ڕووبه‌رێكی خاڵی له ڕه‌خنه .. سه‌دیق سه‌عید ڕواندزی – Dengekan\nbySadiq Said Rwandze\tDecember 5, 2020\tGeneral, Literature\nڕه‌خنه به گشتی و ڕه‌خنه‌ی ئه‌ده‌بیش به تایبه‌تی، یه‌كێكه له‌و بواره گرنگ و هه‌ستیارانه‌ی، كه ده‌بێ به‌و په‌ڕی ڕاشكاویی، پیشه‌یی، بێ لایه‌نی و دادوه‌رییه‌وه، كاری تێدا بكه‌یت.چونكه كاتێ ڕه‌خنه‌گر ده‌كه‌وێته ژێر كاریگه‌ریه‌تی دید و ئایدۆلۆژیا، یاخود پاشخانێكی سیاسی ، ئیدی ڕه‌نگدانه‌وه‌ی له‌سه‌ر خودی ئه‌و ڕه‌خنه‌گرتنه ده‌بێت و ناتوانێت له نووسینه‌كانیدا له ژێر ئه‌و كاریگه‌ریه‌تییه ده‌رچێت. له نێوه‌ندی ڕۆشنبیری كوردیدا، چه‌مكی ڕه‌خنه به گشتی، له ژێر كاریگه‌ریه‌تی گه‌لێك خاسیه‌تی كۆمه‌ڵایه‌تی و سیاسی و فه‌رهه‌نگی و شارچییه‌تی ده‌نووسرێت. ته‌نانه‌ت زۆرجار ئه‌وه‌ی ده‌نووسرێت، ته‌نها ناوی ڕه‌خنه‌یه، ده‌نا زۆر به ڕوونی خوێنه‌ر دنیابینی و ئه‌و كینه سیاسیی و ئایدۆلۆژییه ده‌ناسێته‌وه، كه له په‌راوێزی به ناو ڕه‌خنه‌یه‌كی ئه‌ده‌بی یان هونه‌ری، ڕه‌خنه‌گر ده‌یكاته بابه‌ت و له پێناو مه‌رامێكی سیاسی ڕه‌خنه‌ی لێ ده‌گرێت. له‌و ڕوانگه‌یه‌وه، كتێبی (ڕووبه‌رێكی ڕه‌خنه‌یی) كه (دفوئاد ڕه‌شید) نووسیویه‌تی و له كۆمه ڵه وتارێكی ساده، به ناوی ڕه‌خنه‌كردن له كایه‌ی هونه‌ری و ئه‌ده‌بی كوردی پێكهاتووه، نموونه‌یه‌كه له‌و جۆره ڕه‌خنانه. چونكه ئه‌ویش له‌و كتێبه‌یدا، به شێوه‌یه‌ك خوێندنه‌وه‌ی بۆ درامایه‌كی داهێنه‌رانه‌ی وه‌ك گه‌رده‌لوول كردووه، كه خوێنه‌ر سه‌یر ده‌كه‌وێته‌وه لای كه چۆن كه‌سێكی ئه‌كادیمی كه پسپۆڕایه‌تییه‌كه‌ی بواری ڕه‌خنه‌یه، هێنده به میللی و ساده له گه‌رده‌لوول گه‌یشتووه.\nئه‌م كتێبه، ئه‌وه‌نده‌ی دیدێكی ڕاگوزه‌ر و ڕووكه‌شه بۆ خوێندنه‌وه‌ی به‌شێك له كایه‌ی ئه‌ده‌بی و هونه‌ری ئێمه، ئه‌وه‌نده ناچێته نێو چوارچێوه‌ی شڕۆڤه‌یه‌كی ئه‌ده‌بی و هونه‌ری، یاخود ڕه‌خنه‌ی لۆژیكی و مه‌عریفییانه. بێگومان، بنه‌مای ڕه‌خنه گرتن، دیاریكردن و سه‌رله نوێ بیناكردنه‌وه‌ی ئایدیاو تێگه‌یشتنێكی هه‌ڵه‌یه، ئه‌گه‌ر بوونی هه‌بێت. به‌ڵام كاتێ ڕه‌خنه‌گر به دیدگایه‌كی سیاسی وئایدۆلۆژییانه، یاخود هه‌ر ته‌نها له پێناو نووسینی شتێك به ناوی ڕه‌خنه، ڕه‌خنه له هونه‌رو ئه‌ده‌بی نه‌ته‌وه‌كه‌ی ده‌گرێت به نموونه، بێگومان ئه‌مانه ناچنه چوارچێوه‌ی ڕه‌خنه‌وه. ئه‌مه له‌لایه‌ك، له‌لایه‌كی دیكه‌وه، پیشه‌یی بوون و بێ لایه‌نیبوون، خه‌سڵه‌تێكی هه‌ره سه‌ره‌كی كاره‌كته‌ری ڕه‌خنه‌گره. هه‌ر ڕه‌خنه‌گرێكی ئه‌ده‌ب، له په‌راوێزی به ناو ڕه‌خنه‌كه‌یه‌وه، تیری به نموونه له شۆڕش، خه‌باتی شاخ، شۆڕشی نوێ و یاخود یه‌كێتی و پارتی گرت، به دڵنیاییه‌وه دنیابینی هه‌زار فرسه‌خ له ڕه‌خنه‌گرتنه‌وه دووره. چونكه ئه‌مه كاری سیاسییه‌كانه، نه‌ك ڕه‌خنه‌گری ئه‌ده‌بی. یه‌كێك له‌و وتارانه‌ی له دووتوێی ئه‌و كتێبه‌دایه، وتارێكی نووسه‌ره به ناوی(له گه‌رده‌لووله‌وه بۆ گه‌نده‌ڵبوون). بێگومان به ته‌نها سه‌رنجدانمان له‌و ناونیشانه‌دا، به‌سه بۆ ئه‌وه‌ی بزانین نووسه‌ری كتێبه‌كه مه‌به‌ستی ڕه‌خنه‌گرتن له گه‌رده‌لوول چییه. یاخود چۆن له ڕه‌خنه‌ی هونه‌ری گه‌یشتووه.\nبه‌رله‌وه‌ی له‌سه‌ر دیدگای نووسه‌ر بوه‌ستین له باره‌ی ئه‌م درامایه‌وه، به پێویستی ده‌زانم ئاوردانه‌وه‌یه‌كی مێژووی بكه‌ین.\nله دوای درامای ژاڵه‌وه كه له ناوه‌ڕاستی هه‌شتاكانی سه‌ده‌ی ڕابردوودا به‌رهه‌م هێنراوه، تا ده‌گاته گه‌رده‌لوول، هه‌ر كه‌سێك كه‌مێك شاره‌زایی له بواری هونه‌ری درامای كوردی هه‌بێت، ده‌زانێت بۆشایه‌كی هونه‌ری گه‌وره له بواری زنجیره درامای ته‌له فزیۆنی، لای بینه‌ری كورد دێته ئاراوه. ئه‌م بۆشایه به‌رده‌وام ده‌بێت تاكو درامای گه‌رده‌لوول به‌رهه‌م دێت و جارێكی دیكه بینه‌رو درامای كوردی، ده‌كه‌ونه نێو چوارچێوه‌ی فه‌زایه‌كی هونه‌ری تازه، له بواری زنجیره‌ی ته‌له‌فزیۆنیدا.گه‌رده‌لوول نه‌ك هه‌ر هه‌نگاوێكی تازه بوو، بگره به بڕٍوای من، داهێنانێكیش بوو له بواری هونه‌ری درامادا له مێژووی هونه‌ری كوردی. چونكه له دوای ژاڵه‌وه، كه هی قۆناغ و نه‌وه‌یه‌ك بوو، تاكه درامای كوردییه له ئاستی جه‌ماوه‌ریدا، بینه‌رێكی زۆری له هه‌موو توێژه‌كانی كۆمه‌ڵگه هه‌بێت. ئه‌مه ڕاستییه‌كه و بۆته مێژوو، ئیدی كه‌سانێك نایبینن، یاخو مه‌به‌ستییانه له بایه‌خی ئه‌و داهێنانه هونه‌رییه كه‌مبكه‌نه‌وه، ته‌نها له پێناو شكاندنی ده‌سه‌ڵات، ئه‌مه‌یان په‌یوه‌ندی به تێگه‌یشتنی خۆیانه‌وه هه‌یه. گه‌رده‌لوول له به‌رایی هه‌موو شتێكدا، مێژووێك ده‌گێڕێته‌وه، كه سه‌رمایه‌كی ڕه‌مزی گه‌وره‌ی نه‌ته‌وه‌یی ئێمه‌یه و به‌رهه‌می ئه‌و سه‌رمایه ڕه‌مزییه، ڕووبارێك له خوێنی شه‌هیدان و مێژووێك له داستانی قاره‌مانییه‌تی و نه‌به‌ردییه. كه‌چی نووسه‌ری ئه‌و كتێبه، گه‌رده‌لوول كورت ده‌كاته‌وه بۆ هه‌ندێك لێكدانه‌وه‌ی ساده و میللی، كه ڕۆژانه ئێمه له شه‌قام وشوێنه گشتییه‌كان، گوێبیستی ئه‌مجۆره په‌لاره سیاسی و ڕۆژانه‌ییانه ده‌بینه‌وه. بۆ نموونه نووسه‌رده‌نووسێت درامای گه‌رده‌لوول ئه‌مه‌مان پێ ده‌ڵێت:\n( دراماكه پێمان ده‌ڵێت ئێمه به‌و شێوه‌یه له شاخ ژیاوین، بۆیه مافی خۆمانه له شاردا هه‌رچیییه‌ك بكه‌ین. لا122).\n( ئه‌مه چ گه‌رده‌لوولێك بوو، گه‌نده‌ڵی به‌رهه‌م هێنا. لا124).\nله ڕاستیدا، كاره‌ساته پسپۆرێكی بواری ڕه‌خنه‌ی ئه‌ده‌بی، ئه‌مه زمانی گوزراشتكردن و تێڕوانینی بێت بۆ گه‌رده‌لوول. له كاتێكدا ڕه‌خنه گرانی ده‌ره‌وه‌ی بواری ئه‌كادیمیه‌كه‌ی خۆیان، به نه‌زان و نه‌خوێنده‌وار ده‌ناسێنن. ئه‌مه له‌لایه‌ك، له‌لایه‌كی دیكه‌وه، چ بێ ئاگایه‌كی گه‌وره‌یه له بواری هونه‌ردا، كه درامایه‌كی پڕ بینه‌رو به چێژو داهێنه‌رانه‌ی وه‌ك گه‌رده‌لوول، له‌و ده‌ربڕینه ساده و كینه ئامێزانه كورت بكه‌یته‌وه. گه‌رده‌لوول، كه بووه به‌شێك له مێژووی هونه‌ری كوردی، ڕه‌هه‌نده‌كانی نه‌ك هه‌ر له‌وانه كورت نابنه‌وه، بگره ئه‌مانه هیچ په‌یوه‌ندییه‌كییان به تیمه و ناوه‌ڕۆكی ئه‌و درامایه‌وه نییه. له به‌ر ئه‌وه‌ی گه‌رده‌لوول، هه‌ر ته‌نها یه‌ك چیڕۆك و تیمه‌ی تێدانه‌بوو، بگره بواری كۆمه‌ڵایه‌تی، ڕۆمانسی، ئایینی، سیاسی، هاوڕێیه‌تی، شارو جوانییه‌كانی دوێنێ، ده‌یان خاسیه‌تی دیكه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی و سیاسی و كه‌سی و فه‌رهه‌نگی تێدابوو. نازانم نووسه‌ر كه دراماكه له‌و وتانه دا كورت ده‌كاته‌وه، كاره‌كته‌ره‌كانی وه‌ك(باران و هه‌نارو وه‌نه‌وشه و چرۆ و فاتح) و ده‌یان لایه‌نی دیكه‌ی ڕۆمانسی ئه‌و درامایه‌ی بینیوه؟. به هه‌زاران له بینه‌رانی دراماكه، ئه‌ولایه‌نانه‌یان هه‌ر به خه‌یاڵیش دانه‌هاتووه، كه نووسه‌ر باسی ده‌كات و ته‌نها فۆكسییان له‌سه‌ر چیڕۆكی خۆشه‌ویستی و ڕۆمانسی ئه‌و كاره‌كته‌رانه بووه، كه به‌شێكییان دواتر بوونه ئه‌ستێره‌ی هونه‌ری كوردی. ئه‌م جۆره بینینانه بۆ درامای گه‌رده‌لوول، بینینی نا هونه‌ری و بێ ئه‌رزش و دوورن له بنه‌مای ڕه‌خنه گرتن.\nگه‌رده‌لوول، له ڕووی ناوه‌ڕۆك و گوتاری هونه‌رییه، زۆره له‌و پڕ مانماترو گه‌وره‌تره، له‌و قسه ساده‌و ده‌رده‌دڵانه‌ی كه‌سه‌كان كورت ببیته‌وه. په‌یامی ئه‌م درامایه، په‌یامێكی مێژوویی و مرۆییه. په‌یامێكه، نیشانی ده‌دات كه چۆن گه‌لێك، به ده‌ستی ده‌سه‌ڵاتێكی سته‌مكارو چه‌وسێنه‌ر، چه‌وساوه‌ته‌وه هه‌موو مامه‌ڵه‌یه‌كی نامرۆییانه‌ی له‌گه‌ڵ كراوه. په‌یامی ئه‌م درامایه، هه‌رگیز به‌و مانایه نییه، كه ڕه‌وایه‌تی بدرێته هه‌ڵه و كێماسی و كه‌مو كورتییه‌كانی ده‌سه‌ڵات و حوكمڕانییه‌تی كوردی. ئه‌گه‌ر نووسه‌ر وه‌ها له گه‌رده‌لوول گه‌یشتووه، به دڵنیاییه‌وه من به‌و شێوه‌یه له‌و درامایه ناگه‌م، كه تا مێژوو ماوه، له یاده‌وه‌ری من وه‌ك بینه‌رێكی ئاسایی ده‌مێنێته‌وه.به پێچه‌وانه‌وه، گه‌رده‌لوول جارێكی تر، بینه‌رودرامای كوردی ئاشت كرده‌وه، كه بۆ ساڵانێكی دوورو درێژ بوو، له ئاستی هونه‌ریدا، دابڕانێكی گه‌وره له نێوانییان هه‌بوو. مانه‌وه‌ی ئه‌و درامایه‌ش له هزرو بیره‌وه‌ری مرۆڤی كورد، خۆی له خۆیدا پشتڕاستی ئه‌و بۆچوونه‌ی ئێمه ده‌كاته‌وه.\nپه‌راوێز* ڕووبه‌رێكی ڕه‌خنه‌یی، نووسینی: دفۆئاد ڕه‌شید، له بڵاوكراوه‌كانی یه‌كێتی نووسه‌رانی كوردكه‌ركووك_2011\nئه‌م بابه‌ته له ئه‌ده‌ب و هونه‌ری كوردستانی نوێ ژماره(1154) ڕۆژی 3/12/2020 بڵاوكراوه‌ته‌وه….\nPrevious فەشەلی فیکری سیاسیی نوخبەی رۆشنبییریی کورد .. ئاسۆ جەوهەر\nNext پووكانه‌وه .. ستار ئه‌حمه‌د


ململانێی نێوان ئیسلام و كوفر\nنووسینی : عبد القدیم زلوم\nوه‌رگێڕانی: هادی شارباژێڕی\nهیچ گومان له‌وه‌دانیه كه له سه‌ره‌تای هه‌ڵهاتنی خۆری ئیسلام ململانێی نێوان ئیسلام و كوفر به شێوه‌یه‌كی زۆر توند سه‌ری هه‌ڵدا له‌نێوان دیدوڕێی ئیسلام و دیدوڕێی كوفریدا له‌نێوان موسوڵمانان و بێباوه‌ڕاندا ،وه به‌دڵنیایه‌وه دروستبونی ئه‌م ململانێ فكریه گه‌وره‌یه له‌سه‌ره‌تای هاتنی پێغه‌مبه‌ر (صلی الله علیه وسلم ) ده‌سپێده‌كات ، به‌رده‌وام بوو هه‌تا ئه‌وكاته‌ی كه ده‌وڵه‌تی ئیسلامی له مه‌دینه دروست بوو وه موسوڵمانان بونه خاوه‌نی هێزی سه‌ربازی و خاوه‌نی توانای خۆیان، له‌دوای دروستكردنی دوڵه‌ته‌كه پێغه‌مبه‌ر (صلی الله علیه وسلم ) هه‌ردوو جۆره ململانێكه‌ی له‌یه‌ك كاتدا ئه‌كرد ململانێی فكری و ململانێی قیتالی ( خوێناوی ) ، وه ئایه‌ته‌كانی جیهادیش دائه‌به‌زینه خوارێ ، هه‌ردوو جۆره ململانێكه به‌رده‌وام ده‌بێت هه‌تا ڕۆژی دوایی ، هه‌تا ئه‌و كاته‌ی ژیان له‌سه‌ر زه‌وی به‌رده‌وام ده‌بێت ، ئێستاش ده‌یبینین به چاوی خۆمان كه چۆن كوفر دژایه‌تی ئیسلام ده‌كات و وه بێباوه‌ڕان موسوڵمانان ده‌چه‌وسێنه‌وه‌و هه‌وڵی له‌ناوبردنیان ئه‌ده‌ن ، هه‌تا ژیانیش مابێ ئیسلام و كوفر ده‌بێت و موسوڵمان و بێباوه‌ڕیش هه‌رده‌بێت ، ئائه‌مه‌ش ڕاستیه‌كی نه‌گۆڕو به‌رده‌وامه ،وه به دڵنیاییه‌وه له‌هه‌موو كاته‌كانی ژیانماندا هه‌ست به‌ئه‌م ململانێیه ده‌كه‌ین به‌رده‌وام ، وه‌بێگومان به‌وه‌رگرتنی هه‌ر پێوه‌رێك له‌پێوه‌ره‌كانی په‌یوه‌ندی نێوان ئیسلام و كوفر یان په‌یوه‌ندی نێوان موسوڵمان و بێباوه‌ڕ زیاتر هه‌ست به ئه‌م ململانێیه‌ده‌كرێت له‌ژیانی ڕۆژانه‌ماندا.\nململانێ فكریه‌كه به‌درێژای سیانزه ساڵ له‌سه‌ر یه‌ك به‌رده‌وام بوو به‌شێوه‌یه‌كی زۆر توندو ناره‌حه‌ت له‌سه‌ر موسوڵمانان ، به‌ڵام له دوای ئه‌م ناره‌حه‌تیه دیدو ڕێی ئیسلام زاڵ بوو به‌سه‌ر دیدوڕێی كوفریدا خوای گه‌وره دینه‌كه‌ی خۆی سه‌ر خست له‌سه‌ر ده‌ستی ئه‌و كۆمه‌ڵه موسوڵمانه‌ی كه بۆخوا و بۆ دینه‌كه‌ی سوڵحابون ، له‌سه‌ر ئه‌و مه‌نهه‌جه ڕۆیشتن كه خوای گه‌وره له قورئانه‌كه‌یدا ده‌فه‌رموێ (وَالَّذِينَ آمَنُوا وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَالَّذِينَ آوَوا وَّنَصَرُوا أُولَٰئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا ۚ لَّهُم مَّغْفِرَةٌ وَرِزْقٌ كَرِيمٌ) (74) الأنفال\nواته:( وه ئه‌وانه‌ی که بڕوایان هێنا و کۆچیان کرد و تێکۆشان له ڕێگه‌ی خوادا ئه‌وانه‌ش (کۆچه‌ره‌کانیان) گرته خۆیان و کۆمه‌کیان کردن به‌ڕاستی هه‌ر ئه‌وانه‌ن بڕواداری ڕاسته‌قینه بۆ ئه‌وانه‌یه لێبوردن و ڕۆزی یه‌کی چاك و به‌نرخ).\nوه به‌دروستكردنی ئه‌و ده‌وڵه‌ته له‌مه‌دینه له‌پاش یارمه‌تی و پشتیوانی خوای گه‌وره بۆ موسوڵمانان و ئازایه‌تی و یه‌كڕیزی موسوڵمانان خۆیان ئه‌م ده‌وڵه‌ته بووه سه‌رچاوه‌ی ڕوناكی هیدایه‌ت و له‌و شوێنه پیرۆزه‌وه ئیسلام گه‌شه‌ی كردوو بڵاوبۆوه به‌ناو خه‌ڵكیدا ، وه جیهادیش بووه ڕاماڵینی ئه‌و كۆسپ و ته‌گه‌رانه‌ی كه ده‌هاتنه به‌رده‌م بانگه‌وازه خواییه‌كه و گڕوكڵپه‌ی شه‌ڕی نێوان ئیسلام و كوفر وه نێوان موسوڵمان بێباوه‌ڕان په‌ره‌ی سه‌ند و به‌رده‌وام بوو به‌شێوه‌یه‌كی زۆر توند پێكیان ده‌كێشا ، زۆر به‌ی زۆری جه‌نگه‌كان به‌سه‌ر كه‌وتنی موسوڵمانان كۆتای ده‌هات و هه‌ندێك جاریش هێزی موسوڵمانان توشی شكست و لاوازی ده‌بوون به‌ڵام به‌شێوه‌یه‌كی گشتی موسوڵمانان سه‌ركه‌وتنی زۆر گه‌وره‌یان تۆمار كرد كه به‌درێژایی شه‌ش سه‌ده موسوڵمانان به‌رده‌وام له‌سه‌ركه‌وتن و به‌هێزی دابوون ، هه‌تا گه‌یشته ئه‌و ڕاده‌یه‌ی كه ده‌وڵه‌تی ئیسلامی بووه به‌هێزترین و گه‌وره‌ترین ده‌وڵه‌ت له‌جیهاندا ، وه له‌مێژوی مرۆڤایه‌تیدا هیچ هێزیك نه‌بووه ئاوا به‌هێزو گه‌وره ببێت وه‌ك ده‌سه‌ڵات و ده‌وڵه‌تی موسوڵمانان .\nبه‌ڵام مه‌خابن ئه‌وه‌مان بیرنه‌چێ كه هێزی كوفرو بێباوه‌ڕی به‌رده‌وام له فرسه‌تێك ده‌گه‌ڕان و غافڵ نه‌بون له موسوڵمانان وه هه‌موو كات له هه‌وڵی ئه‌وه‌دا بوون كه بێنه وێزه‌ی موسوڵمانان و زۆر به توندی و ڕه‌قی به‌رامبه‌ر موسوڵمانان ببنه‌وه‌و له ڕه‌گ و ڕیشه‌وه هه‌ڵیان كه‌ن و له‌ناویان به‌رن ، ئه‌وه بوو له كۆتای سه‌ده‌ی (شه‌ش)ی كۆچی كه ده‌كاته سه‌ده‌ی (یانزه‌ی) زاینیی وه له سه‌ره‌تای سه‌ده‌ی (حه‌وت)ی كۆچی كه‌ده‌كاته (دوانزه‌ی)زاینیی ، ئه‌وروپا هه‌ستی به لاوازی ده‌وڵه‌تی ئیسلامی ده‌كرد له‌ناو ولایه‌ته‌كاندا كه ده‌كاته لاشه‌ی ده‌وڵه‌ته‌كه ، سه‌ربه‌خۆییه‌ك له‌ناو ولایه‌ته‌كاندا دروست بووبوو كه هه‌ندێك له‌ولایه‌ته‌كان حوكمێكی سه‌ره‌به‌خۆیان دروست كردبوو له هێزی سه‌ربازی و ئابوری و سوڵتان هتد ... ، هه‌تا وای لێهاتبوو كه واوێنات ده‌كرد دوو ده‌وڵه‌ت یه‌كیان گرتووه و ده‌وڵه‌تێكیان پێكهێناوه ، وه له‌هه‌ندێك ولایه‌ت خه‌لیفه گوێڕایه‌ڵی نه‌ده‌كرا و له‌سه‌ر میمبه‌ره‌كان باس نه‌ده‌كرا و هه‌تا سكه‌ی پاره‌ش به‌ناوی ئه‌وه‌وه نه‌ده‌كراو وه ئه‌و ماڵ و سامانه‌شی كه ده‌بوایه بگه‌ڕێنرایه‌ته‌وه بۆ به‌یتولمال نه‌ده‌چونه‌وه ، ئاله‌م پشێوی و كێشه ناوخۆیانه‌ی كه له‌ناو ده‌وڵه‌تی ئیسلامیدا دروست بووبوو ئه‌وروپا زۆر باش لێكۆڵینه‌وه‌یان كردبوو له‌سه‌ری و ئاگاداری واقیعه‌كه‌بون ، بۆیه جه‌نگی خاچ دروشمه‌كان (صه‌ڵیبیه‌كان) ده‌ستی پێكرد بۆسه‌ر موسوڵمانان و نزیكی سه‌ده‌یك به‌رده‌وام بوو ، ئا له‌م جه‌نگه خوێناوی و وێرانكاریانه‌وه ورده ورده موسوڵمانان لاواز ده‌بون و بێباوه‌ڕان ده‌ستیان گرت به‌سه‌ر هه‌موو وڵاتی شامدا كه پێك هاتبوو له (فه‌له‌سطین و لوبنان و سوریا) به ده‌یان ساڵ جێگیر بون و تیایدا مانه‌وه بێباوه‌ڕان ، هه‌تا هه‌ندێك له‌و شارانه‌ی شام وه‌ك (طرابلس ) به‌سه‌دان ساڵ له‌ژێر ده‌سه‌ڵاتیاندا مایه‌وه .\nوه ئه‌م جه‌نگه‌ی نێوان خاچ دروشمه‌كان و موسوڵمانان به‌درێژای سه‌دان ساڵ به‌رده‌وام بوو به بێ پچڕان ، هه‌وڵه‌كانی موسوڵمانان بۆ ده‌ستخستنه‌وه‌ی ئه‌و شارانه‌ی كه خاچ دروشمه‌كان داگیریان كردبوو بێ هوده‌بوو ، ئه‌م جه‌نگه بووه هۆی لاوازی و داڕمانی ئوممه‌تی ئیسلامی و هێنانه خواره‌وه‌ی شكۆی ده‌وڵه‌تی ئیسلامی! وه موسوڵمانان زیانێكی زۆر گه‌وره‌یان به‌ركه‌وت به‌هۆی ئه‌م جه‌نگه‌وه و به‌رامبه‌ر بێباوه‌ڕان لاواز و بێ هێز بون وه بێباوه‌ڕان سه‌ركه‌وتنیان به‌ده‌ست هێنا به‌سه‌ر موسوڵماناندا ، به‌ڵام نه‌یان توانی له ڕوی فیكری و ڕوحیه‌وه زاڵ بن به‌سه‌ر بیروباوه‌ڕی موسوڵماناندا ،ڕاسته موسوڵمانان توشی لاوازی و داڕوخان و وێرانكاری هاتن به‌ڵام نه‌یان توانی كاریگه‌ری له‌سه‌ر دڵی موسوڵمانان دروستبكه‌ن ، ئه‌م مێژووه كورته‌ی كه باسمانكرد بریتی بوو له مێژووی جه‌نگی خاچ دروشمه‌كان ، كه به‌داخه‌وه مێژویه‌كی تاڵ و ناخۆشه ماوه‌ی لاوازی و شكستی موسوڵمانانه ، به‌ڵام ئه‌وه‌ی جێی دڵخۆشی ئێمه‌و موسوڵمانانیشه ئه‌وه‌یه كه ئه‌م ماوه‌یه‌ی به‌سه‌ر ئومه‌تی ئیسلامیدا هات پاش شكست و لاوازی جارێكی تر موسوڵمانان بونه‌وه خاوه‌نی هێزو سه‌ركه‌وتن به‌سه‌ر خاچ دروشمه‌كان و له‌و شارو مه‌مله‌كه‌تانه‌ی كه له موسوڵمانانیان داگیركرد بوو ده‌ریان په‌ڕاندن و شكستیان به خاچ دروشمه‌كان هێنا . له دوای كۆتای هاتنی جه‌نگی خاچ دروشمه‌كان ئه‌وه‌نده‌ی پێنه‌چوو  ئوممه‌تی ئیسلام توشی به‌ڵایه‌كی زۆر گه‌وره‌و ناره‌حه‌ت هاتن ئه‌ویش هاتنی مه‌غۆله‌كان بوون ، كه كه‌وتنه سه‌ربڕین و كوشتنی موسوڵمانان به شێوه‌یه‌كی زۆر دڕه‌نده‌و خراپ ، له ساڵی (656 ه \_1258 م ) ، مه‌غۆله‌كان لافاوی خوێنیان له شاری به‌غداد هه‌ستان ، پاشان چونه شام و داگیریان كرد له هه‌مان ساڵدا ، هه‌تا ئه‌و كاته‌ی كه شه‌ڕی (عین جالوت) له 3 أیلول ساڵی 1260 زاینی ڕویدا ، ئا له‌و شه‌ڕه‌دا موسوڵمانان سه‌ركه‌وتن به‌سه‌ر مه‌غۆله‌كانداو شكستیان به‌و هێزه گه‌وره‌یه هێنا ، ئه‌م سه‌ركه‌وتنه‌ش بووه مایه‌ی ژیانه‌وه‌ی ڕوحیه‌تی جیهادی له‌ناو هه‌ست و ده‌رونی موسوڵماناندا و ده‌ستیان كرده‌وه به فتوحاته‌كان به‌ناو جیهاندا و بڵاوكردنه‌وه‌ی بانگه‌وازی خوای گه‌وره بۆ مرۆڤایه‌تی ، وه به‌رپاكردنی جیهاد دژی بیزه‌نطینیه‌كان و سه‌ركه‌وتنیان به‌ده‌ست هێنا له زۆربه‌ی جه‌نگه‌كاندا ، هه‌تا كۆتای سه‌ده‌ی (حه‌وت) ی كۆچی كه‌ده‌كاته (سیانزه‌ی زاینی) ، ئوممه‌تی ئیسلام به‌رده‌وام له سه‌ركه‌وتن و به‌هێزیدا بوو هه‌رچه‌ند له‌هه‌ندێك له جه‌نگه‌كاندا توشی شكستی ئه‌هات ، به‌ڵام سه‌ركه‌وتنه‌كان به‌رده‌وام ده‌بون و هه‌تا گه‌یشته ئه‌وه‌ی كه ده‌وڵه‌تی ئیسلامی بووه یه‌كه‌مین ده‌وڵه‌ت له جیهاندا ، وه ئه‌م عیزه‌ت و گه‌وره‌یه به‌رده‌وام بوو هه‌تا (چوار ) سه‌ده هه‌تا سه‌ده‌ی (دوانزه‌ی كۆچی ) كه ده‌كاته (هه‌ژده‌ی زاینی) ، له‌دوای ئه‌و ماوه‌یه شۆڕشی پیشه‌سازی له ئه‌وروپا سه‌ری هه‌ڵدا به شێوه‌یه‌كی زۆر گه‌وره‌و وه كاریگه‌ریه‌كی زۆری هه‌بوو له‌سه‌ر به‌هێزبونی ئه‌وروپا ، ئاله‌و كاتانه‌دا موسوڵمانان له حاڵتێكی وه‌ستاو شپرزا دا ئه‌ژیان و زانایان و موسوڵمانان خۆیان خه‌ریك كردبوو به شتانێكی زۆر ساده‌و ساكار كوفریش به‌رده‌وام له پێشكه‌وتن و سه‌ركه‌وتندا بوو ، ئا له‌مه‌وه ئیتر هاوسه‌نگی هێز له جیهاندا گۆڕاو ده‌وڵه‌تی ئیسلامی كه له لوتكه‌دا بوو ورده ورده هاته خواره‌وه ، كوفریش كه‌وته چاوچنۆكی بۆ سه‌ر وڵات و شاری موسوڵمانان و كه‌وته داگیركردنی شاره‌كان و پارچه پارچه‌كردنی خاكی ئیسلام ، هه‌ر به‌وه‌شه‌وه نه‌وه‌ستان كه‌وتنه به‌رنامه‌دان بۆ نه‌مانی ده‌وڵه‌تی ئیسلامی و شتێك نه‌مێنێ ناوی كیانی ئیسلامی بێت ، ئه‌مه‌ش جه‌نگی خاچ دروشمه‌كانی دووه‌م بوو به‌ڵام جیاواز له جه‌نگی خاچ دروشمه‌كانی یه‌كه‌م كه ئه‌وه‌ی یه‌كه‌م به‌شێوه‌یه‌كی سه‌ربازی بوو ده‌وڵه‌تی ئیسلامی لاوازكرد ، به‌ڵام ئه‌مه‌ی دووه‌میان به‌شێوه‌یه‌كی زۆر ورد و قوڵ هاتبونه مه‌یدان بۆ موسوڵمانان و هه‌وڵی هه‌ڵكێشانی ده‌وڵه‌تی ئیسلامیان دا له ڕه‌گ و ڕیشه‌وه ده‌ریان هێنا ، وه هیچ شوێنه‌وارێكی ده‌وڵه‌تی ئیسلامی نه‌ما له جیهاندا ، به‌مه‌شه‌وه نه‌وه‌ستان هاتن كه‌وتنه كاركردن له‌سه‌ر دڵ و ده‌رونی موسوڵمانان و گۆڕینی دینه‌كه، جیاكردنه‌وه‌ی دین و ده‌وڵه‌ت له‌یه‌كتری و تێگه‌یاندنی خه‌ڵكه موسوڵمانه‌كه به‌وه‌ی كه دین شتێكی ڕوحیه په‌یوه‌ندی نێوان خۆت و خوایه هه‌روه‌ك دینی مه‌سیحیه‌كان، سیاسه‌ت و كاروباری دونیا په‌یوه‌ندی به‌دینه‌وه نییه! .


