گوتارە بەڵگەییەكان لەچیرۆكی ڕێبوارێكی سەرگەردان ی گەلاوێژدا\nلێكۆڵینەوە بەڵگەییەكان،لەزەمەنی هاوچەرخدا،بەیەكێك لەگرنگترین ڕووبەرەكانی هەڵسەنگاندنە گوتارییەكان ئەژمار دەكرێت،بەوپێیەی بابەتەكانی پەیوەندی ڕاستەوخۆی بەلۆژیك وفەلسەفە وئەدەب وزانستە سۆسیۆڵۆژی وسایكۆڵۆژی وفیكرییەكانەوە هەیە.سەرچاوە زانستی ومێژووییەكان ئاماژەیان بەوە داوە كە (ئەرستۆ ) پێشەنگی ڕەوانبێژییە بەڵگەییەكان بووە كەئەمە بەتەواوی لەكتێبە بەنرخەكانیدا بەنموونەی دیالێكتیكا وفەلسەفە وشیعر ووتارەكانیدا ڕەنگیان داوەتەوە .ئەرستۆ، لەبۆچونەكانیدا، هەمیشە هەوڵیداوە پەنا بۆ كەرەستە بەڵگەییەكان بەرێت،ئەمەش لەپێناو قایلكردنی بەرامبەرەكان وجێگیركردنی بابەتەكانیدا وەك كردارێكی تیۆری وپراكتیكی،بەڵكو لەمەش زیاتر ئەو بابەتانە بكاتە بەردی بناغەی یاساكان.لەزەمەنی ئەرستۆ ودواتریش بەنموونەی زانا ئیسلامییەكانی وەك فارابی وئیبن سینا وئیبن ڕوشد والشریف الجرجانی..هتد،دەقە بەڵگەییەكان خۆیان لەدوو جۆری سەرەكیدا دەبینییەوە:\nأ – دایەڵۆگە دیالێكتییە تیۆرییەكان.\nب – دایەڵۆگە گوتارییە پراكتیكییەكان.\nبەمەش ستراتیژییەتی گوتارە بەڵگەییەكان خۆی لەپڕۆسە گواستنەوەییەكاندا دەبینێتەوە بەتایبەتی لەبیرێكی تەسكی تایبەت بۆ بیرێكی فراوانی گشتی،یان لەپرسیارەوە بۆ پرسیاركردنەكان.ئەم پڕۆسەیە پێویستی بەململانێ گەورەكان هەیە چونكە ئاستی بیركردنەوەی تاكە ئاساییەكان،یان تێكڕای خەڵكی،بۆشایی گەورەیان تێدا هەیە بەتایبەتی لەڕووی ڕۆشنبیری وفیكری ومەعریفییەوە.ئەمە لەكاتێكدا گەر ئەم ئاستە بەراوورد بكرێت لەگەڵ بیرمەند وكەسە نموونەیی وبەئەزموونەكان.بۆیە كارو كارنامەی بیرمەند وبەئەزموونەكان زۆر قورس وگرانە،بەڵكو لەنێو پڕۆسەی ململانێكاندا تووشی چەندین كێشەی جۆراوجۆر دەبنەوە.هەر لەبەر ئەمەشە،یەكێك لەدینامیكییەتی پڕكردنەوەی بۆشاییەكان هێنانەوەی بەڵگەكانە.بەمانایەكی تر،چەمكە بەڵگەییەكان دەرئەنجامی جیاوازییەكان لەدایك دەبن،هەر یەك لەو دوو جەمسەرە پارادۆكسە(بیرمەند وكەسە ئاساییەكان) بەدوای هۆكار وهۆكارییەكاندا دەگەڕێن.واتە،كەسە ئاساییەكان هەمیشە لەدۆخی پرسیاركدندان ،ئەمەش لەپێناو گەیشتن بەڕاستییەكان. لەبەرامبەردا،بیرمەندەكانیش لەهەوڵكی فراوانكردن وكردنەوەی پرسیارەكاندا دەبن،ئەمانیش لەپێناو قایلكردن وگەیشتنی نامەكانیان.ئەم كارە جوانتر لەكتێبە ئاینییەكاندا بەدەردەكەوێت.\nپێناسەی زاراوەی بەڵگەیی:\nبەڵگەیی بریتیە لەگوتارێكی دایەڵۆگی وگەیاندنی سەربەخۆی هێمن،دوور لەتووندڕەوی وكین ولادان وهەڵبەستن ( جمیل حمداوی:11 ).لەڕووی فەرهەنگییەوە بریتیە لەگەڕان بەدوای كردارە قایلییەكاندا،ئەمەش لەپێناو ڕاستكردنەوەی پرسیار ومەسەلەكان ( عباس حشانی:267 ).لەڕووی زاراوەیشەوە ،هەر وەك گەورە زانای چیكی شایم پیرڵمان ( 1912- 1984 )كاری لەسەر كردووە،بریتیە لەهەڵسەنگاندن وهێنانەوەی بەڵگە،یان بەپاساوكردنی بۆچونەكان كەئەمە زیاتر خۆی لەكردارە پەیوەندییەكاندا دەبینێتەوە بەتایبەتی لەنێوان خودی بكەر وخودەكانی تر.واتە،پێرڵمان دەیەوێت بڵێت كەبەڵگەیی بریتیە لەتەوژمێكی فیكری بەرەو وەرگر،ئەویش لەپێناو جوڵاندنی خودەكان وكردنەوەی پرسیارە ئاڵۆزەكان.ئەم كردارەش بەمەبەستی بەشداریكردنی خودەكانە لەپڕۆسە فیكری ومەعریفییەكاندا بەوپێیەی پڕۆسەكە لەبنەڕەتدا لەپێناو ئەواندا خوڵقاوە (اسرا‌و سلیمان:2 ).ئەمەش بەومانایە دێت كەبەڵگەیی كردارێكی خودی نیە،بەڵكو بابەتیە وپەیوەندی بەهەمووانەوە هەیە ( بلقاسم دفە :8).بەئاڕاستەیەكی جیاوازتر،بەڵگەیی بریتیە لەبەخشینی زانیاری پێویست وحاشا هەڵنەگر بۆ خوێنەر،بێگومان ئەمەش هەر بۆ هەوەس نیە،بەڵكو بۆ كاركردنە لەسەر ناوەڕۆكی ئەو زانیاریانە ( أحمد اوالگوف :35 ).جگە لەمەش،وەرگرتنی زانیارییەكان مەرج نیە وەك خۆیان وەرگیرێت،بەڵكو گریمانەكانیش دەبنە كرداری كاركردن كەئەمە بەكەسە سروشتییەكان ئەنجام نادرێت.گەر ئەنجامیشی بدەن ئەوا بەسەقەتی ئەنجامی دەدەن چونكە لەبنەڕەتدا بۆشایی تێگەیشتن وهەستكردن هەیە.بۆیە خوێنەرە نموونەییەكان دەتوانن كاریگەری پۆزەتیڤی لەسەر كەسە سروشتییەكان دروست بكەن وبەمەش ئاڕاستەی بیركرنەوەكان بەرەو گۆڕانكاری دەچێت.كەرەستەی گۆڕانكارییەكانیش لەلایەكەوە گوتارە بەڵگەییەكانە،لەلایەكی تریشەوە یاسا پراگماتیكی وهێرمۆنتیكاییەكانیش توانای فراوانكردنی زانیاری وبازنەكانی هەیە.\nچیرۆكی "ڕێبوارێكی سەرگەردان" كەیەكێكە لەشاكارە هەرە جوانەكانی گەلاوێژ،دەبێتە بابەتی تاقیگەی لێكۆڵینەوەكە بەوپێیەی چیرۆكەكە هەڵگری پەیامێكی گرنگی مرۆڤایەتییە بەشێوەیەكی گشتی وچەمكە پەروەردەیی وئەخلاقییەكانی كۆمەڵگا بەشێوە تایبەتەكەی.لەهەمان كاتدا،چیرۆكەكە،جگە لەگۆشە ئیستاتیكیەكەیەوە،لەسەر بنەمای ئارگیومێنتە بەڵگەییەكان دامەزراوە،ئەمە لەكاتێكدا لێكۆڵینەوەكە قسە لەسەر بەشێكی هەستیاری دیاردە فیكری وسۆسیۆڵۆژییەكانی كۆمەڵگا دەكات.\nئامانجی ئەم لێكۆڵینەوەیە دامەزراندنی نموونەیەكی ڕەخنەیی نوێیە كەهەتا ئێستا ڕەخنە وئەدەبی كوردی وەك پێویست كاریان لەسەری نەكردووە.لەلایەكی ترەوە كارنامەی لێكۆڵینەوەكە تەنها خۆی نابەستێتەوە بەگێڕانەوەی چیرۆكی "ڕێبوارێكی سەرگەردان" بەشێوە بابەتییەكەی ،بەڵكو گواستنەوەی ناوەڕۆكە فیكری و سۆسیۆڵۆژییەكەیەتی بۆ گوتارێكی دەستاودەستی زەمەن بەتایبەتی بۆ ئایندە تا خوێنەر خوێندنەوەی جیاوازی بۆ ئەنجام بدات وخۆی نەبەستێتەوە بەبابەتە سەرەكییەكانەوە.بەمەش ئامانجێتی لێكۆڵینەوەكە گواستنەوەی خوێنەرێكی سادەیە بۆ خوێنەرێكی نموونەیی.ئەمەش بەو مانایە دێت كەچیرۆكەكە مانای جیاواز لەخۆ دەگرێت ولەوێشەوە خوێنەرە سادەكان هەریەكەیان بەپێی ئاستی ڕۆشنبیری وهەستی تایبەتی خۆی خوێندنەوە بۆ چیرۆكەكە دەكەن وخوێنەرە نموونەییەكانیش لەخوێندنەوەكانیاندا كۆمەڵێك مەرج دەكەنە پێوەری خوێندنەكەوە.لەهەمان كاتیشدا،ئامانجەكە خۆی لەوەدا دەبینێتەوە كەگوتار لەڕێگەی گێڕانەوەكان هۆكارێكی گرنگی گرێدانە لەنێوان بابەت وخودەكاندا،ئینجا بابەتەكە لەواقیعەوە وەرگیرابێت یان لەخەیاڵ.لێرەوە كارنامەی گوتار بەدەردەكەوێت كەگرنگترینیان بریتیە لەكارنامە هەڵچوونییەكان ئەویش بەتێكەڵبوونی هەستی بكەر یان گەیەندەر بەڕووداو.كارنامەی تێگەیشتنی ئەویش بەگەیاندنی نامە بۆ ئێستا وئایندە.ئەمەش لەپێناو ڕێگەچارەی گونجاو بۆ دۆزینەوەی كێشەكان.كارنامەی ئاگاداركردنەوە ئەویش لەپێناو تێگەیشتنی تێكڕای خەڵكی بەناوەڕۆكی ڕووداوەكان.كارنامەی سەرچاوەیی ئەمیش هەوڵدەدات بازنەیەكی فیكری هاوبەش لەنێوان نێنەر ونامە ووەرگردا دروست بكات.هەموو ئەمانە ئەوە دەگەیەنن كەگوتار بریتیە لەچەند نیشانەیەكی واتایی كەسەرجەمیان بەدوای مانای بابەتدا دەگەڕێن كەپەیوەندی ڕاستەوخۆیان بەتاكەكانەوە هەیە بەبێ جیاوازی.\nگەرچی زاراوەی بەڵگەیی هەڵگری چەندین پێكهاتە وخوێندنەوەیە وەك بنەماكانی كاركردن بەنموونەی هەواڵگری وقایلكاری.یان وەك بنەما زمانەوانییەكان بەنموونەی كەرەستە گریدانەكان وپرسیارییەكان وەك: بەڵكو،بەڵام،لەبەر ئەوەی،پرسیار ،داخوازی وفەرمان ونەرێیی ودووبارەیی.یان وەك جۆرە بەڵگەییەكان بەنموونەی بەڵگەیی ڕەوانبێژی وفەلسەفی وپراگماتیكی،بەڵام ئەم لێكۆڵینەوەیە لەلایەكەوە جەخت لەسەر ئەو پێنج فیگەرە سەرەكییەی بەڵگەیی دەكات كە(شایم پیرڵمان ) كاری لەسەر كردووە.لەلایەكی تریشەوە جەخت لەسەر خاڵە دەستپێكەكانی بەڵگەیی دەكات كەهەمان نووسەر نەخشەی بۆ كێشاوە كەدواتر سەرجەمیان دەچنە بواری پراكتیكەوە.ئەمانەش لەكاتێكدا بەرجەستە دەبن كەدەقە ئەدەبییەكان بەشێوەیەكی گشتی دەرئەنجامی بابەتە دەرەكی وناوەكییەكانی خاوەن دەق بن ولەهەمان كاتیشدا بەویست وخواستی خۆی كاریان لەسەر كرابێت بەپێچەوانەوە ئەو بابەتانە ناتوانن بچنە نێو بازنەی داهێنان وكاریگەرییەكانەوە.بەئاڕاستەیەكی تر،گەر نووسەر خاوەن توانا وهێزێكی ئەزموونگەرایی ودیدگەرایی وبابەتگەرایی نەبێت ئەوا بابەتەكانی وەك پێویست بۆشاییەكان پڕناكەنەوە وخوێنەریش بەشدار نابێت لەپڕَوسەی دەقەكان.ئەمەش بەومانایە دێت كەچەمكی گێڕانەوە لەبنەڕەتدا پشت بەكەسی گێڕەوەر دەبەستێت،چونكە ئەو لەنزیكەوە ئاگاداری ووردی ڕووداوەكانە بەتایبەتی گەر گێڕەوەر خودی نووسەر خۆی بێت.هەوڵەكانی گێڕەوەر لەڕۆمان وچیرۆكەكانی گەلاوێژدا بوونێكی ئامادەیی هەیە بەوپێیەی هەر خۆی كارێكتەرێكی ئەكتیڤی بابەت وگێڕانەوەكەیە.خوێنەریش،گەر نموویی بێت،ئەوا بەشێوەیەكی داینامیكی دایەڵۆگ لەگەڵ گێڕەوەرێكی نووسەردا دەكات.بەمەش هەڵوێستە ومەبەستێتی خاوەن دەق وئەو جۆرە خوێنەرە یەكدەگرنەوە.لەجەمسەرێكی تریشەوە،شایم پیرڵمان ئاماژەی بەئامانجی بەڵگەیی داوە بەوەی گەر نێنەر نەیتوانی ئەوانی تر،بەتایبەتی خوێنەرە نموونەییەكان،بەلای بابەتەكەیدا ڕابكێشێت ئەوا گوتاری دەقەكە هەرەس دێنێت،بەڵكو لەباردەچێت.ئەمەش بەو مانایە دێت كەچەمكی بەڵگەیی،لەپێناو خوڵقاندنی گوتار، پشت بەئامادەبوونی نێنەر ووەرگرێكی بەتوانا دەبەستێت ( محمد سالم :87 ).\nفیگەرە سەرەكییەكانی بەڵگەیی:\n1 – بەڵگەیی بەمەبەستی كۆكردنەوەی خوێنەر:\nبەوپێیەی چیرۆكەكە ئاماژەیەكی ڕاستەوخۆی دۆخە سۆسیۆڵۆژی وفیكری وسیاسییەكانی كۆمەڵگای كوردییە،ئەوا خوێنەر،بەتایبەتی لەزەمەنی دەق ونووسین وگێڕانەوەدا،لەهەوڵی كۆكردنەوەی خوێنەردایە،ئەمە لەكاتێكدا خوێنەر مەرج نییە بەتەواوی ئاگاداری سروشتی ڕووداوە مێژووییە سۆسیۆڵۆژی وفیكری وسیاسییەكان بێت.كۆكردنەوەش،بەشێوە گشتییەكەی، لەڕێگەی هێنانەوەی كەرەستە بەڵگەییەكانەوە ئەنجام دەدرێت،چونكە خوێنەریش مافی خۆیەتی كەگێڕەوەر بۆ هەر دیمەن وڕووداوێك ئاماژە بەكەرەستە بەڵگەییەكان بدات.لەهەمان كاتیشدا،ناوەڕۆكی چیرۆكەكە كۆتاییان پێ نەهاتووە.مەبەستیش لەمە دووبارەبونەوەی دۆخ وكێشەكانە نەك بەئەنجام نەگایاندن.لێرەدا،بەمەبەستی كۆكردنەوەی خوێنەر،نووسەر (گەلاوێژ )پێویستی بەڕەهەندە هەستی وسۆزداری وعەفەوییەكانە تا ببنە كەرەستەیەكی بەڵگەیی وزەبەخش بۆ كۆكردنەوە.واتە،گەر ئەو كەرەستانە نەبن ئەوا كۆكردنەوە لەدەوری ناوەڕۆكی چیرۆك كارێكی هەروا ئاسان نابێت.بەمەش بەڵگەیی دەبێتە مۆتیڤ وتەكنیكێكی كاریگەر وسەرنجڕاكێش بۆ خوێنەر.ئەوەتا هەر لەسەرەتای چیرۆكەكە،گێڕەوەر لەڕێگەی دیمەنێكی دراماتیكی هەست هەژێنەوە وێنەی (وەنەوشە)مان بۆ دەگرێت كەیەكێكە لەكارێكتەرە سەرەكییەكانی چیرۆكەكە"بەهەناسەبڕكێ وخێرایی،بەهەنگاوی وەك ڕاكردن،خۆی ئاخنییە ناو ئەو خەڵكەی لەئیستگەی شەمەندەفەرەكە ڕاوەستابوون.دڵی وا پەلەپەلی دەكرد،دەتگوت ئێستە سنگی شەق دەكات ودەردەپەڕێتە دەرەوە.بەدەست وپەنجەیەكی تەزیوی لەرزۆك عەباكەی توندتوند لە لەشە ماندووەكەیەوە پێچابوو و واگرتبووی دەتگوت ئەو عەبایە ببوو بەهەموو كەسێكی و واخۆی خستۆتە پەنا وژێر سایەی تاوەكو بیپارێزێت" ( گەلاوێژ:9 ). دیمەنەكان تا دێت كاریگەرتر دەبن وهەست وسۆزی خوێنەریش تێكەڵ بەو دیمەنانە دەبن.هەر لەبەر ئەمەشە،ئەوەی دەست دەداتە خوێندنەوەی چیرۆكەكە ئەوا دیمەنە تراژیدی وسۆزدارییەكان ڕێگە نادەن دابڕان دروست بكات.دوای ئەو دیمەنەی پێشتر ،گێڕەوەر لەسەر زمانی (وەنەوشە) ڕێژەی هەست وسۆزەكە گەورەتر دەكات لەكاتێكدا دەڵێت" وەنەوشە جارێكی تر ترسی لێ نیشتەوە ولەژێر عەباكەیەوە دەستی برد فرمێسكەكانی سڕی،بەڵام هەر گورج پەشیمان بووەوە ولەدڵی خۆیدا گوتی:هەرچییەكم لێ بێت پێم خۆشترە وەك لەبەردەستی ئەو دڕندە پیسە بەدخووە بم.تۆ بڵێی كەسێكم دەست نەكەوێ لەناو ئەو هەموو خەڵكە زۆرەدا تۆزێ ویژدان وڕەحمی هەبێت وبەزەییەكی لەدڵدا بێت " (گەلاوێژ: 12 ).جوانی وەنەوشە وڕەوشتەكەی ئەوەندەی تر خوێنەر بەلای خۆیدا ڕادەكێشێت كەئایندەی ئەم جوانە بەڕەوشتە بەرەو كوێ دەچێت! ئەوەتا گێڕەوەر لەسەر زمانی وەنەوشە وپورێ( ڕەحمەخان)، كەیەكێكی ترە لەكارێكتەرە سەرەكییەكان، دەڵێت "وەنەوشە ناچار بوو كەبەقسەی بكات ولەسەرخۆ عەباكەی لەخۆی كردەوە وخەریكی لەبەركردنی چاكەت بوو،بەڵام پوورێ چیی بینی؟پوورێ حەپەسا وهەر ئەوەی پێكرا كەبڵێت ماشەڵا لەخوا یاخوا ڕۆڵە لەچاوی بەد بەدوور بیت.پوورێ سەری سووڕما لەكاری خوا ولەو هەموو جوانییەی كەلەژێر ئەو عەبایەدا شارابووەوە،...خوایە گیان ئەم كچە نازدارە جوانە چییە؟ئەوەتی دانیشتووە لەتەنیشتم بەتەواوی گوێم لەدەنگی نەبووە،...زۆر بەحورمەت دیارە" (گەلاوێژ:16 ).\n2 – بەڵگەیی بەمەبەستی گەیاندنی نامە:\nئەم چیرۆكە وسەرجەم بەرهەمەكانی (گەلاوێژ) لەسەر بنەمای زمانێكی پاراوی سروشتی وسادە دامەزراوە،بەڵكو زۆر دوورە لەئاڵۆزییە زمانی وڕەوانبێژییەكان.ئەم جۆرە بەكارهاتنە دەبێتە كەرەستەیەكی بەڵگەیی بۆ گەیاندنی نامەكە.بەتێڕوانینێكی جیاواز تر،گەر زمانی دەقی ئەدەبی بەگشتی وچیرۆك بەتایبەتی ئاڵۆز وتەماویی بێت ئەوا نامەكە وەك پێویست ناگاتە دەست خوێنەر.لەلایەكی تریشەوە ناوەڕۆكی بەرهەمەكانی بەتایبەتی ڕۆمان وچیرۆكەكان ڕەنگدانەوە وهەڵقوڵاوی كۆمەڵگایە بەخوێندەوار ونەخوێندەوارەوە،بۆیە بەكارهێنانی زمانێكی ئاڵۆز تەنگەشەی بیركردنەوە وڕاڤەكردن لەبەردەم خوێنەردا دروست دەكات بەتایبەتی گەر خوێنەرەكە نموونەیی نەبێت.هەر لەپێشەكی "ڕێبوارێكی سەرگەردان"دا گەلاوێژ خۆی دەڵێت " خوێنەرانی ئازیز لێم ببورن كەشێوەی نووسینەكانم سادە وخۆماڵییە،چونكە بەڕاستی هەروەك لەپێشدا لەپێشەكییەكەی "بەرەو ئەشكەوتی دلێران " دا نووسیبوم من حەز لەنووسینێك دەكەم كەفاتە وخەجێ وئاتول وحەبێ قالە وحەمە عەلی وكەسانی وەك ئەوان لێی تێ بگەن " (گەلاوێژ:8 ).بۆ ڕاستكردنەوەی ئەم بۆچوونە تیۆرییە پێویستمان بەچەند گرتەیەكی چیرۆكەكە دەبێت.ئەوەتا دەڵێت " ئەرێ وەڵا كچم ،لەجیاتی سەیران وڕابواردن،هەموو ڕۆژێك ئەمە حاڵمان بوو.لەپڕ ڕەحمەخان ئەو باسەی گۆڕی وگوتی: ئاخۆ سەعات چەند بێ ؟دەستی برد سەعاتەكەی لەگیرفانی بەباخەڵی كە لەجزدانێكی چەرمی بچكۆلەدا بوو ،سەیری كرد وگوتی سەعات (11)یە،شەو درەنگە،دەی قەیناكا ئینشائەڵا هاكا كاوە هاتەوە "(گەلاوێژ :62).ئەم دەربڕینە زمانییە زۆر سروشتییە وهیچ گوشارێك ناخاتە سەر بیر وهۆشی خوێنەر،بەڵكو زۆریش خاكی وخۆماڵی وسۆشیاڵییە.ئەو ووشانەی وەك ئەرێ، سەعات ،بەرباخەڵ،جزدان،قەیناكە،ئینشائەڵا،هاكا،هیچیان بەتێكڕای خەڵكی نامۆ نین بەڵكو ،ڕۆژانە،زۆریش دووبارە دەبنەوە.لەشوێنێكی تردا دەربڕینەكە بەم شێوەیە هاتووە لەكاتێكدا پوورێ ووەنەوشە لەحاڵەتی دایەڵۆگدان"ئەرێ پوورێ گیان پێم ناڵێیت ئەو تەسبیحەت بۆ لا ئەوەندە نازدارە؟پوورێ وەك لەخەو ڕاست كرابێتەوە،بەزەردەخەنەیەكی پڕ تەریقییەوە گوتی:ئەم تەسبیحە دەڵێی گیانە؟وەنەوشە سەرێكی بۆ لەقاند وئەویش تەسبیحەكەی گرمۆڵە كرد لەناو هەردوو لەپی دەستیدا هەڵی گڵۆفت،ئینجا بۆنێكی كرد وبۆ وەنەوشەی ڕاگرت وگوتی: بۆنی بكە بزانە چۆنە؟وەنەوشەش بۆنی كرد وگوتی:وەی كە بۆنی خۆشە! ئەمە چییە پوورێ گیان؟پوورێ بەزەردەخەنەیەكی بێتینەوە گوتی:ئەمە لەداری عود كراوە،زۆر كۆنە،هی پوورێكی دایكم بوو،خوا عافووی بكا" (گەلاوێژ:59).شێوە دەربڕین ودەستەواژە ڕستەیی وفرەیزەكان هەڵقوڵاوی زمانە گشتییە سادەكەی تێكڕای خەڵكییە،كەئەمە هۆكارێكە بۆ گەیاندن وتێگەیشتنی بابەتەكە بەشێوە سروشتییەكەی.لەجێگەیەكی تردا گێڕەوەر ،جارێكی تر،بەزمانێكی پاراوی بێ تەماویی دیمەنێكی ترمان بۆ دەگێڕێتەوە ودەڵێت" هەر پوورێ لەدەرگای دا،گورج ژنێكی ئەسمەری خوێنگەرمی ڕەزاسووك بۆی كردەوە وهەر چاوی بەپوورێ كەوت،بەپەرۆش وشەوقێكەوە پەلاماری دا ودەستی كردە ملی.هەر وەهاشی لەگەڵ وەنەوشە كرد.بەكوردییەكی تێكشاو بەخێرهاتنێكی زۆری كردن وبەفەرموو فەرموو پێش خۆی دان.هەر زووش كەوتە هەڵپەهەڵپی ئامادەكردنی چا وخواردن ومیوە ،هەر وەك ئەمان لەچۆڵی قوڵفەوە هاتبن وچەند ڕۆژ بووبێ دەمیان لەهیچ نەدابێ" (گەلاوێژ:37-38 ).واتە،ئاسانكاری لەبەكارهێنانی زمانێكی ڕوون وسادە دەبێتە تەكنیكێكی بەهێزی گواستنەوە ،لەدەقەوە بۆ خوێنەر.بەمەش ئەم جۆرە لەبەڵگەیی فاكتەرێكی یارمەتیدەرە بۆ تێگەیشتنی نامەكە وەك ئەوەی نووسەر مەبەستێتی.هەر لەبەر ئەمەشە گەورە نووسەر،ئۆزڤاڵد دیكرۆ ( 1930- )،دەڵێت زمانی دەربڕین كەرەستەیەكی بەهێزی كارنامە بەڵگەییەكانە كەتەواو دەچێتە نێو ئاستە قووڵەكانی دەقەوە ودواتر دەتوانێت دەستنیشانی ئاستەكانی بەڵگەیی وئەنجامەكانی بكات ( صابر حباشە:21 ).\n3 – بەڵگەیی بەمەبەستی گەیشتن بەمانای مەبەستێتی:\nچیرۆكەكە بەشێوە گشتییەكەی خۆی لەیەك مەبەستیدا نابینێتەوە،بەڵكوپەلی كێشاوە بۆ چەندێتی مەبەستێتی بەنموونەی سۆزداری ومرۆڤایەتی وفیكری وسیاسی وپەروەردەیی وفێركاری.ئەمانەش لەڕێگەی گریمانەكان وتیۆرە هیرمۆنتیكاییەكانەوە ئەنجام دەدرێت.بەمەش گریمانە وڕاڤەكردن دەبنە كەرەستەیەكی بەڵگەیی بۆ كردنەوەی ڕووبەر ومانای دەقەكە بەرەو چەندێتی مەبەستێتی.هەر بۆ نموونە،بەزەیی هاتنەوەی پوورێ (ڕەحمەخان ) بە وەنەوشە ویارمەتدانی بەو شێوە نموونەییە لەبنەڕەتدا لەچییەوە سەرچاوەی گرتووە! مەبەستەكە بەرگریكردنی ژن بۆ ژنە یان تەنها هەڵچوونێكی عەفەویی ومرۆڤایەتی و ویژدانییە!یان مەبەستەكە زیاتر خۆی لەمەسەلە میتریاڵییەكاندا دەبینێتەوە !ئایا فۆڕمی مەبەستەكە لەدیمەنێك وزەمەنێكەوە گۆڕانكاریان بەسەر دێت یان دۆخەكە جێگیرە بەبێ گۆڕانكاری!ئەنجامەكان دەتوانن وەڵامی ئەم پرسیار وبۆچوونانە بدەنەوە بەوەی سەرجەم بۆچوونەكان جێگەی خۆیان دەگرن.واتە فرە مەبەستێتی لەڕێگەی كەرەستە بەڵگەییەكانی وەك سۆزداری ومرۆڤایەتی وفیكری وسیاسییەوە بەئەنجام دەگەیەنرێت،بەپێچەوانەوە دەقەكە خۆی لەتاك مەبەستیدا دەبینێتەوە كەبەمە گوتراوە "دەقی مەبەستێتی".یان مەبەستێتی وەنەوشە، كەلەدەست زوڵم وستەمی داب ونەریت هەڵهاتووە لەكاتێكدا بەزۆرە ملێیی ودوور لەخواستی تایبەتی خۆی داویانە بەشوو "وەنەوشە...لەدڵی خۆیدا گوتی:بەڵێ ،بەگ بەتەمابوو پێنجشەممەی داهاتوو مارەم بكات وبمگوێزێتەوە بۆ جەنابی،هەروا ئاسان .شاری بێساحێبە وبێ ئەوەی حەز بكەم بەزۆری زۆرداری كەچاكیش دەیزانی چەندم خۆش دەویست ماشەڵا...!" (گەلاوێژ:19)،خۆی لەچیدا دەبینێتەوە! ڕزگاركردن،بەرگریكردن لەمافی ڕەگەزی خۆی،گەڕان بەدوای ئازادی وسەربەستی،یاخیبوون لەداب ونەریتە ناشیرین وسەقەتەكان،دامەزراندنی زەمەنێكی نوێی ژیان،فیداكاری لەپێناو گۆڕینی سستمی دەسەڵات!جارێكی تر،هاوێنەی خوێنەر لەسەر ئەم كارێكتەرە ئەوە دەسەلمێنێت كەهەموو ئەمانە جێگەیان دەبێتەوە لەمەبەستێتی وەنەوشە.بەمانایەكی تر،ئەم كردنەوەی مەبەستێتییە لەڕێگەی گریمانە وهێرمۆنتیكاوە كردارێكی وزەبەخشی بەڵگەییە كەنووسەر توانیوێتی چەند بابەتێكی فیكری وسۆشیاڵی وسیاسی وسۆزداری لەدەوری كەسێتی وەنەوشەدا كۆ بكاتەوە ولەهەمان كاتدا خوێنەر ناچار بكات باوەڕ بەو هەموو بابەتە بهێنێت.بۆ نموونە،پوورێ (ڕەحمەخان ) بەهۆی جوانی وڕەوشتە بەرزەكەی وەنەوشەوە پڕبەدڵ حەزی دەكرد هاوسەرگیری لەگەڵ كوڕەكەیدا (شەماڵ ) بكات.شەماڵ یش گەرچی لەگەڵ چەند هاوڕێیەكی (كاوە وفەرەیدون )سەرقاڵی سیاسەت وخەباتی نهێنی بوون لەبەغدا بەڵام چەمكە سۆزدارییەكە ڕێگر نەبوو لەم هاوسەرگیرییە.لەپێناو بەئەنجام گەیاندنی پڕۆسەی هاوسەرگیری،ڕەحمەخان وەنەوشە دەبات بۆ خانووە كرێكەی شەماڵ بەمەبەستی بینین.هەر لەوێدا نەك شەماڵ بەڵكو هاوڕێكانیشی چاویان دەخەنە سەر وەنەوشە .گێڕەوەر دەڵێت"كاوە لەدڵی خۆیدا دەیگوت بەڕاستی ئەم پەرییە كچی چاك وبەشەرم وحەیایە،جوانییەكەشی بێوێنەیە،بەینێكی تر دەچمە بنج وبنەوانی، ئەگەر دەستگیرانی كەس نەبێت،بزانم بەجۆرێك بیدەم بەگوێی پوورە ڕەحمەدا بەشكم بمداتێ،خۆزگە وادەبوو" (گەلاوێژ:44 ).\n4 – بەڵگەیی بەمەبەستی خوڵقاندنی ئەنجامەكان:\nچیرۆكەكە ،هەمان شتی پێشوتر،هەڵگری چەندێتی ئەنجامە،بەڵكو هەر سێكتەرێك لەسێكتەرەكانی چیرۆكەكە خاوەن ئەنجامی تایبەتی خۆیەتی،تەنانەت كۆتا ئەنجامی چیرۆكەكەش بەكراوەیی دەمێنێتەوە ،ئەمەش بەوپێیەی چیرۆكەكە،هەر وەك پێشتر ئاماژەمان پێدا، كۆتایی پێ نەهاتووە وكێشە وگرفتە سۆسیۆڵۆژی وسۆزداری وفیكرییەكان بەردەوامیان هەیە.لەمەش زیاتر،هەر كارێكتەرێك لەچیرۆكەكەدا دەرئەنجامێكی لەپشتەوەیە.لێرەدا مەرج نیە خوێنەر سەرجەم ئەنجامەكان بەهەند وەربگرێت،بەڵكو بەپێی جۆری بیركردنەوەكان ئەنجامەكان دەستنیشان دەكرێن.بەمەش،لەڕووی كێش وقەبارەوە، ئەنجامەكان لەخوێنەرێكەوە بۆ خوێنەرێكی تر جیاوازیان دەبێت.هەر ئەنجامەو خاوەن كەرەستە بەڵگەییەكانە.بۆنموونە،ڕەحمەخانی دایك،كەجۆرێك بیردەكاتەوە جیاوازە لەبیركردنەوەی وەنەوشە وشەماڵی كوڕی وشەرمنی كچی،چەند ئەنجامێك دەخوڵقێنێت وەك بەدیهێنانی خەونەكەی ئەویش بەهاوسەرگیری وەنەوشە بۆ شەماڵ،یان ڕاستكردنەوەی هەڵە داب ونەریتییەكانی كۆمەڵگا،یان پڕكردنەوەی بۆشاییە سۆسیۆڵۆژی وسۆزدارییەكان ،ئەویش لەڕێگەی بیركردنەوە نموونەییەكانییەوە.كەواتە،هەر بەشێك لەم ئەنجامانە دەبنە كەرەستەیەكی بەڵگەیی وەك ئەوەی ئەنجامەكان لەڕێگەی بەڵگەكانەوە دروست ببن.شەماڵی كوڕ لەلایەك سیاسەتكردن ولەلایەكی تر خۆشەویستی،هەردووكیشیان لەكردارە پێویستییەكانن ودەستبەرداری نابێت.لەگۆشەیەكی ترەوە ئامانجییە بەڵگەییەكان ،لەچیرۆكەكەدا،نیشانەی گرنگیدانی گەلاوێژە بەكەسێتی كارێكتەرەكان وبەڵگەی خۆشەویستیەتی بۆ هەموویان بەناوەڕۆكی چیرۆكەكەشییەوە ،بەوپێیەی هەمووانی وەك یەك خۆش دەوێت ولەوێشەوە ڕۆڵی كاریگەری پێ بەخشیوون .یان نیشانەیە بەوەی چیرۆكنووس خۆی نابەستێتەوە بەڕووداوێكی دیاریكراو،بەڵكو سەرجەم ڕووداوەكان،هاوشێوەی كەسێتی كارێكتەرەكان،كێش وقەبارەی تەواویان پێدراوە.ئەم فرە دەنگییە لەڕووداو وكەسێتی كارێكتەرەكان، كەهەموویان خاوەن ئەنجامی خۆیانن،دەچنە نێو بازنەی كەرەستە بەڵگەییەكانەوە.بۆنموونە،لەكاتێكدا ڕەحمەخان دەكەوێتە دایەڵۆگ لەگەڵ (شەماڵ )ی كوڕی سەبارەت بە وەنەوشە،سەرەتا بۆچوونی شەماڵ بەم شێوەیە بوو"كوڕەكەی (شەماڵ ) وەكو لەبانێك بەری دەیتە خوارەوە،بەحەپەساییەوە گوتی:ئەی ماڵت بەقوڕ گیرێ،ئەمە دەڵێن ڕێوی خۆی بەكونەوە نەدەچوو،هەژكێكی بەخۆیەوە دەبەست.توخوا ئەمە ئیش بوو كردت،خوا دەزانێ چییە وچی نییە.تۆ بۆ ئەوەندە خۆشباوەڕ ودڵپاكی ئەم بەڵایەت بۆ خۆت پەیدا كرد.ئێستە چیی لێ دەكەیت؟ئەوەتا خۆمان كونە مشكمان لێ بووە بەقەیسەری.ئاخر بیرت نەكردەوە كەوا خۆت كوڕێكی قاچاغت هەیە وحكومەت بەخوێنی سەری تینووە؟" (گەلاوێژ:27 ).ئەنجامی ئەم دوودڵی ودڵەڕاوكێ وگومانە وەك خۆی نامێنێتەوە وهەر زوو ئەنجامێكی تر دروست دەبێت كەتەواو جیاوازە لەوەی پێشوو.ئەزموونی ڕەحمەخانی دایك وهەڵسەوكەوت وڕەفتاری وەنەوشە تەواو پارسەنگ وهاوسەنگییەكەیان گۆڕی بۆ ئاڕاستەیەكی تر كەئەمە ئاماژەیەكی بەڵگەییە بەوەی گۆڕینی ئەنجامەكان لەڕێگەی هۆكارێكەوە توانای بۆچوون وبیركردنەوەكان دەگۆڕێت ولێرەشەوە هەڵسوكەوت وڕەفتاری كەسەكانیش گۆڕانكاریان بەسەردا دێت،بەڵكو شێوەی ئەنجامەكانیش وەك خۆیان نامێننەوە"لەپاش ئەم بەڕۆژێك،وەنەوشە هەروەك كچەئامۆزای ڕاستەقینەی ڕەحمەخان كەوتە ئیشكردن وسفرەدانان وماڵپاكردنەوە وخزمەتكردن وئەو ماڵە سارد وسڕەی گەرموگوڕ وخۆش كرد.شەماڵیش هەر ڕاست وەكو دایكی پێی گوت:تۆ جارێ ڕاوەستە،ببینە بزانە هەزار ڕەحمەت لەدایك وباوكم ناكەیت! وەها بوو.نەك هەر ئەمە،لەقسەكانی خۆشی زۆر تەریق بووەوە ودڵی گوشرا وڕقی لەخۆی هەڵسا،دایكیشی ئەوەندەی تر لاخۆشەویستر وبەنرختر بوو،چونكە بەقسەی ئەمی نەكرد ولەقسەی خۆی نەهاتە خوارێ وئەم كچە بەسەزمانەی بەرەڵای كوڵانان نەكرد.زۆر حەقی بوو كەدەیگوت كێ دڵی دێت كچێكی وا بێكەس وبێدەر نەگرێتە خۆی" (گەلاوێژ:43).\n5 – بەڵگەیی بەمەبەستی هوشیاریكردنی خوێنەر:\nچیرۆكنووس(گەلاوێژ) مەبەستی نیە خوێنەر ڕۆڵی فەیلەسوف وبیرمەند ببینێت،بەڵكو تەنها توانای هەستكردن وتێگەیشتن وهەڵسەنگاندن وبەراووردی هەبێت.واتە، لەڕێگەی ناوەڕۆكی چیرۆكەكەوە،نووسەر دەیەوێت خوێنەر ئاگاداری دۆخی داب ونەریت وبارە سۆسیۆڵۆژی وسایكۆڵۆژی وفیكرییەكان بێت.لێرەدا چەمكی كارلێككردن وبەرجەستەكردن دەبنە كەرەستە بەڵگەییەكان.لەكاتێكدا خوێنەر كارلێكێك لەگەڵ ناوەڕۆك وڕووداوەكاندا دروست دەكات ئەوا ئەمە بەمانای ئەوە دێت كەئەو خوێنەرە توانای ئامادەباشی هەیە بۆ تێگەیشتن و وەرگرتنی زانیارییەكان.ئەم كارلێكە سەرەتا بەنووسەر خۆی دەست پێدەكات لەكاتێكدا بۆ ئەمیش، وەك خوێنەرێك و وەرگرێك،كارلێككردن لەگەڵ دۆخ ومەسەلەكاندا دەبێتە كردارێكی دەقی.بەمەش،هەروەك تیۆرە دەقی ونەسەقییەكان ئاماژەیان پێداوە،كارلێكەكە لەناوەوە دەگوێزرێتەوە بۆ دەرەوە.لەگۆشەیەكی ترەوە،چیرۆك وخاوەنەكەی دەبنە سەرچاوەیەكی تاقیگەیی،یان مەڵبەندێكی پەروەردەیی وسۆسیۆڵۆژی بۆ خوێنەر،یان لەگوتارێكی تایبەت بۆ گوتارە گشتگیرییەكان.بەمانایەكی تر،گەر گەلاوێژ نەتوانێت ڕووداو وكەس وبابەتەكەی بەشێوەیەكی گونجاو بەرجەستە بكات ئەوا بۆشایی گەورە دەكەوێتە خوێنەرەوە ودواتر كارلێك دروست نابێت.گەر سەیرێكی چیرۆكەكە بكەین ئەوا سەرجەم كارێكتەرەكان لەنێو خۆیان وبابەتەكانیاندا چەمكی كارلێك گرێی داون.تەنانەت چیرۆكەكە دروستكەری خەیاڵ بێت یان واقیع،ئەوا ئەمە كێشە بۆ نووسەر دروست ناكات،چونكە گەر دەرئەنجامی خەیاڵیش بێت ئەوا لەو خەیاڵە واقیع دروست دەكات كەئەمە زۆر نزیكە لەچەمكی دیدگەرایی وبابەتگەراییەوە،ئەویش بەوەی نووسەر بابەتێك دەخوڵقێنێت كەپێشتر كاری لەسەر نەكرابێت.لێرەدا كارلێك ڕۆڵی پەیوەندییەكان دەبینێت.هەر ئەمەش وا دەكات كەخوێنەر بەباشی نەتوانێت خەیاڵ لەواقیع جودا بكاتەوە.لەلایەكی تریشەوە زیادەڕۆیی لەبابەت وڕووداوەكاندا بوونیان نیە بەڵكو نامۆ نین و بەردەوامیشیان لەكۆمەڵگادا هەیە.لەهەموو ئەمانەدا نووسەر مەبەستێتی تاكەكان بخاتە سەر بنەمایەكی پەروەردەیی وهوشیاری وئاگاداری دۆخ ومەسەلەكانیان بكات،بەتایبەتی ئەو هۆكارانەی كەدەبنە خوڵقاندنی كێشەكان وڕێگە چارەی گونجاو بۆ چارەسەر.هەر بۆنموونە،وەنەوشە،كەهەڵگری ناونیشانی چیرۆكەكەیە،سەرەتا بەهۆی ئەو زوڵم وستەمەی بەرامبەری كراوە نازانێت چی بكات وئاگاداری ئایندەی خۆشی نیە،بەڵام بەرەبەرە چیرۆكنووس لەڕێگەی ڕووداو كەسەكان، بەتایبەتی ڕەحمەخان،تارماییەكان لەبەردەمیدا بەرەو كردنەوە دەبات ولەكەسێكی سەرگەردانی گومانلێكراوەوە دەیكاتە كەسێكی شایستە وخۆشەویست وشۆڕشگێر.سەرەتا بەم شێوەیە بۆمان دەدوێت "باشە ئێستە من بۆ كوێ دەچم؟ بەغدای چی؟بۆچی من هەر دەزانم قسیەكیش بەعەرەبی بكەم،ئینجا وا زانیم،كچێكی حەڤدە هەژدە ساڵەی وەكو من نەكەس دەناسم ونەڕێگە وبان دەزانم،ئەمە من بۆ كوێ دەچم.بەڕاستی من بۆ وا شێت بووم،كاشكێ ملم بشكایە و وام نەكردایە،هەر كەركووكەكە باشتر بوو.خۆ كەسێكم دەناسی ،خزمێ یان ناسیاوێكم دەست دەكەوت وهەبوو.ئەوە من چیم بەسەر خۆم هێنا؟ هەی هاوار خوا چی بكەم." (گەلاوێژ:12 ) .ئەم دڵەڕاوكێیە زۆر ناخایەنێت وهەر زوو پەشیمان دەبێتەوە " بەڵام هەر گورج پەشیمان بووەوە ولەدڵی خۆیدا گوتی: هەر چییەكم لێ بێت پێم خۆشترە وەك لەبەردەستی ئەو دڕندە پیسە بەدخووە بم.تۆ بڵێی كەسێكم دەست نەكەوێ لەناو ئەو هەموو خەڵكە زۆرەدا تۆزێ ویژدان وڕەحمی هەبێت وبەزەییەكی لەدڵدا بێت.ئۆی ئەم ژنە باشە چییە !( مەبەستی ڕەحمەخانە)" (گەلاوێژ:12 ) .بەمەش دۆخەكە بەهۆی تێگەیشتنە هوشیارییەكەوە،كەدەبێتە كردارێكی بەڵگەیی، بەرەو گۆڕان دەڕوات،ئەویش بەوەی وەنەوشە تێدەگات كەمەبەستی ڕەحمەخان وكوڕ وكچەكانی وتەنانەت هاوڕێكانی شەماڵ خۆی لەمانا جوان وبەهادارەكاندا دەبینێتەوە ولەمەش زیاتر خێزانێكی تێكۆشەرن وهەوڵدەدەن خاك ونیشتمان لەدەست زوڵم وستەم ڕزگار بكەن،تەناتەت خۆشی،بەهۆی كاریگەرییە سیاسی وسۆزدارییەكەوە، كەوتە نێو جیهانی تێكۆشان وخەباتەوە.ئەوەتا شەوبۆی خوشكی شەماڵ وكچی ڕەحمەخان بەم شێوەیە باس لە وەنەوشە دەكات" باسی وەنەوشە خان دەكەیت؟نازانم باسی چیت بۆ بكەم وچیت بۆ نەكەم،كچی وا چاك كەم هەیە،ئای كەخەباتكەرێكی ئازا وچالاكیشی لێ دەرچووە " ( گەلاوێژ: 139 ). بەڵگەی ئەمەش،شەهیدبوونی وەنەوشە بوو لەخۆپیشاندانەكاندا "دەیانگوت لەناو شەهیدەكاندا كچێكیان تێدا بوو هەموو شارەكە بۆی بەداخ بوون،لەهەموو شوێنێك باسیان دەكرد ودەیانگوت چەندە جوان وشۆخ ونازدار بووە،ئەوەندەش ئازا وبەجەرگ بووە" (گەلاوێژ: 166).\n- خاڵە دەستپێكەكانی بەڵگەیی:\nگوتارە بەڵگەییەكان،لەبنەڕەتدا،پشت بەدەستپێكەكان دەبەستێت ،كەبەلای شایم پێرڵمان،ەوە بریتین لە:\n1 – ڕاستییەكان،كەڕووداوەكان دەبنە سەرچاوەیەكی كاریگەر.چیرۆكی(ڕێبوارێكی سەرگەردان) دەرئەنجامی ڕووداوە سۆسیۆڵۆژی وفیكری وسیاسییەكان لەدایك بووە.واتە،گەرچی ناونیشانی چیرۆك لەپێناو كچە كوردێكی كەركووكی دامەزراوە وپەیوەندی ڕاستەوخۆی بەزوڵم وستەمی كۆمەڵگا بەداب ونەریتەوە هەیە،بەڵام لەگەڵ ئەمەشدا چیرۆكنووس ڕووداوێكی تری تێكەڵ بەومەسەلەیە كردووە،ئەویش نیشاندانی خەباتی نهێنی كۆمەڵێك گەنجی كورد دژ بەڕژێمی حوكم.هەردوو مەسەلەكە بۆ چیرۆكنووس گرنگە بەوپێیەی هەردووكیان بابەتی كۆمەڵگان ولەڕاستییەكانیشەوە سەرچاوەیان گرتووە.ئەوەتا گەلاوێژ خۆی لەپێشەكی ئەم چیرۆكەدا دەڵێت"خوێندەوارانی بەڕێز،لەناوەڕاستی چلەكان وپەنجاكاندا تاوەكو شۆڕشی 14 ی تەمووز،چەندەها چیرۆكی وەكو ئەم چیرۆكە لەژیان وڕۆژگاری خەباتكەرانی كورددا رووی دەدا ولەواقیعەكەیانەوە هەڵدەقوڵا،ڕێبوارێكی سەرگەردان یش لەخەیاڵی زرووفی ئەو سەردەمەوە پێك هاتووە"(گەلاوێژ: 7).ناوەڕۆك وڕووداوەكانی دۆخە سۆسیۆڵۆژییەكەی ئەم چیرۆكە ،كەلەواقیعەوە سەرچاوەی گرتووە، دەبێتە كەرەستەیەكی هەرە بەنرخی بەڵگەیی بۆ زەمەنی دەق وگێڕانەوە وخوێنەریش نكۆڵی لەم بەڵگەیە ناكات چونكە بابەتەكە لەكۆمەڵگادا بوونیان هەیە ودەستكرد نین ،بەڵكو تاكەكان خۆیان كارێكتەری ڕاستەقینەی ئەو ڕووداوانە بوون. چنینی ڕووداوەكان ودایەڵۆگ ومەنەڵۆگی چیرۆكەكە وكەسەكانی ئەوەمان بۆ دەردەخەن كەخەیاڵیش دەتوانێت واقیع وەك خۆی بەرجەستە بكات بەوپێیەی ڕووداوە ڕاستییەكان وبونیادە هونەرییەكانی چیرۆك جۆرە ڕێكەوتنێك لەنێوان واقیع وخەیاڵدا دروست دەكات.واتە چیرۆكنووس،لەیەك كاتدا، ئەركی گێڕانەوەی ڕووداوەكان وداڕشتنی سیناریۆ ودەرهێنانی لەسەرە .بەڵام لەهێڵە لۆژیكی وسەرەكییەكە لانادات،چونكە گەر لادان دروست بێت ئەوا سیفەتی بەڵگەیی ڕۆڵی نامێنێت،لەولاشەوە خوێنەر یان تێكڕای خەڵكی باوەڕ بەو جۆرە هەواڵانە ناكات.سەبارەت بەمەسەلە سیاسییەكەش ئەوا ئەو ڕووداوانەی كەدەسووڕێنەوە بەدەوری ئەم مەسەلەیە،سەرجەمیان،دەبنە كەرەستەیەكی بەڵگەیی بۆ زەمەنی دەق وگێڕانەوە.جارێكی تر،مێژووی خەباتی سیاسی كورد ،بەتایبەتی لەزەمەنی هاوچەرخدا،ئەوە دەسەلمێنن كەهەمیشە داگیركەران ودوژمنانی كورد گوشارێكی بێ سنووریان خستۆتە سەر تێكڕای خەڵكی وتێكۆشەرانەوە،گەلاوێژیش لەڕێگەی ڕووداوی چیرۆكەكەیەوە دەبێتە كەرەستەیەكی تری بەڵگەیی كەئەمە بەلای ئێمەوە پێی دەگوترێت "بەئەرشیفكردنی ڕاستییەكان".ئەوەتا چیرۆكنووس چركەبەچركە دوای ڕووداوە ووردوو درشتەكان دەكەوێت وخۆی دەبێتە مێژوو بۆ زەمەنی گێڕانەوە" بەگەیشتن وخوێندنەوەی (ئەلمەوسوعە ئەلجینائییە) كە تەحقیقاتی جینائی دەری كردبوو ،جەزا كەوتبووە خۆی لەگەڵ ئەو هاوڕێیانەی كەناویان لەكتێبەكەدا هاتبوو،هەموو خۆیان لەبەر چاو ون كرد وهەریەكەیان چوو بەلایەكدا،بەتایبەتی كەحكومەت لەسلێمانیش لەناكاو دای بەسەر ماڵی یەك دوو هاوڕێی ناسراودا وگرتنی ودەستبەجێ بێسەر وشوێنی كردن.شار بەم ڕووداوانە شڵەژا وخەم وماتەمینی دڵسۆزەكانی پارتی وكوردپەروەرەكانی هەموو داگرت " (گەلاوێژ :160) .كەركووكیش، كەبەشێكی گەورەی كوردستانە،بێبەش نەبووە لەڕووداوە سیاسییەكان وچیرۆكنووس بەشێك لەدیمەنی ڕووداوەكانی بۆ ئەو شارە تەرخان كردووە ،كەئەمەش بەڵگەی كوردستانبوونی كەركووك نیشان دەدات"هەفتەیەك بەسەر ئەم قسەو باسانەدا تێ نەپەڕیبوو كە كاك سمایل بەخۆی بەزەمیلەی پڕ لەبەیاننامەی لەبەر فڕنی نانەواخانەكەی (بابەگوڕگوڕ) دا ڕاوەستابوو بەبیانووی كڕینی كولێرە وسەموونەوە بۆ ماڵی مودیر ولەگەڵ وەستا قادری نانەوا نان وبەیاننامەیان ئاڵوگۆڕ دەكرد.ئەم زەمیلە پڕ لەبایاننامەكەی دەدایە دەست ئەو وئەویش لەباتیی بەیاننامە بۆی پڕ دەكرد لەكولێرەی گەرم وجوان وسەمونی بەكونجیی" (گەلاوێژ: 74).\n2 – تێگەیشتنەكان،كە چەمكە دیدگەراییەكان دەبنە خاڵی دەستپێك.تێگەیشتنەكان،لەزۆر حاڵەتدا،دەرئەنجامی دیدە جیهانییەكانە كەبەلای ئیمانۆئێل كانت ەوە بریتیە لەڕاڤەكردنی جیهان وكارلێكردنی لەگەڵیدا ( عمانوئیل كانگ : 45، 135 ).ئەم دیدە خۆی لەچالاكییە دەستە جەمعییەكاندا دەبینێتەوە ودواتر خودە بەئەزموون وبزێوەكان بەرجەستەیان دەكات ،بەڵكو دەیانگوێزێتەوە بۆ ئەوانی تر.وە هەتا ئاستی دیدەكان بەهێز بن ئەوا لەلایەكەوە كاریگەریی پۆزەتیڤی لەسەر تاكەكان دروست دەكات،لەلایەكی تریشەوە تێگەیشتنەكان باشتر دەردەكەون.لەوێشەوە باوەڕەكان بەناوەڕۆكی ئەو تێگەیشتنە دەبنە بەڵگەیەكی حاشا هەڵنەگر .بەپێچەوانەوە دەقەكان بەداخراویی دەمێننەوە وهیچ كاریگەرییەك دروست ناكەن.گەلاوێژ،بەهۆی بەڕوشنبیركردنی دەقەكانییەوە،بەرلەوەی چیرۆكەكەمان بۆ بگێڕێتەوە ئەوا تەواو ئاگاداری دۆخەكان بووە بەتایبەتی لەڕووی سۆسیۆڵۆژیا وسایكۆڵۆژیا وفیكرەوە.ئاگادارییەكەش بەهوشیاری وهەستەوە بووە نەك تێگەیشتنە سەرپێییەكان.واتە،ئامادەباشییە تێگەیشتنییەكان فاكتەرێكی بەهێزی بەڵگەییەكانە.بەهۆی دیدە جیهانییەكانەوە گەیشتۆتە ئەو باوەڕەی كەهەموو ئافرەتێكی یاخی،بەنموونەی وەنەوشە، لەداب ونەریت دەرئەنجامێكی نموونەی دەخوڵقێنێت گەرچی ئەو ئەنجامە بەمەرگەساتیش كۆتایی پێ بێت.كرداری یارمەتدەریش بۆ بەدەستهێنانی ئەم دەستكەوتە نموونەییە بەپلەی یەكەم دەگڕێتەوە بۆ بەها ئەخلاقی وپەروەردەییەكان.ئەوەتا وەنەوشە بەم جۆرە باس لەباكگراوندی خێزانی خۆی دەكات كەلەئایندەدا كەسێكی نموونەی خوڵقاند وهەمووان بۆی بەداخ وپەرۆش بن" دایك وباوكی هەر لەبیر نایەت ئەوە نەبێ كەلەخزم وكەسی بیستووە كەدەیانگوت دایك وباوكی چەند ئینسانی باش ولێوەشاوە بوون وخاوەنی دیوەخان وماڵ وحاڵی باش بوون،كە چەندیان ئەم خۆش دەویست وچەند نازدار وهەمیشە لەسەر دڵیان بوو كەچۆن دنیایان لێ ڕوون بووەوە " (گەلاوێژ: 17 ).یان كوردبوونی ڕەحمەخان ئەو ڕاستییەی دروستكردبوو كەئایندەی داگیركەران بەڕووخان كۆتایی دێت.هەر لەبەر ئەمەش بوو شەماڵ ی كوڕی بەهەمان شێوە بیری دەكردەوە،بەڵكو هەمان ڕێچكەی گرتبوو.لەدایەڵۆگی نێوان شەماڵ ودایكیدا " شەماڵ گوتی تۆ چۆن دەزانی وا بكە،بەڵام وا بزانم هەر لەگەڵ خۆت بێت باشترە،حەز دەكەیت تۆش ئەم شەو مەیەرەوە.دایكی كێشای بەسنگی خۆیدا وگوتی ئەیەڕۆ ئێوە لەناو ئەم ئاگرەدا بەجێ بهێڵم وخۆم بڕۆم بۆ شوێنێكی تر بەئیستراحەت بخەوم؟ " (گەلاوێژ: 50).بەمانایەكی تر،كوردبوونی ڕەحمەخان ومنداڵەكانی وهاوڕێكانی شەماڵ ی كوڕی دەرئەنجامی تێگەیشتنە فیكری وسیاسییەكانە بەشێوە گشتییەكەی بەتایبەتی خەباتی گەلە چەوساوەكان ودەربازبوونیان لەداگیركەران كەئەمە خۆی بۆخۆی دەبێتە سەرچاوەیەكی بەهێزی كەرەستە بەڵگەییەكان ولەوێشەوە باوەڕەكان بەكورد وچارەنووسی بەهێزتر دەبن.هەر ئەمەش ڕامان دەكێشتێت بۆ ئەم خاڵەی خوارەوە:\n3 – بەهاكان،كەڕووداوەكان لەپێناویاندا دەجەنگن.لەم چیرۆكەی گەلاوێژدا بەها زاڵەكان خۆیان لەخاك ونیشتمان وپارێزگاری لەمەسەلە ویژدانی وسۆزدارییەكاندا دەبینێتەوە.بۆ بەرز ڕاگرتنی ئەم بەهایانە،تاكەكان، بەنموونەی خێزانی ڕەحمەخان،پێویستە بجەنگن دژ بەداگیركەران وداب ونەریتە سەقەتەكان.گەلاوێژ، كەبەرجەستەی ڕووداوەكانی چیرۆكەكە دەكات،هەمان جەنگ دەكات،ئەمەش لەكاتێكدا بەرهەمهێنەر ونامە وخوێنەر لەیەك هاوێنەوە دەڕواننە جوانی ئەو بەهایانە.لێرەدا بەهاكان دەبنە كەرەستە بەڵگەییەكان وەك ئەوەی ڕێكەوتنی پێش وەختی تێكڕای خەڵكی لەسەرە وكەسیش نكۆڵی لەبەرز ڕاگرتنی ئەو بەهایانە ناكات.واتە دوای بڕوابوون بەكەرەستە بەڵگەییەكان ئەو سێكوچكەیە،بەیەك كێش وقەبارە،لەپێناو ناوەڕۆكەكانی ئەو بەهایانە لەململانێیەكی بەردەوامدایە.ئەوەتا ڕەحمەخان دوای ئەوەی قایل بوو بە كەسێتی وەنەوشە، كەكەسێكی نموونەییە لەڕەوشت وڕەفتاردا،لەپێناویدا دەجەنگێت تابتوانێت بێبەشكردنی ومافە خوراوەكانی بۆ بگەڕێنێتەوە،لەمەش زیاتر بیكات بەیەكێك لەئەندامانی خێزانەكەی ،بەڵكو نهێنییە گەورەكانیشی لابدركێنێت" پوورێ دڵخۆشی وەنەوشەی داوە وبەترسێكەوە باسی بۆ كرد كەوا كوڕێكی خەباتكەری هەیە ولەگەڵ هاوڕێكانی بەنهێنی بەدزیی حكومەتەوە كوردایەتی دەكەن.حكومەت هەمیشە بەدوایانەوەیە وپێی دەڵێت كەبۆیە لەئێستەوە ئەم قسانەی بۆ دەكات كەنەكا ڕۆژێك ئەویش تووشی ناڕەحەتی وگرفتاری ببێت بەهۆی ئەوانەوە" (گەلاوێژ :36 ).لەبەرامبەریشدا وەنەوشە ئەو باوەڕەی لادروست ببوو كەڕەحمەخان وخێزانەكەی جێگەی متمانە وڕاستگۆیین ولەنزیكیشەوە حەز دەكات ببێت بەشێك لەو خێزانە "وەنەوشە بەشەوق وخۆشییەوە گوتی:تووشی هەر شتێك ببم بەهۆی ئێوەوە لای من بەهەشت دەبێت وپێی سەربەرز دەبم" (گەلاوێژ :36 ). یان شەماڵ وهاوڕێكانی لەپێناو مەسەلە گەورەكەی نیشتماندا ژیانی خۆیانیان خستبووە مەترسییەوە.ئەم خۆتەرخانكردنەش دەبێتە بەشێك لەكەرەستە بەڵگەییەكان وەك ئەوەی گەر پیرۆزی خاك ونیشتمان نەبێت ئەوا ئەمان بەو جۆرە ناجەنگن"ڕەحمەخان و وەنەوشە لەماڵەكە مانەوە بەڵام دڵیان هەر لەمەراقی شەماڵدا بوو،نەوەكا لەو ڕێ وبانە تووشی شتێ ببێ،بەتایبەت لەو ڕۆژانەدا حكومەت كەوتبووە خۆی وبەچەپ وڕاست خەڵكی دەگرت ودەیخستە ژێر ئەشكەنجە وئازاراوە وتاماوەیەك بێسەر وشوێنی دەكردن بەتایبەت ئەوانەی چەند ڕۆژ لەوەوپێش گیرابوون وهەر زوو سێ چوار كەسیشی لێ هەڵواسیبوون..."(گەلاوێژ:53).وەنەوشەش هەر لەپێناو ئەو نیشتمانەدا فیداكاری كردوو ولەخۆپیشاندانەكاندا شەهید كرا كەئەمەش بەڵگەیەكی تری بەها زاڵەكانە بەنموونەی خۆشەویستی نیشتمان"وەیش بەسەزمان،یاخوا ماڵیان كاول بێت،ئەی نەتزانی ئەو شەهیدانە كێ بوون وئەو كچەی باسی دەكەیت كچی كێ بوو؟...لەیەكەم دەستڕێژدا گوللەیەك ڕاستەوخۆ بەر سەری دەكەوێت ودەستبەجێ شەهید دەبێت" (گەلاوێژ:166 – 167).\n4 – بابەتەكان،كەدەرئەنجامی مەسەلەكان لەدایك دەبن.ئەو مەسەلانەی كەبوونە خوڵقاندنی بابەتەكان بریتی بوون لەمەسەلە سۆسیۆڵۆژی وفیكری وسیاسییەكان.گەر لەناونیشانەوە دەست پێبكەین ئەوا هەر لەسەرەتاوە هەست بەوە دەكەین كەسەرگەردانی ئەو ڕێبوارە (وەنەوشە) دەرئەنجامی كردارە كاریگەرە نێگەتیڤەكانە.گەرچی گەلاوێژ لەكۆتایی چیرۆكەكەیدا ئاماژەیەكی ڕاستەوخۆی نەداوە بەشەهید بوونی (وەنەوشە)،بەڵكو بەناو ناوی نەهێناوە وخوێنەر واهەست دەكات كەدەقەكە لەجۆری كراوە بێت وچەند ڕاڤەیەك لەخۆ بگرێت ،بەڵام ناونیشانەكە ئەوە دەسەلمێنێت كەشەهیدەكە دەبێت وەنەوشە بێت چونكە گەر وا نەبێت ئەوا دەبوو ناونیشانەكە بەجۆرێكی تر بێت بەنموونەی"ڕێبوارێكی بەختیار"بەوپێیەی وەنەوشە لەنێو خێزانی ڕەحمەخاندا تەواو ئارام وخۆشگوزەران بوو،لەمەش زیاتر ئەم خێزانە فریادڕەسی وەنەوشە بوو!ئەم بۆچوونەی دوایی جێگەی خۆی ناگرێت و وەنەوشەش بەسەرگەردانی دەمێنێتەوە.ئەمە خۆی بۆخوی دەبێتە بەڵگەی ئەوەی كە سەرگەردانەكە بریتیە لەبابەتێكی سەرەكی چیرۆكەكە ولەپشتییەوە چەند مەسەلەیەك هەیە بەنموونەی ئەو مەسەلانەی كەلەسەرەوە ئاماژەمان پێدا. یان ئەوەتا مەسەلەكە بریتییە لەكردارێكی سیاسی بەڵام لەڕێگەی بابەتێكەوە كەهەڵقوڵاوی خەباتێكی نهێنی دەستەیەك لەگەنجی خوێن گەرم بەفیكرێكی كوردی ونیشتمانییەوە" جگە لەفەرەیدوون،شەماڵ وهاوڕێیەكی دیكەشی لەخانووەكەدا لەگەڵ بوو كەناوی كاوە بوو.كوڕی گەڕەك وهاوتەمەن وهاوخەباتیشی بوو.بەڵام لەبەر دەستكورتیی باوكی زوو مەكتەبی بەجێ هێشتبوو وخەریكی ئیشكردن بوو لەكارخانەیەكی قوماش دروستكردندا،بەنهێنیش خەریكی خەباتكردن بوو وپەیوەندی بەشەماڵ وئەوانەوە هەبوو"(گەلاوێژ:43).یان مەسەلەكە خۆی لەڕەهەندێكی سایكۆڵۆژیدا دەبینێتەوە وبابەتەكەشی بریتیە لەدڵەڕاوكێ بەوەی ئایا كارێكتەرەكان بەتایبەتی ڕەحمەخان وشەماڵی كوڕی ووەنەوشە لەبیركردنەوەكەیاندا سەردەكەون یان نا!.لێرەدا ئەم دڵەڕاوكێیە دەبێتە كەرەستەیەكی بەڵگەیی بۆ سایكۆڵۆژیای ئەو كەسانە.هەر بۆ نموونە،وەنەوشە لەیاخیبوون وهەڵهاتنەكەیدا نەیدەزانی بەرەو كوێ دەڕوات وچیشی بەسەر دێت.واتە ئایندەكە لەبەردەمیدا ڕوون نەبوو.هەروەها گەر مەسەلەكە بریتی بێت لەواقیع ئەوا بابەتەكەی خۆی لەیاخیبووندا دەبینێتەوە بەتایبەتی یاخیبوونی وەنەوشە لەداب ونەریت وزوڵم وستەمی زۆردران،یان یاخیبوونی شەماڵ وهاوڕیكانی لەڕژێمی دەسەڵاتی داگیركەر.ئەم یاخیبوونە دەبێتە بەڵگەی بەشێك لەواقیعی كۆمەڵگای كوردی كەبەدرێژایی زەمەن لەژێر هەڕەشەی داگیركەران وداب ونەریتە سەقەتەكاندا بوو.جگە لەمانەش ،گەر مەسەلەكە بریتی بێت لەتێگەیشتن ئەوا ئارامكردنەوە وهێوركردنەوە دەبنە كەرەستەیەكی بەڵگەیی.نزیكترین نموونەش ئەو شەمەندەفەرە بوو كە وەنەوشە وڕەحمەخانی لەكەركووكەوە گواستەوە بۆ بەغدا.ئەو ماوەیی كەلەشەمەندەفەرەكەدا وبەچەندین دایەڵۆگ ودیمەن كۆتاییان پێهات توانای هێوركردنەوەی دۆخی وەنەوشەی هەبوو،لەوێشەوە هەردووكیان وەنەوشە وڕەحمەخان باشتر لەمەسەلەكە ویەكتر گەیشتن كەئەمە دەبێتە خاڵێكی دەستپێك بۆ ئایندەی وەنەوشە وخێزانی ڕەحمەخانیش.لێرەدا بابەتەكە كەلەڕێگەی ڕێكەوتێكەوە كەوتە نێو مەسەلەكە دەبێتە كەرەستەیەكی بەڵگەیی بۆ چەمكی تێگەیشتن وهەستكردن"بەهەناسەبڕكێ وخێرایی بەهەنگاوی وەك ڕاكردن خۆی(وەنەوشە) ئاخنییە ناو ئەو خەڵكەی لەئیستگەی شەمەندەفەرەكە ڕاوەستابوون...شەمەندەفەر لەشار دەرچوو وئیتر گوڕی دایە خۆی...تا دەهات شەمەندەفەرەكە دوور دەكەوتەوە و وەنەوشەش دڵنیاتر دەبوو وترسەكەی كەم دەبوەوە..." (گەلاوێژ:9 – 11).\n- گوتارە بەڵگەییەكان هۆكارێكە بۆ دەرخستن ودەستنیشانكردنی هێزی قایلكاری لەلایەن گەلاوێژ،ئەویش لەڕێگەی ئەو كەرەستانەی كەلەلێكۆڵینەوەكەدا ئاماژەی پێدراوە.\n- ئەم لێكۆڵینەوەیە هەوڵیداوە كەچەمكی بەڵگەیی لەزەمەنە كڵاسیكەكانەوە بگوێزێتەوە بۆ واقیعێكی سۆسیۆڵۆژی وسایكۆڵۆژی وفیكری وسیاسییەكان،ئەمە لەكاتێكدا زەمەنە كڵاسیكەكان زیاتر جەختیان لەسەر بنەما ڕەوانبێژی وزمانییەكانی كردووە.\n- لەگوتارە بەڵگەییەكاندا هونەری وەسفكردن ڕۆڵی ڕاڤەكردنە بەڵگەییەكان دەبینێت وخۆی نابەستێتەوە بەڕازاندنەوە جوانكارییەكان.\n- لەم لێكۆڵینەوەیەدا هەوڵدراوە كەدەستنیشانی شێوە دەربڕینەكانی چیرۆكەكەی گەلاوێژ بكرێت ئەویش بەمەبەستی گرێدانی مەسەلە وناوەڕۆك وبابەتەكان.ئەمەش لەڕێگەی ئاسانكارییە زمانی ودەربڕینییەكان كەبێگومان هەموویان لەپێناو گەیشتنی نامەی چیرۆكەكە ئەنجام دەدرێت.\n- گوتارە بەڵگەییەكانی ئەم چیرۆكەی گەلاوێژ،بەڵكو ڕۆمان وچیرۆكەكانی تریشی،لەپێناو ڕاكێشان وكاریگەری وقایلكاری خوێنەردا ئەنجام دراوە.\n- گوتارە بەڵگەییەكانی گەلاوێژ بەشێوەیەكی گشتی نموونەی گوتارێكی هزری وهۆشی وعەقڵییە كەزیاتر خۆیان لەڕۆشنبیركردنی تاكەكاندا دەبینێتەوە بەتایبەتی چەمكە سۆسیۆڵۆژی وسایكۆڵۆژی وفیكری وسیاسییەكان.\n- أحمد اوالطوف ،بلاغة الخطاب الحكائي- استراتيجيات الحجاج في كليلة ودمنة،عالم الكتب الحديث،اربد،الاردن،ط 1، 2014.\n- اسراء سليمان محمد فاضل،بنية الحجاج في الخطاب القرآني-آيات القرآن انموذجا_ ،رسالة الماجستير،كلية التربية،ابن رشد للعلوم الانسانية،جامعة بغداد،2015.\n- بلقاسم دفة،استراتيجية الخطاب الحجاجي – دراسة تداولية في الارسالية الاشهارية العربية،مجلة المخبر،ابحاث في اللغة والادب الجزائري،جامعة بسكرة،الجزائر،العدد 10 ، 2014 .\n- جميل حمداوي،حجاج الاقتناع عند شاييم بيرلمان،ط1 ، 2018 .\n- صابر حباشة،التداولية والحجاج_مداخل ونصوص – صفحات للدراسات والنشر،دمشق،سوريا،ط1 ، 2008 .\n- عباس حشاني،مصطلح الحجاج بواعثه وتقنياته،مجلة المخبر،ابحاث في اللغة والادب الجزائري،جامعة بسكرة،الجزائر،العدد 9 ، 2013 .\n- عمانوئيل كانط،نقد العقل المحض،ترجمة موسى وهبة،مركز الانماء القومي،ط2 ،بيروت ،لبنان.\n- طةلاويَذ،رِيَبواريَكي سةرطةردان،ضاثي نويَ ،سليَماني،2018 .\n- محمد سالم ولد الامين،مفهوم الحجاج عند بيرلمان وتطوره في البلاغة المعاصرة،مجلة عالم الفكر،المجلس الوطني للثقافة والفنون والادب،الكويت،مج 28 ، 2000 .


