کەڵە رۆماننوسی منداڵان جوان رۆلینگ. . رەزا شوان\nلەو بڕوایەدام کە زۆربەی خوێنەرانی کوردمان، زنجیرە رۆمانی (هـاری پۆتـەر)یان خۆێندۆتەوە، یا فیلمە سینەماییەکانی هاری پۆتەریان بینیون، زانیاریشیان دەربارەی نووسەری ئەم رۆمانە (جوان رۆلینگ) هەیە. . کە چیرۆک و رۆمانەکانی بە نازناوی هونەرییەوە (جـ. ک. رۆلینگ)ەوە نووسیون و بڵاوی کـردوونەتەوە، تاکو ئەمڕۆش هەر بەم ناوە خوازراوەوە دەنووسێ و بڵاودەکاتەوە.\nزۆر کەسان هەن کە بەخت یاوەریانە و هەموو پێویستییەکان و پێداویستییەکانیان لە بەردەستیان دان، کات و هەلی رەخساویشیان بۆ هەڵکەوتوون، کەچی هیچیان بە هیچ نەکردوون، هیچیان لێهەڵنەوەری. بەڵام بە پێچەوانەی ئەمانەوە، کەسانی تر هەن، بە بڕوابەخۆبوون و ورەبەرزی و گەشبینی و هەوڵ و تێکۆشان و خۆڕاگری و کۆڵنەدان توانیان بە پەیژەی خەون و هیواکانیان سەربکەون و بگەن بە هیوا و ئامانجەکانیان و خەونەکانیان ببن بە راستی. . ببن بە کەڵە ناودارانی جیهانی و تا هەتایەش ئەستێرەی ناوداریان بدرەوشێتەوە.\nباشترین نموونە لە جۆری کەسانی سەرکەوتوو، رۆماننووسی ئینگلیزی و جیهانی خاتوو (جوان رۆلینگ)ـە، ئەم خانمە نووسەرە، هەژاری و بێکاری و دەستکورتی و نەبوونی و بێدەرەتانی خستیانە لێواری شکستی و بێ هیوایی و بێزاری و نائومێدی و خەمۆکی و بڕیاری خۆلەناوبردن. . بەڵام هێزێک لە ناخی دا، ورە و گوڕ و گەشبینی و خۆڕاگری و کۆڵنەدان و هیوای سەرکەوتنی پێدەبەخشی. . وەکو دەشڵێن رووناکی لە هەناوی تاریکییەوە هەڵدێت. . ئەو هێزەش هـێزی خۆشەویستی نووسین بوو، کە تێکەڵی بە خوێنی جوان رۆلینگ ببوو.\nجوان رۆلینک، نیوەی ژیانی بە هـەژاری و نەبوونی و بە کوێرەوەری و پەژارە ژیا، هەموو دەرگاکان بە رووی دا داخرابوون، بە ئەو بڕە پارە کەمەی کە سۆسیال پێیدەدا، خۆی و (جیسیکا)ی کچە شیرەخۆرەکی دەژیان. . ئەوە یەکەمین جارە کە ئەدەب ببێت بە فریاڕەسی نووسەرێکی هـەژار و داماو و بێدەرەتان، یەکەمین جارە کە ئەدەب دەرگای بەختەوەری و خۆشگوزەرانی و شادی لەسەر نووسەرێک بکاتەوە.\n(٣١ی/ یۆلیۆ/١٩٦٥) لە (تشیبنگ سودبـەری) کە دەکەوێتە خوارووی شاری(گلوسیسەرشایر) لە بەشی خواروو رۆژئاوای ئینگلتەرا لە داکبووە. باوکی(جێمس رۆلینگ) ئەندازیاری فرۆکە بوو، لە کارگەی ئۆتۆمبیلی رۆڵ رۆیس دا کاری دەکرد. دایکیشی(ئـان فولانت) کارمەند بوو لە تاقیگەیەکی پزیشکی دا. . دوو خوشک بوون، جوان خوشکی گەورە و (دیان)ی خوشکی دوو ساڵ لە خۆی منداڵتر بوو.\nجوان لە تەمەنی چوار ساڵان دا، تووشی سوورێژە بوو، باوکی بەدەنگێکی بەرز پەرتوکی چیرۆکە خەیاڵییەکانی (ریتشارد کـاری) بۆ دەخوێندەوە، کە جوان زۆر حەزی لە چیرۆکەکانی بوو، هەر لەو چیرۆکانەوە ئیلهامی وەرگرت و هۆگری نووسین بوو. . هەر لە منداڵییەوە حەزی دەکرد ببێت بە نووسەر، ئەمە حەز و هـیوای دایکیشی بوو. . بە زۆریشی هۆگری نووسینی چیرۆکی خەیاڵی بوو. زۆریش حەزی لە هاوڕێتی ئاژەڵ بوو، بە تایبەتیش کەروێشک.\nنووسین بوو بە خولیای هەمیشەی جوان و بە بەشێکی گرنگ لە ژیانی، بە تایبەتیش شەیدای نووسینی چیرۆکی خەیاڵی بوو بۆ منداڵان. . لە تەمەنی منداڵی دا، چەندین چیرۆکێکی فەنتازی بۆمنداڵان نووسیون.\nجوان رۆلینگ دوای تەواکردنی قوتابخانەی ئامادەیی، لە ساڵی (١٩٨٣) دا لە زانکۆی (ئێکستەر) وەرگیرا و لە (١٩٨٧) دا، بڕوانامەی لیسانسی لە زمانی فەرەنسی و لە ئەدەبی کلاسیکی دا وەرگرت. پاشان دەچێت بۆ فەرەنسا و ساڵ و نیوێک لە (پاریس) دا دەمێنێتەوە. . جوان لەو ماوەیەدا، کۆمەڵێک کاری جۆراوجۆری کرد و دوایی گەڕایەوە بۆ لەندەن.\nجـوان لە وتارێکی دا، کە لە زانکۆی هـارڤارد بۆ قوتابییە پێشکەوتووەکان پێشکەشی کرد، وەکو خۆی گێڕایەوە لە ماوەی کارکردنی وەکو سکرتێری رێکخراوی لێبووردنی نێودەوڵەتی، دەڵێ: لە لایەن کەسانێکەوە کە ژیانیان لە مەترسی دا بوون و لە بارودۆخێکی سەخت و دژواری پڕ لە ئازاردا دەژیان. . تەنها لەبەر ئەوەی کە رووبەڕووی حکوومەتە دیکتاتۆرییەکانی وڵاتەکانیان ببوونەوە. . نامە و دیکۆمێنتێکی زۆرمان پێدەگەیشت.\nئەوەی لە هەموو شتی زیاتر کاری لە جوان رۆلینگ کرد، کۆچی دوایی دایکی بوو، کە لە ساڵی (١٩٩١) دا، لە تەمەنی (٤٥) ساڵیدا کۆچی دوایی کرد. . ئەو دایکەی کە زۆر هاندەر و پاڵپشتی بوو. . نێوانی جوان و باوکی باش نەبوو. . قسەیان لەگەڵ یەکتری ناکرد. . ژیان بۆ جوان رۆلینگ، کچە هەرزەکارێکی دایک مردووی بێـناز و سۆز، زۆر سەخت و ناخۆش بوو.\nلە ساڵی (١٩٩١) دا، چوو بۆ شاری (پـۆرتـۆ) لە پورتوگال، ماوەی ساڵ و نیوێک لە قوتابخانەیەکی ئەو شارەدا دوای نیوەڕوان وانەی زمانی ئینگلیزی دەوتەوە. . ئەمە دەرفەتێکی باش بوو بۆ جوان کە بەیانیان سەرقاڵی نووسینی چیرۆک رۆمان ببێت. . لە پۆرتۆدا بە رێکەوت رۆژنامەنووسی تەلەفزیۆنی بولگاریا (یورگە ئارانتیس) ی ناسی، دوایشی لە (١٦ی/ئوکتۆبەر/١٩٩٢) دا هاوسەرگیریان کرد. . کچێکیان بوو، ناویان لێنا (جیسیکا) مێردەکەی پیاوێکی توندوتیژ و رەفتار رەق بوو. . بۆیە دوای سیانزە مانگ لێی جیابۆوە. لە گەڵ کچەکەی دا گەڕایەوە بۆ بەریتانیا.\nماوەیەک لە شاری (ئەدنبرە) لە (ئوسکۆتلەندا) لە ماڵی ( دیان) خۆشکی مایەوە، دیان زۆر دڵسۆزی بوو. . هەمیشە دڵی جوانی دەدایەوە و هانی دەدا کە درێژە بە نووسینەکانی بدات. . جوان پێزانینی بۆ دڵسۆزی دیان هەبوو.\nجوان رۆلینگ لە چەند قۆناغ و وێستگەیەکی ژیانی دا، زۆر بە سەختی ژیا، بێکار و هەژار و نەبوون و گیرفان بە تاڵ وبێ ماڵ بوو. . مانگانە سۆسیال بۆ بژێوی خۆی و بۆ کچەکەی پارەیەکی کەمی دەداێی. . بە کولەمەرگی دەژیان. . تەنها بۆ ئەوەی پەژارە و نەبوونی و دڵتەنگی خۆی لەبیربکات. . رۆژانە دەچوو بۆ قاوەخانەی (نیکۆلـسون) و قاوەخانەی(ماڵی فـیل) لە ئەدنبرە، کچە شیرەخۆرەکەشی لەگەڵ خۆی دا دەبرد. . کاتێ کە کچەکەی بنووستایە، لەپاڵ خواردنەوەی قاوەیەک دا، چەند کاتژمێرێک خەریکی نووسینی رۆمانی (هـاری پۆتـەر) دەبوو. . لەم کاتەدا (ئەنجوومەنی هونەرەکانی ئوسکۆتلەندا) بڕی (٨٠٠٠) جونەیهی ئیستەرلینییان بە جـوان رۆلینگ بەخشی، بۆ ئەوەی بتوانێت درێژە بە نووسینەکانی بدات. ئەمە بوو بە هاندەرێکی باش بۆ ئەوەی جوان زیاتر سەرقاڵی نووسین ببێت.\nجوان رۆلینگ دەڵێ:" کـاری قورس و ئـازار باشترین مامۆسـتان"\nجوان رۆلینگ ئیلهامی بیرۆکەکانی لە داستان و ئەفسانەکان، یا لەو چیرۆکە خەیاڵییانەوە بۆ دەهاتن، کە لە تەمەنی منداڵی دا گوێبیستان ببوو، یا خۆی خۆێندبوویانەوە. . یا لە سەربوردەی ژیانی خۆیەوە هەڵیدەهێنجاندن، ژیانی سەخت و پڕ لە نەهامەتی و کوێرەوەری مەینەتی و ئازار و نەبوونی، یا لە رەفتاری ناسروشتی و توندوتیـژی و ڕەقـی کەسانی ترەوە بۆ هاتوون. . بۆ نموونە تۆندوتیژی و رەق ڕەفتاری یۆرگەی مێردی یەکەمی لەگەڵی دا، کە بە زەقی لە بەشی دووەمی رۆمانی هاری پۆتەردا دەردەکەوێت.\nجـوان رۆلینگ بیرۆکەی رۆمانی (هـاری پۆتەر)ی لە ساڵی (١٩٩٠) دا، لە گەشتێکی شەمەندەفەری دواکەوتووی نێوان شاری (مانشستەر) و (لەندەن) دا بۆ هات. . هەر لە ناو ئەو شەمەندەفەرەدا، لە هزری دا بیرۆکەکەی گەڵاڵە کرد و بە وردی پاڵەوان و کارەکتەرە شیاوەکانی رۆمانەکەی داهـێنان.\nرۆمانی هاری پۆتەر لە نووسینی جوان رۆلینگە، زنجیرە رۆمانێکی خەیاڵی فەنتازییە. بۆ ماوەی پێنج ساڵ هەر خەریکی نووسین و گەڵاڵەکردنی زنجیرە رۆمانی هاری پۆتەر بوو. . زۆریش بیری لەوە کردەوە کە پاڵەوانێکی خەیاڵی و سەرکێشی شیاو بۆ رۆمانەکەی دابهێنێت، کە شایەنی ئەو رۆڵە سەرەکییە بێت. جوان لە ماوەی پێنج ساڵ دا، نەخشەی نووسینی هەر حەوت بەشەکەی زنجیرە رۆمانکەی دانا. . کەسایەتی (هـاری پۆتـەر)ی داهێنا و کردی بە پاڵەوانی هەر حەوت بەشەکەی زنجیرە رۆمانەکەی، هەر ناونیشانی (هـاری پۆتەری) بۆ رۆمانەکەی دانا. . تەنانەت جوان رۆلینگ هەمان رۆژ و مانگی لە دایکبوونی خۆی (٣١ی/ یۆلـیۆ)ی بۆ رۆژ و مانگی لەدایکبوونی هاری پۆتەر دانا. . مەبەستی جوان لە بەخشینی ئەم بەروارە بە لەدایکبوونی هاری پۆتەر، وەکو ئەوە وایە کە جوان رۆلینگ تازە لە دایک بۆتەوە.\nهاری پۆتەر پاڵەوانی سەرەکی و سەرکێشی زنجیرە رۆمانەکەی، منداڵێکی لاوازی تەمەن دوانزە ساڵانە، قـژی رەشە، چاوێلکەیەکی خڕی سپی لە چاو دەکات. . توانای جادوویی هەیە کە لە باوکییەوە بۆی مابۆوە. . هاری پۆتەر لە دوای مردنی دایک و باوکی، لە لای پووری ـ خوشکی دایکی ـ و مێردەکەی و تەنیا کوڕەکەیان دەژی. . بەڵام کەسی ئەم خێزانە هـاری پۆتەریان خۆشیان ناوێت و رقیان لێیە، ئەوەشیان پێنەوت کە جادوگەرە.\nلەو کاتەوە دەست پێدەکات کە هاری پۆتەر رابردووی خۆی دێتەوە یاد و ئەو راستییە دەزانێت، کە پەیوەندیی بە جادووییەوە هەیە و جادووگەرە. . تا دەگاتە تەمەنی حەڤدە ساڵی.\nسەرجەم لاپەڕەکانی هەر حەوت بەشەکەی زنجیرە رۆمانی هاری پۆتەر لە دەقە ئینگلیزییەکەی دا (٤١٩٥) لاپەڕەیە. . لە حەوت بەرگ دا چاپ کراوە، هەر بەرگێکی ناونیشانێکی تایبەتی هەیە. . ئەم حەوت بەشە (بەرگە) کراون بە هەشت فیلمی سینەمایی لە بەریتانیا و ئەمریکا دا، بەشی حەوتەمی کراوە بە دووفیلم، هەر فیلمێکیش بە ناونیشانی بەشەکانی هاری پۆتەرەوەیە.\nجوان رۆلینگ، لە ساڵی (١٩٩٥) دا، بەشی یەکەمی رۆمانە خەیاڵییەکەی تەواکرد کە بە ناوی (هـاری پۆتەر و بەردی فەیلەسووفەکە) وەیە. دوایی ناردی بۆ زیانزە دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی پەرتوک. دوانزە دەزگایان رەتیانکردەوە کە چاپی بکەن، چونکە رۆمانەکەیان بە بابەتێکی بێکەڵک و پڕوپووچ دەزانین. . بەڵام خانەی بڵاوکردنەوەی سیانزەم (بلومسبۆری) کە کچۆڵە هەشت ساڵانەکەی بەرپرسی ئەم دەزگایە چیرۆکەکەی خوێندەوە، زۆر سەرسامی بوو، داواشی لە باوکی کرد کە چاپی بکات. بەرپرسەکەش لەسەر داخوازی کچەکەی، بە نابەدڵی بڕیاری دا کە چاپی بکات، بەڵام ئەوەی کرد بە مەرج کە نابێت بە ناوی راستی (جـوان رۆلینگ)ەوە چاپی بکات و بڵاوی بکاتەوە، چونکە لەو بڕوایەدا بوو، کە خوێنەران بڕوا بەوە ناکەن، کە ژنە نووسەرێک دەربارەی جادوو بۆ منداڵان بنووسێت. . بۆیە پێشنیاری ئەوەی کرد کە بە ناوی (ج. ک. رۆلینگ)ەوە چاپی بکات و بڵاوی بکاتەوە. (ج) پیتی یەکەمی (جـوان)ـە (ك) پیتی یەکەمی ناوی نەنکێتی (کاسلین ـ دایکی باوکی)، (رۆلینگ) یش نازناوی خێزانەکەیانە.\nدەزگای بلومسبۆری (١٥٠٠) جونەیهی ئیستەرلینی دا بە جوان کە پارەیەکی زۆر کەم بوو. . تەنیاش (٥٠٠) دانەی لە پەرتوکەکەی چاپکرد، چونکە ترسی ئەوەی هەبوو، کە نەفرۆشرێت و زیان بکات. لە لایەکی کەشەوە قەشەکانی کەنیسەکان دژی ئەم رۆمانە وەستانەوە، کە باسی جادوو و شەیتانی تێـدایە، حکوومەتی ناوخۆش، دەستی گرت بەسەر پەرتوکە نەفرۆشراوەکان دا. . بەڵام لە دوای دوو هەفتە کۆمپانیای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئەمرێکی (سکۆلسنگ) نامەیەکی بۆ جوان نارد، لە نامەکەیان دا نووسیبوویان، کە (١٠٥) هـەزار دۆلاری ئەمریکی پێدەبەخشن، بۆ پێدانی مافی چاپکردن و بڵاوکردنەوەی بەشی یەکەمی هاری پۆتەر. جوان رۆلینگ وەختبوو لە خۆشی دا گەشکە بیگرێت، تا ئەو رادەیەی کە بڕوای ناکرد کە ئەم داوایە راست بێت. . رازی بوو، پارەکەشی پێگەیشت.\nسەرکەوتن و ناودەرکردنی بەشی یەکەمی رۆمانەکـەی، بوو بە هاندەر بۆ جوان رۆلینگ تا درێژە بە تەواوکردنی زنجیرە رۆمانی هاری پۆتەر بدات، تا هەر حەوت بەشەکەی نووسی. . لە بەریتانیا و ئەمریکادا، چەندین دەزگـا و کۆمپانیای چاپ و بڵاوکردنەوەی پەرتوک و کۆمپانیای فیلمسازی پەیوەندییان بە جوانەوە کرد. . کە ئامادەن بەرانبەر بە پێدانی پارەیەکی زۆر، بەشەکانی تری رۆمانەکەی چاپ بکەن و بڵاوی بکەنەوە. بیکەن بە فیلمی سینەمایی.