ڕاگەیاندنەکانی پارتی، شەنگال و ڕۆژئاوا.. شرۆڤە - RojNews\nڕاگەیاندنەکانی پارتی، شەنگال و ڕۆژئاوا.. شرۆڤە\nبە ناو نیشانی "ڕاگەیاندنەکانی پارتی، شەنگال و ڕۆژئاوا"، ڕۆژنامەنووس ئامەد دیجلە، لە وتارێکدا تیشک دەخاتەسەر ڕەوتی ڕاگەیاندنی پارتی دیموکراتی کوردستان-عێراق و دەنووسێت:"پارتی تۆڕێکی میدیایی دروستکردووەو ناوەرۆکی ئەو تۆڕەش، لە میدیا 'شەرە تایبەتەکەی تورک' خراپترە، باشی لەوەدایە کە کۆمەڵگای کوردی گوێبیستیان نابن.\nنووسەر لە وتارەکەی شرۆڤەییەکەیدا، ئاماژە بە ئاراستەکردنی میدیای پارتی دەکات لە لایەن دەوڵەتی تورکەوە، هەروەها چەند ڕووداوێک پێکەوە گرێدەدات و شەهیدکردنی نازێ نایف لە شەنگال تێکەڵ بە کاری میدیایی پارتی دەکات و دەشڵێت:" چیرۆكی نازێ کورتکراوەی تراژیدیای شەنگالە".\nدەقی وتارەکەی ئامەد دیجلە:\nڕاگەیاندنەکانی پارتی، شەنگال و ڕۆژئاوا\nدوو کەس هەیە بە بەردەوامی لە ناوەندی هەواڵەکانی ڕووداو-ن و هەموو کەسیش دەزانێت کە لە ئەنقەرەوە چوون و تەنیا ئەرکێک کە لەسەر شانیان بێت، ئەوەیە کە کۆنترۆڵی هەواڵەکانی سەبارەت بە رۆژئاوا و پەکەکە دەکەن، ئایە ئەو دوو کەسە کێن؟، ماڵپەری ویکیلیکس بڵاویکردبویەوە کە ٦ لە کارمەندانی ڕووداو بۆ میت 'دەزگای هەواڵگری تورک' کاردەکەن، ئەی ئەوانە کێن؟.\nنازێ ناییف قەوال.. ئیزدیەکی دانیشتووی گوندی زۆمان-ی سەر بە شەنگال بوو.\nلە ٣ی ئابی ٢٠١٤-دا کاتێک دڕندەکانی داعش هێڕشی شەنگال-یان کرد، نازێ لە هەرێمەکە هەڵنەهات و لەگەڵ کەسوکاری بنەماڵەکەی هەڵکشایە سەر چیای شەنگال و لەو ڕۆژەوە لەوێ مانەوە، وێرای هەموو زۆری وزەحمەتیەکانیش لە دژی داعش دەستی بە تیکٶشان کرد.\nبرا گەورە و خاڵۆ و ژمارەیەکی زۆر لە خزمە نزیکەکانی 'نازێ' لەناو خۆراگری شەنگال ژیانیان لەدەستدا، هاوشێوەی بەهەزاران مرۆڤی شەنگال 'ئەوانیش بەچاوی خۆیان بینیان' کە بە چ شێوەیک پارتی لە رۆژی فەرمانەکەدا ئەوانیان لەناو چنگی 'بەربەرەکانی داعش' هێشتەوە.\nنازێ، لە بەرامبەر رفاندو فرۆشتنی هەزاران ژن و منداڵی ئێزدی لە بازارەکان، بێدەنگ نەبوو، هەروەها بۆ ئەوەی سەرلەنوێ کۆمەڵگای ئێزدی دەس بە ژیانێکی ئاسایی خۆیان بکەن و ئەو ئێزدییەکان ڕفێندراون ڕزگاربکرێن بە شێوەیەکی چالاکانە لە ناو تێکۆشان بوو. بەڵام هێزە دەمامکراوەکانی پارتی کە 'لە ٣ی ئابی ٢٠١٤دا هەلهاتن و شەنگال-یان لەنێو چنگی داعش هێشتەوە' جارێکی تر لە ١٤ی ئاداری ٢٠١٧ دا، هێڕشی خۆپیشاندانە مەدەنیەکەی شەرمەزارکردنی 'هێڕشی رۆژانی پێشوتری هەمان ئەو هێزە دامکراوەکە' سەر خانەسۆریان کرد و لەئاکامی ئەو هێرشەی هێزەکانی پارتی 'نازێ نایف' ژیانی لەدەستدا.\nهەمان رۆژیش تەرمی 'نازێ' لە گۆرستانی شەهیدان لەچیای شەنگال'کە گلکۆی بەدەیان گەریلا و قارەمانی ئێزدی لێیە' و لە تەنیشت کاکییەوە کە لەلایەن چەتەکانی داعشەوە کوژرابوو، بەخاک سپێدرا.\nئەو هێشتا ٢٠ساڵ بوو..\nچیرۆكی نازێ کورتکراوەی تراژیدیای شەنگالە، ئەوی داعش پێینەکرا ئەمرۆ هەندێ هێز هەوڵدەدەن تەواوی بکەن، هەربۆیە ئەو هێزە 'دەمامک-کراوە کە لەلایەن ئارتەشی تورکەوە پەروەردەکراوون و بە تورکی دەدوێن رەوانەی هەرێمەکە کران، هەرکاتیک هەلیان بۆ برەخسێت یەکسەر هێڕشی کەسانی مەدەنی، رۆژنامەوان و ئەو کەسانەی لە شنەگال خۆراگری دەنوێنن، دەکەن.\nچیرۆکی نازێ کە لەلایەن هێزە دەمامککراوەکانەوە لەشەنگالکوژرا، ئەمەیە..\nبەڵام بابەتی ئەم نوسینەم، نزیکایەتی میدیای پارتی'یە لەبارەی ڕووداوەکەوە..\nکاتێک نازێ نایف قەوال شەهید کرا، بەمشێوەیە هەواڵەکەیان بڵاوکردەوە: 'پەکەکە خەڵکی مەدەنی کردە قەڵغان. پەکەکە عەرەبی چەکداری لە حەسەکەوە هێناوە' بەشێوەیە نامەردانە بەراوەژویان کرد کە 'ژنێکی ئێزدی کە لەدەستی داعش رزگارکراوە لەلایەن کێ'وە، و بۆچی کوژراوە.\nپارتی دیموکراتی کوردستان- عێراق، تۆڕێکی میدیایی بۆ خۆی دروستکردووەو ناوەرۆکی ئەو تۆڕەش، لە میدیا 'شەرە تایبەتەکەی سەر دەولەتی تورک' خراپترە. باشی لەوەدایە کە کۆمەڵگای کوردی گوێبیستی ئەوان نابن لەبەر ئەوەی باش دەزانن کە بە چ شێوەیەک خۆیان فیناسە دەکەن.\nدوو قوڵی سەرەکی ئەو تۆرە هەیە، یەکەمیان رووداوە و گرێدراوی وناوەندەکەی سەر بە نێچیرڤان بارزانی'ە و دوهەمینیشی کوردستان٢٤'ە و سەر بە کوری مەسعود بارزانی 'مەسرور بارزانی'ە\nئێمە ئاگەداری ئەو شەڕەی نێوان ئەو دوو قۆڵەین، خۆ بەخۆ لە باشوری کوردستان کەسێک کە ئاگەداری ئەو شەڕە دەسەڵاتدارێتییە نەبێ، نەماوە، بەڵام کاتێک بابەت ببێتە خزمەتکردنی کۆماری تورکیا و رۆڵی پاراستن بگێرن، ئەوا ئەو دوو گرووپە بۆ دژایەتیکردنی پەکەکە دەکەونە پێشبرکێ.\nماوەی ساڵێکە و بەپێی ئەو فەرمانەی پێیان دراوە هەواڵی 'پەکەکە هەوڵدەدات لە شەنگال، قەندیڵ-ی دووهەمین دامەزرێنێ' بڵاودەکەنەوە. هەمان ئەو هەواڵە بوەتە بیانووی ئەوەی کە دەوڵەتی تورک هێڕشی شەنگال بکات. بەڵام لە ئیستادا باسی ئەوە ناکەم کە 'کەی و بۆچی پەکەکە' چووە شەنگالەوە.\nوای نیشان دەدەن کە 'گەریلا چووەی شەنگال بۆیە و ئەو هەرێمەشی لەژێر کۆنترۆڵی پێشمەرگە بەدەست خستووە'، لەراستیشدا هەر بستێک لەو خاکەی لەلایەن گەریلا و شەرڤانانی یەبەشە ویەژەشە'وە کۆنتڕۆڵکراوە، بەخوێنی ئەو شەهیدانەی لەدژی داعش شەڕیان کرد و شەهیدبوون بەدەست خراوون. هەروەها چەندین هەرێمی دیکە وەک 'رەبیعە، سنوون وناوەندی شەنگال'ش وێرای ئەوەی لەلایەن گەریلاشەوە رزگارکراوون، بەڵام وەک نیاز پاکی رادەستی پێشمەرکە کران.\nڕووداو، کە خۆیان لە نویسنی راستیەکان بەدوور دەگرن، دەلێن کە پێشمەرگە-ی پارتی لە شەنگال هەڵنەهاتوون. کاتێک ئاماری ساڵی ٢٠١٤یان بڵاوکردەوە، لە ٢٤ی مانگی ١٢ی ساڵی ٢٠١٤-دا وەهایان نوسیبوو:\n''هێزەکانی پێشمەرگەی کوردستان لە ٣ی ئاب رۆژی شەممە و کاتژمێر ٩ی سەرلەبەیانی بەهۆی ئەوەی نەیانتوانی هێرشی ریکخراوی داعش ڕابگرن، ناوچەی شەنگال-ی سەر موسڵ و هەرێمی ٢١٠ کم چوارگۆشە کە پێکهاتوون لەناحیەکانی سحێلا، رەبیعە، سنوون، وانک و لە ١٥٠ گوند پێکدێن لەناو ٣ کاتژمێر چۆڵکرا''.\nشەنگال و ناحیەکانی دەورووبەری لەناو ٢ کاتژمێر-دا کەوتە دەستی داعش.\nهەم کوردان و هەمیش هەموو جیهان بەچاوی خۆیان بینیان کە لە دوو ساڵی رابردوو بەچ شێوەیەک و لەناوو دو بۆ سێ کاتژمێر وبەبێ ئەوەی شەڕێکی مەزن بێتە کایەوە بەسەدان گوند، شارۆچکە و ناوچە بە چ شێوەیەک کەوتە دەستی داعش!!!\nدوای ئەوەی پیلانی دەولەتی تورک بۆ داگیرکردنی منبج لەبەرامبەر بەشداری لە ئۆپەراسیۆنی رەقا 'لە رێگای گرێ-سپی'ەوە و پارچەکردنی کانتۆنەکانی کۆبانێ و جزیرە لەلایەن دەوڵەتی ئەمەریکاوە رەتکرایەوە و دوابەدوای سەردانی بارزانی بۆ تورکیا 'پیلانی سێهەمین' کەوتە بواری جێبەجێکردنەوە، ئەو میدیایانە و بەبێ ناوبڕ و بەپێی ئەو فەرمانانەی لەلایەن دەوڵەتی تورکیا'وە ئاراستەی پارتی دیموکراتی کوردستانی-عێڕاق دەکرێت کە ئەزمونێکی باشیان لەسازکردنی درۆ هەیە، ئەركێکی نوێیان دەسپێکرد ئەوەیش: 'بوونی گەریلا و بەرخودانڤانانی ئیزدی لەشەنگال وەک کێشەیەک نیشان بدات.\nبەپێ ئەو پیلانەش، پێشمەرگەی ANKS کە سەر بە پارتی دیموکراتی کوردستانی-عێراق'ن و لەلایەن ئارتەشی تورکەوە پەروەردە کراون لە خانەسۆر کە لەژێر کۆنترۆڵی شەرڤانانی 'یەبەشە ویەژەشە' دایە، جێگیربن و لە دژی شەرڤانانی یەبەشە و یەژەشە شەربکەن. بەو ڕەنگەش ئارتەشی تورک لەلایەکەوە بۆردومانی هێزەکانی یەبەشەو یەژەشە کە لەشەنگال بکات و لەلایەکی دیکەشەوە هاوشێوەی داگیرکردنی جرابلوس-عەزاز وباب 'قەڵغانی فورات' بەکاربێنێ و بەپێیەش ئارتەشی تورک ئێرەش هاوشێوەی رۆژئاوا لێبکات. عەبدوڵقادر سەلڤی کە رۆژنامەوانێکی نزیک لە ئاکاپە'یە بەشێوەیەکی کراوە ئەو پیلانەی بڵاوکردەوە.\nفەرمانداری پێشمەرگەکانی ENKS بە رووداوی وت: 'ئێمە شەرە دەگوازینەوە بۆ رۆژئاوا' عەزیز وەیسی'ش کە ماوەیەکی دوور لەناوو پەکەکە هەڵهاتبوو ئێستاش فەرمانداری هێزی زیرەڤانی پارتی دیموکراتی کوردستانی-عێڕاقە، وتبووی، کە ئەو پێشمەرگانەی بەرەو سنوور بەرێکراوون، دەچنە رۆژئاواوە.\nبۆ بەجێهێنانی ئەو پیلانەش، راوێژکاری دەزگای هەواڵگری تورکیا 'میت' هاکان فیدان لەنیوان رۆژانی ١٤و١٥ی ئادار دا لە شاری دهۆک لەگەڵ هەریەک لە مەسعود بارزانی ونێچیرڤان بارزانی کۆبویەوە، ودوابەدوای کۆبونەوەکەش سەردانی 'هێزە دەمامککراوەکان' کە ناوی خۆیان ناوە 'پێشمەرگەی رۆژئاوا' لەشەنگالکرد. بەڵام لەلایەن ئەو چاپەمەنیانەی پارتی دیموکراتی کوردساتانی-عێراقەوە بەهیچ شێوەیەک باسی لەو کۆبونەوانە نەکرد.\nمیدیاکانی پارتی هەنگاو بە هەنگاو هەواڵی لەم چەشنە بڵاودەکردەوە: 'پێشمەرگەکانی رۆژ لەلایەن NATO وە پەروەردە دەکرێن و ولایەتە یەکگرتوەکانی ئەمەریکاش داوای کرد کە بۆ چوون بەرەو رۆژئاوا خۆیان ئامادەکەن. بەڵام سەرنج راکێشە کە، فەرمانداری ئەمەریکا کە سەرپەرشتیاری هیزەکانی هاوپەیمانی نێودەلەتییە لە شەڕی دژی داعش ئەو هەواڵانەی کە لەلایەن 'میدیا ناوبراوەکانەوە' بڵاوکراوەنتەوە، بەدرۆخستەوەو وتی: 'لە رۆژئاوا هیچ پیلانێکی ئێمە نییە کە کار لەگەڵ پێشمەرگەکان بکەین و لەلایەن ئێمەوە پەروەردە نەکراوون. خۆ لەخۆ دا کاتێک دەزگاکانی میدیای پارتی باس لەوەدەکەن کە لەلایەن NATO وە پەروەردە کراوون، مەبەستان ئارتەشی تورکە کە ئەندامی ناتۆ یە.\nئەو چاپەمەنییەی کە لەلایەن نوسینێکی بە ئەزموون لە درۆ و چەواشەکاریەوەیە، هەرگیز ناتوانرێت بنوسرێت بێ ئەو کەسانەی بە چەک و زمانی تورکی دەدوان، ئەوچەتانە کێ بوون کە دەمامکیان کردبوو و لە نێو هێرشکارانی سەر شەنگالدا بەنێوی پێشمەرگەکانی ڕۆژەوە جێگەیان گرتبوو؟ ئایا باش نەدەبوو بیاننوسیایە بۆچی ئەو چەکدارانە لەنێو چەتەکانی ڕۆژدا جێگەیان گرتبوو؟\nکەچی دەتوانێت بە شێوەیەکی چەپەڵانە، کوشتنی نازێ نایف قەوالی تەمەن ٢٠ ساڵان بەرەوواژوو بکاتەوە!\nئەوە جێبەجێکردنی ئەرکێکە کە بەسەریاندا سپێردراوە و پێشوتریش هەمان کاریان کردووە.\nلە شوباتی ساڵی ٢٠١٣دا، تەرمی گروپێک شەرڤانی یەپەگە کە لە شارۆچکەی تەل حەمیس'ی سەربە حەسەکە کەوتبوونە کەمینی داعشەوە، لەلایەن کەناڵی ڕووداوەوە بێڕێزیەکی زۆریان پێکرابوو. تەرمی شەرڤانەکانی یەپەگە لە تەلەفزیۆنەکەوە نیشاندراو ڕایانگەیاند ببینن داعش چۆن بەسەر یەپەگەدا سەرکەوتووە.\nلە بەرخودانی کۆبانێ-دا لەساڵی ٢٠١٤-دا، کاتێک چەتەکانی داعش تۆپبارانی قامشلۆیان دەکرد، ئەو میدیایانەی پارتی هەواڵی درۆیان بڵاودەکردەوە و دەیانوت 'سەدان کەس کوژراوە'، واتە بەو شێوە دەیویست ورەی گەل بشکێنێت.\nئەو میدیایانە سەدان هەزار ئەنفالکراوی باشوری کوردستانیان لە بیر چوویەوە و دەربارەی ئەو کەسە مەدەنیانەی کە بەهۆی شەڕی ٦ ساڵە لە ڕۆژاواوە ناچاربووبوون ڕوو لە باشوری کوردستان بکەن، هەواڵی وەهایان بڵاودەکردەوە:'ئەو خەڵکە بەهۆی پەیەدەوە ئاوارە بوون و ڕۆژئاوا لە خەڵکەکەی چۆڵ بوو'، یان 'پەیەدە خەڵکەکە ئاوارە دەکات و دەستبەسەر ماڵ و موڵکی عەرەب و سوریانی و بەرهەڵستکاراندا دەگرێت'. کەچی نەتەوە یەکگرتووەکان لە دوایین ڕاپۆرتی خۆیدا ئاشکرایکرد کە ئەو پڕوپاگەندانەی لە دژی پەیەدە دەکرێت، هەمووی درۆیە.\nئەو چاپەمەنیانە بەبێ وچان هێز و ورەیان بە ئارتەشی تورک و چەتەکانی داعش، ئەلنوسرە، ئارتەشی ئازاد، ئەحرار ئەلشام و گروپە چەتەکانی دیکە دەدا کە هێرشی سەر ڕۆژاوای کوردستانیان دەکرد و هەوڵیان دەدا ورەی ئەو گروپانە لەدژی یەپەگە بەرزبکەنەوە. ئێمەش ڕۆژانە دەبینین کە ڕاگەیاندنەکانی دەوڵەتی تورک درۆ و دەلەسەی ئەو چاپەمەنیانە وەک سەرچاوەی هەواڵەکانیان نیشان دەدەن.\nکاتێک مەسعود بارزانی سەردانی گەریلاکانی لە مەخمور کرد و سوپاسی کردن کە مەخمووریان لە دەستی چەتەکانی داعش ڕزگار کردووە، ئەو چاپەمەنیانە باسێکی ئەوتۆیان لەو سەردانیکردنە و سوپاسگوزارییە نەکرد، کەچی ڕۆژێک دواتر هەواڵی ئەوەیان بڵاوکردەوە کە مەخمور لە کۆنترۆڵی هێزەکانی پێشمەرگەدایە.\nهەر خودی ئەو چاپەمەنیانە لە دوای ماوەیەک هەزاران هەواڵی خۆیان بەدرۆ دەخستەوە و منیش نامەوێت بە ئاشکراکردنی ئەو هەموو درۆ و دەلەسانە دەوروبەر بێزار بکەم.\nتەنانەت دەشیانوت 'یەپەگە شاری منبجی ڕادەستی ڕژێمی سوریا کردووە'، بەبێ ئەوەی لێدوانەکەی ئەنجومەنی سەربازی منبج بڵاوبکەنەوە کە ڕایگەیاندبوو 'بۆ پاراستنی شاری منبج لە هێرشی دەوڵەتی تورک و گروپە چەتەکانی ئارتەشی ئازاد، لەگەڵ ڕووسیا ڕێکەوتوون کە چەند گوندێکی هاوسنوور لەگەڵ ئارتەشی تورک و گروپە چەتەکانیان ڕادەستی فەرماندارییەکی هاوبەش کردووە'.\nخۆ ئەگەر ئێمە هەموو درۆکانی ئەو چاپەمەنیانە بنوسینەوە، ئەوا پێویستیمان بە دەیان پەڕە کاغەز هەیە، بەڵام مژارێک هەیە کە پێویستی بە ڕوونکردنەوە هەیە.


ئەنجومەنی باڵای ریفراندۆم وەڵامی بەدیلی دواخستنی ریفراندۆمی دایەوە\nنەتەوە | 20:04:49 2017-09-17 | (5,117) جار خوێندراوەتەوە\nپاشنیوەڕۆی رۆژی 17-9 ئەنجومەنی باڵای ریفراندۆم بە سەرپەرشتی مەسعود بارزانی سەرۆكی هەرێمی كوردستان كۆبۆوە، دوای كۆبونەوەكەش راگەیەنراوێكی بڵاوكردەوە.\nوەک لە راگەیەنراوەکەدا هاتوە، لەبەر ئەوەی ئەو پێشنیارانەی لە لایەن کۆمەڵگای نێودەوڵەتیەوە ئاراستەی سەرکردایەتی ساسی کوردستان کراون بۆ دواخستنی ریفراندۆم " ئەو گرێنتییە پێویستانەی تێدا نییە كە جێی رەزامەندی و بڕوای گەلەكەمان بێت، بۆیە پڕۆسەی ریفراندۆم بەردەوام بێت".\nرۆژی یەكشەممە 17-9-2017 لە سەڵاحەدین ئەنجومەنی باڵای ریفراندۆم بە سەرپەرشتی بەڕێز مەسعود بارزانی كۆبۆوە.\nكۆبونەوەكە ئەو پێشنیارانەی هەڵسەنگاند كە لەلایەن كۆمەڵگەی نێودەوڵەتییەوە ئاڕاستەی سەركردایەتی سیاسی كوردستان كراون و بەڕێزەوە ئەو هەوڵانە هەڵسەنگێنران و سوپاسی ئەو بایەخپێدانەی كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی كرا كە بە گەلی كوردستان دراون، لەو سۆنگەیەوە كە ریفراندۆم تەنها ئامرازە بۆ گەیشتن بە مافی بڕیاردانی چارەنوسی گەلەكەمان، كۆبونەوەكە بڕیاری دا:\nیەكەم: لەبەر ئەوەی ئەو پێشنیارانەی تا ئێستا خراونەتەڕوو ئەو گرێنتییە پێویستانەی تێدا نییە كە جێی رەزامەندی و بڕوای گەلەكەمان بێت، بۆیە پڕۆسەی ریفراندۆم بەردەوام بێت.\nدووەم: لەهەمان كاتیشدا، لەپێناو دەستەبەركردنی مافی بڕیاردانی چارەنوسی گەلەكەمان، بە روحیەتێكی بونیادنەرانەی بەرپرسانەوە درێژە بە پرۆسەی گفتوگۆ و دیالۆگ لەگەڵ هەموو لایەنە پەیوەندیدارەكانی كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی دەدرێت.


