مەڕاسمەکانی ئەوەڵی مەی لە دنیا و ئێران و جەوهەری دژی سەرمایەدارانەیان – رادیو ده‌نگی ئازادی و یه‌كسانی\nمەڕاسمەکانی ئەوەڵی مەی لە دنیا و ئێران و جەوهەری دژی سەرمایەدارانەیان\nمی 4, 2015 می 4, 2015\nرۆیتێرز لە یەکەمی مەی دا نووسی کە مەڕاسمەکانی رۆژی جیهانی کرێکار بازاڕە گەورەکانی بۆڕسی لە دنیادا سست کردوە. ئەم هەواڵنێریە بەتایبەت ئاماژەی بە داخرانی بازاڕەکان لە ئاڵمان، فەرانسە، ئیتالیا، ئیسپانیا، پورتقال، ئوتریش، سوئیس، بلژیک، هولەند، دانکارک، سوئێد، فەنلاند، نۆروێژ، ئیسلەند و هەموو ولاتانی ئوروپای شەرقی کردوە. لە ڕاستیدا رۆژی جیهانی کرێکار نەتەنیا بەشی ماڵی لە ئوروپا، بەڵکو بەشەکانی پێشەسازی، مەعادن و خزمەتگوزاری دەوڵەتی و خوسوسی لە ٨٠ وڵاتی داخست کە ئەوەڵی مەی تێیاندا ڕەسمی و سەرتاسەریە. لە هێندێک لە وڵاتانیشدا کە ئەم رۆژە تەنیا بۆ کرێکاران رۆژی پشوە کۆمەڵگەی کرێکاری بە دەست لەکار کێشانەوە و ڕژانەسەر شەقامەکان توانایی خۆیان بە وەجولە خستنی چەخی کۆمەڵگا و یان ڕاگرتنی بەرووی باقی چینەکان و دەوڵەتدا کێشا. بەپێی راپۆرتی بڵاو کراوە ڕێوڕەسمەکانی ئەوەڵی مانگی مەی ئەمساڵ زیاتر لە ڕابردو جەوهەری سیاسی، دژی سەرمایەدارانە، دژی دەوڵەتی، ڕەزمەندە و هێرش بەرانەیان هەبووە. لە هێندێک لە وڵاتەکاندا کە بۆرژوازی لە ڕێگای ئەحزابی سۆسیال دیموکراتیکەوە توانیبوی ئەم مەڕاسمانە بکاتە جێژن و هەڵپەکێ کرێکاران بە داواکاری کرێکاری و دژی سەرمایەدارانەوە هاتنە سەر شەقامەکان و لە هێندێک حاڵەتدا لەگەڵ پۆلیسیش تێکهەڵچون. بۆ نمونە لە شارەکانی ئاڵمان کرێکاران نەفرەتی خۆیان لە پشتیوانی دەوڵەت لە خاوەنانی سەرمایە و ئەحزابی دەستە ڕاستی و ڕەگەز پەرست پیشاندا و داواکاری کۆتایی هاتن بە ڕیازەتی ئابووری، وەرگرتنی ماڵیاتی تەساعودی لە سەرمایەداران و پشتیوانی لە پەنابەران بوون.یەکێک لە سوخەنرانانی یەکێک لە مەڕاسمەکان بەشێک لە هەڵوێستی کرێکارانی پێشڕەوی لە ئاڵمان بەم شێوەیە دەربڕی:\n“هەژاری و داماوی کارەساتی ئاسمانی نین. هەژاری و داماوی بەرهەمی نیزامی سەرمایەداریە. قەیرانەکان شێلاقی چارەنووس نین. قەیران ئەوەیە کە ئینسانەکان لە پاڵ کارخانەی چالاک و کارادا بێکار دەبن، قەیران ئەوەیە کە خەڵک لە برسان دەمرن لەحاڵێکدا کە لە پاڵ ئەواندا هەزاران تۆن مادەی خۆراکی درێژێنە زبڵ دانەکانەوە. ئەمە سۆنامی نییە، ئەمە قەیرانە، لەبەر ئەوەی بەرهەمهێنانمان لە ئابووری سەرمایەداریدا بەرهەمێکە دوور لە عەقڵ و بیردنەوە. لەبەر ئەوەی ئامانجی نیزامی سەرمایەداری ئەوە نییە کە نیازی ئینسانەکان بە باشترین شێوە فەراهەم بکرێت، بەڵکو ئەوەیە کە چلۆن پارە لەسەر پارە کەڵەکە بکرێت. چون ئامانجی سەرمایەداری خزمەت بە ئینسان نییە، ئامانجی ئەم ئابووریە خزمەت کردن بە ئابووریە.”ئەم هەڵوێستە دژی سەرمادارانەیە کە لە ئاڵمان بەیان کرا لە یۆنان لە دروشمی ” یان ئێمە یان ئەوان” دا خۆی دەرخست کە ١٣ هەزار خۆپیشاندەر یەک دەنگ دەیانوتەوە. لە ئامریکا وتنەوەی دروشم لەدژی نایەکسانی، نەخشی سەرمایەداران لە روخاندنی ژینگە، تەماع و زێدەخوازی بانکەکان و بە تایبەت هێرش بۆسەر کرداری جەنایەتکارانەی پۆلیس لە کوشتنی لاوێکی ڕەش پێست لە ڕاستای ئەم هەڵوێستە دژی سەرمایەدارانەیەدا بوو. لە میلان، هەڵکەوتو لە وڵاتی ئیتالیا، پۆلیس بۆ بەرگرتن لە داگیر کرانی ناوەندێکی قومار کردن و خۆشگوزەرانی لەگەڵ خۆپیشاندەران تێکهەڵچون و ژمارەیەکی لێ گرتن. لە بریتانیا ئەوەڵین دوشنبەی مانگی مەی رۆژی پشوە و رۆژی هەینی ئەوەڵی مەی بانکەکان کراوە بوون. چالاکانی بزوتنەوەی ئیشغاڵ بە کەڵک وەرگرتن لە دەرفەت و بە نیشانەی دژایەتی لەگەڵ سیستمی سەرمایەداری شوعبەی بانکی جیهانی و گەورەی ” ئێچ ئێس بی سی” یان داگیر کرد. دژایەتی لەگەڵ سیاسەتی ڕیازەتی ئابووری و داواکاری وەرگیرانی ماڵیاتی تەساعودی لە خاوەنانی سەرمایەش، کە لە زۆربەی خۆپیشان، ڕێپێوان، کۆبونەوە و سوخەنڕانیەکاندا خۆی دەنواند، یەکێک لە نیشانەکانی دژایەتی لەگەڵ یارمەتی دەوڵەتەکان بە سەرمایەداران و بەتایبەت بانکە گەورەکان بوو. لە مانیل پێتەختی فیلیپین، ورەی دژی سەرمایەدارانەی خۆپیشاندەران لە ئاگر تێبەردانی داوەڵی سەرۆک کۆمار و داواکاریی دەست لەکارکێشانەوەیدا خۆی نواند. نەیارانی دەوڵەت ئەویان بە خزمەتگوزاری بێ شەرت و مەرجی ئیمپڕیالیزمی ئامریکا و سەرمایەدارانی نێوخۆیی و توشی هەژاری کردنی چینی کرێکار تاوانبار دەکرد.پشتیوانی کردن لە کرێکارانی کۆچبەر و کورت کردنەوەی دەستی ئەحزابی ڕاستی ئیفراتی، دەوڵەت و سەرمایەدارانی داکۆکیکار لە ڕەگەز پەرستی یەکێک لە داواکاری کرێکارانی خۆپیشاندەر بەتایبەت لە ئامریکا و چین بوو. لە ئامریکا ١١ ملیۆن کرێکاری کۆچبەر بە هۆی نەبوونی پێناسی یاسایی بە کەمترین حەقدەست و بێبەش لە هەموو یارمەتیەکی دەوڵەتی و مەزایای کاریی دەچەوسێنەوە. لە وڵاتی سەرمایەداری چین ئەو کرێکارانەی کە لە ویلایەت و بەتایبەت لە دێهاتەکانەوە روودەکەنە ناوچە پیشەسازیەکان بە کۆچبەر هەژمار دەکڕێن. دەوڵەت هەرکە زانی شیرکەتەکان و ناوەندە پیشەسازیەکان پێویستیان بەو کرێکارانە نییە، ئەوان بەزۆر ڕەوانەی ناوچەکانی خۆیان دەکاتەوە تا لەوپەڕی بێبەشی و هەژاریدا ژیان بەسەر بەرەن.\nلە رۆژهەڵاتی ئۆکڕاین خۆپیشاندەران ڕێورەسمەکانی ئەوەڵی مەی، کە بەشێوەی سوننەتی وەک چونەسەیران بەڕێوە دەچوو، کردە مەیدانی نەبەرد لەدژی حکومەتی شێوە فاشیستی و غەربگەرای ناوەند. دروشمی مەرگ بۆ فاشیسم لە زۆربەی خۆپیشاندانەکاندا بەرگوێ دەکەوت. لە تورکیە کرێکارانی پێشڕەو و هێزە سیاسیە تێکۆشەرەکان لە شاری ئیستانبول لەگەڵ دەیان هەزار پۆلیس تیکهەڵچون کە دەوڵەتی کۆنەپەرستی حیزبی داد و گەشەپێدان بۆ بەرگرتن لە خۆپیشاندەران بە مەیدانی تەقسیم داینابوون.بێجگە لە لایەنی دژی سەرمادارانە، سیاسی و دژی دەوڵەتی بوونی ئاکسیۆنەکانی رۆژی جیهانی کرێکار داواکاری زیاد کرانی حەقدەست لەنێو داخوازیە سینفیەکاندا لە زۆربەی وڵاتاندا پلەی یەکەمی هەبوو. خۆپیشاندەران لە شارەکانی ئامریکا پشتیوانی خۆیان لە بزوتنەوەی ” ١٥ دۆلار هەر ئێستا” دوپات کردەوە. ئەم بزوتنەوەیە کە کرێکارانی کەم داهات و زۆرتر ژنان دایانمەزراند لە بەشی شارەداری هێندێک لە ویلایەتەکانی وەک سیاتل توانیویەتی لانیکەمی حەقدەستی بۆ کاتژمێرێک کار ١٥ دۆلار بۆ کرێکارانی ئەو بەشانە دابین بکات.چەند مەڕاسمی سەربەخۆی رۆژی جیهانی کرێکار لە شارەکانی ئێران لە بارودۆخێکدا بەڕێوەچون کە حکومەت بە دەستدانە کرداری سەرکوتگەرانەی جۆراوجۆر بڕیاری لێبڕاوانەی خۆی بۆ بەرگرتن لە هەموو جۆرە ڕێوڕەسمێکی سەربەخۆ نیشاندا. هۆشداری دان لەڕێگای تەلەفون، بانگ کردن و ئێختار پێدان، گرتنی ڕێبەرانی کرێکاری چالاک و ناسراو، ڕاگەیاندنی ئەحکامی زیندان بە کۆمەڵێک لە هەڵسوڕاوانی کرێکاری و دەستدانە ئێعدام کردنی زیندانیانی دادگا ئاساییەکان بە ئامانجی ئیجادی فەزای پڕ لە ترس و وەحشەت بەشێک لەم جۆرە کردارانە بوو. لەگەڵ ئەوەشدا ڕژیم دوای ٨ ساڵ ئیجازەی بە تەشەکەلە زەردەکانی خانەکارگەر و شوڕا ئیسلامیەکاندا تا خۆپیشاندانی خیابانی بە دروشمی دژی کرێکاری نا مەڕبوتەوە بخەنەڕێ و هێرش بۆسەر هەڵسوراوانی سەربەخۆی کرێکاری لەپاڵدا بشارێتەوە. سەرەڕای کۆمەڵێک کرداری وەحشیانەی حکومەتی ئیسلامی چەند ئاکسیۆنێک لەبەردەم مەجلیس، وەزارەتی کار لە تاران و یان لە شاری ئەندیمشک بەشێوەی ئاشکرا بەڕیوەچون. لە زۆربەی شارەکانی کوردستان هەڵسوڕاوانی کرێکاری لە چەند گوڵگەشتێکدا لە دەرەوەی شارەکان ڕێزیان لە رۆژی جیهانی خۆیان گرت.\nPrevious Article به رنامه كاني پیش نیوه رؤی ئه مرؤ 2015/05/4\nNext Article مه‌راسمی رێزگرتن له رۆژی جیهانی كرێكار له مقه‌ڕی ناوه‌ندی كۆمه‌ڵه


ڕابەری مەزنی شۆڕشی ئیسلامی: لە جیھانی عەرەب چاوەڕوان دەکرێت لە ھەمبەر دڕندەکارییەکانی ڕژێمی زایونی بە ئاشکرا بێنە مەیدانی کرداری سیاسییەوەهه واڵده ری ئال و به ێت (ع)\nئایار ١٤, ٢٠٢٢ - ٧:٣٥ ب.ن کۆدی هه واڵ : 1257209 سه ر چاوه : Sahartv Link:\nڕابەری مەزنی شۆڕشی ئیسلامی ستەمی چەند دەیەی زایونییە چەپەڵەکانی دژی جەماوەری فەلەستین بە ڕاستییەکی تاڵەو زەبرێکی گەورە لە دنیای ئیسلام و جیھانی عەرەب زانی و وتیشی: لە جیھانی عەرەب چاوەڕوان دەکرێت لە ھەمبەر دڕندەکارییەکانی ڕژێمی زایونی بە ئاشکرا بێنە مەیدانی کرداری سیاسییەوە.\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی ابنا - بە پێی ڕاپۆرتی بنکەی ڕاگەیاندنی نووسینگەی ڕابەری مەزنی شۆڕشی ئیسلامی، حەزرەتی ئایەتوڵڵا عوزما خامەنەیی ڕابەری مەزنی شۆڕشی ئیسلامی ڕۆژی پێنج شەممە لە دیداری «شێخ تەمیم بن حەمەد ئالی سانی» میری قەتەرو شاندەکەی ھاوڕێی پێی داگرت: ھەڵوێستی وڵاتانی عەرەبی لە ھەمبەر دڕندەکارییەکانی ڕژێمی زایونی ئەگەر لە ترس و یان لە بەر تەماحە، دەبێ بزانن کە ئەمڕۆ ڕژێمی داگیرکەری زایونی لە ھەل و مەرجێکدایە کە نە دەکرێ تەماحیان پێی ھەبێت و نە لێی بترسن.\nبەڕێزی ڕێگاچارەی کێشەکانی ناوچەکەی لە دەستی وڵاتانی ناوچەکەو لە ڕێگای وتووێژەوە زانی و وتیشی: کێشەی سووریاو یەمەن بە وتووێژ چارەسەر دەبێت، ھەڵبەت دیارە وتووێژ نابێ لە ڕووی لاوازییەوە بێت، لە کاتێکدا کە لایەنەکانی بەرامبەر یانێ ئەمریکاو وڵاتانی دیکە پشتیان بە دەستەڵاتی سەربازی و دراڤی بەستووە.\nڕابەری مەزنی شۆڕشی ئیسلامی وێڕای پێداگرتن لە سەر ئەمەی کە بۆ بەڕێوە بردنی وڵات پێویست بە دەستوەردانی خەڵکانی دیکە ناکات، وتیشی: زایونییەکان پێ دەنێنە ھەرکوێ، گەندەڵی دروست دەکەن و ھیچ دەستەڵتن و سەرەتییەکیش ناتوانن بە وڵاتانی دیکە بدەن، کەوا بوو وڵاتانی ناوچەکە ھەتا پێیان دەکرێ دەبێ پەیوەندیی خۆیان لە ڕێگای ھاوبیری و ھاوکارییەوە ھێزمەند بکەن.\nبەڕێزی ھەروەھا وێڕای پێداگرتن لە سەر پەرە پێ درانی ھاوکاریی سیاسی و ئابووریی ئێران و قەتەر، پتەو بوونەوەو پاوەجێ بوونی پەیوەندییەکانی ئێران و قەتەری بە قازانجی ھەردووک وڵات زانی و وتیشی: ئاستی ئێستای پەیوەندیی ئابووریی دوو وڵات گەلێک لە خوارەو دەبێ بکرێتە چەند ھێندەو بڕیارە دیاری کراوەکان لە نێوان ئێران و قەتەر لە خشتەیەکی زەمەنیی دیاری کراودا بچێتە واری جێبەجێ کردنەوە.\nمیری قەتەریش ھەر لە دیدارەکەدا وێڕای خۆشحاڵی دەربڕین لە دووھەمین گەشتی خۆی بۆ ئێران، ئاماژەی کردە جێ و شوێنی ھەڵکەوتەی ڕابەری مەزنی شۆڕشی ئیسلامی لە جیھانی ئیسلام داو وتی: دڕندەکارییەکانی ڕژێمی زایونی لە فەلەستین دڵتەزێنن و ھەمووان دەبێ لە بەرامبەر ڕووداوەکانی فەلەستین خۆڕاگری بنوێنن.\n«شێخ تەمیم بن حەمەد ئالی سانی» میری قەتەرھەروەھا وتووێژی بە ڕێگاچارەی وڵاتانی ناوچەکە لەوانە سووریاو عێراق و یەمەن زانی و لە بارەی پەیوەندیی ئابووریی ئێران و قەتەریش وتی: لێژنەی ئابووریی نێوان دوو وڵات کارا کراوەو ھەتا ساڵی داھاتوو ئاستی ھاوکاریی ئابووریی بە شێوەیەکی ناوازە بەرز دەبێتەوە.


ڕووداوه‌كانى به‌هارى عه‌ره‌بى لایه‌نگرى نوێكردنه‌وه و دژى گۆڕانكارى بوون! - اخبار العراق\nاخبار العراق » كوردى » ڕووداوه‌كانى به‌هارى عه‌ره‌بى لایه‌نگرى نوێكردنه‌وه و دژى گۆڕانكارى بوون!\nڕووداوه‌كانى به‌هارى عه‌ره‌بى لایه‌نگرى نوێكردنه‌وه و دژى گۆڕانكارى بوون!\nشۆڕش یان، گۆڕانكارى؟!\nبه‌شى سێ یه‌م\nڕووداوه‌كانى به‌هارى عه‌ره‌بى سه‌ربردە و باسى شۆڕشن، یان گۆڕانكارى؟\nكامیان گرنگە، شۆڕش ئارا بێت و قه‌ره‌باڵغى و ئاژاوه دروست بێت و ژاوه‌ژا و خوێنى به‌دوادا بێت، یان له واقیعى حاڵى ناحاڵیى خه‌ڵكدا گۆڕنكارى بێته كایه؟\nبه بۆچوونى منى بێ سه‌روسەودا نا. به‌وه‌ى عه‌قڵ به پێوه‌ر و پێوانه‌ى ده‌زانێت، گۆڕانكارى گرنگە. گۆڕانكارییه‌كى بچووك له‌سه‌ر زه‌مین و له ژیانى خه‌ڵكدا، سه‌د به‌رامبه‌ر له به‌یت و بالۆره‌ى شۆڕشگێڕه‌كان و دروشمى شۆڕش گرنگتره.\n(موحه‌مه‌د ئارگۆن) كه (ئه‌رستۆ)ى زه‌مانى نوێى عه‌ره‌به، له كتێبى (ئیسلام و نوێگه‌رى)دا نووسیویه‌تى (نوێگه‌رى هه‌ڵوێستى رۆحه له به‌رامبه‌ر كێشه‌ى زانست و مه‌عریفه‌دا) هه‌ڵوێستى رۆح له به‌رامبه‌ر ڕێسا و یاساكانى عه‌قڵ بۆ گه‌یشتن بە زانست و مه‌عریفه‌یه‌ك، كه له واقیعدا به‌رجه‌سته ده‌بێت!\nئه‌وه‌ى له واقعدا به‌رجه‌سته نابێت، نه زانسته و نه مه‌عریفه و نه له‌گه‌ڵ عه‌قڵدا یه‌كانگیره و نه گۆڕانكارییه!\nفیلۆسوفى به‌نامێى ئه‌ڵمانیایى و فیلۆسوفى هه‌موو زه‌مان و ڕۆژگاره‌كان (هیگڵ)، به یادى شۆڕشى فه‌ڕه‌نساییه‌وه سه‌رمه‌ست ده‌بوو، دره‌ختى ده‌چاند و یاده‌كه‌ى ده‌لاوانده‌وه، به‌ڵام كاتێك به‌بێ مه‌به‌ست له‌گه‌ڵ شێتگیریى ناپلیۆندا عه‌قڵى ته‌با ده‌بوو، چاوى له گۆڕانكارى و نوێگه‌رى بوو و هه‌روا لایه‌نگرییێكى ڕۆمانسیى ڕووداوه‌كانى شۆڕش نه‌بوو.\n(قورئان) كتێبێكى گه‌وره‌یه، من وه‌ك كه‌ڵه‌كه‌بوونێكى سه‌رمایه‌ى مه‌عریفى سه‌یرى ده‌كه‌م. ئایه‌تێكى گرنگ له‌و كتێبه پیرۆزه‌دا هه‌یه و ده‌ڵێت (فَأَمَّا الزَّبَدُ فَيَذْهَبُ جُفَاءً وَأَمَّا مَا يَنْفَعُ النَّاسَ فَيَمْكُثُ فِي الأَرْضِ﴾ [الرعد: 17]، من بیست ساڵ پێش ئێستا به عه‌ره‌بى ده‌منووسى، سه‌ره‌ڕاى ئه‌وه زاتى ئه‌وه ناكه‌م عه‌ره‌بى بكه‌مه كوردى، به‌ڵام ئه‌گه‌ر له ڕه‌وتى باسه‌كه‌دا بمه‌وێت ناوه‌ڕۆكى ئه‌م ئایه‌ته بۆ كوردى خۆوڵاتیى باس بكه‌م ده‌ڵێم: ئه‌مه واتاكه‌یه‌تى (كه‌ف و كوڵ ده‌ڕوا و ئه‌وه‌ى به‌كه‌ڵكى خه‌ڵك دێت و ده‌مێنێته‌وه، ئه‌وه‌یه له‌سه‌ر زه‌وى به‌رجه‌سته ده‌بێت).\nقوتابخانه هه‌یه له سه‌رده‌مى پادشایه‌تیدا له‌م وڵاته‌دا دروست كراوه، باوكى من تێیدا قوتابى بووه، دواجار بووەته مامۆستا و وانه‌ى داداوه و سه‌دان قوتابیى تێدا كردووەته مامۆستا، ئه‌و مامۆستایه‌نه‌ش له‌و قوتابخانه‌یانه‌دا منیان كردووه به شاگرد، وا منیش به‌م شاگردییه‌ى خۆمه‌وه، باسى ده‌كه‌م.\nیه‌كێك له به‌هاكانى مه‌عریفه و زانست ئه‌م كارلێك و به‌رده‌وامییه مێژووییه‌یە، به‌شێك له‌مه ئه‌زموون و كه‌ڵه‌كه‌كردنى مه‌عریفه‌یه!\nهه‌ڵوێستى رۆح له‌به‌رامبه‌ر كێشه‌ى مه‌عریفه‌دا، قووڵاییه‌كى گه‌وره‌ى هه‌یه.\nبابه‌ته‌كه هه‌ر ئه‌وه نییه جوامێرێكى وه‌كوو (موحه‌مەد ئارگۆن) گوزارشتى لێ كردووه.\nبا بێمه‌وه سه‌ر ڕه‌گوڕیشه كوردییه‌كه‌ى، نوێگه‌رى چییه، پێشكه‌وتنه، یا گه‌شه‌كردن؟\nبا نه‌كه‌وینه داوی ئاڵۆزیى زاراوه‌سازییه‌وه، پێشكه‌وتن له‌چاو گه‌شه‌كردن و نەشونمادا هه‌ر شایه‌نى به‌راوردكاریى نییه.\nئه‌م دوو زاراوه‌یه وه‌ك نوێگه‌رى و نوێكردنه‌وه‌ن. نوێگه‌رى ڕه‌گ و ڕیشاڵێكى قووڵ و مه‌عریفیى هه‌یه و سه‌ر به كه‌ڵه‌كه‌بوونى مه‌عریفه‌یه و ئه‌میش سه‌ودا له‌گه‌ڵ هه‌ڵوێستى رۆحیدا ده‌كات، نوێكردنه‌وه‌ش سه‌ودا له‌گه‌ڵ ڕووكه‌ش و دیوى ده‌ره‌وه و ستایل و مۆزه ده‌كات.\nزه‌مانێكى قورس و سه‌خته، چۆن بڕیار له‌سه‌ر زاراوه‌كان ده‌ده‌ین؟ چۆن خۆمان له‌ناو ڕه‌وتى گۆڕانكارییه‌كاندا ده‌بینینه‌وه و ده‌بینه به‌شێك له به‌شداربوونێكى بچووك له دونیایه‌كى گه‌وره‌دا؟ چۆن خۆمان دەد‌زینه‌وه له‌وه‌ى به‌شێكى گه‌وره بین له شتێكى بچووكدا؟\nڕووداوه‌كانى به‌هارى عه‌ره‌بى شتى گه‌وره بوون، ده‌شێت ناو و دروشمى شۆڕشگێڕانی بڵند كردبێت، به‌ڵام بێ ئه‌وه‌ى بزانن، دژى گۆڕانكارى بوون!\nلایه‌نگرى نوێكردنه‌وه‌یه‌ك بوون، كه له‌گه‌ڵ رۆحى مه‌عریفه‌یه‌كى به‌رهه‌مهێنه‌رى نوێگه‌ریدا دژ بوون.\nئه‌وان كۆشكى گه‌وره‌یان ڕووخاند، به‌ڵام ماڵێكى بچووكیان ئاوه‌دان نه‌كردەوە.\nخه‌ڵكى له‌م زه‌مانه‌دا به‌وه قایلن ماڵیان هه‌بێت نه‌ك كۆشك!\nبه‌ڵام نه كۆشك، نه ماڵ نه كۆلیت و په‌ناگه‌یه‌ك بۆ بێ نه‌وایى، ئه‌مه نه‌ك هه‌ر ئارانه‌بوونى گۆڕنكارى و نه‌ك هه‌ر وه‌جاغكوێریى شۆڕشه، به‌ڵكوو نائومێدییه‌كى گه‌وره‌یه.\nنائومێدیى گه‌وره ئه‌وە نییه شۆڕش گۆڕانكارى دروست نه‌كات، نائومێدى ئه‌وه‌یه گۆڕانكارى لە ئاستى مه‌عریفه‌دا به‌رجه‌سته نه‌بێت.\nمه‌عریفه‌یه‌ك كه بتوانێت به‌شێك بێت له نوێگه‌رى، نه‌ك به‌شێك بێت له‌وه‌ى نوێگه‌رییه‌كى پووچ دروست بكات و گۆڕانكاریش بۆ زه‌مانێكى تر دوابخات.\nهه‌موو ئه‌وه‌ى ناوى خه‌باتێكی ڕه‌وا بوو بۆ گۆڕانكارى، هه‌موو ئه‌وه‌ى ده‌كرا خه‌بات بێت بۆ ئه‌وه‌ى نوێگه‌رى ئارا بێت، ئه‌گه‌ر به‌هارى عه‌ره‌بى له ناوى نه‌بردبێت، ئێمه له سه‌ره‌تاداین.\nهه‌موو ئه‌وه‌ى ئه‌گه‌ر به سه‌د شێوه بیسه‌لمێنێت ئێمه له سه‌ره‌تاداین و پێچه‌وانه‌ى ره‌وتى گۆڕانكاریین، به‌ڵگه‌یه بۆ ئه‌وه‌ى ئێمه له خه‌زانى پاییزى نائومێدیداین.


میٛللەتو گۆرانی ئەوەجەش بە زوانێوی تان و پۆ داریەن – هەورامان\nیانە پەیلوای میٛللەتو گۆرانی ئەوەجەش بە زوانێوی تان و پۆ داریەن\n“گردو هەقێقەتی نیەن لاو یەک نەفەریوە، هەقێقەت بەشڵاوبەشەن و هەر بەشێوش باوشێوەنە مەشنیۆ.”جۆرج ئوروێڵ\nڕەفێقان، دۆسان، ئاشقان و ئەدەب وازان\nئەندێشەو زوانی نویسیاری گۆرانی ئەندێشەو جەماعەتێوی نیەن و بەستەرو جامێعەو ئارۆو گۆران تەباراننە چەکەرەش نەدان و نەدرۆسان تا بواچمێ بەشێو جە هەقێقەتیەن و مۆمکێنەن ئەو بەشەکەو هەقێقەتی جە ئێدی قەویتەر ببۆن.نا ئەندێشەو زوانی نویسیاری گۆرانی هەزارێنە دەورش دانوە و گردو باوشەکانو هەقێقەتیش شڵێوناینێرە و خالێس هەقێقەتێوی تەمام و کەماڵەن.\nنویسەرێ و شاعێرێ و موتەرجمێ و داستان کۆتا نویسێ وەزیفەی ئەسڵیشان ئانەن دماڕۆی دوورینو جامێعەکەیشان بوینان و پەرێ ئا دەورانە نادیارانە پلێ بسازنان و زەحمەت بکێشان.کارێو کە وەرینان(وەڵینان)کەردەن و ئارۆ ئێمە بۆنەو فەداکاری، حەماسە سازی و قارەمان قەلبیشانوە مەتاومێ ڕەحەت دەس بە قەڵەمێ ببیمێ و داعیەمان ببۆنە و بواچمێ زوانێوی سەتحە جەهانیمان هەن و قەڕنەو هەشتی هێجرینە یانی ۷۰۰ ساڵێ چیەوەڵ ئینەمان بە ڕابەریو سوڵتان ئێسحاقیوە نمانان بە تەمامو جەهانیان. تاریک نشینێو مەغرێبی، مووسڵ، ئەسەمۆڵ(ئێستانبۆل)، بۆخارا، سەمەرقەند، شام، بەغداد، چین و ماچین و هێندیمان کێشناینێ شێخان و پردیوەرەنە بە زوانی گۆرانی نقمێو دەریا عێرفانیمان کەردێنێ. هاااای ڕەفێقان من دادگاو ئاشقانو داڵاهۆینە گۆچان بەدەس مەپەرسووتان چەنە ئایا سەوابەن و غروورەن و حەماسەن ئێمە ویەردەیمان نفرین بکەرمێ؟نمادو موبارێزەگەریمانەن بواچمێ ئی زوانە تەنیا زوانو شێعرێن؟ نمادو ئەشقی والایمانەن هۆربگنمێوە ئەو یۆی و ئەچی دەورانە سەختەنە وێ بخجڵنمێ مەسەلانێویوە ساڵانی وەرین وێشان سەلەمنان پەی ڕاویارانو کەلو نووری؟ئای دۆسان، ئەداکان و بابەکان و فەدایانو ئێنقلابگەرانو دماڕۆو وەڵاتو پیرەکان بەیدێوە وێرە. بماڕدێ دارەکانو پردەو نفاقی و دڵ ئێشای و دڵ پیسی. ئەمنیچ وێنەو شمەنان،” گم بیە”. ئەرێ ئێمە گمێ بیێنمێ و نمەزانمێ “بێسارانی” پەی “بێسەران” مەگێڵۆ. “بێسەرێ” کێنێ؟\nیەک دانە مێللەت زەمانێو مەخرۆشۆ بێسەرێ قسێو ئەوەڵو مەحفەلەکان بکەران. ئێمە حەتتا ئینەیچمان گم کەردەن.ئااای ئەداکان و بابۆکانو ڕاویارانو دووری من مەپڕوونە سەرو تەوەنە سوورەو ئەوێهەنگی و قولەو شرامی سەنگەرو بەرزو نادر هەورامی و دەس یاواوە مەچڕووتان: “ئاااای مێللەتو گۆرانی ئێمە چێشمان کە گم نەکەردەن؟ ئەندە وێمان سووک و زایف نمانان ڕوەمان نیەنە بیمێ و بیەی پەی کەسانێوتەریەن. عێلم زانێ و گۆران ئەژناسێ نزیک بە ۳۰ نەفەران زوان گۆرانشان زوان موقەدەس دان قەڵەم و سەرسام پەرێ چێشی گۆران تەبارێ ویرشان شیەنوە گۆران چێشەن. مەناڵان چی بیەیشان نفرین مەکەران.”\nئای دۆسان ڕەوا نیەن ئەچینەی زیاتەر زوان گۆرانی بوزمێنە پەراوێز. زوان گۆرانەن ڕو بە جاوێدانەیی مەکێشنۆمان. دەرەجەو ئەوەڵینە مەشۆم ئینەیە بزانمێ ڕاو شاعێران و نویسەران دەور و بەرش پەڕچینو سەرکووبیەن و بل و بۆڵەی.\nئەندێشێوی خەتەرناک مەوینوون دۆسان: سەرکووب و شێلایرە.\nنەقدو ئێمە پەرێ مێللەتو گۆرانی نەقدێوی ئاشقانەن و پایە ساز نەک تەخریبگەر. گەرەکمان نیەن کەس بەینە چیرو نەزەرێمان و حۆڕانە بخوڕمێ وەنە. زوانی نویسیاری گۆرانی تەعەلوقش بە هیچ گرۆیێویوە نیەن و کەسێوی خاس ساحێبش نیەن و کرێڵو خەزێنەیش نیەن لاشوە. زوان نویسیاری گۆرانی هنو سەرانسەرو مێللەتو گۆرانیەن هەر جە مووسڵوە بگێرەش هەتا چوار قەڵا کێشیاکەو قولەو مازیندەرانی سەرزەمینو دێوە چەرمەکان. کەس نگەران نەبۆ و نەتەرسۆ، ئاشقانەمەیمێنە دەورتانهۆرە. کەس نمەتاوۆ ئیجازە بدۆ بە وێش و جورئەت بکەرۆن بواچۆ ئێمە شمەمان فێرو زوان نویسیاری گۆرانی کەردیدێ. ئەر کەسێو دەروون و بیرووننە ئەچینە ئێدێعایێوەش ببۆنە نەوەشەن و ئارمانەی والا ناماینەنە وەرمیچش. سا گردمان ڕو بە زوان نویسیاری گۆرانی هەرەکەت مەکەرمێ و یاوەریو هەنگەری مەدەیمێ. تەنیا سەیەو زوان نویسیاری گۆرانینە نویسەر و شاعێر و داستان کۆتا نویس و موتەرجێم ڕەنگەو وەشبەختی مەوینان بێجگەم ئی زوانی هەر هەنگامێوە ڕو بە وەڵێ نۆ هەنگامێ ڕو بە دماش ئینا شۆنیوە. مەلمێنەوە دادگا و مەپەرسوون:” ئایا بەشەرێو هەن ئەچینە خیاڵێوەنە ببۆ؟ یانی کەس هەن حەزش بوازۆ جیاتیو وەڵێ دمارە کێش بکریۆ؟”\nنا نا پیرە خاسەکان با مێللەتو گۆرانی نەدەیمێ وارد و داشت، نیمەیش بوەرمێ و نیمەیش بپارێزنمێ. شکەتان نەبۆ چێوێو کە نیمەش لوا ئەو نیمەکەیچش مەلۆ.\nزوان نویسیاری گۆران زەرفیەتو ئانەیشە هەن هەر ڕۆمانێوەش تەرجومە بکەریوە پەنە. ئی زوانە زوانو وەشبەختی و ڕۆحی موتەعالیەن. زوانو بەیانو ئێش و شەو نەوتەی و خەمو نەداریەن. مەئێژۆنەش وەنە گردچێوو ئی دنیایە تەرک بکەرین و پەی ئی زوانی مەژگ و دەس و پایت هەسان بدەی.\nوەرمم دیەن مێسر ئاسا،بەیدێ بنیشدێرە ماساوە سیاوەکان ئێشەو شەوەو چلێنە. مەگرەودێ من دمادانەیتان مەساوون وێمەره. ئەرێ دەنگو کورڵێوی بە نامێو ” ئارتای”مەژنەوون سەکۆڵەو سەرهەوارێوینە، دەمەو پاییزێوەنە مەواچۆ” ئەدا گیان ڕازەم پەی بگێڵنەوە.” خاسەن ئارتا گیان، ڕۆحی قارەمانیت بە وارانێو مەشۆروون.\nـ مەئەجیێم وەروە واراینە و بەناباشی بورج بەرزە دیاران سفیدکاریش کەردەن تاقچەو موغاران. هەناری قورسیو بارینە کۆمشان دابێ و کەشکێو زەنگۆڵاشان گۆرانیێو گوڵ هەو حاجی مریەمیش مەواتە. کووجیێوەنە شەقەم دا وەروەکێ و بڕیەم. پاڵایەکێم پەڕۆینێ و زوو نەمو تەڕیشان دانە ئەودیم و کولکێم چڵکەکەو بەینیشان گیزە گیزێوش کەوتەنە بە نیەتو گەرمایو ونێم. گیزە ڕچیا و بۆساریێوش ئاستوە. سامم مەڕیا و پێسەو هەشێوی پێکیای نەپێچاموە و نیشتانی مل. سەرەم هۆرزنی و هەوشێوەی بێ بەرە و باڵینەنە وێم ویناوە. چیرو تفێوی هۆرپاچیاینە حەمام و مەستەراوێو قەرارش گێرتە بێ و حەمامەکەنە دەنگو پیایێوی مەئاما شێعرێش مەوانایوە بەڵام بێ هیچ تەرتیبێو. پەیامو گردیشان جەبارەو وەروێوە و لاویاوەیشوە بێ. مەواتش:\nشوکرم بە کارت کەس پێ نەزانـــا\nبەرگی سفیدیش ڕووی زەمین شانا\nوەروە واراینە وەروە وەرێنە\nڕاو هەورامانیم گمە کەردێنە\nوەروێوە وارۆ وەروە وەرێنە\nوەرێسە بڕیۆ چوار ســەرێنە\nچلێو زمسانی شاهێدەم تۆنـــی\nئێساڵ وەر نەبیەن هیتان جە ژۆنی\nدنگەکەش ئەندە چەقا ڕەقیو قەلبیمەرە وێحەن بیانی مێمانش و لوانینە هەیوانە بەرە سەوزەکێ کە پۆختە دڕیابێره. ژەنام و نیشتانی دیارشوە. پێسە بواچی زانانش بە سوینێم و گورج ئامان جبەروە. بەرە زرمەش ئاما و پیایێوی ڕیش چەرمە زیانە. تووڕە بێ و چەمش کەوت پەنەم تەرسا. دوێ هەنگامێ خزاوە دما و ڕوەش گێڵناوە پەولارە. واتش” نزیک نەگنیوە ئەننا جەنگمان مەبۆ.” وەحشەتم کەرد و واتم: ـ پیری نوورانی چێش بیەن؟\nـ چەنی چێش بیەن کورە؟من مەتەرسو چەنەت، تۆ زاڕۆو نەسڵەو نفرین کەرانەنی.\nگێج مدرانی دیاروە و حاڵیم نەبی جە چێشی گلەیێ مەکەرۆن. پەرسام چەنەش وەشتەر تەوزیح بدە با بیاووتەنە. هۆرسپاریا کۆڵەکێوەرە و واتش:\nـ ئەمن پیر خدرو شاهۆیەنا یا بە واتێوتەر پیر بنیامین . ڕۆڵە ئێمە ونەو دەورانیمان نۆشا. گڵێم وە کۆڵ شارو یەمەنینە ئەسیر کریانی و کەشتیمان تەنیا بە دۆعاو سان سەهاکی کە کیاستێبێش دەلیلێرە یان پیر داودیرە نەجاتمان بی و وێنەو شا خوشینی هەرسێن دەریانە نقمێ نەبیەیمێ. سەفەرو ئێمە وەڵێو دنیاینە دەسش پەنە کەردەن و هەفتەوانە دانە بە دانە ڕۆحشان قوربانی کریان تا مێمانێو دۆڕێ بوەراشان چەنە. نان و شەرابێو مەسیحیەنێ. ئا گردو ڕەنجی دریا، زوان گۆران تاشیا و شێلیا و ناویا و پڵمیشا و نریارە سەرو سفرەو گەدە زلان. نەواردشان چەنە و واتشان خامەن و کاڵ. ئێمە بەرنامەمان متەبێ دۆن کیشووت ئەوەڵ جار به زوان گۆرانی بنویسیۆ. هەق بێ “سەد ساڵ تەنیایی” هنو مێللەتو گۆرانی ببۆ. هیچ کام ئەچی کارانە نەکریای، گردچێوتان دۆڕنا و بۆڕتان دا. هەڵای نامایندێوە سەرو ئەقڵی پەرێ چێشی بەدبەختێندێ. شمە بەدبەختێندێ چوونکای زوان نویسیاریو مێللەتو گۆرانیتان نیا تاقوە. هەق نیەن قسێت بکەروون چەنی. ئێمە گردمان تاریک خانێنە ناڕاحەتێنمێ دەسو شمەوە. سوڵتان ئیسحاق قەسەمش واردەن بە ڕۆ” کۆداکۆی” و فەرماوانش خیانەتکارانو زوان گۆرانی بێ سوال و جواب جە ئاوەو غوسڵانی بێ بەشێ مەکەرۆن و هووناوەشان نۆش مەکەرۆن. ئیسەیچە بزیەرە یانەو منەنە. ئەگەر ئەپی زوانی نەنویسی گەورەتەرین خیانەتت کەردەن بە ڕەنجو وەرینان. مانیاییو ئێمە لەیەک بدەیدێوە و ڕەنجیمان بواندێوە. کەم بواچدێ گردش شێعرەنە هەی کۆستان کەوتە. ئەگەر بزاندێ شێعرە و نەسرەمان باس جە چە حەکایەتێوی مەکەرۆن تاوە وارانانو پاییزی مەکێشندێ ڕو بە وێتان و شمە مەواردێ. بلوە جاڕ بدە گۆران مەحاڵیرە و بواچە:\nڕاو نەجاتو مێللەتۆ گۆرانی نویستەی بە زوانی نویسیاریو گۆرانیە … زوان و ئەدەبیاتو گۆرانی\nنویسیای وەڵین نیشانیٛو کەمی ڤتامین”د”\nنویسیای دمایین ڕازەو مروٙچەی و مەشوولەی


کوردو دوانەی مێژو و سیاسەت: قسەیەک لە یادی ١٠ی خاکەلێوەدا، د. بورهان یاسین – PMNews\nلە رۆژێکی وەک ئەمڕۆدا، لە ٣١/٣/١٩٤٧، کە بە ١٠ی خاکەلێوە ناسراوە، لە مەیدانی چوارچرا لە شاری مەهاباد، پێشەوا قازی محەمەد، سەرۆکی کۆماری کوردستان و سەیفی قازی و سەدری قازی دڵڕەقانە لە سێدارە دران.\nلە سێدارەدانی پێشەوا لەو رۆژەدا لە هەمان ئەو گۆڕەپانی چوارچرایەی کە تیایدا کۆماری کوردستانی لە ساڵی پێشتردا (رێک لە ٢٢/١/١٩٤٦) لە لایەن پێشەواوە راگەیاندرابو، زیاتر لە پەیامێکی لەخۆ دەگرت. بە پێی زۆربەی خوێندنەوەکان بڕیاری لە سێدارەدان لە لایەن شای ئێران وە هێزی چەکداری ئێرانەوە یەکلا کرایەوە، لەگەڵ بونی هەندێ وردەکاری مێژویی دیکە کە دەکرێ لە پەیوەستێکی دیکەدا باسکردناین گرنگ بێت. یەکێک لەو وردەکاریانە کە زۆر جار وەک پرسیار دەوروژێنرێت هەڵوێستی ئەمریکیەکانە لە بڕیاری لەسێدارەدانی پێشەوا و هاوەڵەکانی. لەم بارەیەوە دەکرێ بڵێین کە لە بەڵگەنامە و تۆمارە دیپلۆماسییەکانی ئەو کاتەی ئەمریکا لە هیچ کوێیەک بەرچاو ناکەوێ کە ئەمریکیەکان پشتگیر بوبن بۆ ئەم بڕیارە، بەڵکو لە راپۆرتێکی یەکلاکەرەوە لە قونسلیەی ئەمریکی لە تەبریز کە لە ١٩ی ئەپریلی ١٩٤٧ نێردراوە بۆ وەزارەتی دەرەوە لە واشنتن رێک ئەوها هاتوە ئەمانە، واتە قازییەکان “گوناهیان هەر چی دەبێت، ئەمانە سەرکردەی رێزلێگیراوی گەلەکەیان بون” (From Sutton to the State Department, April 19, 1947, DSDF, 891. National Archives). لەگەڵ ئەوەشدا رۆڵی ئەمریکییەکان، راستەوخۆ یا ناڕاستەوخۆ، وە لە ئاستی جیا جیادا، لە پشتگیریکردن لە ئێران بۆ تێکشکاندنی هەردو کۆماری ئازەربایجان و کوردستان راستیێکی حاشاهەڵنەگرە.*\nدەکرێ ئەم روداوە لە دو دیدی زۆر جیاوازەوە باس بکەین و تێگەیشتنی بۆ بکەین:\n١) لە دیدی دەسەڵاتدارانی ئێرانەوە:\nهەڵبژاردنی چوارچرا بۆ ئەنجامدانی ئەو تاوانە، واتە کۆتاییهێنان بە ژیانی پێشەوا و دو قازیەکی دیکە، بەڵکو مەبەست لێی لەگۆڕنانی خودی کۆماری کوردستان و خەونی سەربەخۆیی بو، ئەو خەونەی خۆی لە راگەیاندنی کۆماردا، هەر لەو گۆڕەپانی چوارچرایەدا، دەربڕیبو؛\n٢) لە دیدێکی کوردستانییەوە:\nلە مێژو و خەبات و ئاگایی نەتەوەیی و نیشتمانیدا بەردەوام دو شێوازی روداو جێگای تایبەتی خۆیان لە “یادەوەری بەکۆمەڵی” (collective memory)ی نەتەوەکاندا دەکەنەوە: ئەم دو شێوە روداوەش یەکێکیان چرکەساتی سەرکەوتنە، یا تەنانەت هەستکردن بە سەرکەوتن (سەرکەوتنی تەسەورکراو – imagined victory)، وە ئەوەی دیکەشیان چرکەساتی نسکۆ و شکستە.\nزۆر بە کورتی و بە چڕی: چیڕۆکی کۆماری کوردستان، وە بە دیاریکراوی ئەو بەسەرهاتانەی لە گۆڕەپانی چوارچرا خۆیان بەیان کردوە، ئەو چیڕۆکەیە کە هەردو شێواز لە روداو، واتە چرکەساتی گەش و سەرکەوتن لە لایەک، وە پێچەوانەکەی واتە چرکەساتی نسکۆ و شکست لە لایەکی دیکەوە، لە هەمان تابلۆدا کۆدەکاتەوە.\nهەڵبەتە لە نێوان سەرکەوتن و نسکۆ جیاوازییەکی زۆر و تەنانەت دژایەتییەکی گەورە هەیە، بەڵام مێژو پێمان دەڵێ هەردوکیان بۆ یادەوەری بە کۆمەڵی هەر نەتەوەیەک وەک یەک گرنگن: هەردوکیان بە تەنیشت یەکەوە وە لە تێکهەڵکێشێکی ئاڵۆزدا، بە تایبەتی لە ئاگایی کۆمەڵایەتیدا، شوێنی خۆیان لەو یادەوەریە بە کۆمەڵەدا دەکەنەوە. . . ئاخر دەکرێ لە جەدەلی بەکاربردنی راست و دروستیی ئەم یادەوەرییە بە کۆمەڵە، لە قوڵایی “تێگەیشتنێکی پڕ لە ئاگایی و بەخۆداچونەوەیەکی راستگۆیانە” لە نسکۆ و شکستدا، تۆی هەڵسانەوە و سەرکەوتن بچێنیت! جگە لە یادەوەری بە کۆمەڵ، مێژوش ئەو گێڕانەوەیە کە دواجار لە پڕۆسەی نەتەوەسازی و خەباتی نەتەوەیی و نیشتمانیدا حزورێکی گرنگ و بەهێزی هەیە. بەبێ ئەوەی هەوڵمان دابێ لێرەدا لە ئیشکالیی تیکهەڵکێشی دو چەمکی مێژو و یادەوەری بە کۆمەڵ نزیک ببینەوە، کەچی گرنگە لە هەمان کاتدا ئەوە بڵێین کە مێژو و یادەوەری بە کۆمەڵ دو کەرەسەی یەکجار گرنگن، هەڵبەتە لە تەک زۆر کەرەسەی دیکەوە، لە کار و خەباتی سازدانی ئاگایی نەتەوە، وە دواجار لە هەوڵ و کۆششی ئەو نەتەوەیەدا بۆ گەیشتن بە ئامانجەکانی؛ لەسەر ئەو باوەڕەی کە ئەوەی دوێنێ سیاسەت بو ئەمڕۆ مێژوە و ئەوەشی ئەمڕۆ سیاسەتە سبەی دەبێ مێژوە. لەم ئاوێتە بونە فکریەی مێژو و سیاسەت، ئیتر ئەو ئەنجامگیریەمان دەست دەکەوێت کە بەڵێ ناسیۆنالیزم (وەک ئایدیۆلۆژیا، جوڵانەوەی کۆمەڵایەتی، نەخشەڕێگا و پرۆگرامی سیاسی) وە چیڕۆکی نەتەوە لە هەرسێ رەهەندەکانی کات (واتە دوێنێ، ئەمڕۆ، و سبەینێ) بە توندی بەیەکەوە گرێ دەدرێن. کە واتە بە پێی ئەم بۆچونە، بەسەرهاتی کۆماری کوردستان و لەسێدارەدانی پێشەواو هاوڕێکانی روداوگەلێک نین کە لە دوێنێدا جێمابن، بەڵکو ئەم روداوانە (لە خاڵە گەشەکانیادا، هەر وەک چۆن لە شکست و نسکۆیاندا) لە پرۆسەیەکی ئاگایی کۆمەڵایەتی و نەتەوەیی کوردا حزوریان هەیە و لە سبەینێشدا ئەو حزورەیان هەر بەردەوام دەبێت، تەنانەت بەردەوامیدان بە حزوریان لە سبەینێی نەوەکانی داهاتودا مەسەلەیکی یەکجار گرنگە.\nواتە لێرەوە دەکرێ، بە واتایەکی دیکە، بڵێین چیڕۆکی کۆماری کوردستان وە لەسێدارەدانی پێشەوا لە ٣١/٣/١٩٤٧، هەردو خاڵی گەش و سەرکەوتن، یا هەر نەبێ خاڵی هەستکردن بە سەرکەوتن لە لایەک، وە شکست و نسکۆ لە لایەکی دیکەوە لەخۆ دەگرێ: ئەم چیڕۆکە هەڵگری دو دانە حاڵەتە، بەڵام لە یەک دانە شوناس و یەک دانە چیڕۆکدا: شوناسی کوردبون و چیڕۆک و بەسەرهاتی کورد!\nبەم واتایە، وێڕای داخکێشان بۆ لەسێدارەدانی پێشەوا و دو قازیەکی دیکە، ئەوەی لێرەدا گرنگ و پێویستە ئەوەیە کە هەر وا بە ئاسانی لێنەگەڕێین ئەو بۆنەیە بەسەرماندا تێپەڕێت و بەم واتایەش ئیستەیەکی شایستە و جددی و پڕ لە ئاگایی لە روی ئەم روداوەدا بکەین: لە لایەکەوە، بەرز نرخاندنی خاڵی گەشی سەرکەوتن کە راگەیاندنی کۆماری کوردستان و ئەزمونی کورتی ئەم کۆمارەیە؛ لە لایەکی تریشەوە بەردەوام هەوڵدان بۆ ساڕێژکردنی زامەکانی مێژو و تێپەڕاندنی فاکتەر و هۆکارەکانی زام و شکستەکان، بەر لە هەر شتێکیش ئەم زام و هۆکارانەی شکست لە ناخی خۆمان و لە ناواخن و قوڵایی ناسیۆنالیزمی کوردیدا، زۆر بە تایبەتیش رەهەندی ئاگاییەوە.\nباس و خواسی کۆماری کوردستان، روداوە پەیوەندیدارەکان بە چیرۆکی ئەو کۆمارەوە و بە تایبەتیش کۆتاییە تراژیدیاوییەکەی، بەردەوام دەمانخاتە بەردەم ئەرکی پێداچونەوەی ئەم مێژوە: ئاخر (بە لەبەرچاو گرتنی بەردەوامی گەشەسەندنی کۆمەڵایەتی و ئاگایی مرۆڤەکان، گۆڕانکاری لە پێدراو و گۆڕاوە مێژویەکان) بەردەوام مێژو پێویستی بە جۆرێک لە “ئەپدێیتی” بەردەوامە، جا دەکرێ ئەم ئەپدێیتە لە چوارچێوەی ئایدیۆلۆژی و بە ئامرازە ئایدیۆلۆژییەکان بێت و لە خزمەت ئامانجی ئایدیۆلۆژییدا بێت، یا لە چوارچێوەی زانستی و بە ئامرازە زانستییەکان بێت لە خزمەت پرس و ئامانجە زانستییەکاندا!\nبەم واتەیەش، پێویستە ئێمەی کورد، جا لە هەر کوێیەکی ئەم جیهانە یا لە هەر بەشێکی کوردستان دەبین باببین، سەردانێکی یادەوەری بە کۆمەڵی خۆمان و ئەو مێژوە بکەینەوە و ئەم پرسیارە بکەین: ئایا پێگە و جێگەی کۆماری کوردستان و بەسەرهات و کۆتاییەکەی لەو یادەوەریەدا چەندە و چۆنە، ئایا چۆن دەکرێ ئێمە بە هەمان گرنگییەوە لە دوانەی خاڵی گەش و سەرکەوتن لە لایەک و شکست و نسکۆی کۆماری کوردستان بگەین، جگە لەوەش چۆن دەکرێ ئەم دوانەیە لە یەکبونێکی توکمەدا جێگای خۆی لەو ئاگاییەدا بکاتەوە، بە شێوەیەک کە ئەم ئاگاییە رو لە داهاتو بتوانێ لە هەمان کاتتدا ببێ بەو ئامراز و پێگەو خاڵەی لێوەدەرچونە کە ناسیۆنالیزمی پێویستیەتی بۆ تێپەڕاندنی ئەو قۆناغەی کە تیایەتی، بەرەوە دواڕۆژ و ئاسۆیێکی گەشتر و پرشنگدارتر.\nدەرەنجام: ئەو گەڕانەوە و سەردانەمان لە یادەوەری بە کۆمەڵ تەنها شتێک نییە بۆ ئەوەی بزانین ئاگایی خۆمان رو لە مەسەلە نەتەوەیی و نیشتمانییەکان چەندە و چۆنە وە بە تایبەتی لە مەسەلەی سەربەخۆییدا، بەڵکو ئەو سەردانەمان لە یادەوەری بەکۆمەڵ لە پێناو زۆر زیاترە: یادەوەری بە کۆمەڵ دەکرێ ئامرازاێکی گرنگ بێت لە رەهەندە سیاسی و ئایدیۆلۆژییەکانی جوڵانەوەیەکی نەتەوەیی و نیشتمانی کوردستاندا: ئامرازێک بێت بۆ جۆش و خرۆشدان و مۆبیلیزاکردن، ئامرازێکیش بێت لە رێکخستنی ئەوەی پێی دەگوترێ “فەزای نەتەوەیی، یا فەزای نیشتمانی.” ئاخر یادەوەری بە کۆمەڵ دەتوانێ دواجار جێگایەکی گرنگ لە هێز و توانستی “مەعنەوی” هەر گەلێک پێک بهێنێ و سەرچاوەیەکی گرنگی ئەو هێزە مەعنەوییە بێت: هێزێک کە دەکرێ بە “هێزی نەرم” ناوزەدی بکەین، کە لە خەباتی نەتەوەیی و نیشتمانی نەتەوەیەکدا دەکرێ “هێزی نەرم” هاوتای سەرچاوە مادییەکانی هێز بێت، تەنانەت لە هەندێک حاڵەتدا زۆریش گرنگتر بێت!\n* شایانی گوتنە کە د. عبدالرحمن قاسملۆ، لە گفتوگۆیەکی تایبەتی لەگەڵ نوسەری ئەم وتارەدا لە ستۆکهۆڵم ماوەیەکی کەم بەر لە تیرۆرکردنی، جەختی لەسەر ئەوە کردەوە کە بۆچونێک هەبوە کە گوایە ئەمریکییەکان رۆڵی خراپیان بوە لە مەسەلەی لەسێدارەدانی قازی محەمەد و بەلای ئەوەوە ساغکردنەوەی ئەم مەسەلەیە گرنگییەکی تایبەتی هەبو.


لە رۆژژمێری خشتەی هەفتەیادی یەكێتیدا – Knwe.org\nسەرەکی » مانشێت » لە رۆژژمێری خشتەی هەفتەیادی یەكێتیدا\n31/5 رۆژی كەمئەندامانی سەنگەر و زیندانیانی سیاسی\nكەمئەندامانی سەنگەر ئەو تێكۆشەرانەی سەنگەری نەبەردین كە بەشێكی جەستەی خۆیان بە شۆڕش بەخشی و لە شەهیدی گەڕانەوە، تا شاهیدی لەسەر داستانەكانی بەرگری و رزگاری بدەن.\nزیندانیانی سیاسیش، پێشمەرگەكانی سەنگەرێكی تری موقاوەمەتن.\nلەو سەنگەرەدا هاواری ئازادی بەسەر قامچی بەعسدا زاڵبوو (كەم ژیان و كەڵ ژیان) لەسەر دیواری زیندان نووسرا. ئەدەبی رازی لاواندنەوە ((برا دوور و خزم دوور و كەسم دوور))بووە ژانرێكی نوێی ئەدەبی شۆڕشگێری.\nلەو مقاوەمەتەوە یاداشتەكانی زیندان و ئەدەبی زیندان لە هەندێك كایەی ئەدەبی ئینسانیدا گەیشتە ترۆپك.\nلە دروشمەكانی یادی (45) ساڵەدا هاتووە: سڵاو لە زیندانیانی سیاسی و كەم ئەندامانی سەنگەر و تێكۆشەرانی رێكخستنە نهێنییەكان.\n1/6 رۆژی جەماوەری یەكێتی\n1/6 رۆژی یادە جەماوەرییە گەورەكەیە، یادە مەزنەكەی دامەزراندنە. جەماوەری یەكێتی رووبارە گەورەكەیە كە ماسییەكانی شۆڕش و كوردایەتی بەوانەوە زیندووبوون، بەوانەوە پایەدار و پاڵپشت و دڵگەرمبوون، بۆیە یەكێتی لە ئەدەبیاتی خۆیدا نازی ئەم جەماوەرەی كێشاوە كە نازی یەكێتی كێشاوە.\nدەستەواژەی كۆمەڵانی خەڵكی كوردستان، جەماوەری بەشەرەف، كوردەواری و كوردایەتی و (یەكێتییەكەتان) كە مانای گێڕانەوەی یەكێتییە بۆ خەڵكەكەی، زادەی ئاوێتەبوونێكی ئەزەلییە.\nهەموو ساڵێك یادی حزبی شەهیدان، حزبی جەماوەری كوردستان، بێ زەماوەندە مەزنەكە تێنەدەپەڕی، ئاهەنگی جەماوەری لە سورداش و ئاهەنگە مەزنەكانی دوای راپەڕین و رزگارییش بۆنەی گەورەی نمایشی ئاوێتەبوونی یەكێتی بوو لە گەڵ خەڵكەكەی.\nجەماوەری یەكێتی سەرمایەی نەتەوەیی لەبننەهاتووی یەكێتییە لە رێی خەباتی درێژخایەندا.\nئەمساڵ هەموو یەكێتییەكان پابەندی پەیامی خۆپارێزی دەبن و بۆنە گشتییەكە بۆ كاتێكی شیاوتر هەڵدەگرن. كاتێك رەشەبای كۆرۆنا وڵاتی ئێمە و سەرزەمینی ئاوەدانی چۆڵ دەكات و كۆڵ دەدات.\nلە رۆژی یادە مەزنەكەدا سڵاو لە جەماوەری یەكێتی بە پەیمانێ كە داوتانە بە كورد و خاكی كوردستان


2018-08-05 [03:21 AM]\nبه‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ڕاگه‌یاندنی وه‌زاره‌تی خوێندنی باڵا و توێژینه‌وه‌ی زانستی له راگه‌یه‌نراوێكدا كه وێنه‌یه‌كی بۆ ئاژانسی هه‌واڵی زاگرۆس نێردراوه، تێیدا هاتووه، دواى ئەوەى ده‌رفه‌تی (30) سكۆله‌رشیپى بۆ خوێندنی پزیشكی گشتی و، پزیشكی ددان ڕاگەینرتا، ئەمڕۆ یەکشەممە بەچاودێرى وەزارەتى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى تاقیکردنەوەى توانستى زانستى بۆ کاندیدانى سکۆلەرشیپى چیک لە زانكۆی ته‌كنیكی ئۆستراڤا/ كه‌مپسی هه‌ولێر بەڕێوەچوو.\nله راگه‌یه‌نراوه‌كه باس له‌وه‌ش كراوه كه تاقیکردنەوەکە لەپرۆسەیەکى شەفاف و بەپێى پێوەرە زانستییەکان لەکەش و هەوایەکى زانستى لەبار، لەلایەن ژماره‌یه‌ك پرۆفیسۆری زانكۆی (په‌لازكی)یه‌وه به‌رێوه‌بردرا و، وه‌زاره‌تی خوێندنی باڵا و توێژینه‌وه‌ی زانستیش ڕاسته‌وخۆ سه‌رپه‌رشتی پرۆسه‌كه‌ى کرد و، تیایدا ( 74) کاندید کە پێشووتر ناوەکانیان لە قۆناخی یەکەمی پێشبڕکێدا له پڕۆسه‌یه‌كی ورد و زانسیدا له‌سه‌ر بنه‌مای به‌رزترین كۆنمره‌ی قۆناخی پۆلی دوانزه‌ی ئاماده‌یی (شۆرت لیست کرابون) و مافی به‌شداریكردنیان هه‌بو، ته‌نها (47) كاندید له‌و ژماره‌یه‌ك چونە پرۆسه‌ی پێشبڕكێ و، به‌شداری تاقیكردنه‌وه‌كه‌یان كرد، هه‌روه‌ك وه‌زاره‌تی خوێندنی باڵا و توێژینه‌وه‌ی زانستی تێچوی تاقیكردنه‌وه‌ی سه‌رجه‌م كاندیده‌كانى گرتە ئه‌ستۆ.\nئه‌وه‌ش روون كراوه‌ته‌وه كه کاندیدە سەرکەوتوەکان بەشدارى تاقیکردنەوەى توانستى زانستیان لە بابەتەکانى (بایۆلۆجى – کیمیا– فیزیا – بیرکارى– زمانى ئینگلیزى) بەزمانى ئینگلیزى ئه‌نجامدا، دواى ئەنجامدانى تاقیکردنەوەى توانستى زانستى چاوەڕێ دەکرێت لە ڕۆژانى ئایندەدا ئەنجامى تاقیکردنەوەکە ڕابگەیەندرێت، بەوه‌ش کاندیدە هەمیشەییەکان دیارى دەکرێن.


لادێ و بەرهەمی خۆماڵی – Standard Kurd\nلادێ و بەرهەمی خۆماڵی\nلەلایەن ستاندار Posted on ته‌مموز 31, 2019 304 جار بینراوە 0 سەرنج\nئەگەر لەم ساڵانەی دوایدا سەرێکی لەژیان و گوزەرانی گوندنشینەکان بدەین بەتەواوی ئەوە بەدی دەکەین کە جیاوازییەکی ئەوتۆ نابینرێ لەشێوازی ژیانی گوندنشین و شارنشینەکان ، ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆ ئەو گەندەڵییەی کە چەندین ساڵە لەلایەن هەردوو حزبی دەسەڵاتدار دەکرێ و خەڵکی لەسەری ڕاهێنراوە\nبۆ نمونە گەر سەیری قوتابخانەکان بکەی بەچەندین دامەزراو بەدی دەکەیت کە گوایە بۆ پاککردنەوەی قوتابخانە دامەزراون و بۆ مزگەوتەکانیش بەهەمان شێوە کە هەریەک لەمان تەنها چەند ڕۆژێکی دیاری کراو دەوام دەکەن لەمانگێکدا یاخود هەفتەیەکدا و لەپاڵ ئەمانەشدا دامەزراندنی خەڵکی گوندەکان لەسلکی سەربازییەوە لەسەر میلاکی ئەو حزبەی کە لەو گوندە تێیدا باڵادەستە ، هەموو ئەمانە هۆکارن بۆ ئەوەی خەڵکی گوندەکان تەمەڵ بکەن و کار بۆ دروست کردنی بەرهەمی خۆماڵی نەکەن و کاریگەری خراپ لەسەر کشتوکاڵ و بەرهەمی خۆماڵی دروست بکەن چونکە لەڕووی مادییەوە بەهۆی دەمەزراندنەوە داهاتێکی باشتری دەست دەکەوێ وەک لەکشتوکاڵ کردن ، وە خاڵێکی تری ئەم بابەتە ئەوەیە کە ئەم دامەزراندنە بێ پلان و ڕەهایە لەسەر حسابی حزب و دوور لە سیستەمی حوکمڕانی کار لەسەر بێ هەڵوێستکردنی خەڵک دەکات و وا لەخەڵکەکە دەکات کە لەهەر بارودۆخێکدا بێت هیچ هەڵوێستیکی نەبێ لەسەر هەموو ئەو پێشهاتانەی کە لەلایەن حزبی باڵادەست لەو ناوچەیەدا دێنە پێش\nبۆ نمونە لەکاتی نەبوونی خزمەتگوزاری ڕێگاوبان یاخود ئاو و کارەبا خەڵک هیچ هەڵوێستێکی نابێ و دەسەوسان دەوەستێ لەبەرئەوەی هەموو ئەو کەموکوڕیانە لەلایەن یەکێ لەو حزبەیەوە دروست دەبێ کە کابرای گوندنشین لەسەر حسابی ئەو دامەزراوە.\nبڵاوکراوەی پێشووتوركیاو بەرەی توركمانی و ناحەزانی كورد دلتەنگن بەو سەركەتنەی مادەی 140\nبڵاوکراوەی نوێتردکتۆرایەک پێشکەش بە ناوی (کوردستان)!\nهەڵوێستی كۆمەڵی ئیسلامی لەبارەی دەستلەكاركێشانەوەی سۆران عومەر\nPosted on ته‌مموز 15, 2020 0 595\nزمان..، ئێستا کچێ نیشتمانمە\nPosted on ته‌مموز 20, 2020 0 334\nپەیامێكی نوێ لە كازمیەوە لەبارەی خواستی خۆپیشانداران ئاشكرادەبێت\nPosted on ته‌مموز 28, 2020 0 263\nلەشەشەم ساڵیادی كەوتنی موسڵ سەرۆك كۆمار لەبارەی ئێزیدیەكان داوایەك ئاراستەدەكات\nPosted on ئاب 2, 2020 0 320\nPosted on ئاب 9, 2020 0 1390


پوتن فرمانی دروستکردنی ژێردەریایی نوێی ناوکی دەدات\nسەرۆکی ڕوسیا فرمانیداوە بە دروستکردنی ژێردەریایی نوێی ناوکی و هەروەها کەشتی جەنگیی تریش وەک بەشێک لە هەوڵی نۆژەنکردنەوەی لەشکری وڵاتەکەی.\nئەم فرمانەی سەرۆکی ڕوسیا هاوکاتە لەگەڵ ئاڵۆزی و پشێویەکانی مۆسکۆ و وڵاتانی ڕۆژئاوا.\nڤلادمیر پوتن، فرمانیداوە بۆ دروستکردنی 2 ژێردەریایی بە موشەکی باڵستیکی دوورهاوێژەوە و هەروەها 2 ژێردەریایی تریش بە سوتەمەنی دیزڵ کاربکەن، بێ لەو چوار ژێردەریاییە، فرمانی دروستکردنی دوو کەشتی تری جەنگیشیی داوە.\nکرملن، نۆژەنکردنەوەی لەشکری ڕوسیای کردۆتە یەکێک لە ئەرکە سەرەکییەکانی خۆی، هاوکاتی خراپبوونی پەیوەندییەکانی لەگەڵ وڵاتانی ڕۆژئاوادا کە گەیشتۆتە بەرزترین ئاست لەوەتای ئەو شەڕە ساردەی ساڵی 2014 دەستیپێکرد پاش ئەوەی ڕوسیا دوڕگەی قرم لە ئۆکرانیا جیادەکاتەوە و دەیخاتە سەر ڕوسیا.\nڕوسیا لە هەوڵدابووە تا هێزی ئاسایی دەریایی خۆی لەو شوێنانەی جیهاندا جێگیر بکات کە یەکێتی سۆڤیەتی پێشوو لێی بووە هاوکاتی شەڕی ساردی ئەو کاتە.\nپوتن دەڵێت "بەردەوام دەبین لە بەهێزکردنی هێزی دەریایی ڕوسیادا و پەرە بە بنکەکان و ژێرخانی ئەم هێزەمان دەدەین و بە چەکی دروستکراوی ڕوسیاییەوە پڕچەکەی دەکەین. ڕوسیایەکی سەروەر و تۆکمە، پێویستی بە هێزێکی دەریایی بەهێز و تەواو هاوسەنگ و هاوبەرابەر هەیە."\nهێزی دەریایی ڕوسیا لە ئێستادا لە دەریای ناوەڕاستدا ئامادەیی هەیە و بنکەیەکی هێزی دەریاییشی لە بەندەری تەرتوس هەیە لە سوریا و پەرەیداوە بەو بنکەیەی بەندەری تەرتوس. ئەمەش تەنها بنکەی دەریاییە ڕوسیا هەیبێت لە دەرەوەی یەکێتی سۆڤیەتی پێشوودا.\nپوتن دەڵێت "بەردەوام دەبین لە نیشاندانی ئاڵای روسیا لە ناوچە ستراتیژیەکانی ئۆقیانوسەکاندا."\nلە لێدوانەکانی ئەمڕۆ دووشەممەیدا هاوکاتی ئەم فرماندانانەی، سەرۆکی ڕوسیا ئاماژەشی بەوە کردووە، زۆرێک لەو تواناییەی چەکەکانی ڕوسیا هەیانە، لە جیهاندا نمونەیان نییە و هێشتاش وەک دەڵێت "هەندێکیان تا ئایندەیەکی دوریش لە جیهاندا بێوێنە دەبن."


کوردیپێدیا - پرسەنامەی بارەگای بارزانی بۆ کۆچی دوایی هاوتا ئەسعەد، برای زیاد ئەسعەد\n📝 پرسەنامەی بارەگای بارزانی بۆ کۆچی دوایی هاوتا ئەسعەد، برای زیاد ئەسعەد | پۆل: بەڵگەنامەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nپرسەنامەی بارەگای بارزانی بۆ کۆچی دوایی هاوتا ئەسعەد، برای زیاد ئەسعەد\nدەقی پرسەنامەکەی بارەگای بارزانی:\nبەڕێزان لە خانەوادەی هونەرمەند هاوتا ئەسعەد\nبەداخێکی زۆرەوە هەواڵی کۆچی دوایی کەسایەتی ناسراو و دیاری هونەر و هەولێرهەولێر هونەرمەند (هاوتا ئەسعەد)مان بیست.\nسەرەخۆشی ئاڕاستەی خانەوادە بەڕێزەکەتان و تەواوی هونەرمەندانی کوردستان و خزم و ئاشنایانی هونەرمەندی کۆچکردوو دەکەین، هاوبەشی خەمی هەموو لایەکتانین.\nلە خودای گەورە داواکارین دڵنەوایی و ئارامی بە خانەوادە و کەسوکارتان ببەخشێت و گیانی خوالێخۆشبوو هونەرمەند هاوتا ئەسعەد بەر رەحمەتی خۆی بخات و بە بەهەشتی بەرینی شاد بکات.\n8ی نیسانی 2022\n 📡 ماڵپەڕ | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەری کوردستان 24 - 08-04-2022\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (رۆژ هەژار)ەوە لە: Apr 27 2022 9:40PM تۆمارکراوە\n👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (ئاراس ئیلنجاغی)ەوە لە: Apr 28 2022 1:00AM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە


Friday, 05.08.2009, 12:00\nگەورەترین كێشەى گۆڕان لەنێوان دەسەڵات و خەڵكدا تێكەڵاوبونى گۆڕانەكانە وەك گۆڕانى كیمیای و گۆرانى حزبى وگۆرانى فیزیایى و گۆرانى دەسەڵات . كام گۆڕان گۆران لە حزبدا یان گۆران لە بەرپرسیەتیدا یا گۆران لە كەسیەتیدا یا گۆران لە ناوچە گەریدا یان لە پێكە وە ژیاندا یان لە ستراتیجى بونى مەسەلەكاندا یان گۆران لە شەقام و شوێنە گشتى یەكاندا یان گۆران لە میكانزمى بەرێوە بردندا یان گۆران لە كورسیەكى سیكۆتینى یەوە بۆ كورسیەكى بزمارڕژكراو یان گۆران لە دیدو بۆچونەكۆنكرێتى و روحە مردووەكاندا یان گۆران لە هزرێكى غافلأ و كۆنەوە بۆ عەقڵێكى سستماتیكى و رەسەنایەتى و مۆ دێرنەوە بەرەو كۆ مەڵگایەكى مەدەنى و دوور لە خۆ بەستنەوە بە ستراتیجى كۆنى حزبایەتى لە سەر ئاستى كەسایەتى حزبى و پێشمەرگایەتى و ماستاو گەریەتى و خزم ستانى و خێلأ گەرایەتى بونەوە بێت .\nكرانەوەى كایەكانى دڵسۆزى و بە گژاچونەوەى گەندەڵى و بێ یاسایى و دژایەتى كابوسەكانى سەر شەقامى كوردى و پەیرەوى كردنى رەهەندەكانى عەقلأو مۆدێل كردنى بیر و بۆ چونە سواو یایلى یەكان و باوەش كردنەوە بۆ پێكە و ژیانێكى بێ جیاوازى چینایەتى و حزبایەتى بەیەكسانى و ئازادى رەهاوە تەنها گۆ رانە میكانزمى بەڕێوەچونى ئەم چەمكانەیە بێ كەم و زیاد .\nهەژاندن و بزواندنى ئەم چەمكى گۆرانە بەدەست كەسانى بیر هوشیار و كارامەكانى نێو سیاسەت و كادرە لێوەشاوەكانەوە هەموو شار و شارۆچكەكانى هێناوە تە جۆش بەرەو دارمانى كۆشكى تاك رەوى دەسەڵاتى بۆگەنە لێرەدا گۆڕان بەووشە هەر گۆ رانە بەڵا م نوێ بونەوە و گەرورەبونى ووشەكە لە ئەنجامى ستەم و پێشێل كردنى مافى خەڵكەوەیە بۆیە گۆران بوەتە زادەى سەردەم و دروستبونى مەڵبەندێكى فیكر و مەعریفەیە كى سەرتاسەرى هزرى كۆمەڵگاى كوردى داگیر كردووە و دوا بەدواى خۆى لێشاوێك گلەیى و گازندەى لەئەنجامى هوشیار بونى تاكى كوردى یەوە بەدەست هێناوە .\nپەیوەست نەبون بەگەشەو پێشكەوتنە خێراكانى ووڵاتانى پێشكەوتوو خوازو بەكار نەهێنانى دنیاى جیهانگیرى بۆ فراوانبونى بیر و هۆش و عەقلأ لەسەر ئاستى كەسایەتى بوون و مرۆڤ بوونە وە كاریگەرێكى باش و فاكتەرێكى بەهێزى نوێ یە بۆ بە گژداچونەوە و سست كردنى ئەو دڵانەى كە جێگەى گۆران و گۆ رانكاریان تیا نابێتەوە و بەستەرێكى چەقیون لە ئاستى گشت گۆ رانكاریەكانى كوردستان و دنیاى جیهانگیرى بوندا , بەدیوێكى تردا هەموو شۆ رشە كانى گۆ ران و گۆ رانكارى پێویستیان بە گۆ رانكارى یە بە بیر و هۆش و كارابونى دەستەكانى ئیش و كار كردن بۆ سەقام گیر بونى بوارە كانى بەرە و پێش چون و كەوتنە سەر قاچى دارایى و بوژاندنەوەى ژێر خانى ئابورى و وەدەر نانى دێوە زمەكانى دزى و شەر و كاول بون و جێگرتنەوەیان بە سەربەستى و ئازادى و سەر هەڵدانى فەرهەنگە نوێ كاریى یەكان و زیندوو كردنەوەى كلتور و پێناسەى ژیان بۆ هەموو تاكێكى كوردى . لێرەوە گۆ ران لە كاڵا و شت و مەكدا وێنەیەك نى یە لە گۆ ران لە رەهەندەكانى فكر و پرۆ ژەى مۆ دێرنە كە لەسەر هزر ى نوێ بنیات نرا بێت گۆ رَن لە كە سێكەوە بۆ كەسێكى تر یان حزبێك بۆ حزبێكى تر گۆرانكارى نى یە لە ئایدۆلۆ ژیاى ووڵاتێكدا لەكاتێكدا ئایدۆلۆژیا بریتى بێت لە كاركردن لە سەر بەرنامەو بنە رەتەكانى زانست و فێركردنێكى پەروەردەى لەپێناو وەدەست هێنان و گۆ رینى عەقڵێكى كۆن و سواوە بەرەو دەست كەوتنى عەقڵێكى نوێ كار و زانست خواز تابتوانێت چاكسازى جەوهەرى و بنە رەتى لە گشت قەوارە و پێكهاتە كانى كۆ مە ڵگادا بەدى بهێنێت .\nكەواتە گۆرانكارى واتاى گۆرینى كەسەكان نى یە لە شوێنێكەوە بۆ شوێنێكى تر یان لە پلە و پایەكە وە بۆ پلە پلەیەكى تر بەڵكو گۆ رانكارى یە لە گشت كایە جیاوازەكان و گرنگى یە جۆ راو جۆ رە كانى كۆمەڵگا لە دەسەڵاتەوە تا كۆ مەڵایەتى و ئابورى و فكرى و كلتورى بونیانەوە دەبێت چاكسازى تیادا بكرێت و سستە مێكى عەقڵانى پێك بهێنیرێت كە تیادا هەموو ئازادیە كانى تیادا بەرجەستە بكرێت و رێبازى نوێ ى پێكە وە ژیان و عەقلأ سالارى پیادە دەكرێت بۆ وەدەرنانى عەقڵى كۆ ن و دوبارەو بەسەر چوەكانى ناو كۆ مەڵگاى كوردى بەمەش جێگرتنەوەى كەسانى پراگماتیزم كەواتاى كەسانى قالأ و بە ئەزمون لە هەموو بوارەكانى پێشكەوتندا تابەدیهێنانى عەقڵێكى نوێ سستەمێكى نوێ و میكانزمى گۆ رانكارى نوێ بە شێوازى لێك تێگەیشتن و پرۆ ژە بریارو یاسایەك كە پڕ بێت لە كاملأ بون و مەدەنى بون و بە جیهانگیرى بون رووە و گۆ رانكارى سەرتا سەر هزرى گشت تاكێكى كوردى و بونیاتنانى گشت پرۆژە یاساكانى عەقڵى و گۆ ران و گۆرانكارى فكرى كوردى و ترۆپكى سیاسەتمەداران بێت 0


ئامرازه بەرهەست و مەجازییەکان بۆ چالاکییە مەدەنییەکان\nهیتلەر لە ساڵی ١٩٤٣دا و کەمێک بەر لە کۆتاییی جه‌نگی جیهانیی دووەم، دوایین جوولەکەکانی دانیشتووی بەرلینی دەستبەسەر کردن تا ڕاپێچی کەمپە ترسناکەکانی نازییەکانیان بکا. ئەم جوولەکانە، بریتی بوون لەوانەی کە هاوسەریان جوولەکە نەبوون و تا ئەو کاتە نەفەوتێنرابوون. بەڵام ژنە ئەڵمانییەکان لە ڕۆژی بەڕێکردنیاندا، لە پێش کۆشکی فەرماندەی نازییەکان کۆ بوونەوە و داوای ئازادکردنی هاوسەرەکانیان کرد. سەربازەکان سەرەتا بەسەختی هەڕەشەیان لە خۆپێشاندەران کرد، بەڵام ژنەکان ئەو ناوەیان چۆڵ نەکرد. سەرلەئاخیر حکوومەتی هیتلەر ناچار بوو دوا گرووپی جوولەکە دەستبەسەرکراوەکان ئازاد بکا و ژنەکان لەگەڵ مێردەکانیان چوونەوە ماڵەکانیان.\nناڕەزایەتییە مەدەنییەکان ڕۆڵێکی گرنگیان لە ژیانی مرۆڤەکانی سەرانسەری دنیادا هەیە؛ لە گرووپە بچووکەکانی وڵاتانی تازەپێشکەوتووەوە تا گرووپە گەورەکانی وڵاتانی پێشکەوتوو. ئەم کۆمەڵگه‌یانە بەردەوام لە هەوڵی پێشکەوتن و گەشەسەندندان. دەتوانین بچووکترین نموونەی ئەم چەشنە گرووپانە لە گەڕەکەکاندا ببینین. تا ئەو کاتە کە شۆرای گەڕەکێک لەژێر ڕکێفی هیچ ڕێکخراو و حکوومەتێکدا نییە و لە لایەن دانیشتووانی ناوچەوە بەڕێوە دەبردرێن، کۆمەڵگەیەکی مەدەنیی گەلێک کارای هەیە و بە هەبوونی ئەو شۆرایە، شوێنێکی چاکتر و لەبارترە بۆ ژیانی دانیشتووانی ئەو شوێنە.\nنموونەی ڕێکخراوێکی گەورەی مەدەنی و نێونەتەوەیی، "سندووقی جیهانیی سروشت" (WWF)ه، کە لە ساڵی ١٩٦١ دامەزراوە. ئەم ڕێکخراوە ئێستا لە ١٠٠ وڵاتی دنیادا چالاکە و خەمە سەرەکییەکەی پاراستنی ژینگە و گیاندارەکانە. جگە لە ئەندازە، کۆمەڵگە مەدەنییەکان بێ گومان یەکێک لە کاراترین ڕێگەی گۆڕانکاریی ئەرێنی و موکومی کۆمەڵگەی مرۆڤایەتین. مێژووی چالاکییە مەدەنییەکان لە سەرانسەری دنیادا، پڕە لە نموونەی سروشبه‌خش، کە ژیانیان بۆ بەشێکی زۆری مرۆڤەکان ئاسانتر کردووە؛ لە بزووتنەوەی دژی ڕەگەزپەرستی لە ئەفریقای باشوور بە سەرۆکایەتیی نێلسون ماندێلاوە بگرە، تا بزووتنەوەی مەدەنیی ڕەشپێستەکان بە سەرۆکایەتیی مارتین لۆته‌رکینگ لە ئەمریکا. وێنەی خوارەوە، سێ ساڵ بەر لە تیرۆرکردنی لۆته‌رکینگ گیراوە، کە ئامادەبوونی لۆته‌رکینگ لەو ڕێپێوانەدا و شان بە شانی کەسانی تری ئەم بزووتنەوەیە دەخاتە بەرچاو. کتێبی "ئاکارە بچووکەکانی پێداگرتن" لە نووسینی "ستیڤ کراشا" و "جان جاکسۆن"، دەقێکی سروشبه‌خشی پڕ لە چیرۆکی سەرانسەری دنیایە.\nلەم نووسراوەیەدا، پێداچوونەوەیەک لەمەڕ ئامرازه جۆراوجۆرەکانی چالاکیی مەدەنی لە جیهانی میدیادا دەخەینە بەرچاو. گواستنەوە و دۆزینەوەی زانیارییەکان لە دنیای ئەمڕۆدا، پتر لە هەموو سەردەمێکی مێژووی مرۆڤایەتی، ئاسانتر و بەردەستترە. ئامێرگەلی وەک ئینتەرنێت و دنیای ئۆنلاین لە خزمەت چالاکە مەدەنییەکاندان و کاریگەرییەکی زۆریان لەسەر چۆنێتی و چەندێتیی شێوەی کار و سوودەکانی لە سەرکەوتنە مەدەنییەکاندا هەیه.\nئامرازەکانی چالاکیی مەدەنی\nچالاکییە مەدەنییەکان هەم لە دنیای واقعدا و بە هاوکاریی نزیکی چالاکان و هاووڵاتیان ئەنجام دەدرێن و هەم بە سوودوەرگرتن لە کەره‌ستەکانی دنیای مودێرن، لە جیهانی مەجازیدا و دوور لە پێوەندییە فیزیکییەکانی خەڵک. لەم دەقەدا، ئەم دوو شێوازە لەژێر ناونیشانی "ئامرازە بەرهەستەکان" و "ئامرازه مەجازییەکان" دەستەبەندی دەکەین و پێیاندا دەچینەوە. پێویستە ئەوەیش بڵێین کە هەرچەند ئەم دوو شێوازە لە ناوەڕۆکدا جیاوازییەکی زۆریان لەگەڵ یەکتر هەیە، بەڵام هەمیشە دەکرێ سوود لە ئامێتە و تێکەڵکردنی ئەم دوو شێوازە وەربگیردرێ و بۆ نموونە بە شێوەیەکی مەجازی ڕاپرسییەکی بەرهەست ئەنجام بدرێ.\nهەوڵە مەدەنییەکان پێشینەیەکی دێرینیان هەیە و لە جیهانی بەر لە ئینتەرنێتیشدا خەڵک لە هەوڵی باشترکردنی کۆمەڵگە و ژیانی خۆیان بوون. ئەو ڕێکارانەی بە درێژاییی ساڵانێکی زۆر بەدی هێنراون، هێندە ئەزموون کراون و هەوڵی چاکتریان بۆ دراوە کە ئەمڕۆ ئیتر بەدڵنیایییەوە دەتوانین متمانەیان پێ بکەین. بەکارهێنراوترین ئامرازەکان بریتین لەمانەی خوارەوە:\nڕاپرسی هەمیشە ڕێکارێکی دەرخەر و متمانەپێکراوە. ڕاپرسی، لە هەر هەوڵێکی مەدەنیدا، دەتوانێ هەم زانیاریی بەنرخ بۆ ڕاپرسان فەراهەم بکا و هەم دەتوانێ سەرنجیان بۆ کێشەکان ڕاکێشێ. ڕاپرسی دەکرێ بە شێوەی مەیدانی یان مەجازی ئەنجام بدرێ. لە ڕاپرسیی مەیدانیدا، دەکرێ بچینە شوێنێکی تایبەت و خەڵکی تایبەت هەڵبژێرین؛ بۆ نموونە دەکرێ بچینە زانکۆ و گوێ لە بۆچوونی خوێندکاران بگرین، یان دەتوانین بچینە پارکێک و ڕاوبۆچوونی خەڵک ببیسین. خاڵی هەرە چاکی ڕاپرسیی مەیدانی ئەوەیە، کە متمانەیەکی زۆرترمان بە وەڵامەکان دەبێ، چونکە لە هەبوونی خەڵکەکە دڵنیاین. لە ڕاپرسیی مەجازیدا، بەس کاتێ دەتوانین متمانە بە هەبوونی کەسەکان بکەین کە کۆمەڵێک ئیمه‌یلی ڕاستەقینەیان هەبێ یان خۆمان ئەندامی گرووپێکی تایبەت بین. هەڵبەت قەت ناتوانین بزانین هەر کەس چەند کات و لێوردبوونەوەی بۆ پرسیارەکانمان تەرخان کردووە. لە درێژەی ئەم باسەدا دێینەوە سەر ئامرازە ئۆنلاینەکان.\nچەند نموونەیەکی پڕکار لە ڕاپرسیدا:\nپرسیارە نا و بەڵێیەکان:\nئاسانترین شێوازی ڕاپرسی ئەوەیە، پرسیارەکان وا ڕێک بخرێن کە وەڵامیان بە بەڵێ یان نا بدرێنەوە. ئەم شێوازە زۆرتر بۆ ئەو کاتانەیە کە پرسیارەکان یان ئەو خەڵکەی پرسیاریان لێ دەکرێ، زۆر بن. بەڵام ئەم شێوەیە ناتوانێ زانیاریی زۆر و وردمان بۆ لە کەسەکان بەدەست بێنێ. بەناوبانگترین نموونەی ئەم شێوازە لە ئێراندا و ڕاپرسییەکەی حکوومەتی کۆماری ئیسلامیی ئێران لە دوای شۆڕشی ساڵی ١٩٧٩ بوو.\nوەڵام بە ژمارە\nلەم شێوازەدا، لە خەڵک دەپرسرێ ئەندازەی دژایەتی، یان هاودەنگبوونی خۆیان بە ژمارەیەک، لە یەکەوە تا پێنج یان دە، یان هەر ژمارەیەکی تر دەستنیشان بکا. ئەم شێوە ڕاپرسییە زۆرتر سەرنجی خەڵک ڕادەکێشێ و زانیاریی وردتر و زیاتر دەخاتە بەر دەست. لەم شێوازەدا پرسیارەکان نابێ زۆر بن. نموونە هەرە ئاشناکەی ئەم شێوازە، پرسیاری پزیشک لە نەساغە، کاتێک دەپرسێ ئازارەکەت لە نێوان یەک تا دە، چەندە؟ وەڵامی نەسا‌غ لەم شێوازەدا، یارمەتییەکی زۆری پزیشک دەدا کە چ دەرمانێکی بۆ بنووسێ.\nئەم شێوە زۆرتر لە بابەتگەلی پسپۆڕانەدا بەکار دەهێنرێ و خەڵکی تایبەت و زانای خۆی دەوێ. لەم شێوازەدا داوا لە کەسەکان دەکرێ کە وەڵامی خۆیان بە وشەیەک، یان ڕستەیەکی درێژ بنووسن یان بڵێن. ئەم شێوازە، زانیاریی گەلێک گرنگمان بۆ بەرهەم دێنێ، بەڵام نابێ پرسیارەکان زۆر بن. دەکرێ گفتوگۆ تەلەڤزیۆنییەکان، چ لەگەڵ کارناسەکان و چ خەڵکی ئاسایی، بە نموونە بهێنرێنەوە.\nبابەتەکان و كاندیده‌كان\nلەم شێوازەدا داوا لە خەڵک دەکرێ کە كاندید، یان بابەتی دڵخوازی خۆیان هەڵبژێرن. خۆشه‌ویستترین نموونە لەم بارەوە، هەڵبژاردن و ڕاپرسییەکانی بەر لە دەنگدانە. ئەم شێوە ڕاپرسییە دەتوانێ لە گەلێک ڕووی تریشەوە ئه‌وله‌وییا‌ته‌کانی كه‌مپه‌ینێكی مەدەنی لە چاوی خەڵکەوە پێشان بدا.\nنامیلکە و جاڕنامە\nبڵاوکردنەوەی نامیلکە یان شه‌ونامە [بڵاوكراوه‌ی شه‌وانه]، بەپێی ئەو کۆمەڵگه‌یەی تێیدا دەژین، دەکرێ جیاواز یان تەنانەت مەترسیدار بن. بەڵام لە جیهانی ئەمڕۆدا، تەنانەت لە داخراوترین کۆمەڵگه‌کانیشدا، دەکرێ نامیلکە و شه‌ونامەکان بە شێوەی ئۆنلاین بڵاو بکرێنەوە کە بۆ پاراستنی پێناسەی چالاكوانان، پێویست بە تەگبیرە ئاسایشییەکانی تایبەت دەکا. لە درێژەی ئەم باسەدا ئەوەیشیان دەخەینە بەرچاو. وتارە نووسراوەکان هەمیشە بە تێفکرین و قووڵبوونەوە و خستنەبەرچاوی ژمارە و ئامارە وردەکان کاریگەرییەکی قووڵ دەخەنە سەر زەینی خەڵک و بۆیە بە یەکێک لە ئامرازه هەرە گرنگەکان دەژمێردرێن. بەتایبەت کاتێ ئامانجمان ململانێ لە دژی گەندەڵی و داماڵینی پەردە لە ڕوخساری بەرپرسەکان بێت، کۆکردنەوە و بڵاوکردنەوەی فایلێکی بەڵگەدار لەمەڕ هەڵەی گەندەڵکاران یان ڕێکخراوێکی گەندەڵ، کاریگەرییەکی زۆری دەبێ. گەلێک نموونە لە سەرانسەری دنیادا هەن کە سەرکەوتووترینیان بریتین لە "مێزالێندو" (پڕۆژه‌ی دیدەوانیی گۆڕانکارییەکانی په‌رلەمانی کێنیا) و بزووتنەوەی "ئادیۆپیزۆ" (وەرگرتنەوەی سیسیل لە مافیا) سوودیان لێ وەرگیراوە. لە بزووتنەوەی ئادیۆپیزۆدا، کە وێنەی ڕابەرەکانی لە خوارەوە دەبینن، چالاکوانە مەدەنییەکان بۆ لەناوبردنی کردارە نایاسایی و باجگیرییەکانی مافیا، دەستیان بە بڵاوکردنەوەی شه‌ونامە و نامیلکە کرد و هەموو شتێکیان ئاشکرا کرد. ئەم دوو بزووتنەوەیە بەم شێوازەوە خەڵکێکی زۆریان بۆ خۆپێشاندانەکانی دژ بە مافیا هێنایە سەر شەقام.\nوتارە ئامادەکراوەکان بۆ نامیلکەیەک، دەکرێ بە شێوەی گۆڤارێکی ژێرزەمینی یان ئۆنلاین بڵاو بکرێنەوە. چالاکوانەکانی ئەم بوارە دەتوانن داوای بابەت لە بینەر و خوێنەرانی خۆیان بکەن تا په‌ره بە بەشداربوونی مەدەنی بده‌ن و به‌رده‌وامیی بڵاوكردنه‌وه‌ی شه‌ونامه یه‌كلا بكه‌نه‌وه. بڵاوکردنەوەی بابەتی چەندمیدیایی لە فەزای ئۆنلایندا کارێکی ئاسانە و وێنە و ڤیدیۆی هاووڵاتیان ڕەنگوڕوویەکی تر بە نامیلکەکان دەدا و زۆرتر سەرنجی خوێنەر ڕادەکێشێ.\nلە گشت چالاکییە مەدەنییەکاندا بەشداریپێکردن و پێوەندیگرتن لەگەڵ بەربێژدا گرنگییەکی زۆری هەیە و، ناکرێ بێ لە بەرچاوگرتنی ئەوان چاوەڕێی سەرکەوتن یان هیچ گۆڕانکارییەکمان هەبێ. بەشداریپێکردنی هاووڵاتیان لە بڵاوکردنەوەی گۆڤاری کاغەزی، یان ئۆنلاین لەمەڕ هەر بابەتێک کە پێیان گرنگە، هەم هاووڵاتیان لە کێشەکە ئاگادار دەکا و هەم خەڵکێکی زۆرتر دەخاتە گەڕ.\nهەرچەند لە سەرانسەری دنیادا هونەرمەندی دیوارنووس هەن کە لەسەر داخوازیی بەرپرسەکان و لە پێناو جوانکردنی فەزای شاردا دیوارەکانی شار دەنەخشێنن، بەڵام ئەم کارە لە زۆربەی وڵاتانی دنیادا نایاسایییە. بەڵام دیوارنووسین لە لایەکی ترەوە هەمیشە بە وێنەی ئامرازێکی کارامە لە چالاکییە مەدەنییەکاندا بەکار هێنراوە و کاریگەرییەکی زۆری لەسەر دید و تێڕوانینی هاووڵاتیان هەبووە و هەیە.\nدەکرێ بە دیوارنووسین، بەتایبەت لە شوێنە قەرەباڵغەکاندا، پەیامێک لە فۆرمێکی هونەری و قووڵدا بە خەڵک ڕابگەیەنرێ و زۆربەی جارانیش کاردانەوەیەکی ئەرێنیی بەدوادا هاتووە. "بێنکسی" بەناوبانگترین دیوارنووسی دنیایە کە بەرهەمە هزری و ڕەخنەیییەکانی، سەرنجی زۆربەی خەڵکی لە سەرانسەری دنیادا ڕاکێشاوە.\nئەم شێوازە هەرچەند هێواش و درێژخایەنە بەڵام گەلێک کارایە. مرۆڤەکان بایەخێکی کەم بە گفتوگۆیەکی دروست و لۆژیکی دەدەن. گفتوگۆی ڕووبەڕوو لە ئاگادارکردنەوەی خەڵک لەمەڕ ئەو بابەتە گرنگانەی ژیانیان خستووەتە ژێر کاریگەریی خۆیان، شێوازێکی گەلێک کارامە و گرنگە. شوێنی گفتوگۆی لەم چەشنە، بەپێی بابەت و خەڵکی بەربێژ [موخاته‌ب]، بەئاسانی دەکرێ هەڵبژێردرێ.\nلە بەکارهێنانی ئەم شێوازەدا، دەبێ هەمیشە لەبیرمان بێ کە ڕێز لە حەریمی تایبەتیی بەربێژ و ویستی ئەو کەسانە بگرین کە نایانەوێ لە گفتوگۆکەدا بەشدار بن. زۆر جار دەکرێ سەرنجی کەسی بەربێژ بۆ کێشەکە ڕاکێشرێ و داوای لێ بکرێ هەر بەو شێوەیە کە خۆی هەواڵەکەی بیستووە، دۆست و ئاشناکانی لە کێشەکە ئاگادار بکاته‌وه. بابەتێکی گرنگ، کە کاریگەریی لەسەر ژیانی خەڵک هەبێ و بشاردرێتەوە، کاریگەرییەکی خێراتر دەخاتە سەر ئاگادارکردنەوە و، مقۆمقۆی زانیارییەکانیش خەڵکێکی زۆرتر لە هەواڵەکە ئاگادار دەکا.\nچاوپێکەوتنە تەلەڤزیۆنییەکان، چ لەگەڵ کەسانی پسپۆڕ و چ خەڵکی ئاساییدا، نموونەیەکی باشی ئەم شێوازەن کە کاریگەرییەکی ڕاستەوخۆ دەخەنە سەر زەینی بینەر.\nدنیای مەجازی توانایی [قه‌باره]یه‌كی بێکۆتای خستووەتە بەر دەمی چالاکوانانی مەدەنی. بەکارهێنانی دروست و متمانەپێکراوی ئەم ئامێرانە، دەتوانێ کاریگەرییەکی بێهاوتای هەبێ. بەڵام کلیلی سەرکەوتن، متمانەکردنی بەکارهێنەرە لەم ئامرازانە. چونکە سەرەڕای کاریگەربوونیان، کەشفکردنی کەسایەتیی چالاکوانەکان لەم شێوازەدا کارێکی ئاسانە و لە کۆمەڵگه داخراوەکاندا دەبێتە هۆی کێشە و گرفتێکی زۆر بۆ چالاکوانەکان.\nلەبیرتان نەچێ لە کاتی بەکارهێنانی ئامێرەکانی ئۆنلایندا، شوێنی خۆتان خامۆش بکەن. دۆزینەوەی ئێوە، لە کاتێکدا کە شوێنی بەشداریکردنتان لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان یان بەرنامە پەیامگه‌یه‌نه‌ره‌کاندا ڕۆشن بێت، بۆ هێزە ئەمنییەکان کارێکی ئاسانە. ڕێگەیەکی تر بەکارهێنانی "ڤی. پی. ئێن"ە بۆ لەخشتەبردنی ئەدرێسە مەجازییەکان کە لە درێژەی ئەم بابەتەدا باسی دەکەین. ئەو ئامرازانەی لێرەدا دەیانناسێنین، ئەمینترین بەرنامە و تۆڕە ئۆنلاینەکانن کە پاراستنی کەسایەتیی بەکارهێنەر بەهه‌ند وەردەگرن.\nبەربڵاوترین دیاردەی دنیای ئینتەرنێت، پێوەندیی دووراودووری خەڵکە لە ڕێی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و خستنەبەرچاوی ئەزموونە تاکەکەسییەکانە لە گشت سووچێکی دنیادا. ئەم تۆڕانە هێندە لایەنگیریان هەیه کە هەر بزووتنەوەیەکی مەدەنی، بیەوێ و نەیەوێ، ناچار سوودی لێ وەردەگرێ تا پەیامەکانی خۆی بە شێوەیەکی کارا بگەیەنێتە بەربێژەکانی. بە دیدێکی ڕەشبینانەوە، ڕەنگە بتوانین بڵێین ئامادەنەبوونی سەرکەوتووانە لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا یەکێکە لە هۆکارە سەرەکییەکانی شکستی بزووتنەوە مەدەنییەکان. لە لایەکی ترەوە، بەکارهێنانی دروست و هەمەلایەنەی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان، یارمەتییەکی زۆر لە گەیاندنی پەیام و ئاگادارکردنەوە و بانگهێشتکردنی خەڵک دەخاتە بەر دەم چالاکوانە مەدەنییەکان.\nباوترین و دڵنیاترین تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بریتین لە:\nفەیسبووک: فەیسبووک پڕکاربەرترین تۆڕی کۆمەڵایەتییە و گەلێک هەل و دەرفەت بۆ کاربەران دەڕەخسێنێ. بەکارهێنانی فەیسبووک بە شێوەی شاراوە یان گشتی، گەلێک بەسوودە و لەم ڕێگەیەوە دەکرێ پەیامەکان بۆ ماوەیەکی زۆر بخرێنە بەرچاوی ئەندامان و لایەنگیران.\nهەلێکی تر لە فەیسبووکدا، ئەنجامدانی ڕاپرسییە کە پێشتر ئاماژەمان بە سوود و شێوازەکانی کردووە. بەشی "یادداشت"ی فەیسبووکیش دەرفەتی ئه‌رشیڤکردنی وتار و فایلەکان بۆ گرووپ دەڕەخسێنێ. دوا خاڵی جێی ئاماژە لەم تۆڕە کۆمەڵایەتییەدا، بەشی پەیامناردنە کە بەرنامەیەکی جێی متمانەیە بۆ چاتکردن.\nتویتەر: گرنگترین تایبەتمەندیی تویتەر، خێراییی گواستنەوەی زانیارییەکانە کە دەتوانین بە بڵاوکەرەوەی زیندووی زانیارییەکانی دابنێین. زۆربەی بزووتنەوە مەدەنییەکانی ئەم دوایییە، بەتایبەت "بەهاری عەرەبی"، بە سوودوەرگرتن لەم تۆڕە کۆمەڵایەتییە خۆیان ڕێک خست و خۆپێشاندان و کۆبوونەوەکانیان لەوێدا ئەنجام دا و دەنگ و هەواڵەکانی خۆیان بە گوێی دنیا گەیاند.\nئینستاگرام: ئەم تۆڕە کۆمەڵایەتییە بەرفراوانترین تۆڕی هاووڵاتیان و وێنەگر و ڕۆژنامەنووسانە کە وێنە و هەواڵەکانی خۆیان لە کەمترین ماوەدا و لە ڕێی هاشتاگەوە دەگەیەنێتە هەموو لایەک.\nپرۆگرامە پەیامگه‌یه‌نەرەکان لە حکوومەتێکی سەرەڕۆدا، لەوانەیە لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانیش گرنگتر بن. چونکە ئەم پرۆگرامانە پێناسەی کەسەکان دەپارێزن و خێراترین شێوازی گەیاندنی زانیارییەکانن. لە کورتەپەیامەکانی مۆبایلەوە بگرە تا مەسێجی فەیسبووک، گشتیان ڕێگەی پێوەندیکردنی چاک و بەکارن، بەڵام ڕاددەی متمانەپێکردنیان جیاوازە. دەبێ لە هەڵبژاردنی پەیامگه‌یه‌نەردا فەرامۆش نەکەین، پرۆگرامێک هەڵبژێرین کە پەیامەکان کۆدبەندی دەکا. کۆدبەندیی پەیامەکان دەبێتە هۆی ئەوەی کە پەیامەکان بەس لەسەر مۆبایلی بەڕێکەر و وەرگر ببینرێن. لە ئاکامدا، تەنانەت ئەگەر هاکەر یان بەرپرسەکانی حکوومەت دەست بەسەر مۆبایلەکاندا بگرن یان هاکیان بکەن، ناتوانن پەیامەکان ببینن و بخوێننەوە.\nبەشێک لە متمانەپێکراوترینی ئەو پرۆگرامانەی پەیامەکان کۆدبەندی دەکەن بریتین لە:\nواتساپ: یەکێک لە کۆنترین و پڕلایەنگرترین پرۆگرامی پەیامگه‌یه‌نەرە، کە ڕاددەی متمانپێکردنێکی زۆری هەیە. ئەم پرۆگرامە هیچ ڕێکلامێک بڵاو ناکەتەوە و دەرفەتی ناردنی دەق، وێنە و ڤیدیۆ بۆ کاربەران دەڕەخسێنێ. "جان کۆن" دامەزرێنەر و بەڕێوەبەری واتساپ پەنابەرێکی ئەوروپای ڕۆژهەڵاتە کە لە ئەمریکا دەژی و ئامانجی لە داهێنانی ئەم پرۆگرامە، دۆزینەوەی ڕێگەیەک بوو بۆ پەیوەندییە خۆڕایییەکان لە سەرانسەری دنیادا.\nتێلیگرام: نەرمئامێرێکی متمانەپێکراوە و لە لایەن کەسانێکەوە داهێنراوە کە بە دوای ڕێگەپەیوەندییەکی دڵنیا و جێمتمانەی دوور لە چاوی پووتین بوون. باشییەکەی ئەم پرۆگرامە، ڕەخساندنی هەلە بۆ گرووپەکان کە هاوکات لەگەڵ سەدان یان هەزاران کاربەردا بکەونە پێوەندی و گۆڕینەوەی هەواڵ و زانیارییەکان. سازێنەری تێلێگرام "پاڤێل دۆرف" یەکێک لە ڕەخنەگرانی پووتینە و تێلێگرامی لە پێناو پاراستنی کەسایەتسی کاربەران لە بەرامبەر حکوومەتە سەرەڕۆکان داهێناوە و بەڕێوەی دەبا. دۆرۆف بە هۆی چالاکییە ڕەخنەییسەکانی دژ بە پووتین، ناچار بوو ڕووسیا بەجێ بهێڵێ و ئێستا دانیشتووی وڵاتێکی بچووکە لە دەریای کاراییب.\nسیگنال: دەتوانین بڵێین دڵنیاترین پەیامگه‌یه‌نەر و بەربڵاوترین بەرنامەی هاکەرەکانە. سیگنال لە کاتی ناردنی پەیامەکاندا سوود لە کۆدبەندیی سوپایی وەردەگرێ و دایمە سوپایەک لە بەرنامەنووسی خۆبەخش خەریکی چاکترکردنی تایبەتمەندییەکانی متمانەپێکردنن. سازێنەر و بەڕێوەبەری ئەم پرۆگرامەیش ڕێکخراوێکی خۆبەخش و ناحکوومییە.\nکەرستەکانی تری ئۆنلاین\nدنیای مەجازی جگە لە ئامرازە باسکراوەکانی سەرەوە، گەلێک ئامرازی نوێتری هەن کە دەتوانن بەو ئامرازانەوە سەرنجی خەڵکێکی زۆرتر ڕاکێشن. تایبەتمەندییەکی تری ئەم ئامرازانە لە کۆمەڵگە سەرکوتکراوەکاندا ئەوەیە کە، دەتوانن فایلە بچووکە دەنگی و وێنەیییەکان بە شێوەی ئۆنلاین یا ئۆفلاین بڵاو بکەنەوە.\nچەند نموونەیەک لەم ئامرازانە:\nئینۆگرافیک: لە دنیای ئەمڕۆدا ڕانانی ئامار و زانیارییەکان بە شێوەیەکی پوخت و ڕاشکاو، گرنگییەکی زۆری هەیە. ئەگەر لە گواستنەوەی ئەم زانیارییانەدا بەس جەخت بخرێتە سەر شێوازە کۆنەکەی زانیارییەکان لە وتارێکدا، لەوانەیە سەرنجی خوێنەر یان بینەر ڕانەکێشێ یان هەر بەسەریدا باز بدا. بە سوودوەرگرتن لە ئینۆگرافیک دەتوانین زانیارییە ئاڵۆز و درێژخایەنەکان بە خشته و وێنە سەرنجڕاکێشەکانەوە بخرێنە بەرچاو.\nپادێکست: ئامرازێکی ترە بۆ ناردنی فایلە دەنگییەکان. پادێکست دەرفەتی ئەوە بە چالاکوانان دەدا کە بابەتەکانی خۆیان بە شێوەی کورتەفایلی دەنگی بۆ ئەو کەسانە بنێرن کە کاراترین و ئاسانترین شێوازیان بیستنی پەیامەکانە. شوفێرەکان، وەرزشکارەکان، کارمەندەکان، کرێکاران و خەڵکێکی زۆر پێیان باشترە سوود لە کاتەکانی بێکاریی خۆیان وەرگرن و بە گوێگرتن لە بەرنامە یان ئەو ڕاپۆرتانەی حەزیان لێیە، زانیاریی زیاتر بەدەست بێنن.\nوێبینار و پۆل: کاتێک زۆربەی وانە و باس و بابەتەکان لە زانکۆکاندا ناگوترێنەوە، چالاکوانە مەدەنییەکان دەتوانن سوود لە وێبینار و پۆلە ئۆنلاینەکان وەرگرن و بە یارمەتیی کارناسە پسپۆڕەکان، بە گشت بابەتێکدا بچنەوە. ئەزموونەکان ئەوەیان سەلماندووە کە خەڵێکی زۆر ڕوو لە پۆلی لەم چەشنە دەکەن و تەنانەت دەتوانن دوای چەندین ساڵ سەردانی شوێنی وا بکەن. بۆ بڵاوکردنەوەی فیلمی لەم چەشنە، دەکرێ سوود لە یۆتیۆب یان پرۆگرامە پەیامگه‌یه‌نەرەکانی وەک تێلیگرام وەرگرن.\nهەروەکوو پێشتر باسمان کرد، پاراستنی ناسنامه لە فەزای مەجازیدا گرنگییەکی زۆری بۆ مانەوەی چالاکییەکانی کەس یان گرووپەکان هەیە. بە ئاشکرابوونی ئیمه‌یلێک، خاوەنەکەی دەناسرێتەوە و ناسنامه‌ی خۆی و دۆستی دۆستەکانیشی ئاشکرا دەبێ. بۆ پێشگیری لە ڕووداوی لەم چەشنە، دەبێ زووتر بیری لێ بکرێتەوە و هێندە بەوریایی بجووڵێینەوە کە خۆمان و دەوروبەر و گرووپەکەمان نەکەونە ژێر کۆنترۆڵ و گوشار. لە درێژەدا ئاماژە بە چەند ڕیکارێکی گرنگی ئەم بابەتە دەکەین. بۆ شرۆڤەیەکی تێروتەسەلی ئەم بابەتە پێویستمان بە کات و نووسراوێکی ترە.\nئیمه‌یلی جۆراوجۆر: دەبێ هەر کەسێک چەند ئیمه‌یلی جۆراوجۆری هەبێ و کار و ژیانی تاکەکەسیی خۆی لە چالاکییە مەدەنییەکانی جیا بکاتەوە. هەروەها بۆ ڕێكخستنی تۆڕێکی کۆمەڵایەتی، پێویست بە چەندین ئیمه‌یلی جیاواز دەکا کە لە کاتی تەنگانە یان ئاشکرابوونی کەسێک، گشت تۆڕە کۆمەڵایەتییەکە نەکەوێتە بەر هێرشی هاکەرەکان. "جیمه‌یل"، "هاتمه‌یل" و "ئاوتلۆک" متمانەپێکراوترین ئیمه‌یلن کە پێناسەی بەکارهێنەر (مەگەر بە ویست و حەزی خۆی) ناخەنە بەر دەستی کەسی سێیەم.\nپاسوۆردی دووقوناغی و گۆڕانی بەردەوام: پاسوۆرد دەبێ هەر سێ مانگ جارێک بگۆڕدرێ و تا دەکرێ بە شێوەی دووقۆناغی بێت تا هاکەرەکان نەتوانن لە ڕێگەی دوورەوە پەلاماری بەرنامە و ئیمه‌یلەکان بدەن. خزمەتگوزاریی گووگڵ ئاسانترین هەڵبژاردەیە، کە لە هەر شوێنێک و بە هەر ئامڕازێکی ترەوە داوای چوونەژوورەوە بکرێ، لە کاربەر دەپرسێ ئایا خۆی داوای چوونەژوورەوە دەکا یان پرۆسەی چوونەژوورەوە ڕابگرێ؟ پرۆگرامێکی سوودمەندی تر "گووگڵ ئاتنتیکتەر"ە کە بەخۆڕایییە و لە ئاپستۆر و گووگڵپلەیدا دادەبەزرێنرێن.\nڤی پی ئێن: جگە لە سوودە بێهاوتاکانی ڤی پی ئێن لە بازدان بەسەر فیلتەرەکاندا، بەکارهێنانی ڤی پی ئێن دەرفەتێک بۆ کاربەران دەڕەخسێنێ کە ئەدرێسە مەجازییەکەیان بگۆڕن تا شوێنپێیان بە هیچ شێوەیەک هەڵنەگیرێ. باشترین ڤی پی ئێنی خۆڕایی "ئۆپێرا"یە، کە سێرڤەری لە ئەوروپا و ئەمریکای باکوور هەیە و لە کاتی بەکارهێناندا دەکەوێتە گەڕ و ئەدرێسە مەجازییەکانی کاربەر دەشارێتەوە.\nژنە ئەڵمانییەکان لە ١٩٤٣دا سەلماندیان کە دەکرێ بە ئامرازی مەدەنییەوە پێش بە دڕندەترین حکوومەتەکان و لەوپەڕی دەسەڵاتیاندا بگیردرێ. ئەگەر ئازایەتیی ئەوان نەبا، ئێمە نازانین چەند بێتاوانی تر دەکەوتنە نێو لیستی قوربانیانی "هۆلۆکۆست" و بەر ستەمی نازییەکان. ئەوە ئازایەتیی ئەوان بوو کە ئەو هەموو پیاوەیان، بە ڕێخستنی خۆپێشاندانێک دژ بە نازییەکان، لە ئاگری کوورەی مرۆڤسووتاندن ڕزگار کرد. "مارگرێت ڤۆن ترۆتا" بۆ ڕێزلێنان لەم ڕووداوە مێژوویییە، فیلمێکی بە Rosenstrasse لە ساڵی ٢٠٠٣دا بەرهەم هێنا. حکوومەتی ئەڵمانیایش چیرۆکی ئەم ئازایەتییەی خستووەتە نێو کتێبە دەرسییەکانی قوتابخانە، تا قوتابیان بزانن ئامرازی مەدەنی، تەنانەت لە قورسترین هەلومەرجەکانیشدا، کاریگەریی خۆیان هەیە و دەتوانن گۆڕانکاریی گەورە بەدی بهێنن.\nدواترین دەستکاریکردن لەسەر دوو شەممە, 11 ئازار 2019 13:22


لەوەتەی کورد بوەتە خاوەن دەسەڵاتێکی ئۆتۆنۆم لەسەر بەشێک لەخاکی خۆی، هێشتا بیر لەوە نەکراوەتەوە وەک میللەتانی تری ئەم سەرزەمینە بە بڕیارێکی فەرمی ببێتە خاوەن ساڵنامەیەکی نەتەوەیی خۆی. جارجارە هەروەک ئەوانەی لە دوو سەدەی ڕابوردوودا بوون، هەندێ ساڵنامەی نافەرمی لە شارو شارۆچکەکانی کوردستاندا لەچاپ دەدرێت‌و بڵاو دەکرێتەوە تەنها بە کۆششی تاکەکەسییە، بۆیە بەندە لەگەڵ هاوبیرانم لە هۆزەی دینیی زەردەشتییانی کوردستان بیرمان لەوە کردەوە کە دەبێت ئێمەی کوردیش ساڵنامەیەکی میللیی خۆمان هەبێت لەسەر هەمان شێوەی ئەوانەی لە قۆناغی جیاجیادا لە مێدیا کوردییەکاندا دەرکەوتوون بەڵام زۆربەیان دەقاودەقی ئەو ساڵنامە ئێرانییە "کۆچی هەتاوی"ـیەن کە بێگومان لەبەر ئەو هۆیانەی خوارەوە لەگەڵ ئەو ساڵنامە گریگۆرییە ناگونجێت کە زۆربەی زۆری میللەتانی جیهان لەسەری دەڕۆن. ئەوەبوو لە نەورۆزی ساڵی ٢٠١٧ی گریگۆریدا لە هۆزەی دینیی زەردەشتییانی کوردستان بڕیاری دروستکردنی ساڵنامەیەکی "زەردەشتی/ کوردی"ـمانداو لە ماڵپەڕەکانی خۆماندا بڵاومانکردەوە، وەک بینیمان لای زۆربەی کوردپەروەران پەسەندە، بەباشی دەزانین بەرپرسان لە ئەنجومەنی شالیارانی هەرێم‌و پەرلەمانی هەرێمی کوردستان ئەو پرۆسەو پێشنیارەمان بەهەند وەرگرن‌و پاش لێکۆڵینەوەی زانستی‌و تەکنیکی بڕیاری بە فەرمی کردنی ساڵنامەیەکی کوردستانی دەرکەن [ لەشێوەی ئەو دوو کڵێشەیەی لە خوارەوە دەیانبینن یان هەرشێوەیەکی تری گونجاوو هاوتەریب لەگەڵ ساڵنامەی گریگۆری، کە لە زۆربەی دەوڵەتاندا باوەڕپێکراوە، تانانەت لای زۆر لەو نەتەوانەیش کە خاوەن ساڵنامەی میللیی تایبەت بەخۆن. پاش لەوەی لە نەورۆزی ساڵی ٣٧٥٤ زەردەشتی/ ٢٦٢٨ کوردیدا لە هۆزەی دینیی زەردەشتییانی کوردستان بڕیارماندا ڕێکەوتی سەرەتای گشت ساڵێکمان (ڕۆژی ١ی فرەڤەردینی زەردەشتی/ خاکەلێوەی کوردی) بکەوێتە ڕۆژی ٢١ی مانگی مارس لە ساڵنامەی گریگۆری، کە فەیلەسوفی ئیتالی (ئەلیسیۆس لیلیۆس)* لەبەر ڕۆشنایی ساڵنامە خۆرییەکانی مایای لاتین ئەمەریکا، فیرعەونییانی میسر، ئاشوری‌و سۆمەرییەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوین پێشنیاری ئەو ساڵنامەییەی کردووەو پاپا "گریگۆری ١٣هەم Gregorius XIII" لە ٢٤ی فەبریوەری ساڵی ١٥٨٢ـدا باوەڕی پێبەخشیوە، هەر لە سەرتای ڕاگەیاندنیەوە زۆر وڵات دەسبەجێ کاری پێکردووە بەڵام کارپێکردنی لە هەندێک وڵاتی خاوەن باوەڕی پرۆتستانتیدا ماوەیەکی درێژتری خایاندووە، بەتایبەتی لە بەشی ڕۆژئاوای جیهان. بۆیە ئێمە بە پێویستمان زانی کڵێشەی ساڵنامەیەک داڕێژین گونجاوبێت لەگەڵ ساڵنامەی گریگۆری تێیدا دەبینن گشت بۆنەو ڕۆژە پیرۆزەکانی نەتەوەکەمان لەم ساڵنامە پێشنیارکراوەدا لەگەڵ گشت ساڵێکی گریگۆریدا، جیاواز لەو ساڵنامەیەی دەقی ئێرانییەکەیە، هەر دەکەوێتەوە هەمان ڕۆژی مانگ.\n*Aloysius Lilius 1519-1576 پزیشکی ئیتالی، فەیلەسووف‌و کاتپێوەر (میقاتي)ـیش بووە، بەزۆری ناوبانگی بەوە دەرکردووە کە ڕێکخەری کەلەندەری گریگۆرییە، پرۆژەیەکی بە ناونیشانی Compendiuem novae rationis restituendi kalendarium واتە ڕوونکردنەوەی نوێ لەسەر پوختەکاری لە ساڵنامەدا.


1- ئیسلام تاكە دینە كە الله تعالی جگە لەوە هیچی تر وەرناگرێت: ( ومن يبتغ غير الإسلام دينًاً فلن يُقبلَ منه ).\n2- ئیسلام دینی هەموو پێغەمبەرانە: ( وما أرسلنا من قبلك من رسولٍ إلا نوحي إليه أنه لا إله إلا أنا فاعبُدُونِ ).\n3- سوننەتیش وەحیە و الله بۆ پێغەمبەرەكەی صلی الله علیه و سلم ناردویەتی: ( وما ينطقُ عن الهوى * إن هو إلا وحيٌ يُوحى ) هەر كات پێغەمبەر صلی الله علیه و سلم پرسیاری لێ بكرایە دەربارەی مەسەلەیەك و پێشتر لەلای پەروەردگارییەوە وەڵامی لا بوایە وەڵامی دەدایەوە، ئەگەر نا چاوەڕێی وەحیی دەكرد.\n4- مافی الله بریتییە لە تایبەت كردنی بە هەموو جۆرە عیبادەتیك : ( وإلهكم إله واحد لا إله إلا هو الرحمن الرحيم ).\n5- شیركی گەورە هیچ چاكەیەك بۆ مرۆڤ ناهێڵێت: ( ولقد أُوحي إليك وإلى الذين من قبلك لئن أشركت ليحبطن عملك ولتكُونن من الخاسرين ) ئەم گوتارەش ئاراستە كراوە بۆ محمد صلى الله عليه وسلم و هەموو كەسێكی تر لە پاش ئەو.\n6- الله تعالی لە شیرك خۆش نابێت مەگەر بە تەوبە كردن نەبێت: ( إن الله لايغفرُ أن يشرك به ويغفرُ ما دون ذلك لمن يشاء ).\n7- خەڵكی لەسەر زەویدا دو جۆرن: یان ئیماندارن یان بێ باوەرن، ئیتر جۆری سێیەمیان نییە:( وهو الذي خلقكم فمنكم كافر ومنكم مؤمن ) مونافیقیش دوو جۆرن هەردەچنە نێو ئەو دو جۆرەی باسمان كرد، یان خۆیان وەكو ئیماندار نیشان دەدەن و خۆیان لە ڕاستیدا بێ باوەڕن كە ئەوە (النفاق الأكبر) ی پێ دەوترێت.\nیان كردەوەی چاكە و عیبادەت لە ڕواڵەتی دەبینرێت لە كاتێكدا خۆی تاوان ئەنجام ئەدات و خراپەكانی دەشارێتەوە، ئەوەش (النفاق الأصغر) ی پی دەوترێت.\n8- هیچ كەسێك نابێت كافر بكرێت مەگەر الله لە قورئان و پێغەمبەرەكەی لە سوننەتدا كافریان كردبێت.\n9- ئیمان گوفتارە و كردارە و باوەڕی ناو دڵە، ئەم سێیە پێكەوە ئیمانیان پێ دەوترێت، وەكو چۆن نوێژی مەغریب سێ ڕكاتە و ئەگەر ڕكاتێكی كەم بێت ئیتر پێی ناوترێت نوێژی مەغریب، ئیمانیش بە هەمان شێوە وایە.\nگوفتاری دڵ (قول القلب): بریتییە لە باوەڕ هێنانی تەواو بە ( لا إله إلا الله محمد رسول الله) بە مەرج و مافەكانیان و خۆ بە دوور گرتن لە هەڵوەشێنەرەوەكانیان، هەروەها باوەڕبوونی تەواو بەوەی كە هەرچی پەیامی پێغەمبەر صلی الله علیه و سلم هەیە بە بێ جیاوازی هەر هەمووی راستە و حەقە.\nكرداری دڵ (عمل القلب): واتە خۆشویستنی الله و پێغەمبەرەكەی صلی الله علیه وسلم و دینی ئیسلام، هەروەها بریتییە لەوەی كە هەرچییەك الله و پێغەمبەرەكەی صلی الله علیه و سلم خۆشیان و یستووە تۆش خۆشت بوێت و ئەوەی ڕقیان لێ بووە تۆش ڕقت لێ بێت و لێی دوور بكەویتەوە.\nكرداریش واتە (العمل) بریتییە لەوەی پێغەمبەر صلی الله علیه و سلم پێی سپێردراوە بیگەیەنێت وەكو نوێژ و زەكات و ڕۆژوو و حەج و كردەوەكانی تر.\nئینجا ئیمان زیاد دەكات و كەمیش دەكات و لە ناویش دەچێت، بە تاعەت و كردەوەی چاكە زیاد دەكات و بە تاوان و كردەوەی خراپە كەم دەكات، بە كوفر و شیركیش لە ناو دەچێت و بە هیچی تر جگە لەو دووانە لە ناو ناچن : ( إنما المؤمنون الذين إذا ذُكِرَ الله وجِلت قلوبهم وإذا تُليت عليهم آياته زادتهم إيمانا ).\nبۆ باسەكە بە شیكراوەیی بڕوانەعبدالعزيز الطريفي : ( فصول في العقيدة_الرسالة الشامية ).\n10 تشرینی یەكەم 2020


📅 15-03-2017 رێکەوت و رووداو\n📅 دەمێ تومارکرنێ Mar 15 2017 9:05AM\n👁 ئەڤ بابەتە 14,411 جار هاتیە دیتن\n- بەیانی ئەمڕۆ تەقینەوەیەک لەسەر ڕێگای ئامەد-مێر [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 2 13 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 15-3-2017 9:05:05\n🏰 خانەسۆر جهـ\n📅 دەمێ تومارکرنێ Mar 29 2017 8:57AM\n👁 ئەڤ بابەتە 15,378 جار هاتیە دیتن\n... [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 1 12 ✔ 84% ✍ هـ.ب. 29-3-2017 8:57:26\n📊 لەدوای راپەڕینەوە 412 کەس بێسەروشوێنن ئامار و راپرسیا\n📅 دەمێ تومارکرنێ Mar 15 2017 9:09AM\n👁 ئەڤ بابەتە 4,713 جار هاتیە دیتن\nدواڕۆژ، نوسینگەی هەولێر بە پێی ئامارەکانی وەزارەت [ زێدە... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 89% ✍ هـ.ب. 15-3-2017 9:09:59\n📊 موسڵ؛ لە 23 رۆژدا 52 گەڕەک و شوێنی دیکە کۆنتڕۆڵکراونەتەوە ئامار و راپرسیا\n📅 دەمێ تومارکرنێ Mar 14 2017 1:25PM\n👁 ئەڤ بابەتە 5,991 جار هاتیە دیتن\nلەماوەی 23 رۆژی ئۆپەراسیۆنەکانی خۆرئاوای موسڵدا 52 [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 14-3-2017 13:25:32\n📅 دەمێ تومارکرنێ Mar 14 2017 4:34PM\n👁 ئەڤ بابەتە 7,747 جار هاتیە دیتن\nئەندامی تەڤگەری ژنانی ئازادی ژنانی ئێزدی (تاژێ) رۆ [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 1 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 14-3-2017 16:34:52\n📝 نامەیەکی کراوە بۆ بەرێز / مەسعود بارزانی بەلگەنامە\n📅 دەمێ تومارکرنێ Mar 14 2017 11:05AM\n👁 ئەڤ بابەتە 6,661 جار هاتیە دیتن\nپاش سڵاو لە ڕێگای ئەم نامەیەوە دەمەوێت چەند پرسیا [ زێدە... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 14-3-2017 11:05:07


بایکۆتی دەنگدان پێویستی بە گروپ و رێکخراو نییە، پێویستی بە وشیاریی خەڵکە، ئەو رۆژە لە ماڵەکانتان مەچنە دەرەوە\nشاکار بێستون عەزیز: ئەگەر (کوردستانپۆست) نەبوایە ئێمە چیمان ئەزانی؟!\nسەردار حەمەڕەش: پرۆژەی کریستۆ و هونەری سەردەمەکەمان\nیوسف عوسمان عەزیز: ھەڵبژاردن لەلای پارتی تەواو بووە و دیاریکراوە!\nدلێر محەمەد نوری: کاتێ نێچیر خۆی ئەبێت بە تەڵە!\nکارزان عەلی: ئەردۆگان و دوانەیەكی كورد / عێراقی لەرزۆك\nدانا مەنمی: کابینەی نۆیەم و جەنگی مان و نەمان\nنووسەرێکی کورد: هەواڵگەریی فارس دەڵێ! ئیسلام دەستوری خواردنی مرۆڤەکانی دیاری کردوە!\nدەریا سەرابی: لە سەری رەش چی دەگوزەرێ؟\nجەعفەر کەریمی: هەڵبژاردن یان هەڵبژاردوو؟\nباشووری کوردستان دووجار داگیرکراوە\nیەکەم ئەرکی هەر رێکخراوەیەکی کوردیی کە لە سەر خاکی کوردستان تێکۆشان بەڕێوە دەباوبۆ رزگاریی کورد وکوردستان حەولدەدا،تەنیا شەڕبە تفەنگ نییە دژی داگیرکاریی کوردستان.شەڕی چەکداریی یان شەڕی پاراستنی گەلێک بەشێکی دانەبڕاوە لە گەیشتن بە ئامانجەکان، بەڵام یەکەم کارو دوایین خەبات نییە بۆ چآرەسەرکردنی کێشەی کورد.\nئەرکی سەرەکی هەر حیزبێکی کوردستانی پەروەردەکردنی تاکی کورد وکۆمەڵگای فڕە چەشنی کوردە.بێگومان ئەوکارەش هاسان نییە.بۆ دامەزراندنی دامودەزگایەکی سەردەمیانە و تێکۆشەروفیداکار وخۆنەویست،حەوجێمان بە کەسانی لێهاتووشآرەزاخوێندەوارودڵسۆز هەیە.لە ناو سەرهەڵدانەکانی کوردستان بە دەگمەن سەرکردەی لێ‌هاتوورێکخراوەی یەکدەست وخاوەن ستڕاتیژیی نەتەوەییمان هەبووە.بۆیە زۆرینەیان سەرقافڵەی نێوە ڕێگا بون وبە شێوەیەک تووشی شکست هاتوون.\nئەوەندەی جەستەی نیشتمانی کورد خوێنی لێڕژاوە دەبوایە وڵاتمان بەرەو رزگاریی یەکجاری دامەزراندبایە،وێنەی تەواوی وڵاتانی سەربەخۆ.ئەدی هۆیەکان چن کە لە دەستپێکی هەزارەی سێدا ئەوەیە حالورۆژیی نەتەوەیەک کە ئەوەندەی دووژمن لەت لەتی کردوە،دووئەوەدیش بۆخۆمان، خۆمان پارچە پارچە کردوە!\nژیاننامەی زۆرینەی سەرکردەکانی حیزبیی کە خۆیان وەک شۆڕشگێر بە ئێمە ناساندووە چآولێدەکەی سەرت سووڕ دەمێنێ کە ئایا ئەو سەرکردانە پیاوی چارەسەریی کێشەی کورد بون؟یان پیاوی داگیرکاریی کورد؟ بە باوەڕی ئێمە زۆرینەی حیزب ویان سەرکردەی کورد بەشێوەیەک لە شێوەکان خزمەتیان زیاتر بە دووژمن کردوە تا دۆزی کورد.\nباشترین بەڵگەش بۆ ئەو گووتنە بارودۆخی باشووری کوردستان دوای حیزبی بەعس ودەسەڵاتداریەتی سەددام حوسێن! هەر لە پارڵمانەوە بگرە تا تەواوی دامودەزگای بە ناو حکومەتی کوردی / حکومەتی کورتیی / بەئاڕآستەیەکادا وڵاتیان بەڕێوە بردوە کە دڵی دووژمنی پێ خۆشبێ!هەنگاوی دووهەمیشیان مانەوە بووە لە سەردەسەڵات وکۆکردنەوەی سەروەتوسامانی ئەوخاکە بۆ دەوڵەمەندتربونی خۆیان.دەسەڵاتێک کە خۆی بە بەشیک لە دامودەزگای دووژمن بزانێ لە کوێ بەکاری چآرەسەرکردنی ئازاردەردومەینیەتەکانی گەلی کورد دێ؟\nباشووری کوردستان دووجار داگیرکراوە.جارێک ئەو دووبنەماڵەیە داگیریان کردوە جارێکیش تورک وفارسی دەسەڵاتدار لە تورکیە و ئیڕان.هەرکەسیان پێخۆشبێ، دەیگرن!یان ترۆڕی دەکەن!داروبەردیی ئەو خاکە پڕە ئەندام وسیخۆریی / واجاومیت / سەربە فارس وتورک! وەزاڕەتی ئیتلاعاتی کۆماری ئیسلامی ومیتی تورک دەسترۆیشتووترن لە بنەماڵەی بارزانی وتاڵەبانی.\nچاولە خاڵی هاوبەشیی دوو دەوڵەتی ئێڕان وتورکیە بکەن لە باشووری کوردستان.ئەو دوو دەوڵەتە ئەگەرلە زۆر بواردا دژی یەکتریش بن لە زۆر بابەتی سیاسی ونیزامیدازۆر وەستایانە پێکەوە کار دەکەن.بۆ بەردەوامیی لە گرتن وتڕۆرەکانیش بە بێ شەرمانە وبە رۆژی رووناک ئەوکارە دەکەن.تەنیا بۆ ئەوەی بە دونیا بڵێن،هیچ حیسابێک بۆ ئەودەسەڵاتە ناکەن لە باشووری کوردستان.\nلە تەوای گەمە سیاسیەکاندا کە رۆژانە لە باشووری کوردستان دەمەشێ،بێکاریگەرترین ونزمترن کەسایەتی ومرۆڤی کورد ئەوکەسانەن کە ناوی خۆیان ناوە پێشمەرگە ووادەزانن نیشتمان بە تفەنگی ئەوان وگزیرەکانی بنەماڵەی بارزانی وتاڵەبانی رزگاریی دێ!بڕیاری ئامریکا بۆ کەشآنەوە لە عێڕاق وباشووری کوردستان ئەوەمان پێدەڵێ،زۆر بەئاشکراسەربازی تورک وفارس لە سەر شەقامەکانی هەولێرو سلێمانی بە چاوی خۆمان دەبینین.چون ٣١ئاب رابوردوویەکی گڵاوی ئەو دووبنەماڵەی لە ئاست یەکتر.دووپات بوونەوەی ٣١ی ئابێکی دیکە بۆ حکومەتی کورتیی لە باشووری کوردستان زۆر هاسانە.رۆژ لە رۆژ زیاترئەوەی کە ناویان حکومەت بەرە کورتیی هەنگاو دەنێ.\nئەفغانستان پێش ئەوەی دووبارە رادەستی تالیبان بکڕێتەوە،خاوەنی سروودوئاڵایەکی یەکدەست وئاسایەکی بنەڕەتی تارادەیەک دێمۆکڕاتیک بووە ولە نەتەوەیەکگرتووەکانیشدا خاوەنی پێگەی سیاسی وبڕیاروکورسی ونوێنەری خۆی بووە کەچی زۆر هاسان ئامریکاو ناتۆ رادەستی تالیبانیان کرد.باشووڕی کوردستان لە ناوخۆیداپارچە پارچەیە!چۆن ئامریکا بە جێی ناهێلێ.\nژنی بەرپرسێکی پارتیی رێگایەکی نوێی دۆزیوەتەوە بۆ دزیی و فەسادی\nبه‌رپرسێکی فه‌رمانده‌ی زیره‌ڤانی لە کاتی دانسدا لەگەڵ سۆزانییەکاندا دەکەوێت و دوو پەراسووی دەشکێت\nلە هەولێر گۆشتی ئاژەڵی نەخۆش و مردوو دەفرۆشن\nکارزان عەلی: كۆچ و دروشمەكان\nهەڵۆ بەرزنجی: قەڵەمی کامیل ژیر و حەزرەتی ئوستاذ\nهیوا ئەحمەد: فرۆکەی سیخۆڕی و تیرۆری شۆکری سەرحەد!\nناوەندی قەڵەمی سدنی / ئوسترالیا: سەبارەت بە پێشێلکاری ئازادی سیاسی و ڕۆژنامەنوسی و ئازاد کردنی دەسبەجێی دەسگیرکراوەکان\nژیروان دەرگەڵەیی: گەشتێك بەرەو خۆر ئاوایی ووڵات (بەشی دووەم و کۆتایی)\nرەزا شوان: نایەکـسانی جـێـندەری لە ئـەدەبی منـداڵان دا\nشڤان ئەحمەد: بۆ دیکتاتۆرە گرگن و خیانەتکارەکەی سەری ڕەش\nکادر ماف: ئایالاهور تەواو بوو؟\nکاسیان شەماڵ: تاڵیبان و موراجەعە\nشاکار بێستون عەزیز: باڤڵ تاڵەبانی سەرۆکێکی (تۆزوبا)\nشێرزاد رۆژهەڵاتی: هۆکار و ڕێکارەکانی دوشمنایەتی بنەماڵەی بارزانی و لاهور شێخ خەنگی\nدلێر محەمەد نوری: دەنگ مەدەن زیندانەکە بشکێنن!\nجەوانمێر مارابی: ئۆباڵی ئاستەنگییەکانی بەردەم سەرکەوتنی گەلی کورد لە گەردنی بنەماڵەی بارزانییە\nشێرکۆ پاڵانی: وەزیری بەرگری تورک دەڵێت: کێشەی ئێمە و ئەمەریکا لەسەر کوردە\nکامیل ئەحمەد: هەڵبژاردنێک بوونی نیە، مەگەر سەکۆیەک بێت بۆ ڕسواکردنی پڕۆسەی هەڵبژاردنی عێراق و کوردستان!\nتەها ئەمین هەڵەدنی: ڕیسواکانی وەک دوکتۆر " ڕێبین سەلام" ەکان بەرهەمی ٣١ ئابە\nهیوا ئەحمەد: هەڵبژاردن رەوایەتیدانە بە دەسەڵات!\nکۆدار خەڵەف سەعید: کورد لە کەرکوک، کورسییەک تا دوو کورسی پەرلەمانی کەمتر بەدەست دەهێنێت\nئارام محمد: هەڵبژاردنی عێراق ئاسۆیەك بەر بەتاریكی؟\nکەمال جەمال موختار: دەسەڵاتی کوردیی، یان دەسەڵاتی دوژمن!؟\nقەندێک لە شەکرە داری فەرهادی▪دڵشاد کاوانی▪ڕۆمانووس و ڕەخنەگر.کتێبی ماجەرای دختۆر کاکۆی سەگەوان کتێبێکی (١٧٤) لاپەڕییە، بە بەرگ و دیزاینێکی جوان و ناوازە لە...\nجەعفەر کەریمی: تەنیایی!\nسازەکەم بێ سیمەتەنیای تەنیامنازانم پەنا بۆکامهۆنراوە بەرمتەنیاییم بڕەوێنێ؟\nدڵکەش قادر: ئاوازی دەنگت\nتەنھا ئاوازی دەنگت دەمباتەوە نێو دابڕانێنێو خەیاڵێكنێو گەڕانەوەی بەشێك لە یادەوەری تەنھا ئاوازی دەنگتناھێڵی لە گەنجیم داببڕێمناھێڵێ دووربم لە تۆچەند...\nپاش هەموو بزوتنەوە هونەریەکانی سەدەی بیست، هەنوکە هونەرمەندان لە جیهانادا بە بەردەوامی بەو ڕەوتە مێژوویە، لەم ساتەوەختەدا خەباتی سیاسی و ژینگە دۆستی و فەمینیستی...\nساڵی 1961 هونەرمەندی ئیتاڵی؛ (Piero Manzoni) نەوەد ( 90 ) قوتوو گوی بە قەبارەی ؛ (4,8 × 6 cm) خستە بازاڕەوە، وەک کارێکی هونەری. بریتی بوو لە ؛ سی ( 30) گرام لە پیسایی خۆی. لە...\nرێباز محەمەد جەزا: پەرەسەندنی دەنگ لەشانۆدا هۆكارو دیاردەكانی(بەشی یەكەم)\nرِانانيَكي كتيَبي " التطورالصوتي في الالفاض ، اسبابه وظواهرة "نووسيني : دكتور محمود عكاشةبەرهەمی : دارالنشر للجامعات ، 2009ڕانانی : ڕێباز محەمەد جەزا ساڵی :...\nوتەیەکی زانای بەناوبانگ نیکۆلای تێسلا هەیە دەڵێت " If you only knew the magnificence of the 3, 6 and 9, then you would have the key to the universe " واتە ئەگەر بزانیت گەورەیی ئەم ژمارانە...\n(کۆمەڵکوژی گوندی مەچلوبەی گوێڕی) لەشەوی١٩٨٨/٣/٢٨ بەدەستی پێشمەرگەکانی یەکێتی. ئەودەمەی عەفلەقیە بەعسیەکان لەکوێستانێ لەھەڵەبجەی جینۆسایدیان کردن ئەوان لەتۆڵەی...\nجاشایەتییەكەشی بە پێشمەرگایەتی بۆ نوسراوە شاوەیس سەعید ڕۆژبەیانی (1944/ کەرکوک)، فەرماندەی مەفرەزە خاسەی ژمارە (50)ی سەر بە ئیستخباراتی شیمالی و دواتر سەرۆکجاشی...\nلەوەتەی دەرچوونی (کوردستانپۆست)ەوە ، بە هەق بووە بە چەکۆشێکی زۆر کارێگەر بۆ کوتانی دەسەڵاتی دیکتاتۆرییانەی هەرێمی کوردستان . نەک تەنها کوتینی بزمار بەسەر...\nپارتی بە مەبەستی ترساندنی خەلکی بادینان، لە پرۆسەیەکی نا یاسایی و نا دیموکراسیدا لە مانگی ٨ی پارسالدا بەدەیان رۆژنامەنووس و چالاکوانی بادینان رفاندو ئێستا ماوەی...\nچاودێرێکی سیاسیی: ئەبو کاروان و چەند پرسیارێک\nئەبو کاروان ئێستا ئەندامی مەکتەبی سیاسی حزبی شیوعی کوردستانە و لە خولی پێشوتریش ئەندامی پەرلەمانی کوردستان بووە. ئەو بەرێزە زیاد لە پێویست و بە ئاشکرا هێرش بۆ...\nگەشاوە جاف: کاتێك منداڵەهەرزەکارەکان دەبنە قوربانی چێژی پەنهانی باوان (دایك و باوك)\nکاتێک تۆ دەتەوێ بەهەموو بوونتەوە، لەژێر پەردەی مۆدێربوون و پێشکەوتندا خۆت دەشاریتەوە، لەسەر ستەیجی شانۆ بەدەیان سیناریۆی مرۆڤبوون نمایش دەکەی، هەر ئەوکات، دژە...\nهاوڵاتییەک: هاواریك لە ( سەلیم بەگ ) وە بۆ رۆلەكانى رەسەنەكانى شاری سلیمانى و یانەى كەمال سەلیم\nبیشەكی بیش دەست بی كردنى ناوەرۆكى بابەتەكە بیم باش بوو بۆ جیلی ئیستا و نەوەى تازە كەسایەتى سەلیم بەگ بناسینم ئەو كەسایەتیەى كە حیزبە دەسەلات دارە خاك فرۆشەكەی...\nرەزا شوان: گـرو داڵ نووسەرێکی نەرویجـییە لە بواری ئەدەبی منـداڵان\nخاتـوو (گـرو ئـوستین داڵ) نووسەرێکی ناسراوی پسـپۆری بـواری ئـەدەبی منـداڵانە. ناوی لە ریـزبەندیی لیستی نووسەرە بەناوبانگەکانی نەرویج دایە. گـرو داڵ شاعـیر و...\nھەڵبژاردن لەیازدەی مانگێ لەلای پارتی تەواو بووە ژمارەی کورسیەکانی خۆشی بەتەواوی دیاری کردووە، ئەوانی دی تازە گەرم دەبن و بەدوای قەڵەباڵغی دەکەون...• لەکۆی پازدە...\nهەموومان ئەزانین تەڵە یان داو چییە!؟ تەڵە ئەگەر چی ئەو جێگەیەیە کە خواردنێک یان چەند دەنکە گەنمێکی ئامادەی تیایە، بەڵام دواجار نرخی بە دەست هێنانی خوێن و...\nدوێنێ ئەردۆگان سەرۆك كۆماری توركیا لە كۆبونەوەی گشتی نە تەوەیەكگرتووەكان لە نێۆرك لێدوانێكی دا ، ئەردۆگان بەر لە ھەموو شتێك فاشیستیەتی خۆی بەیان كرد سەبارەت بە...\nپەیامنێری کوردستانپۆست: ئاشكرابوونی گه‌وره‌ترین گه‌نده‌ڵی له وه‌زاره‌تی كارو كاروباری كۆمه‌ڵایه‌تی\nخوێنەرێک: سلێمانی فسفس پاڵەوانی لێنابڕێت\nپەیامنێری کوردستانپۆست: ڕێکەوتن لە دوبەی و جوڵاندنی هێز لە سلێمانی\nپەیامنێری کوردستانپۆست: پاراستن پلانی دانابوو کە ئاسایشی سلێمانی تێک بدات.


گەشتوگوزارى هەولێر: رۆژانە زیاتر لە 20 هەزار گەشتیار سەردانى هەولێر دەکەن\nسەرباز قازی 18/06/2021 - 01:14 گەشتوگوزار\nبەڕێوەبەرایەتى گەشتوگوزارى هەولێر رایدەگەیەنێت بەهۆى باشتر بوونى دۆخەکە و ئەو ئاسانکارییەى بۆ گەشتیاران کراوە، هاتنى گەشتیاران بۆ هەولێر زیادى کردووە و رۆژانە زیاتر لە 20 هەزار گەشتیار سەردانى هەولێر دەکەن.\nنەریمان فازڵ، بەڕێوەبەرى راگەیاندنى بەڕێوەبەرایەتى گشتىیی گەشتوگوزارى هەولێر بە(باسنیوز)ى راگەیاند: "سەرەڕاى داخستنى بازگەکانى نێوان هەولێر و پارێزگاکانى عێراق و پابەندبوون بە رێنماییەکانى لە خۆپارێزى ڤایرۆسى کۆڕۆنا، رۆژانە ژمارەیەکى زۆرى گەشتیار سەردانى هەولێر دەکەن، ئەمەش بەهۆى ئەو ئاسانکارییەى لەلایەن بەڕێوەبەرایەتى گەشتوگوزارى هەولێر و لایەنە پەیوەندیدارەکانەوە پێشکەشى گەشتیاران دەکرێت بەمەبەستى گرنگیدان بە کەرتى گەشتیارى".\nراشیگەیاند: "لە سەرەتاى ئەمساڵەوە تا 15/6/2020، 866 هەزار و 712 کەس سەردانى سەنتەرى شار و ناوچە گەشتیارییەکانى سنوورى پارێزگاى هەولێریان کردووە، ئەمەش داهاتێکى باشە بۆ ناوچە گەشتیارییەکان چونکە ژمارەیەکى زۆرى هاووڵاتى لەو شوێنانە کاریان دەستکەوتووە".\nئاماژەى بەئەوەش کرد: "ئەو ژمارە گەشتیارەى لەو ماوەیەدا سەردانى هەولێریان کردووە زۆرینەیان لە ناوچەکانى ناوەراست و خوارووى عێراق و بەشێکیشان لە وڵاتانى دەرەوە هاتوون، بەجۆرێک رۆژانە زیاتر لە 20 هەزار گەشتیار لە رێگەى فڕۆکەخانە و بازگەکانەوە سەردانى هەولێریان کردووە".


حوکمى زەواجی کاتی (مؤقت = متعة).؟ || مامۆستا مه‌لا ئه‌حمه‌د کاکه مه‌حمود\nفەتواکانی مامۆستافیقهی ژنانحوکمى زەواجی کاتی (مؤقت = متعة).؟\nحوکمى زەواجی کاتی (مؤقت = متعة).؟\nوەڵام: بنەمای دامەزراندنی ژن و مێردیی لە شەریعەتى ئیسلامدا، بە شێوەیەکی ئێجگارەکی و تۆکمەو مەحکەمە، واتە: نابێ کاتی بۆ دیاری بکرێ و ماوەی بۆ دابنرێت، بۆیە هەموو مارەکردنێکى لەو جۆرانە، بەناڕەوا دانراوە، لەوانە:\n(زەواج المتعە)، واتە: مارەکردنی ژنان لەسەر مارەیەکی تایبەت و بۆ کاتێکی دیاریکراو (هەفتەیەک، مانگێک، ساڵێک...) تاد. ئەم نیکاح و مارەکردنە زاناکان بە کارێکى ناڕەواو حەرامی دادەنێن، ئەگەرچى (جەعفەر)یەکان ڕێیان پێداوەو بەحەڵاڵى دەزانن، (طوسي) مەزەب شیعیى دەڵێت: (نكاح المتعة مباح في شريعة الإسلام). بەڵام غەیری ئەوان، ڕەتى دەکەنەوەو دەڵێن: (وأما نكاح المتعة فجميع فقهاء الأمصار على تحريمها). (عەلی کوڕی ئەبوتالب) دەڵێ: ((أن رسول الله ﷺ نهى عن نكاح المتعة يوم خيبر، وعن لحوم الحمر الأهلية)). (صحيح مسلم - كتاب النكاح، باب نكاح المتعة- حديث : 2590) بێگومان پێغەمبەر ﷺ لە زەمانی (خەیبەر)دا ڕێى لە (نیکاح المتعە) و خواردنى گوشتی کەری ماڵیی گرت و قەدەغەی کردن.\nجەعفەرییەکانیش چەند بەڵگەیەکی خۆیانیان هەیەو زاناکانی (ئەهلی سووننەت) یەکە بەیەکیان ڕەتکردۆتەوە، ئێستا بەپێویستی نازانین بچینە ناو ئەو هەراو کێشەوە، بەڵام بەکورتەیەک دەڵێین: بە کۆی دەنگی زانایانی ئەهلی سوننەت (نیکاح المتعە) حەرامەو دانامەزرێت و هەر کەسێکیش بیکات، دەبێ تۆێژینەوەی لەگەڵ بکرێت و بخرێتە ژێر (تەعزیر) و لۆمەوە، چونکە موتعە نە لەبەرژەوندی پیاودایە، نە لە بەرژەوەندی ژن دایە، سەرەڕای ئەوەیش بۆ ماوەی چەند کاتژمێرێک ئافرەتان کچێتی خۆیان لەدەست دەدەن، کە هەمیشە کچێنى لای عورف و لای شەرع پەسەندترن، لەولایشەوە ژنان دەکرێنە کاڵایەک و پیاوان پێیان ڕادەبوێرن، بەڵکو بەرژەوەندی ژنان لەوەدایە کە بەهەتا هەتایی ببنە ژنی پیاوێکی جوامێر و مەردکار و بەئەخلاق و خاوەن قییەم و هەموو مەبەستی لەزەتێکی چەند کاتی نەبێ لە جەستەی ئەودا، بەڵکو (نەسل) و خۆشەویستی و دلۆڤانی و بە هەتا هەتا پێکەوە ژیان و ماڵداریی و داڵدەدانی منداڵان بەدرێژایی تەمەنیان.\nمن وادەزانم موتعە پێچەوانەی دروستکردنی خانەو لانەیە، چونکە ژنێک ئەگەر ژیانی خۆی بەوە بباتە سەر کە هەر چەند ڕۆژێک یان چەند کاتژمێرێک یان چەند مانگێک لەباوەش پیاوێکدا بێ، تاتەمەنی هەیە نابێتە خاوەن ماڵ و حاڵی خۆیی و کە پیریش بوو، نازانێ لە کوێ شەو و رۆژ بکاتەوە، نازانێ چۆن بژی، لەوانەیشە لەو ئاخرو ئۆخری تەمەنەیەوە موتعەچییەکان بەدوایدا نەگەڕێن، ئەمە حاڵی ژنەکانە، خۆ بێگومان حاڵی پیاوە موتعەچییەکانیش لە حاڵی ئەوان باشتر نابێ، پێغەمبەر ﷺ کە مۆڵەتی دا بە هاوەڵان، لە حاڵەتێکی نائاساییدا بوو و بەشاخ و کێوو دەشت و دەرەوە بوون، خەریکی جیهاد و سەرخستنی دینی خودا بوون، بە چەند مانگ دەستیان نەدەگەیشتە ژنەکانیان، پێغەمبەریش ﷺ کە ڕێگەیدان بە شێوەیەکی کاتیی و تا گەڕانەوە بۆلای ماڵ و حاڵى خۆیان، بەڵام بۆ دوایی کە ئەو هۆکارانە نەمان و ئیسراحەت گەڕایەوەو ئەمن و ئاسایشی وڵات زۆر بوو و هاوەڵان ئەوەند سەرقاڵ نەبوون بەجیهادەوە، موتعەی هەڵوەشانەوە، وەکو لە فەرموودەکاندا بە ڕاشکاوی باسکراوە.\nئەوکەسانەیش کە موتعە بە چارەسەرێکی باش دادەنێن بۆ کوڕان و کچانی گەنج و لاو! پێیان دەڵێین: چارەسەری ئەو مەسەلەی لاوانە بەوە ناکرێت، بەڵکو بەوە دەبێ کە ئەوەی دەوڵەت سەرفی دەکات بۆ گۆرانی بێژان و سەما کەران و سووڕدەران و شوێنە گەشتیارەکان، دەیەکی ئەوە خەرج بکات بۆ ئاسانکاری بە یەکگەیشتنی کچان و کوڕان و، هەوڵ بدات مەنهەجی ئیسلام لە کۆمەڵگەکەیدا پیادە بکات، تا مانای ئەخلاق و قییەم و عیففەت و فەزیلە بگەڕێتەوە ناو کۆمەڵگە.\nژمارەی سەردان: 22925


ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و یاری شەترەنج – Standard Kurd\nلەلایەن ستاندار Posted on شوبات 1, 2019 325 جار بینراوە 0 سەرنج\nڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست وەک چەمکێکی جیۆسیاسی و مێژوویی،مێژوویەکی لێوان لێو لەشەڕ و ململانێ و ناکۆکی و دەست تێوەردان هەیە،بوونی فرە پێکهاتەیی و فرەنەتەوەیی و فرەڕەنگی و فرەخاوەنی سنوری سیاسی و جوگرافی ئەم ناوچەیەی ئاڵوزکردوە،بەجۆرێک هەم دەوڵەتانی ناوچەکەو هەم دوڵەتانی ڕۆژئاوا ئەسپی خۆیانی تێدا تاودەدەن بۆ بەدەستهێنانی بەرژەوەندیەکانیان تێیدا وێڵن .\nکەواتە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لەتەختەی شەترەنجێک دەچێت یاریکەرە سەرەکیەکانی و بناغە داڕێژەری جیۆسیاسی ناوچەکە زلهێزەکانی ڕۆژئاوان،ئەوان سەرەتا بەمەنتقی سیاسی و بەرژەوەندی خۆیان زۆر لێزانانە دواڕۆژی ناوچەکەیان لەبەرژەوەندی و دەستکەلای خۆیان نەخشاند بەجۆرێک تاخاڵی کۆتا ئەم ناوچەیە دەبێت لەخزمەت بەرژەوەندیە سیاسی و ئابوری و سەربازیەکانی خۆیاندا بێت و بەویستی خۆیان داهات و سەرچاوە سروشتی و دەوڵەمەندی خاکەکەی هەمیشە لەبەرچاودەگرن .\nلەسەر تەختەی شەترەنج و شانۆی سیاسی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست ئەوەی ململانێی سیاسی و سەربازی ناوچەکە بەڕێوە دەبات دەوڵەتانی سەرەکی ناوچەکەنین!! بەڵکو وڵاتانی زلهێزی ڕۆژئاوان بەتایبەت هەریەک لەئەمریکاو بەریتانیاو فەرەنسان بەهاوکاری نهێنی ئیسرائیل و زایۆنیزمی جیهانی لەپێناو پاراستنی ئاسایشی ئیسرائیلدا لەلایەک و لەلایەکی دیکەش زلهێزێکی دیکەی وەک ڕووسیا کە ئەویش بۆ مەبەست و بەرژەوەندی سیاسی و سەربازی و ئابووری خۆی ئەسپی خۆی لەناوچەکە تاودەدات.\nلەسەر تەختەی شەترەنجی جوگرافی دروستکراوی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست ئەوان لێزانانەو فێڵبازانەوشارەزایانەو سیاسیانە نەخشەکەیان دروستکرد و دابەشیان کرد بەسەر دۆستەکانی خۆیاندا، لەپێناو بەرژەندیە ئابوریە ویستراوەکانیاندا، تێنگەشتەنە لەسیاسەت و لەمێژوو وا وێنابکرێت هەریەک لەتورکیاو ئێران یاریکەری سەرەکی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست،ئەمانیش لەسەرەتادا داردەستی خۆیان بوون،بەڵام ئەمانیش دەیانەوێت لژێر هەژموونی سیاسی زلهێزەکان دەرچن و بەدوای بەپژەوەندیە سیاسی و سەربازی و ئابوریەکانیاندا پەلبهاوێژن.\nکۆنترۆڵکردنی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بۆ هەموو هێزێک زۆر گرنکە،بەتایبەت ئەو هێزەی کۆنترۆڵی ئەم ناوچە سیاسیە دەکات کلیلی سەرکەوتنەکانی ناوچەکەو جیهانی لەدەستدا دەبێت،هەم لەڕووی ئابووریەوە سەردەکەوێت هەم لەڕووی سیاسی و سەربازیەوە،بەمەش دەبێتە زلهێزی جیهانی و خاوەن بڕیاری جیهانی، بەڵام ئەوەی لەژێر ئەم هەژموونگەریەدا زیانی بەردەکەوێت هاوڵاتیانی ناوچەکەن بەگشتی و کورد بەتایبەتی،چونکە داهاتی ناوچەکە بەبێ ویستی ئەمانە دەدزرێت و بۆ بەرژەوندی زلهێزەکان لەدژی ئەمان بەکاردێت،کەواتە دانیشتوانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕوات سوتەمەنی و زیانمەندی سەرتەختەی شانۆی سیاسی ناوچەکەن و لەنێو یاری شەترنجە سیاسیەکەدا وەک تاکە لایەنی دۆڕاو هەموو هێزەکانیان لەدەست دەدەن .\nبڵاوکراوەی پێشووئەندامی حزب ڕەئیی یا ڕۆبۆت؟\nبڵاوکراوەی نوێترکۆنگرێسی ئەمریکی بڕیارێکی گرنگ لە بەرژەوەندی رۆژئاڤا دەدات\nPosted on ته‌مموز 23, 2019 0 744


ماوەی ٣٠ ساڵە نەتوانراوە ئاوی خواردنەوە بۆ چەمچەماڵ دابین بكرێت – لڤین پرێس\nئازاد محەمەد، سەرۆكی ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی و وەفدیكی ئەنجومەنی پارێزگا سەردانی قەزای چەمچەماڵیان كرد، بۆ بەدواداچوون چارەسەری كێشەی ئاوی چەمچەماڵ و پرۆژەی ڕاكێشانی ئاوی گۆپتەپە، لەكۆنگرە ڕۆژنامەنووسیدا، سەرۆكی ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی رایگەیاند،” لەئێستادا هەرێمی كوردستان توشی وشكەساڵی بووتەوە بۆ قەزای چەمچەماڵ كێشەكە زیاتر دەبێت لەبەرئەوەی لەماوەی ( ٣٠ ) ساڵە نەتوانراوە ئاوی خواردنەوە بۆ چەمچەماڵ دابین بكرێت”.\nهەروەها لە درێژەی وتەکانیدا ووتیشی،” جەخت دەكەنەوە لەچارەسەری كێشەی كەم ئاوی دابینكردنی ئاو بۆ هاوڵاتیانی قەزاكە ئەویش ڕاكێشانی ئاوی گۆپتەپە- چەمچەماڵە، ئەو بودجەیەی لەڕابردوو بۆی دابین كرابوو بەدەرخستەیەكی نوێ بۆ زیندوو بكرێتەوە، بەخۆشحالیەوە وەزارەتی شارەوانی نوسراوێكی ئاڕاستەی ئەنجومەنی وەزیران كردووە لەدوو خاڵدا داوای دوو بڕە پارەی كردووە، ئەویش بڕی ( ٧ ملیار و ٦١٨ ملیۆن )دینارە”.\nسەبارەت بەدەنگوی دیارنەمانی ئەو بڕە پارەیە كە بۆ ڕاكێشانی ئاوی گۆپتەپە چەمچەماڵ دانرابوو، سەرۆكی ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی وتی “ئەو بڕە پارەیە بەهۆی قەیرانی دارایی، ڕاكێشرایەوە بۆ مووچەی مووچەخوران”.\nتۆڵەی ئەو پێشمەرگە شەهیدانەمان کردەوە کە لەم ماوەدا بە هۆی هێرشی داعشەوە شەهید بوون


كوتنين مه زنان بزانه دانه كه فيه خه له تيا - كوربه‌ندا نـیـبـه‌ر\n> بابه‌تێن دوباره و ژێچوی\nكوتنين مه زنان بزانه دانه كه فيه خه له تيا\nجهێ ئه‌ز لێ دژيم كوتنين مه زنان بزانه دانه كه فيه خه له تيا\nده‌یکا کچا وه‌کی هرچا.. ده‌یکا کورا وه‌کی درا\nئێشا تلێ ئێشا له‌شی هه‌میێ یه\nئاڤ سه‌رو کانی یا شێلیه\nئاڤێت بوش دگه‌لیێت کیردا دهێن\nئاڤێت کانیا شێلی نابن\nئاقل تانجێ زێرینه سه‌رێ هه‌می که‌سێ دا نینه\nئاقلی ژ بێ ئاقلا بگره\nئاقلێ سڤک بارێ گرانه\nئه‌ز چیا و تو چیا گولک ما بێ گیا\nئه‌ز دبێژم ئه‌ڤه هرچ تو دبێژی ئه‌ڤه ده‌وسا وێ\nئه‌ز دبێژم نێره تو دبێژی ب دوشه\nئه‌ز دزانم ئاڤ لسه‌ر چرا دچیت به‌لێ نابێژم\nئه‌زمان و یێ بریبه سه‌رو یێ ڤه‌کری به\nئه‌س نه ئه‌و چیا مه هه‌می که‌س سه‌یرانا لێ بکه‌ن\nئه‌گه‌ر ئاخفتن زیڤ بیت نه ئاخفتن زێره\nئه‌گه‌ر باجێره‌کێ پشیک حاکم بیت مشکێت وی باجێری هه‌می گونه‌هکارن\nئه‌گه‌ر بارانێت نيسانێ ببنه كه ر دڤێت ژناڤ ده خلا نه كه نه ده ر\nئه‌گه‌ر ته ده‌رگه‌هێ ئێکێ قوتا دێ ئێک ژی ده‌رگه‌هێ ته قوتیت\nئه‌گه‌ر خانیێ ته شیشه‌بیت به‌را نه هاڤێ خانیێ خه‌لکێ\nئه‌گه‌ر خودێ دا نابێژیت تو کورێ کێی\nئه‌گه‌ر خودان به‌نکه‌کێ سورو زه‌ربا دا بده‌رێ خانیێ خو ڤه بیت\nئه‌گه‌ر گورگ خه‌ما بارانێبا دا بوخو که‌په‌نه‌کێ چێکه‌ت\nئه‌گه‌ر مروڤ پیڤازا نه‌خوت بێهن ژ ده‌ڤێ مروڤی ناهێت\nئه‌گه‌ر نانێ مروڤی ذچاندکێ خه‌لکێ دا بیت دێ هه‌ر یێ برسی بیت\nئه‌گه‌ر هه‌ڤالێ ته شه‌کربیت هه‌میێ نه‌خو\nئه‌گه‌ر هه‌می چیچکا هه‌ژیر خاربان چ بو خودانا نه‌دمان\nئه‌گه‌ر کرمانجی تێر خار یان دێ ژنه‌کێ ره‌ڤینیت یان دێ مێره‌کێ کوژیت\nئه‌و حه‌وشه به‌لێ نه ئه‌و ره‌وشه\nئه‌و خه‌م بلا بو وێ گاڤێ بیت\nئه‌و دیوانا تو نه‌خواستی نه‌چێ\nئه‌و گرێ یا بده‌ستی ڤه بیت ب ددانا نه‌ڤه‌که\nئه‌و کانیا تو ئاڤێ ژێ ڤه‌تخوی شێلی نه‌که\nئه‌و که‌سێ هاری ته شه‌ری نه‌که‌ت پشتی ته تولێ ناڤه‌که‌ت\nئه‌وی به‌ری راکێ یێ تو بشێ یێ\nئه‌وێ بچت ماسیا دێ ده‌رو قون لێ ته‌ر بن\nئه‌وێ بخازیت رویه‌ک ره‌شه و یێ نه‌دت هه‌ردو روی دره‌شن\nئه‌وێ بلند بفریت دێ نزم که‌ڤیت\nئه‌وێ دیزکێ چێکه‌ت دێ زانیت چمبلا ژی ئێخیتێ\nئه‌وێ هاته همبانکێ دێ هێته قازانکێ\nب وه‌ریسێ خه‌لکێ نه‌چه دارا\nبێده‌ر هه‌ر خه‌ما بایه\nبای بر باروڤێ لێدا\nبار نه‌چیت به‌ر که‌ری، که‌ر دێ چیت به‌ر باری\nباره قرێژا ده‌ستا نه ئه‌گه‌ر شیشت چ نامینیت\nبچیک فێقیێ مالێ نه\nبرا برایه بازار جودایه\nبرایێ خراب ژ خویندارێ باش چێتره\nبلا ئه‌ز خارنا شێری بم نه نێچیرا رێڤی بم\nبلا لاوکێ من لاو بیت بلا شیڤا من ڤه‌ره‌نک بیت\nبلا مروڤ یێ مریبیت نه‌کو بن زولما دوژمنی بیت\nبلا مروڤ دیکلێ روژه‌کێ بیت نه مریشکا سێ سالا بیت\nبه‌حر بده‌ڤێ صه‌ی پیس نابیت\nبه‌ری بارانێ بانه به‌ری مرنێ تانه\nبه‌ریکا خو ب پارێ خه‌لکێ گه‌رم نه‌که\nبه‌رێ ئاڤێ سه‌ر نشیڤه\nپێت خو دیڤ به‌رکا خو درێژ بکه\nپایز هات به‌رکا فه‌قیری یا درهایه\nپایزه و گورگ یێ حیزه\nپاره تێت و نامینیت به‌لێ مرن هه‌ر دمینیت\nپاشا هه‌ر هه‌وجه‌ی نیسکێ یه\nپشت دیوار ب گوهن\nتێت صوتن ناهێت گوتن\nتێشکێت شیێرا هه‌ر شێرن\nتفا سه‌ر ئه‌ڤرازه\nتلا خو نه‌که ئاگری دا نه صوژیت\nتو چ بکی کارێ ئه‌و تێت خارێ\nتو دبێژی به‌لێ ناپێژی\nج جار مروڤێ خو نه‌ده ب خه‌لکێ بیانی\nجیرانیا خوش ، خوشتره ژ برایێ نه خوش\nجیرانێ نێزیک چێتره ژ برایێ دیر\nجه‌هنه‌ما ب هه‌ڤال خوشتره ژ بحه‌شتا بێ هه‌ڤال\nجوتیار چی یه تو دچینی ؟ گوت ئه‌گه‌ر شینبو دێ بینی\nچ به‌لگێ زه‌ربو دێ هه‌ر که‌ڤیت\nچ دلێ بێ مراد نینن\nچ ده‌رد بێ ده‌رمان نینن\nچ ده‌شته چ زوزانه عه‌سل خودانه\nچ کانی بێ ئاڤ نابن، چ باغ بێ گول نابن، چ دل بێ کول نابن\nچیڤ ده‌رمانێ چیڤی یه\nچێله‌کا هار گارانه‌کێ هار دکه‌ت\nچاڤیت ره‌ش نه‌هه‌وجه‌ی کلدانێ یه\nچاڤه‌ک کوره بیت مروڤ ده‌ستێ خو ده‌ته به‌ر یێ دی\nچه‌ند بو نه‌زانا بکه‌ی یا شخویه\nچه‌ند شه‌ڤ تاریبیت نه‌شێت روناهیا شه‌مالکێ ڤه‌شێریت\nچوچکا ده‌ستێ مروڤی دابیت چێتره ژ صه‌دێت سه‌ر دارێ\nحه‌تا تو چویی حیلا ئه‌ز ژ وێڤا دهات\nحه‌تا سه‌ر ده‌ستا برێڤه نه‌چیت قه‌درێ پیا نزانیت\nحه‌تا مار خو راست نه‌که‌ت ناچیته دکونێدا\nحه‌چیێ جوو جهـ ژبه‌ر چوو\nحه‌سیدیێ ب شولی ببه ، حه‌سیدیێ ب مالی نه‌به\nحه‌فت جارا خو بده ره‌ڤان جاره‌کێ خو نه‌ده به‌ردان\nحه‌فت خویشکا بو براێه‌کێ کر دوماهیێ مالێ وی ل پشتا دیکله‌کێ کوره کر\nخیاره ژ تیتکێ دیاره\nخه‌به‌ر دچنه عه‌سمانا دکه‌ڤن کوشا خودانا\nخه‌به‌رێت شه‌ڤ و روژا ئێک نینن\nخه‌تا خار ژ گایێ پیره\nخه‌زینا زێرا خلاس دبیت به‌لێ شولێ مێرا خلاس نابیت\nخو پاراستن چێتره ژچاره‌سه‌رکرنێ\nخودێ دزانیت چ د دلێ ماریدایه له‌وا ده‌ست و پێ دکرن زکیدا\nخودێ که‌زوانا دته بێ ددانا\nخوش خه‌به‌ره به‌لێ نه باوه‌ره\nدیاری هه‌سپه شین دیاری قه‌سپه\nدیتنا روژه‌کێ به‌رامبه‌ر ساله‌کێ\nدیزا بکه‌زی دروارا بێ ده‌زی من دای دیت دلێ من ژ کچێ ته‌زی\nدین هه‌می ئه‌و نینن ئه‌ێن دچنه چیایی\nدیوارێ سه‌ر به‌فرێ یه\nدیوارو بوته دبێژم پشت دیوارو گوهـ بده\nدایی ژنبابه باب بخو زر بابه\nدایێ ب بینه و کچێ بخوازه\nدایێ حه‌ژێ کر کچێ شی پێکر\nدابزانی ده‌و برایێ ماصتی یه\nدار نینه با لێ نه‌ده‌ت\nدارێ ستویر نابیت گوبال\nدانا خودێ ب سه‌ر چ ڤه نینه\nداوه‌تا داهول قوتانه ئه‌و بخو داهولێ لێ ده‌ت\nدل شوشه یه ئه‌گه‌ر شکه‌ست ناچێبیت ڤه\nدلێت ره‌ق نه‌رم نابن\nدلێن نازک ناگه‌هیته چ مرادا\nدنیا هه‌ر روژه‌کێ بو ئێکێ یه\nده‌ڤ دخوت چاڤ شه‌رم دکه‌ت\nده‌ڤێ ریڤی نه‌گه‌هشته تری گوت ئه‌ڤ تریه طرشه\nده‌یکا حه‌فت کورا لبه‌ر دیوارا مر\nده‌رزیکێ چاڤێت هه‌ڤالێ خودا دبینی به‌لێ گێسنی دچاڤیت خودا نابینی\nده‌رمانێ چ ژ نه‌هاتنێ شوکر ژ خودێ یه\nده‌رمانێ خواستنێ دانه\nده‌ست ده‌ستا دنیاست\nده‌ستێ لبن به‌ری\nده‌سته‌ک بتنێ ده‌نگ ژێ ناهێت\nدوژمنێ ب ئاقل چێتر ژ هه‌ڤالێ بێ ئاقل\nدونیا بو دوو برا ما وانژی پێک نه‌دکر\nدونیا بو که‌سێ نه‌مایه\nدونیا دبیت بوصت نه‌یار نابیت ده‌ست\nدوو سه‌رێت به‌رانا قازانه‌کێ دا نا که‌لن\nریڤی گوت خوزی ئه‌ز برایێ بچیک نه‌بام\nریڤی لبه‌ر کونا خو یێ خورته\nریڤی نه‌چو کونێ ڤه زه‌نگله‌ک ب سه‌رێ کوریا خوڤه‌کر\nرێباز نه داره و نێرگز نه بوهاره و کچ نه شینواره\nرێبه‌رێ مالا مه عه‌لویه له‌وا حالێ مه هویه\nرێک ب هه‌ڤال ڤه یا خوشه\nرێکا گایی هه‌ر گه‌لیی یه\nراستی شیرێ خودێ یه\nرحمه‌ت لگورا کفن دزی\nرسق ئێکه نابیت دوو\nرسقا هارا ل دینایه\nره‌زێ بێ خودان به‌ری ناده‌ت\nره‌شو بده‌ستێ خوه ئه‌گه‌ر دێ ئاڤ ته‌به‌ت\nره‌شکه دلێ خودانێ خوه‌ش که\nرویێ ره‌ش هه‌وجه‌ی طه‌نیێ نیه تو لێبدی\nروژ دچن به‌لێ به‌لا ناچن\nروژا خوش نه‌ده بیا نه‌خوش\nزیره‌کی نه ب مه‌زن و بچیکی یه\nزێرنگر زێرێ خو دنیاست\nزادێ روهن ژ کێم دانی یه\nزانیین روناهیه نه‌زانین تاریه\nزگ تێره شانه‌دێره\nزه‌لام ب مویا ژن ب رویا\nزک قازنه‌کا نیسکێ حه‌وینیت به‌لێ ئاخفتنه‌کێ ناحه‌وینیت\nزکێ برسی تێر دبیت به‌لێ چ جار چاڤ تێر نابیت\nزکه‌کێ تێر چێتره ژ هزارێت برسی\nژ وه‌لیا دبنه خولی و ژ خولیا دبنه وه‌لی\nژمێرا نه ترسه ژ پیسا بترسه\nژن ژی هه‌نه ژنکوک ژی هه‌نه\nژن گیزه صه‌دا ئێک عه‌زیزه\nژن هه‌می گاڤا ژنه به‌لێ مێر هه‌می گاڤا مێر نینه\nژنێ جوان زه‌لامێ لاو دڤێت\nژنێ نه بژێره عه‌سل خێره\nژنا بینه ژ عسلیا ئاڤێ بینه ژ کانیا دا بینی عه‌جێبیا\nژنا پیرا به وه‌کی میرا به\nژنا چ به‌ختێ خو نینه\nژنا خراب به‌رده و مێرێ خراب ده‌رده\nژنبابێ کافر بابێ ئه‌ز برسیمه لبه‌ر دولابێ، راوسته مه توڤێ ئاڤێتی هه‌تا شین بیت و زه‌ر بیت و بدرین\nسڤکا دایێ داپیره و سڤکا بابێ باپیره\nسیار حه‌تا نه‌که‌ڤیت نابیت سیار\nسیارێ خه‌لکێ هه‌ر یێ په‌یایه\nسێ تاڤیێت بارانێ ناڤ به‌ینا نیسان و گولانێ چیتره ژ باگردانێ زێری ل نیڤه‌کا دیوانێ\nسێ تشت هه‌نه بێ باوه‌ره: مار ، ئاڤ ، ئاگر\nسێ گدی باب هه‌نه دنێ ئێک ئه‌وه یێ ژئه‌ڤرازیا کێشیت تیتنێ ویێ بچیت رێکێ تنێ وئه‌وێ لبن ئه‌مرێ ژنێ\nسێنیکا مروڤی یا شکه‌ستی چێتره ژ یا جیرانی بخازی\nساخ بن شینا خه‌نجه‌را به‌لێ ساخ نابن شینا خه‌به‌را\nسال زڤری سالێ گوت خوزیکێت پار\nسلاڤ ل حازرا\nسه‌ر لبه‌ر منه‌تا بلا بچیته زیاره‌تا\nسه‌ر مه‌زن پێ بچیک خوزیا ل وێ مالا تو لێدبی بیک\nسه‌رێ به‌ره‌ڤانا هه‌ر یێ شکه‌ستی یه\nسه‌رێ دره‌وینی هه‌ر یێ شوره\nسه‌رێ سه‌ر به‌ر نه ئێشت بلا به‌ر به‌را بکێشیت\nسه‌رێ نه ئێشیت نه هه‌وجه‌ی چ ده‌رسوکانه\nشینا شێرا ریڤێ لێ دکن گێرا\nشێر نابیت رێڤی\nشێر هه‌ر شێره چ ژنه چ مێره\nشێرێ جاره‌کێ به نه به رێڤیێ هزار جارا\nشریناهیا دارا ژ به‌لگا نه\nشه‌ڤێت جه‌ژن ژار ژی ده‌وله‌مه‌نده\nشه‌باشا بده پاشی بره‌قصه\nشه‌بکێ به‌ر ره‌بکا\nشه‌رێ ژن و مێرا هه‌تا وه‌ختێ نڤستنێ\nشه‌قلو شه‌ما مال بو مه ما\nشه‌لوال شینو چ ل مال نینو\nشول بازنێ ده‌ستێ زه‌لاما یه\nشول شێره ئه‌گه‌ر مروڤی کر دێبیته رێڤی\nشولێ ئه‌ڤرو نه‌هێله بو سوبه‌هی\nشولکه‌رێ خوبه خوشتڤیێ خه‌لکێ به\nصاڤار ئالیا مێرا نه\nصه ب به‌را ، مار ب دارا\nصه دره‌ویت کاروانی دبوریت\nصه‌یێ گوندێ خوبه نه ئاغایێ گوندێ خه‌لکێ به\nصه‌د گوتن گوری کریاره‌کێ بن\nصه‌د کولاڤ ب ئاڤێدا بچن به‌س یێ مروڤی دگه‌ل نه‌بیت\nصورا خو صوتن سپیا خو فروتن ره‌ش ئه‌سمه‌را دلێ لاوکا صوتن\nصوفی صوفیێ به‌رێ کچێت وان دخار دخار هشیاربن دێبێژن مه چ نه‌خار\nطرا فه‌قیری یا بده‌نگه\nعه‌جه‌لا بزنێ هات چو نانێ شڤانی خوار\nعه‌ر گورگورێ دکه‌ن به‌لێ هه‌میا باران ژێ ناهێت\nفه‌لێ پیر موسلمان نابیت\nقیتێ ئه‌ڤرو نه‌هێله بو سوبه‌هی\nقازی هه‌ر قازی هه‌ر که‌سه‌ک ژ خو رازی یه\nقر قر و ژبن بر\nقه‌برێ سواری هه‌ر یێ کولایه\nقه‌نجی هه‌می گاڤا نه یا باشه\nقه‌نجیێ بکه لێ خه‌به‌ر نه‌ده\nقوه‌تا دوژمنێ خو بزانه پاشێ شه‌رێ وی بکه\nگاڤانه‌کێ سه‌ربه‌ست ب اخایێکێ بن ده‌ست نه‌به\nگازیا لده‌یڤ گورگی یه\nگر به دا یێ گراڤیبی\nگرارا ب دوو کابانیا یا بێ خوێ یه یان یا سیره\nگه‌لحیێ کیر بێ ئاڤ نا بیت\nگوت کورو یێ ژکی گوتێ هێشتا من ژن نه ئیناده\nگوتێ پیرێ ته ئاقل یان سه‌ر بور، گوتێ ئه‌گه‌ر سه‌ربور ب سه‌رێ من هاتن ئه‌ز دێ بئاقل که‌ڤم\nگوتنێن مه‌زنا نه‌خشێ لبه‌را نه\nگورگ و مهـ پێکڤه ناچه‌رن\nگوزکێ نیه ئاڤ تازیه\nگوندێ بتفاق بیت ملله‌ته‌ک نه‌شیتێ\nگونده‌که و گوندوره‌که\nگوهێ خو نه‌ده‌ته مه‌زنا دێ لێهێن شاخێت مه‌زنا\nل بن سیبه‌را شه‌ری بلا شێر ته بخوت\nل ناڤ دیوانا پر بێژ نه‌به\nلێهاتن ژ ژێهاتنێ چێتره\nلومه کرن جه‌ربه کرن\nمیرێ من بوری\nمیربه په‌لاڤێ بخو\nمێر بێ ژن جار دبیت ژنا بێ مێر هاردبیت\nمێر ژنا خو حێجه‌ت که‌ت گوتێ تو خو لبه‌ر بێژینگێ دهه‌ژینیت\nمارێ ره‌ش نه ئارینه\nمالێ قه‌لسی و مه‌ردی هندی ئێک دچیت\nمالێ منه و وارێ منه\nمالێ نه‌که بو کورێ قه‌نج و خراب\nمرن هه‌با پیری نه‌با\nمرنا بله‌ز چێته‌ر ژ مانا ره‌زاله‌ت\nمرنا هه‌ڤال خوشتره ژ داوه‌تا بێ هه‌ڤال\nمروڤی دمریت ده‌ین نامرن\nمروڤی کور نه‌بیت بسه‌رێ کچێ سویند دخوت\nمروڤێ بێ ژن وه‌کی دارا بێ خه‌مله و بێ به‌ره\nمروڤێ زک ره‌ش نه‌یارێ خویه\nمن چاڤێ ره‌ش بوته نه کلداینه\nمن کر و ته کر بێ ئاقلا فه‌یده کر\nمه ژنه‌ک ئینات بله‌ز و به‌ز مه لێدان ره‌ز و په‌ز سڤکا مالێ هه‌ر بوم ئه‌س\nمه‌زنا چ بو بچیکا نه هێلایه\nمه‌زناهی ژ هه‌می که‌سێ ناهێت\nمه‌سین ئاڤێ ل خو ناکه‌ت\nمه‌شکا رێدا هه‌چی هات حنگه‌ک لێ دا\nنیهاتن که‌ڤن خه‌لاتن\nنانێ ئێکێ دئاڤێدا چوو گوت بلا بخێرا بابێ من بیت\nنانێ خو بخو ب ئاڤێ منه‌تا خه‌لێ ب هاڤێ\nنانێ مێرا بێ منه‌ته\nنانێ نه‌که‌را چ عه‌ردا نینه\nنه ئه‌و سیکه و نه ئه‌و بازاره\nنه عه‌ورێ گورگوری نه زه‌لامێ تر تری\nنه‌یارێ بابێ نابیت دوستێ کوری\nنه‌بێرا بزنا و نه‌دیوانا ژنا\nنه‌با خویا هه‌می گرارا\nنه‌به سه‌رشکێنێ به‌ر ئاقارا\nنه‌چه سه‌ر ده‌رێت بلند دا نه‌که‌ڤی\nنه‌چه وی عه‌ردێ یێ ته که‌سێ خو لێ نه‌بیت\nنه‌ختێ گران مال وێرانه\nنه‌گوندێ بێ ره‌ز نه کینێ بێ په‌ز نه ئه‌و که‌سێ بێژیت ئه‌ز و ئه‌ز\nهیڤیا خه‌لکێ ئاڤا لسه‌لکێ\nهیڤیا لده‌را خولیا بسه‌را\nهه‌تا بێم و بێمه‌ڤه دێ که‌م و هێمه‌ڤه\nهه‌تا مرنێ هه‌ر کرنێ\nهه‌تا نیڤه‌کا ده‌ستی ره‌ش نه‌بیت طاما ده‌ڤی خوش نابیت\nهه‌ر ئه‌ڤرازیه‌کێ نشیڤیه‌ک یا هه‌ی\nهه‌ر به‌ره‌ک جهێ خو یێ بقه‌دره\nهه‌ر تشته‌ک ب گه‌رمی یێ خوشه\nهه‌ر ده‌ف وی یێ ته بگرینیت نه‌چه ده‌ف وی یێ ته بکه‌نینیت\nهه‌ر سیکه‌کێ بازاره‌ک یێ هه‌ی\nهه‌ر سه‌ره‌کێ ئاقله‌ک یێ هه‌ی\nهه‌ر که‌زیزه‌ره‌کێ سمبێل سوره‌ک یێ هه‌ی\nهه‌ر که‌سه‌ک شولێ خو، هه‌ر مێره‌ک و ژنا خو، هه‌ر رێڤیه‌ک و کونا خو\nهه‌ره رێکێ بلا دیربیت بده بوری بلا کیربیت وکچێ بینه بلا پیر بیت\nهه‌که گول نه‌بی نه‌به ستری\nوی به‌ری نه راکه ئه‌وێ تو نه‌شیێ\nواهه هرچه ئه‌ڤه ده‌وسا وێ یه\nوه‌کی ریڤیێ کوریا وی صه‌د عه‌ردارا بستایی\nوه‌کی سماقا شیشتی یه\nکۆریا ریڤی شاهدێ ریڤیه\nکی جحتێ بلا ئه‌و بجیت به‌ر\nکی مڤایه ئه‌و برایه\nکتکێ جاڤ به‌له‌کێ مێهڤان خوشن شه‌ڤه‌کێ\nکچ ته‌شیا دایێ درێسیت\nکچ مالێ خه‌لکێ یه کور گویێ زێرینه\nکچ نه خریه دای ستی یه\nکچا قه‌ره‌چ نابیته خاتین\nکچا گوهدار چێتره ژ کورێ نازدار\nکه‌چه‌ل ب ده‌وله‌مه‌ندن کوره ب نه‌عله‌تن\nکه‌ر بهنا گولێ نزانیت\nکه‌ر نینه یێ پسیارا کورتانێ دکه‌ت\nکه‌رێ ژارا گورگا خوار\nکه‌رو نه‌مره هه‌تا قیڤار شیندبن\nکه‌س ب خوزیا نه‌گه‌هشته جوتێت که‌زیا\nکه‌س پله‌کێ نه‌گه‌هشته سه‌رێ ملێ\nکه‌س رزقێ که‌سێ نزانیت\nکه‌س روژه‌کێدا نه‌بویه مه‌لا\nکه‌س نابێژیت دوشاڤا من یا ته‌حله\nکه‌س نابێژیت ماصتێ من طرشه\nکه‌س نابێژیت کا بابێ ته هه‌ر دبێژن کا ده‌یکا ته\nکه‌سێ ده‌ستێ خوش مێرا نه گرته\nکه‌سێ نانێ کولانا نه‌خواره\nکه‌سێ کچا خو نه‌دایه ب کورێ خه‌لکێ\nکه‌نیا بێ سه‌به‌ب ژ کێم ئاقلیێ یه\nکه‌نیا بێ هه‌ڤال وه‌کی که‌رێ بێ هه‌فسار\nکه‌و دوژمنێ که‌ویه و خه‌لک هه‌می دوژمنێ که‌وی یه\nکه‌و وارێ خو ژبیر ناکت\nکه‌و کیرێ خوشه ؟ گوت ئه‌و جهێ ئه‌س لێ بومه فه‌رخ\nکه‌وێ نزارا جاب دا جوتیارا\nکور تالان ڤه‌گێره و کچ تالان بره\nکوره‌و ته چ دڤێت دورکه‌کا دوهن دایی و دوو چاڤێت روهن\nکورکێ خو ترارێ مێرا نه‌ده\n0 يا دوئ ژ وانا ئيكئ_چه ند تيبينيه كين گرنگ0 صيدليك هذا الشتاء عند العطار0 جانترين تشت د فه قيريئ دا0 رامانا به يفا o.k0 ئه ڤروژي ديسان هزرين ته بون\nپشكداری : 13,159\nجهێ ئه‌ز لێ دژيم وه ی ده ستێن ته خوشبن هه ڤالا زوهال بو ماندی بوناته بو فی بابه تێ زور ب مفا راستی هه ر گوتنه كێ وه ختێ خو یی هه ی مروڤ بكار بینت گوتنێت مه زنا نه خشێن به رانه ئيمزا :\n0 روزا به رواري بو سه ركه فتيا خه له كا سێ0 فێ سه رهاتيێ ژ خونه كه ن دا هين سه ربورا بينن!!0 5 ئه ڤيني::بكه جوانترين رسته و خه لاتێ خو وه ربگره0 سه ر سالا كوچي ..پيروزبيت0 ئه رى مانه جانتره هه مى بو کوردستانى کاربکه ن\nجهێ ئه‌ز لێ دژيم ئاڤێت کانیا شێلی نابن\nده‌ست خووش زوهه‌ل گه‌له‌ك گوتنێن جانن\n0 سه‌روك بارزانی0 ژخونه‌كه !!! هشياربه .. به‌ری په‌شێمان بی0 ده‌نگوباسێن وه‌رزشى 5-12-2013 ده‌مژمێر دوازده0 گۆتگۆتك و گوهۆڕينا كه‌شێ جڤاكي!0 ئامادةبونا خو تومار بكة ب وينةكئ بئ ئاخفتن\nپشكداری : 5,720\nجهێ ئه‌ز لێ دژيم dest xosh zohal bes xode es wastyam 7eta gehshtime bni hhhhhhh\n0 ژبه‌ر كو تو هندا دیرى !!!0 ئةگةر ...0 فه ره بازركان به ري كرينئ0 دل ره‌قـــی ژ ئه‌گه‌ره‌كی بتـنێ په‌يدا دبيت ئه‌وژی???0 جه ند جوانه\nپشكداری : 2,990\nجهێ ئه‌ز لێ دژيم وه‌ی ده‌ست خوش نازدارا بابای بو ئاماده‌كرنا فان گوتنێت زورێت ب بها ئيمزا :\n0 وێنه‌كێ نی يێ هه‌ردو هونه‌رمه‌ندا كاروان كامل و چوپی فتاح ێ0 كليپه‌كا موديرن0 كا سه‌حكه‌نێ ئه‌گه‌ر ئه‌ڤ وێنه د سه‌ير نه‌بون دا به‌دل بكه‌م0 سيدو كيتا دبێژيتن الله أكبر0 تكساس فرايز\nژمارا ئه‌ندامى : 986\nجـهـ : DUHOK[DEYARE\nپشكداری : 2,386\nگرنگيێ دده‌م بـ : HAVALENE ره‌نگێ سه‌ره‌كى : Red هه‌لسه‌نگاندن : 10 My SMS مرنا ب هه فال خوشتره ز زيانا بئ هه فال\nجهێ ئه‌ز لێ دژيم وه ي ده ست خوشهه ر كوتنه كا ته دفيت ياتيداراستي زور دخوشنهه ر ساخ بي راستي كه له ك دجوانن\nمرنامن نه روندكاده يكامن\nدوماهيك بابه‌تێن هندرين\n0 روژبوناته پيروزبيت ئارين0 مه زنترين ٩ ره وشتێن ژناڤ برنا مێشكی0 ژييێ خو ب هه يڤ و سال و روژ و خوله ك و جركه بزانه0 Gundê beraşê0 `·.¸¸.·¯`··._.· (زيان دز) `·.¸¸.·¯`··._.·\nهنارتنا په‌ياما تايبه‌ت بو هندرين\nگه‌ريان لديف پشكداريێن هاتينه نڤێسين ژلايێ هندرين\nوه ی ده ستێن ته خوشبن هه ڤالا زوهال بو ماندی بوناته بو فی بابه تێ زور ب مفا راستی هه ر گوتنه كێ وه ختێ خو یی هه ی مروڤ بكار بینت گوتنێت مه زنا نه خشێن به رانه وه ي ده ست تين ته خوشترسوباس بو بشكداريا هه فالي هيزا\n0 اسماء ومعانها بالعربي ومقابلها بالانكليزي0 كه سين بناڤ وده نگئن جيهاني بو نيبه ر چ دبيژن؟0 الحروف اللعربية تختلف عن الحروف اللكردية_حرف ين زمانئ عربي جياوازن زحرفين زمانئ كوردي0 ژئيكئ بئ عه قل پرسي؟0 هنده ك زانياري ده رباري كوردستانئ\nژ بنه‌ره‌تدا هاتيه هنارتن ژ لايێ به‌رێز kochar\nسوباسكوجه ر ب به شدارياته جوانتر لئ هات\n0 خه لكئ مه به ري بانگئ مغرب بده ت0 به خشان0 ئه س نه يا ب خه مم هه ڤال0 سترانه ك تركي بده نكئ جونيل زورا خوش0 يا دوئ ژ وانا ئيكئ_چه ند تيبينيه كين گرنگ\nژ بنه‌ره‌تدا هاتيه هنارتن ژ لايێ به‌رێز serdar doski\ndest xosh zohal bes xode es wastyam 7eta gehshtime bni hhhhhhh\nخوشتر سوباسههههههههجنينه بيجه ك ب وه سته ماجيه\n0 راستيئ0 علامات الاسم0 ديسان باران0 خارنا موساكودياري بو هه مي ئه نداما0 شبيكي لوبيكي\nوه‌ی ده‌ست خوش نازدارا بابای بو ئاماده‌كرنا فان گوتنێت زورێت ب بها خوشتر نازدارئ مامايئب بشكدارياته بابه ت بره وشتر لئ هات\n0 ~مصطلحات عربي~0 سحكه نه كوركان ده مئ دچنه دپولئ ڤه0 جوانترين بط0 عايش وحيد0 خوارنا (ئوملئيت)خوارنه كا فره نسي يه\nنوكه ده‌مژمێر : 03:29 ب ده‌مێ كوردستانێ