست و به‌هه‌ژموونى كورده‌وه كه وه‌ك رابردوو بێت، خه‌وێكى خۆشه و هه‌موو لایه‌كیش چاك ده‌زانن دۆخه‌كه ناگه‌ڕێته‌وه به‌ر له 16ى ئۆكتۆبه‌ر، چونكه ئه‌وه ته‌نیا مه‌ترسى داعش نه‌بوو پێش 16ى ئوكتۆبه‌ر بینیمان، یان ئه‌وه‌ى كه له ئاستى پارێزگا و ژیانى رۆژانه و نه‌مانى ته‌ناهی و شه‌ڕى ئابوورى رووی دا، ئه‌مه له‌وێوه سه‌رچاوه‌ی گرتبوو كه كورده‌كان هه‌ریه‌كه‌یان گالیسكه سیاسییه‌كه‌ى به ئاراسته‌یه‌كدا ده‌برد، بۆیه ئه‌وه ته‌نیا هێزى چه‌كدار و میلیشیاى شیعه‌ى عێراقى نه‌بوو زه‌وینه‌ى بۆ خۆش بكرێت به‌و شێوه قێزه‌ونه بگه‌ڕێته‌وه، به‌ڵكو هاوكێشه‌یه‌كى سیاسى ئابوورى جیهانى بوو كه به‌رژه‌وه‌ندى كۆمپانیا زه‌به‌لاحه‌كانى نه‌وتیان ده‌پاراست، ئه‌وه ته‌نیا خراپ به‌كارهێنانى سیاسه‌ت نه‌بوو له‌لایه‌ن كورده‌كانه‌وه، به‌ڵكو ویستێكى باڵاتر بوو كه خراپ كه‌ڵكى له‌و ره‌فتاره سیاسییه‌ى رابردووى كورد وه‌رگرت، چونكه له دواى نه‌مانى كورد له كه‌ركووك له رووى سیاسی و كارگێڕییه‌وه، دۆخى شاره‌كه و پێكهاته‌كان به‌گشتى باشتر نه‌بووه، وه‌ك چۆن به‌هه‌ڵه خه‌ڵكیان تێگه‌یاندبوو تا حزبه كوردییه‌كان له‌به‌رچاوى هه‌موو پێكهاته‌كان سووك بكه‌ن.\nلایه‌نێكى ترى ئه‌وه‌بوو كه چیتر كورد كارتى ده‌ستوورى له دژى پێكهاته‌ى عه‌ره‌ب به‌هه‌ردوو تایفه‌ى سوننى و شیعه‌ى عێراق به‌كار نه‌هێنن و زیاتر خه‌ریكى ته‌خوینكردنى خۆیان بن، به‌ڵام هه‌ڵه‌كان دیسان نه‌بوون به وانه‌ى سیاسى بۆ كورد، هێنده‌ی بوو به ستایلێكى ترى كارتى ململانێى سیاسى و هیچیتر، كه ته‌نیا بۆ له بیربردنه‌وه‌ى رابردووى كه‌ركووك بێت، به‌ڵام به لۆجیكی دۆڕاندن له‌پێناو دۆڕاندنێكى تر.\nئاینده‌ى عێراق.. پرۆژه‌ى سێ هه‌رێمه‌كه یان هه‌ژده پارێزگاكه\nهه‌موومان كاڵاین له په‌راوێزى شۆڕشى گه‌نجانه


پیشمەرگەکان: بەرنامەێ ئی هەفتەێ پاڵتاڵک یارسان کوردستان ڕوژ یەکشەمەساعت 8.00\nبەرنامەێ ئی هەفتەێ پاڵتاڵک یارسان کوردستان ڕوژ یەکشەمەساعت 8.00\nYarsan kurdistan on paltalk\n:وە ئتڵای دوستان ئەزیز ڕەسنیم بەرنامەێ ئی هەفتەێ پاڵتاڵک یارسان کوردستان ڕوژ یەکشەمەساعت 8.00 ڕێکەفت18.11.2012 سیمینارێک ڕێ خستیمنە ئەڕا م. مەحمود خوسرەوی مودیر پروژەێ جوانەیل خارجی لە شارداری هورسنس تەوەر سیمینارەکە خانەوادەو پەروەردە وە تایبەت موشکڵ جوانەیڵ لە ناو ئی کومەڵگا ئومێدمان یەسە وە بەشداری خوتان سیمینارەکە پڕ ڕەنگتر بکەین\nوەگەرد ڕێزو هورمەت وەڕێوەبەرەیل ئوتاق میدیا پاڵتاڵك یارسان کوردستان\nUpplagd av yarsan kurdistan kl. 01:30


بەكارهێنانی وێنەی ڕۆژنامەنوسیی لە میدیای عێراقیدا ”ناوەرۆكی بێ ماف وبەڵگە” | بيت الإعلام العراقي\nالصفحة الرئيسية > تقارير الرصد الإعلامي > بەكارهێنانی وێنەی ڕۆژنامەنوسیی لە میدیای...\nبەكارهێنانی وێنەی ڕۆژنامەنوسیی لە میدیای عێراقیدا\n”ناوەرۆكی بێ ماف وبەڵگە”\nماڵی ڕاگەیاندنی عێراقی لە راپۆرتی پەنجا ونۆیەمینیدا ڕووماڵی میدیای ناوخۆیی عێراق دەكات لە دەسخستنی ناوەرۆكی وێنەیی لە بەرهەمهێنانی بابەتی ڕۆژنامەوانی ومیدیایی جۆراوجۆر. لەگەڵ ڕوونكردنەوەی چۆنیەتی هەڵبژاردنی ئەو ناوەرۆكە وشێوازی بەكارهێنانی بۆ خۆێنەران، وشێوازی پارێزگاریكردن لە مافی بڵاوكردنەوە بۆ وێنەگری خاوەن وێنەكە وئەو دامەزراوەیەی خاوەنداریی دەكات.\nڕاپۆرتەكە جەخت لەسەر گرنگیی پێگەی وێنە دەكاتەوە لە كاری ڕۆژنامەنوسی ومیدیاییدا، لەبەر توانای وێنەوە لە ڕونكردنەوەی دەقی نوسراو وڕاكێشانی سەرنجی خوێنەران ویارمەتیدانیان لە تێگەیشتنی دەقەكە، وپێدانی ماناو دەلالەتی زیاتر پێی، پشتبەست بەو ووتەیەی كە دەڵێت ”وێنەیەك لەبری هەزار ووشەیە” كە لە ساڵی ١٩١١ دا بڵاوكراوەتەوە لەلایەن ڕۆژنامەی ”فلاندەرز”ی ئەمریكی وپاشان بوو بە ڕێسایەكی نوسین لە جیهانی ڕۆژنامەوانیدا.\nئەم ڕاپۆرتە ڕووماڵیە نوێیە پشت دەبەستێت بە بەداوداچوون وشیكردنەوەی ووتاری سەمپڵی پێوانەیی لە دەزگا میدیاییە ترادیشناڵیە باوەكاندا، كە دە پێگە وئاژانسی هەواڵی و دە كەناڵی ئاسمانی گرتۆتەوە، جگە لە سێ ڕۆژنامەی ڕۆژانە(كە شایانی باسە ڕۆژنامە لۆكاڵیەكان بەشێوازێكی ڕێك وپێك بەردەست نین)، لە هەڵبژاردنی ئەمانەشدا ڕەچاوی سەرجەم ئاراستە سیاسی وكۆمەڵایەتی وڕەگەزی وتایفیەكان كراوە.\nلەم كارەشدا ڕووماڵ وشیكردنەوە بۆ زیاتر لە (١٦٠) هەواڵ وڕاپۆرت ولێكۆڵینەوە كراوە كە بڵاوكراونەتەوە لە ماوەی نێوان سەرەتای مانگی ئەیلول/سێپتێنبەر ٢٠٢١ تا ٣١ تشرینی یەكەم/ئۆكتۆبەری هەمان ساڵ.\nڕاپۆرتە ڕووماڵیەكە گەیشتە ئەم ئەنجامانەی خوارەوە :\n1- ڕاپۆرتەكەی ”ماڵی ڕاگەیاندنی عێراقی” بەشێوەیەكی نیمچە تەواو نەبوون ودانەنانی وەسف یان كۆمێنت(Caption) لەسەر وێنە بڵاوكراوەكان(كە زۆربەی كات لەخواروی وێنەدا دادەنرێت) تۆماركردووە، كە پێویست بوو هەبوایە وهەندێك لە ناوەرۆكی وێنەكەی ڕونبكردایەتەوە وەك شوێن وبەرواری چركاندنی وێنەكە، وناوی ۆەو كەسانەی لە وێنەكەدا دەركەوتون، لەگەڵ بینا وهەر شتێكی دیاری تری ناو وێنەكە.\n2- گرنگیی نەدان بە پارێزگاریكردن لە مافی بڵاوكردنەوەی فیكری(Copyrights) بەهۆی ناونەهێنانی ئەو وێنەگرانەی كە وێنەكەیان چركاندووە یان ئەو دامەزراوەیەی خاوەنداریی دەكات یاخود سەرچاوەكەی.\nئەمەش بووەتە هۆی بڵاوبونەوەی ئەو وێنانە لە ژمارەیەك دەزگای میدیایی جیاواز لە كاتێكی نزیك لەیەكدا، وبەمەش سەرچاوەی وێنەكان وون بوون.\nئەم كارەش پێچەوانەی یاسای ”پاراستنی مافی نوسەر” ژمارە ٣ ساڵی ١٩٧١ كە بەپێی دەقی ماددەی یەكەمی ”المصنفات الاصيلة في الآداب والفنون والعلوم أيا كان نوعها" هەر جۆرێك لە پۆلێنكراوە ڕەسەنەكان لە ئەدەب وهونەر وزانستدا، وە لە بڕگەی هەشتەم لە ماددەی دووەمیشدا بە شێوازێكی تایبەت باس لە پاراستنی پۆلێنكراوە فۆتۆگرافییەكان”المصنفات الفوتوغرافية" دەكات.\n3- تێبینیكرا كە هەندێك لەو دەزگا میدیاییانەی كە ڕووماڵ كراون هێمای ئاویی (WaterMark)\nتایبەت بە خۆیان دادەنێن لەسەر سەرجەم ئەو وێنانەی بڵاوی دەكەنەوە، تەنانەت لەسەر ئەوانەش كە بەرهەمی وێنەگرەكانی ئەمانیش نیە وخاوەندارێتی دەگەڕێتەوە بۆ دەزگاكانی دیكە وپارەشیان نەداوە بۆ كڕینی مافی بڵاوكردنەوەی فیكریان.