قایمقامیەتی سلێمانی هۆشدارییەک بۆ خانمان بڵاودەکاتەوە - پرس میدیا\nHome ته‌ندروستی سلێمانی سڵایدشۆو گرنگ هەواڵ قایمقامیەتی سلێمانی هۆشدارییەک بۆ خانمان بڵاودەکاتەوە\nقایمقامیەتی سلێمانی هۆشدارییەک بۆ خانمان بڵاودەکاتەوە\nپرس میدیا 8/25/2020 10:03:00 am ته‌ندروستی, سلێمانی, سڵایدشۆو, گرنگ, هەواڵ,\nقایمقامیەتی سلێمانی رایگەیاند لەو شوێنانەی کەرەستەی جوانکاری خانمان دەفرۆشرێت بەشێکیان کەل و پەلی بەسەرچوو بە خانمان دەفرۆشن بۆیە هۆشداری دەداتە خانمان خۆیان لەو جۆرە کەل و پەلانە بپارێزن.\n. قائیمقامیه‌تی سلێمانی خانمان ئاگادار ده‌كاته‌وه\nبه‌هۆی به‌سه‌رچون و نه‌بونی به‌رواره‌وه، لیژنه هاوبه‌شه‌كانی قائیمقامییه‌تی سلێمانی خانمان له‌به‌كارهێنانی مادده‌ی جوانكاری ئاگادار ده‌كاته‌وه.\nد. په‌رست نه‌قشبه‌ندی، نوێنه‌ری به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ته‌ندروستی له لیژنه هاوبه‌شه‌كانی قائیمقامیه‌تی سلێمانی رایگه‌یاند: له ئه‌نجامی سه‌ردانی لیژنه‌كانی قائیمقامیه‌ت بۆ پێشانگا و ئه‌و شوێنانه‌ی مادده‌ی جوانكاری به‌خانمان ده‌فرۆشن، ده‌ركه‌وتوه به‌شێك له‌و به‌رهه‌مانه‌ی كه به‌ناوی ئه‌وه‌ی ئه‌وروپاوه هاورده‌كراوه و له‌و شوێنانه ده‌فرۆشرێت، به‌رواری دروستكردنی به‌سه‌ره‌وه نیه و به‌شێكی دیكه‌یان ماوه‌ی به‌كارهێنانیان به‌سه‌رچوه و شیاوی به‌كارهێنان نین.\nوتی: به‌وته‌ی خاوه‌ن شوێنه‌كان كه به‌كڕیاره‌كانیان ده‌ڵێن، ئه‌و مادده جوانكارییانه به‌پێی ستاندار و كوالێتی ئه‌ورپا به‌رهه‌مهێنراوه بۆیه به‌رواری به‌سه‌ره‌وه نیه، به‌ڵام به‌پێی تایبه‌تمه‌ندی وه‌زاره‌تی بازرگانی عێراق ئه‌و كاڵاوشمه‌كانه‌ی هاورده ده‌كرێن پێویسته له‌سه‌ر ئه‌وده‌فره‌ی به‌رهه‌مه‌كه‌ی تێده‌كرێت لێبڵی تایبه‌ت به‌پێكهاته، چۆنیه‌تی به‌كارهێنان، به‌رواری دروستكرن و كاتی به‌سه‌رچونی به‌شێوه‌ی لێزه‌ر هه‌ڵكۆڵرابێت، به‌پێچه‌وانه‌وه رێگری له فرۆشتنیان ده‌كرێت.\nوتیشی: به‌شێك له‌و جوانكاریی و مادده پاككه‌ره‌وانه‌ی خاوه‌ن پێشانگاكان ده‌یفرۆشن، ماوه‌ی به‌كارهێنانیان به‌سه‌رچوه به‌ڵام به‌هۆی به‌دانانی له‌زگه‌ی نرخه‌وه به‌رواره‌كه‌ی ده‌شارنه‌وه، ئه‌مه‌ش فێڵی بازرگانیه و به‌یاسا رێگری لێكراوه، چونكه ئه‌و ماددانه كه پێكهاته‌ی جوانكاریی یان پاككه‌ره‌وه‌ی لێدروستكراوه ده‌بێت به‌مادده‌یه‌كی زیان به‌خش و زیان به‌ته‌ندروستی به‌كارهێنه‌رانی ده‌گه‌یه‌نێت.\nرونیكرده‌وه: بۆتێكنه‌چون و خراپ نه‌بونی جوانكارییه‌كانی خانمان و مادده پاككه‌ره‌وه‌كان، پێویسته له‌كاتی هاورده‌كردن و عه‌مباركردن و هه‌روه‌ها له‌ناو پێشانگاكان له‌كاتی فرۆشتنیدا پله‌ی گه‌رمی و شێوازی ته‌ندروست له‌به‌رچاوبگیرێت، تا له‌لایه‌ن لیژنه هاوبه‌شه‌كانه‌وه شوێنه‌كه و خاوه‌نه‌كه‌شی روبه‌ڕوی رێكاری یاسایی نه‌كرێنه‌وه.\nد. په‌رست نه‌قشبه‌ندی، داوا له‌خانمان ده‌كات، له‌كاتی بازاڕكردن كڕینی پێداویستیه‌كانتان به‌وردی سه‌رنج له‌به‌رواری دروستكردن و به‌سه‌رچونی مادده‌كانی جوانكاری و پاككه‌ره‌وه‌كانی پێست و هه‌ویری ددان شتن بده‌ن تا روبه‌ڕوی گرفتی ته‌ندروستی نه‌بنه‌وه، له‌كاتی هه‌بونی گومان یان هه‌بونی مادده‌ی خراپ و ماوه‌به‌سه‌رچو، له‌ڕێی ژماره مۆبایلی (07708677777) په‌یوه‌ندی به لیژنه هاوبه‌شكانی قائیمقامیه‌تی سلێمانییه‌وه بكه‌ن.\nتاگەکان # ته‌ندروستی # سلێمانی # سڵایدشۆو # گرنگ # هەواڵ\nBy پرس میدیا at 8/25/2020 10:03:00 am\nLabels: ته‌ندروستی, سلێمانی, سڵایدشۆو, گرنگ, هەواڵ\nته‌ندروستی سلێمانی سڵایدشۆو گرنگ هەواڵ


هەزار کرێکاری بەنداوی سەیمەرەی ئیلام ٦ مانگە هەقدەستیان وەرنەگرتوە " />\nهەزار کرێکاری بەنداوی سەیمەرەی ئیلام ٦ مانگە هەقدەستیان وەرنەگرتوە\nزایینی: ٢٤-٠٥-٢٠١٢ - هەتاوی: ١٣٩١/٠٣/٠٤ - ١٤:٠١ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nکوردستان میدیا: چالاکێکی کرێکاری لە ئیلام گوتوویەتی، یەک هەزار کرێکاری بەنداوی "سەیمەرە"ی ئیلام ماوەی ٦ مانگە هەقەدەستیان وەر نەگرتووە.\nعەلی خەیاسی لە وتووێژێکدا لەگەڵ ئیلنا به ئاماژه‌کردن به‌وه که ماوەی 6 مانگە یەک هەزار کرێکاری ئاوبەندی "سەیمەرە"ی ئیلام هەقدەستیان وەرنەگرتووە گوتویەتی: نوێنەرانی ئەو کرێکارانە دەنگی خۆیان گەیاندووەتە ئیدارە پێوەندیدارەکان و بەدواداچوونیان بۆ ئەو پرسەی خۆیان کردووە، بەڵام هیچ وەڵامێکیان وەرنەگرتووە.\nبە وتەی ناوابراو، کرێکارانی بەنداوی سەیمەرەی ئیلام، لەبەر ئەوەی کە داهاتێکی دیکەی ئەوتۆیان نییە بە وەرنەگرتنی هەقدەستی خۆیان لە ٦ مانگی رابردوودا تووشی گرفتی ژیان بوون.\nبە گوێرەی بەرپرسی "خانەی کرێکارانی ئیلام" بوودجەی بەنداوی سەیمەرەی ئیلام لە شوێنی بوودجەی گشتیی وڵات دابین دەبێت.\nنەدانی هەقدەستی ئەو كرێكارانە لە حاڵێكدایە كە خامنەیی رێبەری كۆماری ئیسلامی، ئەم ساڵی وەكو ساڵی پشتیوانی له کار و سەرمایەی وڵات ناودێر كردووە و لەلایەكی دیكەشەوە مەحموود ئەحمەدی‌نژاد لە یەك ساڵی رابردوودا سێ جار ئیدیعای رەخساندنی 2.5 هەلی كار و بنبڕ كردنی بێكاری لە ماوەی دوو ساڵدا كردووە.\nماوەیەك لەمەوبەریش بە داخستنی سەدان كوورەخانە لە پارێزگای كرماشان، 5 هزار كرێكار بێكار بوون.


رێکخراوێکی گەشتیاری جیھانی ھاوکاری ناساندی گەشتوگوزاری کوردستان دەکات\nزۆزك تاهیر 25/05/2017 - 19:03 بڵاوکراوەتەوە لە گەشتوگوزار\nئەمڕۆ پێنجشەممە، سەرۆکی رێکخراوی سەرکێشی گەشتیاریی جیھانی لەگەڵ شاندێکی رۆژنامەنووسی، بە شێوەیەکی نافەرمی سەردانی دەستەی گشتیی گەشتوگوزاری ھەرێمی کوردستانی کرد.\nنادر رۆستی، گوتەبێژی دەستەی گشتیی گەشتوگوزار، بە (باسنیوز)ی ئەمڕۆ پێنجشەممە 25/5/2017، سەرۆکی رێکخراوی سەرکێشی گەشتیاریی جیھانی (ATTA Shannon Stowell) لەگەڵ شاندێکی رۆژنامەنووسی، بە شێوەیەکی نافەرمی سەردانی دەستەی گەشتوگوزاری ھەرێمی کوردستانی کرد و لەلایەن مەولەوی جەبار، سەرۆکی دەستەی گشتیی گەشتوگەوزارەوە و ژمارەیەک بەرێوەبەری دیوانی دەستە، پێشوازی کران".\nگوتەبێژی دەستەی گەشتوگوزار، ئەوەشی خستەڕوو: "شاندەکە دڵخۆشی خۆیان بۆ ئەو گەشتە دەربڕی کە ماوەی ھەشت ڕۆژە لە ھەرێمی کوردستانن، شارەکان و ناوچە چیاییەکان گەڕاون و گەشتی سەرکێشیان بۆ چەند ناوچەیەک کردووە، سەرسام بوون بە رووی گەشی کۆمەڵایەتی و میوانداری بە تایبەت لە گازینۆ و چایخانەی کوردی".\nئەوەشی روون کردەوە: "دواتر لە گفتۆگۆیەکی ھاوبەشی نێوان سەرۆکی دەستەی گەشتوگوزار و سەرۆکی رێکخراوەکە باس لە سەر میکانیزمی ھەماھەنگی بەردەوام و ھاوکاری رێکخراوی ناوبراو بۆ ناساندنی گەشتوگوزاری ھەرێمی کوردستان لە سەر ئاستی جیھان کرا، داوای پاڵپشتیکردنی رێکخراوەکە بۆ بەئەندامبوونی دەستەی گشتی گەشتوگوزاری ھەرێمی کوردستان، لە رێکخراوی گەشتوگوزاری جیھانی سەر بە نەتەوە یەکگرتووەکان کرا".\nنادر رۆستی، بۆ (باسنیوز)، گوتیشی: "شانوون ستویل، سەرۆکی ریکخراوەکە، بەڵێنی دا کە لە رێگەی سۆسیاڵ میدیا و لە رێگەی تیمی رۆژنامەنووسی و لە رێگەی ئەو کۆنفرانس و چالاکییانەی ساڵانە رێکخراوەکە لە وڵاتانی جیھان دەیکات، کار بۆ ناساندنی گەشتوگوزاری کوردستان بکات و بە جیھان بڵین کوردستان لە رووی ئارامی و جوانی و پیشکەوتن و گەشتیاری ناوچەیەکی جیاوازە لە عێراق".


ئه‌و زانا كورده‌ى بۆ يه‌كه‌م جار مه‌كينه و مرۆڤى ئالى دروست كرد – History Of Kurd\nHome / بەشی مێژووی كورد / ئه‌و زانا كورده‌ى بۆ يه‌كه‌م جار مه‌كينه و مرۆڤى ئالى دروست كرد\nگۆران حكيم 2017-12-30\tبەشی مێژووی كورد, مێژووی كۆنی كورد لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە ئه‌و زانا كورده‌ى بۆ يه‌كه‌م جار مه‌كينه و مرۆڤى ئالى دروست كرد 5,038 Views\nئامادەكرنی : ماكوان كه‌ريم\nناوی ئەبو عزی کوڕی ئیسماعیلی جەزیرەیییە خەڵکی دیار بەکرە( 561-607 كـ =1136-1206ز)… ئەم زانا ئەندازیارە ناسراوە بە بدیع و زەمان.. بەناوی جزیرەی عومەرەوە نازناوی جەزیری وەرگرتوە، کە ئەو دەمە سەر بە وولایەتی شام بووە ، کە ناوەندی جزیرەی عومەر دیاربەکر بووە..\nبەداخەوە بە هۆکاری ئەوەی زاناکانی خۆمان ناناسین لێمان شاراوتەوە..!! .. عەرەب و تورك و چواردەورمان ئەم زانا بەریزەیان کردوە بە ناوی خۆیانەوە کە لەڕاستیدا کوردە .. یەکەم کەس بووە کە مەکینەی دروستکردوە بە ئاو کاری کردوە کە ئێستا لە ئۆتۆمۆبیلدا بەکار دێت..\nئەم پیاوە دروستکەری مرۆڤی ئالییەو بە دەنگی مۆسیقا گۆڕانکاری لە جوڵەی ئەو ئامێرەدا کردوە.. بێجگە لەوەی دروستکەری کاتژمێری تیشك و کاتژمێری ناسراوی جیهانی فیلەو باشترین جۆری ئامێری ئاشی دروست کردوە بە هۆکاری ئاو کاری کردوە داهێنانی تری زۆر بووە..\nئەوەی من دەمەوێت لێرەدا ئاماژەی پێبدەم ئەوەیە ..:-\nبۆچی بەهیچ شێوەیەك هیچ لەزانا نزراو دیارەکان ژیانی مرۆیی بۆ ئێمەی کورد ئاشکرا ناکرێت لە لایەن وەزارتە پەیوەندی دارەکانەوە.. ؟؟\n-وەڵامەکەی ئەوەیە بە بۆچوونی من: دەیانەوێت تەنها بە میدیاو کەی خوسرەوی دەوڵەتی مادو زەردەشتیت و هەموو ئەم خورافیاو بێماعنایانە سەرقاڵ بکەن و مێژووی جوانی خۆمان وون بکەن ، چونکە لە دوای هاتنی ئیسلامەوە ئێمە خاوەن مێژووین مێژوومان دیارە ، بەڵام، ئاڕاستەوانی عەلمانی کوردی بۆ ئەوەی شیرینی ئەو ڕاستیانە نەکەوێت بەردەم خەڵکی، دەیشارنەوە ناشرینی دەکەن …\nبۆ کوێ دەچێت ئەو گەنجینەیە هەر دەردەێت بۆ ئەو میللەتەو شارەوەی ئەو باسانە هەروا نامێنێتەوە بەئاسانی ئاشکرا دەبیت ، چونکە پێداویستی خەڵکە.\nPrevious پێشبینی داهێنانی مۆبایلە هۆشمەندەکان لەلایەن نیکۆلا تێسلا لە ساڵی ١٩٢٦ــدا\nNext ئەحمەد کایا چۆن ژیا؟؟؟؟


هەواڵ | PUK CENTRAL COUNCIL | Page 1128\n“سعودیه هه‌وڵده‌دات پرۆسه‌ی سیاسی له عیراقدا له‌بارببات”\nشه‌ممه, ئایار 10, 2014 4:56 pm جیهان 0\nعه‌لی عه‌لاگ په‌رله‌مانتاری ئیئتیلافی ده‌وڵه‌تی یاسا، شانشینی عه‌ره‌بی سعودیه‌ی به‌وه تۆمه‌تبار كرد كه هه‌وڵده‌دات پرۆسه‌ی سیاسی له عیراقدا له‌بارببات. عه‌لاگ له لێدوانێكی رۆژنامه‌وانیدا رایگه‌یاند: ئه‌و كۆمه‌كه ماددی و مه‌عنه‌ویه گه‌ورانه‌ی سعودیه پێشكه‌ش به گروپه تیرۆریستییه‌كان و هه‌ندێك …\nعەلاوی داوای پەلەكردن لەراگەیاندنی ئەنجامەكانی هەڵبژاردن دەكات\nشه‌ممه, ئایار 10, 2014 4:53 pm عیراق 0\nئه‌یاد عه‌لاوی سه‌رۆكی ئیئتیلافی نیشتیمانی به‌پێویستی زانی كۆمیسیۆنی باڵای سه‌ربه‌خۆی هه‌ڵبژاردنه‌كان بێخه‌وش و بێلایه‌ن بێت و ده‌ره‌نجامی هه‌ڵبژاردنه‌كانیش به خێرایی رابگه‌یه‌نێت. عه‌لاوی له په‌یجی خۆی له‌سه‌ر تۆڕی كۆمه‌ڵایه‌تی (فه‌یسبوك) جه‌ختی له‌سه‌ر یه‌كڕیزی و ته‌بایی و هه‌ڵپه‌نه‌كردن …\nپەرلەمانتارێكی دەوڵەتی یاسا: پێشبینی بەدەستهێنانی 130 كورسی دەكەین\nشه‌ممه, ئایار 10, 2014 4:49 pm عیراق 0\nپه‌رله‌مانتارێكی ده‌وڵه‌تی یاسا، پێشبینی كرد، ئیئتیلافه‌كه‌ی له‌كاتی ژماردن و جیاكردنه‌وه‌ی ده‌نگدانی تایبه‌تدا، ده‌نگه‌كانی زیادبكات و 75%ی ئه‌و ده‌نگانه بۆ ده‌وڵه‌تی یاسا بێت، ئاماژه‌ی به كراوه‌نه‌وه‌ی ئیئتیلافه‌كه‌شی كرد به‌رانبه‌ر هه‌موو ئه‌وانه‌ی كه دیدێكی نیشتیمانیان هه‌یه. كازم سه‌یادی …\nتەرمی شۆفێری تاكسیە رفێندراوەكانی رێگەی كەركوك – سلێمانی دۆزرانەوە\nشه‌ممه, ئایار 10, 2014 4:18 pm کوردستان 0\nئه‌مڕۆ 10– 5 له یه‌كێك له‌بێستانه‌كانی سنوری بازیان 11 ته‌رم له‌لایه‌ن هێزه‌كانی ئاسایشی رۆژئاوای سلێمانیه‌وه دۆزرانه‌وه، به‌ڕێوه‌به‌ری ناحیه‌ی بازیانیش رایده‌گه‌یه‌نێت ئه‌و ته‌رمانه‌ی دۆزراونه‌ته‌وه ته‌رمی شۆفێری ئه‌و ته‌كسیانه‌ن كه له‌كه‌ركوك رفێندرابوون. ره‌فعه‌د محه‌مه‌د به‌ڕێوه‌به‌ری ناحیه‌ی بازیان …\nئه‌نجامی جیاكردنه‌وه‌ی ده‌نگدانی تایبه‌ت تا سه‌عات 12 نیوه‌ڕۆ لەپارێزگای سلێمانی\nشه‌ممه, ئایار 10, 2014 3:56 pm کوردستان 0\nئه‌مڕۆ شه‌ممه 10-5 بۆ رۆژی چواره‌م له سه‌عات 8:30 خوله‌كی سه‌ر له به‌یانیه‌وه له هۆڵی هه‌ڵگورد عارف له‌شاری سلێمانی پڕۆسه‌ی جیاكردنه‌وه ده‌نگدانی تایبه‌ت ده‌ستیپێكردووه و تا سه‌عات 12 ی نیوه‌رۆ، 7500 ده‌نگی ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عیراق جیاكراوه‌ته‌وه كه رێژه‌ی به‌ده‌ستهێنانی ده‌نگی لیسته‌كان به‌م …\nكۆبونەوەی مەكتەبی سیاسی یەكێتی لەهەولێر دەستیپێكرد\nشه‌ممه, ئایار 10, 2014 3:48 pm پارتە سیاسییەکان 0\nكه‌مێك له‌مه‌وبه‌ر له‌شاری هه‌ولێر كۆبوونه‌وه‌ی مه‌كته‌بی سیاسی یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان ده‌ستیپێكرد.\nقادرحەمەجان پۆستی سەرۆك كۆمار بەپێی رێككەوتن و ئیستحقاقیش بۆ یەكێتی دەبێت\nهه‌ینی, ئایار 9, 2014 2:53 pm کوردستان 0\nقادرحەمەجان كارگێڕی مەكتەبی سیاسیی ی.ن.ك رایگەیاند: پۆستی سەرۆك كۆمار دەبێت بۆ كورد بێت و بەپێی رێككەوتن و ئیستحقاقیش بۆ یەكێتی بێت. لە میانی كۆبوونەوەیەكیدا لەگەڵ ژمارەیەك مامۆستا و خوێندكاری زانكۆی پۆلیتەكنیكی سلێمانی سەر بەرێكخستنەكانی ی.ن.ك لە بارەگای مەكتەبی سیاسیی لە سلێمانی، قادرحەمەجان سوپاسی زۆری هەموو …\nكیری پشتیوانی وڵاتەكەی دژی ئۆپۆزسیۆنی سوریا دوپاتكردەوە\nهه‌ینی, ئایار 9, 2014 2:27 pm جیهان 0\nلەکۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیدا لە واشینتۆنی پایتەخت جۆن کیری وەزیری دەرەوەی ئەمریکا رایگەیاند واشینتۆن چی لەدەست بێت درَغی ناکات بۆ بەرپەرچدانەوەی ھەرەشەکانی (بۆکۆ حەرام) کە گروپێکی توندرەوی ئیسلامی یە و بەم دواییە زیاتر لە ٣٠٠ خوێندکاری کچیان لە نایجیریا رفاندووە. کیری ئاماژەی بەوەشکردووە کە تیمێک لە لێپرسراوانی …


کوردیپێدیا - شوێنێکی تری جەنگ\n📕 شوێنێکی تری جەنگ | پۆل: پەڕتووکخانە | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nشوێنێکی تری جەنگ\nباخچەیەک لە تاریکیدا !\nشیعر کۆکردنەوەی پاشماوەکان نییە\nلێم مەپرسن، چیم دەوێ؟ هێشتا لافاو نەنیشتۆتەوە\nمەپرسن، دەچمە کوێ؟ لە ناوەڕاستی زەریادام.\nسەت هێندەی وڵاتی خۆم غەریبم!\nچل ساڵە دەئەزموونێم کەچی دەڵێی تازە لەدەرگا گاڵەدراوەکان دەدەم؛ بیکەنەوە.\nڕەخنەگر و ئەکادیمیاکان، کێ بەئاگایان دێنێ؟\nچل ساڵە و هەمان دەستەواژەم لەسەر ژوورەکەم هەڵواسیوە : ” کەمینە گرنگە ” !\nچل ساڵە فەرهادی قوڵنگ وەشێنی کێوی زمانم، کەچی هێشتا نیگەرانیم نەنیشتۆتەوە لەگەڵ هاوزمانم!\nبەو نیگەرانییەوە دەگەڕێم بۆ کەسێکی گەردوونی!\nکەسی گەردوونی کێیە؟ نووح یان ئەوانەی لەناو کەشتیەکەدان ؟\nئەوانەی گەیشتنە سەرزەوی و ژیانێکی نوێیان دروستکرد، بێ ئەوەی باکڕاوندێکیان لەبارەی ئەو شوێنەوەهەبێ کەلێی نیشتنەوە، یان نووح کەڕاستی لافاوی دی بەرلەوەی ڕووبدا؟\nگەردوونیبوون جیهانبینی و بەرپرسیارەتییە.\nچل ساڵەو دەیان جار گلاوم بۆ هەستانەوەیەک.\nچل ساڵەو دەیان خاچ هەڵیواسیوم و باوەشێک نەیهێنامە خوار.\nدەیان لافاو هەڵیبڕیوم، شەپۆلێک نەیگەیاندمە کەنار.\nباخچەیەک لە تاریکیدا، ئەوە منم! هەمیشە سەرئامەد بە شیعر و بەس.\n🔗 خوێندنەوە / داونلۆدکردنی پەڕتووکی: شوێنێکی تری جەنگ\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (مانو بەرزنجی)ەوە لە: Nov 23 2015 7:10PM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (مانو بەرزنجی)ەوە لە: Dec 3 2016 12:07PM باشترکراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 38 KB Nov 23 2015 7:10PM مانو بەرزنجی\n📕 فایلی PDF 1.0.1 491 KB 86 Nov 23 2015 7:10PM مانو بەرزنجی


