❤❤یـــانەی کوردژیـن/Kurd Zhin❤❤/ / مژده‌یه‌ک بۆ ئه‌ندامه چالاکه‌کانی یانه‌ی کوردژین\nپه‌ڕه‌كان: «-- 1 2 3 4\n» وێب داڕشتن به گشتی\n» مژده‌یه‌ک بۆ ئه‌ندامه چالاکه‌کانی یانه‌ی کوردژین\n#61 2009-07-23 09:20:32\nڕێكه‌وتی به ئه‌ندامبوون: 2008-11-23\nدواترین سه‌ردان: 2018-09-03\nRe: مژده‌یه‌ک بۆ ئه‌ندامه چالاکه‌کانی یانه‌ی کوردژین\n#62 2009-07-23 22:45:49\nدواترین سه‌ردان: 2020-06-29\nکاک ڕێبین بۆ کاری چواره‌م ده‌بێت ئه‌و وێنانه به‌فۆڕماتی gif بێت به‌و فۆڕماته داینێ تا ئه‌وانه‌ت بۆ دابنیم...\nکاره‌کانی ترم بۆ کردی..\n#63 2009-07-24 10:12:06\nکاک هێمن که‌دات گرت بڵێ ڕینه‌یم پاشان ناوی وێنه‌که . gif\n#64 2009-08-23 23:41:16\nشوێن: هه ولير شؤرش\nڕێكه‌وتی به ئه‌ندامبوون: 2008-02-25\nدواترین سه‌ردان: 2009-10-17\nسلاو كاكه هيمن كيان جؤنى براى به ريزم كاكه هيمن كيان ئه مه ويت بنكه يكى باركردن بؤ مه كؤيه كه م دروست بكه يت جانازانم ئه توانى يان نا ئه كه ر بتوانى زؤر سوباست ئه كه م به ناوى ملازم هبيت بنكه ى باركردنه كه mlazm به يوايه م به زووترين كات بتوانى بؤم دروست بكه ى\n#65 2009-08-27 02:56:24\nبه‌سه‌رچاو بۆ ناتوانم زانیاریه‌کانم بۆ بنێره\n#66 2009-08-27 12:43:12\nكاكه هيمن كيان زانيارى بنكه ى باركردنت بؤ بنيرم يان ئى مه كؤى كامه ت ئه ويت بؤ مه كؤيه كه جارى سيرفه رمان تيك جوه ئه كه ر بتوانى جارى بنكه ى باركردنه كه دروست بكه ى ئه و كات كه ته واو بو بؤت ئه نيرم با بنكه ى باركردنه كه به ناوى mlazm بيت باسيؤرده كه ش خؤت داينى بؤستى ئه لكترؤنيشم با به و شويوه يه بيت mlizm_haedar@yahoo.com جاوه رى تؤم كاكه هيمن كيان هه ر شتيكيش بو به به يامى تليبه ت ئاكادارم بكه وه\n#67 2009-08-27 18:48:05\nهی بنکه‌ی بارکردنه‌که بنێره\n#68 2009-08-29 12:02:11\nباشه به رسه ر جاو به به يامى تايبه ت بؤت ئه نيرم زانياريه كان ئى بنكه ى باركردن\n#69 2009-08-29 12:48:20\nڕێكه‌وتی به ئه‌ندامبوون: 2007-09-29\nدواترین سه‌ردان: 2020-03-25\nده‌ستان خۆش به‌ڕاستی ئه‌مه‌ش خزمه‌تێکی تره ..هه‌ر بژین بمێنن بۆ کوردژین\nلە نێو کیژانا، تەنیا هەڵاڵە\nدڵی غەمینە و لە سووچی ماڵە\nدەمەگری مەگری، مەگرە بەهانێ . دەنێرم بۆت بێ، شەدە لە بانێ\n#70 2009-09-09 17:36:23\nسووپاس کاک جوتیار گیان\n#71 2009-09-09 17:42:11\nwalla shtaki zor basha dastakant xosh bet her sarkawtu bit\n#72 2009-09-09 21:04:07\nزۆر سووپاس فریشته گیان\n#73 2011-08-15 14:32:41\nڕێكه‌وتی به ئه‌ندامبوون: 2011-06-30\nدواترین سه‌ردان: 2012-12-27\nسلاو ده ست خۆش بۆ دانانی ئه م بابه ته سه ر که وتوبن هیوادارم یارمه تی منیش بده ن من چه ند کیشه یه کی بچوکم هه یه له یانه که م تکایه کی ده توانی یار مه تی م بدات بائیمیله که ی خۆی دابنی له بابه ت\nزۆر سوپاستان ده که م که یا رمه تیم بده ن\n#74 2011-08-18 00:31:34\nڕێكه‌وتی به ئه‌ندامبوون: 2009-02-06\nدواترین سه‌ردان: 2020-04-04\nبه‌ڕێزه‌که‌م کاکه هێمن له کاتی ئێستادا زۆر که‌م دێته کوردژین .. بۆیه هه‌ر پێویستیه‌کت هه‌یه لێره بینوسه تا بتوانین هاوکاریت بکه‌ین..\nئه‌مڕۆ ده‌ستپێكی هێنانه‌دی ئامانجه‌كه‌مه ، به‌یانی ...... !\n#75 2011-08-24 07:01:33\nڕێكه‌وتی به ئه‌ندامبوون: 2007-08-18\nدواترین سه‌ردان: 2016-05-06\nده‌ست خۆش خزمه‌تێکی باشه بژیت\n#76 2011-08-25 03:31:02\nڕێكه‌وتی به ئه‌ندامبوون: 2010-08-17\nدواترین سه‌ردان: 2014-01-16\nده‌ست خۆسیتان لیئه‌که‌م بۆ ئه‌م بابه‌ت پڕ بایه‌خه\nبه‌ڵام ئه‌گه‌ر ئه‌توانن یانه‌یهک بۆ من دروست بکه‌ن خێرتان ئه‌گات...\n#77 2012-03-12 11:55:03\nسلاو شمولى منيش ده كات\nده ستان خوش بيت\nدواترین جار ده‌ستكاری كراوه له‌لایه‌ن *hawbash* (2012-03-12 11:57:58)\n#78 2012-03-12 13:57:47\nڕێكه‌وتی به ئه‌ندامبوون: 2010-11-01\nدواترین سه‌ردان: 2016-12-27\ndasttxoshbeit kareky basha sarkawtwbeit\nسُــبْـــحَـــانَ اللهِ الــعًــظِـــيــــمْ\nسُـــبْــحَــانَ اللهِ وَبِــحْـــمـــدِهْ\n#79 2016-01-12 08:54:02\nڕێكه‌وتی به ئه‌ندامبوون: 2016-01-09\nدواترین سه‌ردان: 2016-01-12\nمن خونچەی نوێم ئایە چۆن پلەکەم بەرز ئەبیتەوە\nYour IP Address : 3.235.22.210


(6) (یادیان بهێنه‌ره‌وه) کاتێك موسا به قه‌ومه‌که‌ی وت: یادی نازو نیعمه‌ته‌کانی خوا بکه‌نه‌وه له‌سه‌رتان، کاتێك له دارو ده‌سته‌ی فیرعه‌ون ڕزگاری کردن که به‌ناخۆشترین شێوه سزای ده‌دات، کوڕانی ئێوه‌یان سه‌ر ده‌بڕی و ئافره‌تانی ئێوه‌یان ده‌هێشته‌وه (بۆ کاره‌که‌ری)، بێگومان ئا له‌و پێشهاتانه‌دا به‌ڵاو تاقی کردنه‌وه‌یه‌کی گه‌وره له‌لایه‌ن په‌روه‌ردگارتانه‌وه بۆتان ساز درابوو.\n(7) له‌یادتان بێت که: په‌روه‌ردگارتان بڕیاری داوه، سوێند به‌خوا ئه‌گه‌ر سوپاسگوزارو شوکرانه بژێر بن، ڕزق و ڕۆزی و نازو نیعمه‌تتان به‌سه‌ردا ده‌ڕێژێنم و زیادی ده‌که‌م، به‌ڵام: ئه‌گه‌ر ناشوکرو سوپاس ناپه‌زێڕ بن، به‌ڕاستی ئه‌و کاته ئیتر تۆڵه و سزای من زۆر به ئازار ده‌بێت.\n(8) موسا وتی: خه‌ڵکینه ئه‌گه‌ر ئێوه و هه‌موو دانیشتوانی سه‌ر زه‌وی به‌گشتی خوانه‌ناس و بێ باوه‌ڕ بن، ئه‌وه بێگومان هه‌ر خۆتان زه‌ره‌ر ده‌که‌ن، چونکه خوا هه‌ر خۆی بێ نیازه و شایسته‌ی سوپاسه.\n(9) باشه، ئایا هه‌واڵی قه‌ومه پێشووه‌کانتان پێ نه‌گه‌شتووه، قه‌ومی (نوح و عاد و ثمود)، ئه‌وانه‌ش که له دوای ئه‌وان هاتوون، ته‌نها خوا نه‌بێت که‌س نازانێت چه‌نده بوون و چیان به‌سه‌ر هاتووه، ئه‌وانه فرستاده‌کانیان به به‌ڵگه‌ی زۆره‌وه هاتن دووپاتیان ده‌کرده‌وه که پێغه‌مبه‌ری په‌روه‌ردگارن، که‌چی خوانه‌ناسان یان به‌ده‌ستیان ئاماژه‌یان ده‌کرد بۆ پێغه‌مبه‌ران که بێده‌نگ بن، یاخود ده‌ستیان ده‌برد بۆ ده‌می خۆیان و (ده‌یانکرده فیکه و هۆسه و گاڵته‌جاڕی) و ده‌یانوت: بێگومان ئێمه باوه‌ڕمان به‌م په‌یام و به‌رنامه‌یه نیه که به ئێوه‌دا ڕه‌وانه کراوه، به‌ڕاستی ئێمه‌ش له دوو دڵیه‌کدان که خه‌ڵکیش ده‌خاته گومانه‌وه له‌وه‌ی که ئێوه به‌نگه‌وازی ئێمه‌ی بۆ ده‌که‌ن.\n(10) پێغه‌مبه‌رانیان وتیان: با‌شه، ئاخر گومان له چی ده‌که‌ن؟ ئایا له خوای په‌روه‌ردگاردا گومان هه‌یه؟! به‌دیهێنه‌ری ئاسمانه‌کان و زه‌وی؟! ئه‌و زاته بانگتان ده‌کات بۆ ئه‌وه‌ی لێتان خۆش ببێت، بۆ ئه‌وه‌ی هه‌ڵه‌و گوناهه‌کانتان چاوپۆشی بکات و مۆڵه‌تیشیتان ده‌دات تا کاتێکی دیاریکراو، که‌چی (خوا نه‌ناسان ڕوو به‌پێغه‌مبه‌ران) وتیان: ئێوه ته‌نها به‌شه‌رن وه‌کو ئێمه هیچی تر نین (له‌باتی سوپاسی خوا بکه‌ن که ئه‌وه‌نده ئاده‌میزاد ڕێزداره، نوێنه‌ر له خۆیان هه‌ڵده‌بژێرێت)، که‌چی ڕه‌خنه‌یان گرت و وتیان: ئێوه ده‌تانه‌وێت ڕێگرو دژ به‌وه بن که باو و باپیرانمان ده‌یانپه‌رست (ده‌ی ئه‌گه‌ر ڕاست ده‌که‌ن) به‌ڵگه‌یه‌کی ئاشکرامان بۆ بهێنن و نیشانمان بده‌ن؟!


ھاوارد مارتین تیمن\nئێدوارد دەست مەقەست\n١٩٩١ لە نەرویژ\nشارستانی سەلاسی باوەجانی\nیانەی تۆپی دەستی بارسێۆنا\nزانستگای ئازادی ئیسلامیی لقی سەقز\nسیندرۆمی فرە کیسی ھێلکەدان\nدابەشکراوە سووکەڵەکانی لینوکس\nبێن گەڕایەوە (فیلم)\nبڕیارنامەی ٥٨٢ی ئەنجومەنی ئاسایش\nبڕیارنامەی ٥٨٩ی ئەنجومەنی ئاسایش\nجۆزەف سی ویڵسن\nسەید ئەبولقاسم کاشانی\nحەفس بن سولەیمان کووفی\nئۆسیس ئۆڤ دە سیز\nجیابوونەوەی نادر لە سیمین\nلۆرێل و ھاردی\nتووڕە نیم (فیلم)\nکاپور و نەوەکانی\nچیلیک و کەرە (دە مێنتڵست)\nکۆڤید-١٩ لە دووگیانی\nتەوحید بن شێخ\nپێرستی گوندەکانی کامیاران\nپێرستی گوندەکانی جوانڕۆ\nئەم پەڕەیە ڕوونکردنەوە و ئاراستەکردنە بۆ چەند وتارێکی هاوشێوە لە ناودا و جیا لە ناوەڕۆکدا، کە ڕەنگە ئەمانەی خوارەوە بگرێتەوە: ساختمان، گوندێکە لە شارستانی پۆلدەشت، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان. ساختمان یان بینا، ھەیکەلێکە وەک ...\nفار کرای (زنجیرە کایە)\nفار کڕای زنجیرە کایەیەکی بینا ھاوێژی یەکەمە کەوا لەلایەن یوبیسۆفتەوە دەردەکرێ. یەکەم کایە بەناوی فار کڕای لە ئازاری ٢٠٠٤دا دەرچوو و لە بڵاوکردنەوەی کڕایتێک بوو. دواتر یوڤیسۆفت کارەکانی دایە دەست یوبیسۆفت مۆنتڕیال. تاکو ئێستا پێنچ کایە لە زنجیرەکە ...\nکۆشکی سپی واتە شوێنی دانیشتنی سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکایە، کە لە شاری واشینگتۆنی ئەو وڵاتە دایە. ئەم کۆشکە لە سێ بەشی: ناوەندی، ڕۆژھەڵات وە ڕۆژاوا پێک ھاتووە.ئەم کۆشکە شەش تەبەقەی ھەیە. ژێر بینای ئەم کۆشکە ٥١٠٠مەترە. ئەم کۆشکە ١ ...\nحەوزی مەلەکردن ، مەلەوانگە ، یان مەسبەح ھەیکەلێکی دەستکردە بۆ لەخۆگرتنی ئاو دروست دەکرێت، بۆ مەلەکرن، واتەرپۆلۆ و چالاکییەکانی کەیفوەرگرتن کەڵکی لێ وەردەگیرێت. حەوزەکان دەکرێ لەژێر زەوی دروست بکرێن لەڕێی ھەڵکەندی چاڵ، یان لەسەر زەوی بن بە دروستکر ...\nسکایفۆڵ بە فیلمێکی بەریتانی ساڵی یە، فیلمەکە یەکێکە لە زنجیرە فیلمەکانی کە وەک زنجەیرە فیلمەکانی تر، لە فیلمەکە ڕۆڵی جەیمس بۆند دەگێڕێت.فیلمەکە بڕی ٨٥٠ ملیۆن دۆلار لە سەرانسەری جیهادا تێدا خەرجکراوە و داهاتەکەشی بریتیی بووە لە میلیۆن دۆلار.\nکاسا دی موریلۆ\nکاسا دی موریلۆ لە خانووی مێژووی سیڤیلی، ئەندەلوسیا، ئیسپانیا. ماڵی وێنەکێش بارتۆلۆمی ئیستبان موریلۆ بوو، لە دوا ساڵەکانی ژیانیدا. بیناکە لە دوو نھۆم و حەوشەیەکی ناوەندی بە ستوون پێکھاتووە. مۆزەخانەیەکی خانووە لە ساڵی ١٩٧٢ لەوێ دامەزراوە، لە ساڵی ...\nمۆزەخانەی بیزنتین لە یۆنینا\nمۆزەخانەی بیزنتین لە یۆنینا لە یەکێک لە باڵەخانەکانی قەڵای لە یۆنینا پایتەختی ھەرێمی ئیپیروس لە باکووری ڕۆژئاوای یۆنان دانراوە. بەشی ناوەندی لە ساڵی ١٩٦٠ دروستکراوە و لە بنەڕەتدا وەک پاڤیلیۆنێکی شاھانە خزمەتی کردووە. مۆزەخانەکە لە ساڵی ١٩٩٥ بۆ ڕا ...\nمۆزەخانەی شوێنەواریی مێسینیا\nمۆزەخانەی شوێنەواریی مێسینیا دەکەوێتە کەلەماتایی پایتەختی میسینیا لە باشووری یۆنان. مۆزەخانەکە لەسەر سایتی ھۆڵی بازاڕی کۆنی شارەکە دروستکراوە، لە نێو کۆمەڵەکانی تردا، ئەو کۆکراوەیە ئەو دۆزراوانەی تێدایە کە پێشتر لە مۆزەخانەی شوێنەواریی بێناخین لە ...\nمۆزەخانەی ئانتیگوا و باربودا\nمۆزەخانەی ئانتیگوا و باربودا مۆزەخانەیەکە دەکەوێتە سانت جۆن، ئانتیگوا و باربودا. دەکەوێتە خانەی دادی داگیرکاری، لە ساڵی ١٩٤٧ لە شوێنی یەکەم بازاڕی شارەکە دروستکراوە، کۆنترین بینایە کە ھێشتا لە شارەکەدا لە کاردایە. مۆزەخانەکە ئەو دەستکردانەی داگیر ...\nسەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران\nسەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران ، گەورەترین سەرژمێرییە کە لەم وڵاتە دا ئەنجام دەدرێت. ئەم سەرژمێرییە، ھەر دە ساڵ جارێک دەکرا بەڵام پاش سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٦ بڕیار درا ببێت بە ٥ ساڵ جارێک. مەبەستی دیاری کردنی تایبەتمەندییە ئاپۆرەیییەکانی ئێران ...\nشارستانی سەرپێڵی زەھاو\nشارستانی سەرپێڵی زەھاو ، لە دابەشکاریی وڵاتیی ئێراندا، یەکێک لە شارستانەکانی پارێزگای کرماشانە. ناوەندی ئەم شارستانە سەرپێڵی زەھاوە و لە یەک ناوچە پێکھاتووە: ناوچەی ناوەندی بە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠١١دا، ژمارەی دانی ...\nشارستانی کەنگاوەر ، لە دابەشکاریی وڵاتیی ئێراندا، یەکێک لە شارستانەکانی پارێزگای کرماشانە. ناوەندی ئەم شارستانە کەنگاوەرە و لە یەک ناوچە پێکھاتووە: ناوچەی ناوەندی بە پێی سەرژماریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠١١دا، ژمارەی دانیشتووانی ئە ...\nشارستانی قەسری شیرین\nشارستانی قەسری شیرین ، لە دابەشکاریی وڵاتیی ئێراندا، یەکێک لە شارستانەکانی پارێزگای کرماشانە. ناوەندی ئەم شارستانە قەسری شیرینە و لە دوو ناوچە پێکھاتووە: ناوچەی ناوەندی ناوچەی سوومار بە پێی سەرژماریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠١١دا، ژ ...\nشارستانی سەحنە ، لە دابەشکاریی وڵاتیی ئێراندا، یەکێک لە شارستانەکانی پارێزگای کرماشانە. ناوەندی ئەم شارستانە سەحنەیە و لە دوو ناوچە پێکھاتووە: ناوچەی ناوەندی ناوچەی دینەوەر بە پێی سەرژماریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠١١دا، ژمارەی دانی ...\nشارستانی ھەرسین ، لە دابەشکاریی وڵاتیی ئێراندا، یەکێک لە شارستانەکانی پارێزگای کرماشانە. ناوەندی ئەم شارستانە ھەرسینە و لە دوو ناوچە پێکھاتووە: ناوچەی بێستوون ناوچەی ناوەندی بە پێی سەرژماریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠١١دا، ژمارەی دان ...\nشارستانی جوانڕۆ ، لە دابەشکاریی وڵاتیی ئێراندا، یەکێک لە شارستانەکانی پارێزگای کرماشانە. ناوەندی ئەم شارستانە شاری جوانڕۆیە و لە دوو ناوچە پێکھاتووە: ناوچەی کڵاشی ناوچەی ناوەندی بە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠١١دا، ژمارەی ...\nشارستانی داڵاھۆ ، لە دابەشکاریی وڵاتیی ئێراندا، یەکێک لە شارستانەکانی پارێزگای کرماشانە. ناوەندی ئەم شارستانە کرندە و لە یەک ناوچە پێکھاتووە: ناوچەی ناوەندی ناوچەی گاوارە بە پێی سەرژماریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠١١دا، ژمارەی دانیشت ...\nشارستانی ئارووناوا یان شارستانی شاباد ، لە دابەشکاریی وڵاتیی ئێراندا، یەکێک لە شارستانەکانی پارێزگای کرماشانی ڕۆژھەڵاتی کوردستانه. ناوەندی ئەم شارستانە ئارووناوا یان ھەمان شابادە و لە دوو ناوچە پێکھاتووە: ناوچەی ناوەندی ناوچەی حوومەیڵ بەپێی سەرژم ...\nبریسوێ دێیەکە لە گوندستانی باسکی کۆڵەسە، لە ناوچەی ڕەبەتی شارستانی سەردەشت، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ئێران. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران له ساڵی ٢٠١٦ دا ١٩٤ کەس لە ٥٥ بنەماڵەدا بووە.\nشارستانی سونقوڕ یان شارستانی سونقور ، لە دابەشکاریی وڵاتیی ئێراندا، یەکێک لە شارستانەکانی پارێزگای کرماشانە. ناوەندی ئەم شارستانە سونقوڕە و لە یەک ناوچە پێکھاتووە: ناوچەی ناوەندی ناوچەی کولیایی بە پێی سەرژماریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵ ...\nقوللەی ئاگرین یان ناوی نوێ قوللەی مانگ بریتییە لە ستتوون و قوللەیەکی بڵند کە ڕووناکییەکی بەھێزی لەسەر چەسپ کراوە بۆ ڕووناکیی شار سوودی لێ دەبینرێت لەکاتی شەودا. لەکۆندا لەسەر تەپۆڵکە و قەڵای بەردین ئاگرێکی مەزن دەکرایەوە بە مەبەستی ڕووناکی و نیشا ...\nیانەی شەڕ فیلمێکی ئەمریکی ١٩٩٩یە لە دەرھێنانی دەیڤد فینچەر و ئەکتەران براد پیت، ئێدوارد نۆرتن، و ھێلێنا بۆنھام کارتەر ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕن. لە ڕۆمانێکی ساڵی ١٩٩٦ی چەک پۆلانیکەوە وەرگیراوە. نۆرتن ڕۆڵی گێڕەرەوەیەکی نەناسراو دەگێڕێت، کە تاقەتی لە ...\nئەم پەڕەیە ڕوونکردنەوە و ئاراستەکردنە بۆ چەند وتارێکی هاوشێوە لە ناودا و جیا لە ناوەڕۆکدا، کە ڕەنگە ئەمانەی خوارەوە بگرێتەوە: قەڵای شێروانە قەڵای هەولێر قەڵای مەریوان قەڵاجیق قەڵادزێ قەڵای دمدم قەڵا قەڵاجووق قەڵای خانزاد قەڵای کەرکووک قەڵای زێویە ...\nقەڵای کەرکووک دەکەوێتە ناوەندی شاری کەرکووک لە عێراق، و کۆنترین بەشی شارەکەیە. قەڵاکە دەکەوێتە سەر گردێک کە ١٣٠ پێ لە ڕووباری خاسە بەرزترە.\nنەغەدە شارۆچکەیەکی پارێزگای ورمێیە، دەکەوێتە ناوچەی موکریان. لە ڕووی کارگێڕیەوە شارستانی نەغەدەسەندووس لە ناوچەی ناوەند و ناوچەی محەمەدیار و گوندستانەکانی بەگم قەڵا و سەندوس و مەھدی و حەسەنلو پێکھاتووە.\nقەڵای مۆترندۆرف قەڵایەکی سەر بە شارەوانی مۆترندرۆفی ویلایەتی سالزبورگی نەمسایە. بەرزایییەکەی ١٬١٣٨ مەتر. قەڵای ماوتندۆرف لەوانەیە لەسەر شوێنەکەی قەڵایەکی کۆنی ڕۆمانی بنیات بنرابێت کە دەگەڕێتەوە بۆ ٣٢٦ی زایینی یان پێشتر. وەک شوێنی نیشتەجێبوون بۆ ب ...\nبە زمانی کوردی شێوەزاری موکریانی دەدوێن. بە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە ٨٠٨ کەس و ١٦٦ خێزان بووە. پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە تەواوی کوردن و لە کوردە موکریەکانن.\nقەڵای سارتکە یەکێکە لە شوێنەوارە دێرینەکانی کوردستان و دەکەوێتە قەزای دووکان سەر بە پارێزگای سلێمانی کە مێژوەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی میرنشینی سۆران، قەڵاکە کە لەلایەن میر محەممەد دروست کراوە ئێستا بەشێک لە ژوورەکان و دیوار و قوللەکانی قەڵاکە وە ...\nقولە پایەیەکی کورتە، کە ناوبەناو لە سەر دیواری شورای شار یا قەڵا دروست کراون، بۆ ئەوەی ئەگەر ھێرشی کرایە سەر، پاسەوانەکان لە سەر دیوارەکەوە لە پەنای ئەو پایە کورتانەدا داکۆکی لە شارەکە بکەن دژی ھێرشھێنەرانی دەرەوە.\nبۆرگ فرووندسبێرگ قەڵایەکی شاری تیرۆلی نەمسایە، کە لە ساڵی ١١٥٠ لەلایەن شازادەکانی فرووندسبێرگ دروستکراوە، بۆرگ فرووندسبێرگ دەکەوێتە ٦٧٥ مەتر لەسەرووی ئاستی دەریا. لە بنەڕەتدا قەڵاکە لە یەک حەوشە پێکھاتبوو و ھێشتا ھەر ساغە تا ئەم بەروارەی کە کڵێسا ...\nپارکی منارە پارکێکە دەکەوێتە شاری ھەولێر لە باشووری کوردستان دەکەویتە سەر شەقامی ھەڵەبجەی شەھید، ڕووبەری پارکەکە ٨٥ ھەزار مەتر دووجایە، لەپارکەکە کافتریا و نافورە و شەلال و پەیکەری ناودارانی کورد و منارەی ھەولێر و دیوانی بەڕێوەبەرایەتی ئەندازەی پ ...\nبەختڕەشی میزۆپۆتامیا فیلمێکی ترسناکی ٢٠١٥ی کوردییە لە دەرهێنان و نوسینی لەوەند عومەر، وێنەی فیلمەکە لە ئەردەن و عێراق گیراوە. فیلمەکە لە ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥ نمایشکرا لەسینەماکانی باشووری کوردستان و عێراق.\nئێسکبەند یان ئێسکەپەیکەر ئێسکەکانی لەشی مرۆڤ یان گیانەوەرانە، کە پاڵپشتی ماسوولکە و ئەندامەکان دەکات و ئەندامەکانی ناوەوەش دەپارێزێت. ئێسکەپەیکەر لە لەشی مرۆڤدا، لە دوو بەشی سەرەکی پێک دێت تەوەرەپەیکەر و پەلەپەیکەر، وە ٢٠٪ کێشی لەشی مرۆڤ پێکدێنێت ...\nگوندی کانی کوردە\nگوندی کانی کوردە یەکێکە لەو گوندانەی لەڕووی کارگێریەوە سەر بەناحیەی ئاشتی قەزای کۆیەیە. لە بناری چیای ھەیبەت سوڵتاندایە. دێی قازبەگیان لەباکورییەوە و کێلە زیندان لەباشوورو ئیلەڵا لەباشوری ڕۆژھەڵات و ٢٧کیلۆ مەتر باشوری خۆرھەڵاتی قەزای کۆیەیە. نزیک ...\nکۆیۆئاکان یەکێکە لە ناوچە شارەوانییەکانی شاری مەکسیکۆ سیتی، لە مەکسیک. لە پێشتردا لادێیەک بووە، لە ئێستادا بووەتە ناوەندێکی مێژوویی گرنگ. مێژووی دامەزراندنی بەیەکە کارگێڕییە نوێیەکە بۆ ساڵی ١٩٢٨ دەگەڕێتەوە. بەپێی ئامارەکانی ساڵی ٢٠١٠، نزیکەی ٦٢٠٬ ...\nچێواز ئاسۆ پێشکەشکارێکی کوردە، چێواز لە ساڵی ١٩٩٢ لە سلێمانی لەدایکبووە. لە ساڵی ٢٠١١دا لەگەڵ بنەماڵەکەی ڕۆشتووەتە شاری ھەولێری پایتەختی کوردستان. یەکەم جار لە بەرنامەی شیرین و کۆشکی نێت لە کەناڵی نێت تیڤی دەستی کردووە بە کاری ڕاگەیاندن، بەرنامەک ...\nئاکشای کومار لەدایکبووی ٩ی ئەیلوولی ١٩٦٧. بەرھەمھێنەری فیلم و ئەکتەری فیلمی ھیندییە لە جۆری ھونەری جەنگی وە ھەروەھا کۆمیدی ھاوکات پێشکەشکاری تەلەفزیۆنییشە، لەماوەی ژیانیدا بەشداربووە لە زۆتر لە ١٠٠ فیلمی ھیندی. ئاکشای لەناو ھیندستان بە پاشای کوما ...\nھۆتێلی رواندا (فیلم)\nفیلمی هۆتێل رواندا فیلمێکی درامیە و لە ولاتی ئیتاڵیا و لە باشووری ئەفریقا بەرهەم هاتوە لە سالی ٢٠٠٤ ، وە فیلمەکەش کاری دەرهێنانی بۆ کراوە لە لایەن کیر پیرجۆن و تێری جۆرج\nخەڵاتەکانی ڕوانگە پێکھاتووە لە پرۆژەیەک لە پرۆژەکانی دەزگای ڕوانگە. ئەم پرۆژەیە بە نیازی دەرخستنی بەھرە شاردراوەکانی گەنجانی تەمەن ١٥–٢٥ ساڵ ھاتۆتە ئاراوە و بەشداربووان دەتوانن لە چەند بەشێکدا بەشداری بکەن: کورتە چیرۆک، فۆتۆگرافی، کورتە فیلم، مۆس ...\nهۆبارت شارێکی بەندەرییە لە ویلایەتی تاسمانیای وڵاتی ئوسترالیا. هۆبارت لە ساڵی ١٨٠٢ دا دامەزراوە و ئێستا دانیشتوانی زیاتر لە ٢٠٢،٠٠٠ کەسە.\nڕایباک ئالین ڕیڤێس زۆرانبازێکی پڕۆفیشناڵی ئەمریکییە، بە باشترین شێوە لە WWE لەژێر ناوی "ڕایباک" یان "سکیپ شیفێڵد" ناسراوە. ڕیڤێس لە سێ ناوچەی گەشەسەندووی خۆی گرێبەستی گەشەکردنی لەگەڵ WWE واژوو کردووە، وە لە سێ شوێنی دیکەی زۆرانبازی گرێبەستی واژوو ...\nھاڕە یان بەرداش بەردێکە کە لە ئاشەکاندا بۆ ھاڕینەوەی گەنم بە کار دەھێندرێ. بە گوێرەی شوێن و کات، شێوازی جیاواز بۆ بە کارھێنانی ھاڕە و سازکردنی دابین کراوە. لەمێژەوە، ھاڕەکان بەردین بوون و بۆ دروستکردنی ئارد و شەکر بەکار ھێندراون. ھەروەھا، لە ھاڕە ...\nکۆنکریتی بەھێزکراو یان کۆنکریتی شیشدار ماددەیەکی دەستکردە، لە کۆنکریت و ماددەی پتەوی دیکە کە بەزۆری پۆڵایە دروست دەکرێت. ئاسایی کۆنکریت توانای کشانی کەمە، پۆڵا کە توانای کشانی بەرزە لەنێو کۆنکریت دادەنرێت تا توانای کشانی کۆنکریتەکە بەرزبکات. لە ز ...\nڤایرۆسی زیکا ڤایرۆسێکە لە مێشوولەوە بۆ مرۆڤ دەگوازرێتەوە. زیکا هەتاکوو ئێستا لە ئەفریقا و ئاسیا بینراوە. گەورەترین مەترسی بۆ تووشبووانی ژنە کە لە تەمەنی ئاوسبووندان، چونکوو زیکا دەبێتە هۆی میکرۆسێفالیا یان بچووک بوونی مێشکی مناڵ.\nڤایرۆسی بەکتریا خۆرکە\nڤایرۆسی بەکتریا خۆرکە بە ئینگلیزی: bacteriophage یەکێکە لەجۆرە باوەکانی ڤایرۆس کە تووشی بەکتریاکان دەبن و پەلاماریان دەدەن. ڤایرۆسی بەکتریا خۆرکە لەشێوەدا لە نزیکە لە ڤایرۆسی ھەڵامەت و سورێژە.\nگوێنت پالترۆو کەسایەتی خانمەئەکتەر، نووسەر و ژنە بازرگانی ئەمریکییە. لەماوەی ژیانی ھونەریدا، چەند خەڵاتێکی بەدەستھێناوە، لە نێویاندا جارێک خەڵاتی ئۆسکار، جارێک خەڵاتی گۆڵدن گلۆب، ھەروەھا جارێکیش بووەتە براوەی خەڵاتی ئێمی پڕایم تایم. پالترۆو بۆیەک ...\nبالوکە گەشەیەکی بچوک و ڕەقە لەسەر پێستی دەست و قاچەکان و ھەندێ شوێنی تری جەستە کە وەک شێوەی قەڕنابیت یان بڵقێکی ڕەق وایە. بەھۆی ڤایرۆسەوە تووش دەبن، بەتایبەت human papillomavirusی جۆری ٢ و ٢٧. ١٠ جۆر بالوکە ھەیە، باوترینیان وا ناسراوە کە بێزیانە. ...