ماڵپەری فیردەوس | ئایا خەڵک لە مەیدانی مەحشەر خوای گەورە دەبینن؟\nسەردێری پرسیار:ئایا خەڵک لە مەیدانی مەحشەر خوای گەورە دەبینن؟\nبەرواری دانان :2019-11-24 کۆدی پرسیار:1624\nپرسیار: ئایا خەڵک لە مەیدانی مەحشەر خوای گەورە دەبینن؟\nوەڵام: هەموو زانایانی ئەهلی سونە یەک دەنگن لەسەر بینینی خوای گەورە لە بە هەشت و مەیدانی مەحشەردا، وە جیاوازی هەیە لەنێوان زانایان ئایا کافر و دووڕووش دەیبینن یان نە، سێ وتەیە هەیە:\nیەکەم: هەندێک زانا بۆ ئەوە چوون کەس نای بینێت ئیلا ئیماندار نەبێت.\nدووەم: هەندێک زانای تر بۆ ئەوە چوون ئەهلی موقف هەموو دەی بینن بە کافر و ئیماندارەوە، پاشان دواتر کافر بێ بەش دەبێت لە بینی.\nسێیەم: هەندێک زانای تر بۆ ئەوە چوون دووڕووەکانیش لەگەڵ ئیمانداران دەیبینن، کافرەکان نایبینن.\nکەواتە ئەهلی سونە باوەڕیان وایە ئیماندار سەیری خوای گەورە دەکات لە مەحشەر و بەهەشت دا.