عەبدولكەریم ئەلیاس پۆڵس ئیبراهیم كە بەكەریمی عەلەكە ناسراوە، ساڵی 1867 لەشاری سلێمانی لەدایك بووە. ئەو كەسایەتییەكی گەورەی نیشتمانی‌و كۆمەڵایەتی كوردستانە‌و بەخەمخۆر‌و فریادڕەسی هەژارانی شاری سلێمانی دادەنرێت‌و لەسەردەمی جەنگی یەكەمی جیهان‌و قاتوقڕی سەفەر بەلكدا بەهانای هەژاران‌و نەدارانی ئەو شارەوە چووە‌و چەندان هاوڵاتی لەبرسێتی و مردن رزگار كردووە. بەوەش بەشانازییەوە ناوی لەلاپەڕە درەوشاوەكانی مێژوودا تۆمار كراوە.\nكەریمی عەلەكە پیاوێكی مەسیحی بووە‌و بەرەچەڵەك خەڵكی گوندی هەرمۆتەی نزیك شاری كۆیەن.ئەلیاس پۆلسی باوكی كە بازرگانێكی گەورە بووە‌و كاری بازرگانی لەنێوان شارەكانی سنەو سلێمانی‌و كۆیە‌و بەغدادا كردووە، بەهۆی فراوانبوونی كارەكەیەوە بەباشی زانیوە كە خۆی‌و هاوسەرەكەی بێنە شاری سلێمانی‌و ئیدی لەوێوە كۆچیان كردووە لەگەڕەكی گۆیژە نیشتەجێ بوون‌و مناڵیان بووە‌و مندڵەكانیان لەم شارە گەورە بوون.\nكەریمی عەلەكە یەكێك لەو مناڵانە بووە‌و كەسێكی زرنگ‌و وریا بووە‌و خوێندنی تەواو كردووە‌و بێ لە زمانی دایك زمانەكانی كوردی‌و عەرەبی‌و فارسی‌و توركی‌و ئینگلیزی بەباشی زانیوە.عەلەكە هەمان رێچكەی كاری باوكی گرتۆتە بەرو بووە بەبازرگان‌و بازرگانێكی سەركەوتوو بووە‌و كاری بازرگانی لەنێوان سلێمانی‌و سنە‌و بەغدا‌و شام كردووە.\nعەلەكە كەسێكی دەست‌و دڵ باش‌و خێرخواز بووە‌و بەحاتەمی تەی سلێمانی ناسراوە. لەسەردەمی جەنگی یەكەمی جیهان‌و نەهامەتی سەفەربەلكدا فریای هەژاران‌و لێقەوماوانی سلێمانی كەوتووە‌و دەیان خێزانی لەمردن رزگار كردووە، بەوەش مێژوویەكی پڕ لەشانازی‌و سەروەری بۆ خۆی‌و بنەماڵەكەی تۆمار كردووە.\nهەربۆیەش وەك كەسایەتییەكی بەدیمەنی كۆمەڵایەتی لەهەموو لایەك رێزلێگیراو بووە‌و لەسەردەمی عوسمانییەكاندا پلەی دادوەری هەبووە لەدادگای سزای سلێمانی بۆ چارەسەركردنی كێشە دارایی‌و بازرگانییەكان.\nئەم كەسایەتییە گەورەیە جێگەی رێز‌و متمانەی مەلیكی كوردستان شێخ مەحموودی نەمر بووە‌و هەر بۆیەش كە لە 10ی تشرینی یەكەمی 1922 كابینەی حكومەتی پێكهێناوە، كەریمی عەلەكەی كردووە بەوەزیری دارایی.لەو رێگەیەوە عەلەكە خزمەتێكی زۆری بەحكومەت‌و خەڵك كردووە.\nدوای تێكچوونی حكومەتەكەی شێخ مەحمود، كەریمی عەلەكە بەماڵەوە دەچێتە شاری كەركوك‌و لەویش خزمەتێكی زۆر بەخەلًَك ئەكات.\nپاشان ئەچێتە شاری بەغدا‌و لەوێ نیشتەجێ ئەبێ‌و تا دوا رۆژەكانی ژیانی لەو شارە ئەمێنیتەوە.بەداخەوە ئەم كەسایەتییە نیشتمانی‌و كۆمەڵایەتییە گەورەیە، لە رۆژی 25ی كانوونی دووەمی 1948 لەشاری بەغدا ماڵئاوایی كرد‌و لەگۆڕستانی كاسۆلیكی بەخاك سپێردرا.\nدرودی رێزو وەفا‌و ئەمەكداری بۆ گیانی پاكی كەریمی عەلەكەی كەسایەتیی نیشتمانی‌و كۆمەڵایەتی‌و فریادڕەسی هەژاران.


ئەمریکا هەڕەشەی بە ئامانجکردنی 80 پێگەی حەشدی شەعبی کردووە | KURDPLAT\nئەمریکا هەڕەشەی بە ئامانجکردنی 80 پێگەی حەشدی شەعبی کردووە\nکوردپلات 10/11/2020 07:27:00 م ليست هناك تعليقات\nهەڕەشەکانی ئەمریکا، بۆ داخستنی باڵیۆزخانەکەی لە بەغدا، لە وەڵامی هێرشی میلیشیا چەکدارییەکانی ئێران بۆ سەر باڵیۆزخانەکەی و کاروانە سەربازییەکانی، ئارامییەکی رێژەیی لە دەوروبەری ناوچەی سەوز دروستکردووە، بەڵام ئارامییەکە موژدەی سبەینێیەکی باشتر بە چاودێرانی دۆخەکە نادات. لە راستیدا دۆخەکە لەبری ئەوەی بە سەقامگیرییەکی هەمیشەیی یان رێککەوتنێکی پتەو بێتە بەرچاو، بە پاراسیتۆڵێکی لاواز، بۆ سەرئێشەیەکی دوورودرێژ دەچێت.\nئارامییەکانی رۆژانی رابردوو، هێرشنەکردنە سەر باڵیۆخانەی ئەمریکا لە ناوچەی سەوز، هێشتا فۆکەسی دونیای لەسەرە و ئەمریکییەکان لە هەمووان زیاتر، وردبینانە تەماشای دۆخەکە دەکەن. میلیشیاکان لە شوێنی خۆیانن و ئەوەشی لە هەمووان زیاتر هەست بەدڵەڕاوکێ لە دۆخەکە دەکات، حکومەتی عێراقە.\nهیچ شتێکی دڵنیاکەرەوە و رێککەوتنێکی یەکجاری و کردارێکی قەڵەمبڕانەی حکومەتی عێراقیش لە دۆخەکەدا نایەتە بەرچاو. ئەمریکا هەڕەشەی کرد و حکومەتی عێراق گوشاری کرد و میلیشیاکان بە گوشارەکە رازیبوون و هێرشەکان نەمان، بەڵام پاش ئەوە چی؟ ئەو ئاگرەبەستە رانەگەیێندراوە تاوەکو کەی بەردەوام دەبێت؟\nبابەتی داخستنی باڵیۆزخانەی ئەمریکا لە عێراق، وەک پەرچەکردار لە بەرامبەر هێرشە مووشەکییەکانی میلیشیا پشتگیریکراوەکانی ئێران، هێشتا باسێکی گەرمی گۆڕەپانە سیاسی و سەربازییەکەی عێراقە، بۆیە ئێستای کێشەکە، زیاتر لە سیناریۆیەکی لێ چاوەڕواندەکرێت.\nهەنگاوی دوای داخستنی باڵیۆزخانەکە\nماڵپەری 'میدڵ ئیست ئای' پلانێکی ئەمریکای بۆ دوای داخستنی باڵیۆزخانەکەی لە عێراق بڵاوکردووەتەوە، لە کاتێکدا هێشتا ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا سوورە لەسەر داخستنی باڵیۆزخانەی وڵاتەکە لە ناوچەی سەوزی بەغدا و حکومەتی عێراقیش، هەموو رێگایەک بۆ پاشگەزکردنەوەی ئەمریکییەکان لەو هەنگاوە دەگرێتەبەر.\nماڵپەرەکە ئاشکرایکردووە، ئەمریکا لە ئەگەری داخستنی باڵیۆزخانەکەی، بەهۆی هێرشە دووبارەکان بۆ سەری، پلانی بۆ دوای داخستنی باڵیۆزخانەکە و وەڵامدانەوەی هێرشەکەرەکانی سەری داناوە.\n'میدڵ ئیست ئای' ئاشکرایکردووە، ئەمریکا 80 ئامانجی لە ناو عێراقدا دەستنیشانکردووە، بۆ ئەوەی هێرشیان بکاتە سەر و تۆڵەی هێرشە بەردەوامەکانی سەر باڵیۆزخانەکەی بکاتەوە. بەپێی ئەو ماڵپەرە ئەو ئامانجە دیاریکراوانە، پێگە، بنکە و بارەگای گرووپە شیعییە، پشتگیریکراوەکانی ئێرانن.\nراپۆرتەکە دەڵێ، ئامانجە دەستنیشانکراوەکان "بارەگا نهێنی و حەشارگەکانی ئەو هێزانە دەگرێتەوە، کە سەر بە هادی عامری و قەیس خەزعەلین، هەردوو سەرکردەی رێکخراوەکانی بەدر و عەسائیب ئەهلئەلحەق، ئەمە جیا لەو شوێنانەی حیزبوڵڵای عێراقی بەکاریاندەهێنێت".\nراپۆرتەکە روونیکردووەتەوە، "هەموو گرووپە شیعە چەکدارەکانی پشتگیریکراوی تاران کە بەشێکن لە حەشدی شەعبی، 'بەناو' سەر بە حکومەتی عێراقن".\nسەرکردە سیاسییەکان و فەرماندەی گرووپە چەکدارییەکان گوتویانە: "مایک پۆمپەیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا، چەندین وێنەی مانگە دەستکردەکانی ئەو 80 پێگەیەی بۆ بەرهەم ساڵح، سەرۆککۆماری عێراق باسکردووە، کاتێک رۆژی 20ی ئەیلوولی رابردوو، بەتەلەفۆن پێکەوە قسەیان کردووە".\nپۆمپەیۆ هەروەها، ساڵحی لە پلانەکانی واشنتن لەبارەی داخستنی باڵیۆزخانەکەیەوە ئاگادارکردووەتەوە، ئەگەر حکومەتی عێراق رێوشوێنی پێویست نەگرێتەبەر، بۆ راگرتنی ئەو هێرشە مووشەکییانەی دەکرێنە سەر ناوچەی سەوز و کاروانی لۆجیستی هێزەکانی ئەمریکا و هاوپەیمانیی نێودەوڵەتی لە ناوچە جیاوازەکانی عێراق.\nئەگەر ئێوە ناجووڵێن، ئێمە دەجووڵێین\nراپۆرتەکە لە زاری بەرپرسێکی ناونەهێنراوی دیاری شیعەی گواستووەتەوە: "پەیامی ئەمریکییەکان روون بوو، ئەگەر ئێوە جووڵە ناکەن، ئێمە خۆمان دەجوڵێین.. ئەو رووداوەش مانای روودانی جەنگێکی کراوە لە بەغدا، دەرچوونی ئەمریکا بەمانای گەیشتنە بە لێواری جەنگی ناوخۆیی".\nوەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا، وردەکاریی گفتوگۆکانی نێوان پۆمپەیۆ و ساڵحی بڵاونەکردووەتەوە، لەکاتێکدا پێشتر بەبەردەوامی وردەکاری ئەو دیدارانەی ئاشکرا کردووە.\nهەڕەشەکانی پۆمپەیۆ، 'تۆقینیان لە بەغدا' بڵاوکردووەتەوە، چونکە وەک راپۆرتەکە گوتویەتی، لایەنگرانی حکومەتی کازمی لەو بڕوایەدانەبوون، کۆشکی سپی کە پێشتر زۆر بەگەرمی پێشوازی لە گەیشتنی کازمی بۆ کورسی سەرۆکوەزیران کرد، بەو خێراییە دەستبەرداری هاوپەیمانە سیاسییەکەی ببێت.\nبەرپرسە عێراقییەکان لەوە دەترسن، داخستنی باڵیۆزخانەی ئەمریکا لە عێراق، سەر بۆ رووداوی دیکە بکێشێت، لە نێویاندا پاشەکشەی زۆر نێردەی دیبلۆماسییەکانی وڵاتانی دیکە و داڕووخانی سیاسی و ئابووریی وڵات و دەرچوون بەرەو تایفیەت و دابەشبوونی نەتەوەیی.\nبەرپرسێکی عێراق، لە راپۆرتەکەدا دۆخەکەی بەمشێوەیە ناوبردووە: "وادیارە ئێمە بەرەو زریانێکی بەهێز ملدەنێین، پاشەکشەی ئەمریکا لە ماوەی دوو هەفتەدا ئابووریی عێراق دادەڕووخێنێت، بەدوایدا لە ماوەی دوو تاوەکو سێ مانگدا، داڕووخانی سیاسی روودەدات و دواتر داڕووخانی ئاسایش و کەوتنی حکومەت".\nئەمریکییەکان لە سوپرایزی میلیشیاکان دەترسن\nهەمان ئەو بەرپرسە، ئاشکرایکردووە، بەرپرسانی ئەمریکا ترسی زۆریان لە هێرشێک بۆ سەر باڵیۆزخانەکەیان هەیە، کە گرووپە پشتگیریکراوەکانی ئێران بەر لە هەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتی ئەمریکا لە تشرینی دووەمی ئەمساڵدا بیکەن، ئەمەش بۆ 'شەرمەزارکردنی ترەمپ'.\nئەو دەڵێت "سەت دەر سەت زانیاریی لەسەر هەبوونی پلانێکی لەو شێوەیە لە ئارادانییە، بەڵام کێشەکە ئەوەیە کە ئەمریکییەکان داوای دەستەبەری دڵنیایی دەکەن بەوەی چیدی هێرشنەکرێتە سەر باڵیۆزخانەکەیان، ئەمەش کارێکە ئێستا ئەستەمە".\nرۆژێک دوای پەیوەندییە تەلەفۆنییەکەی پۆمپەیۆ، ساڵح هەریەکە لە مستەفا کازمی، سەرۆکوەزیران، محەمەد حەلبوسی، سەرۆکی پەرلەمان، فایەق زیدان، سەرۆکی ئەنجوومەنی دادوەری بانگهێشت کرد. دوای ئەوەش هەوڵی دیبلۆماسی چڕ دەستیان پێکرد، لە نێویاندا سەردانی فوئاد حوسێن، وەزیری دەرەوەی عێراق بۆ تاران لە 26ی ئەیلوول کە داوای هاوکاریی کرد بۆ کۆنتڕۆڵکردنی گرووپە چەکدارییەکان.\nئەحمەد سەحاف، گوتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی عێراق گوتی، وەزیر 'نامەیەکی زارەکی' لە کازمییەوە گەیاندە حەسەن رووحانی، سەرۆک کۆماری ئێران، تێیدا "چاوخرابووە سەر پەرەسەندنەکانی ناوچەکە و ئەگەری پێشهاتەکان و کارلێکەکانی".\nئاگربەستێکی چل رۆژە\nسەرکردەی لایەنێکی شیعە، کە ئاگاداری دانوستاندنەکانە، گوتویەتی "هەموو ئەوەی حکومەتی کازمی لە ئێرانی داواکردووە، ئاگربەستێکی 40 رۆژییە، نەک شتێکی دیکە، ئەوان گوتوویانە پشتگیری هەر هێرشێک دەکەن بکرێتە سەر نێردە دیبلۆماسییەکان، هەروەها پێویستە حکومەتی عێراق رێوشوێنی پێویست بگرێتەبەر بۆ رێگرتن لەو هێرشانە، بەڵام ئایا ئەوان لێبڕاون لە کەمکرنەوەی هەڵچوونەکان یان نا؟ پرسیارە سەرەکییەکە ئەوەیە".\nسیاسییە شیعەکە، دۆخی ئێستای بە "بێسەروبەرەیی" بەر لە ساڵێک چواندووە، کاتێک هێزە ئەمنییەکان و میلیشیاکان، هێزیان دژی خۆپێشاندەران بەکارهێنا و ئەوەش بووە هۆکاری دەستلەکارکێشانەوەی حکومەتی عادل عەبدولمەهدی، هەروەها رێگەخۆشکردن بۆ گەیشتنی کازمی، سەرۆکی دەزگای هەواڵگریی پێشوو، بۆ گەیشتن بە کورسیی سەرۆکوەزیران.\nئەو زیاتر گوتویەتی: "ئێرانییەکان دەمێک بوو چاوەڕێی ئەو هەلەیان دەکرد، ئەوان پێیانوایە تشرینی یەکەمی رابردوو، بە دڵی ئەمریکییەکان بوو، کاریانکرد بۆ ئەوەی عەبدولمەهدی لابدەن، تشرینی یەکەمی ئەمساڵ، بەدڵی ئێرانییەکان دەبێت و بە قازانجی ئەوان کۆتایی دێت".\nهەمان راپۆرت دەڵێ: "پەرچەکرداری سەرکردەی میلیشیا شیعەکان پۆزاوی بوو، پێیانوابوو هەڕەشەی داخستنی باڵیۆزخانەی ئەمریکا تەنیا هەڕەشەیە، سەربەخۆییبوونی خۆیان لە ئێران دووپاتکردەوە و بەڵێنیاندا ئەو هێرشانە بۆ سەر هێزەکانی ئەمریکا بەردەوام بن".\nئێران هیچ پەیامێکی نەناردووە\nرۆژی دوای سەردانەکەی حوسێن بۆ تاران، محەممەد باقری، سەرۆک ئەرکانی سوپای ئێران و جومعە عناد، وەزیری بەرگریی عێراق لە بەغدا کۆبوونەوە، بەڵام باقری لەگەڵ هیچ لایەن و گرووپێکی سیاسیدا کۆنەبووەوە.\nسەرکردەیەکی میلیشیا چەکدارەکانی پشتگیریکراوی ئێران، دەڵێ "هیچ پەیام و ئاماژەیەکمان لە ئێرانەوە لەسەر ئەو بابەتە پێنەگەیشتووە.. ئێران دەست لەو کارانە وەرنادات و کۆنتڕۆڵی میلیشیاکان بەدەست ئەوان نییە، ئێمە گوێیان لێدەگرین، بەڵام مانای ئەوە نییە هەموو شتێک بە دڵی ئەوان بکەین".\nبە قسەی ئەو سەرکردەیە: "نێردە دبلۆماسییەکان ناکەینە ئامانج تەنیا ئەمریکییەکان نەبێت، لەبەرئەوەی ئەوان چالاکی ئاسایش و هەواڵگری دەکەن، هەرچی کاروانی هێزە سەربازییەکانە، ئەوە نموونەی داگیرکارییە و لە هێرشکردنە سەر گرووپەکاندا بەشدارە".\nسەرکردەیەکی دیکەی هەمان ئەو گرووپانە، هەڕەشەی داخستنی باڵیۆزخانەی ئەمریکای بە 'یارییەک' ناوبردووە، کە ساڵح و کازمی دەیکەن.\nئەو گوتویەتی: "بەبڕوای ئێمە تەنگژەکە دروستکراوە، ئامانج لێی دروستکردنی زۆرترین گوشارە لەسەر هێزەکانی دژی ئەمریکا، تاوەکو ئەمریکا رووبەری زیاتر لە عێراقدا بەدەست بهێنێت".\nئەو داخستنی باڵیۆزخانەی ئەمریکا بە تەنیا دۆریەکی روون ناودەبات، ناکرێ کەسێک ئەزموونی سیاسی هەبێت، بڕوا بەشتی وا بکات.\nنائارامییەکانی نێوان حکومەت و هێزە پشتگیریکراوەکانی ئێران لە حوزەیرانی رابردووەوە هەڵچوونی زیاتر بەخۆوە دەبینن، کاتێک کازمی فەرمانی دەستگیرکردنی ژمارەیەک سەرکردەی کەتیبەکانی حیزبوڵڵای دەرکرد، کە تۆمەتباری کردبوون بە مووشەک تەقاندن بۆ سەر ناوچەی سەوز، ئەو ناوچەیەی زۆرترین باڵەخانەی حکومەت و نێردە دیبلۆماسییەکانی لێیە.\nدەستگیرکردنەکان، کاردانەوەی تووندیان بەدواداهات، لەوکاتەوە تائێستا نزیکەی 14 چالاکڤان کوژراون، چەندانی دیکەش رفێنراون. ئەمە جیا لەوەی 34 هێرشی مووشەکی و بۆمبی دەستکرد کراونەتە سەر ناوچەی سەوز و بنکە سەربازییەکانی ئەمریکا و هاوپەیمانان.\nلە وەڵامی داواکاری ئەمریکا بۆ راگرتنی هێرشەکان، کازمی هەموو هێزەکانی عێراقی لە ناوچەی سەوز هێنایە دەرەوە و ئەرکی پاراستنی ناوچەکەی بە کەتیبەی 54ی هێزە تایبەتەکان بەخشی.\nراپۆرتەکەی 'میدڵ ئیست ئای' روونیدەکاتەوە، "کازمی دڕدۆنگ بووە سەبارەت بەو یەکانەی سەر بە 'ئەبو فدک حەمداوی' بوون، کە سەرکردەیەکی دیاری کەتیبەکانی حیزبوڵڵا و سەرۆک ئەرکانی حەشدی شەعبییە."، کازمی "فەرمانی دا بەداخستنی هەموو ئەو ئاژانسە ئاسایشی و وەزارەتانەی لە فڕۆکەخانەی بەغدادا هەبوون، بەتەنیا نووسینگەکانی سەر بە هەواڵگری و وەزارەتی ناوخۆی هێشتەوە".\nلە نەجەفەوە تاوەکو قوم\nراپۆرتە بەریتانییەکە، لە وەزیرێکی پێشووی 'نزیک لە سیستانی' گواستەوە: "گرەوەکە ئێستا لەسەر هێڵە نهێنییەکانی پەیوەندی پیاوانی ئاینی شیعەی نێوان نەجەف و قومە.. ئێمە دەزانین سیستانی دەتوانێ لە دۆخە تەنگەتاوەکاندا گۆڕانکاری دروست بکات، هەروەها دەزانین ئەو درک بەراستیی هەڕەشەکە دەکات، هەر ئەوەش پاڵیپێوەدەنێت بۆ قسەکردن لەگەڵ هاوتا ئێرانییەکانی بۆ ئەوەی بێنە ناو بابەتەکەوە".\nکازمی هەوڵیدا لە رێگەی کۆبوونەوە لەگەڵ گرووپە شیعە چەکدارەکان و لایەنە سیاسییەکان، دۆخەکە بۆ هەمووان روون بکاتەوە. سەرۆکی یەکێک لە لایەنەکانی پەرلەمانی عێراق گوتویەتی "تائێستا هێزە سیاسییەکان و سەرکردەی لایەنەکان لە قۆناخی نکوڵی لێکردنن، پێیانوایە ئەمریکییەکان بەڕاستییان نییە کە باس لە رۆیشتن لە عێراق دەکەن".\nبەرپرسانی عێراق، جیا لە ئەمریکا، لەگەڵ نێردە دیبلۆماسییەکانی وڵاتانی دیکەشدا کۆبوونەوە، بۆ ئەوەی داوای هاوکارییان لێبکەن لەوەی ئەمریکییەکان لە هەنگاوەکەیان پاشگەز بکەنەوە، بەپێی قسەکانی یەکێک لە راوێژکارەکانی سەرۆکوەزیران: "ئەوروپییەکان و ژمارەیەک باڵیۆزخانەی دیکە، بەڵێنیانداوە ئەگەر ئەمریکاش بڕوات، ئەوان بمێننەوە، بەڵام پێناچێ مانەوەکەیان زۆر بخایەنێت".\nئەو راوێژکارە دەڵێت: "پاشەکشەی دیبلۆماسی کاریگەریی نێگەتیڤی لەسەر هاوکاری سەربازی و کۆمەکەکان دەبێت و دۆخەکە زۆر مەترسیدار و جێگەی ناڕەحەتییە".\nئەو کەسایەتییانەی نیگەرانیی بەرپرسە عێراقییەکانیان پێڕاگەیێندراوە، لەبارەی هەوڵی کشانەوەی ئەمریکاوە، هەریەکە لە ئیمانوێل ماکرۆن، سەرۆکی فەرەنسا، سەرکردایەتی ئیمارات، شای ئوردن و ژمارەیەک لە ئەندامانی کۆنگرێسی ئەمریکان.\nکەس ئیرەیی بە حکومەتی عێراق نابات\nکەسە نزیکەکانی سەرۆکوەزیرانی عێراق نەیانشاردووەتەوە کە حکومەت: "دەمێک بوو پێشبینی ئەو دۆخەی دەکرد، بەڵام هەڵوێستی تووندی میلیشیاکان لە بەرامبەر دەستگیرکردنی ئەندامانی حیزبوڵڵا دووچاری شۆکی کرد، لەوەش سوپرایزتر، هەڵوێستی ئەمریکا بوو بەهەڕەشەکردن بە داخستنی باڵیۆزخانەکەی".\nحکومەتی عێراق هیواخوازە بڕیارەکە بکەوێتە پاش هەڵبژاردنەکانی سەرەتای مانگی داهاتووی ئەمریکا، هەوڵە دیبلۆماسییەکانی حکومەتی عێراقیش، تائێستا لانیکەم بەرهەمی ئەوەیان بەدەستەوەداوە، بڕیارەکە هەڵبپەسێردرێت.\nئەحمەد شەریفی، توێژەری سیاسی بە 'دەنگی عێراق'ی راگەیاندووە، هێرشی هێزەکانی ئەمریکا بۆ سەر گرووپە چەکدارییەکان زۆر نزیکە و هاوشێوەی ئەو هێرشانە دەبێت کە پێشتر لە ئاسمانەوە کراونەتە سەر بارەگا و کۆگاکانی ئەو هێزانە.\nشەریفی روونیکردووتەوە "لایەنی ئەمریکی ماوەیەکی دیاریکراوەی بە حکومەتی عێراقداوە لەپێناو راگرتنی هێرشە مووشەکییەکانی سەر باڵیۆزخانەکەی و نێردە دیبلۆماسییەکان، بەڵام ئەو ماوەیە کۆتاییهاتووە و حکومەتی عێراقیش سەلماندوویەتی کە بێدەسەڵاتە لە راگرتنی ئەو هێرشانە، ئەمەش مانای ئەوەیە جووڵەی ئەمریکا بۆ لێدانی ئامانجەکانی، نزیکە و وەڵامی هێرشەکان دەداتەوە".\nئەو لەرووی یاساییەوە هەڵسەنگاندنی بۆ کردەوە سەربازییەکەی ئەمریکا کردووە و دەڵێت: "ئەو هەنگاوەی هێزەکانی ئەمریکان دەینێن، پێچەوانەی یاسای نێودەوڵەتی نییە، چونکە حکومەتی عێراق بێتوانایە لە پاراستنی باڵیۆزخانەی ئەمریکا و بنکەکانی هێزەکانی لە ناو عێراقدا و ئەو بنکانەش کە هێزەکانی هاوپەیمانانی لێیە".\nشەڕێکی دوو هەفتەیی و داخستنی بەغدا\nرۆژنامەی 'گاردیان'ی بەریتانی باسی لەسەر هەمان دۆخ و بێدەنگیی بەرلە رووداوە گەورەکانی پەیوەست بەهێرشی میلیشیاکان بۆ سەر باڵیۆزخانەی ئەمریکا کردووە.\nرۆژنامەکە دەڵێ، ئەوەی ئێستا لە نێوان هەڵوێستی تووندی ئەمریکا بەپاشەکشە و داخستنی باڵیۆزخانەکەی و هەڵویست و کردەوەی میلیشیاکاندا گیری خواردووە، حکومەتی مستەفا کازمییە، کە نازانێت دەست بۆ کام بژاردە ببات.\nگاردیان پێیوایە کازمی خۆی لە رووبەڕووبوونەوەی راستەوخۆی گرووپەکان دەپارێزێت و پێشبینیدەکات، کارلێکی سیاسی و ئاسایشیی مەترسیرداری هەبێت، بەبێ ئەوەی هیچ ئەنجامێکی دەستەبەرکراوی لێبەرهەم بێت.\nراپۆرتێکی ئەو رۆژنامەیە، لە پەیوەست بەهەمان سیناریۆکانی ماوەی داهاتووی نزیکی رووداوەکانی بەغدا، لە زاری ئەفسەرێکی ناونەهێنراوی گواستووەتەوە کە دەڵێت: "پێموایە هەندێکجار تاکە چارەسەری ئەو کێشەیە، دروستکردنی دوو دەوڵەت و دوو سوپای جیاوازە".\nئەفسەرەکە زیاتر دەڵێت "لەوانەیە کارێکی باش بێت، یەکەم شت بەغدا دابخەین، دواتر هۆشداری بدەینە هێزەکانی حەشدی شەعبی یان دێنە پاڵ ئێمە، یان لێتان دەدەین".\nئەفسەرەکە کۆتایی سیناریۆکە بەمشێوەیە دەبینێت: "رووباری خوێن و جەنگێکی دوو هەفتەیی زۆر باشترە لە بەردەوامبوونی ئەم دۆخە و دواخستنی ئەو رووبەڕووبوونەوەیەی هەر دەبێ رووبدات".\nئەمریکا تەنیا بە لێدانی میلیشیاکان رازی نابێت\nبەپێی ئەو زانیارییانەی لە کۆبوونەوەیەکی نهێنی بەرهەم ساڵح، سەرۆککۆماری عێراق و ژمارەیەک لە بەرپرسە سیاسی و سەربازییەکانی میلیشیاکانی عێراقدا بەڕێوەچووە، سەرۆککۆماری عێراق، وردەکاری ئەو داهاتووە رەشەی لە سەرکردەی میلیشیاکان گەیاندووە کە چاوەڕێی هەمووان دەکات، ئەگەر ئەمریکا باڵیۆزخانەکەی لە عێراق دابخات.\nلە کۆبوونەوەکەدا کە فالح فەیاز، سەرۆکی دەستەی حەشدی شەعبیش، ئامادەبووە و ساڵح بەئامادەبووانی کۆبوونەوەکەی گوتووە، لەگەڵ داخستنی باڵیۆزخانەکەدا، دەستبەجێ عێراق دەبێتە دوژمن و وڵاتێکی دژ بە ئەمریکا.\nساڵح ئاشکرایکردووە، لەگەڵ ئەمریکادا، 12 وڵاتی دیکە باڵیۆزخانەکانیان دادەخەن وەک پشتگیری لەهەڵوێستەکەی ئەمریکا، ئەمەش وادەکات عێراق بکەوێتە ناو گۆشەگیرییەکی نێودەوڵەتییەوە.\nسەرۆککۆماری عێراق ئەوەشی بەئامادەبووەکان راگەیاندووە، ئەمریکا لە هەنگاوی دووەمدا، هێرشدەکاتە سەر سەرکردەی گرووپەکان، هاوشێوەی ئەو هێرشەی بۆ کوشتنی قاسم سولەیانی و ئەبوومەهدی موهەندیس ئەنجامیدا.\nئەمە جیا لە هێرشی ئاسمانیی چڕ و ورد بۆ سەر بارەگای ئەو گرووپە چەکدارییانە. هێرشەکان تا ئەوکات بەردەوام دەبن، کە ئەمریکا دڵنیا دەبێتەوە لەوەی ئەو گرووپانەی لەبەریەک هەڵوەشاندووە و سەرکردەکانی یان رایانکردووە یان کوژراون.\nدوا هەنگاویش، بریتی دەبێت لە وشککردنی سەرچاوەی پارە و داهاتی ئەو سیاسییانەی، دەستیان لەگەڵ میلیشیاکاندا تێکەڵکردووە و رۆڵیان هەبووە لە هێرشکردنە سەر پێگە دیبلۆماسی و ئاسایشییەکانی ئەمریکا و تەنانەت ئەمریکا لەسەر ئاستی دونیا بەدوایاندا دەگەڕێت.\nهەرچەندە لە چەند رۆژی رابردوودا، ئارامییەکی شلۆق لە چواردەوری ناوچەی سەوزی بەغدا هەستیپێدەکرێت، بەڵام هێشتا هیچ دڵنیاییەکی لەسەدا سەد نییە بۆ گەیشتن بەرێککەوتنی یەکجاری لە وازهێنانی میلیشیاکان لە هێرشکردنە سەر باڵیۆزخانەی ئەمریکا، یان دڵنیابوونەوەی ئەمریکا لەوەی چیدی هێرش ناکرێتە سەر هێزەکانی.\nرۆژنامەی 'ئەلعەرەب' ئاشکرایکردووە، لە کاتێکدا هەمووان چاوەڕێی پەرچەکرداری کۆتایی ئەمریکا دەکەن و پێیانوایە هێرشی میلیشیاکان پاشەکشە دەکات، میلیشیا پشتگیریکراوەکانی ئێران، ماوەی چەندین مانگە خۆیان بۆ پلانێکی تۆکمە لەپێناو وەشاندنی گورزێکی قورس و کوشندە، ئامادە دەکەن.\nرۆژنامەکە لە راپۆرتێکدا کە 8ی ئەم مانگە بڵاویکردووەتەوە، ئاشکرایکردووە میلیشیاکان خۆیان بۆ هێرشێکی لەناکاو بۆ سەر ناوچەی سەوز ئامادە دەکەن و ماوەی چەندین مانگە پلان بۆ ئەو هەنگاوە دادەنێن.\nرۆژنامەکە دەڵێ: "چەندین میلیشیای عێراقی، بوونی سەربازیی خۆیان لە چواردەوری ناوچەی سەوز بەهێز کردووە، بەتایبەت لە ناوچەکانی جادریە لە بەری رەسافە و ساڵحیە لە بەری کەرخ. ئەمەش بەبیانووی پاراستنی ئەو بارەگایانەی ئەو میلیشیایانە لەو ناوچانەدا هەیانە".\nرۆژنامەکە لە سەرچاوە ئاسایشییەکانی گواستووەتەوە: "بیانووی پاراستنی بارەگاکان لە ترسی خۆپێشاندەران، رێگەی بە میلیشیاکانی سەر بەئێران داوە، نزیکەی 4 هەزار چەکدار لە دەوروبەری ناوچەی سەوز لە ماوەی چەند مانگی رابردوودا کۆبکەنەوە، بەوەش ژمارەی چەکدارەکانی ئەو ناوچەیە گەیشتووەتە 7 هەزار چەکدار".\nرۆژنامەکە دەڵێت ئێستا 3 هەزار چەکداری حەشدی شەعبی لەناو ناوچەی سەوزدان و 10 چەکدار ئامادەباشیی تەواویان بۆ کۆنترۆڵکردنی دڵی حکومەتی بەغدا لە ناوچەی سەوز و باڵیۆزخانە بیانییەکان، هەیە.\nرۆژنامەکە روونیکردووەتەوە، ئەو چەکدارکێشیە بۆ نزیک ناوچەی سەوز بەبێدەنگی، ئاماژەی مەترسیداری لەسەر ئەگەری هێرشی فراوان بۆ سەر ئەو ناوچەیە دروستکردووە. زانیارییەکانی کۆکردنەوەی بەردەوامی چەکدارەکانیش لەلایەن هەندێک باڵیۆزخانەوە بە حکومەتی عێراق دراون کە بەڵێنیداوە رێوشوێنی پێویست بگرێتەبەر.\nمووشەکێکی دیکە، دەرگای جەهەنەم دەخاتە سەر پشت\nپێشبینیکردن بۆ پەرچەکرداری ئەمریکا لە دوای ئارامییە شلۆقەکەی رۆژانی رابردوو، مایەی دڵەڕاوکێی زۆر کەس و لایەنە، سەلیم هەمزە، ئەندامی پەرلەمانی عێراق، بە رۆژنامەی 'ئیندیپێندێت'ی عەرەبی، گوتووە "تەنیا یەک مووشەکی دیکە بۆ سەر باڵیۆزخانەی ئەمریکا، بۆی هەیە دەرگای جەهەنەم بکاتەوە".\nئەو دەڵێ پاشەکشەی نێردە دیبلۆماسییەکان، عێراق دەکاتە وڵاتێکی ناپابەندی یاسا نێودەوڵەتییەکان و سزای دەخرێتە سەر.\nئەحمەد مەلا تەڵاڵ، گوتەبێژی حکومەتی عێراق، رایگەیاندووە، ئەمریکییەکان سەرژمێری هێرشەکانی سەر هێزەکانیان لەلایە و لە ئایاری رابردووەوە تاوەکو سەرەتای تشرینی یەکەمی ئەمساڵ 60 جار ئەوان رووبەڕووی هێرشبوونەتەوە، چ لە باڵیۆزخانەکەیان یان ناو فڕۆکەخانەی بەغدا یان کاروانی ئۆتۆمبێلەکانیان.\nئێران لە کوێ وەڵامدەداتەوە، تاران یان بەغدا؟\nبۆچوونی ئەو ئەندامەی پەرلەمانەی عێراق لە راستییەوە زۆر نزیکە، چونکە هەموو ئەو ئارامییە کاتییەی ئێستا هەیە، هیچ نییە جگە لە سەرەتای تونیلێک کە رووناکییەکەی لەو سەردا دیار نییە.\nهێرشی میلیشیا پشتگیریکراوەکانی ئێران، هەمووی پابەندە بەوەی پەیوەندی و دۆخی نێوان ئەمریکا و ئێران چۆنە و لە چ ئاستێکدایە. لەگەڵ هێڵە گشتییەکانی بیرکردنەوەی ئێران لە ئەمریکا وەک دوژمنی یەکەم. بەڵام هەڵوێستە بچووکەکان و لێدوانەکانی ئێرە و ئەوێی بەرپرسانی هەردوو وڵات بەرامبەر یەکدی، لەسەر زەوی رەنگدانەوەی گەورەی دەبێت.\nلە رۆژانی رابردوودا، ئەمریکا زیاتر دەستی لەبینەقاقای ئێران گیرکرد و هەینی رابردوو، کۆمەڵێک سزای نوێی بەسەر بانکە ئێرانییەکاندا سەپاند. بەرپرسانی ئێران، بەتایبەت سەرۆککۆماری وڵات، هەر زوو دژی سزاکان وەستایەوە، جیا لەوەش بڕیارەکەی بەنایەکسان و دژە مرۆیی ناوبرد. بەرپرسانی ئێران، لە بەرامبەر سزاکانی ئەمجارەدا، لە هەموو جارەکانی دیکە نیگەرانتر هاتنە بەرچاو.\nئێستا سەرنجەکە لەسەر ئەوەیە، ئێران چۆن وەڵامی ئەو سزا نوێیە دەداتەوە، لە تارانەوە؟ یان لە بەغداوە؟ جوگرافیای وەڵامەکەی ئێران، جارێکی دیکە بابەتی باڵیۆزخانە ئەمریکییەکە دەهێنێتەوە پێشەوە و ئەوکات گۆڕەپانەکە، لەبەردەم هەموو ئەگەرێکدا کراوە دەبێت کە ئەمریکا پەنای بۆ دەبات.