سەرەتا › باسنیوز › ب‌وێنە.. دێمەنێن بەرهەڤیێن سازدانا یوبێلا 50 سالیا پارێزگەهبوونا دهۆكێ\n2019/06/12 | 14:15\nئەڤرۆ 12/6/2019 یوبێلا 50 سالیا پارێزگەهبوونا دهۆكێ دهێتە سازكرن.\nكەرنەڤالا حەفتەم یێ رۆژا پارێزگەهبوونا دهۆكێ دێ ژلایێ رێڤەبەریا گشتیی یا رەوشەنبیری و هۆنەری و سەرۆكاتیا باژێرڤانیا دهۆكێ ب پالپشتیا فەرهاد ئەمین ئەتروشی پارێزگارێ دهۆكێ هێتە سازكرن، ئێڤاریا ئەڤرۆ ل دەمژمێر شەشێ ئێڤاری.\nدووڤ زانیارێن (باسنیوز)، ل دەستپێكێ دێ رووپیڤانێن جەماوەری وترۆمبێلێن خەملاندی ژپاركا پانۆراما ئازادی دێ بەرەڤ بازارێ دهۆكێ دووڤدا دێ چالاكی دەست پێ كەن.\nهونەرمەند عەزیز وەیسی و بلند ئیبراهیم و چۆپی فەتاح و مەحمود بامەرنی و رۆمی هەركی دێ بۆ جەماوەرێ دهۆكی ئاهەنگا گێرن و تیپێن هۆنەری یێن هەولێر و شاریا و دهۆك و سلێمانی دێ پێشكداریێ د كەرنەڤالێ دهۆكێ دا كەن بۆ دەمێ دوو رۆژان دێ چالاكی هێنە ئەنجامدان.


تشرینی یه‌كه‌م, 2015 | وین کورد- winkurd.com\nPosted By: Hamidon: تشرینی یه‌كه‌م 31, 2015 In: ئەندرویدViews: 1,075 views\nBluelight Filter for Eye Care بەرنامەی پاراستنی چاو لە تیشکی مۆبایل – ئەندرۆید\nPosted By: Hamidon: تشرینی یه‌كه‌م 25, 2015 In: ئەندرویدViews: 2,113 views\nئەگەر مۆبایلە کەت زۆر بەکار ئەهێنیت، ئەوە مەترسی لاواز بوونی چاووت زۆرە بۆیە باشترین ڕێگا بە کار هێنانی بەرنامەی Bluelight Filter for Eye Careە کە بە یەک ملیۆن جار دانڵۆد(لە بەشی پاراستن و...\tدرێژەی بابەت\nPosted By: Hamidon: تشرینی یه‌كه‌م 24, 2015 In: ئەندرویدViews: 2,549 views\nPosted By: Hamidon: تشرینی یه‌كه‌م 24, 2015 In: ئەندرویدViews: 1,330 views\nCamScanner Phone PDF Creator سکانەر تەیبەت بە ئەندرۆید\nPosted By: Hamidon: تشرینی یه‌كه‌م 23, 2015 In: ئەندرویدViews: 607 views\nبەهێزترین بەرنامەی تایبەت بە سکان کردنە کە کوالێتی سکان کردنی هاو شێوەی سکانەرە و لە کۆتایی وێنەگرتن لە دۆکیومێنتەکان بە شێوەی ئۆتوماتیک وێنەکان دەستکاری دەکات و دەتوانی بە شێوەی pdf پاشەک...\tدرێژەی بابەت\nCoolAntivirus Protection Suite 13 دژە ڤایرۆس بۆ ئەندرۆید\nPosted By: Hamidon: تشرینی یه‌كه‌م 20, 2015 In: ئەندرویدViews: 657 views\nپاراستن ئامێرەکانمان لە هێرش و ڤایرۆسەکان گرینگترین شتە کە ئەگەر بێت و ئێهمالی بکەین ئەبێتە هۆی کیشەو لە دەستانی زانیاریەکانمان. CoolAntivirus کۆمەڵێک تایبەت مەندی هەیە کە دڵنیامان دەکات ل...\tدرێژەی بابەت\nPosted By: Hamidon: تشرینی یه‌كه‌م 20, 2015 In: ئەندرویدViews: 706 views\nDuolingo باشترین ئەپلیکەیشنی فێربوونی ئێنگلیزی بۆ ئەندرۆید و iOS\nPosted By: Hamidon: تشرینی یه‌كه‌م 18, 2015 In: ئەندرویدViews: 6,024 views\nبراوەی چەندین خەڵات گرینگە لە بواری فێرکردنی زماندا، کە بە شێوەی یاری و بە ئاسانترین رێگە یارمەتیت دەدات بۆ فێربوونی زۆربەی زمانە بیانیەکان. ئەم بەرنامەیە بەخۆراییەو هیچ جۆرە رێکلامێکیشی...\tدرێژەی بابەت


ماوەیەكە لە زۆرترین ناوەندی میدیایی فەرمی ونافەرمی هەرێمی كوردستان ، لەسەرڕوپەڕی هەرچی ماڵپەڕەی سوسیال میدیاهەیە كورد كەوتۆتە پیاهەڵدان و زەق كردنەوەی كازمی و لەخۆیانەوە دەیان خەونی خۆشی پێوەدەبینن وهیوای مەزنیان لەسەر هەڵچنیووە ،لەڕاستیدا ئەوهەموو پیاهەڵدان وخەونانە لەبەهێزی ئەو بەڕێزە نیە بەڵكو لەبێ هیوابوون ونەمانی هەرچی خەونی جوانە بۆسەركردایەتی سیاسی كوردوو بێ ئیرادەبونی شەقامی كوردیە لەئاست ئەوبارودۆخە نالەبارەی لەڕوی دارایی ماڵی كوردی وخێزانی كوردی تێ ی كەوتووە ، ناعەدالەتی و بێ توانایی حكومەتی هەرێمی كوردستان بۆڕوبەڕوبونەوەی بارودۆخەكە ناڕاستەوخۆ هەموانی ڕاكێشی هیواهەڵچنین لەسەرپیاوێك كردوون كەس نازانێت ئایا بەڕاستی ئەوچەندە جدیە لەچارەسەری كێشە هەنوكەیەكان ...\nسەركردایەتی سیاسی كوردستان ئەوڕاستیانە باشترلەئێمەدەزانن بەڵام ئەوان ناچارن مامەڵەی فەرمی لەگەڵ بكەن ئەوە پەیوەندی بەبنەمادەستوریەكانی عێراقەوە هەیە.\nئەوەی من مەبەستمە لێرە سێ خاڵی گرینگە ....\nیەكەم / هەڵە خوێندنەوەی شەقامی كوردیە بۆكازمی ، لەدواجاردا كازمی عەرەبێكی شۆڤێنی ڕووتە هیچ جیاوازی نابێت لەگەڵ ( مالیكی وعەبادی وعادل عبدالمهدی ) بەپێچەوانەوە ئەوانی پێشوو بەتایبەت مهدی ومالكی دۆستی زۆر نزیكی كوردو شۆڕشی كورد بوون ولەناوهەناوی مەینەتەكانمان ژیابوون لەدواجار ئامادەنەبوون تەنها بەدەستوریش مامەڵەبكەن وبینیتان مالكی قوتی ژیان وگیانی خەڵكی بڕی ،كازمی بۆهەڵبژاردنی داهاتوو زۆر پێویستی بەكوردهەیە بۆئەوەی بتوانێت هەڵبژاردنی پێش وەختە ئەنجام بدرێت وبەوڕێكارە لەكۆمسیۆن بڕوات كەئەو مەبەستیەتی ،لەپاڵ ئەوەشدا بەناوی عیراقی بەهێزو ژیانی یەكسان لەهەرێمی كوردستان چەندین هەزاردەنگ كۆبكاتەوە، دەی ئەگەر كازمی ئامانجی جیاوازو نیەتی باشتری هەیە بامووچەی خەڵك نەبەستێتەوە بە ڕێكەوتنی سیاسی وسیاسەتی نەوتەوەو موچەكە بنێرێ بەڵام بەیاسا فرۆشتنی نەوت لەهەرێم ڕابگرێ ..\nسەركردایەتی سیاسی كوردستان دەبێ لەوزەنگە ترسناكە تێ بگەن وبزانن خەڵكی هێندە لەشێوازی ئیدارەدان وحوكمڕانیەكە بەگلەین ئامادەن دەستی عەرەبێك بگرن بۆ حوكمڕانی ئەووڵاتەو هەرچی ماناو ڕوخساری كوردبونە لایان كاڵ بۆتەوە ، ئەگەربەشێكی پەیوەندی بەئیرادەی لاوازی نەتەوەیی وەهەبێت وئەوەشیان دیسان دەستەڵات بەرپرسە لەكاڵ بونەوە ئەوابەشەگەورەكەی ناعەدالەتی و بێ هێزی حكومەتە لەچارەسەری قەیرانەكان وپەلەبكەن لەچارەسەری لانی كەمی كێشەی بنەڕەتی كەخۆی لەمووچەی مانگانەدا دەدۆزێتەوە .\nیادەوەری خەڵكی كوردستان نابێ خاڵی بێت لە ڕابردووی پڕمەرگەسات لەگەڵ عەرەبی عێراقی ، لە شۆڕشی ئەیلول ڕێكەوتنی ١١ ئازار كورد تێكی نەدا بەڵكو بەعس وعروبە ئاوەژویان كردەوەو شۆڕشیان شەهیدكرد ، لە ئەنفال وسوتماك كردنی كوردستان ، لەكیمابارانی هەلەبجەوبادینان ، لەسێدارەدانی هەزاران لاواوژن ومناڵی كورد ، دوای ڕاپەڕین ڕێك نەكەوتن وڕازی نەبوون بەجێ بەجێ كردنی بنەما دەستوریەكان وبڕینی قوتی خەڵك .....هەمووی عەرەب كردوێتی لەبەرگی جیاوازو سەردەمی جیاواز ئەوە بەومانایە نیە ئێمە شۆڤێنی بین ودژی گەل ونەتەوەی عەرەب بین بەڵام نابێت برای خۆمان خۆشتر نەوێت لەكازمی وهەرچی كازمی ترە لەعیراق هەرچەندە گلەیی زۆریان لەسەر بێت ، دڵنیابن ئەو ئەفەندیە قات لەبەرەبەجێ بەجێ كردنی مادە دەستوریەكانیش ڕازی نابێ كەلەبەرژەوەندی گەلی كوردستان نوسراون وداوای ڕێكخستنەوەی دەستوردەكات دوای هەڵبژاردن ئەگەر مایەوە.


Tuesday, 10.12.2021, 9:12\nپرۆسەی ھەڵبژاردن لەوڵاتە دیموکراسیەکاندا یەکێکە لە پایەگرنگەکانی دەوڵەت و بە چاوێکی پر ڕێزو پیرۆزیەوە تەماشا دەکرێت ، دەنگدەر لە دڵەوە دەنگ دەدات و چاوەرێشە کە ئەنجامێکی باش وەرگرێتەوە بە دەنگەکەی جا سزای لایەنێک بدات یان پاداشتی لایەنێک بکات بە ھۆی ئەوکارانەی کردوویانە و ئەوپرۆژانەی کە پێشکەشیان کردوە.\nکاندیدیش بێ موبالەغە و بێ ھەستکردن بە بەرپرسیارێتی قسە دەکات و پرۆژەکانی خۆی بۆ داھاتو لەسەر ئەساسی پسپۆری خۆی پێشکەش دەکات بەو پەڕی ڕاست گۆییەوە ، کارێک کە لە توانای دا نەبێت قسەی لەسەر ناکات بۆ ڕاکێشانی سۆزی خەڵکی و ھەڵخەڵەتاندنی خەڵکی ، بۆیە دانگ دان لەو وڵاتانەدا کە خاوەن پایە ی بتەوی دیموکراسین شانازیەو ھەستی ئاسودەی دەبەخشێت .\nبەڵام لە وڵاتی خۆماندا تەواو پێچەوانە یە جارێ حیزب ھیچ پرۆژەیەکی پێنیە بۆ گەل بۆیە ھەر لە سەرەتای بانگەشەی ھەڵبژاردنەوە دەست دەکەن بە یەکتر شکاندنەوە و ھەڵدانەوەی مەلەفی یەکدی ، پرۆژەی ناواقیعی وڵاتانی دیکە دێنن چی لە بواری پەروەردەی بێت یان ئابوری یان سیاسی و دیپلۆماسی یان ھەر لایەنێکی تر ، کە ئەم پرۆژەو کارو بەرنامانە نەک ھەر ناچنە بواری جێبەجێ کردنەوە بەڵکو زەمینەی کوردوستان ھی ئەوە نیە ئەو پرۆژانەی تیادا جێبەجێ بکرێت ، بۆیە ئەم حیز بانە ھیچ یان لە بارا نیە ھەموو حیزبەکان ھەمان پرەنسیپی کارکردنیان ھەیە بە ھەندێک گۆرانکاری بچوکی فریو دەرانەوە ، بۆ نمونە پارتی لە ژێر ناوی دەوڵەتی کوردی و پێشکەوتنی کەرتی ئابوری و لەسەر حسابی دژایەتی کردنی گەندەڵیە کانی یەکێتی خەڵکی دەگەوجێنێت، وەنەبێت خۆی گەندەڵ و فاسق و فاسد نەبێت ، یەکێتیش لە ژێر ناوی دیموکراسی و ئازادی و دژایەتی کردنی گەندەڵیەکانی پارتی خەڵکی دەگەوجێنن ، کە لە ئەرزی واقیعدا ھەردوو لا تەواوکەری یەکن و سەروقنی یەکن ، ئەمدوانە بەھۆی یەکدیشەوە تا ئێستە ماون و لە داھاتوشدا دەمێنن . تا ساحێبی ئەمیلەتە نەخۆشەبین .\nبێ ینە سەر حیزبە کانی تریش ھەر وایە ، یەکگرتوو و کۆمەڵ و گۆران لە کاتی ھەڵبژاردندا خۆیان دەکەن بە ئۆپۆسسیۆن و دژایەتی دوحیزبی باڵادەست دەکەن و دەست دەکەن بە ھەڵدانەوەی گەندەڵیەکانی یەکێتی و پارتی ، ئەمە لەکاتێکدایە بەس لەکاتی ھەڵبژاردندا باسی دەکەن و پێش ھەڵبژاردن خۆشیان شەریکیانن .\nھەرچی حیزبە ئیسلامیەکانە دین وەکو ھۆکارێک بۆ گەوجاندنی خەڵکی بەکار دێنن و دەستەڵاتی خۆیان و ھەڵبژاردنی کاندیدەکانی خۆیان لەلایەن خەڵکەوە ئەشەرعێنن .\nگۆرانیش وەکو مەڕێکی گێژ بە دەوری خۆیدا ئەسوڕێتەوە بێ ئەوەی پرۆژەیەکی پێ بێت و کاندیدێکی پاکی ھەبێت .\nھەرچی نەوەی نوێیە ئەمەیان لە ھەمویان مەترسیدار ترە ھانی خەڵکی دەدات بۆ بەژداری کردن لەپرۆسەی ھەڵبژاردندا ، نەەوەی نوێ کە شاسوارە دز سەرۆکایەتی ئەکات وەک ئۆپۆسسیۆنێکی کاراو خاوەن پرنسیپ خۆی نیشان دەدات ، بەڵام راستیەکەی ئەوەیە کە نەوەی نوێ دروسکراوی دەستی پارتی و یەکێتیە و بۆ مەرامی خۆیان ئەم حیزبەیان قوت کردوە تەوە . لە جیھانی سیاسی دا ئەم گەمە یە مێژوویەکی کۆنی ھەیە کە حیزبەکانی دەستە ڵاتدار حیزبی بچوک بچوک دروست دەکەن بۆ مەرامی خۆیان ، ئاخر شاسوا چۆن دەتوانێ لە مەترسی جەلادەکانی یەکێتی و پارتی قوتاری بێت ئەگەر پیاوی خۆیان نەبێت . شاسوار لێدەری دەنگی ئازاد و بێ لایەنە و دزینی کەرامەتی کەرامەت دارەکانە و دزینی ویژدانی بێ لەیەنەکانە و بردنیان بۆ چنگی یەکێتی و پارتی .\nھەرچی کاندیدە ھیچی لە بارا نیە خۆشیان باش دەزانن بۆ خۆیان ھەڵ بژاردوە تەنھا ھەدەفیانە پارە پەیدا بکەن و موچەی مفت و چەور پەیدا بکەن .\nھەرچی دەنگ دەریشە کێژ و وێر دێت و دەرواو ھەر رۆژەو لە لایەکەوە دەگەوجێنرێت .\nئەرشیفی (ئاوارە کەریم)ی نووسەر\nپارتی حیزبی لولەی تفەنگ\nبەسەر ھاتێک لە کتێبی (کارەساتی پارتی)دا


