(1,883) جار خوێندراوەتەوە\nخوێندنەوەیەکی شیکاری بۆ فیلمی جۆکەر\nکورتەی چیرۆکی فیلمەکە: ئارسەر فلێک نەخۆشی دەروونی هەیە، هاوکات هەوڵدەدات ببێتە گەپجاڕ "ئەکتەری کۆمێدی" و کارەکەی خۆشدەوێت. بەڵام کۆمەڵگە لەبەر ئەوەی بە دەست نەخۆشییەکی گەورەوە دەناڵێنێت، پێچەوانەی خواستی ئارسەرە. بۆیە هیچ کەسێک بە جوڵە و قسەکانی ئەو پێناکەنێ، چەندینجار سووکایەتی پی دەکرێت و دەکەوێتە پەراوێزەوە. وەک خۆی دەڵێت: ئەوەنە نابینرێ، هەندێکجار هەست ئەکا نییە. ئارسەر کەسایەتییەکی تەنیا و بێکەس و ڕەتکراوە و شکستخواردووە، کە چیرۆکی کۆمەڵگە و شارێکی پڕ لە گەندەڵی و پیس دەگێڕێتەوە. بەگوێرەی چیرۆکەکەی ئارسەر؛ بەرپرسان تەنیا کاتی دەنگدان توێژی هەژار و داماوانیان لە بیرە، دواتر پشت گوێ دەخرێن و بایەخیان نییە. ئارسەر لەلایەن هاوکارێکییەوە چەکێکی پێ دەدرێت تا پارێزگاریی لە خۆی بکات، بەڵام ئارسەر بۆ کوشتن و دەستپێکی شۆڕشێکی گەورە سوودی لێ دەبینێ...\nنامۆبوونی کۆمەڵگە ئەنجامە، بەڵام ڕەنگە ئامانجی هیچ سیستەمێکی باڵادەست نەبێت. نامۆبوون؛ بێبەشییە لە ژیانی ئاسایی و مافە سروشتی و یاساییەکان. ڕەهەندێکی دیکەی نامۆبوون، بریتییە لە داخرانی ڕێگەی دەربازبوون لە کێشە کۆمەڵایەتی و سیاسى و ئابوورییەکان... سەرمایەداری؛ یەکێکە لە باڵادەستترین سیستەم و مۆدێلە سیاسی و ئابوورییەکانی ڕۆژگاری ئێمە. لە سایەی ئەم سیستەمەوە زۆرترینی کۆمەڵگە نامۆ دەبن. مرۆڤ تا سوودێکی بۆ سیستەم هەبێت، پارێزراو و بەرچاوە. بەڵام هەر کاتێک لە ڕکابەرییەکەدا دۆڕا، وەک پاشماوە فڕێ دەدرێتە دەرەوە و دەکەوێتە پەراوێزەوە. پەراوێزبوون، ناشرینترین جۆری نامۆبوونە. لە پەراوێزەکانەوە شاز و ڕیزپەڕەکان دەردەکەون. جۆکەریش شازە. لە کەس ناچێت و کەس لێی ناچێت. گەپجاڕەکان لەبەرچاو و لەسەر شانۆ دەژین، مانەوەیان بەندە بە پێکەنین و کاردانەوەوە. ئەدی ئەگەر گەپجاڕ بکەوێتە پەراوێزەوە و کەس مەیلی نەبێ گوێی لێ بگرێت و گرنگی پێ بدا، چی ڕوو دەدا؟\nفیلمی جۆکەر یان گەپجاڕ؛ فیلمێکی تاریک و ترسێنەرە، پێویستی بە تەرکیزێکی زۆرە تا لە هێڵە شاراوەکانی تێبگەیت. هەرچەندە هیچ پەردەیەکی ئەوتۆ ناهێڵێتەوە و ڕاشکاوانە ئاماژەوە بەوە دەکات کە کۆمەڵگە بەدەست سیستەمی سەرمایەدارییەوە چۆن دەناڵێنێت. لێرەدا هونەری دەرهێنەر و ئەکتەرەکان دەردەکەوێت کە بەو جوانییەوە توانیویانە ڕۆڵەکان بە جۆرێک بگێڕن کە پەردە لەسەر کۆمەڵێک کێشە هەڵماڵن. بەتایبەت ئەو پێکەنینە سەیرانەی فینیکس کە ڕۆڵی جۆکەر دەگێڕێت. پێکەنینێکە لەنێوان تووڕەیی و پێکەنین. ڕەنگە پێکەنینەکەی مۆنالیزامان بهێنێتەوە یاد! کە بەچاو نیگەرانە و بە دەم پێدەکەنێت.\nفێڵێکی سەرەکی نووسەر و دەرهێنەری ئەم فیلمە ئەوەیە؛ زۆربەی ئەو ڕووداوە سەرەکییانەی لە فیلمەکەدا ڕوو دەدەن، خەیاڵ و وڕێنەی مێشکە نەخۆشەکەی ئارسەرە. لە ڕاستیدا ئارسەر نەخۆشێکە و لە نەخۆشخانەی دەروونییدا خەوێنراوە! هاوکات کچە ڕەشپێستەکە نە ئارسەر دەناسێت و نە خۆشیشی ویستووە، بەڵکو ئارسەر لە خەیاڵی خۆیدا ئەم چیرۆکە دروست دەکات. ئەو کچە لە دەرهاوسێیک زیاتر، هیچ پەیوەندییەکی بە ئارسەرەوە نییە. هەروەها مۆرەی فرانکڵین هیچ کاتێک ئارسەر بانگهێشتی بەرنامەکەی ناکات و هیچ کاتێکیش پێی نایەژێ خۆزگە کوڕێکی وەک تۆم هەبووایە. بەڵکو ئەمە وڕێنەی مێشکە نەخۆشەکەی ئارسەرە کە هیواخوازە باوکێکی وەک فرانکڵینی هەبووایە. نەجوڵانی میلی کاتژمێرەکە نیشاندانی وڕێنەی هەموو چیرۆکەکەیە. هەرجارێک سەعات لە فیلمەکە نیشان دەدرێ میلەکان لەسەر ١١:١٠، کە ئەویش لە دوو کاتی جیاوازدا، بە درێژایی فیلمەکە، نیشان دەدرێت. هۆکاری شکاندنی کاتژمێرەکەی نووسینگەی گەپجاڕانی (ها ها)، ڕەنگە ڕاکێشانی سەرەنجی بینەر بێ بۆ ئەم ڕەهەندە. ئەوەی فێڵی دەرهێنەر دەهێڵێتەوە، کۆتا دیمەنی ئارسەرە لە نەخۆشخانەکە. بینەر پەی بەوە نابا کە داخۆ تەواوی فیلمەکە چیرۆکی ڕابردووی ئارسەرە یاخود هەمووی خەیاڵ و وڕێنەی ئەوە؟...\nتەوەری سەرەکی چیرۆکەکە لەسەر بنەمای درزێکی گەورەی چینایەتی داڕێژراوە. سیستەمێکی بێکەڵک و هەلپەرست و گەندەڵ، خەڵکی تا لێواری نهێلیستی و پوچگەرایی بردووە. بە درێژایی فیلمەکە، هەرکاتێک خەڵک نیشان دەدرێ، کۆمەڵێک ڕوخساری ماندوو و پیر و بێتاقەتن. ئەمەیش ئاماژەیە بۆ وەڕسی خەڵک. خەڵکیی بە دەست دوو شتەوە دەناڵێنن: یەکەمیان ئەو پشماوەیەیە کە خۆیان فڕێی دەدەن، تەنانەت جوانترین شوێنەکانی شاریشی پیس کردووە. دووەمیان ئەو سیستەمە سیاسییەیە کە بووەتە بار بەسەریانەوە. گەپجاڕ، ئەرکی پێکەنینە. لەخۆڕا نییە کە ڕۆڵی گەپجاڕ بە ئارسەر دراوە. ئەرکی ئارسەر وێنەی ئەرکی پێغەمبەرێکە تا خەڵکەکەی لە مەینەت ڕزگار بکات و دڵخۆشیان بکات. لەڕاستیدا هەر بۆ ئەوەیش پەروەردە بووە. ئارسەر وەک چیرۆکی پێغەمبەرەکان لە سەرەتاوە شکست دەهێنێت و دەخرێتە پەراوێزی کۆمەڵگەوە تا خەریکە نەخۆشی لەناوی دەبات، بەڵام چونکە هەلومەرجەکە پێویستی بە چاکسازێک یان پێغەمبەرێکە، ئارسەری گەپجاڕ بە جۆرێکی دیکە ڕۆڵی خۆی دەگێڕێت و سیستەمە "فیرعەونییەکە" هەڵدەوەشێنێتەوە.\nکاتێک ئارسەر تێهەڵدان دەخوات، هیچ کەسێ بۆی گرنگ نییە بەڵکو کاتێ دەیەوێ قسە بکات و سکاڵا بکا، خۆی تۆمەتبار دەکەن. ئەمە ئاماژەیە بۆ نەخۆشی کۆمەڵگە. کۆمەڵگە بە دەستی دەردێکی بنچینەییەوە دەناڵێنێ، کەچی هاووڵاتیان و کۆمەڵگە تۆمەتبار دەکرێن. وەک ئەو دەربڕینەی کە هەمیشە سیاسییە شکستخواردووەکان پێیان وایە چاکەکارییەکانیانی سیستەم لە سیاسەتمەدارانەوەیە و ئۆباڵی گەندەڵی و دواکەوتوویی لە ئەستۆی کۆمەڵگەدایە. هەروەها کۆمەڵگە لەناو خۆیدا بە دەست وردە کێشەکانییەوە دەتلێتەوە و باری سەرەنجی خەڵک لەسەر کێشە سەرەکییەکان نییە. وزەکانیان دژی یەک بەکاردەهێنن وەک لەوەی کێشەکانی پێ چارەسەر بکەن. کە ئەمەیش تایبەتمەندی کۆمەڵگەی نەخۆش و هەژارە.\nسیستەمی نوێی بەڕێوەبردن لە جیهاندا وایە، کە تەنیا هەندێک مافی قسەکردنیان هەیە، تەنیا کۆمەڵێک توانای ژیانیان هەیە، هەروەها تەنیا هەندێک دەتوانن تامی ژیان بکەن و خۆشییەکانی تاقی بکەنەوە. ئەوانی تر دەبێ بێدەنگ دانیشن و ببنە کۆیلە و چەنە نەدەن و لەو پەڕی بەدبەختیدا تەنیا هەوڵبدەن زیندوو بمێننەوە، مەژی و مەمرە... سەرمایەدار و دەوڵەمەندەکان هەمیشە ژیان و کەسایەتی خەڵکی ئاساییان لا بێنرخە، لەم فیلمەدا لە زمانی تۆماس وەینەوە کە هەم دەوڵەمەندێکە و هەمیش بەربژێری سەرۆکایەتی شارەوانییە، خەڵکی تۆمەتبار دەکا بەوەی کە: ڕێی خۆیان ون کردووە و نازانن چی بکەن. خەڵکی هەژار ئیرەیی بە خەڵکی دەوڵەمەند دەبەن و ڕقیان لێیانە، تەنانەت هەژارەکان هێندە لاوازن ڕوویان نییە ڕوخساری خۆیان نیشان بدەن و لە پشت دەمامکەوە ڕقی خۆیان بە دەوڵەمەندەکاندا دەڕێژن. تۆماس کە نوێنەری سیستەمی دەسەڵات و هێزی ئابوورییە، منەت بەسەر کۆمەڵگەدا دەکات و پێی وایە ئەوان پاک و بێگەردن، هاتوون تا هاوکاری و یارمەتی خەڵکی هەژار بدەن. لەکاتێکدا دواتر تێدەگەین کە تۆماس وەینی نوێنەری دەسەڵات و هێزی ئابووریی، بەشێکە لەو کێشە و نەگبەتییانەی بۆ ئارسەر -کە نوێنەری خەڵکی هەژارە- دروست کردووە و ژیانی فەوتاندووە.\nوەڕسی و ماندووبوون و پووچێتی بە جۆرێک ڕۆچووەتە ناخی خەڵکەوە، کە خەڵکی لە خۆی نامۆ کردووە. کاتێک ئارسەر دەیەوێ کچێکی بچکۆلە لەناو پاسێکدا دڵخۆش بکا، دایکی کیژۆڵەکە بە توندی و تووڕەییەوە ئارسەر تەریق ئەکاتەوە. هەستێک، کە هەمیشە لە ناخی زۆربەی مرۆڤەکاندا هەیە ترسە. ترس لە لەدەستدانی ئەوەی هەیانە، ترس لەوەی کە دووبارە کۆمەڵگە سووکایەتییان پێ بکاتەوە و بیانخاتە پەراوێزەوە، ئەم هەستە لە نائاگایی هەر تاکێکدا جێکەوت بووە. دیمەنی پێکەنینەکەی ئارسەر لەناو پاسەکەدا، یەکێکە لە جوانترین و مانادارترین دیمەنەکانی ئەم فیلمە هەروەها دیمەنێکی تەواو تاریک و ڕەشیشە. چیتر خەڵکی بەرگەی دیمەنێکی جوان ناگرن، پێکەنین لەم سنووەردا قەدەغەیە. ئارسەر کاتێک لەم هەموو توندوتیژی و نەفرەت و ڕەقییەی کۆمەڵگە ڕائەمێنێت، بە ڕستەیەکی مانادار ناخی تووڕەی هەڵئەڕێژێ: داخۆ تەنیا من کێشەم هەیە یاخود هەموو کۆمەڵگە کێشەیان هەیە؟. دەروونناسەکە پێی ئەڵێ: بەداخەوە هەمووان. کۆمەڵگەیش وەک ئارسەر بێزار و ناڕەحەت و داماوە، بەردەوام سووکایەتیان پێ دەکرێ، ئەوەی شایانیانە پێیان نادرێ. وەک ئەوە دیالۆگەی کە ئارسەر ئێژێ: بەدرێژایی ژیانم تەنیا یەکجاریش دڵخۆش نەبوومە. ئەو گشتاندنەی دەروونناسەکە مانای ئەوەیە کە خەڵکیش لە بارودۆخێکی وادا، بۆ یەکجاریش هەستیان بە دڵخۆشی ڕاستەقینە نەکردووە.\nدیمەنی ناو میترۆکە یەکێکی ترە لە دیمەنە ناوازەکانی فیلمی جۆکەر. کچێکی بێ تاوان و بی دەسەڵات، کە سێ گەنج گێچەڵی پێ دەگێڕن. ئارسەریش تەنیا لەکاتی سترێس و فشاری دەرونیدا پێدەکەنێت، پێدەکەنێت و پێدەکەنێت... سێ گەنجەکە لێی نزیک دەبنەوە و تا دەتوانن تێیهەڵدەدەن. خاڵی وەرچەرخانی ئارسەر لێرەوە دەست پێ دەکات و دەیکاتە گەپجاڕ "جۆکەر". وای لێ دەکات کە پێویست بکا ڕۆڵی خۆی بگێڕێت. باشتر وایە بڵێین کە ڕۆڵی خۆی بگۆڕێت، لە پێکەنینەوە بۆ تووڕەیی، لەجیاتی ئەوەی خەڵک بهێنێتە پێکەنین، تاوانباران بە سزا دەگەیەنێت. پێویستە چیتر بێدەنگ نەبێت و چیتر خۆی نەخواتەوە، لێرەوە کاردانەوەی دەبێت. کاردانەوەیەکی زۆر توندوتیژانەیە، کە کوشتنی سێ گەنجە گێچەڵگرتووەکەیە. هەموو تووڕەییەکەی بە کوشتنیان خاڵی دەکاتەوە. دواتر دەبینین کە ڕاگەیاندن چ ڕۆڵێکی ترسناکی هەیە. سێ کەسی هەرزەی خوێڕیی دەگۆڕێت بۆ سێ پیاوی خوێندەواری سەرکەوتوو.\nئارسەری گەپجاڕ لەناکاو دەبێتە سیمبولی بزووتنەوەیەکی دژە سەرمایەداری، هەڵبەتە بەبێ خواستی خۆی. تەنانەت بە ڕاشکاوانە دەڵێت: پێتوایە من لیبۆکێک یا گەپجارێکم کە بتوانم بزوتنەوەیەکی گەورە ببزوێنم؟ وەک ئەوەی کۆمەڵگە تەنیا چاوەڕێی پەلەپیتکەیەکن و کەسیش ئەو لێهاتوویی و دەرفەتەی نەبووە تا کاتێک ئارسەر خۆی دەنوێنێت. کاتێکیش سەرەنجی بەرنامەکەی مۆرەی فرانکلین دەدا، تێدەگا کە فرانکڵین تەنیا بۆ ڕابواردن و پێکەنین گرتە ڤیدیۆکەی ئەو نیشان دەدات و تەنانەت کاتێک بانگهێشتی بەرنامەکەیشی دەکا، تەنیا بۆ سووکایەتی و بچووککردنەوەیەتی. بە مانایەکی تر، فرانکڵین دەیەوێ ئاراسەر بکاتە برغوویەکی بچکۆلەی ماشینی ڕاگەیاندن. ڕۆڵی ئەم برغووە، بریتییە لە سووڕانەوەی ئەو ماشێنە زەبەلاحە بۆ ماوەیەک. کە ئەویش پڕکردنەوەی بەرنامە بێکەڵکەکانە لەسەر حسابی خەڵکی داماو. ئارسەریش بە کوشتنی یەکێک لە سمبولە بەرچاوەکانی توێژی پارەدار و دەوڵەمەند، بزووتنەوە دژە سەرمایەدارییەکە لەناو کۆمەڵگەدا زیاتر پەرە پێ دەدات و دەبێتە سیمبول.\nڕەنگە دوایین دیالۆگی ئارسەر لەو چاوپێکەوتنە تەلەفزیۆنییەدا، کرۆکی فیلمەکەمان بۆ کورت بکاتەوە: ئارسەر دان بە کوشتنی سێ کەسی تاوانباری هەرزە دەنێت، کە تەنانەت گۆرانیش نازانن. بەڵام لەبەر ئەوەی لە چوارچێوەی سیستەمدان و بەشێکن لە ڕاگرتنی ئەو سیستەمە خراپە، سیستەم و ڕاگەیاندنەکەی بەرگرییان لێ دەکا. خۆ ئەگەر ئارسەر بکوژرایە، یا هەر کەسێکی دی، ئەوا بۆ کەس گرنگ نەدەبوو. هەڵبەتە ئەم دەربڕینە، نزیکە لە دەربڕینی گەپچارەوە لە فیلمی The Dark Knight ی کریستۆڤەر نۆلانەوە. ئارسەر یان گەپجاڕ بە تووڕەییەوە بە مۆرەی فرانکڵین دەڵێ ئێوە داماوێکی پەراوێزخراوتان هێناوەتە بەرچاوی کۆمەڵگەیەک کە وازیان لێ هێناوە، وەک پاشماوە و زبڵ لێی دەنواڕن، تەنیا بۆ گاڵتە پێکردن و پێکەنین ئەم کارە دەکەی. بۆیە ئەوەی شایانتانە، تەنیا مردنە. ئەوەی شایانتە کە بەدەستی دەهێنی، هاوکات پاساوێکی ناڕاستەوخۆیشە بۆ ئەو کۆمەڵگەیانەی بە دەست خراپی سیستەمەوە دەناڵێنن. ئەم دایالۆگە بەردەوامیدانە بەو پرسیارە کۆنەی مێژووی فەلسەفەی سیاسی؛ داخۆ کۆمەڵگە سیستەمی سیاسی بەرهەم دەهێنێت یاخود سیستەمی سیاسی کۆمەڵگە ئاراستە دەکات؟ کۆمەڵگەی خراپ، سیستەمی سیاسی چاکی لێ دەکەوێتەوە؟ یان سیستەمی سیاسیی خراپە، کۆمەڵگەیش خراپ و گەندەڵ دەکات؟.\nوتوێژی کۆتایی ئارسەر و پزیشکەکەی ڕەنگە دەگمەنترین وتووێژی ئەم فیلمە بێت. گەپچاڕ بە دکتۆرە دەروونییەکە، کە لەوێدا هەم یەکێکە لە خەڵکی ئاسایی و هەمیش بەشێکە لە سیستەمی باڵادەست، دەڵێ تۆ لەم یارییە پێکەنیناوییە تێناگەی. هەڵبەتە مەبەستی بینەرە، تۆی بینەر ئەگەر بەشێکی لە سیستەمی باڵادەست و ئەگەریش بەشێکی لە خەڵکی ئاسایی، ئەگەر تا ئێستا تێنەگەیشتووی، ئەوا هەرگیز تێناگەی...


ئێمە چۆن ڕەنگ دەبینین | ڕێکخراوەی زانستی فەرهەنگیی هۆژان\nئێمە چۆن ڕەنگ دەبینین\nئێمە چۆن ڕەنگ دەبینین ؟\nگوڵەباخ سوورە و گوڵەوەنەوشە شین! بەڵام چۆنە کە ئێمە شتەکان بە ڕەنگی جیاواز دەبینین؟ بۆچی شتێک سوور دەبینین، شتێکی تر زەرد و شین و سەوز؟ هەمووی ئەمانە دەگەڕێتەوە بۆ خانەیەکی تایبەت لەناو چاوماندا کە پێی دەوترێت قووچکە.\nکاتێک ڕووناکی لە شتێک ئەدات، بۆ نموونە با بڵێین مۆزێک، مۆزەکە بڕێک لە ڕووناکییەکە هەڵدەمژێت و ماوەکەی تری دەگەڕێنێتەوە. ئەوەی کە ئەو شتە چ بەشێک لەو شەپۆلە ڕووناکییە دەگەڕێنێتەوە، پەیوەندیی بە تایبەتمەندیی ئەو شتە هەیە و هەر ئەم تایبەتمەندییەشە کە دیاری دەکات ئەو شتە چ ڕەنگە.\nکاتێک کە سەیری مۆزێک دەکەیت، شەپۆلەکانی ڕووناکی کە گەڕاونەتەوە دەچێتە ناو چاوت و دەدرێت لە بەشی هەستیار-بە-ڕووناکی چاوت کە ناوی تۆڕیی چاوە. لێرەدایە کە خانە قووچییەکانی چاو دەست بەکار دەبن.\nخانە قووچییەکان جۆرێک وەرگری ڕووناکین. زۆربەمان ٦ تا ٧ ملیۆن خانەقووچیمان هەیە لە ناو چاوماندا کە زۆربەیان لە پاناییەکی چکۆلەی ٣دەهومی میلیمەتردا چڕ بوونەتەوە. ئەم بەشە چڕە پێی دەوترێت چاڵۆکە یان کونجی تۆڕی ناوەندی.\nهەڵبەت هەموو ئەم خانەقووچییانە وەکوو یەک نین، بەڵکوو ٣ جۆریان هەیە. نزیک ٦٤لەسەدیان تەنیا بە ڕەنگی سوور هەستیارن، نزیک ٣٣لەسەدیان بە ڕەنگی سەوز هەستیارن و نزیک ٢لەسەدیشیان بە ڕەنگی شین.\nکاتێک کە ڕووناکی گەڕاوەی مۆزەکە دەدرێت لەو خانە قووچییانە، هەرکامی بەجۆرێک دەبزوێنێت. ئەم بزوێنانە لەڕێی دەمارە ڕووناکییەکان دەگاتە مێشک و لەوێ بەپێی جیاوازیی وەڵامی سێ خانەقووچییەکان هەڵدەسەنگێندرێت و دەزانرێت کە ڕەنگی مۆز زەردە!\nمرۆڤەکان، بەم سێ جۆرە خانە قووچییە، لە زۆر ئاژەڵی گواندار لە جیاوازی خستنی ڕەنگەکاندا باشترن، بەڵام زۆر ئاژەڵی تر هەن کە لە مرۆڤ زۆر باشتر دەتوانن ڕەنگەکان ببینن. بۆ نموونە زۆر باڵندە و ماسی، ٤ جۆر خانە قووچییان هەیە کە یارمەتییان دەدات تەنانەت ڕەنگی سەرووبنەوش یان ژێرسووریش ببینن.\nبڕێک لە دەعباکانیش دەتوانن سەرووبنەوش ببینن کە دەتوانێت یارمەتیدەریان بێت بۆ بینینی چنراوەکانی سەر گوڵەکان کە بەتەواوەتی نادیارن بۆ ئێمە. بۆ زەردەواڵەیەک، لەوانەیە گوڵەباخێک ئەوەندە سوور بە چاوی نەگات!\nئامادەکردن: کاناڵی زانستیی هۆژین\nچاڵۆکە یان کونجی تۆڕی ناوەندی\nئێمە بۆچی دەخەوین؟\nئێمە بۆچی دەخەوین؟ مرۆڤ نزیکەی سێیەکی ژیانی بە خەو بەسەر دەبات. نەخەوتن باری دەروونیت تێکدەدا…\nسوهراب علی پور\nڕەشەمە ۲۶, ۲۷۱۷ وەڵامدانەوە\nزور جوان و رازاوه


کوردیپێدیا - کەریم ئیبراهیم حەسەن بەگ جاف\n✌ کەریم ئیبراهیم حەسەن بەگ جاف | پۆل: شەهیدان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nکەریم ئیبراهیم حەسەن بەگ جاف\n(1952/ سلێمانی/ شارەزوور – پ. د. ک)، لە ساڵی (1978)دا لە زیندانی موسڵ لە سێدارە دراوە.