◄ ئەنجام: 318 تۆمار دۆزرایەوە، لاپەڕە 1 لە 32 ژمارەی تۆمار لە لاپەڕەیەکدا: 🗐 1 🗐 5 🗐 10 🗐 25 🗐 50 🗐 100\n👁 ئەم بابەتە 21,809 جار بینراوە\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 70% ✍ هـ.ب. 19-1-2014 18:40:58\n👫 Azad Hamad Sharif کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Jun 4 2020 10:09PM\nAsst. Prof. Dr. Azad Hamad Sharif Erbil, Kurdist [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 1 18 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 4-6-2020 22:09:27\n👫 ئارەزوو نوری حەکیم کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Aug 28 2020 11:32PM\nنووسەر و چالەکەوانی مافی ژنان [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 88% ✍ ج.ع.ئـ. 28-8-2020 23:32:45\n🏰 ئاستە شوێنەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Jul 11 2019 12:01AM\nگەڕەکێکی گوندنشینە لە شارەدێی بارزان سەر بە شارۆچک [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 20 ✔ 80% ✍ ج.ع.ئـ. 11-7-2019 0:01:22\n🏰 ئالکا شوێنەکان\nگەڕەکێکی گوندنشینە لە شارەدێی بارزان سەر بە شارۆچک [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 31 ✔ 80% ✍ ج.ع.ئـ. 11-7-2019 0:01:22\n📊 ئاوەڕۆی هەولێر، ژینگە و خاکی دووچاری مەترسی دەکاتەوە ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Dec 9 2019 10:17PM\nبەگوێرەی بەدواداچوونی رێکخراوێکی کۆمەڵی مەدەنی، ئا [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 3 ✔ 99% ✍ ج.ع.ئـ. 9-12-2019 22:17:05\n🏰 ئاڤەدوور شوێنەکان\nگەڕەکێکی گوندنشینە لە شارەدێی بارزان سەر بە شارۆچک [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 13 ✔ 80% ✍ ج.ع.ئـ. 11-7-2019 0:01:21


