سۆشیال میدیا و هه‌ڕه‌شه‌ی كه‌سێتییه سیاسییه‌كان – Knwe.org\nسەرەکی » وتار » ئاراز رەمەزان » سۆشیال میدیا و هه‌ڕه‌شه‌ی كه‌سێتییه سیاسییه‌كان\nمیدیا به‌گشتی به پشتبه‌ستن به‌تیۆرییه جیاوازه كاریگه‌ره‌كانی كۆمیونیكه‌یشن‌و له‌ڕێگه‌ی ناوه‌نده میدیایی‌و فۆرمه جیاوازه‌كانی میدیاوه، په‌یامه میدیاییه‌كان كاریگه‌ریی له‌سه‌ر وه‌رگر له پانتایی گشتیدا دروست ده‌كه‌ن، ده‌رباره‌ی كه‌یس و بابه‌ته جیاوازه‌كان، به‌تایبه‌تیش ئه‌و بابه‌تانه‌ی په‌یوه‌ستن به‌پڕۆسه‌و به‌شداریی سیاسییه‌وه، یانیش كه‌سێتییه سیاسیی‌و ئه‌ستێره‌كانی كۆمه‌ڵگه به‌شێوه‌یه‌كی گشتی.\nهه‌روه‌ك چۆن، فۆڕمه‌كانی میدیا به‌گشتی له‌ڕابردووداو له‌ڕۆژگاری ئێستاشدا به‌تایبه‌ت ته‌له‌فزیۆنه‌كان‌و میدیای ئه‌لیكترۆنی وه‌كو پێگه ئه‌لیكترۆنییه‌كان (وێب سایته‌كان)و تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان (سۆشیال میدیا) خێراترین‌و زۆرترین رێژه‌ی كاریگه‌ریی له‌سه‌ر وه‌رگر دروست ده‌كه‌ن‌و خێراترین ناوه‌ندی دروستكردنی رای گشتین به‌شێوه‌ی راسته‌وانه‌و هه‌روه‌ها پێچه‌وانه‌ش ده‌رباره‌ی كه‌یس‌و بابه‌ته جیاوازه‌كان.\nبه‌رزبوونه‌وه‌و زیادبوونی رێژه‌ی به‌كارهێنه‌رانی سۆشیال میدیا به‌شێوه‌یه‌كی مه‌زن‌و زۆر كه پێشتر هیچ فۆرمێكی میدیا له‌مێژوودا به‌خۆیه‌وه نه‌بینیوه‌و به‌كارهێنه‌رانی تۆڕێكی وه‌كو فه‌یسبووك له‌ئێستادا به‌پێی ئاماره‌كان رێژه‌یه‌كی یه‌كجار زۆری تێپه‌ڕاندووه، ئه‌وه‌ش وایكردووه كه هێزێكی زۆر ببه‌خشێت به‌م فۆرمه‌ی میدیا. هه‌ربۆیه پارته سیاسی‌و كه‌سێتییه سیاسییه‌كان له‌زۆر وڵاتدا به‌تایبه‌تیش له‌خۆرهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست‌و هه‌رێمی كوردستانیش په‌نا بۆ به‌كارهێنانی تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان ده‌به‌ن‌و له‌ناویشیاندا فه‌یسبووك ریزبه‌ندی یه‌كه‌می وه‌رگرتووه.\nگۆڕینی پڕۆسه‌ی په‌یوه‌ندیكردن‌و كۆمیونیكه‌یشن به‌پێی تیۆره‌كه‌ی هابرماس (تیۆری كه‌میونیكه‌یشنی چالاك) له‌پڕۆسه‌ی كۆمیونیكه‌یشنی تاك لایه‌نه، بۆ كۆمیونیكه‌یشنی دوو لایه‌نه له‌ناو تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان وایكردووه كه هاووڵاتی زیاتر به‌هێزو خاوه‌ن پاوه‌ربێت له‌ئاڕاسته‌كردنی راكانیان‌و ئاڵوگۆڕكردن‌و ناردنی زانیاری دوو لایه‌نه.\nپڕۆسه‌ی كۆمیونیكه‌یشنی ئه‌كتیڤ‌و مۆدێرن وایكردووه كه به‌تایبه‌ت له‌بواره‌كانی بازرگانی‌و ئابووری‌و سیاسه‌ت زیاتر پشت به سۆشیال میدیا ببه‌سترێت، به‌ڕای به‌شێكی زۆر له‌پسپۆڕانی بواری میدیا ئه‌وه‌ش ده‌ركه‌وتووه كه به‌كارهێنانی تۆڕه‌كانی سۆشیال میدیاو ئاڕاسته‌كردنی په‌یامه سیاسییه‌كان كاریگه‌ریی زۆری له‌سه‌ر كۆی پڕۆسه سیاسییه‌كان‌و ده‌ره‌نجامه‌كانی هه‌ڵبژاردنه‌كانیش دروستكردووه. ته‌نانه‌ت مۆنۆپۆلیزبوونی سۆشیال میدیا كاریگه‌ریی له‌سه‌ر ناوه‌نده‌كانی بڕیاردان‌و سێكته‌ره‌كانی سه‌ربازیی‌و ده‌زگا سیخوڕییه‌كانیش دروستكردووه‌و بۆته هۆی گۆڕانكاری له‌ستراتیژییه‌تی كاركردنیان.\nله‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا لایه‌ن‌و كاریگه‌رییه نێگه‌تیڤه‌كانی سۆشیال میدیا زۆرن. هه‌روه‌ك چۆن له‌بواری سیاسه‌تداو له‌كاتی پڕۆسه سیاسییه‌كانداو به‌تایبه‌تیش له‌كه‌مپه‌ینه سیاسییه‌كاندا، زۆرێك له‌ناوه‌ندی میدیایی‌و هاووڵاتیان‌و ته‌نانه‌ت كه‌سێتییه سیاسییه‌كانیش سۆشیال میدیا به‌لایه‌نی نێگه‌تیڤی به‌كارده‌به‌ن‌و به‌هۆی ئازادیی زۆر له‌ناو تۆڕه‌كانی سۆشیال میدیاو ئاسانی‌و خێرایی‌و هه‌رزانی له‌به‌كارهێنان‌و بوونی خزمه‌تگوزاریی زۆرو بێهێزی لایه‌نی ئاسایش‌و سه‌لامه‌تی له‌ناو سۆشیال میدیا، كه نووسه‌ری كتێبی (وه‌همی ئینته‌رنێت) پێیوایه به‌هیچ شێوه‌یه‌ك سه‌لامه‌تی‌و ئاسایش له‌ناو ئینته‌رنێتدا به‌گشتی‌و به‌تایبه‌تیش له‌ناو تۆڕه‌كانی سۆشیال میدیادا بوونی نییه.\nهه‌ربۆیه رۆژانه له‌كۆمه‌ڵگه جیاوازه‌كانداو به‌تایبه‌تیش له‌و كۆمه‌ڵگانه‌ی یاسای به‌هێزو مۆدێرنی میدیاییان نییه، مرۆڤ له‌ناو تۆڕه‌كانی سۆشیال میدیادا به‌رده‌وام ته‌شهیری پێده‌كرێت‌و ناوزڕاندن‌و حاڵه‌ته‌كانی ده‌ستبردن بۆ ژیانی تایبه‌تی (Privacy) مرۆڤه‌كانی زۆره، له‌هه‌رێمی كوردستانیش نموونه‌ی زۆر هه‌ن به‌ڵام ته‌شهیركردنه سه‌ر كه‌سێتییه سیاسییه‌كان رێژه‌ی به‌رچاوی وه‌رگرتووه‌و له‌ئێستادا كه‌یسی هه‌ڕه‌شه‌ی ژیانی تایبه‌تی چه‌ند په‌رله‌مانتارێكی هه‌رێمی كوردستان له‌لایه‌ن پارتێكی سیاسی‌و كه‌سێتییه سیاسییه‌كانه‌وه ده‌نگۆی زۆری لێكه‌وته‌وه‌و له‌ئێستاشدا كه‌یسه‌كه له‌لایه‌ن دادگاو دامه‌زراوه ئه‌منییه‌كانه‌وه به‌دواداچوون‌و لێكۆڵینه‌وه‌ی تێدا ده‌كرێت، كه له‌زۆرێك له‌وڵاتانی خاوه‌ن سیسته‌می دیموكراسی حه‌قیقیدا هێرشكردنه سه‌ر ژیانی تایبه‌تی مرۆڤ تاوانێكی گه‌وره‌یه‌و سزای زۆری یاسایی له‌سه‌ره.\nیه‌كێك له‌كێشه‌كانی هه‌رێمی كوردستان، لاوازی‌و كۆنیی یاسای كاری رۆژنامه‌وانی ژماره (35)ی ساڵی (2007)ه، كه بۆ كاتی خۆی یاسایه‌كی باش بوو، به‌ڵام له‌به‌رئه‌وه‌ی له‌ناو یاساكه‌دا فۆرمه نوێیه‌كانی میدیا جێگه‌یان نه‌كراوه‌ته‌وه‌و باس نه‌كراون‌و رێكنه‌خراون به‌پێی یاسا، بۆیه له‌كاتی بوونی ته‌شهیرو تاوانكاری له‌ناو ئینته‌رنێتدا به‌گشتی‌و تۆڕه‌كانی سۆشیال میدیا به‌تایبه‌تی، بۆیه باشترین رێگه‌چاره بۆ كه‌مكردنه‌وه‌ی ته‌شهیركردن‌و ناوزڕاندن‌و هه‌ڕه‌شه‌كردن‌و تاوانكاری ئۆنلاین، ئه‌بده‌یتكردنه‌وه‌و هه‌مواركردنه‌وه‌ی یاسای كاری رۆژنامه‌وانییه له‌هه‌رێمی كوردستان.


چاوا کەرستێن جوانکاریێ کارتێکرنێ ل مژوولانکا دکەن؟ – NOSH NEWS\nده‌ستپێك/لایف ستایل/جوانكارى/چاوا کەرستێن جوانکاریێ کارتێکرنێ ل مژوولانکا دکەن؟\nد گەل مەزنبوونا ژیێ مرۆڤی و ژ ئەنجامێ نە پووتەپێکرنێ، مژوولانک دەست ب وەریانێ دکەن و وەکو بەرێ درێژ نابن و وەرارێ ناکەن. جانیت گراف نوشدارا تایبەتمەند یا نەخۆشیێن پیستی ل نیویورک دیاردکەت کو ئەگەرێن وەریانا مژوولانکان وەکو ئەگەرێن وەریانا پرچێ سەری نە.\nئەڤە وێ چەندێ دگەھینیت کو نەئارامی و تیتالێن خوارنێ یێن نەدروست ژ گرنگترین ئەگەرێن وەریانا مژوولانکانە، دگەل ڤێ چەندێ ژی ئاریشەیێن پەریزادێ و ھەودانێن مژوولانکا و چارەسەریێن کیمیاوی ژی ھندەک ئەگەرێن دیترن،رەنگە ژی ھندەک جاران ژن بخو ببیتە ئەگەرێ پووچکرن و ژناڤبرنا مژوولانکێن خۆ ب رێیا ھندەک لڤینان وەکو پەرخاندنا مژوولانکان یان نەراکرنا مسکارێ چاڤان بەری نڤستنێ کو دبنە ئەگەر مژوولانک بشکێن، ھەتا ئەگەر ماسکرایێ دژی ئاڤێ ژی بھێتە ب کارئینان ھەر دبیت ببیتە ئەگەرێ ھشکبوونا رموشان.\nرەھێن مژوولانکان گەلەک دنازکن و ھەکە ب ژواری سەرەدەری دگەل بھێتە کرن دێ بیتە ئەگەرێ شکەستنا وان، ھەکە ساخلەمیا تە یا باش بیت و تو خوارنێن باش دخوی ھەلبەت بتنێ دێ تە پێدڤی ب پاراستنا مژوولانکێن خۆ ھەبیت و ب ڤی رەنگی:\n– مژوولانکێن خۆ گەلەک نەشدینە.\n– ئەگەر تو تشتەکی بو جوانیا مژوولانکان ب کاردئینی ھشیاربە گەلەک نێزیکی رەھێن موویان نەکە.\n– ھەکە تە ڤییا بەرمایکێن ماسکارایێ راکەی باشترە بھێلی ھەتا ماسکارا ھشک دبیت پاشی راکە و ل وی دەمی دێ شەکرنا وانژی یا ب سانەھی بیت.\nھەروەسان خو قورتالکرن ژ ماسکارایێ کەڤن رۆلەکێ گرنگ د چاڤدێریا مژوولانکان دا ھەیە، باشترە ب کێماتی ھەر شەش ھەیڤان جارەکێ ماسکارای ب گوھۆری و ئەگەر ژڤی دەمی پتر ما دێ بیتە ئەگەر کو بەرئاتافی میکروبان ببیت و د ئەنجامدا ھەودان ژێ پەیدادبن.\nنوشدار دبێژن ھەکە چاڤێن ژنێ سۆر بوون یان ھەر ھەودانەک بۆ پەیدابوو پێدڤی یە ھەر تشتەکێ بۆ چاڤێن خۆ ب کاردئینیت تافیل بکەت و ھەکە وەنەکر دێ گەلەک ئاریشە بۆ پەیدابن ژوانژی وەریانا مژوولانکان و ھەودانێن بەردەوام.\nھندەک جورێن چارەسەریێ بۆ نەوەریانا مژوولانکان ھەنە بەلێ پێدڤیە ل دووڤ شیرەتێن نوشداری بن و گەلەک دگران بەھانە و ھەکە ژ گەنجاتیێ تە مژوولانک نەبن ھەوجە ناکەت تو دەرمانان ب کاربینی ژبەرکو دەرمان بتنێ بۆ وان ڤەگەراندنا مژوولانکێن وەریای دھێنە دان.\nد.شاكر بالندی: ب چ ره‌نگا نابیت گون بو ماوه‌یه‌كێ درێژ ب میننه ل سه‌ری


Diplomatic Magazine | ئەمریکا پێویستی بەگۆڕینی حوکمی مەلاکان نییە\nكێشمەكێشەكانی نێوان تاران و واشنتۆن لە ماوەكانی ڕابردوودا پێی نایە قۆناغێكی هەستیار و تا رادەیەك مەترسیدارەوە.\nڕووداوی خستنەخوارەوەی فڕۆكە بێ فڕۆكەوانەكەی ئەمریكا لەلایەن ئێرانەوە زیاتر نیشاندانی هێز بوو لەلایەن ئەم وڵاتەوە وەك لەهەر شتێكی دیكە، شرۆڤەكارانی خستەسەر ئەو قەناعەتەی كە پێكدادانی سەربازیی ئەگەرێكی دوور نەبێت. \nبەكارهێنانی هێزی زبر و زمانی توند و لێدوانی وه‌ڕسكەر لەلایەن هەردوولاوە شرۆڤەكارانی خستەسەر ئەو قەناعەتەی كە پێكدادانی سەربازیی ئەگەرێكی دوور نەبێت. \nبۆ نموونە، ڕووداوی خستنەخوارەوەی فڕۆكە بێ فڕۆكەوانەكەی ئەمریكا لەلایەن ئێرانەوە زیاتر نیشاندانی هێز بوو لەلایەن ئەم وڵاتەوە وەك لەهەر شتێكی دیكە.\nبەڵام ئەگەرێك هەیە كە لای ئەمریكییەكان ئەم ڕووداوە زیاتر بۆ تاقیكردنەوەی تواناكانی ئێران بووبێت، بۆئەوەی بزانن ئایا تاران توانا و لێوەشاوەیی سەربازیی ئەوەیە كە حسابی جددی بۆ بكرێت یان نا.\nواشنتۆن لە مێژە لە نزیكەوە سەیری دۆخی ناوخۆیی ئێران دەكات و وەك دەوترێت ئاگای لە هەموو شتێكی ئەو وڵاتە هەیە هەر لەبارەی حكومەت و كابەدەستانی ئێرانەوە بیگرە تا دۆخی ئابووریی و كایەكانی تر.\nلە ئێستادا ئیدارەی ترەمپ ڕەنگە زۆر كاری بە گۆڕینی سیستەمی حوكمڕانی مەلاكان نیە، بەڵكو تەنیا كێشەی ئەوەیە ئەم وڵاتە بەهێز نەبێت و نەتوانێت مەترسی بۆ بەرژەوەندییەكانی ئەمریكا لە ناوچەكە دروست بكات.\nلە كێشەكانی نێوان ئەم دوو وڵاتەدا هەندێك فاكتەر هەن كە دەكرێت یارمەتیمان بدات بۆ تێگەیشتن لە ئاستی ململانێكان. حەقیقەتی سەرەكی ئەوەیە سنووری ئەمریكا بە ئێرانەوە نیە، بەم پێیەش بێت واشنتۆن ترسی ئەوەی نیە ئێران بتوانێت ئاسایشی نیشتمانی بە شێوەیەكی ڕاستەوخۆ بخاتە مەترسیەوە.\nهەروەها لە ڕووی توانای سەربازییەوە سوپای ئێران وەك سوپای ئەمریكا بەهێز و لە ڕووی تەكنۆلۆژییەوە پێشكەوتوو نییە. بەڵكو پێداویستی و چەك و جبەخانەكانی ئێران هی سەردەمی شەڕی سارد و كۆن و بەسەرچوون. خۆ لە حاڵەتێكدا ئەگەر شەڕ رووبدات ئەوا ئەمریكا كێشەی ئابووریی یان بودجەی نییە وەك ئەوەی ئێران هەیەتی. \nئەم هۆكارانە بەسن بۆ ئەوەی بەرچاو ڕوونیەكمان بداتێ لەبارەی ئەوەی ڕووخانی حكومەتی تاران ئاسانە بەڵام دواییەكەی ئاسان نییە. چونكە ئێران لە ناوچەكەدا كۆمەڵێك لایەنگر و میلیشیا و هێزی هەیە كە لە نەتەوە و وڵاتانی دەوروپشتدا هەن.\nستراتیجی ئەمریكا ڕوونە كە لە ڕێگەی هێزە دەریاییەكانییەوە و لە ماوەی چەند ڕۆژێكدا تەواوی هێزە ئاسمانییەكانی و بنكەكانی و پێگەی ئەتومییەكانی ئێران لەناو دەبات و دواجار ئێران ده‌بێت دواجار دەبێت تەسلیمی داواكارییەكانی ئەمریكا ببێت.\nهۆكاری سەرەكی ئەوەش كە ئێران ئاوا كاریگەری هەیە لە ناوچەكەدا بەهۆی لاوازی ئەو حكومەتانەوەیە كە شیعە تیایاندا باڵادەستن. ڕوون و ئاشكرایە تواناكانی ئەمریكاو ئێران بەراورد ناكرێن. ئێران هەر ڕێگایەك تاقی بكاتەوە بەرامبەر ئەمریكا ئەوا دەبێتە دۆڕاوی سەرەكی.\nدواجار هەر دەبێت تەسلیمی داواكارییەكانی ئەمریكا ببێت. خۆ ئەگەر ئەمەش ڕووی نەدا ئەوا ستراتیجی ئەمریكا ڕوونە كە لە ڕێگەی هێزە دەریاییەكانییەوە و لە ماوەی چەند ڕۆژێكدا تەواوی هێزە ئاسمانییەكانی و بنكەكانی و پێگەی ئەتومییەكانی ئێران لەناو دەبات.\nبەڵام ئەوەی ئێرانییەكانی دڵ خۆش كردووە ئەوەیە لە دەرەوەی سنوورەكانی كۆمەڵە هێزێكی پرۆكسی هەیە كە لە ڕوودانی شەڕدا پشتی پێ بەستوون تا زۆرترین زیان بە هێزەكانی ئەمریكا بگەیەنن لە ناوچەكەدا.


