فێربوونی زمانی تورکی by Shaxewan Azizi - issuu\nچەند وتەیەکی کورت وەکوو پێشەکی خوێنەرانی ئازیز ،ئەم کتێبەی ئێستا لەبەر دەستان دایە ،لە سەردەمی پەنابەرێتیدا ساڵی  3002لە واڵتی تورکیە ئامادە کراوە .بە هۆی نەبوونی هەل و دەرفەت تا ئێستا نەتوانراوە بخرێتە بەر دەستی ئۆگرانی فێربوونی زمانەوە .ئەم کتێبە بەرهەمی هەوڵ و ماندوو بوونی خۆمە لە پێناو فێر بوونی زمانی تورکی دا .دیارە جێی خۆیە تی لەو نێوەشدا هاوکاری کۆمەڵێک لە هاوڕێ و دۆستانی پەنابەرم بۆ یارمەتی دانم بە مەبەستی فێربوونی سەرەتایەک لە زمانی تورکی لە بەر چاو بگرم .ئەوەی زیاتر منی هاندا کە بکەومە دوای فێربوونی ئەو زمانە ئەوە بوو کە تا رادەیەکی پێویست تورکیە بناسم و لەم ڕێگایەوە هەندێک زانیاری وەدەست بێنم .لە الیە کی دیکە لە کار و باری ڕۆژانە دا کەڵکی لێوەر بگرم .دیارە لێرەدا مەبەستی من فێر کردنی ئۆگرانی ئەو زمانە نیە .تەنیا دەمەوێ بڵێم کە من ئاوا هەوڵم دا و ئەوەی لە بەر دەستان دایە بەرهەمی ئەو هەوڵەیە .پێم خۆش بوو کە ئێوەی خۆشەویستیش سوودی لێوەربگرن و وەکوو دەست پێکێک بۆ چوونە ناو ئەو زمانە سەیری بکەن .دیارە وەکوو سەرەتایەک دەکرێ پشتی پێ ببەسترێ .لە راستی دا بە هۆی ئەوەی کە ماوەیەکی زۆر لەو سەردەمە تێپەڕ بووە و بەو جۆرەی کە پێویست بووە بە مەبەستی فێر بوونی زیاتری تورکی هەوڵم نەداوە ،ڕەنگە ئێستا بە ڕادەی ئەو کات لەو زمانە تێنەگەم .زمان ئەگەر بە بەردەوامی کاری لەسەر نەکرێ و بە کار نەهێندرێ، بێگوومان بە مرووری زەمان لە بیر دەچێتەوە .هیوادارم ئێوەی ئازیز وەکوو من لێی کەمتەر خەم نەبن و لە فێر بوون و بە کار هێنانی دا بەردەوام بن .بە هیوای ڕەزامەندی ئێوە ئازیزان.\nشاخەوان عەزیزی مانگی فێوریەی 3003 سویس /لۆزان\nئەلف و بێی تورکی :زمانی تورکی لە  92پیت پێک هاتووە کە ئەمانەی الی خوارەوەن: H,h ه P,p پ\nĞ,ğ غ Ö,ö ئۆ Z,z ز\nG,g گ O,o ئۆ Y,y ی\nE,e F,f ئێ ف M,m N,n م ن Ü,ü V,v ئوو ڤ\nÇ,ç چ K,k ک T,t ت\nD,d د L,l ل U,u ئوو\nC,c ج J,j ژ Ş,ş ش\nB,b ب I,ı ئی S,s س\nA,a ئا İ,i ئی R,r ر\nپێک هاتەی وشە و ڕۆڵی پاشگرەکان: لە زمانی تورکی دا پاشگرەکان گرینگیەکی تایبەت بە خۆیان هەیە .هەر بۆیە دەمانەوێ لێرەدا ئەو پاشگرانە دەست نیشان بکەیین کە ڕۆڵی سەرەکیان هەیە لە پێکهاتەی وشە دا و هەروەها مانا و مەفهومێکی تازە و نوێ بە وشەکان دەبەخشن .هەر دەستە و گروپ لەو پاشگرانە دابەش دەکەیین بە سەر چەندین بەشی جیاواز و بۆ هەر بەشە لەو پاشگرانە وێنەی جۆراوجۆر دێنینەوە.  .0پاشگرەکانی [ ] Çi,Çı,Çü,Çuو هەروەها [ ] Ci,Cı,Cü,Cuبۆ دەربڕین و کار و پیشە جۆراوجۆرەکان. پێاڵو فرۆش ئاسنگەر دارفرۆش\nتەلەفۆن شیر خزمەت\nOdun: Telefon: Süt: Hizmet:\n .3پاشگرەکانی [ ] Luk,Lük,Lık,Likکاتێک دەکەونە پاش وشەکانی کار و پیشەوە ،مانای شوێن و جێگای پیشەکە دەگەیەنن .بۆ وێنە وەکوو ئەمانەی الی خوارەوە:\nقاڵی فرۆشی خەڵوز فرۆشی\nقاڵی فرۆش خەڵوز فرۆش\nواتا ئەو جێگا یان دوکانەی کە قاڵی لێ دەفرۆشرێ ،یان ئەو دوکانەی کە خەڵوزی بەردی لێ دەفرۆشرێ. .2\nلە شوێنێکی دیکە هەر ئەو پاشگرانەی کە لە\nخاڵی دوهەم دا باسمان\nواتا( ) Luk,Lük,Lık,Likکاتێک دەکەونە دوای هەندێک وشەوە بە مانا و مەفهومێکی تازەوە بە کار دەبرێن .بۆ وێنە بڕواننە ئەو وشانەی خوارەوە: مانگانە\n .4پاشگرەکانی [ ] Cük,Cık,Cikکاتێک دەکەونە پاش وشەوە ئەوە مانای چوکەڵە بوون بە وشەکان دەبەخشن .بۆ وێنە: گوڵی بچووک\nماڵ یان خانووی بچووک\n .5ئەم پاشگرانە [ ]Ceğiz,Cağizلە دوای وشەوە مانای ڕەحم و بەزەیی دەگەیەنن .بۆ وێنە: کچە داماوەکە\n .6پاشگرەکانی [ ] Cağim,Ceğimلە دوای هەر وشەیەکەوە بێن بۆ دەربڕینی هەستی ڕێز و خۆشەویستی و ئۆگری ،بە کار دەبرێن .بۆ وێنە: دایکی بەڕێزم\n .7پاشگرەکانی [ ]Lı,Li,Lu,Liئەو پاشگرانەن کە مانای خاوەندارێتی دەگەیەنن .بۆ وێنە:\nبە خوێ ،سوێر\nشیردار ماڵدار ،خاوەن ژن\n .8پاشگرەکانی [ ]De,Daکاتێک دەکەونە دواوەی بکەرە کەسیەکان مانای (ش) یان (هەروەها) دەگەیەنن .بۆ وێنە: ئێمەش\nبۆ وێنە لە ناو ڕستەدا بەم شێوەی الی خوارەوەیە: منیش دێم\nBen de geliyorum:\nSiz de gidiyorsonuz:\n .9پاشگری [ ]İleبە مانای (لە گەڵ) یان (بە) دێت .هەروەها [ ]Le,Laکاتێک دەکەونە پاش وشە مانای (بە) یان (بەهۆی) دەگەیەنن .بۆ وێنە: قیتار\nبە هۆی یان بە فرۆکە\n .00ئەم پاشگرانە [ ]Ca,Ce,Ça,Çeبە سێ شێواز بە کار دەبرێن ،بەم شێوەی الی خوارەوە: الف) بۆ دەربڕینی بیر و بۆچوون .بۆ وێنە: بە بڕوای من بە بڕوای تۆ بە بڕوای ئەوان\nBen: Sen: Onlar:\nب) بۆ دەربڕینی ڕاشکاوی و نیازپاکی و بەردەوامی .بۆ وێنە: بە ڕاشکاوی ،ڕاشکاوانە درێژی\nج) بۆ زمانیکانی جیهان .بۆ وێنە: زمانی تورکی:\n .00ئەم پاشگرانە [ ]Süz,Suz,Sız,Sizکە لە دوای وشەوە بێن مانای نەبوونی دەگەیەنن .بۆ وێنە: بێ پارە\n .03پاشگرەکانی [ ]Tan,Ten,Den,Danلە گەڵ وشەدا مانای (لە) دەگەیەنن .بۆ وێنە: لە پەنجەرەوە: لە دەرگاوە:\nPencere den: Kapiyi dan:\nتێبینی :ئەو وشانەی بەم پیتانە [ ]Ç,C,K,P,S,Şکۆتاییان بێ ،ئەم پاشگرانە []Tan,Ten\nدێنین .هەروەها بۆ وشەکانی تر ئەمانە [ ]Den,Danبە کار دەبرێن .بڕوانە ئەم دو ڕستەیە: Demir tahta dan sağlamdir:\nئاسن لە تەختە قایمترە\nYuzuk gümüş ten yapilir:\nئەنگوستیلە لە زێڕ دروست دەکرێ\n .02وشەی [ ]Dahaزۆر جار لە گەڵ ئەم پاشگرانە [ ]Tan,Ten,Dan,Denدێت و بە مەبەستی بەراورد کردن بە کار دەبرێ .بۆ وێنە:\nزمانی ئینگلیزی لە زمانی تورکی گرانترە\nİngilizce turkçe dan daha zordur: Gül ağaç dan daha güzeldir :\nگوڵ لە درەخت جوانترە\n .04ئەم پاشگرانە [ ]Mı,Mi,Mu,Müبۆ پرسیار کردنە و لە کۆتایی ڕستەدا دێت .بۆ وێنە: ?Eveniz varmi\nئایا خانووتان هەیە؟\n?Komurleri bitti mi\nئایا بەردە ڕەژوەکە تەواو بوو؟\n?Bu gumlek nakader mi\nئەم کراسە بایی چەندە؟\n .05ئەم پاشگرانە [ ] Müy,Muy,Miyوەکوو ئەوانەی پێشووتر هەر بۆ پرسیار کردن بە کار دەبرێن. بۆ وێنە: من بەختەوەر بووم.\nئایا من بەختەوەر بووم؟\n?Mutlu muy dum\nئایا ئەوان دەوڵەمەندن؟\n?Onlar zengin miy dirlar\n .06ئەم پیتانە [ ] B,C,D,Gلە زمانی تورکی دا قەت ناکەونە کۆتایی وشەوە و لە بری ئەوان ئەم پیتانە [ ]K,T,Ç,Pدادەندرێن .بۆ وێنە: پەرداخەکەم بدەیە.\n . 07ئەو وشانەی کە بە پیتی دەنگدار تەواو دەبن ،کاتێک پاشگری پێک هاتوو لە پیتی دەنگداریان بە دواوە بێت ئەوا لە نێوان دو پیتە دەنگدارەکە پیتی [ ]Yدادەندرێ .بۆ وێنە: تاوە:\nلە کۆتایی بەشی پاشگرەکان دا تەنیا ماوە ئەوە بڵێین کە ئەو وشانەی پاشگر دەگرن بۆ دیار بوونی پاشگرەکە نیشانەی ( ),وێرگول بە کار دێنین .بۆ وێنە: دایکی خۆشەویستم:\nوشەیەکە کە بۆ دیاری کردن و ناولێنانی مرۆڤ ،گیان لەبەر ،یان ئەشیا بە کار دەبرێ وەکوو ئەمانەی الی خوارەوە: گیان لەبەر\nناو بۆ خۆی چەندین جۆر و شێوەی هەیە ،کە لێرەدا چەند شێوەیەکیان شی دەکەینەوە:  .0ناوی گشتی (اسم العام) ناوی گشتی هەموو جۆرەکانی دەست نیشان کراوی وەک مرۆڤ ،گیان لەبەر و ئەشیا لە خۆ دەگرێ. بۆ وێنە: At:\n .3ناوی تایبەت (اسم الخاص) تایبەتە بە نەفەر ،گیان لەبەر یان شتێکی دیار و ئاشکرا .بۆ وێنە: سلێمانی:\n .2ناوی تاک ئەو ناوەیە کە بە کەسێک یان گیان لەبەرێک یان بێ گیانێک دەگوترێ .وەکوو ئەمانەی الی خوارەوە: Ev:\n .4ناوی کۆ ئەو ناوەیە کە چەند مرۆڤ یان چەند گیان لەبەر یان چەند بێ گیانێک لە خۆ دەگرێ و نیشانەشی لە زمانی تورکی دا ئەم پاشگرانەن [ .]Lar,Lerبۆ وێنە: پارەکان\nئاوەڵناو وشەیەکە کە لە گەڵ ناو دێ و چۆنیەتی ناوەکە باس دەکات .لە زمانی تورکی دا بە پێچەوانەی زمانی کوردی ئاوەڵناو بەر لە ناو دێت .بە گشتی ئاوەڵناوەکانیش خۆیان سێ جۆرن:\nئاوەڵناوی سادە ئاوەڵناوی بەراوردی ئاوەڵناوی بااڵ یان سەروو (عالی)\n .0ئاوەڵناوی سادە وەسفی مرۆڤ ،گیان لەبەر یان بێ گیان دەکات: ئەسپی جوان\n .3ئاوەڵناوی بەراوردی (تفضیلی) بۆ بەراورد کردنی دو شت یان دو کەس بە کار دەبرێ .نیشانەکانی لە زمانی تورکی دا بریتین لە [ .]Den,Dahaبڕوانە ئەم وێنانەی الی خوارەوە: Şaho diyako den daha gençtir:\nشاهۆ لە دیاکۆ گەنجترە.\nSerkewt şaswar den daha yaşlidir:\nسەرکەوت لە شاسوار بە تەمەنترە.\nŞaswar şaho den daha okuyur:\nشاسوار لە شاهۆ زیاتر دەخوێنێتەوە.\n?Bu otelden daha ocuz otel var mi\nلەم هوتێلە (هوتێلی) هەرزانتر هەیە؟ لەم هوتێلە (هوتێلی) خاوێنتر هەیە:\n?Bu otel den daha temiz otel var mi\nلەم هوتێلە (هوتێلی) نزیکتر هەیە؟\n?Bu otel den daha yakin otel var mi\nلەم هوتێلە (هوتێلی) باشتر هەیە؟\n?Bu otel den daha iyi otel var mi\nتۆ لە من کەمتر خواردن دەخۆی.\n?Sen ben den daha az yemek yeyosun Ben sen den daha az yürüyorum:\nمن لە تۆ کەمتر پیاسە دەکەم.\n .2ئاوەڵناوی بااڵ یان سەروو (عالی) بۆ بەراوردی نێوان مرۆڤ ،گیان لەبەر یان بێ گیان یانیش هەر کام لەمانە لە گەڵ ئەوەی دیکە بە کار دەبرێ .نیشانەکەی لە زمانی تورکی دا [ ]Enیە ،کە بەر لە ئاوەڵناوی سادە دێت .بۆ وێنە: جوانترین هەرزانترین\nشی کردنەوەی زیاتر لەم بارەوە: جوانترین گوڵ\nEn güzel çiçek:\nEn paha lokanta:\nEn iyi ekmek:\nEn ocuz otel:\nباشترین نان گەورەترین شاری کوردستان\nEn büyük şehir kurdistan da:\nبچوکترین شاری کوردستان\nEn köçük şehir kurdistan de:\nپڕ حەشیمەت ترین واڵتی جیهان\nEn çok nüfus ülke dunya da:\nڕاناو ڕاناو وشەیەکە کە جێگای ناو دەگرێتەوە .ڕاناوەکان زۆرن کە لێرەدا چەند بەشێکیان شی دەکەینەوە:  .1ڕاناوی کەسی من\nچەند وێنەیەک لەم بارەوە بۆ ئەو ڕاناوانە: ئێمە خوێندمانەوە\n .2ڕاناوی سەربەخۆ (بێ واستە) ئێمە (یان و تان)\nئێوە (یان و م)\nبەم شێوەی الی خوارەوە لە ناو ڕستەدا بە کار دێن: من تۆم زۆر خۆش ئەوێ\nBen seni çok seviyorum:\nSen beni ?seviyorsun\nتۆ منت خۆش ئەوێ؟ تۆ ئەویان ئەناسی؟\nSen onu ?taniyorsin\nBizi kabul ?ediyorsonuz\nئێمە ئێوەمان زۆر خۆش ئەوێ.\nBiz sizi çok seviyoruz:\nOnlari kabul ediyorlar:\nڕاناوە ناسەربەخۆکانیش دو بەشن کە ئەمانەن: بەشی یەکەم: بە من\nبەشی دوهەم: لە من\n*******************************************  .3ڕاناوی لکاو (مشترک) خۆم خۆمان\nچەند وێنەیەک بۆ ئەم بەشە: خۆم چووم\n .4ڕاناوی خاوەندارێتی (مڵکی) ئی من\nچەند وێنەیەک بۆ ئەم بەشە: ئەم قەڵەمە ئی منە. ئەو دەفتەرە ئی ئەوە. ئەم تەلەفزیۆنە ئی ئێوەیە.\nBu kalam benim dir:\nئەم کیتابە ئی تۆیە.\nBu kitab senin dir:\nBu defter onun dir:\nئەو ماڵە ئی ئێمەیە.\nBu ev bizim dir:\nBu televezyon sizin dir:\nئەو ماڵە ئی ئەوانە.\nBu ev onlarin dir:\n .5ڕاناوی پرس کێ؟\nلە گەڵ کێ؟\nچەند وێنەیەک بۆ ئەم بەشە لە ڕاناوەکانی پرس: ?Kim geldi\nکێ هات؟ بۆ کوێ چوویت؟\nکامەیانت بە دڵە؟\nلە گەڵ کێ دەچی؟\n?Hangisi daha sicaktir\n .6ڕاناوی ئیشارە ئەمە ئەمانە\nچەند وێنەیەک لەم بارەوە لە ناو ڕستەدا: ئەم شوشە شکا ئەویان بخۆ\nBu cam kirildi: Onu ye:\nسەیری ئەو سەر و وەزعەی\nŞu haline bak:\nBunlar da var:\nلەمانە دا هەیە\nفرمان و چاوگ\nفرمان ئەو وشەیە کە باس لە بەڕێوەچوونی کارێک لە کاتە جیاوازەکاندا دەکات .بۆ وێنە: Ben geldim:\nچاوگ واتا ڕیشە و سەرچاوەی فرمان کە لە زمانی تورکی دا لە تێکەڵ کردن یان لکاندنی فرمانی ئەمر لە گەڵ پاشگرەکانی [ ] Mek,makپێک دێت( .هەڵبەتا بە لەبەر چاوگرتنی هاودەنگی نێوان پیتە دەنگدارەکان) .ئەمانەی خوارەوە چەند وێنەیەکن لەم شێوازە: ڕۆیشتن\nبڕۆ بنووسە فێربە\nفرمانی ئەمری یان دەستووری لە کاتی دەستوور دان بۆ بەڕێوە بردن یان ئەنجام دانی کارێک کەڵکی لێ وەردەگیرێ .کە دو بەشە واتا ئەرێنی و نەرێنی (مثبت و منفی)\nفرمانی دەستووری وەرە ئێرە کتێبەکانتان بکەنەوە\n(ئەرێنی) Buraya gel: Kitablari açiniz:\nلە جێی خۆت دانیشە تا سەعاتی  5چاوەڕوان بە\nYerine otur: Saat beşe kadar bekle:\nمەیە ئێرە کیتابەکان مەکەنەوە\nفرمانی دیار و نادیار\nلە جێگاکەت دامەنیشە\nتا سەعات  5چاوەڕوان مەبە\nYerine oturme: Satt beşe kadar bekleme:\n(فعلی معلوم و مجهول)\nفرمانی نادیار هەر کاتێک فرمانێک بکەری لە گەڵ دا نەبێت ،پێی دەگوترێ فرمانی نادیار .دیار نیە کە ئەم کارانە کێ کردوونی ،واتا بکەری کارەکان دیار نیە .هەر بۆیە پێیان دەگوترێ فرمانی نادیار .ئەمانەی خوارەوە لەم وێنانەن: ئینجانەکە شکا\nفرمانی دیار لە فرمانی دیار دا بکەری کارەکە دیارە و دەزاندرێ کێ کارەکەی ئەنجام داوە .هەر بۆیە پێی دەگوترێ فرمانی دیار .ئەمانەی خوارەوە لەم وێنانەن: ئینجانەکەم شکاند\nشاخەوان نامەکەی نووسی.\nŞahewan mektubi yazdi: Şaho şiiri soyledi:\nشاهۆ شێعرەکەی خوێندەوە.\nفرمانی دیار  -یاریدەدەر لە تێکەڵ بە یەک کردن یان بە یەکەوە لکاندنی هەندێک ناو لە گەڵ چاوگەکانی [ ] پێک دێت. دووبارە کردنەوە\nدڵنیا کردن تاقیب کردن\nبانگ هێشتن ،داوەت کردن ئیمزا کردن\nDavert etmek: Imza etmek: Şikayet etmek\nYemin olmak: Takip olmak:\nکەوتنە ژێر تاقیب ون بوون\nKeşif olmak: Doktor olmak:\nبوون بە دوکتۆر\nنیشانەی الزم یان پێویست بوون (نیشانەی پێداگری) واتا پێداگرتنی تەواو سەبارەت بە ئەنجام دانی کارێک .نیشانەکەی لە زمانی تورکی دا [ ]Meli,Maliیە. کە بە لەبەر چاوگرتنی هاوڕێکی نێوان پیتە دەنگدارەکان وەکوو پاشگر دەکەوێتە کۆتایی فرمانی دەستووریەوە .بۆ وێنە: وەرە\nنیشانەی ئەگەری ئەم نیشانەش بە پێوە لکاندنی پاشگرەکانی [ ]Se,Saبە کۆتایی فرمانی دەستووری پێک دێت .هەڵبەتا ئەویش وەکوو پێدا گریەکە دەبێ هاوئاهەنگی نێوان پیتە دەنگدارەکان لەبەر چاو بگیرێ .بۆ وێنە: وەرە\nڕوون کردنەوەی زیاتر لەم پێوەندیەدا: Gelse alir:\nئەگەر بێت ،دەکڕێت\nئەگەر بچێت ،دەیبینێت\nئەگەر بنووسێت ،دەیخوێنێتەوە\nئەگەر بخوێنێ ،فێر دەبێ\nئەگەر چاوەڕوان بێت ،دێت\nشێوە یان نیشانەی مەیل لێ بوون بۆ مەیل لێ بوون لە بەرێوەبردنی کارێک یان هەنگاوێک کەڵکی لێ وەردەگیرێ .نیشانەکەی لە زمانی تورکی دا [ ]A,Eیە .کە بە شێوەی پاشگر دەکەوێتە دوای فرمانی دەستووری .بۆ وێنە: نیشانەی مەیل لێ بوون بابێت با دانیشێ با بڕوا با بنووسێ\nفرمانی دەستووری Gele Otura: Gite: Yaza:\nکاتەکان ڕۆڵی زۆر گرینگ و پڕ بایەخ بۆ فێربوونی زمان ئەوەی کە مرۆڤ ئاشنایەتیەکی تەواوی هەبێ لە فێربوونی کاتەکان .لە هەر زمانێک دا ئەم گرینگیە لە نووسین و خوێندنەوە و قسە پێ کردن دا خۆی دەنوێنێ .بە گشتی کات لە هەر زمانێک دا بە سەر سێ کاتی سەرەکی دا دابەش دەکرێت کە ئەمانەی الی خوارەوەن:\n )1ڕانەبردووی سادە یان ئێستا ( ماضی)  )2ڕابردووی سادە (ماضی)  )3داهاتوو (مستقبل)  .1ڕانەبردووی سادە یان ئێستا بە شێوەی دووبارە بوونەوە و بەردەوام بەڕێوە دەچێ و بە چواربەش دابەش دەکرێ ( .ئەرێ ،نەرێ، ئەرێی پرسیاری ،نەرێی پرسیاری) ڕانەبردووی سادەی (ئەرێ) Her sabah kahvalti yaparim:\nهەر بەیانیەک قاوەڵتی ئامادە دەکەم.\nHer sabah Çay içerim:\nهەموو بەیانیەک چایی دەخۆمەوە.\nHer gün televizyon seyr ederim:\nهەموو ڕۆژێک سەیری تەلەفزیۆن دەکەم.\nHer pazar sinemaya giderim:\nهەموو یەکشەممەیەک دەچمە سینەما.