\n4- ماڵی ڕاگەیاندنی عێراقی” بەكارهێنانی وێنە باوەكانی لە تۆڕە كۆمەڵایەتییەكاندا تۆمار كردووە كە ئاماژەیان بۆ نەكراوە.\n5- ڕاپۆرتەكە ئەوەشی تۆمار كردووە كە هەندێك لە دەزگاكانی ڕاگەیاندن ژمارەیەك وێنەیان بڵاوكردۆتەوە كە هیچ پەیوەندییەكی نیە بەو بابەتانەی كە تێیدا دانراون.\n6- هەروەها ڕاپۆرتەكە ڕووماڵی ئەوەشی كردووە كە هەندێك بابەتی ڕۆژنامەوانی لە ناوەرۆكی نوسراویاندا وێنەی هەڵە یان دوور لە جوگرافیای شوێنی ڕوداوەكانیان لەخۆگرتووە.\n7- دەزگاكانی ڕاگەیاندن هەندێك جار ئەرشیفی تایبەتی خۆیان بەكارهێناوە بۆ هەڵبژاردنی وێنە بۆ بابەتە ڕۆژنامەوانییەكانیان بەبێ ئاماژە پێكردن، كە ئەمەش لەوانەیە خۆێنەران شپرزە بكات وبیانخاتە دوودڵی وبەهەڵە تێڕوانین بەهۆی هەست كردنیان بەوەی كە بابەتە ڕۆژنامەوانییەكە كۆنە.\n8- ڕاپۆرتەكە تێبینی كردووە كە هەندێك لە دەزگاكانی ڕاگەیاندن گرنگییان بە بابەتی پێوانە وقەبارەی وێنەكان نەداوە، بەجۆرێك كە ڕاپۆرتەكە هەندێك هەڵەی لە دانانی وێنەكاندا تۆمار كردووە كە بووەتە هۆی شێواندنیان.\n1- هاندانی دەزگاكانی ڕاگەیاندن بۆ گرنگیدانی زیاتر بە وێنەكان لە كاتی دروستكردن وداڕشتنی ناوەرۆكی ڕۆژانەی بابەتە ڕۆژنامەوانییەكانیان، لەڕێگەی دامەزراندنی وێنەگرانی پسپۆر بۆ ئەفراندنی ناوەرۆكی وێنەیی تایبەت بە بابەتەكانیان وپشت نەبەستن بەو وێنانەی كە لە دەزگا ڕاگەیاندنەكانی دیكەدا بەكارهاتوون لە تۆڕە كۆمەڵایەتییەكاندا.\n2- داواكردن لەو ڕۆژنامەنووسانەی كە لە ژوورەكانی هەواڵدا كار دەكەن بۆ نوسینی وەسف یان كۆمێنتی تایبەت بەهەر وێنەیەك، كە زانیاری بنەڕەتی لەسەر وێنەكە تێدا بێت، تا خوێنەر بتوانێت ئەوپەڕی سوودی لێوەربگرێت بۆ تێگەیشتن لە بابەتە ڕۆژنامەوانییەكە.\n3- ووردبینی كردن لە هەڵبژاردنی هەر وێنەیەك وگونجاوی بۆ ئەو بابەتەی كە تێیدا دادەنرێت، ودانانی مەرج وپێوەری توندتر لەسەر پەیامنێر وهەواڵسازان بۆ دیاریكردن. وئەفراندنی وێنەی تایبەت بە بابەتە ڕۆژنامەوانییەكانیان.\n4- جەخت كردنەوە لەسەر پێویستی پاراستنی مافی بڵاوكردنەوەی فیكری بۆ سەرچاوەی وێنەكان وئەو وێنەگرانەی كە وێنەكانیان چركاندووە لەگەڵ ئاماژەدان بە سەرچاوەكانیان.\n5- دانانی هێمای ئاویی تەنها لەسەر ئەو وێنە تایبەتانەی كە لەلایەن ئەو وێنەگر وڕۆژنامەنوسانەوە بەرهەمهاتووەكە لە دەزگاكانی ڕاگەیاندندا كار دەكەن، یان كاتێك دەزگاكان هەستا بن بە كڕینی مافی بڵاوكردنەوەی فیكری ئەو وێنانە.\n6- ئەنجام نەدانی هیچ جۆرە لێبڕین ودەستكاریكردنی جەوهەری لە وێنەكاندا، بە تایبەتی دەستكاری ئەو هێما ئاوییەی سەر وێنەكە یان دەستكاری كردنی قەبارە وپێوانەكانی وێنەكە .


کوردیپێدیا - لە کاتژمێرەکانی یەکەمی ساڵی نوێدا 17 منداڵ لەسلێمانی لەدایکبون\n📊 لە کاتژمێرەکانی یەکەمی ساڵی نوێدا 17 منداڵ لەسلێمانی لەدایکبون | پۆل: ئامار و راپرسی | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nلە کاتژمێرەکانی یەکەمی ساڵی نوێدا 17 منداڵ لەسلێمانی لەدایکبون\nلەکاتژمێرەکانی یەکەمی ساڵی نوێی 2015 لەسلێمانی 17 منداڵ لەدایکبون و کەتیایدا رەگەزی مێ بەرامبەر بەنێر زیاتر لەدوو هێندەیە.\nزریان محەمەد، سلێمانی: کارمەندێکی نەخۆشخانەی منداڵبونی سلێمانی ئەمڕۆ پێنجشەممە، بەئاوێنەنیوزی راگەیاند، لەدوای کاتژمێر 12 شەوی رابردوەوە تا کاتژمێر 8 بەیانی ئەمڕۆ 17 منداڵ لەسلێمانی لەدایکبون.\nوتیشی، لەدایکبوان 12یان کچ و 5یان کوڕ بون.\nئه و کارمەندە ئاماژەی بەوەشدا، لەناو ئه و منداڵانەدا 4یان عەرەب و یەک شەنگالی تێدابو.\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Jan 1 2015 2:53PM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Jan 1 2015 2:53PM باشترکراوە


گه‌شتوگوزارى هه‌ولێر پێشبینى زیاد بوونى ژماره‌ى گه‌شتیاران له‌ڕۆژانى داهاتوو ده‌كات – wazho.net\nگه‌شتوگوزارى هه‌ولێر پێشبینى زیاد بوونى ژماره‌ى گه‌شتیاران له‌ڕۆژانى داهاتوو ده‌كات\nبه‌ڕێوه‌به‌ری راگه‌یاندنی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی گه‌شتوگوزاری هه‌ولێر رایگه‌یاند، له نه‌ورۆزدا به‌ده‌یان هه‌زار گه‌شتیار رویان له‌هه‌ولێر كردوه و ده‌ڵێت: پێده‌چێت له رۆژانی داهاتو ژماره‌كه زیاتر ببێت.\nنه‌ریمان فازڵ به‌ڕێوه‌به‌ری راگه‌یاندنی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی گه‌شتوگوزاری هه‌ولێر به‌روداوى راگه‌یاند، 34 هه‌زار گه‌شتیار له سێ بۆ چوار رۆژی رابردو و له نه‌ورۆزدا هاتونه‌ته پارێزگای هه‌ولێر وپێشبینی ده‌كرێت به‌هۆی نه‌مانی قه‌ده‌غه‌ی هاتوچۆ له شاره‌كانی باشور و ناوه‌ڕاستی عێراق، له رۆژانی داهاتوو ژماره‌كه زیاتر ببێت.\nرونیشیكرده‌وه، هۆكارى كه‌مبونه‌وه‌ی گه‌شتیاران ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ رێنمایه‌كانی حكومه‌ت و قه‌ده‌غه‌ی هاتوچۆ، ئه‌مه‌ش وایكردوه رێژه‌ی هاتنی گه‌شتیاران له عێراقه‌وه بۆ هه‌ولێر به‌راورد به ساڵانی رابردوو به‌ڕێژه‌ی50٪ كه‌مبكات.\nهیشام سوهێل: هه‌رێم بۆته هۆى دواخستنى ده‌نگدان له‌سه‌ر بودجه\nپه‌رله‌مانتارێكى كورد سه‌فقه‌یه‌كى سیاسى له‌سه‌ر تێپه‌ڕاندنى بودجه ئاشكرا ده‌كات


