رێككه‌وتننامه‌ی نێونه‌ته‌وه‌یی مافه مه‌ده‌نی‌و سیاسییه‌كان – چاونیوز\n۱ی رەشەمەی , ۱۳۹۵\tبەڵگە و دۆکیومێنت ناردنی کۆمێنت 540 جار سەردانی ئەو بابەتە کراوە\nكۆمه‌ڵه‌ی گشتیی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان له ۲۶ی دیسامبری ۱۹۶۶ دا په‌سندی كردووه (بڕیارنامه‌ی ۲۲۰۰ A، به‌پێی ماده‌ی ۴۹، له ۲۳ی مارسی ۱۹۷۶ه‌وه به‌ڕێوه‌بردنی ده‌ست پێ‌كراوه).\nده‌وڵه‌تانی ئه‌ندامی ئه‌م په‌یمانه:\n* به سه‌رنجدان به‌و بنه‌مایانه كه له راگه‌یه‌ندراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كاندا هاتوون، به‌ڕه‌سمی ناسینی ئابڕووی زاتی‌و مافه یه‌كسان‌و رانه‌گوێزراوه‌كانی هه‌موو ئه‌ندامانی بنه‌ماڵه‌ی مرۆڤـ، بناغه‌ی ئازادی، دادپه‌روه‌ری‌و ئاشتی له جیهاندا پێكدێنن،\n* به سه‌رنجدان به‌مه كه، ئه‌م مافانه له ئابڕووی زاتیی هه‌ر تاكێكی مرۆڤه‌وه سه‌رچاوه ده‌گرن،\n* به سه‌رنجدان به‌مه كه له جاڕنامه‌ی جیهانیی مافی مرۆڤدا، چڵه‌پۆپه‌ی ئه‌و شته‌ی مرۆڤێكی ئازاد ده‌یه‌وێ، ده‌ستڕاگه‌یشتنی به ئازادیی سیاسی، مه‌ده‌نی‌و رزگاری له ترسه‌و، گه‌یشتنی به‌م مه‌رجانه ته‌نیا و ته‌نیا له رێگای كه‌ڵكوه‌رگرتنی هه‌ر كه‌سه له مافه سیاسی‌و مه‌ده‌نییه‌كان‌و، هه‌روه‌ها مافه كولتووری‌و كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كانه‌وه مسۆگه‌ر ده‌بێ،\n* به سه‌رنجدان به په‌یمانی Charter نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان، ده‌وڵه‌تان به‌رعۆده‌ن رێزی ماف‌و ئازادییه مرۆییه‌كان بگرن‌و به‌ڕێوه‌یان به‌رن‌و له سه‌رانسه‌ری جیهاندا په‌ره‌یان پێ‌بده‌ن،\n* به تێگه‌یشتن له‌م راستییه كه تاكه‌كان هه‌مبه‌ر به‌یه‌كتر‌و كۆمه‌ڵێك كه تێیدا ئه‌ندامن، له باری به‌ره‌وژووربردن‌و په‌ره‌پێدانی مافه دانپێدانراوه‌كان له‌م په‌یماننامه‌یه‌دا، به‌رپرسیارن،\n* ده‌وڵه‌تانی ئه‌ندامی ئه‌م په‌یمانه ره‌زامه‌ندیی خۆیان له‌گه‌ڵ ئه‌م خاڵانه‌ی خواره‌وه راده‌گه‌یه‌نن:\n۱ـ هه‌موو گه‌لێك مافی چاره‌ی خۆنووسینی هه‌یه. به هۆی ئه‌م مافه‌وه، ئه‌وان ستاتۆ و ره‌وشی سیاسی، ئابووری، كۆمه‌ڵایه‌تی‌و په‌ره‌پێدانی كولتووریی خۆیان، سه‌ربه‌ستانه دیاری ده‌كه‌ن.\n۲ـ هه‌موو گه‌لێك ده‌توانێ بۆ ئامانجه‌كانی خۆی كه‌ڵك له سامان‌و سه‌رچاوه سروشتییه‌كانی خۆی وه‌ربگرێ، به مه‌رجێك ئه‌و به‌رپرسیاره‌تییه نه‌خاته ژێر پێ كه به گوێره‌ی رێككه‌وتنه ئابوورییه نێونه‌ته‌وه‌ییه‌كان‌و له‌سه‌ر بناغه‌ی قازانجی به‌رانبه‌ر‌و قانوونی نێونه‌ته‌وه‌یی، كه‌وتوونه سه‌رشانی. له هیچ هه‌لومه‌رجێكدا ناكرێ گه‌لێك له ئامراز‌و پێداویستییه‌كانی ژیان‌و به‌ڕێچوون بێبه‌ش بكرێ.\n۳ـ ده‌وڵه‌تانی ئه‌ندامی ئه‌م په‌یماننامه‌یه‌و له نێو ئه‌واندا ئه‌و ده‌وڵه‌تانه كه به‌رپرسایه‌تیی به‌ڕێوه‌بردنی وڵاتانی موسته‌عمه‌ره‌و بنده‌ستیان له‌سه‌رشانه، ده‌بێ بۆ به‌دیهاتنی مافی چاره‌ی خۆنووسین و رێزگرتن له‌م مافه، به گوێره‌ی ده‌ق و رێوشوێنه‌كانی په‌یمانی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان، به‌خێرایی هه‌نگاو بنێن.\n۱- هه‌ر ده‌وڵه‌تێكی ئه‌ندامی ئه‌م په‌یمانه به‌رعۆده ده‌بێ كه هه‌مبه‌ر به تاكه‌كانی دانیشتووی ناوچه‌ی ژێرده‌سه‌ڵاتی خۆی، بێ له‌به‌رچاوگرتنی جۆری ره‌چه‌ڵه‌ك، ره‌گه‌ز، زمان، ئایین، بیروڕای سیاسی‌و هه‌ر جۆره بیروڕایه‌كی دیكه، هه‌روه‌ها بێ وه‌به‌رچاوگرتنی بنه‌چه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی، نه‌ته‌وه‌یی، سامان، پێوه‌ندیی خزمایه‌تی‌و بارودۆخیتر، رێز له مافه‌كانی گونجاو له‌م په‌یماننامه‌یه‌دا بگرێ‌و ده‌ستبه‌ریان بكا.\n۲- هه‌ر ده‌وڵه‌تێكی ئه‌ندامی ئه‌م په‌یمانه، له‌و جێگایانه كه پێشبینیی قانوون‌و رێوشوێنیان بۆ نه‌كراوه، به‌رعۆده ده‌بێ كه به‌پێی ره‌وتی قانووندانانی خۆی‌و، له‌سه‌ر بناغه‌ی رێوشوێنه‌كانی ئه‌م په‌یماننامه‌یه، هه‌نگاوی پێویست بنێ. دیاریكردنی قانوون‌و رێوشوێن ده‌بێ به‌مه‌به‌ستی به‌ڕێوه‌بردنی ئه‌م مافانه بێ كه له‌م په‌یماننامه‌یه‌دا هاتوون.\n۳- هه‌ر ده‌وڵه‌تێكی ئه‌ندامی ئه‌م په‌یمانه به‌رعۆده ده‌بێ:\nئه‌لف ـ دڵنیایی بدا كه تاك له كاتی پێشێلكرانی ئه‌و ماف‌و ئازادییانه‌ی كه له‌م په‌یماننامه‌یه‌دا به‌ره‌سمی ناسراون ئامرازێكی بۆ قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ی كاریگه‌ری زیانه‌كانی هه‌بێ. ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر ئه‌م پێشێلكردنه به هۆی كه‌سانێكه‌وه بووبێ كه پۆست‌و مه‌قامی ره‌سمییان هه‌بووه.\nب ـ دڵنیایی بدا ئه‌و تاكه‌ی داوای قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ی زیان ده‌كا، له لایه‌ن كاربه‌ده‌ستانی لێوه‌شاوه‌ی قه‌زایی، ئیداری‌و قانووندانانه‌وه، یان به هۆی هه‌ر كه‌سێكی دیكه‌وه كه سیسته‌می قانوونیی وڵات دیاریی ده‌كا، لێی بپرسرێته‌وه. هه‌روه‌ها پێداویستییه‌كانی قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ی زیانه یاساییه‌كان په‌ره‌ی پێبدرێ.\nج ـ دڵنیایی بدا كه ئه‌م جۆره كاربه‌ده‌ستانه، هه‌ركات له‌م چه‌شنه خه‌ساره‌یان لـێده‌ركه‌وت، ناچار ده‌كرێن قه‌ره‌بووی بكه‌نه‌وه.\nمادده‌ی ۳ :\nده‌وڵه‌تانی ئه‌ندامی ئه‌م په‌یمانه به‌رعۆده ده‌بن یه‌كسانیی مافه‌كانی ژنان‌و پیاوان له كه‌ڵكوه‌رگرتن له هه‌موو مافه سیاسی‌و مه‌ده‌نییه‌كان كه له‌م په‌یماننامه‌یه‌دا هاتوون، ده‌سته‌به‌ر بكه‌ن.\nمادده‌ی ۴ :\n۱ـ وڵاتانی ئه‌ندامی ئه‌م په‌یمانه هه‌ركات رووداوێكی نائاسایی گشتی روویدا كه هه‌ڕه‌شه‌ی له ژیانی نه‌ته‌وه‌یه‌ك كرد‌و، ئه‌م رووداوه به شێوه‌یه‌كی ره‌سمی راگه‌یه‌ندرا، ده‌توانن له ده‌ره‌وه‌ی ئه‌م په‌یماننامه‌یه‌و به‌رپرسیاره‌تییه دیاریكراوه‌كانیان، هه‌نگاوی پێویست به‌پێی بارودۆخه‌كه‌و به‌رژه‌وه‌نده‌كان هه‌ڵبگرن. به‌ڵام به‌و مه‌رجه كه ئه‌م هه‌نگاوانه له‌گه‌ڵ به‌رپرسیاره‌تی‌و ئه‌ركه حوقووقییه نێونه‌ته‌وه‌ییه‌كانیان ناته‌با نه‌بن، هه‌روه‌ها نه‌بنه هۆی جیاوازیدانان به دژی، یان به قازانجی ره‌چه‌ڵه‌ك، ره‌گه‌ز، زمان‌و بنه‌چه‌یه‌كی ئایینی یان كۆمه‌ڵایه‌تی.\n۲ـ (ئه‌م هه‌نگاوانه) نابێ له ده‌ره‌وه‌ی مادده‌كانی ۶ـ۷ـ۸ (به‌ندی ۱و۲)- ۱۱-۱۵-۱۶و ۱۸ی ئه‌م قانوونه (په‌یماننامه)یه‌دا بن.\n۳ـ هه‌ر وڵاتێكی ئه‌ندامی ئه‌م په‌یمانه كه له (مافی) دۆخه نائاساییه‌كانی ئه‌م په‌یماننامه‌یه كه‌ڵك وه‌رده‌گرێ، ده‌بێ ده‌ستبه‌جێ جۆری ئه‌م دۆخه نائاساییه‌و، هۆیه‌كانی نائاسایی راگه‌یاندنه‌كه له رێگای سكرتێری گشتیی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كانه‌وه به ئاگاداریی وڵاتانی دیكه‌ی ئه‌ندام رابگه‌یه‌نێ. (هه‌روه‌ها ئه‌م وڵاته) له راگه‌یه‌ندراوێكدا كاتی ته‌واوبوونی ئه‌و بارودۆخه نائاساییه ده‌ستنیشان ده‌كا‌و، له رێگای هه‌ر ئه‌و كه‌سه‌وه (سكرتێری گشتی) به ئاگاداریی وڵاتانی ئه‌ندامی ده‌گه‌یه‌نێ.\n۱ـ هیچكام له خاڵه‌كانی ئه‌م په‌یماننامه‌یه، نابێ به جۆرێك لێكبدرێنه‌وه كه ئه‌و مافه بده‌ن به وڵاتێك، گروپێك یان كه‌سێك كه ماف‌و ئازادییه ده‌ستنیشانكراوه‌كانی ئه‌م په‌یماننامه‌یه له نێوببا یان به‌رته‌سكیان بكاته‌وه.\n۲ـ هیچ به‌رته‌سككردنه‌وه‌و دابه‌زینێك له مافه بنه‌ڕه‌تییه‌كانی مرۆڤـ كه له قانوونه‌كان (عورف)، په‌یماننامه‌كان، پێڕه‌وه‌كان‌و نه‌ریت‌و رێوشوێنه‌كانی هه‌ركام له وڵاتانی ئه‌م په‌یماننامه‌یه‌دا، ناسراون‌و هه‌ن، به‌م بیانویه كه له‌م په‌یماننامه‌یه‌دا (ئه‌و مافانه) به‌ره‌سمی نه‌ناسراون، یان له راده‌یه‌كی كه‌متردا به‌ره‌سمی ناسراون، قبوڵ ناكرێ.\n۱ـ هه‌ر مرۆڤێك به شێوه‌یه‌كی زاتی، مافی ژیانی هه‌یه. ئه‌م مافه ده‌بێ به هۆی قانوونه‌وه بپارێزرێ. هیچ كه‌سێك نابێ، له‌خۆوه و، به شێوه‌یه‌كی ملهوڕانه له مافی ژیان بێبه‌ش بكرێ.\n۲ـ له‌و وڵاتانه‌دا كه سزای ئێعدام هه‌ڵنه‌وه‌شاوه‌ته‌وه، سزای مردن ته‌نیا ده‌بێ بۆ ئه‌و تاوانبارانه‌ی جینایه‌تیان كردووه، ئه‌ویش به گوێره‌ی قانوونێك كه له سه‌رده‌می روودانی تاوانه‌كه‌دا به‌ڕێوه‌چووه، ده‌ربچێ. (ئه‌م سزایه‌ش) نابێ له‌گه‌ڵ رێوشوێنه‌كانی ئه‌م په‌یماننامه‌یه و په‌یماننامه‌ی نه‌هێشتن‌و سزای تاوانی كوشتاری به‌كۆمه‌ڵ (Genocide) ناته‌با بێ.\n۳- كاتێك سه‌باره‌ت به ئه‌نجامدانی تاوانی كوشتاری به‌كۆمه‌ڵ كه‌ڵك له سزای مردن وه‌رده‌گیرێ، هیچ شتێك له‌م مادده‌یه‌دا رێگا به وڵاتی ئه‌ندامی ئه‌م په‌یماننامه‌یه نادا له‌و قانوونه لابدا كه له په‌یماننامه‌ی نه‌هێشتن و سزای تاوانی كوشتاری به‌كۆمه‌ڵدا هاتووه.\n۴- هه‌ر كه‌سێكی سزای مه‌رگی بۆ دیاری ده‌كرێ مافی ئه‌وه‌ی هه‌یه داوای لێبوردن یان سووكبوونی تاوانه‌كه‌ی بكا. شانسی كه‌ڵكوه‌رگرتن له لێبووردنی گشتی، لێبووردنی تاكه‌كه‌س یان سووكبوونی سزای مردن بۆ هه‌موو نموونه‌كان هه‌یه.\n۵- سزای مردن نابێ بۆ ئه‌و تاوانه دیاری بكرێ كه كه‌سانی خوار ته‌مه‌نی ۱۸ ساڵـی ئه‌نجامیان داوه‌و، (هه‌روه‌ها ئه‌و سزایه) نابێ له باره‌ی ژنانی دووگیانیشه‌وه به‌ڕێوه‌بچێ.\n۶- هیچ شتێك له‌م مادده‌یه‌دا نییه كه ببێته هۆی وه‌دواخستن یان پێشگرتن به هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی سزای ئیعدام له لایه‌ن وڵاتی ئه‌ندامی ئه‌م په‌یماننامه‌یه‌وه.\nهیچ كه‌سێك نابێ ئه‌شكه‌نجه بدرێ یان سووكایه‌تیی پێبكرێ‌و، سزای نائینسانی‌و دڕندانه بدرێ. به‌تایبه‌تی تاقیكاریی پزیشكی‌و زانستی نابێ به‌بێ ره‌زامه‌ندیی ئازادانه‌ی كه‌سه‌كه له‌سه‌ری به‌ڕێوه‌بچێ.\n۱- هیچ كه‌سێك نابێ وه‌كو كۆیله رابگیرێ. كۆیله‌یی‌و كڕین‌و فرۆشتنی كۆیله به هه‌ر چه‌شن‌و شێوه‌یه‌ك بێ، قه‌ده‌غه‌یه.\n۲ـ هیچ كه‌سێك نابێ به زۆره‌ملی خزمه‌تی پێبكرێ.\n۳ـ ئه‌لف: هیچ كه‌سێك نابێ به زۆره‌ملی كاری پێ‌بكرێ، یان ناچار به ئه‌نجامدانی كارێكی داسه‌پاو بكرێ.\nبێ: به‌ندی سێهه‌م (ئه‌لف) نابێ ببێته كۆسپ له‌سه‌ر رێی ئه‌و وڵاتانه‌ی كاری قورس وه‌كوو سزایه‌ك دیاری ده‌كه‌ن. دیاره بڕینه‌وه‌ی سزایه‌كی ئه‌وتۆش (سزادانی تاوانبار به كاری قورس) ده‌بێ به‌پێی بڕیاری دادگایه‌كی شایسته بێ.\nجیم: بۆ (روونبوونه‌وه‌ی) نیوه‌رۆكی ئه‌م به‌نده، وشه‌ی كاری داسه‌پاو‌و زۆره‌ملی ئه‌م نموونه‌نانه‌ی خواره‌وه ناگرێته‌وه:\nIـ هه‌ر كار یان خزمه‌تێك كه به‌ندی (ب) نه‌یگرێته‌وه‌و، [ئه‌م جۆره كارانه] زۆرتر له تاكێك كه به بڕیاری دادگا راگیر ده‌كرێ یان به شێوه‌یه‌كی مه‌رجدار ده‌گیرێ، داوا ده‌كرێ.\nIIـ هه‌ر چه‌شنه خزمه‌تێكی تایبه‌تی سه‌ربازی له‌و وڵاتانه‌دا كه ئه‌ركی خزمه‌تی سه‌ربازی به‌ره‌سمی نه‌ناسراوه، هه‌ر جۆره خزمه‌تێكی نه‌ته‌وه‌یی بڕیار له‌سه‌ردراو كه له قانوونی خزمه‌تی سه‌ربازیدا نه‌هاتووه.\nIIIـ هه‌رچه‌شنه خزمه‌تێك كه له هه‌لومه‌رجی نائاسایی، یان له كاتی روودانی كاره‌ساتێكی مه‌ترسیدار بۆ ژیان‌و ئاسووده‌یی كۆمه‌ڵگه، ئه‌نجامدانی پێویست بێ.\nIIIIـ هه‌ر كار یان خزمه‌تێك كه بچێته خانه‌ی به‌رپرسیاره‌تییه كۆمه‌ڵایه‌تی (مه‌ده‌نی)یه‌كان.\nمادده‌ی ۹ :\n۱ـ ئازادی‌و ئاسایشی تاكه‌كه‌سی، مافی هه‌ر مرۆڤێكه. هیچ كه‌س نابێ له‌خۆوه ده‌ستبه‌سه‌ر بكرێ یان بگیرێ. هیچ كه‌س نابێ له ئازادیی خۆی بێبه‌ش بكرێ، مه‌گه‌ر ئه‌وكاته كه قانوون‌و رێوشوێنه‌كانی دادپرسی بڕیاری دابێ.\n۲ـ هه‌ر كه‌سێك كه ده‌گیرێ، ده‌بێ له ماوه‌ی گیراندا، هۆی گیرانی پێرابگه‌یه‌ندرێ. هه‌روه‌ها ده‌بێ ده‌ستبه‌جێ له‌و تاوانه ئاگادار بكرێته‌وه كه داویانه‌ته پاڵـی.\n۳ـ هه‌ر كه‌سێك كه سه‌باره‌ت به تاوانێك ده‌گیرێ‌و ده‌ستبه‌سه‌ر ده‌كرێ، ده‌بێ بێ دواكه‌وتن ببرێ بۆ به‌رده‌م قازی یان كاربه‌ده‌ستێكی دیكه كه به‌پێی قانوون كاروباری قه‌زایی به‌ڕێوه ده‌با. پێویسته له ماوه‌یه‌كی گونجاویشدا لێی بكۆڵرێته‌وه یان ئازاد بكرێ. نابێ گرتن‌و چاوه‌ڕوان هێشتنه‌وه‌ی تاكه‌كان بۆ دادپرسی، ببێ به رێسایه‌كی گشتی. به‌ڵام له هه‌ر قۆناغێك له پێڕاگه‌یشتنی قه‌زاییدا، تاوانباركراو (له‌وانه‌یه) تا كاتی پێكهاتنی دادگا‌و بڕیاردان له باره‌ی، به زمانه‌ت ئازادیی كاتیی پێبدرێ.\n۴ـ هه‌ر كه‌سێك كه به هۆی گیران‌و ده‌ستبه‌سه‌ری، له ئازادی بێبه‌ش ده‌كرێ، مافی خۆیه‌تی له‌سه‌ر ره‌وتی دادخوازی پێداگر بێ تا دادگا بێ دواكه‌وتن له‌سه‌ر ناقانوونیبوونی گیرانه‌كه‌ی بڕیار بدا‌و، ئه‌گه‌ر گیرانه‌كه‌شی ناقانوونی بوو، (قازی) ده‌بێ بڕیاری ئازادكردنی بدا.\n۵ـ هه‌ركه‌سێك كه بووه به قوربانیی گرتن‌و ده‌ستبه‌سه‌ركرانی ناقانوونی، مافی ئه‌وه‌ی هه‌یه زیانه‌كانی بۆ قه‌ره‌بوو بكرێته‌وه.\n۱ـ هه‌موو ئه‌و كه‌سانه‌ی ئازادییان لێزه‌وت ده‌كرێ (به‌ندییه‌كان)، ده‌بێ به‌شێوه‌یه‌كی مرۆیی‌و به ڕێزه‌وه كه حه‌قیقه‌تی زاتی مرۆڤیان لـێ پێكهاتووه، ره‌فتاریان له‌گه‌ڵدا بكرێ.\n۲ـ ئه‌لف: جگه له نموونه ناوازه‌كان، كه‌سانی گومانلێكراو، ده‌بێ له‌وانه‌ی حوكمیان دراوه به‌جیا رابگیرێن، ده‌شبێ ره‌فتارێكی جیاواز‌و، گونجاو له‌گه‌ڵ كه‌سانی حوكمنه‌دراویان له‌گه‌ڵدا بكرێ.\nب: كه‌سانی گومانلێكراوی لاو، ده‌بێ به‌جیا له گه‌وره‌كان رابگیرێن، ده‌شبێ به زووترین كات لێكۆڵینه‌وه‌ی قه‌زاییان له‌گه‌ڵدا بكرێ.\n۳ـ سیسته‌می نه‌دامه‌تگه (په‌ژیوانگه) ده‌بێ جۆرێك ره‌فتار له‌گه‌ڵ تاكه‌كانی تێدا زاڵ بێ كه ئامانجه بنه‌ڕه‌تییه‌كه‌ی، چاككردنی ئه‌وان‌و گه‌ڕاندنه‌وه‌ی ئابڕووی كۆمه‌ڵایه‌تییان بێ. لاوانی خه‌تاكار ده‌بێ به‌جیا له گه‌وره‌كان بژین‌و، هه‌ڵسوكه‌وتی گونجاو له‌گه‌ڵ ته‌مه‌ن‌و بارودۆخی قانوونیی خۆیان له‌گه‌ڵدا بكرێ.\nمادده‌ی ۱۱ :\nناكرێ مرۆڤێك به‌ند بكرێ ته‌نیا له‌به‌ر ئه‌وه‌ی نه‌یتوانیووه پابه‌ندبوونی كۆنتراكتانه‌ی خۆی بباته‌سه‌ر.\n۱ـ هه‌ر مرۆڤێك له چوارچێوه‌ی سنووره‌كانی وڵاتی خۆیدا، ده‌بێ به شێوه‌یه‌كی قانوونی مافی هاتوچۆی ئازادانه‌و هه‌ڵبژاردنی ئازادانه‌ی شوێنی نیشته‌جێبوونی هه‌بێ.\n۲ـ هه‌ر مرۆڤێك ده‌بێ ئازادیی به‌جێهێشتنی هه‌ر وڵاتێك به وڵاته‌كه‌ی خۆیشیه‌وه هه‌بێ.\n۳ـ ئه‌م مافانه‌ی له سه‌ره‌وه ئاماژه‌یان پێكرا، به هیچ شێوه‌یه‌ك نابێ به‌رته‌سك بكرێنه‌وه، مه‌گه‌ر ئه‌و كاتانه كه به‌رته‌سككردنیان بۆ پاراستنی ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی، نه‌زمی گشتی، سڵامه‌تی‌و ره‌وشی گشتی، یان له پێناوی ]ره‌چاوكردنی[ ماف‌و ئازادیی كه‌سانی دیكه‌دا، پێویست بێ‌و، به هۆی قانوونه‌وه، قه‌راریان له‌سه‌ر درا بێ‌و، له‌گه‌ڵ مافه ناسراوه‌كانی دیكه‌ی ئه‌م په‌یماننامه‌یه‌شدا بگونجێن.\n۴ـ هیچ مرۆڤێك نابێ له مافی چوون بۆ وڵاتی خۆی، له‌خۆوه بێبه‌ش بكرێ.\nهه‌ر بێگانه‌یه‌ك كه به شێوه‌یه‌كی قانوونی ده‌كه‌وێته نێو سنووری وڵاتی ئه‌ندامی ئه‌م په‌یماننامه‌یه، ته‌نیا له حاڵه‌تێكدا له‌و وڵاته ده‌رده‌كرێ كه ئه‌م ده‌ركردنه به گوێره‌ی بڕیارێكی قانوونی بێ. ئه‌گه‌ر ده‌ركردنه‌كه ناقانوونی بوو، یان هۆیه‌كی روونی پێوه‌ندیدار به ئاسایشی نه‌ته‌وه‌ییه‌وه نه‌بوو، ده‌بێ رێگا به‌و كه‌سه بدرێ كه هۆیه‌كانی دژایه‌تیی خۆی له‌گه‌ڵ ئه‌م ده‌ركردنه، رابگه‌یه‌نێ. بۆ ئه‌م مه‌به‌سته په‌روه‌نده‌ی ئه‌و به ئاماده‌بوونی نوێنه‌رێك كه پێشتر دیاریكردووه، به هۆی ناوه‌نده خاوه‌ن سه‌لاحییه‌ته‌كانه‌وه، یان به هۆی كه‌سانێكی تایبه‌تی كه له لایه‌ن ناوه‌نده خاوه‌ن سه‌لاحییه‌ته‌كانه‌وه دیاریكراون، چاوی پێدا ده‌خشێندرێته‌وه.\nمادده‌ی ۱۴ :\n۱ـ هه‌موو تاكێ له به‌رانبه‌ر دادگا‌و ده‌زگای دادپه‌روه‌ریدا مافی یه‌كسانیان هه‌یه. له كاروباری بڕیاردان له باره‌ی هه‌ر تاوانێك كه ده‌درێته پاڵ تاكێك، یان بڕیارێك كه له دژی ماف‌و به‌رپرسیاره‌تییه قانوونییه‌كانی ئه‌و بێ، كه‌سی تاوانباركراو ده‌بێ مافی ئه‌وه‌ی هه‌بێ به هۆی دادگایه‌كی قانوونی، بێ‌لایه‌ن، خاوه‌ن سه‌لاحییه‌ت‌و سه‌ربه‌خۆ، به شێوه‌یه‌كی دادپه‌ره‌رانه‌و ئاشكرا له تاوانه‌كانی بكۆڵدرێته‌وه. چاپه‌مه‌نی‌و بیروڕای گشتی له‌وانه‌یه سه‌باره‌ت به لایه‌نی ئه‌خلاقی، نه‌زمی گشتی یان ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی خه‌ڵك سه‌روه‌ر (دێموكرات)، له هه‌موو یان به‌شێك له دادگاكه مه‌نع بكرێن. كاتێك به‌رژه‌وه‌ندی ژیانی تایبه‌تیی لایه‌نه‌كانی كێشه‌كه وابخوازێ، یان دادگا له هه‌لومه‌رجی تایبه‌تیدا ئاشكرابوونی كۆبوونه‌وه‌كانی به زیانی به‌رژه‌وه‌ندی ده‌زگای دادپه‌روه‌ری بزانێ، رێگا ده‌درێ كۆبوونه‌وه‌كانی دادگا له هه‌موو یان به‌شێك له ره‌وتی دادپرسیدا، نهێنی بن. به‌ڵام بڕیارێك كه له باره‌ی تاوانی جه‌زایی یان مه‌ده‌نییه‌وه ده‌درێ، ده‌بێ ئاشكرا بێ. مه‌گه‌ر ئه‌وكاته كه به‌رژه‌وه‌ندی تاكه گه‌نجه‌كان وابخوازێ، یان ره‌وتی دادپرسییه‌كه، پێوه‌ندیی به كێشه‌و ناكۆكیی خێزانی‌و، سه‌رپه‌رشتیی منداڵانه‌وه بێ.\n۲ـ هه‌ر كه‌سێك تاوانی ئه‌نجامدانی تاوانێكی دراوه‌ته پاڵ، مافی ئه‌وه‌ی هه‌یه وه‌ك بێ تاوان سه‌یری بكرێ تا ئه‌وكاته كه به گوێره‌ی قانوون تاوانه‌كه‌ی ده‌سه‌لمێنرێ.\n۳ـ له باره‌ی یه‌كجاریبوونی تاوان دژی تاك، هه‌ر كه‌سێكمافی ئه‌وه‌ی هه‌یه كه له یه‌كسانیی ته‌واودا له لانیكه‌می مافه ده‌سته‌به‌ركراوه‌كانی خواره‌وه كه‌ڵك وه‌ربگرێ:\nئه‌لف- ده‌ستبه‌جێ‌و به وردی، به زمانێك كه لێی تێ‌بگا، له جۆر‌و هۆی تاوانێك كه دراوه‌ته پاڵـی، ئاگادار بكرێ.\nبـ- كات‌و كارهاسانیی پێویستی به‌مه‌به‌ستی ئاماده‌كردنی داكۆكینامه‌و وتووێژ له‌گه‌ڵ پارێزه‌رێك كه بۆ خۆی هه‌ڵـیبژاردووه، بۆ دابین بكرێ.\nج- بێ ماته‌ڵكردنی خۆڕایی، دادگایی بكرێ.\nد- له كاتی دادگاییكردندا، بۆ خۆی له دادگا ئاماده بێ، بۆ خۆی به‌رگری له خۆی بكا، یان له رێگای پارێزه‌رێكه‌وه كه بۆ خۆی هه‌ڵـیبژاردووه، به‌رگری له خۆی بكا. ده‌بێ له‌و مافانه‌ی خۆی ئاگادار بكرێ كه ئه‌گه‌ر پارێزه‌ری نییه، به مه‌رجێك به‌رژه‌وه‌نده‌كانی ده‌زگای دادپه‌روه‌ری بخوازێ‌و، هه‌روه‌ها ئه‌گه‌ر ئه‌و توانای ئه‌وه‌ی نییه هه‌قده‌ستی پارێزه‌ر بدا، بێ ئه‌وه‌ی هه‌قده‌ست بدا، پارێزه‌ری بۆ ده‌گیرێ.\nه- له‌و شایه‌دانه‌ی به دژی ئه‌و شایه‌دییان داوه، سه‌رله‌نوێ پرسیار بكرێته‌وه، یان داوایان لـێ‌بكرێ سه‌رله‌نوێ شایه‌دی بده‌نه‌وه. هه‌ر له هه‌لومه‌رجێكی ئه‌وتۆشدا كه به دژی ئه‌و شایه‌دی دراوه، رێگا بدرێ كه‌سانێكیش به قازانجی ئه‌و شایه‌دی بده‌ن.\nو- ئه‌گه‌ر ئه‌و زمانه‌ی له دادگادا قسه‌ی پێ‌ده‌كرێ، تێ‌ناگا، یان ناتوانێ قسه‌ی پێبكا، ده‌بێ بێ ئه‌وه‌ی كرێی لـێبستێندرێ، وه‌ڕگێڕی بۆ بێنن تا یارمه‌تیی بكا.\nز- بۆ شایه‌دیدان له دژی خۆی، یان داننان به تاوانباریدا، نابێ هیچ زۆر یان سه‌پاندنێك هه‌بێ.\n۴ـ رێوشوێنی دادپرسی له باره‌ی كه‌سانی لاو ده‌بێ به گوێره‌ی ته‌مه‌ن‌و به‌رژه‌وه‌ند‌و گه‌ڕاندنه‌وه‌ی ئابڕوو بۆ ئه‌وان دیاری بكرێ.\n۵- هه‌ركه‌سێك كه به تاوانبار ده‌ناسرێ، به‌پێی قانوون ده‌بێ مافی ئه‌وه‌ی هه‌بێ كه تاوانباری‌و مه‌حكوومبوونه‌كه‌ی به هۆی دادگایه‌كی به‌رزتره‌وه چاوی پێدا بخشێندرێته‌وه.\n۶ـ هه‌ركات كه‌سێك بڕیاری یه‌كجاری له‌سه‌ر مه‌حكوومییه‌ته‌كه‌ی درابوو، به‌ڵام پاشان له ئاكامی دۆزینه‌وه‌و ده‌ستكه‌وتنی به‌ڵگه‌و زانیاریی حاشا لـێنه‌كراودا روون بۆوه كه ئه‌و حوكمه‌ی دراوه هه‌ڵه‌یه‌كی قه‌زایی بووه‌و، حوكمه‌كه‌ی هه‌ڵوه‌شێندرایه‌وه یان كه‌وته به‌ر لێبووردن، ئه‌و كه‌سه كه له ئاكامی ئه‌و حوكمه‌و سزادانه‌دا تووشی ئازار‌و كوێره‌وه‌ری بووه، مافی ئه‌وه‌ی هه‌یه به‌پێی قانوون داوای بژاردنه‌وه‌ی زیان بكا. به‌ڵام ئه‌گه‌ر ده‌ركه‌وت بۆ خۆی كه‌م یان زۆر ده‌ستی له نه‌دركاندنی زانیارییه‌كه‌و روون نه‌بوونه‌وه‌ی راستییه‌كه‌دا هه‌یه، ئه‌م مافه‌ی نییه.\n۷ـ هه‌ر كه‌سێك كه به هۆی قانوونی سزادانی وڵات، به تاوانێك مه‌حكووم ده‌كرێ یان به بێ‌تاوان ده‌ناسرێ، نابێ جارێكی دیكه دادگایی، مه‌حكووم‌و ته‌مبێ بكرێته‌وه.\nمادده‌ی ۱۵ :\n۱ـ هیچ كه‌سێك نابێ هاوكات سه‌باره‌ت به ئه‌نجامدانی كرده‌وه‌یه‌ك یان ده‌ستهه‌ڵگرتن له‌و كرده‌وه‌یه كه به‌پێی قانوونی نه‌ته‌وه‌یی یان نێونه‌ته‌وه‌یی تاوان نییه، مه‌حكووم بكرێ. هه‌روه‌ها نابێ هیچ سزایه‌كی توندتر له‌و سزایه‌ی له كاتی ئه‌نجامدانی تاوانه‌كه‌دا بۆ تاوانه‌كه هه‌بوو، دیاری بكرێ. ئه‌گه‌ر پاش ئه‌نجامدانی تاوان، رێوشوێنی قانوونیی دیكه دابنرێ‌و سزایه‌كی سووكتر بۆ ئه‌و تاوانه دیاری بكرێ، تاوانبار ده‌بێ له‌و رێوشوێنانه كه‌ڵك وه‌ربگرێ.\n۲ـ هیچ كام له رێوشوێنه‌كانی ئه‌م مادده‌یه نابێ له‌گه‌ڵ دادپرسی‌و سزادانی كه‌سێك كه له كاتی ئه‌نجامدانی كرده‌وه‌یه‌ك یان ده‌ست لـێهه‌ڵگرتنیدا، كرده‌وه‌كه‌ی به گوێره‌ی رێوشوێنه گشتییه‌كانی قانوونه ناسراوه‌كانی كۆمه‌ڵگه‌ی نێونه‌ته‌وه‌یی تاوان نه‌بووه، ناته‌بایی هه‌بێ.\nهه‌ر كه‌سێك مافی ئه‌وه‌ی هه‌یه له هه‌ر شوێنێك له به‌رانبه‌ر قانووندا، وه‌ك كه‌سێكی حوقووقی بناسرێ.\nمادده‌ی ۱۷ :\n۱_ ده‌ستێوه‌ردان له ژیانی تایبه‌تی، خێزانی، ماڵ‌و نامه‌گۆڕینه‌وه‌ی هه‌ر كه‌سێك، له‌خۆوه (به‌بێ ئیزنی قانوون) یان به‌پێچه‌وانه‌ی قانوون، قه‌ده‌غه‌یه. هه‌روه‌ها نابێ شه‌رافه‌ت و ئابڕووی هیچ كه‌سێك بكه‌وێته به‌ر ده‌ستدرێژیی ناقانوونییه‌وه.\n۲_هه‌ر كه‌سێك ئه‌م مافانه‌ی هه‌یه له به‌رانبه‌ر ئه‌م جۆره ده‌ستدرێژی و ده‌ستێوه‌ردانانه‌دا، له لایه‌ن قانوونه‌وه پشتگیری لـێبكرێ.\nمادده‌ی ۱۸ :\n۱_ هه‌ر مرۆڤێك، مافی ئازادیی بیركردنه‌وه، بیروڕا و ئایینی هه‌یه. ئه‌م مافه ده‌سه‌ڵات و ئازادیی قه‌بوڵكردنی دڵخوازانه‌ی ئایین یان بیروڕایه‌كیش ده‌گرێته‌وه. هه‌روه‌ها هه‌ر مرۆڤێك له ده‌ربڕینی راشكاوانه‌ی ئایین یان بیروڕای خۆیدا به شێوه‌ی تاكه‌كه‌سی یان به‌كۆمه‌ڵ‌و به نهێنی یان ئاشكرا سه‌ربه‌سته. ئه‌م ده‌سه‌ڵات‌و ئازادییه، فێربوون و فێركردنی رێوشوێنه ئایینییه‌كانی هه‌ر مرۆڤێكیش ده‌گرێته‌وه.\n۲- له‌م جۆره نموونانه‌دا، نابێ زۆری له هیچ كه‌س بكرێ. هه‌روه‌ها نابێ ئازادیی كه‌سێك له قه‌بوڵكردنی ئایینێك یان بیروڕایه‌كدا كه به ویستی خۆی هه‌ڵـیبژاردووه، زیانی پێبگا.\n۳- ته‌نیا ئه‌وكاته ده‌كرێ ئازادیی ده‌ربڕین، ئایین‌و بیروڕای كه‌سێك به‌رته‌سك بكرێ كه به گوێره‌ی قانوون، ئه‌ویش به مه‌به‌ستی پاراستنی ئاسایشی گشتی، نه‌زم، سڵامه‌تیی ره‌وشت‌و ماف‌و ئازادییه بنه‌ڕه‌تییه‌كانی كه‌سانیتر پێشبینی كرابێ.\n۴ـ وڵاتانی ئه‌ندامی ئه‌م په‌یماننامه‌یه، به‌رعۆده ده‌بن كه ئازادیی دایكوبابان‌و سه‌رپه‌رستانی قانوونی له فێركردنی رێوشوێنی ئایینی‌و ئه‌خلاقی به منداڵانیان‌و به گوێره‌ی بیروڕای خۆیان بپارێزن.\n۱_هه‌ر مرۆڤێك مافی هه‌یه كه بۆچوونه‌كانی خۆی بێ‌تێهه‌ڵقورتاندن و ڕێ لـێگرتنی كه‌سانی دیكه، ده‌رببرێ.\n۲_ هه‌ر مرۆڤێك مافی ئازادیی ده‌ربڕینی هه‌یه. ئه‌م مافه، ئازادیی فێربوونی زانست، وه‌رگرتن و دانی زانیاری و هه‌رچه‌شنه بیروڕایه‌ك ده‌گرێته‌وه، بێ له‌به‌رچاوگرتنی چۆنیه‌تیی ده‌ربڕینه‌كه‌ی: به زمان بێ یان به نووسین، به چاپكراوی یان له فۆرمی هونه‌ری و به هه‌ر شێوه‌یه‌كی دیكه كه خۆی هه‌ڵـیبژاردووه.\n۳_ جێبه‌جێكردنی مافه‌كانی گونجاو له به‌ندی ۲ی ئه‌م مادده‌یه‌دا ئه‌ركی تایبه‌تی و به‌رپرسایه‌تیی له‌گه‌ڵدایه، له‌وانه‌یه هێندێك سنووری دیاریكراوی بۆ دابنرێ. ئه‌م سنوورداركردنانه، ته‌نیا ده‌بێ له‌به‌ر ئه‌م پێویستییانه‌ی خواره‌وه‌و به هۆی قانوونه‌وه ئه‌نجامبدرێ:\nئه‌لف- بۆ رێزنان له مافه‌كان یان ئابڕووی كه‌سانی دیكه.\nب- پاراستنی ئاسایشی گشتی، رێكوپێكی و سڵامه‌ت و ره‌وشی گشتی.\n۱_ هه‌رچه‌شنه پڕوپاگه‌نده‌یه‌ك بۆ شه‌ڕ، به‌پێی قانوون قه‌ده‌غه‌یه.\n۲_هه‌رچه‌شنه هاندانی گیانی دژایه‌تیی نه‌ته‌وه‌یی، ره‌گه‌زی یان ئایینی كه ببێته هۆی دنه‌دانی جیاوازیدانان، یان دوژمنایه‌تی‌و توندوتیژی، به گوێره‌ی قانوون قه‌ده‌غه‌یه.\nمادده‌ی ۲۱ :\nمافی پێكهێنانی كۆڕ‌و كۆبوونه‌وه‌ی هێمنانه به‌ره‌سمی ده‌ناسرێ. بۆ جێبه‌جێكردنی ئه‌م مافه هیچ سنوور‌و چوارچێوه‌یه‌ك دانانرێ، مه‌گه‌ر به گوێره‌ی قانوون، ئه‌ویش له كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی دێموكراتیك‌و له‌به‌ر پێویستیی به‌رژه‌وه‌ندی ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی، هێمنایه‌تیی گشتی، رێكوپێكی گشتی، پارێزگاری له سڵامه‌ت ره‌وشی گشتی، یان پارێزگاری له‌ئازادییه‌كانی كه‌سانی دیكه.\nمادده‌ی ۲۲ :\n۱ـ هه‌موو كه‌سێك مافی ئازادیی پێكهێنانی كۆڕ‌و كۆمه‌ڵه له‌گه‌ڵ كه‌سانی دیكه‌ی هه‌یه. ئه‌م مافه پێكهێنانی یه‌كیه‌تییه‌كان‌و ئه‌ندامه‌تی له‌واندا به‌مه‌به‌ستی پارێزگاری له هۆگرییه‌كان‌و قازانجه‌كان ده‌گرێته‌وه.\n۲ـ كه‌ڵكوه‌رگرتن له‌و مافانه به هیچ شێوه‌یه‌ك نابێ به‌رته‌سك بكرێته‌وه، مه‌گه‌ر ئه‌و سنوورداركردنه به گوێره‌ی قانوون، ئه‌ویش له كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی دێمۆكراتیك‌و سه‌باره‌ت به پێویستیی به‌رژه‌وه‌ند، ئاسایشی گشتی، هێمنایه‌تیی گشتی، رێكوپێكیی گشتی، پارێزگاری له سڵامه‌تی‌و ره‌وشی گشتی‌و پاراستنی ئازادیی كه‌سانی دیكه بێ. ئه‌م سنوورداركردنه قانوونییه ئه‌ندامانی هێزه چه‌كداره‌كان‌و پولیسیش ده‌گرێته‌وه.\n۳ـ هیچكام له رێوشوێنه‌كانی ئه‌م مادده‌یه، رێگا به وڵاتانی ئه‌ندامی په‌یماننامه‌ی ساڵـی ۱۹۴۸ی رێكخراوی نێونه‌ته‌وه‌یی كار- تایبه‌ت به ئازادیی پێكهێنانی یه‌كیه‌تی‌و پشتیوانی له مافی خۆڕێكخستن- نادا به هۆی قانووندانان یان جۆری به‌ڕێوه‌بردنی قانوونه‌كان، دژایه‌تیی ئه‌و ده‌سته‌به‌رانه بكا كه له په‌یماننامه‌كه‌دا هاتوون.\n۱- بنه‌ماڵه یه‌كه‌یه‌كی كۆمه‌ڵایه‌تی و توخمێكی (كۆڵه‌كه‌یه‌كی) بنچینه‌یی‌و سروشتیی كۆمه‌ڵگه‌یه و، شایانی ئه‌وه‌یه به هۆی كۆمه‌ڵگه و ده‌وڵه‌ته‌وه، پارێزگاریی لـێبكرێ.\n۲- مافی پێكه‌وه‌نانی ژیانی هاوبه‌ش و پێكهێنانی بنه‌ماڵه بۆ پیاوان و ژنانێك كه گه‌یشتوونه‌ته ئه‌م ته‌مه‌نه، به‌ره‌سمی ده‌ناسرێ.\n۳- هیچ ژیانێكی هاوبه‌ش به‌بێ ره‌زامه‌ندیی ئازادانه‌و به ته‌واویی ژن‌و پیاو پێكناهێنرێ.\n۴- وڵاتانی ئه‌ندامی ئه‌م په‌یماننامه‌یه، ده‌بێ هه‌نگاوی گونجاو به‌مه‌به‌ستی دابینكردنی یه‌كسانیی مافه‌كان‌و به‌رپرسایه‌تییه‌كانی ژن‌و مێرد له كاتی پێكه‌وه‌نان‌و هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی ژیانی هاوبه‌شدا هه‌ڵبگرن. له پێوه‌ندی له‌گه‌ڵ هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی ژیانی هاوبه‌شدا، ده‌بێ بۆ پارێزگاری له منداڵان، پێشبینیی پێویست كرابێ.\n۱- هه‌ر منداڵێك، به‌بێ هیچ جیاوازیدانانێك له باری ره‌گه‌ز، ره‌نگ، جینس، زمان، ئایین، نه‌ته‌وه یان ره‌چه‌ڵه‌كی كۆمه‌ڵایه‌تی، سامان یان به‌ستراوه‌یی خوێنی‌و خزمایه‌تی كه به سه‌رنجدان به كه‌میی ته‌مه‌ن دیاری كراون، مافی ئه‌وه‌ی هه‌یه كه‌ڵك له پشتگیریی پارێزگارانه‌ی بنه‌ماڵه و كۆمه‌ڵگه وه‌ربگرێ.\n۲- هه‌ر منداڵێك ده‌ستبه‌جێ دوای له‌دایكبوون ده‌بێ ناوی بۆ دانرێ‌و ئه‌م ناوه‌ش تۆمار بكرێ.\n۳- هه‌ر منداڵێك مافی وه‌رگرتنی هاووڵاتێتی هه‌یه.\nمادده‌ی ۲۵ :\nهه‌ر هاووڵاتییه‌ك بێ له‌به‌رچاوگیرانی ئه‌م سنوورانه‌ی له به‌ندی ۲دا هاتوون‌و (هه‌روه‌ها) بێ‌سنوور‌و له‌مپه‌ری بێ‌جێ، ده‌بێ مافی ئه‌وه‌ی هه‌بێ:\nئه‌لف- له به‌ڕێوه‌بردنی كاروباری گشتیدا، راسته‌وخۆ یان له رێگای هه‌ڵبژاردنی ئازادی نوێنه‌رانه‌وه، به‌شدار بێ.\nب- له هه‌ڵبژاردنی ده‌وره‌یی بێخه‌وشدا كه به ده‌نگی گشتیی وه‌كیه‌ك‌و نهێنی به‌ڕێوه‌ده‌چێ‌و، ده‌ربڕینی ئازادانه‌ی داخوازه‌كانی ده‌نگده‌ران ده‌سته‌به‌ر ده‌كا، مافی هه‌ڵبژاردن‌و هه‌ڵبژێرانی هه‌یه.\nج- (هه‌ر وڵاتێك) به‌پێی مه‌رجه گشتییه‌كان، مافی وه‌كیه‌كی بۆ ئه‌نجامدانی پیشه گشتییه‌كانی وڵاتی خۆی هه‌یه.\nهه‌موو تاكه‌كان له به‌رانبه‌ر قانووندا یه‌كسانن‌و به‌بێ جیاوازی، مافی پارێزرانی (پشتیوانیی) وه‌كیه‌ك له لایه‌ن قانوونه‌وه‌یان هه‌یه. له‌م باره‌وه، قانوون ده‌بێ پێشی هه‌رچه‌شنه هه‌ڵاواردنێك بگرێ‌و، بۆ هه‌موو تاكه‌كان پشتیوانیی كاریگه‌ر‌و وه‌كیه‌ك دژی هه‌رچه‌شنه جیاوازیدانان، له هه‌ر قۆناغێكدا له باری ره‌گه‌ز، ره‌نگ، جینس، زمان، ئایین، بیروڕای سیاسی یان باوه‌ڕی دیكه، ره‌چه‌ڵه‌كی نه‌ته‌وه‌یی‌و كۆمه‌ڵایه‌تی، سامان، به‌ستراوه‌یی خوێنی‌و خزمایه‌تی‌و هه‌ر بارودۆخێكی دیكه‌وه دابین بكا.\nمادده‌ی ۲۷ :\nله‌و وڵاتانه‌دا كه كه‌مایه‌تیی ره‌گه‌زی، ئایینی یان زمانی هه‌ن، كه‌سانێك كه سه‌ر به‌و كه‌مایه‌تییانه‌ن، نابێ مافی (پێكهێنانی) كۆڕ‌و كۆبوونه‌وه له‌گه‌ڵ ئه‌ندامانی خۆیان‌و (هه‌روه‌ها) كه‌ڵكوه‌رگرتن له كولتوور‌و ده‌ربڕین‌و جێبه‌جێكردنی رێوشوێنه ئایینییه‌كان‌و قسه‌كردن‌و نووسین به زمانی خۆیان لـێ زه‌وت بكرێ.\nمادده‌ی ۲۸ :\n۱- كۆمیته‌یه‌كی مافی مرۆڤـ (لێره به‌دواوه له‌م په‌یماننامه‌یه‌دا هه‌روه‌ك كۆمیته ناوی ده‌برێ) داده‌مه‌زرێ. ئه‌م كۆمیته‌یه له ۱۸ ئه‌ندام پێكدێ‌و ئه‌و ئه‌ركانه جێبه‌جێ ده‌كا كه له به‌نده‌كانی داهاتوو (۲و۳)دا دێن.\n۲- ئه‌ندامانی ئه‌م كۆمیته‌یه له هاووڵاتیانی وڵاتانی ئه‌ندامی ئه‌م په‌یمانه پێكدێن، له كه‌سانێك كه له باری ره‌وشته‌وه خاوه‌نی تایبه‌تمه‌ندیی به‌رزن‌و، لێوه‌شاوه‌یی ئه‌وان له بواری مافی مرۆڤدا ده‌ركه‌وتووه. به‌شداریی هێندێك كه‌س كه له كاروباری قه‌زاییدا ئه‌زموونیان هه‌یه له لایه‌ن كۆمیته‌وه گرینگی پێده‌درێ.\n۳- ئه‌ندامانی كۆمیته، هه‌ڵده‌بژێردرێن (هه‌ڵبژێردراون)و به‌پێی لێوه‌شاوه‌یی له‌م كۆمیته‌یه‌دا خزمه‌ت ده‌كه‌ن (نوێنه‌رانی ره‌سمیی ده‌وڵه‌تی وڵاته‌كه‌ی خۆیان نین)\nمادده‌ی ۲۹ :\n۱- ئه‌ندامانی كۆمیته به ده‌نگی نهێنی‌و له نێو لیستی ئه‌و كه‌سه شیاوانه كه مه‌رجه‌كانیان له مادده‌ی ۲۸دا هاتووه‌و، هه‌ر به‌م مه‌به‌سته له لایه‌ن وڵاتانی ئه‌ندامی ئه‌م په‌یمانه‌وه كاندیدا كراون، هه‌ڵده‌بژێردرێن.\n۲- هه‌ر وڵاتێكی ئه‌ندامی ئه‌م په‌یمانه ناتوانێ له ۲ كه‌س زیاتر كاندیدا بكا. ئه‌م كه‌سانه ده‌بێ هاووڵاتێتی (تابعیت) ئه‌و وڵاته‌یان هه‌بێ كه كاندیدایان ده‌كا.\n۳- هه‌ر تاكێك بۆی هه‌یه دووباره كاندیدا بێته‌وه.\nمادده‌ی ۳۰ :\n۱- یه‌كه‌م هه‌ڵبژاردن نابێ دره‌نگتر له ۶ مانگ دوای ده‌ستپێكردنی به‌ڕێوه‌چوونی ئه‌م په‌یماننامه‌یه، به‌ڕێوه‌بچێ.\n۲- لانیكه‌م چوار مانگ پێش به‌ڕێوه‌چوونی هه‌ر هه‌ڵبژاردنێك له كۆمیته‌دا- بێجگه له‌و هه‌ڵبژاردنانه‌ی به‌پێی مادده‌ی ۳۴ بۆ پڕكردنه‌وه‌ی جێگای به‌تاڵ ئه‌نجام ده‌درێن- سكرتێری گشتیی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان ده‌بێ وڵاتانی ئه‌ندامی ئه‌م په‌یمانه بۆ ناساندنی كاندیدای ئه‌ندامه‌تی له ماوه‌ی ۳ مانگدا بانگهێشتن بكا.\n۳- سكرتێری گشتیی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان ده‌بێ لیسته‌یه‌ك به‌پێی ریزبه‌ندیی پیته‌كانی ئه‌لفوبێ له هه‌موو ئه‌و كه‌سانه كه به‌م شێوه ده‌بنه كاندیدای ئه‌ندامه‌تی له كۆمیته‌دا، وێڕای دیاریكردنی ناوی ئه‌و وڵاتانه كه ئه‌وانیان (بۆ ئه‌ندامه‌تیی كۆمیته) كاندیدا كردووه، ئاماده بكا‌و بیدا به ده‌وڵه‌تانی ئه‌ندامی ئه‌م په‌یمانه. هه‌ڵبژاردنی ئه‌ندامانی كۆمیته ده‌بێ له كۆبوونه‌وه‌یه‌كدا كه سكرتێری گشتیی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان به به‌شداریی وڵاتانی ئه‌ندامی ئه‌م په‌یمانه پێكیهێناوه، ئه‌نجام بدرێ. ئاستی شه‌رعییه‌ت په‌یداكردنی ئه‌م كۆبوونه‌وه‌یه، به‌شداریی دوو له سێی وڵاتانی ئه‌ندامی ئه‌م په‌یمانه‌یه كه‌سانێكیش كه بۆ ئه‌ندامه‌تیی ئه‌م كۆمیته‌یه هه‌ڵده‌بژێردرێن ده‌بێ ئه‌و كاندیدایانه بن كه زۆرترین ده‌نگه‌كانیان به‌ده‌ست هێناوه‌و، خاوه‌نی زۆرایه‌تیی ره‌های ده‌نگی نوێنه‌رانی وڵاتانی ده‌نگده‌ر‌و به‌شداری كۆبوونه‌وه‌كه‌ن.\nمادده‌ی ۳۱ :\n۱- كۆمیته ناتوانێ زیاتر له كه‌سێك له هه‌ر وڵاتێك به‌ئه‌ندام وه‌ربگرێ.\n۲- له هه‌ڵبژاردنی (ئه‌ندامانی) كۆمیته‌دا، ده‌بێ سه‌رنج بدرێته ره‌چاوكردنی دابه‌شینی دادپه‌روه‌رانه‌ی جوگرافیایی ئه‌ندامان‌و نوێنه‌رانی شارستانییه جۆراوجۆره‌كان‌و سیسته‌مه حوقووقی (قانوونی)یه گه‌وره‌كان.\nمادده‌ی ۳۲ :\n۱ـ ئه‌ندامانی كۆمیته ده‌بێ بۆ ماوه‌ی ۴ ساڵ هه‌ڵبژێردرێن. ئه‌وان بۆ هه‌ڵبژێرانه‌وه‌ی دووباره ده‌توانن خۆیان كاندیدا بكه‌نه‌وه. به‌ڵام ماوه‌ی ئه‌ندامه‌تیی ۹ كه‌س له ئه‌ندامانی هه‌ڵبژێردراو له یه‌كه‌م هه‌ڵبژاردندا، ده‌بێ پاش ته‌واوبوونی ۲ ساڵ، كۆتایی پێ‌بێ. ناوی ئه‌م ۹ ئه‌ندامه ده‌بێ ده‌ستبه‌جێ به‌دوای یه‌كه‌م هه‌ڵبژاردن به شێوه‌ی تیر و پشك لـێهاویشتن‌و به هۆی سه‌رۆكی كۆبوونه‌وه‌و، به گوێره‌ی مادده‌ی ۳۰ی به‌ندی ۴، دیاری بكرێن.\n۲ـ هه‌ڵبژاردن به‌دوای كۆتایهاتنی ماوه‌ی خزمه‌تدا، به‌پێی مادده‌كانی پێشووی ئه‌م به‌شه له په‌یماننامه به‌ڕێوه‌ده‌چێ.\nمادده‌ی ۳۳ :\n۱- هه‌ركات ئه‌ندامێكی كۆمیته به هه‌ر هۆیه‌ك جگه له نه‌هاتنێكی كاتی، ده‌ست له جێبه‌جێكردنی ئه‌ركه‌كانی هه‌ڵبگرێ‌و ئه‌ندامانی دیكه‌ی كۆمیته له‌سه‌ر (ئه‌م كاره) یه‌كده‌نگ بن، سه‌رۆكی كۆمیته ده‌بێ سكرتێری گشتیی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان-كه‌سێك كه ده‌بێ رابگه‌یه‌نێ كورسیی ئه‌م كه‌سه به‌تاڵه- ئاگادار بكاته‌وه.\n۲- ئه‌گه‌ر ئه‌ندامێكی كۆمیته بمرێ یان ده‌ست له‌كار بكێشێته‌وه، سه‌رۆك (ی كۆمیته) ده‌بێ ده‌ستبه‌جێ سكرتێری گشتیی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان- كه‌سێك كه ده‌بێ چۆڵبوونی ئه‌و كورسییه له رۆژی مردن یان رۆژی ده‌ست له‌كاركێشانه‌وه‌ی كاریگه‌ر رابگه‌یه‌نێ- ئاگادار بكاته‌وه.\n۱ـ هه‌ركات چۆڵبوونی كورسی (بێ‌خاوه‌ن بوون) به گوێره‌ی مادده ۳۳ راگه‌یه‌ندرا‌و، له ماوه‌ی ۶ مانگی دوای راگه‌یه‌ندرانی چۆڵبوونی كورسییه‌كه‌دا ئه‌ندامی جێنشین نه‌هاتبووه سه‌ركار، سكرتێری گشتیی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان به وڵاتانی ئه‌ندامی ئه‌م په‌یمانه راده‌گه‌یه‌نێ كه (ده‌توانن) له ماوه‌ی ۲ مانگدا به‌پێی مادده‌ی ۲۹ بۆ پڕكردنه‌وی كورسیی چۆڵ، كاندیداكانی خۆیان بناسێنن.\n۲ـ سكرتێری گشتیی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان به گوێره‌ی ریزبه‌ندیی پیته‌كانی ئه‌لف و بێ، لیسته‌یه‌ك له هه‌موو ئه‌و كه‌سانه‌ی كاندیدای ئه‌ندامه‌تی له كۆمیته‌دان، ئاماده ده‌كا‌و، ده‌یدا به وڵاتانی ئه‌ندامی ئه‌م په‌یمانه. هه‌ڵبژاردن بۆ پڕكردنه‌وه‌ی كورسیی چۆڵ (بێ‌خاوه‌ن) به گوێره‌ی رێوشوێنه‌كانی ئه‌م به‌شه‌ی ئه‌م په‌یماننامه‌یه به‌ڕێوه‌ده‌چێ.\n۳ـ هه‌ر ئه‌ندامێكی كۆمیته كه بۆ پڕكردنه‌وه‌ی كورسیی چۆڵ، به‌پێی مادده‌ی ۳۳ هه‌ڵ ده‌بژێردرێ، بۆ پاشماوه‌ی ئه‌و ده‌وره‌یه‌ی ئه‌ندامێك كه كورسییه‌كه‌ی به‌پێی مادده‌ی ۳۳ به‌تاڵ ماوه‌ته‌وه، ده‌بێته ئه‌ندامی كۆمیته.\nمادده‌ی ۳۵ :\nئه‌ندامانی كۆمیته به په‌سندی كۆمه‌ڵه‌ی گشتیی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان، به‌پێی ئه‌و مه‌رجانه‌ی كه كۆمه‌ڵه‌ی گشتیی دیارییان ده‌كا‌و به سه‌رنجدان به به‌رپرسایه‌تییه گرنگه‌كانی كۆمیته، له سه‌رچاوه (دارایی)كانی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان مووچه وه‌رده‌گرن.\nمادده‌ی ۳۶ :\nسكرتێری گشتیی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان كارمه‌ند‌و كارهاسانیی پێویست بۆ جێبه‌جێكردنی هه‌رچی كاریگه‌رتری ئه‌و ئه‌ركانه‌ی كۆمیته (به هۆی ئه‌م په‌یماننامه‌یه كه‌وتۆته ئه‌ستۆی) بۆ كۆمیته دابین ده‌كا.\nمادده‌ی ۳۷ :\n۱ـ سكرتێری گشتیی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان ئه‌ندامانی یه‌كه‌م كۆبوونه‌وه‌ی كۆمیته بۆ ناوه‌ند (بنكه)ی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان بانگهێشتن ده‌كا.\n۲ـ پاش یه‌كه‌م كۆبوونه‌وه، كۆمیته كۆبوونه‌وه‌كانی به‌پێی ئه‌و ماوه‌یه كه له پێڕه‌وی نێوخۆیی خۆیدا دیاری كراوه، پێكدێنێ.\n۳ـ كۆمیته به شێوه‌ی ئاسایی له ناوه‌ند (بنكه)ی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان یان له نووسینگه‌ی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان له ژنێڤـ، كۆده‌بێته‌وه.\nهه‌ر ئه‌ندامێكی كۆمیته به‌ر له وه‌ئه‌ستۆگرتنی ئه‌ركه‌كانی، ده‌بێ به شێوه‌ی ره‌سمی له كۆبوونه‌وه‌ی ئاشكرای كۆمیته‌دا رابگه‌یه‌نێ (به‌رعۆده ده‌بێ) كه ئه‌ركه‌كانی خۆی له‌وپه‌ڕی بێ‌لایه‌نی‌و به ویژدانه‌وه ئه‌نجامده‌دا.\nمادده‌ی ۳۹ :\n۱- كۆمیته ده‌بێ (ئه‌ندامانی) ده‌سته‌ی سه‌رۆكایه‌تیی خۆی بۆ ماوه‌ی ۲ ساڵ هه‌ڵبژێرێ. ئه‌وان بۆیان هه‌یه سه‌رله‌نوێ هه‌ڵبژێردرێنه‌وه.\n۲- كۆمیته بۆخۆی قانوون‌و رێوشوێنه نێوخۆییه‌كانی خۆی دیاری ده‌كا. به‌ڵام ئه‌م قانوونه ده‌بێ ئه‌م خاڵانه‌یان تێدا ره‌چاو كرابێ:\nئه‌لف- ئاستی ره‌وایی په‌یداكردنی كۆبوونه‌وه‌كان ۱۲ كه‌س بێ.\nب- بڕیاره‌كانی كۆمیته به زۆرایه‌تیی ده‌نگی ئه‌ندامانی ئاماده‌بوو وه‌رگیرابێ.\nمادده‌ی ۴۰ :\n۱ـ وڵاتانی ئه‌ندامی ئه‌م په‌یمانه به‌رعۆده ده‌بن كه له باره‌ی ئه‌و هه‌نگاوانه‌ی بۆ هاتنه‌دیی مافه ناسراوه‌كانی نێو ئه‌م په‌یمانه‌و كه‌ڵكوه‌رگرتنی هه‌رچی زیاتر له‌م مافانه هه‌ڵیانگرتوون، به‌م پێیه راپۆرت بده‌نه‌وه:\nئه‌لف- له ماوه‌ی ساڵێك دوای ئه‌وه‌ی به‌ڕێوه‌بردنی ئه‌م په‌یمانه له‌سه‌ر وڵاتانی ئه‌ندام بوو به ئه‌ركێكی پێویست.\nب- دوای ئه‌و ماوه‌یه هه‌ركات كه كۆمیته داوایكرد:\n۲ـ هه‌موو راپۆرته‌كان ده‌بێ بدرێن به سكرتێری گشتیی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان، ئه‌ویش بۆ پێراگه‌یشتن ده‌یداته‌وه به كۆمیته. راپۆرته‌كان ده‌بێ له باره‌ی ئه‌و هۆكار‌و گرفتانه‌وه بن كه له‌سه‌ر به‌ڕێوه‌چوونی رێوشوێنه‌كانی ئه‌م په‌یمانه كاریگه‌رییان هه‌یه.\n۳ـ سكرتێری گشتیی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان پاش راوێژ‌و بیروڕاگۆڕینه‌وه له‌گه‌ڵ كۆمیته، وێنه‌ی هێندێك به‌شی راپۆرته‌كان (كه لایه‌نی پسپۆرییان هه‌یه) ده‌دا به دامه‌زراوه پسپۆرییه‌كان كه له‌و بوارانه‌دا خاوه‌ن سه‌لاحییه‌تن.\n۴ـ كۆمیته له‌و راپۆرتانه‌ی له لایه‌ن وڵاتانی ئه‌ندامی ئه‌م په‌یمانه‌وه پێی دراون، ده‌كۆڵێته‌وه. (پاشان) راپۆرته‌كانی خۆی‌و هه‌روه‌ها ئه‌و پێشنیازه گشتییانه‌ش كه له‌وانه‌یه شایانی سه‌رنج‌و گونجاو بن، بۆ وڵاتانی ئه‌مدامی ئه‌م په‌یمانه ده‌نێرێ. هه‌روه‌ها له‌وانه‌یه كۆمیته ئه‌م پێشنیازانه وێڕای روونووسی ئه‌و راپۆرتانه‌ی له وڵاتانی ئه‌ندامه‌وه پێی گه‌یشتوون، بدا به شوورای ئابووری‌و كۆمه‌ڵایه‌تی.\n۵ـ وڵاتانی ئه‌ندانی ئه‌م په‌یمانه به گوێره‌ی به‌ندی ۴ی ئه‌م مادده‌یه ده‌توانن بۆچوونی خۆشیان له باره‌ی پێشنیازه‌كانه‌وه بۆ كۆمیته بنێرن.\n۱ـ به‌پێی ئه‌م مادده‌یه هه‌ر وڵاتێكی ئه‌ندامی ئه‌م په‌یمانه ده‌توانێ هه‌ركاتێك رابگه‌یه‌نێ كه لێوه‌شاوه‌یی كۆمیته بۆ وه‌رگرتن‌و پێڕاگه‌یشتنی سكاڵاكانی وڵاتێكی ئه‌ندامی ئه‌م په‌یمانه له‌م باره‌وه كه وڵاتێكی دیكه(ی ئه‌ندام) به‌رپرسیاره‌تیی خۆی ئه‌نجام نادا، به‌ڕه‌سمی بناسێ. به‌پێی ئه‌م مادده‌یه، ئه‌و سكاڵایانه وه‌رده‌گیرێن‌و لێیان ده‌پرسرێته‌وه كه وڵاتی ئه‌ندامی ئه‌م په‌یمانه، سه‌لاحییه‌تی كۆمیته بۆ راگه‌یشتن به‌وانی به‌ڕه‌سمی ناسیبێ. هه‌ر سكاڵایه‌ك كه پێوه‌ندیی به وڵاتێكی ئه‌ندامی ئه‌م په‌یمانه‌وه هه‌بێ كه ئه‌م سه‌لاحییه‌ته‌ی كۆمیته‌ی به‌ڕه‌سمی نه‌ناسیبێ، وه‌رناگیرێ. ئه‌و سكاڵایانه‌ی به گوێره‌ی ئه‌م مادده‌یه وه‌رده‌گیرێن به‌م پێیه كه له خواره‌وه‌دا هاتووه، هه‌نگاویان بۆ ده‌نرێ:\nئه‌لف- ئه‌گه‌ر وڵاتێكی ئه‌ندامی ئه‌م په‌یمانه بۆی ده‌ربكه‌وێ كه وڵاتێكی دیكه‌ی ئه‌ندام رێوشوێنه‌كانی ئه‌م په‌یمانه جێبه‌جێ ناكا، (ئه‌و وڵاته) به سكاڵای به‌نووسراو‌و ده‌ستنیشانكردنی نموونه، سه‌رنجی وڵاتی ئه‌ندام راده‌كێشێ. له ماوه‌ی ۳ مانگ پاش وه‌رگرتنی سكاڵا(ی به‌نووسراو)دا، وڵاتی وه‌رگری سكاڵاكه، روونكردنه‌وه یان هه‌ر چه‌شنه لێدوانێكی نووسراوی دیكه بۆ روونبوونه‌وی بابه‌ته‌كه ده‌دا به وڵاتی به‌رزكه‌ره‌وه‌ی سكاڵا. (روونكردنه‌وه‌و لێدوان) ئه‌وه‌نده‌ی ده‌گونجێ ده‌بێ زانیاریی پێوه‌ندیدار به رێساكانی دادپرسی نێوخۆیی ]ئه‌و وڵاته[و هه‌نگاوه‌كانی تایبه‌ت به قه‌ره‌بووكردنه‌وه یان چاكسازیی ئه‌و رێسایانه‌و هه‌ر شتێكی به‌كه‌ڵكی دیكه‌ی تایبه‌ت به‌و بابه‌ته‌ی تێدا بێ.\nب- ئه‌گه‌ر دوو وڵاتی ئه‌ندام له‌سه‌ر بابه‌ته‌كه، به‌ره‌و لێكنزیكبوونه‌وه‌و ره‌زامه‌ندی نه‌چوون، له ماوه‌ی ۶ مانگی دوای وه‌رگرتنی یه‌كه‌م سكاڵادا، هه‌ركام له دوو وڵاته‌كه، مافی ئه‌وه‌ی ده‌بێ كه كێشه‌كه به نامه به كۆمیته‌و وڵاتی پێوه‌ندیدار به بابه‌ته‌كه رابگه‌یه‌نێ.\nج- كۆمیته ته‌نیا له‌و حاڵه‌ته‌دا له كێشه‌كه ده‌پرسێته‌وه كه روون بووبێته‌وه هه‌موو رێگاچاره نێوخۆییه گونجاوه‌كان له باره‌ی ئه‌م كێشه‌یه، به گوێره‌ی بنه‌ماكانی قانوونه ناسراوه نێونه‌ته‌وه‌ییه‌كان به شێوه‌یه‌كی گشتی كه‌ڵكیان لـێوه‌رگیراوه‌و ئاكامی نه‌بووه. ئه‌م رێسایه له باره‌ی هێندێك نموونه‌وه كه سكاڵاكه به جۆرێكی پاساوهه‌ڵنه‌گر درێژبۆته‌وه، به‌ڕێوه‌ناچێ.\nد- كۆمیته، به‌پێی ئه‌م مادده‌یه، له كاتی راگه‌یشتنی به سكاڵاكان، كۆبوونه‌وه‌ی پێڕاگه‌یشتن پێكدێنێ.\nه- به مه‌به‌ستی جێبه‌جێكردنی رێوشوێنه‌كانی گونجاو له به‌ندی ج دا، كۆمیته هه‌نگاوی گونجاو و سه‌رنجه‌كانی خۆی به مه‌به‌ستی چاره‌سه‌ری دۆستانه‌ی كێشه ]ی جێی ناكۆكی[و له‌سه‌ر بناغه‌ی رێزنان له مافی مرۆڤـ‌و ئازادییه بنه‌ڕه‌تییه ناسراوه‌كان كه له‌م په‌یمانه‌دا هاتوون ده‌دا به وڵاتانی ئه‌ندام.\nو- كۆمیته بۆ راگه‌یشتن به هه‌ر كێشه‌یه‌ك كه داوای لـێكراوه پێی رابگا، ده‌توانێ به سه‌رنجدان به نیوه‌ڕۆكی به‌ندی (ب)، زانیاریی تایبه‌ت به‌و كێشه‌یه له وڵاتی پێوه‌ندیدار داوا بكا.\nز- وڵاتانی پێوه‌ندیداری ئه‌ندامی ئه‌م په‌یمانه، به‌پێی نیوه‌رۆكی به‌ندی ب، مافی ئه‌وه‌یان هه‌یه له كاتی راگه‌یشتنی كۆمیته به كێشه‌كه، نوێنه‌ریان له كۆمیته‌دا هه‌بێ‌و بۆچوون‌و لێدوانی خۆیان به زمان‌و به نووسراوه پێشكه‌ش بكه‌ن.\nح- كۆمیته له ماوه‌ی ۱۲ رۆژ پاش وه‌رگرتنی یادداشت (نامه)، به‌پێی به‌ندی ب، قه‌بوڵ ده‌كا رایۆرت بداته‌وه كه:\n۱- ئه‌گه‌ر رێگاچاره‌یه‌ك به‌پێی به‌ندی (ه) نه‌دۆزرایه‌وه، كۆمیته راپۆرتی خۆی به كورتی‌و ته‌نیا له باره‌ی رووداوه‌كان‌و رێگاچاره‌كه، ئاماده ده‌كا.\n۲- ئه‌گه‌ر رێگاچاره‌یه‌ك به‌پێی نێوه‌رۆكی به‌ندی (ه) نه‌دۆزرایه‌وه، كۆمیته راپۆرتی خۆی به كورتی‌و ته‌نیا له باره‌ی رووداوه‌كانه‌وه ئاماده ده‌كا. بۆچوونی زاره‌كی‌و به‌نووسراو كه له لایه‌ن وڵاتانی پێوه‌ندیداره‌وه ده‌ربڕاون، تۆمار ده‌كرێن‌و ده‌كرێ به پاشكۆی راپۆرته‌كه. له باره‌ی هه‌ر بابه‌تێكه‌وه، راپۆرتێك به وڵاتانی پێوه‌ندیدار‌و ئه‌ندامی په‌یمان راده‌گه‌یه‌ندرێ.\n۲ـ رێوشوێنه‌كانی ئه‌م مادده‌یه، له‌و كاته‌وه به‌ڕێوه‌ده‌چن كه ۱۰ وڵاتی ئه‌ندامی ئه‌م په‌یمانه، به‌پێی به‌ندی ۱ی ئه‌م مادده‌یه، راگه‌یه‌ندراویان ده‌ركردبێ. راگه‌یه‌ندراوی وڵاتانی ئه‌ندامی ئه‌م په‌یمانه ده‌درێته سكرتێری گشتیی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان، ئه‌ویش وێنه‌ی راگه‌یه‌ندراوه‌كه بۆ وڵاتانی دیكه‌ی ئه‌ندام ده‌نێرێ. راگه‌یه‌ندراوێك، هه‌ر كاتێك ده‌كرێ به هۆی یادداشتێك كه بۆ سكرتێری گشتی نووسراوه، وه‌ربگیرێته‌وه. وه‌رگرتنه‌وه‌ی راگه‌یه‌ندراو، كار ناكاته سه‌ر سكاڵایه‌ك كه پێشتر به‌پێی ئه‌م مادده‌یه ناردراوه ]بۆ كۆمیته[. هیچ سكاڵایه‌كی دیكه به‌دوای گه‌یشتنی یادداشتی وه‌رگرتنه‌وه‌ی راگه‌یه‌ندراو به سكرتێری گشتی، وه‌رناگیرێ. مه‌گه‌ر ئه‌وه كه وڵاتی ئاماژه‌پێكراو، راگه‌یه‌ندراوێكی نوێ ده‌ربكا.\n۱ـ ئه‌لف- ئه‌گه‌ر كێشه‌یه‌ك به‌پێی مادده‌ی ۴۱ بۆ كۆمیته ناردرابێ‌و ]ئه‌و كێشه‌یه[ به ره‌زامه‌ندیی وڵاتانی ئه‌ندامی پێوه‌ندیدار چاره‌سه‌ر نه‌كرابێ، كۆمیته ده‌توانێ به ره‌زامه‌ندیی پێشتری وڵاتانی ئه‌ندامی پێوه‌ندیدار، كۆمیسیۆنێكی تایبه‌تی رێككه‌وتن دیاری بكا. (كه لێره به‌دواوه هه‌ر به كۆمیسیۆن ناوی ده‌برێ). كۆمیسیۆن به مه‌به‌ستی ]دۆزینه‌وه‌ی[ چاره‌سه‌رێكی هێمنانه له باره‌ی كێشه‌ی ]جێی ناكۆكی[، له‌سه‌ر بناغه‌ی رێزگرتن له‌م په‌یمانه، یارمه‌تیی به‌كه‌ڵك ده‌كا.\nب- كۆمیسیۆن له ۵ ئه‌ندام پێكدێ كه وڵاتانی ئه‌ندامی پێوه‌ندیدار، قه‌بوڵیانن. ئه‌گه‌ر وڵاتانی ئه‌ندامی پێوه‌ندیدار له‌سه‌ر پێكهاته‌ی هه‌موو یان به‌شێك له [ئه‌ندامانی] كۆمیسیۆن له ماوه‌ی ۳ مانگدا رێك نه‌كه‌وتن، ئه‌و ژماره‌یه له ئه‌ندامانی كۆمیسیۆن كه له‌سه‌ریان رێك نه‌كه‌وتوون، به ده‌نگی نهێنی‌و به زۆرایه‌تیی دوو له سێی ئه‌ندامانی كۆمیته، له نێو ئه‌نداماندا هه‌ڵده‌بژێردرێن.\n۲ـ ئه‌ندامانی كۆمیسیۆن سه‌باره‌ت به سه‌لاحییه‌ت‌و لێوه‌شاوه‌یی كه‌سیی خۆیانه‌وه‌یه كه ئه‌م ئه‌ركانه ئه‌نجام ده‌ده‌ن (نوێنه‌رایه‌تیی وڵاتانی خۆیان له كۆمیسیۆندا ناكه‌ن). ئه‌وان نابێ هاووڵاتیی وڵاتانی ئه‌ندامی پێوه‌ندیدار، یان هاووڵاتیی وڵاتێك بن كه ئه‌ندامی ئه‌م په‌یمانه نییه یان هاووڵاتیی وڵاتێك بن كه به گوێره‌ی مادده‌ی ۴۱، راگه‌یه‌ندراوی ده‌رنه‌كردووه.\n۳ـ كۆمیسیۆن (بۆخۆی) سه‌رۆكی خۆی هه‌ڵده‌بژێرێ‌و پێڕه‌وی نێوخۆیی خۆی په‌سند ده‌كا.\n۴ـ كۆبوونه‌وه‌كانی كۆمیسیۆن به شێوه‌ی ئاسایی ده‌بێ له بنكه‌ی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان، له نووسینگه‌ی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان له ژنێڤ پێكبێن. به‌ڵام ئه‌وان ده‌توانن پاش راوێژ له‌گه‌ڵ سكرتێری گشتیی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان‌و وڵاتانی ئه‌ندامی پێوه‌ندیدار، كۆبوونه‌وه‌كانیان له شوێنی گونجاوی دیكه پێكبێنن.\n۵- به‌پێی مادده‌ی ۳۶، ده‌بیرخانه‌یه‌كی پێشبینیكراو، خزمه‌ت‌و كاروباری نووسینگه‌یی ئه‌و كۆمیسیۆنانه ئه‌نجام ده‌دا كه به هۆی ئه‌م مادده‌یه پێكدێن.\n۶- ئه‌و زانیارییانه‌ی كۆمیته وه‌ریان ده‌گرێ‌و لێیان ده‌كۆڵێته‌وه، ده‌بێ بخرێنه به‌رده‌ست كۆمیسیۆن.كۆمیسیۆن ده‌توانێ له وڵاتانی ئه‌ندامی پێوه‌ندیدار، زانیاریی دیكه كه بۆ كامڵكردن پێویستن، داوا بكا.\n۷ـ كاتێك كۆمیسیۆن به ته‌واوی به كێشه‌كه راگه‌یشت، لانی زۆر له ماوه‌ی ۱۲ مانگ پاش راگه‌یشتنی به كێشه‌كه، بۆ ئاگاداریی وڵاتانی پێوه‌ندیدار، راپۆرتێك له لایه‌ن سه‌رۆكی كۆمیته (كۆمیسیۆن)ه‌وه پێشكه‌ش ده‌كرێ.\nئه‌لف- ئه‌گه‌ر كۆمیسیۆن له توانایدا نه‌بوو له ماوه‌ی ۱۲ مانگدا كاری راگه‌یشتن به كێشه‌كه ته‌واو بكا، له راپۆرتی خۆیدا ته‌نیا باسی هه‌لومه‌رجی راگه‌یشتن به كێشه‌كه ده‌كات.\nب- ئه‌گه‌ر رێگایه‌كی هێمنانه به‌مه‌به‌ستی به‌رعۆده‌كردن (ی لایه‌نه‌كان)و له‌سه‌ر بناغه‌ی رێزدانان بۆ مافه‌كانی مرۆڤـ كه له‌م په‌یمانه‌دا هاتوون، دۆزرایه‌وه، كۆمیسیۆن راپۆرتی خۆی له گێڕانه‌وه‌ی به‌كورتیی رووداوه‌كان‌و رێگاچاره‌یه‌كدا كه پێی گه‌یشتووه، چڕ ده‌كاته‌وه.\nج- ئه‌گه‌ر رێگایه‌كی ئاشتیخوازانه به گوێره‌ی نێوه‌رۆكی به‌ندی ب نه‌دۆزرایه‌وه، كۆمیسیۆن هه‌موو ئه‌و رێگاچارانه كه پێوه‌ندییان به كێشه‌ی نێوان ده‌وڵه‌تانی ئه‌ندامه‌وه هه‌یه‌و، بۆچوونه‌كانی خۆی له توێی پێشنیاز له باره‌ی چاره‌سه‌ری هێمنانه‌ی كێشه‌كه‌وه، وه‌ك راپۆرت پێشكه‌ش ده‌كا.\nئه‌م راپۆرته هه‌روه‌ها تێبینییه زاره‌كی‌و نووسراوه‌كانی ده‌وڵه‌تانی ئه‌ندامی به تۆماركراوی له‌گه‌ڵدا ده‌بێ.\nد- ئه‌گه‌ر راپۆرتی كۆمیسیۆن به‌پێی نێوه‌رۆكی به‌ندی (ج) پێشكه‌شكرا، ده‌وڵه‌تانی ئه‌ندام له ماوه‌ی ۳ مانگ دوای وه‌رگرتنی راپۆرت، ده‌بێ به سه‌رۆكی كۆمیته رابگه‌یه‌نن كه ئایا نێوه‌رۆكی راپۆرتی كۆمیسیۆن قه‌بوڵ ده‌كه‌ن یان نا.\n۸ـ به‌پێی مادده‌ی ۴۱، رێوشوێنه‌كانی ئه‌م مادده‌یه، زیانێك به به‌رپرسیاره‌تییه‌كانی كۆمیته ناگه‌یه‌نێ.\n۹ـ ده‌وڵه‌تانی ئه‌ندام، هه‌موو تێچووه‌كانی ئه‌ندامانی كۆمیسیۆن به‌پێی به‌راوردێك كه سكرتێری گشتیی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان ده‌یكا، به شێوه‌ی یه‌كسان ده‌گرنه‌ئه‌ستۆ.\n۱۰ـ سكرتێری گشتیی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان به گوێره‌ی به‌ندی ۹ی ئه‌م مادده‌یه، ئه‌م ده‌سه‌ڵاته‌ی هه‌یه ئه‌گه‌ر پێویست بوو تێچووی ئه‌ندامان به‌ر له‌وه‌ی ده‌وڵه‌تێكی ئه‌ندام بیدا، بگرێته ئه‌ستۆ.\nمادده‌ی ۴۳ :\nئه‌ندامانی كۆمیته‌و (ئه‌ندامانی) كۆمیسۆنه‌كانی تایبه‌ت به چاره‌سه‌ری ناكۆكییه‌كان كه به گوێره‌ی مادده‌ی ۴۲ دیاری كراون، هه‌روا كه له به‌شه‌كانی پێوه‌ندیدار به به‌ڵێننامه‌ی ئیمتیازه‌كان‌و پارێزراوییه‌كاندا هاتووه، مافی ئه‌وه‌یان هه‌یه له هاسانكاری، ئیمتیازه‌كان‌و پارێزراوییه‌كانی پسپۆڕانی سه‌ر به رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان كه‌ڵك وه‌ربگرن.\nمادده‌ی ۴۴ :\nئه‌م رێوشوێنانه‌ی له‌م په‌یمانه‌دا بڕیار له‌سه‌ر به‌ڕێوه‌چوونیان دراوه، هیچ زیانێك به‌و پێڕه‌وه نێوخۆییه دادپرسییانه ناگه‌یه‌نن كه له بواری مافی مرۆڤـ‌و به‌ڵگه‌نامه‌كانی پێكهێنه‌ری په‌یماننامه‌كانی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان‌و دامه‌زراوه پسپۆڕییه‌كاندا، په‌سند كراون. هه‌روه‌ها ئه‌م رێوشوێنانه، رێ له‌وه ناگرن كه ده‌وڵه‌تانی ئه‌ندامی ئه‌م په‌یمانه، بۆ چاره‌سه‌ری ناكۆكییه‌كانیان، به‌پێی رێككه‌وتننامه نێونه‌ته‌وه‌ییه گشتی‌و تایبه‌تییه‌كان كه له نێوانیاندا هه‌یه، كه‌ڵك له پێڕه‌وه نێوخۆییه‌كانی دیكه‌ی تایبه‌ت به دادپرسی وه‌ربگرن.\nمادده‌ی ۴۵ :\nكۆمیته له رێگای شوورای ئابووری‌و كۆمه‌ڵایه‌تییه‌وه راپۆرتی ساڵانه له باره‌ی تێكۆشانی خۆی پێشكه‌شی كۆمه‌ڵه‌ی گشتیی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان ده‌كا.\nمادده‌ی ۴۶ :\nهیچكام له رێوشوێنه‌كانی ئه‌م په‌یمانه نابێ به جۆرێك لێكبدرێنه‌وه كه زیان له رێوشوێنه‌كانی راگه‌یه‌ندراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان بده‌ن، یان له‌گه‌ڵ پێڕه‌وه نێوخۆییه‌كانی دامه‌زراوه پسپۆرییه‌كان كه به‌رپرسایه‌تییه جۆراوجۆره‌كانی تایبه‌ت به رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان دیاری ده‌كه‌ن‌و ]هه‌روه‌ها[ له‌گه‌ڵ دامه‌زراوه پسپۆرییه‌كانی پێوه‌ندیدار به بابه‌ته‌كانی ئه‌م په‌یمانه، ناته‌با بن.\nمادده‌ی ۴۷ :\nهیچكام له رێوشوێنه‌كانی ئه‌م په‌یمانه نابێ به جۆرێك لێكبدرێنه‌وه كه زیان به مافی زاتیی هه‌موو خه‌ڵك له كه‌ڵكوه‌رگرتنی ته‌واو‌و سه‌ربه‌ستانه له سه‌رچاوه‌و سامانه سروشتییه‌كانی خۆیان بگه‌یه‌نێ.\nمادده‌ی ۴۸ :\n۱- ئه‌م په‌یمانه بۆ مۆركران له لایه‌ن ده‌وڵه‌تانی ئه‌ندامی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان، یان ئه‌ندامی هه‌ریه‌ك له دامه‌زراوه پسپۆرییه‌كانی ئه‌م رێكخراوه، یان هه‌ر ده‌وڵه‌تێكی ئه‌ندامی ]وه‌فادار به[ پێڕه‌وی دیوانی نێونه‌ته‌وه‌یی داد‌و هه‌ر ده‌وڵه‌تێك كه له لایه‌ن كۆمه‌ڵه‌ی گشتیی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كانه‌وه بۆ ئه‌ندامه‌تی له‌م په‌یمانه‌دا بانگهێشتن ده‌كرێ، به كراوه‌یی ده‌مێنێته‌وه.\n۲- بوون به ئه‌ندامی[ ئه‌م په‌یمانه به‌ستراوه‌ته‌وه به په‌سندكرانی ]له لایه‌ن ده‌ستووری هه‌ر وڵاتێكه‌وه[. به‌ڵگه‌نامه‌كانی په‌سندكران له لای سكرتێری گشتیی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان راده‌گیرێن.\n۳- ئه‌م په‌یمانه به گوێره‌ی به‌ندی یه‌كه‌می ئه‌م مادده‌یه بۆ ئه‌وه‌ی هه‌ر وڵاتێك پێی په‌یوه‌ست بێ ]ببێته ئه‌ندامی[، كراوه‌یه.\n۴- په‌یوه‌ستبوون به‌م په‌یمانه، له رێگای دانی به‌ڵگه‌ی په‌یوه‌ستبوون به سكرتێری گشتیی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كانه‌وه، ده‌بێ.\n۵- سكرتێری گشتیی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان، هه‌موو ئه‌و ده‌وڵه‌تانه‌ی ئه‌م په‌یمانه‌یان مۆر كردووه یان پێیه‌وه په‌یوه‌ست بوون، له سپاردنی به‌ڵگه‌نامه‌ی په‌سندكردن یان پێوه‌په‌یوه‌ستبوون ئاگادار ده‌كاته‌وه.\n۱- سێ مانگ پاش سپاردنی سی‌وپێنجه‌مین به‌ڵگه‌نامه‌ی په‌سندكردن یان پێوه‌په‌یوه‌ستبوون به سكرتێری گشتیی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان، ده‌ست به به‌ڕێوه‌بردنی ئه‌م په‌یمانه ده‌كرێ.\n۲- هه‌ر ده‌وڵه‌تێك كه ئه‌م په‌یمانه پاش سپاردنی سی‌وپێنجه‌مین به‌ڵگه‌نامه‌ی په‌سندكردن یان پێوه‌په‌یوه‌ست بوون، په‌سند بكا یان پێی په‌یوه‌ست بێ، ۳ مانگ دوای سپاردنی به‌ڵگه‌نامه‌ی په‌سندكردن یان پێوه‌په‌یوه‌ستبوون، پێویسته ده‌ست به به‌ڕێوه‌بردنی ئه‌م په‌یمانه بكا.\nمادده‌ی ۵۰ :\nرێوشوێنه‌كانی ئه‌م په‌یمانه هه‌موو یه‌كه‌كانی ده‌وڵه‌ته فیدراڵه‌كان (وڵاتانی هاوپه‌یمان) به‌بێ نێوبوێر‌و ریزپه‌ڕ، ده‌گرێته‌وه.\n۱- هه‌ر ده‌وڵه‌تێكی ئه‌ندامی ئه‌م په‌یمانه ده‌توانێ گه‌ڵاڵه‌یه‌ك بۆ چاكسازی له‌م په‌یمانه‌دا پێشنیاز بكا‌و ده‌قه‌كه‌ی به سكرتێری گشتیی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان بسپێرێ. سكرتێری گشتیی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان هه‌ر گه‌ڵاڵه‌یه‌كی پێشنیازكراوی له‌م چه‌شنه بۆ ده‌وڵه‌تانی ئه‌ندام ده‌نێرێ‌و، داوایان لـێ‌ده‌كا پێی رابگه‌یه‌نن كه ئایا پێیان خۆشه كۆنفرانسێك به به‌شداریی ده‌وڵه‌تانی ئه‌ندام به مه‌به‌ستی هه‌ڵسه‌نگاندنی گه‌ڵاڵه پێشنیارییه‌كان‌و بڕیاردان له باره‌یانه‌وه پێكبێ. ئه‌گه‌ر لانیكه‌م سێ یه‌كی ده‌وڵه‌تی ئه‌ندام له‌گه‌ڵ پێكهاتنی كۆنفرانسێكی ئه‌وتۆدا بن، سكرتێری گشتی له‌ژێر چاوه‌دێریی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كاندا، كۆنفرانسێك پێكدێنێ. هه‌ر ده‌سكاری‌و گۆڕانێك كه له لایه‌ن زۆرایه‌تیی ده‌وڵه‌تانی ئاماده‌بوو و ده‌نگده‌ری نێو كۆنفرانسه‌كه په‌سند كرا، بۆ په‌سندكران، ده‌خرێته به‌رده‌م كۆمه‌ڵه‌ی گشتیی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان.\n۲- ده‌سكاری‌و گۆڕانه‌كان ئه‌وكاته پێویسته به‌ڕێوه ببرێن كه له لایه‌ن كۆمه‌ڵه‌ی گشتیی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كانه‌وه په‌سند كرابن‌و زۆرایه‌تیی دوو له سێی ده‌وڵه‌تانی ئه‌ندام، به گوێره‌ی ره‌وتی قانووندانانی خۆیان، قه‌بوڵیان كردبن.\n۳- هه‌ركه كاتی به‌ڕێوه‌بردنی گۆڕان‌و ده‌سكارییه‌كان ده‌ستی پێ‌كرد، به‌ڕێوه‌بردنیان له‌سه‌ر ئه‌و تاقمه له ده‌وڵه‌تان كه قبوڵیان كردوون ده‌بێ به شتێكی پێویست. ده‌وڵه‌تانی دیكه‌ی ئه‌ندامیش ئه‌ركی سه‌رشانیانه رێوشوێنه‌كانی ئه‌م په‌یمانه‌و هه‌رچه‌شنه ده‌سكاری‌و گۆڕانێك كه پێشتر قبوڵیان كردووه، به‌ڕێوه‌ببه‌ن.\nبێجگه له‌و راگه‌یه‌ندراوانه‌ی به گوێره‌ی به‌ندی ۵ی مادده‌ی ۴۸ ده‌درێن، سكرتێری گشتیی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان هه‌موو ده‌وڵه‌تانی ئاماژه‌پێكراو له به‌ندی ۱ی هه‌مان مادده‌دا، له هه‌موو ئه‌م هه‌نگاوه تایبه‌تییانه ئاگادار ده‌كاته‌وه:\nئه‌لف- مۆركردنه‌كان، په‌سندكراوه‌كان‌و پێوه‌په‌یوه‌ستبوونه‌كان به گوێره‌ی مادده‌ی ۴۸\nب- كاتی ده‌ستپێكردنی به‌ڕێوه‌بردنی ئه‌م په‌یمانه به گوێره‌ی مادده‌ی ۴۸و، كاتی ده‌ستپێكردنی ده‌سكاری‌و گۆڕانه‌كان به‌پێی مادده‌ی ۵۱٫\nمادده‌ی ۵۳ :\n۱ـ ده‌قی چینی، ئینگلیزی، فه‌ڕانسه‌یی، رووسی‌و ئیسپانیی ئه‌م په‌یمانه ئیعتباری وه‌ك یه‌كیان هه‌یه‌و به ئارشیفی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان ده‌سپێردرێن.\n۲ـ سكرتێری گشتیی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان وێنه‌ی ده‌قاوده‌قی ئه‌م په‌یمانه بۆ هه‌موو ده‌وڵه‌تانی ئاماژه‌پێكراو له مادده‌ی ۴۸دا ده‌نێرێ.\nوه‌رگێڕانی له فارسییه‌وه: قادر وریا