\nHer gece saat 11 uyurum:\nهەموو شەوێک سەعات  00دەخەوم.\nHer gün okula giderim:\nهەموو ڕۆژێک دەچمە قوتابخانە.\nHer sabah gazete okurum:\nهەموو ڕۆژێک ڕۆژنامە دەخوێنمەوە.\nڕانەبردووی سادەی (نەرێ) Her sabah kahvelti yapmam:\nهەموو بەیانیەک قاوەڵتی ئامادە ناکەم.\nHer sabah Çay içmam:\nهەموو بەیانیەک چایی ناخۆمەوە.\nHer gün televizyon seyr edemam:\nهەموو ڕۆژێ سەیری تەلەفزیۆن ناکەم.\nHer pazar sinemaya gidmam:\nهەموو یەکشەممەیەک ناچمە سینەما.\nHer gece saat 11 de uyumam:\nهەموو شەوێ سەعات  00ناخەوم.\nHer gün okula gidmam:\nهەموو ڕۆژێ ناچمە قوتابخانە.\nHer sabah gazete okumam:\nهەموو بەیانیەک ڕۆژنامە ناخوێنمەوە.\nڕانەبردووی سادەی (ئەرێی پرسیاری) ئایا هەموو بەیانیەک ڕۆژنامە دەخوێنیەوە؟\nHer sabah gazete okurmusun?Her\nئایا هەموو بەیانیەک ڕۆژنامە دەخوێنێتەوە؟\n?sabah gazete okurmu\nئایا هەموو بەیانیەک ڕۆژنامە دەخوێننەوە؟\n?Her sabah gazete okurmular\nڕانەبردووی سادەی (نەرێی پرسیاری) ئایا هەموو ڕۆژێ ڕۆژنامە ناخوێنیەوە؟\n?Her sabah gazete okumazmisin\nئایا هەموو ڕۆژێ ڕۆژنامە ناخوێنێتەوە؟\n?Her sabah gazete okurmazmi ?Her sabah gazete okurmazmisiniz\nئایا ئێوە هەموو ڕۆژێ ڕۆژنامە ناخوێننەوە؟\nلێرەدا چەندین چاوگ لە کاتی ڕانەبردووی سادە دا دابەش دەکەیین: چاوگی (دیتن) من دەبینم\nGörürsünuz: Gömusun: Görmusunuz:\nئەو دەبینێ ئەوان دەبینن ئەو نابینێ ئەوان نابینن\nGörür: Görürler: Görmur: Görmular:\nچاوگی (هاتن) ئەرێ: من دێم\nئەو دێ ئەوان دێن\nنەرێ: من نایەم\nئەو نایە ئەوان نایەن\nچاوگی (کڕین) Almak ئەرێ پرسیاری: ئایا تۆ دەکڕی؟\nئایا من دەکڕم؟\nئایا ئەو دەکڕێ؟\nئایا ئێمە دەکڕین؟\n?Alir mi ler\nئایا ئێوە دەکڕن؟\nئایا ئەوان دەکڕن؟\nچاوگی (ڕۆیشتن) Gitmek ئایا من دەڕۆم؟\nئایا ئەو دەڕوا؟ ئایا ئێوە دەڕۆن؟\nئایا تۆ دەڕۆی؟\nئایا ئێمە دەڕۆیین؟\nئایا ئەوان دەڕۆن؟\n?Gider mi lar\nڕانەبردووی بەردەوام (استمراری) ئەو کارەیە کە هەر ئێستا لە حاڵی بەڕێوە چوون دایە یان بەردەوامە. ڕانەبردووی بەردەوامی ئەرێ من چای ئەخۆمەوە\nÇay içi yorum:\nÇay içi yorsun:\nتۆ چای ئەخۆیتەوە\nئەو چای ئەخواتەوە\nÇay içi yor:\nئێمە چای ئەخۆینەوە\nÇay içi yoruz:\nئێوە چای ئەخۆنەوە\nÇay içi yorsunuz:\nئەوان چای ئەخۆنەوە\nڕانەبردووی بەردەوامی نەرێ من چای ناخۆمەوە\nتۆ چای ناخۆیەوە\nئەو چای ناخواتەوە\nئێمە چای ناخۆینەوە\nئێوە چای ناخۆنەوە\nئەوان چای ناخۆنەوە\nڕانەبردووی بەردەوامی ئەرێی پرسیاری ?Süt içi yor mu yum\nئایا من شیر ئەخۆمەوە؟\n?Süt içi yor mu sun\nئایا تۆ شیر ئەخۆیتەوە؟\n?Süt içi yor mu\nئایا ئەو شیر ئەخواتەوە؟\n?Süt içi yor muyuz\nئایا ئێمە شیر ئەخۆینەوە؟\n?Süt içi yor mu sunuz\nئایا ئێوە شیر ئەخۆنەوە؟\n?Süt içi yor milar\nئایا ئەوان شیر ئەخۆنەوە؟\nڕانەبردووی بەردەوامی نەرێی پرسیاری ?Süt iç miyor miyim\nئایا من شیر ناخۆمەوە؟\n?Süt iç miyor musun\nئایا تۆ شیر ناخۆیەوە؟\n?Süt iç miyor mu\nئایا ئەو شیر ناخواتەوە؟ ئایا ئێمە شیر ناخۆینەوە؟\n?Sür iç miyor miyoruz\nئایا ئێوە شیر ناخۆنەوە؟\n?Süt iç miyor musunuz ?Süt iç miyor lar mi\nئایا ئەوان شیر ناخۆنەوە؟\nدابەش کردنی چەندین چاوگ لە کاتی ڕانەبردووی بەردەوام دا چاوگی (نووسین) Yazmak من خەریکی نووسینم\nئەو خەریکی نووسینە ئێوە خەریکی نووسینن\nتۆ خەریکی نووسینی\nئێمە خەریکی نووسینین\nئەوان خەریکی نووسینن\nچاوگی (خوێندنەوە) Okumak من دەخوێنمەوە\nئەمەش چەند نموونەیەکی دیکە لەم بارەوە: دەرمانم دەوێ زمانی عەرەبی نازانم\nIlaç istiyorum: Arepçe bilmiyorum:\nکەوچکم دەوێ زمانی تورکی دەزانم\nKaşik istiyorum: Turkçe biliyorum:\n .2ڕابردووی سادە یانی کارێک یان کردەوەیەک کە بە تەواوی لە کاتی ڕابردوودا ڕووی دابێ .بۆ وێنە: هاتم\nماچی کرد دیتم\nدابەش کردنی ڕابردووی سادە بە سەر ڕاناوە کەسیەکان دا: دوێنێ دەرسم خوێند.\nDun ders çaliştim\nدوێنێ دەرست خوێن.\nDun ders çaliştin:\nدوێنێ دەرسی خوێند.\nDun ders çalişti:\nدوێنێ دەرسمان خوێند.\nDun ders çaliştik:\nدوێنێ دەرستان خوێند\nDun ders çaliştiniz:\nدوێنێ دەرسیان خوێند.\nDun ders çaliştilar:\nڕابردووی سادەی نەرێ دوێنێ دەرسم نەخوێند.\nDun ders çalişmadim:\nدوێنێ دەرست نەخوێند.\nDun ders çalişmadin:\nدوێنێ دەرسی نەخوێند.\nDun ders çalişmadi:\nدوێنێ دەرسمان نەخوێند.\nDun ders çalişmadik:\nدوێنێ دەرستان نەخوێند.\nDun ders çalişmadiniz:\nدوێنێ دەرسیان نەخوێند.\nDun ders çalişmadilar:\nڕابردووی سادەی پرسیاری ئایا نامەکەم نووسی؟\n?Mektup yazdim mi\nئایا نامەکەت نووسی؟\n?Mektup yazdin mi\nئایا نامەکەی نووسی؟\n?Mektup yazdi mi\nئایا نامەکەمان نووسی؟\n?Mektup yazdik mi\nئایا نامەکەتان نووسی؟\n?Mektup yazdiniz mi\nئایا نامەکەیان نووسی؟\n?Mektup yazdi lar mi\nنموونەیەکی دیکە لەم بارەوە: ئایا ئەوم خۆش ویست؟\n?Onu sevdim mi\nئایا ئەوت خۆش ویست؟\n?Onu sevdin mi\nئەیا ئەوی خۆش ویست؟\n?Onu sevdi mi\nئایا ئەومان خۆش ویست؟\n?Onu sevdik mi\nئایا ئەوتان خۆش ویست؟\n?Onu sevdiniz mi\nئەیا ئەویان خۆش ویست؟\n?Onu sevdilar mi\nکاتی ڕابردووی بەردەوام من دەهاتم\nئەو دەچوو ئێوە دەچوون\nڕابردووی بەردەوامی پرسیاری ئایا دەهاتم؟\nئایا ئێوە دەهاتن؟\nئایا ئەوان دەهاتن؟\n?Geliyordu lar mi\nڕابردووی بەردەوامی نەرێی پرسیاری ئایا من نەدەچووم؟\n?Gidiyor me dim mi\nئایا ئەو نەدەچوو؟ ئایا ئێوە نەدەچوون؟\nئایا تۆ نەدەچووی؟\n?Gidiyor me dın mi\n?Gidiyor mi di mi\nئایا ئێمە نەدەچوویین؟\n?Gidiyor medik mi\n?Gidiyor mediniz mi\nئایا ئەوان نەدەچوون؟\n?Gidiyor midi lar mi\nڕابردووی بەردەوامی نەرێ من نەدەهاتم\nڕابردووی نزیک (ماضی نقلی) بەو کارە دەگوترێ کە لە ڕابردووی نزیک دا ئەنجام درابێ .بۆ وێنە: چووە\nشاهین ئەوی دەعوەت کردووە\nŞahin onu davet etmiş:\nباوکم فیلمەکەی بە دڵ بووە\nBabam filmi beğenmiş: Annesi rebwara bir mektup yazmiş:\nدایکی نامەیەکی بۆ رێبوار ناردووە\nKardaşim okula gitmiş:\nبرایەکەم بۆ قوتابخانە چووە\nŞaho dersini bitir miş:\nشاهۆ دەرسەکانی تەواو کردووە ڕابردووی نزیکی ئەرێی پرسیاری ئایا من دابەزیوم؟\n?Ben inmiş miyim\nئایا ئەو دابەزیوە؟ ئایا ئێوە دابەزیون؟\n?Sen inmiş misin\nئایا تۆ دابەزیوی؟\n?O inmiş mi\nئایا ئێمە دابەزیوین؟\n?Biz inmiş miyiz\n?Siz inmiş misiniz\nئایا ئەوان دابەزیون؟\n?Onlar inmiş mi lar\nڕابردووی دوور (ماضی بعید) بەو کردەوە دەگوترێ کە لە ڕابردوویەکی دوور دا ڕووی دابێ یان بەڕێوە برابێ. Gitmiştim:\nدابەش کردنی چاوگی (چوون) لە ڕابردووی دووردا ساڵی ڕابردوو بۆ تورکیا چووبووم. //\n// // //\nGeçen yil turkyaya gitmiştim:\nڕابردووی دووری نەرێ Git me miştim:\nGit me mişti:\nنەچووبوو ئێوە نەچووبوون\nGit me miştiniz:\nGit me miştin:\nGit me miştik:\nڕابردووی دووری نەرێی پرسیاری ئایا نەچووبووم؟ ئایا نەچووبوو؟ ئایا ئێوە نەچووبوون؟\n?Gitmiş miy dim\n?Gitmiş miy di\nGitmiş miy diniz:\nئایا ئەوان نەچووبوون؟\n?Gitmiş miy din ?Gitmiş miy dik ?Gitmiş ler mi\n .3داهاتوو ئەو کارەی کە لە داهاتوویەکی دوور یان نزیک دا بەڕێوە دەچێ .نیشانەکەی لە زمانی تورکی دا پاشگرەکانی[ ] یە کە بە کۆتایی فرمانی ئەمریەوە دەلکێ .بۆ وێنە: وەرە سەیری دەکات\nدێت بڕۆ دەیبینێ بخوێنەوە\nچەندین ڕستەی دیکەی لەم شێوازە: ئێوە کیتابەکە دەکڕن.\nSiz kitabi alacaksiniz:\nئەو سبەی ئێوە دەبینێ.\nO yarin sizi görecek: Gelecek hafta ders başlayacak:\nحەوتووی داهاتوو دەرسەکە دەست پێ دەکات. خزمەکانمان دێنە المان.\nAkrebemiz bize geleceklar:\nسبەی دەچمە چێشتخانە.\nYarin likantaya gideceğim: Annem bir saat sonra eve gidecek:\nدایکم پاش سەعاتێکی تر دەچێتەوە ماڵ.\nGelecek ay okula gideceğiz:\nئێمە مانگی داهاتوو دەچینە قوتابخانە.\nGelecek ay siz irana gideceksiniz:\nمانگی داهاتوو ئێوە دەچن بۆ ئێران.\nGelecek ay onlar orupaya gideceklar:\nمانگی داهاتوو ئەوان دەچن بۆ ئەوروپا. داهاتووی نەرێ بەڕێوەی نابەم\nئەوان بەڕێوەی نابەن\nئێوە بەڕێوەی نابەن\nداهاتووی ئەرێی پرسیاری ئایا من بەڕێوەی دەبەم؟\nئایا تۆ بەڕێوەی دەبەی؟\n?Yapacak misin ?Yapacak mi\nئایا ئەو بەڕێوەی دەبا؟\nئایا ئێمە بەڕێوەی دەبەین؟\nئایا ئێوە بەڕێوەی دەبەن؟\nئایا ئەوان بەڕێوەی دەبەن؟\n?Yapacak lar mi\nداهاتووی نەرێی پرسیاری ئایا من ئەمشەو ناچمە هوتێل؟ ئایا ئایا ئایا ئایا ئایا\n?Bu gece otele gidmiyecek miyim ?misin ?mi ?miyiz ?misiniz ?lar mi\nتۆ ئەمشەو ناچیە هوتێل؟ ئەو ئەمشەو ناچێتە هوتێل؟ ئێمە ئەمشەو ناچینە هوتێل؟ ئێوە ئەمشەو ناچنە هوتێل؟ ئەوان ئەمشەو ناچنە هوتێل؟\ngidmiyecek gidmiyecek gidmiyecek gidmiyecek gidmiyecek\notele otele otele otele otele\ngece gece gece gece gece\nBu Bu Bu Bu Bu\nچەند نموونەیەکی دیکەی تێکەاڵو: ?Bu akşam otele gidecek misin\nئایا تۆ ئەم ئێوارە دەچیتە هوتێل؟\n?Bu akşam kitabi okuyacak misin ?Gelecek hafta okula gideceğiz ?Bu gün bize gelmiyecek ler mi Saat beşa kadar bekliye ceğim: Bu gün bir defter alacağim: Yarin çarşiya gideceğim bir gümlek alacağim\nئایا تۆ ئەم ئێوارە کیتابەکە دەخوێنیەوە؟ ئێمە حەوتووی داهاتوو دەچینە قوتابخانە. ئایا ئەمڕۆ ئەوان دێنە المان؟ من تا سەعات  5چاوەڕوان دەبم. من ئەمڕۆ دەفتەرێک دەکڕم. من سبەی دەچمە بازار کراسێک دەکڕم.\nکۆتایی بەشی یەکەم ********************************* ***********************\nهەرراج چای کەم ڕهنگ دڵ ڕوون دهرفەت ناس هەوای ئازاد بە ڕاشکاوی دوان بازاڕی گەوره ڕهنگی ڕوون ئاشکرا قسە لە ڕوو سەمیمی  ،دڵ کراوهیی ڕوو کراوه بە ڕاشکاوی شەرح  ،لێ دوان فەوری شەرح  ،لێ دوان تاڵ بوون ماتەمبار توند و تیژی باڵوی  ،فەڕاحی کرانەوه/دوور کەوتنەوه بەزهیی  ،ڕهحم بەزهیی پێدا هاتن بێ بەزهییانە بێ ڕهحم  ،بێ بەزه بێ بەزهیی لێ دووان وهبەزهیی خستن لە ڕوانگەی ناڕهحەت بوون ناڕهحەت کردن ناڕهحەت بوون ناڕهحەتی  ،دڵشکاوی برسێتی کردنەوه/دانان کائینات\nAçık artirma Açık çay Açık görüşlü Açık göz Açık hava Açık konuşmak Açık Pazar Açık renk Açık seçık Açık sözlü Açık yürekli Açık yüzlü Açıkça Açıklama Acil Açılama Acilaşmak Acılı Acılık Açılık Açılmak\n)(A لە ئەلف تا زێ عەبا عەبا فرۆش دهست نوێژ دهست نوێژ گرتن پەیکەر خوشکی گەوره ئابڵۆقە  ،گەمارۆ گەمارۆ دان ئابوونە برسی  /بە تە ماع چاو برسی بە زگی برسی ئایا سەیر پەلە  ،تاڵووکە بە پەلە بوون عەجەم  ،تورکی ئێران تازه کار  ،ناشارهزا نوێنەر ئایا تاڵ گۆشە بادامی تاڵ سەیر و سەمەره ئازار کێشان کراوه  /ڕوون / ڕاشکاوی\nAcıma Acımak Acımasica Acımasız Acımasizlık Açımlamak Acındırmak Açısından Aciz Aciz birakmak Aciz kalmak Acizlik Açlık Açmak Acun 27\nA dan Z ye Aba Abaci Abdest Abdest almak Abide Abla Abluka Abluka almak Abone Aç Aç güzlü Aç karnina Acaba Acayip Acele Acelesi olmak Acem Acemi acente Acep Aci Açı Acibadam Acibe Aciduymak Açık\nهەنگاو هەڵێنان قەدهم لێدان دادگا ئادرهس بێ ناو ناو لێنان لێ بورین داوای لێ بورین کردن گێژ و مات هەڵبەزینەوه گێژ کردن لێ نە بووراو لێ بوورین خۆ دهرخەر  ،خۆ نوێن ڕاگەیاندراوی سەر دیوار لە قاودان داخ  ،کەسەر ناڕهحەت کردن داخ لە دڵی ناڕهحەت بوون نۆشی گیان تۆڕ/داو/هەودا تۆڕ تەنین  ،تۆڕ چنین باپیر برا گەوره درهخت تووترک  ،دڕوو نەمام ناشتن دارکووت توور دارخۆر نەمام سپی بوونەوه سپیەتی\nترۆزی  ،کالیار ناو تیر و پشک کردن ناو دانان ناو لێنان دوڕگە  ،جەزیره نەزر ماسوولکە دادگەری وهزیری داد وهزارهتی داد دادگەر ناعادڵ بە باشی  ،بە ڕێکی پیاوی بێچاره پیاوهتی سێڵە  ،سێڵ  ،ساج هاونێو ناکۆکی  ،دوژمنی دهزگیران دهزگیران دیاری کردن دهزگیرانی نەبوو ئادهمیزاد ڕووداو بە لەبەر چاو گرتن کەوتنە سەرزاران ناوبراو بە نێو و نیشان عادڵ  ،دادگەر زهبوون بوون زهبوونی  ،داماوی هەنگاو هەنگاو بە هەنگاو ژێر پێ خستن\nAdım atmak Adım lamak Adliye Adres Adsiz Advermek Af Af dilemek Afal afal Afal lamak Afal lastırmak Affedilmez Affetmek Afili afiş Afişe etmek Afsun Afsun lamak Afsuncu Afsunlu Afyet Ağ Ağ yapmak Ağababa Ağabey Ağaç Ağaç çileği Ağaç dikmek Ağaç kakan Ağaç kavunu Ağaç kurdu Ağaç landırmak Ağarmak Ağarti 28\nAcur Ad Ad çekmek Ad koymak Ad landimak Ada Adak Adale Adalet Adalet bakani Adalet bakanliği Adaletli Adaletsizlık Adam akılı Adam cağiz Adamlık Adamotu Adaş Adavet Aday Aday ğöstermek Adaylık Adem Adem oğlu Adese Adetmek Adı çıkmak Adı geçen Adı sanlı Adil Adileşmek Adilik Adım Adım adım  Adım adımdolaşmak\nوه ژان خستن ژه هر دهمشڕ  ،دهمهەڕاش هەی دهم خۆش خەڵک دۆستایەتی ، هاوڕێیەتی دۆست  ،هاوڕێ ئاشپەز سەر ئاشپەز بەڵێنی دان لە سەر قسەی خۆ بوون پەیمان پەیمان بەستن پەیماننامە ڕهوشت  ،ئەخالق بێ ڕهوشتی بە ڕهوشت  ،بە ئەخالق بێ ڕهوشت  ،بێ ئە خالق هەشت پێ ئاسک  ،مامز تووتڕک  ،دڕوو بنەماڵە سەرۆکی بنەماڵە نوێنەر سپی سپیدار  ،چنار ڕیخۆڵە سەرهتانی ڕیخۆڵە پەیمان بەستن ڕیش سپی لە دوایی دا سووتەمەنی بەنزینخانە\nسپی کردنەوه شیلەی شەکر خەست بوون خەست بوون خەست ژههر ئاخووڕ ژههراوی کردن ژههراوی لە خۆ بایی گوێ گران گوێ گرانی قوڕس  ،گران لە سەرهخۆ پەزیرایی گران بوون ، قوڕس بوون قورسایی/بار سروود سروود خوێندنەوه سروود خوێن دهم  ،زار هاودهنگی کردن یەک دهنگ بە دهمە قالە هاتن\nAğrıtmak Ağu Ağzı bozuk Ağzına sağlık Ahalı Ahbablık Ahbap Ahcı Ahcı başı Ahdetmek Ahdinde durmak Ahıt Ahıtleşmek Ahıtname Ahlak Ahlak dışı Ahlaklı Ahlaksız Ahtapot Ahu Ahududu Aile Aile reisi Ajan Ak Ak ağaç Ak ciğer Ak ciğer kanseri Ak edilmek Ak sakal Akabinde Akar yakıt Akar yakıt istasyonu\nمڵچە مڵچ کردن دار جگەره/لەغاو گریان/مەگری گریان گریاناوی/گرینۆک تراژیدیا  ،کارهساط گریان هێنەر وه گریان خستن گریان ئێش  ،ئازار ئێشان  ،ژان کردن\nAğartmak Ağda Ağdalanmak Ağdalaşmak Ağdalı Ağı Ağıl Ağılamak Ağılı Ağır başlı Ağır işiten Ağır işitmek Ağır sıklet Ağırdan Ağırlama Ağırlaşmak Ağırlık Ağıt Ağıt okumak Ağıtçı Ağız Ağız aramak Ağız birliği Ağız kavgası yapmak Ağız sapırdatmak Ağızlık Ağlama Ağlamak Ağlamaklı Ağlatı Ağlatıcı Ağlatmak Ağlayış Ağrı Ağrımak\nهیچ و پووچێتی هاتنە خوار گەچ فریو خواردن فریو دان گڕ  ،بڵیسە هەاڵیساندن ، گڕدان هەاڵیساندن بڵێسەدار بە پێچەوانە ڕاگرتن کڕیار  /وهرگر کڕین و فرۆس سوێر  ،بە خوێ نێو چاوان چارهنووس ئاشنا  ،ناسیاو خووپێ گرتوو ، ڕاهاتوو خووپێ گرتوویی خووپێ گرتوویی خوو پێ گرتن تەمرین تەمرین کردن گرینگی پێ دان چەپڵە چەپڵە لێدان تێکەڵ پیکەڵ سووراو / سوورایی کڕین  /وهرگرتن ژێرهوه بناغە تێک شکاندن ئاوهرۆ کوێر مەبەست  ،ئامانج\nجۆگەالو  ،جۆگە ئاقڵ کردن هۆشیار  ،ئاقڵ ئاقاڵنە  ،هۆشیارانە بێ ئاقڵ هێرش هێرش بەر وهبیر کەوتنەوه سپیەتی لەبیر بردنەوه\nAlçaklik Alçalmak Alçı Aldanmak Aldatmak Alev Alev lendırmak Alev lenmek Alevli Aleyhine Alı koymak Alıcı Alım satım Alımlı Alın Alın yazısı Alısık Alışılmış\nقوڕمیش بوون قوڕمیش کردن نامیزان  ،قوڕمیش نەکراو خزم هاوتەمەن ڕهنگ دانەوه ڕهنگ پێ دانەوه شەل ئێواره نوێژی شێوان سەر لە ئێواره شەلین لەهجە  ،زاراوه نەگریس  ،بێ حار بە پێچەوانە پشم  ،پژمین پشمین  ،پژمین بۆن فرۆش باتری سوور ڕهنگاوڕهنگ تورکی ناوچەیی داواکار مەسخەره کردن ، پێ ڕابواردن هیچ و پووج\nAlışkanlık Alışkın olmak Alışmak Alıştırma Alıştırmak Alkaldırmak Alkış Alkış lamak Allak bullak Allık Almak Alt Alt yapı Altetmek Alüvyon Ama Amaç 30\nAkarsu Akıl etmek Akıllı Akıllıça Akılsiz Akın Akıncı Aklagelmek Aklık Aklından çıkartmak Akort edılmek Akort etmek Akort suz Akraba Akran Aks etmek Aks ettırmek Aksak Akşam Akşam namazı Akşam üstü Aksamak Aksan Aksi Aksine Aksırık Aksırmak Aktar akü Al Ala Ala turka Alacaklı Alay etmek Alçak\nئاشکرا  ،ڕوون بە پەلە بە جیا سەرسام بوون نیوان ناوبژیکار ناوبژیکاری مابەین پێدان سەیاره واسیتە نێوان/مابەین/مانگی دیسامبر گەڕان نێوان لەم نێوهدا هەندێ جار لێ کۆڵین لێ کۆڵەر/پشکێنەر لێ کۆڵینەوه نیوبژیکاری دواوه  ،پشتەوه بێ پسانەوه،بە دووی یەکدا هیوا خواستن گشتی  ،بە گشتی مێش هەنگ دواوه  ،پشتەوه بە دووی یەکدا هاوڕێ  ،دۆست پاشماوهی هەرمێ جۆ پارچە زهوی شێر لێ زیاد کردن زیاد زیاد بوون\nمام گڵۆپ دایک شەقامی سەرهکی زمانی زگماکی باخچەی ساوایان نیشتیمان یاسای بنەڕهتی جادهی سەرهکی ، ڕێگای سەرهکی زگماکی کلیل سوێند خواردن وهبیر هێنانەوه بیرهوهری ناوبراو زهڕین مانا تێ گەیشتن هاومانا پڕمانا بی ناوهڕۆک  ،بێ مانا ڕێکەوتن نامە ڕێکەوتن جیاوازی گێڕانەوه  ،باس کردن ناتێ گەیشتوو  ،نا حاڵی تێ گەیشتوو ڕێز لێنان کۆڕی ڕێز لێنان دایک بێ مانا نائاسایی لە ناکاو بی زاری\nApaçık Apar topar Apayrı Aptal laşmak Ara Ara bulucu Ara bulucuk Ara vermek Araba Arac Aralık Aramak arası Arasında Arasıra Araştırma Araştırmacı Araştırmak Araya girmek Ard Ard arda Arezu etmek Argo Arı Arka Arka arkaya Arkadaş Arkası Armut Arpa Arsa Arslan Artırmak Artış Artmak\nAmca Ampul Ana Ana cadde Ana dili Ana okulu Ana vatan Ana yasa Ana yol Anadan doğma Anahtar And ıçmek Andırmak Anı Anılan Anırmak Anlam Anlamak Anlamdaş Anlamlı Anlamsız Anlaşma Anlaşmak Anlaşmazlık Anlatmak Anlayiş sız Anlayişlı Anma Anma toplantısı Anne Anonım Anormal Ansızın Antı patı\nڕا کردن چەرخ و فەلەک هەڵدان کارگە ڕاو گشت  ،گشتی هات و هاوار کردن ڕاوچی دار و دهستە ڕاو کردن لەپی دهست پارێزهر هێور بوونەوه مانگ سەری مانگ / نەخۆشی ژنانە گوڵە بەڕۆژه پێ پێ داگری ڕاپەڕین پێاڵو تەنزیم کردن ڕووناکبیر ڕوون بوونەوه ڕووناکایی ورچ وشیار دیاری کردن وههۆش هاتنەوه جیا کردنەوه جیاواز مانگانە ماستاو  ،دۆ جیا هەروهها جیایی\nخوارێ شکاندنی کەس هیچ و پووچ مەرحەلە  ،قۆناغ ئاشپەز النی کەم نەمام کردن/واکسێن  ،کووتان کووتان  /دهرخوارد دان ئاشق بوون ڕوو گرژ  ،مۆن هەاڵوهسران قەت  ،هەرگیز لە ڕاستیدا هەاڵوهسین تێپەڕبوون تەنگەنەفەسی ئەسپ کێ بڕکێی ئەسپ سواری باب باوک ساالری پەندی پێشینان هێرش بردن دیاری کردن دیاری کران گوڵە ئەستێره ئاگر بەست ئاگر کردنەوه تەقە کردن لەرز و تا گرتن هێرش هێرش بردن تەقە شەڕه تەقە نم نم بارین بازدان\nAtletizm Atlı karınca Atmak Atöyle Av Avamca Avaz avazbağırmak Avcı Avene Avlamak Avuç Avukat Avunmak Ay Ay başı Ay çiçeği Ayak Ayak diremek Ayak lanmak Ayakkabi Ayar lamak Aydın Aydın lanmak Aydınlık Ayı Ayık Ayık lamak Ayılmak Ayırmak Aykır Aylık Ayran Ayrı Ayrıca Ayrılık\nAşaği Aşaği lamak Aşağılık Aşama Aşçı Asgari Aşı Aşı lamak Aşık olmak Asik suretlı Asilmak Asla Aslında Asmak Aşmak Astım At At yarışı Ata Ata erkil Ata sözö Atak yapmak Atamak Atanmak Ateş böceği Ateş kes Ateş yakmak Ateşlemek Ateşlenmek Atılım Atılmak Atış Atışmak Atıştırmak Atlamak\nئاژاوه تێ خستن جیا بوونەوه دابەش بوون بەهێ مەینۆش کەم کەم کەم کەم کەم و زۆر کەم داهات ئەندام ئەندامێتی ڕوو لە کەمی کەم بوونەوه کەم کردنەوه بە النی زۆر کەم کەم قووت  ،ڕۆزی\nAyrılık sokmak Ayrılmak Ayrışmak Ayva Ayyaş Az Az az Az bulunur Az çok Az gelirli Aza Azalık Azalma Azalmak Azaltmak Azami Azar azar Azımsamak\nهینانە گۆر  ،باس کردن چاره ڕهش لە ڕوانگەی وهزیر وهزارهت ئاگاداری / ڕوانگە مس نیگا  ،سەرنج / بۆچوون  ،دیدگا لە یەکتر ڕوانین سەیر کردن  /ئاگا لێ بوون سەتڵ هەنگوین مانگی هەنگوین گوڵ پاژنە پێ ژن خوشک بڵغەم باڵغ بوون تۆڕی ڕاوهماسی گۆشت ماسی ماسی گرتن ڕۆن ماسی ماسی گر  /شوێنی ماسی فرۆشی ماسی خۆرکە ڕاوه ماسی کوولەکە بیور بانک دهوروبەر حەمام حەمام کردن پەناگە ئاشتی\nBahsetmek Bahtikara Bakamından Bakan Bakanlık Bakım\nدایە گەوره ، نەنک ئازا باوکایەتی ، زڕباب دووکەڵکێش ڕان  ،پێ خوشکی گەوره لەوزه مەترسی گرێ بار بەنداو رێکەوتن  ،سازان وابەستە وابەستەیی سەربەخۆ  ،ئازاد ئازادی ، سەربەخۆیی سینگ هاوار کردن ڕیخۆڵە خێر  ،بەخشیش خێر کردن ، بەخشین بەستن  ،گرێدان پێوهندی گرتن واڵتی بێالیەن دڵ گرتوویی  ،دڵ لێ بوون دهمار گرژ هات و هاوار کردن\nBakır Bakış Bakışmak Bakmak Bakraç Bal Balayı Balçık Baldır Baldız Balgam Balığ olmak Balık ağı Balık etı Balık tutmak Balık yağı Balıkçı Balıkcıl Balıkcılık Balkabağı Balta Bank Banlıyö Banyo Banyo yapmak Barınak Barış 34\nBaba anne Baba yiğit Babalik Baca Bacak Baci Badamcık Badirç Bağ Bagaj Bağaj Bağdaşmak Bağımlı Bağımlılık Bağımsız Bağımsızlık Bağır Bağırmak Bağırsak Bağış Bağışlamak Bağlamak Bağlanti kurmak Bağlantısız ülke Bağlılık Bağnaz Bağrışmak\nچاپ کردن  /فشار دان سەراسەر گۆچان سەرین ڕۆژهەاڵت غەرق بوو غەرق کردن غەرق بوون ئاسایی خانم بێ هۆش ئاوهدانی ئاوهدانی بایەقۆش  ،کووند جەژن جەژنە پیرۆزه کردن زارۆک بە خۆڕایی ، بەالش مفتە خۆر پەسەند کردن سەڵت  ،بێ ژن حەرهس ، پاسەوان دیوی چاوهڕوانی چاوهڕوان بوون چاوهڕوان نەکراو چاو لە ڕێ مەحتەل کردن کەمەر دیار  ،ڕوون ، ئاشکرا ناڕوون  ،نادیار حافیزه  ،زاکیره فێر بوون خۆپەرهست\nئاشتی خواز ئاشت بوونەوه ئاشت کردنەوه سەر سەرهگێژه گوێ ڕایەڵ کردن سەرکووت کردن لێچکە پایتەخت بەسەر سەر سەرنووسەر قادرمە سەرکەوتوویی سەرکەوتوو سەرکەوتن سەرهکوهزیر گەڕۆک چاپ بوون / غافڵگیر بوون چاپخانە چاپەمەنی وت و وێژی چاپەمەنی سەرهڕۆ فشار  ،زهخت سەرهەڵدان سەرۆک سەرۆکایەتی پارهی کاغەزی پایتەخت چاپ  /فشار ، زهخت دهست پێ کردن دهست پێک لە سەرهتادا بە پلەی یەکەم / گرینگ\nBaştan başa Baston Başucu Batı Batık Batırmak Batmak Bayağı Bayan Baygın Bayındır Bayındırlık Baykuş Bayram Bayramlaşmak Bebek Bedava Bedavacı Beğenmek Bekar Bekçi Bekleme odası Beklemek Beklenmedık Beklenti Bekletmek Bel Belirli Belirsiz Bellek Bellemek Bencil 35\nBarışçı Barışmak Barıştırmak Baş Baş donmesi Baş eğmek Baş ezmek Baş örtüsü Baş şehir Baş üstüne Baş yazar Basamak Başari Başarili Başarmak Başbakan Başi boş Basılmak Basımevı Basin Basin toplatisi Başina buyrak Basinc Başkaldirmak Başkan Başkanlık Başkanot Başkent Baski Başlamak Başlangiç Başlangiçta Başlica\nزانین سوار کردن سوار سواری سوار بوون دانان  /بەردان کەمێک یەکتر زۆر لە ناکاو کۆ بوونەوه سمێل گوورچیلە کرم گەروو خنکاندن خنکان گرێ دڕوو  ،تووترک فراوان  /فەڕاح ، باڵو ناوچە  ،دهڤەر دابەش کردن بۆردوومان کردن قەرز واز لێ هێنان  ،لێ گەڕان بەتاڵ بوون تەالق دان تەاڵق وهرگرتن بێ کەلک ڕووهک ناسی قەد  ،بااڵ ڕهنگ کردن هەلدان  ،درێژ بوون درێژایی ئاوا\nخۆپەرهستی خال خاڵدار ئاوی حەیات دهست بەسەرا گرتن وێک چوون هاوشێوه  ،وهکوو یەک هاوسێوهیی ڕازاندنەوه چەقۆ چەقۆ لێدان قەواره  ،شکڵ بڕین  /دروینە کردن بێزار بوون بێزار کردن ڕاگەیاندراو ڕاگەیاندن تەنانەت تیژ کردن بازنە حەکیم  ،زانا حەکیم  ،زانا زانیاری زانیاری زانا زانا دانیشمەند  ،زانا دانیشمەند  ،زانا کۆمپیوتێر کۆمپیوتێر زانستی زانستی زانستی زانستی زانین\nBilmek Bindirmek Binici Binicilik Binmek Birakmak Biraz Birbiri Birçok Birdenbire Birikmek Biyık Böbrek Böcek Boğaz Boğmak Boğulmak Boğum Böğürtlen Bol Bölge Bölmek Bombalamak Borç Boş vermek Boşalmak Boşamak Boşanmak Boşuna Botonik Boy Boyamak Boyatmak Boylam Böyle 36\nBencillik Benek Benekli Bengisu Benimsemek Benzemek Benzeri Benzerlık Bezemek Biçak Biçaklamak Biçım Biçmek Bikmak Biktırmak Bildiri Bildirmek Bile Bilemek Bilezik Bilge Bilge Bilgi Bilgi Bilgili Bilgili Bilgin Bilgin Bilgisayar Bilgisayar Bilim Bilim Bilimsel Bilimsel Bilmek\nبەم شێوه تێک دان  ،خراپ کردن تێک چوون ، خراپ بوون هەر بۆیە بەم هۆیەوه بەم جۆره لەم نێوهدا ئەمساڵ لەم ڕووهوه گەنم ئەمشەو ئەمڕۆ لەم بارهوه ئاڵووده بوون وهتەنگ هاتن دیتنەوه  /داهێنان داهێندراو هەور جیا لەمە ئێره پێچانەوه داپۆشین لووت هەموو  ،گشت گەوره باڵوێزخانە باڵوێزخانە گەورهیی گەوره بوون سەهۆڵ گۆلک سەالجە  ،بەفر گر سەهۆڵ کردن سەهۆڵ بەستن سەهۆڵبەندان\nBöylece Bozmak Bozulmak Bu nedenle Bu sebeple Bu şekilde Bu sırada Bu yıl Bu yüzden Buğday Bugece Bugün Bukonuda bulanmak Bulanmak Bulmak Bulus Bulut Bundan başka Burası Burmak Bürümek Burun Bütün Büyük Büyükelçı Büyükelçilik Büyüklük Büyümek Buz Buzağı Buzdolabı Buzkesmek Buzlanmak Buzul\nلە دڵەوه مزگەوت ناز کردن هەینی واڵم واڵم دانەوه وهجۆش کەوتن ئازا ئازایەتی ئاژاوه ئاوهکی  ،شل\nCilve yapmak Cimri Civar Civciv Coşkan Coşmak Comert Comertlik Cuma Cumhurbaşkani Cumhuriyet\n)(C بە غیل  ،سەقیل بە گرینگ وهرگرتن بەرگ تێ گرتن بۆ الی خۆ کێشان بێ گیان پڕ جۆش و خرۆش پەنا  ،نزیک تەمبێ کردن جەرگ  ،جگەر جەزا  ،جەریمە جوانمێر جوانمێرایەتی جووجک ، جووجکە جووکە جووک کردن زیندوو زیندوو کردنەوه سەرۆک کۆمار شەڕگە  ،جەبهە شووشە تێ گرتن کز  ،الواز کۆماری کۆماری خواز گامێش گرتووخانە گوێز گیان دان گیرفان گیرفان بڕ الشە  ،جەنازه 38\nCumhuriyetçi Curcuna Camiz Cami Camlamak Candan Canlandırmak Canli Cansiz Can vermek Cep Ccepçi Cephe Cesaret Ceset Cesur Cevap Cevap vermek Cevız Ceza Cezaevi Ceza landırmak Cezbetmek Ciliz Civiz Civildasmak Ciddiye alamak Ciger Ciltlemek\nڕیپۆقی چاو چاوغێڕان ئاڵۆز فەوری خواردن  /زهرب کردن ترپەی دڵ شەڕ کردن / تەسادوف خواردن  /زهرب کردن چوارشێو  /مەالفە بازاڕ چەنگاڵ شێروانی تێک چوون / دهمەقاڵە کردن قەڵشیو  /بێ ئاقڵ تەشەر لێدان پەپوو سلێمانە چاپاڵێو ژێر پیاڵە قۆری چا چیمەن شیناوهرد چەکچوو ، چەکوش ڕاکێشەر رێک و پێک کردن پاشەکشە کردن / خۆالدان فیلم هەڵگرتنەوه کەم ڕوویەتی کەم ڕوویەتی کووهلل کێشان  /ڕاکێشان ئاڵقە گوڵ\nÇapak Çapkın Çapraşık Çarçabuk Çarpık\n)(Ç هەول  ،کۆشش هەوڵدان بە زوویی زوو خێوهت  ،خێمە چەرخ  ،سەردهم هاوچەرخ بانگ کردن ، داوهت کردن تاڤگە بانگ کردن ، نووکە ی تەلەفۆن چەقەڵ چەقۆ چەو کووتران خۆ گوونجاندن چەرخ  /کووتان دزراو کارگەر  ،کارهکەر پڕکار کار وهزارهتی کار کار کردن سنەوبەر جلکی شۆرین جلک شۆر جلک شۆرین گل  ،لیتە گڵگیر زهنگ  ،جەرهس کاسە جانتا\nÇarpıntı Çarpışmak Çarpmak Çarşaf Çarşi Çatal Çatı Çatışmak Çatlak Çatmak Çavuş kuşu Çay suzgesi Çay tabaği Çaydanlık Çayır Çayırlık Çekiç Çekici Çekiduzen vermek Çekilmek Çekım Çekıngen Çekıngenlik Çekirge Çekmek Çelenk\nÇaba Çabalamak Çabucuk Çabuk Çadir Çağ Çağdaş Çağirmak Çağlayan Çağri Çakal Çaki Çakil Çakilmak Çakişmak Çakmak Çalinti Çalişan Çalişkan Çalişma Çalişma bakanliği Çalişmak Çam Çamaşir Çamaşir mekinesi Çamaşir yikamak Çamur Çamurluk Çan Çanak Çanta\nدهرهێنان  /لێ کەم کردن چوونە دهرهوه بەس بوون چوونە دهر / چوونە سەر تووت فەڕهنگی شیناوهرد کاشی کاشی ساز ڕووت شاگرد  ،بەردهست ناحەز  ،نا شیرین دهست و پێ لێدان تەکان دان نم نمە بارین بزمار بزمار داکووتان خەت  ،هێڵ چەکمە خەت لێدان شوان  ،گاوان زارۆک  ،منال زێده بوون جار جار زۆر جاران زۆر جاران زۆر  ،فره تێ ڕاچوون زبل  ،خۆل تەنەکەی خۆل کەنناس  ،خۆلڕێژ سوێر گۆرهوی شۆربا کردنەوه  /حەل کردن\nپۆال جیاوازی جیاوازایەتی کەوتنە ناو جیاوازیەوه پشتە پێ لێدان دهوران دهور چوارچێوه چوارچێوه تێ گرتن لەو چوارچێوهدا جۆر  ،شێوه جۆراوجۆر شێرهی ئاو / کانیاو سەرسەخت چاالک  ،هەڵسوڕ وهرگێڕان وهرگێڕان وهرگێڕان / سوڕاندن وهرگێڕ ژینگە پیس بوونی ژینگە گەمارۆ دان گەمارۆ دراو کووان  ،زیپکە گوڵ گوڵ پشکووتن جووتە  ،دووانە وهرزێر جووت بوون خاو  ،کاڵ ڕنوو هات و هاوار کرن جوێن  /ژێر پی نان بەرژهوهندی خواز\nÇıkış Çıkışmak Çıkmak Çilek Çimenlik Çini Çinici Çıplak Çırak Çirkin Çırpınmak Çırpmak Çisselemek Çivi Çivilemek Çizgı Çizme Çizmek Çoban Çocuk Çoğalmak Çoğukez Çoğunlukla Çoğuzaman Çok Çökmek Çöp Çöp kutusu Çöpçü Çorak Çorap Çorba Çözmek\nÇelik Çelişki Çelişkilli Çelişmek Çelmek Çepeçewre Çerçeve Çerçevelemek Çerçevesinda Çeşit Çeşitli Çeşme Çetin Çevik Çevırı Çevırı yapmak Çevırmek Çevırmen Çevre Çevre kirliliği Çevrelemek Çevrili Çıban Çiçek Çiçek açmak Çift Çiftçi Çiftleşmek Çiğ Çığ Çığlık atmak Çiğnemek Çıkarcı\nکرانەوه  /حەل بوون  /توانەوه حەل چاڵ  ،قوڵکە ڕزین  ،گەنین تێلیس  ،گۆنی\nÇözülmek Çözüm Çukur Çürümek Çuval\nسەما کار تەنگاتەنگ  ،شان بە شان تەنگ  ،تەسک بەرتەسک بوون بەرتەسک کردن کۆدهتا  /زهبر زیان لێ خستن تەنگەبەر تەپڵ  ،زهرب کەم داهات ڕهنجین  ،ڕهنجان بەرچاو تەنگ ڕهنجان ڕهنجاندن بەرتەسک بوونەوه بەرتەسکی / دهست کوورتی هەڵس و کەوت دههۆڵ کووتەک لێدان کووتەک خواردن پاڵ دانەوه شوێنی پال پێوه دان قایم  /درێژ خایەن تەحەمول نەکراو هاوپشتی پاڵ دانەوه غەیبەت کردن غەیبەتچی الدان ژێر خاک کەوتن ناشتن  ،ژێر خاک کردن پێوهند دانەوه نرخ  ،قیمەت\nDar Daralmak Daraltmak Darbe Darbe indirmek Darboğaz Darbuka Dargelırli Dargınlık Dargörülü Darılmak Darıltmak Darlaşmak\nخاڵ کێو  ،کەژ هەنبانە کەژهوان کەژهوانی پەرش و باڵو بوون پەرش و بالو باڵو کردن ، دابەش کردن داخ کردن ئیتر  ،هەروهها لە سەرووی هەموویانەوه ئیتر  ،هەروهها / هەلکەوتە دهمە قالە بوون شەپۆل شەپۆل بڕ شەپۆل دانەوه داڵغە لێدهر زمان لووس خەونووچکە بردنەوه سەربان  /داو / زیندان قەتره  ،چۆڕه تکان  ،چۆڕان