وه‌رگێڕانی ماناكان سوره‌تی سورەتی النساء - وەرگێڕاوی یابانی بۆ پوختەی تەفسیری قورئانی پیرۆز - فرەفەرهەنگی قورئانی پیرۆز\nوه‌رگێڕانی ماناكان سوره‌تی: سورەتی النساء\nئایه‌تی: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166 167 168 169 170 171 172 173 174 175 176\nژمارەی پەڕە: 77\nژمارەی پەڕە: 78\nژمارەی پەڕە: 79\nژمارەی پەڕە: 80\nژمارەی پەڕە: 81\nژمارەی پەڕە: 82\nژمارەی پەڕە: 83\nژمارەی پەڕە: 84\nژمارەی پەڕە: 85\nژمارەی پەڕە: 86\nژمارەی پەڕە: 87\nژمارەی پەڕە: 88\nژمارەی پەڕە: 89\nژمارەی پەڕە: 90\nژمارەی پەڕە: 91\nژمارەی پەڕە: 92\nژمارەی پەڕە: 93\nژمارەی پەڕە: 94\nژمارەی پەڕە: 95\nژمارەی پەڕە: 96\nژمارەی پەڕە: 97\nژمارەی پەڕە: 98\nژمارەی پەڕە: 99\nژمارەی پەڕە: 100\nژمارەی پەڕە: 101\nژمارەی پەڕە: 102\nژمارەی پەڕە: 103\nژمارەی پەڕە: 104\nژمارەی پەڕە: 105\nژمارەی پەڕە: 106\nزمانی عەرەبی - التفسير الميسر زمانی عەرەبی - مانای وشەکان وەرگێڕاوی ئینگلیزی - سەحيح ئینتەرناشیۆناڵ زمانی عەرەبی - المختصر في تفسير القرآن الكريم وەرگێڕاوی ئينگلیزی - تقي الدين هلالي و محسن خان وەرگێڕاوی ئینگلیزی - ناوەندی ڕواد بۆ وەرگێڕان وەرگێڕاوی ئینگلیزی - د. ولید بلیهش العمري وەرگێڕاوی ئینگلیزی - د. ئرفینج وەرگێڕاوی ئینگلیزی - یەعقوب وەرگێڕاوی فەڕەنسی - ناوەندی نوری نێودەوڵەتی (ئینتەرناشیوناڵ) وەرگێڕاوی فەرەنسی - رشید معاش وەرگێڕاوی فەڕەنسی - محمد حميد الله وەرگێڕاوی تورکی بۆ پوختەی تەفسیری قورئانی پیرۆز وەرگێڕاوی فەڕەنسی بۆ پوختەی تەفسیری قورئانی پیرۆز وەرگێڕاوی ئیندۆنیسی بۆ پوختەی تەفسیری قورئانی پیرۆز وەرگێڕاوی ڤێتنامی بۆ پوختەی تەفسیری قورئانی پیرۆز وەرگێڕاوی بۆسنی بۆ پوختەی تەفسیری قورئانی پیرۆز وەرگێڕاوی ئیتاڵی بۆ پوختەی تەفسیری قورئانی پیرۆز وەرگێڕاوی ئیسپانی بۆ پوختەی تەفسیری قورئانی پیرۆز وەرگێڕاوی فلیپینی (تگالۆگ) بۆ پوختەی تەفسیری قورئانی پیرۆز وەرگێڕاوی بەنگالی بۆ پوختەی تەفسیری قورئانی پیرۆز وەرگێڕاوی فارسی بۆ پوختەی تەفسیری قورئانی پیرۆز وەرگێڕاوی چینی بۆ پوختەی تەفسیری قورئانی پیرۆز وەرگێڕاوی ئەسامیە بۆ پوختەى تەفسیری قورئانی پیرۆز. وەرگێڕاوی ملیباری بۆ پوختەى تەفسیری قورئانی پیرۆز وەرگێڕاوی خمیری بۆ پوختەى تەفسیری قورئانی پیرۆز. وەرگێڕاوی ئیسپانی - عیسا گارسیا وەرگێڕاوی ئیسپانی - ناوەندی نوری نێودەوڵەتی (ئینتەرناشیوناڵ) وەرگێڕاوی ئیسپانی (ئەمریکای لاتینی) - ناوەندی نوری نێودەوڵەتی (ئینتەرناشیوناڵ) وەرگێڕاوی پورتوگالی - حلمي نصر وەرگێڕاوی ئەڵمانی - بوبنهایم وەرگێڕاوی ئەڵمانی - أبو رضا وەرگێڕاوی ئیتاڵی - عوسمان شەریف وەرگێڕاوی بولگاری وەرگێڕاوی ڕۆمانی وەرگێڕاوی هۆڵەندی وەرگێڕاوی تورکی - شعبان بريتش وەرگێڕاوی تورکی - ناوەندی ڕواد بۆ وەرگێڕان وەرگێڕاوی تورکی - د. عەلی ئوزک وئەوانی تر وەرگێڕاوی ئازەری - عەلی خان موساييف وەرگێڕاوی جۆرجی وەرگێڕاوی مەقدۆنی وەرگێڕاوی ئەلبانی - حەسان ناهی وەرگێڕاوی ئەلبانی - ناوەندی ڕواد بۆ وەرگێڕان - کاری لە سەر دەکرێت وەرگێڕاوی بۆسنی - محمد میهانۆڤیتش وەرگێڕاوی بۆسنی - بەسیم کورکت وەرگێڕاوی بۆسنی - ناوەندی ڕواد بۆ وەرگێڕان وەرگێڕاوی سیربی - ناوەندی ڕواد بۆ وەرگێڕان - کاری لە سەر دەکرێت وەرگێڕاوی ئۆکرانی - ميخائيلو يعقوبوفيتش وەرگێڕاوی کازاخی - خەليفە ئەلتای وەرگێڕاوی ئۆزبەکی - محمد سادق وەرگێڕاوی ئۆزبەکی - ناوەندی ڕواد بۆ وەرگێڕان وەرگێڕاوی ئۆزبەکی - علاء الدين منصور وەرگێڕاوی تاجیکی - عارفی وەرگێڕاوی تاجیکی - خوجه ميروف خوجه مير وەرگێڕاوی ئیندۆنیسی - کۆمپانیای سابق الترجمة البيسايا - رواد وەرگێڕاوی ئیندۆنیسی - وەزارەتی کاروباری ئیسلامی وەرگێڕاوی ئیندۆنیسی - کۆمەڵگە (المجمع) وەرگێڕاوی فلیپینی (تگالۆگ) وەرگێڕاوی ملایوی - عبدالله باسمیە وەرگێڕاوی چینی - محمد مکین الترجمة الصينية - بصائر وەرگێڕاوی ئیگۆری - شیخ محمد صالح وەرگێڕاوی یابانی - سەعید ساتو وەرگێڕاوی کۆری - ناوەندی ڕواد بۆ وەرگێڕان الترجمة الكورية - مركز رواد الترجمة وەرگێڕاوی ڤێتنامی - ناوەندی ڕواد بۆ وەرگێڕان وەرگێڕاوی ڤێتنامی - حسن عبدالکریم وەرگێڕاوی تایلەندی وەرگێڕاوی خمیری وەرگێڕاوی فارسی - ناوەندی ڕواد بۆ وەرگێڕان الترجمة الفارسية - تفسير السعدي وەرگێڕاوی فارسی دوری وەرگێڕاوی کوردی وەرگێڕاوی کوردی - صلاح الدین الترجمة الكردية الكرمانجية وەرگێڕاوی پەشتۆیی وەرگێڕاوی عیبری وەرگێڕاوی ئۆردی وەرگێڕاوی هیندی وەرگێڕاوی بەنگالی - ئەبوبەکر زەکەریا وەرگێڕاوی ماراتی وەرگێڕاوی تلوغی - عبدالرحيم محمد وەرگێڕاوی غوتراجی وەرگێڕاوی میلباری - عبد الحميد حيدر و كنهی محمد وەرگێڕاوی ئاسامی وەرگێڕاوی تامیلی - عمر شریف وەرگێڕاوی تامیلی - عبدالحميد باقوی وەرگێڕاوی سینهالی وەرگێڕاوی نیپاڵی - کۆڕگەی ئەهلی حەدیث وەرگێڕاوی سواحیلی - علی محسن البرواني وەرگێڕاوی سواحیلی - عبد الله محمد و ناصر خميس وەرگێڕاوی سۆماڵی وەرگێڕاوی سۆماڵی - یەعقوب وەرگێڕاوی ئەمهەری وەرگێڕاوی یورباوی وەرگێڕاوی هەوساوی - ئەبوبەکر جومی وەرگێڕاوی ئورومی وەرگێڕاوی ماناکانی قورئانی پیرۆز بۆ زمانی عەفەری، وەرگێڕان: کۆمەڵێک لە زانایان بە سەرپەرشتیاری شێخ مەحمود عبد القادر حەمزە، چاپی ساڵی 1441


چی لەجەستەتدا ڕوودەدات گەر بۆ ماوەی هەفتەیەك ڕۆژی دوو دەنك خورما بخۆی؟\n22/06/2019 2068 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nخورما سودێكی خۆراكی زۆری بۆ جەستە هەیە بەهۆی ئەو ڕێژە زۆرەی پۆتاسیۆم، ڕیشاڵ و پڕۆتینەی كە تیایدایە. هەروەها خورما زۆر دەوڵەمەندە بە كانزاكانی مس، مەنگەنیز، مەگنسیۆم و ئاسن، ئەمە جگە لە ڕێژەیەكی زۆری ڤیتامین B6.\nهەموو جۆرەكانی خورما سوودی بێوێنەیان هەیە. هەوڵبدە ڕۆژانە بۆ ماوەی هەفتەیەك ڕۆژی دوو دەنك خورما بخۆ، ئەو كات ئەم گۆڕانكاریانە لە جەستەتدا ڕوو دەدەن.\nڕێژەی زۆری فایبەر لە خورمادا یارمەتی ئاسانكردنی پرۆسەی هەرسكردن دەدات و وا دەكات كە پاشەڕۆی خۆراك ئاسانتر بە قۆڵۆندا تێپەڕێت.\nدووبارە بەهۆی بوونی فایبەرەوە لە خورماداكە پرۆسەی هەرس ئاسانتر و لەسەرخۆتر دەكات، وادەكات وزە بۆ ماوەیەكی زۆرتر لە جەستەدا بمێنێتەوە.\nڕێگری لە نەخۆشی\nبەهۆی بوونی ڕێژەیەكی زۆر دژە ئۆكسید تیایدا، خواردنی خورما ئەگەری توشبوون بە نەخۆشییەكانی شەكرە، ئەلزەهایمەر، شێرپەنجە و نەخۆشییەكانی دڵ بە ڕێژەیەكی بەرچاو كەمدەكاتەوە.\nكەمكردنەوەی ئەو نەخۆشییە عەقڵییانەی پەیوەندییان بە تەمەنەوە هەیە\nچەندین ڕێگە هەن كە وا دەكەن مێشكمان بە تەندروستی بمێنێتەوە، یەك لەوانە سیستەمێكی خۆراكی تەندروستە. لێكۆڵینەوەكان ئەوەیان سەلماندووە كە خواردنی بەردەوامی خورما بەشداری دەكات لە كەمكرنەوەی هەوكردنی ماددەی ڕەساسی ناو مێشك كە پەیوەندیەكی نزیكی بە نەخۆشی ئەلزەهایمەرەوە هەیە. هەروەها ئەو لێكۆڵینەوانەی لەسەر مشك كراون دەیسەلمێنن كە خواردنی خورما دەبێتە هۆی فێربوونی باشتر و یادەوەری درێژتر.\nخواردنی كەمتری شەكر\nخواردنی شەكر یەكێكە لە كێشە تەندروستییە گەورەكان و هۆكاری هەرە سەرەكی قەڵەویە. لە ئێستادا لە بەشێكی زۆری ئەو خۆراكە دەستكردانەی دەیخۆین شەكرد بوونی هەیە. بۆ كۆتایی هێنان بەمە، خورما جێگرەوەیەكی نایابی شەكرە. خورما سەرەڕای ئەوەی كە حەزی خواردنی شەكرت لا كەم دەكاتەوە، بە هۆی دەوڵەمەندی بە ڕیشاڵ و ماددە خۆراكییەكانی دی، چەندان سوودی تەندروستی دیكەت پێ دەگەیەنێت.\nعێراق بەمانەوەی هێزە كشاوەكانی ئەمریكا لەسوریا رازی نییە\nهەنگاوەكانی كۆنگرێسی ئەمریكا بۆ سزادانی توركیا چڕدەبنەوە


