واتا و كورته‌یه‌ك له مێژووی توندوتیژی له‌سه‌ر بنه‌مای جێنده‌ر – كولتور مه‌گه‌زین\nواتا و كورته‌یه‌ك له مێژووی توندوتیژی له‌سه‌ر بنه‌مای جێنده‌ر\nبابه‌تی: هۆزان مه‌حمود\t On کانونی دووهەم 6, 2018\nپیته‌ر ڕوبنس؛ سه‌ری په‌ڕیوی میدۆزا - ca 1618 - ڤێنا Pieter Rubens, The Head of Medusa- ca 1616 Vienna\nسەره‌تا به گرنگی ده‌زانم به‌كورتی تێرمی (جێنده‌ر-Gender) شیبكه‌مه‌وه، دواتر ده‌چمه سه‌ر هه‌ندێك لایه‌نی تری جیاكاری و توندوتیژی له‌سه‌ر بنه‌مای جێنده‌ر. (تێرمی جێنده‌ر) له كۆتایی شه‌سته‌كان و سه‌ره‌تای حه‌فتاكاندا له‌گه‌ل شه‌پۆلی دووهه‌می فێمینیزم هاته كایه‌وه و له‌لایه‌ن فێمینیسته‌كانه‌وه وه‌ك ئامرازێك بۆ شیكار و تێگه‌یشتن له په‌یوه‌ندیه‌كانی نێر و مێ و دابه‌ش بوونیان به‌سه‌ر نێرایه‌تی و مێینایه‌تیدا به‌كارهاتووه. فێمینیسته‌كان بۆیان گرنگ بووه له‌و ژووره داخراوه‌ی ناوی ( چاره‌نوسی بایه‌لۆجیه) بێنه‌ده‌ر و بڵێن هه‌موو ئه‌م ڕۆڵانه دروستكراوی كولتوری و كۆمه‌ڵایه‌تین نه‌ك بایه‌لۆجی. لێره‌وه تێرمی جێنده‌ر ئاماژه‌یه بۆ كرده كۆمه‌ڵایه‌تی و كولتوری و ژینگه‌ییه‌كان، كە مرۆڤ به‌سه‌ر نێرایه‌تی و مێینه‌یه‌تیدا دابه‌شده‌كرێت و په‌روه‌رده و سۆسیالایز‌ه ده‌كرێت. لێكۆڵه‌رانی بواری جێنده‌ر، ئه‌وه‌ی ژن و پیاو دابه‌ش ده‌كات كه چی پیاوانه‌یه و چی ژنانه‌یه زۆرتر وه‌ك دروستكراوێكی كۆمه‌ڵایه‌تی سه‌یرده‌كه‌ن، نه‌ك وه‌ك كاركردێكی بایۆلۆژی. بۆ نمونه (نێر و مێ) كاتیگۆری سێكسین، به‌ڵام (نێرایه‌تی ومێینه‌یه‌تی) كۆمه‌ڵێك سیفه‌تن وكاتیگۆری جێنده‌رین، واته دروستكراوی كۆمه‌ڵایه‌تین نه‌ك سروشتی و بایۆ‌لۆژی. (1)\nله كتێبه گرنگه‌كه‌ی فه‌یله‌سوف و فێمینیستی فه‌ره‌نسی سیمۆن دیبۆڤوار له (سێكسی دووهه‌م)دا كه ده‌ڵێت: (كه‌س به ژنی له‌دایك نه‌بووه به‌ڵام ده‌كرێته ژن) له ساڵی ١٩٤٩دا و چه‌ند ده‌یه‌ی دواتریش ده‌یان فێمینیستی به‌رجه‌سته‌ی جیهانی له‌سه‌ر ئه‌م تێزه‌وه شیكاری و جیاوازی تێرمه‌كانی سێكس و جێنده‌ریان هێنایه بواری لێكۆڵینه‌وەوە. كاریگه‌ری بیروڕاكانی ئه‌م خانمه زۆر گه‌وره‌بوون به‌سه‌ر شه‌پۆلی دووهه‌مه‌وه هه‌ر له‌وه‌ی كه ده‌ڵێت: (بوونی ژن ته‌نها ئه‌وێكی تره له دونیایه‌كی نێرسالاردا، پێناسه ده‌كرێت و جیاده‌كرێته‌وه به‌پێی خواستی پیاو، نه‌ك پیاو له په‌یوه‌ندی به ژندا). هه‌ربۆیه‌ش لێكۆڵه‌ران و نوسه‌رانی فێمینیست ته‌نانه‌ت له‌نێو دروستكراوه سیمبۆلیه ئه‌ده‌بی و كولتوریه‌كانیشدا  ده‌گه‌ڕان، ده‌یانبینی، تێزه‌كانی دۆبۆڤوار ته‌واو ڕاسته له‌باره‌ی جیاكاری جێنده‌رییه‌وه. (2)\nبۆ تێگه‌یشتن له جیاكاری جێنده‌ری و دروستكردنی (ڕۆڵه جێنده‌رییه‌كان) له بواری كاركردن، سیاسه‌ت، خێزان، یاساكان و زۆر بواری تردا، گرنگه سه‌فه‌رێكی كورت به‌ناو مێژوودا بكه‌ین، هه‌رچه‌ند كاتی زۆرده‌وێت و به‌م گوتاره له‌سه‌ر ئه‌م پرسه گرنگه، زۆر ئه‌سته‌مه ته‌واوی ئه‌و وێنایه‌مان بۆ دروستبكرێت كه تێگه‌یشتنێكی قووڵ و هه‌مه‌لایه‌نه‌مان بداتێ له‌سه‌ر پرسی ژن و جیاكاری جێنده‌ری، به‌ڵام ئێمه ده‌كرێت له چه‌ند وێستگه‌یه‌كدا به مه‌به‌ستی ده‌ستكه‌وتنی بیرۆکە‌یه‌كی گشتی له‌سه‌ر ئه‌م پرسه، هه‌ندێك ڕووداو و فینۆمێن به‌كاربهێنین بۆ شیكاریكردن و ناساندنی باسه‌كه.\nمێژوونوسان سه‌ره‌تاكانی دروستبوونی ژیانی به‌كۆمه‌ڵ و سه‌رهه‌ڵدانی ڕۆڵ و جیاكاری جێنده‌ری بۆ دروستبوونی گوند و شارۆچكەکان ده‌گه‌ڕێننه‌وه، له‌كاتی شۆڕشی كشتوكاڵیدا، كه له خۆرهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا دروستبووه. پێیانوایه كه پێشتر مرۆڤی كۆن به دوای ڕاوكردن و لێكردنه‌وه‌ی به‌روبوومی دره‌خته‌وه بووه و ژیانێكی زۆر سه‌ره‌تایی ژیاوه. له‌م جۆره ژیانه‌دا ژن و پیاو پێگه‌یان زۆر جیاوازی نه‌بووه، به‌وه‌ی ژن به‌دوای كۆكردنه‌وه‌ی به‌روبوومه‌وه بووه و پیاویش ڕاوی كردوه. به‌ڵام دواتر به‌هۆی ماڵیكردنی ئاژه‌ڵ و چاندنی دانه‌وێڵه‌وه، جێگیرده‌بن له شوێنه‌كاندا و گرووپ و كۆمه‌ڵی جیاوازی مرۆڤایه‌تی دروست ده‌بن. لێره‌وه پێداویستییه‌كانی مرۆڤ و داهێنانه‌كانی ئاڵۆزتر ده‌بن. به‌و مانایه‌ی گۆڕانكاری و پێشكه‌وتن له‌ئامرازه‌كانی به‌رهه‌مهێنانی كشتوكاڵدا ده‌بێته دروستبوونی گۆڕانكاری له په‌یوه‌ندی جێنده‌ریدا. لێره‌وه دروستبوونی ڕۆڵه جێنده‌رییه‌كان به‌وه‌ی كێ چی بكات و چۆن خۆیان به‌ڕێوه‌به‌رن، خوازیاری په‌یوه‌ندی نوێ ده‌بێت له مرۆڤه‌كان. (3)\nشۆڕشی كشتوكاڵی كه زانیاری زۆر ورد له‌به‌رده‌ستدا نییه له‌باره‌یەوه، به‌ڵام گوایه له نێوان ساڵانی نێوان پێنج هه‌زار تاوه‌كو هه‌شت هه‌زاری به‌ر له‌ڕۆژمێری زاینی ڕوویداوه. لێكۆڵه‌رانی فێمینیست ئاماژه بۆ ئه‌وه ده‌كه‌ن كه به‌هۆی جێگیربوونه‌وه، چوونه‌ده‌ره‌وه‌ی ژن كه‌مده‌كرێته‌وه، پیاوان كاری كشتوكاڵ ده‌كه‌ن و ژنانیش كاری لێنانی خواردن و منداڵ به‌خێوكردن و دانه‌وێڵه هه‌ڵگرتنه‌وه. لێره‌وه جیاكارییه‌كان و نۆرم و به‌ها كولتوریه‌كان فۆرم وه‌رده‌گرن. به‌و مانایه‌ی به پێی زیاتر جێگیربوونی مرۆڤ له یه‌ك شوێندا و دواتر دروستبوونی شار و میلیتاری و ئیمپراتۆر و فیرعه‌ون و مه‌لیك و ئاغا و ده‌ره‌به‌گ، تا ده‌گاته سیستەمی سه‌رمایه‌داری، ئه‌م ڕۆڵه جێنده‌ری و جیاكاریانه تیایاندا ڕه‌نگده‌داته‌وه و به‌پێی كات و شوێن گۆڕانكاریان به‌سه‌ردا دێت.\nكاتێك جیاكارییه‌كان و دروستبوونی په‌یوه‌ندی خێزان و ماڵ و شار و ده‌وڵه‌ت دێته ئاراوه، خورافه‌ی جۆراوجۆر له‌سه‌ر ژن دروست ده‌كرێت. بۆنمونه ئه‌وه‌ی كه؛ ژن سه‌رچاوه‌ی فیتنه و دروستكردنی حه‌زی سێكسین له پیاودا و پێویسته كۆنترۆل بكرێن. هه‌روه‌ها كاتێك پرسی میراتی دێته كایه‌وه، به‌هه‌مان شێوه مه‌سه‌له‌ی پاكیزه‌یی ژن و توانای منداڵخستنه‌وه، بوونه سیفاتی سه‌ره‌كی ژن. به پێچه‌وانه‌ی پیاوانه‌وه كه پێویست نه‌بوو پاكڕه‌وشت و پابه‌ندبن به ژنێكه‌وه به‌ڵكو فره‌ژنی كارێكی ڕێگه پێدراو بوو بۆ پیاوان. ئاینی ئیسلام لێره‌دا فره‌پیاوی له ژن قه‌ده‌غه ده‌كات چونكه پرسی باوكایه‌تی ده‌خاته ژێر پرسیاره‌وه به‌وه‌ی، كێ باوكی ڕاسته‌قینه‌ی منداڵه‌كه‌یه و میراتی و موڵكداری و زۆر شتی تر پابه‌ند ده‌كرێت به ملكه‌چی و پاكیزه‌یی و خستنه‌وه‌ی منداڵ له یه‌ك پیاو. هه‌رچه‌ند هه‌ندێك له‌م دابونه‌ریته نێرسالارییانە به‌ر له ئیسلامیش له ئارادابووە به‌ڵام كه ئیسلامیش دێت ئه‌مانه شه‌رعیه‌ت پێده‌داته‌وه و پێداگیری لێده‌كات. له زۆر به‌شی نیمچه دوورگه‌ی عه‌ره‌بی، ته‌نانه‌ت به‌ر له ئیسلامیش ژنانی سه‌ر به چینی باڵا داده‌پۆشران، بۆئه‌وه‌ی له ژنانی هه‌ژار و چینی خواره‌وه جیابكرێنه‌وه و پارێزراو بن. داپۆشراوی به‌مانای جیاكاری بوو له نێوان ژنی به‌ڕه‌وشت و به‌دڕه‌وشتدا. ئه‌مه هه‌ر له كاتی سۆمه‌ریه‌كانه‌وه له سه‌ده‌ی سیازده‌هه‌می پێش زایندا هه‌بووه و نیشانه‌ی پێگه‌ی به‌رزی ژن بووه، به‌ڵام له بنه‌ڕه‌تدا جیاكاری بووه له نێوان ژناندا كه به‌هۆی ئه‌و جیاكاریه چینایه‌تییه‌وه  له نێوانیاندا دروستبووه.(3)\nسه‌رهه‌ڵدانی موڵكایه‌تی تایبه‌تی و دروستبوونی ئابووری و بازرگانیكردن و چون بۆ شه‌ڕ و دروستبوونی سوپاكان جیاكاریه‌كی گه‌وره‌ی جێنده‌ری به‌دوای خۆیدا ده‌هێنێت، له خۆرهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست. هه‌ڵبه‌ت کەم تا زۆر له شوێنێكه‌وه بۆ شوێنێكی تر جیاوازبووه. دروستبوونی شارستانیه‌ته‌كان و بیرۆكراسیه‌ت و زمان و یاساكان، نایه‌كسانی جێنده‌ری و هه‌روه‌ها كێشه‌ی كۆیله‌داری كه له زۆرێك له‌م وڵاتانه‌دا كۆیله‌یان به‌كارده‌هێنا بۆ كاركردن كه زۆرجار ژنان ئه‌و ئیشانه‌شیان له‌ده‌ستده‌دا كه پێشتر هه‌یانبوو, ڕۆلی خوازراوی تری هێنا له‌گه‌ڵ خۆیدا.. هه‌ربۆیه‌ش ئاڵۆزبوونی سیستەمی حوكمڕانی هێزی زیاتری دایه پیاو و خوازیاری ئه‌وه‌بوو پیاو له‌ده‌ره‌وه‌ی ماڵ ڕۆڵی پێبدرێت و ژنیش له ماڵه‌وه. به‌هه‌مان شێوه پیاوی خوێنده‌وار بره‌و په‌یدا ده‌كات و خوێندن تا چه‌ندین سه‌ده بۆ زۆربه‌ی ژنان فه‌راهه‌م نه‌بووه. لێره‌وه گرنگی پیاوی خوێنده‌وار بۆ به‌ڕێوه‌بردنی بیرۆكراسیه‌تی ده‌وڵه‌ت بایەخی تایبه‌تی هەبووه.\nهه‌ڵبه‌ته هه‌ندێك له ژنانی سه‌ربه چینی باڵا ده‌بوونه مه‌لیكه و فیرعه‌ون، بۆ نمونه له میسر، یاخود له كه‌نیسه و مه‌عبه‌ده‌كاندا كاریان ده‌كرد. به‌ڵام له سۆمه‌ری كۆندا هه‌زارو دووسه‌د ساڵ تاوه‌كو سێ هه‌زارو پێنج سه‌د ساڵ پێش زاین (٣٥٠٠ــ١٢٠٠)  ناوچه‌یه‌كی زۆر ئاوه‌دان و پێشكه‌وتووبووه له ڕووی پیشه‌سازییه‌وه ژنان و پیاوان تاڕاده‌یه‌ك وه‌ك یه‌ك كاریانكردووه، به‌ڵام ژنان مووچه‌یان كه‌متربووه له پیاوان. هه‌رچه‌ند ژن ده‌یتوانی ببێته شاژن، به‌ڵام هه‌یمه‌نه‌ی پیاو زیاتر ده‌بێت. بێگومان له چاخی برۆنزه‌وه كه چه‌ك و كه‌ره‌سته‌ی جه‌نگی دروست ده‌بێت، وه سوپا دروست ده‌بێت ژن ڕێگه‌پێدراو نییه به‌شدار بێت. به‌هه‌مان شێوه ئه‌م كێشه و په‌راوێزخستنه‌ی ژنان له كاتی ئاشووریه‌كانیشدا هه‌زار تاوه‌كو هه‌زارو نۆسه‌د ساڵ (١٠٠٠ــ١٩٠٠) پێش زاین هه‌یه و گه‌شه‌كردنی ئابووریان و دروستبوونی موڵكایه‌تی تایبه‌ت ده‌كاته ئه‌وه‌ی هێرش بكه‌نه سه‌ر وڵاتانی دراوسێ. مێژوونوسان له‌و باوه‌ڕه‌دان كه پابه‌ندبوونی ئاشوورییه‌كان به بازرگانی و موڵكایه‌تی تایبه‌ت و حه‌زیان به جه‌نگ هۆكاربووه بۆ هه‌یمه‌نه‌ی پیاو و چه‌وساندنه‌وه‌ی ژنان. ژنان له‌م سه‌رده‌مه‌دا بۆیان نه‌بووه میراتیان به‌ركه‌وێت، خانوبه‌ره‌یان نه‌بووه، وه له ڕۆڵی ناوماڵ زیاتر ماف و ئازادیان نه‌بووه. (4)\nبه‌هه‌مان شێوه له چاخی بڕۆنزدا كه‌ره‌سته‌ی به‌رهه‌مهێنان و گه‌شانه‌وه‌ی بازرگانی له ئه‌وروپاش سه‌رهه‌ڵده‌دات. به‌تایبه‌ت له شارستانیه‌تی ڕۆم و یۆنانی كۆن. ژن چه‌ند ڕۆڵێكی هه‌بووه له پیشه‌سازیدا كه تاڕاده‌یه‌ك سه‌ربه‌خۆیی پێداوه. به‌ڵام یۆنان له یاساكان و په‌یوه‌ندییه كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كانیدا زۆر پیاوسالاربوون. ته‌نانه‌ت ئه‌مه له نوسینی فه‌یله‌سوفه‌كانیاندا ڕه‌نگیداوه‌ته‌وه. فه‌یله‌سوفێكی وه‌ك (ئه‌رستۆ) له‌وه باوه‌ڕه‌دا بووه؛ كه پیاو له ڕووی جه‌سته‌یی و ئه‌قڵیه‌وه له ژن باڵاتره و ترۆپكی پیاوه‌تین و ده‌بێت ژن نزمتربێت له‌وان. (3)\nتابلۆیه‌كی ناوه‌ڕاستی سه‌ده‌ی پانزه – سووتاندنی ژنه‌كان به‌ناوی جادووگه‌ری – سویسرا – ڤیل ساو 1447 – هونه‌رمه‌ند نه‌ناسراوه.\nبێگومان له‌سه‌ده‌ی چوارده‌وه تا سەدەی هه‌ژده، گۆڕانكاری گه‌وره له په‌یوه‌ندیه‌كانی كار و سه‌رمایه و چینه‌كان و گه‌شه‌ی پیشه‌سازی گۆڕانكاری ئاڵۆزتر و گه‌وره‌تری به‌دوای خۆیدا هێنا. ئاین له‌لایه‌كه‌وه، بۆ نمونه له خۆرئاوادا ته‌واو ده‌سه‌ڵاتی هه‌بوو به‌سه‌ر باری كه‌سێتی و ژنی كردبووه پله دوو. له‌زۆرێك له‌م وڵاتانه‌ی ئه‌ورووپا ژنانیان ده‌سوتاند بۆ چه‌ند سه‌ده‌یه‌ك له ژێرناوی ئه‌مانه (جادووگه‌رن) له‌كاتێدا ئه‌مانه ئه‌و ژنانه بوون كه له كڵیسا هه‌ڵگه‌رابوونه‌وه. توندوتیژی دژی ژنان، به‌هۆی ژنبوونیانه‌وه له‌هه‌موو سه‌ده‌كاندا فۆڕمی كۆن و تازه‌ی تری دێته سه‌ر و هه‌ر له پرسی جیابوونه‌وه، هاوسه‌رگیری، منداڵ و میرات و ده‌ستدرێژی سێكسی، كوشتن و سوتاندن و سه‌رپه‌ڕاندنه‌وه بیگره تا بێبه‌ریكردنیان له خوێندن و بێكاركردنیان و په‌راوێز خستنیان. هه‌ربۆیه‌ش له‌كات و شوێنی جیاوازدا ژنان به شێوازی جیاواز گوزارشتیان له ژێرده‌سته‌یی خۆیان كردووه  و خه‌باتیان كردووه.\nبۆ نمونه كاتێك كۆیله‌داری دێته ئاراوه، له ئه‌وروپا ژن خۆیان ده‌شوبهێنن به (كۆیله) هه‌ر ئه‌وه‌ی كه ئێمه ئه‌مرۆ ئه‌م وشه‌یه به‌كاردەهێنین كه ده‌ڵێین؛ ژن كراوه به كۆیله. دروست له‌وه‌وه سه‌رچاوه‌ی گرتووه كه ژن بۆ ئه‌وه‌ی بتوانێت هه‌ستی خۆی ده‌رببڕێت، له‌سه‌ر ئه‌و زوڵمه‌ی لێی ده‌كرێت، خۆی وه‌ك ئه‌و كۆیله‌یه سه‌یركردووه كه له‌ماڵه‌كاندا و شوێنه خراپه‌كاندا به زۆره‌ملێ و بێگاری پێكراوه و فرۆشراوه له بازاڕه‌كاندا. ژن به‌رده‌وام ناچاركراوه پابه‌ند بێت به یاسا و به‌ها و نۆرمه‌كانی نێو كۆمه‌ڵگا كه دروستكراوی پیاون. (سوزان ئه‌نتۆنی) خانمه فێمینیستی ئه‌مریكی له‌سه‌ده‌ی نۆزده‌دا ده‌ڵێت: (ژنان ده‌بێت ده‌نگدانه‌وه‌ی پیاوان بن، ئه‌گه‌ر ئه‌وه نه‌كه‌ن ئه‌وا سه‌ریان ده‌بڕن)… مه‌به‌ست له‌م دێره ئه‌وه‌یه ئه‌و ژنانه‌ی كه ده‌یانه‌ّوێت له ده‌ره‌وه‌ی ئه‌و ڕۆڵه‌ی كه پیاو پێیانده‌به‌خشێت بوونی خۆیان بسه‌لمێنن، بێده‌سه‌ڵات ده‌كرێن و بێده‌نگ ده‌كرێن. لێره‌دا (سه‌ربڕین) سیمبۆلیكه بۆ گه‌ڕانه‌وه بۆ چیرۆكی سه‌ربڕینی (میدۆسا)، ئه‌م فیگوره كه زۆرجار ناوه‌كه‌یمان بیستووه ته‌نانه‌ت وه‌ك ئاماژه له خۆرئاوادا زیاتر بۆ هێرشكردنه سه‌ر ژنی ئازا و سه‌ربه‌خۆ پێی ده‌ڵێین مێدۆسا. ئه‌م فیگوره زۆرتر له داستانی (ئیلیاد)ی (هۆمه‌ر) دا ئاماژه‌ی پێدراوه كه باس له خواوه‌نده گریكه‌كان ده‌كات و زۆرتر سه‌ر به میتۆلۆژی یۆنانی كۆنه. دواتر ڕۆمانه‌كان كاری زیاتر له‌سه‌ر ئه‌م فیگوره ده‌كه‌ن و له میتامۆرفۆزه‌كانی (ئۆڤید)دا به‌ته‌واوی داستانی مێدۆسامان بۆ ده‌رده‌كه‌وێت.( 5)\nچیرۆكه‌كه به‌م شێوه‌یه‌یه، (نیپتۆن)ی خواوه‌ند، میدۆسا ده‌بینێت و حه‌زی لێده‌كات، وه پێیوایه مادامه‌كی ئه‌م خواوه‌نده، كه‌واته ده‌سه‌ڵاتی هه‌یه به‌سه‌ر جه‌سته‌ی میدۆسادا، هه‌ربۆیه‌ش له په‌رستگاكه‌ی (مینێرڤا)دا ده‌ستدرێژی سكێسی ده‌كاته سه‌ر. (مینێرڤا) به‌مه زۆر توڕه‌ده‌بێت و له‌و باوه‌ره‌دابووه، كه په‌رستگاكه‌ی پیسبووه، له پاكی چۆته‌ده‌ر. له‌م حاڵه‌ته‌دا له‌جیاتی لۆمه‌كردنی (نیپتۆن) دێت و (میدۆسا) ده‌كات به (ده‌عبا) كه قژه‌كانی مارن، كاتێك پیاو سه‌یری ده‌كه‌ن ده‌ترسن له‌جیاتی ئه‌وه‌ی حه‌زیان بچێته سه‌ری. به‌ڵكو به سه‌یركردنی چاوی ده‌بنه به‌رد. دواتر ته‌نانه‌ت مینێرڤا قه‌ڵغانێك ده‌داته پێرسیۆس وله‌كاتی خه‌وتندا سه‌ری ده‌بڕێت، به‌مه‌ش پیرسیۆس وه‌كو ئامرازێك سه‌ری مێدۆسا به‌كار دێنێت بۆ تێكشكاندنی دوژمنه‌كانی. هه‌ڵبه‌ت سه‌ربڕینی مێدۆسا ته‌نها كارێك نه‌بوو كه به‌رانبه‌ری ئه‌نجامدرا، به‌ڵكو ده‌ستدرێژی سێكسیش كرابووه سه‌ری. لێره‌وه توندوتیژی دژی ژنان، داگیركردنی جه‌سته و ده‌ستدرێژی كردنه سه‌ریان مێژوویه‌كی زۆر كۆنی هه‌یه. چیرۆكی مێدۆسا وه‌ك ژنێك كه سه‌ری په‌ڕێندراوه و ده‌ستدرێژی كراوه‌ته سه‌ر، تا ئه‌م سه‌ده‌یه‌ش به‌رده‌وام له كۆنتێكستی جیاوازدا به‌رهه‌مده‌هێنرێته‌وه. (5)\nله سه‌ره‌تای سه‌ده‌ی بیسته‌مدا، كاتێك كه ژنان خۆیان ڕێكخست وداوای مافی ده‌نگدانیان ده‌كرد، هونه‌رمه‌نده پیاوه‌كانی ئه‌و سه‌رده‌مه له كاریكاتێر وتابلۆكانیاندا به شێوه‌یه‌كی گاڵته‌جاڕانه وێنای ئه‌م ژنانه‌یان ده‌كرد و وه‌كو مێدۆسایه‌كی خه‌ته‌ر، وه‌حشی و سه‌ر ماراوی وێنایان ده‌كردن. بێگومان له‌زۆر كات و شوێنی تردا له خۆرئاوادا وێنای مێدۆسا به شێوازی جیاواز به‌رهه‌م هاتۆته‌وه له ئه‌ده‌ب، هونه‌ری نیگاركێشی، فیكری سیاسی و كولتوری گشتیدا وه‌ك فیگورێكی خه‌ته‌ر، وه‌حشی و هار و دژه پیاو، كه پیاو له پیاوه‌تی ده‌خات.\nله كاتێكدا به‌م شێوازه له وێناكردنی (مێدۆسا) ئه‌وه‌یان له هۆشیاری گشتیدا سڕیبووەوه، كه (نیپتۆنی) خواوه‌ند پیاوێكی ده‌ستدرێژكاری سێكسیه و تاوانباره، ئه‌وه مێدۆسایه كه قوربانیه. ئه‌م جۆره له وێناكردن له حه‌فتاكانی سه‌ده‌ی بیستدا دێته ژێر پرسیار له لایه‌ن فێمینیست و شاعیر و نوسه‌ره خۆرئاواییه‌كانه‌وه، به‌وه‌ی كه چیرۆكه ڕاسته‌قینه‌كه ده‌خه‌نه‌وه‌ڕوو له ڕێگه‌ی شیكاری مێژوو، تێكست و نوسینه‌وه‌ی شیعری ژنانه كه میدۆسا وه‌ك خۆی به‌رهه‌مده‌هێننه‌وه.. هه‌روه‌ها دواتر له هه‌شتاكانیشدا بزوتنه‌وه‌ی شه‌پۆلی دووهه‌می فێمینیستی زۆرێك له مێژوونوسه‌كانی باس له‌و ده‌ست درێژییه سێكسیه ده‌كه‌ن كه كراوه‌ته سه‌ر مێدۆسا، كه بۆ بێده‌نگكردنی ژن له ئارادایه و سه‌رچاوه‌كه‌ی ده‌گه‌ڕێننه‌وه بۆ ئه‌م جۆره داستانانه. كاتێك مێدۆسا سه‌ری لێده‌كرێته‌وه، چاو و ده‌می داده‌خرێت، کە مانای بێده‌نگكردن ونابیاناكردنی ژنه هه‌م له ڕێگه‌ی ده‌ستدرێژی و دواتر كوشتن و نابیناكردنی. (5)\nله‌ڕاستیدا تاوه‌كو حه‌فتاكانی سه‌ده‌ی بیسته‌م، پرسی ده‌ستدرێژی ژن وه‌كوو تاوان سه‌یر نه‌ده‌كرا، هه‌م پیاوان به مافی خۆیان ده‌زانی ده‌ستدرێژی بكه‌نه سه‌ر ژن و هه‌م ژنانیش ده‌نگێكی وه‌هایان نه‌بوو له‌دژی ئه‌م تاوانه. به‌ڵام له‌گه‌ڵ (شه‌پۆلی دووهه‌می فێمینیستی) و دروستبوونی زمانێكی ئه‌كادیمی كه ژنان ته‌عبیر له چه‌و‌ساندنه‌وه‌ی خۆیانی پێبكه‌ن، هه‌موو ئه‌م پرسیاره گه‌ورانه له دایكبوون. كه‌وتنه هه‌ڵدانه‌وه‌ی لاپه‌ره‌كانی مێژوو، داستانه دروستكراوه‌كان كه پیاوان تیادا خواوه‌ندن و ژنان وه‌ك جه‌سته‌ی داگیركراو و به وه‌حشكراو وێناكراون، هه‌موو ئه‌مانه هاتنه ژێر پرسیاری گه‌وره‌وه.\nبه‌هه‌مان شێوه فه‌لسه‌فه و مێژوی خۆرئاوا كه ژن تیایدا هه‌م خراپ وێناكراوه و هه‌م په‌راوێزخراوه؛ كتێبه ئاینی و به‌ناو پیرۆزه‌كان كه پله‌دووی و جیاكاری جێنده‌ری به‌رهه‌مده‌هێننه‌وه هاتنه ژێر پرسیاری گه‌وره‌ی فێمینیسته‌كان. ته‌نانه‌ت له‌باره‌ی زانسته‌وه خانمه فێمینیست و ئه‌كادیمی به‌ریتانی (لین سیگاڵ) له‌و باوه‌ڕه‌دایه كه؛ له زۆربه‌ی سه‌رده‌مه‌كاندا ژن و زانست وه‌كو دوو دژی یه‌ك مامه‌ڵه‌ده‌كران، ته‌نانه‌ت هه‌ر ژنان خۆیان بدایه له قه‌ره‌ی زانست و زانیاری مه‌ترسی ئه‌وه‌ی هه‌بوو كه مه‌هزه‌له بكرێن و هه‌ڵدرێنه ده‌ره‌وه‌ی كۆمه‌ڵگه. یان له باشترین حاڵه‌تدا وه‌ك خاتوو (لین) ده‌ڵێت؛ ژنان ده‌بوایه ڕه‌گه‌زی خۆیان وازلێبێنن، بۆنمونه له سه‌ده‌ی هه‌ژده‌دا، هه‌رچه‌نده گه‌شه‌ی ئایدیا و ئه‌وجی ڕۆشنگه‌ری بووه، نمونه‌ی فه‌یله‌سوفی فه‌ڕه‌نسی (ڤۆڵتێر) دێنێته‌وه كاتێك ستایشی (ئیمیل دو شاتلێت) ده‌كات كه فیزیای (نیوتنی) په‌ره‌پێداوه و ڤۆلتێر ده‌ڵێت: (ئه‌م ژنه پیاوێكی مه‌زنه ته‌نها كێشه‌یه‌ك هه‌یه‌تی ئه‌وه‌یه كه ژنه، ژنێك كه نیوتنی شیكاری و وه‌ڕگێراوه، له یه‌ك وشه‌دا پیاوێكی زۆر مه‌زنه). ئه‌مه له كاتێكدا بووه كه (خاتوو ئیمیل دوشاتلێت) هاوكار و خۆشه‌ویستی ڤۆلتێر بووه بۆ ماوه‌ی پانزده ساڵ له‌ده‌ره‌وه‌ی هاوسه‌رگیری! (6)\nلێره‌وه بۆمان ده‌رده‌كه‌وێت كه مێژووی چه‌وسانه‌وه و په‌راوێزخستن و بێده‌سه‌ڵاتكردنی ژنان له دونیادا، له كات و شوێنی جیاوازدا هۆكار و ئاستی جیاوازی هه‌یه. له‌هه‌مان كاتدا لێكچوون و نزیكایه‌تی زۆریشیان هه‌یه، بۆ نمونه گه‌ر سه‌یری به‌شێك له ئایه‌ته‌كان، پرۆگرامی سیاسی حیزبه‌كان، یاساكان و ستره‌كتوری ده‌سه‌ڵاته یه‌ك له‌دوا یه‌كه‌كان بكه‌ین، بۆمان ده‌رده‌كه‌وێت، كه جیاواز له‌وه‌ی ئه‌مانه كایه‌ی پیاوانه‌ن، به‌ڵكو ئه‌و ماف و ئازادیانه‌ی كه ئه‌وان بانگه‌شه‌ی بۆ ده‌كه‌ن زۆر ڕووكه‌شن و له كۆمه‌ڵێك كڵێشه و ڕیتۆریك زیاتر نین. له‌هه‌مان كاتدا له‌به‌رژه‌وه‌ندی خۆیانه‌وه ده‌سه‌ڵات و پێگه‌ی ژن كه‌مده‌كه‌نه‌وه له هه‌موو بواره‌كانی ژیاندا. هه‌ر كاتێك ژنان وه‌كو خۆیان ده‌یانه‌وێت خه‌بات بكه‌ن و باس له‌ماف، ئازادی، چه‌وسانه‌وه و توندوتیژی پیاوان بكه‌ن له دژیان، ده‌كه‌ونه ژێر ڕه‌خنه و تانه و ته‌شه‌ر و ته‌نانه‌ت هێرشه‌وه و پێیان ده‌وترێت دژه پیاو، نه‌زان، گێل، یاخود تێكده‌ر، فیتنه و خوڵقێنه‌ری جیاكاری جێنده‌ری.\nله‌م سه‌فه‌ره كورته‌مان به نێو مێژوودا و هێنانه‌وه‌ی هه‌ندێك نمونه و شیكاریكردنیان ئه‌وه‌مان بۆ ڕوونده‌بێته‌وه، كه جیاكاری جێنده‌ری، توندوتیژی و چەو‌سانه‌وه‌ی ژنان مێژوویه‌كی كۆنی هه‌یه و درێژبووەته‌وه بۆ ئێستامان. سه‌ره‌ڕای خه‌باتی ژنان بۆ ئازادی و سه‌ربه‌خۆبوونیان و به‌شداری هاوتایان له‌گه‌ڵ پیاودا له هه‌موو بواره‌كاندا، به‌ڵام به‌رده‌وام وه‌لانراون و ڕۆڵیان به‌رته‌سك كراوه‌ته‌وه.\n1-Lynne Segal Why Feminism? Gender, Psychology, Politics-Polity Press 1999\n2-De Beauvoir Simone. “The Second Sex” -Vintagen Books (1997).\n3-Eds; Teresa A. Meade and Merry E. Wiesner-Hanks “A companion to Gender and History” Blackwell-2004\n4-Eds; Nikki R. Keddie, Beth Baron Women in Middle Eastern History: Shifting Boundaries in Sex and Gender; – Yale University Press, 1993\n5- Elizabeth Johnston “The Original ‘Nasty Woman” The Atlantic-Washington; Nov 2016: http://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2016/11/the-original-nasty-woman-of-classical-myth/506591/?utm_source=atlfb\n6- Segal, Lynne (2003) Thinking like a man? The cultures of science. Women: a Cultural Review 14 (1), pp. 1-19.\nكولتور مه‌گه‌زین – ژماره یه‌ك ٢٠١٧ -ئه‌م بابه‌ته له ژماره یه‌كی وه‌رزی بڵابۆته‌وه