چۆڕاندن  ،تکاندن گوێرهکە  ،گۆلک گێژ  ،حۆل پرس و ڕا گۆڕینەوه سەما کردن\nDarlık Davranış Davul Dayak atmak Dayak yemek Dayamak Dayanak Dayanıkli Dayanılmaz Dayanışma Dayanmak Dedıkodu yapmak Dedıkoducu Defetmek Defnedılmek Defnetmek Değdırmek Değer 42\nDadı Dağ Dağarcık Dağcı Dağcılık Dağılmak Dağınık Dağıtmak Dağlamak Daha Dahasi Dahı Dalaşmak Dalga Dalgakıran Dalgalanmak Dalgın Dalkavuk Dalmak Dam Damla Damlamak Damlatmak Dana Dangaluk Danışma Dansetmek\nجادهی قیتار ئاسن گەر دهم کردن دهم کێشان / شەڕاب خواردن شەڕاب خواردوو  /دهم کێشان چادان تاقی کردنەوه پشکێنەر پشکنین پشکنین تاقی کاری تاقی کردنەوه ئەزموون بە ئەزموون هاوسەنگی هاوسەنگێتی ناو لێنان دهریا ژێر دهریایی هێزی دهریایی بەرابەر میزان بوون هاوسەنگی حەمبار  ،مەخزهن حەمبار کردن پارهی پێشەکی بوومەلەرزه گۆڤار پێست  ،چەرم قوڵ قوڵ بوون قوڵ کردن قواڵیی لەو کاتەدا کۆ کردنەوه خڕ بوونەوه\nوهنەرخ کەوتن ، هەستانەوه بەرێز / خۆشەویست بێ رێز  ،بێ نرخ تا ئەو کاتەی کە ئیشاره پێ کردن ئاش جۆراوجۆر / گۆڕین گۆڕان ، گۆڕانکاری گۆڕانکاری گۆڕان گۆڕینەوه گۆڕینەوه پێوهندی  /باشترین پێوهندی گرتن گۆچان بەرێوهبەری پەیمانگا بەرێوهبەرایەتی پەیمانگا شێت وهکوو سێت کوون الو  ،گەنج پڕ کوون شێتی کوون بوون کوون کردن ڕاگەیاندراو گووتن کەوابوو دهستە  ،بەستە ئاسن لەنگەر گرتن چاخی ئاسن\nDemir yolu Demirci Demlemek Demlenmek Demli Demlik Denemek Denetçi Denetim Denetlemek Deney Deney yapmak Deneyim Deneyimli Denge Dengeleme Denilmek Deniz Deniz altı Deniz kuvvetleri Denk Denkleşmek Denklik Depo Depolamak Depozıto Deprem Dergi Deri Derin Derinleşmek Derinleştirmek Derinlik Derken Derlemek Derlenmek 43\nDeğerlenmek Değerli Değersiz Değin Değinmek Değirmen Değişik Değişiklik Değişim Değişmek Değiştakuş Değiştırmek Değme Değmek Değnek Dekan Dekanlık Deli Delicesine Delik Delikanli Delikdeşik Delilik Delinmek Delmek Demeç Demek Demekki Demet Demir Demir atmak Demir çaği\nهیوا خواستن سواڵکەر سواڵ کردن الڵ تەنیای تەنیا هێور کردنەوه هێور  ،لە سەرهخۆ گوێ گرتن ئیسراحەت کردن بیسەر  ،گوێ گر ئارام گرتن ژێری ژێرهوه کۆڵەکە خۆڕاگری خۆڕاگری کردن پێداگری کردن زیندوو زیندوو بوونەوه زیندوو کردنەوه ددان ددان ئێشە سادرات  ،هەنارده واریدات  ،هاورده دهروه دهرهێنان ددان ساز پووک مێ وهزیری دهرهوه گەستن ئەژنۆ ئەوسار ئاڵقە  ،زنجیره لیستە  ،لیست بێ پێج و پەنا سرووشت\nکۆکەروه رێک و پیک لە سەر یەک دانان ئەنجوومەن دهرس گووتنەوه فێرگە کالس  ،پۆل خەم خۆر دهردی دل کردن نەخش  ،نیگار نەخشێنەر  ،نیگار کێش هە لکۆڵین پشتیوانی پستیوانی لێ کردن تەفسیر بە تەفسیر حوشتر حەرهکەت کردن وهرگێڕان خۆماڵی کردن وهرگەڕان کۆدهتا  ،ڕاپەڕین شۆڕشگێڕ ڕێک کردن زاراوه دڕک دڕکاوی خەیاتی  ،بەرگ دروو خەیاتی کردن ، بەرگ دروین دروین  ،دوورین  /چاندن زمان ڕێزمان زمان ناسی زمان گرتوویی\nDilemek Dilenci Dilenmek Dilsiz Dımdızlak Din dirmek Dingin Dinlemek Dinlenmek Dinleyici Dinmek Dip Direk Direniş Direnmek Diretmek Diri Dirilmek Diriltmek Diş Diş ağrısı Dış satım Dışalım Dışarı Dışarı çıkarmak Dişçi Dişeti Dişi Dışişleri bakanı Dişlemek Diz Dizgin Dizi Dizin Dobra dobra Doğa 44\nDerleyen Derli toplu Dermek Dernek Ders vermek Dersane Derslik Dert ortaği Dertleşmek Desen Desenli Deşmek Destek Desteklemek Detay Detayli Deve Devinmek Devirmek Devletleştirmek Devrik Devrim Devrimci Devşirmek Deyim Diken Dikenli Dikiş dikiş dikmek Dikmek Dil Dil bilgisi Dil bilim Dil tutukluğu\nخاڵ کووت کووتان کووتەک خواردن کووتەک کاری تێر بوون لێو گرێدان زهماوهند دووکەڵ سووکان  ،فەرمان وێستگە وچان ڕاوهستاندن بەردهوان ڕاوهستان مەبەست  ،هەدهف  ،ئامانج وهزح  ،هەل و مەرج جەلەسەی دادگایی خەو کەوتن  /کەم بوونەوه بیر  ،فکر  ،هزر بیر کردنەوه هێنانە خوار ، دابەزاندن توو هەست ئیحساساتی  ،پڕ هەست بێ هەست بیستن هەست ڕێک  ،ڕاست رێک کردن رێک و پێکی فێڵ باز\nسرووشتی لە دایک بوون دارتاش بڕین ڕاست ڕۆژهەاڵت لە دایک بوون دهرکەوتن / هەاڵتن ڕشتن ڕستن  ،چنین دهست لێدان ڕهچەڵەک ، تۆرهمە پڕ کردن پڕ قۆرت و پێچ کاڵوچی گەڕان ناوپڕ پر مانگی تەواو بەراز ژێر شاڵوار هێزی دهریایی هەڵسوڕاندن بێ بەڵێن دهوره هەڵسوڕان / گەڕانەوه بەستوویی خاڵی وهرچەرخان گەڕانەوه لووتکە سینگ فەڕش  /داپۆشەر پەروهنده خەرمان کووب خاڵ کووتی\nDövmeci Dövmek Dövülmek Dövüş Doymak Dudak Düğümlemek Düğün Dumak Dümen Durağan Duraklama Durdurmak Durmadan Durmak Dürtü Durum Duruşma Düş Düşmek Düşünce Düşünmek Düşürmek Dut Duygu Duygusal Duygusuz Duymak Duyu Düz Düzeltmek Düzen Düzenbaz 45\nDoğal Doğmak Doğramaci Doğramak Doğru Doğu Doğum Doğuş Dökmek Dokumak Dokunmak Döl Dol durmak Dolambaşlı Dolandırıcı Dolanmak Dolgun Dolu Dolun ay Domuz Don Donanma Döndürmek Dönek Dönem Dönmek Donuk Dönüm noktası Dönüş Doruk Döş Döşeme Dosya Döven Dövme\nڕێک کردن خاوهن نەزم ، ڕێک و پێک ناڕێک ئاژاوه ڕێک  ،لەبار جەعلی ، درووست کراو\nDüzenlemek Düzenli Düzensiz Düzensizlik Düzgün Düzmece\nسەرگەرم کردن سەرگەرم بوون / ڕابوواردن خوار کردنەوه خوار خوار و خێچ خواری خوار بوون بایەخ  ،نرخ پڕ بایەخ دهست ماچ کردن پیشەی دهستی هەوڵ خانەنشین مژتن  ،مژین گۆی مەمک پانایی النی کەم نیگەران بوون ئاوسان ، هەاڵوسان نارێک ڕێگا پێ نەدان کەنگر زاوا ( مێردی خوشک و پوور ) وێرانە فش  ،فەڕاح پشتە مل ڕێگا خۆش کردن سەرباز  /ئازا گەورهیی درهنگ یا زوو کۆخ نێرینە توانەوه تواندنەوه\nEğmek Eğri Eğri büğru Eğrilik Eğrilmek Ehemmıyet Ehemmıyetli El öpmek El sanatlari Emek Emekli Emmek Emzik En En azından Endişe lenmek Enflasyon\nمامان تا هەتایە مامانی خوار و خێچ دهرمانساز دهرمان سازی کۆلێژی دهرمانسازی دهرمانخانە نرخ  ،بەها نادیار وهدهست هێنان ئەدیب ئاغا  ،جەناب ، کاک خەم و خەفەت خواردن خەمبار دهریای ئیجە سەربەخۆیی خۆ بە زل زان تەمرین بڕمەند  ،سماتە خوار  ،دووال بە ال داچوون دووال هاتنەوه ، نووشتانەوه سەرهوژێر ڕستن بەڕێوه بەر ، سەرپەرهست پەروهرده پەروهرده کردن سەرگەرمی ، شادی\nEngebeli Engellemek Enginar Enişte Enkaz Enli Ense Entrika çevırmek Er Erdem Ergeç Erik Eril Erimek Eritmek 47\nEbe Ebediyen Ebelik Eciş bücüş Eczaci Eczacilik Eczacilik fakultasi Eczane Ederi Edilgen Edinmek Edip Efendi Efkarlanmak Efkarli Ege denizi Egemenlik Egoist Egzersiz Eğe Eğik Eğilim Eğilmek Eğim Eğirmek Eğitici Eğitim Eğitmek Eğlence\nبێگانە جل و بەرگ باڵوێز  ،سەفیر سەفارهتخانە وهدهست خستن دهست لێ نەدراو دهستەوانە  ،دهست کێش هێنانە گۆڕ سەرکرده وهدهست هێنان وهدهست خستن کارهبا ئەندام دیاری کردن ڕهخنە / هەڵسەنگاندن ڕهخنە گرتن ڕهخنە گر بە دهستی بەتال دهست کوورت ، هەژار لە دهست هاتن بە هۆی دهست بە سەر دا گرتن دهست لێدان سێو هاوسەر  /هاوشێوه هاومانا هاوجنس باز گوێ درێژ  ،کەر بەرابەر  ،موساوی بەرابەری نابەرابەری ڕێگر  ،چەتە هاوڕێی کردن\nپیاو  /نێرینە کووڕ برا زوو پێ گەیشتن وه دوا خستن ساغی  ،ساڵمەتی ئیلهام ئەسیر بوون ، گیران ئەسیر کردن ، گرتن درێغی کردن کۆنە  /قەدیم / ڕابردوو کۆنە فرۆش کۆن بوون شمشێر بازی باوێشک هاتن جوان ناسی بێ بایەخ کشت و کال ، بەرهەم کەشاوهرز ، وهرزێڕ پێوه لکاندن ،پێوه زیاد کردن نان نانەواخانە پەرهساندنی ئابووری ناتەواو  ،کەم ناتەواوی  ،کەمی کەم بوونەوه کەم کردنەوه ترش ترش بوون ترش کردن دهست  /وهسیلە /\nElbise Elçi Elçilik Elde etmek El değmemiş Eldiven Ele almak Ele başı Ele geçirmek Ele geçmek Elektrik Eleman Elemek Eleştiri Eleştirmek Eleştirmen Eli boş Eli dar Elinden gelmek Eliyle El koymek Ellemek Elma Eş Eş anlamli Eş cinsel Eşek Eşit Eşitlik Eşitsızlik Eşkiya Eşlik etmek 48\nErkek Erkek çocuk Erkek kardeş Erken Ermek Ertelemek Esenlik Esin Esir düşmek\nEsir etmek Esirgemek Eski Eskici Eskimek Eskrim Esnemek Estetik Ehemmıyetsiz Ekin Ekinci Eklemek Ekmek Ekmek firini Ekonomik gelişme Eksi Eksiklik Eksilmek Eksiltmek Ekşi Ekşimek Ekşitmek El\nبێ هاوتا  /بی هاوسەر گۆشت تەنووره  ،دامەن هۆکار کاریگەری کاریگەری تێ کردن کەوتنە ژێر کاریگەری کاریگەر کردن  ،بەڕێوه بردن  ،ئەنجام دان ڕهگەزی  ،نەژادی ماڵ  /خانوو خۆماڵی بەڵی ژیانی هاوسەری دامەزراندن ژندار  ،ماڵدار ، هاوسەر گرتوو گەشە مال گواستنەوه لە بەر کردن ژێر پێ خران ، پڵچ بوونەوه ژێر پێ نان  /پێ لێ نان\nEşsiz Et Etek Etken Etki Etkilemek Etkilenmek Etkili Etmek Etnik Ev Evcil Evet Evlenmek Evli Evrim Ev taşimak Ezberlemek Ezilmek Ezmek\nچرا  ،الیت  ،فانۆس زیپ  ،زنجیر هات و هاوار ڕیحانە بەرمیل بە ناز و عیشوه ناز و نووز کردن نانەواخانە نانەوا هاویشتن بە هەل زانین فرسەت لێ هێنان هەل پەرهست هەل پەرهستی هەل لە دهست دان مەجال پێدان مژ  ،قم مژ لێدان  ،قم لێدان تۆفان تۆفاناوی ورتە ورت کردن خش خش کرن ڕیخ دهرپەڕین نەمام فیلم هەڵگرتنەوه\nFener Ferın Fermuar Feryat figan Fesleğen Fıcı Fidan\n)(F کارگە کارهسات سوود سوود خۆر داو  ،تەڵە لە داو کەوتن هەژاری ، دهست کوورتی کۆلێژ فال گرتنەوه فال گرهوه خەتا  ،هەڵە دهمارگرژ دهمارگرژی چرا مشک جیاواز کاشی کەڵ لێ وهرگرتن بە کەلک بێ کەڵک کالیسکە  ،گاری کالیسکە چی زیاد  ،زێده زیاد بوون زیاد کردن زیاد لە خۆی فیداکاری ئیفلیجی ئیفلیج ئیفلیج بوون خراپ لە خۆ چوون\nFıkırdak Fıkırdamak Film çekmek Fırıncı Fırlatmak Fırsat bilmek Fırsat bulmak Fırsat vermak Fırsatçı Fırsatçılık Fırsatı kaçırmak Fırt Fırt çekmek Fırtına Fırtınali Fışırdamak Fısıtdamak Fışkı Fışkırmak\nFabrika Facia Faiz Faizci Fak Faka basmak Fakirlik Fakulta Fala bakmak Falçi Falso Fanatik Fanatiklik Far Fare Farklı Fayans Faydalanmak Faydali Faydasiz Fayton Faytoncu Fazla Fazla laşmak Fazla laştırmak Fazla siyla Fedakarlık Felç Felç olmak Felçli Fena Fenalaşmak\nنیوه شەو ڕابردوو ساڵی ڕابردوو ڕهواج  ،باو باتڵ  ،بە سەر چوو کاتی بە شێوهی کاتی وهدرهنگ کەوتن بژێوی  /سازگاری مەشڕهف خۆس مەشڕهف ناخۆش گوزهران کردن بە سەر بردن جۆراوجۆری پێویست ڕێژه ڕهت کردن بە تەمەن تێپەڕ بوون ڕابردوو قەڵشت  ،کەلێن داهاتوو داب و نەریت سووننەتی بووک داهات هات و چۆ گەشە گەشە  /بەرهو پێش چوون تەکمیل کردن هاتن ئەوسار  ،لغاو بەلەم گەنج  ،الو گەنج بوونەوه\nGece yarısı Geçen Geçen yıl Geçerlik Geçersiz\n)(G غەدر لێ کردن غافڵگیر کردن غافڵگیر بوون دهنووک دهنووک لێدان کاکێشان سەرکەوتن پێشانگا سەرکەوتن سەرکەوتن سەرکەوتن خەم خەم خواردن خەمبار قسە هێنان و بردن ناز وێستگەی قیتار بێگانە  /سەیر سەیر و سەمەرهیی نقووم بوون پادگان داگیر کردن کافر  ،بێ دین مەبەست  ،مە نزوور هەوڵ دان ڕۆژنامە ڕۆژنامە نووس حامیلە  ،زک پڕ حامیلە بوون درهنگ درهنگ شە و شە و ڕۆژ\nGeçicı Geçicı olarak Gecikmek Geçim Geçimli Geçimsiz Geçinmek Geçirmek Geçişli Geçişsiz Geçit töreni Geçit vermek Geçkin Geçmek Geçmiş Gedik Gelecek Gelenek Geleneksel Gelin Gelir Geliş gediş Gelişim Gelişmek Geliştirmek Gelmek Gem Gemi Genç Gençleşmek\nGadretmek Gafil avlamak Gafil avlanmak Gaga Gaga lamak Galaksi Galebe çalmak Galeri Galibiyet Galip gelmek Galip olmak Gam Gam lanmak Gamli Gammazlamak Gamze Gar Garip Gariplik Garkolmak Garnizon Gaspetmek Gavur Gaye Gayret etmek Gazete Gazeteci Gebe Gebe kalmak Geç Geç vakit Gece Gece gündüz\nسستی سست بوون بزنە کێوی گەڕیده گەڕان گەڕان گەڕان گەڕان جووین وهکوو  ،لە شێوهی هات و چۆ سەرهتا  /چوونە ژوور دهرگای چوونە ژوور کۆنکۆر هەنگاو چوونە ژوور گەروو ورده ورده چوون ورده ورده پۆشاک لەبەر کردن ، پۆشین لیباس پۆشاک شاردنەوه شاراوه شاراوهیی کۆچ کردن کۆچەر کۆچەری کۆچ کردن / مردن کۆچەر  ،پەنابەر سینگ ئاسمان هەوره تریشقە\nگشتی بەرێوهبەرایەتی ئەرتەش کۆڕی گشتی بەرپرسی گشتی ماتەمینی گشتی بە گشتی بەرینایی پەره سەندن پەره پێدان بەرینایی گەوره بوونەوه لە کار الدان ڕاستەقینە ناڕاستەقینە وهدی هاتن واقیع بین لە ڕاستیدا ملوانکە پێداویستی پێویست بە پێویست زانین پێداویستی ، پێویستی دواوه  /دواکەوتوو وهرگرتنەوه گەڕاندنەوه ڕهت کردنەوه گەڕانەوه گەڕانەوه گەڕاندنەوه دواکەوتوویی کۆنە پەرهست دواکەوتوویی بوحڕان  ،ئەزمە ، ئارێشە هێنان سست\nGevşeklik Gevşemek Geyik Gezgin Gezi Gezinmek Gezinti Gezmek Ggevmek Gibi Gidiş geliş Giriş Giriş kapisi Giriş sınavı Girişim Girmek Girtlak Gitgide Gitmek Gittikçe Giyim Giyinmek Giyisi Gizlemek Gizli Gizlice Göç etmek Göçebe Göçebelik Göçmek Göçmen Göğüs Gök Gök gürültüsü 52\nGenel Genel kurmay Genel kurul Genel müdür Genel yas Genellikle Geniş Genişlemek Genişletmek Genişlik Genleşme Gensoru Gerçek Gerçek dişi Gerçek leşmek Gerçekçi Gerçekten Gerdanlık Gereç Gerekli Gerekli görmek Gereksinme Geri Geri almak Geri çekilmek Geri çevırmek Geri dönmek Geri dönüş Geri göndermek Geri kalmişlık Gerici Gerilik Gerilim Getirmek Gevşek\nدانیشتن ، موزاکەره شانۆ نمایش کران ڕواڵەت کاری پێشاندان بردن هێز نواندن چاو چاو کردنەوه چاو ڕوونی تا ئەو جێیەی چاو بڕ بکات لە ژێر چاوهدێری پشت گوێ خستن لێ ڕوانین گلێنەی چاو چاو تێ بڕین ئاگا لێ بوون چاو داگرتن فرمێسک چاوپۆشین نیگابان  /پزیشکی چاو چاو پێدا خشاندن لە بەر چاو ون بوون چاوهدێر چاویلکە چاو لە ڕێگا دیتران مان گرتن ڕهنگی خۆڵە مێشی دهستە  ،تاقم کوودی کیمیایی هێز  ،تاقەت ، توانا\nدهریاچە سێبەر  ،نسێ سێبەردار دیتن کراس ناشتن بەڕێخەر ، بەڕێکار ناردراو  ،بەڕێ کراو ناردن دڵ داب و نەریت ئەرک  ،وهزیفە دامەزراندن شێوازی هەڵس و کەوت شکۆ  ،گەورهیی بە شکۆ دیتن دوونیا دیتوو ڕواڵەت خوازبێن  ،داوا کار خوازبێنی دش  ,,خوشکی مێرد ,, دهرکەوتن لەبەر چاو ون بوون مەنزهره  ،دیمەن بە ڕواڵەت بیر و ڕا گۆڕینەوه جیاوازی بیر و ڕا هاونەزهر  ،هاوڕا مالقات  ،دیدار چاوپێ کەوتن\nGösteri Gösterime girmek Gösteriş Göstermek Götürmek Gövde gösterisi Göz Göz açmak Göz addınlığı Göz alabildiğince Göz altında tutmak Göz ardı etmek Göz atmak Göz bebeği göz dikmek Göz etmek Göz kırpmak Göz yaşı Göz yummak Gözcü Gözden geçirmek Gözden kaybolmak Gözlemci Gözlük Gözü yolda Gözükmek Grev Gri Grup Gübre Güç\nGöl Gölge Gölgeli Göllemek Gömlek Gömmek Gönderen Gönderilmek Göndermek Gönül Görenek Görev Görevlendirmek Görgü Görkem Görkemli Görmek Görmüş geçirmiş Görsel Görücü