--> بەڕێوەبەرێتی ڕاگەیاندن\nکارگێڕی گشتی وبەڕێوەبردنی سامانی سرووشتی\nكتێبخانه: كتێبخانه ناوه‌ندێكی ڕۆشنبیریی و فه‌رهه‌نگیی، كۆمه‌ڵایه‌تیی و فێركاریی و په‌روه‌رده‌یی گرنگه، ئه‌و شوێنه‌یه، كه بیری مرۆڤایه‌تی تێدا پارێزراوه و مرۆڤی خوێنه‌ر ده‌توانێت له ڕێگه‌ی ئه‌م ناوه‌نده كه‌لتوریی و فه‌رهه‌نگییه‌وه خۆی به بیرو ئایدیای نوێ ته‌یار و سازبكات و دواڕۆژی خۆی به باشترین شێوه بینابكات.\nهه‌ربۆیه به درێژایی مێژوو، یه‌كێك له‌و شوێن و ناوه‌نده گرنگانه‌ی، كه پێگه‌یه‌كی دیار و به‌رچاوی له دروستكردنی تاكی هۆشیار و مرۆڤی پێگه‌یشتوو له بواره جیاوازه‌كانی ژیان و ژیارییدا هه‌بووه، كتێبخانه بووه ، به سه‌رجه‌م شێوه و قه‌باره و جۆره جیاوازه‌كانییه‌وه، چونكه توانراوه له ڕێگه‌ی ئه‌م ناوه‌نده‌وه، بیری مرۆڤانی خاوه‌ن به‌هره و به‌رهه‌م و تێڕوانینی ئه‌وانی دی له چوارچێوه‌ی كتێب و توێژینه‌وه و به‌رهه‌مه‌كانیانه‌وه بخوێنرێته‌وه، واته كتێبخانه وه‌ك یه‌كێك له ناوه‌نده دیاره‌كان توانیویه‌تی مرۆڤی خاوه‌ن تێبینی و بۆچوون سه‌ربه‌خۆ و ڕه‌خنه‌گر چێبكات، كه ئه‌مه‌ش وایكردووه، كتێبخانه به‌رده‌وام وه‌ك ناوه‌ندێكی ڕۆشنبیریی و كه‌لتوریی و فه‌رهه‌نگیی و زانستیی و په‌روه‌رده‌یی چاوی لێبكرێت و تێیبڕوانرێت، سه‌ره‌نجام به یه‌كێك له ناوه‌نده گرنگه‌كانی چێبوونی ژیانی شارنشینیی و كۆمه‌ڵی پێشكه‌وتوو و خوێنه‌وار ئه‌ژماركراوه.\nكتێبخانه‌ی ناوه‌ندیی زانكۆی چه‌رموو، له ئێستادا خاوه‌ن سه‌رمایه‌یه‌كی زانستیی به‌هره‌مه‌نده، كه نزیكه‌ی (20000) بیست هه‌زار سه‌رچاوه‌ی جۆراوجۆری له بواره زانستییه‌كاندا، به هه‌ردوو بواری (زانستی سروشتیی و زانستیی مرۆیی)یه‌وه، به زمانه‌كانی (كوردیی، عه‌ره‌بی، ئینگلیزی)، هه‌یه.\nشوێنی كتێبخانه‌ی ناوه‌ندیی زانكۆی چه‌رموو:\nهه‌رێمی كوردستان/عێراق - سلێمانی - چه‌مچه‌ماڵ، كه‌مپی سه‌ره‌كیی زانكۆ - بناری مه‌قان، نهۆمی دووه‌م.\nئه‌ركه‌كانی كتێبخانه‌ی ناوه‌ندیی زانكۆ:\nكتێبخانه‌ی ناوه‌ندیی زانكۆ، وه‌ك یه‌كێك له دامه‌زراوه و به‌ڕێوه‌به‌رێتییه‌كانی سه‌ر به زانكۆ، له‌ڕووی كارگێڕییه‌وه سه‌ر به ( یاریده‌ده‌ری سه‌رۆكی زانكۆ بۆ كاروباری زانستیی و خوێندنی باڵا)یه، ئه‌م به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه، كۆمه‌ڵێك ئه‌رك و كاری هه‌یه، كه بریتیین له:\n1- ڕێكخستن و تۆماركردنی سه‌رچاوه زانستییه جۆربه‌جۆره‌كان له بواره جیاوازه‌كاندا، به هه‌ردوو بواری (زانستی سروشتیی و زانستی مرۆیی) و لقه جۆراوجۆره‌كانی هه‌ر یه‌كێك له‌م دوو زانسته‌وه.\n2- ده‌سته‌به‌ركردنی سه‌رچاوه‌ی زانستیی بۆ خوێنه‌ران به شێوه‌یه‌كی گشتیی و خوێندكاران و توێژه‌رانی زانكۆ به شێوه‌یه‌كی تایبه‌تی، هاوكات هاوكاریكردنی خوێندكاران و توێژه‌ران له كاتی خواستنی سه‌رچاوه‌ی زانستییدا.\n3- هه‌مئاهه‌نگیكردن له‌گه‌ڵ ده‌زگا و ناوه‌نده ئه‌كادیمیی و ڕۆشنبیرییه‌كان و خانه‌كانی چاپ و به‌خش و وه‌شاندن، بۆ ده‌ستخستن و ده‌سته‌به‌ركردنی نوێترین سه‌رچاوه زانستییه‌كانی بواره جیاوازه‌كان، تا خوێندكاران و توێژه‌ران بتوانن به ئاسانترین شێوه ده‌ستیان به سه‌رچاوه‌ی نوێی زانستیی ڕابگات.\n4- دروستكردن و ده‌سته‌به‌ركردنی باشترین په‌یوه‌ندی زانستیی له‌گه‌ڵ ناوه‌نده ئه‌كادیمییه‌كان به‌گشتیی و به‌ش و كۆلێژه جیاوازه‌كانی زانكۆ به تایبه‌تی بۆ چێكردنی ڕایه‌ڵه‌یه‌كی به‌هێزی هاوكارییكردن و ئه‌نجامدانی كاری هاوبه‌ش و پێكه‌وه‌یی و زانستیی.\n5- ده‌سته‌به‌ركردنی كه‌شێكی گونجاو له ڕووی چۆنییه‌تی و چه‌ندێتییه‌وه بۆ خوێنه‌ران، تا بتوانرێت له‌م ڕێگه‌یه‌وه به باشترین شێوه خزمه‌تی خوێندكاران و مامۆستایان و توێژه‌ران به‌گشتی بكرێت.\n6- له ڕێگه‌ی (به‌شی خواستن و پێشوازییكردن)ه‌وه، هه‌وڵده‌درێت به باشترین شێوه هاوكاری سه‌ردانیكه‌رانی كتێبخانه‌ی ناوه‌ندیی بكرێت، تا بتوانن به ئاسانترین ڕێگه سه‌رچاوه‌ی مه‌به‌ستیان ده‌ستبكه‌وێت.\nبه‌شه‌كانی كتێبخانه‌ی ناوه‌ندیی:\nكتێبخانه‌ی ناوه‌ندیی زانكۆمان، به‌پێی ئه‌رك و ئه‌و فه‌رمانانه‌ی، كه ڕۆژانه ڕایده‌په‌ڕێنن، چه‌ند به‌شێكی سه‌ره‌كیی له‌خۆده‌گرێت، ئه‌مه‌ش له پێناوی به ڕێكوپێكی ڕۆیشتنی كاروباره‌كان:\nیه‌كه‌م/ به‌شی تۆماركردنی سه‌رچاوه‌كان:\nئه‌م به‌شه، به‌شێوه‌یه‌كی گشتی ئه‌ركی تۆماركردنی سه‌رچاوه‌كانی كتێبخانه‌ی ناوه‌ندیی زانكۆمان و ئیدخالكردنی ئه‌و سه‌رچاوه نوێیانه‌ی له ئه‌ستۆدایه، كه له‌لایه‌ن ده‌زگا و ناوه‌نده زانستیی و ڕۆشنبیرییه‌كان و كه‌سایه‌تی و نووسه‌رانه‌وه به شێوازی جۆراوجۆر به كتێبخانه‌كه‌مان ده‌به‌خشرێت.\nدووه‌م/ به‌شی چاككردنه‌وه‌ی كتێب و سه‌رچاوه‌كان:\nئه‌م به‌شه، كه له چه‌ند فه‌رمانبه‌رێكی تایبه‌تمه‌ند پێكهاتووه، كاری سه‌ره‌كییان دووباره چاككردنه‌وه‌ی ئه‌و كتێب و سه‌رچاوانه‌یه، كه به هۆكاری جیاواز خراپبوون، له به‌رگتێگرتن و ته‌جلیدكردن و ....هتد.\nسێیه‌م/ به‌شی خواستن:\nیه‌كێكه له به‌شه سه‌ره‌كییه‌كانی كتێبخانه‌ی ناوه‌ندیی زانكۆمان، كاری سه‌ره‌كییان پێدانی سه‌رچاوه‌ی زانستیی به خوێنه‌ران به‌پێی مه‌رج و ڕێنماییه‌كانی پێدانی كتێب له كتێبخانه‌ی ناوه‌ندیی، هاوكات هاوكارییكردن و كارئاسانییكردن و ڕێنماییكردنی خوێندكاران له دۆزینه‌وه و گه‌ڕان بۆ سه‌رچاوه‌ی پێویست و داواكراو.\nچواره‌م/ هۆڵی خوێندنه‌وه:\nكتێبخانه‌ی ناوه‌ندیی زانكۆ، هۆڵێكی فراوانی خوێندنه‌وه‌ی بۆ خوێندكاران و خوێنه‌ران دابینكردووه، كه به باشترین شێوه كه‌شێكی ئارامیی بۆ خوێندنه‌وه و به‌دواداچوونی سه‌رچاوه‌ی زانستیی فه‌راهه‌مكردووه، ئه‌مه جگه‌له‌وه‌ی، كه شوێنێكی تایبه‌تی به پێداوستییه‌كانییه‌وه بۆ خوێندكارانی خوێندنی باڵا (دبلۆمی باڵا – ماسته‌ر – دكتۆرا)، ته‌رخانكردووه.\nپێنجه‌م/ كتێبخانه‌ی ئه‌لیكترۆنی و هێڵی ئینته‌رنێتی كتێبخانه:\nیه‌كێك له كاره له پێشینه‌كانی كتێبخانه‌ی ناوه‌ندیی زانكۆ، به هاوكاریی لایه‌نه په‌یوه‌ندیداره‌كانی زانكۆی چه‌رموو له هه‌وڵی باشتركردنی هێڵی ئینته‌رنێتی كتێبخانه‌ی ناوه‌ندیی زانكۆدایه، تا خوێندكاران بتوانن به‌شێوه‌یه‌كی زانستیی سوود له هێڵی ئینته‌رنێت وه‌ك یه‌كێك له چاوگه‌كانی ده‌ستكه‌وتنی سه‌رچاوه‌ی زانستیی سه‌رده‌م وه‌ربگرن، هاوكات له به‌رنامه‌ی كاره له پێشنه‌كانیدایه، كه له ڕێگه‌ی كردنه‌وه‌ی به‌شێكی تایبه‌ته‌وه به ناوی (كتێبخانه‌ی ئه‌لیكترۆنی)، به هاوكاری به‌شه زانستییه‌كانی زانكۆ، كتێبخانه‌یه‌كی ئه‌لیكترۆنی ده‌وڵه‌مه‌ند بكاته‌وه، تا له‌م ڕێگه‌یه‌وه بتوانرێت به شێوه‌ی (وێنه‌ی نه‌رم – soft copy)، سه‌رچاوه‌ی زانستیی بۆ خوێنه‌ران ده‌سته‌به‌ربكرێت.\nناونیشانی به‌ڕێوه‌به‌ری به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی كتێبخانه‌ی ناوه‌ندیی:\nژ.م. به‌ڕێوه‌به‌ر: 077175643322\nئیمه‌یڵی به‌رێوه‌به‌ر: mustafa.mustafa@charmouniversity.org\nلیستی ناوی فه‌رمانبه‌رانی كتێبخانه‌ی ناوه‌ندیی زانكۆمان:\nمسته‌فا ڕه‌زا مسته‌فا\nهۆگر ڕه‌مه‌زان محه‌مه‌د\nهێمن محه‌مه‌د یوسف\nغه‌ریب خالید عبدالرحمن\nیوسرا جومعه نادر\nشاڵاو كه‌ریم محه‌مه‌د\nمه‌یسان محه‌مه‌دئه‌مین حه‌مه‌صاڵح\nزانیاریی و ئه‌لیكترۆنی\n8 ڕووبار عبدالقادر محمد ی.توێژه‌ر به‌كالۆریۆس تۆماركردن\n9 به‌ختیار توێژه‌ر ماسته‌ر پێشوازیی\n10 جوان توێژه‌ر ماسته‌ر تۆماركردن\n11 مروان اسعد توێژه‌ر ماسته‌ر تۆماركردن