سزای شەش ساڵ زیندانی بۆ پێنج رۆژنامەنوس و چالاكوانەكەی بادینان پەسەند كرا\nدەستەی سزایی دادگای پێداچونەوەی هەرێم، سزای شەش ساڵ زیندانی بۆ رۆژنامەنوسان و چالاكوانانی بادینان پەسەند كرد.\nئەمڕۆ سێشەممە 4ی ئایار، دەستەی سزایی دادگای پێداچونەوەی هەرێم بڕیارەكەی دادگای تاوانەكانی هەولێری پەسەندكرد، ئەوەش بە سزادانی شەش ساڵ زیندانی بۆ پێنج رۆژنامەنوس و چالاكوانی بادینان، ئەوەش بەپێی سەرچاوەیەك لە پارێزەرانی ئەو پێنج سزادراوە بۆ (كەركوك ناو).\nبەپێی سەرچاوەكە، دادگای پێداچونەوەی هەرێم، بە زۆرینەی دەنگی سێ دادوەر لە كۆی پێنج دادوەر سزاكەی پەسەندكردووە.\nلە 16ی شوباتی ئەمساڵ، دادگای تاوانه‌كانی هەولێر، سزای شەش ساڵ زیندانی بۆ هه‌ریه‌ك له رۆژنامەنوسان و چالاکوانانی مەدەنی (شێروان شێروانی، گۆهدار محەمەد، ئەیاز کەرەم، شڤان سەعید و هاریوان عیسا) ده‌ركرد، کە هەشت مانگ لەمەوبەر بە تۆمەتی "سیخوڕیی و هەوڵدان بۆ كودەتا و ئاژاوەگێڕی" دەستگیركرابون. بڕیارەكە ناڕەزایی رۆنامه‌نوسان، پارێزەران، چالاكوانانی مەدەنیی و پەرلەمانتارانی بەدواداهات و ئەوكات لە دادگای پێداچونەوەی هەرێم تانەیان لە بڕیارەكەدا.\nبڕیارە هەر ئەمڕۆ، پارێزەرانی كەیسی ئەو پێنج سزادراوە، لەبەردەم دادگا پێداچونەوە كۆنگرەیەكی رۆژنامەوانی ئەنجام بدەن.\nدادوەر لەتیف شێخ مستەفا، پسپۆڕی یاسایی، لەبارەی ئەو بڕیارەی دادگاوە، لە نوسینێكیدا لە ئەكاونتی تایبەتی خۆی لە تۆڕی كۆمەڵایەتی فەیسبوك دەڵێت "رۆژێکی رەش و وەرچەرخانێکی ترسناک لەڕوی بەکارھێنانی دادگا بۆ سزادانی سیاسی، ناوبانگی ھەرێمیش زیاتر ناشیرین دەکات".\n"تاقە رێگا مابێ ئەوەیە کە سەرۆکی ھەرێم لەئاستی وتەکانی خۆی بێ و بڕیارێکی لێبوردنی تایبەتیان بۆ دەربکات، چونکە پێش بینی ناکرێت تازە دەستەی گشتی دادگای پیداچونەوەش بریارەکەی بۆ بگۆڕدێت یان بیەوێت بیگۆڕێت ئەگەر داوای راستکردنەوەش بکرێت، ئەگەر گریمان سەرۆک رازیش بێت بیدات بەدەستەی گشتی"، لەتیف شێخ مستەفا وایوت.\nشه‌ش ساڵ چاوه‌ڕوانی\nسەرۆک کۆمار پاسەوانە ونبووەکانی لەیاددەکات\nله چاوه‌ڕوانی هاوینێكی گه‌رمدا\nهاوڵاتیانی موسڵ چه‌ندین كاتژمێر بێ كاره‌با به‌ڕێده‌كه‌ن\nمۆڵەتی یەك هەفتە بە بەغدا دەدرێت\nبێ كارەبایی نەتەوەكانی كەركوك یەكدەخات و هەڕەشەی خۆپیشاندان دەكەن\nدوزخورماتوو: خواست بۆ ڤاكسینی كۆرۆنا زۆر دەبێت و خەڵك ترسی شكاوە


بەپەلە: لە بەغدا داوای جوڵاندنی هێز بۆ داخستنی بەشێك لە دەروازە سنوریەكانی هەرێم دەكرێت – Standard Kurd\nلەلایەن ستاندار Posted on ته‌مموز 29, 2020 2460 جار بینراوە 0 سەرنج\nسەرۆكی لیژنەی كشتوكال لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق داوادەكات دەروازە سنوریەكانی هەرێمی كوردستان بەتەواوی بخرێتە ژێر دەسەڵاتی حكومەتی ناوەندیی، دەشلێت تا ئێستا بە تەواوی داهاتی خاڵە سنوریە رەسمیەكانی هەرێمی كوردستان نازاندرێت.\nسەلام شەمەری، سەرۆكی لیژنەكە لە لێدوانێكی رۆژنامەوانی رایگەیاند هەنگاوەكانی حكومەتی عێراق بۆ ناردنی هێز بۆ خاڵە سنوریەكان بەرهەمداربووە، پێویستە لە میانی گفتوگۆو دانوستانەكان لەگەل هەرێمی كوردستان خاڵە سنوریەكان بخرێنە ژێر كۆنترۆڵی حكومەتی ناوەندیی.\nناوبراو تەئكیدی لەسەر گرنگی ئۆپەراسیۆنی سەربازی كردەوە بۆ داخستنی خاڵە سنوریە نارەسمیەكان لە هەرێمی كوردستان و ناوچەكانی تری عێراق، بۆ ئەوەی تەنها پشت بە خاڵە سنوریە رەسمیەكان ببەسترێت كە سەرچاوەیەكی گرنگی داهاتن بۆ دەولەت.\nبڵاوکراوەی پێشووبەغدا: دەست بەدابەشكردنی مووچەی مانگی ئاب دەكرێت\nبڵاوکراوەی نوێترسەرۆكی لیژنەی دارایی پەرلەمان لەبارەی وەڵامی حكومەت بۆ پێدانی مووچە زانیاری ئاشكرادەكات\nPosted on كانونی دووه‌م 5, 2021 0 782


