کورتەیەک له ژیانی حەزره‌تی مەحوی (13,324)\nبە پێی هەواڵی ئیسلاح وێب، مامۆستا عەبدوڕەحمان پیرانی ئەمینداری گشتیی جەماعەتی دەعوەت و ئیسلاح، وێڕای دەربڕینی خۆشحاڵی خۆی بە ئامادەبوونی لە شاری بانە، ڕەزامەندی خۆی بە هەبوونی بەستێنگەلێک بۆ گەشەی و نەشەی بواری ئابووری لەو شارە نیشان دا و گوتی: پێگە و دۆخی ئێستاکەی بانە پێویستە بە حیکمەت و زانایی بێتە پاراستن؛ چونکە خەڵکی ئێمە ساڵەهایە کە تامی تاڵی نەدارییان چەشتووە و لە بواری نالەباری ئابووری و بێکاری خەسارەتمەندی کردوون.\nمامۆستا سەبارەت بە بەرەکەتی برایەتی ئیمانی و ئیمانەوە گوتی: بێگومان برایەتی ئیمانی و ئیمان بۆ ئێمەی موسوڵمان سەرەوەت و سامانێکی گەورەیە. ئیمان و برایەتی دوو سامانی واتایی و مەعنەوین. پێوەندییەک کە بە هۆی برایەتی ئیمانییەوە پێک دێت پێوەندییەکی گەلێک نزیك و بێ مەودایە. وێڕای دووری و مەودای مزڵ و ماڵەکانمان بە خاتری خودا بە دڵی پاک و بەگەرموگوڕی یەکترمان خۆش دوێت. لەسەر بنەمای ئاوەها پێوەندییەک بوو کە یارانی دەست پەروەدەی پێغەمەبەری خودا توانییان چاکە و دڵسۆزی ئاراستەی مرۆڤایەتی بکەن و وەک جێگری خودا لەسەر زەوی وەها ڕۆڵیک بگێرن کە لە مێژووی مرۆڤایەتیدا نموونە و بێ وێنە بێت.\nمامۆستا پیرانی لە درێژەدا گوتی: خوای گەورە مرۆڤی وەک بوونەوەرێکی خاوەن عەقل و دەسەڵات و خاوەن پەیام خوڵقاندووە و بەم هۆیەوە پێغەمبەران و کتێبە ئاسمانییەکانی بۆ ناردووە، جا لە پێناو ڕاپەڕاندنی ئەرکی بەیەندایەتی و خواپەرستی و جێگری خودا لەسەر زەوی، گەلێک ئەسباب و پێداویستی خستراوەتە بەردەستی ئەو مرۆڤە. ئەگەر مرۆڤ خۆی لە بیر بەرێتەوە و پێگەی خۆی و ئەرکی جێگرایەتی خودا لە یاد بکات، بێگومان ژیانێکی بێ شوناس و بێ واتای دەبێت. خوای گەورە کاتێک مرۆڤ وەک جێگر پێناسە دەکات، مەلائیکە عەرزی دەکەن: وَإِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَائِكَةِ إِنِّي جَاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً قَالُوا أَتَجْعَلُ فِيهَا مَنْ يُفْسِدُ فِيهَا وَيَسْفِكُ الدِّمَاءَ وَنَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ وَنُقَدِّسُ لَكَ قَالَ إِنِّي أَعْلَمُ مَا لَا تَعْلَمُونَ (بقره: ٣٠)\n(کاتێک مرۆڤ دێتە خوڵقاندن)مەلائیکە هاواریان لێ بڵیند دەبێت کە مرۆڤ بە دوو تایبەتمەندی فەساد و خوێنڕێرشتن که بە هیچ چەشنێک لەگەڵ جێگرایەتی خودا نایخوێنێتەوە، تووشی شکست و فەلاکەت دێت. کەواتە کەسانێک کە لەو بازنەیە دان دەبێ بزانن کە خوداوەند چ پێگەیەکی بۆ دیاری کردوون و چ ئەرکێکی پێ سپاردوون و دەبێ هەڵسوکەوتیان لە ژیاندا چۆن بێت.\nمامۆستا سەبارەت بە هەستی بەرپرسیارەتی لە کۆمەڵگادا گوتی: ئیمام ئەبووحەنیفە کە بە پێشەوای قوتابخانەی ژیری و هزرمەندی لە ئیسلامدا ناسراوە، لە بواری مەعنەوی و واتایی وەها بووە کە بە دەستنوێژی بەیانی نوێژی خەوتنانی بەجێ دەهێنا. بەڵام هەر ئەم پێشەوا مەزنە لەگەڵ دوو کەس لە شاگردە ناوازەکانی بە نێوی «ئەبوویۆسف» و «زوفەر» لە فکری کێشە و گرفتەکانی کۆمەڵگادا بوون و لە پێناو چارەسەرکردنی حەولیان بۆ داوە. پەروەردگارێک کە مرۆڤێک لە وێنەی ئەبووحەنیفە بەدی دێنێ، دەشتوانی کەسانێکی تر لە دونیای ئیسلام بۆ خزمەت بە خەڵک و مرۆڤایەتی بێنێتە مەیدان. پێغەمبەر(د.خ) فەرموویەتی: «إِنَّ لِلَّهِ عِبَادًا اخْتَصَّهُمْ لِقَضَاءِ حَوَائِجِ النَّاسِ، حبّبهم الی الخیر و حبّب الخیرَ الیهم اولئک الآمنون من عذاب الله یوم القیامة»؛ واتە: گەورە پیاوانێک هەن کە خودای گەورە ئەوانی تایبەت کردووە بۆ خزمەت بە خەڵک. پێداویستییە مادی و واتاییەکانی خەڵک فەراهەم دەکەن و چاکەیان وەڕێ دێنن. ئەو کەسانە کردەوەی چاکیان خۆش دەوێ و خودا کاری چاکەیان لەلا خۆشەویست دەکات. ئەوانە لە ڕۆژی پەسڵان لە عەزابی و تۆڵەی خودا بە دوورن.\nمامۆستا سەبارەت بە ئەرکی جەماعەتە ئیسلامییەکان گوتی: ئاشکرایە کە بێداری ئیسلامی بە شێوەیەکی گشتی و جەماعەتە ئیسلامییەکان و هەروەها جەماعەتی دەعوەت و ئیسلاح بە تایبەتی دەبێ لە چەندها بەستێن، ئەرکی گەیاندنی پەیام و بەرپرسیارەتی خۆیان بەجێ بێنن. یەکەم:پتەوکردنی پێوەندی لە نێوان خۆیان و خودای گەورە. بە جۆرێک کە مرۆڤ بتوانی لەگەڵ خودا لە سوڵح و ئاشتیدا بێ؛ ئەگەر مرۆڤ بتوانێ پێوەندییەکی باشی لەگەڵ خودای گەورەدا هەبێت، دەشتوانێ بەسەرفرازی بژیت. بەندایەتییەکی دروست و بیرمەندانە و بێخەوش دەتوانێ بنچینەی پیکهێنانی پێوەندییەکی باش لەگەڵ یەزدانی مەزن بێت.\nدووهەم: پێوەندی مرۆڤ لەگەڵ کۆمەڵگا و خەڵک؛ پێوەندی لەگەڵ خەڵک جگە لە هاریکاری و هەرەوەز لە سەر بنەمای چاکە و پارێزگاری نییە. بە جۆرێک کە مرۆڤ هەست بکات لەو مەیدانەدا دژبەری شەڕ و فەسادە(خراپە و بەدڕەوشتی). خوای گەورە باس لە سوننەتی پەرگری(بە عەرەبی = تدافع) دەکات و لە قورئاندا فەرموویەتی: وَلَوْلَا دَفْعُ اللَّهِ النَّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لَفَسَدَتِ الْأَرْضُ وَلَكِنَّ اللَّهَ ذُو فَضْلٍ عَلَى الْعَالَمِينَ (بقره: ٢٥١) یا لە ئایەتی 40ی سوورەتی حەجدا دەفەرموێ: وَلَوْلَا دَفْعُ اللَّهِ النَّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لَهُدِّمَتْ صَوَامِعُ وَبِيَعٌ وَصَلَوَاتٌ وَمَسَاجِدُ يُذْكَرُ فِيهَا اسْمُ اللَّهِ كَثِيرًا وَلَيَنْصُرَنَّ اللَّهُ مَنْ يَنْصُرُهُ إِنَّ اللَّهَ لَقَوِيٌّ عَزِيزٌ.\nکەواتە ئەگەر کەسێک مافێکی هەیە و ئیمانی پێیەتی دەبێ بیپارێزێ. ناشێ مرۆڤ لایەنگری شتێک بێت و بڕوای پێی هەبێت بەڵام نەیپارێزێ و بەرگری لێ نەکات. ئایین و شوناسی هەر مرۆڤێک بە وێنەی قەڵایەک وایە کە لەسەر لووتکەیەک ساز کراوە. ئەو قەڵایە ئەگەر بێ نیگابان و بێ دەرگا و دەروازە بێت بە ئاسانی لە لایان دوژمنانەوە داگیر دەکرێت. ئایا ڕەوایە کە ناحەق، فەساد و بەدڕەوشتی، ستەم و زۆرداری دۆست و برادەری هەبێت بەڵام ئەخلاق و ڕەوشتی جوان، دادپەروەری و عەداڵەت، مەعنەوییەت و واتاییبوون بێ یار و لایەنگر بن؟\nئەمینداری گشتیی جەماعەت لە درێژەدا گوتی: جەماعەتی دەعوەت و ئیسلاح لە سەرەتای دامەزانەوە، پاراستنی شوناسی ئایینی سوننەمەزهەبی وەک بنچینەی کاری خۆی پێناسە کردووه و بۆ بەرزڕاگرتنی حەول دەدات. لە مەودای ئەو ساڵانەی وا لەگەڵ ئەو دەعوەتە بەبێ هیچ تەماع و ترسێک هاوڕێ بووین، لە ڕاستیدا زۆرمان ڕەنج و سەختی دیوە و گەلێکیان جەور و ئازار داوین و بێ لوتفیان دەرحەق کردووین. بڕوا بە سەرڕاست بوونی ڕێگە و باشاری ئەو سەختی و چەرمەسەرییانە کە تەنیا بە خاتری خودای بەرز و بێ هاوتا بووە، پێوانی ئەو ڕێگایەی لە لامان ئاسان کردووە، دەنا ئێمە هیچکات بێڕێزی و بەرچەپۆکیمان قبووڵ نەکردووە و قبووڵی ناکەین.\nئێمە لە پێوانی ئەو ڕێگایەدا، تووشی خەسارەتێکی قەرەبوونەکراوی وەک لەدەستدانی مامۆستا ناسری سوبحانی بووین و براکانمان لە ناوچە جیاجیاکان گەلێک جار لەگەڵ زیندان و کێشەگەلی جۆراوجۆر ڕووبەڕوو بوونەوە، بەڵام چونکە بە ڕەوابوون و حەقانییەتی ئەو ڕێگایەی کە گرتبوومانە بەر بڕوامان هەبوو و ئێستاش پێی باوەڕمەندین، لە پێناویدا هەموو ئەو ئاستەنگانەمان بە گیان و دڵ باشار کردووە. به لوتفی خودا ئێستاکە لە هەموو ناوچەکانی سوننەمەزهەبی ئێران و تاران بەشدارییەکی بەرچاومان هەیە. ئێمە بۆ گەیشتن بەو پێگەیە گەلێکمان ڕەنج و سەختی چەشتووە و جیرەخاری کەس نەبووین و بە فەرمانی هیچکەس کارمان نەکردووە و بە پاراستنی سەربەخۆیی، لە ڕادەی تواناییمان لە خزمەت خەڵکدا بووین. مامۆستا سەبارەت بە دابودەستووری جەماعەت گوتی: رێوشوێنی ئێمە ئاوەها بووە کە بەپێی تونایی و بڕست و ئەو هەل و بەربەستانەی کە هەبوون کاری خۆمان ڕادەپەڕێنین؛ کەواتە لەوانەیە کەسێک پێمان بڵێت ئەو پێگەیە چ بایەخیکی هەیە و بەوە تۆمەتبارمان بکات لە ژێر فەرمان و چاوەدێری کەسانێکی تردا کار دەکەین؛ بەڵام ڕاستییەکەی ئەوەیە کە بە پاراستنی کەرامەت و بنەما و بنچینەکانی خۆمان، بە هیچ تاکێک ئیزنمان نەداوە و ئیزنیشی پێ نادەین حوکمی کردنی کارێکمان لێ بکات و فەرمانمان پێ بدات.\nمامۆستا سەبارەت بە گەشەی کاری جەماعەت گوتی: جەماعەت بە حەول و تێکۆشانێکی لەسەرەخۆ و هێور وەک دامەزراوەیەکی بڕواپێکراو قبووڵ کراوە. ئێمە نە خۆمان توندئاژۆ بووین و نە گەنج و لاوەکانمان قوربانی توندئاژۆیی خۆمان کردووە و ئەوە بۆ ئێمە جێگای سەرفەرازییە. ئێمە کارێکمان نەکردووە کەسێک بخرێتە گرتووخانە و لەوێ پەشیمان بێتەوە. هەوڵی ئێمە لە بەستێنی ڕاهێنان ئەوە بووە کە هەر تاکێک بە پێی ئەو بارودۆخەی کە لە دونیای دەورەبەری دەگوزەرێ و بە پێی ئەو زانیارییە ڕاستەقینانەی کە لە بەردەستە، تێگەیشتن و لێکدانەوەیەکی دروستی لەو دۆخەی وا تێیدا دەژی، هەبێت و هەڵسوکەوتی خۆی لەگەڵ ئەو دۆخه هەماهەنگ بکات.\nپێویستی هەبوونی هەستی بەرپرسیارەتی\nمامۆستا پیرانی هەروەها گوتی: هەبوونی کێشە و گرفتگەلی زۆر لە کۆمەڵگادا ئەوە دەخوازێ کە کەسانی ئێمە بەرپرسانەتر لە جاران، دەست بە چالاکی بکەن و پێیان وا نەبێت کە کەسێکی تر خەریکە ئەو کارەی ئێمە دەکات. لە ڕاستیدا چاوەڕوانی ئێمە ئەوەیە کە وەها کەسانێک لە کۆمەلگادا پەروەردە بکرێن کە بە وێنەی یۆسف ڕایبگەیێنن: قَالَ اجْعَلْنِي عَلَى خَزَائِنِ الْأَرْضِ إِنِّي حَفِيظٌ عَلِيمٌ (یوسف: ٥٥)؛ من شارەزایی و لێهاتوویی و توانایی وەخۆگرتن و زانیارییم بۆ جێبەجێکردنی ئەو کارە هەیە. بێگومان کەسێک کە ئەرکێک لە ئەستۆ دەگرێ و ڕووبەڕووی ڕەخنە دەبێتەوە، لە ڕەزامەندی خوداوەندیش بەهرەمەند دەبێت. تاکی ئەرکهەڵگری جەماعەت دەبێت لەگەڵکوو ئەو گرینگەی زانی کە کارێکی لە دەست دێت، دەبێ ئەرک و بەرپرسیارەتیش قبووڵ بکات.\nپێویستی گرینگیدانێکی چڕوپڕ بە بنەماڵە\nپرسێکی گرینگی تر ئەمەیە کە بنەماڵەی سەرکەوتوو لە بنەڕەتدا بنەماڵەیەک نییە کەرەستە و ئیمکانیاتی زۆری لە بەردەستدا بێت، ئەگەرچی ئەسباب و ئیمکانیات گرینگن بەڵام بە تەنیا هۆکاری ئارامی و حەسانەوە نین. هەبوونی ئیمکانیاتی مادی بەبێ بوونی گەرموگوڕی، ڕیز و پاراستنی ماف و ئەرکی بەرانبەربەیەکتر لە بنەماڵەدا، سەرکەوتنی لێناکەوێتەوە. هیوادارم چ لە بنەماڵەکاندا و چ لە بنەماڵەی مەزنی جەماعەت، تایبەتمەندییەکانی بنەماڵەیەکی سەرکەوتوو بێتە پاراستن. بە تایبەت پێویستە مافی خوشکانی ئێمە لە بنەماڵەکان لە لایان هاوسەرکانیانەوە زیاتر ڕێزی لێ بگیڕێ. بەداخەوە نە تەنیا لە کۆمەڵگای ئێمە بەڵکوو لە جیهانی ئیسلام بە گشتی ژنان زوڵمیان لێ کراوە.\nمامۆستا پیرانی لە درێژەی وتارەکەیدا لە زمانی یەکێک لە بانگخوازانی دونیای ئیسلامەوە گوتی: ئەگەر پیاوێک ببینن کە دەرگای ئۆتۆمبێل بۆ خاتوونێک دەکاتەوە، بێگومان بن کە ئەو خاتوونە هاوسەری نییە، بەڵکوو دایکی، خوشکی یا کەسێک جگە لە هاوسەرەکەیەتی. ئەوە لە حاڵێکدایە پێغەمبەر(د.خ)، لە یەکێک لە جیهادەکانی، کاتێک کە هاوسەرەکانی دەیانهەویست سواری وشتر بن دەستی بۆ قولاپ دەکردن، ئەو شێوە هەڵسوکەوتەی پێغەمبەری خودا لە کاتێکدا بوو کە بەعزێک لە خێڵەکانی حیجاز لەو سەردەمەدا کچانیان زیندە بە چاڵ دەکرد، بەڵام ئێمە لە دونیای ئیسلام ڕێزلێنان لە هاوسەر بە عار دەزانین. ئەگەر کۆڕی بنەماڵە لە ڕیز و خۆشەویستی و گەرموگوڕی تەژی نەبێت، نابێ چاوەڕوانی ئەوە بکرێت کە منداڵان لە بنەماڵەدا بە شێوازێکی جوان و بە باشی پەروەردە بکرێن.\nئەمینداری گشتی باسەکەی هێنایە سەر ئەو بابەتە کە ئەمرۆکە کەلێنێکی فکری لە مابەینی نەوەی نوێ و چینی ڕابردوو بە ڕوونی ئاشکرایە و ئێمەی موسڵمان دەبێ ئەم ئاڵوگۆرانە وەک هەلێکی پربایەخ سەیر بکەین و ئەوە بزانین هەرچی لە ڕابردوودا هەبووە بۆ هەڵسوکەوت لەگەڵ نەوە نوێ ناگونجێ و دەبێ ئاگاداری ئەو خاڵە گرینگە بین کە ئەو شوێنکەوتنە بێ ئیرادی و کوێرانەیە لە پێشینییان کە قورئان سەرکۆنەی کردووە لەگەڵ ئەو ڕوانگەیە کە منی ئاسایی لەسەر ئەو باوەڕە بم کە فڵانە زانای ئایینی بیست ساڵ لەمەو بەر ئاوەها ڕوانگەیەکی هەبووه، چ جیاوازییەکی هەیە؟\nلەوانەیە ڕای ئەو زانا ئاییینیە ئەمرۆکە نەتوانێ وڵامی پێداویستی من بداتەوە. کەوایە دەبێ ڕوانگەیەکی نوێ بێتە گۆڕێ؛ بەم جۆرەی کە قورئانیش هەم خاوەنی ئایاتی جێگرتوویە(بە عەڕەبی= محکمات) و هەمیش ئایاتی وێکچووی(بەعەڕەبی=متشابهات) هەیە. بێگومان هەبوونی ئایەتی وێکچوو لەبەر ئەوەیە کە قورئان بتوانێ لە هەموو سەردەمێک و لە هەر کاتێکدا وڵامدەر و بەرپرسیار بێت. ڕای زانا یا موفتیی ئایینی دەتوانێ ساڵەها و ئەوپەڕی بۆ چەند سەدە بەکار بهێندرێ و بڕشتی هەبێت، بەڵام هەتاهەتایی نییە و هێچ هزرێکی تر جگە لە قورئان و سوننەت ئاوەها مانەوەیەکی نییە. مامۆستا پیرانی لە کۆتاییدا گوتی: ئەگەر ئێمە ئایینی خۆمان بە دین و ئایینێکی جیهانی دەناسین، دەبێ ئەو دینە وڵامدەرەوەی پێوایستییەکانی هەموو شوێنەکان و سەردەمەکان بێت، بەو مەرجەی کەسانێکی لێزان و شیاو بتوانن لە نێوان ئایەتە وێکچووەکان و کێشەگەل و پرسەکانی ڕۆژ ئاشتی و تەبایی بەرقەرار و فەراهەم بکەن.