دایکی دوو منداڵ بووە قوربانیی هەڵەیەکی پزیشکی و گیانی لەدەستدا – کوردی – RojNews.News\n16/08/2020 - 10:46:23 am\nژنێکی تەمەن ٢٩ ساڵ کە دایکی دوو منداڵە لە شاری کەرکوک گیانی لەدەستدا، بە وتەی كەسوكارەكەی بەهۆی هەڵەی پزیشكییەوە بووە، فەرمانگەی تەندورستی’یش لێكۆڵینەوە لە چۆنیەتی گیانلەدەسدانەکە دەکەن، دەشوترێت پزیشکەکە هەڵهاتووە.\nدوو منداڵەکەی یوسرا لەگەڵ باوک و باپیریاندا\n١٩ی مانگی حەوت(تەمموز)، یوسرا ڕەشید بەهۆی ئازاری گورچیلەوە ڕەوانەی نەخۆشخانەی كەركوكی گشتی دەكرێت، پاشان بۆ ئەنجامدانی نەشتگەری لە ١١ی ئەم مانگە ڕەوانەی نەخۆشخانەی ئازادی كەركوك دەكرێت و لەوێ نەشتەرگەری ڕیخۆڵەكوێرەی بۆ دەكرێت و پاش چەند كاتژمێر لە ئەنجامدانی نەشتەرگەرییەكەی گیان لە دەستدەدات.\nیوسرا لە دایكبووی ساڵی ١٩٩٢ـە و دانیشتوی گەڕەكی نەسرە لە شاری كەركوك و لە نەتەوەی عەرەبە، یوسرا دایکی كچێكی چوارساڵ و كوڕێكی شەش ساڵانە.\nمحەمەد ئەیاد هاوسەری ویسرایە و پۆلیسە، وەها ڕووداوەکە بۆ ڕۆژنیوز دەگێڕێتەوە “من لە دەوام بووم كە تەلەفۆنیان بۆ كردم وتیان هاوسەرەكەت نەخۆشە ڕەزامەندی تۆیان دەوێت بۆ نەشتەرگەری، منیش وتم مادام پزیشكی بینیوە و پكشنینی بۆ كراوە با نەشتەرگەری بۆ بكرێت، لە دەوام مۆڵەتم وەرگرت و گەڕامەوە بۆ لای خێزانم، كە بینم دۆخی هاوسەرم ئاسایی نییە، پزیشكێك بە ناوی مازن نەشتەرگەری ڕیخۆڵە كوێرەی بۆ ئەنجامدا بوو، كە لە بنەڕەتدا ئەو نەخۆشی نیە و پشكنیەكانم نیشانەی پزیشكیتر داوە كە پێیان وتین كە گورچیلەكانی سستە نەك ڕیخۆڵە كوێرە، پاش ئەنجامدانی نەشتەرگەری پزیشكەمان ئاگادار كردەوە كە دۆخی خێزانم خراپە، وتی بیهێنە بۆ نۆرینگەکەم کە ئەهلییە، ئەمە چ یاسایەكە كە نەخۆش لە كاتی مەرگدا بێت پزیشكەكەی بڵی بیهێنە بۆ نۆرینگەی ئەهلی”.\nبە وتەی محەمەد، کاتێک پشكنینەکانی نیشانی پزیشكی دیکە داوە، بۆیان دەركەوتووە كە بەهەڵە نەشتەرگەری بۆ كراوە، دەشڵێ:”ئێستا بەدوای ئەو پزیشكەدا دەگەڕێین، جارێك پێمان دەڵێن لە هەولێرە و جارێكی دیکە دەڵێن لە توركیایە و هەڵهاتووە، ئێستاش ئێمە سكاڵامان تۆماركردووە و داوای ئەوە دەكەین، كە یاسا بە ئەركی خۆی هەستێت، سكرتێری پزیشكەکە چەند جارێك پەیوەندی پێوەکردووین و داوای سوڵحی عەشایارییمان لێ دەكەن، بەڵام ئێمە ناچینە ژێر باری سوڵحی عەشایەرییەوە، داوا دەكەین كە یاسا لەم كارە تاوانبار سزا بدات”.\nكەریمە عەلی دایكی یوسرا دەڵێت لە جیاتی چارەسەر کچەکەیان لێسەندووەتەوە، دەشڵێت:”بۆ ئەنجامدانی نەشتەرگەری پێویستە پشكنینی تەواو بكرێت، كەچی لە نەخۆشخانەكان یەك پشكنین نییە، ئێمە لە حكومەت داوای مافی خۆمان دەكەین، دەمانەوێت كە دكتۆر مازن سزا بدرێت، ئێمە بە بەڵگەوە بۆ دادگای دەسەلمێنین كە كچەكەم بە هەڵە نەشتەرگەری بۆ كراوە، دادگا چ بڕیارێك دەدات دەیخەینە سەر سەرمان”.\nدەربارەی ڕووداوەكە، ڕۆژنیوز پەیوەندی بە زیاد خەلف جبوری بەڕێوبەری فەرمانگەی تەندروستی كەركوكەوە كرد، لە وەڵامدا وتی:”بۆ ئاشكراكردنی وردەكاری گیانلەدەستدانی ئەو ژنە، فەرمانگەی تەندروستی كەركوك لیژنەیەكی لێكۆڵینەوەی پێكهانەوە، لیژنەکە بە وردی كار لەسەر ئەو بابەتە دەكات، هەر كەس و لایەنێك كەمتەرخەم بێت بە تونترین شێوە سزا دەدرێت، بۆ ئەو بابەتەش سكاڵای كەسوكاری ژنەكە لە دادگایە و دادگاش كاری لێكۆڵینەوەی خۆی دەكات”.\nترامپ: هەفتەی داهاتوو مکانیزمی پەلەپیتکە دژی ئێران چالاک دەکەینەوە


ناوى ئه‌و کافرانه‌ى له قورئاندا ناویان هاتووه | ماڵپەری قورئانی پیرۆز\nناوى ئه‌و کافرانه‌ى له قورئاندا ناویان هاتووه\nوه‌رگێڕانى : محمد حامد محمد\n١- قارون : (إِنَّ قَارُونَ كَانَ مِن قَوْمِ مُوسَى فَبَغَى [القصص : 76]) . واتا : بێگومان قارون له قه‌وم و خوێشانى موسابوو که‌چى به هۆى ماڵ و سامانیه‌وه خۆى گیڤ ده‌کرده‌وه به سه‌ریاندا و فیزى به‌سه‌ردا ده‌کردن .\n٢- فیرعه‌ون( وَڵقَدْ أَخَژْنَا آڵ فِرْعَونَ بِالسِّنِینَ وَنَقْصٍ مِّن الپَّمَرَاتِ ڵعَلَّهُمْ ێژَّکَّرُونَ [الأعراف : 130] واتا سوێند به خوا به‌ڕاستى ئێمه شوێنکه‌وتوه‌کان و گه‌لى فیرعه‌ونمان گیرۆده‌ى چه‌ند ساڵێکى گرانى و نه‌هاتى و که‌مبونه‌وه‌ى رزق و رۆزیى و به‌رو بومه‌کان کرد، بۆ ئه‌وه‌ى ئه‌وان دابچڵه‌کێن و په‌ند وه‌رگرن و بیر بکه‌نه‌وه..\n3- هامان :( وَقَالَ فِرْعَوْنُ يَا هَامَانُ ابْنِ لِي صَرْحاً لَّعَلِّي أَبْلُغُ الْأَسْبَابَ [غافر : 36]). واتا : له گه‌رمه‌ى قسه‌ى ئیمانداره‌که‌دا فیرعه‌ون به هامانى ووت : ئه‌ى هامان بورجێکى به‌رزم بۆ دروست بکه.\n٤- أزر: باوکى ئیراهیمه .( وَإِذْ قَالَ إِبْرَاهِيمُ لأَبِيهِ آزَرَ أَتَتَّخِذُ أَصْنَاماً آلِهَةً إِنِّي أَرَاكَ وَقَوْمَكَ فِي ضَلاَلٍ مُّبِينٍ [الأنعام : 74]) واتا :\nکاتێک ئیبراهیم به ئازه‌رى باوکى ووت: ئایا ڕاسته چه‌ند بتێک ده‌که‌یته خواى خۆت ؟ به ڕاستى من ده‌بینم تۆش و قه‌ومه‌که‌شت له ناو گوڕاییه‌کى ئاشکرادان .\n٥- جالوت : فَهَزَمُوهُم بِإِژْنِ اللّهِ وَقَتَڵ دَاوُودُ جَالُوتَ [البقرة : 251] . واتا : ئه‌وسا ئیتر به فه‌رمانى خودا له‌شکرى جالوتیان به‌زاند ،داودیش که یه‌کێک بوو له سه‌ربازانى (طالوت) جالوتى کوشت .\n٦- ابو لهب : مامى پێغه‌مبه‌ر(ص)،( تَبَّتْ يَدَا أَبِي لَهَبٍ وَتَبَّ [المسد : 1]). واتا : ده‌سته‌کانى بشکێت ئه‌بو له‌هه‌ب و ریسوا بێت ، ئاشکرایه که هه‌ر ریسواش ده‌بێت و له‌ناو ده‌چێت.\n٧- سامرى :( قَالَ فَمَا خَطْبُكَ يَا سَامِڕيُّ [طه : 95]) . واتا : ئینجا موسى روى کرده کابراى سامرى و ووتى : ئه‌ى سامرى ، ئه‌و کاره خه‌ته‌ر ناکه چى یه ئه‌نجامتداوه؟ ، ئه‌م پلان و ته‌له‌که‌و فێڵه چى یه دروستت کردوه.


9/25/2020 3:56:00 PM 73 جار خوێندراوەتەوە\nبەپێی فەرمانێکی وەزارەتی ڕۆشنبیری، لەمەودوا بەر لە چاپکردنی کتێب، دەبێت لەلایەن لیژنەیەکی پسپۆڕەوە هەڵبسەنگێنرێت، ئینجا ژمارەی سپاردنی پێ بدرێت و چاپ و بڵاوبکرێتەوە.\nلەسەردەمی حکومڕانی ڕژێمی بەعسدا، لیژنەیەکی چاودێری پێکهاتوو لە وەزارەتەکانی ڕاگەیاندن و ڕۆشبیری، چاودێری و سانسۆری پێشوەختی بەسەر کتێب و بڵاوکراوەو دەقە شانۆیێەکاندا جێبەجێدەکردو ئینجا ژمارەی سپاردن و ڕەزامەندی بڵاوکردنەوەی پێدەبەخشین. ئەم فەرمانەی وەزارەتی ڕۆشبیری هەرێمی کوردستانیش، هەمان سانسۆری پێشوەختەیە کە بڕیاری دروستکرنەوەو گەڕێنراوەی دراوە.\nیەکێک لە کارە باشەکانی حکومەتی هەرێم لەدوای ڕاپەڕینەوە، لابردن و ڕەتکردنەوەی سیستمی چاودێری پێشوەختە بوو (کەسیستمی مۆڵەتپێدان)یشی پێدەوترێت و لەجێی ئەو سیستمی ئاگادارکردنەوەی لەیاساکاندا جێگیرکرد، بۆ نموونە بۆ دەرکردنی ڕۆژنامەیەک یان چاپکردنێکی کتێب تەنها لایەنی پەیوەندیداری ڕۆشنبیری و سەندیکای رۆژنامەنوسان ئاگاداردەکرایەوەو بەس، واتە ئەو کەس و لایەنەی ئەو ڕۆژنامە یان کتێبەیان دەردەکرد، چاوەڕێی مۆڵەتپێدان و پێنەدان نەبون، تەنها لایەنی پەیوەندیداریان لە دەرکردن و چاپکردنی ئاگاداردەکردەوە.\nئەم فەرمانەی وەزارەتی ڕۆشنبیری کە بە پاساوی ( بەرژەوەندیباڵای نەتەوەیی و نیشتیمانی و پاراستنی بەها پیرۆزەکان )، هەمان ئەو پاساوەیە کە رژێمی بەعس دەیکردە پاساویی ئەو یاساو بڕیارانەی کە ئازادی ڕادەربڕییان دەمکوت و سەرکوت دەکرد، لەکاتێکدا دەسەواژەکانی (بەرژەوەندی نەتەوەیی و نیشتیمانی، پاراستنی بەها پیرۆزەکان)، دەستەواژەی لاستیکین و دەکرێ زۆر دەربڕین و بۆچون هەیە بخرێتە نێو ئەم چوارچێوەیەو دەسەڵاتداران چۆنیان بوێت بەوشێوەیە بیکشێنن و ڕێگری لە بڵاوکرنەوەو چاپکردن پێبکەن.\nئامانج و مەبەستەکانی ئەم فەرمانە هەرچیەک بێت، هەنگاوێکی مەترسیدارەو گێڕانەوەی سیستمی چاودێری و سانسۆری پێشوەختەو لەگەڵ ئەو پەراوێزە دیموکراسیەتەدا یەکناگرێتەوە کە حکومەتی هەرێم بانگەشەی بۆ دەکات و تەنها لە وڵاتە تۆلیتار و دیکتاتۆرەکاندا پەیڕەو دەکرێت.\nلەگەڵ ئەوەشدا، گەر ئەم فەرمانە بۆ هەڵسەنگاندنی ئێتیکیانە و یاساییانە بۆ کتێب کە ڕێنەدرێت ناوڕاندن و جنێودان بەرامبەر هەر کەس و لایەنێک ئەنجامبدرێت و ڕەخنەی بابەتی بگیرێت و دەستەواژەی گونجاو بەکاربهێنرێت، هەروەها بۆ چاککردنی جۆرێتی لەڕووی ناوەرۆک و زمانی نوسین بێت، ئەوا تەواو دروست و بەجێیە، بەڵام ئایا لەم وڵاتەی ئێمەدا کە هەموو شتێک بەسیاسی کراوە، ئەم هەنگاوەش خراپ و تەنها بۆ سانسۆرکردن بەکارناهێنرێت؟


چالاکوانان: خۆپـیشـاندانی ناڕه‌زایی له سوریا سـازده‌کرێت و 22 که‌س ده‌کوژرێن\nی مانگی پـێنج ٢٥, ٢٠١٢\nئه‌مڕۆ هه‌ینی له سوریا خۆپـیشـاندانی ناڕه‌زایی سـازکران که بۆ ئه‌م هه‌فته‌یه له ژێر دروشمی "دمشق موعدنا القريب" بوو.\nهه‌ر وه‌کو هه‌موو هه‌فته‌کانی پـێشوو خه‌ڵـکی له چه‌ندین شـار و شـارۆچکه‌ی وڵاته‌که له پاش نوێژی هه‌ینی ڕژانه سه‌رشه‌قامه‌کان، له‌وانه له دیمه‌شقی پایته‌خت و شـاری حه‌له‌ب. هێزه‌کانی حکومه‌تیش ڕووبه‌ڕوویان بوونه‌ته‌وه و ژماره‌یه‌ک کوژراو که‌وتوونه‌ته‌وه.\nبه‌پـێی ده‌سته‌ی گشتی شۆڕشی سوریا ئه‌مڕۆ له سه‌رانسه‌ری وڵاته‌که به لایه‌نی که‌م 22 که‌س به ده‌سـتی هێزه‌کانی ئاسایش و له‌شـکر کوژراون که زۆربه‌یان له حه‌ما و حه‌له‌ب بوون.\nکۆمه‌ڵه‌که ده‌ڵێت له حه‌ما 8 که‌س کوژراون که پـێنجیان سه‌ربڕاون و سیانیان منداڵبوون. له حه‌لبیش 5 که‌س کوژراون که دووانیان منداڵبوون. له حومس 4 که‌س و له ناوچه گوندنشینه‌کانی دیمه‌شق 2 که‌س و ده‌رعا 2 که‌س و ته‌رتوس یه‌ک که‌س.\nهه‌رچه‌نده توندوتیژیـیه‌کان به‌رده‌وامن، به‌ڵام ئه‌وه‌ی به‌دی ده‌کرێت بڵاوه‌پـێـکردنی ئه‌و سه‌دان چاودێره‌ی نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان که‌مێـک بووه‌ته مایه‌ی هێورکردنه‌وه‌ی ڕه‌وشه‌که.\nله لایه‌کی دیکه‌وه ئاژانسی ده‌نگ‌وباسی ڕۆیته‌رز له زاری ئه‌حمه‌د فه‌وزی گوته‌بێژی کۆفی ئه‌نانی نێردراوی تایبه‌تی نێونه‌ته‌وه‌یی بۆ قه‌یرانی سوریا بڵاویکردووه‌ته‌وه که به‌ڕێز ئه‌نان به‌م زووانه سه‌ردانی سوریا ده‌کات.


جیهان؛ خەرجی ساڵانەی نەخۆشی شێرپەنجە زیاتر لە 110 ملیار دۆلارە\nلای هەمووان ئاشكرایە چارەسەری نەخۆشی شێرپەنجە یەكێكە لە گرانترین چارەسەرەكان بەپێی ئامارێكی دەزگا تەندروستییەكانی جیهانیش خەرجی چارەسەرەكانی شێرپەنجە مانگانە ملیاران دۆلارە.\nبەپێی ڕاپۆرتێكی پەیمانگای كۆینیلیس ئای ئێس ئێم كە لە بواری لێكۆڵینەوەی سیاسی و دڵنیایی تەندروستی كاردەكات، خەرجی ساڵانەی چارەسەری نەخۆشی شێرپەنجە لە جیهاندا زیاتر لە 110 ملیار دۆلارە و ئەو خەرجییەش ساڵانە لە بەرزبونەوەدایە، بەجۆرێك لە ساڵی 2012 خەرجی چارەسەری ئەو نەخۆشییە 91 ملیار دۆلار بووە بەڵام ساڵی ڕابردوو گەیشتووەتەوە، 113 ملیار دۆلار بۆ ئەمساڵیش ئەو خەرجییە زیاتر بەرزدەبێتەوە.\nبەپێی راپۆرتەكە ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا زۆرترین خەرجی ئەو نەخۆشییەی هەیە، بەجۆرێك %46 ئەو پارانە بە تەنیا لەلایەن ئەمریكاوە خەرج دەكرێت.\nلە ماوەی چەند ساڵی رابردوودا خەرجی دەرمانی نەخۆشی شێرپەنجە بەراورد بە پێنج ساڵی پێشووتری زیادی كردووە، بەجۆرێك زیادی خەرجی دەرمان لە ساڵانی 2006 تا ساڵی 2011 %4.9 بووە، بەڵام لە ساڵانی 2011 تا 2016 ڕێژەی خەرجییەكە %8.7 زیادی كردووە.


عه‌بدوڵا که‌ریم مه‌حمود: ئه‌ردوغان تینوی خوین و نه‌وته. – WTARIKURD\nعه‌بدوڵا که‌ریم مه‌حمود: ئه‌ردوغان تینوی خوین و نه‌وته.\nده‌وڵه‌تی تورکیا له سه‌رده‌می ئیمپراتۆریه‌تی عوسمانی یه‌وه داگیر که‌ر بووه دوای 96ساڵ به‌سه‌ر رێکه‌و‌تن نامه‌ی کۆنگری لۆزان له 24 / 7 / 1923 له شاری لۆزانی سویسرا ساز کرا، په‌یماننامه‌ی لۆزان له نێوان ( به‌ریتانیا، فه‌ره‌نسا، ئیتالیا، ژاپۆن، یۆنان، رۆمانیا، سربیا، کرواتیا، سلۆنیا، تورکیا ) به‌سترا بۆ پیاچونه‌وه‌ی ئه‌و خاڵانه‌ی که له به‌رژه‌وه‌ندی کوردا بوو.\nبۆ دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تی تورکیا دوای تێک شکاندنی ده‌وله‌تی عوسمانی، له به‌ر به‌رژه‌وه‌ندی دابه‌شکردنی وڵایه‌تی موسڵ، به‌ریتانیای عوزماو ده‌وڵه‌تی تورکیا به نهێنی رێکه‌وتن مافی چاره‌نوسی کورد و نیشتمانه‌که‌ی بسڕنه‌وه، به جۆرێک ناوی کوردی یان له‌و کۆنگره‌یه‌دا به‌هیچ جۆرێک نه‌برد.\nله‌و سه‌رده‌مه‌وه کورد له نیشتمانه‌که‌یدا جینۆساید ده‌کرێت تا ئێستا، دوای ئه‌و هه‌موو سه‌رکه‌وتنه گه‌ورانه‌ی هێزه‌کانی سوپای دیموکرات (هه‌سه‌ده ) له رۆژئاوای کوردستان ، له شه‌ڕی به‌رگری و رووبه رووبونه‌وه‌ی داعش و لایه‌نه‌کانی سه‌ر به رێکخراوی ئه‌لقاعیده، وە‌ک به‌تواناترین هێز که ئه‌فسانه‌ی نوێ ی سه‌رده‌می جیهانگییری یان به خوێنی 11هه‌زار له شه‌رڤانانی یه‌په‌گه و یه‌په‌ژه تۆمار کرد، له بری پیزانین و ریز و وه‌فا بۆ هیزه‌کانی سوپای دیموکرات، ده‌وڵه‌تی تورکیاو رژێمی به‌شار ئه‌سه‌د گه‌وره‌ترین دژایه‌تی کورده‌کانی رۆژئاوای کوردستانیان کرد.\nئه‌مه‌ریکاو روسیاو وڵاتانی ئه‌وروپا و به‌ریتانیا پشتیان کرده هێزه‌کانی سوپای دیموکرات و به بڕیاری ترامپ هێزه‌کانی ئه‌مه‌ریکا له سوریا کشانه‌وه، ئه‌مه‌ش جۆره ره‌وای دان و بواردان بوو به هه‌موو پاڵپشتێکی مادی و مه‌عنه‌ویی و میدیاوه به سوپا ی پیاده‌و هێزی ئاسمانی تورکیا هێرش بکه‌نه سه‌ر هێزه‌کانی سوریای دیموکرات له رۆژئاوای کوردستان.\nره‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردوغان به خه‌یاڵی خۆی به نیازه جینۆسایدی کورد بکات و نیشتمانه‌که‌ی بسڕێته‌وه، ده‌ست به‌سه‌ر بیره نه‌وته‌کان و سه‌رچاوه‌ی کانزایی رۆژئاوای کوردستان دا بگرێت بۆ ئه‌وه‌ی ژێرخانه ئابورییه تێکشکاوه‌کەی به خوێنی کوردو نه‌وتی کوردستان ببوژێنێته‌وه.\nحەسە ڕازانی: لە یادی 16ی ئۆکتۆبەردا.