كۆرۆنا رێگرە لە ئەنجامدانی گەری هەشتەمین فیستیڤاڵی فیلمی نێودەوڵەتی دهۆك\n15/6/2020 - 10:15\nبریاربوو ئەمساڵ گەری هەشتەمی فیستیڤاڵی ناوبراو ئەنجامبدرێت\nماوەی حەوت ساڵ لەسەر یەك لە پارێزگای دهۆك، فیستیڤاڵی فیلمی نێودەوڵەتی بەرێوە دەچوو، بریاربوو ئەمساڵ گەری هەشتەمی فیستیڤاڵی ناوبراو ئەنجامبدرێت، بەڵام بەهۆی بڵاوبوونەوەی كۆرۆنا ڤایرۆس و قەیرانی دارایی، ئەمساڵ دەرگای هۆڵەكانی ڤیستەڤاڵی فیلم دهۆك بە داخراوی ماوەتەوە.\nبەنگین عەلی، جێگری سەرۆكی فیستیڤاڵی فیلمی دهۆك راگەیاند"بریار بوو ئەمساڵ گەری هەشتەمی فیستیڤاڵی ناوبراو لە ئەیلوولی 2020 ئەنجامبدرێت، بەڵام بەهۆی ڤایرۆسی كۆرۆنا و پاراستنی سەلامەتی گیانی هاوڵاتیان ە قەیرانی دارایی، فیستیڤاڵەكە دواخرا بۆ ساڵی 2021 ".\nگوتیشی"ئەنجامنەدانی فیستیڤاڵی فیلم زیانی گەورە بە بواری فلم و سینەما دەگەینێت لە كوردستان بەگشتی و دەهۆك بە تایبەتی، بەڵام بەهۆی ئەوەی كەشەكە گشتیەو لەسەرتاسەری جیهان گشت فیستیڤاڵەكانی فیلم بۆ كاتێكی نادیار وەستاون، دەرفەتی باشترمان لە پێش دەبێ بۆ ئەوەی بە شێوەیەكی باشتر و چاكتر خۆمان ئامادە بكەین بۆ ساڵی 2021 و ئامادەكاری زیاتر بكەین بۆ بەرنامەكانمان، بەتایبەتی بەرنامە پەروەردەییەكان و پلاتفۆرمی تۆڕی نێودەوڵەتی".


زانکۆی ڕاپەڕین - سەنتەرى كار لە زانکۆی ڕاپەڕین لەسەر ئاستى زانكۆکانى كوردستان بەشداری بە زۆرترين خوێندكار لە خولی ڕاهێنانی تواناکان کردووە\nسەنتەرى كار لە زانکۆی ڕاپەڕین لەسەر ئاستى زانكۆکانى كوردستان بەشداری بە زۆرترين خوێندكار لە خولی ڕاهێنانی تواناکان کردووە\nبڵاوکراوەتەوە لە 08 ئەیلول 2017 . سەردانەكان: 482\nسەنتەرى گەشەپێدانی کار لە زانکۆی ڕاپەڕین پيرۆزبایی له بەشداربووانى خولى راهێنانى تواناكان دەكات بەبۆنەى کۆتایی هاتن و بەدەستهێنانی بڕوانامەی خولەکە، خولى راهێنان تواناکان خولێكى پراكتيكيیە و ساڵانە لە ژێر چاودێرى وەزارەتى خوێندنى باڵا و توێژینەوەی زاستی و نوسينگەى جێگرى سەرۆكى حكومەت دەکرێتەوە.\nخولەکە لە سەرەتای مانگى تەموزی ۲۰۱۷، دەستیپێكرد به بەشدارى (٦) كۆمپانياو (٨٢) خوێندكار بۆ (۷) بەشى زانكۆ لە پسپۆڕی (فيزيا، كيميا، بايەلۆجى، پەرستارى ، باخچەى ساوايان، ياسا و جوگرافيا)خولەكه بۆ ماوەى دوو مانگ بەردەوام بوو.\nبۆ ئەمساڵ سەنتەرى كار لە زانکۆی ڕاپەڕین لەسەر ئاستى زانكۆکانى كوردستان بەشداری بە زۆرترين خوێندكار لە خولی ڕاهێنانی تواناکان کردووە و زۆرترین ڕێژەی خوێندکارانی ناردووه بۆ كؤمپانياكان بە مەبەستی مەشق پێکردنیان كە ژمارەيان (٨٢) خوێندكارە.


كوردیو - هەواڵ/گشتی\nزیاترلە 3200هاوڵاتی روسی پەیوەندیان بە چەكدارانی داعشەوە كردوە\nدوو شەممە, 21 تشرینی دووەم 2016 08:55\nوەزارەتی دەرەوەی روسیا رایدەگەیەنێت لە ئێستادا زیاترلە 3200هاوڵاتی روسی پەیوەندیان بە چەكدارانی داعشەوە كردوە و لەسوریاو عێراق . ئیلیا روغاتشیوف بەرپرسی كاروباری روبەڕوبونەوە وبەڕەنگاربونەوە لە…\nئەحمەد تورک، هاوسەرۆکی شارەوانی گەورەی مێردین دەستگیركرا\nدوو شەممە, 21 تشرینی دووەم 2016 08:08\nمیدیاكانی توركیا بڵاویان كردەوە سەر لە بەیانی ئەمڕۆ هێزە ئەمنیەكان لە توركیا ئەحمەد تورك سیاسەتمەدار و هاوسەرۆكی شارەوانی مێردین دەستگیركراوە. جێگای ئاماژەیە لە چوارچێوەی پرۆسە…\nوه‌زاره‌تی به‌رگری روسیا به‌ڵگه‌یەكی مه‌ترسیدار ئاشكرا ده‌كات\nدوو شەممە, 21 تشرینی دووەم 2016 08:01\nوته‌بێژی وه‌زاره‌تی به‌رگری روسیا رایگه‌یاند: دوای پشكنینی وردی ئه‌و به‌ڵگانه‌ی كه له شاری حه‌له‌ب ده‌ستكه‌وتوون ده‌ركه‌وتووه كه ئه‌و مادده‌یه‌ی تیرۆرستان له‌شه‌ڕو پێكادانه‌كاندا به‌كاریان هێناوه چه‌كی…\nدوو شەممە, 21 تشرینی دووەم 2016 06:31\nئەمڕۆ نرخی نەوت لە بازارەكانی جیهاندا بەرزبونەوەی بەخۆیەوە بینی ئەمەش دوای ئەوە دێت كە ریكخراوی ئۆپیك بەنیازە ریكەوتنیكی نوی لەبارەی نەوتەوە ئەنجامبدات. ئاژانسی رۆیتەرز بڵاویكردوەتەوە…\nهیندستان... به‌هۆی ده‌رچوونی شه‌مه‌نده‌فه‌رێك له‌راڕه‌وی خۆی 140 كەس بوونە قوربانی\nیەک شەممە, 20 تشرینی دووەم 2016 08:15\nبه‌هۆی ده‌رچوونی شه‌مه‌نده‌فه‌رێك له‌راڕه‌وی خۆی 140 كه‌س ده‌بنه قوربانی، وه‌زیری گواستنه‌وه‌ی ئاسنینیش ده‌ڵێت: به‌توندی سزای به‌رپرسانی روداوه‌كه ده‌ده‌ن. ئاژانسی هه‌واڵی رۆیته‌رز بڵاویكرده‌وه به‌هۆی ده‌رچوونی 14…\nداعش ڤیدیۆی سەربرینی شێخێكی بڵاو كردەوە\nیەک شەممە, 20 تشرینی دووەم 2016 07:43\nچەكدارانی داعش ڤیدیۆی سەربرینی سلێمان ئەبو حرازیان بڵاو كردەوە كە بە یەكێك لە شێخە گەورەكانی تەریقەتی سەفەوی لە پارێزگای سینای میسر دادەنرێت . ماڵپەری روسیا…\nوتەبێژی سەرۆكایەتی توركیا: رێگە نادەین شنگال ببێتە قەندیلی دووەم\nیەک شەممە, 20 تشرینی دووەم 2016 05:24\nوتەبێژی سەرۆكایەتی كۆماری توركیا رایدەگەیەنێت: بەهیچ شێوەیەك رێگە نادەین، شنگال ببێتە قەندیلی دووەم، ئەگەر هەنگاوێكی بەمشێوەیە هەڵهێنرێت ئەوا توركیا رێوشوێنی پێویست دەگرێتەبەر. دوێنێ شەممە 19ی…\nئابوورى ... "نرخی نەوت دەگاتەوە 55 دۆلار"\nشەممە, 19 تشرینی دووەم 2016 16:37\nوەزیری نەوتی ئێرانی گەشبینی خۆی دەربڕی لەبەرز بوونەوەی نرخەكانی نەوت لەدوای كۆبوونەوەی سەرانی ڕێكخراوی ئۆپێك. (بێجان زەنگەنە) وەزیری نەوتی ئێرانی بۆ كەناڵی تەلەفزیۆنی ووڵاتەكەی لەدوای…\nڤیدیۆ ... چركەساتی كوژرانی داعشێكی كوردی قەناس بەدەست لەشەڕێكی سەختدا\nشەممە, 19 تشرینی دووەم 2016 14:15\nبەپێی گرتەیەكی ڤیدیۆیی كە ساتەوەختی تۆماركردنی شەڕێكی سەختی نێوان چەكدارانی داعش و هێزێكی بەرامبەریانە ، ئەو چەكدارەی داعش كە وێنەكە دەگرێت گوللـەی بەردەكەوێت و دەكوژرێت…\nتورکیا ھاوسەرۆکی دەبەپە دەخاتە ژووری تاکەکەسیەوە\nشەممە, 19 تشرینی دووەم 2016 07:12\nپارێزەری سەباحەت تونجەل ئاشکرای کرد، لەلایەن حکوومەت و ھێزە ئەمنییەکانی تورکیاوە، فشارێکی زۆر خراوەتە سەر ھاوسەرۆکی دەبەپە و لە ژووری تاکەکەسیدا داندراوە. جەمیل ئۆزەن، پارێزەری…\nفەرەنسا داوای هێرشی سەر رەققە دەكات\nشەممە, 19 تشرینی دووەم 2016 05:59\nوتەبێژی حكومەتی فەڕەنسا داوای لە هاوپەیمانێتی نێودەوڵەتی بە ڕابەرایەتی ئەمریكا كردووە هەڵمەتێـكی سەربازی ئەنجام بدەن بۆ گەمارۆدانی شاری ڕەققەی ژێر دەسـتی گروپە چەكدارەكانی داعش لە…\nئابووری ... نرخی نەوت بەرز بوویەوە\nشەممە, 19 تشرینی دووەم 2016 05:47\nبەهۆی زۆری ئەگەرەكانی سڕكردنی زیادە هەناردەكردنی نەوت لەلایەن ڕێكخراوی ئۆپێك لەپێناو بەرزكردنەوەی نرخەكانی، نرخەكانی نەوت بەرز بوونەوەیان تۆماركرد. بەرز بوونەوەی نرخەكانی نەوت لەكاتێكدایە كە بڕیارە…\nدیسان حەلەب خوێناوی كرا\nشەممە, 19 تشرینی دووەم 2016 05:36\nدوێنێ هەینی بەدرێژایی رۆژ فڕۆكە جەنگییەكانی سوپای سوریاو رووسیا بەچڕی بۆردومانی شاری حەلەبیان كردووەو لەئەنجامیشدا ژمارەیەكی زۆر هاوڵاتیانی مەدەنی بوونەتە قوربانی. كەناڵی جەزیرە بڵاویكردۆتەوە، تەنها…\nحوکمەتا تورکیا ئەحمەد تورک و تونجەر باکرھان ژ کارێن وان لادان\nشەممە, 19 تشرینی دووەم 2016 04:53\nوەزارەتا ناڤخۆ یا تورکیا ھەر ئێک ژ ئەحمەد تورک سەرۆکێ باژێرڤانیا “ماردین” و تونجەر باکرھان سەرۆکێ باژێرڤانیا “سیرت”ێ ژ کار دوورخستن. د روونکرنەکێ دا کو…\nپەڕەى 259 لەکۆى 348 پەڕەدا


شەماڵ بەشیری: دکتۆر خەسرەو لە نێوان ئەو کەسانەدایە پەیامی چاو ترساندن و کوشتنی ناردووە بۆ کەماڵ شێخ سادە\nسالانێکە هەرێمی کوردستان بە پێی ئەو ئامارانەی ئاماژە پێی دەکرێ بوەتە لەوەڕگای راوونان و تیرۆرکردنی بەرهەڵستان، ئۆپۆزسیۆن و ئەو کەسانەی بەرامبەر بە کاربەدەستانی هەرێمی کوردستان دا دەنگیان بەرز کردووەتەوە، لە دوواترین تیرۆرکردنەکاندا ڕفاندن و تیرۆرکردنی دوو لە ئەندامانی پژاک – کۆداری چەند رۆژ لەمەۆ پێشە لە پەنجوین.\nئاخۆ بۆ ئەو زەمینە لە هەرێمێکدا لە بارە کە خۆێ بە دەم تیرۆرەوە دەناڵێنێ؟\nشەماڵ بەشیری لێکۆڵەر و چاودێری کاروباری رامیاری لە هەڤپەیبینێکدا لەگەڵ بەشی کوردی دەنگی ئەمەریکا دەڵێت" راستیەک هەیە کە بە داخەوە لە باشوری کوردستان پێکهاتەیەکە کە بە کەم و کۆری لە داێکبوو، هەر لە سەرتای دامەزراندنی حکومەتی باشوری هەرێمی کوردستان لە ساڵی 91 ، هەمیشە سیاسەتی سەرەکی کاربەدەستانی حکومەتی هەرێم و لایەنە سیاسیەکانی باشوری کوردستان ئەوە بوە کە بتوانن بە قەرەبووکردنەوەی دەوڵەتە داگێرکەرەکان و دراوسیەکانی هەرێمی باشوری کوردستان بتوانن پەیوەندی گونجاویان لەگەڵ دابمەزرێنن و مەشروعیەتی خۆیان لەوە وەربگرن کە هەر چەشنە دەست تێوەردانێک لە ئاسایشی سیاسی و ئابووری هەرێمی کوردستان بێنە ئاراوە، ئەمە وایکردووە کە لە 91 بەولاوە تا ئەمرۆ دەزگا ئیستخباریەکانی ئێران، تورکیا، سوریا و زۆر وڵاتی تریش وەکو عەرەبستانی سعودی و وڵاتانی تری هەرێمەکەش بتوانن بێ پەروا لە کوێ ویستیان بێین هاوڵاتیانی کوردستان تیرۆر بکەن "\nکاک شەماڵ هەر وەها دەڵێت " سەبارەت بە لێکۆڵینەوەکان تا ئەو رادەی من ئاگادارم هەوڵدانی پەژاک ئەوەیە لەگەڵ دەزگای ئاسایش لە باشوری کەردستان زانیاریەکانی خۆیان لەگەڵ ئەواندا بێنە لای یەکتر و بگەنە دەرئەنجامێکی هاووبەش بۆ ئەوەی بتوانن پەرەدە لە واقعیەتەکان و ئەو دەستە شاراوانە هەڵبدەنەوە کە لە پشت ئەم تیرۆر و چاو ترساندنانە هەیە".\nکاک شەماڵ دەشڵێت " تا ئێستا لایەنە پەیوەندی دارەکانی هەرێمی باشوری کوردستان بە تاێبەت یەکێتی نیشتمانی کوردستان کە ئەو ناوچەی تیرۆرکردنەکەی تێدا ئەنجام دراوە ولە ژێر کۆنترۆڵیاندایە، هەتا ئێستا بێدەنگ ماونەتەوە و ئامادە نەبوونە، نە قائیمقامی پێنجوین ئامادە بوە لێداوانێک بدات، نە بەرپرسی ئاسایشی ناوچەی پینجوین، وە تا ئێستا دەزگای ئاسایش لەو بوارەوە بێدەنگی هەڵبژاردووە، ئەمە لە کاتێکدایە بە پێی هەموو عورفێک لە هەموو جیهاندا کاتێک تیرۆرێک دێتە ئاراوە، لایەنەکانی پولیس لەبەر ئاشکرا نەوبوون یان پاراستنی ئەو زانیارانەی لە دەستیاندایە شتی ووردە کاری راناگەینن، بەڵام لێدوان دەدەن کە تیرۆرێک رووێ داوە وە پێداچوونەوە بۆ ئەوە دەکەن، بەڵێنیەک بە کۆمەڵگا بدەن کە ناهێڵن کۆمەڵگا رووبەرووی ترس و تۆقاندن بێتەوە و پێیگیر دەکەن، بەڵام ئەو جدیەتەمان لە لایەنە سیاسیەکان بەتاێبەت یەکێتی نیشتمانی نەبینیوە".\nکاک شەماڵ هەروەها دەڵێت" تاوانبارکردنی یەکێتی نیشتمانی کوردستان لەو قۆناغەدا بە درووست و گۆنجاو نابینم، چوونکە بە پێی ئەو ئەزمۆنەی خۆم هەمبووە لە باشوری کوردستان وە ئەو کاتەش کە وەکو نوێنەرایەتی پەژاک کارم کردووە بە دەیان کەس لە ناو سەرکردایەتی نیشتمانی کوردستان دا هەبوون کە لە خەمی پرسی کورد لە رۆژهەڵاتی کوردستاندا بوونە، لە خەمی گەریلا و پێشمەرگەی رۆژهەڵاتی کوردستاندا بوونە و هەر ئەرکێکی لەسەر شانیاندا بوە سەرەرای فیشاری جۆرا پشتێوانی شۆڕشی رؤژهەڵاتی کوردستانیان کردووە، بەڵام لە هەمان کاتیشدا کەسانێک هەن لە ناو یەکێتی نیشتمانی کوردستاندا کە وەکو دۆستی یەکێتی نیشتمانی کوردستانیش نازانم و زیاتر هەندێ بەرپرسن کە لە بەرژەوەندیە تاکە کەسەکانی خۆیان دەگەرێن و زیاتر حەساسیەتیەکانی کۆماری ئیسلامیان لا گرنگترە تاکو حەساسیەتی کورد لەباشوری کوردستان وە حەساسیەتی کورد لە رۆژهەڵاتی کوردستان ، کاک شەماڵ دەڵێت دکتۆر خەسرەو گوڵ مەحەمەد لە نێوان ئەو کەسانەدایە پەیامی چاو ترساندن و کوشتنی ناردووە بۆ کەماڵ شێخ سادە، ئەمە لە ئاستێکی هەرە بەرز لە ناو یەکێتی نیشتمانی کوردستاندایە، حەق بوو لە قۆناغێکی ئاوادا کە تیرۆرێک هاتوەتە ئاراوە دەبا دەزگای زانیاری وە شەخسی دکتۆر خەسرەۆ لێداوانێکی دابا".