کورتەیەک لە سەر ژیانی مامۆستا شێخ عێزەدین حوسەینی - Radio Sweden Kurdish - رادیۆی سوید Radyoya Swêdê | Sveriges Radio\nشێخ عیزه‌دینی حوسێنی . وێنه: ناسری سینا\nکورتەیەک لە سەر ژیانی مامۆستا شێخ عێزەدین حوسەینی\nبڵاو کرایه‌وه fredag 11 februari 2011 kl 12.35\n١٣٨٩ – ١٣٠٠ واتە 1921 - 2011\nمامۆستا بەهاری ساڵی ١٣٠٠ی هەتاوی واتە ١٩٢١ی زایینی لە شاری بانە لە لە بنەماڵەیەکی ئایینیدا لەدایک بووە.\nمامۆستا زۆری پێ خۆش بوو بچێتە خوێندن، بەڵام لە شاری بانە هەتا ساڵی ١٣١٥ (١٩٣٦) مەدرەسە نەبوو؛ سەرف و نەحو، قورئان، "گولستان و بوستان" و هی دیکەی لەلای بابی خوێند.\nساڵی ١٣٢١ (١٩٤٢) بۆ درێژەدان بە خوێندن دەچێتە ناوچەی موکریان کە لەوێ هەڵسووڕانی سیاسی و هەستی نەتەوایەتی بەرز بوو. ساڵی ١٣٢٢ (١٩٤٣) لە ناوچەی بۆکان، بە نێوی نهێنیی "هەوێن" ئەندامەتیی کۆمەڵەی "ژێ‌کاف"ی پێ بەخشرا و بووە چالاکی سیاسی.\nساڵی ١٣٣٧ (١٩٥٨) لە مەهاباد دەبێتە مودەریس لە مەدرەسەی علوومی دینی؛ لەو سەردەمەدا مامۆستا لایەنگری بیروبۆچوونی شێخ محمد عبدە بوو؛ بۆ وێنە کتێبی "رسالة التوحید"ی ئەوی دەگوتەوە.\nنەورۆزی ١٣٥٨ (١٩٧٩) دوای کارەساتی خوێنین لە شاری سنە، مامۆستا لایەنێکی سەرەکی بوو لە وتووێژ لەگەڵ نوێنەرانی حوکوومەت کە بریتی بوون لە رفسنجانی، بنی‌صدر، بهشتی، طالقانی و . . . کەسانی دیکەیش. لەو کۆبوونەوە‌یه‌دا بوو کە مامۆستا لە کاتی فڕینی فڕۆکە شەڕکەرەکان بەسەر شاری سنەدا و لە گەرمەی وتووێژەکاندا گوتی "فەرقی تاج و عه‌مامە چییە؟ حوکوومەت نەگۆڕدراوە، تاجی پاشایەتی لاچووە و عه‌مامە هاتووەتە جێگای."\nلەو سەفەرەدا لە "زانکۆی صنعتی شریف"ی تاران لەناو هەستی زۆر گەرمی دەیان هەزار خوێندکاری زانکۆ لە وتارێکدا وتی: "ئەو ئایینەی خەڵک بەگژیەکدا دەکات، ئایینی ئیلاهی نییە. . . سانسۆر نموونەیەکە لە گەڕانەوەی دیکتاتۆری و کۆنەپەرستی. کۆنەپەرستی لە هەر جلوبەرگێکدا و بە هەر ڕەنگێک بێت، مەحکوومە . . . ئێمە لایەنگری هەڵسووڕانی هەموو حیزب و ڕێکخراوە سیاسییەکانین . . شۆڕش هێشتا بە ئاکام نەگەیشتووە چونکوو ئامانج لە شۆڕش، گۆڕانی بنەڕەتییە."\nپێنجی پووشپەڕی ١٣٥٨ (٦ی مانگی شەش ١٩٧٩) هۆشداریی دا: "ئەگەر وریا نەبین تووشی شەڕی چەکداریمان دەکەن. . . پارێزگاری لە شارەکان دەبێت لەژێر چاوەدێریی شۆرای شارەکاندا بێت. بڵاوکردنەوەی چەک لە کوردستان [لە لایەن حکوومەتەوە] وای کردووە کە ئەگەر کارێکی بۆ نەکرێت، کوردستان لە سەردەری شەڕی ناوخۆدا دەبێت."\nچەند هەفتە دواتر "دەفتەری مامۆستا شێخ عێزەدین حوسەینی" بۆ ڕاپەڕاندنی کاروبارەکانی مامۆستا پێکهات کە ئەندامەکانی ژمارەیەک لە کەسانی نزیک لە مامۆستا و تێکۆشەرانی خەڵکی چەند شارێکی کوردستان بوون.\nلەم ماوەیەدا "دەستەی نوێنەرایەتیی گەلی کورد" بە سەرۆکایەتی مامۆستا بۆ وتووێژ لەگەڵ دەوڵه‌ت پێکهات کە حیزبی دیموکرات و کۆمەڵە و ڕێکخراوی چریک فیدایی ئەندامەکانی بوون.\nجۆزەردانی ١٣٨٣ (٢٠٠٤) رێز لێنانێكی تایبەت لە مامۆستا لەلایەن "انجمن پژوهشگران ایران" لە کونفرانسێکدا لە ستۆکهۆڵم بەڕێوەچوو کە بریتی بوو لە قسەوباس لەسەر کەسایەتیی مامۆستا و رێزلێنان بۆ ئەو هەموو ساڵە خەبات و تێکۆشانەی.\nدوایین دەرکەوتنی مامۆستا لە میدیاکاندا رۆژی ١٦ی خەرمانانی ١٣٨٩ (٧ی سیپتامبر ٢٠١٠) لە تەلەڤیزیۆنی فارسی بی‌بی‌سی لە پرۆگرامی "بەعبارت دیگر"دا بوو؛ لەوێدا وتووێژێک بە زمانی فارسی لەگەڵ مامۆستا بڵاو کرایەوە کە لە ئاستی کوردستان و ئێران و دەرەوە، دەنگدانەوەیەکی زۆری هەبوو. ئەم گفتوگۆیە زۆرێک لە بیروبۆچوونەکانی مامۆستای تێدایە لەسەر کوردستان، ئێران، ئازادی و دیموکراسی، دین و بیر و باوەڕ، پرسی ژن، ڕۆڵی حکوومەتی دینی و هەروەها بزووتنەوەی سەوز.\nمامۆستا شێخ عێزەدین و سەیدزادە خانمی هاوسەریان حەوت منداڵیان هەیە: ئایشێ، فاطمە، جمال‌الدین، شیرین، پەروین، سەیران و جەمیلە


بۆ یه‌كه‌مجار فه‌ریده وێنه‌ی له‌گه‌ڵ هه‌ردوو هاوسه‌ره‌كه‌ی بڵاوكرده‌وه\nنەتەوە | 16:44:17 2018-01-13 | (1,683) جار خوێندراوەتەوە\nشەیما کورکوز خانمه ئه‌كته‌ری تورك كه به كاره‌كته‌ری فەریدەی ناو درامای لێم ببوره ناسراوه لە نوێترین دەرکەوتنیدا وێنەی لەگەڵ هاوسەرە راستەقینەکەی "کونێت مێتی" و هاوسەرەکەی لە نێو دراماکە واته جونەید بڵاودەکاتەوە و به‌وه‌ش هه‌وادارانی سه‌رسام دەکات.\nفەریدە هاوسەری راستەقینەی ئەکتەری تورک کونێت مێتی کە نزیكه‌ی 18 ساڵ له خۆی گەورەترە، پەیوەندییەکەشیان گشت هەوادارانی ئەم کچە ئەکتەرەی توشی شۆککردووە بەهۆی جیاوازی تەمەنیان و ئەمەش لە کاتێکدایە کە فەریدە لە نێو دراماكه‌دا رۆڵی هاوسەری جونەید دەگێڕێت.\nجێی باسه شەیما کورکوز، ساڵی 1988 لە ئەسکەشهیر لە دایکبووە و لە ساڵی 2011 یەکەمجار کاری نواندن دەکات هەر لە رێگەی درامای "لێم ببورە" بۆتە ئەکتەری زنجیرەکان، هاوکات خۆشەویستەکەی تەمەنی 47 ساڵە و بەشداری لە چەندین درامادا کردووە.\nپێکھاتەی ھویسکا و ریاڵ مەدرید بۆ یارییەکەی ئەم ئێوارەیە بەمجۆرە دەبێت


رێگاي ئێوه رامياري » ئەنەكەسە و تەڤدەم لەهەوراز و نشیوی گفتگۆدا\nئەنەكەسە و پەیەدە لەسەر دەستپێشخەری نێچیرڤان بارزانی و مەزڵووم كۆبانی و لە ژێر چاودێری ئەمەریكییەكاندا و دوور لە چاوی میدیاكان پێش هەفتەیەك لە بارەگایەكی هێزە ئەمەریكییەكاندا لە حەسەكە كۆبوونەتەوە.\nلە ئێستادا ئەنەكەسە و تەڤدەم هەوڵی نزیكبوونەوە لە یەكدی دەدەن، سعوود مەلا، سەرۆكی گشتی ئەنجوومەنی نیشتیمانی كورد لە سووریا “ئەنەكەسە” دەڵێ: ئەمەریكییەكان و سەرۆكی هەرێـم نێجێرڤان بارزانی و مەزڵووم كۆبانی لەسەر خەتن بۆ ئەوەی ئێمە و تەڤدەم لە رۆژئاوای كوردستان رێكبكەوین.\nسعوود مەلا، لەدرێژەی وتەکانیدا دەڵێت: تەنیا ئەم داواكارییمان لە پەیەدە كردووە كە ئەندام و لایەنگرە دەستگیركراوەكانمان ئازاد بكەن بۆ ئەوەی خاڵی متمانە لە نێوانماندا بەهێز بێ، بەڵام ئەوان وەڵامی باشیان پێ نییە و بیانوو دێننەوە. راستە كۆبووینەتەوە و ئەمەریكییەكان بە ڕاشكاوانە بە هەردووكمانیان گوت (رێكبكەون).\nسەبارەت بەوەی كە ئایا هیوایەكیان هەیە كۆبوونەوەكەیان ئەنجامێكی هەبێ، ناوبراو گوتی: ئێمە جیددین و دیارە كە پێشتر لە رێككەوتنەكانی دهۆك ١ و هەولێر ١ و ٢ چەند پابەند بووین، بەڵام لایەنی دووەم پابەند نەبوون، وەلێ ئێستا ئەوەی دەمێنێتەوە ئاخۆ ئەمەریكییەكان چەند جیددین لەسەر رێككەوتنەكانمان و ئێمەش چاوەڕوانی وەڵامی ئەمەریكییەكانین.\nهاوكات، غەریب حەسۆ، هاوسەرۆكی تەڤگەری كۆمەڵگای دیموكراتیك (تەڤدەم)، لەمبارەوە گوتی: هەوڵ و نیازی نزیكبوونەوەمان هەیە و ئێستا لە قۆناغی دەستپێكی دانوستانەكانداین. بەهیواین ئەو دانوستانانە بگەنە ئامانج و دەبێ نیەتی باشمان هەبێ و هەردووكیشمان هەست بە بەرپرسیارێتی بكەین، بۆ ئەوەی گەلەكەمان بگاتە ئامانج، بۆیە پێویستە بە زوویی رێكبكەوین، ئێستاش نامەوێ بچمە نێو هەموو وردەكارییەكان، بەڵام نزیكبوونەوەی باش لە نێوان پەیەدە و ئەنەكەسەدا هەیە.\nبەڵام وەک کارناسان دەڵێن کێشەی نێوان ئەم دوانە قووڵتر لەوەیە کە بەم زووانە چارەسەر بکرێت و بگرە بەشێکیشی پیلانی زلهێزەکانی وەک ئەمریکایە کە دەیەوێت کۆپی قەبارەکەی هەرێمی کوردستان لەوێش دووپات بکاتەوە بۆ ئەوەی هەرکات و سات کە بیەوێت رێگای شێواندن و نانەوەی کێشە و ناکۆکی هەبێت.\nبرچسب ها : ئەنەکەسە , پەکەکە , پەیەدە , مەزڵووم کۆبانێ , یەپەگە


◄ ئەنجام: Found 603, page 1 of 61 Items per page: 🗐 1 🗐 5 🗐 10 🗐 25 🗐 50 🗐 100\n👫 Amberin Zaman کەسایەتی\n📅 دەمێ تومارکرنێ Jul 3 2014 2:13PM\n👁 ئەڤ بابەتە 4,840 جار هاتیە دیتن\n... [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 66% ✍ هـ.ب. 3-7-2014 14:13:47\n👫 Burhan Karadeniz کەسایەتی\n📅 دەمێ تومارکرنێ Jun 14 2020 12:46AM\n👁 ئەڤ بابەتە 632 جار هاتیە دیتن\nBurhan Karadeniz (* 1973 li Amed - 2003 li Bochum, [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ج.ع.ئـ. 14-6-2020 0:46:00\n👫 Ehmedê Huseynî کەسایەتی\n📅 دەمێ تومارکرنێ Jul 4 2017 9:36PM\n👁 ئەڤ بابەتە 944 جار هاتیە دیتن\nEhmedê Huseynî helbestvanekî navdar ê kurd e. Wî b [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 86% ✍ م.ب. 4-7-2017 21:36:04\n👫 EMÎR FINDÎ کەسایەتی\n📅 دەمێ تومارکرنێ Mar 28 2020 6:05PM\n👁 ئەڤ بابەتە 742 جار هاتیە دیتن\nEMÎR FINDÎ Di sala 1968an de li bajarê Mosil ji da [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ ج.ع.ئـ. 28-3-2020 18:05:00\n👫 Eyhem Ehmed Findî (HEVAL FINDÎ) کەسایەتی\n📅 دەمێ تومارکرنێ Mar 29 2020 2:12PM\n👁 ئەڤ بابەتە 798 جار هاتیە دیتن\nHEVAL FINDÎ Helbsetvan û Rojnamevanekî Kurd e Eyhe [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ج.ع.ئـ. 29-3-2020 14:12:32\n👫 Ferzinde Qaya کەسایەتی\n📅 دەمێ تومارکرنێ Mar 30 2020 6:01PM\n👁 ئەڤ بابەتە 655 جار هاتیە دیتن\nFerzinde Qaya (Ferzende Kaya) rojnamevan û nivîska [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 92% ✍ ج.ع.ئـ. 30-3-2020 18:01:45\n👫 Hassan Ghazi کەسایەتی\n📅 دەمێ تومارکرنێ Nov 26 2018 3:04PM\n👁 ئەڤ بابەتە 2,356 جار هاتیە دیتن\nHassan Ghazi (Kurdish: Hesen Qazí, حەسەن قازی) was [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 2 1 ✔ 99% ✍ م.ب. 26-11-2018 15:04:46\n👫 Hekar Findî کەسایەتی\n📅 دەمێ تومارکرنێ Mar 28 2020 4:30PM\nHekar Findî Rojnamevan û nivîskarekî Kurd e ku di [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ج.ع.ئـ. 28-3-2020 16:30:15\n👫 Husein Muhammed کەسایەتی\n📅 دەمێ تومارکرنێ Apr 2 2020 5:09PM\n👁 ئەڤ بابەتە 746 جار هاتیە دیتن\nHusein Muhammed ( z. 1'ê berfanbara 1980 li Zaxo, [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 98% ✍ ج.ع.ئـ. 2-4-2020 17:09:18\n👫 Imer Kalo کەسایەتی\n📅 دەمێ تومارکرنێ Dec 8 2020 10:59AM\n👁 ئەڤ بابەتە 29 جار هاتیە دیتن\nImer Kalo di Nîsana sala 1977an de li gundê Sêtelp [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 88% ✍ م.ب. 8-12-2020 10:59:35