ئایین بێ رەوشت یان رەوشت بێ ئاین PUKmedia یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان\nئایین بێ رەوشت یان رەوشت بێ ئاین\nبیروڕا 12:21 PM - 2021-06-03\nوەرگێڕانی سەردار هەركی\nچەند ساڵێك بوو لە دەستەیەكی گەورەی حكومی كارم دەكرد كە هەزاران كەس تێیدا كاریان دەركرد، لە رۆژی یەكەمدا كاتێك نەخوشێكم چارەسەر دەكرد، دەرگای عیادەم كرایەوەو یەكێك هاتە ژورەوەو وتی من دكتور حوسێنم، داوای لێكردم بەشداریی نوێژی جماعەت بكەم. داوای لێبوردنم لێكرد تا نەخۆشەكە چارەسەر دەكەم ئینجا نوێژەكەم دەكەم، بەڵام د.حوسێن داوای كرد نەخوشەكە جێ بهێڵم دواتر چارەسەری بكەم ! منیش سوور بووم لەسەر تەواوكردنی ئەو كارە،َ ئەم هەڵوێستەم روبەڕووی گفتوگۆیەكی زۆر توندی كردم خەریك بۆ ببێتە شەڕمان.\nدواتر زانیم ئەم جۆرە بیركردنەوە لەنێو كارمەندانی ئەم دەستەیە زۆر بڵاوە. زۆربەیان دینداریی توندڕەو بوون و ژنەكانیش هەموویان سەرپۆشبوون. بەر لەكاتی نوێژ بە نیو سەعات، هەموویان بەتەواوی دەستیان لەكار هەڵدەگرت، بە دەستنوێژ هەڵگرتن و راخستنی بەرماڵ لەسەر هەموو رێگاكان بۆ ئامادەكاری نویژی جماعەت، هەروەها حەج و عەمرە دەكەن كە ئەو دەستەیە ساڵانە رێكی دەخات.\nلەسەر ئەم شتانە هیچ لاریم نەبوو، چەندە پیرۆزە مرۆڤ ئیماندار بێت، بەڵام هەر زوو بۆم دەركەوت كە لەگەڵ ئەو ئیماندارییە توندڕەوە زۆربەیان پێشلكاری گەورە دەكەن، لە درۆو و دوو ڕوویی و مامەڵەی توند لەگەڵ هاووڵاتیان، هەروەها ستەمێكی زۆر لە فەرمانبەرانیان ژێر دەستیان دەكەن و تەنانەت بەرتیلیش وەردەگرن و تاڵانی دارایی گشتیش دەكەن! تەنانەت ئەو دكتۆر حوسێنەی كە سوور بوو لەسەر ئەوەی لەگەڵ ئەوانی دیكە نوێژی جەماعەت بكەم دەركەوت پیاوێكی گەندەڵ بوەو دەستكاری وەسڵی كڕین و فرۆشتنی دەكرد و دەرمانی دەستە بۆخۆی دەفرۆشت، ئەوەی لەم دەستەیەدا رویدەدا ئەمڕۆ لەهەموو جیهانی بەردەوام ڕودەدات.\nدیاردەی دووڕووی ئاینی لەهەموو شوێنێك بەرێژەیەكی بەرچاو بڵاوە، پەیمانگای گالوبی ئەمەریكی لە توێژینەوەیەكی نوێیدا جیهانی عەرەبی بەگەورەترین میللەتانی ئیماندار لەسەر زەوی هەژمار كرد، لەهەمانكاتدا لە ریزی هەرە پێشەوەی پلەبەندی بەرتیل وەرگرتن و فیڵكرد و دەستبڕین و گێچەڵی سێكسی .\nلێرەدا پرسیارەك دێتە پێش؛ چۆن دەكرێت ئیماندارترین و گومڕاترین بین لەهەمانكاتدا؟\nلەساڵی 1664 نوسەری گەورەی فەرنسی (مولێر) شانۆیەكی بەناوی (تارتارۆف)ی نوسی، باس لە كەسایەتیەكی ئاینیی گەندەڵی بەناوی (تارتارۆف) دەكرد، كە هەمیشە هەوڵدەدات لە ژێر عەبای ئایین حەزو ئارەزووە پڕوپوچەكانی خۆی دابمركێنێ! ئەوكاتە كڵێسای كاسۆلیك زۆر بەتوندی دژی ئەم شانۆیە وەستان. بۆ ماوەی پێنج ساڵ قەدەغەیان كرد، بەڵام ئەم شانۆیە بووە یەكێك لە بەناوبانگترین شانۆكان. ئیدی وایلێهات وشەی (تارتارۆف) هەم لە زمانی ئینگلیزی و هەم لە فەرەنسیش وەك ئاماژە بۆ پیاوی ئاینیی دووڕوو بەكاردەهات،.\nپرسیارەكە ئەوەیە؛ ئایا ملیۆنەها مروڤ وەكو نمونەی تارتارۆفیان لێهاتوە ؟\nپێموایە گرفتەكە زۆر لەمە قوڵترە.. ئێمە بەباوەڕێكی راستگۆ ئاییندارین، بەڵام زۆربەمان بەلاڕێدا دەڕۆین بێ ئەوەی ویژدانمان ئازارمان بدات.. هیچ گومانی تێدانییە كە هەموو كەس وانییەو چونكە بەشی زۆری خەڵك راستگۆن و لەكارەكانیاندا بە ویژدانەوە مامەڵە دەكەن .\nبەڵام ئەوەش لەبیر نەكەین كە سەدەها لەو گەنجانەی لەمانگی رەمەزان بەڕۆژووبوون و نوێژكەر بوون لە رۆژی یەكەمی جەژن دەست درێژی بۆ ژنان دەبەن،. ئەفسەرەكانی پۆلیس لایان ئاسایە بێ تاوانەكان ئەشكەنجە بدەن، دكتۆر و پەرستارەكان لە خەستەخانە گشتییەكان بەخراپی مامەڵەی نەخۆش دەكەن، فەرمانبەران ساختەكاریی لە هەڵبژاردنەكان دەكەن، خوێندكارەكان قۆپیە بە بەكۆمەڵ دەكەن، كەچی ئەوانە زوربەیان ئیماندارن و نوێژ و خواپەرستیی خویان جێبەجێ دەكەن.\nكومەڵگایەكانیش وەكو مروڤ نەخوش دەكەون، كومەڵگایەكەمان لە دەست لێكترازان عقیدە لە هەڵسوكەت دەناڵێنێت، لێك ترازانی ئایین لە رەوەشت،ئەم نەخۆشیەش زۆر هۆی هەیە:\nیەكەم :- رێژێمە ستەمكارەكان كە دەبنە هۆی بڵاوبونەوەی دڕو و دووڕووی و فێرت وفێڵ و ساختەكاری .\nدووەم:زاڵبونی بیرۆكەی كە ئایین رێكارە نەك هەڵسوكەوت، واتە ئایین نەبویتە ئاوێنەی رەوەشت، بەڵكو ئایین كورت دەكرێتەوە لە كۆمەڵێك رێكار، ئەگەر جێبەجێی بكەی واتە تۆ مرۆڤێكی ئاینداریت، لەوانەیە هەندێك كەس بڵێن وەكو رەوەشت عبادەتیش روكنی گرنگن لە ئایین.... راستیەكەی هەموو ئاینەكان بۆ داكۆكیكردن لە بەهاكانی مرۆڤایەتی هاتونەتە كایەوە .. ماف و دادپەروەری و ئازادی، هەمو شتەكانیتریش دوور لەمە بایەخیان زۆر كەمترە.\nئەوەی مایەی نیگەرانیە كە كلتوری ئیسلامی زۆربەی جار دوپاتی ئەوە دەكاتەوە كە رەوەشت گرنكترین بنەمایەكانی ئاینە .. ئێمە لەمە تێناگەین یان نامانەوێت تێبگەین .\nلەم میانە پێغەمبەرمان محەمەد ( ص) چیرۆكێكی بەناوبانگ هەیە، لە مزگەوت پیاوێك دەبینێت كە هیچ كار ناكات و شەو و رۆژ لە مزگەوت تەنها خواپەڕستی دەكات ، پێغەمبەر(ص) لێی دەپرسی :-\n- كێ بەخێوت دەكات ؟\n- گوتی براكەم كار دەكات و پارەم لێ سەرف دەكات\n- ئینجا پێغەمبەر(ص) پێی گوت ( براكەت زۆر لەتۆ ئیماندارترە)\nئەم چیروكە پڕ مانایە واتە ئەوەی كار دەكات و ماڵ و مناڵی خۆی بە خێو دەكات لای خوا لەو كەسە كە خۆی لە مزگەت حەشار داوە بۆ تاعەت خۆشەویسترە.\nبە درێژایی بیست ساڵی رابردو تێگەیشتنی هەڵە بۆ ئایین یەكێك لە هۆیە سەرەكیەكانی تێگچونی بارودۆخی وڵاتی میسر بوو، شەقام و مزگەوتەكانی میسر پڕە لە پۆستەری داوای سەرپۆشی لە ژنان دەكەن، لەتەك ئەو داوایانە ئەگەر داوای ڕِووبەڕووبونەوی ستەمكاری و داكۆكیكردن لە زیندانیان و رێگرتن لە ساختەكاری هەڵبژاردنەكان بكرابا ئەو كات مافە زەوتكراوەكانیشمان وەردەگرتەوەو دیموكراتیەتیش بەڕێرەوی خۆیدا دەڕۆیشت..\nگەیشتن بە كۆمەڵگای بەرز و تەندروست تەنها بە دوو رێگا بە دەست دێت كە سێیەمیان نیە، ئایندارەیەكی راستەقینە كە ئاوێنەی تەواوی رەوشت بێت، یان تەنها لەڕێگای رەوەشت ئەگەر بنمایەكەی ئاینیش نەبێت .\nبۆ نمونە ساڵی 2007 و بەمەبەستی جوانكردنی رژێمی قەزافی لە جیهان خەڵاتی ئەدەبی جیهانی ساڵانە بە ناوی ( خەڵاتی قەزافی بۆ مافی مرۆڤ) بە بەهای یەك ملیۆن دۆلار رێكخراو لیژنەیەكی پسپۆڕ لەڕۆشنبیرانی عەرەبی بۆ دەستنیشانكردنی براوە پێكهێنرا، لە ساڵی یەكەم\nنوسەری ئیسپانی خوان جویتیسولو تەمن 78 ساڵ هەڵبژێردرا .\nشتە سەیر و سەمەرەكە لێرەدا ڕویدا، جویتیسولو خەڵاتەكەی رەتكردەوەو گوتارێكی دوورو درێژی بۆ لیژنەكەی نارد، تێیدا سوپاسی كردن بۆ هەڵبژاردنی، بەڵام لەهەمان كاتدا لەڕوی ئەخلاقیەوە ناتوانێت خەڵاتی مافی مرۆڤ لە رژێمی قەزافی وەرگرێت كە بە كودەتای سەربازی هاتوەتە سەر حوكم و هەزاران لە نەیارەكانی زیندان كردوەو ئەشكەنجەیان داوە .\nنوسەرەكەی ئیسپانی خەڵاتی یەك ملیۆن دۆلاری رەتكردەوە چونكە ئەم خەڵاتە لەگەڵ زەمیری قەزافی ناگونجێت.. لێرەدا دەپرسم چەند رەۆشنبیرو زانای ئاینی جیهانی عەربی خەڵاتی یەك ملیۆن دۆلاری رەت دەكەنەوە؟ كامەیان لە خوای گەورە نزیكترن ؟!\nئەم نوسەرە شەرەفمەندە كە ئەم هەڵوێستە ئازایانەی وەرگرت دڵنیام نە ئاینی ئیسلامی و نە هیچ ئاینێك نەهاتە خەیاڵی كاتی ئەم هەڵوێستەی وەرگرت. بەهەمان شێوە دەیان ئایندار خۆیان دەخەنە خزمەتی رژێمە ستەمكارەكان، وهەمو تاوانە دژی مللەتەكانیان پشتگوێ دەخەن .\nئایینی راسەقینە ئەو ئایینەیە كە لەگەڵ رەوەشت دەگونجێت، ئەگینا رەوشتی بێ ئایین زۆر باشترە لە ئایینی بێ رەوەشت، چونكە یەكەمیان زیانی بۆ كەس نیە، بەڵام دوەمیان زیانی بۆ خوا و پێغەمبەر و هەمو موسڵمانان هەیە.\nراوێژكارێكی كازمی چه‌ند راستییه‌ك له‌باره‌ی هه‌ڵبژاردنه‌كانه‌وه ئاشكرا ده‌كات\n07:42 PM - 2021-09-27\nوێنه.. كه‌رنه‌ڤاڵی ناساندنی كاندیدانی هاوپه‌یمانی كوردستان له شاره‌زوور\n07:03 PM - 2021-09-27\nعیراق.. رێژه‌ی نه‌وتی هه‌نارده‌كراو داهاته‌كه‌ی بۆ مانگی ئاب ئاشكراده‌كات\n04:23 PM - 2021-09-27\nقوباد تاڵه‌بانی: یه‌كێتی له‌گه‌ڵ چاره‌سه‌ری ئاشتیانه‌ی كێشه و ململانێ سیاسیه‌كاندایه\n03:59 PM - 2021-09-27\nی ن ک 01:24 PM - 2021-09-27 رێواز فایەق: هەر حزبێك حساب بۆ یەكێتی نەكات حسابی بۆ ناكەین\nبافڵ تاڵەبانی:كەركوك ھی كەركوكییەكانە نەك ئەوانەی دەیانەوێت نەھامەتیەكی تری بەسەردا بێننەوە\n07:47 PM - 2021-09-27\nبافڵ تاڵەبانی:كەركوكییەكان لەھەڵبژاردندا سەری كەركوك و كوردو یەكێتی بەرزبكەنەوە\n06:06 PM - 2021-09-27\nقوباد تاڵه‌بانی: ده‌بێت به‌هێزی یه‌كێتی و گۆڕان له‌م هه‌ڵبژاردنه‌دا ڕه‌نگبداته‌وه\n05:56 PM - 2021-09-27\nنەینەوا..بانگەشەی هاوپەیمانی بەرێوەدەچێت\nی ن ک 06:54 PM - 2021-09-26\nبافًڵ تاڵه‌بانی له‌گه‌ڵ كارگێرو ئه‌ندامانی مه‌كته‌بی سیاسی و سه‌ركردایه‌تی یه‌كێتی له كه‌ركوك كۆبووه‌وه\nکوردستان 06:25 PM - 2021-09-26\nهەر دەنگدەرێك كارتەكەی وەربگرێتەوە پاداشت دەكرێت\nعیراق 06:18 PM - 2021-09-26\nشێخ جەعفەر:گەرمیان لانکەی شۆڕش و رۆڵەی ئازا_یە\nکوردستان 06:02 PM - 2021-09-26\nله‌په‌رله‌مانی عیراق ئیمزا له‌دژی كۆنگره‌كه‌ی هه‌ولێر كۆده‌كرێته‌وه\nعیراق 05:52 PM - 2021-09-26\nبافڵ تاڵەبانی گەیشتە بارەگای مەکتەبی سیاسی یەکێتی لە کەرکوک\nکوردستان 05:34 PM - 2021-09-26\nقوباد تاڵه‌بانی: چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌كان به موزایه‌ده نابێت\nکوردستان 05:16 PM - 2021-09-26\nبافڵ تاڵەبانی پێشوازیکرد لە خانەوادەی زیندانیکراوەکانی بادینان\nکوردستان 05:09 PM - 2021-09-26


