ئه‌ده‌بی پۆلیسیی چییه ( كریمیناڵ)\nئه‌مڕ‌ۆ له ته‌واوی جیهاندا ئه‌ده‌بی پۆلیسی به‌تایبه‌تی رۆمان، زۆر بره‌وی هه‌یه و له‌ناو جۆره‌كانی تری رۆماندا، رۆمانی پۆلیسی له هه‌موویان زیاتر خوێنه‌ری هه‌یه، به‌تایبه‌تی له وڵاتانی خۆرئاوادا ته‌نانه‌ت فیلم و درامای پۆلیسیش زۆر ره‌واجی هه‌یه. له لایه‌كی تره‌وه ژنه نووسه‌ری به‌ریتانیا ئاگاتا كریستی كه به دایكی رۆمانی پۆلیسی ناسراوه، له‌پاش كتێبی ئینجیل و كاره‌كانی شكسپیر، پڕ فرۆشترین كتێبی هه‌یه له جیهاندا، هه‌تاوه‌كو ئێستا نزیكه‌ی 2 ملیار نوسخه له كتێبه‌كانی فرۆشراوه. رۆژ له دوای رۆژیش ئه‌م ئه‌ده‌به له جیهاندا بره‌وی زیاتر ده‌بێت و كاریگه‌ری گه‌وره‌ش به‌سه‌ر فیلم و درامای جیهانی داناوه.\nئێمه له‌م دۆسێیه تایبه‌ته‌دا هه‌وڵده‌ده‌ین تیشك بخه‌ینه سه‌ر ئه‌م ژانره گرنگه‌ی ئه‌ده‌ب و باس له مێژووی سه‌رهه‌ڵدان و بنه‌ماكانی و جۆره‌كانی، هه‌روه‌ها تیشكێكی خێراش ده‌خه‌ینه سه‌ر ژیان و به‌رهه‌مه‌كانی ژنه نووسه‌ری به‌ریتانی ئاگاتا كریستی و كاریگه‌ری به‌سه‌ر ئه‌م ئه‌ده‌به‌وه ده‌خه‌ینه روو. له كۆتایشدا باس له‌وه ده‌كه‌ین كه بۆچی له‌ناو ئه‌ده‌بی كوردیدا ئه‌ده‌بی پۆلیسی گرنگی پێ نه‌دراوه. به‌و هیوایه‌ی له رێگه‌ی ئه‌م دۆسێیه تایبه‌ته‌وه، تیشك بخه‌ینه سه‌ر ئه‌م جۆره جوانه‌ی ئه‌ده‌ب كه ئێستا گه‌شه‌ی خێرا به‌خۆیه‌وه ده‌بینێت.\nبه‌دڵنیایه‌وه كاتێك باسی تاوان و تاوانكاران ده‌كرێت، هه‌موومان دژیان ده‌وه‌ستینه‌وه، یان قێزمان له كاره‌كانیان ده‌بێته‌وه. زۆرجاریش دێوه‌زمه‌ی ترس كاریگه‌ری زۆری بۆ ئه‌م هه‌ڵوێسته‌مان هه‌یه. ترس له تاوانكاران و كاره‌كانیان وامان لێده‌كات كه هیچ كاتێك خۆمان له قه‌ره‌ی جیهانی تاوان نه‌ده‌ین. به‌ڵام ئه‌ده‌ب ده‌رباره‌ی ئه‌م جیهانه ترسناك و ناشیرینه‌ی تاوان، بۆچوونێكی تری هه‌یه. ئه‌ده‌ب وه‌كو رۆژێكی پرشنگداره، تیشكه‌كانی ده‌چێته ناو تاریكترین شوێنی ژیانه‌وه. ئه‌وه تیشكی ئه‌ده‌به، ترسه‌كانمان له جیهانی تاوان ده‌ڕ‌ه‌وێنێته‌وه و ده‌یشكێنێت. ئه‌ده‌ب به زمانێكی تر مامه‌ڵه له‌گه‌ڵ تاوان دا ده‌كات. هه‌ر ئه‌ویشه پێمان ده‌ڵێت، كه ده‌كرێت سوود له‌م جیهانه ترسناكه وه‌ربگیرێت و به زمانێكی ئه‌ده‌بی باسی تاوانكاران بكه‌ین نه‌ك بۆ ترس خستنه ناو دڵی خه‌ڵكییه‌وه، به‌ڵكو بۆ ئاشنابوون له‌و فرتوفێڵ و شێوازه ناشیرینانه‌ی كه ئه‌وان له‌تاوانه‌كانیاندا به‌كاریده‌هێنن.\nئه‌مڕ‌ۆ ئه‌ده‌بی پۆلیسی (كریمیناڵ) یه‌كێكه له به‌شه گرنگه‌كانی ئه‌ده‌بی جیهانی، كاتێك گه‌یشتمه ئه‌ڵمانیا و كه‌مێك به‌سه‌ر زمانی ئه‌ڵمانیدا زاڵ بووم پێم سه‌یربوو، خه‌ڵكانێكی زۆر خه‌ریكی خوێندنه‌وه‌ی رۆمانی پۆلیسی بوون. رۆمانی پۆلیسی له هه‌موو جۆره‌كانی تری رۆمان، ره‌واجی زیاتر بوو.\nدیاره نه‌ك له ئه‌ڵمانیا له به‌شێكی زۆری وڵاتانی ئه‌وروپی و ئه‌مریكاشدا، ئه‌م ژانره‌ی ئه‌ده‌ب، بره‌ویی زۆره. دیاره ئه‌مه‌ش چه‌ندین هۆكاری خۆی هه‌یه. به‌داخه‌وه هه‌تاوه‌كو ئه‌مڕ‌ۆش، ئێمه‌ی كورد له‌م به‌شه گرنگ و خۆشه‌ی ئه‌ده‌ب بێ به‌شین، تا ئه‌مڕ‌ۆش له‌م بواره‌دا كتێبخانه‌ی كوردی زۆر هه‌ژاره، كه ئه‌ویش هۆكاری خۆی هه‌یه، له‌دواییدا باسی لێوه ده‌كه‌م.\nمن هه‌وڵده‌ده‌م له‌م وتاره‌دا باسی مێژووی سه‌رهه‌ڵدانی ئه‌م ئه‌ده‌به و بنه‌ما و مه‌رجه سه‌ره‌كییه‌كانی و جۆره‌كانی بكه‌م و هۆكاری پێشكه‌وتنی له خۆرئاوادا ده‌رده‌خه‌م، له‌كۆتایشدا هه‌وڵده‌ده‌م هۆكاری لاوازی ئه‌ده‌بی كوردی له‌مباره‌یه‌وه بخه‌مه‌ڕ‌وو.\nسه‌ره‌تای ئاشنابوونم به رۆمانی پۆلیسی\nكاتێك گه‌یشتمه ئه‌ڵمانیا، زنجیره‌یه‌كی ته‌له‌فزیۆنی هه‌بوو، به‌ناوی (كۆمیسار كۆلۆمبوس). كه له‌لایه‌ن ئه‌كته‌ری ناسراوی ئه‌مه‌ریكی Peter Michael Falk پیته‌ر میشایل فالك رۆڵی كۆمیسار كۆڵۆمبۆسی ده‌بینی. ئه‌و كۆمیساره به‌شێوازێكی ئێجگار تایبه‌ت و سه‌رنجڕ‌اكێش به‌دوای تاوانباراندا ده‌گه‌ڕ‌ا. ئه‌مه‌ش وای لێكردم كه خوولیای رۆمانی پۆلیسی بم. یه‌كه‌مین رۆمانیش كه ئاشنای ده‌ریای ئه‌ده‌بی پۆلیسی كردم، رۆمانێكی نووسه‌ری مه‌زنی ئینگلیزی ئاگاتا كریستی بوو، به‌ناوی:(Der Tod auf dem Nil مردن له‌سه‌ر نیل).\nبه راستی ئه‌م رۆمانه چێژێكی ئێجگار زۆری ئه‌ده‌بی هه‌بوو لام. ئاگاتا كرسیتی خاوه‌نی چه‌ندین رۆمانی پۆلیسیه. به‌شێكی زۆریشیان كراون به فیلم. ئه‌م رۆمانه‌ی ئاگاتا كرسیتی، باسی تاوانی كوشتنی ژنێك ده‌كات، له‌سه‌ر یه‌كێك له كه‌شتیه‌كان له‌سه‌ر رووباری نیل. به‌ڵام ئه‌و به‌شێوازێكی ئێجگار تایبه‌ت، به‌ناخی تاوانباران و كۆمه‌ڵگه‌ی ئینگلیزیدا ده‌ڕ‌وات. ده‌توانم بڵێم ئه‌م رۆمانه بوو به به‌له‌مێك و به‌ره‌و ده‌ریای ئه‌ده‌بی پۆلیسی بردم. پاش ئه‌م رۆمانه نووسه‌ری مه‌زنی سوێدی هۆكان نه‌سرHakan Nesser نووسه‌ری ئیتاڵی Gianrico Carofiglio یم ناسی. دیاره ئه‌مان خاوه‌نی شێوازی تایبه‌تی خۆیانن كه زۆر جیاوازه له شێوازی نووسینی ئاگاتا كرسیتی. له دواییدا باسی لێوه ده‌كه‌م، هه‌موو ئه‌مانه بوونه سه‌ره‌تایه‌ك بۆ ئه‌وه‌ی به‌دوای ئه‌م ژانره جوانه‌ی ئه‌ده‌بدا بگه‌ڕ‌ێم. به‌ڵام با سه‌ره‌تا بزانین رۆمانی پۆلیسی مانای چییه و چۆنه؟.\nرۆمانی پۆلیسی چییه؟\nرۆمانی پۆلیسی ئه‌و جۆره رۆمانه‌یه، كه زیاتر گرنگی به مه‌سه‌له‌ی تاوان و تاوانكاران ده‌دات، هه‌وڵده‌دات به شێوه‌یه‌كی ئه‌ده‌بی جوان، باسی تاوانێك بكات و بۆ خوێنه‌ری ده‌گه‌ڕ‌ێته‌وه‌و له كۆتایشدا بكوژه‌كه یان تاوانباراكه ئاشكرا ده‌كات و ده‌درێته دادگا.\nله‌م جۆره رۆمانه‌دا باسی روودانی تاوانێك ده‌كرێت، له رێگه‌ی (ئه‌فسه‌ری پشكنه‌ر، دیده‌كتیڤ، كۆمیسارێكه‌وه) هه‌وڵی دۆزینه‌وه‌و گرتنی تاوانباره‌كه ده‌دات.\nله‌مباره‌یه‌وه رۆمانووسی ئه‌ڵمانی Veit Heinichen ده‌ڵێت: (رۆمانی پۆلیسی بریتییه له چیرۆكێكی فه‌نتازی، كه به‌شێوه‌ی تایبه‌تی خۆی، هه‌وڵده‌دات كۆمه‌ڵگه‌كه‌مان پێ بناسێنێت. له‌هه‌مانكاتیشدا، باسی چه‌ند گۆشه‌یه‌كی تاریكی ناو كۆمه‌ڵگه ده‌كات، كه ئێمه نایناسین).\nسه‌ره‌تای رۆمانی پۆلیسی\nله‌باره‌ی سه‌رهه‌ڵدان و دروستبوونی رۆمانی پۆلیسی، كۆمه‌ڵێك راوبۆچوونی جیاواز هه‌یه. هه‌ندێك پێیان وایه سه‌ره‌تاكه‌ی ده‌گه‌ڕ‌ێته‌وه بۆ درامانووسی گه‌وره‌ی یۆنانی Sophokles. كه له ساڵی 425 زاینیدا، چیرۆكی (مه‌لیك ئۆدیپۆس)ـی نووسی. هه‌ندێكی تر پێیان وایه سه‌ره‌تاكه‌ی ده‌گه‌ڕ‌ێته‌وه بۆ شاعیری گه‌وره‌ی ئه‌ڵمان شیله‌ر. كه له ساڵی 1786دا چیرۆكێكی به‌ناوی(Der Verbrecher aus verlorener Ehre، تاوانبارێك له خێزانێكی دۆڕ‌او)دا نووسی. هه‌ندێكیش رۆمانه مه‌زنه‌كه‌ی(تاوان و سزا)ی نووسه‌ری گه‌وره‌ی روسی دیستیۆفسكی، به سه‌ره‌تای رۆمانی پۆلیسی داده‌نێن.\nبه‌ڵام بۆیه‌كه‌مین جار رۆمانێكی پۆلیسی نووسرا بێت، كه ته‌واوی بنه‌ماكانی رۆمانی پۆلیسی تێدابێت، له لایه‌ن نووسه‌ری ئه‌مه‌ریكی Edgar Allan Poe وه‌یه. ئه‌و له ساڵی 1841 رۆمانێكی به‌ناوی (دوو كوشتن له‌شه‌قامی مۆرگێس) نووسی. ئه‌م رۆمانه به‌سه‌ره‌تای رۆمانی پۆلیسی داده‌نرێت، چونكه بۆیه‌كه‌می نجار له‌م رۆمانه‌دا رۆڵیDetektiv ( ئه‌فسه‌ری پشكێنه‌ر، كۆمیسار) دیارده‌كه‌وێت. كه ئه‌مه‌ش یه‌كێكه له مه‌رجه سه‌ره‌كیه‌كانی رۆمانی پۆلیسی.\nجێگه‌ی ئاماژه‌یه ئادگار ئالا پۆ " كه له ساڵی 1809 له‌دایك بووه‌و ساڵی 1849 كۆچی دواییكردووه" ئه‌و له یه‌ككاتدا ره‌خنه‌گر و شاعیر و رۆژنامه‌وان و چیرۆكنووسێكی به‌توانا بوو، رۆڵێكی به‌رچاویشی هه‌بوو له پێشخستنی ره‌وتی رۆمانسیه‌ت له ئه‌مریكادا، به باوكی ئه‌ده‌بی پۆلیسیش داده‌نرێت.\nمه‌رجه‌كانی رۆمانی پۆلیسی\nدیاره رۆمانی پۆلیسی، كۆمه‌ڵێك یاسای تایبه‌ت به خۆی هه‌یه. كه تاڕ‌اده‌یه‌كی زۆر جیاوازه له رۆمانه‌كانی تر. نووسه‌ر و ره‌خنه‌گری ئه‌ڵمانیUlrich Schulz پێی وایه ده‌بێت له رۆمانی پۆلیسدا ئاگاداری سێ خاڵ بین كه ئه‌وانیش بریتین له:\nیه‌كه‌م: بوونی كۆمیسار Detektiv.\nدووه‌م: بوونی تاوانبار.\nسێیه‌م: بوونی قوربانی.\nئه‌م سێ خاڵه به مه‌رجی سه‌ره‌كی هه‌موو رۆمانێكی پۆلیسی داده‌نرێت و هه‌ر رۆمانێكیش ئه‌م سێ خاڵه‌ی تێدا نه‌بێت، ناكرێت به رۆمانی پۆلیسی دابنرێت، بگره ده‌چێته قاڵبی رۆمانی تره‌وه.\nكۆمیسار یان Detektiv رۆڵی سه‌ره‌كی له هه‌موو رۆمانێكی پۆلیسییدا ده‌گێڕ‌ێت. كۆمیسار رۆڵی رۆژ ده‌بینێت، هه‌موو رووداو و پاڵه‌وانه‌كانی تر، به ده‌وریدا ده‌سووڕ‌ێنه‌وه. به واتایه‌كی تر، هیچ رۆمانێك ناتوانین ناوی پۆلیسی لێ بنێین، ئه‌گه‌رDetektiv یان كۆمیساری تێدا نه‌بێت. لێره‌دا كۆمیسار رۆڵی ئه‌و كه‌سه ده‌گێڕ‌ێت كه ته‌واوی رۆمانه‌كه‌ی له‌سه‌رشانه و به‌بێ بوونی ئه‌م كۆمیساره، رۆمانه‌كه نوقسان ده‌بێت. هه‌ربۆیه هه‌ركه‌سێك بیه‌وێت رۆمانێكی پۆلیسی بنووسێت ده‌بێت زۆر به جوانی بزانێت رۆڵی كۆمیسار دابڕ‌ێژێت، چونكه ئه‌و ده‌توانێت ده‌زووی رۆمانه‌كه بكاته‌وه‌و دایبخات. دیاره مه‌رجیش نییه پاڵه‌وانی سه‌ره‌كی رۆمانه‌كه‌ش بێت، به‌ڵام گرنگ لێره‌دا ئه‌وه‌یه، كه هه‌ر ده‌بێت كه‌سێك هه‌بێت رۆڵی كۆمیسار بگێڕ‌ێت.\nهه‌میشه كه‌سی تاوانباریش رۆڵی گه‌وره‌ی هه‌یه له رۆمانی پۆلیسیدا، ده‌بێت نووسه‌ر زۆر به باشی بزانێت چۆن باسی هه‌ست و نه‌ست و هۆكاری تاوانه‌كه بخاته روو، جگه له‌وه‌ش ده‌بێت نووسه‌ر زۆر به وریاییه‌وه، ئه‌و جیاوازیانه ده‌ربخات كه له نێوان كه‌سی تاوانبار و كه‌سی ئاساییدا هه‌یه. باسكردنی رۆڵی تاوانباریش، بنه‌مایه‌كی سه‌ره‌كی تری ئه‌مجۆره رۆمانه‌یه، گه‌ر نووسه‌ر سه‌ركه‌وتوو نه‌بێت له باسكردن و داڕ‌شتنی كه‌سایه‌تی تاوانبار، ئه‌وا سه‌ركه‌وتوو نابێت. له‌هه‌مانكاتیشدا گه‌ڕ‌ان و پشكنین به‌دوای تاوانباردا، كارێكی تری نووسه‌ره كه له‌مه‌شدا ده‌بێت نووسه‌ر زۆر به سه‌لیقه‌وه مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵدا بكات. هه‌روه‌ها ده‌بێت له كۆتایی رۆمانه‌كه‌دا كه‌سی تاوانبار بدۆزرێته‌وه، ده‌نا ناچێته قاڵبی رۆمانی پۆلیسییه‌وه. له‌لایه‌كی تره‌وه زۆرجار له‌یه‌ك رۆماندا ته‌نها یه‌ك كه‌س تاوانبار نییه، بگره له‌وانه‌یه تاوانبار چه‌ند كه‌سێك بێت، بۆ نموونه له رۆمانی " كوشتن له شه‌مه‌نده‌فه‌ری خۆرهه‌ڵاتدا" له نووسینی ئاگاتا كریستی، له‌كۆتاییدا كۆمیسار هیركل بوارو ده‌گاته ئه‌و ده‌رئه‌نجامه‌ی، 13 كه‌س تاوانبارن له كوشتنی راتشیتی قوربانی، كه هه‌ر هه‌موویان چه‌قۆیان كردووه به جه‌سته‌یدا.\nهه‌روه‌ك چۆن داڕ‌شتنی كه‌سایه‌تی تاوانبار گرنگه، به‌هه‌مانشێوه‌ش داڕ‌شتنی كه‌سایه‌تی قوربانیش زۆر گرنگه. ده‌بێت نووسه‌ر له رۆمانه‌كه‌دا ئه‌وه بۆ خوێنه‌ر شیبكاته‌وه ئه‌و كه‌سه چۆن بووه به قوربانی؟! هه‌روه‌ها بۆچیش بووه به قوربانی؟ جێگه‌ی ئاماژه‌یه زۆرجاریش له یه‌ك رۆماندا چه‌ند قوربانییه‌ك ده‌بینین، به‌تایبه‌تی كاتێك باسی كه‌سایه‌تییه‌كی سادیی بكرێت كه زۆر حه‌زی له كوشتنی خه‌ڵكی ئاسایی بێت.\nچه‌ند ره‌گه‌زێكی تر\nجگه له‌م سێ خاڵه، چه‌ندین ره‌گه‌زی تریش هه‌ن كه رۆڵی گه‌وره ده‌گێڕ‌ن له رۆمانی پۆلیسیدا به‌تایبه‌تی "زمان، شوێن، دیالۆگ، گرێ" به‌تایبه‌تی گرێ رۆڵی سه‌ره‌كی ده‌گێڕ‌ێت.\nهیچ رۆمانێكی پۆلیسی به‌بێ ( گرێ) نابێت. هه‌موو كاتێك نووسه‌ر هه‌وڵده‌دات له رێگه‌ی (گرێ)ـوه، خوێنه‌ر بۆ ناو رۆمانه‌كه په‌لكێش بكات. (گرێ)ش له رۆمانی پۆلیسیدا، واته دۆزینه‌وه‌ی تاوانباره‌كه‌یه. زۆرجار له كۆتایی رۆمانه‌كه‌دا، به‌دۆزینه‌وه‌ی تاوانباره‌كه له‌لایه‌ن Detektiv وه، گرێی رۆمانه‌كه ده‌كرێته‌وه. ده‌بێت نووسه‌ر زۆر به جوانیی و وریاییه‌وه ئه‌م گرێیه بكاته‌وه، بگره ده‌توانم بڵێم یه‌كێكه له‌و مه‌رجانه‌ی كه سه‌ركه‌وتویی رۆمانه‌كه دیاری ده‌كه‌ن، چونكه نووسه‌ر سه‌ركه‌وتوو نابێت له شیكردنه‌وه‌ی ده‌زووی گرێی رۆمانه‌كه‌ی، رۆمانه‌كه‌ی لای خوێنه‌ر مایه‌ی گرنگی نابێت و نایخوێنێته‌وه.\nزمان له‌م جۆره رۆمانه‌دا شێوه‌یه‌كی ئاسان و ساكاری هه‌یه، چونكه رۆمانی پۆلیسی زیاتر بۆ خه‌ڵكی ئاسایی ده‌نووسرێت و زیاتر ئه‌وان تالیبی ئه‌و جۆره رۆمانانه‌ن. هه‌ربۆیه زمانی رۆمانی پۆلیسی، خۆی له ده‌سته‌واژه‌ی فه‌لسه‌فی و قورس لاده‌دات. هه‌وڵده‌دات به زمانێكی ئاسایی باسی رووداوه‌كان بكات. هه‌روه‌ها ده‌بێت نووسه‌ر ئاگاداری شێوازی قسه‌كردن و ره‌فتاری تاوانكاران بێت كه زۆرجار كه‌مێك تایبه‌ته.\nشوێن له رۆمانی پۆلیسیدا، جێگایه‌كی گرنگ و تایبه‌تی هه‌یه. شوێنی رووداوه‌كه یان تاوانه‌كه، ده‌بێت به‌شێوه‌یه‌كی ئێجگار جوان وه‌سف بكرێت. هه‌موو كاتێكیش نووسه‌ر هه‌وڵده‌دات، له ده‌وری ئه‌و شوێنه‌ی كه تاوانه‌كه‌ی تێدا رووداوه، بكاته شوێنی سه‌ره‌كی له رۆمانه‌كه‌یدا.\nجۆڕ‌ه‌كانی رۆمانی پۆلیسی\nدیاره رۆمانی پۆلیسی چه‌ندین جۆری هه‌یه، ئه‌مه‌ش تاڕ‌اده‌یه‌كی زۆر تایبه‌تمه‌ندیه‌كی زۆری داوه به‌م جۆره‌ی رۆمان.\nله‌م جۆره رۆمانه‌دا، نووسه‌ر هه‌وڵده‌دات، له رێگه‌ی كۆمیدیه‌وه بچێته ناو رۆمانه‌كه‌وه. زۆرجار له رێگه‌ی Detektiv وه هه‌وڵده‌دات شێوازێكی كۆمیدی بداته پاڵه‌وانه‌كانی. دیاره چه‌ندین نووسه‌ر پشتیان به‌م جۆره به‌ستووه، له‌سه‌ر و هه‌مووشیانه‌وه ژنه نووسه‌ری مه‌زنی ئینگلیزی Agatha Christieئاگاتا كریستی. كه به‌شێكی زۆری رۆمانه‌كانی، له رێگه‌ی كۆمیدیه‌وه باسی تاوانه‌كان ده‌كات. هه‌روه‌ها چه‌ندین نووسه‌ری تریش هه‌ن، كه پشت به هونه‌ری كۆمیدی ده‌به‌ستن له‌وانه Charlotte MacLeod, Donna Leon, Anne Chaplet, Christopher Stahl\nله‌م جۆره‌دا نووسه‌ر هه‌وڵده‌دات باسی تاوانێك بكات، كه له چه‌رخه كۆنه‌كاندا روویداوه. له‌هه‌مان كاتیشدا هه‌وڵده‌دات، له رێگه‌ی رۆمانه‌كه‌وه، باسی شارستانی ئه‌و شوێنه بۆ خوێنه‌ر بكات. له‌وانه رۆمانی Rachende Geister، Agatha Christie، كه باسی مێژووی شارستانی میسری كۆن ده‌كات. دیاره ئه‌مجۆره‌ی رۆمانی پۆلیسی زۆر قورسه، ده‌بێت نووسه‌ر شاره‌زاییه‌كی ئێجگار باشی هه‌بێت له باره‌ی مێژووی ئه‌و رووداوه‌ی كه باسی ده‌كات، ده‌بێت له هه‌موو روویه‌كه‌وه، پاڵه‌وانه‌كانی به‌و شێوه‌یه دابڕ‌ێژێت، كه له‌و سه‌رده‌مه‌دا ژیاون.\nئه‌میش جۆرێكی تره له رۆمانی پۆلیسی. هیچ جیاوازیه‌كی ئه‌وتۆی له‌گه‌ڵ ئه‌وانی تر نییه، ته‌نها ئه‌وه نه‌بێت، كه له‌م جۆره‌دا ره‌گه‌زی (باش و خراپ) به ئاشكرایی ده‌رده‌كه‌وێت. نووسه‌ر هه‌وڵده‌دات مه‌سه‌له‌ی (چاكه و خراپه) به ته‌واوی ده‌ربخات. Detek كۆمیسار ده‌بێته پاڵه‌وانی (چاكه) و دژی تاوانبار (خراپه) ده‌جه‌نگێت. له كۆتایشدا ده‌بێت(چاكه) سه‌ربكه‌وێت به‌سه‌ر خراپه‌دا. دیاره Thriller له سینه‌مادا زیاتر به‌كاردێت. به‌شی زۆری فیلمه‌كانیش، له‌و رۆمانانه وه‌رده‌گیرێن، كه له‌سه‌ر ئه‌م جۆره نووسراون.\nتاوانبار لێره‌دا كه‌سێكه، نه‌خۆشی ده‌روونی هه‌یه. هه‌ر ئه‌م نه‌خۆشیه‌ش ده‌بێته هۆكاری سه‌ره‌كی تاوانه‌كه‌ی. بۆ نموونه له رۆمانه مه‌زنه‌كه‌ی (تاوان و سزای) دیستۆیفسكی، راسكۆلنیكۆڤ گه‌نجێكی خوێندكاره، نه‌خۆشیه ده‌روونیه‌كه‌ی وای لێده‌كات، كه تاوانێكی گه‌وره‌ی كوشتن ئه‌نجام بدات. به واتایه‌كی تر نووسه‌ر هه‌وڵده‌دات، باری ده‌روونی كه‌سێك شیبكاته‌وه و چۆن ئه‌م باره ده‌روونیه‌ش، ده‌بێته هۆی ئه‌وه‌ی كه‌سێك تاوانێك ئه‌نجام بدات، له حاڵه‌تێكدا ئه‌م كه‌سه تاوانبار نییه، به‌ڵكو نه‌خۆشی ده‌روونی هه‌یه. له‌م جۆره رۆمانه‌دا، ده‌بێت نووسه‌ر شاره‌زایه‌كی زۆر باشی له زانستی سایكۆلۆژی هه‌بێت. گه‌ر نووسه‌ر زاڵ نه‌بێت به‌سه‌ر ئه‌م زانسته‌دا، ناتوانێت رۆمانه‌كه‌ی به‌باشی بنووسێت.