کوردیپێدیا - بیرەوەری دایکم... ئەمن و ئاڵای کوردستان\n📖 بیرەوەری دایکم... ئەمن و ئاڵای کوردستان | پۆل: کورتەباس | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nبیرەوەری دایکم... ئەمن و ئاڵای کوردستان\nبابەت: یاداشت و گێرانەوە\nگێڕانەوەی: فاتمە سەید مەناف (سەیزادە خانم)\nنووسینی: پەروانە ئەحمەدێن\nئەمن وئاڵای کۆماری کوردستان\nدەڵێن ئەورۆ 26 مانگی سەرماوەزە،رۆژی ئاڵایە، رۆژی ئاڵای کوردستانە شیرنەکەم، کوردستانی پڕ لە شەهید و ئەنفالکراوەکەم، کوردستانە کیمیاباران کراوەکەم، کوردستانە رێبەر لەسێدارەدراوەکەم، کوردستانە خەمبارەکەم، بەڵام مانگی سەرماوەز، بۆ من وەک مانگی خەرمانان به پیتە، وەک مانگی گوڵان پڕ لە گوڵە، وەک مانگی بانەمەر بە بەرەکەتە.\nهەر کەس لەژیانیدا شانازی بە شتێک دەکات، بەڵام شانازی من چێژێکی تایبەت بەخۆی هەیە. دەبێ تۆی کوردی ئازیز خۆت لە جێگەی من دا بنێی تائه و هەستە پێت دەست بدا. دەبێ لێم تێبگەی و بۆت روون بکەمەوە، مەبەستم چییە؟ جا بۆیە پێم خۆشە بەشداریت پێ بکەم له و شادی و خۆشی و ئه و سەرەوەرییە کە خودا بەمنی دا.\nلەدایک بووی ساڵی 1926 زایینی واتە (1305)کۆچی هەتاویم (ته مەنم 90 ساڵە). کچی سەید مەنافی حوسێنی محاڵی چۆمی مەجیدخانیم. تەمەنم 15ساڵ بوو کە بووم بە هاوسەری ئاغای کەریم ئەحمەدێن کوری یەکێک لە بنەماڵەکانی شاری مەهاباد، بۆ ئه و کاتی زۆر گرینگ بوو کە بابی منداڵەکانت خوێندەوار بێ و بنەماڵەیەکی نێوەبەدەرەوە(بەناوبانگ) بێ. لەسەره تای ژیانی هاوسەریم هەستم بەوەکرد کە هاوسەرەکەم لەڕادەبەدەر نیشتمان پەروەره و کۆمەڵە شتێکی نهێنی لەژیانی دا هەیە. کە وردە وردە ئەمنیشی گیرۆدەی ئه و بیر و بۆچوونانەی خۆی کرد. زۆریش ڕووناکبیرە، هەربۆیەش ئەوکاتەی کە بووم بە هاوسەری "ماموستای خوێندنی بۆ گرتم کە دەهاتە ماڵێ بۆ ئەوەی کە فێری خوێندنم بکات (ماموستاکەم نێوی ئەقدەس خانم بوو کە هاوسەری کاک ڕەحمانی عەبدی (ڕەحمان کالۆ) بوو". لەساڵی 1943 زایینی واتە (1322کۆچی هەتاوی)، خودا کچێکی دابە ئێمە کە ناومان لەسەردانا (رەعنا). ئاغای ئەحمەدێن پوورزای (مێنا) خانمی هاوسەری پێشەوای نەمربوو، پێکەوەشیریان خواردبوو، زۆریان حورمەتی یەکتر لەبەر بوو. هەر بۆیەش هاتووچۆیێکی زۆر گەرم و گوڕمان لەگەڵ ماڵی پێشەوای نەمردا هەبوو. لەلایێکی دیکەشەوە ئاغای ئەحمەدێن و پێشەوای خۆشەویست هاوبیر و هاومەرام بوون. لەهاتوچۆکانی میزاکەریمی هاوسەرم لەگەڵ کەسانێکتر هەستم دەکرد کۆمەڵە شتێکی نەهێنی هەیە. لاپەرەهایێک رەد و بەدەڵ دەکرێ شارا‌وەن! بەڵام چاوەڕێ بووم کاتی خۆی پێم بڵێ، زۆری پێ چوو. وردە وردە\nهاتوچۆکان ئاشکراتر بوون و لە حاڵەتی نەهێنی ها‌تنە دەرێ. لێوەکان بزەیان هاتە سەر و دڵەکان گەرم بوون و عالەم خۆی سازدەکرد بۆ ولاتێکی سەربەخۆ،رزگار بوو لەدەستی داگیرکەر،ئازاد وەک مەل لە ئاسمانی پان و بەرینی ژیان........ سەر بەخۆ......رزگاربوو.......ئازاد.....\n(هەڵبەت نووسینی تەواوی بیرەوەری ئەورۆژانە لێرەدا ناگو‌نجێ و ئەگەر خودا مۆڵەت بدا بە زووترین کات بۆتان دەگێڕمەوە)\nکۆبوونەوەکان دەستیان پێکرد،کارەکان بەش کرا، ماڵەکان خۆیان ئامادە دەکرد بۆ میوانداری ئەوکەسانەی کە لە شارەکانی دیکە ڕا دەهاتن.\nلە باشووریشرا نەمر مەلامستەفای بارزانی بە تەواوی هێزی چەکداری خۆی و بنەماڵەکەی هاتنە شاری مەهاباد و لە نزیک چوارێی ئازادی ئێستا، لەزارکی کۆلانی بلووریان، بوون بە جیرانی ئێمە. ئه و کاتی کە بارزانییەکان هاتنە مەهابادێ نەمر مەلا مستەفای بارزانی 2 هاوسەری هەبوو، (مەحبووبە خانم و حەمایڵ خانم).\nحەمایڵ خانم لەڕادەبەدەر جوان و خانم بوو. بەپێی تەمەن و هاوفکر بوونی هاوسەرەکانمان، ئەمن و حەمایڵ خانم بوین بە دەستە خوشک، هاتووچۆیەکی خوشمان هەبوو. ئەمن پەیوەندییەکی زۆرم بە کاری دەستی هەبوو."(ئێستاش ماڵەکەم وەک مووزخانەی کاردەستییە)" زۆرتری کاتی بێکاریم گوڵدۆزیم دەکرد.زۆر کاتیش دەچوومە نێو باخچەی حەسارێ، لەپەنا گوڵان دادەنیشتم و لەڕووی رەنگی گوڵەکان لەسەر پارچەی گوڵدۆزیم دەکرد. هەستی خۆشەویستی گەلەکەم نیشتیمانەکەم، لە هاوسەرەکەم ڕا کارێگەرێکی زۆری لە من کردبوو. رۆژێک بیرم لەوە کردەوە کە ئەمن بە نێوی ژنێکی کورد چ کارێکی دەتوانم بۆ کۆماری کوردستان بکەم؟ دڵم پێ خۆش بێ و شانازی پێوە بکەم تەنیا شتێکی بەفکرم گەیی (جگە لەوەی کە هاوسەرێکی باش بم بۆ مێردەکەم و دایکێکی باش بم بۆ منداڵەکەم ژنێکی نیشتنانپەروەر بم بۆ وڵاتەکەم)، کەڵک وەرگرتن بوو لە هونەری دەستم. کوڕیک کاری بۆدەکردین بەنێوی (عەلی)، ناردم بۆ ماڵی\n(میرزا یوسفی شافیعی) کوری پووری میرزاکەریمی بوو، گوتم (کاک سولەیمانی شافیعی) برای (میرزا یوسفی)م بۆ بانگبکە ماڵی خۆمان کارم پێیەتی.\nکاک (سولەیمان) وێنەکیشی باش بوو، پێم گووت تکایە وێنەی ئاڵای کوردستانم لەسەر پارچەیەک بۆ بکێشەوە دەمهەوێ دوور لە چاوی هەموو کەس\nهەتا (میرزا کەریم)یش دانیشم گوڵدۆزی بکەم و بۆ رۆژی ڕاگەیاندنی کۆمار ئامادەی بکەم و پێشکیشی بکەم بە پیشەوای ئازیز.\nبەڵکوو پیشەواو و کابینە ئیفتخارم بدەنێ سوێندی پێ بخۆن. کاک (سوڵەیمانی شافیعی) لە ئەو بیرەی من زۆری خۆش هات و دەشی زانی کە ئەوکارە لە دەستم دێت. ئینجا کارمان پێکەوە دەست پێ کرد. هەموو رۆژی سەری دەدام و ئەمنیش بەشێکم گەڵدۆزی دەکرد. (قەلەم- کتێب- گوڵەگەنم و خۆر بە تیشکەکانییەوە) لەسەر پارچەی سپی.\nگەلێک نارەنارم هات کاتی نەخشاندنی ! گەلێک شانازیم دەکرد بە گوڵدۆزی کردنی ئەو متفەڕکە!! ئاڵام خەڵاس کرد بە نەهینێ.\nئینجا بە (میرزا کەریم) گوت دیارێکم هەیە بۆ کۆماری کوردستان. کە چاوی پێکەوت تەنیا خودا دەزانێ و بۆخۆم و بۆخۆی کە چەند خۆشحاڵ بوو! (دەست خۆشییەکی زۆوری لە من کرد.)\n"زەمانی خۆشی گەلی کورد وەک شەماڵێک هات و رۆیی، وەک بەختی ڕەشی هەمیشەییمان،هەوری ڕەش ئاسمانی داگرت." داگێرکەر گەڕایەوە، پێشەوای نەمر گیرا. میرزا کەریم ماوەیەک خۆی لە (تەورێزی) حاشاردا. هەر چەند رۆژەی لە ماڵێکی دەیان شاردەوە. بەڵام زۆرتر لە ماڵی (سمایل خانی فەرووخی) وێنەهەڵگری بەناوبانگی کاتی کۆمار دەبوو کە ژنەکەی (ساحێب خانمی شەهابی دێبۆکری) پوورزای ئاغای بوو. دوای ماوەیەک (میرزا کەریم) وازی لە خۆشاردنەوە هێنا. گووتی: (ئەمنیش وەکوو هاوکارەکانم،چمان لێدەکات دەوڵەت بابیکات). ئینجا خۆی تەحویل دا بەزیندانی ورمێ. ئەمنیش ماڵم بردە ورمێ بۆ ئەوەی کە لە زیندانێ نزیک بین. وەزیرەکان گیران، هەوەڵێ بریاردرا هەموویان لەسێدارە بدرێن، پاشان بریاردرا زیندانی هە‌تا هەتایی ببن، لەئاخیر دا 3 ساڵیان بۆ برینەوە.\nخۆشەویستی گەل، بینایی چاومان، لەسێدارەدرا و ڕۆحی بۆ ئاسمانەکان بەرز بووەوە بۆ ئەوەی کە هەتاهەتایە لەوێڕا چاوی لەسەر نەتەوەکەی بێ...