نێچيرڤان بارزانى: سەنديكايەكى پيشەييم دەوێت\n07/03/2022 1354 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nشارپرێس: ئەنوەر حسێن\nكە چووينە ژوورەوە، سەرۆکى هەرێم وەستا بوو، يەك بە يەك تەوقەى لەگەڵ ستافەكەى ئێمە كرد، ئينجا وتى: بەخێر بێن، بەڵام با پێش ئەوەى ئێوە گلەيى بكەن، من داواى لێبوردن بكەم، كە دەبوو ئەم ديدارە زووتر بوايە، بەڵام فەرموو ئێوە قسە بكەن، من گوێ دەگرم.\nئێمە باسى ئەوەمانكرد:\n- كارى ميديا لە هەرێمى كوردستان، تەندروست نييە و پێويستى بە ڕێكخستن هەيە، بە ياسا، ئيتيك، هوشيارى و گرتنەبەرى ڕێگاى جۆراوجۆر بۆ ئەم گرفتە.\n- سيستمى سياسى و ئيدارى گرفتى زۆرە، بۆيە شتێكى عەجيب نييە، كە ميدياش تەندروست نييە.\n- بەڵام نابێت تەنها و تەنها هەموو گرفتەكان، بخەينە ملى ميديا.\n- كارى ڕۆژنامەنووس و ميديا لە كوردستان، نەبۆتە پيشە.\n- ئێمە وتمان: پێنج ڕۆژنامەنووس تيرۆر كراون و سەدان پێشێلكارى بەرامبەر ڕۆژنامەنووسان كراوە، بەڵام هێشتا ئازادى هەيە.\nلە وەڵامدا سەرۆكى هەرێمى كوردستان وتى:\n- لە بارەى ميديا و سۆسيال ميدياوە، لێتان ناشارمەوە نيگەرانم، چونكە جۆرێك لە فەوزا دروستبوە، بەڵام نابێت كۆڵ بدەين لە چاككردنى.\n- هەندێ ڕووداو و كەيسى ميديا و ڕۆژنامەنووس هەيە، ئێمە گەورەى دەكەين و هەندێكى ئێوە گەورەى دەكەن، كە دەبێ هەردوولامان واقيعييەت باسبكەين، هەندێ كەيس هەيە، باش مامەڵەمان لەگەڵ نەكردوون، زەرەرى داوە لە پێگەى هەرێم و پرسى ئازادى.\n- كارى سەنديكاى ڕۆژنامەنووسان ئەوەيە، (ڕاستگۆيى و پيشەيبوون) بكەنە مانيفێستى خۆتان.\n- ديفاع لە ئازادى بكەن.\n- ديفاع لە مەزڵوم بكەن.\n- "ميللەتى ئێمە خەباتى بۆ ئازادى كردوە، ناكرێت ئازاديى لێ زەوت بكرێت"، گەلى كورد شەهيدى داوە، زەحمەتى كێشاوە، قوربانى داوە، شايەنى ڕێزگرتن و خزمەت و دابينكردنى ئازادييە.\nلەناو گفتوگۆكاندا، سەبارەت بەو پرسە وتمان:\n- ئێمە بەشێكين لە ئەزموونى سياسى كوردستان، بەڵام داكۆكى لە ئازادى دەكەين.\n- سەنديكاى ڕۆژنامەنووسانيش، كەموكوڕى خۆى هەيە.\nلە بەشى دووهەمدا من وتم: پێم خۆشە لەسەر سێ تەوەرى گرنگ قسە بكەين:\n- قەيرانى پۆستى سەرۆكۆمار.\n- بڕيارەكانى دادگاى فيدڕاڵى و كاريگەرى لەسەر هەرێمى كوردستان.\n- شەڕى ڕوسيا و ئۆكرانيا، كاريگەرى لەسەر كوردستان.\nسەرۆكى هەرێم لە وەڵامدا وتى:\nيەكەم: شەڕ لەسەر پۆستى سەرۆكۆمار لەناو كورددا، كارێكى باش نييە، زەرەر دەدات لە پێگەى هەرێم، نەدەبوو بگاتە ئێرە و دەبوو خۆمان حەلمان بكردايە، بەڵام هێشتا من وەكو سەرۆكى هەرێم پێموايە حەل ماوە و چارەسەر دەبێت.\nدووهەم: بڕيارەكانى دادگاى فيدڕاڵى، تەواو سياسين، دادگا بێ لايەن نييە و هەر كات ويستيان كارێك بكەن دژى هەرێم، دادگا دێتە سەر خەت، ئەگەرنا بۆچى پاش (10) ساڵ، ئەو كەيسە دەجوڵێنن؟\nبەڵام غەدر لە هەرێم دەكەن، لەگەڵ ئەوەشدا من لەگەڵ چارەسەرم لەگەڵ عێراقدا بە ديالۆگ، گەر مافى هەردوولامان نەفەوتێ و باشترين ئەڵتەرناتيڤ، ديالۆگ و هەماهەنگييە.\n- گرفتێكى تر خۆمانين، كە يەكگرتوو نين، بەش بەش بووين، كە دڵنيا بن ڕێككەوتن و هاوپەيمانى بە جيا جيا لەگەڵ شيعە و سوننە لە زەرەرى كوردە و نابێت كەسمان دڵى پێخۆش بكەين، بەڵكو دەبێت خۆمان يەكگرتوو بكەين.\n- من لەگەڵ ئەوەم ڕێز لە سيادە و سەروەرى عێراق بگرين، بەڵام بە مافەكانى هەرێمى كوردستانەوە.\n- بەڵام بەداخەوە، ئێمە باش لە مەترسييەكان تێناگەين، ئەگەرنا كاتى خۆى زۆرجار خوالێخۆشبوو مام جەلال دەيوت: با دوو قۆڵى دوو قسە بكەين، گەورەترين كێشەى نێوانمان، بە (10) خولەك حەل دەكرد.\n- ئێستاش من لە پرسى كورد لە ڕۆژهەڵات، ڕۆژئاوا و باكور، بەردەوام لە ئاستى ناوخۆ، يان دەرەكى هەوڵدەدەم پشتيوانى ئەوان بكەم و لەگەڵ وڵاتەكانيان بە ئاشتى كێشەكانيان حەل بكەن، ئەمكارەشم بە ئاشكرا ڕاگەياندوە.\n- لە بارەى پرسى ئۆكرانياوە وتى: ئێمەش ئەو شەڕەمان پێناخۆشە.\nئەم گفتوگۆييە ديدارى نێوان نێچيرڤان بارزانى سەرۆكى هەرێمى كوردستان و ئەنجوومەنى سەنديكاى ڕۆژنامەنووسانى كوردستانە، ڕۆژى (3ى ئازارى 2022) لە هەولێر بەڕێوەچوو.


خواردنی کوردەواریی و بەرهەمی جوتیاران نمایش کران | ROJnews\nخواردنی کوردەواریی و بەرهەمی جوتیاران نمایش کران\nدووشەممە, 15 أكت 2018 - 12:36\nبەرهەمی جوتیاران و پیشەی دەستیی خورادنی کوردەواریی سنووری پارێزگای هەڵەبجە نمایش کران و هاوڵاتیان بە گەرموگوڕییەوە پێشوازییان لێکرد.\nپێش نیوەڕۆی ئەمڕۆ، بەشی ڕێنمایی بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی كشتوكاڵی هەڵەبجە پێشانگایەكی بە دروشمی( كۆڵەكەی پێشكەوتنی كشتوكاڵ، بە بازاڕكردنی شایستەی بەرهەمی جوتیارانە)، بۆ بەرهەمە خۆماڵییەكانی جوتیارانی سنووری پارێزگای هەڵەبجە كردەوە.\nلە پێشانگاكەدا زیاتر لە ٥٠ جوتیار و ٤٥ خاوەن پیشەی دەستیی و ئامادەکاری خواردنی كوردەواریی بەشدارییان کرد و زیاتر لە ١٠٠ جۆر بەرهەمی وەک هەنار،هەنجیر، تووی وشك، دۆینە، ترخێنە، كەلانە سەروپێ و دەیان جۆری دیكەی خواردن نمایشكرابوون.\nبڕیارە پێشانگاکە تا ئێوارەی ئەمڕۆ بەردەوامیی هەبێت و هاوڵاتیان بە گەرمیی پێشوازیی لێدەکەن و خوازیارن، کە ئەم پێشانگایانە لە جیاتی ساڵانە بکرێتە هەفتانە، بۆ ئەوەی هەم خاوەن بەرهەمەکان سود وەرگرن و هەمیش هاوڵاتیان خواردنی تەندروست و کوردەواریی بە دەست بخەن.


24 كانونی دووه‌م, 2021\nجارێکی دیکە ڕژێمی ئێران لە بەر بێ چارەیی لە بەرامبەر ئیرادە و بەرخۆدانی گەلی کورد دەستی کردووە بە لێشاوێکی ڕەش بگیری و زیندانی کردنی ڕۆڵەکانی کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان .\nبێگومان ئەم ڕەش بگیریانەی ڕژێمی ئێران لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان جاری یەکەم نییە و هەر کاتێک شکستی هێناوە لە پیادە کردنی سیاسەتەکانی لە سەر گەلان و بەتایبەت گەلی کورد دەستی کردووە بە زیندانی کردن و چاو ترسێن کردنی خەلک ، بەڵام وەک دیارە کە گەلی کورد هەر لە سەرەتاوە بڕیاری خۆی داوە کە لەبەرامبەر نایەکسانی و ناعەداڵەتی دا بێدەنگ نەبێت و تا دوای خۆڕاگری بکات لە بەرامبەری ئەم سیستەمە چەوسێنەرەی ڕژێمی ئیسلامی ئێران ، هەر بۆیەش نەتەنیا بەو هەوڵانەی دەوڵەتی ئێران ئەم گەلە چاوترسێن نابن بەڵکوو بە گرتن و ئەشکەنجەدانی هەر ڕۆڵەیەکی ڕەق ئەستوورتر دەبێت بۆ تۆڵە کردنەوە .\nگەلی کورد خاوەن پتانسیەلێکە کە ئەکرێت بڵێین لە هەر شوێنێک بێت ئەتوانێت کە گۆڕانکاری بێنێتە ئاراوە و ئەمەش زۆر روون و ئاشکەرایە بۆ ڕژێمی ئێران هەر بۆیەش سیاسەتی سەرکوت کردنی گەل لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان هەم لە سەر ئاستی گشتی هەمیش بەتایبەتی لە سەرووی سیاسەتە سەرکوتکارەکانی خۆی قەرار داوە و لە ناوەندی ئەم هێرشانەش دا ژنان بە ئامانج گیراون بەتایبەت لەم ساڵانەی دوایدا هەوڵەکانی بۆ سەرکوت کردن و بێ دەنگ کردنی ژنان چڕ تر کردوەتەوە . دایمە بە بەهانەی جیاواز چە لە بواری سیاسی ، کۆمەڵایەتی ، کلتووری و…، ڕەوایەتی داوە بە هێرشەکانی بۆ سەر ژنان کە لەم دوایانەدا شاهیدی قەدەغە کردنی گۆرانی وتنەوەی ژنانن بووین لە لایەن ئەم ڕژێمەوە ، و دەڵێت یان ئەبێت ژن گۆرانی نەڵێت یان ئەگەر گۆرانیان گوتەوە بە بێ هەبوونی پیاو نەبێت ، کە ئەمە جارێکی دیکە ترسی بەڕێکخستن بوونی ژنان دەخاتە دڵی سیستەمی پیاوسالاری و هاوکات ئێمە دەزانین گۆرانی وتنەوە یەک لەو ڕێگایانەیە بۆ پاراستنی شۆناس و ناسنامەی هەر نەتەوەیەک ، یەک لە تایبەتمەندیەکەنی ئەم ڕژێمە ئەوەیە کە دان بە هەبوونی هیچ نەتەوە و کلتووری جیاوازدا نانێت چە جای ئەوە ژن بیت و گۆرانی بچڕیت کە ئەوان دەڵێن گۆرانی وتنی ژنان دژی پێوانەکەی شەرعە ، ئەمە جارێکی دیکە نیشان دەری ئەوەیە کە ڕژێمی ئێران دەیهەوێت لە ژێر ناوی شەرع و دین ژنان بێ دەنگ بکات .\nکە لە ئێستادا شاهیدی ئەو بارودۆخەی کە بە سەر ژنان دا سەپێندراوە ، بۆ نموونە گوشار خستنە سەر گرووپی گلاریس لە شاری کرماشان.\nوەک بینیمان گەلی کورد بەگشتی و بەتایبەتی ژنان لە بەرامبەر بێ ڕێزی کردنی کەناڵەکانی ئێران بە جل و بەرگی کوردی هەڵوێستێکی بێ وێنەیان نواند بۆ خاوەن دەرکەوتن و پاراستنی ئەو کلتوورەی کە باسی لێوە دەکەین چە لە ناوخۆی ڕۆژهەڵاتی کوردستان و هاوکات لە پارچەکانی دیکەی کوردستان و هەر وەها لە دەرەوەی وڵات بێ دەنگ نەبوون ، بە هەمان شێوەش پێویستە کە گەلی کورد و بەتایبەت ژنان بە ئەرکی خۆیان هەستن و لە بەرامبەر ئەم ڕەش بگیریانە و زیندانی کردنانە بێ دەنگ نەبن چون ئەو سیاسەتانە قیزەونانەی کە ڕژێمی ئێران بەڕێوەی دەبات لە یەک دابڕاو نین ، و ئەبێت ئەوش لە بیر نەکەین کە لە ئێستادا بە دەیان کەس بۆ پاراستنی ئەو کلتوور و فەرهەنگە لە زیندانەکانی ئێران دا بن چاو کراون .\nکۆمەڵگای ژنانی ئازادی ڕۆژهەڵاتی کوردستان _کژار\nچۆارە مین فاێلی، لێکۆڵینەوەی ( کۆمەڵگای ژنانی ئازادی رۆژهەڵاتی کوردستان) کژار بڵاوە بووە. خۆێندەوارانی بەرێز چۆارەمین فاێلی لێکۆڵینەوە کژار کە سەبارەتە بە، بەشودانی منداڵان، ڕەوایەتی دان بە کەلتووری دەستدرێژی لەسەر…


داعش بە زمانی عیبری هەڕەشە لە ئیسرائیل دەكات – تۆڕی میدیایی خەڵک\nداعش بە زمانی عیبری هەڕەشە لە ئیسرائیل دەكات\n2020/01/30 - 3:21 PM\nڕاگەیاندنی بڕگەكانی “گرێبەستی سەدە” لەلایەن دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا، هەناسەیەكی دایەوە بەبەر ڕێكخراوی داعش كە بەزوویی هەڕەشەكانی لەدژی ئیسرائیل بە زمانی عیبری بڵاوكردەوە و بەڵێنیدا بە مووشەك و چەكی كیمیایی وڵاتەكە بۆردومان بكات.\nڕێكخراوی داعش لە هەفتەی ڕابردوودا لەڕێی وتەبێژی ڕێكخراوەكەوە، تۆمارێكی دەنگی بڵاوكردەوە و داوای لە لە ئەندامەكانی كرد لە ناوچە جیاجیاكانی جیهان، چالاكییەكانیان بۆ لێدان لە ئامانجەكانی جولەكە لە شوێنە جیاجیاكان لە جیهاندا تەرخان بكەن و تەنانەت هەوڵ بۆ دزەكردنە نێو ئیسرائیل بدەن، لەپێناو ئەنجامدانی هێرش و پەلامارەكانیان.\nلە هەنگاوێكی نائاسایيدا، ڕێكخراوی داعش بە زمانی عیبری نامەیەكی بۆ “سەربازانی خەلافەت” نارد، بە تایبەتیش لە سینا و ناوچەی مەشریق، داوای لێكردبوون “جولەكەنشینەكان و بازاڕەكانی جولەكە” بكەنە مەیدانێك بۆ تاقیكردنەوەی چەكەكان، و مووشەك و كڵاوە كیمیاییەكان.\nبەپێی ئەو تۆمارە كە دوێنێ دوو شەممە لەلایەن ڕێكخراوەكەوە بڵاوكرایەوە، ئەبو حەمزە قوڕەیشی وتەبێژی داعش، هێرشی كردە سەر بزوتنەوەی حەماس و گروپە فەلەستینییەكانی تر لە كەرتی غەززە و بە “كافر”ناوی بردبوون.\nهەروەها ئەبو حەمزە، هێرشی كردبووە سەر ئێرانییەكان و پیرۆزبایی كوژرانی قاسم سولەیمانی كردبوو، پلانەكەی ئەمریكاشی بە “قسەی پوچ و بێ مانا و شكستخواردوو” ناوبردبوو.\nئەمریكائيسرائيلبزوتنەوەی حەماسجيهانداعشقاسم سولەیمانى\nداوای کۆبوونەوەی پەڕلەمانیش دەكات\nیەکگرتووی ئیسلامی: هاوڵاتیان بەدەست لاوازی خزمەتگوزاری و گرانی و زۆری باج دەناڵێنن\nپاساوەكانی حكومەتی عیراق بۆ نەدانی پارەی جوتیاران دروست نەبوون