\nرۆمانی پۆلیسی ره‌خنه‌گرانه یان كۆمه‌ڵایه‌تی\nله‌م جۆره‌دا نووسه‌ر هه‌وڵده‌دات له رێگه‌ی تاوانێكه‌وه، ره‌خنه‌كانی خۆی ئاڕ‌استه‌ی كۆمه‌ڵگه بكات. لێره‌دا نووسه‌ر په‌ل ده‌هاوژێت بۆ ناو هه‌موو بواره‌كانی كۆمه‌ڵگه‌وه، به‌چاوێكی ره‌خنه‌گرانه ده‌ڕ‌وانێته (ئایین، سیاسه‌ت، نه‌ریت و فه‌رهه‌نگی) ناو كۆمه‌ڵگه. دیاره ئه‌م جۆره رۆمانه‌ش له‌م چه‌ند ساڵه‌ی دواییدا سه‌ریهه‌ڵدا. ئه‌ویش زیاتر له رێگه‌ی نووسه‌ره سوێدیه‌كانه‌وه بوو به‌تایبه‌ت هه‌ردوو نووسه‌ری مه‌زن (Henning Mankell ,Hakan Nesser,). به‌ش به‌حاڵی خۆم زیاتر حه‌زم له‌م جۆره‌ی رۆمانی پۆلیسیه. پێش ماوه‌یه‌ك رۆمانێكی ,Hakan Nesser خوێنده‌وه به‌ناوی Münsters Fall . ئه‌وه یه‌كه‌مین رۆمانی ئه‌و نووسه‌ره بوو خوێندمه‌وه. به‌ڕ‌استی زۆر شاره‌زاییانه باسی(ته‌نهایی، پیری، شانس) كردووه. Hakan Nesser ئێجگار به‌توانایه، له وه‌سفكردنی تاوانباران، ئێجگار شاره‌زایانه ره‌خنه‌كانی خۆی ئاڕ‌استه‌ی كۆمه‌ڵگه‌ی سوێدی ده‌كات.\nنووسه‌رێكی تری ئیتاڵیش هه‌یه، به‌ناوی Gianrico Carofiglio، دیاره جگه له‌وه‌ی نووسه‌رێكی گه‌وره‌یه، حاكمێكی ناسراوه له دژایه‌تی مافیا له ئیتاڵیا. هه‌روه‌ها ماوه‌یه‌كیش سیناتۆر بوو له په‌رله‌مانی ئیتاڵیا. ئه‌م نووسه‌ره‌ش له رێگه‌ی رۆمانی پۆلیسیه‌وه، توانیوویه‌تی ره‌خنه‌كانی خۆی ئاڕ‌استه‌ی كۆمه‌ڵگه‌ی ئیتاڵیا بكات. یه‌كه‌م جار رۆمانی Reise in die Nacht م خوێنده‌وه. كه باسی كوشتنی منداڵێك ده‌كات له شاری باری. له‌سه‌ر ئه‌م تاوانه‌ش، به ناڕ‌ه‌وا كۆچه‌رێكی سه‌نیگالی ده‌ستگیر ده‌كرێت. هه‌موو خه‌ڵكی ئه‌و تاوانبار ده‌كه‌ن، به‌ڵام دوایی ده‌رده‌كه‌وێت كه ئه‌و بێ تاوانه. هه‌ر لێره‌دا نووسه‌ر زۆر به جوانی وه‌سفی هه‌ستی فاشیستانه و راسیزستانه‌ی ئیتاڵیه‌كان ده‌كات، به‌رامبه‌ر به خه‌ڵكی بێگانه. له رۆمانێكی تریشیدا به ناوی In Freiem Fall ، باسی كێشه‌ی ژنێك ده‌كات، كه به منداڵی باوكی په‌لاماری سێكسی داوه. هه‌ر ئه‌م كاره‌ش ته‌واوی ژیانی ئه‌و كچه تێكده‌دات. له‌م جۆره رۆمانه‌دا، ده‌بێت نووسه‌ر شاره‌زایی باشی هه‌بێت، له زانسته كۆمه‌ڵایه‌تی و سیاسیه‌كان. ده‌بێت زۆر شاره‌زاییانه ره‌خنه‌كانی ئاڕ‌استه‌ی كۆمه‌ڵگه بكات و له چۆنێتی داڕ‌شتنی رووداوه‌كان و پاڵه‌وانه‌كاندا زۆر شاره‌زا بێت. دیاره له ئێستادا زیاتر ئه‌م جۆره‌ی رۆمانی پۆلیسی بره‌ویی هه‌یه به‌تایبه‌تی له ئه‌وروپادا.\nبۆچی رۆمانی پۆلیسی گه‌شه‌ی سه‌ند؟\nله پاش ساڵه‌كانی شه‌ستی سه‌ده‌ی رابروودودا، رۆمانی پۆلیسی به‌شێوه‌یه‌كی ئێجگار زۆر، له ئه‌وروپا و ئه‌مریكای باكوور گه‌شه‌ی سه‌ند. به‌ته‌واوی بوو به ئه‌ده‌بی میللی (شه‌عبی)، چونكه هه‌موو كه‌سێك رووی له‌م جۆره رۆمانانه كرد. دیاره له‌مه‌شدا كۆمه‌ڵێك هۆكاریی سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تیی و فه‌رهه‌نگی رۆڵیان هه‌یه، لێره‌دا هه‌وڵده‌ده‌ین باسی هه‌ندێكیان بكه‌ین.\nهه‌ندێك ره‌خنه‌گر پێیان وایه كه رۆمانی پۆلیسی، درێژكه‌ره‌وه‌ی رۆمانه‌كانی سه‌ده‌ی پێشووه به‌تایبه‌تی ئه‌وانه‌ی ده‌چنه قاڵبی ئه‌ده‌بی"سه‌ركێشی، مغامرات"ـه‌وه. هه‌ر له‌م باره‌یه‌وه ره‌خنه‌گری ئه‌ڵمانی Ulrich Schutz ده‌ڵێت:(هۆكاری سه‌ره‌كی ئه‌وه‌بوو كه رۆمانی پۆلیسی درێژكه‌ره‌وه‌ی رۆمان یان ئه‌ده‌بی(Abenteuer، مغامرات) بوو. له‌م رۆمانانه‌شدا خوێنه‌ر حه‌ز به سه‌ركێشیی"مجازه‌فه" و شێتیه‌كانی پاڵه‌وانی رۆمانه‌كان ده‌كات).\nدووركه‌وتنه‌وه له سیاسه‌ت\nله‌لایه‌كی تریشه‌وه له‌و ساڵانه‌دا جه‌نگی ساردی نێوان بلۆكی خۆرهه‌ڵات و خۆرئاوا، خه‌ڵكی تووشی بێزاری كردبوو، هه‌ربۆیه خه‌ڵكی زیاتر به دوای جۆره رۆمانێك ده‌گه‌ڕ‌ان، كه دووریان بخاته‌وه له‌و ژیانه سیاسیی و كۆمه‌ڵایه‌تییه جه‌نجاڵه‌ی ئه‌و كات.\nحه‌زی گه‌ڕ‌ان و پشكنین\nله هه‌مانكاتیشدا رۆمانی پۆلیسی جۆره تایبه‌تمه‌ندیه‌كی تێدایه، كه هه‌ستی (فچولیه‌ت) لای خوێنه‌ر ده‌وروژێنێت. خوێنه‌ر زیاتر حه‌ز ده‌كات به‌دوای رووداوه‌كانه‌وه بێت و كه‌سی تاوانبار بدۆزێته‌وه‌و له هۆكاری تاوانه‌كه ئاگاداربێت.\nرۆڵی سینه‌ما و تیڤی له پێشكه‌وتنی رۆمانی پۆلیسی\nیه‌كێك له هۆكاره‌كانی تری پێشكه‌وتن و گه‌شه‌ی خێرای رۆمانی پۆلیسی، سینه‌ما و تیڤیه. له پاش ساڵانی شه‌سته‌كانی سه‌ده‌ی رابردوودا، رۆمانی پۆلیسی ره‌واجێكی ئێجگار گه‌وره‌ی له سینه‌ما و تیڤیدا په‌یداكرد. به‌تایبه‌تی هۆلیود، گرنگییه‌كی زۆری به‌م جۆره رۆمانانه ده‌دا. ئه‌مڕ‌ۆ له وڵاتانی خۆرئاوادا فیلمی پۆلیسی یان زنجیره‌ی درامای ته‌له‌ڤزیۆنی پۆلیسی، هه‌موو كه‌ناڵه‌كانی تیڤی گرتۆته‌وه. وای لێهاتووه هه‌موو شه‌وێك فیلمێك یان زنجیره‌یه‌كی ته‌له‌فزیۆنی پۆلیسی پێشكه‌ش ده‌كرێت. دیاره ئه‌مه‌ش به‌هۆی ئه‌وه‌ی، كه ئه‌م جۆره فیلمانه سه‌رنجی بینه‌ر زیاتر بۆلای خۆ راده‌كێشێت. هه‌ربۆیه ئه‌وانیش زیاتر خه‌ریكی ئه‌م جۆره كارانانه‌ن. ده‌توانم بڵێم، ئه‌مڕ‌ۆ فیلمی پۆلیسی جێگای فیلمی كاوبۆی یان (Western,عه‌ێابه)ی كۆنی گرتۆته‌وه.\nدیاره ئه‌مه‌ش هێنده‌ی تر، رۆمانی پۆلیسی پێشخست، چونكه به‌شی زۆری ئه‌و فیلمانه، له رۆمانه پۆلیسیه‌كانه‌وه وه‌رده‌گیرێت. به‌واتایه‌كی تر، ئه‌مڕ‌ۆ سینه‌ما و تیڤی ، گه‌وره‌ترین هۆكارن بۆ گه‌شه‌سه‌ندنی ئه‌م جۆره‌ی رۆمان.\nله‌گه‌ڵ زۆربوونی ژماره‌ی دانیشتوان، تاوانیش زیادیكردووه، هه‌رئه‌مه‌ش وایكردووه كه ئێمه رۆژانه گوێمان له تاوانێك بێت، هه‌ر تاوانێكیش چیرۆكێكی دڵته‌زێنی له پشته‌وه‌یه‌تی، خه‌ڵكیش وایانلێهاتووه كه به دوای چیرۆكی تاوانه‌كاندا بگه‌ڕ‌ێن و له هۆكاری تاوانه‌كه بكۆڵنه‌وه. هه‌روه‌ها بوونی تاوانی زۆریش.\nنووسه‌رانی بواری ئه‌ده‌بی پۆلیسی\nدیاره له‌م ژانره‌ی ئه‌ده‌بیشدا كۆمه‌ڵێك نووسه‌ر له جیهاندا ناوبانگیان ده‌ركردووه له‌وانه: Charlotte MacLeod, Donna Leon, Anne Chaplet, Christopher Stahl،,Hakan Nesser Gianrico Carofiglio. Henning Mankell به‌ڵام ئه‌وه‌ی كه له ته‌واوی جیهاندا به‌م ئه‌ده‌به ناسراوه، ژنه نووسه‌ری به‌ریتانی ئاگاتا كریستییه، كه پێش چه‌ند ساڵێك گۆڤاری " ڤێڵت دێر فراون" ئه‌ڵمانی به " شاژنی كریمی" ناوی بردووه.\nئاگاتا كریستی له 15 سێپته‌به‌ری 1890 له باشووری به‌ریتانیا له‌دایك بووه‌و له 12 كانوونی دووه‌می ساڵی 1976 كۆچی دوایی كردووه. هیچ ژنه نووسه‌رێكی به‌ریتانی و جیهانیش هێنده‌ی ئاگاتا كریستی له جیهاندا ناسراو نییه. له پاش كتێبی ئینجیل و كاره‌كانی شكسپیر، كتێبه‌كانی ئاگاتا كریستی دێن كه پڕ فرۆشترین كتێبی جیهان بوون، هه‌تاوه‌كو ئێستا زیاتر له دوو ملیارد نوسخه له كتێبه‌كانی له جیهاندا فرۆشراون. ئه‌م ژنه له ته‌مه‌نیدا 66 رۆمانی پۆلیسی و 23 شانۆ و كۆمه‌ڵێك كورته چیرۆكی نووسیوه، جگه له‌وه‌ش به‌ناوی خوازراویشه‌وه چه‌ند كتێبێكی چاپ كردووه. به‌شێكی زۆری رۆمانه‌كانیش كراون به فیلمی سینه‌مایی، تاوه‌كو ئێستا22 فیلمی سینه‌مایی و 76 فیلمی ته‌له‌فزیۆنی له رۆمانه‌كانی ئاگاتا كریستی به‌رهه‌مهێنراوه. جگه له‌وه‌ش رۆمانه‌كانی وه‌رگێڕ‌اون بۆ سه‌ر 104 زمانی جیهانی و رۆمانیAnd Then There Were None له جیهاندا زیاتر له 100 ملیۆن نوسخه‌ی لێفرۆشراوه، هه‌ر ئه‌مه‌ش وایكردووه كه ئه‌م كتێبه ببێت به پڕ فرۆشترین كتێبی جیهان.\nئاگاتا كریستی خاوه‌نی شێوازێكی تایبه‌تی نووسین بوو، به‌شێوه‌یه‌كی ئه‌ده‌بی زۆر جوان، هه‌وڵیداوه به‌دوای تاوانباراندا بگه‌ڕ‌ێت و تاوانه‌كانیان ئاشكرا بكات. ئه‌وه‌ی مایه‌ی سه‌رنجه كه ئاگاتا كریستی له ژیانی شه‌خسیدا زۆر دووربووه له بواری ئه‌ده‌بی پۆلیسی، ئه‌و له كاتی جه‌نگی یه‌كه‌می جیهاندا، په‌رستار بووه‌و له نه‌خۆشخانه‌كاندا یارمه‌تی سه‌ربازه برینداره‌كانی داوه، وه‌كو خۆشی ده‌ڵێت، ئه‌و ماوه‌یه سوودی زۆری له‌و چیرۆكانه وه‌رگرتووه كه سه‌ربازه برینداره‌كان بۆیان گێڕ‌اوه‌ته‌وه، زۆرجار خۆشی هه‌وڵیداوه چیرۆك بۆ سه‌ربازه برینداره‌كان بگێڕ‌ێته‌وه بۆ ئه‌وه‌ی ئازار و برینه‌كانیان له‌بیر بچێته‌وه. له كاتی جه‌نگی دووه‌می جیهانیشدا، وه‌كو یاریده‌ده‌ری پزیشكی له یه‌كێك له ده‌رمانخانه‌كاندا كاریكردووه، له‌و كاته‌شدا جه‌نگ بووه، وه‌كو خۆشی دواتر ده‌ڵێت: ئه‌و ماوه‌یه‌ش زانیاریی زۆری له باره‌ی مادده‌ی ژه‌هره‌وه وه‌رگرتووه، كه له به‌شێك له رۆمانه‌كانیدا باسی ئه‌و تاوانبارانه ده‌كات كه به ژه‌هر قوربانییه‌كانیان ده‌كوژن.\nبه گشتی ئاگاتا كریستی زۆرێك له مێژوونوسان و ئه‌دیبانی جیهان، ئه‌و به دایكی گه‌وره‌ی ئه‌ده‌بی پۆلیسی داده‌نێن، ئه‌و چ له رووی شێواز و ناوه‌ڕ‌ۆكیشه‌وه، شۆڕ‌شێكی گه‌وره‌ی به سه‌ر ئه‌ده‌بی پۆلیسیدا كردووه‌و دواتریش بۆته مامۆستایه‌ك بۆ زۆر نووسه‌ری تر. هه‌ر بۆیه كاتێك باسی ئه‌ده‌بی پۆلیسیمان كرد، ناچارین كه باسی ئاگاتا كریستیش بكه‌ین، كه‌سێكیش بیه‌وێت له ئه‌ده‌بی پۆلیسیدا شاره‌زا بێت، ئه‌وا هه‌ر ده‌بێت كار و به‌رهه‌مه‌كانی ئاگاتا كریستی بخوێنێته‌وه.\nئێمه و رۆمانی پۆلیسی\nبه‌داخه‌وه هه‌تاوه‌كو ئه‌مڕ‌ۆش ئێمه‌ی كورد، چ له رووی رۆمان یان چیرۆك ته‌نانه‌ت ڵێكۆڵینه‌وه‌یه‌كی ئه‌ده‌بیشمان له‌سه‌ر رۆمانی پۆلیسی زۆر كه‌مه. كه به بڕ‌وای من ئه‌مه‌ش خه‌وشێكی گه‌وره‌یه. كاتێك سه‌یر ده‌كه‌یت، ئه‌مڕ‌ۆ له ته‌واوی جیهاندا گرنگی و بایه‌خێكی ئێجگار زۆر ده‌درێت به‌م ژانره‌ی ئه‌ده‌ب. ساڵانه چه‌ندین خه‌ڵاتی جۆراجۆر بۆ رۆمانی پۆلیسی هه‌یه. بۆ نموونه له ئه‌ڵمانیا خه‌ڵاتێكی تایبه‌تیان هه‌یه به‌ناویDeutsche Krimi Preis ، كه تایبه‌ته به نووسه‌رانی رۆمانی پۆلیسی. هه‌ر‌وه‌ها له فه‌ره‌نساش رۆمانی پۆلیسی بایه‌خی زۆری هه‌یه، هه‌ربۆیه خه‌ڵاتێكی ساڵانه به‌ناوی Grand prix de littérature policière بۆ رۆماننووسانی پۆلیسی داناوه.\nبۆچی ئێمه رۆمانی پۆلیسیمان نییه؟\nدیاره ئه‌م پرسیاره‌ش زۆر گرنگه ئێمه له خۆمانی بكه‌ین،  بۆچی تاوه‌كو ئێستا ئێمه زۆر كه‌م رۆمان یان چیرۆكی پۆلیسمان كه‌مه؟ یان بۆچی نووسه‌ران هیچ بایه‌خ و گرنگیه‌ك به‌م ژانره‌ی ئه‌ده‌ب ناده‌ن؟ به بڕ‌وای من كۆمه‌ڵێك هۆكار هه‌ن بۆ ئه‌م پرسه‌ش، كه ده‌توانم له چه‌ند خاڵێك یان هۆكارێك كۆیبكه‌مه‌وه.\n- ئێمه به گشتی زۆر دره‌نگ به كاروانی ئه‌ده‌بی جیهان گه‌یشتین، به‌تایبه‌ت زۆر دره‌نگ (رۆمان)مان ناسی. هه‌مووی په‌نچا ساڵێكه رۆماننووسمان هه‌یه. ئه‌گه‌ر هێنده دره‌نگ ئێمه به ژانری (رۆمان) ئاشنا بووبێتین، ده‌بێت زۆر ئاسایی بێت لامان، كه هێشتا شاره‌زاییمان له هه‌موو جۆره‌كانی (رۆمان) نه‌بێت.\n- زاڵبوون و داگیركردنی هونه‌ری (شیعر) به‌سه‌ر ئه‌ده‌بی كوردیدا.\nكه ئه‌مه‌ش گورزێكی باشی له ژانره‌كانی تری ئه‌ده‌ب داوه. به‌گشتی نووسه‌رانی كورد له سه‌ده‌ی پێشوودا زیاتر خۆیان به هونه‌ری (شیعر) خه‌ریك كردووه. كه ئه‌مه‌ش ته‌رازووی ئه‌ده‌بیمانی لاواز كردووه.\n- نه‌بوونی دادگای سه‌ربه‌خۆ و ناشاره‌زایی له زانستی گه‌ڕ‌ان به‌دوای تاوانباراندا.\nدیاره به حوكمی ئه‌وه‌ی هێشتا له وڵاتی ئێمه حوكمی یاسا به‌رقه‌رار نه‌بووه، له‌به‌رئه‌وه گه‌ڕ‌ان به‌دوای تاوانباران و دۆزینه‌وه‌ی تاوانباران، كارێكی زه‌حمه‌ته. به‌شێكی زۆری رۆمانه پۆلیسیه‌كانیش، سوود له پۆلیسخانه و دادگاكان وه‌رده‌گرن بۆ ئه‌وه‌ی چیرۆكی تاوانبارنیان ده‌ستبكه‌وێت. هه‌میشه ده‌زگاكانی پۆلیس و ئاسایش، سه‌رچاوه‌ی سه‌ره‌كی رۆمانووسانی پۆلیسی بوون، له رێگه‌ی چیرۆكی تاوانبارانه‌وه، توانیویانه رۆمانی پۆلیسی زۆر جوان به‌رهه‌م بهێنن، به‌چه‌ندین شێوه‌ش هاوكاری ئه‌و نووسه‌رانه كراوه كه خه‌ریكی نووسینی رۆمانی پۆلیسی بوون و كار ئاسانیان له‌لایه‌ن ئه‌و ده‌زگایانه‌وه بۆ كراوه.\n- باروودۆخی سیاسی گه‌لی كورد، دیاره به حوكمی ئه‌وه‌ی ئێمه هێشتا له قۆناغی خه‌باتی رزگاریداین، زیاتر نووسه‌ران هه‌وڵیان داوه، له رێگه‌ی ئه‌ده‌به‌وه، ئازار و مه‌ینته‌كانی گه‌له‌كه‌مان بخه‌نه روو. ژیانه ئاڵۆزو زه‌حمه‌ته‌كه‌ی كورد، وایخواستووه كه نووسه‌ران زیاتر خه‌ریكی رۆمانی (سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تی) بن و خۆیان به ئه‌ده‌بی پۆلیسییه‌وه خه‌ریك نه‌كه‌ن.\n- سه‌یركردنی رۆمانی پۆلیس به چاوێكی نزم و بێ بایه‌خ، به‌داخه‌وه هه‌تاوه‌كو ئه‌مڕ‌ۆش به‌شێكی زۆری نووسه‌رانمان، جۆره هه‌ستێكی هه‌ڵه‌یان هه‌یه، كه به چاوێكی نێگه‌تیڤه‌وه سه‌یری ئه‌م ژانره‌ی ئه‌ده‌ب ده‌كه‌ن دیاره ئه‌مه‌ش به بڕ‌وای من هۆكه‌ی ده‌گه‌ڕ‌ێته‌وه، بۆ نه شاره‌زایی بوونیان له‌م جۆره رۆمانه. به گشتی كاتێك باسی رۆمانی پۆلیس ده‌كرێت، واده‌زانن كه رۆمانی پۆلیسی، به شتێكی بێ بایه‌خ و نزم سه‌یر ده‌كرێت. له‌حاڵه‌تێكدا ئه‌مڕ‌ۆ رۆمانی پۆلیسی، هه‌موو جیهانی گرتۆته‌وه.\nئێستا له ته‌واوی جیهاندا، رۆمانی پۆلیسی له چاو جۆره‌كانی تری رۆماندا له گه‌شه‌یه‌كی به‌رده‌وامدایه و له‌ناو خوێنه‌رانیشدا، ره‌واجی زۆری هه‌یه. به‌داخه‌وه له كوردستاندا به‌و شێوه‌یه نییه.\nدیاره بۆ قسه‌كردن له‌باره‌ی ئه‌ده‌بی پۆلیسی زۆری ده‌وێت. گه‌ر بته‌وێت به‌شیوه‌یه‌كی باش شاره‌زایی له‌سه‌ر ئه‌ده‌بی پۆلیسی وه‌ربگریت، ده‌بێت چه‌ندین كتێب و وتار بنووسین. هیوادارم من توانیبێتم، له رێگه‌ی ئه‌م لێكۆڵینه‌وه‌یه‌وه، كه‌مێك زانیاری به خوێنه‌ری كورد بگه‌یه‌نم. له‌هه‌مانكاتیشدا تیشكێكی بچووك بخه‌مه سه‌ر ئه‌م ژانره گرنگه‌ی ئه‌ده‌ب كه له جیهاندا گرنگی زۆری پێده‌درێت.\n1..Der Tod auf dem Nil. Scherz Verlag. München.1978. Agatha Christie\n3.محمد یوسف. من هي اجاتا کریستی. سایتی الباحثون المصریون. https://egyresmag.com/\n4. Aktuelle Formen und Tendenzen des Kriminalromans. Ulrich schutz\n5. رۆمانی تاوان سزا. دیستۆفسکی. وه‌رگێرانی ره‌ئووف بێگه‌رد. چاپخانه‌ی ڕه‌نج. سلێمانی.2007.6\n6..btb Verlag.München.2008.Hakan Nesser.Münsters Fall\n10... . www.welt-der-frauen.atAgatha Christie: Die Königin des Kriminalromans


سەرکردەیەکی پێشووی یەکێتی: نابێ پەرلەمانتارە کوردەكانی بەغدا دژی میللەتی خۆیان بجووڵێنەوە\nقایمقامى هەولێر: کڕین و فرۆشتنى یارى ئاگرین لە جەژندا قەدەغەیە\nكەركووك.. كەسێك برایەكی خۆی کوشت\nراپەرین.. سەبارەت بە فرۆشتنی یارییە ئاگرینەکان هۆشداریی دەدرێتە دوکاندارەکان\nسەرۆک بارزانی سەرەخۆشی لە یونس رۆژبه‌یانی ده‌كات\nلاهوور جەنگی بە بازرگانیی ماددەی هۆشبەر ناکۆکییە ناوخۆییەکانی یەکێتیی زیاتر دەکات\n"ئەگەر ئێستا مام جەلال لە ژیاندا بوایە پەیوەندیی پارتی و یەكێتی بەهێزتر دەبوو"\nBasnews 22/04/2021 - 13:45 كوردستان\nسەركردەیەكی پێشووی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان داوا لە حزبەكەی دەكات، ڕێز لەو كەسانە بگرێت كە ”ڕۆژێک لە ڕۆژان لە شاخ خەباتیان بۆ یەکێتی کردووە و ماندوو بوون”. ئەوەش ناشارێتەوە كە ئەگەر مام جەلال ئێستا لە ژیاندا بوایە، پەیوەندیی پارتی و یەكێتی بەهێزتر دەبوو.\nمحەمەد وەتمان، ئەندامی پێشووی سەرکردایەتیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بە (باسنیوز)ی ڕاگەیاند: "سەرکردە تێکۆشەرەکانی یەکێتی، ئەگەر خەبات و تێکۆشانیان بۆ گەلی کورد کردبێت، نابێت نیگەران بن لەوەی دوور خرانەتەوە، یان فەرامۆش کراون، خودی خۆم لەناو یەکێتیدا، لەپێناو کورد و کوردستان خەباتم کردووە، بەڵام ئەگەر گلەییم لە یەکێتی ھەبێت، ئەو گلەییانەم لای خۆم ھێشتووەتەوە، بۆیە ھەقە ئەو کەسانەی پێشتر لەناو یەکێتی تێکۆشاون، بەپێی خەباتەکەی خۆیان ڕێزیان لێ بگیرێت".\nگوتیشی: "ڕاستە سەرکردایەتیی یەکێتی گۆڕاوە، بەڵام من ھیچ شتێکم لەسەر سەرکردایەتیی نوێی یەکێتی نییە، چونکە پێشتر ئەو حزبە پێویستی بە کەسانی سەربازی و شۆڕشگێڕ بووە، بەڵام ئێستا ڕەنگە کەسانی سیاسیی گەنجیان بووێت، بۆیە ھیوادارم سەرکردایەتیی نوێی یەکێتی بتوانێت خزمەتی خەڵکی کوردستان و ڕێبازی مام جەلال بکات، چونکە مام جەلال ھەمیشە لەگەڵ یەکڕیزیی حزبەکاندا بووە و لە کاتی گرژییەکاندا نێوانی لایەنە سیاسییەکانی ئاسایی دەکردەوە".\nدەشڵێت: "بێ گومان ئەگەر مام جەلال لە ژیاندا بمایە، پەیوەندیی یەکێتی و پارتی بەھێزتر دەبوو، بەداخەوە كۆچی دوایی مام جەلال، زیانی گەورەی بە گەلی کورد گەیاندووە و بێگومان پیاوانی گەورەی تریشمان لەدەست بچێت زیانی زیاتر دەكەین".\nمحەمەد وەتمان، ئەندامی پێشووی سەرکردایەتیی یەکێتی ئاماژەی بەوەش کرد: "ئەو پەرلەمانتارانەی لە بەغدا نوێنەرایەتیی کورد دەکەن، ھەڵەیەکی گەورە دەکەن، کە دژی گەلی کورد قسە دەکەن، چونکە ئەوان بە دەنگی خەڵک بوونەتە پەرلەمانتار، ئەگەر دەنگی خەڵک نەبوایە، ئەوان پەرلەمانیان نەدەبینی، بۆیە باشترە ئەو پەرلەمانتارانە لە بەغدا بەڕاستی نوێنەرایەتیی گەلی کورد بکەن".\nکاروانێکی دیکەی هاوکاریی لۆجستیی هاوپەیمانان گەیشتە وەزارەتی پێشمەرگە\nئێران: هەر لایەنێک دەستی لە كوشتنی قاسم سولەیمانیدا هەبێ سزا دەدرێ\nمەلا مستەفا ڕێكانی لە دهۆك میدیاكانی تاقمی ١٦ی ئۆكتۆبەر بەدرۆ دەخاتەوە