ڕێکارەکانی حکوومەت بۆ ڕووبەڕووبونەوەی کۆرۆنا بە گرنگ دەزانرێت\n:: PM:09:56:25/03/2020 \nهەر لە سەرەتای بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا لە دنیا و لە وڵاتانی دراوسێ، حکوومەتی هەرێمی کوردستان و لایەنە پێوەندیدارەکان دەستیان کرد بە هەنگاونان بۆ ڕووبەڕووبونەوەی کۆرۆنا، قایمقامی قەزای دەربەندیخان و مامۆستایانی زانکۆ بە گرنگیەوە باس لە کارەکانی حکوومەت دەکەن.\nناسیح مەلا حەسەن، قایمقامی قەزای دەربەندیخان کە 10 تووشبووی کۆرۆنا لە قەزاکەیدا هەیە بۆ "وشە" گوتی: ڕێکارەکانی حکوومەت زۆر باشە، تەنانەت لە دوای بڵاوبوونەەەی کۆرۆنا لە قەزای دەربەندیخان پارێزگاری سلێمانی و وەزیری تەندروستی و بەڕێوەبەری تەندروستی سەردانی قەزاکەیان کردین، دڵخۆش بوون لایەنە پێوەندیدارەکان بەباشی بڕیارەکان جێبەجێ دەکەن و دەربەندیخان ئەو ڕێوشوێنانەی گرتویەتییە بەر بۆ نەهێشتنی هاتوچۆ، هاووڵاتییانیش پابەندی ڕێنوێنییه‌كانن.\nئەگەر حكوومەت زوو ڕێکاری نەگرتایەتەبەر و سنووری دانەخستایە و قەدەغەی هاتوچۆ ڕانەگەیندایە و وەزارەتە پێوەندیدارەکان زوو ڕێکاریان نەگرتایەتەبەر ئەوا ڤایرۆسەکە زۆر مەترسیدار و بەربڵاو دەبوو\nناسیح مەلا حەسەن وای گوت.\nقایمقامی دەرەندیخان هه‌روه‌ها گوتی: سەرۆکایەتیی حووکمەت بەباشی هات بە دەم داواکاری ئێمە، کە بودجەیان بۆ تەرخان کردوین بۆ ڕووبەڕووبونەوەی ڤایرۆسەکە، بەڵام هەرچەندە نازانین بڕەکەی چەندە و چۆن دابەش دەکرێت و بە چ شێوەیەک دەگات بە ئێمە، بەڵام ئەمە هەنگاوێکی زۆر گرنگە.\nلای خۆشیەوە کەیوان ئازاد، مامۆستای زانکۆ بۆ "وشە" گوتی: حووکمەت هەر لە سەرتاوە ڕێکاری باشی گرتووەتە بەر و جێگەی دڵخۆشییە، دەستخۆشی لە وەزارەتی ناوخۆ و تەندروستی و ئاسایش و پۆلیسی هاتوچۆ دەکەم کە خەمخۆرانە کاریان کردووە، قایمقامەکان و پارێزگارەکان ماندوێتیی زۆر بە ڕووخساریانەوە دیارە، بەڵام بە داخەوە هاووڵاتیان پابەند نین و لە هەندێک شوێن و لە هەندێک ڕێنوێنیدا سەرپێچیی دەکەن.\n«بە گرنگیشی دەزانم بڵێم کە دەبوو زووتر سنوورەکان بە ڕووی ئەو وڵاتانەدا دابخرایە ئەوا باشتر کۆنترۆڵی ڤایرۆسەکە دەکرا، نەدەبوو لە ماوەی ڕابردوودا رێگە بە هاتوچۆ بدرایە لە دوای سه‌عات 12ی شەوەوە، بەڵام ئێسته‌یش درەنگ نەبووە کە ئەو بڕیارانە دراوە و قەدەغەی هاتوچۆ هەیە و بەردەوام ڕێنوێنیی تەندروستی بڵاو دەکەنەوە» کەیوان ئازاد وای گوت.\nسلێمانی - لۆڤە محەمەد


