سەنتەری میترۆ:ئەو ڕۆژنامەنوسە بیانیانەی دەیانەوێ بێنە هەرێمی کوردستان کۆسپی زۆر دەخرێتە بەردەمیان\nسەنتەری میترۆ بۆ داکۆکی لەمافی ڕۆژنامەنوسان ڕایگەیاند ئەو ڕۆژنامەنوسانەی دەیانەوێت سەردانی هەرێمی کوردستان بکەن حکومەتی عێراق کۆسپ و ڕێگری زۆریان بۆ دروست دەکات و داواش لە ڕێکخراو و باڵیۆزی وڵاتان دەکات هەموو ڕێوشوێنێکی توند لەسەر ئەو ڕۆژنامەنووسانە هەڵبگیرێت کە دەیانەوێت سەردانی هەرێم بکەن.\nلەیاداشتێکدا سەنتەری میترۆ ڕایگەیاند رێوشوێنی پێدانی ڤیزا بە هەر ڕۆژنامەنووسێك یان تیمی میدیایی كە دەیەوێت سەردانی هەولێر بكات چەندین كۆسپ و بەربەستی لەبەردەمدا دادەنرێت، سەرباری ئەوەی لەلایەن باڵیۆزخانەکانی عێراقەوە داوای بیرۆكەی ڕاپۆرتەكانیان لێدەكرێت خۆ ئەگەر بابەتەكانیان پەیوەندی بە هەرێمی كوردستانەوە هەبێت، ئەوا ڤیزایان پێنادرێت.\nئاماژە بەوەدەکات ڕێوشوێنی ڤیزا وەرگرتن بۆ ئەوانەی كارە ڕۆژنامەنوسیەكانیان پێویستی بە سەردانی هەرێمی كوردستان هەیە سێ هەفتە دەخایەنێت و هەندێك جاریش دوو مانگ یان هەر ڕەتدەكرێتەوە.\nبەمهۆیەوە سەنتەری میترۆ داوا لە ڕێکخراو و باڵیۆزخانە و کونسوڵخانە و نوێنەرایەتی وڵاتان دەکات هەوڵەكانیان بخەنە گەڕ بۆ هەڵگرتنی هەموو ڕێوشوێنێكی توند بەرامبەر هاتنی رۆژنامەنوسان بۆ هەرێمی كوردستان و كۆتایهێنان بەو ڕێوشوێنانەی كە مافی زانیاری و ئازادی كاری میدیایی لەكەدار دەكات.\nبە پەیوەندی بە سەنتەری میترۆ.


تاوانکاری لە ڕێگای ئینتەرنێتی لە سوید زیاد بووە - Radio Sweden Kurdish - ڕادیۆی سوید - Radyoya Swêdê | Sveriges Radio\nتاوانکاری لە ڕێگای ئینتەرنێتی لە سوید زیاد بووە\nبڵاو کرایه‌وه måndag 30 juli 2012 kl 14.47\nلە شەش مانگی ئەوەڵی ئەمساڵ تاوانکاری لە ڕێگای ئینتەرنێت بەرامبەر بە ساڵی ڕابردوو بە ٢٧ لە سەد زیاد بووە. بەڵام شێوەی تاوانکاریەکان لە ڕێگای ئینتەرنێت گۆراون و بووە بە گرفتێکی بەربڵاو. بە پێی ئاندێرش ئوولۆفسۆن بەرپرسی لێکۆڵینەوە لە لایان پۆلیسی ستۆکهۆڵم ساختەکاری لە ڕێگای ئینتەرنێت بەشێکی زۆرە لە تاوانەکانی سختەیی.\nئاندێرش ئوولۆفسۆن دەڵێ تاوانی ئینتەرنێتی بووە بە ٩٠ لە سەدی تاوانەکانی ساختەیی و بووە بە شتێکی ئاسایی.\nبەڵام زۆر جار زانیاری و توانی پۆلیس کافیی نیە. هاوکات لەگەڵ زێدەبوونی تاوانکاری لە ڕێگای ئینتەرنێت پێویستیی کەسانی بەتوانا و شارەزاش زیادتر دەبێت. پۆلیسی شاری یۆتۆبۆری لەم ساڵەی ئاخیردا ژمارەی شارەزاییانی ٥٠ لە سەد زیادتر کردووە بە هۆی زێدەبوونی تاوانکاری ئینتەرنێتی. بە پێی ئاندێرش ئوولۆفسۆن لە لایان پۆلیسەوە هەوڵدەدەن کەسانی شارەزا کۆبکەنەوە.\nئوولۆفسۆن دەڵێ ئێمە هەوڵدەدەین توانایی و زانیاری خۆمان لەگەڵ زێدەبوونی تاوانکاری لە ڕێگای ئینتەرنێت زیادتربکەین. بەڵام بۆ ئێمە کات دەگرێت بە هۆی ئەوەی دەبێ کەسانی شارەزا ببینینەوە و هاوکات زانیاریان پێبدەین بۆ ئەوەی بتووانن بە پێی یاسای سوید کار بکەن.\nبەڵام سەرەڕای زێدەبوونی تاوانکاری لە ڕێگای ئینتەرنێت لە لایان پۆلیسەوە بەشێکی زۆر لە تاوانەکان حەلدەکرێن. بە پێی ئوولۆفسۆن تاکوو زانیاری تاوانەکە زیادتربێت ئاسانترە حەلبکرێت.\nئوولۆفسۆن دەڵێ لەو دۆخانەی زانیاری وەکوو ژمارەی بانک یا زانیاری دیکەمان هەبێت ئاسانترە حەلبکرێت. بۆیە بەداخەوە بەشێک لەو تاونکارانە وەپێش ئەوانە دەخەین کە بەڵگەیان کەمترە چوونکە زۆر سەختە بە هیچ شوێنێک بگەین. بەڵام بە پێی لێزانایان پارێزی شەخسی زۆر گرینگە و پێش بە زۆر شێوە ساختەیی ئینتەرنێتی دەگرێت. بە پێی فرات ئایگون پاراستنی ڕەمز بۆ سەر ئیمەیل و چەندین شتیتر دەتووانێ پێشگیری بکات لە ساختەیی ئینتەرنێتی.


📝 پەیامی زەینەب جەلالیان بۆ رۆژی جیهانی ژنان | پۆل: بەڵگەنامەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Mar 12 2019 7:15PM تۆمارکراوە\n📝 زەینەب جەلالیان بەندکراوی سیاسی کورد نامەیەکی کراوەی ئاراستەی رای گشتی کرد | پۆل: بەڵگەنامەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nKMMK:زەینەب جەلالیانزەینەب جەلالیان بەندکراوی سیاسی کورد کە سزای بەندکردنی هەتاهەتایی بەسەردا سەپێندراوە، سەبارەت بە چەواشەکاری و درۆی راگەیاندنەکان و حکومەتی کۆماری ئیسلامی لەسەر بارودۆخی ناوبراو نامەەکی کراوەی ئاراستەی رای گشتی کرد.\nزەینەب جەلالیان لە نامەکەدا ئاماژەی بەوە داوە کە: ” کەس ئەوەندە بەهێز نییە کە بتوانێت ئیرادەی ئەو تێک بشکێنێت”. دەقی نامەی ئاراستەکراوی ناوبراو لەلایەن کۆمەڵەی مافی مرۆڤی کوردستانکۆمەڵەی مافی مرۆڤی کوردستانەوە بڵاو دەکرێتەوە کە بەم شێوەیە.\nزەینەب جەلالیان: 11 ساڵە لە زیندانەکانی حکومەتی ئێراندام و سەرەڕای هەموو نەخۆشییەکانم، داوام نەکردووە چارەسەری پزیشکیم بۆ بکەن، سەرەتا چاوەکانم و دواتریش گورچیلە و سیەکانم تووشی کێشە بوون، دواتریش تووشی گرفتی پەستانی خوێن بووم، دوای ئەوەش ددانەکانم خراپ بوون، سێ مانگە داوای چارەسەری پزیشکیم کردووە بەڵام بەرپرسانی زیندانەکە هیچ کارێکیان نەکردووە، وەک زیندانییەکی سیاسیی لە هەموو مافەکانم بێبەش کراوم، وەک دایکێک کە بە لایەلایە منداڵەکەی ئارام دەکاتەوە، ئازارەکانم هێورکردووەتەوە، چونکە باش دەمزانی ئەگەر داوای چارەسەری بکەم وەڵامم نادەنەوە، وەکچۆن ئێستا نایدەنەوە.\nئەم حکومەتە چەواشەکار و درۆزنە، نەیانناردووم بۆ چارەسەریی پزیشکی، بەڵام ڕاگەیەندنەکانیان بەدرۆ بڵاویانکردووەتەوە کە زەینەب جەلالیان براوە بۆ نەخۆشخانە، ئەم حکومەتە تەنانەت دەمارێکی مرۆڤایەتیشی تێدانییە، ئەو ڤیدیۆیانەی لە ساڵی 2008دا گرتبوویان بەکاریانهێناوە و بڵاویانکردووەتەوە، بەم شێوەیە هەلیان قۆستووەتەوە بۆ ئەوەی ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ بخەڵەتێنن.\nدۆخی تەندروستیی زەینەب جەلالیان، ژنە زیندانیی سیاسیی کورد لە زیندانی شاری خۆیی سەر بە پارێزگای ورمێیورمێی ڕۆژهەڵاتی کوردستان ناجێگیرە و لەگەڵ ئەوەشدا ڕێگری دەکرێت لەوەی بنێردرێتە نەخۆشخانەکانی دەرەوەی زیندان بۆ چارەسەریی و ساڵی پار بەمەبەستی دەربڕینی ناڕەزایی بەرامبەر بە ڕێگریکردن لە چارەسەریکردن بۆ نەخۆشییەکانی، دەستی دابووە مانگرتن لە بەکارهێنانی دەرمانی چارەسەریی، ئەو مانگرتنەی بەردەوامە، بۆیە ڕۆژ لەدوای ڕۆژ دۆخی تەندروستیی ناجێگیرتر دەبێت.\nزەینەب جەلالیان لە دایکبووی ساڵی 1982 ی گوندی دیم قشڵاخی سەر بە شاری ماکۆی پارێزگای ورمێ-یە، لە ساڵی 2007دا لە کرماشانکرماشان لە لایەن هیزە ئەمنیەکانی ئێرانەوە دەستگیرکراوەو تا ئێستا لە زینداندا ماوەتەوە.\n#زەینەب جەلالیان | #کۆمەڵەی مافی مرۆڤی کوردستان | #ورمێی | #کرماشان | #12-06-2018 |\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (مانو بەرزنجی)ەوە لە: Jun 18 2018 1:00PM تۆمارکراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 22 KB Jun 18 2018 1:03PM مانو بەرزنجی\n📝 زەینەب جەلالیان لەدۆخێکی مەترسیداری جەستەیدایە وئێزنی چاوپێکەوتنیشی پێ نادرێت | پۆل: بەڵگەنامەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Oct 9 2017 3:55PM تۆمارکراوە\n📝 زەینەب جەلالیان، زیندانیی سیاسیی کورد لە زیندانی خۆی بە مەبەستی ناڕەزایەتی دەربڕین لە بارودۆخی خۆی، نامەیەکی سەرئاوەڵای بڵاو کردەوە | پۆل: بەڵگەنامەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nزەینەب جەلالیان، زیندانیی سیاسیی کورد لە زیندانی خۆی بە مەبەستی ناڕەزایەتی دەربڕین لە بارودۆخی خۆی،\nمن ئەم نامەیە بۆ کەسانێک دەنوسم کە ڕێز لە مافی کەسانی دیکە دەگرن و لە پێناویدا هەوڵ دەدەن.\nمن یازدە ساڵە لە زیندانەکانی کۆماری ئیسلامی دام و تا ئێستا داوای چارەسەری پزیشکیم نەکردووە.\nلە پێشدا من چاوەکانم، لە پاشاندا گورچیلە و سییەکانم تووشی نەخۆشی بوون و تووشی دابەزینی زەختی خوێن بووم و دەمم تووشی کەف کردن بوو و لە کۆتاییدا ددانەکانم خراپ بوون و ناچار بووم ئێشێکی زۆر بچێژم. چونکە بۆ ماوەی سێ مانگە داوای چوونە لای دکتۆری ددانم کردووە، بەڵام بەرپرسانی زیندان هیچ هەوڵێکیان نەداوە. من وەک زیندانییەکی سیاسی لە هەموو جۆرە مافێک بێبەشم و هەمیشە ناچار بووم لەگەڵ ئازارەکانم ڕابێم وەک دایکێک کە منداڵە نا ئارامەکەی بە لایەلایەکان ئارام دەکاتەوە، چۆن باش دەمزانی ئەگەر داوای چارەسەریش بکەم وەک ئێستا هیچ وەڵامێکم پێ نادەنەوە.\nئەم نیزامە ڕیاکار و درۆزنە، منیان بۆ دوکتور نەبردووە و لە ڕاگەیاندنەکانی خۆیاندا بەڵگەی درۆینەیان بڵاو کردووەتەوە کە زەینەب جەلالیانزەینەب جەلالیانمان بۆ دوکتور بردووە. ئەمە درۆیەکی گەورەیە، ئەم نیزامە هیچ بۆنێکی لە مرۆڤایەتی نەبردووە و خراپتر لەمەش وێنەگەلێک کە لە ساڵی 1387 گرتوویانە لەمن بڵاویان کردووەتەوە، لە ڕاستیدا کەڵکاژۆییان کردووە هەتا ناوەندە مافی مرۆڤییەکانی پێ فریو بدەن.\nئایا ئەشکەنجەدانم و ڕاگرتنم لە ژووری تاکەکەسیی شێدار، مەحروم کردنم لە مەلاقات و تەلەفۆن بەس نەبووە، کە بۆ بێکەڵکترین داواکارییەکانم دەیان مەرجیان دادەنا، بۆ نموونە ئەو جەلادەی سرۆمی لە لەشمدا دەردەهێنا و بە زەردەخەنەیەکی نەرمەوە داوای لێدەکردم هەستم و بڕۆم، ئەمە چ جۆرە هەڵسوکەوتێکی پیسە کە ئەم جەلادانە لەگەڵ من ئەنجامی ئەدەن.\nئایا ئەگەر کەسێک کە وەک ئەم جەلادانە بیر نەکاتەوە و ڕەفتار نەکات، دەبێت بمرێت؟ یان لە زینداندا بڕزێت؟ ئەم لۆژیکە ڕەشە حاشا کردنە لە سروشت، ئەی چارەنووسی ئەم هەموو ڕەنگ و جیاوازییانە چی بەسەر دێت؟ ئایا ئەگەر کەسێک وەک ئەم جەلادانە تینوی خوێن نەبێت دەبێت بمرێت؟\nئەی جەلادەکان دەنگی ئازادیخوازی من لە پشتی میلەکانی زیندانەوە دەبیسن؟ بهێڵن ئەرخەیانتان بکەم، کە من بە جەستە خەباتم نەکردووە کە ئەفسوسی ئەوە بخۆم کە خەسەتەم لە زینداندایە، کەسێکی ئازاد بە بیر و ئەندێشەی خەبات دەکات نەک بە جەستەی، خۆشبەختانە ئێوە جەلادەکان ناتوانن بیری هیچ ئازادیخوازێک زیندانی بکەن.\nبۆ من تەنانەت مردن و ئازارکێشان لە ڕێگای ئازادیدا بەنرخە. لە ڕاستیدا ئێوە لە ڕیشەی خۆتان دەدەن و هەموو هەوڵەکانی ئێوە کردووتانە بێسوود بووە و دووچاری شکست بوون.\nهیچ کەس و هیچ شتێک ئەوەندە بەهێز نییە کە بتوانێت من لە گەیشتن بە ئامانجەکانم ڕابگرێت. بە تەنیای لە هەمووان بەهێزترم و درێژە بە ڕێگاکەم دەدەم.\n#زەینەب جەلالیان |\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Jun 12 2018 10:05PM تۆمارکراوە\n👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Jun 12 2018 11:06PM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Jun 12 2018 11:06PM باشترکراوە\n📝 مانگرتنی زەینەب جەلالیان و 9 زیندانی دیکە دوابەدوای گوشاری بەرپرسانی زیندان | پۆل: بەڵگەنامەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nمانگرتنی زەینەب جەلالیان و 9 زیندانی دیکە دوابەدوای گوشاری بەرپرسانی زیندان\nkmmk: زەینەب جەلالیان لەگەڵ 9 زیندانی دیکەی تاوانە ئاساییەکان لەناڕەزایەتی دژ بە بێبەری کردنیان لە چاوپێکەوتنی حەوتانەی زیندان دەستیان دایە مانگرتن لە خواردن.\nڕۆژی ڕابردوو 7ی گەلاوێژ، پاش بانگهێشتی سەرلەنوێی ئەم زیندانیانە پێیان ڕاگەیاندن تا ئەو کاتەی خاوەنی ئەم موبایلە ئاشکرا نەکرێت هەموو دە زیندانی ژووری یەکی بەندی ژنان لە پێداویستییە سەرەتاییەکانی زیندان وەکوو کڕینی میوە وخواردەمەنی لە فرۆشگەی زیندان، کتێبخانە،… هەروەها چاوپێکەوتنی حەوتانە بێبەری دەکرێن.\nلەناڕەزایەتی دژ بەم بێبەری کردنانە لەسەرلە بەیانی ئەمڕۆ دووشەممە 8ی گەلاوێژ، زەینەب جەلالیان و نۆ بەندکراوی دیکەی ئەم ژوورە دەستیان داوەتە مانگرتن لە خواردن ولەنامەی مانگرتنەکەیاندا بە بەرپرسانی زیندانیان ڕاگەیاندووە تا پوچەڵ کردنەوەی ئەو بێبەری کردنانە درێژە بە مانگرتنەکەیان دەدەن.\nبەندی ژنانی زیندانی کۆماری ئیسلامی لەشاری خۆی خاوەنی سێ ژوورە و ئاماری ئەو بەندە 38 بەندکراوە. هەروەها 15 زیندانی ئەم بەندە بەهۆی نەبوونی قەرەوێڵە لەسەر ئەرزی هۆڵەکە دەخەون.\n#کۆمەڵەی مافی مرۆڤی کوردستان | #30-07-2018 |\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (مانو بەرزنجی)ەوە لە: Aug 3 2018 8:04AM تۆمارکراوە\n📝 مەترسی هەیە زەینەب جەلالیان بینایی چاوەکانی لە دەست دابێت لە (زیندانی خۆی) | پۆل: بەڵگەنامەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (مانو بەرزنجی)ەوە لە: Feb 16 2018 10:50AM تۆمارکراوە\n👁 ئەم بابەتە 3,724 جار بینراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 23 KB Feb 16 2018 10:52AM مانو بەرزنجی


☂ بزووتنەوەی جڤاتی دیموکراتیک - تەڤدەم پارت و رێکخراوەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Jan 13 2018 12:25PM\n👁 ئەم بابەتە 4,821 جار بینراوە\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 70% ✍ هـ.ب. 13-1-2018 12:25:36\n📝 تەڤدەم هەوڵەکانی گۆڕینی دیمۆگرافی تەل عەرانی شەرمەزار کرد بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Apr 24 2020 10:28PM\nڕاگەیەنراوی تەڤگەری کۆمەڵگای دیموکراتیک (تەڤدەم) ب [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ب.ج. 24-4-2020 22:28:07\n📝 تەڤدەم: بێدەنگیی بەغدا و هەرێم دەرفەتی زیاتر بە داگیرکاریی تورکیا دەدات بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Apr 18 2020 12:41PM\n👁 ئەم بابەتە 811 جار بینراوە\nتەڤدەم هێرشەکەی سەرمەخموری شەرمەزارکرد و رایگەیاند [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ب.ج. 18-4-2020 12:41:44\n📝 تەڤدەم: دۆخی ئۆجالان و زیندانیانی تر مایەی نیگەرانیە بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Apr 13 2020 11:38AM\nتەڤگەری کۆمەڵگای دیموکراتیک (تەڤدەم) لە راگەیەنراو [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ب.ج. 13-4-2020 11:38:49\n📝 تەڤگەری کۆمەڵگای دیموکراتیک (تەڤدەم) لە ڕاگەیەنراوێکدا پێشێلکاریەکانی لەدژی ژنان لە عەفرین شەرمەزار کرد بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن May 31 2020 10:28AM\nڕاگەیەنراوی تەڤدەم بەم شێوەیەیە: دەوڵەتی داگیرکەر [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ب.ج. 31-5-2020 10:28:10


10/11/2019 6390 جار خوێندراوه‌ته‌وه\n"ئیسرائیل ئاماژە بەپێكهێنانی هاوپەیمانییەكی فراوان لەگەڵ كوردەكان دەكات"، ناونیشانی راپۆرتێكی گۆڤاری (نیزافیسیمایا غازیتا)یە، كە دەربارەی ئەوەی لە بەرژەوەندی ئیسرائیلدایە هاوكاری كوردەكانی سوریا بكات تا ئەو رادەیەی دەوڵەتێكی سەربەخۆ پێكدەهێنن بڵاویكردووەتەوە.\nبەپێی راپۆرتەكە، چارەنووسی پێكهاتە كوردییەكان لە باكوری سوریا بووەتە رەگەزێك لە رەگەزەكانی ململانێی سیاسی لەناوخۆی ئیسرائیلدا.\nهەر بەپێی راپۆرتەكە، پەرلەمانی ئەو وڵاتە لۆمەی حكومەتەكەیان دەكەن بەوەی گرنگی بە كەمینەیەكی ئیتنی نادەن، كە پارێزگار دەبێت لە رەگەزێكی پشتیوانی بۆ رۆژئاوا لەرۆژهەلاتی ناوەڕاستدا.\nپێش ئەوە جێگری وەزیری دەرەوە (تسیبی هوتوفلی) وەڵامی مەترسییەكانی ئەندامانی پەرلەمانی داوەتەوە، ئەوانەی باسیان لەهاوكاری ئیسرائیل كردووە بۆ كوردەكان لە رێگەی چەندین كەناڵەوە.\nبەگوێرەی قسەی ناوبراو دەوڵەتی یەهودی دەستی بە یارمەتیدانی ئەو كۆمەڵە ئیتنیە كردووە لە پاش ئەوەی یەكەكانی سوپای ئەمریكا باكووری ئەو وڵاتەیان بە جێهێشتووە.\nحكومەتی ئیسرائیل، لەناو خۆدا رووبەرووی فشارێكی گەورە بووەتەوە، لە ئۆكتۆبەردا، ژمارەیەك سەربازی یەدەگ لە سوپای ئیسرائیل داوایەكیان پێشكەشی بنیامین ناتانیاهۆ و سەرۆكی ئەركانی گشتی ئەفیف كوخافی كرد، تێیدا ئاماژەیان بۆ ئەوە كردبوو ناكرێ ئیسرائیلییەكان بەبێ لایەنی تەماشای ئەوە بكەن میللەتێكی تر بەبێ پارێزگاری لێكردنی هاوپەیمانەكانیان جێبهێڵرێن.\nسەرەرای ئەوەش، ئیسرائیل دژی ئەو بیرۆكەیە نییە، كە پێویستە كوردەكان دەوڵەتێكی سەربەخۆیان هەبێت. وەزیری دادی پێشوو (ئیلیت شاكید) لە مانگی ئۆكتۆبەردا وتی: دەركەوتنی دەوڵەتێكی نوێ لە باكووری سوریا لە بەرژەوەندی هەر یەك لە ئیسرائیل و ئەمریكادایە.\nتا ئەوە، دەكرێت پشتیوانی ئیسرائیل بۆ كوردەكان هێزێكی فشار بێت لەسەر توركیا، كە پەیوەندییەكانی لەگەڵ تەل ئەبیب بەرەو ئاڵۆزی چووە، بەڵام ئەوەی زیاتر ئێستا هۆكارێكی كاریگەرە بریتییە لە پەیوەندییە باشەكانی لەگەڵ ئەمریكا.\nلەو بارەیەوە، شرۆڤەكار لە كاروباری كورد ڤلادێمیر ویلگنبرگ و نووسەری كتێبی (كوردەكانی باكووری سوریا) دەڵێت: ئیسرائیل نایەوێت كوردەكان ببنە ئامانجی هێرشەكانی توركیا، ئەمەش لە رووی كردارییەوە دەبێتە هۆی رێككەوتن لە نێوان هێزەكانی سوریای دیموكرات و دیمەشق.\nهەروەها دەڵێت: گەڕانەوەی باكووری سوریاش بۆ ژێر دەسەڵاتی حكومەتی ناوەندی لەگەڵ بەرژەوەندییەكانی ئیسرائیلدا یەكناگرێتەوە، بۆیە ئیسرائیل لەوە دەترسێت ئەمە ببێتە هۆی بەهێزبوونی دۆخی ئێران و سوریا.