سەرمایەدارانی قەتەڕ و ئیماڕات لە هەرێمی کوردستان و گەرمیان ڕاوە هەڵۆ دەکەن\nلەگەڵ ئەوەی بەگوێرەی یاسا ڕاوکردنی ئاژەڵی کێوی لە هەرێمی کوردستان قەدەغەکراوە، بەڵام بەگوێرەی بەدواداچوونەکانی زێد نیوز لە هەرێمی کوردستان بەگشتی و بەتایبەتی لە ناوچەی گەرمیان جۆرە راوکردنێکی مەترسیدار بۆ ڕاوکردنی هەڵۆی گەرمیان بەڕێوە دەچێت.\nزێد نیوز زانیووتی لە ناوچەی گەرمیان لەلایەن سەرمایەدارانی وڵاتانی قەتەر و ئیماراتەوە ڕاوکردنی هەڵۆی گەرمیان ئەنجام دەدرێت کە هەڵۆی گەرمیان بە باشترین جۆرەکانی هەڵۆ دادەنرێت و بە وتەی سەرۆکی ڕێکخراوی ژینگەپارێزی گەرمیان، هەریەکێکیان نزیکەی 50 بۆ 60 هەزار دۆلار دەکات، هەربۆیەوە لە وڵاتانی قەتەڕ و ئیماڕاتەوە دێن بۆ ڕاوکردنیان.\nلە چەند ڕۆژی ڕابردووشدا لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان وێنەی هاووڵاتییەکی عەرەب بڵاوکرایەوە کە گوایە خزمی میرێکی قەتەڕ بووە و بەمەبەستی ڕاوکردنی باڵندەی هەڵۆ هاتووەتە هەرێمی کوردستان و ماوەیەک لە سنوری گەرمیان ماوەتەوە و دواتر گەڕاوەتەوە قەتەڕ.\nبەگوێرەی ئەو زانیاریانەی بڵاوکراونەتەوە ئەو کەسە هەڵۆکانی لە ناو فڕۆکەکەدا لە شوێنی نەفەر داناوە، بەوتەی هاوگەشتێکیشی، لە هەرێم نیو کاتژمێر لە چوونی بۆ فڕۆکەخانە دواکەوتووە، بەڵام فڕۆکەکە چاوەڕێی کردووە.\nبرایم زەریف، سەرۆکی ڕێکخراوی ژینگە پارێزی گەرمیان ئەو حاڵەتەی پشتڕاستکردەوە و بە زێدنیوزی وت: ئەوە بووە بە دیاردە و دەوڵەمەندەکانی قەتەڕ و ئیماڕات خەڵک دەنێرنە هەرێمی کوردستان و لە سنوری گەرمیان ڕاوە هەڵۆ دەکەن.\nوتیشی، ڕاوکەرانی ئێرە دەبنە چاوساغی ئەو کەسانە و بە هاوکاری ئەوان لێرە ئەو کارە دەکەن و ئەو سامانە سروشتییەی هەرێمی کوردستان تاڵان دەکەن و دەیبەن بۆ وڵاتەکانی خۆیان.\nبە وتەی سەرۆکی سەرۆکی ڕێکخراوی ژینگە پارێزی گەرمیان، هەڵۆی سنوری گەرمیان لە باشترین و دەگمەنترین جۆرەکانی هەڵۆن و هەریەکێکیان نزیکەی 50 بۆ 60 هەزار دۆلار دەکات.\nلەبارەی ئەو پرسە زێدنیوز پەیوەندیکرد بە بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی دارستانی گەرمیان، بەڵام ئەوان ئامادە نەبوون بەهیچ شێوەیەک لێدوان لەو بارەیەوە بدەن.\nلە بەرامبەردا جەلال محەمەد، ئەندامی لیژنەی تەندروستی و ژینگە لە پەرلەمانی کوردستان بە زێدنیوزی وت "بەگوێرەی یاساکانی هەرێمی کوردستان، ڕاوکردنی ئاژەڵی کێوی بەهەموو شێوەیەک قەدەغەیە و سزا بۆ ئەو کارە دانراوە، بەڵام پەرلەمان دەسەڵاتی جێبەجێکردن نییە و پێویستە لایەنی پەیوەندیدار لەسەر ئەو بابەتە بێتەدەنگ".\nئەو پەرلەمانتارە بۆ زێدنیوز روونیکردەوە، پێویستە بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی دارستانی گەرمیان بەدواداچوون بۆ ئەو پرسە بکەن و بەڵگەی پێویست کۆبکەنەوە سکاڵا لەسەر ئەو کەسانە تۆمار بکەن کە ئەو کارە دەکەن.\nبوونی ئەم دیاردەیە لەناوچەکەدا لە کاتێکدایە کە بە گوێرەی ڕێنمایی ژمارە یەکی ساڵی 2015ی تایبەت بە ڕاوکردن و پاراستنی ئاژەڵی کێوی و باڵندەکان لە گەرمیان بۆ راوکردنی ھەڵۆ، باز، ئاسک، مەڕ ، بزن و بەرانی کێوی 10 ملیۆن دینار غەرامەی ڕاوچی دەکرێت و بۆ کەروێشک 200 ھەزار دینار، بۆ کەو و سوێسکەش 150 ھەزار دینار.\nئه‌م بابه‌ته  239 جار خوێندراوه‌ته‌وه


چاوپێکەوتن:هێمن دوو کاری جیاواز ئاشت دەکاتەوە\n3426 جار بینراوە 13/12/2018 10:00 PM\nهێمن قادر(٣٦ ساڵ) گەنجێکی دانیشتووی شاری سلێمانییەوە و سەرباریی ئەوەیی کە کاریی سەرەکیی خۆیی سەربازییە، بەڵام لە هەوڵدانی بۆ گەشتنی بە خەونەکەیی نەوەستاوە و تاکوو ئێستا خاوەندی چەندین کتێبی وەرگێڕدراوە لە بوارە جیاوازەکاندا، هێمن لەم چاوپێکەوتنەیی سنورمیدیادا باس لە زاڵ بوونی بەسەر شکستەکان و بەرهەمەکانی دەکات جیاواز لەوەش جەخت لەوەدەکاتەوە کە مرۆڤ نابێت لە دنیادا بێ ئامانج بێت.\nهێمن قادر کێیە، دەکرێ کەمێک خۆت بناسێنیت؟\nناوم هێمن قادر حسین ناسراو بە شاسواری کە لە ساڵی 1982دا و لە شارۆچكەى زەڕایەن لە دایك بووم و هاوکات لەگەڵ کاری وەرگێڕاندا دەرچوی زانكۆى سلێمانى/ خوێندنی ئیسلامیم و جیاواز لەوەش دەرچوى كۆلێژى سەربازی قەڵاچۆلانم، لە ئێستادا جیاواز لەوەی کە ئەفسەرم لە هێزى پێشمەرگەى بەرگری فریاكەوتن، کاری وەرگێڕانیش ئەنجام دەدەم.\nچۆن دەستت بە کاری وەرگێڕان کرد؟\nبەهۆى ئەوەى دەرچوى خوێندنگاكانى سەر بە وەزارەتی ئەوقاف بووم، ئارەزوویەكی فێربوونی زمانی عەرەبیم لە دروست بوو، سەرەتای كار كردنم هاوكارى كردنى هاوڕێیانم بوو، بۆ وەرگێڕانى ڕاپۆرتء بلآو كراوە و داڕشتنى ڕۆژانەیان،پاشان لە زانكۆ هەرگیز هەوڵم نەداوە بە كوردی وەڵام بدەمەوە، زۆرجار وازم لە (لقێك) هێناوە لە پێناو ئەوەى بە زمانی عەرەبی نەم دەتوانی وەڵام بدەمەوە، سەرەتایی کارکردنم بە شێوازێکی جدی لە ساڵى (2010)وە بوو کە دەستم بە كارى وەرگێڕان كرد، بەرهەمە سەرەتاییەکانم لە بواری پەروەردەکردندا بوو دواتریش بابەتی یاسایی و گەشە پێدانى مرۆیی لە خۆ گرت و تاکوو ئێستا نزیكەى (25) بەرهەمی وەرگێڕانم هەیە، کە(18) بەرهەمیان بڵاوبونەتەوە و هەندێكیشیان لە ئامادە كاریدایە بۆ چاپ كردن.\nئایا کۆکردنەوە و ئەنجامدانی دووکاری جیاواز کە سەربازی و کاری وەرگێڕانە سەخت نەبووە؟\nسەبارەت بە کۆکردنەوەی دوو کار لە ڕاستیدا كارەكە ڕێژەییە هەندێك جار شتێكى سەیرە و، جێگەى تێڕامانە لێی، بوارە سەربازییەكەم لەم كاتەدا دەرفەتێكی باشم پێ دەدات بۆ ئەو كارە، مرۆڤ ئەگەر بیەوێت هەموو كارێك دەكات، چونكە دكتۆرە ئەڵمانەكان دەڵێن: مرۆڤ خاوەنى وزەیەكى كارەباییە ئەگەر بكرێتە كارەباو بە یاسایی بەكارى بهێنیت بەشى كارەباى یەك حەفتەى میونخ دەكات، بۆیە پێم وابێت هیچ هێزێك ڕێگر و ئەستەم و دژوار نییە لەبەردەم ویست و تواناو لێ هاتویی مرۆڤدا، بە مەرجێك ئەرێنى بێت، ڕاستە سەرقاڵ بونء كارەكانت گران دەكەن، زۆرجاریش شتێكى زۆر نامۆیە تۆ كەسێكى سەربازیت و خۆشەویستیت بۆ نوسین و وەرگێڕان هەیە، لە كۆتاییدا سەربازەكانیش مرۆڤن و ئارەزوو و ویستی خۆیان هەیە.\nمن لە (2010) وە سەر مێزەكەم خاڵی نەبوەتەوە لە كار كردن و وەرگێڕان، پشتیوان بەخودا بەردەوامیش دەبین لەو كارە پیرۆزە، مرۆڤ نابێت لە دنیادا بێ ئامانج بێت، مرۆڤ هێندە پێویستى بەوەیە ژیانێکی پانى هەبێت هێندە پێویستى بەوە نییە ژیانێکی درێژى هەبێت، ئەگەر ئێمە دوێنێ و ئەمڕۆمان وەك یەك وابێت، ئەوە پێویست ناكات چیدی لەوە زیاتر بژین، زۆر گرنگە كە تۆ دیار نەبویت بزانرێت مرۆڤێك بەویادا تێپەڕیوە و، شوێن پەنجەت بدۆزرێتەوە.\nئەو ئاستەنگانە چین کە بۆت پێشهاتوون لە کاری وەرگێڕاندا؟\nمن ناوی نانێم ئاستەنگ، ناوی دەنێم گلان و هەڵدێر و شكست، چونكە من كەسێكى شكست خواردوو دۆڕاو بووم، سەرەتا لە قۆناغی دووى ناوەندی بۆ سێ ساڵ لە وانەى (بیركاری)دا كەوتم، هەرگیز بیریان لەوە نەدەكردەوە ڕەنگە من لە بوارێكى دیكەدا سەركەوتوبم، دواتر بەهۆى شكستەكەمەوە نەم توانی لەوێ درێژە بە خوێندن بدەم، ڕووم كردە خوێندنگا ئاینییەكانى سەر بەوەزارەتى ئەوقاف، بەڵام نەم هێشت لە كەوتندا بمێنمەوە، بۆیە بەو پەڕى توانامەوە كۆششم دەكرد، وەك نوكتەیەكی لێهاتبوو لەنێو هاوڕێكانمدا، هەر ساڵێك دەردەچووم هاوڕێكانم دەیان وت ئەو قوتابخانەیە هیچ بارگرانى و ناهەموارییەكى تیا نییە، چونكە (هێمن) لەوێ دەر دەچێت، ئەم شكستەم گەڕاندەوە بۆ ئەوەى كە ئێستا خودا پێى بەخشیوم.\nنوێترین کارە وەرگێڕدراوەکانت چییە؟\nبەهۆى ئەوەى دەرچوى خوێندنگەى ئاینیم زۆربەى بابەتەكانم لە بوارەكانى ( پەرورەدەیی و، یاسایی و، ڕۆشنبیرى دینی)خۆیی بینیوەتەوە بەڵام تازەترین بەرهەمەكانم تایبەتە بە بوارەکانی (گەشە پێدانى مرۆیی و تواناى سەركەوتنی تاك).\nپێت وایە وەرگێڕی کورد بەگشتی ئێستا لە چ ئاستێکدایە؟\nلەم كاتەدا جێگەى دڵخۆشییە وەرگێڕێکی زۆر لە سەرجەم بوارەكاندا دەبینی و، كاری ناوازەو بەنرخ ئەنجام دەدەن، خۆى لە خۆیدا وەرگێڕان هونەرێكى زۆر گرنگە، لە چاو ساڵانی پێشوو، دەستت دەبرد بۆ هەر سەرچاوەیەك پێویستت بە كەسێك دەبوو بۆ هاوكارى كردن و وەرگێران بۆ زمانى كوردی، بەڵام ئێستا لە هەر بوارێك دەبینین وەرگێڕانی بەشى خۆیی كراوە، بەلآم ئەمە ماناى ئەوە نییە پێویستمان بە وەرگێڕان نییە، بەڵكو پێویستە زیاتر كار بكەین بۆ زیاتر گەشە پێدان برەو دان بەو هونەرە و زیاتر ئاشنابوونی خوێنەری کورد بە نوسینی نوسەرە بەناوبانگە جیهانییەکان چ لە پێشوو یان ئێستادا.\nلە کۆتاییدا چیت هەیە؟\nزۆر سوپاستان دەكەم بەو هیوایەى توانی بێتم پەردەیەك لە ژیانمی خۆمتان بۆ ڕوون كردبێتنەوە، ئومێدم ئەوەیە ئەم چاو پێكەوتنە ببێتە دەرفەرتێك بۆ ئەوەى زیاتر پێداگرى بكەین لەسەر دیارى كردن و دانانی ئامانج لە ژیانماندا، مرۆڤ ناوازەترە لەوەى وێنامان كردووە.


عەدنان عوسمان دەستی لە ئەندامێتی خانەی راپەڕاندن و وتەبێژی بزوتنەوەی گۆڕان كێشایەوە\nقسەیەک لەبارەی شێخی سیاسی\n1/13/2021 1:27:03 PM\n7459 جار خوێندراوەتەوە\nلە ماوەی رابردوودا، تەکیەی قادری کەسنەزانی لە شاری سلێمانی، قسە و باسی زۆری لەبارەوە کرا، زۆرترین سەردانی سیاسییەکان و چاوی سۆشیال-میدیا لەسەر شێخی نوێ، نەھرۆ کەسنەزانی بوو.\nئەمڕۆ لەم تەکیەیەدا پیاوێکی ھەڵگری بڕوانامەی دکتۆرا رێبەر و مورشیدی باڵای تەریقەتە. لە سەرۆک کۆمارەوە تا ھاوسەرۆکانی یەکێتی سەردانی دەکەن، خۆیشی لە ھەولێر و پیرمام لە جوڵەی سیاسیدایە و سەردانی خێزانی سیاسی بارزانی و دەسەڵاتی یەکەمی کوردستان دەکات.\nلە بارەگای تەریقەتەوە لە سلێمانی پێشوازی لە میوانەکانی دەکات، وەک پیاوی تەبایی، ئاشتەوایی سیاسی و کۆمەڵایەتی، بە یەکەوە ژیان و رێککەوتن، قسە بۆ ئامادەبوان دەکات، رێنوێنیان دەکات و مژدەیان پێدەدات. ئەو نایەوێ و پێناچێ بەوەش رازیبێت بە تەنیا وەک شێخێکی تەریقەت دەرکەوێ، بەڵکو گەرەکییەتی لە تونێڵی تەریقەتەوە بپەڕێتەوە بۆ ناو دونیای سیاسی. ھەرچەندە پێشتریش چووەتە ناو ململانێ و کێبڕکێی ھەڵبژاردنی عیراق و ویستویەتی وەک لیستێکی پەرلەمانی و قەوارەیەکی سیاسی لە گۆڕەپانەکەدا وەک سیاسییەک دەرکەوێ و بناسرێت، بەڵام نە چانس یاوەری بوو، نە کەشف و کەرامات فریای کەوت تا لە ئامانجە سیاسییەکەی نزیکی بخاتەوە.\nدوای مردنی شێخ محەمەدی باوکی و دانیشتنی لەسەر کورسی باڵای شێخی باوک و وەرگرتنی گۆچانەکەی، دەیەوێ بە رێگەیەکی خێراتر بە ئامانجە کۆنەکەی بگات. ئەمجارەیان وەک کەسی یەکەم و رێبەری باڵای تەریقەت، لە رێی سودوەرگرتن لە سەرمایەی رەمزی دینییەوە دەیەوێت وەک یاریکەر و ژمارەیەکی سیاسی گەورە و حیساب بۆکراو، ھەم لە مەیدانەکەدا دەرکەوێ، ھەم بە ئامانج و خەونە سیاسی و شەخسییەکانی شاد بێت.\nلەگەڵ دانیشتنی لەسەر کورسی باڵای تەریقەت، ھەنگاوی یەکەمی بۆ ناو دونیای خەونە سیاسییەکانی لە رێی کردنەوەی دەرگای تەکیەی قادری کەسنەزانییەوە بۆ سیاسییەکانی سلێمانی و لە دەرگادانی سیاسییەکانی ھەولێر دەستی پێکرد. وێڕای ھەوڵدان بۆ نمایشی دەسەڵات و پێگەی جەماوەری، کاتێک لە بوونی کەرەنتینە و قەدەغەی ھاتووچۆدا، سنورەکانی پارێزبەندی تەندروستی و رێنماییەکانی خۆپارێزی حکومەت دەشکێنێ و لە بارەگاکەیەوە پێشوازی لەو مورید و دەروێشانە دەکات، کە لە رۆژھەڵاتی کوردستان و ناوەوەی ھەرێمدا روویان لە تەکیەکەی دەکرد.\nسەردان و پێشوازییەکانی شێخی کوڕ، یان شێخی نوێ، بە تەنیا رواڵەتی و کۆمەڵایەتی نین، بەڵکو بەرگی سیاسەتیان پۆشیوەو ھەوڵێکە بۆ بەکارھێنانی پێگە و کورسی دینی بۆ دانیشتن لەسەر کورسی سیاسەت. ئەم مۆدێلی ئاوێتەکردنی تەریقەت بە سیاسەت، نە بۆ ئێمە شتێکی تازەیە، نە بۆ گەلانی ناوچەکە و دونیا. تەریقەت و مەزھەب و دین، جگە لە کورد، لە تورکیا، سعودیە، لیبیا، جەزائیر، ئێران، ئیسرائیل، عیراق و تەنانەت لە ئەوروپاشدا، رۆڵی لە سیاسەت و ململانێی سیاسی و پێکھێنانی نەتەوە و بونیادنانی دەوڵەتیشدا بینیوە. ئەوەی شێخ نەھرۆ دەیکات، نە شتێکی تازەیە، نە ئەزمونێکی تاقینەکراوەیە. ئەگەر شتێکی نوێ لەم دونیابینییەی شێخ نەھرۆدا ھەبێت، ھەر ئەوەیە کە ئەزمونێکی کۆن لە دونیایەکی نوێدا تاقیدەکاتەوە و بە ئامراز و کەرەستە و عەقڵی رابردوو، ئێستا دەخوێنێتەوە، تۆینبی گوتەنی، ھەڵگرتنی شەرابێکی نوێ لە شوشەیەکی کۆندا، کە سەرەنجام دەبێتە ھۆی زیان گەیاندن بە شەراب و شوشەکەش، چونکە شوشە کۆنەکە بەرگەی گەنینی شەرابە نوێکە ناگرێت و دەشکێت. بۆ ئەوەی شەراب و شوشەکەش پارێزراو بمێنن، دەبێ شەرابی نوێ لە شوشەی نوێدا ھەڵبگیرێت. کۆمەڵگە و ژیانی نوێ، بە عەقڵ و فیکری نوێ مامەڵە بکرێت. ئەوەی شێخ نەھرۆ دەخوازێ لە دونیای سیاسی و کۆمەڵایەتیدا تاقیبکاتەوە، پارادۆکسی ھەڵگرتنی شەرابە نوێکەیە لە شوشەی کۆندا.\nسیاسەت بە کەشف و کەرامات، پێشنیازی مەراسیمی سازکردنی چلە، بە زنجیر و شیر و زەرگ لە خۆدان و توانەوە لە بوونی خاڵقدا ناکرێت، سیاسەت نابێت قاچەکانمان لەسەر زەمینەوە بگوازێتەوە بۆ ئاسمان. سیاسەت، ئارێنت گوتەنی، واتە ئازادی. لە یاسا و دیسپلین و پرەنسیپەکانی تەریقەت و دەروێشیشدا چەمانەوە ھەیە، بەڵام ئازادی نا.\nمرۆڤ کاتێک دەچێتە جیھانی دەروێشییەوە و حاڵ دەگرێت، وەک بوونێک وجودی نامێنێ، کاتێکیش تۆ وەک بوونێک بەرەو ونبون چوویت، ئەو کات ئازادیشت دۆڕاندوە، بۆیە گەڕان بە دوای خەونە سیاسییەکان لە سەردەم و رۆژگارێکی نوێدا، بە کەرەستە و ئامرازی کۆن ناکرێت. دەتوانی بە رێگەی کۆن ئەڵقە بازنەییەکانی زیکری تەریقەت و دەروێشانە گەرم و بەتینتر بکەی، بەڵام ناتوانیت کۆمەڵگە ببەیتەوە، دەتوانی وابکەی ژمارەیەک، بگرە ھەزاران لە مورید و پەیڕەوان و دەروێشەکانت بۆ دەست ماچکردن تا سەر ئەژنۆ بنوشتێنیتەوە، بەڵام ناتوانیت لە پێش کۆمەڵگەوە بڕۆیت.\nئەوەی شێخ نەھرۆ و ھەر شێخێکی دیکە گرنگە بیزانێت، ئەوەیە کە ئەم کەرەستە کۆنانەی بەردەستیان بۆ بیناکردن و ھێنانەدی خەون و ئامانجی تازە لە سەردەمێکی گۆڕاو و نوێدا، گونجاو نین. دونیای ئاڵۆز و پێشکەوتووی ئەمڕۆ بە کەشف و کەرامات و زیکر و حاڵی دەروێشانە ناخوێنرێتەوە.