گەورەترین بازاڕی شاری مەهاباد و باخی میکاییل سوتێندرا سازمانی خه‌بات کوردستانی ئێران\nشەممە ڕێکەوتی 25ی ڕێبەندان، بازاڕی گەورەی شاری مەهاباد و باخی میکاییل، ئاگری لێکەوتووە. بە گوێرەی هەواڵەکان، بازاڕی گەورەی (ئەسغەری) لە کاتژمێر دوازدە تا کاتژمێر 3 بەیانی سووتاوە و تائێستا چەندین کەس برینداربوون. ئەم بازاڕە کە پێکهاتووە لە پێنسەد دووکان، یەکێک لە گەورەترین بازاڕەکانی کوردستانی ئێرانە و خاوەن دووکانەکان بەم ڕووداوە خەسارەتێکی زۆریان لێکەوتووە و باس لەوە دەکەن کەسانێک ئەم باژێڕەیان ئاگرداوە. جێی باسە تائێستا هۆکاری ئەم ئاگر لێکەوتنەوەیە نادیارە.a\nڕێکه‌وت: 2021-02-13 06:50:25


پۆدکاستی چاوگ ئەڵقەی ٨٧ - بڵۆگی چاوگ\nنێردراوە بۆ حوزه‌یران 25, 2019 نیسان 1, 2021\nپۆدکاستی چاوگ ئەڵقەی ٨٧\nلەدەستدانی نرخ لە مۆبایلەکانی سامسۆنگ و ئەندرۆید بە گشتی\nگوگڵ کۆتایی بە پرۆژەی تابلێتەکانی هێنا.\nوەشاندنی نوێی ڕازپبێری پای 4 دەرچوو بە کۆمەڵێک سیفەتی نوێیووە\nئەم ئەڵقەیە له‌لایان\nپەخشی ڕادیۆیی یان پۆدکاستی چاوگ\nبەرنامەیەکی دەنگی زانستی بەردەوامە لەسەر دواهەمین هەواڵەکانی ئایتی و یاری و فلیم و دراماکان بە زمانی کوردی.\nلەگەڵ کۆمەڵێک خەڵکی شارەزای ئەو بوارە لە کوردستان و دەرەوەی پێکەوە.\nکەناڵی سەرەکی پەخشی ڕادیۆیی چاوگ\nنوسراوە لە پۆدکاستتاگکراوە لە ئەندرۆید، پۆدکاست، ڕازبێری پای، سامسۆنگ، گوگڵ\nپێشوو ویندۆز تێرمیناڵ\nداهاتوو پۆدکاستی چاوگ ئەڵقەی ٨٨


ماڵپەڕی بۆنەکان - پاش لەبەرکردنی قورئان زێندانییەکی هەمیشەیی ئازاد کرا\nپاش لەبەرکردنی قورئان زێندانییەکی هەمیشەیی ئازاد کرا\nئایار 31\tبڵاوکراوەتەوە لەلایەن ئەحمەد محمد خوێندراوەتەوە 1404 جار\nپاش ئه‌وه‌ی توانی قورئانی پیرۆز به‌ته‌واوه‌تی له‌به‌ربكات، كچه‌زیندانییه‌كی وڵاتی كامیرۆن كه له‌زیندانی ناوه‌ندیی دوبه‌ی له ئیمارت\nحوكمی هه‌تاهه‌تایی به‌سه‌ردرا سه‌پێنرابوو، ئازادكرا.\nئه‌و كچه كه ناوی فاتمه محه‌مه‌ده‌و شه‌ش ساڵی له‌ماوه‌ی زیندانییه‌كه‌ی به‌سه‌ربردووه، به‌هۆی به قاچاغبردنی حه‌شیش سزای زیندانی هه‌تاهه‌تایی به‌سه‌ردا سه‌پێنرابوو.\nفاتمه هاوكات له‌گه‌ڵ چونه‌زیندانه‌وه بووه موسڵمان و له‌ماوه‌ی مانه‌وه‌یدا له‌زیندان به‌باشی خۆی فێری زمانی عه‌ره‌بی كردووه‌و دواتر به‌ته‌واوه‌تی قورئانی له‌به‌ركردووه‌و پاشان ده‌سه‌ڵاتداران له‌به‌رامبه‌ر ئه‌م كاره‌یدا وه‌ك پاداشتێك ئازادیانكرد.\nفاتمه ده‌ڵێت: "ئه‌و ده‌سكه‌وته‌ی به‌ده‌ستمهێنا ئاسان نیه‌و پێویستی به‌ئارامگرتنی زۆر هه‌یه، متمانه‌م به‌خوا هه‌بوو كه له‌زیندان ئازاد ده‌بم و دوباره خێزان و خۆشه‌ویستانم ده‌بینمه‌وه".\nرونیشكرده‌وه، ئه‌و سه‌ر به خانه‌واده‌یه‌كی موسڵمانه‌و ئه‌مه‌ش به‌شێوه‌یه‌كی زۆر یارمه‌تیده‌ری بووه بۆ ئه‌وه‌ی پاش شه‌ش ساڵ له‌هه‌وڵ و ماندوبون، بتوانێت به‌ته‌واوه‌تی فێری قورئان ببێت و له‌به‌ری بكات.\nئازادكردنی فاتیمه له‌چوارچێوه‌ی چه‌ند پرۆگرامێكی هانئامێزدا دێت كه به‌چاودێری حكومه‌تی دوبه‌ی به‌ڕێوه‌ده‌چێت و به‌هۆیانه‌وه زیندانییان له‌به‌رامبه‌ر فێربونی قورئان و له‌به‌ركردنی، ئازادده‌كرێن یان سزاكه‌یان سوك ده‌كرێت.\nMore in this category: « مه‌به‌ست له نوێژی إستخاره چییه؟چۆن ئه‌نجام ئه‌درێت بۆچی مه‌به‌ستێ ئه‌نجام ده‌درێت؟\tژن بۆی جائیزە ماڵ و سامانی خۆی بەبێ ئیزنی مێردەکەی ببەخشێت »\nHomeئاینیپاش لەبەرکردنی قورئان زێندانییەکی هەمیشەیی ئازاد کرا


یەکەم ڕۆژی مانگی ڕەمەزان دیاریکرا - RojNews\nیەکەم ڕۆژی مانگی ڕەمەزان دیاریکرا\nوەزارتی ئەوقاف و کاروباری ئاینیی حکومەتی هەرێم ڕایگەیاند، سبەینێ تەواوکەری مانگی شەعبانە و پێنجشەممە یەکەم ڕۆژی مانگی ڕەمەزانی پیرۆزە.\nئێوارەی ئەمڕۆ، لیژنەی باڵای بینینی مانگ، لەبارەی دیاریکردنی یەکەم ڕۆژی مانگی ڕەمەزانەوە، لە دیوانی وەزارەتی ئەوقاف و کاروباری ئاینیی حکومەتی هەرێمی کوردستان کۆبوونەوە، دوای کۆبوونەوەکەش، کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەنووسییان ئەنجامدا.\nلە کۆنگرە ڕۆژنامەنووسییەکەدا، عەبدوڵا وەیسی، سەرۆکی یەکێتی زانایانی ئاینیی ئیسلامیی کوردستان، ڕایگەیاند: سبەینێ چوارشەممە تەواوکەری مانگی شەعبانە و ڕۆژی پێنجشەممەش کە دەکاتە ١٧ی ئایاری ٢٠١٨، یەکەم ڕۆژی مانگی ڕەمەزانی پیرۆزە.


مه‌سه‌له‌ی به بارمته‌گرتنی سه‌رنشینانی پاسێـکی فلپـینی کۆتایی پـێـهات\nپـۆلیسی فلیپـینی خۆی دا به‌سه‌ر پاسێـکی گه‌شـت‌وگوزاریدا که له لایه‌ن که‌سێـکه‌وه سه‌رنشینه‌کانی به بارمته گیرابوون. پـۆلیسه‌کان به هه‌ڵـدانی گازی فرمێسـک ڕێژ و ته‌قه‌کردنه‌وه کۆتایی‌یان به‌و قه‌یرانه یه‌ک ڕۆژیـیه هێنا.\nکه‌ناڵه‌کانی ته‌له‌فیزیۆن ڕاسـته‌وخۆ دیمه‌نه‌کانیان ده‌گواسته‌وه و نیشـانیان دا به لایه‌نی که‌م 4 له گه‌شـتیاره‌کان به برینداری له پاسه‌که ده‌یانهێنانه ده‌رێ. مه‌زه‌نده ده‌کرێت 15 گه‌شتیاری که له هۆنگ کۆنگه‌وه هاتبوون له ناو ئه‌و پاسه‌دا بووبوون. په‌یامنێران له شـوێنی ڕووداوه‌که ده‌ڵێن ڕفێنه‌ره‌که کوژرا.\nشۆفێری پاسه‌که که له هێرشه‌که‌دا هه‌ڵهات گوتی چه‌کداره‌که ده‌سـتیکردووه به ته‌قه‌کردن له بارمته‌کان. تا ئاماده‌کردنی ئه‌م هه‌واڵه ڕوون نیـیه ئه‌گه‌ر که‌س له گه‌شـتیاره‌کان نه‌کوژرابێت.\nپـێشـتر هێزه‌کانی پـۆلیس به جلوبه‌رگی گولـله‌به‌نه‌وه چوارده‌وری پاسه‌که‌یان دا و هه‌وڵیان دا به چه‌کوش شوشه‌کانی بشـکێنن و خۆیانی پـیادا بکه‌ن، وه‌لێ که شـکستیان هێنا هه‌سـتان به هه‌ڵـدانی گازی فۆمێسـک ڕێژ بۆ ناو پاسه‌که.\nڕفێنه‌ره‌که ئه‌فسه‌رێـکی باڵای پـۆلیس بووه که له 2008 وه له‌سه‌ر کاره‌که‌ی لادراوه. به درێژایی ڕۆژه‌که چه‌ند بارمته‌یه‌کی نه‌خۆش و به ته‌مه‌نی ئازادکردووه.


كتێبێكی ناوازە لەسەر ژیانی حەسەن زیرەك لە ساڵوەگەڕی كۆچی دواییەكەیدا بڵاودەكرێتەوە – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2019/06/12 - 2:29 PM\nبڕیارە كتێبێكی زۆرتر لە هەزار لاپەڕەیی لەبارەی ژیان و بەرهەمی هونەرمەندی گەورەی كورد حەسەن زیرەك لە ساڵوەگەڕی كۆچی دواییەكەیدا بڵاوبكرێتەوە.\nمەریوان مەسعود، ئامادەكار و سەرپەرشتیاری چاپكردنی كتێبی ( حەسەن زیرەك.. چریكەیەك بۆ شادی) بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، بڕیارە لە ئێوارەی 26ی ئەم مانگەدا لەیادی حەسەن زیرەكدا لە سەرای سلێمانی ئەم كتێبە بڵاوبكرێتەوە.\nناوبراو ڕوونیكردەوە، بیرۆكەی ئەم كتێبە دەگەڕێتەوە بۆ ساڵێك لەمەوبەر، كە لەگەڵ بابەكر دڕەیی بەڕێوەبەری ڕۆشنبیری سلێمانی بیرۆكەكەیان دانا، و تاكو ئێستا خەریكی بووە و گەیشتووەتە چاپ.\nئەوەشی خستەڕوو، ئەم كتێبە گرنگترین سەرچاوەی زانستی دەبێت لەسەر حەسەن زیرەك، چونكە 1080 لاپەڕەیە و بەدیزاینێكی زۆر جوان چاپكراوە، هەروەها سود لە حەوت كتێب و سەرچاوەی دیكە وەرگیراوە، هاوكات كۆمەڵێك وێنەی دەگمەن و بەشێك لەشێعر و ئاوازی گۆرانییەكانی تێدایە، لەلایەكی دیكەوە ژیانی حەسەن زیرەكی تێدا باسكراوە، كە یەكەمجارە كتێبێكی لەم شێوەیە لەسەر هونەرمەندێك ئامادەبكرێت و هەموو عاشقانی حەسەن زیرەك خۆیان لەم كتێبەدا دەبیننەوە.\nباسی لەئەوەشكرد، ئەركی لەچاپدانی كتێبەكە لەسەر ئەستۆی هەڤاڵ ئەبوبەكر پارێزگاری سلێمانی بوو، چونكە كتێبەكەی پێ گرینگ و ناوازە بوو.\nدەشڵێت “ئەم كتێبەم ناوناوە حەوت كتێب لەناو یەك كتێبدا، چونكە ئەم كتێبە سوودی لە حەوت كتێبی دیكە وەرگرتووە، كە پێكهاتون لە كتێبەكانی، (میدیای زەندی، میرزا كەریم خۆشناو (دوو كتێب)، د.هیوا عومەر ئەحمەد، د.مەولود ئیبراهیم حەسەن، زۆزك ئەحمەد قەرەداغی و زاهیر محەمەد عەزیز، عادل محەمەد كەریم )”.\nساڵانە لە 26ی حوزەیراندا ڕێوڕەسمی تایبەت بە كۆچی دوایی هونەرمەندی گەورەی كورد لە نێوخۆو دەرەوەی كوردستان سازدەكرێن.


مەلا بەختیار : حەیفە پیاوێکی گەورە وەک بەرهەم ساڵح ببێتە سەرۆککۆماری عێراق\nلێپرسراوی دەستەی كارگێڕیی مەكتەبی سیاسی یەكێتی ڕایگەیاند بۆ چوونە بەغدا و پێكهێنانی حكومەتی نوێ لە عێراقدا لەگەڵ پارتی دەكەونە گفتوگۆكردن و دەڵێت ، ئێمە و پارتی زۆرینەین، ئەوانی دیکە هەمووی بڕۆن و نەڕۆن ئاساییە. لەبارەی بەرهەم ساڵحیشەوە گوتی، ئەو بە ئێمە دەڵێت تەزویرچی چۆن بیکەینە سەرۆک کۆمار؟.\nمەلا بەختیار لە کۆبوونەوەیەکدا لەگەڵ ڕێكخراوی ئازادی لاوانی كوردستان بە ئاماژەدان بەوەی کە ئەمریكا و بەریتانیا و دەوڵەتانی ئەنجوومەنی ئاسایش هەموویان پارتی و یەكێتی دەناسن ، گوتی “ئەو وڵاتانە لە كوردستان پارتی و یەكێتی دەناسن ، باقیەكەی هەمووی بڕۆن و نەڕۆن ئاساییە ، هیچ حسابێكیان بۆ ناكەن ، رێزیان دەگرن ، بەڵام هیچ شتێك لەسەر ئەوان پەك ناكەوێ ، بەڵام لەسەر یەكێتی و پارتی پەك د\nمەلا بەختیار ڕەخنەی خۆی ئاراستەی ئەو لایەنانە دەکات كە بە “تەزویرچی” تۆمەتباریان دەكەن و گوتی “ یەكەم هەنگاو پێمان دەڵێن تەزویرچی ، كە هاتنە سەر پۆست ، هەمووی هەڵپەی پۆستەكانیانە ، ئێمەش هیچ خۆمان تێكنادەین دێن بەیەكەوە کار دەیكەین نایەن ، ئێمە و پارتی زۆرینەین و لەگەڵ پارتی دەكەوینە گفتوگۆ”.\nهەروەها لە سەر ئەو دوو حزبەی کە لە ماوەیەکی کورتدا درووست بوون ، من ناومنان ئەمانە بەعەمەلیاتی قەیسەری لەدایكبوون ، بەعەمەلیاتی قەیسەری ، یانێ حیزب ئاوا بە پەلەپەل دروست نابێت ، حیزب لەناو ژانی كۆمەڵایەتی ، ئابووری ، كولتووری و ئەركە مێژووییەكانی پرۆسەی سیاسی لە دایك دەبێ ، ئەم هەڵپە هەڵپە لەدامەزراندنی ئەم رەوت و ئەو رەوت، نەك هەر ناتوانێ خزمەت بەگۆڕانكاری بكات ، بەڵكو جەزرەبە لەگۆڕانكاری دەدات ، دەركەوت ئەڵتەرناتیڤەكان هەموو ئیش لەسەر گیرفان كراوە ، ئیش لەسەر ویژدان نەكراوە ، گیرفان بەتاڵ بووە بۆیە خەڵك چەپڵەی بۆ ئەوان لێداوە ، بەسكی تێر كەس چەپڵە بۆ ئەوان لێ نادات”.\nمەلا بەختیار گوتی: “من پێموایە بە بوژاندنەوەی باری ئابووری ، بە دانوستاندنێكی سەركەوتوو لەگەڵ حكومەتی عێراقی و بەدامەزراندنی حكومەتێك لەعێراق كە كورد شەراكەتی راستەقینەی هەبێ ، من بەدڵنیاییەوە پێتان دەڵێم ، ئەگەر بزانین باش ئیش بكەین ئەگەر حكومەتی كوردستان خزمەتگوزارییەكانی پەرە پێ بدات ، ئەگەر پاشەكەوتی مووچە چارەسەر بكرێت ، ئەگەر پرۆژەكان بچێتەوە پێشەوە ، هەمو ئەم ئەگەرانە بچێتە پێشەوە ، من بەدڵنیاییەوە پێتان دەڵێم ، بزووتنەوەی پۆپۆلیستی لەكوردستاندا لەدوای ئەم هەڵبژاردنەوە لەدوای ئەو ریفۆرمەی كە دەیڵێم ئەگەر رووبدات، كۆتاییان پێ دێت”.\nهەروەها گوتی: “چانسی سەركەوتنیان تەواو بووە ، لەقەیراندا سەرنەكەوتن ، لەخۆپیشانداندا سەرنەكەوتن ، دوای ریفراندۆم سەرنەكەوتن ، لەتێكچوونی ئێمە و حكومەتی عێراق سەرنەكەوتن ، لەدەستدانی كەركووك سەرنەكەوتن ، لەهیچی سەرنەكەوتن ، بێگومان لەخۆشگوزەرانی سەرناكەون بەهیچ شێوەیەك”.\nهەروەها مەلا بەختیار باسی كاندیدكردنی بەرهەم ساڵح دەکات بۆ پۆستی سەرۆككۆمار و ، ئاماژە بەوە دەكات كە: “پێش ئەوەی برۆم بۆ بەغدا نوێنەری ئەمریكا مەکگۆرک هاتبوو بۆ لام ووتی هەر پرسیارێكم هەیە ئەمە ڕەسمی نییە و كەسیش تەكلیفی نەكردووم ، بەڵام هەر دەمەوێ پرسیارێك لەتۆ بكەم ، وتم فەرموو، مەككۆرگ ، وتی ئەگەر بەرهەم واز لەهەموو شتێك بهێنێت واز لە هاوپەیمانی و دۆستەكانی بهێنێ و وەك كەسایەتییەكی بێلایەن خۆی كاندید بكات بۆ سەرۆككۆماری عێراق ئێوە قبوڵتانە ؟ ، ووتم وەڵا ئەمە زەرەری كاك بەرهەمە ، وەڵامەكەی من دیپلۆماسی و مەبدەئی و نەرم بوو ، وتم ئەمە زۆر زەرەری كاك بەرهەمە ، ئەو شەخسیەتە عەزیمە گەورەیە دوو حیزبی تەزویركەر تەزكیەی بكەن ببێتە سەرۆك كۆمار ، ئەو بە ئێمە ئەڵێ یەكێتی و پارتی تەزویریان كردووە ، ئێمە چۆن بیكەین بەسەرۆككۆمار كە ئێمە تەزویرمان كردووە ، ووتی تێگەیشتم ، كەواتە نابێ”.\nوەرگیراو : رەوش