بەهرۆز جەعفەر : نیکۆڵاى یەکەم یان ناپلێۆنى سێهەم !. – WTARIKURD\nڕۆژێ نیکۆڵاى یەکەم لەقەسرى سەڵتەنەت دێتە دەرێ ، دەبینێ جەنازەیەک بۆ گۆڕستان ئەبەن ، تەنانەت یەک کەسیش نەکەوتوەتە دواى جەنازەکە .. خۆى دەکەوێتە دواى جەنازەکەو ، خەڵکى بینیان ئەوا قەیسەر دواى جەنازەیێک کەوتووە و بەرەو گۆڕستان دەڕوا .. دڵنیابون یەکێ لەشازادە گەورەکان مردووە ، کارو کاسبى خۆیان جێهێشت و کەوتنە دواى جەنازەکە .. بەرپرسی شارەوانى پایتەخت بەشپرزەییەوە خۆى گەیاندە گۆڕستانەکە ، وتارێکى دەربارەى سیفەتە بەرجەستەکانى شازادە – کەناوى نە دەزانى – خوێندەوە.پاش تەواوبونى مەراسیمەکە ، نیکۆڵاى یەکەم ، بەئاسپایی بە بەرپرسی شارەوانى گوت : سزاى ئەم درۆیەى تۆ ئەوەیە ، قەبرى ئەم بێکەسە بودجەى شارەوانى تەحەمولى بکات .\nنیکۆڵاى یەکەم:بۆماوەى سی ساڵ لە (1825-1855) قەیسەرى ڕووسیا بوو،سەڵتەنەتى کرد،لەماوەى ئەم (30) ساڵەدا،لەگەڵ ئەوەى رووسیا زستانێکى ساردو درێژى هەیە،لەپاڵتۆیەک زیاترى نەپۆشی،لەکاتێکدا پیاوێکى چاوچنۆک نەبوو،بەڵکو سەخیش بوو.بەپێی سەرچاوە ڕەسمییەکانى ڕووسیا،هیچ کەس ئەوەندەى نیکۆڵاى یەکەم ئاگاى لە وەزعى پایتەخت نەبوو،هەندێ شەو دەبوو بەعەرەبانچى خەڵکى لەشوێنێکەوە بۆشوێنێکى دى دەگواستەوە،گوێی لەقسەکانیان دەگرت و بەچاوى خۆى خەڵکى شارى دەبینى .قەیسەریەت نمونەى ئاوهاشی هەبو،بەڵام پاشتر هەر ڕووخا،لەدواى شۆڕشى ئۆکتۆبەریش سۆڤیەت نمونەى باشى هەبوو،بەڵام دواتر فەساد و بێ ئاگایی لەڕەعیەت سیستەمەکەى ڕووخاند.\nدەبێت ڕاعییەت ( مەحکومەکان ) باش بزانن ، لە هەناوى هەر شۆڕشێکدا نەزعەیەک لە توندوتیژیی و دیکتاتۆریەت هەیە تا پرۆسەکە ڕێکبخات ، جەنگ و شۆڕش دوو بابەتى حەتمین ، هیچ کاتێک لەخاڵێک دانەوەستن ، لەوێستگەیەکدا ئۆقرە ناگرێت ، چەندین جار مرۆڤایەتى ، ئیمپراتۆرەکان ، شازادەکان ، زلهێزەکان ، ژێردەستەکان و بێنەواکان ، بەڕێگەى جیاجیا ویستى یان ڕێگە لەشەڕ بگرن ، بۆنمونە : یاسای جۆربەجۆریان داهێنا ، جێی پێکەنینە وابزانین یاسا درعێکە بۆ بەرگریکردن لەمافخوراوان و بەشمەینەتەکان ، ئەگەر وابوایە ، نەدەبوو لەعێراق پێشێلکاریی مافى مرۆڤ بکرایە ، نەدەبوو بەدرێژایی (3000) ساڵە لەم دۆڵى ڕافیدەینە ، قەتڵ و عام هەبوایە . چونکە عێراق دواى ڕۆما خاوەنى کۆنترین یاساکانە لەچەشنى حامورابى و ئۆشۆسناى و … هتد. کەچى ئاشکرابو ، سەرۆکى ڕێکخراوى مافى مرۆڤى عێراقى لە(3) ساڵى ڕابردوو ، دەست و پێی (14) مناڵى بەبلۆک بەستۆتەوەو ، فڕێی داونەتە ئاوى دیجلەوە !.\nهەموو شۆڕشەکانى فەڕەنسا ، بەمشێوەیە دەستى پێکردووە ، لەسەرەتا خەڵکیان بۆ شتێکى بچووک هانداوە ، حکومەتیش داواکانیانى ڕەتکردۆتەوە ، ئەوجا موزاهەراتى خەڵکەکە بەرینتر دەبوو ، سوپا تەداخولى ئەکرد ، هەندێ دەکوژران و هەندێ بریندار ئەبون ، خۆپیشاندانەکە دەبووە شۆڕش . ڕەنگە دووخاسیەت ( مێژوو ) یان کردبێت بەو مێژووەى کە کەس پێی ناوێرێت ، ئەویش :نەلەت دەکرێت ، نەدەتوانى دواى ئەوەى تەماشاى ئاوێنەى مێژووت کرد ، ناڕێکیەکانى خۆت چاک بکەى ، فەڕەنسا مێژوویەکى لەعەشق و ئەدەبیاتدا هەیە ، مێژوویەکیشى لەمێبازی و شوێنى عمومیاتى ئیمپراتۆرو پاشاکاندا هەیە ، دروشمى شۆڕشى گەورەى فەڕەنسا (1789) ئازادى و یەکسانى و برایەتى بو ، خەڵک شۆڕشیان کرد ، جادەکانیان گت و سەنگەریان لێدا ، بەڵام ئەنجامەکەى دواى (100) ساڵى ڕێک ڕەنگدانەوەى هەبوو لەسەر هەموو جیهان ، واتە شۆڕش ڕووەکێکە ، نەتەمەنى هەیەو نە دەزانرێت کەى بەروبومەکەى دەکەوێتە بازاڕەوە .\nسەیربکە : لەدواى شۆڕشی فەڕەنسا ، لەکاتێکدا ناپلیۆنى سێهەم دووجار کودەتا دەکات و سەرناگرێت ، دواتر لەسەر بەدڕەوشتى و ئافرەتبازیی ، لە هۆتێلەکانى نیۆرک دەردەکرێت ، لەو بەریتانیایەى کەمامى ناپلیۆنى سێهەم ( ناپلیۆنى یەکەم) ى لەدوورگەى سانت هیلانەدا بەخەفەتەوە کوشت ، دیسان ناپلیۆن لەسەر بەدڕەوشتى و خیانەت دەردەکرێت ، دەگەڕێتەوە ، بۆ فەڕەنسا زیندانى دەکرێت ، دوایی بەفێڵ لەزیندانەکە هەڵدێت ، تەنانەت لەزیندانیشدا نامەیەکى بۆ پاشا ناردبو ، داواى ئەوەى کردبو ئافرەتى جوانى بۆدابین بکەن . کاتێک خەڵکى لە ” لویی فلیپ ” ڕادەپەڕن و دەچنە کۆشکەکەى ، هەڵدێت . ئیتر ئەو قانونە هەڵئەوەشێتەوە کە ڕێگە لە دانیشتنى بنەماڵًەى ناپلێۆن دەگرێت لەفەڕەنسا ، ئینجا ئەم ناپلیۆنى سێهەمە دەگەڕێتەوە ، خۆى هەڵدەبژێرێت بۆ پەرلەمانى فەڕەنسا ، هەبوو پێی وابو : (100) دەنگ ناهێنى ، چونکە بنەماڵەکەیان لەجەنگ بەرامبەر ئەفریقاو ئەوروپادا بەتایبەت ( ناپلیۆنى یەکەم ) سەرکەوتوو بون ، هەرچى بەدڕەوشتى یەکیان لەناوخۆدا ئەکرد ، قبوڵدەکرا . لەوهەڵمەتى هەڵبژاردنەدا ، کاندیدێک نوسیبوى : ” بازووەکانى من بەقەد ئەستوریی ڕانەکانى تۆیە ، سنگ و شانم پانن ، من هەڵبژێرن ، تاببمە حەماڵێکى بەهێزى جمهوریەت .”. ئەمە حیکایەتى دواى شۆڕشی گەورەیە کەدواجار ناپلینى سێهەم دەبێتە ئیمپراتۆر ، هێشتا بەزۆر دەیەوێت لەگەڵ کچە ناسکۆڵەکانى وڵاتدا ڕابوێرێت .!. سەرەنجام بەشۆڕش دوبارە ناپلیۆنى سێهەم دەڕوخێت و خیانەتیش لەو ژنە ( هاوارد) دەکات ، کەبەپارەو ژیرى خۆى ئەمى گەیاندە پۆستى پەرلەمان و دواتریش بۆ کۆشکى ( ئەلیزێ) ( ئەلیزى :یانى بەهەشت ) . ئینجا بوو بە ئیمپراتۆر ، لەناوجێگەدا بەدەم نەخۆشیی و نەبونیەوە مرد.\nئەوانەى لەگەل و مییلەتانى خۆیان بێ ئاگادەبن ، لەهەرکوێیەک بن،بەکەساسی دەمرن ، مێژوو ڕەحمیان پێناکات ..\nهەندرێن هەورامی : گوڵپەری پوور لەسێدارە درا ” و کەڵ ژیاو کەم ژیا ..


دوا ڕۆژەکانی ژیانی مامۆستا سەعیدی نوورسی، بەشی یەکەم – بزاڤی خزمەت\nدوا ڕۆژەکانی ژیانی مامۆستا سەعیدی نوورسی، بەشی یەکەم\nمامۆستا بەدیعوزەمان سەعیدی نورسی لە دوا ڕۆژەکانی ژیانیدا دەیویست وەک وەفایەک سەردانی ئەو شار و ناوچانە بکات کە بە ئاوارەیی تەمەنێکی تیایندا بەسەر بردبوو.\nلە ئیستەنبوڵەوە بەڕێکەوت بەرەو ئەمریداغ و دواتریش چووە ئێسکی شێهیر. دواتر و پاش مانەوە لە میوانخانەی یڵدز لە ئێسکی شێهیر، مامۆستا بەرەو ئیسپارتا چوو. هەفتەیەک لە ئیسپارتا مایەوە و دواتر بە یاوەری خوێندکارەکانی چوو بەرەو بارلا، کە پێشتر مەدرەسەی نووری لێ ببوو. بارلا کە شاری یادەوەرییەکان بوو، لە چاوی مامۆستا سەعیددا زۆر بەهادار بوو، چونکە نووسین و بڵاوکردنەوەی پەیامەکانی نوور لەوێوە دەستیان پێکردبوو. وتەکان و مەکتوبات و بریسکەکان کە تیشکدانەوە و نووری قورئانی کەریمن لەوێوە بڵاو بوونەوە. بۆیە بارلا یەکەم دەرسخانەی پەیامەکانی نوور بوو.\nمامۆستا بەر لە ١٩ ساڵ بارلای جێهێشتبوو، بەهۆی دوورخستنەوە و زیندان و دادگاییەکانیشەوە لەو ماوەیەدا نەیتوانیبوو سەردانی بکاتەوە. ڕۆژێکی خۆشی بەهار چووە بارلا، بەشێکی زۆر لە خوێندکارەکانی نوور پێشوازییان لە ئوستاد کرد. دانیشتوانی بارلا، لە ٧ ساڵانەوە تا حەفتا ساڵان وەک بەشداری جەژنێک بکەن، بەرەو ڕووی مامۆستا چوون. دەیانوت” خواجە ئەفەندی هاتووە- مامۆستا هاتووە”، و بۆ بینینی کۆدەبوونەوە. لەکاتێکدا بەرەو باکووری بارلا دەچوو کە یەکەم دەرسخانەی لێ بنیات نابوو، ٩ ساڵ خزمەتی لێ کردبوو، بە بینینی دەرگای قوفڵدراوی مامڵی موستەفا مارانگۆزی خوێندکار و یاوەری کە ئەو کاتە لە خزمەتیدا ببوو لە ساڵی ١٩٣٩دا کۆچی دوایی کردبوو، مامۆستا خۆی پێ نەگیرا و هۆن هۆن فرمێسک لە چاوانی هاتە خوارەوە.\nبەسەر شانی زوبەیر گوندوزئالپ و تاهیر موتڵووەوە چووە دەرسخانەکەوە و داوای لێکردن کە بە تەنها جێی بهێڵن. باوەشی کرد بەو دار چنارەدا کە ماوەی ٩ ساڵ لەسەر پەرستشی ئەنجام دابوو، بیری کردبووەوە، لە ئامێزی چنارەکەدا بە کوڵ دەگریا.\nئەو چنارە شوێنی پەرستش و بیرکردنەوەی ئەو بوو. چەندین شەو لە چیاکان ڕۆژی کردبوویەوە، یادی خودای کردبوو پەیامەکانی نووسیبوو. زۆر بە تاسەوە باوەشی بەو درەختەدا کردبوو، کە یاوەری غوربەتی ئەو بوو، هاوڕێ و هاوڕازی ئەو ساڵانەی بوو، ئەو مرۆڤە بەوەفایە، بە هەنسکەوە دەگریا. پاشان چووە ئەو ژوورەوە کە مەنزڵی دڵتەنگییەکانی بوو، ماوەی ٢ کاتژمێر لەوێ مایەوە. گریان و فوغانی ئەو دەگەیشتە ئەو کەسانەی کە لە دەرەو بوون، دەروونی ئەوانیشی گەرم کردبوو.\nلە دوا ساڵەکانی ژیانیدا، ئوستاد زۆر دڵشاد و سوپاسگوزار بوو کە پەیامەکان بە ئاسانی و بەربڵاوی چاپ دەکران. چاپکراوەکان دەهاتنەوە بەردەستی و خودی خۆی پیایاندا دەچووەوە. بەدیعوزەمان لەو بارەیەوە وتی:” ئێستا جەژنی پەیامەکانی نوورە. ئەرکی من ئیتر تەواو بوو. من چاوەڕێی ئەم رۆژانە بووم. ئیتر دەڕۆم.”\nمەندەریس لە ئێمە تێنەدەگەیشت\nپارتی دیموکرات بە سەرۆکایەتی عەدنان مەندەریس لە ١٤ی مایسی ١٩٥٠دا بە بەدەستهێنانی ٣٩٦ ئەندامی پەرلەمانی تورکیا توانی بە تەنیا حکومەت پێکبهێنێت. جەلال بەیار بووە سەرۆککۆمار و عەدنان مەندەریسیش بووە سەرۆکوەزیران، ئیتر قۆناغێکی نوی لە وڵاتدا دەستی پێکرد.\nمامۆستا سەعیدی نورسی چوو بۆ دەنگدان و پشتیوانیی خۆی بۆ پارتی دیموکرات دەربڕی، مامۆستا وتی” دەنگی من گرنگە.”، بەڵام لەوکاتەدا کە وڵات دەیویست لە نەهامەتیی و قۆناغێکی ناخۆش ڕزگاری ببێت. پێشنیاری زۆری جۆراوجۆریشی بۆ جەلال بەیاری سەرۆککۆمار و عەدنان مەندەریسی سەرۆکوەزیرانیش دەکرد. وەک یەکێک لەو سیاسییانەی کە دیموکراسییان بۆ کۆمەڵگا دابینکردبوو،سەبارەت بە عەدنان مەندەریس وتی” قارەمانەکەی ئیسلام”، بەڵام دواتر ئەویش لێی نائومێد بوو.\nلە هەڵبژاردنە گشتییەکەی ساڵی ١٩٥٧دا، پارتی دیموکرات ٪٤٨ی دەنگەکانی بەدەست هێنا. پارتی دیموکرات پارتێکی ئیسلامی نەبوو، بەڵام موسوڵمانەکان پشتیوانییان لێ دەکرد، چونکە تاکە پارت بوو کە پاش ساڵانێکی زۆر لە دەسەڵاتداریی تاکپارتیی لە تورکیادا کەشێکی ئازادی لەو وڵاتەدا دابین کردبوو. مامۆستا سەعیدی نورسی کە بەهیچ جۆرێک خەیاڵی لای دروستکردنی پارتی سیاسی و چالاکی سیاسیی نەبوو، لەو سەردەمەدا بە ئامانجی درێژەدان بەو هەوای ئازادیەی لەو سەردەمدا دروستببوو، بڕیاری دابوو دەنگی خۆی بە پارتی دیموکرات بدات. خودی خۆی چووە بۆ دەنگدان و دەنگی خۆی لە بەرژەوەندی پارتی دیموکرات خستە سندوقەکەوە.\nئوستاد سەرەڕای ئەوەی لە سەردەمی پارتی دیموکراتیشدا زۆر ستەمی لێ کرا، هێشتا نزای بۆ مەندەریس دەکرد، ئەوەش زۆر بە ئاشکرا، کە هەموو خوێندکارەکانیشی دەیانزانی. بەیانییەک لە ئیسپارتا، لە کاتی وانە وتنەوەدا وتبووی” براکانم، من ئەمشەو نزام بۆ مەندەریس کرد.” هەر ئەو شەوەش فڕۆکەکەی مەندەریس لە بەریتانیا توشی ڕووداو ببو، بەڵام مەندەریس ڕزگاری بوو.\nمەندەریس ئەو نامانەی بە هەند وەرنەدەگرت کە لەلاین مامۆستا و خوێندکارەکانیەوە بە ناونیشانی ” پێشنیار بۆ برایانی دیموکرات” بۆی دەنێردرا. دەسەڵات و پلەوپایە چاو و بیانیی مەندەریسیان بەستبوو، ڕووداوەکانی دەوروبەری خۆی بۆ نەدەخوێندرایەوە.\nتەنانەت گەشتێکی کۆتایی تەمەنی مامۆستا سەعید بۆ ماڵئاواییکردن لە خوێندکارەکانی سیاسییەکانی نیگەران کردبوو. دەسەڵات و پارتە بەرهەڵستکارەکان و ڕۆژنامەکانیش ئەو گەشتەی مامۆستا سەعید کە پاش ٢٨ ساڵ دەربەدەری و زیندان و دادگایی کردن و ناڕەحەتی ئەنجامی دابوو، کردیان بە بابەتێکی زۆر گەورە. هەر بۆیە لە ١١ی کانوونی دووەمی ١٩٦٠دا حکومەتی تورکیا لە ڕادیۆوە بانگەوازێکی تایبەتی کرد، داوای کرد کە سەعید نورسی نەچێتە ئەنکەرە و لە ئەمیرداغ ( شارۆچکەیەکە ١٩٥کم لە ئەنکەرەوە دوورە) بمینێتەوە. حکومەت هەواڵی پێگەیشتبوو کە مامۆستا بەنیازە سەردانی ئەنکەرە بکات، بەڵام وەزارەتی ناوخۆ ویستبووی کە مامۆستا نەچێتە ئەنکەرەوە.\nلە گۆلباش پۆلیس دەوری ئوتومبێلەکەی مامۆستایان گرت و پێیان ڕاگەیاند کە وەزیری ناوخۆ فەرمانی بەوە کردووە. پۆلیسەکان بە شەرمەزاری وتبوویان” ئێمە مەحکومی فەرمانین، فەرمان جێبەجی دەکەین.” ئوستادیش پێی وتبوون” من تاوانبار نیم، داواکراو نیم. کەواتە بەپێی یاساکانی ئێوە مافی چوون بۆ هەمووشوێنێکم هەیە. ئەوەی ئێوە ئەنجامی دەدەن کارێکی بێپاساوە.من گوێ بە یاساکانی ئێوە نادەم. بەڵام من دەستورێکم هەیە کە ٦٠ ساڵ پەیڕەی لێ دەکەم؛ تێکنەدانی ئاسایش.” ئیتر پاش ئەوە مامۆستا گەڕایەوە. پۆلیسەکانیش تا پۆلاتلی یاوەرییان کرد.\nپاش ماوەیەک بەدیعوزەمان سەبارەت بە مەندەریس وتی:” مەندەریس لە ئێمە تێنگەیشت، من بەم نزیکانە دەڕۆم، ئەوانیش سەرەوژێر دەبنەوە (دەستەکانیشی هەڵگێڕایەوە)”\nئوستاد لە ٢٠ی کانوونی دوومی هەمان ساڵدا، درەنگانێکی شەو کە ئەمیرداگەوە چوو بۆ ئیسپارتا. گەڕایەوە بۆ شوێنی مانەوەی لە گەڕەکی بێی. پاش ماوەیەک لەوێوە چوو بۆ ئافیۆن. پاش شەوێک مانەوەش لەوێ، دووبارە گەڕایەوە ئەمیرداغ. پاش ئەوەش گەڕایەوە بۆ ئیسپارتا و بە گشتی تا گیانلەدەستدانیشی لە ئیسپارتا مایەوە.\nدوا ڕێکردنی بەدیعوزەمان و کۆچی دوایی\nکاک بایرام یوکسیل دەگێڕێتەوە؛\n“حەزرەتی ئوستاد لە ١٩ ئازاری ١٩٦٠دا ڕۆژی شەممە پاش نوێژی عەسر هاتە ئیسپارتا، پێش نوێژیش پۆیسێک هاتبوو، پۆلیسەکە وتی؛” مامۆستا لە ئەمیرداغەوە بەڕێکەوتووە”، ئێمەش وتمان” نەهاتووە”\nڕاستییەکەی ئەوەش بوو کە پاش کاتژمێرێک گەیشت، پێش هاتنە ماڵەوە هۆڕنی لێ دەدا، هۆڕنی ئوتومێلەکەیمان دەناسییەوە. هۆڕن لێدرا و لەگەڵ کاک تاهیریدا یەکسەر چووینە خوارەوە. دەرگامان کردەوە و ئوتومێلەکە هاتە ژوورەوە.\nئوستادمان لە پشتەوەی ئوتومبێلەکەدا پاڵکەوتبوو، بەزۆر لە باوەشمان گرت و لە ئوتومبێلەکە دەرمان هێنا. ویستمان بیخەینە سەر شانمان و بە پلیکانەکاندا سەریبخەین، بەڵام ئەو سەرنەکەوت. چووینە ژێر شانی. لەگەڵ کاک تاهیریدا بردمانە سەر جێگاکەی خۆی و پاڵمانخست. تایەکی بەهێزی هەبوو، هیچ لێی جیانەبووینەوە. نوێژەکانیشمان بە سەرە دەکرد.لەو کاتەدا لەخزمەت ئوستادەکەماندا، کاک تاهیری و کاک زوبێر و کاکە حوسنو، من ئامادە بووین. شەوی ١٩ی ئازاری ١٩٦٠، کاتژمێر ٢ یاخود ٢:٣٠ نیوەشەو بوو. لەتەک کاک زوبەیردا پێکەوە بەسەر سەری ئوستادەوە ئێشکگربووین. کاک زوبەیر دەستەکانی دەشێلا و منیش پێیەکانیم دەشێلا. ئوستادەکەمان تەماشای منی کرد و وتی:\nوتم:” بۆکوێ دەڕۆین ئوستادم؟”\nوتی:” بۆ ئورفا و دیاربەکرد”\nدیسان وتی “دەڕۆین”\nوتم:” بۆکوێ ئوستادم؟”\nوتی” دەچین بۆ ئورفا”\nکاک زوبێر وتی:” تایەکەی زۆر بەرزە، بۆیە وا دەڵێت.”\nلای کاتژمێر ٢:٣٠ ئیتر هەر دووبارەی دەکردەوە؛ ” ڕۆژ بێتەوە دەچین بۆ ئورفا” یەکجار دیاربەکریشی وت، بەڵام هەر ئورفای دووبارە دەکردەوە.\nکاک حوسنو و کاک تاهیری هاتن بۆ ئێشکگرتن، من و کاک زبێریش چووین بۆ پارشێو کردن. ئوستاد دیسان بە کاک حوسنوی وتی” دەچین بۆ ئورفا، خۆتان ئامادە بکەن.”\nکاک حوسنوش وتی:” ئاخر تایەکانی ئوتومبێلەکە خراپن.”\nئوستاد وتی:” دەچین بۆ ئورفا، دەکرێت بە ئوتومبێلێکی تر بجچین، دووسەد لیرەش بێت دەیدەین، تەنانەت دەکرێت جبەکەشم بفرۆشم.”\nحوسنو هات و یەکسەر دەستمان کرد بە ئامادەکردنی ئوتومبێلەکە، هەر بە ڕاستیش تایەکان هێندەیان نەمابوو بتەقن. لەو کاتەدا پەیداکردنی تایەی تازە ئەستەم بوو. لەو کاتەشدا ئوستاد چەند جارێک کاک تاهیری ناردبوو کە یارمەتیمان بدات، دەیوت” براکانم، با منیش یارمەتیدان بدەم، ئوستاد پەلەیەتی. دەستوبردکەن.”\nئوتومبێلەکەمان ئامادەکرد، ئوستادەکەشمان ئامادە بوو، کاک زوبێریش لە ئێوارەوە دەیوت” خۆزگە بایرامیشمان لەگەڵ بووایە، یارمەتی دەداین، بە تەنها زۆر لەسەرمان قورس دەبێت.”\nچونکە ئوستادەکەمان لە چوونەکانیدا بۆ ئەنکەرە یاخود ئیستەنبوڵ کەسی لەتەک خۆیدا نەدەبرد، تەنها کاک زوبەیر و کاکە حوسنو یاوەرییان دەکرد. کاک زوبێریش دەیوت کە ئوستاد بۆیە زۆر کەس لەتەک خۆیدا نابات، تا سەرنجی نەیەتە سەر. ئوستادیشمان ئامادە بوو، کە لەدەرگا چووە دەرەو، کاک زوبێر لە کاک تاهیری پرسی” کاک بایرامیش دەڕوات؟” ئوستادیش وەڵامی دایەوە” دەڕوات”\nمنیش هەر خۆم ئامادە بووم، نوێنمان بۆ ئوستادەکەمان لە پشتی ئوتومبێلەکەدا ڕاخست و پاڵمانخست. منو وکاک زبوێر لە شوێنی شۆفێر دانیشتین.\n٢٠ی ئازاری ١٩٦٠، ڕێک کاتژمێر ٩ بوو. لە شەقامی بەردەم ماڵی ئوستادەکەمان ٢ پۆلیس وەستابوون. لەو کاتەدا حکومەت لە ڕادیۆوە بانگەوازی کردبوو کە؛ ” پێشنیار دەکەین سەعید نورسی، لە ئەمیرداغ یاخود ئیسپارتا نیشتەجێ ببێت.” بۆیە پۆلیسەکان زۆر دەترسان مامۆستا بچێتە ئەنکەرە یاخود ئیستەنبوڵ، بۆیە بەتایبەت ئەو ڕۆژانە پۆلیسەکان دوو دوو نۆبەتیان دەگرت. پێش ئەوەی ئوتومبێلەکە بەڕێکەوێت، فیتنەت خانم، خاوەن ماڵەکە هاتە لای ئوتومێلەکە، ئوستادەکەمن وتی:\n” پەرستارەکەم، بەخوامان سپاردیت، نزامان بۆ بکە، زۆر ناڕەحەتم.” ئوستاد زۆر بە دڵتەنگی ڕۆیشت. فیتنەت خانمیش چوەکانی پڕ ببوون، پاش ڕۆیشتنی ئێمەش فیتنەت خانم بە کاک تاهیری وتبوو:” من ئەمجارە زۆر لە ئوستاد بەگومانم، بەخودا دەچێت تا بەدوای شوێنی خۆیدا بگەڕێت…””\nئەم نووسینە بەشی تری ماوە…\nخانمی یەکەمی ئەمریکا ڤیدیۆی سەردانەکەی بڵاوکردەوە