Görücülük Görümce Görünmek Görünmez olmak Görünüm Görünüşte Görüş alişverişi Görüş ayriliği Görüş birliği Görüşme Görüşmek\nزۆرهوان زۆرهوانی گرتن هات و هۆ شانازی لە خۆ بایی بوون متمانە دهنگی متمانە متمانە پێ کراو دلنیا متمانە پێ کردن کۆتر زاوا پاییز جوان  ،قەشەنگ\nدل ڕهنجاندن دڵ ڕهنجاو دڵ ئێشان ، ناڕهحەت بوون بە هێز کردن بە هێز بوون سەخت بوون سەخت کردن بە هێز دژواری  ،گرفت ، سەختی گرفت خوڵقاندن بێ گرفت  ،بێ کێشە گواڵو وهبزه خستن ڕوو بە خەنده ڕووخۆش پێکەنین پێکەنین بزه بزه هاتن ، پێکەنین بزه هینەر بە یەکەوه پێکەنین زێو ڕۆژ ڕۆژێک نا ڕۆژێک ڕۆژانە ( حەقدهست ) بەرنامە  ،پڕۆگرام تاو  ،خۆر  ،هەتاو ڕۆژ گیران باشوور ڕۆژانە بە ڕۆژی ڕوون فراوان  /ئەستوور\nGüreşçi Güreşmek Gürültü Gurur Gururlanmak Güven Güven oyu Güvence Güvenilir Güvenmek Güvercin Güvey Güz Güzel\nGücendirmek Gücenik Gücenmek Güçlendirmek Güçlenmek Güçleşmek Güçleştirmek Güçlü Güçlük Güçlük çıkarmak Güçsüz Gül susu Güldürmek Güleç Güler yüzlü Gülmek Gülücük Gülümseme Gülümsemek Gülünç Gülüşmek Gümüş Gün Günasırı Gündelik Gündem Güneş Güneş çarpmasi Güney Günlük Güpe gündüz Gür\nکامە کامەیان کوا زیندانی کردن زیندانی بوون زیندان ، گرتووخانە پشمین  ،پژمین کۆلێژی ئەفسەری خەرج کردن خەرج کران کۆلێژی ئەفسەری پەرهستار ، سیستەر نەخۆش کەوتن نەخۆشی نەخۆشخانە نەخۆش هەلە کردن وهبیر کەوتنەوه وهبیر هێنانەوه فڕۆکە خانە پیس بوونی ژینگە شیرکەتی فڕۆکە - وانی هێڵی هەوایی هەڵفڕین  ،پەرواز- کردن وهڕین ( سەگ ) گێزهر بە پەرۆش بوون نەخێر  ،نا  /خێر کۆمەڵەی خێر خوازی خێر خواز شیڕاندن  ،نە ڕاندن سەرسوڕهێنەر\nHangi Hangisi Hani Hapis etmek Hapisedilmek Hapishane\n)(H هەواڵ  ،دهنگ و باس هەواڵ وهرگرتن هەواڵ ناردن هەواڵ گەیاندن ئاگادار کردنەوه بێ خەبەر  ،بێ ئاگا زێده ڕۆیی کردن خزمەتکار خیانەت خیانەت کردن ماف ناس عاداڵنە نێوبژیوان نێوبژیوانی وهفادار بێ وهفا ماف پەروهر ناڕهوایی پوور بەڕه چنی جێ نشین بەڕه  ،فەڕش خەلک گەل پەرهست پێوهندی گشتی ، تێکەاڵوی وهزنە  ،قوڕسایی ژیان نامە وهزنە هەڵگر هەڵە کردن هەڵگرتن هە ویر\nHapşirmak Harbiye Harcamak Harcanmak Harp okulu Hasta bakıcı Hastalanmak Hastalık Hastane Haste Hata yapmak Hatırlamak Hatırlatmak Hava alanı Hava kirliliği Hava yolları hava yolu Havalanmak Havlamak Havüç Hayıflamak Hayır Hayır derneği Hayır sever Haykırmak Hayretverici 55\nHaber Haber almak Haber salmak Haber vermek Haberder etmek Habersiz Haddini aşmak Hademe Hainlik Hainlik etmek Hakbilir Hakça Hakem Hakemlik Hakiketli Hakiketsiz Haksever Haksizlık Hala Hale dokuma Halef Halı Halk Halkçı Halkla ilişkiler Halter Halter cümesi Halterci Haltetmek Hamletmek Hamur\nهاوجنس باز مێباز بڕیار دهرکردن فەرمانڕهوا فەرمانڕهوایەتی ڕهحەتی ئازاد  ،سەربەست ئازادی ، سەربەستی ڕێز لێ گرتن بێ رێزی وه شک و گومان کەوتن خوێن تاڵ ئارامی\nئاماده کردن ئاماده بوون ئاماده کاری توالێت هەر ئێستا پەرهستار ، سیستەر هەموو هەمووی بە تێڕایی بەر لە هەر شتێ هەمە چەشن هەموو شوێنێ لە هەر الوه لە هەر الیەک هەر کامەی خوورجین پەیکەر پەیکەرتاش\nHomoseksüel Hovarda Hüküm vermek Hükümdar Hükümdarlık Huni Hür Hüriyet Hürmet etmek Hürmet sizlik Huylanmak Huysuz Huzur\nهیچ کەس نزگره نزگره هاتن النی کەم قەت شەڕ  ،دهمە قاڵە گێل  ،نەزان ، حۆل هەڵس و کەوتی نابەجێ کردن دز  ،چەتە دزی خزم و خێش خێرایی ، سوڕعەت سەرگەرمی ئاخوند  ،مەال ، گەوره 56\nHazırlamak Hazırlanmak Hazırlık Hela Hemen Hemşire Hep Hepsi Hepten Her şeyden önce Her türlü Her yer Her yönden Herbakımdan Herbiri Heybe Heykel Heykel traş Hiç kimse Hıç kırık Hıç kırmak Hiç olmazsa Hiçbırzeman Hır Hırbo Hırpalamak Hırsız Hırsızlık Hısım Hız Hobi Hoca\n)(I بلۆق کردن مام ناوهندی میانە ڕهو بلۆق کردن دووره دهست نژاد  ،ڕهگەز ڕهگەز پەرهست ڕهگەزپەرهستی گەرما نوور ، ڕووناکایی ڕووناک کردن ، هەڵ کردن بێ نوور درهوشانەوه گەرم بوون گاز لێ گرتن گەرم کردن تەڕ تەڕ بوون تەڕ کردن / کووتان فیتوو  ،فیکە ، سووت فیتوو لێدان  ،فیکە لێدان ڕاسپارده ڕاسپاردن تەنیا  /چۆل تەنیایی  /چۆلی\nIlık Ilıman Ilımlı Ilıştırmak Irak Irk Irkçı Irkçılık Isı Işık Işıklandırmak Işıksız Işıldamak Isınmak Isırmak Isıtmak Islak Islanmak Islatmak Islık Islık çalmak Ismarlama Ismarlamak Issız Issızlık\nوهزارهتی ناوخۆ مەشرووب مەشرڕووب خۆر لە دل گرتن ئاوی خواردنەوه خواردنەوه لە دڵەوه خۆشەویستی مەسرهفی ناوخۆیی لە قاو دان دهرزی پێوهدان بێزار بوون هەنارده کردن کاالی هەناردهیی کۆدهتا نوێ کردنەوه عەسر دووانە  ،جمک ئاو و هەوا بە دهسەالت - گەیشتن ویالیەت ، پارێزگا شارستان لە گە ڵ نەفرهت لێ کردن پێشەوه / پێشکەوتوو پاشەڕۆژ بین لە داهاتوودا پیشکەوتن گەیاندنی زانیاری گەیاندن عەالقە  ،ئۆگری سەرنج ڕاکێش هۆگر بوون\nİçişleri bakanlığı İçki İçkici İçlenmek İçme suyu İçmek İçten İçtenlik İçtuketım İdman yapmak İfşa etmek İğne İğnelemek İğrenmek İhraç edilmek İhraç malı İhtilal İhya etmek İkindi İkiz İklim İktidara gelemek\n)(İ وێ دانەوه وێ درانەوه ڕاسپاردهیی کاکۆڵ پەند ئامێز ناوهوه ناوخڕ دڵ تێکەڵ هاتن ژێر پۆش غەریزه غەریزهیی ، جینسی پەروازی ناوخۆیی داهێنان ناوپڕ ساردهمەنی لە خۆگر  ،لەبەر گر ناوهوه چوونە ناو بردنە ناو دڵ کرانەوه دڵ تێکەڵ هاتن دل ویستن دڵ هاتن لە بەر ئەوهی ، بۆیە لە دهروون دا لە ماوهی  /لە ناوهوهی ناوهڕۆک بە دڵەوه خواستن لە دڵ دهرهاویشتن وهزیری ناوخۆ\nİl İlçe İle İlenmek İleri İleri görüşlü İleride İlerlemek İletişm İletmek İlgi İlgi çekici İlgilenmek 58\nİade etmek İade idelmak İadeli İbibik İbret verici İç İç bükey İç bulantısı İç çamaşırı İç güdü İç güdüsel İç hatlar İcat etmek İçe dönük İçecek İçeren İçeri İçeri girmek İçeri sekmak İçi açılmak İçi bulanmak İçi çekmek İçi varmak İçin için için İçinde İçindekile İçinden gelmek İçini dökmek İçişleri bakanı\nهاوکاری کردن کرێکار بیستن مەعامەلە کار کردن / نفووزکردن دامەزراوه وهگەڕ خستن وێستگەی قیتار سەر ژمێر  ،ئامار ئا ئەمە خواهیشت خوازیار ویستن  ،خواستن بتەوێ نەتەوێ لە سەر یەک دانان مەشوهرهت کردن پاڵ پێوه نان هاورده کردن ، وارید کردن واریدات  ،هاورده تاوانبار کردن باش  ،چاک چاک بوونەوه باشی جێ پێ  ،جێ شوێن بە دوا دا چوون پەیڕهوی کردن\nهۆگر  ،ئۆگر سەیر  ،سەمەره پەیوهست پێوهندی پێوهندی دامەزراندن یەکەم  ،سەرهتا لە یەکەم قۆناغدا قوتابخانەی سەرهتایی ئەساس  ،بناغە سەرهتایی لە ناو بردن بیر و بڕوا بڕوا کردن باریک  ،ناسک ، تەنک لێ کۆڵینەوه مرواری دڵ ئێشان دڵ ئێشاندن هێنانە خوار مانگا  ،جوانەگا تەقینەوه نالە نالین دابەزین مرۆڤ دۆست بەن  ،گوریس ئاوریشم درشت ئەستوور هەڵبەزینەوه دو کەڵ دهست فرۆش بێکار بێکاری کارزان\nİşbirliği yapmak İşçi İşitmek İşlem İşlemek İşletme İşletmek İstasyon İstatistik İşte İstek İstekli İstemek ister istemez İstif etmek İstişare etmek İtelemek İthal etmek İthalat İtham etmek İyi İyileşmek İyilik İz İz sürmek İzlemek\nİlgili ilginç İlişik İlişki İlişki kurmak İlk İlk aşamada İlk okul İlke İlkel İmha etmek İnanç İnanmak İnce İncelemek İnci İncinmek İncitmek İndirmek İnek İnfilal etmek İnilti inlemek İnmek İnsancıl İp İpek İri İri yari İrkilmek İs İş portacı İş sız İş sızlık İşbilir\n)(J ژاندارمە گیرفان ئەسپ سوار باتووم\nJandarma Jep Jokey Jop\nدل شکاندن هەلبژێر دراو سمت ڕهسیف هەلگرتن  ،بڵند کردن دهستیار ، بەردهست ئەستوور ناحاڵی  ،هیچ نەزان ئەستوور بوون ئەستوور کردن ئەستوورایی ماباقی  ،پاشماوه باشێتی باش  ،جێی پەسەند ناپەسەند میرات پێشڤە برن  ،بەرهو پێش بردن پڕۆژهی ئاوهدانی بەرهو پێش چوون  ،پێش ڤەچوون حەرهکەت / پەرواز مانەوه سەکتەی دڵ ددان کرمۆڵە بوون شارووچکە بیر وڕای گشتی بە دهوڵەتی کردن خوێن خوێن ڕێژ دهستەی خوێن خوێن ڕشتن باڵ  /تا  ،لینگ\nKalbini kırmak Kalbur üstü Kalça Kaldırım Kaldırmak\n)(K درشت  /بێ تەربیەت تاوانبار  ،خەتاکار کوولەکە  ،کوودی بەدرهوشت بوون بەدڕهوشتی بڵق هەلتۆپاو ، هەڵتۆقاو هەڵتۆپان  ،فوو دران هەلتۆپاوی هەڵتۆپاندن کێبڵ گۆشە نشین بوون قەبول بوون قەبوول کردن چەند قاچاغ  ،ڕاکردوو خۆ وهخۆ گرتن ئەوهی کەسێک بە ڕاکردن دهدات ڕا کردن ڕاکردن دهرهجە  ،پلە چارهنووس ، قەدهر مەخمەر ژن کادێر سەر  /ئاقڵ هۆشمەند کەلە سەر کۆخ ( خانوو ) پاڵ پێوهنان\nKalfa Kalın Kalın kafalı Kalın laşmak Kalın laştırmak Kalınlık Kalıntı Kalite Kaliteli Kalitesız Kalıtım Kalkındırmak Kalkınma programı Kalkınmak Kalkış Kalkmak Kalp krızi kamaşmak Kampüs Kamu oyu Kamulaştırmak Kan Kan dökücü Kan grubu Kanamak Kanat 61\nKaba Kabahatli Kabak kabalaşmak Kabalık Kabarcık Kabarık Kabarmak Kabartı Kabartmak Kablo kabuğuna çekilmek Kabul edilmek Kabul etmek Kaç Kaçak Kaçinmak Kaçirmak Kaçış Kaçmak Kademe Kader Kadife Kadın Kadro kafa Kafalı Kafatası Kağır Kakalamak\nبەدناو کردن / ڕهش کردنەوه بەدبین  ،بە گوومان تاریک  ،تاریکی بڕیار دان ، تەسمیم گرتن مەوحید دانان تاریک بوون برا  /خوشک دهریای ڕهش چوارگۆشە قەلە ڕهشکە زگ میروولە تێکەاڵو بێ سەرهوبەرهیی تێکەل کردن  /خۆ تێوهردان تێکەڵ کردن کارنامە شووتی ئەوبەر ، ڕووبەڕوو پێشوازی لێ کردن هاوکات بوون / سەردان پێوان  /بەرهنگار بوون سەرهڕای ئەوهی لە بری  ،لە جیاتی  /لە بەرابەری خیالف کار کارت  /پیر قەرهوێڵە ماسوولکە برۆ سندووق  ،کاسە\nقوالپ قوالپ تێ هاویشتن فریو خواردن فریو دان ، هەڵخەلە تاندن فریو خواردن خوێن ڕشتن عەقیده  ،بیر و ڕا خوو پێ گرتن دهلیل  ،بەلگە سەلماندن خوێناوی بوون سەرهتان ، شێرپەنجە کەم خوێنی تەختی زهوی بوون داخراو داخستن داخران داخستن دهرگا دهرکەوان هەلخەلەتاندن داپۆشین پڵینگ داپۆشران کیسەڵ تێ ڕۆهاتن بیانوو پێ گرتن شامیل بوون  ،لە خۆ گرتن بەرباڵو بەفر سپڵە ڕهشە چلەی زستان\nKaramser Karanlık Karar almak Karar laştırmak Kararmak Kardeş Karedeniz Karedeniz Karga Karın Karınca Karışık Karışıklık Karışmak Karmak Karne Karpuz Karşı Karşılamak Karşılaşmak Karşılaştırmak Karşın Karşısında Karşıt Kart Karyola Kas Kaş Kasa 62\nKanca Kancalamak Kandırılmak Kandırmak Kandırmak kandökmek Kanı Kanıksamak Kanıt Kanıtlamak Kanlanmak Kanser Kansızlık Kapaklanmak Kapalı Kapamak Kapanmak Kapatmak Kapı Kapıcı Kapılmak Kaplamak Kaplan Kaplanmak Kaplüm bağü Kapmak Kapris yapmak Kapsamak Kapsanlı Kar Kara ciğer Kara kış\nتەسادوف کردن مەنجەڵ  ،قابلەمە پاچ  ،قازمە هەلکەندن بزن کوێره ڕێ  ،بزنە ڕێ خەم  ،نیگەرانی خەمبار بوون خەمبار  ،نیگەران پشیلە الڵی کەو کەچەڵ پەپوولە چاوپیس ئێسقان خوێن خۆی شار خشت مارمێلکە تریاکی کەشف کردن بڕین دڵنیا بوون حەتمەن بای ژێروو کەرسەک  ،سنده گڵ تیژ  /تووند  ،خێرا تیژ بوون بڕین سەرخەو شکاندن فیز نواندن موو ڕێنوێنی کار\nسوێند خواردن لووت بەرزی بە ئانقەست تێپەڕ کردن ڕهق  ،تووند دڵڕهق ڕهق بوون لێ زیاد بوون خالیس نووشتاندنەوه کوشتن دهمەقڵە  ،شەڕ مانا  ،مەفهوم تێ گەیشتن کاڵەک  ،گندۆره واسڵ بوون ، دران واسڵ کردن  ،دان تاشە بەرد خلیسکە ون کردن ون بوون نیگەرانی نیگەران\nKaza yapmak Kazan Kazma Kazmak Keçi Keçi yolu Keder Keder lenmek Kederli Kedi Kekemelik Keklik Kel Kelebek Kem gözlü Kemık Kemirmek Kendi Kent Kerpiç Kertenkele Keş Keşfetmek Kesilmek Kesinleşmek Kesinlikle Keşişleme Kesk\nخەسوو خەزوور خەزوور خەسوو الگیری کردن هەلخلیسکان / سەرتوێ  ،قەیماغ سەرچاوه  ،کانی سەرچاوه ( لە نووسین دا) جۆشکار / تەنەکەچی جۆش کردن\nKeskin Keskinleşmek Kesmek Kestirmek Kibirlenmek Kıl Kılavuz\nKasem etmek Kasılmak Kasıtlı olarak katetmek Katı Katı yürekli Katılaşmak Katılmak Katışıksız Katlamak Katletmek Kavga Kavram Kavramak Kavun Kavuşmak Kavuşturmak Kaya Kayak Kaybetmek Kaybolmak Kaygı Kaygılı Kayın ana Kayın ata kayın peder Kayın valeda Kayırmak Kaymak Kaynak Kaynakça Kaynakçı Kaynatmak\nڕیشە  ،بنج بۆن دان  ،بۆن لێهاتن بۆن هاسان کۆیلە ئاگاداری لێ کردن ئامێز  ،باوهش / کوورسی بەردی ڕهژوو دراوسێ  ،جیران فەرمانده دانیشتن بابەت  ،مەتڵەب قسە کردن مەسکەن  ،نشینگە هەلکەندن سەگ پرد کوێر کەنداو ترسان مەترسیدار هۆڕن لێدان ئاگاداری لێ کردن گۆشە  ،قولینچ ڕا کردن شەرت  ،مەرج خراپ ئیفلیج وهال نان گووند  ،دێ دانان خەست  /تاریک خەست بوون مەڕ شا  ،پاشا\nشمشێر کاالن جووالن بە فیز بوون جووالن دهشت  ،بیابان پەره سێلکە بە کرێ گرتن گێالس دڵ ئێشاو دڵ ئێشاوی شکاو هەزار پێ ، زوێڵوو پیس بوون شکاندن بیابانی  ،دهشتی زستان کوورت کوورت ماوه بە کوورتی کوورت بوونەوه کوورت کردنەوه خەفە بوون نەزۆک خەساندن وشکایی  /پارچە ، لەت قاتی و قڕی سەربەرزی چاالک  ،هەڵسوڕ پیچاندنەوه کەناری دهریا کچ سوور هەڵگەڕان مێرد  /گەوره ڕیز بەندی کردن\nKök Koklamak Koku Kolay Köle Kollamak Koltuk Kömör Komşu Komutan Konmak Konu Konuşmak Konut Koparmak Köpek Köprü Kör Körfez Korkmak Korkunç Korna çalmak Korumak Köşe Koşmak Koşul Kötü Kötürüm Kovmak Köy Koymak Koyu Koyulaşmak Koyun Kral\nKılıç Kılıf Kımıldamak Kin gütmek Kıpırdamak Kır Kır langıç Kiralamak Kiraz Kırgın Kırgınlık Kırık Kırkayak Kirlenmek Kırmak Kırsul Kış Kısa Kısa vadeli Kısaca Kısalmak kısaltmak Kısılmak Kısır Kısırlaştırmak Kıta Kıtlık kıvanç kıvrak kıvrılmak Kıyı Kız Kızalmak Koca Kodlanmak\nکلک چااڵو باکوور\nشا ژن ئیعتیبار ئەزمە  ،کێشە ، ئارێشە سەرتاش  ،ئارایشگەر لە ئامێز گرتن بچووک بە بچووک دانان هار بوون هار جوێن  ،کفر خۆڵە مێش گوێ بە کار بردن گواره قاعیده  ،شێواز کردنەوه  /دانان زیرهک فیشەک گوورگ ڕزگار کردن ڕزگار بوون ڕزگاری وشک کردنەوه دامەزراوه بالنده گەمارۆدان شک  ،گوومان وه شک کەوتن بێ شک قرپ هاتنەوه تۆران  ،زیز بوون بێ عەیب  ،بێ کەم و کوڕی پیرۆز کردن پیرۆز بە هێز\nKuyruk Kuyu Kuzey\nKraliçe Kredi Kriz Kuaför Kucaklamak Küçük Küçüksemek Kudurmak kuduz Küfür Kül Kulak Kullanmak Küpe Kural Kurmak Kurnaz Kurşun Kurt Kurtarmak Kurtulmak Kurtuluş Kurulamak Kuruluş Kuş Kuşatmak Kuşku Kuşkulanmak Kuşkusuz Kusmak küsmak Kuşursuz Kutlamak Kutlu Kuvvetli\n)(L بە دهمەوه گرتن هەلوهشاندنەوه کەلەم نەفرهت لێ کردن دهست شۆر لێوهشاوهیی الشە تام لێ کردن پێشەوا گازی شل لەنگەرگە دواناوهندی نیوه ڕوون وشە  ،کەلیمە\nLafa tutmak Lagu etmek Lahana Lanetlemek Lavabo Layık olmak Leş Lezzet almak