گەشتم بەناو نورەکانی قورئاند اکردو بینیم.!\nبێ گومان ئامۆژگاری قورئان وئامۆژگاریه‌کانی تر هه‌میشه سود به‌باوه‌ڕداران ده‌گه‌یه نێت، ئه‌م سه‌رده‌مه سه‌رده‌می بەنامۆسەیرکردنی تاکی مسوڵمانە ،وه‌خۆش به‌ختی و مژده هه‌ر بۆ تاکەنامۆ کانە، ئه‌مڕۆ هه‌لێکه بۆشوێن که‌وتوی شوێنکه‌وتوان که‌ئێمه‌ین خزمه‌ت که‌ین به‌م ئیسلامه‌له‌م ته‌مه‌نه‌کورته ی دونیا‌ونزیک هاتنەی رۆژی دوایدا، تاوه‌کو سه‌رکه‌وتنی دوارۆژمان مسۆگه‌ر بکه‌ین،خۆش به‌ختی بۆ ئه‌وکه‌سه‌ی که شه‌ره‌فی خزمه‌ت و هه‌وڵدان بۆسه‌رکه‌وتنی به‌رنامه‌ی په‌روه‌ردگاری پێ ده‌به‌خشرێت له م سه‌رده‌مەدا،\nئێستارەنگەئەوسه‌رده‌مه بێت کە کۆمەلگای ئیسلامی بەشێوەیەکی گشتی قورئانیان فه‌رامۆش مهجور کردبێت، بۆیه ئومەت ئاوالاوازو په‌رت وپوچن، بێ گومان پاش خۆگۆڕینی گه‌له‌کان پەروەردگاریش بڕیاری گۆڕینیان دەدات، ئەوکات عیزه‌ت و غیره‌ت دەگەڕێته‌وه بۆ ئه‌م ئیسلامه.\nئه‌م نورەی کە باسی دەکەین قورئانی پیرۆزه، کە‌شیفا‌یه بو دڵی نه خۆشه‌کان ڕێنمویی به‌رده‌وام ده‌دات به‌پارێزکاران،واته ئه‌گه‌رئه‌وکه‌سه پارێزکار بیت ،ئه‌گه‌ر ویستی په‌روه‌ردگاری له سه‌ر بێت ڕێنمویی ده‌کات وبه‌رده‌وامی وئارامیت پێده‌به‌خشێت و شیفای ده‌دات وڕێنموی‌ده‌چێته‌نێو دڵه‌کانیان، هه‌رئه‌وه ده‌بێته شه‌فیع وتکاکار بۆخوێنه‌ری له ڕۆژی دوایدا، به‌ڕێزان تاته‌مه‌ن ده‌رفه‌تی پێداوین با به‌ڕاڤه‌وه گه‌شتێکی قورئان بکه ین ئه‌گه‌ر یه‌ک جاریش بووه ،چو نکه‌په‌روه‌ردگارمان ده‌فه‌رموێت: بێ گومان ئێمه قورئانمان ئاسان کردوه‌بۆ په‌ندو ئامۆژگاری وه‌رگرتن، جا ئایه که‌سێک هه‌یه(هل من مدکر) په‌ند وه‌رگرێک هه‌یه داچڵه‌کێ و ئامۆژگاری وه‌رگرێت ، درکی حه‌قیقه‌ت و ڕاستی بکات) له‌پاشداوه‌ک مسوڵمانێک هه‌ڵسه‌نگاندنی خۆتی بۆبکه‌وتێڕوانین و سه‌رنجه‌کانت بۆ مسوڵمانان بخه‌ره‌ڕوو، تائه‌وانیش بیێبه‌ش نه‌بن له‌به‌خشینی ئەم نوره بزانه تۆی خوێنه‌ر چی لێوه‌فێربویت وچیت له‌م گوڵستان و گه‌نجینه به نرخه هه‌ڵگرتوه ،که بێ گومان به ده‌ستی به‌تاڵ هیچ که‌سی لێوه‌ناچیێته‌ده‌ر، دڵنیابن خوێندنه‌وه‌یه‌کی زاره‌کی بێ تێگه‌یشتن پاداشت و کاریگه‌ری وه‌ک خوێندنه‌وه‌و به تێگه شتن نی یه، هه‌ر بۆیه زۆبه‌ی تاکه‌کانمان کاریان تێ نا‌کات چونکه به‌قه‌د گه‌وره‌ی و پیرۆزی خۆی گرنگی پێ نه‌درا‌وه،باسی نوری قورئان ده‌که ین که که‌لامی (خودا) یه؟ (خودا) کام خودا؟ ئه‌و خودایه‌ی که خاوه‌نی هه موو بونه‌وه‌رەوئه‌و دروستی کردون ،ته‌نهایه‌و هه‌ر ئه‌و شایه‌نی په‌رستنه، له گه‌ردوندائه‌وه‌ی که ده‌ی بینین و نا‌ی بینین وه هه‌موی ملکه‌چن و یادی ده‌که‌ن،وە بێگومان په‌روه‌ردگا‌رمان بێ هوده سوێندی به پێنوس وبه‌نوسین نه خواردوه،یه‌که‌م شتیش بێ هوده ئەوی دروست نه‌کردوه،قورئانی پیرۆز زۆر واتاده‌گه‌یه‌نێت وبه‌شێوه‌یه‌کی گشتی باس له جیاکردنه‌وه‌ی ڕاست و به‌تاڵ ناڕاست ،حه‌ڵاڵ وحه‌رام و پاداشت و سزا،چاکه و خراپه، په‌ندو ئامۆژگاریده‌کات وه‌ڕون و ئاشکرایه، خوا ده‌فه‌رموێت : له کتێبێکی شاراوه‌دا لای په‌روه‌ر دگار پا‌رێزراوه ،ته‌نها پاکه‌کان نه‌بێت که‌س ده‌ستی لێنادات،ا ده‌رده‌که‌وێت که په‌روه‌ردگارچه‌ندێک خه‌م خۆرو دڵسۆزی مرۆڤه‌کانه تاوه‌ک به‌خۆدا بچنه‌وه‌ولەدونیادا پەندوەرگرن و هاوه‌ڵی بۆ بنیات نه‌نێن تاوه‌ک سزایان نه‌دات، هانمان ده‌دات بگه‌رێینه‌وه و داوای لێخۆشبون بکه‌ین و سه‌رنج بده‌ین،وه له‌هه‌وڵ و ڕێنمای زیندووه‌کاندابین و چونکه مردوه‌کان له‌ده‌ست ده‌رچون، به شێوه‌یه‌کی گشتی ده‌توانیک ئه‌م قورئانه پۆلێن بکه‌ین به چه‌ند به‌شێکه‌وه(باسی یه‌کته‌په‌رستی که په‌روه‌ردگار له زۆرجێگه‌دا جه ختی له ته‌نهایی په‌رستن وهاوڵ بۆدا‌نه‌نان کردۆته‌وه، باس له یا‌ساو‌سنوره‌کانی خۆی ده‌کا‌ت بۆمرۆڤ کە لە دونیادا لەسەری بڕوات، ، باسی هه‌ندێک له روداوه‌کا‌نی سه‌رده‌می پێغه‌مبه‌رمان درودی خودا‌ی له‌سه‌ربێت بۆده‌کات. لەگەل باسی رۆژی دوای و بەهەشت ودۆزەخ و دیمەنەکانی، باسی چیرۆکی په‌یامنێران و پیاوچا‌کان وچاره‌نوسی سته‌مکاران ده‌کات تا وانه‌و په‌ندیان لێوه فێرببین .\nباسی بنچینه‌کانی باوه‌ڕ بون وباسی فه‌رزه‌کان ده‌کات،باسی بونه‌وه‌رو چۆنێتی ده‌کا‌ت به‌دیارو نادیاره‌وه له‌گه‌ل نازو نیعمەتەکانی بۆ مرۆڤ وە ویست و ده‌سته‌ڵات و گه‌وره‌ی و زانست و ڕۆزی وبه‌ئاگای و پشت بەستن وخۆپەنادان پێی و زۆریتر .\nنیشاندان وخستنەڕووی چەند نورێکی ناوازه لەم گەشتەم دا:\nبێ گوما‌ن هیچ ئایه‌تێک بێ مه به‌ست و هۆکار له‌لایه‌ن په‌روه‌ردگاره‌وه نه‌هاتووه، هه‌ر ئایه‌تێک له ئایه‌ته‌که‌نی ئه‌م قورئانه حیکمه‌ت و سودێکی تایبه‌تی تێدایه بۆ چاره‌سه‌رکردنی کێشه‌و برینێک و گرفتێکی ده‌رونی مرۆڤه‌کان که ده‌بیێته فریاد ڕه‌س و شیفا به‌خش بۆی ،له‌م گه‌شته‌دا نزیکه‌ی(105) ئایه‌ت و که‌لامی په‌روه‌ردگارم خستووته‌ڕوو،خوای گه وره پاداشتی گه‌وره‌ی هه‌وڵ و ماندوبونی بێ وچانی راڤه‌که‌ران و زانایانیش بداته‌وه که سودمان لێ وه‌رگرتوون،وه لێره‌دا ده‌رفه‌تی باسکردنی له چۆنێتی پاراستن وقۆناغی کۆکردنه‌وه‌و نوسینه‌وه‌و پاکراگرتن و ده‌ستاو ده‌ست کردنی ئه‌م قورئانه‌مان نیه له‌لایه‌ن هاوه‌ڵانه‌وه ،وه بێگومان په‌روه‌ردگارخۆیشی به‌ڵێنی پاراستنی داوه.\nخوا(جل جلاله ) جوانترین و پیرۆزترین فه‌رمایشتی ناردۆته خواره‌وه که ئه‌م قورئانایه،هه‌ندێک بابه‌ته‌کانی له‌یه‌ک ده‌چن ،هه‌ندێک باسیشی به شێوازی جیاواز تیایدادووبا‌ره‌بۆته‌وه،جاکاریگه‌ری ئه‌م قورئانه ئه‌وه‌یه، ته‌زوده‌هێنێت به گیان و پێستی ئه‌و که‌سانه‌داکه‌ترسی په‌روه‌ردگاریان له‌دڵ و ده‌رونداهه‌یه،پاشان گیان و پێست و دڵیان ئاماده‌ده‌کات بۆیادی خواو خواپه‌رستی ئائه‌وه هیدایه‌ت و رێنموی خودایه هه‌ر که‌س شایسته بێت ڕێنموی ده‌کات بۆ ئه‌و پله‌و پا‌یه به‌رزانه،ئه‌وه‌ش که ڕێبازی خوا ون بکات که‌س نیه ڕێنمویی بکات(23) فصلت..\nوه‌ده‌فه‌رموێت: بێ گومان ئێمه قورئانمان ئاسان کردوه‌بۆ په‌ندو ئامۆژگاری وه‌رگرتن، جا ئایه که‌سێک هه‌یه(هل من مدکر) په‌ند وه‌رگرێک هه‌یه داچڵه‌کێ و ئامۆژگاری وه‌ر گرێت ، درکی حه‌قیقه‌ت و ڕاستی بکات .چوارباره‌ی کردۆته‌وه ته تێ بگه‌ین.(17)،(22)(32)(40) القمر\nئینجا ک ه‌موسا هات بۆشوێن و کاتی دیاری کراو له گه‌ڵ په‌روه‌ردگاری که‌وته قسه‌و گفتو گۆ (گوێی له‌ده‌نگی بوو)،موسا بۆ پتر خۆشه‌ویستی و دڵنیای به په‌رۆشه‌وه وتی،په‌روه‌ردگه‌رم خۆتم نیشان بده (باتێر ته‌ماشات بکه‌م زۆر ئاره‌زومه بت بینم)په‌روه‌ردگارفه‌رمووی موسا( تۆهه‌رگیز (له‌م دنیایه‌دا) ناتوانیت بمبینی،(چونکه بونیه‌ی ئاده‌میزاد له‌م دونییایه‌دا توانای بینینی خوای نیه)به‌ڵام له‌م کێوه بڕوانه من خۆمی نیشان ئه‌ده‌م،جا که‌په‌روه‌رگار بۆ کێوه‌که خۆی ده‌رخست به‌جارێ کێوه‌که‌ی ڕوناککرده‌وه‌و هه‌پرون هه‌پرونی کرد،مو،ساش بێ هۆش که‌وت و بورایه‌وه،ئینجا که به هۆش هاته‌وه وتی خودایه پاکو خاوێنی و بێ خه‌وشی هه‌ر بۆتۆیه،په‌شیمانم من یه‌که‌م که‌سم له‌بڕواداره‌کانداباوه‌ڕم به گه‌وره‌ی و ده‌سته‌ڵاتی تۆیه(143)الاعراف.\nبۆپه‌روه‌ردگاری خۆیان ده ڕوانن(23). القیامه\nئیبن که‌سیرده‌فه‌رموێت: بێژه‌ی (لن) لای زۆربه‌ی زانایان بۆته کێشه چونکه وشه‌ی (لن) به‌ربه‌ست کردنه له ڕوداوی هه‌ر کارێک به هه‌تا هه‌تای وه مو عته‌زیله ئه‌مه‌یان کردۆته به‌ڵگه ده‌ڵێن:( که خودانه‌له دنیاو و نه له‌دوارۆژ مرۆڤا نایبینێت)جه‌ماوه‌ری زانایان ده‌ڵێن مه‌به‌ست له ئایه‌ته که‌ی سوره‌تی قیامه‌ت، ئه‌وه‌یه که‌له ڕۆ ژی قیامه‌ت دا به‌نده ساڵحه‌کان ته‌ماشای خوای خۆیان ده‌که‌ن،وه‌ک چۆن به ئاره‌زووی خۆیان ته‌ماشای مانگی چوارده ده‌که‌ن و ده‌بینن،پێغه‌مبه‌ر(د.خ) گه‌لێک فه‌رموده‌ی هه‌یه ده‌گاته ئاستی مته‌واتر که‌ده‌فه‌رموێت مسوڵمانان له قیامه‌تدا خوا ده‌بینن ، ، پێغه‌مبه‌ر(د.خ) ده‌فه‌رموێت( انکم ترون ربکم کما ترون هذا القمر)فتح الباری 130_429_ومسلم1_439. یان ده فه‌رموێت(إن الله يتجلى للمؤمنين يضحك) مسلم (1_178).کاتێک خوای گه‌وره خۆی نیشان دا بۆ بڕواداران پێ ده‌که‌نێت.\nخودازاتێکه‌جگه له‌و هیچ خوایه‌کی تر نیه‌که شایه‌نی په‌رستن بێت هه‌میشه ئه‌و زیندوه‌و ڕاگره نه‌وه‌نه‌وزده‌یباته‌وه‌و نه‌خه‌ودایده‌گرێت،(چونکه راگرو سه‌رپه‌رشتیاری بونه‌وه‌ره) هه‌رچی له ئاسمانه‌کانو هه‌رچی له زه‌ویدا هه‌یه هه‌رئه و زاته خاوه‌نیانه ،کێیه تکابکات له‌لای ئه‌وبه‌بێ مۆڵه‌تی خۆی، ده‌شزانێت چی له ئێستاوداهاتوو رویداوه‌و دواتر روده‌دات، هیچکام له‌دروستکراوه‌کا‌نی زانست و زانیاری ته‌واویان نیه ده‌رباره‌ی زانیاری و زانسته‌کانی ئه‌و،مه‌گه‌ر ئه‌وه‌ی خۆی بیه‌وێت فێریان بکات،کورسی یان ده‌سته‌ڵات و فه‌رمان ڕه‌وایی و زانیاری ئه‌وزاته هه‌مووئاسمانه‌کان و زه‌ویشی گرتۆته‌وه، پارێزگاری کردنیان به‌لای خواوه هیچ گران نیه‌و ماندوی ناکات هه‌ر ئه‌و به‌رزو بڵندو گه‌وره‌یه(255) البقره_ناسره‌وه (به ئایه‌ت و لکورسی).\nزانایان بۆچونیان جیاوازه له‌سه‌ر وشه‌ی (کورسی) هه‌ندێک ده‌ڵێن به‌واتای ته‌ختی پادشایه‌تی هاتوه ،هه‌ندێک ده‌ڵێن مه‌به‌ست جێگه‌و شوێن پێی خۆیه‌تی.\n(ئه‌بو زه‌ڕ) ڕه‌زای خودای له‌سه‌ربێت له پێغه‌مبه‌ره‌وه(درودی خوداه له‌سه‌ربێت ) ده‌فه‌رموێت: هه‌ر حه‌وت ئاسمانه‌کان وهه‌رحه‌وت زه‌ویه‌که له‌چاو کورسیداده‌ڵێی ئه‌ڵقه‌یه‌که‌وخراوه‌ته زه‌ویه‌کی چۆڵ وکاکی به کاکی یه‌وه،ئه‌وساعه‌رشیش له‌چاو کورسیداده‌ڵێی ئه‌وزه‌ویه‌یه وئه‌و کورسیه‌ی تێدابێت.\nکلیلی هه‌موو شاراوه‌کان و گه‌نجینه‌کانی غه‌یب وزانینی هه‌مو نهینیه‌کان لای خودایه ته‌نها ئه‌ویش پێیان ده‌زانێت وه ته‌واوی کاره نادیاره‌کان لای ئه‌و ئاشکراو دیارن جگه له‌و زاته‌که‌س نایزانێت،وه‌هه‌رچی له سه‌ر وشکا‌نیدا هه یه‌وهه‌رچی له ده‌ریاکانیشداهه‌یه ئاگای لێه‌تی،وه هیچ گه‌ڵایه‌ک ناکه‌وێته خواره‌وه خواپێ ی نه‌زانێت بێ ئاگا‌داری ئه‌و، وه هه‌روه‌ها ده‌نکێک یان تۆوێک له تاریکای زه‌ویدا نیه ئه‌و ده‌نکه‌چ شێدار بێت یان وشک بێت هیچ شتێک نیه له خوداپه‌نهان بێت و له‌کتێبی ئاشکراداتۆمار نه‌کرابێت(59) الا‌نعام.\nبه‌دیهێنه‌ری ئاسمانه‌کان و زه‌ویه له‌جوانترین ڕێک و پێک ترین شێوه‌دا بێ ئه‌وه‌ی له‌سه‌ره‌تاوه نه‌خشه‌یه‌کیان بوبێت،چۆن ئه‌وزاته ڕۆڵه‌ی ده‌بێت خۆهاوسه‌ری نه‌گرتوه‌به‌ڵکو هه‌مو شتێکی دروست کردوه‌و به‌ڕاستی ئه‌و زاته به هه‌مو شتێک زانا‌یه(101) الا‌نعام.\nبه‌ڕاستی بێگومان له‌لایه‌ن په‌روه‌ردگارتانه‌وه چه‌نده‌هابه‌ڵگه‌ی ڕوناکبیری و چاوی حه‌ق بین ودڵی وشیارو هۆی تێگه‌یاندن و ڕونتان بۆ هات، جائه‌وه‌ی خۆی روناک بیر بکات و له ڕاستیه‌که تێ‌بگات و گۆڕانکاری له بیرو هۆشیدا بکات هه‌ر خۆی قازانج ده‌کات،وه‌ئه‌و که‌سه‌ی چاو ده‌نوقێنێت و له‌ڕونا‌کبیری خودای و له ڕاستی لا‌ده‌دات ،ئه‌ویش خۆی زه‌ره‌ر ئه‌کات،خۆمنیش پارێزه‌ری تاوانی ئێوه ناکه‌م. واته خۆتان موخه‌یه‌رن(104) الا‌نعام.\nئه‌وکه‌سه‌ی (خێری تێدابێت)خودا بیاوێت هیدایه‌تی بدات،ئه‌وه سینه‌ی ساف و پاکو ئاماده ده‌کات بۆ ئاینی ئیسلام،وه‌ئه‌وکه‌سه‌ش بیه‌وێت گومڕای بکات ئه‌وه دڵی ده‌گوشێت و سنگی توند ده‌کات و هه‌نا‌سه‌ی سوار دابێت،هه‌روه‌ک ئه‌وه‌ی به‌ره‌وئاسمان به‌رز ببێته‌وه(125) الا‌نعام.\nچاک بزانن ژیانی دنیاته‌نهابریتیه له یاری و گه‌مه‌و ڕازاندنه‌وه شانازیکردن و خۆهه‌ڵکێشان له‌نێوان یه‌کتریدا،هه‌روه‌ها زۆرکردنی سامان و ماڵ و منداڵ،نمونه‌ی ئه‌وانه هه‌ر هه‌مووی وه‌ک بارانیکی به پیت وا‌یه که ببێته به‌رهه‌مێکی زۆر که گه‌شتیاران سه‌ر سامبکات له پاشداوشک بێت و زه‌رد هه‌ڵگه‌ڕێت،پاشان وردو خاشبێت و بکه‌وێت،بێگومان له قیامه‌تدا سزای زۆر سه‌خت بۆ دنیا په‌رستان ئاماده‌یه،له‌لاشه‌وه لێخۆشبونی خودا ئیماندارانی چاکه‌خوازای لێ به هره‌وه‌ر ده‌کرێت،ژیانی دونیا جگه له تام و ڕابواردنێکی که‌م نه‌بێت شتێکی تر نیه، زۆ ر که‌سیشی پێ غه ڕاو ده‌ست خه‌ڕۆده‌بێت.(20)\n(که‌وابوو) پێش بڕکێ بکه‌ن بۆ به‌ده‌ست هێنانی لێخۆش بوون له‌لایه‌ن په‌روه‌ردگارتانه‌وه،وه‌به‌ده‌ست هێنانی ئه‌و به هه‌شته‌ی که پانتایه‌که‌ی وه‌ک پانتای ئاسمان و زه‌ویه،ئاماده‌کراوه بۆ ئه‌وانه‌ی که ئیمان و باوه‌ڕیان هیناوه به خوداو به پێغه‌مبه‌ران، ئه‌مه‌ش ڕێزێکی تایبه‌تیه خوا به‌وکه‌سانه‌ی ده‌دات که خۆی ده‌یه‌وێت،هه‌ر خودا خۆی خاوه‌نی به‌خشنده‌ی بێ سنوره.(21)\nهیچ به‌ڵاو روداوێک له زه‌ویدا بۆتان پێش نه هاتووه که له(کتێبی پارێزراودا)تۆمارمان نه‌کردبێت،پێش ئه‌وه‌ی ڕوداوه‌که پێش بێت ئه‌و کاره بۆخودا زۆر ئاسانه(22) الحدید.\nئایا سه‌رنجت نه‌داوه که خوا هه‌رچی له ئاسمانه‌کان و زه‌ویدا هه‌یه زاناو به ئاگایه لێی،سێ که‌س نیه چپه بکه‌ن به‌یه‌که‌وه خوا چواره‌میان نه‌بێت،پێنج که‌س نیه ئه‌و زاته شه‌شه‌میان نه‌بێت،له‌و ژماره‌یه که‌م یان زیاتر نیه که ئه‌و لایان نه‌بێت و ئاگاداریان نه‌بێت به سرته‌و چپه‌یان له هه‌ر شوێنێک و له هه‌ر کوێدابن،پاشان له ڕۆژی قیامه‌تدا ئاگاداریان ده‌کاته‌وه به هه‌مو ئه‌و کاروکرده‌وانه‌ی که ئجامیان داوه،چونکه به‌ڕاستی خوا به‌هه‌مو شتێک زانایه.(7)المجادله عن أبي ذر ومعاذ بن جبل أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: (اتق الله حيثما كنت واتبع السيئة الحسنة تمحها وخالق الناس بخلق حسن) رواه الترمذي.\nئه‌ی ئه‌وانه‌ی باوه‌ڕتان هێناوه پارێزکاربن باهه‌رکه‌سه‌و سه‌رنج بدات و بزانێت چ شتێکی بۆسبه‌ی(قیامه‌ت) ی خۆی له‌کرده‌وه‌ی چاک پێش خستووه،وه‌هه‌میشه‌و به‌رده‌وام پارێزکارو دیندارو خواناس بن،چونکه به‌ڕاستی خوا زۆر به ئاگایه به‌وکرده‌وانه‌ی که ئه‌نجامی ئه‌ده‌ن و هیچی لێ ون نابێت. (18)الحشر\nهه‌ندێک له خه‌ڵکی هه‌یه ته‌نهاله‌یه‌ک حاڵه‌تدا خوا په‌رستی ده‌کات( دنیا به‌دڵی ئه‌و بێت) ئه‌گه‌ر توشی خێرو خۆشی بوو خوداده‌په‌رستێت، ئه‌گه‌رتوشی تاقیکردنه‌وه‌یه‌ک و‌ناخۆشیه‌ک هات سواری سه‌ری خۆی ده‌بێت و هه‌ڵده‌گه‌ڕێته‌وه، ئه‌به‌و حاڵه‌ی دونیاو قیامه‌ت له‌ده‌ست خۆی ده‌دات و زه‌ره‌رمه‌ندوخه‌ساره‌تمه‌ندی دونیاو دواڕۆژه ، هه‌رئه‌وه‌شه خه‌ساره‌ت مه‌ندو زه‌ره‌رمه‌ندی ڕوون و ئاشکرا(11) الحج .\nتۆ ئه‌ی پێغه‌مبه‌ر(د.خ) پشت ببه‌سته به‌و زاته‌ی که هه‌میشه زیندوه‌و هه‌رگیز نامرێت،به‌رده‌وام ته‌سبیحات و سوپاس و ستایشی بکه، ئه‌وه‌نده به‌سه بۆئه‌و زاته که به هه‌موو گوناهه‌کانی به‌نده‌کانی به ئاگایه(58) الفرقان.\nتۆکێوه‌کان ده‌بینیت وا ده‌زان‌یت که‌وه‌ستاون و بێ جوڵه‌ن،له‌کاتێکدا ئه‌وانیش وه‌کوهه‌ور له جوڵه‌دان،(چونکه زه‌وی به‌ده‌وری خۆیدا ده‌سوڕێته‌وه وه‌په‌روه‌ردگار خۆشی هۆکاری سوڕه‌ندنه‌وه‌یه‌تی وسه‌یرده‌کات)،ئه‌مه‌یه ده‌ستکردی ئه‌و خودایه‌ی که هه‌مو شتێکی به‌ڕێکو پێکی دروست کردوه،به‌ڕاستی ئه‌وزاته زۆر ئاگایه به‌و کارو کرده‌وانه‌ی که ئه‌نجامی ده‌ده‌ن(88) النمل.\nئه‌گه‌ر به‌ده‌م با‌نگه‌وازی تۆوه نه‌هاتن، ئه‌وه چاک بزانه ئه‌وانه هه‌ر شوێنی ئاره‌زوی خۆیان ده‌که‌ون،کێش له‌وه گومراتره که‌شوێن ئاره‌زوه‌کا‌نی خۆی که‌وتبێت،دورله هیدایه‌تو رێنموی خودا،بێگومان خوا هیدایه‌تی قه‌ومی سته‌مکار نادات (50) القصص .\nبه‌ڕاستی تۆناتوانیت ئیمان ببه‌خشیت و رێنمویی ئه‌وکه‌سه‌بکه‌یت که خۆشت ده‌وێت،به‌ڵکو خوا هه‌رکه‌سێکی بوێت (شایسته بێت) ڕێنمویی ده‌کات وده‌یخاته سه‌ر رێگای راست ،وه‌خوداش ئاگا‌داره به‌وانه‌ی که ڕێبازی هیدایه‌تیان وه‌رگرتوه(56) القصص .\nژیانی ئه‌م دنیایه جگه له‌گه‌مه‌و گاڵته‌و یاری شتێکی تر نیه،(واته بێ نرخه‌وئه‌وه ناهێنێت خه‌ڵکی ئاوا په‌لامار ده‌ده‌ن وسته‌می له پێناوداده‌که‌ن)به‌ڕاستی ماڵی قیامه‌ت و ژیانی ناو به هه‌شت هه‌رئه‌وه ژیانه ئه‌گه‌ر بیان زانیایه‌و تێ بگه‌شتنایه.(شایسته‌ی ئه‌وه‌یه که مرۆڤ هه‌وڵ و کۆششی بۆبدات) (64) العنکبوت.\nئایه ئه‌وانه سه‌رنجیان نه‌داوه که به‌ڕا‌ستی خودا ڕزق و ڕۆزی وسامان فراوانده‌کات بۆ هه‌رکه‌سێک که بیه‌وێت یا‌خود ده‌ی بڕێت‌و که‌می ده‌کاته‌وه،بێگومان ئا له‌و حاڵه‌تانه‌شده به‌ڵگه‌ی زۆر هه‌یه بۆ ئه‌و که‌سانه‌ی که باوه‌ر ده‌هێنن(37) الروم.\nهه‌ندێک له‌خه‌ڵکی هه‌ن قسه‌ویاری بێ خێرو بێمانا ده‌کڕن، تاخۆیی و که‌سانی تریش له‌رێگای خودا وێڵ ده‌کات بێ ئه‌وه‌ی هه‌ست بکات به‌مه‌ترسی کاره‌که‌ی و بزانێت چ که تنێک ده‌کات به‌خۆیی و خه‌ڵکی بۆیه ئه‌و بێ نرخانه ده‌کڕێت تا گا‌ڵته به ڕێبازی خودا بکات.ئائه‌وانه سزایه‌کی ئابڕو به‌ر چاوه‌ڕێیانه (6) لقمان.\nخۆئه‌گه‌ر به‌ڕاستی هه‌رچی دره‌خت هه‌یه له‌زه‌ویدا ببنه پێنوس،ده‌ریاش چه‌نده‌یه بێته حه‌وت ئه‌وه‌نده‌و (ببێته مره‌که‌ب)ئه‌وه هێشتا زانست و زانیاری و فه‌رمانه‌که‌نی خودا هه‌ر ته‌واو نابێت،به‌ڕاستی خودا به‌ده‌سته‌ڵات و زانایه(27) لقمان.\nئه‌و خودایه‌له ژوروی ئاسمانه‌کانه‌وه‌کاروباری زه‌وی ڕێک ده‌خات و سه‌رپه‌رشتی ده‌کات له‌وه‌ودوا ڕوداوه‌کان و به‌سه‌رهاته‌کان و کاروکرده‌وی به‌نده‌کان ده‌گه‌رێته‌وه بۆلای، له‌رۆژێکداکه‌به‌رامبه‌ر هه‌زار ساڵه به‌و حسابه‌ی که ئێوه‌ده‌یکه‌ن(5).\n(ئه‌وئیماندارانه‌ی )ئه‌وانه‌ی که نێوانیان خۆش نیه له‌گه‌ڵ جێگای نه‌رم و گه‌رمدا(واته به نوێژو خوا په‌رستی به‌شێکی شه‌و ده‌به‌نه سه‌ر) هه‌میشه نزاو پارانه‌ویان ڕوو به په‌روه‌ردگاریانه له خه‌شم و قین و دۆزه‌خی ده‌ترسن،ئاواتی ڕه‌زامه‌ندی و به‌هه‌شتیان هه‌یه،له‌و رزق و ڕۆزیی یه‌ی که پێمان به‌خشیوون ده‌به‌خشن (16).\nئایه ئه‌وکه‌سه‌ی که ئیماندار بوبێت وه‌ک ئه‌وکه‌سه‌یه که تاوانباربێت؟وه‌ک یه‌ک نین (18) السجده.\nمه‌ردانێکی زۆر هه‌ن له ئیمانداران ئه‌و په‌یمانه‌ی دا‌ویانه به خوا ڕاستیانکردله‌سه‌ری ژیان و پابه‌ندبوون پێوه‌ی و لایان نه‌دا لێی، جا هه‌یه په‌یمانه‌که‌ی جێبه‌جێ کردو مرد له‌سه‌ری،هه‌شیانه چاوه‌روانه، به هیچ شێوه‌یه‌ک گۆڕان و لاری ڕوی تێنه‌کردوون (23) الاحزاب.\nئه‌ی ئه‌و که‌سانه‌ی باوه‌ڕتان هێناوه زۆرزۆر یادی خودا بکه‌ن.(41) وه (ته‌سبیحات) وستایشی بکه‌ن له به‌یانیان و ده‌مه‌و ئێواراندا (42).هه‌ر ئه‌و زاته خۆی سڵاوات و ڕه‌حمه‌تی خۆیتان هه‌میشه‌وبه‌رداوام به‌سه‌ردا ده‌بارێنێت هه‌روه‌ها فریشته‌کانیش (داوای لێ خۆشبونتان بۆده‌که‌ن)بۆئه‌وه‌ی له تاریکستانه‌کان ده‌رتان بکاتو ڕزگارتان بکات و بتانخاته ناو نورو ڕوناکی،په‌روه‌ردگار هه‌میشه‌و به‌رداوام بۆئیمانداران به‌ڕه‌حم و میهره‌با‌نه (43).ئه‌و ڕۆژه‌شکه‌به‌دیداری شاد ده‌بن به‌سه‌لام کردن پێشوازیتان لێ ده‌کات و پاداشتی زۆر به نرخ و پیرۆزی بۆئاماده‌کردوون (44). به‌رده‌وام مژده بده به ئیمانداران،که‌له‌لایه‌ن خواوه رێزو قه‌درێکی زۆریان هه‌یه(47). الاحزاب\nسوپاس و ستایش بۆئه‌و خوایه‌ی که به‌دیهێنه‌ری ئاسمانه‌کان و زه‌ویه‌و،فریشته‌کانی کردوه به فرستاده‌و نێردراوی خۆی که خاوه‌نی چه‌نده‌ها باڵن،هه‌یانه دوو یان سێ،یان چوار باڵه،له‌دروست کردندا هه‌رچی بوێت زیادی ده‌کات،به‌ڕاستی خوا ده‌سته‌ڵاتی به‌سه‌ر هه‌مو شتێکدا هه‌یه(1) .\nئه‌ی خه‌ڵکینه دڵنیابن به‌ڵینی خودا ڕاست ودروسته، که‌وابوو ژیانی ئه‌م دنیایه سه‌رتان لێنه‌شێوێنێت شه‌یتان نه‌تان خه‌ڵه‌تێنێت به ناوی ڕه‌حم و به‌زه‌ی خوداوه( گوایه هه‌رچی بکه‌ن خوا به‌به‌زه‌یه‌و لێتان خۆش ده‌بێت(5).\nزیندوان و مردوان هاوتای یه‌ک نین، بێگومان خوا ڕاستی ده‌دات به گوێی هه‌رکه‌سێکدا ئه‌گه‌ر بیه‌وێت،به‌ڵام تۆ ئه‌ی (پێغه‌مبه‌ر(د.خ) ناتوانیت په‌یامه‌که‌ت بگه‌یه‌نیت به‌و که‌سانه‌ی که‌له‌ناو گۆڕدان(واته وه‌ک مردون نا‌بیستن ئه‌گه‌ر ببیستن سودی نیه بۆیان)(22).\nئه‌وانه‌ی گریه و قیژه‌یان له ناو دۆزه‌خدا لێ به‌رز ده‌بێته‌وه،به‌که‌ساسیه‌وه ده‌ڵێن په‌روه‌ردگاره،ده‌رمان بهێنه‌و ڕزگارمان بکه له‌و حاڵه،مه‌رج بێت کارو کرده‌وه‌ی چاک ئه‌نجام بده‌ین،نه‌ک ئه‌وه‌ی که جاران ده‌مان کرد،له‌وه‌ڵامدا خوا ده‌فه‌رموێت: ئایائه‌وه‌نده ته‌مه‌نمان پێنه‌به‌خشین ئه‌وه‌ی ئه‌یه‌وێت بیرێک بکاته‌وه بیر بکاته‌وه،بێدارکه‌ره‌وه‌شتان بۆهات،ده‌بچه‌ژن سزای دۆزه‌خ سته‌م کا‌ران هی‌چ پشتیوانێکیان نیه(37) .\nبه‌ڕاستی هه‌رخوایه که ئاسمانه‌کان وزه‌وی ڕاده‌گرێت و نایه‌ڵێت تێک بچێت و بترازێت،سوێند به خوا ئه‌گه‌ر تێک بچنو لێک بترازێن ئه‌وه هیچ که‌س نیا دوای ئه‌و زاته بتوانێت فریایان بکه‌وێت، به‌ڕاستی هه‌ر ئه‌و به‌رده‌وام خۆگرو لێ خۆشبوه(41) فاطر.\nئاده‌میزاد کاتێک ناخۆشی و زه‌ره‌رێکی توشهات،هاناو هاوار بۆپه‌روه‌ردگاری ده‌بات و به‌دڵشکاوی لێی ده‌لاڵێته‌وه،پاشان کاتێک که‌ده‌روی لێکرده‌وه‌و نازو نیعمه‌تی پێ به‌خشی،دوعاو نزاو هاواره‌که‌نی ئه‌وسا فه‌رامۆشده‌کات _ (8).\nئایه ئه‌وانه چاکترن یان ئه‌وائیماندارانه‌ی له دو توێی شه‌وهاردا هه‌ڵده‌سێت بۆ خوا په‌رستی،سوجده ده‌بات وبه پێوه‌ده‌وه‌ستێت،له‌لێپرسینه‌وه‌ی قیامه‌تی ده‌ترسێت و ئومێدو هیوای به میهره‌بانی په‌روه‌ردگاری هه‌یه،ئایه ئه‌وانه‌ی که ده‌زانن و شاره‌زان وه‌ک ئه‌وه وان که‌نازانن،به‌ڕاستی ته‌نها خاوه‌ن بیرو هۆشه‌کان له‌م یا‌ده‌وه‌ریانه سود وه‌رده‌گرن(9).\nپێیان بڵێ ئه‌ی به‌نده‌کانم ئه‌وانه‌ی که خۆتان گوناهبا‌ر کردوه‌و هه‌ڵه‌تان زۆره زیاده‌ڕۆیتان له خۆتان کردوه،،نائومێد مه‌بن له ڕه‌حمه‌تی خوا،چونکه (به‌ڕاستی ئه‌گه‌ر ئێوه تۆبه‌یه‌کی ڕاست و دروست بکه‌ن)،خوا له هه‌مو گوناهه‌کانتان خۆشده‌بێت،چونکه بێگومان ئه‌و خوایه زۆر لێ خۆشبوو لێ بورده‌یه وزۆربه‌سۆزو میهره‌بانه(53) الزمر.\nئه‌و خوایه ئێوه‌ی له خاک دروست کردوه له‌وه‌ودوا له نوتفه،له‌وه‌و دوا ده‌بێته خۆهه‌ڵواسه‌رێک له پاشان ده‌رتان ده‌هێنێت،که منداڵێکی ساوان، به‌ره به‌ره گه‌وره‌تان ده‌کان بۆئه‌وه‌ی بگه‌نه ئه‌وپه‌ری هێزو توانا‌و ژیریتان،پاشان بۆ ئه‌وه‌ی ببنه پیرو په‌ککه‌وته، تێتاندا‌یه پێش ئه‌وه‌ی بگات به یه‌کێک له‌و قۆناغانه ده‌مرێت، هه‌تانه ده‌مێنێته‌وه بۆئه‌وه‌ی بگاته کاتێکی دیاری کراو،بۆئه‌وه‌ی ئه‌قڵ وژیریتان بخه‌نه کار.(67) غافر.\nئێوه کاتی خۆی گوناحه کانتان نه ده‌شارده‌وه چونکه مه‌ترسیتان نه‌بو که گوێتان و چاوتش‌ن و پێستتان شایه‌تیتان له‌سه‌ر بدات به‌ڵام گومانتان وابو که به‌ڕاستی خوا ئاگادار نیه به‌و کرده‌وانه‌ی که ئه‌نجامی ده‌ده‌ن(22).ئائه‌وه بۆ گومانتان هه‌بووبه‌رامبه‌ر په‌روه‌ردگارتان،ئێستا بو به هۆی تێاچونتان و چونه ڕیزی خه‌ساره‌تمه‌ندانه‌وه(23).\nبێ باوه‌ڕه‌کان ده‌یانوت: گوێ مه‌گرن بۆئه‌و قورئانه بیکه‌ن به گاڵته‌و هه‌را،بۆئه‌وه‌ی ئێوه زاڵ ببن(26).\nبێگومان چاکه‌و خراپه وه‌ک یه‌ک نین، به‌چاکترین شێوه به‌ره‌نگاری خراپه‌بکه،ئه‌وکا‌ته‌ده‌بینیت نێوانتان له‌دوژمنایه‌تی و سا‌ردیه‌وه ده‌بێته دۆستێکی گیانی به‌گیانی(34)\nجاکه‌سیش ناتوانێت به‌و ڕه‌فتاره هه‌ڵسێت جگه‌له وانه‌ی که ئارامیان گرتووه،وه‌که‌سیش ناتوانێت هه‌ڵوێستی وا بنوێنێت جگه له که‌سێک که خاوه‌ن به‌هره‌یه‌کی گه‌وره بێت(35).\nزۆربه‌ی ئینسان کاتێک نازو نیعمه‌تی به‌سه‌ردابڕێژین پشت هه‌ڵده‌کات و سه‌رپێچی ده‌کات به‌لا‌ی خۆیدادایده‌تاشێت خۆی به زل ده‌زانێت،کاتێک نه‌هامه‌تی توش هات ،ئه‌وه دوعاونزاده‌کات به‌کوڵ (51) فصلت.\nئاسمانه‌کان نزیکه له‌به‌ر گه‌وره‌ی و شکۆداری ئه‌و زاته له‌ت ببن و لێک بترازێن___(5).\nخوا ئه‌و زا‌ته‌یه په‌شیمانی و تۆبه له‌به‌نده‌کانی وه‌رده‌گرێت،چاوپۆشی ده‌کات له هه‌ڵه‌و گوناحه‌کانیان ،به‌وکارو کرده‌وانه‌ش که ئه‌نجامی ده‌ده‌ن ده‌زانێت و به ئاگایه (25).\nهه‌ربۆ خوا‌یه خاوه‌ن دارێتی ئاسمان و زه‌وی هه‌رچی بیه‌وێت دروستی ده‌کات ،به هه‌رکه‌س بیه‌وێت ته‌نها کچ ده‌به‌خشێت به هه‌رکه‌س بیه‌وێت ته‌نها کوڕ(49). یاخود له هه‌ردو جۆر به‌هه‌ندێک خێزان ده‌به‌خشێت،یاخود ویستی وایه هیچی نه‌داتێ و نه زۆک بێت(50).\nکه‌س بۆی نیه هیچ کات(له‌دنیادا) خوای گه‌وره وتو وێژی راسته‌وخۆی له‌گه‌ڵ بکات مه‌گه‌رله‌ڕێگای وه‌حی و نیگاوه یا‌خود له پشتی په‌رده(که نه‌یبینێت)یاخود نێردراوێک وه‌ک فریشته ده‌نێرێت(51) الشوری.\nئه‌گه‌ر له‌به‌ر ئه‌وه نه‌بوا‌یه که خه‌ڵکی بێ باوه‌رڕ هه‌موو ده‌بوون به‌یه‌ک پارچه وه هه‌رکه‌س باوه‌ڕی به خوا نه‌بوایه سه‌قفی خانوه‌که‌یمان له‌زیو بۆدروست ده‌کرد هه‌روه‌ها قادرمه‌وئاسن سوارمان بۆده‌کردن تا‌به‌سه‌ریدا سه‌ر بکه‌ون و ده‌ر بکه‌ون(چونکه هه‌ر ئه‌م دنیایه‌یان هه‌یه)(33).هه‌روه‌ها بۆ ماڵه‌کانیان ده‌روازه‌ی زیو کورسی و قه‌نه‌فه‌ی ڕازاوه‌شمان پێده‌به‌خشین تاپاڵ بده‌نه‌وه‌و شانی له‌سه‌ر داده‌ن(34). به هه‌موو جۆره نه‌خشێکی جوان و ڕازاوه‌ده‌مان ڕازانده‌وه،به‌ڵام ئه‌وه هه‌ر هه‌مووی خۆشگوزه‌رانی دنیا نه‌بێت هیچی ترنیه،به‌ڵام ژیانی کۆتای(ژیانی پڕ خۆشی ونه‌بڕا‌وه) بۆخواناسان و دوره په‌رێزان‌له گوناح ده‌بێت(35).\nدۆزه‌خیه‌کان هاوار ده‌کان ئه‌ی مالیک (فریشته‌ی سه‌رپه‌رشتیاری دۆزه‌خه)ده‌با په‌روه‌ردگارت بمانکوژێت و بمرین و کۆتا‌ی به‌م سه‌غڵه‌تیه‌مان بێت،له‌وه‌ڵامده ده‌ڵێت: به‌ڕاستی ئه‌وه چیتانه ده‌بێت تیایدا بۆهه‌میشه بمێننه‌وه(77) .\nئایه ئه‌وانه وا ده‌زانن ئێمه له نهێنی و چپه‌یان بێ ئاگاین و نابیستین، نه‌خێر وا نیه ئێمه زۆر ئاگادارین و فریشته چاودێره‌کانیشمان که هه‌میشه له نزیکیانه‌وه‌وردو درشتی گفتارو کرداریان تۆمار ده‌که‌ین(80) الزخرف.\nئه‌ی پێغه‌مه‌مبه‌ر(د.خ) به خوانه‌نه‌سان یان ئه‌وانه‌ی وا‌بیرده‌که‌نه‌وه بڵێ: گه‌ر خوای میهره‌بان کوڕی ببوایه من یه‌که‌م که‌س ده‌بووم له‌و که‌سانه‌ی که مل که‌چ ده‌بوم(81) الزخرف.\nبه‌ڕاستی ئه‌وانه( بت په‌رستان) ده‌ڵێن(34) ژیانمان ته‌نها یه‌ک جاره‌و زیندو ناکرێینه‌وه\n(35) خۆئێمه ئاسمانه‌کان و زه‌وی و ئه‌و شتانه‌ی نێوانیمان بۆ گه‌مه‌وگه‌پ ویاری و بێ ئامانج به‌دینه‌هێناوه(38).(به‌هه‌شتیه‌کان ) هه‌رگیز تاڵی مردن ناچێژن، تیایدا جگه‌له و مردنه‌ی یه‌که‌م جار( که له دونیادابووه)په‌روه‌ردگ‌اریش له‌سزای دۆزه‌خ به‌دوری گرتوون و پاراستوونی(56). الدخان\nکاتێک شتێک له ئایه‌ته‌کانی ئێمه فێربوایه بیزانێت ئه‌وه ده‌یکاته گاڵته‌و گه‌مه،ئائه‌وانه سزای شه‌رمنانه چاوه‌رێیانه(نموونه وه‌ک (ئه‌بو جه‌هل) که‌گاڵته‌ی به(شجره الزقوم) ده‌کرد ده‌یووت ئه‌وه(که‌رێ و خورمایه) وه نمونه‌ش له جۆرانه له ئێستادا‌له به‌ناو مسوڵماندا زۆر ده‌بینرێت(9).هه‌رکه‌سێک کارو کرده‌وه‌ی چاک ئه‌نجام بدا ئه‌وه سودی بۆ خۆیه‌تی،وه‌ئه‌وه‌ش کاری خراپه بکات هه‌ر له‌سه‌ر خۆی ده‌که‌وێت، له‌وه‌و دواش بۆلای په‌روه‌ردگارتان ده‌گه‌ڕێنه‌وه(15) .ئیتر نامه‌ی کرده‌وه‌کانتان که له‌سه‌رتانمان تۆمارکردوه خۆی قسه ده‌کاتوحه‌ق وێژه،چونکه به‌ڕاستی ئێمه کاتی خۆی ئه‌وه‌ی ئێوه ده‌تانکرد له‌به‌رمان ده‌گرته‌وه(29)الجاثية.\nئه‌ی پێغه‌مبه‌ر(د.خ) یان ئه‌ی مرۆڤ چاک بزانه جگه له خوا هیچ خوایه‌کی تر نیه، داوای لێخۆشبونی گوناح بۆ خۆت و بۆ ئیمانداران له پیاوان و له ئافره‌تان هه‌ر له‌و بکه، دڵنیابه خوا ده‌زانێت له ڕۆژدا به‌چیه‌وه خه‌ریکن و له‌شه‌ویش له کوێ ده‌حه‌وێنه‌وه‌و ئارام ده‌گرن،وه‌چۆن هه‌ڵده‌سورێن وچۆن ئیسراحه‌ت ده‌که‌ن،(واته هه‌مو ئه‌حواڵتان ده‌زانێت و هیچی لێ شاراوه نیه) وه‌خودا ده‌زانێت چی ده‌که‌ن له دونیاو ده‌رئه‌نجامه‌که‌شی له قیامه‌ت دا چۆنه(19)محمد.\nئه‌ی ئه‌و که‌سانه‌ی باوه‌رتان هێناوه خۆتان بپارێزن له گومانی خراپ،له ڕاستیدا هه‌ندێک له‌و گومانانه گوناح و تاوانن، به‌شوێن که‌م و کوڕی و عه یب و عاری یه‌کتریدا مه‌گه‌ڕێنو سیخوڕی مه‌که‌ن، له پاشه مله باسی یه‌کتر به خراپه مه‌که‌ن، ئایه که‌ستان خۆشی ێت به‌وه گۆشتی برای خۆی به مردوی بخوات دیاره کاری واتان پێناخۆش و سه‌خته،ده‌ی که‌واته له‌خوا بترسن و پارێزگار بن (واته یه‌کێکه له مه‌رجه‌کانی ته قواو ته‌وبه وه‌رگرتن)چونکه به‌ڕاستی خوا گه‌ڕانه‌وه‌وتۆبه‌ی خه‌ڵکی وه‌رده‌گرێت و میهره‌بانه بۆتان(12)الحجرات.\nهه‌ندێک له عه ره‌ب نشینه‌کان وتیان باوه‌ڕمان هێناوه‌و مسوڵمان بوین پێان بڵێ نه‌خێر باوه‌ڕتان نه هێناوه‌و بڵێن به ناچاری مسوڵمان بوین ،هێشتا باوه‌ڕ نه‌چوه‌ته ناو دڵه‌کانتانه‌وه‌و تێیدا جێگیر نه‌بووه،ئه‌گه‌ر به‌ڕاستی گوێڕایه‌ڵی فه‌رمانی خواو پێغه‌مبه‌ری خوابن، ئه‌وه خوای گه‌وره‌له پاداشتی چاکه‌کانتان هیچ که‌م ناکاته‌وه،چونکه به‌ڕاستی خوا لێخۆش بوو میهره‌بانه(14)\nئه‌وانه منه‌ت ده‌که‌ن به‌سه‌ر تۆدا که گوایه مسوڵمان بون پێیان بڵێ منه‌ت نه‌که‌ن به‌سه‌رمدا له‌سه‌ر مسوڵمان بونه‌که‌تان، به‌ڵکو خوا منه‌ت ده‌کات به‌سه‌رئێوه‌دا که هیدایه‌تی داون بۆ ئیمان وباوه‌ڕ ئه‌گه‌ر ئێوه ڕاستگۆن.(17)\nبێ گومان خوانهێنی و شاراوه‌کانی ئاسمانه‌کان و زه‌وی ده‌زانێت، هه‌روه‌ها خوای گه‌وره بینایه به هه‌مو ئه‌و کرده‌وانه‌ی که ئه‌نجامی ده‌ده‌ن(18)الحجرات.\nسوێند به‌خوا بێگومان ئێمه ئاده‌میزادمان دروستکردوه‌و ده‌زانین چی به‌دڵ وده‌رونیدا دێت ،ئێمه له‌شاڕه‌گی دڵی لێی نزیکترین(16).کاتێک دو فریاته‌و چاودێره‌که‌ی ئاده‌میزاد له‌لای راست و چه‌پیه‌وه دانیشتون(17).هه‌رقسه‌یه‌کی له‌ده‌مده‌رده‌چێت خێرا چاودێرێکی ئاماده تۆماری ده‌کات(18) ق.\nبه‌ڕاستی ئه‌و به‌ڵێنانه‌ی پێتان دراوه‌ڕاسته‌و هه‌ر دێته دی(5).(نیشانه‌کانی پارێزکاران که ده‌چنه‌ناو باخه‌کان و کانیاوه‌کانی به‌هه‌شت ئه‌مانه‌ن)له‌شه‌وگاردا زۆر که‌م ده‌خه‌ون و ڕاده‌کشان(17).(چونکه سه‌رگه‌رمی شه‌و نوێژو یادی خوان)له‌به‌ره‌به‌یانداداوای لێ خۆشبونیان له په‌روه‌ردگاریان ده‌کرد(18).\nسوێندبه په‌روه‌ردگاری ئاسمان و زه‌وی ئه‌و به‌ڵێنانه ڕاستن ،هه‌روک چۆن ئێوه‌ش قسه‌ی راستو دروست ده‌که‌ن(23).ئێمه ئاسمانه‌کانمان به‌ده‌ستی خۆمان دروست کردو به‌رده‌وام گه‌وره‌و فراوانی ده‌که‌ین.(47)بێگومان من په‌ری و ئاده‌میزادم دروست نه‌کردوه ته‌نها بۆ ئه‌وه نه‌بێت که‌من بپه‌رستن و فه‌رمان به‌ردارم بن(56)الذاريات\nزۆرفریشته‌ش له ئاسمانه‌کاندا هه‌ن که تکاو پا‌ڕانه‌وه‌یان بێ سوده،مه‌گه‌ر خوا مۆڵه‌ت بدات بۆ هه‌ر که‌سێک که شایسته‌بێت و ڕازی بێت تکابکات و وه‌ربگیرێت(26).بێگومان هه‌ر ئه‌و زاته دیارده‌ی پێکه‌نین و گریانی له ئاده‌میزاددا به‌دی هێناوه(له و دنیاش ئه‌و دیارده‌یه ده‌بینرێته‌وه).(43) هه‌روه‌ها هه‌ر خۆی دیارده‌ی ژیان و مردنی دروست کردوه(44).النجم\nفه‌رمانی ئێمه بۆبه‌دیهێنانی شتێک بمانه‌وێت ببێت ته‌نها یه‌ک ووشه‌یه ئه‌ویش له چاوتروکانێکدا ده‌بێت(50).القمر\nمه‌گه‌ر پاداشتی چاکه ته‌نها چاکه نیه ،واته (ئه‌وانه‌ی له دنیادا کاری چاکیان ئه‌نجامداوه ئێستاش چاکه‌یان له‌گه‌ڵ ده‌کرێت)(60)\nموباره‌ک و پڕبه‌ره‌که‌ته ناوی په‌روه‌ردگاری تۆ ،چونکه ئه‌و زاتێکه خاوه‌ن به‌رزی و بڵندیو ڕێزی بێ سنوره بۆ باوه‌ڕداران(78).الرحمن\nباشه ئێوه بۆ بیرناکه‌نه‌وه،ڕۆژێک دێت که ڕۆحتان ده‌گاته گه‌روتان(83)\nئێوه(کاتی گیان کێشان) به‌ده‌وری ئه‌وکه‌سه بێ ده‌سته‌ڵاته‌دا سه‌رنج ده‌ده‌ن و ته‌ماشاده‌که‌ن(84).له کاتێکدا ئێمه له ئێوه نزیکترین لێی به‌ڵام ئێوه نامان بینن(85).الواقعه\nئه‌گه‌ر ئه‌م قورئانه‌مان دابه‌زاندایه سه‌ر که‌ژو کێوێک، ده‌تبینی مل که‌چ ده‌بوو، وردو خاش ده‌بوو،شه‌قو په‌ق ده‌بوو،له‌ترسی فه‌رمانی خوا،(له هه‌یبه‌تی گه‌وره‌ی و ده‌سته‌ڵاتی خوا) ئێمه ئه‌م نموونانه ده‌هێنینه‌وه‌بۆخه‌ڵکی بۆئه‌وه‌ی بیر بکه‌نه‌وه‌ژی‌ریان بخه‌نه کار(21 ) الحشر.\nخودا له‌لای سه‌خت و گرانه و پێی ناخۆشه ئه‌وه‌ی که ده ی‌ڵێن و نایکه‌ن و کاری پێ نه‌که‌ن(3).\nئه‌ی ئه‌و که‌سانه‌ی باوه‌ڕتان هێنا‌وه ماڵ و منداڵتان له یادی خوا غافڵتان نه‌که‌ن ، هه‌رکه‌سێک کاری وا بکات،ئه‌وانه ن زیاندمه‌ندو دۆڕاو. چونکه ( فه‌زڵ وباری دونیایان به‌سه‌ر پاشه‌ڕۆژدا داوه)(9) المنافقون\nهه‌ر به‌ڵاو ناخۆشیه‌ک پێش بێت بێ فه‌رمان وبڕیاری خوای کارزان نابێت،(واته ئیراده‌و ویستی ئه‌وی له‌گه‌له)هه‌رکه‌سێک باوه‌ڕی به‌خودا هه‌بێت ئه‌وا ڕێنمای و هیدایه‌تی دڵی ده‌کات،خوا به هه‌مو شتێک به‌ئاگاو زانایه(11)التغابن.\nله‌شوێنێکه‌وه ڕزق و ڕۆزی پێده‌به‌خشرێت که حسابی بۆ نه‌کردبێت گومانی بۆی نه چووبێت،جائه‌وه‌ی پشت به‌خوا ببه‌ستێت ئه‌و زاته‌ی به‌سه(بۆئه‌وه‌ی یارمه‌تی بدات)بێگومان خوا بۆهه‌موو شتێک نه‌خشه‌یه‌کی دیاری کراوی بڕیارداوه(3) الطلاق.\nبه ڕاستی ئه‌وانه‌ی له خوا ده‌ترسن له په‌نهانیدا،بۆئه‌وانه لێ خۆشبون و پاداشتی گه‌وره ئاماده‌یه.(12)\nوه‌کو یه‌که بۆتان به‌نهێنی قسه بکه‌ن یان به ئاشکرا چونکه ئه‌وزاته به هه‌موو ئه‌و ختوره‌و خه‌یاڵه‌ش دێت به سینه‌تانده زاناو به ئاگایه.(13) الملک\nئه‌و ڕۆژه چاویان شۆڕه‌و زه‌لیلی و زه‌بوونی دای پۆشیون،که بانگ ئه‌کران بۆ سوجده بردن کاتێک که له‌ش ساغ بون سوجده‌یان نه ده‌برد (وه‌ئێستا ده‌بێت تۆڵه وه‌ر بگرن) (43) القلم.\nبه‌ڕاستی هه‌ستان له شه‌ودا پاش نوستن وه‌خوا په‌رستی زیاتر کاریگه‌ری له‌سه‌ر دڵ دروست ده‌کات و قورستره له ڕووی کرداره‌وه، دروسترو باشتره له‌ڕووی وتنه‌وه وه‌ک له‌ڕۆژ(واتا سه‌رقاڵی دونیا له ڕوژدادڵت غافڵ ده‌کات) .(6)المزمل\nپه‌روه‌ردارت به گه‌وره ناو ببه.(3) هه‌وڵ بده‌له به‌ر خاتروڕێزی په‌روه‌ردگارت خۆگرو ئارام گربه(7)\nنه‌خێر وانیه‌دیاره ئێوه ئه‌م دنیایه‌تان خۆش ده‌وێت که به په‌له به‌سه‌ر ده‌چێت دوارۆژ پشت گوێده‌خه‌ن و وازی لێ ده‌هێنن (20)(21).\nبه‌ڕاستی ئه‌م خه‌ڵکه حه‌زیان له‌ژیانی ئه‌م دنیا ته‌مه‌ن کورته‌یه که‌به‌خێرای تێده‌په‌ڕێت، وه‌ڕۆژێکی سه‌خت و سه‌نگین بشت گوێ ده‌خه‌ن وحسابی بۆناکه‌ن.(27) الانسان.\nئێوه‌ئه‌ی خوانه‌ناسان له‌دنیادا بخۆن و ڕابوێرن به ئاره‌زوتان که‌مێک، به‌ڕاستی ئێوه تاوانکارو تاوانبارن(46) خۆ ئه‌گه‌ر پێیان بوترێت کرنوش به‌رن و ملکه‌چ و فه‌رمان به‌رداری خوابن، ئه‌وانه کرنوش نابه‌ن و ملکه‌چ نابن(48) المرسلات.\nبه‌ڕاستی هه‌رچی ئاده‌میزاد هه‌یه به‌گشتی (ئه‌وانه‌ی ته‌کلیفیان له‌سه‌ره)له‌خه‌ساره‌تمه‌ندی و زیانێکی گه‌وره‌دایه ،جگه له وانه‌ی بڕوایان هێناوه و کاری چاکه ده‌که‌ن و هه‌وڵ بۆچاکه ده‌ده‌ن،وه‌سێت و ئامۆژگاری یه‌کتریان کردوه که پابه‌ندی حه‌ق و ڕاستی بن،وه‌وه‌سێتیان کردوه بۆیه‌کترکه خۆڕاگربن له‌سه‌ر ئاین و دینی خودا.(2،3)العصر\n1_ته‌فسیری ئاسان_ نوسینی: مامۆستابورهان محمد ئه‌مین.\nته‌فسیری ڕامان_ نوسینی مامۆستا ئه‌حمه‌د کاکه مه‌حمود.\nئاماده‌کردنی: فرمان محمود