بەندی پێنجەم لە کتێبی (هێڵێک بەنێو لمدا) من موسڵم دەوێ – History Of Kurd\nHome / بەشی مێژووی كورد / بەندی پێنجەم لە کتێبی (هێڵێک بەنێو لمدا) من موسڵم دەوێ\ndidar othman 2020-07-17\tبەشی مێژووی كورد, مێژووی نوێ و هاوچه‌رخی كورد, یاداشت لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە بەندی پێنجەم لە کتێبی (هێڵێک بەنێو لمدا) من موسڵم دەوێ 265 Views\nنووسینی: جێمس بار\nدوای ئەوەی ئاستی دۆڕانی عوسمانییەکان بەرچاو بوو، ئەوەبوو لە دوای خوانی شێوانی ٦ی ئۆکتۆبەری ١٩١٨دا «لوید جۆرج» لەوە ڕاما ئاخۆ چۆن “تورکیا پارچەپارچە بکا.”١ هەینێ سەروەزیری بەریتانی لە پاریس بوو، ڕۆژەکەی بە ڕێککەوتن لەگەڵ فەرەنسییەکان سەبارەت بە مەرجەکانی ئاگبەست خەریکبوو، کە بۆ دوژمنیان دانابوو. خۆی «لوید جۆرج» هەر لە خۆزاییەوە ڕقی لە تورک بوو –ئەوەش ڕوونوئاشکرا بوو، کە یەکێ لە وەزیرەکانی مەراقی ئەوە بوو ئاخۆ بیر لە گریک دەکاتەوە-، دەمێکیش بوو حەزی لە ڕووخاندنی ئیمپراتۆریەتی عوسمانی بوو. ئاخر وەک ئەو ساڵێک پێشتر بە کابینەی حکوومەتەکەی گوتبوو؛ ” تورک لانکەی شارستانییەتیان کردووەتە بیابانێکی وێرانە. پێویستە هەرگیز ڕێگە بەتورک نەدرێ لە ئایندەدا جارێکی دیکە قەڵەمڕەوی ئەو خاکە مەزنە بکاتەوە.”٢\nلێ گەلۆ، خۆ ئەگەر عوسمانییەکان نەبن، کەواتە بۆ کێیە؟ ڕێککەوتننامەی سایکس-پیکۆ نەخشەڕێگای چارەسەری بۆ قۆناغی دوای جەنگ داڕشتبوو، بەڵام ئەوەش نەبوو «لوید جۆرج» حەزی پێبکا. لە کۆبوونەوەی لەگەڵ کابینەی حکوومەتەکەی، بۆی دەرکەوت، کەوا «بلفۆر» بە ژەنەڕاڵ «ئەلنبی» گوتبوو ڕێز لە ڕێککەوتننامە پڕ لە مشتومڕەکە بگرێ، ئەویش وەها وێنای ڕێککەوتننامەکەی کردبوو، هی ئەوە نییە لەم بارودۆخە هەنووکەییەدا جێبەجێبکرێ، هەروەها … هەمووی بەسەریەکەوە و لە ڕوانگەی بەریتانییەکان ڕێککەوتننامەکە خوازراو نەبوو.٣ ئیدی تا ئەو ڕادەیەی ئەو نیگەران بوو، هەر بەریتانییەکان بوون، کەوا بەتەنیا عوسمانییەکانیان بەزاندبوو –هەرچی حکوومەتەکانی دیکە بوون تەنیا چەند پۆلیسێکی زنجییان ناردبوو تا بۆیان دەربکەوێ ئاخۆ هیچمان لە مەزارە پیرۆزەکەدا دزیوە- هەروەها هەر بۆیە دەبێ بەریتانیا لە خاکە دەستبەسەرداگیراوەکەدا بەشی شێری بەربکەوێ.٤ کەچی بە چاوپۆشین لەو ڕاستییە، هێشتا «کامبۆن»ی باڵوێزی فەرەنسا مکوربوو لەسەر ئەوەی دەبێ ڕێز لە ڕێککەوتننامەکە بگیرێ. ئەوکاتیش «لۆرانس» گەیشتبووە دیمەشق، ئیدی ئەوە ڕوون ببووەوە، کە حکوومەتی فەرەنسا بەبێ شەڕ دەست لەو سازشانە لەسەر دابەشکردنی خاکەکە هەڵناگرێ، ئەو سازشەی بەر لە سێ ساڵ «جۆرج پیکۆ» لە بن سەری بەریتانییەکانی دەرهێنابوو.\nهەمان شەو لەسەر خوانەکەدا لە پاریس «لوید جۆرج» لەگەڵ دوو هاوڕێیدا، بە گوێرەی قسەی وەزیری کاروباری حکوومەتەکەی «ماوریس هانکی Maurice Hankey» کە ئەویش لە کۆبوونەوەکەدا بوو؛ “سەروەزیر هەڵوێستێکی زۆر توند و لێبڕاوانەی هەبوو.”٥ ئەو ویستی بگەڕێتەوە سەر ڕێککەوتننامەی سایکس-پیکۆ بەوەی، فەلەستین بۆ ئێمە بێ و موسڵیش بخرێتە بن قەڵەمڕەوێتی بەریتانیا و تەنانەت فەرەنسییەکانیش لە دەرەوەی سووریا بمێنەوە. «هانکی» ئەوەشی بۆ زیادکرد، کە سەروەزیر لە سەرەک ویلسن “زۆر دەهری بوو”، ئاخر دەیبینی چۆن ئەمریکییە لەخواترسەکە، شتەکان بۆ ئەوە دەقۆزێتەوە، کە دەستکەوتی خۆی هەبێ. بە گوێرەی قسەکانی «هانکی» بێ، لە میانەی لێکەوتەی گفتوگۆی «لوید جۆرج» کە لە کۆبوونەوەکەدا وروژاندی، “کەوا بە هەندێ خۆپارێزی کەمۆیانەوە بەوەی داوا لە ئەمریکییەکان بکرێ بێن و فەلەستین و سووریا بۆ خۆیان ببەن، بەڵکو وەها بکا و مەیلی فەرەنسییەکان لەسەر داواکردنی فەلەستین کەمتر بێتەوە و بیدەنە ئێمە، تا هەر بەهانەی بەڵکو سووریایان بەدەستەوە بمێنێ.”\nئەو مەیلە کتوپڕییەی سەروەزیری بەریتانیا بۆ داواکردنی موسڵ، بۆ «هانکی» دەگەڕایەوە. ئاخر هەر ئەو بوو، هەشت هەفتە بەر لە کۆبوونەوەکە، چووبووە بن کڵێشەی «لوید جۆرج» تا باسی بایەخی موسڵی بۆ بکا، ئەمەش دوای خوێندنەوەی ئەو یاداشتەی لە لایەن ئەدمیرالێکی پلەبەرز سەبارەت بە پێویستیان بە نەوت نووسرابوو. ئەدمیرالەکە ڕوونیکردبووەوە، کە نەوت چوارهێندەی خەڵووز کاریگەرە، لە کۆتاییشدا دەبێتە ماددەی سەرەکی بۆ سووتەمەنی هێزی دەریایی بەریتانی. ئەمەش دۆخی بەریتانیا ناسک و شڵۆق دەکا، کە سەرچاوەی تایبەت بەخۆی لە خەڵووز هەیە، بەڵام دەبێ پشت بە وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ببەستێ بۆ دابینکردنی نەوت. لەبەرانبەر ئەو پاشخانەی سەرۆک ولسنیش بۆ دژایەتیکردنی ئیمپریالیزم، بۆ ئەوەش کە بەریتانیا بە هێزێکی دەریایی زاڵ بمێنێتەوە، ئەوا شتێکی چارەنووساز دەبێ، دەستی بەسەر زۆرترین بڕ لە نەوتدا بگرێ.”٦\nئەدمیرالەکەش بە ئەنقەست کاتەکەی بۆ ڕاپۆرتەکەی هەڵبژارد، چونکە لەو کاتەدا حکوومەتی بەریتانیا لە چەند مانگی داهاتوودا سەرقاڵی دانانی ستراتیژییەکەی بوو. هێزەکانی هاوپەیمان تازە و بەئاستەم لە بەرپەچدانەوە هێڕشی بەهارییەکەی ئەڵمان ببوونەوە، بۆیە وەهایان ڕەچاودەکرد، جەنگەکە ساڵێکی دیکەشی پێبچێ. دەستەی سوپاسالاریش کە سەرقاڵی نەخشەی هێزی نزیکی سەر باکووری فەرەنسا و فەلەستین بوون، بە کابینەی حکوومەتەکەیان ڕاگەیاندبوو، لە نەخشەیاندا نییە هەورازتر لە باکووری میزۆپۆتامیا بڕۆن و پێشرەوی بکەن. هێزی سەربازیی بەریتانیا لە بەسراوە تا بەغدا و لەوێشەوە تا کەرکوک پێشڕەوی کردبوو، واتە تا ئەو پنتەی کە «سایکس» بەر لە سێ ساڵ پێشنیازی بۆ سەرکردایەتی حکوومەتەکەی لە خانووی ژمارە دەدا کردبوو.\nئەدمیرالەکە لەسەر باری چاودێرییەکەی بەم جۆرە ڕۆیشت، هێزی بەریتانی گەیشتووەتە مەودایەکی سەمەرەی کانە نەوتەکان، کە مایەی مرخلێخۆشکردن بوون. کانە نەوتەکان لە شوێنێکی بەردین لە دەوروبەری موسڵدان، هێشتا هەر لەبن ڕکێفی عوسمانییەکاندا بوون. ڕاپۆرتەکاتی جیۆلۆجییەکانی ئاڵمانیش کە بەر لە جەنگ ئەو ناوچانەیان کنجکۆڵ کردبوو، گەیاندبووینە سەر ئەو بڕوایە، کە لەوێدا “گەورەترین کانی سەرچاوەی دەستکارینەکراوی جیهانە کە تائێستا پێیزانرابێ”. ئەوسا ئەدمیرالەکە پێشبینی ئەوەی کرد: “ئەو هێزەی ڕکێفی خاکە نەوتاوییەکەی ئێران و میزۆپۆتامیای بکەوێتەدەست، ئەوا کۆنتڕۆڵی زۆرینەی سووتەمەنی لەدواڕۆژدا دەکەوێتەدەست”. ئەو لەسەر خاڵێک پێداگر بوو؛ “دەبێ ئەم کۆنتڕۆڵکردنە بە شێوەیەکی ڕەها بێ، نابێ هیچ بەرژەروەندییەکی بێگانە یان هەر جۆرە شتێکی لەم جۆرەی تێبئاڵێ.”\n«هانکی» ئەفسەری پێشووی هەواڵگریی، دەستبەجێ قەناعەتی بە ڕاپۆرتەکەی ئەدمیرال هات و هەستیکرد پێویستە سەروەزیریش ڕاوێژەکە زۆر بەهەند هەڵبگرێ. ئەوەشی دەزانی «لوید جۆرج» ڕقی لە خوێندنەوەی یاداشتەکان دەبێتەوە، هەر بۆیە ئەو تێبینییەکەی لەسەر ڕاپۆرتەکە بە شێوەیەکی دیار نووسی: “زۆر نهێنی و گرنگ”.٧ هەروەها ئاماژەشی بەوەکرد، هەرچەندە لەوێدا هیچ بنکەیەکی سەربازیی وەها نییە، کە هێزی بەریتانی بەرەو باکووری عێراق بکشێ، بەڵام هۆگەلی دیکە هەن کە سەربازیی نین، بەرەو ئەو شوێنەی میزۆپۆتامیا بکشێن لەکاتێکدا، کە بەریتانیا هێزێکی تۆکمە و دەستوەشی تەواوی لەوێدا هەیە. تۆبڵێی بەر لەوەی جەنگ کۆتایی بێ، کاتی ئەو پێشڕەویە نەهاتبێ، تا ئەو بیرە نەوتە بەهادارانەی میسۆپۆتامیا بپارێزرێن؟\nسوود و کەڵکی پێشڕەوییەکە پێشچاوبوو، بەڵام بۆ ئەم کارە دوو بەربەست هەبوون. وەنەبێ هەر بە تەنیا سێ ساڵ لەمەوبەر «سایکس» بە ئاسانی و خۆشی بەڵێنی موسڵی بە فەرەنسییەکان دابێ، بەڵکو ئەوەش هەبوو، کەوا داگیرکردنی شارەکە داڕسانێک بوو بۆ بنەماکانی سەرۆک «ودرۆ ویلسن» کە جاڕی دابوو، دەبوایە بنەماکانی ببنە ڕێنوێنی سیستمێکی نوێی جیهان. «بلفۆر»یش کە ساڵێک پێشتر لەلایەن «کۆلۆنێل هاوس»ی ڕاوێژکاری ویلسن گوێی ڕاکێشرابوو، نیگەران بوو لەوەی هەر جووڵەیەک بە ئاقاری داگیرکردنەکە بە “شتێكی ئیمپریالیانەی تەواوعەیار” لێکبدرێتەوە، بەڵام مشتومڕی پێداگرییانەی «هانکی» لەسەر ئەوە بوو، کە دابینکردنی ئاسایشی نەوت بەر لە “جەنگی ئایندە، لە ئامانجە هەرە یەکەمینەکانی جەنگی بەریتانییایە”، لوید جۆرجیش، کە وەزیرەکەی بە کەسێکی ئیرادەلاواز دەبینی، لەسەر پێشنیازەکەی «هانکی» قایلبوو.٨ کاتێکیش هەر لە مانگی ئۆکتۆبەردا ئەوە پێشچاوبوو کە عوسمانییەکان شکاون، بەڵام هێشتا فەرەنسییەکان هەر دەستیان بە ڕێککەوتننامەکەی سایکس-پیکۆەوە گرتبوو، ئیدی ئەوەبوو «لوید جۆرج» فەرمانی بە هێزی بەریتانی کرد بەرەو موسڵ بکشێن و هاوپەیمانەکانیشی بخاتە بەردەم دیفاکتۆ. هەر مانگێک پاش ئەوەی لۆرانس و عەرەب گەیشتنە دیمەشق و هەر چوار ڕۆژیش دوای ئاگربەست لەگەڵ تورکیادا، لە ٣ی نۆڤێمبەردا هێزەکانی بەریتانی دەستیان بەسەر شاری موسڵدا گرت.\nئەوەی ڕاستی بێ، «لوید جۆرج» کارنامەی ژیانی خۆی لەسەر قۆستنەوەی ئەو جۆرە دەرفەتانە ڕۆنابوو. زۆر بەرلەوەی بچێتە پەرلەمانیش، ئەو لەبەردەم هاوژینی ئایندە«مارگرێت»دا دانی بەوەدا نابوو، کەوا “بیرۆکەی هەرە باڵای من ئەوەیە لە تەکاندا بەردەوام بم.”٩ “بۆ ئەو بیرۆکەیەش، قوربانی بە هەموو شتێک دەدەم بەدەر لەوەی کە متمانەم وایە ڕاستگۆیەتی نەبێ. ئەگەر هاتوو کار گەیشتە سەر بڕیاردانم بۆ ڕاماڵینی بەربەسەتەکانی بەردەم ڕێگەم، تەنانەت ئامادەم خۆشەویستیشی لەپێناودا دابنێم.” لە کۆتاییشدا ئەو هەردووکیان، هەم خۆشەویستی و هەم ڕاستگۆیشی لەسەر پرسی هێزدا دانا. پەیوەندی گۆبەندییەکەی لەگەڵ سکرتێر و ڕاوێژکارەکەی «فرانسێس ستێیڤنسن Frances Stevenson» یەکێک بوو لەنێو ئەو شتە زۆرانەی، کە شایستەی ئەوەبوو نازناوی بزنی بەسەردا ببڕێ، لەکاتێکدا هێشتا ئەستۆی لە گۆڵمەزی پڕشەرمەزاری بازرگانی بەدناوی «مارکۆنی» پاک نەببووەوە. ژن و سامان ئەویان حەیران کردبوو، یەکێک لە کارمەندە مەدەنییەکان سەربردەی چڵێسیەکەی گێڕایەوە. ڕۆژێک، کە کۆبوونەوەیەکی هەراسانی تێدا دەکرا، چوو تا یاداشتێکی پێبدا، کەچی ئەو سیاسەتوانەکەی بینی “ئەو سەعاتەی دوایی کۆبوونەوەکەی بەوە بەسەر بردبوو، کە وشەی دەنگدان بە خەتێکی درشت نووسیبوو، بەڵام هەر بەئەوەندەش لێنەگيرابوو، بەڵکو هەموو وشەکان بە قەڵەمداری شین و کەسک و سوور ڕەنگکردبوو.”١٠\n«لۆرد مۆرلی Lord Morley»ی سیاسەتوان و نووسەر چەندین جار بە دووپاتەکراوی سەرنجی لەبارەی «لوید جۆرج» وەها داوە: “لە سەرڕاستی «ئانانیاس Ananias» و بۆ برادەرایەتیش «بروتوس Brutus»ە، بۆ لێهاتوویەکانی دیکەشی ئاماژە بە «سیگنەر مارکۆنی Signor Marconi» دەدەم.”١١ کەچی دوای ئەوەی سوپای خۆبەخشی کیچنەر لە «سەم Somme» و حکوومەتە لیبرالەکەی «ئاسکویسی»ش لەسەر پرسی سەربازگیریی بە تۆپزی دابەش بوو، ئیدی هەندێ تێبینی خۆپارێزانەی لوید جۆرجیش بە دڵڕەنجان قووت دران. ئەوەبوو خاسییەتەکانی مجیزبەرزی و جەنگئامێزی وەک وەزیری ئازووقە و وەزیری کاروباری جەنگ وایان خواست ببێتە فەرمانڕەوای وڵات. کاتێکیش «لوید جۆرج» لە ١٩١٦دا دەسەڵاتی گرتەدەست، ئەوانەی ئەویان گەیاندە، دەسەڵات، لایەنگرانە لیبرالەکان نەبوون، بەڵکو پارێزگارەکان(کۆنسەرڤاتیڤەکان) بوون، چونکە ئەوانیش هەمان بڕوایان هەبوو، کەوا هەنووکە سەربازگیریی بەتۆپزی پێویستە، هەروەها هاوڕابوون لەسەر فرەوانخوازی ئیمپریالییانەی و تێنوێتی ئەو بۆ دەسەڵات. هەر وەک باڵوێزی ئەمریکا لە لەندەنەوە ڕاپۆرتی بۆ وڵاتەکەی بەرزکردەوە؛ ئەو “یەکێکە لە پیاوە جەماوەرییەکان، کە بێگومان شتێکی لە بلیمەتی تێدایە.”١٢ دیپلۆماتێکی گەنجی بەریتانیش دوای ئەوەی بۆ یەکەمین جار، چاوی بە «لوید جۆرج» دەکەوێ، دەنووسێ: “لێرەدا شتێکی سەرنجڕاکێش لەبارەی ئەوەوە هەیە. ئەو سەرنجی وات لەلا دەوروژێنێ، کە پیاوێکی مەزن بێ، ئەمەش بەبێ نمایشنامەی شانۆیی یان بەبێ ئەوەی دیاربکەوێ کە ڕاست نییە، نیشاندەدا… ئەو جیاوازییەکی زۆری لەگەڵ مستەر ئاسکویسدا هەیە، ئەوەی پێیخۆشە لە نزیک نیشتمانەوە هیچ شتێکی لە تیۆسیداسەوە نەڵێ.”١٣\nبەرلەوەی دۆخەکە بشێوێ، «لوید جۆرج» خۆی وەک “ناسیونالیستێکی سۆسیالیست” وێنادەکرد.١٤ ئەوەبوو چوار پیاوی نوێی لە کابینەی حکوومەتەکەی دانان، لە نێویاندا «لۆرد کرۆزۆن»ی ئیمپریالیستی ناودار و «لۆرد لینەر» بوون تا کاروباری جەنگ بەڕێوەببەن. هەروەها «هانکی»یشی بۆ بەڕێوەبردنی کاروباری ئەنجوومەنی وەزیران دانا و «ستێڤنسن»ی دۆستەکەشی کردە سکرتێری تایبەتی خۆی و بەم جۆرە بەشی زۆری سیاسەتی دەرەکیشی لەبن ڕکێفی خۆیدا هێشتەوە. ئەو تیشکخستنەسەر دەسەڵات بۆ ئەو دژبەریی بوو، چونکە دوژمنی بۆ پەیداکردن، بەڵام هەر کاری خۆی کرد، بە لەبەرچاوگرتنی سەرکەوتن، ئەو وەک ئەو پیاوەی جەنگەکەی بردۆتەوە، سەیردەکرا. بەرلەوەی بەخۆنازینەکە ببڕێتەوە، ئەو شێلگیرانەبوو لەسەر ئەوەی دەرفەتەکان بۆ هێنانەدی سەرکەوتن بقۆزێتەوە. لەو شەوەی مانگی ئۆکتۆبەر لە پاریسدا لە گژ فکران ڕاچوو؛ “خۆ ئەگەر ئێستا بەشی خۆمان لە تورکیا و لە کۆلۆنەکانی ئەڵمانیا قوت بدەین، ئەوا سەرنجی کەمتر لەبارەی دەستکەوتە مەزنەکانمان لەم جەنگەدا دەوروژێن.”١٥\nئەم سیستمەش ڕەنگدانەوەی خواستی «لوید جۆرج» بوو بەوەی خۆی لە ڕوانینە ناپەسەندەکەی سەرۆک ویلسن بەدووربگرێ. ئەو ئەو حیسابەی لەپێش چاوی خۆی دانابوو، کەوا لەبەر ئەوەی وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا جاڕی شەڕی لە دژی عوسمانییەکان نەدابوو، کەواتە «ویلسن» کەمتر بەهانەی ئەوەی هەیە، دەست لەکاروباری ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا وەربدا. لێ هەر زوو ئەوە دەرکەوت، کە لوید جۆرج لەم بارەیە زیاد لە پێویست گەشبینە. دوای ئەوەی «ویلسن» سیاسەتی دەرەکی بە دەستەی ڕۆژنامەوانانی واشنتنی ڕاگەیاند، بەوەی ئەو بەنیازە لە کۆنگرەی ئاشتی نزیک ببێتەوە، ئیدی ئەم نووچە نوێیە گەیشتە لەندەن، کەوا “بەتوندی لە دژی دەستکەوتی بەریتانیا سەبارەت بە مەرجەکانی ئاشتی”، بەتایبەتیش “لە دژی پارێزبەندی بەریتانیایە بەسەر فەلەستین و میزۆپۆتامیا”.١٦ ئەمەش هیوای لوید جۆرجی بۆ کۆنترۆڵکردنی نەوتی موسڵ لەباردەبرد.\nلە دەرهاوێشتەی ئەمەدا، گەیشتنی «لۆرانس» لە ٢٨ی ئۆکتۆبەر بۆ لەندەن بەسوود و کەڵک گەڕایەوە. ئاخر ئەو بۆ ئەوە هاتبووەوە، ئاخۆ حکوومەتی بەریتانیا چی بۆ عەرەبەکان پێیە، کەچی هەر زوو پرسەکە لای کاربەدەستانی وڵات ئاوەژوو بوویەوە، بەوەی مەراقی ئەوە بن ئاخۆ «لۆرانس» لە توانایدا هەیە شتیێک بە عەرەب بکا بەوەی ئەوان چیان بۆ بەریتانیا پێیە. هەروەک یەکێک لە کاربەدەستەکان شتەکەی دەربڕی: “سەرهەڵدانی بزووتنەوەی عەرەب بە پێشهاتێکی پڕخێر بۆ ئەو خاڵە چارەنووسسازە مێژووییەی ئیمپراتۆریەتی بەریتانیا شکایەوە.”١٧\nلە کۆبوونەوەی هەمان ڕۆژدا، «لۆرد ڕۆبەرت سێسیل»ی وەزیری کاروباری دەرەوە پرسی حکوومەتی میزۆپۆتامیای لەگەڵ «لۆرانس» وروژاند، دواتر بە تۆمارکراوی ئەوە دەرچوو، کەوا «لۆرانس» “شێلگیرانە داوای ئەوەی کرد، میزۆپۆتامیا بخرێتە ژێر فەرمانڕەوایەتی عەرەب، تا بشکرێ بە کردارێکی تواناکەمەوە ئەمە مەیسەر ببێ. ئەو پێشنیازی ئەوەشی کرد بەڵکو کوڕی «شەریف حوسێن» ببێتە فەرمانڕەوا. بۆ ئەم کارەش «عەبدولڵا» زۆر باش دەستدەدا.”١٨ بۆ ڕۆژی پاشتر، کۆمیتەی ڕۆژهەڵاتیش پرسیاری هەڵوێستی سەرکردە عەرەبەکانیان لە چارەسەرییەکی بۆ هەرێمەکە پرسی. لۆرانسیش وەڵامی دایەوە؛ «فەیسەل» دۆستی ڕۆژئاوایە، بەڵام حەز و خواستی لایەنگرانی ئەو بۆ پەژراندنی مافی بەریتاییەکان بەسەر فەلەستین و میزۆپۆتامیا دەکەوێتە سەر ئەوەی ئاخۆ تاچەند بەریتانیا لە بەرانبەر داوای فەرەنسییەکان دەوەستێتەوە. بە کۆتاییهاتنی هەفتەکەش کاریگەری «لۆرانس» لەسەر مامۆستای پێشووی خۆی «دایڤید هۆگارس» ڕاشکاوبوو. ئاخر «هۆگارس» نووسی: “لێرەدا سەرتاپای هەڵوێستمان لەبەرانبەر فەرەنسادا توند دەبێ. «لۆرانس» هەمووی مەراقکردن و کارێکی زۆر باشی کرد.”١٩\nهەرچەندە ئەو باسوخواسەی «لۆرانس» هێنایە پێشەوە، هەندێ ترسی لای نوسینگەی بەڕێوەبردنی هیندستان پەیداکرد، لەوێدا کاربەدەستێکی گەورە لەوە نیگەران بوو، ئەگەر هاتوو پشتی حکوومەتێکی عەرەبی لە باکووری عێراق بگرین “ئەوا دنەی بەدنیازیی فەرەنسا دەدا و ڕێگەش لە وەبەرهێنانی دۆزینەوەی نەوت دەگرێ، کە ئەم جۆرە نیگەرانییانە ئەوکات پشتگوێ خرابوون.٢٠ پەیامی لۆرانس “توندی دژەفەرەنسا”، دەق لەگەڵ کاتەکەدا دەهاتەوە. ئاخر «لۆرد کورزۆن»ی سەرۆکی کۆمیتەی ڕۆژهەڵات ڕایگەیاند؛ ئەو “ترسێکی بەڕاستی هەیە لەوەی ئەو زلهێزەی، کە دەبێ زیاتر لە هەمووان لە ئایندەدا لێیبترسین فەرنسایە” و ئەو هەڵوێستەش بە بەرفرەوانی باوبوو.٢١ لە لەندەنەوە بە بەزاندنی ئاڵمان و عوسمانییەکان، ئەوە دەرکەوت، کە فەرەنسای هاوپەیمانی بەریتانیا لە کاتی جەنگ، دیارە بووەتەوە ڕکابەر.\nئەم سەرنجەش بە شێوەیەکی هێڕشبەرانە سەلمێنرا، کە حکوومەتی فەرەنسا گرتیەبەر. بە گرژییەکی توندەوە کۆمیتەی فەرەنسای ئاسیایی و پەرلەمانیش لۆبی خۆیان لەو بارەیەوە کرد، ئەوەبوو لە دەستپێکی مانگی نۆڤێمبەردا سەرکەوتووانە تەقەللایەکی بەریتانیایان مایەپووچکردەوە بەوەی هەڕمێن بۆ خۆسەریی عەرەب پەیدابکا، بە شێوەیەک خۆشی لە پێوەرەکانی «ویلسن» بەدووربگرێ. ئاکامی “جاڕنامەی ئەنگلۆ-فەرەنسیش” کە لە ٩ی نۆڤێمبەردا هاتەکایە، بەشێوەیەکی پێشوەختانە بووە مایەی ئاهەنگگێرانی عەرەب، گوایە کە هەردوو حکوومەتەکان پشتگیریی “دامەزراندنی حکوومەت و خۆسەرییە نیشتمانییەکان دەکەن، کە هێزو دەسەڵاتیان لە دەستپێشخەری و هەڵبژاردنی خەڵکی خۆجێیەوە سەرچاوەدەگرێ. کەچی زۆری نەخایاند هەردوو زلهێزەکە لە ڕێی جاڕدانی نیازنامەیان دەسەڵاتی ڕەهانا دایە دەستوەردانی بێسنوور بۆ “دڵنیابوون لە پشتگیری و هاوکاری دروست”، کەوا حکوومەتە نوێیەکان کاروباری خۆیان بەباشی ڕاییکردووە. ئیدی بەم جۆرە، کاتێک «ستیفن پیکۆن Stephen Pichon»ی وەزیری کاروباری دەرەوەی فەرەنسا لە کۆتایی مانگی دیسێمبەردا رووی لە پەرلەمان کرد، ئەوکات کارابوو کەوا ئەنجوومەنەکە خاترجەم بکاتەوە لەوەی؛ “ڕێککەوتننامە گرێدراوەکان لەگەڵ ئینگلستیان بەردەوام دەبن لە پابەندکردنی ئەوان بە ئێمەوە.”٢٢ هەروەها بەڵێنی ئەوەشی دا، کە فەرەنسا لە کۆنگرەی ئاشتی فشاری خۆی بۆ دانپێدانانی مافی خۆی لە سووریا بکا.\nلەگەڵ ئەوەشدا هێشتا کۆمیتەی ڕۆژهەڵات و نووسینگەی بەڕێوەبردنی کاروباری دەرەوە لەسەر ئەو بڕوایە بەردەوام بوون، کە پشتگیری تاکلایەنە بۆ خۆچارەسەریی باشترین ڕیگەیە بەوەی بەریتانیا بگاتە ئامانجی خۆی، تا بە شیوەیەکی کەمۆیانە بەسەر ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا زاڵبێ. لە دووەمین دەرکەوتنی «لۆرانس» لەبەردەم کۆمیتەی ڕۆژهەڵاتدا، شێلگیرانە داوای ئەوەی کرد، دەبێ حکوومەتی بەریتانیا پشگیری هەبوون و ئامادەبوونی عەرەب لە کۆنگرەی ئاشتییدا بکا. ئەمەش بە دڵنیاییەوە لە لایەن «سیسیل»ی وەزیرەی تازەی کاروباری دەرەوە بە پەسەند زانرا. ئەو پێداگربوو لەسەر ئەوەی؛ “ترسی ئەوە هەیە ئێمە دەبێ بێ دوودڵی دۆزێکی زۆر سەختمان لە چاوی نێودەوڵەتییەوە لەبەردەمدایە، نەخاسمە بەوەی لەبەردەم ئەمریکییەکان نمایشبکرێ، ئەو پێداگرانە لەسەریڕۆیشت، کە “زۆر گرنگە ئەگەر هاتوو ئێمە توانیمان عەرەبێک بێنینە پێشەوە پشتی داواکارییەکانمان بگرێ.”٢٣ «کورزۆن»ی سەرۆکی کۆمیتەکە قەناعەتی هاوشێوەی ئەوی هەبوو. ئەو هەستیکرد؛ “ئێمە دەبێ تا ئەوپەڕی شایستەبوون گەمەی خۆچارەسەریی بکەین. ئەوەش دەزانرێ کە لەناخی دڵمانەوە حەزمان لێیە لە هەموو کەسێکی دیکە لەو بارەیەوە سوودمەند بین.”٢٤ ئەوەبوو «لۆرانس» نێردرایە فەرەنسا تا «فەیسەل» بۆ گفتوگۆکردن بهێنێتە لەندەن.\nکاتێکیش حکوومەتی بەریتانی بڕیاری پشتگیری خۆچارەسەری دایە ئەوانەی کە دەکرێ متمانەیان پێبکرێ، بەوەی داوای کۆمەک لە بەریتانیا بکەن، ئەوەبوو لە ١٢ی دیسێمبەردا «بلفۆر» دوو پیاوی بەیەکەوە بانگکردن، کە هێشتا حکوومەتی بەریتانیا زۆر پشتی پێدەبەستن. ئەوانیش «»فەیسەل» و «حایم وایزمەن»ی زایۆنیستە بەریتانییەکە بوو، ئەم دووانە پێشتر جارێک لە هەمان ساڵ و لە مانگی ئایار لە نزیک «عەقەبە» چاویان بەیەک کەوتبوو. بلفۆریش هانی هەردووکیانی دا، تا ڕێککەوتنێک واژۆبکەن بەوەی دۆزی پێشبینیکروا بۆ دوای کۆنگرەی ئاشتی دوابخەن. لە ٣ی یانیوەری ١٩١٩دا هەردوو پیاوەکە قایلبوون بەوەی پەیماننامەیەک مۆربکەن، کە پرسی سنووردانانی کۆتایی لە نێوان حیجاز و فەلەستیندا تا دوای کۆتاییهاتنی کۆنگرەی ئاشتی دوابخەن.٢٥ ئەمڕۆش ئەم پەیماننامەیە بەوە لێکدەدرێتەوە، کەوا عەرەب بەخواستی ئازادانەی خۆی دانی بە ڕەوایەتی هەبوونی دەوڵەتی ئیسڕائیلدا داناوە، ئەوەبوو فەیسەل بەند بوو بەو باربووە بەریتانییە کە بڕی ١٥٠،٠٠٠ هەزار پاوەنی ئیسرەتلینی مانگانە بوو، هەر بۆیە بەڵێننامەکەی واژۆکرد. هەروەها ئەو مەرجێکیشی دانابوو، بەوەی پشتگیری عەرەب بکرێ تا دەگەنە سەربەخۆیی خۆیان.\nلەهەمان کاتدا و بە پشیتوانی جەوهەرییانەی لۆرانس، «فەیسەل» لە ئامادەکردنی یاداشتێک بۆ کۆنگرەی ئاشتی بووەوە کە هیوایەکانی عەرەبی تێدا دەربڕیبوو. ئەو لە یاداشتنامەکەدا لەسەر سەربەخۆیی تەواوی سووریا سووربوو، بەڵام بۆ میزۆپۆتامیا و فەلەستین بە کۆمەکی هێزێکی دەرەکی قایلبوو. بە داننان بەوەی خواستێکی “خێرا بۆ وەبەرهێنان لە میزۆپۆتامیادا هەیە”، ئەو ئەوەی پەژراند، کەوا حکوومەتەکەی ئەوێ “پێویستە بە هەوڵ و هیممەت و سەرچاوی ماددی زلهێزێکی دەرەکی بەدیبێ.”٢٦ سەبارەت بە فەلەستینیش، ئەو حەزینەکرد بەرپرسیارێتی “ئاستێکی بەیەکدادانی ڕەگەز و ئاینەکان لەو پارێزگایە هەڵبگرێ، کە زۆرجار بۆ جیهانیش بووەتە سەرئێشە.” هەر بۆیە داوای “پێگەیەکی هەرە باڵای کاریگەری متمانەپێکروای مەزنی کرد.” لە هەردوو دۆخەکەشدا، ئەوە پێشچاوبوو، کەوا چ زلهێزێکی بۆ ئەم مەبەستە لە مێشکدا بوو.\nلەو نێوەشدا «لوید جۆرج»ی ئۆقرەلێبڕاو هەوڵی جیاواز جیاواز و زۆر پڕکێشانەشی دا. پەرۆش و مەراق بوو کێشەی پێگەی موسڵ و فەلەستین بەر لەوە چارەسەربکا، کە بۆ وردبینی لە کۆنگرەی ئاشتیدا بکەوێتە بەردەستی ئەمریکاییەکان، هەر بۆیە بڕیاریدا ئەم پرسە بە پرسێکی چارەنووسسازی فەرەنسی ببەستێتەوە، ئەویش پرسی هەردوو پارێزگای «ئەلزاس» و «لۆرین» بوو، کە لە ساڵی ١٨٧١ەوە کەوتبووە دەستی ئاڵمان. لوید جۆرج دەیزانی، «جۆرج کلیمەنسۆ Georges Clemenceau»ی سەروەزیری فەرەنسا، پێویستی بە پشتگیری بەریتانیا هەیە تا لە گەڕاندنەوەی ناوچە کێشەلەسەرەکان دڵنیابێ، چونکە ئەوە ڕوون نەبوو، ئاخۆ خەڵکی خۆجێی هەردوو ناوچەکە ئەگەر هاتوو داوایان لێکرا دۆزەکە بە خۆیان چارەسەربکەن، چۆن دەنگ دەدەن. هەروەها ئەوەشی دەزانی، کە هاوتا فەرەنسییەکەی بە پێچەوانەی کاربەدەستانی وەزارەتی کاروباری دەرەوەی وڵاتەکەی، ئەوەندە مەیلی بەلای کاروباری ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاساتدا نەدەچوو. ساڵێک پێشتر، هەر دوای ئەوەی «کلیمەنسۆ» دەسەڵاتی وەرگرتبوو، پێیگوتبوو؛ ئەو “سووریای بۆ فەرەنسا ناوێ” بەڵام ئەگەر هاتوو «لوید جۆرج» “پارێزبەندی بەسەر سووریا بداتە فەرەنسا ئەوا ئەویش ڕەتیناکاتەوە، ئەمەش دەبێتە مایەی دڵخۆشبوونی هەندێ لە پاشکەوتووخوازەکان” بەڵام خۆ ئەو بایەخێکی ئەوتۆی بە پرسەکە نەدا.٢٧ ئەوەش ئەو دەمەتەقێیە بوو، کە سەروەزیری بەریتانیا لەبیری نەچووبوو.\nهەر لەم سۆنگەیەوە، کەمێک بەرلەوەی «کلیمانسۆ» بۆ گفتوگۆکردن لەسەر تاکتیکەکانی کۆنگرەی ئاشتی بێتە لەندەن، «لوید جۆرج» وای لە «بلفۆر» کرد هۆشداری بداتە باڵوێزی فەرەنسا بەوەی سەبارەت بە پشتگیری بەریتانیا بۆ گەڕاندنەوەی «ئەلزاس و لۆرین» مسۆگەر نییە. ئیدی سکاڵای لە سەر سەرڕەقیی فەرەنسییەکان سەبارەت بە ڕێککەوتننامەی سایکس-پیکۆوە کرد، «بلفۆر» بە ساردییەکەوە بە فەرەنسییەکانی گوت: “حکوومەتی خانمی خاوەنشکۆ تەنیا هیوای ئەوە دەخوازێ، حکوومەتی فەرەنسی لەلای خۆیەوە، خۆی نەخاتە هەڵوێستێکی هەراسانی وەها، کە لە لایەن هاوپەیمانەکانی بەهەمان شێوەوە تێیبکەوێ.”٢٨ خۆ زیرەکیی زۆریشی نەدەویست تا باڵوێزی فەرەنسا لە پەیەمامەکە بگا، کە “چی لەبن بەڕێدایە.”٢٩\nلە ١ی دیسێمبەردا «کلیمەنسۆ گەیشتە لەندەن، بەخێرهاتنێکی گەرم لەلایەن ئاپۆرای خەڵکەوە لێکرا.\n“زۆر باشە” کاتێ کۆبوونەوەی تایبەتی لەگەڵ لوید جۆرجدا گوتی: “باسی چی بکەین؟”\nلوید جۆرجیش کاتوساتەکەی قۆستەوە. وەها وەڵامی دایەوە: “میزۆپۆتامیا و فەلەستین.”\n«کلیمەنسۆ»ش گوتی: “دەی پێمبڵێ چیت دەوێ؟”\n“من موسڵم دەوێ.”\n«کلیمەنسۆ» وەها وەڵامی دایەوە: “باشە موسڵ بۆ تۆ. چی دیکە؟”\n“بەڵێ، ئۆرشەلیمیشم دەوێ.”\nدیسان «کلیمەنسۆ» بەرسڤی دایەوە: “باشە ئەویش بۆ تۆ.”\nهەرچەندە «کلیمەنسۆ» بە لوید جۆرجی ڕاگەیاند، کەوا «ستیفن پیکۆن»ی ئیمپریالیست، وەزیری کاروباری دەرەوە “سەبارەت بە موسڵ ئاستەنگی دروستدەکا.”٣٠ ئیدی پابەندبوونی فەرەنسی دیاربوو بایی پێویست ڕوونبوو، بەڵام وتووێژەکە گرژی نوێی نایەوە. ئاخر «کلیمەنسۆ»ی والێکرد خۆزگەی ئەوە بخوازێ کەمتر بەخشندە بووایە و سەرنج و تێبینی «لوید جۆرج»یش وابوو، پێویست بوو داوای پتری بکردبایە.\nئەنجوومەنی باڵای هەر پێنج زلهێزە براوەکە بۆ یەکەمین جار لە ١٢ی ینایری ١٩١٩دا لە نووسینگەی وەزیری دەرەوە لە «کوا دێرسی» کۆبوونەوە. بەتەمەنترین سەرۆک و خانەخوێ کە «کلیمەنسۆ» بوو لە کورسی سەرپەرشتیکردنی کۆبوونەوەکە دانیشت. کورسییە قۆڵدارەکەی لەبەردەم ئاگردانێکی کراوە بوو، بە باشی دەیتوانی چاو لە هەر چوار سەرۆکە هاوتایەکانی خۆی بکا، کە لەبەرانبەری لە ژوورە پڕدیکۆرەکە دانیشتبوون، ئەوانیش سەرۆک «ویلسن»، «لوید جۆرج» و سەروەزیری هەردوو دەوڵەتی ئیتالیا و ژاپۆن بوون، لە پشتەوی ئەوانیش وەزیرانی کاروباری دەرەوەی وڵاتەکانیان و ڕاوێژکارەکانیان دانیشتبوون.\n«کلیمەنسۆ» لەسەر خاکی نیشتمان هیچ لاوازییەکی نیشان نەدا، کە شەش هەفتە پێشتر لە لەندەن ئەو خاسییەتەی قۆستبوەوە. نازناویشی “پڵنگەکە” بوو، بەڵام ئەو سەروەزیرە تەمەن حەفتاوحەوت ساڵە کەسێکی خۆگر، سەرڕووتاوە بوو، بەخۆیی و سمێڵە ڕەنگ بەفرینیەکەی هەر لە ئەسپی دەریا دەچوو. کاتێکیش «هارۆلد نیکلسن» دیپلۆماتی بەریتانی سەیریکرد، ئیدی بەخۆی و نیوخەندەکەیەوە پێیوابوو گۆریلایەکی دەمارگرژ و بەدگومانە.٣١ خۆ ئەگەر سەروەزیری فەرەنسی لە نموونەی هەر ئاژەڵێکیش چووبێ، ئەوا ڕێکەوتنێکی کۆدەنگ هەبوو لەسەر ئەوەی ئەو کەسێکی سەنگین و کەڵەگایە. هەرلەبەر ئەوەش بوو کۆبوونەوەکە درێژەی کێشا.\nلە دەرەوەی کۆشکەکە، لەبەر سەرما، ڕۆژنامەنووسانی جیهان چاوەڕیی پێشهاتەکانیان دەکرد. هەرچی لە دیوی ژوورەوەش بوو، خۆزگە و هیوا سەرەتاییەکان بۆ چارەسەرێکی نەرم و لەبار، تاران. هەروەک «نیکلسن» لە ڕۆژژمێرەکەی نووسی؛ “ئاخر خۆ هیچ کەسیان ئەزموونی لەگەڵ کاری کۆمیتەسازیی بە کردەوە نەبوو تا بتوانرێ لەو ئاستەنگییانە بگا، بەوەی هەریەک لە فەرەنسی و ئیتالی و ئەمریکی و ئینگلیز لەسەر هەر شتێک ڕێکبکەون. بەڵێ ڕێککەوتنی زۆرینە بە ئاسانی بەدەستەوەدەهات، بەڵام ڕێککەوتنی کۆدەنگ شتێکی ئەستەم بوو؛ یان ئەگەر هاتبا و کردەنیش بووبایە، ئەوا تەنیا بەوە بەدی دەهات، کە سازشی ئیفلیجبوو بکەن.”٣٢ ئەمەش بە تەنیا بۆ «ئاگوستوس جۆن» هەواڵیکی باش بوو، هونەرمەندی پۆرترێتچی، کە رەوشەکەی وەها وێناکرد وەک ئەوەی دەستەیەکی لووتبەرز، بەبێ پێشینە هاتوونەتە پاریس تا دوکانێک بکەنەوە.\n«کلیمەنسۆ» بێباک بوو لەوەی دانوستانە سەرەتاییەکان ئەوەندە درێژەیان کێشا. ئاخر پاشان وەهای نووسی: “هونەری ڕێکسختن بەوەی چۆن پیاو بژی، زۆر ئاڵۆزترە لەوەی لە ملیان بدەی.” هەروەوک «لوید جۆرج»یش بوو، پیاوێکی ڕادیکال بوو، لە لایەن ڕاستڕەوەکانی وڵاتەکەی پشتگیری لێدەکرا، بەوەی شایستەی سەرۆکایەتییە، لەسەر بڕوایەکی بەرفرەوانە، کە بە شێویەکی تاکتیکی لە توانایدا هەیە جەنگەکە بباتەوە. پزیشکێکی لێهاتوو کە لە ژیانی گەنجێتیدا بەهۆی مەیدانبازی زیندانیکرابوو، هەروەها شەڕەفێکی گوماناویشی لەوەدا هەبوو کە زۆرترین ماوە لە کۆماری سێیەمی ناسەقامگیردا سەروەزیر بووە، ئاخر لە نێوان ساڵانی ١٩٠٦ و ١٩٠٩دا بۆ ماوەی سی و سێ مانگ ئەو پۆستەی هەبووە. لەسەرەتای جەنگیشدا ڕۆژنامەی «پیاوی کۆتکراو لۆمۆن شینێ L’Homme enchaîné»ی دەردەکرد، کە بۆ لادانی وەزیری جەنگ و ژەنەڕاڵی شەڕەکە بەڕێوەیدەبرد، هەروەها وەزیری کاروباری ناوخۆی بەکارهێنا، ئەوەش لەو کاتەدا بوو، کە ئەوە بەدەرکەوت گوایە ئەڵمانەکان لەپشت ئەو ڕۆژنامەیەی وەزیری کاروباری ناوەخۆن، کە دژی جەنگ بوو، ڕۆژنامەکەش بە ناوی «شەپقە سوورەکە لێبۆنێت رۆگ The Red Cap». ئەوەبوو دوای ئاشکرابوونی ئەو کەتن و گۆڵمەزە، لە نۆڤێمبەری ١٩١٧دا، داوا لە «کلیمەنسۆ» کرا حکوومەت پێکبێنێ، ئەویش جاڕی ئەوەی دا” ڕێگە بە هیچ هەڵمەتێکی دیکەی پاسیفیست نادرێ، ڕێگە بە پیلانگێڕیی ئاڵمان نادرێ. هەروەها نە ڕێگە بە ناپاکیی دەدرێ نە تارمایی ناپاکییش: جەنگ و هەر جەنگ، هیچ شتێک نا، تەنیا جەنگ.”٣٤\nبە پێچەوانەی «لوید جۆرج»، توند و زبری کلیمەنسۆ بەشێک بوو لە تەفرەوهەڵەشەیی خۆی، ئاخر خۆ «پڵنەگەکە» ئەو تەلیسمەی بۆ گەیشتن بە تۆپکەی دەسەڵات بەکارنەهێنا. تایبەتمەندی ئەو ڕیسواکردنی وەزیرەکانی بوو. ئەو بەدەنگی بەرز سکاڵای لە دەست «کلۆتز»ی وەزیری کاروباری دارایی هەبوو بەوەی تاکە وەزیری جوو بوو لە نێو کابینەکەی کە حیسابی نەدەزانی. جارێکیان بانگیکرد “ئەرێ «پیکۆن» کێیە، ئەوەش لەو کاتەی بوو، کە باسی وەزیرە بەدناوەکەی کاروباری دەرەوەی لە پێشدا هات. ئینجا کاتێ بیریکەوتەوە گوتی؛ “کەواتە ئەوەیە”، خۆ من لەبیرم کردبوو.”٣٥ باڵوێزی بەریتانی لە پاریس باشی بۆچووبوو: “پڵنگەکە بەتایبەت کەسی بۆ ئەوە بانگ نەکردبوو کە ببنە ئەندامی کابینەی حکوومەتەکەی بەوەی تا گوێیان لێبگرێ ئاخۆ چی دەڵێن و چۆنی هەڵدەسەنگێنن، بەڵکو بۆ ئەوە بوو بیروبۆچوونەکانی پیادە بکەن و بەس .”٣٦ ئەو شکستی بە بەزینەکەی ١٩١٧دا هێنا، ئیدی کلیمەنسۆ وەک “باوکی سەرکەوتن” کۆتایی بە جەنگ هێنا، هەنووکەش دەبوایە خۆی وا نمایشبکا، گرەوی ئاشتییەکەش دەباتەوە.\nباجی سەرکەوتنەکە یەکجار قورس بوو. یەک ملیۆن و چوارسەت هەزار فەرەنسی لە جەنگەکەدا بە فەلاکەت چوون. زیاتر لە سێ ملیۆنیش بریندار بوون. تیلماسکی باکووری فەرەنسا وێران بوو. ٦٧٠،٠٠٠ هەزار بێوەژنی لێکەوتەوە و وڵاتەکە حەوت بلیۆن دۆلاریش قەرزبار بوو. کەچی هێشتا لە میانەی ئاگربەستەکەدا، کلیمەنسۆ لە چاوەڕوانی ئەوەدا بوو: “پێشان فەرەنسا جەنگاوەری خودا بوو، ئێستاش فریادڕەسی مرۆڤایەتییە، هەمیشە شەڕڤانی نموونە پێشەنگەکان بووە، ئیدی دەبێ پێگەی خۆی لە جیهان وەربگرێتەوە و لەسەر ڕۆڵی نایابانەی خۆی بەردەوامبێ، کە لە پێناوی پێشکەوتنی ئادەمیزاددا پێشبڕکێیەکی بێ کۆتاییە.”٣٧ بەشی یەکەمی ئەو بووژانەوەیەش پێویستی بە چارەسەرییەکی سوودمەند بوو لە کۆنگرەی ئاشتییدا.\nهەروەک چاوەڕوان دەکرا کۆلۆنیخوازەکانی فەرەنسا داوایانکرد، کەوا فرەوانخوازی ئیمپریالییانە لەسەر حیسابی دوژمنەکانی، بارتەقای ئەوەدێ فەرەنسا ببووژێنێتەوە. بەڵگەوبەندی یەکێک ڕۆژنامەکان، کە لەبەردەم کلیمەنسۆ داندرا، ئەوەبوو: “پەرەپێدانی ئیمپریالی بۆ فەرەنسا یەکێکە لە مەرجە چارەنووسسازەکان بۆ بووژانەوەی هێزی فەرەنسا بەڕووی ئاڵمانیا، کە هەر بە دوژمنێکی سەرسەخت دەمێنێتەوە.”٣٨ لێ هەرزوو ئەوە ڕوون بوووە، کاتێک کۆنگرەی ئاشتی دەستیێکرد، ئیدی سەخت بوو بگەنە ئەو ئامانجەی خۆیان.\nبەردی سەختی سەر ڕێگەی فەرەنساش هەڵوێستی هەر یەک لە سەرۆک «ویلسن» و «لوید جۆرج» بوو. ئەوەبوو دەردەدڵی کلیمەنسۆ بەوەی کەوتۆتە نێوان دووبەرداشی، “عیسای مەسیح بەدەستێک و ناپلیۆن پۆنابارت بە دەستێکی دیکە”. ئینجا ناچاربوو بەوە قایلبێ، کۆلۆنییە دوژمنەکانی بخرێنە بن “ماندات”ێک، کە یەکێک یان ئەویدیکە کاروبارەکانی بەناوی “کۆمەڵەی نەتەوەکان” بەڕێوەببا، ئەوەش ئەو ڕێکخراوە بوو، تازە چەکەرەی کردبوو، سەرۆک ویلسنیش بانگی بۆدەدا.٣٩ لە ئیمپراتۆریەتی عوسمانی پێشوودا دەبوو سێ شوێن –میزۆپۆتامیا، سووریا و فەلەستین- بخرێنە بن چەمکی مانداتێک، بەوەی لایەنی مانداتەکە بەرپرسیاربێ لەوەی هەرسێ شوێن داوای سەربەخۆیی بکەن و کاتێکی زۆر دووریش نەخایەنێ. سەربەخۆییان ئەو کاتە دانی پێدادەنرێ، کەوا بەڕێوبەرایەتی ئەم شوێنانە بە پشتگیری و ڕاوێژەوە بکەوێتە دەستی دەوڵەتە مانداتەکان، تا ئەوکاتەی مانداتکراوەکە دەتوانێ کاروباری خۆی بە خۆی هەڵبسووڕێنێ. هەروەها دەبێ ئارەزووی ئەو مانداتکراوانە لە دەستنیشانکردنی دەوڵەتی ماندات لەبەرچاوبگیرێ.\nبەڕەچاوکردنی ئەم بەرەنجامە و لەکاتێکدا دانوستانەکان لەئارادابوون، لەپشت پەردەوە کاربەدەسانی فەرەنسی هەوڵیان دەدا «فەیسەل» لە پێواژۆکانی کۆنگرەی ئاشتی دوورەپەرێز بخەن. “ئەو بەخێرهاتنە گەرمەی” مانگێک پێشتر لە لایەن بەریتانیاوە لە سەرکردە عەرەبییەکە کرا، ئەو گومانەی لای فەرەنساییەکان وروژاند، کەوا فەیسەل کلیلی دەستپێکی ئەو نەخشەیەیە “بۆ درەوستکردنی ئاسیایەکی بچووک، تا دەستڕۆیشتنی ئێمە لە پەلوپۆ بخەن، ڕێکخراوێکی بەربەرین بە فیتی بەریتانیای گەورە دروستبکەن.”٤٠ کاتێکیش «فەیسەل» بۆیدەرکەوت، کە ناوی لەنێوان لیستی نێردە فەرمییەکاندا نییە، سكاڵای لەبارەوە کرد، ئەوکات بەرپرسی هۆبەی ئاسیا لە وەزارەتی کاروباری دەرەوەی فەرەنسا «ژان گۆت Jean Goût» هەوڵیدا لە دژی بەریتانییەکان ختووکەی بدا، بەوەی ئەوان بە ئەنقەست ناوەکەیان لە لیستەکەدا دەرهێناوە. خۆ ئەگەر «فەیسەل» ڕووی خۆی وەربسووڕێنتەوە سەر فەرەنسییەکان، ئەوا وەک «گۆت» گوتی، “ئەوان دەتوانن شتەکەی بۆ ڕێکبخەن.”٤١\nکاتێکیش «فەیسەل» ئەم بەزمەی «گۆت»ی بە بەریتانییەکان گوت، ئیدی ئەوانیش لە ڕاستی خۆیانەوە ئاگریان لە چاو دەباری و سووربوون لەسەر ئەوەی هەردەبێ هاوپەیمانە عەرەبەکەیان لە کۆنگرەکە بەشدار بێ. ئەوەبوو لە کۆتاییدا و لە ڕۆژی ٦ی فێبرایردا وتارێکی لە گۆنگرەکە دا و لۆرانسیش بۆی وەرگێڕا. پێشتر لۆرانس چەندین هەواڵنێری ئەمریکی لە ئامانجەکانی فەیسەل ئاگادار کردبووەوە، ئیدی هەر لەسەر ئەم هێڵەدا، فەیسەل بەڵگەوبەندی داواکانی خۆی بۆ داننان بە مافی خۆچارەسەری عەرەب لەسەر بانگەوازی ویلسن بنیاتنابوو، نەوەک لەسەر بەڵێنە چەورەکانی بەریتانی، کە لەکاتی جەنگدا بە باوکی ئەویان دابوو. فەیسەل دانی بەوەشدا نا، کەوا بەڕێوەبردنی فەلەستین و لوبنان پێوستیان بە ڕەفتارە چارەسەریێکی جیاواز هەیە. ئەو داوای سەربەخۆیی بۆ عەرەب لە شوێنەکانی دیکەش کرد. بەم گوتارە سەرنجی نێردەی ئەمریکایی بۆ لای خۆی ڕاکێشا. بە گوێرەی قسەی «ڕۆبەرت لانسینگ»ی وەزیری کاروباری دەرەوەی ئەمریکا بێ، “دیاربوو ئەو بۆنی داربخووری هەڵدەکێشا.”٤٢ لای «کۆلۆنێل هاوس»ی ڕاوێژکاری ویلسنیش سۆزی بەلای “هەستێکی میهرەبانی بۆ عەرەبەکان بزوواند، ئەمە و لە کاتێکدا ڕاپۆرتێکی فەرمی وڵاتە یەکگرتووەکان بەو ئاقارەدا چوو، کەوا ئەو “وەک هەموو کەسێک هەر وەهای دەگوت، لە تەواوی کۆنگرەی ئاشتیدا، هەر ئەو لە بیچمە هەرە براوەکان بوو.”٤٣\nلە میانەی ئەو گوتەیەی کە فەیسەل لە نێو کۆنگرەکدا دای و تێیدا پەسنی بەریتانیای دا، کەوا لە وەدەرنانی تورکدا یارمەتیان داون، ئیدی وەزیری کاروباری دەرەوەی فەرەنسا خۆی پێنەگیراو قسەکەی پێبڕی. «پیکۆن» لێیپرسی: باشە نەدەبوو پەسنی فەرەنساش لە پشتگیرییەکەیان بدەی؟ پێدەچوو فەیسەل بۆ ئەو هاتنەدەنگیە خۆی ئامادەکردبێ، لە وەڵامدا گوتی، سوپاسی فەرەنساش دەکا لەسەر ناردنی یەکەیەکی بچوک، کە لە چوار تفەنگی کۆن و دووی نوێ پێکهاتبوو تا بێنە ڕیزی هێزەکەمان.”٤٤ بە قسەی چاودێری بەریتانی کە بە کەیفەوە وتەکانی دەقنووسدەکردن، “«پیکۆن» پەشیمان بوو قسەی کردبوو، هەر بە گەمژەش دەچوو.” کاتێکیش کلیمەنسۆ دوابەدوای وەزارەتی کاروباری دەرەوەی خۆی داوای ئەوەی کرد، کەوا سووریا هەر لە دێرزەمانەوە پارێزراوێکی فەرەنسایی بووە، ماکی ئەوەش دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی خاچدارەکان، ئینجا لۆرانس زەقوزپۆپ ئەوەی وەبیر سەروەزیرەکە هێنایەوە، ئەو سەروەزیرەی کەم تا زۆر خوانەناس بوو، کەوا “خاچدارەکان بەزێنران و هەڵمەتی خاچپەرستانیش شکستی هێنا.”٤٥\nلە شکستهێنان لە دوورەپەرێزخستن و سووککردنی فەیسەل، دواتر فەرەنسییەکان بایاندایەوە سەر دێواندنی ئەو. هەر بۆ ڕۆژی پاشتر ڕۆژنامەکانی فەرەنسا پەلامارێکی هاروهاجانەیان لە دژی سەرکردە عەرەبەکە و وەرگێڕەکەی جاڕدا، یەکێ لە ژەنەراڵەکانی فەرەنسی بەم جۆرە وەسفیکرد؛ “ئیمپریالیزمێکی بەریتانییە بە عەگالێکی عەرەبییانە.”٤٦ ڕۆژنامەی «پاریس میدی Paris Midi» وەهای نووسی؛ گوایە شتەکە خۆی چاوەتێبڕینێکی ئیسلامخوازانەیە – و ئەمەش دەبێتە مایەی هەڕەشە لەسەر موڵکوماڵی موسڵمانەکانی دیکەش بە هیندستانیشەوە- هەروەها سەرنجی وەهای دا، کەوا لۆرانس “دیارە زیاتر لە عەربخواز دەچی لەوەی ئینگلیز بێ.”٤٧ وەک بڵێی ڕەوشەکە گەڕابێتەوە سەردەمی «فاشۆدا»، چونکە ڕۆژنامەکان لۆرانسیان بە ژەنەڕاڵ «گۆردۆن»ی خەرتووم بەرواوردکرد، هەردوو پیاوەکانیان وەها وێناکرد، کەوا “هەردوو کیان مەزنیی و بەدبەبەختییان بۆ وڵاتەکەیان هێنابێ، تەلیسمێک کە لە هەمان کاتدا سەرکێشیشە. کاتێکیش ئەوان گیرۆدەی خەونەکانی خۆیانبن، ئەوا هیچ شتێک نایانوەستێنێ، تەنانەت بەرژەوەندییە دانپێدانراوەکانی خودی وڵاتەکەشیان. ڕۆژنامەی «ئیکۆ دە پاریس»یش لە مانگی دیسێمبەری پێشتر، دەمامکی لەسەر لۆرانس هەڵدابووەوە، ئیدی بەهەمان سەرەداو ڕۆیشت، شێلگیرانە مشتومڕی لەسەر ئەوە بوو، گوایە لۆرانس بەدوای ئەوەدا دەگەڕێ ڕایەدارانی «کاپیتۆل هۆل» بخاتە بەردەم دیفاکتۆ، ئەمەش بەو بڕوایەی، “بەریتانیا هەرگیز دەستبەرداری چەتەیەکی سەرکەوتوو نابێ.”٤٨ لە پاشخانی ئەمەشدا، کاربەدەستانی فەرەنسی وەهایان بە ڕۆژنامەوانان ڕاگەیاند، کە تاکە هۆکاری بەریتانیا بەوەی توانیبوویان هێزەکانیان بنێرنە سووریا و داگیری بکەن، ئەوەبووە فەرەنسا زیاتر لە بەرەی ڕۆژئاواوە جەنگاوە.٤٩ هەر بۆیە فەرانسەش شایانی ئەوەیە خاکی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستی بەربکەوێ.\nئەم هەڵمەتەی ڕۆژنامەوانی فەرەنسی بووە مایەی هۆشداری بۆ بەریتانیا. ئەوەبوو بە درەنگانێکی مانگی فێبرایر، دەزگای هەواڵگریی سیاسیی نووسینگەی کاروباری دەرەوە وەهای دانا، کەوا سووریا بووەتە “گرێکوێرەیەک” ڕووبەڕووی کۆنگرەی ئاشتی بووەتەوە، (پرسە سەختەکەی دیکەش ئەوەبوو ئاخۆ فەرەنسا دەست بەسەر ڕاینلانددا دەگرێ)، چونکە “بەشێوەیەکی تایبەت هەموو فەرەنسییەکان بەدەر لە سۆسیالیستەکان” سووربوون لەسەر ئەوەی، کە پارێزگاکەی پێشووی ئیمپراتۆریەتی عوسمانی ببێتە کۆلۆنییەکی فەرەنسی.٥٠ باڵوێزی فەرەنساش لە لەندەن هەمان ئەم سەرنجەی سەلماندەوە. ئەو هاوتا بەریتانییەکانی لەوە ئاگادارکردەوە، هەرچەندە مەیل و بەرژەوەندی فەرەنسا بۆ سووریا “زیاتر سۆزدارییە لەوەی ماددی بێ… لێ بەڕاستی ئەم هەستە هەیە و زۆریش بەهێزە.”٥١\n«لوید جۆرج»یش لەسەر ئەوەی ئەوێ کرایە شوێنی بەستنی گۆنگرەی ئاشتی لۆمەی خۆی کرد. ئەو وەهای نووسی: “ئاخر پێشوەختە دەمانزانی، کە بیرۆکراتیەتی فەرەنسی دەست بۆ ڕێگەی کەڵەگایی، مەراییکردن، درۆکردن، دووبەرەکی نانەنەوە و هەموو شێوازێکی ناسراوی خۆی لە ڕێگە پێچاوپێچەکان دەبا تا باندۆر بخاتە سەر وردبوون و تێڕامانمان. ئەو وتارانەیان سەبارەت بە سووریا بە دروستی هی لێخۆشبوون نین.”٥٢\nفەرەنسییەکانیش پیاوێکیان هێنا بەناوی «شوکری غانم» بەڵکو فەیسەل پشتگوێبخرێ چونکە سووری نەبوو، بەڵام ئەو تەکتیکەش بەشکست وەرچەرخا. ئاخر «غانم» زیاتر لە سی ساڵ بوو لە فەرەنسادا دەژیا، هەر خۆیشی پێی لەوە نا، کە زمانی عەرەبی لەبیرچووەتەوە. لەسەرێکی دیکەشەوە بەهۆی ئەوەی بۆ ماوەی دوو سەعات و نیو قسەیکرد، دۆزی فەرەنسای بۆ کۆنتڕۆڵکردنی سووریا بنکۆڵکرد. سەرۆک ویلسنی حەجمینلێبڕاو، کە دەبوو ڕۆژی پاشتر بە سەردانێکی کورت بگەڕێتەوە وڵاتە یەکگرتووەەکان، لەسەر کورسییەکەی خۆی هەڵسا و چووە لای پەنجەرە و سەیری دەرێی کرد. کلیمەنسۆش ڕووی خۆی وەرسووڕاندە لای «پیکۆن»ی وەزیری کاروباری دەرەوە، بە دوو چاوی زەقەوە لێیپرسی: “ئەرێ ئەم پیاوەت بۆچی هێناوەتە ئێرە؟ «پیکۆن» دەستەکانی لەیەک بڵاوکردن و برۆی تێکنان و وەڵامی دایەوە: ئاخر نەمدەزانی بەم جۆرە داژوا.”٥٣\nهەوڵێکی دیکەی فەرەنسی بۆ داواکردنی فەلەستین بە هەمان شێوە سەرچیخ چوو. دوای ئەوەی «حایم وایزمەن» چڕ و پوخت لە چاکەی مانداتی بەریتانیا دوا، وەزارەتی کاروباری دەرەوەی فەرەنسا جوویەکیان دۆزیبووەوە، کە نیو سەعات هەراسانانە هەر یەک شتی دەگوت و دەیجوویەوە. ئیدی وتەبێژی کلیمەنسۆ «ئاندرێ تاردیو André Tardieu» هەر هەمان ڕۆژ بە ڕۆژنامەوانانی ڕاگەیاند، کە حکوومەتەکەی لە داواکەی سەبارەت بە فەلەستین کشاوەتەوە و بە مانداتی بەریتانی قایلە. کەچی لەبەر ڕەوتی ڕووداوەکان کۆمیتەی ئاسیایی فەرەنسی بە یاداشتنامەیەک هۆشداری دایە حکوومەتی فەرەنسی، فشاری خستەسەر «کلیمەنسۆ» بەوەی لە دژی «لوید جۆرج» بوەستێتەوە. ئەوان تێبینی ئەوەیاندا، کە بەریتانیا وەک “لووتزلێکی بێڕکابەر” لە ململانێیەکە دەرچووە، بۆیە کۆمیتەکە مکوڕبوو لەسەر ئەوەی: “ئێمە چیدی ڕێگە نادەیەن پێگەی گشتییمان لە جیهان کەمبکرێتەوە.”٥٤ هەروەک کۆمیتەکە داوایکرد، فەرەنسا مافێکی حشاهەڵنەگری بەسەر سووریاوە هەیە، پەسەندیش ناکەن تا فەرهەنگی خۆمان نەسەپێنین.”\nهەرچی حکوومەتی فەرەنسا بوو بە گوێی کۆمیتەکەی نەکرد. لە ١٥ی فێبرایردا وەزارەتی کاروباری دەرەوە یاداشتێکی بۆ بەریتانیا نارد و تێیدا ئەو بەخشینەی کلیمەنسۆی سەبارەت بە موسڵ و بەلاوەنانی ڕێککەوتننامەی سایکس-پیکۆی سەلماندەوە، ئەمەش لەبەرانبەر ئەوەی بەریتانیا پشتی داوای فەرەنسا بۆ ماندات لەسەر هەردوو بەشی کەناراو و ناوەوەی سووریا بگرێ. فەرەنسییەکان سستتر لە ڕکابەرە بەریتانییەکانیان ڕۆڵی نەوتیان ناسییەوە، هەر بۆیە دیپلۆماتە فەرەنسییەکان داوای ئەوەشیان کرد، بەڵکو لە پشکی نەوتی میزۆپۆتامیادا هاوتا بن.\nبەریتانییەکان دانەیەکی لەبەرگیراوی ڕاپۆرتەکەی کۆمیتەی ئاسیای فەرەنسییەکانیان بینی و بەلایانەوە نا. یەکێ لە کاربەدەستانی بەریتانی نووسی: “شانازییە بریندارکراوەکەیان وایلێکردوون هەنگاوی سەرچیخانە بنێن بەوەی هێزوگوڕی خۆیان لەبەردەم ئەرکێکی لەڕادەبەدەردا دابنێن، کە پێیان تەواوناکرێ”. هەر ئەو کاربەدەستە لەو بڕوایەدا بوو، وەها باشترە فەرەنسا وزەی بە شێوەیەکی باشتر بخاتەکار و ئەوەش پەسەند بکا “ئەگەر هاتوو لە ئایندەدا ڕکێفی سەرکردایەتی جیهانی بکەوێتەدەست ئەوا هەر تەنیا دەتوانێ هزریانە بێ نەوەک سیاسییانە.”٥٥ بە ئاگاداربوون لەوەی حکوومەتی فەرەنسا کۆمیتەی ئاسیاییەکەی خۆی پشتگوێخستووە، ئیدی بەریتانییەکان هەستیانکرد باڵادەستن. ئەوەبوو بە توندی پیشنیازەکەی حکوومەتی فەرەنسایان سەبارەت بە سووریا ڕەتکردەوە. شارەزا نەوتییەکانی مێرگەکانی «تەدمر» ڕاوێژییان دابووە حکوومەتی بەریتانیا، کەوا نیوەی ڕێگای نێوان دیمەشق و فرات دەبێتە وێستگەیەکی چارەنووسساز بۆ لوولەکانی نەوت، کە لە موسڵەوە بۆ سەر دەریای سپی دەڕوا، بۆیە ئەوان سووربوون لەسەر ئەوەی تەدموریش ببێتە بەشێک لە میزۆپۆتامیا، بەمەش ئەو خاکەی سووریا بۆ سووریا دەبێ، زۆری لێ دادەبڕێنرێ.\nبەم کارە بەریتانییەکان سنووریان بەزاند. «ئاندرێ تاردیو» سکاڵای ئەوەبوو” زۆر لە بەریتانییەکان لەوەدا شکستیان هێنا، کە فەرنسا خوێنی لێدەڕژێ و تاڵاندەکرێ، چونکە ڕەفتارێکی شایانترە لەوەی هەموو ڕۆژێک لە مافەکانی کەمبکرێتەوە.”٥٦ کلیمەنسۆی سەرۆکیشی هەستیکرد لەلایەن لوید جۆرجەوە ناپاکیی لێکراوە. ئەو گوتی گوایە لە دانیشتنێکی تایبەتدا لە مانگی دیسێمبەری ڕابردوودا سەروەزیری بەریتانیا گوتبووی، بە داوای فەرەنسا بۆ سووریا قایلە. سەرەتا لوید جۆرج ڕەتیکردەوە بەڵێنێکی وەهای دابێ، هەرچەندە دواتر گوتی بەڵێنی وەهای داوە. پاشان دیپلۆماتێکی فەرەنسی گوتی: “لوید جۆرج سەختترین پیاو بووە بۆ هەڵسوکەوت لەگەڵ کردن، ئاخر کەس نازانێ ئاخۆ بۆ ڕۆژی پاشتر چۆن خۆی دەنوێنێ.”٥٧\nسەروەزیری فەرەنسا لوید جۆرجی بەوە تاوانبارکرد؛ “هەر لە ڕۆژی دوای ئاگربەستەکەوە من تۆم بە دوژمنی فەرنسا بینیەوە. هاوتا بەریتانییەکەشی بەرسڤی دایەوە: “باشە، ئایا هەمیشە ئەمە سیاسەتی تەقلیدی ئێمە نەبووە؟”٥٨ لەبەر هۆیەکی بەجێ «کلیمەنسۆ» شتەکەی بە نوکتە نەبینی، ئاخر زۆر ڕوونوئاشکرا بوو، کەوا هاوپەیمانەکانی ڕۆژانی جەنگ دیسان بوونەتەوە ڕکابەر. ئێستاش هەستی بە هەڵوێستی تۆڵەستێنانەی جەماوەری فەرەنسا کرد، بۆیە بڕیاریدا چیدی داوا زیادەڕەوییەکانی لوید جۆرج نەپەژرێنێ. مانگی دواتر بە «ڕایمۆن بوانکاریێ Raymond Poincaré»ی سەرۆکی فەرەنسای گوت، کە “چیدیکە ناچەمێتەوە. هیچی دیکەی نادەمێ. با ببینین ئاخۆ بەبێ من چییان پێدەکرێ. لوید جۆرج خاپینۆکە. ئەو توانی بمکاتە “سووری”.٥٩\n ئانانیاس: مێردی «سافاریا» بوو، دوو بیچمی نێو تەوجیلن، کەسێکی درۆزن بوو، هەرلەبەر ئەوەش کوژرا. وەرگێڕ\n بروتوس، ناوی مارکۆس جونیوس بروتوس(٨٥-٤٢ پ.ز) ، فەرماندەیەکی سەربازی ڕۆما بووە. زیاتر بە پیلانگێڕ ئاماژەی بۆ دەکرێ، بەشداربووە لە پیلانگێڕان بۆ کوشتنی یۆلیوس قیسەری ڕۆما. وەرگێڕ.\n گۆلیلیمۆ مارکۆنی (١٨٧٤-١٩٣٧) داهێنەری ئیتالی لە بواری ئەندازیاریی کارەبایی. وەرگێڕ.\n سەم ڕووبارێکە لە باکووری فەرەنسا. ١٥٣ مایل درێژە و دەڕژێتە لای باکووری ڕۆژهەڵاتی کەناڵی ئینگلیزی، لە جەنگی یەکەمی جیهاندا مەیدانی شەڕێکی سەخت بووە. وەرگێڕ.\n مەبەست لە مەیدانبازی ئەوەیە کە دووبەدوو شەڕە شیر بکەن. وەرگێڕ.\nPrevious مێژووي كوردستان له قۆناغي پرۆكوردا\nNext بنه‌ماڵه‌ی جه‌لیلییه‌کانی موسڵ