سەرهەڵدان و کەوتنی میرنشینە کوردییەکان (2)\nلە ڕوانگەیەکی مێژوویی گشتییەوە، جێی سەرسوڕمان نییە کە بارودۆخی ناوچە کوردییەکان سەری کێشاوەتەوە بۆ دامەزراندنی میرنشینە نیمچە سەربەخۆکان، بە دیاریکراوی لە ماوەی نێوانگیریی "intermezzo" ئێرانیدا.\n"سەردەمی ئەیوبی و مەملووکییەکان؛ پێش مێژوویەکی کوردستانی عوسمانی"\nبە هەر شێوەیەک بێت و لە دید و ڕوانگەیەکی کوردیی تەواوەوە، داستان و دیاردەی ئەیوبی (نیوەی یەکەمی سەدەی سیانزە) بەرهەمی ئەو نەخشە و پلانە خێڵەکییانەی کوردن کە لە سەرەوە باس کران. بەهەرحاڵ، ئەم ڕاستییە ڕەنگە لەسەرەتاوە باش ڕوون نەبووبێتەوە. ڕاستییەکەی هاوپەیمانیی گرووپە کوردییەکان دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١١٣٠ لە ناوچەی مووسڵی دوورەدەست و شوێنانی تر - کە بنەماڵەی سەڵاحەدینیش لە ناویاندایە - بە مەبەستی دابینکردن و بەهێزکردنی دەسەڵاتی حوکمڕانە تورکەکان (واتە زەنگییەکان) و بەکاردەهاتن بۆ جێبەجێ کردنی داگیرکردنی سووریا و میسر لە بەرژەوەندیی زەنگییەکان لە کۆنفێدراڵییەتێکی گەورەتری غەیرە کوردیدا. مەسەلەکە نزیکەی چل ساڵی خایاند بۆ کوردە ئەیوبییەکان - واتە بنەماڵەی سەڵاحەدین - بۆ دەسەڵات گرتنەدەست لە میسر و سووریا، دوور لە خاک و قەڵەمڕەوی خێڵە کوردەکانی خۆیان.\nبەم پێیە، سەڵاحەدین لە ساڵی 1171دا چووە سەر تەختی سەڵتەنەت و سترۆکتووری دەسەڵات لە سەردەمی حوکمی جێگرەوەکانیدا بە شێوەیەکی نکووڵی لێنەکراو بوو بە مۆدێلێکی بان مێژووی خێڵەکیی کوردی. بنەماکەی ئەیوبی بەدیاریکراوی وەک بنەماڵەیەکی کوردی ڕەفتاری دەکرد و وەک هاندەرێکی خێڵەکی کاریدەکرد و بە شێوەیەک لە شێوەکان، ڕەنگدانەوەی ئەو کۆنفێدراسیۆنانە بوو کە پێشتر و لەمێژە سەری هەڵدابوو لە ماوەی سەدەی دەیەمدا و سەریانکێشایەوە بۆ دروستبوونی بنەماڵە بچووکەکانی کورد لە بەشی سەرەوەی میسۆپۆتامیادا. لە لایەکەوە، ئەم تێکەڵبوونە تازەیە دەبوو مامەڵە لەگەڵ ئەو گۆڕانکاییانەدا بکات کە لە پێکهاتەی ناوچەکەدا بەرپا بووە (خاچدارەکان و باڵادەستیی ئیتنۆ - سەربازیی تورکیا).\nلە لایەکی ترەوە، ئەم قۆناخە مێژووییە بۆ کورد بەگشتی گۆڕانکاریی کۆمەڵایەتی و سیاسیی گرنگ و یەکلاکەرەوەی لێکەوتەوە و بنەماڵەی ئەیوبی پەیوەندیی نێوان کورد و دەوڵەتی بەهێز کرد لەگەڵ پاراستنی یەکگرتوویی و گیانی خێڵەکێتیی کورد و پەیوەستبوون بە خاک و قەڵەمڕەوی "ڕەگ و بنەچەوە". سەردەمی ئەییوبی لووتکەی تێکەڵبوونی کورد بەرجەستە دەکات لە میسر و سووریادا تا ئەو ڕادەیەی کە وا بنەماڵەی سەڵاحەدین تێیدا کاریگەریی بۆ دواوە گەڕانەوەی بە ئیمتیازەوە تۆمار کردووە. لێرە کوردی سەر بە پاشخانی خێڵەکی و کۆمەڵایەتیی جۆراوجۆر گەلێ پێگەی زۆر بەرزیان داگیر کردبوو لە ناو دەستەبژێرانی سەربازی و ئاینیدا بۆ ماوەی زیاد لە نیو سەدە لەم خاکە داگیرکراوانەدا. ئەم دۆخە هاوکاریی پتەوبوونی شکۆی سەربازی و سیاسیی یەکگرتنی ناوخۆیی کوردی دا و بە هەمان شێوە شارەزایی و ئاگاداربوونیان لە دام و دەزگاکانی دەوڵەتیش.\nبەپێچەوانەوە، کاتێ کە مەملووکەکان هاتنە سەر دەسەڵات لە میسردا لە پاش ئەیوبییەکان (لە دەوروبەری ساڵی ١٢٥٠دا)، چیتر کوردەکان بە هێزێکی سەربازیی ناوەندی لە ناو سووپای میسر و بە گرووپێکی سیاسیی گەورە نەمانەوە لە ناو دەزگاکانی دەوڵەتدا. بەهەرحاڵ، شووناسی کورد یان، بە تێرم و دەستەواژە خەلدوونییەکە بڵێین، عەسەبییەتی کورد (یەکگرتوویی چەسپیو) بە شێوەیەکی جیاواز ڕێکخرایەوە لەلایەن دەوڵەتی مەملووکییەکان و سەرکردە کوردەکانەوە. لێرە بەدواوە مەسەلەکە بوو بە ئامرازێک بۆ بەرەوڕووبوونەوەی کاریگەریی مەغۆلە ئێلخانییەکان لە ڕۆژهەڵاتەوە و چاوخشاندنەوە بە سیستەمە کوردییەکەی وڵاتی میسۆپۆتامیای سەرەوەدا (جەیمس، ٢٠١٦). بۆ نموونە، حوکمڕانی مەملووکی ئەلمەلیک ئەلزاهیر بەیبەرس (الملک الڤاهر بیبرس، کە لە ١٢٥٩ تا ١٢٧٧ حوکمی کردووە)، هەرچی کارگێڕان و سەربازان و دەرباری پاشایەتیی هەیە خستیە ژێر دەسەڵاتی سەیفەدین مەنقەلانی سەرۆکی جولەمێرکییەی کوردەوە بۆ گێڕانەوەی میرنشینەکەی کە لە سەردەمی ئەسەدەدینی باپیریدا مەغۆلە ئێلخانییەکان لەدەستیان دەرهێنابوو (ئیبن عەبدولزاهیر، ١٩٧٦: ٨٧). لە ماوەی نیوەی یەکەمی سەدەی چواردەدا، پەنجا میری کورد لە ناوچە و قەڵەمڕەوی کورددا هەبوون بە پێی نامە و نووسراوی فەرمی لەگەڵ دەرباری ڕاوێژکاریی مەملووکیدا (دیوانی ئینشا) و مەناشیریان (ئاگاداریی ماڵ و مڵک) وەرگرتووە (ئیبن نەزیر ئەلجەیش، ١٩٨٧: ٧٤ - ٨١؛ ئەلقەلقەشەندی، ١٩١٢ - ١٩١٣: ٧/ ٢٨٥ - ٢٨٩). بارودۆخەکە هەردوو ڕووی پراکتیک و سیمبۆڵیی گرتبووەوە. هەندێ گرووپی تایبەتی کورد لەلایەن مەملووکەکانەوە پاڵپشتی سەربازی دەکران و لە هەمان کاتیشدا سیمبۆڵیزمی دامەزراندن لەلایەن دەوڵەتێکی ئیمپراتۆرییەوە و بەخشینی مۆرکی دەستووری و دامەزراوەیی بە سەرکردە لۆکاڵەکان کە وادەردەکەوتن کەمتر و کەمتر "خێڵەکی" بن و کوردەکان وا دەردەکەوتن کە هاوپەیمانی سرووشتیی مەملووکەکانن.\nبەڵام لە لایەنەکەی بەرانبەرەوە، لەکاتێکدا کە دەسەڵاتی مەغۆلەکان خێڵە کوردەکان و سەرۆکەکانیان تێکدەشکاند و لەناودەبرد، لە هەمان کاتیشدا هەوڵیان دەدا هەندێک لە سەرکردە کوردەکان تێکەڵ بە سیستەمە سیاسییەکەیان بکەن لەسەر بنەمایەکی تاکەکەس. زیاتر پێدەچێت ئەمە لە پێناوی کەمکردنەوەی دەسەڵات و کاریگەریی پیاوانی خێڵەکاندا بووبێت و بۆ ئەوەی لە ئەگەری هاوپەیمانی لەگەڵ مەملووکەکان دووریان بخەنەوە. هەندێ لە سەرۆک خێڵەکانی تر کەوتبوونە ئەوەی وەک وەک ئەڵقەلەگوێ و بریکاری ئێلخانییەکان کار بکەن چونکە مەغۆلەکان نەیاندەتوانی بەتەواوەتی خواستی خۆیان بەسەریاندا بسەپێنن بۆ جێبەجێ کردنی هەندێ سیاسەتیان، بۆ نموونە چەشنی باج کۆکردنەوە. حوکمڕانە کوردەکانی هەردوو میرنشینی (مازەنجانییە - حومەیدییە و جوولەمێرکییە – هەککارییە) پلە و پایەی فەرمیی بەرزیان هەبوو لە ناو دام و دەزگاکانی دەوڵەتی ئێلخانیدا. بۆ نموونە؛ پاش ئەوەی مەغۆلەکان کۆڵیاندا لە هەوڵدان بۆ ڕووخاندنی "موباریزەددین کاک" کە سەرۆک و ڕابەری باڵای مازەنجانی - حومەیدی بوو، پایزەیەکی pâiza (بەڵگەنامەی دامەزراندن) پێدرا (پێدەچێت بەیاز بێت - و)، کە وا کراوە بە سەرۆکی ناوچەکانی هەولێر و ئاکرێ و ناچار کراوە بە کۆکردنەوەی باج لەبریی ئێلخانییەکان لە دەمی نیوەی دووەمی سەدەی سیانزەدا (ئەلعومەری 1988: 3/128). جێی بایەخە کە وا مەغۆلەکانیش پایزەیەکیان داوەتە سەرۆکێکی لەو خوارتر، بە ناوی ئەلئەسەد بن مەتکاکین، کە بەرپرس بووە لە کۆکردنەوەی باج لە شارە سەرەکییەکانی ناوچەکە. وادیارە ئەمە هەوڵدانێک بووبێت بۆ کەمکردنەوەی دەسەڵاتی موباریزەدین کاک. بەهەرحاڵ، ئەگەرچی هەوڵی مەغۆلەکان بۆ پەیڕەوی کردنی سیاسەتێکی "پەرتکە و زاڵبە" بوو، ئەو و نەوەکانی دوای خۆیشی هەر بە گەورە و دەمڕاستی ناوچەکە مانەوە. سەبارەت بە جوولەمێرکییە و سەرۆکەکەی (ئەسەدەدین مووسا بن موجەللی بن مووسا بن مەنقەلان) کە قەڵا و قایمکاریی کەوتبووە لای پەڕی باکوور و ڕۆژاوای ناوچەی مازەنجانییە لە وڵاتی جوولەمێرگ - هەکاری لە باشووری گۆلی وانەوە، دواجار ئەمیش بەفەرمی لەلایەن ئێلخانییەکانەوە ناسێنرا (ئەلقەلقەشەندی، ١٩١٢- ١٩١٣: ٧/ ٢٨٣).\nئەو ستراتیجەی کە لێرە پەیڕەوی دەکرا هەڵبژاردنی هێزە ناوخۆییە لاسارەکان بوو لە ڕێگەی هاوکاری و هەماهەنگی کردنەوە، بە واتای پێشکەشکردنی یارمەتیی دارایی و سەربازی و بێجگە لە ناونیشان بۆ پشتگیری کردن لەو تاکانەی کە دەبوو نوێنەرایەتیی دەسەڵاتی ناوەندیی ئێلخانی بکەن. سوودەکانی ئەم ستراتیجە بۆ مەغۆلەکان دوولایەنە بوو. لە لایەکەوە؛ خۆیان بە دوور دەگرت لە فەوتاندنی ئەو سەرچاوانەی باج زۆربەی خەرج و تێچوونی سەربازییان دابین دەکرد. لەولاشەوە؛ دڵنیا بوون لەوەی کە دەتوانن سەرچاوە ناوخۆییەکان دابین بکەن و جەخت لەسەر داواکاریی دەسەڵاتیان بکەن بەسەر ناوچە کوردییەکاندا. بێگومان سیاسەتگەلێکی لەم چەشنە بێ کێشە و گرفت نەبوو، چونکە ئۆتۆنۆمیی خێڵەکان و میرنشینە کوردەکانی ئاسانتر دەکرد. ڕاستییەکەشی لە ترس لە تووندوتیژی و بێمتمانەیی گشتیدا بۆ پشتیوانی کردن لە پەیوەندیی نێوان خێڵە کوردەکان و دەسەڵاتی باڵای ئێلخانییەکاندا خۆی دەبینییەوە. هەرچەندە یەکەمجار وا دەردەکەوێت کە سیاسەتی ئێلخانی و مەملووکەکان بەتەواوی لێکدەچن، بێجگە لە بواری وەرگرتنی باج، چونکە بژاردەی هاوبەشی تاکی خێڵەکان لە هەر ئیمپراتۆرییەتێکدا مانای زیمنیی جیاوازی هەبوو. بەتایبەتی و بە شێوەیەکی بەرچاو کە بژاردەی هاوبەشی مەملووکەکان بۆ گرووپە کوردییەکان بە پێی بنەمای تاکەکەس نەبوو وەک لە حاڵەتی سیاسەتەکانی مەغۆلدا، بەڵکو وەک کەسانی سەر بە گەلێک بوو. ئەم سیاسەتانە لەوە زیاتر بوون کە تەنها کارپێکردنی هێزە ناوچەییەکان بێت، بەڵکوو ڕەنگدانەوەی خواستی مەملووکەکان بوو بۆ دروستکردنی هاوپەیمانییەکی بەهێز دژ بە مەغۆلەکان بۆ بەهێزکردنی ئەو چەمک و بیرۆکەیەی کە وا کوردەکان گرووپ و تایفەیەکی جیاوازن و کەچی لە هەمان کاتدا مۆرکی ناوچەیشی پێدەدرێت. بەم مانایە، سیاسەتی مەملووکەکان تا ڕادەیەک شێوە دژوارییەکی تێدابوو، کە لە هەمان کاتدا تەواوکاری و جیاوازیشی تێدەکەوت. ئەم پارادۆکسە ڕۆڵی یەکلاکەرەوەی دەوڵەتمان بیردێنێتەوە و لە پێکهێنانی ڕووبەرێکی جوگرافیدا بەرهەڵستی کردن یان ناچار کردن بە سەپاندنی پێکهاتە سیاسییە ناوخۆییەکان. ڕاستتر ئەوەیە، کە دەوڵەت تەنها هەوڵ نادات بۆ دامەزراندنی سەرۆکە ناوخۆییەکان بۆ پێشاندانی کاریگەری و دەسەڵاتی خۆی، بەڵکوو دیاریکردنی ئەو خاک و هەرێمەشە کە هەوڵدەدات حوکمی خۆی بەسەردا بسەپێنێت. ڕاستییەکەی ئەم ناونان و دیاری کردنە لەخۆیدا کردارێکی سیاسیی ڕوون و ئاشکرایە. مەملووکەکان دەیانویست لە ناوچە کوردییەکانی دەرەوەی خۆیاندا بکەن.\nئێمە پێویستە ئەوەمان بیر نەچێت کە وا ناوچە کوردییەکان بە فەرمی لەژێر دەسەڵاتی مەغۆلدا بوون لەو سەردەمەدا. بەهەرحاڵ، دەوڵەتەکەی مەملووکیش بەنیاز بوو ناوەرۆکێکی کارگێڕی بداتێ، وەک بڵێی مۆرکێکی فەرمی بێت. "ئەلعومەری" کە بەڕێوەبەری دیوانی ئینشا بوو (دیوان الإنشا‌و) واتە دەزگای ڕاوێژکاری و کوڕی بەڕێوەبەرێکیش بوو، وەک ئیقلیمی جیبال (واتە چیاکان) خاک و وڵاتی کورد دیاریدەکات. ئەو لە ئینسکلۆپیدیا جوگرافییەکەیدا و لەو فەسڵەی کە لەسەر مەمالیکە و لە (سوبحول الئەعشا - صبح اڵ‌عشی)ی قەلقەشەندیدا، کورد لە بەشێکی جیاوازدا دەردەکەوەن و بەدیاریکراوی لەو بەشەدا کە پەیوەندیی بە ئیقلیمی جیبالەوە هەیە. بە هەمان شێوە، موحیەدین ئیبن عەبدولزاهیر (١٢٩٣ مردووە) چەند بڕگەیەک لە ڕاسپاردەی سوڵتانی مەملووکی، "ئەلمەنسوور قەلاوون"، دێنێتەوە سەبارەت بە جێگرتنەوەی کوڕەکانی لە دەسەڵاتی دوای خۆیدا. لە نێو زۆرێک لە ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی سوڵتاندا و کە بە میرات بۆ کوڕەکانی جێهێشتووە، "مەملەکەتی قایم و قۆڵی کوردان" بووە (المملکه اڵ‌کرادیه الحصینه الجبلیه) کە پەیوەست بووە بە "ئەگەری داگیرکردنییەوە" یان فتوحاتها (ئیبن عەبدولزاهیر، ١٩٦١: ٢٠٢). لە واقیعدا، کاریگەریی ڕاستەقینەی مەملووک بە سەر ئەم ناوچەیەوە لەوپەڕی سنوورداریدا بووە. بەڵام ئەوەی جێی بایەخ و بەرچاوە کە وا مەملووکەکان هیوای خۆیان خستبووە سەر تێکرا کوردەکان، وەک تاقمێکی ئەبستراکت لە خەڵک، واتە خەڵکانێک کە نیشتەجێی خاک و ناوچەیەکی دیاریکراون و لەبریی مەملووکەکان کۆنترۆڵیان کردووە. مەملووکەکان چەند لەشکرکێشییەکی بێ ئەنجامیان کردبووە سەر ئەم ناوچانە. تێبینیی ئەوەش دەکرێت کە وا دیارە دەقە مەملووکییەکان بەپەرۆشەوە ئەوە پیشان دەدەن کە وا هەندێ لە میرە کوردەکانی ناویان لە لیستەکانی دیوانی ئینشادا هاتووە پلە و پایەیەکی بڵندیان هەبووە لە ئیمپراتۆرییەتی مەغۆلدا. بەو پێیە، ڕەنگە بپرسین کە ئەمان لە کام لا بوون؟ لەوانەیە وەڵامەکەی ئەوەبێت کە لە هەردوو لا بوون یان هیچ لایەک، بەڵام وەک قەوارەیەکی سەربەخۆی کورد نەبووە. ئەلعومەری لە تەعریفەکەیدا هۆکارەکانی ئەمە ڕوون دەکاتەوە، کە وا کوردەکان بێ ئەژمار زۆرن و ئەگەر شمشێری ناکۆکیی نێوانیان نەیانبڕێنێتەوە ئەوە بەردەوام سەرهەڵدەدەنەوە و دەڕژێنە سەر زەوی و هەموو شت و شوێنێک داگیر دەکەن. بەهەرحاڵ، ئەوان هەمیشە مەیلیان بە لای ناتەبایی و ناکۆکییەوەیە و بۆیە هەمیشە شمشێر و خوێنڕشتن لە نێوانیاندایە و ڕقیان لە یاسا و نیزامە، هەمیشە چاویان تەڕە و خوین سووری کردووە (ئەلعومەری، ١٩٩٢: ٤٧؛ ئەلقەلقەشەندی ، ١٩١٢ - ١٩١٣: ٧ / ٢٨٣). لەبەر ئەوە هیچ هۆکارێک نییە بۆ مەملووکەکان کە داوای دەسەڵاتداری ناکەن بەسەر ناوچە کوردییەکاندا.\nلە هەمان کاتیشدا؛ ئێمە لەم چەند وشە کەمە و نووسینەکانی تری "ئەلعومەری"دا، درک بە سیاسەتی مەملووکەکان دەکەین لە بەرانبەر کوردەکاندا و بەدیاریکراوی ئارەزوو کردن لە بەکارهێنانی گیانی بەکۆمەڵدا (عەسەبییەت)، کە دەکرێ بەهێز بێت بەڵام خەوشدارە، وەک چەکێک بۆ فراوان کردنی مەملەکەتی مەملووکی دژ بە مەغۆلەکان. بەم پێیە؛ دەوڵەتی مەملووکەکان، بەپێچەوانەی ئەوەی کە ڕژێمە سیاسییەکانی ڕۆژهەلاتی ناوەڕاست لە سەدەکانی ناوەڕاستدا هەوڵیان بۆ داوە و بەپێچەوانەی سیاسەتی کۆدەنگیی مەغۆل، هەوڵی خولقاندن و پشتگیری کردنی دەمارگیریی (عەسەبییەتی) کوردیان داوە بۆ جەختکردن لە سەر دەسەڵاتیان بە سەر خاک و ناوچەکانی ڕۆژهەڵاتدا. ئەم پارادۆکسە لەو دژوارییە زارەکییە دەچێت؛ خاکی سەربەخۆی ئۆتۆنۆمیداری کورد. ئەمەش گونجاو نەبوو بێ هەل و مەرجی دیاریکراوی ناوچە کوردییەکان و بە دیاریکراوی بارودۆخی جەنگ لە نێوان دوو هێزی گەورەی هەرێمیدا، کە مەغۆل لێرەدا وەک هێزێکی زەبەلاحی باڵادەستی هەموار و هاوچەشن ڕەفتار دەکەن بەگوێرەی بەکارهێنانی کۆنی ئێرانی.\nلە ڕوانگەیەکی مێژوویی گشتییەوە، جێی سەرسوڕمان نییە کە بارودۆخی ناوچە کوردییەکان سەری کێشاوەتەوە بۆ دامەزراندنی میرنشینە نیمچە سەربەخۆکان، بە دیاریکراوی لە ماوەی نێوانگیریی "intermezzo" ئێرانیدا (لە سەدەکانی دە بۆ دوانزەدا). بارودۆخی کولتووری سنوور و کەوتنە نێوان، کە لە بە شێوەیەک لە سەردەمی شەڕ و ململانێی مەملووک و مەغۆلەکاندا هاتووەتە ئاراوە و تا ڕادەیەک جیاوازە چونکە دەستێوەردانی پێشوەختی هەردوو دەوڵەتی میسر و ئێران دەگەیەنێت لە پێکهێنانی ئەم ناوچە سنوورییانەدا. ئەمەش پێکهاتەیەکی نوێی کۆمەڵایەتی - سیاسیی لێ بەرهەم هاتووە واتە (کوردی نێوان دوو لایەن و داڕشتنی ئیتنیکیی دەوڵەت)، کە ئەمەش پێدەچێت بناغەی ئەو ئۆتۆنۆمییەی داڕشتبێت کە لەلایەن عوسمانییەکانەوە دراوە بە میرنشینە کوردییەکان لە سەردەمی شەڕ و ناکۆکییان لەگەڵ سەفەوییەکان لە سەرەتای سەدەی شانزەدا. هەروەها بواری بینینی ئەو بارودۆخەشمان بۆ دەڕەخسێنێت کە وا سەرلەبەری ناوچەکە وردە وردە بە "کوردستان" ناسرا. هەرچەندە سیستەمی حوکمی مەملووکی گونجاوتر بوو بۆ قەوارەیەکی کوردی یان ناوچەیەکی دابڕاو لە خاک و قەڵەمڕەوی مەغۆلدا، کە وا کاریگەری و دەسەڵاتی لە دەرەوەی ئەو ناوچەیە نەبوو. لە دیدگایەکی میسرییەوە، سیاسەتێکی لەم چەشنە (واتە پشتگیری کردنی کورد) لە دڕکێک دەچوو کە چەقیبێتە کەلەکەی ئیمپراتۆرییەتی ئێرانی ڕکابەرەوە بەڵام ئاماژە نییە چەسپاندنی تەواوی قەوارە کوردییەکە لە ناو سەڵتەنەتی مەملووکەکاندا. دوو سەدە دواتر بۆ دواجار ماڵی عوسمان ئەم بازەیان دا و دەرفەتیان وەرگرت بۆ خولقاندنی کوردستانێکی عوسمانی بەتەواوی. هەڵبەت بە حوکمی ئەو بارودۆخەی کە تێیدا ئۆتۆنۆمی درا بە میرنشینە کوردییەکان و ئەمەش دانپیانان بوو بەوەی کە تەنها حوکمی عوسمانی فرەڕوو بووە. گەلێ فاکتەری تر سەنگی مەحەک بوون و ئەگەر کەمێکیان لێ وەربگرین، دەبینین ئەو دۆخە سیاسییە ئاڵۆزەی پێش تێکەڵ کردنەوەی کوردستان کەوتبوو و ئەو سەودا و مامەڵەیەی بیرۆکراتە عوسمانییەکان کردیان، کە تێیدا "ئیدریس بەدلیسیی" بەدناو و لایەنە ئاینییەکەی کوردەکان میرە کوردەکانیان هەڵفریواند و ئەنجامێکی یەکلاکەرەوەی لێ کەوتەوە.\n"ئاژاوە و پشێویی پێش عوسمانی"\nلەپاش ماوەیەکی کورت لە دەسەڵات شکانی تەیموورییەکان بەسەر "خاکی کورد"دا، کە دەکەوتە بەشی سەرەوەی میسۆپۆتامیا و بەشێکی زاگرۆسی ئێرانییەوە، سەدەی پانزەهەم ئەو خاسییەتەی هەبوو کە لەسەر ئاستی ناوخۆیی دەسەڵاتی تێدا کەرت و پەرت بووبوو. هیچکام لە دەوڵەتە بچووکە ناوخۆییەکانی تورکمانەکان نەیاندەتوانی قەوارەکانیان کۆبکەنەوە و لەوە زیاتر بەهێز ببن. لە ناو ئەوانەدا، دوو ئەکتەری سەرەکی دەرکەوتن و خاک و ناوچەکانی کوردیان حوکم کرد تا کۆتایی سەدەی پانزەهەم و ئەوانیش (قەرەقۆینلوو و ئاق قۆینلوو) بوون. قەرەقۆینلوو؛ دەکەوتە دەورووبەری گۆلی ورمێوە و حوکمی بەشی سەرەکیی ئازەربایجان و ناوچە کوردییەکانی ڕۆژهەڵاتیان کرد تا ساڵی ١٤٦٩. لە سەرەتای سەدەی پانزەدا بوون بە نوێنەرانی دەوڵەتی تەیمووری لە ڕۆژئاوا و کەوتنە تاقە فراوانخوازییەکەیان لە میسۆپۆتامیادا. لەگەڵ ئەوەشدا پێدەچێت زۆربەی مافەکانی حوکمڕانانی کوردیان سەپاندبێت بە سەر ئیمارەتەکانیاندا و تەنانەت وەک تەنها هاوپەیمانانی ئەم میرە کوردانە ڕەفتاریان دەکرد.\nئەمە بە شێوەیەکی تایبەتی لە ڕۆژئاوای کوردستاندا ڕاست بوو، کە وا کاریگەری و دەسەڵاتی قەرەقۆینلوو دوور و نەبینراو بوو. بۆ نموونە "شەمسەدینی بەدلیس" سەرۆکێکی نیمچە سەربەخۆ بوو لە شارەکەیدا. ئەییوبییەکان، کە لە میسر و سووریادا نەمابوون، لە قەڵای حەسەنکێفی ناوجەرگەی کوردستاندا مابوونەوە و لەوێ وەک میرانی کورد تەماشا دەکران. ئەوان چیتر لە سەر ئاستێکی گەورە و بەرفراوان هاندەر نەبوون و مەسەلەکە وای دەگەیاند کە جارێکی تر دەمارگیری (تەعەسسوب یان عەسەبییەتیان) بەسەردا زاڵ بووبێت (ئیبنول مونشی، بێ مێژوو)، هەروەها هێز و دەسەڵاتیان بە تەواوی دای لە کزی لەگەڵ لاوازبوونی قەرەقۆینلوو لە دەوروبەری ساڵی ١٤٦٢دا. لە لایەکی ترەوە، ئاق قۆینلوو؛ بە درەنگتر لە قەرەقۆینلووی ڕکابەریان نەشونمایان کرد لە نیوەی دووەمی سەدەدا. ئەوان هەر کە پێگەی کاریگەری و دەسەڵاتیان کەوتە ڕۆژاوای کوردستانەوە، هەستیان بە پێویستیی تێکشکاندنی میرە کوردەکان کرد کە هەڵوێستیان لایەنگریی قەرەقۆینلوو بوو. ئوزوون حەسەنی سەرکردەی ئاق قۆینلوو لە دەوروبەری ساڵی ١٤٧٠دا قەرەقۆینلووی بەزاند و زۆربەی خاک و ناوچەکانی کوردی گرت و پاشان بەتەمابوو حوکمی ڕاستەوخۆی ئەو ناوچانە بکات (ڤان بروونەسن، 1999: 137 ؛ ئۆزۆغڵوو، 1996: 11 ؛ مینۆرسكی، 1983: 457). بەڵام هەر زوو ئاق قۆینلوو بەرەوڕووی دوو ئالینگاریی نوێ بوونەوە و ئەمانیش لە ڕۆژئاواوە عوسمانییەکان و لە ناویشەوە سەفەوییەکان بوون. ئێمە تەنها سەرمان لەوە سوڕدەمێنێت کە ئاخۆ لاساری و سەرسەختیی ئاق قۆینلوو لە بەرانبەر کورددا چۆن جێی مەترسییان نەبووە بۆ مامەڵە کردن لەگەڵ ئەم هەڕەشە و مەترسییە نوێیانەدا. هەروەها لەوانەیە خولیا و مەراقیان ئەو هێز و گوڕەی پێ دابێتن کە ببنە ئاڤاتارێکی نوێی ئیمپراتۆرییەتی ئێرانی بە دید و تێڕوانینی کۆدەنگییانەوە، کاتێ کە زۆربەی هەردە و دەشتاییەکانی ئێرانیان داگیر کرد. بەهەرحاڵ، هەوڵ و تەقەلایان بۆ دەستەبەر کردنی هەژموون بەسەر هەردوک ئێران و ئەنەدۆڵدا سەرکەوتوو نەبوو. لەپاش مردنی ئوزوون حەسەن گڵۆلەی بنەماڵەکە کەوتە لێژی و دای لە کزی.\nلەم دۆخ و سیاقەدا، شاکانی سەفەوی وەک بەتواناترین هێز دەرکەوتن لە وڵاتی میسۆپۆتامیا و پێدەشتەکانی ئێراندا. ئەم قەوارە سیاسییە لە ڕێباز و تەریقەتێکی کلاسیکیی برایی ئیسلامییەوە سەری هەڵدا کە زۆر میللی بوو لە ناو خێڵە تورکمانەکاندا. تەریقەتەکە عەوداڵی شێخێکی نوورانی و خاوەن کاریزما بووبوو، بە ناوی سەفیەدین (١٢٥٢ - ١٣٣٤)، کە یەکەمجار لە ئازەربایجان و بەشی سەرەوەی میسۆپۆتامیادا گەشەی کرد لەژێر چەتری ئاق قۆینلوودا. هەر کە ڕوونبووەوە کە ئەم ڕێباز و براییە بەئاشکرا ڕێکخراوێکی سیاسی و سەربازیی مەترسیدارە و توانای ڕکابەریی هەیە، پەیوەندیی نێوان شێخەکان و بنەماڵەی تورکمانەکان دایە کزی و لێژ بووەوە، هەروەها گۆڕینی تەریقەتەکەش بۆ ئیسلامی شیعی بە هەمان ئەندازە زیانبەخش بوو بە هاوپەیمانییەکەی پێشوو. لە سەرەتای سەدەی شانزەهەمەوە ڕێبازەکە دەستباڵایی پەیداکرد. پاسان لەژێر ڕێنمایی و سەرپەرشتیی شاه ئیسماعیلدا دواجار خاک و وڵاتێکی هێجگار پانوپۆڕی خستە ژێر ڕکێفی خۆیەوە کە لە هیندوکۆشەوە درێژ دەبووەوە تا ڕووباری فورات. بنەماڵە کوردەکان بە شێوەیەکی هەلپەرستانە ویستیان جارێکی تر وەک سەرکردەی ناوخۆیی دەربکەونەوە. بە پشتبەستن بە تورکمانەکان و هێزە شیعییەکان، سیاسەتی سەفەوییەکان بەرانبەر بە کوردەکان جیاوازتر نەبوو لەوەی ئاق قۆینلوو. ئەوان هەوڵی پیادە کردنی دەسەڵاتی ڕاستەوخۆیان دەدا بەسەر قەڵەمڕەوی ئیمپراتۆرییەتەکەیاندا و بە شێوەیەکی لۆجیکی نیازی تێکشکاندن یان سەرکوت کردنی بنەماڵە گەورەکانی کوردیان هەبوو کە حوکمی میرنشینە بچووکەکانی سەرووی میسۆپۆتامیایان دەکرد و لە جێگەیان والی و حوکمڕانی شیعە مەزەب و کەسانی لەسەرکار لادراو یان کوردە لاوازەکانیان دادەنا کە سەر بە خۆیان بوون. لە ڕووداوێکیشدا دەگێڕنەوە کە وا زیاد لە دە دوانزە میری کورد خراونەتە زیندانەوە لەو کاتەدا کە سەردانی شا ئیسماعیلیان کردووە لە شاری خۆی بۆ بەیعەت کردن و پێشاندانی ملکەچییان لە ساڵی ١٥١٠دا و شا گۆڕیونی بە ئەفسەرانی شایستە و جێمتمانەی خۆی.\n"ئیدریسی بەدلیسی و تێکەڵ کردنی کوردستان بە ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی"\nلە لایەکی ترەوە، لە ناوەڕاستی سەدەی پانزەهەمدا، سەڵتەنەتی عوسمانی هێزێکی ڕۆژئاوا بوو، ئەگەر هێزێکی ئەورووپی نەبوایە، لەگەڵ جێگیر بوونێکی بەهێز لە بەڵکاندا. ئەمە و کاتێ کە دەستی کرد بە فراوانخوازی و پەلکوتان بەرەو ڕۆژهەڵات و سەرکەوتوو بوو لە دانەناوی (ئیحتیوا کردنی) دەسەڵات و کاریگەریی ئاق قۆینلوو و بگرە خێرا هەڵوەشاندنەوەشیان. لەگەڵ ئەوەشدا، پەرەسەندنی سەرەتایی عوسمانییەکان لە ئەنەدۆڵدا خولیا و مەراقی سەفەوییەکانی پەکنەخست چونکە وایان دادەنا ئاق قۆینلوو هەڕەشەی سەرەکییە بۆیان. چونکە ئەمان (وایە ئاق قۆینلوو) خۆیان تووشی ڕووداوگەلێکی وا کرد کە عوسمانییەکان و سەفەوییەکان و بە ئاستێکی کەمتر مەملووکەکانی میسریشیان کردە دوژمنی خۆیان و هەموو بەجارێ گەلەکۆمەکییان لێکردن. تا سەرەتای سەدەی شانزەهەم، هەردوو زلهێزی تازە دەرکەوتوو (عوسمانییەکان و سەفەوییەکان) لەگەڵ یەکتر نەکەوتبوونە ڕووبەڕووبوونەوە و شەڕی قورسەوە لەبەر هۆکاری جۆراوجۆر. بەهەرحاڵ، شەڕفرۆشی و پەلاماردانی عوسمانی لە تەرابزۆنەوە بۆ ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی سەفەوی زۆر زۆر بوون و لە هەمان کاتیشدا شۆڕش و یاخیبوونی شیعەکان لە ئەنەدۆڵی عوسمانیدا کە لە دوورەوە شا پشتیوانیی لێ دەکردن لە هەڵکشاندا بوو. ئەم گرژی و ئاڵۆزییە تا ڕادەیەک جڵەوکراوە سەری کێشایەوە بۆ شەڕوشۆڕێکی ئاشکرا کە سوودبەخش بوو بۆ سەرلەنوێ داڕشتنەوە و ڕێکخستنەوەی خاک و ناوچە کوردییەکان. بەپێچەوانەی ئەوەشەوە، ناوەندێتیی کوردستان لە بەرەوڕووبوونەوەی هەردوو ئیمپراتۆرییەتەکەدا کاریگەرییەکی بەهێزی هەبوو لە دیاریکردنی بنیاتی ئایدیۆلۆجی و سیاسییاندا. "سوڵتان سەلیمی" یەکەمی عوسمانی کە تازە چووبووە سەر تەخت لە ئەستەمبووڵ (١٥١٢) ئۆپەراسیۆنێکی هێجگار گەورەی سەربازیی دژ بە ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی سەفەوی ئەنجامدا و بە ئاسانی سنوورەکانی سەفەویی بەزاند لە ساڵی ١٥١٥دا. بەمە هەر زوو شاری ئامەد (کە لە ئێستادا دیاربەکرە) کەوتە ژێر دەسەڵاتی عوسمانییەکان. لەشکری عوسمانی، کە لەلایەن هەندێ هێزی کوردەوە یارمەتی دەدرا بەردەوام بوو لە پێشڕەوی کردندا و لە چاڵدیران لەگەڵ سووپای سەفەویدا پێکیاندادا، کە دەکەوێتە باکووری ڕۆژهەڵاتی دەریاچەی وان لە ئەرمینیا و شەڕێکی قورس بەرپا بوو (بە پێی گێڕانەوەی زۆربەی سەرچاوە مێژووییەکان ئەم شەڕە لە ساڵی ١٥١٤دا بووە - وەرگێڕ). لەم شەڕەدا عوسمانییەکان بەتەواوی سەرکەوتن و شا ئیسماعیل تەنانەت لە تەبرێزی پایتەختەکەشی هەڵهات، کە بۆ ماوەیەک لە لایەن سەلیمی یەکەمەوە داگیر کرا. ئەم سەرکەوتنە تا ڕادەیەک وا تەماشا دەکرا کە ئەنجام و لێکەوتەی هاوکاری و یەکدەنگیی خێڵ و میرنشینە کوردەکان بێت یان ڕەنگە تەنها بە پاڵپشتی کردنی دواتریان مسۆگەر کرابێت. لە هەر حاڵەتێکدا بووبێت، ئەوەی تەواو ڕاستە ئەوەیە کە بە کشانەوەی سووپای عوسمانی لە سەنتەر و ناوچەکانی سەفەوی، "شا ئیسماعیلی سەفەوی" بە هیچ شێوەیەک سەرنەکەوت لە هێرشە بەرانبەرەکەیدا بۆ سەر ئەنەدۆڵ، چونکە هێزی ڕێکخراوی کورد بەرگرییان کرد و نەیانهێشت جارێکی تر سووپای شیعەکان بگەڕێنەوە ئەو ناوە.\nبەشێک لە توێژەران مەسەلەکە دەگێڕنەوە بۆ سیاسەتی پڕ تووندوتیژی و سەرسەختانەی شیعەکان لە بەرانبەر کورد، وەک نیشانەیەکی دەمارگرژیی ئاینی و مەزهەبی شیعەگەرایی دژ بە گرووپە سوننییەکان. سەرەڕای ئەوەش، سرووشت و هەڵسوکەوتی خودا ئاسای "شا ئیسماعیل" لە کایەی خۆیدا ڕێگەی بە دامەزراندنی هیچ جۆرە حوکمێکی ئۆتۆنۆمی یان نیمچە سەربەخۆیی نەدەدا وەک کوردە ئەریستۆکراتەکان داوایان دەکرد. دەکرێ ئەم لێکدانەوانە جێی باوەڕبن، بەڵام ئەگەر تێڕوانینی مێژوویی گشتیی ئاساییمان پێچەوانە کردەوە و بۆ دواوە چاو بگێڕین (لە سەردەمی عوسمانییەوە بۆ مەملووکی)، ڕەنگە بە شیکارییەکی ترەوە دەربچین. بەو پێیەییە، دۆخەکە زیاتر ئەوە دەگەیەنێت کە سرووشتی ئاینیی دەسەڵاتی سەفەوی سیاسەتیان بەرانبەر بە کورد ڕاڤە ناکات چونکە کولتووری سیاسیی فرەیی و سێکولار لەمێژە پەیوەست بووە بە ئیمپراتۆرییەتی ئێرانییەوە. وادیارە ناکۆکی و ململانێی عوسمانی - سەفەوی ئەو نەخشە و پلانە دوولایەنەی بووژاندووەتەوە کە بووبووە مۆرکی سیاسەتی ئیمپراتۆرییەتەکانی مەغۆل و مەملووکەکان لە بەرانبەر میرە کوردەکاندا، دوو سەدە لەوەوبەر. کۆک بوون لە سەر ئەو ئاڕاستە سیاسییەی لە لایەن سەفەوییەکانەوە جێبەجێ دەکرا و ئەو داڕشتنە ئیتنیکییەش سەبارەت بە کورد کە بووبووە هۆی گەڵاڵە بوونی سیاسەتگەلێکی لیبراڵی کە عوسمانییەکان جێبەجێیان دەکرد. یەکەمیان (واتە عوسمانییەکان) ڕێچکەی مەغۆلەکانیان گرتبوو لەم مەسەلەیەدا و دووەمیشیان (واتە سەفەوییەکان) ڕێچکەی مەملووکەکان.\nچەندین هێرشی سەفەوییەکان بۆ سەر ئەنادۆڵ بەری پێگیرا بە هۆی کۆنفێدراڵییەتێکی سەربازییەوە کە لە سووپای نیزامیی عوسمانی و لەشکرە ناوخۆییەکانی کورد پێکهاتبوو. بە هاتنی ساڵی ١٥١٥ (ڕاستتر ١٥١٤ - و) تێکەڵ کردنی کوردستان (لەگەڵ خاک و قەڵەمرەوی دەوڵەتی عوسمانیدا) ئەنجامدرا و بە پێی هەمان ڕێسا و بنەما بە بێ گۆڕان بۆ ماوەی زیاد لە سێسەد ساڵ بەردەوام بوو. لە ڕوانگە و بۆچوونی کورد و عوسمانییەوە سەرلەبەری مەسەلەی جۆشدان و ڕێکخستنی میرنشینە کوردییەکان لە دەوری کەسایەتیی "ئیدریسی بەدلیسی" کۆدەبێتەوە، کە بیرۆکراتییەکی کورد بووە و لە دەرباری حوکمرانانی ئاق قۆینلوودا کاری کردووە و لە شوێنێکی نزیک تەبرێزی پایتەختیانەوە لەدایکبووە، کە باوکی پلە و پایەیەکی باڵای هەبووە لە دەرباردا و ئەمیش دەیتوانی هەمان ڕێی باوکی بگرێت بەڵام بڕیاری دابوو پێچەوانەی ئەو بجووڵێتەوە. ساڵی ١٥٠٠ بەدلیسی تەبرێز بەجێدێڵێت و وای دانابوو "سەفەری" میسر بکات بۆ ئەوەی بچێتە خزمەتی سوڵتانی مەملووکییەوە (سوێنمەز، ٢٠١٢: ٤١). لێرەدا دەکرێ وای لێکبدەیتەوە کە ڕەنگە بیر و خەیاڵی بۆ سیاسەتی مەملووکەکان چووبێت سەبارەت بە کورد کە بەردەوامیی میرنشینە کوردەکانیان مسۆگەر کردبوو لە بەرەوڕووی حوکمی مەغۆلەکاندا. دواتر، لەگەڵ پەرەسەندنی ڕووداوەکاندا، بەئاشکرا دەردەکەوێت کە وا بەدلیسی بە دوای پشتیوانێکدا دەگەڕا نەک تەنها بۆ خۆی بەڵکو بۆ گرووپێکی بەرفراوان لە ناو ئەریستۆکراتییەتی کوردیدا کە وا گرفتار بووبوون بە دەست کەڵەگایی حوکمرانانی سەفەوی و ئاق قۆینلووەوە. "بەدلیسی" دواجار لە ئەستەمبوول گیرسایەوە و ڕوویکردە دەرباری سوڵتان و لەوێ بوو بە بیروکراتێکی سادە بەڵام لە هەمان کاتدا داکۆکیکارێکی بەرهەمدار لە دەسەڵاتی بایەزیدی دووەم و کەوتە نووسینی بابەت و مێژوو و چامە شیعری ستایش و پیاهەڵدان بە سوڵتاندا (سوێنمەز، ٢٠١٢: ٤٣). لەگەڵ ئەوەشدا، هەندێ تەمومژی دەربڕی لە ملکەچی و دڵسۆزیی خۆی بۆ عوسمانییەکان کاتێ کە لە کۆتایی سەردەمی حوکمی بایەزیدی دووەمدا ئەوێی بەجێهێشت بۆ مەککە و لەوێ بۆ ماوەیەک لە ژێر پارێزگاریی مەملووکەکاندا مایەوە. دواجار، لە ساڵی ١٥١٢دا بانگهێشت کرایەوە بۆ ئەستەمبووڵ تا بچێتە خزمەتی سەلیمی یەکەمی سوڵتان - خەلیفەی نوێوە.\nپاشان ڕێزێکی زۆری لێنرا بە هۆی ئاوەز و بیرتیژی و زانیاریی قووڵ و بەرفراوانی لەسەر ناوچەکانی ڕۆژهەڵات و بنیات و پێکهاتەی مەملەکەتی سەفەوییەکان و بە شێوەیەکی دیاریکراوتر لە ناوچە کوردییەکاندا. بەو پێیە، بەدلیسی بوو بە دەرکەوتووترین دانوستانکار لە کاروباری کورددا و ئەندازیاری سەرەکی بۆ سیاسەتە ڕۆژهەڵاتییەکانی عوسمانی و هەروەها ڕاوێژکارێکی سەربازییش. لەڕاستیدا، بەرفراوانبوونی میسۆپۆتامیا و ئازەربایجانی ئیمپراتۆرییەتەکەی سەلیمی یەکەم بە شێوەیەکی بنەڕەتی لە ڕێگەی سات و سەودا سیاسییەکان و ئەندازیاریی سیاسییەوە بوو، کە وا ڕۆڵی بەدلیسی تێیاندا کاریگەر بوو. لەپێناوی هەرەسهێنان بە بنەمای هێز و دەسەڵاتی سەفەوی و داگیر کردن و بڵاوبوونەوەی هەرێمیدا، ئەم گەلێ جار دەنێردرا بۆ ناوچە کوردنشینەکان. لەوێ بنەماڵەی میرزادەکانی کوردی دڵنیا دەکردەوە لە نیازپاکیی سوڵتان بەرانبەریان و پشتیوانی ئەوانی بەدەستهێنا بۆ لەشکرکێشییەکان و لە هەمووشی بایەخدارتر دابینکردنی بنەمایەکی سیاسیی درێژخایەن بۆ جێگیر بوونی عوسمانی لە دەڤەرەکەدا. ئەمە تا ڕادەیەک بەزوویی کرا و بەدلیسی ئەم ڕێککەوتننامە سەرکەوتووەی داڕشت بە جۆرێک کە لە سەروەختی شەڕی چاڵدیراندا زۆربەی بنەماڵە ناودار و دەسەڵاتدارەکانی کورد بەڵێنی بەیعەت و دڵسۆزییان دابوو بە عوسمانییەکان. ئەوجا ئەوانی تریشی بەدوادا هات لەپاش داگیرکردنی عوسمانییەکان بۆ ئازەربایجان و لە کاتی شکستی هێرشی پێچەوانەی سەفەوییەکاندا. هەندێ لە میرەکان ڕاستەوخۆ چاویان بە سوڵتان کەوت (ڤان بروونەسن، ١٩٩٩: ١٤٢ - ١٤٥). بێجگە لە سوود و قازانجی ڕاستەوخۆی سەربازییان، ئەم دانوستان و ملکەچی و دڵسۆزی دەربڕینانە زەمینەیان خۆشکرد بۆ دروستکردن و پێکهێنانی قەڵایەکی مەحکەم و ئاڵۆزی کوردیی - عوسمانی کە بۆ چەندین دەیە بەردەوام بوو. ئەم تێكەڵبوونەی میرنشینە کوردەکان لاپەڕەیەکی نوێی کردەوە لە مێژوویاندا و لە ئەستەمبووڵ وا تێی دەڕوانرا کە ئەوپەڕی بایەخدار و یەکلاکەرەوە بووە بۆ تێکڕا جیهانی عوسمانی. بەم جۆرە لەدواییدا کوردستان بوو بە پێکهاتەیەکی بنەڕەتیی عوسمانی. هەروەها ئەم بارودۆخە هۆکاری دواتر نوێکردنەوەی ڕێککەوتننامەکە روون دەکاتەوە لەلایەن زۆربەی سوڵتانە عوسمانییەکانەوە.