:: PM:03:20:06/01/2020 \nهێزێكی ته‌ناهیی زۆر كه جلوبه‌رگی ئاسایشی یه‌كێتیان پۆشیوه له‌ناو پێنجوێن بڵاوه‌یان پێ كراوه و ئه‌وه‌یش ترسی لای دانیشتووانی سنووری شارۆكه‌ی پێنجوێن دروست كردووه، هێزه‌كه نه‌ناسراون و ئۆتۆمبێلی ڕه‌نگی ڕه‌ش به‌كار دێنن.\nئه‌مڕۆ دووشه‌م شه‌شی كانوونی دووه‌م، عه‌تا محه‌مه‌د یه‌كێك له دانیشتووانی پێنجوێن به "وشه"ی راگه‌یاند، له ئێواره‌ی دوێنێوه هێزێكی زۆری ته‌ناهیی كه جلوبه‌رگی سه‌ربازبی سه‌وزی هاوشێوه‌ی جلوبه‌رگی ئاسایشی یه‌كێتیبان پۆشیوه، هێنراونه‌ته سنووری پێنجوێن و ئۆتۆمبێلی ڕه‌نگی ڕه‌شیان پێیه.\nهێزه‌كه تا پێشنیوه‌ڕۆ له نزیك مزگه‌وتی سۆفییه‌كان كه ده‌كه‌وێت به‌شی سه‌ره‌وه‌ی شارۆكه‌ی پێنجوێن بینران\nئه‌و هاووڵاتییه ده‌ڵێت، هێزه‌كه تا پێشنیوه‌ڕۆ له نزیك مزگه‌وتی سۆفییه‌كان كه ده‌كه‌وێتە به‌شی سه‌ره‌وه‌ی شارۆكه‌ی پێنجوێن بینران و ئۆتۆمبێله‌كانیان له‌ناو گه‌راجی ئه‌و مزگه‌وته‌دا بوون و كه‌سیش نه‌یده‌توانی لێیان نزیك بێته‌وه.\nلای خۆیه‌وه ئه‌شره‌ف عه‌لی كه‌سایه‌تبی پێنجوێن بۆ "وشه" ئاماژه‌ی به‌وه كرد، هێنانی ئه‌م جۆره هێزانه بێگومان ته‌نیا له ده‌سه‌لاَتی یه‌كێتیی نیشتیمانیدایه و پێوه‌ندیشی هه‌یه به‌و رووداوانه‌ی كه ئێسته ناوچه‌كه‌ی گرتووه‌ته‌وه و به‌تایبه‌تیش بارگرژیه‌كانی نێوان ئه‌مه‌ریكا و ئێران.\nپێی وایه كه ئه‌گه‌ری زۆره یه‌كێتی بۆ پاراستنی سنووری نێوان هه‌رێم و ئێران و رێگه‌گرتن له‌پارته سیاسیه ئۆپۆزسیۆنه‌كانی ئێران له‌م كاته‌دا ئه‌و هێزه‌ی هێنابێته ناوچه‌كه تا رێگربێت له‌چوونی ئه‌و هێزه كوردیانه و ئه‌نجامدانی چالاكی و كرده‌ی سه‌ربازی له خاكی رۆژهه‌لاَت.\n"وشه" بۆ وه‌رگرتنی زانیاری زیاتر له‌باره‌ی هۆكار و مه‌به‌ستی پشت هێنانی ئه‌م هێزه‌وه پێوه‌ندی كرد به ژماره‌یه‌ك له به‌رپرسانی ئیداری و ته‌ناهیی پێنجوێن، به‌لاَم ئاماده نه‌بوون هیچ زانیارییه‌ك بده‌ن.\nئه‌وه له‌كاتێكدایه كه له دوێنێوه له تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كاندا ده‌نگۆی هاتنی هێزێكی ئێران بۆ سنووری یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان بڵاو بووه‌ته‌وه، به‌ڵام "وشه" له‌م به‌دواداچوونه‌دا نه‌یتوانی بگات به سه‌رچاوه‌ی یه‌كلاكه‌ره‌وه و به‌رپرسانیش له‌باره‌ی ده‌ركه‌وتنی ئه‌و هێزه له پێنجوێن هیچ روونكردنه‌وه‌یه‌ك ناده‌ن.\nشارۆكه‌ی پێنجوێن نزیكه‌ی 96 كیلۆمه‌تر له‌شاری سلێمانیه‌وه دووره و ده‌كه‌وێته باكووری رۆژهه‌لاَتی پارێزگای سلێمانی و رووبه‌رێكی فراوانی له‌گه‌ڵ كۆماری ئیسلامی ئێران و به‌تایبه‌تیش شاره‌كانی رۆژهه‌لاَت هه‌یه.\nئه‌م بابه‌ته 34712 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nچوار لە تەقەكەرەكانی شارەزوور گیران