گه‌رمیان.. خۆپێشاندان له دژی به‌شوودانی منداڵان به‌ڕێوه چوو\n:: PM:01:53:30/11/2020 \nرێكخراوه‌كانی ژنان و ئافره‌تانی گه‌رمیان له‌رێی نوێنه‌ره‌كانیانه‌وه دژی كوشتنی ژنان و به شوودانی منداڵان له كه‌لاری خۆپێشاندانێكیان به‌ڕێ خست.\nپۆلیس دۆسیه‌كانی توندوتیژی له ئێمه ده‌شارێته‌وه .\nئه‌مڕۆ دووشه‌م 30ی تشرینی دووه‌م، ڤیان سابیر به‌رپرسی پڕۆژه‌كانی پی دی ئۆ له گه‌رمیان و دیاله به "وشه"ی راگه‌یاند، وه‌ك رێكخراوه‌كانی گه‌رمیان دژی كوشتنی ژنان و به‌شوودانی منداڵان له‌بری قه‌رز، گرد بووینه‌ته‌وه و داواكارین حكوومه‌ت هه‌وڵه‌كانی چڕ بكاته‌وه بۆ رێگری له‌م دیارده دزێوانه.\nزیاتر روونی ده‌كاته‌وه، ئه‌مساڵ داواكارییه‌كانی ئێمه وه‌ك رێكخراوه‌كانی ژنان ئه‌وه بوو به‌شدار بین له دۆسیه‌ی تایبه‌ت به توندوتیژی ژنان له دادگاكان.\n"به‌داخه‌وه لایه‌نه پێوه‌ندیداره‌كانی وه‌ك پۆلیس و توندوتیژی، دۆسیه‌كانی توندوتیژی له ئێمه ده‌شاردنه‌وه". به‌رپرسی پڕۆژه‌كانی پی دی ئۆ وای گوت.\nحه‌یده‌ر فازڵ به‌ڕێوه‌به‌ری نووسینگه‌ی مافی مرۆڤ له گه‌رمیان به "وشه"ی راگه‌یاند، ئێمه به‌ڵێن به رێكخراوه‌كانی ئافره‌تان و ژنان ده‌ده‌ین به‌شدار بین له‌گه‌ڵیان بۆ به‌دواداچوون له‌سه‌ر پێشێلكارییه‌كانی مافی منداڵان.\nئه‌وه‌شی خسته‌روو، ته‌نیا له سنووری گه‌رمیان ده‌توانین هاوكاری رێكخراوه‌كانی ژنان بین نه‌ك له سنووری خانه‌قین.\nماوه‌یه‌كه به‌شوودانی منداڵ له تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان بووه‌ته مژاری سه‌ره‌كی و چه‌ند وێنه‌یه‌ك بڵاو كرانه‌وه كه تێیاندا ده‌رده‌كه‌وت كچانی ته‌مه‌ن خوار 15 ساڵان به‌شوو دراون، ئه‌وه‌ش بووه هۆی كاردانه‌وه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی و چالاكانی مافی مرۆڤ له كوردستان له سه‌ری هاتنه ده‌نگ.


سكرتێری حزبی زەحمەتكێشانی كوردستان لە گەڵ هەر دوو ئەنجومەنی قەزای سۆران و خەلیفانی حزبی زەحمەتكێشانی كوردستان كۆدەبێتەوە\nئەمرۆ پپَنچ شەممە 17/6/2021 لە بارەگای مەكتەبی سیاسی حزبی زەحمەتكێشانی كوردستان هاوڕێ ( بەڵێن عەبدوڵا) سكرتێری حزبی زەحمەتكێشانی كوردستان لە كۆبوونەوەیەكدا لەگەڵ هەر دوو ئەنجومەنی قەزای سۆران و خەلیفانی حزبی زەحمەتكێشانی كوردستان تیشكی خستە سەر بارودۆخی ناوچەكە و باس لە بارودۆخی عێراق و هەڵبژاردنی داهاتوو كرا، هەروەها باسی لە پەیوەندی نێوان هەر دوو حكومەتی كوردستان و عێراقی فیدراڵ كرا ، هەر لە كۆبوونەوەكەدا باسی رۆڵ و ئەركی كادیرانی حزب لە كاروچالاكیەكاندابەرزنرخێنرا، بەرێز سكرتێری حزب سوپاس و دەستخۆشی بۆ هەر دوو ئەنجومەنی قەزای سۆران و خەلیفان دووپاتكردەوە و داوای لێ كردن وەك هەمیشە دڵسۆزانە و لە خۆبوردوانە كاربكەن بۆ سەرخستنی بەرنامە و كارەكانی حزب .شایانی باسه لە كۆبوونەوەكەدا هاورٍیان (شاخەوان عەبدوڵا و ئاكۆ ئاكۆیی) ئەندامانی ئەنجومەنی گشتی حزبی زەحمەتكێشانی كوردستان ئامادەی كۆبوونەوەكە بوون.\nمەسرور بارزانی: دەبێ جووتیاران لە ساخبوونەوەی بەرهەمەکەیان دڵنیابن\nسەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان رایگەیاند، هەوڵەکانی بە ئاڕاستەی پێشخستنی کەرتی کشتوکاڵە و بایەخی زیاتر بە بەرهەمی نێوخۆیی دەدەن و دەبێ جووتیاران لە ساخبوونەوەی بەرهەمەکەیان دڵنیابن.\nمەسرور بارزانی، سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان ئەمڕۆ پێنجشەممە لە رێوڕەسمی دانانی بەردی بناغەی پڕۆژەی کارگەی جوتیار بۆ بەرهەمهێنانی فینگەر لە پەتاتە، لە ناحیەی روڤیای سه‌ر به پارێزگای دهۆك رایگەیاند، ئه‌و جوتیاره‌ی په‌تاته یان گه‌نم ده‌چێنێت پێویسته له به‌رهه‌می خۆی دڵنیا بێت كه ساخ ده‌بێته‌وه، به‌رنامه‌ی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان ئه‌وه‌بو كه هیچ نیگه‌رانییه‌ك له لای جوتیاران نه‌مێنێت.\nئاماژەی بەوەشکرد، "ئه‌م جۆره پڕۆژانە بێگومان گه‌لێك گرنگ و ستراتیژینه، بۆ پشتیوانیكردنی كه‌رتی كشتوكاڵی و پێشخستنی ئابوری هه‌رێمی كوردستان، جێگه‌ی خۆیەتی سوپاسێكی تایبه‌تی كۆمپانیای جێبه‌جێکار بكه‌م، كه ده‌ستی به جێبه‌جێكردنی پڕۆژه‌كه كردوه به پشتیوانی شانشینی هۆڵه‌ندا، جێگه‌ی رێز و پێزانینی ئێمه‌یه".\nمەسرور بارزانی باسی لەوەشکرد، "پار كه سه‌ردانی هۆڵەندام كرد و لە دیدارێكماندا له‌گه‌ڵ سه‌رۆك وه‌زیرانی هۆڵه‌ندا، مارك روته باسمان له پشتیوانی به‌رنامه‌ی چاكسازی هه‌رێمی كوردستان و پێشخستنی ئابوری كوردستان کرد، به دڵخۆشییه‌وه به پیر داواكه‌ی ئێمه‌وه هاتن و هه‌مو ئاماده‌یی خۆیان نیشاندا بۆ ئه‌وه پشتیوان و هاریكار بن، بۆ ئه‌وه‌ی له هه‌رێمی كوردستان كه‌رتی كشتوكاڵ به‌تایبه‌ت و هه‌مو كه‌رته‌كان به‌ره‌و پێش بچن".\nئەوەشی خستەڕو، "هه‌مو ده‌زانین كه كه‌رتی كشتوكاڵ یه‌كێكه له بناغه سه‌ره‌كییه‌كانی پێشخستنی ئابوری هه‌ر وڵاتێك، هه‌ر پڕۆژه‌یه‌ك داده‌مه‌زرێت ده‌بێته هۆكار بۆ چه‌ندین پڕۆژه‌ی دیكه‌ی پیشه‌سازی، ئه‌و پڕۆژه‌یه‌ی ئه‌مڕۆ به‌ردی بناغه‌ی داده‌نرێت، بیستمان كه هه‌زاران ده‌رفه‌تی كار بۆ جوتیار و كرێكاری ئه‌و ده‌ڤه‌ره و پارێزگایه ده‌ڕه‌خسێنێت".\nمەسرور بارزانی وتیشی، "داواكاری من له جوتیارانی خۆشه‌ویست ئه‌وه‌یه گرنگی به جۆری به‌رهه‌می خۆیان بده‌ن، ده‌مانه‌وێت كوردستان به جۆری به‌رهه‌مه‌كه‌ی بناسرێت، كه ئه‌و تام و چێژه‌ی له به‌رهه‌می كوردستان هه‌یه خه‌ڵكی دیكه بزانێت و ببێته هێمایه‌كی بازرگانی كه له دره‌وه بفرۆشرێت".\nبۆکۆحەرام کوژرانی ئەبوبەکر شیکاوی سەرکردەی گرووپەکەی پشتڕاستکردەوە\nگرووپی چەکداری بۆکۆحەرام کە پێشتر بەشێک بوو لە داعش، کوژرانی ئەبوبەکر شیکاوی سەرکردەی گرووپەکەی پشتڕاستکردەوە و جێگرەوەیەکی بۆ دادەنێت.\nبەپێی گوتەی چەند سەرچاوەیەک، شیکاوی لەوەتەی دامەزراندنی گرووپەکە سەرکردەیەتی، لە شەڕ و ئاڵۆزی لەگەڵ داعشدا کوژراوە. بۆکۆحەرام دوای پشتڕاستکردنەوەی کوژرانی شیکاوی، باکۆرا مودو-ی لەشوێنی دەستنیشان کرد.\nمودو دوای دەستنیشانکردنی لە گرتەیەکی ڤیدیۆیی کورتدا داوا لە لایەنگرانی گرووپەکە دەکات لەسەر ئەو ئەوکارانە بەردەوام بن کە شیکاوی بۆی دانابوون.\nجێگرەوەی شیکاوی لە گرتە ڤیدیۆکەدا کە وەکو ئاژانسی فرانس پرێس دەڵێت، لە سەرچاوەیەکی نزیکی بۆکۆحەرام دەستی کەوتووە، هێرشی تووند دەکاتە سەر ئەبو موسعەب بەرناوی سەرکردەی داعش لە رۆژئاوای ئەفریقا و بە کەسێکی" بەلاڕێداچوو و دەستدرێژیکار" ناوی دێنێت.\nپێش نزیکەی 10 رۆژ ئەبو موسعەب بەرناوی، سەرکردەی داعش لە رۆژئاوای ئەفریقا لە تۆمارێکی دەنگییدا رایگەیاند:" شیکاوی خۆی تەقاندووەتەوە بۆ ئەوەی نەکەوێتە دەستی رێکخراوەکە." بەرناوی گوتبووی: چەکداری ناردووە بۆ دارستانی سامبیسا، لەوێ لەگەڵ شیکاوی و چەکدارانی تووشی شەڕە تەقە بوون، شیکاویش دواتر خۆی تەقاندووەتەوە.\nساڵی 2016 بۆکۆحەرام بەسەر دوو بەرەدا دابەش بوو، بەشێکیان چوونە ریزی ئەبوبەکر شیکاوی کە ناوچەیەکی فراوانی لە دارستانی سامبیسا لە باکووری رۆژهەڵاتی نایجیریا لەژێر دەستدا بوو، بەشێکی دیکەشیان چوونە پاڵ داعش لە رۆژئاوای ئەفریقا، داعش لەو بەشەی ئەفریقا ئێستا هێرشدەکاتە سەر هێزە ئەمنییەکان و ویلایەتێکی لەو بەشە راگەیاندووە .\nدۆخی باکوور و ناوەڕاستی ئەفریقا بەهۆی هەڕەشەی گرووپەکان خراپتر بووە، چالاکبوونەوەی "رێکخراوە تیرۆریستییەکان" هەڕەشەی نەک تەنیا لەسەر ناوچەکە بەڵکو وڵاتانی رۆژئاوای ئەوروپاش دروستکردووە.\nباکووری ئەفریقا ناوچەیەکی ستراتیژیی گرنگە بەلای ئەمریکا و وڵاتانی ئەوروپا، تیرۆر لەو ناوچەیە خەریکە زیاتر پەلداوێت و دەبێتە هەڕەشەیەکی رژدی لەسەر ئاسایشی وڵاتان.\nسبەی هەڵبژاردنی سەرۆکایەتی لە ئێران بەڕێوەدەچێت\nسبەی هەینی 18ی حوزیران، خولی 13هەمی سەرۆک کۆماری ئێران بەڕێوەدەچێت و (پەنجا و نۆ ملیۆن و سێ سەد و دە هەزار و سێ سەد و حەوت) کەسیش مافی دەنگدانیان هەیە، و رکابەری سەرەکی هەڵبژاردنەکەش لەنێوان دوو کاندیدا چڕبوەتەوە.\nبەپێی راگەیەندراوی کۆمیسیۆنی هەڵبژاردنەکانی ئێران، ئەنجومەنی پاراستنی دەستور شیاوبونی حەوت کاندیدی بۆ هەڵبژاردنەکە پەسەندکردبو کە ئەوانیش بریتین لە )ئیبراهیم رەئیسی، سەعید جەلیلی، موحسین رەزایی، عەلی ڕەزا زاکانی، ئەمیرحسێن قازیزادە هاشمی، موحسین مێهرعەلیزادە و عەبدولناسر هیمەتی(، بەڵام دوێنێ موحسین مێهرعەلیزادە و عەلیڕەزا زاکانی لەهەڵبژاردنەکە کشانەوە.\nبەپێی راپرسییەکی ناوەندی هەڵسەنگاندنی بیروڕای خوێندکارانی ئێران – ئیسپا کە رۆژی 14ی ئەم مانگە ئەنجامیداوە رکابەری سەرەکی هەڵبژاردنەکە لەنێوان ئیبراهیم رەئیسی سەرۆکی دەسەڵاتی دادوەری و کاندیدی نەریتخوازەکان و عەبدولناسر هیمەتی سەرۆکی بانکی ناوەندیی ئێران، ریفۆمخواز و مامۆستای ئابوری زانکۆی تاراندا چڕبوەتەوە.\nبەگوێرەی ئەنجامی راپرسییەکەش ئیبراهیم رەئیسی دەنگی 60%ـی بەشداربوانی راپرسییەکەی بەدەستهێناوە.\nریفۆرمخوازان چارەسەرکردنی کێشە ئابورییەکان لە سایەی سزاکانی ئەمریکاوە زۆر بە ئەستەم دەزانن، بەڵام نەریتخوازان پێیانوایە سەرەڕای گەمارۆکان، دەکرێت رەوشی ئابوری بگۆڕدرێت.\nڕەئیسی پێشتر لە ساڵی 2017دا، هەوڵی بەدەستهێنانی سەرۆکی کۆماری ئیسلامی ئێرانیدا، بەڵام شکستی هێنا ئەنجامی هەڵبژاردنی بە حەسەن رووحانی دۆڕاند. هەر لە هەمان ساڵدا، بە بڕیاری عەلی خامنەیی رێبەری ئێران، پۆستی سەرۆکی دەسەڵاتی دادوەریی ئێرانی پێدرا.\nئایا بەبیابانبوون هەڕەشە لە هەرێمی کوردستان دەکات؟\nبەبیانبانبوون و وشكەساڵی دوو دیاردەی ژینگەیین كەبەشێكی ناوچەكانی جیهان بەدەستیەوە دەناڵێنن و چالاكییەكانی مرۆڤ و پیسبونی ژینگەش بە یەكێك لە هۆكارە سەرەكییەكانی پەرەسەندنی ئەو دوو دیاردەیە دادەنرێت، كە مەترسییەكی زۆر لەسەر زەوی و مرۆڤایەتی دروست دەكات، بۆ ڕوبەڕوبونەوەی ئەو دیاردەیەش ڕێكخراوی نەتەوە یەكگرتووەكان ڕۆژێكی تایبەتی جیهانی بۆ دیاریكردووە كە ساڵانە لە (17)ی حوزەیراندا یاد دەكرێتەوە.\nئازاد نوری لێپراسراوی به‌شی سروشتی له فه‌رمانگه‌ی كاروباری هونه‌ری له ده‌سته‌ی ژینگه هەرێم رایدەگەیەنێت، دیاردەی وشکەساڵی و بەبیابانبوون لە هەرێم؛ رووی لەو ناوچانە کردووە کە رێژەی بارانیان مامناوەند و کەمە .\nئاماژەی بەوەشدا، ئەم دیاردەیە زیاتر ناوچەکانی هەولێر و گەرمیانی گرتوەتەوە و کەمتر کاریگەری لەسەر ناوچەکانی سلێمانی و دهۆک هەبووە، ئەو ناوچانەشی وشکە ساڵی رووی تێکردوون کاریگەریەکەی گەیشتوەتە ئاستێک کە دانیشتوانی گوندەکان ناوچەکانیان جێدەهێڵن و دێنە شارەکان.\nلەبارەی هۆکارەکانی دروستبونی مەترسی وشکە ساڵی و بەبیابانبون لە هەرێم، لێپراسراوی به‌شی سروشتی له ده‌سته‌ی ژینگه دەڵێت: جگە لە کەمبوونەوەی ڕێژەی بارانبارین؛ گۆڕینی ڕێرەوی ئاو لەلایەن وڵاتی ئێرانەوە و دروستبوونی کارگە و بڕینی داری ناوچە شاخاویەکان، هۆکاری بەبیابان بوونی ناوچەکانی هەرێمی کوردستانە.\nرێکخراوی جیهانی(Greenpeace) دەڵێت، گۆڕانکاریی کەشوهەوا کەمبوونەوەی باران لە هەندێ ناوچە و بەرزبوونەوەی پلەی گەرما رەنگە لە ماوەیەکی دوور مەودادا گۆڕانکارییەکی تەواو بەسەر گۆی زەویدا بێنن و سرووشتەکەی بگۆڕن.\nبە گوێرەی قسەی زانایانی زەویناسی، 13٪ی گۆڕانکارییەکان هۆکاری سرووشتین و 87٪یش مرۆیین و بەرپرسیارێتییەکەی دەکەوێتە سەر مرۆڤ.\nهەرێمی کوردستان بەسەر سێ ناوچەدا دابەشکراوە، ناوچەی کەمباران، ناوچەی مامناوەند و ناوچەی زۆرباران.\nبە گوتەی هەڵۆ عەسکەری سەرۆکی پێشووی دەستەی ژینگەی هەرێمی کوردستان هۆکارەکانی بە بیابانبوونی عێراق بۆ ئەم خاڵانە دەگەڕێتەوە:\n1. کەمبوونەوەی ئاوی سەرزەوی و گرتنەوەی سەرچاوەکانی ئاو لەلایەن ئێران، تورکیا و سووریا، بەتایبەت دیجلە و فورات.\n2. کەمبوونەوەی رێژەی باران بارین، بەجۆرێک کە دوو دەیە لەمەوبەر لە ساڵیکدا 600 – 1300ملیمەتر باران دەباری، بەڵام ئێستا لە تەڕترین ساڵدا دەگاتە 600ملیمەتر.\n3. چۆڵکردنی گوندەکان و بارکردنی خەڵک بۆ شار.\n4. سەرکەوتنی خوێ بەهۆی پلەی گەرما و وشکەساڵییەوە، کە وا لە زەوی دەکات بە کەڵکی کشتوکاڵ نەیەت.\n5. کەمبوونەوەی سەوزایی.\n6. بەرزبوونەوەی پلەی گەرما، کە بەراورد بە 10 ساڵی رابردوو 1 بۆ 1.5 پلەی گەرمان بەرزبووەتەوە.\nرووبارەکانی دیجلە و فورات نزیکەی 80٪ی سەرچاوەی ئاوی عێراق پێکدەهێنن. هەر یەک لە وڵاتانی تورکیا و ئێرانیش دەیان بەنداویان لەسەر ئەو سەرچاوە ئاوییانە دروستکردووە کە دەڕژێنە عێراق.\nدەیان ساڵە هۆشداری لە قەیرانی ئاو لە عێراق دەدرێت و ساڵ دوای ساڵیش مەترسی بە بیابانبوونی دەشتایی و زۆنگاوەکان زیاتر دەبێت.\nرێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان دەڵێت، بەهۆی بیابانبوونەوە عێراق ساڵانە چەندین کیلۆمەتر چوارگۆشە زەوی بەپیت لەدەستدەدات؛ لەپاڵ لەدەستدانی چەند جۆرە ئاژەڵێکی دەگمەن بەهۆی سوێربوونی ئاوی زۆنگاوەکان.