9/23/2021 5:54:00 PM 151 جار خوێندراوەتەوە\nئەگەر دەنگ نەدەیت، زیندانیەکانی بادینان ئازار ئەدەیت، ئەگەر دەنگ نەدەیت ژمارەی زیندانییەکان بەرەوژوور هەڵدەکشێ ، ئەگەر دەنگ نەدەیت هەناسەی ئازادیمان تەنگتردەبێ ، شیشی زیندانەکان پتەوتر و بێ باکی دەسەڵات زیاتر .\nدەنگی تۆ دەنگی ئازادیە ، دەنگی تۆ هاوارێکی بەهێزە بۆ راچڵەکاندنی نەیارانی ئازادی ، شتێک لەم زەمینە و زەمەنەی کوردستاندا بتوانێ دەسەڵات ڕاچڵەکێنێ دەنگی تۆیە ، دەنگی تۆ پڕ بەهاترین زەبرە دژ بەستەم و بێدادیە.\nسەرنج بدەن ،دامەزراوە میدیاییەکانی سایەیی نەوت و قوتی دزراوی تۆ ، چۆن ئاراستەی بینینمان ئەگۆڕن ، پروپاگەندەی گەورە ئەکەن بۆ ئەوەی خەڵک دەنگ نەدات ، ئاراستەیی نارەزایەتی بەرەو رووی ئەوهێزانە ئەگۆڕن کە بەشێکنین لە قەیرانی دروستکراو بەڵکو چارەسەرن ،میدیایی سیبەری پارەی نەوت و سامانی گشتی هەرگیز دەسەڵاتی زۆرینە وەک گرفتی بەردەم چاکسازی پیشان نادەن ، بەڵکو ئاراستەکە بەو جۆرە ئەگۆڕن کە ئەوانەی ئەیانەوێ چاکسازیبکرێت توانایان نیە.\nدەنگ نەدانی تۆ سزای ستەمکاران نیە ، دەنگدانی تۆ سزای ستەمکاریە ، دەنگ نەدانی تۆ پاداشتێکە بۆ ئەو دەسەڵاتەیی خوی بەستەمکردن و بێدادیەوە گرتوە ،دەنگی تۆ تەنها مافێکە کە خۆت ئەتوانی پیادەی بکەیت و هیچ کەسێک و هیچ ئیرادەیەک ناتوانێ لێت زەوتبکات ، ئەو تەنها مافەی تۆ کە ناتوانن لێت بسێنن ئەیانەوێت بیفەوتێنی ، ئەوان بە پارەی زۆر و پروپاگەندەی زۆر ئەیانەوێ ئەم ئیرادەیەشت کە تەنها هی خۆتە ممارەسەی نەکەیت.\nئیرادەی زۆرینەی خەڵک بەدڵنیاییەوە بۆ گۆڕانکاری ئیرادەیەکی بەردەوام و جێگیرە ، نەهج و دیدی سیاسی و بنەماکانی بزوتنەوە گۆڕانیش وەک هەمیشە بەرێچکە دروستەکەی خۆیدا ئەروات ، ئەوەی گۆڕاوە ،زیاتر بونی هێزی ستەمە ، ئەوەی گۆڕاوە ژەهری پروپاگەندەیه دژ بەگۆڕانکاری ئەوەش بایکۆت و جێبەجێنەکردنی ئەم ئەرکە بچوکەی دیموکراسی بۆ نەیارانی گۆڕانکاری رەخساندیان.\nدەنگ نەدانی تۆ ستەم ، گەندەڵی، هەڕەشە و تیرۆر زیاتر دەکات ، دەنگی تۆ هەناسەی ئازادی و دادی کۆمەڵایەتی دێنێتە دی .\nدەنگی تۆ هاوارێکە بۆ ئازادی .\nمه‌لا به‌ختیار له ده‌رگای بارزانی ده‌دات\nپرۆژەی بونیادنانی دەوڵەت چۆنە؟


هەولێر بەرامبەر کەرخ و زاخۆش بە ئامادەبوونی هاندەرانی یاری دەکات - Yariga.net یاریگانێت\nدەستپێك/عێراق/هەولێر بەرامبەر کەرخ و زاخۆش بە ئامادەبوونی هاندەرانی یاری دەکات\nهەولێر بەرامبەر کەرخ و زاخۆش بە ئامادەبوونی هاندەرانی یاری دەکات\nئەمڕۆ ئێوارە کاتژمێر 4:45خولەک دوو یاری لە قۆناغی چارەگی کۆتایی جامی عێڕاق بەڕێوەدەچێت، دوای ئەوەی دوێنێ یانەی کارەبا سەرکەوتنی بە سەر یانەی ئەمانەی بەغداد تۆمارکرد و گەیشتە یاری پێش کۆتایی، بڕیارە ئەمڕۆ سێ یاریەکەی تر بەڕێوەبچێت.\nیانەی زاخۆ دوای هەڵگرتنی سزاکەی لە نێو یاریگای خۆیدا میوانداری یانەی مەسافی باشوور دەکات، چاوەڕوان دەکرێت هاندەرێکی زۆری یانەی زاخۆ ئامادەبن بۆ پشتیوانی کردنی یانەکە یان و براوەی ئەم یاریە بەرامبەر یانەی کارەبا یاری دەکات لە قۆناغی پێش کۆتایی.\nلە یاریەکی تردا و لە شاری بەغداد، یانەی هەولێر لە نێو یاریگای ( ئەحمەدڕازی ) ڕووبەڕووی یانەی کەرخ دەبێتەوە، بۆ ئەم یاریە سەرجەم یاریزانەکانی هەولێر ئامادەن دوای گەڕانەوەی یاریزان ( فڕانکۆئۆتچۆ) لە هەڵبژاردەی تۆگۆ.\nکاتژمێر 8ـی شەو لە یاریگای ( شەعب ) لە شاری بەغداد کلاسیکۆی عێڕاق لە نێوان هەر دوو یانەی زەوڕا و قوەی جەوی بەڕێوەدەچێت، یاری ئەم دوو یانەیە ساڵانە زۆرترین ڕێژەی ئامادەبووانی هاندەران و بینەری هەیە لە سەر ئاستی عێڕاق و ئامادەبوونی هاندەر لە نێو یاریگا ژمارەی پێوانەیی تۆمار دەکات، براوەیان لە یاری پێش کۆتایی ڕووبەڕووی براوەی هەولێر و کەرخ دەبێتەوە.


ئایا نەوەی عوسمانی و فەرعۆنەکان ڕووبەڕووی یەکتر دەبنەوە ؟ - یونس حه‌مه‌د\n23/6/2020 - 14:41\nدوای ئەوەی سەرۆکی ئەوکاتی لیبیا موعەممەر ئەلقەزافی له ئۆکتۆبەری 2011 لەلایەن هاوڵاتیانی خۆیەوە به دڕندەترین شێوە گیانی له دەستدا ،ئەم مێژووە به پێچەوانەوە بۆ گەلی لیبیا گەڕایەوە به تایبەت دوای ئەوەی به ئاشکرا ئەم وڵاتە بۆ چەندین ولایەت و ناوچە پارچە ودابەشبوو ، سەرەڕای ئەوەی نەمانی قەزافی له وڵات هەڵبژاردن ئەنجامدرا ، بەڵام کێشە و ئاڵۆزییەکان لەو ساتە مێژووەوە تا ئێستاش بەردەوامی له گۆڕەپانی لیبیا دا هەبووە .\nلیبیا له باکووری ئەفریکا ڕوبەڕێکی بەرفراوانی هەیه له ڕووی ئابوورییەوە هەمیشە یەکێک بووە له وڵاتە دەوڵەمەندەکانی جیهان ، خاوەن نەوت و پەتڕۆڵێکی یەکجار زۆرە وێڕای یەدەکێکی زۆری له نەوت وکانزا و زێڕی هەیه ، ئەم ئاستە بەرزەی ئابووری و ئۆکۆنۆمییەی لیبیا وای کردووە لەلایەن وڵاتان ئاماژەی تایبەتی بۆ بکرێت ،هەروەها چاو بخرێتە سەری.\nئاڵۆزییەکانی تادێت بەرفروانتر دەبێت گەیشتۆتە ئەو خاڵەی کاریگەری لەسەر ژیان و باری کەسی وئابووری دا هەبێت ، وێڕای ئەوەی ببێتە گۆڕەپانی ململانێی کۆن و نوێی وڵاتان ، ئەگەرچی بۆ ئاسایی بوونەوەی ڕەوش و باروودۆخی لیبیا چەند کۆنگرەیەکی نێودەوڵەتی ساز و بەڕێوەچووە وێڕای چەندین بڕیاریش لەمبارەیەوە دەرچووە ،کەچی دەبینرێت هیچ لەو کۆنگرە و بڕیارانه کاریگەری لەسەر ئاسایی کردنەوەی ڕەوشەکەدا نەبووە، بەڵکو به پێچەوانەوە ئاڵۆزتر گرژییەکان پەرەیانسەندووە .\nتوركیا بۆ پشتگیری له حکومەتی بزووتنەوەی ویفاق که سەر به(ئیخوانەکانن ) فایز ئەلسیراج نزیک لە ئەنقەرە سەرۆکایەتی دەکات ،هەروەها به بیانۆی بوونی کەمایەتیەکی تورکی له لیبیا ڕاستەوخۆ هاتنه ناو جەنگەکە به هێزی سەربازی و تەقەمەنی پاڵپشتی خۆی بۆ حکومەتی ئەلسیراج نیشاندا و دەربڕی ، لەهەمووشی گرینگتردا ڕێکەوتنی نەخشەی سنووری نێوان هەردوولا مۆر کرا و نیگەرانی تووندی لەلایەن میسڕ و یۆنان و قوبرسی یۆنانی هەتاوەکو فەڕەنساشی لێ کەوتەوە ، لەملاشەوە ئەفسەری دێرین و خانەنیش (خەلیفە حەفتەر) به پاڵپشتی میسڕ و ئیماڕات زۆر به هێزەوە له گۆڕەپانەکەوە بەدیارکەوت تا هێزەکانی تورکیا نه گەیشتبوون تووانی سەرکەوتنەکانی سەربازی لەسەر زەوی فراوانتر بکات .\nعەبدولفەتاح ئەلسیسی سەرۆکی میسڕ هەر زوو درکی به مەترسی ڕێکەوتنی تەڕابڵس وئەنقەرە کرد ،لەمبارەیەوە داوای له کۆمەڵگای نێودەوڵەتی کرد سنوورێك بۆ ئەنقەرە به سەرۆکایەگی ڕەجەب تەیب ئۆدرۆگان دابنرێت و ڕێگای پێنەدرێت هێز بۆ پشتگیری حکومەتی ئەلسیراج ڕەوانه بکات، چونکه ئەلسیسی دەیزانی به هاتنی ڕاستەوخۆی تورکیا بۆ گۆڕەپانەکه خەونی ئۆردووگانه بۆ دووبارە هاتنەوەی سیستەمی خیلافەتی ئۆسمانی بۆ باکووری ئەفریکا ،بەمەش جیهان به گشتی وناوچەکەش به تایبەتی دووچاری کێشەیەك دەبێت که چەندین دەیە یاخود سەدە دەخائێنێت و ئالۆزییەکان بەبەرچاوی جیهان بەرفروانتر دەبن .\nمیسڕ تائێستاش لەهەموو ڕووێکەوە خۆی به خاون وبراگەورە ونوێنەری عەرەب دەزانێت ، لەملاشەوە وەك مێژووی (فەرعونەکان) خۆی پێناسە دەکات که وەک ئاماژەکان بۆی دەچن کۆماری میسڕ ئەوەی نەشاردۆتەوە بەوەی شانازی به مێژووی (فەرعونەکان) دەکەن که به سەرەتای مرۆڤایەتی سەردەمی ناوزەندی دەکەن ، هەروەها ئەوەش لای میسڕییەکان گرینگە وەك وڵاتی (دایکی دونیا) ناویان دەرکردووە وئێستاش نەوەی ئۆسمانییەکان ووردە ووردە دێن له سنوورەکەیان نزیك دەبنەوە ، ئەمەش وەك ئەوەی عەبدولفەتاح ئەلسیسی لە ووتارە مێژووەکەیدا له سنووری ڕۆژئاوای وڵاتەکەی بۆ نمایشی سەربازانی وبەئامادەبوونی بەرپرس وهۆزەکانی کۆمەڵگای لیبیا پێشکەشیکرد که چوونه ژوورەوەی هێزەکانی میسر بۆ لیبیا نزیکە یان ئەوەتا خەریکه شەرعیەتی نێودەوڵەتی بەدەست دێنێت.\nوێڕای باسکردنی ناوی هەندێك شاری وەک سرت به هێڵی سوور، له ووتارەکەیدا شتێك به جیهان دەڵێن که ئۆسمانیی و فەرعۆنەکانی ئێستا بەرەو جەنگێك دەڕۆن کۆمەڵگەی نێودەوڵەتیش سەرەتا وەك بینەر تاماشاکەر دەبێت ، بەڵام دواتر نازانرێت چۆن خۆی وێنا دەکات . مێژوویی سیاسی وکۆمەڵاتی نیوان هەردوو وڵات وتا تورکیا ومیسڕ هەمیشە گەرموگووڕی بەخۆیەوە نەبینیوە ، تەنانەت له ئابووریشەوە ئەو دەرفەتەیان بەو جۆر وشێوەیه بە خۆیان نەداوە که سوودی بۆ هەردوولا هەبێت ..\nڕۆژانی داهاتووی زۆر دیمەن له گرژی وململانێی نەوەکانی (فیرعۆن و ئۆسمانی)یەکان، میسڕ وتورکیا له گۆڕەپانی لیبیا دەبینرێت ،بەڵام نازانرێ ئاخۆ کێ براوە دەبێت ، ئەوەی جێگای سەرنج وبەرچاو ڕوونی یه ئێستا تورکیا لەسەرتاسەری جیهاندا ڕۆژ له دوای ڕۆژدا متمانە لەدەست دەدات ، دوورنیه دەستێوەردانی ئەمجارەیان له لیبیا وەك ئەوەی قوبرس و سووریا و زۆر شوێنی دیکه نەبێت ،بەڵکو به پێچەوانەوە زیانی یەکەمی بەرخۆیان بکەوێت واتا تورکیا.\nله‌بری ڤاكسینی ڤایزه‌ر ده‌رزی ئاو به 1000 دۆلار فرۆشراوه


دادگای ئیتحادی باڵا (فیدراڵی)، بەیەكێك لە پایەكانی دەوڵەتداری دادەنرێت لەهەمو وڵاتانی دنیادا، ئەوەش بەهۆی ئەو دەسەڵات و تایبەتمەندیە گەورەیەی هەیەتی، لە چارەسەركردنی كێشەكانی نێوان دەسەڵاتەكان، بەسەرچاوەی شەرعیەتدان و رەوایەتی دادەنرێت بۆ ئەو یاسایانەیە كە لەپەرلەمانەوە دەردەچێت، تاچەند گونجاوە لەگەڵ دەستور یاخود نا، سەرباری ئەوەی باڵاترین دەزگای دادوەریە لەنێو سیستەمی دادوەری وڵاتان.\nدەستوری عێراق و دادگای فیدراڵی دەستوری هەمیشەیی عێراقی ساڵی (2005) بەگرنگیەكی گەورە لەم دادگایەی روانیوە، چەندین تایبەتمەندی و دەسەڵاتی رەهای بەخشیوە پێی كە لەماددەی (93)ی دەستوردا دەسەڵاتەكانی پەرلەمان لە (چاودێریكردنی دەستوری بونی یاساكان و نیزامەكان، راڤەكردنی بڕگەكانی دەستور، پەسەندكردنی دەرئەنجامەكانی هەڵبژاردنەكان، چارەسەركردنی كێشەكانی حكومەتە هەرێمیەكان و پارێزگاكان، هەڵوەشاندنەوەی ماددە یاسایەكان و چەندین دەسەڵاتی تر)، هەرچەندە ئەم دادگایە لەعێراقدا بەپێی ماددەی (44) لە یاسای بەڕێوە بردنی ئیدارەی دەوڵەت باسی دروستكردنی كراوە، كەلە دواتر فەرمانی ژمارە (30ی ساڵی 2005)ی بۆ دەرچوە، كە باسی پێكهاتە و دەسەڵات و شێوازی كاركردنیان دەکات، بەپێی ماددەی (92)ی دەستوری هەمیشەیی پێویستی كردوە یاسایەكی تایبەت بۆ ئەم دادگایە بەدەنگی ئەندامانی ئەنجومەنی نوێنەران دەربچوێنرێت ، بەڵام تائێستا یەكلانەبۆتەوە، ئێستا پرۆژە یاسایەك لەپەرلەمانی عێراق ئامادەیە (21) ماددەی پەسەندكراوە، بەڵام سێ ماددەی ماوەتەوە كە جێی ناكۆكی و مشتومڕی لایەنە سیاسیەكانەی عێراقە.\nدادگای فیدراڵی و گرنگی بۆ كورد وهەرێمی كوردستان:\nلەڕاستیدا ئەم دادگایە گرنگی گەورەی هەیە بۆ سەرجەم پێكهاتە سیاسیەكان لەعێراقدا بەگشتی و بەتایبەتیتر بۆ كوردستان هەرچەندە لەرابردودا لەزۆر پرس وبڕیاردا دەستوەردانی سیاسی هەبوە لەکارەکانیان، چونكە ئەم دادگایە چاودێرە بەسەر هەموو ئەو یاسایانەی كە لەپەرلەمانی عێراقەوە دەردەچێت، ئایا پێچەوانەی دەستورە یاخود نا، لە ئێستادا ئاڕاستەیەكی بەهێز هەیە بۆ مامەڵەیەكی خراپ و نابەجێ بۆ هەرێمی كوردستان، كە رەنگی داوەتەوە لە یاساكانی پەرلەمانی عێراق، لەڕێی ئەم دادگایەوە دەتوانرێت هەر بڕگەو مادەیەك هەبێت لە ناو دەستوری عێراق داوای هەڵوەشاندنەوەی بكەن گەر دژ بەكورد و مافەكانی كوردبێت، سەرباری ئەوەی كە هەر ئەم دادگایەیە دەسەڵاتی چارەسەركردنی كێشەكانی نێوان هەرێمەكان و پارێزگاكان و حكومەتی ناوەندی هەیە، لە ئێستادا حكومەتی هەرێمی كوردستان وحكومەتی ناوەندی چەندین كێشە لەنێوانیاندایە، لەنمونەی بودجە، نەوت، پێشمەرگە و ماددەی (140)و كەمكردنەوەی پێكهاتەی كورد لەدامەزراوەكان ونەناردنی بەشەبودجەی هەرێم، لەم ساتەوەختەشدا یاسای بودجەی عێراق گەورەترین كێشەی هەرێم و بەغدایە، بۆیە ئەم دادگایە رۆڵی یەكلاكەرەوە و خشتەی كۆتایی هەیە، لەچارەسەركردنی كێشەی نێوان هەرێم و بەغداد، ناكرێت بەبێ ئەرزش و گرنگی لەداڕشـتنەوەی ئەم دادگایە بۆ كورد بڕوانین، سەرباری ئەوەی پەسەندكردنی دەرئەنجامەكانی هەڵبژاردنەكانیش پەیوەندی بە كورد و ئەو كورسیانەوە هەیە كە لەناوچە جێناكۆكەكان شوێنی ململانێی لایەنە سیاسیەكانی عێراقە، لەروی ساختەكاری وئەو فشارانەی دەكرێن بۆ گۆڕینی دیموگرافیای ناوچەكان، بۆیە پێویستە لایەنە سیاسیەكانی هەرێمی كوردستان و نوێنەرەكانمان لەپەرلەمانی عێراق زۆرترین پێداگری و فشاریان لەدەرچواندنی ئەم یاسایە بێـت، كە پشكی كورد تێدا لەرێی ئەندامەكانیەوە تەواو پارێزراو بێت وهیچ خەمساردیەك نەشێوێنێت لەم بابەتەدا.\nماددەی (2) باس لەژمارەی ئەندامانی دادگاكە دەكات، لە سەرۆک و جێگر و یانزە ئەندام پێکدێت کە پێکهاتوون لە (5) دادوەر، (4) شارەزای فقھی ئیسلامی و (2) شارەزای یاسایین، ئەوەی لەم ماددەیە گرفتی دروست کردووە شارەزایانی فقھی ئیسلامین، کە ئایا ئەمانە لە پیاوانی ئاینی دەبن؟ یان لە مامۆستایانی زانکۆ لە بواری فقھی ئیسلامی؟ ھەروەھا ئایان ئەمانە مافی دەنگدانیان دەبێت؟ یان تەنیا ڕاوێژکار دەبن، ئەگەر مافی دەنگدانیان ھەبێت، مافێکی یەکسان دەبێت لەگەڵ ئەندامانی تری دادگاکە یان مافی ڤیتۆیان دەبێت؟ دەتوانن دەنگ بدەن لەو بابەتانەی بەتەنها پەیوەستن بە بواری دینی وئاینی؟.\nھەرچی ماددەی (3)یە تایبەتە بە میکانیزمی دیاریکردنی دادوەر و شارەزاکان، سەبارەت بە دادوەرەکان بەپێی پڕۆژە یاساکە ئەنجومەنی دادوەری عیراق و ئەنجومەنی دادوەری ھەرێم، بە ھاوبەشی دادگای فیدرالی دیاریان دەکات، کەواتە سەرۆک و ئەندامانی دادگای فیدرالی ئێستا بەشدار دەبن، لە دەستنیشانکردنی ئەندامانی تازە، بەڵام ئەوەی جێگەی سەرنجە، بەپێی ماددە (21) پڕۆژە یاساکە کە دەنگی لەسەر دراوە، بە دەرچوونی یاساکە سەرۆک و ئەندامانی ئێستای دادگاکە خانەنشین دەکرێن، ئیتر چۆن دەتوانن ئەو بەشداریەیان ھەبێت؟ سەبارەت بە دیاریکردنی شارەزایانی فقھی ئیسلامی بەپێی پڕۆژە یاساکە وەقفی شیعی (3) کەس کاندید دەکات ھەروەھا وەقفی سونی بە ھاوبەشی وەزارەتی ئەوقافی ھەرێم (3) کەس کاندید دەکات، بەپێیە بێت ئەم شارەزایانە لەسەر بنەمای مەزھەبی دیاری دەکرێن، ئەمەش جۆرێک لە جیاکاری دینی دروست دەکات، کە پێچەوانەیە لەگەڵ ماددەی (14)ی دەستوری عیراقی، بۆیە پێکھاتە ئاینەیەکانی تریش دەتوانن داوای پشکی خۆیان بکەن.'\nھەرچی پەیوەندی بە دیاریکردنی شارەزایانی یاساوە ھەیە وەزارەتی خوێندنی باڵای حکومەتی عیراق و ھەرێم دیاریان دەکەن.\nماددەی (12) پەیوەستە بە چۆنیەتی دەنگدان لەسەر بڕیارەکانی دادگاکە، ئایا بە زۆررینەی سادە بێت یان زۆرینەی ڕەھا یان زۆرینەی دوو لەسەر سێ یان چوار لەسەر پێنج.\nسەبارەت بە پشکی کورد، ئەگەرچی بەڕوونی نە لە یاسا کۆنەکە و نە لەم یاسا تازەیە ئاماژە بە پشکی کورد نەکراوە، بەڵام کورد لە ڕابردوو دوو ئەندامی ھەبووە، بەپێی ئەم یاسا تازەیەش پێوێستە ئەندامی لە ناو دادوەرەکان و شارەزایانی فقھی ئیسلامی و قانون ھەبێت، چونکە لە دیاریکردنی ئەمانە پرۆژە یاساکە کردویەتی بە مەرج ھەرێم بەشدار بێ، بۆیە فشارو پێداگری حیزب و نوینەرەكامنمان لە پاراستنی ئەو ژمارەیەو بونی ئەندامەكان لە نوینەری كورد كارێكی یەكجار و پیویستە.