Lider Likit gaz Liman Lise Loş Luğat\nگوڵەدان زهڕات دیدار کردن داهێنەر هەواڵنێر موژده پێدان شێره ئاو ، بەللوحە ڕاوێژکار حەتمەن خۆشحاڵ\nMısir Muç yapmak Mucit Muhabir Müjdelemek Musluk\n)(M ئەشکەوت شکەست خواردن لە ناو بردن ماکاڕۆنی مەقەست پێداویستی میوه فرۆشی کاهوو دارتاش سروود شین گازوایل نامە فریشتە دوڕهگ شاد بوون نیگەران بوون نێردیوان فیشەک  ،تیر پەیام کار  ،پیشە پێ هەڵگوتن مەتر وهرز  ،فەسڵ ڕوودان گۆڕستان نوێنەری پاڕلمان  ،ئەندام پاڕلمان نێو نەتەوهیی وهزیری پەروهرده و فێر کردن سروودی نەتەوهیی میوان\nMüsteşar Mutlaka Mutlu\nMağara Mağlup olmak Mahv etmek Makarna Makas Malzeme Manav Maral Marangoz Marş Mavi Mazot Mektup Melek Melez Memnun olmak Merak etmek Merdiven Mermi mesaj Meslek Meth etmek Metre Mevsim Meydana gelmek Mezerlik Millet vakili Milletler arası Milli eğitım bakani Milli marş Misafir\n)(N پەخشی ڕاستەوخۆ نوێژ کردن هەنار چۆن نازهنین چی بۆچی  ،لەبەر چی هەناسە هەلکێشان تەنگە نەفەسی نەفرهت لێ کردن چەم  ،ڕووبار چەند تەڕ  ،شێدار لە کوێ  ،کوێ شاد بوون باڵو کردنەوه کەی لە بەر چی ئاژاوه گێڕی ماره نامە ماره بڕاو الالیی بۆ کردن دهزگیرانداری بۆ  ،لە بەر چی یاد داشت کردن زۆر بوونی حەشیمەت ناسنامە\nNaklan yayın Namaz kılmaz Nar Nasıl Nazlı Ne Neden Nefes olmak Nefes darlığı Nefret etmek Nehir Ne kadar Nemli Nerede Neşelenmek Neşretmek Ne zaman Niçin Nifak sokmak Nikah cüzdanı Nikahli Ninni soylemek Nişanlanmak Niye Not etmek Nüfus artışı Nüfus cuzdanı\nگرینگی پێدان الیحە  ،بەرنووس پێشنیار کردن پێشبینی کردن بەرگری کردن  ،پێشگیری کردن سەر وتار ، پێشەکی ماچ کردن ماچ یەکتر ماچ کردن رێکخراو ، سازمان  ،حیزب چنین بۆ وێنە وێنە  ،نموونە داپۆشین سەرپۆش ، ڕووپۆش داپۆشران جۆالتەنە ئەوالی لە کۆنەوه خوێندنەوه ستایش  ،پێ هەڵگوتن پێ هەلگوتن پێ هەلگوتن سەربەرزی شانازی پێوه کردن چیرۆک جیرۆک نووس ئاوا تایبەتی تایبەتمەندی بە تایبەتی خودموختار\nÖnemsemek Önerge Önermek Öngörmek\n)(Ö ئەوهی تر تۆلە کردنەوه ئەرک  ،وهزیفە داخ لە دڵ خەاڵت وهرگرتن شلەژان ، هەڵچوون نیوهڕۆ قووتابی خوێندن فێربوون دهرس دان  ،فێر کردن فێر کردن مامۆستا پەند  ،ئامۆژگاری کۆخین هەتیو  ،بێ سەرپەرهشت پێوان  ،ئەندازه گرتن پێوراو  ،ئەندازه گیراو کوشتن مردن مردوو مەرگ پێشەوه پێش  ،پێشان ڕابردوو ئەولەویەت پێشڕهو پێشەوا  ،ڕابەر گرینگی  ،بایەخ گرینگ\nÖnsöz Öpmek Öpücük Öpüşmek Örgüt Örmek Örneğin Örnek Örtmek Örtü Örtülmek Örümcek Öte Öteden beri Ötmek Övgü Övmek Övülmek Övünç Övünmek Öykü Öykücü Öyle Özel Özellik Özellikle Özert 69\nÖbür Öc almak Ödev Ödlek Ödül almak Öfke lenmek Öğle Öğrenci Öğrenim Öğrenmek Öğretim Öğretmek Öğretmen Öğüt Öksürmek Öksüz Ölçmek Ölçülü Öldürmek Ölmek Ölü Ölüm Ön Önce Önceki Öncelik Öncü Önder Önem Önemli\nخوالسە  ،کوورت کراوه خوالسە کردنەوه ، کوورت کردنەوه پوختەی ژیان تایبەت ئازاد  ،سەربەست ئازادی ، سەربەستی حەسرهت حەسرهت خواردن داوای لێ بووردن کردن فیداکاری\nÖzet Özetlemek Özgeçmiş Özgü Özgür Özgürlük Özlem Özlemek Özür dilemek Özveri\nمریشک ) ڕهزیل برینج کواڵن ، کواڵندن شانۆنامە بەرنامە ڕێژی کردن پەمپ لێدان پۆست کردن ، هەناردن کەمین  ،بۆسە\nPinti Pirinç Pişirmak\nگران  ،بە قیمەت گرانی پەمۆ چەوهندهر تووتی پاره ورد کردنەوه جەریمە دڕاندن هاوتەریب دڕاندن درهوشانەوه درهخشان پەنجە لێدان کوتەک کاری کردن دهنگە دهنگ کوێره ڕێ تەقینەوه باینجان ئەرباب ، بەرپرسی کار بەش بەش کردن زۆر باشە بەم زووانە پەنجە لێدان دواوه  ،بە دواوه پێشەکی نەفت کانی باڕۆکە (\nPiyes Ponlamak Pompalamak Postalamak Pusu\nPahalı Phalılık Pamuk Pancar Papağan Para buzmak Para cezası Paralamak Para lel Parçalamak Parıltı Parlak Parmak Pataklamak Patırtı Patıka Patlamak Patlıcan Patron Paylaştırmak Pek Peki Pek yakında Pençeleşmek Peş Peşin Petrol Pınar Piliç\n)(R سەرهڕای ئەوهی کە ناڕهحەت کردن ناڕهحەتی ، نەخۆشی هەوراز مرهبا نووسخە ، نووسراوه بە گرۆگان گرتن وێنە گرتن وێنە کێشانەوه ڕهزیل بوون ڕۆمان ڕۆمان نووس\nRağmen Rahatsız etmek Rahatsızlık Rampa Reçel Reçete Rehin almak Resim çekmek Resim yapmak Rezil olmak Roman Romancı\nوه ئازار کەوتن وهکوو ئەوهی کە خەیال کردن تێ ڕۆ کردن پێچانەوه زهرد هەلگەڕان زهرد لە ئامێز گرتن هەاڵوهسین پێچانەوه سیر تەکان خواردن ، جوواڵن فرۆشیار فرۆشتن شەڕ شەڕ کردن داواکاری گشتی بەرگری کردن ئەبلە خەرج ، دهست باڵو ڕوون ڕێز  ،ئیحترام بەرێز رێز گرتن بێ رێزی ژماره جەناب ژماردن هەلبژاردن هەڵبژێراو هەڵبژاردن ، دیاری کردن بازدان  ،پەڕین چۆلەکە پێشانگا فێنک فێنک بوونەوه\nSancılanmak Sanki Sanmak Saplamak Sapmak Sararmak Sarı Sarılmak Sarkıtmak Sarmak Sarmısak Sarsilmak\n)(S قاوهڵتوون ڕابردوو خراپ سەبر گرتن سابوون لێدان قژ  ،موو قسەی بێ جێ کردن تەنیا  ،فەقەت ڕاست کەڕ قایم قایم کردن ساغی  ،ساڵمەتی وهزیری تەندروستی ساغ  ،ساڵمەت دۆشین ڕیش  ،ڕدێن خۆ لێ بواردن شاردنەوه ئینجانە کالباس خەیار ئاوه تەماتە ، رووب هێرش کردن تەکان دان  /وه دوا خستن جوواڵن  /ددان لەقین کا رێی کاکێشان هونەر هونەرمەند بە سنعەتی بوون\nSatıcı Satmak Savaş Savaşmak Savcı Savunmak Savurgan Saydam Saygı Saygı değer Saygı duymak Saygı sızlık Sayı Sayın Saymak Seçim Seçkin Seçmek Seğrimek Serçe Sergi Serin Serinlemek 73\nSabah kahvaltısı Sabikalı Sabretmek Sabunlamak Saç Saçmalamak Sadece Sağ sağır Sağlam Sağlamlaştırmak Sağlık Sağlık bakanı Sağlılık Sağmak Sakal Sakınmak Saklamak Saksı Salam Salatalık Salça Saldırmak Sallamak Sallanmak Saman Saman yolu Sanat Sanatçı Sanayı leşmek\nشلەمەنی تیژ مێشوولە ئاوکێشان  ،شێ گرتوو ڕیسوایی درووشم پیاز هەالمەتە سارد  ،سەرما خوێن سارد سارد کردن کۆاڵن  ،هەڵکەندن تێ ڕۆ کردن هەڵکۆڵین خوێن گەرم چەپ چەپەوانە  ،چەپ دهست ژاکاو وهپێش کەوتن ژاکان هەناسە کێشان کۆلۆنی دوایین  ،کۆتایی پاییز دوایین جار کۆتایی پێ هێنان کۆتایی هاتن کوژاندنەوه کوژانەوه دوایە ئەوهی دوایە بێ کۆتایی ئاکام سەرئەنجام گۆچان ، داردهست\nبالو کردن پێ وهرکردن ، چاندن سەرسام بوون سەخت  ،قایم قایمی  ،سەختی دهنگ دهنگ کردن بێ دهنگ خۆشەویستی خۆشەویست ڕوو خۆش خۆشی  ،شادی شاد کردن خۆش ویستن تەماشاگەر ، تەماشاچی سەیر کردن گەرم گەرما  ،گەرمی مشک خۆهەڵدان پەناگە پەنا بردن جێ گرتن بیمە کردن دڵتەنگ بوون ڕێک گوشین ، فشار دان ڕهش کردنەوه تاقی کردنەوه تاقیکاری مێش تووڕه بوون ڕیز کردن لە کاتی  ،لە نێوان هاوڕاز تەم و مژاوی\nSıvı Sivri Sivrisinek Sızıntı Skandal Slogan Soğan Soğu kalgılığı Soğuk Soğuk kanlı Soğutmak Sokak Sokmak Sökmek Sokulgan Sol Solak Solgun Sollamak Solmak Soluk almak Sömürge Son Son bahar Son kez Son vermek Sona ermek Söndürmek Sönmek Sonra Sonraki Sonsuz Sonuç Sonunda Sopa\nSermek Serpmek Sersemleşmek Sert Sertlik Ses Seslenmek Sessiz Sevgi Sevgilli Sevimli Sevinç Sevindirmek Sevmek Seyirci Seyretmek Sıcak Sıcaklık Siçan Siçramak Sığınak Sığınmak Sığmak Sigortalamak Sıkılmak Sıkmak Silmek Sınamak Sınav Sinek Sinirlenmek Sıralamak Sırasında Sırdaş Sisli\nلێ خوڕین ، ئاژۆتن دهست رێ خشاندن شۆفێر ڕاکێشان خزین زێوهر  ،خشل توونی بوون بێ دهنگ بوون شیر شیره خۆره برینج بە شێر ساف کردن\nپرسیار کردن پرسیار بەرپرسایەتی مەسەلە جوێن دان هاوڕهگەز تااڵن سڕینەوهی ڕهگەزی وتن  ،گوتن موساحەبە ، موقابەلە  ،وت و وێژ نەجیب ڕووت کردنەوه / تااڵن کردن سەڵت  ،ڕهبەن وتە وتە بێژ وشە فەرهەنگ بەڵێنی دان ئاو تاوان  ،خەتا تاوان کردن تاوانبار کردن تاوانبار ئاودێری کردن چڵم  ،ئاوی لووت تەقدیم کردن ، پێشکەش کردن بەرێوهبەر گەسک گەسک لێدان درێژه پێدان ماوه دایم  ،بەردهوام\nSürtmek Sürücü Sürüklemek Sürünmek Süs Susamak Susmak Süt Süt çucuğu Sütlaç Süzmek\nSormak Soru Sorumluluk Sorun Sövmek Soydaş Soygun Soykırım Söylemek Söyleşi Soylu Soymak Soyut Söz Sözcü Sözcük Sözel Sözvermek Su Suç Suç işlemek Suçlamak Suçlu Sulamak Sümük Sunmak Sunucu Süpürge Süpürmek Sürdürmek Süre Sürekli\n)(Ş شاکار گاڵتەچی گاڵتە کردن قارهمان ، پاڵەوان گۆرانی گۆرانی بێژ ڕۆژهەاڵت ناس پێ سەیر بوون بەرپرس شار شاد  ،خۆشحاڵ جەژن شەدید بوون ، تووند بوون شەدید  ،تووند شیعە گەری ئێستا درهوشانەوه شیشە / ئەستوور بووتڵ قەڵەو هەاڵمسان ئاوا  ،بەم شێوه ئەمە بێ شک  ،بێ گوومان\nŞah eser Şakacı Şaka yapmak Şampiyon Şarkı Şarkıcı Şarkiyatçı Şarırmak Şef Şehir Şen Şenlik Şiddetlenmek Şiddetli Şiilik Şimdi Şimşek çakmak Şiş Şişe Şişman Şişmek Şoyle Şu Şüphesız\nجوبڕان کردنەوه بناغە نوێنەرایەتی مەنجەڵ هەڵسەنگاندن ، ڕهخنە گرتن دژ کردهوه ئارهق وهرگێڕ کەره ئارهق کردن بە پێچەوانە بەرگ دروو ڕێوی نینۆک کردن تێ هەلچوون ، چوونە سەر نینۆک نینۆک بڕ شانۆ تیر تۆقە کردن زهلل لێدان لە سەر یەک ، هەموو کۆ کردنەوه کۆ بوونەوه کۆمەڵگا خاک  ،گل پاژنە نەوه تەواو بوون تف کردن بە تەواوی جۆراوجۆر نرخ  ،قیمەت گرتن  ،ئەسیر کردن\nTelafi etmek Temel Temsilcilik Tencere Tenkit etmek\n)(T چاپ کردن دهوری مەرهخەست بوون خەتەر  ،مەترسی کۆت و شالوار قیست هەموو بە تەواوی تەواو کردن شاهید ناسین پێ هەلگوتن ناسراو ئاشنا بوون ناساندن خوا  ،ئەڵال زهختی خوێن بەرد هەڵگرتن شت گواستنەوه بار هەڵگر پڕ بوون تام کردن شیرین شیرینی فرۆشی تام کردن بێ تام سەقف هەڵس و کەوت ، ڕهفتار کەروێشک مریشک شەق لێدان پێشنیار کردن\nTepki Ter Tercüman Tereyağı Terlemek Tersine Terzi Tilki Tırmalamak Tırmanmak Tırnak Tırnak makası Tiyatro Tok Tokalaşmak Tokatlamak Toplam Toplamak Toplantı Toplum Toprak Topuk Torun Tükenmek Tükürmek Tümüyle Türlü Tutar Tutmak\nTab etmek Tabak Taburcu olmak Tahlike Takım elbise Taksit Tam Tamamen Tamamlamak Tanık Tanımak Tanımlamak Tanımmış Tanışmak Tanıtmak Tanrı Tansiyon Taş Taşımak Taşinmak Taşıt Taşmak Tat Tatlı Tatlıcı Tatmak Tatsız Tavan Tavır Tavşan Tavuk Tekın elemek Teklif etmek\nئەسیر  ،گیراو دهست بە سەر کردن ئاگر گرتن خوێ\nTutsak Tutuklamak Tutuşmak Tuz\nدوور ڕۆژهەالتی - دوور دوور کەوتنەوه مەودا  ،نێوان درێژ بوون ڕاکشان فەزا ئاشت کردنەوه\nUzak Uzak goğu\nUzaklaşmak Uzaklık Uzamak Uzanmak Uzay Uzlaştırmak\nهەرزان فڕۆکە ورد ورد کردن سەر لێ هەڵێنان سەردان کردن پیرۆز گەیاندن گەوره  ،عەزیم نەتەوه نەتەوهیی بە گرینگ دانان ئارد لە بیر کردن خەجاڵەتی ، شەرمێون تەریق بوونەوه لە خەو هەستاندن لە خەو هەستان سەتەالیت درۆ هەلبەستن پێشکەوتوو پێشکەوتن گونجاو خەو خەواڵوو لەبەر چاو گرتن ڕهعایەت کردن هاو ئاهەنگی خەوتن بێ هەست بوون جیاوازی خەواندن\nUcuz Uçak Ufak Ufalamak Uğramak Uğurlu Ulaştırmak Ulu Ulus Ulusal Umursamak Un Unutmak Utangaç Utanmak Uyandırmak Uyanmak Uydu Uydurmak Uygar Uygarlık Uygun Uyku Uykulu Uymak Uyum Uyumak Uyuşmak Uyuşmazlık Uyutmak\n)(Ü دووره دهست کرێ سێ گۆشە واڵت هیوا پێدان ناوبانگ بە نێوبانگ بەرهەم بەرهەم هێنان بەرهەم ( کشت و کاڵ ) پێگە سەرهوه پێدا گرتن لە سەر سەرما بوون ئەندام لە سەر خەمناک ڕهنجاندن خەمناک بوون ترێ خەم  ،مەراق\nÜcra Ücret Üçgen Ülke Ümit vermek Ün Ünlü Üretim Üretmek Ürün Üs Üst Üstelemek Üstüne Üşütmek Üye Üzerinde Üzgün Üzmek Üzülmek Üzüm Üzüntü\n)(V دۆڵ  ،خڕ پارێزگار چەمەدان کەشتی بەرمیل بوون  ،هەستی واسڵ بوون نیشتیمان پەروهر پاشگەز بوونەوه ئینجانە ماڵیات لێ هاتوویی بە پیت و بەرهکەت پێدان قۆرت و پێج بەاڵڵووک دهنده لێدان لەش  ،بەدهن\nVadi Vali Valiz Vapur Varil Varlık Varmak Vatan sever Vazgeçmek Vazo Vergi Verim Verimli Vermek Viraj Vişne Vites Vurmak Vucut\nهەڵە کردن واڵم دانەوه درۆ  /هەڵە سووتان / هەڵکران ڕهنگدانەوه بێ الیەنی پێوه نووسان ئەسەر  ،بەرهەم کردن  ،ئەنجام دان گەاڵ برین بریندار بوون بە کەلک هاتن بەرژهوهندی کەلک لێ وهر گرتن شەمشەمە کوێره پەروهردگار خوڵقێندراو بەدی هێنان ، خوڵقاندن هاوکاری کردن دادگایی کردن نیوه بەرژهوهندی تەڕ  /تەمەن ژیان ژیان کردن بە تەمەن سەرین سەرمایە گوزاری خەواندن باڵو باڵو بوون باڵو کردنەوه باڵو کردنەوه\nYanılmak Yanıtlamak Yanlış Yanmak\n)(Y بار بێگانە زمانی بێگانە وهحشی ئینکار کردن ڕۆن لێدان باران ڕۆن لێدان بارین بارانە باراناوی گرتن گرفتار بوون نزیک سووتەمەنی تەقریبەن سووتان / هەلکردن نزیک بوونەوه لستنەوه درۆ درۆ کردن درۆزن وه درۆ خستنەوه سەڵت  ،ڕهبەن تەنیا داوێن  ،قەد پاڵ لە پەنا  ،لە کن ئاگر پژێن چوونە ژێر بار الیەنگر ئاگر ئیشتیبا  ،هەڵە ، خەتا\nYansımak Yansızlık Yapışmak Yapıt Yapmak Yaprak Yara Yaralamak Yaramak Yarar Yararlanmak Yarasa Yaratıcı Yaratık Yaratmak Yardım etmek Yargılamak Yarım Yarışma Yaş Yaşam Yaşamak Yaşlı Yastık Yatırım Yatırmak Yaygın Yayılmak Yayımlamak Yayın 82\nLük Yabancı Yabancı dil Yabani Yadsımak Yağ Yağış Yağlamak Yağmak Yağmür Yağmürlük Yakalamak Yakalanmak Yakın Yakıt Yaklaşık Yakmak Yaktaşmak Yalamak Yalan Yalan soylemek Yalancı Yalanlamak Yalın Yalnız Yamaç Yan Yanardağ Yanaşmak Yandaş Yangın Yanılgı\nسەفەر ناردن هەڵکەندن بەرێوه بردن ماندوو ماندوو بوون سەرهوه بار کردن بڵیند  ،بەرز بڵیند بوون  ،بەرز بوون بردنە سەر هێلکە نەرم نەرم بوون پەشم دڵ  ،قەلب وهتەن  ،نیشتیمان وهتەن دۆست قەدهم لێدان هیالنە خڕ مەلە کردن ئەنگوستیلە\nباڵو بوونەوه باڵو کردن نووسەر چارهنووس نووسین پانکە غەزا ، خواردهمەنی سوێند خواردن تازه  ،نوێ ژێر کەوتوو ، دۆڕاو تازهگەری ، نوێگەری تێک شکاندن جێ جێ پێدان ناوچەیی خۆجێی سەوز بوون سەوز پەروهرده بوون / پێ گەیین دلێر  ،ئازا شۆردن تێکدان سال سەری ساڵ ئەستێره دڕ  ،دڕنده بە هەدهر دان خۆراک ماست لە ناو چوون هەژار  ،فەقیر سەرهوژێر هەوراز ڕێ  ،ڕێگا ڕێبوار  ،موسافیر\nYolculuk Yollamak Yolmak Yönetmek Yorgun Yorulmak Yukara Yüklemek Yüksek Yükselmek Yükseltmek Yumurta Yumuşak Yumuşamak Yün Yürek Yurt Yurt sever Yürümek Yuva Yuvarlak Yüzmek Yüzük\nYayınlanmak Yaymak Yazar Yazgı Yazmak Yelpaze Yemek Yemin etmek Yeni Yenik Yenilik Yenmek Yer Yerleştırmak Yerli Yeşermek Yeşil Yetişmek Yığıt Yıkamak Yıkmak Yıl Yıl başı Yıldız Yırtıcı Yitirmek Yiyecek Yoğurt Yok olmak Yoksul Yokuş aşağı Yokuş yukarı Yol Yolcu\n)(Z سەرکەوتن زهحمەت کێشان گوومان کردن زیان پێ گەیاندن بەستە زمان مەسمووم کردن ژههر پێ دان دهوڵەمەند زهنگ  ،جەرهس ئەوپەڕی ، لووتکە سەخت  ،دژوار زۆربڵێ پێویست\nZafar Zahmat Zannetmek Zarar vermak Zavallı Zehırlemek Zengin Zil Zirve Zor Zorba Zorunlu\nسه‌ره‌تایه‌ک بۆ فێربوونی زمانی تورکی