ڕانانى ئاییندەیى ژمارە (٣) ى ساڵى٢٠٢٠ | CFS Center\nHome / بڵاوکراوەکان / توێژینەوە / ڕانانى ئاییندەیى ژمارە (٣) ى ساڵى٢٠٢٠\nململانێ ئەستەمەکان لە عێراق وهەرێمى کوردستان\n– ڕانانی ئایندەیی ژمارە (٣)\nد.یوسف گۆران، د.ئومێد رفیق فتاح، د.عابد خالد رسول، د.هەردى مهدى میکە، م.یاسین طه محمد\n– نیسان ٢٠٢٠\nتەوەری یەکەم: ململانێکانى پێکهێنانەوەی حکومەت؛ ئاست وسیناریۆکان.\nتەوەری دووه‌م: سیستەمى ناناوەندێتى؛ گرفتەکان وئاسۆکانى بەڕیوەبردن لە هەرێمى کوردستان.\nتەوەری سێیەم: چاره‌نوسى به‌ندكراوانى داعش ومه‌ترسيه‌كانى له ئاينده‌دا.\nڕانانی مانگی نیسان هاوکاتە لەگەڵ زیندووبونەوە و هەستیاریی پرسگەلێکی چارەنووسساز لە عێراق و هەرێمی کوردستاندا، وەک دەبینرێت دۆخی عێراق و هەرێمی کوردستان، یەخانگیریی سێ پرسی هەستیاری عێراقی، کوردستانی و ناوچەیی بوونەتەوە، ئەوانیش: پێکهێنانەوەی حکومەتی عێراق، دۆسێی هەمیشەیی چۆنێتی بەڕێوەبردنی هەرێمی کوردستان(ناوەندێتی و ناناوەندێتی) و دواجار دۆسێی سەرهەڵدانەوە و ڕۆڵی بەندکراوان و کەمپە خێزانییەکانی جێماوانی داعش. ئەمانە مەترسی هەنووکەیی و گۆڕاوی مەترسیدارن لە هاوکێشە ئایندەییەکانی هەرێم و ناوچەکەدا. ئەم سێ پرسە بە جۆرێک پێکەوەبەسترا و پێکداچوون لەلایەک دەتوانن لە بەڕێوەبردنێکی تەندروستدا تەواوکار و چەسپێنەری ئاسایشی کۆمەڵایەتی و سیاسیی عێراق و هەرێمی کوردستان بن و لە خراپ بەڕێوەبردنیشیاندا هەڕەشەی ڕاستەقینە دەبن و هەلی نزیک و دوور دەدەنە ئەو مەترسیانەی کە تەنها فوولێکردن و بووژاندنەوەیان پێویستە.\nڕانانی ژمارە سێ؛ لە سێ تەوەردا تاوتوێ و بەدواداچوونی بۆ هەرسێ پرسەکە کردووە و لە هەر یەکێکیاندا ئاست و ئاستەنگ و سیناریۆکانی خستووەتەڕوو:\nتەوەری یەکەم: ململانێکانى پێکهێنانەوەی حکومەت؛ئاست و سیناریۆکان\nلە عێراقدا چەندین ململانێی سیاسیی- شوناسی کۆسپی سەرەکی بەردەم پرۆسەی سیاسیین و هەمیشە ئەگەری زیندوون و لە سەرەتای هەر ڕوداوێکی نوێیدا زیندوودەبنەوە و لانیكەم 15 ساڵە چارەسەر نەكراون، لەكاتێكدا دەكرا عێراقی نوێ لەپاش ٢٠٠٣ەوە یەكێك لە ئامانجەكانی سفركردنەوە یان كەمكردنەوەی ئەو کۆسپانە بێت.\n– ئاستە ناوخۆییەکانى ململانێکان\nلەسەر ئاستی ئاسۆیی، سێ هێز لە ململانێی توندی بێکۆتاییدان: شیعە، سوننە و کورد، ڕوخساری ململانێکان ڕیشەیان لە کێشەی جڵەوداریی، شوناس، خاک، ماف و پێگە لەسەر ئاستە سیاسییەكەیی و هەتا بەرەو ناوەڕۆكیش بڕۆیت باكگراوەندە كۆمەڵایەتی و مەزهەبییەكان وەرگریت و كێشەكان قووڵتر دەبنەوە.\nلەسەر ئاستی شاقووڵی ململانێ ناوخۆییەکانی نێوماڵی شیعی كە بەمدواییانە بە زەقی دەركەوتووە سێبەری زۆری بەسەر کۆسپ و قەیرانەكانەوە هەیە. ئەم ناكۆكییە ناوخۆییانە پێشتر بەچەند شتێك پەردەپۆش كرابوون كە بەپلەی یەکەم عەباکەی سیستانی، دووەم ئێران و سێیەم مەسەلەی سەپاندنی هەژموونی شوناسی شیعی بەسەر عێراقەوە و دواترینیشیان مەترسی و دوژمنی هاوبەشبوو(داعش ٢٠١٤)، بەڵام لە ٢٠١٨ كە سەروەختی بەشینەوەی دەسكەوتی شەڕبوو، هەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق كرا و شیعەكان بەسەر پێنج هاوپەیمانێتی و فراكسیۆنی سەرەکى ناكۆك و ناتەبادا دابەشبوون، هەر لەم كاتەشدا بەهۆی گوشارەكانی (ترەمپ)ەوە دۆخی ئابووریی ئێرانیش شڵەژا، بەدوای ئەوەشدا لەسەرەتای ٢٠٢٠ سایەی (قاسم سلێمانی) و تەواوكەرە عێراقییەكەی (ئەبومەهدی موهەندیس) بەرۆكێتێكی ئەمەریكی ئاوابوو، ئەمەش وایكرد ململانێكانی شیعە بچنە قۆناغێكی هەستیار و لەسەر ئاوازی شەقامی خرۆشاو و ناڕازی و تووڕە كە بەشی هەرەزۆریان بنكەی جەماوەریی هێزە شیعەكان بوون.\nبۆ یەكەمجار گوشاری خۆپیشاندەران و پاشان هاتنە سەرخەتی سیستانی، بۆ یەکەمجار حكومەتی عێراقی (لە دوای ٢٠٠٣ەوە)، ناچار بەدەستلەكاركێشانەوەكرد كە ‘عادل عەبدولمەهدی’ سەرۆكایەتی دەكرد، کە دەرگای لەسەر ناكۆكییەكان بۆ پڕكردنەوەی جێگاكەی كردەوە، هەر ئەمەش بووە هۆی تۆماركردنی پێشینەیەكیتر كە شكستهێنانی تەواوكردنی ئەرك بوو لەلایەن سەرۆكوەزیرانێكی شیعەی ڕاسپێردراوەوە كە (محەمەد تۆفیق عەللاوی) بوو، لەپاش ڕاسپاردنی (عەدنان زورفی)یش زەیت بەسەر ئاگری ململانێکەدا کرا، كە سێ لایەنی سەرەکی و هەندێکی لایەنیتری ناسەرەکی کێشمەکێشەکەیان بەڕێوەدەبرد: کوتلەی سائیرونی ڕەوتی (موقتەدا سەدر)، کوتلەی فەتح (هادی عامری) ودوڵەتی یاسا (نووری مالکی) لەپەنا ئەوانیشدا ڕەوتی حیكمە (عەممار حەكیم) و هاوپەیمانێتی نەسر (حەیدەر عەبادی) لەگەڵ وردە هێزیتر وەك فەزیلەی ئیسلامی، لەدەرەوەی ئەم هێزانەش گروپە چەكدارە وەلائییەكانی سەر بەئێران بوونەتە خاوەن دەنگ و هێزی گوشار بەسەر پرۆسەی سیاسیەوە، بەجۆرێك گومان دەكرێت ئەوان خاوەن قسەی سەرەتا و كۆتایی بن لە پرۆسەكەدا و لیست و هێزە سیاسییەكانیدی شیعە هەڵوێستەكانی خۆیان لەسەر ئاوازی ئەوان و بەپێی دوور و نزیكییان لە ئێرانەوە رێك بخەن.\nکێشەی سەرەکی هێزەكانی شیعە خۆی لە خواستى هەژموون و بەرژەوەندی و جڵەوداریی دەسەڵاتدا دەبێنێتەوە و هیچ لایان ناتوانێت سازش بۆ ئەوانی دی بکات. هەرلایەکیان ئەوە دەزانێت گەر دەست لە دەسەڵات بەربدات ئەوا چارەنووسی ئەزموونکراوی حزبی دەعوە وەک هێز و مالیکی و جەعفەری و عەبادیش وەک کەسایەتی دەبێتە بەشیان. بۆیە نایانەوێت ئەو یادەوەرییە تاڵانە بکەنە قەدەری خۆیان، کە پەراوێزکەوتن و جێهێشتنی شەقامی لێدەکەوێتەوە.\nبە گشتیش لە ئێستادا بە پلەی یەکەم ئەم ململانێی شیعی-شیعیانەیە کێشەسازی پێکهێنانی حکومەتن وململانێی ماڵی پەرتەوازی سوننی و پاشان نێوماڵی کورد کێشەی دووەم وسێیەمی بەردەم پرۆسەکەن.\n– ئاستە دەرەکییەکانى ململانێکان\nکۆسپێکی دیکەی هەمیشەیی بەردەم پرۆسەی سیاسیی و بەتایبەت لە ئانی پێکهێنانی حکومەتەکان، ململانێی نێودەوڵەتیی و هەرێمایەتییە، بەتایبەت ململانێی هەمیشەیی ئێران-ئەمریکایە، کە عێراقى ڕووبەڕووی پێکادانی بەرژەوەندی ئەم لایەنانە کردۆتەتەوە، لە چەند مانگی ڕابردوودا بە ڕوودانی کێشەگەلێکی وەک: بۆردومانی بنکە سەربازییەکان و گڕتێبەردانی باڵێۆزخانەی ئەمریکا لە عێراق، کوشتنی قاسمی سولەیمانی، بۆردوومانی هێزە پرۆئێرانییەکانی عێراق، جوڵە سیاسییەکانی هەردوو وڵات نیشاندەری ئەوەن کە:\n– هەرچی ئەمریکایە نایەوێت بەو ئاسانییە (پاش ئەو تێچوونە سەربازی، مادیی و سیاسییەی لە عێراقی پاش ٢٠٠٣دا کردوویەتی) ئەم وڵاتە جێبهێڵیت، بەڵکو سەختر لە جاران دەیەوێت لە ڕێی تاقیکردنەوەی سەرجەم کارتە سەربازیی، ئابووریی وسیاسییەکانییەوە جێگە بە دژبەرەکانی چۆڵ بکات و ڕوداوەکانی ئەم دواییەش ئەم ئەگەرەی کردە واقیع.\nب. هەرچی ئێرانیشە، سەرەڕای ئەوەی عێراق پێگەی ستراتیژی و بەشێکی تەواوکاری هیلالی شیعی وبەرژەوەندییە جیۆپۆلەتیکیەکانیەتی، لە ئێستادا کە دۆخی ئابووریی وسیاسیی نالەبارە، شادەماری ئابووریی و ترانزێتی پێچپێلێدانی گەمارۆکانییەتی، بۆیە تارانیش نایەوێت بەو ئاسانییە تەسلیمی ویستی واشنتۆن بێت.\nبەهەرحاڵ، ململانێکانى پێکهێنانى حکومەت، کە زۆربەى کات لەسەر ئاستى ناوخۆیی ودەرەکی لە هەڵکشان و هێبوربونەوەیاندا هاوتەریب و هاوکرۆکن، لەئیستادا بە ناچارکردنى (زوروفی) بە کشانەوە لە ئەرکى پێکهێنانى حکومەت لە ٩/٤/٢٠٢٠ و ڕاسپاردنى (مصطفی کاظمى) بە گرتنەئەستۆى ئەو ئەرکە، بە جۆرێک لەهێوربونەوە و سازانى ڕوکەشى گەیشتووە، بەڵام هەرگیز ئەمە واتاى ئەوەى نییە کە جارێکیتر ململانێکان بەرەو هەڵکشان و سەختبوون ناچنەوە. خۆ ئەگەر ئەم سازانە ڕووکەشیەى ئێستا تا دواى پێکهێنانى حکومەتێکیش درێژەبکێشێت، ئەوا هەر حکومەتێکی لاواز بەرهەمدێت (وەک ئەوەی لە کابینەی عەبدولەمهدی-دا بینرا) كە بنەمای كاركردنی بریتی بوو لە خۆبەماسككردن بۆ دەسەڵات وهەژموونی هێزگەلێكی شاراوە كە بڕیاربەدەستی یەكەم وژێربەژێربوون بەبێ ئەوەی بەئاشكرا خۆیان بەخاوەنی حكومەت بكەن وبەرپرسیارێتی شكستەكانی هەڵگرن.\n– سیناریۆکانى پێکهێنانەوەى حکومەت:\nگەڕى ئەم جارەى پرۆسەى پێکهێنانەوەى حکومەت دەکرێت لەبەردەم دوو سیناریۆدا بێت:\nسیناریۆى یەکەم: واى پێشبینى دەکات ‘کاظمى’ لە ئەرکى پێکهێنانى حکومەتدا سەرکەوتوبێت و بتوانێت بەئاسانى هەم ئەندامانى کابینەکەى بەربژێر بکات و هەم دەنگى زۆرینەى ئەندامانى ئەنجومەنی نوێنەرانیش مسۆگەر بکات، ئەمەش بەرمەبناى ئەو پشتیوانییە ناوخۆیى (کوردى- سونى- شیعی) و نیمچەهاوڕاییە دەرەکییە (ئێرانى- ئەمریکى)یەى کە لەئانى ڕاسپاردنیدا هەیبوو، ئەمە وێڕاى کەمبونەوەى فشارى خۆپیشاندەران لەسەرى کە بەهۆى ڕێکارەکانى بەرگرتن لە بڵاوبوونەوەى پەتاى کۆرۆناوە تاڕادەیەک وەستاوە.\nسیناریۆى دووەم: وا پیشبینى دەکات چانسى ‘کاظمى’ لە چانسى ‘عەلاوى’ و’زوروفی’ باشتر نەبێت و سەرلەنوێى ململانێکان ببنەوە کۆسپى رێگەى، کە ڕەنگە لەئاکامدا بەهۆى قایلنەکردنى لایەنێک یان زیاتر لە هێزە ناوخۆییەکان لە شیعە یان کورد و سوننە یان هێزە دەرەکییەکان، لەهەرکاتێکدا لەماوەى ئەو (٣٠) ڕۆژەى کە هەیەتى بۆ پێکەوەنانى کابینەکەى ناچاربکرێت بە کشانەوە، یان لە دواساتدا ئەنجومەنى نوێنەران بۆ متمانە پێدانى ئامادەى کۆبوونەوە نەبێت، یان هەر متمانەى پێنەدات، بەمەش ‘کاظمى’ لە ئەرکى پێکهێنانى حکومەتدا شکست بهێنێت.\nلەئەگەرى ڕوودانى ئەم سیناریۆییەى دووەمیشدا، بەهۆى کۆتاییهاتنى بژادەکانى بەردەم سەرۆک کۆمار بۆ پێکهێنانى حکومەتێکى نوێ بەپێى مادەى (٧٦)ى دەستور، ڕەنگە لە مەترسى نەڕۆیشتنى ئاڕاستەى پرۆسەکە بەرەو گرتنەبەرى ڕێکارەکانى مادەى (٦٤)ى دەستور کە شیاوە بۆ دەربازکردنى دۆخەکە بە هەڵوەشاندەوەى ئەنجومەنى نوێنەران وپەنابردن بۆ ئەنجامدانى هەڵبژاردنی پێشوەخت، بەتایبەت ئەگەر خۆپیشاندانەکان دەستپێبکەنەوە، یان بۆ ڕێگرتن لە بەرکاربوونى مادەى (٨١) دەستور کە تایبەتە بە دانانى پۆستى سەرۆکوەزیران بە (خلو – چۆڵ) و جێگرتنەوەى لەلایەن سەرکۆمارەوە تا لەماوەى (١٥) ڕۆژدا کەسێکیتر بۆ پێکهێنانى حکومەتێک بەپێى مادەی (٧٦) ڕابسپێرێت، بۆ ڕێگرتن لەم دوو پێشهاتە دەستورییە مەترسیدارە لەسەر پێگەى شیعە و هێزەکانى، ڕەنگە “هێشتنەوەى عەبدولمهدی” تاکە دەرچەى بەردەم ئەو هێزانە بێت بۆ پاراستن و درێژەدان بە بەرژەوەندییە هەنوکەییەکانیان، ئەگەر بۆ ماوەیەکى کورتیشبیت، بەڵام ئەوەى لە ئەنجامى هەموو ئەم ئەگەر و پێشهاتانە پێشبینیکراوە دوور و نزیکانەدا مەترسی ڕوودانى هەیە قڵپبوونەوەى دۆخەکەیە بەرە و ئاشوب و پێکدادانى چەکدارى، لەئاکامى زیاتر گەشەسەندنى ململانێکان و دەرەقەتنەهاتنى ئامرازە دەستورییەکان بۆ کۆنترڵکردنى دۆخەکە.\nتەوەری دووەم: سیستەمى ناناوەندێتى؛گرفته‌كانى و ئاسۆكانی به‌رێوه‌بردن لە هەرێمى کوردستان:\nبیرۆکەى ناناوەندێتى (اللامرکزیة-Decentralization) لە سادەترین واتایدا بریتییە لە (گواستنەوەى پرۆسەى بڕیاردان و جێبەجێکردن لە دەسەڵاتى ناوەندییەوە بۆ یەکە کارگێریی و سیاسی و جوگرافییەکانى خوارەوەى وڵات)، ئەمەش دەشێت بە دەستور ڕێکبخرێت، بەتایبەت ئەگەر لە شێوازى ناناوەندێتیی سیاسی بوو کە ناسراوە بە “فیدراڵى”، لەم کاتەشدا یەکەکان دەسەڵاتى بڕیاردانیان لەسەر ئاستى “یاسادانان، جێبەجێکردن و دادوەرى’ دەبێت. هەروەک دەشێت بە یاساى ئاسایی ڕێکبخرێت ئەمەش زیاتر بۆ شێوازى ناناوەندێتى کارگێڕى کە بە کارگێریى خۆجێیەتى (الإدارة المحلیة) ناسراوە بەرکاردەبێت، لەم کاتەشدا زۆربەى کات یەکەکان دەسەڵاتى بڕیاردانیان تەنها لەسەر ئاستى جێبەجێکردنى سیاسەتە گشتیەکاندا دەبێت، بۆیە بەپێى بنەما یاسایى و دەستورییە باوەکان ئەم بیرۆکەیە لەسەر چەند پایەیەکی سەرەکى ڕاگیراوە:\n١- دابەشکردنى وڵات بۆ چەند یەکەیەکى جوگرافى(هه‌رێم، ناوچه‌ی ئۆتۆنۆم و پارێزگا…) کە هەریەکەیەک کەسایەتییەکى یاسایى خۆى هەبێت.\n٢- هەریەکەیەک بەپێى دەستور یان یاساى ئاسایى دەسەڵاتى بڕیاردانى سەربەخۆى لەسەر خۆبەڕێوەبردن و دابینکردنى پێداویستییەکانى خۆى پێ دەدرێت.\n٣- دانیشتوانى هەر یەکەیەک لەڕێى هەڵبژاردنى ڕاستەوخۆوە بڕیاردەر وکاربەدەستانى خۆیان دابنێن.\n٤- بوونى سەربەخۆیى دارایى کە لە سایەیەدا هەر یەکەیەک تواناى هەبێت بە سەرچاوەکانى داهاتى خۆی هەموو یان زۆربەى خەرجییەکانى خۆى دابین بکات.\nدامه‌زراندنی سیستمی ناناوه‌ندێتی له وڵاتێكه‌وه بۆ وڵاتێكیتر به پێی ئه‌زمونی مێژوویی و كولتوری سیاسی و كارگێڕی جیاوازی تێدایه، هیچ كاتێك مۆدێلێك نیه كه ده‌قاوده‌ق بتوانێت له وڵاتێكیتر وه‌ك خۆی جێبه‌جێ بكرێت، تایبه‌تمه‌ندی وڵات شوێنپه‌نجه‌ی سه‌ره‌كی له دروستبوونی سیستمه‌كه ده‌بینێت. ئه‌م راستینەیه بۆ كوردستانیش دروسته.\nكوردستان و هه‌رێمه‌كه‌ی زاده‌ی ئه‌زمو‌نی مێژوویی، كولتووری سیاسی، ئابوری و كۆمه‌ڵایه‌تیی كۆمه‌ڵگەی كوردستانه و هه‌ر بۆیه دانانی سیستمێكی به‌ڕێوه‌بردنی باش و چالاك، به ناناوه‌ندێتییه‌وه، پێویستی به تێگه‌یشتنی شێواز و به‌ربه‌سته مێژویی و كولتوورییه‌كانه كه زۆرجار به هۆكاری جیاوازەوە پشتگوێ ده‌خرێت.\n– كولتووری به‌ڕێوه‌بردن و ناناوه‌ندێتی له كۆمه‌ڵگای كوردستاندا\nهه‌رچه‌نده له روی مێژوییه‌وه كوردستان چانسی سه‌ربه‌خۆیی سیاسی-ئیداری نه‌بووه، به‌ڵام بۆ هه‌زاران ساڵ و تا ڕوخانی دوامیرنشین (بابان) له‌لایه‌ن عوسمانییه‌كانه‌وه له ساڵی ١٨٥١، كۆمه‌ڵگەكه به شێوه‌یه‌كی ناناوه‌ندێتی به‌ڕێوه ده‌چوو. واقعی جوگرافی، كۆمه‌ڵایه‌تی و ئابوری به‌رده‌وام پاڵپشتی كولتووری نیمچه سه‌ربه‌خۆیی و ناناوه‌ندێتی بووه. له كاتێكدا ده‌وڵه‌تی مۆدێرن له ئه‌وروپا چینی ناوه‌ڕاستی سیاسی و رۆشنبیری ئابووریی رۆڵی سه‌ره‌كی تێدا بینیوه، له كوردستاندا واقعی سیاسی، ئابووری و كۆمه‌ڵایه‌تی میرنشینه‌كان توانای دروستكردنی گوتاری نه‌ته‌وه‌یی سه‌ر‌تاسه‌ریی له‌سه‌رجه‌م ئاسته‌كان، به‌كارگێڕیشه‌وه، نه‌بووه، سه‌ره‌نجام تا ناوه‌ڕستی سه‌ده‌ی نۆزده‌هه‌م زۆربه‌ی هه‌رێمی كوردستان له روی كارگێڕییه‌وه به شێوه‌یه‌كی ناناوه‌ندێتی به‌رێوه ده‌برا، ئه‌م كولتوورەش بۆ واقعی كۆمه‌ڵگەی كوردستان گونجاوتر بوو.\nله‌ماوه‌ى نێوان روخانی دوا میرنشینی نیمچه‌سه‌ربه‌خۆی كوردستان ١٨٥١ و دروستبونی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان ١٩٩٢ دوو ئه‌زمونی خۆبه‌ڕێوه‌بردن (١٩١٩ له سلێمانی، ١٩٤٦ له مهاباد) دروست بوو، هه‌ردوو ئه‌زمونه‌كه ناوچه‌یی(لۆكه‌ڵی) بوون، جگه له هۆكاریتر، هۆكاری ناوخۆیی به‌هێزیش بۆ په‌لنه‌هاوشتنیان بۆ ده‌ره‌وه‌ی ناوچه‌كانیان هه‌بوو.\nدامه‌زراندنی حكومه‌تی هه‌رێم (ساڵی ١٩٩٢) به قۆناغێكی گرنگی یه‌كگرتنه‌وه‌ی گوتاری سیاسی بینرا، به‌ڵام راستیه‌ك هه‌یه كه هه‌ردوو پارته سه‌ره‌كییه‌كه‌ی هه‌رێم له ئانی شۆڕشی دژ به به‌عسیشه‌وه ناوچه‌كانیان دابه‌ش كردبوو، ئه‌م دابه‌شبوونه‌ش ره‌گێكی قوڵی كولتووری و جوگرافی هه‌بووه و ته‌نها ڕه‌نگدانه‌وه‌ی ئیراده‌ی پارته‌كان نه‌بووه، به‌ڵكو ده‌كرێت وه‌ك دوو ڕه‌وتی مێژوویی جیاوازی هه‌مه‌لایه‌ن ده‌ستنیشان بكرێت. پاش هه‌ڵبژاردنی ١٩٩٢ هه‌ردوو پارتی سیاسیی باڵاده‌ست (یه‌كێتی و پارتی) بێ ڕه‌چاوكردنی واقعی جوگرافی و كولتووری هه‌رێم هه‌وڵی دروستكردنی حكومه‌تێكی یه‌كگرتووی ته‌وافقی له‌سه‌ر بنه‌مای ناوه‌ندێتی دا، سه‌رباری سه‌ركه‌وتنه به‌راییه‌كان، به‌هۆی لاوازی كولتووری هاوبه‌شی حوكمڕانی و ده‌ستێوه‌ردانی ده‌ره‌كی و به‌هێزی مه‌یلی خۆجێیی به‌رێوه‌بردن ئه‌م ئه‌زمونه سه‌كه‌وتوو نه‌بوو ته‌نها دوو ساڵ بڕی كرد، سه‌ره‌نجام شه‌ڕی ناوخۆ و جیاكردنه‌وه‌ی جوگرافی و ئیداره‌ی جیاواز تا ٢٠٠٥ی لێكه‌وته‌وه.\nپاش یه‌كخستنه‌وه‌ی ئیداره‌ی هه‌رێم، له یه‌ك حكومه‌تدا(٢٠٠٥) نه‌توانرا شێوه‌ی به‌رێوه‌بردنی هه‌رێم به ته‌واوی یه‌كبخرێته‌وه، وه‌زاره‌تی دارایی و پێشمه‌رگه بۆ ماوه‌یه‌ك به جیاوازی مانه‌وه، هه‌وه‌ها ئیداره‌ی كۆن (زه‌رد و سه‌وز) به دیفاكتۆ له زۆربه‌ی بواره‌كاندا مایه‌وه، مه‌یلی ده‌سه‌ڵاتی لۆكاڵی له رێی ناناوه‌ندێتی به‌سه‌ر ده‌سه‌ڵاتی یه‌كگرتووی ناوه‌ندێتی له هه‌ولێری پایته‌خت، به‌تایبه‌ت له زۆنی سه‌وز، به‌هێزتر بوو، به‌م هۆیه‌وه چه‌ندین یاسا و پڕۆژه یاسا بۆ ناناوه‌ندێتی و دوركه‌وتنه‌وه له هه‌ژمون و ده‌سه‌ڵاتی ناوه‌ند(هه‌ولێر) گه‌ڵاڵه كرا، هه‌روه‌ها له ڕوی سیاسییه‌وه بوو به دروشم و داینه‌مۆی چه‌ندین پارتی سیاسی. سه‌ره‌نجام پاش ١٥ ساڵ له یه‌كگرتنه‌وه‌ی ئیداری نه حكومه‌تی هه‌ولێر(پایتەخت) توانی ببێته خاوه‌ن ده‌سه‌ڵاتی ته‌واو له سه‌رتاسه‌ری هه‌رێم، نه پارێزگا و ئیداره سه‌ربه‌خۆكانیش توانیان ده‌سه‌ڵاتی ناناوه‌ندێتی له ناوچه‌كانیان به ته‌واوی بچەسپێنن.\n– شێوازەکانى جێبەجێکردنى ناناوەندێتى لە هەرێمى کوردستان:\nبە گشتى له ئێستادا هەرێمى کوردستان بە سێ شێواز ئەزموونى لەگەڵ جێبەجێکردنى سیستەمى ناناوەندى هەیە:\n١- ناناوەندێتى کارگێڕى: کە شێوازێکى فەرمییە و بەپێى یاساى تایبەتمەند هەرێم دابەشکراوە بۆ چەند یەکەیەکى جوگرافی بچوکتر وەک (پارێزگا، قەزا، ناحیە…).\n٢- ناناوندێتى ناوچەیى: کە شێوازێکى نا فەرمییە و بە حوکمى جیاوازى كولتوور و مێژوی سیاسی تاڕادەیەک وه‌ك ئەمرى واقیع دروستبوە و لە ئەنجامى شەڕى ناوخۆشدا (١٩٩٤-١٩٩٨) بە “دوو ئیدارەیى” ناسراوە، کە لەسایەیدا هەرێم وەک دوو قەڵەمڕەوى حوکمڕانى جیاواز بەناوى “زۆنى زەرد” و “زۆنى سەوز” دەردەکەوێت.\n٣- ناناوەندێتى خوار ناوچەیى: کە شێوازێکە لەنێوان فەرمى و نافەرمییدا، لە سنورى زۆنى سەوزدا وەک دوو یەکەى بچوکتر لە پارێزگاى سلێمانى بە (ئیدارەى گەرمیان) و (ئیدارەى ڕاپەڕین) ناسراون، سه‌رباری ده‌ركردنی بڕیار بۆ قه‌زای سۆران و داواكردنی بۆ قه‌زای زاخۆ له زۆنی زه‌رد جێبه‌جێ نه‌كراوه.\n– گرفتەکانى سیستمى ناناوەندێتى لە هەرێمى کوردستان:\nهەرچەندە، وەک دەبینرێت شێوازەکانى جێبەجێکردنى ناناوەندێتى لە هەرێمى کوردستاندا فرەئاستە، بەڵام یەخەگیرى گرفتى گەورەن، ڕەنگە گەورەترین گرفتیش بریتی بێت لە نەبوونى سەربەخۆیى دارایى، کە تیایدا وەک چۆن هەرێمى کوردستان بێ پشتیوانى دارایى حکومەتى ناوەندی لە بەغداد ناتوانێت زۆربەى خەرجییەکانى دابین بکات، هەرواش یەکە جوگرافییە کارگێڕییەکانى هەرێمیش بەبێ پشتیوانى دارایى دەسەڵاتى ناوەندی لە هەولێر ناتوانن زۆربەى پێداویستییەکانى خۆیان دابینبکەن. گرفتێکیتر پشتگوێخستنى ئامراز و پرۆسەی هەڵبژاردنە لە دانانى ئەنجومەن وکاربەدەستانى یەکە ناناوەندییەکاندا، کە جگە لە (پارێزگاکان)، لە ئاستى هیچ یەکەیەکى خوارووتردا (قەزا، ناحیە…) هیچ کاربەدەستیک بە هەڵبژاردنى ڕاستەخۆى هاوڵاتیان دانەنراوە. كێشه‌یه‌كیتر په‌یوه‌سته به نوێنه‌رایه‌تی پارێزگاكان له پایته‌ختدا یان ئه‌وه‌ی له یاسای ده‌ستوریدا به دۆخی ده‌ستوری و سیاسیی پایته‌خت ناوده‌برێت، هێشتا هەولێر وەک پایته‌خت لە زەینی به‌شێك له هاوڵاتیان و پارته‌كاندا وه‌ك ڕكابه‌ری سلێمانی سه‌یر ده‌كرێت و به‌پایته‌ختێکی نه‌ته‌وه‌یی-نیشتمانی (كه كراوه بێت بۆ سه‌رجه‌م لایه‌نه‌كان) سه‌یرناكرێت، یه‌كه ناناوه‌ندییه‌كانی وه‌ك پارێزگاكان ده‌سه‌ڵاته‌كی ئه‌وتۆیان له پایته‌ختدا نیه.\n– چاکسازى لە سیستمى به‌رێوه‌بردن و ناناوەندێتیی هەرێمى کوردستاندا:\nقسه‌كردن له ئاینده‌ی سیستمی ناناوه‌ندێتی له هه‌رێمی كوردستان قسه‌كردنه له ئاینده‌ی خودی سیستمی سیاسی كه لێره ده‌كرێت به چه‌ند سیناریۆیه‌ك وێنای بكه‌ین:\nسیناریۆى یەکەم: بۆ ئایندەى نزیکى ئەم سیستەمە لە هەرێمدا ئەوەبێت کە وەک خۆى و بەکۆى گرفتەکانى ئێستایەوە بێ هیچ چاکسازییەک بمێنێتەوە، ئه‌م سیناریۆیه جگه له‌وه‌ی كێشه‌كان به‌كراوه‌ی ده‌هێڵێته‌وه، چانسی دروستكردنی سیستمێكی پته‌وی حكومڕانیش كه ره‌زامه‌ندی هاوڵاتیانی سه‌رجه‌م ناوچه‌كان بێت كه‌متر ده‌كاته‌وه‌و مه‌یلی ئینتمای نیشتمانی به‌رامبه‌ر ناوچه‌گه‌رێتی لاواز ده‌كات.\nسیناریۆى دووەم: لە ئایندەدا و لە سایەى نەبوونى چاکسازی و دابه‌شنه‌كردن و شۆڕنه‌كردنەوەی ده‌سه‌ڵاته‌كان و قوڵبوونەوەى زیاترى گرفتەکانییەتى بەشێوەیەک کە ڕەنگە لەهەندێک شێوازیدا بەتایبەت لە ئاستى دیاردەى “دووئیدارەیی” و ده‌سه‌ڵاته‌كانی پارێزگاكاندا سیستمى حوکمڕانیی هەرێم بەرەو ناجێگیری ئیداریی و سیاسی ته‌نانه‌ت لێکترازانى سیاسى و كارگێڕی هه‌نگاو بنێت.\nسیناریۆى سێیەم: ئه‌م سیناریۆیه زیاتر له‌سه‌ر ئه‌و گریمانه‌یه كار ده‌كات كه ده‌كرێت ئیراده‌یه‌كی به‌هێز هه‌بێت بۆ به‌هێزكردن وچالاككردن و گۆڕینی سیستمی به‌ڕێوه‌بردن له هه‌رێمدا به ناناوه‌ندیكردنی سیاسی و به‌شێكی زۆری ده‌سه‌ڵاته‌كان و هێشتنه‌وه و به‌هێزكردنی ئه‌و ده‌سەڵاتا‌نه‌ی كه مۆرك و ڕه‌هه‌ندی سیادی نه‌ته‌وه‌یی-نیشتمانیان هه‌یه.\nئه‌م تێزه‌ی له‌م سیناریۆیه هاتوه كار له‌سه‌ر داڕشتنه‌وه‌ی هه‌رێمی كوردستان له سه‌ر بنه‌مای فیدڕاڵی به دابه‌شكردنی ده‌سه‌ڵاته‌كان بۆ چه‌ندین ئاستی جیاواز(نیشتمانی، ئۆتۆنۆم، پارێزگاكان و قه‌زاكان) نێوان پایته‌خت و پارێزگاكان و دروستكردنی چه‌ندین ناوچه‌ی ئۆتۆنۆمی (پایته‌خت، ناوچه‌ی ئۆتۆنۆمی ژماره یەک، ناوچه‌ی ئۆتۆنۆمی ژماره دوو، ناوچه‌ی ئۆتۆنۆمی ژمارە سێ و چواریش له ئاینده‌ش بۆ ناوچه جێناكۆكه‌كان ته‌رخان بكرێت)، هه‌روه‌ها پایته‌خت بۆ ده‌سه‌ڵاته گشگیرییه نیشتمانییه‌كان ته‌رخان بكرێت و په‌رله‌مان و حكومه‌تی تایبه‌ت به ده‌سه‌ڵاته حه‌سڕییه‌كان (په‌یوه‌ندی ده‌ره‌كی و به‌غدا، ئاسایش)ی تێدا جێگیر ببێت. ناوچه ئۆتۆنۆمییه‌كانیتر خاوه‌ن ده‌سه‌ڵاتی خۆجێیی خۆیان بن و په‌رله‌مان و حكومه‌تی خۆجێی تایبه‌ت به‌خۆیان هه‌بێت، ئه‌م ناوچانه‌ش له‌سه‌ر بنه‌مای ناناوه‌ندێتی له چه‌ندین پارێزگا پێكبهێندرێت. هه‌روه‌ها له ئاینده‌دا پاش گه‌ڕانه‌وه‌ی ناوچه كوردستانییه‌كانی ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێم دۆخێكی تایبه‌ت یان ناوچه‌یه‌كی ئۆتۆنۆمیی جیاوازیان لێ دروستبكرێت و ببێت به به‌شێك له ناوچەکانى هه‌رێمی كوردستان.\nبۆ جێبه‌جێكردنی ئه‌م شێوازه له ناناوه‌ندێتی سیاسی ده‌كرێت كار له‌سه‌ر ئه‌م پێشنیارانه بكرێن:\n١.به‌هێزكردنی پایەکانى ناناوەندێتى لەکۆى شێوازەکانیدا، وەک پابەندبوون بە هەڵبژاردنى دەورى بۆ ئەنجومەنه‌كان و کاربەدەستان لەسەر ئاستى سەرجەم یەکە نیشتمانی(هه‌رێم و ناوچه‌ی ئۆتۆنۆمی) خۆجیییەکان (پارێزگاکان، قەزاکان و ناحیەکان)، دەستواڵاکردنى یەکە ناوچەییەکان بۆ دابینکردنى داهات وخەرجییەکانى خۆیان.\n٢.بەیاساییکردنى ئه‌و شێوازانەى ناناوەندێتى کە تا ئیستا به عورفی و وه‌ك پاشماوه‌كانی پێش یه‌كگرتنه‌وه‌ی ئیداره كاریان پێده‌كرێت، بۆ نموونە دیاردەى “دوو ئیدارەیى” لەجیاتى ئەوەى وەک دەرئەنجامەکانى ده‌سه‌ڵاتی نیمچه حزبی مامەڵەى لەگەڵدا بکرێت، وەک دوو زۆنى کارگێڕى (ناوچه‌ی ئۆتۆنۆمی)، کە گوزارشت لە جیاوازییە سیاسى و ئابووریی و کولتوورییە مێژووییە دوور و نزیکەکانى نێوانیان بکات، بەشێوەیەکى یاسایى ڕیکبخرێن و دەسەڵاتى بەڕێوەبردنیشیان بە ئەنجومەنى هەڵبژێردراو لەلایەن هاوڵاتیانی هەرلایەکیان بسپێردرێت و سەرچاوەى دارایى و داهاتەکانیشیان لەژێر ڕکێڤى ئەو ئەنجومەنە هەڵبژێردراوانەدا بێت.\n٣.ژماره و سیستمی ئێستای به‌ڕێوه‌بردنی پارێزگاكان كۆنه، هی نزیكه‌ی سه‌ده‌یه‌كی سیستمی ناوه‌ندگەرای عێڕاقه، بۆیه گه‌ر بمانه‌وێت سیستمێكی ناناوه‌ندێتی چالاك دروست بكه‌ین ده‌كرێت جگه له فراوانكردنی ده‌سه‌ڵاته‌كانیان ژماره‌ی یه‌كه كارگێڕییه‌كان(پارێزگا، قه‌زا، ناحیه) زیاد بكرێت، ئه‌م چاره‌سه‌ره بۆ جوگرافیای شاخاوی كوردستان و زه‌حمه‌تی رێگاوبانه‌كان زۆر کردەییه. بۆ نمونه ئیداره‌ی سه‌ربه‌خۆی گه‌رمیان و ڕاپه‌ڕین بكرێن به پارێزگا له سلێمانی، له هه‌ولێر قه‌زای سۆران و له دهۆك قه‌زای ئاكرێ یان زاخۆ بكرێن به پارێزگا و بلكێندرێنه‌وه به ناوچه ئۆتۆنۆمییه‌كانیانەوە.\n٤.بۆ به‌هێزكردنی ئاستی ده‌سه‌ڵاتی نیشتمانی یه‌كگرتوو سه‌باره‌ت به به‌رژه‌وه‌ندییه باڵا نیشتمانیه‌كان و توندكردنی هه‌ستی ئینتما بۆ ده‌سه‌ڵات و ناسنامه‌ی نیشتمانی گرنگه ده‌سه‌ڵات و سیاسه‌تی ده‌ره‌كی و ئاسایشیی له‌سه‌ر بنه‌مای به‌رژه‌وه‌ندی نیشتمانی له پایته‌خت كۆبكرێته‌وه، قۆرخكردنی ناوه‌ندێتی بۆ سیاسه‌تی ده‌ره‌وه و ئه‌منی ده‌ره‌كی و ڕاسپاردنی ئه‌م سیاسه‌تانه به دامه‌زراوه‌ی نیشتمانی ئاستی ئینتمای نیشتمانی هاوڵاتیان به‌رزده‌كاته‌وه، هه‌روه‌ها گرنگه ده‌سه‌ڵاتی ناوه‌ندێتی له پایته‌ختدا یه‌كه‌یه‌كی كاڕگێڕی سه‌ر‌به‌خۆ بێت و ته‌نها بۆ ده‌سه‌ڵاته نیشتمانییه دیاریكراوه‌كان ته‌رخان بكرێت خودی پایته‌خت زیاتر روخسار و مۆركێكی نیشتمانی گشتگیری هه‌بێ و پێشمه‌رگه و ده‌زگا ئاسایشیەكان له ڕوی سیاسه‌ت و دامه‌زراوه‌وه یه‌كبخرێنه‌وه.\n٥.له مۆدێلی جێبه‌جێكردن و شۆڕكردنه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵات بۆ هه‌رێم و یه‌كه ناناوه‌ندییه‌كاندا، مه‌رج نیه سه‌رجه‌م یه‌كه‌كان به‌هه‌مان ئاست و بوار موماره‌سه‌ی ده‌سه‌ڵات بكه‌ن، به‌ڵكو به‌پێی یاسایه‌كی باڵا یان ده‌ستورێك ناوچه ئه‌تۆنۆمه‌كان و پارێزگاكان مۆدێلی ده‌سه‌ڵاتی ناهاوسه‌نگ، واته جیاوازی نێوان ناوچه‌ی ئۆتۆنۆم و سه‌رجه‌م یه‌كه‌كان له ئاست و بواری ده‌سه‌ڵات به‌پێی داواكاری یه‌كه‌كان په‌یڕه‌و بکرێت، بۆ نمونه ناوچه‌یه‌كی ئۆتۆنۆم یان یه‌كه‌یه‌كی كارگێری خوازیاری ده‌سه‌ڵاتی ئابوریی و داراییه كه ڕه‌نگه ئه‌وانی ته خوازیاری نه‌بن و زیاتر مه‌یلی ده‌سه‌ڵاتی كارگێڕی و پەروەردە و ته‌ندروستی هتد.. بن. له ده‌ستور یان یاسا باڵاكه‌دا ناوچه ئۆتۆنۆمه‌كان و یه‌كه كارگێڕییه‌كان جیاوازییان ده‌بێت له بواره‌كانی موماره‌سه‌ی ده‌سه‌ڵاتدا(سیاسی، ئابوری، كارگێڕی، په‌روەر‌دە و ته‌ندروستی)، له زۆر وڵاتی جیهاندا ئه‌م ده‌سه‌ڵاته ناهاوسه‌نگه هه‌یه و په‌یڕه‌و ده‌كرێت، بۆ نمونه له ئیسپانیا له كۆی سه‌رجه‌م ناوچه‌كانی ئۆتۆنۆمی كه وڵاته‌كه پێكدێنن دوو ناوچه (كه‌ته‌لۆنا و باسك) ده‌سه‌ڵاتی فراوانتر و جیاوازیان هه‌یه. هه‌روه‌ها له ئیتاڵیا له كۆی هه‌رێمه‌كانی ئه‌و وڵاته ته‌نها پێنج هه‌رێم( سقڵیا، سردینیا، تیرینتۆ ئیدجی، ڤالی دا ئۆستا، فریولی ڤینیسیا) به‌پێی ماده‌ی١١٦ ده‌ستوری وڵات ده‌سه‌ڵاتی فراوانتریان هه‌یه، بۆیه ده‌كرێت ئه‌م مۆدێلانه له كوردستانیش جێبه‌جێ بكرێت.\nباڵاده‌ستبو‌ونی كولتوور و سیاسه‌تی ناوه‌ندێتی و نه‌بوونی ئه‌زمون و شاره‌زایی و دامه‌زراوەیی به‌هێز بۆ به‌ڕێوه‌بردنی چالاكی یه‌كه ناناوه‌ندییه‌كان ئاڵه‌نگاری گه‌وره‌ی به‌رده‌م هه‌ر پڕۆژه‌یه‌كی راسته‌قینه‌ی ناناوه‌ندێتین له هه‌رێمی كوردستاندا، به‌ڵام له‌لایه‌كیتره‌وه شكستهێنانی ئێستا له داڕشتنی نمونه‌یه‌كی نوێی ناناوه‌ندێتی چالاك و په‌سه‌ندكراو مه‌ترسییه‌كانی جه‌مسه‌رگیری ناوچه‌یی و لێكترازان به‌هێز و فراوانتر ده‌كات، سه‌ره‌نجام پرۆسه‌ی گه‌شه‌سه‌ندن و جێگیربوون و به‌یه‌كەوەمانه‌وه‌ی هه‌رێمه‌كه ده‌خاته به‌رده‌م چه‌ندین ئه‌گه‌ری مه‌ترسیدار و نادیار.\nتەوەری سێیەم: چاره‌نوسى به‌ندكراوەكانى داعش و مه‌ترسيیەكانى له ئاينده‌دا\nله‌دواى ئه‌وه‌ى شه‌ڕى پێچه‌وانه لەگه‌ڵ داعش له عێراق و سوريا دژ به ڕێكخراوى ده‌وڵه‌تى ئيسلامى له عێراق و سوريا ( داعش) له كۆتايى 2015 ده‌ستى پێكردەوە، ژماره‌ى ئه‌وانه‌ى كه چه‌كداربوون و له‌شه‌ڕه‌كاندا ده‌سگیردەکران و ئه‌وانه‌ش كە لە ڕێگه‌ى ئاشكرابوونى په‌يوه‌ندييه‌كانيان به داعش و دانپيانانى به‌وه‌ى په‌يوه‌ندييان به داعشه‌وه هه‌يه زیاتر بوو، تا ئەوەی له‌ساڵى 2019دا دوا پێگه‌ى داعش له باغۆزى سوريا له ده‌ستى داعش وه‌رگيرايه‌وه، زۆرترين ژماره‌ى چه‌كدارييان له ره‌ققه‌و باغۆزى سوريا دەسگیرکران، له عێراقیش له دوا شه‌ڕيان له ناوچه‌ى حه‌وزه‌ى حه‌وێجه‌ى پارێزگاى كه‌ركوك دەیانیان لێ دەسگیرگرا. به‌مه‌ش كۆتايى به ده‌وڵه‌تى خه‌لافه‌تى داعش له ڕوى واقيعى جه‌نگ و پانتايى ده‌سه‌ڵاتى داعش له عێراق و سوريا هات.\n– ژماره‌ى به‌ندكراوان و نه‌خشه‌ى دابه‌شبوونيان\nهه‌رچه‌نده ئه‌و ژمارانه‌ى له‌باره‌ى به‌ندكراوه‌كانى داعشه‌وه ده‌وترێن هيچيان ژماره‌ى سه‌لمێنراو و ورد نین، چونكه له‌به‌ر هه‌ستيارى بابه‌ته‌كه سەلماندنییان ئاسان نییە، هەروەها نه‌بوونى زانيارى ته‌واو له‌سه‌ريان له‌لايه‌ن ده‌وڵه‌تەکان و رێكخراوه نێوده‌وڵه‌تيیه‌كانى بوارى مافى مرۆڤ. له‌لايه‌كىتره‌وه به‌نكراوە‌كان له زياتر له ده‌وڵه‌تێكەوە هاتوون و زياتر له ڕه‌گه‌زنامه‌يەكيان هەیە، هۆکارێکیتر ئه‌وه‌يه، خه‌ڵكانى زۆر مه‌ترسيداريان تيايه، كه دور نييه له ئاينده‌دا وه‌كو كارتى سياسى به‌كاربهێنرێن، به‌ڵام بە نزیکەیی و بە پێی به‌داداچوونەکانی توێژەرانی ئەم ڕانانە بەمشێوەیە:\nيه‌كه‌م: له عێراق؛ ژماره‌ى به‌ندكراوه‌كان نزيكه‌ى 19000کەسە به‌سه‌ر 1٥ گرتوخانه‌ى فيدراڵيدا دابه‌شكراون، كه 3000 له‌م ژماره‌يه له ڕێگه‌ى دادگاییكردنه‌وەوە فه‌رمانى له سێداره‌دانيان بۆ ده‌رچوو و له سێداره دراون.\nدووه‌م: سوريا؛ کە زیاتر مەبەست لە‌و به‌ندكراوانه‌يه له گرتووخانه‌كانى رۆژئاوادان و كه له‌لايه‌ن کانتۆنەکانی ڕۆژئاواوە دەسگیرکراون و له‌ژێر ده‌سه‌ڵاتى هێزه‌كانى سورياى ديموكراتدان، ژماره‌ى گيراوه‌كان نزیکەی 12000کەس ده‌بێت و بەسەر هه‌شت گرتوخانه‌ى سه‌ره‌كيدا دابه‌شكراون، ئه‌مه جگه له‌و به‌ندكراوانه‌ى كه له گرتوخانه‌كانى رژێمى سوريادان و ژماره‌كانيان ڕانەگەیەنراوه.\nسێيه‌م: توركيا؛ به پێى راگه‌يه‌نراوه فه‌رمييه‌كانى توركيا ژماره‌ى ئه‌وبه‌ندكراوانه‌ى كه له گرتوخانه‌كانى توركيان، 700 كه‌سه.\nچواره‌م : ئوردن؛ نزيكه‌ى 300کەسی داعشيان بەندکردوە.\nكۆى ئه‌م به‌ندکراوانه ژماره‌يه‌كى ترسناكن و ئاماژەی هەڕەشەیەکیش له‌سه‌ر ئاشتى و ئاسايشى نێوده‌وڵه‌تى دەردەخەن، بۆيه له ڕووى ئاسايشه‌وه وه‌كو بۆمبێكى ته‌وقيتكراو باس ده‌كرێن، بە گشتی ئه‌م دەسگيرکراوانە هه‌ڵگرى ره‌گه‌زنامه‌ى 54 ده‌وڵه‌تى جياوازن، ئه‌مه جگه له‌و خێوه‌تگايانه‌ى كه خێزان و مناڵى ئه‌م بەندکراوانەی لە خۆگرتووە و ژماره‌يان له 100000 كه‌س زیاترە. ژماره‌يه‌كى زۆر له‌مانه مناڵن و له ئێستادا وه‌كو پێويست به‌رنامه‌ى چاكسازى كۆمه‌ڵايه‌تیان بۆ فه‌راهه‌م نه‌كراوه.\n– به‌ندكراوانی داعش؛ له‌نێوان ياسا وململانێى سياسییەکاندا\nبەوپێیەی ژماره زۆره‌كەی بەندکراوان له رۆژئاوايه و به‌شێك له‌م به‌ندكراوانه (كه ژماره‌يان 3000كه‌س ده‌بێت) خاوه‌نى ره‌گه‌زنامه‌ى ئه‌وروپين، دواى ئه‌وەى تره‌مپ له راگه‌يه‌نراوێكدا داواى ئه‌وه‌ى كرد، پێويسته ئه‌م به‌ندكراوانه بۆ وڵاته‌كانيان بگه‌ڕێنرێنه‌وه، نيگه‌رانیيه‌كى گه‌وره لاى ئه‌وروپيه‌كان به‌تايبه‌ت لاى فه‌ڕه‌نسا دروستکرد، چونکە ئەم وڵاتانە له‌به‌ر چەندین هۆكارى سياسى و ياسايى ئاماده‌نين نه به‌ندكراوه‌كان و نه‌منداڵ و ژنه‌كانيان وه‌ربگرنه‌وه، چونكه پێيان وايه ئه‌م بابه‌ته بەر ئه‌وه‌ى بابه‌تێكى مرۆيى بێت، بابه‌تێكى سه‌ربازى و ئاسایشییە، ترسى گه‌وره‌يان ئه‌وه‌يه ئه‌م دۆسێیە وه‌كو فشارێكى سياسى دژ به ئه‌وروپا و به‌رژه‌وه‌ندييه‌كانيان به‌كاربهێنرێت، به‌تايبه‌ت له‌لايه‌ن ولاتێکی وەک توركياوه. هێزه‌كانى سورياى ديموكراتيش كه‌وتونه‌ته به‌رده‌م بارگرانييه‌كى گه‌وره‌ی مرۆيى، چونكه دابينكردنى ئاسايشى به‌ندينخانه‌كان پێويستى به زياتر له 8000 پاسه‌وانە، ئه‌مه جگه له تێچووى دارايى، ته‌ندروستى و خزمه‌تگوزاريی به‌ندينخانه و كه‌مپه‌كان، هه‌روه‌ها لايه‌نێكىترى دۆسێکە ياسايی و پرسی دادگاییکردنیانە، چونکە ئيداره‌ى کانتۆنەکان سزاى له سێداره‌دانیان هه‌ڵوه‌شاندۆته‌وه. ئه‌و ده‌وڵه‌تانه‌ى كه تا ئێستا ژماره‌يه‌ك ژن و مناڵی جێماوی داعشەکانیان وه‌رگرتۆته‌وه، ته‌نها چوار وڵاتن(ئوستراڵيا، روسيا، سودان و عێراق).\nمه‌ترسی و سيناریۆكانى ئاينده و پێگەی هه‌رێمى كوردستان له هاوكێشه‌کەدا\nبابه‌تێكى هه‌ستيار و هه‌ڵواسراو، كه هه‌مو رۆژێك مه‌ترسيدار‌تر دەبێت، چونكه رێژه‌ى له %60 ى ئه‌و كه‌سانه‌ى له كامپه‌كانن مناڵن یەکێک لە گریمانەی پاش گه‌وره‌بوونيان، ئەوەیە سوپايه‌كى گه‌ورەیان لێ دروست ببێت بەپێیەی ئەم نەوانەی داعش به هزرى توندوتيژى بارگاوين، له‌لايه‌كى تر دۆخى سياسى رۆژئاوا رۆژانه له‌به‌ر ململانێ نێوده‌وڵه‌تى و هه‌رێميه‌كان نا جێگره و ئه‌ركه دارايى و خزمه‌تگوزارييه‌كانيش هێندە زۆرن، سەختە ئیدارەی ڕۆژئاوا، بۆ دوورمەودا به‌رگه‌ى بگرێت.\nجیا لەوەش تا ئێستا سێ مه‌ترسیی کردەییان دروستکردووە به هۆيه‌وه زياتر له 750كه‌س له ژن و مناڵه‌كانیان هه‌ڵهاتون، زياتر له 180 له چه‌كداره‌كانيش له كاتى هێرشه‌كانى توركيا بۆ سه‌ر رۆژئاوا لە زیندان هەڵهاتن. مه‌ترسى دووه‌م له كاتى كشانه‌وه‌ى ئه‌مريكادا له رۆژئاوادا هاتەئاراوە. مه‌ترسى سێيه‌م ئه‌و مه‌ترسييه كه به‌هۆى په‌تاى كۆرۆناوەیە، كه هاوپه‌يمانى نێوده‌وڵەتى ئه‌گه‌ر كاره‌كانى هه‌ڵپه‌سێرێت، ياخود هه‌ڵبوه‌شێته‌وه. مه‌ترسى چواره‌م ئه‌وه‌يە په‌تاى كۆرۆنا له‌نێو زيندانه‌كان بڵاوبێته‌وه.\nهه‌رێمى كوردستان له دووڕووەوە له نێوه‌ندى ئه‌م مه‌ترسيه‌دايه، له‌لايه‌ك به هۆى بوونى به‌نكراوه‌كانى فيدراڵى له هه‌رێم كه به‌ندكراوه‌كانى داعشى تێدايه، له‌لايه‌كىترەوە ناوچه جێناكۆكه‌كان كه ئێستا زۆرترين چالاكى داعش له‌و ناوچانه‌يه و به نزيكى زياتر له 2000 چه‌كدار مه‌زه‌نده ده‌كرێن.\nيه‌كه‌م: دروستكردنى دادگايەكى نێوده‌وڵه‌تى تايبه‌ت به به‌ندكراوه‌كان و ناردنه‌وه‌يان بۆ وڵاته‌كانيان، نه‌ك دادگايكردنيان به تايبه‌تمه‌ندى شوێنى(أختصاص المكاني)، کە زۆربەی وڵاتانی ئه‌وروپا بەم سیناریۆیە ناڕازين.\nدووه‌م: هێشتنه‌وه‌ى ئه‌م بابه‌ته به‌م شێوه‌یەی ئێستا و هه‌ڵگرتنى به‌رپرسيارێتى دارايى و ته‌ندروستى، كردنه‌وى ده‌رگاى ئاراسته‌كردنى ريفۆرمى كۆمه‌ڵايه‌تى هاوچه‌رخ بۆ مناڵه‌كانيان و گێڕانه‌وه‌يان بۆ نێو كۆمه‌ڵگه.\nسێيه‌م: به‌هێزبوونه‌وه‌ى داعش له فۆرمێكىتردا و گۆڕانى هاوكێشه‌ى سياسى ناوچه‌كه، له‌م ئه‌گه‌ره‌دا به هۆى بوونى ئه‌زمونى پێشترەوە له‌كاتى گرتنى موصڵ له 2014دا، يه‌كه‌مجار په‌لامارى زيندانى بادوش-يان دا، پاشان به‌ره‌و موصڵ هێرشيان كرد و داگيريان كرد. چونكه له ڕابردوو و ئێستادا، زيندانه‌كان باشترين قوتابخانه‌ى فێركارى و په‌روه‌رده‌ى داعش بوون، ئه‌زمونى ئەبوبەکر به‌غدادى له زيندانه‌وه نمونه‌يه‌كى زيندووه.\nده‌رئه‌نجام دەتوانین بلێین ئه‌م مه‌ترسيه له ئێستادا له‌سه‌ر ئاسايشى جيهان به گشتى و ناوچه‌كه به‌تايبه‌تى عێراق و سوريا هەستیار و ترسناکە، بە تێگەیشتن لەوەش هێزه‌كانى ئه‌مريكا و هاوپه‌يمانێتى نێوده‌وڵه‌تى زۆرترين بنكه سه‌ربازييه‌كانيان له ناوچەکەدا ناكۆكه‌كان كشاندۆتەوه، مەترسییەکە ترسناکتر دەردەکەوێت، وەک بینرا له‌رۆژئاواى عێراق، به تايبه‌تى ناوچه‌ى قائيم (كه چاودێرى هه‌ردوو ناوچه‌ى رۆژئاواى عێراق و ناوچه‌ى ئەلبوكەمالی سورياى لێوه ده‌كرا لە لایەن هاوپەیەیمانانەوە چۆڵكراوه)، هه‌روه‌ها هه‌ردوو بنكه‌ى كه‌ى وه‌ن له كه‌ركوك و گه‌ياره له موصڵ چۆڵکرا، بۆيه سيناريۆى سێيه‌م به‌هێزترين سيناريۆيه و له‌ئه‌گه‌رى ڕودانى ئه‌م سيناريۆيه‌ش بەشێکی سەرەکی مەترسییەکە ڕوو لە هه‌رێمى كوردستان دەکات، ئه‌گه‌رى به‌هێزیش ئه‌وه‌يه، ناوچه جێناكۆكه‌كان كه زياتر له (2000) چه‌كدارى داعشى لێبێت، پشکی گەورەی مه‌ترسیەکە چاوەڕێیان دەکات.\nسنورە خوێناوییەکانی داعش