چەند زانیارییەك لەبارەی سێگۆشەی بەرمۆداوا نایزانیت - تۆڕی میدیایی خەڵک\nچەند زانیارییەك لەبارەی سێگۆشەی بەرمۆداوا نایزانیت\nڕۆژنامەی (فیتۆ) چەند زانیارییەك لەبارەی سێگۆشەی بەرمۆداوا بڵاودەكاتەوە، دوای ئەوەی ناوەكە زۆرترین سێرچی بۆكرابوو لە میسر.\nلە میسر زۆرترین سێرچ و پرسیار لەبارەی شوێنی (سێگۆشەی بەرمۆدا)ەوە كرابوو، سێ هەڵبژاردەش بۆ وەڵامدانەوە دانرابوو كە بریتی بوون لەوەی شوێنی سێگۆشەی بەرمۆدا دەكەوێتە ئۆقیانوسی هیندی- ئۆقیانوسی ئەتڵەنتی- ئۆقیانوسی هێمن، ئەمەش لەلایەن ڕۆژنامەی (فیتۆ)ی میسرییەوە ئاماژەی پێكراوە.\nڕۆژنامەكە نوسیویەتی، سێگۆشەی بەرمۆدا لە ئۆقیانوسی ئەتڵەنتییە و پێی دەوترێت (سێگۆشەی شەیتان)، و دەكەوێتە نێوان فلۆریدا و بۆرتۆریكۆ و بەرمۆدا.\nڕووبەری سێگۆشەی بەرمۆدا نزیكەی 1.5 ملیۆن میل چوارگۆشەكەیە، ئەم ڕووبەرە لە نیوەی سەدەی نۆزەدەیەمەوە دیارنەمانی 50 كەشتی و 20 فڕۆكەی بەخۆوەبینیەوە.\nناوچەكە یەكێك لەو ڕێڕەوانەی جیهان كە زۆر بەكاردەهێنرێت، هەندێك لە ڕاپۆرتەكانیش باس لەوەدەكەن كە دیارنەمانی كەشتی و فڕۆكەكان وابەستەی ڕووداوی سروشتی گەورە بوون، بەڵام زانایان زیاتر بڕوایان بە گۆڕانكارییە ژینگەییە لەناكاوەكان دەكەن كە بوونەتە مایەی نوقمبوونی كەشتییەكان و تێكشكانی فڕۆكەكان.\nخەڵك- فوئاد حوسێن، وەزیری دەرەوەی عێراق لەدوای كۆبوونەوەی لەگەڵ "محەمەد جەواد زەریف" وەوزیری دەرەوەی ئێران، لە كۆنفرانسێكی رۆژنامەوانیدا…\nخەڵك- بەپێی زانیارییەكان، 20ی مانگی تەموز یەكەم ڕۆژی جەژنی قوربانە. (زیاتر…)\n08 حوزەیران 2021 4.00 pm\nخەڵك- پەیوەندییەكان گشتییەكان لە وەزارەتی تەندروستی ئێران ڕایدەگەیەنێت، لە 24 كاتژمێری ڕابردوودا نزیكەی لە 8 هەزار…\n29 ئازار 2021 8.59 pm\nخەڵك- ئەمڕۆ دونیای ئینتەرنێت یەكێكە لە گرنگترین و پڕ بەكارهێنەرترین تەكنەلۆژیا لە ئێستادا، كە لانی كەم هەر تاكێك…\n06 نیسان 2021 8.41 am