پژاک – پەڕە 8 – پەژاک\n“بە ئازادی نەژیام، هەوڵمدا بۆ ئازادی بژیم و بە ئازادی دەمرم”\n| ڕێکەوت: 13.04.2017\nبابەتێک لە لایەن شەرڤین مەزڵوم سەبارەت بە کەسایەتی پاکڕەوان "کەمال پێنجوێنی" سەرەتا بە پێویستى دەزانم لە ...\nبابەتێک لە لایەن شەرڤین مەزڵوم سەبارەت بە کەسایەتی پاکڕەوان "کەمال پێنجوێنی" سەرەتا بە پێویستى دەزانم لە کەسایەتى بەرزى شەهید کەمالدا، هەموو شەهیدانى تێکۆشانى ئازادى کوردستان وەبیر بێنمەوە. شەهید کەما ...\nخاوه‌ندارێتی له‌رێبازی شه‌هید كه‌مال پێنجوێنی، ئه‌ركی ویژدانی و ئه‌خلاقییه\n| ڕێکەوت: 12.04.2017\nله‌یه‌كه‌مین ساڵیادی تیرۆری هه‌ڤاڵی تێكۆشه‌ر و دڵسۆزی پارته‌كه‌مان شه‌هید "كه‌مال سادق" پێنجوێنی و هاوڵات ...\nله‌یه‌كه‌مین ساڵیادی تیرۆری هه‌ڤاڵی تێكۆشه‌ر و دڵسۆزی پارته‌كه‌مان شه‌هید "كه‌مال سادق" پێنجوێنی و هاوڵاتی نیشتمانپه‌روه‌ری شاری پێنجوێن به ناوی "وه‌ستا سدیق" ساڵیاوایی یادیان به‌رز راده‌گرین و سڵاوی ...\nشاندێكی كۆدار و پژاك سەردانی سازمانی خەباتی كوردستانی ئێران یان كرد\n| ڕێکەوت: 11.04.2017\nشاندێكی كۆدار و پژاك كە پێكهاتبوون لە "مەزلووم هەفت تەن" بەرپرسی پەیوەندیەكانی كۆدار و "ئامەد شاهۆ" بەرپر ...\nشاندێكی كۆدار و پژاك كە پێكهاتبوون لە "مەزلووم هەفت تەن" بەرپرسی پەیوەندیەكانی كۆدار و "ئامەد شاهۆ" بەرپرسی پەیوەندیەكانی پژاك بە مەبەستی پیرۆزبایی كۆنگرەی شەشەمی سازمانی خەباتی كوردستان سەر لەبەیانی ...\nبۆ تێپەڕاندنى دووڕێیانى بناژۆخوازى و ڕیفۆرمگەرایى سەپێندراو، گرتنەبەرى هێڵى سێهەم لەلایەن کۆمەڵگاوەیە\n| ڕێکەوت: 09.04.2017\nئەوەى ئێستا لە ڕۆژهەڵاتى ناوەڕاست دەیبینین؛ لەلایەکەوە هەڵقوڵاوى ناکۆکییەکانى سەدەکانى دوایى نێوان زلهێزە ...\nئەوەى ئێستا لە ڕۆژهەڵاتى ناوەڕاست دەیبینین؛ لەلایەکەوە هەڵقوڵاوى ناکۆکییەکانى سەدەکانى دوایى نێوان زلهێزەکانى جیهانە بۆ داگیرکردنى زیاترى کۆڵۆنیەکان، لە لایەکى ترەوە لە کێشەکانى دەوڵەتە زلهێزە هەرێمیی ...\n٤ى نیسان بۆ گەلى ڕۆژهەڵات دوو ژیانەوە و لەدایکبوونن\n| ڕێکەوت: 03.04.2017\n٦٨مین ساڵڕۆژى لەدایکبوونى ڕێبەرى گەلى کورد ڕێبەر ئاپۆ لە هەموو گەلانى ئازادیخواز و مرۆڤایەتی، بە تایبەت ل ...\n٦٨مین ساڵڕۆژى لەدایکبوونى ڕێبەرى گەلى کورد ڕێبەر ئاپۆ لە هەموو گەلانى ئازادیخواز و مرۆڤایەتی، بە تایبەت لە گەلى کورد پیرۆز دەکەین. لەدایکبوونى ڕێبەرى گەلى کورد ڕێبەر ئاپۆ سەر لە نوێ ژیانەوە و لەدایکبو ...\nJI BO GELÊ ME Û RAYA GIŞTÎ YA DEMOKRATÎK RE\n| ڕێکەوت: 07.03.2017\nDi 2’ê mehê de bi hevkariya çeteyên Erdoxan û çeteyên Barzanî re, berdewamiya fermana 73’an li ser gelê m ...\nDi 2’ê mehê de bi hevkariya çeteyên Erdoxan û çeteyên Barzanî re, berdewamiya fermana 73’an li ser gelê me yê xwedî û parêzvanê axa pîroz, gelê Êzîdî êrîşeke hovane û dij-mirovahiyê pêk hat. Di serî d ...\nكۆدار و پژاك؛ پێشه‌نگانی سیسته‌می كۆنفێدرالیسمی دیموكراتیك له ئێران و رۆژهه‌ڵاتی كوردستان\n| ڕێکەوت: 17.02.2017\nدەستپێک سڵاو و ڕێزی خۆمان ئاراستەی بەشداربوانی ئەم کۆنفرانسە دەکەین و هاوکات سپاس و ڕێزی خۆمان پێشکەش بە ...\nدەستپێک سڵاو و ڕێزی خۆمان ئاراستەی بەشداربوانی ئەم کۆنفرانسە دەکەین و هاوکات سپاس و ڕێزی خۆمان پێشکەش بە ڕێکخەرانی کۆنفرانسەکە دەکەین کە میوانداریەتی ئێمەیان کردوە. بەڕێزان! رۆژهەڵاتی ناوین قۆناخێکی ه ...\nئازادی به‌ند ناكرێ\n| ڕێکەوت: 14.02.2017\nله فه‌لسه‌فه‌ی ئاپۆییدا پێناسه‌و واتای ئیساره‌ت و زیندان زۆر جیاوازتر له پێناسه‌كانی تره. له درێژه‌ی مێژو ...\nله فه‌لسه‌فه‌ی ئاپۆییدا پێناسه‌و واتای ئیساره‌ت و زیندان زۆر جیاوازتر له پێناسه‌كانی تره. له درێژه‌ی مێژووی ته‌ڤگه‌ری ئاپۆیی هه‌ركات زیندان شوێنه‌كه كه ئیراده‌و به‌رخۆدانی گه‌ل خۆی نیشان ده‌دا و ئیمان ...\nباشترین ڕێکار بۆ ئێران، چارەسەری دیموکراتیکی پرسی کوردە\n| ڕێکەوت: 27.01.2017\nلە ڕۆژهەڵاتی ناویندا گۆڕانکاری ڕیشەیی دەبینین. بەردەوامی شەڕ و نەبوونی خواستی دەوڵەتانی هەرێمەکە بۆ چارەس ...\nلە ڕۆژهەڵاتی ناویندا گۆڕانکاری ڕیشەیی دەبینین. بەردەوامی شەڕ و نەبوونی خواستی دەوڵەتانی هەرێمەکە بۆ چارەسەری سیاسی و دیموکراتیک بووەتە هۆی ئەوەی کاریگەریەکانی قەیران و کاولکاریه‌كان تا دەچێت زیاتر دەب ...\n| ڕێکەوت: 24.01.2017\nماڵپەری پژاک چاوپێکەتنێکی لەگەڵ ئامەد شاهۆ، ئەندامی مەجلسی پژاک سەبارەت بە دوواین هەوڵەکانی ئەو پارتە بۆ ...\nماڵپەری پژاک چاوپێکەتنێکی لەگەڵ ئامەد شاهۆ، ئەندامی مەجلسی پژاک سەبارەت بە دوواین هەوڵەکانی ئەو پارتە بۆ دیالۆگ لەگەڵ حیزب و لایەنە رۆژهەڵاتیەکان ئەنجامداوە لە دەقی ئەم گوتووبێژە بڵاو دەکەینەوە. ماوەی ...


« گه‌ڕانه‌وه 1 ... 17 18 19 20 21 ... 120 داهاتوو »\n04-30-2014, 07:52 PM (دواین ده‌ستكاری له لایه‌ن: 05-02-2014, 02:05 AM *[email protected]*.)\nبسم الله الرحــــمن الرحــــــــیم\nببورن ماوەیەکە بەهۆى خوێندنەوە مەجالى یانەم نیە ، ئەمجارە پێم خۆش بوو لەم مەجالە کەمەدا باسى جۆرى باشى گالاکسى ئێس ٥ تان بۆ بکەم تا نەکەونە کێشەوە ...\nوەک دیارە سامسۆنگ لە مانگى ٢ ى ئەمساڵدا پەردەى لەسەر مۆبایلە نوێیەکەى لادا کە ئەویش گالاکسى ئێس ٥ بوو و وە لە ١١ ى ئەم مانگەدا ( مانگى ٤ ) مۆبایلەکەى خستە بازاڕەوە ، کە کۆمەڵێ تایبەتمەندى نوێى لەخۆ گرتووە بەدەر لەو تایبەتمەندیانەى کەلە گالاکسى ئێس ٤ دا هەبوو ، گالاکسى ئێس ٥ دژە ئاو و تۆزە کە IP67 ى پێ دراوە واتە تەواو دژە ئاو و تۆزە و بەهەمان شێوەى نۆت ٣ ئەمیش USB 3.0 بەکاردێنێت بۆ گواستنەوەى داتا ، هەروەها 0.1 ئینج شاشەکەى گەورەترە لە ئێس ٤ .\nگالاکسى ئێس ٥ تایبەتمەندى پەنجەمۆر و پێوانى دڵى هەیە و تواناى گرتنى ڤیدۆى هەیە بە 4K کە ئەڵترا ئێچ دى یە ، و کامێراکەى ١٦ مێگاپێکسڵە بە کۆمەڵێ تایبەتمەندى ناوازەوە ، وە شاشەکەى یەکێکە لە جوانترین شاشەکان تا ئێستا ..... هتد .\nئەم مۆبایلە دوو جۆرى سەرەکى هەیە :\n١. تۆڕى نێتۆرکى 3G بەکاردێنێ\n٢. تۆڕى نێتۆرکى ( 4G ( LTE بەکاردێنێ\nجۆرى یەکەم واتە 3G ئەم جۆرە بۆ هیند دروست ئەکرێت کە تەنیا ئەم جۆرە لاى ئێمە هەیە و جۆرەکانى تر بەم نزیکانە نایەتە ناو بازاڕەکانى عێراقەوە .\nئەم جۆرە ژمارەى مۆدێلەکەى بریتیە لە SM-G900H جیاوازى سەرەکى ئەم جۆرە لەگەڵ ئەوانى تر تەنیا بریتى نیە لە جۆرى نێتۆرکەکەى بەڵکو لە CPU و GPU شدا جیاوازە\nئەم جۆرە CPU ـکەى بریتیە لە دوو CPU ى ٤ کۆڕى یەکێکیان 1.9 GHz ى Cortex-A15 و ئەوى تر 1.3 GHz ى Cortex-A7 لە جۆرى چێپسێتى\nهەروەها GPU ـەکەى بریتیە لە Mali-T628 MP6\nجۆرى دووەم واتە ( 4G ( LTE ئەم جۆرە لەزۆربەى وڵاتاندا بەکاردێت بەم ژمارە مۆدێلانە :\nSM-G900F - for Europe\nSM-G900I - for Asia\nSM-G900K/G900L/G900S - for Korea\nSM-G900M - for Vodafone\nSM-G900A - for AT&T\nSM-G900T - for T-Mobile\nSM-G900V - for Verizon\nSM-G900R4 - for US Cellular\nSM-G900P - for Sprint\nجۆرى SM-G900A تۆڕى 3G یشى هەیە .\nهەروەها چەند جۆرێکى تریش هەیە ..... وەک مۆدێلى SM-G9009D کە ئەم جۆرەیان دوو سیمکارت ئەگرێت و لەزۆربەى جۆرەکان گرانترە بەڵام زۆر باو نیە .\nئەم جۆرانە بە گشتى یەک CPU ى چوار کۆڕى Quad-core 2.5 GHz Krait 400 بە چێپسێتى Qualcomm MSM8974AC Snapdragon 801 بەکاردێنن .\nهەروەها GPU ـەکەیان بریتیە لە Adreno 330 .\nئێستە کام جۆرەیان باشە بیکڕیت ؟\nبەگشتى هەموو مۆبایلەکانى سامسۆنگ کە دەرى کردووە دوو جۆرى سەرەکى هەبوو و ئەو جۆرە باشترن بووە کە بۆ ئەمریکا و ئەوروپا دروست کراوە و یەک CPU ى هەبووە و ئەمەش سەلمێنراوە بەوەى کە جۆرى دوو CPU ـەکە خاو تر بووە و هەروەها گەرمیش بووە ئەم گەرم بوونەش هەندێک پێیان وایە بەهۆى سیم کارتەوەیە کە سیمکارتى ئێرەى بۆ نابێت و بەڵام من پێم وایە بەهۆى ئەوەوەیە کە دوو CPU ى هەیە و قوورسى ئەکات لەکاتێکدا لەو دوو CPU ـە تەنیا یەکێکیان ئیش ئەکات و ئەوى تر بۆ جوانى دانراوە و تەنیا بە ڕووتکردن ئەتوانى بەکارى بێنى\nبەڵام گۆڕانکاریە گەورەکە لێرەدایە !!\nئەمجارە سامسۆنگ گرنگ ترین ئیشى کە کردى ئەوەیە کە ئەم دوو CPU ـە هەردووکى پێکەوە ئیش دەکەن !\nئەمەش لە کەسێکم بیست کە تاقى کردووەتەوە ئەڵێ گەرم نابێت ! کەواتە هۆکارەکە کێشەى CPU بووە لە پێشترا و ئێستە چارە کراوە بەمەش دوو تایبەتمەندى بەهێز بەدەست ئەهێنێت ئەویش گەرم نەبوون و خێرایى زیاتر بەهۆى CPU ى زیاترەوە !\nبەڵام هێشتا دیار نیە کە ئایا ئەم جۆرەى SM-G900H ـە خێراترە لە جۆرەکانى تر بەتایبەتى SM-G900F یاخود نا ؟؟؟؟؟؟\nلە زۆرێک لەو تاقیکردنەوانەى کە کراون جۆرى SM-G900H خێراتر دەرچووە ئەمەش شتێکى سەیرە لەکاتێکدا CPU ى Snapdragon 801 خێراترین و نوێ ترینە کە لە مۆبایلەکانى ئەمساڵدا بەکارئەهێنرێت .\nپرسیارێک لێرەدا هەیە ئایا ئەکرێت ئەو جۆرەى کە بۆ عێراق دێت لەو جۆرە خێراتر بێت کە بۆ ئەوروپا ئەچێت ؟ هەروەها ئەوەى ئێرە هەرزان تریش بێت لەوەى ئەوێ ؟\nمن پێم وایە ئەو بەراوردەى کە کراوە جۆرى SM-G900F ـەکە شتى زیاتر تیا بووە و CPU ى زۆرترى بەکارهێناوە هەروەها جۆرى SM-G900H تازەبووە و زۆر بەکارنەهاتووە لەبەر ئەوە بووبێت .\nلەکۆتاییدا ئەکەوێتەوە سەر خۆتان کام جۆرە ئەکڕن بەڵام ئەوە بزانن ئەو جۆرەى کە لێرە هەیە واتە SM-G900H نرخى تا ئێستە 620 $ ـە لە جۆرى 16 GB ـەکەى .\nبەڵام ئەوەى ئەوروپا کە بە بۆچوونى من باشترینە کە ژمارەى مۆدێلەکەى SM-G900F ـە نرخى لەنێوان 700 $ بۆ 780 $ دایە لە سایتەکاندا لە جۆرى 16 GB ـەکەى .\nئەگەر ویستتان جۆرى ئەوروپیەکەى بکڕن ئەوە لە سایتەکان بگەڕێن وەک Amazon و eBay هەروەها کۆمپانیا هەیە لە کوردستان کە ئەیکڕێت و بۆت ئەهێنێتەوە .\nئەمەش ڤیدۆیەکى بەکورتى جیاوازى ئەو دوانە بە کردارى\nبەهیواى سوود .\ndastt xoshbet kak ahmed\nکەیلۆگەرێکم دەوێ بۆ چاودێری کۆمپیتەرەکەی خۆم\nوێنەیەک تایبەت بە ڕەمەزان + PSD File\nسەلام علیکم...تکایە یارمەتیم بەن لە رووتکردنی نۆتی ٣\nسەلام و علیکم...سایتێکم دۆزیەوە و ئەمەم دروست کرد بزانە چۆنە\nهاککردنی فەیسبووک ١٠٠٪ داهێندراوی خۆم\nهەر یاريەکی کۆمپیتەرت دەوێ داواکە بە پەپێی توانا بۆتی پایدا دەکەم\nهەر بەرنامەیەکت دەوێت بە پێی توانا بۆ پەیدا دەکەم\nچارەسەر کردنی کێشەی کردنەوەی فایلەکان لە Win8.1\nMicrosoft NETFramework3.5 for win8+8.1 گرنگە\nBitdefender + 1000 Days Active وەرە بۆی نەما\nهاک کردنی کۆمپیتەر لە سەرەتاوە تا کۆتا بە دارک کۆمێت\nدەستت خۆشبێت کاک ئەحمەد ھەربژیت زۆر جوان باس لێوە کردوە\nدەست خۆش ..\n05-09-2014, 03:23 AM\nده‌ست خۆش برام بۆ ئه‌م رونكردنه‌وه‌یه\nچۆنێتی رووت (ROOT) كردنی samsung galaxy s4 به Odin3 AhmadKifre 3 1،462 11-09-2017, 01:47 PM\nکورتە ڤیدیویەک لەسەر مۆبایلی Samsung Galaxy S8 Bitwo H4KURD 3 1،556 02-28-2017, 02:25 AM\nSamsung Galaxy S7 Edge vs iPhone 6S Plus DyarKalari 15 3،785 07-30-2016, 12:40 PM\nprsyar : ramzi panjamor chon dabnem la galaxy 3 blood hacker 1 1،130 12-05-2015, 12:06 PM\nتكاية يارمةتى بؤ Galaxy s3 Shalaw H 1 1،308 03-23-2015, 04:26 PM\nيارمه تى له مۆبایلی galaxy ...HaMa_HaCKeR... 6 2،223 03-23-2015, 04:01 PM\nدواین په‌یام: RA HA\n|موبایل و کامێرای GALAXY NX|شـــــاز| RA HA 6 1،969 12-23-2014, 04:18 PM\nجون موبايالي galaxy فورمات دةكةين maten.wrea 3 1،506 11-27-2014, 04:36 PM\nدواین په‌یام: maten.wrea\nڕونکردنەوە لەسەر سەجەم ئامێرەکانی Galaxy Zoom(زانیاری+ئەنبۆکسین) RA HA 6 1،809 11-27-2014, 12:19 AM\nچەند وێنەیەکی Galaxy S6 New gashtyar 19 4،020 10-16-2014, 06:36 PM\nدواین په‌یام: gashtyar


شه‌ش كاتژمێر له دیده‌نی مه‌لا مسته‌فا بارزانی دا – Denegkan\nشه‌ش كاتژمێر له دیده‌نی مه‌لا مسته‌فا بارزانی دا\nbyحەیدەر\tNovember 18, 2011\tگشتی\nشه‌ره‌فمه‌ندبوون و شادبوون به دیداری بارزانی ئاواتێك بوو زه‌مه‌نێكی دوور و درێژبوو خه‌ونمان پێوه ده‌بینی، دوا به دوای دیده‌نی به‌شێك له ئه‌نه‌دامانی مه‌كته‌بی سیاسی و لیژنه‌ی ناوه‌ندی له سپێده‌ی ڕۆژی 6/شوباتی/ 1970 له گوندی (ناوپردان) هه‌ڵپه و كڵپه‌مان بۆ ئه‌م دیداره‌ی بارزانی زیاتر تینی سه‌ند.\nئێمه كه خۆمان ده‌بینیه‌وه له ڕێكخستنی یه‌كێتی قوتابیانی كوردستان، له موسڵ و به‌غداوه به مه‌به‌ستی به‌جێگه‌یاندنی كاره‌كانمان له میانه‌ی شاندێك كه پێكهاتبووین له (ئه‌نوه‌ر عه‌بدوڵڵا، قادر محه‌مه‌د ئه‌مین، جه‌لال خۆشناو، جه‌واد شێروانی، فه‌رهاد عه‌ونی كه خۆمم) ڕوومان له كوردستان كرد. ئه‌مه‌ش دوای ئه‌وه‌ی ده‌سته‌ی رێككاری ناوه‌ند له غورفه‌یه‌ك– كه له‌گه‌ڕه‌كی (السباق)ی كۆنی به‌غدا به‌كرێمان گرتبوو- له نێو كۆبوونه‌وه‌یه‌ك دا بڕیاری له‌سه‌ر سه‌ردانه‌كه‌مان دا.\nئه‌و كات له سه‌ره‌تای پشووی به‌هار بووین و پێشهاته نوێیه‌كانیش گۆڕه‌پانی سیاسیان گه‌رم كردبوو، سه‌ركردایه‌تی شۆڕشی كورد و حكومه‌تی عێڕاقی په‌یوه‌ندی و سه‌ردانیان بۆ لای یه‌كتر چڕكردبۆوه، ئه‌مه‌ش پاش جه‌نگێكی خوێناوی (حیزبی به‌عس) دوای وه‌رگرتنه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵات بۆ دووه‌مین جار له به‌رواری 17/ی ته‌موزی/ 1968.\nله‌به‌ر چه‌ند هۆكارێك هه‌وڵی چه‌ندان خێرخواز بۆ گه‌یشتن به تێگه‌یشتنێكی هاوبه‌ش دواخرا.\nله‌و كۆبوونه‌وه‌ی كه به په‌له به‌ستمان له غورفه خانووه‌كه‌ی به‌غدا له سه‌ر چه‌ند ته‌وه‌رێك گفتۆگۆمان كرد، له‌مه‌ڕ چه‌ند دۆزێكی رێكخستن و قه‌زیه‌ی سیاسی دواین، به‌ڵام نه‌مانده‌توانی بڕیاری یه‌كلاكه‌ره‌وه له‌باره‌یانه‌وه بده‌ین، ئه‌مه له ناوه‌ندی خوێندكار و قوتابیان دا شتێكی نامۆ نه‌بوو، به‌تایبه‌ت له ساڵانی شه‌ست و حه‌فتاكاندا، به جۆرێك ئه‌م كاره‌ی قوتابیان به حه‌ماسی رۆمانسی و چالاكی به‌رده‌وام وه‌سف ده‌كرا. هه‌موو ئه‌م گفتوگۆ دوورودرێژانه خزمه‌تی قه‌زیه‌یه‌كی سه‌ره‌كی ده‌كرد كه ئێمه به‌شێكی زیندوبووین تیایدا، به‌تایبه‌ت دوای ئه‌و په‌ره‌سه‌ندنانه‌ی كه زانكۆكانی ئه‌وروپا به‌خۆیانه‌وه بینیبوو له ژێر كاریگه‌ری فیكری (ماركۆزه)، له هه‌موو چینه‌كان زیاتر ماركۆزه چینی قوتابیانی هانده‌دا بۆ به‌رپاكردنی شۆڕش له نێو كۆمه‌ڵگادا، چونكه هه‌روه‌ك ده‌گوترا چینی كرێكار خه‌ریكی ڕاكه ڕاكه به دوای به‌رژه‌وه‌ندی و خاوبوونه‌وه‌دا. له گرنگترین گۆڕه‌بانی قوتابیان مه‌شخه‌ڵی ئاگری یاخبوون به‌رزبۆوه، ئه‌مه وای له ژه‌نڕاڵی گه‌وره‌ی فه‌ڕه‌نسی (دیغول) كرد، به‌رامبه‌ر لێدانه‌كانی (كوهین) رێبه‌ری قوتابیانی فه‌ره‌نسی له هۆش خۆی بچێت، ئه‌مه هاوكاتبوو له گه‌ڵ ڕووداوه‌كانی ئایاری (1967).\nقوتابیانی رۆژهه‌ڵات و جیهان ڕۆڵی به‌رچاویان گیڕا بۆ نما پێكردنی هه‌ستی سیاسی به‌رامبه‌ر ڕووداوه‌كان، ئه‌مه كاریگه‌ری گه‌وره‌ی خسته‌وه له‌سه‌ر ناوه‌ندی قوتابیانی عیراقی به گشتی و قوتابیانی كوردستان به تایبه‌تی، بیری خستنه‌وه ئه‌وان دۆزێكی ڕه‌وایان هه‌یه ئێستا كه‌وتوه‌ته جیهانی ڕۆشنایی، كه پێشتر زه‌مه‌نێكی دووروو درێژ شۆڕشی شۆڕه‌سوارانی سه‌ر لوتكه و گردۆلًكه‌كانی كوردستان له‌بیركرابوو، ئه‌مه‌ش به‌هۆی هه‌ره‌سهێنانی كۆماری مهاباد و كشانه‌وه‌ی (بارزانی) بۆ (ئیتحادسۆڤیه‌ت) له گه‌ڵ (500) جه‌نگاوه‌ر و په‌رینه‌وه‌ی له سنووری (3) ده‌وڵه‌تی ناحه‌ز كه (25) ڕۆژی خایاند. له دوای شۆڕشی 14/ تموزی/ 1958، بارزانی له مه‌نفا گه‌رایه‌وه، له سایه‌ی ده‌سه‌ڵاتی عه‌بدولكه‌ریم قاسم لاپه‌ڕه‌یه‌كی نوێی هه‌ڵدایه‌وه به ئومێدی ژیانێكی پڕشنگدار بۆ گه‌له‌كه‌ی. هه‌موو جووڵه‌و چالاكیه‌كانی یه‌كخست بۆ خزمه‌تكردنی نیشتیمانێكی یه‌كگرتوو كه پێشتر تووشی له‌تبوون و زامداربوون هاتبوو. به‌ڵام ئه‌مه زه‌مه‌نێكی زۆری نه‌برد ژیانی عیراقیه‌كان به‌ره‌و ڕووێكی دیكه وه‌رچه‌رخا، بارزانی بۆ پێش پێگرتنی ئه‌م ڕه‌وشه كت و پڕه كه دڵنیابوو ئومێدی باشبوونی نیه جارێكی دیكه به‌ره‌و شاخه‌كانی كوردستان كه هاوڕێ و داڵده‌ده‌ری هه‌میشه‌یی خۆی و پێشمه‌رگه‌كانی بوون رێگای گرته‌به‌ر. له به‌رگێكی نوێی شۆرشگێڕانه‌دا كه له ئه‌یلولی 1961ده‌ستی پێكرد خه‌باتی خۆیان درێژه‌پێدا، هاوكات هه‌موو خه‌ڵكی كوردستان له ژێر سه‌ركردایه‌تیه حه‌كیمانه‌كه‌ی ئه‌ودا به‌ڕێوه ده‌چوو، كاریگه‌ریه ڕۆحیه‌كانی ئه‌و گه‌یشتنه ئه‌و ڕاده‌یه‌یی به چینێكی وه‌ك قوتابیان بڵێت (سه‌ری ڕمن له هه‌موو شۆڕش و جه‌نگه نیشتیمانیه‌كان).\nدوای كۆتایی دانیشتنمان له گه‌ڵا مه‌كته‌بی سیاسی داوای دیده‌نی بارزانیمان كرد.\nمه‌كته‌بی سیاسی كه هه‌ستیان كرد ئێمه به‌تاسه‌وه‌یه‌ن بۆ ئه‌م دیداره و داوه‌كه‌شمان ڕه‌وایه، مامۆستا (حبیب محمد كریم) سكرتێری گشتی پارتی دیموكراتی ئه‌وسا، ڕه‌سته‌وخۆ ته‌له‌فۆنی بۆ باره‌گای بارزانی كرد، رسته‌كه‌م ته‌واو له بیره كه گوتی”مێوانان له به‌رزترین ده‌سته‌ی یه‌كێتی قوتابیانی كوردستان له به‌غه‌داوه هاتوون، پێویسته مێواندارییان بكه‌ین” پاش كه‌متر له چارێگێك مژده‌یان پێداین و گوتیان ” سه‌ر له ئێواره‌ی ئه‌مڕۆ ئێوه ده‌چنه خزمه‌تی بارزانی له ماڵه‌كه‌ی خۆی دا” . به‌فرێكی زۆر باریبوو، كه‌ش و هه‌وا له‌وپه‌ڕی ساردی دابوو به تایبه‌تی له گوندی (ناوپردان) كه ده‌كه‌وێته نێوان چۆمان و گه‌ڵاڵه و زنجیره كێوێكی داپۆشراو به دار و دره‌ختی چڕ و پڕ، مه‌كته‌بی سیاسی به حوكمی هه‌ڵكه‌وته‌ی جوگرافی ئه‌م ناوچه‌یه باره‌گای خۆی له‌وێ كردبۆوه، ئه‌م ناوچه‌یه هه‌ر له ساڵی 1962 ئازادكرابوو، هێڵی ته‌له‌فۆن له نێوان (گه‌لاله) و (قه‌سرێ) به‌سترابوو، ئه‌م نێوانه چه‌ند باره‌گایه‌كی سه‌ره‌كی له خۆگرتبوو.\nدوای ته‌واوكردنی كاره‌كانمان كاتژمێر (3)ی دوای نیوه‌ڕۆ به سه‌یاره‌یه‌كی جۆری (لاندگروزر)ی ڕه‌نگ سه‌وز ی مۆدیل 60 كه پێشمه‌رگه‌یه‌ك لێیده‌خوڕی به‌ره‌و (گه‌ڵاله) كه‌وتینه ڕێ. هه‌ریه‌ك له ئێمه سه‌باره‌ت به‌م دیداره‌ی بارزانی كه‌وتینه بیركردنه‌وه، ڕیگا كه‌شێكی سه‌یربوو، فڵچه‌ی جامی پێشه‌وه‌ی سه‌یاره به ڕاست و چه‌پ دا خه‌ریكی ڕاماڵینی به‌فربوو ، له‌وكاته‌ی رێگای (هاملتۆن)مان به‌جێهێشت و به‌سه‌ر پردی زه‌ردا په‌رێنه‌وه رێگا زۆر سه‌خت و دژواربوو ته‌نها جێب و لاندگروزه‌ر ده‌یانتوانی به‌م ڕێگایه‌دا بڕۆن، كاتێك گه‌یشتینه (قه‌سر)ێ سه‌یاره‌كه‌مان به‌رامبه‌ر بینایه‌كی كۆن كه كۆمه‌ڵێك حه‌ڕه‌سی چه‌ك به ده‌ست له ده‌وروبه‌ری بوون وه‌ستا، پرسیارمان له شۆفێره‌كه كرد بۆچی وه‌ستای؟ هیچ گرنگی به پرسیاره‌كه نه‌دا و دابه‌زی و پێنج ده‌قیقه لێمان بزربوو، دوایی له گه‌ڵ پێشمه‌رگه‌یه‌ك هاتنه‌وه نێو سه‌یاره و بۆجاری دووه‌م به‌ره‌و ڕۆژهه‌ڵات رێگامان گرته‌به‌ر. له قه‌سرێ به‌فر به‌شێوه‌یه‌كی چڕ و پڕ باری بوو، جگه له له به‌فری كه‌ڵه‌كه بووی چین له سه‌ر چین هیچیترمان به‌دینه‌ده‌كرد، به شێوه‌یه‌كی زۆر جوان شاخ و شێوه‌كانی داپۆشیبوو، له ژێر پێیه‌كانمانه‌وه هه‌ستمان به ساردی ده‌كرد، نێو سه‌یاره جگه له ده‌نگی (كاوێساغا) هیچ شتێكی تێدانه نه‌بوو گه‌رممان بكاته‌وه، دانه‌دانه‌ی پێشمه‌رگه‌مان لێ ده‌ركه‌وتن، چه‌كی (كلانشینكۆف)یان پێ بوو، زۆر زیته‌ڵا و وشیاربوون له وپه‌رێ ئاگاداری دابوون وه‌ك ئه‌وه‌ی بۆ كارێكی زۆر گرنگ وه‌ستاون، زانیمان له ده‌وروبه‌ری بارزانی نزیك كه‌وتووینه‌وه، به‌ودای (200) مه‌تر بینیمان دووكه‌ڵ له سه‌ر خانووه قوڕه‌كان به‌رزده‌بێته‌وه، له به‌فری زۆر سه‌یاره چیتر نه‌یتوانی بڕوات، ناچار دابه‌زین له‌گه‌ڵ ئه‌و پێشمه‌رگه‌یه‌ی له (قه‌سر)ێ‌وه وه‌ك ڕێنیشانده‌رێك له‌گه‌ڵمان هاتبوو به پیاده ڕێگه‌مان گرته‌به‌ر، جێگه‌ی باسكردنه ئه‌م پێشمه‌رگه‌یه له درێژایی ئه‌م ڕێگه دوور و به‌فراویی و ناخۆشه كه به‌سه‌یاره بڕیمان تاكه وشه‌یه‌كیشی به‌ده‌م دا نه‌هات.\nكت و پڕ خۆمان به‌رامبه‌ر شوێنی به‌رگری دژه فڕۆكه بینیه‌وه، به‌ئاڕاسته‌ی رۆژئاو دامه‌زرابوو، دوو پێشمه‌رگه له‌وێ وه‌ستابوون نیشانه‌ی چاودێری و پارێزگاری له چاویان دا ده‌خوێنداریه‌وه، ئه‌وان گرنگی و پیرۆزی ئه‌و شوێنه‌یان له دڵی خه‌ڵك دا هه‌ست پێكردبوو بۆیه به‌م شێوه لێبڕاو و ماندوونه‌ناسانه خۆیان له دووژمن مه‌ڵاس دابوو.\nئێمه له‌م چركه‌ساتانه‌دا به‌نێو خانووه قوڕه‌كانی گوندی (دیلمان)دا تێپه‌رده‌بووین، چه‌ند جوانه شوێنێكی دووره ده‌ست له نێو لوتكه چیاكان ئارامی و خامۆشی باڵی خۆیان به‌سه‌ردا كێشابوو، ده‌سته‌یه‌ك له پیشمه‌رگه‌كان به‌و په‌ڕی دڵسۆزییه‌وه خه‌ریكی گرتنی واجباتی ئه‌خلاقی و مه‌بده‌ئی خۆیان بوون، كه‌ش و هه‌وای ناخۆش هیچ كاری لێنه‌كردبوون.\nله نێو خانووه‌كان گوێمان له ده‌نگێك بوو، بینیمان پیاویك له ده‌رگای یه‌كێك له ماڵه‌كان وه‌ستاوه و دڵخۆشی خۆی ده‌رده‌بڕی، له دووره‌وه ئاماژه ده‌كات بۆ ئه‌وه‌ی بۆ لای ئه‌و بڕۆین، زانیمان خاوه‌نی ئه‌م ده‌نگه (فه‌ره‌نسۆ حه‌ریری یه) كه بۆ یه‌كمجار له شاری كۆیه له ساڵی 1959بینیبووم له‌وێ ناسیمه‌وه، فه‌ره‌نسۆ پیاوێكی تێكۆشه‌ر و پێشمه‌رگه‌یه‌كی په‌یوه‌ست به بارزانی نه‌مر بوو، هه‌ر له‌سه‌ر ئه‌م هه‌ڵوێسته شۆڕشگێڕانه‌شی مایه‌وه تاكو له دونیا ماڵئاوایی كرد. كاتێك له یه‌كتر نزیك كه‌وتینه‌وه زۆر دڵخۆشبوو، یه‌كه به‌یه‌كه‌ی له باوه‌ش گرتین، به گاڵته‌وه گوتی” ها به‌م جل و به‌رگه ئه‌فه‌ندیه‌یه ئێوه وه‌ك نامۆ وابوون!) دوایی بۆ خزمه‌تی بارزانی چه‌ند تێبینیه‌كی گرنگی پێداین و گوتی خۆتان دوور بگرن له به‌كارهێنانی نازناوی زه‌ق و زل، چونكه هه‌ر به‌سروشت بارزانی ڕقی له‌م جۆره شێوازه‌ی قسه‌كردنه، وه‌پێشی گوتین ئیدرس بارزانیش له ژووره‌وه‌یه.\nئه‌م شوێنه‌ی له‌گه‌ڵ كاك فه‌ڕه‌نسۆ حه‌ریری رێكه‌وتمان كرد، خانوویه‌كی قوڕی زۆر ساده‌بوو، ڕێڕه‌وێكی كه‌متر له دوو مه‌تری چوار گۆشه‌ی هه‌بوو،له ده‌سته ڕاستی ڕێڕه‌وه‌كه كولانكه‌یه‌كی فراوان هه‌بوو له‌وێ سه‌ماوه‌رێكی قه‌باره مامناوه‌ندی ڕه‌نگ زه‌رد دانرابوو، كۆمه‌ڵێك ئیستیكان له سه‌ر صینیه‌كی مه‌عده‌نی ریزكرابوون، پیاوێكی مه‌یله‌و ته‌مه‌ن سه‌رقاڵی ئاماده‌كردنی چایه بوو، له ده‌سته چه‌پی كولانكه‌كه چووینه ژووره‌وه غورفه خانوویه‌كی شكڵ درێژبوو، چه‌ند ته‌خته‌به‌ڕێكی ساده‌ی لێڕاخرابوو، زۆر پاك و خاووێن بوو، له‌سه‌ر هه‌ندێك له‌م ته‌خته‌به‌ڕانه دۆشك ڕاخرابوون و ژماره‌یه‌ك له بالیفیان له سه‌ر داندرابوو، به (لۆكسی نه‌فت) ئه‌م ناوه ڕووناك كرابۆوه، له‌یه‌كه‌م ساتی چوونه ژووره‌وه‌مان هه‌ستمان به‌گرمبوونه‌وه‌كرد، زۆپای دار داده‌گیرسا، له تافی تاسه‌ی لاویه‌تیمانه‌وه به‌ره‌وڕووی ئیدریس بارزانی بووینه‌وه به ده‌مووچاوێكی خه‌نداوی و به دڵێكی خۆش پێشوازیه‌كی گه‌رمی لێكردین، به‌ده‌ستی ڕاستی تووند ده‌سته‌كانمانی ده‌گوشی و به ده‌ستی چه‌په‌ی (نهج البلاغه)ی ئیمام عه‌لی ( ر.خ) هه‌ڵگرتبوو، دوای پرسیاركردن له باروودۆخی وڵات، ده‌ستی كرد به قسه كردن له باره‌ی وتووێژكردن له گه‌ڵ حكوومه‌تی به‌غدا، ئه‌وه‌مان بیركه‌وته‌وه كاتێك له (قه‌سرول ئه‌بیه‌ز) له كۆتایی ساڵی (1969) له‌گه‌ڵ شاندێكی یاوه‌ری به خزمه‌تی گه‌یشتین و گوتی” دڵنیابن خودموختاری بۆ خۆمان ده‌سته‌به‌ر ده‌كه‌ین، هێزی چه‌كداریشمان هه‌ر ده‌مێنێت” له نێو قسه‌كانی كه به شێوه‌یه‌كی ساده ده‌ریده‌بڕین تێبینیم كرد هێشتا ده‌ستی له (نهج البلاغه) به‌رنه‌داوه، ئه‌مه سه‌رنجی ڕاكێشام سه‌باره‌ت به‌م كتێبه پرسیارم لێكرد له وه‌ڵام دا گوتی”هۆی موتاڵاكردنی ئه‌م كتێبه ده‌گه‌رێته‌وه بۆ ئه‌وه‌ی: كلتوور له هه‌رسه‌رچاوه‌یه‌كه‌وه بێت حیكمه‌تی لێ وه‌رده‌گیرێت”\nمنیش هاوڕام له گه‌ڵا (محمد عبد)ه كه له باره‌ی (نهج البلاغه)وه ده‌ڵێت” بیر و ره‌فتاری مرۆڤ به‌ره‌و چاكه ئاڕاسته ده‌كات، بۆ كرداری باش ڕێهنومایمان ده‌كات، گوزارشت له ئه‌زموونه‌كانی بوون ده‌كات، كۆمه‌ڵێك بنه‌مایی سه‌ره‌كی حوكمڕانی و كرده‌ی سیاسی و به‌ڕێوه‌بردنی كار و باری گشتی داڕشتوون”\nپاشان ئامۆژگاری كردین بۆ خویندنه‌وه‌ی ئه‌م كتێبه نرخداره. من جوان گوێم له قسه‌كانی گرتبوو كه ده‌رباره‌ی ناوه‌رۆكی كتێبه‌كه ده‌یكردن، به ڕاده‌یه‌ك ده‌فته‌رێك كه به‌رده‌وام له هه‌موو بۆنه و سه‌فه‌ره‌ێك دا ڕووداو و قسه‌ی به‌هێزم تێدا ده‌نووسیه‌وه، له‌وێ تێبینیه‌كانی ئیدرس بارزانیم له مه‌ڕ (نهج البلاغه) تێدا تۆماركرد، كاك ئیدریس به‌رده‌وام بوو له قسه‌كردن له‌گه‌ڵماندا، تاكو فه‌ڕه‌نسو حه‌ریری له هاتنی بارزانی ئاگاداری كردینه‌وه.\nسه‌عات شه‌شی ئێواره‌بوو جه‌نابی مه‌لا مسته‌فابارزانی به ڕووخساری به‌هیبه‌ت و دره‌وشاوه‌ی، به ویقار و كه‌سایه‌تیه به‌هێزه‌كه‌ی به ژوور كه‌وت، له كاتی وه‌ستان بۆ پێشوایكردنی بارزانی، -زاكیره‌م منی گێڕایه‌وه بۆ مانگی ئازاری 1963 كه بۆ یه‌كه‌مین جار له شاری (كۆیه) به‌دیده‌نی شادبووم، ئه‌وده‌م له‌و شاره‌دا كۆبوونه‌وه‌یه‌كی گه‌وره‌ی سازدا له سه‌ر ئاستی حیزبی و شه‌عبی خه‌ڵكێكی زۆر ئامه‌ده‌بوون‘ كادیر و سه‌ربازی زۆر پێشكه‌وت و پله‌دار حزوریان هه‌بوو، كه‌سایه‌تی زۆر ناودار له هه‌موو كوردستان ته‌شریفیان هێنابوو، بارزانی ئه‌م گردبوونه‌وه‌یه‌ی بۆ شرۆڤه كردن و لێكدانه‌وه‌ی بارودۆخی دوای هه‌ره‌سهێنانی عبدالكریم قاسم له(8/شوباتی/ 1963) و داخوازیه‌كانی شۆڕشی كوردی وه‌ك ده‌سپێك بۆ حوكمڕانی نوێی وڵات رێكخستبوو-.\nبارزانی تۆقه‌ی له‌گه‌ڵ یه‌ك به یه‌كه‌مان كرد، هه‌ریه‌ك له ئێمه‌ش خۆی پێناساند، به بینینمان زۆر دڵخۆش و كامه‌ران بوو ، گوتی” زۆر به‌خێربێن نوێنه‌ری قوتابیانی كوردستان” پاشان داوی لێكردین دانیشین، له سه‌ره‌تای دانیشتنمان له حزور جه‌نابی بارزانی، بێ ده‌نگی باڵی به‌سه‌رماندا كێشا و كڕو مات بووین، چاوه‌كانمان له‌و بڕیبوو، فیكرو بیرمان پێكدا ده‌پژا، هه‌وڵمان ده‌دا قسه‌كانمان پوخت و ڕێكخه‌ین و له شێوه‌ی پرسیار بیخه‌ینه‌ڕوو، تاكو ئه‌م هه‌له مێژووییه بقۆزینه‌وه كه له زه‌مه‌نێكی درێژبوو چاوه‌ڕوانمان ده‌كرد. جه‌نابی جگه‌ره‌یه‌كی له‌جۆری (الامزك الخشبی) ده‌رهێنا، دواتر دایگرساند و قومێكی لێدا، پاشان نیگای جاوه‌كانی له ئێمه بڕی و گوتی ” زۆر گوێ له هه‌واَل و باستان ده‌گرم، گه‌له‌كه‌تان پێوه‌ستی به هه‌وڵ و تێكۆشانی ئێوه‌یه، واقیعه‌ن ئێوه به میتۆدێكی دیكه خه‌بات ده‌كه‌ن، كوردستان شایه‌نی خه‌باتی زۆر و زیاتره، نیشتیمانه‌كه‌تان زۆر قه‌شه‌نگه، كه‌نزه‌كانی به پێوه‌ری نرخ ناخه‌مڵێن، له‌مێژه شه‌عبه‌كه‌تان چه‌وساوه و لێقه‌وماوه، لێره و له‌وێ دووژمنان پیلانمان بۆ داده‌ڕێژن، ئه‌ركی سه‌رشانی هه‌موومانه هه‌ریه‌ك به گوێره‌ی كار و ڕێبازی خۆی به‌رگری له موقه‌ده‌ساتمان بكه‌ین، له پێناو خودا ئامۆژگاریتان ده‌كه‌م هه‌رچه‌ند پله‌و پایه‌شتان به‌رزبێت غرور و له خۆبایبوون نه‌تانگرێت چوونكه غرور كرداره چاكه‌كانتان لوش ده‌دات” لێره‌دا له قسه‌كردن وه‌ستا و ده‌رفه‌تی گفتوگۆی بۆ ئێمه ڕه‌خساند، بۆ ئه‌وه‌ی له نێو سینه‌مان دا هه‌رچی له پرسیار و بۆچوون هه‌یه له خزمه‌تیدا هه‌ڵیڕێژین.\nمن و هه‌رچوار هاوڕێكانم زۆر به وردی پرسیاره‌كانمان ئاڕاسته ده‌كرد و به‌وپه‌ڕی ڕاشكاوی وه‌ڵاممان ده‌ست ده‌كه‌وت، دوای كه‌مێك قسه و گفتوگۆ بۆمان ده‌ركه‌وت بارزانی وه‌ك باوكێكی زۆر به سۆز و میهره‌بان له‌گه‌ڵماندا ده‌جوڵێته‌وه، كاتێك كه زانی له خزمه‌تی ئه‌ودا جگه‌ره ناكێشین كه‌وته پرسیار كردن زانی كه‌من جگه‌ره‌كێشم گوتی” ئه‌ی بۆچی جگه‌ره ناكێشێت؟