\nدوای تێپەڕبونی ماوەیەک، زیندانییەکان وەبەرلێخۆشبونی گشتی کەوتن و ئازاد بوون. بەڵام لەئەسەر ئه و هەموو هەڵاتن و گیران ودەنگۆیانەی\nکە بۆ زیندانییەکان سازکرا، خەسووم خانمێکی باڵابەرز بوو نەخۆش کەوت و کە لە نەخۆشی هەستاوە پشتی دوو قەد بوو و تا ئاخری عومری باش نەبۆوە (خەسووم کچێکی لە تەمەنی 18 ساڵدا مردبوو تەنیا میرزاکەریمی هەبوو ؛ منداڵی دیکەی نەبوو).\n-بەڵام ئاڵاکەم چی لێهات؟\nدوای ڕووخانی کۆماری کوردستان رۆژێک (مینا) خانمی هاوسەری پێشەوای نەمر ئاڵاکەی دامەوە. ئەمنیش بە نەهێنی ڕامگرت بوو.\nئێمە لەگەڵ ماڵی بابی دکتۆر (قاسملوو) وەک یەک ماڵان وابووین، ئەوکاتی دکتپر (قاسملوو) 3 دەبیرستانی دەخوێند و لە یەکێتی لاوانی دیموکرات کاری سیاسی دەکرد. رۆژیێک کە ماڵی بابی دکتۆر قاسملووی هاتنە مالێ ئێمه. (فاتمە)خانم (دایکی دکتۆری موهاجیر بوو، نۆموسوڵمان بوو) و خوشکی دکتۆرر قاسملووی سوێندیان دام ئاڵاکەیان پێ نیشان بدەم.. نیشانم دان و زۆری لەسەری گریاین و دڵ پەرۆش بووین. کاتێک کە(فاتمە)خانم چووبووەوە ماڵێ ؛ بۆ (عەبدوڵڕەحمانی قاسملوو)ی گێڕابۆوە، کە ئاڵاکە ماوە و لەلای سەیزادەیە. ئینجا د.عەبدوڵڕەحمانی قاسملوو، چووبوو بۆ لای (میرزاکەریمی) لەزیندانێ و پێی گوت:(تکایە بە سەیدزادەخانمێ بڵێ ئاڵاکەی بدات بە من.)\nمیرزا کەریم وڵامی بۆناردم وپێی گوتم: (ئاڵاکەی بدە بە عەبدوڵڕەحمانی لێرە نامێنێ ئه و جەوانە، باشی ئاگا لێدەبێ، با لەگەڵ خۆی بیبات.)\nئەمنیش دڵم نەهات بێ دڵی بکەم ؛ بۆ سبەینێ ڕا، ئەمنیش بە(عەلی) کاردارمان دا بۆمیرزاکەریمم نارد. (عەلی ئاڵاکەی لەنێو کاڵەکیداشاردەوە و بۆ زیندانێی برد). کاتی بردنی لەژووری زیندانێ (جەعفەر ئاغای کەریمی و حاجی بابەشێخ و میرزاکەریم و کاک عەبدوڵڕەحمانی قاسملوو) پێکەوە دەبن و زۆر بە نەهێنی ئاڵاکەی تەحویل دەدات\nبەڕێزیان ئاڵاکەی ماچ دەکا و لەسەر چاوی دادەنێ و فرمێسکی دێتە خوارێ و بە میرزاکەریمی دەڵی دەرۆم بۆ تارانێ بۆ دەرس خوێندن دوایەش لە ئێرانێ نامێنم. دوای شۆڕشی ئێسلامی ئێران کە پەروانەی کچم لە بەڕێزیان (دکتور عەبدوڵڕەحمان قاسملوو) پرسیاری کرد کە ئاڵاکە چی لێ بەسەر هات؟ فەرمووبووی ماوەیێکی زۆر لە باڵنجەکەمدا ڕام گرت بوو،لەسەری دەنووستم. هیچ کەس شکی بۆ باڵنجەکەم نەدەچوو. (لەگەڵ خۆم بردم بۆ دەرەوەی وڵات) و ئینجا دوایە بەدەستی کەسێکی کە دەبوو بەدەستی گەیشتبا گەیاندم. مەبەستی بەرێزیان کێ بوو ؟؟ نازانم !! دوای رووخانی کۆماری کوردستانێ بارزانییەکا‌ن رۆیشتن، بەداخەوە ئەودەم بیستم لەرێگای گەڕانەوە ژنه گەورەکەی نەمر مەلامستەفای (مەحبووبە خانم)کۆچی دوایی کردوە.رووحیان شادبێ\n-بەڵام بەسەرهاتی خۆم......\nدوای ئازاد بوونی میزاکەریم، 3 کچ و کۆڕێکی دیکەم بوو. واتە مندالەکانم بون بە 5 کچ و کوڕێک.(رەعنا، نەسرین، ستارە، پەروین، پەروانە و مستەفا).\nبەفرانباری ساڵی 1961ز (1340کۆچی هەتاوی) کەتەنیا تەمەنم 35 ساڵ بوو. (54 ساڵ لەمەوبەر) میرزاکەریم لەتەمەنی 55 ساڵیدا کۆچی دوایی کرد و بێوەفا دەرچوو و بۆهەمیشە بەجێی هێشتم بە یادگارەکانێوە. منداڵاکانم هەموو خوێندەوارن و کاتی خۆی کارمەندبوون و ئێستا خانەنشینن.\nبەڵام ئەوهەستی خۆشەویستییە لەناو دڵی مندا هەرماوە بۆ ئاڵای کوردستان و هەمیشە بە ئاواتم پێش ئەوەی کە له و دنیایە بڕۆم بۆ جارێکی دیکە بیبینم کە نەتەوەکەم سەرکەوتووە وئاڵای پیرۆزی کوردستان بە دنیا ناساندراوە و کورد بە ئاواتی دێرینی خۆی واتە سەربەخۆیی گەیشتووە ئەگەر بمهەوێ بیرەوەرێکانی سەردەمی کۆمار بگێڕمەوە چەندین لاپەڕە دەبێ.\nساڵهابوو دەمهەویست لەبارەی ئاڵاو رۆژی ڕاگەیاندنی کۆماری کوردستان قسان بکەم، ئینجا لە پەروانەی کچم،ویستم ئه و‌ساڵ دانێشی لە لام و ئەمن بۆی بگێرمەوە و ئه و بیهێنێتە سەر لێنووس و بەدیاری رۆژی ئاڵای کوردستان بۆ ئێوەی بەرێز بڵاوی بکاتەوە. هیوادارم هەموو رۆڵەکانی کورد و کوردستان یەکگرتوو و سەرکەوتوو بن. خاڵە باشەکانی ڕابردووی گەلی کورد بکەن بەهەوێنی خەباتی ئێستا و داهاتوویان. شانازی بکەن بە کوردبوونی خۆیان، نەتەوەکەیان و مێژووی خۆیان لەبیرنەکەن و بۆ گەیشتن بە ئاواتی لەمێژینەی کورد، هەستن، ڕاوەستن، ئه و کەسانە لەبیر نەکەن کە لەرێی کوردستاندا گیانیان بەخت کرد ؛ هیوادارم ئاڵای کوردستانی گەورە شەکاوە ببینن، ئینشاڵڵا.\n ⚫ دیارینەکراو | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | تۆمارێکی تایبەت بە ئاڵای کوردستان و نووسین بڵاوکردنەوەی (پەروانە ئەحمەدێن)، لەلایەن بەڕێز (م.سوێسنا رەفیق)ەوە، تۆمارکردنی لەلایەن (سەریاس ئەحمەد)ەوە\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (سەریاس ئەحمەد)ەوە لە: Dec 20 2016 10:54PM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (زریان سەرچناری)ەوە لە: Oct 15 2019 11:08PM باشترکراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 12 KB Oct 15 2019 11:08PM زریان سەرچناری


(سه‌لاحه‌ددین به‌هاددین)یش……. – Denegkan\nبه‌کڵاوی ئه‌ردۆغان و گوله‌نییه‌کان سیاسه‌ت ده‌پێوێ…!!\n(سه‌لاحه‌ددین به‌هاددین)ی ئه‌مینداری یه‌کگرتووی ئیسلامی کوردستان، له‌میانه‌ی چاوپێکه‌وتنێکی له‌گه‌ڵ رۆژنامه‌ی (توده‌یززه‌مان)ی تورکیدا له‌رۆژی (11.07.2009)دا راشکاوانه پشتگیری له سیاسه‌ته تۆرانی و قێزه‌ونه‌کانی ئه‌ردۆگان و پارتی دادو گه‌شه‌پێدان (akp) و جه‌ماعه‌ته پانتۆرانییه‌که‌ی فه‌تحوڵڵا گوله‌ن ده‌کات و تێر به‌بژن و باڵای ناموباره‌کیاندا هه‌ڵده‌دا و وه‌ک هه‌نگی له شانه‌شدا دۆزیبێته‌وه چه‌ند قسه‌یه‌کی بێسه‌روبه‌ر و چه‌واشه‌کاریانه‌ش ده‌رهه‌ق به گه‌لی کوردستان له‌باکوور و (PKK) و پارتی کۆمه‌ڵگای دیموکراتی (DTP) ده‌کات. هه‌ڵبه‌ته ئه‌مه جاری یه‌که‌م نییه هه‌ندێک له‌سه‌رانی (یه‌کگرتووی ئیسلامی) هه‌لپه‌رستانه و بێویژدانانه قسه له‌سه‌ر بزووتنه‌وه‌ی ئازادیخوازی گه‌له‌که‌مان به گشتی و له‌باکووری کوردستان به‌تایبه‌تی ده‌که‌ن و زۆر دیماگۆژی و مونافیقانه هه‌م پشتگیری له سته‌م و زۆردارییه‌کانی (akp) ده‌که‌ن و به‌رزگارکه‌ری کوردی باکووری له‌قه‌ڵه‌م ده‌ده‌ن و هه‌میش دژ به تێکۆشانی ره‌وای گه‌له‌که‌مان دوژمنکارانه قه‌وانه‌کانی نه‌یاران لێده‌ده‌نه‌وه.