عێراق، بەهۆی پابەندنەبوونی هاووڵاتییان دوور نییە كارەسات ڕووبدات - تۆڕی میدیایی خەڵک\nوەزارەتی تەندروستی عێراق هۆشداری لە بەرزبوونەوەی ئامارەكانی كۆرۆنا دەدات و ئاشكرایدەكات، بەهۆی پابەندنەبوونی هاووڵاتییان دوور نییە كارەسات ڕووبدات.\nسەیف بەدر وتەبێژی وەزارەتی تەندروستی عێراق لە لێدوانێكیدا ڕایگەیاند، بەهۆی بەرزبوونەوەی ژمارەی تووشبوون بە پەتای كۆرۆنا، دۆخەكە مەترسیدارە و دوور نییە بە پابەندنەبوونی خەڵكی بە ڕێكارەكانی خۆپارێزییەوە، كارەساتێكی تەندروستی ڕووبدات.\nلای خۆشییەوە هانی عوقابی بریكاری وەزیری تەندروستی عێراق لە پەیامێكدا هۆشداری لە خراپیی دۆخی تەندروستی داوە و ڕایگەیاند، ژمارەیەكی زۆری تووشبووان لە نەخۆشخانەكاندا لەژێر چارەسەردان و باری تەندروستییان ناجێگیرە.\nبەگوێرەی ئاماری وەزارەتی تەندروستی عێراق، لە سەرەتای بڵاوبوونەوەی پەتای كۆرۆنا لە عێراق، تاكو ئێستا زیاتر لە یەك ملیۆن و 300 هەزار كەس تووشی ڤایرۆسی كۆرۆنا بوون و نزیكەی 17 هەزار كەسیش بە ڤایرۆسەكە گیانیان لەدەستداوە، هەر بەگوێرەی ئامارەكانی تەندروستی تاكو ئێستا نزیكەی 830 هەزار كەس ڤاكسینی كۆرۆنایان پێدراوە.\n13 تەموز 2021 5.00 pm


روانینی رۆژ -خواستی گەل، شکستی دەسەڵات؛ ماهوارە وەک نمونە\nروانینی رۆژ - بارودۆخی سوریە و ئاسۆی وتووێژەکانی چارەسەری ئەو پرسە 31 / 10 / 2015 روانینی رۆژ - نابەرامبەری لە بەرنامەکانی ئابووری و گەشەییهکانی کۆماری ئیسلامی دا! ! 28 / 10 / 2015 روانینی رۆژ - داهاتووی ناڕوونی سووریە! 27 / 10 / 2015 روانینی رۆژ -پێکەوە ژیانی جۆراوجۆرییەکان بە ڕێز گرتن لە شوناسی یەکتر و دابینکردنی مافە ڕەواکانی هەموو لایەک دەستەبەر دەبێ 26 / 10 / 2015 روانینی رۆژ -بە پێکهاتەیی کردنی بەشداریی سیاسی 24 / 10 / 2015


سیمیناری ناوەندی هاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێران بەبۆنەی ٢ی ڕێبەندان - کۆمەڵە سوێیس\nحیزبەکانی پێکهێنەری ناوەندی هاوکاری سمینارەکەیان لە ژێر ناوی "کۆماری کوردستان ئەزمونێکی شکۆدار و هێمای یەکریزی نەتەوەییە بۆ بنیاتنانی سەروەری نیشتمانی" باسەکانی خۆیان پێشکەش کرد.\n- كاك كەمال كەریمی( هەلومەرجی مێژوویی و سیاسی سەردەمی كۆماری كوردستان)\n- كاك حەسەن شەرەفی( تایبەتمەندییە نەتەوەیی و دێموكراتیكەكانی كۆماری كوردستان)\n- كاك عبداللە ئازەربار( كاریگەری كۆماری كوردستان لەسەر پرسی نەتەوەیی لە بەشەكانی دیكەی كوردستان)\n- كاك رزا كەعبی (خسارناسی، كەموكۆری و هۆكارەكانی رووخانی كۆماری كوردستان)\nبەڕێزکەریمی لە کۆتایی قسەکانیدا بە باسکردن لە هەڵسەنگاندنی دروست و ژیرانەی پێشەوا قازی محەممەد بۆ دامەزراندنی حیزبێک کە کۆماری کوردستانی پێ دابمەزرێنێ، گوتی: هەرچەند بەپێی بەڵگە مێژوییەکان کە هەیە پێشەوا قازی محەممەد دڵنیا نەبوو لە پشتگیری بەردەوامی یەکیەتیی سۆڤییەت و تەنانەت لەوەی کە کۆمارەکەی پەرە بستێنێ، بەڵام وەکوو ئەرکێکی مێژوویی وەکوو ڕێبەرێکی هەڵکەوتوو ئەو هەلەی قۆستەوە و کۆماری کوردستانی دامەزراند\nلە پانێلی دووهەمدا حەسەن شەڕەفی، جێگری یەکەمی لێپرسراوی گشتیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران بە باس کردن لە بارودۆخی ئەوکاتی کۆماری کوردستان وەکوو خەسارێک گوتی: ئەوەی گرینگە لەو سەردەمە لەگەڵ هەبوونی هۆز و عەشیرەتی زۆر، بەڵام پێشەوا توانی هەمووان لە ژێر ئاڵایەک و ویستێکی هاوبەشی نەتەوەیی کۆ بکاتەوە، بەڵام لەم سەردەمە‌دا کە سەردەمێکی پێشکەوتوویە و کورد دەیان حیزبی هەیە بەڵام ناتوانن وەکوو سەردەمی پێشەواقازی هاوئاهەنگ و یەکڕیز بن\nجێگری یەکەمی لێپرسراوی گشتیی حیزبی دێموکراتی کوردستان ئیران لە دریژەی باسەکەیدا بە وەبیرهێنانەوەی هێندێک دەسکەوتی نەتەوەیی کە یادگاری کۆماری کوردستانن، چەند نموونەیەکی خستە بەرباس کە نە تەنیا لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان بەڵکوو لە بەشەکانی دیکەی کوردستانیش بە زیندوویی ماونەتەوە و ئەو ئاڵایەی کە بە ئالای کوردستان ناسراوە، لە هەرکوێی جیهان بشەکێتەوە هێمای نەتەوەیی کۆماری کوردستانە\nبەرێز شەرەفی باسی لە هەبوونی ئازادی ڕادەربڕین و دێموکراتیک بوونی کۆمەڵگە کرد لە سەردەمی کۆماری کوردستان و چەند نموونەیەکی لەو بارەوە وەکوو نەبوونی زیندان و هاتنە مەیدانی ژنان و لاوانی خستەڕوو. ناوبراو لە کۆتاییدا کۆماری کوردستان و ئەزموونی قازی محەممەدی بە وانەیەک زانی بۆ یەکڕیزی و یەکگرتوویی گەلی کورد\nلە پانێلی سێیەمدا عەبدووڵلا ئازەربار، ئەندامی دەفتەری سیاسیی کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران باسی لە هەوڵەکانی ڕەزا شای پەهلەوی وەکوو سیاسەتی یەکدەست کردنی گەلانی ئێران و تواندنەوە و ئاسمیلەکردنیان لە نێو فەرهەنگ و زمانی دەسەڵاتدار و پەرەسەندنی بیری شوونیستی و ڕەگەزپەرەستیی ئێرانی کرد\nعەبدووڵڵا ئازەربار لە دریژەی قسەکانیدا باسی لە هەلومەرجی دوای نەمانی ڕەزاشای پەهلەوی کرد و بە جەختکردن لەسەر دامەزراندنی کۆمەڵەی ژێکاف وەکوو کۆڕێکی ڕووناکبیری و ئەدەبی لەو سەردەمەدا ، ئاماژەی بە هۆکاری لە دایکبوونی حیزبی دێموکراتی کوردستان کرد کە توانی کۆماری کوردستانیش دابمەزرێنێ. ناوبراو کۆمەڵەی ژێکاف و کۆماری کوردستانی بە قۆناغێکی گرینگ لەسەر بلووغ و گەشەی ناسیونالیزم و شوناسخوازی لە کوردستانی ئێران و تەنانەت پارچەکانی دیکەی کوردستانیش لە قەڵەم دا\nلە پانێلی کۆتاییدا ڕەزا کەعبی، جێگری سکرتێری گشتیی کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان بە باس کردن لە جیاوازی قوناغەکان و جیاوازی نێوان چین و نەوەکانی دوێنی و ئەمڕۆ خەسارناسییەکی کورتی لەو بارەوە باس کرد\nجێگری سکرتێری گشتیی کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان بە ئاوڕدانەوەیەک لە هاوکێشە سیاسییەکانی سەردەمی کۆمار و هەلومەرجی ئەوکات، دامەزرانی کۆماری بە شانازییەک لە ژیری و بوێری و مافویستیی گەلی کورد زانی\nڕەزا کەعبی لە درێژەی قسەکانیدا ڕەوتی دروستبوونی کۆمەڵەی ژێکاف و پاشان حیزبی دێموکراتی کوردستان، چەند خاڵێکی وەکوو خەسار لەو بارەوە دەستنیشان کرد. ناوبراو لە بەشێکی دیکەی قسەکانی لێهاتووی و بیرتیژیی پێشەوا قازی محەممەدی لە ململانێیە سیاسییەکانی ئەوکات لە نێوان زلهێزەکان بە خاڵێکی جەوهەری باس کرد و پاشان چەند خاڵی لاوازی لەو بارەوە ئاماژە پێدا\nبەرێز کەعبی لە کۆتاییدا خەسارناسی کۆماری کوردستان و دەستنیشان کردنی هەڵەکانی ئەو کاتی بە قازانجی ئەمڕۆی خەباتی کورد زانی بۆ کاری هاوبەش و یەکگرتوویی حیزبەکانی کوردستان


نووچە نێت | ڕاستگۆیی بێ لایەنی| مارەیی رەهەندێکی دینی یان کلتوری هەیە؟\nئافرەتان / دیمانە و راپۆرت\nمارەیی رەهەندێکی دینی یان کلتوری هەیە؟\nOctober 2021 02 - 14:17:43\nمارەیی ئەو بڕە ئاڵتونە یە کە لە کاتی ئەنجامدانی هاوسەرگیری کچ داوای دەکات، ئەم کلتورە لە هەندێ ناوچە بووە بە پارە یان کاڵای تر، زۆرجار لەسەر ئەم بڕە پارە یان ئاڵتونە گرێبەست و رێککەوتنی هاوسەرگیری هەڵدەوەشێننەوە.\nعەلی ئەحمەد، زەڕەنگەرێکی ناسراوە لە سنوری ناوچەی بیتوێن، دەگێڕێتەوە "لەو کاتەوە من کاری زەڕەنگەری دەکەم، چەندین جار بینیومە کە لەسەر چەند مسقاڵێک ئاڵتون لە دوکانەکەی من، ماڵی کچ و کوڕەکە بووەتە شەڕیان و جیابوونەوە روویداوە".\nدکتۆرە زوبەیدا سەید ساڵح، سەبارەت بە کلتوری مارەیی دەڵێت "بە گوێرەی لێکوڵینەوە کومەڵناسی و مێژووییەکان، بۆمان دەردەکەوێت کە مارەیی و بەخشینی مارەیی پەیوەست نییە بە ئایینە ئاسمانییەکانەوە، بەڵکو مێژوویەکی دوور و درێژتر لە ئایینە ئاسمانیەکانی ھەیە. بەڵام شێواز و جۆر و چەندایەتییەکەی لە قوناغەکانی ژن سالاری و پیاو سالاری و ھاتنی ئایینەکان گۆڕانکاری بەسەردا هاتووە".\nعەبدوڵڵا ئەحمەد. مامۆستای ئایینی، سەبارەت بە کلتوری مارەیی و پەیوەندی بە ئاینەوە گوتی "ئاین وەک بنەمایەک بۆ پاراستنی مافی ئافرەت دایناوە، بەڵام فەرزی نەکردووە، کچ دەتوانێ داوای مارەیی نەکات و شوو بکات یانیش شتێکی ئاسایی داوا بکات، ئەو بڕە زۆرە لە مارەیی کە داوا دەکرێت و دەبێتە بارگرانی دارایی لەسەر کوڕ، رێگە پێدراو نییە و باشترە بەپێی توانای ئەم خێزانە داواکاری هەبێت".\nدکتۆرە زوبەیدا سەید ساڵح، زیاتر شیکردنەوە بۆ رەوشی کلتوری مارەیی دەکات، کە چۆن بەپێی قۆناغەکان جیاوازی بەسەردا دێت "مارەیی لە کۆمەڵگەی کوردیدا بە پێی قۆناغە جیاوازەکان گۆڕانکاری بەسەردا هاتووە. لە دەڤەرێک بۆ دەڤەرێکی تر بۆ نموونە لە هەندێ شوێن لە جیاتی ئاڵتون داوای نەخت لە ماڵی زاوا دەکرێت".\nلە هەندێ ناوچەی کوردستان، گرنگیدان بە مارەیی و داواکاری ئاڵتونی زۆر، گەیشتووەتە ئاستێک کە بووەتە بەربەست لەبەردەم هاوسەرگیری کوڕان و کچان. بۆ کەمکردنەوەی ئەم دیاردەیە بەرای دکتۆرە زوبەیدا" بۆ تێگەیشتنی ئەم بابەتە پێویستمان بە شرۆڤە کردنی رەھەندە مێژوویی، کلتوری و کۆمەڵایەتییەکان ھەیە، بەڵام ئەگەر بێت و بەردەوامی ئەم دیاردە لە پێکھێنانی خێزان لەم کات و ساتەدا باس بکەین، جگە لەوەی کە بارگرانییەکی ئابوری و ئەرکێکی زۆرە لەبەر دەم گەنجی ئێستا بۆ پێکھێنانی خێزان، لە ھەمان کاتیشدا، ئەو ھەوڵ و بزاڤانەی کە لە لایەن چالاکوانانی سڤیل و ئافرەتان و ژنان بو جێبەجێکردنی یەکسانی جێندەری دەدرێت، دەیخاتە ژێر پرسیارەوە".\nبەشێکی زۆر لەو خێزانانەی کە داوایی بڕە مارەیی زۆر بۆ بە شوودانی کچەکانیان دەکەن، خاوەن بڕوانامە و کەسانی دیاریشی تێدایە، ئایا بڕوانامە، تێڕوانین مرۆڤەکانی بۆ هاوسەرگیری نەگۆڕیوە؟ د. زوبەیدا روونیدەکاتەوە "ئێمە لە سەردەمەک دا دەژین، کە خانمان بەشێوەیەکی گشتی، خاوەن ھوشیاریەکی زیاترن لەسەر ماف و ئەرکەکانیان، لە ھەمان کاتدا خاوەن کار و ئابوری سەربەخۆن و بۆ مافەکانیان هوشیارن، ھەر لەبەرئەوە دەبێت ئەوەندە هوشیار بن کە ئەرکەکانیشیان بناسن. چەسپاندنی یەکسانی جێندەری، کە دروشمی ھەموو رێکخراوەکانی ئافرەتان و چالاکوانانی مەدەنی و مافی مروڤە لە کوردستان، واتە ناسینی ئەرک و ماف، کەواتە دەبێ ھەموو ھەوڵێک بدرێت کە خێزان لە سەر بنەمایی یەکسان پێک بھنێرێت، چونکە خێزان، یەکەم یەکەی کومەڵایەتییە کە مروڤەکان تێدا پراکتیزی ئەرک و مافەکانیان دەکەن".\nئەم شارەزایەی بواری کۆمەڵناسی جەخت لەسەر ئەوە دەکاتەوە کە "کاتێک کوڕ و کچ، لەم قوناغەی مێژوو کە ئێمە تێیدا دەژین، داوای نەخت و مارەیی دەکرێت، کە واتا لە سەرەتای پێکھێنانی خێزان، ئەم داوای یەکسانی کردنە لە ئەرک و مافەکانی ئەندامەکانی خیزان دەچێتە ژێر پرسیار".\nتوێژەرێکی کۆمەڵایەتی: کوشتنی ئافرەتان پەیوەندی بە سەرلێشێواوی خێزانەکانەوە هەیە\nسەعد بەرزنجی: پێویستە سزای بکوژانی ئافرەت قورستربێت\nApril 2022 05\nئافره‌تێكى سزادراو له چاكسازى بڕوانامه‌ى دپلۆم به‌ده‌ست ده‌هێنێ\nMarch 2022 09\nکوردستان پیرداود: پێویستە بکوژانی ئافرەت لە سێدارەبدرێن\nپەروین حەسەن: لە ماوەی دوومانگدا 15 ئافرەت کوژراوە\nئاورنگ شێخ عەلی: ئەگەر پاڵپشتی نێچیرڤان بارزانی نەبوایە ئەم یاسایانەمان نەدەبوو\nناسک سەعید: یەکجار نوسراوی سەرۆکی پەرلەمانمان بۆ هاتووە\nپسپۆڕێکی نەخۆشییەکانی هەناو: دەتوانین بە پشکنینی کرۆمۆسۆمەکان رەگەزی سێیەم یەکلابکەینەوە


📝 دەبەپە، هەدەپە و ئەسەپە بە بۆنەی ساڵیادی شۆرشی ڕۆژئاوا ڕاگەیەنراویان بڵاوکردەوە بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Jul 20 2020 11:04AM\nدەبەپە رایگەیاند، شۆڕشی رۆژئاوا لە ئێستادا لە جیها [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ ر.هـ. 20-7-2020 11:04:19\n📝 لە خواکورک و جودی 4 سەرباز سزا دران و سەنگەرێکیش لەناوبرا بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Jul 20 2020 11:11AM\nناوەندی راگەیاندن و چاپەمەنی هەپەگە لە بارەی چالاک [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 3 ✔ 99% ✍ ر.هـ. 20-7-2020 11:11:59\n📝 هەڵمەتی دژ بە داعش لە 3هەمین رۆژدایە؛ 28 چەتە دەستگیرکران بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Jul 20 2020 10:51AM\nقۆناغی دووەمی هەڵمەتی هێزەکانی سوریای دیموکراتیک ( [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 3 ✔ 99% ✍ ر.هـ. 20-7-2020 10:51:31\n📝 یەپەگە: لە بەرانبەر هێرشە دواکەوتووەکان شۆڕشی ڕۆژئاوا دەپارێزین بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Jul 20 2020 10:58AM\nفەرماندەیی گشتی تەکینەکانی پاراستنی گەل (یەپەگە) ب [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ر.هـ. 20-7-2020 10:58:53


ئەمینداری گشتیی یەکگرتوو پەیامێکی ئاراستەی یەکێتی و پارتی کرد – ئیسلامی\nسه‌ره‌تا/ كــوردستان/ئەمینداری گشتیی یەکگرتوو پەیامێکی ئاراستەی یەکێتی و پارتی کرد\nئەمینداری گشتیی یەکگرتوو پەیامێکی ئاراستەی یەکێتی و پارتی کرد\nسەڵاحەدین بەهائەدین ئەمینداری گشتیی یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان پەیامێکی ئاراستەی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و پارتی دیموکراتی کوردستان کرد و ڕایدەگەیەنێت، ئێستا کاتی کاتی ئەم ناسازی و ناڕێکی و هەڕەشەبارانە نییە.\nدەقی پەیامەکەی ئەمینداری گشتیی یەکگرتوو:\nپەیامێک لەلایەن (م.صلاح الدین محمد بهاءالدین ) ئەمینداری گشتی یەکگرتووی ئیسلامی کوردستانەوە\nسەرکردایەتی سیاسی کوردستان…..\nداواکارم لە خودای پەروەردگار تاعەت و عبادەت و بەخشندەیی موسڵمانان قبوڵ بکات .\nئومێدەوارم مانگی رەمەزان و هاورێیەتی قورئان خۆراگری زۆرتر و ئیرادەی بەهێزتر و هۆشیاری بەرپرسیارانەی زیاتری پێ بەخشیبین …\nهەر لەم بۆنە پیرۆزە دا سەرنجتان رائەکێشم بۆ ئاڵۆزی هەل و مەرجی ناوچەکە و عێراق و تەحەدی و هەرەشە جۆراوجۆرەکانی شەڕی بەرژوەندی وڵاتان .. ئالەم حاڵەدا کە هاوڵاتیانی کوردستان چاوەرێی سەقامگیری و کۆتایی نەهامەتی و رێکسختنەوەی دامەزراوە دەستوری و نیشتمانیەکان بوون ، بەداخەوە واقعەکە شتێکی ترە..! شەیپوری شەر و هەرەشە و گرێ دروستکردن لە رێگەی یەکتردا دەبینین، جێگای داخە کە دڵە راوکێ و قەلەقی لە ناو خەڵکدا دروست ئەکرێ و ئاسۆی ئاشتەوایی و بەحیوار چارەسەرکردن لە ئارادا نیە..\nئەمە بەرپرسیارێتێکی مێژووییە و نابێ پشتگوێ بخرێ ، دۆخە سیاسیەکەی عێراق و ناوچەکە و ئاراستە نێودەوڵەتیەکان پەیامی ترسناکمان پێدەدەن ،بەرگەی ئەم ئاستەنگ دروستکردن و بڕوبیانوە لە یەکترگرتنە ناوخۆیییە ناگرێ و بە زیانی گەورە ئەشکێتەوە بەسەر هەمولایەکماندا و بەسەر ئەزموون و ئایندەی گەلەکەماندا …\nپیرۆزیی مانگی رەمەزان و جەژنی رەمەزان داوا لە هەمولایەکمان ئەکات قەدری میللەتەکەمان بگرین و سەرئێشەی ناکۆکی و زەنگی شەڕ و هەرەشەی هەڵتەکاندنی هەرێم نەخەینەسەر نەهامەتی کۆمەڵایەتی و گرفتاری بژێوی و بێکاری گەنجان و تەسکبونەوەی پانتایی فرەیی و ئازادیەکان …\n1-بارودۆخی هەستیار و ئاڵۆزی ناوچەکە و عێراق و مەترسی و هەرەشەکانمان هەمیشە لەبیر بێ.\n2-راگرتنی دەستبەجێی هەموو جۆرەکانی گرژی و شەری راگەیاندن.\n3-رێگرتن لە لێدوانی دژ بە یەکی سەرکردەکانی هەردوولا .\n4-کۆبونەوەیەکی خێرای لوتکەی هەردوولا بە گیانێکی لێ بوردەیی و بە ئیرادەی چارەسەر.


ھیدایەت حەسەن: نەخۆشخانەی فریاکەوتن چاوەڕێیە. – WTARIKURD\nھیدایەت حەسەن: نەخۆشخانەی فریاکەوتن چاوەڕێیە.\nوەک هەموو لایەک دەزانن و ئاگادارن کارمەندانى نەخۆشخانەى فریاکەوتنى سلێمانى ماندوو ترین توێژى مووچە خۆرى ئەم هەرێمەن، چونکە بە پێی ستانداردى جیهانى دەبێت بۆ هەر ( 600 ) تا ( 700 ) هەزار دانیشتوان ئەوا پێویستى بە نەخۆشخانەیەکى فریاکەوتنى ( 24 ) کاتژمێرى هەیە تا بتوانن بە باشترین شێوە خزمەتى تەندروستی پێشکەشى نەخۆشەکانیان بکرێت، بەڵام وەک دەزانین ژمارەى دانیشتوانى سلێمانى و دەورو بەرى زیاترە لە دوو ملێون و پێنج سەد هەزار کەس کە ئەم ژمارەیە پێویستى بە ( 3 ) نەخۆشخانەى فریاکەوتن و زیاتر هەیە ( کە نیمانە ) سەرەڕاى ئەو ژمارە زۆرەى دانیشتوان زۆر جار لە شارەکانى ترى هەرێم و عێراقەوە نەخۆش سەردانى ئەم نەخۆشخانەیە دەکات بە هۆى باشى خزمەت گوزارى تەندروستى لە نەخۆشخانەکەدا کە نەخۆشخانەکەى ئێمە ئەرکى زیاتر لە نەخۆشخانەیەکى گرتۆتە ئەستۆ، بەڵام کارمەندانى نەخۆشخانەکەمان ماندوو نەناسانە ئەرکەکانى خۆیان جێ بە جێ کردووە، هەرچەندە ئەم بۆشاییە گەورەیەى تەندروستى بە هۆی فرامۆش کردنى بە پرسانى ئیدار ى و حیزبیوە بووە بۆ ئەم شارە .\nتا ئێستا و بەس کارمەندانى ئەم نەخۆشخانەیە هێندەى نەماوە هەرەس بهێنن پاشەکشە بکەن لەو خزمەتەى کە تاوەکو ئێستا کردوویانە بەرامبەر بە هاولاِتیان و نەخۆشەکانى خۆیان، کە سەردانى ئەم نەخۆشخانەیە دەکەن، چونکە تا بەروارى نوسینى ئەم بابەتە زیاتر لە ( 50 ) رۆژە چارەکە مووچەمان وەر نەگرتووە سەرەراى ئەوەى تاوەکو ئێستا ( 8 ) مووچەى تەواو و ( 20 ) پاشەکەوتمان لاى حکومەتە ( فەوتاوە ) وە حکومەت بێ باکە لەوەى کە ئامادە بێت یاخود هەوڵى چارەسەرى کێشەکانمان بۆ بکات و بە دەم هاوار و ناڵەى برسێتى و گیرفان بەتڵلیمانەوە بێت تا بتوانین خزمەت بە نەخۆشەکانمان بکەین چونکە هیچ کات و بە هیچ جۆرێک لە کاتى نەخۆشیاندا روویان لەم نەخۆشخانەیە نەکردووە کە تەلارى بچوکترین بەرپرسیان گەوروترە لە رووبەرى ئەم نەخۆشخانە فەرامۆش کراوە بەڵکو هەمیشە بۆ ئازارەکانیان روویان لە نەخۆشخانە ئەهلیەکانى خۆیان یاخود دەرەوەى ووڵات کردووە بۆ چارەسەر .\nبەرپرسان و دەسەڵاتدارانى حکومەت بێ باکانەوە بە ئەنقەست ئەم نەخۆشخانەیەیان فەرامۆش کردووە چونکە دەزانن کە کەسانى هەژار و کەم دەراوەت و گیرفان بە تاڵەکان روو لەم نەخۆشخانەیە دەکەن وە ئەوان راهاتوون لەوەى کە هەمیشە نەیارى میللەتى رەش و رووت بن و ئازارى فەرمانبەران و کارمەندانى تەندروستى و مامۆستایان بدەن و بیانکەنە قوربانى حەز و خۆشیەکانى خۆیان و گیرفانیان و چێژ لە ئازاردانى خەڵک دەبینن بۆ شاردنەوەى گەندەڵى و ناشرینیەکانى خۆیان .\nلێرەوە وەک کارمەندێکى تەندروستى نەخۆشخانەى فریاکەوتنى سلێمانى داوا لە هەموو لایەک دەکەین کە بێن بە دەم داواکاریەکانمانەوە وە هاوکاریمان بکەن چونکە ئیتر ناتوانین بە گیرفانى بەتاڵ و سکى برسی ئێمەو قاسەى پڕ و سکى تێرى بەرپرسانەوە بەردەوامى بەو خزمەتە بدەین کە تاوەکو ئێستا کردوومانە و پێشمەرگە ئاسا لە هەموو کات و ساتە خۆش و ناخۆشەکاندا ماندوو نەناسانە لە دەوام دا بووین و بۆ ساتێکیش بیرمان لە بایکۆت و مانگرتن لە خەڵکى خۆمان و نەخۆشە کانمان نەکردۆتەوە وە هەوڵى زۆرمان داوە کە خزمەتیان بکەین و چارەسەرى ئازارەکانیان بکەین .\nکارمەندانى تەندروستى و بەتایبەت نەخۆشخانەى فریاکەوتنى سلێمانى گەر تائێستا پەنامان نەبردووە بۆ بایکۆت و مانگرتن لە خزمەت ئەوا تەنها لەبەر خاترى نەخۆشى هەژار و کەم دەرامەت بووە نەک لەبەر خاترى بەرپرسان و دەسەڵاتدارانى حیزبی و حکومى ناوچەکە بەڵام لێرەوە داوامان لە هەموو هاوڵاتیان و دۆستەکانى ئەم شارە هەیە ئەگەر ئەتانەوێت نەخۆشخانەکەتان ( نەخۆشخانەى فریاکەوتنى سلێمانى ) بەردەوامى هەبێت لە خزمەت و چارەسەرى تەندروستى بۆ نەخۆشەکانى ئەوا فشار بخەنە سەر لایەنى پەیوەندیدار تا بە زویی بە دەم داواکاریە کانمانەوە بێن و چارەسەرى گونجاو بۆ ئەم دۆخەى ئێستامان بدۆزنەوە ئەگەر نا لە داهاتوویوکى نزیکدا هەر هەڵوێستێکمان هەبێت و نەتوانین بەردەوام بین لە خزمەتکردنى نەخۆشەکانمان ئەوا لە ئەستۆی بەرپرسانى حکومى و حیزبى و تەندروستیە و ئێمەى کارمەندانى تەندروستى هیچ تاوانێکمان نیە چونکە بە گیرفانى بەتاڵ و سکى برسیمانەوە بەردەوام بین ، چونکە تەنها داواى مافە خوراوەکانى خۆمان و نەخۆشەکانمان دەکەین تا بتوانین بە باشترین شێوە خزمەتیان بکەین وە لە ئاکامى هەر هەڵوێستێکماندا تەنها نەخۆشى هەژار و کەم دەرامەت و گیرفان بەتاڵەکان باجەکەى دەدەن و زەرەر مەندى یەکەم ئەوان دەبن .