شاومی کۆتایی بە ڕەوانەکردنی وەشانە تاقیکارییەکانی ڕووکاری MIUI دەهێنێت – کەی ئای تی ئێن\nشاومی 17, حوزه‌یران 2019\nلە ساڵی 2010 ـەوە کۆمپانیای شاومی بەردەوامە لە پەرەپێدانی ڕووکاری تایبەت بە خۆی بە ناوی MIUI. لەو ماوەیەدا ڕووکارەکەی بە شێوەی تاقیکاری داخراو و تاقیکاری گشتی بۆ ئەو کەسانە بەردەست کردووە کە خوازیار بوون وەشانە نوێیەکانی ڕووکارەکە لە پێش بڵاوکردنەوەیان بە شێوەیەکی گشتی تاقی بکەنەوە. بەڵام وا دیارە شاومی چیدیکە بەردەوام نابێت لە ڕەوانەکردنی وەشانە تاقیکارییەکانی ڕووکارەکە بۆ بەکارهێنەران.\nشاومی لە فۆڕمی فەرمی Mi Community ڕایگەیاندووە کە ئەندازیارەکانیان بڕیاریان داوە لە مانگی داهاتووەوە، چیدیکە وەشانە تاقیکارییەکانی MIUI بۆ تاقیکاران بەردەست نەکەن. ڕاگەیەندراوەکە بەم شێوەیە بوو:\nلەگەڵ بەردەستکردنی مۆبایلی نوێتری شاومیدا، بەکارهێنەری زیاتر دەستیان دەکرد بە بەکارهێنانی وەشانە تاقیکارییەکانی ڕووکاری MIUI. بەهەرحاڵ، وەشانە تاقیکارییەکانی ڕووکاری MIUI بۆ ئەوە درووست کراون تاوەکو بەکارهێنەران ڕاپۆرت لەسەر کێشەکانی وەشانەکە بدەن. گرووپی ئەندازیارانمان بڕیاریان دا لە ڕێکەوتی 1 ـی مانگی 7 ـی ئەمساڵەوە چیدیکە وەشانە تاقیکارییەکانی ڕووکاری MIUI بەردەست نەکەن.\nشاومی هۆکاری وەستاندنی وەشانە تاقیکارییەکانی ڕووکارەکەی ئاشکرا کردووە و ڕایگەیاندووە کە وەشانە تاقیکارییەکانی ڕووکارەکە خاوەن بەکارهێنەرێکی ئێجگار زۆرە. بەڵام لە بەرامبەردا ڕەوانەکردنی ڕاپۆرت دەربارەی کێشەکان لە لایەن بەکارهێنەرانەوە زۆر کەمن. تەنانەت هەندێک لە بەکارهێنەران هەرگیز ڕاپۆرتیان دەربارەی کێشەکان نەناردووە.\nئەم بڕیارەی شاومی بووە هۆکاری نیگەران کردنی هەزاران بەکارهێنەرانی وەشانە تاقیکارییەکانی ڕووکاری MIUI. بەڵام وا دیارە شاومی هیچ نیازێکی نییە تاوەکو بەردەوام بێت لەسەر ناردنی وەشانە تاقیکارییەکانی ڕووکاری MIUI.\nتاگەکان mi miui Xiaomi ڕووکاری MIUI 10 شاومی وەشانی تاقیکاری هەواڵ


زانکۆی ڕاپەڕین - ئیشپێكردن و چاككردنەوەی ئامێرە كارەبایی و میكانیكییەكان\nئیشپێكردن و چاككردنەوەی ئامێرە كارەبایی و میكانیكییەكان\nWritten on 20 ئاب 2014 . سەردانەكان: 328\nئاگاداری لەبواری ئیشپێكردن و چاككردنەوەی ئامێرە كارەبایی و میكانیكییەكان\nسەرۆكایەتی زانكۆی ڕاپەڕین / بەڕێوەبەرایەتی كاروباری یاسایی ئەو كۆمپانیاو بەڵێندەرانەی كە پسپۆڕیان هەیە لە لەبواری ئیشپێكردن و چاككردنەوەی ئامێرە كارەبایی و میكانیكییەكاندا ئاگادار دەكاتەوە كەوا هەڵدەستیت بە بەكرێدانی كاری (ئیشپێكردن و چاككردنەوەی ئامێرە كارەبایی و میكانیكییەكانی بەشی ناوخۆیی زانكۆمان لە ڕانیە و قەڵادزێ) هەر بەڕێزێك ئارەزووی بەشداری كردنی هەیە با لە ڕۆژانی ٢٤/ ٨ / ٢٠١٤ تا ٢/ ٩ / ٢٠١٤ سەردانی سەرۆكایەتی زانكۆی ڕاپەڕین/ بەڕێوەبەرایەتی كاروباری یاسایی بكات بۆ وەرگرتنی مەرجەکان .\n١. ماوەی كاركردنی تەنها بۆ ساڵی خویندنی ٢٠١٤ – ٢٠١٥ دەبێت كە لە ڕۆژی دەست بەكاربوونەوە تا ٣٠ / ٦ / ٢٠١٥ دەبێت.\n٢. كرێی بڵاوكردنەوەی ئەم ئاگادارییە دەكەوێتە ئەستۆی ئەو كەسەی كە كارەكە وەردەگرێت.\n٣. لەگەڵ گەڕاندنەوەی خستنەڕوو (عرض) پێویستە بەڵێندەر بڕی (1,000,000) یەك ملیۆن دینار بە شێوەی نەختینە وەك بارمتەی سەرەتایی، وێنەیەك لە مۆڵەتی فەرمی كاركردنی كۆمپانیا، ئەستۆپاكی باجی دەرامەت بۆ ئەمساڵ كە قەرزدار نیە كە لەكۆمپانیاكانی ناو هەرێم دەرچووبێت، وێنەیەك لە كارە ئەنجامدراوەكانی كۆمپانیا لەگەڵ خۆیدا بهێنێت.\n٤.دوا كات بۆ گەڕانەوی خستنەڕووەكان (عرض) رۆژی چوارشەممە ڕێكەوتی (3/ 9 / ٢٠١٤) كاتژمێر ١١ی سەر لەبەیانی دەبێت لە بەڕێوەبەرایەتی كاروباری یاسایی، وە لە هەمان ڕۆژدا كاتژمێر 11:30 ی سەرلەبەیانی خستنەڕووەكان دەكرێنەوە ، لە بەڕێوەبەرایەتی كاروباری یاسایی.


ئیسرائیل: ئێران لەکۆتایی ئەمساڵدا یۆرانیۆمی پێویستی دەبێت بۆ دروستکردنی چەکی ئەتۆمی\n- 1/14/2020 8:36:00 PM 1511 جار خوێندراوەتەوە\nدەزگای هەواڵگری سوپای ئیسرائیل پێیوایە لەکۆتایی ئەمساڵدا ئێران یۆرانیۆمی پێویستی دەبێت بۆ دروستکردنی کڵاوەی ئەتۆمی.\nکۆتایی ئەمساڵ کۆماری ئیسلامی ئێران یۆرانیۆمی پیتێنراوی پێویستی بۆ دروستکردنی کڵاوەی ئەتۆمی دەبێت\nبەپێی هەواڵێکی ئاژانسی هائارتزی ئیسرائیلی، ئەمرۆ سێشەممە سوپای ئیسرائیل رایگەیاندوە، خەمڵاندنی دەزگای هەواڵگری بەپێی ئەو زانیارییانەی لەلایانە، ئاماژە بەوەدەکات کە کۆتایی ئەمساڵ کۆماری ئیسلامی ئێران یۆرانیۆمی پیتێنراوی پێویستی بۆ دروستکردنی کڵاوەی ئەتۆمی دەبێت.\nسوپای ئیسرائیل پێیوایە ئێران موشەکی پێویستی نیە کە توانای هەڵگرتنی کڵاوەی ئەتۆمی هەبێت\nئەمە لەکاتێکدایە، سوپای ئیسرائیل پێیوایە ئێران موشەکی پێویستی نیە کە توانای هەڵگرتنی کڵاوەی ئەتۆمی هەبێت.\nپاش کشانەوەی ئەمریکا لەرێککەوتنە ئەتۆمییەکەی 2015-ی نێوان ئێران و وڵاتانی کاریگەری جیهان، کۆماری ئیسلامی ئێرانیش بەچەند قۆناغێک کشانەوەی تەواوەتی خۆی لە رێککەوتنەکە راگەیاندو لەدواین هەنگاودا ئاماژەی بەوەکرد کە هیچ سنورێک نەماوە بۆ پیتاندنی یۆرانیۆم.\nلەدواین پێشهاتیشدا، هەریەک لەفرەنسا و بریتانیا و ئەڵمانیا کە ئەندامی کارای رێککەوتنە ئەتۆمییەکەی ئێرانن، ئاماژەیان بەوەکرد، ئەوان پشتیوانی ئەمریکا ناکەن لەهەڵمەتی سەپاندنی زۆرترین فشاری ئابوری بەسەر ئێراندا، لەهەمان کاتدا رێگەنادەن ئێران پابەندبونەکانی بەرێککەوتنەکە کەمکاتەوە.\nلەبەیاننامەکەدا هاتوە، ئەوان رێگەنادەن بەوەی ئێران سەرپشکبکرێت لەپابەندبونی بەرێکارەکانی ئاژانسی وزەی ئەتۆمی جیهانی.\nلەبەرامبەردا، وەزارەتی دەرەوەی ئێران رایگەیاند، ئەوان پێشتر ئەو وڵاتانەیان لەهەنگاوەکانیان لەبارەی رێککەوتنە ئەتۆمییەکە ئاگادارکردۆتەوە.\n#ئێران_ئەمریكا #ئێران #ئیسرائیل


لەرێگەی چاوی خەڵكەوە “كەبودوەند” بناسە/ ئامادەكردنی: عامر صالح – Rojpress| ڕۆژپرێس\n2012/07/19 2012/07/19 Rojpress\nلەرێگەی چاوی خەڵكەوە “كەبودوەند” بناسە/ ئامادەكردنی: عامر صالح\nمحەمەد سدیق کەبوودوەند، رۆژنامەوان‌و چالاکی مەدەنی کورد لە ساڵی ١٩٦٣ لە دیواندەرە ی رۆژهەڵاتی کوردستان هاتوەتە دنیا‌و تا تەمنی ٢٠ ساڵی لە سنە ژیاوە و دوای پێکهێنانی ژیانی هاوسەری رووی کردووەتە پایتەختی ئێران، تاران.\nسەرەتای چالاکیەکانی سدیقی کەبوودوەند ئەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٩٩٧ کە لە گەڵ کۆمەڵێک چالاکی مەدەنی ئێرانی رێکخراوی “یەکێتی بۆ دیمووکراسی لە ئێران”یان دامەزراند. دوابەدوای هەوڵە مەدەنیانەکانی، لە ساڵی ٢٠٠٣ توانی رۆژنامەیەكی سیاسی، کۆمەڵایەتی و ئابووری بەناوی پەیامی خەڵک (پیام مردم) لە رۆژهەڵاتی کوردستان دەربکات. ئەو رۆژنامەیە بەهەر دوو زمانی فارسی و کوردی بڵاو دەبوویەوە، بەڵام بە هۆی رخنە‌و بابەتە بێسانسۆرەکانی کەوتە بەر پەلاماری هێزە ئەمنیەکانی کۆماری ئیسلامی و سەرئەنجام لە ساڵی ٢٠٠٤ دا “پەیامی خەڵک راگیرا” کەبوودوەند ،وەکوو سەرنووسەری رۆژنامەكە، راپێچی بەندیخانە کرا و لە دادگا دۆسیەیەکیان بۆ کردەوە.\nلەو دۆسیەیەدا، ناوبراو بە تۆمەتی تەشهیر‌و ورووژاندنی رای خەڵک لە رێگای بڵاو کردنەوەی بابەت لە رۆژنامەی پەیامی خەڵک، بە شەش مانگ زیندان و پێنج ساڵ دوورخستنەوە لە رۆژنامەوانی و داخرانی رۆژنامەکە حکوم درا.سدیق کەبوودوەند، دوابەدوای ئەوەی لە بەندیخانە بە بارمتە ئازاد کرا، وەکوو رۆژنامەنووسێک ئەم جارەیان لە رێگای ئەنتەرنێتەوە چالاکیەکانی خۆی، بە تایبەت لە بواری مافی مرۆڤ، بەردەوامی پێدا. لەو سەردەمە دا یەکێک لە بیرۆکە تایبەتەکانی پەرەدان بە رێخراوە ناحوکمیەکان بوو، ئەوەبوو لەسەر ئەو ئەساسە لە ساڵی ٢٠٠٥ بە فەرمی دامەزراندنی رێكخراوی به‌رگری له مافی مرۆڤی كوردستان(RMMK) لە تاران راگەیاند.ئەم رێکخراوەیە لە ماوەیەکی کورت دا لە لایەن خەڵکەوە پێشوازیەکی زۆری لێ کرا و لە سەرانسەری رۆژهەڵاتی کوردستان چالاکیەکانی بەردەوام کرد. رێكخراوی به‌رگری له مافی مرۆڤی كوردستان لە سەر مژارەکانی دەستبەسەر کردنی چالاکانی مەدەنی، سیاسی‌و رۆژنامەوانان، لەسێدارەدان، تەقە لە خۆپیشاندەرانی ناڕازی، کوشتنی کۆڵبەران لە خاڵە سنووریەکان، کوژرانی خەڵک بە هۆی مین، توندووتیژی لە سەر ژنان‌و دەیان مژاری دیکەی مافی مرۆڤ، کاری دەکرد. چاودێران و ریپۆرتەرانی ئەم رێکخراوەیە رۆژانە راپۆرتیان لە سەر ئەم مژارانە رەوانەی میدیاکان دەکرد.\nکەبوودوەند لە ماوەیەکی کورت دوای دامەزراندنی رێكخراوی به‌رگری له مافی مرۆڤی كوردستان(RMMK)، دیسان لە لایەن هێزە ئەمنیەکانی کۆماری ئیسلامیەوە راپێچی بەندیخانەکرا و دوای ماوەیەک بە تۆمەتی هەوڵدان دژی ئاسایشی نەتەوەیی لە رێگای دامەزراندن و بەڕێوەبەرایەتی رێکخراوەکە، بە ١٠ ساڵ زیندان حوکم درا و هەروەها بە تۆمەتی پیڕاگەیاندن دژی کۆماری ئیسلامی، بە ساڵێک زیندان حوکم درا.ئێستا ناوبراو ماوەی زیاتر لە شەش ساڵە لە زیندانی “ئەوین”ی شاری تاران بەند کراوە بێ ئەوەی مۆڵەتی هاتنەدەرەوەی کاتیشی پێ بدرێت.\nبەهۆی باروودۆخی خراپی لە زیندان و بە تایبەت مۆڵەت نەدانی کاربەدەستانی ئێران بۆ بینینی کوڕەکەی، کە تووشی نەخۆشیەکی ناعیلاج بووە، لە ٢٥ی مانگی گۆڵانەوە مانگرتنی لە خواردن دەست پێکردووە و تا ئێستاش بەردەوامە.لە دوایین کاردانەوەشدا، سێ دامەزراوەی نێودەوڵەتی بەناوەكانی (FIDH , amnesty international ,LDDHI) داوای ئازادکردنی ئەم رۆژنامەنووسەیان کردووە.رێکخراوی نێودەوڵەتی چاودێری مافی مرۆڤ لە ساڵی ٢٠٠٩ خەڵاتی “هلمن/هەمت”ی – کە بەو نووسەرانە دەدرێ کە لە ژێر ئازار و ئەشکەنجەدان- بە سدیق کەبوودوەند بەخشی. لە هەمان ساڵ‌دا خەڵاتەکانی میدیای بەریتانیا بە کەبوودوەند بەخشرا و ئەم زیندانیە سیاسیە وەکوو “رۆژنامەوانی نێودەوڵەتی ساڵ” هەڵبژێردرا.محەمەد سدیق کەبوودوەند لە بواری نووسیندا سێ کتێبی هەیە بە ناوەکانی “نیمە دیگر”( ئێیمەی دیکە- لەبواری مافی ژنان)، “برزخ دمکراسی” (بەرزەخی دیموکراسی) و “جنبش اجتماعی”(بزووتنەوەی کۆمەڵایەتی) نووسیوە کە تاکوو ئێستا ئیزنی بڵاو بوونەوەیان لە ئێران وەرنەگرتووە.سەرچاوە هەواڵدەریەکان باس لە تێکچوونی باری تەندرووستی کەبوودوەند، دوای نزیک بە ٦٠ رۆژ مانگرتن، دەکەن‌و تەنانەت هەندێ سەرچاوەش باسلەوە دەکەن کە کەبوودوەند توانای قسە کردنی نەماوە.لەتازەترین، پێشهاتیشدا، سەرچاوە هەاڵیەكان رایدەگەیەنن كەئه‌له‌فۆنی ماڵه‌وه‌ی بنه‌ماڵه و مۆبایلی هاوسه‌ری كه‌بوودوه‌ند له‌گه‌ڵ ده‌ره‌وه پچڕاوه و رێگه نادرێت په‌یوه‌ندییان پێوه‌بكرێت.له‌راگه‌یه‌ندراوێكدا رێكخراوی به‌رگری له مافی مرۆڤی كوردستان (ئێران)، كه‌ئاژانسی هه‌واڵی كوردپا بڵاویكردوه‌ته‌وه، ته‌له‌فۆنی ماڵه‌وه و مۆبایلی هاوسه‌ری كه‌بوودوه‌ند بۆ رێگریكردن له لێدوانی بۆ راگه‌یه‌ندنه‌كان پچڕاوه.رونیده‌كاته‌وه هیچ كه‌س نه‌یتوانیوه له‌گه‌ڵ ماڵه‌وه و مۆبایلی هاوسه‌ری كه‌بوودوه‌ند په‌یوه‌ندی بگرێت.ئاماژه به‌وه‌شكراوه ئه‌م كاره نیگه‌رانیی بنه‌ماڵه‌ی كه‌بوودوه‌ندی لێكه‌وتوه‌ته‌وه‌و ترسیان له‌ده‌ستبه‌سه‌ركردنی خانم په‌ریناز باغبان حه‌سه‌نی هاوسه‌ری كه‌بودوه‌ند هه‌یه.بنه‌ماڵه‌ی كه‌بوودوه‌ند نیگه‌رانی ئه‌وه‌ن كه پچڕانی ته‌له‌فۆنه‌كان سه‌ره‌تایه‌ك بێت بۆ ده‌ستبه‌سه‌ركردنی ئه‌ندامانی دیكه‌ی بنه‌ماڵه‌ی كه‌بووندوه‌ند بۆ ئه‌وه‌ی رێگری له‌بڵاوبوونه‌وه‌ی رووماڵ كردنی هه‌واڵی مانگرتنی محه‌ممه‌دسدیق كه‌بوودوه‌ند بگیرێت.محه‌ممه‌دسدیق كه‌بودوه‌ند، سه‌رۆكی رێكخراوی به‌رگری له مافی مرۆڤی كوردستان، به‌رامبه‌ری رێگریكردن له‌دیداری منداڵه نه‌خۆشه‌كه‌ی ماوه‌ی 54 رۆژه له‌زیندان ده‌ستیداوه‌ته مانگرتن.سەرچاوەكان:\nـ ماڵپەڕی رێكخراوی به‌رگری له مافی مرۆڤی كوردستانـ ماڵپەڕی ئەمنێستی ئینتەرناشناڵ\nـ ماڵپەڕی هاوڵاتی\nMihemmed Sidiq Kebudwend\nڕێکخراوی مافی مرۆڤی کوردستان\nPrevious روستای زرده، ۲۲ سال بعد از بمباران شیمایی/ سوسن محمدخانی غیاثوند\nNext وێنە هەواڵ: کۆنترۆڵی کۆبانی بەدەست کوردان