سەلاح محەممەد توبەیقی - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nسەلاح محەممەد توبەیقی\n(١٩٧١-٠٨-٢٠) ٢٠ی ئابی ١٩٧١ (تەمەن ٤٩)\nجیزان، عەرەبستانی سعوودی\nپسپۆڕی تاقیکاری، عەقید لە سوپای سعودیە\nتۆمەتبارە بە بەشداربوونی لە تیرۆرکردنی جەمال خاشقچی\nسەڵاح محەممەد عەبدە توبەیقی (بە عەرەبی: صلاح الطبيقي) (لەدایکبووی: ٢٠ی ئابی ١٩٧١) بەرپرسی لێژنەی پزیشکی دادوەری سعودیەیە و عەقیدێکە لە سوپای وڵاتی سعودیەدا.\nلە نیسانی ٢٠١٩دا، لە کاردانەوە بەرانبەر تیرۆرکردنی جەمال خاشقچی، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا وڵاتەکەی لە توبەیقی و پازدە کەسی دیکە قەدەغەکرد.\nتوبەیقی پڕۆفیسۆرە لە بواری بەڵگەی تاوانکاری لە زانکۆی نایف عەرەبی تایبەت بە زانستی پاراستن لە ڕیاز، و ناسراوە بەوەی کە یەکێک لە کەسایەتیە سەرەکیەکانی وڵاتەکە کە تاقیکاری لەبارەی مۆبایلەوە ئەنجام دابێت. توبەیقی چەندین داھێنانی لە بوارەکەی خۆیدا ئەنجام دابوو کە تایبەت بوون بە سیخوڕی و لێکۆڵینەوە.\nلە ساڵی ٢٠١٨دا، ئەلجەزیرە ڕایگەیاند کە توبەیقی بەشداربووە لە کوشتن و پارچەکردنی جەستەی جەمال خاشقچی. سەرچاوەیەک گوتی "توبەیقی دەستی کردبوو بە پارچەکردنی جەستەی خاشقچی لەسەر مێزێک لەکاتێکدا ئەو ھێشتا زیندوو بوو. و کاتێک دەستی بە لێکردنەوەی پارچەکانی جەستەی خاشقچی کردبوو، گوێی لە مۆسیقا گرتبووو و داوای لە ھاوکارانی کردبوو ھەمان کار بکەن".\n^ "Passport scans show Saudis accused by Turkey of killing writer Jamal Khashoggi". NBC News (بە زمانی ئینگلیزی). لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٩. لە ڕێکەوتی ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ ھێنراوە. پارامەترەکە |dead-url= پشتگوێ خرا (یارمەتی); بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |archive-date= (یارمەتی)\n^ @sofarajiz (22 August 2018). العقید د. صلاح الطبیقی (Tweet) (بە زمانی عەرەبیی جەزائیری). لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە 21 October 2018 – بە Twitter. پارامەترەکە |dead-url= پشتگوێ خرا (یارمەتی)\n^ "Pompeo Bars 16 Saudis From U.S. in Response to Khashoggi Killing". The New York Times. لە ڕێکەوتی ١٤ی نیسانی ٢٠١٩ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\n^ "Suspects in disappearance of Khashoggi linked to Saudi security services". Washington Post (بە زمانی ئینگلیزی). لە ڕێکەوتی ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\n^ "Khashoggi was beaten to death in front of Saudi consul general, then dismembered: sources". Daily Sabah. لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٩. لە ڕێکەوتی ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ ھێنراوە. پارامەترەکە |dead-url= پشتگوێ خرا (یارمەتی); بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |archive-date= (یارمەتی)\n^ "Jamal Khashoggi Dismembered Alive, Saudi Killer Listened To Music During Murder, 'Middle East Eye' Reports". The Inquisitr. 16 October 2018. لە ڕێکەوتی ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\n^ "Jamal Khashoggi's killing took seven minutes, Turkish source tells MEE". Middle East Eye (بە زمانی ئینگلیزی). لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨. لە ڕێکەوتی ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ ھێنراوە. پارامەترەکە |deadurl= پشتگوێ خرا (یارمەتی); بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |archive-date= (یارمەتی)\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=سەلاح_محەممەد_توبەیقی&oldid=709605»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٠٢:٠٦ی ٣٠ی ئابی ٢٠٢٠ نوێ کراوەتەوە.


گرژییه‌كانی گه‌یاره هه‌ڕە‌شه له ئاشتیی كۆمه‌ڵایه‌تی ده‌كه‌ن - Kirkuknow\nگرژییه‌كانی گه‌یاره هه‌ڕە‌شه له ئاشتیی كۆمه‌ڵایه‌تی ده‌كه‌ن\nگەیارە، 17-6-2017، خۆپیشاندانی كەسوكارانی قوربانیانی دەستی داعش، كە تیایدا داوایانكرد ئەو خێزانانە دەربكرێن كە لەكاتی داعشدا پاڵپشتی ئەو رێكخراوەیان كردوە فۆتۆ: تایبەت بە كەركوك ناو\nئارام یوسف فارس\nبه‌دریه دلێمی (36 ساڵ)و منداڵه‌كانی، پێشنیوه‌ڕۆی 17ی حوزه‌یرانی ئه‌مساڵ له‌ماڵه‌كه‌ی خۆیان له باكوری گه‌یاره دانیشتبوون، كاتێك گوێی له هوتاف و ده‌نگه‌ده‌نگ ده‌بێت “ئێره شوێنی داعش نییه‌و ده‌ریانكه‌ن”، به‌دریه وتی “به‌په‌له ده‌رگای حه‌وشه‌كه‌م قوفڵكرد، ترسام بێنه ژووره‌وه‌و منداڵه‌كانم بكوژن”.\n“منداڵه‌كانم كۆكرده‌وه‌و پێموتن ئیتر چوونه‌ده‌ره‌وه نییه، كچه گه‌وره‌كه‌م وتی بۆ! وتم ئه‌وانه دژی ئێمه‌ن و ره‌نگه بمانكوژن”، به‌دریه وای وت.\nده‌نگه‌ده‌نگه‌كه به‌ڕێوه‌چوونی خۆپیشاندانی زیاتر له 500 گه‌نج بوو له ناحیه‌ی گه‌یاره (60كم باشووری موسڵ)، زۆرینه‌یان ئه‌وانه بوون كه باوكو براو كه‌سوكاری نزیكیان به‌ده‌ستی چه‌كدارانی داعش كوژرابوون.\nمێرده‌كه‌ی به‌دریه “ئه‌بو عه‌لا”، له هه‌فته‌ی یه‌كه‌می كۆنترۆڵكردنی گه‌یاره له‌لایه‌ن داعشه‌وه له‌حوزه‌یرانی 2014 په‌یوه‌ندی به‌و رێكخراوه‌وه كردبوو، له ئێواره‌یه‌كی مانگی حه‌وتی 2015 هه‌واڵی كوژرانی له نزیك تكریت له بۆردومانێكی فڕۆكه جه‌نگییه‌كانی سوپای عیراق بڵاوبووه‌وه.\n“مه‌فره‌زه‌یه‌كی چه‌كداری داعش له ده‌رگایانداو كه چووم پێیانوتم ئه‌بو عه‌لا شه‌هید بووه‌و به‌هۆی بۆدومانه‌كه‌وه لاشه‌ی ورد بووه‌و هه‌ر له‌وێ نێژراوه”، به‌دریه وای وت.\nخۆپیشانده‌ران داوای ده‌ركردن، یان كوشتنی ئه‌و كه‌سانه‌یان ده‌كرد كه له‌كاتی حوكمڕانی داعش (2014 – 2017) په‌یوه‌ندییان بەو رێکخراوەوە كردووە، به‌درییه كه سێ كچ و دوو كوڕی هه‌یه یه‌كێك بوو له ئامانجی ئه‌و خۆپیشاندانه.\nگەیارە، مانگی نیسانی 2017، له‌سه‌ر خانوویه‌كی رووخاوی كه‌سێكی گه‌یاره كه تۆمه‌تباره به پاڵپشتیكردنی چه‌كدارانی داعش نووسراوه “خوێن به خوێن” فۆتۆ: فازڵ هۆرامی\nبه‌دریه، وتی “سێ رۆژ پێش ئه‌وه له كۆڵانی خۆمان ژنێك پێیوتم ده‌یانه‌وێت ده‌رتان بكه‌ن… بۆیه زانیم ئه‌و خۆپیشاندانه دژی ئێمه‌یه، چونكه مێردی ئه‌و ژنه پۆلیسه له ده‌زگا ئه‌منییه‌كانی گه‌یاره”.\nله سه‌رده‌می ده‌سه‌ڵاتی داعشدا، ده‌یان عه‌شیره‌تو هۆزی سونه مه‌ز‌هەبی عیراق، له نه‌ینه‌وا، كه‌ركوك، سه‌ڵاحه‌دین و ئه‌نبار په‌یوه‌ندییان به “ده‌وڵه‌تی ئیسلامی” داعشه‌وه كرد.\nعه‌لی حه‌مودی كه به‌شداریی خۆپیشاندانه‌كه‌ی گه‌یاره‌ی كرد به (كه‌ركوك ناو)ی وت “بەر لە هاتنی داعش باوکم کارمەندی پۆلیسی فیدراڵی بوو، بەڵام لە مانگی 11ی 2016 چەکدارانی ئەو رێکخراوە هاتن باوکمیان بردو بە بیانووی هاوکاریکردنی دەزگا ئەمنییەکان لەگەڵ ژمارەیەکی دیکە لە سێدارەیاندا”.\nوتیشی “ئێمە دەمانەوێت ئەوانەی لەگەڵ داعشدا بوون و پشتیوانیان لێکردن لێرە بڕۆن، ئەگەر نەڕۆن خانووەکانیان دەڕوخێنین”.\nبه‌دریه وتی “ئه‌بو عه‌لا (مێرده‌كه‌ی) زۆركات ده‌یوت ده‌وڵه‌تی ئیسلامی سوننه رزگارده‌كات، بۆیه پشتیوانیان ده‌كه‌مو شه‌ڕده‌كه‌م دژی سوپای عیراق… ئێستا باجی ئه‌وه ده‌ده‌ین و ده‌ترسم وازمان لێنه‌هێنن، ئاخر ئه‌م منداڵانه گوناهیان چییه!”.\nسوننه‌كانی عیراق، له‌دوای روخانی رژێمی به‌عسه‌وه (1968- 2003) به‌سه‌رۆكایه‌تی سه‌دام حسێن، خۆیان به په‌راوێزخراو ده‌زانن، له ساڵی 2013 خۆپیشاندان له ته‌واوی پارێزگا سوننه‌نشینه‌كانی نه‌ینه‌وا، كه‌ركوك، دیاله، ئه‌نبارو سه‌ڵاحه‌دین به‌ڕێوه‌چوو و داوای هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی یاسای لێپرسینه‌وه‌و دادپه‌وه‌رییان ده‌كرد، چونكه ده‌یان هه‌زار فه‌رمانبه‌ری سوننه به‌هۆی ئه‌و یاسایه‌وه لەسەر كاره‌كانیان دەر‌كران.\nعوسمان محه‌مه‌د (51 ساڵ)، ناوی خوازراوی هاوڵاتییه‌كی گه‌یاره‌یه‌و هه‌شت منداڵی هه‌یه، روبه‌ڕوی هه‌مان مه‌ترسی به‌دریه بۆته‌وه، وتی “خۆپیشانده‌ران به داعش وێنام ده‌كه‌ن، به‌ڵام گوناهی من ته‌نیا ئه‌وه‌یه كاتێك داعش هات، لێره نه‌ڕۆیشتم، به هه‌شت منداڵه‌وه بۆ كوی بڕۆم؟ هیچ به‌ڵگه‌یه‌ك نییه كه من داعشبم”.\nبه‌ده‌نگیكی به‌رزتر وتی “حكومه‌ت له‌كوێی؟ كێ خاوه‌نمانه‌و به‌رگریمان لێده‌كات، خه‌ریكه گومی خوێن دروستده‌بێت”.\nگه‌یاره دانیشتووانەكه‌ی 112 هه‌زار كه‌سه‌و زۆرینه عه‌ره‌بی سوننەمەزهەبن له نیسانی ئه‌مساڵ له‌ده‌ستی داعش كۆنترۆڵكرایه‌وه. ناحیه‌كه نمونه‌یه‌كه بۆ ته‌واوی ئه‌و پارێزگایانه‌ی عیراق كه داعش ده‌ستی به‌سه‌رداگرتبوون.\nمحەمەد ساڵح ئیبراهیم، یەکێکی تر بوو لە خۆپیشاندەران، وەك دەڵێت باوکی لەلایەن داعشەوە لە سێدارەدراوە بە (کەرکوک ناو)ی وت “دەمانەوێت لە موسڵ دەربکرێن، یان رەوانەی کەمپەکان بکرێن، چونکە ناکرێت باوکم بکوژرێتو خێزان و ماڵ و منداڵی بێ هیچ ترس و دڵەڕاوکێیەک لە بەرچاومان بن”.\nله‌هه‌ندێك ناوچه، خەڵک و سەرۆک هۆزەکان رۆڵی حکومەت دەبینن لە دەستنیشانکردنی ئەوانەی گوایە “پەیوەندییان” بە داعشەوە هەبووە، بەوهۆیەوە هەزاران خێزان لەژێر هەڕەشەی راوەدونان و كوشتن و روخاندنی خانووەکانیاندان.\nساڵح فالح جبوری، بەڕێوەبەری ناحیەی گەیارە بە (کەرکوک ناو)ی وت “ئێمە پشتیوانی خۆپیشانده‌ران و ئه‌وانه‌ی گوایە كه‌سوكاری داعشن ناكه‌ین، بێلایەن کاردەکەین، دەبێت ئەنجومەنی وەزیران و ئەنجومەنی نوێنەران لەسەر ئاستی باڵاو بەزووترین کات بڕیارێک لەوبارەیەوە بده‌ن”.\nحکومەتی عیراق، لەگەڵ دەستپێکردنی ئۆپەراسیۆنی کۆنترۆڵکردنەوەی موسڵ لە کۆتایی ساڵی رابردوو، یەکەی نەهێشتنی تاوانی ئاسایشی نیشتیمانی نەینەوای راسپارد ئەو کەسانە دەستنیشانبکەن کە پەیوەندییان بە رێکخراوی داعشەوە هەبووە، تائێستا هەزاران هاوڵاتی دەستگیرکراون.\n24ی شوباتی 2017، باشوری رۆژئاوای موسڵ، ئاوارەبوونی خەڵكی شاره‌كه فۆتۆ: فازڵ هۆرامی\nیوسف ئیدریس چالاكوانێكی مەدەنی-یه لە موسڵ بە (كەركوك ناو)ی وت “لە لایەنی مرۆڤایەتییەوە ئێمەی چالاكوانانی مەدەنی لە شارەكە پێمانباشە ئەو خێزانانە دەرنەكرێن، دەبێت منداڵەكانیان تێكەڵ بە ژیانی نوێ ببنەوە، لەلایەكی تریشەوە دەبێت لەلایەن دەزگا ئەمنییەكانەوە چادێری بكرێن”.\nیه‌كه‌ی نه‌هێشتنی تاوانی ئاسایشی نیشتیمانی عیراق، دوای كۆبوونه‌وه‌یه‌ك له گه‌یاره بڕیاریاندا كەسوكارانی چەكدارانی داعش بپارێزرێن و داواده‌كه‌ن هەر كەسێك گومانی لەسەر ئەو خێزانانە هەیە له دادگا سكاڵا تۆماربكات، ئه‌وه‌ش به‌پێی سه‌رچاوه‌یه‌كی ئه‌منی له گه‌یاره.\nبه‌ڵام باسیمە باسیم، سەرۆکی ئەنجومەنی قه‌زای موسڵ بە (کەرکوک ناو)ی وت “کەمپ بۆ خێزان و کەسوکاری داعش ئامادەکراوەو دەبێت بڕۆن، بۆ ئەوەی بیروباوەڕەکانی داعش لەڕێگای وانەی تایبەتەوە لەبیر بکەن و پاشان بۆیان هەیە جارێکی دیکە بگەڕێنەوەو تێکەڵی کۆمەڵگە ببنەوە”.\nله ماوه‌ی دوو مانگی رابردوودا نزیكه‌ی 150 كه‌س به تۆمه‌تی بوونی په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ داعش له گه‌یاره ده‌ستگیركراون، به‌پێی وته‌ی ساڵح جبوری، به‌ڕێوه‌به‌ری ناحیه‌كه.\nگەیارە، 21-6-2017، لافیتەیەكی خۆپیشاندەران كە داوای دەركردنی كەسوكاری چەكدارانی داعش دەكات لە ناو گەیارە فۆتۆ: تایبەت بە كەركوك ناو\nجبوری وتی “دوای پێداچوونه‌وه به لایه‌نی ئه‌رێنی و نه‌رێنییه‌كانی دۆخه‌كه، بڕیاریماندا هه‌ڵمه‌تی ده‌ركردنی كه‌سوكارانی داعش رابگرین، راسته هه‌ندێكیان داعش بوون، به‌ڵام كوڕو كه‌سوكاری تریان كارمه‌ندی ده‌زگا ئه‌منیه‌كان بوون و شه‌ڕیان دژی داعش كردووه… ده‌مانه‌وێت دۆخه‌كه هێوربكه‌ینه‌وه‌و ئینجا بڕیاریك بده‌ین”.\nبڕیارو هه‌وڵه‌كانی حكومه‌ت و ده‌زگای ئه‌منییه‌كان بۆ به‌دریه دلێمی دڵخۆشكه‌ر نیین، “سێ مانگه به‌رده‌وام هه‌ڕه‌شه‌ی تۆڵه‌كردنه‌وه له خۆم و منداڵه‌كانم ده‌كرێت، ده‌ڵێن خانووه‌كانتان ده‌ڕوخێنین و ئێوه داعشن ده‌بێت بڕۆن، ناتوانین وه‌كومرۆڤێكی ئاسایی بێین و بچین”. ئه‌و وای وت.