سایكۆلۆجیای جه‌ماوه‌ر\nئه‌مه‌ی دواییان لقێكه له‌وه‌ی پێشوویان، له ڕاستیدا غوستاف زۆر پشتی پێ نابه‌سترێ له‌به‌ر ئه‌وه‌ی باسی ره‌گه‌ز ده‌كا له‌رووی رۆشنبیری و میژوویییه‌وه، بۆ نموونه ده‌ڵێ ئه‌مه‌ریكییه‌كان حه‌زیان به دیموكراسییه‌ته، ئینگلیزه‌كان حه‌زیان به‌ئازادییه، فڕه‌نسییه‌كان حه‌زیان به یه‌كسانییه، گه‌لانی لاتینی حه‌زیان به‌وه‌یه ناوه‌ندی ده‌وڵه‌ت به‌ڕێوه‌یان ببات، به‌هه‌ر حاڵ ئێمه بیروڕاكانی ده‌خه‌ینه روو، پێی وایه تاك هوشیار و به‌ئاگایه كاتێ خۆی ده‌خزێنێته نێو ریزه‌كانی جه‌ماوه‌ر تیایدا ده‌توێته‌وه و به‌شێوه‌یه‌كی نائاگا هه‌ڵسوكه‌وت ده‌كا، حاڵه‌تی نه‌ست به‌ڕێوه‌ی ده‌بات، لایه‌نی عه‌قڵ و هوشیاری له ده‌ست ده‌دات و ده‌كه‌وێته ژێر ئیعاز و ئیحای جه‌ماوه‌ره‌وه كه تێكڕایان له سه‌ركرده‌یه‌كه‌وه یان ڕابه‌رێكی به تواناوه هان ده‌درێن و ده‌جووڵێنرێن، له شوێنێك دا ده‌ڵێ جه‌ماوه‌ر وه‌ك كۆمه‌ڵی ئه‌سپن له نێو ته‌وێڵه‌یه‌كدا، یه‌كێكیان بحیلێنێ ئه‌وانی تریش ده‌حێلێنن، یا وه‌ك مێگه‌له مه‌ڕێك وان یه‌كێكیان بترسێ ئه‌وانی تریش ده‌ترسن. به‌واتایه‌كی تر ئه‌و كه‌سه‌ی ده‌چێته ریزی جه‌ماوه‌ره‌وه عه‌قڵی خۆی كڵوم ده‌دا و نه‌ستی جه‌ماعی به‌ڕێوه‌ی ده‌بات، دوایی له‌باره‌ی چه‌مكی (جه‌ماوه‌ری تاوانبار) قسه ده‌كا و ده‌ڵێ هه‌ندێ جار له‌كاتێ شۆڕش و هه‌ڵچووندا، جه‌ماوه‌ر تاوان ئه‌نجام ده‌دا یان وردتر بڵێم تاكێك له‌ژێر ئیعازی ئه‌وانی تردا تاوان ئه‌نجام ده‌دا، له‌كاتێكدا ئه‌گه‌ر ئه‌و تاكه خۆی بێ ئه‌و تاوانه ئه‌نجام نادا، نموونه‌ی ئه‌و ئاشپه‌زه‌ی هێناوه‌ته‌وه‌كه به‌ڕێوه‌به‌ری زیندانی پاستیلی كوشتووه. هه‌روا ده‌ڵێ ئه‌وانه‌ی له گۆڕه‌پانێكی گشتی یان باغچه‌یه‌كی گشتیدا كۆ بوونه‌ته‌وه، ئه‌وانه جه‌ماوه‌ر نین، به‌ڵكو چه‌مكی جه‌ماوه‌ر ئه‌وه‌یه یه‌كێتییه‌كی رووحی كۆیان بكاته‌وه، له‌سه‌ر چه‌ند خاڵێك پێك هاتوون، ئه‌و خاڵانه‌ش باكگڕاوندی مێژوویی هه‌یه له مێشكیاندا، ڕابه‌ر له‌ڕێی وشه و ڕسته و خوڵقاندنی وێنه هانیان ده‌دا و ده‌یانجووڵێنێ!\nئه‌و پێی وایه جه‌ماوه‌ر حه‌زی به دیالۆگی لۆجیكانه نییه، پێویسته جه‌ماوه‌ر له‌رێی ورووژاندنی سۆزه‌وه بجووڵێنرێ، یان ده‌ڵێ جه‌ماوه‌ر كه‌له‌ڕه‌ق و توندڕه‌وه، دیارده‌كان لێك ناداته‌وه یان قبووڵی ده‌كا یاخ ره‌تی ده‌كاته‌وه.\nله‌باره‌ی ئه‌و ڕابه‌رانه‌ی جه‌ماوه‌ر ده‌جووڵێنن چوار خاڵی خستووه‌ته روو، دووپاتكردنه‌وه، دووباره‌كردنه‌وه، لێگرتنه‌وه (عدوی)، هه‌یبه‌ت. قسه‌یه‌كی ناپلیۆنی به نموونه هێناوه‌ته‌وه كه ده‌ڵێ باشترین هونه‌ری (بلاغه) دووپاتكردنه‌وه‌یه. له‌باره‌ی (عدوی) ده‌ڵێت: تاكی ناو جه‌ماوه‌ر هه‌ر كه شتێكی بیست یان هه‌ست به شتێكی كرد، ئیتر له خواره‌وه بۆ سه‌ره‌وه ته‌شه‌نه ده‌كا. له‌مه‌ڕ هه‌یبه‌ت و ئیعتبار ده‌ڵێ جگه له سه‌روه‌ت و ناوبانگ ده‌بێ سه‌ركرده به جلوبه‌رگیشه‌وه خۆی بنوێنێ وه‌ك چۆن ئه‌فسه‌ره‌كان كڵاوی ئاسنین له‌سه‌ر ده‌كه‌ن یان دادوه‌ره‌كان شاڵی سوور به‌خۆیانه‌وه ده‌ئاڵێنن. پێی وایه ئه‌سته‌مه بتوانرێ جه‌ماوه‌ر له ده‌ستی وه‌هم رزگار بكرێ، وه‌هم پێداویستییه‌كی جه‌ماوه‌ر و دڵدانه‌وه‌یه‌تی، جه‌ماوه‌ر حه‌زی له راستی نییه. له ڕوانگه‌ی ئه‌وه‌وه فه‌لسه‌فه و زانست نه‌یانتوانی بیروباوه‌ڕی ئاینی بۆ تاهه‌تایه وه‌ده‌ر نێن، ئه‌گه‌رچی توانییان توندڕه‌وییان كه‌م بكه‌نه‌وه، گیانی لێبوردنییان زیاتر بكه‌ن، ئه‌وروپای ئێسته ئه‌وروپای سه‌ده‌كانی ناوه‌ڕاست نییه كه شه‌ڕی نێوان كاسولیك و پروتستانت به‌ڕێوه بوو.\nپێی وایه ئه‌گه‌رچی له ڕابردوودا، شه‌ڕی نێوان ئاینه‌كان هه‌بوو، حزبی ئاینی په‌یدا بوو، به‌ڵام قۆناغی دواتر حزبی سیاسی هاته كایه‌وه وه‌ك لیبراڵی و سۆسیالیستی و دیموكراتی، به‌ڵام به هه‌مان دوگمی بیروباوه‌ڕی ئاینی له‌لایه‌ن جه‌ماوه‌ره‌وه پێشوازییان لێ كرا. له شیكردنه‌وه‌یه‌كی تردا ده‌ڵێ جه‌ماوه‌ر له‌كاتی هه‌ڵچووندا بۆ بنه‌ما مۆراڵییه‌كانی كۆمه‌نه‌ی سه‌ره‌تایی ده‌گه‌ڕێته‌وه و له بنه‌ماكانی شارستانییه‌ت پاشه‌كشه ده‌كا، شه‌ڕه‌كانی فڕه‌نسا و سه‌رهه‌ڵدانی فاشییه‌ت و نازییه‌ت به نموونه ده‌هێنێته‌وه. له‌ڕاستیدا شارستانییه‌ت وه‌ك خه‌رمانێكه له‌به‌ر ڕه‌شه‌بای توند خۆی ڕاگرتبێ، له هه‌موو كات و ساتێكدا مه‌ترسی ئه‌وه‌ی لێ ده‌كرێ هه‌ره‌س بهێنێ !\nهه‌رچه‌نده غوستاف دژی سوسیالیزم و سیسته‌می خوێندنه، ده‌ڵێ سیسته‌می خۆیندن تاوانبار به‌رهه‌م ده‌هێنێ! نموونه‌ی (بابوی)یه‌كانی هیند ده‌هێنێته‌وه كه له قوتابخانه‌كانی به‌ریتانیا ده‌خوێنن و دوایی كاریان ده‌ست ناكه‌وێ! هه‌روه‌ها پێی وایه باشتره هه‌ر له منداڵییه‌وه خه‌ڵك پراكتیزه‌ی پیشه‌ی ئاینده‌ی خۆی بكا، وه‌ك چۆن مامۆستایه‌كی ئاینی ده‌یكا! پێی وایه جووڵاندنی جه‌ماوه‌ر له ره‌گه‌زێكه‌وه بۆ ره‌گه‌زێكی تر جیاوازیی هه‌یه، ئه‌مه‌ش پێوه‌سته به جووڵاندنی سیمبوله مێژوویییه‌كان له زه‌ینی هه‌ر ره‌گه‌زێكدا. له بڕگه‌یه‌كدا باسی ئه‌و جه‌ماوه‌ره ده‌كا كه بۆ گۆرانیبێژێكی ناسراو كۆ ده‌بنه‌وه و هه‌ڵده‌چن یان بۆ یاری تۆپی پێ چه‌پڵه لێ ده‌ده‌ن، ده‌ڵێ ئه‌مانه نه‌خۆشن، نه‌خۆشیی هه‌وه‌سی شێتییان هه‌یه!\nكاتێ كه تاك ده‌چێته ریزی جه‌ماوه‌ره‌وه كه نه‌توانێ سه‌ركردایه‌تی خۆی بكا یان هێزی ئه‌وه‌ی نییه ئایدیاكانی بسه‌پێنێ، بۆیه خه‌ونه ونبووه‌كانی له ڕابه‌رێكدا به‌رجه‌سته ده‌كات و دوای ده‌كه‌وێ و هه‌رچی لایه‌نگرانی ئه‌و ڕابه‌ره پێی ده‌ڵێن، به‌ڕاستی ده‌زانێ.\nله كۆتادا باسی هێزی سیحری و سه‌رنجڕاكێشی ڕابه‌ره‌كان ده‌كات، كه چۆن له‌رێی هیپنوتیزمه‌وه به وشه و ده‌سته‌واژه و وێنه‌ی كاریگه‌ره‌وه جه‌ماوه‌ر هان ده‌ده‌ن و له خشته‌یان ده‌به‌ن، به‌تایبه‌تی وشه‌گه‌لێكی ئاڵۆز وه‌ك دیموكراتی و سوسیالیزم و ئازادی و یه‌كسانی، ئه‌م وشه ئاڵۆزانه، له‌كاتێكدا ئێمه ده‌توانین به‌ده‌یان به‌رگ له‌سه‌ر ئه‌و وشانه بنووسین، له ڕوانگه و بۆچوونی جیاوازه‌وه!


جیهاد موحەمەد: منداڵانی توخمی پیاوە داعشییەکان بێ تاوانن. – WTARIKURD\nلە ناو کولتووری ئیسلامدا، قسەیەک هەیە، دەڵێت”بەزۆرگاین لەش پیس ناکات”، لەم ئیدیۆمەوە دەمەوێت بچمە ناو بابەتەکەوە!\nپێش هەموو شت، ئەم ئیدیۆمە، تەنها بە قسەیە و بە کردەوە جێبەجێ ناکرێت، ئەوتا وەک چۆن ئەو ژن و کچانەی لەسەر خۆشەویستیی و عەشق دەکوژرێن، بە هەمان شێوە ئەو کچ و ژنانەشی، کە دەستدرێژیی سێکسیان دەکرێتە سەر، ئەگەر نەشکوژرێن، چ لای خەڵکی بێگانە، چ لای کەسوکاری خۆیان،بە چاوێکی نزم تەماشا دەکرێن، واتا تیرۆری کەسایەتیان دەکرێت.\nئەم کولتوورە باو و ناشیرینەی کۆمەڵگای ئیسلامیی لە ناو ئێزیدیەکانیشدا هەمان کولتوورە، لە بیرمان ناچێت، چۆن دۆعایان بەردباران کرد. ئێستاش بەرامبەر بە ژنە ئێزیدییە سکپڕەکانی پیاوە دڕندەکانی داعش و ئەو ژنانەی منداڵیان لە داعشەکان بووە، ئێزیدیەکان هەمان ڕەفتار دەکەن.\nداعش، لەسەر بنەمایەکی زەقی ئیسلام، کە هەموو سەروەت و سامان و کچ و ژنی ئێزیدیەکانی حاڵ کرد و بە دەستکەوت(غەنیمە)ی دانا. کارەسات و تاوانێکی هێندە قێزەون و گەورەیان ئەنجام دا، ڕووی مرۆڤایەتی و هەموو ئەو دین و بیروڕا ئایدۆلۆجییەی دژی ئەم بێ ڕەوشتیی و ئابڕوویە نەوەستانەوە، ڕەش کرد. هەرچ کەسیک و هەرچ ئایدۆجیی و دین و ئاینزایەک لایەنگری ئەم کارە قێزەونە بووبێت، بە دڵنیاییەوە ئەو پەڕی دڵڕەقیی و بێ ویژدانییە.\nئایا تەنها داعش، یان ئەو گروپە تووندڕوە تیرۆریستییە ئیسلامییانە خاوەنی ئەم عەقڵیەتە دڕندەیەن؟ یان لای ئێزیدیەکانیش هەمان دڕندەیی و عەقڵیەت هەیە. بە بڕوای من لای زۆرێک لە دین و ئایدۆلۆجییە دۆگماتیزمییەکان، لای هەموو گروپە تیرۆریست و سیکتاریزمیەکان هەمان عەقڵیەت هەیە، بەڵام جێبەجێکردنی و جێبەجێنەکردنی کەوتوەتە سەر ئەوەی تا چەند ئەو دینە، یان ئەو گروپە تیرۆرستی و سیکتاریزمیانە دەسەڵاتیان هەیە. هەرچ کات دەسەڵاتیان هەبوو لە هیچ جۆرە ستەم و تاوانێک بەرامەبەر بە دین و بە بیروباوەڕەکانی دەرەوەی خۆیان سڵ ناکەنەوە.\nدڕندەیی و تاوان لای هەرچ گروپێکی سیکتاریزمیی، لای هەرچ نەتەوەیەکی نەژاد پەرست، لای هەرچ ئاینزایەکی وەک سوننیەکان و شیعەکان بەرامبەر بە یەکتری، لەسەر کات و دەسەڵات وەستاوە، هەرچ لایەنێک لەم لایەنانە دەسەڵاتی هەبوو، هەستی بە هێز کرد، سڵ لە هیچ نامرۆڤبوون و تاوان و دڕندەییەک ناکاتەوە بەرامبەر بەوی دەروەی خۆی، تا دەگاتە ئەوەی کە تاوانی پاکتاوکردنیش بکات.\nداگیرکارییەکانی ئیسلام، هەر لەسەر دەمی پەیامبەر(محەمەد)ەوە تا دەگات بە 600 ساڵەی تەمەنی عوسمانیەکان، جگە لەوەی سەدان وڵاتانیان داگیرکرد، دەیان دین و ئاینزایان پاکتاو کرد، دەیان گروپ و نەتەوەیان پاکتاو کرد، هەزاران مەکتەبە و شوێن و پێگەی ڕۆشنبیرییان سوتاند، بە هەزاران و دەیان هەزار ژن و کچیان حەڵاڵ کرد بۆ خۆیان و کردیانن بە کەنیزەک، یان بە گوێرەی شەرعەکەی خۆیان مارەیان بڕین. ئەمانە هەمووی لەو کاتەوە بوون کە دەسەڵاتیان پەیدا کرد، پێش ئەوە نەرم و نیان بوون و داوای پێکەوە ژیانێکی دیموکراتیانەیان دەکرد و ڕێزیان لە هەموو دین و بیروباوەڕێکی دیکە دەگرت.\nکاتێکیش دەوڵەتگەلێکی عەرەبیی ئیسلامیی و دەوڵەتی سەفەویەکان و فارسەکان و تورکەکان دروست بوون و هەڵگری دینی ئیسلام بوون، ئەمانیش هەر یەکەیان لای خۆیەوە و لە ژێر قەڵمڕەویی خۆیدا دەیان نەتەوە و کەمەنەتەوییان پاکتاو کرد. کورد یەکێک بووە لەو نەتەوانەی هەمیشە لە ژێر هەڕەشەی پاکتاوکردندا بووە، بۆ چەندین جار لێرە و لەوێش گروپی گەورە و ژمارەی گەورەی لێ پاکتاو کراوە، تەنانەت زمانەکەی لێ قەدەغە کراوە، تا ئێستاش تاوان بەرامبەر بە گەلی کورد نەوەستاوە. کەمەنەتەوایەتی عەرەب لە ئێراندا بەردەوام لە ژێر هەڕەشەدایە، ئازەریەکان کە نەتەوەیەکی گەورەن لە ئێراندا بەردەوام لە ژێر هەرشە و چەوساندنەوەدان، لە تورکیادا چەرکەسەکان پاکتاو کران، ئەرمەنیەکان بە سەدان هەزاریان لێ پاکتاو کرا، گەلی کورد نەک چەندین جار پاکتاو کراوە، تا ئێستاش لە ژێر هەڕەشەی پاکتاوکردندایە.\nسوننیەکان و شیعەکان، کە دوو ئاینزای ئیسلامن و یەک خوا و یەک قورئان و یەک پەیامبەریان هەیە، 14 سەدە زیاتر لە شەڕ و پێکداداندان و تیرۆر و پاکتاوی نەک زیندووکانی یەکتری دەکەن، تیرۆری کەسایەتی ئەوانەی چەندین سەدەشە مردوون بەردەوامە.\nفینیقیەکان و کلدانیەکان و ئاشوریەکان و قبتیەکان و ئەماغیزیەکان، بە تەواوەتی لە لایەن داگیرکاریی ئیسلامەوە پاکتاو کراون.\nئەگەر تۆزێک وردبینەوە لە مێژووی خوێناوی دینەکان و نەتەوەپەرستەکان، بە چاوێکی بێ لایەنییەوە سەیر بکەین، هیچ نەتەوە و دین و ئاینزایەک، چ وەک خۆیان دەڵێن ئاسمانی بێت یان زەوینیی لە کاتی دەسەڵاتیدا سڵی نەکردوەتەوە لە تاوان و دڕندەیی بەرامبەر بەوی دەروەی خۆی. کەواتە ئەمە عەقڵێتێکی نەخۆشی نامرۆڤییە هەموو ئەمانەی گرتوەتەوە. هەتا ئەم عەقڵیەتە بەردەوام بێت، دڕندەیی و سڕینەوە و پاکتاوکردن و تاوانی مرۆڤیی بەردەوام دەبێت.\nزۆربەی خەڵک، وا سەیری ئێزیدیەکان دەکەن، کە گوناح و بێ تاوانن، وەلێ ئەگەر لە سۆنگەیەکی عەقڵانییەوە سەیری تاوان بکەین، سەیری کۆمەڵگە و گروپی مەدەنیی بکەین، سەیری عەقڵیەتی مرۆڤبوون بکەین، هەڵسەنگاندنمان لەسەر بنەمانی مرۆڤبوون و عەقڵانیی و پێکەوە ژیان بێت، ئێزیدیەکانیش هەر ئەوەندە ستم و زوڵم ناکەن، کە دەسەلاتیان نییە، بەڵام کە دەسەڵاتیان هەبوو ئیسلام چیی دەکات، ئەوانیش کەمتر ناکەن. لایەنداریی ئێزیدییەکان و هەرچ دین و ئاینزا و گروپ و نەتەوەیەک، دەبێت لەسەر بنەمای دژایەتی چەوساندنەوەیان بێت، نەک لایەندارێتیەکە سەرمان لێ بشێوێنێت و ئەم دین و ئاینزا و گروپە سیکتاریزمیی و نەتەوە پەرستییانە برەو پێ بدات. ئازادیخوازان، ئەوانەن کە بە بیرکردنەوەیەکی مرۆڤییانە و عەقڵانییانە دژایەتی هەرچ جۆرە چەوساندنەوە و تاوانێک دەکەن، نەک لایەندارێتیە کە ئەوە لە بیر بەرێتەوە، کە لە ڕاستیدا،عەقڵیەتی هەموو ئەمانە، یەک عەقڵیەتە،لە کاتی دەسەڵات و هێزیاندا هەمان شتن.\nبیروباوەڕیکی دینیی وەک ئێزیدیەکان، ئەگەر دڵی نەسوتێت بەو کەسانەی لە گۆشت و ئێسکی خۆیین، دڵی نەسوتێت بە جگەرگۆشەکەی خۆی وەک ئێزیدیەکان، ئەبێت چۆن جێگەی بڕوا و متمانە بن کە دەسەڵاتیان هەبوو لە داعش خراپتر ناکەن؟\nئاخر وەک ئەو ئیدۆمەی ئاماژەم پێدا: “ئەوی بە زۆر بیگێن لەشی پیس نابێت” لەو ڕووەوە زۆر ڕاستە، کە کەسانێک بە زۆر دەستدرێژی سێکسی بکرێتە سەریان، بە زۆر دزیی پێ بکرێت، بە زۆر سواڵی پێ بکرێت، بە زۆر هەرچی پێ بکرێت گوناحبار و تاوانبار نییە. کچ و ژنێکی داماو و بێ دەسەڵات کە کەوتوونەتە دەستی داعشە دڕندەکان، بە زۆر سکیان پڕکردوون، کردوونیان بە ژنی خۆیان، ئەبێت چ تاوانێکیان هەبێت، ئێستا بە چاوێکی قێزەونەوە لە لایەن دایک و باوکیانەوە سەیر دەکرێن و وەریان ناگرنەوە. ئەم تاوانە بە بڕوای من هیچی کەمتر نییە لە تاوانی داعشەکان، هیچیش کەمتر نییە لەو منداڵانەی لە پیاوە ئەڵەمانیاکان لە دایک بوون لە وڵاتانەی داگیریان دەکردن، بەڵام کۆمەڵگا و وڵاتانی ئەوساش بە منداڵی”نەشیاو” دایان دەنان و وەریان نەدەگرتنەوە ـ لە بابەتێکی دیکەدا باسی کۆمەڵێک لەو منداڵانە دەکەم ـ .\nئەوەی ئەمرۆ ئێزیدیەکان دەیکەن بەرامبەر بە کچ و خوشکەکانی خۆیان، کە منداڵە باوک داعشەکانیان پێ فڕێ دەدەن گەورەترین تاوانە، ئەم تاوانە لە سەربڕینی منداڵ و ژن خراپترە. ئەم تاوانە دەمێکە ساڵە دەگوزەرێت و هۆکارێکی سەرەکیشە بۆ چاندنی دڵەڕەقیی و نامرۆڤیی لە هەموو جیهاندا.\nنوری کەریم: عێراق وەک کەری نێو جۆگەکە.