سوود وەرگرتن لە کەرەستەی نا موزیکی بۆ کاری موزیکی هەوڵی گەنجێکی کوردە بۆ دروستکردنی موزیک بەو کەرەستە نامۆیانە. ئەرکان عەبدولقادر، موزیسیانێکی لاوی کوردە و هەوڵدەدات بە شێوەیەکی جیاواز موزیک دروست بکات، بەوەی کە ئامێر و کەرەستەی نا موزیکی بەکار ببات بۆ ژەنینی پارچە موزیکەکانی. هەر وەک خۆی ئاماژەی بۆ دەکات ئەم هەوڵەی ئەو لە کورددا بۆ یەکەم جارە و دەیەوێت ئەو شێوازە لە کاری موزیکیدا پەرە پێ بدات لە کوردستان.\nسەبارەت بە چۆنییەتی کارکرن لەو بوارەدا ئەرکان عەبدولقادر بە سولی ئۆن وێب-ی ڕاگەیاند: بیرۆکەی ئەم جۆرە موزیکانە، بیرۆکەیەکی جیهانییە، دروستبوونی ئەم بیرۆکەیە لەلای من لە پێویستی من بۆ دونیای کارکردنم بووە، چونکە ئەمڕۆ لە جیهاندا ئەم جۆرە ئیشانە بە کەرەستە بەردەستەکان دەکرێت، بەڵام ئەم ستایلە ئیشکردنە لە کوردستان نامۆ بووە تا ئێستا، بۆیە من هەوڵمداوە لەڕێگەی هونەرەکەمەوە ئەم ستایلە بگوێزمەوە بۆ کوردستان.\nوتیشی: هونەری ئەم جۆرە لە ئیشکردن لەوەدایە کە بە کەرەستە و دەنگی ناڕێک و پێک بتوانیت موزیکێکی ڕێک و پێک دروست بکەیت، بە دڵنیایییەوە بۆ ئەم مەبەستەش سوود لە ئەم جۆرە ئیشانە وەردەگرین لە دنیادا و ڕەنگە کەسانی تریش سوود لە ئێمە وەربگرن بۆ هەمان مەبەست، بەڵام دواتر جوگرافیا و شوێن بڕیار لەسەر جۆری ئیشکردنەکە دەدەن.\nئەرکان چیرۆکی یەکێک لە کارەکانیان بۆ سولی ئۆن وێب باس دەکات و دەڵێت: یەکێک لەو ئیشانەی کە کردمان و تێیدا سوودمان لە کەرستەی ناموزیکی وەرگرتبوو، بریتیبوو لە بەکارهێنانی پارچەکانی زۆپایەک دوای ئەوەی کە بۆ پاککردنەوە کردمانەوە، کە دەنگەکانم تاقی کردەوە هەستمکرد دەتوانم ئیشێکی پێ دروست بکەین، ئێمەش موزیکێکمان بەو کەرەستانە و هەندێک کەرەستەی دیکەی ناموزیکی دروست کرد.\nکارێکی ئەرکان عەبدولقادر لە پەیمانگای هونەرەجوانەکان کە ژەنیاری سەنتورە و بە چەند شێوەیەکی جیاواز موزیکەکانی دەژەنێت:\nکارێکی دیکەی ئەو موزیسیانە لاوە کە تێیدا سوود لە پارچەکانی زۆپایەک وەردەگرن لەگەڵ هەندێک کەرەستەی دیکەی ناموزیکی:


فیکر باڵی هەیە – سه‌رده‌م\nفیکر باڵی هەیە\nنووسینی: میرزا ئەلخویلدی\nلە کاتێکدا ئاگر کەلەپور و نامەکان و کتێبەکانی ئیبن ڕوشد-ی دەسووتاند، خەڵکانی دەوروبەری ئاگرەکە، بەو پەڕی خۆشی و شادییەوە هاواریان دەکرد، خۆشحاڵ بوون بەوەی کوفر و گومڕایی لەناوبران و لە دەست فیکر ڕزگاریان بووە! ئیبن ڕوشد یەکێک لە قوتابییەکانی بینی، زۆر بە کوڵ دەگریا بۆ ئەو (فیکرەی/ الفکر) ئاگرەکە دەیسووتاند. ئیبن ڕوشد هێمنی کردەوەو پێی وت: (ئەگەر تۆ بۆ حاڵی موسڵمانان دەگریت، ئەوە بزانە دەریاکانی جیهان بەشی فرمێسکەکانت ناکات. بەڵام ئەگەر بۆ کتێبە سووتاوەکان دەگریت، ئەوە بزانە فیکر باڵی هەیە و دەفڕێت بۆ لای هاوەڵەکانی).\nئیبن ڕوشد دەیان کتێبی لە بوارەکانی فەلسەفە و گەردوون و فیزیا و ئەدەب و پزیشکی و فقهدا نووسی. لەسەر ئەو بنەمایەی ئاین ناکۆک نییە لەگەڵ فەلەسەفە، دەستیکرد بەلێکدانەوەو شەرحکردنی کەلەپوری ئەرستۆ. سەروەختێک دەسەڵات لێی توڕە بوو، پیاوانی ئاینی کرد بە گژیدا. ئەوانیش بە تۆمەتی کوفر و گومڕایی و سەرقاڵبوون بە فەلسەفە، خەڵک و خوایان لەدژی هاندا. فەتوایان بۆ حەرامکردنی کتێبەکانی دەرکرد. هەندێک کە بەلایدا دەڕۆشتن، لێیاندەداو قسەی سوکیان پێدەوت. ئەمە لە کاتێکدا بوو بۆ دڕاندن و لەناوبردنی کتێبەکانی، پەلاماری ماڵەکەی دەدرا. ئا بەم شێوەیە کاتێک “مەنێور ئەلموەحەدی” ویستی کەلەپوری ئیبن ڕوشد لەناوبەرێت، شێخ و پیاوانی ئاینی ڕۆڵی خۆیان لە سووتاندنەکەدا بینی.\nفیکر باڵی هەیە، وەک ئەوەی ئیبن ڕوشد وتی. فیکرەکان دایان لە شەقەی باڵ و فڕین بۆ لای هاوەڵەکانیان. فیکری ئیبن ڕوشد دەربارەی عەقڵ و فەلسەفە، گەشتنە ئامێزی زانست و شارستانییەت و ئەم وتەیەی گەیشت بە ئێمە: (لەو کۆمەڵگایانەی نەزانین/ جهل تێیدا بڵاوبووەتەوە، بازرگانی بە ئاینەکانەوە، بازرگانییەکی گەرمە و برەوی هەیە. ئەگەر ویستت کەسێکی نەزان/ جاهل کۆنترۆڵ بکەیت، پێویستە لەسەرت هەمو کارێکی خراپ/ باتڵ بە بەرگێکی ئاینی داپۆشیت).\nفیکر نامرێت! لەوانەیە قەدەغەکردن و زیندان و سووتاندن، بۆ ماوەیەکی کاتی بەربەست بێت لە گەیشتنی فیکر. بەڵام دواجار هەر دەگات. ساڵی 1258 زاین، واتە 656 کۆچی، مەغۆلەکان بەغدادیان داگیر کرد، 36 کتێبخانەیان تێکدا، لەوانە کتێبخانەی (بیت الحکمە) کە پڕ بوو لە شاکارەکانی فیکری مرۆڤایەتی لە ئەدەب، فق، فەلسەفە، دەستنووس، وەرگێڕان. جگە لەوە سەکۆی زانستی بۆ توێژینەوەو دیبەیت و ڕوانگەیەکی گەردوونی-شی لەخۆگرتبوو. مەغۆلەکان هەزاران کتێب و دەستنووسی دەگمەن-یان فڕێدایە ناو ڕووباری دیجلە، ڕووبارەکە ڕەنگی مورەکەبی لێنیشت و ئاوەکەی ڕەنگی گۆڕا بۆ ڕەش. لە 24 ئابی ساڵی 1814 بەریتانییە داگیرکەرەکان، کە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکایان داگیر کرد، ئاگریان بەردایە گومەزی (ئەلکابیتۆل) کە بووە هۆی سووتاندنی 3000 کتێب کە لە کتێبخانەی کۆنگرێسدا بوو.\nکەلەپوری فیکریی جیهانی عەرەبی، لەسەر دەستی داگیرکەران، دووچاری لەناوبردن بووە. بەڵام کارەساتی کتێب و فیکر لەم ناوچەیە، لەسەر دەستی ڕۆڵەکانی خۆی بووە. بیرمەندی فەرەنسی “لوسیان بۆلاسترۆن” لە کتێبە گرنگەکەیدا (کتێبەکان دەسووتێن، مێژویی وێرانکردنی کتێبخانەکان) ڕوماڵێکی ورد، سەبارەت بە وێرانکردنی گرنگرتین کتێبخانەکانی جیهان دەخاتەڕوو، لەوانە کتێبخانەی ئەسکەندەرییە و وێرانکردنی کتێبەکانی بەغداد لەسەر دەستی جەنگیز خان. جگە لەوە کارەساتی کەلەپوری شارستانی و کولتوری دزراو و تێکشکاوی ئەم دوایانەی عێراق دەخاتەڕوو.\nتوێژەری سعودی “مەنێور ئەلمشوح” لە کتێبەکەیدا (بەسەرهاتی قەدەغەکردنی کتێب… ڕووداوی مێژویی و پاڵنەری ئاینی و سیاسی و کۆمەڵایەتی) ئاماژە بەوە دەکات قەدەغەکردنی کتێب، لە عەرەبەوە دەستی پێکردووە، ئەویش لەسەردەمی عەباسییەکان و لە ساڵی 167 کۆچی بوو. “ئەلمەهدی” کە لە ساڵی 169 کۆچی، ماڵئاوایی لە دونیا کردووە، هەوڵیدا فەیلەسوفەکان سەرکوت بکات و کتێبەکانیان بدڕێنێت. پاشان هارونە ڕەشید هات کە ساڵی 193 کۆچی مردووە، فەرمانی دەرکرد بە زیندانیکردنی تەنها زانایانی زانستی کەلام. دوای ئەو مەئمون هات کە ساڵی 218 کۆچی مردووە، ئازادی بەرقەرار کرد، ئیدی زانایانی زانستی کەلام و فەیلەسوفان و ئەوانی دیکە، خۆشترین چێژیان لە خۆشییەکانی ئازادی ڕەها وەرگرت.\nفیکر باڵی هەیە، بە نێو ئاسۆکاندا دەفڕێت و لە ئاسماندا مەلە دەکات، تا دەگۆڕێت بۆ دۆزێک/ قەزیەیەک، عەقیدەیەک، پرۆگرامێک و دەبێت بە سەرچاوەی ئیلهام. دەکرێت کەسەکان لەناوببرێن، وەلێ فیکرەکان ئازادن و نامرن. شاعیری ئەڵمانی “برێخت” شیعرێکی جوانی هەیە بە ناونیشانی (سووتاندنی کتێب)، شیعرەکە پشت بە ڕوداوێکی ڕاستەقینە دەبەستێت، ڕوداوێک بەسەر نووسەرێکی دیموکراسی نەمسایی دا هاتووە کە لە ڕۆژگاری هێتلەری فاشیزمدا، بە هەڵە ناوی لە لیستی قەدەغەکراوەکاندا نییە و سڕاوەتەوە:\n(ڕۆژێک ڕژێم بڕیاریدا\nعارەبانەی پڕ لە کتێب\nبەرەو کورەی سووتاندنەکە ڕاکێشن\nیەکێک لە باشترین ئەو نووسەرانەی ڕاودەنران\nلیستی کتێبە سووتاوەکانی پشکنی\nلەوەی کتێبەکانی ئەمیان بیرچووە\nزۆر تووڕە بوو\nبەپەلە ڕۆشت بۆ کتێبخانەکەی\nبەخێرایی دێڕێکی بۆ دەسەڵاتداران نووسی:\nبم سووتێنن! بم سوتێنن!\nسوکایەتی بە من مەکەن\nئایا لە نووسینەکانمدا حەقیقەتم نەوتووە؟\nبۆچی وەک درۆزن\nمامەڵەم لەگەڵ دەکەن؟\nفەرمانتان پێدەکەم بمسوێنن)


کەناڵی جەزیرە: دوای ٣٠ ساڵ لە خۆبەڕێوەبەری مووچەخۆرانی هەرێم داوا دەکەن مووچەکانیان لەسەر بەغدا بێت - پرس میدیا\nHome ئابووری حکومەت سڵایدشۆو گرنگ هەواڵ کەناڵی جەزیرە: دوای ٣٠ ساڵ لە خۆبەڕێوەبەری مووچەخۆرانی هەرێم داوا دەکەن مووچەکانیان لەسەر بەغدا بێت\nکەناڵی جەزیرە: دوای ٣٠ ساڵ لە خۆبەڕێوەبەری مووچەخۆرانی هەرێم داوا دەکەن مووچەکانیان لەسەر بەغدا بێت\nپرس میدیا 8/26/2020 12:19:00 pm ئابووری, حکومەت, سڵایدشۆو, گرنگ, هەواڵ,\nنارەزایەتییەکانی ئەم دواییەی مووچە خۆرانی هەرێم لە میدیا جیهانییەکانەوە دەنگدانەوەی دروستکردووە، لەو چوارچێوەدا کەناڵی جەزیرە راپۆرتێکی لەسەر مووچە خۆران بە ناونیشانی دوای ٣٠ ساڵ خۆبەڕێوەبەری مووچەخۆرانی هەرێم داوا دەکەن مووچەکانیان بخرێتە سەر بەغدا.\nلە بەشێکی ڕاپۆرتەکەی جەزیرەدا باس لەوەکراوە، ٥٠٠ هەزار مووچە خۆری بندیوار لە هەرێمی کوردستان مووچە وەردەگرن.\nجەزیرە زانیارییەکانی لە په‌رله‌مانتارێكی كورد له به‌غدا وەرگرتووە و رایەگەیاندووە،"له‌كۆی ملیۆنێك و 250 هه‌زار موچه‌خۆر له‌هه‌رێمی كوردستان، نزیكەی 500 هه‌زار یان بندیوارن و ته‌نها 750 هەزار یان كارمەندی راستەقینەن."\nرێبوار کەریم پەرلەمانتاری کورد لە بەغدا بە جەزیرەی وتووە چارەسەری راسته‌قینه‌ی كێشەی موچەی فەرمانبەرانی هەرێم بەوە دەبێت موچەكانیان بخرێتە سەر وەزارەتی دارایی عێراق و راستەوخۆ لەڕێگەی هه‌ژماری بانكییەوە بەسەریاندا دابەشبكرێت.\nرێبوار كه‌ریم ئه‌وه‌شی به نمونه هێناوه‌ته‌وه كه ژمارەیەك فەرمانگە لە هەرێم هەن موچەكانیانیان لەسەر بەغدایه و بەبێ كێشە موچە وەردەگرن، ئاشكراشیكردوه كه وەزارەتی دارایی عێراق ئامادەیی نیشانداوە بۆ وەرگرتنی موچەی فەرمانبەرانی هەرێم، بەڵام بەمەرجێك حكومەتی هەرێم لیستێكی روون‌و راشكاوی موچەخۆرانی هەبێت.\nتاگەکان # ئابووری # حکومەت # سڵایدشۆو # گرنگ # هەواڵ\nBy پرس میدیا at 8/26/2020 12:19:00 pm\nLabels: ئابووری, حکومەت, سڵایدشۆو, گرنگ, هەواڵ\nئابووری حکومەت سڵایدشۆو گرنگ هەواڵ


ئەحمەد ئەسکەندەری: شتێکی وا نییە ئێران و تورکیا یارمەتی کورد بدەن\nی مانگی دوازده ٠٥, ٢٠١٥\nتورکیا ساڵانێکە هێزێکی لە هەرێمی کوردستاندا جێگیر کردووە و ئێستاکە گوایە بەتالیۆنێک بە تانک و تۆپەوە هاتوەتە ژوورەوە و بە پێی چاودێران ساڵانێکە بۆمبارانی قەندیل و ناوچەکانی تری هەرێمی کوردستان دەکات و بە ئارەزووی خوێ هات و چوو دەکات.\nعیراق سکاڵا دەکات و بێزاری دەربریوە کە سەروەری گوایە پێشێلکراوە، ئایا عێراق سەروەریەکی ئەوتۆێ ماوە؟\nئەحمەد ئەسکەندەری لێکۆلەر و شارەزای رۆژهەڵاتی ناوەراست لە هەڤپەیڤینێکدا لەگەڵ بەشی کوردی دەنگی ئەمەریکا دەڵێت" نەخێر پێیم وایە نەیماوە، لەبەر ئەوەی بەشێکی بە دەست داعشەوەیە، بەشێکی بە دەست ئێرانەوەیە وە بە شێکی بە دەست تورکیادایە و دەوڵەتی عێراق دەستی بەسەر سنوورەکانیەوە نیە، نە لە سوریا، نە لەگەڵ تورکیا، نە لەگەڵ ئێران وە تەنها بەشێکی لە ژێر کۆنترۆڵی کوردایە، دەنا ئەوە چ حکومەتێکە.\nکاک ئەحمەد هەر وەها دەڵی شتێ وا هەر نەبوە ئێران و تورکیا یارمەتی کورد بدەن، شیانی هەیە تورکیا دڵسۆزی میللەتی کورد بێت و راهێنان بە پێشمەرگە بکات وە یا ئێران ئەگەر بیەوێت بێت یارمەتی پێشمەرگە بدات بۆ ئەوەی خزمەتی بە کورد بکات لە باشوری کوردستان. بە داخەوە ئەمە لاوازی دەسەڵاتی کوردیە لە ناوچەکە و پێیم وایە هەردووکیان ناحەقن.\nکاک ئەحمەد دەشڵێت ئەوەی کە هەیە چ هاتنە ژوورەوەی لەشکەری تورکیا وە چ سەردانی بارزانی بۆ وڵاتانی کەنداو بەشێکە لە نەخشە گەورەکە".


کۆدی هەواڵ: 3499\nڕێکەوتی بڵاوکردنەوە: 21:15 - 2021/09/27\nبەپێی هەواڵی کوردپرێس، ئەمڕۆ دووشەممە کۆنگرەی نێودەوڵەتی ئاو لەلایەن زانکۆی رۆژئاڤا و ناوەندی فورات بۆ توێژینەوە بەهاوکاری ئیدارەی خۆسەر بەڕێوەدەچێت.\nلە کۆنگرەکەدا کێشەکانی ئاو لە ناوچەکانی باکووری سووریا تاوتوێ دەکرێن کە لەئەنجامی وشک کردنی ئاوی ڕووباری فوڕات و دەستبەسەرداگرتنی وێستگەیێکی سەرەکیی ئاو لەلایەن تورکیاوە، هاوڵاتیانی باکووری سووریا ڕووبەڕووی کەم ئاوی بوونەتەوە و زیانی بە ژینگەی ناوچەکە گەیاندووە.\nپێشتر ئەنجومەنی جێبەجێکاری حەسەکە داوای لە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی کردبوو کە دەستوەردان بکەن و فشار لەسەر تورکیا دروست بکەن بۆ کردنەوەی ئاوی عەلۆک، لەبەر ئەوەی مەترسی لەسەر ژیانی ملیۆنێک و 500 هەزار کەس دروست دەکات.\nوێستگەی عەلۆک 10 کیلۆمەتر لە سەرێکانییەوە دوورە و دەکەوێتە رۆژهەڵاتی شارەکە، وێستگەکە لە 30 بیری ئاو پێکدێت کە سەرچاوەی سەرەکیی ئاوی حەسەکە و دەوروبەرین.\nسەرچاوە: ماڵپەڕی خەندا


باڵیۆزی بەلجیکا لە عێراق و ئوردن، سەرەخۆشیی لە نێچیرڤان بارزانی کرد 2018-04-11\nئەمڕۆ سەرۆکوەزیرانی کوردستان پێشوازی له باڵیۆزی به‌لجیكا له عێراق و ئوردن کرد و، لە دیدارەکەدا باڵیۆزی بەلجیکا بۆ کۆچی ناوادەی دلۆڤان ئیدریس بارزانی پرسە و سەرەخۆشیی خۆی و وڵاتەکەی پێشکەشی سەرۆکوەزیرانی کوردستان کرد.\nنیوه‌ڕۆی ئه‌مڕۆ چوارشه‌ممه 11/4/2018 نێچیرڤان بارزانی سه‌رۆكوه‌زیرانی هه‌رێمی كوردستان، پێشوازی له هندریك ڤان دی فیڵدی، باڵیۆزی به‌لجیكا له عێراق و ئوردن و شاندێكی یاوه‌ری كرد.\nله دیدارێكدا، سه‌ره‌تا باڵیۆزی به‌لجیكا به‌ناوی خۆی و حكوومه‌تی وڵاته‌كه‌یه‌وه پرسه و سه‌ره‌خۆشی پێشكه‌ش به سه‌رۆكوه‌زیرانی هه‌رێمی كوردستان كرد بۆ كۆچی دواییی خوالێخۆشبوو دلۆڤان ئیدریس بارزانی ـی برایان، دواتر باس له پرۆسه‌ی سیاسیی عێراق و گفتوگۆكانی هه‌ولێر ـ به‌غدا بۆ چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌كان و هه‌ڵبژاردنه‌كانی داهاتووی عێراق و هه‌رێمی كوردستان و قۆناغی دوای داعش، كرا.\nلای خۆیه‌وه نێچیرڤان بارزانی سوپاسی ئه‌و سه‌ردانه و پێشكه‌شكردنی سه‌ره‌خۆشی له شاندی میوان كرد، پوخته‌یه‌كیشی ده‌رباره‌ی هه‌ڵوێستی هه‌رێمی كوردستان له‌سه‌ر پرۆسه‌ی سیاسی و هه‌ڵبژاردنه‌كانی داهاتووی عێراق، قۆناغی دوای داعش، پرسی ئاواره و په‌نابه‌ران، چۆنیه‌تیی مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ قۆناغی ئێستا پێشكه‌ش كرد. له به‌شێكی دیكه‌ی قسه‌كاندیدا هه‌وڵه چاكسازییه‌كانی حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستان و به‌ره‌وپێشچوونی دیالۆگی له‌گه‌ڵ به‌غدا بۆ شاندی میوان خسته ڕوو. تاوتوێكردنی چه‌ند بابه‌تێكی په‌یوه‌ست به دۆخی ناوچه‌كه‌وه، لایه‌نێكی دیكه‌ی دیداره‌كه بوو.