\nتا ئێستا لە سەرانسەری جیهان دا، زیاتر (٤٥٠) ملیۆن دانە لە پەرتوکە چاپکراوەکانی بەشەکانی زنجیرە رۆمانی هاری پۆتەر فرۆشراون. . کە ئەمەش ژمارەیەکی پێوانەییە لە مێژووی پڕفرۆشتنی پەرتوک لە جیهان دا.\nبەشەکانی زنجیرە رۆمانی هاری پۆتەر، وەریان گێڕاون بۆ (٧٨) زمان لە جیهان دا. . هیواخوازی ئەوەشین کە وەرگێڕێکی کوردمان، زمان باشزانی ئینگلیزی دەقی بەشەکانی رۆمانی هاری پۆتەر لە ئینگلیزییەوە وەربگێڕێت بۆ سەر زمانی کوردی، تا خوێنەرانی کوردیشمان بەم رۆمانە خەنی و ئاشناببن.\nجوان رۆلینگ بە هۆی فرۆشتی پەرتووکەکانی بەشەکانی هاری پۆتەر و بە هۆی پشکی لەو هەشت فیلمە سینەماییانەی رۆمانی هاری پۆتەرەوە. . بوو بە یەکێک لە ملیۆنێرەکانی جیهان. . داهاتەکەشی بە (ملـیار و نیویک) دۆلار مەزەندە دەکرێت. لە پلەی یەکەمی لیستی نووسەرە پڕداهاتەکانی جیهان دایە. تا ئەمڕۆش پڕداهاترین ژنە نووسەر لە هەموو جیهان دا.\nجوان رۆلینگ بە یەکێکیش لە دە ژنە ناودارەکانی جیهان ریزبەند کرا، لە ریزبەندی چوارەم دایە ( ئەنگـیلا مێرکل، گلـۆریا ماری ستینم، ئیندێرا گـاندی، جوان رۆلینگ، . . . )\nخاتوو جوان رۆلینگ، وەکو کەڵە رۆماننوسێک، لە پاداشتی نووسینی زنجیرە رۆمانی هاری پۆتەر و ئەو خزمەتە گەورەییەی کە پێشکەشی بە (ئـەدەبی منداڵان) کرد. . لە بەریتانیا و دەرەوەدا چەندین خەڵاتی رێزلێنانیان پێبەخشین:\n(*) لە ساڵی (٢٠٠٠) دا لە لایەن شازادە (تشارلز)ی میری (ویلز)ەوە خەڵاتی (پلەی ئیمبراتۆرییەتی بەریتانیا) یان پێبەخشی. . ئەم خەڵاتەش یەکێکە لە خەڵاتە هەرە بەرزەکانی بەریتانیا کە لە لایەن شاژنەوە دەبخەشرێت. . شازادە ئەوەشی پێوت کە یەکێکە لە هەوادارانی زنجیرە رۆمانی هاری پۆتەر.\nلە ئەمڕۆش دا هەموو ئەو کەرەستە و ئەو شتانەی کە جوان رۆلینگ بەکاری هێناون. . یا پاڵەوانەکانی فیلمەکانی رۆمانەکەی هاری پۆتەر بەکاریان هێناون، بوونە بە شتی بەهـادار و بە نرخ و بە پارەیەکی خەیاڵی دەفرۆشرێن.\n٨ـ شانۆگەری (هـاری پۆتەر و منداڵە نەفرەتییەکە) کە هەر جوان رۆلینگ نووسیوێتی، چاپکراو و بڵاوکرایەوە. . جـوان لەم پەرتوکەشی دا، نەیتوانیوە لە جیهانی جادوویی دووربکەوێتەوە. . بەوەش ناوبرا کە (بەشی هەشتەمی) زنجیرە رۆمانی هـاری پۆتەرە. ئەم شانۆگـەرییە بۆ یەکەمین جـار لە رۆژی (٣١ی/ یۆلیۆ/٢٠١٦) لەسەر شانۆ لە (لەنـدەن) نمایش کرا، کە رێکەوتی بیرەوەری پەنجا و یەک ساڵڕۆژی لەدایکبوونی جوان رۆلینگ بوو.\nهەر حەوت بەشەکەی هاری پۆتەر بە هەمان سەرناوەوە، کراون بە هەشت فیلمی سینەمایی، کە پڕداهاترین دەستکەوتیان لە جیهانی سینەمای جیهانی دا بەدەست هێناون. . داهاتی فیلمەکان زیاتر لە (٧) ملیار دۆلارە. هەروەها ئەو پاڵەوان و ئەکتەرانەش کە لە زنجیرە فیلمە سینەماییەکانی هـاری پۆتەردا بەشداریان کردوون و رۆڵیان هەیە، چ وەکو دەرهێنەر یا پاڵەوان و ئەکتەر، ئەوانیش زۆر دەوڵەمەند و ناسراو و ناودارن بوونە.\nجوان رۆلینگ لە ساڵی (٢٠٠١) دا، بۆ جاری دووەم، لە ئوسکۆتلەندا لەگەڵ پزیشکی سڕکەر دکتۆر (نـایل مایک مۆرای) دا هاوسەرگیری کرد. . دوو کوڕیان بوو (داڤید) و (ماکنزی) لەگەڵ کچەکەیدا بوون بەخاوەنی سێ منداڵ و تا ئەمڕۆش پێکەوە لە خانوویەکی قەشەنگ و مۆدێرن دا لە (ئیدنبرگ لە ئوسکوتلەندا) دا، بە خۆشی و خۆشەویستی و شادی دەژین.\nجوان رۆلینگ منداڵانی زۆر خۆشدەوێ و زیاتر گرنگییان پێدەدات، چیرۆک و رۆمانەکانیشی ئاراستەی منداڵان کردوون، لەم رووەوە دەڵێ:" درێـژە بە نووسین بۆ منداڵان دەدەم، چونکە لە راستی دا چێژ و خۆشی لەمەدا دەبینم"\nبە تەواوکردنی هەر حەوت بەشەکەی هاری پۆتەر، کۆتایی بە بە نووسین و بە چیرۆک و رۆمانەکانی نەهێناون، کۆمەڵێک چیرۆکی خۆشی خەیاڵی تری بۆ منداڵانی بچووکتر لە تەمەنی هاری پۆتەر نووسیون، ئەو زیاتر چێژ و خۆشی لە نووسینی ئەو چیرۆک و رۆمانانە وەردەگرێت، کە بۆ منداڵان دەیانووسێت. . رۆمانێکی تازەشی بە ناوی (کورسییە بەتاڵەکە) بۆ بەساڵاچووان چاپکردووە، چەند رۆمانێکی تریش بۆ گەورەکان چاپکردوون، لەوانەش رۆمانی (بکوژە سپی پۆشەکە) چەند چیرۆک و رۆمانی تریشی تەواوکردووە و تا ئێستا چاپ نەکراون.\nدەمانەوێت ئەوەش بزانن، کە ئەو ئەکـتەرە منـداڵە سەرکێشە بەناوبانگە ئینگلیزەی، کە بەڕۆڵەکەی بینەرانی سەرسام کردووە. . لە خەیاڵی کەسیش دا نەبوو، کە ناوبانگێکی جیهانی دەربکات. . ئەو منداڵە خۆشەویستەی کە بە ناوی(هـاری پۆتەر)ەوە ناسراوە. . پاڵەوان و دینەمۆی فیلمەکانی هەر حەوت بەشەکەی زنجیرە رۆمانی( هـاری پۆتەر)ە ئەم منداڵە زیرەکە بە سەرکێشییە فەنتازییەکانی بینەرانی سەرسام و حەیـران کردووە، بە ملیۆنـان منـداڵ و گەورە لە جیهان دا، هەواداری فیلمەکانین. . ناوی راستی ئەم منداڵە (دانیال جاکوب رادکلیف)ە لە (٢٣ی/ یۆلیۆ/١٩٨٩) لە شاری (لەندەن) لە بەریتانیا لەدایکبوووە. لە تەمەنی پێـنج ساڵانەوە هۆگـری نوانـدن بوو، هەر لەو تەمەنەیدا، لە چەندین بەرنـامەی تەلەفـزتۆنی دا بەشداری کرد. . ئێستا بە یەکێک لە هەرە ئەستێرە گەشەکانی سینەمای جیهانی دەناسرێت. . بەڵام ناودەرکردنەکەی بۆ رۆڵی پاڵەوانێتی لە (هاری پۆتەر) دەگەڕێتەوە.\nجوان رۆلینگ، ئەو ژنە هەژار و نەبووە، کە خەم و ئازارێکی زۆری چەشت. لە ئێستادا پڕداهاترین و دەوڵەمەنترین و بەختەوەرترین و بە ناوبانگترین ژنە نووسـەرە لە هەمـوو جیهان دا. . نووسەرێکی زۆر بەخشـندە و خـیرخـوازە. . جـوان رۆلینگ، ساڵانە چەند ملیونێک دۆلار دەبەخشێت بە نەخۆشخانەکان و بە رێکخراوەکانی بواری خزمەتگوزارییەکانی منـداڵان و بە خـێزانانی هـەژار و بە کاری مرۆیی. . پارەیەکی باشیشی بەخشیوە بۆ تۆژینەوەی زانستی و بۆ دۆزینەوەی چارەسەری نەخۆشییە سەختەکان. . ئەمانە و گەلی کاری مرۆیی و خێرخوازی تریشی لێوەشاونەتەوە.\n2262 زائر، ولايوجد أعضاء داخل الموقع


4/26/2021 10:25:00 AM 583 جار خوێندراوەتەوە\nگۆڕان پێش ئەوەی حیزب بێت پڕۆژەیە و گۆڕانیش بەشێکە لەم پڕۆژەیە، دەکرێ چەندین حیزب و گروپ لەسەر هەمان پڕۆژە ئەجێندای کارکردنیان داڕێژن ، پڕۆژەیەک وەک ڕیفۆرمی گشتی بۆ نۆژەن کردنەوەی دەستەڵاتەکان و بە سیستەم کردن و بە نیشتمانی کردنی کۆی دەستەڵاتەکان ، ئەم پڕۆژەیە کە زادەی بیری سەرکردەیەکی کاریزمی بو تا ئێستا و تا دەرچون لە قۆناغی گواستنەوە لە قۆرخکاریەوە بۆ دامەزراوەیی ، تاکە ڕێگایە کە کۆی دەستەڵاتەکان لەو چەقبەستویە بباتە قۆناغی ڕزگاربون لە کێشە قوڵەکان .\nهەمومان دەزانین کاتێک بەرەی ئۆپۆزسیۆن دروست بو چۆن یەکگرتو دابەش بوبو بەسەر پەنجا پەنجای هەردو زۆنەکەدا کە لەو کاتەدا گەورەترین گورز بو لە ئۆپۆزسیۆن درا، ئەو کات ئەگەر قسەکردنێکیش هەبوبێت کە ناومان نا بێت قسەی باش ، ئەوا هیچ کاریگەری لەسەر ئاستی کرداری نەبو، بەڵام بینمیان پارتی چی بە یەکگرتو نەکرد و یەکگرتو هەر بێ دەنگ بو هەر ئەو کاتیش زیاتر گۆڕان ببوە هێزی ناوەکی سەرەوەی ئێوە ، ئێوە لە ژێرەوە بۆ ڕاگرتنی باڵانسی مانەوەتان نیوەتان لە ئەنقەرە و نیوەتان لە تاران بو بە پاشکۆیەتی هەردو زۆنەکە ، خۆ ئەگەر ماڵی خۆت لە شوشە بێت ئەوە دەبێت ئەوە بزانیت کە شوشەکەی خۆت تەڵخە .\nئەوەندی دەتەوێ لە چوارچێوەی لیست و حیزبێکی تردا کاری مارکێتین بۆ بزوتنەوەیەکی نوێ بە نوسین لەسەر گۆڕان بکەیت ، باشترە بچیت لەسەر لاشەی پەنجا بە پەنجای حیزبەکەی خۆت قسە بکەیت ، هەموشمان دەزانین کاتی قسە لەسەر گۆڕان دەکەن دەتانەوێ هێزی نەوشیروان مستەفا بەکار بهێنن بۆ ئەوەی لیستەکەتان لە کۆشکی سەلامەوە دەنگە ناڕازیەکان بەرێتە ناو بازنەی ئەوانەی کە هەمومان دەزانین چۆن دژی یەکێتی بونەوە و هەمویان گۆڕیەوە بە کۆشکی سەلام ، پێش ئەوەی قسە لەسەر گۆڕان بکەیت بە مەبەستی کۆکردنەوەی دەنگ بۆ لیستە تازەکەت باشترە بچنە ئەنقەرە بۆ ئەوەی بزانیت چۆن بون بە پاشکۆیەکی کارتۆنی پارتی و بونە تەواوکاری کارەکانیان و چیتان لێهات ، کاتێک ئێوە داوای لێبوردن لە هەوادارنی یەکگرتو دەکەن و هێرش دەکەیتە سەر گۆڕان دەتەوی بڵێیت بۆ گوڕێکی تری پۆست ئامادەم ئەم جارە دەبینە فریاد ڕەس ، وەک ئەوەی پێشتر هیچ پۆستێکت نەبوبێ و لە ئێستە بە دواوە دارعاسیەکت دۆزیبێتەوە و مزگێنی بدەیت .\nگۆڕان زادەی بیری ئەو پیاوەیە کە جارێکی تر دایكێک نابێت کەسێکی تری وا بخاتەوە ، گۆڕان ئەو پرۆسەیە کە نەفەسی درێژی دەوێ ، ئەوەی توانی بمێنێتەوە و کار لەسەر ئەم پڕۆژەی گۆڕانە بکات ئەوانە بون کە لەبەردەم هێرشی هەمەلایەنە و سیناریۆی چڕوپڕو ڕێککەوتنی ناوخۆ و دەرەکی کاریان بۆ ئەوە کرد کە دوای نەمانی نەوشیروان مستەفا و سۆپەرپاوەری گۆڕان مانەوە و نەیانهێشت کۆتایی بە گۆڕان بێت ، نەک سێ تاقم وەک بەڕێزتان بۆ مارکێتن وات پۆلێن کردوە ، ئەوانەی کە ئێستە توانیان بەردەوامی بدەن بە گۆڕان و نەهێڵن گۆڕان لە ناو بچێت هەمو ئەوانە بون کە مانەوە ئامادەنەبون کە گۆڕان بدەنە دەست چارەنوسی فەوتاندن ، ئەم هاوڕێیانەی تا ئێستاش لە گۆڕاندا کار دەکەن نەک ئەوانە نین کە سێ تاقم بن وەک بەڕیزتان دەیڵێن ، بەڵکۆ ئەو کەسانە بون کە ناهێڵن گۆڕان و پڕۆژەی نەوشیروان مستەفا کۆتایی بێت و بە هەناسەی درێژ و بەهێزی ئێستایانەوە ماون و بەردەوامی دەدەن بە گۆڕان و هێزێکی کاریگەری ناو بازنەی حکومڕانین و بەرپرسیاریەتی مانەوەی قەوارەی هەرێمیان لە ئەستۆدایە .\nئەگەر چی گۆڕان بەدەر نیە لە ڕەخنە و گۆڕان خۆشی باش ڕەخنە و ڕیکلام بۆ پۆست و خۆفرۆشی و هەلپەرست جیا دەکاتەوە و دەزانێ کێ دەیەوێ لە پشتی گۆڕانەوە دزی لە خەرمانی گۆڕان بکات و کێ دڵسۆزی شەفەندەفەر و خەرمانەکەی گۆڕانە ، با کاک ئەبوبەکر ئەو ڕاستیە بزانێت هەلپەرست و خۆفرۆش کە بە دەمامکەوە هاتنە ناو گۆڕان هەمویان دەرکەوتن کێن و ئێستە لە کوێن ، گۆڕان نەک دوکانێکی سیاسیە وەک بەڕێزتان دەیڵین ، گۆڕان کاتێک ڕێکەوتن لەگەڵ هەر حیزبێک دەکات ئامانجی سەرەکی ئیسلاح و مانەوەی قەوارەی هەرێمە ، هیچ حیزبێک بەقەد گۆڕان ڕێککەوتنی نەبوە ، دواجار بوتە قوربانی ڕێککەوتنەکان .\nبا کاک ئەبوبەکر لە خۆی بپرسێت لە ئێستا کام حیزب بەقەد ئەندامەکانی گۆڕان لە شۆنە جیاجیاکاندا کار لەسەر ئیسلاح دەکات بە چالاکیەکانی خۆێشیەوە ، گۆڕان یەکێکە لە پایەکانی حکومەت و توانی دابەشکاری ناو بازنەی دەستەڵات لە ڕێککەوتنی ستراتیژی و فیفتی بە فیفتیەوە بگۆڕێت و لە ئێستاشدا وەک بەرپرسیاریەتی شانی داوەتە ژێر گەورەترین بەرپرسیاریەتی دەستەلآتەکانەوە ، باشترە بەڕێزتان بۆ ڕێکلام کردن ڕێگەیەکی تر هەڵبژێرن نەک بێن مارکێتین لەسەر گۆڕان بکەن .\nئەوانەی ئێستا لە ناو گۆڕاندا کار دەکەن هەر ئەوانەن کە دەیانزانی دوای نەوشیروان مستەفا دەبێت بەردەوام بن ، نەهێڵن گۆڕان و پڕۆژەی ڕیفۆرمی گشتی ئیفلیج بێت ، ئەوە ئیسلاحەکەی ئێوە بو کە پەنجا بە پەنجا وەک قوربانی نارتانە سەر سفرەی پارتی و یەکێتی ، بەڵی گۆڕان نەک زۆر کاری گرنگی کرد ، بەڵکو بەردەوامە ئەگەر چی بە هۆێ نەمانی هێزی گەورەی کاک نەوشیروانەوە و گۆڕانکاریەکانەوە وەک پێویستی خەونە گەورەکە نیە ، بەڵام بەردەوامە ئەوانەشی مانەوە و بەردەوامیان بە گۆڕان دا و ئەوانەشی عاجزن و لە سەنگەری نەیارانەوە تەقە لە گۆڕان ناکەن ، هەر ئەوانەن بەردەوامی بە بیری نەوشیروان مستەفا و ئیسلاحی گشتی دەدەن ، نەک تۆ بێت ئامۆژگاریمان بکەیت و بتەوێ دزی لە خەرمانی نەوشیروان مستەفا بکەیت باشترە بچیت لەسەر خەرمانە دابەشکراوە کۆنەکەی خۆت خەریک بێت .