بەشێک لە سیستمى وەرگرتن لە ناوەندیەوە کرایە ناناوەندى | Ministry of Higher Education and Scientific Research\nبەشێک لە سیستمى وەرگرتن لە ناوەندیەوە کرایە ناناوەندى\nلە کۆبونەوەى ئەنجومەنى وەزارەت، کەبەسەرپەرشتى د.یوسف گۆران وەزیرى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى بەڕێوەچوو، تاوتوێى پڕۆسەى وەرگرتنى خوێندكاران لە زانکۆ و پەیمانگەکان کرا.\nدەرفەتى کار لەسێنتەرەکانى بەکارخستن بەڕێژەى(300%) زيادى كردوە\nلەو کۆبونەوەیەدا کە بەئامادەبونى ڕاوێژکارانى وەزیرى خوێندنى باڵا و سەرۆکى سەرجەم زانکۆکان و بەڕێوەبەرە گشتیەکانى دیوانى وەزارەت، ئەمڕۆ سێ شەممە ڕێکەوتى (٣١/٥/٢٠١٦) لە هۆڵى کۆبونەوەکانى سەرۆکایەتى زانکۆى سلێمانى بەڕێوەچوو، د.یوسف گۆران لە وتەیەکدا دواى ئەوەى سوپاسى سەرۆکایەتى زانکۆى سلێمانى کرد بۆ ئەو میواندارییە، ئاماژەى بەچەند بابەتێکى زانستى و کارگیڕى کرد و وتى: لەگەڵ تەواوبونى پڕۆسەى خوێندن و، هاتنى وەرزى هاوین کارکردن لە بةثييى ثلانةكانى سێنتەرەکانى بەکارخستن دەست پێ دەکات، وەزیرى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى ئەوەى ڕاگەیاند: بەبەراورد بەساڵى ڕابردو ئەو دەرفەتى کارانەى دراوە بە سێنتەرەکانى بەکارخستن بەڕێژەى(300%) زيادى كردوە، بەشێوەیەک ساڵى ڕابردو (١٥٠) کۆمپانیا دەرفەتى کارییان بۆ سێنتەرەکانى بەکارخستن لە زانکۆکان ڕەخساندبوو، بەڵام ئەمساڵ ژمارەى کۆمپانیاکان نزیکبۆتەوە لە (٤٥٠) کۆمپانیا، وەزیرى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى ڕاگەیاند: زیادبونى ژمارەى کۆمپانیاکان ئاماژەیەکە ڕونە بۆ سەرکەوتنى پڕۆژەکە، هەربۆیە دەبێ لە کارى بەردەوامدا بین بۆ بەستنەوەى زانکۆ بەبازارى کار، سێنتەرەکانى بەکارخستنیش ناوەندێکى گرنگن بۆ بەدیهێنانى ئەو ئامانجە.\nسیستمى ناوەندى وەرگرتن بەرەو گۆڕانکارى دەبرێ\nلە بەشێکى دیکەى کۆبونەوەکەدا د.یوسف گۆران باسى لە سیستمى وەرگرتنى خوێندکاران لە زانکۆکان کرد و لەو بارەیەوە وتى: بەپێى نوێترین ئامار کە لەلایەن وەزارەتى پەروەردەوە ئاراستەى سەرۆکایەتى ئەنجومەنى وەزیران کراوە، ئەمساڵ نزیکەى (١١٢) هەزار خوێندکار بەشدارى لە تاقیکردنەوەکانى پۆلى دوانزەى ئامادەیى دەکەن، هەروەک پێشبینى دەکرێت ( ٦٠ بۆ ٧٠) هەزار خوێندکار لە تاقیکردنەوەکان دەربچن و ڕوو لە وەزارەتى خوێندنى باڵا و زانکۆکان بکەن، ئەو ژمارەیەش فشارێکى زۆر دەخاتە سەر وەزارەت و زانکۆکان.\nهەر لەو بارەیەوە د.یوسف گۆران وتى: لەلایەک ڕوکردنى ئەو ژمارە زۆرەى خوێندکار لە زانکۆکان، فشارێکى ناسروشتى دروست دەکات، لەلایەکى دیکەوە دەزانین کە ئەو سیستمى وەرگرتنەى کە ئێستا پیادەى دەکەین سەربارى ئەوەى کە نمرە کراوەتە بنەماى وەرگرتن و جۆرێک لە دادپەروەرى تێدایە، بەڵام نارەزاییەکى زۆرى لەلایەن خوێندکاران و خەڵکیشەوە لەسەر هەیە، بۆیە گۆڕینى ئەو سیستمە کارێکى ئاسان نیە، وەزیرى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى وتى: ئەو ڕەخنەو گلەیى و ناڕەزییانەى کە لەلایەن خوێندکاران و خەڵک و تەنانەت لەلاى زانکۆکانیش هەیە وا دەکات ئێمە وەک هەنگاوى یەکەم دەست بەگۆڕینى ئەو سیستمە بکەین، بۆیە گۆڕینى ئەو سیستمە دەبێ لەسەر بنەماى ڕەچاوکردنى ئارەزو تواناى خوێندکاران و تواناى زانکۆکان و دورکەوتنەوە بێ لە خوێندنى لۆکاڵى و زانکۆى لۆکاڵى، بەڵکو دەبێ کار بکەین بۆ زیاتر لەیەک نزیکرکردنەوەى کەلتورى شارەکان و ئاوێتەکردنى وردە کەلتورى شارەکان و دامەزراندنى زانکۆى نیشتیمانى، بەشێوەیەک خوێندکاران بەیەکەوە بیر بکەنەوەو گفتوگۆ لەسەر بابەتە گرنگەکانى ڕۆژ بکەن و توێژینەوەى هاوبەش ئەنجام بدەن و یەکێتیى نەتەوەى دروست بونیاد بنێینەوە، بۆیە وەزیرى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى وتى: گرنگە هەنگاو بەهەنگاو دەست بەگۆڕینى سیستمەکە بکەین، بەتایبەت لەو بەش و کولێژانەى کە فشاری زۆرییان لەسەر نیە، وتیشى دەبێ لە داڕشتنى سیستمەکەدا ڕەچاوى ئارەزوى خوێندکاران بکەین و بەدوربێ لە ناوچەگەرى، هەروەک فشارى سەر زانکۆکانیش کەم بکاتەوە، لەو چوارچێوەیەشدا وتى: وەک هەنگاوى یەکەم لەو سیستمەدا بەنمونەیەکى بچوک دەست پێ دەکەین، ئەگەر توانیمان سەرکەوتو بین، ئەوا لە ساڵانى دواتر هەنگاو بەهەنگاو نمونەکان زیاتر و زیاتر دەکەین تا بگەینە ئەو ئامانجەى کە ئارەزوى هەموو خوێندکاران بەدى بهێنین و فشارى سەر زانکۆکانیش کەمبکرێتەوە و ئاستى زانستیشیان زیاتر بەرەو پێشەوە بچێ.\nلە کۆتایى وتەکەشیدا وەزیرى خوێندنى باڵاو توێژینەوەى زانستى ڕایگەیاند: جەدواى گۆڕینى ئەم سیستمە تەنها بریتی نیە لە بەدیهێنانى ئارەزوى خوێندکارو کەمکردنەوەى فشار لەسەر زانکۆکان، بەڵکو بریتیە بوژانەوەى ئەقڵى خوێندکار، چونکە شێوەى پەرەوەردەو خوێندن لە هەرێمى کوردستان تەنها ئاستى بیرهێنانەوەى خوێندکار تاقى دەکاتەوە نەک بیرکردنەوەى خوێندکار، بۆیە ئەگەر دەرفەتى هەڵبژاردن بدەین بەخوێندکار مەرج نیە هەموکات نمرە پێوەرى دادپەروەرى بێ، بەڵکو دەبێ شێوازەکانى دیکەى تاقیکردنەوەى ئەقڵى خوێندکار لە وەرگرتنى بۆ زانکۆکان ڕەچاو بکرێ، ئەوەش پێوەرى پێشکەوتنى ئاستى زانکۆکان لە جیهاندا دەردەخات.\nسیستمى وەرگرتن لە ئەزمونى وڵاتان\nلە بەشێکى دیکەى کۆبونەوەکەدا لەلایەن د.ئامانج سەعید ڕاوێژکارى وەزیرى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى سمینارێک لەبارەى سیستمى وەرگرتنى خوێندکاران لە زانکۆکان لە وڵاتانى پێشکەوتو بەتایبەت بەریتانیا پێشکەش کرد. لەو چوارچێوەیەشدا باسى لە وردەکارییەکانى سیستمى (یوکاس) کرد، کە چۆن خوێندکاران بەڕێگەى ئۆنلاین دەتوانن داواکارى پێشکەش بکەن و تا چ ڕادەیەک ڕەچاوى ئارەزو و تواناى خوێندکاران دەکرێت، هیواشى خواست دەرگایەک بەڕوى گۆڕینى سیستمى وەرگرتنى خوێندکاران لە زانکۆکانى کوردستان بکەینەوە.\nهەر لەو کۆبونەوەیەدا لەلایەن ئەندامانى ئەنجومەنەوە چەندین سەرەنج و بۆچون لەبارەى شێوازى گۆڕانکارییەکانەوە خرانە بەر باس و گفتوگۆ، بۆ ئەوەش چەندین پێشنیاز گەڵاڵە کران.\nلە کۆتایى کۆبونەوەکەشدا وەک هەنگاوى یەکەم لە ڕێگەى لێژنەیەکى تایبەتەوە کە ماوەى دوو هەفتەى بۆ دیاریکرا چەند کۆلێژ و بەشێک دیاری دەکرێن بۆ ئەوەى سیستمە نوێیەکەیان تێدا جێبەجێ بکرێ، بەوەش بۆ یەکەمجار لە ساڵى خوێندنى (٢٠١٦-٢٠١٧) بەشێک لە سیستمى وەرگرتنی خوێندکاران/ قوتابیان لە زانکۆکان لە ناوەندییەوە دەکرێتە ناناوەندى.\nکەسوکارى شەهیدان لە بەشێک لە کرێى خوێندنیان بەخشران\nهەر لەو کۆبونەوەیەدا لەسەر پێشنیازى نوسراوى وەزارەتى کاروبارى شەهیدان و ئەنفالکراوەکان و پشتگیرى سەرۆکایەتى ئەنجومەنى وەزیران، ئەنجومەنى وزارەتى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى بڕیاردرا بەبەخشینى ڕێژەیەک لە پارەى خوێندنى هاوسەرو کوڕ و کچى شەهیدان و ئەنفالکراوەکان و یەکێک لە منداڵەکانیان، کە لە زانکۆ و پەیمانگە حکومیەکان بەشێوەى پەڕالێڵ دەخوێنن.


هه‌ردوو ده‌رمانى ( (hydroxychoroguine و ) (azithromycin) که له‌لایه‌ن کۆمپانیاى پایۆنیر له سلێمانى به‌رهه‌مهێندرا بۆ چاره‌سه‌رکردنى توشبوانى کۆرۆنا به‌کارده‌هێندرێت، به‌ڵام سه‌رچاوه‌یه‌ک له کۆمپانیاکه بۆ هاوڵاتى ده‌ڵێت:" هه‌رگیز نه‌مانوتووه چاره‌سه‌رى کۆرۆنامان دۆزیوه‌ته‌وه، به‌ڵام کاریگه‌رى خۆى هه‌یه".\nسه‌رچاوه‌یه‌ک له کۆمپانیاى پایۆنیر به هاوڵاتى راگه‌یاند "ئێمه وه‌ک کۆمپانیاى دروستکردنى ده‌رمان به پێویستمان زانى وه‌ک هه‌موو وڵاتانى دیکه ئه‌و ده‌رمانه که ده‌توانێت هاوکارى چاره‌سه‌رکردنى توشبوانى کۆرۆنا بێت ئێمه‌ش له وڵاتى خۆماندا دروستى بکه‌ینه‌وه و بیبه‌خشینه توشبوه‌کان وه‌ک پاڵپشتیه‌ک بۆ چاکبونه‌وه‌یان".\nهه‌روه‌ها ئاماژه‌ى به‌وه‌شکرد زیاتر له برى 250هه‌زار پاکه‌ت له‌و دوو جۆره ده‌رمانه به بێ به‌رامبه‌ر ره‌وانه‌ى نه‌خۆشخانه‌کانى عێراق و هه‌رێمى کوردستان کراون و وه‌ک که‌مکردنه‌وه‌ى نیشانه‌کان که دواجار کاریگه‌رى له زوو چاکبونه‌وه‌ى توشبوه‌که ده‌بێت.\nکۆمپانیاى پایۆنێر ئه‌وه دووپاتده‌که‌نه‌وه که نه‌خۆشیه ڤایرۆسیه‌کان له جیهاندا چاره‌سه‌رى نیه و ته‌نیا ڤاکسین ئه‌و جۆره ده‌رمانانه ده‌توانن هاوکاربن بۆ رێگریکردن، وتیشى:"هه‌رگیز نه‌مانوتووه چاره‌سه‌رۆ کۆرۆنامان دۆزیوه‌ته‌وه به‌ڵکو ئه‌وه ته‌نیا به هه‌ڵه گه‌یاندرا، به‌ڵکو ته‌نیا ئه‌م ده‌رمانانه که تایبه‌تن به نه‌خۆشه‌کانى مه‌لاریا له‌ئه‌نجامى تاقیکردنه‌وه‌کان زانراوه سودى ده‌بێت بۆ پاڵپشتى تا به‌م رێگه‌یه خه‌ڵک له‌و رێژه‌ى زۆره‌ى گیان له‌ده‌ستدان که‌متر بکه‌ینه‌وه".\nجگه له‌و دودو ده‌رمانه ده‌رمانى که‌مکردنه‌وه‌ى ئازار و ئه‌و ده‌رمانانه‌ى وه‌ک ئاو هه‌ڵده‌واسرێت بۆ نه‌خۆش بۆ که‌مکرنه‌دوه‌ى ئازار و خواردن واته" ئێمه چوار ده‌رمانمان داوه‌ته وه‌زاره‌تى ته‌ندروستى هه‌رێم و عێراق،" ئه‌و ده‌رمانه تائێستاش بۆ توشبوانى ئاستى یه‌که‌م و دووه‌مى توشبوانى ڤایرۆسى کۆرۆنا به‌کارده‌هێنرێت".\nوته‌بێژى وه‌زاره‌تى ته‌ندروستى حکومه‌تى هه‌رێم ئه‌وه دووپاتده‌کاته‌وه که هه‌ردوو ده‌رمانى( (hydroxychoroguine و ) (azithromycin) ته‌نها پاڵپشتى بوون بۆ توشبوانى کۆرۆنا و له‌نه‌خۆشخانه‌کاندا به‌کارهێنراوه‌و سودى لێوه‌رگیراوه.\nمحه‌مه‌د قادر، وته‌بێژى وه‌زاره‌تى ته‌ندروستى حکومه‌تى هه‌رێم له‌لێدوانێکدا به‌هاوڵاتى وت" له‌ئێستادا به‌شێک له وڵاتانى جیهان له پرۆتۆکۆڵه‌کانیاندا ئه‌و دوو ده‌رمانه‌یان ده‌رهێناوه و چونکه سود وزیانه‌کانى ئه‌و ده‌رمانانه هێشتا له‌ژێر تاقیکردنه‌وه‌ادیه، به‌ڵام به‌شێک له‌وڵاتان به‌کارى ده‌هێنن، له‌هه‌رێمى کوردستان به‌رێژه‌یه‌کى که‌متر به‌کاریده‌هێنین".\nله‌سه‌ره‌تاى بڵاوبونه‌وه‌ى ڤایرۆسى کۆرۆنا، پارێزگارى سلێمانى، له‌گه‌ڵ کۆمپانیاى ده‌رمانى پایۆنیر ناوى دوو ده‌رمانیان راگه‌یاند که ده‌رمانى( (hydroxychoroguine و ) (azithromycin) بۆ چاره‌سه‌رى کۆرۆنا به‌کارده‌هێنرێت و دروست ده‌کرێت.\nئه‌م ده‌رمانه بۆ ئه‌و توشبوانه به‌کارده‌هێنرێت که له‌سه‌ره‌تاى قۆناغى توشبوندان "ئه‌و کاته‌ى ڤایرۆسه‌که کارده‌کاته سه‌ر سییه‌کانى مرۆڤ ئه‌م ده‌رمانه کاریگه‌رى زۆر که‌م ده‌بێته‌وه.\nهه‌ڤاڵ ئه‌بوبه‌کر، پارێزگارى سلێمانى له لێدوانێکدا به هاوڵاتى وت" له‌هه‌موو دنیادا وه‌ک جۆرێک له چاره‌سه‌ر ئه‌و دوو ده‌رمانه به‌کارده‌هێنرێت و بۆیه لێره‌ش تائێستاش به‌کارده‌هێنرێت".


Курдипедиа - 00-07-1922\n📅 00-07-1922 ℹ | Группа: Даты и события | Язык статьи: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\n 📕 | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | کریس کۆچیرا - مێژووی کورد له سه‌ده‌ی 19 و 20 دا - وه‌رگێڕانی محه‌مه‌دی ره‌یانی - چاپی یه‌که‌م - چاپخانه‌ی کارون - تاران - 1369ی هه‌تاوی. لاپەڕە: 100\n 📕 | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | موحه‌مه‌د ره‌سوڵ هاوار - سمکۆ (ئیسمایل ئاغای شوکاک) و بزووتنه‌وه‌ی نه‌ته‌وایه‌تیی کورد - چاپخانه‌ی ئاپێک - چاپی یه‌که‌م - سوید, ستۆکهۆڵم - 1995. لاپەڕە: 516\n 📕 | 🇸🇦 عربي | د. عزیز الحاج - القضية الکردیة - بغداد - 1985. صفحة: 46\n👁 Этот пункт был просмотрен раз 4,135\n| Время создания страницы: 1,155 секунд!


شوێنەوارە شێوێندراوەکەی دەربەندی گاور\nسارا سەردار 28/05/2021 - 10:21 ڕاپۆرت\nلە چەند رۆژی رابردوودا شوێنەوارێکی دەگمەن و دێرینی کوردستان لە لایەن چەند کەسانێکەوە دەستدرێژی کراوەتەوە سەری و بەر هێرشی فیشەک و گوللە کەوتووە و گشت پەیکەرەکە و بە تایبەت بەشی دەموچاوی دووچاری شێواندن و تێکچوون بووە.\nئەم کارە دەستدرێژییە کە لە ماوەی چەند رۆژی رابردوو وێنەی لێگیڕاوە و لە سۆشیال میدیا بڵاوبووەتەوە یەکەمجار لە لایەن چەند فەرمانبەرێکی بەشی پشکنینی بەڕێوەبەرایەتی شوێنەواری سلێمانی کە بۆ ئەرکی سەردانکردن و چاودێری کردنی شوێنەوارەکان سەردانی ئەم شوێنەوارەیان کردووە، بینراوە و وێنەی لێگیراوە.\nنەوشیروان عەزیز یەکێکە لەو فەرمانبەرانەی کە لە کاتی سەردانەکەیان وێنەی ئەو شوێنەوارەی گرتووە و لە پۆستێکی فەیسبووکدا داوای بە هانا هاتن لە بەرپرسە حکوومی و شوێنەوارییەکانی کردووە و سەبارەت بە هۆکارە تێکدەرەکانی شوێنەوار دەڵێ: "بە شێوازێکی گشتی دوو جۆر هۆکاری تێکدەری شوێنەواریمان هەیە یەکێکیان هۆکارە مرۆییەکانن و ئەوەی تریش هۆکارە سرووشتییەکان، ئەمجۆرە شوێنەوارانەش بە هۆی ئەو ژینگە تایبەتە سرووشتییەی کە تێیدان، لەبارترن بۆ زیاتر تێکچوون و شێواندن، هۆکارەکەشی بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە کە ئەم شوێنەوارانە بە هۆی ئەوەی راستەوخۆ بەر هۆکارە تێکدەرە سرووشتییەکان وەک با و باران و تیشکی خۆر دەکەون و هەروەها لەبەر ئەوەی لە شوێنێکی داخراو و پارێزراو نین بۆیە گەیشتنی خەڵکی ئاسایی و کە زۆربەشیان لە رووی شوێنەواری و مێژووی هۆشیارییان نییە ئاسانە و زوو دەکەونە بەر شاڵاوی تێکدان و دەستدرێژی لە لایەن هۆکارە مرۆییەکانەوە بۆیە بۆ پاراستنی ئەم شوێنانە کە بەرد نیگارەی لێیە لە هۆکارە تێکدەرە مرۆیی و سرووشتییەکان دەبێ بخرێنە ژێر چاودێری چڕ بۆ ئەوەی بکەری کارەکە بدۆزرێتەوە و هەروەها رێگڕی بکرێت لە ئەنجامدانی کاری هاوشێوەی دیکە و هەروەها بۆ زیاتر پاراستنی سایتە شوێنەوارییەکان لەم جۆرە کارانەوە دەکرێ پۆلیسی شوێنەواری تایبەت بۆ سایتە شوێنەوارییەکان دابنرێت".\nنەوشێروان ئاماژە بە هەنگاوە باشەکەی بەڕێوەبەرایەتی شوێنەواری سلێمانی دەکات و دەڵێ: "بۆ چارەسەر کردنی هۆکارە تێکدەرە سرووشتییەکان بەڕێوەبەرایەتی شوێنەواری سلێمانی لە چەند ساڵێ رابردوو هەستاوە بۆ درووستکردنی لێوارێکی تایبەت بۆ نەرێژانی ئاوی باران بەسەر شوێنەوارەکە، بەڵام ئەمە تەنها چارەسەر نییە و هۆکارە مرۆییەکان زیاتر و خێراتر شوێنەوارەکانمان لێ تێکدەدەن".\nهەڵکەوتەی جۆگرافی شوێنەواری بەرد نیگارەی دەربەندی گاور دەکەوێتە ٤٧ کیلۆمەتری شاری سلێمانی و لە باشووری رۆژئاوای قەزای قەرەداغ و نزیکەی ١٨٠٠ مەتر لە ئاستی دەریاوە دوورە و دەکەوێتە ناوەندی دەربەندەکە و رووی لە باکوورە. ئەم تابلۆ میژووییە لە ناو چوارچێوەیەکی ناڕێک درووستکراوە و نەخشی جەنگاوەر یان پاشایەکی تێدا نەخشێنراوە کە بەسەر دوژمنەکەی سەرکەوتووە. لەم نەخشە وێنەی جەنگاوەرەکە زۆر لە قەبارەی خۆی گەورەتر کراوە و دووان لە دوژمنەکانی کەوتوونەتەوە ژێر پێی و پاشا یان جەنگاوەرەکە کە لە دەستی راستی تەورێکی پێیە و کەوانێکیش بە دەستی چەپییەتی.\nجووتیار ئەحمەد ماستەر لە شوێنەوار و پسپۆر لە سەردەمی پێش مێژوو_چاخی حەلەف لە زانکۆی هایدلبێرگی ئەلمانیا لە بارەی هۆکاری زیادەرۆیی و تێکدانی سایتە شوێنەوارییەکان لە کوردستان دەڵێ: "هۆکارە سەرەکییەکە بۆ کەمتر خەمی حکوومەت و بەرپرسە باڵا دەستەکانی شوێنەوار دەگەڕێتەوە چونکە وەک سامانیکی نەتەوەیی مامەڵە لەگەڵ شوێنەوار ناکرێت، هەروەها کەس لەسەر تاوانی دەستدرێژی لەسەر سایتە شوێنەوارییەکان سزا نادرێت و کێشەکە بە سوڵحی عەشایەری چارەسەر دەکرێت بۆیە خەڵک ترسی سزادان و گرتنیان نییە لەو بابەتەوە. هۆکاری دووەمی روودانی ئەمجۆرە تاوانانە نەبوونی هۆشیاری شوێنەواری و مێژووییە لای خەڵک، کاتێک خەڵک ئاگاداری گرنگی و چۆنییەتی پاراستنی شوێنەوارەکانی نەبێت دەبێ رۆژانە چاوەڕێی روودانی ئەمجۆرە رووداوانە بین".\nلە کوردستان لەبەر نەبوونی یاسای شوێنەواری کوردستانی زۆرجار دووچاری گرفتی جێبەجێ کردنی سزا لەسەر بکەرەکانی ئەم جۆرە دەستدرێژییانە دەبین، بەڵام لە ماوەی رابردوو پەرلەمانی کوردستان هەستا بە پەسەندکردنی پرۆژە یاسای شوێنەواری کورستانی کە سزای زۆر تووند بۆ ئەم جۆرە کەسانە دیاری کراوە کە دەستدرێژی دەکەنە سەر سایتە شوێنەوارییەکان و سزاکەش پێبژاردنی بری یەک ملیۆن دولارە.\nبە گوتەی کەیفی عەلی بەڕێوەبەری گشتی شوێنەواری کوردستان لە ئێستادا سزای ئەم جۆرە کەسانە کە دەستدرێژی دەکەنە سەر شوێنەوارەکان بە پێی یاسای شوینەواری عێراقی مادە ٥٧ ماوەی سێ ساڵ زیندانی کردن و بری نزیکەی سێ ملیۆن دینار پێبژاردنی مادییە.\nبەڕێوەبەری گشتی شوێنەواری کوردستان دەڵێ: "ئەم برە سزای ماددی و زیندانی کردنە بۆ کاری دەستدرێژی کردن لە سەر شێنێکی شوێنەواری زۆر کەمە و تەنانەت دەکرێ سزاکە بە گوێرەی حەجمی ئەو زەرەر و زیانەی بەر شوێنەوارەکە کەوتووە دەستکاری بکرێت".\nبە هۆی ئەوەی ئەم شوێنەوارە هیچ بەردنووسراو و تێکستێکی کۆنی لەگەڵ نییە دیاری کردنی سەردەمە مێژووییە راستەقینە و تەواوەکەی کەمێک ئەستەمە بەڵام لەبەر ئەوەی ئەم شوێنەوارە لە سەرەتاوە بە پەیکەری نەرامسینی ئەکەدی ناسراوە بۆیە لای خەڵکیش هەر بەوە ناسراوە بەڵام نزیکترین بۆچوون ئەوەیە کە ئەمە نەخش و وێنەی یەکێک لە پاشاکانی بنەماڵەی ئوری سێیەمی سومەرییە، هۆکاری دەستنیشان کردنی ئەم قۆناغە مێژووییەش بۆئەوە دەگەڕێتەوە کە لە سەرچاوە کۆنەکان باس لە کۆمەڵێک لەشکەرکێشی و سەرکەوتنی بنەماڵەی ئوری سێیەمی سوومەرییەکان دەکەن بۆئەو ناوچەیە بۆیە ئەگەری زۆرە ئەم بەرد نیگارە شوێنەوارییە بۆ ئەو سەردمە بگەڕێتەوە.\nشوێنەوارناسی ئەڵمانی (ئەنتون مورتگارت) پاش لێکۆڵینەوە و وورد بوونەوە لەسەر شێوازی جلوبەرگ و ستایلی ریش و کڵاوی پاشاکە گەیشتە ئەم بۆچوونە کە ئەم شێوازی هەڵکۆلێنی سەر بەردە لە شێوازەکانی سەردەمی پاشاکانی سومەری بە تایبەت پاشا (شولگی- ٢٠٩٤ پێش زایین) کە سەر بە بنەماڵەی ئوری سێیەمە، نزیکە.


كەسوكاری شەهیدان چییان لە یەكێتی دەوێت؟\nلە چەند رۆژی رابردوودا، مەڵبەندی رێكخستنی كەركوك، بە بۆنەی 43 هەمین ساڵیادی دامەزراندنی یەكێتی نیشتیمانی كوردستان و 42 هەمین ساڵەی هەڵگیرسانی شۆڕشی نوێ و ئەو سەركەوتنەی كوردو یەكێتی كە لە هەڵبژاردنە پەرلەمانییەی 12ی ئایاری رابردوو بەدەستی هێنا، وەك رێزو وەفایەك بەرانبەر بە كەسوكاری سەربەرزی شەهیدان، لە رێگای ئۆرگانەكانیەوە ماڵ بە ماڵ كەسوكاری شەهیدانی بەسەر كردەوەو مەدالیای رێزلێنانی پێبەخشین، بەندەش وەك كادرێكی ئەو حیزبە، شەرەفی ئەوەم پێبڕا، یاوەری تیمەكانی سەردانی بكەم.\nئەوەی لەو بەسەركردنەوانەدا تێبێنیم كرد دەمەوێت وەكو كۆپی پێست رەخنەو گلەیی و داوكاریەكانی ئەوان باس بكەم و بە رووی سەركردایەتی یەكێتی بدەمەوە.\nكەسوكاری سەربەرزی شەهیدان و تێكۆشەرە دێرینەكان و ئەندام و لایەنگرانی یەكێتی گلەیی زۆریان لە حزبەكەیان هەبوو، گلەییەكان بە مانای ئیمتیازات و پارەو پول و زەوی و نەبوون، بەڵكو گلەییەكان لەوەوە سەرچاوەیان گرتبوو، یەكێتی لە رۆژگارێكدا ئومێدی دەستپێكردنەوەی شۆڕشی بە گوێی خەڵكدادا، كورد لەوپەڕی نائۆمێدیدا بوو، پێشمەرگەو فەرماندەكانی لە شەڕو داستانەكاندا، گیانی خۆیان دەكردە قوربانی لە پێناو سەلامەتی گیانی هاوڕێیەكانیاندا، بەڵام ئێستا بە پێچەوانەوەیە، هێندەی شەڕە دەنووك لەگەڵ یەكتری دەكەن و شەڕی پلەو پۆست و ئیمتیازاتیانە، نیو هێندە ئاگایان لە پێشخستنی حزبەكەیان نەماوە، ئەمە لە كاتێكدایە، هەمووشیان دەزانن یەكێتی نێو یەكێتی چەند پێویستە بۆ ئەمڕۆی میللەتەكەمان و دەرباز بوون لەم دۆخەی كورد تێیكەوتووە.\nهەموو گلەییان لەوە هەبوو، تائێستا یەكێتی خاوەن گوتارێكی سیاسی یەكگرتوو نییە، بەتایبەتی لە كاتی روودانی كێشەو ئاڵۆزی و قەیرانەكاندا، كە بنكەی جەماوەری یەكێتی بەرچاوی روون نییە لە سیاسەتی حزبەكەی.\nهەمووان گلەییان لە راگەیاندنی یەكێتی هەبوو، ئەو راگەیاندنەی كە رۆژگارێك لە رێگای تەنها ئێزگەیەكەوە (دەنگی گەلی كوردستان) لەگەڵ چەند بڵاوكراوەیەك، بەعسی هێنابووە لەرزین، كەچی ئێستا بە یەك لەشكر (كەناڵی ئاسمانی، رادیۆ، گۆڤار، رۆژنامە، ماڵپەڕ و سۆشیال میدیاو هتد..)، نەیتووانیوە جێی خواستی جەماوەرەكەی بێت و وەڵامی پێویستی بۆ ئەو تۆمەت و ناهەقیانە هەبێت كە رۆژانە بۆ بچوككردنەوەو سەرلێشێواندنی جەماوەرەكەی دەكرێنەسەری.\nهەمووان گلەییان لە دوا خستنی كۆنگرە هەبوو، ئەو كۆنگرەیەی كە جارێكی تر یەكێتی بگەڕێنێتەوە بۆ ئەو سەردەمەی هەر یەكەو كاری خۆی بزانێت و بەرپرسیار بێت بەرانبەر بەو ئەركەی لەسەر شانییەتی، ئەوان كۆنگرەیان كردبووە وێردی سەرزمانیان و بە فریادڕەسی یەكێتییەكەیان دەزانی.\nئەوان، واتە (كەسوكاری سەربەرزی شەهیدان، پێشمەرگە دێرینەكان، ئەندام و لایەنگرانی یەكێتی) وتیان : ئێمە ئەوەی لەسەرمان بوو، لە خوێن بەخشین، لە بەرگری و قوربانیدان، لە دەنگدان و هتد..) بۆ یەكێتی لە رابردوو، ئێستاو ئایندە، كردمان و دەیكەین، بەڵام ئەوەی دەمێنێتەوە، دەكەوێتەسەر سەركردایەتی یەكێتی، چۆن جارێكی تر یەكێتی دەگەڕێنێتەوە ئەو سەردەمەی كە دۆست و نەیار حیسابی بۆ دەكردو دەیكاتەوە سەرمەشقی داهێنانی مۆدیلی نوێی سیاسەت و نووسەری داستانی بەرگری و هەرەسهێنان بە خودی هەرس ، ئەوان لە بری خوێنی شەهیدەكانیان تەنها یەكێتیەكەی جارانیان دەوێت و هیچی تر .


سیاسەتی وەبەرهێنانی نەوت و رووداوی 16ی ئۆکتۆبەر\n2018-03-10 [11:12 AM]\nپێش ئەوەی رەخنە لە پرۆسەی وەبەرهێنانی نەوتی هەرێم بگریت، ئەوە راستە بەرهەمهێنانی نەوت وەک پێویست نەیتوانی بۆشایی پێداویستییەکانی خەڵکی کوردستان لەڕووی ماددی و رۆحی پڕبکاتەوە، لێرەدا ئەمە مانای ئەوە نییە دەرهێنان و دواتر بە بازاڕکردنی نەوت، کارێکی خراپ بووبێت، بەپێچەوانەوە یەکێک لە هەنگاوە هەرە ستراتیژیی و بوێرەکانی حکوومەتی هەرێم بوو، سەرباری کۆمەڵێک گۆشار و هەڕەشە سەرئەنجام نەوتی کوردستان دەچێتە بازاڕە جیهانییەکان و ئەمەش زیاتر بەغدا و نەیارە ناوخۆییەکان تەنگەتاو دەکات، بەڵام راستە کاتێک باسی لایەنی ماددی خەڵک دەکەین، نەوت بە تەنیا نەیتوانی مووچە و کۆی خەرجییەکانی حکوومەت دابینبکات، لەبەر ئەوەی تاکە سەرچاوەی سەرەکی داهاتی حکوومەتی هەرێم بووە و هاوکات لە چانسی کوردیش نرخی نەوت بۆ خوار سی دۆلار دابەزی، دەی ئەمەش جۆرێک نیگەرانی لای خەڵک دروستکرد، واتە داهاتی نەوت نەیتوانی پێداویستی رۆحی خەڵک دابینبکات، بەو مانایەی خەڵکی ئومێدێکی زۆریان بە نەوت هەبوو کە ژیانیان باشتر بکات، لێرەدا خەڵک حەقی خۆیەتی چاوەڕوانی زۆری بۆ باشتربوونی ژیانی هەبێت، چونکە وەبەرهێنی نەوتین، بەڵام کۆمەڵێک خاڵ هەن پێویستە لەبەرچاومان بێت، چەندە دۆستی وەبەرهێنانی نەوت هەبووە، دە هێندەش دژی هەبووە، چ ناوخۆیی، چ عێراقی، لێرەدا لایەنی عێراقی و ناوخۆیی یەک ئامانجییان لەو دژایەتییە هەبووە، هەردوولایان ترسیان لە بەهێزبوونی حکوومەتی هەرێمدا هەبووە، چونکە ئابووری سەربەخۆ و بەهێز، بۆ هەرێم ئامانجی گەورەی بەدوا دادێت، کەوایە دژایەتییەکانی عێراق و نەیارەکانی حکوومەتی هەرێم، ئیشیان لەسەر ئەوە کرد متمانەی خەڵک بۆ نەوتی هەرێم لاواز بکەن و لە پێشچاوی خەڵک نەوت وەک پرۆسەی بە تاڵانبردنی سامانی خەڵک لێکدانەوەی بۆ بکەن، دەنگی وا هەیە، دەڵێت یەک دینار لە داهاتی نەوتی هەرێم بۆ خەڵک خەرج ناکرێت! ئەمە جێگەی سەرسووڕمانە، هێشتا خەڵکانێک و لایەنی سیاسی هەبن، پێیانوابێت خەڵک لە راستییەکان ناگات، من ناڵێم پرۆسەی نەوت تەواو شەفافە، چونکە لەڕووی ئاسایشی نەتەوەیشەوە ناکرێ هەموو شتێکی خۆت ئاشکرا بکەیت، بەڵام یەک پرسیار پێویستە ئاڕاستەی ئەو جۆرە دەنگانە بکرێت، ئەویش دابینکردنی مووچە و خەرجی وەزارەت و قوتابخانە و نەخۆشخانە و رێگەوبان و کۆی سێکتەرەکانی دیکە، ئەگەر لە داهاتی نەوت دابین ناکرێت، ئەی لە کوێوە دێن؟\nهەڵبەت ئەمە بەو مانایە نییە بڵێین کێشەی مووچە و خزمەتگوزاری نییە، بەپێچەوانەوە کێشەی جیدی هەن و پێویستە حکوومەتی هەرێمیش بەخێرایی چارەسەریان بکات، لەبەر ئەوەی ژیانی خەڵک خەریکە بەرەو ئاڕاستەیەکی خراپ دەچێت و دواتر چارەسەرکردنی، یان هێنانەوەی بۆ سەر رێگە ئاساییەکە زەحمەت دەبێت، کاتێکیش دەگوترێت پارەی نەوت هیچی دیار نییە، ئەمە بێویژدانییە، چونکە چەندین ساڵە دینارێک لە بەغداوە نایەت، ئەی ئەو میللەتە بە چی ژیاوە؟ ژیانێک ئەگەر بە هەژاری و پاشەکەوتی مووچە و کەمبوونەوەی مووچەش بووبێت، بەڵام ژیاوە، هێشتا ئومێدەکان هەمووی بەتاڵ نەبوونەتەوە، دەکرێ متمانە بە حکوومەتی هەولێر بدرێتەوە.\nلە دوای راپەڕینەوە دۆزینەوە و بە بازاڕکردنی نەوت، بڕیارێکی بوێرانەی سیاسی و ئابووری حکوومەتی هەرێم بووە بە ئامانجی دروستکردنی ئابوورییەکی سەربەخۆی کوردی، ئەمەش دواتر کاریگەری لەسەر بڕیارە سیاسییەکان هەبوو، وەک نموونەی ریفراندۆم، بەوپێیەی کورد نەوتی هەبوو، بۆیە بڕیاری جیابوونەوەیدا لە بەغدا، لێرەدا ئامانجی 16ی ئۆکتۆبەریش دەکرێ بە سیاسەتی دژایەتی نەوت و سیاسەتی هەرێم لە قەڵەمبدرێت، ئەو ناوچانەی کەوتنە ناو رووداوەکانی 16ی ئۆکتۆبەرەوە، ناوچەگەلی نەوتی بوون و هەرێم سەرپەرشتی دەکردن، بەتایبەتی کەرکووک، هەر بۆیەش لایەنی عێراقی بیری لە رووداوێکی وەک ئۆکتۆبەر کردەوە تا دەستبگرێت بەسەر ناوچەکەدا بەو ئامانجەی داهاتی کوردستان لاواز بکات، بەداخەوە عێراق ئەو ئامانجەی لە قۆناغی ئێستادا هێنایەدی، دیقەت بدەن، ئەگەر ئۆکتۆبەر رووی نەدایە، ئێستا داهاتی کوردستان بەجۆرێکی دیکە دەبوو، نرخی نەوت بە پێچەوانەی پێش ئۆکتۆبەرەوە ئێستا بەردەوام لە بەرزبوونەوەدایە، لە کاتێکدا نیوەی ئەو کێڵگە نەوتییانەی هەرێم سەرپەرشتی دەکردن، ئێستا حەشد نەوتەکەیان بە تاڵاندەبات، کەوایە روونە ئامانجی ئۆکتۆبەر هەم لاوازکردنی ئابووری کوردستان بوو، هەمیش لەڕووی سیاسییەوە کێشەی بۆ پێگەی کورد دروستکرد.\nئێستا ئێمە قسە لەسەر پرسێکی گرنگ دەکەین، ئەویش سیاسەتی نەوتی هەرێمە، راستە رەخنە زۆرە، بەڵام بیرمان نەچێت ئێستاش حکوومەتی هەرێم خاوەنی نەوتە، ئەو پارەیەی عەبادیش لە بوودجەدا دیاریکردووە، هەمان پارەی کورد خۆیەتی و کەچی دەشیکات بە منەت بەسەر حکوومەتی هەولێرەوە، ئەمە سەرباری ئەوەی بە پاڵپشتی ناوخۆیی، بەغدا هەموو کارێک دەکات ئاستی نەوت و پێگەی هەرێم لاواز بکات بۆ ئەوەی کورد هەتا هەتاییە بیر لە جیابوونەوە نەکاتەوە، سەرباری هەموو ئەوانە هێشتا ئومێد زۆرن حکوومەتی هەولێر بتوانێت دووبارە وەبەرهێنانی نەوتی لە سنووری هەرێمدا زیاد بکات و لێرەوە شەڕی ئابووری بباتە قۆناغێکی دیکەوە کە پێویستی بە بەغدا نەبێت، راستە لە قۆناغی ئێستادا هەولێر پێویستی بە بەغدا هەیە، وەک گوتمان گوشارەکانی بەغدا زۆرن و نیوەی داهاتی نەوتیش لە دەست کورد نەماوە، بەڵام هیچ یەکێک لەوانە بەو مانایە نین دەرهێنانی نەوت سیاسەتێکی خراپ بووبێت، بەپێچەوانەوە زۆر دروست و پێویست بوو، بەڵام کاتێک ئۆکتۆبەر لە قۆناغی ئێستادا کێشە دەخاتە بەردەم ئەو سیاسەتە لەڕووی گەشەسەندنەوە، ئەوە شتێکی دیکەیە، لێرەدا گرنگە حکوومەتی هەولێر بە پڕۆژە ئیش لەسەر گەڕاندنەوەی متمانەی خەڵک بۆ گرنگی نەوت بکات، ئاخر نەوت لەڕووی ئابووریی و سیاسییەوە فاکتەری بەهێزە بۆ بونیادنانی بناغەی دەوڵەت و هەڵسانەوەی کورد لە قۆناغێکدا کە رەنگە هێندە دوور نەبێت.


📊 125 هەزار پەنجەماسی دەخرێتە سێ بەنداوەوە ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Dec 30 2018 10:28AM\nبەمەبەستی زیادکردنی بەرهەمی سامانی ماسی، لەسەر بود [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 30-12-2018 10:28:55\n👁 ئەم بابەتە 2,506 جار بینراوە\n📊 ئاوی بەنداوی موسڵ زیاتر لە سێ ملیار مەتر سێجا کەمیکردووە ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن May 31 2018 10:19PM\nئاوی بەنداوی موسڵ بە بەراورد بە ساڵی رابردوو زیاتر [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 93% ✍ هـ.ب. 31-5-2018 22:19:46


''سەبارەت بە ١١١ کچ'' لە فیستیڤاڵی ئافرەتانی ''ئایچی'' لە ژاپۆن نمایش دەکرێ.\nفیلمی سینەمایی "سەبارەت بە ١١١ کچ" لە دەرھێنانی ھاوبەشی ناھید قوبادی و بیژەن زەمانپیرا لە ١٨مین خولی فیستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی ئافرەتانی "ئایچی" لە وڵاتی ژاپۆن نمایش دەکرێت.\nفیلمی سینەمایی "سەبارەت بە ١١١ کچ" لە دەرھێنانی ھاوبەشی سینەماکارانی کورد ناھید قوبادی و بیژەن زەمانپیرا لە نوێترین بەشداری نێونەتەوەیی خۆیدا بە نوێنەرایەتیی لە ھەرێمی کوردستان کاتژمێر ١٠/١٠ی ڕۆژی شەممە ٧ی ئەیلوول / سێپتەمبەری ٢٠١٣ لە بەشی فیلمە دراماکانی ١٨مین خولی فیستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی ئافرەتانی "ئایچی" لە ھۆڵی ویڵ ھاڵ لە شاری ناگۆیای ناوەندی پارێزگای ئایچی لە وڵاتی ژاپۆن نمایش دەکرێت.\nبڕیاروایە کارناسی سینەمای ئێران و دانیشتووی وڵاتی ژاپۆن خاتوو "شۆھرە گولپەرییان" لەسەر ئەم فیلمە ٧٩ خولەکییە کوردییە بێتە ئاخاوتن.\nئەم فیستیڤاڵە ساڵی ١٩٩٦ بە مەبەستی بەرەوپێشچوون و پشتوانی کردن لە فیلمسازانی ئافرەت و ئاڵووگۆڕی بیروڕای نێودەوڵەتیی لە نێوان سینەماکاراندا دامەزراوە و ھەموو ساڵێک بە بەشداری بەرھەمی سینەماکارانی ئافرەتانی دنیا، کردنەوەی کۆنفڕانس، کۆڕ و کۆبوونەوە و گۆڕینەوەی بیروڕا بە ئامانجی توێژینەوە و گەیشتن بە کۆمەڵگایەکی یەکسانی ڕەگەزایەتیی بەڕێوەدەچێت.\nفیلمی سینەمایی "سەبارەت بە ١١١ کچ" کە ئایدیای سیناریۆکەی بیرۆکەی سینەماکاری ناوداری کورد بەھمەن قوبادییە و سیناریۆکەی لە لایەن سینەماکاری کورد بەتین قوبادی نووسراوە، دوای بەدەستھێنانی خەڵاتی باشترین فیلمی بەشی پێشبڕکێی پێنجەمین خولی فیستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمە ئاسیاییەکان Pan- Asia لە وڵاتی بەریتانیا لە مۆزەخانەی ھونەرەکانی پاڵم سپرینگ لە ویلایەتی کالیفۆڕنیا لە وڵاتی ئەمەریکا نمایشکرا.\nئەم فیلمە لە دوایین بەشداری نێونەتەوەیی خۆیدا بە نوێنەرایەتیی لە ھەرێمی کوردستان لە بەشی "تەرکیز لە سەر فیلمە کوردییەکان" لە میانەی چل و ھەشتەمین خولی فیستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی ''کاڕڵۆویواری'' لە سێ سانسی جیاوازدا لە ڕۆژانی ٣٠ی حوزەیران / یۆنیۆ و ١ و ٥ی تەمموز / یۆلیۆی ٢٠١٣ لە شوێنەکانی تیئاتری ھۆسۆڤکا و سینەما ئێسپەک دۆڕلیانسی شاری کاڕڵۆویواری لە وڵاتی کۆماری چیک نمایشکرا.\nفیستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی کاڕڵۆویواری گرینگترین فیستیڤاڵی ڕۆژھەڵاتی ئەرووپایە و یەکێکە لە گرینگترین فیستیڤاڵەکانی سینەمای دنیا کە خولی چل و ھەشتەمینی بە نمایشی کۆمەڵێک فیلم لە سینەماکارانی وڵاتانی جۆراوجۆری جیھان لە ڕۆژانی ٢٨ حوزەێران / یۆنیۆ تا ٦ی تەمموز / یۆلیۆی ٢٠١٣ لە شاری کاڕڵۆویواری لە وڵاتی کۆماری چیک بەڕێوەچوو.


له ده‌نگی مڵچه‌مڵچ بێزاریت؟ ئه‌مه هێمایه‌كه بۆ هۆشمه‌ندی!\n1/11/2017 09:35 AM\nله نووسه‌ری به‌ناوبانگ Franz Kafka ده‌گێڕنه‌وه كه وتویه‌تی "من ده‌بێت له ته‌نیاییدا كاربكه‌م، هه‌ڵبه‌ت نه‌ك چه‌شنی پیاوچاكێكی ناو ته‌كیه، نا ئه‌مه به‌س نییه، به‌ڵكو چه‌شنی پیاوێكی مردوو".\nگه‌ر ئێوه‌ش هاوشێوه‌ی ئه‌ون، ئه‌وه هه‌وڵێكی دڵخۆشكه‌ره، به‌وپێیه‌ی زانست ده‌ڵێت: ئێوه داهێنه‌رترو هۆشمه‌ندترن له زۆرینه‌ی خه‌ڵك. له‌ڕاستیدا ئێوه هاوشێوه‌ییتان هه‌یه له‌گه‌ڵ داهێنه‌ران بۆ نموونه وه‌كو Charles Darwin، Marcel Proust و Anton Tjekhov كه سه‌رجه‌میان به‌رامبه‌ر ده‌نگه‌ده‌نگ و هه‌راوهوریا هه‌ستیار بوون.\nئه‌م په‌یوه‌ندییه پشتڕاسته به لێكۆڵینه‌وه‌ی تیمێك له لێكۆڵه‌رانی زانكۆی Northwestern، كه ئاكامی كاره‌كایان له گۆڤاری Neuropsychologia بڵاوبووه‌ته‌وه.\nئه‌وان به فه‌راهه‌مكردنی بۆشاییه‌كی پارێزه‌ر له‌دژی سیگناله هه‌ست بزوێنه‌كان، په‌یوه‌ندییه‌كی راسته‌وخۆیان له نێوان رێژه‌ی هۆشمه‌ندی به‌رزو هه‌ستیاربوون به ده‌نگه‌ده‌نگ دۆزییه‌وه.\nلێكۆڵه‌ران سه‌ره‌تا توانای چاره‌سه‌ر دۆزینه‌وه‌ی داهێنه‌رانه‌ی 97 به‌شداربوویان خسته‌به‌ر تاقیكارییه‌وه، دواتر هه‌مان تاقیكاری دووپاتكراوه به‌ڵام ئه‌مجاره له‌ژێر سێبه‌ری كۆمه‌ڵه فیكه‌ی كورت و به‌رز.\nئه‌و كه‌سانه‌ی له تاقیكاری چاره‌سه‌ر دۆزینه‌وه‌ی داهێنه‌رانه‌دا زۆرترین خاڵیان ده‌سته‌به‌ر كردبوو، له‌كاتی دوپاتبوونه‌وه‌ی تاقیكارییه‌كه‌دا زۆرترین كاریگه‌ری نه‌رێنیان له ده‌نگه ده‌نگه ئازاربه‌خشه‌كان وه‌رگرت.\nبه‌ڕێوه‌به‌ری تیمی لێكۆڵینه‌وه‌كه Darya Zabelina له روونكردنه‌وه‌یه‌كدا ده‌ڵێت: كه‌سانێك كه خاوه‌نی راده‌یه‌كی به‌رزی هۆشی داهێنه‌رانه‌ن، به شێوه‌یه‌كی نه‌گۆڕو به سه‌رجه‌م هه‌سته‌كانیانه‌وه به‌ره‌و تێگه‌یشتن ده‌چن و توانایه‌كی باشیان هه‌یه له ئاوێته‌كردنی تێگه‌یشتنه جیاوازه‌كان بۆ خوڵقاندنی تێگه‌یشتنێكی گشتی باشتر. به‌وهۆیه‌شه‌وه ده‌نگه زوێركاره‌كان به شێوه‌یه‌كی به‌رچاو كاریگه‌ری له‌سه‌ر ئه‌وان داده‌نێت، له‌به‌رئه‌وه‌ی ئه‌وان ناتوانن لێكدانه‌وه هه‌مه‌لایه‌نه‌كانیان بوه‌ستێنن، له كاتێكدا كه‌سانی كه‌متر داهێنه‌ر ئاسانتر له‌گه‌ڵیان ده‌گونجێن.


پێنچ دیاریێن ژیانێ مارک تواین(١٨٣٥-١٩١٠) -\nBy کوردپورتال on\t تشرینی دووه‌م 29, 2016 گوتار نویترین هونه‌ر\nپێنچ دیاریێن ژیانێ\nوەرگێران ژ لاتینی: وەحید سندی\nل سپێدەھیەکا ژیانێ پەریەکا قەنج ب زەمبیل ھات و گوت: ئەڤە پێنچ دیاریێن ژیانێ نە. ئێک ژوان دیاریان بۆ خوە ژێ بگرە، و دیاریێن دی بھێلە، بەلێ ھشیاربە ب ھۆشمەندی و عەقلانە بھەلبژێرە!! وێ ب ھۆشمەندی بھەلبژێری !! چونکی بتنێ ئێک ژوان یا بقەدر و قیمەتە.\nدیاری پێنچ بوون: ناڤداری، ئەڤین، زەنگینی، کەیف خوەشی، مرن.\nکەسێ خۆرت (گەنج) ب جووش و گەرمی گوت: چ سەدەمەک نینە گەلەک ھزرا خوە بکەم، بێ گومان من (کەیف خوەشی) دڤێت.\nو ژوێرێ پێڤە ئەو گەنج ب دنیایێ کەفت و ل وان تشتان گەریا ئەوێن کەیف خوەشیێ بۆ گەنجان پەیدادکەن، بەلێ ھەر ئێک ژوان کەیف خوەشیانژی وەختەک پێڤە دەربازبوو و لدۆماھیێ کابرا دلساربوو، چونکی ئەو تشت ھەموو بکێرنەھاتی و بێ ناڤەرۆک بوون، ھەر دەم کەیفخوەشیا خوە دکر، لێ دەما ژێ ڤەدقەتیا جارەکا دی دلێ وی ساردبوو، لدۆماھیێ ئەوی گوت: من ئەڤ سالە ھەموو ب پیچ و ژ قەستا بوراندن، خوەزی جارەکا دی من شیابا بەختێ خوە ببژێرم، بەلکۆ ڤێ جارێ من ب ھۆشمەندی و عەقلانە تشتەک ھەلبژاردبا.\nپەری جارەکا دی دیاربوو و گوت: چار دیاریێن ماین، ڤێ جارێ ژی ئێکێ بھەلبژێرە، لێ ئاخ ژبیرنەکە دەم دچیت و تنێ ئێک ژوان ب قیمەت و بھایە.\nگەنجی گەلەک ھزرا خوە کر و پاشی (ئەڤین) ھەلبژارد؛ وی چ ئاگەھی ژچاڤێن پەریێ نەبوو کا چەند ڕۆندک ژ چاڤان ھاتنە خار بڤێ ھەلبژاردنێ.\nپشتی چەند سالان کابرا ل مالا خوە یا خڕوخالی و لبەر تابۆتەکێ ڕۆینشتی بوو، ئەو بۆ خوە دئاخڤت و دگوت: ئێک لدۆیڤ ئێکێ چوون و ئەز بتنێ ھێلام، و نوکە ئەڤەژی چوو، ئەڤە ئەوبوو یا جوانترین و دۆماھیکبوو، کۆل و کۆڤانان لدۆیڤ ئێک دایە ھەمبەری من، ئەو کێلکا بەختەوەریێ یاکۆ بازرگانێن ئەڤینێ فرۆتی من، من بھزاران خەم و کۆڤان کرنێ، ژ کویراتیا دلێ خوە ئەز دنوکەدا نەفرەتان ل ئەڤینێ دکەم.\nدیسان بھەلبژێرە؛ یا لگەل دئاخڤت پەری بوو، یاکۆ ب سالان ھۆشمەندی فێری تە کری. دڤێت ھوسابیت، ھێشتا سێ دیاریێن ماین، بتنێ ئێک ژوان ب نرخە ژبیرنەکە، ژبیرنەکە، ب سەخبێری ببژێرە.\nمێرکی ب درێژی ھزرا خوە کر و پاشی (ناڤداری) ھەلبژارد، جارەکادی ب ئاخینکێن کۆیر پەری دویرچوو.\nسال بورین و پەری جارەکادی ڤەگەریا ل پشت گەنجی کۆ ڕوینشتی بوو و بتنێ بوو دگەل ڕامانێن خوە دەما ڕۆژ ئاڤا دبوو. و پەری یا ئاگەھدابوو ژ ڕامانێن وی:\nناڤێ من دنیا ھەموو داگرتبوو و پەسنا من لسەر ھەموو زمانانبوو، و دەمەکێ کۆرت ئەڤ تشتە بۆ ن باشبوون، بەلێ ئاخ ئەو چ دەمەک کێمبوو، چونکی پشتی وی دەمی ھاتن و چاڤێ وان ب من نەرابوو، پاشی کەرب و کین ژمن ڕاکرن و پاشی لدۆماھیێ ھەموویان ژبەر ناڤداریان من زۆلم و ستەمکرن، وەی ژ ڕەش و ڕەبەنیا ناڤداریێ! بۆ مە ئارمانجا ناڤڕەشیێ دەما سەرکەفتیم، بەلێ دەما ژ کەستیم بۆمە ئارمانجا ترانە و یاریکرنان.\nتو دشێ جارەکا دی بھەلبژێری؛ ئەو دەنگێ پەریێ بوو، بتنێ دوو دیاری ماینە. نەکەڤە بێ ھیڤیبوونێ، بتنێ ئێک ژوان گران بھایە، ئەو ھەتا نوکەژی مایە.\n-(زەنگینی) ئەو ھێزە! ئاخ ئەز چەند کۆرەبووم بەری نۆکە! ئەوی خۆرتی گوت: نۆکە دێ ژیانا من بیتە ھەژی ژیانێ. ئەزێ پارەی مەزێخم و خەرج کەم و ھەموو کەسێن ترانێ نخوە بمن دکرن ئەوان دەرئێخم، ھەر کەسێ ئەز بچووکریم دێ ئەوان شەرمەزارکەم و دێ وان لناڤ تۆزێ گەڤێزم، ئەزێ دلێ خوە ب حەسویدیا وان تێرکەم، ئەزێ ھەموو خوەشیان بۆ خوە پەیداکەم، ھەموو شادیان و ھەموو ژھەلچوونان و ھەموو ڕەزامەندیێن لبەر دلێ خەلکی بۆ خوە پەیداکەم، ئەزێ ناڤداریێ بۆ خوە کڕم، و ئەزێ ھەموو قەدر و قیمەتێ و پارێزڤانیێ بۆ خوە پەیداکەم، ھەموو خوەشیێن دنیایێ ئەوێن دناڤ بازارێ ژیانێدا ھەنە بدەست خوەڤە ئینم، من بەریا نھا بژارتیێن نەباش کرنە و گەلەک سال و دەم دەربازبوونە، لوی دەمی ئەز نەزانبووم و من ئەو تشت ب نرخ دھژماردن.\nسێ سالێن کۆرت دەربازبوون، ڕۆژەک ھات مێرک ل سەرداڤێ ڕۆینشتی بوو و د ڕەچفی و دلەرزی، ئەو چرمسی و ڕەنگ پۆتی ببوو، و جلکێن ویژی دڕیایی بوون، وی پاریەک نانێ ڕەق دکڕاند و پت پتەک دبەڕا دکر:\n– نەفرەت ل ھەموو دیاریێن دنیایێ بن، چونکی ئەو دڕەو و ترانێن زێرکرینە! وەکۆ دی بناڤ سەختەنە، ئەو نە دیارینە و ئەو دەینن لدەڤ مرۆڤی، کەیف خوەشیی، ئەڤین، ناڤداری، زەنگینی. ئەو بتنێ جلکێن دڕەوین و بەردەمکی (ماسک)ن لبەر ڕۆیێ ڕاستێ: ژانێ، خەمێ، شەرمێ، ھەژاریێ. پەریێ ڕاست دگوت: د ڤەبژارێن وێدا بتنێ ئێک دیاریا ب نرخ ھەبوو، بتنێ ئێک ھەبوو نەبێ نرخ بوو، ئاخ چەند ڕەزیل و ڕسوا دبینم یێن دی ھەموویان لھەمبەری یا دی یاکۆ نەھێتە گوتن، یاکۆ دلین و شرین و نەرمینە، یاکۆ خەوا ڕەش دناڤ خوەدا دفەتسینیت و بدۆماھی دئینت ھەموو ژانێن بەدەنا مرۆڤی ئازار ددن و شەرم و خەمێن دلان ھلدکولن! ئەو دئینت! ئەز وەستیام و دخازم بنڤم.\nپەری ھات و دیسان چار دیاری دگەل خوە ئینابوون، ڤێ جارێ (مرن) ژێ کێمبوو، وێ گوت:\n– من ئەو دا دەلالەکێ لبەر دلێ دایکا وی، زارۆکەک ساڤا، ئەو گەلەک نازداربوو و باوەریا خوە بمن ئیناد، و ھێلا ئەز بۆ بێژم.\n– وەی لمنێ ڕەبەنێ، بۆ من چ مایە؟\n– ما چ مایە کۆ تو نە ھەژی بی: ئەزیەتا بێ سەبەب یا پیریێ!


هواوی ئەو زیانانە ئاشكرادەكات كە بەر كۆمپانیا ئەمەریكییەكان دەكەوێت\n593 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nسۆن لۆبین ، گەورە بەرپرسی یاسایی كۆمپانیای "هواوی" چینی رایگەیاند بەخستنە لیستی رەشی كۆمپانیای هواوی لەلایەن حكوومەتی ئەمەریكاوە ، زیانی راستەوخۆ بە ١٢٠٠ كۆمپانیای ئەمەریكی دەگەیەنێت .\nلۆبین لە كۆنگرەیەكی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند " لەناكاو خستنە لیستی رەشی كۆمپانیای هواوی لەلایەن حكوومەتی ئەمەریكاوە زیانی گەورە بە ئەو كەسانە دەگەیەنێت كە ١٧٠ وڵات بەرهەم و خزمەتگوزارییەكانمان بەكاردەهینن ، هەروەك زیانی گەورە بە ١٢٠٠ كۆمپانیای ئەمەریكی دەگەیەنێت كە هاوكاری بازرگانیان لەگەڵ كۆپانیای هواوی هەیە ، ئەوە جگە لەوەی كاریگەری لەسەر دەیان هەزار دەرفەتی كار لەوڵاتە یەكگرتووەكان دەبێت ".\nئەو بەرپرسەی هواوی قەبارەی ئەو زیانانەی دیاری نەكردووە كە بەر كۆمپانیا ئەمەریكییەكان دەكەوێت ، بەڵام راپۆرتێك كە دامەزراوەی " تەكنەلۆژیای زانیارییەكان و داهێنان "ی ئەمەریكی بڵاویكردۆتەوە ، هۆشداریداوە لەسەپاندنی ئەو كۆتوبەندانەی كە ئەگەری هەیە بەهۆیەوە كۆمپانیا ئەمەریكییەكان نزیكەی ٥٦ ملیار دۆلار زیانیان بەربكەوێت و لەماوەی ٥ ساڵی داهاتووشدا نزیكەی ٧٤ هەزار هەلی كار مەترسی لەدەستچوونیان لەسەرە .\nلەم مانگەدا وەزارەتی بازرگانی ئەمەریكا كۆمپانیای هواوی چینی خستە لیستی رەشەوە ، بەوپێیەش ڕێگە نادرێت كۆمپانیا ئەمەریكییەكان هیچ تەكنەلۆژیایەكیان بدەنە كۆمپانیای هواوی چینی.\nهەر بەپێی ئەو قەدەغەیە رێگە نادرێت كۆمپانیا ئەمەریكییەكان لەبوارەكانی گواستنەوەی كەلوپەل و بەرنامە و خزمەتگوزارییە هونەرییەكان بێ وەرگرتنی رەزامەندی پێشوەختەی وەزارەتی بازرگانی ئەمەریكا هاوكاری لەگەڵ كۆمپانیای هواوی بكەن ، هەربۆیە كۆمپانیای گوگڵ لەچەند بوارێكی دیاریكراودا هاوكارییەكانی لەگەڵ هاوای راگرت.\nلەبەرانبەر ئەو رێوشوێنانەدا ، كۆمپانیای هواوی داوایەكی یاسایی لەدژی وڵاتە یەكگرتووەكانی ئەمەریكا تۆمار كرد و تێیدا تانەی لە دەستووری بوونی ئەو هەنگاوەی واشنتۆن داوە.


NRT TV | خۆرھەڵاتی ناوەڕاست | ئەو ١٠ سەرنشینە کوردەی کە لە رووداوی فڕۆکە ئۆکرانییەکەدا گیانیان لەدەستدا\n33224 جار خوێندراوەتەوە\nنزیک شارۆچکەی شەهریاری تاران بەماوەیەکی کورت دوای هەڵدانی چەند موشەکێک لە ئێرانەوە بەرەو بنکە سەربازیەکانی ئەمریکا لە هەولێر و ئەنبار، فڕۆکەیەک لە نزیک تاران کەوتەخوارەوە.\nهەرچەندە هەواڵەکە لە سێبەری موشەکبارانکردنەکەدا بۆ ماوەیەک بێڕەنگ بوو، بەڵام دواتر سەرنجی زۆری خرایە سەر.\nفڕۆکەیەککی بوئینگ ٧٣٧ ی سەر بە هیڵی فڕۆکەوانی ئۆکرانیا کە بە ١٧٦ سەرنشینەوە لە تارانەوە بەرەو کیێڤ کەوتبوەرێ، کەمێک دوای هەڵسانی لە فرۆکەخانەی خومەینیی تاران بەرببوەوە و سەرجەم سەرنشینانی گیانیان لەدەستدا.\nوەک میدیاکانی ئێران بڵاویان کردەوە ١٤٦ سەرنشینی فڕۆکەکە ئێرانی بوون و ئەوانیتر هاوڵاتی ئەفغانستان، سوید، بەریتانیا و ئۆکرانیا بوون. لە کۆی ١١ هاوڵاتی ئۆکراینی نۆ کەسیان ئەندامی تیمی فڕۆکەوانی بوون.\nدوابەدوای راگەیاندنی ناوی سەرنشینانی فڕۆکەکە دەرکەوت لانی کەم ١٠ کەسیان کوردبوون:\nسنور پور قادری و سروە پەساوەند، دایک و کچیکی دانیشتووی ڤانکۆڤەری کەنەدابوون کە بۆ سەردان گەڕابوونەوە بۆ مەهاباد.\nهیوا مەولانی، ئەوین ئەرسەلانی و کوردیا مولانی بنەماڵەیەکی تری خەڵکی سەردەشت و دانیشتووی مەهابادبوون کە ئەوانیش بەرەو کەنەدا دەڕۆیشتن.\nرزگار رەحیمی، خەڵکی شاری سەقز مامۆستای زانکۆ و خوێندکاری دکتۆرا لە کەنەدا لەگەڵ هاوسەرەکەی بەناوی فەریدە غوڵامی و منداڵەکەیان بە ناوی ژیوان یەکێکی تر لەو بنەماڵانەبوون، کە لە فڕۆکەکەدابوون و گیانیان لەدەستدا.\nبنەماڵەیەکی تری کورد کە لە فڕۆکەکەدابوون، دکتۆر ئاروین مورەتەب و دکتۆر ئایدا فەرزانەی هاوسەری بوون.\nلەساڵانی رابردوودا بە هەزاران هاوڵاتی ئێران و رۆژهەڵاتی کوردستان بە مەبەستی خوێندن و کارکردن روویان لە کەنەدا کردووە، لە کۆی ئەو کەسانەی لە رووداوی کەوتنەخوارەوەی فڕۆکە ئۆکرانیەکەدا گیانیان لەدەستدا ٦٣ کەسیان هەڵگری رەگەزنامەی کەنەدی بوون، جیالەوان ٧٥ کەسیتریشیان بەنیازبوون لە رێگەی کیێڤەوە بەرەو ئەو وڵاتە بچن.\nلەناو قوربانیاندا بەشیکی زۆریان بە نوخبە و دەستەبژێری زانستی ئێران دادەنرێن کە بروانامەی ماستەر و دکتورایان لە زانکۆ بەناوبانگەکانی ئێران بەدەستهێناوە و سەرقاڵی درێژەدان بە خوێندنبوون لە دەرەوەی ئەو وڵاتە.\nبە پێی ئاژانسی خوێندکارانی ئێران (ئیسنا) نزیکەی ٢٠ لەو کەسانەی لە رووداوەکەدا گیانیان لەدەستداوە، دەرچوو یان خوێندکاری زانکۆکانی زانست و پیشەسازی شەریف، خاجە نەسیر و ئەمیر کەبیر بوون.


داعش ئێستا له كوێی جیهاندا چالاكه؟ - Mehr News Agency\n6 gulanê 2019 - 10:53\nNews Code 26362\nداعش ئێستا له كوێی جیهاندا چالاكه؟\n"هه‌رچه‌نده عێراق و سوریا به‌رده‌وام پشكی شێریان به‌ر ده‌كه‌وت له هێرشه‌كانی داعش، هاوكات ئه‌فغانستان و سۆماڵ و فلیپین و نه‌یجیریا و نیمچه دورگه‌ی سینا له میسر به‌شێوه‌یه‌كی رێكخراو هێرشه‌كانیان تیایدا ئه‌نجام ده‌درا."\nئاژانسی هەواڵی مێهر، بەشی نێودەوڵەتی_ فەلاح حەسەن: پاش چه‌ندین مانگ له شه‌ڕ و رووبه‌ڕوبوونه‌وه، له كۆتاییدا گروپی تیرۆریستیی داعش دوایین مۆڵگه‌ی خۆی له باغۆزی سووریا له‌ده‌ستدا و كۆتایی به ده‌وڵه‌تی خه‌لافه‌تی داعش هێنرا.\nهه‌رچه‌نده ئه‌مه گورزێكی گه‌وره بوو، به‌ڵام كۆنترۆڵكردنه‌وه‌ی دوایین مۆڵگه‌ی ئه‌و گروپه له نزیك سنوره‌كانی عێراق، به‌و مانایه نیه كه كۆتایی به داعش هێنرابێت وه‌ك گروپێكی چه‌كداری كه توانای هێرشی كوشنده‌ی هه‌بێت له‌شه‌ر ئاستی جیهان.\nداعش و شوێنكه‌وتوه‌كانی به‌رده‌وامن له چالاكی له وڵاتانی جیاجیا و رۆژانه به‌رپرسیارێتی هێرشه‌كانیان راده‌گه‌یه‌نن له‌ڕێی ده‌زگا و ماڵه‌په‌ڕه ئه‌لكترۆنییه‌كانیانه‌وه.\nبه‌پێی چه‌ند داتایه‌ك كه تۆڕی هه‌واڵی (BBC) كۆی كردونه‌ته‌وه، ده‌ركه‌وتوه كه سه‌ره‌ڕای له‌ده‌ستدانی به‌شێكی زۆری ناوچه‌كانی ژێرده‌ستی داعش له سوریا و عێراق له كۆتایی (۲۰۱۷)وه، ساڵی رابردو داعش به‌رپرسیارێتیی خۆی له (۳) هه‌زار و (۶۷۰) هێرش له سه‌رانسه‌ری جیهان راگه‌یاندووه، كه به تێكڕا هاوتایه له‌گه‌ڵ (۱۱) هێرش له رۆژێكدا، هه‌روه‌ها له دو مانگی یه‌كه‌می ساڵی (۲۰۱۹)شدا، (۵۰۲) هێرشی ئه‌نجامداوه، ئه‌مه‌ش له كاتێكدا بو كه باغۆز گه‌مارۆ درابوو.\nژماره‌ی هێرشه‌كانی داعش لە ئاستێکی بەرزدا ماونه‌ته‌وه\nمانگی ئه‌یلولی (۲۰۱۸) ژماره‌ی ئه‌و هێرشانه‌ی كه داعش به‌رپرسیارێتی خۆی له ئه‌نجامدانی راگه‌یاندوون، گه‌یشته لوتكه. پێده‌چێت ئه‌مه په‌یوه‌ندیدار بێ به‌وه‌ی له‌و مانگه‌دا، ئۆپه‌راسیۆنی كۆنترۆڵكردنه‌وه‌ی پێگه‌ی سه‌ره‌كی داعش له هه‌جین له باكوری باغۆز ده‌ستی پێكرد له‌لایه‌ن هێزه‌كانی سوریای دیموكرات كه هێزێكی هاوپه‌یمانی ئه‌مه‌ریكا بوو.\nئه‌و گرووپه جیهادییه به‌شێوه‌یه‌كی به‌رچاو هێرشه‌كانی زیاد كرد وه‌ك كاردانه‌وه‌یه‌ك له‌به‌رامبه‌ر ئۆپه‌راسیۆنه سه‌ربازییه‌كانی دژ به گروپه‌كه چ له‌و ناوچانه‌ی له‌ژێر كۆنترۆڵی خۆیدا بون و چ له هه‌ر جێیه‌كی تر ئه‌ویش له‌پێناو لابردنی سه‌رنجی جیهان و سه‌رچاوه هه‌واڵییه‌كان له‌سه‌ر ناوچه‌كانی ژێر كۆنترۆڵی خۆی.\nهه‌رچه‌نده عێراق و سوریا به‌رده‌وام پشكی شێریان به‌ر ده‌كه‌وت له هێرشه‌كانی داعش، هاوكات ئه‌فغانستان و سۆماڵ و فلیپین و نه‌یجیریا و نیمچه دورگه‌ی سینا له میسر به‌شێوه‌یه‌كی رێكخراو هێرشه‌كانیان تیایدا ئه‌نجام ده‌درا.\nهێرشه‌كانی داعش له‌سه‌ر ئاستی جیهان\nله په‌یامێكی پێشتردا، سه‌ركردایه‌تی داعش به گاڵته‌جاڕییه‌وه باسیان له راگه‌یاندنه‌كه‌ی مانگی كانونی یه‌كه‌می ساڵی رابردو كرد كه باسی له تێكشكانی داعش كرد و جه‌ختیشی له‌وه كردبوه‌وه كه هێشتا ئه‌و گروپه كۆتایی نه‌هاتوه.\nله‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا، مۆدێلی خه‌لافه‌ته‌كه‌ی داعش له (۲۰۱۷)وه كۆتایی هاتوه به‌تایبه‌ت له‌و كاته‌ی كه ئه‌و گروپه شاری موسڵی له عێراق و هه‌روه‌ها شاری ره‌قه‌ی له سوریا له‌ده‌ستدا. دوای ئه‌وه‌ش، داعش هه‌وڵی دا و تێكۆشا بۆ هێنانه‌كایه‌ی وێنای ده‌وڵه‌تێكی به‌هێز و گه‌شه‌كردو كه له‌سه‌ر بنه‌مای بوژانه‌وه‌ی خه‌لافه‌تی ئیسلامی كۆن بنیاتنراوه.\nچۆن داتاكانی چالاكییه‌كانی داعش كۆكراونه‌ته‌وه\nداتاكان به‌شێوه‌یه‌كی سه‌ره‌كی له‌سه‌ر بنه‌مای هێرشه راگه‌یه‌ندراوه‌كانی خودی داعش كۆكراونه‌ته‌وه كه له‌ڕێی ئاژانسی هه‌واڵی نه‌شر بڵاوكراونه‌ته‌وه له تۆڕی تێلگرام.\nداتاكان هه‌موو ئه‌و هێرشانه له‌خۆ ده‌گرن كه داعش به‌رپرسیارێتیی خۆی لێ راگه‌یاندون. زۆرینه‌ی هێرشه‌كانی كه داعش رایگه‌یاندون و له‌ڕێی رۆژنامه‌ی (نبأ) بڵاویكردونه‌ته‌وه به‌بێ ده‌ركردنی به‌یاننامه‌ی سه‌ربه‌خۆ، له داتاكاندا ئاماژه‌یان پێ نه‌كراوه.\nداعش به فه‌رمی رایگه‌یاندبو كه له وڵاتانی وه‌ك عێراق و سوریا و لیبیا و میسر و یه‌مه‌ن و سعودیه و جه‌زائیر و خوراسان و قه‌وقاز و رۆژهه‌ڵاتی ئاسیا به‌تایبه‌ت فلیپین، هه‌روه‌ها سۆماڵ و رۆژئاوای ئه‌فه‌ریقا به تایبه‌ت نه‌یجیریا بونی هه‌یه.\nهه‌ندێ له لقه‌كانی داعش له وڵاتانی وه‌ك سعودیه و جه‌زائیر، هه‌ر چالاكییه‌كیان ئه‌نجام بدایه بڵاویان ده‌كرده‌وه به‌ڵام هه‌ندێ له قه‌كانی تری وه‌ك قه‌وقاز، به ده‌گمه‌ن راگه‌یاندنی ئه‌نجامدانی هێرشیان بڵاو ده‌كرده‌وه.\nپێشتر داعش له رێی پڕوپاگه‌نده‌كانیه‌وه ئاماژه‌ی به زیادكردنی چالاكییه‌كانی كرد له تونس، ئه‌و وڵاته‌ی كه تاوه‌كو ئێستا داعش نه‌یتوانیوه سه‌ركه‌وتنی تیا به‌ده‌ستبهینێت له‌دوای هێرشه‌كه‌ی ساڵی (۲۰۱۵) بۆ سه‌ر مۆزه‌خانه‌یه‌ك و كۆمه‌ڵگایه‌كی وه‌رزشی. داعش بۆ یه‌كه‌مجار بونی خۆی وه‌ك گروپێك له بوركینا فاسۆ راگه‌یاند.\nله كۆی ئه‌و (۳۶۷۰) هێرشه‌ی كه داعش به‌رپرسیارێتیی خۆی لێ راگه‌یاندوه له‌سه‌رانسه‌ری جیهان له (۲۰۱۸)دا، (۱۷۶۷) هێرش به ته‌نها له عێراق ئه‌نجامدراون و (۱۱۲۴) هێرشی دیكه له سوریا.\nبه‌ڵام ساڵی رابردو به‌هه‌مان شێوه زیادبونێكی به‌رچاو له چالاكییه‌كانی داعش له‌لایه‌ن لقه‌كانی تری ئه‌و رێكخراوه‌وه به‌دی كرا. وا پێده‌چو كه گروپه‌گه بیه‌وێ قه‌ره‌بوی ئه‌و زیانانه بكاته‌وه كه له عێراق و سوریا به‌ری گه‌وتبون و واپێده‌چو بیه‌وێ به‌بیر خه‌ڵكیی بهێنێته‌وه كه گروپه‌كه له‌ده‌ره‌وه‌ی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستیش چالاكیی هه‌یه.\nله (۲۰۱۸)دا داعش به‌رپرسیارێتی ئه‌نجامدانی (۳۱۶) هێرشی له ئه‌فغانستان راگه‌یاند، له‌گه‌ڵ (۱۸۱) هێرشی دیكه له نیمچه‌دورگه‌ی سینا له میسر و (۷۳) هێرش له سۆماڵ و (۴۴) له نه‌یجیریا و (۴۱) له یه‌مه‌ن و (۲۷) له فلیپین.\nله سێ مانگی یه‌كه‌می (۲۰۱۹)دا داعش (۴۴) هێرشی له نه‌یجیریا راگه‌یاندوه كه هه‌مان ژماره‌ی ئه‌و هێرشه‌یه كه له كۆی ساڵی (۲۰۱۸)دا له هه‌مان ئه‌و وڵاته ئه‌نجامیداوه.\nله گرته‌یه‌كی ڤیدیۆییدا كه مانگی كانونی دوه‌می ئه‌مساڵ بڵاوكرایه‌وه، لقی رۆژئاوای ئه‌فه‌ریقای داعش داوا له موسوڵمانان ده‌كات یه‌كبگرن و بچنه پاڵ لقی گروپه‌كه، ئه‌مه‌ش ئاماژه‌یه‌ك بو بۆ ئه‌وه‌ی كه ئه‌و گروپه ئاماده‌یه بۆ وه‌رگرتنی ئه‌ندامی بیانی.


Thursday, 12.24.2020, 21:55\nدەوڵەتی تورک، لە پلانیدایە چەتەکانی حیزبی ئیسلامی تورکستان، بەرەی نوسرە و پاشماوەکانی داعش لە پاش لیبیا و ئەرتساخی ئەرمەنیاوە، ڕەوانەی هەرێمی هەفتانین و هەرێمی کوردستان بکات.\nبەپێی هەواڵێکی ئاژانسی هاوار، دەوڵەتی تورک لە پلانیدایە چەتەکانی بەرەی نوسرە، حیزبی ئیسلامی تورکستان و چەتەکانی داعش کە لە داگیرکردنی جەرابلۆس، باب، ئیدلب، سەرێکانی و گرێسپی دا بەکاریانی هێنا، لە پاش لیبیا و ئەرتساخی ئەرمەنیا ئەمجارەیان بۆ هێرش لەسەر باشوری کوردستان بەکاریان بێنێت و ڕەوانەی هەرێمی هەفتانین و چەند شوێنێکی دیکەی بکات لە باشوری کوردستان.\nزانراوە کە ئەو چەتانەی حیزبی ئیسلامی تورکستان بە ڕەگەز ئۆیگوور، چیچان ، ئۆزبەک، تاجیک و خەڵکی ئاسیای ناویینن.\nبەپێی زانیارییەکانی ئەو سەرچاوەیەی هاوار، دەوڵەتی تورک لە پلانیدایە کە بە قووڵایی هەشت تا ١٤ کیلۆمەتر لە ناو خاکی باشوری کوردستان، هەرێمێک بە ناوی “هەرێمی ئارام” دروست بکات و لە پاش کۆتایی هاتنی ڕێکەوتن لەگەڵ ڕوسیا لەسەر ئیدلب، دەست بە گواستنەوەی چەتەکانی بکات بۆ ئەم هەرێمە دروست کراوە.\nئەوەش پشتڕاست کراەوتەوە کە تورکیا لە پلانیدایە، ئەگەر کاردانەوەی نێودەوڵەتی بەرامبەر بە داگیرکردنی باشوری کوردستان ڕوو بدات ئەوا جێگرکردنی ئەو چەتانە لەو هەرێمە بکاتە پاساو بۆ ڕەوایەتیدان بە داگیرکارییەکانی.\nئەو سەرچاوەیە هەروەها ئاشکرایکردووە کە نەک تەنها هەرێمی هەفاتنین بەڵکوو شەنگال، کەرکووک، حەویجە، دیالە و زنجیرە چیاکانی حەمرینیش لە پلانی تورکیادایە کە چەتەکانی تێیدا جێگر بکات و لەو پێناوەشدا دەستی بە دامەزراندنی گرووپی چەکدار و ملیشیای سەربەخۆی وەکوو حەشدی تورکمان کردووە.\nوەرگیراوە لە ک.س


دووبارە کاندیکردن ورایەکی جیاواز – Standard Kurd\nدووبارە کاندیکردن ورایەکی جیاواز\nلەلایەن ستاندار Posted on شوبات 17, 2018 4076 جار بینراوە 0 سەرنج\nلە ھەڵبژاردنەکەی رابردوو –واتە پێش چوار ساڵ- سەرۆک حزبێکی کوردستانی کاریگەر پێش تەنھا بیست رۆژ لە ھەڵبژاردنەکان چەند کەسێکی بانگھێشت کرد –منیش یەکێک بووم لەوان- وداوای لێکردین چەند پێشنیارێک بخەینە روو بۆ سەرکەوتنی کاندیدی لیستی حزبەکەی. لەوەڵامیدا گووتم: بەڕێز واچاکترە بڵێی بۆ کاندیدی ھەڵبژاردنەکانی ساڵی ٢٠١٨ چی بکەین باشە، نەک ئەم ھەڵبژاردنەی کەتەنھا بیست رۆژی ماوە!!!\nئێستا ھەر ھەمان سەرکردەو ھەمان حزب وبەڵکو حزبەکانی تریش پەنایان بردۆتە ئەوەی سەرۆک وکاندیدی لیستەکانیان بە زۆربەی پەرلەمانتارە پێشوەکان پڕ بکەنەوە بۆ ئەوەی زۆرترین دەنگ بەدەست بھێنن لە ھەڵبژاردنەکانی پەرلەمانی عێراق.\nبەچاکی دەزانم ئەم بابەتە بەچەند خاڵێک روونبکەمەوە:\nیەکەم: پێویستە ئاراستەی رەخنەکان زیاتر روو لە سەرکردایەتی حزبەکان بکرێن نەک کاندیدە دووبارە وسێبارەکان؛ چونکە ھەم سەرکردەی حزبەکان کاندیدەکانیان دیاریکردوەو ھەم ھەر ئەو سەرکردانە نەیانتوانیوە کادیرو سەرکردەی نوێ دروست بکەن بۆ حکومەت وپەرلەمان وبەڕێوەبردنی خودی حزبەکەشیان. بەڵکو ھەندێک جار بازیان لەسەر زۆربەی کادیرەکانی خۆیان داوەو کەسانی سەربەخۆیان کاندید کردوە.\nگلەییەکە لەوەدایە حزب بەو ھەموو ئیمکانیاتی ماددی ومەعنەویەی نەیتوانیوە بەقەد ئەو کاندیدە سەربەخۆیە بوار بڕەخسێنێ بۆ کادیرەکانی خۆی بۆ ئەوەی وەزیر وپەرلەمانتاری بەھێزی لێدەربچێ.\nدووەم: ئەو رایەی کە دەڵێ: پەرلەمانتارو وەزیر یەکجار دەبێ پۆستی بەربکەوێ، بەھەڵەی دەزانم وقەت پشتگیری ناکەم؛ چونکە:\n– ئەو پەرلەمانتارو وەزیرە بۆ ماوەی چوار ساڵ ئەزمونی وەرگرتوەو لە کۆتایی خوولەکەی فێری کاری حکومی وپەرلەمانی بووەو پەیوەندی بەھێزی دروست کردوە لەگەڵ کەس ودامەزراوەکان بۆ بەرەوپێش بردنی کارەکانی ودوای ئەم ئەزمونە گەیشتۆتە بیرکردنەوە لە پێشنیارو پڕۆژەی سیاسی وئابوری وھتد… ئێستا حزب دەری دەکات لەم پرۆسەیەو دیسان کەسانی تر دەھێنێ بۆ چوار ساڵی تر بەھەمان پرۆسەی شکست خواردوو تێدەپەرێتەوە.\n– مەرج نیە ھەر ھەموو وەزیر وپەرلەمانتارە کۆنەکان خەڵکی شکستخواردوو وبەرژەوەندی خواز بێت؛ بەڵکو خەڵکانی دڵسۆز وسەرکەوتویان لێھەڵکەوتوەو پێویستە پشتگیری بکرێن بۆ خزمەتی خەڵک ودامەزراوەکانی.\nلە ووڵاتان کەسە سەرکەوتوەکان چەندین جار کاندید دەکرێنەوەو بەپڕۆژەو سیاسەتی سەرکەوتووتر دێنەوە مەیدانی پەرلەمانتاری. بۆ نمونە: جۆن مەکین ئەندامی گۆنگرێسی ئەمریکی لە ساڵی ١٩٨٢ لەناو پرۆسەی نوێنەراەیەتی تا نەخۆشیەکەی، بە نیمچە بەردەوامی لەم پرۆسەیەدا بوونی کاریگەری ھەبووە.\nسێیەم: پێویستە حزب ودەنگدەرەکانی سزای ئەو مەلا وموزیع وفەیسبوکوانانە بدات کە لەماوەی چوار ساڵی رابردوو، چوار ووشەی بەسوود ویەک پێشنیارو پڕۆژەی بەجێیان ئەنجامنەداوەو دووبارەو سێبارە نیازی خۆکاندیدکردنەوەیان ھەیە بۆ خۆدۆڵەمەندکردن وفرۆشتنی دەنگەکانیان ودیسان ھاتنەوە سەرشاشەکان ویاریکردن بە ھەست وعەقڵی خەڵکی کوردستان.\nبڵاوکراوەی پێشووخۆپیشاندانەکانی ۱۷ی شوبات و پانۆڕامای ڕوداوەکان\nبڵاوکراوەی نوێترچەند سەرچاوەیەکی بیانی: حزبەکانی دەسەڵات بەشێوەیەکی بەرچاو ڕێژەی کورسیەکانیان دادەبەزێ


هاوسەرۆکانی شارەوانییەکانی هەدەپە، لە ناوچەکانی باگر و ئەلباک و قەرقلی سەر بە شاری وانی باکوری کوردستان، دەستگیرکران.\nپێشنیوەڕۆی ئەمڕۆ هەینی 6ی کانونی یەکەمی 2019، پۆلیسی تورکیا، چوەسەر ماڵی هەریەک لە یەڵماز شالان، هاوسەرۆکی شارەوانی ناوچەی باگر و ئەرکان ئاجەر، هاوسەرۆکی شارەوانی ناوچەی ئەلباک و یەعقوب ئالماچ، هاوسەرۆکی شارەوانی ناوچەی قەرقل لە شاری وانی باکوری کوردستان، هەرسێکیان دەستگیرکران.\nلەبارەى هۆکارى دەستگیرکردنى ئەو سێ سەرۆکشارەوانییانەى هەدەپە، پۆلیسى تورکیا دەڵێت: “ئەو سێ هاوسەرۆکەی هەدەپە بە تۆمەتی پڕوپاگەندە بۆ گروپی قەدەغە دەستگیرکراون، دوای دەستگیرکردنیشیان گواستراونەتەوە بۆ بەڕێوەبەرایەتیی پۆلیسی وان”.\nئەوەش دوای ئەوە دەێت، کە لە هەڵبژاردنەکانی نیسانی ئەمساڵدا هەدەپە سەرکەوتنێکی گەورەی لە شارەوانییەکانی باکوری کوردستان بەدەستهێنا، لەلایەن پۆلیسی تورکیاوە بە بڕیاری دادوەرەکانی سەر بە پارتەکەی ڕەجەب تەیب ئەردۆگانەوە، نزیکەی 20 سەرۆکشارەوانی کورد لە شارەکانی باکوری کوردستان لە کارەکانیان دوورخراونەتەوە و لابران، یاخود دەستگیرکراون و لەجێگایان قەیوم داندراون کە سەر بە ئاکەپەن.\nبۆ پاراستنى کونسڵخانه‌ی ئەمریکا لە هه‌ولێر ڕێوشوێنى ئەمنیى توند گیراوەتەبەر "نێچیرڤان بارزانی نامەیەکی بۆ ئێرانییەکان ناردووە"\nئەنجومەنی گشتی سەرکردایەتی یەکێتی یەکەمین کۆبونەوە ئەنجام دەدات


ژن و مێرده باشه‌كه جیهانیان خه‌ڵه‌تاند\nجیری و ریتا ئه‌لتێر ژن و مێردێك بوون كه په‌یوه‌ندییه‌كی كۆمه‌ڵایه‌تی باشیان له‌گه‌ڵ كه‌سانی چوار ده‌وریان هه‌بوو و له ویلایه‌تی نیو مه‌كسیكۆی ئه‌مریكا ژیانێكی ئارامیان به‌سه‌ر برد، به‌ڵام چه‌ند ساڵێك دوای كۆچی دواییان نهێنییه‌كی گه‌وره ئاشكرابوو كه ره‌نگه كۆتایی به ناوبانگیان له كۆمه‌ڵگه‌دا بهێنێت.\nله ماوه‌كانی رابردوودا پۆلیس له ژووی نووستنی ئه‌و ژن و مێرده‌دا تابلۆیه‌كی نیگاركێشی هۆڵه‌ندی فیلیم دی كونینگی دۆزییه‌وه كه به‌هاكه‌ی به 160 ملیۆن دۆلار مه‌زه‌نده ده‌كرێت.\nئه‌و تابلۆیه زیاتر له 30 ساڵ له‌مه‌وبه‌ر له مۆزه‌خانه‌ی زانكۆی ئه‌ریزۆنا بۆ هونه‌ره‌كان دزرا و پۆلیس نه‌یتوانی بیدۆزێته‌وه.\nدۆزینه‌وه‌ی تابلۆكه له ماڵی ئه‌لتێر چه‌ندین پرسیاری وروژاند سه‌باره‌ت به‌وه‌ی چۆن ئه‌و ژن و مێرده باشه له سه‌ده‌ی رابردوودا یه‌كێك له دزییه گه‌وره‌كانی تابلۆ هونه‌رییه‌كانیان ئه‌نجام داوه.\nله ماوه‌كانی دواییدا مۆزه‌خانه‌ی زانكۆی ئه‌ریزۆنا زانیارییه‌كی سه‌یری ئاشكرا كرد كه په‌یوه‌ندی به‌و دوو هاوسه‌ره‌وه هه‌یه و به‌رپرسان جه‌ختیان له‌وه‌كرده‌وه كه به‌یانی رۆژی دزییه‌كه ته‌نها جیری و ریتا له‌ناو مۆزه‌خانه‌كه بوون و كه‌سی تری لێ نه‌بووه.\nئه‌وه‌ی جێی سه‌رنجه تا كۆچی دوایی جیری له 2011دا و ریتا له ساڵی رابردوو هیچ گومانێك له‌و دوو هاوسه‌ره نه‌كراوه، نه له‌لایه‌ن پۆلیسه‌وه نه له‌لایه‌ن هاوكاره‌كانیانه‌وه، چونكه په‌یوه‌ندییه‌كی كۆمه‌ڵایه‌تی زۆرباشیان له‌گه‌ڵ هه‌مووان هه‌بووه و ناوبانگیان به باشی ده‌ركردبوو.\nتا ئێستا دۆسیه‌ی دزینی ئه‌و تابلۆیه كراوه‌یه و لایه‌نه په‌یوه‌ندیداره‌كان هێشتا به ئه‌نجامدانی تاوانه‌كه ئیدانه‌یان نه‌كردوون، به‌ڵام پرسیاره‌كه ئه‌وه‌یه، چۆن ئه‌و دوو هاوسه‌ره ساده‌یه به درێژایی ئه‌و هه‌موو ساڵه هه‌مووانیان خه‌ڵه‌تاندووه.\nئه‌م بابه‌ته 53822 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nمنداڵێكی ره‌شپێست له ژن و پیاوێكی سپی پێست شه‌ڕی لێكه‌وته‌وه


دڵشاد مەجید: مەسرور بارزانی .. سێبەری باوکێکی دوورخراوەیە. – WTARIKURD\nدڵشاد مەجید: مەسرور بارزانی .. سێبەری باوکێکی دوورخراوەیە.\nبارزانی کاتێ لەسەروبەندی دامەزراندنی سەرۆک کۆماری عیراق دڵنیابوو کە ناتوانێ جارێکی تر پۆستێکی فەرمی لەھەرێم بەدەست بێنێ.. و لەبەغداش ھێزە سیاسیەکان حزبەکەی بارزانیان لەپۆستە سیادیەکان دوورخستەوەو نێچیرڤان بارزانیش بەھەموو ھێزی نەیتوانی ھاوکێشەکان لەبەغدا بگۆرێ. پارتی خرایە گۆشەیەک. کە گۆشەی دوورخستنەوەیەتی لەسەر گۆرەبانی سیاسی بەغدا. بۆیە تاکە ڕێگا بۆمانەوەی لەبەغدا و برەودان بەھەژموونی خۆی. بڕیاریدا لەکۆنترۆڵکردن و بەھێزی پێگەی لە کوردستانەوە. بەغدا ناچار بکا پارتی و بارزانی پەراوێزنەخەن.\nئەوەبوو بارزانی باوک خۆی گەیاندە بەغدا. پێی ووتن ئەگەر لەماڵی خۆتان پارتی وەک حزبی (دەعوە) لەناو دەسەڵات لە عیراق دووربخەوە. ئەوا ئێمە لەناوماڵی خۆمان دێینەوە ناو عیراق. بۆیە نابێ پارتی وەک دەعوە ھەژمار بکەن. پارتی دەبێت وەک بنەماڵەی بارزانی سەیربکەن. بۆیە زۆر ئاساییە پارتی مەسرور پیاوی کۆنترۆڵی ئاسایش و ھێزی سەربازی و بڕیار بەدەست و خاوەنی وەکالەتی موتلەق لەباوکی بکرێتە سەرۆک وەزیران.\nبۆ جێگیرکردنی پرۆسەی مانەوە لەبەغدا لەرێگای ھەولێرەوە. دیسان پۆستی سەرۆکی ھەرێمیش زیندوو کرایەوە. نێچیرڤان بارزانی پیاوە مەقبولەکەی ناوەوەو دەرەوە ئەو پۆستە بگرێتە دەست. تا لەوێوە ھەرسێ سێکوچکەی دەسەڵات! مسعود بارزانی، نێچیرڤان بارزانی، مەسرور بارزانی.. ئەو لاسەنگیەی بەغدا ڕاست بکەنەوە..\nبۆ سەلماندنی ئەم بۆچوونەو لێکدانەوەیەم. مسعود بارزانی لەدوا سەفەری بۆ بەغدا. بڕیاری دا نووسینگەیەک بەناوی خۆی لەبەغدا بکاتەوە و سکرتیری نووسینگەکەس ( مسعود حەیدەری کۆنە گۆرانە)، ھەروەھا پارتی ئێستا لە ژیاندنەوەی نوێنەرایەتی حکومەتی ھەرێمیشە لەبەغدا. بەم کارەی بارزانی خۆی لەبەغداو برازاو کورەکەشی لەھەرێم. برەو بەھێشنەوەی ھەژموونی خۆیان بدەن لەبەغدا.\nھەروەھا فاکتی تر. پێش چونی بارزانی بۆ بەغدا. پارتی بە ئاشکرا باسی نێچیرڤان بارزانی دەکرد بۆ سەرۆکایەتی حکومەت. کەچی دوای سەردانەکەی مەسرور کرایە سەرۆکی حکومەت. ئەمەش یەک شت دەگەیەنێ کەبارزانی تێگەیشت دەبێ بەھێز بێنەوە ناو سیاسەت.\nجگەلەمەش ئامانجێکی تری پارتی لەو جوولەیە بێھێزکردنی پێگەی سەرۆک کۆمار بەرھەم ساڵحە. کە ئەو بەھیچ شێوەیەک نوێنەرایەتی پارتی و ھەموو کورد ناکا. وە بە کارێکتەری بێ ھێز پیشانی بدەن. کەئەو زاتە ناتوانێ بڕیاری پارتی بگۆرێ.\nدروشمی کوردستانی بەھێز لەبەرامبەر بێ ھێزی وجوودی پارتیە لەبەغدا. چونکە لەقوناغی داھاتوو بەغدا تەحکم بە ھەرێم دەکا. ھەرێم چیتر ھەژموونی تەحکمی بەسەر بەغدا نامێنێ. قوناغی داھاتوو قوناغی بەرگریە. نەوەک ڕقەبەرایەتی.\nھاتنە پێشەوەی مەسروریش لەبێ ئومێدی گەڕانەوەی مەسعود بارزانی. بۆ ناو گۆرەپانی سیاسی لەدایک دەبێ. ئەو ڕاستەیە دووپات دەکاتەوە. کە مسعود بارزانی ژیانی سیاسی رەسمی تەواو بوو. بۆیە دەیەوێ بەسێبەری خۆی ( کوڕەکەی) نەفس بدات. بۆیە ھیچ شت نەگۆراوە تا خەڵک و حزبەکان لەبەرامبەر ئەو گۆرانکاریە ڕووکەشە جۆش دابمێنن. ئەگەر مەسرور وەک باوکی ھەڵسوکەوت بکا و جیاواز نەبێ. ئەویش تەمەنی سیاسی کورتە.\nچونکە دەرکەوت باوکی ھۆکاری نائارامی سیاسی بوو. بۆیە سەیر نیە زۆربەی ھێزە سیاسیەکان لە پشت پەردە بەم گۆڕانکاریە دڵخۆش و گەشبینن..\nئیسماعیل تەنیا: ڕۆژنامەگەریی چەپی کوردی، 1975- 1993.


سەرۆک کۆمار لەکۆبونەوەی هەیئەتی دەوڵەت\nJuly 26, 2017 - 9:45 PM کۆدی هه واڵ : 844386 سه ر چاوه : Ckb.abna24 Link:\nسەرۆک کۆمار بەتاکید لەسەر ئەوەی کە لە بەرامبر کارە نوێ کانی ئەمریکا بە توندی جوابی پێویست دەدەینەوە، لە واشنگتۆن داوای کرد بە مافی هاوڵاتیانی ئێران ڕێز بنوێنێت و لە تەجربەی 40ساڵەی دوژمنایەتی بەرامبەر بە ئێران دەرس بگرێت.\nبەپێی هەواڵ دەری ئەهلی بەیت.ع.ابنا: حه‌سه‌ن رۆحانی سه‌رۆك كۆماری ئیسلامی ئێران رایگه‌یاند، وڵاته‌كه‌ی وه‌ڵامی گونجاوی ده‌بێت به‌رامبه‌ر رێوشوێنه نوێیه‌كانی كونگرێسی ویلایه‌ته یه‌كگرتووه‌كان، سه‌باره‌ت به سه‌پاندنی سزای نوێ به‌سه‌ر تاراندا.\nسه‌رۆكی ئێران ئه‌مڕۆ له كۆبوونه‌وه‌ی حكومه‌تدا رایگه‌یاندووه "گه‌لی ئێران به‌باشی رێگای رووبه‌ڕووبونه‌وه‌ی ئه‌و سیاسه‌تانه ده‌زانێت و وه‌ڵامی گونجاومان ده‌بێت" .\nوتیشی كه ترسی ئه‌مه‌ریكا له‌وه‌یه ئێران ده‌وڵه‌تێكی گه‌وره‌و سه‌ربه‌خۆیه‌و ملكه‌چی هیچ هه‌ژموون و سیاسه‌تێكی خۆرئاوا نییه به‌تایبه‌ت ئه‌مه‌ریكا.\nرۆحانی جه‌ختیكرده‌وه، سزاكانی ئه‌مه‌ریكا كاریگه‌ری له‌سه‌ر گه‌لی ئێران دروستناكات و سیاسه‌تی ئێران سه‌ربه‌خۆیه.\nپێشتر عه‌باس عراقچی جێگری وه‌زیری ده‌ره‌وه ئێران رایگه‌یاندبوو، ئه‌گه‌ر ویلایه‌ته یه‌كگرتووكانی ئه‌مه‌ریكا سزای نوێ به سه‌ر وڵاته‌كه‌یدا بسه‌پێنێت وه‌ڵامیان ده‌بێت.\nدۆناڵد تره‌مپ سه‌رۆكی ئه‌مه‌ریكا دوێنێ هۆشداریدایه ئێران كه پابه‌ندبێت به رێككه‌وتنی ئه‌تۆمی له‌گه‌ڵ هێزه گه‌وره‌كان، ئه‌گینا رووبه‌رووی كێشه‌ی گه‌وره ده‌بێته‌وه.


سەرۆكی دەزگای مین پێشوازی لە بەرپرسی نوێی رێَكخراوی(MAG) ماگی نێودەوڵەتی لە عێراق دەكات.\nمحمد ئەحمەد:ئێمە مێژوویەكی 25ساڵیمان لەگەڵ رێكخراوی (MAG) هەیە، كە وەك یەكەم رێكخراوی بواری مین بووە لە كوردستان كاری كردووە بەشێكی زۆری خاكی كوردستانیان لە مە ترسیەكانی مین پاك كردۆتەوە.\nبەرێز محمد ئەحمەد سەرۆكی دەزگای گشتی كاروباری مین بە ئامادەبوونی بەرێزان عەلی حەمەد بەگ جێگری سەرۆك و نیازی خالید بەرێوبەری گشتی دیوان و عوبێد ئەحمەد بەرێوەبەری گشتی كاروباری تەكنیكی پێشوازیان لە وەفدێكی رێكخراوی نێودەوڵەتی (MAG) كرد كە پێكهاتبوون لە خاتوو(نینا سێچاران بەرپرسی پێشووی رێكخراوی ناوبراو خاتوو پۆرشیا بەرپرسی نوێی (MAG) لە عێراق و كوردستان.\nسەرەتا بەرێز سەرۆكی دەزگا پیرۆزبایی لە بەرپرسی نوێ كرد و هیوای خواست وەك چۆن لە رابردووە توانیوویانە هاوكاری گەلی كورد بكەن لە پاراستنی گیانی هاوڵاتیان لە مەترسیەكانی مین لە داهاتوودا ئەوهاوكاریانە زیاتر بكەن، وەك دەزگای گشتی كاروباری مین ئامادەیی هەموو پاڵپشتی یەكین،بۆ رێكخراوی ناوبراو چونكە وەك گەلی كورد مێژوویەكی 25ساڵیمان لەگەڵ رێكخراوی (MAG) هەیە، كە وەك یەكەم رێكخراوی بواری مین لە كوردستان كاری كردووە، بەشێكی زۆری خاكی كوردستانیان لە مە ترسیەكانی مین و تەقەمەنی پاك كردۆتەوە.\nلای خۆشیەوە خاتوو پۆرشیا بەرپرسی نوێی رێكخراوی(MAG) لە كوردستان و عیراق رایگەیاند"ماگ وەك گەورەترین و بەهێزترین رێكخراوی بواری مینە لە جیهاندا، ئامادەین هاوكارییەكان لە كوردستان زیاتر بكەین، لە رابردووشدا دەزگای مین زۆر پاڵشتی و ئاسانكاری بۆ كارەكانی ئێمەكردووە ئەزموونی كاركردن و هەماهەنگی باشمان لەگەڵ حكومەت و خەڵكی كوردستاندا هەیە.