ئۆپەراسیۆنەكانی بەغداد: دەستگیر كردنی گروپێكی ڕاگەیاند كە بازرگانی بە پارچەی شوێنەوەرەوە دەكەن\nالخميس 30 آب 2018 - 16:07\nئۆپەراسیۆنەكانی بەغدا، ئەمڕۆ پێنج شەممە، ڕایگەیاند: مەفرەزەكانی هەواڵگیری تاوان لەچوارچێوەی ئاژانسی هەواڵگری و لێكۆڵینەوەی فیدڕاڵی لە وەزارەتی ناوخۆ توانیویانە گروپێكی بازرگانیكردن بە پارچە شوێنەوەرەكان لە خۆرهەڵاتی بەغداد دەستگیر بكەن كە چوار پارچە شوێنەواری دێرینیان پێبووە.\nلەبەیاننامەیەكدا كە وێنەیەكی دەست ئاژانسی هەواڵی عێراقییە(ا ه ع) كەوتووە، هاتووە: ئەم ئۆپەراسیۆنە بە هەوڵەكانی هەواڵگیری و بەدواداچونی مەیدانی ئەنجامدراوە، و گروپەكە و پارچە شوێنەوارەكانیش ڕادەستی لایەنی پەیوەندیدار كراون بۆ وەرگرتنی ڕێكارە یاسایەكان.\n3.جوتیارانی ژاپۆن جۆرێكی نوێی مۆز بەرهەمدەهێنن\n4.بە وێنە .. تۆڕی ڕاگەیاندنی عێراق پێشانگایەكی خێرخوازی ئیشی دەست لە خۆدەگرێت


لەسەر داوای سەرۆکی هەرێم مستەفا کازمی بەڵێنی چارەسەری پارەی جوتیارانی کوردستان دەدات\n2020-09-04 [08:38 AM]\nئەندامێکی پەرلەمانی کوردستان باس لەوە دەکات پێش ئەوەی سەرۆکی ھەرێم سەردانی بەغدا بکات لە رێگای نامەێکەوە داوامان لێکرد بابەتی پارەی گەنمی جوتیاران بخرێتە بەرنامەی کارەوە تاوەکو لەگەل مستەفا کازمی گفتۆگۆی لەسەر بکرێت بە خۆشحالیەوە دەرەنجامی باشی ھەبوو .\nشوان زراری ئەندامی پەرلەمانی کودستان بە ئاژانسی ھەوالی زاگرۆسی راگەیاند پێش سەردانی نێچیرڤان بارزانی بۆ بەغدا لە رێگای نامەێکەوە داوامام لێکرد کێشەی پارەی گەنمی جوتیاران بە تەواوی وردەکارییەکانەوە گفتوگۆی لەسەر بکرێت وە بەغداش بەلێنی داوە ئەو بڕە پارەی گەنمی جوتیاران بنێرێت .\nشوان زراری گوتیشی ھەر دوای سەردانەکەی سەرۆکی ھەرێم لەلایەن نوسینگەی ناو براوەوە ئاگادار کراینەوە کە کێشەی جوتیاران لەگەل سەرۆک وەزیرانی عێراق باسکراوە لە بارەی پارەی گەنمی سالەکانی ٢٠١٤-٢٠١٥-٢٠١٦ بەغداش بەلێنی داوە لە ماوەێکی نزیکدا ئەو پارەییە بۆ ھەرێم بنێرێت .


لە دوای ڕیباکۆڤی ڕۆژهەڵاتناس و ڕووناکبیری ڕووسی… – بزاڤی خزمەت\nلە دوای ڕیباکۆڤی ڕۆژهەڵاتناس و ڕووناکبیری ڕووسی…\nڕۆستیسلاڤ ڕیباکۆڤ، شارەزای توێژینەوەکان سەبارەت بە ڕۆژهەڵات و بە ناوبانگ لەسەر ئاستی ئاستی جیهان و یەکێک لە زانا گرنگەکانی ئەکادیمیای زانستەکانی ڕووسیا کۆچی دوایی کرد.\nڕیباکۆڤ لە مانگی ئابی ڕابردوودا و لە تەمەنی ٨١ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد. ڕیباکۆڤ لە نێوان ساڵی ١٩٩٤ بۆ ٢٠٠٩ وەک بەڕێوەبەری ئینستیوتی توێژینەوەکان سەبارەت بە ڕۆژهەڵات لە ئەکادیمیای زانستەکانی ڕووسیا کاری کردووە. چەندین توێژینەوەی ئەکادیمی لەسەر وڵاتانی ڕۆژهەڵات وەک هندستان، پاکستان، و بەنگلادیش هەیە و لە دوای خۆی دەیان کتێب و سەدان وتار و توێژینەوەی بە نرخی بۆ دونیای زانست بەجێهێشتووە. چەندین توێژینەوەی وردی سەبارەت بە کێشە مێژووییەکان و کاریگەری کەلتورەکان و گرنگی ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگای مەدەنی ئەنجام داوە.\nڕیباکۆڤ لە ساڵی ١٩٦٦ ەوە توێژینەوەکانی لەسەر کەلتوری ڕۆژهەڵات و بە تایبەت لەسەر هندستان چر کردووەتەوە و بە وردی لێکۆڵینەوەی لە بزووتنەوەکەی غاندی کردووە، وە لە نزیکەوە چاودێری پێشهاتە کۆمەڵایەتییەکانی تورکیای کردووە و چەندین کاری هاوبەشی لەگەڵ ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگای مەدەنی تورکیادا ئەنجامداوە. لەو کاتانەی (دامەزراوەی ڕۆژنامەنووسان و نووسەران) لە شاری ئەستەمبوڵ بەردەوامبوون لە کار و چالاکییەکانی، ڕیباکۆڤ چەندین جار بە ناوی تورکیاوە لە چالاکییەکاندا بەشدار بووە. بە وتەکانی کە دەیوت “لە سایەی چالاکییەکانی دامەزراوەی ڕۆژنامەنووسان و نووسەراندا دەستەواژەی دیالۆگ بووە بە کلیلێک بۆ چارەسەر کردنی هەموو کێشەکان. مرۆڤەکان لە ڕۆژگاری ئەمڕۆماندا دەستیان کردووە بەوەی لە ڕێگەی دیالۆگەوە کێشەکانیان چارەسەر بکەن”، جەختی لەسەر گرنگی دیالۆگ دەکردەوە لە چارەسەرکردنی کێشە کۆمەڵایەتییەکانی ئەم ڕۆژگارەماندا.\n“زۆر بە ئومێدم سەبارەت بە داهاتوو”\nڕیباکۆڤی ڕۆژهەڵاتناسی بەناوبانگ لە بەهاری ساڵی ٢٠١٥ چاوپێکەوتنێکی لەگەڵ ئاژانسی هەواڵی جیهان ئەنجامدا و وتی “ئەگەر ئێمە وەک تاک و کۆمەڵگا و حکومەت کێشەکانمان بەردەوام بێت و ئێمە چیتر نەتوانین کێشەکان چارەسەر بکەین، ئەوکات تەنها یەک شت هەیە ئەنجام بدرێت؛ سەرلەنوێ بیرکردنەوە، سەرلەنوێ فێربوون، گەڕان بە دوای ڕێگەی نوێدا… بەڵام هەرگیز تەسلیم نەبوون بۆ کیشەکان… کاتێک بیر دەکەینەوە دەبێت گەورە بیر بکەینەوە، لە ئاسۆیەکی گشتگیردا بیر لە خۆجێی و جیهانییەکان بکەینەوە… لە کاتی بیرکردنەوەشدا پێویستە لە خەیاڵدا ڕۆنەچین بیر لەو شتانە بکەینەوە کە دەکرێت مرۆڤ پێیان بگات… هەموو ئەوانە لە ناو ئەوانەوە دەردەکەون کە بە شوێنیدا دەگەڕێن. بۆ ئەو کەسانەش کە ناگەڕێن بە داخەوە هیچ ڕستەیەکی ئەرێنی نییە کە بوترێت…”\nڕیباکۆڤ لە درێژەی قسەکانیدا ئاماژەی بۆ ئەوە کرد کە لێکچوون لە نێوان ماهاتما غاندی سەرکردەی ئەفسانەیی هندستان و مامۆستا فەتحوڵا گولەن لە چارەسەرکردنی کێشە هەرە گەورەکانی جیهان بە بێ کوشتن و خوێن ڕشتن و بڵاوکردنەوەی ڕق و کینە، و وتی “غاندی ڕابەرایەتی چەندین سوپای دەکرد کە لە ملیۆنان کەس پێکهاتبوون. ئەوانە سوپای ئاشتی و دژی خوێنڕشتن بوون. بەڵام گولەن لە مەودایەکی دیکەدا وەستاوە. ئەوانە پەروەردەخوازن. دەیانەوێت نەوەیەکی نوێ پێ بگەیەنن. لە ئەڵمانیا، لە ژاپۆن، لە هندستان، لە بولگاریا و لە هەموو وڵاتە جیاوازەکانی جیهان. پێداگرنین لەسەر ئەوەی دەمارگیری بۆ تورکیا هەبێت. خاوەنی کەلتورێکن کە دەتوانن لەگەڵ مرۆڤەکان لە میللەتانی دیکە و ئایینەکانی دیکەدا بژین. دەتوانن باشی و خراپی لە یەک جیابکەنەوە. دزی ناکەن و کەس ناکوژن و شەڕ ناکەن. لە سەدەی بیست و یەکدا مۆدێلێکی نوێی مرۆڤ دێتە ئاراوە.”\nفەتحوڵا گولەن باخەوانێکە\nڕیباکۆڤ دەربارەی مامۆستا فەتحوڵا گولەن دەڵێت “لانی کەم هێندەی غاندی پێشەوایە بۆ خەڵکی” و بەم شێوەیە بەراوردی نێوان گولەن و غاندی دەکات:\n“گولەن باخەوانێکە کە مرۆڤێکی نوێ و کەلتورێکی نوێ پێدەگەیەنێت. لە کاتێکدا سەرکردەکانی دیکە بە ماهاتما غاندیشەوە هەوڵیانداوە لە ڕێگەی شۆڕشەوە گۆڕانکاری ئەنجام بدەن. زیاتر ئەو کارەشیان لە ڕێگەی مانگرتن، خۆپیشاندان، کۆبوونەوەی جەماوەری، و شەڕ و پێکدادان و ئەو جۆرە ڕێگایانەوە ئەنجام داوە. بەڵام گولەن لە ڕێگەیەکی زۆر جیاوازەوە گۆڕانکاری دەکات. لە ڕێگەی پەروەردەوە بە هێواشی و بە ئارامگرییەکی زۆرەوە خزمەت بە مرۆڤایەتی دەکات. تۆوی چاکە دەچێنێت و چاوەڕێی پێگەیشتنی دەکات. تەنانەت ئەو کارە بە جۆرێکە کە هەندێک جار پێگەیشتنی میوە و بەروبوومەکەشی نابینیت. بەڵام هەندێک جاری دیکە گوڵەکان پێدەگەن و هەمووان سوودی لێ وەردەگرن. باخەوان خۆی قسە ناکات بەڵکو باخی گوڵەکانی بە ناوی ئەوەوە قسە دەکەن…”\n“فەتحوڵا گولەن باخەوانێکە. من زۆر سەرسام بووم بە سیما و ڕووخساری ئەو کەسانەی لەو باخچەیەدا پێگەیشتن. ئەوان کاندیدن بۆ ئەوەی بە تێگەیشتنییان بۆ دیالۆگ و پەروەردە و یەکتر قبوڵ کردن ببنە دەرمانێک بۆ ئەم دونیا پڕ لە قەیرانەی تێیدا دەژین. زۆر بە ئومێدم سەبارەت بە داهاتوو. ئەگەر منیش ئەو ڕۆژانە نەبینم ئەوا نەوەی داهاتوو ئەو ڕۆژە جوانانە دەبینن. بزاڤی خزمەت ئەو ڕێگەیە دەکاتەوە.”\n“گولەن نەوەیەکی مۆدێرنی پێگەیاندووە کە بە سیمایەکی پاک و بێگەردەوە پڕن لە بەها باڵاکان و دەیانەوێت خزمەت بە مرۆڤایەتی بکەن. من تەماشای ئەو پەیوەندییە ناکەم کە گولەن لەگەڵ قورئان و ئایینی ئیسلامدا هەیەتی. من لە هەموو شت زیاتر گرنگی بەو کەسانە دەدەم کە لە دوای ئەوەوە دەڕۆن. پێویستە نەوەیەکی نوێ پێبگەیەندرێت بۆ ئەوەی بتوانرێت لە ئاشتیدا بژین. پەروەردەکردنی مرۆڤ و فێرکردنی ئەوەی کە چۆن فێر ببێت. لە ڕۆژگاری ئەمڕۆماندا بە ئاسانی دەتوانرێت لە ڕێگەی کۆمپیوتەر و ئینتەرنێتەوە زانیاری بەدەست بهێندرێت، بەڵام پیشاندانی باشی و خراپی و پارێزگاری کردن لە بەها باڵاکان کارێکی ئاسان نییە. گولەن کارێکی جێبەجێ کرد کە بە مێشکی ئێمەدا نەدەهات. مرۆڤی مۆدێرن پیدەگەیەندرێت. ئەوە دەبێتە ڕووناکییەک بۆ ئەم جیهانە کە بەدەست شەڕ و پێکدادانەکانەوە ماندوو بووە…”\n“بە درێژایی مێژوو هەموو کاتێک کەسە باشەکان ڕووبەڕووی ناڕەحەتی زۆر بوونەتەوە و هەموو کاتێک کەسانێک دەیانەوێت ئەو ڕووناکییانە بکوژێننەوە کە لە نێو تاریکیدا هەڵکراون. ئەو هێرشانەش کە دەکرێنە سەر گولەن درێژەی ئەو هەوڵانەیە. ئەو دەنگۆیانەی باس لەوە دەکەن کە گولەن هەوڵی داوە دەسەڵات بەدەست بهێنێت جێی گاڵتەجاڕییە. بە ڕای من ئەو دەنگۆیانە پێناسەی ئەو کەسانەی دەکات کە دژی ئەو قسە دەکەن نەک خودی گولەن. بەردەوام میراتگرانی غاندی بوونەتە جێی ئومێد بۆ هەموو جیهان. ڕەنگە نەبوونی گولەن بە کەسێکی سیاسەتمەدار ئەو جیابکاتەوە لە کەسانی دیکە. لەو دونیایەی گولەن لە خەیاڵیدایە و لە فەلەسەفەی ئەودا و لە ناو ئەو مرۆڤانەی ئەو پێیان دەگەیەنێت هیچ شوێنێک بۆ شەڕ نییە. لە گولەندا هەوڵی دەستبەسەردا گرتن نییە، بەڵکو هەوڵدان بۆ درووستکردنی پردی پەیوەندی بوونی هەیە.”\nڕیباکۆڤ زۆر بە توندی ناڕەزایی دەربڕی لە بەرامبەر تۆمەتبار کردنی مامۆستا فەتحوڵا گولەن بە دۆسییەی تیرۆر و وتی “گولەن یەکەم کەس بوو کە لە نێو موسوڵمانان ناڕەزایی دەربڕی لە دژی هێرشە تیرۆریستییەکان. گولەن پەیامبەری ئاشتییە. ئەو بەردەوام وتوویەتی ‘ناکرێت موسوڵمان تیرۆریست بێت و ناکرێت تیرۆریست موسوڵمان بێت’. کەسانێک دەیانەوێت ئەو تۆمەتبار بکەن و تۆمەتباری دەکەن. ئاخۆ دەکرێت خراپترین تۆمەت کە بتوانرێت ئاراستەی ئەو بکرێت چ تۆمەتێکە؟ تیرۆر. ئاخۆ دەکرێت بە چی دیکە تۆمەتباری بکەن؟ ئاخۆ دەتوانن بڵێن ئەو قومار دەکات؟ لەبەر ئەوەی کە تیرۆر دۆسییەیەکی جدییە ئەوەیان هەڵبژارد بۆ تۆمەتبار کردنی. تۆمەتبارکردنی کەسێکی کاریگەری وەک گولەن بە بێ هەبوونی هیچ بەڵگەیەک تەنها بۆ ئەوەیە کە ئەو لەکەدار بکەن. ئەو جۆرە تۆمەتانە ناتوانیت پێچەوانەکەی بسەلمێنیت، چون دەتوانیت پێچەوانەی شتێک بسەلمێنیت کە خۆی لە بنەڕەتدا نەبێت؟ ئەوان نیشانەیەکی پرسیار درووست دەکەن و لێدەگەڕێن. ئیتر کۆمەڵگا لەو ڕوانگەیەوە تەماشا دەکات.”\n108 جار بینراوە 1 جار ئەمرۆ بینراوە


سکرتێرى گشتیى YNDK سەردانى حزبى زەحمەتکێشانى كوردستان دەکات\nپێشنیوەڕۆى ئەمڕۆ ١ / ٦ / ٢٠٢١، سكرتێری گشتیی YNDK بەیاوەرى شاندێکى باڵاى YNDK سەردانی حزبى زەحمەتکێشانى كوردستان-یان كردو، سەبارەت بە رەوشی سیاسی كوردستان و ئێراق و پەیوەندی برایانەی نێوان هەردوولا و چەند پرسێكی دیكە گفتوگۆیانكرد كرد .\nپێشنیوەڕۆى ئەمڕۆ سێشەممە، غەفوور مەخمووری سكرتێری گشتیی یەكێتی نەتەوەیی دیموكراتی كوردستان YNDK بەیاوەری شاندێكی باڵای YNDK كە پێكهاتبوو لە هەڤاڵان (د. عەبدوڵڵا عەدۆ و قەهار تاهیر ئەندامانی مەكتەبی سیاسی و شاکر هاشم ئەندامی كۆمیتەی سەركردایەتیی YNDK)، سەردانی بارەگای سەرکردایەتیى حزبى زەحمەتکێشانى كوردستان-یان لە شاری هەولێر كردو بەگەرمی لەلایەن بەڕێزان (بەڵێن عەبدوڵڵا سکرتێرى گشتیى حزب و گۆران جەلال و دڵزار عەبدوڵڵا ئەندامانى مەکتەبى سیاسى و کاکەڕەش رەسووڵ ئەندامى ئەنجوومەنى گشتى)ەوە پێشوازییان لێكرا و، لەدیدارێکى برایانەدا باس لە رەوشی سیاسی كوردستان و دواپێشڤەچوون و پێشهات و گۆڕانكارییەكانی ناوچەكە كراو, جەختكرایەوە سەر یەكڕیزی و یەكدەنگی گەلی كوردستان بە تەواوی هێزو لایەنە سیاسى و پێكهاتەكانییەوە بۆ پێشوازیكردن لەو ئەگەرو پێشهات و گۆڕانكارییانەی كە لەسەر ئاستی ناوچەكەدا دێنە پێشەوەو یەكێتی و یەكدەنگی و هاوهەڵوێستی لەو گۆڕانكارییانەدا بە فاكتەری سەرەكی پاراستن و چەسپاندنی دەسكەوتەكان و وەدەستهێنانی زیاتری مافەكانی گەلی كوردستان وەسفكرا, هەر لە دیدارەكەدا هەردوولا هاوڕا بوون کەوا ناوەندى سیاسى کوردستان پەرش و بڵاوەو پێویستى بە رێکخستنەوە هەیە، بۆ ئەم مەبەستەش پێویستە هەموو لایەنە سیاسییەکان بەیەکەوە هاوکاربن.\n« سکرتێرى گشتیى YNDK و ئەمینداری گشتی یەكگرتووى ئیسلامى كوردستان كۆبوونەوە سكرتێری گشتیی YNDK پێشوازی لە شاندێکى پارتى یەکێتى دیموکرات PYD دەکات »