به‌ره‌ی ئۆپۆزیسیۆن داوای لابردنی ڕێسای پاداشت ده‌که‌ن - Radio Sweden Kurdish - Radyoya Swêdê - ڕادیۆی سوید | Sveriges Radio\nبه‌ره‌ی ئۆپۆزیسیۆن داوای لابردنی ڕێسای پاداشت ده‌که‌ن\nبڵاو کرایه‌وه tisdag 17 mars 2009 kl 12.56\nپارتی سۆسیالدیموکراته‌کان، پارتی ژینگه‌و پارتی چه‌پ داوای هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی ڕێسای تایبه‌ت به پاداشت له کۆمپانیا حکوومییه‌کاندا ده‌که‌ن و داواده‌که‌ن حکوومه‌ت له‌سه‌ر ڕێسا کۆناکا‌نی حکوومه‌تی پیشوو بڕوات.\n- ئه‌ندامانی په‌رله‌مان ته‌نانه‌ت ئه‌وانه‌شی له‌به‌ره‌ی حکوومه‌تدان فشارێکی زۆریان بۆ حکوومه‌ت هێناوه تا ڕێساکانی پاداشت بگۆڕن. جێگری سه‌رۆکی لیژنه‌ی بازرگانی سه‌ر به‌لیستی سۆسیالدیموکراته‌کان تۆماس ئێنێروس ده‌ڵێت ئه‌م پێشنیازه‌ی ئێمه چاوه‌ڕێی پشتگیری زۆرینه‌ی لێده‌کرێت.\nئه‌م پێشنیازه‌ی به‌ره‌ی ئۆپۆزیسیۆن له‌کاتێکدا دێت که به‌ڕێوه‌به‌رانی هه‌ندێک له کۆمپانیا گه‌وره حکوومیه‌کان سه‌رباری زه‌ره‌ری کۆمپانیاکه له پاداشتی تایبه‌ت به خۆیان خۆش نه‌بوون. وه‌زیری دارایی ئه‌نده‌رش بۆری ڕه‌خنه‌ی له‌م هه‌ڵوێسته گرتوو و له‌گه‌ڵ نوێنه‌رانی تری پرسی ئابووری له حکوومه‌ته‌که‌ی ڕاینفێڵدا جه‌ختیان له پێداچوونه‌وه‌و چاوخشانه‌وه به ڕێساکانی تایبه‌ت به پاداشتی کۆمپانیا حکوومیه‌کاندا کرده‌وه.


گنچ‌لرین جومعاسئ - 40 - فئطرات دینی\nأَمَّنْ هُوَ قَانِتٌ آنَاءَ اللَّيْلِ سَاجِدًا وَقَائِمًا يَحْذَرُ الْآخِرَةَ وَيَرْجُو رَحْمَةَ رَبِّهِ قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَالَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ إِنَّمَا يَتَذَكَّرُ أُولُو الْأَلْبَابِ ﴿۹﴾ (سورة الزمر)\nبؤیلە بیری ایلە آحیرت ایچین حاضئرلئق یاپماق وە راببی‌نین ایکرامئ‌نئ اومابیلمک ایچین گجە واقیت‌لرین‌دە سجدە أدن وە قئیام‌دا بولونان کیشی عاینئ اۇلور مو؟ دە کی: “بیلن‌لە بیلمەین بیر می‌دیر؟” بونو آنجاق، ساغلام دوروشلو اۇلان‌لار آنلارلار. (زۆمر سورەسی؛ 9)\nعیلیم طالبی ایچین یۇلا چئقان کیمسە دؤنۆنجەیە قادار آللاە یۇلون‌دادئر. (تیرمیذی)\nایی‌سی‌یلە کؤتۆسۆیلە بیر أگیتیم اؤگرتیم دؤنمی‌نین داحا سۇنونا گلدیک. بو دؤنم‌دە اؤگرتمن‌لرینیزدن پک چۇق ینی بیلگی اؤگرندینیز، پک چۇق سئناوا گیردینیز. کیمی زامان یۆکسک، کیمی زامان دۆشۆک نۇت‌لار آلدئنئز. نیهایتین‌دە کارنە زامانئ گلدی چاتتئ. آرتئق چالئشمالارئنئزئن قارشئ‌لئغئ‌نئ گؤرمە زامانئ. شیمدی باعضئ‌لارئنئز سەوینەجک، باعضئ‌لارئنئزسا اۆزۆلەجک. آما بیلییۇرسونوز بیر دە ایکینجی دؤنم وار. بوگۆن سەوینن‌لر، ایکینجی دؤنم‌دە دە عاینئ باشارئ‌یئ یاقالاماق ایچین چالئشمایئ ایهمال أدرلرسە یارئن اۆزۆلەبیلیرلر. بوگۆن اۆزۆلن‌لر دە کندی‌لری‌نی دۆزلتیپ چالئشمایا باشلارلارسا یارئن سەوینەبیلیرلر. گؤرۆیۇرسونوز همن هر شەی سیزە باغلئ. آصلئن‌دا بوگۆن آلدئغئنئز سۇنوچ‌لار، بیر دؤنم بۇیونجا یاپتئغئنئز سچیم‌لرین اۆرۆنۆ. بو یۆزدن أل‌دە أتتیگینیز سۇنوچ‌لارا دیققاتلیجە باقئن وە ممنون اۇلمادئغئنئز سۇنوچ‌لارئ دگیشتیرەبیلەجک بیر ایکینجی دؤنمینیز اۇلدوغو ایچین شۆکرەدین. شۆکرەتمەنین، بیر ایی‌لیگین قارشئ‌لئغئن‌دا گرکنی یاپماق اۇلدوغونو داحا اؤنجە سیزلرە سؤیلەمیش‌تیک. یاعنی ایکینجی دؤنم‌دە درس‌لرینیزە چالئشئپ اۆزرینیزە دۆشن گؤرەولری یاپاراق شۆکرەتمیش اۇلورسونوز.\nقۇنوشمامئزئن باشئن‌دا اۇقودوغوموز حادیثی شریف‌تە: “عیلیم طالبی ایچین یۇلا چئقان کیمسە دؤنۆنجەیە قادار آللاە یۇلون‌دادئر.” دەنمک‌تەدیر. بورادا “طالب” کلیمەسی‌نە دیققات‌لری چکمک ایستییۇروز. أسکی‌دن “اؤگرنجی” یری‌نە “طالبە” دەنیردی. طالبە دەمک، طالب أدن یاعنی ایستەین کیشی دەمک‌تیر. اۇقولا گلن کیشی، اؤگرنمەیی طالب أدییۇر دەمک‌تیر. بو یۆزدن اۇنا طالبە دەنیر. أگر اۇقولا اؤگرنمەیی ایستەیەرک گلییۇر وە بونون گرگی‌نی یری‌نە گتیرییۇرسانئز، حادیثی شریف‌تە بلیرتیلن عیلیم طالبی ایچین یۇلا چئقان کیمسە سیزسینیز دەمک‌تیر. اۇقولا بونون بیلینجین‌دە اۇلاراق گلیر، بو طالب‌لە چالئشئر وە اؤگرنیرسنیز، سیز دە أولرینیزە دؤنۆنجەیە قادار آللاە یۇلون‌دا اۇلورسونوز. نە بۆیۆک مۆژدە، دگیل می؟!\nدۆنیاداکی حایاتئمئز دا آصلئن‌دا بیر ایمتیحان سۆرجی‌دیر. بو حایات‌تا یاپتئق‌لارئمئزئن قارشئ‌لئغئ‌نئ، ایلک دؤنمین سۇنون‌دا آلدئغئمئز کارنەلر گیبی، آحیرت حایاتئن‌دا آلاجاغئز؛ فاقاط اۇ زامان، اؤنجەکی حایاتئمئزا گری دؤنۆپ شونلارئ دۆزلتەلیم دەمە شانسئمئز اۇلمایاجاق. اۇقول‌دا نۇت‌لارئنئزئ سئناودان سئناوا دۆزلتمە شانسئنئز اۇلور. گرچک حایات‌تا ایسە هر آن ایمتیحانا تابیع توتولوروز وە هر آن یانلئشئمئزدان دؤنمە، کندیمیزی دۆزلتمە یاعنی تەوبە أتمە ایمکانئمئز واردئر. عؤمرۆمۆز بۇیونجا دۆزلتمە ایمکان‌لارئمئزئ بو حایات‌تا قوللانمادئ‌یساق، آحیرت حایاتئن‌دا یاعنی کارنە آلئندئق‌تان سۇنرا دۆزلتمە ایمکانئمئز اۇلماماسئ نۇرمال‌دیر. قورئانئ کریم‌دە دۆنیا حایاتئن‌داکی ایمکان‌لارئ‌نئ ایی قوللانمایان کیشی‌لرین دورومو بیزە فارقلئ آیت‌لردە حابر وریلیر.\nفجر سورەسی؛ 24-نجۆ آیت‌تە اۇنلارئن: “آح! کشکە حایاتئم ایچین اؤنجەدن بیر شەی‌لر یاپسایدئم.” دیەجک‌لری؛ أنعام سورەسی؛ 27-نجی آیت‌تە: “آح! کشکە گری گؤندریلسک دە راببیمیزین آیت‌لری قارشئ‌سئن‌دا بیر داحا یالان یانلئش شەی‌لرە سارئلماساق وە بیز دە اینانئپ گۆونن‌لردن (مۆمین‌لردن) اۇلساق.” دیەجک‌لری بیلدیریلیر.\nقۇنوشمامئزئن باشئن‌دا اۇقودوغوموز آیتین اؤنجەسین‌دە دە شؤیلە بیر اینسان تیپین‌دن باحثەدیلیر. باشئ سئقئشئنجا دؤنۆپ راببی‌نە یالوارئر. سۇنرا آللاە، ایی‌لیک یاپاراق اۇنا بیر فئرصات ورسە داحا اؤنجە یالواردئغئ‌نئ اونوتور وە نانکؤرلۆک أدر. ایشتە بؤیلە اینسان‌لارئن آحیرت ایچین حاضئرلئق یاپماق وە راببی‌نین ایکرامئ‌نئ اومابیلمک ایچین گجە واقیت‌لرین‌دە سجدە أدن وە قئیام‌دا بولونان کیشی ایلە بیر اۇلمایاجاغئ بلیرتیلمیش‌تیر. یاعنی، ایمتیحانئ قازانماق ایچین چالئشان‌لا چالئشمایان بیر اۇلماز. یوقارئ‌داکی آیت‌لردە سؤزۆ أدیلن پیشمان اۇلموش کیشی‌لردن اۇلماماق ایچین، بو دۆنیادا ألیمیزدن گلدیگی قادار چالئشمالئ‌یئز. حایاتئمئزدا قارشئ‌لاشتئغئمئز هر اۇلای اۆزرین‌دە اینجە اینجە دۆشۆنۆپ: “آللاە بؤیلە بیر دوروم‌دا ناسئل داورانمامئ ایستەر؟” سۇروسونون جوابئ‌نا گؤرە داورانالئم کی آحیرت‌تەکی کارنەمیز دە یۆزۆمۆزۆ گۆلدۆرسۆن. اومولور کی بؤیلەجە قورتولوشا أرن‌لردن اۇلوروز.


ژیان | جیهان | کۆریای باکوور دوو موشەکی بالیستی تاقیکردەوە\nکۆریای باکوور دوو موشەکی بالیستی تاقیکردەوە\n2021-03-25 | 370 جار خوێندراوەتەوە\nبەرپرسانی ئەمریکا و ژاپۆن رایانگەیاند، کۆریای باکوور دوو موشەکی بالیستی تاقیکردووەتەوە، کە دوای دەستبەکاربوونی جۆ بایدن سەرۆکی ئەمریکا، ئەوە یەکەم تاقیکردنەوەی موشکەی پیۆنگیانگە.\nحکومەتی ژاپۆن لە راگەیەندراوێکدا بڵاویکردەوە، رۆژی رابردوو کۆریای باکوور دوو موشەکی بالیستی بە ئاراستەی کەناراوەکانی ژاپۆن تەقاندووە.\nئاماژەی بەوەشکردووە، ئەو دوو موشەکە لە کەناراوەکانی ڕۆژهەڵاتی کۆریای باکوور تەقێندراون و تا مەودای 420 و 430 کیلۆمەتر رۆیشتوون کە پێدەچێت لە ناو دەریای ژاپۆن و لەدەرەوەی ناوچەی تایبەتی بازرگانی کەوتبنەخوارەوە.\nگاردی تایبەتی کەناراوەکانی ژاپۆنیش هۆشداری داوەتە کەشتییەکان و رایگەیاندووە، لە نزیکبوونەوە بە هەر شتێکی گوماناوەی لەناو دەریا خۆیان بپارێزن و لەکاتی بینینی هەرجۆرە حاڵەتێکی لەو شێوەیە، هێزە دەریاییەکان ئاگادار بکەنەوە.\nهەر لەو بارەیەشەوە، ئاژانسی هەواڵی فرانسپرێس لەزاری چەند بەرپرسێکی ئەمریکا بڵاویکردەوە، کە کۆریای باکوور دوو موشەکی بالیستی نزیک مەودای تاقیکردووەتەوە.\nئەو بەرپرسانە راشیگەیاندووە کە ئەو جۆرە تاقیکردنەوە موشەکییە ئاساییە و پێچەوانەی پڕۆژە بڕیارەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی سەر بە رێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان نییە.\nلە لێدوانێکیشدا بۆ رۆژنامەنووسان، جۆ بایدن سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاندووە، "بەپێی لێکۆڵینەوەکانی پێنتاگۆن، تاقیکردنەوەیەکی موشەکی ئاسایی بووە و هیچ شتێکی نوێی تێدا نەبووە".\nدوای دەستبەکاربوونی جۆ بایدن وەک سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، ئەوە یەکەم جارە کۆریای باکوور تاقیکردنەوەی موشەکی ئەنجام دەدات، ئەوەش پاش چەند رۆژ لە سەردانەکەی وەزیرانی دەرەوە و بەرگری ئەمریکا بۆ سیۆلی پایتەختی کۆریای باشوور دێت.


%70ی لێکۆڵینەوەکان بۆ ئاشكراكردنی ئه‌نجامده‌رانی ته‌قینه‌وه‌كانی كه‌ركوك تەواوکراون\nهەواڵ / عێراق :: 01/06/2019 :: 764 جار بینراوە\nسەرۆكی لیژنەی ئاسایش و بەرگری لە ئەنجومەنی نوێنەران رایگەیاند: لێكۆلێنەوەكان بۆ ئاشكراكردنی ئەنجامدەرانی دوایین تەقینەوەكانی كەركوك لەسەدا 70ی تەواوبووە، جەختشیكردەوە كە سه‌ره‌داوی رووداوه‌كه‌یان دۆزیوه‌ته‌وه.\n(ئەمڕۆ شەممە 1ی حوزەیرانی 2019) بەمەبەستی بەدواداچوون لەدۆخی كەركوك و هۆكاری پێشێلكارییە ئەمنییەكان، لیژنەی ئاسایش و بەرگری ئەنجومەنی نوێنەران بەسەرۆكایەتی محەمەد رەزا گەیشتنە شاری كەركوك و لەگەڵ فەرماندە سەربازییەكان لەبارەگای فەرماندەیی پێشكەوتووی هێزە هاوبەشەكان كۆبوونەوە.\nمحەمەد رەزا سەرۆکی لیژنەی ئاسایش و بەرکری لەچوارچێوەی کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند: لیژنەكەیان لەسەر داوای سەرۆكی ئەنجومەنی نوێنەران سەردانی کەرکوکی کردووە، چونكە دۆخی ئەمنی پارێزگای كەركوك گرنگە و پێویستیشە پێكهاتەكان بەیەكەوە بە ئاشتی بژین.\nوتیشی: "لەڕووی ئەمنییەوە چەند پێشێلكارییەك لەرۆژانی رابردوودا رویداوە، جەختدەكەینەوە كە دەبێت شانە نوستووەكانی داعش لەسنوری پارێزگاكە دووربخرێنەوە، ئەوەش دەزانین كە دۆخی كەركوك بەستراوەتەوە بەدۆخی پارێزگاكانی سەڵاحەدین و دیالەوە".\nسەرۆكی لیژنەی بەرگری و ئاسایش بە پێویستیشیزانی كاتی زیاتر بدرێتە دەزگای هەواڵگری ،بۆ ئەوەی لێكۆڵینەوەكانیان لەبارەی دوایین تەقینەوەكانی كەركوك تەواوبكەن، چونكە تاوەكو ئێستا لەسەدا 70ی لێكۆڵینەوەكان تەواوبوونە و گەیشتوون بەسەرەداو، بۆ دەستگیركردنی ئەنجامدەرانی كردەوە تیرۆریستیەكانی شارەكە.\nمحەمەد رەزا ئاشكراشیكرد: هێزە ئەمنییەكانی كەركوك پێشتر ئاگاداربوونە و زانیاریان هەبووە لە روودانی كردەوەی تیرۆریستی و بڵاوەیانپێكرابوو، بەڵام بەخت یاوەریان نەبوو، بۆ ئەوەی رێگری لەئەنجامدانەكەی بگرن، جەختیشكردەوە كە پێویستە ئەنجامدەرانی تەقینەوەكان دەستگیربكرێن و كەمتەرخەمەكانیش لێپرسراوەیان لەگەڵ بكرێت.\nهەروەك ستایشی هێزەكانی پێشمەرگەی كرد لەپای قوربانیدان و گیانی فیداییان بۆ پاراستنی هاووڵاتیان لەشەڕی داعش و رایگەیاند: بۆشایی ئەمنیی لەنێوان هێزەكانی پێشمەرگەو هێزە عێراقییەكاندا هەیە و پێویستە پڕبكرێنەوە، ئەوەش وادەكات كە هێزی زیاتر رەوانە بكرێت و ئامێری سۆنار و پڕۆژەی كامێرای چاودێری بكەوێتەوەكار كە ئێستا خاوەن پڕۆژەكە لێپێچینەوەی لەگەڵ دەكرێت سەبارەت بەبابەتێك.\nسەبارەت بەسوتاندنی زەویە كشتوكاڵییەكان، سەرۆكی لیژنەی ئاسایش و بەرگری رایگەیاند: هێزە سەربازییەكان رێوشوێن دەگرنەبەر، بۆ ئەوەی رێگری لەدووبارەبوونەوەی ئەو رووداوانە بكەن.


دیارییه‌كى "ناوازه" له قه‌ته‌ره‌وه بۆ ئه‌ردۆغان\nهەواڵ / جیهان :: 27/12/2018 :: 386 جار بینراوە\nهونه‌رمه‌ندێكى قه‌ته‌ر دوو وێنه‌ى له كریستاڵ دروستكراوى ره‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆغان سه‌رۆكى توركیا و مزگه‌وتى (قوبه الصخره)ى شارى قودس-ى دروستكردووه و به‌ناوى شێخ ته‌میم بن حه‌مه‌د میرى قه‌ته‌ر-ه‌وه پێشكه‌ش به ئه‌ردۆغان-ى كردووه.\nهونه‌رمه‌نده قه‌ته‌رییه‌كه كه ناوى عه‌بدولسه‌لام قازى-یه ده‌ڵێت: "له وێنه‌كه‌ى ئه‌ردۆغاندا 30 هه‌زار پارچه به‌ردى كریستاڵ و 17 ره‌نگى جیاوازم به‌كارهێناوه و له وێنه‌ى مزگه‌وته‌كه‌یشدا نزیكه‌ى 62 هه‌زار پارچه كریستاڵ و 64 ره‌نگم به‌كارهێناوه و چه‌ندین مانگ پێیانه‌وه خه‌ریك بووم".\nقازى، به شانازییه‌كى زۆره‌وه ده‌ڵێت: "ئه‌م كاره به‌نرخه پێشكه‌ش به ره‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆغان سه‌رۆكى توركیا ده‌كه‌م كه خاوه‌نى دوو ده‌ستى سپییه". له‌م گوزارشته‌یشدا مه‌به‌ستى ئه‌وه‌یه كه ئه‌ردۆغان كه‌سێكى ئاشتیخوازه.\nده‌وڵه‌تى قه‌ته‌ر، به پشتگیریكردنى تیرۆر تۆمه‌تباره و له‌لایه‌ن چه‌ندین ده‌وڵه‌تى جیاجیاوه سزادراوه و گه‌مارۆى خراوه‌ته‌سه‌ر.


كونسوڵی ئەمریكا لەهەرێم سەردانی سلێمانی كردو مۆزەخانەو ئینستیتیوتی كەلەپوری كوردو مۆزەخانەی ئەمنە سورەكەو چەند شوێنێكی تری كرد.\nكونسوڵخانەی ئەمریكا لەهەرێم لە راگەیەنراوێكیدا كە وێنەیەكی گەیشتوەتە PUKmedia رایگەیاند: رۆب واڵەر كونسوڵی گشتی ئەمریكا لەهەرێم سەردانی\nمۆزەخانەی سلێمانی كردو بەهاوڕێیەتی هاشم حەمە، بەڕێوەبەری مۆزەخانەكە گەلەری پێش مێژوویان لەناو مۆزەخانەكە كردەوە كە حكومەتی ئەمەریكا كۆمەكێكی دارایی بەبڕی 50 هەزار دۆلار بۆ تەرخان كردووە.\nرونیشیكردوەتەوە: كونسوڵی گشتی سەردانی ئینستیتیوتی كەلەپوری كوردی كردو لە گەڵ مەزهەری خالقی، بەڕێوەبەری ئینستیتیوتەكە كۆبووەوە، حكومەتی ئەمریكا دوو كۆمەكی دارایی بەكۆی گشتی نزیكەی 250 هەزار دۆلاری بۆ ئینستیتیوتی كەلەپوری كوردی تەرخانكردووە بۆ بەدیجیتاڵكردنی ئەرشیفی دەوڵەمەندی ئینسیتیوتەكەو هەرەوها خستنە بەردەستی خوێنەرانی لەڕێی ئینتەرنێتەوە لەسەرانسەری جیهاندا.\nئەوەشی خستوەتەڕوو: كونسوڵی گشتی لەگەڵ بروس فێرگسون، سەرۆكی زانكۆی ئەمەریكی لە عیراق-سلێمانی كۆبووەوە بۆ گفتوگۆكردنی پرۆسەی خوێندن و كاری هاوبەشی نێوان زانكۆی ئەمریكی و زانكۆ ئەمریكییەكان و هەروەها كارەكانی سەنتەری لێكۆڵینەوەی تایبەت بە جێندەرو گەشەپێدانی زانكۆی ئەمریكی لەگەڵ دكتۆر چۆمان هەردی، بەڕێوەبەری سەنتەرەكە تاووتوێكرد، هەروەها كونسوڵی گشتی لەگەڵ دكتۆر هێمن لەتیف، بەڕێوەبەری دەستپێشخەری پێشەنگكاری كۆبووەوە.\nباسی لەوەشكردوە كە سەردانەكەدا رۆب واڵەر، كونسوڵی گشتی سەردانی سەنتەری میترۆی بۆ داكۆكیكردن لە مافی رۆژنامەنوسان كردو لەگەڵ سافی سەنتەری میترۆدا كۆبووەوە بۆ باسكردنی دۆخی راگەیاندن و ئەو ئاڵنگاریانەی دێنەڕێی رۆژنامەنوسان و دەزگاكانی راگەیاندن لە هەرێمی كوردستانی عیراقدا، كونسوڵی گشتی پشتیوانی بەردەوامی ئەمریكای بۆ ئازادی راگەیاندن و رادەربڕین دەربڕی.\nلەدوا وێستگەی سەرانەكەیدا كونسوڵی گشتی سەردانی مۆزەخانەی ئەمنەسورەكەی كرد بە هاوڕێیەتی ئاكۆ غەریب بەڕێوەبەری مۆزەخانەكە.