دوای ئەوەی پەرلەمانتارێکى فراکسیۆنى کۆمەڵ لەپەرلەمانى کوردستان رایگەیاند، لەسەر قسەکانى لەبارەى روخاندنى بەشێکى مزگەوتى بەهەشت پەرلەمانتارێکى یەکێتى هەڕەشەی لێکردووە، پەرلەمانتارەکەی یەکێتی ڕایگەیاند، لەوان مسوڵمانترن و پێویست ناکات مسوڵمانێتی بە هەندێک ڕیش و هەندێک حزب ناشرین بکرێت.\nعوسمان کانى کوردەیی، پەرلەمانتارى کۆمەڵ لەپەخشێکى راستەوخۆدا لەدواى کۆتایی هاتنى کۆبوونەوەى پەرلەمان (پێنجشەممە 8ی تەموزی 2021) وتى، "فراکسیۆنى سەوز هەڕەشەى لێکردم لەسەر ئەوەى وتم نابێت مزگەوت بڕوخێندرێت".\nلە بەرامبەردا عەباس فەتاح، ئەندامی فراکسیۆنی یەکێتی لە پەرلەمانی کوردستان لە کۆنفرانسێکی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاند، "بەهیچ شێوەیەک هەڕەشەمان لە هیچ لە کەس نەکردووە نە لە فراکسیۆنی یەکێتی و نە لە سەرۆکایەتی پەرلەمانیشەوە، با بەپێی پەتی لەسەر ئەو جادەیە بسوڕێتەوە و دڵنیابێت لەوەی هیچ هەڕەشەی لەسەرنییە."\nوتیشی، "ئێمە لەوان مسوڵمانتر و نوێژکەرترین، پێویست ناکات موزایەدە بە ئایینی ئیسلام و مزگەوتەوە بکرێت و بە هەندێک ڕیش و حزب دینی ئیسلام ناشرین بکەن."\nئەو پەرلەمانتارەی یەکێتی ئاماژەی بەوەشکرد، "حزبەکان کاری سیاسیی دەکەن و هەر حزبێک بتوانێت ئایینی ئیسلام بەکاربهێنێت بۆ خزمەتی خەڵکی کوردستان ئەوە کارێکی باشە و من پشتگیری دەکەم، بەڵام دڵنیابن هیچ هەڕەشەیەک لەو پەرلەمانتارەی کۆمەڵ نەکراوە و ئەوانەی دەوترێت هەمووی مزایەدەی سیاسیین."\nپارەى بردنى ئۆتۆمبێل لەهەرێمەوە بۆ ئێران کەمدەکرێتەوە\n2021.07.22 - 11:15\nفوئاد مەعسوم: لە چێشتخایەكی فەڕەنسا بووم پاڵێورام بۆ سەرۆك كۆمار\n2021.07.22 - 10:35\nوەزارەتى ئەوقاف کۆچى دوایى زانا و کەسایەتییەکى ئاینى و کۆمەڵایەتى خۆشناوەتى راگەیاند\n2021.07.16 - 10:28


جه‌لیل زه‌نگه‌نه: ئه‌یته‌قێنمه‌وه\nده‌رهێنه‌ری ناسراوی كورد، هونه‌رمه‌ند جه‌لیل زه‌نگه‌نه، پرۆژه‌ی ئاینده‌ی بۆ خه‌ندان ئاشكرا كردوو، رایگه‌یاند ئه‌وه‌نده زه‌خمه ئه‌یته‌قێنمه‌وه، چونكه له‌مێژووی كورددا كاری له‌و جۆره نه‌كراوه.\nناوبراو له‌لێدوانێكی تایبه‌ت به‌خه‌ندان ئاشكرای كرد كه‌پرۆژه‌ی ئاینده‌ی كاری دراما نییه‌و په‌یوه‌ندی به‌گه‌رده‌لوله‌وه نییه، به‌ڵكو به‌رهه‌مهێنانی فلیمێكه له‌سه‌ر قه‌ڵای دم دم.\nجه‌لیل زه‌نگه‌نه، وتی "پرۆژه‌كه دوره له‌كاری حزبی چونكه بۆ هه‌موو كورده، هێرش بۆ سه‌ر قه‌ڵای دم دم هێرش بووه بۆ سه‌ر كورد نه‌وه‌كو بۆ سه‌ر لایه‌نێكی دیاریكراو".\nقه‌ڵای دم دم یه‌كێكه له‌داستانه‌كانی كورد، كه له‌ساڵی 1608 به‌سه‌ركردایه‌تی (خانی له‌پ زێر) به‌رگری لێكراوه‌و له‌كاتی هێرشیش بۆ سه‌ر ئه‌م قه‌ڵایه شه‌هیدبوونی به‌كۆمه‌ڵیان هه‌ڵبژاردووه‌و تاوه‌كو دوا دڵۆپه خوێن كورده‌كانی ناو قه‌ڵاكه شه‌ڕیان كردووه.\nجه‌لیل زه‌نگه‌نه به‌خه‌ندانی ووت"كارێكی زه‌خم‌و ناوازه ده‌بێت له‌مێژووی هونه‌ری كوردیدا كاری له‌و جۆره نه‌كراوه، بۆیه ئێستا چاوه‌ڕوانی ئه‌وه‌م له‌گه‌ڵ كۆمپانیایه‌ك یان لایه‌نێك رێكبكه‌وین بۆ به‌رهه‌مهێنانی ئه‌و فلیمه".\nرونیكرده‌وه ئه‌م كاره دوور له‌سیاسه‌ت ده‌بێت‌و كارێكی كوردانه ده‌بێت‌و ئایدیای كاره‌كه‌ش خزمه‌تكردنه به‌گه‌لی كوردستان.


دۆخی ئابوری ئێران بەژمارە\n17.11.2019 03:35 PM\nژیان: وەرگیراوە لە هەژماری سەنگەر سەیدقادر\nئابوری ئێران ئابوریەكی خۆژینە و زۆرینەی بەرهەمەكانی ناوخۆین و علی خامەنەئی لە ڕێگەی چوار ئیمبراتۆریەتی ئابوریەوە كە ئەوانیش ( دامەزراوەی ستاد و قودسی ڕەجەوی و خاتم لانبیاء و مستضعفينە) دەستی بەسەر سەدا 60%ئابوری ئێراندا گرتووە و بەپێی بەیانامەی وەزارەتی دەرەوەی ئەمەریكا خامەنەئی خاوەنی 200ملیار دۆلارە.\nبەهۆی قۆرخكردنی ئابوری ئێران لەلایەن خامەنەئی و موجتەبای كوڕیەوە دۆخی ئابوری ئێران لەبەرامبەر سزاكانی ئەمەریكا دا خۆی ڕانەگرت و لە لێواری داڕووخاندایە چونكە سزاكان سیاسین و خودی علی خامەنەئی و سوپای پاسدارانی كردوەتە ئامانج.\n-دۆخی ئابوری ئێران بەژمارە :\n١- داهاتی نیشتمانی ئێران : 458.5 مليار دۆلارە\n٢- گەشەی بەرهەمی ناوخۆی 2019 : -9.5%\n٣- ڕێژەی قەرزەكان لەسەدا 30.7% داهاتی نیشتمانی پێكدەهێنێت كە بڕەكەی 138ملیار دۆلارە\n٤- هەڵئاوسانی ئابوری ئێران : 35.7%\n٥- بڕبڕەی پشتی ئابوری ئێران نەوت و غازە كە ئێستا ڕۆژانە 200-350 هەزار بەرمیل هەناردە دەكات لە كاتێكدا پێش سزاكانی ئەمەریكا ڕۆژانە نزیكەی ٢ ملیۆن و نیو بەرمیل نەوتی هەناردە دەكرد.\n٦- بودجەی ئێران لە ساڵی 2019بەڕێژەی سەدا 18% كەمیكردوە، داهاتی ساڵانەی سوپای پاسدارانیش لە 14ملیار دۆلاری ساڵانەوە دابەزیوە بۆ ٨ ملیار.\nئەم قەیران و دۆخە ئابوریە سەختەی ئێران جگەلەوەی خەڵكی توڕە كردوە هاوكات ناكۆكی قوڵی خستوەتە ناو بلۆكەكانی بەرژەوەندی ئێران و شەڕی كۆكردنەوەی زۆرترین داهات دەكەن.\nلەسەرئاستی دەرەكیش سزاكانی ئەمەریكا و خراپی دۆخی ئابوری ئێران وایكردوە كە وەك ڕابردوو سوپای پاسداران نەتوانێت هاوكاری ملیشیاكانی هاوپەیمانی ئێران لە عێراق و سوریا و لوبنان و یەمەن و فەلەستین بكات.


موحسین چاوەشی - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nموحسین چاوەشی حوسێنی\n(١٩٧٩-0٧-٢٩) ٢٩ی تەممووزی ١٩٧٩ (تەمەن ٤٢ )\nخوڕەمشار، خووزستان، ئێران\nسپاکۆ یووسفی (ھاوسەرگیری ٢٠٠٩–٢٠١٩) \nحیشمەت چاوەشی (باوک)\nگرووپی مۆسیقیی دونیا\nموحسین چاوەشی حوسێنی (بە فارسی: محسن چاوشی؛ لەدایکبووی ٣٠ی تەممووزی ١٩٧٩) مۆسیقاژەن، گۆرانیبێژ، بەرهەمهێنەری تۆمار و گۆرانینوسی ئێرانیی بە ڕەچەڵەک کوردە.\n٢ سەردەمی چالاکییەکان\n٢.٢ وتنی ڕاستەوخۆ\n٣ گۆرانی بە کوردی\nموحسین چاوەشی حوسێنی لەدایکبووی خوڕەمشار، ئێرانە. خێزانی چاوەشی کوردی خەڵکی پارێزگای کوردستان بوون، بەڵام دواتر چوونەتە خوڕەمشار و موحسین لەوێ لەدایکبووە. دواتر ڕۆیشتوونەتە مەشهەد، و خوێندنی لەوێ تەواکردووە.\nموحسین چاوەشی دوای ئەوە دیبلۆمی لە ژمێریارییدا بەدەستھێناوە و کۆتایی بەخزمەتی سەربازییەکەی ھێناوە، چالاکییەکانی لەبواری مۆسیقا لە ساڵی ٢٠٠٢ لە ئەلبومی نەفرین دەستپێکرد. لەوکاتەوە تائێستا ١٥٠ پارچە مۆسیقای بڵاوبووەتەوە لە ١٠ ئەلبوم و ھەروەھا چەندین گۆرانی تاکی ھەیە. ھەروەھا گۆرانیی فیلمی سەنتووری گووتووە کە لە دەرھێنانی داریوش مێھرجویییە. و موحسین لەبارەی تۆماریی دەنگەکەی بۆ فلیمی سەنتووری دەڵێ: «چارەیەکی ترم نەبوو جگەلەوەی لەماڵەوە و لە یەکێک لە ژوورەکانمان کاری تۆمارکردنەکەی ئەنجام بدەم. بەھاوکاری دایکم بەتانییەکمان بە بزمار کوتایە سەروو پەنجەرەی ژوورەکە و دیوارەکانیشی بە بەتانی دامانپۆشی ھەتاکو دەنگەکەخراپ دەرنەچێ. دایکم لە ژوورەکە چووە دەرەوە و بە بەتانییەک لەدەرەوە، ڕووی دەرەوەی ژوورەکەشی داپۆشی. لەئەملاوە، بەتانییەکیشم لە خۆم پێچا ھەتاکو بتوانم لە کۆتاییدا بۆشایییەکم ھەبێ مایکرۆفۆنەکە بگرم. لەدوای ئەم ھەموو سەرکەشییە، بەتانییەکەم کێشایە سەرسەرم و لەو ڕەوشەشدا گۆرانییەکەم وت. کەلەژێر بەتانییەکە ھاتمە دەرەوە، کەسایەتی «عەلی سەنتووری» لەدایکبوو. ھەمان نوسخەی گۆرانییەکە کۆتایی ھات و بڵاوکرایەوە». ھەروەھا بە ناونیشانی گۆرانیبێژی فلیمی سینەمایی ١٠٠لامپ کە لەدەرھێنانی سەعید ئاغاخانی ھەلبژێردرا. موحسین چاوەشی لەبارەی ئەم کارەوە ڕایگەیاند: " «من بەتایبەتی بۆ سەیریکردنی ئەم فلیمە بانگێشت کرام و تێگەشتم کە لایەنێکم لە بابەتی کۆمەڵایەتییەکەیدا. فلیمێک کە پاڵەوانەکەی بەدەستی خۆی توشی بەرەنگارییەکی گەورە دەبێ و بۆ وازھێنانی لە ھەوڵدایە و بەملا و ئەولادا دەکەوێ. لەم فلیمەدا بە موحسین تەنابەندەی ئەکتەر سەرم سوڕما و چومە ژێرکاریگرییەوە. ھەر لەوێدا ھەستم کرد کە پێویستە بۆ ھاوکاری ئەم جۆرانە بێمە ناوکارەکەوە.\nلەکاتی بڵاوبونەوەی ئەلبومی نەفرین ھەتاکو ئەمڕۆ، دەنگوباسی زۆر ھەبووە بۆ ئەنجامدانی کۆنێسێرت لەلایەن جاوشییەوە و ژمارەیەک کەس بەکارێکی خراپیان لەقەڵەم داوە ، موحسین چاوەشی ھۆکاری ئەنجام نەدانی کۆنسێرت ئەگەڕێنێتەوە بۆ مۆڵەت پێنەدانی (ھەتا پێش ئەلبومی یە شاخە نیلوفر (بە کوردی: چڵێک نیلوفەر) وایدەگووت بەڵام دواتر دەیگووت بەھۆی دەستکورتییەوە (بەڕیژەیەکی زۆر بەھۆی ئەمەوەیە) ناتوانێ ئەنجامی بدات. لەگەڵ ئەم بارودۆخەدا، لە مانگی پێنجی ساڵی ٢٠٠٩ لەنامەیەکدا بۆ ھەوادارانی بەیان کرد کە خەریکی ئامادەکردنی کۆنسێرتە کە لەدوای بڵاوکردنەوەی ئەلبومی ژاکت ئەنجامی دەدات، بەڵام لەدوای ماوەیەک و بڵاوبونەوەی ژاکت ئەم شتە ڕوینەدا و بڕیاڕەکە ھەڵوەشایەوە و ھەتاکو ئێستا ئەنجامی نەدراوە. تا ماوەیەکی پێشوو شەھاب ئەکبەری بەرپرسی کۆکردنەوەی گرووپی چاوەشی بوو. ئەگەری ھەیە کە لەپێش ئەوەوە کەسێکی تر بەلێنی دابێت بەرپرسیارییەتی ئەم کارەی بکات. بەڵام لەم ساتەدا لەگەڵ بەھرۆز سەفاڕیان کارەکانی ئەنجام دەدات\nدەنگی ڕاستەوخۆی موحسین چاوەشی لە گۆرانی خاکستر (بە کوردی: خۆڵەمێشی)\nلەوانەیە ھیچ گۆرانیبێژێک نەبووبێ کەبە تێپەڕبوونی ١٠ساڵ لەبەناوبانگ بوونی ھیچ کۆنسێرتێکی نەکردبێ. ئەمە بووەتە ھۆی ئەوەی کەدەڵێن چاوەشی توانای ئەوەی نییە بەراستەوخۆ گۆرانی بڵێت، بەڵام خۆی دەڵێ باشتر لەھەمووان توانای گۆرانی ڕاستەوخۆی ھەیە.\nموحیسن چاوەشی تاکو ئێستا، لە ڕاھێنانەکانیدا ھەردوو گۆرانی «زخم زبون» (بە کوردی: تانە) و «خاکستر» (بە کوردی: خۆڵەمێش) ی بەشیوەی ڕاستەوخۆ کارەکانی ئەنجام داوە.\nگۆرانی بە کوردی[دەستکاری]\nبۆ یەکەمین جار، لە ناوەڕاستی ساڵی ٢٠١٥ـەدا لە گۆرانییەکی ھاوبەشی لەگەڵ سینا سەرلەکدا بە ناوی مینا، توانیان گۆرانییەکی ھاوبەشی کوردی و لوڕی بخوێنن پێکەوە. کە ئەمە یەکەمین ھەنگاوی چاوەشی بوو بۆ گووتنی گۆرانی بە زمانی دایک.\n^ "جدایی محسن چاوشی از همسرش" [جیابوونەوەی موحسین چاوەشی لە هاوسەرەکەی]. تهران نیوز. 29ی کانوونی یەکەمی 2019. Archived from the original on ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١. Retrieved ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١. Check date values in: |access-date=, |date=, |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= (help)\n^ "همه چیز دربارهٔ محسن چاوشی" (بە فارسی). Archived from the original on ۲۸ ژوئیه ۲۰۱۳. Retrieved ۸ مرداد ۱۳۹۲. Check date values in: |access-date=, |archivedate= (help)\n^ "زندگینامهٔ محسن چاوشی" (بە فارسی). Archived from the original on ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤. Retrieved ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤. Check date values in: |access-date=, |archivedate= (help) Archived ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤, لە وەیبەک مەشین.\n^ "Introducing Mohsen Chavoshi's Tracks". bia4music. Archived from the original on ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩. Retrieved 17 August 2018. Check date values in: |archive-date= (help) Archived ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩, لە وەیبەک مەشین.\nویکیپیدیای فارسی؛ تەممووزی ٢٠١٥\nکۆمنزی ویکیمیدیا، میدیای پەیوەندیدار بە موحسین چاوەشی تێدایە.\nموحسین چاوەشی لە بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان\nموحسین چاوەشی لە ئینستاگرام\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=موحسین_چاوەشی&oldid=854931»\nخەڵکی بە ڕەگەز کورد\nگۆرانیبێژان بە زمانی فارسی\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٠:٠٩ی ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ نوێ کراوەتەوە.