\nله‌کاتێکدا به‌رپه‌رچی قسه سواو و تاڕاده‌یه‌ک چه‌نبازییه‌کانی سه‌رانی یه‌کگرتوو ده‌ده‌مه‌وه، رێز و حورمه‌تێکی زۆریشم بۆ زۆربه‌ی ئه‌و ئه‌ندام و جه‌ماوه‌ره‌ی یه‌کگرتوو هه‌یه، که زۆر به ئیماندارییه‌کی دڵساف و بێگه‌رده‌وه،به‌بێ ئه‌وه‌ی ئاگاداری وابه‌سته‌یی و مونافیقییه‌تی هه‌ندێک له‌سه‌رانی یه‌کگرتوو ببن، خۆشباوه‌ڕانه به‌دوایان که‌وتوون. به‌ڵام نازانن ئه‌وانیش واخه‌ریکه وه‌كو سه‌رانی ده‌سه‌ڵاتدارانی ئێستای باشوور ده‌مامکی درۆینه‌یان ده‌که‌وێته خواره‌وه و په‌یوه‌ندییه ژێربه‌ژێرییه‌کانیان له‌گه‌ڵ دووژمن و نه‌یارانی کورد ورده‌ورده ئاشکرا ده‌بێت.\nبه‌راستی مرۆڤ نازانێت چی له‌سه‌ر ئه‌و پیاهه‌ڵدان و ستایشکردنه‌ی سه‌لاحه‌ددین به‌هاددین بۆ (akp) و جه‌ماعه‌ته‌که‌ی فه‌تحوڵڵا گوله‌ن بڵێت؟! ئه‌و کابرایه خۆی نان و سیاسه‌ته‌که‌ی له‌ده‌ستی ئه‌وان دایه و ناهه‌قیشی نییه ستایشیان بکات. هه‌روه‌ها که‌سێتی سه‌لاحه‌ددین به‌هاددین له‌گه‌ڵ ئه‌ردۆغان و گوله‌ندا جیاوازییه‌کی جه‌وهه‌ری له‌نێوانیاندا نییه، له‌ڕووی ئه‌قڵییه‌ت و چه‌مکی سیاسییه‌وه. بۆیه پیاهه‌ڵدان و ستایشکردنی ئه‌وان له‌هه‌مانکاتدا پیاهه‌ڵدان و ستایشکردنیشه به‌خۆی، پیاهه‌ڵدان به (akp) پیاهه‌ڵدانیشه به‌و مۆدێله حیزبییه‌ی که‌وا س. به‌هاددین له‌باشووردا هه‌لپه‌رستانه و دیماگۆژیانه کاری بۆ ده‌کات و ده‌مێکه خۆیان به‌زمانی خۆیان گووتوویانه:" ئێمه (akp)ی کوردستانیین"!!. له‌م بانگه‌شه‌کردنه‌شیاندا هیچ شه‌رمیش ناکه‌ن و ته‌ریقیش نابنه‌وه.\n کاتێک س.به‌هاددین له‌و چاوپێکه‌وتنه‌یدا ده‌ڵێت:" كورده‌كانی توركیا دوای ماوه‌یه‌كی درێژ، باشترین سه‌رده‌میان له ژێر ده‌سه‌ڵاتی(akp) دا هه‌بووه…" جگه له درۆیه‌کی گه‌وره و ماستاوساردکردنه‌وه هیچی دیکه نییه. چونکه له‌ماوه‌ی ده‌سه‌ڵاتی (akp)دا زۆرترین کرده‌ی ئۆپه‌راسیۆنی سه‌ربازی دژ به گه‌ریلا ئازادیخوازه‌کانی کورد ئه‌نجامدراوه. ئه‌و گه‌ریلایانه‌ی که بۆ جاری ده‌یه‌مینه ئاگربه‌ستی یه‌کلایه‌نه راده‌گه‌یه‌نن و که‌چی حکومه‌ته یه‌کله‌دوایه‌که‌کانی رژێمی تورکیا – به حکومه‌ته‌که‌ی پارتی ره‌فا و (akp)ه‌شه‌وه ملهوڕانه پێداگری له‌سه‌ر هێرشی سه‌ربازی و سیاسه‌تی نکوڵی و تواندنه‌وه و قڕکردن ده‌که‌ن. له‌ماوه‌ی حوکمی (akp)دا زۆرترین تۆپباران و بۆمبابارانی باشوووری کوردستان کراوه، زۆرترین ئه‌ندام و لایه‌نگرانی (DTP) ده‌ستگیر و زیندانی کراون، زۆرترین ژماره‌ی منداڵ و مێردمنداڵ به‌سزای زیندانی زیندانیکراون. له‌سه‌رده‌می ده‌سه‌ڵاتی (akp)دا رێژه‌ی بێکاری زۆرتر بووه و ئیفلاسێکی گه‌وره‌تر له‌جارانی به ئابووری ئه‌و وڵاته گه‌یاندووه و زیاتر به سه‌رمایه‌ی جیهانییه‌وه وابه‌سته‌ی کردووه. هه‌ر له‌سه‌رده‌می حوکمی (akp) بوو که به‌ڕێز عه‌بدوڵڵا ئۆجه‌لان ژه‌هرخوارکرا، هه‌ر به‌هۆی حوکمی نادیموکراتیانه‌ی (akp) بوو که ئه‌گه‌ری چوونی تورکیا بۆ ناو یه‌کێتی ئه‌وروپا لاوازتر بووه. مرۆڤ ده‌توانێت به‌ده‌یان ده‌رئه‌نجامی خراپی سیاسه‌تی نادیموکراتی و نامرۆڤیانه‌ی (akp) ریزبه‌ند بکات. به‌ڵام ئایا چ سوودێکی (akp) و گوله‌نییه‌کان بۆ کورد له‌باکوور و باشووری کوردستان هه‌بووه؟؟!!\nهه‌ڵبه‌ته وه‌ک ده‌ڵێن؛ با خاڵ بخه‌ینه سه‌ر پیته‌کان و ئاماژه‌یه‌کی بچووک به‌هه‌ندێک له ده‌سکه‌وته‌کانی پشت ئه‌و لێدوانه بێویژدان و چه‌واشه‌کاریانه‌ی (س. به‌هاددین) بده‌م. له‌به‌رامبه‌ر ئه‌و جۆره لێدوانانه‌دا ته‌نیا یه‌ک سوودی (akp) و جه‌ماعه‌ته‌که‌ی گوله‌ن بۆ (س. به‌هاددین) و باڵه خۆسه‌پێنه‌ره‌که‌ی ئه‌و له‌ناو (یه‌کگرتوو)دا هه‌بووه؛ ئه‌ویش هه‌ڵڕشتنی پاره و پول و توانستێکی زیاتر له‌جارانی (akp) و گوله‌نییه‌کان بووه بۆ (س. به‌هاددین) و کوتله گه‌نده‌ڵه‌که‌ی، هه‌م کادیره‌کانی سه‌ر به‌و باڵه له‌تورکیا په‌روه‌رده ده‌کرێن و هه‌میش له باشوور له‌رێگه‌ی ئه‌و خوێندنگا و زانکۆیانه‌ی فه‌تحوڵڵا گوله‌نییه‌کان کردوویانه‌ته‌وه په‌روه‌رده‌یان ده‌که‌ن. ئه‌مه جگه له‌و شه‌ریکایه‌تیکردنه بازرگانییه گه‌وره‌یه‌ی که‌وا هه‌ندێک له سه‌رانی ناو یه‌کگرتوو – له‌ناویاندا خودی سه‌لاحه‌ددیین به‌هاددین – له‌گه‌ڵ هه‌ندێک له کۆمپانیا تورکییه‌کانی سه‌ر به (akp) هه‌یانه، تۆبڵێی (akp) و گوله‌نییه‌کان چ سوودێکی تریان بۆ کورد!! هه‌بووبێت، تا به‌مشێوه‌یه ستایش بکرێن؟!\nله‌هه‌مووی قێزه‌ونتر ئه‌وه‌یه، (س. به‌هاددین) هێزه سه‌ره‌کییه‌کانی بزووتنه‌وه‌ی ئازادیخوازی کورد (PKK) و (DTP) به توندڕه‌و وه‌سفیان ده‌کات – که ده‌سته‌واژه‌یه‌کی تری به‌تیرۆریست له‌قه‌ڵه‌مدانه – ته‌نانه‌ت به نوێنه‌ری کوردیشیان دانانێت؟! و ده‌ڵێت:" یه‌كگرتوی ئیسلامیی كوردستان په‌یوه‌ندییه‌كی باشی له‌گه‌ڵ زۆربه‌ی پارته توركه‌كاندا هه‌یه، به‌ڵام هیچ په‌یوه‌ندییه‌كی له‌گه‌ڵ پارتی کۆمه‌ڵگه‌ی دێموکراتیکدا نییه" پاشان ده‌ڵێت:" (DTP) شێوه‌یه‌کی دیكه‌ی په‌كه‌كه‌یه، ئێمه نامانه‌وێ له‌گه‌ڵ توندڕه‌واندا قسه بکه‌ین، هیواداریشین (DTP) ببێته نوێنه‌ری كورد له‌بری ئه‌وه‌ی نوێنه‌ری په‌كه‌كه بێت " به‌ڕاستی ئه‌وه‌ی ده‌رک به‌راستییه‌کان ناکات گێله، ئه‌وه‌ی ده‌رکی پێده‌کات و خۆی له‌گێلی ده‌دات ئه‌وا تاوانباره. تۆبڵێی س. به‌هاددین گێل بێت یان خۆی له‌گێلی بدات؟! یان نه‌گێله و نه‌خۆی له‌گێلی ده‌دات، به‌ڵکو ئه‌مه نوێنه‌رایه‌تیکردنێکی ئاشکرا و راسته‌وخۆی (س. به‌هاددین)ه بۆ (akp) و گوله‌نییه‌کان؟! تۆبڵێی ئه‌م نوێنه‌رایه‌تیکردنه‌یان له‌پای چی بێت؟! ئایا به پێوانه‌ی نه‌ته‌وه‌یی و دیموکراتی و ته‌نانه‌ت مرۆڤایه‌تییانه‌ش؛ نوێنه‌رایه‌تیکردنی (DTP) بۆ (PKK) تاوانه یان نوێنه‌رایه‌تیکردنی (س. به‌هاددین) و باڵه وابه‌سته‌کاره‌که‌ی ناو یه‌کگرتوو بۆ (akp) و گوله‌نییه‌کان تاوانه؟! ئه‌گه‌ر (DTP) نوێنه‌رایه‌تی (PKK) ده‌کات ئه‌ی به‌گوێره‌ی ئه‌قڵ و سیاسه‌ته هه‌لپه‌رستانه‌که‌ی (س.به‌هاددین) (PKK) نوێنه‌رایه‌تی کێ ده‌کات؟! به‌راستی پێویسته (س.به‌هاددین) وه‌ک ئه‌مینداری حزبێکی ئیسلامی که‌مێک شه‌رم له‌خۆی بکات و ته‌ریق ببێته‌وه و وه‌ها هه‌رزه‌کارانه و بێبنه‌ما قسه نه‌کات. بێگومان ئه‌و قسه چه‌واشه‌کارییه‌ی (س.به‌هاددین) پێشتریش سه‌رانی حزبه ده‌سه‌ڵاتداره‌کانی باشوور ده‌یان جار هاوشێوه‌ی ئه‌و قسانه‌یان کردووه و له‌دواییشدا هه‌ر خۆیان ریسوا بوون و متمانه‌ی خه‌ڵکی خۆیان له‌ده‌ست دا. که‌چی تازه به‌تازه(س.به‌هاددین)ش ده‌یه‌وێ له‌وشوێنه‌ی سه‌رانی هه‌ردوو حیزبه‌که لێیه‌وه راوه‌ستان ئه‌و ده‌ستی پێبکاته‌وه. ئه‌و سیاسه‌ته‌ی که‌وا ئه‌مڕۆ (س.به‌هاددین) ده‌یه‌وێ بێپه‌رده و دیماگۆژیانه بیکات و پێشتریش سه‌رانی هه‌ردوو حیزبه‌که ده‌یانکرد، پێیده‌گووترێت" سیاسه‌تی سه‌وداو مامه‌ڵه‌کردن به تێکۆشانی کوردانی پارچه‌کانی تر" مسۆگه‌ر ئه‌م سیاسه‌ته وابه‌سته‌کارییه ده‌چێته خانه‌ی خیانه‌تی نه‌ته‌وییه‌وه. راسته ئه‌و حیزبانه له‌سه‌ر حیسابی تێکۆشانی ئازادیخوازانه‌ی گه‌له‌که‌مان له‌پارچه‌کانی تر، توانیان ده‌سکه‌وتێکی ماددی و سیاسی زۆر بۆ خۆیان و حیزب و بنه‌ماڵه‌کانیان به‌ده‌ست بهێنن و ببن به فیرعه‌ونی ئه‌م زه‌مانه. به‌ڵام هه‌ر له‌ئه‌نجامی ئه‌و سیاسه‌ته‌شدا بوو که چه‌ندین شه‌ڕ و پێکدادانی خوێناوی لێکه‌وته‌وه، به‌سه‌دان کادیر و پێشمه‌رگه و که‌سایه‌تیش ته‌سلیمی ئێران و تورکیا کرانه‌وه یان کوژران یان سه‌رنگومکران. به‌مه‌ش گه‌وره‌ترین زه‌بر به گه‌لی کورد و دۆزه ره‌واکه‌ی له‌هه‌ر چوارپارچه‌که‌دا که‌وت. ئایا (س.به‌هاددین)یش ده‌یه‌وێ به‌رده‌وامی به‌هه‌مان سیاسه‌تی سه‌وداومامه‌ڵه‌کردن بدات؟! ئایا (س.به‌هاددین) تۆش ده‌ته‌وێ به‌کڵاوی ئه‌ردۆغان و گوله‌نییه‌کان سیاسه‌ت بپێوی؟!\nحه‌زده‌که‌م راشکاوانه ئه‌وه‌ت پێبڵێم: ئه‌گه‌ر سه‌رانی حیزبه‌کانی تر توانیان هه‌ژده ساڵ له‌ژێر ناوی پاراستنی ئه‌زموونه ساواکه‌مان و ده‌سکه‌وته‌کانی هه‌رێمی کوردستان حوشترمل (نه‌عامه)ئاسا راستییه‌کان چه‌واشه‌بکه‌ن و تاره‌دده‌یه‌ک خه‌ڵك بخه‌ڵه‌تێنن و پێی ببن به فیرعه‌ون و ده‌سه‌ڵاتێکی سته‌مکارانه بسه‌پێنن، به‌ڵام ئه‌مڕۆ به‌چاوی خۆت حاڵیان ده‌بینیت که چۆن ریسوا و ره‌زیل بوونه و هیچ متمانه‌یه‌کیان له‌لای خه‌ڵک نه‌ماوه. مسۆگه‌ر ئه‌و رۆژگاره به‌سه‌رچوو که تۆش بتوانیت له‌ژێر ناوی ئایینه‌وه هه‌مان "سیاسه‌تی سه‌ودا و مامه‌ڵه‌کردن به پارچه‌کانی تری کوردستان" په‌یڕه‌وبکه‌یت و ببیت به خه‌نجه‌ره ژه‌هراوییه‌کی ده‌ست سواره‌ی حه‌میدییان و خۆتی پیبگه‌یه‌نیته ده‌سه‌ڵات. چونکه ئه‌مڕۆ ئه‌م سیاسه‌ته و ئه‌وانه‌ش که په‌یڕه‌ویان کردووه و ده‌خوازن په‌یڕه‌وی بکه‌ن ریسوا و شه‌رمه‌زاری گه‌له‌که‌یان بوونه و له‌دنیاش هیچ سه‌نگ و رێزیکیان نه‌ماوه. گه‌له‌که‌شمان زۆر له‌وه هوشیارتره که راستینه‌ی ئه‌م سیاسه‌ته نه‌بینێت. ئه‌گه‌ر تۆش ده‌ته‌وێت ریسوای دنیا و قیامه‌ت ببیت رێگای ئه‌و جۆره سیاسه‌ته کراوه‌یه..!! به‌ڵام بزانه که رێگایه‌کی تابڵێی پڕ له‌شه‌رمه‌زاری و سه‌رشۆڕییه. به‌راستی بۆ که‌سێک زه‌ر شه‌رمه که خۆی وه‌ک سه‌رکرده‌یه‌کی ئیسلامی نیشانده‌دات نه‌زانێت که بوختانکردن و ناحه‌قیکردن و و ناهه‌قیگووتن و نکوڵیکردنی خه‌بات و تێکۆشان و قوربانیدانی خه‌ڵکیتر، ماستاوساردکردنه‌وه بۆ دووژمن، خۆژیاندن له‌سه‌ر خوێن و خه‌باتی خه‌ڵکی تر، بێویژدانی و هه‌لپه‌رستیکردن گوناحی گه‌وره‌ن له‌ئایینی ئیسلامدا..!!\nله‌کۆتاییدا ده‌مه‌وێت بڵێم؛ له‌وانه‌یه تۆ و ئه‌و که‌سانه‌ش که کوێرانه متمانه‌یان به‌تۆ هه‌یه به‌م وتاره‌م زۆر قه‌ڵس ببن، به‌ڵام مادام ماف به‌خۆت ده‌دیت قسه له‌سه‌ر حیزب و لایه‌نه‌کانی تر بکه‌یت، ده‌بێت چاوه‌ڕێی وه‌ڵامی وه‌هاش ببیه‌ته‌وه. هه‌روه‌ها ده‌بێت ئه‌و راستییه بزانیت که ئه‌گه‌ر له‌سه‌ر ئه‌م سیاسه‌ته دژه نه‌ته‌وه‌ییه به‌رده‌وام ببیت، ئه‌وا چاوه‌ڕوانی وتاری له‌مه توندتریش ببه!!. له‌مه‌ش خراپتر ئه‌وه‌یه که ئه‌و جه‌ماوه‌ره ئیمانداره بێگه‌رده‌ش متمانه‌ی به تۆ و ئه‌مسالی تۆ نامینێت و ئه‌وکاته ته‌نیا خۆت و سامانه حه‌رامه‌که‌ت ده‌مێنێته‌وه…!!\nPrevious ورده‌كارییه‌كانی ژیانی خێزانیی تۆلستۆی‌و دۆستۆیێڤسكی\nNext 25ی ته‌موز ….. عومه‌رمحمه‌د


چین ده‌ڵێت حكومه‌ته‌كه‌ی له مه‌سه‌له‌ی ژه‌هراویبوونی شـیری وشـكی وڵاته‌كه‌ی به‌رپـرسـیاره\nسه‌رۆك وه‌زیری چین وین ژیباو ده‌ڵێت حكومه‌ته‌كه‌ی تا ڕاده‌یه‌ك به‌رپـرسـیاره له مه‌سه‌له‌ی ڕسـوایی ژه‌هراویبوونی شـیری وشـكی سـاوایان، ئه‌وه‌ی بۆته مایه‌ی مردنی 4 سـاوا و هه‌روه‌ها نه‌خۆشـخسـتنی 53 هه‌زار منداڵ له سه‌رانسه‌ری چیندا.\nله میانه‌ی دیمانه‌یه‌كدا له‌گه‌ڵ گۆڤاری چاپی ئه‌مریكایی ناسـراو به گۆڤاری زانست سه‌رۆك وه‌زیرانی چینی گوتی له ده‌می سه‌رهه‌ڵـدانی ئه‌و كێشه‌یه‌دا حكومه‌ته‌كه‌ی له چاودێریـكردنی به‌رهه‌مهێنانی شیری وشـكی سـاواوه به‌رپـرسـیاربوو.\nهه‌روه‌ها له درێژه‌ی وته‌كه‌یدا له‌و باره‌یه‌وه به‌ڕێز وین به گۆڤاری ناوبراوی گوت سه‌رجه‌م مه‌سه‌له‌ی به‌رهه‌مهێنانی شـیر و كۆكردنه‌وه‌ی و گواسـتنه‌وه‌ی و ده‌رئه‌نجام پـرۆسه‌ی به‌رهه‌مهێنانی شـیر بۆ سـاوایان ده‌بێت به گوێره‌ی بنه‌ما و پـرنسـیـپـی ڕوون و ڕه‌وان و هه‌روه‌ها مه‌رجه‌كانی تاقیكردنه‌وه‌بێت.\nئه‌وه‌ی شـایانی باسه حكومه‌تی چینی فه‌رمانی داوه هه‌موو ئه‌و شـیره وشـكانه‌ی منداڵان، ئه‌وانه‌ی به‌ر له 14 مانگی نۆ به‌رهه‌م هێنرابوون فرۆشـتنیان ڕابگیرێت و له بازاڕ و دوكانه‌كاندا هه‌ڵبگیرێن بۆ ئه‌وه‌ی تاقیكردنه‌وه بۆ هه‌بوونی مادده‌ی میلامین له نێویاندا بكرێت.\nئه‌وه‌ی شـایانی باسه مادده‌ی كیمیاوی میلامین به شـێوه‌یه‌كی سه‌ره‌كی له به‌رهه‌مهێنانی پلاسـتیـك و په‌یه‌نی كیمیاویدا به‌كارده‌هێنرێت، به‌ڵام كاربه‌ده‌سـتانی چینی ده‌ڵێن له پـێناو ئه‌وه‌ی شـیری وشـكی منداڵان وا ده‌ربخات پـرۆتینی زۆری تێدایه مادده‌ی میلامین كرابووه نێو به‌رهه‌می شـیری وشـكه‌وه.\nله لایه‌كی تره‌وه مه‌ڵـبه‌ندی پاراسـتنی خۆراك له هۆنگ كۆنگ ڕۆژی شه‌ممه هاوڵاتیـیانی ئاگاداركرده‌وه له‌وه‌ی خۆیان له خواردنی پـسـكیتی بچووك به دور ڕابگرن له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ڕاده‌یه‌كی مه‌ترسـیدار له مادده‌ی میلامینی تێدایه.