ژیان له سه‌حرای ال- تاش\nمن ناوم ئه‌میره و خه‌ڵكی ڕۆژهه‌ڵاتی كوردستانم. من له سه‌حرا وشكه‌كه‌یی ال- تاش، كه چل میل دوورتر له رۆژئاوای شاری به‌غدا هه‌ڵكه‌وتووه، گه‌وره بووم. ئێمه دوایی ڕاكردن له ئێران له كاتی شه‌ڕیی ئێران و عێراق له 80 -كان، كه‌وتینه ال- تاشه‌وه. له سه‌ره‌تاوه له باشووری كوردستان گیرساینه‌وه. به‌ڵام دواتر به زۆری ناچاریان كردین شوێنی خۆمان به جێ بێڵین و به‌ره‌و ال- تاش ڕایان داین، هۆیه‌كه‌شی ته‌نیا كورد بوونمان بوو.\nله سه‌ره‌تاوه ال-تاش سه‌حرایه‌كی وشك و گه‌رم بوو. هه‌ر وه‌ك هه‌موو سه‌حراكانی‌تر. تۆفانی لم و خۆل و زیخ و وشكایی و وشكایی تا چاو بڕ‌ده‌كات. ئێمه سه‌رجه‌م 25000 بنه‌ماڵه بووین له‌وێ جێیانكردبووینه‌وه. زۆری پێنه‌چوو ال- تاش بوو به ئوردووگایه‌ك بۆ كورده‌كان، ده‌ورتا ده‌وریان به قه‌ڵایه‌ك به‌ستبوو و چه‌كداره‌كه‌كانی به‌عس چاوه‌دێریان ده‌كرد، هه‌ر ئه‌و شته‌یی نازییه‌كان ده‌گه‌ڵ جوویه‌كانیان كرد. ئه‌وه‌یی هه‌وڵیی دابا بێ ئیزنی چه‌كداره به‌عسیه‌کان، له قه‌ڵا‌که وه‌سه‌ر كه‌وێت و خۆیی بگه‌یه‌نێته ئه‌و به‌ڕیی، ئه‌شكه‌نجه‌یان ده‌كرد و له پێش چاویی هه‌موومان سووكایه‌تیان پێده‌كرد.\nنزیكترین شار لێمان ڕۆمادییه بوو. له‌و جێیه‌وه كه ال - تاش هیچ دوكان و بازارێكی لێنه‌بوو، ناچار بۆ كڕینی خوارده‌مه‌نی و كه‌ل و په‌لی پێویستی ژیان ڕێی ڕۆمادییه‌مان ده‌گرته به‌ر. بۆ ئه‌وه‌ش ده‌با ئیزنی "پۆلیس"مان پێبایه، به‌ڵام وانه‌بوو كه هه‌موو جارێ ئیزنی ڕۆمادییه چوونمان پێبده‌ن. هه‌ر ئه‌وه‌ش به نۆره‌یی خۆی وایی كرد كه هه‌ندێ ورده ورده ده‌گه‌ڵ رێژیمی به‌عس ڕێككه‌وتن، چوونكه پۆلیس ئیزنی هات و چوویی به لایانگرانی ڕژیم ده‌دا. ئیتر مرۆڤه‌كان ده‌ستیان كرد به دژایه‌تی و دوژمنایه‌تی كردن ده‌گه‌ڵ یه‌کترین و بێتاوانه‌كانیان له ژێر ناویی سێخوڕ و چالاكیی سیاسی به دژ رێژیمی به‌عس، به پۆلیس ده‌ناساند، هه‌ر بۆ ئه‌وه‌یی جێیه‌ك له لای پۆلیس بۆ خۆیان بكه‌نه‌وه و به‌م جۆره ژیانیی ڕۆژانه‌یان ئاسانتر بێته‌وه. ئه‌وه بوو به هۆیی ئه‌وه‌یی كه زۆر كه‌س هه‌وڵیی دا خۆیی بگه‌یه‌نێته ئه‌و به‌ری قه‌ڵاكه، ئه‌گه‌ر چی هه‌موو ئاگاداریی ئاكامی ئه‌و كار بوون.\nورده ورده خه‌ڵك، به گڵ و قوڕ و دار، ده‌ستیان به سازكردنی خانوچكه‌كانیان كرد، به‌م ناهومێدیه كه ئیتر له‌م شوێنه ڕزگارییان نایه‌ت. وه‌ك شتێك ئه‌ركی پۆلیس دابین كردنی ئارامی و دڵنیایی بۆ خه‌ڵكه، كه‌چی وا وێده‌چوو پۆلیسه‌کانی ال- تاش ئه‌ركێكی‌تریان پێ ئه‌سپاردرا بوو، وه‌ك چۆن كوڕێكی میر منداڵ كه بۆ پاروویه‌ك نان پێڵاو ده‌سرێته‌وه، بده‌نه به‌ر شه‌پ و پێلاقه، یان چۆن سووكایه‌تیی به پیره پیاوێكی گۆچان به‌ده‌ست بكه‌ن! به‌رتیلدان، به‌شێك له ژیانی ڕۆژانه‌ی دانیشتووانی ال- تاش بوو. ته‌نانه‌ت بۆ پیاسه‌كردنێكی ئاسایی ده‌با به‌رتیلمان دابا ده‌نا مافی پیاسه‌كردنمان نه‌بوو!\nتاساڵی 1990 ئه‌وه ژیانی ئێمه بوو. به‌دوایی شه‌ریی عێراق و كوه‌یه‌ت، هه‌ڵ ومه‌رجی ژیانمان كه تا ئه‌و كات باوه‌ڕمان نه‌ده‌كرد له‌و شته‌ی كه بوو خراپتر بێت، گه‌یشته ئه‌وپه‌ڕیی ناله‌باریی خۆیی و زۆر خراپتر بوو. ژیانمان كه تا ئه‌و كات وه‌ك خه‌وێكی ناخۆش بوو، لێمان بوو به جه‌هه‌ننه‌مێكی ته‌واو. ده‌ست ڕاگرتنی وڵاتانی دونیا له مامله كردن ده‌گه‌ڵ عێراق، داوێنیی ئێمه‌ی زۆر به سه‌ختیی گرته‌وه. وای لێهاتبوو كه ئێمه ته‌نانه‌ت نه‌مانده‌توانیی كیلۆیه‌ك ته‌ماه بكڕین به‌و پاره‌یی مانگانه پێیان ده‌داین. كا‌ره‌بامان نه‌بوو و كه‌م بوونی خوارده‌مه‌نی و ئاوی خواردنه‌وه، ئازارێكی زۆری به‌دواوه بوو. زۆر جار ناچار بووین بۆ هێنانی ئاوی خواردنه‌وه به كه‌ر بچین بۆ ڕۆمادییه.\nزۆر كه‌س هه‌وڵی ده‌دا ئیشێك په‌یدا بكات، به‌لام كورده‌كان زۆر به‌ده‌گمه‌ن كاریان پێده‌درا، ڕاست به هۆیی كورد بوونیان. زۆر كه‌س رێگه‌یی دێ و دێهاتی گرته به‌ر و به كاری قاچاغ هه‌وڵی په‌یدا كردنی پاروویه‌ك نانی ده‌دا. دیاره هه‌ر ئێمه دانیشتووانی ال - تاش نه‌بووین كه وا تووشی قاتی و قوڕیی هاتبووین، هه‌موو فه‌قیر و هه‌ژاره‌كانی شار ودێیه‌كانی‌تری وڵاتیش تووش ببوون. ئه‌و هه‌ڵ و مه‌رجه ته‌نیا فه‌قیری و ده‌سته‌نگی به‌دواوه نه‌بوو به‌ڵكوو ڕێگه‌یی بۆ زه‌خت و زۆریی و دزی و كوشتن و بڕین خۆش كردبوو. ئیتر په‌یدا كردنیی پاروویه‌ك نان ته‌نیا خه‌می ئێمه نه‌بوو، ئێستا قسه له سه‌ر پاراستنی گیانمان بوو، به هۆیی ئه‌وه‌یی چه‌ته‌یی و لێدان و كوشتن و بڕین ببوون به به‌شێك له ژیانی ڕۆژانه‌مان.\nبێ‌ڕێزیی كردنی پۆلیس به كورده‌كان وای كردبوو ته‌نانه‌ت عه‌ره‌به‌كانی ده‌ور و به‌ریی ال - تاش ده‌ستیان به ئازاردان و بێ‌ڕێزی كردن به كورده‌كان كردبوو. وای لێهاتبوو كه ئێمه نه خه‌ڵكمان له پشت بوو و نه یاسا و هێزی پۆلیس. بێ‌ڕێزیمان پێده‌كرا، سووكایه‌تیمان پێده‌كرا، لێمان ده‌درا. ژیانێكی پڕ له ترس، خه‌وێكی تابڵێیی تاڵ و پڕ‌ترس، جه‌هه‌ننه‌مێك به ته‌واو مانا. ژیانێك كه ئێمه ته‌نیا دوو رێگه‌مان له پێش بوو : مردن یان زه‌جركوژ بوون .\nبنه‌ماڵه‌یی من به یارمه‌تیی UN ، توانیی ساڵی 1997 ال- تاش به جێ بێڵێت. دیاره ئێمه زۆر به‌خته‌وه‌ر بووین كه ده‌رفه‌تێكی ئاوامان بۆهاته پێش و شانسی ژیانێكی به بایه‌خمان بۆ ڕخسا. به‌ڵام بۆ ئه‌وانه‌ی هێشتا له‌وێ ماونه‌ته‌وه، ئه‌و ژیانه تاڵ و پڕ ترسه درێژه‌یی هه‌یه. زۆریان باوه‌ریان كردبوو كه ڕووخانی ڕژیمی سه‌دام ده‌توانێت بار و دۆخی ژیانی ئه‌وانیش باشتر بكات. به‌ڵام ئێستا به‌دوایی تێپه‌ڕ بوونی هه‌شت مانگ له ڕووخانی ڕژیمی سه‌دام، بار ودۆخی ژیانیی كورده‌كان له‌وێ خراپتر بووه. له جه‌هه‌نه‌مێك ڕه‌نگه ڕزگاریان بووبێت و تووشیی یه‌كی خراپتر بوون. من خۆم ته‌واوی گیانم دێته ئێش كاتێ ناوی ڕۆمادییه ده‌بیستم. ڕۆمادییه ئێستا بووه به بنكه‌ی لایانگرانیی سه‌دام و هێرشه تێرۆریستییه‌كانی خۆیان له‌وێرا رێك ده‌خه‌ن. كورده‌كانی ال-تاش ئێستا زۆر ته‌نیا ماونه‌ته‌وه و ترسی هێرشی به‌عسییه‌كانیان بۆ سه‌ر كورده‌كان زۆر و زۆرتر ده‌بێت، چوونكه كورده‌کان هه‌ر له سه‌ره‌تاوه پشتگرییان له هێرشی ئامریكا بۆ سه‌ر سه‌دام كرد.\nكورده‌كانی ال- تاش له به‌ندیخایه‌ك ده‌ژین و چاره‌نووسیان ئێستا له ده‌ستی مه‌جلیسی حوكمی عێراق دایه. تكایی من ئه‌وه‌یه ئه‌م كوردانه له‌م به‌ندیخانه‌یه ڕزگار بكه‌ن!