2020-01-28 [11:14 AM]\nوەزارەتی تەندروستیی هەرێمی کوردستان رەتیدەکاتەوە هیچ حاڵەتێکی کۆرۆنا لە هەرێمی کوردستان تۆمارکرابێت و لە راگەیێندراوێکدا وەڵامی "چەند پەیج و میدیایەک" دەداتەوە کە "بەبێ هیچ سەرچاوەیەک و دوور لە راستی و بەبێ هیچ بنەمایەک هەواڵی بوونی ئەم نەخۆشییەیان بڵاوکردووەتەوە".\nلە راگەیێندراوەکەی وەزارەتی تەندروستی ئاماژە بەوە کراوە، جگە لە وەزارەتی تەندروستی و ڕێکخراوی تەندروستیی جیهانی لەسەر ئاستی جیهان، هیچ لایەنێکی دیکە بە سەرچاوەی فەرمیی بڵاوبوونەوەی ئەم هەواڵانە دانانرێت.\nد. سامان بەرزنجی، وەزیری تەندروستیی هەرێمی کوردستان هەر لەبارەی دەنگۆی بوونی حاڵەتی تووشبوون بە ڤایرۆسی کۆرۆنا دەڵێ "هاونیشتمانیان دڵنیادەکەینەوە کە تووشبوون بە ڤایرۆسی کۆرۆنا لە کوردستان تۆمارنەکراوە و رێکاری پێویستمان بۆ پاراستنی هاونیشتمانیان گرتووەتەبەر".\nتووشبوون بە ڤایرۆسی کۆرۆنا لە ماوەی رابردوودا، جگە لە چین، لە چەند وڵاتێکی دیکەی جیهان تۆمارکراوە و تاوەکو ئێستا زیاتر لە سێ هەزار کەس تووشبوون، 81 تووشبووش گیانیان لەدەستداوە.\nدەقی راگەیێندراوەکەی وەزارەتی تەندروستیی هەرێمی کوردستان:\nراگەیێندراوێک لە وەزارەتی تەندروستیی حکومەتی هەرێمی کوردستانەوە\nوەزارەتی تەندروستیی حکومەتی هەرێمی کوردستان بۆ رای گشتی و دامودەزگاکانی میدیا ڕایدەگەیێنێت، هیچ حاڵەتێکی نەخۆشیی ڤایرۆسی کۆرۆنای نوێ لە هەرێمی کوردستان نییە و تۆمارنەکراوە.\nبەداخەوە لە چەند پەیج و میدیایەک بەبێ هیچ سەرچاوەیەک و دوور لە راستی و بەبێ هیچ بنەمایەک، هەواڵی بوونی ئەم نەخۆشییەیان بڵاوکردووەتەوە. لێرەدا هاووڵاتییانی خۆشەویست دڵنیادەکەینەوە کە دامودەزگاکانی تەندروستی زۆر بە وردی و بە بەردەوامی چاودێریی رەوشی ئەم نەخۆشییە دەکەن بە هەماهەنگی لەگەڵ لایەنە پەیوەندیدارە نێودەوڵەتییەکان و ڕێکارە پێویستەکان دەگیرێنەبەر بۆ رێگەگرتن لەم نەخۆشییە، هەروەها رایدەگەیەنین کە جگە لە وەزارەتی تەندروستی و ڕێکخراوی تەندروستیی جیهانی WHO لەسەر ئاستی جیهان، هیچ لایەنێکی دیکە بە سەرچاوەی فەرمی بڵاوبوونەوەی ئەم هەواڵانە دانانرێت.\nوەزارەتی تەندروستی حکومەتی هەرێمی کوردستان 27ی کانوونی دووەمی 2020


دۆسیەی کچی پارێزگاری هەولێر\n(ئەگەر دەستدرێژی کرایە سەر کچی پارێزگار، بێدەنگ مەبە، ئەگەر بێدەنگ بیت، نۆرەی تۆش دێت)\nکچێکی حەفت ساڵان، رۆژی سێی گوڵانی دووهەزار و نۆزدە دەڕفێندرێ، لە بیستودووی رەشەمێی ئەمساڵدا، باوکی کچەکە له كۆنگره‌یه‌كی رۆژنامه‌وانیدا رایگه‌یاند کە پاسەوانەکانی بەرپرسێکی پارتی لەشاری هەولێر، بەیارمەتی ژنەکەی (زڕدایکی کچەکە)، کچەکەیان فڕاندووە، بەحەب بێهۆشکراوە، سێکسیان لەگەڵی کردووە.\nباوکی کچەکە لوقمان ئیسماعیل گوتیشی " برای بەرپرسەکە، لەپێش چاوی بەڕێوەبەری پێشوی پۆلیسی هەولێر عەبدولخالق تەلعەت، هەڕەشەی لێکردم، گوتی ئەگەر لەدادگا سکاڵا لەسەر پاسەوانەکان نەکێشیەوە دەتکوژم"\nقسەکانی باوکی کچەکە، هاوڵاتیانی توڕەکرد، لەتۆڕە کۆمەڵایەتیەکان داوایان دەکرد چاو لەو تاوانە نەپۆشرێت.\nپێشتر تۆمەتبارەکان بەکەفالەت (بەشێوەیەکی نایاسایی) ئازادکرابوون، بەڵام دوای كۆنگره رۆژنامه‌وانیەکە، جارێكیتر تۆمەتبارەکان دەستگیركرانەوە.\nرۆژی دواتریش، پارێزگاری هەولێر، فەرسەت سۆفی لە تەلاری پارێزگا پێشوازی لە باوك و كچەکە کرد، گوتی" ئەو كچە كچی ئێمەیە، هەرچی پێویستبێ بۆیدەکەین، دۆسییەكە بەدادپەروەری دەڕوات، تۆمەتباران بەسزایی عادیلانەی خۆیان دەگەن، بەزووترین كاتیش لێكۆڵینەوە دەكەین، هەركەسێك لەهەر پێگە و مەقامێك بووبێ، هەڕەشەی لێكردبن، بەشێوەیەك لە شێوەكان دەستێوەردانی سلبیان لەدۆسییەدا كردبێت، بەسزایی یاسایی خۆیان دەگەن، هیچ كەس پارێزبەندی لەسەر نییە".\nبەڵام پێرێ، بەبیانووی نەبوونی بەڵگە، تۆمەتبارەکان ئازادکران، هەرێم رەفعەت، پارێزەری کچەکە بەمنی گوت " بەپێی راپۆرتی پزیشکی سەلمێنراوە کە لواتە (واتە دەستدرێژی سیکسی لەرێگەی کۆمەوە) لەگەڵ ئەو کچە کراوە، کەواتە تاوانەکە کراوە، بەڵام تاوانبارەکان دیارنیین، بۆچی رووبەڕووبوونەوە و ناساندنی راستەوخۆ لەنێوان تاوانلێکراو و تۆمەتباران نەکرا؟!"\nهەرێم پێیوایە ئەگەر دادگا رووبەڕووبوونەوە و ناساندنی ئەنجامدابا باشتربوو، گوتی " رەنگە سەرەداوێکمان دەستکەوتبا".\nبەراست، بۆچی رۆژی چوارشەم جگە لە هەرێم رەفعەت هیچ پارێزەرێکیتر لە دادگا ئامەدەنەبوو؟!\n(دۆسیەکە کۆمەڵێک پارێزەری خۆبەخشی هەیە) ئایا هەرەشە و تۆقاندن هەبووە؟\nبۆچی دادگای تێھەڵچوونەوە رەچاوی ئەوەی نەكردووە و، لەسەر ئەو خاڵە نەوەستاوە، كە لەدادگای لێكۆڵینەوەی هەولێر، بڕیاری روبەڕووبونە و، کرداری ناساندنی تۆمەتبارانی ئەنجام نەداوە؟!\nرۆژێک کەسێک زلەیەک لە مەلا نەسرەدینی رۆمی دەدات، کە ئاوڕدەداتەوە، کابرا دەڵێ " ببورە نەمزانی، بەبرادەرێکت تێگەیشتم"\nکێشەکەیان دەکەوێتە دادگا، بەڵام قازی برادەری شەقوەشێن دەردەچێت، بۆیە زۆر داوا لە مەلا دەکات بیبورێ، سودی نابێت.\nرۆمی دەڵێ "شتی وا نیە، یان دوو دینارم دەداتێ، یانیش بەهەموو هێزم شەقێکی لێدەدەمەوە،"\nقازی بەهاوڕێکەی دەڵێ " بڕۆ پارەکەی بینە"\nمەلا زۆر چاوەڕێ دەکات، کابرا ناگەرێتەوە، ئیدی تێدەگا کە فێڵی لێکراوە، بۆیە زلەیەک دەسرەوێنێتە بناگوێی قازی و، رادەکات و دەڵێت" جەنابی قازی دوو دینارەکە بووە حەلاڵی ئێوە"\nجەنابی پارێزگاری هەولێر، سەبارەت بەدۆسیەی کچەکەت، گومانی ئەوەناکەی ئێوەش فێڵتان لێکرابێ ؟!\nکێ هەڕەشە لە دادوەران دەکات\nتکایە زیندانەکان فرەوان بکەن\nفەرهاد؛ نمونەیەکی بچوکراوەی غەدر لە کوردستان\nداوی عەشق و خیانەت


NRT TV | کوردستان | ئەحمەد حاجى ڕەشید: بەغدا بڕى ٥٢٢ ملیار دینار بۆ هەرێم دەنێرێت\nئەحمەد حاجى ڕەشید: بەغدا بڕى ٥٢٢ ملیار دینار بۆ هەرێم دەنێرێت\nئەحمەد حاجى ڕەشید ئەندامی لیژنەى دارایى پەرلەمانى عێراق\n14496 جار خوێندراوەتەوە\nئەندامێکی لیژنەى دارایى پەرلەمانى عێراق ڕایگەیاند، لە ناوەڕاستى ئەم مانگەوە بەغدا بڕى ٥٢٢ ملیار دینار، بۆ موچەى فەرمانبەرانى هەرێم و پێشمەرگە دەنێرێت.\nئەحمەد حاجى ڕەشید ئەندامی لیژنەى دارایى پەرلەمانى عێراق لە فراکسیۆنی کۆمەڵ بە ئێن ئاڕ تی ڕاگەیاند، لەو بڕە پارەیەى کە بەغدا دەینێرێت بۆ هەرێمی کوردستان ٤٥٤ ملیارى بۆ موچەى فەرمانبەرانە و ٦٨ ملیار دیناریشى بۆ موچەی هێزەکانى پێشمەرگە دەبێت.\nئاماژەى بەوەشکرد، بڕیارە لە دواى ١٥ى ئەم مانگەوە پارەکە ڕەوانەى هەرێم بکرێت، چونکە پێشتریش بەغدا لە ١٦ و ١٧ى مانگدا پارەى دەنارد بۆ هەرێم، وتیشی ناردنى ئەم بڕە پارەیە، هیچ پەیوەندیەکى بە ڕادەستکردنى نەوتى هەرێمەوە نییە.\nهاوکات شەوی ڕابردوو، لەمیانی بەشداریکردنی لە بەرنامەی تاوتوێی ئێن ئاڕ تیدا غالب محەمەد پەرلەمانتاری عێراق لە فراکسیۆنی گۆڕان ئاشکرایکرد، لە ١٥ی ئازارەوە پارەی موچەی فەرمانبەرانی ھەرێم بە تەواوەتی لە بەغداوە دێت.\nئەمە لە کاتێکدایە بەغدا بەپێى پرۆژە یاسای بودجەى سالی ٢٠١٩ى عێراق، دەبێت مانگانە بڕى ٥٢٢ ملیار دینار ڕەوانەی هەرێمی کوردستان بکات.


جه‌نگى سایته ئه‌لیكترۆنیه‌كانى كوردستان .. هه‌زاران دۆلار بۆ ڕاكێشانی چه‌كداره وه‌همیه‌كان – Rojapp\nHome/هەواڵنێرەکان/جه‌نگى سایته ئه‌لیكترۆنیه‌كانى كوردستان .. هه‌زاران دۆلار بۆ ڕاكێشانی چه‌كداره وه‌همیه‌كان\nجه‌نگى سایته ئه‌لیكترۆنیه‌كانى كوردستان .. هه‌زاران دۆلار بۆ ڕاكێشانی چه‌كداره وه‌همیه‌كان\nHooshyar تشرینی دووه‌م 3, 2015\tهەواڵنێرەکان Leave a comment 39 Views\nسایتی ئه‌لیكسا یه‌كێكه له‌و پێوه‌رانه كه پشتیان پێ ده‌به‌سترێت بۆ هه‌ڵسه‌نگاندن و له سه‌ر ئه‌و بنه‌مایه نرخی رێكلام له‌م سایتانه دیارى ده‌كرێت.\nسایتی ئه‌لیكسا www.alexa.com سایتێكى ئه‌لیكترۆنی سه‌ر به كۆمپانیاى ئه‌مازۆنى ئه‌مریكى نێودار و به‌ربڵاوه، ئه‌م سایته تایبه‌تمه‌نده به دیاریكردنى ئامار و ڕیزبه‌ندى سایته ئه‌لكترۆنیه‌كان وشیكردنه‌وه و گه‌ڕان به‌دواى ئاماره‌كردنى ژماره‌ى به‌سه‌ركه‌رانى.. ئه‌م ناوه‌ش(ئه‌ليكسا) بۆ ناوى كتێبخانه‌ى ئه‌سكه‌نده‌رییه ده‌گه‌ڕێته‌وه وه‌كوو یه‌كه‌م كتێبخانه‌یێك له مێژووى مرۆڤایه‌تیدا.\nبه‌هۆى گرنگیى ڕیزبه‌ندى هه‌ر سایتێك له سه‌ر سایتی ئه‌لیكسا، هه‌ندێك له خاوه‌ن سایته‌كان په‌نایان بردۆته به‌ر چه‌ند ڕێوشوێنێكى ناڕه‌وا بۆ به‌رزكردنه‌وى ناوى سایته‌كانیان له‌و ڕیزبه‌ندیه‌دا و به‌م شێوه‌یه ئێستا هه‌ندێكیان پێگه‌یێكى به‌رزیان به‌ده‌ستهێناوه له‌و ڕیزبه‌ندیه له‌سه‌ر ئاستى عێراق.\nپاش په‌ره‌سه‌ندنی گرنگی ڕیزبه‌ندی ئه‌لیكسا بۆ خاوه‌ن سایته‌كان، چه‌ند كۆمپانیایێك په‌یدابوون كه فرۆشتنی “سه‌ردانی وه‌همی”یان بۆ سه‌ردانی سایته‌كانیان كردۆته پیشه به چه‌ند ڕێگه‌یێكدا، به‌نێوبانگترینیان تایبه‌ته به زیادكردنی ژماره‌ى سه‌ردان له یه‌كێك له شوێنه‌كانی عه‌مباركردنی دۆسیه‌كان كه به سێرڤه‌ر ده‌ناسرێت وده‌توانێت ژماره‌یێكى ئێجگار گه‌وره‌ى سه‌ردان تۆماربكات.\nعه‌لی نه‌جم پسپۆر له بوارى سایته ئه‌لیكترۆنیه‌كان به سایتى “شه‌فه‌ق نیوز” ڕایگه‌یاند كه “هه‌ندێك سایتى ئه‌لیكترۆنی ده‌نگوباس یان كۆمه‌ڵایه‌تى په‌نایان بردۆته به‌ر شێوازى به‌شداریكردن له سایته‌كانیان، كه ئه‌مه‌ش سه‌ردانی وه‌همی زۆریان بۆ فه‌راهه‌م ده‌كات و”ڕانك”ه‌كه‌یان له سایتى ئه‌لیكسا به‌رزده‌كاته‌وه و به‌م شێوه‌یه بینیمان كه هه‌ندێك له سایته‌كان له‌سه‌رووى ڕیزبه‌ندى سایته‌كانه‌وه‌ن له سه‌ر ئاستی عێراق وجیهان وئه‌مه‌ش شتێكى ئاشكراو ڕوونه بۆ پسپۆره‌كانى ئه‌م بواره”.\nنه‌جم وتیشى له گه‌ل بوونى زیاتر له ملیارێك سایتى ئه‌لیكترۆنی له جیهاندا، مه‌عقوول نیه كه سایتێكى عێراقی بگاته ژماره‌ى هه‌زاره‌هه‌مین یان دووهه‌زار یان هه‌تاكوو ده‌هه‌زار سایت له‌و ڕیزبه‌نديدا، دیاریشه كه به‌كارهێنه‌رانی تۆڕى ئینته‌رنێت له عێراق سنووردارن.\nزیاتر وتیشى كه زۆربه‌ى ئه‌و سایتانه‌ى په‌نا بۆ ئه‌و فێڵانه ده‌به‌ن له سنوورى هه‌رێمى كوردستانن.\nله به‌دواداچوونى “شه‌فه‌ق نیوز” سه‌باره‌ت به‌و سایتانه كه سه‌ردانی وه‌همى دابین ده‌كه‌ن ئه‌وه ده‌ركه‌وت كه سایتی وا هه‌یه مانگانه سه‌ردانی وه‌همى به 100 دۆلار تا ده‌گاته 3 هه‌زار دۆلار ده‌فرۆشێت.\nبه‌گوێره‌ى قسه‌كانى نه‌جم زۆربه‌ى سایته خاوه‌ن هه‌ڵسه‌نگاندنه به‌رزه‌كان له ئه‌لیكسا له چوارچێوه‌ى پلانی ساڵانه‌یان به‌شدارى ده‌كه‌ن و به‌مه‌ش پێویسته ساڵانه ئابوونه‌یێك بده‌ن كه ده‌گاته زیاتر له 30 هه‌زار دۆلار.\nله‌لاى خۆیه‌وه سامان جاف پسپۆر له به‌رنامه‌سازى سایته‌كان ئه‌وه‌ى بۆ “شه‌فه‌ق نیوز” ده‌سنیشانكرد كه جیاوازیێكى گه‌وره هه‌یه له نێوان ئاماره‌كانی گوگل وسایتی ئه‌لیكساى سه‌ر به كۆمپانیاى ئه‌مازۆن. ئه‌و ده‌ڵێت له سایتى گوگل كه متمانه‌دارترینه له جیهاندا، ده‌بینین ئه‌و سایتانه كه پۆلینكراون وه‌كوو باشترین بیست سایت له لایه‌ن سه‌ردانه‌وه به گوێره‌ى سایتی ئه‌لیكسا له ریزى نێوان صفر تا 3ن، ئه‌مه‌ش لۆژیكترین واقعیترینه، ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌مان خسته پێش چاو كه زۆربه‌ى ئه‌م سایتانه له چوارچێوه‌ى هه‌رێمى كوردستانن كه ژماره‌ى دانیشتوانى پێنج ملیۆن كه‌سه به به‌راورد له‌گه‌ل عێراق.\nئه‌وه‌ش ده‌بینرێت كه سایته كوردیه‌كان ڕووماڵكردنیان لایه‌نى ناوخۆى گرتووه، چونكه خزمه‌تگوزارییه‌كانیان زیاتر به زمانی كوردی و به‌شێوه‌زارى سۆرانی پێشكه‌ش ده‌كه‌ن، و به هۆى پێكهاته سیاسیه ئاڵوزه‌كه‌ى كوردستان، بینه‌ر و به‌سه‌ركه‌رانی ئه‌م سایتانه دابه‌شىسه‌رناوچه‌كانن به گوێره‌ى هه‌ر دام وده‌زگایه‌ك وبه‌گوێره‌ى لایه‌نگرى وئاڕاسته‌كانیان.\nجاف زیاتر ده‌ڵێت یه‌كێك له‌و سایته كوردیانه كه‌یه‌كێكه له به‌رزترین 10 سایت له‌عیراقدا؛ له پۆلینكردنى سایتى گوگل كه تایبه‌ته به هه‌ڵسه‌نگاندنی سایته‌كان نمره (0)ى پێدراوه و ئه‌وه‌ى پرسى: ئایا ده‌كرێت سایتێكى ئه‌لیكترۆنى له ریزبه‌ندیدا بكه‌وێته پێش سایتى تویته‌رى جیهانی یان ته‌نانه‌ت سایته سێكسیه‌كانیش؟\nسه‌باره‌ت به هۆكارى بوونى سایتێكى زۆر كه نمره‌ى زۆر كه‌میان له هه‌ڵسه‌نگاندنى گوگڵ وه‌رگرتووه به پێچه‌وانه‌ى سایتى ئه‌لیكسا وسایته‌كانی دیكه، جاف ده‌ڵێت “سایتى گوگڵ چه‌ند پێوه‌رێكى تایبه‌تى به‌كارهێناوه بۆ هه‌ڵسه‌نگاندنی سایت له‌وانه‌ش ده‌بێت هیچ په‌یوه‌ندیێكى نه‌بێت به‌و سایتانه كه تایبه‌تن به فرۆشتنی سه‌ردانی وه‌همی و به‌رزكردنه‌وه‌ى (ڕانك) له سایتی ئه‌لیكسا، به‌ڵام زۆربه‌ى سایته كوردیه‌كان و هه‌ندێك سایتی عێراقییش په‌نایان بۆ ئه‌م ڕێگه‌یانه بردووه بۆ ركابه‌رى وهه‌وڵدان بۆ به‌ده‌ستهێنانی زۆرترین ڕێكلام.\nهه‌روه‌ها جاف وتى كه “كۆمپانیا ناودار و ڕه‌سه‌نه‌كان بۆ رێكلامكردن پشت به‌و سایتانه ده‌به‌ستن كه به‌گوێره‌ى هه‌ڵسه‌نگاندنی گوگڵ یان له ڕێگه‌ى سێرڤره‌كه‌یان كه ورده‌كارى ڕاست ودروست پێشكه‌ش ده‌كات سه‌باره‌ت به ژماره‌ى ئه‌و كه‌سانه كه سه‌ردانیان ده‌كه‌ن زانيارى ئه‌دا دوور له زانيارى كۆمپانیاكانی سه‌ردانى وه‌همى”.\nPrevious بۆتين: رويداگه‌يل خوه‌رهه‌ڵات ناوين له‌ئاكام نه‌گونجيان ره‌گه‌زى و ئايينى و سياسيه\nNext شه‌ويگ ترسناك له پايته‌خت نوير