خۆشەویستی بوو بە چەکی من – chawyxelk.org\nخۆشەویستی بوو بە چەکی من\nدوابه‌دوای هه‌وڵی تیرۆرکردنەکەی لە بەرەبەیانی ٢٥ی جولای ٢٠٢٠دا لە لاپەڕە فەیسبۆکییەکەی خۆی‌دا نووسی: ” له مه‌رگ ناترسم، له مردن نه‌تۆقیوم، چونکه مرۆڤ‌بوون و بیرکردنه‌وه له مرۆڤ له مندا زیندووه. باکم نیه له‌م شه‌به‌یخوونه‌ی شه‌مشه‌مه‌کوێره‌کان، چونکه هێلانه‌ی من له‌کن هه‌ڵۆکانه. مه‌رگ جلێکه به باڵای هه‌ر هه‌موومان دووراوه. له پێناوی گەل و ئه‌ویندارانه چوون به پێشوازیی ئه‌م حه‌تمیه‌ته‌وه، ژیان هه‌رمان و دره‌وشاوه ده‌کات. ده‌زانم مانه‌وه‌ی هزر و ئه‌ندێشه‌کانی من و ئێمه، ده‌بێته هۆی تیاچوون و فه‌وتانی سته‌م و تاریکی؛ که‌وابوو بیشمانکوژن، چ ده‌که‌ن له ئه‌ندێشه‌مان؟ ئێمه به ناوی ژیانەوە، ده‌مێنینه‌وه و ده‌جه‌نگین.”\nچالاکییه مرۆییه‌کان و خه‌باتی چه‌ندین ساڵه‌ی بەدژی ده‌مارگرژی و ڕە‌گه‌زپه‌رستی ئه‌م ئه‌ندام پارلەمانە کوردە له سوید؛ ده‌مێ ساڵه تیرۆریستان دەیانەوێت بیکەنە نێچێر. هه‌ر بۆیە، چه‌ند جارێک له‌سه‌ر هه‌ڵوێسته‌کانی به‌ره‌وڕووی هه‌ڕە‌شه بۆ‌ته‌وه، جاروبار نووسینه‌کانی به ئیسلامۆفۆبیا تەعبیر کراوە و دوایین جاریش هاوینی ئه‌مساڵ له هێرشێکی تیرۆریستی‌دا بۆمبێکی ده‌ستکردیان خسته ناو ماڵه‌که‌یەوە و ئاماژەکان وا نیشان دەدەن کاری کۆماری ئیسلامی ئێران بووببێت بۆ له‌ناوبردنی.\nخاتوو “سوهه‌یلا داودیان که‌لهوڕ” ناسراو به “سوهه‌یلا فۆرش” ساڵی ١٩٦٦ له شاری “گێڵان غه‌رب”ی پارێزگای کرماشان له‌دایک بووە و ئێستا ئەندامی پەرلەمانی سویدە، ئەندامی سەرکردایەتی و بەرپرسی ڕێکخراوی ژنانی حیزبی “دیمۆکرات مەسیحیی” سوید، ئه‌ندامی لیژنه‌ی دامه‌زرێنه‌ری ڕێکخراوی جیهانی کورد (WKO)، نووسه‌ر، خێرخواز و چالاکوانی مافی مرۆڤە.\nله کاتی پڕوپاگه‌نده‌ی هه‌ڵبژاردنی ٢٠١٩ی پەرلەمانی ئەوروپا سه‌رۆکی حیزبی دیموکرات مه‌سیحی سوید له دیمانەیەکی تەلەڤیزیۆنیدا سه‌باره‌ت به سۆهەیلا فۆرش وتی: “نموونه‌ی ژنێکی تێکۆشه‌ر و ده‌رکه‌وتووه له زۆر بواردا، نابێ تێکۆشانه به‌رچاو و کاریگه‌ره‌کانی ئەومان بیربچێ که به‌رده‌وام کاری بۆ یه‌کسانی و مافی مرۆڤ کردووه. ئێمه پێویستمان به بوونی پەرلەمانتاری وه‌کوو ئه‌و هه‌یه له ناو یەکێتیی ئه‌رووپادا.”\nخۆشی لە لێدوانێکدا دەڵێت: “به دوور له هه‌ر چه‌شنه میرات و یارمه‌تییەکی بنه‌ماڵە، لە غەریبی و له خاڵی سفره‌وه ده‌ستم داوەتە کار و چالاکییە دڵخوازەکانم. گرفته جۆراوجۆره‌کانی ژیانی په‌نابه‌ری نەیانتوانی ڕێگەی پێشکەوتن و پێگەیشتنم لێ بگرن و قۆناغە دژوارەکانی بەردەم ژیانم بڕیوە و لەسەر ڕە‌نج و تێکۆشانی خۆم به‌م پێگه‌یه گه‌یشتووم.”\nئه‌م ژنه چالاکه کورده چه‌ند ساڵێک دوای مه‌رگی باوکی، له ساڵی ١٩٩٣ی زاینی‌دا به هۆی دۆخی ناله‌بار و باری ئەمنییەتیی ژیانی ئەوکات و چالاکیی سیاسی و نزیکایەتی لەگەڵ ڕه‌وته چه‌په‌کان‌دا، هه‌رده‌م مه‌ترسی گیران یا کوشتنی له لایه‌ن هێزە ئەمنییەتییەکانی کۆماری ئیسلامییه‌وه له‌سه‌ر بووە. بۆیه بە ناچاری ڕووی له هه‌نده‌ران کردووه و لە کۆتایی‌دا لە وڵاتی سوید گیرساوەتەوە، خۆیشی لەو بارەیەوە دەڵێت: “کاتێک ناچار بووم ئێران بەجێ‌بهێڵم، ته‌نیا جانتایه‌ک و دوو مناڵه‌که‌مم پێ‌بوو، له غوربه‌ت‌دا ژیانێکی هەرە دژوار و ژاناویم ئه‌زموون کرد؛ به‌تایبه‌ت یەکەم ساڵەکان. پاش ماوه‌یه‌کی که‌م هاوسه‌ری پێشووم به‌جێی‌هێشتم و من مامه‌وه و دوو منداڵ، له نێوان دوو فه‌رهنگی جیاوازدا. ده‌بوو یان داماوی، لاوازی و بێ ده‌سه‌ڵاتی قبووڵ بکەم و ته‌سلیمی ئاستەنگەکان و کێشه‌کان بم یان هه‌ستمه‌وه و خۆم لەم دۆخە ڕزگار بکەم. به‌ڵام من بڕیارم‌دا ڕابم و وه‌ک ژنێکی عه‌شایر ئه‌سپه‌که‌م زین بکه‌م و به ئیراده و شێلگیری به‌ره‌وپێش بچم و چاره‌نووسم بگۆڕم.”\nسوهه‌یلا فورش، ئه‌زموونێکی شیاوی له ئێش و ئازاره‌کانی خۆی وه‌رگرتووه و کردوونی به سه‌کۆیه‌ک بۆ یارمه‌تیدان به خه‌ڵک. دەرەنجامی ئە ماندوو بوون و هەوڵدانەی لە هیچەوە وای کرد کە وەک خۆی دەڵێت سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی که کوردێکی ئاوارەیە و خەڵکی سوید نییە، لە ڕێزی ئەو کەسانەدا بێت کە “له‌سه‌ر ئێستا و داهاتووی وڵاتی سوئێد بڕیار ده‌ده‌م. جا مادام من توانیومه سه‌رکه‌وتوو بم، که‌وابوو که‌سانی‌تریش ده‌توانن سه‌رکه‌ون به مه‌رجێک بیانه‌وێت و داخوازییه‌کانیان بچووک نه‌بێ.”\nساڵی ٢٠٠٥ و لە درێژەی هەوڵە مرۆڤ‌دۆستانەکانی‌دا لە وڵاتی سویدەوە گه‌ڕایه‌وه بۆ باشووری کوردستان و ماوه‌ی سێ ساڵ له باشوور مایەوە و کۆمه‌ڵێک چالاکیی ژینگه‌پارێزی به مه‌به‌ستی سه‌وز هێشتنه‌وه‌ی کوردستان به چاندنی نه‌مام ئه‌نجام داوه و وەک کارێکی خێرخوازیش قوتابخانه‌یه‌کی بۆ خوێندنی قوتابییه هه‌ژاره‌کان کردۆته‌وه.\nپاشان، هه‌ر له‌وێ “ڕێکخراو‌ی خاتوون”ی بنیاتنا که دامه‌زراوه‌یه‌کی خێرخوازیی فره‌ڕە‌هه‌نده بۆ یارمه‌تیدانی خه‌ڵکی هه‌ژار و ده‌سگرۆیی و په‌نادانی ژنانی هه‌تیوبار و ئافره‌تانی قوربانیی تووندوتیژی و پشتگیری و یارمه‌تیدانیان بۆ گه‌ڕانه‌وه بۆ ناو کۆمه‌ڵ و ده‌سپێکردنه‌وه‌ی ژیانی ئاسایی.\nله کاتی شه‌ڕی داعشدا به ڕێکخستنی که‌مپه‌ین و کۆکردنه‌وه‌ی یارمه‌تی، خزمه‌تێکی به‌رچاوی به لێقه‌وماوانی شەنگال و کۆبانێ له باشوور و ڕۆژاوای کوردستان کردووه. پاش بوومه‌له‌رزه‌که‌ی ساڵی ٢٠١٧ی کرماشان و سەرپێڵ‌زەهاو و گوندەکانی ئەو دەڤەرە، که‌مپه‌ینێکی به ناوی که‌مپینی زاگرۆسی زامدار وه‌ڕێخست و یارمه‌تییه‌کی به‌رچاوی بۆ ماڵوێرانه‌کانی ئه‌و کاره‌ساته کۆکرده‌وه.\nساڵی ٢٠٠٩ ڕێکخراو‌ی خاتوونی لە سویدیش تاپۆ کرد که به یه‌که‌مین ناوه‌ندی یارمه‌تیدانی ژنانی په‌نابه‌ر له وڵاتی سوئید هەژمار ده‌کرێت. ئێستا ڕێکخراوی خاتوون جگە لە شاری دهۆک لە باشووری کوردستان، له هه‌شت شاری جیاجیای وڵاتی سویدیش‌دا بنکەی هەیە و چالاکە. ڕێکخراوی خاتوون گەورەترین ناوه‌ندی خزمەت‌کردنی ژنانی پەنابەرە لە ئەسکەندەنافیا و بڕیار وایه لقه‌کانی لە وڵاتانی نەرویج و فەڕەنساشدا دابمەزرێنێت.\nسوهەیلا بڕوای وایه که: “دابه‌شکردنی مرۆڤه‌کان به‌سه‌ر ڕه‌نگ و نژاد و ڕه‌گه‌زدا، ئه‌ندێشه‌یه‌کی ته‌ندروست نییە. مرۆڤه‌کان یەکسانن و ئه‌وه ڕاهێنان و هه‌ڵاواردنه که ئه‌وان ده‌کاته توێژی تایبه‌ت له کۆمه‌ڵگادا.\nسوهه‌یلا ساڵی ٢٠١٤ لەسەر لیستی حیزبی دێمۆکرات‌مەسیحی وەک ئه‌ندامی جێگر چووه ناو پارلمانی سویده‌وه و ساڵی ٢٠١٨ له دوایین هه‌ڵبژاردنی پارلمانی سویددا به ئه‌ندامی سەرەکیی پارلمانی ئه‌م وڵاته هه‌ڵبژێردرا و ساڵی ٢٠١٩ چووه ناو ده‌سته‌ی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی حیزبی دێمۆکرات مەسیحیی سویده‌وه.\nسوهه‌یلا به هۆی چالاکییه مرۆڤدۆستانه‌کانی، له لایه‌ن ده‌زگا‌کانی ڕاگه‌یاندن و ناونده حکومی و کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کانی سویده‌وه چه‌ندین ڕێزنامه و دیپلۆمی شانازی و خه‌ڵاتی پێبه‌خشراوه هەر لە خه‌ڵاتی “هێمای مرۆڤایه‌تی” له لایه‌ن سه‌نته‌ری کڵێسه‌کانی سوید Karlstads stift تا هه‌ڵبژاردنی وەک “نموونەی ساڵ” له لایه‌ن ڕۆژنامه‌ی “داگێن“ی سوئێده‌وه. هەروەها پاشای سویده‌وه به فه‌رمی بانگهێشتی کردووە و نازناوی “پره‌نسێسی ڕووناکی” پێ‌به‌خشیوە. هه‌روه‌ها کۆمه‌ڵێک خه‌ڵاتی دیکه‌شی وه‌رگرتووه، له‌وانه “قاره‌مانی سوئید”، “سه‌فیری عه‌شق و خۆشەویستی” و”مارگاریتا لیزاراگا”.\nڕە‌هه‌ندێکی‌تری ژیانی سوهه‌یلا فورش لێکۆڵینه‌وه و نووسینه‌کانیەتی. بە نمونە، ژیاننامه‌که‌ی به ناوی “خۆشه‌ویستی بوو به چه‌کی من” که به هاوکاری و پێداچوونه‌وه‌ی ئینگالیل بێرگێنستێنی ڕۆژنامه‌نووس به زمانی سویدی، چاپکراوه و پاشان وەرگێڕدراوه بۆ سه‌ر زمانه‌کانی ئه‌ڵمانی و داچ.\n“له پشت هه‌ر په‌نجه‌ره‌یه‌که‌وه دڵێک لێده‌دات” کتێبێکی‌تری خاتوو سوهه‌یلایه که باسی کێشه‌ی ئه‌و ژن و منداڵانه‌یه که به هۆی هه‌ڵاواردنی ڕەگه‌زی و دۆخی خراپی ژیان له وڵاتی خۆیان‌دا هه‌ڵدێن بۆ سوید به‌ڵام له‌وێش له مافی به‌رابه‌ر و دیموکراتیک بێ‌به‌شن.\nڕۆمانێکیشی لەژێر ناوی “فرۆشراو“دا نووسیوه کە بەسه‌رهاتی کچێکی ئێرانییە که له لایه‌ن باوکییه‌وه که تووشبووی ماده هۆشبه‌ره‌کانه، ده‌فرۆشرێت به تۆڕێکی مافیای سێکس و دواتر ده‌کرێته کۆیله‌ی جنسی. به‌رگی دووهه‌می ئه‌م ڕۆمانه له ژێر چاپدایه.\nخاتوو سوهه‌یلا پێیوایە: “بۆ ئه‌وه‌ی دەستمان بەو پێگەیە بگات کە دەمانەوێ یان ده‌بێ هەمانبێت؛ ئه‌رکی هه‌ر تاکێکی کورده که ده‌نگی کپکراوی نه‌ته‌وه‌که‌ی بگه‌یه‌نێ و ئه‌و غه‌درانه‌ی لێی‌کراوه بۆ وڵاتانی جیهان و به‌تایبه‌ت ناوه‌نده‌کانی بڕیار له ڕۆژئاوا، ئاشکرا بکات و هه‌وڵ بدات کێشه‌ی کورد بکاته ڕۆژە‌ڤ.”


ئەمریكا پەیامێكی دڵخۆشكەر ئاراستەی ئێران دەكات\nپێش 2 هەفتە ژمارەی بینراو 163\nئیدارەی ئەمریكا ئامادەیی خۆی بۆ كۆبوونەوە لەگەڵ ئێران بەمەبەستی دانوستان لەسەر چەكی ئەتۆمی دەردەبڕێت ئەگەر بێتو تاران بگەڕێتەوە بۆ پابەندبوون بە مەرجەكانی رێككەوتننامەی ئەتۆمی.\nئەنتۆنی بلینكن وەزیری دەرەوەی ئەمریكا لە نوێترین پەیامی ئیدارەی واشنتۆن سەبارەت بە بەرنامە ئەتۆمییەكەی ئێران، رایگەیاند "لە ئەگەری پابەندبوونی تەواوەتی ئێران بە ماددەكانی رێككەوتننامەكە، ئەمریكاش ھەمان كار دەكات و ئامادەیە بۆ دانیشتن لەسەر مێزی دانوستان لەگەڵ تاران".\nلەوبارەیەشەوە، نێد پرایس وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا، لە لێدوانێكی رۆژنامەوانیدا، ئاماژەی بەوەكرد، وڵاتەكەی بەمەبەستی ھەنگاونانی دیپلۆماسییانە بۆ دانوستان لەبارەی بەرنامەی ئەتۆمی ئێران، بانگھێشتی نوێنەری باڵای یەكێتی ئەوروپا پەسەند دەكات، كە وڵاتانی (5+1) لەگەڵ ئێران تێیدا بەشدار دەبن.\nهاوكات، گەورە بەرپرسێكی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا، ئاشكرایكرد تائێستا لەلایەن یەكێتی ئەوروپاوە هیچ بانگهێشتێكیان بەدەستنەگەیشتووە بۆ كۆبوونەوەی وڵاتانی (5+1)، ئاماژەی بەوەشكردووە، واشنتۆن پێشوازی لە دەستپێشخەرییەكی لەو جۆرە دەكات و ئەگەر بانگهێشتنامەكەیان بەدەستگەیشت، ئامادەن بەشداری تێدا بكەن.\nهەوڵەكانی زیندووكردنەوەی دانوستانەكانی تایبەت بە بەرنامە ئەتۆمییەكەی ئێران، لەكاتێكدا بەرپرسانی باڵای تاران جەختیان لەوە كردووەتەوە كە بەر لە هەر هەنگاوێكی لەو جۆرە، پێویستە ئەمریكا سزا ئابوورییەكانی سەر وڵاتەكەی هەڵبگرێت.


داوا دەکرێت سوکایەتی بە کەسایەتی کاندیدانی ژن نەکرێت - RojNews\nداوا دەکرێت سوکایەتی بە کەسایەتی کاندیدانی ژن نەکرێت\nلە دژی بێڕێزی کردن بە کەسایەتی کاندیدەکان و بەتایبەتیش ژنان، گردبوونەوەیەک لە شاری سلێمانی ئەنجام درا.\nپێش نیوەڕۆی ئەمڕۆ، ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی، لە پارکی نالی شاری سلێمانی، بۆ ئیدانەکردنی ئەو بێڕێزییانەی دەکرێتە سەرشکۆی مرۆڤ و شکاندنی کەسایەتییەکان لە هەڵمەتی بانگەشەی هەڵبژاردنەکان، بەتایبەتی ژنان و ڕێگریکردن لەم دیاردەیە گردبوونەوەیەک ئەنجام درا.\nلە گردبوونەوەکەدا ھاژە سالار چالاکوانی کۆمەڵگەی مەدەنی بەیاننامەی هاوبەشی ڕێکخراوەکانی خوێندەوە کە تێیدا ھاتبوو: داواکارین لە لایەنە سیاسییەکان و کەناڵەکانی ڕاگەیاندن و دەزگا ئەمنیەکان و داواکاری گشتی بێنە دەنگ بۆ نەھێشتی ئەم دیاردە ناشرینە، کە بەچەندها شێوە سوکایەتی بە شکۆی مرۆڤ بەگشتی و کاندیدانی ژن بەتایبەت دەکرێت، ھەروەھا ڕیپۆرتکردنی ھەر کەناڵ و پەیج و پێگەیەکی تایبەتی کە لەم جۆرە پۆستانە بڵاو دەکەنەوە.\nئاماژە بەوەشدرابوو: داواکارین لە ھاوڵاتیانیش کە بڕوا بەم جۆرە ھەواڵ و بابەتانە نەکەن، کە مەبەستی سیاسی ھەڵە پاڵنەرێتی، ھەروەھا دروستکردنی ڕایەکی گشتی بۆ پاڵپشتی لە ژانان بۆ ناو کایەی سیاسەت و جومگەکانی دەسەڵات.\nهەروەھا بابەکر دڕەیی، بەڕێوبەری گشتی بەڕێوبەرایەتی ڕۆشنبیری سلێمانی، لە کۆنگرەکەدا وتی: داوا دەکەم ئەو کارانە ڕابگیرێت و لە جیاتی شکاندنی شکۆی یەکتر، بەڵکو ئامانجە باشەکانیان بخەنەڕوو.


1- لە شۆڕشی ئەیلول لە ساڵی 1961 تا ساڵی 1975لە ھەموو ئەوناوچانەی لە ژێر دەستی شۆڕشدا بوون خەڵک لە کولەمەرگی و مەمرەو مەژیدا ئەژیا ، تەنەکەیەک نەوت بە 600 فلس بوو ڕۆژانەی کرێکارێک ئەگەر ئیشێک ھەبوایە بە 350 فلس بوو ، بەرپرسەکانی شۆڕشیش لە ئەندامی ڕێکخراوەوە تا سەرەوە ژیانی پاشایانە دەژیان، ماڵمان لەماوەت بوو بیرمە چۆن ئەو کاتیش خەڵک باسی زوڵم و دزی و ڕاوو ڕوتی ھەندێک لە بەرپرسەکانیان دەکرد.\n2- لەساڵی 1975کە ئاشبەتاڵ كرا تاوەکو 1991کە لەژێر دەستی دوژمنی بەعسی فاشیدا بوین ،سەرەڕای چەوسانەوەی نەتەوەیی ،بەڵام ھەرزانی و فەرحانی ھات و کەس فەقیر و برسی نەما ، جگە لە دیکتاتۆریەت و نەبونی ئازادی خەڵک لە ھیچی کەم نەبوو ، عەدالەتێکی کۆمەڵایەتی ھەبوو،تا ڕادەیەک ھەژاری و بێکاری نەما.\n3- لە ساڵی 1991 تاساڵی 2003 کە دوبارە ڕزقی خەلک کەوتەوە بەردەستی بازرگانانی کوردایەتی وشۆڕش دوبارە خەلک برسی بونەوەو و بە کوێرەوەری ژیانیان بەسەر دەبرد چەندین کەس بە غازی خەڵوز خنکان ، بەرپرس و ژن و منداڵەكانیشیان ڵەو پەڕی خۆشگوزەرانی و کەیف و سەفاو سەفەری وڵاتان بوون.\n4- لەساڵی 2003 تا 2014 کە دوبارە موچەو پارەمان لە بەغدای دوژمنەوە بۆ دەھات جارێکی تر بوژاینەوەو ھەرزانی ڕوی لە ولات کردو فەقیر ئاھێکی بەبەردا ھاتەوە.\n5- لە ساڵی 2014 بەدواوە کە دوبارە موچەو قوتمان کەوتەوە ژێر دەستی پارێزەرانی مافی خەڵک و کوردایەتی جارێکی تر قوتیان بڕین سوکایەتی نەما پێمان نەکەن خۆشیان لەوپەڕی سەڵتەنەت و عەنعەنتدا دەژیان.\n6- لە ساڵی 2019ەوە سەرەڕای ئەوەی جارێکی تر بەغدای دوژمن پارەی خەڵک و موچەخۆران بەتەواوی دەنێرن کەچی ئەوەندە چاو قایمن خیانەت و دزی ھەم لە خەڵک و ھەم لەبەغداش دەکەن و بە حەرامی بەقوڕگی خۆیان کۆمپانیاکانیان و دەست وتاقم و بنەماڵەو كوڕو نەوەكانی خۆیانیدا دەکەن، ئەگەر یەکێکیش بچێ بەبەغدا بڵێ تەخوینی دەکەن.\nئەوەی سەیریشە لە ساڵی 1961یشەوە بەوە ھەڵماندەخەڵەتێنن کە ئەوان بۆ مافەکانی ئێمە خەبات دەکەن.


ئەپڵ خزمەتگوزاری Apple Music ـی لە وێب بەردەستکرد – کەی ئای تی ئێن\nئەپڵ 6, ئه‌یلول 2019\nئەپڵ خزمەتگوزاری Apple Music ـی لە وێب بەردەستکرد\nلەم ماوەیەدا ئەپڵ بە شێوەیەکی چڕ سەرقاڵی کارکردن بوو لەسەر خزمەتگوزاری Apple Music ـی تایبەت بە گوێگرتن لە میوزیک و گۆرانییەکان. بە شێوەیەکی چاوەڕوان نەکراو، ئەمڕۆ کۆمپانیای ئەپڵ خزمەتگوزارییەکەی لە وێبدا بەردەستکرد.\nلەگەڵ خزمەتگوزاری Apple Music لە وێبدا، دەتوانیت سوودمەند ببیت لە گوێگرتن لە میوزیک و گۆرانییەکانی نێو خزمەتگوزارییەکە بێ ئەوەی ئەپی تایبەت بە خزمەتگوزارییەکە بەکاربهێنیت و تەنها لە ڕێگەی داخڵکردنی هەژماری تایبەت بە خزمەتگوزارییەکە. لە ئێستادا ئەپەکە لە حاڵەتی تاقیکاریدا، بەو مانایەی کە بەمنزیکانە نوێکاری زیاتری تێدا ئەنجام دەدرێت.\nسەبارەت بە دیزاین، دیزاینی خزمەتگوزارییەکە لە وێب هاوشێوەی هەمان دیزاینی ئەپی تایبەت بە خزمەتگوزارییەکەیە کە لە وەشانی macOS 10.15 ـەدا نوێکرابووەوە.\nئەپڵ دەڵێت پەڕەی تایبەت بە خزمەتگوزارییەکە لە وێبدا لەسەر سەرجەم وێبگەڕەکانی وەکو Google Chrome و Firefox و سەکۆیەکانی ChromeOS و Windows و ئەوانی دیکەدا کار دەکات، تەنانەت لەگەڵ Android ـیشدا.\nئەپڵ ژمارەیەک تایبەتمەندی لە پەڕەی وێبی خزمەتگوزارییەدا لە بیرچووە، وەکو تایبەتمەندییەکانی “Beats 1 live broadcast” و “Smart playlists”. ئەمەش ئاساییە، چونکە لە ئێستادا خزمەتگوزارییەکە لە وێب لە دۆخی تاقیکاریدایە.\nکرتە بکە بۆ کردنەوەی خزمەتگوزاری Apple Music لە وێب\nتاگەکان Apple Apple Music ئەپڵ macOS 10.15 Web خزمەتگوزارییەکان وێب هەواڵ