چوونە نێو باس\nخوای گەورە مرۆڤایەتی بێدار دەكاتەوە، لەوەی كە هەمووان بە فەرمانی خوای باڵا دەست دروست بوونە‌و، هەمووانیش لەبنچینەوە لە یەك دایك‌و باوك پەیدا بوونە‌و كراون بە گەل‌و هۆزو تیرەی جیا جیا بۆ ئەوەی یەكترناسی ببێتە پردی پەیوەندیەكان‌و، كەسیش خۆی بەسەر كەسی تر نەسەپێنێت، لەبەر ئەوەی پێوەری راستەقینەی ڕێزداری‌و بەڕێزی مرۆڤەكان لای خوای گەورە تەنها بە هەبوونی پلەی تەقوادارێتیە، لەوەشدا خوا خۆی زانایە‌و دەزانێ كێ لەكێ باشترە‌و كێش لە كێ بەڕێزو پایەدارترە.\nخوای گەورە دەفەرموێ: (يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ ذَكَرٍ ؤأُنْثَي ؤجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا ؤقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ)(1)، واتە: ئەی خەڵكینە بێگومان ئێمە هەمووتانمان لە نێرو مێیەك دروستكردووە (كە باوكە ئادەم و دایكە حەوایە)و كردوومانن بە چەندەها گەل‌و تیرە‌و هۆزی جۆر بەجۆر، تا یەكتر بناسن‌و پەیوەندیتان خۆش بێت بەیەكەوە.. بەڕاستی بەڕێزترینتان لای خوا ئەو كەسانەتانە, كە زۆرتر لە خوا ترسەو فەرمانبەرداری خوایە، بێگومان خوا زاناو ئاگایە بەهەمووان.\nئەگەر وردبینەوە لە ناوەرۆك‌و مانا قوڵەكانی نێو ئەو ئایەتە، دەبینین خوای گەورە بەشێوەیەكی گشتی‌و لە چەند وشەیەكی كورت، كۆمەڵێك ڕێسای گرنگ‌و هەستیاری باس كردووە، كە دەكرێ هەریەك لەو ڕستانە ببێتە یاسایەكی بنەڕەتی بەشێوەیەكی وا، كە تێكڕای مرۆڤایەتی سوودی لێ ببینێت‌و كۆمەڵگەكانیش بخاتە ناو بازنەی بەها مرۆڤایەتیەكانەوە.\nچونكە لەلایەكەوە خوای گەورە كۆمەڵێك حەقیقەتی ڕەها‌و تایبەتی بۆ ئێمەی مرۆڤ ڕوون كردۆتەوە، بۆ ئەوەی تێبگەین، كە ئەم بوونەوەرە لەخۆڕا دروست نەبووە‌و هەرواش بەڕێوە ناچێ، بەڵكو خالق‌و پەروەردگارێك هەیە، كە كاروباری ئەو بوونەوەرو كەون‌و كائیناتە بەڕێوە دەبا‌و هەر خۆیشی دەزانێ چۆن ڕایگرتووە‌و چۆنی بەڕێوە دەبا.\nلە لایەكی تریشەوە وەك چۆن لە پێشەوە كۆمەڵێك بنەمای گرنگی سیمای كۆمەڵگەی ئیسلامی بۆ دیار كردین‌و فێری ئەوەشی كردین، كە پێویستە لە چیدا پابەند بین‌و لە چیشدا دوورە پەرێز بین، بۆ ئەوەی لە سنووری بازنەی ئیمان‌و چوارچێوەی كۆمەڵگەی ئیسلامیەوە، ئەرك‌و مافی خۆمان بزانین‌و، بە هەستی دینداری‌و مرۆیی‌و بەرپرسیارێتی دونیا‌و قیامەتیەوە هەڵسوكەوت بنوێنین‌و هەنگاو بنێین.\nبەڵام لێرەوە خوای گەورە بازنە‌و چوارچێوەكە بەرفراوان دەكا‌و، ڕێسا گشتیە مرۆییەكان دەخاتە ڕوو، بۆ ئەوەی نەك بەتەنها موسڵمانان، بەڵكو تێكڕای مرۆڤایەتی لە هەندێ مەسەلەی هەستیارو مرۆیی هۆشیاركاتەوە، كە پەیوەستیان بە ژیان‌و كەڕامەت‌و مافی مرۆڤەكانەوە هەیە.\nبۆیەش هەر لەسەرەتای دروست بوونی مرۆڤەوە تا دونیا تێك دەچێ، خوای گەورە بە پێی پێویستی قۆناغ‌و سەردەمەكان‌و، ئاستی گەل‌و هۆزو تیرەو نەتەوە‌و تەنانەت جیهانیشەوە، پێغەمبەرانی ناردووە بۆ ئەوەی زەوی‌و ئاسمان‌و دونیا قیامەت پێكەوە ببستنەوە‌و، پەیامی خوای گەورە بە مرۆڤەكان بگەیەنن، تا بەهۆیەوە لە شتەكان هۆشیاریان بێتەوە‌و بزانن لەبەردەم تاقیكردنەوەیەكی گەورەدان‌و لەپێناو پەرستنی خوای جیهانیان دروست كراون، هەروەك خوای گەورە دەفەرموێ: (وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ ؤالْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ)(2)، واتە: بێگومان من پەری‌و ئادەمیزادم دروست نەكردووە تەنها بۆ ئەوە نەبێت, كە من بپەرستن‌و فەرمانبەردارم بن.\nلەبارەی ژیان‌و مردنی مرۆڤەكانیشەوە خوای گەورە دەفەرموێ: (الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ ؤالْحَيَاةَ لِيَبْلُؤكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا ؤهُؤ الْعَزِيزُ الْغَفُورُ)(3)، واتە: هەر ئەو خۆی مردن‌و ژیانی بەدیهێناوە، تا تاقیتان بكاتەوە، كێتان كردەوەی چاكترو پەسەندترە، هەر ئەویش زاتێكی باڵادەستە بەسەر بێ باوەڕاندا، وە لێخۆشبووە لە ئیمانداران.\nلەبارەی دروستكردنی ئاسمانەكان‌و زەویەوە دەفەرموێ: (ؤهُؤ الَّذِي خَلَقَ السَّمَاؤاتِ ؤالْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ؤكَانَ عَرْشُهُ عَلَي الْمَا‌وِ لِيَبْلُؤكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا)(4)، واتە: ئەو خوایە زاتێكە ئاسمانەكان‌و زەوی لە ماوەی شەش ڕۆژدا دروستكرد، تەختی فەرمانڕەوایەتی (كە دروستكراوێكی زۆر گەورە‌و شكۆمەندە) لەسەر ئاو بوو، تا تاقیتان بكاتەوە, كە كێتان كاری چاكتر ئەنجام دەدات (فەرمانبەردارێكی چاكە).\nهەروەها مرۆڤی كردووە بە جێنشین لەسەر زەوی لە بارەی بەش‌و دابەشبوونی جۆر‌و چۆنیەتی ژیانیشیان دەفەرموێ: (ؤهُؤ الَّذِي جَعَلَكُمْ خَلَائِفَ الْأَرْضِ ؤرَفَعَ بَعْضَكُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجَاتٍ لِيَبْلُؤكُمْ فِي مَا يَ‌َتَاكُمْ إِنَّ رَبَّكَ سَرِيعُ الْعِقَابِ ؤإِنَّهُ لَغَفُورٌ رَحِيمٌ)(5)، واتە: خوا هەر ئەو زاتەیە، كە ئێوەی كردووە بەجێنشینی (گەلانی رابووردوو) لەم زەویەدا، چەندەها پلەوپایەی هەندێكتانی بەسەر هەندێكی ترتاندا بەرز كردۆتەوە (لەڕووی زانستی یان سامان یان هێز… هتد)، بۆ ئەوەی تاقیتان بكاتەوە بەوەی كە پێی بەخشیوون، دڵنیاش بە كە پەروەردگاری تۆ لە تۆڵەسەندنەوەدا خێرایە (لەوانەی كە لە تاقی كردنەوەكەدا دەرناچن) بێگومان ئەو زاتە لێخۆش بووە‌و میهرەبانیشە (بۆ سەرفرازان).\nدوای ئەوەش خوای باڵادەست ئاوەدانی زەوی بە مرۆڤ سپاردووە: (هُۆ أَنْشَأَكُمْ مِنَ الْأَرْچِ ۆاسْتَعْمَرَكُمْ فِیهَا)(6)، واتە: خوای گەورە بەرپای كردوون لە زەویداو داوای لێكردوون كە ئاوەدانی بكەنەوە.\nلەگەڵ ئەوەش خوای گەورە داوا دەكات كارێك نەكەین ببێتە هۆی تێكچوونی ئەو ئاوەدانیە‌و نانەوەی ئاشوب‌و كاری ناڕەواوە، هەروەك دەفەرموێ: (ؤلَا تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ بَعْدَ إِصْلَاحِهَا ؤادْعُوهُ خَوْفًا ؤطَمَعًا إِنَّ رَحْمَةَ اللَّهِ قَرِيبٌ مِنَ الْمُحْسِنِينَ)(7)، واتە: (خەڵكینە) فەسادو گوناهو تاوان ئەنجام مەدەن لە زەویدا دوای ئەوەی چاكەكاریی ڕەنگی گرتووەو (خەڵكی خەریكن خووی پێوە دەگرن)، بەردەوام هاناو هاوار بۆ خوا بەرن لە ترسی سزای دۆزەخ‌و بەئومێدی بەدەستهێنانی بەهەشت، بەڕاستی ڕەحمەتی خوا نزیكە لە چاكەكاران‌و چاكەخوازانەوە.\nكەواتە لە كۆی ئەو دەقانەی سەرەوە گەیشتینە ئەو ڕاستیە، كە مرۆڤبوونی مرۆڤ لەوە دەرەكەوێ، كە لە ئاست هەرسێ لایەنی (بەرپرسیارێتی، تاقیكردنەوە، چاكەكاری) هۆشیار بێت، ئەوەش بەوە دروست دەبێ كە ناوەرۆكی ئایەتی (13)ی سوڕەتی ئەلحوجوڕات لەناو مرۆڤەكان وەك پرنسیپی مرۆیی جێگیر بكرێ‌و، خەڵكی بزانن‌و چاوكراوە بن لەهەمبەر ئەو ڕێسا‌و یاسا فراوان‌و بابەتیانەی خوای گەورە باسی لێوە كردووە، بۆ ئەو مەبەستەش لە ڕێی چەند باسێكەوە دەچینە نێو ئەو بەشەوە:\nپێوەری یەكسانی مرۆڤەكان لە بنەچە‌و دروستبووندا\nلەسەرەتای پەیامی ئەو ئایەتە، كە خوای گەورە بە شێوەیەكی گشتی‌و، بۆ تێكڕای مرۆڤایەتی نیدای كردووە، بەڵگەیەكی بەهێزە لەسەر ئەوەی مرۆڤەكان لە كیانی مرۆڤبوون‌و بنچینەی دروستبوونەوە یەكسانن.\nلە پێنج شوێنی پێشەوەی ئەو ئایەتە خوای گەورە بە سیفەتی ئیمانەوە بانگەوازی ئیماندارانی كرد، بۆ ئەوەی مرۆڤی بڕوادار ڕابێنێ لەسەر بەها ئەخلاقی‌و مرۆیی‌و دیینیەكانی وەك: گوێڕایەڵی فەرمانی خوا‌و، چۆنیەتی ئەدەب نواندن بەرامبەر پێغەمبەرو، ئارام گرتن‌و، بەكارهێنانی عەقڵ‌و، شێوازی مامەڵكردن لەگەڵ زانیاری‌و، هەواڵی بێ بنەما‌و، كاری ئیسڵاح خوازی‌و، ئاشتەوایی‌و، دروست كردنی برایەتی‌و، وازهێنان لە دیاردە قێزەونەكانی وەك: سوكایەتی كردن بە خەڵك‌و ناو‌و ناتۆرە لێك نان‌و گومانی خراپ‌و غەیبەت‌و سیخوڕی.. هتد.\nبەڵام لەو ئایەتەوە خوای گەورە ڕووی بانگەوازی بۆ تێكڕای مرۆڤایەتیە، بۆ ئەوەی بە شێوەیەكی گشتی هەموان لەوە بێداركاتەوە، كە دەبێ مرۆڤ بزانێ كێ دروستی كردووە‌و، كێ دابەشی كردووە بەسەر زمان‌و خاك‌و ڕەنگ‌و رەگەزەوە، بۆ ئەوەی لای هەمووان ڕوون بێ، كە خوایەكی باڵادەست هەیە كاروباری ئەو بوونەوەرە بەڕێوە دەبات‌و، لە لایەكی تریشەوە بۆ ئەوەی ئەو چەند شتانە ببنە بناغەی پێكەوە هەڵكردنی مرۆڤەكان لەسەر زەویدا.\nخوای گەورە دەفەرموێ: (يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ ذَكَرٍ ؤأُنْثَي..)، واتە: ئەی خەڵكینە بێگومان ئێمە ئێوەمان لە نێرو مێیەك دروست كردووە.\nبەپێی ئاماژەی ئەو ئایەتە، كە خوای گەورە دەیەوێ بیرمان خاتەوە هەموومان لە ئەسڵدا دەگەڕێینەوە سەر یەك دایك‌و باوكەوە (باوكە ئادەم‌و دایكە حەوا)، دەگەینە ئەو ڕاستیە، كە ئەوە مانای وایە مرۆڤەكان بە جیاوازی رەنگ‌و ڕەگەزو شوێن‌و زمان‌و گەورە‌و گچكەوە، خوشك‌و برای یەكترن‌و دەبێ وەك چۆن خوشك‌و برا هەڵسوكەوت لەگەڵا یەكتری دەكەن، بەهەمان شێوە مرۆڤەكانیش بەو شێوە هەڵسوكەوت بنوێنن، چونكە هەموویان ئەندامی خێزانێكن‌و دەگەڕێنەوە سەر یەك دایك‌و باوك، كە خوای گەورە دروستی كردوون.\nئەو یەكسان بوونەی مرۆڤەكان لە دیدی جیهانێتی ئیسلامدا، دەگەڕێتەوە بۆ ئەسڵی فیترەت‌و دروستبوون‌و ئادەمی بوونەوە(8)، كەواتە لەو ڕووەوە جیاوازی نیە لە نێوان‌و ئافرەت‌و پیاو، ڕەش‌و سپی، گەورە‌و گچكە، كورت‌و درێژ، دەوڵەمەندو هەژار، بەدەستەڵات‌و بێ دەستەڵات، كوردو عەرەب، فارس‌و تورك، ئەفغانی‌و پاكستانی، ئەمریكی‌و ئوستراڵی، هندی‌و مسڕی، سویدی‌و بولغاری...هتد. بەڵكو هەموویان وەك مرۆڤ لەیەك بنەچە‌و لە یەك دایك‌و باوكەوە دروست بوون، هەر وەكو خوای گەورە لە ئایەتێكی تر ئاماژە بەو راستیە دەكات‌و دەفەرموێ: (يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ ؤاحِدَةٍ ؤخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا ؤبَثَّ مِنْهُمَا رِجَالًا كَثِيرًا ؤنِسَا‌وً ؤاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي تَسَا‌وَلُونَ بِهِ ؤالْأَرْحَامَ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلَيْكُمْ رَقِيبًا)(9)، واتە: ئەی خەڵكینە لە خەشم‌و ناڕەزایی ئەو پەروەردگارەتان خۆ بپارێزن, كە ئێوەی لە تاكە نەفسێك دروست كردووە، هەر لەو نەفسەش هاوسەرەكەی بەدی هێناو لەو دووانە پیاوان‌و ژنانی زۆری خستۆتەوەو بڵاوكردەوە، هەروەها لەو خوایە بترسن كە لە یەكتر داوا دەكەن بەناوهێنانی ئەوەوە، هەوڵ بدەن پەیوەندی خزمایەتیش بپارێزن‌و (پتەوی بكەن) چونكە بەڕاستی خوا (هەمیشە و بەردەوام) چاودێرە بەسەرتانەوە.\nهەروەها پێغەمبەری سەروەر(درودی خوای لەسەر بێت) دەفەرموێ: (كلكم بنو آ‌دم وآدم خلق من تراب)(10)، واتە هەمووتان نەوەی ئادەمن‌و ئادەمیش لە خۆڵ دروست كراوە.\nبۆیەش لە چەندین شوێنی تری ناو قوڕئان خوای گەورە بە نەوەی ئادەمی بانگیان دەكات، بۆ نمونە دەفەرموێ: (أَلَمْ أَعْهَدْ إِلَيْكُمْ يَا بَنِي آ‌دَمَ...)(11)، (يَا بَنِي آدَمَ قَدْ أَنْزَلْنَا عَلَيْكُمْ لِبَاسًا...)(12)، (يَا بَنِي آ‌دَمَ لَا يَفْتِنَنَّكُمُ الشَّيْطَانُ...)(13)، كە هەموو ئەوانە ئاماژەی بەهێزن لە گەیاندنی پەیامی یەكسانی لە نێوان مرۆڤەكان لە ئەسڵی دروست بوون‌و خیلقەتەوە.\nكەواتە لەئەنجامی خستنە ڕووی ئەو بەشەی ئایەتی (13)ی سوڕەتی ئەلحوجوڕاتدا دەكرێ بڵێین سێ ئاماژەی گرنگی تێدا بەدی دەكرێت:\nیەكەم: مرۆڤەكان لە بەنەچەوە یەكسانن‌و دەگەڕێنەوە سەر یەك دایك‌و باوك، كە ئەمە ئاماژەیە بەوەی مرۆڤەكان دەبێ وەك ئەندامی خێزانێكی گەورە هەڵسوكەوت‌و مامەڵە لەگەڵ یەكتری بكەن، خوای گەورەش ئاماژەكەی بۆ تێكڕای مرۆڤایەتیە‌و خۆی لەو ڕستەیە دەبینێتەوە، كە دەفەرموێ: (ێا أَیُّهَا النَّاسُ..)، بۆ ئەوەی تێكڕای مرۆڤایەتی بگرێتەوە‌و لە‌و پەیامە بێداریان بێتەوە.\nدووەم: خوای گەورە مرۆڤەكانی دروست كردووە: (إِنَّا خَڵقْنَاكُمْ)، ئەوەش ئاماژەیە بەوەی, كە خوای گەورە دروستكەری ئێمەیە‌و ژیان‌و حاڵ‌و گوزەران‌و مردنیشمان بە دەست ئەوە، وەك لە ئایەتێكی تر دەفەرموێ: (ؤاللَّهُ خَلَقَكُمْ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ جَعَلَكُمْ أَزْؤاجًا ؤمَا تَحْمِلُ مِنْ أُنْثَي ؤلَا تَضَعُ إِلَّا بِعِلْمِهِ ؤمَا يُعَمَّرُ مِنْ مُعَمَّرٍ ؤلَا يُنْقَصُ مِنْ عُمُرِهِ إِلَّا فِي كِتَابٍ إِنَّ ذَلِكَ عَلَي اللَّهِ يَسِيرٌ)(14)، واتە: خوا ئێوەی لە خاك دروستكردوە، لەوەو دواش لە نوتفەیەك (كە بریتیە لە بەیەكگەیشتنی سەرەمێكوتەیەك لەگەڵ هێلكۆكەیەكدا) لەوەو دوا كردوونی بەجووت (بە نێرو مێ)، هیچ مێینەیەك ئاوس نابێت‌و نازێت‌و سكەكەی دانانێت تەنها بە ئاگاداری ئەو زاتە نەبێت، هیچ تەمەن درێژێك، تەمەنی درێژ نابێت‌و لە تەمەنی كەم نابێتەوە، بێ ئەوەی لە زانستی خوادا یاداشت نەكرابێت، بێگومان ئەو شتە لەسەر خوا ئاسانە.\nسێیەم: لە وەچەی ئادەمەوە‌و لە ئەنجامی بە یەك گەیشتنی نێرو مێ گرۆی مرۆیی زیاد كردووە، واتە هەموومان لە دایك‌و باوكێكەوە هاتووینەتە نێو دونیا‌و ژیانەوە: (مِنْ ذَكَرٍ ؤأُنْثَي)، هەروەك لە شوێنێكی تر دەفەرموێ: (هُؤ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ يُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ ثُمَّ لِتَكُونُوا شُيُوخًا ؤمِنْكُمْ مَنْ يُتَؤفَّي مِنْ قَبْلُ ؤلِتَبْلُغُوا أَجَلًا مُسَمًّي ؤلَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ)، واتە: ئەو خوایە لە خاك ئێوەی دروست كردووە، لەوەودوا لە نوتفە (كە بریتیە لە بەیەكگەیشتنی سەرەمێكوتەیەك كە بەچاو نابینرێت بە هێلكۆكەیەك كە بەقەدەر خاڵێكی بچووكە) لەوەودوا دەبێتە خۆ هەڵواسەرێك پاشان دەرتان دەهێنێت كە منداڵێكی ساوان، بەرەبەرە گەورەتان دەكات بۆ ئەوەی بگەنە ئەوپەڕی هێزو تواناو ژیریتان، پاشان بۆ ئەوەی ببنە پیرو پەككەوتە، هەشتانە، پێش ئەوەی بگاتە یەكێك لەو قۆناغانە، دەمرێت، هەتانە دەمێنێتەوە بۆ ئەوەی بگاتە كاتێكی دیاریكراو، (خوای گەورە ئەم هەموو راستیانەتان دەخاتە بەرچاو) بۆ ئەوەی عەقڵ و ژیریتان بخەنە كار.\nكەواتە ئەو دەققانەی سەرەوە‌و، كە بەڵگەی نەقڵین‌و بە بەڵگەی عەقڵیش پەیامە پێمان دەڵێ: مرۆڤەكان یەكسانن‌و خوای گەورە دروستی كردوون‌و هەمووشمان لە نێرو مێیەكەوە هاتوینەتە دونیا، بۆ ئەوەی لەسەر ئەو بنەمایەوە مامەڵەی مرۆیی بنوێنین‌و، نەكەوینە ژێر كاریگەری ئەو بیردۆزە نەفامانەی پێیان وایە مرۆڤ‌و كەون لەخۆڕا دروست بوونە.\nرەهەندی جیاوازی نەژادی‌و دابەشبوونی ڕەگەزی\nئەگەر لە ناوەرۆكی ئایەتەكە ورد بینەوە، دەبینین خوای گەورە دوای ئەوەی ئەسڵ‌و بنچینەی مرۆڤەكانی گەڕاندەوە سەر یەك دایك‌و باوك، لەهەمان كات ئاماژەی بەوە كرد كە مرۆڤەكان بە فەرمانی خوا لە دایك‌و باوكەوە پەیدا دەبن، ئیدی لەگەڵ زیادبوونی ئەو وەچەیە‌و بڵاوبوونەوەی بەدونیادا، خوای گەورە ویستی لەسەر ئەوە بووە، كە بیانكات بە تیرە‌و هۆزو گەل‌و نەتەوەی جیا جیا بۆ ئەوەی بتوانن لەناو خۆیاندا تەعاروف‌و یەكترناسی دروست بكەن.\nخوای گەورە دەفەرموێ: (ۆجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا ۆقَبَائِڵ لِتَعَارَفُوا)، واتە: كردوومانن بە چەندەها گەل‌و تیرە‌و هۆزی جۆربەجۆر، تا یەكتر بناسن‌و پەیوەندیتان خۆش بێت بە یەكەوە.\nخوای گەورە ویستی وابووە، كە خەڵك دابەشی سەر چەندین تیرەو گەل‌و نەتەوە‌و هۆز بێت، بەڵام مەبەست لەو دابەشبوونە ئەوە نیە، كە مرۆڤەكان دژایەتی یەكتر بكەن‌و یەكتر بچەوسێننەوە‌و، بە كلتوورو فەرهەنگی یەكتر رازی نەبن‌و، خۆیان بەسەر یەكترەوە هەڵكێشن.\nئەو دابەشبوون‌و جیاوازیە بۆ ئەوە نیە نەتەوەیەك بیەوێ نەتەوەیەكی تر قڕ بكات‌و، ستەم‌و زۆرداری بەرامبەر بنوێنێ، بۆ ئەوە نیە گەل‌و هۆزێك ئەوەی بەرامبەری ڕەت كاتەوە‌و ئامادەی قبوڵكردنی تایبەتمەندیەكانی نەبێت، بۆ ئەوە نیە مرۆڤەكان دژ بە یەك بوەستێنی‌و، هەر كەسەی لەدژی ئەوەی تر ڕەفتاری نامرۆڤانە‌و نا دروستانە ئەنجام بدات، بۆ ئەوە نیە تیرەیەك پێی وابێ (لەبەر هەر هۆیەكە) ئەو باشترە لە تیرەیەكی تر‌و خۆی بەسەردا هەڵكێشێ‌و لافی باشێتی لێ بدات، بۆ ئەوە نیە گەلێك پێی وابێ زمان‌و ڕەنگ‌و نەژادی لە گەلێكی تر لە پێشترو باشترەو، لەسەر ئەوە مافی زیاتر بۆ خۆی بە ڕەوا بزانێ‌و گەلانی تریش بێ ماف بمێننەوە. بۆ ئەوە نیە نەتەوەیەك بیەوێ دەستەڵاتی دونیایی بگرێتە دەست‌و، گەل‌و كەمە نەتەوایەتیەكانی تر ژێر دەستە بكا‌و بیانچەوسێنێتەوە، بۆ ئەوە نیە هەر تیرەو هۆزو گەلێك چەمكی ڕەگەزپەرستی‌و نەژادپەرستی بكاتە ئامانجی خۆی‌و تەنها خۆی بوێ‌و بەس.\nچونكە لەو بارەوە پێغەمبەری ئیسلام دەفەرموێ: (لیس مِنَّا من دَعَا إلی عَصَبِیَّەٍ ۆڵیْسَ مِنَّا من قَاتَڵ علی عَصَبِیَّەٍ ۆڵیْسَ مِنَّا من مَاتَ علی عَصَبِیَّەٍ)(15)، واتە: هەر كەسێك بانگەشەی دەمارگیری بكا‌و لەو پێناوەدا شەڕی لەسەر بكا‌و وە لەسەر بیروباوەڕی دەمارگیری بمرێت لە ئێمە نیە.\nوە ئەوەی حاشایش لە نەتەوە‌و تیرەو هۆزو گەلەكەی بكات، ئەوە دەكەوێـتە بەر نەفرەتی خوای گەورەوە، چونكە خوای گەورە وای داناوە فلان كەس لە فلانە نەتەوەو هۆزە بێت، هەروەكو پێغەمبەر (درودی خوای لەسەر بێت) دەفەرموێ: (مَنْ ادَّعَي إلي غَيْرِ أبيه أو انْتَمَي إلي غَيْرِ مَؤالِيهِ فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ ؤالْمَلَائِكَةِ ؤالنَّاسِ أَجْمَعِينَ لَا يَقْبَلُ الله منه يوم الْقِيَامَةِ صَرْفًا ولا عَدْلًا)(16)، واتە: هەر كەسێك حاشا لە باوكی خۆی بكا، یان حاشایی لە تیرەو هۆزو نەژادی بكات، ئەوە بەر نەفرەتی خوای گەورە‌و فریشتە‌و تێكڕای خەڵكی دەكەوێت‌و هیچیشی لێ وەرناگیرێت.\nبەڵكو ئەو دابەشبوونەی مرۆڤ بەسەر تیرە‌و هۆزو گەل‌و نەتەوە لەپێنا‌و ئامانجێكی گەورەی مرۆیی‌و ژیانی‌و ژیاری‌و ویژدانیە‌و خوای گەورە ئاماژەی پێداوە: (لِتَعَارَفُوا)، واتە بۆ یەكتر ناسین‌و ئاشنایەتی یەكترە، دیاریشە مەبەست لەو بەیەكتر ئاشنا بوونە بۆ ئەوەیە:\n1- ئەو تیرەو گەل‌و هۆزانە هەوڵی سەرخستنی یەكتر بدەن‌و لە كاتی پێویست بەهانای یەكترەوە بچن.\n2- بۆ ئەوەی هەر نەتەوە‌و گەل‌و تیرەیەك، گیانی هاوكاری بكاتە بنەمای ئاشنایەتی لەگەڵ بەرامبەرەكەیدا.\n3- تا هەر نەتەوەو گەلێك دان بەمافی گەلەكەی تر بنێت، چونكە یەكترناسی بێ داننان بە مافی یەكتری نایەتەدی.\n4- هەر گەل‌و نەتەوەیەك پەیامی ئاشتەوایی‌و دۆستایەتی‌و پەیوەندی بكاتە پردی ئاشنابوونی لەگەڵ نەتەوەكانی ترەوە.\n5- دەبێ هەر نەتەوە‌و هۆزو گەلێك ئەوەی بەرامبەری پێ قەبوڵ بێت، چونكە بێ بوونی ئەو چەمكە تەعاروف سەرناگرێ‌و دەپوكێتەوە.\n6- هەر تیرەو هۆزو گەلێك دان بە تایبەتمەندی گەلەكەی تر بنێت‌و، ڕەچاوی فەرهەنگ‌و كەلتوورو نەریتەكانی بكات.\n7- بۆ ئەوەیە هەر گەل‌و هۆزو نەتەوەیەك ئاڵوگۆڕی سیاسی‌و بازرگانی‌و زانستی‌و بەرژەوەندی لەگەڵ یەكتر بكەن، چونكە ئەمانە زادەی یەكترناسی نێوان نەتەوەكانن.\n8- بۆ ئەوەیە ئێمەی مرۆڤ بزانین ئەو دابەشبوونە ویستی خوای لەسەرە، نەك ویستی نەتەوەكان خۆیان بێت، واتە خوا وای داناوە من كورد بم‌و ئەوی تر عەرەب‌و ئەویتر فارس‌و ئەویتر بەنگلادیشی بێت.\nجیهانبینی ئیسلام بۆ چەمكی مرۆڤایەتی خۆی لەسەر ئەو بنەما پڕ حیكمەتە دەبینێتەوە، كە پێی دەگوترێ ( التعارف)، دیارە ئەگەر ئەو ئاشنایەتی‌و تەعاروفە لەنێوان‌و دوو كەس یان دوو خێزان یان دوو بنەماڵە دروست ببێ، ئەوە چەندین كاریگەری ئەرێنی دروست دەبن‌و هەردوولا لە سایەی ئەو ئاشنایەتی‌و یەكتر ناسینە دەكەونە حاڵەتی ژیانێكی ئاسایی‌و بەختەوەرو پڕ لە بەرژەوەندیەوە.\nچونكە وەك باسمان كرد خوای گەورە ئاماژەی بەوە كردووە, كە مرۆڤەكان لە بنچینەدا دەگەڕێنەوە سەر ئەسڵێك‌و هەموویان خوشك‌و برای یەكترین، وە ئیسلام دەیەوێ مرۆڤەكان وەك جۆرو شێوە‌و چۆنیەتی‌و جیاوازی‌و دابەشبوونی گوڵی باخچەیەكی گەورە وابن‌و، هەموویان پێكەوە هەڵكەن‌و بە ئاشنایەتیەكی بۆن خۆش‌و یەكترناسینێكی لێك نزیكەوە سەر زەوی ئاوەدان‌و بۆندارو گەش‌و جوان بكەنەوە.\nئەوەش جیهانبینی ئیسلام دەگەیەنێ، كە نەتەوەكانی وەك خۆیان قەبوڵە‌و خەڵكیش لەوە هۆشیار دەكاتەوە، كە ئەو دابەشبوونە بە پێی حەزی خوایە‌و پێویستە ڕێزی لێ بگیرێت‌و، بكرێتە هۆكاری دەستەوایی كردنی یەكتر‌و لێك نزیك بوونەوەی دۆستانەو پاڵپشتی كردنی یەكترەوە.\nپێوەری پایە‌و ڕێزداری مرۆڤەكان!\nلەبەر ئەوەی خوای گەورە ئادەمیزادی دابەشكردووە بۆ سەر چەندین هۆزو گەل‌و تیرەو نەتەوەی جیا جیا‌و هەر یەكەش خاوەنی تایبەتمەندی خۆیەتی‌و زمان‌و ڕەنگ‌و دەنگ‌و فەرهەنگ‌و كلتوری تایبەت بەخۆی هەیە، كە ئەمە بەڵگەی ئەوەیە ئیسلام دان بە نەتەوە جیاوازەكان دەنێت‌و بە شتێكی سروشتی‌و بە ویستی خوای دادەنێت.\nخوای گەروەش لەو سوڕەتەدا بۆ ئەوەی بنەما ئەخلاقیە مرۆییەكان بە مرۆڤ ئاشنا بكات، كۆمەڵە شتێكی باس لێوە كردووە، كە لێرەوە ئەگەر دوو خاڵ بە نمونە وەربگرین، بۆ ئەوەی ئەو باسە زیاتر ڕوون بێتەوە:\nیەكەم: خوای گەورە باسی لەوە كرد، كە بە هەر شێوەیێ لە شێوەكان سوكایەتی كردن بە یەكتری حەڕامە‌و نابێ بە چاوی سووك‌و بە ناوو ناتۆرەی‌و ناشیرین‌و بە هەستی گوماناوی‌و سیخوڕبازیەوە لێك بڕوانن، لەوەش زیاتر خوای گەورە غەیبەت‌و پاشەملە باسكردنی یەكتریشی بە كارێكی قەدەغەكراو وەسف كرد.\nدووەم: خوای پەروەردگار باسی لەوە كرد لە مەبەست لە دابەشبوونی مرۆڤەكان بەسەر چەند تیرە‌و گەل‌و نەتەوەیەك، بۆ ئەوەیە یەكترناسی‌و ئاشنایەتی لەناو ڕەگەزی مرۆیی دروست ببێ، تا لە ڕێی ئەو ئاشنایەتیەوە سوودو بەرژەوەندی بۆ دونیا‌و قیامەتی یەكتر دروست بكەن.\nئێستا پێویستە پێوەرێك هەبێ بۆ ئەوەی خەڵكی خۆیان لەسەر یەكتر هەڵنەكێشن‌و، نەكەونە داوی خۆبەزل زانین‌و خۆ بەباشتر دانانیان لەبەرامبەر یەكترەوە، پێویستە پێوەرێك هەبێ بۆ بنەبڕكردنی ئەو دیاردەیە‌و وەلانانی پێوەرەكانی ماددی‌و هێزو جوغرافیا‌و ڕەنگ‌و زمان‌و زۆری‌و بۆریەوە.\nچونكە ئەگەر شتێك نەبێ بۆ هۆشیاربوونی مرۆڤەكان لەو بارەوە ئەوە هەر بە سروشتی حاڵ، ئەو دابەش بوونە وا دەكات خەڵك‌و تیرە‌و نەتەوەكان خۆیان بەسەر یەكەوە هەڵبكێشن‌و، ئەوەش ببێتە هۆی لەباربردنی ئامانجی دابەشبوونەكە، كە یەكترناسی‌و ئاشنایەتی نێوانیانە.\nبۆیە خوای گەورە دەیەوێ باشترین پێوەر دەستنیشان بكات‌و پێمان بڵێ، كە ئەوەی مرۆڤ بەڕێزو بەرزو پایەدار دەكات، تەنها (تەقوایە)، ئەگەرنا لە دروست بوون هەموو یەكسانن‌و كەس بۆی نیە فەخر بەسەر ئەوەی تر بكات.\nخوای گەورە دەفەرموێ: (إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِیمٌ خَبِیرٌ)، واتە: بەڕاستی باشترین‌و بەڕێزترینتان ئەو كەسانەیە كە تەقوادارن‌و لەخواترس‌و خۆپارێزن لە خراپیەكانەوە، خوایش باش دەزانێ كێ وا دەبێ‌و زانایە بە شتە ئاشكراكانتان‌و بەئاگاو خەبیریشە بە ناخ‌و دەروون‌و ڕازو نهێنیەكانتانەوە.\nدانانی پێوەرێكی لەو شێوە، دانانی یاسایەكی وردبینانەی ئەخلاقیە، چونكە ناكرێ كەسێك لەخۆڕا بڵێ من بە تەقوادارم‌و من بە شەڕەفترم لەوەی ترەوە، لەبەر ئەوەی مەسەلەی دروست بوونی تەقوا بە قسە نابێ، بەڵكو دەبێ كارو كردەوە‌و هەنگاو‌و ڕەفتارو گوفتار‌و دڵ‌و دەروون تەواو بسازێن‌و، خۆیان دوورە پەرێز ڕابگرن لەهەموو ئەو شتانەی لە چەمكی قوڵ‌و بەرفراوانی تەقوا كەم دەكەنەوە، ئەگەر مرۆڤ تەقوادار بێت، قەت مومكین نیە بە لای شتێكی لەو شێوە بڕوات‌و گاڵتە بە كەسانی تر بكا‌و، پێی وابێ شتێك هەیە ئەوی بەرز كردۆتەوە بەسەر خەڵكانی ترەوە، چونكە دەزانێ گچكەترین دیاردەی كیبرو خۆبەزڵ زانین‌و خۆهەڵكێشان دەبێتە هۆی مەحڕوم بوون لە ڕەزامەندی خوا‌و بەهەشتی پڕ نازو نیعمەتەوە.\nهەروەكو پێغەمبەر (درودی خوای لەسەر بێت)، دەفەرموێ: (لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ من كان في قَلْبِهِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ من كِبْرٍ)(17)، واتە: ناچێتە بەهەشتەوە هەر كەسێك بەقەد یەك مسقالە زەڕە كیبرو خۆبەزڵزانی لە دڵدا هەبێت.\nلەهەمان كاتیش بابەتی تەقوا شتێك نیە بانگەشەی بۆ بكرێت‌و، خەڵكێك لەو گۆڕە بڵێ من لەو كەسانەم كە خۆپارێزو تەقوادارن، چونكە خوای گەورە بە ڕستەی (إِنَّ اللَّهَ عَلِیمٌ خَبِیرٌ)، ئەوەی بڕاندۆتەوە‌و لەگەڵ ئەوەش خوای گەورە لە شوێنێكی تر دەفەرموێ: (فَڵا تُزَكُّوا أَنْفُسَكُمْ هُۆ أَعْڵمُ بِمَنِ اتَّقَی)(18)، واتە: خۆتان بەچاك مەزانن‌و خۆتان بە پاڵفتە دامەنێن، هەر خوا خۆی دەزانێت كێ تەقوای هەیە‌و پارێزكارە.\nچەمكی تەقوا لە ڕووكەشی‌و روخساردا ناخوێندرێتەوە، بەڵكو پەروەردەیەكی دەروونی‌و كۆڵەگەیەكی ئیمانیە، خوای گەورەش سەیری رووكەشیەكان ناكا، تەنها سەیری ناخ‌و دەروونەكان دەكات، كە وێستگە‌و پێوەری هەبوون‌و نەبوونی تەقوایە.\nلەو بارەشەوە پێغەمبەر دەفەروێ: (إِنَّ اللَّهَ لَا يَنْظُرُ إلي صُؤرِكُمْ ؤأَمْؤالِكُمْ ؤلَكِنْ يَنْظُرُ إلي قُلُوبِكُمْ ؤأَعْمَالِكُمْ)(19)، واتە: بەڕاستی خوای گەورە سەیری شێوە‌و سامانی ئێوە ناكات، بەڵكو تەماشای دڵ‌و دەروون‌و كارو كردەوەكانی ئێوە دەكات.\nكەواتە دەگەینە ئەو ڕاستیە، ئەوەی لای خوای باڵادەست بەڕێزو چاك‌و باشە، ئەو كەسەیە كە تەقوادارەو خۆی چاك كردووە‌و كارو كردەوەی باشی زۆر هەیە، نەك ئەو كەسەی ماڵی زۆربێ، یان جوان بێ، یان خاوەنی كۆشك‌و تەلار بێ، یان خاوەنی نەسەب‌و تیرەو هۆز بێ، یان خاوەنی هێزو دەست‌و بازوو بێ، یان هەرشتێ لەو شتە ماددی‌و دونیاگەرانەی هەبێ.\nلەبەر ئەوەی ئەگەر ئەو جۆرە شتانە ببونایە پێوەر لەناو مرۆڤەكان، ئەوە ئەو كات كارەساتی گەورە ڕوویان دەدا‌و، خەڵكی تووشی نەخۆشیەكی گەورە دەبوون، چونكە كەسانێك دەبوون كە خۆیان بە یەكێ لەو دیاردە‌و شتە دونیاییانە هەڵبكێشن بەسەر كەسانی تردا، كە دەبووە مایەی نیگەرانی‌و نانەوەی شەڕی دەروونیەوە.\nوەك ئەوەی ئێستا لەناو هەندێ كەس‌و لایەن‌و بنەماڵە‌و عەشیرەت‌و هۆزو تیرەكان هەست پێ دەكرێ‌و، زۆر جار بۆتە جێگەی مشتومڕو خۆ هەڵكێشان بەوەی عەشیرەتی من لە هی ئێوە باشترە، یان تیرە‌و بنەماڵەی من لە هی تۆ هەبوویی‌و لە پێشترو باشترە.\nلە لایەكی ترەوە خوای گەورە لەسەر ئاستی دینداری، باشترین پێوەری ڕێزداری (چەمكی تەقوا)ی داناوە، وەك ئەوەی لەو ئایەتەی سەرەوە ئاماژەی پێداوە.\nوە لەسەر ئاستی مرۆیی‌و لەبەر یەكسانی ئادەمیزاد لە ئەسڵ‌و بنچینەدا باشترین پێوەری لەنێو مرۆڤەكان (چەمكی رێز)ی داناوە، هەر وەكو دەفەرموێ: (ؤلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِي آدم ؤحَمَلْنَاهُمْ فِي الْبَرِّ ؤالْبَحْرِ ؤرَزَقْنَاهُمْ مِنَ الطَّيِّبَاتِ ؤفَضَّلْنَاهُمْ عَلَي كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنَا تَفْضِيلًا)(20)، واتە: سوێند بەخوا بەڕأستی ئێمە ڕێزمان لە نەوەی ئادەم گرتووە و بەسەر وشكانی‌و دەریادا (بەجۆرەها هۆكاری گواستنەوە) هەڵمان گرتوون‌و لە ڕزق‌و ڕۆزی پوخت‌و چاكی‌و جۆراو جۆر بەهرەوەرمان كردوون (لە خۆراك‌و پۆشاك‌و ماڵ‌و ناوماڵ و.. هتد) بەڕاستی ئێمە ڕێزی زیادەی ئەوانمان داوە بەسەر زۆربەی ئەو بەدی هێنراوانەدا كە دروستمان كردوون (لە هەموو ڕوویەكەوە، تا قەدرو ڕێزی خۆیان بزانن).\nلەسەر ئەو بنەمایە دەبینین پێغەمبەری ئیسلام (درودی خوای لەسەر بێت)، ڕێز لە تەرمی جولەكەیەك دەگرێت‌و لەبەری هەڵدەستێ كاتێ بەلایەوە ڕەت دەبێ، پرسیاری لێ دەكەن ئەوە جولەكەیە چۆن لەبەری هەڵدەستی؟ لە وڵامدا دەفەرموێ: ئەی باشە ئەوەش نەفس نیە، ئینسان نیە خوای گەورە دروستی نەكردوە! واتە مادام مرۆڤە‌و خوا ڕێزی لێناوە، شایستەی ئەوەیە ڕێزی بگیرێ با هەر دین‌و نەتەوە‌و كەسێك بێت.\nكەواتە لە دونیادا ئادەمیزاد وەك مرۆڤ كائینێكی بەڕێز‌و ڕێز لێگیراوە، وە لەبەرامبەر خوای گەورەش ئەو كەسە بەڕێزە كە تەقوای هەیە‌و كەسێكی مولتەزیم‌و پابەندە بە ڕێسا قوڕئانی‌و سوونەتیەكانەوە.\nچونكە ئەو كاتەی مرۆڤ بە بەرگی تەقوداری خۆی دەڕازێنێتەوە، ئەوە گەورەترین هۆكارو پاڵنەرە بۆ ڕاهێنانی دڵ‌و دەروون‌و ئاراستەكردنی مرۆڤ بەشێوەیەكی وا، كە ببێتە مایەی خێر بۆ خۆی‌و دەرووبەری لە لایەك‌و، گەیشتنی بە ڕەوشتە بەرزو بەها مرۆییەكانەوە.\nخوای گەورەش جوانی فەرمووە: (يَا بَنِي آدم قَدْ أَنْزَلْنَا عَلَيْكُمْ لِبَاسًا يُؤارِي سَوْيَ‌َتِكُمْ ؤرِيشًا ؤلِبَاسُ التَّقْؤي ذَلِكَ خَيْرٌ ذَلِكَ مِنْ يَ‌َيَاتِ اللَّهِ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُونَ)(21)، واتە: ئەی نەوەی ئادەم، ئێمە بەڕاستی پۆشاكی لەبارمان بۆ فەراهەم هێناون، عەورەت و ئەوەی پێتان ناخۆشە دەربكەوێت دای ئەپۆشێت، هەروەها جل‌و بەرگی جوانیش, كە خۆتانی پێ بڕازێننەوە (بەڵام بیرتان نەچێت) كە پۆشاكی تەقواو خواناسی چاكترو خێردارترو بەفەڕترە، ئەو پۆشاكە (ماددی‌و مەعنەویانە) لە نیشانە‌و بەڵگەكانی خوای گەورەن بۆ ئەوەی یاداوەری وەربگرن و(یادی بەهەشت بكەن).\nدەرەنجامە گرنگەكانی ئەو تەوەرە\nلەئەنجامی ئەو بەشەدا دەگەینە سەر ئەو ڕاستیە، كە خوای گەورە كۆمەڵێك یاسا‌و بنەمای ئەخلاقی‌و مرۆیی داناوە بۆ ئەوەی مرۆڤەكان لەناو خۆیاندا پەیڕەوی لێ بكەن‌و بەهۆیەوە بتوانن‌و بزانن چۆن مامەڵە لەگەڵ یەكتری دەكەن، چونكە زۆربوونی هەر شتێك پێویستی بە رێكخستن‌و یەكخستنە، وەك ئەوەی دەبینی لە هەر وڵاتێك دەستووری تایبەت هەیە بۆ ئەوەی دەستە‌و گروپ‌و كۆمەڵە‌و حزب‌و لایەنەكان پێیەوە پابەند بن، تا وڵات نەكەوێتە خەتەریاتەوە، یان لەناو هەر كۆمەڵگەیەك كۆمەڵە یاسا‌و رێسایەكی لێپێچینەوە‌و دادگایی هەیە، بۆ سەرپەرشتی‌و بەدواداچوونی هەر جموجۆڵێك، كە مەترسی لەسەر كۆمەڵگە دروست دەكات، یان هەر خێزانێك تایبەتمەندی‌و دابی تایبەت بە خۆی هەیە، بۆ ئەوەی ئەندامەكانی بە شێوەیەكی جوانەوە لەناو ماڵێك مامەڵە لەگەڵ یەكتر بكەن.\nلەسەر ئاستی مرۆیی‌و جیهانیشەوە، خوای گەورە كۆمەڵە یاساو پێوەرێكی داناوە، بۆ ئەوەی گرۆیی مرۆڤەكان پێكەوە ببەستێتەوە‌و، حاڵیان بكات لەوەی ئەو بنەما‌و پێوەرانە دەبنە هێڵی پەیوەندیەكان‌و بەهۆیانەوە دەتوانن پێكەوە هەڵكەن‌و ژیانێكی دوور لە ناكۆكی لەنێو خۆتان فەراهەم بكەن، كە دەكرێ لە ڕێی چەند خاڵێكەوە ئاماژە بە چەند شتێكی گرنگ بكەین:\n1- خوای گەروە لە ئەسڵی دروستبوون‌و هاتنە دونیاوە مرۆڤەكانی بە یەكسانی خوڵقاندووەو ڕێزیشی بۆ داناوە.\n2- مرۆڤەكان لە بنچینەدا لە یەك دایك‌و باوكەوە پەیدا بوون، كەواتە خوشك‌و برای یەكترن‌و دەبێ بەو هەستەوە هەڵسوكەوت لەگەڵ یەكتری بكەن.\n3- دابەشبوونی مرۆڤەكان بەسەر تیرەو هۆزو گەل‌و نەتەوە، ویستی خوایە‌و لە پێناو ئامانجێكی گەورەیە، كە خۆی لە ئاشنایەتی‌و یەكترناسی‌و داننان بە یەكترو ڕەچاوكردنی تایبەتمەندی یەكترەوە دەبینێتەوە.\n4- پێوەری بەڕێزی هەر مرۆڤێك لەلای خوای گەورە بەستراوەتەوە بە هەبوون‌و جێگیربوونی چەمكی (تەقوا) لە ناخ‌و دەروونی ئەو مرۆڤەوە.\n5- خوای گەورە ئاگای لە نهێنیەكانی هەر مرۆڤێكە‌و زانا‌و ئاگادارە بە هەر كارو هەنگاوێك، كەواتە بەتەنها بانگە‌وازو قسەیەك، ناكرێ مرۆڤەكان خۆیان بە تەقوادار بزانن‌و فەخر بەسەر یەكترەوە بكەن.\n6- خوای گەورە ڕێزی لە مرۆڤ ناوە، پێویستە بەردەوامیش مرۆڤەكان بەڕێزەوە هەڵسوكەوت‌و مامەڵە لەگەڵ یەكتر بكەن.\n1_ سورە الحجرات: 13\n2_ سورە الذاریات: 56\n3_ سورە الملك: 2\n4_ سورە هود: 7\n5_ سورە اڵانعام: 165\n6_ سورە هود: 61\n7 _ سورە اڵاعراف: 56\n8_ النظم الإسلامیە: ص47\n9 _ سورە النسا‌ء: 1\n10_ التفسیر المنیر: ج13 ص590\n11 _ سورە یس: 60\n12 _ سورە اڵاعراف: 26\n13_ سورە اڵاعراف: 27\n14 _ سورە فاطر: 11\n15 _ سنن أبی داود: ج4 ص332\n16_ صحیح مسلم: ج2 ص998\n17_ صحیح مسلم: ج3 ص93\n18_ سورە النجم: 32\n19_ صحیح مسلم: ج4 ص1987\n20_ سورە الإسرا‌ء: 70\n21_ سورە اڵاعراف: 26\nئەم بابەتە لە ژمارە (88)ی پەیامی زانایان بڵاوكراوەتەوە.