بافڵ تاڵەبانی هاوسەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بڕیاری لێپێچینەوەی ئەو کەسانەیدا کە بەنایاسایی ناسنامەی دژە تیرۆریان بۆکراوە، سەرجەم ناسنامەکانی پێشووی ئەو هێزەش وەردەگیرێتەوە و ڕادەگیرێت.\nلە بڕیارێکی نوێدا بافڵ تاڵەبانی فەرمانی کردووە، سەرجەم ئەو ناسنامە ساختانەی لەلایەن دژەتیرۆرەوە دەرکراون هەڵبوەشێندرێنەوە و هەرکەسێک بە یاسایی لەدەزگای دژەتیرۆر کارمەند نەبووبێت و سودمەند بووبێت لە زەوی و ئۆتۆمبێل و چەک، بۆ مەرامی شەخسی و یاساشکێنی ئیمتیازاتی پێدرابێت لێی وەربگیرێتەوە.\nهەر بەپێی بڕیارەکە هەرکەسێکیش پابەند نەبێت ڕوبەڕووی دادگا دەکرێتەوە.\nئەمە لەکاتێکدایە بەبڕیاری چەند کەسێک زیاتر لە 12 هەزار ناسنامەی دژەتیرۆر بەنایاسایی دروستکراوە، کە بۆ مەرامی تایبەتی و چەندین کاری نایاسایی و یاساشکێنی بەکارھێنراون.\nبڕیارەکەی هاوسەرۆکی یەکێتی ئاماژە بۆ ئەوەدەکات، کە ناسنامەی نوێ بە دیزاینێکی نوێ بۆ ھێزەکانی دژتیرۆر دروستدەکرێت و سەرجەم ئەو ناسنامانەی پێشتر وەردەگیرێنەوە و ڕادەگیرێن.\nفڕۆکەیەکی ڕوسی فڕۆکەی ئێف 35ی ئەمریکی لە لوتکە دەهێنێتە خوارەوە\nتۆڕی هەواڵی سکای نیوز کە کەناڵێکی ئیماراتی – بەریتانییە لەسەر زمانی کوردی لە پۆستەری پێشوازی پاپادا دەڵێت، “زمانی…\nدادگای ئەوروپا: پێویستە توركیا بەزووترین كات دەمیرتاش ئازادبكات\nدادگای مافی مرۆڤی ئەوروپا دەڵێت، پێویستە توركیا سەرجەم ڕێوشوێنە پێویستەكان بگرێتەبەر بۆ ئازادكردنی سەڵاحەدین دەمیرتاش-ی سیاسەتمەداری كورد بە…\nهاوڵاتییەک لە بەرزاییەکانی هەزارمێرد لە سلێمانی کەوتەخوارەوە و گیانی لە دەستدا\nبەڕێوبەری سەنتەری فریاکەوتنی خێرا لە سلێمانی ڕایگەیاند، تەرمی کەسێک گەیەندراوەتە نەخۆشخانە کە لە بەرزاییەکانی هەزارمێرد لە باشوری شاری…


نهێنیەک لەبارەی کۆبونەوەکەی سبەی پەرلەمانی کوردستان – Standard Kurd\nنهێنیەک لەبارەی کۆبونەوەکەی سبەی پەرلەمانی کوردستان\nلەلایەن ستاندار Posted on تشرینی دووه‌م 14, 2017 4109 جار بینراوە 0 سەرنج\nسەرچاوەیەکی باڵای نزیک لە مەکتەبی سیاسی یەکێتی نیشتیمانی کوردستان بە ستاندەری ڕاگەیاند کە سبەی بڕیارە زۆرینەی حزبەکانی هەرێمی کوردستان کۆببنەوە و تاوتوێی زیاتری بەیاننامەی وەڵامەکەی حکومەتی هەرێم بکەن سەبارەت بە بڕیارەکەی دادگای فیدرالی لە بەغدا، کە تێیدا هاتوە ماددەی 1 ی دەستور ئـاماژە بەوە دەکات کە دەستوری عێراق رێگە نادات بەجیابوونەوەی ھیچ پێکھاتە و ھەرێمێک لەچارچێوەی دەوڵەتی عیراقی فیدڕال.\nسەرچاوەکە گوتیشی بۆ دڵنیاکردنەوەی بەغدا، لایەنی کوردی سبەی بەتەواوی دەستبەرداری ریفراندۆم دەبن و بەفەرمی هەڵیدەوەشێننەوە.\nبڵاوکراوەی پێشووبەیاننامەیەک لە دەزگای ستاندەر\nبڵاوکراوەی نوێترئایا په‌رله‌مان ده‌توانێت ریفراندۆم هه‌ڵوه‌شینێته‌وه؟\nPosted on تشرینی یه‌كه‌م 18, 2018 0 7097


سەرۆکی فەڵەستین مەحمود عەباس هەوڵەکانی بۆ کۆکردنەوەی وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست چڕکردەوە بۆ بەرەنگاربوونەوەی دانپێدانانەکەی ئەمەریکا سەبارەت بە قودس و دەستی کرد بە گفتوگۆکردن لەگەڵ ڕابەرانی وڵاتانی عەرەب و لە قاهیرەوە دەستی پێکرد.\nئۆفیسی سەرۆکی فەڵەستین ڕایگەیاند سەرۆک مەحمود عەباس چاوی بە هاوتا میسڕییەکەی عەبدول فەتاح سیسی دەکەوێت کە نێوەندگیرێکی گرنگ بوو لە دانوستانەکانی ئاشتی ڕابردووی نێوان ئیسڕائیل و هۆزە فەڵەستینییەکاندا، ئەمەش پێش ئەوەی بەرەو ئیستەنبوڵ بەرێبکەوێت.\nجێی ئاماژەیە وڵاتانی عەرەبی سەرکۆنەی بڕیارەکەی سەرۆکی ئەمەریکا دانۆڵد ترامپیان کرد سەبارەت بە ناساندنی قودس وەکو پایتەختی ئیسڕائیل و بەڵێنیاندا فشار بخەنە سەر ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان بۆ ئەوەی دژی ئەو هەنگاوە بوەستنەوە. دەزگای هەواڵی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستی میسڕی وتی پەرلەمانی عەرەبی ڕۆژی دووشەممە سەبارەت بەم بابەتە کۆبوونەوەیەکی بەپەلەیان ئەنجامداوە.\nدوای کۆبوونەوەیەکی جیای لەگەڵ سەرۆکی ڕوسیا ڤلادیمێر پوتندا کە ئێستا سەردانی میسڕ دەکات، سیسی وتی بڕیارەکەی ئەمەریکا بۆ گواستنەوەی باڵیۆزخانەی ئەمەریکا لە تەل ئەڤیڤەوە بۆ قودس دەرئەنجامی مەترسیداری دەبێت لەسەر داهاتووی ئاسایش و ئاشتی ناوچەکە.\nوتەبێژی مەحمود عەباسی سەرۆکی فەڵەستین ئەبو ڕەدینە وتی ئێستا ئەوەی داواکراوە بڕیاری بوێری فەڵەستین و وڵاتانی عەرەبیە لە قۆناغی داهاتوودا.\nهەروەها زلهێزەکانی جیهانیش هۆشیاریاندا سەبارەت بەوەی ئەم هەنگاوەی ئەمەریکا بەربەست دەخاتە بەردەم هەوڵەکانی ئاشتی لە ناکۆکییەکانی نێوان فەڵەستین و ئیسڕائیلدا کە بۆ ماوەی دەیان ساڵە بەردەوامە و توڕەیی بەناو هەموو ناوچەکەدا بڵاوبۆتەوە.\nبەڕێوبەرایەتییەکەی سەرۆک ترامپیش دەڵێت ئەمەریکا هێشتا پابەندە بە هەوڵەکانی ئاشتیەوە.\nوەزیری دەرەوەی فەڵەستین ڕیاز مالکی ڕۆژی شەممە وتی عەباس لەگەڵ جێگری سەرۆکی ئەمەریکا مایک پێنسدا کۆنابێتەوە لەمیانەی سەردانەکەی مانگی داهاتوویدا بۆ ناوچەکە.\nباڵیۆزخانەی فەڵەستین لە قاهیرە وتی واچاوەڕواندەکرێت مەحمود عەباس بەیاننامەیەک دەربکات دوای کۆبوونەوەکەی لەگەڵ سیسیدا.\nجێی ئاماژەیە میسڕ هاوپەیمانێکی گرنگی ئەمەریکایە لە ناوچەکەدا و ڕۆڵی نێوەندگیری بینیوە لە ڕێکەوتنە ئاشتیەکانی پێشوودا و پەیوەندییەکی باشی هەیە لەگەڵ ئیسڕائیلدا، میسڕ وتی بڕیارەکەی ئەمەریکا سەبارەت بە قودس هەوڵەکانی ئاشتی بۆ کۆتایی هێنان بە ناکۆکییەکانی نێوان ئیسڕائیل و فەڵەستین لەناودەبات.