چـیرۆک بۆ منـداڵان.. کـەو و رێـوی.. نووسینی : رەزا شـوان – PMNews\nکـەوکە سـەری کـردە سەر تاشـە بەردەکـە و هـەردوو چـاوی نـووقـانـد.\nرێوییەکە یەکسەر پەلاماری کەوەکەی دا و بە دانـەکانی هەردوو باڵی گـرت و بردی.\nکـەوەکە زانی تێکەوت و کـۆتـایی ژیانێتی و رێـوییەکە دەیخـوات. کەوتە بیرکـردنەوە.. بیـرۆکەی فـێڵـێکی باش بە خەیـاڵیـدا هـات. دوا تروسکەی هـیوای بوو بۆ رزگـاربوون لە مـردن.\nکـەوکە: رێـوی گیان دەزانـم دەمخـۆیت. لەوانەیە بە خواردنی من تێر نەبیـت. بەڵام من لەم نزیکانە کـونە کەروێشکـێک دەزانـم لە کوێیە.. پێش ئێستا دوو کەروێـشکی قـەڵەو و خرپنـم بینی چـوونە کونەکەیـانەوە.. لە ئێستادا نووسـتوون. گەر کونەکـەیانت پیشان بـدەم، بە ئاسانی دەتـوانیـت هەردووکیـان بگـریت و خـۆت مەسـتی گـۆشت کەروێـشک بکەیـت. بەڵام بە مەرجـێک پیـشانـت دەدەم، کـە بە دەنگـێکی بەرز و بە خێرایی هـاوار بکەیـت و بڵـێی:”لاولاو”.\nرێـوییەکە بە قسەکـانی کـەوەکە بـڕوای کرد و لـە دڵـی خـۆیـدا وتی: دوو کـەروێـشکی قـەڵـەو بەشی دوو رۆژم دەکـەن. ئـای کە گـۆشـتی کـەروێـشک خـۆش و بەتـامە. خـۆ ئەگەر هەردووکیانیش نەگـرم یەکێکیان هـەر دەگـرم. چی تـێ دەچـێت کە بە دەنگـێکی بەرز هاواربکەم و بڵـێم ” لاولاو “. دەمی کردەوە کە بڵێت “لاولاو”. کەوەکە لە دەمی بەربـوو و رزگـاری بـوو و هـەڵـفـڕی.. چـوو لەسەر لـووتکەی چیـایەکەدا نیشـتەوە.\n“رێـوی بـە فـێـڵ نـاوەسـتێ …… مـەگـەر تـەڵـە بیـبەسـتێ”\n(*) بیـروکەی ئـەم چـیرۆکـەم لـە چـیرۆکـێکی (عـەبـدولـمەجـید ئیـبراهـیم قـاسـم) ەوە وەرگرتووە. کە چیرۆکنووس و نووسەرێکی ناسراوی کوردە لە بواری ئەدەبی منداڵان. لە شاری “قـامیشـلـو” لە رۆژئـاوی کـوردسـتان دەژی. بە زمـانی عـەرەبی دەنـووسێ.\n(*) مەبەستم لەم چیرۆکە، کەسانی فـێڵباز لە ناو کۆمەڵدا زۆرن. کە دەیانەوێ بە فـێڵ و بە زمـانـلـووسی، کەسـانی خـۆشــباوەڕ بـۆ مەبەسـتی خـۆیـان هـەڵـبخـەڵـەتێـنن. بـەڵام هـەمـوو جـارێـک سـەرکـەوتـوو نابـن و لـەوان زیـرەکـتر هـەیە. پێـویسـتە وریـابیـن و نەکـەوینـە داوی ئـەم فـێـڵـباز و قـۆڵـبڕانـەوە، کـە لە رێـوی رێـویتـرن.


هەمەڕەنگ – پەڕە 121 – Knwe.org\nسەرەکی » هەمەڕەنگ (پەڕە 121)\nعیسمەت نامیق شەریف کۆچی دوایی کرد\nرۆژی هەینی 30/11/2018 راگەیاندنکارو رۆژنامەنووس (عیسمەت نامیق شەریف) پەیامنێری puk میدیاو هاوکاری کوردستانی نوێ کۆچی دوایی کرد. بەم بۆنەیەوە لقی سلێمانی سەندیکای رۆژنامەنووسانی کوردستان کۆچی دوایی ئەم رۆژنامەنووسەی راگەیاندو پرسەو سەرەخۆشی ئاراستەی کەس و کاری ئەم رۆژنامەنووسە کرد. بەناوی کوردستانی نوێ-ەوە پرسەو سەرەخۆشی ئاراستەی کەس و کارو بنەماڵەی ئەم رۆژنامەنووسە دەکەین و داواکارین ئەمە دوا ناخۆشییان بێت. 118 جار بینراوە\nشەبەنگێک لە نەغمە و شیعر و رەنگ\nشه‌به‌نگێک له نه‌غمه‌و شیعرو ره‌نگ، پڕۆژەیەکی نوێی هونەریی هاوبەشی هونەرمەندان (د. رێبوار سەعید و عەدنان کەریم)-ە کە لەشارەکانی سلێمانی و هەولێرو دهۆک بەڕێوەدەچێت. – سەعات 4ی ئێوارەی رۆژی 2-3/12/2018 دهۆک- گەلەری دهۆک. – سەعات 10ی سەرلەبەیانی رۆژی 6/12/2018، هەولێر- ئاکادیمیای کوردی. – سەعات 3ی پاشنیوەڕۆی رۆژی 12/12/2018- گەلەری مۆزەخانەی نیشتمانی ئەمنەسوورەکەی سلێمانی. 366 جار بینراوە\nئاریاس جاڤان سه‌رقاڵی به‌رهه‌مێكی نوێیه\nگۆرانیبێژ ئاریاس جاڤان سه‌رقاڵی به‌رهه‌مێكی نوێیه به‌ناوی «شێتم»، وابڕیاره له ئاینده‌یه‌كی نزیكدا بڵاویبكاته‌وه. ئاریاس جاڤان له هه‌ژماری خۆی له تۆڕی كۆمه‌ڵایه‌تی ئینستاگرام ئاماژه به نوێترین كاری هونه‌ری ده‌كات كه گۆرانییه‌كه به‌ناوی «شیتم»، كه تێكستی گۆرانییه‌كه خۆی نوسیویه‌تی. ئاریاس له ٣٠ی تشرینی یه‌كه‌مدا گۆرانییه‌كی به‌شێوه‌ی ڤیدیۆ كلیپ به‌ناوی «باوه‌ش» بڵاوكردووه‌ته‌وه كه بینه‌رێكی باشی هه‌بووه، له ئێستاشدا سه‌رقاڵی گۆرانی «شێتم»ه، وابڕیاره له ...\nگوندێكی كوردستان ته‌نیا ژنی تێدا ده‌ژی\nچه‌ند وێبسایتێك له‌سوریا بڵاویانكرده‌وه كه‌له‌ناوچه‌ی ده‌رباسی له‌خۆرئاوای كوردستان گوندێكیان كردۆته‌وه كه‌ته‌نیا ژنان تێیدا ده‌ژین. ئه‌م گونده به»جینوار» ناسراوه و له‌رۆژی ١٠ی ئازاری ٢٠١٧ ه‌وه كراوه‌ته‌وه كه‌ساڵرۆژی جیھانی توندوتیژی دژی ژنانه. وێبسایتی ANF نیوز له‌زاری «رۆمه‌ت ھه‌ڤاڵ»ه‌وه كه‌خانمێكی كورده رایگه‌یاندووه ئه‌م گونده ده‌گمه‌نه له‌خۆرئاوای كوردستان كه‌ته‌نیا تایبه‌ته به‌ژنان و ھه‌رژنێكی تریش بیه‌وێ ده‌توانێ بچێته ئه‌وێ بژی. ئه‌و خانمه راشیگه‌یاندووه كه‌ژنانی پارێزگاكانی ...\nخشڵی خۆڕازاندنه‌وه له پارچه‌ی سه‌عاتی كۆن\nهونه‌رمه‌ندی لیتوانی (Nestre) كۆمه‌ڵێك خشلی خۆڕازاندنه‌وه‌ی بێ هاوتا له پارچه‌ی سه‌عاتی كۆن و شكاوی ده‌ستی و سه‌عاتی گیرفان دروست ده‌كات . خشڵه‌كان پێكهاتون له گواره و ملوانكه و ئه‌نگوستیله و ئه‌ڵقه و بازن و ته‌وقه‌ی قژ و چه‌ندین خشڵی تر و هه‌مووشیان كاری ده‌ستین و به ده‌ست دروست كراون. 33 جار بینراوە\nمارك ئۆلیچ فۆتۆگرافه‌رێكی رووسیه و به تایبه‌ت جه‌خت له‌سه‌ر دونیای شانۆو جوڵه‌كانی سه‌ر سته‌یج ده‌كاته‌وه، بێ جیاوازی له‌گه‌ڵ كاره جیاوازه‌كاندا كۆمه‌ڵێك كاری یه‌ك له‌دوای یه‌كی هه‌یه كه تا ئێستا له‌نێوه‌ندی فۆتۆگرافی و شانۆدا بایه‌خی تایبه‌تی خۆی هه‌یه. ده‌ربڕینه‌كانی هه‌ستێكی تایبه‌تن و هه‌میشه ده‌ڵێت زۆر ئاره‌زوو به‌و ته‌خته‌ی سه‌ر شانۆ ده‌كه‌م و هه‌روه‌ها پشتی سته‌یجی كاركردن چوون ئه‌وی جێگه‌ی پشوو كاریی ...\nرێز لە مامۆستا عەبدولكریم شێخانی نرا\nئێوارەی رۆژی 27/11/2018 كتێبخانەی گشتی قەزای كۆیە بەئامادەبوونی ژمارەیەكی زۆری نووسەران و شاعیران و هونەرمەندان و لێپرسراوانی حزبی و حكومی لەهۆڵی كتێبخانە كۆڕێكی تایبەتی بۆ رێزلێنان لەنووسەرو شاعیر عەبدولكەریم شێخانی ڕێكخست. لەو كۆڕەدا هەریەك لەنەوزاد جەلال. رەهبەر سەید برایم، مامۆستا عەبدوڵڵای حەسەنزادە، عبدولڕەزاق بیمارو عەبدولخالق یەعقوبی وتارو بابەت و باسی تایبەت بەنووسین و وەرگێڕان و شیعرو بەرهەم و هەڵوێستە كوردایەتییەكانی ...\nلەبەردەوامی کاروچالاکییەکانیداو لەڕۆژانی رابردوودا گەلەری هۆرایزن، لە کتێبخانەی گشتی سلێمانی پیشانگەیەکی بۆ کارە دەستییەکانی خۆی نمایشکرد کە پێکهاتبوون لە چنین و ئیشی دەست، شێوەکاری، جل و بەرگ، خواردنی کوردەواری، نمایشی کتێب. شایانی باسە گەلەری هۆرایزن ساڵانە ئەم پیشانگەیە لەکتێبخانەی گشتی سلێمانی دەکاتەوە کە پێکهاتووە لەچنین و ئیشی دەست، شێوەکاری، جل و بەرگ، خواردنی کوردەواری، نمایشی کتێب، ئامانج لێی هاندانە بۆ ...\nژن ژیانە مەیكوژن، لە قۆناغی وێنەگرتندایە\nكورتە فیلمی (ژن ژیانە، مەیكوژن) لەقۆناغی وێنەگرتندایە، کە چیرۆک و جەوهەرو ناوەڕۆكەکەی لە قەسیدەیەكی ئاكۆ شارۆشییەوە وەرگیراوەو باس لەشكۆی ژن دەكات. كورتە فیلمەکە سیناریۆو دەرهێنانی: ئازاد پێنجوێنی-یەو وێنەگرتنی: یاسین عومەر-ەو هەریەکە لە ئاكۆ ئارۆشی، هاوژین شوانە، شێنێ جەعفەر، شنە قادر، مژدە ڕەحیمی، رۆڵی تێدا دەبینن. 19 جار بینراوە\nدیداری نەوەكان بۆ شیعر بەڕێوەچوو\nنووسینگەی كەركوك،هێمن ئەحمەد لەدرێژەی كارو چالاكییەكانیاندا، ئێوارەی رۆژی 26/11/2018، بەڕێوەبەرایەتی رۆشنبیریی‌و هونەریی كەركوك بەئامادەبوونی ژمارەیەك لەرووناكبیران‌و رۆژنامەنووسان‌و شیعردۆستان، لەهۆڵی ناوەندی رۆشنبیریی‌و هونەریی كەركوك کۆڕێکی شیعریی بۆ دە شاعیری شارەكە رێكخست. لەوبارەیەوە سیروان بێلانە بەڕێوەبەری بەڕێوەبەرایەتی رۆشنبیریی‌و هونەریی كەركوك بەكوردستانی نوێی وت: «سەرەتای ئەمساڵ دیداری شیعریی گەنجامان ئەنجامدا، دواتر بڕیاری ئەنجامدانی دیدارێكی دیكەماندا ئەویش «دیداری نەوەكان بۆ شیعر»بوو، كە بۆ هەردوو ...\nلاپەرە 121 لە 212« سەرەتا...90100110«119120121122123\t»\t130140150...کۆتا »


كوره كورد ئه‌گیت كاباێڵ بۆكسێنه‌ری پاڵه‌وانی ئه‌وروپا یاری ده‌كات · Kurdsport\nدەستپێک/هاوپۆلنه‌كراو/كوره كورد ئه‌گیت كاباێڵ بۆكسێنه‌ری پاڵه‌وانی ئه‌وروپا یاری ده‌كات\n231 کەمتر لە خولەکێک\nئه‌گیت كاباێل agit kabayel\nبۆكسێنه‌ر ئه‌گیت كاباێڵ ی به‌ڕه‌گه‌ز كورد بریاره 18/07/2020 یاری بكات و هێشتا به‌رامبه‌ره‌كه‌ی رانه‌گه‌یه‌نراوه.\nكوره كورد ئه‌گیت ته‌مه‌ن ٢٧ ساڵ یاریزانێكی بۆكسێنی كورده له وڵاتی ئه‌ڵمانێا دائه‌نیشێت له كێشی قورس یاری ئه‌كات له كۆی ١٩ یاریپرۆفیشناڵ هیچ شكستێكی نیه ئه‌گیت له‌ساڵی ٢٠١٦ بۆته پاڵه‌وانی ئه‌وروپا و سێ جار به‌رگری له نازناوه‌كه‌ی كردووه.\nئه‌گیت زۆربه‌توانایاو زۆربه‌ی پاڵه‌وانه‌كانی جیهان بۆ خۆئاماده‌كردنیان بۆ یاریه گه‌وره‌كان راهێنان (سپارینگ) له‌گه‌ڵ ئه‌گیت ده‌كه‌ندیارترینیان (ئه‌نتۆنی جۆشوا)ی پاڵه‌وانی جیهان له كێشی قورسه, ئه‌م گه‌نجه كورده به‌هره‌مه‌نده له‌وته‌مه‌نه گه‌نجه‌دا ده‌ستكه‌وتێكی زۆری به‌ده‌ست هێناوه‌چاوه‌رێی ئه‌نجامی زۆر‌باشی لێده‌كرێت له‌داهاتوودا


ئەمریکا نیگەرانی نفووزی زیاتری ڕووسیا لە باکووری سووریایە - Mehr News Agency\n6 reşemiyê 2020 - 22:04\nNews Code 30896\nنوێنەری تایبەتی ئەمریکا بۆ کاروباری سووریا:\nئەمریکا نیگەرانی نفووزی زیاتری ڕووسیا لە باکووری سووریایە\nجەیمز جێفری لە نیگەرانی ئەمریکا هەمبەر بە هەوڵەکانی ئەم دواییەی ڕووسیا بۆ چوونە ناو ناوچەی ژێر کۆنتڕۆڵی کوردەکانی سووریا و پێشڤەچوونی سوپای سووریا هەوڵی دا.\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر بە گێڕانەوە لە ڕۆیتێرز، جەیمز جێفری نوێنەری تایبەتی ئەمریکا بۆ کاروباری سووریا شەوی ڕابردوو (دووشەممە) سەبارەت بە ئەگەری ڕووبەڕووبوونەوەی نێوان ئەمریکا و ڕووسیا لە ناوچەی ژێر کۆنتڕۆڵی کوردەکانی سووریا هۆشداری داوە و ڕایگەیاند: ئەم بابەتە بە ئەنقەست بە ئاراستەی درست‌کردنی کێشە بۆ هێزەکانی ئەمریکا لە سووریادا دەڕوات و ئەمە کێشە دروست دەکات.\nجێفری هەروەها نیگەرانیی خۆی لەبارەی پێشڤەچوونەکانی سوپای سووریا لە ئەدلەب ڕاگەیاند.\nنوێنەری تایبەتی ئەمریکا بۆ کاروباری سووریا، لە درێژەدا ڕووسیای بەوە تۆمەتبار کرد کە ڕێککەوتنەکانی نێوان ئەمریکا و ڕووسیا لەپێناو کەم کردنەوەی گرژییەکان پێشێل دەکات و داوای لە ڕووسیا کرد بە تەواوەتی پابەند بێت بە ڕێککەوتنەکان.\nشایانی باسە، لە چەند هەفتەی ڕابردوودا چەندین جار هێزەکانی ئەمریکا و ڕووسیا کێشەیان بۆ جووڵەی یەکتر لە باکووری سووریا دروست کردووە و لەمناوە ڕووسیا هەوڵی داوە دزە بکاتە ناوچە نەوتییەکانی سووریا کە بە دەست کوردەکان و ئەمریکاوەیە.\nهەروەها لە ڕاپۆرتێکی دیکەدا "واشنتۆن ئیگزەمینر" لە نیگەرانی ویلایەتە یەکگرتووەکان بۆ پەرەسەندنی پێشڕەویی ئەم دواییەی سوپای سووریا لە ئەدلەبەوە بەرەو ناوچەگەلی ژێردەسەڵاتی ئەمریکا بە پشتگیریی ڕووسیا هەواڵی داوە.