سێ هایکۆی کوردی1 – Denegkan\nسێ هایکۆی کوردی1\nbyadmin\tJanuary 4, 2008\tئەدەب\nده‌فته‌ری شێعری (زه‌وی سه‌خت وئاسمان دوور) به‌رهه‌می ئه‌زموونی ده‌ساڵانه‌ی مارف- ه له‌بواری تاقی کردنه‌وه‌ی فۆرم وشێوازوتێمی جۆراجۆری شێعری. هه‌ربۆیه‌ش ئه‌م ده‌فته‌ره‌له‌کورته‌شێعری وه‌ک (کۆچ) را تاکووقه‌سیده‌شێعری (په‌یام)- ی وه‌خۆگرتووه،له‌تێمی ئه‌ویندارانه‌ورۆمانسیانه‌را تاکووتێمی فه‌لسه‌فی ونیشتمان په‌روه‌ری. ئه‌زموونه‌کانی مارف،له‌ماوه‌ی ده‌یه‌ی شێست وحه‌فتادا،له‌نێوان چه‌ندین گۆتاری شێعری ئه‌وسه‌رده‌م داهاتۆته‌دی. گوتارگه‌لی وه‌ک شێعری فارسی دوا نیمایی (وه‌ک شاملوو،ئه‌خه‌وان سالس،ئه‌حمه‌دی،زیا مووه‌حیدو…)، شێعری کوردی دواسواره‌یی(وه‌ک،چاوه‌وهه‌ڵۆومه‌له‌کشاوئه‌رشه‌دی وبێکه‌س وپه‌شێوو…) وهه‌روه‌ها گوتاری شێعری جیهانی(وه‌ک، پازوپاوندوبیکێل و…) گوتاری شێعری رۆژهه‌ڵاتی(وه‌ک هایکۆکانی ژاپۆنی)، هوشیارو ناهوشیارانه،له‌سه‌رزمان وفۆرم وناوه‌رۆکی ده‌قه‌کانی مارف شوێنی به‌رچاویان داناوه. ده‌کرێ ئه‌م ده‌فته‌ره، به‌ئاراسته‌ی لێکۆڵینه‌وه‌ودۆزینه‌وه‌ی شوێن پێی هه‌رکام له‌م گوتاره‌شێعریانه‌بخوێنرێته‌وه‌وچۆنیه‌تی هه‌ڵس وکه‌وتی مارف له‌گه‌ڵ گوتاره‌که‌وتواندنه‌وه‌ی ئه‌م له‌جیهانی شێعری خۆی داشه‌ن وکه‌و بکرێ. ئه‌وه‌ی ئه‌م وتاره‌ده‌به‌ر دایه‌بیکاته‌هه‌وێنی لێکۆڵینه‌وه‌و تاووتوێ کردنی خۆی، سێ پارچه‌شێعری کورتی ئه‌م ده‌فته‌ره‌یه.\nشوێن دانانی پانتاجۆراوجۆره‌کانی به‌شه‌ری له‌سه‌رئه‌ده‌ب، ره‌وتێکی سرووشتی وحاشاهه‌ڵنه‌گره. هه‌روه‌ک له‌مه‌کته‌به‌کانی (ماتریالیسمی فه‌رهه‌نگی ومێژووخوازی نوێ)دا دێته‌به‌رباس، پێکهاته‌و سیستمه‌کانی پێوه‌ندی ده‌سه‌ڵات وئه‌ندێشه‌وئایین له‌کۆمه‌ڵگادا،له‌جۆری پێوه‌ندی ماکه‌کان وپێکهاته‌ی ده‌قی ئه‌ده‌بی داره‌نگ ده‌داته‌وه. ئه‌م پرێنسیپه، له‌ئه‌ده‌بی ژاپۆنیش دا، به‌خه‌ستی ده‌بینرێ. نیزامی ئیمپراتورسالاری وته‌ففه‌کووری ئوستووره‌یی له‌لایه‌ک وحزووری تۆخ وکارکردی به‌هێزی مه‌کته‌به ئایینی وفه‌لسه‌فیه‌کانی وه‌ک زێن وبوودا، رۆحی ئه‌ده‌بی سه‌ده‌کانی حه‌وت وهه‌شتی ژاپۆنی داگیرکردووه.\nله‌م قۆناغه‌دا، شێعر سه‌رتۆپی حه‌وزه‌ی ئه‌ده‌ب بووه‌و، گوتاری شێعری، گوتاری باڵاده‌ستی زۆربه‌ی حه‌وزه‌کان، ته‌نانه‌ت حه‌وزه‌کانی نائه‌ده‌بیش بووه. چه‌ندین شێوازو مه‌کته‌بی ئه‌ده‌بی شێعری له‌م قۆناغانه‌دا، بره‌ویان هه‌بووه، که‌له‌نێوانیان دا، دووشێواز له‌وانی دی پتر توانیویانه‌پانتای ده‌قه‌شێعریه‌کان داگیر که‌ن وته‌نانه‌ت خۆیان بگه یننه‌قۆناغی هاوچاخیش.\nدووشێوازی رێنگا(renga) وهایکۆ(haiku)، که‌ریشه‌یان له‌ناخی سه‌ده‌کانی کۆن دایه‌و، لق وپۆیان گه‌یشتۆته‌قۆناغی هاوچاخیش. ئه‌م دووشێوازه‌شێعریه، هاوهارمۆنیا له‌گه‌ڵ رۆحی قووڵ ومه‌ندو که‌م دوێی مرۆڤی ژاپۆنی وله‌ژێرکارتێکه‌ری بیرۆکه‌کانی فکری وه‌ک(زێن) دا، له‌وپه‌ڕی چڕی وپڕی وساده‌گی وره‌وانی وکوورتی داده‌قه‌شێعریه‌کان دێنێته‌به‌رهه‌م.\nئه‌م دووگوتاره‌ئه‌ده‌بیه، له‌سه‌ده‌کانی حه‌فده‌وهه‌ژده‌دا، شوێنیان له‌سه‌رئه‌ده‌بی رۆژئاواش داناوده‌ق گه‌لی زۆربه‌ئاراسته‌ی ئه‌م گوتاره‌دا به‌رهه‌م هاتن.\nئه‌ده‌بی فارسیش، له‌هه‌ندێک قۆناغ دا، هه‌وڵی نزیک بوونه‌وه‌له‌م جۆره‌فۆرمه‌هونه‌ریانه‌ی داوه. شاعیرانی ده‌یه‌کانی شێست وحه‌فتاو سه‌ره‌تاکانی هه‌شتا(بۆنموونه‌سپێهری وشاملوو، مووسه‌وی وعه‌بدوولمه‌لیکیان ومیرئه‌سه‌دووڵاو…) له‌باری فۆرم وناوه‌ڕۆکه‌وه، ده‌به‌ردابوونه‌ئه‌م سووننه‌ته‌شێعریه‌له‌گوتاری شێعری فارسی دادووباره‌ئافرێنی بکه‌نه‌وه. به‌ڵام ئه‌وه‌ی به‌رله‌هه‌مووشتێک ده‌که‌ویته‌به‌رچاو، خراپ تێگه‌یشتنی چالاکانی پانتای شێعروره‌خنه‌ی فارسیه‌له‌پێناسه‌وپێکهاته‌ی ئه‌م دووسوننه‌ته‌شێعریه‌ی ژاپۆن. بۆروون کردنه‌وه‌ی چۆنیه‌تی ئه‌م خراپ حاڵی بوونه، پێویسته‌سه‌ره‌تا کوورته‌باسێکمان هه‌بێ له‌سه‌رپێناسه‌وتاریفی دووشێوازه‌شێعریه‌کۆنه‌که‌ی ژاپۆن، رێنگاوهایکۆ.\nئه‌وه‌ی له‌یه‌که‌م رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌له‌گه‌ڵ بۆچوونه‌کانی نووسه‌ران وره‌خنه‌گرانی ژاپۆنی سه‌باره‌ت به‌هایکۆدێته‌به‌رچاو، ئه‌م روانگه‌یه‌س که‌هایکۆ ناوی یه‌ک جۆره‌شێعرنیه، به‌ڵکوو له واقیع دا، ئاماژه‌یه‌که‌بۆشێوازوگوتاره‌شێعریه‌ک که‌چه‌ندین جۆرشێعروه‌خۆده‌گری. ئه‌وه‌ی له‌سه‌رچاوه‌فارسیه‌کانداسه‌باره‌ت به‌م گوتاره‌شێعریه‌به‌رله‌هه‌مووشتێک ، دێته‌به‌رباس، ئه‌مه‌س که، هایکۆ، پارچه‌شێعرێکی حه‌فده‌بڕگه‌ییه، که‌له‌سێ به‌شی 5و7و5بڕگه‌یی پێک دێت. واتائه‌وان هه‌رله‌سه‌رئه‌م پێناسه‌فۆرمیکه‌داماونه‌ته‌وه‌وهه‌ستی وجه‌وهه‌ری ئه‌م گوتاره‌شێعریه‌یان نه‌هاویشتۆته‌به‌رباس. ئه‌م جه‌وهه‌ره‌جیاوازه‌ش له‌به‌راوردله‌گه‌ڵ سووننه‌تێکی دیکه‌ی شێعری که‌له‌باری فۆرمیکه‌وه‌له‌هایکۆنزیکه، زۆرترزه‌ق ده‌بیته‌وه. ئه‌م سووننه‌ته‌شێعریه‌ش له‌سه‌ده‌ی پازده‌دالایه‌نگری زۆری هه‌بووه و بڕه‌وی په‌یداکردووه به(هایکۆنۆرێنگ)ناودێرکراووه. لایه‌نگرانی ئه‌م شێوازه،هه‌وڵی وه‌یان داوه، له‌چوارچێوه‌ی قالبه‌کۆنه‌کانی باوی هایکۆیی دا، هه‌ته‌ری روانگه‌ی شێعریان به‌ربڵاوترکه‌نه‌وه‌وچالاکی وده‌سه‌ڵاتی واژه‌کان به‌رنه‌سه‌ر، بۆیه‌ش ئازادانه‌ده‌ستیان ده‌شێوازی به‌رله‌خۆیان وه‌رداوه. ئه‌م شێوازه‌ئازادوره‌هایه، له‌سه‌ده‌ی شازده‌وحه‌فده‌داله‌لایه‌ن شاعیری ژاپۆنی (ماتسۆناگا)،وه‌ک گوتارێکی سه‌ربه‌خۆ له‌ژێرسه‌ردێری هایکۆ داناودێرکراوه. دوابه‌دوای ماتسۆناگا، ماتسۆئۆ، شاعیرێکی دیکه‌ی ژاپۆنی رووی له‌م شێوازه‌کردوبه‌رچاوترین وزۆرترین ده‌قی شێعری هایکۆیی، به‌رهه‌می داهێنه‌ریی ئه‌م شاعیره‌بووه‌و ئێستاکه‌له‌مێژووی ئه‌ده‌بی ژاپۆنی دا، هایکۆ وناوی ئه‌م شاعیره(که‌به‌باشوو ناسراوه) تێکه‌ڵاون. ئه‌وه‌ی ئێستاوه‌ک شێعری هایکۆیی باسی له‌سه‌رده‌کرێ، ئه‌نجامی هه‌وڵی چه‌ندین ساڵانه‌ی باشوویه‌له‌سه‌ده‌ی حه‌فده‌دا.\nباشوو، هایکۆکانی خۆی به‌شوێن وه‌رگرتن له‌پرینسیپه‌کانی مه‌کته‌بی زێن به‌رهه‌م هێناوه. یه‌کێک له‌بۆچوونه‌کانی فه‌لسه‌فه‌ی زێن، یه‌کگرتنه‌وه‌ی مرۆڤ وشته‌کانه، واتاسه‌رنج دانێکی له‌راده‌به‌ده‌ربه‌واقیعه‌کان، به‌له‌ونێک که‌چاوله‌هیچ رووداوودیارده‌یه‌ک ناچوقێنێ وته‌واوی جوانی ونا‌حه‌زیه‌کان، که‌یاریده‌ده‌ری بیروئه‌ندێشه‌ی شاعیرن له‌به‌رچاوده‌گری. به‌م جۆره، هایکۆله‌واقیع دا، ریالیسمێکی خه‌ست وبێ پێچ وپه‌نایه‌وشاعیر له‌وداخۆی له‌هه‌رجۆره‌خوازه‌وکایه‌ی جوانیناسانه‌وله‌فزی ومانایی ده‌پارێزێ وجیهان ودیارده‌کان هه‌رئه‌وجۆره‌ی هه‌ن ده‌گوازێته‌وه‌ناوچوارچێوه‌ی ته‌نگ وسنوورداری هایکۆکانه‌وه. له‌به‌رامبه‌رئه‌م شێوازه‌شێعریه‌دا، هه‌ربه‌م قالب وچوارچێوه‌یه، هه‌ندێک له‌شاعیران ده‌ق گه‌لێکیان به‌رهه‌م هێناکه‌له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی له‌باری فۆرمیکه‌وه‌زۆرله‌هایکۆ ده‌چێ، به‌ڵام له‌باری مانایی وناوه‌ڕوکه‌وه، خۆی له‌سنووره‌کانی واقیع خوازی ده‌ربازده‌کاوئازادوره‌هاوبه‌لێشاوله‌خوازه‌ومه‌جازوته‌مهیده‌کانی جوانی ناسی که‌ڵک وه‌رده‌گری وسنووری نێوان خه‌یاڵ وواقیع ده‌سڕیته‌وه.\nئه‌م شێوازه‌ئێستاکه‌ش به(رێنگا) ده‌ناسرێ. زۆربه‌ی نووسه‌ران وره‌خنه‌گران وشاعیرانی فارس، جیاوازیه‌کانی ئه‌م دووشێوازه‌له‌به‌رچاوناگرن وبه‌هه‌ڵه‌رێنگاکانیش هه‌ربه‌هایکۆ ده‌زانن وباسیان ده‌که‌ن. بۆبه‌رهه‌ست بوونه‌وه‌ی پتری باسه‌که‌مان، دوو نموونه‌له‌م دوو شێوازه‌شێعریه‌پێکه‌وه‌ده‌خوێنینه‌وه:\n1." شۆڕه‌بیه‌کان، له‌ژێرقامچی رێژنه‌ی به‌هار."\n2." ئه‌و ماسیگره‌ی که له نێوان شه‌پۆله‌کانی زه‌ریادا، ماسیه‌ک نێچیرده‌کا."\nوه‌ک ده‌بینین، نموونه‌ی یه‌که‌م ، به‌کارکردێکی مه‌جازیه‌وه، که‌سایه‌تی ده‌داته‌رێژنه‌ی به‌هاری وده‌یکاته‌مرۆڤێک که‌قامچی له‌له‌پ دایه‌وشۆڕه‌بیه‌کان وه‌به‌رده‌دا.\nواتائه‌مه‌واقیعی رووتی سرووشت نیه، به‌ڵکووجۆری روانینی شاعیره‌سه‌باره‌ت به‌م تابلۆیه‌وگواستنه‌وه‌ی باری ده‌روونی خۆی بۆپێوه‌ندی نێوان دیارده‌کان.\nبه‌ڵام نموونه‌ی دووهه‌م، گێڕانه‌وه‌یه‌کی رووت وعه‌ینیه‌له‌واقیعی سرووشت.\nئه‌وه‌ی بووبه‌هۆی بڕه‌وپه‌یداکردن ومانه‌وه‌ی هایکۆکان، نه‌ک جوانکاریه‌کانی هونه‌ری وباری که‌لتووری ئه‌م، به‌ڵکووئه‌م ده‌لاله‌ته‌شاراوه‌یه‌یه‌که‌له‌پش سه‌ری ئه‌م شێوازه‌شێعریه‌داخۆی حه‌شارداوه،ئه‌وده‌لاله‌ته‌که‌له‌م جیهانه‌داهه‌ردیارده‌ورووداوێکی به‌رواڵه‌ت ساده‌وبێ بایه‌خ، بۆی هه‌یه‌تژی بێ له‌ئه‌سڕارو ره‌مزورازو بۆی هه‌یه‌بیانبینینه‌وه‌وه‌ورایان گوێزینه‌وه‌بۆدنیای ده‌روونی خۆمان.\nله‌سه‌رووبه‌ندی ئه‌وده‌مانه‌ی که‌مارف خه‌ریکی خوڵقاندنی کورته‌شێعره‌کانی بوو، له‌پانتای ئه‌ده‌بی ئێران دا، باسی سووننه‌تی شێعری هایکۆی ژاپۆنی بره‌وی هه‌بووو،که‌سانێکی وه‌ک شاملوو وپاشایی، خه‌ریک بوون له‌سه‌رهایکۆکان کاریان ده‌کرد. کتێبی (سه‌دهایکۆی به‌ناوبانگی دانیێل بیوکانین)یه‌که‌م ئه‌نجامی ئه‌م هه و‌ڵه‌بوو. به‌م جۆره‌کورته‌شێعره‌کانی مارف، ده‌کرێ له‌لایه‌کیش (جگه‌له‌رۆحی جیاوازخوازوئه‌زموون گه‌رای مارف)شوێن وه‌رگرتن بێ له‌م شێوازه‌شێعریه‌نوێیه(هه‌ڵبه‌ت له‌گوتاری شێعری ئێران وکوردی دا).\nده‌سی ده‌باته‌نێوبسکی دار.\nله‌م نێوه‌دا گه‌ڵایه‌ک قوربانی ده‌بێ! (قوربانی ل 41)\nله‌م پارچه‌شێعره‌دا،چوارماکه‌ی (ئاو، با، دار، گه‌ڵا) ده‌وری سه‌ره‌کیان هه‌یه. واتائه‌م کۆپله‌یه‌هه‌وڵێکه‌بۆکه‌شفی پێوه‌ندی نێوان ئه‌م چوارماکه‌یه. به‌ڵام شاعیر،به‌روانگه‌یه‌کی خه‌یاڵ ئاوی وشاعیرانه‌وه‌ده‌ڕوانێته‌ئه‌م چوارێنه‌یه‌وبۆشێعراندنی پێوه‌ندی نێوانیان، که‌ڵک له‌ته‌مهیدی که‌سایه‌تی دان (Personification) وه‌رده‌گری ورۆح ده‌به‌رهه‌رچوارماکه‌که‌ده‌نێ وکاراکتێری تایبه‌تیان ده‌داتێ ودواجاربۆدراماتیزه‌کردنی ئه‌م پیێه‌سه‌ده‌وری هه‌رکام له‌م کاراکتێرانه‌ش دیاری ده‌کا. ئه‌م کۆپله‌یه، به‌م ئستراتێژیه‌وه‌خاوه‌نی پێکهاته‌یه‌کی تراژیکی به‌هێزوپته‌وه،هه‌م خاوه‌نی وێنه‌یه‌کی شاعیرانه‌ی به‌هێزه‌وهه‌م خوازه‌ومه‌جاز له‌وپه‌ڕی کارکردی خۆیان دانه‌وهه‌میش پێوه‌ندی نێوان ماکه‌کان پته‌ودێته‌به‌رچاوو، له‌ئاکام دا یه‌کێکه‌له‌کۆپله‌کانی سه‌رکه‌وتووی ئه‌م ده‌فته‌ره، له‌وچوارچێوه‌یه‌ی که‌مه‌به‌ستی ئێمه‌یه. واتاکورت وچڕو بڕینه‌وه‌وله‌هه‌مان کات دا، تژی له‌ده‌لاله‌ت وباری مانایی وخاوه‌نی پێکهاته‌ی به‌هێزوجوانیناسانه. به‌ڵام، ره‌فتاری خوازه‌یی ومه‌جازی به‌هێزی ئه‌م کۆپله‌یه، جگه‌له‌باری جه‌خت کردنه‌سه‌رماکه‌سرووشتیه‌کان وفۆرمی چڕووێک هاتوو، ئه‌م له‌هایکۆ دوور ده‌خاته‌وه‌وله‌هه‌مان حاڵ داله‌رێنگای نزیک ده‌کاته‌وه. وه‌ک باس کرا هایکۆنووس، هه‌رته‌نیابینه‌ره‌وبه‌س. هایکۆبه‌مانای بینینه‌وته‌ففه‌کوور، واتادیتنی شته‌کان هه‌ربه‌وجۆره‌ی که‌هه‌ن، نه‌ک به‌وشێوه‌یه‌ی که‌شاعیر ده‌ی ره‌نگێنێ. بڕواننه‌هایکۆیه‌کی شاعیری رێبازی باشوو، چی یۆجۆ:\nئه‌م کۆپله‌یه، خاوه‌نی دووماکه‌ی سه‌ره‌کی (گوڵ وشۆڕه‌بی) یه‌و، ئه‌م تابلۆیه‌له‌سازاندنی پێوه‌ندی نێوان ئه‌م دووماکه‌یه‌له‌قالبی سێ دێڕدا وێناکراوه. پێوه‌ندیه‌کان سرووشتی وبه‌پێی خه‌سڵه‌تی سه‌ره‌کی ماکه‌کانن، ئه‌وه‌ی ئه‌م کۆپله‌یه‌ده‌کاته‌شێعر، ئه‌وته‌مهیده‌سه‌ره‌کیانه‌نین که‌گوتارگه‌لی شێعری له‌گوێن ده‌قه‌شێعریه‌که‌ی مارف(شۆڕه‌بی) که‌ڵکیان لێوه‌رگرتووه، به‌شکه‌م له‌ودانووستانه‌واقیع خوازانه‌یه‌دایه‌که‌له‌ته‌ک ئه‌م وێنه‌سرووشتیه‌به‌ئه‌نجام گه‌یشتووه، له‌وده‌لاله‌ته شاراوانه‌یه دایه که‌خوێنه‌ر بۆی هه‌یه‌جارێکی دی وبه‌روانگه‌یه‌کی وردبینانه‌تروقووڵ تر بڕوانێته‌دیارده‌کان. جگه‌له‌م کارکرده، ئه‌م هایکۆیه، به‌سازکردنی وێنه‌شێعریه‌که‌ی به‌ده‌ور په‌رێشانی وبێ به‌روو بۆ بوونی شۆڕه‌بی ، ده‌لاله‌تێکی ناسکی خۆرسک وسرووشتی ودوور له‌هه‌رجۆره‌فرت وفێڵێکی لاوه‌کی پێک دێنێ، ئه‌وه‌یه رازی جوانی ومانه‌وه‌و سه‌رنج راکێش بوونی هایکۆکان.\nبه‌وحاڵه‌ش، ده‌قی شێعری مارف، به‌وتابلۆیه‌ی سه‌باره‌ت به‌چوارماکه‌سرووشتیه‌که‌وپێوه‌ندی وان له‌گه‌ڵ یه‌ک ، پێکی هێناوه، خۆی له‌قه‌ره‌ی هایکۆی ژاپۆنی داوه. به‌ڵام به‌پێی ئه‌وزمانه فانتازیایی وخه‌یاڵئاویه‌ی هه‌یه‌تی، زۆرتر له‌رێنگاکان نزیکه‌تاوه‌کوو له‌هایکۆ. جگه‌له‌م شوێن پێیه‌ی رێنگا که‌له‌م کۆپله‌یه‌داده‌بینرێ، ته‌مهیدێکی جوانیناسانه‌ی دیکه‌ی که‌شاعیرله‌م کۆپله‌یه‌دا که‌ڵکی لێ وه‌رگرتووه‌وبه‌له‌ونێک مۆرکی کوردانه‌بوونی لێداوه، جێخستنی پێنج ماکه‌ی لاوه‌کی(شایه‌ر، ئاواز، شاباش، بسک وقوربانی) یه، له‌هه‌ناوی پێکهاته‌ی کۆپله‌که‌داوخوڵقاندنی رایه‌ڵکه‌یه‌کی مانایی تر، له‌په‌نا رایه‌ڵکه‌سه‌ره‌کیه‌که‌دا(ئاو، با، دار، گه‌ڵا) وهه‌رله‌سه‌ر مه‌نتقی پێوه‌نی ئه‌م ماکه‌سه‌ره‌کیانه‌و، دواجار تێک هاڵاندنی ئه‌م دوو رایه‌ڵکه‌یه.\nکارکردی ئه‌م ماکانه‌له‌به‌ستێنی ده‌قدا، تابلۆیه‌کی ئاشنای به‌شێک له‌که‌لتووری کوردی مان بۆره‌نگرێژی ده‌کاته‌وه، هه‌رله‌م چرکه‌ساته‌دا، به‌ده‌ورگێڕانی گه‌ڵا وه‌ک قوربانی له‌نێوان (ئاو وبا) دا، ره‌نگی تراژیکی مێژووی کورد ده‌داته‌کۆپله‌که.\nئه‌م جۆره‌ره‌فتاره، واتابه‌رهه‌م هێنانی تابلۆیه‌کی سرووشتی ونیشاندانی پێوه‌ندیه‌کانی زاتیی ماکه‌سرووشتیه‌کان(تائێره‌پێناسه‌ی هایکۆکانه) ، دواجار گواستنه‌وه‌ی به‌شێک له‌وکولتووره‌ی ده‌ق له‌باوه‌شی دابه‌رهه‌م هاتووه، به‌شێوه‌یه‌کی ناراسته‌وخۆ له‌ژێرخانه‌کانی ده‌لاله‌تی ده‌قدا(که‌ئه‌مه‌ده‌که‌وێته‌خانه‌ی سوننه‌تی شێعری رێنگا) ، ساڵه‌ها دوای مارف، له‌لای شاعیره‌فارسه‌کان ده‌کارکرا، بۆوێنه‌له‌ده‌قه‌شێعریه‌کانی حافز مووسه‌وی دائه‌م ره‌فتاره‌شێعریه‌به‌م جۆره‌ده‌بینرێ:\nپاییز چی نوێی بۆدرکاندن نیه\nداره‌کان چ زووده‌که‌ونه‌گریان. (سطرهای پنهان)\nوه‌ک ده‌بینین، ده‌ق به‌که‌ڵک وه‌رگرتن له‌پێوه‌ندیه‌سرووشتیه‌کانی ماکه‌کانی (پاییزو باو دار) به‌شێک له‌کولتووری ئایینی خۆی (واتا سوننه‌تی مه‌رسیه‌و نه‌وحه) له‌ژێر لایه‌کانی ده‌قدا ده‌شارێته‌وه، تاکوو خوێنه‌ربه‌که‌شفی ئه‌م لایه‌ماناییانه‌چێژی که‌شفی ده‌لاله‌ته‌کان وه‌ربگریت.\nئه‌گه‌ر کوومارف ویستبای ده‌قه‌که‌ی نه‌ک به‌پێی سوننه‌تی رێنگا، به‌ڵکوو رێک له‌چوارچێوه‌ی سوننه‌تی هایکۆدا به‌رهه‌م هێنابایه، ده‌قه‌که‌بۆی هه‌بوو به‌م شێوه‌یه‌بوایه:\n"ده‌نگی خوڕه‌خوڕی ئاو دێت\nگه‌ڵایه‌ک هه‌ڵده‌وه‌رێنی. "\nئه‌مه‌رێک ئه‌و فه‌لسه‌فه‌و ئه‌رکه‌یه‌که‌بۆهایکۆ دابین کراوه.\nبه‌ڵام له‌واقیع دا، خوڵقاندنی ده‌قی ده‌رهه‌ستی ره‌هاله‌هه‌رجۆره‌روانگه‌و شوێن پێی زه‌ین وویست وخه‌یاڵی شاعیر، بوونی نیه، ته‌نانه‌ت رووت ترین وریالیستی ترین ده‌قه‌شێعریه‌کانیش له‌فیلته‌ری خه‌یاڵ وزه‌ینی شاعیرتیپه‌ڕیون وبه‌رهه‌م هاتوون. ئه‌مه‌هه‌رئه‌م به‌ڵگه‌یه‌یه‌که‌رۆمانتیسمه‌کان، بنا‌غه‌ی بیرۆکه‌ی ریالیسته‌کانی پێ ده‌رووخێنن ، که‌ئه‌م جاره‌ش‌به‌ربینگی فه‌لسه‌فه‌ی هایکۆکان ده‌گری. سه‌رنج بده‌نه‌ئه‌م هایکۆیه‌ی هایکۆنووسی به‌ناوبانگی مێژووی ئه‌ده‌بی ژاپۆن، باشوو:\n"شتێک گه‌ر بڵێت\nئه‌م کۆپله‌یه، ئاکاری گوتن، ده‌داته‌بای پاییز، که‌به‌پێی خه‌سڵه‌تی ساردبوون ، هه‌رکه‌وه‌ده‌نگ دێت (واتا بای پایزی هه‌ڵکات) لێوه‌کان له‌سه‌رمان سڕده‌بن. دیاره‌نیسبه‌ت دانی کاری گوتن، بۆبای پایز، ته‌مهیدی که‌سایه‌تی دانه وته‌مهیدێکی هونه‌ریه، ئه‌ویش له‌لایه‌ن یه‌کێک له‌گه‌وره‌ترین هایکۆ نووسه‌کانی ژاپۆن.\nمارف، له‌یه‌کێک له‌سه‌رکه‌وتووترین کورته‌شێعره‌کانی دا، که‌له‌باری فۆرمیکه‌وه‌زۆرله‌هایکۆ نێزیکه، ئاواخۆی له‌گه‌ڵ خاک ده‌کاته‌یه‌ک:\n"خاک، توانای کۆچی نیه\nئه‌وه‌یه‌رازی مانه‌وه‌ی هه‌میشه‌ی من\nله‌م وڵاته‌دا. " (زه‌وی سه‌خت و…،کۆچ،ل42)\nدێڕی یه‌که‌می ئه‌م کۆپله‌یه، سیمایه‌کی ته‌واو هایکۆیی هه‌یه، دوور له‌ومه‌رجانه‌ی بۆ لایه‌نی فۆرمیکی هایکۆ قائیلن(وه‌ک حه‌فده‌بڕگه‌یی وسێ به‌شی 5و7و5 بڕگه‌یی بوون و…) ونزیک له‌و بۆچوونه‌ی زۆربه‌ی ره‌خنه‌گرانی ژاپۆنی سه‌باره‌ت به‌هایکۆ هه‌یانه، واتانووسینه‌وه‌ی سرووشت ودیارده‌و رووداوه‌کان، هه‌ربه‌وجۆره‌ی که‌هه‌ن، له‌کورتترین وچرترین فۆرم دا. دێڕی دووهه‌میش، ئه‌گه‌رکوو جودا له‌دێڕی ئه‌که‌م بخوێنرێته‌وه، ده‌لاله‌تێکی شاعیرانه‌ی ئه‌وتۆی تێدانابینرێ ووه‌ک دێری یه‌که‌م گوزاره‌یه‌کی هه‌واڵ ده‌ریه‌وبه‌س، که‌ئه‌م جاره‌یان نه‌ک له‌سرووشت که‌له‌خودی شاعیر ده‌دوێ. به‌ڵام به‌سینتاکسی ئه‌م دووبه‌شه، دوو ماکه‌ی(خاک ومن) یه‌ک ده‌گرنه‌وه‌و ئه‌م هایکۆ مارفانه‌یه، وه‌ک هایکۆکه‌ی باشوو، ته‌نکه‌ره‌فتارێکی زه‌ریفی شاعیرانه‌ی به‌سه‌رداده‌کێشرێ و(من) به‌خاکه‌وه‌پێناسه‌ده‌کرێ و(خاک) خه‌سڵه‌تی من وه‌رده‌گری. ئه‌گه‌ر شاعیر له‌یه‌که‌م لایه‌داو راسته‌وخۆ من وخاکی له‌پاڵ یه‌ک دانابایه، وه‌ک ئه‌وه‌ی گوتبای:\nمن بۆیه‌توانای کۆچم نیه\nچونکوو وه‌ک خاک ده‌چم.\nهه‌رگیز ئه‌و سه‌رنج راکێشی وپته‌وی و زه‌رافه‌ته‌ی ئه‌م کۆپله‌یه‌ی نه‌ده‌بوو. رازی مانه‌وه‌ی ئه‌م کۆپله‌یه، ئه‌م ره‌فتاره‌هایکۆیانه‌یه، که‌له‌و دا دووته‌سویری رییالیستی له‌پاڵ یه‌ک، وه‌ک دوو ماکه‌ی (تێز وئانتی تێز)، به‌رهه‌می سه‌نتێزی شاعیرانه‌وجوانیناسانه‌ی(کۆچیی) لێکه‌وتۆته‌وه.\nله‌کۆپله‌ی "قه‌فه‌س" دا، سه‌رنج بده‌نه‌پرووسه‌ی دراماتیزه‌کرانی چه‌مکی هه‌ڵفرین:\n"به‌ر له‌وه‌ی زه‌ینی ئاسمان\nبه‌ته‌واوی پاک بێته‌وه\nده‌رگای قه‌فه‌سم کرده‌وه\nئه‌م کۆپله‌یه، ره‌وایه‌تی هه‌ڵفڕینه، سه‌ره‌تا له‌مه‌ترسی پاک بوونه‌وه‌ی هه‌ڵفڕین له‌زه‌ینی ئاسمان ده‌رگای قه‌فه‌س ده‌کرێته‌وه‌تاوه‌کوو ئه‌و باڵنده‌یه‌ی که‌ماکه‌ی حازرو له‌هه‌مان حاڵ دا ونی ده‌قه، هه‌ڵفڕێت، که‌چی ئه‌مجاره‌هه‌ڵفڕین له‌زه‌ین وهه‌ستیی باڵنده‌دا پا بۆته‌وه. وێکچوونی ئه‌م کۆپله‌یه، له‌گه‌ڵ ئه‌م هایکۆیه‌ی که‌ده‌یخوێنینه‌وه، سه‌رنج راکێشه:\nوڵات که‌رووناک بۆوه\nقه‌فه‌سی شه‌وتاو. (لاک پوک زنجره ل 134)\nئه‌م قه‌فه‌سه، قه‌فه‌سێکی دارینه‌یه‌که‌حه‌رزه‌که‌ی به‌په‌لکی گیا داپۆشراوه‌و شه‌وانه‌شه‌وتاوی تێده‌که‌ن تابدره‌وشێ وفه‌زایه‌کی سیحراوی ساز بێت، به‌ڵام که‌رۆژ دادێ ورووناکایی وڵات داده‌گرێ ، ون ده‌بن وبێ بایه‌خ ده‌بن وله‌جوانی بێ به‌ری.\nمارف، به‌خاوه‌ن زه‌ین وبیره‌وه‌ری زانینی ئاسمان، ده‌قه‌شێعریه‌که‌ی خه‌یا‌ڵاویترکردووه، به‌ڵام هه‌ربه‌م ته‌مهیده‌وه، له‌هایکۆ دوورکه‌وتۆته‌وه، ئه‌گه‌ر ئه‌م مه‌جازه‌نه‌بوایه، رێک له‌هایکۆ ژاپۆنیه‌که‌ده‌چوو.\nئه‌م وتاره، ده‌سپێکێکه‌بۆ لێکۆڵینه‌وه‌یه‌کی هه‌راوتر له‌سه‌ر کورته‌شێعره‌کانی مارف، به‌ئاراسته‌ی خوێندنه‌وه‌یه‌کی جیاوازی ئه‌م جۆره‌ده‌قه‌شێعریانه. هه‌ڵبژاردنی ئه‌م سێ کۆپله‌شێعریه‌ش، وه‌ک مشتێک له‌هه‌شتێک، هه‌ربه‌مه‌به‌ستی خۆپاراستن له‌درێژ دادڕی بووه، ده‌نا کار له‌سه‌ریه‌ک یه‌کی ئه‌م ده‌قه‌شێعریانه، وتارێکی هه‌راوترومه‌ودایه‌کی فراوانتری گه‌ره‌که. له‌پوخته‌ی ئه‌م وتاره، ده‌کرێ ئه‌م ده‌لاله‌ته‌وه‌ده‌س بێنین که، مارف، ژیرانه‌وبوێرانه، هه‌ست به‌روحی زه‌مانی خۆی ده‌کاو، زۆر زوو به‌ره‌و پیلی ده‌چی و، به‌شوێن هه‌ڵگرتن له‌ئه‌زموونی گوتاری شێعری شاعیرانێکی وه‌ک په‌شێووسوننه‌تی کورته‌شێعری وه‌ک هایکۆی ژاپۆنی، ده‌ق گه‌لێکی ئاوا زیندوو خێراو چست وچالاک وئێسک سووک له‌ئه‌ده‌بی کوردی دا تۆمار ده‌کا.\n1. نظریه‌ی ادبی- یوهانس برتنس/ و.فرزان سجودی/ آهنگ دیگر\n2. لاک پوک زنجره‌ع. پاشایی، کیمیه‌مائه‌دا/ نشر یوشیج\n3. ادبیات ژاپون- ژاکلین پیژو، ژان ژاک جولین/ و. دکتر افضل وثوقی\n4. زه‌وی سه‌خت وئاسمان دوور – مارف ئاغایی/ سه‌لاحه‌ددین ئه‌ییوبی\n5. سطرهای پنهان- حافز موسوی/ اهنگی دیگر\nPrevious قه‌یرانی سیاسی لوبنان و وێکچواندنێک له‌گه‌ڵ عیراقدا..\nNext له ماشێنه‌که‌ی(سه‌فه‌ری ئاخیره‌ت)دا ئاواده‌بم