خۆشەویستە یۆنانییەكەی سەددام نهێنییەکان بۆ رووداو ئاشکرادەکات\nلەلایەن رووداو 8/3/2018\nپارسیولا لامپسۆس، خۆشەویستە یۆنانییەكەی سەددام حوسێن\nلە ماڵەكەی خۆی لە سوێد، لاپەڕەی ئەلبوومی وێنەكانی هەڵدەداتەوە و بە پەنجە ئاماژە بۆ وێنەكانی نێو ئەلبوومەكە دەكات و دەڵێت :"ئەمە باوكمە، ئەمە دایكمە، ئەمە برامە، ئەوەش منم، ئەوانە هەموویان خزم و كەسوكارن، مامەكانم لەگەڵ هاوژینەكانیان". بەڵام ئەو بەتەنیا یادەوەرییەكانی ئەو رۆژانە دەگێڕێتەوە كە لەگەڵ بەهێزترین پیاوی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەسەری بردووە.\nئەم چیرۆكەی لێرە دەیخوێننەوە، دۆكیۆمێنتارییەكی تەلەڤزیۆنی رووداوە لەگەڵ ژنێكی یۆنانی كە خۆشەویستی سەددام بووە، دۆكیۆمێنتارییەكە بەم نزیكانە لە كەناڵی (رووداو)ـەوە پەخش دەكرێ.\nپارسیولا لامپسۆس، ئافرەتێكی بە رەچەڵەك یۆنانییە، بەڵام لە لوبنان لەدایكبووە. باوكی خاوەن كارگەیەكی گەورە بووە، لە پەنجاكانی سەدەی رابردوو حكومەتی عێراق بانگهێشتی دەكات بۆ ئەوەی پاڵاوگەی نەوت لە عێراق دروست بكات، ئیدی یادەوەرییەكانی پارسیولا لێرەوە دەستپێدەكەن.\nیەكەم بینینی سەددام\nپارسیولا هەرچەندە بچووك بووە، بەڵام باشی لەبیرە كە ساڵی 1956 دێنە عێراق و ژیانێكی نوێ دەستپێدەكەن. ئەو دەڵێت: "دەستم كرد بە گەشەكردن، رۆژ بە رۆژ جوانتر دەبووم، سەرنجڕاكێشتر و بەهێزتر دەبووم. لەو تەمەنەدا كە هەموو كچان خەون بە ژیانێكی نوێ و بەختەوەرییەوە دەبینن. لەو ساتەوەختەی ژیانمدا سەدام حوسێنم ناسی".\nعودەی دەستدرێژی كردە سەر هەردوو كچەكەم\nهەر كاتێك چاو دادەخات، حەز دەكات ئەو رۆژەی بێتەوە خەیاڵ كە سەددام حوسێنی تێدا ناسی. پارسیولا باسی ئەو رۆژە دەكات و دەڵێت: " دراوسێكەم، جینا، تەلەفۆنی بۆ كردم. گوتی ئەمڕۆ میوانم هەیە. وەك ئەوەی پێشتر زانیبم كەسێكی نوێ دەناسم، زۆر خۆم جوان كردبوو، بەڵام سوێند دەخۆم ئەو كات نەمدەزانی كێیە. هەرگیز بۆ یەك خولەكیش لەبیری ناكەم. هەر كە چاوم دادەخەم، دەمەوێ جارێكی دیكە لەو ساتەدا بژیم. كە سەیریم كرد، ئای خوایە، زۆر قۆز بوو. بۆ من وەك ئەوە بوو شازادەیەك بە سواری ئەسپ هاتبێت و منی لەگەڵ خۆی رفاندبێت. تەنیا چەند چركەیەكی كەم بوو، بەڵام من تاوەكو ئێستاش هەرگیز ئەو چەند چركەیەم لەبیر نەكردووە".\nچوون بۆ كۆشكەكەی سەددام\nشۆخ و شەنگییەكەی هەر زوو سەرنجی سەددام رادەكێشێ، بەوجۆرە یەكتر بینینەكەی ماڵی جینا، دوا دیداری نێوان سەددام و پارسیولا نابێ.\nئەو بێ ئاگا بوو لەوەی سەددام چ تەڵەیەكی بۆ ناوەتەوە. ئەو خرابووە ژێر چاودێریی دارودەستەكەی، دەیانزانی هاوڕێكانی كێن.\nپارسیولا دەڵێت: "یەكێك لە هاوڕێكانم كە ناوی فریال بوو، ئیشی ئەوە بوو هەركات سەددام داوای كچێك یان ژنێك بكات بۆی پەیدا بكات. هات بۆ لای من و بە سەیارەی ئەو رۆیشتین. لە شار چووینە دەرەوە. خانوویەكی زۆر گەورەم بینی، دەرگا كرایەوە، سەیری ناوەوەم كرد، خوێنم بە جۆش هات. خۆی بوو، سەددامم بینی. وەك بەفرم لێهات، شۆك بووم". پارسیولا حەز ناكات باسی ئەوە بكات كە دواتر چی روویدا "هیچ توانایەكم نەبوو بۆ ئەوەی دووری بخەمەوە یان بڵێم نەخێر. سەیری خۆمم كرد، چیدی خۆم نەبووم".\nساجیدە دەیزانی كە سەددام براكەی دەكوژێ\nلەو رۆژانەدا سەددام ئامادەكاری دەكرد بۆ ئەوەی ببێتە سەرۆكی حیزبی بەعس. پارسیولا شوو بە سیرۆب ستیڤان سكەندەریان دەكات كە كوڕی دەوڵەمەندترین خێزانی عێراق بوو. بەڵام سێبەری سەددامی لێ جیانابێتەوە :"زۆر خۆشحاڵ و بەختەوەر بووم. چونكە منداڵم لە سیرۆب هەبوو، بوومە دایك، هەستی نوێم لەلا دروست بوو. رێزم لە مێردەكەم دەگرت. بەڵام هیچ كات سەدامم لەبیر نەكرد".\nسەددام ماڵی وێرانكردن\nكریسمسە، ماڵەكەی پارسیولا و سیرۆب بە داری كریسمس رازێنراوەتەوە، بەدیار تەلەفزیۆنەوە دانیشتوون و سەیری هەواڵەكان دەكەن. بێژەری هەواڵەكان بەیاننامەیەك دەخوێنێتەوە، لە نێو بەیاننامەكەدا لیستێكی درێژی ناوی خێزانە دەوڵەمەندەكان دەخوێندرێتەوە كە حكومەت دەست بەسەر سەروەت و سامانەكانیاندا دەگرێ. یەكێك لە ناوەكان سیرۆب ستیڤان سكەندەریان بوو.\nپارسیولا دەڵێت: "لەو كاتەدا مێردەكەم هەستایە سەر پێ و پڕی دایە درەختی كریسمسەكە، فڕێیدایە حەوشەی ماڵ. گوتی هەموو شتێكمان لەدەستچوو. خاوەنی مەزرەعەی دیالە و ئومەلعەزام بوو. هەموو عێراقییەكان دەیانزانی ئومەلعەزام چییە". پارسیولا ئەوكات نەیدەزانی چی روودەدات، بەڵام دوای چەند ساڵێك بۆی روون دەبێتەوە كە ئەوە پەیامێكی بچووكی سەددام بوو بۆ ئەو "یەكەم زەڕبە بوو لێیداین. پێموابوو منی لەبیر كردووە، بەڵام پێیگوتم بۆ هەمیشە بۆ هەر كوێ بچی چاودێریت دەكەم و دەزانم چی دەكەی، هەمیشە".\nهەر ئەو شەوە لە دەرگای ماڵیان دەدرێ. دوو هاوڕێی مێردەكەی بوون، بە سكەندەریان دەڵێن "تۆ لێرە چی دەكەی. تۆ دەمری، سەددام بەری بەیانی دێت و دەتبات، هەر ئێستا لێرە بڕۆ". هەر هەمان شەو هاوژینەكەی دەچێتە دەرەوە و ئیدی نایبینێتەوە.\nپارسیولا ئەوكات تەمەنی 22 ساڵ بوو، دەستی منداڵەكانی دەگرێ و دەچێتەوە ماڵی دایكی، دەچێتەوە هەمان ئەو ژوورەی تێیدا گەورە بووە. رۆژێك دانیشتبوون، تەق تەق لە دەرگای ماڵی دایكی درا "عەلی سوێدی بوو، پارێزەری مێردەكەم، زەرفێكی نامەی بۆ هێنابووم، گوتی ئەمە بۆ تۆیە. سەیری كاغەزەكەم كرد، تەڵاقنامە بوو. من لە مێردەكەم جیابووبوومەوە بێ ئەوەی خۆم ئاگادار بم".\nگەڕانەوە بۆ یۆنان\nدوای سیرۆب، ژیان لە عێراق بۆ پارسیولا هیچ مانایەكی نەما، بۆیە بڕیاری دا بچێتە یۆنان، لەوێ خانووی بەكرێ گرت و ئیشیشی دەستكەوت، بەڵام بابەتی خوێندنی منداڵەكانی هاتە گۆڕێ، ناچار بوو بگەڕێتەوە عێراق. پارسیولا دەڵێت "كە قوتابخانە كرایەوە، منداڵەكانم برد، پێیانگوتم پێویستمان بە نامەی پشتگیریی باڵیۆزخانەیە كە بیسەلمێنێ منداڵەكانت لە عێراق خوێندوویانە".\nوەك بڵێی ئەو نامەیە تەڵەیەك بێ بۆ پارسیولا دانرابێتەوە "چوومە باڵیۆزخانەی عێراق، باڵیۆزم بینی، لەگەڵی دانیشتم. گوتی دەزانم بۆچی هاتووی، نامەی پشتگیریت بۆ ئامادە دەكەین، بەڵام بابەتێك هەیە دەمانەوێ پێتی بڵێین. گوتی لە سەرۆكایەتی كۆماری عێراقەوە نامەیەكمان بۆ هاتووە. منیش گوتم چی؟ لە نامەكەدا نووسرابوو خاتوو پاریسولا بە فەرمانی جەنابی سەرۆك كۆماری عێراق- سەددام حوسێن- لەگەڵ سێ منداڵەكەی بگەڕێتەوە عێراق. گوتی پێویستە ئەمڕۆ پاسپۆرتی یۆنانیت بدەیە ئێمە، بیرت نەچێ لەوێ خێزانێكت هەیە".\nسەدام دەیگوت خەڵكی عێراق باش دەناسم و دەزانم چییان دەوێت\nپارسیولا گەڕایەوە عێراق، بەڵام ئەوە لەلای پارسیولا هێشتا سەرەتای چیرۆكەكەیە، پارسیولا دەڵێت "چوومەوە لای دایكم، دیسان تووشی پەرێشانی بووم. رۆژی دواتر كاژێر هەشتی بەیانی، دوو ئەفسەر هاتن بە دوامدا و بردیانم بۆ فەرمانگەی نشینگە. لەوێ لە دەرگای یەكەم سڵاوی سەربازییان بۆ كردم. گوتم كێشە چییە؟ پاسپۆرتەكەم دەدەنەوە؟ گوتیان پاسپۆرتێكی عێراقیت دەدەینێ بە ئیمزای خودی سەددام حوسێن. پاسپۆرتی ڤی ئای پی".\nسەددام پەلەی بینینی دڵبەرەكەیەتی، هەر رۆژی دواتر دارودەستەكەی بەدوای پارسیولادا دەنێرێ. پارسیولا ناچارە، بەڵام دەزانێ میوانی سەددامە، بۆیە خۆی بە جوانترین شێوە دەڕازێنێتەوە و نایەوێ بە لاوازی دەربكەوێ "دەرگای دڵم داخست، بیرم دەكردەوە، چونكە ئەگەر بە قسەی دڵم كردبا، دەمردم. وەك فیلمێك وا بوو. كە چووم بۆ لای، لە پشت من راوەستابوو. گوتی "ئاها، نەگۆڕاوی، بەڵام زۆر زۆر زۆر جوانتری. وەڵامم نەداوە، هیچم نەگوت. تەنیا سەیری نێو چاویم كرد. سەیری كردم و گوتی: بەم جۆرە سەیرم مەكە. ئەو نیگایەم زۆر تووڕەی كرد. گوتی تەواو، ئەوەی ویستت بیڵێی گوتت. دەتوانی بڕۆی، تەلەفۆنت بۆ دەكەم".\nسەددام حوسێن ژیانێكی سەختی هەبووە، لەسەر شەقامەكان ژیاوە و بەبێ پێڵاو سووڕاوەتەوە. كە لەدایك بووە، باوكی خۆی نەدیوە. دایكی شووی كردووەتەوە. دوای چەندین ساڵ ژیانی كولەمەرگی، بە یارمەتی خەیروڵڵا تولفاح، دەبێتە ئەندامی حیزبی بەعس. بەعس دەسەڵاتی دەداتێ. هەنگاو بە هەنگاو دەستیكرد بە دۆزینەوەی خۆی.\n"سەددام زۆر تایبەت بوو"\nپارسیولا لە وەسفی سەددامدا دەڵێت: "سەددام تایبەت بوو، زۆر زیرەك بوو لە خۆدەرخستن. بەڵام كاتێك تووڕە دەبوو یان دڵخۆش، یان ئەگەر شتێكی لە كەسێك ویستبا، كێشەیەكی هەبا، نەیدەتوانی هەستەكانی بشارێتەوە. هەموو ئەو كەسانەی لە دەوروبەری بوون، دەبووایە هەمیشە چاوەڕێی شتی باش و خراپ بكەن. سەددام بەجۆرێك بوو كە لەیەك ساتدا دەكرا بە كەسێك بڵێ وەرە خانوویەكت دەدەمێ، دوای كەمێك بانگی بكاتەوە و بڵێ وەرە دڵت دەردێنم. نەدەكرا پێشبینی بكرێت بیر لە چی دەكاتەوە. لەبەرئەوە كەسایەتییەكی زۆر ئاڵۆزی هەبوو".\nئەو رەفتارانەی سەددام وای لە پارسیولا كردبوو كە هیچ هەستێكی بۆ سەددام نەمێنێ، تەنیا لەبیری ژیانی خۆیدا بوو، چۆن بژی، چۆن بتوانێ لەگەڵی هەڵبكات "بەڵام هەمیشە دەترسام نەمدەزانی سبەی بە زیندوویی دەمێنمەوە یان نا. كەس لەگەڵ سەدام گەرەنتی ژیانی نەبوو".\nپارسیولا یادەوەرییەكانی خۆی لەگەڵ سەددام لە دووتوێی كتێبێكدا بەناوی (My Life With Saddam) بڵاوكردووەتەوە كە تا ئێستا بۆ نزیكەی 40 زمان وەرگێڕدراوە.\nعودەی نزیكترین هاوڕێی سەددامی كوشت\nپارسیولا دەڵێت دوور لە ویستی خۆی، عودەی بە زۆری كردوویەتی بە سكرتێری خۆی لە لێژنەی ئۆڵۆمپی. ئەو زۆر شت لەبارەی عودەی دەزانێ و دەڵێت "عودەی جۆرێك لە مادەی هۆشبەری بەكاردەهێنا، مەترسییەكەی لەوەدا بوو هاوڕێی زۆر باشی هەبوون، عودەی لەژێر كاریگەریی ماددەی هۆشبەردا چەندین هاوڕێی خۆی كوشت".\nعودەی لە سەددامیش نەدەترسا چونكە نازی دایكی هەبوو\nتەنانەت عودەی دەستی لە هاوڕێكانی باوكیشی نەدەپاراست. پارسیولا باسی كوشتنی كامیل حەننا دەكات و دەڵێت "كامیل حەنا باشترین هاوڕێی سەددام بوو، زۆری خۆشدەویست. سەددام هیچ شتێكی نەدەخوارد و نەدەخواردەوە ئەگەر پێشتر كامل حەننا تاقی نەكردباوە. بەبێ ئەو بۆ هیچ شوێنێك نەدەچوو، بەڵام سەیركە چی روویدا. رۆژێكی ساڵی 1988، حوسنی موبارەك و سوزان موبارەك سەردانی سەددامیان كرد. سەددام ئەو شەوە ئاهەنگێكی رێكخست. عودەی كێشەی زۆری نایەوە. لە سەرەتاوە پێیانگوت بۆت نییە بچیتە لای باوكت و بێزاری بكەی، عودەی لە نزیك ئەو ژوورەی سەددام و میوانەكانی لێ دانیشتبوون، میوزیكی بەدەنگی بەرز لێدابوو. سەددام بە كامیل حەننای گوت بچێ بە عودەی بڵێ دەنگی میوزیكەكە كەم بكات. لەو كاتەدا عودەی كامیل حەنای كوشت. عودەی گوێی بە كەس نەدەدا، نە لە سەددام و نە لە هیچ كەس دەترسا، چونكە نازی دایكی هەبوو".\nسەبارەت بە قوسەی كوڕی سەددامیش، پارسیولا دەڵێت: "قوسەیم دەناسی، زۆر جیاواز بوو لە عودەی. زۆر هاوشێوەی خاڵی بوو. كۆپی ئەو بوو. جیاواز بوو، كەسێكی هەڵەشە و هەڵچوو نەبوو وەكو عودەی. بەڵام دواجار ئەویش ئەندامی هەمان خێزان بوو".\nكۆڕی خاڵی خۆی كوشت\nعەدنان خەیروڵڵا برای ساجیدە و كوڕی خەیروڵڵا تولفاح بوو. بەلای پارسیولاوە كەسێكی زۆر باش بوو "سەدام ترسی لێی هەبوو. خۆشیدەویست، بەڵام سەددام كوشتی، چونكە لە كودەتا دەترسا".\nپارسیولا باسی ئەو رۆژە دەكات كە عەدنان كوژرا و دەڵێت: "ئەو رۆژە سەددام داوای لە ساجیدە كرد سەردانی خەیروڵڵا تولفاح بكەن. عەدنان خەیروڵڵا بە ئەركێك دەبووایە چووبا شوێنێك، رۆژی دواتر گەڕاباوە. ساجیدە گوتی دەزانم كە بەنیازی بیكوژی، دەزانم دەیكوژی. چەند خولەكێك دواتر هەلیكۆپتەرەكەی لە ئاسمان تەقییەوە". پارسیولا دەڵێت "سەددام متمانەی بە كەس نەبوو، هەموو ئەو بەرپرسانەی لە دەوروبەری بوون وەك ئەوە وابوو نەبن، سەددام متمانەی بە سێبەری خۆیشی نەبوو".\nحەز و ئارەزووەكانی سەددام\nپارسیولا لەبارەی حەزەكانی سەددامەوە دەڵێت: "خولیای جیاوازی هەبوون، زۆر حەزی لە راوكردن بوو. حەزی لە نێو سروشت بوو. ئەگەر خەمبار با هەمیشە بە تەنیا لە یەك ژوور دەمایەوە. سەیری فیلم یان شتێكی دەكرد، حەزی نەدەكرد لەگەڵ كەس قسە بكات". هەروەها دەڵێت: "ویسكییەكی تایبەتی هەبوو، هەندێجار بە بوتڵی ویسكییەوە سەمای دەكرد. ئەو كات هەستت دەكرد كە زۆری خواردووەتەوە و سەرخۆشە. پاشان دەمانچەكەی بەرز دەكردەوە. ئەوە شێوازی خۆشی دەربڕینی بوو".\nپارسیولا زیاتر لەبارەی حەزەكانی سەددامەوە قسە دەكات و دەڵێت: "حەزی دەكرد كڵاوی لەسەر بێت، وەك فیلمە ئەمریكییەكان. زۆر حەزی لە سەیركردنی فیلمی گاد فازەر دەكرد، مانگی جارێك سەیری دەكرد".\nهەر كە بە بوتڵی ویسكییەوە سەمای دەكرد، دەمزانی كە سەرخۆشە\nهەروەها دەڵێت: "سەددام چەندین كۆشك و شوێنی حەوانەوەی لە باكووری عێراق هەبوون. زۆر حەزی لەو ناوچەیە بوو، چێژی لە مانەوە لەوێ دەبینی. هەركات سەردانی دهۆك یان سلێمانی دەكرد ڤیدیۆی گەشتەكەی دەگرت. لەگەڵ خێزانەكەی یاری دەكرد و پێدەكەنی".\nكاتێك پارسیولا پرسیاری ئەو هەموو خوێنڕشتنەی لە سەددام كردووە، سەددام وەڵامی داوەتەوە "تۆ هیچ نازانی. تۆ لێرە لەسەر شەقامەكان گەورە نەبووی. من لەسەر شەقام گەورە بووم. بۆیە خەڵكەكە باش دەناسم، دەشزانم چییان دەوێت".\nدەستدرێژی بۆ سەر كچەكانی\nیادەوەرییە تاڵەكانی پارسیولا كۆتایی نایەن. نەك خۆی، منداڵەكانیشی بەدەست خێزانەكەی سەددامەوە گرفتار بوون. ئەو باسی ئەو رۆژە دەكات كە عودەی دەستدرێژی كردووەتە سەر كچەكانی و دەڵێت "رۆژێك بەتەنیا كچەكانمی بانگ كرد بۆ ئەوەی بیانبا بۆ راو. چیمان كردبا، سێ ژن، كێ دەیتوانی بە عودەی بڵێ نەخێر؟ ئێوارە بوو كە هاتنەوە. یەكێك لە كچەكانم حاڵی زۆر خراپ بوو. زۆر خراپ. نەمدەتوانی پێیان بڵێم چیتان بەسەرهات. راستەوخۆ تێگەیشتم كە چی روویداوە. چاوم داخست و تەواوی فیلمەكە كە بەسەرخۆم هاتبوو، هاتەوە پێش چاوم".\nپارسیولا لە رابردووی خۆی پەشیمان نییە، چونكە بەدەست خۆی نەبووە، بەڵام دەڵێت ئەگەر ئێستا بگەڕێتەوە بۆ ئەوكاتە، چەندین رێگەی هەن بۆ ئەوەی بە سەددام بڵێ نا.\nپارسیولا ئەو ماوەیەی لە كۆشكەكانی سەددام بووە، بەردەوام بەدوای دەرفەتێكدا گەڕاوە خۆی لە دەستی رزگار بكات. ئەو رۆژە هات و پارسیولا رایكرد، ئەو دەڵێت: "دوای رۆژێكی درێژ، گەیشتمە دهۆك. چەند كەسێك هاتن، خۆم لەنێو موخابەراتی كوردستان بینییەوە. گوتیان تۆ پارسیولای؟ گوتیان میوانی ئێمەی، لەگەڵمان وەرە. منیان برد، بەڕێگای مووسڵدا. بەرلەوەی بگەینە موسڵ وەستاین. ئۆتۆمبێلێكی رەشم بینی هات، شۆفێرەكەم دابەزی و قسەی لەگەڵ شۆفێری ئەو ئۆتۆمبێلە كرد، پارەی لێوەرگرت و گەڕایەوە، دواتر گەیشتینە ئوردن".\nلەوێ پارسیولا تەسلیمی چەند كەسێك دەكرێ كە سەرپەرشتیارەكەیان كەسێك بوو بە حەجی بانگ دەكرا" ئەو پێیگوتم ئێمە هەموو شتێك لەبارەی تۆوە دەزانین. پارەیەكی زۆرمان داوە بۆ دۆزینەوەی تۆ. نەمدەزانی ئەو كەسە دەبێ كێ بێت كە لە پشت ئەم چیرۆكەوەیە. پێیانگوتم دەبێ لێرەوە بچیتە سووریا. بەڵام زۆر زۆر قورس و مەترسیدارە، چونكە هەموو موخابەراتی عێراق بەدوای تۆوەن. رۆژێك حەجی هات و گوتی میوانمان هەیە. میوانی ئەمریكی. باشە ئەمریكییەكان چییان دەویست؟ تەلەڤزیۆنی ئەی بی سی، گەورەترین رۆژنامەوانیان ناردبوو، كلێر شیپمان و تیمەكەی. ئەو كات بەتەواوی لە چیرۆكەكە تێگەیشتم كە ئەوە ئەمریكییەكان بوون پشتگیرییان دەكردم. ئەوان پێویستیان بە من بوو، ژیاننامەی راستەقینەی سەددامیان دەویست".\nئەمریكییەكان پێشنیاز بۆ پارسیولا دەكەن بگەڕێتەوە یۆنان، بەڵام ئەو سوێد هەڵدەبژێرێ. ئەو دەڵێت "بەیارمەتی چەند ناسیاوێك، منیان هێنایە سوێد، چونكە من لە یۆنان كێشەیەكم هەبوو، لەوكاتەدا یۆنان كراوە بوو، هەموو كەسێك دەیتوانی بە ئاسانی بگاتە یۆنان، موخابەراتی سەددامیش دەیانتوانی. پێیانگوتم وەرە سوێد."\n"سەددام ژیانی لێسەندم"\nسەددام ژیانی پارسیولا و هاوژین و منداڵەكانی برد، بەڵام ئەو هەرگیز حەزی نەكردووە كۆتایی سەددام بەو شێوەیە تراژیدی بێ، پارسیولا دەڵێت: "سەددام هەرگیز پەشیمان نەبوو، هەرگیز داوای لێبوردنی نەكرد. خەفەتم بۆی دەخوارد، نەك لەبەرئەوەی كەسێكی باش بێت یان خۆشمویستبێت، بەڵكو لەبەرئەوەی دەمگوت بۆ ئەمە كۆتایی سەددام بێت، بۆ رێگەی بەخۆی دا ئاوای لێ بێت؟ نەمدەویست ئاوا بیبینم. دەسەڵاتت چی لێهات؟".\nپارسیولا دیمەنی لە سێدارەكانی سەدامی بینیوە و دەڵێت: "لەوكاتەدا دیمەن بە دیمەنی ژیانی ئەوم دەهاتەوە بەر چاو. دیمەنی باش و خراپ. نەمدەتوانی باوەڕ بكەم، ئەوە سەددام نەبوو كە وای بەسەرهات".\nسەددام مانگی جارێك سەیری فیلمی گاد فازەری دەكرد\nئەو باسی هەستی خۆی دەكات و دەڵێت: "چی بڵێم؟ كە دڵخۆش بووم؟ دڵتەنگ بووم؟ شۆك بووم. سەددام ژیانی لە من ستاند. منی نەكوشت، بەڵام ژیانی لێستاندم. زۆر باشتر دەبوو ئەگەر كوشتبامی. زیندوو بووم، بەڵام ژیانی بردم".\nنیشانەکردن : سەددام\n38145 ژمارەی بینین