بە چاودێری بەریز مەحمود حاجی سالح وەزیری کاروباری شەهیدان و ئەنفالکراوان زانکوی ئەربیل یەکەم کۆنفرانسی تایبەتی بە جینوساید و یاسای نێو دەوڵەتی ساز کرد _____\nرۆژی 31/5/2016 بە چاودێری بەرێز محمود حاجی سالح وەزیری کارباری شەهیدان و ئەنفالکراوان ، زانکۆی ئەربیل یەکەمین کۆنفرانسیکی بە ناونیشانی جینوساید بە دیدی یاسای نێو دەوڵەتی بە بەشداری ژمارەیەک لە توێژەری بواری جێوساید ساز کرد.\nدوای ئەوەی ئیوارەی دوێنێ گەویشتنە شاری ھەولێر لیژنەی شەھیدان و قوربانیان و زیندانیانی سیاسی لەئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق لەگەڵ وەزارەتی کاروباری شەھیدان وئەنفالکراوان کۆبۆوە.\nدوای ئەوەی ئیوارەی دوێنێ گەویشتنە شاری ھەولێر لیژنەی شەھیدان و قوربانیان و زیندانیانی سیاسی لەئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق لەگەڵ وەزارەتی کاروباری شەھیدان وئەنفالکراوان کۆبۆوە فوئاد عوسمان وەفدێکی لیژنەی شەھیدان و قوربانیان و زیندانیانی سیاسی لەئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق بەسەرۆکایەتی (عەقیل عبدالحسین البزونی) سەرۆکی لیژنەکە وە ئەندامانی لیژنە ئێوارەی رۆژی ١٧/٢/٢٠١٥ گەیشتە شاری ھەولێر لە لایەن وەفدێکی ھاوبەشی وەزارەتی کاروباری شەھیدان و ئەنفالکراوان و لیژنەی پێشمەرگە و شەھیدان و زیندانیانی سیاسی لە پەرلەمانی کوردستان پێشوازیکران.\nپێش نیوەرۆی رۆژی ٨/١٢/٢٠١٤ بەرێز محمودی حاجی سالح وەزیری کاروباری شەھیدان و ئەنفالکراوان پێشوازی کرد لە دان کن بەرێوەبەری رێکخراوی نێو دەوڵەتی بۆ ون بوان icmp لە دێدارێکدا کە بەرێز پەری نوری عەزیز سەپەرشتیاری گۆرە بەکۆمەڵەکان ئامادەی بوو گفتوگۆ کرا لەمەر کارا کردنی ھاوکاری ئەم رێکخراوە لەبواری دوزینەوە و ناسینەوەی ونبوان.\nگۆڕە بەکۆمەڵەکان ھەڵدەدرێنەوە\nSNN: کامەران کەریم سەرجەم گۆڕە بەکۆمەڵەکانی جەلەولا و سەعیدیە و کوباشی لەلایەن وەزارەتی کاروباری شەھیدان و ئەنفالکراوانی ھەرێم بەھاوکاری وەزارەتی مافی مرۆڤی عێراقی ھەڵدەدرێنەوە.\nژماره‌ی شه‌هیدانی شه‌ڕی دژ به داعش ئاشكرا ده‌كرێت\nوه‌زیری شه‌هیدان‌و ئه‌نفالكراوانی هه‌رێم ئاشكرایده‌كات "تائێستا 700 پێشمه‌رگه له شه‌ڕی دژ به داعشدا شه‌هیدكراون". له كۆنگره‌یه‌كی رۆژنامه‌وانیدا وه‌زیری شه‌هیدان‌و ئه‌نفالكراوانی هه‌رێم ئاشكرایده‌كات "تائێستا نزیكه‌ی 700 پێشمه‌رگه له شه‌ڕی دژ به داعشدا شه‌هیدكراون".\nگۆری بە کۆمەلی قەزای دبس – کرکوک\nگۆری بە کۆمەلی تۆپزاوا\nسەربازگەی تۆبزاوە دەكەوێتە 15 كیلۆمەتری باشووری رۆئاوای كەركووك و لە پرۆسەكانی ئەنفالدا رێژیمی پێشوو كردبوویە گرتیگەیەكی گەورە و خەڵكی سڤیلی تێدا كۆ كردبووەوە و هەر گرتییەك لەوێ بمردایە، لە گۆڕەپانی سەربازگەكەدا دەنێژرا، ئەم گۆرە بەكۆمەڵە لە ئەیلوول/سێپتێمبەری 2009دا لەلایەن پسپۆڕانەوە هەڵ درایەوە و دەركەوت پرووسكی دەیان كەسی تێدایە لە سێ گۆری بە کۆمەل کە ٣٤ روفاتی تێدابوو کە لە فەرمانگەی توب عەدلی کەرکوک هەلگیراون .. بۆ بەرز ڕاگرتن و یادكردنەوەی ئەم قوربانییانە،وابریارە کە مۆنۆمێنتێكیش دروست بكرێ لەم ناوچەیە.\nگۆرە بە کۆمەلەکان لە سەرتاسەری خاکی عراق بلاون و لە سەدا ٨٥% گۆرەکان تایبەتن بە کۆمەلکوژی کوردان\nوه‌زیری كاروباری شه‌هیدان و ئه‌نفالكراون له‌گه‌ڵ وه‌فدیكی ئیرانی هاوكاری كردنی یه‌كتریان له رووی هه‌ڵدانه‌وه‌ی گوره به‌كۆمه‌له‌كان تاوتوی كرد\nپێش نیوه‌رۆی رۆژی 9/7/2012 ئارام ئه‌حمد محمد وه‌زیری كاروباری شه‌هیدان وئه‌نفاكراوان پێشوازی كرد له وه‌فدیكی بنیادی پاراستنی شوینه‌وار و كۆمیته‌ی گه‌ران به‌دوای بزر بووانی جه‌نگی كۆماری ئیسلامی ئیران.\nتیمەكانی وەزارەتی مافی مرۆڤی عیراقی لە ئیستادا سەرقالی دۆزینەوەی دوو گوڕی بە كۆمەڵن لە نەجەف و نزیك سەماوە\nلە درێژەی ئەو هەوڵانەی دەدرێ بۆ دۆزينەوەی روفاتی قوربانیانی ئەو سەدان گۆرە بەكۆمەڵەی لە سەرتاسەری عیراق بوونیان هەیە.\nدوای ئه‌وه‌ی مانكی ئازاری رابردوو وه‌زاره‌تی كاروباری شه‌هیدان و ئه‌نفال كراوان به هاوكاری وه‌زاره‌تی مافی مرۆڤی عیراقی و وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی فیدرال روفاتی 159 قوربانی ئه‌نفالی له زنجیره جیای حه‌مرین ده‌رهێنا ،ز....\nله‌مه‌راسیمێكی شایسته‌دا روفاتی 730 ئه‌نفالكراو به‌خاك سپێردران\nئێواره‌ی ئه‌مڕۆ 29-5 له‌مۆنۆمێنتی چه‌مچه‌ماڵ له‌مه‌راسیمێكی شایسته‌دا روفاتی 730 ئه‌نفالكراو به‌خاكسپێردرا.\nخه‌ڵكی كوردستان پێشوازی كرد له‌ئه‌نفالكراوانی گۆره به كۆمه‌ڵه‌كانی مه‌هاری\nئه‌مرۆ 28/5/2012، گه‌لی كوردستان له رێوڕه‌سمیَكی شایسته‌دا پێشوازیان كرد له ئه‌نفالكراوانی گۆره‌به‌كۆمه‌ڵه‌كانی مه‌هاری.\nئاگاداری مه‌راسیمی به‌رێخستنی رووفاتی 730 قوربانی ئه‌نفالكراوی ناوچه‌ی گه‌رمیان\nوه‌زاره‌تی كاروباری شه‌هیدان و ئه‌نفالكراوه‌كان رۆژی 28/5/2012 مه‌راسیمی به‌رێخستنی رووفاتی 730 قوربانی ئه‌نفالكراوی ناوچه‌ی گه‌رمیان به‌رێوه ده‌بات و به‌و شێوه‌یه گه‌لی كوردستان له‌و مه‌راسیمه ئاگادار ده‌كاته‌وه بۆ به‌شداری پڕشكۆ و رێزگرتن له یادی قوربانیانی كاره‌ساتی ئه‌نفال.


چیا و نما نەوشیروان : لەسەر رێبازى باوکمان بەردەوامدەبین\n"لەهەمو خۆشی و ناخۆشییەکاندا لەگەڵ هەڵسوڕاو و گۆڕانخوازاندا دەبین"\n22:08 پێنج شه‌ممه 25 ته‌موز 2019\nچیا و نما کوڕانى نەوشیروان مستەفا، سیاسەتمەدارى دیارى کورد و رێکخەرى کۆچکردووى بزوتنەوەى گۆڕان، راگەیەندراوێکى هاوبەشیان بڵاوکردەوە و جەخت لەسەر بەردەوامبوونیان لەسەر رێبازەکەى باوکیان، دەکەنەوە.\nراگەیەندراوە هاوبەشەکەى چیا و نما نەوشیروان، بەبۆنەى ساڵڕۆژى دامەزراندنى بزوتنەوەى گۆڕان بڵاوکراوەتەوە لەکاتێکدایە کە ئەوان هیچ پۆستێکى حزبییان لەو بزوتنەوەیەدا نییە و بەر لە راگەیەندراوەکەى ئەوان بزوتنەوەى گۆڕان راگەیەندراوێکى فەرمى بەو بۆنەیەوە بڵاوکردەوە.\nلەراگەیەندراوەکەى چیا و نما نەوشیروان، ئاماژە بەوە کراوە، له‌دواى وه‌فاتى نه‌وشیروان مسته‌فا، جارێکی تر هەندێک کەس و لایەن کەوتنە پیلانگێڕی و نانەوەی ئاژاوە و دەستێوەردان لە بزوتنەوەکە و فاڵی ئەوەیان دەگرتەوە، کە گۆڕان کۆتایی هاتووە و خەڵک متمانەی پێ نادات یاخود دەیانوت گۆڕان دوای هەڵبژاردنی 30 ئەیلولی 2018 هەڵدەوەشێتەوە.\nئاماژە بەوەش دەکەن، موئامەرە و پڕوپاگەندە و بوختان و فشاری میدیایی، قەیرانی دارایی و بایکۆت و ساختەکاری و هەڵکوتانە سەر گردەکە، و جێهیشتنى ژماره‌یه‌ك له‌هاوڕێیان له‌نیوه ڕێگا بزوتنەوەی گۆڕان توانی بە ئیرادەیەکی پۆڵاینەوە لەسەر پێی خۆی بووه‌ستێت.\nچیا و نما، بە وتەیەکى نەوشیروان مستەفا کۆتایى بە راگەیەندراوەکەیان هێناوە و ئاماژەیان بەوە کردووە، تا گه‌نجێكى حه‌ماسیى مابێت به‌ئاڵایه‌كى نیلیه‌وه گۆڕانیش ده‌مێنیته‌وه.\nراگەیەندراوەکە لە کاتێکدایە کە پێشتر بزوتنەوەى گۆڕان بەبۆنەى تێپەڕبوونى 10 ساڵ بەسەر دامەزراندنیدا راگەیەندراوێکى بڵاوکردەوە.\nلەراگەیەندراوەکەى گۆڕاندا ئاماژە بەوە کرابوو، بزوتنەوەی گۆڕان شێوازی کاری حیزبایەتی و ململانێی چه‌کداری گۆڕی بۆ خه‌باتی مه‌ده‌نی و پەرلەمانی و مۆدێلێکی نوێی حیزبایەتی داهێنا.\nلەبەشێکى ترى راگەیەندراوەکەدا، جەختکراوەتەوە، بەشداریی گۆڕان لە ئێستا و رابردودا لە حکومەت، له پێناوی چاکسازیدا بووە.\nچیاو نما نەوشیروان\nڤیدیۆ..دوو کاتژمێر شەڕە تەقە لە نزیک نیۆیۆرک کوژرانى شەش کەسى لێکەوتەوە لە گۆڕستانەوە بۆ شوێنى نیشتەجێ بوون\n"بەربەستى یاسایی زۆر" لەبەردەم ئەو هەوڵەدایە\n11:06 شه‌ممه 14 کانونی یەکەم 2019\n16:12 چوار شه‌ممه 11 کانونی یەکەم 2019\nبافڵ تاڵەبانی: کۆنفرانسی مەڵبەندەکان یەکێتی خستەوە سەر شاڕێی نوێبوونەوە\n16:10 پێنج شه‌ممه 21 تشرینی دووه‌م 2019


هەر هەڕەشەیەک دژی ئێران وەڵامی توندی هێزی چەکداریی بە دواوەیە - Mehr News Agency\nAP ١٣٩٧ Bahman ٩ ٢٠:٢٨\nNews Code 24682\nهەر هەڕەشەیەک دژی ئێران وەڵامی توندی هێزی چەکداریی بە دواوەیە\nسەرۆکی ئەرکانی گشتیی هێزی چەکداری بە ئاماژە بەوەی کە بەرەڤانی پیرۆز گەنجێکی تۆکمەیە، وتی: هەموو دوژمنان بزانن کە ئەگەر بیانەوێ هێرش و هەڕەشە بخەنە سەر ئەم گەلە، وەڵامێکی توندیان دەدەینەوە.\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر، سەرلەشکەر پاسدار "محەمەد حەسەن باقری" سەرۆکی ئەرکانی گشتیی هێزی چەکداری کۆماری ئیسلامی ئێران ئەمڕۆ سێشەممە لە کونگرەی بەرزڕاگرتنی یادی شەهید حەسەن باقری لە تەورێز، ڕایگەیاند:\nگەلی ئێران هەر لە سەرەتای سەرکەوتنی شۆڕشی ئیسلامییەوە، بەرەوڕووی بایکۆت، پیلانی کوودەتا و تیرۆر بۆتەوە، بەڵام نەک هەر شۆڕشەکەی شکستی نەهێنا بەڵکوو ڕۆژ لە دوای ڕۆژ بەهێزتر بوو.\nسەرلەشکەر باقری رۆژانی بەرەڤانی پیرۆزی بیر هێنایەوە وتی: تەواو چەک و چۆڵی داگیرکەرانی جیهانی لە بەر دەستی سەدامدا بوو و بە هەموو جۆرە پاڵپشتی لە عێراق دەکرا، ئەوی ڕاست بێت ئەو کات ئێران لە بەرامبەر ٣٥ وڵاتی زلهێزدا شەڕی دەکرد.\nسەرۆکی ئەرکانی گشتیی هێزی چەکداری کۆماری ئیسلامیی ئێران ڕاشیگەیاند: ئێستاکە ئێران زلهێزی ناوچەیە و وێڕای ئەوەی دەسەڵاتی یەکەمە، بە دادوەری دەجوڵێتەوە و چاوی تەماحی نەبڕیوەتە خاکی هیچ وڵاتێک.\nوتیشی: بێتوو ئەمریکا و ئیسراییل ئامانجی دزێوی پەلاماردانی ئێرانیان لە مێشکدا هەبێ، باش بزانن کە بەرەوڕووی وەڵامی توند و پەژیوانکەرەوەی هێزی چەکداری و گەلی ئێران دەبنەوە.\nناوبراو بە ئاماژە بەوەی کە ئەمڕۆ هێزی ئینتیزامیی کۆماری ئیسلامی منەتباری هوشیاری و پلانداڕشتنی زیرەکانەی شەهید "حەسە باقری"ـە، وتیشی: تایبەتمەندییەکانی ئەم شەهیدە لە ساڵانی بەرەڤانیی پیرۆز هاوکاتی بەسیرەتی هەواڵگرانە و پێشبینیی بەرەڤانیی ئەو، بووە هۆی ئەوەی دوژمن بەرامبەر بە هێزی ئێرانی لە شەڕی داسەپێندراوی عێراق بە سەر ئێراندا بەچۆکدا بێ و بەرەوڕووی شکستێکی سەرشۆڕانە ببێتەوە.\nسەرلەشکەر باقری لە کۆتاییشدا بیری هێنایەوە کە بەسیرەتی هەواڵگرانەی ئەمڕۆی سوپا بەرهەمی جیهاد و خۆبەخشیی ئەو شەهیدە و هاوڕێکانیەتی و جەختی کرد: بەرزڕاگرتنی یادی شەهیدان و خوێندنەوەی ڕووداوەکان بەرەڤانی پیرۆز گەنجێکی تۆکمەیە و هاوکات دەبێتە پشت و پەنایەک بۆ گەنجان هەتا وڵات بەرەو دینامیکیا و چالاکبوونەوە ببەن و هەروەها دەبێتە مایەی پەرەسەندنی فەرهەنگی خۆبەخشی و شەهادەت لە وڵاتدا.


چۆن ماسی بەخێو دەکات - بابەت\nسەرەکی ⁄ ئاژەڵ و رووەک ⁄ چۆن ماسی بەخێو دەکات\nچۆن ماسی بەخێو دەکات:\nماسی کۆمەڵێک ئاژەڵی بڕبڕە، نزیکەی 30 هەزار جۆر لەخۆدەگرێت، لە هەموو جیهاندا لە لەشی ئاوی سوێر و سازگاردا دەژین، زۆربەی ماسییەکانی سەر زەوی خوێنساردن؛ ماسی زیندوو لە شێوەی پریمیتیڤ و بێ خەوش و ماسی کەرنەدار وەک قرش و چیف و بۆنی جۆراوجۆر هەیە، بە ژمارەیەکی زۆر بڵاو بوونەتەوە، ماسی دیکەش دەگرێتەوە.\nماسی دەتوانێت بە درێژی لە 10 ملم تا زیاتر لە 20 ملم مەودا بدات ، گرنگترین شت کە لە ئاژەڵەکانی تر جیایان دەکات ئەوەیە کە لە ڕێگەی کردنەوەی هەردوو لای لەشیان هەناسە یان دەدات کە پێی دەگوترێت گیلە ، هەندێک جار بە چینێک شیت جەستەیان دادەپۆشن ، هەروەها فینیتیان هەیە بۆ ئەوەی یارمەتیمەلەی بدەن . ماسی بەهای زۆر زۆرە؛ سەرچاوەی خۆراکی بنەڕەتین بۆ زۆرێک لە دانیشتوانی جیهان، ڕۆڵێکی گرنگ یان هەیە لە بازرگانی ئاژەڵی ماڵیدا، هەروەها لە هەندێک توێژینەوەی پزیشکی و زانستیدا بەشدارن، بەڵام بە توندی کاریگەری چالاکییە مرۆییەکان لەسەر ژینگە سروشتییەکانیان کاریگەریان لەسەر دروست دەبێت، لەوانە: پیسکردنی دەریاکان، تێکدانی شوێنە سروشتیەکانیان و ڕاوەماسی\nزۆربەی ماسییەکان لە ڕێگەی یەکگرتنی هێلکەکە ی نێر و مێ پێکەوە بەرهەم دەهێننەوە؛ ماسی ئێسکە کە نزیکەی 24,000 جۆر نوچ پشت بە پیتاندنی دەرەکی دەبەستێت؛ کە هەزاران هێلکەی نەزۆکی تێدا دائەنی .\nبەڵام هەندێک جۆری ماسی پشت بە هەڵاڵەکردنی ناوەکی دەبەستێت ، جووتبوون بە شێوەیەکی سروشتی لە نێوان نێر و مێدایە و هێلکەش بە سپێرم لە ناو لەشی مێینەدا تێکەڵ دەکرێت و ڕەنگە مێینەکە هێلکەی گەورە و بچووک پەرە پێ بدات ، گرنگی بە خۆی بدات تا ئەو کاتەی دایدەگرێت ، یان هێلکە کە لەوانەیە لە پێشدا لە ناو لەشی دا هەڵبێت و دواتر ئەو گەنجانەی ئامادە بن بۆ مەلەکردن و جووڵە ، بە پشت بەستن بەم شێوازە گرووپێک بە ناوی ماسی کەرتیلاژ ، یەکێک لە گرنگترین جۆرەکانی ماسی یە . قرش و چیف و ماسی سیولە .\nشێوازی زاوزێ کردن لە نێوان ئەم دوو گروپە ماسییە جیاوازی هەیە چونکە ژمارەی هێلکەکان کە لە ڕێگەی ماسی کارتیلەدان دایدەڕێژن زۆر کەمترن و ئەم هێلکەیانە بڕێکی زۆر مولوسکیان تێدایە ، کە کۆرپەلەکان لەسەری دەرخواردی دەدەن تا گەشە بکەن ، تا ئەو کاتەی کە لە هەڵدێ ، لە کاتێکدا ماسی بۆن هێلکەزۆر بچووکەکان دادەگرێت .\nهەرچەندە ماسی لە رەگەزی سێکسیدا بە شێوەیەکی زۆر زیاد لە جۆرەکان جیاوازی هەیە، هەروەها تایبەتمەندی زاڵی زۆربەی ماسیەکان دوو نەتەوەییە؛ هەر دوو لەو جۆرە دەتوانن ڕاستەوخۆ زاوزێ بکەن ، هەروەها هەندێک ماسیش یەکڕەگەزن ، کە تێیدا مێینە هێلکە گەشە دەکات کە بەبێ هەڵاڵەکردنی ڕاستەقینە لە نێرێکی تر گەشە دەکات و تەنیا ماسی مێ بەرهەم دەهێنێت .\nماسی نێر و مێ حەزیان لە هێلکەیان یان لە گەنجیدایە، لە ڕەگەزێک بۆ جۆرێکی دیکە؛ سالمۆن و چەندین کۆچی جیاواز هەیە لەناو دانیشتوانی ماسیدا ، لەپێناو تەنیا هێلکەدان .\nزۆربەی هێلکە ماسییە دەریاییەکان وەک ئەوەی لە زەریای کراوەدا نوچدارن، لەکاتێکدا ماسی ئاوی سازگار یان ئەوانەی لەنزیک کەنار کەنارەکان دەژین ، بۆ شاردنەوەی هێلکەکانی نێوان لمی و گیا ، ئەگەری ڕزگاربوونی ماسی یە گەنجەکان تا گەورە دەبن و گەشەیان زۆر کەمە ، زۆربەیان کاتێک دەمرن کە زۆر بچووکن و زۆر بەزۆری تەنیا چەند ماسییەک لەو سەدان هەزار هێلکەیە ڕزگار دەبن کە دایک داینابوو ، لەهەندێک حاڵەتدا تەنیا چەند ماسییەک ڕەنگە لەهەموو ملیۆنێک هێلکە ڕزگاریان بێت .\nماوەی هێلکەهەڵهێنانی هێلکە لە حاڵەتی حاڵەتی ەوە بۆ حاڵەتی انجا و لە ئاوی گەرمدا هێلکەکان بە خێرایی زیاتر لە ئاوی سارد هەڵدێت، کە هێلکەی ماسی گەرمەوی یورکە زۆربەی کات پاش دانانیان کەمتر لە بیست و چوار کاتژمێر هەڵدێت، ماسی ئاوی سارد پێویستی بە چوار پێنج مانگ هەیە لە حاڵەتە دەگمەنەکان دایک و باوک دەتوانن پاش هەڵهێنانی ان بۆ ماوەیەکی کەم گرنگی بە پاراستنی منداڵە گەنجەکانیان بدەن، بەڵام بە زۆری لە زۆر حاڵەتدا ماسی ئامادەیە بۆ ئەوەی پێش تەمەنی یەک ساڵ زاوزێ بکات و بە پێچەوانەوە هەندێک ماسی زیاتر لە دە ساڵ پێویستیان بە گەشەی خۆیان هەیە ، و زۆربەی ماسیەکان تا ئەو کاتەی کە زیندوون بەردەوام گەشە دەکەن و ڕەنگە بۆ ماوەی چەند ساڵێک بژین ، لە کاتێکدا هەندێک جۆریان بۆ ماوەی زیاتر لە 50 ساڵ بەردەوام دەبێت .\nئاژه‌ڵچۆن ماسی بەخێو دەکات


شاندێک دەچێتە تاران\nشاندێکى وەزارەتى کارەباى عێراق سەردانى ئێران دەکات و پرسى دابینکردنى گازى سروشتى زیاتر بۆ وێستگەکانى کارەباى عێراق و قەرزە کەڵەکەبووەکان تاوتوێ دەکات.\nئەحمەد عەبادى وتەبێژى وەزارەتى کارەباى عێراق (28ى نیسانى 2021) لەلێدوانێکیدا بۆ ڕۆژنامەى سەباح، ڕایگەیاندووە، ماجد حەنتوشى وەزیرى کارەبا هەفتەى داهاتوو بەسەرۆکایەتى شاندێک دەچێتە ئێران و لەگەڵ بەرپرسانى ئەو وڵاتەدا تاوتوێ پرسى هاریکارى و هەماهەنگى نێوان هەردوولا دەکات لەبوارى کارەبادا.\nعەبادى ئەوەشى ڕوونکردووەتەوە، تەوەرێکى تری گفتوگۆکانى شاندە حکومییەکەى عێراق لەگەڵ بەرپرسانى ئێرانیدا باسکردن دەبێت لەپرسى جێگیرکردنى ناردنى گازى سروشتى ئێرانى بۆ وێستگەکانى بەرهەمهێنانى کارەبا لەعێراقدا بەتایبەتى لەگەڵ نزیکبوونەوەى وەرزى هاویندا.\nباسى لەوەش کردووە، لەئێستادا لایەنى ئێرانى 20 ملیۆن پێ سێجا گازى سروشتى بۆ عێراق ڕەوانە دەکات و ئەو بڕەش پێداویستیەکان پڕ ناکاتەوە بۆ کارپێکردنى سەرجەم ئەو وێستگانەى کە بەگاز ئیشدەکەن کە بۆ ئەم وەرزەش ئەو وێستگانە پێویستیان بە 70 ملیۆن پێى سێجار گازى ڕۆژانە هەیە.\nوتەبێژەکەى وەزارەتى کارەبا ئەوەشى خستووەتە ڕوو، وەزیرى کارەبا دۆسیەى قەرزەکانى ئێران لەسەر عێراق تاوتوێ دەکات کە گەیشتووەتە نزیکەى 4 ملیار دۆلار.\nپێوەرى زیرەکى کارەبا دەخرێتەکار\n2021.05.05 - 15:22