Home›وەرزش›جیهانی›سوارێز ریكۆردێكی مێژوویی له‌گه‌ڵ ئا‌تلەتیكۆمه‌درید تۆمار ده‌كات\nسوارێز لە کاتی گۆڵی بردنەوە دژی ئەلاڤێس\nلویس سوارێز ئه‌ستێره‌ی ئۆرگوایی سه‌ركردایه‌تی تیپه‌كه‌ی ئاتلەتیكۆ مه‌دریدی كرد بۆ به‌ده‌ستهێنانی بردنه‌وه له دیپۆرتیڤۆ ئالاڤێس به ئه‌نجامی 2-1 گۆڵ ئەمەش لە هەفتەی 17ی لالیگا پاش ئه‌وه‌ی گۆڵێكی كوشنده‌ی بۆ تیپه‌كه‌ی تۆماركرد له خوله‌كی 90ی یاریه‌كه.\nتۆڕی ( ئۆپتا ) بۆ ئامار و ژمارە ئاشكرایكرد كه سوارێز به‌شداریكردووه له تۆماركردنی 11 گۆڵ له یه‌كه‌م 12 یاریدا له‌گه‌ڵ ئه‌تلتیكۆ مه‌درید ، به‌مه‌ش ده‌بێته خاوه‌ن باشترین ده‌ستپێك یاریزانێك له‌گه‌ڵ ئا‌تلەتیكۆ مه‌درید له سه‌ده‌ی 21 دا و رێیكۆردی ئه‌ستێره‌ی كۆڵۆمبی رادمیل فاڵكاوی شكاند.\nیانەی ئاتلەتیکۆمەدرید لە ریزبەندی یەکەمی لالیگایە بە کۆکردنەوەی 38 خاڵ و تەنیا 15یاریشی ئەنجامداوە.\nڤیدیۆ:یۆڤانتۆس بردنەوەی تۆمارکردوو رۆناڵدۆ پێلی تێپەڕاند


كۆمەڵی مەدەنی، هێزێكی نوێ..\nكۆمەڵی مەدەنی هێزێكی نوێ، ناونیشانی كتێبێكە "رێبوار یەڵدا" لە زمانی فارسییەوە وەریگێراوەتە سەر زمانی شیرینی كوردی، لە 141 لاپەڕەی قەبارە مامناوەندی پێك هاتووە، لە بەرگێكی قەشەنگ و جواندا چاپ و بڵاو بووەتەوە.\nڕێكخراوەكانی كۆمەڵی مەدەنی، ڕێكخراوی نادەوڵەتین، خەڵك ئارەزوومەندانە دروستیان دەكەن و دوور لە دەسەڵاتی دەوڵەت بەڕێوەیان دەبەن و قازانج نەویستن، بەو مانایەی كە مەبەستیان سوودگەیاندن نییە بە تاكێك یانی گرووپێك. ئەركی كۆمەڵی مەدەنی هەر تەنیا ئەوە نییە كە كۆمەڵێك خەڵك لە دەوری یەكتر كۆ ببنەوە و پێكەوە گیروگرفتە هاوبەشەكانیان چارەسەر بكەن.\nڕێكخراوەكانی كۆمەڵگەی مەدەنی هەندێك جار لە حكوومەتەكان زیاتر توانیویانە لە خەڵك نزیك ببنەوە، لەبەر ئەوەی توانیویانە پەنجە بخەنە سەر برینەكانیان و كێشەكانی ژیانی ڕۆژانەیان.\nڕێكخراوەكانی كۆمەڵی مەدەنی پێویستە چاودێریی كارەكانی حكوومەت بكەن، نەك هەر ئەوەندەش، بەڵكو ڕێكخراوەكان بۆیان هەیە بەشداری لە پێشنیاز و پرۆپۆزەڵی پڕۆژەكاندا بكەن.\nهێشتا كەموكووڕی لە كاری ڕێكخراوەكاندا هەیە و نەیتوانیوە وەك پێویست بەشداری لە گەشەی بەردەوامی كۆمەڵگەدا ببینێت، دوو هۆكاری سەرەكی لەپشت ئەو بەرەوپێشچوونەی ڕێكخراوەكانی كۆمەڵی مەدەنییەوەن لە وەڵاتدا، یەكەمیان ئەوەیە كە یاسا كارەكانی ڕێك خستووە و ڕێگەی پێداوە بەشدارییەكی چالاكانەی هەبێت، دووەمیشیان لەسەر ئاستی جێبەجێ كردن، گرنگیدانی حكوومەتە بە ڕێكخراوەكان، ئەوەتا لە ماوەی ڕابردوودا، ئەنجوومەنی باڵای ڕێكخراوەكان لەلایەن حكوومەتی هەرێمی كوردستان دامەزرا، بەم هەنگاوانە ڕێكخراوەكان تارادەیەك چوونە پێشەوە.\nهێشتا ژمارەیەكی زۆر كێشە و بابەت هەن كە پێویستیان بەوەیە كاریان تێدا بكەن و بەشداری لە چارەسەر كردنیاندا بكەن، هێشتا ڕێكخراوەكان لە زۆر بواردا چالاكییان نییە و لاوازن.\nڕێكخراوەكانی كۆمەڵی مەدەنی ئەگەر بە ئەركی دروست و ڕاستی خۆیان هەڵسن دەتوانن كاریگەریی زۆر باشیان هەبێت لەسەر كاری حكوومەت و ڕێگە گرتن لە گەندەڵیی و بەرەو پێشبردنی كۆمەڵگە بەشێوەیەكی گشتی، لایەنی كەم هەر دامەزراوەیەك كە دادەمەزرێت، بەر لە هەموو شتێك پێویستە چاودێری كارەكانی حكوومەت بكات، پێشنیاز بكات، ڕەخنە بگرێت، ناڕەزایی دەربڕێت، هەروەها مانەوە و بەردەوامبوونی حكوومەت مسۆگەر بكات.


لێپرسراوی کارەکانی تەقاندییەوە: مباپێ دەیەوێت بۆ ڕیاڵ مەدرید یاریبکات – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/04/22 - 12:11 PM\nیانەی ڕیاڵ مەدریدی ئیسپانی هەوڵەکانی بەئاڕاستەی کیلیان مباپێی فەرەنسی دەستپێکردووە و لێپرسراوی کارەکانی دەڵێت: بریکارەکەم دەیەوێت بۆ یانەی ڕیاڵ مەدرید یاریبکات.\nوەرزی ڕابردوو یانەی شاهانە نزیکبوون لەڕێکەوتنێک بۆ گواستنەوەی کیلیان مباپێ لە یانەی پاریس سانت جێرمانەوە بەبڕی (٢٠٠) ملیۆن یورۆ، بەڵام لەکۆتاییدا خواستی یاریزانەکە و یانەی پاریس سانت جێرمان لەبەردەوامبوونی پەیوەندییەکانی نێوانیان کاریگەری دروستکرد.\nڕۆژنامەی “مارکا”ی ئیسپانی ئاشکرای کردووە، دیسانەوە بەرپرسانی ڕیاڵ مەدرید جموجۆڵیان بەئاڕاستەی یاریزانە فەرەنسییەکە دەستپێکردۆتەوە.\nیانەی پاریس سانت جێرمان هەوڵدەدات بە ئۆفەری نوێ و پێشکەشکردنی موچەی خەیاڵیی بۆندی نێوانیان لەگەڵ یاریزانە فەرەنسییەکە نوێبکەنەوە.\nلەم بارەیەشەوە ئیڤان لومی لێپرسراوی کارەکانی مباپێ بە ڕۆژنامەی “مارکا”ی ڕاگەیاندووە :” مباپی دەیەوێت بۆ یانەی ڕیاڵ مەدرید یاریبکات، کیلیان دەیەوێت لەگەڵ زینەدین زێدانی نمونەی ژیانی کۆببێتەوە و دڵنیاین بەو شێوەیە دەبینە باشترین ژمارە نۆی جیهان لەبواری تۆپی پێدا”.\nهەروەها دەڵێت :” بەشێوەیەکی ئاسایی ئەگەر باس لە گفتوگۆکان و مامەڵەی نێوان دوو یانەکە بکەین دەڵێین لەم هاوینە پەیوەندی بە ڕیاڵ مەدریدەوە دەکات، بەڵام لەئێستادا بڕی ٣٠٠ ملیۆن یورۆ بەردەستنییە”.\nسادیۆ مانی بڕیاری کۆتاییداوە: لیڤەرپوڵ یان ئەو یانەیەی خەونی پێوەدەبینێت


Home›هەواڵ›ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست›سبەينێ پەرلەمانی عێراق کۆدەبێتەوە\nبەپێی بەرنامەی کاری پەرلەمانی عێراق بڕيارە سبەينێ کاتژمێر يەک پەرلەمان کۆببێتەوە، ئەوەش دوای ئەوەی چەند جارێک وادەی دانيشتنی پەرلەمان دياريکرا بەڵام بەهۆی تەواونەبوونی رێژەی ياسای دانيشتنەکە نەکرا.\nبڕيارە لە دانەشتنەکەی سبەينێی پەرلەماندا دەنگ لەسەر، ئەندامانی دادگای تەمیزی فیدراڵی، پرۆژەیاسای پەسەندکردنی رێککەوتنی گواستنەوەی ئاسمانی لە نێوان عێراق و سعودیە، پێشنیازەیاسای مافەکانی فەرمانبەری مافپەروەر، چەند پرۆژەياسايەکی ديکە بدرێت.\nپێشتر محەمەد خالیدی، سەرۆکی کوتلەی بەیاریقولخەیر لە پەرلەمانی عێراق لەبارەی ئەو کۆبونەوەیە، رایگەیاندبوو: “پەرلەمان رۆژی 7-10-2021ـی بۆ هەڵوەشاندنەوەی خۆی دیاری کردووە، بەڵام لە ئێستاوە بە کردار خۆی هەڵوەشاندنەوەتەوە، بەهۆی سەرقاڵبوون بە بانگەشەی هەڵبژاردنەکان پەرلەمانتاران بەشداری دانيشتنەکان ناکەن”.


ئاوات شێخ جه‌ناب: كوردستان به‌ره‌و قۆناغێكی باشی گه‌شه‌كردنی ئابوری ده‌چێت\nله‌دو لێدوانی پێچه‌وانه‌دا له‌باره‌ی دۆخی ئابوری هه‌رێمی كوردستان، ئاوات شێخ جه‌ناب وه‌زیری دارایی هه‌رێم ده‌ڵێت، كوردستان به‌ره‌و قۆناغێكی باشی گه‌شه‌كردنی ئابوری ده‌چێت. له‌به‌رامبه‌ردا عه‌لی حه‌مه ساڵح، په‌رله‌مانتاری گۆڕان ئاماژه بۆ ئه‌وه ده‌كات كه ئه‌گه‌ر به‌په‌له‌و چاكسازیی له‌خاڵه سنورییه‌كان نه‌كرێت، داهاتی دەروازە سنورییەکان کەمدەکات‌و باجەکەشی خەڵکی کوردستان دەیدات.\nئاوێنه: له‌میانه‌ی كۆبونه‌وه‌یدا له‌گه‌ڵ خالد لوم، پاشكۆی وه‌زاره‌تی گه‌نجینه‌ی ئه‌مریكا له‌عێراق‌و لیزا پۆدۆنلی، به‌رپرسی به‌شی ئابوری له‌كونسوڵخانه‌ی گشتی ئه‌مریكا له‌هه‌ولێر، ئاوات جه‌ناب نوری ڕایگه‌یاندووه، كوردستان به‌ره‌و قۆناغێكی باشی گه‌شه‌كردنی ئابوری ده‌چێت‌و له‌قۆناغه‌كانی داهاتودا زیاتر پشت به‌بواره هه‌مه‌جۆره‌كانی دیكه‌ی ئابوری ده‌به‌ستن.\nئه‌و وتانه‌ی وه‌زیری دارایی كه له‌پشكی گۆڕانه له‌كاتێكدایه، كه ئەمڕۆ سێشەممە لەبەردەم پەرلەمانی کوردستان عەلی حەمەساڵح، سەرۆکی لیژنەی وزەو سامانە سروشتییەکان لەپەرلەمانی کوردستان كه ناوبراو له‌هه‌مانكاتدا په‌رله‌مانتاری فراكسیۆنی گۆڕانه، له‌کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیدا باسی له‌دۆخی خاڵە سنورییەکان كردو ئەو مەترسیانەی خسته‌ڕو كه لەسەر ئەو خاڵە سنوریانە هەیەو هۆشداریدا لەبارەی داڕمانی ئەو خاڵە سنوریانه‌و کەمبونەوەی داهاته‌كانیان.\nعەلی حەمەساڵح وتی، "لەهەر خاڵێکی سنوری بە 13 رێگا پارە لەخەڵک وەردەگرن، تاوەکو 20-10-2019 شتێکی هەبوو پێی دەگوترا تەسڵیحەی گومرگی حکومەت خۆی دەیکرد هیچ کێشەی نەبووە، بەڵام درا بەدوو کۆمپانیا، لەولا کۆریدۆرو لەولاش رۆژان، کە لەیەک ساڵدا 25 ملیۆن دۆلاریان خستە باخەڵیان هیچ ناکەن تەنیا A4 دەفرۆشن. دڵنیایی 25-50 هەزار وەردەگیرێت، لەولا ستار لەولاش کۆمپانیای دڵنیایی ئەوانیش 40 ملیۆن دۆلاریان خستە باخەڵیان. مەنەفێست 25 دۆلار، لێرەو لەولاش ساڵانە 38 ملیۆن دۆلاریان دەخەنە باخەڵیان. سکانەر 35-50 هەزار دینار 100 ملیار دینار دەخەنە باخەڵیان. لەمانگی 3ی 2020ـەوە بەناوی ئۆتۆمبێل تەعقیمکردن 10 دۆلار لەهەر ئۆتۆمبێلێک وەردەگیرێت و لەو رێگەیەوە 20 ملیۆن دۆلاریان لەو ساڵەدا بۆ 3 کۆمپانیا کۆکردووەتەوە، تەنیا لە پەروێزخان 2 ملیار و 400 ملیۆن دیناریان لە 10 مانگدا خستووەتە باخەڵی، لەکاتێکدا بەرپرسی گومرگ پێیگوتم ئەوەی دەرمانەی ئۆتۆمبێلی پێ تەعقیم دەکرێت ئاوە بیهێنن دەیخۆمەوە".\nئەو ئەندامەی پەرلەمانی کوردستان باس لەوەش دەکات کۆمپانیا هەن بۆ پشکنینی خۆراک و کاڵا "بڕە پارەیەک لەنێوان 35-10 هەزار دینار وەردەگرن و 100 ملیار دیناریان دەستکەوتووە. کۆمپانیای شەو و رۆژ لەحاجی ئۆمەران 25 هەزار دینار بۆ هەر حاڵتێک وەردەگرێت بەناوی گەشتیاری، کۆمپانیایەکی ئێرانیان هێناوە بۆ هەر ئۆتۆمبێلێکی ترانزێت لەحاجی ئۆمەران لەباشماخ و پەروێزخان لە هەر بارهەڵگرێک 50 دۆلار وەردەگرن. بەناوی نۆژەنکردنەوەی رێگا لە حاجی ئۆمەران 25 دۆلار لەهەر ئۆتۆمبێلێک وەردەگیرێت و ئێستا دەیانەوێت لە خاڵە سنوورییەکانی دیکەش دایبنێن. کۆمپانیا هەیە بەس لە ئیبراهیم خەلیل ئەگەر باشە بۆ لەهەموو شوێنێک دانانرێت بەناوی ئەنتەرتیک بۆ پشکنین بۆ هاوتاکردنی بڕوانامەی بارەکە، لە هەر بارهەڵگرێک 700 بۆ 2 هەزار دۆلار وەردەگیرێت، ئەگەر 10 هەزار حاڵەت بێت 10 ملیۆن دۆلار دەکات".\nبەوتەی عەلی حەمەساڵح، هەر بەرپرسێکیش گۆڕەپانێکی پێدراوە، کە ئەمە لە هەموو دەروازەکان هەیە، "بۆ نموونە لەئیبراهیم خەلیل گۆڕەپانی بەتون هەیە جگە لە وەرگرتنی پارە لە هەر حاڵتێک، هەر بارهەڵگرێک بەناچاری گازوایلی ئۆتۆمبێلەکەی پێ پڕدەکات بە دوو قات، بەمەش لە ساڵێکدا نزیکەی 35 ملیۆن دۆلاری دەستدەکەوێت. لەولا کۆمپانیاکانی ئەستێرەکان و ئاسمانی کوردستان هەیە هەر هاووڵاتییەک 5 هەزاری لێدەستێنن بەناوی هەواڵی گەیشتن".\nبەبڕوای عەلی حەمەساڵح، بەهۆی ئەو گەندەڵیانەی لە دەروازە سنوورییەکان دەکرێت، وایکرد هەرچی بازرگانە کوردستان جێبهێڵن و بچن لە دەروازەی دیکەوە بارەکانیان بهێننە کوردستان بەمەش داهاتی دەروازەکان کەمدەکات.\nعەلی حەمەساڵح بەپێویستی دەزانێت کۆمەڵێک بڕیاری خێرا بۆ ئەو خاڵە سنوورییانە دەربکرێت و کاری ئەو کۆمپانیایانە و خاڵە سنوورییەکان رێکبخرێنەوە، "ئەگەرنا خاڵە سنووریەکانی کوردستان دادەڕمێن، باجەکەشی بەرپرسان نایدەن، ئەوان رێگەیەکی دیکەی گەندەڵێ دەدۆزنەوە یان زەوی داگیر دەکەن و کۆمپانیای دیکەی نەوتی دادەنێن، بەڵام باجەکەی خەڵکی کوردستان دەیدات".\nهەر لەمیانی کۆنگرە رۆژنامەوانییەکەدا سەرۆکی لیژنەی وزەو سامانە سرووشتییەکان لەپەرلەمانی کوردستان ئاماژە بەوەدا "یاسای چاکسازی ناچێتە بواری جێبەجکردن، تاوەکو ئێستا یەک خانەنشینی نایاسایی ئەوانەی بە پلەی عەمیدو عەقید و لیوا خانەنشین کراون، رانەگیراوە، 1169 وەزیر و بریکاری و پلەی تایبەت و باڵا 9 مانگە ناوەکانیان جیاکراوەتەوە، رانەگیراوە، بەهەمان شێوە بۆ توێژەکانی دیکە وەکو شەهید سەنگەر و کەمئەندامی سەنگەر".\nعەلی حەمەساڵح راشیگه‌یاند، "کاتێک کە سەری مانگ مووچە نادرێت، هیچ حیزبێک با موزایەدە بەسەر خەڵکەوە نەکات، چونکە پارە لەبەر ئەو گەندەڵیانە نییە، ئەگەر دەتەوێت گوشار بکەیت بۆ دانی مووچە، دەبێت گوشار بکەی بۆ ئەوەی ئەو چاکسازیانە بکرێت".