مامۆستایان و فەرمانبەران بایکۆتی دەوامییان راگەیاند - پرس میدیا\nHome سڵایدشۆو کوردستان هەواڵ مامۆستایان و فەرمانبەران بایکۆتی دەوامییان راگەیاند\nمامۆستایان و فەرمانبەران بایکۆتی دەوامییان راگەیاند\nپرس میدیا 5/02/2020 04:33:00 م سڵایدشۆو, کوردستان, هەواڵ,\nمامۆستایان و فەرمانبەرانی گرێبەستی زانکۆی گەرمیان بەهۆی دواکەوتن و دابەشنەکردنی مووچەوە بایکۆتی دەوامیان راگەیاند.\nمامۆستایان و فەرمانبەرانی گرێبەستی زانکۆی گەرمیان ئەمڕۆ شەممە ٢ی ئایاری ٢٠٢٠ لە راگەیەنراوێکدا رایانگەیاند، "ئێمە وەكو كۆمەڵێك لە مامۆستایان و فەرمانبەرانی زانكۆی گەرمیان، سەرەڕای وەفاداریمان بۆ پرۆسەی خوێندنی ئەمساڵ لە پێناو نەفەوتانی ڕەنج و ماندوبوونی خوێنكاران، ئەمەش بەرپرسیارێتی ئەخلاقی و پیشەییمانە و دەستبەرداری نابین، دیسانەوە دووپاتی دەكەینەوە جگە لەوەی كە دژی ڕاگرتن و دواكەوتنی مووچەین و ئەم جۆرە لە سزادان و برسیكردنی فەرمانبەران و مووچەخۆران بە كارێكی نابەجێ و ناڕەوا دەزاین".\nئاماژەی بەوەشکردووە، "بایكۆتی پرۆسەی خوێندن بە هەموو جۆرە پێشنیاركراوەكانییەوە دەكەین و پابەند نابین بە دەوامكردنەوە و ناچینە ژێر هیچ بارێكی سەپێنراوە، تاكو لە كاتی خۆی و بێ دواكەوتن مافە سەرەتاییەكانی خۆمان كە بریتییە لە مووچە و شایستە داراییەكان وەردەگرین".\nتا ئێستا حکومەتی هەرێمی کوردستان هیچ مووچەیەکی ساڵی ٢٠٢٠ی دابەشنەکردووە و ئەمەش بووەتە هۆی دروستبووی نیگەرای لای مامۆستایان و فەرمانبەران.\nBy پرس میدیا at 5/02/2020 04:33:00 م


قەوارە سیاسییەکان بۆیان هەیە تانە لە بڕیارەکانی دەستەی دادوەری هەڵبژاردنەکان بدەن؟\n2021-12-02 22:41 71 جار بینراوە کۆمێنت\nیەکەم : بەپێی بڕگەی پێنجەم لەماددەی دەیەمی و ماددەی 18 یاسای کۆمسیۆنی ئیتحادی ژمارە 31 ی ساڵی ساڵی 2019 ، ئەنجومەنی کۆمسیاران لە سکاڵاکان دەڕوانێت و بڕیاریان لە بارەوە دەدات .\nدووەم : بڕیارەکانی ئەنجومەنی کۆمسیاران مایەیی تانە لێدانن تەنها لەبەردەم دەستەی دادوەری هەڵبژاردن (دادگای هەڵبژاردن) . سێیەم : بەپێی ماددەی 19 ی هەمان یاسا دەستەی دادوەری هەڵبژاردن(دادگای هەڵبژاردن) پێکدەهێنرێت ، بۆ یەکلایکردنەوەی ئەو تانانەی لە بڕیارەکانی ئەنجومەنی کۆمسیاران دەدرێن .\nچوارەم : بەپێی بڕگەی سێیەم لە ماددەی 19 ی یاسای کۆمسیۆن ، بڕیارەکانی دەستەی دادوەری هەڵبژاردن بنبڕە قابیلی تانە لێدان نین .\nپێنجەم : لە ڕاگەیاندنەکان کوێبیستی ئەوەبوین کە حزبەکان سکاڵایان هەیەو تانە لە بڕیارەکانی دەستەی دادوەری هەڵبژاردنەکان دەدەن و بەشێک لە حزبەکان تانەیان داوە لە وانە حزبەکەی هادی عامری.\nشەشەم : لە ماددەی 93 دەستوردا هاتوە :یەکەم ،چاودێری لەسەر دەستوری بوونی یاساکان و پەیرەوە بەرکارەکان .\nدووەم ،ڕاڤەکردنی دەقە دەستوریەکان .\nسێیەم ،یەکلاکردنەوەی ئەو کێشانەی لە جێبەجێکردنی یاساکانی فیدراڵی وبڕیارەکان و سیستەم و ڕێنمایەکان و کار ڕاییەکانی دەرچوو لە دەسەڵاتی فیدڕاڵی دروست دەبێت ،و یاسا دەستەبەری مافی هەر یەک لە ئەنجوومەنی وەزیران و ئەوەی پەیوەندی هەیە لە تاکەکان و ئەوانی تر دەکات لە مافی تانە لێدانی ڕاستەوخۆ لە بەرانبەردادگا .\nچوارەم ، یەکلا کردنەوەی ئەو ناکۆکیانەی لە نێوان حوکمەتی فیدڕاڵ و حکومەتی هەرێم و پارێزگاکان و شارەوانیەکان ......ڕوو دەدات .\nپێنجەم ،یەکلاکردنەوەی ئەو ناکۆکیانەی کە ڕوو دەدات لەنێوان حکومەتی هەرێمەکان و پارێزگاکان .\nشەشەم ،یەکلاکردنەوەی ئەو تۆمەتانەی ئاراستەی سەرۆک کۆمارو سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران دەکرێن .\nحەوتەم : پەسەندکردنی دەرنجامە کۆتاییەکانی هەڵبژاردنی گشتی بۆ ئەندامیەتی ئەنجومەنی نوێنەران .\nهەشتەم : ا . یەکلاکردنەوەی ناکۆکی لەسەر تایبەتمەندیەتی لە نێوان دادوەری فیدڕاڵی و دەستە دادوەریەکانی هەرێمەکان و ئەو پارێزگایانەی لە هەرێمێکدا ڕێک نەخراون .\nب. یەکلا کردنەوەی ناکۆکی تایبەتمەندیەتی لە نێوان دەستە دادوەریەکانی هەرێمەکان یان ئەو پارێزگایانەی لە هەرێمێکدا ڕێک نەخراون .\nپرسیارو سەرنج : بەپێی بڕگەی حەوتەمی ماددەی 93 دەستور ، پەسەندکردنی ئەنجامەکانی هەڵبژارد لە دەسەڵاتی دادگای باڵای فیدراڵی دایە و بە پێی بڕگەی سێیەم لەماددەی 19 ی یاسای کۆمسیۆن بڕیرەکانی دەستەی دادوەری هەڵبژاردن بنبڕن ؟ ئەی چۆن حزبەکان تانە لە بڕیارەکانی دەستەی دادوەری هەڵبژاردنەکان دەدەن ،\nئایە دادگای فیدڕاڵی تانەکان وەردەگرێت ؟ ئایە دادگای فیدڕاڵی ئەتوانێت ئەنجامەکان پەسەند نەکات ؟ بەڕای بەندە گەر قەراینەکانی بەردەم دادگای باڵای فیدڕاڵی باوەڕ پێکەر بن نابێت ، ئەنجامەکان پەسەند بکات.


ئۆباما و ڕامنی ده‌سـتیانکرده‌وه به هه‌ڵمه‌ته‌کانی هه‌ڵبژاردنی خۆیان\nبراک ئۆباما سه‌ۆکی وڵاته یه‌کگرتووه‌کانی ئه‌مه‌ریکا گه‌ڕاوه‌ته‌وه بۆ هه‌ڵمه‌ته‌کانی هه‌ڵبژاردن پاش ئه‌وه‌ی چه‌ند ڕۆژێـکی وه‌ک سه‌رۆکی تیمی حکومه‌تی فیدراڵی به‌سه‌ربرد بۆ چاره‌سه‌رکردنی کێشه‌کانی پاش زریانی سـاندی.\nئه‌مڕۆ پـێـنجشه‌ممه سه‌رۆک ئۆباما سه‌ردانی سـتانه‌کانی ویسکه‌نسن، نیڤادا، کۆلۆرادۆ ده‌کات که هه‌رسێ سـتانه‌که به گرنگ داده‌نرێن له‌م هه‌ڵبژاردنه‌ی سه‌رۆکایه‌تیدا که ده‌شێت یه‌کلایی‌که‌روه بن له‌وه‌ی کام یه‌کێـک له کاندیده‌کان، براک ئۆباما یان مت ڕامنی ده‌توانێت 270 بازنه‌ی ده‌نگدان بباته‌وه که بۆ سه‌رکه‌وتن له هه‌ڵبژاردندا پـێویسته.\nمت ڕامنی هه‌ر ئه‌مڕۆ له سـتانی ڤێرجینیا که ئه‌میش یه‌کێـکه له سـتانه گرنگه‌کان، ژماره‌یه‌ک وێزگه‌ی بۆ هه‌ڵمه‌ته‌کانی هه‌ڵبژاردن ده‌بێت.\nدوێنێ چوارشه‌ممه‌ش ڕامنی له سـتانی فلۆریدا هه‌ڵمه‌تی هه‌ڵبژاردنی خۆی به‌ڕێوه‌برد که بۆ یه‌که‌م جار بووه له‌وه‌تای زریانی سـاندی له ڕۆژهه‌ڵاتی ئه‌مه‌ریکای دا، به‌ڵام خۆیدا له‌وه‌ی ڕه‌خنه‌ی ڕاسته‌وخۆی له براک ئۆباما بگرێت.


دامه‌زراندنه‌كه‌ی كه‌ركوك چۆن هه‌ڵوه‌شایه‌وه؟\nبه‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی په‌روه‌رده‌ی كه‌ركوك، جارێكیتر پرۆسه‌ی وردبینی و هه‌ڵبژاردنی ناوی دامه‌زراندن ده‌ستپێده‌كاته‌وه، دوای هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی ئه‌و لیسته‌ی پێشتر بڵاویكرده‌وه، به‌هۆی ناڕه‌زایی زۆری نوێنه‌ر و ده‌رچوانی توركمان و كورد.\nئه‌و لیستی دامه‌زراندنه‌كه‌ی هه‌ڵوه‌شێنراوه‌ته‌وه، له 8ی كانونی دوه‌می 2020دا په‌روه‌رده بڵاویكرده‌وه، كه ناڕه‌زایی زۆری ده‌رچوان و لایه‌نه سیاسییه‌كانی كورد و توركمانی لێكه‌وتۆته‌وه، به پرۆسه‌یه‌كی "نادادپه‌روه‌ر" و له قازانجی ته‌نیا پێكهاته‌یه‌كی شاره‌كه‌دا ناویان برد.\nلیژنه‌ی په‌روه‌رده‌ی ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عیراق، له نێویاندا سێ ئه‌ندامی خه‌ڵكی كه‌ركوك، یه‌كشه‌ممه 2ی شوبات له‌گه‌ڵ په‌روه‌رده كۆبونه‌وه و له كۆنگره‌یه‌كی رۆژنامه‌وانییدا، هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی لیسته‌كه‌ی پێشوویان راگه‌یاند.\nبه‌پێی سه‌رچاوه‌یه‌ك له په‌روه‌رده‌ی كه‌ركوك بۆ (كه‌ركوك ناو)، بڕیاره له ماوه‌ی مانگێكدا، جارێكیتر پرۆسه‌ی هه‌ڵبژاردنی ناوی ده‌رچوانی ده‌ستپێبكاته‌وه، ئه‌وه‌ش به یه‌ك بازنه ده‌بێت، نه‌ك هه‌ر ناوچه و قه‌زا و ناحیه‌یه‌ك پشكی دامه‌زراندن و میلاكاتی جیابكرێته‌وه.\nسه‌رچاوه‌كه ئه‌وه‌شی وت، پێشتر هه‌ر شوێنێك به‌پێی پێویستی دامه‌زراندنی بۆ ته‌رخانده‌كرێت، له‌مه‌ودوا ئه‌وه نامێنێت، هه‌ر كه‌سێك فۆڕمی دامه‌زراندنه‌كه‌ی پڕكردۆته‌وه ده‌چێته كێبڕكێیه‌كه‌وه و به‌پێی ژماره‌ی خاڵه‌كان یه‌كلاییده‌كرێنه‌وه.\nكه‌ركوك، شوباتی 2020، كۆنگره‌ی رۆژنامه‌وانی لیژنه‌ی په‌روه‌رده‌ی عیراق له‌سه‌ر هه‌ڵوه‌شاندنی دامه‌زراندنه‌كه‌ی كه‌ركوك فۆتۆ: راگه‌یاندنی په‌روه‌رده\nسۆران عەبدولكەریم، وتەبێژی ئەنجومەنی باڵای دەرچوانی دانەمه‌زراوانی كورد به (كه‌ركوك ناو)ی وت "بە دەستكەوتی خۆمان دەزانین كه توانیمان حزب و لایەنە سیاسییه‌كان و پەروەردەی كەركوك ناچاربكەین ئەو لیستی دامه‌زراندنه هەڵبوەشێتەوە".\n"به‌شێوازی خاڵبه‌ندی بە زیانی كورد دەشكێتەوە، بۆیه داواكارین میكانزمێكی نوێ بدۆزرێتەوە چونكه كورد له‌وه‌دا زه‌ره‌رمه‌ند ده‌بێت، كورد ململانێی عه‌ره‌بی پێناكرێت و ئه‌وان خاڵی زۆریان هه‌یه، بۆیه رێژه‌ی دامه‌زراندنی كورد ره‌نگه كه‌متریش ببێته‌وه".\nبه‌شێك له ده‌رچوانی دانه‌مه‌زراوی كورد، له هه‌فته‌ی كۆتایی مانگی رابردوودا خۆپیشاندانی ناڕه‌زاییان ئه‌نجامدا دژی په‌روه‌رده، له‌و ماوه‌یه‌شدا، سه‌ردانی چه‌ندین لایه‌نیان كرد بۆ داواكاری هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی دامه‌زراندنه‌كه.\nكەركوك/كانونی دووەمی 2020/ خۆپیشاندانی هاوڵاتیانی توركمان لە بەردەم بینای پەروەردە فۆتۆ: كه‌ركوك ناو\nمه‌ریوان نادر، ئه‌ندامی لیژنه‌ی په‌روه‌رده‌ی په‌رله‌مانی عیراق له پشكی كه‌ركوك، له كۆنگره‌یه‌كی رۆژنامه‌وانیدا دوێنێ یه‌كشه‌ممه وتی "له‌گه‌ڵ په‌روه‌رده گه‌یشتینه ئه‌و بڕیاره‌ی جارێكیتر دامەزراندنەكه و ئەو ناوانەی راگەیه‌ندراوە هەڵبوه‌شێته‌وه".\nبه‌وته‌ی مه‌ریوان له‌مه‌ودوا به یه‌ك بازنه دامه‌زراندنه‌كه یه‌كلاییده‌كرێته‌وه نه‌ك فره‌بازنه‌یی، ئه‌وه‌ش له ماوه‌ی یه‌ك مانگدا ته‌واو ده‌كرێت.\nده‌رچوانی عه‌ره‌بی كه‌ركوك، له‌و ماوه‌یه‌دا هیچ ناڕه‌زاییه‌كیان دژی دامه‌زراندنه‌كه ده‌رنه‌بڕی، كه به‌وته‌ی لایه‌نه‌كان ئه‌وان تێیدا سودمه‌ندی یه‌كه‌م بون.\nمحەمەد رەییاشی، وتەبێژی بەرەی عەرەبی یه‌كگرتوو لە كەركوك بە (كەركوك ناو)ی وت "دامەزراندنەكە بە پێ رێنماییەكانی وەزارەتی پەروەردە بوو، بەداخەوە هەندێك لایەن كردیانە بابەتێكی نەتەوایەتی و دابەشكردنی بە رێژه‌ی له سه‌دا 32، له‌كاتێكدا پێشتر دژی پشكپشكێنه بون"، پێشیوایه به‌و رێگایه مافی خه‌ڵكی تر ده‌خورێت.\nره‌ییاشی هۆشداریدا له‌وه‌ی هه‌ڵوێستیان ده‌بێت و "ده‌ستبه‌ستراو نابین و هه‌موو رێگا مه‌ده‌نییه‌كان ده‌گرینه‌به‌ر وه‌ك خۆپیشاندان و مانگرتن تا ماف بۆ خاوه‌ن ده‌گه‌ڕێنینه‌وه.