شێوازى كارى ئێرانييانه\n26, 12, 2018\nليتوانت كۆلۆنێل دكتۆر دانى شوهام [زانايه‌كى مايكرۆبايۆلۆژى و شاره‌زايه‌كى بوارى جه‌نگى كيميايى و بايۆلۆژييه له ڕۆژهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاستدا، لێتۆژه‌رێكى گه‌وره‌ى سه‌نته‌رى "بيگن- سادات"ه بۆ لێكۆڵينه‌وه‌ى ستراتيژى. جاران شرۆڤه‌كارێكى سه‌ره‌كيى بوارى هه‌واڵگيريى بووه له سوپاى ئيسڕائيلى و وه‌زاره‌تى به‌رگريى ئيسڕائيليدا.]\n6ى كانوونى يه‌كه‌م 2018\nپوخته‌ى وتار: ئێران له ده‌يان ساڵى ڕابردوودا، دووباره و چه‌ندباره سوپاى پاسدارانى ئينقيلابى ئيسلامیى به‌كار هێناوه له هه‌وڵ و كۆششێكدا تا ئيسڕائيل سنوورگه‌لێكى ئارام و هێمنى له‌گه‌ڵ دراوسێكانيدا نه‌بێ. له كاتێكدا ڕه‌نگه ئه‌م گرفته له پێڤاژۆى كه‌رتى غه‌ززه‌دا دووباره ببێته‌وه، پێويسته- كارێكى كه‌سنه‌كرده و ڕێتێنه‌چوویش نييه-  ڕيشه‌ى ئێران له‌و ناوچه‌يه‌دا ده‌ربهێنرێ.\nئێران، ئيسڕائيل به ناحه‌ز و دوژمنێكى خۆى ده‌زانێ. ئێران نه‌يارێكى زۆر به‌فه‌ندوفێڵ و زيره‌كه. ئه‌گه‌ر له بن و بۆتكه‌وه ده‌رهێنانى هه‌ڕه‌شه‌ى ئێرانى له لوبنان و سووريادا كارێكى ته‌واو ئاڵۆزوپاڵۆز بێ، ئه‌وا ده‌كرێ له كه‌رتى غه‌ززه‌دا (به هاوكاریى ميسر) ئه‌و ئامانجه به‌دی بهێنرێ. ئێران له نه‌به‌ردى دوورودرێژى خۆى له‌گه‌ڵ ئيسڕائيلدا، نموونه و شێوازێكى جێگير و چه‌سپاوى كاركردنى به‌كار هێناوه. له كانوونى دووه‌مى 2000دا، كاربه‌ده‌ستێكى باڵاى ده‌زگه‌ى هه‌واڵگريى سوپاى ئيسڕائيلى به كۆميته‌ى كاروبارى ده‌ره‌وه و ئاسايشى له كنێست ڕاگه‌ياند: "دوا به دواى پرۆسه‌ى ئاشتیى نێوان ئيسڕائيل و سووريا، هه‌نووكه چالاكيى حزبوڵڵا، كه ده‌ستله‌پشتدراوى ئێرانه، له لوبنان دژى ئيسڕائيل به شێوه‌يه‌كى به‌رچاو زێده بووه و له ته‌ك پێشكه‌وتنى پرۆسه‌ى ئاشتيى ئيسڕائيلى- سوورييدا، ئێران چالاكييه تيرۆريستييه‌كانى خۆى دژى ئيسڕائيل په‌ره پێ ده‌دا و، كار و كرده و ڕووداوى تێكده‌رانه به‌ره‌و ژوور ده‌چن." له ڕاستيدا، ده‌ق ئه‌مه ڕووى دا.\nله 27ى ئۆكتۆبه‌رى 2018دا، له كاتێكدا كه هامشۆ و ڕايه‌ڵكه‌يه‌كى چڕوپڕى ميسر و نه‌ته‌وه يه‌كگرتووه‌كان هه‌بوو بۆ گه‌يشتن به ڕێككه‌وتنێك له نێوان ئيسڕائيل و حه‌ماسدا، ليتوانت كۆلۆنيل جۆناتان كۆنكريس، سه‌رۆكى لقى نێوده‌وڵه‌تيى ميديا له نووسينگه‌ى وته‌بێژى سوپاى ئيسڕائيلدا گوتى (هه‌ڵبه‌ت به پشتبه‌ستن به هه‌واڵگيريى سوپاى ئيسڕائيلى) كه بزووتنه‌وه‌ى جيهادى ئيسلامى له فه‌ڵه‌ستين [حركة الجهاد الإسلامي في فلسطين- 1981] چه‌ندباره چه‌ك و تفاقێكى له كه‌رتى غه‌ززه پێ گه‌يشتووه كه ده‌يان ڕۆكێتيان تێدا بووه، له كاتێكدا ئه‌و بزووتنه‌وه‌يه به‌پێى "ڕێنمايى و به هاندان و ده‌ستله‌پشتدانى نيرۆى قودسى سوپاى پاسدارانى ئينقيلابى ئيسلامى له ئێران كه بنكه‌كه‌ى له ديمه‌شقه" كار ده‌كا. به ده‌سته‌واژه‌ى ديكه، هێزى قودسى سوپاى پاسداران ڕاسته‌وخۆ فه‌رمان به جيهادى ئيسلامى ده‌دا و پێكه‌وه ڕۆكێت له [ئيسڕائيل] ده‌گرن. له كاتێكدا حه‌ماس [حركة المقاومة الإسلامية- 1987] به‌رپرسياره له هه‌ر توندوتيژى و گێچه‌ڵێك كه له غه‌ززه‌وه ده‌رهه‌ق به ئێمه بكرێ، چونكه حه‌ماس له 2007ه‌وه كۆنترۆڵى غه‌ززه‌ى كردووه، وته‌بێژى هێزى به‌رگريى ئيسڕائيل، بريگارد جه‌نه‌راڵ ڕۆنين مانليس، ئاماژه بۆ ئه‌وه ده‌كا كه "جيهادى ئيسلامى بۆ ڕۆكێتهاوێشتن، چاوه‌ڕوانى تيشكى سه‌وز له حه‌ماس ناكا." دنه‌ده‌ر و سپۆنسه‌رى ئه‌و، ئێرانه و له‌به‌ر ئه‌وه پێويست به ڕازيبوونى حه‌ماس ناكا.\nبه گه‌ڕانه‌وه بۆ 1982 (ئه‌و ده‌مه ته‌نيا سێ ساڵ به‌سه‌ر به‌رپابوونى ئينقيلابى ئيسلاميدا تێ په‌ڕيبوو)، له وه‌ڵامى ئه‌و هاوپه‌يمانێتييه‌ى كه له باشوورى لوبناندا له نێوان ئيسڕائيل و سوپاى باشوورى لوبناندا [جيش لبنان الجنوبي- جيش لحد، كه له سوپاى لوبنانى جودا بووه‌وه- 1976] هاتبووه كايه‌وه، سوپاى پاسدارانى ئێرانى، گرووپى شيعه‌گه‌رى حزبوڵڵاى دامه‌زراند تا به هێز، به‌ره‌نگارى سوپاى ئيسڕائيلى و هێزه‌كانى سوپاى باشوورى لوبنان ببێته‌وه. له كاتێكدا ئه‌و دووانه‌ى دوايى هه‌وڵيان ده‌دا ئه‌و هاوپه‌يمانێتييه ئاشتييانه‌يه‌ى نێوانيان بپارێزن، كۆمه‌ڵێكى 1500 كه‌سیى سوپاى پاسداران، ياريده‌ى ڕێكخستنى گرووپى حزبوڵڵايان ده‌دا و مه‌شقيان پێ ده‌كردن كه له ئێرانه‌وه گه‌يشتبوونه ئه‌وێ به مۆڵه‌تى حكوومه‌تى سووريا كه ئه‌و ده‌مه لوبنانى داگير كردبوو. حزبوڵڵا به پشتيوانیى سوپاى پاسدارانى ئێرانى، توانى هێز و نفووز و ده‌سه‌ڵات په‌يدا بكا و ببێته قه‌واره‌يه‌كى باڵاده‌ست له لوبنان و هه‌ڕه‌شه‌يه‌كى جدديش بێ بۆ ئيسڕائيل.\nساڵى ڕابردوو، حزبوڵڵا له‌گه‌ڵ سوپاى پاسدارانى ئێرانى، هێزى ڕزگاركردنى جۆلان [قوة تحرير الجولان]يان پێك هێنا له سووريا. ئه‌م كه‌تيبه‌يه چه‌ترێكى ڕێكخراوه‌يیى ميليشيا شيعه‌كانه [وه‌ك ميليشياى نوجه‌باى عێراقى و ميليشياى ڕه‌زوانى لوبنانى و هى ديكه كه له سووريادا بوونيان هه‌يه] كه چه‌كدارێكى زۆريان هه‌يه و ده‌كرێ، ئێران له سنوورى ئيسڕائيل- سووريادا چالاكيیان پێ بكا و به‌گه‌ڕيان بخا.\nسى  ساڵ دواى دامه‌زرانى حزبوڵڵا، سوپاى پاسدارانى ئێران له 2012دا، له غه‌ززه بزاڤى تيرۆريستيى شيعه‌گه‌رى (حركة الصابرين نصرا لفلسطين- حصن)ى دامه‌زراند. تاران دوا به دواى ئاگربڕى 2012ى نۆڤه‌مبه‌ر له نێوان حه‌ماس و ئيسڕائيلدا كه پاش هه‌فته‌يه‌ك زێتر له شه‌ڕ و پێكدادانى تونددا هاتبووه ئاراوه، بزاڤى "الصابرين"ى دامه‌زراند.\nبه شێوه‌يه‌كى سه‌ڕسوورهێن "الصابرين" و حزبوڵڵا هاوشێوه و له يه‌كدى ده‌چن. ئه‌م دوو قه‌واره شيعييه كه ئێران سپۆنسه‌ريانه، لۆگۆيان زۆر پێك ده‌چن و به‌ڵگه‌نامه‌ى دامه‌زراندنى "الصابرين"يش به هه‌مان وشه و ده‌سته‌واژه‌كانى ڕێبه‌رى حزبوڵڵا، حه‌سه‌ن نه‌سروڵڵا، ده‌ست پێ ده‌كا كه هه‌ميشه له ده‌سپێكى گوتاره‌كانيدا ده‌ڵێ: (السلام على ڕسول الله... وعلى آله الطيبين وصحبه الاخيار المنتجبين...). ئێران به‌فه‌رمى خۆى به خاوه‌نى "الصابرين" نازانێ، به‌ڵام ڕوون و خويايه كه ئه‌و گرووپه، گرووپێكى ديكه‌ى شيعه‌ى به‌وه‌كاله‌ته و له فه‌له‌كى توندوتيژيى ئێراندا ده‌سووڕێته‌وه.\nبه‌ڵام "الصابرين" له حه‌ماس و جيهادى ئيسلامى جودايه. ليژنه‌كانى به‌رگريى ميللى- لجان المقاومة الشعبية- كه سێيه‌مين هێزى گه‌وره‌ى چه‌كدارن له كه‌رتى غه‌ززه‌دا-سوننه‌مه‌زهه‌بن. وه‌ك پێده‌چێ، ئه‌وان له بنه‌ڕه‌تدا ئاراسته و سه‌متێكى حزبوڵڵاييیان هه‌يه؛ نزيكبوونه‌وه‌ى توخمه توندڕۆ‌كانى غه‌ززه له حزبوڵڵا و ئێران له سۆنگه‌ى تێوه‌گلانى ئه‌و دووانه له جه‌نگی ناوخۆی سووريادا، هه‌ندێ ساردیى تێ كه‌وتووه.\nبه مه‌زه‌نده، "الصابرين" له نێوان 400 تا 3000 چه‌كدارى هه‌يه و، به لانى كه‌مه‌وه ساڵانه 10 مليۆن دۆلار له ئێران وه‌رده‌گرێ؛ ئه‌وه سه‌ربارى ڕۆكێتى فه‌جر و گراد له‌ته‌ك تۆپ و ته‌كنه‌لۆژیى هاوپێوه‌نددا. ئه‌و بزووتنه‌وه‌يه كارگه‌يه‌كى ڕۆكێتسازیى له غه‌ززه دروست كرد، به‌ڵام له هاوينى 2014دا له لايه‌ن ئيسڕائيله‌وه لێی درا و خاپوور كرا. به‌گوێره‌ى ڤيديۆيه‌كى ئۆكتۆبه‌رى 2017، ئه‌و بزووتنه‌وه‌يه، كارگه‌يه‌كى مووشه‌كى به ناوى "ئه‌حمه‌د ئه‌لسه‌رحى"ی دروست كردووه.\nهيشام سالم سه‌ركردايه‌تیى "الصابرين" ده‌كا. ئه‌و كابرايه له نزيك غه‌ززه له‌دايك بووه و بووه‌ته شيعه. سالم پێشتر يه‌كێ بووه له سه‌ركرده‌كانى جيهادى ئيسلامى و، له‌گه‌ڵ چه‌ند ئه‌ندامێكى ديكه‌ى جيهاد چوونه ناو "الصابرين"ه‌وه. ئه‌م گرووپه، گرووپێكى سه‌ر به ئێرانه و تا ڕادده‌يه‌كى زۆر، گرووپێكى جيابووه‌وه‌ى شيعييه له جيهادى ئيسلامى. وێڕاى كه له نێوان جيهاد و حه‌ماس له لايه‌ك و "الصابرين" له لايه‌كه‌ى ديكه‌وه ناته‌بايیى ئايديۆلۆژى هه‌يه، به‌ڵام حه‌ماس و جيهاد ناتوانن جڵه‌وى ئه‌و بزووتنه‌وه‌يه بگرن، چونكه سه‌روكارێكى به‌هێزى له‌گه‌ڵ ئێراندا هه‌يه. حه‌ماس و جيهاد ده‌بێ خۆيان له هه‌ر كارێكى توند دژى "الصابرين" بپارێزن، ئه‌گه‌ر بيانه‌وێ پێوه‌ندييان له‌گه‌ڵ ئێراندا بمينێته‌وه و سوپاى پاسدارانى ئێران كۆمه‌كيان پێ بكا و پشتگيرييان بكا. وێڕاى كه هه‌م حه‌ماس و هه‌م جيهاد به شێوه‌يه‌كى بنه‌ڕه‌تى شه‌ريك و هاوبه‌شى سوپاى پاسدارانى ئێرانن، لێ ماوه ماوه گرژى و ناخۆشى له نێوان ئه‌وان و سوپاى پاسداراندا دروست بووه و ئه‌مه‌یش وای كردووه بوونى هێزێكى به‌وه‌كاله‌ت له غه‌ززه‌دا، وه‌ك بزووتنه‌وه‌ى "الصابرين"، زۆر به سوودى ئێران بێ.\nچه‌ند ساڵێكه، نفووزى ئێرانى له كه‌رتى غه‌ززه، نفووزێكى به‌رچاوى په‌يدا كردووه. ساڵى 2015، تاران پاره‌ى له جيهادى ئيسلامى بڕى، چونكه جيهادى ئيسلامى له‌گه‌ڵ تێوه‌گلانى ئێران له يه‌مه‌ندا نه‌بوو، به‌ڵام له 2016دا جيهادى ئيسلامى پشتيوانیى خۆى بۆ ئێران ڕاگه‌ياند و، ئێرانيش ساڵانه 70 مليۆن دۆلارى پێ ده‌دا. له كۆتايیى مانگى سێپته‌مبه‌رى 2018ه‌وه، ئه‌و كۆمه‌كه داراييیه زێده بووه، كه له پاش هه‌ڵبژاردنه ناوخۆييیه‌كانى جيهادى ئيسلامى، هێژموونی ئێرانى به‌سه‌ر سه‌ركردايه‌تيى ئه‌و بزووتنه‌وه‌يه‌دا پته‌وتر بووه.\nله‌و هه‌ڵبژاردنه‌دا، پياوێكى سه‌ر به ئێرانى وه‌ك سكرتێرى گشتى، زياد ئه‌لنه‌خاله‌ى له جێى ڕه‌مه‌زان شه‌له‌ح، هێنايه پێشه‌وه. زياد ساڵى 1953 له كه‌رتى غه‌ززه له‌دايك بووه و 14 ساڵ له زيندانێكى ئيسڕائيليدا ماوه‌ته‌وه و پاشان له سووريا و لوبناندا ژياوه و هامشۆ و سه‌روكارى له‌گه‌ڵ حزبوڵڵادا هه‌بووه. له ڕوانگه‌ى ئێرانه‌وه، ئه‌م وه‌رچه‌رخانه ده‌سپێكردنه‌وه‌يه‌كى نموونه‌ييیه. هه‌روابێته‌وه ئێران به هه‌ڵبژاردنى ئه‌لنه‌خاله وه‌ك سه‌رۆك، كه‌يفى ساز بووه، له برى ڕكابه‌ره‌كه‌ى، موحه‌مه‌د ئه‌لهندى، كه كه‌متر ڕه‌نگوڕووى ئێرانى هه‌يه و ئێستا جێگرى سكرتێرى گشتيى بزووتنه‌وه‌كه‌يه.\nهه‌روا ئێران تيچاوێكيشى [واته گۆشه نيگايه‌ك، واته له قولينچكى چاوه‌وه سه‌رنج له يه‌كێ يان له شتێ بدرێ] له‌سه‌ر پێوه‌نديى خۆى به حه‌ماسه‌وه هه‌بووه و، پاش هه‌ڵبژاردنه‌كانى شوباتى 2017، ڕايه‌ڵكه‌ى له‌گه‌ڵ ئه‌و گرووپه‌دا دامه‌زرانده‌وه كه "ئيسماعيل هه‌نيیه"ى تێدا وه‌ك سه‌رۆكى مه‌كته‌بى سياسيى حه‌ماس هه‌ڵبژێردرا و "يه‌حيا ئه‌لسينوار"يش بووه سه‌ركرده‌ى باڵاى سياسيى حه‌ماس له كه‌رتى غه‌ززه و فه‌رمانده‌ى باڵى سه‌ربازى. ئه‌و دوو كه‌سايه‌تييه زێتر ڕێزيان بۆ ئێران هه‌يه به به‌راورد به "خاليد مه‌شعه‌ل"ى سه‌رۆكى پێشووى حه‌ماس.\nله ئابى 2017دا، ئه‌لسينوار گوتى: "پشتگيريى سه‌ربازييانه‌ى ئێران بۆ حه‌ماس و كه‌تيبه‌كانى ئه‌لقه‌سام، ستراتيژیيانه‌يه" و پێوه‌نديى نێوانيان "نایابه و وه‌ك جارى جارانى لێ هاتووه‌ته‌وه و به‌ره‌و پێشه‌وه ده‌چێ"، به‌تايبه‌تى كه ئێران پشتگيريكارێكى گه‌وره‌ى حه‌ماسه، چ له ڕووى دارايى و چ له بارى سه‌ربازييه‌وه. ئه‌مه‌یش ڕه‌نگدانه‌وه‌ى ده‌بێ، چ له‌سه‌ر به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ى ئيسڕائيل و چ له‌سه‌ر ئه‌جێنداى حه‌ماس بۆ وه‌ديهێنانى ڕزگارى. ئه‌و چه‌ك و تفاق و ته‌كنه‌لۆژييانه‌ى ئێران به حه‌ماس و جيهادى ئيسلامييان ده‌دا بريتين: له ڕۆكێته‌كانى فه‌جرى- 3، فه‌جرى- 5، ئێم-75، ئێم 302 و گراد له ته‌ك تۆپ و درۆن [فڕۆكه‌ى بێفڕۆكه‌وان]دا.\nهه‌ندێ له فه‌ڵه‌ستينيان سه‌يرى نفووزى تاران وه‌كوو نفووزێكى چه‌په‌ڵ ده‌كه‌ن. له نۆڤه‌مبه‌رى 2017دا، ئه‌ندامێكى ئه‌نجومه‌نى ياسادانانى فه‌ڵه‌ستينى، عه‌زام ئه‌لئه‌حمه‌د (ئه‌و ده‌مه سه‌رۆكى وه‌فدى فه‌تح بووه بۆ پێكهاتنه‌وه و ئاشته‌وايیى نێوان فه‌ڵه‌ستينييه‌كان خۆياندا)، وه‌ك نموونه‌يه‌كى ده‌گمه‌ن كه كاربه‌ده‌ستێكى باڵاى فه‌ڵه‌ستينى ڕه‌خنه‌ى توند له ئێران بگرێ، ئاماژه بۆ كۆمارى ئيسلامى وه‌ك سه‌به‌بكارى سه‌ره‌كيى گرژيى نێوان حه‌ماس و فه‌تح ده‌كا و عه‌زام ده‌ڵێ: "ئێران سپۆنسه‌رى ژماره يه‌كى دووبه‌ره‌كینانه‌وه‌يه... ژماره يه‌كه له ڕووى پاره‌پێدانه‌وه" و، "وه‌ك ده‌رده‌كه‌وێ يه‌كێ له مه‌رجه‌كانى پشتگيريى ئێران بۆ حه‌ماس، به‌رده‌وامبوونه له دووبه‌ره‌كینانه‌وه‌دا."\nئا ئاوا، له كاتێكدا "الصابرين" وه‌كوو بزووتنه‌وه‌يه‌كى ناخوياى پڕته‌مومژ ده‌مێنێته‌وه، ئه‌وا بوونى ئه‌و بزاڤه له غه‌ززه، نيشانه‌يه‌كى ئاشكرايه كه ئێران نايه‌وێ ناوچه و ده‌ڤه‌ره فه‌ڵه‌ستينييه‌كان، ئارامى و هێمنى به‌خۆيانه‌وه ببينن؛ ته‌نانه‌ت له كاتێكدا حه‌ماس و فه‌تح ده‌يانه‌وێ كات و فه‌زايه‌كيان هه‌بێ بۆ مكومكردنى ئه‌و ڕێوشوێنه يه‌كێتييه ده‌ڵه‌مه و خۆنه‌گرتووه‌ى له نێوانياندا هه‌يه. له برى پشتگيريكردن له ويست و ئيراده‌ى زۆرينه‌ى فه‌ڵه‌ستينييان كه پشته‌وانى له‌و هه‌وڵانه ده‌كه‌ن بۆ دووباره پێكهێنانه‌وه‌ى ناسنامه‌يه‌كى نه‌ته‌وه‌يیى يه‌كگرتوو پاش چه‌ندين ساڵ له تێكشكان، ئێران هێشتا سووره له‌سه‌ر پاڵدانى فه‌ڵه‌ستينييه‌كان به‌ره‌و ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه، چ له‌گه‌ڵ ئيسڕائيلدا و چ له‌گه‌ڵ يه‌كتردا.\nبه‌م دواييیه له وه‌ڵامى پرسيارێكدا كه داخوا نفووزى ئێرانى له غه‌ززه كۆسپ بۆ ئاگربه‌ست له‌گه‌ڵ ئيسڕائيلدا ده‌نێته‌وه يان نا، هه‌ماهه‌نگيكارى تايبه‌تيى نه‌ته‌وه يه‌كگرتووه‌كان بۆ پرۆسه‌ى ئاشتيى ڕۆژهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاست، نيكۆلاى مللادينۆڤ به شێوه‌يه‌كى دیپلۆماتیكانه  وه‌ڵامى دايه‌وه: "له‌وێ هێزگه‌لێك ده‌يانه‌وێ ئه‌و ڕێككه‌وتنه تێك بده‌ن و به‌ره‌و لێوار و ڕۆخى ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌مان ببه‌ن."\nچ ڕێككه‌وت بێ يان نا، پاش ئه‌وه (له كاتى كۆنفرانسى يه‌كێتيى ئيسلامى له تاراندا)، ئێران ڕای گه‌ياند كه له بارى داراييیه‌وه كۆمه‌ك به‌و خێزانه فه‌ڵه‌ستينييانه ده‌كا كه كوژراون يان بريندار بوون له‌سه‌ر سنوورى كه‌رتى غه‌ززه- ئيسڕائيلدا "چ به‌شدارييان له خۆپيشاندانه‌كاندا كردبێ يان نا." له وه‌ڵامى ئه‌و ڕاگه‌ياندنه‌ى ئێراندا، حوسێن مه‌نسوور- ئه‌ندامێكى ليژنه‌ى هه‌ماهه‌نگيكارى خۆپيشاندانى گه‌ڕانه‌وه و شكاندنى ئابڵووقه [مسيرة العودة و كسر الحصار] گوتى: "خۆكردنه‌خودان له شه‌هيدان و برينداربووانى خۆپيشاندانه‌كان، هه‌نگاوێكى گرنگه له پشتيوانيكردن له خۆڕاگريى گه‌ل و پشتيوانيكردن له به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ى ئيسڕائيل، به‌م يان به‌و شێوه‌يه."\nڕه‌فتارى ئێرانى له 1982، 2000، 2012 و 2018دا، له ته‌ك گه‌لێ بۆنه‌ى تردا، شێوازێكى ڕوون و ئاشكراى كاركردن نيشان ده‌دا. له ڕێگه‌ى ئه‌م نموونانه‌وه، ئێران به شێوه‌يه‌كى به‌رچاو پێگه‌ى له غه‌ززهدا به‌هێز بووه، تا ئه‌و ڕادده‌يه‌ى ئێستاكه بووه‌ته فاكته‌رێكى گرنگ. ئامانجى سه‌ره‌كيى ئێران له هه‌موو ئه‌گه‌ر و بارێكدا ئه‌وه‌يه كۆسپ بۆ ته‌قه‌ڵڵا و كۆششه به‌رفره‌كانى ميسر و نه‌ته‌وه يه‌كگرتووه‌كان دروست بكا كه ده‌يانه‌وێ ئاگربه‌ستى نێوان ئيسڕائيل و غه‌ززه جێگير بكه‌ن و مه‌رج و بڕگه‌كانى ئه‌و ئاگربه‌سته به‌رفره بكه‌ن. ئه‌گه‌ر ده‌ستێوه‌ردانه‌كانى ئێران نه‌بێ، ئه‌وا ڕه‌وش و بارى غه‌ززه- ڕاستييه‌كه‌ى له زۆربه‌ى ڕۆژهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاستدا- زۆر موژده‌هێن و گه‌شتر ده‌بێ.\nئيدى به‌م يان به‌و شێوه‌يه، ده‌بێ كۆتاييیه‌ك بۆ نفووزى ئێرانى له كه‌رتى غه‌ززه‌دا دابنرێ. چونكه به‌بێ ئه‌وه، هه‌رگيز ناكرێ و ناشێ ئاگربڕێكى هه‌ميشه‌يى له نێوان ئيسڕائيل و غه‌ززه‌دا بێته دى و سه‌ر بگرێ. به‌بێ كۆتايیهێنانى نفووزى ئێرانى له‌وێ، هه‌رگيز ده‌رفه‌تێك نابيندرێ.\nمێجه‌ر جه‌نه‌راڵ ئاڤيڤ كۆشاڤاى، كه ئێستاكه بووه‌ته سه‌رۆكى ئه‌ركان، چاك ئاشناى ڕژێمى ئێرانى، ئاراسته‌كه‌ى، هێزه‌كان، گرووپ و لق و پۆپه‌كانى ئه‌و ڕژێمه‌يه. ئاخر كۆشاڤاى بۆ ماوه‌ى نزيكه‌ى چوار ساڵ (نۆڤه‌مبه‌رى 2010 تا ئه‌يلوولى 2014) وه‌كوو سه‌رۆكى به‌ڕێوه‌به‌رايه‌تيى هه‌واڵگريى سه‌ربازى كارى كردووه. ئه‌و ئه‌فسه‌ره به‌هره‌داره، ده‌توانێ و ده‌كارێ له‌گه‌ڵ شاباك و مۆساددا، به شێوه‌يه‌كى كارا مامه‌ڵه له ته‌ك نفووزى ئێرانى له كه‌رتى غه‌ززه‌دا بكا. له بارى كرده‌نييه‌وه، ئه‌مه به ماناى له‌ڕيشه‌ده‌رهێنانى- به‌ته‌واوى و به‌يه‌كجارى- نفووز و بوونى ئێرانى له‌و ناوچه‌يه‌دا دێت، يان به ماناى كۆتاييهێنان به كاريگه‌ريى بوونى ئێران له كه‌رتى غه‌ززه‌دا. ڕاسته ئه‌و ئه‌ركه سه‌خته، به‌ڵام ئه‌ركێكى ژیانییه و ده‌كرێ به‌دى بهێنرێ.\nوێڕاى كه ئێستاكه تاران له‌بن گوشارێكى به‌رچاودايه، لێ ئێران هه‌وڵ ده‌دا ده‌ست به‌و شێوازه ستاندارده‌ى كارى خۆيه‌وه بگرێ و هه‌رچیى له ده‌ست بێ بۆ تێكدان و له‌باربردنى ئاگربه‌ستى نێوان حه‌ماس- ئيسڕائيل، ده‌يكا. له‌وما ده‌بێ قودس هه‌نگاو بۆ فه‌شه‌لپێهێنانى ئێران بهاوێژێ.\n« ڕێبازى يۆتۆپييانه‌ى يه‌كێتيى ئه‌وروپا (EU) له به‌رانبه‌ر ئێراندا عه‌ره‌بستانى سعوودى: دواڕۆژێكى كه‌رتكراو »


پەیامێك لە كۆسرەت ڕەسوڵەوە – سنور میدیا\nپەیامێك لە كۆسرەت ڕەسوڵەوە\nژمارەی بینین: 5,477\nكۆسرەت رەسول عەلی بەبۆنەی هاتنەوەی جەژنی قوربان رایدەگەیەنێت، ئومێد دەكەم ئەم جەژنە بكەینە وێستگەیەكی چارەنووسساز بۆ یەكترقبوڵكردن و كاركردن لەپێناو ئامانجە رەواكانی گەلەكەمان.\nسەرۆكی ئەنجومەنی باڵای سیاسی و بەرژەوەندی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان، لە پەیامەكەیدا پیرۆزبایی جەژنی قوربانی لە كەسوكاری سەربەرزی شەهیدان و پێشمەرگە قارەمانەكان و تێكۆشەرە دێرینەكانی گەلەكەمان و كەمئەندامانی سەنگەرو زیندانیانی سیاسی كردووەو هیواشی خواستووە ئەم جەژنە ببێتە مایەی خێرو خۆشی بۆ گەلەكەمان.\nپیرۆزبایی كۆسرەت رەسول عەلی بە بۆنەی هاتنەوەی جەژنی قوربانی پیرۆز\nهاتنەوەی جەژنی قوربانی پیرۆز لە تەواوی موسڵمانانی جیهان بەگشتی و كوردستان بە تایبەتی پیرۆز دەكەم، جەژنە پیرۆزەی تایبەتی خۆم ئاراستەی كەسوكاری سەربەرزی شەهیدان و پێشمەرگە قارەمانەكان و تێكۆشەرە دێرینەكانی گەلەكەمان و كەمئەندامانی سەنگەرو زیندانیانی سیاسی دەكەم و هیواخوازم ئەم جەژنە ببێتە مایەی خێرو خۆشی بۆ گەلەكەمان.\nهەمیشەو بە درێژایی مێژوو، جەژن و بۆنە ئاینییەكان دەرفەتێكی گرنگ بوونە بۆ لێبووردەیی و برەودان بەگیانی پێكەوەژیان و یەكتر قبوڵكردن، ئومێد دەكەم جەژنی قوربانی ئەمساڵ كە هاوكاتە لەگەڵ دۆخێكی تایبەت لەناوچەكە، بیكەینە وێستگەیەكی چارەنووسساز بۆ یەكترقبوڵكردن و كاركردن لەپێناو ئامانجە رەواكانی گەلەكەمان.\nدووبارە جەژنی قوربانی پیرۆز لە سەرجەم كوردستانیان پیرۆز دەكەم.


پشیله وه‌ك سه‌گ به‌وه‌فایه\nهەمەڕەنگ :: پێش 4 هەفتە  :: 205 جار بینراوە\nهۆکاری رووتانەوەی قژی پیاوان چییە؟ دکتۆر دواڕۆژ وەڵام دەداتەوە\nله ململانێی هه‌میشه‌یی نێوان سه‌گ و پشیله‌دا ئێمه‌ی مرۆڤ باوه‌ڕمان وایه سه‌گ باشترین دۆستی مرۆڤه، چونكه گوێڕایه‌ڵ و كۆمه‌ڵایه‌تی و به‌وه‌فایه، به‌ڵام به پێچه‌وانه‌وه پشیله له‌لامان سیمبوولی بێوه‌فاییه و هه‌ر بۆیه خۆیمان لێ نزیك ده‌كاته‌وه تا خۆراكی بده‌ینێ.\nده‌ره‌نجامه‌كانی لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كی نوێ له لایه‌ن زاناكانه‌وه پێچه‌وانه‌ی ئه‌م باوه‌ڕه‌ی ده‌رخست به‌رامبه‌ر به پشیله و ده‌ڵێن: "پشیله‌ش وه‌ك سه‌گ، بگره وه‌كو منداڵ مرۆڤی خۆش ده‌وێت و خووی پێوه ده‌گرێت".\nئه‌نجامی لێكۆڵینه‌وه‌كه له گۆڤارێكی تایبه‌تدا بڵاوكراوه‌ته‌وه و ده‌ڵێت: "به پێچه‌وانه‌ی بیروبۆچونی گشتییه‌وه، پشیله ئاژه‌ڵێكی زۆر كۆمه‌ڵایه‌تی و هه‌ست و ره‌فتاری خاوه‌نه‌كه‌ی به‌لاوه زۆر گرنگه. پشیله له‌لای خاوه‌نه‌كه‌ی هه‌ست به ئارامی ده‌كات".\nزاناكان ده‌ڵێن: "پشیله به‌راورد به سه‌گ زیاتر له ماڵدا ده‌مێنێتته‌وه، بۆیه هه‌ستكردن به ئاسایش له‌لای پشیله به ئاسانی دروست نابێت".


هێرشەکەی نیوزلاند و مەترسییەکانی بیری ڕاسیزم – خەدەنگ\nئازار 15, 2019 ئازار 15, 2019\nهێرشەکەی نیوزلاند و مەترسییەکانی بیری ڕاسیزم\nبنەمای بیری ڕاسیستی لەو خاڵەوە سەرچاوە دەگرێت کاتێك دابەشکاری خێڵەکییانەی دنیا بۆ «ئێمە و ئەوان» دەکرێتە بنەمای هەڵوێست نواندن. واتە کاتێك مرۆڤ دنیا دابەشدەکات بۆ ڕەش و سپی، باش و خراپ، خۆرئاوا و خۆرهەڵات، سپی پێست و ڕەش پێست، نێر و مێ، دیندار و بێدین.\nئەم دابەشکارییە بە هیچ بنەمایەکی زانستی پاساونەدراوە، بەڵکو تەنیا دەمارگیری بێ پاساوی خێڵەکییانەیە و دەرەنجامەکەشی کارەسات و بەرزبوونەوەی کێرڤی ڕاسیزمە لە نێو کۆمەڵگادا. ڕووداوەکانی ڕابردوو و ئەوانەشی کە لە ئێستادا ڕوودەدەن درێژکراوەی هەمان ئەو عەقڵیەتەن کە تا ئێستاش دنیای مرۆڤ ئاراستە دەکەن بەرەو تاریکی زیاتر.\nئەم ڕووداوە، پێمان دەڵێ کە کۆمەڵگاکان چەندە پێشکەوتووبن هێشتا دەرفەت و ژینگەی گەشەکردنی ڕاسیزم تیایاندا لەبارە. ئەم ڕووداوانە هیچ شوێن و کۆمەڵگایەک ناناسن کاتێك دەرفەتییان هەبوو بە خێرایی گەشە دەکەن. هەموومان لە نمونەی داعش و ڕێکخراوە تیرۆریستییەکاندا ئەوپەڕی توندئاژۆیی ئەم تێڕوانینە ڕاسیستییەمان بینی کە جیهانی کردە گۆمی خوێن. هەروەها هەڵەبجە نمونەیەکی بەرچاوی قوربانی دەستی ڕاسیزمی نەتەوەییە.\nنەشیاوە پێمانوابێت، ئەمانە دیاردە و ڕووداوی ناوچەیەك و جوگرافیایەك و ئایینێك و دەوڵەتێكی دیاریکراون، بەڵکو ئەمانە ڕوداوگەلێکن و زادەی عەقڵیەتێكن کە لە نێو هەموو جوگرافیا و ئایین و دەوڵەتێکدا بوونیان هەیە و هەر ئەوەندەی دەرفەتی خۆمانفێستکردنیان هەبوو ئیدی دەبنە واقعێک کە هەموومان بە دەستییەوە گرفتار دەبین. چەندە ڕاسیزم بەهێزبێت هێندەش ناسەقامگیری زیاد دەبێت، بە پێچەوانەشەوە چەندە ڕاسیزم بنبڕبکرێت هێندە دنیا سەقامگیری زیاتر بەخۆیەوە دەبینێت.\nڕێگای بنبڕکردنی ڕاسیزم کە پێچەوانەی پێکەوەژیان و یەکترقبوڵکردنە، لە ڕێگای پەروەردەیەکی مرڤانەی هاوچەرخەوە دەبێت کە تیایدا ئەم دوالیزمەی دابەشکردنی دنیا «ئێمە و ئەوان» کۆتایی پێ بهێنێت و لەبری ئەوە فرەڕەنگی و یەکتر قبوڵکردن بکاتە بنەما و ئەو تێڕوانینە خێڵەکییە کۆتایی پێ بهێنێت کە پێیوایە ئەوەی لە ئێمە نەبێت دژمانە.\nCategory: گۆتارTag: توندوتيژىراسيزمموسلماننيوزله‌ندا by Diler Ahmed


سەرۆک جەلال تاڵەبانی لە ٩ ی شوباتی 2004 ، لە كۆبوونەوەیەكی ئەنجوومەنی حوکم لەسەر پرسی کەرکوک بەڵگەیەکی خستەڕوو كوردستانی بوونی كەركوكی سەلماند . لەو کۆبوونەوەیەدا تالەبانی داوای مافی کوردی کرد لەگەڵ داننان بە فیدراڵیەتی کوردستاندا لە ناو عیراق و قەناعەتپێکردنی بەرپرسانی عیراق کە سنوری کوردستان چیای حەمرینە و کەرکوک کوردستانیە. تاڵەبانی بە زمانی نەرم و بەڵگە کوردستانیبوونی کەرکوکی سەلماند . تاڵەبانی بە کەرکوک دەڵێت قودسی کوردستان ، وەک ئیشارەتێک کە بە عەرەبی عیراق و جیهان بڵێت : ئێوە چۆن واز لە قودس ناهێنن وەک شارێکی عەرەبیی ئیسلامیی ، ئیمەش واز لە کەرکوک ناهێنیین وەک شارێکی کوردی کوردستانی . بەلام دەسەڵاتدارانی عەرەب و شەقامی عەرەب لە ئیستا و لە ڕابردووشدا بە شیعەو سوننە وە هیچکاتێک دانیان نەناوە بەم قسە ڕاست و دروستانەی تالەبانی دا و مێژووش سەلماندوویەتی کە هەرگیز دانی پیا نانێن .\nئایدۆلۆجی و ستراتیج و ئامانج و تاکتیک ی پەیڕەوکراوی ئەکتەرە جیاوازەکانی دەسەڵاتدارانی عیراق ی مۆدێرن تەنها جیاووازی بووە لە ووردەکاریەکاندا ، ئەگینا جیاوازی لە نێوان توندڕەوەکان و بەڕواڵەت میانڕەوەکانیان نیە و نەبوە . شەڕ و دانوسان و گفتوگۆ هەر هاتوە و ڕۆشتوە، بەلام جیاوازیەکان هەر لەجێی خۆیان ماونەتەوە. هەرلەوکاتەوە عەرەب تەبەنی سیاسەتی رەفزکردنی کوردستانیبوونی کەرکوک ی کردووە بە ڕێگەی بەعەرەبکردن و دەرکردن و ڕاگواستن ی کورد لەسەر خاکی کوردستانی خۆیان. تاکتیکی جیاوازی عەرەب لەو ناوچانە لە کاتە جیاوازەکانیشدا هەر بۆ هەمان ستراتیج بووە ، ئیتر ئەگەر تاکتیک میانڕەو یان توندڕەو بێت . ئەگەر تاکتیکی میانڕەوییان پەیڕەوکردبێت و بەڕواڵەت کوردیان قبوڵبووبێت ئەوا وویستوویانە و دەیانەوێت تەنازول بە کورد بکەن لەسەر ئەو ناوچانە . یان بە تاکتیکە توندڕەویەکانییشیان هەر هەمان ستراتیجیان هەبووە کە رەفزکدنی کوردە لەو ناوچانە. رژێمی ئیستای عەرەب لە بەغداد تاکتیکی یەکەمیان پەیڕەودەکات و ڕژێمەکانی پێش ٢٠٠٣ ش هی دوهەمیان.\nئەم حاڵەتە ڕاماندەکێشێت بۆ مەفهومێکی سەرەکی: سەرکەوتن یا دۆڕاندن لە جەنگدا . سەرکەوتن مانای فەرزکردنی ئیرادە بەسەر دوژمندا بە تەواوەتی و ئیجبارکردنی لەڕێگای زیانەکانیەوە بۆ ئەوەی واز لە طموحاتەکانی جەنگەکە بهێنێت . ڕووداوە تۆمارکراوە مێژووییەکان دەریدەخەن کە نیەتی باش کۆتایی بە جەنگ ناهێنێت ، بەڵکو سەرکەوتن و دۆڕاندن کۆتایی پێدەهێنێت. بیرمەندەکان و جەنگاوەرەکان بە درێژایی مێژوو یەکهەڵوێستبوون لەسەر گرنگی سەرکەوتن وەک تەندروستترین ئامانجی جەنگ بەرپاکردن . ئەرستۆ دەڵێت "جەنگ واتە کۆتایی جەنەراڵەکان" و دوایت ئیزنهاوەر یش لە ووتەیەکیدا دەڵێت "لەجەنگدا، جێگرەوە بۆ سەرکەوتن نیە". بۆیە لە مەسەلەی جەنگدا تەنها براوە و دۆڕاو هەیە و ئەوەی براوە نەبێت دۆڕاوە. بۆ مرۆڤایەتیش جێگەی داخە کە لەگەڵ ئەم هەموو پێشکەوتنەی تەکنۆلۆجی و ئەم هەموو ڕێکخراوە حکومی و نا حکومیە مرۆیییانەدا بەلام گۆڕانکاری لەم ڕاستیە هەمیشەییەدا ڕووینەداوە . کەوابێ کورد کە ماسیەکی زۆر بچوکە لەم زەریایانەدا ناتوانێت ئەم ڕاستیانە بگۆڕێت، بەلکو تەنها ئەرکی ئەوەیە کە پەیڕەوی ئەم ڕاستیانە بکات .\n1 چۆن ئێران جەنگی رۆژهەڵاتی ناوەراست دەباتەوە


سه‌ركێشی - درامی - ترسناك 10/5.0\nسه‌ركێشی - درامی - ترسناك\nسه‌ركێشی - درامی - ترسناك 10/5.7\nكۆمێدی - درامی - خێزانی - 10/6.1\nكۆمێدی - درامی - خێزانی -\nقبل رسیدنتون (2020)\nئه‌نیمه‌یشن - سه‌ركێشی - درامی 10/6.7\nئه‌نیمه‌یشن - سه‌ركێشی - درامی\nچوار هەرزەکاری مەلەوان بە مەبەستی سەیرکردنی شوێنەوارەکانی شارێکی نقومبووی هۆزی (مایا) دەچنە ژێر ئاو و لەوێ ڕووبەڕووی چەند قرشێک دەبنەوە\nلە ساڵی (١٩٤٢) گیڵس گەنجێکی بەلجیکی لە لایەن سەربازانی نازی ئێس ئێسەوە لە پاڵ جولەکەکانی تر دەستگیرکراوە و ڕەوانەی ئۆردوگای کارکردن لە ئەڵمانیا دەکرێت دواتریش گیڵس ئەرکێکی پێدەسپێردرێت ئەویش ئەوەیە کۆخ ئەفسەری بەرپرسی چێشتخانەی ئۆردوگاکە فێری فارسی بکات، کە خەون بە کردنەوەی چێشتخانەیەک لە وڵاتی فارس (ئێران) دەبینێت کاتێک جەنگ تەواو بوو.\nدەربارەی کێشە کۆمەڵایەتییەکانی کچێکە کە کێشی زیادەی ھەیە و بۆ ڕزگاربوون لەم کێشانە، ھەر ڕێگایەک تاقی دەکاتەوە.\nدوو خوشک لە پشووەکەیاندا گەشت دەکەن بۆ شاری (مەکسیک) لەوێ بریار دەدەن سەرکێشیەک بکەن و بچنە ژێر ئاو بە مەبەستی بینینی قرشەکان لە نزیکەوە، لەناو قەفەزێکی بە سەلامەت دانراو. لەکاتێکدا چەندین ڕووداوی نەخوازراو لەژێرئاو چاوەڕوانیان دەکات\nدوای جەنگێکی سەخت کچێکی گەنج کە وەک ئامرازێک بۆ جەنگ بەکارهێنراوە فێر دەبێت بە شێوەیەکی گونجاو بژی. لەگەڵ برینە سووتاوەکان، دەگەڕێتەوە بۆ ڕابردوو بۆ ئەوەی هەستە ڕاستەقینەکانی بەرامبەر بە پێشڕەو بدۆزێتەوە\n(ڕەسوڵی ڕەحمانی) پیاوێکی بەتەمەنی خاوەن کێڵگەیەکی تەماتە و کارگەیەکی دۆشاوە. چەند ساڵێکە هاوسەرەکەی لەدەست داوە و بە تەنیا دەژی، دەکەوێتە خۆشەویستی کچە کوردێکی کرێکاری کێڵگەکەیەوە، بەڵام...\n(شینکۆی) گەنج بە ئیلهامی چیرۆکەکانی باپیری دەست دەکات بە گەشتە کێوییەکان دەربارەی مێژووی ئەو شارە بچووکەی تێیدا دەژی


📅 13-08-2017 Dates & Events\n📅 Added on Aug 13 2017 11:51AM\n👁 This item has been viewed 9,631 times\n- لیژنەی پاراستنی ڕاستییەکانی کەیسی شەهید کەمال پێ [ More... 👁] ✖ ✖ 7 4 ✔ 99% ✍ S.E. 13-8-2017 11:51:11\n🏰 کەلار Places\n📅 Added on Sep 26 2010 11:46PM\n👁 This item has been viewed 13,193 times\nشارێکی کوردستانی باشوور (کوردستانی عێراق) ە، لەسەر [ More... 👁] ✖ ✖ 7 0 ✔ 99% ✍ H.B. 26-9-2010 23:46:28


هاکی چەند یارییەکی ئایفۆن ، یارمەتی .....\nهــاك بــۆ كـورد › --== Mobile ==-- › پرسیار كردنی مۆبایل به گشتی\n« گه‌ڕانه‌وه 1 ... 15 16 17 18 19 ... 77 داهاتوو »\nجەیلبرێک کردنی کۆتا وەشان IOS 13.2.2 لەڕێگەی MAC OS\nنووسه‌ری بابه‌ت:GARDALWL دواترین وه‌لام: GARDALWL ژماره‌ی وه‌لامه‌كان:0 جاری بینراو:34 كات:ئه‌مرۆ\nنووسه‌ری بابه‌ت:aaashvan دواترین وه‌لام: كه يوان جاف ژماره‌ی وه‌لامه‌كان:15 جاری بینراو:323 كات:11-16-2019\nدەمەوی مۆبایلم روت بکەم mi poco f1\nنووسه‌ری بابه‌ت:DaLian دواترین وه‌لام: DaLian ژماره‌ی وه‌لامه‌كان:0 جاری بینراو:140 كات:11-14-2019\nفەیس بوکت دیسەبڵ بووە؟ وەرە چاکیکەوە\nنووسه‌ری بابه‌ت:balen.halabjay.69 دواترین وه‌لام: Amanj king ژماره‌ی وه‌لامه‌كان:6 جاری بینراو:1299 كات:11-13-2019\nخولی هاكی كۆمبیته‌ر (موبایل و فیس بووك و سایت )\nنووسه‌ری بابه‌ت:AhmadKifre دواترین وه‌لام: yousif1 ژماره‌ی وه‌لامه‌كان:9 جاری بینراو:275 كات:11-12-2019\nنووسه‌ری بابه‌ت:revinlordiii دواترین وه‌لام: new viros ژماره‌ی وه‌لامه‌كان:3 جاری بینراو:531 كات:11-11-2019\nنووسه‌ری بابه‌ت:AkaRanD دواترین وه‌لام: hack bo Android ژماره‌ی وه‌لامه‌كان:2 جاری بینراو:319 كات:11-11-2019\nچۆن لەڕێگەێ IPموبایل هاک دەکرێت ئەگەر لەسە ر هەمان هیلبن\nنووسه‌ری بابه‌ت:hawlerpc دواترین وه‌لام: wrea.akoy ژماره‌ی وه‌لامه‌كان:3 جاری بینراو:234 كات:11-10-2019\nهاورییان چۆن هیرش بکه ینه سه ر که نالی tv?\nنووسه‌ری بابه‌ت:aram.. دواترین وه‌لام: mazhar apo ژماره‌ی وه‌لامه‌كان:4 جاری بینراو:283 كات:11-07-2019\nهاك كردنی فه‌یسبووك به باك تراك + ڤیدیۆ\nنووسه‌ری بابه‌ت:AttaCker Man دواترین وه‌لام: KURD-HACKER ژماره‌ی وه‌لامه‌كان:16 جاری بینراو:5505 كات:11-05-2019\nنووسه‌ری بابه‌ت:EMADENGL دواترین وه‌لام: EMADENGL ژماره‌ی وه‌لامه‌كان:0 جاری بینراو:149 كات:11-04-2019\nچۆب کافینگی http custom و هاوشێوەکانێ ئەنلوک بکەم ؟\nنووسه‌ری بابه‌ت:HawrazBakrajo دواترین وه‌لام: HawrazBakrajo ژماره‌ی وه‌لامه‌كان:1 جاری بینراو:359 كات:11-04-2019\nیارمەتی هاوڕێیان تکایە لەسەر سێرڤەری لینوکس\nنووسه‌ری بابه‌ت:revinlordiii دواترین وه‌لام:revinlordiii ژماره‌ی وه‌لامه‌كان:0 جاری بینراو:113 كات:11-04-2019\nسڵاو هاوریان ڤایرۆسێکم ئه‌وێت\nنووسه‌ری بابه‌ت:haker1 دواترین وه‌لام: [email protected] ژماره‌ی وه‌لامه‌كان:2 جاری بینراو:36 كات:11-03-2019\nچۆن شوێنی کەسێک بدۆزمەوە لە فەیسبوک ؟؟؟\nنووسه‌ری بابه‌ت:dana201028 دواترین وه‌لام: bost ژماره‌ی وه‌لامه‌كان:2 جاری بینراو:1708 كات:11-02-2019\n[email protected]Я UnlockeЯ\nئه‌ندام له: Dec 2013\n07-06-2014, 07:31 PM\nسلاو ، گەر هاکی ئەو یارییانەم بۆ پەیدا بکەن زۆر زۆر مەمنون دەبم ، زۆر بە دوای دا گەرام نەبوو ، ئایفۆنەکەم 4s - iOS 7.1.1 Jailbroken ە ، یارییەکان ئەمانەن :\n١- Frontline Commando 2\n٢- Frontline Commando - D Day\n٣- Asphalt 8\n٤- Downhill Xtreme\nگەر هەر نەکرا تەنها سێیەم یان ، سوپاس ..\nسلاو ، زیرەکە لە فەیسبووک ، یارمەتیم بدات :(\nکێ ئەو سیستەمەی هەیە ؟؟\nهەر کێشەیەکت هەیە لە IDM وەرە ئێرە ، لەگەڵ چەند شتی تر ..گرنکە\nسلاو هاوڕێیان ، چۆن ئەمە چاک بکەم ؟؟\nسەیری ئەمە ، فۆتۆشۆپ نییە ، سایتی No Distribute !!\nهاکی Rebin Dictionary بۆ ئایفۆن ، بێ کێشە !!!!\nپرسیار لەسەر دەمجکردنی سێرڤەر ؟\nلە فشەفشی ئەوانە رزگاربە کە دەلێن ئەو ئاپانە بوونە فری ...\nسلاو ، یارمەتی لە iTunes :\n(( اتق الله حيث ما كنت ))\n07-07-2014, 10:08 AM\nوەلام نەبوو ؟؟\n07-10-2014, 09:50 AM (دواین ده‌ستكاری له لایه‌ن: 07-10-2014, 09:53 AM alan123.)\nBrakam localiapatore w awana bsrawa iapcrazy dabazena la sourcy repo.xarold.com pashan bikarawa dwayy panja bne ba get more plugins pashan panja bne ba hardu frontline commando 2 lagal d day pashan bcho sar yaryaka panja bne ba kriny parada pasha alet ok yaksar hamu katek ka wat krd 88888 bo det\nTebini:am hack bas bo fl commando 2 lagal d day abet pashan trial extreme har panja bne ba para krina yaksar aykret brakam bo awanay kash taqy bka panja bne ba para bkrina bashkm bikret ballam asphalt 8 hata aesta hacky versiony 1.4.0 nya boya har katek hat pet alemawa ainja am hacka asphalt 8 nabet badaxawa !\nDaway lebwrdn akam lem tekchw downhill extreme nak triall extreme wa la iapcrazy ka panjat na ba get more plugins pashan panja bne ba hardu instally sar yary fl commando 2 lagal d day basha !?\nیارمه‌تی چۆن message و add friend له فه‌یس بوك لابده‌م؟\nئه‌ندام له: Apr 2014\n07-10-2014, 10:36 AM\nبرام به كومبته ر ده بيتت به به ر نامه ي ifun box به لام بيويسته\nفايله كان بدوزيته وه\nوه له يوتبي فيركاري و فايله كان داندراوه[color=#FF6347][font=Times New Roman][/size][size=x-large]\nئەم 7 پرسیارەی بە خراپترین پرسیار دەستنیشانکرد.\nکێشه‌ى ره‌شبوونى شاشه‌ى کۆمپیوته‌ر و ئه‌کتیڤكردنی ویندۆز\nياري ئايفون ئونلاين هاك دهكريت ؟؟؟\n25 خاڵ بۆت ڕوون ئه‌كاته‌وه ئایفۆن 5 ئێس باشتره له گالاكسی ئێس\nمارك زوكه‌ربێرگی دامه‌زرێنه‌ری پێگه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی فه‌یسبوك\nكورته فيتيويه ك باسي ته كنه لوزيا ته نه ها 1 جار سه يري بكه ن\nIPAD AIR و سيمكارتي فاست لينكي\nگه‌وره‌ترین هاككه‌ری دنیا به‌ره‌و ئه‌مریكا ده‌چێت !!!!!!!!\nصوتي ئايفونه كه ت بكوره بو iphone ringtones MIX\nنازانم کامیان خراپترە ئەوانەی درۆم لەگەڵ دەکەن یان ئەوانەی وادەزانن من گەمژەم باوەر بە درۆکانیان دەکەم\n_ ئەلبێر کامۆ\n07-12-2014, 08:50 AM\n(07-10-2014, 09:50 AM)alan123 نوسراوه: Brakam localiapatore w awana bsrawa iapcrazy dabazena la sourcy repo.xarold.com pashan bikarawa dwayy panja bne ba get more plugins pashan panja bne ba hardu frontline commando 2 lagal d day pashan bcho sar yaryaka panja bne ba kriny parada pasha alet ok yaksar hamu katek ka wat krd 88888 bo det\nدەست خۆش ، لەشت ساغ بێ ...کاک ئالان\nچوینیتی Screenshot بی زانیینی کسایتی برامبه ر له چه تی D.G 1 1،145 12-15-2016, 04:00 AM\nدواین په‌یام: H13J2K98\nپیویستم به یارمه‌تییه هاورییان hamae.jaf 2 801 06-18-2016, 04:29 PM\nدواین په‌یام: kurdistan_hacker\nسڵاو کۆدى یاهووم بۆ نایەتەوە چارە چییە ؟ GMC 1 1،225 12-12-2014, 06:40 PM\nدواین په‌یام: RD HZ\nبۆ sygic بۆ گالاكسی نییە ؟ bnyamin 1 801 05-12-2013, 10:45 PM\nدواین په‌یام: Hitler47\nقامووسی مۆباییلم ئه ویت shadm 3 1،093 01-24-2013, 05:43 PM\nدواین په‌یام: azad osman\nزۆر پیویستیم به هه‌ندئ به‌رنامه‌ی گالاكسییه؟؟ dlwar 6 1،904 01-05-2013, 05:03 AM\nدواین په‌یام: dlwar\nجیاوازی نێوان CDMA و GSM چییه؟؟ alexander 1 1،009 12-30-2012, 12:15 AM\nدواین په‌یام: alexander\nError 11 لە itunes جارەسەر جییە !!! ریستۆری ایفۆن ٤ alin92 1 903 10-18-2012, 05:08 AM\nدواین په‌یام: HawRe-sleManY\nزمانی عه‌ره‌بی بۆ مۆباییلی سامسۆنگ چۆن به‌ده‌ستی بهینم ؟ ako.andazear 4 1،717 10-08-2012, 02:06 PM\nدواین په‌یام: cobra\nتكاییه بلوتوزی ئایفۆنم ده‌ۆئ زۆر پیویستمه؟؟! dlwar 6 1،459 09-22-2012, 10:58 PM


הוסף צורת פריטים | زەکەریا عەبدوڵڵا\nزەکەریا عەبدوڵڵا لە1976 لە شاری #هەولێر# لەدایک بووە. لە ساڵی 1993 کوچی کرد بۆ سوید و کاری مۆسیقای دەست پێ کرد، هەر لەوێ دەستی بە ژەنینی کیبۆرد کرد لەگەڵ سترانبێژانی ناوداری کورد، لە ساڵی 1998 یەکەم ئالبوومی خوێ بە ناوی تۆ هاتی بڵاو کرد و بوو بە سە#کۆیە#کی پەڕینەوە بۆ ناو دونیای مۆسیقا و توانی ناوی خۆی لەوێدا دیاری بکات. لە ساڵی 2000 دووەمین ئالبوومی بەناوی بگەڕێوە بڵاو کردەوە، پاشان پەرەی بە کارەکانی دا و بە هۆی بڵاوکردنەوەی ئاڵبوومی دایە لە ساڵی 2001 دا لایەنگری زیاتری پەیدا کرد. هەر لەوە بە دواوە گەشە سەندن و پێشکەوتنی بەردەوامی هەبووە تا ئەو رادەیەکە هەموو کات بە ئاسانی دەیتوانی لایەنگرانی زۆر لە دەوری خۆی کۆ بکاتەوە. لە ساڵی 2002دا ئالبوومی رۆژگاری بڵاو کردەوە و لایەنگرانی بۆ لای خۆی راکێشا. ئەم ئالبوومە تا ئێستا 1.5 ملیون کۆپی لێ کراوە. ئەم ئالبوومە کە 14 ستران لە خۆی دەگرێ و هەروەها کلیپ و ڤیدیۆی زۆری بۆ سترانەکانی کراوە و لە هەموو کەناڵە کوردیەکان وەکوو Kurdistan TV و KURDsat بڵاو دەکرێنەوە. زەکەریا ئالبوومی تیلیناز ی لە ساڵی 2004 بڵاو کردەوە کە سێ ملێون کۆپی لێ بڵاو کرایەوە. تازەترین بەرهەمی زەکەریاش ئالبوومی (گەنجی پیر)ە کە لەگەڵ دەسپێکردنی ساڵی نوێی 2007 بڵاو کرایەوەو تیایدا هەوڵی داوە لە هەموو روویەکەوە چ وەک مۆسیقا، چ وەک تەکنیک و تەکستی گۆرانییەکان شێوازێکی تازە و هەندێک جیاواز لەبەرهەمەکانی پێشووی پێشکەش بکات.