بودجه‌ی ته‌ندروستی حکومه‌تی هه‌رێمی کوردستان\n"هه‌وڵێک بۆ هه‌ڵسه‌نگاندن"\nبودجه‌ی ته‌ندروستی وڵاتێک یا ناوچه‌یک یه‌کێکه له هه‌ره گرنگترین ئه‌و ره‌گه‌زانه‌یه که سیاسه‌تی ته‌ندروستی وڵات و ناوچه‌که ده‌ستنیشان ئه‌کات. بۆیه بودجه ئه‌کرێت وه‌ک پێوه‌رێکی سه‌ره‌کی باشی و خراپی سیسته‌می ته‌ندروستی وڵاتان ته‌ماشبکرێت. ئه‌مه ئه‌کرێت له ریی چه‌ند پێوه‌رێکی رون و ئاشکرای وه‌ک رێژه‌ی پاره‌ی ته‌رخانکراو بۆ ته‌ندروستی له ته‌واوی بودجه‌که‌ی وڵاته‌که و به به‌راورد به کایه‌کانی تری کۆمه‌ڵگا ده‌ستنیشان بکرێت.\nگرنگی بودجه‌ی ته‌ندروستی بۆ ساغڵه‌می سیسته‌می ته‌ندروستی و توانای ئه‌مه‌ی دوایی بۆ به‌ده‌مه‌وه‌چونی په‌یداویستیه ته‌ندروستێکانی خه‌ڵک، وای کردوه که زانستی ئابوری ته‌ندروستی، چه‌ند ئامراز و میکانزمێکی دیاریکراو بهێنێته کایه‌وه بۆ هه‌ڵسه‌نگاندن و شرۆڤه‌کردنی بودجه له لایه‌ک و ئه‌نجامدانی هه‌ڵسه‌نگاندنی ئابوری بۆ ته‌واوی ئه‌و پرۆژانه‌ی که بودجه‌ی بۆ ته‌رخانکراوه . ئه‌مه بوه‌ته هۆی دروستی بونی ده‌زگای تایبه‌ت که پسپۆرن له ئه‌نجامدانی تۆێژینه‌وه و هه‌ڵسه‌نگاندنی ئابوری بۆ هه‌ر پرۆژه و چالاکیه‌کی ته‌ندروستی که چ له لایه‌ن که‌رتی تایبه‌ت یا که‌رتی گشتیه‌وه پێشنیار ئه‌کرێت و بودجه‌ی بۆ ته‌رخان ئه‌کرێت. نمونه‌ی ئه‌و ده‌زگایانه؛ دامه‌زراوه‌ی (NICE)ه له بریتانیا، که به بێ ئامۆژگاری و گڵۆپی سه‌وزی ئه‌و ده‌زگایه ناکرێت هیچ ده‌رمانێک و که‌رسته و چاره‌سه‌ر یا پرۆژیه‌کی ته‌ندروستی بکه‌وێته به‌رده‌م به‌کاربه‌رانی. ئه‌و کارانه‌ی ده‌زگاکه ئه‌یکات هه‌ڵسه‌نگاندنی ئابوریه بۆ ته‌واوی چالاکیه ته‌ندروستیه پێشنیارکراوه‌کان بۆ ئه‌وه‌ی بزانرێت، که ئایه ئه‌و قازانجه ته‌ندروستیه‌ی له ئه‌نجامه‌ی ئه‌و چالاکیه به‌ده‌ستدێت له تێچوه ئابورێکه‌ی گه‌وره‌تره یا خود به پێچه‌انه‌وه .\nئامرازه ئابوریه‌کانی هه‌ڵسه‌نگاندنی بودجه‌ی ته‌ندروستی:\nA. هه‌ڵسه‌نگاندنی تێچون-کارتێکردن Cost- Effectiveness Analysis (CEA)\nئه‌مه گرنگترین ئامرازه که له ئابوری ته‌ندروستیدا، بۆ هه‌ڵسه‌نگاندنی تێچون له پرۆژه‌ی ته‌ندروستی و کارتێکردنی ئه‌و پرۆژانه به کار ئه‌هێنرێت . گرنگی ئه‌م ئامرازه ئابوریه له‌وه‌دایه که بۆ سیاسه‌ت و پلانی ته‌ندروستی له سه‌ر ئاستی کۆمه‌ڵگا به‌کارئه‌هێنرێت.\nB. هه‌ڵسه‌نگاندنی کارتێکرنی بودجه Budget Impact Analysis (BIA)\nئه‌م ئامرازه به‌شێکی گرنگی هه‌ڵسه‌نگاندنی ئابوری گشتگیری بودجه‌ی ته‌رخانکراو بۆ پرۆژه و چالاکی ته‌ندروستیه‌کانه. مه‌به‌ست له‌م ئامرازه ناسنیی ئاکامه داراییه‌کانی پرۆژه و چالاکیه ته‌ندروستێکانن به له پێش چاوگرتنی که‌می مه‌سره‌ف له بواری ته‌ندروستیدا.\nبودجه‌ی حکومه‌تی هه‌رێمی کوردستان پشتی نه‌به‌ستوه به هیچ کام له‌و ئامرازه ئابوریه ته‌ندروستیانه‌ی سه‌ره‌وه بۆ ده‌ستنیشانکردنی ئه‌و پرۆژه و چالاکیه ته‌ندروستیانه‌ی که بۆ ئێستای هه‌رێمی کوردستان گه‌وره‌ترین قازانج و که‌مترین تێچونیان هه‌یه. ئه‌وه‌ی به دێ ئه‌کرێت زیاتر گرنگیدانه به دروستکردنی ژێرخانی ته‌ندروستی هه‌رێم له بنکه‌ی ته‌ندروستی و خه‌سته‌خانه و پشتگوێخستنی چه‌ند لایه‌نێکی زۆر گرنگی تری سیسته‌می ته‌ندروستی که هیچیان له گرنگیدا له ژێرخان که‌متر نین.\nهه‌ڵسه‌نگاندنێکی سیستمیانه‌ی بودجه‌ی ته‌ندروستی سالێ 2010:\nئه‌و چالاکیانه‌ی که هه‌ر سیسته‌مێکی ته‌ندروستی ئه‌یکات دو ئامانج ئه‌پێکن. یه‌که‌میان ئه‌و چالاکی و کار و پرۆژانه‌ن که نه‌خۆشیه‌کی تایبه‌ت یا ته‌نگه‌ژه و کێشه‌یه‌کی ته‌ندروستی دیاریکراو ئه‌که‌نه مه‌رام و ئامانج و هه‌وڵی چاککردنی ئه‌ده‌ن و دوه‌میانیش ئه‌و کۆمه‌ڵه پرۆژه و چالاکیانه‌ن که ته‌واوی سیسته‌مه‌کی لێ سودمه‌ند ئه‌بێت و کارتێکردنه‌که‌ی له نه‌خۆشی و کێشه‌یه‌کی تایه‌به‌ته‌وه ئه‌گوازرێته‌وه بۆ ته‌واوی سیسته‌مه‌که. ته‌رخانکردنی بودجه بۆ سیکته‌ری ته‌ندروستی، پێویسته نمونه‌ی چالاکی دوه‌می سیسته‌می ته‌ندروستی بێت. واته، بودجه پێویسته ته‌واوی سیسته‌می ته‌ندروستی له پێشچاوبگرێت و ناکرێت گرنگی به به‌شێک بدات و ئه‌وانی تر پشتگوێبخات. بۆ ئه‌وه‌ی بزانین پێکهاته سه‌ره‌کێکانی سیسته‌می ته‌ندروستی چین و بۆچی گرنگه هیچ کام له‌و پێکهاتانه پشگوێننه‌خرێت، لێره‌دا به کورتی ئه‌و پێکهاتانه ئه‌خه‌ینه‌ڕو.\nپشکی پێکهاته‌کانی سیسته‌می ته‌ندروستی له بودجه‌ی 2010 :\n1. خزمه‌تی پێشکه‌شکراو: ئه‌و خزمه‌تانه ئه‌گرێته‌وه که کاریگه‌ر و بێزه‌ره‌ر و له ئاستێکی کواڵیتی باشن و پێشکه‌ش به تاکه‌که‌س یا کۆمه‌ڵگا له کات و شوێنی پێویستدا ئه‌کرێن. دیاره ئه‌م پێکهاته‌ی سیسته‌می ته‌ندروستی ژێرخانیش ئه‌گرێته‌وه به بێ مه‌سه‌ره‌فێکی له راده‌به‌ر و زیاده‌مه‌سره‌ف کردن.\nئه‌وه‌ی له بودجه‌ی حکومه‌تی هه‌رێمی کوردستان به‌دێ ئه‌کرێت گرنگێکی له راده‌به‌ده‌ره به‌م پێکهاته‌و و پشتگوێ خستنی بواره‌کانی تری خزمه‌تی ته‌ندروستیه. له خزمه‌تی ته‌ندروستی پێشکه‌شکراویشدا، بودجه‌ی حکومه‌تی هه‌رێمی کوردستان گرنگی داوه به ژێرخانی ته‌ندروستی که خۆی له خویدا کایه‌کی گرنگه، به‌ڵام ناکرێت ته‌نها گرنگی به ژێرخان بدرێت و لایه‌نه‌کانی تری خزمه‌تی ته‌ندروستی پشتگۆیبخرێت. هه‌ر بۆ نمونه، 92.4% ته‌واوی تێچوی پرۆژه پێشنیارکراوه‌کانی ساڵی 2010 بۆ وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی بۆ دروستکردنی باڵه‌خانه و بنکه‌ی ته‌ندروستی و نه‌خۆشخانه ئه‌ڕوات. ئه‌مه له سیاسه‌تی وڵاتێک ئه‌چێت که هیچ ژێرخانێکی ته‌ندروستی نه‌بێت و له سه‌ره‌تایی ده‌رچونی بێت له کاره‌ساتێک که ببوێته هۆی له ناوچون و روخانی هه‌مو ژێرخانه ته‌ندروستیه‌که‌ی.\nله لایه‌کی تره‌وه، ته‌نها رێژه‌ی 27%ی ته‌واوی تێچوی پڕۆژه پێشنیارکراوه‌کانی ته‌ندروستی بۆ ساڵی 2010 بۆ ده‌ره‌وه‌ی شاره‌کان ته‌رخانکراوه. دیاره ئه‌مه ونکردنێکی زه‌قی ئه‌وله‌ویاته‌کانه، له‌وه‌ی که گوند و ناحیه و شارۆچکه‌کان زیاتر پیویستیان به گرنگی دانه به دره‌وستکردنی ژێرخانی ته‌ندروستی نه‌وه‌ک سه‌نته‌ری شاره گه‌وره‌کان که پشکی شێریان به‌رکه‌وتوه به رێژه‌ی 73% .\n2. کارمه‌ندانی ته‌ندروستی: به پێی رێنمایه‌کانی رێکخراوی ته‌ندروستی جیهانی، کارمه‌ندانی ته‌ندروستی پێویسته به ده‌م په‌یداویستیه ته‌ندروستیه‌کانی خه‌ڵکه‌وه بچن و به ژماره‌یه‌کی گونجاو و به شێوه‌یه‌کی کاریگه‌ر کاره‌کانی خۆیان ئه‌نجامبده‌ن.\nوه‌زاره‌تی ته‌ندروستی به پێی بودجه‌ی ساڵی 2010 له پله‌ی چواره‌م دێت له مه‌ڕ ژماره‌ی کارمه‌ندانی به به‌راورد له گه‌ڵ وه‌زاره‌کانی تردا به رێژه‌ی 6.31% و دوای وه‌زاره‌ته‌کانی په‌روه‌رده و پێشمه‌رگه و ناوخۆ.\nڕه‌نگه له یه‌که‌م ته‌ماشاکردندا، هاتنی وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی له پله‌ی چواره‌م شتێکی باش بێت. به‌ڵام ئه‌گه‌ر ته‌ماشای جیاوازی له رێژه‌ی وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی و ئه‌و وه‌زاره‌تانه‌ی که پێش ئه‌و که‌وتون له ژماره‌ی کارمه‌ندان بۆمان ده‌رئه‌که‌وێت که وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی به رێژه‌ی 17.55% دوای وه‌زاره‌تی په‌ره‌ورده و رێژه‌ی 13.26% دوای وه‌زاره‌تی پێشمه‌رگه و رێژه‌ی 9.03% دوای وه‌زاره‌تی ناوخۆ دێت.\nئاماره‌کانی بودجه‌ی ساڵی 2010 پێمان ئه‌ڵێت که کۆی 39489 کارمه‌ندی ته‌ندروستی، له‌و ساڵه‌دا سه‌ر به میلاکی وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی کارده‌که‌ن. ئه‌و ژماره یه‌کسانه به رێژه‌ی نزیکه‌ی 8 کارمه‌ندی ته‌ندروستی بۆ هه‌ر 1000 هاوڵاتی له کوردستاندا که پزیشک و په‌رستیار و یاریده‌ده‌ری پزیشک و ئه‌و کارمه‌ندانه‌ی که له ده‌رمانخانه و تاقیگه‌کانی سه‌ر به وه‌زاره‌ت...هتد ئه‌گرێته‌وه. دیاره ئه‌و ژماره‌یه به پێی ستاندارده جیهانێکان زۆر که‌مه و پێویستی به پلان و ستراتیجی گۆنجاو هه‌یه بۆ زیاد کردنی ئه‌و ژماره. یه‌کێک له میکانزمه‌کانیش ته‌رخانکردنی بودجه‌ی شیاوه بۆ گرنگی دان به‌م پێکهاته سه‌ره‌کیه‌ی سیسته‌می ته‌ندروستی کوردستان. ئه‌مه ئه‌گه‌ر باسی ئه‌وه نه‌که‌ین که له کوردستاندا، جیاوازی هه‌یه له نێوان فه‌رمانبه‌ر و موچه‌خۆر، چونکه ژماره‌یه‌کی زۆری موچه‌خۆر هه‌یه له سیکته‌ری ته‌ندروستیدا موچه وه‌رئه‌گرن به‌ڵام کارناکه‌ن و ناویان به فه‌رمانبه‌ر نوسراوه.\nئه‌گه‌ر ته‌ماشای ئاستی کارمه‌ندانی ته‌ندروستی بکه‌ین به به‌راورد له گه‌ڵ کارمه‌ندانی وه‌زاره‌تێکی وه‌کو په‌روه‌رده که له ریزی پێشه‌وه‌ی وه‌زاره‌ته‌کان حکومه‌ت دێت له ژماره‌ی کارمه‌نداندا، ئه‌وا بۆمان ده‌رئه‌که‌وێت که وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی له‌وه‌شدا له وه‌زاره‌ته‌کانی تر دواکه‌وتوه. بۆ نمونه به ریژه‌ی 11.3% کارمه‌ندانی وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده پله‌کانی نمره‌ی (ب) و نمره‌ی یه‌که‌م و دوه‌می حکومه‌تیان داگیرکردوه، به‌ڵام ته‌نها 9.8% کارمه‌ندانی ته‌ندروستی ئه‌و پله پێشکه‌وتوانیان پێبه‌خشراوه.\nدیاره یه‌کێک له خه‌سڵه‌ته هه‌ره گرنگه‌کانی سیسته‌مێکی ته‌ندروستی سه‌رکوتو، هێنانه‌کایه‌ی یه‌کسانیه‌کی رێژه‌یه له نێوان کارمه‌ندانی نێر و مێ له سیکته‌ری ته‌ندروستی دا، ئه‌وه‌ی له بودجه‌ی ساڵی 2010 به دی ئه‌کرێت، زیادی ژماره‌ی کارمه‌ندانی نێره به به‌راورد به کارمه‌ندانی مێ. کارمه‌ندانی نێری ته‌ندروستی رێژه‌ی نزیکه‌ی 60% ته‌واوی کارمه‌ندانی ته‌ندروستی پێکئه‌هێنن، که ئه‌مه ونکردنی بنه‌مای یه‌کسانی جینده‌ریه له سیسته‌می ته‌ندروستیدا. پێویست بو بودجه‌ی ساڵی 2010 میکانزمی ئابوری شیاوی به‌کاربهێنایه بۆ نه‌هێشتن یا که‌مکردنه‌وه‌ی ئه‌و نایه‌کسانیه جه‌نده‌ریه.\nوه‌ک له سه‌ره‌وه ئاماژه‌مان پێیدا، رێژه‌ی 92.4% هه‌مو بودجه‌ی ته‌رخانکراو بۆ پرۆژه ته‌ندروستیه‌کان بۆ دروستکردنی باڵاخانه و بنکه‌ی ته‌ندروستی ئه‌چێت. دیاره به بێ بونی کارمه‌ندی ته‌ندروستی بۆ ئه‌و بنکه ته‌ندروستیه‌یانه‌ی دروست ئه‌کرێن، ئه‌مانه‌ی دوایی هیچ مه‌به‌ستێک ناپێکن. هه‌رچه‌نده زانیاری ته‌واومان له به‌رده‌ست نیه بۆ به‌راورد کردنی ژماره‌ی کارمه‌ندانی ته‌ندروستی له ساڵی 2010 به ساڵانی رابوردو، به‌ڵام دیاره ئه‌و ژماره زۆره‌ی بنکه و نه‌خۆشخانه‌یه‌ی که بودجه‌ی بۆ ته‌رخان کراوه، پێویستی به کارمه‌ندی ته‌ندروستی هه‌یه. ئه‌وه‌ی له بودجه‌که‌دا دیار نیه، چۆنێتی مه‌سره‌ف کردنه له دابین کردن و راهێنان و هه‌ڵسه‌نگاندنی کارامه‌یی ئه‌و کارمه‌نده ته‌ندروستیانه‌ی له بنکه ته‌ندروستیه تازه‌کاندا ده‌ستبه‌کار ئه‌بن.\n3. زانیاری ته‌ندروستی: یه‌کێکی تر له پێکهاته سه‌ره‌کیه‌کانی سیسته‌می ته‌ندروستی که ئه‌بێت گرنگی پێبدرێت به‌رهه‌مهێنان و شرۆڤه‌کردن و بڵاوکردنه‌وه و به‌کارهێنانی داتا و ژماره‌ی تۆکمه‌یه له سه‌ر ده‌ستنیشانکه‌ره بنه‌ڕه‌تیه‌کانی ته‌ندروستی و ئاستی ته‌ندروستی خه‌ڵک و کاریگه‌ری و کارامه‌یی سیسته‌می ته‌ندروستی. ئه‌وه‌ی له کوردستاندا به‌دی ئه‌کرێت، نه‌بون یا به‌کارنه‌هێنانی داتایه له بواری ته‌ندروستیدا. یه‌کێک له ئه‌رکه گرنگه‌کانی بودجه‌ی ته‌ندروستی ته‌رخانکردنی مه‌سره‌فه بۆ به‌ره‌وپێشه‌وه‌بردنی ئه‌م پێکهاته گرنگه‌ی سیسته‌می ته‌ندروستی که بودجه‌ی پیشنیارکراوی ساڵی 2010 حکومه‌تی هه‌رێمی کوردستان به ته‌واوه‌تی پشگوێخستوه. و له سه‌دا 0% تێچوی پرۆژه‌کان بۆ ئه‌م لایه‌نه ته‌رخانکراوه.\n4. که‌ره‌سته و ته‌کنه‌لۆژیای ته‌ندروستی: پشکی شێری بودجه‌ی خه‌مڵێنراوی ساڵی 2010 بۆ دروستکردنی باڵه‌خانه و بنکه‌ی ته‌ندروستی ته‌رخان کراوه. به‌ڵام ئه‌وه‌ی جێگای تێبینیه که پرۆژه‌ی بودجه‌که ئاشکرای نه‌کردوه که ئایا تێچوی ئه‌و بنکه و نه‌خۆشخانه و باڵاخانه، مه‌سره‌فی دابینکردنی که‌ره‌سته‌ی ته‌ندروستیش ئه‌گرێته‌وه یاخود نا. به پێی بودجه‌ی ساڵی 2010 ته‌نها 7.6% بودجه‌که بۆ کڕینی که‌ره‌سته‌ی ته‌ندروستی ته‌رخانکراوه، که ئه‌مه له نه‌بونه‌وه نزیکی ئه‌کاته‌وه.\nدیاره بودجه‌ی ته‌رخانکراو بۆ که‌رسته‌و و ته‌کنه‌لۆژیای ته‌ندروستی ته‌نها ئه‌و که‌رسته تازانه ناگرێته‌وه که حکومه‌ت ئه‌بێت بیکڕێت، به‌ڵکو پیویسته له بودجه‌ی خه‌ملێنراودا، بڕیک پاره ته‌رخان بکرێت بۆ چاککردنه‌وه و به‌رده‌وامی پێدانی که‌رسته‌کان که ئه‌مه‌ی دوایی که بودجه‌ی پێشنیارکراوی ساڵی 2010 بونی نیه.\n5. به‌ڕێوه‌بردن و پێشڕه‌وایه‌تی له بواری ته‌ندروستیدا: یه‌کێک له کاره هه‌ره گرنگه‌کانی سیسته‌می ته‌ندروستی و بودجه‌ی ته‌رخانکراو بۆ ئه‌و سیسته‌مه ئاماده‌کردن و راهێنانی پێشڕه‌و به‌ڕێوه‌به‌ر و که‌سانی شاره‌زایه بۆ به‌ڕیه‌وه‌بردنی کاره‌کانی سیسته‌می ته‌ندروستی. به له پێشچاوگرتنی ئاستی خراپی سیسته‌می ته‌ندروستی کوردستان، ئه‌وه‌ی سه‌ره‌وه یه‌کێکه له ئه‌رکه هه‌ره به په‌له و گرنگه‌کانی سیاسه‌تی ته‌ندروستی له کوردستاندا. ئه‌وه‌ی به‌دی ئه‌کرێت گرنگی نه‌دانی بودجه‌یه به‌م بواره و ته‌رخاننه‌کردنی مه‌سره‌ف بۆ ئه‌نجامدانی کارێکی له‌و شێوه.\n1. J. A. Mauskopf, S .D. Sullivan, L. Annemans, J. Caro, C. D. Mullins, M. Nuijten, E.Orlewska, J. Watkins,\nP. Trueman. Principles of Good Practice for Budget Impact Analysis, VA L U E I N H E A LT H, Volume 10• Number 5 • 2007\n2. National Institute of Health and Clinical Excellence, available at http://www.nice.org.uk/, accessed on January 31, 2010.\n3. A. C Haddix, S. M. Teutsch, P. S. Corso. Prevention Effectiveness, Second Edition, Oxford University Press, 2003.\n4. World Health Organization, Alliance for Health Policy and System Research. Systems Thinking, for Health Systems Strengthening. WHO 2009.\n5. وه‌زاره‌تی پلاندانان، پرۆژه پێشنیارکراوه‌کانی ساڵی 2010.\n6. وه‌زاره‌تی پلاندان، دانشتوانی هه‌رێمی کوردستان-2007، http://mop-krg.org/detail.aspx?page=statisticsbysubjects&c=StatisticsbySubjects&id=350\n* ماسته‌ر له سیاسه‌تی ته‌ندروستی\n04/02/2010 بینین: 2054