ڕێکخراوی جەیشولعەدل ئۆپراسیۆنێکی دژی ڕێژیمی ئێران ئەنجام دا\nوەرزشی ئێران بووەتە قوربانیی سیاسەتە چەوتەکانی ڕێژیم\nڕووسیە پێش بە چاوەدێران دەگرێت، هەتا سەردانی شوێنە کیمایی‌بارانەکانی سووریە نەکەن\nهەڕەشەکانی ڕیژیمی ئێران بۆ لەنێوبردنی ئیسرائیل\nبەرزبوونەوەی ئاماری پێکهێنانی ژیانی هاوبەش لە منداڵانی کەمتەمەندا\nسەرکوتی نرخی ئەرز بۆ بەهێزکردنی قاچاخچییەکانە\nبەرز بوونەوەی ئاماری هەژاری لە ئێراندا\nهۆشداریی بەرپرسێکی پێشووی ئامریکا نیسبەت بە دەستێوەردانەکانی ڕێژیمی ئێران\nلە ٥٠هەمین ساڵیادی شەهیدکرانی سمایل شەریفزادە سێمینارێک بەڕێوە دەچێت\nژنانی ناوچە بوومەلەرزەلێدراوەکان لە بارودۆخێکی خراپدان\nپانتایی دەریاچەی ورمێ کەمتر بووە\nکۆماری ئیسلامی: محەممەد بێن سەلمان نەزان، شەیتان‌سفەت، خائین، زمان‌لووس و خاوە!\nقوربانیانی شەڕی ٨ ساڵە دیسان قوربانی دەبنەوە\nشیرین عێبادی: چاکسازی لە ڕێژیمی ئێراندا بێ‌کەڵکە!\nدانپێدانانی نوێی عەلی لاریجانی\nئامریکا: دەبێ وڵامی کردەوە تێکدەرانەکانی ڕێژیمی ئێران بدەینەوە\nدانیشتنی سێ قۆڵیی وڵاتانی تورکیە، ڕووسیە و ڕێژیمی ئێران\nخۆپیشاندانەکانی لە شاری ئەهواز دژی ڕێژیم بەردەوامن\nلە ئێراندا ١١ میلیۆن کەمخوێندەوار و ٩ میلیۆن نەخوێندەوار هەیە\nبەرەیەک دژ بە ئێران لە حاڵی دروستبوون دایە\nکاردانەوەکانی عەرەبستان دژ بە ئێران توندتر دەبنەوە\nبانکی فیوچری بەحرەین، گەمارۆکانی ڕێژیمی ئێرانی دەور داوەتەوە\nخۆپیشاندانەکان لە شاری ئەهواز بەردەوامن و ڕێژیم ئەم شارەی میلیتاریزە کردووە\nپشتیوانی ڕێژیمی ئێران لە تیرۆریزم بە بەڵگەوە ئاشکرا دەکرێت\nمیلیتاریزە کردنی ڕۆژهەڵات لە لایەن ڕێژیمەوە بەردەوامە\nبەرپرسێکی ئیسرائیلی: ئەمساڵ ئەگەری شەڕ لەگەڵ ڕێژیمی ئێران زۆرە\nسپای پاسداران هۆشداری دایە ڕێژیم\n٥٤ بریندار لە دوابوومەلەرزەی کرماشان\nبازاڕیانی کوردستان بەمەبەستی ناڕەزایەتی مانیان گرت\nهاووڵاتییەکی دیکەش بەهۆی هەژاری لە نەخۆشخانە دەرکرا


شه‌پۆلێكى مه‌ترسیدارى بازرگانى مادده‌ى هۆشبه‌ر هه‌ڕه‌شه له هه‌رێم ده‌كه‌ن\n11:53 - 24/01/2019\nشه‌پۆلێكى مه‌ترسیدارى بازرگانى مادده‌ى هۆشبه‌ر هه‌ڕه‌شه له هه‌رێم ده‌كه‌ن\n١٣٠ زیندانیكراوى ئێرانى له زیندانه‌كانى هه‌رێمى كوردستان، چاوه‌ڕێن چه‌ند رۆژێكى دیكه واژۆى گه‌ڕانه‌وه بكه‌ن و بچنه‌وه وڵاته‌كه‌یان و ئازاد بكرێن، ژماره‌یه‌كى زۆریان بازرگانى گه‌وره‌ى مادده هۆشبه‌ره‌كانن، ئه‌وه‌ش ترس و قەلەقی گەورەی دروستكردووه كه دیسان ده‌ستبده‌نه‌وه ئیشه كۆنه‌كه‌یان و بازاڕى قاچاغى هه‌رێم پڕبكه‌نه‌وه له مادده‌ى هۆشبه‌ر.\nله ساڵى رابردووەوە باس له ئاڵوگۆڕى زیندانییه‌كانى هه‌رێم و ئێران ده‌كرێت، دواى سه‌ردانه‌كه‌ى محه‌مه‌د جه‌واد زه‌ریف بۆ هه‌رێمى كوردستان و واژۆى نێچیرڤان بارزانى، ئێستا بڕیاره چه‌ند رۆژى ئاینده ئه‌و زیندانییانه‌ى ئێران ره‌وانه‌ى وڵاتى خۆیان بكرێنه‌وه‌و ئازادبكرێن، له به‌رامبه‌ردا ٢٠ زیندانى هه‌رێم دێنه‌وه كه له ئێران به تاوانى جۆراوجۆر زیندانین.\nئازادكردنى ئه‌و ژماره زۆره‌ى تاوانبارى بازرگانى مادده‌ى هۆشبه‌ر پێچه‌وانه‌ى ئه‌و هه‌نگاوانه‌ن بۆ رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ى ته‌شه‌نه‌سه‌ندنى مادده هۆشبه‌ره‌كان گیراونه‌ته به‌ر، به‌وپێیه‌ى سه‌رچاوه‌ى سه‌ره‌كى ئه‌و ماددانه بۆ هه‌رێمى كوردستان و ئێران و بازرگانه ئێرانییه‌كانن، به‌چوونه‌وه‌ى ئه‌و بازرگانانه‌ش له زیندانه‌كانه‌وه بۆ ئێران ده‌زگا ئه‌منییه‌كانى هه‌رێم ده‌كه‌ونه‌وه ژێرفشارى زیاتر، بۆ به‌رگرتن به فیڵ و تاكتیكى نوێى بازرگانه‌كان.\nدادگانى هه‌رێمى كوردستان بۆ رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ى تاوانبارانى مادده‌ى هۆشبه‌ر پشت به یاساى ژماره ساڵى ژمارە ٦٨ی ساڵی ١٩٦٥ى عێراق ده‌به‌ستێت و یاسایه‌كى تایبه‌تى نییه، به‌پێى مادده‌ى ١٤ى یاساكه سزاى بازرگانانى مادده‌ى هۆشبه‌ر له‌سێداره‌دان و زیندانى هه‌تاهه‌تاییه، سزاى به‌كارهێنانى ئه‌و ماددانه‌ش له شه‌ش مانگ زیندانییه‌وه ده‌ستپێده‌كات به‌ره‌و سه‌ر، به‌ڵام ئه‌و سزایانه هه‌رێمى كوردستانى نه‌كردووه‌ته ناوچه‌یه‌كى مه‌ترسیدار بۆ بازرگانه‌كان به‌پێچه‌وانه‌وه هه‌رێم بۆ ئه‌وان بازاڕێكى گونجاوه.\nعەمید جەلال ئەمین، بەڕێوەبەری بەشی نەهێشتنی ماددە هۆشبەرەكان لە بەڕێوەبەرایەتی ئاسایشی سلێمانی، پێى وایه كه‌مى سزاكان هۆكارن بۆ ته‌شه‌نه‌سه‌ندنى بازرگانى و به‌كارهێنانى مادده‌ى هۆشبه‌ر چونكه به گوته‌ى ئەو، وه‌كو پێویست سزا نادرێن یاساكه وه‌ك خۆى جێبه‌جێناكرێن،"خه‌ڵك هه‌بووه به شه‌ش كیلۆ مادده‌ى هۆشبه‌ره‌وه گیراوه ١٠ ساڵ حوكم دراوه".\nهه‌واڵى ئازادكردنى ژماره‌یه‌كى زۆر بازرگانانى مادده‌ى هۆشبه‌ر له زیندانه‌كانى هه‌رێمى كوردستان جه‌لال ئه‌مینی قه‌له‌ق كردووه، ئه‌و بۆ په‌یسه‌ر باسیله‌وه‌كرد هیچ گره‌نتییه‌ك نییه ئه‌مانه ده‌ست نه‌كه‌نه‌وه به بازرگانى مادده‌ى هۆشبه‌ر چونكه حكومه‌تى ئێران ئازادیان ده‌كات، و هه‌ندێك بازرگانى مه‌ترسیداریان تێدایه.\nبه‌دیاریكراوى نازانرێت چه‌ند كه‌س له‌و ١٣٠ كه‌سه كه له زیندانه‌كانى هه‌رێمه‌وه ئازاد ده‌كرێن، بازرگانی ماددەی هۆشبەرن به‌ڵام به‌گوته‌ى جه‌لال ئه‌مین زۆرینه‌ى زۆریان له بازرگانه‌كانن، گوتى"بۆیه ئازادكردنى ئه‌مانه خراپه بازرگانێك ٢٠ ساڵ حوكمى به‌سه‌ردا دراوه ئێستا ئازادده‌كرێت مه‌ترسییان هه‌یه، به‌ڵام له‌به‌رئه‌وه‌ى له‌سه‌ر ئاستى هه‌مووعێراق رێككه‌وتنه‌كه كراوه بۆیه جێبه‌جێده‌كرێت و چاره‌سه‌رى دیكه نییه، هەرچەند بازرگانەکان زیاتر له ئێرانن و بازرگانه‌كانى مادده‌ى هۆشبه‌ر كه‌متر له‌ناوخۆن".\nساڵى رابردوو له سلێمانى ١٥٠ كه‌س به تۆمه‌تى بازرگانى و به‌كارهێنانى مادده‌ى هۆشبه‌ر ده‌ستگیركراوه، پۆلیسى هه‌ولێریش ٤٠٠ كه‌سی ده‌ستگیركردووه، قه‌ڵادزێ، سۆران، هه‌ورامان، زۆرترین جار ناویان ده‌هێنرێت وه‌ك ئه‌و ناوچانه‌ى زۆرترین مامه‌ڵه‌ى مادده‌ى هۆشبه‌ره‌كانیان تێداده‌كرێت به‌وپێیه‌ى سنوریان له‌گه‌ڵ ئێران هه‌یه، به‌ڕێوه‌به‌رى نه‌هێشتنى مادده هۆشبه‌ره‌كان ئاماژه‌ى به‌وەكرد، كه ده‌زگا ئه‌منییه‌كانى ئێران هاوكاریان نین و هیچ هه‌ماهه‌نگییه‌كیان نییه پێكه‌وه بۆ رێگرى له بازرگانى مادده هۆشبه‌ره‌كان له‌نێوان ئێران و هه‌رێم.\nراپۆرتێكى ساڵى ١٩٩٠ی نەتەوەیەكگرتووەكان عێراقى به‌خاوێنترین وڵات ناساندبوو سه‌باره‌ت به مادده هۆشبه‌ره‌كان، ئێستا هه‌موو بۆچوونه‌كان به‌و ئاڕاسته‌یه‌ن عێراق و هه‌رێمى كوردستان له تۆڕه ترسناكه‌كانى بازرگانى گه‌وره‌ی مادده هۆشبه‌ره‌كانه‌وه ئاڵاوه، خه‌ڵكانێكى زۆر ئالوده‌ى ژیانى نێو دوكه‌ڵ بوون و قه‌یرانى دارایى و بێپاره‌ییش ئه‌وه‌نده‌ى دیكه هه‌لومه‌رجى زیاتر سازكرد بۆ بازرگانى ئه‌و ماددانه.\nمانگى رابردوو به‌رپرسى بەڕێوەبەری نەهێشتنی ماددە هۆشبەرەكانی هەولێر و دهۆك لەئاسایشی گشتى، هۆشداریدا بوو له زیادبوونى به‌رچاوى كێشان و بازرگانى مادده هۆشبه‌ره‌كان، به گوته‌ى لیوا كه‌یوان بازرگانه گه‌وره‌كان كه هه‌ڕه‌شه‌ن بۆ سه‌ر هه‌رێم له وڵاتانى دراوسێن نه‌ك ناوخۆ، ئه‌وان مادده‌كانیان له بازاڕه‌كانى هه‌رێمى كوردستان ساغ ده‌كه‌نه‌وه و خه‌ڵكانێكى زۆر ئالوده‌ده‌بن.\nبازاڕى پڕسود و سه‌لامه‌ت بۆ بازرگانه گه‌وره‌كانى مادده هۆشبه‌ره‌كان له‌و وڵاتانه‌ن كه سه‌قامگیرى ئه‌منى و سیاسى تێیاندا كه‌مه، بۆشایى ئه‌منیى له ناوچه‌كانى خوارووى عێراق ده‌رفه‌تى گه‌وره‌ى به بازرگانه‌كان داوه كه مادده‌ى زۆر بهێننه عێراق و هه‌رێم، هه‌روه‌ها سنوروێكى دورو درێژى هه‌رێمى كوردستان له‌گه‌ڵ ئێران كه كۆنتڕۆڵكردنى ئه‌سته‌مه یارمه‌تیده‌رى گه‌وره‌ى بازرگانه‌كانه، خراپى دۆخى ئابورى خه‌ڵك له چوار ساڵى رابردوو سه‌رهه‌ڵدانى بێكارى به ژماره‌یه‌كى قه‌به‌وه زه‌مینه خۆشده‌كات، بۆ گه‌رمبوونى بازاڕى مادده هۆشبه‌ره‌كان.\nهه‌رێمى كوردستان دیسان ده‌كه‌وێته‌وه به‌ر مه‌ترسى شه‌پۆلێكى دیكه‌ی بازرگانى مادده‌ى هۆشبه‌ر كه ساڵانێكى زۆره زیندانین و هیچ گره‌نتییه‌كیش بۆ ده‌ستهه‌ڵگرتنیان له ئیشه‌كه نییه، بازاڕى سه‌ره‌كیش بۆ ئه‌وان سنوره‌كانى هه‌رێمه، دوورنییه ئازادكردنى ئه‌و كه‌سانه دۆسیه‌ى به‌گژداچوونه‌وه‌ى مادده هۆشبه‌ره‌كان له هه‌رێم زۆر ئاڵۆزتر بكات و ژماره‌ى ئالوده‌بووان زیاتربكات، ده‌زگا ئه‌منییه‌كانیش چه‌ند هه‌نگاوێك بچنه دواوه به‌وپێیه‌ى ساڵانێكى زۆرى ویستووه تا ئه‌و بازرگانانه خراونه‌ته زیندان و ده‌ستیان له بازرگانییه‌كه‌یان به‌ربووه.