سه‌رۆک وه‌زیرانی داهاتووی عێراق ده‌بێت پێگه‌ی ناوخۆیی و نێونه‌ته‌وه‌یی هه‌بێت - Mehr News Agency\nAP ١٤٠٠ Mehr ٢٩\nAP ١٣٩٧ Khordad ٢٢ ٠٨:٣٥\nNews Code 19467\nوته‌بێژی لیستی ده‌وڵه‌تی یاسا له گفتوگۆ له‌گه‌ڵ مێهر:\nسه‌رۆک وه‌زیرانی داهاتووی عێراق ده‌بێت پێگه‌ی ناوخۆیی و نێونه‌ته‌وه‌یی هه‌بێت\nوته‌بێژی لیستی ده‌وڵه‌تی یاسا جه‌ختی کرد که سه‌رۆک وه‌زیرانی داهاتووی عێراق ده‌بێت پێگه‌ی ناوخۆیی و ناوچه‌یی و نێونه‌ته‌وه‌یی هه‌بێت و توانای به‌ڕێوه بردنی وڵاتی هه‌بێت.\nئاژانسی مێهر، به‌شی نێونه‌ته‌وه‌یی - محه‌مه‌د فاتمی زاده: هه‌ڵبژاردنی پارلمانی عێراق له حاڵێکدا به‌ره‌و کۆتایی ڕۆیشت که لیستی سائیرون به سه‌رۆکایه‌تی سه‌در پله‌ی یه‌که‌می به ده‌ست هێنا و لیستی فه‌تح به سه‌رۆکایه‌تی هادی عامری پله‌ی دووه‌هه‌م و لیستی نه‌سر به سه‌رۆکایه‌تی حه‌یده‌ر عه‌بادی پله‌ی سێهه‌می به ده‌ست هێنا.\nسه‌باره‌ت به هه‌ڵبژاردنی عێراق هه‌واڵنێری مێهر له‌گه‌ڵ سه‌ید عه‌باس موسه‌وی، وته‌بێژی لیستی یاسا به سه‌رۆکایه‌تی نوری مالکی، گفتوۆیه‌کی ئه‌نجام داوه که پێشکه‌ش ده‌کرێت.\n* دوای به‌ڕێوه چوونی هه‌ڵبژاردنی پارلمانی عێراق، ئێسته باسی ژماردنه‌وه‌ی ده‌نگه‌کان ده‌که‌ن، له‌مباره و ئه‌نجامه‌کانی چیتان هه‌یه بۆ وتن؟\nئێمه له هه‌مان ڕۆژی یه‌که‌م و سه‌ره‌تاوه ڕامانگه‌یاند که بڕێک کێشه له ئه‌نجامه‌کانی هه‌ڵبژاردن هه‌یه و داوامان کرد که ده‌نگه‌کان به ده‌ست بژمێردرێنه‌وه، ئه‌م بابه‌ته ئێسته ئاشکار بووه و ئێمه دڵنیاین که بڕێک کێشه و که‌م کۆڕی له ئه‌نجامی هه‌ڵبژاردنه‌کان دروست بووه.\nکه‌واته ماتڵین تاکوو ژماردنه‌وه‌ی ده‌ستی هه‌ڵبژاردن ده‌ست پێ بکات تاکوو له هه‌موو ئه‌نجاماکه‌ن دڵنیا ببینه‌وه. چون ژماردنی ئه‌لکترۆنیکی ده‌نگه‌کان یه‌که‌مین ئه‌زمونی عێراقییه‌کان بووه، ئێمه پێشتریش ئه‌زمونی سه‌رنه‌که‌وتووی زۆرمان له‌مباره‌وه هه‌یه. هه‌ر به‌م بۆنه‌وه هه‌موومان ماتڵی ژماردنه‌وه‌ی دووباره‌ی ده‌نگه‌کانین.\n* به ڕای ئێوه هۆکاری ئه‌م کێشانه له پڕۆسه‌ی هه‌ڵبژاردنی عێراق چییه؟ ئایا له درێژه‌ی پڕۆسه‌که ده‌ستێوه‌ردان کراوه؟\nهۆکاره‌کانی ئه‌م بابه‌ته زۆره و یه‌کێکیان بڵاو بوونه‌وه‌ی چه‌ک و چه‌کداره‌کانه و یه‌کێکی دیکه‌یان لاوازی ده‌وڵه‌ت و ده‌ستێوه‌ردانی بیانییه، شتی دیکه‌ش هه‌یه، واتا هۆکاری زۆر بۆ ئه‌م دۆخه بوونی هه‌یه.\nمن لام وایه لایه‌ن هه‌یه که له دوای لاواز بوونی عێراقن چون له دوای ئه‌وه‌ن که له وڵاته‌که‌ی ئێمه سه‌قامگیری نه‌بێت و ئاژاوه‌گێڕی زاڵ بببێت.\nکه‌واته ئێمه کاتێک داوای به‌ڕێوه چوونی هه‌ڵبژاردن بۆ ده‌وڵه‌تێکی به‌هێز ده‌که‌ین بۆ ئه‌وه‌یه که توانی کۆ کردنه‌وه‌ی چه‌که‌کانی هه‌بێت و به‌ر به ته‌قینه‌وه‌کانی وه‌ک چه‌ند ڕۆژ پێش ئێستای ناوچه‌ی سه‌در بگرێت.\nهه‌ر ئه‌مه خۆی بابه‌تێکه که ئێمه به ده‌یان جار داوامان کردووه که چه‌ک ته‌نیا به ده‌ست ده‌وڵه‌ته‌وه بێت و گرووپی چه‌کدارمان نه‌بێت، که‌واته حاڵه‌تی ناسه‌قامگیری و ناکۆکییه‌کانی ناو ده‌وڵه‌ت هۆکاری سه‌ره‌کی دروست بوونی ئه‌نجامی ئێسته‌ی هه‌ڵبژاردنه‌کانه.\n* وه‌ک ئه‌و شتانه‌ی وتان چ جۆره گۆڕانکارییه‌ک بۆ ده‌وڵه‌تی داهاتووی عێراق پێشبینی ده‌که‌ن؟\nبێ گومان ناوی سه‌رۆک وه‌زیران گرنگ نییه و ئێمه بنه‌ماکانمان به‌م پێیه داڕشتووه و هاوپه‌یمانی بۆ دروست کردنی فراکسیۆنێک له پارلمان دروست بووه.\nله قۆناغی داهاتوو هه‌ر یه‌ک له فراکسیۆنه‌کان به‌ربژاری پێشنیار کراوی خۆیان و به‌رنامه‌کانیان پێشکه‌ش ده‌که‌ن و هیچ فراکسیۆنێک ناتوانێت به‌ربژار و به‌رنامه‌کانی خۆی به سه‌ر لیسته‌کانی دیکه بسه‌پێنێت. به پێی ئه‌م ئه‌نجامه‌ی هه‌ڵبژاردن هه‌موو لیسته‌کان یه‌کسانن، که‌واته ئێمه دوای دروست کردنی فڕاکسیۆنێک له دوای که‌رسێک ده‌بین که پێگه‌ی ناوخۆیی و ناوچه‌یی و جیهانی بێت و بتوانێت وڵات به‌ڕێوه ببات و توانی دانوستان و گفتوگۆی هه‌بێت.\n* یه‌که‌مایه‌تی ده‌وڵه‌تی داهاتووی عێراق له بواری ئابووری و سیاسه‌تی ده‌ره‌وه چی ده‌بێت؟\nله به‌شی ناوخۆیی ده‌بێت ده‌وڵه‌ت له دوای خزمه‌تگوزاری به شارۆمه‌ندان بێت و ئه‌مه‌ش بابه‌تی سه‌ره‌کییه به‌ڵام له بابه‌تی په‌یوه‌ندی ده‌ره‌وه ئێمه ئیمانمان هه‌یه که عێراق ده‌بێت ئاڵقه‌ی په‌یوه‌ندی نێوان عێراق و جیهان و جیهانی عه‌ره‌ب، نێوان عێراق و کۆماری ئیسلامی ئێران و ڕووسیا و سووریا و هه‌موو وڵاتانی جیهان بێت.\nئێمه دڵنیاین که سه‌قامگیری عێراق له‌گه‌ڵ فام کردنی جیهان له‌م دۆخه‌ی ئێسته‌ی عێراق ده‌توانێت یارمه‌تی ده‌ر بێت.\nئێمه قبوڵی ناکه‌ین که عێراق به‌شێک بێت له دژی لایه‌ن و جه‌مسه‌رێکی دیکه و عێراق ده‌بێت له‌گه‌ڵ هه‌موو وڵاتانی جیهان بێجگه له ڕژیمی زایۆنی هاوڕێ بێت، ئه‌م ڕژیمه‌ش دوژمنی عێراق و هه‌موو وڵاتانی ناوچه‌که‌یه.\nئه‌گه‌ر وڵاتانی جیهان له په‌یوه‌ندی خۆیان له‌گه‌ڵ عێراق سادق بن، عێراقیش به ئه‌رێنی له په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ ئه‌وان ده‌ڕوانێت.\nله سیاسه‌ته ده‌ره‌کییه‌کانی ئێمه، قبوڵ نه‌کردنی ده‌ستێوه‌ردانی بیانی و وڵاتانێکه که به ده‌ستێوه‌ردان له کار و باری ناوخۆی عێراق تیرۆرسیته‌کانیان ڕه‌وانه‌ی عێراق کرد. ده‌بێت بۆچوونی سیاسی و ئه‌رێنی له پشتیوانی کردن له عێراق و سیاسه‌ته‌کانی ڕابگه‌یه‌نن و عێراق له دژی لایه‌نێکی دیکه به کار نه‌هێنن.\nئه‌مه‌ش بنه‌مای سه‌ره‌کی سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌ی عێراقه که هیودارم له قۆناغی داهاتووی عێراق له به‌رچاو بگیردرێت.\n* له ئه‌گه‌ری سه‌رکه‌وتنی هه‌ڵبژاردنی عێراق، ئایا ڕۆڵی عێراق له ناوچه‌که گۆڕانکاری به سه‌ر دێت؟\nده‌بێت عێراق له ناوچه‌که ڕۆڵی هه‌بێت به‌ڵام ئه‌م ڕۆڵه نابێت وه‌ک که‌سێکی سه‌رباز و جه‌نگاوه‌ر بێت که له جێگه‌ی که‌سێکی دیکه شه‌ڕ ده‌کات، عێراق ده‌بێت ببێته بناوانی خێر و خۆشی، ڕاست وه‌ک ئه‌و کاته‌ی که وڵاتانی ۵+۱ له به‌غدا کۆبوونه‌وه و بووه هۆی دانوستان و لێکنزیک بوونه‌وه.\nهیوادارم که ڕۆڵی عێراق هه‌ر به‌م شێوه‌یه ئه‌رێنی بێت و بۆ که‌م کردنه‌وه‌ی ناکۆکییه‌کان له ناوچه‌که و باشتر کردنی په‌یوه‌ندی نێوان ئه‌مریکا و ئێران و هه‌روه‌ها به‌ره‌ی عه‌ره‌بی له‌گه‌ڵ ئێران به کار بێت.\nکه‌واته من له سه‌ر ئه‌م بڕوایه‌م که عێراق نابێته ئه‌ندامی به‌ریه‌ک که شه‌ڕی جه‌مسه‌ر یان به‌ره‌یه‌کی دیکه بکات، ده‌توانێت ڕۆڵی ئه‌رێنی خۆی بگێڕێت، به‌ڵام له‌مه زیاتر ناتوانێت ڕۆڵی هه‌بێت له ناوچه‌که.\n* ئایه‌توڵا سیستانی، مه‌رجه‌عی باڵای عێراق چ یارمه‌تییه‌کی به به‌ڕێوه چوونی هه‌ڵبژاردن له عێراق کرد؟\nمه‌رجه‌عیه‌ت له کاره‌کان ده‌ستێوه‌ردان ناکات و ئه‌وان هێڵه سه‌ره‌کییه‌کانی سه‌باره‌ت به پڕۆسه‌ی سیاسی عێراق ڕاگه‌یاند.\nمه‌رجه‌عیه‌تی باڵای دینی له نه‌جه‌ف و ناوچه‌کانی دیکه له به‌هێز کردنی خاڵه ئه‌رێنییه‌کانی عێراق ڕۆڵی زۆر باشیان هه‌بووه ئه‌مه‌ش درێژه‌ی ده‌بێت.\nخەتیب زادە ڕووداوی ئەمڕۆی دیمەشقی ئیدانە کرد\nزانیاری نوێ لە سەر تەقە کردنی کوڕی بەرپرسێک لە راپەرین\nئێران چەند ژێرئاوگەڕی نوێ دروست دەکات\n11770 کەسی دیکە لە ئێران تووشی کۆرۆنا بوون/مەرگی 162 کەس\nدوایین دۆخی عێراق دوای هەڵبژاردنەکان\nتەقینەوەیەکی بەهێز ئەنقەرەی هەژاند\nئێران پێشوازی لە سەقامگیریی و پاوەجێی عێراق دەکات\nتورکیا لە هەرێمی کوردستان چەکی کیمیایی بەکار هێناوە\nدوو تەقینەوەی بەهێز بە ڕووی کاروانی سەربازانی سووریا/ 13 کوژراو هەیە\nگەشتیاریی پاییزە لە بەندەرعەباس\nئایا پارتە کوردییەکان لە هەڵبژاردنی عێراق سەرکەوتوو بوون؟\nتورکیای دەرەوە و تورکیای ناوەوە\nچۆنیەتی پێکهاتەی سیاسی هەڵبژاردنی پارلەمانی عێراق\nلێکدانەوەی دانیشتنی ئیسرائیل لە هەولێر/ڕاستییەکە چی بوو\nپێکهاتە ستراتیژییەکانی ئەندامێتی هەمیشەیی ئێران لەڕێکخراوەی شانگهای\nڕۆڵی ئەمریکا لە ڕووداوەکانی گۆڕەپانی ئەلتیونەی لوبنان\nهەڵسوکەوتی دووفاقەیی دەوڵەتی ئەمریکا دەبینین\nفتوای ئایەتوڵڵا سیستانی بۆ هەڵبژاردنەکان نەخشەڕێی گەلی عێراقە\nبەشداری بەربڵاوی عێراقیەکان لە هەڵبژاردن/ پرۆژەکانی ڕیاز و ئەبووزەبی شکستی هێنا\nسیناریۆکانی پاش ڕاگەیاندنی ئەنجامی هەڵبژاردنی عێراق\nهۆکاری پێک هاتنی بەرەی ناڕەزایانی هەڵبژاردنی عێراق\nهۆکاری کەمیی ڕێژەی بەشداربووانی هەڵبژاردنی عێراق/ کەشی پاش هەڵبژاردن چۆن دەبێت؟\nسەید حەسەن نەسروڵا\nمووشه‌کی ئێس 400\nسەید حەسەن نەسروڵڵا


"دۆخی په‌روه‌رده و خوێندن له عێراق به‌ره‌و خراپی ده‌ڕوات"\nلیژنه‌ی په‌روه‌رده و خوێندن له په‌رله‌مانی عێراق رایگه‌یاند، (90%)ی ئه‌و بڕوانامانه‌ی قوتابیان خوێندنی باڵا له ده‌ره‌وه‌ی عێراق به‌ده‌ستیان هێناوه، "ساخته"ن.\nریاز مه‌سعودی، ئه‌ندامی لیژنه‌ی په‌روه‌رده و خوێندن له په‌رله‌مانی عێراق له لێداونێكی بۆ رۆژنامه‌ی "سه‌باح" گوتی: "ئه‌و بڕوانامانه‌ی له دوای ساڵی (2003)ه‌وه قوتابیان له ده‌ره‌وه‌ی وڵات له رێگه‌ی پاره‌وه به‌ده‌ستیان هێناوه و راسته‌قینه نین و له‌و زانكۆیانه‌وه هاتوون، كه باوه‌ڕپێكراو نین.\nمه‌سعودی ئاماژه‌ی به‌وه كرد، خوێندنی ئه‌لیكترۆنی له هه‌ردوو وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده و خوێدنی باڵا پشتی پێده‌به‌سترێت، له‌گه‌ڵ ره‌وشی كۆرۆنا گونجاوه و به شێوه‌یی به‌رنامه‌یه‌كی زانستی له رێگه‌ی ئینته‌رنێته‌وه به‌رده‌ستخراوه.\nئاماژه‌ی به‌وه‌شكرد، دۆخی په‌روه‌رده و خوێندن له وڵات به‌ره‌و خراپی ده‌ڕوات، كه عێراق به‌هۆی شه‌ڕ و قه‌یرانه‌كانه‌وه، له "دۆخی په‌روه‌رده تووشی كاره‌سات بووه، به‌ڵام به‌هۆی په‌تای كۆرۆناوه، هێنده‌ی دیكه‌ی قه‌یرانه‌كه‌ی قووڵتر كردووه‌ته‌وه.\nمه‌سعودی ئاشكرای كرد، ئه‌و دۆخه ره‌نگدانه‌وه‌یه‌كی نه‌رێنی له‌سه‌ر ره‌وشی خوێندن له قوتابخانه و زانكۆكان درووستكردوووه، كه ده‌بێته هۆی ئه‌وه‌ی نه‌وه‌یه‌كی لاواز له رووی زانستییه‌وه درووست ببێت.\nئاشكرایشی كرد، پێویسته "به‌نامه‌یه‌كی ستراتیژی تایبه‌ت" بۆ چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌ی ره‌وشی خوێندن دابڕێژرێت، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی عێراق خاڵییه له پلانی ستراتیژی په‌روه‌رده‌یی و به‌ره‌و لاوازی په‌روه‌رده‌یی و رۆشنبیری ده‌ڕوات.\nبه پێی ئاماره‌كانی رێخراوی "یونیسێف"، له عێراق (3.2) ملیۆن منداڵ كه له ته‌مه‌نی خوێندن، له‌ده‌ره‌وه‌ی قوتابخانه‌كانن، ئه‌مه‌ش له‌به‌ر ئه‌و شه‌ڕه یه‌ك له‌دوی یه‌كانه‌ی رووبه‌ڕووی ئه‌و وڵاته بوونه‌وته‌وه، سیسته‌می خوێندن داڕماوه، له‌كاتێكدا له رابردوو به باشترین سیسته‌می خوێندن له ناوچه‌كه هه‌ژمار ده‌كرا.\nله عێراق بۆ كه‌رتی په‌روه‌رده و خوێندن كه‌متر له (6%)ی بودجه‌ی نیشتمانی بۆ ته‌رخانكراوه، به‌مه‌ش عێراق له‌سه‌ر ئاستی وڵاته عه‌ره‌بییه‌كان له نزمترین ئاستدایه.