بەهرۆز جەعفەر: ترامپ وەک دیاردەیەک لە پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان دا. – WTARIKURD\nئایاپەیوەندیی نێودەوڵەتییەکان تواناى ناونانى شتەکانى ماوە؟ ئایا مامەڵەو بەرنامەکانى ترامپ لە پاشخانێکى فیکریی و تیۆرییەوە هەڵقوڵاون؟. ئاخۆ زانستە کۆمەڵایەتییەکان و، پەیوەندییە ئابورییە نێودەوڵەتییەکان، ئەتوانن ئەم هەموو دیاردەیە ڕام بکەن؟. سەردەمى سەرۆکایەتى دۆناڵد ترامپ (Donald Trump) لە ویلایەتە یەکگرتوەکان چ شوناسێکى هەیە؟. لەڕووى ستراکچەرى ئەمنى و جوگرافیاى سیاسییەوە ناوچەى ئاسیاى ناوەڕاست و ڕۆژهەڵاتى گەورە چۆنن؟. هێزە سەر بەگۆبەنەکان بە ئاشووبى ناوخۆییەوە سەرقاڵ ئەکات و بچوکەکانیش ماڵى ئەکات؟. ئیتر ئەمریکا شەونخونى ئەکات بەدیار بیرە نەوتەکانى ڕۆژهەڵاتەوە، یان ئەچێتەوە بۆ ماڵى خۆى و سەرقاڵى قەیرانە ناوخۆیی و داراییەکانى ئەبێت ؟.\nیەکەم: شەکەتبونى ئابوریی ویلایەتە یەکگرتوەکان\nساڵى (1975) لەسەردەمى سەرۆکایەتى “جیراڵد فۆرد” داو، لەگەرمەى جەنگى سارد دا، قەیران ڕووی کردە ئابوریی ویلایەتە یەکگرتوەکان (U.S.A) !؟. بەپێی “مارکس” هیچ ڕووداوێک لەخۆیەوە ڕوو نادات، بەڵکو پێشینەى هەیەو، ڕووداوى دیکەش بەدوایدا دێت..ساڵى (1995) لەسەردەمى (بیل کلنتن) دا ئەم کێشەیە ڕوویدایەوە، لە (11ى سێپتەمبەرى 2001) دا چەند فڕۆکەیەک خۆیان کێشا بە بورجى تاوەرەکانى بازرگانى جیهانى لە (نیۆرک) و، ئەوساش پینتاگۆن، ئەمجارەیان بەریەککەوتنەکە هەر ئابوریی نەبو، ڕاستەوخۆ فیزیکیش بو، شۆکێکى واى دروستکرد، لەهەموو ئاکادیمیاکانى جیهاندا (تیرۆریزم) ى کرد بە لێکچەرێکى تەواو.. شەڕ لە عێراق، شەڕ لە ئەفغانسان، سنوردانان بۆ پەنجە بادانى “هۆگۆ شافێز” ى سەرۆکى فەنزەویلا بەرانبەر جۆرج دەبلیو بووشى سەرۆکى ئەمریکا، بەرگرتن بەگەشەى ئابوریی ” چین، یابان، هیند”.. بەگژداچونەوەى ئێران لەسەر پیتاندنى یۆرانیۆم و بەرنامە ئەتۆمیەکەى، پێ درێژییەکانى ڕووسیا لە خۆرهەڵاتى ئەوروپاو، ناوچەى ئۆراسیا.. لەگەڵیشیدا قەیرانى ناوخۆیی دارایی لە ئەمریکا و کێشمەکێشى کۆماریی و دیموکراتەکان لەسەر بیمەى تەندروستى و…. تادوایی، هەموو ئەمانە کەڵەگەبوون و کەوتن بەسەر ئەم خواوەندە تەکنەلۆژیی و سەربازیی و سیاسیەدا. جۆرج دەبلیو بووش لەباتى چارەسەرى قەیرانى دارایی، شەڕى عێراق و ئەفغانستانى کردە ئەولەویەت.\nقەیرانى دارایی، یانى هاڕەکردنى بازاڕو پشکەکان، داڕمانى پارەى ووڵات، داتەپینى بازاڕى عەقارات، کە ڕاستەوخۆ هەڕەشەیە بۆسەر دامودەزگاى بانکى و دارایی. ئەم تەڵەزگەیە بەتەنها ڕووناکاتە (340) ملیۆن هاونیشتمانى ئەمریکى، ڕاستەوخۆش کاریگەریی لەسەر کۆى سیستەمى ئابوریی نێودەوڵەتى هەیە، بەتایبەتى بازاڕە تازە پێگەیشتوەکان، چونکە هەنووکە (90%) ى بازاڕ و بانکەکانى جیهان مامەڵە بە ($) دۆلار ئەکەن. بۆیە لەگەڵ ئیفلاسبونى بانکەکانى وەک لیمان برازەر و بەزمەساتى وۆڵ ستریت دا، ساڵى (2008) ناونرا (ساڵى قەیرانى دارایی جیهانى).\nلەساڵى (2013) دا، بومەلەرزەیەکى گەورەتر لە ئابوریی ئامریکاى دا، یەکەمجاربو (700000) حەوت سەت هەزار کەسى کۆشکى سپى داواى مووچەیان ئەکرد، پارە نەبو بیاندرێتێ!. نزیکەى (45) ساڵ پێش ئێستا بەرپرسى دەزگاى هەواڵگریی میسر (ئەمین هوەیدى) لەکتێبەکەیدا ئەوە بیر دێنێتەوە، کە ئەم زلهێزە تەنها لەسەر ئیدامەکردنى ململانێکان ئەژى، سیاسەتى دەرەوەى بریتى یە لە فورسەت دان بە بەرانبەرەکانى، تا کاتى خۆیان تەواو ئەکەن و بێتاقەت ئەبن. هێشتا قەیرانێک لەدەرەوە کۆتایی نەهاتووە، سیناریۆیەکى ترى هەیە.. ڕەنگە کۆتایی قسەکەى هوەیدى بێت، تۆ بڵێی ئەم قەیرانە ئابورییەى ئەمریکا ئەمجارە دەرفەتى سوعبەتى دیکەى بدات؟.\nدووەم: نیۆ- ڕیالیزم یان نیۆ- لیبراڵیزم ( هاریکاریی ئابوریی یاخود کێبرکێى ئابوریی)..؟.\nئەو سپیچەى ترامپ بە بۆنەى دەستبەکاربونیەوە لە کۆشکى سپى پێشکەشى کرد لە (21 ى جانیوەرى 2017)، لە سەرەتاوە بۆ کۆتایی تیۆرى ڕیالیست- واقعیەت (Realist) ى بەسەردا ئەبڕێت. لە ڕیالیستیەت دا سەنتەرى فیکرەکە بریتى یە لە چەمکى (دەوڵەت-State)، گرنگترین ئەکتەرێک کە لەسیستەمى نێودەوڵەتى دا کارا بێت دەوڵەتە (دەوڵەت و بەس دەوڵەت هەموو شتێک لەپێناو هێزى دەوڵەت) دا، ئینجا بەپێی ڕیالیستەکان سروشتى مرۆیی هەر خۆى وا فیتری و خۆپەرست و بەدە (پێویست ناکا دانیشین حیکایەت بکەین و خۆمان بە ڕۆڵى تاکەکەس لەجیهان دا سەرقاڵ بکەین). هەروەها یەکێکى تر لە ئارگیۆمێنتە سەرەکیەکانى ئەم تیۆرە لە پەیوەندییە ئابورییە نێودەوڵەتیەکان دا ئەوەیە بڕواى بە بنەماى کێبرکێ (Competitive) هەیە لەنێوان وڵاتاندا، بۆیە ڕاستەوخۆ بەلاى ترامپەوە پەیوەندییەکى ئۆرگانى گەورە لەنێوان هێزى سیاسی و سامانى ئابوریی ئەمریکادا گەڵاڵە بوە.\nگرفتى گەورەى ترامپیەکان لەگەڵ گەلانى ڕۆژهەڵاتدا نییە، بەڵکو بەگژداچونەوەى لیبراڵیەتى سیاسیە لە خۆرئاوا، بۆئەمەش ترامپ بەتەنها نییە، پاشخانێکى فیکریی لەدواوەیە، (فریدریچ لیست- Friedrich List ) کتێبى (The National System of Political Economy) لەساڵى (1841) بڵاوکردەوە، تیایدا واقعییانە ئابوریی سیاسیی لە سیستەمى نیشتیمانیى دا تاوتوێ ئەکا، لیست لایوایە: لیبراڵەکان نەیانزانیوە کە شتێک هەیە ناوى کێبڕکێی نیشتمانى هەیەو، ململانێ و هەڕەشەیەک لەودیو سنورەکانەوە هەیە. ئەها لێرەوەیە ئابوریی کۆزمۆپۆلەتیک (Cosmo politic economy) دەست پێ ئەکا، واتە ئەبێت مۆراڵێکى گشتى هەبێت کە هەموو لەچوارچێوەى ئەودا بەشدارى بکەن، بەبێ گوێدانە ئایین و نەتەوەو بەهاو… تادوایی.. پێویستە هەموان لەم چوارچێوەیەدا بێن و بچن. ئەم مۆڕاڵە چییەو چۆنە؟. نیۆ- ڕیالیستەکان دێن و وەڵام ئەدەنەوە، زاناى سیاسیی و پێشەنگى واقعیەتى تازە لە ئەمریکا (کینز واڵتز-Kenneth Waltz) دەستنیشانى ئەکا، کە ئەبێت پەیوەندییە-نێودەوڵەتییەکان لەچوارچێوەیەکدا شیکارى بۆ بکرێت و پراکتیزە بکرێت کە ئەولەویەت بۆ (دەوڵەت) بێت، نەک تاکەکەس و ڕێکخراوە نێونەتەوەییە جۆراوجۆرەکان و کۆمپانیاکان و …یەکەکانى تر. واڵتز لایوایە، دوو جۆر لە سیستەم هەیە:\nیەکەمیان: سیستەمێکى هەڕەمى (A hierarchical system)، تیایدا هەموو یەکەکان لە ژێر ڕۆشنایی ستراکچەرو دەسەڵاتێکدا ڕێکخراون، ئەگەر ئەمە نەبێت چى ڕوو ئەدات؟.\nدووەم: بریتى یە لە سیستەمێکى ئەنارشی (An Anarchical system)، ئەنارشیزم یانى کۆمەڵگەى بێ یاسا، جیهانى بێ یاسا (فەوزا). لێرەدا هەموو یەکەکان تیایدا بەریەک ئەکەون لەگەڵ ئەوانى تردا، بەبێ ئەوەى بونیادێک و دەستەڵاتێک هەبێت. ئەها ئەوەى (هۆبز) لە (گرێبەستى کۆمەڵایەتیەکە- Social contract) ەکەیدا باسى ئەکا، ئەگەر دەستەڵات نەبو، شەڕى هەموو دژى هەموو دەست پێ ئەکا (هەموان تێک بەر ئەبن). بەلاى نیۆ ڕیالیستە ئەمریکیەکانەوە پێویستە ئەوان ئەو ستراکچەر و دەستەڵاتە جیهانییە بن، بۆ ئەوەى ئەمەش بکەن، ئەبێت ترامپ هێز بگیِڕێتەوە بۆ ئامریکاو سیستەمى نیشتیمانیى. ئەمە چۆن ئەکرێ؟. بەربەستەکانى چیین؟.\nسێهەم: هێز و ئەنتى هێز\nمن ئەو تارمایی ململانێیەى کە لەناو خودى سیستەمى خۆرئاوایی دا، لەدواى هاتنى “ترامپ- Trump ) ەوە سەرەتاکانى دەرکەوتووە، ناو ئەنێم “هێزو ئەنتى هێز”. لەڕاستیدا لەبەر ئەوەى جیهان لە گۆڕانێکى خێرادایە، خەریکە زانستەکان تواناى ناونانى شتەکانیشیان نامێنێ.. لێرەدا ڕیالیستەکان ” کە نوێنەرایەتى ئەمریکا ئەکەن” قسەى خۆیان هەیە،بەمشێوەیە ” ئێمە ئەکتەرێکى سەربەخۆین، تەنها بڕوامان بە دەوڵەت هەیە، ئەم دەوڵەتە ئەتوانێ بەرژەوەندییە نیشتیمانیەکان بەرز بنرخێنێ لەجیاتى بەرژەوەندى تایبەتى کەپیتاڵى”. لیبراڵەکانیش لایانوایە هێنانەوەى بیرى کێبرکێی ئابوریی ماڵوێرانییەو، لەبرى ئەوە هاریکاریی ئابوریی گونجاوە، لەباتى دەوڵەت پێویستە تاک سەنتەر بێت، پاشان درۆ و ئیزدواجیەت لە کەسێتى ئامریکادا هەیە، کە وەڵامى پێ نییە بۆ ” یەکسانى” ؟. یەکسانى ئەکەوێتە کوێوە؟. لە ئەمریکاى سەردەمى ترامپ دا وەڵامى ئەو پرسیارەش دیار نییە کە: کێ چى بەدەست ئەهێنێت (Who gets what?).\nلەکاتێکدا زیاتر لە (1،2) ملیار خەڵک لە گۆى زەویدا کە ئەکاتە (15%) دانیشتوانى سەر زەوى، داهاتى ڕۆژانەیان لە (1) یەک دۆلارى ئەمریکى کەمترە، زیاتر لە (1) یەک ملیار کەس هێشتا نەگەیشتون بە ئاوى پاک، کەچى لە (2012) ەدا ئەمریکا لەپەیوەند بەلێکەوتەکانى بەهارى عەرەبییەوە، بۆ ئەگەرى وەڵامدانەوەى ڕووسیا بودجەى وەزارەتى بەرگریی گەیاندە (711) ملیار دۆلار، بەنزیکەیی بەقەد بودجەى هەموو وەزارەتى بەرگرییەکانى جیهان. ئەمە ئاماژەیە بەوەى ئەمریکا ئەیەوێت هەر بە (بەهێز) یی بمێنێتەوە، ساڵى (2016) بە بەراورد بە (2015) بودجەى ئەم وەزارەتە بە بڕى (8%) زیادیکردووە.!. ئۆباما مەسەلەى تیرۆریزم و هەیمەنەى ئابوریی چین و ململانێى ڕووسەکانى بۆ ترامپ جێهێشتوەو، قەیرانە داراییەکانیش بە هەڵواسراوى ماونەتەوە، کورتهێنانى ئابوریی ئەمریکا لە (2016) دا (474) ملیار دۆلاربوە، ئەم ئیمپراتۆرە گەردونیە ژمارەیەکى فەلەکى قەرزى کەڵەکە بووى هەیە کە بەنزیکەیی (16) تریلیۆن و (700) ملیار دۆلارە. ئەگەر تەنها ئەمشەو چین داواى قەرزەکانى بە پارەیەکى غەیرە دۆلار بکاتەوە، سبەى و دووسبەى جەنگێکى کاولکەر لە جیهاندا ڕووئەدات، ترامپ لە کۆتایی (2016) دا بووە بەسەرۆکى ئیمپراتۆریەتێکى گەردونى تاک جەمسەریی جیهانى، کە وڵاتەکەى لەڕووى گەشەى ئابوریی ساڵانەوە بووە بە هەشتەمین، هند (7،9%) و چین (6،7%) و ئیندونیزیا (4،9%) و ئیسپانیا (3،4%) و ئوسترالیا (3،1%) و کۆریاى باشور (2،8%) و مەکسیک (2،6%) و لەدواى ئەمانەوە ئەمریکا (2،1%) ئابورییەکەى گەشەى کردووە لە (2016) دا !. بەپێی .بەدرێژایی ئەم وتارە ئەو ئارگیۆمێنتە ئامادەیە کەهەمیشە پرسە دەرەکییەکان قەرزە ئابورییەکان و قەیرانە داراییە ناوخۆییەکانى لە بیر ئەمریکا بردۆتەوە. شەونخونى کردن بە دیار بیرە نەوتەکانى ڕۆژهەڵاتى ناوەڕاستەوە، لە دەرەوە بون و، لەناوەوە نە بوون، سەرفکردنى (3) تریلیۆن دۆلار لە (2003 ەوە بۆ 2016) لە عێراق دا، یەکێکە لەهەڵەکانى قوتابخانەى واقیعیەت (ریالیزم ) لە ئەمریکا.


Kurdipedia - هێزەکانی ڕزگاری عەفرین: 5 داگیرکەر کوژران\n📝 هێزەکانی ڕزگاری عەفرین: 5 داگیرکەر کوژران | Kategori: Belgeler | Başlık dili: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nهێزەکانی ڕزگاری عەفرین: 5 داگیرکەر کوژران\nڕاگەیەنراوی هێزەکانی رزگاری عەفرینعەفرین لەبارەی چالاکیەکان بەم شیوەیەیە:\nڕۆژی 1ی حۆزەیران هێزەکانمان لە هەرێمی باب لەدژی چەتە داگیرکەرەکان چالاکیان ئەنجامدا. لە ئەنجامدا چەتەیەک لە لایەن قەناسبەدەستەکانمانەوە کوژرا. هەمان ڕۆژ هێزەکانمان لەدژی خاڵی کۆنتڕۆڵی داگیرکەران لە باب چالاکیان ئەنجامدا هەلیانکوتایەسەر داگیرکەران. لە ئەنجامدا 2 چەتە کوژران.\nهێزەکانمان لە مارع چالاکیان ئەنجامدا و چەتەیەک لە لایەن قەناسبەدەستەکانمانەوە کوژرا.\nهێزەکانمان لە گوندی باسووتێی سەر بە ناوچەی شێراوا چالاکیان لەدژی چەتەکانی داگیرکەر ئەنجامدا. بە پێی زانیاریەکان لە چالاکیەکەدا 4 چەتە برینداربوون.\nڕۆژی 4ی حوزەیران هێزەکانمان لە هەرێمی مارع لەدژی چەتەکانی داگیرکەر چالاکیان ئەنجامدا و چەتەیەک لە لایەن قەناسبەدەستەکانمانەوە کوژرا.\nبە گشتی لە چالاکیەکاندا 5 چەتە کوژران و 4 چەتەش بریندار بوون.\n#عەفرین | #12-06-2020 |\n 📡 | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەری ئەی ئێن ئێف نیوز - 12-06-2020\n➕ Bu başlık Benaz Jola tarafından Jun 12 2020 4:06PM tarihinde kaydedildi\n👌 Bu makale tarafından gözden geçirilmiş ve yayımlanmıştır (Hawrê Baxewan) tarafından Jun 12 2020 4:17PM\n✍ Bu başlık en son Benaz Jola tarafından Jun 12 2020 4:06PM tarihinde Düzenlendi\n👁 Bu başlık 466 defa görüntülendi\nİlgili Dosyalar 49,025


هەڵبژاردەی ئینگلیز لەگواردیۆلادا بچوک مەکەنەوە\n7/8/2018 6:02:34 PM\nگواردیولا ئەو ڕاهێنەرەیە لەدوای ڕۆشتنی لەیانەی بارسێلۆناوە تا ئەم ساتە شکستی هێناوە لەسەر ئاستی کیشوەری،لەڕووی بەدەستهێنانی ناسناوەوە،بەڵام نابێت تواناکانی گواردیولا لەفۆرم و تکتیکی تۆپی پێدا وەلا بنێیت،گواردیولا باشترین قوتابی قوتابخانەکەی کرۆیفەو ئێستا لەسەرخۆ وەک مارسیلۆ بێڵسای مەزن خەریکی دامەزراندنی قوتابخانەیەکی تکتیکی تۆپی پێی مۆدێرنە کەلەداهاتودا دڵنیام چەندین ڕاهێنەری تازە دەرکەوتو دەتوانن سود لەتواناکانی پێپ وەرگرن،کەواتە گواردیولاش وەک بێڵسایە کەیاری جوان پاشان دەست بەسەردا گرتنی تۆپ پاشان ئەنجام و ناسناو،بەڵام بێڵسا هێندە گرنگی بەفەلسەو شێوازی یاریکردنی خۆی دەدات نیو هێندە پەرە بەبەدەستهێنانی ناسناو نادات.\nبابەتەکە لێرەوە دەست پێدەکات،زۆر جار بەرگوێمان کەوتوە کەوا گواردیولا لەهەر کوێبێت ناسناوی مۆندیال لەو وڵاتەیە کەگواردیولا کاری ڕاهێنەرایەتی دەکات لەیەکێک لەیانەکانی ناوخۆی ئەو وڵاتە،با لەهەڵبژاردەی ماتادۆرەکانەوە دەست پێبکەین،کەمۆندیالی باشوری ئەفریقایان بەدەستهێنا،منیش وەک زۆرینە هاوڕام لەسەر ئەوەی ئەم ڕاهێنەرە ڕۆڵێکی گەورەی هەبوو لەبەدەستهێنانی مۆندیالی ۲۰۱۰و یۆرۆی هاوبەشی پۆڵنداو ئۆکرانیای ۲۰۱۲،بەڵام نابێت یۆرۆی ۲۰۰۸ی لویس ئاراگۆنیس مان بیربچێت کەبەدەستی هێنا لەکاتێکدا تەنها سێ یاریزانی بارسێلۆنای تێدابوو،پاشان ناکرێت لەڕۆڵی سەرەکی دیل بۆسکی کەم بکرێتەوە کەدوو ساڵ پێش مۆندیال دەست بەکاربوو لەگەڵ هەڵبژاردەی اسپانیا.\nئینجا بەدەستهێنانی مۆندیالی ریودی جانیرۆی ئەڵمانیا پەیوەست دەکەن بەگواردیولاوە لەکاتێکدا یواکیم لۆف لە۲۰۰٤ یاریدەدەری کلینزمان بووە تادوای مۆندیالی خاکی ئەڵمانیای ۲۰۰٦،ئاساییە گەر لەبەدەستهێنانی مۆندیالی ۲۰۱٤ی برازیلیش کەئەڵمانیەکان بون بەپاڵەوان بەشێوەیەکی ڕێژەیی کاریگەری گواردیولا هەبووە بەسەر هەڵبژاردەکەوە،لەبەرئەوەی حەوت یاریزانی بایرن لەخزمەت هەڵبژاردەکەیا بووە،وەک وتم کاریگەریەکەی بەبەراورد بەهەڵبژاردەی اسپانیا زۆر کەمەو بگرە نسبیە.\nئێستا زۆرینەی دەنگۆیەکان لەسەر مۆندیالی ڕوسیایە کە هەڵبژاردەی ئنگلیز دوو هەنگاو لە جامەکەوە دورە،دیسان کاریگەری گواردیولایان چەسپاندوە،بەسەر هەڵبژاردەکەیا،کەتەواو پێچەوانەی واقعە و ناگونجێت و ناکرێت ڕۆڵی ساوثگیت و ستیف هۆلاند سەربازە ونەکەی تۆپی پێ کەهەمان سیفاتەکانی خوانما لیۆی تێدایە ئەوە باسێکە لەکاتێکی تردا ئەنوسم لەسەری،بەهەرحاڵ گەر دیقەتی هەڵبژاردەی سێ شێرەکە بدەین،ئەوا ڕاهێنەری هەڵبژاردەکە ڕەنگە ڕاوێژی لەگەڵ گواردیولا کردبێت،بەڵام هەرگیز نیو هێندەی ماوریسو پۆچەتینۆ و ئەنتۆنیۆ کۆنتی ایتالی سودی بە ساوثگیت و هەڵبژاردەکە نەگەیاندوە،چونکە وێنەی تکتیکی هەڵبژاردەکە تەواو پێچەوانەی فکری گواردیولاو هەڵقوڵاوی ناخی ماوریسۆ و کۆنتیە،کە(۳-٥-۲)ەوەو بگرە کۆنتی توانی لەدەست بەکاربونیدا خولی پریمەرلیگ بۆ یانەی بلوز بەدەست بهێنێت،ئەکرێ بڵێین هەڵبژاردەکە سود لەستۆنز و واڵکەر بینیوەو ستێرلینگیش یاریزانێکی وێرانە،گواردیولاو مۆرینۆ و کلۆپ و مارکۆسیلڤا و کلود بویل....هتد،بەشێوەیەکی ڕێژەیی سودیان بەهەڵبژاردەکە گەیاندوە،بەڵام گومان لەوەدا نیە،سودی پۆچەتینۆ و کۆنتی سێ هێندەی ئەو ڕاهێنەرانەیە کەباسم کردوون.