هەڵمەتی هەڵبژاردن و بەشداری جەماوەری PUKmedia یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان\nهەڵمەتی هەڵبژاردن و بەشداری جەماوەری\nبیروڕا 11:09 AM - 2021-05-21\nئەمە دوا قۆناغی هەر دووگیانبونێكە كە كە گرەوی هەڵبژاردنەكانی لەسەر وەستاوە، دوای چەندین مانگ لە هەوڵدان بۆ قایلكردنی دەنگدەر و بەدەست خستنی ئامانجی هەڵبژاردنەكان، لە رێ ی گۆرانكاری و بەركەوتنە كۆمەڵایەتیە ئەرێنەكان و دروشم و هەڵمەتی هەڵبژاردنەكان كە هاوڵاتیان ئومێدیان لەسەر هەڵچنیوە و بەو نیەتەی خۆیان بەشداری هەڵبژاردنەكان دەكەن، لەگرنگترین ئەو بنەمایانەی كە پاڵنەری هەر تاكێكە بۆ بەشداری هەڵبژاردنەكان بۆتە خاڵی هاوبەشی تاكەكان بوونی ئینتماو باوەڕی گۆانكارییە لە ئەدای بەرێوەبردن و هەروەها بەرژەوەندی نەتەوە یی وادەخوازێت، هەرچەند رۆڵی حكومەت بەدرێژایی چەندین ساڵی رابردوو جێگای ڕەزامەندی كۆمەڵانی خەڵك نەبووە بە هۆكاری بوونی گەندەڵی و ئەنجامنەدانی گۆرانكاری لە رێگەی هەڵبژاردنەوە وەك ئەوەی لە دروشمەكان دێتەبەر گوێ و چاو ...كەواتە حكومەت دەوری كاریگەری هەیە لە بێ هیواكردنی خەڵك بە پرسی هەڵبژاردن زەرەری ئەم پرسەش لە قازانجەكەی زیاتردەبێت بۆ سەر لایەنەكانی بەشداربووی هەڵبژاردنەكان و پەرتەوازەبوونی دەنگی لایەنەكان پرسی سیاسی .\nبایكۆتی دەنگ و هۆكاری بەشداری نەكردنی دەنگدەران كەمبونەوەی رێژەی دەنگی قەوارە سیاسی بەگشتی لەم ساڵانەی دواتر دا بەرپرسیاری سەرەكی لە ئەستۆی حكومەت و ئەدای حكومەتە، پێكهاتەی حكومەتیش لایەنە ساسیەكانن كەواتە هەڵبژاردن بازنەیەكە كە لایەنە سیاسیەكان لەدەوری جەماوەر كۆدەكاتەوە، جەماوەریش ئاراستەی حزب دەگۆرن لە بەهێزییەوە بۆ بێ‌هێزی یان بە پێچەوانەوە، كە هیچكام لە حزبەكان لە چاوەڕوانی دەرئەنجامێكی خراپ نین لە پرۆسەی هەڵبژاردنەكان و ئومێدی بردنەوەی هەڵبژاردنەكان لەسەر هەڵمەتی گەران و بانگەشە و دروشمەكانیان دەنەخشێنن نەك خزمەت و ڕەزامەندكردنی خەڵكی، كە ئەمەش رێژەییە، بۆیە دەبێت لایەنەكان بە وریاییەوە دەست بۆ پرۆسەی هەڵبژاردن بەرن شێوازی بانگەشەی هەڵبژاردنەكان و گەیاندنی بیروڕای كاندید و لایەنی سیاسی پاڵپێوەنانی جەماوەری ڕێگایەكی ترە بۆ كێشكردنی خەڵك و داپۆشینی ئەو عەیبانەی بەهەڵواسراوی ماونەتەوە، وەكو كێشەی لێبرینی مووچە كە حكومەتی هەرێمی كوردستان تا ئێستا نەیتوانیوە چارەسەری بكات، بژێوی خێزانەكان و داهاتی تاك ڕووی لە كەمی كردووە ئەمانەش هۆكاری دەیان كێشەی تری كۆمەڵایەتی و بوارەكانی ترن، كەواتە قەناعەت پێكردنی جەماوەر بە پەیامی ئەو لایەنەی مەبەستمانە دەنگی زۆرینە هەڵچنێت دەبێتە سەقفێكی زەمەنی چونكە هەڵمەتی هەڵبژاردن دوا چانسە بۆ كاندید بەبەكارهێنانی ئەو تەكنیكانەی لەبازاری دەنگدەران دایە.\nگرنگە ڕەچاوی ئەو دروشمانە بكرێت كە كاندیدەكان بانگەشەی بۆ دەكەن، پێویستە ئەو دروشمانەی پێشو كەلە هەڵبژاردنەكاندا كرابوون بە پێوەر بۆ سەرخستنی پرۆسەكە و بەدەستهێنانی دەنگی دەنگدەران دووبارە نەكرێنەوە بەڵكو دەبێت دروشمەكان سەردەمیانە بن .\nخەڵكی بە ئاگاو شارەزایە لە تەكنیكی هەلبژاردنەكان هەندێك جار چەندین گروپ و دەستە دروست دەبن بۆ پەرتكردن و بڵاوەكردنی دەنگی دەنگدەران ئەمەش دەستێكی دەرەكیە بۆ بەلارێدابرنی پرۆسەی هەڵبژاردن و دروست كردنی جۆرێك لە ناكۆكی لە نێوان لایەنەكان .


بەم نەخشە رێگایە کۆمەڵگەیەکی باشتر بەدی دێت… – Hawpshti\nلەگەڵ زۆربوون گەشەی کێشەکانی کۆمەڵگە و زیادبوونی بێکاری و هەژاری و نەخۆشی وگرفتە جۆراوجۆرەکاندا خەڵک بەردەوام پرسیار دەکات کە چۆن بتوانێت خۆی ڕزگار بکات لەدەست ئەوکێشەو گرفتانە کەڕوبەڕووی خۆی وکۆمەڵگەکەی دەبێتەوە. بەڵام بەر لەئەوەی وەڵامی ئەو پرسیارە بدەینەوە پێویستمان بەهەبوونی وەڵامی پرسیارێکی ترە ئەویش ئەوەیە ئایا خۆمان ئەرکمان چییە کەپێویست دەکات ئەنجامی بدەین بۆ هێنانەدی کۆمەڵگەیەکی باشترو دوور لەچەوسانەوە. دواتر بگەڕێن بۆ وەڵامی ئەو پرسیارەی کە چۆن دەتوانین خۆمان ڕزگار بکەین لەدەست کێشەکانی بێکاری و هەژاری و چەوسانەوە کە ڕۆژانە ڕووبەڕوومان دەبێتەوە؟\nپێش ئەوەی وەڵامی ئەو پرسیارە بدەینەوە پێویستە جارێکی تر لەخۆمان بپرسین ڕاشکاوانە و ڕاستگۆیانە، ئایا دەمانەوێت لەدەست چەوسانەوە وبێموچەیی و هەژاری وبێکاری وسەرکوت و نایەکسانی ونابەرابەری ڕزگارمان بێت یان تەنها دەمانەوێت خۆمان وەک تاکێک کەسی تر نا کە موچەکەی پێ بدرێت یان ژیانی باشتر بکرێت؟! ئەگەر ئێمە لەخەمی گشتیدا نەبین تەنها بیر لەبەرژەوەندی و هەبوونی موچەی خۆمان بکەینەوە ئەوا ڕاشکاوانە دەڵێم نەدەتواندرێت کۆمەڵگەیەکی باشتر لەڕووی دەست ڕاگەیشتن بە ماف و ئازادی و ژیانێکی باشتر بەدی بهێنین، نەدەشتوانین خۆمان بەتەواوی ڕزگاربکەین لەدەست یاساکانی چەوسانەوە ولێبڕین وکەمی موچەو هەبوونی کێشەو گرفتەکانی تر.\nلەبەرئەوەی دەسەڵاتی ملهوڕ بەپێی پاراستنی بەرژەوەندییەکانی بەرپرسەکانی موچە یان کرێ بۆ کارمەند و کرێکاران دابین دەکات بە ئارەزوویی خۆی دەیبڕێت و دەیدروێت کەس نابێت ڕێگری بێت ئەمەش لەبەرئەوەی بناغەی سیستەم و دەسەڵات لەسەر یاساکانی کۆنەخوازی و چەوسانەوەی بێ ڕوحمانە دامەزراندووە. هەربۆیەشە زۆرجار شێخێک یاخود سەرۆک عەشیرەتێک کەمێژووەکەی پڕە لەتاوانکاری و دژەئینسانی دەکاتە ژمارەیەک لەمیدیاکانی گرینگی پێدەدات، یان بانگخوازێکی فتوادەر بۆکوشتن لەدژی ئازادیخوازو یەکسانیخوازی دەکاتە ژمارە یەک لەڕاگەیاندنەکانیدا گرینگی پێدەدات و پارەو سامانی بۆ هەڵدەڕێژێت ئەمەش جێگای سەر سووڕمان نییە، چونکە دەسەڵات دەیەوێت لەبەرژەوەندی خۆی کۆمەڵگە ئاراسته بکات، نەک بەرژەوەندی گشتی مرۆڤەکان. هەربۆیە دەبێت زۆر وریابین لەوەڵامدانەوەی خۆمان کەتەنها بڵێین خۆمان وەک تاک یان گرووپ و یاخود بەش بۆ ڕزگاری و هێنانەدی ژیانی باشترمان، ئەوا بەدەستی خۆمان و فکری خۆمان دەبینە درێژەپێدەری هەمان ڕێبازو کارگەی بەرهەمهێنەری یاساکانی کۆنەخوازی و چەوسانەوە کە درێژکراوەی چەندین ساڵەی هەمان سیستەم و دەسەڵاتی بۆگەن وچەوسێنەر دەبین. هەروەک کاڕڵ مارکس، دەڵێت ئەگەر دەتەوێت کەسێکی بێنرخ نەبی، ئەوا پشت لەخەمی خەڵک مەکە.\nئەمەش بەواتای ئەوە دێت کە خەم و کێشەو گرفتی مرۆڤەکانی تر بەهی خۆمانی بزانین، دڵسۆزانەو ڕاستگۆیانە پشتیوان و هاوکاریان بین بۆ هێنانەدی ماف و ئازادییەکانیان. لە ئێران وعێراق وکوردستان بەردەوام بەهۆی بەرزبوونەوەی ڕێژەی بێکاری و هەژاری وبرسێتی خەڵک ناڕەزایەتی وخۆپیشاندان ئەنجام دەدات ئەمە هەنگاوێکی زۆرباشە، بەڵام هۆکاری ئەوەی کەنەتواندراوە کاریگەری زۆر باشی هەبێت و ببێتە هۆکارێک بۆ گۆڕانکاری ژیانی خەڵک بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە کە خودی ناڕەزایەتی وخۆپیشاندانەکان بەش بەش، شار، شار. بەش بەش واتە لەبەشێکی خەڵکدایە لەچەند ڕۆژ و مانگی تر دەچێتە ناو بەشی تر، نموونە چەند ڕۆژێک مامۆستایان خۆپیشاندان دەکەن بۆ هێنانەدی خواست وداواکارییە ڕەواکانیان دواتر دەچنەماڵەوە بەبێ کەمترین دەستکەوت و بەدەستهێنانی خواست و داواکارییەکانیان، دواتر پێشمەرگە، پۆلیس دێنە سەر شەقام دەڵێن موچەمان کەمە ئەم بەشەش بەهەمان شێوەی مامۆستا و فەرمانبەران، چەند ڕۆژی تر ژنان دێنە سەر خیابان بۆ چەندین داواکاری و مەحکومکردنی توندوتیژی و کوشتن لەدژی ژنان، ئەمەش