دەزگای مین:بەردەوامە لەڕادەستكردنەوەی زەوییە پاككراوەكان بە خاوەنەكانیان.\nلەسنوری پارێزگای دهۆك بەرێوەبەرایەتی گشتی كاروباری مین لەوسنورە بە ئامادەبوونی ( مسعود مەلا شفیق )رێڤەبەرێ گشتیێ كاروبارێن مینا ل دهوكێ، بەرێوەبەری ناحیەی كانی ماسی هەڵسا بە ڕادەستكردنەوەی زەوی گرێ سور كە لەلایەن رێكخراوی (( MAG ))لە ژێر چاودێری دەزگای مین كاری پاكسازی بۆ ئەنجامدراوە\nبەپاككردنەوەی ئەوناچەیە بەشێكی تری روبەری پیسبووكی خاكی هەرێم لە مین و تەقەمەنی پاككرایەوە ئەمەش بوویە جێگەی ڕەزامەندی و دەستخۆشی دانیشتوانی سنورەكە و سوپاس و پێزانیان ئاراستەی دەزگای مین و حكومەتی هەرێم كرد\nلەلایەكی ترەوە لە سنوری پارێزگای سلێمانی و لە ناحیەی بێتواتە\nلە درێژەی هەڵمەتەكانی لێژنەی رادەستكردنەوەی زەوی پاككراوە لە مین بە روبەری جیاواز (۲) كێڵگە مین بە روبەری (۲٦،٥٠٠) مەتر دوجا بۆ گوندەكانی ناحیەی سەروچاوەو نواوە بە ئامادەبوونی بەرێوەبەری ناحیەو خاوەنداریەتی بە فەرمی رادەستكرایەوە بە خاوەنەكانیان.\nلە سنوری قەزای چەمچەمالیش لە ناحیەی قادركەرەم زەوی پیسبوو دوای پاككردنەوەی بۆهەر یەك لە گوندەكانی علی مستەفاو قەرەچێوارو عالیاواو چەم سورخاو كە پێكهاتبوون لە (٥) كێڵگەمین بە روبەری زیاتر لە (۸٠،٠٠٠ )مەتر دوجا ئەنجامدرا بە لە ناوبردنی (۳٤۷) مین و تەقەمەنی كە (۳) كێڵگەیان لە لایەن رێكخراوی ئێم ئەی جی و (۲) كێڵگەیان لە لایەن بەرێوەبەرایەتی گشتی كاروباری مین سلێمانیەوە پاككراوەتەوە رادەستی خاوەنداریەتی كرایەوە بە بەكارهێنانی ئەو زەویانە سەدان كەس لە دانیشتوانی سنورەكەدا سوودمەند ئەبێت . رادەستكردنەوەی زەوی پاككراوە لە مین لە سەر ئاستی بەرێوەبەرایەتی گشتی كاروباری مینی سلێمانی بۆ سنوری كارو چالاكییەكانی بەردەوام دەبێت


بەهرۆز جەعفەر : داعش و دەوڵەتى کوردیی . – WTARIKURD\nبەهرۆز جەعفەر : داعش و دەوڵەتى کوردیی .\nلەماوەى چەند مانگى ڕابردوودا ، چەند زنجیرە وتارو توێژینەوەیەکمان ، لە سایتى خەندان و پێگەکانى تر ، بڵاوبۆتەوە بەم ناونیشانانە:\nیەکەم : گەڕانەوەى قاعیدە بۆ ناوەڕاستى عێراق و کاریگەرییەکانى لەسەرکەرکوک و ناوچە داگیرکراوەکان .\nدووەم: ڕەهەندە مەترسیدارەکانى داعش .\nسێهەم : تیرۆریزم و جیهانگیریی ( داعش وەک باسى ئەمڕۆ)\nچوارەم: کورد موسڵیشى بردۆتەوە ( کەتیایدا گرنگى پێگەى جوگرافى و مێژوویی موسڵ و کاریگەرییەکانى لەسەرئاسایشى ناوچەکە و ، داتاو بەڵگەنامەکانى کوردستانى بونى موسڵ خرابونە ڕوو ).\nلەماوەى (48) کاتژمێرى ڕابردوودا ، دواى ئەوەى داعش توانى دەست بگرێت بەسەر گرنگترین و دووەم شارى عێراق کە موسڵە ، دواى پەیوەندیی و گفتۆگۆم لەگەڵ (19) کاتیگۆرى جیا لە پرۆفیسۆرى ئەمریکى و ڕۆژنامەوانى تورک و کەسایەتى عەرەبى و کوردیی لەدەرەوەو ناوەوە ، سەبارەت بەداعش و دۆزى کورد لەناوچەکەدا ، هەندێک لە بۆچونەکان پێشوتر لەو ناونیشانانەى سەرەوەدا باسم کردون . .\nتەوەرى یەکەم : کێ پاڵپشتى داعش ئەکا ؟.\nمالیکى یان نوجێفییەکى ڕاکردوو ؟. ئێران یان تورکیا ؟. لەواقیعدا ئەم ناوانە بێ ئاگانین لەڕەفتارەکانى ئەم هێزە پەڕگیرە ، بەڵام هیچیان لەپشت داعشەوە نین ( موتڵەقەن داعش هیچ پەیوەندیی بەئێرانەوە نییە )..\nداعش هێزێکى ئیسلامى – عەرەبى- شۆڤێنی توندڕەوە . سووننەکانیش بۆخۆیان لەم ناوچەیە دووبەشن ، بەشێک لەمانە عیلمانیی و چەپن . ئەوەى لەپشت داعشەوەیە ، بەپلەى ئیمتیاز ( ڕەغدى کچى سەدام حوسەین و عەزەدورین ) ئەوجا ( قەتەر) ئەوسا گەورە بازرگان ( خەمیس خەنجەر ) کەبرەو بەپارەکانى ڕەغد ئەدات ، لەئەستەمبوڵ دائەنیشێت . لەسەرەتاى (2014) هەموو کوتلە سونییە عەرەبەکانى کەرکوکى بۆ تورکیا داوەتکرد ، کردنى بەیەک لیست و ناردنییەوە . دەیان پێگەى ئەلیکترۆنى و ڕایەڵەى جوداجوداى لەعێراقدا هەیە. لەئێستادا ئاڕاستەى داعش بەرەو بەغدادە ، ئەگەر بەریان پێ نەگیرێت ( داعش) لەماوەى (10) ڕۆژى تردا بەغداد ئەگرن . لە پەیوەست بە بابەتى داعش و کوردەوە (3) خاڵى گرنگ هەن :\n* پێش ئەوەى دەوڵەتى ئیسلامى لەعێراق و شام وەک لێکچویەکى قاعیدە،بەفۆڕمێکى توندتر دابمەزرێ،دەوڵەتى ئیسلامى کوردیی،دامەزرا،کەئێستاش بونى هەیەو،لقێکە لە داعش .\n* داعش ماوەیەکە گەیشتۆتە پارێزگاکانى هەرێمى کوردوستان و ، خۆشى خزانۆتە ناو مەکاتیبە سیاسیی و دامەزراوەییەکانییەوە .!.\n* دواى داگیرکردنى موسڵ و نیوەى ئەم عێراقە ، داعش سەهۆڵبەندانى بەردەم کوردیی تواندەوە ، ترسى کوردیی شکاند . ئەو بیانوە کلاسیکییەى نەهێشت ، بۆ هەرشتێک ئەمریکامان لەگەڵ نییەو ، ئێران و تورکیا قبوڵى ناکەن . چى شتێک لەموسڵ بەبەهاترە بۆ تورکیا ، کەویلایەتێکى دەوڵەتى عوسمانى بوەو ، ئێستاش وایدەبینێت . داعش گرتى و ، نە ئێران قسەى کرد ، نە تورکیا ، نەئەمریکاش هیچى ووت . گوایە کورد لەوەتەى مێژووى هەیە بەرخۆدان دەکا ، بەقەد داعش ئیرادەى نییە ، سیاسەت و پلانى نییە ؟.\nتەوەرى دووەم : ڕێککەوتنى مالکى و ئەمریکا- پارتى و تورکیا .\nمالیکى توانى سەربکەوێت ، لەئیمزاکردنى گرێبەست بۆ کڕینى (36) فڕۆکەى (F16) لەگەڵ ئەمریکا. کوردیش ( واتە پارتى لەباشور ) گرێبەستى نەوتى بۆ ماوەى (50) ساڵ لەگەڵ تورکیا ئیمزاکردووە . ئەمە بوخچەیەکە دنەدانى هێندە ئاسان نییە . تورکیایەک کەبەرهەڵستکاریی مێژووییان لەگەڵ ڕووسیا هەیە ، دووەم هێزە لەناتۆ ، چوارەم هێزى زەمینى هەیە. هاوپەیمانى ئەمریکایە . ئەمریکایەک کەلافوگەزافى دونیاى چنیبو ، تیرۆر لە (11ى سێبتەمبەر) وایلێکرد ، بەپێش چاوى جیهانەوە خوێن لەناوگەڵى بچۆڕێ ، لەم مێژووە بەدواوە ، وانەى ( تیرۆریزم) لەهەموو ئەکادیمییاکانى خۆرئاوا ، دەبنە تۆپیکێکى سەرەکى ناو ( پەیوەندییە نێو- دەوڵەتییەکان).. ئەم هێزە سەرقاڵى خۆسازدانە بۆ ئەوەى (100) ساڵى دیکەش گەورەى گەردون بێت ( ووشکانى- ئاسمانى- ڕێرەوە ئاوییەکان) . دەبێت ئەم دوو هێزە کامیان شتێک بۆ کورد بکەن ؟. ئێمە دەتوانین سۆراغى (2) دیاردە بکەین :\nیەکەمیان : هەڕەشەکانى بەرپرسى فەرمانگەى پەیوەندییەکانى دەرەوە ( فەلاح موستەفا) بۆ ئەمریکا.. ئەوە ئەسەلمێنێ کورد نەیتوانیوە وەک مالکى ببێتە جێی تموحى ئیدارەى ئەمریکا ، ئایا لەماوەى (8) ساڵى ڕابردوودا کوردەکان پرسیویانە ، بۆچى ئێران و ئەمریکا لەخواپەرستنیشدا جیاوازن ، کەچى لەمالیکیدا هاوبەشن ؟.\nدووەم : لەستراتیژیی نەگۆڕى ئەمریکادا : هیچ کاتێک لە گەڵ گەشەکردنى دیموکراسییەت نییە ، لە ڕۆژهەڵاتى ناوەڕاستدا. هەرێمى کوردوستانیش بەبەراورد بەهەموو وڵاتانى ناوچەکە ( تورکیاو ئیسرائیل) نەبێت ، هەنگاوى بەئاڕاستەى گۆڕانکاریی لەباڵانسى هێزو ، قازانجى دیموکراسییەت هاویشتووە ، گەورە ئەفسەرى دەزگاى هەواڵگریی ئەمریکى (مایڵز کوبلاند) ساڵى (1970) کتێبى (لعبە اڵامم) ى نوسى ، بەڕوونى باس لەئیختراقى شەرق دەکات لەلایەن ئەمریکاو ئینگلیزەکانەوە ، کەبەرنامەکە لە ساڵى (1948) ەوە ، دەست پێدەکا ، بە هەڕەشەکانى (هارى ترومان) (پەیمانى ترومان) لەهەمان ساڵ (پرۆژەى مارشاڵ) بۆ بیناکردنەوەى ئەوروپا ، هەرلەهەمان ساڵى (1948) دامەزراندنى دەوڵەتى ئیسرائیل ، ئەوسا قۆناغى دەستوەردان و پشتگیریی کودەتا دەست پێ ئەکا ، لە ” موحەمەد موسەدەقى ” ئێرانەوە (1952) کە بەدەنگى خەڵکیش هاتبو ، بۆ کودەتا لەیەمەن ، بۆ عێراق (1958) … هتد … ئێستا نەک ئەمریکا ، کەسێکى ئاسایی لەم هەر وڵاتێکى شەرقى ، یان کوردوستان ، دەتوانێت تەنها دیدارێک ئەنجام بدا ، بە پێدانى بڕێک پارەى زۆر بۆ بەرپرسێکى ئەمریکى یان ئەندامێکى کۆنگرێس ، لەبەرامبەر ئەوەدا، ڕۆڵێکى بەرچاو ئەدرێتە ئەو کەسە شەرقییە لەناوچەکەدا.. تۆ پێتوایە سەدان سیاسیی و بازرگانى خەلیجى عەرەبى و ناوچەکە بەگشتى ، کێ پاڵپشتى یان دەکات ؟. حیکمەت چییە لەوەى کەس دەست ناخاتە بەر کاریان ؟. دەبوو مالکى (40) ملیار دۆلارى دابا ، کورد (400) ملیارى بدابایە ئەمریکا ، هەرپارەى ئەو نەوتەبوو ، کەسەدام داى بەچەک و کۆمەڵکوژیی کردن .\nتەوەرى سێهەم : کورد چى بکات ..؟.\nیەکەم : دابەشبونەوەى یەکێتى و پارتى ( نەگبەتیە گەورەکە).\nپێش هەرشتێک ، ڕاى گشتى لەبرى داعش ، دەبێت ئاگاداریی مەترسییەکانى دابەشبونى یەکێتى و پارتى بکەن ، لەپرسى داعشدا. هیچ کاتێک لەمێژووى ئەم (2) حزبەدا ناکۆکییەکانیان وەک ئەم چەند ڕۆژە نەبووە ،(ی،ن،ک) زیاتر لە (10000) چەکدارى ( لە دژە تیرۆر- ئاسایش- پێشمەرگەى کۆن و نوێ) ئاڕاستەى کەرکوک و خانەقین کردووە .هەرچى پیشمەرگەدێرینەکانى ناوگۆڕانیشە ، سەرلەنوێ تێکەڵکراونەتەوەو ، لەبەرەى جەنگدان ، (پ ، د ، ک) جوڵەى بەهێز نەکردووە . هۆکارەکەشى ئەو پەیوەندییەیە کەپارتى لەزۆنى سووننى دا ، دەستى پێوەگرتووە ، بەپێی زانیارى ووردو درشت ، کەنوێنەرایەتییە جیهانییەکان لەعێراق داویانە ، بەوڵاتەکانى خۆیان ، ڕێککەوتنێکى (3) قۆڵى لەنێوان (پارتى-عەزەدوورى-داعش) هەیە.پێشتریش بۆماوەیەک دورى لەهەولێربووەو،چەندین ساڵیشە بارەگاى حزبى بەعس و سووننە لە پیرمام بونى هەیە !.\nبۆئێمە ترسە گەورەکە،ئەوەیە مێژووى کورد سەدان نمونەى ناشرینى ئەوتۆى تیایە،هەرکاتێک میرو شۆڕشگێرەکان زانییان ، کار لەبەرژەوەندییان نییە ، مەسەلەى کورد ئەکەنەوە بەخورى ، شۆڕشەکە تێک ئەدەن ، لەئێستا ئەم حزبانە بەپێی دابەشبونى مەزهەبى و بەرژەوەندیی خۆیان ، پێوانەى نیشتمانیی ئەکەن . خۆگەرنا کێ دەستیگرتون ، بچنە ناوچەداگیرکراوەکان و لەگەڵ ڕۆژئاواى کوردوستان هەر ئەمڕۆ یەکبگرن ؟\nدووەم: کورد،سیاسەتەکەشى ، کوردانەیە ، عاتفییانەیە،بەحەماسەتەوە سیاسەت دەکەن ، قسەدەکەن ، دەنوسن، جێی حەپەسانە لەشوێنە گشتییەکان،یاخود ڕێگەوبانەکان ئەوەندە خێراو بەسورعەتن،بێ ئەوەى هیچ کامیان مەهامێکى هەبێت،تاپێی بگات .گرفتى ئەوەڵ و ئاخرى ئەم میللەتە بەپێچەوانەى گەلانى دونیاوە ئەوەیە: قوربانى ئەدات،بەڵام ناگاتە ئامانج !..\nلەپرۆسەى ئازادیی،یەک جوندیی عێراقی لەسەر شەقامێکى عێراق نەبوو،ئەمان چوون دەوڵەتیان دروستکرد،سوپایان پێکهێنا،دیجلەو فوراتیان لەتەقینەوە پاراست .ئەنجامەکەى ئەوهەڵە مێژینەیە،کەقەد عارى پێناگرن .ئێستا (3) بەشى سووننە بەرەو کوردوستان دێن،ئەسیل نوجەیفى هەڵهاتووە لەکوردوستانە،ئەندامەکانى ئەنجومەنى پارێزگا خۆیان هاتوون یەخەى کورد ئەگرن،کەپێشمەرگە بیانپارێزێت،کورد ئەقڵى پێ ناشکێ ئیمزا و پەنجە مۆر بەیەک بەیەکیان بکات،تا بیکاتە پەڵەو بەڵگەیەکى مێژوویی بەناوچەوانیانەوە .دەستکەوتەکەى خۆشى پێ مسۆگەربکات،ئەو هێڵە جوگرافیەى سووننە (80) ساڵە شەڕى لەسەردەکات،ئێستا کورد دەتوانێت بەئیمزاى سووننەکان،خاکى خۆى وەربگرێتەوە .کێ دەنگ ئەکا ؟. کێ دەستى گرتون ؟ لەکێ ئەترسن ؟.\nداعش،پێش ئەوە ى دژى مالیکى بێت،بۆ ئەوەیە بەڕە لەژێر پێی کورد دەربهێنێت .یەپەگە پێش پارتى و یەکێتى لەمە تێگەیشت،هەر زوو پاڵپشتى خۆى بۆ باشورى کوردوستان دەربڕى .باشور شیردەرە،خۆراکدەرى پارچەکانى ترە،لەڕووى ئابورییەوە نەوتەکە لێرەیە،لەڕووى شارستانییەت و مێژووەوە ،کلتورەوە، ئەولەویەت لەباشورە .ئەمرى واقیع،سیمڕ لەباشورەوە با دەرپەڕێت .ڕاستییەکەى ئەمجارە کورد ئەم فرسەتە لەدەست بدات،هەقە بەتوێکڵە شووتى ئەوانەى سیاسەت دەکەن لەو دەڤەرە ڕاوبنرێن .\nتێبینى : بەمزوانە سەبارەت بە ” ڕەهەندە جیهانى و ئیقلیمییەکانى داعش ” قسەدەکەین .\nشەریف هەژارى : ئایا گەر دابەشبوونى عێراق ببێتە دیفاکتۆ ، ئێرانیش دەڕوخێنێت !؟\nفەتاح حەسەن : فەیسبووکەچیرۆك . بەشی حەوتەمە .


📊 ئاماری 2ساڵ (2018 و 2019) کوشتن، ڕفاندن و تاڵانکاری لە عەفرین ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Jan 15 2020 9:57PM\n👁 ئەم بابەتە 769 جار بینراوە\nمێژووی عەفرین دەگەڕێتەوە بۆ بنەڕەتی مرۆڤایەتیەوە، [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ ب.ج. 15-1-2020 21:57:38\n📊 ئاماری بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا لە باشووری کوردستان لە سەرەتای سەرهەڵدانی تا 16-03-2020 ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Mar 17 2020 2:42PM\nوەزارەتی تەندروستیی هەرێمی کوردستان ئاماری نوێی کۆ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ ب.ج. 17-3-2020 14:42:19\n📊 ئاماری حاڵەتی پێشێلکاریی مافی مرۆڤ لە رۆژهەڵاتی کوردستان، ساڵی 2019 ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Mar 23 2020 8:06PM\n👁 ئەم بابەتە 654 جار بینراوە\nئاژانسی هەواڵدەریی کوردپا بە کۆتاییهاتنی ساڵ 1398ی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 12 ✔ 99% ✍ ب.ج. 23-3-2020 20:06:43\n📊 ئاماری رووداوەکانی هاتووچۆ لە باشووری کوردستان لە شەش مانگی یەکەمی 2020دا ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 10 2020 10:24PM\n👁 ئەم بابەتە 35 جار بینراوە\nلە هەرێمی کوردستان نزیکەی دوو ملیۆن ئۆتۆمبێل هەن و [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 3 ✔ 99% ✍ ب.ج. 10-10-2020 22:24:35\n📊 ئاماری ماڵی داڵدەدانی ژنانی هەڕەشەلێکراوی سلێمانی ساڵی 2016، 2017, 2018, 2019 ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Jan 14 2020 9:54PM\n👁 ئەم بابەتە 409 جار بینراوە\nئاماری ماڵی داڵدەدانی ژنانی هەڕەشەلێکراوی سلێمانی، [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ب.ج. 14-1-2020 21:54:19\n📊 ئاماری وەزارەتی تەندروستی لە بارەی ڤایرۆسی کۆرۆنا، 17-03-2020 ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Mar 22 2020 9:22PM\n👁 ئەم بابەتە 775 جار بینراوە\nڕاگەیاندراوی وەزارەتی تەندروستی ژمارە (21) سەبار [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 8 ✔ 99% ✍ ب.ج. 22-3-2020 21:22:26\n📊 ئاماری وەزارەتی تەندروستی لە بارەی ڤایرۆسی کۆرۆنا، 18-03-2020 ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Mar 22 2020 9:57PM\n👁 ئەم بابەتە 820 جار بینراوە\nڕاگەیاندراوی وەزارەتی تەندروستی ژمارە (22) سەبار [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 7 ✔ 99% ✍ ب.ج. 22-3-2020 21:57:52\n📊 ئاماری وەزارەتی تەندروستی لە بارەی ڤایرۆسی کۆرۆنا، 19-03-2020 ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Mar 22 2020 8:58PM\nڕاگەیاندراوی وەزارەتی تەندروستی ژمارە (23) سەبار [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 9 ✔ 99% ✍ ب.ج. 22-3-2020 20:58:25\n📊 ئاماری وەزارەتی تەندروستی لە بارەی ڤایرۆسی کۆرۆنا، 20-03-2020 ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Mar 22 2020 2:57AM\nڕاگەیاندراوی وەزارەتی تەندروستی ژمارە (24) سەبار [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 6 ✔ 99% ✍ ب.ج. 22-3-2020 2:57:21\n📊 ئاماری وەزارەتی تەندروستی لە بارەی ڤایرۆسی کۆرۆنا، 21-03-2020 ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Mar 22 2020 2:28AM\n👁 ئەم بابەتە 803 جار بینراوە\nڕاگەیاندراوی وەزارەتی تەندروستی ژمارە (25) سەبار [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 12 ✔ 99% ✍ ب.ج. 22-3-2020 2:28:53\n| کاتی ئافراندنی لاپەڕە: 1,358 چرکە!