CHRA.TV - کۆڕێکی ڕۆشنبیری و زانیاری به‌خشین ده‌رباره‌ی ئیسلامی سیاسی\nکۆڕێکی ڕۆشنبیری و زانیاری به‌خشین ده‌رباره‌ی ئیسلامی سیاسی\nدواین نوێکردنەوە سێ شەممە, 10 حوزەیران 2014 08:52\nبڵاوكراوەتەوە لە سێ شەممە, 10 حوزەیران 2014 08:52\nکوردستانیانی بەڕێزو خۆشەویست!\nخوێندکاران و لاوانی ئازیز... باوک و دایکه به‌ڕێزه‌کان...\nپاش سڵاو به خۆشحاڵیه‌وه بانگێشتان ده‌که‌ین، بۆ به‌شداری کردن و ئاماده‌بوونتان، له چالاکیه‌کی هاوبه‌شدا، که رێکخراوی چاودێری\nکوردۆساید (چاک) له هۆڵه‌ندا و کۆمه‌ڵه‌ی خوێندکاران و لاوانی کوردستان له هۆڵه‌ندا، بەهاوکاری و پشتگیری ناوه‌ندی ده‌ره‌وه‌ی رێخکراوە دیموکراتیەکان، رۆژی شەممە رێکەوتی ١٤-٦-٢٠١٤ کاتژمێر حه‌وتی ئێواره 19:00 کۆڕێکی ڕۆشنبیری و زانیاری به‌خشین ڕێکده‌خات، بەناونیشانی (سەلەفیەتی ئیسلامی و پێوەندیەکانی لەگەڵ بزووتنەوە جیهادیەکان)، بۆ بەڕێز فەرید ئایەت لیحەسەن (فرید آیات لحسن)، بەڕێوەبەری دامەزراوەی رایەڵەی هۆڵەندی بۆ دەوڵەتی یاساو هاوڵاتیبوون.\nجێی ئاماژە پێکردنە، له‌م کۆڕه‌دا چه‌پکێک بیروبۆچوونی بەهادار و بەنرخ و پڕبایەخ، پڕاوپڕ لە زانیاری لۆژیکی سەبارەت بە سەرهەڵدانی سەلەفیەت لە هۆڵەندا، لە دەستپێکەوە تا ئەمڕۆ ده‌خرێته ڕوو، هەروەها تیشک ده‌خرێته سه‌ر شێوازەکانی کاریگەری نەرێنی لەسەر لاوان لێره و له وڵات.. هەر لەم کۆڕەدا گفتوگۆ ده‌کرێت، لەسەر گۆڕانکاریەکانی وڵاتانی عەرەبی و عێراق و کوردستان و تیشک دەخرێتە سەر ئەو کردە تیرۆریستیانەی کە رۆژانە بەرۆکی گەلانی ئه‌و ناوچانه دەگرێتەوە.\nبەڕێزان! هەمووان دەزانن، کە رێکخراوە تیرۆریست و تووندڕه‌وه‌کانی وەک داعش و بەرەی نوسرەو جوندی ئیسلام و سوپای محەمەد و دەیانی ڕێکخراوی توندڕه‌وی دیکە رۆژانە بێباکانە مرۆڤەکان و شوێنە گشتیەکان دەکەنە ئامانج و خاپوریان دەکەن، بەوهۆیەشەوە خوێنی ژن و منداڵ و مرۆڤی سڤیل دەڕێژن، له کۆڕه‌که‌دا هۆشیاری ده‌درێت به لاوان و ده‌رگای دیالۆگێکی کراوه ده‌خرێته سه‌رپشت............. هاتن بۆ هەمووانە.\nکات: 19:00 حه‌وتی ئێواره، بۆ په‌یوه‌ندی: :\n0630390207 سه‌رکه‌وت فه‌تاح، دانا قادر: 0639830178، زه‌هره محه‌مه عه‌لی: 0687373808\nشوێن: بیرۆی کۆمیته‌ی ڕێکخستنی هۆڵه‌ندا\nRijswijkseweg 60 نهۆمی ده‌یه‌م:


لیژنەی دارایی: حکومەت پێیوتووین هەر کاتێک پارەکەی بەغدا بگات، مووچە دابەشدەکەین – SNN\nHome›کوردستان›لیژنەی دارایی: حکومەت پێیوتووین هەر کاتێک پارەکەی بەغدا بگات، مووچە دابەشدەکەین\nسەرۆكی لیژنەی دارایی و كاروباری ئابووری لەپەرلەمانی كوردستان رایدەگەیەنێت “وەزیری دارایی وتوێتی: “لەگەڵ حكومەتی عیراق ڕێكەوتوون، كە لەكۆتایی ساڵدا قەرزەكانی مووچە وەربگرنەوە، ئەگەر وەریانگرتەوە ئەوكاتە مووچەی مووچەخۆران دەگەڕێننەوە، گەر نا، ئەوكاتە حكومەتی هەرێم قسەی دیكەی دەبێت”.\nزیاد جەبار سەرۆكی لیژنەی دارایی و كاروباری ئابووری لە كۆنگرەیەكی رۆژنامەنووسیدا رایگەیاند: وەزیری دارایی ئەوەی باسكرد، كە لەگەڵ حكومەتی عیراق ڕێكەوتوون، لە كۆتایی ساڵدا قەرزەكان وەربگرنەوە، ئەگەر وەریانگرتەوە ئەوكاتە مووچەی مووچەخۆران دەگەڕێننەوە، ئەگەر وەریاننەگرتەوە، ئەو كاتە حكومەتی هەرێم قسەی دیكەی دەبێت.\nوتیشی: “وەزیری دارایی پێی راگەیاندووین بەپێی یاسای چاكسازی حكومەتی هەرێم قەرزداری مووچەخۆرانە و ئەركە لەسەری كە ئەو مووچانە بداتەوە بە مووچەخۆرانی خۆی”.\nلای خۆشیەوە شێركۆ جەودەت ئەندامی لیژنەی دارایی پەرلەمانی كوردستان وتی: “كێشەكە ئەوەیە حكومەت گیرۆدەی هەڵەكانی ڕابردوویەتی و ئەو پاشەكەوتەی لەمووچە كرا لەسەرەتای كابینەی نۆیەم كەڵەكە بووە، ئێستا لەگەڵ بەغدا گفتوگۆ هەیە و ڕێككەوتنی مەبدەئی هەیە، بەغداش داوای كردووە كەوا سیستمی مووچەی هەرێم و بەغدا یەك بێت، واتە مووچەی چ مانگێكی نارد، هەرێم مووچەی ئەو مانگە دابەشبكات”.\nوتيشى: “مووچەی ئەو پێنچ مانگە كێشەیەكی گەورەیە، بەحكومەت و وەزیری داراییمان وت كەوا سەرپێچی یاسایە، هەروەها بڕینی لە 21٪ و 18٪ سەرپێچی یاساییە، ئەوانیش تەئكیدیان كردەوە كە بڕیارەكان سەرپێچی یاسایە، بۆیە ئەگەر سەروەری یاسا هەبێت و دادگا هەبێت، دەبێت بەرپرسان و بڕیاردەران دادگایی بكرێن لەم سەرپێچییانەی كەوا لەلیستی مووچە كردوویانە.\nلەبارەی دابەشكردنی مووچە شەوە وتی: “وەزیری دارایی پێی ڕاگەیاندوون دابەشكردنی مووچە لەسەر ناردنی پارەكەی بەغدا وەستاوە كەوا بڕیارە ئەمڕۆ 320 ملیارەكە بنێرێ و ئەوان دەست بەدابەشكردن دەكەن”.


سلێمانی .. هه‌شت شوێن دادەخرێن و هۆشداریش ده‌درێته كافتریاكان\nهەواڵ / ئابوری :: 12/11/2018 :: 348 جار بینراوە\nتاگ :: ئابوری روداو و تاوان ته‌ندروستى كشتوكاڵ و ئاو و خۆراک\nبەهۆی پابەند نەبوون بە مەرج و ڕێنماییەكانی كاركردن، لیژنە هاوبەشەكانی قایمقامیەتی سلێمانی، ژماره‌یه‌ك كافتریا و خواردنگه و شوینی خواردنه‌وه دادەخات، سەرۆكی لیژنەكەیش رایدەگەیەنێت رێگەدان بە هاتووچۆی مناڵی نەوجەوان بۆ كافتریا قەدەغەیە و رووبەڕووی داخستنیان دەكاتەوە.\nبه‌پێى راگه‌یه‌نراوێكى قایمقامیه‌تى سلێمانى که ئه‌مڕۆ دووشه‌ممه 12ى تشرینى دووه‌م بڵاكراوه‌ته‌وه، هەرێم عەبدولڕەحمان، سەرۆكی لیژنەی ریستۆرانت و چێشتخانه‌كان رایگه‌یاندوه: "لەئەنجامی سەردان و پشكنینە بەردەوامەكانی لیژنە هاوبەشەكان دەركەوتوه هه‌ردوو كافتریای (ئه‌كوا پارك، ڤی ئای پی) و خواردن و خواردنه‌وه‌كانی (به‌رلین، لۆڤ تایم، هه‌ڤین، لیالی منصور، دڵین و شنه‌بای كوردستان) لە شاری سلێمانی پابەندی مەرج و رێنمایەكانی كاركردن نین، بۆیە بەفەرمانی قایمقامی سلێمانی دادەخرێن".\nدەربارەی جۆری سەرپێچیەكان ده‌ڵێت: "سەرپێچیكردن و جێبەجێنەكردنی رێنماییەكان، جۆری ئەو سزا دیاری دەكات، كە بەرامبەر هه‌ر شوێنێك دەكرێت، بەهۆی نەبوونی مۆڵەتی تەندروستی و گەشتوگوزار، نەبوونی مۆڵەتی تەندروستی سەرجەم كارمەندان، هەروەها رێگرینەكردن لە مناڵی نەوجەوان بۆ شوێنانایان، بڕیاری داخستنی شوێنه‌كان دراوە".\nئاماژەی بەئەوەشكرد: پێشتر و چەند جارێك سەرجەم كافتریا و گازینۆ و خواردن و خواردنه‌وه‌كانی شاری سلێمانی ئاگاداركراونەتەوە، كە رێگری لە مناڵی خوار 18 ساڵ بكەن، یاری و نێرگەله و خواردنه‌وه‌یان پێشكەش نەكرێت، به‌یاسا هاتووچۆی منداڵی نەوجەوانی بۆ كافتریا و گازینۆ قەدەغەكردووە، هەرشوێنێكیش پابەند نەبێت رووبەڕووی داخستن دەبێتەوە.\nئ / سيروان


پێشکەشکردنی خەڵاتی نۆبلی2021 لە ڕێوڕەسمێکدا لە باڵیۆزی سوید لە لەندەن دەستیپێکرد\nپێشکەشکردنی خەڵاتی نۆبڵی2021، ڕۆژی دووشەممە 6ی ئەم مانگە لە ئاهەنگە بچوکە ناوخۆییەکاندا کە لەگەڵ دۆخی پەتای کۆرۆنا دەگونجێت، دەستی پێکرد.\nبە گوێرەی هەواڵێکی ئەسۆشیتێد پرێس، ئەمە دووهەمین ساڵە کە بەهۆی بڵاوبوونەوەی پەتای کۆرۆناوە ئاهەنگی فەرمی پێشکەشکردنی خەڵاتی نۆبڵ لە ستۆکهۆڵمی سوید بە بەشداری براوەکانی خەڵاتی کیمیا و فیزیا و پزیشکی و ئەدەب و ئابووری بەڕێوەناچێت. خەڵاتی نۆبڵی ئاشتی بەجیا لە ئۆسلۆی نەرویج پێشکەش دەکرێت.\nعەبدولڕەزاق قورنەح، براوەی خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیات یەکەم کەسێک بوو کە خەڵاتەکەی خۆی لە ئاهەنگێکی بچووکدا لە دەستی باڵیۆزی سوید لە لەندەن لە نیوەڕۆی ڕۆژی دووشەممەدا وەرگرت. ئەم نوسەرەی خەڵکی تانزانیا کە لە بەریتانیا نیشتەجێیە،لە مانگی 10دا، خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبی بە هۆی نووسینی ئەو ڕۆمانانەوە پێبەخشرا کە کاریگەری کۆچکردن لەسەر تاکەکان و کۆمەڵگەکان پیشاندەدات.\nقۆڕنەح کە لە دوورگەی زەنگبار گەورە بووە، لە ساڵی 1960 دا وەک پەنابەرێکی تەمەن 18 ساڵ گەیشتوەتە بەریتانیا. ئەو کەڵکی لە ئەزموونەکانی پەنابەری خۆی وەرگرتوە لە نووسینەکانیدا و لەبارەی کۆچ و پەنابەرییەوە دەڵێت "کۆچکردن تەنیا چیرۆکی من نییە، بەڵکو دیاردەیەکی سەردەمی ئێمەیە."\nهەروەها بڕیارە ئەمڕۆ جۆرجیۆ پاریسی، براوەی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک لە ئیتالیا، لە مەراسیمێکدا لە ڕۆما خەڵاتەکەی وەرگرت.\nسیکورو مانابە، براوەی خەڵاتی نۆبڵی فیزیا ودەیڤید مەک میڵین، براوەی خەڵاتی نۆبڵی کیمیا و جاشوا ئینگریست براوەی خەڵاتی نۆبڵی ئابووری ئەمڕۆ مەدالیا و خەڵاتەکەیان لە واشنتنی پایتەختی ئەمەریکا وەردەگرن.\nخەڵاتی نۆبڵ بریتییە لەبڕوانامەیەک و مەدالیایەکی زێڕ و بڕی 10 ملیۆن کرۆن کە دەکاتە 1.15 ملیۆن دۆلاری ئەمەریکایی.


کورد لە دۆخی نەبوونی مافی شارۆمەندیی و نەبوونی کەشی دیموکراتیک بۆ خەبات\nسێ شەممە, 29. 1. 2013\tن: د. برزۆ ئەلیاسی، و: جەلال ئەلیاسی\nئەمەی خوارەوە نووسراوەیەکی د. برزۆ ئەلیاسی-یە، کە لە ڕۆژنامەیەکی ئۆنلاین " ئەنتێرنێت"ی پڕ فرۆشی ئینگلیزی زماندا بڵاوبووەتەوە، خوێندنەوەیەکی بابەتیی هەڵوێست و ڕوانگەی دەستەی بەناو ڕووناکبیرانی فارس، یاخود لایەنگرانی ئێرانی واحید" ئێرانی فارسی"، زمانی واحید" زمانی فارسیی"، میللەتی واحید"میللەتی فارس"ـە کە جگە لە حەکایەتە کۆنەکانی سەرچاوەگرتوو لە ئەفسانەکانی کۆرشی کەبیر و داریووش و .....هتد، چ گرێدراوییەکی زەینییان بە ڕاستەدیمەنی دنیای ئەمڕۆوە نییە. بابەتەکە زیاتر باس لە کاردانەوەی ئەو گرووپە دەکات کە بەرانبەر بە ڕێککەوتنامەکەی دیموکرات و کۆمەڵە نواندییان. لە ڕوویەکەوە گرنگیی بابەتەکە لە بارگاویی بوونیەتی بە لایەنە زانستییەکەیەوە، کە خوێندنەوەیەکی ئەوڕۆیی هەیە سەبارەت بە هەڵوێستی ڕووناکبیرانی فارس = ئێرانیی. لە روویەکی دیکەشەوە گرنگیی بابەتەکە لەوەدایە کە وشیارمان دەکاتەوە لەوەی چیتر پێکناکۆک نەبین و بەهۆی پێکناکۆکبوون و جیاوازیی و پارچە پارچە بوونمانەوە هێندەی دیکە کورد رووبەڕووی مەترسی نەکەینەوە. بە کورتی بۆخۆم، پاش ئەوەی ئەم بابەتەم خوێندەوە، درکم بەوە کرد ئەم جۆرە بە ناو ڕووناکبیرانە ,کە بیری نامرۆیی و ناڕاست و دژە ئاشتیی خۆیان لە پشت تێورییە زانستییەکان و بۆچوونە جوان و دڵگیرە فەلسەفیی و ئنسانییەکانەوە دەشارنەوە، چ هەڕەشەیەکن بۆ خواستە ڕەواکانی ئێمەی کورد. پتر لەوەش، کاتێک کۆمێنتە چەواشەکار و پڕ تووڕەییەکانی ئەم پان-ئێرانیستانەم لە هەمان ڕۆژنامە، کە لە خوارەوە ئادرێسەکەی دادەنێم، خوێندەوە، گوایە وەک کاردانەوە بەرانبەر بە ڕوانگە و بۆچوونەکانی د. برزۆ لە ژێر ئەم بابەتەوە دایان نابوو، ئەوجا باشتر تێگەیشتم لە گرنگی دەستڕاگەیشتنی ئێمەی کورد بەو کاناڵ وڕێگەیانەی، کە خواست و دەنگی ڕەواو و مرۆیی ئێمە دەگەێنێتە بیر و ڕای جیهانیی.لە خۆڕایی نییە کە بەرانبەر بە هەر دەنگێک و هەڵوێستێکی یەکگرتووانەی کورد، شپرزەدەبن و هەراوهوریایان دەگاتە ئاسمانی حەوتەم. بێگوومان یەکێک لە کاناڵە هەرە کاریگەرەکان کە ئەم بەناو ڕووناکبیرانە ساڵانێکی زۆرە بە بیر و درۆکانیان ژاراوییان کردووە و خستوویانەتە ژێر ڕکێفی خۆیانەوە، زەین و عەقڵی تاک و سیاسەتمەدار و ڕووناکبیر و لەسەریەک بیر وڕای دەرەوەی سنوورەکانی ئێرانە، بە تایبەت ڕۆژئاوا. بێگومان ئەمەش بەهۆی جۆراوجۆر کە بێگومان هەموو ئەمە بە مەبەستی شێواندنی ڕاستییەکان و لاوازکردنی نەتەوەی کورد بووە. گومانی تێدا نییە هێندەی خەباتی ناوخۆی کوردستان و وەستانمان بە ڕووی دوژمناندا، بەرنگاربوونەوەی ئەم دوژمنانە لە گۆڕەپانی بیر و ڕای جیهاندا گرنگە. بێ هۆ نەبوو کە کەسایەتییە هەڵکەوتە و دیپلۆماتە دیار و گەورە کوردەکانی وەک شەریف پاشا و د.قاسملوو و پێشەوا قازی هەر زوو درکیان بەم مەسەلەیە کرد و گرنگییەکی زۆریان دا بە بیر و ڕای نێو دەوڵەتیی، و هەوڵێکی زۆریان دا تا بیرو ڕای نێودەوڵەتیی لە خواستە ڕەوا و مرۆییەکانی ئێمەی کورد تێبگەیەنن، و هاوکات ئەو وێنا هەڵە و چەواشەکارانە کە ڕووناکبیرانی نەتەوەگەلی فارس ،توورک و عەرەب سەبارەت بە کورد داویانەتە جیهانی دەرەوە، بسڕنەوە. سەبارەت بە نووسەر" د. برزۆ"یش، هێندە بەسە بڵێم کە ناوبراو لە داییکبووی1978ی شاری سەرپێڵ زەهاوە، و 13 ساڵ لە کەمپی ڕوومادی لە ئاوارەییدا بەسەر بردووە. لەوە بە دوا تا کاتی نووسینی ئەم بابەتە نیشتەجێی وڵاتی سویدە و چەند ساڵێکە وەک مامۆستا خەریکی توێژینەوە و وانە وتنەوەیە لە زانکۆی لووند.\nلە ڕێکەوتی 22 ی8ی 2012 هەردووک حیزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران و کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران بە سەرۆکایەتی مستەفا هیجری و عەبدوڵا موهتەدی ڕێکەوتنامەیەکی ستراتیژییان مۆرکرد، کە تێیدا هەردوولایەن پێیانوایە بەبێ ڕووخانی رژێمی کۆماری ئیسلامی ،کەشی دیموکراتیک بۆ دانپێدانانی فەرمی و نوێنەرایەتیکردنی کوردان نایێتە ئاراوە. ئەم دو هێزە خوازیاری پێکهێنانی کوردستانێکی فیدراڵن بە پێناسەیەکی نەتەوەیی ـ جوگرافی، بۆ چارەسەریکردنی ئەو ستەمەی لە کورد دەکرێت. جگە لەو داواکارییەی سەرەوە ،ئەم ڕێکەوتننامەیە چەندین خواستی دیکەی وەک: جودا کردنەوەی دین لە دەوڵەت، بەرابەریی ڕەگەزیی، دادپەروەریی کۆمەلایەتی و چارەسەرکردنی هەموو کێشەکان بەڕێگای ئاشتییانە و دیالۆگ لە خۆدەگرێت.