Diplomatic Magazine | حەمە تاڵی بانە کێ بوو؟\nسەر ڕێگاکەت لێدەگرم وەک حەمەتاڵی بانە\nحەمەتاڵی بانە پیاوێکی ئازا و چاونەترس و شۆڕشگێرێکی غەمخۆری کورد بوو، هەندێ دوژمنی خۆی، لە هەندێ شوێندا ناوییان زڕاندوەو مێژووی ئەویان بە ئاوەژوو پێناسە کردووە. هەروەها بە ڕێگر و دز وچەتە ناوەزەدیان کردووە.\nحەمەتاڵ پیاوێکی پڕ غیرەت و چاونەترسی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بوو، ڕێگری لە سوپای لەشکرکێشی عوسمانی و ڕژێمی بۆگەنی ئێران کردووە. بۆیە ئەوان تا بۆیان کرابێ، هەوڵی لەکەداربوون و ناوزڕاندنیان داوە، بۆئەوەی بەپیاوێکی خراپ بیناسێنن.\nلەساڵ 1890 زاینی بیست و پێنج ساڵ پێش هەڵگیرساندنی شەڕی یەکەمی جیهانی لەدایک بووە، ناوی تەواوی محەمەد فەقێ حەمە میرزایە، خەڵکی شاری بانەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بوو.\nبەڵام با بزانین نازناوی "تاڵ "ی لەچییەوە وەرگرتووە، بۆچی بە حەمە تاڵ بانگیان کردووە.\nنازناوی تاڵی لەوەوە وەرگرتووە کە ئەو هەمیشە مناڵێکی ڕووگرژ و مۆن و چاونەترس و جەسوور و ئازا بووە، لەسەرەتایی مناڵیش ئەوەی لێدیاری داوە. کوردیش هەمیشە بەو کەسانە دەڵێت مناڵێکی خوێن تاڵ و گرژو مۆن وشەڕانگێز، بۆیە نازناوی" تاڵ"وەردەگرێ و پێی دەڵین "حەمەتاڵ".\nرۆستەم خان کە ئاغای حەمەتاڵ بووە، لەلایەن شەریف قەساب حاکمی دەستنیشانکراوی شای ئێران لە کوردستان دەگیرێ و بەبێ دادگایی و بە بیانووی بێبنەما فەرمانی لەسێدارەی دەدات.\nحەمەتاڵ ڕق ئەستوور ئەبێت و بریاری تۆڵەسەندنەوەی دەدات، هەر بۆیە لووت و گوێچکەی مەئموەری ماڵیاتی دەوڵەتی ئێران دەبڕێت. ئیتر حەمەتاڵ ناوی ئازایەتیی و چاونەترسی بەخێرایی بڵاو دەبێتەوە.\nچۆنیەتی کوشتنی حەمە تاڵ\nحەمەتاڵ دوای ماوەیەک تێکهەڵچوون لەگەڵ سەربازانی ئێران دەستبەسەر دەکرێ و دەیبەنە زیندانی قەسر لە تاران.\nدوای 8 ساڵ لەزیندان ڕادەکا و لە رێگای خوراسانەوە خۆی دەگەیەنێتە ئەفغانستان، دوای ماوەیەک لە رێگای سیستان و بەلووچستان و دەریای عەمان و خووزستان و کرماشانەوە دەگاتەوە سلێمانی و ماوەیەک دەبێتە پێشمەرگەی شێخ مەحموود .\nدوایی لەگەڵ کەسێکیتر بەناوی سەید عەتا کە ئەویش گوایە لە ڕۆژهەڵات چەند کەسێکی مەعمووری دەوڵەتی ئێرانی کوشتووە یەکدەگرن و هێزێک پێک دێنن و لەگەڵ هێزەکانی شا بەشەڕ دێن. دەوڵەتی ئێران داوا لە دەوڵەتی عێراق دەکات کە ئەوانە گوایە لە ڕژیم یاخیبوون، دەبێت ڕادەستی ئێران بکرێنەوە، بەڵام ئێراق لە وڵامدا دەڵێت کە ئەوانە شوێنێکی تایبەتیان نییە و کارێک لەدەستیان نایەت بۆ لەداو خستنیانبۆیە دەوڵەتی شای ئێران پەنا بۆ پیلانگێڕی دەبات و ناکۆکی دەخاتە نێوان سەی عەتا و دەیکاتە داردەستێک بۆ لەناوبردنی حەمەتاڵ.\nسەی عەتا ئەو پیلانە جێبەجێ ئەکات و حەمەتاڵ دەکوژێت بۆ ئەوەی حەمەتاڵ نەبێتە قارەمان.\nحەمە تاڵی بانە لەلایەن هاوسەنگەری خۆی (سەی عەتا مەریوانی)یەوە لە خەودا کوژرێت و بۆ هەتا هەتایە چاو لێک دەنێت.


"غالب حه‌ساری" بۆکوردستان تیڤی: هۆنراوه‌کانم گوزارشت له کۆی بواره‌کانی ژیان ده‌کات\nErbil 42°C پێنجشەممە 07 تەمووز 16:58\nهه‌ڵبه‌ست ئه‌و سۆزه جوان و پاك و به‌رزو پیرۆزه‌ی مرۆڤه كه له ناخی هه‌ست وهزرو دڵیه‌وه هه‌ڵده‌قوڵێ\n2021/03/14 16:53 د\nپێشمه‌رگه‌و شاعیر (غالب حه‌ساری) له هه‌شتاكانی سه‌ده‌ی رابردوو هاتۆته ناو جیهانی ئه‌ده‌به‌وه پێنج به‌رهه‌می چاپكراوی هه‌یه خۆشه‌ویستی خاك و نه‌ته‌وه‌كه‌ی بوونه‌ته هه‌وێنی هه‌ڵبه‌سته‌كانی ، بۆ زیاتر ئاشنا بوون به جیهانه ئه‌فسوناوییه‌كه‌ی شیعر به باشمان زانی وه‌كو ،ماڵپه‌ری كوردستان تیڤی به چه‌ند پرسیارێك ئه‌م هه‌ڤپه‌یڤینه‌ی له‌گه‌ڵدا سازبكه‌ین..\nهه‌ڤپه‌یڤین – كامه‌ران حاجی ئه‌لیاس\n* سه‌ره‌تا ئه‌گه‌ر بكرێت ، به كورتی باس له ژیانی خۆت بكه‌یت .\n- ناوم غالب ڕه‌فیق محمد ته‌ها یه ، ناسراو به ( غالب حه‌ساری) ،له دایك بوی 1970 ، حه‌ساری گه‌وره ، كه‌ركوك تا قۆناغی ناوه‌ندیم خوێنده‌وه.\nله بواری شیعره‌وه له ساڵه‌كانی 1986 1987وه هۆنراوه‌ی به‌ره‌نگاری و نیشتمانیم نوسیوه له كه‌ركوك\nله ساڵی 1988 په‌یوه‌ندیم به هێزی پێشمه‌رگه‌ی كوردستانه‌وه كردوه پاش ئه‌نفالی به‌دناو ئاواره‌ی ئێران بووم هه‌میشه له سه‌نگه‌ری داكۆكی كردن له مافی نه‌ته‌وه‌كه‌م بووم وه‌ك شاعیرو پێشمه‌رگه له ڕاگه‌یاندنه‌كان ناوزه‌ند كراوم.\n*چۆن پێناسه‌ی شیعر ده‌كه‌یت؟\n- هه‌ڵبه‌ست ئه‌و سۆزه جوان و پاك و به‌رزو پیرۆزه‌ی مرۆڤه كه له ناخی هه‌ست وهزرو دڵیه‌وه هه‌ڵده‌قوڵێ له چوارچێوه‌ی هۆنراوه‌ی ناسك ده‌ری ده‌بڕی و پێشكه‌شی مرۆڤ و مرۆڤایه‌تی و نیشتمان و نه‌ته‌وه‌كه‌ی ده‌كات.\n*به كام له شاعیره‌كانی كورد سه‌رسامی یاخود كاریگه‌ریان له‌سه‌ر تۆ هه‌بووه ؟\n- زۆرن شكۆدارانی نه‌ته‌وه‌و نیشتمان ، مام هه‌ژار، هێمن ،قانع ،بێكه‌س ، وه‌لی دێوانه ، گۆران ،كامه‌ران موكری . .\n* شیعره‌كانت ، زیاتر گوزارشت له نیشتمان یان خاك یان له خۆشه‌ویستی ده‌كات؟\n- هۆنراوه‌كانم گوزارشت له كۆی بواره‌كانی ژیان ده‌كات ، وه‌ك ڕووحی نیشتمان په‌روه‌ری و هه‌ڵوێستی نه‌ته‌وه‌یی و هه‌ستی خۆشه‌ویستی خاك و ئه‌وین و دڵداری.\n* كوردستان له كوێی شیعره‌كانته؟\n- كوردستان له ترۆپكی هۆنراوه‌كانمه.\n*كات و ساتێكی دیار كراوت هه‌یه بۆ نووسینی شیعر؟\n- هاتنی ئیلهامی شیعر هه‌مو كات و ساتێك ده‌رگه‌و په‌نجه‌ره‌ی كراوه‌یه كاتی دیاری كراوی نیه.\n*چه‌ند به‌رهه‌می چاپكراوت هه‌یه ده‌كرێت ئاماژه‌ی پێبده‌یت؟\n--به‌ڵێ پێنج به‌رهه‌می چاپ كراوم هه‌یه:\nبژی پارتی و بارزانی ساڵی 2013\nكوردستانێكی گه‌شتر ساڵی 2014\nسڵاو له پێشمه‌رگه ساڵی 2015\nهه‌ر بژی كوردستانم ساڵی 2016\nلووتكه‌ی داهێنان ساڵی 2017\nهه‌ر بۆ زانیاریتان لووتكه‌ی داهێنان ، یه‌ك چوارینه به 212 جار ده‌خوێنرێته‌وه،په‌رتوكه‌كانم له‌سه‌ر ئه‌ركی خۆم چاپ كراون پێشكه‌شی په‌رتوكخانه‌ی كوردیم كردون.\n* به‌رهه‌می نوێت هه‌یه ، بۆ چاپكردن؟\n- به‌ڵێ ده‌یه‌ها په‌رتوكی ترم هه‌ن بۆ چاپ چه‌ندین په‌رتوكی جۆری نوێی داهێنانن ڕێبازو شێوازی جیاواز له یه‌كتری نوێی ووێژه‌یین هێڵكارین جگه له ڕه‌وان بێژی و په‌رتوكی ، بێ خاڵ ، و چه‌ندین جۆر چوارین و چه‌ندین په‌رتوكی ڕه‌گه‌ز دۆزی جۆره‌ها هۆنراوه‌ی تر و په‌ندو مه‌ته‌ڵه شیعر زۆر شتی تر ئاماده‌یه بۆ چاپكردن.\n* ئێمه له كۆتایی ئه‌و دیداره‌دا زۆر سوپاست ده‌كه‌ین.\n- منیش سوپاسی ئێوه‌ی ئازیز ده‌كه‌م بۆ ئه‌و به‌سه‌ركردنه‌وه‌یه.\nئـه‌نـفــال ئــــاخی نــــابـڕێـتـه‌وه\nئــــازارێـكی هـه‌ســت هـه‌ژێـنـه\nلـه نـــــــاخـــــه‌وه دڵ تــه‌زێـنـه\nبــــــریــنــێــكی بـه ئــــــــــازاره\nجـیـهــان پـێـوه‌ی شـــه‌رمـه‌زاره\nئـه‌نـفــــــال تــــــاوانـه هـه‌ڵـه‌یـه\nبــۆ مــرۆڤــــــــایـه‌تـی پـه‌ڵـه‌یـه\nتــــا مـــابێ گـه‌ردوون و ژیــــان\nشـــووره‌ییه بۆ هه‌مـوو جیـهـان\nسـه‌دو هه‌شـتاو دوو هه‌زار ئـاخ\nبـۆ گـۆڕ ئـه‌نـفـالـی بێ ســـۆراخ\nپـــیــــرو ژن و مـنـاڵ وورد بون\nئه‌نفال تاوانیان به‌س كورد بون\nتــا ڕوفـــات ئـه‌نــفـــالـێ مـابـێ\nئـه‌و پـرۆســـــه‌یـه تـه‌واو نـابـێ\nڕۆژ خـۆی دێ ده‌ســه‌نرێ تۆڵه‌ی\nماف وه‌ر ده‌گرێ ڕۆڵه‌ی . ڕۆڵه‌ی\nغالب حه‌ساری 16- 3- 2015 هه‌ولێر\nئەدەب میدیا هه‌ڤپه‌یڤین ئه‌ده‌ب و رۆشنبیری


نوێترین زانیاری لەسەر شوێنی ئەبوبەکر بەغدادی ئاشکرا بوو\nهەواڵگری سەربازی عیراق:ئەبوبەکر بەغدادی لە سنوری نێوان عێراق و سوریا دەژی\nبەرێوەبەری هەواڵگری سەربازی عیراق ، لیوا سەعد مەزهەر عەلاق رایدەگەیەنێت کە ئەبوبەکر بەغدادی سەرۆکی رێکخراوی تیرۆریستی داعش لە سنوری نێوان سوریا و عیراق هاتوچۆ دەکات و لەوێ دەژی.\nعەلاق بە ئاژانسی سپۆتینکی روسی راگەیاندوە ، زانیاریمان پێگەیشتوە کە ئەبوبەکر بەغدادی لە سنوری نێوان سوریا و عیراقدایە ، بەتایبەتی لە ناوچەی حمس و بیابانی ئەنبار و ناوچەی بەعاچ و مەنایف کە لەو ناوچانە بنکەی سەربازی لێ نیە.\nدەشڵێت :"زانیاریمان هەیە کە شانەی نوستوی داعش لە شارەکانی عیراق بوونی هەیە و لە لایەن ئەبوبەکر بەغدادیەوە فەرمانیان وەرگرتوە کە ریش و سمێڵیان بتاشن تا نەناسرێنەوە بەڵام هەواڵگری سەربازی لە بۆسەدایە بۆ ئەوان"\nعیراق لە مانگی دیسەمبەری ساڵی 2017 دا رزگارکردنی هەموو شارەکانی لە دەستی داعش راگەیاند دوای ئەوەی بۆ ماوەی سێ ساڵ و نیو رووبەرووی داعش بویەوە کە سێ بەشی هەموو عیراقی کۆنترۆل کرد ، لەگەڵ ئەوەشدا جار و بار هێزەکانی عیراق باس لە لەناوبردنی شانەی نوستوی داعش دەکەن رۆژانە.


خولی پلە یەکی ئیتاڵیا - هێلاس ڤێرۆنا vs ساسولۆ - Soccer - Yariga - Results, fixtures, tables and statistics\nڕۆما vs. جێنەوا کرۆتۆن vs. یوڤێنتوس ڕیاڵ سپاڵ vs. کیێڤۆ فیۆرێنتینا vs. لازیۆ ناپۆلی vs. ئودینێزی هێلاس ڤێرۆنا vs. ساسولۆ ڕیاڵ سپاڵ vs. ڕۆما ساسولۆ vs. فیۆرێنتینا میلان vs. بێنێڤێنتۆ کالیاری vs. بۆڵۆنیا\nهێلاس ڤێرۆنا vs ساسولۆ 0-1\n38' M. Lemos (G)\n'65 بۆ Lee Seung-Woo\n'70 بۆ B. Petković\n'54 بۆ Ryder Matos\n'87 بۆ K. Babacar\n'72 بۆ A. Ragusa\n'88 بۆ C. Dell'Orco\n'54 بۆ ف. زوکولینی\n'65 بۆ D. Verde\n'70 بۆ ئالێسیۆ سێرچی\n'72 بۆ D. Berardi\n'87 بۆ M. Politano\n'88 بۆ Rogério\n26 ج. ڤوکۆڤیج 69'\n28 A. Ferrari 23'\n5 M. Lemos 38'\n6 L. Mazzitelli 61'\n13 فێدێریکۆ پێلوسۆ 75'\n26 Rogério 31'\n32 ئالفرێد دونکان 71'\n21 Lee Seung-Woo بۆ D. Verde 65' 90+4'\n30 Ryder Matos بۆ ف. زوکولینی 54'\n70 B. Petković بۆ ئالێسیۆ سێرچی 70'\n30 K. Babacar بۆ M. Politano 87'\n39 C. Dell'Orco بۆ Rogério 88'\n90 A. Ragusa بۆ D. Berardi 72'


📅 02-12-2017 ڕاکەوت و ڕووداو\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Dec 2 2017 12:00AM\n👁 ئی بابەتە 7,935 جارێ وینیان\nدەرەوەی کوردستان - بەگوێرەی هەواڵێکی ڕۆژنامەی هائ [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 13 5 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 2-12-2017 0:00:00\n📅 03-07-2017 ڕاکەوت و ڕووداو\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Jul 3 2017 8:49AM\n👁 ئی بابەتە 15,194 جارێ وینیان\n- بەتۆمەتی هەبوونی بارەگای پێشمەرگەکانی حدک و حدکا [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 4 4 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 3-7-2017 8:49:53\n📅 04-09-2016 ڕاکەوت و ڕووداو\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Sep 4 2016 1:21PM\n👁 ئی بابەتە 8,784 جارێ وینیان\n- ئەمڕۆ، بە بەشداری 294 ئەندام لە هۆڵی ڕەمادای شار [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ ✖ 1 3 ✔ 90% ✍ هـ.ب. 4-9-2016 13:21:05\n📅 04-12-2017 ڕاکەوت و ڕووداو\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Dec 4 2017 12:00AM\n👁 ئی بابەتە 10,805 جارێ وینیان\nباکووری کوردستان - لە کانێکی خەڵوزی بەردینی لە شر [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 9 9 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 4-12-2017 0:00:00\n📅 06-05-2020 ڕاکەوت و ڕووداو\n👁 ئی بابەتە 34,748 جارێ وینیان\nرۆژهەڵاتی کوردستان - پاش شەڕ و تێکەڵچوونی هێزەکان [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 19 1 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 5-4-2020 8:48:56\n📅 06-07-2017 ڕاکەوت و ڕووداو\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Jul 3 2017 11:01AM\n👁 ئی بابەتە 12,595 جارێ وینیان\n- تەنکەرێکی سوتەمەنی لەسەر رێگای نێوان سلێمانی و ک [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 2 1 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 3-7-2017 11:01:10\n📅 09-07-2018 ڕاکەوت و ڕووداو\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Jul 9 2018 12:00AM\n👁 ئی بابەتە 4,924 جارێ وینیان\nباکووری کوردستان - دانیشتوانی گەڕەکی باگلار لە جۆ [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 15 1 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 9-7-2018 0:00:00\n📅 10-07-2018 ڕاکەوت و ڕووداو\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Jul 10 2018 12:00AM\n👁 ئی بابەتە 4,144 جارێ وینیان\nرۆژهەڵاتی کوردستان - بەپێی هەواڵی گەیشتوو بە ئاژا [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 10 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 10-7-2018 0:00:00\n📅 12-07-2017 ڕاکەوت و ڕووداو\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Jul 12 2017 9:41AM\n-کۆبوونەوەی نێوان بزووتنەوەی گۆڕان و یەکگرتووی ئیس [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ س.ئـ. 12-7-2017 9:41:09\n📅 12-09-2015 ڕاکەوت و ڕووداو\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Sep 12 2015 11:46AM\n👁 ئی بابەتە 13,197 جارێ وینیان\n- بەرەبەیانی ئەمڕۆ لەلایەن چەند چیکدارێکی نەناسراو [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 3 3 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 12-9-2015 11:46:24