ئابوور - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\n(ڕەوانەکراوە لە ئابووریەوە)\nئابوور یا ئابووری (بە ئینگلیزی: Economy) بریتییە لە بەرھەمھێنان، بەشینەوە یان گۆڕێنەوە و، بەکاربردنی شمەک و ڕاژە لە ناوچەیەکی جوگرافی. لەم پێناسەیەدا، شمەک و ڕاژە ڕادەدارن و، ئەو کارانەی کە لەسەریان دەکرێت (بەرھەمھێنان، بەشێنەوە، گۆڕێنەوە و، بەکاربردن) لەلایەن بریکارانی جیاجیاوە دەکرێن. بریکار دەتوانێت تاکەکەس بێت، ڕێکخراوە بێت، کاسبییەکی تایبەت بێت، یا تەنانەت حکوومەت بێت.\nلە ڕابردوو، وا دەزانرا کە تەنیا سەرچاوەگەلی سروشتی، کار و سەرمایە سنووری ئابوور دیاری دەکەن. لە وەھا ڕوانگەیەک تەکنۆلۆژیا (کە دەتوانێت پرۆسەکان ئۆتۆماتیک و خێراتر بکاتەوە و، ئەو بڕە پارەیە کە بۆ بەڕێوەبردنی کارەکان خەرج دەکرێت داشکێنێت) و نوێکاری (بەرھەمگەلی نوێ، بازاڕگەلی نوێ) لەبەرچاو نەگیرابوون.\nئابووری ھەر ناوچەیەک ئاکامی کۆمەڵێک پێواژۆیە و بەستراوەتەوە بە چاند، مێژوو، پەروەردە، گەشەی تەکنۆلۆژیایی، ڕێکخراویی کۆمەڵایەتی، پێکھاتەی سیاسی و، سیستەمی یاساییی ناوچەکەوە، ھەروەھا جوگرافیا، سەرچاوە سروشتییەکان و، ژینگەناسیش لە ھۆکارگەلی سەرەکین. کۆی ئەم ھۆکارانە پێکھێنەری ئەو بەستێن و ھەلومەرجەن کە ئابوور تێیدا کار دەکات.\nچەند تێبینییەک لەسەر ڕەگ و ڕیشەی وشەی ئابوور ھەیە. ویکیفەرھەنگ پێی وایە ئابوور لە «عبور»ی عەرەبی کەوتووەتەوە.عەلی نانەوازادە دەڵێت لەوانەیە ئابوور و «ئاپوریشن»ی پاڵەوی بە مانای بەرھەم و داھات ھاوڕیشە بن. ئابۆری=ئا+بۆری a+borî ئابۆری بەواتای کەرستە و پێویستی بووراندن (ی ژیان) دێت.\n^ "Businessdictionary - ئابوور چییە؟". Archived from the original on ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧. Retrieved ٣ی ئایاری ٢٠١٤. Check date values in: |access-date=, |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= (help) ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.\n^ abor لە ویکیفەرھەنگدا\n^ فەرھەنگی ھەرمان، بەرگی یەکەم، لاپەڕەی ٣٧.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=ئابوور&oldid=845383»\nدواجار لە ٠٠:٠٠ی ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١ دەستکاری کراوە\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٠٠:٠٠ی ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١ نوێ کراوەتەوە.


وه‌زیرى ئه‌وقاف پێشوازى له كونسوڵى ئێران ده‌كات – وه‌زاره‌تی ئه‌وقاف و كاروباری ئایینی\nسەرتا/هه‌واڵ و چالاكی/وه‌زیرى ئه‌وقاف پێشوازى له كونسوڵى ئێران ده‌كات\nوه‌زیرى ئه‌وقاف پێشوازى له كونسوڵى ئێران ده‌كات\nئه‌مرۆ دووشه‌ممه 2019/8/26 له دیوان وه‌زاره‌ت به‌رێز د. پشتیوان سادق وه‌زیرى ئه‌وقاف و كاروبارى ئایینى بەئامادەبوونی د. دیار جباری بەڕێوەبەری گشتی كارگێڕی و دارایی ب وه‌كاله‌ت پێشوازى كرد له‌به‌رێز نه‌سروڵلا ره‌شنودى كونسوڵى كۆمارى ئیسلامى ئێران له هه‌ولێر.\nله‌دیداره كه‌دا بەڕێز وه‌زیرى ئه‌وقاف به‌خێرهاتنى كونسوڵى به‌رێزى كرد و رایگه‌یاند كۆمارى ئیسلامى ئێران وه‌ك دراوسێیه‌ك بۆ هه‌رێمى كوردستان زۆر گرنگه و له رابردوو ئه‌م په‌یوه‌ندییه ره‌نگى داوه‌ته‌وه، بۆیه په‌یوه‌ندیه‌كى دیرۆكى له‌نێوان هه‌ردولادا هه‌یه و پێویسته په‌ره‌ى زێتر به په‌یوندییه‌كانمان بده‌ین ، وه‌زیرى ئه‌وقاف له‌باره‌ى پێكه‌وه ژیان له‌هه‌رێمى كوردستان رایگه‌یاند ره‌وشى پێكهاته‌كانى هه‌رێمى كوردستان له‌بارێكى زۆر باشدایه و په‌یوه‌ندیه‌كى تۆكمه له نێوان ئاینه‌كانى هه‌رێمى كوردستاندا هه‌یه هه‌مووشیان نوێنەرایه‌تى خۆیانیان هه‌یه.\nبۆ بره‌ودانى زیاترى بە پەیوەندییه‌كانى نێوان هه‌ردوولا وه‌زیرى ئه‌وقاف ئاماده‌ى وه‌زاره‌تى ئه‌وقاف و كاروبارى ئایینى نیشاندا به‌مه‌ستى گرێدانى په‌یوه‌ندى به‌هێزى هه‌ردوولا.\nله‌به‌رامبه‌ردا سه‌ركونسوڵى كۆمارى ئیسلامى له‌هه‌ولێر پیرۆزبایى ئاراسته‌ى به‌رێز وه‌زیرى ئه‌وقاف و كاروبارى ئایینى كرد به‌بۆنه‌ى ده‌ستبه‌كار بوونى به‌رێزیان له‌كابینه‌ى نۆیه‌مى حكومه‌تى هه‌رێمى كوردستان رایگه‌یاند كه بوونى به‌رێز د. پشتیوان سادق له‌م پۆسته‌دا زۆر گرنگه خاڵى زۆر هاوبه‌ش و گرنگ له‌نێوان گه‌لى كوردستان كۆمارى ئیسلامى ئێراندا هه‌یه، ئێمه له‌رابردوودا پشتیوانتان بووین و له‌داهاتووش هه‌ر واده‌مێنینه‌وه. بۆیه پێویسته په‌یوه‌ندیه‌كانمان بره‌و پێ بده‌ین به ئامانجى خزمه‌تى هه‌ردوولاهه‌روه‌ها هیواى خواست په‌یوه‌ندیه‌كى تایبه‌ت له‌نێوان كه‌مایه‌تییه‌كانى ووڵاتى ئێران وهه‌رێمى كوردستان دروست بكرێ به‌ئامانجى ئه‌نجامدانى كارى هاوبه‌ش كه خزمه‌تى گشتى تێدا بێت و بره‌و به گیانى خۆشه‌ویستى نێوان هه‌ردوولا بدات.


"توركیا چه‌كی قه‌ده‌غه‌كراوی له دژی خۆرئاوای كوردستان به‌كارهێناوه"\nهەواڵ / کوردستان :: پێش 4 هەفتە  :: 925 جار بینراوە\nئه‌ردۆغان: له سوریا ده‌رناچین\nهه‌سه‌ده: شه‌ڕڤانان هێرشى سوپاى توركیایان بۆ سه‌ر 10 گوند تێكشكاند\nخۆبه‌ڕێوه‌به‌ری باكور و رۆژهه‌ڵاتی سوریا رایده‌گه‌یه‌نێت، توركیا یاسا و به‌ڵگه‌نامه نێوده‌وڵه‌تییه‌كانی پێشێلكردووه‌و له سه‌رێكانی چه‌كی قه‌ده‌غه‌كراوی به‌كارهێناوه.\nخۆبه‌ڕێوه‌به‌ری باكور و رۆژهه‌ڵاتی سوریا له به‌یاننامه‌یه‌كدا ئاشكرای ده‌كات "سوپای توركیا له بۆردومانی سه‌رێكانی هه‌موو جۆره چه‌كێكی قه‌ده‌غه‌كراوی به‌كارهێناوه‌و ته‌واوی یاسا و به‌ڵگه‌نامه نێوده‌وڵه‌تییه‌كانی پێشێلكردووه".\nئاماژه‌ی به‌وه‌شكراوه "ماوه‌ی یه‌ك هه‌فته‌یه هێرشی توركیا و به‌كرێگیراوه‌كانی بۆ سه‌ر رۆژئاوا به‌رده‌وامه‌و ده‌یانه‌وێت ئیراده‌ی هێزه به‌ره‌نگارییه‌كان و هێزی گه‌له‌كه‌مان بشكێنن، به‌ڵام شكستیان هێناوه، بۆیه ئه‌ردۆغان پلانی دانابوو بۆ به‌كارهێنانی چه‌كی قه‌ده‌غه‌كراوی نێوه‌ده‌وڵه‌تی وه‌كو (فسفۆر و ناپاڵمی سوتێنه‌ر) و له‌و شه‌ڕه‌دا به‌كارهێنراون".\nله‌و به‌یاننامه‌یه‌دا هاتووه "توركیا كاره‌ساتی مرۆیی و كۆمه‌ڵكوژی گه‌وره ئه‌نجامداوه‌و رای گشتی جیهانی و داموده‌زگا مرۆییه‌كان و مافی مرۆڤ ئاگادار ده‌كه‌ینه‌وه كه ده‌ستبه‌جێ هه‌وڵی راگرتنی پێشێلكارییه مه‌ترسیداره‌كانی توركیا بده‌ن و لێكۆڵینه‌وه‌ی ره‌سمی و نێوده‌وڵه‌تی له‌و پێشێلكارییانه بكرێت".


قوباد تاڵەبانی: بەرنامە و بڕیارەكانی یەكێتی بۆ خزمەتكردنی هاووڵاتیان جێبەجێ دەكەین – Knwe.org\nسەرەکی » هەواڵ » قوباد تاڵەبانی: بەرنامە و بڕیارەكانی یەكێتی بۆ خزمەتكردنی هاووڵاتیان جێبەجێ دەكەین\nقوباد تاڵەبانی: بەرنامە و بڕیارەكانی یەكێتی بۆ خزمەتكردنی هاووڵاتیان جێبەجێ دەكەین\nدوێنێ، لەهۆڵی شەهیدانی یەكی شوبات لەمەڵبەندی هەولێر، بەئامادەبوونی شاڵاو كۆسرەت رەسوڵ ئەندامی سەركردایەتی‌و لێپرسراوی مەڵبەندی هەولێرو قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆكی حكومەتی هەرێمی كوردستان‌و بەشێك لەوەزیرەكانی یەكێتی لەحكومەتی هەرێمی كوردستان، تیمی وەزاری یەكێتی لەحكومەتی هەرێمی كوردستان، كۆبۆوە.\nلەسەرەتای كۆبوونەوەكەدا، شاڵاو كۆسرەت رەسوڵ، كورتەیەكی لەبارەی دۆخی ناوخۆی یەكێتی‌و دۆخی كوردستان‌و عیراق‌و پەیوەندیی یەكێتی لەگەڵ لایەنە سیاسییەكان، پێشكەشكردو تیشكی خستەسەر دیدگاو تێڕوانینی یەكێتی بۆ پرسە هەنووكەییەكان. هەروەك باسیشی لەئامانجی كۆبوونەوەكە كردو رایگەیاند: ئەم جۆرە كۆبوونەوانە بەشێوەیەكی بەردەوام بەڕێوەدەچن‌و بیروڕا لەبارەی پرسەكان ئاڵوگۆڕ دەكرێن.\nپاشان، قوباد تاڵەبانی، تیشكی خستەسەر كارەكانی حكومەت‌و چۆنێتی كاركردنیان‌و تیمی یەكێتی-شی راسپارد كە دڵسۆزانەترو لێبڕاوانەتر كاربكەن بۆ خزمەتی زیاتری هاووڵاتیان. وتیشی: ئێمە لەحكومەت بەرنامەو بڕیارەكانی یەكێتی بۆ خزمەتكردنی هاووڵاتیان دەخەینە بواری جێبەجێكردنەوەو وەك هەمیشەش پێشەنگی چاكسازیی دەبین‌و بەكارەكانمان دەمانەوێ چاكسازیی جددیی لەسێكتەرە جیاوازەكاندا بكەین‌و دروشمەكانمان جێبەجێبكەین.\nلەكۆتایی كۆبوونەوەكەشدا بەشداربووانی كۆبوونەوەكە، كارەكانی وەزارەت‌و چۆنێتی خزمەتكردنی زیاتری هاووڵاتیانیان لەوەزارەتەكانیاندا، خستەڕوو و گفتوگۆیان لەبارەوە كرا.


ئه‌حكامه‌كانی خواردن وخواردنه‌وه » پۆڵێنه‌كان » هه‌موو بابه‌ته‌كان » لاپه‌ڕه‌ی : 1\nئامۆژگاری وڕه‌وشته جوان وبه‌رزه‌كان (3366)\nئه‌حكامه‌كانی خواردن وخواردنه‌وه\nئایا فه‌رمووده‌یه‌ك هه‌یه له‌سه‌ر ڕێزگرتنی نان\nپرسیارێكه له لایه‌ن ده‌سته‌ی به‌شی زمانی كوردی ماڵپه‌ڕی ئیسلام هاوسه‌وه وه‌ڵام دراوه‌ته‌وه، ئه‌مه‌ش ده‌قی پرسیاره‌كه‌یه : جار جار لێره و له‌وێ ده‌بیستین و ده‌بینین كاتێك پارچه نانێك فرێدراوه‌ته سه‌ر زه‌وی خێرا كه‌سێك هه‌ڵیده‌گرێته‌وه وده‌یخاته جێگایه‌كی تر، ئایا هیچ فه‌رمووده‌یه‌ك هه‌یه له‌سه‌ر ڕێزگرتنی نان ؟ خوای گه‌وره پاداشتی خێرتان بداته‌وه ...\nحوكمی نان خواردنی كه‌سێكی موسڵمان له‌گه‌ڵ كه‌سێكی بێباوه‌ڕدا\nپرسیارێكه له لایه‌ن زانای پایه به‌رز شێخ عبد العزیز بن باز ڕه‌حمه‌تی خوای لێ بێت، وه‌ڵامی دراوه‌ته‌وه، وه ناوه‌ڕۆكی پرسیاره‌كه ئه‌مه‌یه: ئایا نان خواردنی كه‌سێكی موسڵمان له‌گه‌ڵ كه‌سێكی گاور یان هه‌ر كه‌سێكی تری بێباوه‌ڕ، یان خواردنه‌وه له‌گه‌ڵیاندا حه‌رام و یاساغه ؟\nحوكمی خواردنی گۆشتی قرژاڵ\nپرسیارێكه له لایه‌ن ده‌سته‌ی به‌شی زمانی كوردی له ماڵپه‌ڕی ئیسلام هاوس وه‌ڵامی دراوه‌ته‌وه، وه ده‌قی پرسیاره‌كه ئه‌مه‌یه ئایا خواردنی گۆشتی قرژاڵ له‌ئیسلامدا حه‌ڵاڵه یان حه‌رامه؟».\nئه‌حكامه‌كانی خواردن وخوارده‌مه‌نی له ئیسلامدا\n(أطعمة) هه‌موو ئه‌و شتانه‌یه ئاده‌میزاد ده‌یان خوات و پێیان ده‌ژی . وه خوارده‌مه‌نى له بنه‌رِه‌تدا حه‌ڵاڵه جگه له‌وه‌ى خواو پێغه‌مبه‌ره‌كه‌ى (صلى الله عليه وسلم ) حه‌رامیان كردبێ...\nڕه‌وا نیه له جه‌ژنی بێباوه‌ڕاندا خواردنیان بخورێت\nفه‌تـواده‌ر : لیژنه‌ی هه‌میشه‌یی بۆ لێكۆلینه‌وه‌ی زانستی و فه‌توا و بانگه‌واز و رێنمایی وه‌رگـێران : سه‌رباز حه‌مید كه‌ركوكی پێداچـونه‌وه : پشتیوان سابیر عه‌زیز\nپرسیارێكه له لایه‌ن لیژنه‌ی هه‌میشه‌یی بۆ لێكۆلینه‌وه‌ی زانستی و فه‌توا و بانگه‌واز و رێنمایی له وڵاتی سعودیه وه‌ڵامی دراوه‌ته‌وه، وه ناوه‌ڕۆكی پرسیاره‌كه ئه‌مه‌یه:" ئایا ڕه‌وایه بۆ موسڵمان له خواردنی ئه‌هلی كیتاب یان ئه‌وانه‌ی هاوبه‌شیان بۆ خوای گه‌وره بڕیار داوه بخوات كه له ڕۆژانی جه‌ژنه‌كانیاندا ئاماده‌ی ده‌كه‌ن، یان دیاریان لێ وه‌رگرن له‌به‌ر خاتری جه‌ژنه‌كه‌یان؟".


هه‌رگیز نه‌مدیوه ئێرانییه‌ک له عێراق کاری تیرۆریستی بکات - Mehr News Agency\n10 berfanbarê 2017 - 13:00\nNews Code 15121\nئیبراهیم جه‌عفه‌ری جه‌ختی کرد:\nهه‌رگیز نه‌مدیوه ئێرانییه‌ک له عێراق کاری تیرۆریستی بکات\nئیبراهیم جه‌عفه‌ری، وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی عێراق وتی: تیرۆریستی بیانی زۆر هاتوونه‌ته عێراق، به‌ڵام هه‌رگیز نه‌مدیوه ئێرانییه‌ک له عێراق کاری تیرۆریستی بکات.\nبه ڕاپۆرتی ئاژانسی مێهر له شه‌فه‌قنا، ئیبراهیم جه‌عفه‌ری، وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی عێراق له میانه‌ی وه‌فه‌ر بۆ به‌حره‌ین جه‌ختی کرد که ئه‌و هه‌رگیز نه‌یدیوه که ئێرانییه‌ک چه‌ک به ده‌سته‌وه بگرێت و له عێراق کاری تیرۆریستی بکات.\nوه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی عێراق له میانه‌ی کۆبوونه‌وه‌ی مه‌نامه له پایته‌ختی به‌حره‌ین جه‌ختی کرد که دوای ئازادی ڕه‌قه و موسڵ ده‌بێت سه‌قامگیری بۆ ڕۆژهه‌ڵاتی ناوڤین بگه‌ڕێته‌وه و له هه‌موو جیهان دژی تیرۆریسته‌کان شه‌ڕ بکرێت.\nئه‌و هه‌روه‌ها جه‌ختی کرد: من نه ئێرانیم و نه باڵوێزی ئه‌م وڵاته‌م و هیچ لاینگرییه‌کی نه‌ژادپه‌ره‌ستانه‌ی عره‌بیم نییه، به‌ڵام به شانازی به عه‌ره‌ب بوونی خۆشمه‌وه ده‌که‌م و ده‌ڵێم که هه‌رگیز نه‌مدیوه ئێران تیرۆریست بۆ عیراق بنێرێت تاکوو کاری تیرۆریستی بکات.\nجه‌عه‌فری زیادی کرد: کاتێک تیرۆریسته‌کانی داعش چوونه ناو خاکی عێراق، ئێران ڕایگه‌یاند که ئاماده‌یه یارمه‌تی ئێمه بدات و ئێمه‌ش ته‌نیا له‌م وڵاته داوامان کرد که ڕاوێژکاره سه‌ربازییه‌کانی خۆی بۆ عێراق ڕه‌وانه بکات، هه‌ر به‌و جۆره‌ی که له وڵاتانی دیکه‌ی جیهانیش هه‌ر ئه‌م داوایه‌مان کرد.


عه‌ره‌بانچیه‌كانی سلێمانی به‌ده‌ست دوو (بانگخواز) وه\nعه‌ره‌بانچیه‌كانی سلێمانی به‌ده‌ست دوو (بانگخواز) وه\nعه‌ره‌بانچیه‌كانی سلێمانی به‌ده‌ست دوو (بانگخواز) وه ؛\nله‌دوو سه‌رده‌مدا عه‌ره‌بانه‌كانی شاری سلێمانی تێكده‌شكێنرێن، دوو سه‌رده‌م جیاوازتر له كاته‌كانی دیكه چونكه وه‌ك سوهراب ده‌ڵێت؛\nئای ئێوه نازانن خه‌نجه‌ری ده‌ستی ئازیزان چه‌نده به‌سوێیه\nده‌نا له‌منتان نه‌ده‌پرسی بۆ هێنده غه‌مباری...\nدووكه‌س كه‌هه‌ردووكیان ئایدۆلۆژیستن و هه‌ردووكیشیان توندڕه‌ون له‌پێناو به‌رگریكردن له‌هه‌ژاران و هه‌ڵگری ئاڵایله‌هه‌ژاران بوون، هه‌ردووكیان ئازیزی هه‌ژاران بوون...سه‌یر له‌وه‌ش هه‌ردووكیان له‌دوو زه‌مه‌نی جیاوازدا ده‌بن به‌پارێزگار؛\nیه‌كه‌میان: به‌رێز سالار عه‌زیز - كاك سالار له‌كۆمه‌ڵه‌دا نامیلكه‌یه‌كی نوسیبوو به‌زمانی عه‌ره‌بی ، نه‌ك ته‌نها به‌وه نه‌وه‌ستا بوو كه كۆمه‌ڵه‌ی ڕه‌نجده‌ران خه‌بات بكات بۆ ڕزگاكردنی چینی كرێكاران (پڕۆلیتاریا) و هه‌ژارانی كوردستان له‌پارچه‌ی ئێراقدا، كه‌ئه‌وسا چه‌مكی پڕۆلیتاریا باوی بوو، به‌ڵكو ده‌بێت كۆمه‌ڵه پێشڕه‌وی ڕزگاكه‌ری هه‌موو چینی كرێكارانی ئێراق بێت.\nهه‌ر بۆیه دوایی له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵه‌دا كه‌وتنه گرفت و ئاڵای شۆڕشی دامه‌زراند. به‌مانای به‌ڕێزی مونه‌زیر و تیشكدانه‌وه‌ی كرێكاران و ڕه‌نجده‌رانی ئێراق بوو...\nكه‌چی كه دوای ڕاپه‌ڕین كه بوو به پارێزگاری سلێمانی یه‌كه‌مین كه‌س كه به‌ر شه‌قداران منداڵه بۆیاخچیه‌كانی به‌رده‌م دوكانی (عه‌باسی ماستاو) بوون و دوایش خۆی ده‌چووه بازاڕ عاره‌بانچی به‌ر شه‌قده‌دا....بێگومان دوایش بوو به‌گۆڕان و چیرۆكه‌كه ده‌زانن.\nدووهه‌میان: هه‌ڤاڵ ئه‌بوبه‌كر كه هاواركردن بۆ هه‌ژاران كاراكته‌رێتی، ئه‌وه ئه‌ویش وه‌ك موسوڵمانێكی قوڕئان به‌ده‌ست، كه خۆی به‌هه‌ڵگری ئه‌م په‌یامه تێده‌گات. خۆی له‌به‌ره‌ی ( المستضعفین ) هه‌ژاران ده‌بینێته‌وه و ئه‌وه‌نده‌شی گوتووه كه قسه‌كانی ئاشكران لاتان...ئه‌میش كه ئاڵا هه‌ڵگری هه‌ژاران بوو ، له‌ژێر سێبه‌ری ئه‌مدا عاره‌بانچی هه‌ژار به‌ر شه‌قدرا.\nله‌وه‌ش سه‌یر ئه‌وه‌یه؛ كاتی خۆی ئاڵای شۆڕشه‌كان ده‌یانگووت؛ ئه‌وه یه‌كێتی بۆ شكاندنی كاك سالار ئه‌وه‌ی كردووه، كه‌واته پۆلیس ئه‌مری ئیداری له‌كوێوه بۆ هاتووه؟\nبه‌ڵام ئه‌م حونجه‌ته زۆر زوو پوچه‌ڵ بۆوه و تا دوایی چه‌ند جارێك خۆی له‌سه‌یاره دابه‌زی و جه‌ختی له‌سه‌ر كاره‌كه‌ی خۆی كرده‌وه. ته‌نانه‌ت بیرمدێت منداڵه بۆیخچیه‌كان به‌خۆیان و سندوقه بۆیاخه‌كه‌یانه‌وه چوون بۆ حه‌وشه‌ی پارێزگا و خوالێخۆشبوو( سیروان شبر) سه‌ركردایه‌تی مه‌زڵومیه‌تی منداڵه‌كانی ده‌كرد، كه‌ئه‌مه‌ش دڵی ئه‌م خه‌باتگێڕه‌ی نه‌رم نه‌كرد.\nئه‌مڕۆش هه‌مان چیرۆكه كه‌ده‌ڵێن ئه‌مه پۆلیسی یه‌كێتیه ئه‌وه ده‌كات، دیسانه‌وه وه‌ك جاران پرسیار ده‌كه‌ین؛ به‌ڕێوابه‌رایه‌تی پۆلیس له‌كوێوه ئه‌م فه‌رمانه‌ی بۆهات؟\n- ئیدی نازانم تۆ بڵێی كاك سالار (بانگخوازه ماركسیه‌كه) و هه‌ڤاڵ ئه‌بوبه‌كر (بانگخوازه ئیسلامیه‌كه) هه‌مان موئامه‌ره‌یان لێ كرابێت؟!\nبه‌س خوا ده‌زانێت!\nئه‌مه ته‌نها گێڕانه‌وه‌ی دوو زه‌مه‌نه و هیچیتر ، كه‌س نازانێت بۆچی هه‌رچی دێت شه‌ق له‌عه‌ره‌بانچی هه‌ژار هه‌ڵده‌دات !\nپارتی هاوکێشەکەی هەڵگێڕایەوە ؛ بەڵام لەدژی خۆی !\nبۆچی ئەم دیبەتە لای من نوکتە بوو\nڕەتکردنەوەی لێکۆڵینەوەکەی ئەبوبەکر جاف کارێکی خراپە !\nگۆڕان گەمە کۆنەکە دەکاتەوە ؛ (دیسان ئەقڵی گاڵتەجاڕی)\nوانه‌یه‌كی بچوك له‌كاتالانیاوه\nهه‌ڤاڵ كوێستانی و ئاوتۆبیۆگرافیایه‌كی شه‌رمن


پەرلەمان خوێندنەوەی دووەم بۆپرسی سه‌رۆكایه‌تیی هه‌رێم دەکات – دەنگی کورد\nماڵەوە/هەواڵ/کوردستان/پەرلەمان خوێندنەوەی دووەم بۆپرسی سه‌رۆكایه‌تیی هه‌رێم دەکات\nپەرلەمان خوێندنەوەی دووەم بۆپرسی سه‌رۆكایه‌تیی هه‌رێم دەکات\nئەمڕۆ پەرلەمانی کوردستان کۆدەبێتەوە و خوێندنەوەی دووەم بۆ پڕۆژە یاسای هه‌ڵپه‌ساردنی دامه‌زراوه‌ى سه‌رۆكایه‌تیی هه‌رێم دەکات.\nبەپێی کارنامەی پەرلەمان، کۆبوونەوەکەی پەرلەمان کاتژمێر ١١ی پێشنیوەڕۆی ئەمڕۆ بەڕێوەدەچێت و تیایدا پڕۆژە یاسای هەڵپەساردنی دامەزراوەی سەرۆکایەتی هەرێم گفتوگۆ دەکرێت کە لەلایەن فراکسیۆنی گۆڕان و بەشێک لە پەرلەمانتارانی یەکگرتووەوە پێشکەش کرابوو.\nلەو بارەیەوە شێرکۆ جەودەت ئەندامی پەرلەمانی کوردستان لە فراکسیۆنی یەکگرتوو وتی، ئەمڕۆ خوێندنەوەی دووەم بۆ پڕۆژە یاساکەی گۆڕان و بەشێک لە پەرلەمانتارانی یەکگرتوو دەکرێت.\nهەر لە کۆبوونەوەکەدا چەند تەوەرێکی دیکە تاوتوێ دەکرێن لەوانە گفتوگۆكردنی پڕۆژه‌ى په‌یڕه‌وی ناوخۆی په‌رله‌مانی كوردستان، كه له‌لایه‌ن لیژنه‌ی كاتى بۆ پێداچوونه‌وه‌ى په‌یڕه‌وی ناوخۆ ئاماده‌كراوه.\nدوێنێ پەرلەمانی كوردستان بە کۆى دەنگى ٤١ پەرلەمانتار بەرامبەر بە ١٢ دەنگى نەخێر خوێندنەوەی یەكەمى بۆ پڕۆژەیاسایەکى تایبەت بە هەڵپەساردنی دامەزراوەی سەرۆكایەتی هەرێم كرد.\nپرۆژە یاساکە لەلایەن فراکسیۆنى گۆڕان و دوو پەرلەمانتارى یەکگرتووەوە ئامادەکراوە و لە شەش مادە پێکهاتووە، بەپێی مادەکانى یەکەم و دووەم، هەڵبژاردنى سەرۆکى هەرێم لەگەڵ هەڵبژاردنى خولى پێنجەمى پەرلەماندا ئەنجامنادرێت و یاساى دابەشکردنى دەسەڵاتەکانى سەرۆکى هەرێم ژمارەى دووى ساڵى ٢٠١٧ بەردەوامدەبێت.\nبەپێی مادەى سێیەمیش، پێویستە خولى پێنجەمى پەرلەمان لە یەکەم وەرزى گرێدانیدا و لەژێر ڕۆشنایی بنەما گشتییەکانى دەستوور، بڕیار لەسەر چارەنوسى دامەزراوەى سەرۆکایەتى هەرێم بدات.\nلە مادەکانى چوارەم و پێنجەمدا جەخت لەوە کراوەتەوە کە کار بە هیچ دەقێکى یاسایی ناکرێت پێچەوانەى حوکمەکانى ئەم یاسایە بێت و پێویستە لایەنە پەیوەندیدارەکان لە دواى پەسەندکردنى لەلایەن پەرلەمانەوە یاساکە جێبەجێبکەن.\nدواى خوێندنەوەى یەکەم بۆ پرۆژەیاساکە، سەرۆكایەتی پەرلەمان سیفەتی بەپەلەی داوەتە پرۆژەیاساکە و بەپێى لیژنەى یاسایى لە پەرلەمانى کوردستان ڕاپۆرتى بۆ پرۆژە یاساکە نوسیوە و پێدەچێت بۆ خوێندنەوەى دووەم و دەنگدان لەسەرى، بخرێتە بەرنامەى کارى دانیشتنى داهاتووى پەرلەمانەوە.\nپێشتریش فراکسیۆنى پارتی پرۆژەیاسایەکى بۆ هەمان مەبەست ئامادەکرد و لە پەرلەمان خوێندنەوەى یەکەمى بۆ کرا کە لە دوو مادە پێکهاتووە، مادەى یەکەمى باس لەوە دەکات کە ئەرک و دەسەڵاتەکانى سەرۆکى هەرێم تا پەسەندکردنى دەستوورى هەمیشەیی هەرێمى کوردستان بەسەر دامەزراوە دەستوورییەکانى هەرێم دابەشدەکرێن.\nمادەى دووەمیش دەڵێت مادەى سێیەمى یاساى دابەشکردنى دەسەڵاتەکانى سەرۆکى هەرێم هەڵدەوەشێتەوە، واتە ڕاگرتنى کارکردن بە یاساى سەرۆکایەتى هەرێم لەدواى هەڵبژاردنى خولى پێنجەمى پەرلەمانى کوردستانیش بەردەوامدەبێت، بەوپێیەش هەڵبژاردن بۆ سەرۆکى هەرێم ئەنجامنادرێت.\nئەندامێكی فراكسیۆنی گۆڕان باس لەوە دەكات پڕۆژەكەیان تەواو جیاوازە لە پڕۆژەكەی فراكسیۆنی پارتی و دەڵێت، هەوڵیاندا سیستمەکە بکەنە پەرلەمانی، بەڵام سەرکەوتوو نەبوون و ئێستا ستراتیژێکی نوێیان گرتووەتەبەر و لە قۆناغی یەکەمدا دامەزراوەکە سڕدەکەن، لە قۆناغی دووەمیشدا دەبێت خولی نوێی پەرلەمان چارەنووسی دامەزراوەکە یەکلایی بکاتەوە تا هەڵوەشاندنەوەی.\nلە دانیشتنەکەى پەرلەماندا فراكسیۆنەكانی یەكێتى و كۆمەڵ دەنگیان بەوە نەدا خوێندنەوەى یەکەم بۆ پرۆژە یاساکە بکرێت و بەشێك لە پەرلەمانتارانی ئەو دوو فراکسیۆنە دەڵێن، پێشكەشكردنی ئەم پرۆژانە لەم كاتەدا و گفتوگۆكردن لەسەری، ئەوەی لێدەخوێنرێتەوە كە هەڵبژاردنی سەرۆكی هەرێم ئەنجامنەدرێت.\nپەرلەمانتارێكی فراكسیۆنی یەكێتی ئەو هەوڵانە بە موزایەدەى سیاسى ناودەبات و دەڵێت ئەو هەوڵانەش بۆ سڕكردنی دامەزراوەكە نییە بەڵكو شەرعییەتدانەوەیە بە بارزانى بۆئەوەى ٨ ساڵی دیكە ببێتەوە بە سەرۆکى هەرێم.


ئاوێنه – كوردى پۆست\nهاوپۆل: ئاوێنه\tسێ كارمەندی كارەبا بریندار دەكرێن\t12/02/2016 kurdipostgroupلێدوانێک بنووسە\thttp://www.awene.com/sites/www.awene.com/files/imagecache/t115x077/images/esta_265.jpg\nبنار هیدایەت، ئاوێنە: عەمید سەرحەد قادر بەرێوەبەری پۆلیسی قەزاو ناحییەكانی كەركوك بە ئاوێنەی راگەیاند “سەرلەبەیانی ئەمڕۆ (هەینی) لەلایەن چەند چەكدارێكی نەناسراوەوە، تەقە لەسێ كارمەندی كارەبای تازە كراوە و بەسەختی برینداركراون”.\nوتیشی “لێكۆڵینەوە لەروداوەكە دەستی پێكردوە”.\nسەبارەت بەناسنامەی كارمەندەكانی كارەبای تازە، سەرحەد قادر ئاشكرایكرد “كارمەندەكان بریتین لە (عەلی مەتەر عەزیز لەدایكبوی 1973)،(حسێن حەقی قاسم لەدایكبوی 1968)،(موراد یوكسل موحسن لەدایكبوی 1986)”.\nسه‌رچاوه ئاوێنە نیوز\nدرێژه‌ی بابه‌ت http://www.awene.com/article/2016/02/12/51162\nكۆنگرەی میونیخ بۆ ئاسایش دەست بەكارەكانی دەكات\t12/02/2016 kurdipostgroupلێدوانێک بنووسە\thttp://www.awene.com/sites/www.awene.com/files/imagecache/t115x077/images/mynex_0.jpg\nئاوێنە: ئەمڕۆ (هەینی) لەئەڵمانیا بەبەشداری 30 سەرۆك و سەركردەی وڵاتانی جیهان كۆنگرەی میونیخ بۆ ئاسایش دەست بەكارەكانی دەكات‌و تەوەری سەرەكی كۆنگرەكە باسكردن دەبێت لەشەڕی داعش‌و شێوازی لەناوبردنی ئەو رێكخراوە. لەكۆنگرەكەدا هەریەك لە حەیدەر عەبادی سەرۆك وەزیرانی عێراق و مەسعود بارزانی بەشداری دەكەن‌و بەپێی لێدوانێكی برێت ماكگۆرك، نوێنەری ئۆباما بۆ شەڕی داعش لەرۆژهەڵاتی ناوەڕاست لەپەراوێزی كۆنگرەكەدا كۆبونەوەیەك لەنێوان عەبادی و بارزانی‌و جۆن كێری ئەنجام دەدرێت‌و هەندێك لەچاودێرانی سیاسی پێیان وایە لەو كۆبونەوە سێ قۆڵییەدا باس لەكێشەكانی نێوان هەرێم‌و بەغدا دەكرێت‌و تەوەرێكی دیكەی كۆبونەوەكەش باسكردن دەبێت لەئامادەكارییەكان بۆ ئازادكردنەوەی شاری موسڵ. هەروەها بەپێی راگەیەندراوێكی فەرمی ماڵپەڕی سەرۆكایەتی هەرێمی كوردستان، لەچوارچێوەی كۆنفرانسەكەدا بارزانی بەشداری پانێڵێكی تایبەت دەكات لەبارەی بارودۆخی سیاسی و ئەمنی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، هەڕەشەی تیرۆر، سەركەوتنەكانی هێزی پێشمەرگە و بارودۆخی ئابوریی هەرێمی كوردستان. سه‌رچاوه ئاوێنە نیوز\nدرێژه‌ی بابه‌ت http://www.awene.com/article/2016/02/12/51161\nلەگەرمیان بەرپرسێك دەستی لەكاركێشایەوە\t12/02/2016 kurdipostgroupلێدوانێک بنووسە\thttp://www.awene.com/sites/www.awene.com/files/imagecache/t115x077/images/garmiyan_16.jpg\nئاودێر محەمەد، ئاوێنە: بێستون ژاڵەیی بەرپرسی كاروباری رێكخراوی مرۆیی لەئیدارەی گەرمیان، بەئاوێنەی راگەیاند “لەنامەیەكدا بۆ سەرپەرشتیاری ئیدارەی گەرمیان دەست لەكاركێشانەوەی خۆم لەكارەكانم پێشكەش كردوە، ئەوەش بەهۆكاری ئەوەی رێكخراوە حزبیەكان دەست وەردەدەن لەكارەكانم”.\nوتیشی “جگە لەرێكخراوی حزبی هەندێك رێكخراوی خەیاڵیش دەست وەردەدەن لەكارەكانم، منیش بۆ پاراستنی ناوبانگی خۆم دەستم لەو پۆستە كێشایەوە”.\nئاوینە زانیویەتی ئەو بەرپرسە زیاتر كاروباری ئاوارەكانی سنوری نیشتەجێی گەرمیانی رادەپەڕاند.\nدرێژه‌ی بابه‌ت http://www.awene.com/article/2016/02/12/51160\nیەكێتی: بەهەر ناوێكەوە بێت گرنگ ئەوەیە پارە دزراوەكان بگەڕێتەوە\t12/02/2016 kurdipostgroupلێدوانێک بنووسە\thttp://www.awene.com/sites/www.awene.com/files/imagecache/t115x077/images/yakeyi_38.jpg\nبنار هیدایەت، ئاوێنە: بەرزان ئەحمەد كوردە ئەندامی سەركردایەتی یەكێتی نیشتیمانی كوردستان بەئاوێنەی راگەیاند “هەر پڕۆژەیەكی چاكسازی كە بكرێت پشتیوانی لێدەكەین، كە بۆ دابەشكردنی موچەی فەرمانبەران بێت و لەم قەیرانە دەرباز بین”.\nكوردە وتیشی “هیوادارین پەیامەكەی بارزانی بە كردار هەنگاوی بۆ بنرێت، گرنگ ئەوەیە بەهەر ناوێكەوە بێت پارە دزراوەكانی هەرێم بگەڕێتەوە”.\nهەفتەی رابردو مەسعود بارزانی چەند بڕیارێكی چاكسازی لەناو حكومەت راگەیاند كە گرنگترینیان باسكردن بو لەو كۆمپانیایانەی كە سودمەند بون و پارە بگەڕێننەوە بۆ خەزێنەی حكومەت.\nدرێژه‌ی بابه‌ت http://www.awene.com/article/2016/02/12/51159\nئەبوبەكر هەڵەدنی بۆ سەرۆ قادر : تكایە لەباخەڵی خۆتەوە گوێزان مەژمێرە\t12/02/2016 kurdipostgroupلێدوانێک بنووسە\thttp://www.awene.com/sites/www.awene.com/files/imagecache/t115x077/images/bbbb_6.jpg\nئاوێنە: لەوەڵامی قسەكانی سەرۆ قادر كادری دیاری راگەیاندنی پارتی كە وتبوی “هەمو حزبەكان گەندەڵ، هەمو سەركردەكان گەندەڵ و تەنها یەك كەس گەندەڵ نییە”، ئەبوبەكر هەڵەدنی سەرۆكی فراكسیۆنی یەكگرتو لەپەرلەمانی كوردستان رایگەیاند “بەڵێ ئێمە لەیەكگرتو سەركردەین و دز و گەندەڵیش نین چونكە چۆكمان بۆ بەعس دانەدا و نەبوینە جاش دوای پێشمەرگە‌و خێزانەكانیان بكەوین كە خۆت باش دەزانی سەدان لەو ئەنفالچی و جاشە زلانە لای حزبەكەت یان كراون بە شەهید یان خانەنشینن یا پلەداری سەربازین”.\nهەڵەدنی دەشڵێ “تكایە لەباخەڵی خۆتەوە گوێزان مەژمێرە، ئیتر ئەو كەسە كەسە ئەلفێكی بەسە.”\nهەروەها نوسیویەتی “بەڵی سەركردەین لەیەكگرتو گەندەڵ نین چونكە ماڵی میلەتمان نەخواردووە، پاسپۆرت و ڕەگەزنامەی جگە ولڵاتەكەی خۆمان لەباخەڵدا نییە، كێڵگە و بۆری نەوت و كۆمپانیا و مەزرەعەمان نییە، سەیارەكانمان جام ڕەش و ڕەتڵە حیمایەمان بە دواوە نییە چونكە ئامادەین بۆ چاودێری و لێپرسینەوەی گەل”.\nدەشڵێ “نەبوینە كەواسورو سیخوڕی كەس لەكاتێكدا عەرەبی و توركی و فارسی و ئینگلیزی باش دەزانین”.\nدرێژه‌ی بابه‌ت http://www.awene.com/article/2016/02/12/51158\nموچەی كەسوكاری شەهیدان‌و ئەنفالكراوان دەستكاری ناكرێت\t12/02/2016 kurdipostgroupلێدوانێک بنووسە\thttp://www.awene.com/sites/www.awene.com/files/imagecache/t115x077/images/anfal%202%20%281%29_0.jpg\nئاوێنە: فوئاد تەها وتەبێژی وەزارەتی شەهیدان‌و ئەنفالكراوان رایگەیاند “موچەی كەسوكاری شەهیدان و ئەنفالكراوان پاشەكەوت ناكرێـت و هەر بەسیستەمە كۆنەكە دەدرێت”. بەپێی وتەی وتەبێژەكەی وەزارەتی شەهیدان‌و ئەنفالكراوان وەزیری شەهیدان پێی راگەیاندون كە “پاشەكەوتكردنی موچە، كەسوكاری شەهیدان و ئەنفالكراوان ناگرێـتەوەو هیچ بڕە پارەیەك لەموچەكانیان پاشەكەوت ناكرێـت”. لێدوانەكانی وتەبێژی وەزارەتی شەهیدان‌و ئەنفالكراوانی حكومەتی هەرێمی كوردستان دوای ئەوە هات كە كەسوكاری شەهیدان‌و ئەنفالكراوان بەرامبەر پاشەكەوتكردنی موچەكانیان لەشار‌و شارۆچكەكانی هەرێمی كوردستان ناڕەزایەتییان دەربڕی‌و هۆشدارییان دایە حكومەتی هەرێم كە موچەی كەسوكاری شەهیدان‌و ئەنفالكراوان دەستكاری نەكرێت. سه‌رچاوه ئاوێنە نیوز\nدرێژه‌ی بابه‌ت http://www.awene.com/article/2016/02/12/51157\nنرخی دراوه جیهانیه‌كان له‌بازاڕه‌كانی هه‌رێمی كوردستان\t12/02/2016 kurdipostgroupلێدوانێک بنووسە\thttp://www.awene.com/sites/www.awene.com/files/imagecache/t115x077/images/drawakan01_56.jpg\nئاوێنە: ئەمڕۆ (هەینی) 12ی شوباتی 2016 دراوە جیهانیەكان بەرامبەر دیناری عێراق لەبازاڕەكانی هەرێمی كوردستان بەم جۆرە دەفڕۆشرێت:\n100 دۆلاری ئەمریكی بە 124 هەزار و 500 دینار\n100 یۆرۆ بە140 هەزار دینار\n100 پاوەن بە 180 هەزار دینار\n100 هەزار تمەن بە 35 هەزارو 500 دینار\n100 لیرەی توركی بە 43 هەزار دینار\nیۆرۆ و پاوەن بەرامبەر بە دۆلاری ئەمریكی:\n100 یۆرۆ بەرامبەر بە 113 دۆلار و 10 سەنت\n100 پاوەن بەرامبەر بە 144 دۆلار و 50 سەنت\nدرێژه‌ی بابه‌ت http://www.awene.com/article/2016/02/12/51156


ئەمڕۆ مووچەى وەزارەتى پەروەردە دابەش دەکرێت – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/03/30 - 9:52 AM\nبڕیارە ئەمڕۆ دووشەممە مووچەى مانگى 12ى ساڵى ڕابردووى وەزارەتى پەروەردە دابەش بکرێت.\nبەپێى خشتەیەک کە وەزارەتى دارایى و ئابورى بڵاوى کردووەتەوە، دابەشکردنى مووچەى وەزارەتى پەروەردە لە دوێنێوە دەستى پێکردووە و ئەمڕۆیش بەردەوام دەبێت.\nدابەشکردنى مووچەى مانگى 12ى ساڵى ڕابردوو لەکاتێکدایە کە حکومەتى عیراق دەستى کردووە بە دابەشکردنى مووچەى مانگى ئازارى ئەمساڵ، بەبێ ئەوەى هیچ بڕێک لە مووچەى پاشەکەوت کردبێت.


NRT TV | کوردستان | سبەی پەرلەمان بڕیاری کردنەوەى دەرگاى خۆپاڵاوتن بۆ سەرۆکى هەرێم دەدات\nلە تەقینەوەی بۆمبێکدا لە سەڵاحەدین سێ منداڵ گیانیان لەدەستدا\nگیانلەدەستدان بە کۆرۆنا لە هەرێم نزمترین ئاستی تۆمارکرد\nبەهۆی ڤاکسینەوە؛ رێژەی گیان لەدەستدان بە کۆرۆنا لە ئیتاڵیا ٩٥% دابەزیوە\nپەروەردە: تەنیا بابەتانە پێویستەکان دەخوێنرێن\nلەم شارەی هەرێم منداڵێک بەبێ ئەندامی نێرینە لەدایکبوو\nوەزارەتی پەروەردە بەڵێننامەیەکی بۆ بەخێوکاری خوێندکاران بڵاوکردەوە\n٢٠٠ فڕۆکەی ئیسرائیلی بۆردومانیان کرد و ٢٣ فەڵەستینی کوژران\nلە سەیدسادق مامۆستایانی وانەبێژ بایکۆتی دەوامیان راگەیاند\nسبەی پەرلەمان بڕیاری کردنەوەى دەرگاى خۆپاڵاوتن بۆ سەرۆکى هەرێم دەدات\n1312 جار خوێندراوەتەوە\nجێگرى دووەمی سەرۆكی پەرلەمانى کوردستان ڕایگەیاند، سبەینێ دەستەی سەرۆكایەتی پەرلەمان كۆدەبێتەوە و بڕیار لەسەر كردنەوەی دەرگای خۆپاڵاوتن بۆ پۆستى سەرۆکى هەرێم دەدات.\nجێگرى دووەمی سەرۆكی پەرلەمانى کوردستان ڕایگەیاند، سبەینێ دەستەی سەرۆكایەتی پەرلەمان كۆدەبێتەوە و بڕیار لەسەر كردنەوەی دەرگای خۆپاڵاوتن بۆ پۆستى سەرۆکى هەرێم دەدات.\nمونا قەھوەچی بە ماڵپەڕی فەرمى پارتی ڕاگەیاندووە، تائێستا دەرگای خۆپاڵاوتن بۆ پۆستی سەرۆكی ھەرێم نەكراوەتەوە، بەڵام سبەی دەستەی سەرۆكایەتیی كۆبوونەوەیەك سەبارەت بەو پرسە دەکات و تێیدا بڕیاردەدات لەبارەی كردنەوەی دەرگای خۆپاڵاوتن بۆ ئەو پۆستە.\nوتیشی، دوای بڕیاردان، ماوەی سێ ڕۆژ دەرگای خۆپاڵاوتن دەكرێتەوە و دواتریش دوو ڕۆژ كاندیدەكان مافی تانەدانیان ھەیە، پاشان سیڤییەكان بەسەر پەرلەمانتاراندا دابەشدەكرێن و ئەگەر كەس كێشەی نەبوو، لە ماوەی ١٠ ڕۆژدا سەرۆكی ھەرێم ھەڵدەبژێردرێت.\nمونا قەھوەچی ئاماژەى بەوەشکردووە، تائێستا ھیچ كەسێک بۆ پۆستی سەرۆكی ھەرێم خۆی کاندید نەكردووە و دەرگای خۆپاڵاوتنیش نەكراوەتەوە.\nئەوەش لە کاتێکدایە کە هەشتى ئەم مانگە پەرلەمان پێشنیازى یاساى کاراکردنەوەى سەرۆکایەتى هەرێمى پەسەندکرد، بەپێی یاساکەش سەرۆکی هەرێم لەناو پەرلەمانەوە هەڵدەبژێردرێت و دوو جێگری دەبێت، کە سەرۆک دەسەڵاتەکانیان دیاریدەکات.\nئێمە و مامۆستایان\nنێچیرڤان دوای جەژن دەیەوێت چی بکات؟\nپۆلیس لەسەر هەڵهاتنی سلێمان هەڵشۆیی لە زیندان روونکردنەوە دەدات \nڤیدیۆ.. بێژەرێک لە پەخشی راستەوخۆدا هەڵەیەکی دیارییکرد\nلەبارەی دابەشکردنی موچە بەبێ لێبڕین روونکردنەوە دەدرێت


زیانەواڵەیەکی نوێ وەشانە کۆنەکانی ئەندرۆید دەکاتە ئامانج – کەی ئای تی ئێن\nئاسایشی ئەلیکترۆنی 29, تشرینی دووه‌م 2017\nزیانەواڵەیەکی نوێ وەشانە کۆنەکانی ئەندرۆید دەکاتە ئامانج\nتوێژەرانی بواری ئاساییش لە گووگڵ زیانەواڵەیەکی نوێیان دۆزیوەتەوە بە ناوی تیزی، ئەم زیانەواڵایە لە جۆری (Spyware)ـەو تایبەتە بە سیخوڕیکردن دەتوانێت زانیارییەکانی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان ببات بە بێ ئاگاداری بەکارهێنەر، دەتوانێت وێنە بگرێت هەروەها توانای ئەوەی هەیە وێنەی ڕوونمای مۆبایلەکە بگرێت بە بێ ئاگاداری بەکارهێنەرەکەی، تەنانەت توانای ئەوەشی هەیە مۆبایلەکەت ڕووت بکات. ئەم زیانەواڵەیە بۆ وڵاتەکانی کیشوەری ئەفریقا دیزاین کراوە، تیزی (ناوی زیانەواڵەکە) لە ناو بەرنامەیەک دۆزراوەتەوە کە لەلایەن پشکنینی Google Play Protectـەوە سڕدراوەتەوە.\nتوێژەرەوەکان تێبینی ئەوەیان کردووە ئەم زیانەواڵەیە توشی زۆرێک لە ئەپەکانی گوگڵ پلەی بووە لە ساڵی ٢٠١٥ـەوە. توێژەرەوەکان ئاشکرایان کردووە ئەم زیانەواڵەیە ئامانجی پێکانی وەشانە کۆنەکانی سیستەمی وەگەڕخەری ئەندرۆید بووە کە کۆمپانیاکانیان چیتر وەشانی نوێیان بۆ نانێرن وە ئەم زیانەواڵەیە لە چارەسەرکردنی ئاسایشی مانگی ٤ی ٢٠١٦ی گووگڵدا چارەسەرکراوە و لەناو براوە.\nهەندێک لەو شتانەی کە تیزی دەتوانێت سیخوڕیان بەسەرەوە بکات و بیانبات:\nزانیاریەکان دزە پێ بکات لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و بەرنامەکانی پەیوەندی وەک Facebook, WhatsApp, Telegram, Skype, Twitter, Viber و هتد…\nتۆمارکردنی دەنگت لەڕێگەی بڵندگۆی مۆبایلەکەت.\nGPS توانای دیاریکردنی شوێنەکەت لە ڕێگەی.\nتوانای گەیشتنی هەیە بە ژمارە مۆبایلەکان.\nڕاستەوخۆ ڕووتکردنی مۆبایلەکەت.\nتاگەکان ئاسایشی ئەلیکترۆنی ئەندرۆید زیانەواڵە


5 ئافرەت کە ژنی گەورەترین دیکتاتۆرەکانی دونیا بوون – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/02/13 - 8:20 PM\nچەند زانیاریەک کە لە وانەی زیندەوەرزانی بە هەڵە پێیان وتویت\n2020/08/05 - 12:00 PM\nهەموومان لە وانەی زیندەوەرزانیدا کۆمەڵێک زانیاریمان وەرگرتووە، کە زانستی نوێ بە هەڵە ناوی دەبات، ئەمەی خوارەوە بەشێکە لەو زانیاریانە:\n– مرۆڤ لە مەیموونەوە گەشەی سەندووە\nئەمە تێگەیشتنێکی هەڵەیە لە بیردۆزەکەی داروین، ئەو نەیوتووە مرۆڤ لە مەیمونەوە گەشەی سەندووە، بەڵکوو وتویەتی کە باوانەی هاوبەشمان هەبووە، هەر بۆیە ئێستا خاڵی لێکچومان زۆرە.\n– سەگ و پشیلە ڕەنگ کوێرن\nئەمەش زانیاریەکی هەڵەیە لەسەر ئاژەڵەکان و سەگ و پشیلەش دەتوانن رەنگەکان لەیەک جودا بکەنەوە.\n– مرۆڤ تەنها ٥ هەستی هەیە\nبەدڵنیایەوە پێشتر لە وانەی زیندەوەر زانی خوێندوتە کە مرۆڤ ٥ هەستی هەیە کە ئەوانیش هەستی بیستن و بینین و تامکردن و دەستلێدان و بۆنکردنە، بەڵام زانستی تازە ئەمەی وەک هەڵەیەک داناوە، چونکە هەستەوەرەکانی مرۆڤ زۆرن و برسێتی و تونێتی و ئازار و پلەی گەرمی و پەستان و خواران و باڵانسیش دەگرێتەوە.\n– تامکردنی زمان\nئەو نەخشەیەی زمانت بیرە کە شوێنی تامەکانی دیاری کردبوو؟ بەڵام ئەوە هەڵەیە و هەستەوەرەکانی تامکردن لە کۆی زماندان، واتە کاتێک شتێکی تاڵ دەخۆیت بەتەواوی زمانت تامی دەکەیت نەک تەنها بە بەشی پشتەوە.\n– هێڵی شین\nپێشتر باوەڕ وابووە کە خوێنبەرەکان لە ناوەوە شینن، چونکە لە سەر دەمارەکانمان وا دەردەکەوێت، بەڵام ئەوە هەڵەیە و تەنها سورە، ئەو شینەش بەهۆی ڕەنگدانەوەی ڕوناکییە لەسەر پێستمان.\n– نەعامە لە کاتی هەستکردن بە مەترسی، سەری خۆی دەکاتە ژێر خۆڵەوە\nئەمە راست نییە و تەنها بۆ خواردن و شاردنەوەی هێلکەکانیان دەچەمێنەوە، لە دورەوە مرۆڤ وا دەزانێت کە سەریان خستۆتە چاڵەوە، ئەوان لە کاتی هەستکردن بە مەترسی تا دەتوانن ڕادەکەن.\nئەو کەسانەی لای ئەوان تەمبەڵی دایکی داهێنانە\n2020/08/04 - 8:02 PM\nئەمەی خوارەوە دیمەنی کۆمەڵێک کەسە کە لای ئەوان تەمبەڵی دایکی داهێنانە:\nتاقەتی نییە کورسی بهێنێت\nئیتر بۆ بچمە خوارەوە\nکاتی خۆڵ ڕشتنە\nبۆ وەرگرتنی مۆڵەت بە فۆتۆشۆپ ئۆتۆمبیلەکەم پەنچەر کرد\nتەمبەڵی بەو ڕادەیە!\nکاتێک تاقەتت نیە مۆبایلەکەت بەدەستەوە بگریت\nبە ئۆتۆمبێلی کوڕەکەم ماڵەکە دەسڕم\n-پشیلەکەی فێرکردووە بەم جۆرە پەردەکەی بۆ داباتەوە\nژنێک لە سلێمانی زیاتر لە ١٥٠ سەگ و پشیلە بەخێو دەکات\n2020/08/04 - 11:54 AM\nژنێک بەناوی (فریشتە نەجات) لە شاری سلێمانی ماڵەکەی خۆی کردووە بە پەناگەیەک بۆ سەگ و پشیلەی بێلایەن و هاوکاریان پێشکەش دەکات.\nفریشتە ئاماژە بەوە دەدات کە ئەو بڕیاریداوە هاوکاری ئەو سەگانە بکات کە توشی ڕووداو بوون و ئازاریان پێگەیشتووە و لەماڵەکەی خۆیدا تەداویان بکات.\nفریشە لەگەڵ هاوسەرەکەیدا خانویەکیان هەبووە لەنێو شاردا، فرۆشتویانەوە و لە دەرەوەی شار باخێکیان پێکڕیوە و کردویانە بە پەناگە بۆ سەگ و پشیلەکان.\nلە پەناگەکەدا هەر سەگێک ناوی تایبەتی خۆی هەیە و پێی دەناسرێتەوە، ڕۆژانەش نزیکەی ٥٠ هەزاریان پێویستە بۆ دابینکردنی خواردەمەنی بۆیان.\nخاتوو فریشتە .. فریشتەی سەگ و پشیلەکان\nخاتوو فریشتە .. فریشتەی سەگ و پشیلەکانسۆما و خەپە و لوسی وهەڵۆ ناوی سەگەکانێتی و هەمووشیان بەناوی خۆیان دەناسێتەوە#خانم\nPosted by خانم on Monday, August 3, 2020


وه‌زیری ته‌ندروستی له‌باره‌ی دامه‌زراندنه‌وه رونكردنه‌وه ده‌دات\nوه‌زیری ته‌ندروستی هه‌رێم هه‌وڵه‌كانی چڕده‌كاته‌وه بۆ جێبه‌جێكردنی بڕیاره‌كانی حكومه‌ت سه‌باره‌ت به‌ده‌رمان و له‌باره‌ی دامه‌زراندنیشه‌وه ڕایده‌گه‌یه‌نێت، "به‌گوێره‌ی پێویستی میلاكی به‌رده‌ستمان كارمه‌ند داده‌مه‌زرێنین"، جه‌ختیشده‌كاته‌وه، "هه‌ركه‌سێك وازبهێنێت له‌شوێنی كه‌سی دیكه داده‌مه‌زرێنین".\nد.ڕێكه‌وت حه‌مه‌ڕه‌شید وه‌زیری ته‌ندروستی حكومه‌تی هه‌رێم له‌میانه‌ی به‌ڕێوه‌چونی سیمینارێك ده‌رباره‌ی نه‌خۆشییه‌كانی ناڕێكی زگماكی له‌سلێمانی، له‌لێدوانێكدا بۆ میدیاكان ئاشكرایكرد، "دوای ده‌ركردنی چه‌ند بڕیارێك له‌لایه‌ن ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانه‌وه سه‌باره‌ت به‌ده‌رمان، هه‌وڵه‌كانمان چڕكردۆته‌وه‌و هه‌فته‌ی داهاتوش له‌گه‌ڵ وه‌زاره‌تی ناوخۆو داواكاری گشتیی كۆده‌بینه‌وه بۆئه‌وه‌ی بڕیاره‌كان وه‌كو خۆی جێبه‌جێبكه‌ین و بارودۆخی ده‌رمان به‌ره‌وه‌ی باشتر به‌رین له‌هه‌رێم".\nله‌باره‌ی دامه‌زراندنیشه‌وه وتی:"به‌گوێره‌ی پێویستی و میلاكی به‌رده‌ستمان خه‌ڵك داده‌مه‌زرێنین و به‌رده‌وامیش له‌گه‌ڵ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیراندا له‌هه‌وڵداین و به‌دابینكردنی میلاكیش بۆمان كه‌سانی دیكه داده‌مه‌زرێنین".\nئه‌وه‌شی وت:"به‌رنامه‌ی له‌جیاتی دانانمان به‌رده‌وامه‌و هه‌ركه‌سێكیش وازبهێنێت كه‌سی دیكه له‌شوێنه‌كه‌ی داده‌نێین".\n5 مانگ پێشتر - Nov 8 2018 11:51AM


سەفەرێک بەرەو بارەگای نەورۆز | پایگاه اطلاع رسانی اصلاح\nسەفەرێک بەرەو بارەگای نەورۆز\n"بەناوی خوای مێهرەبان"\nبەتیشک تێک شکا سوپای کڕێوە\nتەمەنی قورسی کاروانی زستان، بەرەو هەگبەدانانە و ئاخر هەناسەی دەکێشێ. سوپای کڕێوە و سەهۆڵبەندانیش، بە هەموو هێز و توانای خۆی و ملئەستووری زریانی شڕودڕ، لە بەرامبەر هەست و سۆزی نەورۆز، خۆی دۆڕاند و پاشەکشەی کرد.\nوا ئەوساڵیش نەورۆز بە پاڵپشتی بەهارێکی نوێ ، بەجلوبەرگی سەوزەوە، لەشی دونیای پڕ لە مەینەت و زامداری داپۆشی و بۆ ڕزگاری سروشتی دیل و بەندکراو، ڕاپەڕی. بە هێرشێک بەرگی سپی و سڕی بەفری لێ داماڵی و تیشکی سەوزایی خسته سەر لاشەی بێ گیانی.\nنەورۆز، ئەو وشە پڕمانایە و هەست بزوێنەیە کە بۆتە پێشەنگ و پاڵەوانی زستان بەزێن. هەموو ساڵێ لەناو جەرگە و هێزی ڕەشەمەددا، گورزی خۆی دەوەشێنێ و بە هەناسەی پڕ لە ئاوەدانی و ژیانەوە، بڵێسەی شۆڕش هەڵداییسێنێ و بارەگای بەفر و سەرمای داگیرکەر، دەلەرزێنێ.\nئەو شۆڕەسوارە دەبێتە ئاڵاهەڵگری ئازادی و کۆت و زنجیرپسان و تەخت و توناکردنی بەندیخانەکان.\nهەربۆیە بۆهەموو گەلانی جیهان، بۆتە هێمای چەخماخەی شۆڕشلێدان و دەربازبوون لە دیلی و کۆیلایەتی.\nگەلانی ئازادی خوازی ئێران و جیهان!\nئێستا لەو کات و چاخە ناسکەدا کە بۆن و بەرامی نەورۆز و هەناسە ڕوحبەخشەکەی، بالای وڵات و سرووشتی داگرتووە و لەوپەڕی سەروەریدایە. ئاواتە خوازین کە وەیشوومە و سێبەری نەگبەتی و نەهامەتی و چەوسانەوە و هەژاری و نەداری، لەسەر گشت مرۆڤەکان لاچێ و دونیایەکی ئاوەدان، بەپێکەوە ژیانی ئاشتییانەی هەموو ئایینەکان و گەلان بەهەر جورە فکر و زمان و کەلتوورێکەوە، ڕەنگین و جوان بێت. هەر کات دانیشتوانی گۆی زەوی، بەرگی تەباییان پۆشی و ئاگری فیتنەیان، خنکاند ئەوجار مروڤایەتی دەپشکوێ.\nیاسای سروشتی دونیایە کە خۆرەتاوی هەر زۆردارێک، ئاوابوونێکی بەدوادایە، ئەوەی کە چەقەرەدەدا و ڕیشەی نافەوتێ و تووشی مەرگ و نەمان نابێ، پیاوەتی و جوامێری و پێکەوەژیان و تهبایی و ڕێز و حورمەته.\nنەورۆز، وانەیەکی پر لە ئەزموون و ئامۆژگارییە. گەر حکوومەتێک و فکرێک و گەلێک، لە سەدەی سەروەری و دێموکڕاسی ویاساسەروەریدا نەتوانێ، ئاڵاهەڵگری دروشمە ڕەنگینەکانیان بێ هزر و بیریان، نەزۆک و بێ بەهارە.\nپێوقەدەمی نەورۆز و چاوپشکووتنی ساڵی ۹٨ بە هەموو خەڵکی جیهان بەگشتی و هاونیشتمانانی خۆشەویشت و بەتایبەتی گەلی کورد پێرۆزبایی دەڵێین .\nئاواتەخوازین کە ئەوساڵ بتوانین دەست لە دەست و قەوەت لە خوا، بەباوەڕێکی بەهێزتر و مەچەکێکی پۆڵایین و ورەیەکی بەرزتر، ڕەوڕەوەی ژیان، وەگەڕ خەین.\nمەزرا و کێڵگەی مرۆڤایەتی تینووی ئاوی خوشەویستییە. با ئاودێری دڵی سیسبووی یەکتر بین و باقە باقە سۆز و ئەمەگ، پێشکەشی یەکتر بکەین.\nهەربژین و سەرکەوتوو بن و خوای ئازیز یاوەر و پاڵپشتی ژیانتان بێ.\nناوەندی پێوەندیە گشتییەکانی جەماعەتی دەعوەت و ئیسلاح ـ ئازەربایجانی رۆژاوا


دەستنووسێكی ئەنیشتاین فرۆشرا\n"شەش مانگە حکومەتی هەرێم پارەی دەرمانی نەخۆشخانەی هیوای سەرف نەکردووە" لەسەر چەند پرسێك رووسیاو ئەمریكا ڕێككەوتن لێژنەی دارایی پەرلەمانی عێراق لەسەر 200 ملیارەكەی هەرێم هاتە دەنگ ڕانیه..سبه‌ی پاره‌ی مامۆستایانی وانه‌بێژ دابه‌شدەكرێت ئەمینداری گشتی یەكگرتوو: شێوازی دەسەڵاتداریی لە هەرێمدا گەلێك پشێوو ئاڵۆز بووە\nئەڵوەند كوێستانی 03/06/2021 - 09:25 هەواڵ/هەمەڕەنگ\nنامەیەكی دەستنووسی ئەلبێرت ئەنیشتاینی زانای بەناوبانگی بواری فیزیا كە تێیدا بە دەستی خۆی هاوكێشەی (E=MC2) ی نوسیووە، لە مەزاتخانەیەك لە بۆستن بە بڕی (1.2) ملیۆن دۆلار فرۆشرا كە ئەم نرخە سێ جار زیاترە لەو نرخەی كە لە سەرەتادا پێشبینی دەكرا بەدەستیبهێنێت.\nشارەزایانی بواری ئەرشیف ئاماژە بەوە دەكەن كە لە ئێستادا تەنها سێ دانە لەو جۆرە دەستنووسانەی ئەنیشتاین بەردەستن كە بەدەستنووسی خۆی بیردۆزە جیهانییەكانی زانستی فیزیای تێدا نووسیوەتەوە.\nجێی باسە ئەو نرخەی كە لە سەرەتادا لەلایەن مۆزەخانەكەوە بۆ دەستنووسەكە دیاریكرابوو تەنها (400) هەزار دۆلار بوو، بەڵام بە شێوەیەكی چاوەڕواننەكراو نرخەكەی بۆ سێ هێندا زیادیكرد.\nنامەكە كە لە پەرێكی تەواو پێكهاتووەو لە بەرواری (26) ی ئۆكتۆبەری ساڵی (1946) بە دەستنووس و بە زمانی ئەڵمانی نووسراوە، كە ئەنیشتاین ئاڕاستەی هاوڕێیەكی خۆی كردووەو تێیدا ئاماژەی بە بابەتێكی گرنگی بواری فیزیا كردووە كە پەیوەندی نێوان بارستایی و وزەو هەروەها پەیوەندی نێوان كات و ڕووناكی ڕوندەكاتەوە.\n"شەش مانگە حکومەتی هەرێم پارەی دەرمانی نەخۆشخانەی هیوای سەرف نەکردووە"


بارەگاى ئەکاديمياى سياسەت و هزرى ديموکراسى لە هەولێر داخرا\nسکرتێرى ئەکاديمياى سياسەت و هزرى ديموکراسى دەڵێت هۆکارى داخستنى ئەکاديمياکە نازانين و بۆ جارى دووەمە ئەم ئەکاديميايە دادەخرێت ئەوانەى کە هاتن بۆ داخستنى پـێيان ڕاگەياندين نابێت ئەم جارە ئەکاديمياکە بکەنەوە پێويستە موافقەى وەزيرى ناوخۆيان هەبێت بۆ کردنەوەى.\nکنێر جەميل سکرتێرى ئەکاديمياى سياسەت و هزرى ديموکراسى بە دەنگى ئەمەريکاى ڕاگەياند بە بۆنەى شەوى يەڵدا سێ شاعيريان بانگهێشت کردبوو دەستيان پێکرد هەتا کاتژمێر 9ى شەو دواتر ئاسايش بە ژوورەوە کەوت و گوتيان ئەمرە پێيان کراوە دەبێت بە يەکجارى قەپاتی بکەن نابێت جارێکى تر بیکەنەوە چونکە ئاژاوەچين و ئاژاوەچى هاتوونەتە هەولێرێ دەبێت دابخرێت و قوفڵێکيان لێدا و داخرا و بڵاوەيان بەو کەسانەش کرد کە ئامادەبوونيان هەبوو .\nدەنگى ئەمەريکا پەيوەندى بە ئاسايشى هەولێرەوە کرد سەبارەت بە هۆکارى داخستنى ئەکاديمياى سياسەت و هزرى ديموکراسى چونکە کاربەدەستانى ئەکاديمياکە دەڵێن ئاسايش دايخستووە، بەڵام وڵاميان نەداينەوە.\nپێشتر کاتێک کۆڕ و کۆبوونەوە لەناو ئەو ئەکاديميايەدا بەڕێوەدەچوون چەندين کەسايەتى سياسى لە حيزبە جياجياکانى هەرێمى کوردستان بانگهێشت دەکران بۆ ئەنجامدانى کۆڕ و کۆبوونەوە و چەندين چاڵاکى تر ، کنێر جەميل سکرتێرى ئەکاديمياى سياسەت و هزرى ديموکراسى بە دەنگى ئەمەريکا دەڵێت شاعير و نووسەريان بۆ چاڵاکى ئەم جارە بانگهێشت کردبوو پەيوەندى بە سياسەتەوە نەبوو تەنها کۆڕێکى ئەدەبى بوو.\nشايەنى باسە ماوەى چەند ڕۆژێکە ژمارەيەک لە هاووڵاتيان و چين و توێژى جياجيا لە چەند شار و شارۆچکەيەکى هەرێمى کوردستانى خوپێشاندان دەکەن لە سنوورى پارێزگاى هەولێر خوپێشاندان لە هەريەکە لە کۆيە و تەقتەق و رواندۆز بەڕێوەچوو لەو خوپێشاندانانەدا چەندين بارەگاى حیزبى و حکومى سوتێنران و چەندين کەس بەو هۆيەوە برينداربوون.