پاش رووخانی رژێمی به‌عس و به‌ره‌ڵابوونی هه‌زاران زیندانی تاوانبار و به‌ره‌ڵابوونی سنووره‌كانی عێراق, به‌تایبه‌تی له به‌شی باشووری رۆژهه‌ڵات, رۆژانه بانده‌كانی فرۆشتنی مادده سڕكه‌ر وبێهۆشكه‌ره‌كان چه‌ندان ته‌ن له‌و ماددانه ده‌هێننه عێراق و له‌وێشه‌وه به‌ره‌و كۆمه‌ڵێك ناوچه‌یتری عێراق و وڵاتانیتری ده‌نێرن له‌م سه‌روبه‌نده‌دا كۆمه‌ڵێك گه‌نجی عێراق به هۆی باری ناله‌باری ژیانیان و باری خراپی سیاسی و ئیداری ئه‌و ناوچانه فێری به‌كارهێنانی ئه‌و ماددانه بوون و خو یان (إدمان) یان له‌سه‌ر گرتووه رۆژانه له‌سه‌ر سنووره‌كانی عێراق – ئێران, عێراق – سعودیه, عێراق – سوریا, ده‌یان كه‌س له‌و باندانه ده‌ستگیرده‌كرێن و ده‌ستده‌گیرێت به‌سه‌ر ده‌یان كیلۆگرام له‌و ماددانه, له هه‌رێمی كوردستانیش به‌داخه‌وه كه له ساڵانی گرانی و نه‌بوونی هه‌زاران لاوی كورد روویان له ئێران كرد به مه‌به‌ستی كاركردن و په‌یداكردنی بژێوی خۆیان و خێزانه‌كانیان, به‌ڵام به تێكه‌ڵاوبوونیان له‌گه‌ڵ لاوانی ئێران و كرێكارانی ئه‌فغانی و بێهیوایی و ره‌شبینی خۆیان وته‌نی زۆربه‌یان (موعتاد) بوون له‌سه‌ر مادده بێهۆشكه‌ر و سڕكه‌ره‌كان, به‌هۆی ئه‌وانیشه‌وه لاوانی ئێمه‌ش له‌وانه‌وه ورده‌ورده فێری به‌كارهێنانی ئه‌و ماددانه بوون هه‌ر دوای هه‌ره‌سی كۆتایی رژێمی به‌عس و باشبوونی باری ئابووری هه‌رێمی كوردستان ئه‌و لاوانه گه‌ڕاونه‌ته‌وه هه‌رێمی كوردستان, به‌ڵام زۆربه‌یان (خوگر و موعتاد) بوون له‌سه‌ر مادده بێهۆشكه‌ره‌كان بۆیه هه‌وڵده‌ده‌ن به هه‌ر نرخێك بووه ئه‌و ماددانه‌په‌یدابكه‌ن و باری خووگرتنه‌كانیانی پێ ئارامبكه‌نه‌وه.\nئه‌مه‌ش زه‌نگێكی ترسناكه و پێویسته هه‌موولایه‌ك له خێزان و كۆمه‌ڵگه و ده‌سه‌ڵات ئاگای له‌و په‌تایه بێت و ئه‌گه‌ر پێشگیری لێنه‌كرێت ئه‌وا زۆر به خراپی بڵاوده‌بێته‌وه و ئه‌وكات چاره‌سه‌ركردنی له هه‌موو روویه‌كه‌وه گران و سه‌ختده‌بێـت, به‌ڕێزان من له كاتی بینینی كتێبێك كه به زمانی عه‌ره‌بی نووسراوه له‌سه‌ر (كاریگه‌ری مادده بێهۆشكه‌ر و سڕكه‌ره‌كان له‌سه‌ر لاوانی ده‌وڵه‌تانی نیوه دوورگه‌ی عه‌ره‌ب) و له به‌ر گرنگی به‌شی مێژووی دۆزینه‌وه و سه‌رهه‌ڵدانی مادده بێهۆشكه‌ر و سڕكه‌ره‌كان و به‌شی چاره‌سه‌ر له‌و ماددانه هه‌وڵمداوه كه ئه‌و دوو به‌شه بگۆڕمه سه‌ر زمانی كوردی به هه‌ندێك ده‌ستكارییه‌وه ئه‌مه‌ش پاش ئه‌وه‌ی رێژه‌ی به‌كارهێنه‌رانی ئه‌و مادده له عێراق و كوردستان رۆژ به رۆژ له زیادبووندایه هه‌ر له مینبه‌ری ئه‌م بابه‌ته و ئه‌م رۆژنامه به‌ڕێزه‌وه داواكارم له حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان ولایه‌نه په‌یوه‌ندیداره‌كان به‌تایبه‌تی لایه‌نه په‌روه‌رده‌ییه‌كان زۆر به جیدی كار له‌سه‌ر بابه‌تی مادده بێهۆشكه‌ر و سڕكه‌ره‌كان بكه‌ن و هه‌روه‌ها یه‌كه‌ی تایبه‌ت به دژایه‌تی ئه‌و ماددانه دروستبكه‌ن (تێبینی كاتێك من ئه‌م بابه‌ته‌م وه‌رگێڕا هێشتا حكومه‌تی هه‌رێم هیچ یه‌كه‌یه‌كی دروستنه‌كردبوو بۆ به‌ره‌نگاری قاچاخچیانی ئه‌و ماددانه), هه‌روه‌ها سنووره‌كان زیاتر توندوتۆڵبكه‌نه‌وه هه‌روه‌ها داواكارم له وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان كه نه‌خۆشخانه‌یه‌كی تایبه‌ت به بواری ئه‌و ماددانه و چاره‌سه‌ركردنی خوپێوه‌گره‌كانی بكاته‌وه و ئه‌و كه‌سانه جارێكیتر ته‌ندروست بیگێڕێته‌وه بۆ ریزی كۆمه‌ڵگا و خێزانه‌كانیان.\nمرۆڤ زۆر له كۆنه‌وه هه‌وڵیداوه كه كۆمه‌ڵێك ده‌رمانی سه‌ره‌تایی دروستبكات ئه‌ویش له رێگه‌ی دروستكردن و ئاماده‌كردنیه‌وه له ره‌گی دارودره‌خت و گژوگیا, بۆ ئه‌وه‌ی بتوانێت چاره‌سه‌ری نه‌خۆشییه‌كانی پێبكات و له ئازاره جه‌سته‌ییه‌كانی كه‌مبكاته‌وه, بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ش توانیویه‌تی (مادده سڕكه‌ر و بێهۆشكه‌ره‌كان) بدۆزێته‌وه و به‌كاریان بهێنێت.\nدۆزینه‌وه‌ی ئه‌و ماددانه داده‌نرێت به هه‌ره‌كۆنترین هه‌وڵه‌كانی مرۆڤ له‌وپێناوه‌دا, هه‌روه‌ها هه‌ندێك (مادده‌ی بێهۆشكه‌ر و سڕكه‌ری) به‌كارهێناوه بۆ خۆمه‌ستكردن و ده‌ستخستنی خۆشی كاتی بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌گه‌ر بۆ ماوه‌یه‌كی دیاریكراویش بووبێت له ته‌نگوچه‌ڵه‌مه‌كانی ژیانی سه‌ختی ئه‌وكاته دووربكه‌وێته‌وه, جا مرۆڤ به‌پێی قۆناغه‌كانی ژیانی و تێپه‌ڕبوونی كات جۆره‌ها مادده‌ی (بێهۆشكه‌ر و سڕكه‌ری ) ناسیوه و به‌كارهێناون كه ئێمه لێره‌دا هه‌وڵده‌ده‌ین به شێوه‌یه‌كی ریزبه‌ندی باس له‌و ماددانه و كات و شوێنی به‌كارهێنانه‌كانیان بكه‌ین.\n* رووه‌كی خه‌شخاش یان ئه‌فیون:\nداده‌نرێت به هه‌ره له‌پێشترین ده‌رمانی دۆزراوه له‌لایه‌ن مرۆڤه‌وه كه له دێرزه‌مانه‌وه به‌كاریانهێناوه به مه‌به‌ستی چاره‌سه‌ركردن, شوێنی روانی یه‌كه‌م جاری ئه‌م رووه‌كه ده‌گێڕدرێته‌وه بۆ ناوچه‌ی رۆژهه‌ڵاتی ده‌ریای سپی ناوه‌ڕاست و به‌شی باشوری ئاسیا, مێژووی دۆزینه‌وه‌ی ئه‌م مادده‌یه له‌و ناوچه‌یه و به‌كارهێنانی ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ (5000) هه‌زار ساڵ له‌وه‌وپێش,پاشان گوێزراوه‌ته‌وه بۆ سنووری ناوچه‌ی ژێرده‌سه‌ڵاتی (سۆمه‌رییه‌كان) و دواتریش بۆ بابلییه‌كان و فارسه‌كان و دواجاریش بۆ میسرییه‌كۆنه‌كان و ئه‌فریقییه‌كان.\nرووه‌كی خه‌شخاش وه‌ك ده‌رمانێكی چاره‌سه‌ركردن له‌لایه‌ن (ئه‌قرباته)كانه‌وه به‌كارهاتووه وچینییه‌كانیش له‌گه‌ڵ هیندییه‌كان به‌كاریانهێناوه بۆ چاره‌سه‌ركردن له سه‌ره‌تای سه‌ده‌ی سێهه‌می پێشزایین, له رووه‌كی خه‌شخاش مادده‌ی (تریاك) ئاماده‌كراوه و هه‌رزوو نابانگی په‌یداكردووه به هۆی ئه‌و كاریگه‌رییه‌ی كه هه‌یبووه له هێوركردنه‌وه‌ی ئازاره‌كان و مه‌ستكردندا, بۆیه له زۆر بۆنه و ئاهه‌نگه‌كاندا به‌كارهاتووه و له‌لایه‌ن فه‌رمانڕه‌وا و پاشاكان وه‌ك دیاری و به‌خشش پێشكه‌ش به یه‌كتری كراون، (تریاك) ته‌مه‌ن درێژترین مادده‌ی ئاماده‌كراوه ساڵانه له كاتی ئاماده‌كردنیدا ئاهه‌نگی گه‌وره رێكده‌خرا به‌تایبه‌تی له شاره‌كانی (قوسته‌نتینییه) و (بوندقییه) كه ئه‌وكاته رێگه‌یه‌كی بازرگانی گه‌وره به نزیكی ئه‌و دوو شاره‌دا تێده‌په‌ڕی و هه‌ردوو ناوچه‌ی رۆژهه‌ڵات و رۆژئاوای به یه‌كه‌وه به‌ستبوو, هه‌روه‌ها تریاكی ئاماده‌كراوی شاری (بوندقییه) داده‌نرا به هه‌ره به‌ناوبانگترین و باشترین جۆری (تریاك) له‌و كاتانه‌دا له سه‌ده‌ی نۆزه‌ده‌هه‌میشدا كیمیازانی به‌ناوبانگی ئه‌ڵمانی (سیرتورنر) توانی مادده‌ی (مورفین) له ( ئه‌فیون) جیابكاته‌وه و ناوی (مورفیوس)ی لێبنێت وه‌ك گه‌ڕانه‌وه‌یه‌ك بۆ سه‌ر ناوی خوای ( خه‌و و ئه‌فسانه‌لای ئه‌غریقییه‌كان).\nساڵی 1853 پزیشكێكی ئینگلیزی به ناوی ئه‌سكه‌نده‌ر توانی گۆڕانكارییه‌كی گه‌وره دروستبكات له به‌كارهێنانی مادده‌ی (مۆرفین) ئه‌وكاته‌ی كه بۆ یه‌كه‌مجار مۆرفینی له رێگه‌ی لێدانی ژێرپێسته‌وه به‌كارهێنا به‌و باوه‌ڕه‌ی كه بتوانێت ئازاری نه‌خۆشه‌كانی پێبشكێنێت, به‌ڵام هه‌ر دوای به‌كارهێنانی ده‌ركه‌وت كه زۆر زوو له رێگه‌ی خوێنه‌وه هه‌ڵده‌مژرێت و به شێوه‌یه‌كی خراپ كاردانه‌وه‌ی له‌سه‌ر جه‌سته‌ی نه‌خۆش هه‌بوو له‌گه‌ڵ ده‌ركه‌وتنی ئه‌و ئه‌نجامه خراپه, به‌ڵام (مۆرفین) هه‌ر به‌كاره‌ده‌هێنرا بۆ زۆر مه‌به‌ست ئه‌گه‌ر ئه‌و مه‌به‌ستانه‌ش لاوه‌كی بوونایه, مۆرفین له كاتی جه‌نگه خێڵه‌كییه ناوخۆییه‌كانی ئه‌مریكا به‌كارده‌هێنرا بۆ هێوركردنه‌وه‌ی ئازاری برینداره‌كان, به‌ڵام هه‌ر زووبه‌زوو ئه‌وه ئاشكرابوو ئه‌و جه‌نگاوه‌ره بریندارانه‌ی (مرۆفین)یان دراوه‌تێ به زوویی (خوویان – ادمان)یان له‌سه‌ر گرتووه به شێوه‌یه‌ك كه له دواییدا به خووگرتن له‌سه‌ر مۆرفین ده‌وترا ده‌ردی (سه‌ربازه‌كان) دوای ئه‌م هه‌وڵه له ساڵی 1889 یه‌كێك له‌زانا ئینگلیزه‌كان توانی گیراوه‌یه‌ك دروستبكات كه به (دای ئیستیل مورفین) ناوده‌برا, له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی ئه‌م گیراوه‌یه له مرۆفین ده‌رهێنرا بوو,به‌ڵام زاناكان پێیانوابوو كه ئه‌م ده‌رمانه تازه له رووی به‌كارهێنانی پزیشكه‌وه بێترسه و ده‌توانرێت بۆ چاره‌سه‌ری نه‌خۆشی (خووگرتن) له‌سه‌ر (ئه‌فیون و مۆرفین) به‌كاربهێنرێت ئه‌م گیراوه تازه‌یه ناوی لێنرا (هیرۆین) به‌ڵام وه‌ك چاوه‌ڕێی لێده‌كرا وا ده‌رنه‌چوو به‌ڵكو زۆر له مۆرفین, ئه‌فیون) مه‌ترسیدارتربوو.\n* رووه‌كی (قنب) حه‌شیش:\nئه‌م رووه‌كه‌ش زۆر له دێرزه‌مانه‌وه ناسراوه به‌كارهاتووه له ناوه‌ڕاستی ئاسیا و به‌تایبه‌تی له به‌شی باشوری ده‌ریای قه‌زوین و قه‌فقاز, دواتریش گوێزراوه‌ته‌وه بۆ ناوچه‌كانی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست و له سه‌ره‌تادا ئه‌م رووه‌كه بۆ مه‌به‌ستی به‌كارهێنانی ریشاڵه‌كانی چێنراو بۆ دروستكردنی گوریس و په‌ت به‌كارهاتووه و له دروستكردنی به‌له‌مدا و پاشان له دروستكردنی (قوماش) له سه‌ره‌تادا (قنب – حه‌شیش) ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ سه‌ده‌ی ده‌هه‌می پێشزایین دواتریش ورده ورده به وڵاتانیتری جیهاندا بڵاوه‌بیكرد، (فارسه‌كان) زۆر له كۆنه‌وه (حه‌شیش) یان ناسیوه و به‌كاریانهێناوه, به‌تایبه‌تی له كاتی ئاهه‌نگه ئاینییه‌كانیان به‌كاریانهێناوه.. باوه‌ڕیش وایه كه یه‌كه‌مین كه‌سێك كه باسی (قنب – حه‌شیش)ی كردووه و شیكاری بۆ كردووه به وێنه زانای یۆنانی (دیوسكوریدس) بووه له سه‌ده‌ی یه‌كه‌می پێشزایین, دوای فارسه‌كان و عه‌ره‌به‌كان له‌وه‌وه باسی حه‌شیشیان وه‌رگرتووه, به‌ڵام له‌م سه‌رده‌مانه‌ی تازه‌دا ئیبنولبیتار) كه زانایه‌كی عه‌ره‌ب و پزیشكێكی به‌ناوبانگه له سه‌ده‌ی سیانزه‌هه‌می زایینیدا باسی (قنب – حه‌شیش)ی كردووه و ئاماژه‌ی بۆ ئه‌وه كردووه كه له وڵاتی میسر چێنراوه و به شێوه‌یه‌كی به‌ربڵاو له ناو خه‌ڵكیدا به‌كارهاتووه.. هه‌ندێك كارناسی ئه‌م بواره پێیانوایه كه وشه‌ی (حه‌شیش) له بنه‌ڕه‌تدا وشه‌یه‌كی عه‌ره‌بییه كه به واتای گژوگیای كێوی دێت و ئه‌م رووه‌كه‌ش له ده‌شتوده‌ر به شێوه‌یه‌كی سه‌ربه‌ست ده‌ڕوێت.\nبه‌ڵام هه‌ندێكیتر ده‌ڵێن بنه‌ڕه‌تی ئه‌م وشه‌یه عه‌ره‌بییه و له وشه‌ی (شیشه )وه وه‌رگیراوه كه به واتای (خۆشی ) دێت ئه‌م ماده‌یه ئه‌گه‌رچی له سه‌رده‌می حكومڕانی (مه‌مالیك) له میسر ماوه‌یه‌ك قه‌ده‌غه‌كراوه به‌تایبه‌تی له سه‌رده‌می ئه‌میر (شه‌یغونی ), به‌ڵام خواردن و به‌كارهێنانی له ناو چینی هه‌ژاران له میسر زۆر بڵاوبووه.\nخووگرتن (ادمان) له‌سه‌ر مادده سڕكه‌ر و بێهۆشكه‌ره‌كان\nپێش ئه‌وه‌ی بچینه‌سه‌رباسی خووگرتن له‌سه‌ر مادده بێهۆشكه‌ر و سڕكه‌ره‌كان پێویسته له رێگه‌ی پێناسه‌یه‌كی ئه‌كادیمی زانستی ئه‌م ماددانه بناسین, مامۆستا (سه‌عد ئه‌لمه‌غریبی) به‌م جۆره پێناسه‌ی ئه‌و ماددانه ده‌كات (ماده بێهۆشكه‌ره‌كان هه‌موو ئه‌و مادده خاو و ئاماده كراوانه ده‌گرێته‌وه له شێوه‌ی (حه‌ب, شروب,شرینقه,هه‌ڵمژین) كه ده‌بنه هۆی بێهۆشی و سڕكردن یان خه‌وزڕاندن و پاشان كه‌سی به‌كارهێنه‌ریان (خوو- ادمان) یان له‌سه‌رده‌گرێت و كه‌سی به‌كارهێنه‌ر له رووی جه‌سته‌یی و ده‌روونی و ماددی راسته‌وخۆی لێده‌كه‌وێت و به شێوه‌ی راسته‌خۆ یان ناراسته‌وخۆ زیان به خێزان و كۆمه‌ڵگه‌كه‌ی ده‌گه‌یه‌نێت, به‌ڵام ئه‌م پێناسه‌یه ئه‌و ماددانه ناگرێته‌وه كه له كاری پزیشكی یان پیشه‌سازیدا به‌كارده‌هێنرێت و به ناوی خووپێوه‌گرتن (ادمان) له‌م پێناسه‌ی مامۆستا (سه‌عد)ه‌وه بۆمان ده‌رده‌كه‌وێت كه ناونانی ئه‌و ماددانه, بێهۆشكه‌ر یان سڕكه‌ر, هه‌ڵه‌یه چونكه زۆرێك له‌و ماددانه له كاتی به‌كارهێنانیدا و خووپێوه‌گرتنی (ادمان) نابنه‌هۆی بێهۆشی و سڕبوون, به‌ڵكو به‌پێچه‌وانه‌وه هه‌ندێكیان ده‌بنه هۆی خه‌وزڕاندنی به‌رده‌وام و به‌ئاگابوون بۆ ماوه‌یه‌كی دووردرێژی شه‌ووڕۆژ, به‌ڵام به هۆی ئه‌وه‌ی كه تائێستا ئه‌و ناوه (بێهۆشكه‌ر, سڕكه‌ر, موخه‌در) له‌لایه‌ن ناوه‌نده‌كانی تایبه‌ت به‌و ماددانه و خه‌ڵكیشدا به‌كارده‌هێنرێت ئه‌وا ئێمه‌ش به‌كاریده‌هێنین, زاناكانی بواری مادده سڕكه‌ر و بێهۆشكه‌ره‌كان بۆچوونیان جیاوازه له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی كه ئایا جیاوازی هه‌یه له‌نێوان (ادمان) خووپێوه‌گرتن و (تعود) فێربوون پێی.. هه‌ندێكیان وایبۆده‌چن كه جیاوازی نییه له‌نێوانیاندا ئه‌گه‌ر هه‌شبێت ئه‌وا زۆر كه‌مه, به‌ڵام هه‌ندێكیتر له زانایان ده‌ڵێن جیاوازییه‌كه زۆره و روونوئاشكراشه تایبه‌تمه‌ندییه‌كی (ادمان) خووپێوه‌گرتن به‌م چه‌ند خاڵه دیاریده‌كه‌ن:\n1- ویستێكی بێسنوور و به زۆر له‌سه‌ر به‌رده‌وامبوونی وه‌رگرتنی ئه‌و ماددانه و به‌ده‌ستخستنی به هه‌ر رێگه‌یه‌ك بێت ئه‌گه‌ر به‌كارهێنانی هێزیش بێت بۆ ئه‌م مه‌به‌سته چه‌نده‌ها باندوتاقمی تایبه‌تییان دروستكردووه.\n2- ئاره‌زووی زیادكردنی بڕی ئه‌و مادده بێهۆشكه‌ر و سڕكه‌ره‌ی كه له به‌كارهێنانی جا چ له رێگه‌ی خواردن یان ده‌رزیلێدان یان هڵمژینه‌وه بێـت.\n3- كه‌سی به‌كارهێنه‌ری ئه‌و ماددانه به ته‌واوه‌تی پشتده‌به‌ستێت به به‌كارهێنانی ئه‌و ماددانه چ له رووی ده‌روونی یان جه‌سته‌یی بێت.\n4- جێهێشتنی شوێنه‌واری خراپی جه‌سته‌یی و ده‌روونی له‌سه‌ر كه‌سی به‌كارهێنه‌ری و له رێگه‌ی ئه‌ویشه‌وه له‌سه‌ر كۆمه‌ڵگا.\n5- به‌ڵام (تعود) فێربوون له‌سه‌ر مادده بێهۆشكه‌ره‌كان یان سڕكه‌ره‌كان به‌م چه‌ند خاڵه جیاده‌كرێنه‌وه:\nأ- ویستی وه‌رگرتن و به‌كارهێنانی مادده‌ی ( بێهۆشكه‌ر و سڕكه‌ر) لای كه‌سی به‌كارهێنه‌ریان به‌ڵام به شێوه‌ی زۆر نه.\nب- بوونی حه‌زێكی كه‌م بۆ زیادكردنی بڕی مادده (بێهۆشكه‌ر یان سڕكه‌ره‌كه) لای كه‌سی به‌كارهێنه‌ر.\nج- كه‌سی به‌كارهێنه‌ری ئه‌و ماددانه له رووی دۆزینه‌وه پشتیان پێده‌به‌ستێت, به‌ڵام له رووی جه‌سته‌ییه‌وه به هیچ جۆرێك پشتی پێنابه‌ستێت به‌مه‌ش كه‌سی (متعود) فێربوو ده‌توانێت بۆ كۆتاجار واز له به‌كارهێنانی ئه‌و ماددانه بهێنێت.\nدوای ده‌رخستنی جیاوازییه‌كانی نێوان هه‌ردوو حاڵه‌تی (ادمان) خووگرتن و (تعود) فێربوون هێشتا لای لێكۆڵه‌ره‌وانی ئه‌م بواره زۆر زه‌حمه‌ته جیاكردنه‌وه‌یان بۆیه ناوی سێهه‌میان بۆ ئه‌و حاڵه‌ته هه‌ڵبژاردووه كه بریتییه له پشتبه‌ستن به مادده بێهۆشكه‌ر و سڕكه‌ره‌كان, به‌م شێوه‌یه پێناسه‌یان كردووه(حاڵه‌تێكی ده‌روونی یان هه‌ندێك جار جه‌سته‌ییشه له به‌ره‌نجامی به‌كارهێنانی مادده‌ی بێهۆشكه‌ر و سڕكه‌ره‌وه دروستده‌بێت له‌نێوان ئه‌و كه‌سه‌ی كه به‌كارێده‌هێنێت و مادده‌ی بێهۆشكه‌ر سڕكه‌ری به‌كارهاتووه.\nئه‌م مادده‌یه هه‌زاران ساڵ له‌مه‌وبه‌ر به‌كارهاتووه له‌لایه‌ن مرۆڤه‌كان وه‌ك ده‌رمان بۆ چاره‌سه‌ری نه‌خۆشی و كه‌مكردنه‌وه‌ی ئازاره‌كانی جه‌سته‌یی یان بۆ خۆمه‌ستكردن و دووركه‌وتنه‌وه له بێزارییه‌كانی دونیا, ئه‌م مادده‌یه‌ش له ئه‌نجامی كرداری ترشاندنی میوه‌كانی وه‌كو (ترێ و جۆ) دروستكراوه, پاشان له رێگه‌ی دڵۆپاندن مادده‌ی (كهولیان) دۆزییه‌وه.. ئه‌م دروستكراوه تازه‌یه داده‌نرا به باشترین چاره‌سه‌ری كێشه ده‌رونی و جه‌سته‌ییه‌كانی مرۆڤ له جۆرێك ناوی (ویسكی) كه وشه‌یه‌كی (ئه‌سكۆتله‌ندییه) و به واتای ئاوی ژیان دێت لێنراوه له‌به‌ر كاریگه‌ری خێرایی مه‌ستكردنی له‌سه‌ر كه‌سی به‌كارهێنه‌ری.\nمرۆڤ له هه‌وڵه‌كانی نه‌وه‌ستا به درێژایی مێژوو بۆ دۆزینه‌وه‌ی ده‌رمانێك كه چاره‌سه‌ری نه‌خۆشییه‌كانی بكات و نه‌بێته‌هۆی (خووپێوه‌گرتن) بۆیه له وڵاتی (ئه‌ڵمانیا) و له كۆتایی ساڵه‌كانی سییه‌كاندا هه‌وڵێكدرا بۆ دروستكردنی جۆرێك ده‌رمان كه ئازارشكێن بێت و مه‌ترسی (خووپێوه‌گرتن)ی نه‌بێت له ئه‌نجامدا ده‌رمانێك دروستكرا كه له پێكهاته‌دا له (مۆرفین) ده‌چوو به‌داخه‌وه به‌پێچه‌وانه‌ی ئه‌و هه‌وڵانه‌ی كه دران له‌پێناوی ئه‌م دروستكراوه تازه‌یه‌دا ئه‌میش له بواری كاری نادروستدا به‌كارده‌هێنرا وه‌ك ده‌رمانه‌كانی پێشوو.\n* ئه‌و هۆكارانه‌ی كه ده‌بنه هۆی (خووگرتن) و فێربوون له‌سه‌ر مادده بێهۆشكه‌رو سڕكه‌ره‌كان:\nزاناكانی ئه‌م بواره هۆكاره‌كانی به‌كارهێنان و فێربوونی مادده بێهۆشكه‌ره‌كان ده‌گێڕنه‌وه بۆ كۆمه‌ڵێك هۆكاری ئاڵۆز هه‌ندێكجار زیاتر له چه‌ند هۆكارێك دیاریده‌كه‌ن, به‌ڵام ئه‌م هۆكارانه له وڵاتێك بۆ وڵاتێكیتر و له كۆمه‌ڵگه‌یه‌ك بۆ كۆمه‌ڵگه‌یه‌كیتر ده‌گۆڕێت جاری واش هه‌یه هه‌ر له ناو وڵات و یه‌ك گه‌لدا هۆكاره‌كان جیاوازییان هه‌یه قه‌باره‌بڕی كاریگه‌ری ئه‌و هۆكارانه تائێستا له زۆر شوێن له‌لایه‌ن زاناكانه‌وه له‌ژێر لێكۆڵینه‌وه‌دان, ئێمه لێره‌دا هه‌ندێك له‌و هۆكارانه ده‌خه‌ینه‌روو باسیان له‌سه‌ر ده‌كه‌ین كه یارمه‌تیده‌ربوون بۆ فێربوون له‌سه‌ر مادده بێهۆشكه‌ر و سڕكه‌ره‌كان به‌تایبه‌تی لای لاوان.\nیه‌كه‌م: پێكهاته‌ی كه‌سێتیی:\nهه‌ندێك لێكۆڵه‌ره‌وه‌كانی ئه‌م بواره له‌و باوه‌ڕه‌دان كه كه‌سانێك هه‌ن ئاره‌زووی به‌كارهێنانی مادده بێهۆشكه‌ره‌كان له ناخیاندا هه‌یه به پێی پێكهاته‌ی باری كه‌سێتیی و لاشه‌یی و ده‌روونی ئه‌م كه‌سانه له یه‌كێك له قۆناغه‌كانی ژیانیاندا تووشی تێكچوونی باری كه‌سێتیی بوون و ده‌توانین به‌وه له خه‌ڵكانیتریان جیابكه‌ینه‌وه كه ئه‌م كه‌سانه هه‌میشه پشت به خه‌ڵكانیتر ده‌به‌ستن بۆ هه‌موو كاروبارێكی ژیانیان و زۆر حه‌زیان له لاساییكردنه‌وه‌ی سه‌رده‌می منداڵی هه‌یه زۆربه‌ی ژیانیان له ئه‌ندێشه و خه‌یاڵ به‌سه‌رده‌به‌ن و ناتوانن له‌گه‌ڵ واقیعدا خۆیان بگونجێنن و هه‌میشه له ژیانی واقیعی هه‌ڵدێن و حه‌زیان له ته‌نهاییه, مامۆستا (عه‌لی كه‌مال) كه‌سایه‌تییه‌كانی فێربوو یان خووگرتن له‌سه‌ر مادده بێهۆشكه‌ر و سڕكه‌ره‌كان كردووه به چه‌ند كه‌سایه‌تییه‌كه‌وه:\n1- كه‌سێتییه‌كی سروتی ته‌واو:\nئه‌م كه‌سانه له هه‌موو روویه‌كه‌وه سروشتی و ته‌واون و له ئه‌نجامی خراپ به‌كارهێنانی ده‌رمانی چاره‌سه‌ری نه‌خۆشی تووشیده‌بن.\n2- كه‌سێتییه‌كی ناجێگیر:\nئه‌م كه‌سایه‌تییانه له زۆربه‌ی كاره‌كانیاندا دوودڵن و هه‌میشه له دڵه‌ڕاوكێدان به‌رامبه‌ر به ئه‌نجامدانی كاره‌كانیان مادده‌بێهۆشكه‌ر و سڕكه‌ره‌كان به‌كارده‌هێنرێت بۆ ره‌واندنه‌وه‌ی ئه‌و دڵه‌ڕاوكێ و دوودڵییه و له دوایدا (خوو – ادمان)ی له‌سه‌رده‌گرن.\n3- كه‌سێتیی (سایكۆبائییه):\nئه‌م جۆره كه‌سایه‌تییانه مادده بێهۆشكه‌ر و سڕكه‌ره‌كان به‌كارده‌هێنن به مه‌به‌ستی گه‌یشتن به خۆشییه‌كی خه‌یاڵی و هه‌ستكردن به خۆگه‌وره‌كردن یان بۆ ده‌رخستنی رق و تۆڵه‌یه به‌رامبه‌ر به كۆمه‌ڵگا كه‌پێوایه سته‌میان به‌رامبه‌ر ئه‌م كردووه كاتێك پله‌وپایه‌ی گونجاویان نه‌داوه‌تێ.\n4- كه‌سێتیی عه‌قڵنه‌خۆش (ناته‌واو):\nئه‌م كه‌سایه‌تییانه له ئه‌نجامی هه‌چ هۆكارێكی ده‌روونی یان جه‌سته‌یی یان سروشتی تووشی خه‌مۆكی و بێهیوایی و بێئومێدی بوون ناچار په‌ناده‌به‌نه‌به‌ر مادده (بێهۆشكه‌ر و سڕكه‌ره‌كان) به شێوه‌یه‌ك كه‌پاش ماوه‌یه‌ك خوویله‌سه‌رده‌گرن, راسته‌پێكهاته‌ی كه‌سێتیی داده‌نرێت به هۆكارێكی تووشبوون به(خووگرتن) له‌سه‌ر مادده بێهۆشكه‌ره‌كان, به‌ڵام ده‌بێت باری كۆمه‌ڵایه‌تی و ئابوری كه ده‌وری كه‌سی تووشبوویان داوه باسبكرێت و لێكۆڵینه‌وه‌ی له‌سه‌ربكرێت, له‌م ساڵانه‌ی دوایدا چه‌ند لێكۆڵه‌ره‌وه‌یه‌كی بواری مادده بێهۆشكه‌ر و سڕكه‌ره‌كان لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كیان ئه‌نجامدا له‌سه‌ر كه‌سانی تووشبوو به (خووگرتن) به‌و ماددانه ئه‌وه‌یان سه‌لماند كه جیاوازییه‌كی زۆر هه‌یه له‌نێوان كه‌سانی (خووگر) له‌سه‌ر ئه‌و ماددانه چ له‌نێو كۆمه‌ڵگه‌ی گه‌نجان یان له‌نێو كۆمه‌ڵگه‌ی پێگه‌یشتوان, وه‌ته‌نها پێوه‌رێك كه‌بتوانرێت دابنرێت بۆ جیاكردنه‌وه‌ی ئه‌وكه‌سانه له‌رێگه‌ی (مختبر) تاقیگه‌وه ده‌بێت كه‌بیسه‌لمێنێت تاچ راده‌یه‌ك ئه‌وكه‌سه تووشی (خووگرتن) به‌و ماددانه بووه یان له رێگه‌ی هه‌ڵسوكه‌وتی ئه‌و كه‌سانه ده‌بێت له‌گه‌ڵ خۆیان و كۆمه‌ڵگه و گه‌وره‌ترین سروشتی كه‌سانی خووگر به مادده بێهۆشكه‌ره‌كان سیفه‌تی (بێهیوایی و بێئومێدی)یه كه زۆر زه‌حمه‌ته بتوانرێت نیشانه‌كانی بێهیوایی و بێئومێدی دیاریبكرێت و راڤه‌بكرێت.\n(ساكستین) له‌و باوه‌ڕه‌دایه كه تاكه سیفه‌تێك له‌هه‌موو كه‌سانی (خووگر) مودمنه‌كاندا هه‌یه و هه‌موویان به‌شدارن تیایدا ئه‌وه‌یه كه ئه‌مانه مه‌ترسیدارن بۆ سه‌ر كۆمه‌ڵگه و بۆ سه‌ر ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی.\nساكستین ئه‌وه‌ی رووننه‌كردۆته‌وه كه ئایا (كحول) و ئه‌و كه‌سانه‌ی كحولده‌خۆنه‌وه ئه‌م مه‌رجه ده‌یانگرێته‌وه یان زۆربه‌ی هه‌ره زۆری لێكۆڵه‌ره‌كان، كحولخۆره‌كان ناخه‌نه ناو ئه‌م ریزبه‌ندییه‌وه و خواردنه‌وه‌ی (كحول) به كارێكی لاده‌رانه دانانێن مه‌گه‌ر كاتێك نه‌بێت كه خواردنه‌وه‌ی بێته هۆی ئه‌نجامدانی كارێكی خراپ یان بێزاركردنی خه‌ڵكانیترو ده‌ستدرێژیكردنه‌سه‌ر خۆیان و ماڵوسامانیان.\nوڵاتان له كۆن و تازه‌دا چه‌كی مادده بێهۆشكه‌ره‌كانیان به‌كاهێناوه دژی ئه‌و گه‌لانه‌ی كه ویستویانه داگیریان بكه‌ن به مه‌به‌ستی لاوازكردنی گیانی به‌رگری لای رۆڵه‌كانی ئه‌و گه‌ل و نه‌ته‌وانه, كه‌سی فێربوو له‌سه‌ر ئه‌و ماددانه ساڵانه به ده‌یان هه‌زار دۆلار خه‌رجده‌كه‌ن به بێئه‌وه‌ی هیچ سوودێكی هه‌بێ بۆ خۆیان و كۆمه‌ڵگاكه‌یان ئه‌مه‌ش به خراپی ده‌شكێته‌وه له‌سه‌ر ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی, داگیركاری به‌ریتانی رۆڵێكی مێژوویی هه‌بووه له بواری بڵاوكردنه‌وه و هاندانی به‌كارهێنانی مادده بێهۆشكه‌ركان.. به‌ریتانیا كاتێك هیندستانی داگیركرد هه‌ڵسا به دامه‌زراندنی كۆمپانیای بازرگانی هیندی رۆژهه‌ڵات, كه هه‌ستا به چاندنی رووه‌كی ئه‌فیون و چا له كێڵگه جیاوازه‌كاندا, پاشان ناردنه‌ده‌ره‌وه‌ی به‌ره‌و وڵاتانی دراوسێ به‌تایبه‌ت وڵاتی (چین) هه‌ر به‌مه‌شه‌وه نه‌وه‌ستا به‌ڵكو هانی چینییه‌كانی دا بۆ به‌كارهێنانی (ئه‌فیون) به شێوه‌یه‌ك كه له دواییدا بوو به‌په‌تایه‌كی كوشنده له‌م وڵاته‌دا به شێوه‌یه‌ك بڵاوبوویه‌وه كه حكومه‌تی چین فه‌رمانی قه‌ده‌غه‌كردنی (ئه‌فیون)ی ده‌ركرد.. ئه‌مه‌ش بووه هۆی هه‌ڵگیرسانی جه‌نگ له‌نێوان چین و ئینگلیز و هیند ئه‌م شه‌ڕه به شه‌ڕی (ئه‌فیون) ناسراوه له مێژوودا ساڵی (1842) رێكه‌وتننامه‌یه‌ك له‌نێوان هه‌ردوو وڵاتدا مۆركرا تێیدا رێگه‌درا (ئه‌فیون) بچێته شاره‌كانی سه‌ر رۆخی ده‌ریا له چین, له ماوه‌ی جه‌نگی جیهانی دووه‌مدا ده‌زگای هه‌واڵگری ئه‌مریكا هه‌وڵیدا مادده‌یه‌ك دروستبكات له رووه‌كی (ماریجوانا) به مه‌به‌ستی به‌كارهێنانی دژی ئه‌و به‌ندكراوانه‌ی كه گرتبوونی بۆ وه‌رگرتنی زانیاری لێیان, به‌ڵام ئه‌م هه‌وڵه سه‌رینه‌گرت له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ده‌درا به هه‌چ به‌ندكراوێك ده‌بووه هۆی نووستنی.\nسێیه‌م: ئاسانی ده‌ستكه‌وتنی مادده بێهۆشكه‌ره‌كان له ناو كۆمه‌ڵگادا:\nئه‌و كۆمه‌ڵگایانه‌ی كه به ئاسانی ئه‌و ماددانه‌یان تێدا ده‌ستبكه‌وێت ئه‌وا رێژه‌ی به‌كارهێنه‌رانیشی زۆر ده‌بن, به شێوه‌یه‌ك روخساری هه‌ندێ كۆمه‌ڵگا ده‌بێته كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی خووگرتوو له‌سه‌ر ئه‌و ماددانه كه له ئێستادا زۆر له كۆمه‌ڵگه‌كان ده‌گرێته‌وه ده‌بێت ئه‌وه‌مان له یادنه‌چێت زۆرێك له ده‌وڵه‌ته‌كان و رێكخراوه و كۆمه‌ڵه‌كان به‌رژه‌وه‌ندییان له‌وه‌دایه كه ئه‌و ماددانه به‌كاربهێنن بۆ ده‌ستخستنی قازانجی ماددی وه‌ك رێكخراوه چه‌په‌كانی كۆڵۆمبیا و حكومه‌تی له‌ناوچووی تاڵیبان.\nچواره‌م: هۆكاره‌كانی راگه‌یاندن:\nتائێستا ناكۆكی هه‌یه له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی هۆكاره‌كانی راگه‌یاندن چه‌نده كاریگه‌ریان له‌سه‌ر لادانی لاوان له‌م باره‌یه‌وه سێ بۆچوون هه‌یه.\nده‌ڵێت هۆكانی راگه‌یاندن هیچ رۆڵێكیان نییه له‌سه‌ر لادانی لاوان ئه‌وه‌ش ده‌كنه به‌ڵگه كه تائێستا هه‌ندێ كۆمه‌ڵگا هۆكاره‌كانی راگه‌یاندنیان پێنه‌گه‌یشتووه له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ئه‌نجامدانی تاوان تێیاندا بڵاوه وه‌ك له‌هه‌ندێ له‌ناوچه‌گوندنشینه دووره‌كان.\nبۆ چوونی دووه‌م\nته‌واو پێچه‌وانه‌ی بۆچوونی یه‌كه‌مه خاوه‌نی ئه‌م بۆچوونه باوه‌ڕیان وایه كه هۆكاره‌كانی راگه‌یاندن رۆڵی زۆریان هه‌یه له بڵاوكردنه‌وه‌ی لادانی لاوان ئه‌وه‌ش ده‌كه‌نه به‌ڵگه كه تاوانه‌كان جۆراوجۆر بوون به‌تایبه‌تی له‌و كۆمه‌ڵگایانه‌ی كه لاوان تێیدا له رێگه‌ی هۆكاره‌كانی راگه‌یاندنه‌وه چه‌نده‌ها فلیم و زنجیره‌ی تایبه‌ت ده‌بینن له‌سه‌ر شه‌ڕ و ئه‌نجامدانی تاوان ئه‌مه‌ش به خراپی كاریگه‌رییه‌كه‌ی ده‌شكێته‌وه به‌سه‌ریاندا.\nبۆ چوونی سێیه‌م\nئه‌م بۆچوونه زۆربه‌ی لێكۆڵه‌ره‌وه‌كان له‌سه‌ری رێكن خاوه‌نی ئه‌م بۆچوونه پێیانوایه كه هۆكاره‌كانی راگه‌یاندن ده‌بێته هۆی جووڵاندنی حه‌زی ئه‌نجامدانی تاوان لای ئه‌و كه‌سانه‌ی كه خۆیان له بنه‌ڕه‌تدا ئه‌و حه‌زه‌یان تێدایه به‌ڵگه‌شیان ئه‌وه‌یه ئه‌گه‌رچی لاوانێكی زۆر سه‌یری فیلمه سینه‌مایی و ته‌له‌فزیۆنییه‌كان ده‌كه‌ن, به‌ڵام هه‌ندێكی كه‌میان ئاماده‌ن تاوان ئه‌نجامبده‌ن, ده‌بێت ئه‌وه‌مان له بیرنه‌چێت كه چه‌نده ئاستی رۆشنبیری له‌ناو كۆمه‌ڵگادا به‌رزبێت ئه‌وه‌نده راده‌ی ئه‌نجامدانی تاوان تێیدا كه‌مده‌بێته‌وه كۆمه‌ڵگاكانی سوید و نه‌رویج و سویسرا.\nپێنجه‌م: كاریگه‌ری هاوڕێ و هاوه‌ڵان:\nهاوڕێیه‌تی رۆڵێكی گرنگی هه‌یه له‌سه‌ر ئاراسته‌كردنی تاك به‌ره و به‌كارهێنانی مادده بێهۆشكه‌ره‌كان بۆ ئه‌وه‌ی لاو له‌ناو كۆمه‌ڵه‌كه‌یدا وه‌ك ئه‌ندام بمێنێته‌وه پێویسته له‌سه‌ری خووئاكاری ئه‌وان بگرێت سه‌یره‌كه‌ین ده‌سده‌كات به به‌كارهێنانی مادده‌ی بێهۆشكه‌ر ئه‌گه‌رهات و هاوڕێكانی كۆمه‌ڵگه‌ی به‌كاریانده‌هێنا خۆ ئه‌گه‌ر لاوێك بیه‌وێت رێگری له به‌كارهێنانی ئه‌و ماددانه بكات له‌ناو كۆمه‌ڵه‌كه‌یدا, ئه‌وا ناتوانێت چونكه ئه‌وانیتر هه‌وڵده‌ده‌ن له خۆیانی دووربخه‌نه‌وه ئه‌میش نایه‌وێت ئه‌وه رووبدات بۆیه به‌ناچاری ده‌چێته‌سه‌ر كاره‌كه‌ی ئه‌وان له‌م دواییانه‌دا لێكۆڵینه‌وه‌یه‌ك ئه‌وه‌ی ده‌رخستووه كه زۆربه‌ی لاوان له هاوته‌مه‌نه‌كانی خۆیانه‌وه ئه‌و ماددانه‌یان ده‌ستده‌كه‌وێت.\nبه‌ڵام ئافره‌ت له رێگه‌ی ئافره‌تان یان پیاوانی ته‌مه‌ن له خۆیان گه‌وره‌تر ده‌ستیانده‌كه‌وێت, لای هه‌ندێك لێكۆڵه‌ره‌وه‌ی ئه‌م بابه‌ته(سجن) زیندان دانراوه به سه‌رچاوه‌یه‌كی هاوڕێیه‌تیكردنی خراپ ئه‌وكاته‌ی كه لاوێكی لاده‌ر ده‌خرێته سجنه‌وه له‌وێدا تێكه‌ڵ به كه‌سانی تلیاكخۆر و بازرگانی مادده بێهۆشكه‌ره‌كان ده‌بێت, په‌یوه‌ندی له‌نێوانیاندا دروستده‌بێت پاش ئازادبوونی راسته‌وخۆ ده‌ستده‌داته به‌كارهێنان و بازرگانی به مادده بێهۆشكه‌ره‌كان.\nشه‌شه‌م: كه‌می هۆكاره‌كانی به‌سه‌ربردنی بێ ئیشی و حه‌سانه‌وه:\nچالاكییه‌كانی كاتی بێئیشی و حه‌سانه‌وه داده‌نرێن به‌و هۆكاره گرنگانه‌ی كه لاوان ده‌پارێزن به تووشبوون به لادان و بێهیوایی و بیربڵاوی ئه‌وه‌ی جێی سه‌رنجه كه لاوان حه‌زیان له خوێندنه‌وه‌ی پرۆگرامی خوێندنی خۆیان نییه و پڕكردنه‌وه‌ی ویسته‌كانیان بۆیه هه‌وڵده‌ده‌ن له چه‌ند لایه‌كیتره‌وه ئه‌م ویستانه‌ی خۆیان تێربكه‌ن زۆرجار ده‌بێته‌هۆی لادان و لاوان له كۆمه‌ڵگای ئێمه‌دا ده‌ناڵێنن به ده‌ست كه‌می شوێنی حه‌وانه‌وه و به‌سه‌ربردنی كاتی بێئیشی له ئه‌نجامی ئه‌مه‌شدا كۆمه‌ڵگایه‌كی ناباو دروستبووه كه له‌وه‌وپێش نه‌بووه به كۆمه‌ڵگه‌ی لاوانی سه‌رجاده ناسراون.\nبه شێوه‌یه‌ك كه لاوان له‌سه‌ره رێگاكاندا كۆده‌بنه‌وه و ده‌ستده‌كه‌ن به توانج و قسه‌ی بێسوود ئه‌م دیارده‌یه‌ش به‌پله‌ی یه‌كه‌م ئه‌وه ده‌سه‌لمێنێت كه خێزان و قوتابخانه و ده‌سه‌ڵات نه‌یانتوانیوه لاوان رێكبخه‌ن و به چالاكی ئه‌و كاتانه‌یان به‌سه‌ربه‌رن.\nحه‌وته‌م: كاریگه‌ری خێزان:\nخێزان رۆڵێكی سه‌ره‌كی ده‌بینێت له‌سه‌ر هه‌ڵسوكه‌وتی كۆمه‌ڵایه‌تی, چونكه خێزان ئه‌و كۆمه‌ڵه كه‌سه‌یه كه به‌هێزترین په‌یوه‌ندی له‌نێوان یه‌كدا دامه‌زراوه خێزان هه‌ڵده‌ستێت به‌دورستكردنی ره‌وشتی تاك هه‌ر له سه‌ره‌تاكانی قۆناغی منداڵییه‌وه كاریگه‌ریشی له‌سه‌ر ئه‌و كه‌سه ده‌مێنێت به درێژایی ته‌مه‌نی زۆربه‌ی هه‌ره زۆری لێكۆڵینه‌وه‌كان ئه‌وه‌یان ده‌رخستووه ئه‌گه‌ر لاوێك له خێزانێكی هه‌ڵوه‌شاوه‌دا په‌روه‌دره‌بێت ئه‌وا تووشی چه‌نده‌ها كێشه‌ی عاتیفی و كۆمه‌ڵایه‌تی ده‌بێته‌وه به به‌راورد له‌گه‌ڵ ئه‌و لاوانه‌ی كه له خێزانێكی رێكوپێكدا په‌روه‌رده‌ده‌بن و گرنگترین هۆكاریش كه ده‌بێته هۆی هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی خێزان بریتییه له: ته‌ڵاقدان, مردنی یه‌كێك له دایك یان باوكیان دووركه‌وتنه‌وه‌ی باوك بۆ ماوه‌یه‌كی زۆر له ماڵه‌وه,هه‌روه‌ها خووگرتنی دایك یان باوك له‌سه‌ر مادده بێهۆشكه‌ره‌كان یان یه‌كێكیتر له ئه‌ندامانی ئه‌و خێزانه, لێكۆڵینه‌وه‌كان له‌و باوه‌ڕه‌دان كه ئه‌و خێزانانه‌ی هه‌ندێ له ئه‌ندامه‌كانیان مادده‌ی بێهۆشكه‌ر به‌كارده‌هێنن جیاده‌كرێنه‌وه له خێزانه‌كانیتر به‌وه‌ی كه په‌یوه‌ندی نێوان ئه‌ندامه‌كانیان ئاڵۆزه و كۆچكردن له‌ناو خێزانه‌كه‌دا, هه‌ڵسوكه‌وتی نادروستی هه‌ندێك له خێزانه‌كان به‌رامبه‌ر رۆڵه‌كانیان كاردانه‌وه‌ی خراپی لێچاوه‌ڕێ ده‌كرێ به‌وه‌ی لاوانی ناو ئه‌و خێزانانه په‌ناده‌به‌نه‌به‌ر مادده بێهۆشكه‌ره‌كان هه‌ندێ له لێكۆڵینه‌وه‌كان ئه‌وه‌یان ده‌رخستووه 50% لاوانی بێجێگه و 80% لاوانی ناوخێزان كه فێری مادده بێهۆشكه‌ره‌كان بوون هۆكاره‌كه‌ی ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ خراپی كه‌شوهه‌وای ژیانی خێزان له عێراق رێژه‌یه‌كی به‌رزی ئه‌و لاوانه‌ی له ده‌ره‌وه‌ی ماڵه‌وه ده‌ژین هۆكاره‌كه‌ی ده‌گه‌ڕێننه‌وه بۆ خراپی باری خێزان و خراپ ره‌فتاركردنی گه‌وره‌ی خێزانه له‌گه‌ڵ مێردمنداڵانی ناوخێزانه‌كه, چونكه ئاشكرایه كه‌لاوانی ده‌ره‌وه‌ی خێزان بۆ بژێوی ژیانیان په‌ناده‌به‌نه به‌ر دزێوكاری نابه‌جێ و بازرگانی به مادده بێهۆشكه‌ره‌كان دوایش خزانه نێو بانده‌كانی سه‌رجاده.\nهه‌شته‌م: خواردنی مادده بێهۆشكه‌ره‌كان بۆ مه‌به‌ستی چاره‌سه‌ركردنی ته‌ندروستی:\nهۆكاری به‌كارهێنانی مادده بێهۆشكه‌ره‌كان له‌ناو هه‌ندێ له كۆمه‌ڵگاكاندا ده‌گه‌ڕێندرێته‌وه بۆ چاره‌سه‌ركه‌ری نه‌خۆشیه‌كان له میسر, جه‌مال ئه‌بولعه‌زام ده‌ڵێت: یه‌كێك له هۆكاره‌كانی به‌كارهێنانی مادده بێهۆشكه‌ره‌كان ئه‌وه‌یه كه‌سی به‌كارهێنه‌ر پێیوایه كه سوودی هه‌یه له چاره‌سه‌ركردنی نه‌خۆشییه‌كانی جه‌سته وه‌ك نه‌خۆشی (ره‌بۆ, به‌ردی گورچیله, رۆماتیزم, هه‌وكردنی جومگه, مایه‌سیری) له عێراقیش ده‌ركه‌وتووه كه هۆكاری سه‌ره‌كی به‌كارهێنانی مادده بێهۆشكه‌ره‌كان بۆ مه‌به‌ستی چاره‌سه‌ركردنی نه‌خۆشییه جه‌سته‌ییه‌كانه له راپرسییه‌كدا كه له پاكستان ئه‌نجامدراوه ده‌ركه‌وتووه 44% به‌كارهێنه‌رانی مادده بێهۆشكه‌ره‌كان له شاره‌كاندا و 22% به‌كارهێنه‌رانی ئه‌و ماددانه له‌لادێكاندا به مه‌به‌ستی چاره‌سه‌ركردنی نه‌خۆشی وشكاندنی ئازاره‌كان.\nنۆیه‌م: به‌كارهێنانی مادده بێهۆشكه‌ره‌كان به مه‌به‌ستی ده‌ستخستنی له‌زه‌تی (جنس):\nیه‌كێك له‌و هۆكاره باوانه‌ی كه كه‌سانی به‌كارهێنه‌ری مادده‌ی بێهۆشكه‌ر و سڕكه‌ره‌كان له‌پێناویدا به‌كاریده‌هێنن ده‌ستخستنی چێژی (سێكسیه) كه كه‌سی به‌كارهێنه‌ر ئه‌ومادده‌یه به‌كارده‌هێنێت بۆ ئه‌وه‌ی ماوه‌یه‌كی زیاتر و درێژتر بداته كاره (سێكسییه‌كه‌ی) یان هه‌ندێك جار بۆ مه‌به‌ستی به‌هێزكردنی ئه‌ولایه‌نه‌یه له‌و كه‌سه‌دا كه خۆی له بنه‌ڕه‌تدا لاوازه بۆیه پاش چه‌ندجار به‌كارهێنانی هه‌ندێك له‌و ماددانه كه به‌كارهێنه‌ر خوو یان (ادمان) یان له‌سه‌ر ده‌گرێت تا وایلێدێت ناتوانێت به بێ به‌كارهێنانی ئه‌و ماددانه كاری سێكسی سروشتی ئه‌نجامبدات.\nمن لێره‌دا كۆتایی به‌م به‌شه‌ی بابه‌ته‌كه‌م ده‌هێنم به‌و هیوایه‌ی له داهاتوویه‌كی نزیكدا له بابه‌تێكیتردا بتوانم رێگه‌كانی چاره‌سه‌ری تووشبووان و خووگرانی ئه‌م ماددانه‌بخه‌مه‌ڕوو حكومه‌ت و لایه‌نه په‌یوه‌ندیداره‌كانیش بتوانن ناوه‌ندی تایبه‌ت و نه‌خۆشخانه‌ی تایبه‌ت به‌و ماددانه و كه‌سانی به‌كارهێنه‌ری بكه‌نه‌وه.\nله گۆڤاری (الشباب و المخدرات فی دول الخلیج العربی)\n75218 جار خوێندراوه‌ته‌وه | Friday, January 21, 2011