منداڵانی ئیدلیب لە هێرشە ئاسمانیەکانی روسیا و سوریادا دەکوژرێن\nواشنتن: بەغدا دەبێت 'رێوشوێنی پێشگیرانه بگرێته‌به‌ر' دوای هێرشەکان بۆسەر بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا\nهێزه‌كانی پێشمه‌رگه داعش تێكده‌شكێنێن له خۆرهه‌ڵاتی عێراق\nپاسداران موشەکی کورتمەودا و چەکی پێشکەوتوو دەداتە میلیشیا عێراقیەکان\nکارمەندێكی بانکی رافیدەین پارە دەداتە کەسێك دوای پشتڕاستکردنەوەی ناسنامەکەی. بانکی ناوەندی عێراق هەنگاوی توندی ناوە بۆ رووبەڕووبوونەوەی پشتگیریکردنی دارایی تیرۆریزم. [خاوەنی وێنە: بانکی رافیدەین]\nئەو لیژنەیەی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتوەکان کە سەرپەرشتی سزادانی رێکخراوی "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش) و ئەلقاعیدە دەکات، بەگوێرەی بڕیاری 1267 (ساڵی 2011) و 2253 (ساڵی 2015)، ژمارەیەك تاك و کیانی عێراقی خستۆتەناو لیستی سزادانی نەتەوە یەکگرتوەکانەوە.\nزیادكردنی دوایین ناوەکان لەسەر داوای حکومەتی عێراقی بووە.\nلەنێو ئەو تاکانەی خراونەتە لیستی رەشەوە عومەر محەمەد رەحیم کوبەیسی هەیە، خاوەنی کەوسەر بۆ ئاڵوگۆڕی پارە، کە کۆمپانیایەکی ئاڵوگۆڕی پارەیە لە شاری سەر سنووری قائیمی پارێزگای ئەنبار.\nبانکی ناوەندی عێراقکەوسەر بۆ ئاڵوگۆڕی پارەی خستە لیستی رەشەوەلە 10 حوزەیرانی 2017، لەسه‌ر پشتگیری و پاڵپشتیكردنی دارایی داعش و قەدەغەی کرد لە سیستمی بانکی عێراقدا و پارەی کاش و سەرچاوەکانشی لە عێراق هەڵپەسارد.\nکارمەندانی بانك بەشداریده‌كه‌ن له وێرکشۆپێكدا بۆ تاوتوێکردنی هەنگاوی ئەمنیی پێویست بۆ سیستمی گواستنەوەی پارە. [خاوەنی وێنە: سەندیکای بانکەکانی عێراق]\nپسپۆڕی دارایی بانکی ناوەندی عێراق ئەیسەر جەبار بە دیارونای وت ماوەیەکە حکومەتی عێراق لەگەڵ وەزارەتی دارایی ئەمریکا کاردەکات بۆ زیادكردنی "ئەو ناو و کیانانەی کە پاڵپشتی تیرۆریزم دەکەن بۆسەر لیستی رەشی نێودەوڵەتی".\nئابی رابردوو، سەلیم مستەفا محەمەد مەنسور، ئەندامێکی داعش کە ناسراویشه به نازناوی سەلیم عەفری، لەلایەن بانکی ناوەندی عێراق و وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکاشەوە سزادرا.\nناوی مەنسور خرایە لیستی چاودێریکراوانەوە و هەموو کاڵا داراییە گوازراوە و نەگوازراوەکان لەژێر ناوی ئەودا هەڵپەسێردران.\nجەبار وتی: "بانکی ناوەندی عێراق هەڵوێستی توندی نواندووە بەرامبەر هەر هەوڵێك بۆ دزەکردنە ناو سیستمی بانکی وڵاتەکە لەلایەن گروپە تیرۆریستیەکانەوە."\nوتیشی بانکی ناوەندی عێراق توانیوێتی سەرچاوەکانی پاڵپشتی دارایی تیرۆریزم دابخات و پارە شۆردنەوە بکاتە ئامانج لەڕێگەی چەند سزایەك و چاودێریی وردی ئاڵوگۆڕی بانکی و داراییەوە.\nقڵاچۆكردنی پاڵپشتیكردنی دارایی تیرۆریزم\nعێراق چەند هەنگاوێکی ناوە بۆ رووبەڕووبوونەوەی پاڵپشتیكردنی دارایی بۆ تیرۆریزم.\nلەو هەنگاوانەش دەرکردنی یاسای ژمارە 39ی ساڵی 2015 بوو، کە دەرکرا بۆ دواخستنی شۆردنەوەی پارە و پاڵپشتی دارایی تیرۆریزم؛ هه‌روه‌ها یاسای ژمارە 5ی 2016 بۆ هەڵپەساردنی پاڵپشتیکردنی دارایی تیرۆریزم و دامەزراندنیلیژنەیەکی تایبەتی سەرپەرشتیکراو لەلایەن بانکی ناوەندی عێراقەوە بۆ رووبەڕووبوونەوەی پاڵپشتیكردنی دارایی تیرۆریزم.\nشاره‌زایه‌كی بواری بانك، سەلام سمه‌یسم، بە دیارونای وت تۆمارکردنی کیانە توندڕەوەکان لە لیستی سزادانی نەتەوە یەکگرتوەکاندا "هەنگاوێکی پێویست و كاریگه‌ره بۆ وەستاندنی دەستاودەستکردنی جیهانیی ئەو پارەیەی تیرۆریزم لەسەری دەژی".\nخاتوو سمه‌یسم وتی ئەم هەنگاوە مانای وایە "هەموو سودێكی ئابوری، سەرچاوەكان، حساب بانکی و موڵكه‌كان کە بەناوی ئەو تیرۆریستانەوە تۆمارکرابێت یان ئەوانەی کە هاوکاریانن لە کردەی شۆردنەوەی پارەدا" هەڵدەپەسێردرێت.\nوتی ئەمەش یارمەتی بەرپرسانی عێراق و جیهان دەدات کە "دەستبگرن بەسەر پارەی تیرۆریستاندا و لە ئاکامیشدا کۆتایی بهێنن بە چالاکیەکانیان کە هەڕەشەن بۆسەر ئەمنیەت و ئاشتی، نەك تەنیا لە عێراق بەڵکو لەهەموو جیهاندا".\nچاودێریكردنی جوڵەی پارە\nسمه‌یسم وتی بانکی ناوەندی عێراق هەنگاوی توندی ناوە بۆ چاودێریكردنی جوڵەی پارە و کاڵا لەنێو هەموو دەزگا بانکییەکاندا، لە کۆمپانیاکانی گواستنەوەی پارەوه تا بانکە ئەهلی و حکومییەکان و دەزگاکانی پاڵپشتی دارایی و ئاڵوگۆڕکارانی پارە و پشك.\nئابوریناس عامر عەزاز بە دیارونای وت لەمڕۆدا کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی پابەندە بە نەهێشتنی پاڵپشتی دارایی بۆ تیرۆریزم.\nوتی: "عێراق مەینەتی چەشتووە بەدەست تاوانەکانی باندەکانی داعشه‌وه و سوورە لەسەر بەشداریکردن لە هەوڵە برەوپێدراوەکاندا بۆ وەستاندنی جوڵەی پارە بۆ ئەم گروپە و گروپە تیرۆریستیەکانی دیکە."\nوتیشی سزاکانی نەتەوە یەکگرتوەکان یارمەتی "دەستنیشانکردنی پارە و موڵكه‌كانی ئەوانە دەدات کە بەشدارییانکردووە لە تیرۆریزمدا و حساب بانکیەکانیان هەڵدەپەسێرێت و دەستده‌گرێت بەسەر موڵكوماڵه‌كانیاندا".\nعەزاز وتی لە دوو ساڵی رابردوودا عێراق چەندین که‌س و کۆمپانیای خستۆتە لیستی رەشەوە کە تۆمەتبارکرابوون بە پاڵپشتیكردنی تیرۆریزم بەهیوای ئەوەی ئەمە ببێتە هۆی سەپاندنی سزای نێودەوڵەتی لەدژیان.\nعێراق ئۆپەراسیۆنەكان دژی دارایی داعش پته‌وترده‌كات\nبەرپرسانی عێراقی لەماوەی چەند ساڵی رابردوودا 400 کیانی داراییان خستۆتە لیستی رەشەوە له‌سه‌ر پشتگیرییان له گروپە تیرۆریستیەکان.\nبانکی ناوەندی عێراق کۆمپانیایەکی ئاڵوگۆڕی پارە دەخاتە لیستی رەشەوە بەهۆی پەیوەندیی بە تیرۆریستانەوە\nبانکەکە کۆمپانیایەکی ئاڵوگۆڕی پارەی لە ئەنبار خستە لیستی رەشی گروپە تیرۆریستییەکانەوە بەهۆی تێوەگلانیەوە لەگەڵ داعش و قاعیدە.\nبانکی ناوەندی عێراق هاوکاری دارایی تیرۆریزم دەکاتە ئامانج\nبانکی ناوەندی عێراقی ره‌وشی نوێی گرتۆته‌به‌ر بۆ رێگرتن لە بەکارهێنانی سیستمی بانکەکە لەلایەن گروپە تیرۆریستیه‌كان و تاوانكارانەوە.