بڕینەوە 40 ساڵ لەتەمەنی ژینگەی سلێمانی\nبەگوێرەی یەکێک لە خاوەن باخەکانی بناری گۆیژە، تەمەنی ژمارەیەک لەو دارانەی لەناو بران و لە ڕەگەوە دەرهێنراون دەگەڕێتەوە بۆ 40 ساڵ لەمەوبەر. ئەگەر بمانەوێت هەر قسەیەک لەسەر زیانی ڕووتاندنەوەی بناری گۆیژە بکەین و کاریگەرییان لەسەر ژینگەو تەندروستی دانیشتوان و پتەوی و توندتۆڵیی خاک، دەکرێ لە چیرۆکی ئەم دارانەوە دەست پێبکەین و هەر شتێک لەدەرەوەی ئەمەوە بووترێت، هیچ بەهایەکی زانستی نیە.\nبەقسەیەکی ڕوون و ئاشکرا، دارەکان بەرهەمهێنی هایدرۆکابۆنن وەک سوتەمەنی بۆ گەشەسەندن، هەر دارێکیش لە سوڕی ژیانیدا، توانای هەیە نزیکەی 22 تەن لە دووەم ئۆکسیدی کاربۆن لە قەدو چڵ و تۆڕی ڕەگ و ڕیشەیدا هەڵبگرێت. کاتێکیش دارەکە لەناو دەبرێت یان بەکتیریا و قارچکەکان کۆتایی بەژیانی دەهێنن، بڕی هاوقەبارە لە دووەم ئۆکسیدی کاربۆن دەخاتە کەشەوە، واتە 22 تەن گازی گەرمکەرەوە.\nلێرەوە تێدەگەین کە دارستانەکان ڕۆڵێکی گەورەو بنەڕەتیی لە تەسفییەکردن و عەمبارکردنی پێکهاتەکانی هەوادا دەگێڕن. دەتوانین بڵێین ئەو بڕە گازەی دووەم ئۆکسیدی کاربۆن کە دوای مردنی دارەکان دەچنە کەشەوە تا هەتا هەتایە لە سیستمی ژینگەییدا دەمێننەوە.\nبەپشت بەستن بەم ڕۆڵە بنەڕەتییە، ئەو دارە نوێیان لەسەر لاشەی پیرە دارە لەناوبراوەکان سەوز دەبن، توانای عەمبارکردنی دووەم ئۆکسیدی کاربۆنیان نیە، ئەمە جگە لەوەی توانای ئەوەشیان نیە جۆرەکان (زیندەوەرەکان) بگرنە خۆیان کە پێشتر لەوێدا ژیاون، چونکە لاوان و بەرگەی گۆڕانکارییەکانی کەش و هەوا ناگرن. ئەمەش توانای سیستمە ژینگەییەکە لە دابەزاندنی گەرما کەم دەکاتەوە، چونکە کاریگەریی داراستان گرێدراوە بە سیستمێکی ژینگەیی داهێنەرو هەمەجۆرە لە پاراستنی هەمە-چەشنی و سووڕی ئاوو و بەکتیریاو وردیلەکان. کاتێکیش پۆشاکە ڕووەکییەکەی زەوی لەناودەبرێت، سیستمێکی ژینگەیی تەواو لەناو دەبرێت. بەگوێرەی سندوقی جیهاننی بۆ ژیانی کێویانە، 80 لەسەدی جۆرەکان لە جیهاندا لە دارستانەکدا دەژین، مەرگی دارەکان و لەناوبردنی دارستانەکانیش بەشێوەیەک بەرفراوان، نەک تەنها سیستمی ئایکۆلۆژی دەخاتە ژێر مەترسییەوە، بەڵکۆ کاریگەرییەکی ڕاستەخۆی لەسەر ژیانی مرۆڤ و تەندروستی گشتی دەبێت.\nلێرەوە پرسیارێک ئاراستەی پرۆژەی نیشتەجێبونی شاری ئارام دەکەم، ئێوە کە 40 ساڵ لە تەمەنی سیستمێکی ژینگەیی کەمدەکەوە، بیرتان لەوە کردوەتەوە کە 40 ساڵ لە دووەم ئۆکسیدی کاربۆنی زیاتر دەخەنە ناو ژیانی ئێمەوە، بیرتان لەوە کردووەتەوە کە ژمارەیەکی ئێجگار زۆر لە بەکتیریاو سیستمی وردیلەکان Microorganism لەناودەبەن، بیرتان لەوە کردووەتەوە کە 40 ساڵ لە ئۆکسجین لە سییەکانی ئێمە دەبڕن، بیرتان لەوە کردووتەوە کە تەندروستی گشتی دەخەنە ژێر مەترسییەوە؟\nئێوە دەڵێن لە بری هەر دارێک پەنجا نەما دەچێنن، بەڵام نازانن ئەو سیستمە ژینگەییەی لەناوتان برد، بە 100 ساڵی تریش دروست نابێتەوە، چونکە لە بنەڕەتدا لە کاریگەرییەکانی گۆڕانکاری کەش و هەوا تێنەگەیشتوون؛ ئەوەی لە نیوسەدەی ڕابوردوودا سەوز بوو، ڕەگوڕیشەی لە خاکدا داکووتا، لەداهاتوودا مەحاڵە. مەسەلەکەش بەبێ ئاڵۆزاندن و تیۆریزەکردن، لەوەدا خۆی دەبینێتەوە کە ئەو سیستمە ژینگەییەی لە ڕابوردوودا دروست بووەو ئێستا لە ناودەبرێت لە زمانی زانستی و ژینگەییدا پێی دەووترێت Irreparable، واتە چاکنابێتەوە.\nبەڕێزان، ئێوە نازانن کە پرۆژە ئابوورییەکەی ئێوە، ئەوەندی وزەی پێویستەو ئەوەندە گازی گەرمکەرەوە دەخاتە کەشەوە، سروشت نەبێت هیچ هێزێکی تر نیە لوشی بدات و لەهەناوی خۆیدا حەشاری بدات، بەڵام ئێوە ئەو سروشتەشتان لەناوبرد! ئەو نەمامە تازانەی باسیان دەیانکەنە و دەیکەنە دیاریی بۆ ئێمە، تەنها لە قسەکانی سەرۆکی پێشووی ئەمریکا، دۆناڵد ترەمپ دەچن و هیچی؛ کە لە دنیای پارەوە تەماشای سروشت و ژینگەی دەکرد.


گفتوگۆیوه تەلەفوونی ترامپ و کازمی\n01:15 - 12/5/2020\nترامپ و کازمی\nترامپ و کازمی جە پەیوەندیێوی تەلەفوونیەنە، باسشا جە پتەوکەردەی پەیوەندییەکاشا کەرد. نویسنگەو ڕاگەیاندنو مستەفا کازمی سەروەزیری تازەو عێراقی وێرەگاو دوەشەمەی پەخشش‌کەردو کە ئاد چەنی دۆناڵد ترامپ، سەرکۆمارو ئەمریکای پەیوەندی تەلەفۆنیش بیەن و تەلەفۆنەکەنە، سەرکۆمارو ئەمریکای بۆنەو هۆرگێرتەی پۆستو سەروەزیرانو عێراقی، پیرۆزباییش بە کازمی واتەن و کازمیچ سپاسو ترامپیش کەردەن.\n🔹 هەرپاسە مستەفا کازمی جە پەیوەندییەکەنە، سەرو حەزو وڵاتەکەیش پەی ئەرەمەرزنای خاستەرین پەیوەندیی چەنی ئەمریکای جەختش کەردەنەو. چەولایچەو ترامپ بە نۆبەو وێش نەخشی بنەڕەتی عێراقیش ناوچەکەنە پێسە وڵاتێوی بەهێزی و گرنگی دەسنیشان کەردەن و پەی هێمنی ناوچەکەی و دنیای بە گرینگ وەسش کەردەن و قەوڵو یاردیدای ئابووری پەی گەشنای ئابووری عێراقیش بە کازمی دان.


سەرۆک وەزیری بەڕیتانیا داوا لە خەڵک دەکات لە ماڵەوە کارەکانیان ئەنجام بدەن\nڕۆژنامەی تێلیگرافی بەڕیتانی ئاماژەی بەوەدا سەرۆک وەزیری بەڕیتانیا بۆریس جۆنسن ڕۆژی سێشەممە داوا لە بەڕیتانیەکان دەکات ئەگەر بتوانن لە ماڵەوە کارەکانیان ئەنجام بدەن تاوەکو یارمەتی بدەن لە کۆنتڕۆڵکردنی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنادا.\nتێلیگراف لە زاری دوو سەرچاوەوە بڵاویکردەوە سەرۆک وەزیری بەڕیتانیا بۆریس جۆنسن بە ئەندامانی پەرلەمانی وڵاتەکەی وتووە " ئەگەر ئێستا بجوڵێین ئەوا مانای ئەوەیە دواتر پێویست ناکات ڕێوشوێنی توندتر بگرینەبەر."\nبەپێی ئۆفیس و وەزیرەکانی حکومەتی بەڕیتانیا، لە ئێستادا لە کاتێکدا ملیۆنان خەڵک لە بەڕیتانیا ڕێوشوێنێک لە ڕێوشوێنەکانی پەتای کۆرۆنایان بەسەردا سەپێندراوە، جۆنسن ڕێوشوێنەکان لە بەڕیتانیا توندتر دەکاتەوە و قەدەغەکردنی هاتوچۆی گشتیش لە وڵاتەکەدا بژاردەیەکە و پێشنیارکراوە.


پێگەو قۆناغەکانی چەوسانەوەی ژنان لەمێژوودا … – hkkurdistan\nHome6ئەرشیفی بابەتەکان6 پێگەو قۆناغەکانی چەوسانەوەی ژنان لەمێژوودا …\nپێگەو قۆناغەکانی چەوسانەوەی ژنان لەمێژوودا …\nنووسینی: شوانە حەسەن\nهه‌رچه‌نده چه‌وساندنه‌وه‌ی ژنان مێژوویه‌كی دوور و درێژی هه‌یه، به‌ڵام من لێره‌دا مه‌به‌ستی ئه‌وه‌م نییه چه‌وساندنه‌وه‌ی ژنان قۆناغ به قۆناغی مێژوو به‌سه‌ر بكه‌مه‌وه، ته‌نیا ده‌مه‌وێت ئاوڕدانه‌وه‌یه‌كی خێرا له‌مێژووی مرۆڤایه‌تی بده‌ین و سه‌رنجی ئه‌وه بده‌ین چه‌وساندنه‌وه‌ی ژنان ڕابردوویه‌كی درێژی هه‌یه، سه‌ره‌ڕای چه‌وساندنه‌وه‌ی كۆیله و كه‌مینه و بێ هێزه‌كان له‌لایه‌ن خاوه‌ن هێز و ده‌سه‌ڵاتداره‌كان، چه‌وسانه‌وه‌ی ئایینه كه‌مینه‌كان له‌لایه‌ن په‌یڕه‌وانی ئایینی زۆرینه، چه‌وساندنه‌وه نه‌ته‌وه ژێرده‌سته‌كان له‌لایه‌ن نه‌ته‌وه‌ی سه‌رده‌سته‌وه له كۆمه‌ڵگەی مرۆڤایه‌تیدا به‌رده‌وام هه‌بووه، به‌ڵام درێژترین و سه‌ختترین چه‌وساندنه‌وه له‌مێژووی مرۆڤایه‌تیدا چه‌وساندنه‌وه‌ی ژنانه له‌لایه‌ن چینە باڵادەستەکان و پیاوی هاوڕه‌گه‌زی خۆیه‌وه، سته‌م و چه‌وساندنه‌وه بارێكی قورس بووه به‌سه‌رشانی ئاده‌میزاده‌وه، له‌به‌رئه‌وه نه‌یتوانیوه بۆ هه‌میشه به‌بێ ده‌نگی و قبوڵكردنی ئه‌و چه‌وساندنه‌وه‌یه بمێنێته‌وه، له‌م سۆنگه‌یه‌وه چه‌ندین بزوتنه‌وه و ڕاپه‌ینی فراوان له قۆناغه‌كانی مێژوودا سه‌ری هه‌ڵداوه، ئه‌گه‌رچی ژنان فراوانترین چین و توێژی كۆمه‌ڵگای مرۆڤایه‌تی بوون و درێژترین چه‌وساندنه‌وه له‌سه‌ر ژنان بووه، بەڵام بەبەراورد بە بزوتنەوە سیاسیەکان و کۆمەڵایەتیەکانی تر ڕاپه‌ڕین و جوڵانه‌وه‌یه‌كی ژنان دژی چه‌وساندنه‌وه‌ی خۆیان له‌مێژووی دووردا کەمتر به‌رچاو دەكه‌وێ، ئه‌مه‌ش چه‌ند تایبه‌تمه‌ندیه‌كی خۆی هه‌یه، له‌لایه‌ك پێكهاته‌ی مه‌عنه‌وی و سایكۆلۆژی ژنان نه‌یتوانیوه توندوتیژی ئه‌وه‌نده بنوێنێ چه‌وسێنه‌ری خۆی به‌رزه‌فت بكا یان هه‌ر نه‌بێت چالاكیه‌كانی سست بكات و توانای چه‌وساندنه‌وه‌ی لاواز بكات، له‌لایه‌كی تر ئه‌و ئه‌ركه‌ی ژنان په‌یوه‌ندی به لایه‌نی كۆمه‌ڵایه‌تی و پێكهاته‌ی خێزانی و سۆزداری كه‌سایه‌تیه‌وه هه‌یه، له‌گه‌ڵ ڕه‌گه‌زی به‌رامبه‌ری كه بووه‌ته هۆی چه‌وساندنه‌وه‌ی، ئه‌وه‌ی بڕستی ئافره‌تی بڕیوه و هێز و توانا و قه‌ڵه‌می ده‌ستوپێی ژنانی شكاندووه ئه‌وه‌یه بۆ ئه‌نجامدانی ئه‌م كاره ده‌بێت نەک تەنها رووبەروووی دەسەڵاتی چینی زاڵی کۆمەڵ، بەڵکو رووبەرووبووە لەگەڵ کەلتوری داسەپێنراوی ئەم چیینە بەسەر باوک و براو مێرد و دەوروبەرەکەشیدا.\nله‌سه‌رده‌می سه‌رهه‌ڵدان و ده‌سه‌ڵاتی ئیسلامی دانیشتوانی ناو سنووری ده‌وڵه‌تی ئیسلامی زۆربه‌ی هه‌ره زۆریان موسڵمان بوون به ئێستاشه‌وه، كاریگه‌ری جێبه‌جێ‌كردنی بنه‌ماكانی شه‌ریعه‌تی ئیسلامی له‌سه‌ر پرسی ژنان ڕه‌نگی داوه‌ته‌وه به‌وانه‌شه‌وه ئایینی ئیسلامیان وه‌ك دینی ڕه‌سمی خۆیان قبوڵ نه‌كردووه و موسڵمان نه‌بوون، ئه‌مه‌ش له دوای قۆناغی خه‌لافه‌تی ڕاشیدین دۆخێكی ئاڵۆز و كێبه‌ركێ و گومان هاته ئاراوه، یه‌كێك له‌و كێشانه ده‌رباره‌ی مافه‌كانی ژنان بوو، له‌چوارچێوه‌ی هه‌ر پێنج مه‌زهه‌به سه‌ره‌كیه‌كه‌ی ئیسلام كه‌وتنه لێكدانه‌وه و شیكردنه‌وه‌ی مافه‌كانی ژنان و تائێستاش بنه‌مای یاسا و فتواكانی دینی له‌سه‌ر بنچینه‌ی ئه‌و مه‌زهه‌بانه په‌یڕه‌و ده‌كرێت. سه‌ره‌ڕای ئه‌م مه‌زهه‌بانه‌ش فتوای پیاوانی ئایینی و تێكه‌ڵكردنی داب و نه‌ریتی خێڵه‌كی بوون به بنه‌مای ئاین بۆ له‌قاڵب دانی مافه‌كانی ژنان، له‌لایه‌كی دیكه‌ش به‌هۆی ده‌سه‌ڵاتی عه‌ره‌ب به‌سه‌ر جیهانی ئیسلامی و ویستی فه‌رمانڕه‌وایی و مامه‌حه‌مه‌یی كه‌سه لاواز و ده‌رون نه‌خۆشه خۆجێیه‌كانه‌وه داب و نه‌ریته خێڵه‌كی و ده‌شته‌كیه‌كانی دواكه‌وتووی جیهانی عەرەبی بۆ ناو نه‌ته‌وه ژێر ده‌سته‌كانی ئیمپڕاتۆریه‌تی ئیسلامی گواسته‌وه، شتێكی ڕوون و ئاشكرایه كه‌لتوری كۆن و سه‌رده‌می جاهیلی عه‌ره‌بی پڕیه‌تی له داب و نه‌ریتی چه‌قبه‌ست و كۆنه‌په‌رستانه‌ی دواكه‌وتوو، به‌شێكی كه بریتی بوون له توندوتیژی بێ سنوور دژی ژنان، ڕیسواكردنی كه‌سایه‌تی ژن هه‌ر له زینده به‌چاڵ كردنی كچان و ژن له‌یه‌كتر داگیركردن، ڕفاندن و كوشتن، ژن به‌ژن و گه‌وره به بچووك، ته‌ڵاق دان و چه‌ند ژنی، ڕیز كردنی كۆیله و كه‌نیزه و چه‌ندین داب و نه‌ریتی دیكه كه ریشەیان لە دینەکاندایە کە لەو بارەیەوە دەیان ئایەت و حەدیس هەیە کە رەوایەتی بە بێمافی و جیاکاری و چەوساندنەوە و چەند ژنەو کەنیزە گرتن و …تاد، دەدات. ئەم داب و نەریتە دواکەوتوانە بەپێی سەرچاوە دینی و کەلتوری زاڵی ئەو زەمانەوە لەرێگای زۆرو توندوتیژییەوە کرانە داب و نەریتی خێڵەکی و داسەپێنران. ئه‌مه‌ش سه‌رده‌مێكی دوور و درێژی بڕی و سه‌رده‌می قۆناغی ده‌ره‌به‌گایه‌تیشی گرته‌وه. دواتر له‌قۆناغی سه‌رمایه‌داریدا ژیانی مرۆڤ گۆڕانكاری زۆری به‌سه‌رداهات له‌ڕووی پێشكه‌وتنی ته‌كنه‌لۆژیا و فه‌لسه‌فه و بیروباوه‌ڕی زانستی، له‌م قۆناغه‌دا گرنگی دان به‌مافه‌كانی مرۆڤ به‌ڕاده‌یه‌كی وا پێشكه‌وت له‌گه‌ڵ قۆناغه‌كانی پێش خۆیدا به‌راورد ناكرێت، په‌یوه‌ندیه كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كان گۆڕانی زۆری به‌سه‌رداهات، ته‌كنه‌لۆژیا بووه هۆی گه‌یشتنی زانیاریه‌كان و به هه‌موو جیهان دا په‌لی هاویشت له ئه‌نجامدا سیسته‌مێكی جیهانگیری هاته‌كایه، هه‌موو جیهانی به‌یه‌كه‌وه كۆكرده‌وه یا وه‌ك ده‌ڵێن جیهانی كرده گوندێكی بچكۆله، له‌په‌راوێزی گواستنه‌وه‌ی زانیاریه‌كانی ئه‌م سیسته‌مه‌دا دیموكراسی هاته‌كایه و له‌ناوه‌ڕاستی ئه‌م قۆناغه له ئه‌مریكا و فه‌ره‌نسا په‌ره‌ی سه‌ند. ئه‌م ده‌ستكه‌وته زانستی و كۆمه‌ڵایه‌تی و سیاسیه گۆڕانكاری زۆری به‌سه‌ر كه‌لتوری ژنان دا هێنا و له‌چالاكیه حزبی و سه‌ندیكاییه‌كاندا به‌شداربوون، توانیان بزوتنه‌وه‌ی تایبه‌ت به‌خۆیان دروست بکەن.\nشای پروسیا له‌ساڵی 1848 به‌ڵێنێكی به‌جێ نه‌هێنراوی به‌ژنان دا كه مافی ده‌نگدانیان له‌په‌رله‌مان هه‌بێت.\nله‌سه‌ده‌ی نۆزده‌دا سه‌رمایه‌داری گه‌شه‌ی به‌رفراوانی به‌خۆیه‌وه بینی و له‌سه‌ره‌تای سه‌ده‌ی بیست له وڵاته پیشه‌سازیه گه‌وره‌كان ژنان به‌ژماره‌ی زۆر هاتنه بازاڕی كاركردن، بۆ یه‌كه‌مین جار له‌مێژوودا ژن ده‌رفه‌تی كاری به‌كۆمه‌ڵ له‌ده‌ره‌وه‌ی ماڵ بۆ ڕه‌خسا، بازاڕی كار سه‌ره‌ڕای پیاوان پێویستی به هێزی كاری ژنان بوو، سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ش كرێی كاری ژنان له‌چاو پیاوانی كریكاردا له‌خوارتر بوو هه‌لومه‌رجی ژیانی زۆر ناله‌بار بوو، داكۆكی كارانی مافه‌كانی ژنان باوه‌ڕیان وابوو ژنانیش پێویسته خاوه‌ن مافی سیاسی یه‌كسان بن له‌گه‌ڵ پیاواندا، له‌م ڕوانگه‌یه‌وه داواكاری بۆ مافی ده‌نگدانی ژنانی سپی پێست و خاوه‌ن موڵك ده‌كرا، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا مافی ده‌نگدان بۆ ژن و پیاوانی ڕه‌ش پێست بایه‌خێكی ئه‌وتۆی نه‌بوو. كاركردن له‌سه‌ر چالاكی و جوڵانه‌وه‌ی ژنان و بیرۆكه‌ی كردنی 8ی مارس به رۆژی جیهانی ژنان ده‌گه‌ریته‌وه بۆ ئه‌و خۆپیشاندانه‌ی ژنانی كریكار له نیۆیۆرك له سالی 1857 بۆ ناره‌زایی ده‌ربرین به‌رامبه‌ر هه‌لومه‌رجی كار به‌رپا كرا، دواتر وه‌ك ڕۆژێكی پڕشنگدار له خه‌باتی ژنان 8ی مارسی 1917 له‌روسیا بووه یه‌كه‌مین هه‌نگاوی ئه‌و شۆرشه‌ی به‌شۆرشی شوباتی 1917 ناسراوه، دواتر خودی ئه‌و شۆرشه‌ش بووه سه‌كۆی شۆرشی مه‌زنی ئۆكتۆبه‌ر له‌دوای شۆرش به‌هه‌وڵی ئه‌لكساندرا كۆلۆنتای یه‌كێك له هه‌ڵسوڕاوانی ناسراوی جوڵانه‌وه‌ی ژنان و یه‌كه‌مین وه‌زیری ژن بوو، ده‌سه‌ڵاتی سۆڤێتی له روسیا 8ی مارسی وه‌ك رۆژیكی پشووی ره‌سمی راگه‌یاند. له دوای سه‌ركه‌وتنی شۆڕشی ئۆكتۆبه‌ر له ساڵی 1917 له سۆڤیه‌ت و ڕاگه‌یاندنی یاسای یه‌كسانی ژن و پیاو و دابینكردنی مافی سیاسی و ئابووری و كۆمه‌ڵاتیه‌كانی ژنان و به‌ڕه‌سمی ناسینی مافی ده‌نگدان بۆ ژنان، له‌ژێر گوشار و كاریگه‌ری ئه‌و ته‌وژمه جیهانیه‌ی شۆڕشی ئۆكتۆبه‌ر بۆ بزوتنه‌وه‌ی ژنان وڵاتانی ڕۆژئاوا ناچار بوون مافی ده‌نگدانی ژنانیان به‌ڕه‌سمی ناسی.\nله‌گه‌ڵ گه‌شه‌كردنی بزوتنه‌وه‌كانی ژنان له جیهان و هه‌ڵكشانی داواكاری و خه‌بات و تێكۆشانی ژنان له پێناوی به‌ده‌ستهێنانی مافه‌كانیان، پێ‌به‌پێی بزوتنه‌وه‌كانی ژنان له جیهان له هه‌رێمی كوردستان گه‌شه‌كردنی بزوتنه‌وه‌كانی ژنان هه‌نگاوی نا. به‌مه‌به‌ستی به‌ده‌ست هێنانی مافه‌كانی ژنان و هه‌وڵی گۆڕینی ئه‌و ڕێسا و یاسا و داب و نه‌ریتانه‌ی دژی ماف و ئازادیه‌كانی ژنان بوو، هه‌رچه‌نده كۆسپ و ڕێگری بۆ بزوتنه‌وه‌كانی ژنان ده‌كرێت، به‌ڵام هه‌وڵی به‌رده‌وامی ژنان بۆ گه‌شه و پێشخستنی بزوتنه‌وه‌كانی ژنان و به‌شداری خۆپشاندان و ناڕه‌زایی به‌رده‌وامیان ئه‌نجام داوه بۆ داواكردنی مافی ژنان و پێدانی ماف و یه‌كسانی و ئازادیه‌كانی ژنان.