\nبێجگە لەوەش ،ئەم دوو هێزە ئاماژەیان داوەتە مافی چارەی خۆنووسین وەک بنچینەیەکی دیموکراتی. موستەفا هیجری سکرتێری گشتیی حیزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران ڕایگەیاند کە ئەم ڕێککەوتننامەیەی نێوان هەردوولایەن، خۆئامادەکردنە بۆ ڕووخانی ڕژێمی ئیسلامی ئێران، لەبەر ڕۆشنایی ئەو بەرنگاریی و بەرهەڵستییە توندەی، کە سورییەی گەورە هاوپەیمانی ئێران لەلایەن شۆڕشگێڕەکانەوە بەرەوڕووی بووەتەوە. هەرچۆنێک بێت، ژمارەیەکی بەرچاو لە سیاسەتوانانی بەرهەڵستکاری تاراوگەنشینی ئێرانی، لە ڕاگەیەندراوێکی تونددا لەڕێککەوتی 8ی 9ی2012، ئەم ڕێککەوتننامەیەی نێوان دیموکرات و کۆمەڵەیان، بەو هۆیەوە کە خواستی جوداخوازی لەخۆدەگرێت و ڕێگەخۆشکەر دەبێت بۆ پارچەپارچەکردنی ئێران ،شەرمەزار کرد. لەنێو ئەو ناوانەشدا کەسانی وەک ئەبوولحەسەن بەنی سەدر ،بابەک ئەمیر خوسرەویی، موحەممەد ئەمینی و چەندین نووسەری دیکەی دیار بەرچاودەکەون.\nلەم ڕاگەیەندراوەدا، وەها بە زەقی جەخت لە سەروەری و یەکپارچەیی ئێران کراوەتەوە، بە جۆرێک کە ببێتە "خاڵی دەستپێک بۆ هەر دەستپێشخەرییەکی سیاسی". جگە لەمەش، ئەم ڕاگەیەندراوە نکووڵی لەوە دەکات کە کوردەکان ژێردەستەی شوناسی فارسی کرابن. هەروەها دەڵێ کە ڕەوشی سیاسی کوردەکان لەو دۆخە کۆڵۆنیاڵییە ناچێت کە پێوەندییەکی نایەکسان لە نێوان کۆڵۆنیالیست و کۆڵۆنیدا زاڵە. ڕاگەیەندراوەکە کە لەلایەن ئێلیتە ( دەستەبژێر، ڕۆشنبیران) ی ئێرانییەوە دژ بەو دوو هێزە سیاسییەی کورد نووسراوە کە مافی چارەی خۆنووسینیان کردووەتە خواستی خۆیان، کاردانەوەیەکی خێرای 117 لە نووسەران، هونەرمەندان، سیاسەتکاران و چالاکانی مەدەنیی چ لە کوردستان و چ لە دەروەدا بە دوای خۆیدا هێنا. ئامادەکارانی ئەم ڕاگەیەندراوە پێ لەسەر ئەوە دادەگرن کە لەبەر ڕووناکی ئەم دژایەتییە ئاشکارەی ئۆپۆزیسیۆنی فارسی، هیچ جیاوازییەک لە نێوان کۆماری ئیسلامی و ئۆپۆزیسیۆنە فارسییەکەیدا نییە و هەردووکیان وەک یەک هەڕەشەن بۆ سەر خواستە ڕەواکانی گەلی کورد.\nبە دوای ئەم شەرمەزارکردن (مەحکوومکردن) ــەی ڕێککەوتننامەی دیموکرات وکۆمەڵە لەلایەن ئۆپۆزیسیۆنی ئێرانییەوە، ئیبراهیم فەرشی کە چالاکێکی کۆمۆنیستیی ئێرانییە، ڕایگەیاند سەرەکیترین کێشەی ڕووناکبیران (دەستەبژێر )ی ئێران " مەبەست ڕووناکبیری فارسە ــ وەرگێڕ" شەیدابوونیانە بە یەکپارچەیی خاکی ئێران لە باتی سەرنجدان، دیموکراتیزەکردن و گوێ شلکردن بۆ ڕەنجی بەکۆمەڵ و خەباتی کوردان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا. شادی سەدر کە ئێرانییەکی چالاک و ناسراوی بواری مافەکانی مروڤە، لە وتارێکیدا دەنووسێ کە خواستی کوردان بۆ مافی چارەی خۆنووسین لە ترۆپکی پرسەکانی مافی مرۆڤەوە دەوەستێت. ئەم وتارە هێرشێکی بەهێزی ناوزڕاندن و سووکایەتیی بۆ سەر ناوبراو بەدوای خۆیدا هێنا. بۆ نموونە کۆمێنتی گرووپەفەیسبووکەکان ناوبراویان وەک " ناپاک بە میللەت" بە قازانجی" کوردە جوداخوازەکان" ناودێرکرد. گەورەترین گرفتی شوناسی ئێرانی، نەدیتراوی" بەرجەستەنەبوون" و سرووشتیبوونی باڵادەستی و سەردەستەیی شوناسی فارسییە، کە لە ئاکامدا و بەکردەوە هوییەتی ئێرانیبوون ڕەنگڕێژ دەکات و بڕیاری لێدەدات.\nئەگەرچی ئێران کۆمەڵگەیەکی فرەڕەنگە، شوناسی فارس خۆی وەک شوناسی سەردەستە لە ئێراندا ناساندووە، و نەتەوە غەیرە فارسەکان ( ئازەری، کورد، بەلووچ، لوڕ ،عەرەب و تورکمەن)ی لە دەسەڵاتی سیاسی وەلاناوە لەڕێگەی جێگیرکردنی چەمکگەلی ڕاسیستییانە سەبارەت بە بەرتەری فارس بەرانبەر بە نەتەوە و ئیتنیکگەلی غەیرە فارس لە ئێراندا. لەم بارەیەوە،دەکرێ بۆ تێگەیشتن لە سیاسەتی دەوڵەتی ئێران بگەڕێینەوە بۆ بۆچوونی ڕۆژهەڵاتناسەکان و باسگەلی وەک بەشارستانی کردن و مۆدێرن کردنی هەرێمگەلی نەتەوە غەیرە فارسەکان، هەڵبەت بە مۆرکێکی فارسی، بێگومان ئەمەش بە مەبەستی فارساندن و پەلکێشکردنیان بۆ ناو مۆدەرنیتە و لەناوبردنی جیاوازیگەلی نژادی و زمانییان، جیاوازیگەلێک کە بەنیشانەی دواکەوتوویی و بێ عەقڵییان دێتە ئەژمار. لەگەڵ ئەوەی کە دەسەڵاتی پاشایەتی پاڵەوی، لەبیری ئەوەدا بوو کە باڵادەستی هوییەتی فارسی و سرێنەوەی جیاوازییەکانی نەتەوە غەیرە فارسەکان بکاتە جەژن و ئاهەنگی بگێڕێ، بەڵام شۆڕشی ئیسلامی ئێران زیاتر و زەقتر ڕێگەخۆشکەربوو بۆ پەرەدان بە ستەمکردن لە نەتەوە ناـ فارسەکان" غەیرە شیعەکانیش" بە لەبەرچاوگرتنی ئینتمای نەتەوەیی و مەزهەبییان.\nهەرکات کە باڵادەستیی فارس کەوتبێتە بەرپرسیار، رووناکبیری ئێرانی/ فارسی ڕاهاتووە کە خێرا پێمانبڵێ ئێران لە هیچ بڕگەیەکی مێژوویدا لەلایەن فارسەکانەوە بە ڕێوەنەبراوە، بەڵکوو سەرکردە ناـ فارسەکان بەڕێوەیان بردووە، وەک نادر شا(تورکمەن)، کەریم خانی زەند(لوڕـ زۆرێک لە بەڵگەکان پێچەوانەی ئەمە دەسەڵمێنن) و ئاغا موهەممەدخان (تورک)، یاخود ڕابەری باڵای ئێرانی ئێستاکەیی ئایەتوللا خامنەیی (ئازەری ـ دیارە ئەمیش هەر روون نییە و نەسەلمێنراوە کە ئازەریی بێت). بەڵام ئەوان بیریان دەچێت کە پێمان بڵێن ئاخۆ ئەم ڕابەرانە فرەڕەنگی و جیاوازییەکانیان پەسەند کردووە، یان باڵادەستیی هوییەتی فارسییان بەهێزتر کردووە لە گشت بوارەکانی ژیانی کۆمەڵایەتی، سیاسی و کەلتووری لە ئێراندا.\nبێگومان،ئەگەر سەرنجی ئینتمای ئازەرییەکان بدەین لە ڕووی شیعەگەرییەوە کە دەگونجێت لەگەڵ شوناسی باڵادستی کۆماری ئیسلامی، هەڵە نابێت ئەگەر بڵێین ئازەرییەکان سوود دەبینن لە سیستێمی هەنووکەیی ئێران. ئەم ڕەوشە هەروەها ئەو کوردانە دەگرێتەوە کە سەر بە مەزهەبی شیعەن. لەڕووی ئابوورییەوە، بۆ نموونە ناوچە ئازەرییەکان پتر گەشەیان پێدراوە لە چاو ناوچە کوردییەکان، بەلووچەکان و عەرەبەکان، ئەمە سەرەڕای ئەو ڕاستییە کە ئەم ناوچانە زۆرترین سامانە سرووشتییەکانی وەک نەوت،گاز و کشت وکاڵ لە خۆدەگرێت. خاڵی هاوبەشی ئازەرییەکان لەگەل کورد، تورکمەن، بەلووچ، لوڕڕ و عەرەبەکاندا سەرکوتکردن و بە نزم سەیرکردنی زمانیانە لە فەزای گشتیدا و قەدەخەکردنی ئەم زمانانەیە لە سیستێمی پەروەردەکردندا، ئەمە وێڕای ئەو ڕاستییە کە دستوور" یاسای بنەڕەتی" ی ئێران لە ماددەی 15دا، ڕاشکاوانە ڕایگەیاندووە کە " بەکارهێنانی زمانە ناوچەیی و خێڵەکییەکان لە بڵاڤۆک و دەزگاکانی ڕاگەیاندندا، هەروەها خوێندنی ئەدەبییاتی ئەم زمانانە لە قوتابخانەدا شانبەشانی زمانی فارسی". زۆر سەیرە، زمانە ناـ فارسییەکان وەک زمانی خێڵ و ناوچەکان ناودەبرێت و خۆدەبوێردرێت لە ئاماژەدان بە لایەنی نەتەوەیی و نژادیی ئەم زمانانە. ڕژیمی ئیسلامی لە ئاستی گوفتمانیدا هەرجۆرە مافخواستنێکی ئیتنیکییانەی بە پلانی دەرەکی دێنێتە ئەژمار، گوایە مەبەست لێی لەبەریەک هەڵوەشاندنی یەکیەتیی و برایەتیی گەلانی ئێرانە.\nلەکاتێكدا ناسیونالیزم ،یان پان ـ ناسیونالیزم لەخزمەت سیاسەتی بەرچاوتەنگ و ناوچەیی دایە و کار لەسەر قووڵکردنەوەی جیاوازییەکان دەکات، بەهەمانشێوە سیاسەتکارانی ئیسلامی- شیعە لە ئێراندا درێژە دەدەن بە سووکاتیپێکردن و ژێردەستەکردنی کورد، عەرەب، بەلووچ و تورکمەن بەو هۆیەوە کە ئەمانە خۆیان گرێنادەن بە ئایینزای شیعە و ئیدئۆلۆژی زاڵی دەوڵەت، ئەو دەوڵەتەی کە باوەڕی بە باڵادەستی فارس هەیە. بەگەڕانەوە بۆ ڕێککەوتنی نێوان دوو هێزە کوردییەکە ،دەبینین کە گرنگی و چوارچێوە ی تەفسیریی ئتنیسیتی لە ناو کوردان و پارتە کوردەکانی ئێراندا، لەوە دەرچووە کە تەنیا درووشمێک بێت و لە بۆشاییدا بخولێتەوە، بەڵکوو بریتییە لە ئەزموونیی هاوبەش و هاوچارەنووسیی لە کێشان و هەڵگرتنی نابەرابەری ئابووری، نزمدانان و قێزەوەن ئەژماردنی کولتووری، سەرکوتکردنی زمانیی، حەساب بۆ نەکردنی سیاسیی و هەڵاواردنی سیستماتیک .\nئەم ئەزموونە زیندووانە، وا دەکات کە گیانی نەتەوە پەروەریی گرنگتر پەرەبسێنێت ،بە جۆرێک کە کوردەکان نابەرانبەرییەکان دەبینن و دەستیان داوەتە ڕاپەڕین لەبەرانبەر دەسەڵاتی ئێران و باڵادەستی و هێژموونی نەتەوەی فارسدا. زۆرێک لە کوردەکانی ئێران کولتووری نەتەوەییان هێندە لەلادا نزم و جێی شەرمەزارییە بەرانبەر بە شوناسی فارسی، کە تەنانەت خۆبەدوور دەگرن لەوەی بەزمانی کوردی دەگەڵ منداڵەکانیان بئاخێڤن، یاخود ناوی کوردییان بۆ بگرنەوە. بەگشتی دەتوانین لەم ستەمە تێبگەین ئەگەر گرێیی بدەینەوە بە ئەو نژادپەرستییە دەروونییەوە کە ئەو گرووپە کەمێندراوانە دەگرێتەوە لە ڕێگەی ئەوەی لەخۆیان وردببنەوە، لە شوناسیان، زمانیان،جل و پۆشاکیان، دیرۆکیان بە ڕێگەی خوێندنەوەی جێگرتوو و پەرەپێدراودا، واتە باڵادەستیی نەتەوەی فارس. سەرەڕای ئەم نادادپەروەرییانەش، پارێزەرانی شوناسی فارسی پێداگری ئەوەدەکەن کە " شتێک نییە بە ناوی نەتەوەی فارس لە ئێراندا ". لە باشترین حاڵەتدا باس لە هەبوونی" ئاخێڤەرانی زمانی فارسی" دەکەن. ئەم بۆچوونە لە کتێبی ( لە ئیمپراتۆرییەتی ئیرانەوە بۆ ئێرانی ئیسلامی،2009) لەلایەن توێژەری ئێرانی پەرویز تەوفیقی ـ یەوە خراوەتە بەرباس، کەپێیوایە لە ئێراندا هیچ خەڵکێک نییە بەناوی فارس ناوببردرێن پاش ئەوەی کە ئەو خەڵکە بەهۆی تێکەڵبوونیانەوە بە گرووپگەلی دیکەوە بەتەواوەتی تواونەتەوە لە ئێراندا.\nهەنووکەش، ئەم لاف و بۆچوونە بەرگریکارانە کە نکووڵی لە هەبوونی هێژموون و باڵادەستیی فارس دەکات، ڕەچاوی ئە‌و ڕاستییەش ناکەن کە کاتێک خوێندکارانی کورد دەچنە قوتابخانەوە فێری ئەوە دەکرێن زمان، هونەر،کەنداو " مەبەست خەلیجی فارسە"، وێژە و ئەدبییات،دیرۆک، مووزیک و هونەری فەرش و قاڵیچە چنین....هتد لە قۆرخی شوناسی زاڵ و باڵادەستی نەتەوەی فارسدایە. دەسەڵات لە ئێراندا ئەو هۆکارە ڕوون ناکاتەوە کە چما منداڵانی کورد ناکارن زمانی دایکیی خۆیان، یاخود دیرۆک و ئەدەبی کوردی لە نیشتمانی خۆیاندا بخوێنن. یان ئەگەر ئەوان بەڕاستی شارۆمەندی ئێرانین، چما مافی بوونە سەرۆککۆماریی ،یاخود بەڕێوەبردنی هەرێم و ناوچەکانیان نکووڵی دەکرێت. ئەگەر کوردێک بییەوێت کاری دەستبکەوێت، دەستبەجێ درک بەوە دەکات کە پێشینەی نەتەوەیی و مەزهەبیی وێرای جیاوازیی ڕەگەزیی ڕێگری دەکرێت لەلایەن ئەو ساختارە هەڵاوردەکارەی دەسەڵاتەوە کە دیتنێکی نزمئامێزی هەیە بەرانبەر بەو جیاوازییانە، بێگومان بەو جۆرە شانسی هەرکوردێک لە گشت زەمینەکانی ژیاندا کەمتر و کەمتر دەبێتەوە. ئا بەمشێوەیە دەبینین کە چلۆن ژێردەستەکردنی کەلتووری، شانبەشان مەحروومییەتە ئابوورییەکان پێڕەودەکرێت. سەرەڕای گشت ئەم نا بەرابەرییانەی دژ بە کورد، سەیرتر ئەوەیە کە داوا دەکرێت کورد بێدەنگبێت و چۆک دابدات بۆ گوتاری باڵادەستی دەوڵەت، گوایە دەنگی ناڕەزایەتی کوردان زۆربەی کات بە وێرانکارانە پێشاندراوە و وەک ئەسپی تراودە " مەبەست ناپاکییەـ وەرگێڕ" بە پیلانە دەرەکییەکانەوە گرێدراوەتەوە.\nهەروەک توێژەری ئێرانیی، پیرووز موجتەبازادە کە لە بەرنامەیەکی بەشە فارسیی "بی بی سی" دا سەبارەت بە فیدرالیسم میوانیی کرا بوو گوتی : " لە کوردستاندا، جگە لە دەنگە دەنگ، خواستێکی ڕوون سەبارەت بە مافە سیاسییەکان لە ئارادا نییە" , ئەمەش نادیدەگرتنی ئەو ڕاستییەیە کە چەندین دەیەیە کوردەکان داوای جێبەجێکردنی "دیموکراسی بۆ ئێران، وخودموختاری بۆ کوردستان" دەکەن. ئەمە بە ڕێکەوت نییە کە کوردەکان وەک خنجەری ناپاکیی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا بێنە ئەژمار، بەتایبەت کە کوردەکان دەیانەوێت ئیسرائیلێکی دیکە دروست بکەن لە ناوچەکەدا. ڕوانگەی سەرەکیی گرووپی باڵادەست ئەوەیە کە کوردەکان کۆتایی بە خەباتی سیاسیی خۆیان بێنن، گوایە خواستەکانیان چ پێوەندییەکی بە نادادپەروەریی و ڕاستیی ژیانی کوردەکانی ئێرانەوە نییە، بەڵکوو ئەمە دنەدان و فیتی ئیسرایل و ئامریکایە !!. بە هۆی رۆژهەڵاتناسانی ڕۆژئاوا و ناسیونالیسمی فارسەوە، شوناسی فارسی لەڕێگەی سیاسەتێکی زیرەکانەی نوێنەرایەتیکردنەوە توانیویەتی زانست و تایبەتمەندێتییەکانی خۆی بە شێوەیەکی بابەتیی بە گشت دنیادا بڵاو بکاتەوە. لە ئێراندا، خولیابوون و ئۆگربوون بە سەردەستەیی فارس وەک حەز و خواستی گشتیی و هەمووان پێانسە کراوە، و وەهای لە گرووپە بندەستەکراوەکان کردووە کە ئەم شوناسە بە هی خۆیان بزانن. کە چی لە ڕاستیدا گشت بابەتەکە پێوەندیی بە شوناسێکی نەخوازراوی فارسییەوە هەیە کە پێناسەیەکی ساختەکارانە و گریمانەیی بۆ دنیا هەیە.