22:01 - 17 January 2019\nهەنگاو: کچێکی تەمەن ١١ ساڵ لەشاری ئورمیە هەوڵی خۆکووشتنی داو لە ئاکامدا گیانی لەدەست داوە.\nبە پێی هەواڵی ڕێکخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو، رۆژی پێنج شەممە (٢٧ی بەفرانباری ٢٧١٨/ ١٧ی ژانویەی ٢٠١٩) کچێکی قوتابی تەمەن ١١ ساڵ بە خواردنی حەب، هەوڵی خۆکووشتنی داوە و لە نێو بینای قوتابخانەکەی (ئەسغەرزادە) تەندروستی تێک دەچێت.\nبە پێی هەواڵە بڵاوکراوەکان، بەرپرسانی قوتابخانەکە ڕایانگەیاندووە کە دوای تێکچوونی تەندروستی ئەو کچە قوتابیە کە ناوەکەیان ڕانەگەیاندووە، هەوڵی گەیاندنی بۆ نەخۆشخانە دراوە کە لە رێگەدا گیانی کەدەست داوە.\nهەواڵنێری هەنگاو ڕایگەیاندووە کە باوکی ئەو کچە کە پۆلیپێنجی سەرەتاییە، بە هۆی قەرزداری لەبەندیخانەیە و براکەشی لە سەربازی زۆرەملێ بووە، ئەرکی بەخێو کردنی ماڵ و منداڵەکان لە ئەستۆی دایکی بووە و ئەو کچە بەهۆی کێشەی ئابووری هەوڵی خۆکووشتنی داوە.\nبە پێی ئاماری تۆمار کراو لە ناوەندی ئاماری ڕێکخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو، لە ساڵی ٢٠١٨ دا، لانیکەم ٤١ منداڵی کورد بە هۆکاری جۆراوجۆر کۆتاییان بە ژیانی خۆیان هێناوە کە ٢٨ کەسیان کچ بوون.