\nده‌مم گێرا و نه‌متوانی به ڕێزداریان بڵێم كه مه‌جلیسی ئه‌و ڕێگای ئه‌وه‌م پێناده‌ن جگه‌ره بكێشم، ویستم پاساوێكی دیكه بهێنمه‌وه به‌ڵام سه‌ركه‌وتوونه‌بووم، بارزانی به‌و په‌ڕی ته‌وازوعه‌وه ده‌ستی پڕ میهره‌بانی درێژكرد و جگه‌ره‌یه‌كی له جۆری (ئه‌مزه‌ك) پێدام، به دڵ و زمان سوپاسی ئه‌م خاكی بوون و خۆ به‌كه‌مزانینه‌ی ئه‌وم كرد، به‌م ساده‌یی و ته‌وازوعه‌ی وشكی و خه‌جاڵه‌تی نێو مه‌جلیسی ڕاماڵی. به‌م مامه‌ڵه ساده‌یه‌ی ئه‌و هه‌ستمان كرد ئازادین له ده‌ربرینی هه‌ر پرسیارێك كه هه‌مانه، دواتر به شێوه‌ی گفتو گۆ به‌م جۆره‌ی خواره‌وه ده‌ستمان به قسه‌كردن كرد:\nئاشكرایه گفتوگۆ له گه‌ڵ حكومه‌ت دا ده‌كرێت، له‌م باره‌یه‌وه زۆرێك له نووسه‌ران له ڕۆژنامه‌ی (شۆڕش)ی به‌غدا، له سه‌رئه‌م باسه دواون، به‌ناوبانگترینیشیان بابه‌ته‌كه‌ی (سه‌لیم سولتان)ه كه ناوی خوازراوی (حمید عوسمان)ه له ژێر ناونیشانی ( چۆن ڕێگه بگرینه‌به‌ر بۆ چاره‌سه‌ركردنی دۆزی كورد؟) هه‌روه‌ك ئاشكراشه حه‌مید عوسمان له به‌غدا له سه‌رچاوه‌ی بڕیار نزیكه، به‌رچاوترین ناوه‌خنی بابه‌ته‌كه‌ی به‌م جۆره‌ی خواره‌وه‌یه” پشت به‌ستن به لێدانی گه‌لی كورد به كورد كارێكی دوور له لۆژیكه” ئه‌مه ئاماژه‌یه بۆ ئه‌وه‌ی كه ده‌سه‌ڵات گه‌یوه‌ته ئه‌و قه‌ناعه‌ته‌ی ده‌بێ دانوسان و گفتوگۆ له گه‌ڵ گه‌لی كورد ده‌ست پێبكات، بێگومان گه‌ر ئه‌مه له گه‌ڵ كه‌سایه‌تی بارزانی نه‌بێت گه‌یشتن به چاره‌سه‌رێكی ئاشتیانه و دیموكراسیه‌تێكی دادوه‌رانه ئه‌سته‌مه. بابه‌ته‌كه‌ی حه‌مید عوسمان گوزارشت له وه‌رچه‌رخانی فیكری حیزبی به‌عس ده‌كات بۆ ئاراسته‌یه‌كی ته‌ندروست.\nچه‌نده‌ها جار گوتومانه ئێمه شه‌رخوازنین، به‌زۆر شه‌ڕ به‌سه‌رماندا سه‌پاوه، ته‌ماخوازبووین حوكومه‌ته‌كه‌ی (عبدالكریم قاسم) به‌شێوه‌ی سه‌ره‌تای ده‌سپێكردنی خۆی درێژه‌ی به حوكمڕانی دابوایه، به گوێره‌ی توانا هه‌وڵماندا خۆمان دووربگرین له شه‌ر، به‌ڵام كاره‌كه ئاڕاسته‌یه‌كی دیكه‌ی وه‌رگرت، نیازگڵاوان ده‌وری (عبدالكریم قاسم)یان دا نه‌یتوانی جیاوازی خراپ و چاك بكات، تا وایلێهات له نێو ژووری خانووه‌كانماندا یه‌خه‌گیرمان بوون له كاتێكدا كه خاوه‌ن هیچ و چه‌ك و سه‌رمایه‌یه‌ك نه‌بووین، كه‌سانی وه‌ك (كه‌مال عوسمان) له ژێرباڵی (عه‌بدالكریم قاسم) زیانێكی زۆری به هه‌موومان گه‌یاند. كاتێك بارزانی گه‌یشته ئه‌م خاڵه نه‌رمه‌خه‌نده‌یه‌ك به سه‌رلێوی دا هات و به‌وپه‌ڕی ساده‌یی و ڕۆشنییه‌وه گوتی” مرۆی ڕۆشنبیر كه‌سێكه جیاوازی له نێوان چاكه و خراپه و سپی و ڕه‌شدا ده‌كات، له بری كه‌وتنه زۆنگاوی خیانه‌ت چاڵی نێو میلله‌ته‌كه‌ی هه‌ڵده‌بژێرێت”\nگه‌له‌كه‌تان دژ به سته‌م و زۆرداری وه‌ستاوه‌ته‌وه، ڕووبه‌ڕووی دووژمن و تاغوتان بووه‌ته‌وه( لێره‌دا بارزانی چایه‌ی به‌رده‌می نۆش كرد، جگه‌ره‌یه‌كی دیكه‌ی داگیرساند و چاوه‌كانی ده‌ئێمه بڕی، ئێمه به دووڕیز له به‌رامبه‌ری دانیشتبووین، رێزداریشیان له پێشه‌نگی مه‌جلیسه‌كه دانیشتبوو)\nكاتێ بۆ دووه‌مجار ویستی قسه بكات به ده‌نگێكی خه‌مناك وتی” سه‌رباری ئه‌و هه‌موو قوربانیه مه‌زن و به‌رگریه پاڵه‌وانیانه‌ی گه‌له‌كه‌مان دژ به دووژمن كه‌چی تاكو ئێستا نه‌مانتوانیوه ئه‌وه‌ی ده‌یانه‌وێت بۆیان ده‌سته‌به‌ربكه‌ین، من زۆر له له موحاسه‌به‌ی خودا ده‌ترسم له ڕۆژی قیامه‌ت، به‌ڵام دڵنیاشم به‌ڕووێكی سپی له‌م لێپرسنه‌وه ده‌رده‌چم”!\nئه‌ی سه‌باره‌ت به په‌یڤین و دانوسان ئێوه گه‌شبینن به گه‌یشتنتان به ده‌ره‌نجامێكی ئیجابی؟\nسه‌ره‌تا چه‌ند كه‌سایه‌تیێكی حكوومه‌ت هاتنه لامان، دواتر سه‌ردان له هه‌ردوولاوه ئاڵوگۆڕكرا، ئه‌وان نه‌رمییان نواند و به‌ڵێنیان به‌چاككردنی هه‌رچی خراپبوونێك و قه‌ره‌بووی هه‌رچی خه‌ساره‌تێك دا، جگه له‌ده‌سته‌به‌ركردنی مافه‌ڕه‌واكنمان.\nئه‌ی له باره‌ی كه‌ركوك؟\nهه‌موومان ده‌زانین كه‌ركوك شارێكی كوردییه و دڵه لێده‌ره‌كه‌ی كوردستانه، سازش له‌سه‌ر یه‌ك بستێكیشی ناكه‌ین، من دڵنیام ئێوه ئاگاداری قزیه‌ی (ئه‌لاسكان) كه پێشتر له ڕووسیا جیاكرایه‌وه و ئێستا ئه‌مریكییه، ئیمپراتۆره‌كانی ڕووسیا به نرخێكی كه‌م به ئه‌مریكایان فرشت و ته‌نازوولیان له سه‌ركرد، زه‌مه‌نێكه ئه‌مه ڕوویداوه به‌ڵام دانێشتوانی تاكو ئێستا نه‌فره‌ت بۆ ئیمپراتۆره‌كانیان ده‌نێرن، من نه ئێستا نه ئاینده ئاماده‌نیم مساوه‌مه له سه‌ركه‌ركوك بكه‌م ناتوانم به‌رگه‌ی له‌عنه‌تی مێژوو بگرم، ده‌مه‌وێت به سه‌ربه‌رزی به خودای خۆم بگه‌م. (بارزانی به متمانه‌یه‌كی به‌رز قسه‌ی ده‌كرد، قسه‌كانی له دڵه‌وه ده‌رده‌چوون، هه‌ستمان ده‌كرد ئه‌م پیاوه هه‌رگیز له هه‌ڵویستی خۆی نایه‌ته‌خوار. لێره‌دا جگه‌ره‌یه‌كی دیكه‌ی پێكرد و بۆ چه‌ند ساتێكی كه‌م پشووێكی دا). قسه‌كانی خۆی ده‌ست پێكرده‌وه و فه‌رمووی” ئێمه زۆر بایه‌خ به ڕواڵه‌ت و ناونان ناده‌ین، ئه‌وه‌ی له دیدی ئێمه گرنگه چه‌سپاندنی سنووری جوگرافیه‌ی كوردستانه له نێو وڵاتی عێڕاق دا”\nئه‌ی له‌باره‌ی هه‌ڵوێستی شای ئێران ده‌رباره‌ی گفتوگۆ و دانوسان؟\nبه‌رژه‌وه‌ندی گه‌له‌كه‌مان له سه‌روی هه‌موو ئه‌گه‌رێكه‌دایه، ئه‌وه‌ی ئێمه پێوه‌ی هه‌ستاوین گوزارشته له بزاڤێكی به‌رگریكار، ئه‌گه‌ر دژایه‌تی دووژمنكاری هه‌ربه‌ده‌وام بێت له‌سه‌رمان ئێمه به‌وپه‌ڕی ئازادی ده‌سپێشخه‌ری ده‌كه‌ین بۆ ئاشتی، پێتان ده‌ڵێم من هه‌رگیز متمانه‌م به شای ئێران نیه، له ساڵی 1963 به شێك له سیاسیه‌كان چوون بۆ ئێران نیازیان دنه‌دان و وروژاندنی كه‌مه خه‌ڵكێكی لایه‌نی به‌رامبه‌رمان بوو له سه‌ر سنوور، من ئێرانیه‌كانم ئاگاداركرده‌وه ( لێره‌دا توڕه‌یی به قسه‌كانیه‌وه دیاربوو) ئێمه ئازادین له هه‌ر به‌رپه‌چدانه‌وه‌یه‌ك، له تواناماندا هه‌یه گه‌وره‌ترین ئاگر داگیرسێنین له دژیان، له‌م نێوانه‌دا شای ئێران كه‌وته ناوبژێوانی و ئه‌م كۆمه‌ڵه‌ی گه‌ڕانه‌ده‌وه بۆ شوێنی خۆی.\n( چا گێر ناوه‌ناوه به ژوورده‌كه‌وت و چایه‌ی به‌سه‌ر هه‌مووماندا دابه‌ش ده‌كرد، له ڕاستی دا من به خواردنه‌وه‌ی ئه‌م هه‌موو چایه‌یه ڕانه‌هاتبووم، تا ئه‌و شه‌وه له ده چایه تێپه‌ڕی كرد، هیچ چایه‌ێكیشم ڕه‌تنه‌ده‌كرده‌وه به پێچه‌وانه‌ی هاوڕێكانم كه زوو له چایه خواردنه‌وه كه‌وتن). بارزانی پێش ئێمه كه‌وته‌وه و گوتی” ئه‌ی هه‌واڵی به‌غدا چییه؟\nسه‌لیم سوڵتان (خوالێخوبوو حه‌مید عوسمان) له ڕۆژنامه‌ی (الپوره)بابه‌تێكی دیكه‌ی نووسیوه تێیدا ده‌ڵێ” به‌رگریكاره هه‌ڵاتوه‌كان له (حاجی عومران) ناتوانن ڕۆشنایی به‌غدا بكوژێننه‌وه، گه‌یشتنی جه‌یشی عیڕاقی به گه‌ڵاڵه مانای ئه‌وه نیه دۆزی كورد كۆتایی پێ هات”\nبه‌ڵێ من له گه‌ڵ نووسه‌ر هاوڕام ئێمه به‌رگریكارین، به‌ڵام به‌رگریكاری هه‌ڵاتونین، بزوتنه‌وه‌ی ئێمه بزوتنه‌وه‌یه‌كی خه‌باتكاره، دژ به‌و سته‌م و زۆرداریه ده‌وه‌ستێته‌وه كه به‌سه‌رماندا سه‌پاوه، ئێمه پرسیار ده‌كه‌ین ده‌بو چی بكه‌ین بۆ هه‌ڵتۆقینی دووژمن، ئه‌وان(مه‌به‌ستی كاربه‌ده‌ستانی به‌غدایه) به ماڵ و سه‌رمایه‌ی ئێمه پێشكه‌وتوترین فڕۆكه و باشترین تۆپ و ناپاڵم ده‌كڕن بۆ ئه‌وه‌ی ئێمه پێ وردووخاش بكه‌ن، ئه‌مه‌شیان پێ كارێكی زۆر ڕه‌وایه. شته‌كه پێچه‌وانه بوه‌ته‌وه به‌رگری كورد له خاك و شه‌ڕه‌فی خۆی به خیانه‌ت له قه‌ڵه‌م ده‌درێت، گوایه گه‌ر له به‌ر ئه‌وه‌نه‌بوایه كورد نه‌ده‌بۆوه خاوه‌ن چه‌ك و ته‌قه‌مه‌نی و تۆپی كۆن له پاشماوه‌ی جیهانی دووه‌م، له میانی كار و خه‌باتی مه‌شڕوعمان به جۆره‌ها بوختان تۆمه‌تبارمان ده‌كه‌ن” ئێمه ناتوانین حكوومه‌تی به‌غدا بڕوخێنین چوونكه حكوومه‌ت ڕووخاندن كاری ئێمه نیه، مه بزاڤێكی به‌رگریكارین له وڵات، به پێچه‌وانه‌وه‌ش حكوومه‌ته‌كان ناتوانن هه‌ره‌س به بزووتنه‌وه‌یه‌كی كوردی بێنن با هه‌رچه‌ند چه‌ك و چۆڵی پێشكه‌وتوشیان هه‌بێت”. ئه‌مه پیت به پیتی له من وه‌رگیراوه، ئه‌م قسه‌یه‌م به حه‌مید عوسمان گوت كه له ساڵی 1965به‌ره‌و سه‌فه‌ری قاهیره به‌ڕێده‌كه‌وت و داوای روونكردنه‌وه‌ی هه‌ڵوێستی ئێمه‌ی كرد بۆ حكوومه‌تی میسر، جێگه‌ی باسه ئه‌م سه‌ردانه‌ی حه‌مید عوسمان هاوكاتبوو له گه‌ڵ سه‌ردانه‌كه‌ی سه‌رۆكی سۆڤیه‌ت بۆ میسر.\n( دووای تێپه‌ڕینی (22)ساڵ به‌سه‌ر دیداری بارزانی دا، له گه‌ڵ هه‌ردوو هاوڕێم (عه‌بدول مه‌وجود ته‌ها و جه‌لال خۆشناو) چووین بۆ سه‌ردانی حه‌مید عوسمان له ماڵه‌كه‌ی خۆی له شاری هه‌ولێر به‌رواری 1992، دكتۆر صلاحی برای كه مامۆستای ماده‌ی ئابووری بوو له زانكۆی صه‌لاحه‌دین له‌وێ مه‌وجود بوو، خوالێخۆشبوو حه‌مید عوسمان نه‌خۆش بوو له ماڵه‌وه له سه‌رجێگه كه‌وتبوو ته‌واوی ڕووداوه‌كه‌م بۆ گێرایه‌وه، گوتی” بارزانی كه‌سێكی زۆر ڕاستگۆ و ئه‌مین بوو، ئه‌و كه‌سێك نه‌بوو دژبه شه‌پۆڵ مه‌له بكات، به قه‌ده‌ر توانا هه‌وڵی دا مافه‌كانی نه‌ته‌وه‌كه‌ی ده‌سته‌به‌ربكات به واقیعه‌نیش ئه‌وه‌ی ویستی بۆ گه‌له‌كه‌ی له واژۆكردنی رێكه‌وتننامه‌ی 11/ ئازاری/ 1970توانی به ئه‌نجامی بگه‌ێنێت، من دڵنیام كاك مه‌سعود بارزانیش له سه‌ر هه‌مان ڕێباز ده‌ڕوات، لێره‌دا ئومێدی سه‌ركه‌وتنی بۆ ده‌خوازم”.\nكاتێك زانیمان كات نیوه‌ی شه‌وه و نیوسه‌عاتیش لای داوه، رووخسه‌تمان له به‌ڕێزی خواست و داوامان لێكرد ڕێگه‌مان پێبدا بۆ ئه‌وه‌ی به‌ره‌و (گه‌ڵاڵه) بگه‌ڕێنه‌وه، چوونكه هه‌ستمان ده‌كرد سه‌رباری ئه‌و سه‌رقاڵیه‌ی كه هه‌یبوو ئێمه‌ش زۆرمان ماندوو كرد.\nدوای زیاتر له شه‌ش سه‌عات له دیده‌نی ڕێبه‌رێك كه به‌درێژایی ژیانی خۆی له پێنا و شۆڕش و خه‌بات بۆ گه‌له‌كه‌ی تامی ئاسووده‌یی نه‌چێشت، مۆڵه‌تی ڕۆیشتنمان خواست، كه بۆ دواجار تۆقه‌مان له گه‌ڵ كرد و ئومێدی سه‌ركه‌وتنی بۆ خواستین و سڵاوی بۆ هاوڕێ قوتابیه‌كانمان به ئێمه‌دا نارد، یه‌كێك له پارێزه‌رانی ڕاسپارد بۆ ئه‌وه مشووری گه‌ڕانه‌وه‌مان بۆ (گه‌لاله) بخوات،( شه‌و له گوندی گه‌ڵاله هێندێكمان مێوانی عادل موراد و ته‌حسین ئه‌تروشی و ئیبراهیم حاجی حسین شالی بووین، – ئه‌و به‌ڕێزانه په‌یوه‌ندیان به شۆڕشه‌وه كردبوو له كوردستان، له پێناو دۆزی ڕه‌وای گه‌له‌كه‌یان وازیان له خوێندن و ئاینده‌ی خۆیان هێنابوو – . به‌ڵام ئه‌نوه‌ر عه‌بدوڵڵا و قادر حمدأمین مێوانی فه‌ڕه‌نسۆ حه‌ریری بوون له گه‌ڵاڵه، (له بیرمان نه‌چێ كاتێك له خزمه‌ت بارزانی هاتینه ده‌ر) سه‌رباری ئه‌و هه‌موو به‌فره‌ی كه باری بوو هیچ هه‌ستمان به سه‌رما نه‌ده‌كرد، به‌م شه‌وه هیچ هه‌ستمان به‌مه‌ترسیه‌كانی ڕێگه نه‌ده‌كرد چوونكه قسه و وته‌كانی بارزانی به‌رده‌وام له گوێچكه‌كانماندا ده‌له‌رانه‌وه ئه‌مه‌ش وای كردبوو كه هه‌موو شتێكی ده‌وروبه‌رمان له بیر بكه‌ین.\nنووسینی: فه‌رهاد عه‌ونی\nوه‌رگێڕانی: حه‌یده‌ر عه‌بدوڵڵا\nPrevious ناڕه‌زایه‌تیه‌کانی دژی سه‌رمایه‌داری پێویستی به‌ڕێکخراوبوون و حزبی مارکسیستی هه‌یه!\nNext ده‌روازه‌یه‌ك بۆ ناسینی رێبازی هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه


پرسی بەكارهێنانی چەكی كیمیایی لە سوریا دێتەوە ئارا – Knwe.org\nسەرەکی » دۆسێ » پرسی بەكارهێنانی چەكی كیمیایی لە سوریا دێتەوە ئارا\nململانێی نێوان روسیا و خۆرئاوایە\nپرسی بەكارهێنانی چەكی كیمیایی لە سوریا دێتەوە ئارا\nپرسی بەكارهێنانی چەكی كیمیایی لە سوریا، دیسانەوە دهێنرێتەوە ئارا و ململانێی نێوان روسەكان و خۆرئاواییەكان لە وڵاتەكەدا گرمتر دەكات.\nروسیا و وڵاتانی خۆرئاوا لەئێستادا خۆیان بۆ رووبەڕووبوونەوەیەكی نوێ ئامادە دەكەن، ئەمەش لەچوارچێوەی كۆبوونەوەی ساڵانەی رێكخراوی قەدە‌غەی چەكی كیمیایی كە لە كۆبوونەوەكەیەدا تیمێك بۆ دیاریكردنی بەرپرسانی بەكارهێنانی چەكی كیمیایی لە سوریا پێكدەهێنرێت.\nچاوەڕوان دەكرێت لەسەرەتای ساڵی داهاتوودا ئەو تیمە لێكۆڵەرەی راسپێردراون بە لێكۆڵینەوە لە بەكارهێنانی چەكی كیمیایی لە سوریا، بەرپرسانی بەكارهێنانی چەكی كیمیایی دیاریبكەن، ئەمەش نیگەرانی لەنێوان وڵاتانی ئەندام لە رێكخراوەكە و روسیا دروست دەكات.\nكۆبوونەوەكە كە چەند رۆژێك بەردەوام دەبێت، مۆسكۆ هەڕەشەی كردووە بە دروستكردنی گرفت بۆ دەنگدان لەسەر بودجەی رێكخراوەكە بۆ ساڵی 2020، گەر بەشێك لە بودجەكە بۆ تیمە لێكۆڵەرەكە تەرخان بكرێت.\nئەمەش لەكاتێكدایە كە سوریا و هاوپەیمانەكانی دژایەتی خۆیان بۆ ئەو هەوڵانە راگەیاندووە، زۆربەی وڵاتە ئەندامەكانی رێكخراوەكەش كە 193 تێناپەڕێنێت، دەنگیاندابوو بۆ فراوانكردنی دەسەڵاتی رێكخراوەكە، بەجۆرێك كە رێگەیان پێبدرێت بۆ ئەوەی تیمێكی رێكخراوەكە ناسنامەی ئەو لایەنە ئاشكرا بكەن كە چەكی كیمیایی لە سوریا بەكارهێناوە، نەك تەنیا دیاریكردنی ئەو جۆرە چەكەی بەكارهێنراوە.\nبەپێی چەند سەرچاوەیەكی دیپلۆماسی، چاوەڕوان دەكرێت رێكخراوەكە راپۆرتەكەی لەبارەی سوریا لە مانگی شوبات یان ئاداری ساڵی 2020 بخاتەڕوو.\nئەمریكا سوریا و روسیا تۆمەتبار دەكات\nنوێنەری ئەمەریكا لە دەزگای قەدەغەكردنی چەكی كیمیایی ڕایگەیاندبوو، روسیا تۆمەتبارە بە یارمەتیدانی سوریا لە شاردنەوە و بەكارهێنانی چەكی كیمیایی لە جەنگی ناوخۆی سوریادا، ئەمەش لەڕێی پەكخستنی كاری دەزگا نێودەوڵەتییە پەیوەندییدارەكان بە قەدەغەكردنی چەكی كیمیایی.\nبەپێی دوایین پێشهاتیش ئاژانسی (ڕۆیتەرز)، لە 29ی تشرینی دووەمی 2019 بڵاویكردبووەوە، لەمیانی كۆنگرەیەكی نێودەوڵەتیدا لە دەزگای قەدەغەكردنی چەكی كیمیایی لە لاهای، ڕوسیا نكۆڵی لە لێدوانەكانی نوێنەری ئەمەریكا كرد لەمیانەی ناكۆكیەكانی نێوان روسیا و وڵاتانی خۆرئاوادا.\nنوێنەری ڕوسیا دەڵێت» دوو كارمەندی پێشووی دەزگاكە بەڵگەنامەیەكیان دزە پێكردووە و وەكو بەڵگەیەك پیشانیانداوە و ساختەیان كردووە كە تیایدا هاتبوو ماددەیەكی كیمیایی كە گازی كلۆری تێدابووە لە هێرشێكدا لە نزیك دیمەشق لە ساڵی 2018دا بەكارهێندراوە».\nهاوكات ڕوسیا و سوریا ڕەتیانكردەوە هیچ هێرشێكی كیمیایی ئەنجام درابێت و ئاشكرایانكرد، هەمووی دروستكراوە و كۆمەڵێك لاشەیان لە شوێنی دیكەوە هێناوە و لەو شوێنانە دایانناون، هەروەها ئاماژەشیان بەوەدا ڕاپۆرتەكەی دەزگای قەدەغەكردنی چەكی كیمیایی سەبارەت بە دۆما ساختەیە و بۆ ئەوە بووە كە هۆكارێكیان هەبێت بۆ دەستوەردانی سەربازی ڕۆژئاوا لە سوریادا.\nكینیپ وارد نوێنەری ئەمەریكا لە دەزگای قەدەغەكردنی چەكی كیمیایی ڕایگەیاندبوو، ڕوسیا و سوریا بە ئاشكرا هەوڵدەدەن بەكارهێنانی چەكی كیمیایی بشارنەوە لەڕێی پەكخستنی كارەكانی دەزگاكەوە.\nبە گوتەی ئەو بەرپرسەی ئەمریكا”بەداخەوە ڕوسیا ڕۆڵێكی سەرەكی دەبینێت لەم شاردنەوەیەدا و بەهاوكاری سوریا بەردەوامن لە هەڵگرتنی چەكی كیمیایی”.\nنەوتیش خاڵێكی تری ناكۆكییە\nنەوتی ناوچەكانی باكووری خۆرهەڵاتی سوریا، خاڵێكی تری دروستبوونی كێشە و ناكۆكییەكانە لەنێوان روسیا و خۆرئاوا كە لەئێستادا لەژێر دەستی هێزەكانی سوریای دیموكرات (هەسەدە)دایە.\nحكومەتی سوریا كە لەلایەن روسیاوە پشتیوانی دەكرێت، دەیەوێت دەست بەسەر كێڵگە ناوتییەكانی ئەو ناوچانەدا بگرێتەوە و پێیوایە ئەو نەوتە وەك سەروەتێكی نیشتمانی وڵاتەكە دەبێت لەژێر دەسەڵاتی حكومەتی دیمەشقدا بێت.\nبۆ رێگریكردن لە گواستنەوەی نەوت لە سوریاوە بۆ توركیا لەلایەن قاچاخچییەكانی توركیاوە، حكومەتی سوریا ئاماژەی بە تێكشكاندنی كاروانێك نەوتهەڵگری ئەو كێڵگانە كردووە كە نەوتییان لە سوریاوە بۆ جەرابلوس و ناوچەكانی باكووری عیراق دەگواستەوە.\nئاژانسی دەنگوباسی (سانا)ی سوریا، لە 27ی تشرینی دووەمی 2019 بڵاویكردەوە، هێزە كوردیەكان لە سوریا، چەند تانكەرێكی نەوتیان لە ناوچەكانی جەزیرەی سوریا تێكشكاندوە، كە لە هەوڵی بەقاچاخبردنی نەوتی سوریادا بوون بۆ ناو خاكی توركیا.\nئاژانسەكە لە زاری پەیامنێرەكەی لە پارێزگای حەسەكە بڵاویكردبووەوە، قاچاخچییەكان لە ڕێگەی چەند ڕێگەیەكەوە لە هەوڵی گواستنەوەی نەوتی كێڵگەكانی باكووری خۆرهەڵاتی سوریادا بوون و لەلایەن هێزەكانی سوپای سوریاوە بۆردومان كراون و هەوڵەكەیان پوچەڵكراوەتەوە.\nبە گوێرەی هەواڵ، لە بۆردومانی هێزەكانی سوریای سوریا ئەو كێلگە نەوتییانەش خاپوركراون، (سانا) ئاماژەی بە گرتنەبەری رێكەری پێوستیش كردبوو لەدژی ئەو لایەنانەی كە كارئاسانی بۆ قاچاخبردنی نەوتی دەكەن لەو ناوچانەدا.\nئەمریكا هێزی تر رەوانە دەكات\nلەگەڵ هەوڵەكانی حكومەتی سوریا بۆ دەستگرتنەوە بەسەر ناوچەكانی باكووری خۆرهەڵاتی وڵاتەكە كە لە دوای راگەیاندنی پاشەكشەكردنی هێزەكانی ئەمریكا و هێرش و پەلامارەكانی توركیا بۆسەر ناوچەكە دەستیانپێكرد، ئەمریكاییەكان خەریكە لە بری پاشەكشەكردن، جارێكی تر هێز بۆ ئەو ناوچانە رەوانە دەكەنەوە و بوونی خۆیان جارێكی تر لە باكووری خۆرهەڵاتی سوریا پتەودەكەن.\nلە دوایین هەنگاوی لەو جۆرەدا، ئەمریكا كاروانێكی تری هێزەكانی رەوانەی باكووری خۆرئاوای سوریا كرد كە لە نزیكەی 60 بارهەڵگری سەربازی پێكهاتبوون، ئەو هێزانەش لەو ناوچانەدا جێگیردەكرێن كە لەژێر دەستی هێزەكانی سوریای دیموكرات (هەسەدە)دان.\nروانگەی سووری بۆ مافەكانی مرۆڤ لە 28ی تشرینی دووەمی 2019 رایگەیاندبوو، ئەمریكا نزیكەی 60 بارهەڵگری سەربازی رەوانەی ناوچەكانی ژێر دەستی هێزەكانی سوریای دیموكرات (هەسەدە) كردووە كە چەندان تانك و زرێپۆشیان هەڵگرتبوو، هێزەكەش لەشاری قامیشلۆ جێگركراوە.\nلە ماوەی چەند رۆژی رابردووشدا، ئەمریكا كاروانێكی تری سەربازی رەوانەی باكووری خۆرهەڵاتی سوریا كردبوو بە مەبەستی دروستكردنی بنكەیەكی سەربازی لە ناوچەكە.\nئەمەش لەكاتێكدایە كە لە دەستپێكی هێرشەكانی توركیا بۆسەر رۆژئاوای كوردستان لە 9ی تشرینی یەكەمی2019، ئەمریكا هێزەكانی لە زۆربەی ناوچەكانی باكووری خۆرهەڵاتی سوریا پاشەكشەپێكردبوو، ئەمەش لەلایەن وڵاتانی خۆرئاوا و نێوەندە نێودەوڵەتییەكاندا ناڕەزایی فراوانی لێكەوتەوە.


کورسییەکە - قەڵەم\nئەورۆکە هەوا هەور و مژە، لێڵە، کزەیێکی ساردی دێت، پێم وا نەبێت کەس لەماڵ بێتە دەرەوە. پاییز سێبەری قورسی زستان لە شوێن خۆی دەکیشێ. سروشت روو لە کزی و بێدەنگی دەنێت.خەزان دەستی ناوەتە بینی دار و سەوزایی و بە زەبری سەرما و با دار و دەوەن رووت دەکاتەوە. گەڵاکان بۆنی مەرگ و نەمانیان لە کزەی ساردی بەیانیانی ئەم رۆژانە هەست پێکردوە. گەڵاکان ترساون، ئەوەندە ترساو لە مەرگ و دەسبەردان لە داری ژین، کە زەرد هەڵگەڕاون. ئیتر پەلەوەرەکانیش کەمتر دەردەکەون. ئینسانەکانیش خۆیان لە ژوورە گەرمەکان دەخزێنن و لە پشت شوشەی پەنجەرەکانیانەوە سەیری گەڵارێزان دەکەن و هەر لەوێشەوە هیرشی سپای سپی پۆشی زستان دەبینن. ئیتر کەس نایەتە کن من. من هەر رفێقی رۆژانی روون و هەوای خۆشم. ئیتر لە جێگەی گەرمای خۆشی لەشی ئەوان سەرمای سەهۆڵ و بەفر دامدەپۆشێت. زستان تاکە موروە شینەی نێوان من و ئەو تەنیانەیە. ئەو تەنیانەی کە هەموو رۆژێک چەندین کاژمێر لە تەنیاییەکانیان بە من پڕ دەکەنەوە. بە دەگمەن هەڵدەکەوێت کە زۆرتر لە یەک کەس هاوکات لەلای من دانیشتبێت. ئەودەمانەش کە بە چەند کەسی کۆ دەبنەوە هەموو قسەکان رواڵەەتین ولە دڵ نانیشن،بۆیە منیش گوێیان بۆ ناگرم. قسەی دڵیان تەنیا کاتی تەنییایی دەدرکێنن. ئەوەندە گوێم لە ئاخاوتنی دڵیان بووە کە ئێستا باشتر لە بەسەرهاتی خۆم هی ئەوان دەزانم. هەموو رۆژێک لە درێژایی نزیک بە پێنج ساڵی تەمەنم، گوێم لە بیرکردنەوەکان و بەسەرهاتەکانیان بووە. بە دەگمەن بەسەرهاتیان هەیە کە دەیان جار گوێم لێ نەبووبێت. بەڵام بەراستی قەت هەستم بە بێتام بوونیان نەکردوە. رەنگە سۆزی گێڕانەوەکانی وایان لێدەکات کە چێژیان تێدا دەمێنێت. یان رەنگە تێپەڕبوونی تەمەن و دووری لە چاوگەیە کە باری نامۆیی و تاراوگەیان وا لێ قورس دەکات کە هەموو جارێک سۆزێکی نوێ و تینێکی تر بە گێڕاندنەوەکان دەبەخشێت تا ئەو دوپات بوونەوانە تامی بەسەرهاتەکان نەتارێنێت . یان رەنگیشە تەنیاییەکەی خودی من هۆ بێت بۆ بۆ ئەوەی هەست بە کۆن و دووپات و چەنپات بوونەوەی ئەو گێڕاننەوانە بگرێت. باشە ئەگەر لە قسە و بیر و بەسەرهاتی ئەوانیش وەرز بم دەبێت چی بکەم. تەنیاییەکەم بە چی داپۆشم. من پێی گەڕانم نییە تا بڕۆم و شتی نوێ و دونیای باشتر و بەسەرهاتی خۆشتر ببینم و گوێم لیبێت. لێرە چەقیوم، بەشی من لە ژیان هەر ئەمەیە و چم پێ ناکرێت. بەس باران و تەڕ و توشی نەبێت دێن بۆ لام و لەسەرم دادەنیشن. ها ئەمەیان کە پیاوێکی کورتە باڵای تەمەن شەست ساڵانێکە و دایمە کۆتێکی گەورەتر لە بەری خۆی لەبەردایە، دێت و ەستێکی دەخاتە سەرشانم و دەستەکەیتری دەخاتە کۆشی و بەرەولای ئەودەستەی دەڕوانێت کە لەملی مندایە. بەم شێوە بە چاو هاتۆچۆی ئەو خەڵکانە شوێن دەگرێت کە لەو شوێنەوە دێن و دەڕۆن. بە بینینی منداڵانی گەڕەکەکە بیری دەچێتەوە گەڕەکی مناڵی و لای هاورێکانی. دەچێتەوە ماڵی باوکی. گوێم لێیە ئیستاش باوکی دەدوێنێت: بابە من کەی دەچمە مەکتەب؟ - ساڵێکیتر کوڕم. - بابە ساڵێکیتر چەنێکە؟ - زۆرنییە رٶلە تا چاو بە یەکدا دەنیت تەواو دەبێت. - بەڵام بابە ئەوە من چاوم لەیەک ناوە بزانە تەواو بوو. - نا رٶڵە مەبەستم ئەوەنەبوو کە تۆ چاو بنوقێنی، ئەوە یانی کات خێرا دەڕۆات، یانی تا لا دەکەیتەوە ساڵێک رۆشتوە. - بابە ساڵ بۆ کوێ دەڕوات؟ - نازانم کوڕم ، زەمان سەرو بنی نادیارە. ئێمە تەنیا ئەو کورتە دەزانین کە ژیانی تێدا بووە، وەک نێوان دوو کەوانە، ئیتر پاش و پێشەکەی ناروونە. باوکی جێدێڵێت و دێتەوە لای من و لە ژێر لێوەوە هاوکات لەگەڵ وەرچەرخان و گۆڕانی شوێنی دەستەکانی چەن جار دەلێت : کات... کات... کات، ژیانی نێو دوو کەوانە، دوو نادیار، کورت و بێ سەر و بن. ئەمجار روو لەولا دەکات. بۆ ئەوسەری کۆڵانەکە دەڕوانێت کە لە پاش ریزە ماڵەکەی بەردەمیەوە دەچێتە نێو جەنگەڵێکی چڕ. نیگای لە دارەکان گیردەکات و ناچار دەیهێنێتەوە لای ئەو چەن کەسەی وا لە سەر باریکە رێگا قیرەتاوکراوەکەی بەردەم ریزەماڵەکە دا لە هاتو چۆدان. بڕێکیان لەماڵ دەردەکەون و چەند کەسێکیان بۆ ماڵەوە دێنەوە. کەس بەدەم کەسەوە راناوەستێت. ناسراوەکان سڵاوێک لەیەک دەکەن و ملی رێگایان دەگرن و دەڕۆن. جۆرە بێدەنگیێی قورس بەسەر گەڕەکدا خۆی سەپاندوە. تۆپێکی بی ساحیب لە چەند میتریدا کەوتووە. تۆپەکە چەرمە و تۆپی چاکە بەڵام وا دیارە کەس نایەوێت، نیگای لە تۆپەکە دەچەقێت و بیری دەفڕێنێت بۆ قەرەبالخی گەڕەکی وڵاتەکەی خۆیان. دەچێتەوە لای هاوڕێکانی و قیژە و هەراکانیان، شەڕە بەرد و شەڕە جنێوەکانیان، یاری تۆپی پێی نێو زەوی خۆڵ و بەرد، بە تۆپێکی شڕی پلاستیک کە لە چەند تۆپی شڕیتردا حەشاردراووە. هاوار و داوەکانی یاریکەرەکان و تەپ و تۆزی نێو ساحەکە و قیژە و جنێوی ژنەکەی دراوسییان ئەوکاتەی وا تۆپەکە سەری کرد و دای لە شوشەی پەنجەرەکەیان. هەموو رۆژێک لە ماوەی دانیشتنەکەیدا لە لای من بەم شێوە هاتو چۆ بە خەیاڵی دەکات و هەناسە هەڵدەکێشێت. گوێم لە ئاخاوتنەکانی نێو دڵیەتی. زۆرجار ئەوەندە سەر قاڵی بەم وتوێژانەوە کە ئاگای لێ نییە کاتێک دراوسێکان بە لایدا تێدەپەڕن و مەرحەبایی دەکەن. کاتێکیش تێپەڕ بوون و بڕێک دوورتر لە سەر رێگاکەی ژێر کۆنترۆڵی کامێرای چاوی، بەرچاوی دەکەون و لە دڵی خۆیەوە دەبٶڵێنێت و دەڵێت: دەک بەخێر نەچێت خۆ کەس بە پیاو نازانێت، پێی عەیبە مەرحەبایشمان بکات. دراوسێی چی خۆ جگە لە مەرحەبایی سەررێگە و رواڵەتییان، پیاو قەت لە دڵ و دەرون و نێوماڵیان ئاگادار نابێت. زۆریشیان لەو کورتە مەرحەباییەش خۆ دەپارێزن. تەنیایی وەک شێرپەنجە دەئاڵێتە دڵ و دەرونت و دەرمانیشی نییە. کورتە دیدارەکان دەرمانی ئازارشکێنن، تەنیا بۆ چەن چرکە یان سات ئازاری ئەو شێرپەنجەت دادەمرکێنێت. لە خۆ تێوەردان و دەستێوەردان هەڵاتم و کەوتمە داوی تەنیایی. وەک دوو کەوانە لە نێوانیاندا قەتیس ماووم. بەدەم خەیاڵەقسەوە دەستەکەی سەرشانی من دەکات بە کۆڵەکە و ئەویتریان دەخاتە سەر رانی و بەم شێوە یارمەتی لاقەکانی دەدات تا هەستن و جەستەی ژاکاوی هەڵگرن. پاش چرکەیەک راوەستان ملی رێگا کورتە سەرەوخوارەکەی بەردەمی دەگرێت کە دەیباتەوە بەر دەم ئەو خانوەی وا ماڵەکەی ئەمی لێیە. هێشتا شوێنی دانیشتنەکەی ئەو سارد نابێتەوە کە پیرەژنە قەوی و قٶلەکە، بە هەیکەلە نیوە چەماوەکەیەوە لە دوورەوە دەردەکەوێت. سەرپۆشێکی بچکۆلەی بە سەرەوەیە ئەڵێی هی سەردەمانی مناڵییەتی و هەر بەسەریانەوە دووریوە.هەر دوو دەستی دەخاتە پشتیەوە و لە یەک قفڵیان دەکات و نەرمە نەرمە رووەو من دێت. ئەوەندە خاو دەجوڵێت کە ئەو ریگا بیست سی متریە بە چەند دەققە دەبڕێت. دێت و هەر لە یەک مەترییەوە دەستی راستی بەرەو شانی من دەکێشێت. کە دەستی گەیشتە سەرشانم خۆی بە من رادەگرێت.بەدەم هەناسەکانییەوە لە بەردەم مندا سوڕێکی خا بە جەستەی دەدات و پشتم تێدەکات و پاشان دەستەکەیتریشی دەنێتە سەر لێواری دانیشتنەکە و بە ئارامی چۆکەکانی دەنوشتێنێتەوە. قورسایی جەستەی دەنیشێتە سەر من و دەستەکانی خاو دەکاتەوە. خیزەی هەناسەی وەک ویزەی بای پایزی ئاڵاو لە دارودەوەن دەچێت. بێدەنگ وەک هەمیشە دادەنیشێت و چۆلەکەی چاوەکانی بەدەورو بەردا دەفرێنێت. پۆلە کۆتری خەیاڵی ئەم، پتر لە هەموو شتێک بە بینینی کچان دەکەونە فڕین. ئەو کچانەی کە بە بێ سەرپۆش و بەربەست بە دڵی خۆیان جل دەپۆشن و پێدەکەنن و لەگەڵ یارەکانیان دەگەڕن. لەگەڵ هەر قاقایێکی ئەوان هەناسەیەکی قووڵ دەکێشێت کە لەگەڕاننەوەدا بۆنی دووکەڵ و سوتانی پێوەیە. دەوری وەک درەختێکی تەریک و تەنیا بە تەلی دڕکاوی چنراوە. هەموو شتێک بڤەیە.ئەمە قسەی دایکیەتی: ژیان یانی بە پێی خاوس رۆیشتن بە جاڕە درکدا. ئازار و جانجاڵوکەی "ئەبێ و نەبێ" تەنگی پێ هەڵچنیووە. ئەگەرچی هەموو تەمەنی بیری لە هەڵاتن کردوەتەوە بەڵام لاقەکانی قەت نەیانوێراوە لە دایکی خێراتر بڕۆن. لادەکاتەوە باوکی دەبینێت بە عابایەکی سپی درێژ و مێزەرێکی سەوزەوە ، بە هەڵاتن دێت و شێرێکی دوو دەمی بەدەستەوەیە کە تاو نەتاو هەڵیدەسوڕێنێت و هەڕەشەی کوشتنی لێدەکات. براکەی لە بەردەمیەوە بە جلێکی خاوێن و بوینباخێکی سورەوە لە سەر کورسییەک دانیشتوە و مێزێکی لە بەردەمدایە کە بڕێ کاغز و عەینەکێکی ناسکی لە سەرە. قەڵەمێکی بە دەستەوەیە. قەڵەمەکە دوو سەرە. سەرێکی رەشە و سەرەکەیتری سەوزە. جار وبار بە سەرە رەشەکەی چەند ئایەتێک دەنوسێت و پیشانی ئەمی دەدات. ئەم ئایەتەکان ناتوانێ بخوێنێتەوە بەڵام بە گریانەکانی دایکیدا کە لەلای راستییەوە لە سەرچۆک دانیشتوە تێدەگات کە هەڕەشەیە لەم و لە دایکی. دایکیشی لییان تێناگات بەڵام بە ئەزموون تێگەیشتوە کە هەڕەشەن و بۆ پاراستنی خۆی دەبێت کڕنۆشیان بۆ ببات و بپاڕێتەوە. دەبێت خۆی داپۆشێت و بەر سیلەی چاوی نەناس نەکەوێت. چاوی نامۆ ئاگرێکە کە جەستەو رۆحیان دەسوتینێت . ئەمە مەلایەک بە باوکی وتبوو. لە بەردەمیەوە مێردەکەی راوەستاوە و سەری پەتێکی بەدەستەوەیە کە سەرەکەیتری لە ملی ئەمدایە. جار جار دێت و سواری ئەم دەبێت و پاش ئەوە ی کە کارەکەی تەواو بوو دێتە خوارەوە و رایدەکێشێت. نایەڵێت ئەم زۆر سەری بە دڵی خۆی وەرچەرخێنێت. هەرکە ویستویەتی سەیری ئەملاو لای خۆی بکات و دەورۆبەری خۆی ببینێت مێردەکەی پەتەکەی راکێشاوە و ئاماژە بە بەرانبەری دەکات و دەڵێت روت لێرەبێت. بەرانبەرەکەی تاریکە و بە ئاستەم چاڵەقووتێک دەبیندرێت کە رێگایەکی زۆر زۆر باریکی بەسەردا کێشراوە. ئەم زۆر لەو تاریکی رێگا و چاڵە دەترسێت. بۆیە ناوێرێت سەری زۆر وەرچەرخێنێت جار و بار بە سیلەی چاو سەیری براکەی دەکات.. براکەیشی جار جار عەینەکەکەی لە چاو دەکات و قەڵەمەکەی هەڵدەگەڕێنێتەوە و بە سەرە سەوزەکەی شکڵی گەڵایەک دەکێشێت لە نێو دوو کەوانەدا. گەڵاکە نیشان ئەم دەدات، بەڵام ئەم تەنیا کەوانەکان دەبینێت و خۆی لە نێوانیاندا. پارچە زەویێکی حەسار کراوە و بابی دەیداتە دەست مێردەکەی تا بە دڵی خۆی بیکێڵێت.


ره‌زامه‌ندی نیشانداوه بۆ هه‌ڵپه‌سپاردنی ئه‌نجامی ریفراندۆم ..نامه‌یه‌کی نهێنی بارزانی بۆ عه‌بادی ئاشکراکرا | PUK CENTRAL COUNCIL\nره‌زامه‌ندی نیشانداوه بۆ هه‌ڵپه‌سپاردنی ئه‌نجامی ریفراندۆم ..نامه‌یه‌کی نهێنی بارزانی بۆ عه‌بادی ئاشکراکرا\nدوو شه‌ممه, تشرینی یه‌كه‌م 16, 2017 11:42 am\nئه‌یاد عه‌لاوی ناوه‌ڕۆکی نامه‌یه‌کی نهێنی مه‌سعود بارزانی ئاشکراده‌کات که تێیدا ره‌زامه‌ندی نیشانداوه بۆ دواخستن و هه‌ڵپه‌سپاردنی ئه‌نجامی ریفراندۆم و ده‌شڵێت: نامه‌که‌م بۆ عه‌بادی ناردوه.\nعه‌لاوی ئاشکرایده‌کات که ره‌زامه‌ندییه‌که‌ی مه‌سعود بارزانی به‌ده‌قی نامه‌یه‌که و به‌واژۆی خۆیه‌تی، له‌و نامه‌یه‌دا پێیڕاگه‌یاندوم”ره‌زامه‌ندم بۆ گرتنه‌به‌ری هه‌ر بڕیارێک بۆ دواخستنی ئه‌نجامه‌کانی ریفراندۆم، له‌نامه‌که‌یدا دووپاتیکردۆته‌وه که‌چاوه‌ڕوانی گفتوگۆی بێمه‌رجه و له‌ڕووی مه‌بده‌ئیشه‌وه ره‌زامه‌نده پشت به‌ده‌ستوور ببه‌ستێت.\nئەیاد عەلاوی، جێگری سەرۆك كۆماری عێراق لەمیانەی چاوپێكەوتنێكی تەلەڤزیۆنیدا لەگەڵ كەناڵی “سومەرییە” رایگەیاند، مەسعود بارزانی، سەرۆكی ھەرێمی كوردستان نامەیەكی بۆ نوسیم، منیش لای خۆمەوە رەوانەی “عەبادی”م كرد كە تیایدا رەزامەندی نیشانداوە لەسەر دواخستنی گرتنەبەری ھەر بڕیارێك دەربارەی ئەنجامەكانی ریفراندۆم.\nعەلاوی وتیشی “بارزانی لە نامەكەیدا دوپاتیكردوەتەوە كە چاوەڕوانی گفتوگۆی بێ مەرجە، لەڕووی مەبدەئیشەوە رەزامەندی نیشانداوە كە پشت بە دەستور ببەستێت”.\nئەوەشی خستەڕوو، پێویستە ھێزی سەربازی بۆ چارەسەری گرفت لەگەڵ ھەولێر بەكارنەھێنریت و داواشی كرد بابەتی كێڵگە نەوتییەكان لەڕێی گفتوگۆوە چارەسەر بكرێت.\nئەوەشی وت “سەرجەم سەركردەكانی كورد لەگەڵ چارەسەركردنی گرفتەكەدان بە رێگەی ئاشتییانە، وەك ئەوەی بۆیان دوپاتكردمەوە لەمیانەی بەشداریكردنم لە مەراسیمی پرسەی تاڵەبانی”.\nلیوا مه‌ریوان : هێزه‌كانی پێشمه‌رگه شاری كه‌ركوك ده‌پارێزن\nژمارەی شەهید و بریندارەکان راگەیەندران.. ڤیدیۆ: میحوەری چواری ھێزی پێشمەرگەی کوردستان راگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە


ئەسعەد قەرەداخــــــی : سەرۆك لە كورسی يە …. ياخود كورسی لە سەرۆك ؟ – WTARIKURD\nسەردەمانێكی دێرين، لە نێوەندی فەيلەسوفە گريكييەكاندا مشتومڕ و شەنەوێژی (جەدەلی) ئەوەيان خستبووەوە؛ ئايا هێلكە لە مريشكە ياخود مريشك لە هێلكە؟\nئەرەستۆ (384-322 پ.ز)، يەكێك بوو لەو فەيلەسوفە ناودارانەی كەوتبووە ئەو گێژاوەوە، لەبەرخۆيوە دەيوت؛ باڵندە يەكەمجار هاتۆتەدی يان هێلكە، ياخود هەردووكيان پێکەوە .\nلەم شەنەوێژييە بێ ئەنجامەڕا، زانييان كە هيچی لێ سەوز ناكرێت، ناچاربوون واز لە هێلكە مريشک بێنن، لەبری ئەوە، كەوتنە ڕێكخستنی ژيان، كەوتنە داڕشتنی دەستوور و قانوون ياسا تاكو لە سايەيدا كۆمەڵگا بتوانێت ڕێكخراو و پارتی خزمەتگوزاری پێكبێنێت، هەرەمی دەسەڵات دابنێن. بێگومان بنيادنانی ئەو هەرەمەيش دەبێت لەلايەن كۆمەڵگاوە بەبێ جياوازی دابنرێت، كێ بەتوانا و لێهاتووبێت، كێ زرنگ و چالاك بێت، کێ دووربين و زياتر دڵسۆزبێت، ئەوە بەرپرسێتیی خامەتگوزاری وەردەگرێت. لەمەوە زاراوەی ديموكراسی هاتە كايەوە. ديموكراسی وای لە گەلان كرد كە ئێتر هەرگيزاوهەرگيز خۆيان بە مريشك و هێلكەوە خەرێك نەكەن و كاتی پێوە نەكوژن. لەبری ئەوە خەرێكی بەرهەمهێنانی مريشك و هێلكە بن، هەزاران كەس لە سايەيدا مووچەی لێبخۆن و ژيانێكی ئاسوودە گوزەران بكەن.\nسەردەمی ئيمپراتۆرێتی بيزەنتييەكان، كە پايتەختەكەيان بيزەنتە Byzantium (كۆستەنتينە) بوو. پياوانی دينی و لاهوتزانانيانلە كڵێسەی ئايا سوفييا، كەوتبوونە گێژاوێكی زۆر گەرمی لاهوتيی لەسەر:\nسێيێن Trinityو سروشتی باب Fatherو فرزەند.\nفريشتە، ئايا ڕەگەزینێرينەيە يان مێيينە؟\nئيبليس، ئايا ئەوەندە گەورەيە کە هيج جێێگەيەك نەيگریت، ياخود ئەوەندە بچووکە كە دەتوانێت بە كونی دەرزيدا بڕوات؟\nلە گەرمەی ئەم شەنەوێژييەياندا، لە نزيك ساڵی 1453ز، سوڵتان محمد خانی دووەم ناسراو بە سوڵتان فاتح پاش گەمارۆكردنێكی چەند مانگی و شەنەوێژييەكی داخراو لە كەشيشانی كڵێسەی ئايا سوفييا، گوێنەدان بەو گەمارۆيە.دەڵێن گوايە بە دوا سيانزە گوللـە تۆپیگڕداری مەنجەنيق، چەند لايەكی شوورای كۆستەنتينەی ڕماند و بێ بەرگری هاتە ناو شارەکەوە. بەمەيش كۆتايی بەو ئيمپراتۆريەتە هات كە لە 395 زييەوەدامەزرا بوو.\nچەندين ڕوودای ئاوەها لە مێژوودا ئاماژەيان پێدراوە، و زۆر لە گەلانی هۆشمەند پەنديان لێوەرگرتوون و بە خۆياندا چوونەتەوە و لە دەرفەتێكی ڕەخساوی زێڕيندا پێگەی دەسەڵاتيان چەسپاندۆتەوە و بە ئامانجی خۆيان گەيشتوون.\nعوسمانلييەكان(وەچەزای سەلجوقييەكان)، لاوازی ئەو ئيمپراتۆرێتەيان بە هەلزانی و توانييان خۆيان ڕێكبخەنەوە و گوڕبدەنەخۆيان و ئيمپراتۆرێتێكیی بەهێز و بەسام بۆ خۆيان دابمەزرێنن.\nپاش ڕێكەوتنی سايكس-بيكۆ و بەدوايدا لۆزان. ئەو ئيمپراتۆرێتی عوسمانلييەيش بەهۆی لاوازييەوە بە مەڕەی پووکانەوە هات و دەسەڵاتی بەرفراوانيان لەتوپەت بوو و لەلايەن بەريتانيا و فەڕەنسا/وەميراتی عوسمانلييەکانيانبەسەر خۆياندا دابەشكرد. لە نێوانياندا ويلايەتی شارەزوور (موسڵ) و بەخدا کە لە دواييدا ئينگليز كردنی بەيەك و دەوڵەتی عێراق/يان پێـدروست کرد. كورد لەبەر هەر هۆيەك بوو(ناپەرژێت لێرەدا لەسەری بڕۆين)، نەيتوانیئەو هەلە زێڕينە وەدەستبهێنیت …. لەدەستچوو .\nپاش نزيكەی سەتەيەك لەژێر حوكمی عەرەبی ڕەگەزپەرست، کە بەدوايدا بەعەرەبكردن و ڕاگوازتن، ئەنفال و زيندەبەچاڵكردن و كيمياباران، چەندان و چەندين نەهامەتی. ئەو حوكمە عەرەبييە ساڵی 1991ز لە ڕەگوڕيشەدا هەڵکەندرا. باشترين دەرفەرتی زێڕين لە مێژووی كورددا بۆ كوردستانی باشوور هاتە پێشەوە، هەموو داخوازييەكی بۆ ئاسان بوو، لە مێژووی كورددا ئەوەندە پشتگيری نێودەوڵەتی بەتايبەتی زلهیزەکانی ئەوروپا و ئەمريكای بەخۆيەوە نەديبوو. بەڵام پاش گۆڕێنی عەقڵييەتی خێڵەكی بۆ عەقڵييەتی حيزبايەتی و بنەماڵەيی، سيستەمی دەوڵەتی هاوچەرخی داهێنراو لەلايەن وڵاتانی ئەوروپاوە كە لەسەر بنەماکانی ديموكراسی و مافی دەنگادانی ئازاد و دامەزراندنی دەزگاكانی دەوڵەت لە كۆكردنەوەی نوێنەرانی گەل لە گومەزی پەڕلەمان و دەسەڵاتەکانی دادوەری و ڕاپەڕاندن كە وڵاتانی پێشكەوتوو ژێرخان و سەرخاني دەوڵەتی جێگير و ئاراميان لەسەر بنيادناوە. ئەمانە گۆڕدرا بۆ سيستەمی بنەماڵەيی لە پێستی حيزبايەتی. ئەم جۆرە سيستەمە ئێستا لە باشووری كوردستاندا جێی بەو سيستەمی دەوڵەت بەڕێوەبردنەی گرتۆتەوە کە لە وڵاتانی ديموكراتخوازی جيهاندا باوە.\nبا لاپەرەی تاڵـــتر هەڵنەدەينەوە….تەنيا يەك شت ماوە كە كراوەتە مەتەڵی سەردەم و وەك ديارە تووڕدراوەتە نێو گۆڕی مشتومڕ و شەنەبێژييەوە كە ماوەيەكی درێژە سەرانسەری هەرێميان پێوە جەنجاڵ كردووە و هەر بەمەبەست هەموو بنەمابەهاييەكانی نەوەNation و نيشتمانيان پێ لەبار بردووە.\nئەو شەنەوێژييە گەيشتۆتە ئەو ئاستەی ئايا سەرۆك لە پێشەوە بێت ياخودكورسی.\nبە گوزارەيەكی ديكە، ئايا سەرۆك لە كورسی/يە…. ياخود كورسی لە سەرۆك ؟\nئەگەر بگەڕيێنەوە بۆ دەيان سەتە و هەرێم بە يۆنانبەراورد بكەين، دەڵێين :\nلە كوردستان، باشووری كوردستان، هەرێمی كوردستان ….. فەيلەسوفنييە.\nبەندە….تەنيا يەك فەيلەسوف لە نێو كورد/دا شكدەبەم، كە زۆر دووربينانە پێشبينی لەم بارودۆخەی كورد بەگشتی و باشوور بەتايبەتی كردووە، ئەويش پيرەمێرد/ی دانايە کە لە يەكێك لە پەندە زێڕينەکانيدا، ئاوەها بە شانوباڵی كورسی و سەرۆك دێت. دەفەرموێت :\nشێوەی كەرەكان، لە بەشەر ناچن\nبەڵام كەر زۆرن، لەسەر دوو قاچن\nكەر هەيە تينو، هەيشە برسی يە\nكەريشمان هەيە لەسەر (كورسی) يە .\nجا لێرەدا، كە لەسەر بارودۆخی هەرێمی كوردستان دەدوێين ؛ دەيان بەرپرسی باڵای حيزبی هەن كە جێی فەيلەسوفيان گرتۆتەوە. سەرۆك و كورسی/يشمان هەيە كە جێی شەنەبێژی هێلكە و مريشكی گرتۆتەوە، سەير لەوەدايە پەڕلەمانيشمان هەيە كە داڕێژەر و شێوگكردەی دەستوور و قانوون و ياسايە، کرايە ناوێكی بێناووك . سەرۆكی ئەنجومەنی وەزيران و دامودەزگای شێوە دەوڵەتيشمان هەيە بۆتە دەسەڵاتی تاڵاندن نەوەك ڕاپەڕاندن، ئەمانە هەموویلە شوێنی خۆياندا ڕاوەڕاو دەکەن بەبێ ئەوەی تەکانێكی باش بەرەوپێشەوەيان لــێ بوەشێتەوە !\nئەمانەيش هەر هەمووشيانبە نەتەوە و نيشتمانەوە، كراونەتە قوربانی دوو شتو خزێنراوەتە ناو جەستەی يەك شەخس.\nئێستا،دەشێت شێوازی ئەو دەسەڵاتەی هەرێم ، بچوێنرێتبەو مشتومڕەی مريشك و هێلكە بەڵام بە چەشنێكی ديكەی وا كە سەرانسەری كورد و كوردستانی پێوە جەنجاڵ بووە، وڵاتانی دراوسێی/يش ژێربەژێرخۆيان تێوە گلاندووە، جاروباريش هەر بۆ خۆڵكردنە چاو واتوويت بڵند دەبێتەوە گوايە پەنا بۆ ڕاپرسی ياخود دادگای باڵا دەبرێت بۆ يەكلايی كردنەوە(چ دادگايەك؟؟؟). هەندێك بەندوباوی ديكەی ئاشكرايش هەن كە زۆر نزيكە لە ڕاستييەوە، ئەوانيش هەر هەڵخەڵەتاندنی جەماوەر و درێژەپێدانی شەنەبێژی و كات بەفيڕۆدانە تاكو ئەو هەلە زێڕينە لەبار ببرێت. ئەويش بەزۆر داڕشتنی چۆنێتیی هاوسەنگی و ئاڵانگری/يە لە نێوان كورسی و سەرۆك.\nپاراوی ئەم مشتومڕە ياخود ئەم شەنەوێژييەكە زۆرترلە ميدياكاندا بەتايبەتيش لە لێدوانە تەلەڤزيۆنييەكاندا دەوەشێنرێت،پەكخستنی هەموو ئەو دامودەزگايانەيە لە پێناوی دوو وشەی تانوپۆبەيەك كە چڕكراونەتەوەلە ڕستەيەكی بێ وەڵامی سووڕاوەدا، ئەويش :\nئايا …. سەرۆك لە كورسی يە …. ياخود كورسی لە سەرۆك ؟\nيان هەردووكيان دوو ڕۆحی دەست لەملانن\nلە جەستەی يەك شەخسی دياريكراودا و بەس


11:02 به‌ڕێوبه‌رایه‌تی نشینگه‌ى پارێزگاى هه‌ولێر ئاگادارینامەیەک بڵاو دەکاتەوە\nپەیامی کورد ... سەرۆکى هەرێمى کوردستان، پێشوازى لە شاندێکى ڕەوتى حیکمە کرد\nپێشنیوەڕۆى ئەمڕۆ سێشەممە 29/9/2020 نێچیرڤان بارزانى، سەرۆکى هەرێمى کوردستان پێشوازى لە شاندێکى ڕەوتى حیکمەى نیشتمانى بە سەرۆکایەتی شێخ حەمید معەلە ئەلساعدى، سەرۆکى کۆنگرەى گشتی ڕەوتەکە کرد.\nلە دیدارێکدا دوایین پێشهاتە سیاسى و ئەمنییەکان و هەڵبژادنە پێشوەختەکانى داهاتووى عێراق و بابەتى دادگاى فیدراڵى و میکانیزمى دەستنیشانکردنى ئەندامانى تازەى دادگاکە، پەیوەندى و کێشەکانى هەولێر ـ بەغدا و گفتوگۆى چارەسەرکردنیان تاوتوێ کرد.\nهەردوولا هاوڕابوون کە پێشهاتە ئەمنییەکانى عێراق و هەڕەشەکردن لە نێردە دیپلۆماسییەکان، بەرژوەندی ووڵات دەخەنە مەترسی جیددییەوە و تێپەڕاندنى کێشە و قەیرانەکان پێویستى بە کارى هاوبەش و هەماهەنگی نێوان لایەنە عێراقییەکان و ڕەچاوکردنى بەرژوەندییەکانى وڵات هەیە.\nسەرۆک نێچیرڤان بارزانى جەختى لە ئامادەیى و خواستى هەرێمى کوردستان بۆ چارەسەرکردنى تەواوى کێشەکانى لەگەڵ حکوومەتى فیدراڵ لەسەر بنەماى دەستوور کردەوە و چارەسەرکردنى کێشەکانى هەردوولا و تەواوى کێشە ناوخۆییەکانى عێراقى بە کلیلى سەقامگیری ووڵات لە قەڵەم دا.\nجۆنسۆن : دەبێ ئامادەی دەرچوون بە بێ ڕێکەوتننامە بین لە یەکیتی ئەورووپا


ڕاپۆرتی مەیدانی لەسەر شاری ورمێ\n12:42 - 18 جۆزەردان 2718\nکوردستان میدیا: دۆخی ژیان لە شاری ورمێ ڕۆژ لەدوای ڕۆژ ئەستەمتر دەبێت و هەوڵەکانی ڕێژیم بۆ گۆڕینی دێموگرافیای ئەم شارە و هەروەها زیادکردنی ڕێژەی سیخوڕەکانی لەم ناوچە چڕتر بوونەتەوە.\nبەپێی ڕاپۆرتێکی مەیدانی کە لە شاری ورمێ ئەنجام دراوە، ڕێژیم جیا لە هەڵاواردنی ئاشکرای نەتەوەیی و دینی بە زاڵ کردنی کەشی پۆلیسی بەتایبەت لە ناوچە سنوورییەکان و هەروەها بوونی گەندەڵی ئیداری لەڕادەبەدەر دۆخی ژیانی لە شاری ورمێ و دەوروبەری بۆ نەتەوەی کورد لەم ناوچەیە گەلێک سەخت کردووە.\nبەپێی ئەم ڕاپۆرتە بڵاوکردنەوەی ئازادانەی ماددە سڕکەرەکان بەتایبەت ڕەوانگەردانە سەنعەتییەکان لەنێو خوێندکاران و قوتابییان بووەتە هۆی نیگەرانییەکی گشتیی لە نێو ئەم شارەدا؛ ئەمەش هاوکاتە لەگەڵ زاڵ‌کردنی کەشی پۆلیسی بەسەر زانکۆ و قوتابخانەکاندا و هەوڵی ئۆرگانە بەدناوەکانی وەک بەسیج بۆ هاندانی لاوان بەمەبەستی ئەنجامدانی کاری سیخوڕی.\nهەواڵنێری کوردستان میدیا لە درێژەی ڕاپۆرتەکەیدا ئاماژە بەوە دەکات کە دوابەدوای خۆپیشاندانەکانی مانگی بەفرانباری ساڵی ڕابردوو ڕێژەیەکی بەرچاو لە بەشداربووان دەسبەسەر کران، کە هێشتا بەشێکیان لە گرتنگەکاندان، ئەمەش تەنیا لەبەر ئەوەیکە ئەوان ئامادە نەبوون هاوکاری ڕێژیم و دەزگا داپڵۆسێنەرەکانی بکەن.\nبەوتەی ناوبراو پاش چوونەدەری تاکلایەنەی ئامریکا لە بەرجام، بارودۆخی ئابووریی هاوشێوەی شارەکانی دیکەی ئێران بەرەو دواوە کشاوەتەوە و گرانی، هەڵاوسان، بێکاری و داتەپینی بازاڕی بەدوای خۆیدا هێناوە.\nلەلایەکی دیکەشەوە دۆخی دەریاچەی ورمێ کە هەنووکە بە گرینگترین قەیرانی ژینگەیی ئێران دەژمێردرێ وەک خۆی ماوەتەوە و ڕێژیم نەتەنیا لەهەمبەر چارەنووسی، خۆی بە بەرپرسیار نازانێت بەڵکوو لە پارێزگاکانی وەک تەورێز بۆ فێنک‌کردنەوەی کارخانە دەوڵەتییەکان لەو کەمە ئاوەی کە دەڕژێتە نێو دەریاچەکەوە کەڵک وەردەگرێ و بە دزینی ئاوی ناوچە کوردنشینەکانی وەک سۆمای‌برادۆست و شپیران ناوچە کشتوکاڵییەکانی قەرەباخ و نەجەف‌ئاوا لە دەوروبەری شاری تسوج تێرئاو دەکات.\nدامەزراندنی ئاغازادەکان، حقوقە نجوومییەکان، گەندەڵی ئیداری بەتایبەت لە شارەداری ورمێ، پەرەسەندنی دیاردەکانی وەک سواڵ، لەشفرۆشی، منداڵانی کار بەشێکی دیکە لەو کێشەگەلەن کە ڕۆژانە دەبیندرێن.\nهەروەک لە ڕابردووشدا بیندراوە ڕێژیم بەمەبەستی گۆڕینی دێموگرافیای ناوچەکە و هەوڵی ئاسمیلەکردنی ناوچە، هەنووکەش بەردەوامە لە گۆڕینی ناوی شەقام و شارەکە کوردنشینەکان بۆ تورکی و بەردەوام دنەی هاووڵاتییانی ئازەری دەدات بۆ ساز کردنی ئاژاوە و دووبەرەکی.\nبەوتەی ئەم هەواڵنێرەی کوردستان میدیا، "ڕاسان" و جووڵەی نوێی حیزبی دێموکرات خەڵکی هیوادار کردووە و سەرباری هەموو نەهامەتییەکان کە بەسەریاندا سەپاون لە کۆڕە شەخسییەکاندا باس لە پشتگیری و پشتیوانی لە پێشمەرگەکانی حیزب دەکەن.\nلە کۆتایی ڕاپۆرتەکەشیدا هەواڵنێری کوردستان میدیا نووسیویەتی: ڕێژیم لە چەند ساڵی ڕابردوودا هەوڵی داوە لەڕێگەی مۆرەکانییەوە بەتایبەت خۆفرۆشەکانەوە سیستمی ئەرباب رەعیەتی زیندوو بکاتەوە و هەوڵ بۆ بەهێزکردنی سیستمی عەشیرەگەری دەدات و بەچەکدارکردنی هەندێک کەسی نەفس‌نزم (کە ناویان لای ئێمە پارێزراوە) هەوڵی دزەی زیاتر لەو ناوچەیە دەدات.