\nبە هۆی ئەوەی کە کوردی ئێران نەک تەنیا دووچاری هەڵاواردنی دەوڵەتین سەبارەت بە کار و دامەزراندن، پەروەردە وفێرکردن و نیشتەجێبوون، بەڵکوو مافی ئەوان لە پەروەردە و فێرکردنیشدا نکووڵی دەکرێت، داواکاریی سەبەخۆیی و خۆبەڕێوەبردن تا دێت پشتیوانی زیاتربەدەست دێنێت و پەرە دەستێنێت. ڕژێمی ئیسلامی ئێران نە مافی شارۆمەندی بە کوردان ڕەوا دەبینێت، و نەش کەشێکی گشتی دیموکراتیکیان بۆ دابین دەکات، کە تێیدا بتوانن بە شێوەیەکی دیار جیاوازییە سیاسییەکانیان دەربارەی مافە پێشێل کراوەکانیان وەک شارۆمەندی ئێرانیی دەرببڕن، بەتایبەتیی کە زۆربری کات چالاکوانە سیاسییە کوردەکان وەک "دژە-ئێرانی" و " دژە-ئیسلامی"، و هەروەها وەک هەڕەشە بۆ سەر ئاسایشی نیشتمانیی دێنە حیساب. پێناسەکردنی جیاوازیی و ناکۆکیی کوردەکان بەرانبەر بە دەسەڵاتی ئێران لە فۆرمی هەڕەشە بۆ سەر ئاسایشی نیشتمانیی، بووەتە ستراتیژییەکی کارای دەوڵەتی ئێران بە مەبەستی خۆدزینەوە لە چارەسەرکردنی یاساییانە و دانانی کوردەکان لە خانەی ئیستیسنادا. لەمپەرە ئایینی، یاسایی و کۆمەڵایەتییەکان کە کورد بەرەڕوویان دەبێتەوە لە ئێراندا، پێگەی "هاوڵاتی بێ ماف" ی داوەتێ.\nجیهانی ئێمە ،بەو مۆرکە قۆرخکراوەی سیستەمی نێودەوڵەتیی، هەڵاواردن و ئاپارتایدێکی جیهانی وەهای خولقاندووە، کە دنیای بەسەر دوو دەستەدا: " نەتەوەی دەوڵەتدار" و " نەتەوەی بێ دەوڵەت" دابەشکردووە. بە جۆرێک کە یەکەمیان لە پێگەیەکی نایابدا قەرار دەگرێت لەناو دنیایەکی نابەرابەر لە زەمینەی شارۆمەندیی، لە کاتێکدا کە دوەمیان " نەتەوەی بێ دەوڵەت" لە پێگەی شوناسی ژێردەستەدا بەسەردەبات. گەلانی بێ دەوڵەتی وەک کورد، فەلەستین و تامیل ئەو کارەساتە وجوودی و سیاسییە پێشان دەدات کە ئەم نەتەوانە بەرەوڕووی بوونەتەوە،شانبەشانی گشت ئەو توندوتیژییە سیاسییانەی کە ئەزموونیان کردووە لەلایەن دەوڵەتانی جیاواز و هەروەها بەشێوەی جیاواز.\nبێگومان ،دەشێت بنواڕینە ناسیونالیزمی کوردیی وەک کاردانەوەیەک بەرانبەر بەو بێ دەوڵەتییەی کوردان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، بە تایبەت پاش ئەوەی کە کوردەکان لە ئاکامی بێ دەوڵەتییاندا پەراوێز، و لەڕووی سیاسییەوە لاواز و کپێنراو نەتەوە بەڕێگەی سیاسەتی سیستماتیکیی پاکتاوکردن و سڕینەوەی دەوڵەتییەوە لە ئێران، ئێراق، تورکیا و سووریەدا. ڕۆڵی هێزە سیاسییەکان و بزاڤە سیاسسەکان بریتییە لە دابینکردنی نیشتمان و پەناگەیەکی سیاسیی کە بتوانن تێیدا بژین و ئاواتەکانیان کە لە مافی شارۆمەندیی پێکدێت، وەدیبهێنن. بێجگە لەوەش، کاراکتەرە سیاسییەکانی کورد پێویستییان بە گەڵاڵەکردنی جۆرە زمانێکی سیاسییە کە نەیەوێت سەرلەنوێ پەرتکردن و دەرهاویشتن بەرهەمبهێنێتەوە. پرۆسەی بە فارسیکردنی شوناس، نکووڵی دەکات لەوەی کە پێگەیەکی تایبەتی یاسایی پێدرابێت، یا خود پارێزگاری لە فارساندن و یەکڕنگکردن بکات لەڕێگەی پیادەکردنی ئیدئۆلۆژییەکی زاڵەوە. سەرەڕای هەموو ئەمانەش، پێویستە کوردەکان بیریان نەچێت کە کوردستان هەرێمێکی سیاسیی نییە کە بەتەنیا کورد لێی بژێت، بەڵکوو گرووپی جۆراوجۆری دیکەشی لێ دەژێت ،کە دەشێت هەم دان بە بوونیاندا بنرێت و، هەمیش مافی یەکسانییان بۆ دەستەبەر بکرێت لە گشت زەمینەکانی کۆمەڵایەتیدا.\nبە کورتی، سەرچاوەی سەرەکیی ململانێ سیاسییە ئیتنیکییەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەگەڕێتەوە بۆ ئەو ڕق و دژبەرییەی ناسیونالیزم، کە دان نانێت بە بوون و نوێنەرایەتییە جیاوازەکاندا،بە تایبەت لە فۆرمە سیاسییەکەیدا. ناسیونالیزمیباڵادەستی فارس ناتوانێت درێژە بدات بە فەرمانڕەواییکردن ،و تاوانی ململانێکە وەئۆباڵی کورد بخات، دوای ئەوەی کە بەسەرهات و مەینەتیی کوردەکان پشتگوێ دەخات بە شێوەیەکی پڕ لە سووکایەتیی و ناشیرین، وەلێ سیستماتیک.\nڕاشکاوانەتر بڵێم، تەنیا دوو بژاردەلە بەر دەست ئێران، تورکیا، ئێراق و سووریە دایە: یان تەواوی مافەکانی شارۆمەندی بە کوردان دەدەن " دیفاکتۆــ جێکەوتەـ ئەمری واقع"، و یا خود گەلی کورد درێژە دەدات بە خەباتی سیاسیی خۆی بە مەبەستی پێکهێنانی ماڵێکی سیاسیی کەتێیدا دەست درێژیی نەکرێتە سەر بە هۆی جیاوازیگەلی کەلتووری نەتەوەیی، کۆمەڵایەتیی و لەسەر یەک تێکڕای جیاوازییەکانییەوە.\nبۆ خوێندنەوەی بابەتەکە بە ئینگلیزی دەتوانن تماشای ماڵپەڕی خوارەوە بکەن:


داعش شەڕی كارەبا دەكاتدیالە، سەڵاحەدین و كەركوك زەرەرمەندی تەقاندنەوەی تاوەرەكانن\nلەیلا ئەحمەد - دیالە*\nچەند كاتژمێرێك لە كارەبای نیشتمانی ناوچەكانی سەڵاحەدین، دیالە و كەركوك كەمدەكات، لە هەندێك شوێنیش بە یەكجاری دەبڕێت، بەهۆی تەقاندنەوەی تاوەرەكانی كارەبا لەلایەن چەكدارانی (دەوڵەتی ئیسلامی - داعش)ـەوە.\nبەپێی بەیاننامەیەكی وەزارەتی كارەبای عیراق، تەنیا لە ماوەی 48 كاتژمێر 13 تاوەری كارەبا لە سنوری پارێزگاكانی سەڵاحەدین، كەركوك و نەینەوا تەقێنراونەتەوە.\nلەو بەیاننامەیەدا كە 5ی ئاب بڵاوكراوەتەوە، وەزارەت دەڵێت هێڵەكانی گواستنەوەی وزەی (كەركوك - گەیارە) بەهۆی بۆمبی چێنراوەوە تەقێنراونەتەوە و پێنج تاوەر زیانیان بەركەتووە و لەكاركەوتون.\nهەروەها لە هێڵەكانی دیكەی ئەو ناوچەیە چەندین تاوەری تر زیانیان بەركەوتووە.\nجگە لە ژمارەیەك تاوەری كارەبای (باشوری تكریت - سامەرا) و (شەهید عەبدوڵا – خۆرهەڵاتی تكریت – شەهید عەبدوڵا - دۆر).\n"تاوەرەكانی دابینكردنی كارەبای نیشتمانی سەڵاحەدین هەفتەی رابردودا تەقێنراونەتەوە و بەهۆیەوە ئێستا هاوڵاتیان كێشەی كارەبا و ئاویان هەیە، هەر ئەوان زەرەرمەندبون، لەكاتێكدا پلەكانی گەرما بەرزن" حسێن عەبدولقادر، بەڕێوبەری دابەشكردنی كارەبای سەڵاحەدین بۆ (كەركوك ناو) وای وت.\nپلەكانی گەرما لە سەڵاحەدین و دیالە و كەركوك لە نێوان 45 بۆ 50 پلەی سیلیزیدان.\nعیراق/ ئابی 2021، تەقاندنەوەی تاوەرێكی گواستنەوەی وزەی كارەبا فۆتۆ: راگەیاندنی وەزارەتی كارەبا\nبەڕێوەبەری كارەبای سەڵاحەدین دەڵێت لە 24 كاتژمێردا تەنیا چوار كاتژمێر كارەبای نیشتمانی بە هاوڵاتیان دەدەن، ئەوەش وایكردووە گەرما تەنگ بە هاوڵاتیان هەڵبچنێت، "چاككردنەوەی تاوەرە زیانلێكەوتوەكان لەسەر فەرمانگەكانی كەركوك و سەڵاحەدینە كە هێشتا چاكنەكراونەتەوە".\nبەپێی بەدواداچونێكی (كەركوك ناو)، لە یەك هەفتەی رابردودا، زیاتر لە 10 جار هێڵە سەرەكییەكانی گواستنەوەی وزەی كارەبا لە دیالە، سەڵاحەدین، كەركوك، نەینەوا و چەند ناوچەیەكی دیكەی عیراق بە بۆمبی چێنراو تەقێنراونەتەوە و زیانیان بەركەوتووە.\nلێپرسراوێكی باڵای ئەمنی لە دیالە، كە بەهۆی نەبونی مۆڵەتی لێدوانەوە داوایكرد ناوی بڵاونەكرێتەوە بە (كەركوك ناو)ی وت "تەقاندنەوەی تاوەرەكانی كارەبا لە ئەستۆی داعشە، ئامانجیان ئەوەیە كێشە و گرفت لە نێوان هاوڵاتیان و حكومەتدا دروستبكەن".\nداعش ئامانجیان ئەوەیە كێشە لە نێوان هاوڵاتیان و حكومەتدا دروستبكەن\nئەو دەڵێت هێزی تایبەتیان بۆ چاودێری و پاسەوانی تاوەرەكان داناوە، كە زیاتر لە 250 تاوەر لە پارێزگاكەدا هەیە، هەفتەی پێشوو توانیویانە كەسێك دەستگیربكەن كاتێك ویستویەتی تاوەرێك بتەقێنێتەوە.\nئەنجومەنی وزاری بۆ ئاسایشی نیشتمانی لە عیراق، لە كۆبونەوەیەكدا چوارشەممەی رابردوو بە سەرۆكایەتی مستەفا كازمی، سەرۆك وەزیران و فەرماندەی گشتی هێزە چەكدارەكان جەختیكردەوە لە چڕكردنەوەی هەوڵەكان بۆ پاراستنی تاوەرەكانی گواستنەوەی وزەی كارەبا.\nلێپرسراوەكەی دیالە وتی "داعش وەك پێشتر دەسەڵاتی شەڕ و كوشتنی هاوڵاتیانیان نەماوە بۆیە تاوەرەكان دەكەنە ئامانج، لەوەشدا هاوڵاتیان زەرەرمەندبون".\nلە سەرەتای 2021ـەوە تائێستا 20 تاوەری كارەبا لە پارێزگاكانی سەڵاحەدین و دیالە تەقێنراونەتەوە، بەهۆیەوە كارەبای ناحیەكانی سەعدیە، قەرەتەپە، جەلەولا، تكریت، سامەرا، دوجێل، بەلەد و چەندین ناوچەی دیكە یان بە تەواوی بڕاون یان كەمبونەتەوە.\nهەر بەپێی ئەو ئامارانەی (كەركوك ناو) لە سەرچاوەی ئاگادارەوە دەستی كەوتون بەهۆی هێرشەكانی داعش و بۆمبی چێنراوی ژێر تاوەرەكانی كارەباوە زیاتر لە چوار سەربازی عیراق لەو دوو پارێزگایە كوژراون.\nدیالە/ ئابی 2021/ چاكگردنەوەی تاوەرێكی كارەبای خانەقین دوای تەقاندنەوەی فۆتۆ: وەزارەتی كارەبا\nحسێن عەلی، بەڕێوەبەری پۆلیسی قەزای دوزخورماتوو بە (كەركوك ناو)ی وت "تاوەرەكانی كارەبا لەلایەن داعشەوە دەتەقێنرێنەوە، لەمساڵدا كردەوەكانی داعش بۆ كردنە ئامانجی تاوەرەكان زیاتر بون، بەهۆیەوە خورماتوو هەموو قەزاكانی تری سەڵاحەدین كێشەی كارەبایان هەیە و پشت بە مۆلیدەی ئەهلی دەبەستن".\nبەهۆی كەمی كارەبای نیشتمانییەوە نرخی هەر ئەمپێرێكی كارەبای مۆلیدە لە زۆربەی ناوچەكانی عیراق لە نێوان 10 تا 15 هەزار دیناردایە.\nغەسان رەزوانی، لێپرسراوانی راگەیاندنی فەرمانگەی دابەشكردنی كارەبای كەركوك بە (كەركوك ناو)ی وت ئەو 13 تاوەرەی لە چەند رۆژی رابردودا تەقێنرانەوە كاریگەری زۆری لەسەر كەركوك نەبووە، چونكە كاریگەرییە زۆرەكە بۆ سەڵاحەدین و موسڵ بووە.\nبەپێی ئامارەكانی كارەبا لە شەو و رۆژێكدا 12 كاتژمێر كارەبای نیشتمانی بە هاوڵاتیانی كەركوك دەدرێت.\nئێستا كارەبای كەركوك سێ كاتژمێر هەیە و سێ كاتژمێر دەبڕێت\n"ئێستا كارەبای كەركوك سێ كاتژمێر هەیە و سێ كاتژمێر دەبڕێت، .. بەداخەوە هەندێك گەڕەك هەیە لە باشوری كەركوك وەك قادسیەی یەك و قادسیەی دوو و نەسر و عەسكەری كارەبایان لە وێستگەی گشتی بەغداوە دەپچڕێت چونكە فشار لەسەر تۆڕەكانیان هەیە و بەهۆی بەرزی پلەكانی گەرماوە دەیكوژێننەوە، كارەبای ئەو گەڕەكانە نزیكەی 10 كاتژمێر هەیە" بەوتەی رەزوانی.\nشەوی 3ی ئابی 2021 دەیان هاوڵاتی لە ناوەندی ناحیەی پردێ (ئاڵتون كۆپری – باكوری كەركوك) خۆپیشاندانیان دژی خراپی كارەبای نیشتمانی ئەنجامدا.\nپارێزگای كەركوك، رۆژانە پێویستی بە زیاتر له هەزار مێگاوات كارەبا هەیە بۆ ئەوەی بتوانێت كارەبای پێویست بە هاوڵاتیان بدات، به‌ڵام كه‌متر له‌و بڕەی پێده‌گات.\nشەوی رابردو، 5ی ئاب چەكدارێكی پۆلیسی فیدراڵی لەكاتی هەوڵی پوچەڵكردنەوەی بۆمبێكی چێنراو لەژێر تاوەرێكی كارەبادا بەهۆی تەقینەوەی بۆمبەكەوە گیانیلەدەستدا، ئەوەش بەپێی راگەیەندراوێكی ئەو هێزە لە ناحیەی ریازی قەزای حەویجەی كەركوك بووە.\nلێپرسراوێكی ئاگادار لە كارەبای دیالە كە داوایكرد ناوی بڵاونەكرێتەوە بە (كەركوك ناو)ی وت "لە ساڵی 2021دا 20 تاوەری كارەبا تەقێنراونەتەوە و بەهۆیەوە هاوڵاتیان و حكومەت زەرەرمەندبون، خەرجییەكی زۆر لەسەر حكومەت دەكەوێت بۆ چاككردنەوەی تاوەرەكان و ئێستاش هاوڵاتیان بێ كارەبان".\nئەو دەڵێت پرۆسەی چاككردنەوەی تاوەرەكان پێشتر پێویستی بە پشكنینی ناوچەكە هەیە، بۆ دڵنیابونەوە لەوەی داعش بۆمبی دیكەی چێنراویان دانەناوە، ئەوەش بە هاوكاری هێزی ئەمنی ئەنجامدەدەن و دواتر دەست بە چاككردنەوەی تاوەرەكان دەكەن.\nهەفتەی رابردودا، بۆ ماوەی چەند رۆژێك هەرسێ ناحیەی سەعدییە، جەلەولا و قەرەتەپە لە دیالە بە تەواوی بێ كارەبای نیشتمانی بون، بەهۆی هێرشێكی چەكدارانی داعش بۆ سەر سوپای عیراق، كە بوە هۆی تەقاندنەوەی تاوەرێكی كارەبا.\n"ئامانجی چەكدارانی داعش لە تەقاندنەوەی تاوەرەكان ئەوەیە هەبونی خۆیان بسەلمێنن و زیان بە هاوڵاتیان بگەیەنن، ئەو ناوچانەیشی تاوەریان تێدایە ناوچەیەكی فراوانن، دۆڵن و تیرۆریستیان بە ئاسانی دەستیان پێیدەگات و دەتوانن تاوەرەكان بتەقێننەوە" بەوتەی لێپرسراوەكەی كارەبای دیالە.\nكردەوەكانی داعش بۆ كردنە ئامانجی تاوەرەكانی كارەبا زیادیانكردووە\nفەرماندەیی ئۆپەراسیۆنە هاوبەشەكانی عیراق، شێوازێكی نوێ بۆ پاراستنی تاوەرەكانی كارەبا دەگرێتەبەر، ئەوەش لەڕێی پلانێكەوە بە ئامانجی رێگری لە گەیشتنی چەكدارانی داعش بۆ تاوەرەكان و بە هەماهەنگی زیاتری نێوان وەزارەتەكانی بەرگری، ناوخۆ و دەزگای هەواڵگری.\nتەحسین خەفاجی، وتەبێژی فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنە هاوبەشەكان بە ئاژانسی عیراقییەی راگەیاندووە ئەو پلانە نوێیە ئامێر و پێداویستی و تەكنیكی نوێی تێدا بەكاردێت، لە هەندێك ناوچەش عەشیرەتەكانی ناوچەكە بۆ چاودێری سنوری خۆیان رادەسپێردرێن.\nهەروەها وتی لە ناوچە سەختە و فراوانەكان و ئەو شوێنانەی هێزی ئەمنی بە ئاسانی پێیناگات، بە فڕۆكەی بێ فڕۆكەوان، هێزی ئاسمانی و دانانی كامێرای حەراری هەوڵدەدەن رێگری لە تەقاندنەوەی تاوەرەكانی كارەبا بكەن.\n*كاروان ساڵحی بەشداری لە ئامادەكردنی ئەم راپۆرتەدا كردووە