بەشێك لە هۆشدارییەكانی سەر ئاسمانی عێراق هەڵگیرا\nبەشێك لەو هۆشدارییەی لە ساڵی 2014ەوە بەهۆی داعشەوە لەسەر گەشتە ئاسمانییەكانی سەر ئاسمانی عێراق هەبوون هەڵگیرا.\nجاسم عەبد عەلی، بەڕێوەبەر لە كۆمپانیای گشتیی خزمەتگوزارییە ئاسمانییەكان لە عێراق ڕایگەیاند، لە كۆبوونەوەیەكی ڕێكخراوی فڕۆكەوانیی مەدەنیی نێودەوڵەتی (ئیكاو) و كۆمەڵەی گواستنەوەی ئاسمانی (ئیاتا) و ئەو كۆمپانیایانەی بە ئاسمانی عێراقدا تێدەپەڕن، بەشێك لەو هۆشدارییە ئاسمانییە هەڵگیرا كە لە ساڵی 2014 و لەسەردەمی شەڕی داعش سەپێندرابوو.\nوتیشی، “كەمكردنەوەی هۆشداری لەسەر ئاسمانی عێراق هەنگاوێكی ئەرێنییە و كاریگەریی ئابووریی ڕوونی دەبێت و دەبێتە هۆی زیادبوونی ئەو فڕۆكانەی بەسەر ئاسمانی عێراقدا تێپەڕدەبن و لە بەرامبەریشدا داهاتی گشتیی وڵات زیاددەكەن”.\nلەلایەن فڕۆكەوانیی فیدڕاڵی (FAA)ەوە هۆشداری فڕۆكەوانان (NOTAM) تایبەت بە ئاسمانی عێراق كە واتای دۆخەكە ئاسایش نییە و مەترسیدارە بۆ فڕۆكە گوێزەرەوە ئەمریكییەكان و بۆ ماوەی هەشت ساڵ، گۆڕاوە بە دانەیەكی دیكە كە ئاماژە دەدات بەوەی بەرزیی زۆر لەسەروو 32 هەزار پێ ئاسایش و گونجاوە بۆ تێپەڕبوون لەلایەن كۆمپانیاكانی فڕۆكەوانییەوە، وەك ئەوەی بەرپرسە عێراقییەكە ڕوونیكردەوە.\nتوێژینەوەیەک: ئەوانەی ڤاکسینیان وەرنەگرتووە 16 مانگ جارێک تووشی کۆرۆنا دەبن\nئەنجومەنی نوێنەران لە 7ی تشرینی یەكەم هەڵدەوەشێتەوە\nسەرەڕای دەنگدان لەسەر پرۆژەیاسای بودجە، ئەنجومەنی نوێنەران بڕیاریدا بە هەڵوەشاندنەوەی ئەنجومەنەكە سێ ڕۆژ پێش ئەنجامدانی هەڵبژاردنەكان. ئەمشەو چوارشەممە…


هاووڵاتییەکی سنەیی لەلایەن هێزە ئیتلاعاتییەکانەوە دەسبەسەر کرا\n17:45 - 7 سەرماوەز 2719\nئاژانسی کوردپا: لاوێکی کوردی خەڵکی سنە لەلایەن هێزە ئیتلاعاتییەکانی ئەو شارەوە دەسبەسەر و بۆ شوێنێکی نادیار ڕاگوێزراوە.\nبەپێی ڕاپۆرتی گەیشتوو بە ئاژانسی هەواڵدەریی کوردپا، شەوی سێشەممە، ٥ی سەرماوەز، کاتژمێر ٣ی شەو، هێزە ئیتلاعاتییەکان لاوێکی کوردیان بە ناوی "سوهەیب ئەسەدی"، خەڵکی سنە، دەسبەسەر کرد.\nبە وتەی سەرچاوەیەکی ئاگادار، هێزە ئیتلاعاتییەکان بە هێرش کردنە سەر ماڵی باوکی ئەو لاوە کوردە، پاش دەسبەسەرکردنی، بۆ شوێنێکی نادیاریان ڕاگوێزراوە.\nئەو سەرچاوەیە هەروەها وتی، سەرەڕای بەدواداچوونی بنەماڵەی ئەو هاووڵاتییە کوردە بۆ ئاگاداربوون لە چارەنووس و شوێنی ڕاگیرانی کوڕەکەیان، هێزە ئیتلاعاتییەکان لە دانی هەر جۆرە زانیارییەک بە بنەماڵەی "ئەسەدی" خۆیان دەبوێرن.


شاندی هه‌رێم ده‌گه‌ڕێته‌وه به‌غدا\nهەواڵ / ئابوری :: 13/11/2019 :: 210 جار بینراوە\nسۆمەریە- نەوت: 1850 کەس خراونەتە سەر کار و 577 کرێکاری رۆژانە کراون بە گرێبەست.\nدوێنی سێشەممە وەزارەتی نەوتی عێراق ئاشکریکرد 1850 کەسیان کردووەتە سەر کار و 577 کرێکاری رۆژانەیان کردووە بە گرێبەست و روونیشیانکردەوە ئەم بڕیارە هەنگاوێکە بۆ جێبەجێکردنی بەڵێنەکانی ئەنجومەنی وەزیران و رەخساندنی هەلی کار.\nئەلبەوابە-80% وەبەرهێنەرە جیهانیەکان بیر لەوە دەکەنەوە پارەکانیان بخەنە چینەوە\nراپرسیەکی یەکەی زانیاری ئابووری سەر بە رێکخراوی ئیکۆنۆمیست دەرکەوت 80% وەبەرهێنەرە جیهانیەکان بیر لەوە دەکەنەوە لەماوەی 12 مانگی داهاتوودا پارەکانیان بخەنە بازاڕی چینەوە.\nبەوابە-ئابووری لوبنان ئیفلیج دەبێت...بانک و کۆمپانیاکانی مۆبایل بەهۆی بایکۆتی کارمەندەکانی داخراون.\nبەهۆی بەردەوامبوونی دەسەڵات لە پشتگوێخستنی داوای خۆپیشاندەرەکان ئابووری لوبنان ئیفلیجبووە، پاش داخستنی قوتابخانە و زانکۆکان دەستەی فەرمانبەرەکانی بانک بڕیاریاندا لەبەر چەند هۆکارێکی ئەمنی دەوام بوەستێنن، هەروەها هەردوو کۆمپانیای (ئێم تی سی تاچ) و (ئەلفا) لە دوێنێوە بایکۆتیان کردووە.\nRT- ئێران بە بڕی 3.9 ملیار دۆلار کانزا هەناردە دەکات و سێ دەوڵەتی عەرەبی هاوردەی دەکەن\nئیلاهێ موکری سەرۆکی کۆمەڵەی کانزا و بەرهەمە ئاسنیەکان ئاشکرایکرد لەماوەی 6 مانگی پێشوو 15.8 تەن بەرهەمی ئاسنیان بە بڕی 3.891 ملیار دۆلار فرۆشت بە چەند دەوڵەتێک لەوانەش سێ دەوڵەتی عەرەبی وەک عێراق و ئیمارات و عومان.


شارەزاێکی ئابوری : گەنمی جوتیار پێویستی بە چارەسەرێکی ریشەی ھەیە\n2020-05-18 [03:24 AM]\nشارەزاێکی ئابوری دەلێت سالانە لە وەرزی دروێنەی گەنم جوتیارانی ھەرێمی کوردستان روبەرووی کێشەی ساخکردنەوەی بەرھەمەکانیان دەبنەوە کە پێویستە وەزارەتی کشتوکاڵ رێگا چارەێکی گونجاو بۆ ئەم کێشەییەی جوتیاران بدۆزێتەوە .\nم. علی ئەحمەد مامۆستای زانکۆ و شارەزایی ئابووری بە ئاژانسی ھەوالی زاگرۆسی ڕاگەیاند پێویستە ئیتر رێگە چارەێکی گونجاو بۆ بەرھەمی گەنمی جوتیارانی ھەرێمی کوردستان بدۆزرێتەوە چ لە رێگای دۆزینەوە بازار بۆ ساخکردنەوەی یانیش چەند کارگەێکی دروستکردنی ئارد دروستبکرێت بەرھەمەکە لە ناوخۆدا بەکاربھێنرێت .\nئەو شارەزاییەی ئابورییە گوتیشی سالانە لە ھەرێمی کوردستان نزیکەی بایی ٣٠ ملیۆن دۆلار ئاردی سفرو گەنم لە دەرەوە ھاوردە دەکرێن ئەمەش لە کاتێک دایە جوتیاران ناوەخۆ دەتوانن ئەم بڕە گەنمە بۆ ئاردی سفر دابین بکەن بەلام پێویستمان ھەماھەنگیە لەنێوان جوتیاران و بازرگانن ھەبێت وە دروستکردنی چەند کارگەێکی ئارد .\nلە بەشێکی تری قسەکانی دا م. علی ئەحمەد گوتی بەغدا چەند سالێکە یاریێکی سیاسی بە جوتیارانی ھەرێمی کوردستان دەکات جیاوازێکی زۆر دەکرێت لە نێوان جوتیارانی پارێزگاکانی تری عێراق لەگەل ھەرێمی کوردستان ئەمە لە کاتێکدایە کە کوالێتی گەنمی جوتیارانی ھەرێمی کوردستان باشترە لە گەنمی پارێزگاکانی تر .\nوە گوتیشی سالانە ھەرێمی کوردستان زیاتر لە یەک ملیۆن تەن گەنم بەرھەم دەھێنێت بەلام حکومەتی عێراق تەنھا ٣٥٠ ھەزار تەن لە جوتیاران وەردەگرێ کە ئەمەد سێ یەکی گەنمی جوتیارانە .


👫 ئاکۆ غەریب کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن May 19 2015 1:33PM\n👁 ئەم بابەتە 13,940 جار بینراوە\n1962 لە شاری سلێمانی لەدایک بووە. 1985 پەیمانگەی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 43 27 ✔ 99% ✍ م.ب. 19-5-2015 13:33:13\n🎵 چەند کارێکی شێوەکار ئاکۆ غەریب کارە هونەرییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 18 2016 1:31PM\n👁 ئەم بابەتە 12,258 جار بینراوە\nبۆ پێشمەرگە چەند کارێکی شێوەکار (ئاکۆ غەریب)ە. [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 8 1 ✔ 82% ✍ م.ب. 18-10-2016 13:31:51\n| کاتی ئافراندنی لاپەڕە: 7,176 چرکە!


جان دۆست باس لە جیاوازییەکانی مێژوو و رۆمان دەکات - جام کوردی\nجان دۆست رۆمانووسی ناسراوی كورد، له‌م دیمانه‌دا جیاوازی نێوان مێژوونووس و رۆمانووس به وردی روون ده‌كاته‌وه و ئه‌وه‌یش راده‌گه‌یه‌نێت كه دوای ئه‌م دیمانه‌یه، خه‌ریكی كارێك ده‌بێت كه به‌گوته‌ی خۆی "زۆر گرنگه" و ده‌یه‌وێ تا سه‌ری ساڵی نوێ ته‌واوی بكات.\nئه‌و نایشارێته‌وه كه كه‌سایه‌تییه كاریگه‌ره‌كانی كورد له مێژوودا له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی كاری گه‌وره‌یان كردووه، به‌ڵام هه‌ڵه‌یشیان كردووه و پێویسته ده‌ستنیشان بكرێن بۆ ئه‌وه‌ی وانه‌یان لێ وه‌ربگیرێ. هاوكات نیگه‌رانه له‌وه‌ی كورد مێژووی خۆی ناناسێت و سوودی لێ وه‌رنه‌گرتووه.\nسه‌ره‌تا له‌وه‌وه ده‌ست پێ بكه‌ین ئایا خوێندنه‌وه‌ی ڕۆمانێك باس له سه‌رده‌مێك بكات و خوێندنه‌وه‌ی كتیبێك باس له هه‌مان سه‌رده‌م بكات، چ جیاوازی و لێكچوونێكی هه‌یه؟\nڕۆمان زیاتر خه‌یاڵه له‌سه‌ر به‌ڵگه و دۆكیۆمێنته‌كان، خه‌یاڵ دینه‌مۆی رۆمانه، له كتێبێكی مێژووییدا مرۆڤ هه‌سته‌كانی قازی محه‌مه‌د نابینێت، مرۆڤ ئێش و ئازاره‌كانی دڵی شێخ سه‌عیدی پیران نابینێت، مرۆڤ ناتوانێت له ده‌رده‌كانی خانی گه‌وره نووسه‌ری مه‌م و زین بگات، رۆمان گه‌ردوونێكه له موعجیزه‌كان و خه‌یاڵ، جیاوازی كتێبێكی ئاسایی و رۆمان وه‌ك جیاوازی شه‌ریعه‌ت و ته‌ریقه‌ته.\nئایا ئه‌و ره‌گه‌ز و بنه‌مایانه چین مێژوونووس و له رۆماننووس جیا ده‌كاته‌وه؟ به واتایه‌كی تر مێژوونووس كێیه؟ ئه‌ی رۆماننووس كێیه؟\nمێژوونووس زیاتر خۆ راده‌سپێرێت به راستی مێژوو، خۆ راده‌سپێرێت به دۆكیۆمێنت و به‌ڵگه‌كان، مه‌به‌ستی ئه‌وه‌یه راستی و رووداوه‌كان بێنێته به‌رچاو، به‌ڵام رۆماننووس له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی دۆكیۆمێنت و به‌ڵگه‌ی پێویستن، به‌ڵام فاكته‌رێكی تری هه‌یه كه ئه‌وه‌ی زیاتر بۆ گرنگه، ئه‌ویش خه‌یاڵ و زمانی ئه‌ده‌بییه. زمانی مێژوونووس زمانێكی وشك و ئه‌كادیمییه، به‌ڵام زمانی رۆماننووس ئه‌ده‌بی و ناسك و نه‌رمه.\nپێوه‌ندیی نێوان ژیاننامه و ڕۆمان چییه؟ چ ده‌ڵێیت بۆ وته‌ی كۆلریدج كه ده‌ڵێت: ژیانی هه‌ر مرۆڤێك چه‌ند هیچیش بێت ئه‌گه‌ر به ڕاستگۆیی بدوێت خۆشه؟\nراسته و راستی گوتووه. رۆماننووس هیچ كاتێك ناتوانێت خۆی له ژیانی كۆمه‌ڵگه‌ی خۆی جیا بكاته‌وه، بێگومان ئه‌و كه‌مێك له ژیانی خۆی و ئه‌و كه‌سانه‌ی ده‌یانناسێت یان بینیوه سوود وه‌رده‌گرێت و له رۆمانه‌كانی خۆیدا به‌كاریان دێنێت، یه‌ك یان 100 رۆمانیش بنووسێت دیسان ناچاره خۆ رابسپێرێت به داتا و هۆگری ژیانی خۆی و ده‌وروبه‌ری خۆی.\nكه‌واته ئایا لایه‌نێكی گرینگی ڕۆمانی جان دۆست بریتییه له مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ ئه‌و رووداو و زه‌مه‌ن و كاره‌كته‌ره واقیعییانه‌ی له بیری تاكی كورددا بوونیان هه‌یه؟ ئه‌گه‌ر وایه ئه‌مه بۆ؟\nمن هه‌ر له‌و كه‌سایه‌تییانه ده‌گێڕمه‌وه و مێژووی ئه‌وان ده‌خوێنمه‌وه، به‌سه‌رهاته‌كانی ئه‌وان سه‌یر ده‌كه‌م و ده‌ڵێم ئایا بۆچی ئه‌و سه‌رنه‌وكه‌وت؟ بۆچی ئه‌وان نه‌یانتوانی ئامانجه‌كانی میله‌تی خۆیان بێننه دی؟ له‌وكاته‌ی مێژووی كورد ده‌خوێنمه‌وه زۆر پرسیار له بیری مندا كۆ ده‌بنه‌وه و ده‌بێت وه‌ڵامه‌كانیان به‌ده‌ست بێنم، یان به كه‌می ئه‌و پرسیارانه‌ی خۆم به ده‌نگێكی به‌رز بكه‌م. ئه‌و پرسیارانه بكه‌م به كاره‌كته‌رێكی ئه‌ده‌بی و رۆمان و نووسین.\nبۆ من مێژوو بنه‌مای هۆشیارییه، ئه‌گه‌ر مرۆڤ مێژووی خۆی نه‌ناسێت، ناتوانێ به‌شێوه‌یه‌كی ته‌ندروست به‌ره‌و دواڕۆژی خۆی بچێت، ئێمه‌ی كورد مێژووی خۆمان باش نه‌خوێندووه‌ته‌وه، ئێمه وانه‌كانی مێژووی خۆمان باش له‌به‌ر نه‌كردووه، بۆیه چه‌ندان جار ده‌كه‌وینه هه‌مان هه‌ڵه‌وه، قاچ و پێی ئێمه هه‌ر له‌و ته‌لانه گیر ده‌بن كه بۆمان دانراون.\nمێژوو بۆ ئێمه‌ی كوردان نه‌بووه‌ته وانه، بۆیه تا ئێسته ئه‌و قۆناغه‌مان تێنه‌په‌ڕاندووه، من هیچ كاتێك مێژووپه‌رست نیم، راسته كه‌سایه‌تییه‌كانی وه‌ك قازی محه‌مه‌د و بارزانی و شێخ سه‌عید جێی رێزن، به‌ڵام پێغه‌مبه‌ر نه‌بوون، ئه‌وانیش هه‌ڵه‌یان هه‌بووه و پێویسته ئێمه له رۆمانه‌كانی خۆماندا و له كتێبه‌كانی مێژووماندا باسی هه‌ڵه‌كانی ئه‌وان بكه‌ین تا وانه فێر ببین، بۆ ئه‌و مه‌به‌سته من ئه‌و كه‌سانه ده‌كه‌م به كاراكته‌ر بۆ رۆمانه‌كانی خۆم.\nبۆچی بنچینه‌ی هه‌موو ڕۆمانێك واقیع و خه‌یاڵه؟ ئایا چۆن توانیوته زیاتر گرینگی به لایه‌نی واقیع بده‌ی له ڕۆمان؟ به‌و واتایه‌ی ناوه‌ڕۆكی ڕۆمانه‌كانت زیاتر بۆ كه‌سایه‌تی دیار و كاتێكی دیاره؟\nنه هه‌موو رۆمانه‌كان، ئێسته رۆمانی "كۆبانی" جیایه، رۆمانێكی واقیعییه و ناتوانین به‌راوردی بكه‌ین به رۆمانه‌كانی پێشوو، "مژاباد" رۆمانی یه‌كه‌می من بوو، له‌وێدا باسی كوردستان ده‌كه‌م، له "میرنامه" باسی ئه‌حمه‌دی خانی ده‌كه‌م، "سێ هه‌نگاو و سێداره‌یه‌ك" باسی شێخ سه‌عیده، به‌ڵام رۆمانه‌كانی تر كه‌سایه‌تییه‌كانی خه‌یاڵین، نه خه‌یاڵین نه كوردیشن.\nتۆ وه‌ك نووسه‌رێكی رۆژئاوای كوردستان تا چه‌ند رازیت له‌سه‌ر ئه‌و هه‌ڵسه‌نگاندنه‌ی له‌سه‌ر رۆمانه‌كانت نووسراون؟\nسوپاس بۆ خوا من یه‌كێكم له‌و نووسه‌رانه‌ی چانسی باشیان هه‌یه و رۆمانه‌كانی هاتوونه‌ته وه‌رگێڕان بۆ شێوه‌زاری سۆرانی، به‌داخه‌وه سنووره‌كان له نێوان ئه‌ده‌بیات یان به‌شه‌كانی ئه‌ده‌بیاتی كوردیش هه‌یه و زۆرن، رێگه ناده‌ن نووسه‌رانی كورد یه‌كتر بناسن، به‌ڵام ئێسته خۆشبه‌ختانه چه‌ندان وه‌رگێڕی گه‌وره چ كرمانج یان سۆرانی یه‌كگرتنه‌وه‌یه‌كی گه‌رم و باش هه‌یه و بازاڕێكی گه‌رم بۆ هه‌ردوو ئه‌ده‌بیات هه‌یه به كورتی من سوپاسگوزارم.\nئایا ئێسته هیچ به‌رهه‌مێكت له به‌رنامه‌دایه؟\nبه‌ڵێ هه‌یه، به‌ڵام توانای من كه‌م بووه، زۆر كارم هه‌یه ده‌بێت ته‌واویان بكه‌م. بۆیه له‌مڕۆوه تا سه‌ری ساڵی نوێ، به‌رهه‌مێكم هه‌یه ده‌بێت ته‌واوی بكه‌م كه كارێكی زۆر گرنگه.\nجان دۆست ساڵی ١٩٦٥ له شاری كۆبانی له دایك بووه، له زانكۆی حه‌له‌ب به‌شی بایولۆجی ته‌واو كردووه، له ساڵی ٢٠٠٠ـه‌وه له ئه‌ڵمانیا ده‌ژی، به شیعر ده‌ستی به نووسین كردووه و یه‌كه‌مین دیوانی (قه‌ڵای دمدم) له ساڵی ١٩٩١ له ئه‌ڵمانیا بڵاو كرده‌وه. دواتر "دیوانی جان"ی له ئیسته‌نبۆڵ و دوبه‌ی چاپ كرد، ڕۆمانی "مژاباد" ٢٠٠٤، "سێ هه‌نگاو و سێداره‌یه‌ك" ٢٠٠٧، "مارتینێ به‌خته‌وه‌ر" 2012، "میرنامه" ٢٠٠٩، "زه‌نگه‌كانی ڕۆما" ٢٠١٦ و كۆتا ڕۆمانی "عه‌شیقی وه‌رگێڕ"ـه ٢٠١٥ كه باس له گه‌شتێكی ٥٦ ساڵی ژیانی خۆی ده‌كات.\nسەرچاوە: وشه/ دیار مسته‌فا\nكورد رۆمان جام کوردی\nئەگەری بەشداریی سۆپەرستاری کورد لە فیلمی بەرەڤانی پیرۆز\nناوی هونەرمەندانی بەشدار لە فێستیڤاڵی تەکنەوازیی دەف ڕاگەیێندرا