كۆبوونەوەيەك لەبارەى پلانەكانى ساڵى ئاييندە - PRESS.ROOM\nNews #02, Issue 19, July 2016 | Núcey #02, Jhimarey 19, Mangí 7 Sallí 2016 | نوچەی 2، ژمارەى 19 مانگی 7 ساڵی 2016\nبەڕێزان سەرۆكى زانكۆ و جێگرى سەرۆكى زانكۆ بۆ كاروبارى كارگێڕى و دارايى لە كۆبوونەوەيەكدا ڕوانگەكانيان دەربارەى پلانى ساڵى ئاييندە دەخەنە ڕوو.\nڕۆژى دووشەممە ١٨/ ٧/ ٢٠١٦ كاتژمێر ١١ى پێش نيوەڕۆ، لە هۆڵى سەرۆكايەتى زانكۆ بەڕێزان پ.ى.د.وەلى مەحمود حەمەد سەرۆكى زانكۆ و پ.ى.د.سەعيد ساڵح حەمەدەمين جێگرى سەرۆكى زانكۆ بۆ كاروبارى كارگێڕى و دارايى لەگەڵ ستافى بەڕێوەبەرايەتى بەكارخستن كۆبوونەوە.\nبەڕێز سەرۆكى زانكۆ لەبارەى كۆبوونەوەكەوە وتى " ئێستا زانكۆمان لە قەيرانێكى سەختى داراييدايە، بۆيە پێويستە هەماهەنگى بەهێز لە نێوان سەرجەم كارمەندانى بەڕێوەبەرايەتيەكان هەبێت و بەڕێوەبەرايەتى چاككردنەوەى زانكۆش كۆڵەگەى بەپێوە وەستانى زانكۆيە\nلە ميانەى قسەكانيدا سەرۆكى زانكۆ تيشكى خستە سەر چۆنيەتى ئەنجامدانى كارەكان و وتى " وردەكارى و لێزانى مەرجى سەركەوتنى كارەكانە، لە ئێستادا دۆخى دارايى دەزگاكانى دەوڵەت لە خراپترين دۆخدايە، هەر بۆيە پێويستە كارمەندان بتوانن بەو توانايانەى لە بەردەستدان بە باشترين شێوە كارەكانيان ڕايى بكەن و بير لە ڕێگەى گونجاو بكەنەوە بۆ ئەنجامدانى كارەكانيان"\nهەروەها بەڕێز سەرۆكى زانكۆ وێڕاى دەستخۆشى لە كارمەندان كە كارەكانيان بە ڕێكوپێكى ئەنجامداوە، وتيشى " بۆ ئاييندە پێويستمان بە تواناكانتانە و ئێوە لە كەسانى پێشەنگى زانكۆن، كارەكانتان زمانحاڵتانە و ئێوە دەتوانن لە ڕووى داراييەوە هاوكاريەكى ناوازەى زانكۆ بكەن"\nبەڕێز سەرۆكى زانكۆ جەختى لە هاوكارى و هەماهەنگى كردەوە لە نێوان كارمەندان، چونكە كارەكانى يەكتر تەواو دەكەن و پێويستە بە يەك تيم كارەكان ئەنجام بدەن.\nلاى خۆشيەوە بەڕێز پ.ى.د.سەعيد ساڵح حمدامين جێگرى سەرۆكى زانكۆ بۆ كاروبارى كارگێڕى و دارايى وتى " ئەم كۆبوونەوەمان بۆ ئەوە نيە لێپێچينەوە لەكەس بكەين ، تەنها ئامانجمان هۆشيار كردنەوە و لێكترى گەيشتنە ، دەمانەوێ لە مەبەستى پەيامەكەى سەرۆكى زانكۆ بگەن ، دەمانەوێ پردى پەيوەنديەكانمان بە تينتر بكەين"\nلەو ڕوانگەوە بەڕێز ئەندازيار سەركەوت حمد بەڕێوەبەرى چاككردنەوەى زانكۆ روونى كردەوە كە پێويستە بۆ لەمەو دوا هەوڵى دابين كردنى وەرشەيەكى باش بدەين و شوێنێك بێت بۆ رايىكردنى كارەكانمان ، لەهەمان كات داواى ئەوەى كرد كە خەلكانێكى خاوەن بڕوانامە شارەزا هەن لە هەندێك شوێنى زانكۆ دەكرێ كۆيان بكەينەوەو سوود لە ئەزموون و تواناكانيان ببينين .\nلە كۆتاييدا بريار درا كە هەماهەنگيەكان پتەوتربكرێن و سوود لە توانا ناوخۆييەكان وەربگيرێن بۆ پەرەپێدانى پرۆژەكانى زانكۆ.


توركیا چی له عه‌فرین ده‌وێت؟ | ئاژانس\nHome بیروڕا توركیا چی له عه‌فرین ده‌وێت؟\nهه‌لومه‌رجی عەفرین زۆر له هه‌لومه‌رجى كۆبانى ده‌چێت به‌ر له داگیركردنى له لایه‌ن داعشه‌وه، پێش ده‌چێت هه‌ر هه‌مان سیناریۆش بێت، به‌ڵام ئێستا دۆخه‌كه گۆڕاوه و زیاتر ئاڵۆزه به شێوه‌یه‌ك كه ئیدی نوكه‌ڕمێكى وه‌ك داعش نه‌ماوه كه وه‌ك بریكارێك به‌و كاره هه‌ستێت، ئه‌گه‌رچی هێزه‌كانى قه‌ڵغانى فورات ئاماده‌یی ته‌واویان نیشان داوه بۆ ئه‌نجامدانى ئه‌و كاره.\nناتوانین هیچ سیناریۆیه‌ك به دوور بزانین بۆ عه‌فرین یاخود باوه‌ڕ به خۆمان بهێنین كه كه‌س داگیر ناكات، ئێمه سه‌باره‌ت به عەفرینیش هه‌مان بۆچوونمان هه‌بوو، به‌ڵام به شێوه‌یه‌كى گشتى قه‌یرانى سوریا قه‌یرانى چاوه‌ڕواننه‌كراوه‌كانه له‌به‌ر ئه‌وه‌ى له ماوه‌ى چه‌ند خوله‌كێكدا هاوپه‌یمانێتییه‌كان گۆڕانكارییان به‌سه‌ردا دێت و ئه‌وه ڕوو ده‌دات كه پێشبینیكراو نه‌بووه، نموونه‌ش بۆ ئه‌وه نزیكبوونه‌وه‌ى توركیا و ڕوسیا له لێوارى شه‌ڕ به هۆى خستنه‌خواره‌وه‌ى فڕۆكه‌یه‌كى ڕوسى له لایه‌ن توركیاوه، به‌ڵام دواتر ئه‌م دوو وڵاته بوو به باشترین هاوپه‌یمان به ئه‌ندازه‌یه‌ك كه ڕوسه‌كان ڕووبه‌ڕێكى به‌ربڵاویان له خاكى سوریا پێشكه‌ش به توركیا كرد كه له جه‌رابلووسه‌وه درێژ ده‌بووه‌وە تا شارى ئه‌لباب.\nیه‌كێكى دیكه‌ش له شته چاوه‌ڕوانه‌كانى دیكه‌ی سوریا، ئه‌و دۆستایه‌تییه نزیكه بوو كه له پڕێكدا له نێوان ئێران و قه‌ته‌ردا هاته ئاراوه سه‌ربارى ئه‌وه‌ى كه ده‌زگاى ڕاگه‌یاندنى قه‌ته‌ر بۆ ماوه‌ى شه‌ش ساڵ تایفییانه دژى پڕۆژى ئێران بوو له سوریا.\nله شته چاوه‌ڕواننه‌كراوه‌كانى دیكه‌ش، هه‌موان پێیان وا بوو كه ترەمپ زیاتر نزیكه له ڕوسیا و ڕژێمه‌كه‌ى سوریا به‌ڵام له ناكاو هێرشی كرده سه‌ر فڕۆكه‌خانه‌ى ئه‌لشعێرات و پلانێكى ڕژێمه‌كه‌ى سوریاشی په‌ك خست بۆ چوونه ناو شارى ئیدلبه‌وه. له‌سه‌ر ئاستى سه‌ربازى و سیاسییش، ڕۆژانه شتى چاوه‌ڕواننه‌كراو دێته ئاراوه.\nهیچ گومانى تێدا نییه كه توركیا هه‌وڵ ئه‌دات ئاڵۆزى درووست بكات بۆ شه‌ڕه‌كانى ڕه‌ققه دواى ئه‌وه‌ى كه دوور خرایه‌وه له‌وه‌ى كه به‌شی هه‌بێت له‌و پڕۆسه‌یه‌دا، به‌ڵام هه‌ڵه‌شه‌یی ڕه‌نگه پاڵ به توركیاوه بنێت كه بچێته ناو عه‌فرینه‌وه یاخود لانیكه‌م بچێته ئه‌و ناوچانه‌ى كه له‌ژیر ده‌سه‌ڵاتى هێزه‌كانى سوریاى دیموكراتن له ده‌ره‌وه‌ى عەفرین له‌و ناوچانه‌ى كه ده‌كه‌وێته نێوان ئه‌عزاز و عەفرینه‌وه كه له گرنگترینیان ته‌ل ڕفعات و عێن دقنه و مه‌نغه، ئه‌مه‌ش ئه‌و ناوچانه‌ن كه پێشتر هێزه‌كانى سه‌ر به قه‌ڵغانى فورات هه‌وڵیان دا بچنه ناوییه‌وه به‌ڵام شكستیان هێنا.\nله به‌رامبه‌ریشدا ناكرێت بڵێین ئه‌وه ته‌نها تووڕه‌ییه كه پاڵ به توركیاوه ئه‌نێت ئه‌و شه‌ڕه بكات له‌به‌ر ئه‌وه‌ى ڕوسیا و ڕژێمى سوریاش قه‌ڵسن به‌وه‌ى كه به‌شدارییان پێ نه‌كراوه له شه‌ڕه‌كانى ڕه‌ققه و ململانێ له‌سه‌ر بادییه، ته‌نانه‌ت كار گه‌یشته ئه‌وه‌ى كه ڕژێمى سوریا پێگه‌گه‌لێكى هێزه‌كانى سوریاى دیموكرات بۆردوومان بكات له نزیك ڕه‌ققه، ئه‌مه‌ش پاڵى به‌هێزى هاوپه‌یمانانه‌وه نا تا فڕۆكه‌یه‌كى سوریا بخه‌نه خواره‌وه وه‌ك كاردانه‌وه‌یه‌ك به‌رامبه‌ر ئه‌و بۆردوومانه بێ پاساوه.\nڕژێمى سوریا زۆر هه‌وڵى دا له قۆڵى بادییه‌وه پێشڕه‌وى بكات به‌ڵام هه‌م له قۆڵى ئه‌ل ته‌نف و هه‌م له قۆڵى ڕه‌ققه‌وه شكستى هێنا و دواجار گه‌یشته ئه‌و ده‌ره‌نجامه‌ى كه ئیدی حمس و ڕه‌ققه‌ى بۆ هه‌تا هه‌تایه لە ده‌ست ده‌رچووه و پڕۆژه‌ى هێڵى نێوان موسڵ و تاران و دیمه‌شقیش كه به بیابانى سوریادا گوزه‌ر ئه‌كات زۆر دووره له‌وه‌ى كه سه‌ر بگرێت، هه‌ر بۆیه هه‌وڵى دا تۆڵه بكاته‌وه له عەفرین له ڕێگەی هه‌ڵگیرساندنى شه‌ڕ له‌و قۆڵه‌وه.\nئه‌و ناوچه‌یه‌ى كه ده‌كه‌وێته نێوان جه‌رابلووس و بابه‌وه و تورکیا له ده‌ره‌نجامى هاوپه‌یمانێتى پێنج قۆڵیی نێوان ڕوسیا، توركیا، سوریا و ئێران به ده‌ستى هێنا، له ده‌ره‌نجامى ئه‌وه بوو كه تێكڕاى ئه‌و وڵاتانه یه‌ك به‌رژه‌وه‌ندییان هه‌یه كه ئه‌ویش ڕێگرىكردن بوو له درووستكردنى هه‌رێمێك بۆ كورد له دێركه‌وه تا عەفرین، ڕوسیاش كه به ڕوو كه‌ش پشتیوانیى پرسی كورد ئه‌كات له سوریا، خۆى ده‌ستپێشخه‌رى كرد بۆ ئه‌و هاوپه‌یمانێتییه و ئه‌و ناوچانه‌شی دا به ده‌ست توركیاوه و ئه‌مڕۆكه‌ش ئه‌یه‌وێت ناوچه‌كانى بوونى ئه‌مه‌ریكا دیارى بكات به تایبه‌ت له ڕۆژهه‌ڵاتى فورات، هه‌ر له‌به‌ر ئه‌و هۆیه‌ش ڕاگه‌یاند كه هه‌ر فڕۆكه‌یه‌كى هاوپه‌یمانان بفڕێت به‌سه‌ر ڕۆژئاواى فوراتدا، له لایه‌ن هێزى دژه ئاسمانى ڕوسیاوه ئه‌كرێته ئامانج.\nدۆخه‌كه ئاڵۆزه و تێك چڕژاوه، ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر پێمان وا بێت هێزه‌كانى ڕوسیا بۆیه له عەفرینه تا كورد له توركه‌كان بپارێزێت، ئه‌وا ڕوونه كه ڕوسیا ناچێته شه‌ڕه‌وه له دژى توركیا له به‌ر عەفرین، ئه‌و كاته‌ش كه شكۆی شكێنراو و فڕۆكه‌یه‌كى له لایه‌ن توركیا خرایه خواره‌وه و فڕۆكه وانه‌كه‌ى له لایه‌ن ئۆپۆزسیۆنى سوریا سووكایه‌تى پێ كرا كارێكى ئه‌وتۆى نه‌كرد. بێ ده‌نگى ڕوسیا و ڕژێمى سوریا له به‌رامبه‌ر بۆردوومانى عەفرین و ناڕه‌زایه‌تى ده‌ر نه‌بڕین ئاماژه‌یه بۆ ئه‌وه‌ى كه له پێناو پاراستنى به‌رژه‌وه‌ندیى خۆیان، ڕۆڵیان هه‌یه له هاندانى توركیا له دژى كورد.\nسه‌ربارى ئه‌وه‌ى كه گشت شتێك ئه‌گه‌رى ڕوودانى هه‌یه، به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا به دوورى ئه‌زانم كه توركیا له ڕووى سه‌ربازییه‌وه هێرش بكاته سه‌ر عەفرین له‌به‌ر ئه‌وه‌ى زۆر قورس ته‌واو ئه‌بێت بۆ توركیا، من پێم وایه كه ئامانجى توركیا درووستكردنى گوشاره له‌سه‌ر ئه‌مه‌ریكا و ڕوسیا و ڕژێمى سوریا تا بێ به‌شی نه‌كه‌ن له ده‌ستكه‌وته‌كانى ڕه‌ققه و بادیه، له لایه‌كى دیكه‌شه‌وه ڕوسیا ئه‌یه‌وێت كورد په‌ل كێشی شارى ئیدلب بكات، له‌به‌ر ئه‌وه‌ى ڕوسه‌كان دوودڵن له بوونى هێزێكى پیاده‌ى سوریا كه تواناى پێشڕه‌وى هه‌بێت به پشتیوانى هێزى ئاسمانى ڕوسیا، له لایه‌كى دیكه‌شه‌وه گه‌نده‌ڵى و به‌رتیل خۆرى به ئه‌ندازیه‌كه له ناو سوپاى سوریا كه به‌دوور نازانرێت هێزه‌كان هێڵى پێشه‌وه‌ى به‌رگرى بفرۆشن به ئۆپۆزسیۆن و پاشه‌كشێى لێ بكه‌ن.\nبه‌ڵام له به‌رامبه‌ردا ئه‌وه جۆرێكه له لاوازى ئه‌گه‌ر ئه‌و وڵاتانه به بێ ئه‌وه‌ى كه به‌هایه‌ك بده‌ن، به‌گه‌ن به به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانى خۆیان، ئه‌مه‌ریكا كه بۆ ماوه‌ى سێ ساڵه هاوپه‌یمانێتییه‌ك به ڕێوه ئه‌بات بۆ شكاندنى داعش، له ڕووى دارایی و مرۆییه زیانى زۆرى به‌ركه‌وتووه. كورده‌كانیش سه‌ربارى وێرانبوونى شار و گونده‌كانیان قوربانى زۆریان داوه. ئه‌و وڵاتانه چه‌ندین ساڵه له به‌رامبه‌ر كرده‌وه‌كانى داعش بێده‌نگییان هه‌ڵبژاردووه به‌ڵام ئه‌مڕۆكه هاتوون و به زۆر ئه‌یانه‌وێت به خواسته‌كانى خۆیان بگه‌ن.\nئه‌و كاته‌ى كه داعش به خواستى خۆى له‌سه‌ر سنووره‌كان ته‌راتێنى بوو، توركیا یه‌ك فیشه‌كى له دژى داعش به‌كار نه‌هێنا، به‌ڵكو سوودى له لاوازى داعش وه‌رگرت و ده‌ستى گرت به‌سه‌ر جه‌ڕابلووسدا دواى شه‌ڕه‌كانى مینبه‌ج كه تیایدا كورد و هاوپه‌یمانان زیانى زۆریان به‌ر كه‌وت و توركه‌كان به سانایی توانیان ده‌ست به‌سه‌ر ئه‌و ناوچه‌یه‌دا بگرن. له‌مه‌ڕ ڕژێمى سوریاش، ماوه‌ى چه‌ند ساڵێكه به‌رمیلێكى به‌رنه‌داوه‌ته‌وه به‌سه‌ر ڕه‌ققه‌دا، ڕوسه‌كانیش خۆیان به دوور گرتووه له‌و بێسه‌ره‌وبه‌ره‌ییه و ته‌نها كاریان نه‌هێشتنى ئۆپۆزسیۆن و دووباره به‌هێزكردنه‌وه‌ى ڕژێمى سوریا بووه، سه‌ربارى ئه‌وانه ئێستا هه‌موان داواى میراتیى ده‌وڵه‌ته‌كه‌ى به‌غدادى ئه‌كه‌ن.


کریستیان باکەر: دەمەوێت بە خەڵکی بڵێم کە چی ئیسلامێکی جوانم دۆزیوەتەوە – ئیسلامی\nسه‌ره‌تا/ جیهانی ئیسلامی/کریستیان باکەر: دەمەوێت بە خەڵکی بڵێم کە چی ئیسلامێکی جوانم دۆزیوەتەوە\nئەم خاتوونە پێشکەشکار و ڕۆژنامەنوس و نوسەرە کە ناوی کریستیان باکەرە دەڵێت، “لە ناخەوە خاڵی بووم، گرنگترین شت لە ناخەوە لەبەینچوبوو کە ئەویش خودا بوو، بەڵام ئێستا بە فەزڵی خودا لە ناخەوە دەوڵەمەندم، دڵخۆشم و لە ژیاندا مەبەستێکم هەیە”.\nخاتوو کریستیان کە لە وەرزی حەجی ئەمساڵ و مەراسیمەکانی حەجی ئەمساڵدا بەشداریکرد و حەجی کرد لە چاوپێکەوتنێکیدا هەر لە حەج بەم شێوەیە خۆیی ناساند، “ناوم کریستیان باکەرە، گەشتێکی دوورودرێژم هەبوو، پێشکەشکاری تەلەفزیۆنی بووم لە کەناڵی ئێم تیڤی ئەوروپا (لقی ئەوروپا)، وە بە فەزڵی خوداش موسڵمان بووم، چەند ساڵێک دوای ئەوەش خۆمم لە مەککە بینییەوە، لەڕاستیشدا ئەوە ناوی ئەو کتێبەمە کە نوسیومە کە ناوی (لە ئێم تیڤییەوە بۆ مەککە)یە”.\nباکەر هەر لە درێژەی قسەکانیدا وتووشیەتی “لەو گەشتە درێژەمدا کە ئیسلامم تیا دۆزییەوە دەمەوێت بە خەڵکی بڵێم کە چی ئیسلامێکی جوانم دۆزیوەتەوە”.\nوتیشی “سەرم لەو ژمارە زۆرەی حاجیان سوڕدەمێنێت کە چۆن پێشوازییان لێدەکرێت، لەوەیش کە هەمیشە کەعبە پاکوخاوێنە، لەو خەڵکانەش کە بە خۆبەخشانە کاردەکەن”.\nئاماژەی بەوەش کرد “تەوافکردن لەگەڵ خەڵکی شتێکی تری ناوازە بوو، هەندێک لە خەڵکی پێکەوە جۆرێکی وتووێژ دەکەن، جگە لەوەی ئەو هەموو خەڵکە لە شێوە و گوفتاری جیاواز تێکەڵ بە یەکتری دەبن”.\nکریستیان باکەر ناوی تەواوی کریستیان ڤێرینا باکەرە، لە مانگی ١٢ی ساڵی ١٩٦٥ لە هامبۆرگ لە ئەڵمانیا لەدایکبووە، پێشکەشکارێکی تەلەفزیۆنی ئەڵمانی و ڕۆژنامەنوس و هاوکات نوسەرە و لە ئێستادا لە لەندەن نیشتەجێیە.\nکریستیان باکەر لە تەمەنی ١٥ ساڵیدا و بۆ ماوەی یەک ساڵ لە ئەمریکا خوێندوویەتی، لە ١٩٨٧ بۆ ١٩٨٩ وەکو خۆبەخش لە وێستگەی ڕادیۆی هامبۆرگ کاریکردووە. لە ساڵی ١٩٨٩ چووەتە لەندەن بۆ کارکردن لە کەناڵی تەلەفزیۆنی (ئێم تی ڤی ئەوروپا). هاوکات لەگەڵ کارکردنی لە ئێم تی ڤیدا، لە کەناڵی (ئاڕ تی ئێڵ دوو) لە ١٩٩٣ بۆ ١٩٩٥ کاریکردووە.\nلە ١٩٩٦ بۆ ١٩٩٩ش پرۆگرامی کلتوری لە کەناڵی ئێن بی سی-ی ئەوروپی پێشکەشکردووە. لە ساڵی ١٩٩٤یش خەڵاتێکی گرنگی ساڵانەی ئەڵمانیای بە ناوی (گۆڵدن کامێرا) و خەڵاتێکی تریشی لە ساڵەکانی ١٩٩٣ و ١٩٩٤ بە ناوی براڤۆ ئۆتۆ وەرگرتووە.\nباکەر لە ساڵی ١٩٩٥دا موسڵمان بووە و پێشتر مەسیحی بووە، پێشتر پەیوەندی لەگەڵ عیمران خان سەرۆکی ئێستای پاکستان و یاریزانی کریکێتی ئەوکات هەبووە و دەشڵێت کە پلانیان هەبووە کە هاوسەرگیری بکەن بەڵام پەیوەندییەکەیان کۆتاییهاتووە. لە ساڵی ٢٠٠٩دا کتێبێکی بەناوی (لە ئێم تیڤییەوە بۆ مەککە – چۆن ئیسلام ژیانمی گۆڕی) بڵاوکردەوە. لە ١٤ی نیسانی ٢٠٠٦یشدا هاوسەرگیری لەگەڵ ڕۆژنامەنوسێکی مەغریبی بەناوی ڕەشید جەعفەر کردووە بەڵام دواتر جیابوونەتەوە. ئێستاش لە لەندەن دەژی.\nپێشکەشکاری بەناوبانگی تەلەفزیۆنی (کریستین بەیکەر) کە هاوکات نوسەری کتێبی (لە ئێم تیڤییەوە بۆ مەککە)یە حەجی کرد و دەڵێت:"هەستدەکەم ئێستا ژیانێکی مەبەستدارم هەیە".چی وای لەم خاتوونە کرد کە دوای موسڵمانبوونی ئەم هەستەی لا دروستببێت؟!\n١٨ حەقیقەت لەسەر ئازاری موسڵمانانی ئویغور لە چین بزانە


لە باتمان بە گوڵ بانگێشتی خەڵك دەكرێت بۆ بەژداری كردن لە یادی مەولود\nلە باتمان بە گوڵ بانگێشتی خەڵك دەكرێت بۆ بەژداری كردن لە یادی مەولود\nبه رواری داگرتن : 2019-04-10 08:40\nباتمان - وەقفی خۆپەویستانی پێغەمبەر (درودی خوای لەسەر بێت) لە پارێزگای باتمان بە گوڵ بانگێشتی خەڵك دەكەن بۆ بەژداری كردن لە مەولود كە بڕیارە ڕۆژی یەكشەمە ئەنجام بدرێت بە ناونیشانی "حەزرەتی موحەمەد ڕێبەری ئەخلاق و دادپەوەری."\nوەقفی خۆشەویستانی پێغەمبەر (درودی خوای ەسەر بێت) لە 14ی نیسان ڕۆژی یەكشەمە لە پارێزگای باتمان یادی ئاهەنگی مەولود ئەنجام دەدات بە ناونیشانی "حەزرەتی موحەمەد ڕێبەری ئەخلاق و دادپەوەری." بۆ بەژدار بونی خەڵك منداڵان بە گوڵ بانگێشتی خەڵكیان دەكرد لە شەقامەكان و شوێنە گشتیەكانی باتمان.\n"بانگێشتی هەمو خەڵك دەكەین"\nوەقفی خۆشەویستانی پێغەمبەر ڕایانگەیاند بانگێشتی هەمو لایەك دەكەین تاكو بەژداربن لە ئاهەنگی ڕۆژی 14ی نیسان، هەروەها باس لەوەش كرا دوو مانگە تەواوی ئامادەكاریكان بۆ ئەنجام دانی مەولود كراون. كاتی ئاهەنگەكە 13.30 دەبێت.\nشایەنی باسە وەقفی خۆشەویستانی پێغەمبەر (درودی خوای لەسەر بێت) هەمو ساڵێك بە بەرنامە لە تەواوی توركیا ئاهەنگی یادی مەولود لە مانگی نیسان ئەنجام دەدات لە پێناو زیاتر ئاشنا بونی خەڵك بە ڕێبازی سەروەرمان و پەیامی پیرۆزی.((İLKHA\nبليته كان باتمان مەولود گوڵ پێغەمبەر


خراپترین پاسپۆرتى جیهان دیاریکرا\nبەپێی هەواڵێکی ماڵپەڕی "ستێپ ڤیدیۆگراف"، ریزبەندى بۆ بەهێزترین و خراپترین پاسپۆرت کراوە و دەرکەوتووە پاسپۆرتى عێراقى خراپترین پاسپۆرتە لەسەر ئاستى جیهان و ١٦٧ وڵات رێگە بە هەڵگرانى ئەو پاسپۆرتە نادەن بە بێ ڤیزا بچنە ناو خاکى وڵاتەکەیانەوە.\nماڵپەڕی "ستێپ ڤیدیۆگراف" بڵاویکردەوە، ریزبەندی بۆ ١٠ لاوازترین پاسپۆرت لە جیهاندا کراوە ، ریزبەندییەکە بەپێی ئەوە کراوە لاوازترین پاسپۆرت ئەو پاسپۆرتەیە کە خاوەنەکەى کەمترین وڵات بەبێ ڤیزا ڕێگەى پێ دەدەن بچێتەە ناو خاکى وڵاتەکەوە.\nلە ریزبەندى ١٠ لاوازترین پاسپۆرتى جیهان هەشتیان سەر بە وڵاتانى ئیسلامین و عێراقیشس پلەى یەکەمى هەیە لە خراپترین پاسپۆرت لە جیهاندا و لە دواى عێراقیش هەر یەکە لە ئەفغانستان، سوریا، سۆماڵ، یەمەن و ئێران پلەى دووەم، سێیەم، چوارەم، پێنجەم و شەشەمیان هەیە لە خراپترین پاسپۆرت لە جیهاندا.\nهەر بە پێى ریزبەندییەکەى پاسپۆرتى وڵاتان، هەڵگرانى پاسپۆرتى عێراق بۆ ١٦٧ وڵات پێویستیان بە ڤیزاى ئەو وڵاتە هەیە بۆ چوونە ناو خاکى وڵاتەکەوە.


نۆستالۆژیای گەڕانەوەی سەربازێک که هەموو رۆژێک دەمرێت - Mehr News Agency\n10 berfanbarê 2017 - 08:16\nNews Code 15112\nبە بۆنەی نمایشی"لە پشت دەرگا" له سه‌قز؛\nنەبیستن ڕەمزی سەرەکی شانۆنامەی "لە پشت دەرگا"یە. نەبیستن لە هەمان کاتدا داخرانی دەرگا لە ڕووی ئەزموون و خۆدەربڕینە؛ لە ڕووی خەون و تاسە؛ لە ڕووی هیوا و ئارەزوو و بە گشتی لە ڕووی خود بە مانا ئیگزیستانسییەکەی.\nئاژانسی هەواڵی مێهر، بەشی فەرهەنگی - ئەمجەد غوڵامی: سەربازێک پاش سێ ساڵ دەگەڕێتەوە، بەڵام کەسێک لە بری ئەو لە ماڵەکەی و لە لای ژنەکەی دانیشتووە و ئەو تەنیا و تەنیا ناوێکی لە گەڕانەوە پێ بڕاوە؛ "بێکمان، وەک ئەوەی پێێ بڵێن دەرگا، یان وەک شتێک که دەکرێ فڕێی دەی".\nبێکمان جۆرێک نۆستالۆژیای گەڕانەوەی سەربازێکە کە کەس حەز بە بیستنی بەسەرهات و ئەزموونەکانی ناکات، ڕێک وەک ئۆدیسە کە کاتێک گەڕایەوە هەمووان بەسەرهاتی "ئیساکا"یان لە نەبوونی ئەودا بۆ گێرایەوە و کۆندرا وتەنی: کەس لێی نەپرسی "ئەی تۆ لەم بیست ساڵە چت بە سەرهات؟!". نۆستالۆژیای بێکمان-یش کاتێک ڕوو دەدات کە ئەو پاش سێ ساڵ گەڕاوەتەوە و گوێیەک شک نابات بۆ بیستن، تەنانەت چۆمێکیش -کە ئیتر عاشقان و شاعێران نایەنە سەردانی و تەنیا ئەوانە دەبینێ کە دەیانەوێ خۆیان لە پردەکەیەوە بەردەنەوە- گاڵتەی پێ‌دەکات.\nکەواتە نەبیستن ڕەمزی سەرەکیی شانۆنامەی "لە پشت دەرگا" لە نووسینی نووسەری جوانەمەرگی ئەڵمانی "ڤۆڵفگانگ بۆرشێرت" و لە دەرهێنانی "ڕەحیم عەبدولڕەحیم زادە"یە. نەبیستن لە هەمان کاتدا داخرانی دەرگا لە ڕووی ئەزموون و خۆدەربڕینە؛ لە ڕووی خەون و تاسە؛ لە ڕووی هیوا و ئارەزوو و بە گشتی لە ڕووی خود بە مانا ئیگزیستانسییەکەی. هەر بۆیە ئێکسپێرسیۆنی "لە پشت دەرگا" ڕێک لە سانتڕاڵی پەیوەندیی زمان و خودەوە دەست پێدەکات، لەو جێگەوە کە زەمان زیاتر لەوەیکە لە رێگەی بەردەنگەوە مانایەک بۆ خۆی دەستەبەر بکات، وەک دەنگی هێڵنجی گۆڕهەڵکەن یان گسک لێدانی سپوور بەڕەڵا دەکرێت و دوای باوەخولەیەک و نەدۆزینەوەی بیسەر، دەگەڕێتەوە لای خود بێژەرەکەی و خۆی دەبێتە وەڵامدەری دەنگەکەی خۆی. ئاوا دەنگەکان لە بری ئەوەی کە بە شێوەی پینگ پۆنگی بچنە خانەی دیالۆگەوە، دەبنە کۆمەڵە مۆنۆلۆگێک و هەر کەس تەنیا ئەوە دەڵێت کە پێشتر بە نیوەچڵ ماوەتەوە و هەر خۆیشی وەڵامی پرسیارەکانی خۆی دەداتەوە. ئەم نادەروەست‌بوونی دەنگ و وەڵام هەمان شتە کە بەرپرسی کابارە بە هۆنەری دەزانێت: "هونەرێک کە هەوڵ دەدات لە بری خەمبارکردنی کۆمەڵگا، بزەی شادی بێنێته سەر لێویان ... هونەرێک کە کۆمێدیایە تا خەڵک بیر له چارەڕەشییان نەکەنەوه".\nلێرەدا دەردەکەوێت کە بینەر لە گەڵ ناشانۆیەک (Non Theater) بەرەوڕووە کە خود بۆرشێرت لە پێشەکییەکەیدا وتوویەتی: "شانۆنامەیەک کە هیچکات ناچێتە سەر شانۆ و هیچ بینەرێک سەیری ناکات". ناشانۆیەک کە رێگا نادات ڕەنجی گەڕانەوە بە باری تراژێدیادا بشکێتەوە، مەگین نە ئەوەی کە ئەرەستوو وتبووی تراژێدیبوونی تراژێدی نەک لای قارەمان، بەڵکوو لای بەردەنگ ساز دەبێت، کاتێک هاوخەمی لە گەڵ قارەماندا دەکات و ڕەنجی تراژیکی دەنرخێنێت.\nکەچێ شانۆی "لە پشت دەرگا" هەر لە سەرەتاوە بە خۆکوژیی سەربازێکەوە دەست پێدەکات کە لە گەڕانەوەیدا گوێیەک شک نابات بۆ بیستنی ڕەنجەکانی. لێردایە کە بیستن جۆرێکە لە حەسانەوە و ئۆقرەگرتن. بێکمان لە نەبیستنەوە دێت و بە مەرگ دەگات، مەرگێک کە لە سەرەتادا بۆی مسۆگەر نابێت و چۆمی ئێلبەش بە هەندی وەرناگرێت. مەرگ وەک حەقیقەتی نەبیستن لەم شانۆیەدا لە قەوارەی دەرگاگەلێک نمایش دراوە کە تێکرایان بەڕووی بێکمان داخراون و تەنیا لە کۆتایی شانۆکە و لە پەردەی (دەرگایەک/ یانەیەک/ بێکمان) یەک بە یەک بەڕوویدا دەکرێنەوە، هەتا "ئەو دیو دەرگا/ ناوماڵ" وەک رێتا فلیسکی دەڵێت: "شوێنی وەستان و مەرگ بێت و دەرەوەش شوێنی ژیان و چالاکی".\nکەواتە بیستن/ مەرگ ڕووداوێکە لەو دیو دەرگاکان کە لە شانۆی "لە پشت دەرگا" لە قەوارەی دەرگاگەلێک وەک دیکۆری سەرەکی و ناپاوەجێی شانۆکە نمایش دراوە و بێکمان لە بەر ژیانی چالاکی بێدەنگ هەڵدێت و دەرگا بە دوای دەرگا بۆ شوێنێک دەگرێت تێیدا وەحەسێت و بمرێت.\nئەم دژوازییە کاتێک تووشی شوێن‌گۆڕکێی گرۆتێسک‌ئاسای شتەکان و کەسەکان دەبێتەوە، زیاتر لە جاران تەشەنە دەستێنێت. بۆ وێنە کاتێک چاویلکەی ماسکی دژەگاز دەبێتە تاقانە دەلاقەی بینینی بێکمان یان جل و بەرگی سەربازێکی دیکە هێندە قەبەیە کە تێیدا بێکمان هەست بە نوقمبوون دەکات، یان کاتێک نرخی گازی بەردراوەی ئاشپەزخانە بۆ خانمی کرامێر گرینگترە لە گیانی باوک و دایکی بێکمان، هەست دەکەیت کە تەنیا گرۆتێسک دەتوانێت لایەنی ئێکسپێرسیۆنی ئەم جیهانە ئاڵۆزە بە دۆخی ڕئیاڵی شانۆکەوە گرێ بدات. هەر بۆیە کەڵک وەرگرتن لە دیکۆرێکی ناپاوەجێ و چەندپاتەبووەی دەرگاکان باشترین فەزا دەخەملێنێت بۆ وێناکردنی ئەو گرۆتێسکە.\nدەرگاکان کاتێک دەکرێنەوە کە کەسێک دەیەوێ بدوێت. هاوکاتبوونی دەنگ و تیشک و کرانەوەی دەرگا کاتێک لە قەوارەی ئەویترەکاندا خۆنیشان دەدات، ڕەواڵەتێکی ئایدیالۆژیکی و دڵخۆشکەرانە بە خۆوە دەگرێت و دەنگەکان لە مۆنۆلۆگێکی خۆبیستانە دەگەنە دۆخێکی ڕوونخوازی و لێپرسینەوەیی (interpellation) و هیوای بەردەوامییەکی پووچەڵ دەبەخشن بە ژیان و پاساوێک دەهێننەو بۆ نەبیستن. هەر بۆیە هاوشێوەبوونی دەمامکی ئەویترەکان بە جۆرێک وەک پەرەدان بە خودەکان، بیرهێنەرەوەی خودێکی کێش‌دراوەیە (Distention animi) کە کەسایەتییەکان دەکاتە ئاوێنەنوێن و دووپاتبووەی یەکتر: چۆمی ئێلبە هەمان دایکی مردووی بێکمانە، کچ هەمان هاوسەری بێکمانە، سەرهەنگ هەمان بەرپرسی کابارەیە و سپوور هەمان گۆڕهەڵکەنە. لەمناوە تەنیا بێکمانە کە لە ژێر تیشکێکی جیاواز وەک کەسی کانوونی لە ناو خودکاندا تایەکارییە. بێکمان ئەگەر بگاتە ئەودیوی دەرگا و ببیسترێت دەبێتە هەمان کەسایەتییەک کە بۆرشێرت لە ناساندنی کەسایەتییەکانی شانۆکەی پێی دەڵێت: یەکێک وەک خەڵکانێکی زۆر. کەسێک کە چیتر هیچ جیاوازییەکی لە گەڵ سەرباز و مێردی کچە کە بە وتەی بۆرشێرت "هەزاران شەو خەونی ژنەکەی بینیوە" (لێرەدا ناساندنی هاوسەری سەرباز وەک کچ و دۆشیزە لە خۆیدا جێی سەرنجە!) نییە؛ سەربازێک کە بێ هەست و خوست هەنگاو دەنێت و هەر هەنگاوێکی بە دارەشەقەکەی دەنگی تیک تاکی کاتژمێر بیر دەهێنێتەوە.\nلە ڕاستیدا بیستن و نەبیستن دووڕێیانێکە کە بینەر تێیدا یەخسیرە؛ رێگایەک کە ڕووی لە داهاتووە و بە شێوەیەکی کاتژمێری و تیک تاکی دەچیتە پێش و لە قەوارەی سەربازێک دەردەکەوێت کە بە ڕاوێژێکی لۆمەگەرانە لایەنی واقیعی شانۆکە نوێنەرایەتی دەکات و ئەو کاتەی لە گەڕانەوەدا کەسێکی دیکەی لە ماڵەکەیدا بینوە خۆی بەرداوەتە ناو چۆمی ئێلبە. یان باشترە بڵێین ئەوە هەمان رێگایە کە لە دۆخی سەرەتایی شانۆکە خودی بێکمان دەوری دەگێڕێت. لە بەرامبەردا رێگای دووهەم رێگایەکە کە لە ڕابردوودا چەقی بەستووە و خۆی لە بازنەی زەمان دەرباز کردووە و وەک ترۆمایەک لە خەونێکی وەیشوومەدا یەخسیر ماوەتەوە و ئامادە نییە خۆی بە دەستەوە بدات و ناگێڕدرێتەوە و پەنا بۆ هێماکان و سیمبۆلەکان دەبات. ئەمیان هەمان رێگای بێکمانی دوای نغرۆبوون لە چۆمی ئێلبەیە. کە دێتە گێرانەوە دەنگێکی قرپەئاسا و هێڵنجاوی و گەلی جار خیسەئاسا بە خۆوە دەگرێت و بە شێوەی زمانێکی پچر پچر و کورتە ڕستانە و گەلی جار میکانیکی و بێ مانا دەبێژرێت. زمانێک کە مایەی پێکەنین و شێت نواندنی بێکمان لای دەوروبەرەکانیەتی، زمانێک کە لەم شانۆیەدا کەمتر بەهای پێدراوە و زیاتر شاعێرانە مامەڵەی لە گەڵ کراوە.\nئەم زمانە لە گێڕانەوە نەهاتووە هەمان زمانە کە بە وتەی لانگێر تەنیا لە دەلاقەی جۆرەکانی دیکەی هونەریی جیا لە هونەری وێژەیی دەگێردرێتەوە. واتە ئەو شتەی کە زمان لە حاندی دۆش داماوە، شوێنێکە کە هونەرەکانی زارەکی و نمایشی و پێرفۆڕمێنسی بۆی قەرەبوو دەکەنەوە. هەر بۆیە بە کارهێنانی تەکنیکی کولاژیی نمایشی سەرپەردەی تیزێری شەڕ لە کاتی گێرانەوەی خەونی بێکمان ڕەنگە بە جێ و رێگەترین تەکنیکێکە کە لەم شانۆیەدا بۆ نمایشدانی کەڵکەڵەکانی بێکمان کاری پێ‌کراوە. یان کەڵک وەرگرتن لە مێدیۆمگەلی شانۆی کۆمێدیای وەک دووانەی دلاکرۆوا کە لە قەوارەی دوو دەڵقەک تریبۆن و کۆرسی بۆ بەرپرسی کابارا دەهێنن، جگە لەوەی بیرهێنەرەوەی لایەنی گرۆتێسکیی ئەم شانۆیەن، بە جۆرێک لە جۆرەکان تەکنیکێکی لەبار و گونجاون بۆ گێڕانەوەی فەزای تراژیک و لە هەمان کاتدا ئێکسپێرسیۆنی "لە پشت دەرگا"، بۆ ئەوەی بینەر بتوانێت پەردە جۆراجۆرەکانی شانۆکە کە بە تاریک داهاتنی هۆڵەکە لێک جیاکراونەتەوە، پێکەوە بەخیە (suture) بدات و بە شێوەیەکی دەروونی فەزا ئێکسپێرسیۆنەکانی ناو شانۆکە باوەڕ بێنێت. لەمناوە خۆبواردنی دەرهێنەر لە دیکۆری زیادی لە سەر سێن و سەرمایەدانان لە سەر یاریی خود ئەکتەرەکان (وەک پانتۆمیمی خواردنی بنەماڵەی سەرهەنگ) پرۆسەیەکی دەروونییە بۆ رێنوێنی کردن و هاوهەست‌کردنی بینەر لە گەڵ شوناسی بێکمان.\nهەڵبەت کەڵک وەرگرتنی دەرهێنەری ئەم شانۆیە لە شێوازی "مەوداسڕینەوە"ی برێشتی بە تایبەت لە وتاردانی کەسایەتیی بەرپرسی کابارە و چەپڵەی بینەران (وەک گومانێک بۆ کۆتایی لە ناوەڕاستی شانۆکە) بە جۆرێک بیرهێنەرەی واژۆی هەمیشەیی گرووپی کانی لە بەرهەمەکانی ساڵانی پێشووی ئەو گرووپەیە کە وەک وتم ئەمجاریان لە شوێنی پێویستی خۆیدا و لە پێناو هەمان بەخیە لێدان و لکاندنەوە کەڵکی لێ وەرگیراوە.\nبە گشتی ئەگەرچی شانۆی "لە پشت دەرگا" هەندێک کەموکورتیی وەک لاوازی لە ڕۆڵگێران و نادەستبڵاوی لە مانۆردانی هەندێک لە ئەکتەرەکان و بەسترانەوەی لە ڕادەبەدەریان بە دەقی شانۆنامەکە و داڕشتەی لاوازی زمانیی پێوە دیارە، بەڵام کەڵک وەرگرتن لە ئایتێمی دەرگاکان بۆ دیکۆر و ئاوردانەوە لە تەکنیکگەلی کولاژیکی وەک نمایشی سەرپەردەی تیزێری شەڕ و تێوەگلاندنی بینەر لە گەڵ ناوەڕۆكی شانۆکە لە پەنای داهێنانگەلێک کە لە سەرەوە ئاماژەیان پێدرا، کۆمەڵێک ئیمکانی نوێ دەخاتە بەردەم دەرهێنانی شانۆنامەیەک کە نووسەرەکەی لای وایە هیچکات ناچێتە سەر شانۆ و هیچ بینەرێک سەیری ناکات.\nڕەحیم عەبدولڕەحیم زادە\nمحەمەد سدێق غوڵامی


چۆن وەکو ژنێک سەربەخۆیی بۆخۆت دەستەبەر دەکەیت؟\nله تەموز 29, 2017\nئایا پێت وایە کە ژنێکی سەربەخۆ بیت؟ وەڵامی ئەم پرسیارە تۆزێک سەختە بۆ ژنێکی کۆمەڵگای ڕۆژهەڵاتی چونکە داب و نەریت و ئاین و خانەوادە و زۆرشتی ترئەبن بە ڕێگر لەبەردەم ئازادی و سەربەخۆیی تەواو بۆ ژنێک، لەوانەشە زۆرێک لە ئێمە زۆربەی بڕیارەکانی هەڵبژاردەکانی بەدەست خۆی بێت بەڵام ڕەنگە تا ئێستاش لە چەمکی سەربەخۆن نەگەیشتبێت، سەربەخۆیی گرتنەبەری چەند ڕێگایەکە بێئەوەی ببیە مایەی ئازار بۆکەسێکی تر\nلێرەدا لە یەڵڵا 8 ڕێگەت بۆ دەخەینە ڕوو بۆ دەستەبەرکردنی سەربەخۆیی :\n۱ـ هەندێ کات تەرخان بکە بۆ بیرکردنەوە لەخۆت:\nبیرکردنەوە لە خۆت لێهاتووییەکی گرنگە و پراکتیزە کردنێکی زۆری دەوێ، ڕاستگۆبوون لەگەڵ خۆت وهەستەکانت دەتگەینێتە ئاقارێکی باش،وبیرکردنەوە لە خۆت دەتگەینێتە قۆناغێکی باشی سەربەخۆبوون.\n۲ـ فێربە چێژ لە تەنیایی وەرگریت:\nلەوانەیە لەو کەسانە بیت کە ڕقت لە تەنیایی بێت و تەنانەت لێشی بترسیت، بەڵام خۆت ڕابهێنە لەگەڵ ئەوەی چەند کاتێک بەتەنیا بیت تەنیایی وەک بارگاوی کردنەوەی پاتری دەروونت وایە، لەتەنیایی دا لەخۆت تێدەگەیت و فێر دەبیت کە خۆت بیت وپشت بە کەسانی ترنەبەستیت .\n۳ـ لە باری داراییت تێبگە:\nئەمە فاکتەرێکی کاریگەرو بەهێزە بۆ سەربەخۆبوونت، ئەو ڕۆژانە ڕۆیشتن کە تۆ بێ خەم و دڵخۆش بویت و پارەو خەرجییەکانت لە دایک و باوکت و وەردەگرت و بێ ئەوەی بزانی چۆن پەیداکراوە، ئەگەر پێت خۆشبێ یان پێت ناخۆشبێ پارە و سامانە زەوی دەسوڕێنێ! با لەگەڵ خۆمان ڕاستگۆ بین.\nهەبوونی سەچاوەیەکی داهاتی خۆت بەرەوسەربەخۆبوونت دەبات.\n٤ـ وشەزارییەکان بگۆڕە:\nچەند جار وتووتە ناتوانم، پێم ناکرێت، پێویست ناکات، یان هەر وشەیەکی نەرێنی تر؟ ئەزانی ئەم وشانە ناڕاستەوخۆ؟کار لە متمڵنە بەخۆبوونت دەکەن هەندێ ڕستەی کە دەمت ڕاهاتوە بە بەکارهێنایان وەک:\nمن باش نیم ئەمڕۆ هەست بە بێزاری دەکەم، من ناشرینم، من قەڵەوم، من ناتوانم ڕووبەڕوی ئەم کێشەیە ببمەوە، من هیچ ئەزمونێکم نیە،هەموو کەس لەمن باشترە،من زیرەک و لێهاتوو نیم !!\nسەربەخۆیی و متمانە بەخۆ بوونت دەستاو دەست پێ دەکەن لەم بێهیزیە دەرت دەهێنن، ڕێگایەکی سادەی متمانە بەخۆ بوونت هەڵبژادنی وشەی ئەرێنی و گونجاوە لەبارەی خۆت.\n٥ـ لە خواست و ئارەزوو پێویستیەکانت تێبگە:\nئەو شتە چیە کە بەڕاستی دەتەوێت؟ چی وات لێ دەکات دڵخۆش بیت؟\nهەموو مرۆڤێک ویست و حەزوو ئارەزووی هەیە کە دەبێت بەشێوەیەکی ڕەوا پڕیان بکاتەوە، تێگەیشتن لە حەزو ویستەکانت هێزێکی تەواوت پێدەبەخشێت و متمانەت بەرز دەکاتەوەو بەرەو سەربەخۆبوون پاڵت پێوەدەنێت.\n٦ـ لە خاڵە بەهێز و لاوازەکانت تێبگە و بزانە چۆن بەکاریان دەهێنیت\nتێگەیشتن لە بەهێزی و بێهێزی خۆت ڕێگایەکن لە بیرکردنەوە لەخۆت، وە جیاوازی دروست دەکەن لە ژیانت دا.\n۷ـ کەسایەتی خۆت باسە:\nتێگەیشتن لە کەسایەتی خۆت خاڵێکی کاریگەرە، ئایا تۆ چ جۆرە مرۆڤێکی؟ مرۆڤێکی؟خۆپەرستیت؟ یان میهرەبان و بەخشندەیت؟ چۆن تێدەگەیت لەمە؟\nدەتوانیت ڕۆژانە پرسیار لە خۆت بکەیت لەبارەی کاردانەوەت بەرامبەر بەو شتانەی کە بە پێش چاوت یان هەستت گوزەر دەكەن.\n٨ـ خۆ سەپێن بە:\nپرسیارت لە خۆت کردووە کە چیت دەوێت؟ ئایا هەمیشە بە شتانێک ڕازی دەبی کە ئاسانترن وبە زۆر لەسەرت ناکەون؟\nخۆسەپاندن لەوانەیە زۆر جار بە مرۆڤێکی ڕەزا قوڕس نیشانت بدات، یان بێ شەرم وناقۆڵا بێیتە بەرچاو،خۆسەپاندن لە نێوان ملکەچ بوون و جەربەزە بوون دایە گرنگیەکە لەوەدایە تۆ لە کام لایەنی؟\nکاتێ باس لە خۆ سەپاندن دەکەیت بە خۆ یەکلایی کردنەوە بە دوو وشە دەبڕێتەوە بە\nبەڵێ یان نەخێر.\nکلیلی خۆ هێنانەدەرە لەهەر شتێک بۆنموونە :\nمن ناتوانم یارمەتیت بدەم.\nمن دەمەوێ بەتەنیا بم کاتێک بۆخۆم تەرخان بکەم دوور لە کارکردن، هاوڕێ یان خێزان.\nshort URL: https://yallairaq.com/ku/efYCp\nچی دەزانیت لەسەر درامای شەهرەزاد؟