República Bolivariana de Venezuela (ئیسپانی)\nسروود: Gloria al Bravo Pueblo (ئیسپانی)\nو گەورەترین شار\nگرووپە ڕەگەزییەکان (2011) Mestizo (33%), White (32%), Mulatto (21%), Black (8%), Amerindian (4%), Does not know/No response (2%), Asian (0%), Other (0%) (self-reported)\nFederal presidential constitutional کۆمار\n- President ھوگۆ چاڤێز\n- Vice President Elías Jaua\n- from ئیسپانیا 5 July 1811\n- سەرجەم ٩١٦٬٤٤٥ کیلۆمەتری چوارگۆشە (33rd)\n٣٥٣٬٨٤١ مایلی چوارگۆشە\n- ئاو (%) 0.32\n- سەرژمێریی 2011 27,150,095 (43th)\n- چڕی 30.2 کەس لە کیلۆمەتری چوارگۆشە (181st)\n٧٧کەس لە مایلی چوارگۆشە\nGDP (PPP) بەراوردی 2011\n- سەرجەم $374.111 billion\n- سەرانە $12,568\nGDP (nominal) بەراوردی 2011\n- سەرجەم $315.841 billion\n- سەرانە $10,610\nGini (2010) 39 (medium)\nHDI (2011) 0.735 (high) (٧٣rd)\nVET (UTC– 4:30)\n^ The "Bolivarian Republic of Venezuela" has been the full official title since the adoption of the new Constitution of 1999, when the state was renamed in honor of سیمۆن بۆلیڤار.\nڤێنێزوێلا، بە ڕەسمی کۆماری بۆلیڤاریی ڤێنێزوێلا (بە زمانی ئیسپانیایی: República Bolivariana de Venezuela) وڵاتێکە لە کیشوەری ئەمەریکا.\nئەم وتارە کۆلکەیەکە. دەتوانیت بە یارمەتیی ویکیپیدیا بدەیت.\n^ ی ا ب پ "Venezuela". International Monetary Fund. لە ڕێکەوتی ٢٤ی نیسانی ٢٠١٢ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\n^ "Gini coefficient for the Bolivarian Republic of Venezuela". Instituto Nacional de Estadística. 2011. لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٢٧ی تەممووزی ٢٠١٢. لە ڕێکەوتی ٢٥ی تەممووزی ٢٠١٢ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |archive-date= (یارمەتی)\n^ "Human Development indicator for the Bolivarian Republic of Venezuela". United Nations. 2011. لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢. لە ڕێکەوتی ٠٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١١ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |archive-date= (یارمەتی)


ستیلیۆس پێتساس وته‌بێژی حكومه‌تی یۆنان ئاشكرایكرد، به‌راورد به شه‌ش مانگی یه‌كه‌می ساڵی 2019 له شه‌ش مانگی یه‌كه‌می ئه‌مساڵ شه‌پۆلی كۆچه‌ران و په‌نابه‌ران بۆ دورگه‌كانی یۆنان به‌ڕێژه‌ی 51% كه‌میكردوه.\nئه‌و وته‌بێژه له پرێس كۆنفرانسێكدا وتى "له شه‌ش مانگی یه‌كه‌می ئه‌مساڵدا شه‌پۆلی كۆچه‌ران له سه‌رانسه‌ری وڵاتدا به‌ڕێژه‌ی 46% كه‌میكردوه، به‌ڵام بۆ دورگه‌كان 51% كه‌مبۆته‌وه، له‌كاتێكدا له مانگه‌كانی نیسان تا حوزه‌یران شه‌پۆله‌كه به‌راورد به هه‌مان كاتی ساڵی 2019 به‌ڕێژه‌ی 92% كه‌میكردوه".\nوتیشی "به پێچه‌وانه‌وه یه‌كلاییكردنه‌وه و بڕیاردان له‌سه‌ر داواكاری مافی په‌نابه‌رێتی په‌ناخوازان به‌ڕێژه‌ی 88% زیادی كردوه، بۆ نمونه له شه‌ش مانگی یه‌كه‌می ئه‌مساڵ بڕیار له‌سه‌ر زیاتر له 46 هه‌زار داواكاری مافی په‌نابه‌رێتی دراوه، به‌ڵام له هه‌مان كاتی ساڵی رابردودا ژماره‌كه له 24 هه‌زار زیاتر بوه".\nوته‌بێژی حكومه‌تی یۆنان ته‌ئكیدیشیكردوه‌ته‌وه، هاوكات ئه‌و داواكاریانه‌ی چاوه‌ڕێی پێداچونه‌وه بون كه‌میكردوه‌ته‌وه بۆ 101 هه‌زار، به‌ڵام له سه‌ره‌تای ساڵی 2019 ژماره‌كه 140 هه‌زار بوه و چاوه‌ڕێی یه‌كلاییكردنه‌وه‌یان كردوه.


یه‌كه‌م خشته‌ی موچه‌ی مانگی 5 بڵاوده‌كرێته‌وه\nنەتەوە | 14:20:09 2018-07-26 | (16,525) جار خوێندراوەتەوە\nوەزارەتی دارایی و ئابووریی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان "ئامادەکاری" بۆ دابەشکردنی مووچەی مانگی ئایاری فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان دەکات.\nماڵپه‌ڕی باسنیوز له هه‌واڵێكدا بڵاویكردۆته‌وه، بەپێی ئەو زانیارییانەی لە نێو دیوانی وەزارەتی داراییەوە دەستی کەوتووە، مووچەی مانگی ئایار (مانگی ٥)، لە ڕۆژانی ٤ و ٥ی سەرەتای مانگی ٨ دەست پێ دەکات و لە حاڵەتی ناردنی بڕی ٣١٧ ملیار دینارەکەی حکوومەتی عێراق لە پێش جەژندا، ئەوا وەزارەتی دارایی لە خشتەیەکدا ناوی زۆربەی ئەو وەزارەتانە ڕادەگەیەنێت کە مووچەیان پێ دەدرێت.\nبەپێی زانیارییەکانی ھەمان سەرچاوەی نێو دیوانی وەزارەتی دارایی، بڕیاردراوە بۆ وەرگرتنی مووچەی مانگی ئایار، وەزارەتی پێشمەرگە لە ڕیزبەندیی یەکەمدا بێت دواتریش وەزارەتەکانی پەروەردە، خوێندنی باڵا، تەندروستی و دارایی ناویان لە ڕیزبەندیی دواتردا دەبێت.\nئەو سەرچاوەیەی دیوانی وەزارەتی دارایی ئەوەشی خستووەتە ڕوو، زۆربەی وەزارەت و فەرمانگەکان لیستی مووچەی مانگی ئایاریان بۆ گەنجینەکان ناردووە، بە مەبەستی وردبین کردن و کاروباری وردبینیکردنی بەشێکی زۆری ئەو فەرمانگانەش کۆتاییان هاتووە و هێشتا پرۆسەکەش بەردەوامە.\nڕۆژی یەکشەممەی داھاتوو ٢٩/٧/٢٠١٨، بە دابەشکردنی مووچەی خانەنشینانی شارستانی، کۆتایی بە دابەشکردنی مووچەی مانگی نیسانی فەرمانبەران دێت.\nپێشتر وەزارەتی دارایی ڕای گەیاندبوو، کە بڕی زیاتر لە ٣٧٠ ملیار دیناریان لەلایەن وەزارەتی سامانە سرووشتییەکانەوە بۆ دابین دەکرێت، لەگەڵ ٣١٧ ملیار دیناری حکوومەتی عێراق و ٢٥ ملیۆن دۆلاری ئەمریکییەکان، بە شێوەیەکی مانگانە مووچەی فەرمانبەران و مووچەخۆرانی ھەرێمی کوردستانی پێ دابەش دەکەن.


بەپێى ڕاپۆرتێكى هەواڵگرى ئەمريكى گرژيەكانى نێوان ولايەتە يەكگرتوەكانى ئەمريكا و ئێران گومانى لاى سوپاى عێراقى سەبارەت بە پەيوەندیەكانى لەگەڵ هاوپەيمانى نێودەوڵەتى بۆ بەرەنگاربونەوەى داعش كە ئەمريكا سەرۆكايەتى دەكات دروست كردوە، ئەوەش بەتايبەتى دواى كوشتنى قاسم سولەيمانى، سەركردەى پێشوى فەيلەقى قودسى ئێرانى.\nبەپێى ڕاپۆرتەكە كە پێگەى "TheHill"ى ئەمريكى بڵاويكردوەتەوە، پشكنەرى سەرەكى هێزى ئەركە هاوبەشەكانى ئەمريكا ئەوەى ڕونكردوەتەوە كە هێرشە ئاسمانيەكەى ئەمريكا كە بوە هۆى كوشتنى سولەيمانى گومانى لەنێوان هێزە ئەمنيە عێڕاقيەكاندا دروست كردوە، ئەويش سەبارەت بەوەى كە لە داهاتودا هێزەكانى هاوپەيمانان بەردەوام دەبن لە پێشكەشكردنى هاوكارى ياخود نا.\nئەو پشكنەرە ئەوەشى ڕونكردوەتەوە، لەسەر بنەماى ئەو وەڵامانەى كە لە پنتاگۆنەوە وەريگرتوە سەرەڕاى ئەوەى هاوپەيمانى نێودەوڵەتى دەستيكردوەتەوە بە ئەركەكانى و پشتگيرى كردنى هێزە ئەمنيە عێڕاقيەكان، زيادبونى گرژيەكان لەگەڵ ئێران و بەكرێگيراوەكانى پەيوەنديەكانى نێوان هاوپيەمانان و هێزە عێڕاقيەكان زياتر تێكداوە دەكات.\nگرژيەكانى نێوان ئەمريكا و ئێران لە مانگى 12ى ساڵى ڕابردوەوە ڕويان لە زيادبون كرد، ئەوەش دواى ئەوەى بەرپرسانى ئەمريكا گروپە ميليشياكانى سەربە ئێرانيان بە هاويشتنى ئەو موشەكە تۆمەتبارى كرد كە بوە هۆى كوشتنى وەبەرهێنێكى ئەمريكى.\nگرژيەكان لە سەرەتاى مانگى يەكى ئەمساڵ گەيشتنە لوتكە، ئەويش دواى ئەوەى ئەمريكا لەڕێگەى فڕۆكەى بێفڕۆكەوانەوە لە شارى بەغدا قاسم سولەيمانى و ئەبومەهدى موهەنديس، جێگرى پێشوى سەرۆكى دەستەى حەشدى شەعبى كوشت و دواتريش ئێران دوو بنكەى سەربازى هاوپەيمانانى لە ئەنبار و هەولێر بۆردومان كردوو بەهۆيەوە زياتر لە 100 سەرباز توشى شڵەژانى مێشك بون.\nگرژيەكان بونە هۆى ئەوەى كە ئەمريكا گرنگى لەپێشينە بدات بە پاراستنى هێزەكانى لە عێراق و بەشێوەيەكى كاتى ڕاهێنانى هێزە ئەمنيە عێڕاقيەكان و پشتگيريەكانى لەشەڕى دژى ڕێكخراوى داعش ڕاگرت.\nبەپێى هەمان ڕاپۆرت، هاوپەيمانى نێودەوڵەتى بە پشكنەرەكەى وتوە كە پەيوەندەكانى نێوان هێزە ئەمريكيەكان و هێزە عێراقيەكان ڕوبەڕوى كێشە بوەتەوە ئەوەش دواى ئەوەى واشنتۆن بەشێوەيەكى كاتى پرۆسەكانى دژى ڕێكخراوى داعشى ڕاگرت.\nڕونيشكراوەتەوە، سەرەڕاى ئەوەى زۆربەى ئەرك و هاوكاريەكان لەگەڵ سوپاى عێراقيدا دەستيان پێكردوەتەوە، بەڵام پەيوەنديەكە وەك جارانى لێ نەهاتوەتەوە.\nبەپێى بۆچونى پێگەكە، بەهۆى ئەو كێشانەى ڕوبەڕوى عێراق بونەتەوە و هاوكات پێكهێنانى حكومەتى نوێ بە سەرۆكايەتى مستەفا كازمى كە بەرپرسى هەواڵگرى بوو پێشتر و پشتگيرى ئەمريكيەكانى هەيە و هەروەها سەرجەم لايەنەكان پشتگيرى دەكەن لەوانەيە دەرچەيەك بێت بۆ چاكبونەوەى پەيوەنديەكان.\nڕاپۆرتێكى نوێ زانايان توشى شۆك دەكات.. چەندين كەس بە توشبو تۆمار كراون و توشبو نين\n2020.04.30 - 10:29\nهەواڵگرى عێراق دەستگیرکردنى پاڵیۆراو بۆ جێگرتنەوەى بەغدادى راگەیاند و پەنتاگۆن رەتیکردەوە\n2020.05.21 - 08:37\nكۆمپانيايەكى ئەمريكى: ڤاكسينەكەمان سەركەوتوو بوە لەسەر توشبوانى كۆرۆنا\n2020.04.29 - 21:59\nگرنگترین ئەو تەوەرانەى لە دانوستانە چاوەڕوانكراوەكەى مانگی داهاتووی نێوان بەغدا و واشنتن باس دەکرێت


کوردیپێدیا - بەڕیوەبەرایەتی خۆسەری عەفرین\n☂ بەڕیوەبەرایەتی خۆسەری عەفرین | پۆل: پارت و رێکخراوەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nبەڕیوەبەرایەتی خۆسەری عەفرین\nیەک لە کانتۆنەکانی رۆژاوایە لە هەرێمی عەفرینعەفرین. لە 29-01-2014 دامەزراوە.\n1. 👁 بەڕێوەبەرایەتی خۆسەر هێرشکردنە سەر گەلی عەفرینی رسوا و شەرمەزار کرد\n2. 👁 بەڕێوەبەرایەتی خۆسەر: پابەندی بڕیارەکانی هەڵبژادنە پەرلەمانیەکەی سوریا نابین\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (بەناز جۆڵا)ەوە لە: Jun 1 2020 10:03AM تۆمارکراوە\n👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Jun 1 2020 12:44PM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Jun 1 2020 12:44PM باشترکراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 39 KB Jun 1 2020 10:04AM بەناز جۆڵا


کوردیپێدیا - راگەیاندنی کۆمەڵەی هاوبیرانی کوردایەتی - (کۆهاک) سەبارەت هەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق و پارێزگاکان\n📝 راگەیاندنی کۆمەڵەی هاوبیرانی کوردایەتی - (کۆهاک) سەبارەت هەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق و پارێزگاکان | پۆل: بەڵگەنامەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nراگەیاندنی کۆمەڵەی هاوبیرانی کوردایەتی - (کۆهاک) سەبارەت هەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق و پارێزگاکان\nدوای تێپەڕبوونی نەوەد ساڵ بەسەر بەزۆرلکاندنی باشووری کوردستان بەعێراقی عەرەبییەوه کەبووەهۆی ئەو هەموو مەرگەساتانه بەسەر نەتەوەی کوردماندا، هێشتا پارتەکوردییەکان زیاتر پێشبڕکێیانەبۆ رووکردنەبەغداد و وەرگرتنی پۆست و چوونەناو پەرلەمانی عێراقەوە، بەبێ ئەوەی ئەو هەوڵانەبەدرێژایی فەرمانڕەوایەتیی پاشایەتی و قاسمی و عارفی و بەعسی و برایمەرو مالیکی، سوودێکیان بەدۆزی کوردمان گەیاندبێ، بەڵکۆ بەرئەنجامی ئەو هەوڵانە، رەوایەتیدان بووەبەداگیکردنی باشووری کوردستان و بەیەکێتیی خاکی عێراق و بەبەعەرەبکردنێکی زیاتری کوردستان بەگشتی و ناوچەداگیرکراوەکان بەتایبەتی. جگەلەوانە، ئەوەتا پاش 24 ساڵی فەرمانرەوایی کورد لە3 پارێزگاکەدا و زیاد لە10 ساڵیش لەکەوتنی خوێنمژەکەی بەغداد و بوونی نوێنەرانی ئەو پارتانەلەپەرلەمانی عێراق و پۆستی سەرکۆمار و چەندین وەزارەت و ئەفسەری پلەداری کورد لەبەغداد، هێشتا رێژەیەکی زۆری خاکی باشووری کوردستان لەژێردەستی دەسەڵاتی بەغدادا ئەناڵێنێ، ناوی مادەی 140ی دەستوور لە کوولەکەی تەڕیشدا نەماوە، بەعەرەبکردن لەوسەردەمانەی پێشوو زیاتر درێژەی هەیە، دەرکردنی خێزانەکوردەکان بەردەوامە، تەقینەوەکان لەزیادبووندان، بەجۆرێک کەپرژیان گەیشتۆتەشارەکانی هەرێمیش، هەڕەشەکانی بەغداد لەسەر نەوت و گازی خاکی خۆمان تابێ توندتر ئەبن، رژێمی بەغداد لەهەڵپەی خۆپڕچەککردنێکی بەردەوامدایەبه ئامانجی لەباربردنی قەوارەکەی هەرێم و...هتد. دەی کەواتەلەو خاوەن پۆست و پەرلەمانکارانەی بەغداد چی سەوزبوە و چی سەوزئەبێ!.\nئێمەی هاوبیرانی کوردایەتی، هەرچەندەپێمان وایە، هەر نزیکبوونەوەیەک لەپایتەختی داگیرکەرانی کوردستانەوە، دوورکەوتنەوەمانەلەئامانجی سەربەخۆیی کوردستان، بەڵام گریمان بەپێی لۆژیکی ئەو پارتەکوردیانە، ئێمەهەڵە و ئەوان راستبن و بەرژەوەندیی نەتەوەکەمان لەو پۆست و پەرلەمانەی بەغدادا ببینن! لەبارێکی وادا ئەبوو هەموویان بەیەکدەنگی و یەکڕیزی بەشداریی ئەو هەڵبژاردنەبکەن، بەتایبەتی لەناوچەداگیکراوەکاندا، کەچی یەکڕیزییەکەی 08-12-2013 یان بۆ ناوچەی کەرکوکی دڵ و قودسی کوردستان، 48 کاژێر بڕینەکرد و لەسەر پۆستی سەرۆکی لیست، ئەو یەکڕیزییەیان نەما! لەکاتێکدا ئەبوایەهەر لەسەرەتادا، بۆ هاوسەنگی و راگرتنی بەڵانسی ئەو پارتانە، سەرۆکی لیستێکی لەوجۆرەیا بەڕێکەوتن بووایه، یا بدرێ بەکەسێکی بەتوانا و سەربەخۆی بێلایەن. بەوجۆرە، کورتبینی و بەرژەوەندیی خۆیی و پارتایەتی، زاڵبوەوەبەسەر بەرژەوەندیی گشتیی نەتەوەکەماندا، بەجۆرێک کەرێکەوتنەستراتیجیەکەی نێوان پارتی و یەکێتیشی خستەلاوە! جگەلەوە، ئەشێ لەئایندەیەکی نزیکدا رووبەڕووی هەڵبژاردنی پارێزگاکانی عێراقیش ببینەوە. بەتایبەتی هی ناوچە داگیکراوەکان کەبۆ ئەمەیان، ئێمەهەڵوێست و باری سەنجمان جیاوازە و پشتگیریی ئەم هەڵبژاردنەیان ئەکەین. جا بۆئەوەی ئەمیش بەمەرەی ئەو نەچێتەوە، به ئەرکی سەرشانمانی ئەزانین لەئێستاوەدید و بۆچوونمان لەم پێشنیارانەدا بخەینەبەرچاوی هەموو لایەنێکی پەیوەندیدار :\n1 –یەکدەنگی و یەکڕیزی، بەتایبەتی بۆ ناوچەداگیرکراوەکان و کاندێدکردنی کەسانی شیاو و خاوەن ناوباگی باش بۆ ئەو هەڵبژاردنە، تا خەڵکی بەپەرۆشەوەدەنگیان بۆبدەن.\n2 – سەرۆکی لیستی هەر ناوچەیەک، کەسێکی شیاوی سەربەخۆ و بێ لایەن بێ کەبەمەنوێنەرایەتیی جەماوەری سەربەخۆش بوونی ئەبێ.\n3 – ئەگەر ململانێی پارتایەتی لەسەر کورسییەکان، لەوێشدا سەری هەڵدایەوە، ئەوا لەپێناوی یەکڕیزیدا بەرامبەر لیستەناکوردییەکان، با لێبوردەیی هەبێ و هەرلایەک چەند لێبوردەبێ، ئەوەندەسەنگی لەناو جەماوەردا زیادئەکات. ژمارەی دەنگی کاندیدەکانیش، ئەوەپیشان ئەدا چ لایەنێک خاوەن جەماوەری زیاترە.\n4 - هەموو ئەو کوردانەی خەڵکی یەکێک لەناوچەداگیرکراوەکانن و لەهەرێمی کوردستان نیشتەجێن و هێشتا فۆرمی خۆراکیان لەسەر ئەو ناوچانەیە، ئامۆژگاری بکرێن هەریەک بچێت لەناوچەی خۆی دەنگبدات.\nکۆمەڵەی هاوبیرانی کوردایەتی (کۆهاک)\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Jan 2 2014 10:40AM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (بەناز جۆڵا)ەوە لە: Jan 2 2014 10:41AM باشترکراوە