ئەمڕۆ ساڵرۆژی لەدایکبونی (مارگۆت)ە. کاژێری دوانزەونیو (پیتەر) هات بۆ ئەوەی دیارییەکان ببینێ، ماوەیەکی زۆر مایەوە، زۆر زیاتر لەوی کە بۆ بینینی دیارییەکان پێویستبو، جاران بەهیچ جۆرێک کاری وەهای نەدەکرد. لەکاتێکدا من بەتایبەتی، ساڵی جارێک نازی (مارگۆت) هەڵدەگرم، نیوەڕۆ دەرفەتم بۆ رەخسا و چوم قاوەکەم هێنا، پاش ئەوە پەتاتە. کاتێ بەژورەکەی (پیتەر)دا تێپەڕیم، سەرجەم کاغەزە پەرش و بڵاوەکانی سەر پەیژەکانی کۆکردەوە. لێم پرسی ئاخۆ شیپانەی بەتیتونەکە دادەمەوە.\nگوتی: «بەڵێ، دایدەوە، کاتێ گەڕایتەوە بەسوکی لێی بدە، منیش لەپێشت لایدەبەمەوە.»\nمنیش سوپاسم کرد و چومە سەربانێ، دە خولەکەم پێچو تا لەنێو ئەو بۆشکە زلەدا وردترین پەتاتەم هەڵبژارد. پشتم ئازاری پێگەیشت وسەرما لێی دام. بێگومان بەبێ ئەوەی لێی بدەم بەخۆم شیپانەکەم لادایەلاوە و چومە ژورێ، ئەویش بەپیریمەوە هات و مەنجەڵەکەی لێوەرگرتم.\nپێم گوت «زۆر گەڕام، وەلی لەوانە بچوکترم بۆ پەیدانەکرا.»\nگوتی «لە بۆشکە زلەکەشدا گەڕای؟»\n«بەڵێ هەرهەمویانم بەم دەستانەم هەڵدایەوە»\nلەوماوەیەدا گەیشتمە سەر پلیکانەکان، ئەویش هێشتا مەنجەڵەکەی بەدەستەوەبو و بەسەرسوڕمانەوە تێی رادەما و گوتی: «بەڵام ئەمانە زۆر چاکن» منیش دەستم برد مەنجەڵەکەی لێوەرگرم، گوتی: «ئافەرین»، لەوکاتەدا بەجۆشەوە، بە نەرمە نیگایەک تەماشای دەکردم و منی لەناخەوە جۆشدا ونەرم هەڵاتم. بەتەواوی هەستم بەوە کرد کە دەیەوێ سۆزم بداتێ، لەکاتێدا ئەو توانای دەربڕینی نییە، هەمو تێڕوانینەکانی لە نیگایدا کۆببونەوە. من زۆر بەباشی لێی تێگەیشتم و زۆر سوپاسگوزاری بوم. ئێستاش زۆر بەختەوەر دەبم کاتێ بیر لە وشە و نیگاکانی دەکەمەوە!\nکە چومەوە خوارێ، دایکم پێی گوتم پەتاتەی زیاترمان بۆ نانی شێوان پێوستە. منیش بەسینگێکی فراوانەوە ئامادەیی خۆم نیشاندا بۆئەوەی جارێکی تر بچمەوە سەرێ. کاتێ چومەوە بۆ لای (پیتەر) لێبوردنم لێخواست چونکە جارێکی تر دەبمە بارگرانی. بەڵام ئەو هەڵسایە سەرپێیان و خۆی خستە نێوان پلیکانەکان و دیوارەکەوە و باسکی گرتم، کاتێ پێم نایە سەر پلیکانەکان، زۆری بۆخۆی هێنا نەبادا من بەپشتدا وەرگەڕێم.\nگوتی: «من پێشت دەکەوم، هەردەبێ بچمە سەرێ»\nمنیش گوتم، پیویست ناکا ئەمجارەیان پەتاتەی هوردم ناوێ. ئەویش قۆڵی بەردام و ملی بەداواکەمدا دا. کاتێ گەڕامەوە لاشیپەکەی لێ واڵاکردمەوە و مەنجەڵەکەی لێ وەرگرتم. لەبەر دەرگاکە لێم پرسی «ئەی تۆ ئێستا خەریکی چیت؟»\nگوتی: «زمانی فەڕەنسی»\nپرسیم ئاخۆ بۆم هەیە راهێنانەکانی ببینم، گوتی بەڵێ، منیش دەستەکانم تەکاند و لە بەامبەریدا لەسەر قەنەفەکە دانیشتم.\nپاش ئەوەی هەندێ وشەی فەڕەنسیم بۆ رونکردەوە، چوینە سەر باسەکەی خۆمان. ئەو باسی ئەوەی کرد گوایە لە دواڕۆژا دەچێتە ئاسیای رۆژهەڵاتی ژێر سایەی هۆڵەندا، لەوێ لە یەکێک لە مەرزاکان گوزەران دەکات. پاشان هاتە سەر باسی ژیانی خۆی لەماڵەوە، هەروەها کارکردن لە بازاڕی رەش گوایە مایەپوچە. پێمگوت تۆ هەستی خۆ بەکەم زانینت زۆر تێدایە. پاشان باسی جولەکەی کرد. زۆری پێباش بوو ئەگەر بەخۆی جو نەبوایە، بەڵکو کریست بوایە و پاش جەنگ دەچێتە سەر ئاینی کریست. پرسیم ئاخۆ پاش تەواوبونی جەنگەکە نیازی هەیە خۆی بەئاینی کریست گۆش بکات؟ بەڵام دیاربو ئەو نیازەشی نەبو، گوتی: پاش جەنگ کەس نازانێ ئایا دەبمە کریست یا جو. بەو قسانەی دەتگوت دڵیان ئەنگاوتوم، چونکە بەداخەوە دەرکەوت کە ئەو هێشتا لاسەنگ وهەرزەیە. دوایی گوتی: «خەڵکی جو هەردەم بژار کراون، تا هەمیشەش هەر بەوجۆرە دەمێننەوە!»\nمنیش لەوەڵامدا گوتم: «هیوادارم بۆ یەکجاریش بێت بۆ مەبەستێکی باش بژار بکرێن»\nپاش ئەو باسانە، بەشێنەیی چوینە سەر باسی باوکم و ناسینی مرۆڤ، هەروەها چەندین شتی تر، خۆم بیرم نەماون. پێنج و چارەک رۆیشتم، ئەو کاتەش (میپ) هاتەسەرێ.\nئێوارێ (پیتەر) باسێکی خۆشی هێنایە ئاراوە، کاتێ باسمان لە پۆستەری ئەکتەری فیلمەکان دەکرد کە لەمێژبو بەدیاری وێمدابون. نزیکەی ساڵونیوێکە، هێشتا لە ژورەکەی هەڵواسراون. ئەو زۆری بەدڵبون، پێم گوت ئەگەر دەتەوێ وێنەی دیکەشت دەدەمێ.\nگوتی: «نەخێر، چاکوایە هەر ئەوانەم هەبن، ئەوانەی هەمن هەموو رۆژێک تەماشایان دەکەم و ئێستا بون بەهاوڕێم.»\nمن ئێستا تێدەگەم بۆچی ئەو هێندە هۆگری (ماوشی)یە و لەباوەشی دەگرێ. چونکە هەڵبەتە پێویستی بە سۆز و خۆشەویستییە. شتێکی ترم لە بیرچو، ئەو گوتی: «من لە هیچ شتێک ناترسم، تەنها ئەوکاتە دەترسم کە کەموکوڕیم هەبێ، بەڵام خۆم لەسەر ئەوەش رادەهێنم.»\nخۆبەکەم زانینەکەی (پیتەر) لەپێوان ناێی. ئەو خۆی پێ نەزانە و ئێمەی بەلاوە زیرەک و زانایە، بۆنمونە، کاتێ من لە وانەی زمانی فەڕەنسی کۆمەکی دەکەم، ئەو هەزاران جار سوپاسم دەکات. هەڵبەتە لەداهاتودا ئەوەی پێیدەڵێم کە: «واز لەو قسەڵۆکانە بهێنە. بەرابەر بەوە خۆ تۆ ئینگلیزی و جوگرافی زۆر لەمن باشتر دەزانی!»\nکیتی تابڵێی شیرین!\nهەرچ کاتێک دەچمە سەرێ، تەنها یەک شتم مەبەستە، ئەویش بینینی «ئەوە». ژیانم لێرە ئێستا زۆر خۆشترە، چونکە ئامانجێکی دڵخۆشکەری کەوتۆتە ئاسۆ. ئەوەی بۆم بوە بە هاوڕێ، هەمیشە لەماڵەویە، (مارگۆت)ی لێبترازێ، ترسم لە کەسێکی تر نییە ململانێم لەسەری دەگەڵ بکا. وا نەزانی بە داوی خۆشەویستیەوە گلاوم. لەگەڵ ئەوەشدا هەستدەکەم شتێکی جوان لەنێوان من و (پیتەر) دەڕسکێ و دەبێتە زادەی هاورێتی و متمانەیی. ئەوەندەی بۆم بڕەخسێ دەچم بۆلای، خۆ ئەو وەکو جاران نەماوە و نەزانێ بەچی دەسپێبکات. بەپیچەوانەوە، هێشتا لەدەرگای ژورەکەی ئاودیو نەبوە دەست بە قسەکانی دەکا.\nدایکم پێی خۆش نییە دەچمە سەرێ. هەمیشە پێم دەڵێ تۆ نابێ (پیتەر) بێزار و شێڵو بکەی. هەڵبەتە ئەو لەوە تێناگات کە منیش بەشی خۆم لە هەست و نەست پێبڕاوە؟ هەرچ کاتێ دەچمە سەرەوە ئەو بەجۆرێک لێم دەڕوانێ. کاتێکیش دێمەوە خوارێ لێم دەپرسێ ئاخۆ لەکوێ بوم. من ئەوەیم پێ خراپ و جاڕسە.\nئەوا هەمدیس رۆژی شەممەیە، لەڕاستیدا ئەوە زۆر شتی لەدووتوێ دایە. بەیانییەکەی هێمن بو. نزیکەی یەک کاژێر لەسەرەوە بوم، بەڵام من و «ئەو» تەنها بە سەرپێی قسەمان کرد.\nکاژێری دوونیو پەتۆیەکم بەخۆمدادا و چومەخوارێ بەنیازی ئەوەی لەسەر مێزی نوسین دانیشم، بخوێنمەوە یا شتێک بنوسم. زۆری پێنەچو مێشکم جەنجاڵ بو، سەرم بەسەر باسکمدا شۆڕبۆوە و بەکوڵ دەستم بە گریان کرد. فرمێسکەکانم جۆگەڵەیان بەست، زۆر خەمگین بوم. خۆزگە «ئەو» هاتبایە ودڵنەوایی کردبام.\nکاژێر بوو بە چوار، دەبوایە بچمەوە سەرێ بۆ هێنانی پەتاتە و بەهیوای دیدەنی ئەو، پێشتر چومە سەرشۆرکێ بۆ ئەوەی پرچم رێکبخەم، گوێم لێبو ئەو بەرەو کۆگا بۆلای (ماوشی) بەڕێکەوت. دیسانەوە دەستم بەگریان کرد و بەغاردان بەرەو توالێتەکە چوم، بەدەم ڕێگاوە ئاوێنەکەم لەگەڵ خۆ بردە ژورێ. لەوێ مامەوە، کوڵ و کەسەر فرمێسکم دەباراند، دڵۆپە فرمێسکەکان پەڵەیەکی تاریان لەسەر دەسماڵەکەم پێکهێنا.\nمن بیرم بۆ ئەوە چو کە: «بەمجۆرە قەت بە (پیتەر) ناگەم. کێ دەزانێ، لەوانەیە ئەو منی بەدڵ نەبێت و حەوجەی بە کەسێکی جێ متمانە نەبێت. لەوانەیە ئەو زۆر رووکەشانە بیر لەمن بکاتەوە؟ دەبێ دیسان بەتەنێ و بەبێ (پیتەر) بمێنمەوە، لەوانەشە بێ هیوا و دوور لە دڵنەوایی و چاوەڕوانی! ئاخ، گەر ئێستا سەرم خستبایەتە سەرشانی، بۆئەوەی هەستی بێ هیوایی و تەریکیم بڕەوێنمەوە. کێ دەزانێ، خۆ لەوانەیە من بەلایەوە شتێکی ئەوتۆ نەبم و بەهەمان نیگای خۆشەویستی لە هەمو کەسێکی تریش بڕوانێ. تۆبڵێی ئەوە تەنها لە وێناکردنی خۆم بێت؟ ئۆه (پیتەر) خۆزگە گوێت لێم دەبو و لەبەر نیگام بای! جا ئەگەر راستییەکەی نائومێدی ودەسخەڕۆیی بێت، ئەوا من بەرگەی ئاکامەکەی ناگرم.\nلەکاتێکدا لە ناخەوە ئەسرینم دەڕژاند، دیسانەوە گوڵی هیوا وچاوەڕوانیم لەناخدا پشکوت.\nئەو کارانەی خەڵکی لە رۆژانی هەفتەکەدا رایدەپەڕێنن، ئێمە دەبێ لە رۆژانی یەکشەممە جێبەجێیان بکەین. کاتێ خەڵکی پۆشتەوبەرداخ لەبەر تیشکی هەتاو پیاسە دەکەن، ئێمە لێرە خەریکی پاککردەنەوە و گسک لێدان و شۆرینین.\nهەشتی بەیانی: بەبێ ئەوەی گوێ بداتە ئەوانەی حەز بە چێشتە خەو دەکەن، رۆژانی یەکشه‌ممە (دوسێل) کاژێر هەشتی بەیانی لەخەو هەڵدەستێ و دەچێتە سەرشۆرکە، پاشان دەچێتە خوارێ، دیسانەوە بۆ سەرێ، دوایی دەچێتەوە سەرشۆرکە، بەدرێژایی یەک کاژێر خەریکی خۆشۆرین دەبێ.\nنۆ و نیو: ژورەکان رووناک دەکرێنەوە، فڕنەکە دادەگیرسێ، خاتو (ڤان دان) دەچێتە سەرشۆرکە.\nدە و چارەک: ماڵباتی (ڤان دان) فیکە لێدەدەن، سەرشۆرکە بەتاڵە. روخسارە خواڵوەکان ماڵئاوایی لە سەرینەکانیان دەکەن، کاتی رابونە. هەمو شتەکان زۆر بەلەز تێدەپەڕن. بەنۆرە دەڕۆین، من، دایکم و (مارگۆت) دوابەدوای یەک دەچینە سەرشۆرکێ. لەبەرئەوەی ئەوێ زۆر ساردە، بە شەرواڵی درێژ و لەچکەوە دەچین. دوای ئێمە نۆرەی باوکم دێت.\nیانزە ونیو: کاتی قاوەتییە. لێرەدا خۆم فەرامۆش ناکەم. بەبێ منیش ئەوان لەسەر سفرەکە قسەی خۆیان هەر دەکەن.\nدوانزە وچارەک: هەرکەس ملی ڕێگای خۆی دەگرێتەبەر. باوکم بەرگێکی ئاودامان دەپۆشێ، دەکەوێتە سەرچۆکان و رایەخەکە بەجۆرێک دەماڵێ، تەپوتۆز هەورئاسا ژوورەکە دادەپۆشێ. بەڕێز (دوسێل) نوێنەکان رێکدەخا (بێگومان بە بەرەواژی)، دەکەوێتە فیکەفیک، هەردەم هەمان کۆنسیرتی بتهۆڤن دەچڕێتەوە. لەسەربان گوێت لە خشەخشی پێی دایکمە کاتێ جلەکان هەڵدەخا. بەڕێز (ڤان دان) شەبقەکەی لەسەر دەنێ و لەو ناوچانەی خوارەوە وندەبێت، (پیتەر) و (ماوشی)یش زۆرجار دوای دەکەون. خاتو (ڤان دان) بەرهەڵبێنە و یەلەکێکی خوری لەبەردەکا، پوزەوانە لە پێ هەڵدەکێشێ و سەری بە سەرپێچێکی سور و ئەستوری خوری دەپێچێتەوە، باوەشێ جلوبەرگ بۆ شۆرین لەژێرباڵ دەنێ و بە لارولەنجەوە وندەبێت. من و (مارگۆت) دەفرەکان دەشۆین و ژورەکە رێکدەخەین. ئانا\nلەدوێنێوە، کەشوهەوا زۆر دڵگیرە، منیش بەتەواوی رووشاوم. ئەوەندەی بلوێ هەموو بەیانیەک دەچمە سەرەوە بۆ ئەوەی سییەکانم لە بەڵخ و نماوی ژورەکان خاوێن بکەمەوە. ئەم بەیانییە کە چومە سەرێ (پیتەر) شتەکانی رێکدەخست. هەر کە گەیشتمە جێگا خۆشەکەی خۆم لەسەر بان، ئەویش بەدوامدا هات. تەماشای شینی ئاسمان و درەختە کەستانیە روتەنەکە و بریسکەی خوناوی سەر چڵەکانی، لە نەورەس و مەلە نزم فڕەکانمان دەڕوانی دەتگوت زیون. هەموو ئەوانە بەجۆرێک کاری تێکردبوین هەردووک قسەمان پێ نەدەکرا. ئەو سەری بە کۆڵەکەیەکی ئەستوردا هەڵپەساردبو منیش دانیشتبوم. هەوامان هەڵدەمژی و لەو دیمەنەمان دەڕوانی، هەردووک درکمان بەوەکردبو کە نابێ بە وشە ئەو دیمەنە بشێوێنین. تێڕامان ماوەیەکی زۆری خایاند، ئەو چوە سەروتر بۆ ئەوەی دار ببڕێتەوە، منیش دوای کەوتم، بەڵام ئەوم بۆ دەرکەوت کە کوڕێکی ڕەوشت بەرزە. ماوەی ئەو پانزە خولەکەی بە داربڕینەوە خەریکبو ورتەمان لێ نەهاتە دەرێ. من لەجێگاکەی خۆمەوە تەماشام دەکرد، ئەویش ماندو ببو، دەیویست کارامەیی و بەهێزی خۆیم لە بڕینەوەدا نیشان بدا. لەهەمان کاتدا لە پەنجەرەی سەربانەکەوە تەماشای دیمەنی بەشێکی زۆری ئەمستردامم دەکرد، ئاسۆ رەنگێکی ئاوی کاڵ دایپۆشیبو، منیش تا چاوی مرۆڤ بڕدەکا لێم دەڕوانی.\nوەهام دانابو کە «هەتا رۆژ بەدەرەوە بێت و ئاسمان ئاوا شین و بێگەرد بێ، دەبێ چێژی لێ ببینم و خەمەمانم بڕەوێنمەوە»\nهەرکەسێک، ترسی هەبێ، بە تەنیا بێ یا بەختەوەر نەبێت، باشترین کار بتوانێ بیکا، چوونە دەرەوەیە، بۆ هەرچ جێگایەک بێت، تێدا ئەو بەتەنیا بێ، تەنها خۆی و ئاسمان، سروشت و خودا. ئەوکات، مرۆڤ هەستدەکا کە هەموو شتەکان بەو جۆرەی خواستی ئەوە و خودا دەخوازێ ئەو مرۆڤە بە بەختەوەری و بەسادەیی لەنێو سروشتەکەیدا ببینێ. تا ئەوانە هەبن، هەتا هەتا هەر بەوجۆرەش دەمێنێتەوە، من دەزانم، لە هەمو هەل و مەرجێکیشدا هەمو خەمێک خەمڕەوێنێکی هەیە. بڕوایەکی تەواویشم بەوە هەیە، دەکارێ سروشت زۆر لەوە خراپترت لێ بەسەربهێنێ.\nکێ دەزانێ، لەوانەیە زۆری پێنەچێت، ئەو بەختەوەرییەم لەگەڵ کەسێکدا دابەش بکەم، کەسێک، هەمان تێڕوانینی منی هەبێت.\nتێبینی: لەیادی (پیتەر)دا:\nئێمە لێرە کەموکوڕیمان زۆرن، یەکجار زۆر. منیش وەکو تۆ بێ کەموکوڕی نیم. هەڵبەتە من باس لە شتە دەرەکییەکان ناکەم، چونکە لەو رووەوە کەموکوڕیمان نییە. من مەبەستم لە شتە ناوەکییەکانە. من وەکو تۆ تاسەی ئازادی و هەوام، بەڵام من پێم وایە ئەو کەموکوڕییەمان بەزیادەوە بۆ قەرەبوو کراوەتەوە، مەبەستم لە زیانەکانی ناوەوەمانە. ئەم بەیانییە، کاتێ لای پەنجەرەکەوە دانیشتبوم و لە سروشت و لە خودام دەڕوانی، بەختەوەربوم، لە بەختەوەری بەولاوە هیچی تر نە‌و. (پیتەر)یش بەهەمان شێوە، تا لەناخەوە ئەو بەختەوەرییە هەبێت، بەختەوەریی بە سروشت و بە تەندروستییەکی باش و زۆر شتی تریش، مرۆڤ تا ئەوەی لەناخدا هەبێ، هەمیشە هەر بەختەوەر دەبێتەوە.\nسەروەت و سامان، بیروڕا، ئەوانە هەموو لەناودەچن، بەڵام بەختەوەریی لەناخی دڵدایە، بۆی هەیە پەردەپۆش بکرێت، بەڵام هەتا لەژیاندا ماوی، سەرلەنوێ هەمیشە بەختەوەرت دەکاتەوە.