مەناف بۆ ئەوروپا شیلادزێی جێهێشت.. لە دارستانەکەدا گیانی لەدەستدا – کوردی – RojNews.News\nمەناف بۆ ئەوروپا شیلادزێی جێهێشت.. لە دارستانەکەدا گیانی لەدەستدا\n13/10/2020 - 2:45:28 pm\nیەکێک لەو گەنجانەی شیلادزێ کە بە ئومێدی ژیانێکی خۆشتر و دوور لە فشار بەرەو ئەوروپا کۆچی کرد، لە دارستانەکانی نێوان وڵاتی تورکیا و یۆناندا بەهۆی سەرماوە گیانی لەدەستدا، ئامۆزایەکیشی دەڵێت: هۆکاری مردنی مەناف لە ئەستۆی حکومەتی هەرێمە.\nگەنجێکی تەمەن ٢٣ ساڵی شارەدێی شیلادزێ بەناوی مەناف ئیبراهیم، دانیشتوی گوندی شیف چنارکێ، کۆتاییەکانی مانگی ڕابردوو کۆچی بۆ دەرەوەی وڵات کرد، دوێنێ لەنێوان تورکیا و یۆناندا گیانی لەدەستدا و لە ئێستادا تەرمەکەی گەیەندراوەتە ئیستەنبوڵ.\nکۆچی دوایی مەناف بە ئازار بووە، بەشێوەیەک وەک ئامۆزایەکی بۆ ڕۆژنیوز باسی دەکات، بەهۆی ساردیی کەشوهەواوە لەنێوان وڵاتانی تورکیا و یۆنان بە شێوەیەکی تراژیدیی گیانی لەدەستداوە.\nدەربارەی تەرمی ئەم قوربانییە، هەكار ڕێكانی ئامۆزای مەناف وتی: تەرمی مەناف لەلایەن هاوڕێکانییەوە گەڕێندراوەتەوە بۆ تورکیا و لە ئیستەنبوڵە.\nهەکار وەها سەفەرکردن و کۆچبەربوونی مەناف دەگێڕێتەوە: ئامۆزاكەم ماوەی حەوت ساڵە پەیمانگای تەكنیكی زاخۆی تەواوكردووە و بێکار بووە، بۆیە لە ٢٩-٩-٢٠٢٠دا لەگەڵ سێ هاوڕێی دیكەی لە گوندی شیف چناركێ’ی سەر بە شێلادزێ بە ڕێگای قاچاغ چوونە توركیا، لەویش بۆ یۆنان، بەڵام لە كاتی چوون بۆ یۆنان پۆلیسی توركیا هێرش دەكەنە سەریان و دوو هاورێی دەستبەسەردەكەن و ئەویش لەگەڵ هەندێک کەسی دیكە لە دەستی پۆلیسی تورك هەڵدێن، بەپێی زانیارییەكان دوای ڕزگاربوونیان لە دەست پۆلیس، سەرما كاریگەریی زۆری لێدەكات، شەو لەناو دارستانەکانی نێوان توركیا و یۆناندا دەخەون، بەیانی هاوڕێکانی دەبینن کە مەناف گیانی لەدەستداوە.\nئەمە لەکاتێکدایە، شەوی ڕابردوو وا بڵاوبووەوە، کە گروپێکی مافیایی ڕێگایان پێگرتوون و جلوبەرگەکانیان لێسەندوون.\nهاوڕێکانی مەناف تەرمەکەیان گەیاندووەتە ئیستەنبوڵ، کەسوکارەکەشی چاوەڕێی هەڵمەتی خێرخوازان و مرۆڤدۆستانن بۆ گەڕانەوەی تەرمەکە، هەکار ڕێکانی دەڵێت، تا ئێستا نە حكومەتی هەرێم و نە ڕێكخراوەكان هیچ هەوڵێکیان بۆ گەڕانەوەی تەرمی ئامۆزاكەی نەداوە و “خۆیان بێدەنگ كردووە”.\nڕێکانی وەک خۆی وتی، هیچ داوایەكی لەحكومەت نییە، چونكە “هۆكاری سەرەكی گیانلەدەستدانی ئامۆزاكەم حكومەت خۆیەتی، بەرپرسانی هەرێم تەنها ئاگایان لە كۆمپانیا و ڕابواردنی خۆیانە و هیچ ئاگایان لە خەڵک نەماوە، ڕۆژانە دەیان گەنج بەهۆی ئەوانە لە سنووری دهۆك كۆچی دەرەوی وڵات دەكەن”.\nلە چەند مانگی ڕابردووەوە کۆچکردن بۆ دەرەوەی وڵات لە سنووری پارێزگای دهۆک بەشێوەیەکی بەرچاو زیادی کردووە، بەپێی بەدواداچوونەکان، کە پێشتر ئاژانسەکەمان لە ڕپۆرتێکدا خستییەڕوو، فشارەکانی پەدەکە لە سنوورەکە و نەبوونی هەلی کار، هۆکاری سەرەکیین بۆ کۆچکردنی گەنجان و لەڕێی ‘تۆڕێکی قاچاخی مرۆڤەوە’ بە پلان و پشتیوانی ناوەندەکانی ڤیزای دەوڵەتی تورک، لە دەروازەی سنوورییەکانەوە تێپەڕی تورکیا دەکرێن.\nمێژوونووسێکی عێراقی: پشتیوانییکردن لە هەڵمەتی ئازادیی بۆ ئۆجالان ئەرکێکی نێونەتەوەییە\nنێچیرڤان بارزانی لەگەڵ میری کوێت کۆبوەوە


لە غیابی ڕۆدان و گوستاڤ ڤیگەلاند دا دەبێ کەرەکەی (زیرەک میرە)کان پەسەند کەین!\nسەرەتا ئەمەوێ ئەوە بخەمە ڕوو کە زۆر دەمێکە ئەمەویست خۆم بە دوور بگرم لەم کێشمە کێش و بێ سەروبەریەی کەوتۆتە نێو دنیای هونەری شێوەکاری(پەیکەر) لە کوردستان و بە تایبەتیش لە سلێمانی. بەڵام بۆم دەرکەوت بێ دەنگی بێ سودە لە ئاست ئەم غەدرە گەورەیەی کە لە هونەر بە تایبەت و کلتوری میللەتێ بە گشتی دەکرێ....بۆیە چیدی خۆم پێ بێدەنگ نەکراو نەمویست چیتر وەک ئەو شێوەکار و هونەرمەندە بێ هەوڵوێستانەی کە ئێستا بەس خەریکی مەعاش خواردنن بێ دەنگ ببم.\nدنیای شێوەکاری و پەیکەرتاشی کورد خۆی نادات لە سەد ساڵ ، بەڵام سەد ساڵ لە ئیش کردن کەم نیە لە بواری هونەریدا ، ئەوەی وایکردوە لە ماوەی سەد ساڵدا ئێمە هیچ نەچنینەوە لە بەرهەمی هونەری .. تەنها ئەوەنیە کە سیاسەتێکی نوقسان بواری ڕۆشنبیری وەلا ناوە.. نا بەڵکو هۆکاری سەرەکی ئەم بێ بەرهەمیە ئەوەیە ئێمە هونەرمەندمان نیە و نەبوە ،کێشەی سەرەکی ئێمە ئێستا لە دونیای هونەردا تەنهاو تەنها نەبونی هونەرمەندە بە پلەی یەکەم دووهەمیش بایەخنەدانێکی گەورەیە بەم بوارە بەرفراوانە. دیارە کە دەڵێین نەبوونی هونەرمەند تەنها خۆی لە ناوێک یان وشەیەک تەسک ناکاتەوە وەک ئەوەی لای خۆمان نوسانویانە بە ناوچەوانی هەموو کەسێکەوە.. نەخێر هونەرمەند یەکەم شت ئەبێ خاوەنی مۆڕاڵ بێ ، دووهەم شت ئەبێ قودرەتی داهێنانی هەبێ لەسەر ئاستی باڵا.. گەر هونەرمەند ئەم دوو شتەی نەبوو ئەستەمە لە هیچ شوێنێک پێی بوترێ هونەرمەند مەگەر بەس لای خۆمان لە کوردستانی بێکەس.\nماوەی چەند ساڵێکە چەند بەناو هونەرمەندێ بە کوردستان و بەتایبەت شاری سلێمانیدا بڵاو بوونەتەوە کە وەک گەڕیدەیەک بە سێ چوار ملیۆن دینار دێن پۆرتێتێکی نا هونەری بۆ کەسایەتیەک دروست دەکەن و لەم باخ و لەم باخچە و لەم پارک دایدەنێن... من نازانم ئەم کەسانەی کە خۆیان ناوناوە هونەرمەند و ڕێز لە کەسانی تر دەگرن تاکو چەند بە ئاگان لە دونیای هونەر.. تەنها شتێ کە من بۆم دەرکەوتوە لە ماوەی چاودێری کردنما ئەم خاڵانەی خوارەوەیە.\nیەکەم... شێواندنی هونەر ، کە ئەم خاڵە ترسناکترین خاڵە من هەستم پێکردووە. هەر میللەتێ هەر کۆمەڵە خەڵکێ هەر ناوچەیەک کە هونەرێکی شێواوی پیشاندرا ئەستەمە ئەو مرۆڤانە جوانی ببین ، کارێکی گێلانەیە تێبگەین کلتورمان پارێزراوە...لە هەر شوێنێک هونەر شێوا بە دڵنیایەوە پاشەڕۆژێکی شێواو چاوەڕێی ئەو جێگەیەیە ، شێواندنی هونەریش بە شێوەیەکی گشتی کاری ئەو کەسانیەی کە لە هونەر تێناگەن و هەر سەرە پەیکەر ڕیز دەکەن لە پەنا یەکدا وادەزانن ئەمە هونەرە ، ئەوەشی کە ئەم کارە دەکات بێگومان ژینگەیەکی هەیە کە کەشەکەی بۆ ئەو لەبارەو بۆی دەچێتە سەر .. بەڵام ئەبێ لەمەودوا پێیان بڵێین ئیدی بەسە! بەسە شێواندنی کولتورو زانست و ڕۆشنبیری کە هەموویان لە هونەرەوە سەرچاوەیان گرتوە.\nدووهەم....کڕینی ناوی هونەرمەند بە چەند ملیۆن دینارێک... دیارە لەم جۆرە هونەرمەندانە لە مێژودا بێ ژمار زۆرو زەوەند لە سەرتاسەری جیهاندا بونیان هەبووە ، بەڵام لە کاتێکا بونیان هەبووە کە ڕۆدانەکانیش ژیاون..ئەنجیلۆکان موعجیزەیان خوڵقاندوە..ڤیگەلاندەکان هونەریان بردۆتە پلەی کەماڵ...بۆیە ئەو پارەخۆرانە کاریگەریەکی وایان لەسەر دنیای هونەر جێنەهێشتوە... بەڵام ئەمە بۆ ئێستای کوردستان ترسناکە..چونکە نە ڕۆدانمان هەیەو نە ڤیگەلاند..بۆیە ئەم نا هونەرمەندانە ئەم بۆشاییەیان بۆ خۆیان قۆستۆتەوەو پەیکری بێتام بێتام و دوور لە ئیستاتیکا و مۆڕاڵ ئەفرۆشنەوە بەو خەڵکە ڕەش و ڕوتە کە تاکو ئێستا پەیکەرێکی ڕاستەقینەیان نەبینیوە!...، بەخشینەوەی نازناوی هونەرمەندیش هەر دنیای شێوەکاری نەگرتۆتەوە بەڵکوو هەموو بوارەکانی تری هونەری تەنیوە .. بە بێ ئەوەی پێوەرێ ، ئامارێ هەبێ بۆ پێدانی ئەم نازناوە... یاخود هەر ئەوەش نا بەڵکو ئێستا کوڕەکە پەیکەرێ دروست دەکا پێیدەڵێن هونەرمەند گۆرانیەک دەڵێ هونەرمەندی لاو یاخود تازە پێگەشتوو!.. بە ڕاستی بێ سەرو بەرەیە ئەم بازاڕە بێ تامەی هونەر!\nسێیەم..... ئەوەی بەلامەوە سەیرە ئێمە ڕەخنەگر و هونەرمەندیشمان نیە لە دەرەوەی ئەم کۆمەڵە کە هەڵوێستێ وەرگرن!.. زۆر بێ مانایە کە تێبگەیت وڵاتەکەت خاڵیە لە هونەرمەندی بە هەڵوێست...\nماوەیەک هونەرمەندی فەڕانسی کلاودێ مۆنیت لە ژێر دەستی مامۆستایەک ئەخوێنێ ، ڕۆژێکیان مامۆستاکە زۆر بۆ مۆنێت ئەهێنێ کە بە دڵی مامۆستاکە خۆی وێنە بکێشێ چونکە ئەوەی کە مامۆستاکە پێی دەڵێ کاری ڕۆژەو ڕەواجی زیاترە و پارە دەکات!. لە نیوەی دەمەقاڵێکەدا دەبن کە مۆنێت پێنوس و کاغەزەکانی ئەدات بە ڕوخساری مامۆستاکەیداو دەڵێ(گەر هونەرمەند ئەوەیە ئامانجەکەی پارە بێت ئەوا تا ماوە خۆی دۆڕاندوە!) .... بەڵێ هونەرمەندە بێ هەڵوێستەکانی نیشتیمان ئەو کاتانەی کە چەند کەسێ دێن هەستیارترین قۆناغی هونەر ئەشێوێنن و ئێوەش بێ دەنگن ئەوا دڵنیا بن ئێوە کەسێکی دۆڕاون .. ئێوە هەرگیز شایەنی ئەوە نابن ڕۆژێک تابلۆکانتان بچێتە مۆزەی نیشتیمانەوە یاخود پەیکەرەکانتان لە باخچەکان دابنرێ نەک لەبەر ئەوەی کە ئێستا بێ هەڵوێستن .. نا لەبەر ئەوەی ئەو هونەرمەندەی لە ئاست کارێکی نا هونەریدا هەڵوێستی نیە دڵنیام کە خۆشی خاوەنی کارێکی نا هونەریە بۆیە ڕەزامەندە بەوەی هەیەو بەوەی کە ڕودەدات لەم وڵاتەدا.\nبەشێک لە پارکی گوستاڤ ڤیگەلاند کە لە ٢١٤پەیکەری مەزنی گرانیت و ٤٠٠ کاری برۆنز و ئاسن کە بە هەموویان دەکاتە نزیکەی شەش سەد فیگەر بێجگە لەوەی کە کارە سەرەکیەکەی بریتیە لە پەیکەرێکی ستونی کە پێک هاتووە لە ١٢١ فیگەر!...ئیشەکەو تەواوکردنی ئەو پارکە ١٤ساڵی خایاندوە!\nبەڵێ ئەوەی ماوە ئێستا بیڵێم ئەوەیە کە بە ڕاستی لەسەر ئاستی هونەرمەندان و هونەر سنورێک بۆ ئەم بێڕێزیە دابنێن کە چەند پارە خۆرێک ئەیکەن بەرامبەر بە (هونەر) و کەسایەتیە ناودارەکانی وەک حەپسە خان ، کەریم کابان، تەها خەلیل وە چەندین کەسایەتی تریش کە بە جدی قابیلی ئەو سوکایەتیە نین ... هیچ شتێ وەک پەیکەر نیە .. پەیکەر ئەبێ گوزارشت لە مەزنی ئەو مرۆڤە بکات پێش هەموو شتێ...پەیکەر لەبەر چاوەو هەموو دنیا ئەیبینێ.. ئاخر چۆن دەبێ کەسێکی وەک حەپسەخان کارێکی لەو چەشنەی بۆ بکرێ کە ئەگەر لە لایەنە هونەریەکەوە ڕەخنەی لێبگیرێ دڵنیام کە دەبێ ئەو ئیشە بتوێنرێتەوەو جارێکیتر پەیکری پێ دروست نەکرێتەوە چونکە ئەوەی ئیستاتیک و مۆڕاڵی هونەر بێ تێیدا ڕەچاو نەکەراوە.\nئەم نووسینەشم لە پەیکەرەکەی زیرەک میرەوە سەرچاوەی گرتووە ...وەک هەموومان ئەزانین ئەم بەڕێزە زیاتر خەریکی کاری جیاوازو ئیشی نەبینراوە..ئەمەش مافی خۆیەتی بەڵام بۆ ئەم کارەی ئەم جارەی و دانانی لە باخچەی نالی گەورە هیچ پاساوێکی نیە بۆ ئەو نا هاوسەنگیە فکریەی کە هەیەتی..ناڵێم سوکایەتی چونکە گوێدرێژیش بونەوەرێکەو ڕێزی لێدەگرین بەڵام لەگەڵ ناوی نالی نایەتەوە..ئەمە وەک ئەوەیە لە گۆڕەپانی بتهۆڤن پەیکەر بۆ ڕێوی بکەیت!......گەر پاساوەکەی ئەوەیە نالی باسی کەرێکی کردوە.. ئەوە بە جدی دەڵێم کە دەردەکەوێ ئەم برایە لە ڕوی ناوەڕۆکی هونەرەوە کەسێکی تا بڵێی لاوەزە...ئەگەر هۆکارەکەشی ڕێز گرتنی کەر یان بڵێین گوێدرێژە ئەوا حەزدەکەم پێی بڵێم باشترین جێگە بۆ دانانی ئەو پەیکەرە مەشتەلەکەی سەرچنار بوو نەک شوێنێکی وەک باخچەی نالی بۆیە زۆر سوپاس گوزار ئەبم من وەک خۆم کە ئەو پەیکەرە بە سەلامەتی بگوازیتەوە بۆ مەشتەلەکە چونکە منیش خەریکی هونەرم و حەزناکەم هیچ ئیشێک هونەری بێ یان نا هونەری بکەوێتە بەر هەڕەشەی شکاندن و سوتاندن..ئەگەر هونەرمەند زیرەک بێ ئەبێ پێشبینی کارەکانی خۆی بکا...! .وە حەزەکەم شتێ بەو بەڕێزەو هەموو ئەوانەی تریش بڵێم ... تکا دەکەم پێش ئەوەی دەست بکەن بە سەقف تێکردن زۆر باشترە خزمەتێکی بناغەی پەیکەرسازی و هونەی کوردی بکەن لەسەر ئاستی شێوەکاری .\nئەرشیفی (شێوەکارێک)ی نووسەر


مێژوی ئەمڕۆ 9/6 - بنکەی روناکبیریی گەلاوێژ :: Gelawej\nمێژوی ئەمڕۆ 9/6\nمێژوی ئەمڕۆ Jun 8, 2021\n- له رۆژى 9/6/1870 چارلز دیكنز (Charles Dickens)، رۆماننوس و نوسه‌رى ئینگلیزى له ته‌مه‌نى (58) ساڵى به نه‌خۆشى له شارى هیگام له به‌ریتانیا كۆچى دوایى كردووه، له رۆژى 7/2/1812 له شارى لاندپۆرت له به‌ریتانیا له دایكبووه، رۆمانى (چیرۆكى دوو شار)ى له‌لایه‌ن عه‌بدولستار شارباژێڕی له عه‌ره‌بیه‌وه كراوه به كوردى.\n- لە رۆژى 9/6/1891 کول پۆرتەر (Cole Albert Porter)، شانۆنوس و موزیسیان و ئاوازادنه‌ر و شاعیرى گۆرانى و نوسه‌رى ئەمەریکى لە شارى پیرۆ لە ویلایەتى ئیندیانا لە دایکبووە، لە رۆژى 15/10/1964 لە تەمەنى (73) ساڵى بەنەخۆشى لەشارى سانتا مۆنیکا لە ویلایەتى کالیفۆرنیا کۆچى دوایى کردووە.\n- لە رۆژى 9/6/1921 مورسی جه‌میل عه‌زیز، شاعیری میسری لە شارى زقازیق لە دایکبووە، لە رۆژى 9/2/1980 لە تەمەنى (58) ساڵى لە شارى زقازیق کۆچى دوایى کردووە.\n- له رۆژى 9/6/1928 ئه‌مالیا ئه‌لعریس، ژنه ئه‌كته‌ری لوبنانی له دایكبووه، لە رۆژى 11/7/2009 له ته‌مه‌نى (81) ساڵى كۆچى دوایى كردووه، لە ساڵى 1946 تاکو ساڵى 1996 بەشدارى لەکارى هونەریدا کردووە.\n- لە رۆژى 9/6/1944 زیزی به‌دراوی، ژنه ئه‌کته‌ری میسری لە شارى قاهیرە لە دایکبووە، لە رۆژى 31/1/2014 لە تەمەنى (69) ساڵى بە نەخۆشى شێرپەنجە لە شارى قاهیرە کۆچى دوایى کردووە، لە ساڵى 1957 تاکو ساڵى 2013 بەشدارى لە کارى هونەریدا کردووە.\n- لە رۆژى 9/6/1974 میگل ئەنگل ئەستۆریاس (Miguel Ángel Asturias)، شاعیر و نوسه‌رى گواتیمالاى لە تەمەنى (74) ساڵى لەشارى مەدرید کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 19/10/1899 لە شارى گواتیمالا لە دایکبووە، لە ساڵى 1967 خەڵاتى نۆبڵى ئەدەبى وەرگرتووە.\n- لە رۆژى 9/6/1976 گێرد گایزر (Gerd Gaiser))، رۆماننوس و شاعیر و چیرۆكنوس و نوسه‌ر و ئه‌كادیمستى ئه‌ڵمانی لە تەمەنى (67) ساڵى لە شارى رویتلینغنى ئەڵمانیا کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 15/9/1908 لە شارى ئوبرریکسینغن لە دایکبووە.\n- لە رۆژى 9/6/1996 عەبدولعەزیز حسێن، ئەدیبى کوێتى لە کوێت کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 26/11/1920 لە تەمەنى (76) ساڵى لە کوێت لە دایکبووە.\n- لە رۆژى 9/6/2004 محەمەد قەندیل، گۆرانیبێژی میسری لە تەمەنى (75) ساڵى کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 11/3/1929 لە شارى قاهیرە لە دایکبووە.