توركمان لە كەركوك:ململانێی نێوماڵی خۆیی و دەرەوەش دەكات\nتوركمان لە كەركوك:\nململانێی نێوماڵی خۆیی و دەرەوەش دەكات\nكەركوك/ ئەیلولی 2021/ بانگەشەی هەڵبژاردنی ژمارەیەك كاندیدی توركمان بۆ پەرلەمانی عیراق. فۆتۆ: كاروان ساڵحی\nكاندیدە توركمانەكان لە سێ بازنەی هەڵبژاردنی پارێزگای كەركوك لەیەككاتدا لە ململانێی توندی ناوخۆیی، نەتەوەیی و مەزهەبیدان بۆ بەدەستهێنانی كورسی پەرلەمانی، بۆ ئەوەش لانیكەم 24 كاندیدیان هەیە كە بەسەر حزب و هاوپەیمانێتی و كەسایەتی سەربەخۆی جیاوازدا دابەشبون.\nئەو پەرتەوازەییە شەقامی توركمانی نیگەرانكردووە و ترسیان هەیە سێ كورسییەكەی هەڵبژاردنی رابردویان بەدەستنەهێننەوە.\nتوركمان بۆ هەڵبژاردنی 10ی تشرینی یەكەم، لانیكەم 24 كاندیدی لەهەر سێ بازنەكەی كەركوكدا هەیە و لە ململانێدان بۆ بەدەستهێنانی دەنگی "نزیكەی 200 هەزار توركمان"، ئەوەش بە پشتبەستن بە ئاماری حزب و لایەنە توركمانییەكان.\nمەمەد ئاڵتونچی، كاسبكارێكی توركمانە لە كەركوك، بە سەروسوڕمانەوە لە سیاسییەكانی نەتەوەكەی دەڕوانێت كە نەیانتوانیوە لە پێناو گەلی توركماندا یەكگرتوبن بۆ بەدەستهێنانی زۆرترین كورسی پارێزگاكە.\n"بەشێوەیەك پەرتەوازەن كە زیان بە پێگە و كورسی توركمان دەگەیەنێت"، مەمەد ئاڵتونچی زیاتر وتی "سەرەڕای ئەوەش گلەییمان لە حزبەكانمان هەیە، چونكە لە رابردودا كە دەنگمان پێداون وەك پێویست نەبون و دروشمەكانیان تەنیا لەسەر تیڤی بووە و نەبووە بە كردار".\nپەرتەوازەیی زیان بە پێگە و كورسی توركمان دەگەیەنێت\nكاندیدەكانی توركمان لە كەركوك لە چوارچێوەی بەرەی توركمانی عیراقی یەكگرتوو، حزبی مەیدانی توركمانی عیراق، هاوپەیمانی هێزەكانی دەوڵەتی نیشتیمانی (عەمار حەكیم و حەیدەر عەبادی) و كاندیدی سەربەخۆدا لە ململانێدان. ئەو هاوپەیمانێتیانەش بەسەر هەردوو مەزهەبی شیعە و سوننەدا دابەشبون.\nنەجات حسێن، کاندیدی توركمان لە رەوتی حیكمە – لە چوارچێوەی هاوپەیمانێتی هێزەكانی دەوڵەتی نیشتیمانی-، چاوی لەوەیە ئەمجارە توركمانێكی شیعە مەزهەب بگاتە پەرلەمانی عیراق، بەڵام ئەویش هاوڕایە لەگەڵ مەمەد ئاڵتونچی و دەڵێت ئەگەر بە ژیرانە مامەڵە لەگەڵ ئەو پەرتەوازەییەی كاندیدەكاندا نەكەن ئەوا كورسییەكان لەدەستدەدەن.\n"لە راستیدا چاومان لەوەیە چوار كورسی بەدەستبهێنین، بەڵام هەڵبژاردنی ئەمجارە حیاوازە و ئەگەر بە باشی مامەڵە لەگەڵ دابەشكردنی دەنگەكانماندا نەكەین رەنگە لەو 100 هەزار دەنگەی رابردوو تەنیا یەك كورسی بەدەستبهێنین، چونكە دەنگەكان بەسەر كاندیدەكاندا دابەشدەبن"، نەجات حسێن وایوت.\nبەپێی یاسای هەڵبژاردن، ئەمجارە عیراق بەسەر 83 بازنەدا دابەشكراوە، پارێزگای كەركوك 12 كورسی پەرلەمانی بەسەر سێ بازنەدا دابەشبووە. كاندیدەكان بەپێی زۆرینەی دەنگی بازنەكەی خۆیان دەگەنە پەرلەمان.\nنەجات حسێن وتی "ئەگەر بەباشی مامەڵە لەگەڵ ئەو 100 هەزار دەنگدەرەی توركمان و چۆنیەتی دابەشكردنی بكەین، ئەوا دەتوانین چوار كورسی بەدەستبهێنن".\nبەپێی ئاماری دەزگای هەڵبژاردنی حزبە توركمانییەكان، نزیكەی 200 هەزار دەنگدەریان لە كەركوك هەیە، بەڵام لە هەڵبژاردنی ئایاری 2018دا نزیكەی 100 هەزار دەنگیان هێناوە و چاوەڕواندەكەن ئەم هەڵبژاردنەش لەسەدا 50ی دەنگدەرانیان بەشداری هەڵبژاردن بكەن.\nمەمەد ئاڵتونچی کە یەكێكە لە زێڕەنگرەكانی كەركوك، وتی "هەرچەندە نیگەرانین، بەڵام هەڵبژاردن لای من شەڕی خۆسەپاندنی كەمینە و زۆرینەیە لە كەركوك، بۆیە دەبێت دەنگ بدەم". زیاتر وتی "بەڵام پێویستە دەنگدەری توركمان بە باشی مامەڵە لەگەڵ دەنگەكەیدا بكات و دەنگ بە كاندیدی ئەو لایەنانە نەدات كە بونەتە بار بەسەر دۆزی تورکمان و لەواقعیشدا کاری جدیان بۆ شەقامی تورکمانی نەکردووە"، بەبێ ئەوەی ناوی هیچ لایەن و كاندیدێك بهێنێت.\nبەرەی توركمانی عیراقی یەكگرتوو كە لە نۆ حزب و لایەنی سیاسی توركمانی پێكهاتون، بەهێزترین هاوپەیمانی توركمانییە لە كەركوك و هەشت كاندیدیان لە سێ بازنەكەی كەركوكدا هەیە.\nلە هەڵبژاردنی رابردودا، بەرەی توركمانی بە 79 هەزار دەنگ، سێ كورسی لە پارێزگای كەركوك بەدەستهێنا، لایەنەكانی تری توركمانیش لە چوارچێوەی هاوپەیمانی جۆراوجۆردا نزیكەی 30 هەزار دەنگیان هێنا و نەیانتوانی كورسی پەرلەمانی بەدەستبهێنن.\nیەكێك لە كێشەكانی ئەو بەرەیە، زۆری كاندیدەكانییەتی كە ترس دەنگەكانیان بەو هۆیەوە پەرشوبڵاوبێت، بەڵام ئەوان خۆیان دەڵێن ترسی ساختەكاریشیان هەیە.\nجەودەت زولال، سەرۆکی بازنەی هەڵبژاردنی بەرەی تورکمانی عیراقی یەكگرتوو، بە (كەركوك ناو)ی وت "خەڵک لە هەڵبژاردن تۆراوە، ئەوەش بەهۆی ساختەكارییەكان لە هەڵبژاردنی ئایاری 2018 بەتایبەت لە پارێزگای كەركوك... ئێمە هەموو ئەو ساختەکاریانەمان ئاشکراکرد و پارێزگاکانی تریش چاویان لە ئێمە کرد".\nئەو بەرەیە لە هەڵبژاردنی رابردودا یەكێتیی نیشتیمانیی كوردستانی بە ساختەكاری لە هەڵبژاردندا تۆمەتباركرد، دواتر هەرچەندە بەشێكی كەم لە دەنگەكان بە دەستی هەژماركرانەوە، بەڵام ئەنجامەكان بە گۆڕانكارییەكی زۆر كەمەوە وەكو خۆی قبوڵكران.\nجەودەت زولال، وتی "گلەییمان لە كارەكانی كۆمسیۆن هەیە، پێمانوایە تائێستا كۆمەڵێك كێشە هەیە نەیانتوانیوە چارەسەری بۆ بكەن... سەدان دەنگدەری تورکمان هەیە لە هێزە ئەمنییەکان ناتوانن لە کەرکوک دەنگ بدەن، بەڵکو ناوەکانیان لەچەند پارێزگایەکی دیکە هاتۆتەوە".\nئەو پێیوایە ئەو كێشانە و تێبینییەكانی تریان لەسەر كۆمسیۆن كاریگەری دەبێت لەسەر دەنگەكانیان.\nتوركمان بە ئەگەرێكی زۆرەوە لە هەردوو بازنەی یەك و سێی كەركوك كورسی پەرلەمانی ناباتەوە، چونكە زۆرینەی هەرە زۆری دەنگدەرەكانیان كەوتونەتە بازنەی دووەوە.\nبازنەی دوو چوار كورسی پەرلەمانی هەیە و تێكەڵەیەكە لە كورد، عەرەب و توركمان. هەردوو لایەنی كورد و عەرەبیش چاویان لە كورسییەكانی ئەو بازنەیەیە.\nكێشەی توركمان ئەوەیە لەو بازنەیەش پەرشوبڵاون و لانیكەم 15 كاندیدیان هەیە.\nجەودەت زولال وتی "بەڵێ پەرتەوازەین و ئەو دابەشبونە زیانی زۆری دەبێت... بەڵام ئەوە بۆ هەموو نەتەوەكان هەر راستە".\nژاڵە نەفتچی، کاندیدی بەرەی توركمانی عیراقی یەكگرتوو لە بازنەی یەك، وتی "بەهۆی پەرشوبڵاویمانەوە ناتوانین كورسییەكانمان بۆ چوار كورسی زیاد بكەین، هەرچەندە پێشبینی بۆ ئەم هەڵبژاردنە قورسە، چونكە یەكەم ئەزمونی فرە بازنەییە، بەڵام پێمانوایە دوو پیاو و ژنێکی توركمان كورسی پەرلەمانی بەدەستدەهێنن".\nبەهۆی پەرشوبڵاویمانەوە ناتوانین كورسییەكانمان بۆ چوار كورسی زیاد بكەین\nئەو داوایكرد لەم چەند رۆژەدا، ئەو كاندیدانەی توركمان كە دەزانن دەرناچن، بكشێنەوە بۆ ئەوەی دەنگەكانیان بۆ كاندید تر بچن و نەفەوتێت.\nمەیسون سەباح، مامۆستایە و لە گەڕەكی موسەڵا دادەنیشێت كە زۆرینەی دانیشتووانەكەی توركمانن. وتی "ئێمەی تورکمان هەمیشە ترسمان لە ئەنجامەکان هەیە، نەک لە بەشداریکردنی جەماوەر... چونكە بەهۆی ساختەكارییەكانی رابردووەوە هاوڕێیەكانم دڵیان لە هەڵبژاردن شكاوە، بەڵام دەبێت بزانن بەشداریكردن ئەركێكی نەتەوەییە".\nبە گشتی توركمانەكان هەرچەندە لە سەرەتادا پێیانوابوو دەتوانن هەر چوار كورسییەكەی بازنەی دوو بۆ خۆیان مسۆگەر بكەن، بەڵام لەئێستادا باسی سێ كورسی دەكەن، ئەوەش وەك باشترین سیناریۆی هەڵبژاردن.\nنەجات حسێن، وتی "هەرچەندە توركمان دابەشبووە، بەڵام دەتوانین دواتر لە پەرلەمان ببینە یەك كوتلەی سیاسی بەهێز بۆ داكۆكیكردن لە مافەكانمان".


کار بۆ هەڵوەشاندنەوەی پشووی یادی دامەزراندنی سوپای عێراق دەکرێت - باسنیوز\nکار بۆ هەڵوەشاندنەوەی پشووی یادی دامەزراندنی سوپای عێراق دەکرێت\nسوپای عێراق گەلی کوردستانی جینۆساید کردووە\n17/12/2017 - 10:56\nلە پەرلەمانی کوردستانەوە کار بۆ هەڵوەشاندنەوەی پشووی یادی دامەزراندنی سوپای عێراق دەکرێت.\nمەردان خدر، ئەندامی پەرلەمانی کوردستان بە (باسنیوز)ی ڕاگەیاند، رۆژی یەکشەممە 17/12/2017، پەرلەمانی کوردستان کۆبوونەوەیەکی ئاسایی خۆی ساز دەکات و تێیدا تاوتوێی پرۆژەی پاککردنەوەی لیستی مووچەخۆرانی کوردستان دەکرێت و خوێندنەوەی دووەمیش بۆ یاسای لێبووردنی گشتی دەکرێت.\nمەردان خدر هەروەها رایگەیاند، کە یەکێکی دیکە لەو پرسانەی ئەمڕۆ لە پەرلەمان باس دەکرێت، هەڵوەشاندنەوەی پشووی رۆژی شەشی کانوونی دووەمە، ”خوێندنەوەی یەکەم بۆ پرۆژەیاساکە دەکرێت“.\nجگە لەو تەوەرانە، لە کۆبوونەوەکەی پەرلەماندا لێژنەیەک بۆ بەدواداچوون بۆ رەوشی خورماتوو دوای داگیرکردنی لەلایەن میلیشیا و سوپای عێراقی بە سەرپەرشتیی سوپای قودسی ئێران پێک دەهێندرێت و گفتوگۆش لەبارەی پرۆژەیاسای بەخشین و چاندنی ئەندامەکانی لەشی مرۆڤ، دەکرێت.\nسوپای عێراق لە رۆژی 6/1/1921 دامەزراوە و ئەو رۆژە بە پشووی فەرمی لە عێراق و هەرێمی کوردستان دانراوە. سوپای عێراق بە درێژایی مێژووی خۆیشی، بەردەوام هەوڵی جینۆساید و ئەنفالی گەلی کوردستان، سووتاندنی گوند و شارەکانی کوردستان و وێرانکردنی ژێرخانی کوردستانی داوە.