2020-01-19 13:35 314 جار بینراوە کۆمێنت\nچەندین ساڵ لەتاران بوو. چەندین هێندەی ئەو ساڵانەش لەئەنقەرە بوو. كرێكارو حەماڵی «ی.ن.ك» بوو. شەوو رۆژ لەڕێگای فڕۆكەخانەو نەخۆشخانەكان بوو. دەیان نەخۆشی رەوانەی دەرەوەی وڵات كرد. رۆژانە هەموو رووداوە سیاسی و دیپلۆماسی و چالاكیەكانی خۆی و هەواڵەكانی رۆژنامە فەرمی و نافەرمیەكانی تۆمار دەكرد. هەفتانە جارێك پوختەی هەواڵەكانی بەنامەیەكی بەپەلە رەوانەی ئۆفیسی سكرتێری گشتی و مەكتەبی سیاسی دەكرد. لەو ساڵانەدا خۆی و هاوسەرەكەی هەمیشە بەمەنجەڵی دۆڵمەی هەولێری و كیسەی پڕ لەمیوەجات لەبەر دەرگای نەخۆشخانەكان ئامادە بوون، نازو توڕەیی دەیان میوان و نەخۆشیشیان هەڵدەگرت. لە سەرەتای ساڵەكانی كاركردنیدا ماڵەكەی میوانخانەیەكی بەهەڕمێن بوو. نەمانبینی رۆژێك خانمی ئەو ماڵە بەڕووێكی گرژ بچێتە بەردەمی ئەو میوانانە.\nئەو خێزانە… جیا لەزمانی دایك بەزمانی ئینگلیزی، ئەڵمانی، توركی، عەرەبی، فارسی. قسەیان دەكرد. خاوەنی بڕوانامەی ئەندازیاریش بوون.\nئەو هەموو هیلاكی و لەخۆبوردەییە، ئەو هەموو دڵسۆزییە بۆ خزمەتی پەیامی «ی.ن.ك». رازیبوونی نەخۆش و پێشمەرگە بریندارە چارەسەركراوەكان، كەسوكاری شەهیدان، بوونە هۆی ئەوەی (مام) بە تەقدیرەوە سوپاس و پێزانینی خۆی لە ئاستی ئەو خێزانە خزمەتگوزارە دەرببڕێت. نەك هەر هێندە، بەڵكو بوونە خۆشەویستی (مام).\nساڵان هات‌و رۆیشت، كێشەیەكی نەخوازراو لەنێوان دەوڵەتی توركیاو «ی.ن.ك» روویدا. ئەو كێشەیە دوورو نزیك پەیوەندی بە «ی.ن.ك» و نوێنەرەكەی لەئەنقەرە نەبوو، بەڵام بوو بەهۆی پچڕاندنی پەیوەندیی نێوان هەردوولا. دەوڵەتی توركیا هەموو جامی رقوكینەی خۆی بەسەر ئەو خێزانەو منداڵەكانی هەڵڕشت و بەئاگاداركردنەوەیەكی فەرمیی 48 سەعاتی، دەریكردن.\nئەو منداڵانە؛ (ئاسمان) لەقۆناغی چوارەمی كۆلێژی زانستە سیاسییەكانی زانكۆی (گلكەنت) بوو. (پێرو) لەقۆناغی دووەمی كۆلێژی پزیشكی بوو، (ئەستێرە) ئەندازیاری تەلارسازی بوو، خاوەنی ئۆفیسی كاركردنی خۆی بوو. كەچی هەر هەموویان بەهۆی دروستبوونی ئەو گرژییەوە بەناهەق لەتوركیا دەركران، تەنانەت گەشتیشیان لێ قەدەغەكرا. ئەو خێزانە تەنیا خۆیان و جلوبەرگی خۆیان و بەجانتایەكەوە گەڕانەوە هەرێمی كوردستان. ماوەی چەندین مانگ ئاوارەی ئەم ماڵ و ئەو ماڵ و مۆتێل و هۆتێلان بوون.\nئەوە ماوەی دوو ساڵ و نیوە، چەندین شاندی دەوڵەتی توركیا سەردانی عیراق و كوردستانیان كرد. چەندین شاندی «ی.ن.ك»یش سەردانی توركیایان كرد. نازانم بۆچی تاكو ئەمڕۆش سەركردەكانی «ی.ن.ك» نەمانتوانی چارەسەرێكی بنەڕەتی كێشەی ئەو خێزانە بكەین..؟ بۆ لەخەمی چارەسەركردنی ئەو كێشەیەدا نین..! هەموولایەكمان دەزانین. دروستبوونی گرژی و كێشەی نێوان دەوڵەتی توركیاو «ی.ن.ك» لەئەنجامی هەڵەی ئەو خێزانە نەبوو، هەڵەی شەخسی نەبوو…؟ كەچی ئەو خێزانە بوون بە قۆچی قوربانی.\nپرسیار: ئایا دەزانن ئەو خێزانە خزمەتگوزارە خۆشەویستەی (مام) كێیە..؟\nئەوەی ناوی ئەو خێزانە هەڵبێنێ و بزانێ كێن… دە كتێبی نایاب و دانسقە پاداشت لە (بەندە) وەردەگرێت.\n2020-09-12 17:05 61 جار بینراوە\n2020-08-07 15:18 139 جار بینراوە\n2020-07-26 21:19 102 جار بینراوە\n2020-07-17 11:17 171 جار بینراوە\n2020-07-12 20:37 110 جار بینراوە\n2020-06-21 13:49 147 جار بینراوە\n2020-05-22 13:18 188 جار بینراوە\n2020-05-17 21:10 150 جار بینراوە\n2020-05-05 00:22 217 جار بینراوە\n2020-03-14 14:33 140 جار بینراوە\nدوو تەقینەوەيی بەهێز لە بەغدا روویدا\nوەزارەتی تەندروستی: تا ئیستا ئەنفلۆنزای باڵندە تۆم...\n6 ترەمپ كۆتایی بە دوو حزبی لە ئەمریكا دەهێنێت\n7 لەسلێمانی كێشە و گرفتەكانی یەكەكانی نیشتەجێ بوون چ...


ترەمپ هەڕەشە لە ئەردۆگان دەکات “یەک سەربازى ئەمریکى بریندار بێت خراپت بەسەردێنم”\n08:44 سێ شه‌ممه 08 تشرینی یه‌كه‌م 2019\nدۆناڵد ترەمپ، سەرۆکى ئەمریکا رایگەیاند “بە سەرۆک کۆمارى تورکیام وتووە رێگە نادەم یەک سەربازى ئەمریکى لە سوریا برینداربێت لەکاتێکدا کە سوپاى تورکیا لەشکرکێشى دەکاتە سەر ناوچەکانى باکورى سوریا و ئەگەر ئەوە رووبدات کێشەیەکى گەورە دروست دەبێت”.\nلە میانەى ئەنجامدانى کۆنگرەیەکى رۆژنامەوانیدا، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکى ئەمریکا وتى “بەوردى چاودێرى دۆخەکە دەکەین و بەهیواین تورکیا کارە باشەکە بکات و هەڵە نەکات”.\nوتیشى “حەز بەوە دەکەم سەربازەکانى ئەمریکا بگەڕێنمەوە بۆ نیشتیمان لەدواى ئەوەى بەتەواوەتى توانییان داعش تێکبشکێنن”.\nشەوی (یەکشەممە)، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتوەکانی ئەمریکا و رەجەب تەیب ئەردۆگان، سەرۆک کۆماری تورکیا پەیوەندی تەلەفۆنیان ئەنجامدا و لەبارەی ناوچەی ئارام لە سوریا گفتوگۆیان کرد، کۆشکی سپی راگەیەندراوێکی بڵاویکردەوە و تیایدا ئاماژە بەوە کرابوو “بەمزوانە تورکیا ئۆپەراسیۆنی سەربازی لە باکوری رۆژهەڵاتی سووریا دەستپێدەکات”.\nهاوکات رامى عەبدولڕەحمان، بەڕێوەبەرى روانگەى سورى بۆ مافەکانى مرۆڤ رایگەیاند “ئەو هەواڵانەى کە راگەیاندنەکانى رژێمى ئەسەد لەبارەى بۆردومانى تورکیا لەنێو خاکى سوریا دوورە لەراستییەوە و رەنگە ئەوان نەزانن لەکوێدا خاکى سوریا کۆتایى دێت”.\nبەڕێوەبەرى روانگەکە روونیکردەوە، ورەى هێزەکانى سوریاى دیموکراتیش زۆر بەرزە و هەروەها بەهۆى ئەو ئابڵۆقە ئاسمانییەى کە لەسەریەتى هێزى ئاسمانى تورکیا ناتوانێت ناوچەکانى هەسەدە ببەزێنێت.\nهاوکات روانگەکە ئاشکراى کرد کە هێزەکانى سوریاى دیموکرات لە هەندێک ناوچەى دێرەزوور وەک کێڵگەى نەوتى عومەر پاشەکشەیان کردووە و هێزەکانیان بەئاراستەى سنورى تورکیا بردووە.\nسەرەڕاى بڕیارى کشانەوەى هێزەکانى ئەمریکا لە سوریا، بە گوێرەى راگەیەندراوێکى روانگەى سورى بۆ مافەکانى مرۆڤ، سەرلەئێوارەى دوێنێ (دووشەممە) دەیان بارهەڵگرى هێزەکانى هاوپەیمانى نێودەوڵەتى لە هەرێمى کوردستانى عێراقەوە بەرەو باکورى رۆژهەڵاتى سوریا نێردراوە کە بەگوێرەى روانگەکە ژمارەیان نزیکەى 80 بارهەڵگر بووە ئەمە جگە لە چەند ئۆتۆمبیلێکى سەربازى.\nلەلایەکى ترەوە، ئیلهام ئەحمەد، هاوسەرۆكی ئەنجومەنی سوریای دیموكرات ئاشکراى کرد “تورکیا بەلەشکرکێشییەکەى کوشتارگەیەک بەرامبەر بە دانیشتوانى باکور و رۆژهەڵاتى سوریا ئەنجام دەدات کە 11 هەزار شەهید و 25 هەزار برینداریان لە شەڕى دژى داعش پێشکەش کردووە و بە کردنەوەى رێگاش لەبەردەم لەشکرکێشى تورکیا لەلایەن ئەمریکاوە ئەو وڵاتەش دەبێتە هاوبەشە تاوانى تورکیا .\nهاوسه‌ر له فڕۆشگه‌یه‌كدا كاری دورینی جلوبه‌رگی ژنان ده‌كات ئاماده‌یه بێبه‌رامبه‌ر 10 كه‌س فێری پیشه‌كه‌ی بكات\n19:37 هه‌ینی 14 شوبات 2020\nبافڵ تاڵەبانی و لاهور شێخ جەنگی چوونە لای کۆسرەت ڕەسوڵ بۆ تاوتوێکردنی نامەکەى\n13:26 چوار شه‌ممه 12 شوبات 2020\nبه‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ئاوی سلێمانی له وه‌ڵامی ئه‌نجومه‌نی پارێزگا “كلۆر ئیكسپایه‌ر نابێت”\n20:00 چوار شه‌ممه 12 شوبات 2020\n19:35 یه‌ك شه‌ممه 09 شوبات 2020\nکابینەکەى عەلاوى کورد کۆدەکاتەوە؟ [تایبه‌ت]\n23:06 شه‌ممه 01 شوبات 2020\nنوێنەرانی کورد بۆچوونی خۆیان لەسەر کاندیدی ڕاسپێدراو بۆ پێکهێنانی حکومەتی عێراق ئاشکرادەکەن\n"پێشێلکاری ڕوونی مافەکانی مرۆڤ"\n13:33 چوار شه‌ممه 29 كانونی دووه‌م 2020\n09:16 چوار شه‌ممه 05 شوبات 2020\nئاماری مردووانی کۆرۆنا لە 500 نزیک بووەوە و هیچ ئاماژەیەکی خاوبوونەوەش نییە!\n11:43 یه‌ك شه‌ممه 26 كانونی دووه‌م 2020\n15:57 هه‌ینی 14 شوبات 2020\nعه‌لاوی به‌بێ كورد حكومه‌ته‌كه‌ی راده‌گه‌یه‌نێت


بەرهەمهێنەرانی فیلمەکەی بێ هیوا بوون – Knwe.org\nسەرەکی » هەمەڕەنگ » بەرهەمهێنەرانی فیلمەکەی بێ هیوا بوون\nبەرهەمهێنەرانی فیلمەکەی بێ هیوا بوون\nهەرچەندە لەشەوی سەری ساڵی نوێوە فیلمی «Promising Young Woman» کە فیلمێکی نوێی سینەمای جیهانە، لەسەر شاشەی سینەماکان نمایشدەکرێت، بەڵام بەرهەمهێنەرانی فیلمەکە بێ هیوا بوون لەوەی چاوەڕوانی بوون فیلمەکەیان داهاتێکی زۆر بەدەستبهێنێت. چونکە ئەم فیلمە لەم ماوەیەدا تەنها نزیکەی بڕی 5 ملیۆن دۆلار داهاتی بەدەستهێناوە.\nفیلمەکە «ئەمیراڵد فینیل» دەرهێنەرێتی و ژمارەیەک ئەکتەری دیاری سینەمای جیهان رۆڵی تێدا دەبینن، کە دیارترینیان «کاری مولگان»ەو شانبەشانی ئەم خانمە ئەکتەرەش هەریەکە لە «بو بورنهام، لافیرن کوکس، کلانسی براون، کریستۆڤەر مینیتز، بلاز جێنفەر» و چەندین ئەکتەری تر لەم فیلمەدا رۆڵ دەبینن.\nبەرنامەکانی رادیۆی دەنگی گەلی کوردستان\nهیند سەبری لە زنجیرەیەكی نوێی نێتفلیكسدا\nلویز فردینان سلین چاپ و بڵاوکرایەوە


لە نوێترین وەشانی ئەپی Google Maps تایبەتمەندی هاشتاگ بۆ هەڵسەنگاندنەکان زیادکرا – کەی ئای تی ئێن\nگووگڵ 27, تشرینی دووه‌م 2018\nلە نوێترین وەشانی ئەپی Google Maps تایبەتمەندی هاشتاگ بۆ هەڵسەنگاندنەکان زیادکرا\nگووگڵ دەیەوێت دۆزینەوەی شوێنەکان ئاسانتر و ئاسانتر بکات بۆ بەکارهێنەران. بەم بۆنەیەوە، تایبەتمەندیەکی نایابی بۆ بەکارهێنەرانی ئەپی نەخشەکان زیادکرد، کە لە ڕێگەیەوە دەتوانن لە نوسینی هەڵسەنگاندن واتە Review لەسەر شوێنەکان هاشتاگ بەکاربهێنن.\nئەم تایبەتمەندییە لە ئێستادا بۆ ئەندرۆید بەردەستە، بەڵام بە گوێرەی تێککرەنچ تەنها بۆ پڕۆگرامی Local Guides بەردەستە، کە بەرنامەیەکە بەشێکە لە نەخشەکانی گووگڵ. بەشداربووانی ئەم بەرنامەیە لە لایەن گووگڵ ئاگادارکراونەتەوە کە دەتوانن هاشتاگ بۆ هەڵسەنگاندن و پێداچوونەوەکان Reviews لەسەر شوێنەکان لە Google Maps زياد بکەن.\nئەمە هەرچەندە لە ئێستادا هیچ هاشتاگی پێشنیارکراو لەلایەن گووگڵەوە بەردەست نەکراوە، بەڵکو بەکارهێنەران خۆیان دەتوانن هاشتاگی گونجاو کە وەسفی ئەو شوێنە بکات دابنێن.\nبێگومان، چێشتخانەکان تاکە شوێن نین کە تۆ هاشتاگیان بۆ بەکاربهێنیت، بەڵکو هەر شوێنێک کە لە ئەپەکەوە بە گرنگ دانرابێت دەتوانیت هاشتاگ لە هەڵسەنگاندن و پێداچوونەوەکان بکاربهێنیت.\nبەداخەوە، هیچ لێدوانێک لەبارەی بەردەستبوونی هەمان تایبەتمەندی بۆ Google Maps لەسەر ئای ئۆ ئێس نییە لە ئێستادا، بەڵام چاوەڕوان دەکرێت لە داهاتوویەکی زۆر نزیکدا زیادبکرێت، چونکە ئەستەمە گووگڵ زیادکردنی تایبەتمەندی بۆ ئەپەکانی لەسەر ئای ئۆ ئێس پشتگوێ بخات.


United Nations Iraq - نەتەوە یەکگرتووەکان و حکومەتی عیراق ڕێککەوتنێکی گرنگ دەربارەی نەهێشتن و ڕووبەڕووبوونەوەی توندوتیژی سێکسی لە کاتی شەڕدا واژۆ دەکەن\nڕێککەوتنە هاوبەشەکە لە ئەنجامی سەردانەکەی نوێنەری تایبەتی سکرتێری گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ عیراق لە ساڵی ٢٠١٥ لە چوارچێوەی بڕیاری ژمارە ٢١٠٦ی ئەنجوومەنی ئاسایش هاتە کایەوە بۆ بەدەمەوە هاتنی کێشەی توندوتیژی سێکسی لە کاتی شەڕ لە عیراقدا کە تێیدا گروپی تیرۆرستی داعش لە ماوەی دوو ساڵی ڕابردوودا چەندان کەمپینی سیستەماتیکی دەست پێکردووە بۆ ئەنجامدانی توندوتیژی سێکسی بەشێوەیەکی دڕندانە و بێ هاوتا. داعش بە شێوەیەکی تایبەتیی کەمە نەتەوایەتییەکانی وەکو یەزیدییەکان و تورکمانی شیعە و شەبەکی شیعە و کریستیانە عیراقییەکانی کردبووە ئامانج و ئازارێکی زۆریشی بۆ خەڵکی مەدەنی هێنابوو بگرە ناچاریشی کردبوون کە ماڵەکانیان جێبهێڵن.\nخاتوو بانگۆرا وتی: "کاتێک سەردانی عیراقم کرد لە ساڵی ٢٠١٥دا گوێبیستی چەندان چیڕۆکی توندوتیژی سێکسی بووم کە تووشی سەرسوڕمانیان کردم. کچە یەزیدییەکان بۆیان باس کردم کە چۆن ناویان بە لیست نووسرابوون و وەکو مەڕوماڵات دەیان پشکنین و لە بازاڕی کۆیلەی مۆدێرندا دەفرۆشران و بە دڕندانەترین شێوەش دەستدرێژی سێکسییان دەکرایە سەر لەلایەن چەکدارە تیرۆریستەکانەوە و ئەوانەشی توانیان لەدەست تیرۆریستان ڕابکەن ئێستاش پێویستی زۆریان بە چارەسەری تەندروستی و دەروونی هەیە بۆ ئەوەی دووبارە بگەڕێنەوە سەر ژیانی ئاسایی خۆیان. لەمڕۆدا، هێشتا هەزاران یەزیدی بە ژن و کچانەوە بێ سەروشوێنن. لەو باوەڕەدام کە ئەم تاوانانە بە تاوانی جەنگ و تاوان دژی مرۆڤایەتی و جینۆساید هەژماردەکرێن.\nئەم ڕێککەوتنەی ئەمڕۆ واژۆ کرا سەرەتایەکە بۆ هاریکاری بەهێزتر لەنێوان نەتەوە یەکگرتووەکان و کۆماری عیراقدا بۆ بەدەمەوەهاتنی کێشەکانی توندوتیژی سێکسی لە کەرتەکانی ئاسایش و دادپەروەری و خزمەتگوزاری. بە تایبەتی ئەم ڕێککەوتننامەیە هاوکاردەبێت بۆ چارەسەرکردنی ئەو کێشانەی کە عیراق ڕووبەڕوویان دەبێتەوە لە بوارەکانی دادپەروەری و لێپێچینەوە لەو تاوانانەی کە لە عیراق یان لە دژی هاوڵاتیانی عیراقی ئەنجام دەدرێن. ئەو هاوکارییانەی کە لەڕێگەی ئەم ڕێککەوتنەوە پێشکەشی عیراق دەکرێن بریتین لە بە دۆکومێنتکردن و دەستەبەرکردنی بەڵگەی ئەو تاوانانە و بەهێزکردنی چوارچێوەی یاسای عیراقی بۆ باشتر چارەسەرکردنی توندوتیژی سێکسی و دانانی بەرنامەیەکی ئەوتۆ کە قەرەبووی قوربانیانی لێ بکەوێتەوە. ڕێککەوتنە هاوبەشەکە وا لە نەتەوە یەکگرتووەکان دەکات کە یارمەتی هەریەک لە حکومەتی ناوەندیی و حکومەتە هەرێمییەکانی عیراق بدات.\nهەروەها ئەم ڕێککەتننامەیە وەکو چوارچێوەیەک بەکاردەهێندرێت بۆ کار و هاریکاری لە نێوانیان بۆ دەستەبەرکردنی خزمەتگوزاری پێویستی خێرا و یارمەتی ژیاری بۆ قوربانییانی دەستی توندوتیژی سێکسی ئەو منداڵانەی کە لە ئەنجامی دەستدرێژی سێکسی لە دایک دەبن. هەروەها ڕێککەوتننامەکە جەخت لەسەر پاراستن و بەهێزکردنی ژنان وەک ستراتیژیەتێک بۆ بەرەنگاربوونەوەی داعش دەکاتەوە.\nخاتوو بانگۆرا هەروەها ڕایگەیاند " لە کۆتاییدا، هیوادارم ئەم ڕێککەوتننامەیە ببێتە هۆی ڕاکێشانی یارمەتی زیاتری کۆمەڵگەی نێودەوڵەتیی بۆ ئەوانەی کە لەعیراق کاردەکەن بۆ بنبڕکردنی توندوتیژی سێکسی. ئێمە پشتگیری ڕزگاربووانی دەستی توندوتیژی سێکسی و هەموو هاوڵاتییان و حکومەتی عیراقی دەکەین بۆ بنبڕکردن و چارەسەرکردنی پاشماوەکانی ئەو تاوانە قێزەوەنانە".\nبەهەمان شێوە، بەڕێز یان کوبیش، نوێنەری تایبەتی سکرتێری گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ عیراق وتی: " ئەم ڕێککەوتننامەیە یارمەتی خێراترکردنی جێبەجێکردنی پلانی نەتەوەیی دەدات دەربارەی بڕیاری ژمارە ١٣٢٥ی ئەنجوومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان، کە چەندان بڕگەی سەبارەت بە ڕووبەڕووبوونەوەی توندوتیژی سێکسی لە شەڕدا لەخۆدەگرێت". بەڕێزیان هەروەها ڕایگەیاند کە نەتەوە یەکگرتووەکان هەمیشە پابەندە بە هاوکاری کردنی عیراق و هاوڵاتییانی بەرەو بەدەست هێنانی ئامانجەکانیان لە بوارەکانی پەرەپێدانی ئافرەتان و ئاشتی و ئاسایشدا.\nبۆ زانیاری زیاتر، تکایە پەیوەندی بکەن بە لێتیتا ئاندەرسن، نووسینگەی نوێنەری تایبەتیی سکرتێری گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان سەبارەت بە توندوتیژی سێکسی لە شەڕدا، نیویۆرک . ت: ١٢١٢٩٦٣٠٩١٠+ ؛ ئەم ئیمەیڵە پارێزراوە لە سپام, پێویستە جاڤا سکریپت چالاک بکەیت بۆ بینینی.


زانیاری نوێ لەسەر گالەکسی S10 بڵاو دەبێتەوە – کەی ئای تی ئێن\nئامێرە هەمەجۆرەکان 26, تشرینی یه‌كه‌م 2018\nسامسۆنگ و مۆبایلەکانی دەنگوباسیان لێنابڕێت و هەواڵەکان بەردەوامن لەسەر مۆبایلە چەماوەکەی سامسۆنگ و گالەکسی S10ـی ساڵی داهاتوو. ئێستا چەندین زانیاری نوێ دەربارەی گالەکسی S10 بڵاوبوونەتەوە کە لەلایەن چەندین ڕاگەیاندنەوە ئاشکراکراون. ئەو تایبەتمەندییانە چین کە لە گالاکسی S10 چاوەڕێیان دەکەین؟\nگالەکسی S10 ڕوونمایەکی ئۆلێدی چەماوەی دەبێت کە هەڵگری هەستەوەری پەنجەمۆرە و پێی دەڵێن پەنجەمۆری ژێر ڕوونما کە ئێستا لە زۆربەی مۆبایلە چینییەکاندا هەیە و هێشتا لە گالەکسییەکانی ئێستا جێگیر نەکراوە. لە بەشی پشتەوەی ئەم مۆبایلە ٣ کامێرا هەیە و لەگەڵ کامێرایەکی سێڵفی کە کەوتووەتە ژێر ڕوونماکەیەوە.\nڕاپۆرتەکان ئاماژە دەکەن بەوەی سامسۆنگ ٣ جۆری گالەکسی S10 بڵاو دەکاتەوە، کە یەکێکیان گالەکسی S10ـیە و ئەوەی دیکەش پڵەسەکەیەتی، ئەوەی شایەنی باسە جۆری سێیەمی گالەکسی S10 کە نرخی هەرزانتر دەبێت بەوەی ڕوونماکەی چەماوە نییە و هەستەوەری پەنجەمۆرەکەی لە ژێر ڕوونماوە نییە و لە تەنیشتەوە دەبێت، وەک لە ڕاپۆرتەکاندا هاتووە.\nهەر لەگەڵ ڕاپۆرتەکەی گالەکسی S10 باس لە مۆبایلە چەماوەکەی سامسۆنگیش دەکرێت، کە وا بڕیارە لە مانگی داهاتوو نمایش بکرێت هەروەک سەرۆکی سامسۆنگ پشتڕاستی کردوەتەوە. ئەوەی لە ڕاپۆرتەکان هاتووە قەبارەی ڕوونماکەیەتی. قەبارەی ڕوونماکەی ٤ ئینچە ئەو کاتەی کە چەماوەتەوە، وە ٧ ئینچە ئەو کاتەی کە لە باری ئاساییدایە، بەڵام پەنجەمۆری ژێر ڕوونما لە خۆ ناگرێت چونکە بەهۆی تەکنیکی چەماندەوە قورسە تایبەتمەندییەکی وەها لە ڕوونماکەدا هەبێت.\nتاگەکان سامسۆنگ مۆبایل هەواڵ