\nئەگەر بەتەنیا وخەمبار بوی، هەوڵدە لە کەشوهەوایەکی خۆشدا بچیتە سەربان و لە ئاسمان بڕوانی. ئەوەندی بۆت بکرێ، بەبێ ترس لە ئاسمان بڕوانە، تا درک بەوە دەکەی کە لەناخەوە پاک بویتەتەوە، ئەوا جارێکی تر بەختەوەر دەبیتەوە.\nهەر له گزینگەوە تا زەردەپەڕ، لە (پیتەر) بەولاوە بیر لە هیچی تر ناکەمەوە. من لەگەڵ وێنەی ئەودا دەنوم، خەوی پێوە دەبینم، نیگاکانی خەبەرم دەکەنەوە.\nپێموایە، من و (پیتەر)، وەک بەرواڵەت دیارە، زۆر جیاوازیمان نییە، پێشتدەڵێم بۆچی: من و (پیتەر) هەردصوکمان پێویستمان بە دایکە. دایکی ئەو کەسێکی زۆر روکەشە و حەز لە چاوبازی دەکا و لە ویستەکانی (پیتەر) بێ ئاگایە. دایکی من هەوڵم بۆ دەدا، بەڵام بەوردی هەستم پێناکات، هەستی دایکایەتی تێدا نییە.\nمن و (پیتەر) لەناخەوە دەجەنگین. هێشتا بڕوامان بەخۆ نییە و دەڕوخێین، لە بەرامبەر توندوتیژی هێشتا نەرم و شلین، یا ئەوەتا خۆم دەدزمەوە یا ئەوەی لە ناخمدایە دەیشارمەوە. من مەنجەڵ فڕێدەدەم و ئاو دەڕێژم و گاڵەوگیڤە دەکەم بەجۆرێک هەمو حەز بە نەبونم دەکەن. بەرامبەر بەوەش (پیتەر) ددان بەخۆدادەگرێت، ورتەی لێوەنایەت و بەترسەوە خۆی پەنادەدا.\nبەڵام ئاخۆ چۆن و کەی دەبێ خۆمان بناسینەوە؟\nمن نازانم، تا کەی ئەو خواستانە بەسەر تێگەیشتنماندا زاڵ دەبن. ئانا م. فرانک-ی تۆ\nدەڵێی مڵۆزم بەرۆکی گرتوم! هەموو ساتێک دەیبینم و دەستەوسانم. بۆم نییە هیچ دەربڕم، هەڵبەتە مایەی دڵخۆشی نییە، ئەگەر من ئاوا لە دڵەڕاوکێدا بم.\n(پیتەر)ی کەشتی و (پیتەر ڤان دان) ئاوێتەی یەکدی بون و (پیتەر)یان پێکهێنا، ئەویش زۆر شیرین و هەموارە و منیش شەیدای بومە. دایکم کارەساتە، باوکم شیرینە هەربۆیە لەدایکم بارگرانترە. (مارگۆت) لەهەمویان بارگرانترە و داوات لەسەر تۆماردەکا ئەگەر بە رویەکی خۆشەوە بتبینێ، بۆیە منیش حەزدەکەم بەتەنیا بم.\nلەسەربان، (پیتەر) نەهات بۆلام، ئەو چوو بۆ دارتاشی. لەگەڵ هەر ترپەیەک و چەکوچ وەشانێک ورەم کەمتر دەبۆوە و خەم دایدەگرتم، لەدورەوەش زەنگی کاتژمێرێک دەهات، وەکوو ئەوەی: «تاوێک جەستەم وگاوێک دەرونم» بکوتێ.\nمن زۆر هەستیارم، ئەوە دەزانم. من دودڵ و ناهەموارم، ئەوەشیان دەزانم.\nدە فریام کەوە!\nئانا م. فرانک- ی خۆت\nخەم وجەخارەکانم وەلاکەوتن، ئەوەش بەهۆی دزییەوە. دزی و بڕینەوە ناخۆشیان کردوە، بەڵام من چیم دەرهەق بەوە پێدەکرێ، ئەگەر دزەکان خۆیان جۆش وخرۆشی ئەوکارەبن، ئەمجارە کۆمپانیای (Kolen & Co.) بەسەردانی دزەکان شکۆمەندبو؟ دزییەکەی ئەمجارە زۆر لەوەی گەلاوێژی ١٩٤٣ ئاڵۆزتربو.\nکاتێ بەڕێز (ڤان دان)، دوێنێ ئێوارێ، وەک هەمیشە کاژێری حەوتونیو بیرۆکەی بەڕێز (کوگلەری) بەسەرکردەوە، دەبینێ دەرگا شوشەکەی ناوەندەوە و دەرگای بیرۆکە کراوەن. سەراسیمە چوە ژورێ و زیاتر سەری لە کرانەوەی دەرگای کابینەکە و تێکئاڵاوی شتەکانی نێوی، سوڕما. ئا، ئەوە خۆ دزی ڵێبووە، یەکسەر ئەوەی بەمێشکدا گوزەرابو. بۆ ئەوەی زیاتر دڵنیابێت، بە پەیژەکاندا چوە خوارێ بۆئەوێ دەرگاکەی دەرێ و کلیل و قوفڵەکانی بەسەرکاتەوە، هەمو لەجێی خۆبون. ئەو پێی وابو ئەوە بەهۆی کەمتەرخەمی (پیتەر) و (بیپ)ەوە رویداوە. پشوەساتێک لە ژورەکەی (کوگلەر)دا مایەوە، چراکەی خامۆشکرد وچوە سەرێ، چیتر بیری، نە لەدرگا کراوەکە و نە لە تێکئاڵاوی شتەکانی نێو بیرۆکەدا، کردەوە.\nسەرلەبەیانی ئەمڕۆ (پیتەر) زوو لەدەرگای ژورەکەی دا وهەواڵێکی خه‌مناکی پێبو، گوایە دەرگای دەرەوە لەسەر گازی پشت کرابۆوە وپڕۆجێکتەرەکە وجانتاکەی (کوگلەر) لە دۆڵابەکەدا نەمابون. (پیتەر)یان راسپارد بۆ ئەوەی دەرگاکە داخاتەوە، (ڤان دان) باسی ئێوارەی رابردوی بۆکردین کە سەرنجی چی داوە، بەگێڕانەوەکانی ئێمە زۆر نیگەران بوین.\nرووداوەکە تەنها رونکردنەوەیەک هەڵدەگرێت ئەوەش ئەوەیە کە دزەکە کلیلێکی تری دەرگاکەی پێبوە، چونکە دەرگاکە نەشکابو. هەڵبەتە ئەو هەر ئێوارێ زوو دزەی کردۆتە ناوەوە ودرگاکەی داخستووە، بەڵام کاتێ سۆسەی (ڤان دان) کردوە خۆی شاردۆتەوە، پاشان دەسکەوتەکانی پێچاوەتەوە و لەبەر شپرزەیی لەپاش خۆی دەرگاکەی دانەخستۆتەوە وهەڵهاتوە.\nئایا کێ کلیلەکەی ئێمەی پێیە؟ ئەی بۆچی دزەکە نەچۆتە کۆگاکە؟ تۆبڵێی یەکێک لەکرێکارەکانی کۆگا بوبێت؟ ئاخۆ زمانمان لێنادا، چونکە ئەو گوێی لە (ڤان دان) بو، تەنانەت لەوانەیە بینیبێتی؟\nبەڕاستی شتەکە زۆر ترسناکە، چونکە ئێمە نازانین ئاخۆ جارێکی تر دێتەوە و دەرگاکەمان دەکاتەوە. یاخود ئەو بەخۆی لەو پیاوە تۆقیوە کە لەوێ بینیوێتی؟\nئەمڕۆ لەگەڵ (مارگۆت) پێکەوە لەسەربان بوین، من لەگەڵ ئەوەی دەزانم کە من و ئەو زۆربەی بۆچوونەکانمان لێکدەچن، بەڵام هێندەی چێژ لێوەرناگرم بەبەراورد لەگەڵ ئەوەی لەگەڵ (پیتەر)دا لەوێ بم!\nلە کاتی جلشۆریندا (بیپ) دڵتەنگی وخەموجەخارەکانی خۆی بۆ دایکم و خاتو (ڤان دان) هەڵدەڕشت. جا ئەی ئەوان چۆنی دڵ بدەنەوە؟ بەتایبەتی ئەو دایکە هەرزەچنانەمان کە سەر لەمرۆڤ دەشێوێنن وزێتر نوقمی دەکەن. دەزانی ئەوان چ ئامۆژگاریێکیان بە (بیپ) دا؟ داوایان لێکرد بیر لە هەموو ئەو مرۆڤانە بکاتەوە کە لەم جیهانەدا لەناودەچن! جا بیرکردنەوە لە نەهامەتێکی لەوجۆرە چ کۆمەکێک بەو مرۆڤە دەکات کە بەخۆی لەنێو بەرداشەکەدا بێت؟ منیش ئەوەم گوت. بێگومان وەڵامەکەی ئەوەبو کە من بۆم نییە لەوقسانەدا تێهەڵقورتێم!\nئای کە گەورەکان گەمژە وگەلۆرن! وەک بڵێی (پیتەر)، (مارگۆت)، (بیپ) و من لەودا هاوهەست نەبین! دەرهەق بەو دڵتەنگییە تاکە کۆڵەکە، سۆزوخۆشەویستی دایک یا هاوڕێیەکی زۆر باش پێکیدەهێنێت. بەڵام ئەو دوو دایکە بایی تۆزقاڵێک لێمان تێناگەن! خاتو (ڤان دان) کەمۆکەیەک پتر لەدایکم. زۆرم پێخۆشبو شتێک بە (بیپ) بڵێم کۆمەکی پێبکات کە رۆژگار فێری کردوم. بەڵام باوکم هاتە ناوەوە و منی لادایە لاوە. گوتی: ئێوە هەموتان زۆر گەوجن! ئێمە بۆمان نییە بڕیاربدەین! بەڵێ، ئەوان هەموو زۆر مۆدێرنن! بۆت نییە بڕیار بدەی! خۆ مرۆ دەتوانێ بڵێ، تۆ دەبێ دەمت داخەی و هیچ بڕیارێک بدەی، شتی وا کوا هەیە؟ هیچ کەسێک ناتوانێ رێگری لە بڕیاردانی کەسێکی تر بکات، با ئەوکەسەش هێشتا هەرزەبێ! (بیپ)، (مارگۆت)، (پیتەر) و منیش تەنها سۆزێکی لێوالێو پڕ لە خۆشەویستی کۆمەکمان پێدەکات، دیارە ئەوەشمان لێرە بە چنگ ناێی. کەسیش لێرە ناتوانێ تێمان بگات، بەتایبەتی ئەو گەمژانەی ئێرە کە پێیانوایە هەمو شتێک باشتر دەزانن. ئێمە لەوان زیاتر درک و تێڕوانینمان بە شتەکان هەیە، تەنانەت زۆر زیاتر لەوەی ئەوان تابڕدەکات بۆی بچن.\nخۆشەویستی، خۆشەویستی چییە؟ پێموایە خۆشەویستی شتێکە لەڕاستیدا لە وشەیەکدا کۆناکرێتەوە. خۆشەویستی ئەوەیە کە لە کەسێک تێبگەی، ئەو کەسەت هەبێ. خۆشی و ناخۆشی لەگەڵدابەشکەی. جا ئەوە بەردەوام خۆشەویستی جەستەشی دێتەپاڵ. تۆ شتێک بەشدەکەی، شتێک دەبەخشی و شتێک وەردەگری. جا ئەگەر هاوسەرگیربی یا نەبی، ئەگەر مناڵت ببێت یانەبێت، یا ئەگەر شکۆ نەمێنێ، پەیوەندی بەوانەوە نییە ئەگەر بزانی لەژیانتا کەسێکت لەتەکە، لێت تێدەگات و پێویستت بەوە نییە لە هیچ کەسێکی تردا تێدا بەشداربیت!\nلەم کاتەدا دایکم لێم بە گەڕوگێچەڵە. ئاشکرایە کە ئیرەییە، چونکە ئەوەندەی خاتو (ڤان دان) دەدوێنم ئەو نادوێنم. ئەوشم بەلاوە ئاساییە!\nپاش نیوەڕۆی ئەمڕۆ (پیتەر)م گرت، لانیکەم چلوپێنج خولەک قسەمانکرد. ئەو زۆری پێ سەختە باسی خۆی بکات. بەلام پاشان بەکاوەخۆ هاتە قسە. ئەو باسی ئەوەی کرد کە دایکوبابی هەردەم، لەسەر سیاسەت و جگەرە وهەرهۆیەکی دی، بەشەڕدین. هەروەک پێشتر گوتم، (پیتەر) زۆر راڕا بو، بەڵام دواجار خواستی ئەوەی دەربڕی کە دایکوبابی بۆماوەی دووساڵ نەبینێ. گوتی: «لەڕاستیدا باوکم هێندە مەزن نییە وەک دەردەکەوێ، لەبارەی کێشەی جگەرەش، دایکم هەمیشە راستدەکات»\nمن باسی دایکوبابم کرد. بەڵام ئەو تای باوکم بو وئەوی پێ «کەڵەپیاوە.»\nپاشان چوینە سەرباسی ئەوانەی «سەرەوە» وئێمە. ئەو بەلایەوە سەیربو کە ئێمە تائێستا دایکوبابی بەچاکی ناپەسنین.\nپێم گوت «(پیتەر) تۆ خۆت دەزانی من راست وڕەوانم. ئەی بۆچی ئەوەت بۆ ئاشکرا نەکەم؟ خۆ ئێمەش بەهەڵەکانیان ئاشناین.»\nهەروەها گوتم: «(پیتەر) من بەخۆشحاڵیەوە کۆمەکت دەکەم، وەها نابێ؟ تۆ لەو نێوەندەدا قەتیس ماوی، من بەوە دەزانم، ئەگەر بە خۆشت نەیدرکێنێ، ئەوا دۆخەکە فشارت دەخاتە سەرێ.»\nگوتی: «هەڵبەتە دەرگام بۆ کۆمەکی تۆ هەردەم واڵایە»\n«چاک وایە بچیتە لای باوکم. ئەو هیچ شتێک ناگێڕێتەوە، دەتوانی هەموو شتێکی بۆ باسکەی»\n«بەڵێ وایە ئەو هەڤاڵێکی راستەقینەیە»\n«تۆ ئەوەت زۆر خۆشدەوێ، وانییە؟»\n(پیتەر) سەری ئەرێی لەقاند، منیش بەردەوام بوم: «هەڵبەتە ئەویش بەهەمان شێوە!»\nئەو سورهەڵگەڕا. گەشانەوەی بەو چەند وشەیە زۆر کاریگەربو. پرسی؟ «تۆ پێت وایە؟»\nگوتم «بەدڵنیاییەوە، من چەندین جارم گوێی لێبوە»\nپاشان بەڕیز (ڤان دان) بەسەرداهات بۆ ئەوەی پێمان بێژێ: هەڵبەتە (پیتەر)یش وەکو بابە (کەڵەپیاوە). ئانا-ی تۆ\nئەم ئێوارەیە، کاتێ مۆمەکان داگیرسان، شادوئارامی کردم. لەدووتۆی تیشکی مۆمەکاندا داپیرم بەدیدەکرد، داپیرم بۆمن قەڵغانە و دەمپارێزێ وشادوبەختەوەرم دەکات. بەڵام کەسێکی تر بەسەر بیرمدا زاڵە، ئەویش (پیتەر)ە. ئەمڕۆ کاتێ پەتاتەم هێنا، بە قابلەمەیەکی پڕەوە لەسەر پلیکانەکان وەستام، (پیتەر) لێی پرسیم: «ئەرێ ئەم پاشنیوەڕۆیە سەرقاڵی چی بویت؟»\nمنیش لەسەر پلیکانەیەک دانیشتم ودەستمان بەقسە کرد. پێنج وچارەک (پاش یەک کاژێری تەواو) پەتاتەکانم گەیاندە خوارێ. ئەو تەنانەت بە وشەیەکیش باسی دایکوبابی خۆی نەکرد، زیاتر قسەمان لەبارەی کتێب و رابردو کرد. ئەو کوڕە خاوەند نیگایەکی زۆر بەجۆشە! پێموابێ زۆری نەماوە بکەومە داوی خۆشەویستیەکەیەوە. پاش ئەوەی پەتاتەکانم سپی کردنەوە، چومەوە بۆلای. خۆی باسی ئەوەی کرد کە من زۆر گەرم هەڵاتبوم. گوتی «تۆ و (مارگۆت) هێندە گەرم دادێن بەڕادەیەک مرۆڤ هەست بە پلەی گەرمیتان دەکات. منیش گوتم «ئەگەر سەرما بێ ئەوا سپی هەڵدەگەڕێین، ئەگەریش گەرما بێت ئەوا سوور هەڵدەگەڕێین»\nگوتم: «بۆچی دڵداربم؟» وەڵامەکەم تاڕادەیەک گەوج بوو.\nپرسی: «ئەی بۆ نا!» لێرەدا، دەبوایە بۆ خوان بچین.\nئاخۆ مەبەستی لەوپرسیارە چی بوبی؟ ئەمڕۆ دەرفەتم بۆ ڕەخسا پرسیاری لێبکەم ئاخۆ وەڵامەکەمی پێ قەڵب نەبوە. ئەویش لەوەڵامدا بەکورتی گوتی: «زۆر بەدڵم بوو!» جا ئەو وەڵامە چەندی سەرسوڕمانی ئاوێتەیە، ئەوە من نایزانم. کیتی، بەڕاستی بە دڵدارێک دەچم لە خۆشەویستەکەی بەولاوە هیچ باسێکی تر نەزانێ. بەڵام (پیتەر) بەڕاستی خۆشەویستە. ئاخۆ کەی بتوانم ئەوەی پێبڵێم؟ بێگومان تەنها گەر ئەو هەمان تێڕوانینی هەبێت. هەڵبەتە خۆشم دەزانم کە من ئەو بێچوە پشیلەیە نیم بەئاسانی و بەبێ دەستکێش بگیرێم. ئەو حەز لە هێمنی دەکات، منیش بێ ئاگام لەوەی ئاخۆ منی خۆشدەوێ یان نا.\nبەهەرجۆرێک بێت ئێمە ئێستا هەندێک یەکتر دەناسین، من هیوام دەخواست زۆر شتی دیکە پێکەوەی گرێداباین. بەڵام کێ دەزانێ، لەوانەیە ئەو کاتەش بەخێرایی بێتە پێشێ، زۆر خێراتر لەوەی من بۆی دەچم. بەڕۆژەوە چەندین جار نیگای پەسنم لێدەتروکێنێ منیش چاومی بۆ دەتروکێنمەوە، هەردوکیشمان دڵخۆشین بەوە! من شێتم ئەگەر باس لە دڵخۆشی ئەو بکەم، بەڵام بەجۆرێکی رەها هەستدەکەم کە ئەوەیش هەمان هەستی منی هەیە.\nئانا م. فرانک-ی تۆ


كەركووك.. چەكدارێكی مەترسیداری داعش دەستگیر كرا\nدلێر عه‌بدولڕه‌حمان 09/12/2019 - 00:54 بڵاوکراوەتەوە لە هەمەجۆر\nبه‌ڕێوه‌به‌رایەتى په‌ره‌رده‌ى شاره‌زوور، فۆرمى وانه‌بێژى به‌سه‌ر ده‌رچووانى به‌شی باخچه‌كاندا دابه‌شده‌كات و به‌رپرسی به‌شی خۆیه‌تى و میلاكاتى به‌ڕێوه‌به‌رایەتییه‌كه‌ش ڕایده‌گه‌یه‌نێت مه‌رجه ده‌رچووه‌كان دانیشتووى قه‌زاى شاره‌زووربن.\nنه‌بیل حه‌مه‌ساڵه‌ح، به‌رپرسی به‌شی خۆیه‌تى و میلاكات له به‌ڕێوه‌به‌رێتى په‌روه‌رده‌ى شاره‌زوور، به (باسنیوز) ى ڕاگه‌یاند: "به‌مه‌به‌ستى پڕكردنه‌وه‌ى بۆشایی میلاكات له‌سنوورى به‌ڕێوه‌به‌رایەتى په‌روه‌رده‌ى شاره‌زوور، له‌ماوه‌ى ڕابردوودا ژماره‌یه‌ك له ده‌رچووانى به‌شه جیاوازه‌كان وه‌كو مامۆستاى وانه‌بێژ وه‌رگیران، به‌ڵام هیچ ده‌رچوویه‌كى به‌شی باخچه‌كانیان تێدانه‌بوو و پاش كۆبوونه‌وه له‌گه‌ڵ به‌ڕێوه‌به‌رى به‌شی باخچه‌كان و سه‌رپه‌رشتیارى باخچه‌كان، گه‌شتینه ئه‌و ڕایه‌ى ژماره‌یه‌ك له ده‌رچووانى به‌شی باخچه‌كانیش وه‌كو وانه‌بێژ له باخچه‌كانى منداڵانى سنووره‌كه دابنێین چونكه پێویستمان پێیانه".\nگوتیشی: "سه‌رجه‌م ده‌رچووانى به‌شی باخچه‌كانى منداڵان ئاگادارده‌كه‌ینه‌وه كه ڕۆژى چوارشه‌ممه 11/12/2019 سه‌ردانى به‌شی خۆیه‌تى به‌ڕێوه‌به‌رایەتى په‌روه‌رده‌ى شاره‌زوور بكه‌ن به‌مه‌به‌ستى وه‌رگرتنى فۆرمى وانه‌بێژى".\nئاماژه‌ى به‌وه‌شدا "تائێستا دیار نییه چه‌ند كه‌سمان پێویست ده‌بێت به‌ڵام مه‌رجه ده‌رچووه‌كه دانیشتووى قه‌زاى شاره‌زوور بێت".