Home›ئابووری›ساماڵ عەبدولڕەحمان: بەهۆی مەرزەکانی عێراقەوە داهاتی باشماخ و پەروێزخان كەمیكردووە\nبەرێوەبەری گشتی گومرگی هەرێم ئاماژە بەوەدەكات بەهۆی ئەو گەندەڵی و بێسەروبەرییەی كە لە مەرزەكانی ژێر دەستەڵاتی حكومەتی عێراق دەگوزەرێت جموجولی بازرگانی لە مەرزی باشماخ و پەروێزخان زۆر كەمیكردووە، بەوهۆیەشەوە ماوەی دوو مانگە داهاتی گومرگ لەو دوو مەرزە بە ڕێژەی لە %40 كەمیكردووە.\nساماڵ عەبدولڕەحمان، بەڕێوەبەری گشتی گومرگی هەرێم بەSNNی ڕاگەیاند: لە بەرامبەر ئەو ئاسانكارییە زۆرەی كە لە مەرزەكانی ژێر دەستەڵاتی حكومەتی عێراقی بۆ بازرگانان دەكرێت بۆ هاوردەكردنی كاڵاو شمەكەكانیان بووەتە هۆی ئەوەی جموجوڵی بازرگانی لە مەرزەكانی باشماخ و پەروێزخان تەواو ڕوو لە كەمی بكات، چونكە لەو مەرزانە ڕێنماییەكانی تەعریفەی گومرگی جێبەجێ ناكرێن هاوكات بازرگانەكانیش بەدوای دەروازیەكدا دەگەرین كە كەمترین باجیان لەسەر دانێن و بەكەمترین پارە شمەك و كاڵاكانیان هاوردە بكەن.\nئاماژەی بەوەشكرد، ئێمەش بە نیازین كە پێداچوونەوە بەكارەنماندا بكەین لەو دوو مەرزە بۆ ئەوەی بتوانین جارێكی دیكە بازرگانان ڕابكێشینەوە كاڵاو شمەكەكانیان لە مەرزەكانی باشماخ و پەروێزخان هاوردە بكەن، بەڵام بەمەرجێك یاسا و ڕێنماییەكان پێشێل نەكەین بەڵكوو لەڕووی تەكنیكییەوە كارئاسانیان بۆ بكەین و بە خێرایی بەدەم كێشە و گرفتەكانیانەوە بچین و نەهیڵین لەهاوردەكردنی كاڵاو شمەك زۆر دوابكەون و خێرا كارەكانیان بۆ ڕایبكرێت.\nبەڕێوەبەری گشتی گومرگی هەرێم ئەوەشی خستەڕوو، بەهۆی كەبوونەوەی جموجوڵی بازرگانی لە هەردوو مەرزی باشماخ و پەروێزخان ماوەی دوو مانگە داهاتی گومرگیش لەو دوو مەرزە بۆ رێژەی لە %40 كەمیكردووە، بێگومان ئەوەش كاریگەری خراپی دەبێت لەسەر كەمبوونەوەی داهاتی ناوخۆ و ئەگەریش حكومەتی عێراق 200 ملیار دینارەكە نەنێرێت زیاتر كاریگەری ئەو كەمبوونەوەی داهاتی گومرگە دەردەكەوێت.\nئەردۆغان باس لە خراپی پەیوەندییەکانی لەگەڵ بایدن دەکات\nکاندیدێکی پارتی: ئەندامانی نەوەی نوێ کۆمەڵێک گەنجی بێ ئەزموونن کە غەریزەی خۆدەرخستنیان ...


مەسەدە: بەبوونی تورکیا ئەرکی ڕاگرتنی چەکدارانی داعش ئاسان نییە\nلەدوای شەڕی چوار ڕۆژەی حەسەکە و شکستپێهێنانی پیلانێکی داعش بۆ هەڵاتن لە زیندانی غوێران، ئەنجومەنی سوریای دیموکراتی ڕۆژئاوای كوردستان دەڵێت، لەگەڵ بوونی تورکیا کە هەمیشە هەوڵی یارمەتیدانی داعش دەدات، ئەرکی ڕاگرتنی ئەو ژمارە چەکدارە ئاسان نییە.\nلە پێنجشەممەی ڕابردووەوە لە حەسەكەی ڕۆژئاوای كوردستان شەڕ لەنێوان هێزەكانی سوریای دیموكرات و چەكدارانی داعش سەریهەڵداوە، دوای ئەوەی پیلانێكی داعش شكستیپێهێنرا بۆ هەڵاتنی چەكدارەكانی لە زیندانی غوێرانی حەسەكە، نزیكەی 300 چەكداری داعش دەستگیركراونەتەوە و سەدانیشیان لێكوژراون.\nبەڵام ئه‌نجومه‌نی سوریای دیموكرات “مەسەدە” لە دۆخەكە نیگەرانە و لە ڕاگەیەندراوێكدا دەڵێت، “هه‌ڕه‌شه‌ی داعش له ناوچه‌كانی ڕۆژئاوای كوردستان ڕۆژ له‌دوای ڕۆژ ڕوو له زیادبوون ده‌كات و داوادەکەین هاوكاریی نێوده‌وڵه‌تی زیاتر بكرێت له‌پێناو ڕووبه‌ڕووبوونەوەی ئه‌و مه‌ترسییه”.\nمه‌سه‌ده ئاماژه به‌وه‌شده‌دات، سه‌رباری ئه‌وه‌ی هه‌سه‌ده و هێزه‌كانی ئاسایشی ناوخۆ، له‌گه‌ڵ هاوپه‌یمانیی نێوده‌وڵه‌تی ئه‌ركی به‌رپرسیارییه‌تی ئه‌و داعشانه و خێزانه‌كانیان له‌ئه‌ستۆگرتووه، “بەڵام هێشتا پیلانگێڕیی وڵاتانی دراوسێ سه‌باره‌ت به به‌ڕێوه‌به‌رێتیی خۆسه‌ر ڕاناوه‌ستێت”.\nئەنجومەنەكە داواشی کردووە ناوچه‌كانی ڕۆژئاوای كوردستان “له‌و سزایانه دەربهێنرێت كه به‌سه‌ر سوریادا سه‌پێنراون و له ڕووی داراییه‌وه كۆمه‌كی بكرێت و ژێرخانه‌كانی بۆ فه‌راهه‌مبكرێت، له‌پێناو ڕه‌خساندنی ده‌رفه‌تی كار و دوورخستنه‌وه‌ی خه‌ڵكی له بیری ته‌كفیری”.\nماوەی زیاتر لە سێ ساڵە، ئیدارەی خۆسەری دیموکراتی لە ڕۆژئاوای کوردستان داوادەکات وڵاتان ئەو هاوڵاتییانەی خۆیان وەربگرنەوە کە لە ڕیزەکانی داعشدا بوون، بەڵام تا ئێستا چەند وڵاتێکی کەم ئامادەییان دەربڕیووە، ئەوە لەکاتێکدا زیاتر لە 50 ڕەگەزنامەی جیاواز لەناو دەستگیرکراواندان.\nتەنها لە کامپی هۆلدا لە ڕۆژئاوا زیاتر لە 72 هەزار ژن و منداڵی داعش بوونیان هەیە و لە بەندینخانەکانی دیکەشدا نزیکەی 10 هەزار چەکداری پێشووتری داعش دەستبەسەرن.\nهەسەدە لە شەڕیشدا لە پرەنسیپە ئەخلاقییەكانی لانادات و چەند شەڕڤانێكی سزادا\nجەیمس وێب گەیشتە خولگەكەی.. یەکەم وێنەی تۆمارکراوی لە مانگی تەمموزدا دەگات\nڕاگەیەندراوێك لە وەزارەتی پێشمەرگەوە\nوەزارەتی پێشمەرگە بڵاویكردووەتەوە، هێزەكانی پێشمەرگە پەلامارێكی تیرۆریستانی داعشیان لە باكووری ڕۆژهەڵاتی چیای قەرەچوغ تێكشكاند. بەپێی ڕاگەیەندراوێكی وەزارەتی پێشمەرگە…


کوردیپێدیا - ئەنفالی زێی بچوک لێکۆلینەوەیەکی مێژوویی، سیاسی، ئابووری، کۆمەڵایەتییە\n📕 ئەنفالی زێی بچوک لێکۆلینەوەیەکی مێژوویی، سیاسی، ئابووری، کۆمەڵایەتییە | پۆل: پەڕتووکخانە | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (م. ب.)ەوە لە: Aug 25 2015 7:19PM تۆمارکراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 29 KB Aug 25 2015 7:19PM م. ب.\n📕 فایلی PDF 1.0.1 6 MB -1 Aug 25 2015 7:19PM م. ب.


ناساندنێک بۆ کارزان عومه‌ر ی موزیکار ، شاعیر و شێوه‌کار – Denegkan\nناساندنێک بۆ کارزان عومه‌ر ی موزیکار ، شاعیر و شێوه‌کار\nbydengekan\tSeptember 5, 2009\tتابلۆ\nسوید / شاری یۆتۆبۆری مانگی سێپتێمبه‌ری ساڵی 2009\nپێناسه/کارزان له‌دایک بووی شاری هه‌ولێره، ساڵی 1978 له‌دایک بووه قۆناغی سه‌ره‌تایی،ناوه‌ندی وه کۆمه‌ڵه‌ی هونه‌ره‌جوانه‌کانی له هه‌ولێر ته‌واو کردووه ساڵی 1988/1999 .\nساڵی 2001 له سوید نیشته‌جێ ده‌بێ،کارزان له‌چه‌ندین شه‌و ئاهه‌نگی کوردی وه‌ک موزیک ژه‌ن به ئامێری ساز به‌رده‌وام به‌شداره، ئه‌م ساڵ به‌رواری 21/7/2009 ئیقامه وه‌رده‌گرێت.\nبه‌رواری 1/5/2009 تا 1/6/2009 Biskopsgårdens biblioteket Vårväderstorget له کتێبخانه‌ی له له گه‌ڕه‌کی هیسینین له شاری تۆتۆبۆری پێشانگایه‌کی شێوه‌کار و کاریکاتێر ی که تابلۆکان بریتی بوون له 18 تابلۆ کرایه‌وه بۆ کارزان عومه‌ر ، منیش پێم خۆش بوو دیدارێک ساز بکه‌م له‌گه‌ڵ کارزان تا ئێوه‌ی به‌ڕێزیش له نزیکه‌وه ئه‌م هونه‌رمه‌نده بناسن.\nپ/ شێوه‌کار ، موزیک یان کاریکاتێر پێناسه بۆ ئه‌م سێ هونه‌ره چی یه؟\nو/ شێوه‌کار بینینی موزیکه ، موزیک ده‌نگی تابلۆیه کاریکاتێڕیش جوانکردنی شێوه‌یه\nشێوه‌کار زیاتر قوڵبونه‌وه‌یه‌که بۆ بیرکردنه‌وه به‌ر له‌ئه‌نجامدانی.\nپ/ بۆچی شێوه‌کار و کاریکاتێر تێکه‌ڵاووبوون له پێشانگاکه‌تدا؟\nو/ کاتێک داوای خوێندنێکی باڵام کرد لێره به‌م کارانه‌م داوای خوێندنه‌که‌م کرد منیش بیرم کرده‌وه بۆ نه‌مردنی کاره‌کانم کردمنه پێشانگایه‌ک .\nپ/ خه‌رجی بۆ دروستکردنی تابلۆ زه‌حمه‌ته یان ئاسانه؟\nو/ دیاره لێره شته‌کان وه‌ک ماده گرانن بۆ که‌سێک که شێوه‌کار بیت من له‌سه‌ر کۆنه تابلۆکانم وه کاغه‌ز سوودم وه‌رگرتووه.\nپ/ 18 تابلۆ ی تۆ به‌پێشانگایه‌ک ده‌ته‌وێ چی بڵێیت؟\nو/ ده‌مه‌وێ بڵێم ئه‌م کارانه‌م پردێکه بۆ گه‌ڕانه‌وه بۆ دنیای شێوه‌کار.\nپ/ شێوه‌کار،موزیک یان کاریکاتێر کامیان زیاتر سه‌مفۆنیایه‌کی هێمنه؟\nو/ هه‌موویان خۆشترین سه‌مفۆنیان، هیچ جیاوازی یه‌کیان نی یه.\nپ/ شیعره‌کانت تا ئێستا بۆ بڵاو نه‌کردۆته‌وه؟\nو/ به‌ده‌خه‌وه شیعرێکی زۆرم له کوردستان فه‌وتا به‌هۆی نه‌بوونی خاوه‌نێکه‌وه که‌پارێزگاری بکات.\nکارزان له ته‌مه‌نی 6 ساڵی یه‌وه به‌دنیای هونه‌ر ئاشنایه، کارزان پڕه له ووزه و توانا\nله مانگی 1 سالی 2010 پێشانگایه‌کی گه‌وره‌تر ده‌کاته‌وه.\nبه‌ر له‌کۆتایی په‌یامێک یاخود شتێکت ماوه بیڵێیت؟\nمن زۆر سوپاسی بێ پایانی ئێوه ده‌که‌م که‌منتان به‌سه‌ر کرده‌وه،ئه‌مه‌ش بووه هانده‌رێک که وام لێبکات کاری زیاتر بکه‌م، سوپاس بۆ هه‌موو کارگێڕان و کاربه‌ده‌ستانی کتێبخانه که کۆمه‌کیان کردم، سوپاسی خێزانم ئه‌مه‌ندا ده‌که‌م و هه‌موو ئاماده‌بووان که‌هاتن بۆ بینینی پێشانگاکه‌م.\nئاراس/ زۆر سوپاس بۆ ئه‌و کاته‌ی به‌خشیت به ئێمه به‌هیواین هه‌رده‌م له چالاکی دا بژیت تا چاوی ئێمه‌ش ئاشنا بێت به‌کاری جوان و جوانتر دووباره سوپاس.\nبۆپه‌یوه‌ندی به کارزان عومه‌ر ه‌وه ده‌توانن به‌م مایله په‌یوه‌ندی بگرن\nPrevious پێداچوونه‌وه‌و ڕاستكردنه‌وه‌ی بابه‌تێكی وه‌رگێڕدراو\nNext لێگه‌ڕێ با هه‌ر گچكه بم …… هه‌ڵگورد سه‌مه‌د