شوێنەواری كوڕو كچ دەكەوێتە پشت گوندی شۆڕناخ لە ناوچەی سورداش(2), كە دەتوانین بەڕێگەی گوندی (گەورەدێ) لە ناوچەی تەیناڵا(3) بیگەینێ. شوێنەوارەكەش دەكەوێتە خۆرهەڵاتییەوە‌و دەڕوانێت بەسەر شیوی چەمی ڕێزان.\nناسینی شوێنەوارەكە بە ئەشكەوتی (كوڕ‌و كچ) دەگەڕێتەوە بۆ دەماودەم كە وتنی چیرۆكێك لەسەر زمانی دانیشتوانی ناوچەكە, هەروەكو دەڵێن: كورو كچێك لەدوو تیرەی جیاواز بەرلە ڕۆژگاری ئەمڕۆ یەكتریان خۆش ویستووە. بۆیە بڕیاریان داوە پێكەوە خێزان دروست بكەن, بۆ ئەمە هۆدەو هەیوانێكیان دروست كردووە بۆ ئەوەی بەخۆشی ژیانی تێدا بەسەر بەرن(4). ئەشكەوتەكە لە ڕووی شاخەكە لە بەرزی 2مەتر لە زەویەكەی هەڵكۆڵراوە. ئەو كەسەی بیەوێت دیدەنی شوێنەوارەكە بكات, دەبێت لە گۆشەی لای چەپیەوە بۆی سەربكەوێت لەبەرئەوەی دەتوانێت بەئاسانی بۆی سەربكەوێت بێئەوەی پێویستی بە هۆكاری سەركەوتن هەبێت.\nئەشكەوتەكە پێكهاتووە لە هەیوانێك‌و ژورێكی هەڵكۆڵراو لەبەردی شاخەكە, درێژی هەیوانەكە (10,5) مەترە‌و پانییەكەی (20,20) مەترەو بەجوانی دەرهێنراون. لەبەشی سەرەوەی هەیوانەكەدا بەمانا لەبنمیچەكەیدا دووكۆڵەكە بەرچاو دەكەون لە بەردەكەی دەرهێنراون، تەریبن و بۆ پێشەوەی هەیوانەكە هاتوون, درێژی هـــەریەكێكیان (2,5) مەترەو پانییەكەی (60) سانتیمەترە و ئەستورییان (50) سانتیمەترەو لە بنمیچەكە دەرهێنراون‌و پێوەی نووساون، نێوانی هەردوو كۆڵەكەكەش (1,80) مەترە. لەبەشی دواوەی دووكۆڵەكە هاوتەریبەكەدا پاشماوەی دووكۆڵەكەكەی بنك خڕی هاوشێوە بەرچاو دەكەون كە هەریەكێكیان بەبنكی كۆڵەكەی بنمیچەكەوە نووساوە, واتە لە بەردی هەیوانەكە دەرهێنراون, تیرەی هەریەكێكیان (60) سانتیمەترە. وادیارە لە ڕۆژگاری خۆیدا ئەو دووكۆڵەكەیە گەیشتوونەتە تەختی هەیوانەكە, بەڵام لەسەردەمێكی تردا شكێنراون بێئەوەی پاشماوەیان مابێت جگە لە پاشماوەی ئەو دووبنكە, كە بەبەرزییەوە لەبەرچاو دیارن. لە نێوان ئەو دوو كۆمەڵەكەیەداو لەبەشی خوارەوەی هەیوانەكەدا دەرگایەك لەبەردی شاخەكە دەرهێنراوە كە بەهۆیەوە بە ژورێك دەگەیت, بەرزی دەرگاكە (1,15) مەترەو پانییەكەی (80) سانتیمەترە. لەبەردەمی ناوەوەی دەرگاكەدا قاڵدرمەیەك لە بەردەكە دەرهێنراوە‌و لە شێوەی هێڵێكدا ڕاكێشراوە درێژییەكەی (1,40) مەترە‌و پانییەكەی (75) سانتیمەترە لە شێوەیدا دەچێتەوە سەر ئەوەی لەبەردەم دەرگا بەردینەكەی زیندانی زوحاك دەرهێنراوە لەگوندی (نەوێ)ی ناوچەی خورماڵا(5).\nكەلەدەرگاكەوە دەچیتە ناو ژورەكە بەرزییەكەی بۆ تەختی ناوەكەی (17) سانتیمەترە, لێرەدا خۆت لەبەردەم ژورێكی لاكێشیدا دەبینیتەوە, درێژییەكەی (2,10) مەترە‌و پانییەكەی (1,53) مەترە‌و بەرزییەكەی (1,35) مەترە. ژورەكە پێكهاتووە لە (2) بەش واتە لە سەكۆیەك‌و گۆڕێك كە لەبەردەمی دەرگاكەوە دیارن.(نەخشەی ژمارە/2) ئەوەی لای ڕاستی گۆڕێكە درێژییەكەی (1,35) مەترە‌و پانییەكەی (90)سانتیمەترە‌و قوڵییەكەی (60) سانتیمەترە, لێوارێكی لەبەشی سەرەوەیدا لەناوەوە بۆ هەڵكۆڵراوە پانییەكەی (8) سانتیمەترە‌و بەهەمان شێوەش بەرزییەكەی. بەشێك لە لێواری چەپی ماوەتەوە, بەڵام لێواری لای ڕاستی شكاوە, ئەمەش بۆ ئەوە دروستكراوە لەكاتی دانانی ئێسكبەندی مردووەكە لەناو گۆڕە بەردینەكەدا بەتەختە بەردێك سەری گۆڕەكە بگرن كەدابەزیوەتە سەر ئەو لێوارانەی, ئەوەی لای چەپی ژورەكە پێكهاتووە لە سەكۆیەكی لاكێشی كە بەجوانی سافكراوە, درێژییەكەی بەقەوارەی درێژی گۆڕەكەیە‌و پــــانییەكەی (57) سانتیمەترە‌و بەرزی سەكۆكەش لە گۆڕەكەوە (80) سانتیمەترە. بەلای منەوە هۆكاری دروستكردنی ئەو سەكۆیە بۆ ڕاكێشانی لاشەی مردووەكە بووە لەسەری بۆ ئەوەی ئێسك‌و پروسكەكەی لە گۆشتەكەی جیاببێتەوە‌و بیخەنە ناو گۆڕەكەوە. وادیارە ئەمە داب‌و نەریتێكی ئاینی بووە لەسەردەمی گۆڕەكەدا پەیڕەو كرابێت كە پەیوەندی بە ئاینزانی مردووەكەوە هەبوە. بەدوریشی نازانم ئەو سەكۆیە دواتر لەكاتی سەردانی گۆڕەكەدا بۆلای مردووەكە بۆ ئەو ماوەیە كە ماونەتەوە بۆ دانیشتنیان سوودیان لێ دیبێت, ئەوەش بەكردنەوەی دەرگای گۆڕەكە ئەنجام دراوە هەروەكو لەسەردەمی ئەشكانییەكاندا (250پ.ز- 227ز) پەیڕەو كراوە, نموونەش بۆ ئەمە گۆڕەكەی دەشتی كۆیسنجەقە كە بەخشتی سوور دروستكرابوو (6).\nڕای ئێمە بەرامبەر ئەشكەوتی كوڕ‌و كچ:\nهەروەكو لای شارەزایانی شوێنەوار دیارە لە ناوچەی سلێمانیدا گۆڕی بەردینی هەڵكۆڵراو زۆرە كە پسپۆڕان ڕۆژگاریان بۆ سەردەمە جیاجیاكان دەبەنەوە, لەوانە گۆڕە بەردینەكەی قزقاپان‌و ئەوانەی بازیان‌و شاخی باوە شاسوار لە كفری‌و بانی خێڵان‌و (نەوێ) لە ناوچەی خورماڵا. بۆیە بەباشی دەزانین بەراوردێك لە نێوان گۆڕی ئەشكەوتی كوڕ‌و كچ‌و ئەوانی تردا بكەین بۆئەوەی بگەینە ئەنجامێك لەوە تێبگەین وەكو سەردەم كامیان كۆنترن. بەراوردێك لە نێوان هەیوانەكەی ئەشكەوتی كوڕ‌و كچ لەگەڵا هەیوانەكەی ئەشكەوتی قزقاپان(7), دەگەینە ئەو ئەنجامەی كە لەهەندێ پێوانەدا ڕوو بەڕوو دەبنەوە‌و دەچنەوە سەریەك, هەروەها لەڕووی هەڵكۆڵین‌و دەرهێنانیاندا هاوشێوەن، وادیارە شارەزایی كەلتوری سەردەمێكیان پێوە دیارە كە لەژێر كاریگەری مەزەبی ئاینی میترابیدا دروستكراون. جگە لەوانەش هەروەكو ئاماژەمدا لە هەندێ پێوانەشدا یەكدەگرنەوە, نموونەش بۆ ئەمە لەهەردوولادا بەرزی هەیوانەكە چوار مەترەیە. بەڵام لەڕووی درێژی‌و پانیانەوە جیاوازن واتا هەیوانەكەی كور‌و كچ بچوكتر دەرهێنراوە. ئەم جیاوازییەش پێدەچێت پەیوەندی بە كەسایەتی ناوگۆڕەكەوە هەبێت. ئەو دوو كۆڵەكەیەی كە بە بنمیچی هەیوانی ئەشكەوتی ( كوڕ‌و كچ )بەرچاو دەكەون كە هەریەكێكیان پاشماوەی بنكی كۆڵەكەیەكی لەژێرەوە پێوەلكاوە لەشێوەدا ناچنەوە سەر كۆڵەكەكانی بنمیچی ئەشكەوتی قزقاپان لەبەر ئەوەی ئەمەی دوایی بەشێوەی سیانی لە بنمیچەكەی دەرهێنراوە كە لەدوولای بەرامبەری یەكتری لەسەر تاجی دووكۆڵەكە ئایوینیەكە دانراون و شێوەیەك لە خانوبەرەی كوردی لە كوردستان نیشان دەدات. ئەوشێوە تەرزە خانووە لەسەردەمی (ماد)(8)ە وە هەتاكو ڕۆژگاری ئەمڕۆ لەناومانا باوە كە بەزۆری بەگوندەكانی ناوچەی هەورامانەوە دیارە. پاشماوەی ئەو دوو كۆڵەكەیەی (كوڕ و كچ) كە لە بنمیچی هیوانەكەدا هاتوونەتە خوارەوە هەرچەندە بەخڕی شێوە لولەیی دەرهێنراون بەڵام ناچنەوە سەر شێوەی كۆڵەكەكەی (ئایۆنی)(9) بەڵكو هاوشێوەی كۆڵەكەی (دوری)ن كەبەر لە كۆڵەكەی (ئایۆنی) لە كوردستاندا مادەكان لەوجۆرە گۆڕە بەردینانەدا بەكاریان هێناوە, یان لە پەرستگاو ڕووی كۆشكەكانیاندا, پێدەچێت كەلتورێكی گوێزراوەبێت لە شارستانێتی یۆنانی كۆنەوە هاتبێت بۆناو فەرهەنگی شارستانێتی (ماد). كۆڵەكەی كەلتوری (دوری)ش ساناترین شێوەی كۆڵەكەیەو لەشێوەی لولەییدا دروستیان كردووە كە مێژووەكەی بۆ (700 پ.ز– 350 پ.ز ) دەگەڕێتەوە, دەركەوتنیشی پەیوەستە بەقۆناغی كلاسیكی یەوە. بەراوردێك لەنێوان ژوورەكەی ئەشكەوتی (كوڕ‌و كچ)و (3) ژوورەكەی ئەشكەوتی (قزقاپان) دەمانگەیەنێتە ئەو ئەنجامەی ژورەكەی (كوڕ‌و كچ ) لە پێوانەدا هاوشێوەی ئەوانی تر دەرهێنراوە. لەسەرو ئەوەشەوە دەتوانین هەمان بەراورد لەنێوان گۆڕەكەی (كوڕ‌و كچ)و گۆڕەكانی ( قزقاپان)(10)دا بكەین, بەو هۆیەوە دەگەینە ئەو ڕایەی كە دەتوانین بڵیین هاوشێوەن‌و وەكو یەك دەرهێنراون, بەڵام لەڕووی پێوانەیاندا لەهەندێ سەرەوە یەكدەگرنەوە‌و لە هەندێكی تردا جودادەبنەوە؛ واتا، لە قووڵی‌و پانییاندا یەكسانن‌و لە درێژییاندا جیادەبنەوە, لەوەش زیاتر لە ژوورەكەی (كور‌و كچ)دا سەكۆ هەیە بەڵام لە قزقاپاندا بەرچاو ناكەوێت.\nبەراوردێكی تر لەشێوەی هەڵكۆڵین‌و دەرهێنانی شێوەی دەرگای ئەشكەوتی (كور‌و كچ )و دەرگای ئەشكەوتی قزقاپاندا دەرئەكەوێت كە ڕووە‌و خۆر دەرهێنراون ئەوەش دەمانگەیەنێتە ئەو خاڵانەی خوارەوە:\n1. ئەوكەسەی گۆڕەكەی ( كوڕ‌و كچ)ی لەبەردی شاخەكە بۆ هەڵكۆڵراوە بەپێی بەڵگە شوێنەواریەكان‌و سەرچاوەكانی مێژووی دێرین‌و داب‌و نەریت دەبێت لە ڕۆژدا مردبێت. ئەم دیاردەیە لە گۆڕەكەی (زوحاك)(11)یشدا لە گوندی (نەوێ) دووبارە بۆتەوە, هەروەها لەهەندێك لەو گۆڕانەی ناوچەی دێلێژە‌و قەرەداخ(12)و شاخی باوە شاسوار لە كفری(13)و ناوچەی بازیان‌و بانی خێڵانیش دا بەرچاو دەكەون. هەرچەندە ئەمانەی دوایی بۆ سەردەمێكی دواتر دەگەڕێنەوە بەڵام داب‌و نەریتی مردو ناشتنەكە بەپێی ئاینزاكە بەردەوامی هەبوە.\n2. دانانی دەرگا ڕووە‌و خۆر لەهەردوو قسنەكەدا پێدەچێت شێوەیەكی تری دیاردەكانی پەرستنی سروشت نیشانبدات بەوشێوەیەی كە مردووەكەی ناو گۆڕی ( كور‌و كچ ), یان (قزقاپان) خۆر پەرست بووە، واتە میترایی, ئەمە بەهەمان شێوە كەسی ناو گۆڕەكەی زوحاكیش، لە گوندی ( نەوێ )، دەگرێتەوە. ئەمەش پێچەوانەی ئەو ڕایانەیە كە هەیە لە پسپۆڕان سەردەمی ئەو دووگۆڕە بەوەی زیندانی زوحاكیشەوە بۆ سەردەمی مەزداپەرستی، واتە ئاینی زەردەشتی، دەبەنەوە كەبەلای منەوە دووركەوتنەوەیە لە ڕستی ئاینزای خاوەنی ئەو پاشماوانە‌و مێژووە كۆنەكانیان, هەرچەندە ئاینی زەردەشتیش لەئاینی خۆر پەرستییەوە وەرگیراوە كە سەرچاوەكەی ئاینی ڤیدایی هیندییە.\n3. بەراوردێكی تر لەنێوان پاشماوەی ئەو كڵوم كردنەی دەرگای ئەشكەوتی ( كوڕ‌و كچ )و دەرگای ئەشكەوتی ( قزقاپان )و پاشماوەی كڵۆم كردنی دەرگای زیندانی زوحاك لە ناوەوە وادیارە هەرسێكیان پاشماوەی كەلتورێكیان پێوە دیاربێت. ئەو جۆرە داخستنەی دەرگاش لە ئێستادا تەنیا لە لادێكانی كوردستانا بەرچاو دەكەوێت. ئەمەش دیاردەیەكە بە گۆڕە بەردینە دۆزراوەكەی ( قەڵاێ زێو)(14) یشەوە دیارە كە بۆ میرێك یان پادشایەكی (سكایی)(15) دەگەڕێتەوە. بۆیە دەتوانین بڵێین كەلتوری دروستكردنی ئەم جۆرە گۆڕانە پێدەچێت لە سەرچاوەیەكەوە هاتبێت، واتا گوێزانەوەیە. ئەم شێوەیە دەمانخاتە سەر ئەو باوەڕەی كە هونەری دروستكردنیان لە سكایی, یان ئۆرارتییەوە وەرگیرابن. بۆیە بەپێی ئەو دیاریكردنە دەتوانین دروسكردنیان بكەین بە (3) بەشەوە:\n1. گۆڕە هەڵكۆڵراوە بەردینەكانی سكایی‌و ئۆراتی.\n2. گۆڕە بەردینەكانی سەردەمی (ماد) كەلە قزقاپان‌و (كوڕ و كچ) و (زیندانی زوحاك) لە ناوچەی سلێمانی خۆیان دەبیننەوە, هەروەها گۆڕە بەردینەكانی (دوكان داود)و (سورخ دە)و (شیرین‌و فەرهاد)و گەلێی تریش سەرچاوە هەڵدەگرن‌و كاریگەری شارستانێتی یەكەمیان بەسەرەوەیە.\n3. گۆڕە بەردینەكانی سەردەمی هاخامەنشی ( 550 – 331 پ.ز ) لە ئێراندا كە لەناویانا گۆڕەكەی داریۆشی یەكەم دێت, كە دروستكردنەكەی لە كەلتوری ( ماد )ەوە گوێزراوەتەوە. بەودابەشكردنەش دەتوانین بڵێین سەردەمی هەڵكۆڵینی گۆڕی كور‌و كچ دەگەڕێتەوە بۆ نیوەی دووەمی سەدەی حەوتەمی پ.ز، واتە بۆ ئەو ڕۆژگارەی دەسەڵاتی سەربازی‌و شارستانیەتی ماد لە كوردستانی ئێران لە ناوچەی بۆكان بڵاو بووە. بۆیە وەكو قۆناغ گۆڕەكەی ( كوڕ‌و كچ ) بەر لە گۆڕەكەی (قزقاپان) دادەنێن, واتە دروستكردنەكەی دەبەستینەوە بە گۆڕە بەردینەكانی ( نەوێ ) یان ( دوكان داود )ی ناوچەی كرماشان(16) .\nبەم شێوەیە سەبارەت بە ناسنامە‌و سەردەمی ئەو پاشماوە شوێنەوارییە دەتوانین بڵێین: ئەشكەوتی ( كوڕ‌و كچ ) گۆڕێكی بەردینی هاوشێوەی ئەشكەوتی ( قزقاپان )و فەقرەقاو (دوكان داود)و (سۆرخ دە)و گەلێكی ترە, پێدەچێت بۆ سەرەتای سەرهەڵدانی دەستەڵاتی (ماد) بگەڕێتەوە, یان كەمێك دواتر لەنیوەی دووەمی سەدەی حەوتەمی پ.ز هەروەكو ئاماژەم دا. لەوانەشە هەروەكو شارەزایان دەڵێن گۆڕی (فراوەرتیس)(17)ی پادشای ماد بێت, كە باوكی (كەیخوسرەو)ی گەورە پادشای ناوداری مادە, هەروەكو ( هێرۆدۆت )ی باوكی مێژوو دەڵی لە هێرشێكدا بۆسەر وڵاتی ئاشوور كوژرا, پێدەچێت لەو شوێنەدا خرابێتە گۆڕەوە. •••\n1. بەمەبەستی وەرگرتنی زانیاری لەسەر ئەو پاشماوە دێرینەی سەردەمی ماد لەماوەی كاركردنمدا لە شوێنەوار چەند جارێك سەردانی ناوبراوم كردووە, دواجاریان دەگەڕێتەوە بۆ زستانی 2008 بە كامێراش لەلایەن بەڕێز دلێر حمە عەلی وێنەی زۆری گیرا.\n2. شیكردنەوەی ناوەكە واهاتووە كە بنەچەكەی (سورئاش)ە و بەمانای (ئاشی سوور) دێت لە زمانی كوردیدا, یان (سوولی تاش) بەمانای بەردێك كە ئاوی زۆرە لە زمانی توركیدا, یان (سوورتاش و سوورداش ) لە زمانی توركیدا لێرەدا وشەی ( سوور ) بەمانی سووڕانەوە دێت‌و ( داش ) یان ( تاش ) بەمانای ( بەردە )و بە لێكدانی وشەكە ئاشی ئاو دەگەیەنێت. بۆ زیاتر زانیاری بڕوانە : المحامی جمال بابان. اصول اسما‌و المدن و الموقع العراقیە.ج 1 بغداد 1989. ص 168.\n3. مامۆستا تۆفیق وەهبی لەبارەی وشەی ( تەیناڵا )ەوە دەڵێ: ناوێكی مەغۆلییەو گوندەكەو ڕوبارەكەش بەناوی یەكێك لەو مەغۆلانەوە ناونراوە, لەوانەشە هەر ئەو مەغۆلە خۆی خاوەنی ناوچەی بازیانیش بوبێت. بۆئەمە (جۆینی) وەبیرمان دێنێتەوە كە دەڵی: سەركردەیەكی مەغۆلی ناوی (تایناڵا نویین) بوو بەمانا میر تەیناڵا كە بە سوپایەكەوە هێرشی بردۆتە سەر خوارزم لەساڵی 1220ز.\n4. ئەم چیرۆكەم لەدەمی بەڕێزحاجی حەكیمی (گەورەدێ) وەرگرتووە كە ئێستا لەژیاندا نەماوە, وەكو ناو پەیوەندی بە شوێنەوارەكەوە هەیە, بەڵام وەكو مێژوو دورە لە ڕاستییەوە.\n5. بۆ شیكردنەوەی ناوی خورماڵا بۆ چوونی زۆر هەیە، بەڵام لەناویاندا بۆچوونەكەی مامۆستایان بشیر فەرەنسیس و كورگیس عەواد وەردەگرین هەروەكو دەڵێن بنەچەی ناوی خورماڵا لە (گوڵا عەنبەر)ەوە هاتووە كە مانای (گوڵی عەنبەر) دەگرێتەوە. (سپایزەر)یش هەمان ڕای هەیە‌و وای بۆ چووە كە (گوڵا عەنبەر)ەوە گۆڕانی بەسەردا هاتووە و لە (گورمیاڵا) و (گورماڵا)ەوە گۆڕاوە بۆ خورماڵا هەروەكو لە (ئەربیل) یشدا دەردەكەوێت. المحامی جمال بابان. نفس المصدر السابق ص 106.\n6. كەمال نوری مەعروف. هەندێك شوێنەواری دێرینی بەرلەمێژوو و مێژوویی كوردستان, بەڕێوبەرێتی چاپ و بڵاوكردنەوەی سلێمانی 2010 لا 379.\n7. كمال نوری مەعروف. مجلە سومر. عدد 38 / 1982. ص309.\n8. بەڵگەی دكتۆر سافراستیان, كەدەڵێ گەلێك نەبووە بەناوی (ماد) بەهۆی ئەوە بووە كە لە مۆرە لوولەییە مێخییەكاندا وشەی (میدا) لەبنەڕەتدا بەمانای خاك یان وڵات دێت، هەروەكو دەگوترێت (میدا گۆتیۆم) بەمانای وڵاتی (گوتو), یان (مید ئیلام) بە مانای وڵاتی (ئیلام). بابلیەكانیش هەر بەوجۆرە كەوتوونەتە هەڵەوە بەهۆی ئەوەی زانیارییەكانیان لە سۆمەرییەكان وەرگرتووە. سەبارەت بە وشەی (میدا) وایانزانیوە كە ناوی وڵاتێكی ناسراوە, یان گەلێكە لە گەلەكان, لەكەڵائەوەشدا نەیانتوانیوە سنووری ئەو وڵاتە دابنێن, یان دەستنیشانی ئەو گەلە بكەن. ئاشورییەكانیش بە هەمانشێوە ئەو هەڵەیان لە بابلییەكانەوە گواستۆتەوە, ئێرانییەكانیش هەروەكو خۆی لە ئاشورییەكانیان وەرگرتوو. نووسەرە ئەوروپیەكانیش بەهەمان دەستوور لە نووسەرە یۆنانییە كۆنەكانیان وەرگرتووە. بۆ ئەمە بڕوانە: الدكتور شاكر خصباك. الاكراد. دراسە جغرافیە اپنوغرافیە. بغداد 1972 ص 513.\n9. كۆڵەكەی ئایۆنی لەچاخی شەشەمی پ.ز لە وڵاتی یۆناندا دەركەوتووە و لە نیوەی دووەمی هەمان چاخدا بەتەواوەتی لە ناوچەكانی دەریای ئیجە‌و ئاسیای بچوكدا بڵاو بۆتەوە.بڕوانە: د. تقی الدباغ . محاچرات علی گلاب كلیە الادب. قسم الاپار القدیم. التاریخ الیونانی. السنە الپالپە 1967- 1968.\n10. قزقاپان: ناوێكی توركییە بە مانای كچ ڕفاندن دێت. وادیارە ناولێنانەكەی بەوشێوەیە بۆ سەردەمی دەستەڵاتی تورك دەگەڕێتەوە لە كوردستاندا كە ماوەی 400 ساڵی خایاندووە‌و لەجەنگی جیهانی یەكەمدا لەساڵی 1918 ئەو دەستەڵاتەیان كۆتایی هاتووە.\n11. زوحاك : لە داستانی كاوەی ئاسنگەردا ناوی هاتووە بەوشێوەیەی كە پادشایەكی زۆردار بووە. ئەو ناولێنانەی مەبەست لە (ئاستیاگس)ی دواپادشای (مادە) و سەرچاوەكانی ئەرمەنی بۆ مێژووی كۆن بە باڵایانا بڕیوە. بۆ زیاتر زانیاری لەسەر ئەو پادشایە بڕوانە: د.فۆاد حمه خورشید. اصل الكورد واللغە الكردیە. الگبعە الاولی 2011. دار سردم للگباعە و النشر ص41-55\n12. قەرەداخ : لەزمانی توركیدا بە شاخی ڕەش هاتووە كە بەلای مامۆستایان ( تەها باقر و فوئاد سەفەر) بەڵگەی بوونی دارستانی ڕەش دەگرێتەوە كە شاخەكەی داپۆشیوە. بۆ ئەمە بڕوانە: گه باقر و فۆاد سفر. المرشد الی مواگن الاپار و الحڤارە. نفس المصدر السابق ص22.\n13. كفری : نزیكە لە وشەی ( كفر ) كە جۆرێك لە( قیرە ) بە زمانی عەرەبی, یان لە وشەی ( كبرو ) وەرگیراوە كەمانای قیر دەگرێتەوە لە زمانی بابلی‌و ئاشووریدا. بۆیە بەو ناوە ناسراوە لەبەر ئەوەی قیری تێدایە. بڕوانە: جمال بابان. اصول اسما‌و المدن و الموقع العراقیە ج 1 نفس المصدر السابق ص255.\n14. اردشیر خدادادیان. اریاهاومادها. نشر به دید 1379. ص184.\n15. عباس قدیانی. تاریخ ادیان و مژاهب درایران. تهران 1374. ص71. سكا: لقێكن لە گەلانی ئاری نەژاد, لە زمانەكانی ئەوروپادا بە گەلی (سیت) ناسراوە. لەسەرەتادا لەگەڵا گەلانی هیند‌و ئەوروپیدا ژیاون بەڵام دوایی كۆچیان كردوە. ڕووسەكانی ئێستا بە باپیرە گەورەی خۆیانی دادەنێن.\n16. گور دخمەهای كرماشان. سازمان میراپ فرهنگی كشور 1379.ص23.\n17. مجلە الكتاب. العدد الپانی. تموز 1958. السنە الاولی ص8.\n64 جار خوێندراوه‌ته‌وه | Friday, January 22, 2021