دەکرێتە هەواڵ و بڵاودەبێتەوە بەبێ هیچ کاریگەرێک کەبتوانێت گۆڕانکاری باشتر بەدی بهێنێت بۆ ژیانی ژنان. هەروەها ماوەیەکی تر بەهۆی سەرکوت و زیندانیکردنی چالاکوانانی مەدەنی و سیاسی و ڕۆژنامەنووسان خەڵکی ناڕازی دێنە سەر شەقام و داوای هێنانەدی ئازادی دەکەن و ئازادکردنی زندانیانی سیاسی و چالاکوانان دەکەن. پاش ماوەیەکی تر کرێکاران وزەحمەتکێشان دێنە سەرشەقامەکان بۆ باشکردنی ژیان ودابینکردنی کرێ وبێمەکانیان، ئەوانیش دەچنەوە ماڵەکانیان، دواتر خانەنشینان و خەڵکی بێکارو هەژار دێته سەرخیابان و شەقامەکان بەبەرزکردنەوەی چەند دروشم و داواکارێکی ڕەوا وهەق، بەڵام دوای بەڵێن دانی بەرپرسانی دەسەڵات جێبەجێ ناکرێت. ڕۆژانەش لە تەلەفیزیۆن و ڕاگەیاندنەکانەوە گوێ بیستی خەڵکی هەژار دەبین کە داوای بەهانەوەچوونییەوە دەکات کە پێویستی بە هاوکاری هەیە، ناتوانێت کرێی خانووەکەی دابین بکات و ناتوانێت چارەسەری نەخۆشی یەکەی بکات، بەهۆی هەژارییەوە، بەردەوامیش وێنەی ئەم چیرۆکانە دەبینین و گوێ بیست دەبین کە لەفڵان شار یان گەڕەک و شوێن ژنێک سووتا یان خۆی کوشت یاخود کوشتیان یان گەنجێک لەبەر بێ پارەیی خۆی کوشت، ئەمانە هەواڵی ڕۆژانەی میدیاکانن .\nبەم شێوازە ناڕەزایەتییە لەژێر سایەی سیستەم و دەسەڵاتێکی کۆنەخوازو چەوسێنەری سەرمایەداریدا هیچ ماف و ئازادییەک بەدەست نایە. چونکە چەندەها ساڵە بەم جۆرەیە کۆمەڵگە زیاتر وێران دەکرێت و خەڵک زیاتر دەکرێتە قوربانی و ژینگە زیاتر لەناو دەچێت. هەروەک کاڕڵ مارکس دەڵێت (ئەگەر سیاسییەکان ڕێکبکەون پارەمان ئەدزن ئەگەر شەڕیان بێت ژیانمان ئەدزن.). بۆئەوەی باشتر نەخشەڕێگای ڕزگاریمان بناسین پێویست دەکات واقیعیەتی کۆمەڵگە لەڕوویی برسێتی و هەژارییەوە بزانین کە بەپێی سەرچاوە فەرمییەکانی حکومەتی عێراق کۆمەڵگەی کوردستان و عێراق لەم بارودۆخەدا دەگوزەرێت کەتێیدایە بەم جۆرەیە. لەگەڵ زیاتر فرۆشتنی نەوت و هەناردەکردنی زیاتری نەوت و غازدا کەدەبێتە هۆی زیادبوونی پارەو سامان بۆ بەرپرسە باڵاکانی حیزبەکان و حکومەت و سەرۆک عەشیرەتەکان و بانگخوازانی دینی وقەومی لەهەمان کاتیشدا ڕێژەی هەژاری وبێکاری وبرسێتیش بەرز دەبێتەوە. بەپێی ئاماری وەزارەتی پلاندانانی عێراقی، ژمارەی دانیشتوانی عێراق بە کوردستانەکەیەوە گەیشتۆتە ٤٠ ملیۆن کەس. لەو ژمارەیە ٣١.٧% لە هێڵی هەژاریدا دەژی (لە ٢٠١٦ دا ئەو ڕێژەیە ١٢% بووە). گووتەبێژی وەزارەت عبدالزهرة الهنداوي لەساڵی ٢٠٢١ دەڵێت: ژمارەی هەژاری ١٠ ملیۆنی تێپەڕاندووە. هێڵی هەژارییش بە ١١٠ هەزار دینار (٧٥) دۆلار دیاری کراوە بۆ هەر یەک کەس لە مانگێکدا ئەمەش بەپێی پێوەرە جیهانییەکانە. لەوە بۆ خوارەوە هێڵی برسێتیە.\nکەوایە ئەو نەوت و غازەی فرۆشراوە لەلایەن بەرپرسە باڵاکانی حیزب و حکومەتی کوردستان وعێراقەوە دەستی بەسەردا گیراوە و دزراوە هەر بۆیەشە زۆر خۆشبەخت و خۆشگوزەران دەژین کوڕو کچەکانیان لەوڵاتە پێشکەوتووەکان و ئەورپاو ئەمریکا و بەریتانیا گەشت دەکەن و لەزانکۆکان دەخوێنن بەئارەزوویی خۆیان، خۆشیان لەبەرپرسەکان هەرکاتێک کەمترین نەخۆشیان هەبێت دەچنە نەخۆشخانەکانی ئەوروپا، بەڵام ئەوا خێزانە کرێکارو زەحمەتکێش و هەژارەکان توانایان بەسەر پێداویستیە هەرە گرنگەکانی ڕۆژانەی ژیاندا ناشکێت بە فەرمانبەرانیشەوە کە بریتیە لە (کرێی خانوو، خۆراک، هاتووچۆ، چاودێریی مناڵ، تەندروستی، قوتابخانە، جلوبەرگ، ئاو و کارەبا). ئەم پێوانەیەش لە عێراق و کوردستاندا لەخوار پێوەری ئاسایی هەژارییە، کەوایە زۆر بەڕوونی دیارە کۆمەڵگەی کوردستان و عێراق بۆتە کۆمەڵگەیەکی چینایەتی تەواو کە کەمینەیەک لەبەرپرسان و ماستاوچی و پارێزەرانی ئەم سیستەم و دەسەڵاتە ملهوڕە چینایەتییە، زۆرینەش بریتی یە لەخەڵکی ئاسایی، کە زۆرینەی بەرەو هەژاری و بێکاری و برسێتی زیاتر ملدەنێ. بۆچارەسەری تەواوی ئەم کێشەو قەیرانانە پێویست دەکات شەڕی چینایەتی خۆمان بکەین بەئەنجامدانی شۆڕشی هاوپشتی و یەکگرتووانەی چەوساوەکان و خەڵکی ناڕازی کۆمەڵگە. نابێت چۆکمان بشکێت لەئاست بەربەستەکانی تێکوشان بۆهێنانەدی نان، کار، ئازادی. دەبێت ڕاشکاوانە بەدیلی چینایەتی خۆمان بەیان بکەین و ڕای بگەیەنین کە ئێمەی ناڕازی بەچەوسانەوە و نابەرابەری و نایەکسانی و کوشتن و تیرۆرو سەرکوت و گەشەی بێکاری وهەژاری کۆمەڵگە دەمانەوێت ئەم سیستەم و دەسەڵاتە چەوسێنەرو دزو کۆنەخوازە بڕوات و بخرێتە زبڵدانی مێژووەوە، سەرجەم بەرپرسەکانی ئەو دەسەڵاتەش دادگایی بکرێن بەهۆی ئەنجامدانی تاوان و دزینی سەروەت، وسامانی گشتی خەڵکی کۆمەڵگەوە. ڕاشکاوانە پێویستە خەڵکی ناڕازی ڕای بگەیەنێت بڵێت دەمانەوێت لەڕێگای حکومەتی شورایی و ئیدارەدانی شورایییەوە ئیدارەی کۆمەڵگە بەڕێوەببرێت، ڕاستەوخۆ خەڵکیش چاودێر بێت بەسەر سەرجەم هەنگاو و کارو چالاکییەکانی دەسەڵات و حکومەت.\nهێنانەدی کۆمەڵگەیەکی باشتر بەڕێکخراوبوونی خۆمان لەدەوری هاوچینەكەمان دەبێت کەخەڵکی ناڕازی یە بەهەبوونی یاساکانی چەوسانەوە و کۆیلایەتی ئێستا دەبێت. بەردەوام بەیەک دەنگ ویەک هەڵوێست بڵێین بەڵێ بەدیلمان هەیە. ئەویش ئیدارەدانی شورایی یە.\nخوێنەرانی ئەزیز هەر کە دەڵین ئەم دەسەڵات و سیستەمە بۆگەن و دزو چەوسێنەرە بەشۆڕشی دەگۆڕدرێت، یەکسەر لایەنگرانی دەسەڵات و سیستەم پێمان دەڵێن بەدیلتان چییە. وەک ئەوەی نەزانن جێگرەوەی دەسەڵاتی کەمینە دەسەڵاتی زۆرینەیە کە دەسەڵاتی ڕاستەوخۆی خەڵکە لەڕێگای شوراکانییەوە، بەدیلی خۆشگوزەرانی کەمینە خۆشگوزەرانی گشتییە. واتە خۆشگوزەرانی و دابینکردنی کارەبای بەردەوام و پێداویستی چارەسەری تەندروستی و خوێندن و پەروەردەی پێشکەوتوو و ژینگەی جوان وخاوێن بۆ هەمووان بێت، بەدیلی هەڵاواردن زۆر ڕوونە کە هێنانەدی بەرابەری و یەکسانییە. بەدیلی سەرکوت و زیندانیکردنی ڕۆژنامەنووس و هەڵسوڕاوانی سیاسی و مەدەنی، هێنانەدی ئازادییە و جێگرەوەی پەڕلەمانیش و هەڵبژاردنی هەر چوار ساڵ جارێک کە مل پان و زرتە بۆزەکانی ناو حیزبەکانی دەسەڵات دەبنە بازرگان وسەرمایەدار، بەدڵنییایی کۆبونەوەی گشتی خەڵکە لەگەڕەک و کارگەو شوێنی کارو ژیان بۆ پێکهێنانی شوراکانی شوینی کارو ژیانە، دواتر دامەزراندنی حکومەتی شورایی یە. کە لەم حکومەتەدا کەس لەسەر دزی و تاڵانی و گەندەڵی نابێتە بازرگان و سەرمایەدار بەپارەی دزینی سامان و پارەی گشتی خەڵک، چونکە خودی خەڵک ڕاستەوخۆ چاودێرە بەسەر سەرجەم کارو چالاکییەکانی حکومەتی شوراییدا، زۆر بەئاسانی دەتواندرێت بەرپرسان ڕاپێچی دادگاکانی حکومەتی شورایی بکرێن کەتاوان باربوون سزابدرێن بەئاشکرا. وەڵامی دروستی ئەو بریارەش کەدەپرسن چارەسەر چییە و چ بکرێت بۆڕزگاربوونی کۆمەڵگە لەم قەیران و کێشەی هەژاری وبێکاری و نەبوونی موچەو ئاوارەیی گەنجان بۆ وڵاتان؟ وەڵامەکەی ئەوەیە کە دڵسۆزانە و ڕاستگۆیانە و ڕاشکاوانە هاوپشت و یەکگرتووبین بۆ ڕێکخراوبوونی بزووتنەوەی چینایەتی خەڵکی بێکار و کرێکار و چەوساوە و بێ بەش و کرێکارو زەحمەتکێشانی کۆمەڵگە هەنگاوی چالاکانە بنێین بۆ گەشەدانی تێکۆشانی یەکگرتووانەی خەڵکی ناڕازی لەپێناوی لەگۆڕنان و ڕوخانی ئەو سیستەم و دەسەڵاتە کۆنەخوازو چەوسێنەرو دزو گەندەڵە لەکوردستان ولەعێراق دا. دواتر حکومەتی شورایی دابمەزرێت بۆئەوەی زۆر بەئاسانی وەکو مافێکی سادەی هەریەکەمان دەستمان ڕابگات بەهێنانەدی نان، کار، ئازادی.