پێداگری تورکیا لەسەر ناوچەی دژەفرین لە سوریا\nWednesday, 12.10.2014, 12:00\n٢ دیسیمبەر ٢٠١٤\nدیڤید ل. فیلیپس\nلە رۆژنامەی زە نیویورک تایمز وەرگیراوە.\nبۆ سەرنووسەری رۆژنامەی نیویورک تایمز\n.مەرجی تورکیا بۆ بەشداریکردنە لە جەنگی دژی داعش\nداوایکی تورکیایە دەبێ چ مەبەستی لە پشتەوە بێت ؟\nهێچ رێکەوتنێک لە گۆڕیدا نیە بۆ ناوچەی دژەفرین لە باکووری سوریا.\nتورکیا پێداگری لەسەر ئەوە دەکات بەمەرجێک بەشداری جەنگی داعش دەبێت ئەگەر بێت و ئەمریکاو ولاتانی هاوپەیمانی دژی داعش ناوچەیکی دژەفڕین لە باکووری سوریا ڕابگەێنن، ئینجا تورکیا رێگا بە هاوپەیمانان دەدات لە بەکارهێنانی بنکەی فرێنی ئینجلیک بۆ هێڕش کردنە سەر داعش.\nبەو داواکاری یە تورکیا دەیەوێت ناوچەی کانتۆنی سەربەخۆی کورد لە باکوری سوریا نەمێنێت. ئەو ناوچەیەی تورکیا باسی لێوە دەکات دوورە لە هێڕشی فرۆکە جەنگی یەکانی سوریا. کەواتە مەبەستی سەرەکی تورکیا لەناوبردنی هیزە کوردەکانە لە باکووری سوریا نەک جەنگکردنە لە دژی داعش. ئەگەر نا بۆ ئەو داوایە بۆ ناوچەکانی حومس و حەلەب ناکات کە رۆژانە رژێمی سوریا بەرمیلی بومبرێژکراو لە فرۆکەوە فرێدەداتە سەر خەلکانی ئەو ناوچانە.\nچەندین بەلگەی ئاشکرا هەن دیاردەخات کە تورکیا هاوکاری داعش دەکات لە دژی کوبانێ. بەبەرچاوترینیان ئەوەبوو تورکیا لە پێش چاوی هەموو جیهان رێگای دا بە داعش ئۆتومبێلی بومبرێژکراو لە ناو خاکی تورکیا هێرش بکەنە سەر کۆبانێ. هەروەهاسەربازانی سەر سنووری تورکیا چاوپۆشی دەکەن لە هێڕشیکردنی داعش بۆ سەر پەنابەرانی کوردی کۆبانێ لە ناو خاکی تورکیا بە خومپارە و تەقەکردن.\nجیگری سەرۆک کۆماری ئەمریکا جەزیف بایدن پێشتر ڕایگەیاند کە تورکیا ریگا خوشکەرە بۆ پەڕینەوەی ئەندامانی سەربە سازمانی تیرۆریستی داعش لە شاری ئەنتاب بۆ ناو سوریا. ئەردوگان بەو لێدوانەی بایدن پەست و دلگران بوو و خوازیاری پاشگەزبیتەوە و داوای لێبووردنی دەکرد لە بایدن. دوای ئەو لیوانە بایدن بەمەبەستی هەماهەنگ کردنی تورکیا لەگەل هاوپەیمانان گەیشتە تورکیا. دوای ئەوە ئەردوگان ووتی ئەمریکا شەرم نایگرێت .\nچاوەڕوانکردن لە ئەندامێکی ناتۆ وایە؟\nلە رۆژنامەی زە نیویورک تایمز\nنووسەر سەرۆکی لیژنەی ماف و ئاشتی یە لە زانکۆی کولومبیا. بەشی لێکولین لە مافی مرۆڤ.\nلەو ووتارەی سەرەوە ئاشکرایە سەرجەم هەولەکانی تورکیا لە شەری سوریا بۆ تێکدانی خەباتی کوردە بۆ ئازادی لە سوریا. تورکیا نەک رێگا بە ئازادی کوردی ناو سنووری خۆی نادات، بەلکۆ ریگرە لە ئازادی هەر کوردێک لە دەرەوەی سنوری تورکیاش بێت.\nپێم سەیرە سەرۆک بارزانی هەموو بەهار جارێک خۆ گیڤ دەکات و باسی دەولەتی کوردی دەکات. لەو بەهارەی رۆیشت تورکەکان ئەوەندەیان بە بن گوێ هەلدابوو کە ئەگەر بێت و ببێتە هاوکاری تورک لە یارمەتیدانی داعش بۆ گرتنی موسل و ئاودیوکردنی نەوتی ژێتدەسیان بۆ تورکیا، ئەوە تورک دەولەتی کوردی لەگەل مەسعود بارزانی ڕادەگەێنن و تورکیا یەکەم وولات پشتگیری لەم دەولەتە دەکات. تورکیا ئەگەر لەبەر ترس و بەرژەوەندی ئەمریکا نەییت دەمێک بوو هەریمی باشووری دەرخواردی بەعسیەکان دابوو. تورک بڕوای وایە کوردی باش کوردی مردووە، تورکیا نەک پشتگیری دەولتێکی کوردی بەناوی کوردستان ناکات بەلکو دژی گورستانی کوردە. دوژمنێکە تاسەر ئیسقان، بەردەوام لە پیلاندایە لە دژی کورد و هەر دەرفەتێکی بۆ هەلکەوێت لەدژی کورد لەدەستی نادات.\nچەندین جار پێشتر لە شەنگال تەقینەوەی گەورە ڕوویاندا کە بە سەدان کەس دەبوونە قوربانی. هەر هەموویان بەدەستی سیخورەکانی تورک ئەنجام دەدرا. تورکیا پارتی هاندا کە سنووری رۆژئاوا تەلبەند بکات و خەندەق لێبدات بۆ رێگریکردن لە هاتوچونی نێوان باشور و ڕۆژئاوا. بەلام بەوانە گشتی دلی ئاوی نەخوارد، ئینجا کەوتە نەخشەداڕژاندن بۆ سرینەوەی کوردی ئیزدی لەناوچەکانی شەنگال و بەعەرەبکردنی ناوچەکە. بەرگرینەکردنی پارتی لە هێڕشی داعش بۆ سەر شەنگال پیلانێکی تورکیا- پارتی بوو. ئەو پیلانە تا ئیستاش هەر بەردەوامە. هێچ یەکیک لە سەربەست باپیری یاخود بەرپرسیکیتری پارتی نەدرانە لێپێچینەوە لەسەر ئەم کارەساتە مرۆییە. شەنگال تائیستاش هەر داگیرکراوە. ئافرەتانی بەدیلگیراوی شەنگال بێ سەروشوێنن. چارەنووسی ئەوانش وەکو چارەنووسی ئافرەتانی گەرمیانی لێهات لەسەردەمی ئەنفال. دوایی چەند سالێکیتر پارتی نکۆلی لەو گیراوانەش دەکات.\nرەوشی ئاوارەکانمان لەبەرچاوە تاچەند پارەی نەوتی کوردستانیان بۆ خەرجکراوە. شەنگال ئەگەر ئەمریکا رزگاری نەکات هیچ کات هیزی پێشمەرگە هەنگاوێک نانێت بۆ رزگارکردنی چونکە ئیمزای تورکیای پێوە نیە. ئەوەتا نوجەیفی جارێکتر هەولدەدات بگەرێتەوە موسل و ببێتەوە پاریزگار. لەولاشەوە بازرگانیکردن بە نەوتی داعش بە تیکلاوکردنی لەگەل نەوتی هەریم لە رێگای تانکەرەوە بەقاچاخ هەناردەی تورکیا و ئیران دەکرێت. لەو هەموو کارەساتە کە تورکیا و دەسەلاتی بنەمالەی مافیا بەسەر کوردیان هیناوە، خەلکی هوشیاری هەریمی کوردستان نەیانتوانی بایکۆتی خواردنێکی تورکی بکەن. برواتان هەبێت دەسەلاتی کوردی ئەوەندە سیناریوی لەبەردەستدا هەیە، دەتوانێت بۆ هەمیشە ئەو خەلکە چەواشەبکات.\nدەولەتێکی سوننە لەسەر حیسابی مافی کورد بەڕێوەیە


هه‌رێمه کوردیـیه‌کان, ١٠ ی مانگی دوو ٢٠١٦\nڕۆژی چوارشەممە سەرۆكى پەرلەمان و لیژنەى وزەى پەرلەمانى عێراق بۆ دوو مەبەستى جیا سەردانى شارى كەركوكیان كرد ، كە لیژنەى وزە لەگەڵ ئەنجومەنى پارێزگاى كەركوك دا لەسەر هەندێك كێشەى پەیوەندیدار بە پارێزگاكە رێككەوتن\nوەزارەتى پێشمەرگەى حكومەتى هەرێم لێكۆڵینەوەكردنى لە فرۆشتنى چەكە ئەڵمانیەكان دەستپێكرد و هەر پێشمەرگەیەک چەكى ئەڵمانى پێدرابوو ، رۆژى چوارشەمە لە كاتى دابەشكردنى موچەدا دەبوو چەكەكەى پێبوایە و پیشانى لیژنەیەكى وەزارەتى پێشمەرگەى بدایە\nلە چوارچێوەى خۆپیشاندان و ناڕەزایەتی كارمەندانى وەزارەتى ناوخۆى حكومەتى هەرێم لەدژى كەمكردنەوەى موچەكانیان ، ڕۆژی دووشەممە 20 ئەفسەر و پلەدارى بەڕێوەبەرایەتى پۆلیسى گەرمیان نامەى دەست لەكاركێشانەوەیان ئاڕاستەى وەزارەتى ناوخۆ كرد\nلەکاتێکدا هێزەکانی پێشمەرگە و سوپای عێراق لەپێشڕەویدان بۆ ناوچەکانی نزیك موسڵ، هێزێکی کریستیان بەناوی هێزەکانی دەشتی نەینەوا لەلایەن وەزارەتی پێشمەرگەوە دروستکراوە. بەگوێرەی لێدوانی بەرپرسانی کریستیان، لەدوای دەرکردنی داعش لە ناوچەکە، دەبێت ئۆتۆنۆمی بۆ دەشتی نەینەوا ڕابگەیەندرێت وئەم هێزە ببێتە هێزی بەرگریکاری سەرەکی ناوچەکە\nسكرتێری پەنابەرانی هەرێمی كوردستان: لە ماوەی 2 سـاڵدا 388 کەس لە ڕێگەی کۆچکردندا خنکاون\nئامانج عەبدوڵڵا رایگەیاند لە نێوان هەردوو ساڵی 2014 و 2015 زیاتر لە 388 هاووڵاتی باشووری كوردستان بوونەتە قوربانی، لە دواین ئاماریشدا 88 كەس دۆزراونەتەوە\nکاربەدەسـتانی عێراق دەڵێن لە چوارچێوەی ئامادەکاریـیەکان بۆ ڕزگارکردنی شاری موسڵ لە داعش، بە هەزاران سەربازیان ڕەوانەی بنکەیەکی لەشکری کردووە لە باکوری وڵاتەکە\nکارمەندانی تەندروستی بڕیاری مانگرتن دەدەن\nئێوارەى ڕۆژی یەکشەممە سەرۆكى لقى سلێمانى سەندیكاى پزیشكان و نوێنەرى سەرجەم سەندیكا جیاوازەكانى سلێمانى لە كۆنگرەیەكى ڕۆژنامەوانیدا مانگرتنى سەرتاسەریان لەسنورى پارێزگاى سلێمانى لەسەرجەم نەخۆشخانەو بنكە تەندروسیتەكان ڕاگەیاند.\nسەدان خۆپیشاندەر ڕۆژی یەکشەممە لە بەردەم بارەگای نەتەوە یەکگرتووەکان لە شاری هەولێر کۆبونەوە و داوای کۆتاییهێنانیان دەکرد بە هێرشەکانی تورکیا دژ بە ملیتانە کوردەکان.\nئاری جەلال: تەنها لە مانگی یەکدا 134 هاووڵاتی کورد لە دەریای ئیجەدا خنکاون.\nفیدراسیۆنی سەراسەری پەنابەران لەهەرێمی كوردستان ڕادەگەیەنێت بەتەنها لەمانگی یەكدا134 کۆچبەری كوردی شارەكانی هەولێر و سلێمانی و دهۆك لەكاتی پەڕینەوەیان لەدەریای ئیجەدا خنكاون.


زيانى ناوداران - یانەی کوردکلیك\n09-07-2011, 08:32 PM ژمارەى بەشداری : 1 Jwjw_Eunhyuk گروپی کورد کلیک به‌رواری تۆماربوون : Oct 2010 ژماره‌ی ئه‌ندام : 21217 شوێن: مالى خۆمان گرنگیدان بە : باوه‌ركه هيچم نيه گرنگى پێبده‌م کۆی بەشداریەکان : 4,176 کۆی گشتی هەڵسەنگاندن : 14 زيانى ناوداران مةحوي\nناوي موحةمةدة ، كورِي مةلا عوسمانى بالَخيية، لةنةوةي ثير و دانا، شيَخ رِةشة ..\nلة سالَي 1830 لة سليَماني هاتوَتة دنياوة، بة حةوتسالَي ضووةتة بةر خويَندنء\nلـــــــة شــــــارةكــاني ســـنةء سابـــــــــلاَغ خويَندويَــتي.\nلـة سالَي 1904 كوَضي دوايي كردوةء لة خانةقاكةي خوَي بة خاك سثيَردراوة\nلـــة هـةرِةتي تـةمةنيدا جوَش وخـروَشـيَك لة دلَي دا ثةيـدابـووةء\nبةرةو مةيداني عةشقى بردووة،\nهةر ئةو عةشقة بةرةو مةيداني ئيلهامي هوَنراوة وتني بردووةو\nوشةي مةحوي وةك نازناويَك بؤ خؤى هةلَبذاردوة...\nشيَخ رِةزاي طالَةباني\nناوي رِةزاية، كورِي شيَخ ئةحمةدي كورِي مةلا زةنطةنةية\nلة سالَي 1831 لة طوندي قرخ سةر بة شاري كةركوك هاتوَتة دنياوة\nهةنديَك لة زمــــانة بيــــانــــيـيةكـــــانـ ـــي زانــــيــــوة\nلة سالَي 1911داو لة تة مةني 79 سالَيدا مردووةء لة طوَرِستاني مزطةوتي\nشــــــــــيَخ عـةبـدولـقـادري طـةيـلانـي نـيـَذراوة\nناوي كاكة حةمةية، كورِي مةلا ئةحمةدي كورِي مةلا محةممةدى كورِي مةلا عةبدولِرِةحمانة، لة سالَي 1874 لة طوندى (كيكن)ى نزيك مةريوان هاتؤتة دنياوة، لة تةمةنى شةش سالَيدا خراوةتة بةر خويَندن. لة سالَي 1944 مردوة لة ديَي ثيَلَو بة خاك سثيَردراوة.. هؤنراوةكانى نالى و مةحوى كاريان لة نارى كردووة، تةلى سؤزى شاعيرييان بزواندووة، وشةى ناري هةلَبذاردووة و كردووية بة نازناوى خؤى.\nناوى (عةبدولاَي كورِى محةممةدى مةلا رِةسول)ة. لة سالَى 1875 لة شاري (سليَمانى)دا ضاوى بة دونيا هةلَهيَناوة ، سةرةتا لة حوجرة خويَندوويةتى, زمانةكانى فارسى و توركى و عةرةبي زانيوة و هؤنراوةى بة هةمو ئةو زمانانة هةية.\nئةو كاريطةرييانةى بةسةر زيَوةرةوة ديارن، ئةمانةن:\nهةر لة مندالَيةوة ديمةنة رِةنطاورِةنطةكانى كوردستان و تام و ضيَذو شيعرةكانى مةولةوى و نالى لة هةموو دةمارةكانيدا هاتوو ضؤيان كردووةء كاريطةري زؤريان هةبووة لةسةرى. وشةى (زيَوةر) ى هةلَبذاردووة و كردوويةتى بة نازناوى خؤي . لة رِؤذى 1948 لة شاري سليَمانيدا مالَئاوايي لةم جيهانة كردووة ، لة طردى سةيوان نيَذراوة .\nكورِي شاعيري بةناوبانط و نيشتيمانثةروةرى كورد (فايةق بيَكةس)ة، لة سالَي 1940 لة شاري سليَماني لة دايكبووة . يةكةمين شيعرى لة سالَي 1968 دا بة ناوى (تريفةى هةلَبةست) لة بةغدا ضاثكردووةء تا ئيَستا 14 كؤمةلَة شيعرى بة زمانى كوردى نووسيوة . لة سالَى 1987-1988 دا لةلايةن يانةى قةلَةمى سويدى خةلاَتى ئةدةبى تؤفؤلَسكى ثيَبةخشراوة.\nناوى (مارف)ة كورِي شيَخ عةبدولكةريمة، لة بنةمالَةى (شيَخ حةسةنى قةرة ضيَوار)ة، لة مانطى شوباتى 1915 دا لة ديَي قادر كةرةم هاتؤتة دونياوة. لة تةمةنى مندالَيدا ضؤتة قوتابخانة لة سالَي 1944-1945 لة كؤليَذى ماف(حقوق) وةرطيراوة لة سالَى 1948 وةرطيراوة لة رِاثةرِينةكانى (1948-1952-1956) بةشداريكردووة ، لة دواى شؤرِشى ضواردةى تةممووزى 1958 بة سكرتيَرى ئاشتيخوازانى شارى كةركوك هةلَبذيَردرا . لة سالَي دا1963 لة سيَدارة دراوةو طيانى بة خاك سثاردووة\nئةمين زةكى بةط\nناوى (محةممةد ئةمين زةكى بةط كورِي حاجى عةبدولرِةحمانى كورِى مةحمودة) لة سالَى 1880 لة شارى سليَمانى لة دايك بووة لة سالَى 1892 ضؤتة قوتابخانة دةضيَتة سوثاى عوسمانى و لةوىَ ثلةو ثايةيةكى بةرزى ثيَدةدريَت بةشداربوو لة جةنطى جيهانى يةكةم لةبةرةكانى جةنط لة عيَراق و فةلةستين و قةفقاسيا. زمانة بيانييةكانى زانيوة, لة سالَى 1924 هاتووةتةوة عيَراق بووةتة مامؤستاى قوتابخانة بؤتة نويَنةرى سليَمانى لة ثةرلةمانى عيَراق ، لة تةمةنى 68 سالَيدا لة تةمموزى 1948دا كؤضي دوايي كردووة لة طردي سةيوان بة خاك سثيَردراوة.\nحاجى قادرى كؤيى\nحاجى قادر كورِى مةلا ئةحمةد ، لة طوندى (طؤرِ قةرةج)سةر بة شارى كؤية لة سالَى 1817ى ز لة ئةستةنبولأ لةدايك بووة. لة سالَي 1897 زايينى كؤضى دوايى كردووة هةر لةويَ بةخاك سثيَردراوة.\nحاجى يةكيَكة لة شاعيرة نةتةوةيىء نيشتيمانثةروةرةكانمان، سةرةتاى ذيانى شاعيرى لة كوردستان و عيَراق دةستثيَكردووة.\nناوى مستةفاية كورِى مةحمود بةطى ساحيَبقرِانة، لة سالَى 1812ز لة شارى سليَمانى لةدايك بووة ، هةر لةويَش خراوةتة بةر خويَندن، هةنديَك زانستى ئيسلاميشى لة حوجرةى فةقيَيان خويَندووة. كوردى يةكيَكة لةو سيَ شاعيرة بةناوبانطانةى كة رِؤلَيَكى باشيان طيَرِاوة لة ئةدةبياتى كلاسيزمى كوردى بة شيَوةى كرمانجى خواروو ، لة رِةوانبيَذيدا شاسواريَكى بيَهاوتا بووة، لة سالَى 1850 يان 1851ز كؤضى دوايي كردووة لة طردي سةيوان لة سليَمانى نيَذراوة.\n(كانى) نازناوى شاعيري كلاسيزمى كورد ، عةبدولجةبار ئاغاى كورِي حاجى مةلا عةبدولرِةحمانى كورِى حاجى تةهاى دؤغرةمةضيية . (كانى) شاعيريَكى ضاونةترسو ئازاو نةفس بةرزبوو ، باوكى زانايةكى ئايينى طةورةو ناودار بوو . لة بنةضةدا دةضنةوة سةر بةطزادةكانى جاف ، شاعير لة سالَي 1897 لةدايك بووة لة هةوليَر ، نزيكةى 60 سالَ ذياوة ضونكة لة سالَي 1957 كؤضى دوايى كردووة.\nناوى (محةممةد ئةحمةد تةها)ية ، لة سالَى 1929ز لة شارى سليَمانى لة دايك بووة ، خويَندنى تا ثؤلى كؤتايى ئامادةيى بوو ، بةلاَم لةبةر ضةند هؤيةك تةواوى نةكردووة . لة نيَوان سالاَنى 1949-1963ز بةهؤى هةلَويستى نيشتيمانثةروةرانةوة و نةتةوة خوازييةوة لة بةندينخانة دةست بة سةريدا ماوةتةوة .\nماوةيةكى زؤريش لة بةشى كوردى زانكؤى سليَمانى و ثاشتر (سةلاَحةددين) مامؤستاى ئةدةبيياتى كوردى بووة ، تا1986 لة شارى هةوليَر كؤضي دوايى كردو طيانى ثاكى بة خاكى ثيرؤزى كوردستان سثارد.\nناوى (حةسيب شيَخ عةلى كورِى عةبدولرِةحمان)ة ، شيَخ عةلى مةلا و مامؤستاى طوند بووة ، لة مانطى مايسى 1929 ى زايينيدا لة طوندى (سؤلَةى ضرضة قةلاَ)ى سةر بة بة ناوضةى قةرةداغ لةناو خيَزانيَكى هةذارى خويَندةوار هاتؤتة دنياوة . ئةم خيَزانةى كة لة بنةمالَةى شيَخانى مةردؤخى قةرةداغة. لة ئيَوارةيةكى ساردو تةرِو تووشدا لة سالَس 1997 دلَة طةورةكةى لة ليَدان كةوتو لة طردى سةيوان نيَذرا.\nقانيع ناوى محةممةدة كورِي شيَخ عةبدولقادرى شيَخ سةعيدى دؤلاَشى مةريوانة . لة ثازدةى ئةيلولى سالَى (1898)ز لة طوندى رِيشيَن لةدايك بووة . قانيع لة تةمةنى 40 رِؤذيدا بوو باوكى كؤضى دوايى كردووة قانع هةر لةمندالَييةوة توشى دةربةدةرى بووة. لة 1965 لة طوندى (لةنطةدىَ) لة ناوضةى شليَر كؤضى دوايي كردووة و هةر لةوىَ نيَذراوة.\nناظىَ وى (شيَخ موسا كورِيَ حةسةنى كورِيَ محةمةد)ية . لةسالَى 1903 لة طوندى حةسار كة دةكةويَتة رِؤذئاواى باذيَرى (حةسةنكيَف)لة كوردستانى باكور لة دايك بووة. جطةر خويَن هيَشتا بضووك بوو بابى دةمرىَ لةطةلَ دايكو خوشكة براييَن خؤ بةرةو شارى (ئاموودة) ضوون ، لةوىَ دايكيشى دةمريَت, لة سالَى 1917 دةضيَتة بةر خويَندن و لة سالَى 1932 تةواوى دةكا, ماوةيةك مةلايةتى كرد. لة 1984 لة (ستؤكهؤلَم)ى ثايتةختى سويد دلَى مةزنى ذ ليَدانيَ دةوةستيت و لة باذيَريَ (قامشلو)لة كوردستانى سوريا ئةينيَذن\nناوى رِاستةقينةى (فايةق)ة كورِى شاعيرى بةناوبانطى كورد زيَوةرة لة سالَى (1908)ز لة شارى سليَمانى لةدايك بووة . سةرةتا وةكو هةموو منالاَنى ئةو سةردةمة لة حوجرةى مزطةوتدا خويَندوويةتى ثاشان ضووةتة قوتابخانةو ثؤلى شةشةمى سةرةتايي تةواو كردووة. لة سالَى 1946ز كاتىَ قوتابخانةى ناوةندى شةو لة سليَمانى كرايةوة بووة قوتابى لةوىَ . لة سالَي1952 كؤضى دوايى كردووةو لة طؤرِستانى طردى (جؤطا) لة سليَمانى لة تةنيشت باوكييةوة نيَذراوة.\nسةلام كورِى شيَخ ئةحمةدى عازةبانيية ، لة سالَي 1892ز لة طوندى (عازةبان)ى ناوضةى وارماوةى سةر بة قةزاى هةلَةبجة لةدايك بووة . لة تةمةنى ضوار سالَيدا خراوةتة بةر خويَندن ، لة تةمةنى شةش سالَيدا بووة كة باوكى كؤضى دوايى كرد . ئاطاداري رِووداوةكانى يةكةم شؤرِشى (شيَخ مةحموودى حةفيد) بووة لة 1919 . ثاش بةديل طرتنى شيَخى نةمر. سةلام لة سالَى 1959ز لة سليَمانى كؤضى دوايى كردووة.\nئةحمةد موختار كورِى وةسمان ثاشاى طةورةى عةشيرةتى (جاف)ة . لة سالَى 1316 ى كؤضى كة هةردوو سالَى 1898-1899ز دةطريَتةوة لة شارى هةلَةبجة لة دايك بووة ، دايكيشى (خانمى وةسمان ثاشا)يةكيَك بووة لة ذنة ناودارو هةلَكةوتووةكانى كورد. لة تةمةنى حةفتا سالَيدا دةخريَتة بةر خويَندن . لة سالاَنى 1919-1924 قايمقامى قةزاى هةلَةبجة بووة ثاشان بووة بة ئةندامى ثةرلةمانى عيَراق. ئةحمةد موختار دؤست و هةظالَى زؤربةى شاعير و رِؤشنبيرةكانى سةردةمى خؤي بووة وةك بيَكةس و طؤران و سةلام و عةبدولواحيد نورى و زؤرانى تر. لة رِؤذى 6ى مانطى شوباتى سالَى 1935ز دةستيَكى ثيس لةسةر رِووبارى سيروان شةهيدى دةكات و دةضيَتة رِيزى نةمرانةوة.\nهيَمن ناوى (سةيد محةممةد ئةمين)ة كورِى سةيد حةسةنى شيَخةل ئيسلامى موكريية، لة سالَى (1921)ز بة شةوى جةذنى بةراتىَ لة طوندى لاضين نزيك شارى مةهاباد لة دايك بووة. لة تةمةنى مندالَيدا ضووةتة بةر خويَندن، سةرةتا ئةلف و بىَ ى لاى مامؤستا سةعيد ناكام خويَندووة ثاشان باوكى ناردوويةتى بؤ شارى مةهاباد بؤ ئةوةى لة قوتابخانةى دةولَةتى بخويَنيَت. لة سالَى (1942)ز كة كؤمةلَةى (ذ.ك)دامةزرا ، هيَمن ئةنداميَكى هةرة ضالاكى ئةو كؤمةلَة بووة. لة 1986 كوَضي دواي كردووة لة مةهاباد طيانى بة خاك سثاردووة.\nمةلا ئةنوةرىَ مايى\n(ئةنوةرى كورِى شيَخ محةممةد تاهيريَ مايية) لة سالَى 1913ز لة طوندى ماييَ لة ناوضةى بةروارى ذؤرى لةدايك بووية. تةمةنى دوو سالاَن بوو كة باوكى ئةمرى خودا بةجيَدةهيَنيَ، ثاشان دايكاوى ئةوى دةنيَريَتة طوندى (بامةرِنىَ) بؤ خويَندن ، هةر لةو طوندة خويَندنى سةرةتايي بة دويماهى دينيت. لة رِؤذى 22ى حوزةيرانى سالَى 1962ز لة شؤرِشى بةرِةظانى لة بوونى نةتةوةى كورد شةهيد دةكريَو دةضيَتة رِيزى نةمرانةوة.\nنوسةر ناوى عةبدولواحيد مةجيدة لة سالَى 1904ز لة دايك بووة هيَشتا هةر مندالَ بووة باوكى كؤضى دوايى كردووة لة ناز و خؤشةويستى باوكى بيَبةش بووة. يةكةم جار لة هةلَةبجة دامةزراوة كة طواستراوةتةوة بؤ سليَمانى ثاش ماوةيةك بووة بة جيَطرى سةرؤكى شارةوانى سليَمانى. بة نةخؤشي سيل لة رِؤذى ثيَنجى تةمووزى سالَى (1944)ز كؤضى دوايى كردووة و طيانى ثاكى بة خاك سثاردووة.\nئيبراهيم ئةحمةد (بلة)\nسالَى 1915 لة سليَمانى لةدايك بووة سالَى 1937 لة بةغدا كؤليَجى ياساى تةواو كردووة و دوايى بؤتة دادوةر . ئةو سالَةى كؤليَجى مافى تةواو كرد ناميلكةيةكى بةناوى (الاكراد و العرب) بلاَوكردةوة ، كة باس لة ثةيوةندى نيَوان هةردوو نةتةوةو ئاسؤي هاوكارييان دةكات . لة نيَوان سالاَنى 1939-1949 بة هاوكارى خواليَخؤشبوو عةلائةددين سةجادى طؤظارى (طةلاويَذ)يان دةركردووة.2000 لة لةندةن كؤضى دوايي كردووة.\nناوى مةلا عةبدوللاَى كورِى مةلا كةريمة ، لة سالَى (1881)ز لة ديَى بيَستانة لة ناوضةى ثيَنجويَن لة دايك بووة ، لةتةمةنى مندالَيدا ضووةتة بةر خويَندنى حوجرة ، لة سةرةتادا لاى باوكى خويَندوويةتى ، ئنجا بةدواى خويَندندا كةوتؤتة طةرِان بةناو شارةكانى كوردستاندا وةك (ثيَنجويَن ، مةريوان ، بانة ، سةقز ، بؤكان ، مةهاباد ، سةراو ، سةرضاوة ، بيارة). لة سالَى 1946ز لة كؤمارى مةهاباد دامةزرا. لة رِؤذى 1952ز كؤضى دوايى كردووة لة طؤرِستانى (حاجى شيَخ)دا لة ثيَنجويَن تةرمةكةى بة خاك سثيَردراوة.\nناظيَ وى (عبدالقادر عزيز جان)ة ل سالا 1911ىَ ل كوردستانا باكور ل طونديَ (ديَريك) ب رِةخ باذيَرىَ (ماردين) ظة ذ دايك بووية. بؤ وةزارةتا ثةروةردىَ ل ديمةشقيَ وةكو فةرمانبةر و ل دوماهيىَ بوية سةرثةرشت.دسالا 1936ىَ دا هؤزانظان قةدرى جان ئيَكةمين هةلبةستا سةربةرزى نظيسيية وبةلاظكريية وبظى ضةندىَ دبيتة سةركيَشىَ كاروانىَ هةلبةستا هةظضةرخا كوردى . ل رِؤذا 1972 ىَ دذييَ 61 سالييَدا كؤضى دوايى دةكات و ل طؤرِستانا (خالد نةقشبةندى)ل ديمةشقىَ دهيَتة ظةشارتن.\nذيانى ثرِ لة دةردةسةرى و كول و كؤظان و مشةختى و دةربةدةرى بووة، هؤى ئةوة كة (فايق)ى كورِى (عةبدوللاَ بةط) نازناوى (بيَكةس) بؤ خؤى بكا بة ناوو خةلَكى هةر بةو ناوةوة بيناسن. (فايق) لة سالَى 1905ز لة طوندى (سيـتـةك) كة دةكةويَتة باكورى رِؤذهةلاَتى سليَمانى لةدايك بووة لة منالَييةوة لة حوجرةى فةقيَيان خويَندوويةتى. ماوةى ضةند سالَيَك لة بةغدا ذياوة ، ثاشان باوكى رِوو لة توركيا دةكات، دايكيشى دواى ئةوة هةر لة بةغدا كؤضى دوايى دةكا، بؤية فايةق لة سالَى 1918ز ديَتةوة سليَمانى لاى مامى لةوىَ دةكةويَتة بةر خويَندن. دووبارة لة 1924ز دةضيَتةوة بةغداو دواى يةك دوو سالَ دةطةرِيَتةوة، ماوةيةك لة (ئةشغال)كار دةكاو ئنجا دةبيَتة مامؤستا لة قوتابخانة سةرةتاييةكان. لة رِؤذى 1948ز لة هةلَةبجة كؤضى دوايي كردو لة طؤرِستانى طردى سةيوان لة سليَمانى بة خاكى ثاكى كوردستانين سثاردووة.\nناوى (عةبدوالخالق)ة كورِى شيَخ حسيَنى نةقشبةنديية، نازناوى شيعرى (ئةسيري)ية. لة سالَى (1890)ز لة شارى كةركوك لة طةرِةكى (ئةخى حوسيَن) لة دايك بووةو ضاوى بة ديمةنة جوانةكانى كوردستان كراوةتةوة لة ناو طولَزارى خويَندن و زانيارى و ئةدةبدا خونضةى ذيانى ثشكووتوة، هةر لة سةرةتاى مندالَييةوة بؤ خويَندن ضووةتة حوجرةى مزطةوت. طةليَك شويَنى كوردستان طةرِاوة بة دواى زانست و فيَربووندا، وةك (سليَمانى ، بانة ، سةقز ، سنة ، كرمانشان ، هةمةدان). لة 1958 خانةنشين كراوة. لة رِؤذى 1962 كؤضى دوايي كردووةو لة طؤرِستانى شيَخ محيَةدين لة كةركوك نيَذراوة. ئةسيرى شاعيريَكى زانست ثةروةر بووة، خةلَكى هانداوة بؤ ئةوةى بضن بؤ قوتابخانةو فيَرى زانست ببن.\nيونسى مةلا رةئوف لة 20ى شوباتى سالَى 1918ز لة كؤية لة دايك بووة، بؤ يةكةم جار لة رِانية دةضيَتة قوتابخانةو لة خويَندن بةردةوام دةبيَ، تا لة سالَى 1945دا كؤليَذى ماف(حقوق) لة بةغدا تةواو دةكات و دةبيَتة ثاريَزةر. دلَدار هؤزانظانةكى نيشتيمانثةروةر بوو، شةيداى سروشتى جوانى ولاَتةكةى بوو، هؤنراوةكانى حاجى قادر كؤيى و نالى و عةونى و وةفايى كوردى و بيَكةس و ثيرةميَرد سةرضاوةى ئيلهامى شيعرى دلَدارن وة هةروةها سروشتى جوان و رِةنطينى كوردستان. يةكةم ثارضة هؤنراوةى لة سالَى 1935دا لة ذمارةى 2ى طؤظارى (رِوناكى) بلاَوكردووةتةوة. لة 1948 لة شارى هةوليَر مالَئاوايى لة كوردستان كردو هةموو ئاواتةكانى بةو تةمةنة كورتة بردة ذيَر خاك.\nناوى سالَح كورِى عةبدوللاَ يوسفيية، يةكيَك بوو لة رِووناكبيرو تيَكؤشةرانى طةلةكةمان لة سالَى 1918ز لة طوندى بامةرنيَى سةر بة قةزاى ئاميَدى لة ثاريَزطاى دهؤك ذدايك بووة. خويَندنى سةرةتايى لة طوندى بامةرنيَ دواناوةنديشى لة بةغدا تةواو كردووة، لة سالَى 1943ز لة كؤليَذى (شةريعة)لة بةغدا دةرضووة. لة سالَى 1981ز بة ثيلانيَكى رِةش لة بةغدا شةهيدكرا.\nناوى تةواوى (محةمةد ئةمين كورِى كاكة شيَخى تةويَلَةيية)كة هةر لة تةويَلَةى هةورامان لة سالَى 1916 لة دايك بووة. سةرةتا خويَندنى لةلاى باوكى دةست ثيَكردووة لةسةر خويَندن تا لة سالَى 1939ز بووة بة مامؤستاى سةرةتاية. لة سالَى 1982ز كؤضى دوايى كردووة.\nناوى (مارف)ة كورِى شيَخ عةبدولكةريمة، لة بنةمالَةى شيَخ حةسةنى (قةرة ضيَوارين)ة. لة مانطى شوباتى 1921ز لة ديَى قادر كةرةم لة دايك بووة. لة دواى شؤرِشى ضواردةى تةموزى سالَي 1958ز بة سكرتيَرى ئاشتى خوازانى شارى كةركوك هةلَبذيَردراوة، لة مةيدانى رِؤذنامةطةريدا وةك رِؤذنامة نووسيَكى شارةزا ئةندامى دةستةى نووسةرانى طؤظارى شةفةق بوو. شيَخ مارف بةرهةمةكانى بةناوى (ثشكؤ)يا(شوان)بلاَوكردؤتةوة .لة سالَى 1993ز كؤكراونةتةوة لة كتيَبيَكدا ضاثكراون بة ناوى (سةرجةمى بةرهةمةكانى مارف بةرزنجى شةهيد).\nثرؤفيسؤرى كورد (د.كاميران بةدرخان)\nد.كاميران ئةمين عالى بةدرخان لة سالَى 1895ز لة ئةستةنبولَ لة دايك بووة. ذ بنةمالاَ بةدرخانيانة خويَندنى لة ستةنبؤلَى بة دوماهى هيناية، ثاش سةركةوتنى شؤرِشى كةمالستةكان و حاشاكردنيان ذ هةموو مافيَن كوردان، سةرؤكيَن كوردان ذ وةلات هاتن دوور خستن ئةمين عالى بةدرخان و كورِىَ وى (ئةحمةد سورةيا) ضوون ل ميسريَ ئاكنجى بوون. خزمةتةكا زؤريا زمان و ئةدةب و دؤزا كورد كرية, لة 1971ز بووة بة ئةندامى كاراى كؤرِى زانيارى كورد لة بةغدا. لة سالَى 1978 لة ثاريس دةضيَتة بةر دلؤظانيا خودىَ و لةسةر وةسيةتاوى مالَةكةى تةرخانكرا بؤ دامةزراندنى دةزطايةكى ضاندنى زانستى بة ماوى (بةدرخان كوردستان)ثاش مردنى كتيَبخانةكةى درا بة (ئةنيستيؤى كوردى)لة ثاريس.\nلة سالَى 1918ز لة شارى ئاميَدى لة دايك بووة، سةرةتا بة خويَندنى ئايينى دةستى ثيَكردووة، لة ثاشان ضووةتة قوتابخانة، قؤناغةكانى خويَندنى سةرةتايي و ناوةندى و ئامادةيى بة سةركةوتوويي برِيوة، لة خانةى بلَندى مامؤستايان لة بةغدا وةرطيراوةو لة سالَى 1944ز دةرضووةو بووة بة مامؤستا لة قوتابخانة ناوةندى و ئامادةييةكان، ماوةيةكى زؤر لة طةليَك شارى عيَراقدا مامؤستا بووة. لة سالَى 1982ز كؤضى دوايي كردووة، بةرهةميَكى زؤرى لة دواى خؤى بةجيَهيَشت.\nسوارةى ئيلخانى زادة\nئةم شاعيرة نويَخوازةى رِؤذهةلاَتى كوردستان ناوى (سوارة)يةو كورِى ئةحمةد ئاغاى ئيلخانةية لة شارى بؤكان هاتؤتة دنياوةخويَندنى سةرةتايي و ناوةندى لة سةقز و بؤكان و تاران تةواو كردووة و ثاشان ضووةتة كؤليَجى حقوقى زانستطةى تاران. سوارة تةنيا تةمةنى مندالَى بةخؤشى بردووةتة سةر دواى ئةوة نةخؤشى و ذيَر دةستةيى نةتةوةكةى هةراسانى كردووة، لة سالَى 1961دا بؤتة ئةندام لة يةكيَتى خويَندكارانى كورد لة زانستطةكانى ئيَران ، لة ثةلاماريَكى طةورةى طرتن ورِاونانى دةزطاى ثؤليسى (شا)وة، سوارةش كةوتة بةندينخانةى تارانةوة لة بةشى طرتووخانةى سياسى ئيَران.\nناوى (ئةحمةد كورِى مستةفاى حةمة ئاغاى حةويَزى)ية، لة سالَى 1930دا لة شارى كؤية هاتؤتة ذيانةوة هةر لة سةرةتاى ذيانيدا بة خويَندنةوة زؤر خؤى خةريك كردووة لة تةمةنى لاويدا كةوتؤتة خةباتى نيشتمانثةروةرييةوة، لةم رِيَطةيةوة زيندان و ئازار و ئةشكةنجةى زؤرى ديوة شاعيرى خةبات و ذيان زؤر باش لةوة طةيشتووة كة دةبيَت خةبات بؤ كؤمةلاَنى فراوانى طةل بيَت لةبةرئةوة دةبينين شيعرةكانى دةخاتة ضوارضيَوةيةكى ئةوتؤى شيعرةوة كة بةشيَكى زؤر لة زةحمةتكيَشان تيَي بطةن و بيكةنة طؤرانى و سروودى كاروانى خةباتى خؤيان. ___________________________________________________\nدەتوانیت بە فەسیبوکەکەت کۆمێنت لەسەر ئەم بابەتە بنوسیت واژووجەهه‌نم ئه‌وه‌یه....هه‌موو رۆژێك له خه‌و هه‌ڵسیت و نه‌زانیت بۆچی زیندویت !! Jwjw_Eunhyuk بینینی زانیاری تاكه‌كه‌سی ناردنی په‌یامی تایبه‌ت بۆ Jwjw_Eunhyuk گه‌ڕان به‌دوای به‌شداریه‌كان كه نوسراوه له‌لایه‌ن Jwjw_Eunhyuk 09-08-2011, 05:35 AM ژمارەى بەشداری : 2 hemn j hama گروپی کورد کلیک به‌رواری تۆماربوون : May 2011 ژماره‌ی ئه‌ندام : 24899 شوێن: سليمانى گرنگیدان بە : سه يا ره م هه بئ کۆی بەشداریەکان : 2,428 ته‌مه‌ن : 36 کۆی گشتی هەڵسەنگاندن : 11 دەستت خۆش بێت hemn j hama بینینی زانیاری تاكه‌كه‌سی ناردنی په‌یامی تایبه‌ت بۆ hemn j hama گه‌ڕان به‌دوای به‌شداریه‌كان كه نوسراوه له‌لایه‌ن hemn j hama 09-08-2011, 12:00 PM ژمارەى بەشداری : 3 به‌رهه‌م ئه‌نــدامی زیره‌ک به‌رواری تۆماربوون : Aug 2011 ژماره‌ی ئه‌ندام : 27123 کۆی بەشداریەکان : 524 کۆی گشتی هەڵسەنگاندن : 10 ده‌ست خۆش به‌رێزم به‌رهه‌م بینینی زانیاری تاكه‌كه‌سی ناردنی په‌یامی تایبه‌ت بۆ به‌رهه‌م گه‌ڕان به‌دوای به‌شداریه‌كان كه نوسراوه له‌لایه‌ن به‌رهه‌م 09-08-2011, 12:03 PM ژمارەى بەشداری : 4 Aryan.Q.M گروپی کورد کلیک به‌رواری تۆماربوون : Jan 2010 ژماره‌ی ئه‌ندام : 17115 شوێن: ده‌ربه‌ندیخان گرنگیدان بە : كومپیوته‌ر کۆی بەشداریەکان : 3,923 کۆی گشتی هەڵسەنگاندن : 39 ده‌سته‌كانت خۆش بێت بابه‌تێكی زۆر جوانت داناوه ،، سه‌ركه‌وتوو بیت واژوو Aryan.Q.M بینینی زانیاری تاكه‌كه‌سی ناردنی په‌یامی تایبه‌ت بۆ Aryan.Q.M سه‌ردانكردنی ماڵپه‌ڕی Aryan.Q.M گه‌ڕان به‌دوای به‌شداریه‌كان كه نوسراوه له‌لایه‌ن Aryan.Q.M 09-11-2011, 12:09 PM ژمارەى بەشداری : 5 justin alan ئه‌نــدامی هه‌میشه‌ی به‌رواری تۆماربوون : May 2011 ژماره‌ی ئه‌ندام : 24678 شوێن: سلیمانی/سه‌رچنار گرنگیدان بە : خویندن ته‌واوبكه‌م کۆی بەشداریەکان : 108 کۆی گشتی هەڵسەنگاندن : 10 @#@#@#زۆربه‌سووده ده‌ستت خۆشبیتclupclupclup واژووSIGPIC][/SIGPIC]>:D]<دونيا سفره يه و مروف ميوانه>:D<\ni love you for ever justin alan بینینی زانیاری تاكه‌كه‌سی ناردنی په‌یامی تایبه‌ت بۆ justin alan گه‌ڕان به‌دوای به‌شداریه‌كان كه نوسراوه له‌لایه‌ن justin alan 01-18-2013, 10:31 PM ژمارەى بەشداری : 6 هؤكر سليمان رحمان ئه‌نــدامی نــوێ به‌رواری تۆماربوون : Jan 2013 ژماره‌ی ئه‌ندام : 41831 کۆی بەشداریەکان : 3 ته‌مه‌ن : 21 کۆی گشتی هەڵسەنگاندن : 10 داوة كاريم لة هاورييانم ئةوة هةندى بارةى pool live بؤ بينيرن :mad:\nداوةمان لة هاورييان ئةوة هةندى pool بؤ بنيرة هؤكر سليمان رحمان بینینی زانیاری تاكه‌كه‌سی ناردنی په‌یامی تایبه‌ت بۆ هؤكر سليمان رحمان گه‌ڕان به‌دوای به‌شداریه‌كان كه نوسراوه له‌لایه‌ن هؤكر سليمان رحمان 01-18-2013, 10:55 PM ژمارەى بەشداری : 7 ♥♫Sangar.Jaza♫♥ سه‌رپه‌رشتیاری گشتی به‌رواری تۆماربوون : Dec 2011 ژماره‌ی ئه‌ندام : 30971 شوێن: هه‌ڵمه‌تو قوربانی گرنگیدان بە : کۆی بەشداریەکان : 3,394 ته‌مه‌ن : 28 کۆی گشتی هەڵسەنگاندن : 83 دەست خۆش .... واژوو\nكاتێك من سووتام ، زۆربوون ئه‌وانه‌ی ڕۆشتن به بیانوی ئاو هێنانم...!! ♥♫Sangar.Jaza♫♥ بینینی زانیاری تاكه‌كه‌سی ناردنی په‌یامی تایبه‌ت بۆ ♥♫Sangar.Jaza♫♥ گه‌ڕان به‌دوای به‌شداریه‌كان كه نوسراوه له‌لایه‌ن ♥♫Sangar.Jaza♫♥ 03-20-2013, 02:36 AM ژمارەى بەشداری : 8 *B0y*S*T*A*R* گروپی کورد کلیک به‌رواری تۆماربوون : Mar 2012 ژماره‌ی ئه‌ندام : 33839 شوێن: Hawler گرنگیدان بە : nothing کۆی بەشداریەکان : 2,102 کۆی گشتی هەڵسەنگاندن : 10 Dastakant Xosh Bet Zor Jwana Nice Too Much\nWell Done واژووراستى ئازارت بدا ت خؤشتره نه ك درؤ دل خؤشت بكا ت *B0y*S*T*A*R* بینینی زانیاری تاكه‌كه‌سی ناردنی په‌یامی تایبه‌ت بۆ *B0y*S*T*A*R* گه‌ڕان به‌دوای به‌شداریه‌كان كه نوسراوه له‌لایه‌ن *B0y*S*T*A*R* 03-22-2013, 04:56 PM ژمارەى بەشداری : 9 Jwjw_Eunhyuk گروپی کورد کلیک به‌رواری تۆماربوون : Oct 2010 ژماره‌ی ئه‌ندام : 21217 شوێن: مالى خۆمان گرنگیدان بە : باوه‌ركه هيچم نيه گرنگى پێبده‌م کۆی بەشداریەکان : 4,176 کۆی گشتی هەڵسەنگاندن : 14 supas basaqa واژووجەهه‌نم ئه‌وه‌یه....هه‌موو رۆژێك له خه‌و هه‌ڵسیت و نه‌زانیت بۆچی زیندویت !! Jwjw_Eunhyuk بینینی زانیاری تاكه‌كه‌سی ناردنی په‌یامی تایبه‌ت بۆ Jwjw_Eunhyuk گه‌ڕان به‌دوای به‌شداریه‌كان كه نوسراوه له‌لایه‌ن Jwjw_Eunhyuk 04-07-2013, 08:00 PM ژمارەى بەشداری : 10 bahmansalah ئه‌نــدامی زیره‌ک به‌رواری تۆماربوون : Mar 2011 ژماره‌ی ئه‌ندام : 23901 شوێن: شارةكةم سليماني گرنگیدان بە : IT کۆی بەشداریەکان : 633 ته‌مه‌ن : 18 کۆی گشتی هەڵسەنگاندن : 8 زۆر جوانه ده‌ستخۆش bahmansalah بینینی زانیاری تاكه‌كه‌سی ناردنی په‌یامی تایبه‌ت بۆ bahmansalah گه‌ڕان به‌دوای به‌شداریه‌كان كه نوسراوه له‌لایه‌ن bahmansalah «\nئێستا كاتژمێر : 04:38 AM به‌كاتی كوردستان


پاش ڕاگەیاندنی سەرکەوتنی کۆتایی بەرەی خۆڕاگری بە سەر گرووپی تیرۆریستی داعش وەک دەستکردی ئەمریکا، ڕژێمی زایۆنیستی و سەعوودیا کە لە نامەکەی لیوا قاسم سلێمانی، فەرماندەی ئازا و لێهاتووی هێزی قودسی سوپای پاسداران بۆ ڕێبەری مەزنی شۆڕشی ئیسلامی ئێران بە تەواوی ڕاگەێندرا و بەڕێزیشیان لە وەڵامی نامەکەی ئەم تێکۆشەرە خەباتگێڕە بە ڕوونی ڕایانگەیاند کە ئەمە سەرکەوتنی سەرجەم گەلانی ئازادیخوازی ئیسلامییە بە سەر بەرەی کوفر و ستەمکاری و داوای ئەوەشیان کردووە پیلانی دیکەی لایەنگرانی تیرۆر پشت گوێ نەخرێت. لەو کاتەوە کە دوایین سەنگەرەکانی تیرۆریستانی داعش لە عێراق و سوریا کۆنتڕۆڵ کرایەوە و ئاڵای ئەم دوو وڵاتە دیسانەوە لەو ناوچانە هەڵکرا، سەعوودیا کەوتووەتە جموجوڵی دیکە و ڕەنگە لە داهاتوودا لە پاشماوەکانی داعش گرووپێکی دیکە بە ناو و ئاڵایەکی دیکە بۆ بەرەنگاربوونەوەی گەلانی ئازادیخوازی ناوچەکە پێک بێنێت.\nسەعوودیای شکستخواردوو لە سوریا، عێراق، یەمەن و لۆبنان لای ڕای گشتی ئەم وڵاتە و ناوچەکە و جیهان بە گەورەترین دۆڕاوی شەڕی دژ بە بەرەی خۆڕاگری ناسراوە، ئەمەش لە کاتێکدایە کە لە ناوخۆی ئەم وڵاتەش، بن سەلمانی لەدایکبووی دیکتاتۆر و تیرۆریست پەروەر هەڵمەتی پاکتاوکردنی نەیارانی دەسەڵاتی پاشایەتیی دەستپێکردووە. سەعوودیا بە مەبەستی دەربازبوون لەم هەموو شکست و قەیرانە پەنای هێناوەتە بەردەم کۆشکی سپی و سەرۆکە بێ ئاگاکەی لە سیاسەت و هاوکات لە گەڵ ڕژێمی زایۆنیستیش بەرەو ئاساییبوونەوەی پەیوەندییەکان هەنگاو دەنێت، ئەمەش تەنیا یەک ئامانجی هەیە، ڕووبەڕووبوونەوەی ئاستی دەستڕۆیشتوویی تاران لە ناوچەکە.\nبا وەبیری بن سەلمانی بنەماڵە دیکتاتۆر و تیرۆریست پەروەر بێنینەوە کە لە پاش سەرکەوتنی شۆڕشی ئیسلامی بە دەیان پیلان و نەخشەی وڵاتەکەی و ئەمریکای تاوانبارمان وەک کودەتا، شەڕی هەشت ساڵەی عێراق دژ بە ئێران، گەمارۆ و تیرۆر و ... بە سەرکەوتووانە تێپەڕاندووە و گەلی ئێران سەربەرزانە بەرەو ئاسۆی پێشکەوتنەکان هەنگاو دەنێت.\nئەوە بەرەی خۆڕاگری بوو کە لە یەمەن چارەنووسی ئێوەی بە سەرشۆڕی و شکست گەیاند، هاتن حکومەتی بەشار ئەسەد بڕووخێنن، دەیان گرووپی چەکدار و تیرۆریستیتان بەردایە گیانی ئەو خەڵکە، بەڵام داعشی ئێوە لەناوبرا و حکومەتی سوریا بەهێزتر بووە، بە هەمان شێوە لە عێراق بە کوێ گەیشتن، عێراق سەرکەوتنی بە سەر داعش ڕاگەیاند، پیلانەکەتان لە لۆبنان هەر لە قۆناغی یەکەمدا بە نەزۆکی مایەوە و گەل و دەسەڵاتدارانی لۆبنان ئاسایش و سەقامگیریان بۆ ئەم وڵاتە گەڕاندەوە.\nئێستا کە هەست بەو شکستە گەورەیە و دۆڕانە بێ هەژمارانە دەکەن، تۆمەتی بێ بنەما دەدەنە پاڵ خەڵک و دەسەڵاتی ئێران. جیهان باش دەزانن کێ پەرەی بە تیرۆر داوە و کێش تیرۆری لە ناو بردووە. ئێمە بە فەرماندە ئازاکە و گەلە قارەمانەکەمانەوە خۆمان بە گیانفیدای ڕێبەرە ئازیزەکەمان دەزانین و تا کۆتا دڵۆپی خوێنی لەشمان بەرگری لەم دەسەڵاتە دەکەین، بێ گومان وەک داعشی لەبارچووی خۆتان، چارەنووستان لەناوچوون و زبڵدانی مێژووە، داهاتوو بۆ ڕای گشتی جیهانی دەسەلمێنێت کێ براوەیە و کێ دیسانەوە دۆڕاو دەبێت. چارەنووسی دیکتاتۆرەکانی وەک ئێوە وەک قەزافی و ئەوانی دیکەی خزم و کەستانن لە وڵاتانی عەرەبی. ئێوە لە گەڵ ئازادی و دەنگی خەڵک و دیمۆکراسی نامۆن.


(ڕەوانەکراوە لە میوه‌ەوە)\nمیوە یان مێوە بەروبوومی ڕوەکیە کە ڕوەکەکان ھەڵیان ئەگرن وەک بەرگێک بۆ تۆوەکانیان، بە زۆری جیادەکرێتەوە بە شیرینی یان ترشی لە تامدا و بە بوونی بڕێکی زۆر ئاو، وا بە باشتر دەزانرێت کە بە برسییەتی میوە بخورێت لەبەر ئەوەی شەکری سادەی تێدایە و دەبێت بە ھۆی خاوکردنەوەی ھەرس لە دوای نان خواردن ئەگەر ڕاستەوخۆ بە دواییدا بخورێت، میوە ڤیتامین و کانزای گرنگی وەک کالیسیۆمی تێدایە کە یارمەتی بەھێزبوونی ئێسک دەدات ھاوکات لەگەڵ چەندین سوودی تر، بە شێوەیەک کە ھیچ کەس ناتوانێت واز لە خواردنی ڕووەک و میوە بھێنێت ئەگەر بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ بێت یان ناڕاستەوخۆ.\nمیوە کرداری ھەرس ئاسان ئەکات لە ڕیخۆڵەکاندا، و ھەروەھا ئەو مادانەی تێدایە کە یارمەتی پاراستنی گەنجێتی دەدەن.\nلە ھەر ١٠٠ گڕام ٤٢ گەرمۆکەی تێدایە، پڕتەقاڵ دەوڵەمەندە بە ڤیتامین C کە بەشێوەیەکی گشتی بۆ لەش پێویستە.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=میوە&oldid=484089»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١١:٤٦ی ٢٦ی تەممووزی ٢٠١٦ نوێ کراوەتەوە.


نووچە نێت | ڕاستگۆیی بێ لایەنی| توركیا به‌رپرسیارێتى سووتانى دارستانه‌كان ده‌خاته ئه‌ستۆى گرووپێكى كوردى\nتوركیا به‌رپرسیارێتى سووتانى دارستانه‌كان ده‌خاته ئه‌ستۆى گرووپێكى كوردى\nAugust 2021 02 - 12:50:22\nدەزگاكانى راگەیاندنى توركیا بڵاویان كردەوە، گرووپى "رۆڵەكانى ئاگر" كه گوایه سه‌ربه په‌كه‌كه‌ن، بەرپرسن لە سووتاندنى دارستانه‌كانى توركیا، تا ئێستا هیچ لایه‌نێكى سه‌ربه‌خۆ ئه‌و زانیارییانه‌ى پشتڕاست نه‌كردووه‌ته‌وه.\nشه‌وى رابردوو یەكى ئابى (٢٠٢١) ماڵپەڕى (ئاڕتى) بڵاویكردەوە، دەزگا راگەیاندنەكانى توركیا جەخت لەسەر ئەوە دەكەنەوە، گرووپى “رۆڵەكانى ئاگر” كه گوایه سەربه پەكەكەن، بەرپرسیارن لە سووتاندنى دارستانەكانى توركیا، ئاماژە بەوەش دەكەن، ئەو گرووپە رایانگەیاندووە، "حكومەتى توركیا لە زمانێكى تر ناگات، ئاگر نه‌بێت".\nسەبارەت بەهۆكارى سووتاندنەكەش، جەخت لەسەر ئەوە دەكەنەوە، "ئامانج لەو سووتاندنە چۆكپێدانى توركیایه بە زەبرى ئاگر". پێشتر ئەردۆغان سەرۆك كۆمارى توركیا گوتى، "چاوەڕوانى ئەنجامى ئەو لێكۆڵینەوانە دەكەین، دەسەڵاتدارانى توركیا سەرقاڵى بەدواداچوونى هۆكارەكانى ئاگر كەوتنەوەكەن".\nلە چوارشەمەى رابردووەوە، ئاگر لە (٣٢) پارێزگاى توركیا بەربووە، تا ئێستا هه‌شت كەس گیانیان لەدەست داوە، چەند رۆژێكە تیمەكانى ئاگركوژاندنەوەى توركیا بە هاوكارى تیمى ئاگركوژێنەوەى چەند وڵاتێك سەرقاڵى كۆنترۆڵكردنى ئاگرەكانن، تا ئێستا (١٠٧) شوێنیان كۆنترۆڵكردووە.\nچاودێرانى سیاسى ئاماژە بەوە دەكەن، هەر قەیرانێك رووبەڕووى توركیا ببێتەوە، راستەوخۆ به‌رپرسیارێتى دەخرێته ئەستۆى پارتى كرێكارانى كوردستان، گوایه به‌و كاره‌یش ده‌سه‌ڵاتدارانى توركیا خۆیان له به‌رپرسیارێتى "ده‌دزنه‌وه".


هێزه‌كانی له‌شـكری عێراق ده‌گه‌نه شـاری موسڵ بۆ ئه‌نجامدانی هه‌ڵمه‌تێـكی گه‌وره له دژی یاخیبووان\nكاربه‌ده‌ستانی له‌شـكری عێراق ده‌ڵێن تانـك و هێزه‌كانیان گه‌یشـتنه شـاری موسـڵ له باكور بۆ ئه‌نجامدانی هه‌ڵمه‌تێـكی نوێ له دژ شه‌ڕكه‌رانی ئه‌لقاعیده له عێراق.\nبه‌رپـرسـان باسایان له ژماره‌ی هێزه‌كان نه‌كردووه كه ڕۆژی یه‌كشه‌ممه گه‌یشـتنه شـاری عه‌ره‌بی سوننه و كورده‌كان كه ته‌قینه‌وه‌ی هه‌فته‌ی ڕابردوو بووه هۆی كوشتنی 34 كه‌س و برینداركردنی زیا له 200 ی دیكه. كۆماندارانی ئه‌مه‌ریكا ئاشـكرایان نه‌كردووه به چ شـێوه‌یه‌ك هێزه‌كانی ئه‌مه‌ریكا له‌م هه‌ڵمه‌ته به‌شـداری ده‌كه‌ن.\nبه‌رپـرسـان ده‌ڵێن شه‌ڕكه‌رانی ئه‌لقاعیده له عێراق له هه‌ڵمه‌ته سه‌ركه‌وتووه‌كانی كه له دژیان ئه‌نجامدرا له ئه‌نبار و به‌غدا و هه‌رێمه‌كانی تری باكور به‌ره‌و موسـڵ هه‌ڵـهاتوون. جێی باسه موسڵ گه‌وره‌ترین شـاری باكوری عێراقه و به بنكه‌یه‌كی ملیشـیا سـوننه‌كان دائه‌نرێت.\nله توندوتیژیـیه‌كی تردا كاربه‌ده‌سـتانی ئه‌مه‌ریكا ده‌ڵێن سه‌ربازێـكی ئه‌مه‌ریكایی ڕۆژی یه‌كشه‌ممه له كاتی پاسه‌وانكردنی له به‌غدا كوژراوه.\nسه‌باره‌ت به ڕه‌وشی شـاری موسڵ و بێزاری دانیشتووانی ناوچه‌ی ته‌قینه‌وه به‌هێزه‌كه‌ی ڕۆژی چوارشه‌ممه‌ی ڕابردووی ئه‌و شـاره په‌یامنێرمان ئه‌میر گۆران ڕاپـۆرتێـكی له‌وێوه ناردووه.\nله لایه‌كی تره‌وه حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان خواردن و پـێـداویستی ڕه‌وانه‌ی شـاری موسڵ كردووه به مه‌به‌ستی یارمه‌تیدانی ئه‌و كه‌سـانه‌ی له ته‌قینه‌وه‌كه ڕزگاریان بووه. په‌یامنێرمان عومه‌ر فه‌رهادی له شـاری هه‌ولێره‌وه ڕاپـۆرتێـكی له‌و باره‌یه‌وه ناردووه.\nده‌توانن گویبیسـتی ده‌قی هه‌ردوو ڕاپـۆرته‌كه بن له ڕێـگه‌ی كلیـكـكردنی ئه‌و فایله ده‌نگیـیانه‌ی سه‌ره‌وه.


“هێزە ئەمنیەكان نامەكەی سەدریان وەك هەڵكردنی گڵۆپی سور بۆ سەركوتكردنی خۆپیشاندەران لێكدایەوە”\nبڕیاردەری لیژنەی دارایی لە پەرلەمانی عێراق ئاشکرایکرد، سبەی یاخود سەرەتای هەفتەی داهاتوو پڕۆژەیاسای بودجەی 2020 دەگاتە پەرلەمانى عێراق، دەشڵێت، پێویستە حکومەتی هەرێم بکەوێتە جوڵە بۆ بەدەستهێنانی پشتگیری لایەنە عەرەبییەکان بۆ چەسپاندنی پڕۆژەیاساکە لە پەرلەمان.\nبە وتەی بڕیاردەری لیژنەی دارایی نزیکەی مانگ و نیوێک لە لیژنەی دارایی گفتوگۆ لەسەر پڕۆژەیاساکە دەکرێت، وەزیری هەرێمیش بۆ دانوستانەکان لەگەڵ بەغدادد ئاشکرایدەکات، لەڕوی یاساییەوە ئەو ڕێککەوتنەى نێوان هەرێم و بەغدادد بۆ یەک ساڵە، بەڵام لەڕوی سیاسییەوە دەکرێت بکرێتە بنەما بۆ ساڵانی داهاتوو.\nئەحمەد سەفار، بڕیاردەری لیژنەی دارایی لە پەرلەمانی عیراق تایبەت بە ناس کوردی ڕاگەیاند: “لە چەند ڕۆژی داهاتوودا کە ڕەنگە سبەینێ یاخود ڕۆژانی شەممە و یەکشەممەی داهاتوو بن، ئەنجومەنی وەزیرانی عیراق پڕۆژەیاسای بودجەی 2020 دەداتە دەست سەرۆکایەتیی پەرلەمانی عێراق”.\nبە وتەی سەفار، دواتر سەرۆکایەتیی پەرلەمانی عێراق پڕۆژەیاساکە دەداتە دەست لیژنەی دارایی پەرلەمان و لە لیژنەکە گفتوگۆی دەکرێت و هەروەها لەگەڵ وەزارەتەکان و ئەنجومەنی پارێزگاکانیشدا گفتوگۆی لەسەر دەکەن و بۆچوونی جیاوازی لەسەر وەردەگرن، کە ماوەی نزیکەی مانگ و نیوێکی پێدەچێت و دواتر ڕەوانەی پەرلەمان دەکرێتەوە.\nلەبارەی پشکی کوردەوە لە بودجەکە، ئەحمەد سەفار، کە پەرلەمانتاری فراکسیۆنی پارتییە، ئاماژەی بەوەکرد، بەگوێرەی ڕێککەوتنی نێوان هەرێم و بەغداد لەسەر بودجە، ڕێککەوتنەکە لە بەرژەوەندی هەردوولایە، هەردوولا بە ماوەیەکی زۆر گەیشتوونەتە ئەو ئەنجامە، بەڵام ئەوەی گرنگە، سەرجەم ئەو خاڵانە لە پەرلەمان پەسەند بکرێن.\nهەرچەندە هەرێم و بەغداد لەسەر چەند خاڵێک ڕێککەوتون، بەڵام چەسپاندنی ئەو خاڵانە پێویستی بە دەنگی زۆرینەیە لە پەرلەمان، هەرێمیش پێویستە پشتیوانی فراکسیۆنە عەرەبییە سوننی و شیعییەکان بەدەستبهێنێت.\nئەو پەرلەمانتارەی فراکسیۆنی پارتی جەختیکردەوە، پێویستە لە ئێستاوە حکومەتی هەرێم بکەوێتە جوڵە بۆ گفتوگۆ لەگەڵ لایەنە سیاسییەکانی عێراق، بۆ ئەوەی لە پەرلەمان دەنگ لەسەر سەرجەم ئەو خاڵانە بدەن کە لە بەرژەوەندی کوردن لە پڕۆژەیاساکەدا.\nهەر بۆ ئەو مەبەستە، لە کۆبوونەوەی ئەمڕۆی ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمدا، شاندی دانوستانکاری حکومەتی هەرێمی ڕاسپێردرا، بەردەوام بێت لە هەوڵەکانی تا پەسەندکردنی ئەو رێککەوتنەی لە گەڵ وەزارەتی دارایی عێراق کراوە لە پەرلەمانی عێراق، لەرێگەی هەماهەنگیکردن لە گەڵ فراکسیۆنە کوردستانییەکان و فراکسیۆنەکانی دیکە.\nهەر لەوبارەیەوە لە بەرنامەی (گۆشەی ناس) کە بڕیارە سبەینێ پێنجشەممە کاتژمێر 8:00ی شەو لە ناس کوردەوە پەخش بکرێت، خالید شوانی، وەزیری هەرێم بۆ دانوستانەکانی هەرێم و بەغداد دەڵێت: “لە گفتوگۆکاندا هەوڵمانداوە پڕۆژەیاسای بودجەی 2020ی عێراق ئەو پرسە جیاواز لە ساڵانی ڕابردوو لە زۆر کێشە بەدوور بێت، هیواداریشین لە پەرلەمانیش پاڵپشتی بۆ دروست بێت بەبێ کێشە تێپەڕێت”.\nسەبارەت بەوەى ڕێککەوتنەکە تەنها بۆ ساڵی داهاتوە یاخود چەند ساڵێک؟، خالید شوانی ئاماژەى بەوەکرد، لەڕوی یاساییەوە پڕۆژەیاسای بودجە لە عێراق ساڵانەیە و بۆ ساڵێکە، بەڵام لەڕوی سیاسییەوە ئەگەر بۆ نمونە بۆ ساڵی 2020 ڕێککەوتنەکە سەرکەوتوبێت دەکرێت ببێتە بنەمایەک بۆ ساڵانی داهاتو.\nهەر لەسەر پڕۆژەیاسای بودجەی 2020ى عێراق، ئێوارەی ئەمڕۆ لە کۆبوونەوەیەکدا لەگەڵ مەسرور بارزانی، سەرۆکی حکومەتی هەرێم، ماتیۆ تویلەر، باڵوێزی ئەمریکا لە عێراق ڕایگەیاند، پشتیوانی لەو لێکتێگەیشتن و پێشکەوتنانە دەکەن کە لەنێوان هەرێمی کوردستان و حکومەتی فیدراڵی لەسەر بودجەی 2020 هاتووەتە ئاراوە، پشتیوانی ئەمریکاشی بۆ هەرێمی کوردستان دووپاتکردەوە لەو پرسەدا.


سلێمانی.. 151 كارتۆن كێك له‌ناوده‌برێت\nئەحمەد 03/03/2021 - 12:00 هەواڵ/كوردستانی\nئاسایشی سلێمانی ده‌ست به‌سه‌ر بڕێكی زۆر كێكدا ده‌گرێت و له‌لایه‌ن لیژنه‌كانی قائیمقامیه‌ته‌وه له‌ناوده‌برێت.\nئەمڕۆ چوارشەممە 3-3-2021 قایمقامییەتی پارێزگای سلیمانی بڵاویكردەوە،به گومانی خراپبون، ئاسایشی سلێمانی ده‌ست به‌سه‌ر (69) كارتۆن كێكدا ده‌گرێت و ره‌وانه‌ی لیژنه هاوبه‌شه‌كانی قائیمقامیه‌تی سلێمانی ده‌كات بۆ پشكنین و دڵنیابونه‌وه‌ی له شیاوی به‌كارهێنان.\nئاماژەی بەوەشداوە،دوای پشكنینی فیزیایی، ده‌ركه‌وتوه به‌هۆی خراپ عه‌مباركردنیه‌وه كێكه‌كه كه‌ڕوی كردوه و شیاوی خواردن نییه، هه‌روه‌ها له‌لایه‌ن لیژنه‌ی كۆگاكانی قائیمقامیه‌تیشه‌وه ده‌ست به‌سه‌ر (82) كارتۆنی دیكه‌ی هه‌مان كێكدا گیراوه.\nئەوەشی خستووەتەڕوو،كۆی گشتی كێكه ده‌ست به‌سه‌ردا گیراوه‌كه (151) كارتۆنه و هه‌ر كارتۆنێكیش نۆ قاپ كێێكی تێدایه، به‌فه‌رمانی قائیمقامی سلێمانی و له‌لایه‌ن لیژنه‌ی تایبه‌تمه‌نده‌وه ته‌واوی كێكه ده‌ست به‌سه‌ردا گیراوه‌كه له‌ناوده‌برێت.


گەنجان لە قەندیلەوە دژی داگیرکاریی تورک دەوەستنەوە.. بەوێنە – کوردی – RojNews.News\nگەنجان لە قەندیلەوە دژی داگیرکاریی تورک دەوەستنەوە.. بەوێنە\n29/02/2020 - 2:12:45 pm\nهەینی, 8 يون 2018 – 21:00 ڕۆژنیوز ـ قەندیل\nئێوارەی ئەمڕۆ هاوڵاتیانی باشوری كوردستان گەیشتە قەندیل، كە زۆربەیان گەنج بوون و بە پێشەنگایەتی گەنجانی وڵاتپارێز و ژنانی گەنجی تێكۆشەر بە مەبەستی ناڕەزایی دەربڕین دژی هێرشەكانی دەوڵەتی تورك لە سەرلەبەیانییەوە ڕوویان لە قەندیل كردبوو.\nدوای ئەوەی گەیشتنە بناری قەندیل، بەشداربووانی چالاكییەكە لە گوندی كۆمتانەوە تا گوندی سڵێ لە بناری قەندیل ڕێپێوانیان ئەنجامدا.\nلە ڕێپێوانەكەدا گەنجان دروشمەكانی “شەڕ شەڕ شەڕ بۆ ئازادیی شەڕ، شەڕ شەڕ شەڕ بۆ پاراستنی قەندیل شەڕ، شەڕ شەڕ شەڕ بۆ ئازادیی سەرۆك ئاپۆ شەڕ، ئەی توركیا باش بزانە قەندیل هێڵی سورمانە، ئەردۆغان باش بزانە قەندیل هێڵی سورمانە، بژی بەرخۆدانی قەندیل” یان دەوتەوە.\nدوای ئەوە بەشداربووان لەلایەن خەڵكی بناری قەندیلەوە پێشوازیان لێكرا، دوای وەستان بە خولەكێك بۆ گیانی پاكی شەهیدان، بۆتان گەرمیانی، ئەندامی كۆمەڵەی جوان وتەیەكی پێشكەشكرد و وتی: ئێمە وەكو كۆمەڵێن جوان بەخێرهاتنتان دەكەین و ئەم چالاكیەتان هەتا دوایی واتادار دەبینین، كە لە چوارچێوەی هەڵمەتی دووەمی “سەرهەڵدە داگیركەریی لەناوببە” بەڕێوەدەچێت.\nوتیشی: ئێمە وەكو گەنجانی كوردستان ئەركی سەرەكیمان تێكۆشانە لەبەرامبەر دوو بابەت، یەكەم تێكۆشان دژی داگیركاریی، دووەم تێكۆشان دژی بەكرێگیراوێتی ناوخۆ.\nدواتر میترا زەردەشتی، وەك نوێنەری ژنانی گەنجی تێكۆشەر و گەنجانی وڵاتپارێز قسەی كرد و وتی: هەتاوەكو داگیركاریی هەبێت لەسەر خاكی كوردستان هیچ گەنجێك ناتوانێت بە ئیسراحەت ژیان بكات، بۆیە پێویستە هەموو گەنجان بەشدار بن لە هەڵمەتی سەرهەڵدە داگیركاریی لەناوببە.\nئەوەشی وت: ئەو هێرشانەی دەوڵەی تورك بۆ سەر هەموو باشوری كوردستانە، لە ئێستادا دەوڵەتی تورك دەیەوێت هەموو گەلی كورد قڕ بكات، هەموو كوردستان داگیر بكات، ئێمەش وەكو گەنجان بە هەموو شێوەیەك دژی ئەو داگیركاریانە دەوەستینەوە.\nپاشان دەریا عومەر پێشمەرگەی دێرین، وتەیەكی پێَشكەش كرد و ڕایگەیاند: داگیركەران هەرگیز ناتوانن ئەو قەندیلە داگیربكەن، كە هەموو شۆڕشەكان لێرەوە هەڵقوڵاون، ئێمەش ئەمڕۆ هاتوینەتە ئێرە پەیامی خۆمان دەگەیەنینە گەریلاكان كە پشتوپەناتانین.\nئەوەشی وت: گەلی باشور هەرگیز داگیركاریی دەوڵەتی تورك قەبوڵ ناكەن و دەستی داگیركە لەسەر خاكمان دەبڕین.\nپاشان بەشداربووان بە دروشمی بژی بەرخۆدانی قەندیل چالاكییەكەیان كۆتایی پێهێنا و بەشێك لە گەنجان لەوێ مانەوە وەكو قەڵغانی زیندوو دژی هێرش و داگیركارییەكانی دەوڵەتی تورك.\nلایەنە سیاسییەکان دژی داگیرکارییەکانی تورکیا چالاکیی ئەنجامدەدەن\nلە دوو ڕووداودا دوو گەنج گیانیان لەدەستدا