حکوومەتی شارەزا و لێهاتووان\nقەرەنی قادری 19, 06, 2019\nحکوومەت یان کابینەی نوێ، ئاکامی ڕاستەوخۆی دەنگی هاووڵاتیانە کە لە هەڵبژاردنێکی گشتیدا یەکلا دەکرێتەوە. سندووقەکانی دەنگدان، پزدانی حکوومەتی داهاتوون (بڕیاری هاووڵاتیان) کە لەوێدا گەرا دادەنێت و دوایی بەگوێره‌ی ڕێککەوتنی سیاسی، پۆستەکان دابەش دەکرێن و حکوومەت دروست دەکرێت. ئەرکی هەر حکوومەتێک ئەوەیە کە ژیانی هاووڵاتیان (سیاسی، ئابووری، کۆمەڵایەتی و ئازادییەکان) ڕێک بخاتەوە و، سەروەریی یاسا (حکوومەتی یاسا) لە وڵاتدا بچه‌سپێنێت، هەروەها بە زەبری دیپلۆماسی و هێزی ڕەقەوە پارێزگاری لەو یەکە سیاسی، ئابووری و کۆمەڵایەتییە بکات کە هەڵبژاردنی گشتی تێیدا کراوە.\nئەوەی لە ماوەی چوار ساڵدا کە حکوومەت دەبێ بیکات (خزمەتگوزاری و پاراستنی ئاسایشی تاک، گرووپ، نەتەوە و نەتەوەیی)، ئەرکی ئەوە و نابێت بە هیچ شێوەیەک منەت بەسەر هاووڵاتیانەوە بکات و قەرزداریان بکات؛ بەڵام ڕێک بەپێچەوانەوەوە، ئەوە حکوومەتە کە تا چوار ساڵی داهاتوو دەبێ لە خزمەتی هاووڵاتیاندا بیت، چونکە بەپێی فەلسەفەی دەنگدان و ئەرکی سندووقەکانی دەنگدان، ڕێککەوتنێکی چوار ساڵە لە نێوان هاووڵاتیان و حزبە سیاسییەکاندا دێتە گۆڕێ، ئەویش بە مەرجی باش و باشتربوونی ژیانی ئابووری، کۆمەڵایەتی و سیاسیی ئەوان.\nدیموکراسی تەنیا ئەوە نییە کە هاووڵاتیان لە ڕۆژی دەنگداندا ڕوو لە سندووقەکان بکەن و حزبی دڵخوازی خۆیان هەڵبژێرن (دەستاودەستکردنی ئاشتییانەی دەسەڵات) و، دوایی تا چوار ساڵی داهاتوو ڕوو لە ماڵەوە بکەن و خانەنشین بکرێن، بەڵکوو بەشێکی تری دیموکراسییش ئەوەیە کە حکوومەت دەبێ سەرەتاییترین پێداویستییەکانی هاووڵاتیان وه‌كوو: ئاو، کارەبا، کار، شوێنی ژیان، خوێندنگە، نەخۆشخانە، ڕێگەوبان، دابینکردنی ئازادییەکان و حکوومەتی یاسا، هەروەها خزمەتگوزاریی ڕۆژانە کە دەبێ دامەزراوە حکوومییەکان بەوپەڕی دڵسۆزییەوە پێشکەشی هاووڵاتیانی بکەن، دابین بكات؛ ئەمانە ئەرکی حکوومەتن. هەر لەبەر ئەوە، حکوومەت یان حوکمڕانی ئیمتیاز نییە، بەڵکوو بەتەواوەتی ئەرکە!\nگه‌ر حکوومەت لە چوار ساڵدا بە هۆی بەڕێوەبردنی خزمەتگوزاری و دابینکردنی پێداویستییەکانی هاووڵاتیان، بەربەرەکانی بە دژی نادادپەروەری، ڕاستکردنەوەی لارییەکان، ڕووبەڕووبوونەوە دژ بە گەندەڵی و گەندەڵکاران و بەفیڕۆدەرانی سامانی وڵات هەنگاو بنێت و لەو بوارەدا لێبڕاو بێت، بەبێ شک درز و مەودای نێوان هاووڵاتیان و حکوومەت کەم دەکاتەوە و هاووڵاتیانیش حکوومەت بە هی خۆیان دەزانن؛ هەر لەو ڕێگوزەرەیشەوە ئاسایشی نەتەوەیی بەهێز و بەهێزتر دەبێت. بەم پێیە حوکمڕان دەتوانێت متمانەی هاووڵاتیان بۆ داهاتوویش مسۆگەر بکات!\nڕێژەییبوونی دیموکراسی؛ کات و شوێن\nکاتێک باس لە دیموکراسی دەکرێت، زۆر پێویستە ئاماژە بەوە بدرێت کە دیموکراسی بابەتێکی ڕێژەیییه، چونکە له ته‌مه‌نی زیاتر لە دوو هه‌زار ساڵیی خۆیدا، به‌رده‌وام ڕووی له گه‌شه‌سەندن بووه. حوکمڕانیی سه‌ر به‌م چه‌مکه‌یش هه‌میشه جێی باس و لێدوان بووه، که سیسته‌می دیموکراسی له وڵاتێکدا چۆن به‌ڕێوه بچێت. شێوه‌ی داڕشتنی ده‌سه‌ڵات و میکانیزم، هەروەها ئه‌و چه‌مکانه‌ی که له کات و شوێنێکی دیاریکراودا ده‌سه‌ڵاتی دیموکراتیک پێناسه ده‌که‌ن، کامانەن؟ له کۆتاییدا، به چ شێوه‌یه‌ک ئه‌م سیسته‌مه ده‌توانێت باشترین به‌ڕێوه‌بردن (ئیداره) له وڵاتدا سه‌قامگیر بکات، تا کۆمه‌ڵگه له گشت بواره‌کانیدا گه‌شه بستێنێت؟\nدوو بۆچوون لەم بوارەدا هەمیشە جێی مشتومڕ بوونە: ئاخۆ حکوومەتێکی تێکنۆکرات بێت کە بە ڕێگەی چەند پسپۆر و فەیلەسووفەوە وڵات ئیدارە بکەن، یان بە هۆی کەسانی لێهاتوو و شارەزاوە وڵات بەڕێوە بچێت؟ ئەگەر باس لە "حکوومه‌تی تێکنۆکراتی" دەکەین، پێویستە باس لە تەمەن و سەرهەڵدانی ئەم دەستەواژەیە بکەین کە ته‌مه‌نی ناگاته به سه‌د ساڵ و له لایه‌ن ڕۆشنبیران و نووسه‌رانەوە هاتۆتە ناو زانسته سیاسییه‌کانه‌وه و گه‌ڵاڵه‌ی فکریی بۆ داڕێژراوە.\nحکوومه‌تی Technocracy به‌و مانایه لێک دراوەتەوە که سیسته‌می سیاسی، ئابووری و کۆمه‌ڵایه‌تی، ده‌بێ به هۆی که‌سانی تێکنۆکراته‌وه به‌ڕێوه بچێت، که پێکهاته‌ی ئه‌مانه بریتی ده‌بن له: ئه‌ندازیاران، ڕۆشنبیران، پیتۆڵ و کارناسان. به‌ڵام له جیهانی دیموکراسیی ناڕاسته‌وخۆدا (دیموکراسیی نوێنەرایەتی)، حکوومه‌تی تێکنۆکرات بەردەوام ڕووبەڕووی ئەم پرسیارە بووەتەوە که ئاخۆ حکوومه‌تی تێکنۆکراتیک ده‌توانێت جێگه‌ی حکوومه‌تی دیموکراتیک بگرێته‌وه؟\nپێشینه‌ی "تێکنۆکراسی" بۆ سه‌رده‌می یۆنانییه‌کان ده‌گه‌ڕێته‌وه، که ئه‌وکات به ناوی techno واته "هونه‌ر و زیره‌ک"ی و kratos به مانای ده‌سه‌ڵات لێک درایه‌وه و بە "ده‌سه‌ڵاتی زیره‌که‌کان و هونه‌ری به‌ڕێوه‌بردن" ناوی ده‌رکرد. یه‌کێک له‌وانه ئه‌فلاتوون (٤٢٨ – ٣٤٨ پ. ز) پێی وا بوو، کە "ده‌سه‌ڵات ده‌بێت له لایه‌ن "ئێلیت" واتە هه‌ڵبژارده (نوخبه)کانی کۆمه‌ڵگه‌وه به‌ڕێوه بچێت، هه‌روه‌ها پێویسته ئه‌وان به‌باشیی سه‌ریان له فه‌لسه‌فه‌یش ده‌ربچێت." ئه‌فلاتوون نه‌ک ته‌نیا له‌م بواره‌دا ئاڵقه‌یه‌کی گه‌لێک ته‌سکی بۆ چین و توێژه‌کانی سه‌رده‌می خۆی له په‌یوه‌ند له‌گه‌ڵ ده‌سه‌ڵاتدا دروست کردبوو، به‌ڵکوو ته‌نانه‌ت له بواری فه‌لسه‌فه و فێرکردنیشدا ئه‌م بازنه ته‌سکه‌ی پاراستبوو و گرینگییه‌کی تایبه‌تی به "ئێلیت"ه‌کانی کۆمه‌ڵگه ده‌دا. له‌سه‌ر ده‌رگه‌ی فێرگه به‌ناوبانگه‌که‌ی (ئه‌کادیمیا) دروشمی "که‌سێک که بیرکاری نه‌زانێت، بۆی نییه بێته ژووره‌وه"، چه‌مکی خەستی پاوان له لای ئه‌فلاتوون بوو، که هه‌م له بواری ده‌سه‌ڵاتداریه‌تییه‌وه و هه‌میش له بواری فێربوون و فێرکردندا خۆی نیشان ده‌دا.\nله ڕه‌وتی زه‌مەندا، ئه‌م تێڕوانینه‌ی ئه‌فلاتوون جێی باس بوو و هاوکاتیش په‌ره‌ی پێ ده‌درا. "سه‌ن سیمۆن"ی فه‌ڕه‌نسی (١٧٦٠-١٨٢٥)، سۆسیالیستی پێش مارکس (١٨١٨-١٨٨٣)، باسی له‌وه ده‌کرد که له داهاتوودا، ده‌سه‌ڵات ده‌که‌وێته ده‌ست "پیتۆڵان" و "ئه‌ندازیاران"ی کۆمه‌ڵگه‌وه.\nله ساڵی ١٩٣٢ و له سه‌رده‌می قه‌یرانی ئابووری له ئه‌مریکادا، له زانستگه‌ی کۆڵۆمبیا لە لایه‌ن چه‌ند ڕۆشنبیرێکه‌وه کۆمیته‌ی تێکنۆکراسی ڕاگه‌یه‌ندرا. ئه‌م کۆمیته‌یە پێی وا بوو، بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌مریکا له‌م قه‌یرانه ئابوورییه ڕزگاری بێت، پێویسته تێکنۆکراته‌کان وڵات به‌ڕێوه به‌رن. حکوومه‌تی تێکنۆکراتیی ئه‌م نووسه‌رانه په‌یوه‌ندیی به قه‌یرانی ئابوورییه‌وه هه‌بوو که ئه‌ویش ئه‌وه بوو كه، ده‌بێ ئه‌ندازیاران و کارناسان وڵات به‌ڕێوه به‌رن. ئه‌مە ته‌نیا گه‌ڵاڵه‌یه‌کی فکری بوو و به‌س. پێویسته ئه‌مه‌یش بگوترێت، که ئه‌م گه‌ڵاڵه‌یه به‌ته‌واوه‌تی له لایه‌ن حوکمڕانانی ئه‌مریکاوە وه‌لاوە نه‌نرا، بەڵکوو تەنیا له بواری ئابوورییەوە به داڕشتنی پلان و ڕاوێژکردن، که‌ڵک له تێکنۆکراته‌کان وه‌رگیرا، به‌ڵام حکوومه‌ت هه‌روا له لایه‌ن سیاسەتوانانه‌وه به‌ڕێوه دەچوو.\nبەم هۆیەوە، جارێکی تر ململانێ له نێوان "ده‌سه‌ڵاتی ئه‌ندازیاران" (حکوومه‌تی تێکنۆکراسی) و "حکوومه‌تی دیموکراسی" سه‌ری هه‌ڵدایه‌وه و ئه‌و باسه‌یش هاته‌وه گۆڕێ، که کاتێک حکوومه‌تی دیموکراسی له‌سه‌ر بنه‌مای هه‌ڵبژاردن پێک دێت و ئه‌م حکوومه‌ته‌یش ده‌بێ له به‌رامبه‌ر هاووڵاتیاندا وه‌ڵامده‌ر و به‌رپرسیار بێت، هه‌روه‌ها حکوومه‌تی دیموکرات، که ده‌بێ گوێ له هه‌موو چین و توێژێکی کۆمه‌ڵگه بگرێت، ئایا "حکوومه‌تی تێکنۆکراسی" ئه‌م تایبه‌تمه‌ندییانه‌ی هه‌ن؟ ئه‌م باسه به زه‌ره‌ری تێکنۆکراته‌کان شکایه‌وه.\nدیموکراسیی ناڕاسته‌وخۆ و ده‌سه‌ڵاتی لێهاتووەکان\nله سیستەمی دیموکراسیی ناڕاسته‌وخۆدا (دیموکراسیی نوێنه‌رایەتی) که له لایه‌ن حزب و لایه‌نه سیاسییه‌کانه‌وه به‌ڕێوه ده‌چێت و له‌م سه‌رده‌مه‌یشدا، به ڕێژه و پله‌ی جۆراوجۆر له وڵاته دیموکراته‌کاندا به‌ڕێوه‌ی ده‌به‌ن، ئەم شێوە حوکمڕانییە له‌سه‌ر بنه‌مای پێنج خاڵی گرینگ، سیسته‌می سیاسیی وڵات به‌ڕێوه ده‌بات:\n١- سیسته‌می ململانێی حزبی بۆ گه‌یشتن به ده‌سه‌ڵات، که زۆرینه و که‌مینه‌ی لێ ده‌که‌وێته‌وه (دەسەڵاتی زۆرینە و پاراستنی مافی کەمینە).\n٢- هه‌ڵبژاردنی ڕێکوپێک (له کاتی خۆیدا)، ڕه‌وا و ئازاد.\n٣- ده‌سه‌ڵاتی دادوه‌ریی سه‌ربه‌خۆ.\n٤- ڕاگه‌یاندنی ئازاد.\n٥- پشتیوانی له مافی مرۆڤ.\nبه‌گوێره‌ی ئه‌م سیسته‌م و پێناسانه، "حکوومه‌تی تێکنۆکراسی" ناتوانێت ده‌سه‌ڵاتی سیاسی و کۆمه‌ڵایه‌تی به‌ڕێوه به‌رێت، به‌ڵكوو له مێژووی مۆدێرنی ئه‌م چه‌ند ده‌یه‌دا، شێوه‌یه‌ک له حکوومه‌ت له وڵاته پێشکه‌وتووکانی ئه‌وروپا، ئه‌مریکا و شوێنه‌کانی دیکە پێک هاتووە، که به حکوومه‌تی Meritocracy واته حکوومه‌تی لێزان و لێوه‌شاوەکان ناوی ده‌رکردووه. له حکوومه‌تی "لێزان و لێهاتووەکان"دا که‌سانی خاوه‌ن توانا و لێوه‌شاوه به‌ڕێوه‌بەرن. مێژووی خزمه‌ت (ئەزموون) و پلەی خوێندەواری له دامه‌زراوه حکوومی و ناحکوومییه‌کان، هەروەها لێوه‌شاوه‌یییان بنه‌مایه بۆ گه‌یشتن به ده‌سه‌ڵات. پله‌ی خوێنده‌واری و ئه‌زموون له بواری کاروباری سیاسی، دوو کۆڵه‌که‌ی سه‌ره‌کین بۆ شێوه حکوومه‌تی Meritocracy، که له‌مێژه له ئه‌وروپادا حوکمڕانی دەکات.\nهۆکاره‌که‌یشی ڕێک بۆ ئه‌وه ده‌گه‌ڕێته‌وه که له کاتی هه‌ڵبژاردندا، کاتێک حزب و لایه‌نه سیاسییه‌کان به‌رنامه‌ی کاریان بۆ چوار ساڵی داهاتوو پێشکه‌ش به هاووڵاتیان ده‌که‌ن، کۆمه‌ڵه که‌سی به‌توانایش له‌ناو حزبه‌که‌یاندا بۆ ده‌سه‌ڵاتی سیاسی ئاماده ده‌که‌ن. چاوخشاندنێکی خێرا به جوگرافیای سیاسیی ئه‌وروپا ئه‌مه ده‌رده‌خات، که وه‌زیر، جێگر و سه‌رۆکوه‌زیرانی ئه‌م وڵاتانه گشتیان سه‌رۆک و ئه‌ندامانی حزب و لایه‌نه سیاسییه‌کانن، که ئاڵقه‌ی سه‌ره‌کیی بەڕێوەبردنی وڵات له‌ده‌ست ئه‌وانە، بێ شک بە پەرلەمانیشەوە. له بواری ڕاوێژکارییشدا له‌سه‌ر بنه‌مای "زیره‌کی، لێوه‌شاوه‌یی و توانایی"، که‌سه‌کانی خۆیان ده‌ستنیشان ده‌که‌ن و لە مەیدانی بیرکردنەوە و بڕیاردانیشدا دەوری زۆر گرینگ دەگێڕن و دەبنە بەشێک لە پرۆسەی بڕیاردان!\nبه‌ڵام له پاڵ ئه‌مه‌یشدا، سه‌رتاپای دامه‌زراوه حکوومییه‌کان به‌حزبی ناکه‌ن، به‌ڵکوو لە ئاستی خوارەوەی دامه‌زراوه‌کاندا دەور بە که‌سانی پسپۆر، کارناسان، هه‌روه‌ها له بواری ئابوورییشدا، شوێن بە ئه‌ندازیاران ده‌درێت. واته که‌سێکی لێوه‌شاوه و گونجاو بۆ شوێنێکی گونجاو.\nبێشک ناکرێت مێژووی دیموکراسی، پێشکه‌وتن و گەشە جیهانییەکەی به هه‌رێمی کوردستانه‌وه گرێ بده‌ین، یان پێی بچوێنین و لە کۆتاییدا دەقاودەق لە هەرێمی کوردستان پیادەی بکەین. پێویستە و دەبێ دیموکراسی بەگوێرەی ڕێژە و ڕەوتە مێژوویییەکەی سەیری بکرێت، به‌ڵام ده‌کرێت و پێویسته له وڵاتی ئێمه‌یشدا گشت دامه‌زراوه حکوومییه‌کان، به ڕاوێژکاره‌کانیشیانه‌وه، بیرێکی جددی له "لێوه‌شاوه‌یی، زیره‌کی و توانایی"ی ئه‌و که‌سانه بکەنەوە، که له داموده‌زگه حکوومییه‌کاندا داده‌مه‌زرێن. مه‌رجی سه‌ره‌کی بۆ به‌ڕێوه‌بردنی سیاسه‌تی ژیرانه، "لێوه‌شاوه‌یی، زیره‌کی و توانایی"ی ئه‌و که‌سانه‌یه که حوکمڕانیی وڵات ده‌که‌ن. بەرپرسیارێتی لە بەرامبەر کارەکان و وڵامدەری لە بەرامبەر هاووڵاتیاندا، دوو بنەمای هەرە سەرەکین لە حکوومەتی لێهاتوو و لێوەشاوەکاندا.\nکوردستانێکی بەهێز، لە گرەوی خزمەتگوزاری، دابینکردنی ئازادییەکان، سەروەریی یاسا و پاراستنی یەکەی سیاسی، ئابووری، کۆمەڵایەتی و سوپاییی هەرێمی کوردستاندایە؛ گشتی ئەمانەیش بە کابینەیەکی بەهێز، ئازا لە بڕیاردان، واتە حکوومەتی شارەزا و لێهاتووان دەکرێت!


نووسین :شەهلا کاوە\nخۆکوژی ئەمڕۆ لەدونیا و بەتایبەتی لە وڵاتە نادیموکراتیک و داخراوەکاندا، لە دیاردەوە دەڕوا بەرەو مەترسی قەیران . ڕاستە ژیان ڕۆژ لەدوای ڕۆژ ئاڵۆزتر دەبێت و ڕەوتی بەرەوپێش چوون لەگەڵ ئەوەی گەشەی بەژیان داوە کۆمەڵێ کێشەیشی وەک شوێن پێ جێهێشتووە، بەڵام هەوڵدان بۆبژار کردنی ژیان لە پاک کردنەوەی یان خاڵی جەوهەری باسەکەمانە . کە لابردنی ئەم کێشانە لە سەر ڕێگەی ژیان وبازدان بەسەر ئەو چاڵانەی دەیانەوێ ژیانمان پێ بوەستێنن، لەڕوانگەی هەندێ کەس ئاسایی، هەندێ، دشوار وهەندێکیش مەحاڵ دێتە بەرچاو ئەمەش لە ناخیدا شکڵ دەگرێ!\nهەر ئەم ڕوانگانەیە کە دەری دەخات کێ دەتوانێ بەهێز و وزەوە بمێنێتەوە، وکێ بەورەوە تابلۆی ژیان دەنەخشێنێ، زۆرجار چاوەڕوانی لەڕاددە بەدەری ئێمە لە ژیان و وێناکردنی وێنەیەک لە ژیان لە زەیندا کە دەستەبەربوونی لە دونیای واقیعدا، قەت نەبووە وناشبێ وادەکات تووشی داڕمان بین و ناڕازی لە ژینگە. ئەگەر دەرکی ئەو ڕاستییە کە کێشە بەشێکی جیانەکراوە لە ژیانی ڕۆژانەمانە، لەجێی خۆی بچەسپێ نەک خاڵی کۆتایی و دوا وێستگەی ژیان. ڕوو بە ڕوو بوونەوە لەگەڵ گرێ هەم وادەکات بەها بۆ زەمەنی دوای کردنەوەکە دابنێین هەم ئاستی توانایی خۆمان هەڵدەسەنگێنین وبڕوامان بەخۆمان وتواناییمان زیاد دەبێ.\nتاک زۆرجار بەپێویستی دەزانێ کەس یا هێزێک پاڵنەری بێت بۆ ئەوەی ئەژنۆی شل نەبێ، ئەو هێزەش شتێ نییە جگە لە باوەڕی دەروونی خۆمان.\nیەک لەو قازانجانەی تکنۆلۆژی پێی بەخشیوین، ئامێری دەسڕاگەیشتن بە ئینتێرنێت و سوود لە بەرهەم وماندوو بوونی دەیان و سەدان ساڵەی ڕەنج وهیلاکی ئەو کەسە پسپۆر و شارەزایانەیە کە دەتوانێ یارمەتی دەر بێت بۆ ئەوەی ڕێگەمان لێ ون نەبێ هەر لەماڵ وجێگای خۆمانەوە لەهەر شوێنێکی جیهان یارمەتیمان دەدات بۆکردنەوەی دەلاقەیەک، کەهەر هیچ نەبێ بیر لەو شتەی پێمان سەر ئێشەیە نەکەینەوە چ بگات بە کۆتایی هێنان بە ژیان لەپێناویدا.\nڕەنج بەو ڕاددەیەی وێران دەکات، بە ئاگاشت دەهێنێتەوە،\nئەمە بەو مانایەیە کە باشتر وایە وەک ئەزموونێک بۆ فێر بوون بڕوانینە شکستەکانمان.\nبە پێی ئاماری ئەم دواییانەی وەزارەتی تەندروستی ئێران: زیاتر لە 30% خەڵکی ئێران تووشی نەخۆشی دەروونی هاتوون ولەهەر 8 کەس چواریان خەمۆکن .کە بەسەرنجدان بە ناڕاستگۆیی سەرچاوەکانی ئاماری ئێران دەتوانێ ڕێژەکە زۆر لەوە زیاتر بێت.\nگەر ژیرانە تێفکرێین دەبینین، زانستی قووڵی ناوێ قبووڵکردنی ئەوڕاستییەی کە ئایا ڕۆژانە کێشەکانمان ئەوەندە گەورەن کە ژیان خەینە بەرپێی؟ یا جیهانی بیرکردنەوەمان ئەوەندە چکۆلەیە هەڵبەز ودابەزی چێژی ژیان بەتاریکە ڕێیەکی بێ ڕۆشنایی تاناکۆتامان ببات(خۆکوژی)\nبیرت نەچێ ژیان چۆنیەتی هەڵکشان و داکشانە لەنێوان شەو و ڕۆژ، هاوین و زستان، ئەم هەڵچوونە هەتا هەتایی نییە ، هیچکات ولە هیچ شوێنێکا مەوەستن، هەتا ئەم هەڵچوونە گەورەتر بێ، ئەزموونەکانت قووڵتر دەبن.