له کوردستان گه‌نجان خوویان داوه‌ته تاتۆ\nسایتی ئاوێنه؛ ماوه‌ی چه‌ند ساڵێكه به‌شێكی زۆری كوڕان‌و كچان خوویان داوه‌ته كوتانی تاتۆ له‌سه‌ر له‌شیان‌و هۆكاره‌كه‌شی ده‌گه‌ڕێننه‌وه بۆئه‌وه‌ی كه هاوڕێكانیان تاتۆیان داناوه‌و ئه‌وانیش حه‌زیان لێیه‌تی.\nرێدوان محه‌مه‌د، ته‌مه‌ن بیست‌و دوو ساڵ له‌كاتێكدا كراسه‌كه‌ی له‌به‌ركردبووه‌وه، ناوبه‌ناویش سه‌یری لاپتۆپه‌كه‌ی ده‌كرد‌و چاوه‌ڕێی ئه‌و وێنه‌یه‌ی ده‌كرد كه وه‌ستای دانانی تاتۆكه بۆی داده‌نا تا له‌به‌شی پشته‌وه‌ی قۆڵی راستی بیكوتێت.\nئه‌و گه‌نجه جارجاره قومێكی له‌جگه‌ره‌كه‌ی ده‌ستی ده‌دا‌و ده‌یوت "وه‌ستا وێنه‌ی پڵنگم ده‌وێت، به‌ڵام توخوا با زۆر جوان بێت".\nرێدوان هۆكاری دانانی تاتۆی له‌سه‌ر له‌شی بۆ ئه‌وه گه‌ڕانده‌وه كه هه‌موو هاوڕێكانی له‌سه‌ر له‌شی دایانناوه‌و ئه‌ویش زۆر حه‌زی لێكردووه.\nئه‌و گه‌نجانه‌ی كه حه‌زیان له‌تاتۆیه پیشه‌ی جیاوازیان هه‌یه‌و زۆربه‌شیان ته‌مه‌نیان له‌نێوان 20 بۆ 30 ساڵدایه. دیار كه‌ریم كوڕێكی تری ته‌مه‌ن بیست‌و نۆ ساڵه‌و چووه بووه لای ئه‌و وه‌ستایه بۆئه‌وه‌ی تاتۆی بۆ دابنێت، باسی له‌وه‌كرد كه حه‌ز به‌دانانی تاتۆ ده‌كات‌و به‌پێكه‌نینه‌وه وتی "وتی حه‌ز ده‌كه‌م تاتۆ دابنێم له‌جیاتی پاره بده‌م به‌ڤیزه‌و بڕۆم بۆ توركیاو سوریا‌و له‌وی بیكوتم، به‌ڵام له‌كوردستان هه‌یه بۆیه حه‌ز ده‌كه‌م تاتۆی نه‌خش بكوتم".\nئێستا كوتانی تاتۆ له‌شاره‌كانی هه‌رێمی كوردستاندا به‌شێوه‌یه‌كی ره‌سمی قه‌ده‌غه‌یه، به‌ڵام چه‌ند كه‌سێك له‌چه‌ند شوێنێكی تایبه‌تیدا ئه‌و كاره ده‌كه‌ن.\nیه‌كێك له‌و كه‌سانه‌ی كه تاتۆ بۆ گه‌نجان ده‌كوتێت‌و له‌شاری هه‌ولێر نیشته‌جێیه‌و له‌لایه‌ن حكومه‌ته‌وه مۆڵه‌تی پێدراوه، قسه‌ی بۆ ئاوێنه كرد، به‌ڵام به‌و مه‌رجه‌ی ناو‌و ناونیشانی شوێنه‌كه‌ی ئاشكرا نه‌كرێت. ئه‌و كه‌سه كه گه‌نجه‌كان به (وه‌ستا) ناویان ده‌برد له‌ژوورێكدا تاتۆ بۆ ئه‌و گه‌نجانه داده‌نێت كه به‌ویستی خۆیان رووی تێده‌كه‌ن، ئه‌و وه‌ستایه له‌باره‌ی چۆنیه‌تی دانانی تاتۆ قسه بۆ ئاوێنه بكات.\nئه‌و ئاشكرایكرد كه رۆژانه بیست تا سی گه‌نج له‌هه‌ردوو ره‌گه‌ز سه‌ردانی ده‌كه‌ن، به‌ڵام زیاتر كوڕانن بۆئه‌وه‌ی تاتۆ له‌سه‌ر له‌شیان بۆ دابنێن، هه‌روه‌ها ئاماژه‌ی به‌وه‌دا كه ئه‌و گه‌نجانه‌ی تاتۆ داده‌نێن ته‌مه‌نیان له‌خوار ته‌مه‌نی هه‌ژده ساڵه‌وه بۆیان ناكرێت، چونكه یاسا رێگه‌یان پێنادات. ئه‌و وه‌ستایه‌ی ئه‌م كاره ده‌كات پێشتر چه‌ندین خولی بینیوه‌و بڕوانامه‌ی له‌و بواره‌دا به‌ده‌ستهێناوه‌و باسی له‌وه‌كرد كه ئه‌و كه‌سه‌ی كاری كوتانی تاتۆ ده‌كات پێویسته وێنه‌كێشێكی باش بێت بۆئه‌وه‌ی به‌جوانترین شێواز تاتۆكه ده‌ربچێت‌و كه‌مترین نرخی تاتۆش په‌نجا هه‌زار دیناره‌و له‌گه‌ڵ گه‌وره‌تر بوونی دانانی تاتۆكه نرخه‌كه‌شی زیاتر ده‌بێت.\nئه‌و وه‌ستایه روونیكرده‌وه بۆ دروستكردنی تاتۆ ده‌رزییه‌كی تایبه‌ت به‌كارده‌هێنرێت‌و دواتریش ده‌درێته‌وه به‌و كه‌سه له‌به‌رئه‌وه‌ی نابێت دووباره بۆ كه‌سێكی دیكه به‌كاربهێنرێته‌وه، نرخی هه‌ر ده‌رزییه‌كیش نۆ هه‌تا چوارده دۆلاره، جگه له‌وه مه‌ره‌كه‌بی تایبه‌تیش به‌تاتۆ هه‌یه كه له خوێنی مرۆڤ‌و چه‌ند تیكه‌ڵه‌یه‌كی تر دروست ده‌كرێت بۆ ئه‌وه‌ی كاریگه‌ری له‌سه‌ر پێست نه‌بێت.\nدوای هه‌ڵبژاردنی جۆری تاتۆ، ئه‌و شێوازه له‌سه‌ر كاغه‌زێكی روو لوس چاپ ده‌كرێت‌و پاشان له‌سه‌ر شوێنی مه‌به‌ست له‌هه‌ر شوێنێكی له‌شدا بێت داده‌نرێت ئه‌وه‌ش به‌ئامێرێكی تایبه‌ت كه ده‌رزییه تایبه‌تییه‌كه به‌سه‌ری ئامێره‌كه‌وه ده‌بێت‌و دواتر نووكی ده‌رزییه‌كه به‌مه‌ره‌كه‌به‌كه‌وه ده‌كرێت دواتریش به‌شێوه‌یه‌كی هێڵكاری شێوه‌كه‌ی له‌سه‌ر له‌ش كه ته‌نها وه‌ك بۆیه به پێسته‌وه نوساوه به‌و ده‌رزییه، ئامێره‌كه له پێسته‌كه چاپ ده‌كرێت واته ده‌كوترێت كه ئازاره‌كه‌ی ته‌نها وه‌ك ئازاری ده‌موچاو هه‌ڵگرتن وایه، به‌ڵام ده‌توانرێت به‌نجیش به‌كاربهێنرێت.\nئه‌مه له‌كاتێكدایه كه به‌پێی نه‌ریتی كۆمه‌ڵگا موسڵمانه‌كان‌و پسپۆڕانی بواری شه‌ریعه‌ت ئاینی ئیسلام كوتانی تاتۆ به‌حه‌رام ده‌زانێت.\nله‌باره‌ی رێگه‌پێدانی كوتانی تاتۆ له‌ئاینی پیرۆزی ئیسلامدا، ئاده‌م بێدار ده‌رچووی كۆلێجی شه‌ریعه له‌زانكۆی دهۆك، دانانی تاتۆ له‌سه‌ر له‌ش به‌حه‌رام ده‌زانێت‌و فه‌رمووده‌یه‌كی پێغه‌مبه‌ری به‌به‌ڵگه‌وه ده‌هێنێته‌وه‌و وتوویه‌تی "له‌عنه‌تی خوا له‌و كه‌سه‌ی كه خۆی ده‌گۆڕێت یان ده‌ستكاری له‌شی خۆی ده‌كات كه ئه‌و له‌شه خوای گه‌وره دروستی كردووه، تاتۆش به‌شێك له‌وه‌یه‌و فه‌رقی نییه". ناوبراو ئاماژه‌ی به‌وه‌دا كه زانایان هاوده‌نگن له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی كه كوتانی تاتۆ ده‌بێته‌هۆی دروستبوونی نه‌خۆشی بۆ ئه‌و كه‌سه به‌تایبه‌تیش (شێرپه‌نجه).\nبه‌ڵام ئه‌و وه‌ستایه‌ی تاتۆ ئه‌و قسه‌یه‌ی ره‌تكرده‌وه‌و وتی "كوتانی تاتۆ هیچ زیانێكی ته‌ندروسـتی نییه".\nله‌باره‌ی قه‌ده‌غه‌كردنی كوتانی تاتۆ له‌شاری سلێمانی، به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی ته‌ندروستی سلێمانی، د.رێكه‌وت حه‌مه‌ڕه‌شید له‌لێدوانێكدا بۆ ئاوێنه رایگه‌یاند كه كوتانی تاتۆ له‌لایه‌ن وه‌زاره‌تی ته‌ندروستییه‌وه قه‌ده‌غه‌كراوه له‌به‌رئه‌وه‌ی ده‌بیته هۆی بڵاوبوونه‌وه‌ی نه‌خۆشییه ڤایرۆسییه‌كان، به‌ڵام بۆ شاری هه‌ولێر ئێمه ئاگادار نین.


قینی سروشت یان ئاکامی وێران بوونی ژینگە\nنزیک بە دوو حەفتەیە کە مێدیای جیهانی وێنەی ئەو سێڵاوانەی لە تێگزاس و دواتر ئەو گێژەڵوکانەی کە بە جەزیرەکانی کارایێبدا تێپەڕین و ئێستا بەرەو ویلایەتی فلوریدا لە ئەمریکا لە ڕێدایە، بڵاو دەکەنەوە.\nلە ماوەی یەک حەفتەی نزیک لە یازدەی مانگی خه‌رمانان تۆفانی ” هاروی” لە ویلایەتی تێگزاس و بە تایبەت شاری بوستون سێڵاوێکی قوڵ و بەرینی وەڕێخست کە بە هۆی ئەم تۆفانە و ئاسەوارەکانی زیاتر لە چل کەس گیانیان لەدەستدا. فەرمانداری ویلایەتی تێگزاس ڕایگەیاند کە بۆ بنیاد نانەوەی وێرانیەکانی ئەم باهۆزە چەندین ساڵ و ١٢٥ ملیارد دۆلار بۆ نۆژەنکرانەوەی پێویستە. لانیکەم ٩٠ هەزار ماڵ لە تێگزاس بەهۆی ئەم باهۆزەوە زیانیان وێکەوتوە و یان بەتەواوەتی وێران بوون. ٣٢ هەزار کەس لەم ویلایەتەدا ماڵەکانیان لەدەست داوە.\nهێشتا وێنەکانی ئەم سێڵاوە لە زەینی خەڵکدا نەسڕابوونەوە کە گیژەڵوکەی بەهێزی ” ئیرما” بوو بە سەردێڕی هەواڵەکان. گێژەڵوکەیەک کە لە چوارشەممە ١٥ی مانگی خه‌رماناندا جەزیرەکانی کارایێبی تێپەر کرد و ئێستا گەیشتۆتە ویلایەتی فلوریدا، لە مەسیری خۆیدا کۆمەڵێکی زۆر وێرانی بەدی هێناوە. دەوترێت لە ناوچەکانی کارایێبدا تا ئێستا ٢٠ کوژراو هەیە. ٩٥ لەسەدی دورگەی سن ماڕتین لەنێوچووە. ئاستی وێرانیەکان لە کۆماری دۆمۆنیکه‌ن، هائیتی و باهاما هێشتا بەراورد نەکراوە. ئەم زریانە لە حەرەکەتی خۆیدا بایەکی بەهێزی بە خێرایی ٢٩٥ کیلۆمیتر لە کاتژمێرێکیدا لەگەڵدا بووە و تا ٣٣ سه‌عات بەردەوام بووە. دەوترێت لە کاتی دەست پێکردنی ئەندازە گیری بەهێزی باهۆزەکان لە دەیەی ١٩٧٠وە تا ئێستا هیچ باهۆزێک خێراییەکی لەم شێوەیە و لە ماوەیەکی زەمه‌نی ئاوادا نەبووە. لە کوبا نزیکەی ١ ده‌هۆمی جەمعیەت ماڵەکانیان بەجێهێشتوە و خۆیان گەیاندۆتە نێو پەناگا گشتیەکان. ” ئیرما” توندترین باهۆزی دەریاییە کە لە ئوقیانووسی ئەتڵەسدا شکڵی گرتبێت. فیدڕاسیۆنی جیهانی خاجی سور و مانگی سور ڕایانگەیاندوە کە ئەم تۆفانە تا ئێستا زیانی ماڵی بە زیاتر لە یەک ملیۆن و ٢٠٠ هەزار کەس گەیاندوە و بە ڕۆیشتنی بەرەو ناوچەکانی دیکە هەڕەشەیە بۆسەر چەندین ملیۆن کەسی دیکەش. کاربەدەستانی ویلایەتی فلوریدا داوایان لە ٥ ملیۆن و ٤٠٠ هەزار کەس لە دانیشتوانی بەشە باشوریەکانی ئەم ویلایەتە کردوە تا ماڵەکانیان بەجێبێڵن و بەرەو شوێنێکی ئەمن بڕۆن. فەرمانداری فلوریدا تەنانەت لە هۆشدارێکی گشتیدا ڕایگەیاند کە سەرجەم ٢٠ ملیۆن خەڵکی ئەم ویلایەتە دەبێ ئامادەی چۆڵکردنی ماڵەکانیان بن.\nبەرەبەیانی رۆژی ١٧ی مانگی خه‌رمانان لە بومە لەرزیەکی گەورەدا کە سەرۆک کۆماری میکزیک ئەوەی بە گەورەترین بومەلەرەزەی سه‌د ساڵی ڕابردوو وەسف کرد دەیان کەس کوژران. گشت ئەم وێنانە و هەواڵەکانی پێوەندیدار پێیەوە بێ گومان لە زەینی ئەو کەسانەدا کە لە خەمی مرگ و میر و بێ ماڵ و حاڵی ئینسانەکاندان، بێ کاریگەری نابن. لەم نێوانەدا بەڵام ئەو کارەساتەی کە لە باشوری ئاسیا چەندین حەفتە لەئارادا بوو جێگایەکی ئەوتۆی لە مێدیاکاندا نەبوو. لەم مێدیایانەدا وێنەی توریست مەنشانەی ترامپ لە هوستون دەبیندرا. کەسێک کە واژۆی ئەمریکای لە ژێر تەوافوقی ئیقلیمی پاریس سڕیەوە. بەڵام هەواڵی پێوەندیدار بە کارەساتی باشوری ئاسیا تەنانەت لەم دیدارە توریستیە لە مێدیاکاندا کەمتر گرنگی پێدرا و ئەوە لە حاڵێکدا بوو کە بە پێی ڕاگەیاندنی خاجی سور، نزیک بە ٤١ ملیۆن کەس بەهۆی بارینی بارانی وەرزیەوە لە هیند، به‌نگلادێش، نیپاڵ و پاکستان بێ ماڵ و حاڵ بوون و زیاتر لە ٢ هەزار و ١٠٠ کەس کوژران. بەرپرسی ئەم ناوچەیەی سلیبی سور رۆژی ٢٧ی مانگی گەلاوێژ ڕایگەیاند کە ” ئەم بارانە وەرزیانە لە مەودایەکی زۆر کەمدا بوونەتە قەیرانێکی گەورەی ئینسانی و پێویستی بە دخاڵەتێکی خێرا و چالاکانە هەیە کە لانیکەم بڕێک لە دادپەوروەری سەبارەت بە ملیۆن ئینسان کە بەرەو رووی وەها کارەساتێک بوونەتەوە، بە کردەوە دەربێنێت”. سێڵاو لە زیاتر لە یه‌ك سێهه‌می نیپاڵ و بنگلادێش چەندین رۆژ بەردەوام بوو. لە ٧ی مانگی خه‌رماناندا شاری بەمبەئیی بە جەمعیەتی زیاتر لە ٢٠ ملیۆن کەسیەوە بەهۆی بارینی بارانی زۆرەوە جوