یەكەمین عەشق » DidiMn\nسەرەتا / چیرۆک/کتێب / یەكەمین عەشق\nوەرگێڕانی: هونەر شاهۆ\nمن، بە هەر جۆرێك كە بووە، هاوسەرگیرییەكەم لە ڕووی زەمەن و كاتەوە دەبستمەوە بە مەرگی باوكمەوە. بۆی هەیە ئەم دوو هەقیقەتە لە چەند ڕوویەكی تریشدا پەیوەندییان بەیەكەوە هەبووبێت. بەهەرحاڵ، زۆر بە سەختی و دژواری دەتوانم بڵێم لەم بارودۆخەدا شتێك دەزانم.\nتاوەكو ئەم ڕادەیە دەزانم كە چەند جارێك ڕۆیشتوومەتە سەر گۆڕی باوكم و ساڵی مردنی ئەوم لەبەر كردووە، تەنیا ساڵی مردنی ئەو، چونکە لەو ڕۆژەدا ساڵی لەدایكبوونی ئەو هیچ گرنگییەكی بۆم نەبوو. بەیانی ڕۆیشتم و ئێوارە گەڕامەوە، هەر لەو گۆڕستانەدا شتێكم خوارد، بەڵام ڕۆژی دواتر بۆ ئەوەی بزانم كە تەمەنی چەند بووە كاتێك مردووە، ناچار جارێكی تر ڕۆیشتمەوە سەر گۆڕەکەی، تاوەكو ساڵی لەدایكبوونەكەی بزانم. ئەم دوو ساڵە، واتە ساڵی لەدایكبوون و مردنی ئەوم لەسەر كاغەزێك نووسی تا لەبەر دەستمدا بێت. ئەمە بۆ ئەوە بوو كە ئێستا بە دڵنیاییەوە دەتوانم بڵێم لە كاتی هاوسەرگیریکردنمدا تا ڕادەیەك تەمەنم بیستوپێنج ساڵ بووە، چونکە ساڵی لەدایكبوونی خۆم دووبارە دەكەمەوە، لەدایكبوونی خۆمم هەرگیز لەبیر نەكردووە و هەرگیزیش ناچار نەبووم لە شوێنێكدا بینووسم، ساڵی لەدایكبوونی خۆم، لانی كەم هەزاران جار لە زەینمدا بە ژمارە نووسیوە، كە تێپەڕینی تەمەن زۆر بە سەختی و دەگمەن دەتوانێت ئەو ژمارانە بشواتەوە. ڕۆژی لەدایكبوونم هەر كاتێك كە بمەوێت دەیهێنمەوە بیرم و زۆر جار بە شێوازی خۆم ڕێزی لێ دەگرم و جەژن دەگێڕم، هەڵبەتە ئەوەندەش حەز بەوە ناكەم كە هەرجارێك ڕۆژی لەدایكبوونم دەگات، جەژن بگێڕم، نا، چونکە زۆر زوو دێت، بەڵام زۆر كات ئەم كارە ئەنجام دەدەم.\nمن خۆم هیچ كاتێك ڕقم لە گۆڕستانەكان نەبووە، هەر كاتێك ناچار بم بڕۆم بۆ گەشت و گوزار بە خۆشحاڵییەكی زۆرەوە، بە گۆڕستانەكاندا پیاسە دەكەم و پێم وایە زیاتر حەز دەكەم بگەڕێم بە گۆڕستانەكاندا تاوەكو شوێنێكی تر. بۆنی تەرمەكان كە لە ژێر گیا و خاك و گەڵاكانەوە دەهات، بە باشی هەستم پێ دەكرد و هیچ نیگەرانیان نەدەكردم. لەوانەیە تا ڕادەیەكی زۆر باش و تا ڕادەیەكیش خراپ بێت، بەڵام ڕاستییەكەی زۆر باشترە لە بۆنی زیندووەكان، بۆنی ژێر باڵ، بۆنی پێ، بۆنی ژێرەوە، بۆنی پێستی سیسی چووك و بۆنی هێلكۆكەی پێنەگەیو و دروستنەبوو. هەر كاتێك پاشماوەكانی باوكم زۆر بكرێن لەسەر ئەوە، هەرچەندەش كەم بێت، زۆر بە كەمی ئەوە دێتە پێشەوە كە فرمێسك بە چاوەكانمدا نەیەت. “زیندووەكان هەرچەندە خۆیان بشۆن، هەرچەندە عەتر بدەن لە خۆیان، هێشتا هەر بۆنێكی پیسیان لێوە دێت“ بەڵێ، هەر كاتێك ناچار بوویت دەبێت بڕۆیت بۆ گەشتوگوزار، گۆڕستانەكان بدەن بە من و ئێوە خۆتان بڕۆن بۆ باخ و دەوەنەكان. كاتێك كە لەسەر گۆڕێك دانیشتووم مۆز و خواردەمەنییەكانم دەخۆم و ئەگەر میزیشم بێت (كە زۆر كات میزم دێت)، لە هەر شوێنێك كە بمەوێت دەیكەم؛ یان دەستەكانم دەخەمە ژێر سەرم و لە نێوان بەردی گۆڕە ستوون و ئاسۆیی و لارەكاندا پرسە دەگێڕم و نووسینی سەر گۆڕەكان دەخوێنمەوە. هیچ كاتێك ئەم نووسینانە بێهۆ نەبوون بۆ من، هەمیشە سێ لەسەر چواری نێوان ئەوانە ئەوەندە پێكەنیناوییە كە ناچار هەردوو دەستم توند بە سەلیب یان بەردی گۆڕەكانەوە، یان فریشتەی سەروی ئەوانەوە دەگرم تاوەكو نەكەوم. ماوەیەكی زۆرە نووسینی سەر گۆڕەكەی خۆمم ئامادە كردووە و هێشتاش زۆر زۆر لێی ڕازیم. نووسینەكانی ترم هێشتا مەرەكەبەكەیان وشك نەبووەتەوە كە لێیان بێزار دەبم، بەڵام نووسینی سەر گۆڕەكەی خۆمم هێشتا خۆش دەوێت. ئەم نووسینە هەڵگری خاڵی دەستوورێكە. بەدبەختانە ئەوەندەش گومان ناكرێت كە ئەم نووسینە لەسەر كەللەیەك كە سەرپەرشتیی ئەوی كردووە دەستنیشان بكرێت، مەگەر ئەوەی دەوڵەت لەم بارەیەوە كارێك بكات؛ بەڵام بۆ ئەوەی یادی من بكەنەوە، یەكەم جار دەبێت خودی من بدۆزنەوە، من ترسم لەوە هەیە كە دەوڵەت بۆ دۆزینەوەی مردنی من تەواو بكەونە زەحمەتەوە، هەر بەو جۆرەی كە دەكەونە زەحمەتەوە لە كاتێكدا زیندووم و دەگەڕێن بۆم. بە هۆی ئەمەوەیە كە پەلە دەكەم پێش ئەوەی كە درەنگ بكات ئەمە لێرەدا تۆمار بكەم:\n“نووستووە، لێرە ئەو كە بەس هەڵدەهات لەم شوێنە\nكە تا ئێستا بەرەو دواوە هەڵدەهات لەم شوێنە”\nدووەمین هۆنراوەی ئەو كە دواهەمین هۆنراوەی ئەویشە، بڕگەیەكی زیادەی هەیە، بەڵام ئەمە هیچ گرنگییەكی نییە. كاتێك ئیتر لەم دنیایەدا نەبم، دەبەخشرێم لە تەواوی هەڵەكانم. دواتر ئەگەر شانسێكی كەم بێتە ئاراوە ئینسان ڕووبەڕووی مەراسیمێكی تەواوی كفنودفنكردن دەبێتەوە لەگەڵ ئینسانە زیندووەكاندا كە جلوبەرگی سەرەخۆشییان پۆشیوە و هەندێك جار بێوەژنێك كە دەیەوێت خۆی بخاتە ناو گۆڕەكەوە و زۆركات ڕووداوی شیرین و خەماوی و تۆزاوی دێنە پێشەوە، هەرچەند من لەم دنیایەدا بینیومە هیچ شتێك نییە لەم چاڵانە تۆزاویتر بن، چونکە هەمیشە زەوییەكەیان وشكە. هیچ تۆزێك نانیشێتە سەر مردووەكە مەگەر ئەوەی كە تەرمەكەی سوتێنرابێت و بووبێتە خۆڵەمێش. لەگەڵ هەموو ئەمەدا، ئەم چیرۆكە پێكەنیناوی و شیریناوییە، بەڵام من ئەوەندەش پابەند نەبووم بەوەوە كە بچمە سەر گۆڕستانی باوكم. ئەم گۆڕستانە زۆر دوور بوو، ڕێك لە نێوان لادێیەك و داوێنی تەپۆڵكەیەكدا بوو، زۆر بچووكیش بوو، زیاد لە ڕادە بچووك بوو، جیا لەمەش، بە زاراوە و دەستەواژە تەنانەت شوێنی دەرزییەكیشی تێدا نەدەبوویەوە، ئەگەر چەند ژنێكی تر بوونایە، بێوەژن گۆڕستانەكە پڕ دەبوویەوە. من زیاتر حەزم لە گۆڕستانی ئۆهسدۆرفە، بەتایبەتی لە تەنیشت لیننییەوە كە لە خاكی پرۆستۆیكا بوو، کە چوارسەد هیكتاری تەرم گووشابوو بەیەكەوە. ئەگەرچی لە نێو ئەوانەدا كەسێكی ناسراو جگە لە هاگن بك بەخێوكەری گیاندارەكان هیچ كەسێکی دیکەم نەدەناسی. پێم وایە لەسەر سەریەوە وێنەی شێرێك كراوە. هەڵبەتە مەرگ لە ڕوانگەی هاگن بكەوە بە شێوە و شكڵی شێرێك بووە. پاسەكان، لێوانلێو لە پیاوی ژنە مردووەكان و بێوەژنان و هەتیوەكان كە لە هاتوچۆدا بوون. دەوەنەكان و قازەكان و دەریاچە دەستكردەكان لەگەڵ ئەو باڵندانەی دەستە دەستە دەهاتن، هەموویان دڵنەوایی ئەو كەسانەیان دەدایەوە كە غەمبار بوون. مانگی دیسێمبەر بوو، هەرگیز بە درێژایی تەمەنم تاوەكو ئەو كاتە ئەوەندە سەرمام نەبووبوو، شۆربای مارماسیم دەخوارد، بەڵام نەدەڕۆیشتە خوارەوە، دەترسام بمرم، وەستام تاوەكو بڕشێمەوە، ئاواتم دەخواست بۆ ئەو كەسانەی كە غەمبار بوون.\nبەڵام ئێستا با بڕۆینە سەر بابەتێكی تر كە كەمتر خەماوی بێت: بابەتی مەرگی باوكم. ئەو بوو كە حەزی دەكرد من لەو ماڵەدا بمێنمەوە. كەسێكی سەیروسەمەرە بوو. ڕۆژێك گوتی دەست هەڵبگرن لە سەرم، كارم بەسەر هیچ كەسێكەوە نییە. نەیدەزانی من گوێی بۆ دەگرم. هەڵبەتە ئەم قسەیەی چەند جارێك دووبارە كردبوویەوە، بەڵام ئەو كاتانەی کە ئەمەی گوتبوو من لەوێ نەبووبووم. هیچ كاتێك ئامادە نەبوون و نەیانویست وەسێتنامەكەی پیشانی من بدەن، تەنیا ئەوەیان پێ گوتم كە هەندێك پارەی بۆ بەجێ هێشتووم. ئەو كاتە بیرم دەكردەوە و ئێستاش هەمان بیركردنەوەم هەیە، كە لە وەسێتنامەكەیدا داوای لەوان كردووە ئەو ژوورەی كە تەواوی تەمەنم تێیدا ژیاوم، بیدەن بە من و هاشێوەی پێشووتر خواردنەكەم بۆ بهێننە ئەوێ. لەوانەیە تەنانەت كۆتایی وەسێتنامەكەشی هەر ئەمەی ویستبێت، چونکە حەزی كردووە من لەو ماڵەدا ئاسوودە بم و ئێستا هیچ كێشەیەكی نییە لەمەی كە من دەكەنە دەرەوە. لەوانەیە تەنیا بەزەیی بە مندا هاتبێتەوە، بەڵام پێم وا نییە بەم جۆرە بێت. ئەگەر بەم جۆرە بوایە ئەوا وەسێتی دەكرد هەموو ماڵەكە بۆ من بێت و لەم دۆخەدا هەم من ئاسوودە دەبووم و هەم ئەوانی تر، چونکە بەوانم دەگوت ئێوەش هەم دەتوانن لێرە بمێننەوە، ماڵی خۆتانە! ماڵێكی تەواو گەورە بوو. بەڵێ، ئەگەر باوكە بێچارەكەی من مەبەستی ئەوە بووبێت كە لە گۆڕیشدا هەر ئاگای لە من بێت، ئەوا هەڵخەڵەتاوە، بەڵام لەبارەی پارەكەوە، دەبێت بەڕاستی ئەوە بڵێم بەیانییەكەی هەمان ڕۆژی دفنكردنی باوكم، بەبێ هیچ دواخستنێك پارەكەیان بە من دا. لەوانەیە ئەسڵەن هیچ كارێكی تریان لە دەست نەهاتبایە جگە لە ئەنجامدانی ئەم كارە. من بەوانم گوت: ئەم پارەیە بۆ خۆتان، بەڵام بهێڵن من وەك ئەو كاتەی كە باوكم زیندوو بوو، هەر لێرە لە ناو ژوورەكەمدا بمێنمەوە. تەنانەت بە ناوی باوكمەوە قسەشم كرد تاوەكو دڵیان بە دەست بهێنم، بەڵام ئامادە نەبوون ئەم كارە بكەن. پێشنیارم كرد بۆیان ئەگەر نایانەوێت تەواوی شتی ماڵەكە ببەن، هەر ڕۆژێك چەند كاتژمێرێك خزمەتیان بكەم و ئەو كارە بچووكانە ئەنجام بدەم كە پێویستن بۆ هەر ماڵێك و لە هەر ماڵێكدا ئەنجام دەدرێن. ئەم جۆرە كارە بچووكانە دەكرێت هێشتا هەر بكرێن، هۆكارەكەی نازانم. بەتایبەتی پێشنیارم كرد بۆ ئەوان كە خزمەتی گەرمخانەكە بكەم و لێی بپرسمەوە، ئامادە بووم هەر ڕۆژێك سێ-چوار كاتژمێر لە ناو گەرمادا لە گەرمخانەكەدا بمێنمەوە و ئاگام لە تەماتە و دارمێخەك و سوێنكەكان و تۆوەكان بێت. لەم ماڵەدا جگە لە من و باوكم هیچ كەسێكی تر سەر لە تەماتە دەرناكات و لێی تێناگات، بەڵام ئەمەشیان قبووڵ نەكرد. ڕۆژێك كە لە تەوالێت هاتمە دەرەوە، بینیم دەرگای ژوورەكەمیان داخستووە و كەلوپەلەكەمیان لە بەردەم دەرگاكەدا داناوە. هەر ئەم شتە ئەوە پیشانی ئێوە دەدات لەو كاتەدا تووشی چ قەبزییەك بووم. پێم وایە بە هۆی دڵەڕاوكێوە تووشی قەبزی دەبم، بەڵام ئایا لەڕاستیدا تووشی قەبزی هاتبووم؟ پێم وا نییە، ئارام بە… ئارام. لەگەڵ هەموو ئەمەدا هەڵبەتە تووشی قەبزی هاتبووم، چونكە ئەگەر بەم جۆرە نەبوایە و تووشی قەبزی نەهاتبامایە، بە هۆی چییەوە بوو ئەو هەموو ماوەیە لەگەڵ ئەو پیسی و بۆگەنییەدا لە تەوالێتدا و لە تەنیشت ئاوەكەدا مابوومەوە؟ هیچ كاتێك هیچ شتێكم نەدەخوێندەوە. نە لەوێ و نە لە هیچ شوێنێكی تر، هیچ خەیاڵێكیشم نەدەكردەوە، بیریشم نەدەكردەوە گێژ و كاس تێڕامابووم لە ڕۆژژمێرێك كە لە بەرانبەرمەوە بە بزمارێكەوە شۆڕ بووبووەوە، لەسەر ئەو وێنە ڕەنگ جوانە پیاوێكی ڕیشن دەبینرا لە نێوان مەڕەكاندا، هاوشێوەی سەوڵلێدەرەكان خۆم دەجووڵاندەوە، هیچ پەلەم نەدەكرد تەنیا مەگەر لەبەر ئەوەی بگەڕێمەوە بۆ ژوورەكەم و لەوێ درێژ ڕابكشێم. كەواتە هەر ئەو قەبزییە بوو، وا نییە؟ یان لێم تێك دەچێت لەگەڵ سكچووندا؟ هەموو شتێك لە كەللەمدا تێكەڵوپێكەڵ دەبێت، گۆڕستان و زەواج و هەزار جۆر شتی تر. كەلوپەلەكانم ئەوەندە نەبوون، ئەوانیان لەسەر مێزێك، لە پشت دەرگاكەوە دانابوو. هێشتاش كەلوپەلەكەم لەبەر چاومە كە لە شوێنێكی تاریك تاریك، ئەو شوێنە كە داڵانەكەی لە ژوورەكەی من جیا دەكردەوە كۆ كرابوونەوە و دانرابوون. من ناچار بووم جلەكانم لە هەمان ئەو شوێنە تاریكەدا (كە لە سێ لاوە گیرابوو) بگۆڕم، واتە جلی ماڵەوە و كراسی خەوەكەم بگۆڕم بە جلوبەرگی سەفەر، واتە گۆرەوییەكان، پێڵاو، كراس، چاكەت، پانتۆڵ، كڵاو، ئومێدەوارم هیچ شتێك لەبیر نەكەم.\nپێش ئەوەی لە ماڵەوە بڕۆمە دەرەوە، دەرگاكانی تریشم تاقی كردەوە بە سوڕاندنی دەسكەكانیان و پاڵ پێوەنانیان، بەڵام هیچ كامیان نەكرانەوە. پێم وا بوو ئەگەر دەرگای یەكێك لە ژوورەكان كرابایەوە هەر لەو ژوورەدا دەمامەوە، ئەو كاتە تەنیا بە گازگرتن دەیانتوانی من لەوێ بكەنە دەرەوە. هەستم بەوە دەكرد ژوورە گەورەكە، ئەو ژوورەی بۆ بەڕێوەچوون دروست كرابوو، پڕیەتی لە خەڵك، بەڵام هیچ كەسێكم نەدەبینی. پێم وا بوو هەر یەكێكیان خۆی لە ژوورێكدا زیندانی كردووە و گوێی گرتووە. دواتر هەموویان بە بیستنی دەنگی داخستنی دەرگای ماڵەكەی پشت سەری من هاتنە بەردەم پەنجەرەكە. كەمێك دواتر، لە پشت پەردەكانەوە ون بوون، دەبوایە دەرگای ماڵەكەم بە كراوەیی بهێشتایەتەوە، ئەو كاتە دەرگاكانیان دەكردەوە و هەموویان لە پیاو ژن و مناڵ لە ژوورەكانی خۆیاندا دەهاتنە دەرەوە و دەنگەكان و ئاهەكان و زەردەخەنەكان و دەستەكان و كلیلەكان لە ناو دەستەكاندا و ئاسوودەبوونیان و دواتر لەم قسە هەڵیتوپەڵیتانە: ئەگەر بەم جۆرە، كەواتە بەو جۆرە؛ بەڵام ئەگەر بەو جۆرە، كەواتە بەم جۆرە)، ڕەنگ و بۆی عەشق و شادی كە باسی مەكە… هەموان ئیتر تێگەیشتن، فەرموون بۆ سەر سفرەكە، فەرموون بۆسەر سەر سفرە، دەبینران، ژوورەكە بمێنێتەوە تاوەكو دواتر… تەواوی ئەمانەم لە دنیایی خەیاڵەكاندا بینی، چونکە ئیتر خۆم لەوێ نەبووم. لەوانەشە تەواوی ئەم دەستوورانە بە جۆرێكی تر داتاشرابووبن، بەڵام دواجار كە وا بڕیارە دەستوور شێوە و داتاشراوییەكی هەبێت، چ گرنگییەكی هەیە بە چ جۆرێك داتاشرێت؟ ئەوەش لە تەواوی ئەو لێوانەی كە منیان ماچ كردبوو، ئەو دڵانەی كە خۆشەویستییان بە من بەخشیبوو (ئینسان بە هۆی دڵیەوە كەسێكی خۆش دەوێت، مەگەر وا نییە؟ یان لەوانەشە ئەمەشم تێكەڵ كردبێت لەگەڵ شتێكی تردا؟) و ئەو دەستانەی لەگەڵ دەستەكانی مندا گەمەیان كردبوو، ئەو ڕۆحانەی كە ئەوەندەی نەمابوو داگیرم بكەن! ڕاستییەكەی ئینسانەكان زۆر سەیروسەمەرەن. بێچارە باوكم، ئەگەر ئەو ڕۆژە منی بینیبایە، بە دڵنیاییەوە نیگەران دەبوو و تووشی ئازار دەهات، واتە لەبەر من ئازاری دەكێشا. مەگەر ئەمەی لەو جیهانە ئازادبووەدا كە هیچ تۆزێكی جەستەی تێدا نییە، دووتر لە سەری كوڕەكەی هیچی تری نەبینیوە، چونکە تەرمی ئەو هێشتا نەگەیشتبوو بە ئەوپەڕی خۆی.\nبەڵام ئێستا با قسەكە بگۆڕین و بچینە سەر بابەتێكی شادیهێنەر و خۆش. ناوی ژنێك كە ماوەیەك دوای ئەو لەگەڵیدا پەیوەندیم دروست كرد، واتە ناوە بچووكەكەی ئەو ژرژی بوو. لانیكەم خۆی ئەمەی بە من گوت و منیش پێم وا نەبوو درۆكردن لەم بابەتەدا هیچ سوودێكی بۆ ئەو هەبێت. هەڵبەتە ئینسان هیچ كاتێك دڵنیایی نادۆزێتەوە، چونکە فەڕەنسی نەبوو، ناوەكەی بە گرگی دەگوت. منیش فەڕەنسی نەبووم و هاوشێوەی ئەو بە گرگی ناوم دەهێنا. هەردووكمان دەمان گوت گرگی. ناوی بنەماڵەكەی خۆیشی پێ گوتم، بەڵام من بیرم چووەوە. من دەبوایە ئەوم لەسەر پارچە كاغەزێك بنووسیبایە، حەزم نەدەكرد كە ناوی ئینسانەكانم بیر بچێتەوە. لەسەر نیمەكەتێك لە تەنیشت جۆگەیەگدا ئاشنابووم بەو، لە تەنیشت یەكێك لە جۆگەكان، چونکە شارەكەی ئێمە دوو جۆگەی هەیە، بەڵام من هەرگیز نەمتوانیوە ئەو دوانە لەیەكتری جیا بكەمەوە. شوێنی نیمەكەتەكە زۆر باش بوو، پشتەكەی لكێنرابوو بە كۆگایەكی خاك و زبڵێكی وشكەوە بە جۆرێك كە پشتم لە سەرەوە تاوەكو خوارە دادەپۆشرا. بە هۆی فراوانی دوو درەختی پیرۆزەوە و لەم كاتەدا وشك بوو كە هەردووكیان تەنیشتی نیمەكەتەكەیان گرتبوو، تەنیشتی منیشیان دەشاردەوە. لەوانەیە هەر ئەم درەختانە، ڕۆژێك لە ڕۆژان كە تەواوی چڵ و پۆپەكانیان بە شادمانی و هەژانەوە دەرهاتبن، كەسێكیان خستبێتە بیری ئەوەوە كە لێرەدا نیمەكەتێك دروست بكات. چەند مەترێك بەرانبەرم، جۆگەیەك دەڕۆیشت، هەڵبەتە ئەگەر جۆگەكان بڕۆن، من لەم بابەتەدا هیچ شتێك نازانم، خودی ئەمەش دەبێتە هۆكارێك بۆ ئەوەی لەم لایەشەوە هیچ ترسێكم لەوە نەبێت كە غافڵگیر ببم. لەگەڵ تەواوی ئەم شتانەدا ئەو منی غافڵگیر كرد. درێژ ڕاكشابووم، هەوا خۆش بوو، سەیری نێوان چڵ و پۆپە بێ گەڵاكان، كە دوو درەخت لە نێوان ئەوانەدا لە سەرووی سەری منەوە پاڵیان دابوویەوە بەیەكەوە، هەروەها هەورە پارچە پارچەكان و هاتوچۆكردنی بەشێكی ئاسمانی پڕ ئەستێرەم دەكرد. ئەو گوتی بچنە ئەولاوە تاوەكو من ڕابكشێم. سەرەتا جووڵەیەكم بە خۆم كرد تا لەوێ بڕۆم، بەڵام ماندوو بوون و ئەوەی كە نەمدەزانی بۆ كوێ بڕۆم، بووە هۆكاری ئەوەی كە نەڕۆم. ئەوە بوو كە پێیەكانمم كەمێك لە ژێر لاشەمەوە كۆ كردەوە و ئەو دانیشت. ئەو ڕۆژە ئێوارە هیچ شتێك لە نێوان ئێمەدا ڕووی نەدا و ئەو بەبێ ئەوەی هیچ قسەیەك لەگەڵ مندا بكات، خێرا ڕۆیشت. ئەو تەنیا، وەك ئەوەی لەبەر دڵی خۆی بێت، چەند گۆرانییەكی لادێیانەی گوت كە بە شێوەیەكی غەریبانە پارچە پارچە بوون و لە یەكێكەوە دەڕۆیشتە سەر یەكێكی تر، لە پێش تەواوكردنی ئەو گۆرانییەی كە زۆرتر لە یەكەمین گۆرانی حەزی لێ بوو، دەڕۆیشتە سەر ئەو گۆرانییەی كە بە ناتەواوی جێی هێشتبوو. دەنگی تەواو نەبوو بەڵام دڵگیر بوو. هەستم بە بۆنی ڕۆحێك دەكرد كە زۆر زوو بێتاقەت دەبوو، هیچ كاتێك هیچ شتێكی تەواو نەدەكرد، كە لەوانەیە كەمتر لە هەر ڕۆحێكی تر دروستكردنی مرۆڤی بچووكتر دەكردەوە. تەنانەت زۆر درێژەشی نەكێشا كە بێزار بوو لە نیمەكەتەكە، بەڵام لە لایەن منەوە نیگایەك بەس بوو بۆی. لەڕاستیدا ژنێكی تەواو ئینكار بوو. بەیانی و دوو بەیانیی تری ئەو ڕۆژەیش هات و هەموو شتێك كەم تا زۆر بە هەمان ئەو شێوەیە تێپەڕیی. لەوانەشە چەند وشەیەك گۆڕابێتەوە. ڕۆژی دواتر باران باریی و من لەگەڵ خۆمدا بیرم دەكردەوە كە ئاسوودە دەبم، بەڵام هەڵەم دەكرد. لەوم پرسی:\nئایا نەخشەكەی ئەمەیە كە هەر ڕۆژێك نزیكی ئێوارە دێت و من بێزار دەكات.\nبە ناچاری سەیری منی دەكرد. هەڵبەتە چەند شتێكی نەدەبینی. لەوانەیە دوو پێڵووی چاو و كەمێك لە لووت و نێوچاو، ئەویش بە شاراوەیی، چونكە هیچ ڕووناكییەك نەمابوو. گوتی:\nمن پێم وا بوو هەردووكمان لێرە زۆر ئاسوودەین.\nئێوە من بێزار دەكەن، من ناتوانم كاتێك كە ئێوە لێرەن درێژ ڕابكشێم.\nمن لێو و دەمم كردبووە ناو یەخەی چاكەتەكەوە و قسەم دەكرد و بە هۆی ئەمەوە ئەو قسەكانی منی دەبیست. گوتی: “ئەوەندە حەزتان لێیە درێژ ڕابكشێن؟”\n“چ هەڵەیەكە مرۆڤ ئەوی تر ناچار دەكات بە قسەكردن.”\nگوتی: “باشە، ئەمە هیچ كێشەیەك نییە، پێیەكانتان بخەنە سەر ئەژنۆكانی من.”\nچاوەڕێم نەكرد كە قسەكەی دووبارە بكاتەوە. هەستم بە پێیە قەڵەو و گۆشتینەكانی كرد لە ژێر نەرمینە تەنكەڵەكانی پووزی قاچەكانمدا. دەستی كرد بە شێلان و ماڵینی قولەپێیەكانم. لە دڵەوە گوتم شتێكی باشە لێدان بە هۆی پێوە. ئینسان لەگەڵ خەڵكدا لەبارەی درێژڕاكشانەوە قسە دەكات و لەپڕێكدا دەبینێت لاشەیەكی تەواو درێژ كەوتووە. ئەوەش بۆ من، منێك كە پادشایەكی بێنۆكەر بووم كە ئەمەش گرنگییەكی زۆری هەبوو بۆم، ئەوەی شێوەی جێگیربوونی لاشەم لە بەرانبەر سەرنجدانی ئەودا لە هەر شتێكی تر كەمڕەنگتر و بێهوودەتر بوو، شێواویی مێشك، تێگەیشتن لە نەبوونی ڕووناكیی خودی من و تێگەیشتنی ئەو پیسییە ژەهراوییە بوو كە بە هۆی تەنبەڵییەوە ئەوەیان بە جگە لە خودی من، یان تەنانەت بە شتێكی ڕواڵەتی ناو دەبرد، بەڵام ئینسانی ئەمڕۆ لە بیستوپێنجساڵییشدا هەم هەندێك جار دەورووژێت، تەنانەت لە لایەنی جەستەییشەوە، چارەنووسی هەموان هەر ئەمەیە، منیش هەم بەدەر نیم لەمە، هەڵبەتە ئەگەر بتوانرێت ئەوە بە ورووژاندن ناو ببرێت. لەڕاستیدا ئەویش هەم تێگەیشت ژنەكان هەست بە بۆنی پیاوەكان لە دووریی دە كیلۆمەترەوە دەكەن و لە خۆیان دەپرسن: چۆنچۆنی توانیویانە من ببینن؟ لەم حاڵەتانەدا ئیتر ئینسان خۆی نییە و ئەمەش كە ئینسان خۆی نەبێت شتێكی ترسناكە و لەو ترسناكتریش ئەمەیە كە ئینسان خۆی بێت، ئێستا هەر ناوێك كە دەتانەوێت لێی بنێن، بینێن، چونکە كاتێك ئینسان خۆی بێت، دەزانێت دەبێت چی بكات تاوەكو كەمتر خۆی بێت، لە كاتێكدا ئینسان خۆی نەبێت، دەكرێت هەر كەس و ناكەسێك بێت، ئەگەری ونبوونی زیاتر دەبێت. ئەوەی بە عەشق ناو دەبرێت جۆرێكە لە دوورخستنەوە كە لەوەدا هەندێك جار كارتی پۆستكراویش لە وڵاتەوە دەگات، من ئەم ڕێگەیەم ئەو ئێوارەیە هەست پێ كرد. كاتێك كە كارەكەی تەواو كرد و هەناسەی من، فەرمانبەرانە، بە هاوكارییەكی كەمی ناهۆشیاری گەڕایەوە سەر جێگەی خۆی و دواتر بینینم بە تەنیا ماومەتەوە. لە خۆم دەپرسم ئایا تەواوی ئەم شتانە دەرنەهێنرابوون لە مندا، ئایا لە دنیای هەقیقیدا تەواوی شتەكان بە شێوەیەكی تر نەبوون؟ بە شێوەیەك كە دەبوایە لەبیریان بكەم. لەگەڵ هەموو ئەمەدا، لە ڕوانگەی منەوە شێوەی خودی ئەو پەیوەستە بە شێوەی نیمەكەتەكەوە، نیمەكەتەكە لە كاتی شەودا نا، بەڵكو نیمەكەتەكە لە كاتی ئاوابووندا، بەو جۆرەی لە ڕوانگەی منەوە قسەكردن لە بارەی نیمەكەتەوە، بە شێوەیەك كە ئەو ڕۆژە لە كاتی ئاوابووندا هاتە بەرچاوم، قسەكردنە لەسەر ئەو. ئەمە هیچ شتێك ناسەلمێنێت، بەڵام منیش هیچ شتێك بسەلمێنم، بەڵام قسەكردن لەسەر ئەمەی كە نیمەكەت لە كاتی شەودا چۆنە، هیچ سوودێكی نییە. من لەو كاتەدا لەوێ نەبووم، زوو دەڕۆیشتم و تاوەكو كەمبوونەوەی ئاوابوونی ڕۆژی دواتر نەدەگەڕامەوە. لەبەر ئەوەی دەبوایە ئەو ڕۆژە بگەڕامایە بۆ بەدەستهێنانی خواردن و دۆزینەوەی پەناگەیەك. ئەگەر دەپرسن لە من (كە هەڵبەتە حەز دەكەن بپرسن) چیم لەو پارەیە كرد كە باوكم بۆی بەجێ هێشتبووم، دەڵێم كە هیچ شتێكم بەو پارەیە نەكرد، هێشتم لە ناو گیرفانمدا بمێنێتەوە، چونكە دەمزانی هەمیشە بە گەنجی نامێنمەوە و هاوین تاوەكو ئەبەد درێژە ناكێشێت، پایزیش بەم شێوەیەیە، ڕۆحم ئەمەی پێ دەگوتم ڕۆحێك كە نە هەژار بوو نە دەوڵەمەند. كۆتاییەكەی بەوم گوت كە ئیتر وەڕز بووم. زۆر زۆر بێزاری دەكردم، تەنانەت كاتێكیش كە نەدەهات و ئامادە نەدەبوو. هێشتاش بێزارم دەكات، بەڵام بە ڕادەی ئەوانی تر كە بێزاركەرن. لە ڕووی ئێستاوە، ئیتر بێزاركردنم لە لایەن ئەوانی ترەوە هیچ جێگەیەك لە مندا دانانێت، یان زۆر بە كەمی جێگەیەك دادەنێت، ئەسڵەن گیرۆدەبوون بە بێزاركردن و ئازاردانی ئەوانی ترەوە چ مانایەكی هەیە؟ تەنانەت باشترە گیرۆدە بم، من شێوازی كارەكەی خۆمم گۆڕیوە، هێمای خۆشبەختیی خۆمم دۆزیوەتەوە، كە ئەمە نۆهەمین یان دەیەمین جارە، دواتریش زۆر بە خێرایی تەواو دەبێت، بێزاركردنەكان… بێزاركردنەكان… ئیتر بەم زوانە هیچ كەسێك لەبارەی ئەوانەوە هیچ قسەیەك ناكات، نە لە بێزاركردنی ئەو، نە لە بێزاركردنی ئەوانی تر، نە لە هەستكردن بە دۆزەخ، نە لە بەهەشتی بەرین. گوتی: كەواتە حەز ناكەن كە من بێم.\nبڕواپێكراو نییە كە كەسێك شتێكی چەند ساتێك پێشتر گوتووە بە كەسێكی تر دیسانەوە دووبارەی بكاتەوە، ئەگەر ئەوە قبووڵ بكەن كە گوێیەكانیان بە باشی ئەو شتەیان بیستبێت، وەك ئەوە وایە لەوە دەترسن چوارپەل هەڵیان دەواسن.\nگوتم: جار جار وەرن.\nئەو كاتانە ژنەكانم زۆر بە باشی نەدەناسی. ئێستاش هێشتا باش نایانناسم. پیاوەكانیش هەر بەم جۆرە. ئاژەڵەکانیش هەر بەم جۆرە. شتێك كە كەمێك باش دەیناسم، ئازارەكانمە. هەموو ڕۆژێك ئازارەكانم پەروەردە دەكەم لەناو خەیاڵەكانمدا، زۆر بە خێرایی گەورە دەبن، خەیاڵ خێراكارە، بەڵام هەموو ئازارەكانم پەروەردەكەری خەیاڵ نین. بەڵێ، هەندێك كات هەیە، بەتایبەتی دوانیوەڕۆكان، هەست بەوە دەكەم كە گەورە بووم و بەرز بوومەتەوە، وەك ڕینهۆڵد.\nچ هاوسەنگییەك! ئاخر ئەوانیش باش ناناسم، ئازارەكانم دەڵێم. لانی كەم هۆكارەكەی ئەوەیە من هیچ شتێك نیم جگە لە ئازار، بابەتەكەی هەر لێرەدایە، خۆم لەو دوور دەخەمەوە تاوەكو قۆناغی سەرسامبوون، تاوەكو قۆناغی ستایشكردن لە قاڕەیەكی تردا. بە كەمی، بەڵام هەر ئەمە بەسە. ژیان ئەوەنەش سادە نییە. ئەمەی كە بڵێم شتێك جگە لە ئازار بوونی نییە، تەنیا بە سادەگرتنی هەموو شتێكە. ئازاری ڕەها! بەڵام ئەمە دەبێتە ململانێكردن، ململانێیەكی ناشەرعی. لەگەڵ هەموو ئەمەدا، ئەگەر بیری لێ بكەمەوە و ئەگەر بتوانم، ڕۆژێك بە تێروتەسەلی باسی ئازارە سەیرەكانم دەكەم بۆتان، بۆ ئەوەی ڕوونتر و دیارتریش بن، هەروەها جۆرەكانیان جیا دەكەمەوە لە یەكتری. باسی ئازارەكانی زەین و ئازارەكانی دڵ، یان ئازارەكانی سۆزداریتان بۆ دەكەم، هەروەها ئازارەكانی ڕۆح و (ئەم ئازاری ڕۆحانە زۆر جوانن) دواتر ئازارەكانی جەستە، سەرەتا لە ئازارەكانی دەروونەوە یان شاراوەكانەوە، دواتر لە ئازارەكانی دەرەوە، لە مووییەكانەوە دەست پێ دەكەم و لەگەڵ ڕێكخستنێكی تەواودا بەبێ ئەوەی كە پەلە بكەم، دێمە خوارەوە تاوەكو دەگەمە پێیەكان كە شوێنەواری بزمارۆك، ژانی ماسوولكە، هاوسانی كیسەیەكی زوڵاڵ، تێڕۆبوونی نینۆك لە گۆشتدا، نەخۆشیی هەڵامەت و چەندەها شتی سەیروسەمەرەی تر دەبینرێن. هەر بەم جۆرە بۆ ئەو كەسانەی كە ئەوەندە حەز دەكەن گوێ لە من بگرن، لەسەر بنەمای ڕەوشتێك كە سەرەتاكەیم لەبیر چووەتەوە، لە چەند ساتێكدا قسە دەكەم كە ئینسان بەبێ ئەوەی مەست یان لە دۆخی نێوان خەو و بێداریدا بێت، هەست بە هیچ شتێك نەكات. دواتر هەڵبەتە دەیەوێت بزانێت مەبەستم لە جار جارە چییە، كاتێك ئینسان دەمی دەكاتەوە ڕووبەڕووی چەند شتێكی لەم جۆرانە دەبێتەوە. هەفتەی یەك جار؟ دە ڕۆژ یەك جار؟ دوو هەفتە یەك جار؟ بەوم گوت كەمتر بێن، زۆر بە كەمی بێن، ئەسڵەن ئەگەر دەكرێت هیچ كاتێك مەیەن و ئەگەر ناكرێت هەر چەندە مومكینە كەمتر بێن. لە لایەكەوە، ڕۆژی دواتر ئیتر نەدەچووم بۆ لای نیمەكەتەكە، هۆكارەكەی زیاتر خودی نیمەكەتەكە بوو نەوەک بوونی ئەو، چونکە بارودۆخی نیمەكەتەكە بە جۆرێك بوو كە ئیتر ئارەزووەكانی منی (هەرچەندە كەمیش بوون) نەدەهێنایە دی. لەبەر ئەوەی دەستی كردبوو بە ساردبوون، هەڵبەتە چەند هۆكارێكی تریشی هەبوو كە قسەكردن لەبارەی ئەوانەوە بۆ چەند كەسێكی وەك ئێوە هیچ سوودێكی نییە، لە تەویلەیەكی چۆڵوهۆڵدا كە بە هۆی پیاسەكردنەوە لەگەڵ ژنێكدا دۆزیبوومەوە، خۆم دەشاردەوە. ئەم تەویلەیە لە سوچێكی كێڵگەیەكدا بوو كە سەری ئەو زیاتر بە خەلەنگ داپۆشرابوو تا بە گیا زیاتر پڕ بوو، لە گوڵ تا خەلەنگ، بەڵام لەوانەیە لە ژێر ئەو تایبەتمەندییانەوە شایەنی سەرنجدان بووبێت. ئەم تەویلە پڕ بوو لەو تەپاڵانەی كە وشك بوون و ناوەكەیان خاڵی بوو. هەر كاتێك پەنجەم دەكرد بەناویاندا، بە دەنگێكی فشەوە دەنیشتنەوە و دەتەپین، لە تەمەنمدا بۆ یەكەمین جار، ئەگەر كەمێك مۆرفینم لا بوایە، بە ڕەزامەندییەوە دەم گوت بۆ یەكەمین جار، ناچار دەبووم لە بەرانبەر هەستێك بەرگری لە خۆم بكەم كە كەم كەم لە زەینی بەستووی مندا ناوی ترسناكی عەشقی بە خۆیەوە دەگرت. ئەوەی دەبێتە هۆكاری دڵڕفێنی كیشوەری ئێمە، هەڵبەتە تێپەڕیوە لە كەمێكی دانیشتوانی وڵات، ئەوەش بە پێچەوانەی پێنەگەیشتنی دابینكردنی كەمترین كەرەستەی بەرگری بۆ دووگیانبوون، ئەمەیە كە هەموو شتێك لەودا ئازاد كراوە بە حاڵی خۆیەوە، مەگەر تەنیا دەستتێوەردانی مێژوو نەبێت. ئەم دەستتێوەردانە دەبەستنەوە بە پێداگریكردن و سووربوونەوە، ئەوانە قەڵاچۆ دەكەن بەسەر یەكەوە و هاوشێوەی ڕیزێك ڕێكوپێك دەكرێن و دەیانبەن. لە هەر شوێنێك كە ڕۆژگار كەوتە حاڵەتی ڕشانەوە و پیسییەكی چڕ و پڕیفڕێدا، ئەوا هاونیشتمانییەكانی من دەبینیت كە چینچكیان داوە و بۆن دەكەن و دەموچاویان داگیرساوە و سوور بوونەتەوە. ئێرە بەهەشتی بێ خاتوونەكانە. هەر لێرەدا دەردەكەوێت كە من بۆچی خۆشبەختم. هەموو شتێك ئینسان ناچار دەكات بە كڕنووشبردن. من لە نێوان ئەم قسانەدا هیچ پەیوەندییەك نابینم، بەڵام لەمەشدا هیچ گومانێكم نییە كە ڕستەیەك یان تەنانەت چەند ڕستەیەكی پەیوەندیدار لە نێوان ئەوانەدا بوونیان هەیە، بەڵام چ پەیوەندییەك؟ بەڵێ، من عەشقم دەدا بەو، ئەمە ناوێكە كە لەو زەمەنەدا دەمخستە سەر كارەكەی خۆم، بە داخەوە كە ئێستاش دەیخمە سەر، چونکە پێش ئەو هەرگیز هیچ كاتێك عاشق نەبووبووم، هیچ بنەمایەكم لەم بارەیەوە لەبەر دەستدا نەبوو، بەڵام هەڵبەتە لە ماڵەوە و مەكتەب و فاحیشە خانەكان و كڵێسادا بیستبووم كە لەم بارەیەوە قسە دەكەن. بە هۆی ئامۆژگاریی مامۆستاكەمەوە ئەو چیرۆكانەم خوێندبووەوە كە بە ئینگلیزی، فەڕەنسی، ئیتالی و ئەڵمانی بڵاو كرابوونەوە، کە لێوانلێو بوون لەم بابەتانە. لەگەڵ تەواوی هەموو ئەم شتانەدا كاتێك كە لەپڕێكدا بینیم خەریكی نووسینی وشەی ژرژی بووم لەسەر تەپاڵەیەكی كۆنی گوێرەكەیەك، یان كاتێك كە لەژێر ڕووناكیی مانگدا لە نێوان گوڵەكاندا درێژ ڕاكشاوم و دەمەوێت خەلەنگەكان بەبێ شكانی ساقەكانیان لێ بكەمەوە، بەنیاز بووم ناوێك بخەمە سەر كارەكەی خۆم. ئەم خەلەنگانە زۆر گەورە بوون، مەترێك بەرز بوون، من ئەوانم هەڵدەكەند و ئەم كارەش منی دڵخۆش دەكرد، بەڵام هەڵكەندنی گیای هەرێز لە سروشتی مندا بوونی نییە، بەڵكە بە پێچەوانەوە، ئەگەر كووتم هەبوایە ئەوەندە كووتم پێ دەدان تاوەكو قڵیشیان ببردایە. گوڵ شتێكی ترە. عەشق ئینسان دەكات بە كەسێكی هیچوپووچ، ئەمە شتێكە كە ئەملا و ئەولایشی ناوێت؛ بەڵام ڕاستییەكەی چ جۆرە عەشقێك بوو؟ ئایا عەشقێكی خەیاڵاوی بوو؟ پێم وا نییە، چونکە عەشقی خەیاڵی هەمان ئەو عەشقەیە كە لەبەر جنس و سێكس بوونی هەیە، وا نییە؟ یان ئەوم لێ گۆڕاوە بە عەشقێكی تر؟ عەشق چەندەها جۆری فراوانی هەیە، وا نییە؟ یەك لە یەك جوانتر، وا نییە؟ وەك عەشقی ئەفڵاتوونی كە یەكێكە لە جۆرەكانی عەشق، کە ئێستا هەستی پێ دەكەم، عەشقێكە خاڵی لە ڕق. لەوانەیە من ئەوم وەك عەشقی ئەفڵاتوونی خۆش بوویستایە؛ بەڵام پێم وا نییە. ئەگەر ئەوم بە عەشقێكی پاك و بێ ڕقەوە بویستایە، دووبارە ناوی ئەوم لەسەر تەپاڵە كۆنەكان دەنووسی؟ ئەمەیش بە پەنجەم كە دواتر دەملێسایەوە؟ دەبێت ببینرێت، دەبێت ببینرێت.\nمن لە بیری ژرژیدا بووم، لەوانەیە ئەم ڕستەیە زۆر شت ئاشكرا نەكات، بەڵام من پێم وایە ئەوەندە بەسە كە ئاشكرای دەكات. لە لایەن منەوە ناوی ژرژی بێتاقەتم دەكات و دەمەوێت ناوێكی تر لەو بنێم كە تەنیا یەك بڕگە بێت، بۆ نموونە ئەو كە هەڵبەتە یەك بڕگە نییە، بەڵام گرنگ نییە. لەم ڕووەوە لە بیری ئەودا بووم، منێك كە فێر كرابووم لە بیری هیچ شتێكدا نەبم مەگەر تەنیا لە بیری ئازارەكانمدا ئەویش بە خێراییەكی زۆرەوە و دواتر لە بیری ئەو كارانەی كە دەبوایە بمكردنایە تاوەكو لە برسێتیدا، سەرما، یان شوورەییدا نەمردمایە، بەڵام هەرگیز بە هیچ ناونیشانێك لە بیری زیندووەكاندا لەو ڕووەوە كە بوونیان هەیە (لە خۆم دەپرسم ئەمە ئیتر چ مانایەكی هەیە؟) نەبووم، دەمتوانی هیچ بیروبۆچوونێك دەرنەخەم لەبارەی ئەم بابەتەوە كە قسەی لەسەر دەكەم، یان هەر شتێك كە ئێستا دەتوانم بیڵێم لەسەر چارەنووس، چونکە من هەمیشە لەبارەی ئەو شتانەوە كە هەرگیز بوونیان نەبووە، یان بوونیان هەبووە قسەم كردووە، بەڵام نەك لەبارەی بوونێكەوە كە ڕێژەیی پێ دەدەم. بۆ نموونە كڵاوی شكۆدار بەڕاستی بوونی هەیە و ئەوەندەش دڵخۆشكەر نییە كە بۆ هەمیشە لەناو بچێت، بەڵام من هیچ كاتێك كڵاوی شكۆدارم نەكردووەتە سەرم، نا، هەڵەم كرد لە شوێنێكدا نووسیومە ئەوان كڵاوێكی شەپكەیان بە من داوە؛ بەڵام ئەوانە هیچ كاتێك كڵاوی شەپكەیان نەداوە بە من، من هەمیشە كڵاوی شەپكەیی خۆمم پاراستووە، هەمان ئەو كڵاوەی كە باوكم دای بە من كە جگە لەو هیچ كڵاوێكی ترم نەبووە. لە هەر حاڵێكدا ئەم كڵاوە تاوەكو گۆڕیش هاتووە بە شوێنمدا. هەرچۆنێك بێت، زۆر زۆر بیری ئەوم دەكرد، لە هەر ڕۆژێكدا بیست خولەک، بیستوپێنج خولەک تاوەكو بگات بە نیو کاتژمێر، ئەم ژمارانەم لەگەڵ كۆكردنەوەی ژمارە بچووكەكانی تردا بەدەست هێناوە. هەڵبەتە شێوەی عاشقبوونی من هەر ئەمەیە. ئایا دەبێت ئەوە بەدەست بهێنرێت كە من ئەوم بەو عەشقە ئەندێشەیەوە خۆش دەویست كە لە شوێنێكی تردا ئەو هەموو فڵتەفڵتەی لە ژێر زمانمدا هێناوەتە دەرەوە؟ پێم وا نییە، چونکە ئەگەر ئەوم بەم شێوەیە خۆش بویستایە، ئایا نووسینی وشەی ئەو لەسەر پیساییەكی زۆر كۆنی مانگا، دەبووە هۆی ئەوەی كە من ئەوەندە بڕشێمەوە؟ ئایا هەرگیز خەلەنگەكانم بە دەست دەگرت و كۆم دەكردنەوە؟ ئایا لە ژێر كاسەی سەرەمدا هەستم بەوە دەكرد كە پێیەكانی وەك دوو سەرینی شیوەنكەر كەوتوونەتە لەرزە؟ بۆ كۆتاییهێنان بەم بابەتە، بۆ ئەوەی هەوڵ بدەم كۆتایی بەم بابەتە بهێنم، ڕۆژێك سەر لە ئێوارە پێش ئەو كاتژمێرەی كە ئەو دەهاتە تەنیشت من، ڕۆیشتمە ئەو شوێنەی كە نیمەكەتەی لێ بوو، لەوێ نەبوو و من بێهوودە چاوەڕێم كرد. ئێستا ئیتر مانگی دیسێمبەر بوو، لەوانەشە بەفرانبار… هەوای سارد كاتی دیاریكراوی هەبوو، واتە وەك هەر شتێكی دیاریكراوی زۆر باشی تر، زۆر باش و لە شوێنی خۆیدا بوو؛ بەڵام كاتێك كە گەڕامەوە بۆ تەویلەكە، زۆر بە خێرایی چەند نەخشەیەكم كە شەوێكی زۆر خۆشی بۆ من دەستەبەر كرد، لەسەر ئەم بنەمایە هەر كاتژمێرێكی تەواو بە چەند شێوەیەكەوە كە ژمارەیان بەرانبەر بە ڕۆژەكانی ساڵ بوو، لە هەوا و لە ئاسمان هەر بەم جۆرە لە دڵدا دەدرەوشانەوە. ئەمە بوو كە ڕۆژی دواتر خۆم زوو گەیاندە نیمەكتەكە، زۆر زوو، ڕێك هەمان ئەو كاتەی كە پێی دەڵێن كاتی شەو، بەڵام لەگەڵ ئەمەشدا زۆر درەنگ بوو، چونکە ئەو پێش من لەوێ، لەسەر نیمەكەتەكە، لەژێر لقە بەستووەكاندا كە دەنگی شیریخ و هۆڕیان بەرز بوو، بەرانبەر ئاوێكی بێجووڵە، دانیشتبوو. بە ئێوەم گوت ئەو ژنە زۆر كەللەڕەق و پێداگر بوو. تەپۆڵكەی خاك بە هۆی بەفرەوە سپی بووبوو. من هیچ هەستێكم نەبوو. چ سوودێكی هەبوو بۆ ئەو كە بەم جۆرە بە شوێن مندا دەگەڕا؟ بەبێ ئەوەی دانیشم، پرسیارم لە ڕۆیشتن و هاتن و ماڵینی پێم لێ كرد. سەرما زەوی دەرهێنابوو. وەڵامی دایەوە كە نازانێت. لە مندا چ شتێكی بینیبوو؟ تكام لێ كرد ئەگەر دەتوانێت با وەڵامی ئەم پرسیارە بداتەوە. وەڵامی دایەوە كە ناتوانێت. وا دەردەكەوت جلێكی گەرمی لەبەر كردووە. دەستەكانی كردبووە ناو دەستكێشەوە. بیرم دێتەوە كاتێك چاوم كەوت بە دەستكێشەكان، دەستم كرد بە گریان. بە هۆی ئەمەوە ڕەنگی ئەوم لەبیر كرد. حاڵێكی تەواو خراپم هەبوو. تاوەكو ئەم كۆتاییانەش، هەمیشە زۆر زوو دەكەوتمە گریان، ئەم كارە هیچ سوودێكیشی نەبوو بۆم. ئەگەر قەرار بوایە لەم كاتژمێرەدا بگریم، لە ناخی دڵەوە ئەرخەیان دەبووم، چونکە توانای ئەوەم نەبوو تەنانەت یەك دڵۆپە فرمێسكیش بڕێژم. حاڵم زۆر خراپە. كەلوپەلەكان منیان دەخستە گریانەوە، بە هۆی ئەمەشەوە هیچ خەفەتێكم نەبوو، هەر كاتێكیش بەبێ هیچ هۆكارێكی ئاشكرا لەپڕێكدا دەكەوتمە گریانەوە، لەبەر ئەوە بوو بێئاگا چاوم بە شتێك كەوتبوو. بە شێوەیەك كە لە خۆم دەپرسم ئایا بەڕاستی، بەڕاستی دەستكێش بوو كە ئێوارەی ئەو ڕۆژە منی خستە گریانەوە؟ یان ئەو كوێرەڕێگە خاكییە بوو كە سەختی و دەرپەڕیوییەكانی منی خستە بیری ئەو ڕێگەیانەوە كە بە بەرد دروست كرابوون، یان شتێكی تر، هەر شتێك كە بێت و بێئاگا چاوم بەو كەوتبێت. دەكرێت بگوترێت یەكەمین جارم بوو ئەوم دەبینی. بە شێوەیەكی تەواو كزی كردبوو و جلێكی گەرمی لەبەر كردبوو، سەری خوار كردبووەوە، دەستەكانی بە دەستكێشەوە خستبووە سەر داوێنی، پێیەكانی چەسپێنرابوون بە یەكەوە، پاژنەكانی ڕوویان لە سەرەوە بوو. نە شێوە و شكڵی دیار بوو، نە تەمەنی، تا ڕادەیەك بێگیان بوو، دەكرێت پیرەژنێك بێت، دەكرێت كچێك بێت. ئەوەش لە شێوەی وەڵامدانەوەی: نازانم، ناتوانم. تەنیا من بووم كە نەمدەزانی، كە نەمدەتوانی.\nتۆ لەبەر من هاتوویت؟\nزۆر باشە، ئەمەش من.\nئەی مەگەر من لەبەر ئەو نەهاتبووم؟ بە خۆمم گوت ئەمەش من، ئەمەش من. بەڵام بە خێرایی لە شوێنەكەی خۆم هەستامەوە، وەك ئەوەی لەسەر ئاسنێكی گەرم دانیشتبم. حەزم دەكرد بڕۆم تاوەكو تێبگەم مەسەلەكە تەواو بووە یان نا؟ بەڵام بۆ ئەوەی ئاسوودە بم، پێش ئەوەی بڕۆم داوام لەو كرد كە گۆرانییەكم بۆ بڵێت. سەرەتا پێم وا بوو كە دەیەوێت داواكارییەكەم ڕەت بكاتەوە، مەبەستم تەنیا ئەمەیە كە پێم وا بوو نەیڵێت، بەڵام نا، ساتێك دواتر دەستی كرد بە گوتن و ماوەیەك بەردەوام بوو، پێم وایە دووبارە هەمان ئەو گۆرانییە بوو و هەمان ئەو بارودۆخە. ئەم گۆرانییەم نەدەناسی، هیچ كاتێك نەمبیستبوو، ئیتر هەرگیز ناشیبیستمەوە. هەر ئەمەندە بیرم دێتەوە كە بابەتی ئەو درەختە، یان درەختی لیمۆ بوو، یان نارنج… ئێستا ئیتر لە بیرم چووەتەوە كامەیان بوو، هەر ئەمەی بیرم مابێتەوە بابەتی ئەو درەختە یان درەختی لیمۆ بوو یان نارنج، ئەمەش شتێكی زیادەیە لە مندا، چونکە من گوێم بۆ چەند گۆرانییەكی تر گرتووە لە ژیانمدا، چەندەها گۆرانیی زۆریشم بیستووە چونکە بە یاسای گوتەی ژیان، تەنانەت بە شێوازی من، بەبێ بیستنی گۆرانیی ژیان مەحاڵێكی ڕەهایە مەگەر ئەمەی كە مرۆڤ كەڕ بێت؛ بەڵام لە گۆرانییەكانی تردا هیچ، تەنانەت یەك وشەش، تەنانەت یەك نۆتیشم لە بیر نەماوەتەوە، یان ئەگەر لە بیریشم بێت چەند وشەیەكی كەم، چەند نۆتێكی كەم كە… كە چی؟ كە هیچ شتێك. ئەم ڕستەیە زۆر درێژ بووەتەوە. دوای ئەوە كەوتمە ڕێ و هەر بەو جۆرەی كە دوور دەكەوتمەوە دەنگی ئەوم دەبیستی كە گۆرانییەكی تری دەگوت، یان لەوانەیە دوا كۆپلەی ئەوی تر بووبێت، بە دەنگێكی زۆر نزمەوە دەیگوت: هەر چەندە من دوورتر دەكەوتمەوە، نزمتر دەبوویەوە و كۆتاییەكەی، نەما. لەوانەیە خودی ئەو گۆرانییەكەی بڕیبێت، یان لەوانەیە من ئەوەندە دوور كەوتبێتمەوە كە ئیتر نەمتوانیبێت دەنگی گۆرانییەكە بیبیستم. ئەو كاتانە حەزم نەدەكرد بەم جۆرە دووچاری گومان و دوودڵی ببم، هەڵبەتە ژیانم لە دوودڵیدا دەبردە سەر، لە دوودڵی و گوماندا، بەڵام لەبارەی ئەم جۆرە گومان و دوودڵییە بچووك و جۆراوجۆرانەوە كە بە دەستەواژە، دیاردە و لایەنێكی جەستەییان هەیە، حەزم دەكرد هەرچی زووترە ڕزگارم ببێت لە دەستیان، كە بۆی هەبوو تەواوی هەفتەكان هاوشێوەی كەرەنگێزەكان ئازارم بدات. لەم ڕووەوە چەند هەنگاوێك هاتمە دواوە و لەسەر جێگەكەی خۆم وەستام. سەرەتا هیچ شتێكم نەبیست، دواتر دەنگم بیست، بەڵام زۆر بە سەختی، زۆر بە كزی دەگەیشتە گوێم. دەنگەكەم نەدەبیست، دواتر بیستم، وەك بڵێیت لە ساتێكی دیاریكراودا دەستم كردبێت بە بیستنی ئەو، بەڵام نا، دەنگەكە ئەوەندە بە نەرمی لە دڵی بێدەنگییەوە هاتبووە دەرەوە و ئەوەندە هاوشێوەی بێدەنگی بوو، كە ئەسڵەن دەستپێكردنێك لە ئارادا نەبوو. دواجار كە كۆتایی بە ئاوازەكە هات، دووبارە چەند هەنگاوێكم بەرەو لای ئەو نا تاوەكو دڵنیا بم ئایا ئیتر گۆرانی ناڵێت؟ یان نەكا دەنگی نزم كردبێتەوە. دواتر نائومێد بووم لەو و بە خۆمم گوت: چۆنچۆنی دەتوانم بەبێ ئەوەی لەگەڵیدا بم و سەرم بەرەو لای ئەو بچەمێنمەوە و تێبگەم؟ ئەو كاتە پاشگەز بوومەوە و گەڕامەوە، لە كاتێدا كە لێوانلێو بووم لە فرمێسك و ڕاڕایی، بۆ هەمیشە ڕۆیشتم. بەڵام چەند هەفتەیەك دواتر دووبارە ڕۆیشتمەوە بۆ لای نیمەكەتەكە، چوار یان سێ جار وازم لە نیمەكەتەكە هێنابوو و جێیم هێشتبوو، تا ڕادەیەك لە هەمان كاتژمێردا، مەبەستم ئەمەیە تا ڕادەیەك لە ژێر هەمان ئەو ئاسمانەدا، نا، ئەمەش مەبەستەكەم ناگەیەنێت، چونکە ئاسمان هەمیشە هەمان ئاسمانە و هەرگیز هەمان ئاسمان نییە، ئەمە چۆن بەیان بكەم؟ بە هیچ شێوەیەك ناتوانم باسی ئەمە بكەم، تەواو. ئەو لەوێ نەبوو، بەڵام نازانم چۆن بوو لەپڕێكدا سەر و كەللەی پەیدا بوو، نە هاتنەكەی ئەوم بینیبوو، نە دەنگی پێەكانیم بیستبوو، لەگەڵ ئەمەدا گوێقوڵاغ بووم. ئێستا دەبێت ئەوەش بڵێم كە باران دەباری، ئەمەش بۆ ئەوەی تاوەكو جۆراوجۆرییەكی كەم لە ئارادا بێت. خۆنەویستانە چەترەكەی هەڵدابوو و لەسەر سەریەوەی گرتبوو، پێدەچوو هۆدەیەكی پڕاوپڕی هەبووبێت. لەوم پرسی: ئایا هەموو ڕۆژێك نزیكی ئێواران دێت؟ بە نەخێر وەڵامی دایەوە، هەندێك جار نیمەكەتەكە ئەوەندە تەڕ بوو كە هیچ كەسێك بوێریی ئەوەی نەبوو لەسەری دابنیشێت. ئەمە بوو كە دەستمان كرد بە پیاسەكردن بەملا و بەولادا، من قۆڵیم گرت تا بزانم ئایا ئەمە شتێكە حەزی پێ دەكەم یان نا؟ بەڵام هیچ حەزم پێی نەكرد. ئەمە بوو كە دەستم لێ هەڵگرت و بەرم دا، بەڵام ئێستا بۆچی بەم هەموو وردەكارییەوە؟ بۆ دواخستنی ڕۆژی تاوانەكان، كەمێك دەموچاویم باشتر دەبینی. تێگەیشتم كە دەموچاوی ئاساییە، وەك دەموچاوی ملیۆنەها كەسی تر، خێل بوو، بەڵام ئەمەم تاوەكو ماوەیك دواتر نەزانی. دەموچاوی نە گەنج دەینواند نە پیر، وەك ئەوەی لە نێوان گەشی و پەژارەییدا هەڵواسرابووبێت. ئەو كاتانە تەحەمولی ئەم جۆرە لێڵی و نادیارییانەم نەبوو. لەبارەی ئەمەوە كە ئایا ئەو كاتە دەموچاوی جوان بوو یان پێشتر جوانتر بوو؟ یان دڵ خۆش بوو بەوەی كە جوان ببێت؟ دانی پێدا دەنێم لەوبارەوە هیچ زانیارییەكم نەبوو. لەناو وێنەكاندا چەند دەموچاوێكم بینیون كە لەوانەیە بتوانم بڵێم جوان بوون، هەڵبەتە ئەگەر زانیاریم هەبووبێت لەسەر جوانی. دەموچاوی باوكم لە كاتی مەرگدا كەمێك ئەگەری جۆری جوانی لە ئینساندا پیشان دەدا بە من. بەڵام ئایا دەموچاوی زیندووەكانیش كە هەمیشە لە كاتی لالووتبوون و لۆچبووندایە، جگە لە شتێكی بێگیان بە شتێكی تر هەژمار دەكرێن؟ لەگەڵ ئەمەدا كە هەوا تاریك بوو، لەگەڵ ئەمەدا كە پەشۆكا بووم، حەزم لەوە كرد بەرەو ئاوێكی وەستاو، یان ئاوێك كە بە ئارامی دەڕۆیشت، وەك ئەوەی تینووی بێت، یان ئاوێك دەباری و هەڵدەستایەوە، بڕۆم. لێمی پرسی كە ئایا حەز دەكەم گۆرانییەكم بۆ بڵێت، وەڵامم دایەوە كە نا، دەمەوێت قسەم لەگەڵدا بكەیت. پێم وا بوو دەڵێت هیچ قسەیەكم لەگەڵ تۆدا نییە، ئەمە زیاتر لەو دەهات. لەم ڕووەوە كاتێك بە منی گوت ژوورێكم هەیە دڵم خۆش بوو، زۆر زۆر دڵ خۆش بووم. لە ڕوویەكیشەوە كەوتمە گومانەوە. مەگەر كەسێك هەیە ژووری نەبێت؟! ئم، هەراوهووریایەك دەبیستم. گوتی: “من دوو ژوورم هەیە”. گوتم “ڕاست بڵێن چەند ژوورتان هەیە؟” وەڵامی دایەوە دوو ژوور و چێشتخانەیەكی هەیە. بەرە بەرە لە جاری پێشووتر زیاتر دەبوون. كۆتاییەكەی بیری هاتەوە كە حەمامێكیشی هەیە.\nبیستم گوتت دوو ژوورم هەیە؟\nلە تەنیشت یەكدان؟\nكۆتاییەكەی بابەتێك دۆزرایەوە كە گونجاو بێت بۆ قسەكردن.\nگوتی: “چێشتخانەیەك لە نێوان ژوورەكاندایە.”\nلەوم پرسی: بۆچی زووتر ئەم بابەتەی بۆ باس نەكردووم؟ هەڵبەت لەو كاتەدا تەواو شێواو بووم. لە گەڵ ئەودا هەستم بە ئاسوودەیی نەدەكرد، جگە لەوەی كە هەستم بەوە دەكرد ئازادم بیر لە شێك بكەمەوە جگە لەو، ئەمە شتێكی زۆر بوو، لە بارەی شتە تاقیكراوە كۆنەكانەوە، یەك لە دوای یەك و وردە وردە لەبارەی هیچەوە، وەك ئەو قادرمانەی كە بەرەو چاڵە ئاوێكی قووڵ دەڕۆنە خوارەوە. دەمزانی بە وازهێنان لەو، ئەم ئازادییەشم لە دەست دەچێت.\nڕاستییەكەی دوو ژوور بوو كە چێشتخانەكە لە یەكتری جیایی دەكردنەوە. ئەو درۆی لەگەڵ مندا نەكردبوو. پێی گوتم: “دەبێت بڕۆیت كەلوپەلەكەت كۆ بكەیتەوە و بێیت”. بۆم ڕوون كردەوە هیچ كەلوپەلێكم نییە. ئێمە لە نهۆمی سەرەوەی ماڵێكی كۆندا بووین، هەر كەسێك بیویستایە و حەزی بكردبایە دەیتوانی لە پەنجەرەكانیەوە ئەو كوێرەڕێگەیە ببینێت. ئەو چرایەكی نەوتیی داگیرساند.\nنا، بەڵام ئاوی لوولەكێشی و گازی شاریم هەیە.\nسەیرە كە گازت هەیە.\nدەستی پێ كرد… لێرەدا بوو كە بینیم خێلە. خۆشبەختانە یەكەمین جارم نەبوو كە ژنێكم دەبینی، لەم ڕووەوە دەمتوانی ئارام بگرم، دەمزانی تووڕە نابێت. بەوم گوت حەز دەكەم ژوورەكەی تریش ببینم، چونکە تا ئەو كاتە نەمبینیبوو. ئەگەر پێشتریش بینیبێتم. دەمەوێت دووبارە بیبینمەوە”.\nئەو گوتی: “ئێوە جلەكانتان داناكەنن؟”\nگوتی: “ئاه، سەیر كەن، من زۆر كات جلەكانم داناكەنم”\nڕاستییەكەم گوت، من لەو مرۆڤانە نەبووم كە لە هەموو كاتێكدا جلەكانیان دادەكەنن. زۆر كات كە دەخەوتم، واتە كاتێك خۆم كۆ دەكردەوە بۆ خەوتن (كۆكردنەوە) پێڵاوەكانم دادەكەند، هەڵبەتە جلەكانی سەرەوەیشم بە هاوڕێژی پلەی گەرمای هەوا دامدەكەندن. بەم بۆنەیەوە لە ترسی ئەوەی نەوەك ڕووبەڕووی من ببێتەوە، ناچار بوو بە جلی ماڵەوە خۆی دابپۆشێت و چرایەك بگرێت بە دەستیەوە. لە ڕێگەی چێشتخانەكەوە ڕۆیشتین. بۆی هەبوو ئەم ڕێگەیە كەمێك ڕێكتر بێت. بە بێزارییەوە سەیری ژوورەكەم دەكرد. هاوشێوەی كەڵەكەبوونی ئەو كەلوپەلانە بوو كە بە هیچ شێوەیەك لە دنیای خەیاڵدا ناگونجێت. ئەمە بوو كە بە بێدوودڵی دەزانم، ئەم ژوورەم لە شوێنێكی تردا بینیوە.\nهاوارم كرد: “ئەمە چ ژوورێكە؟”\nگوتی: “ژووری میواندارییە. ژووری میوانداری.”\nدەستم كرد بە بردنەدەرەوەی كەلوپەلەكان لە ڕێگەی دەرگایەكەوە كە بەرەو ڕاڕەوەكە دەكرایەوە. ئەویش سەیری ئەم كارەی منی كرد، غەمگین بوو، لانی كەم من بەم جۆرەی دەزانم، چونکە هیچ شارەزاییەكم نەبوو لە ڕۆیشتنە ناو كارەكانەوە. لێی پرسیم: چ كارێك ئەنجام دەدەم. بەڵام پێم وایە چاوەڕێی ئەوە نەبوو هیچ وەڵامێكی بدەمەوە. كەلەوپەلەكانم یەك بە یەك و تەنانەت دوو دوویش هێنایە دەرەوە و پاڵمدان بە دیواری ڕاڕەوەكەوە. سەد پارچەی بچووك و گەورە بوون. لە كۆتاییدا تاوەكو بەردەم دەرگاكە هاتن، بە جۆرێك هیچ كەسێك نەیدەتوانی لە ژوورەكەوە بێتە دەرەوە و بە ڕێگەی یەكەمدا بڕواتە ناو ژوورەكەوە. دەكرێت دەرگاكە بكەنەوە و بیانبینن، چونکە دەرگاكە بەرەو ناوەوەی ژوورەكە دەكرێتەوە، بەڵام شتێكی دژوار بوو. ئاه چەند وشەیەكی دەرپەڕیوە ئەم دژوراییە.\nگوتی: “هیچ نەبێت كڵاوەكەتان لابەن.”\nلەوانەیە جارێكی تر لەبارەی كڵاوەكەمەوە قسە لەگەڵ ئێوەدا بكەم. سەرئەنجام جگە لە نیمەكەتێك و چەند چوارچێوەیەكی كوتراو بە دیوارەكەوە، شتێكی تر لە ژوورەكەدا نەمایەوە. نیمەكەتەكەم بە ڕاكێشانەوە بردە ئەوپەڕی ژوورەكەوە نزیك دەرگاكە. چوارچێوەكانم ڕۆژی دواتر لێ كردەوە و بردمنە دەرەوە بۆ ڕاڕەوەكە و خستمنە تەنیشت شتەكانی تر. یادگارییەكی سەیر كە هەمە ئەمەیە: كاتێك دەمویست ئەو شتانە هەڵبگرم وشەی فیبرون یان فیبرومم بیست، نازانم كام لەم یەك وشانە بوو، هیچ كاتێك نەمدەزانی چ واتایەكی هەیە و هیچ كاتێك نەچووم بە شوێنیدا تا ماناكەی بزانم. ئینسان زۆر شت دێتەوە بیری و باسیان دەكات! کاتێک هەموو شت ڕێكوپێك كرا و تەواو بوو ڕۆیشتمە سەر نیمەكەتەكە. ئەو تەنانەت بچووكترین پەنجەشی بۆ یارمەتیدانی من بەرز نەكردبووەوە.\nبەتانی و پێخەفتان بۆ دەهێنم.\nهیچ حەزم لە پێخەف نەبوو. گوتی:\nناتانەوێت پەردەكان دابدەنەوە؟\nشیشەی پەنجەرەكە بە بەفر داپۆشرابوو، چونکە شەو بوو، سپێتیی پەنجەرەكە دیار نەبوو، بەڵام بەم حاڵەوە كەمێك ڕووناكی دەدرەوشایەوە. لەبەر ئەمەی كە پێیەكانم ڕوویان لە دەرەوە بوو، هەرچییەكم كرد كە بخەوم دووبارە ئەم ڕووناكییە كەمە بێڕۆحە ئازاری دەدام. لەپڕێكدا لە شوێنەكەم هەستامەوە و شوێنی نیمەكەتەكەم گۆڕی، واتە پشتی درێژی نیمەكەتەكە كە سەرەتا پاڵم بە دیوارەكەوە دابووەوە بەرەو دەرەوە سوڕاندم. ئەو كاتە ئیتر ڕووی نیمەكەتەكە بەرەو دیوارەكە بوو. دوای ئەوە هاوشێوەی سەگێك كە دەچێتە كولانەكەی خۆیەوە، بە شێوەی چوارپەل ڕۆیشتمە سەر نیمەكەتەكە.\nگوتی: “چراكە دەخەمە ئێرە بۆ ئێوە.”\nبەڵام من داوام لێ كرد چراكە ببات.\nگوتی: “ئەی ئەگەر نیوەی شەو پێویستیتان بە شتێك بوو چی دەكەن؟”\nهەستم دەكرد دەیەوێت كێشە و هەراییەك دروست بكات.\nگوتی: “دەزانیت تەوالێت لە كوێدایە؟”\nهەق بە ئەو بوو، بیرم لەمە نەكردبووەوە. ئینسان ئەگەر بیەوێت لە ناو جێگەی خەودا سەری خۆی سووك بكات، ئەوا سەرەتا شتێكی شادیهێنەرە و دواتر زۆر دەردەسەرییە.\nگوتم: “دەفرێكی شیشەیی میز بدەن بە من”.\nزەمەنێك بوو من حەزم لە وشەی دەفری شیشەی میزدان دەكرد، منی دەخستە بیری ڕاسین یان بۆدلێرەوە، ڕێك نازانم بیری كامیان… لەوانەیە هەردووكیان، بەڵێ، حەسرەتی ئەو كاتانە دەخۆم كە كتێبم دەخوێندەوە و لەم ڕێگەیەشەوە گەیشتم بە جێگەیەك كە ئیدی قسە كۆتایی پێ هات، وەك دانتە. بەڵام ئەو دەفری شیشەی میزی نەبوو.\nگوتی: “من چوارپایەیەكم هەیە كە ناوەڕاستەكەی كونێكی تێدایە.”\nلە دنیای خەیاڵدا دایەگەورەم بینی كە عاسایەكی قووت داوە و لووتبەرزانە لەسەر ئەو چوارپایە دانیشتووە، تازە ئەوەی كڕیوە، ببوورە، ئەوی لە هەڕاجی خێرمەندەكاندا، لەوانەشە لە خۆشبەختیدا دۆزیوێتییەوە. ئەم چوارپایە ئەو كاتانە بایەخێكی زۆری هەبوو، بۆ یەكەمین جار كاری بەو كرد، بە شێوەیەكی باشتر ئەوی تاقی دەكردەوە، تێبگەیت یان نا دەیویست خەڵك بیبینێت. دەبێت چاوەڕێ بكەیت، دەبێت چاوەڕێ بكەیت.\nگوتم: “تەنیا دەفرێك بدەن بە من.”\nمن كە خوێنبەربوونم لەگەڵدا نییە. ڕۆیشت و دەفرێكی هێنا وەك تاوە وا بوو، تاوەیەكی ڕێكوپێك نەبوو، چونکە دەسكی پێوە نەبوو، هێلكەیی بوو، دەرپۆشێكی هەبوو. گوتی:\nئەمە قابلەمەی منە.\nئەگەر بمگوتایە دەرپۆشەكەیم دەوێت، ئەو كاتە دەیگوت دەرپۆشەكەیت دەوێت؟ دەفرەكەم خستە ژێر پەتووەكەوە، حەزم لەوە دەكرد كاتێك كە دەخەوم شتێك بگرم بە دەستمەوە، بەم جۆرە كەمتر دەترسم، كڵاوەكەم هێشتا تەڕ تەڕ بوو. سوڕامەوە بەرەو لای دیوارەكە. ئەو چراكەی هەڵگرت كە لەسەر ڕووی بوخارەكە بوو، باشتر، باشتر بڵێم، سێبەرەكەی ئەو لەسەر من جووڵا، پێم وا بوو دەیەوێت ئیتر بڕوات، بەڵام نا، لە پشت نیمەكەتەكەوە بەسەر مندا چەمێنرابووەوە.\nگوتی: “ئەمە دار و نەداری تەواوی بنەماڵەیەكە.\nئەگەر من لە شوێنی ئەودا بوومایە لەسەر پەنجەی پێ بەڕێ دەكەوتم و دەڕۆیشتم، بەڵام ئەو لە شوێنەكەی خۆی نەجووڵا. ئەوە گرنگ بوو چەند ساتێك پێشتر كەم كەم هەستم بەوە كرد ئیتر خۆشم ناوێت. بەڵێ، حاڵم ئیتر باشتر بووبوو و كەم تا زۆر ئامادەی ئەوە بووبووم ئارام ئارام تێڕۆ ببم لە گێژبوونە درێژەكاندا كە ماوەیەكی زۆر بوو دابڕابووم لێیان و ئەمەش بە هۆی ئەوەوە بوو. ئەوەش كاتێك كە تازە ڕۆیشتبووم بۆ ماڵەكەی ئەو، بەڵام سەرەتا دەبێت بخەوم.\nگوتم: “ئێستا ئیتر وەرن من بكەنە دەرەوە”.\nپێم وا بوو هیچ تێنەگەیشتم لە مانای ئەم وشانە و تەنانەت ئەو دەنگە كورتانەش كە لەوانەوە دەرهات، مەگەر ئەو كاتەی ئەوانم بەیان كرد. ئەوەندە خووم گرتبوو بە كەم قسەكردنەوە، هەندێك جار چەند ڕستەیەك لە دەممەوە دەهاتنە دەرەوە كە لە ڕوانگەی دەستوورەوە هیچ كەموكورتییەكیان نەبوو، بەڵام ناڵێم یەكسەر بێمانا بوون، چونکە ئەگەر لێكۆڵینەوەیان لەسەر بكردایە، مانایەك یان چەند مانایەكی تەواویان هەبوو، بەڵكە دەڵێم بێبنەما بوون. بەڵام دەنگی وشەكان كەم كەم دەمهێنانە سەر زمانم، دەمبیستن. یەكەمین جارم بوو كە دەنگم بە هێواشییەكی زۆرەوە دەگەیشتە گوێم. سوڕامەوە و كەوتمە سەر پشت تا بزانم بارودۆخ چییە؟ ئەو زەردەخەنەیەكی كرد. كەمێك دواتر لەوێ نەما و ڕۆیشت، چراكەشی برد. دەنگی پێیەكانیم بیست كە لە چێشتخانەكەوە ڕۆیشت و دەرگای ژوورەكەی لەسەر خۆی داخست. كۆتاییەكەی تەنیا مامەوە، دواجار لە تاریكیدا. ئیتر زیاتر لەمە قسەی لەسەر ناكەم. پێم وا بوو لەبەر ئەوەی ئەوێ ئاشنا نەبوو بۆم شەوێكی خۆش بەسەر دەبەم، بەڵام نا، شەوێكی تەواو شێواوم هەبوو. بەیانیی ئەو ڕۆژە، بە شێوەیەكی شەل و پەل لە خەو هەستام، جلەكانم چرچ و لۆچ بووبوون، پەتووەكانیش هەر بەم شێوەیە، ئەویش هەم لە تەنیشت مندا (هەڵبەتە بە ڕووتی). چەندە پەلەقاژەی كردبوو! من هێشتا قابلەمەكە لە ناو دەستمدا بوو. سەیری ناو قابلەمەكەم كرد، سوودم لێ وەرنەگرتبوو. سەیرێكی ئەوم كرد، خۆزگە زمانی هەبوایە و قسەی بكردایە. ئیتر زیاتر لەمە قسەی لەسەر ناكەم. ئەمەش لە شەوی عەشقی من.\nبەرە بەرە ژیان لەو ماڵەدا ڕێكوپێكی بە خۆیەوە بینی. ئەو لەو كاتەدا كە پێم گوتبوو خواردنی بۆ دەهێنام، هەندێك جار سەرێكی لە من دەدا تا بزانێت باشم و پێویستیم بە شتێك هەیە یان نا. ڕۆژی یەك جار قابلەمەكەم خاڵی دەكردەوە و مانگی یەك جار ژوورەكەم پاك دەكردەوە. هیچ كاتێك نەیدەتوانی وەسوەسەی قسەكردن لەگەڵ مندا لە خۆی دوور بخاتەوە، بەڵام بەگشتی هیچ گلەییەكم لێی نەبوو. هەندێك جار دەمبیست لە ژوورەكەیدا خەریكی گۆرانیگوتنە، ئاوازەكەی لە دەرگای ژوورەكەیەوە و لە چێشتخانەكە و ژوورەكەی منەوە تێدەپەڕی تا دەگەیشتە گوێی من، هەرچەندە نزم بوو، بەڵام بێ ئەملا و ئەولا دەنگی خودی ئەو بوو. ئەگەر لە ڕاڕەوەكەوە تێپەڕیبایە بەم جۆرە نەبوو. بیستنی دەنگی ئەو كە هەندێك جار گۆرانی دەگوت هیچ بێزاری نەدەكردم. ڕۆژێك داوام لێ كرد دەستەیەك سوێنكەی تەڕ و تازەتر بخاتە ناو گوڵدانەكەوە و بۆم بیهێنێت. هێنای و خستیە سەر ڕووی بوخارەكە. لە ناو ژوورەكەی مندا جگە لە سەر بوخارەكە، هیچ شتێكی تری لێ نەبوو كە بتوانرێت شتێكی بخرێتە سەر، مەگەر ئەمەی بخرابایە سەر زەوی. هەموو ڕۆژێك سەیری سوێنكەكەی خۆمم دەكرد، سوور بوو. من حەزم لە سوێنكەیەكی شین بوو. سەرەتا بارودۆخی زۆر باش بوو، تەنانەت چەند گوڵی تریشی دەركرد، دوای ئەوە كۆڵی داو و درێژەی نەكێشا، كە جگە لە ساقێكی شەل و پەت و چەند گەڵایەكی سیسبوو هیچ شتێكی تری لێ نەمایەوە. ڕیشەكەی، وەك بڵێیت لە داواكردنی ئۆكسجیندا نیوەی لە ژێر خاكەكەوە دەرهاتووە و بۆنێكی ناخۆشی لێوە دەهات. ئەو دەیویست بیبات، بەڵام من گوتم با لێرە بێت و بمێنێتەوە. دەیویست سوێنكەیەكی ترم بۆ بكڕێت بەڵام من پێم گوت نامەوێت. شتێك كە زۆرتر ئازاری دەدام دەنگەكانی تر بوون، پێكەنینە نابەجێكان و ئەو ئاه و ناڵانە بوو كە شوقەكەی لە كاتژمێرێكی دیاریكراودا (هەندێك جار شەو و هەندێك جار ڕۆژ)، پڕ دەكرد لەو دەنگە خنكاوانە. من ئیتر بیرم لەو نەدەكردەوە، هەرگیز بیرم لێ نەدەكردەوە، بەڵام لە ئێستادا پێویستیم بە بێدەنگی هەبوو تاوەكو بتوانم بەردەوامی بە ژیانم بدەم. هەرچەندە لەگەڵ خۆمدا بەڵگەم دەهێنایەوە و بە خۆمم دەگوت هەوا بۆ ئەوە دروست بووە كە دەنگی خەڵك بگوازێتەوە و پێكەنین و ئاه و ناڵەكانیش بتەوێت و نەتەوێت بە شێوەیەكی فراوان دەڕۆنە ناو هەواوە، دووبارە نیگەرانی و ناڕەحەتییەكەم لا نەدەچوو. نەمتوانیبوو تێبگەم ئایا هەمیشە یەك كەسە یان چەند كەسێكن؟ پێكەنینە نابەجێكان و ئاه و ناڵەی ئینسانەكان زۆر لە یەكدی دەچن! لەو كاتەدا ئەوەندە ترسم لەم گومان و لێكچوون و شتە بچووكانە هەبوو، هەموو جارێك دەكەوتمە ناو گێژاوێكەوە، واتە حەزم دەكرد تەواوی ئەو شتانە لە دڵمدا بكەمە دەرەوە. ماوەیەكی زۆر، بە دەستەواژەی تەواوی تەمەنیشمەوە، سەرفی ئەوەم كرد تێبگەم ڕەنگی چاوێك كە لە ڕوانگەیەكەوە دەبینرێت، یان سەرچاوەی دەنگێكی كورت كە لە دوورەدەستێكەوە دێت، لە دۆزەخی نەزانینەكاندا گەیشتن بە نزمترین شوێن نزیكترە یان بوونی خودا؟ یان سەرچاوەی پڕۆتۆ پلاسما؟ یان بوونی هەناسە و چەندەها شتی تر كە عەقڵ دەبێت ئەوانە زیاتر لەمانە لە خۆی دوور بخاتەوە. تەمەنێكی تەواو بۆ گەیشتن بە ئامانجێكی ئاوەها دڵخۆشكەر زۆر زۆرە، چونکە ئیتر دەرفەتێك نامێنێتەوە سوودی لێ وەربگرێت. لەم ڕووەوە كاتێك ئەو لە وەڵامی پرسیارەكەی مندا گوتی “ئەوانە چەند كڕیارێكن بە سەرە قبووڵیان دەكەیت”، تاوەكو ڕادەیەكی زۆر گەیشتم بە مەبەستەكەم. هەڵبەتە دەمتوانی هەستمەوە و بڕۆم لە كونی دەرگاكەوە (ئەگەر نەیانگرتبێت) سەیر بكەم، بەڵام مەگەر ئینسان دەتوانێت چ شتێك لەم كونانەوە ببینێت؟\nكەواتە ئێوە لە ڕێگەی لەشفرۆشییەوە نان پەیدا دەكەن؟\nئێمە لە ڕێگەی لەشفرۆشییەوە نان پەیدا دەكەین.\nناتوانیت پێیان بڵێیت كەمێك نزمتر دەنگە دەنگ بكەن؟\n(وەك ئەوەی بڕوام بە قسەكەی كردبێت) یان ئەوەی كە دەنگێكی تر لە خۆیاندا دەربكەن؟\nئەو كاتە منیش ناچارم لێرە بڕۆم.\nلە نێوان چەند شتومەكێكی شپرزەی جۆراوجۆری بنەماڵەیدا، دوو پارچە پارووی دۆزییەوە و لە بەردەم ژوورەكانماندا (واتە لە ژوورەكەی من و ژوورەكەی خۆیدا هەڵیواسی). لێم پرسی:\nئایا دەكرێت جار جار گێزەر بخۆین.\n(هاواری كرد) گێزەر!\nوەك ئەوەی گوتبێتم ئارەزووی ئەوەم كردووە كە دەبێت تامی گۆشتی مناڵی شیرەخۆرەی یەهودی بكەم. ئەوەم بیر خستەوە خەریكە وەرزی گێزەر بەسەر دەچێت، ئەگەر لە ئێستاوە تا ئەو كاتە تەنیا گێزەرم پێ بدات بیخۆم، زۆر مەمنوونی دەبم.\nگوتی: “ئێستا بۆچی گێزەر؟”\nلە لایەن منەوە گێزەر تامی وەنەوشە دەدات و حەزم لە وەنەوشەیە، چونکە بۆنی عەتری گێزەر دەدات. ئەگەر گێزەر لەم دونیایەدا نەبێت، ئەو كاتە حەزم لە وەنەوشە نەدەكرد، ئەگەر وەنەوشەش نەبوایە گێزەرم وەك شێلم یان توور حەز لێ نەدەكرد. تەنانەت لەم بارودۆخەشدا كرداری گیایی ئەوانە، واتە هەر لەم دونیایەدا كە گێزەر و وەنەوشە ڕێگەیەكیان دۆزیوەتەوە خزمایەتی و هاوژینی بكەن، بە ئاسانی، زۆر ئاسان، دەتوانم واز لەم و لەویش بهێنم. ڕۆژێك ئازایەتیی نواند و بەبێ هیچ شتێك پێی گوتم لە ئاكامدا ڕەنج و ئەركەكەی بووەتە هۆی ئەوەی دووگیان ببێت و منداڵەكەش چوار-پێنج مانگانە. لە لاڕوویەكەوە سەیری كردم و بانگی كردم بۆ ئەوەی سكی ببینم، لەوانەیە لەبەر ئەوە بیەوێت پیشانم بدات كە لە ژێر داوێنیدا سەرینێكی نەشاردووەتەوە و هەر بەو جۆرە بەبێ دوودڵی بۆ ئەوەی ئاسوودەی بكەم، گوتم لەوانەیە تەنیا با بێت. بە چاوە گەورەكانیەوە ڕەنگی ئەوانم بیر چووەتەوە سەیری منی دەكرد، باشتر وایە بڵێم بەو چاوە گەورەوە، چونکە چاوەكەی تری وا دەردەكەوت كە تێڕامابوو لەو سوێنكانەی كە مابوونەوە. هەرچەندە زیاتر سەیری دەكرد، خێلتر دەبوو.\nگوتی: “سەیر بكەن.”\nچەمێنرایەوە بەسەر سكی دا و دەوروبەری سكی پڕڕەنگتر هەڵگەڕا. من هەرچییەك توانام هەبوو كۆم كردەوە و گوتم: “منداڵەكە لە بار بەرن. منداڵەكە لەبار بەرن. ئەو كاتە ئیتر پڕڕەنگتر نابن”.\nپەردەكانی لا دابووەوە، بەمەش كوێرەڕێگەیەكم بینی بێ هەست و پڕ لە ئەشكەوت و نهێنییانە بوو، لە بەیانییەوە تاوەكو شەو تەنیا دەنگی با و باڵندەی كۆچەری و لێدانە ورد و دوورەكان و زرینگەی چەكوشی بەردتاشینەكانم تێدا دەبیست. ڕێگەی دا كە ڕۆژەكان لە ماڵەوە بڕۆمە دەرەوە و لە ناو خەلەنگە گەرم و ڕەنگزەردە بۆنخۆشەكاندا بە شێوەیەكی كێوییانە بگەڕێم، شەوەكان (ئەگەر بمویستایە) دەمتوانی ڕووناكیی شار لە دوورەوە ببینم هەروەها ڕووناكییەكانی تریش، ڕووناكیی فانۆسە دەریاییەكان و مەلەوانە چرا بەدەستەكان. كاتێك منداڵ بووم باوكم بۆ من ناوی خستبووە سەر ئەوانە، من (ئەگەر بمویستایە) ئەو ناوانەم لە زەینی خۆمدا دەدۆزییەوە، من ئەمە دەزانم. لەو ڕۆژە بە دواوە بارودۆخی من لەو ماڵەدا خراپ بوو، خراپ لە خراپتر بوون، وازی لێ نەدەهێنام، هیچ كاتێك نەیدەتوانی بەو جۆرەی دەبێت لەگەڵ مندا جیا ببێتەوە، بەڵام لەم لایەنەوە خراپ بوو كە هەموو كاتێك دەهات و بە چیرۆكی منداڵەكەی ئێمە گیانمی دەهێنایە سەر لێوم، سك و سنگی پیشان دەدام و دەیگوت هەر ئێستا لە دایك دەبێت، هەر لەو سەرەتایەوە هەستی بەوە دەكرد كە منداڵەكە لە ناو سكیدا جموجۆڵ دەكات. گوتم: ئەگەر جموجۆڵ دەكات كەواتە منداڵی من نییە.\nهەڵبەتە بارودۆخیشم لەو ماڵەدا ئەوەندە خراپ نەبوو، بەڵام ئەوەندەش باش نەبوو، بەڵام من چاكیی ئەوم بە كەم وەرنەدەگرد. دوودڵ بووم كە لەو ماڵە بڕۆم یان نا. گەڵاكان دەستیان كردبوو بە وەرین، من لە زستان دەترسام. نابێت لە زستان بترسیت، ئەویش هەم گەورەیی و چاكەی تایبەتیی خۆی هەیە، بەفر هەوا گەرم دەكات و توندیی دەنگەدەنگ كەم دەكاتەوە. ڕۆژە بێفڕوفێڵەكان زوو تەواو دەبن. بەڵام لەو كاتەدا هێشتا نەمدەزانی زەوی لە بەرانبەر كەسانێكدا كە جگە لەو هیچ شتێكی تریان نییە، چەندە میهرەبانە و دەتوانرێت چەندەها گۆڕ لەودا بدۆزنەوە بۆ زیندووەكان. شتێك كە كارەكەمی دروست كرد، لەدایكبوونی منداڵەكە بوو، بە هۆی ئەوەوە لە خەو هەستام. چ نەهامەتییەكی كێشاوە ئەم منداڵە. پێم وا بوو ژنێكیش لەگەڵ ئەودا دەژیی، چونکە وا دەردەكەوت هەندێك جار دەنگی پێم لە چێشتخانەكەدا دەبیست. ئەمەی كە دەمبینی بەبێ ئەوەی لە ماڵەكەدا دەرمبكەن، خۆم دەچمە دەرەوە، چونکە حاڵم تێك دەچێت. بێدەنگ لە پشتی نیمەكەتەكەوە ڕۆیشتم، چاكەت و پاڵتۆكەمم لەبەر كرد، كڵاوەكەمم كردە سەرم، هیچ شتێكم لە بیر نەكرد، دواتر پێڵاوەكانم لە پێ كرد و ئەو دەرگایەم كردەوە كە بەرەو ڕێڕەوەكە دەكرایەوە. كێوێك كەلوپەل بەردەممی گرتبوو، بەڵام دواجار بە خلیسكان و سەرەو و خوارڕۆیشتن و بازدان، (ئەمیش بە دەنگەدەنگەوە) ڕەت بووم. من وشەی زەواجم بە كار هێنا، كۆتاییەكەی ئەمە جۆرێك بوو لە خزمایەتی. پێویستی بەوە نەدەكرد خۆم بخەمە زەحمەتەوە و پارێز بكەم، چونکە هاوارەكان سەری هەموو دەنگەدەنگێك دادەپۆشن. لانی كەم یەكەمین جاری بوو. هاوارەكان تاوەكو ناو كۆڵانەكە بەدوامدا هاتن. لە بەردەم دەرگاكەدا وەستام و گوێم گرت. هێشتا هەر هاوارەكانم دەبیست. ئەگەر نەمزانیبایە ئەو هاوارانە لە ماڵەكەوە بەرز دەبنەوە لەوانەیە ئەوانم نەبیستایە. بەڵام لەبەر ئەوەی ئەمەم دەزانی، بە باشی دەمبیستن. ڕێك نازانم لە كوێدام. لە نێوان ئەستێرەكان و دەنگی گەردووندا بۆ حەوتەوانە دەگەڕام، بەڵام نەمدەتوانی بیدۆزمەوە. بە هۆی بوونی ئەمەوە، هەڵبەتە لەسەر جێگەكەی خۆی بوو. یەكەمین جار باوكم ئەوەی پیشاندام. ئەستێرەكانی تری پیشانی من دابوو، بەڵام تەنیا و بەبێ ئەو هیچ كاتێك نەمتوانیوە جگە لە حەوتەوانە ئەوانی تر بدۆزمەوە. بە دەنگی هاواركردنەكانەوە دەستم كرد بە گەمەكردن هەر بەو جۆرەی كە گەمەم دەكرد، بە دەنگی گۆرانی دەڕۆیشتمە پێشەوە، دەوەستام، دەڕۆیشتمە پێشەوە، دەوەستام… ئەگەر بكرێت ناوی ئەمە بنرێت گەمەكردن. تاوەكو كاتێك دەڕۆیشتم دەنگی هەنگاوەكانم نەیاندەهێشت هاوارەكان ببیستم. بەڵام هەر ئەمەی كە دەوەستام، دووبارە دەمبیستن، هەڵبەتە هەر جارێك دەنگیان نزمتر دەبووەوە، بەڵام چ جیاوازییەكی هەیە كە هاوار نزم بێت یان بەرز؟ گرنگ ئەوەیە كپ ببێت. چەندەها ساڵ پێم وا بوو هاوارەكان كپ دەبن، بەڵام ئێستا ئیتر پێم وا نییە. لەوانەیە بووبوایە لەگەڵ عەشقەكانی تردا، ئەمەم دروست بكردایە، بەڵام خۆ عەشق هیچ كاتێك بەپێی ویستی ئێمە نییە.\nیەكەیی پیوانی ڕووبەری زەوی بەرانبەر بە 10000 مەتری چوار گۆشە.\n. ماڵیك لە شووشە، كە بۆ بەخێوكردنی گوڵ و گیا بە كار دێت. گەرما و شێ و هەوای لە ڕادەی پیویستی تێدایە.\n. گوڵیكی وەنەوشەیی كە خۆش ڕەنگ و بۆنە.\n. شتیك هاوشیوەی كورسی بۆ دانیشتنی چەند كەسیك بە یەكەوە.\n. فەیلەسوفێك كە لێكۆڵینەوە و ڕەخنەی بۆ بەرهەمەكانی كانت دەكرد. \n. مادەیەكی سڕكەر و ژانبڕ.\n. گیایەكی بیكەڵك كە دەبێت بژار بكرێت.\n, لە زمانی فەڕەنسیدا دوو بڕگەیە. Anne – \n. كڵاوێكی پیاوانەی خڕی لیوار گیراوە.\n. مێشەكەرانە. خەرەنگەز. مێشێکی گەورەترە لە ڕادەی ئاسایی، كە بە ئاژەڵەوە دەدات و خوێنی دەخوات.\n. ئاوێك كە بە لوولە لە سەرچاوەیەكەوە دەگوازرێتەوە بۆ ماڵەكان.\n. هەڵم (ماكی بێ بیچم بۆ سووتاندن) لە زۆربەی وڵاتەكانی ئەوروپادا گاز بە لوولەكیشی دەبرێت بۆ ماڵان، لەباتی چەند سووتەمەنییەك بە كار دێت وەك نەوت. \n. گوڵێكی خۆش ڕەنگ و بۆنە، كە بۆ جوانی ڕادەگیریت.\n. مادەیەكی بێ ڕەنگ و زیندووە، لە خانەی گیایی و بوونەوەرییەكاندا. \nDidiMnStory, SamuelBeckett, په‌ڕاوی بیكێت,


عێراق و هەرێمی کوردستان هێشتا مەترسیی داعشیان لەسەرە\n11:20 PM IRAQ\nFRIDAY, 10 MAY 2019 - 16:46\nفەریق جەبار یاوەر ئەمینداری گشتیی وەزارەتی پێشمەرگە تایبەت بۆ کوردپرێس:\nبەشی عێراق و هەرێمی کوردستان- فەریق جەبار یاوەر ئەمینداری گشتیی وەزارەتی پێشمەرگە لەباەری ئەو دانووستانە سەربازییانەی کە لەنێوان هەرێمی کوردستان و حکوومەتی ناوەندیی عێراق بەڕێوەدەچێت بە کوردپرێسی وت: "گفتوگۆکانی نێوان هێزی پێشمەرگە و سوپای عێراق بەمەبەستی دابین کردنی ئاسایش و سەقامگیریی ئەو ناوچانە بەڕێوە دەچێت کە داعش بوونی هەیە. ئێمە لەبارەی پڕۆەیێکی سەربازییەوە گفتوگۆ دەکەین و باسی پرسی سیاسیمان نەکردووە. لە دانووستانەکانماندا تەرکیزمان لەسەر ئەم خاڵەیە کە هێزی پێشمەرگە وەکوو بەشێک لە سیستەمی بەرگریی عێراق چۆن دەتوانێت بە هاوکاری و هاوڕایی سوپای عێراق ئەو هەڕەشانەی کە لەلایەن داعشەوە عێراق و هەرێم دەخاتە مەترسییەوە پووچەڵ بکاتەوە".\nکوردپرێس: وەزارەتی بەرگریی عێراق و وەزارەتی پێشمەرگەی هەرێمی کوردستان بۆ ماوەی یەک ساڵە بەتایبەت لەسەرەتای 2019وە لەسەر فەرمانی سەرۆک وەزیرانی عێراق کۆمیتەیێکی باڵای هاوکارییان پێکهێناوە کە پێوەندیی نێوانیانی گەیاندووەتە بەرزترین ئاست. پاش سەرهەڵدانەوەی چالاکییەکانی داعش بوو کە هێزی پێشمەرگە و هێزە عێراقیەکان ناچار بە هاوکاریی یەکتر بوون ئەوەش لە کاتێکدا کە کۆتایی هاتنی داعش بەشێوەی فەرمیی ڕاگەیێنداربوو ئێستا بۆ زانیاریی زیاتر لەسەر ئەم بابەتە و بابەتەکانی دیکەی پێوەندیدار، هەواڵنێری کوردپرێس دیمانەیێکی لەگەڵ فەریق جەبار یاوەر ئەمینداری گشتیی وەزارەتی پێشمەرگە ئەنجام داوە.\nدەقی دیمانەکەی کوردپرێس لەگەڵ جەبار یاوەر بخوێنەوە:\nکوردپرێس: سەرەڕای ڕاگەیاندنی کۆتایی هاتنی داعش لە عێراق هێشتا باس لە هەڕەشە و مەترسییەکانی ئەم ڕێکخراوەیە دەکرێت، ئێستا ئێوە ئاستی ئەم هەڕەشە چۆن دەبینن؟\nداعش هێشتا کۆتایی ناهاتووە، داعش هەروەکوو خەلافەت لە سووریا و عێراق کۆتایی پێهاتووە. واتا عەرز و دامودەزگای دەوڵەتی کە بەناوی خۆی دروست کردبوو نەماوە، بەڵکوو داعش وەکوو ڕێکخراوێکی تیرۆریستی ئێستاش ماوە. لە سووریا، عێراق، یەمەن، ئەفغانستان، لیبیا و زۆر وڵاتی دیکە داعش وەکوو گرووپێکی تیرۆریستی چالاک ماوەتەوە. لەم ماوەدا لە وڵاتانی ئەورووپا و وڵاتانی ئەفریقا و هەندێک ناوچەی دیکە خەریکی کاری تیرۆریستییە، لەبەر ئەمەش داعش هێشتا ماە و هەر هەڕەشەیە بەتایبەت بۆ سەر عێراق، ئێمە ئامارێکمان هەیە لە کۆتایی ساڵی 2017 کە حەیدەر عەبادی ڕایگەیاند داعش کۆتایی پێهاتووە تا کۆتایی ساڵی 2018، داعش 456 کردەی تیرۆریستیی ئەنجام داوە و نزیکە 1771 کەس کوژرا و بریندار و ڕێفێندراو هەبووە لەم ماوەیەدا. لە کۆتایی 2018 تا کۆتایی مانگی 3ی 2019 داعش 100 کردەی تیرۆریستیی هەبووە کە نزیکەی 600 کوژراو و بریندار و ڕفێندراو هەیە کە زیاتر لە ناوچەکانی دیالە، سەلاحەدین، باشووری کەرکووک، ڕۆژئاوای کەرکووک، ناوچەکانی لای مەخموور، چیار قەرەچۆخ و ناوچەکانی حەمامە عەلی نزیک مووسڵ و چورادەوری ئەو ناوچانە بوون. لەبەر ئەمە هێشتا ڕێکخراوەی تیرۆریستیی داعش بەشێوەی چەکدار بوونی هەیە بەڵام بە شێوازی مەفرەزەی بچووک بچووک کردەی تیرۆریستیی، تەقینەوە و خۆکوژی ئەنجام ئەدات. جگە لەمەش داعش ڕێکخراوێکی تیرۆریستیی فیکرییە واتا ڕێکخراوێکە کە دەیان هەزار خەڵکی لە هەموو دونیادا بەهۆی سوشیاڵ میدیاوە خڵەتاندووە کە ئەتوانێت بیانجووڵێنێت و کاریان پێبکات. لەم ماوەی دوو حەفتەی دوایی شانەیێکی نووستووی داعش لە سلێمانی و هەولێر گیرا کە هەرکام نزیکەی 10 کەس و 7 کەسیان تیابوو، ئەمە یەعنی ئێستەش ئەم ڕێکخراوەیە هەر هەڕەشەیە بۆ سەر ناوچەکە.\nکوردپرێس: ئایا دەتوانن بڵێن وەکوو ژمارە لە عێراق داعش چەند کەسی هەیە؟\nوەکوو ژمارە ناتوانین ئامارێک بدەین مەگەر خەمڵاندن؛ بەپێی ئە جووڵانەی کە ئەنجامی دەدەن لە سنوورەکانی سووریاوە تاکوو سنوورەکانی ئێران بەتایبەتی لە ڕێڕەوی مووسڵ، سەلاحەدین، کەرکووک، ناوچەکانی حەمرین و دیالە کە زیاتر لەو ڕێڕەوەن هەروەها لە ناوچەکانی قائیم و سەحرای نێوانی مووسڵ و ڕۆمادی لە ڕووی مەزندە ڕەنگە تا ئێستا 2000 کەسیان مابێت. بەڵام کێشە ئەمەیە کە داعش شانەی نووستووی هەیە داعش چەند ساڵێک خەلافەتی هەبووە واتا نزیکەی چوار ساڵ لە ناوچەکەدا بوون و خەڵکێکی زۆر لایەنگریان هەیە دەتوانن بڵێم تاکێکی داعش داەتوانێت کەسێکی عادی وەکوو جووتیارێک بێت بەڵام بەشەو چەک هەڵدەگرێت و کردەی تیرۆریستی ئەنجام دەدات. بۆیەش ناتوانین بیانژمێرین.\nکوردپرێس: بەپێی ئەم هەڕەشەیە کە جەنابتان لێکتان دایەوە، بەرەنگاربوونەوە و بنبڕ کردنی داعش پێویستی بە پلانێکی هەمەگیر هەیە بەتایبەت لە عێراق، ئێوە وەکوو وەزارەتی پێشمەرگە گفتوگۆکانتان لەگەڵ وەزارەتی بەرگریی عێراق بۆ بەرەنگار بوونەوەی داعش بەکوێ گەیشتووە؟\nلەسەرەتای 2019وە پاش ئەوەی کە عادل عەبدولمەهدی سەرۆک وەزیرانی عێراق فەرمانی دەرکرد و لیژنەیێکی باڵای دروست کرد بۆ هەماهەنگی لەگەڵ وەزارەتی پێشمەرگە پێنج لێژنەی ناوچەیی دروست کرد لە ناوچەکانی دیالە، سەلاحەدین، کەرکووک، مەخموور و مووسڵ پاشان وەفدێکی باڵایان هات لە 4ی 2 بۆ هەولێر و کۆبوونەوەیێکیان لەگەڵ وەزارەتی پێشمەرگە ئەنجام دا، بە هەمان شێوە ئێمەش لێژنەیێکی باڵامان لە وەزارەتی پێشمەرگە بۆ هەماهەنگی لەگەڵ هێزەکانی حکوومەتی فیدراڵ دروست کرد بۆ ئەو ناوچانەی کە ئەوان بۆی دروستیان کردبوو. لە گفتوگۆکانماندا بڕیارمان دا لە یەکەمین هەنگاودا ڕووپێوەی بکەین، هێزی پێشمەرگە بە درێژایی ناوچەکانی خانەقین تاکوو سنووری سووریا تا ڕەبیعە چۆن دابەش بووە بە هەمان شێوە هێزەکانی سوپای عێراق دابەش ببن بۆ ئەمەی کە ئەو بۆشاییانە بدۆزینەوە کە دروست بووە لە نێوان هێزی پێشمەرگە و هێزی عێراقی کە داعش کەڵکی لێوەردەگرێت. ئەو پڕۆسەیە لە حەفتەی پێشوو تەواو بوو پاشان شاندێکی وەزارەتی بەرگری هات نەخشەکەی هێنا ئەو بۆشایە کە لە نێوانماندا دروست بوو دەستنیشان کرابوو کە زیاتر لە هەزار کیلۆمەتر بوو. چاوەڕێ دەکەین لەم ماوەیەدا شاندێکی باڵای وەزارەتی بەرگری بڕیاری کۆبوونەوەکان بدات کە کۆبوونەوەکەمان کرد لەو کاتەدا بڕیار ئەدەین لەسەر دامەزراندنی ناوەندی هەماهەنگی لەنێوان هێزی پێشمەرگە و هێزەکانی عێراق فیدراڵ پاشان هێزی هاوبەش و چالاکیی هاوبەش دروست دەکەین بۆ ئەو ناوچانەی کە بۆشایین بۆ ئەوەی کە بتوانین بنکە و بارەگاکانی داعش کە لەو ناوچانەدان بەتایبەت لە حەمرین و ناوچەکانی نزیک خانەقین و گوڵاڵە بە تەواوێتی لەناوی بەرین.\nکوردپرێس: ئایا لە گفتوگۆکاندا باستان لە گەڕانەوەی هێزی پێشمەرگە بۆ ناوچە کێشەلەسەرەکان کردووە؟\nئێمە باسی هەماهەنگی دەکەین، باس لە هەماهەنگی لەو ناوچانە دەکەین کە جموجۆڵی داعش زیاتر بوونەتەوە و زیاتر ناوچە جێناکۆکەکانن کە نە هێزی پێشمەرگەی لێیە و نە هێزە عێراقییەکان بوونێکی ئەوتۆیان هەیە. لەبەر ئەمەش ئێمە زیاتر باسی هەماهەنگی ئەکەین پێش 2014 هێزەکانی پێشمەرگە و سوپای عێراق لەو ناوچانەی بە یەکەوە هەماهەنگییان کردووە بۆ ئەوەی کە کونترۆڵی ئەمنییەتی ئەو ناوچانە بکەن. ئێستاش هەر باسی ئەوە دەکەین واتا هەماهەنگی لەنێوان هێزەکانی پێشمەرگە و هێزەکانی سوپای عێراق بۆ ئەوەی پڕۆسەی سەربازیی هاوبەش ئەنجام بدەن و ئاسایشی ئەو ناوچانە بەشێوازێکی گشتی بپارێزن، ئێمە باسی پڕۆسەیێکی سەربازی دەکەین باسی پڕۆسەیێکی سیاسی ناکەین. باسی ئەمە دەکەین کە هێزی پێشمەرگە وەکوو بەشێک لە سیستەمی بەرگریی نیشتمانی عێراقی بە هەماهەنگی لەگەڵ سوپای عێراق بە یەکەوە هەڕەشەی داعش لەو ناوچانە لەسەر خەڵک و لەسەر دانیشتوانی ناوچەکە هەروەها لەسەر هەرێمی کوردستان و لەسەر عێراق بە گشتی نەهێڵین.\nکوردپرێس: باسێکی دیکە کە جێی نیگەرانیی شەقامی کوردییە ئەنجامدانی چاکسازی لە وەزارەتی پێشمەرگەیە کە چەند ساڵە لەژێر چاودێریی ئێوە دەستی پێکردووە، پڕۆژەکە بە کوێ گەیشتوە و ڕۆڵی هاوپەیمانان لەم پڕۆژەیەدا چۆن دەبینن؟\nئێمە لە کۆتایی 2017 و سەرەتای 2018وە ئێمە پڕۆژەیێکی 35 خاڵیی چاکسازیمان ئامادە دکردووە، ئەو پڕۆژەیە بە هاوبەشی بووە لەنێوان سێ لایەنی ڕاوێژکار کە پێکهاتوون لە ئەڵمانیا و بەریتانیا و ئەمەریکا کە لەو کاتەوە بە هاوبەشی ئیشی لەسەر دەکەین. بەڕێوەبەرایەتیێکی چاکسازیمان لە وەزارەتی پێشمەرگە دامەزراندووە کە ئەو ئەفسەرانەی لەنێوە بەڕێوەبەرایەتییەکەدان مەشقیان پێکراوە بە شێوازێکی باش لەلایەن شارەزایانی بەریتانی، کۆمەڵێکی بابەت کە پێوەندیدارە لەگەڵ هەموو بەشەکانی وەزارەت وەکوو مەسەلەی یەکخستنی هێزی پێشمەرگە، مەسەلەی چۆنییەتی بەڕێوەبردنی وەزارەت لە ڕووی کارگێڕی و مەسەلەی مەشق کردن و پێوەندییەکان و هەرچی بابەت کە پێوەندیدارە بە هێزی پێشمەرگەی کوردستانەوە ئەو ئەفسەرانە ئیشی لەسەر ئەکەن. هەندێک لەو بابەتانە بووەتە پڕۆژە و ئێستە کەوتووەتە بواری جێبەجێ کردنەوە و بەشێکی دیکەش چاوەڕێی ئەوە دەکات کە بکەوێتە بواری جێبەجێ کردنەوە و ماوەمان داناوە بوو هەموویان. ئۆمێد دەکەین لە کابینەی نوێی حکوومەتی هەرێم ئێمە بتوانین ئەو پڕۆژەیە بە تەواوی هەمووی جێگیر بکەین.\nکوردپرێس: هاوکاریی هاوپەیمانان بۆ وەزارەتی پێشمەرگە دوای ئەوەی کە کۆتایی داعش لەلایەن بەغداوە ڕاگەیێندرا ئێستا لە چ ئاستێکدایە؟ وەکوو پێشووە یا ئاستەکەی گۆڕاوە؟\nهاوکارییەکان وەکوو پێشوو دێن وەکوو باسم کرد ئێستەش هاوپەیمانان لەو بڕوایەدان کە بەپێی ئەو هەواڵگرییەی پێیان دەگات کە داعش هێشتا ماوە لەبەر ئەمە ئەوان هاوکارییەکانیان وەکوو هاوکاریی ئاسمانی بۆ هێزەکانما یان ئەوەی کە خۆیان چاودێریی گرووپی داعش دەکەن بوردوومانیان دەکەن و جگە لەمەش هاوکاریی لەبواری مەشق بۆهێزەکانی پێشمەرگە هەر ماوە هەروەها هاوکاری لەبواری ڕاوێژ کردن لەلایەن ڕاوێژکارانیانەوە هەر ماوە، لە بواری چاکسازی ئەوان بەشدارن لەگەڵمانا وەکوو ڕاوێژکارانی بەریتانیا و ئەڵمان و ئەمەریکا جگەلەوش هاوکاریی مووچەی بەشێک لە هێزەکانی پێشمەرگە تا ئێساش مووچەکەیان ئەدەن جگە لەمانەش جاروبار کە پێویستیمان بە هەندێک ئامێر و کەلوپەلی جەنگی هەیە دابینی دەکەن.\nکوردپرێس: هەوڵێک لە پەرلەمانی عێراقدا لە ئارادایە بۆ کۆتایی هێنان بە بوونی هێزی ئەمریکی لە عێراق ئێوە تا چەند پێش بینی دەکەن ئەم هەوڵە بگاتە ئەنجام؟\nهەڵە تێگەیشتنێک هەیە لە هەوڵی ئەندامانی پەرلەمان، ئەم هەوڵەی ئەندامانی پەرلەمان کە واژۆیان کۆ کردبووەوە لە چەند کوتلەیێکی پەرلەمانی بۆ ئەوەی کە یاسایێک دەرچێت لە عێراق و بوونی هێزە بێگانەکان لە عێراق ڕێکبخات نەک وەکوو تەنها هێزی ئەمریکی ئێستا جگە لە بەشێک لە هێزەکانی ئەمریکا کە کەمن و هەموویان لە بواری مەشق و ڕاهێنان و ڕاوێژکاری لە عێراقدا بە گشتی و لە هەرێمی کوردستانیش. تەنها ئەوان لە عێراقدا نین ڕاوێژکاران و هەندێک لە هێزەکانی بەریتانیا، ئەڵمانیا، ئیتالیا، هینگاریا، هۆڵەندا، سوید، کەنادا و تورکیای لێیە کە بەشێوازی جۆراجۆر و ژمارەی جۆراوجۆر لە عێراق ئامادەن. لەبەر ئەمەش ئەو ئەندامانەی پەرلەمان ویستیان یاسایێک دەرکەن و ئێستاش گفتوگۆی لەسەر دەکرێت و تا ئێستاش ئەو یاسایە دەرنەچووە بەمەبەستی ڕێکخستنی بوونی هێزە بێگانەکان لە عێراق و ئەمەش شتێکی زۆر ئاساییە ئەگەر ئەوان یاسایێک دەرکەن چوون مامەڵە لەگەڵ هێزە بێگانەکان بکەن. واتا یاساکە ئەمەیە وەکوو ئێمە زانیومانە ئەوە نەبووە تەنها بەرانبەر هێزەکانی ئەمریکا بێت.


ماڵپه‌ری ره‌سمی به‌رهه‌م ساڵح : وه‌به‌رهێنان به‌ڕێوه‌یه\nسه‌ره‌كی » ده‌سپێشخه‌ری » نێوده‌وڵه‌تی » وه‌به‌رهێنان به‌ڕێوه‌یه\n"كوردستان ناوچه‌كه ئاوه‌دان ده‌كاته‌وه"\nبه‌ئاماده‌بوونی نوری مالكی و د. به‌رهه‌م و سه‌رۆك وه‌زیرانی بریتانیا، نوێنه‌ری نزیكه‌ی 250 كۆمپانیای بریتانی‌و جیهانی‌و پیاوانی كاری عیراق‌و بریتانیا، كۆنگره‌ی ئابووری "له‌عیراق وه‌به‌رهێنان بكه‌ن" به‌رێوه‌چوو.\nئامانج له‌كۆنگره‌كه كه له كۆتایی نیساندا ده‌ستی پێكرد، هاندانی كۆمپانیا بریتانی‌و جیهانییه‌كان بوو بۆ به‌شداریكردن له‌كه‌رتی ئابووری عیراق و خستنه‌كاری سه‌رمایه‌كانیان له بواری ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ی وڵاتدا.\nد. به‌رهه‌م ساڵح جێگری سه‌رۆك وه‌زیرانی عیراق داوای له‌كۆمپانیا بیانییه‌كان كرد بێنه عیراق و به‌شداری له هه‌ڵمه‌ته‌كانی ئاوه‌دانكردنه‌وه‌دا بكه‌ن.\nد. به‌رهه‌م له وته‌یه‌كیدا كه له كۆنگره‌كه‌دا پێشكه‌شی كرد وتی: "عیراق ده‌ستی كردووه به‌ئاماده‌كردنی نه‌خشه‌یه‌كی كاركردن تاوه‌كو بگاته بارێكی باشتر له نێو كۆمه‌ڵگه‌ی نێوده‌وڵه‌تیدا، حكومه‌ت هه‌وڵ ده‌دات چه‌ندین ده‌روازه بۆ ئابووری و پیاوانی خاوه‌نكار بكاته‌وه."\nهه‌روه‌ها جه‌ختی كرده‌وه كه په‌یوه‌ندییه‌كانی عیراق له‌گه‌ڵ وڵاتانی دراوسێ و رێككه‌وتننامه هاوبه‌شه‌كه‌ی له‌گه‌ڵ ویلایه‌ته یه‌كگرتووه‌كان‌و چه‌ند وڵاتێكی تردا به‌شێوه‌یه‌كی به‌رچاو پێشكه‌وتوون و وتیشی:"پێشكه‌شكردنی خزمه‌تگوزاری‌و هێنانه‌كایه‌ی هه‌لی كار، له هۆكاره هه‌ره باشه‌كانی رووبه‌ڕوو بوونه‌وه‌ی تیرۆرن."\nسه‌باره‌ت به سامانه‌كانی عیراقیش، د. به‌رهه‌م كه له‌هه‌مانكاتدا سه‌رۆكی لیژنه‌ی ئابووری عیراقیشه وتی:"عیراق چه‌ندین سه‌رچاوه‌ی مرۆیی‌و سروشتی زۆر گه‌وره‌ی هه‌یه، به‌ڵام به‌هۆی به‌ربڵاوی دیارده‌ی گه‌نده‌ڵی‌و گه‌مارۆی ئابووری‌و سیاسه‌ته‌كانی رژێمی له‌ناوچووه‌وه، تائێستا نه‌توانراوه بقۆزرێته‌وه." ته‌ئكیدیشی كرده‌وه "باش قۆستنه‌وه‌ی ئه‌م سامانانه ده‌بێته هۆی سه‌قامگیر بوونی سیاسیی وڵات."\nله‌به‌شێكی تری وته‌كانی‌و له‌باره‌ی هه‌نارده‌كردنی نه‌وتی عیراقه‌وه جێگری سه‌رۆك وه‌زیرانی عیراق، روونیكرده‌وه هه‌رچه‌نده بڕیاربوو رێژه‌كه‌ی زیاتر بكرێت، به‌ڵام ئێستا رۆژانه نزیكه‌ی 2 ملیۆن به‌رمیل نه‌وتی خاو هه‌نارده ده‌كرێت.\nهه‌روه‌ها ئاماژه‌ی به‌وه‌ش كرد كه ئابووری عیراق به‌هۆی ئه‌و رێككه‌وتننامه‌یه‌وه كه له‌گه‌ڵ سندوقی دراوی نێوده‌وڵه‌تیی‌و یانه‌ی پاریسدا ئیمزای كردووه، بوژانه‌وه‌ته‌وه، چونكه به‌پێی ئه‌و رێككه‌وتنه رێژه‌ی 80% قه‌رزه‌كانی سه‌ر عیراق لابراوه. ساڵح وتی:"توانیومانه ئاستی هه‌ڵاوسانی ئابووری له رێژه‌ی 86% بۆ 12% كه‌م بكه‌ینه‌وه‌و ئومێده‌وارین هه‌تا كۆتایی ئه‌مساڵ رێژه‌كه بگه‌یه‌نینه 10%، داهاتی تاكه‌كه‌سی عیراقییش له‌ساڵی 2008دا 3200 دۆلار بووه‌و رێژه‌ی بێكاریش بۆ 17% دابه‌زیووه."\nهه‌ر له‌میانی وته‌كه‌یدا د. به‌رهه‌م ئاماژه‌ی بۆ هێزو جێگیری دراوی عیراقی كرد و وتی:" تا ئێستا ئابووری عیراق به‌پله‌ی یه‌كه‌م‌و به‌رێژه‌ی 90% پشت به نه‌وت ده‌به‌ستێت. هه‌تا كۆتایی ساڵی 2010 چه‌ندین پرۆژه‌مان بۆ به‌رزكردنه‌وه‌ی داهاتی تاكه كه‌س‌و كه‌مكردنه‌وه‌ی خه‌رجییه‌كانی حكومه‌ت به‌ده‌سته‌وه‌یه. پرۆژه‌یه یاسایه‌كیشیمان ئاماده كردووه كه رێ به كه‌سانی بیانی ده‌دات زه‌ویان له عیراقدا له‌سه‌ر ته‌ملیك بكرێت."\nهه‌روه‌ها وتی: "سه‌ره‌ڕای ئاسته‌نگه‌كان، به‌ڵام عیراق بوژانه‌وه‌ی ئابووری به‌خۆوه ده‌بینێ و به‌ره‌و سه‌قامگیری زیاتریش ده‌چێت، هه‌روه‌ها كه‌رتی تایبه‌ت له هه‌رێمی كوردستاندا رۆڵی هه‌بووه له سه‌رله‌نوێ ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ی ناوچه‌كه‌دا."\nپاش كۆنگره‌كه عیراق‌و بریتانیا یاداشتێكی لێكگه‌یشتین‌و هاریكاری هاوبه‌شیان ئیمزاكرد كه بواره‌كانی ئه‌منی، ئابووری، وه‌به‌رهێنان، رۆشنبیری و فێركردن له‌خۆ ده‌گرێت.\nهه‌ر له‌و سه‌ردانه‌دا د.به‌رهه‌م ساڵح جێگری سه‌رۆك وه‌زیران و سه‌رۆكی لیژنه‌ی ئابووری عیراق له‌گه‌ڵ لۆرد ماندلسۆن وه‌زیری ده‌وڵه‌تی بریتانیا بۆ كاروباری "كار" یاداشتی لێكگه‌یشتنی نێوان عیراق‌و بریتانیایان ئیمزاكرد.\nله‌لێدوانێكیدا بۆ رۆژنامه‌نووسان، ساڵح وتی:"ئه‌م یاداشته چوارچێوه‌یه‌كی هاریكاری ئابووری‌و هونه‌ری له‌نێوان عیراق‌و بریتانیادا داده‌نێت، هه‌روه‌ها میكانیزمی گونجاویش بۆ به‌هێزكردنی په‌یوه‌ندی نێوان كۆمپانیا عیراقی‌و بریتانییه‌كان داده‌نێت‌و كارئاسانی له‌لایه‌ن حكومه‌تی هه‌ردوو وڵاته‌وه بۆ به‌هێزكردنی په‌یوه‌ندی بازرگانی‌و ئابووری‌و هونه‌ری نێوان عیراق‌و بریتانیاش له‌خۆ ده‌گرێت.\nهه‌روه‌ها وتی: "ئه‌م یاداشته به‌لای عیراقه‌وه گرنگه، چونكه عیراق زۆر پێویستی به‌وه هه‌یه له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵگه‌ی نێوده‌وڵه‌تی‌و چوارچێوه هه‌رێمییه‌كه‌یدا بگونجێت، ئه‌و پێویستییه‌شی له‌بواری سه‌رله‌نوێ ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ی وڵاتدایه."\nجه‌ختی له‌وه‌شكرده‌وه ئه‌و ئاماده بوونه به‌رفراوانه‌ی پیاوانی خاوه‌نكارو كۆمپانیا بریتانییه‌كان له كۆنگره‌كه‌دا، به‌ڵگه‌ن له‌سه‌ر متمانه بوون به داهاتووی عیراق."\nله‌وته‌كه‌یدا بۆ رۆژنامه‌نووسان، لۆرد ماندلسۆن-یش وتی:" ئه‌م یاداشته به‌لای هه‌ردوو وڵاته‌وه گرنگه، چونكه هه‌ردوولایان ده‌یانه‌وێت پێ بنێنه نێو قۆناغێكی تری په‌یوه‌ندییه‌كانیانه‌وه‌و، به‌یه‌كیشه‌وه كار ده‌كه‌ن بۆ په‌ره‌پێدان و به‌هێز كردنی په‌یوه‌ندییه‌كانیان له‌بواره‌كانی بازرگانی، ئابووری‌و وه‌به‌رهێناندا.\nسه‌ردانی وه‌فده باڵاكه‌ی عیراق بۆ بریتانیا‌و كۆنگره ئابوورییه‌كه ئامانجی خۆیان پێكا، ئه‌ویش كاتێك نزیكه‌ی 300 كۆمپانیای جیهانی ئاماده‌یی خۆیان نیشاندا كه وه‌به‌رهێنان له عیراقدا بكه‌ن. عیراق‌و بریتانیاش له‌سه‌ر به‌هێزكردنی هاریكارییه ئابووری‌و ته‌كنه‌لۆژییه‌كان له 13 كه‌رتی چالاك‌و هاوبه‌شییه‌كی درێژخایه‌ن رێككه‌وتن.\nدیارترینی ئه‌و كه‌رتانه‌ی كه عیراق‌و بریتانیا له‌سه‌ر هاریكاریكردنی هاوبه‌ش له‌سه‌ری رێككه‌وتن بریتی بوون له خزمه‌تگوزاری بانكیی‌و دارایی، ته‌كنه‌لۆژیای زانستی‌و په‌یوه‌ندی كردن، ژینگه‌و وزه‌و ئاو، بیمه‌ی ته‌ندروستی، نیشته‌جێكردن وچێرخانی ئابووری، كه‌لوپه‌لی به‌رگری‌و ئه‌منی.


لەسەر ئاستی ئەفریقیا خوێناویترین و درێژترین شەڕیان کرد – Knwe.org\nسەرەکی » راپۆرت » ئامادەکردنی:بورهان ئەمین » لەسەر ئاستی ئەفریقیا خوێناویترین و درێژترین شەڕیان کرد\nئەسیوبیا و ئەریتریا ئاشت بوونەوە\nلەسەر ئاستی ئەفریقیا خوێناویترین و درێژترین شەڕیان کرد\nکێشەی نێوان ئەسیوبیا و ئەریتریا زۆر کۆنە و بە درێژایی مێژوو هەمیشە ناکۆک بون، لە ئەنجامیشدا جەنگێکی گەورە دروستبوو، لە رووی ماددیی و مرۆییشەوە هەردوولا زەرەری زۆریان کردووە. بەڵام خۆشبەخاتەنە لە مانگی تەموزەوە، هەوڵەکانی ئاشتی نیوان ئەم دوو دەوڵەتە ئەفریقییە چڕتربۆتەوەو ئەگەری زۆری هەیە کە کۆتایی بەم جەنگە بهێنرێت.\nئەسیوپیا و ئەریتیریا مێژووییەکی خراپ و خوێناویان لەنێواندا هەیە. لەساڵی ١٩٥٢ بەپێی بڕیارێکی نەتەوە یەکگرتوەکان ئەریتریا وەک هەرێمێکی فیدڕاڵی خرایە سەر ئەسیوبیا، بەڵام لە شەستەکانی سەدەی ڕابردوە « هێلا سیلاسی» ئیمپراتۆری ئەسیوبیا ئەو وڵاتەی بە تەواوی سڕیەوە و خستیە سەر وڵاتی خۆیان، لەوکاتەوە گرژی و ئاڵۆزی لە نێوانیان دروست بوە، لە هەشتاکان دیسانەوە ئەسیوبیا هەمووی داگیرکرد و خستیە سەرسنوری خۆی، لە ساڵی ١٩٩١ لەژێر چاودێری کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی ئەریتیریا خۆی لە ئەسیوبیا جیاکردەوەو بوو بە وڵاتێکی سەربەخۆ، لە هەموو قۆناغەکاندا چەند جارێک شەڕ لە نێوانیان ئەم دوو دراوسێیە ڕوویداوە، بەڵام گەورەترین وخوێناویترینیان ئەوەبو کە لە ساڵی ١٩٩٨ تا ٢٠٠٠ ی خایاندو ئەم دوو وڵاتە هەژارەی دونیا شەڕێکی گەرمیان دروستکرد و بوە هۆی کوژرانی دەیان هەزار کەس و دەربەدەربونی دەیان هەزاری تر و زیانی و ماددی بایی سەدان ملیۆن دۆلاریان لەیەکتردا.\nخەتای ئەسیوبیا بوو\nسەرەنجام ئەسیوبیا بڕێک لە خاکی ئەریتیریای داگیرکرد، بە پێی بڕیاری لیژنەی نێودەوڵەتی لاهای، ئەسیوبیا بوە سەبەبکاری هەڵگیرساندنی شەڕەکە و نەتەوە یەکگرتوەکان لیژنەیەکی هاوبەشی سنوری لە نێوانیان دانا، لەوساوە سنوری نێوان ئەو دوو وڵاتە تەلبەندکراوەو هاتوچۆی نێوانیان نەماوە، هێڵی سنوری نێوان ئەو دوو وڵاتە بۆتە ناوچەی کێشەلەسەرو کەس نەوێراوە تخونی بکەوێت یان لێی دەرباز بێت.\nقۆناغێکی تازە دەستپێدەکەنەوە\nبەڵام لە مانگی تەموزی ڕابردوەو هەردولا پەیوەندی نێوان خۆیان ئاسایی کردۆتەوەو لە ڕێککەوتنێکی نێوان « ئابی ئەحمەد»ی سەرەک وەزیرانی ئەسیوبیا و» ئەسیاس ئافۆر» ی سەرۆکی ئەریتریا، بڕیاریاندا پەیوەندی دیپلۆماتی و بازرگانی و سیاسی نێوانیان ئاسایی بکەنەوەو لاپەڕەیەکی تر لە دۆستایەتی و پەیوەندی دراوسێیەتی هەڵدەنەوە.\nهەفتەی ڕابردوو لە دوای بیست ساڵ لە لەگرژی و ئاڵۆزی نێوانیان و داخستنی سنور لە بەردەم هاتوچۆی هاووڵاتیاندا، بۆیەکەمین جار لە ڕێوەڕەسمێکدا دوو دەروازەی ڕەسمی نێوان هەردوو ئەو وڵاتە کرانەوەو ژمارەیەکی زۆری هاوڵاتیان لەهەردوو ئامادەبون و بەم بۆنە مێژووییەوە خۆشی و ئاهەنگیان گێڕا .\nدەستکەوتێکی گەورەیە بۆ هەردوولا\nکرانەوەی هەردوو دەروازی سنوری « بۆری وزالامبیا» بەرژەوەندی هەردوولای تێدایە و خەڵکەکەش مافی بینینی کەسوکاروسەردانی هاوڕێی ودۆستەکانیان بۆگەڕایەوەو جگەلەوەش سودێکی زۆری بازرگانی ئابوری بە هەردوولا دەگەیەنێت، بۆ ئەسیوبیا بایەخێکی تایبەتی زۆری هەیە چونکە ئەو هەموو ساڵە لە سنوری ئاوی دابڕابوو ونەیدەتوانی سود لە بەندەری» عەسەب» وەربگرێت کە دەکەوێتە باشووری ئەریتریا.\nدوو وڵاتی هەرەهەژاری دونیان\nشەڕی بیست ساڵەی نێوان ئەو دوو وڵاتە بوە نەهامەتیەکی گەورە بۆ هاوڵاتیانی هەژاری هەردوولا بە تایبەتیش بە دوو لە هەرە هەژارترین وڵاتی دونیا دەژمێردرێن و شەڕەکانیش ئەوەندەی تر بێ وەزعی کردبون، ئێستا بە گەڕانەوەی باری ئاسایی سیاسی و بازرگانی و هاتوچۆ وگەشانەوەیەکی گەورە ڕووی تێکردون و بەرەو ئاسۆیەکی گەشتر دەڕوانن.\nئەسیوبیا دەستپێشخەری کرد\nڕێککەوتنی نێوانیان لەوکاتەوە دروست بو کە چەند مانگێک لەمەوبەر ئەسیوبیا ڕایگەیاند کە لە شاری» بادەمی» دەکشێتەوە کە لەشەڕەکان داگیری کردبو، ئەم هەنگاوە بوە دەستپێکی ئاسایی بونەوە و گەڵاڵەبونی ڕێککەوتنی نێوان هەردولا و دەستپێکردنی قۆناغێکی تر لە ئاشتەوایی و دۆستایەتی نێوانیان.\nسەرچاوە: -بی بی سی، ویکیپێدیا، یۆرۆنیوز\n560 جار بینراوە


زنجیره‌یه‌ك تەقینەوە لە کۆگایەکی تەقەمەنی سوپای تورکیا روویاندا - هيوای کۆرد\nHome » هەواڵ » جێهان » زنجیره‌یه‌ك تەقینەوە لە کۆگایەکی تەقەمەنی سوپای تورکیا روویاندا\nزنجیره‌یه‌ك تەقینەوە لە کۆگایەکی تەقەمەنی سوپای تورکیا روویاندا\nin جێهان, هەواڵ 08/09/2019\t0\nزنجیره‌یه‌ك ته‌قینه‌وه كۆگایه‌كی له شاره‌دێی ریحانلی توركیا له‌سه‌ر سنووری سووریا ڕووی دا و به‌وهۆیه‌وه ڕێوشوێنی توندی ته‌ناهی گیراوه‌ته‌به‌ر و تا ئێسته‌یش هیچ لایه‌نێك به‌رپرسیاریه‌تی خۆی له ڕووداوه‌كه ڕانه‌گه‌یاندووه.\nئاژانسی ڕۆیته‌رز له كه‌ناڵی “ئێن تی ڤی” توركی گواستییه‌وه، كه هه‌رچه‌نده ته‌قینه‌وه‌كه گه‌وره و به‌هێز بووه، به‌ڵام تا ئێسته هیچ زانیارییه‌ك نییه باس له بوونی كوژراو و بریندار له ئه‌نجامی ته‌قینه‌وه‌كه بكات، ئه‌مه‌یش به بڕوای ده‌سه‌ڵاتی ناوچه‌كه جێی دڵخۆشییه.\nكۆگاكه چه‌ك و جبه‌خانه‌ی تێدا بووه، به‌وهۆیه‌وه ته‌قینه‌وه‌كانی زۆر زیاتر بوون و كێشه‌كه‌یش گه‌وره‌تر بوو له‌وه‌ی پێشبینی ده‌كرا، به‌هۆی به‌رده‌وامی ته‌قینه‌وه‌كانیش ژماره‌یه‌كی یه‌كجار زۆری خه‌ڵكی ده‌وروبه‌ری كۆگاكه له ماڵه‌كانی خۆیان هێنرانه ده‌ره‌وه و به‌ره‌و شوێنێكی تر دوورخرانه‌وه، تا كۆنتڕۆڵی دۆخه‌كه ده‌كه‌ن.\nئه‌و زنجیره ته‌قینه‌وه‌یه له كاتێكدایه ژماره‌یه‌كی یه‌كجار زۆری سوپای توركیا له سنووره‌كانی سووریا بڵاوبوونه‌ته‌وه و ئاماده‌كارییان ده‌كرد بۆ هێرشكردنه سه‌ر ناوچه‌كانی ڕۆژهه‌ڵاتی فورات، به‌ڵام دوێنێ هه‌ریه‌ك له ئه‌مه‌ریكا و توركیا له‌سه‌ر ئه‌وه ڕێككه‌وتن كه ناوچه‌ی ئارام له خاكی سووریا له ناوچه‌كه دروست بكه‌ن، به‌مشێوه‌یه بێ ئه‌گه‌ری هێرشی سه‌ربازی توركیا بۆ سه‌ر ناوچه‌كه كۆتایی هاتووه.\nتەقینەوە سوپای تورکیا سووریا\t2019-08-09\nTagged with: تەقینەوە سوپای تورکیا سووریا\nبۆردومانی فڕۆکەکانی سوپای تورکیا لە بناری قەندیل کەمیکردووە\nوادەی ئۆپراسیۆنەکانی سوپای تورکیا لە عێراق و سوریا درێژکرایەوە


په‌رتوکا پیرۆز » كارێن هنارتیان » به‌شێ 7\nئاخفتنا ستیڤانۆسی ل بەرامبەری جڤاتێ\nئینا سەرۆككاهنی پرسیار ژ ستیڤانۆسی كر: «ئەرێ ئەڤ چەندە راستە؟»\nبەرسڤا وی دا: «گەلی باب و برایان، گوهێ خۆ بدەنە من: دەمێ بابێ مە ئیبراهیم ل مێزۆپۆتامیا، بەری بچیتە حەڕانێ و لێ بژیت، خودایێ مەزن بۆ وی دیار بوو\nو گۆتێ: ‹ئەرد و كەسوكارێن خۆ بهێلە و هەڕە وی ئەردێ ئەز دێ نیشا تە دەم.›[a]\nئینا ئەو ژ ئەردێ كلدانیان دەركەفت و ل حەڕانێ ئاكنجی بوو، ما ل وێرێ هەتا بابێ وی مری و خودێ ئینایە ڤی ئەردێ هوین نوكە لێ دژین.\nخودێ ل وێرێ چ میرات نەدایێ، خۆ جهێ پێیەكی ژی. ل وی دەمی یێ بێ كوڕ بوو و خودێ پەیمان دایێ، كو دێ ڤی ئەردی دەتە وی و وێ دویندەها[b] ل پشتی وی دهێت.\nخودێ گۆت كو دویندەها وی دێ ل وەڵاتەكێ بیانی ئاوارە بن و ئەو خەلك دێ وان كەنە بەنی و بۆ دەمێ چوار سەد ساڵان تەپەسەر كەن.\nهەروەسا گۆت: ‹لێ ئەز دێ وی مللەتی سزا دەم، ئەوێ وان دكەتە بەنیێن خۆ، پشتی هنگی دێ دەركەڤن و دێ هێن ل ڤی جهی من پەرێسن.›[c]\nئینا خودێ پەیمانا سونەتكرنێ دا ئیبراهیمی، ئەڤجا دەمێ ئیسحاق ژێبووی، ل رۆژا هەشتێ ژ ژیێ وی سونەت كر، ئیسحاقی ژی یەعقوب ژێبوو و یەعقوبی ژی هەر دوازدە بابكال.\nبابكالان چاڤ ب یوسڤی رانەبوون و فرۆت و ل مسرێ بوو بەنی، لێ خودێ د گەل دا بوو\nو ژ هەمی نەخۆشیێن ب سەری هاتین قورتال كر و ئاقلمەندی و چاكی ل نك فیرعەونێ پاشایێ مسرێ دانێ، فیرعەونی ژی ئەو ل سەر مسرێ و هەمی سامانێ خۆ كرە دەستهەلاتدار.\nپشتی هنگی كولب كەفتە د مسرێ و كەنعانێ دا، تەنگاڤیەكا مەزن ب سەر هەمیان دا هات و بابكالێن مە نەشیان خوارنێ پەیدا بكەن.\nدەمێ یەعقوبی بهیستی، كو ل مسرێ گەنمێ هەی، وی بۆ جارا ئێكێ بابكالێن مە هنارتنە وێرێ.\nدەمێ بۆ جارا دوویێ هنارتین، یوسڤی خۆ بۆ وان دا نیاسین و بنیاتێ یوسڤی بۆ فیرعەونی دیار بوو،\nهنگی یوسڤی هنارتە ب دویڤ بابێ خۆ یەعقوبی و بنەمالا وی را، كو ئەو حەفتێ و پێنج كەس بوون.\nئینا یەعقوب خواركەفتە مسرێ و ل وێرێ ئەو و بابكالێن مە مرن.\nپاشی ڤەگوهاستنە شەخەمێ و ل وی گۆڕی هاتنە ڤەشارتن، ئەوێ ئیبراهیمی ژ كوڕێن حەمۆری ل شەخەمێ ب كۆژمەكێ پارەی كڕی.\nدەمێ بجههاتنا سۆزا خودێ دایە ئیبراهیمی نێزیك دبوو، خەلك ل مسرێ بەرەڤ زێدەبوونێ ڤە دچوون.\nپاشی پاشایەكێ نوی ل مسرێ رابوو، ئەوی چ ژ یوسڤی نەدزانی،\nئینا بێبەختی ل گەلێ مە كر و بابێن مە ئێشاندن تا نەچار كرین، كو دەست ژ زاڕۆكێن خۆ بەردەن، دا بمرن.\nل وی دەمی مووسا ژ دایك بوو و گەلەك ژ لایێ خودێ ڤە یێ بەركەفتی بوو و دایك و بابێن وی بۆ دەمێ سێ هەیڤان ل مالا خۆ ب خودان دكر،\nلێ ل دویماهیێ ئەو نەچار بوون، كو بهێلن. كچا فیرعەونی ئەو قورتال كر و هەروەكو كوڕێ خۆ ب خودان كر.\nمووسا فێری هەمی زانین و ئاقلمەندیێن مسرێ بوو و د كار و ئاخفتنێن خۆ دا، مرۆڤەكێ ژێهاتی بوو.\nدەمێ ژیێ وی بوویە چل ساڵ، دلێ وی گۆتێ سەرەدانا برایێن خۆ، مللەتێ ئیسرائیل، بكە.\nدیت ستەم یا ل ئێكی دهێتە كرن، ئینا بەڕەڤانی ژێ كر و تۆلا وی ستاند و ئەوێ مسری كوشت.\nمووسا د وێ هیڤیێ دا بوو، كو برایێن وی تێبگەهن، دێ خودێ وان ل سەر دەستێن وی قورتال كەت، لێ ئەو تێنەگەهشتن\nو ل رۆژا پاشتر مووسای دوو ژ وان دیتن یێ شەڕی دكەن، وی بزاڤ كر وان پێك بینیت و گۆت: ‹هوین برانە، بۆچی هوین زۆرداریێ ل ئێكودوو دكەن؟›\nلێ ئەوێ زۆرداری ل هەڤمللەتێ خۆ دكر، مووسا پالدا رەخەكی و گۆتێ: ‹كێ تۆ ل سەر مە كریە سەرۆك و دادوەر؟\nتە دڤێت من ژی بكوژی هەروەكو تە دوهی ئەوێ مسری كوشتی؟›\nدەمێ مووسای ئەڤە بهیستی، رەڤی و چوو دەڤەرا مەدیەنێ و وەكو بیانیەك ل وێرێ ژیا و دوو كوڕ بوون.\nپشتی چل ساڵ بورین، دەمێ مووسا ل بیابانا چیایێ سینا، فریشتەیەك بۆ وی د ناڤ گوڕیا ئاگرێ تڕاشەكێ را دیار بوو،\nدەمێ مووسای ئەڤ دیمەنە دیتی، حێبەتی بوو و خۆ نێزیك كر دا بزانیت كا ئەو چیە، وی گوهـ لێ بوو دەنگێ خودانی یێ گازی دكەتێ:\n‹ئەز خودایێ بابكالێن تەمە، خودایێ ئیبراهیمی و ئیسحاقی و یەعقوبی،› ئەڤجا مووسا لەرزی و نەوێریا بەرێ خۆ بدەتێ.\nوی دەمی خودانی گۆتێ: ‹پێلاڤێن خۆ ژ پێیێن خۆ بئێخە، چنكو ئەو جهێ تۆ لێ راوەستیای ئەردەكێ پیرۆزە،\nمن باش تەپەسەریا گەلێ خۆ د مسرێ دا دیت و گوهـ ل نالینێن وان بوو، ئینا ئەز هاتمە خوار، دا وان رزگار بكەم. ئەڤجا نوكە وەرە، دا ئەز تە بهنێرمە مسرێ.›[d]\nئەڤە ئەو مووسایە ئەوێ وان رەتكری و گۆتیێ: ‹كێ تۆ ل سەر مە كریە سەرۆك و دادوەر؟› هەر ئەوە یێ خودێ وەك سەرۆك و رزگاركەر هنارتی، ب رێكا فریشتەیێ بۆ وی د ناڤ تڕاشێ را دیار بووی.\nئەوی گەلێ خۆ ژ مسرێ ئینا دەر، ل مسرێ و ل دەریایا سۆر و چل ساڵان ل بیابانێ نیشان و مەندەهۆشی دكرن.\nئەڤە ئەو مووسایە ئەوێ گۆتیە ئیسرائیلیان: ‹خودێ دێ پێغەمبەرەكێ وەكو من ژ ناڤ برایێن هەوە هنێریت›[e]\nو ئەڤە ئەو بوو ئەوێ د جڤاتێ دا ل بیابانێ، فریشتە ل سەر چیایێ سینا ل گەل وی ئاخفتی و ل گەل بابێن مە بوو، ئەوێ پەیڤێن ژیاندار وەرگرتین، داكو بگەهینیتە مە.\nبابێن مە نەدڤیا گوهداریا وی بكەن، لێ ئەوان ئەو لادا و دلێ وان دچوویێ بۆ مسرێ ڤەگەڕنەڤە.\nگۆتنە هارونی: ‹بۆ مە هندەك خوداوەندان چێكە، داكو ل پێشیا مە بچن، چنكو ئەم نزانین چ ل مووسای هاتیە، ئەوێ ئەم ژ ئەردێ مسرێ دەرئێخستین!›\nل وان رۆژان ئەوان پووتەكێ[f] ل سەر شێوەیێ گۆلكی چێكر و قوربانەك بۆ پێشكێش كر و ئاهەنگەكا بێتۆرەیێ بۆ كارێ دەستێن خۆ گێڕا.\nئەڤجا خودێ پشتا خۆ دا وان و هێلا ستێرێن ئەسمانی بپەرێسن، هەروەكو د پەرتووكا پێغەمبەران دا هاتیە نڤیسین:\n‹هەی بنەمالا ئیسرائیل، ئەرێ هەوە ب درێژاهیا چل ساڵان ل بیابانێ قوربان و پێشكێشی بۆ من داینە؟\nنەخێر، لێ هەوە خیڤەتا مۆلەخی[g] و ستێرا خوداوەندێ خۆ رایفانی[h] هەلگرتن،\nئەو پەیكەرێن هەوە چێكرین داكو بپەرێسن،\nلەوما ئەز دێ هەوە بۆ وێڤەتر ژ بابل دویر ئێخم.›[i]\nخیڤەتا شاهدەییێ ژی ل بیابانێ ل گەل بابێن مە بوو. ئەو وەسا هاتبوو چێكرن، هەروەكو خودێ فەرمان ل مووسای كری، كو ل دویڤ وێ نموونەیا وی دیتی چێكەت.\nئەڤجا ئەو بۆ بابێن مە ما و وان ل گەل یەشوعی برە د ناڤ ئەردێ وان مللەتان دا، ئەوێن خودێ ل بەر سینگێ بابێن مە دەرئێخستین. ئەو تا سەردەمێ داوودی ل وێرێ ما.\nداوود جهێ رەزامەندیا خودێ بوو و وی دەستویری خواست كو ئەو جهەكێ ئاكنجیبوونێ بۆ خودایێ یەعقوبی پەیدا بكەت.\nلێ یێ خانیەك بۆ خودێ ئاڤاكری سلێمان بوو.\nهەر چەندە ئەوێ هەری بلند ل خانیێن دەستێن مرۆڤان ئاڤاكری ئاكنجی نابیت، هەروەكو پێغەمبەری گۆتی:\n‹خودان دبێژیت: ئەسمان تەختێ منە،\nو ئەرد تەختەپێیێ منە.\nئەڤجا ئەو چ خانییە دێ بۆ من ئاڤا كەن؟\nیان ئەو چ جهە بۆ بێهنڤەدانا من؟\nئەرێ ما نە دەستێن من ئەڤ تشتە هەمی چێكرینە؟›[j] »\nپاشی ستیڤانۆسی گۆت: «گەلی سەرهشكان، هەی دل و گوهێن سونەتنەكری! هوین هەروەكو بابێن خۆنە، هەمی دەمان بەرهنگارێن گیانێ پیرۆزن!\nما بابێن هەوە كیژ پێغەمبەر تەپەسەر نەكریە؟ وان ئەو كوشتن یێن پێشوەخت هاتنا یێ راست و دروست راگەهاندی، ئەو راست و دروستێ هوین نوكە بووینە بێبەخت و كوژەكێن وی!\nهوین ئەون یێن كو دەستوور ژ دەستێن فریشتەیان وەرگرتی و ب جهـ نەئینای.»\nدەمێ كۆمبوویان گوهـ ل ئاخفتنا ستیڤانۆسی بووی، ژ دل تۆڕە بوون و ددانێن خۆ هوسین.\nلێ ستیڤانۆس ژ گیانێ پیرۆز یێ پڕ بوو، ئەوی بەرێ خۆ دا ئەسمانان و مەزناهیا خودێ دیت و دیت كو عیسا ل دەستێ خودێ یێ راستێ یێ راوەستیایە.\nگۆت: «ئەڤە ئەز یێ ئەسمانی ڤەكری دبینم و كوڕێ مرۆڤ[k] یێ ل دەستێ خودێ یێ راستێ راوەستیایە!»\nئەڤجا ئەوان ب دەنگەكێ بلند گازی كر و گوهێن خۆ گرتن و پێكڤە هێرشەك ئینانە سەر\nو دەرئێخستە ژ دەرڤەی باژێڕی و دەست هاڤێتنە بەربارانكرنا وی و شاهدان جلكێن خۆ ل بەر پێیێن گەنجەكی دانان، ناڤێ وی شائوول بوو.\nل دەمێ ئەوان ستیڤانۆس بەرباران دكر، ئەوی گازی دكر «خودان عیسا، گیانێ من وەرگرە.»\nپاشی چۆكڤەدان و ب دەنگەكێ بلند كرە گازی: «خودان، ئەڤێ گونەهێ ل سەر وان نەگرە!» ئەڤە گۆت و نڤست[l] .\na. 7:3 دەستپێكرن 12:1\nb. 7:5 q دویندەه: نەسل یان زوڕیەت\nc. 7:7 دەستپێكرن 15:13-14\nd. 7:30-34 دەركەفتن 3:1-10\ne. 7:37 گۆتارا مووسای 18:15\nf. 7:41 q پووت: صەنەم\ng. 7:43 q مۆلەخ: پووت (صەنەم)ێ مللەتێن سامی بوو. وان زاڕۆكێن خۆ وەكو قوربان بۆ وی دهاڤێتنە د ناڤ ئاگری دا.\nh. 7:43 q رایفان: ئێك ژ خوداوەندێن مسریان بوو.\ni. 7:43 عامۆس 5:25-27\nj. 7:50 ئیشایا 66:1-2\nk. 7:56 q كوڕێ مرۆڤ: ناڤەكە بۆ مەسیحی. ل فەرهەنگۆكێ بنێڕە.\nl. 7:60 q نڤست: ل پەیمانا نوی ‹نڤستن› هێمایێ مرنێیە.


یەک ساڵەی کۆچی دوایی کەسایەتیی پڕ خزمەت کاک فەتاح کاویان. قادر وریا – Giareng\nیەک ساڵەی کۆچی دوایی کەسایەتیی پڕ خزمەت کاک فەتاح کاویان. قادر وریا\nلە 18 کانونی دووهەم , 2018\nساڵێک لەمەوبەر ئێوارە درەنگانی ڕۆژی چوارشەمە ٢٩ی بەفرانبار(١٨ی ژانویەی ٢٠١٧)، کەسایەتیی پڕ خزمەت و تێکۆشەری دێرین و ناودار، کاک فەتاح کاویان، لە تەمەنی هەشتا ساڵی و لە شوێنی ژیان و تێکۆشانی خۆی لە قەڵای دیموکرات لە نزیک شاری کۆیە، دڵی لە لێدان وەستا و بۆ هەمیشە ماڵاوایی لە خۆشەویستان، هاوخەباتان و هاوسەنگەرانی کرد.\nکاک فەتاح کاویان، ساڵی ١٣١٥ی هەتاوی (1936زایینی) لە شاری مەهاباد لە دایک بوو. خوێندنی سەرەتایی لە شاری مەهاباد تەواو کرد. بە هۆی بارودۆخی بنەماڵەیی و گیرسانەوە لە شاری سنە، چەند ساڵیک لە قۆناغی ناوەندیی خوێندنی لەو شارە تێپەڕاند. لە پۆلی چوارەمی ناوەندی لەگەڵ دایکی لە سنەوە گەڕانەوە بۆ مەهاباد و دوای تەواو کردنی پۆلی پێنجەمی زانستی، وەک مامۆستای وەرزش لە شاری مەهاباد دامەزرا. ساڵی١٣٣٧(١٩٥٨) بوو بە ئەندامی شانەی نهێنیی تەشکیلاتی حیزبی دیموکراتی کوردستان. دوای دوو ساڵ تێکۆشانی نهێنی لە هێرشی ساواک بۆ سەر تەشکیلاتی حیزب دا گیرا و ڕەوانەی تاران کرا. لە تاران دوای محاکمەیەکی ڕواڵەتی لە گەڵ ٣٤ هاوڕێی دیکەی کە خەڵکی ناوچەی مەهاباد بوون، ڕەوانەی زیندانی “قەسر” کران. لە زیندان دەستی بە خوێندنی زمانی ئینگلیزی کرد. بۆ خۆی لە بارەی ئەم قۆناغە لە ژیانی خۆی نووسیوێتی: “توانیم تا ڕادەیەکی باش ئەو زمانە فێر بم. بەشی بەندییە سیاسییەکان دوو کتێبخانەی بچووکی لێ بوون کە بێجگە لە کتێبی مارکسیستی، هەموو چەشنە کتێبێکی لێ دەست دەکەوت. کتێبە مارکسیستییەکانیش بە دزی هەبوون. لە ماوەی مانەوەم لەو بەندیخانەیە دا، بێجگە لە فێربوونی زمانی ئینگلیسی، بەشێکی بەرچاوم لە نووسراوەکانی نووسەرانی وەک باڵزاک، جەک لەندەن، مارک تواین، داستایوسکی،نتۆلێستۆی، ئێرنێست هەمینگوای و یەک دوو کتێب لە ماکسیم گورکیم(بە دزی) بە زمانی فارسی خوێندنەوە. دەورەی زیندانمان لە گەڵ سەرهەڵدانەوەی بەرەی نیشتمانی(جبهە ملی) لە ئێران و دانرانی عەلی ئەمینی بە سەرۆک وەزیران هاوکات بوو و وا وێ دەچوو ڕێژیمی شا دەیهەویست هێندێک ڕێفۆرم بکا. بۆیە دوای ماوەیەک، لە سەرەتای بەهاری ١٣٤١(١٩٦٢)دا ژمارەیەکی زۆر لە بەندییە کوردەکانیش، بێجگەلە چەند کەسێک هەموو ئازاد کراین.”\nکاک فەتاح دوای ئازاد بوون لە زیندان، دیپلۆمی وەرگرت و چووە زانستگەی تاران و لیسانسی زمانی ئینگلیزیی وەرگرت و بۆ ماوەی ١٢ ساڵان(تا ساڵێک پێش ڕووخانی ڕێژیمی شایەتی) لە دامەزراوەی نەتەوەیی زمان(مؤسسە ملی زبان) وه‌ک مامۆستاو بەڕێوەبەری وانەوتنەوە کاری کرد. دواتر بە ماڵ و منداڵەوە گەڕایەوە مەهاباد.\nفەتاح کاویان بە هۆی خۆشناوی، رابردووپاکی و تواناکانی، لەگەڵ بەرەوپێشچوونی ڕەوتی لاواز بوونی دەسەڵاتی ڕێژیمی شایەتی، پۆستی شارەداریی شاری مەهابادی گرتە ئەستۆ بەڵام دواتر لە ژێر گوشار و کارشکێنیی ساواک دا ناچار بوو لەم پۆستە بکشێتەوە. ساڵی ١٣٥٧ لە وەڕێخستنی خۆپێشاندانەکانی دژ بە ڕێژیمی پاشایەتی لە شاری مەهاباددا چالاکانە ڕۆڵی گێرا و کاتێکیش خەباتی خەڵکی کوردستان و سەرانسەری ئێران بووە هۆی ڕووخانی ڕێژیمی پەهلەوی، تێکەڵ بە کاروتێکۆشانی حیزبەکەی بۆوە.\nبەم جۆرە کاک فەتاح لە زستانی ١٣٥٧ەوە جارێکی دیکە چارەنووسی خۆی لە خەبات و تێکۆشانی حیزبی دیموکراتی کوردستان گرێ دایەوە و هەتا ئێوارەی ٢٩ی به‌فرانباری١٣٩٥ بە هەموو توانای خۆیەوە لە خزمەت حیزبی دیموکرات و بزووتنەوەی شۆڕشگێرانەی کوردستان دا بوو.\nفەتاحی کاویان بە هۆی بڕینی پلەکانی بەرزی خوێندن، شارەزایی بە سەر زمانەکانی کوردی، فارسی و ئینگلیزی، هەروەها توانای ئەدەبی و لێهاتوویی لە نووسین‌و وەرگێڕان دا، هەر زۆر زوو بوو بە هاوکار و یاریدەدەرێکی بە نرخ بۆ ڕێبەریی حیزب. ساڵی ١٣٥٨ بەرپرسایەتیی کۆمیسیۆنی بازرەسیی(لێکۆڵینەوە)ی حیزبی پێ سپێردرا و ئەم بەرپرسایەتییەی شانبەشانی ئەنجامدانی کۆمەڵێک کارو ئەرکی ڕۆژانەی دیکەی حیزبی، هەتا ساڵی ١٣٦٠ بەڕێوە برد. لە کۆنگرەی پێنجەمی حیزب وەک ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی و، لە کۆمیتەی ناوەندییش دا بە ئەندامی دەفتەری سیاسی هەڵبژێردرا و لە کۆمیسیۆنی چاپەمەنیی حیزب، ئەرکی گرتە ئەستۆ. کاک فەتاح لە کۆنگرەی پێنجی حیزبەوە هەتا کۆنگرەی١٣، بەردەوام یەکێک لە هەڵبژێراوانی کۆنگرەکانی حیزب بۆ ئەندامەتیی کۆمیتەی ناوەندی بووە و بەتایبەتی لە کۆمیسیۆنەکانی ڕاگەیاندن و سکرتاریای حیزب، ئەرک و بەرپرسایەتیی بەڕێوە بردوە. ئەدەبیاتی سیاسیی حیزبی دیموکرات لە زۆر قۆناغ دا، جێ پەنجەی ئەو مرۆڤە فازڵ و فەرزانەیەی پێوە دیارە. ئەو، هەر لەو کاتە دا کە بە زانیاری و بەهرە و تواناکانی خۆی لە بواری نووسین و ئەدەبیات و وەرگێڕان‌دا خزمەتی بە نرخی بە حیزبی دیموکرات و بزووتنەوەی شۆڕشگێڕانەی نەتەوەکەی دەکرد، بۆ هاوکارەکانیشی مامۆستاو فێرگەیەک بووو بەرە بەرە پێی دەگەیاندن.\nسەرەڕای سەرقاڵبوونی بە ئەرک و بەرپرسایەتیی حیزبییەوە، بەردەوام بەشێک لە کاتی خۆی بۆ کارکردن لە یەک یا چەند لە مەجالەکانی وەرزش، فەرهەنگنووسی، وەرگێڕانی كتێب، نووسینی بابەتی ئەدەبی و کاری فەرهەنگیی دیکە، دەهێشتەوە. ئامادە کردنی فەرهەنگی بە ناوبانگی “حەوتەوانە”و وەرگێڕانی کتێبی “خولیا و مەرگی قاسملووی کورد” لە ئینگلیزییەوە بۆ سەر زمانەکانی کوردی‌و هێندێک کتێب و بەرهەمی دیکە کە بە داخەوە هەتا ئێستا چاپ و بڵاو نەبوونەوە، نموونەیەک لە خزمەتە فەرهەنگییەکانی ئەو کەسایەتییە پڕکارە بوون.\nکاک فەتاح، پیاوێکی بە فەرهەنگ، کەسایەتییەکی کۆمەڵایەتی، مرۆڤێکی قسەخۆش و خۆش مەجلیس، خەباتکارو سیاسییەکی مرۆڤدۆست بوو. بە هۆی ئەم تایبەتمەندییانەوە لە نێو پێشمەرگەکان، بنەماڵە حیزبییەکان و لە نیو هیز و لایەنە سیاسیەکانی ڕۆژهەڵات و بەشەکانی دیکەی کوردستانیش‌دا خۆشەویست و جێگای ڕێز بوو. لە هاوسۆزی‌و خەمخۆری لە ئاست گیروگرفت و کێشەکانی تێکۆشەران‌و بنەماڵەکانیان، هاوکاریی پەناخوازان و هەر هاوڕێ و ناسیاوێکی لێقەوماودا سنووری نەدەناسی و هەر هاوکارییەکی لە دەستی هاتبا، درێغی نەدەکرد.\nبە کۆچی دوایی هاوڕێ فەتاحی کاویان، حیزبی دیموکراتی کوردستان، تێکۆشەرێکی بە وەفا ، بە نرخ و ماندوویی نەناسی لە دەست دا. تێکۆشەرێک کە ٦٠ ساڵ لە ٨٠ ساڵ تەمەنی خۆی لە ئەندامەتیی ئەم حیزبە وخزمەتی بیروباوەر و ئامانجەکانی دا تێپەڕ کرد. بزووتنەوەی نەتەوەی و شۆڕشگێڕانەی کوردستان و گەلی کوردیش بە مەرگی ئەو کەسایەتییە خەباتکارە، یەک لە سیما پڕشنگدارەکانی خۆیان لە دەست دا.\nلە یەک ساڵەی کۆچی دوایی هاوڕێی خۆشەویست کاک فەتاح کاویان، جارێکی دیکە هاوخەمیی گەرمی خۆمان پێشکەشی هاوسەر و کچ و کوڕەکانی ئەو تێکۆشەرە دێرینەو سەرجەم کەسوکاری دەکەین.\nکاک فەتاح، بۆ تێکۆشەران و ئەندامانی حیزب، بۆ ڕێبەریی ئەم حیزبەش حوکمی مامۆستایەکی بە ئەزموونی هەبوو، بۆیە لە یەکساڵی ماڵاوایی یەکجاریی دا، گیانی ئەو دڵنیا دەکەین کە خزمەتە بە نرخەکانی، ئەزموون‌و وانەکانی دەپارێزین و لە خەبات و تێکۆشان هەتا وەدیهێنانی ئاوات و ئامانجەکانی، ناوەستین.\nسڵاو لە گیانی پاکی فەتاحی کاویان،\nبەردەوامی و سەرکەوتن بۆ ڕێگای پڕشانازیی خەبات و تێکۆشانی.\nهێندێک لەو کتێب و نامیلکانە کە کاک فەتاح کاویان نووسیونی یا وەری گێراون و ئامادەی کردوون:\n١- “جهان بینی ارتجاع “کە لە ساڵانی سەرەتای دەیەی ٦٠ هەتاوی دا بە ناوی “کامران خۆشناو” ئامادەی کرد و بڵاو بۆوە.\n٢- “پولپوتیسم در عمل” کە ساڵی ١٣٦٤ وەک پاشکۆی گۆڤاری تێکۆشەر” بڵاو بۆوە.\n٣- وەرگێرانی بەڵگەنامەکانی کۆنگرەی لیمای ئەنترناسیۆنالی سۆسیالیست بۆ سەر زمانی فارسی(ساڵی ١٣٦٦ی هەتاوی)\n٤- نامیلکەیەک لە بارەی سۆسیالیزمی دیموکراتیک کە وەرگێڕدراوی قسە یا نووسینی “میشل رووکار” بوو،\n٥- “قانون خودمختاری کاتالون” کە باس لە چۆنیەتی چارەسەری پرسی نەتەوەیی لە ئیسپانیا دەکا.\n٦- فەرهەنگی ئینگلیسی، کوردی و فارسیی “حەوتەوانە”\n٧- وەرگێرانی کتێبی ” خولیا و مەرگی قاسملووی کورد” لە نووسینی کارۆڵ پرۆنهوبێر کە لە ٢٠ سالەی تیرۆری د.قاسملوو دا بڵاو بۆوە.\n٨- “آدمکشان قصر فیروزەای” کە لە ئینگلیزییەوە هاوکات دەیکرد بە فارسی و کوردی،بەڵام فارسییەکەی بڵاو نەبووەتەوە.\n٩-ماوەیەکی باشیش لە سەر وەرگێڕانی هاوکاتی کتێبەکەی دێیڤید مەک داوڵ کاری کرد، هاوکات هەم دەیکرد بە فارسی و هەم بە کوردی.\n١٠- هەڵبژاردەیەک لە فەرهەنگی “دێهخودا” کە پێوەندیی بە کورد و کوردستانەوە هەیە، لە توێی کتێبێک دا ئامادەی کردوە و لە لایەن دەزگای موکوریانییەوە چاپو بڵاو بووەتەوە.\n١٠- بە سەدان و بە هەزاران وتار و بابەتی سیاسی، فەرهەنگی،کۆمەڵایەتی و جۆراوجۆری دیکە کە بێ ئەوەی ناوی ئەویان لە سەر بێ، لە چاپەمەنی و ڕاگەیەنەکانی حیزب دا چاپ و بڵاو بوونەوە.


ئایا بوونی خوا بە عەقڵ دەسەلمێنرێ یان بە شەرع و ئیمان؟: ماڵپەڕی وەڵامەکان\nبیروباوه‌ڕباوەڕبون بە خوائایا بوونی خوا بە عەقڵ دەسەلمێنرێ یان بە شەرع و ئیمان؟\nئایا بوونی خوا بە عەقڵ دەسەلمێنرێ یان بە شەرع و ئیمان؟\nبەڵگە لەسەر بوونی خوای گەورە : عەقڵ و هەست و شەرعە .\nئەو سێ شتە هەموویان بەڵگەن لە سەر بوونی خوای گەورە , وە گەر ویستت ئەوا( فیترەت) یشیان بخە پاڵ ، بۆیە بەڵگەكان لەسەر بوونی خوای گەورە دەبنە چوار :\n1- عەقڵ 2- هەست 3- فیترەت 4- شەرع .\nوە شەرعمان خستە كۆتاییەوە ، نەك لەبەر ئەوەی كە شایەنی ئەوە نییە كە پێش بخرێت ، بەڵكو لەبەر ئەوەیە كە ئێمە گفتوگۆ لە گەڵ كەسێكدا دەكەین كە باوەڕی بە شەرع نییە .\n- جا سەبارەت بە بەڵگەی عەقڵ دەڵێین : ئایا بوونی ئەم بوونەوەرانە لە خۆوە بووە یان بەڕێگەی ڕێكەوت بووە ؟\nجا گەر وتت : لە خۆوە بووە ، ئەوا لە ڕووی عەقڵەوە ڕێی تێناچێت لەبەر ئەوەی پێشتر نەبووە ، دواتر چۆن دەبێت ؟ لەكاتێكدا خۆی نەبووە ؟ چونكە (نەبوو) شتێك نییە تاكو ببێت ، بۆیە ناكرێت خۆی خۆی بهێنێتە بوون ، وە ئەگەر وتت بە ڕێكەوت بووە ، ئەوا دەڵێین ئەمەش دیسان رێی تێناچێت ، بۆیە تۆ ئەی ئەو كەسەی كە ئینكاریی دەكەیت ، ئایا هەموو ئەوانەی كە بەرهەم هێنراون لە فڕۆكەو مووشەك و ئۆتۆمبیل و ئامێرەكان بە هەموو جۆرەكانییەوە ، ئایا ئەمانە بە ڕێكەوت هاتوونەتە بوون ؟! دەڵێت نەخێر ناكرێت بەڕێكەوت دروست بووبن ، بۆیە بە هەمان شێوە ئەو چیاو دۆڵ و خۆر و مانگ و دارو بەردو لم و دەریا و جگە لەوانیش بە هیچ شێوەیەك ناكرێت بە ڕێكەوت ببێت .\nوە دەوترێت كۆمەڵێك لە سەمنییەكان هاتن بۆ لای ئەبو حەنیفە بە ڕەحمەت بێت ، كە خەڵكی هیند بوون ، ڕووبەڕوو بوونەوە لە گەڵیدا لە بابەتی سەلماندنی بوونی خوای گەورە دا ، وە ئەبوو حەنیفە لە زانا زیرەكەكان بوو ، بۆیە بەڵێنی پێدان كە دوای ڕۆژێك یان دوو ڕۆژ بێنەوە ، هاتنەوە و وتیان : چیت وت ؟ فەرمووی من بیر لە پاپۆڕێك دەكەمەوە كە پڕە لە خۆراك و شتوومەك وشەپۆلەكانی دەریای بڕیوە تا لە مینایەكدا لەنگەری گرتووە و بارەكەی داگرتووەو ڕۆیشتووە ، وەنە لێخوڕی تیا بووە نەكرێكاری باركردنیش.\nوتیان : بیر لەمە دەكەیتەوە ؟\nوتی : بەڵێ .\nوتیان : دەی تۆ عەقڵت نییە !\nئایا دەچێتە عەقڵەوە كە پاپۆڕێك بەبێ لێخوڕ بێت و لەنگەر بگرێت و دواتر بڕوات ؟!\nئەمە بە عەقڵەوە ناچێ !\nفەرمووی چۆن ئەمەتان بە عەقڵەوە ناچێ ، بەڵام ئەوەتان بە عەقڵەوە دەچێت كە ئەم ئاسمانانەو خۆرو مانگ و ئەستێرەكان و چیا و دار و گیانەوەران و مرۆڤ بەبێ دروستكار دروست بوون؟\nبۆیە تێگەیشتن كە ئەم پیاوە بە گوێرەی عەقڵی خۆیان قسەی لەگەڵ كردوون ، وە دەستە وەستان بوون لەبەرامبەر ئەم وەڵامدانەوەیەی .\nوە بەكابرایەكی دەشتەكییان وت لە بیابان دا : بەچی خوای خۆت ناسیوە ؟\nوتی : شوێنپێ بەڵگەیە لەسەر ئەوەی كە شتێك بەڕێدا ڕۆیشتووە ، پشقلیش بەڵگەیە لەسەر بوونی ئاژەڵ ، بۆیە ئاسمانگەلێكی پڕ لە هەسارەو ئەستیرە ، زەوی پڕ لە چاڵ و چۆڵی و دەریا گەلێكی پڕ لە شەپۆل ، بەڵگە نین لەسەر بوونی خوایەكی بیسەرو بینەر ؟\nوە لەبەر ئەمەشە خوای گەورە فەرموویەتی :((أَمْ خُلِقُوا مِنْ غَيْرِ شَيْءٍ أَمْ هُمُ الْخَالِقُونَ)) (الطور: 35)\nبۆیە لەم كاتەدا عەقڵ دەبێتە بەڵگەیەكی حاشا هەڵنەگر لەسەر بوونی خوای گەورە .\n- وەسەبارەت بە بە بەڵگەی (هەست -الحس) لەسەر بوونی خوای گەورە :\nئەوا مرۆڤ هاوار دەكاتە خوای گەورە ، دەڵێت : پەروەردگارا ، وە داوای شتێك دەكات ، دواتر وەڵامی دەدرێتەوە لەوەدا ، وەئەمەش بەڵگەی هەستییە ، ئەو خۆی جگە لە خوای گەورە هاواری بە كەس نەكردووە ، وە خوای گەورەش وەڵامی داوەتەوە ، ئەوەشی بەچاوی خۆی بینیوە .\nوە هەروەها ئیمەش دەبیستین لەوانەی پێش خۆمان و ئەوانەی ئەم سەردەمەش كە خوای گەورە وەڵامی داونەتەوە .\nبۆیە ئەو كابرا دەشتەكییەی كە هاتە ژوورەوە بۆ مزگەوت و پێغەمبەری خوا ﷺ وتاری بۆ خەڵكیی دەدا لە ڕۆژی جومعەدا ، وتی : ماڵ و سامان لە ناوچوون و هیچمان بە دەستەوە نەما ، داوا لە خوای گەورە بكە بارانمان بۆ ببارێنێ ، ئەنەس فەرمووی : سوێند بەخوا لە ئاسماندا نە هەورو نەپەڵەیەكیش نەبوو ، وەلە نێوان ئێمەو شاخی سەلعیشدا نەخانوویەك و نە ماڵێك نەبوو (سەلع شاخێك بوو لە مەدینە هەور لەوێوە دەردەكەوت ) ... وە دوای دوعاكەی پێغەمبەر ﷺ یەكسەر هەورێك بە وێنەی تەشتێك دەرچوو بەرزبووەوە و بە ئاسماندا بڵاو بووەوە و هەورە گرمەو بروسكە دەستی پێكرد و باران باری ، ئەوە بوو پێغەمبەری خوا ﷺ هێشتا دانەبەزیبوو ئاوی باران بەڕیشی دا هاتە خوارەوە(1) .\nوە ئەمەش كارێكە كە ڕووی داوە و بەڵگەیەكە بە بەڵگەی هەست لەسەر بوونی دروستكار .\nوە لە قورئانیشدا زۆرێك لەمانە هەیە ، وەك : (( وَأَيُّوبَ إِذْ نَادَى رَبَّهُ أَنِّي مَسَّنِيَ الضُّرُّ وَأَنْتَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ )) ( 83 ) (( فَاسْتَجَبْنَا لَه )) [الأنبياء: 83-84] وە ئایەتی تریش جگە لەوە .\n- وە سەبارەت بە بەڵگەی فیترەتیش :\nئەوا زۆرێك لە خەڵكیی ئەوانەی كە فیترەتیان تێك نەچووە باوەڕیان بە بوونی خوای گەورە هەیە ، تەنانەت گیانەوەران و ئاژەڵی دڕندەش باوەڕیان بە بوونی خوای گەورە هەیە ، وە چیرۆكی ئەو مێروولەیەی كە لە سولەیمانەوە گێڕراوەتەوە كەوا ، دەرچووە دوعای باران بارین بكات ، مێروولەیەك دەبینێت كە لەسەر پشت ڕاكشاوە و پەلەكانی بۆ ئاسمان بەرز كردۆتەوە ، دەڵێت : پەروەردگارا ئێمە دروستكراوی تۆین ، بۆیە بارانەكەتمان لی مەگرەوە .\nئەوەبوو(سولەیمان) فەرمووی : بگەڕێنەوە بارانتان بۆ باری بە دوعای جگە لە خۆتان ، بۆیە فیترەتەكان فەراهەم هێنراوە لەسەر ناسینی خوای گەورەو بە تەنها پەرستنی .\nوە خوای گەورەش ئاماژەی بۆئەوە كردووە لەم ئایەتەدا :\n((وَإِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِنْ بَنِي آدَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَأَشْهَدَهُمْ عَلَى أَنْفُسِهِمْ أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ قَالُوا بَلَى شَهِدْنَا أَنْ تَقُولُوا يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّا كُنَّا عَنْ هَذَا غَافِلِين )) ( 172 ) ( أَوْ تَقُولُوا إِنَّمَا أَشْرَكَ آبَاؤُنَا مِنْ قَبْلُ وَكُنَّا ذُرِّيَّةً مِنْ بَعْدِهِمْ ) [الأعراف: 172: 173] .\nئەم ئایەتەبەڵگەیە لەسەر ئەوەی كە مرۆڤ فەراهەم هێنراوە بە فیترەتەكەی لەسەر شایەتی دان بە بوونی خوای گەورەو پەروەردگارێتی الله ، جیاوازیشی نییە ئەگەر وتمان : خوای گەورە لە پشتی ئادەم دەری هێناون و شاهێدی پێداون ، یان وتمان ئەمە ئەوەیە كە خوای گەورە لە فیترەتەكەیاندا پێكی هێناوە كە دانی پێدا بنێن ، لەڕاستییدا ئایەتەكە بەڵگەیە لەسەر ئەوەی كە مرۆڤ خوای خۆی دەناسێت بە هۆی فیترەتەكەیەوە .\n- وەسەبارەت بە بەڵگەی شەرعییش :\nئەوا چونكە ئەوەی كە پێغەمبەرانی خوا پێی هاتوون لەو شەریعەتانەی خوای گەورە و هەموو ئەو شتانەی لە خۆ گرتووە كەبەرژەوەندی خەڵكیی تێدایە بەڵگەیە لەسەر ئەوەی كە ئەوەی ئەو پەیامەی پێیاندا ناردووە خوایەكی بەبەزەیی و دانایە ، وەبەتایبەتیش ئەم قورئانەی كە مرۆڤ و جنۆكەكان دەستەوەستان بوون لەوەی كە شتێك لە وێنەی ئەو بهێنن .\nشرح العقيدة الواسطية -للشيخ الأصولي العلامة محمد بن صالح العثيمين رحمه الله\n(1) رواه البخاري/ كتاب الاستسقاء/ باب الاستسقاء في خطبة الجمعة، ومسلم / كتاب صلاة الاستسقاء / باب الدعاء في الاستسقاء\nناوەكانى خواى گەورە سنووردار و دیارى كراون بەکارهێنانى وشەى (خوایە گیان) ئایا پێشکەوتن و زانستى ئەمڕۆ دژى باوەڕ بون بە خوا نیە؟ جنۆکەکان لە غەیب نازانن بیروباوەڕى ئەهلى سوننە وجەماعە لەبارەى ناو وصیفاتەكانى خواى گەورە\nسەردان: ٤,٩٣٧ بەش: باوەڕبون بە خوا\nپرسیاری دواترکەسانێک دەڵین ئێمە دەبێ خوامان خۆشبوێ نەک لێى بترسین وەڵامتان چیە؟پرسیاری پێشترمافەکانى پێغەمبەرى خوا صلى الله علیه وسلم لەسەر باوەڕداران چین؟


كازمى سه‌ردانى باره‌گاى فه‌رمانده‌یی ڕۆژهه‌ڵاتى ئه‌نبارى حه‌شدى شه‌عبى ده‌كات » پێگەی تۆڕی میدیای عێراقی\nكازمى سه‌ردانى باره‌گاى فه‌رمانده‌یی ڕۆژهه‌ڵاتى ئه‌نبارى حه‌شدى شه‌عبى ده‌كات\nمسته‌فا كازمى سه‌رۆكى ئه‌نجومه‌نى وه‌زیران فه‌رمانده‌ی گشتى هێزه چه‌كداره‌كان،ئه‌مڕۆ پێنجشه‌ممه،سه‌ردانى باره‌گاى فه‌رمانده‌یی ئۆپراسیۆنه‌كانى ڕۆژهه‌ڵاتى ئه‌نبارى حه‌شدى شه‌عبى له‌شارى فه‌لوجه كرد.\nنوسینگه‌ى ڕاگه‌یاندنى كازمى له‌ڕاگه‌یه‌ندراوێكدا كه‌ده‌ستى ئاژانسى هه‌واڵى عێراقى(اه‌ع)كه‌وتووه،بڵاویكرده‌وه"كازمى له‌گه‌ڵ سه‌كرده وجه‌نگاوه‌رانى باره‌گاكه كۆبووته‌وه،وپیرۆزباییان لێكردووه به‌بۆنه سێیه‌مین ساڵیادى ڕۆژى سه‌ركه‌وتن به‌سه‌ر تیرۆرستانى داعش".\nڕاگه‌یه‌ندراوه‌كه ئه‌وه‌یشى خسته‌ڕوو كازمى له‌میان دیدارى له‌گه‌ڵ جه‌نگاوه‌ره قاره‌مانه‌كانى باره‌گاكه ڕایگه‌یاندووه ،ئه‌م سه‌ركه‌وتنه گه‌وره‌یه یه‌كڕیزى عێراق پاراست،وئه‌گه‌ر قوربانیدانى شه‌هیدانى قاره‌مانمان نه‌بوایه نه‌ده‌هاته دى وئه‌و خوێنه‌ى ڕژا وئه‌وانه‌ى هێشتا له‌سه‌نگه‌ره‌كان جێگرن له‌پێناو پاراستنى ئه‌م سه‌ركه‌وتنه بووه".


ئه‌و رۆژه‌ی كورد جیهانی هه‌ژاند - د.محه‌مه‌د خدر مه‌ولود\n25/9/2019 - 19:22\nله‌دوای رۆژه مێژوویه مه‌زنه‌كه 25-9-2017 ، ئه‌و رۆژه‌ی كورد جیهانی هه‌ژاند ، رۆژ دێ و رۆژ ده‌ڕوا، ناوچه‌كه و نێوه‌نده سیاسیی و ئه‌كادیمیه‌كانی جیهان و ناوه‌نده‌كانی توێژینه‌وه‌و میدیا مه‌زنه‌كان ، باشتر بایه‌خی ئه‌نجامدانی پرۆسه‌ی ریفڕاندۆمی سه‌ربه‌خۆیی كوردستانیان بۆروون\nله‌گه‌ڵ باشتر حاڵی بوون و ئاشنابوون به پرسی كورد له‌م ناوه‌ندانه‌ی جیهاندا . ئه‌نجام دانی ریفراندۆم له‌كات وساتی خۆیدا بوو به تۆمارێكی به‌ڵگه‌نامه‌یی مێژووی گرنگی به‌هاداری یاسایی وده‌ستووری خه‌لكی تێكۆشه‌ری كوردستان .\nله‌روانگه‌ی مێژووه‌وه پرۆسه‌ی ئه‌نجام دانی ریفراندۆم له به‌رامبه‌ر مێژووی سه‌دساڵه‌ی نه‌خشه‌ی سایكس- پیكۆدا ، یه‌كه‌م هه‌لوێستی به‌هێزی كورده وه‌ك په‌چه‌كردارێك به ویست و ئاره‌زووی خۆی جاری سه‌ربه‌خۆ بوون بدات وگوزارشتێكی روون وره‌وانی یاسایی وجه‌ماوه‌ری له‌و زوڵم وسته‌می مێژووه و ئه‌و هه‌موو له‌خشته بردن و چاوبه‌سته‌یی و غافڵه‌تگیرییه‌ی لێی كراوه بكات .\nئێستا دوای ئه‌وه‌ی كه‌فوكوڵی نێوفنجانی قاوه‌كه‌ی مه‌كگۆرك نیشته‌وه وخۆشی روخساری شه‌رمه‌زانی هه‌ڵگرت و له‌ته‌شكی ته‌ری خۆیدا و تیله‌رسه‌نیش به ئامه ترسێنه‌ره‌كه‌ی كه‌كه‌س نه‌بوو بی گه‌یێنێ ناحه‌زانی ناوخۆی ریفراندۆمی سه‌ربه‌خۆیی كوردستانی زراوڕێژ كردبوو ، هه‌تره‌شیان لێ چوو بوو، ئه‌ویش روخساری خۆی پێچایه‌وه و دوا ئاوری له‌ناوچه‌كه دایه‌وه ئه‌وسا له‌نێو هاشوو هوش و ترس و دڵه‌راوكێ و ته‌نانه‌ت هه‌ڕه‌ه‌شه و هه‌رگیڤیشدا له‌به‌رامبه‌ریا جه‌ماوه‌رو خه‌ڵكی تێكۆشه‌ری ریفراندۆمیان ده‌پرسن :\nرابه‌رو سه‌رۆك بارزانی چه‌نده مه‌زن و ئاینده بین بوو خۆی شه‌رمه‌زاری میلله‌ت و خه‌ڵكی كوردستان و مێژوو نه‌كرد ، ترس و دله‌راوكێ و شه‌رم و خۆبه‌كه‌م زانین وبه كۆیله‌و پاشكۆ بوونی تاكی كورد و كوردستانی به‌تووندی ره‌تكرده‌وه . چه‌نده مه‌زن بوو سه‌رۆك بارزانی كه متمانه‌و باوه‌ربه‌خۆ بوونی بۆ تاك وكۆمه‌ڵگای كوردستان گه‌رانده‌وه .\nسه‌رۆك بارزانی ، ئه‌ورابه‌ره مه‌زنه هه‌ڵكه‌تووه‌ی مێژووه ، به‌خۆشه‌رمه‌زار نه‌كردنی بۆ نه‌ته‌وه‌وخه‌ڵك وكوردستانه‌كه‌ی ، به‌ده‌نگی ملیۆنان بۆ سه‌ربه‌خۆیی ، جیهانی هه‌ژاند و متمانه‌و باوه‌ربه‌خۆبوونی بۆ تاك وكۆمه‌ڵگای كوردستانی گه‌رانده‌وه\nهه‌ر ئه‌ورۆژه مێژووییه بوو ،هه‌ولێر،به‌غداوتاران وئه‌نقه‌ره‌و دیمه‌شقی له‌مه‌نگه‌نه‌دا و سه‌ره‌ندو پێژینگی پێكردن و ناحه‌زو ترسنۆك و له‌رزۆكانی ریفراندۆمیش به‌خه‌جاڵه‌تی به‌دیار ئه‌م رۆژه مێژووه مه‌زنه ده‌سته و ئه‌ژنۆ دۆش داماو بوون .\nگرنگی ریفراندۆم وداكۆكیكردن له ئه‌نجام دانی له‌كات و ساتی خۆیدا ، به‌تایبه‌تیش بۆ ناوچه دابراوه‌كانی كوردستان له هه‌موو جومگه‌كانی تر گه‌وره‌تره و ئێستا بایه‌خی ئه‌نجامدانی بۆ ئه‌و ناوچانه‌زیاتربه‌دیارده‌كه‌وێ .\nئه‌م پرسه مه‌زنه‌ی ریفراندۆم بۆ ئه‌وناوچه جێناكۆكانه به به‌غدای سه‌لماند كه سه‌رباری كوردستانی بوونی ئه‌وناوچانه ، له‌دوای كاره‌ساتی 16 ی ئۆكتۆبه‌ریش ، له هه‌ر وه‌رچه‌خانێكدا له رۆژی خۆیدا ته‌واوی ناوچه‌كان به‌ئاسایی وبێگرفت وخوێن رشتن ده‌گه‌رێنه‌وه سه‌رهه‌رێمی كوردستان.\nئاخر پلان ونه‌خشه‌ی 16 ی ئۆكتۆبه‌ریش هه‌ربۆئه‌وه‌بوو كه‌ركووك وجێناكۆكی له‌سه‌ره‌كان داگیربكرێنه‌وه. و پاشكۆ بوون و بێ متمانه‌یی و له‌رزۆكی بۆ تاكی كورد و كۆمه‌ڵگای كوردستانی بگه‌رێننه‌وه و به‌ڵام له‌پردێ و سحێلا سه‌ریان به‌به‌ردی ئه‌لحه‌د كه‌وت\nگەشتە ئاسمانییه‌كان لە نێوان سلێمانی و تورکیا ده‌ستی پێكرده‌وه


لوقمان غەفوور : 101 رۆژی بێ پەرلەمان و شەوی شایی و لۆغان . – WTARIKURD\nلەشەوی سەری ساڵدا 101 رۆژی تەواو بوو کە ئەم هەرێمە بێ پەرلەمان دەڕوات بەڕێوە ، 101 رۆژی تەواوە ئەم هەرێمە لەناو بۆشاییەکی ئیداریدا دەڕوات ، چونکە ” حکومەتی ماوە بۆ درێژکراوە ” لەرووی یاساییەوە کارەکانی ناتەواوە ، هەر وەک بۆی نییە گرێبەستی گەورە ئیمزا بکات ، لەرووی دەروونیشەوە خەڵک تووشی رەشبینی دەکات ، چونکە گەنجانی ئەم هەرێمە بۆیە دەنگیاندا تا شێوازێکی نوێ لەحوکمڕانی ئەم وڵاتە دروست ببێت ، ئەگەر نا زۆر ئاسایی بوو هەڵبژاردن لەساڵی 2014 بکرایە ، بەڵام دیارە هێزە سیاسییەکانی کوردستان دەیەوێت نمونەیەکی نوێ پێشکەش بکەن لەوەی عیراق بچێت کاتێک دوای هەڵبژاردنی 7/3/2010 بە264 رۆژ دواتر حکومەتێکی پڕ لەکەموکوڕی بەسەرۆکایەتی نوری مالکی دامەزرا کە نە وەزارەتی ناوخۆ و نە بەرگری ، وەزیری بۆ رانەسپێردرا.\nبێباکی گەنجانی ئەم هەرێمەش لەولاوە بوەستێت کە ماوەی 101 رۆژە سندوقەکانی دەنگدانیان تاقیکردەوە کەچی لاشعوریانە لەشەوی سەری ساڵی 2014 دا بەدیار شایی و لۆغانەوە دۆش داماون و ئەوەی بیریان نەمابێت سندوقەکانی دەنگدان بوو ، خەڵکی ئێمە کەوتۆتە بەر بەرداشی بێباکی حزبی کوردی کە نازانێت قەدری دەنگدان چییە ؟، ئەگینا دروستنەبوونی کابینە و پشووی 101رۆژی پەرلەمان لەئیرادەی چ تاکێکدا جێی دەبێتەوە ئەگەر بێباکی حزبی کوردی نەبێت ، ئەگەر ئەوەندەی تر سووککردنی پەرلەمان نەبێت .\nئەمە ئەوەمان پێدەڵێت کە ئینتمای نیشتمانی هێندە لاواز بووە کەس ئاگای لەژیانی سیاسی ئەم هەرێمە نەماوە و هەمووی دوای ئارەزووەکانی خۆیان کەوتوون و شەقهەڵدانیش لەکات لەلایەن حزبی کوردییەوە هێندە توندە مەگەر یاریزانێکی دۆڕاو ئاوا توند شەق لەتۆپی نێو گۆڕەپانەکە هەڵدات لەو کاتەی کە گۆڵی بردنەوەی لێدەکرێت .\nلەدوای 101 رۆژ هێشتا بیرکردنەوە لەحکومەت لەزۆرانبازی نێو گۆرەپانێکی بچوک دەچێت کە هەمووی خۆی بەبراوە بزانێت تێیدا و هیچی ئامادەیی تێدا نییە یەک هەنگاو بێتە خوارەوە لەداواکارییەکانی خۆی، من لۆمەی ئەو گەنجانە ناکەم کە شەوی سەری ساڵیان بە شایی و لۆغانی پارکی ئازادی و پارکی شانەدەرەوە بەرێکرد ، چونکە ئەوانیش لەوە گەیشتوون کە حزبی کوردی ئەوەی لەمیزاجیدا جێگیر نەبێت زەحمەتە بیری لێبکاتەوە و شەڕی چەند ساڵەی ناوخۆ- ش باشترین بەڵگەی ئەو بێ باکییەی ئەم هێزانە دەردەخەن ، بەڵام ئەو بێدەنگییەش دەمانخاتە بەردەم بێ نرخکردنی هەڵبژاردن و ئەوەندەی تر وێرانکردنی ئینتما بۆ نیشتمان و نەتەوە و بەها دیموکراسییەکان.\nکاتێک هاووڵاتیان و بەتایبەتی گەنجان سندوقەکان و ئەنجامەکانی بەجێدێڵن بۆ سیاسیی و حزبەکان ، ئیتر مانای ئەوە نییە ئەوان بەئارەزووی میزاجی خۆیان و سەرکردەو مەکتەب سیاسیەکان بیر لەنەخشەدانان و بەرێوەبردنی هەرێم بکەنەوە ، بەڵکو هاووڵاتیان وەک ئەرکێکی نیشتمانی نەتەوەیی ئەوکارەیان کردووە و ئەبێت مەکتەب سیاسیی و سەرکردەکانیش رێز لەو هەستی ئینما سیاسییەی گەنجانی ئەم هەرێمە بگرن ، نەک 101 رۆژ تێپەڕێت و لەپانایدا بۆ سەرقاڵکردنی گەنجان شایی و لوغان ساز بکەن .


پۆمپیۆ: ترامپ هەموو کارێکی کردووە تا شەڕ ڕوونەدات | ROJnews\nدووشەممە, 17 يون 2019 - 10:20\nوەزیری دەرەوەی ئەمریکا جەختی لەوە کردووەتەوە، کە بەبێ هیچ گومانێک ئێران بەرپرسی هێرش بۆسەر کەشتییەکانە و ڕاشیگەیاند: "ترامپ هەموو کارێکی کردووە بۆ ئەوەی شەڕ ڕوونەدات، بەهێزەوە کارەکانمان دژی کردەوەکانی ئێران لە ناوچەکە بەردەوام دەکەین".\nشەوی ڕابردوو مایک پۆمپیۆ وەزیری دەرەوەی ئەمریکا لەگەڵ فۆکس نیوز قسەیکردووە و جارێکی دیکە جەختی لەسەر ڕۆڵی ئێران لە هێرش بۆسەر ئەو دوو کەشتییە نەوتبەرە کردووەتەوە کە لە دەریای عومان کراونە ئامانج.\nپۆمپیۆ ڕایگەیاند: بەبێ هیچ دوودڵییەک، ئێران بەرپرسی هێرشەکانی هەفتەی ڕابردووە بۆسەر کەشتییە نەوتبەرەکان لە کەنداوی فارس.\nپۆمپیۆ هەروەها وتوویەتی: "ترامپ هەموو کارێکی کردووە تا پێش لە ڕوودانی شەڕ بگرێت، کاربەدەستانی تاران پێویستە تێبگەن کە واشینتۆن بە هێزەوە بەردەوام دەبێت لە کارەکانی بۆ وەستاندنی کردەوەکانی ئێران لە ناوچەکە".\nهەر دوێنێ پۆمپیۆ بە بە تۆڕی 'سی بی ئێس'ی وتبوو:"نامانەوێت بکەوینە شەڕێکەوە لەگەڵ ئێران، بەڵام هەمیشە بۆمان هەیە کە بەرگری لە بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا بکەین".\nهەر دوێنێ فەرماندەیی هێزەکانی ئەمریکا لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست کە بە "سنتکام" دەناسرێت، پشتڕاستی کردەوە کە ئێران هاوکات لەگەڵ هێرش بۆسەر کەشتییە نەوتبەرەکان هەوڵی داوە فڕۆکەیەکی بێفڕۆکەوانی ئەمریکا بخاتە خوارەوە تا نەیهێڵێت ڕۆڵی سوپای پاسداران لەو هێرشە تۆمار بکات.\nهەروەها ئادام شیف سیناتۆری باڵای دیموکرات و سەرۆکی کۆمیتەی زانیاری لە کۆنگریسی ئەمریکا ڕایگەیاندووە: ئەو بەڵگانەی لە دەستمان دایە، ئەوەندە قورس و جێگەی باوەڕن کە جێی بۆ پرسیارێک لەسەر ڕۆڵی ئێران لەو هێرشانە ناهێڵێتەوە.