لەمیانی ووتارێکدا لە کۆنگرەی لوتکەی کەشوھەوای جیھانی دا.. سەرۆك كۆمار رایگەیاند عێراق ھەنگاوی خێرا دەنێت بۆ پاڵپشتیکردنی بەرھەمھێنانی ووزەی نوێ و خستنەگەڕی میکانیزمی تەندروست بۆ رووبەڕووبوونەوەی گۆڕانکاری کەشوھەوا\nئەمڕۆ شەممە ٢٠٢٠/١٢/١٢ د. بەرھەم ساڵح، سەرۆک کۆماری عێراق لەمیانی ووتارێکدا لە کۆنگرەی لوتکەی کەشوھەوای جیھانی دا رایگەیاند، مایەی شانازیمە رایبگەیەنم كە پەرلەمانی عێراق لە ٢٠٢٠/٩/٢٢ پڕۆژە یاسای چوونەپاڵ رێككەوتننامەی پاریسی بۆ كەشوهەوا-ی پەسەندكرد، ئەم هەنگاوە گەورەیە بووە دەستپێكی قۆناغێكی نوێ لە پشتبەستن بە ھەمە جۆرکردنی سەرچاوەی ئابووری و پاڵپشتیكردنی بەرهەمهێنانی ووزەی نوێ و خستنەگەڕی میكانیزمی تەندروست.\nلەمیانی کۆنگرەکەدا کە رێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان بەھاوکاری بەریتانیا و فەرەنسا میوانداری کردووە، بە بەشداری ٧٠ سەرۆک و سەرکردەی جیھانی، بەبۆنەی ساڵیادی پێنجەم ساڵەی راگەیاندنی رێككەوتننامەی پاریس بۆ كەشوهەوا، سەرۆک بەرھەم رایگەیاند لە پێناو بەدەنگەوەهاتنی خێرای هەنگاوەكانی په‌سه‌ندکردنی ئەو رێككەوتننامەیە، عێراق دەستیكرد بە نووسینەوەی بەڵگەنامەی پشكدارییە نیشتمانییەكان (NDC) كە گوزارشتە لە نەخشە رێگای هەرە باڵای وڵات لە كاركردن لە بواری گۆرانكارییەكانی كەشوهەوادا، ئەمە جگە لەوەی دەبێتە بنەمایەكی پتەو بۆ دامەزراندنی پایە بنەڕەتییەكانی ئابوورییەكی ژینگەپارێز بۆ ساڵانی ٢٠٢٠ بۆ ٢٠٣٠.


پەیاماکورد:خەڵکینە بە ڕای ئێوە ئۆپراسیۆنەکەی سەرعێفرین خەونەکانی کوردی ڕۆژئاوا تێک دەدات ؟\n07 February 2018 19:45\nز. بریندار نوسەر\nعێفرین و هەرێمی عێفرین لە بۆ کوردان و بۆ کوردستان گرینگ و ستراتیژییە. عێفرین جیران و نزیکی دەریای سپییە . ئەگەر بێت و کورد خۆیان بگەینن بە دەریای سپی ، ئیدی سەبارەت بە بازرگانی و هاتوچوون چیتر پێویستیان بە دەوڵەتانی داگیرکەر نامێنێ و ئەوان دەتوانن بە ڕێگای دەریای سپی ەوە بە ئاسانی نەوتی بەرهەم هاتووی خۆیان بفرۆشن بە دەرەوە ، هەروەها دەتوانن بە ئاسانی لەگەڵ ووڵاتانی دیکە کڕین و فرۆشتن و بازرگانی بکەن .\nترسی دەوڵەتی تورکیا و ئێران و سوریاش هەر ئەمەیە . هەروەها ترسی کۆلیدۆر و نێوانگیری عێفرین و دەریای سپی یە . لێرەوە ئەم شتە ، لە سەروویانەوە ئێران قورسایی خۆی خستوەتە سەر سوریا ، خۆی وەکوو خاوەنداریەک بە سەر ڕێژیمی سوریادا نیشاندا و ویستی پێش کوردەکان خۆی بگەینێتە دەریای سپی بۆ ئەوەی کە کوردەکان خۆیان نەگەینن بەم کۆلیدۆرە و ئەو نێوەندە گرینگە .هەر چەندە لە سەروویانەوە ئێران و سوریا خۆیان نزیکی هێزی کورد( هێزەکانی سوریای دیمۆکراتیک " ی.پ.ژ " ) کرد و لە ڕێگای ئەوانەوە گەیشتنە هەندێک لە ئارمانجەکانیشیان ، بەڵام بەدەست خستنی ئەم کۆلیدۆرەو دەریای سپی داواکاری و ئارمانجی هەردوو ووڵاتی داگیرکەریش بوو .\nدەوڵەتی تورکیا و هەروەها ئەردۆگانیش لە هەمان ترسدا بوون . ترس لە کوردەکان و گەیشتنیان بە دەریای سپی.بە گەیشتنیان بە دەریای سپی و هەروەها وەک کورد سەبارەت بە بواری بازرگانی دا ئازاد ببونایە ، هەروەهاش ئەو فێدراسیۆنەی ڕۆژئاوای کوردستانە ( بە ووتەی PYG و HSD ڤێدراسیۆنی باکووری سوریایە ) ببوایە بە یەک پارچە . ئەوە بوو بە هۆی ترسی دەوڵەتی تورکیا و ئەردۆگان و هەروەها ئەوانی خستە ناو گفت و لفت و خۆفێکی زۆر گەورەوە . بۆ خۆی ئەوە ئەو ترسەی درووست دەکرد کە تورکیا و ئەردۆگان بە هەموو شێوازێک پشتیوانی ئەو گرووپانە بکەن لە دژی YPG .\nئەو ترس و خۆفە وایکرد تورک لەشکەری خۆیان لە ئێدلیب و جەرابلۆس دا دابمەزرێنن هەتاکوو کۆلیدۆری نێوان\nهەرێمی کۆبانی و عێفرین داگیر بکەن و ئامادەکاری بۆ ئۆپراسیۆنی سەر عێفرین بکەن\nکەرکووک و عێفرین\nکەرکووک بۆ باشووری کوردستان چی بێ ، عێفرینیش بۆ کوردستانی ڕۆژئاوا هەر وایە ، ئەتوانین بشڵێین کە عێفرین لە بواری ستراتیژیدا لە کەرکووک گرینگترە و نەوتیش لە هەموو جێگایەک و لە زۆربەی شارە کانی کوردستاندا دەردەهێنرێت . لە دەریای سپی و هەموو جێگایەکی کوردستان نیە ." کەرکووک " ئەگەر خەزێنەی نەوت بێ ، " عێفرین "ش خەزێنە و بەرپرس و مەرجەعی بنچینەیی دەریای سپیە.\nکەرکوک دڵی کوردستان بێ ، عێفرینیش جەرگ و گورچیلەی کوردستانە . ئەمڕۆ دوەڵەتی تورک و ئەردۆگان دەیانەوێ ئەو جەرگ و گورچیلەیەی کوردەکان لە هەناویان جیا بکەنەوە هەتاکوو لەش و جەستەی کوردەکان سەقەت و بێ لەنگەر بمێنێ و جەستەی کوردان بێ جەرگ و گورچیلە بمێنێ و کورد نەبن بە خاوەنی لەش و هەناوێکی ساخ.\nدەوڵەتی تورک ئامادەکاریەکی زۆر گەورە دەکات بۆ هێرش کردنە سەر عێفرین . هاکە ئەمڕۆ ، هاکە سبەی ، ئۆپراسیۆن و هێرش لە بەردەم دەرگای عێفرینە . ئەو ئۆپراسیۆنە بە دڵی رووسیا و ئەمریکا بێ ، یان بە دڵی ئەوان نەبێ ، خستوویەتیە سەر خۆی .لە بەر ئەوەی کە لە هەڵبژاردنەکانی تورکیا دا بە سەرکەون و جارێکی دیکە ببێتە سەرۆککۆمار ،داگیرکردنی عێفرین لە بۆ ئەم مەبەستە ، زۆر گرینگە . داگیرکردن و بە دەست خستنی عێفرین سەرکەوتنی ئەردۆگانە ، تێکچوون و لە ناوچوونی "عێفرین " یش ئەڵبەتە لە لەناوچوونی ئەردۆگاندا رۆڵێک دەبینێت . بە کوورتی: " ئەردۆگان قەدەری خۆی لەگەڵ عێفریندا بەستووەتەوە. "\nئۆپراسیۆنی سەر عێفرین بە تەنیا بەو واتایە نایەت کە ئەردۆگان و تورکیا سەرکەوتوون. هەروەها ئەوە دەبێتە هۆی تێکچوونی خەونی سەربەخۆ بوونی ڕۆژئاوای کوردستانیش . هەروا کە چۆن خیانەتی سەر کەرکوک ڕێگای لە سەربەخۆبوونی باشووری کوردستان گرت، تێکچوونی عێفرینیش ئەو خەونەی سەربەخۆ بوونی ڕۆژئاوای کوردستان بۆ کوردەکان دەکات بە کابووس . نە تەنیا خەون ، بەڵکوو هیوای کوردەکانیش تێک دەشکێنێت .\nلە بەر ئە وگومان و هۆیانەوە ، هەر وا کە چۆن کورد بۆ کۆبانی بێدەنگ نەبوون و بە ڕۆح و گیانێکی نەتەوەیی بە هاواری کۆبانیەوە دەرکەوتن . دەبێ بە هەمان شێوە بە هاواری عێفرینەوە بێن وبە تەنیای نەهێڵن ، هێرشەکانی سەر عێفرین شەرمەزار و ڕووڕەش بکەن . چ لە ئاستی نەتەوەیی بێ و چ نێونەتەوەیی بێ ، بێ ئەوەی کە ئایدیۆلۆژی و بەرژەوەندی " پارتایەتی و حێزبایەتی بکەنە ئاستەنگ و بەربەست" ، دەبێ بە یەکدەنگی بە هاواری عێفرینەوە بێن و جەرگ و گورچیلەی خۆیان لە ناو دەستی وورچ و گورگی داگیرکار نەهێڵن .


بە ژمارەی مردووان عێراق ڕیزبەندی دووەمی گرتووە لە لیستی زۆرترین زەرەرمەندانی پەتای كۆرۆنای نوێ لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا.\nبەپێی داتایەكی فەرمی كە ئامارەكانی تا 7ی شوباتی تیا تۆماركراوە، ئێران لە ڕیزبەندی یەكەمدایە بە تۆماركردنی ملیۆنێك و 466 هەزار و 435 توشبوو و، 58 هەزار و 469 حاڵەتی مردن، بەمەش ڕێژەی 3.99%ی مردووان لەنێو نەخۆشانی ڤایرۆسەكەی هەیە.\nدووەم وڵاتە عێراقە بە 627 هەزار و 416 توشبوو و، مردنی 13 هەزار و 111 كەس، ڕێژەی 2.09%ی مردنی لەنێو توشبووانی پەتاكەدا هەیە.\nبەپێی ئاژانسی فڕانس پرێس كۆی گیان لەدەستدان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و باكووری ئەفریقا گەیشتووەتە 129 هەزار و 176 كەس، لەگەڵ تۆماركردنی پێنج ملیۆن و 992 هەزار و 454 توشبوو، بە ڕێژەی 2.16%ی مردن لەنێو توشبووانی كۆڤید-19.\nبەشێك لە وڵاتان ژمارەیەكی زۆری مردنیان بەراورد بە توشبوون هەیە، لە میسر 5.68%ی توشبووانی كۆرۆنا گیانیان لەدەستداوە، لە سوریا 3.75%، لە یەمەن ڕێژەكە 28.9% مردنە لەنێو توشبوواندا.\nقەتەر لەنێو وڵاتانی ناوچەكەدا كەمترین زەرەرمەندی كۆرۆنایە، كە 250 حاڵەتی مردن و، 153 هەزار و 690 توشبوونی هەیە، بە ڕێژەی 0.16%ی مردن لەنێو كۆی توشبوواندا.\nلە ٪19ی جیهادییەکان لە ئەوروپا دەژین


گه‌نجانى باشورى کوردستان باسى به‌شداریى بۆ ناو ڕیزه‌کانى گه‌ریلا ده‌که‌ن - RojNews\nگه‌نجانى باشورى کوردستان باسى به‌شداریى بۆ ناو ڕیزه‌کانى گه‌ریلا ده‌که‌ن\nڕۆژنیوز ـ قه‌ندیل\nبه‌شێک له گه‌نجانى باشورى کوردستان ڕوویان له چیاکانى کوردستان کردوه و بوونه‌ته گه‌ریلا، ئه‌وان ئاماژه بۆ ئه‌وه ده‌که‌ن، ده‌یانه‌وێ له‌و ڕێگه‌یه‌وه به‌رگرى له خاکى کوردستان بکه‌ن.\nگروپێک له‌و گه‌نجانه‌ى باشورى کوردستان که ڕوویان له قه‌ندیل کردوه و بوون به گه‌ریلا، قسه‌یان بۆ ڕۆژنیوز کرد و باسیان له‌وه کرد، ئامانجیان "ئازادکردنى ئۆجالان و پاراستنى کوردستانه".\nئه‌و گه‌نجانه سه‌ره‌تا له لێدوانێکى هاوبه‌شدا ئاماژه‌یان بۆ ئه‌وه کرد "وڵاتى کوردستان ڕووبه‌ڕووى داگیرکاریى بووه‌ته‌وه و ئه‌و هێرش و داگیرکارییه‌ش ڕۆژبه‌ڕۆژ فراوانتر ده‌بێت، هه‌روه‌ها ئه‌و بارودۆخه‌ى ئێستا باشورى کوردستان پێیدا ده‌ڕوات زۆر جیاوازتره له ڕابردوو، دوژمن ده‌یه‌وێت کورد و خاکه‌که‌ى له‌ناو تێکۆشانى سه‌دان ساڵه‌ى مێژوودا بسڕێته‌وه".\nباسیان له‌وه‌ش کرد "سیسته‌مى سه‌رمایه‌دارى جیهانى ده‌یه‌وێت له ڕێگه‌ى ده‌وڵه‌تانى داگیرکه‌رى کوردستان، به تایبه‌تى ده‌وڵه‌تى تورکیا و ئێران، هه‌روه‌ها له ڕێگه‌ى میلیگه‌راى سه‌ره‌تایى کوردى که هیچ به‌رنامه‌یه‌کى بۆ گه‌له‌که‌ى پێ نییه و هه‌میشه له کاتى ته‌نگانه‌دا به‌جێى ده‌هێڵێت، هه‌روه‌ها له ڕێگه‌ى ده‌زگاى شه‌ڕى تایبه‌ت و ئیستیخبارات ده‌یه‌وێت گه‌لى کورد ڕاستینه‌ى خۆى ون بکات".\nئه‌وه‌ش هاتوه "هه‌روه‌ها ده‌یانه‌وێت له ڕێگه‌ى میلیگه‌راى سه‌ره‌تایى، گه‌لى کورد بکه‌ن به گه‌لێکى نه‌ته‌وه‌په‌رست و دژى گه‌لانى ناوچه‌که به‌کارى بهێنن، هه‌روه‌ها له ڕێگه‌ى شه‌ڕى تایبه‌ته‌وه گه‌نجان فێرى ماده‌ى هۆشبه‌ر بکه‌ن، یان به‌ره‌و ئه‌وروپا به‌ڕێیان بکه‌ن و وه‌ک زیندویه‌کى مردوو بیانهێڵنه‌وه، هه‌ست به زوڵم و چه‌وساندنه‌وه نه‌کات و ئه‌گه‌ر هه‌ستیش بکه‌ن بێ چاره بمێننه‌وه".\nئه‌وه‌ش خراوه‌ته‌ڕوو "هه‌روه‌ها به ڕێکه‌وتنى نێوده‌وڵه‌تى خاکه‌که‌مان داگیر بکه‌ن و بڕیار له‌سه‌ر چاره‌نوسى ئێمه بده‌ن، هه‌روه‌ک چۆن که‌رکوک و گه‌رمیان داگیرکرا، ئێستاش پیلانى داگیرکردنى عه‌فرین دانراوه، ده‌وڵه‌تى ئێران ده‌یه‌وێت له‌سه‌ر حسابى کوردستان هیلالى شیعى دروست بکات، هه‌روه‌ها ده‌وڵه‌تى تورکى داگیرکه‌ریش ده‌یه‌وێت له‌سه‌ر حسابى کوردستان ئیمپراتۆری عوسمانى زیندو بکاته‌وه".\nله لێدوانه هاوبه‌شه‌که‌دا ئه‌و گه‌نجانه ئه‌وه‌ش ده‌ڵێن: "ئێمه وه‌ک گه‌نجانى باشورى کوردستان دواى بانگه‌وازى "سه‌رهه‌ڵده" بڕیارماندا چیتر ته‌ماشاکه‌ر نه‌بین و خۆمان بکه‌ینه هێز و ڕێکخستن، بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ش چیاکانى کوردستانمان هه‌ڵبژارد و به‌شدارى ڕیزه‌کانى په‌که‌که بووین، بانگه‌وازمان بۆ هه‌موو گه‌نجێکى باشورى کوردستان هه‌یه به کچ و کوڕه‌وه، وه‌رن ئێوه‌ش به‌شدارى هه‌ڵمه‌تى "سه‌رهه‌ڵده" ببن و با به‌یه‌که‌وه خۆمان و خاکمان و مرۆڤبوونمان بپارێزین".\nله کۆتایدا ده‌ڵێین: "بۆ ئازادى ڕێبه‌ر ئاپۆ سه‌رهه‌ڵده، دژى ده‌وڵه‌تى تورکى داگیرکه‌ر و فاشیست سه‌رهه‌ڵده، دژى میلیگه‌راى سه‌ره‌تایى سه‌رهه‌ڵده، بۆ پاراستنى باشورى کوردستان سه‌رهه‌ڵده".\nدواى لێدوانه هاوبه‌شه‌که، به‌شێک له‌و گه‌نجانه هۆکارى به‌شدارى کردنیان بۆ ناو ڕیزه‌کانى گه‌ریلا خسته‌ڕوو.\nسه‌ره‌تا یه‌کێک له‌و گه‌نجانه وتى: "من گه‌نجێکى باشورى کوردستانم و خه‌ڵکى بنارى قه‌ندیلم، له چوارچێوه‌ى هه‌ڵمه‌تى "سه‌رهه‌ڵده" که له‌لایه‌ن کۆمه‌ڵه‌ى گه‌نجان و ژنانى گه‌نج ڕاگه‌یه‌ندرا، منیش بڕیارمدا به‌شدارى ئه‌م هه‌ڵمه‌ته ببم و به‌ڵێن ده‌ده‌م تا دوا دڵۆپى خوێنم به‌رگرى له ته‌واوى خاکى کوردستان و ڕێبه‌ر ئاپۆ بکه‌م".\nوتیشى: "داوام له گه‌نجانى باشورى کوردستان هه‌یه به‌شدارى ڕیزه‌کانى گه‌ریلا ببن، چونکه هه‌ر گه‌ریلا ده‌توانێ خاکى کوردستان بپارێزێت".\nگه‌نجێکى دیکه‌ى باشورى کوردستان قسه‌ى کرد و وتى: "من خه‌ڵکى شارى هه‌ولێرم، له‌سه‌ر بانگه‌وازى هه‌ڵمه‌تى "سه‌رهه‌ڵده" بڕیارمدا به‌شدارى ئه‌م هه‌ڵمه‌ته ببم و ئامانجى من ئازادکردنى سه‌رۆک ئاپۆ و باشورى کوردستانه".\nئه‌وه‌شى وت: "داواکارم گه‌نجان به‌شدارى ڕیزه‌کانى گه‌ریلا بکه‌ن و ڕوو له چیاکان بکه‌ن".\nهه‌روه‌ها گه‌نجێکى دیکه‌ى باشورى کوردستان باسى له‌وه کرد: "من خه‌ڵکى شارى سلێمانیم، له چوارچێوه‌ى هه‌ڵمه‌تى "سه‌رهه‌ڵده" بڕیارمدا به‌شدارى ڕیزه‌کانى گه‌ریلا بکه‌م، ئامانجیشم ڕزگارکردنى باشورى کوردستانه، بانگه‌وازیم بۆ گه‌نجان ئه‌وه‌یه که به‌شدارى ڕیزه‌کانى گه‌ریلا بکه‌ن، بۆ ئه‌وه‌ى پێکه‌وه پارێزگارى له خاکى کوردستان بکه‌ین".\nئه‌وه‌شى خسته‌ڕوو: "ته‌حه‌مولى ئه‌وه‌مان نه‌ما که بازرگانى به خاک و نیشتمانمانه‌وه بکرێت، گه‌لى کورد پێویسته خۆى به‌رگرى له خۆى بکات".


هەولێر، هەرێمی کوردستان، عێراق (GOV.KRD)- بەبۆنەى هاتنەوەى جەژنى نەتەوەیى نەورۆز و ساڵى نوێى کوردییەوە، پیرۆزبایى گەرم ئاراستەی سەرجەم مامۆستایان و خوێندکاران و قوتابیان و فەرمانبەرانی ئازیزی زانکۆ و پەیمانگەکانی کوردستان و سەرجەم کۆمیونیتى ئەکادیمى کوردستان و ھاوڵاتیانی خۆشەویست دەکەم.\nنەورۆز کە ھێمای ژیانەوەو خۆڕاگری و نەبەزینە، پێویستە هاندەرمان بێت بۆ ژیاندنەوەی ئیرادەی ڕێکخستنەوەو یەکخستنەوەى نێو ماڵى گەلەکەمان و سازدانێکى شێلگیرانەترو نەسرەوتنمان ھەتا سەرکەوتن و دەستەبەرکردنى سەرجەم ماف و داخوازییە ڕەواکانی گەلەکەمان لە عێراقى نوێدا...\nبا ئەم بۆنە مێژوییەی نەتەوەکەمان بکەینە مژدەی تەبایی و برایەتی و دەرفەتی بەھێزترکردنی ئەزمونەکەمان و ئارامی و ئاسودەیی دەرونی ھاوڵاتیانی بەڕێزی کوردستان بە خزمەتگوزاری و ئاوەدانی زیاتری ھەرێمەکەمان لە پێناو دەستەبەرکردنی ئایندەیەکی سەقامگیرترو گەشترو شایستە تر بۆ نەوەکانی ئێستاو ئایندەمان.\nلەکۆتاییدا بە ھیوام رۆژانی نەورۆزتان بەوپەڕی دڵخۆشی و تەندروستییەوە لەگەڵ ئازیزانتان بەسەر ببەن و پشوەکانی نەورۆز و گەشتەکانتان لەئامێزی بەھاری جوانی کوردەواریدا، بەڕەچاوکردنی خۆپارێزی و ژینگەپارێزی بە تەندروستی و سەلامەتی بەسەر ببەن و پێکەوەش خۆمان ئامادە بکەین بۆ جەژنی سەرکەوتنی گەلەکەمان بەسەر پەتای نەگریسی کۆرۆناو تەواوى کێشەو گرفتەکاندا.\nدوبارە نەورۆزتان پیرۆز و ھەموو ڕۆژێکتان نەورۆز جەژن و شادی بێت...


وەزارەتی تەندروستی لەبارەی ڤایرۆسی کۆڕۆناوە روونکردنەوەیەکی بڵاوکردەوە\n03:24 - 24/01/2020\nوەزارەتی تەندروستی حکومەتی هەریم رایگەیاند، لەنزیکەوە بەهەماهەنگی لەگەڵ ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی WHO، چاودێری بارودۆخی پەتاکە دەکەین و ڕێکاری پێویست دەگرینە بەر.\nلە روونکردنەوەکەدا وەزارەتی تەندروستی ئاماژەی بەوە کردووە، تاوەکو ئێستا ئەو زانیاری و ڕاسپاردانەی هەیە بۆ بەرەنگاربوونەوەی ڤایرۆسەکە پێویست ناکات پشکنین و جاودێری لە فڕۆکەخانە و خاڵە سنوریەکان و شوێنە گشتیەکان بگیرێتەبەر.\nئەوەش خراوەتەڕوو، ڕێکارەکان هەمان ڕێوشوێنی کۆنتڕۆڵ و خۆپارێزیە لە پەتای ڤایرۆسی ئەنفلوەنزا وەک پەتاگەری، زوو دۆزینەوە، جیاکردنەوە، چارەسەرکردن و هۆشیاری تەندروستی لە خۆپارێزی کەسی، وەک زوو زوو دەست شووشتن، خۆ بەدوورگرتن لەشوێنی قەڵەباڵغ و داخراو لەگەڵ پاپەندبوون بە ئەتەکێتی کۆکین و پژمین وەک داپۆشینی دەم و لووت.\nدوابەدوای بڵاوبونەوەی هەواڵی سەرهەڵدانی جۆرێکی نوێ لە ڤایرۆسی کۆڕۆنا لە شاری ووهان لە وڵاتی چین، کە بەگوێرەی دوا ڕاپۆڕتی ڕێکخراوی جیهانی WHO تاوەکو ئێستا ٥٥۷ کەس توشبوون و ۱۷ کەس مروون و ڕێژەی کوشندەیی تا ئێستا ٤٪ ، جگە لە ووڵاتی چین، لە چەند وڵاتێکی تری ئاسیا وەک یابان، کۆریا، تایلەند و سەنغافورا تۆمارکراوە.\n1503 جار خوێندراوەتەوە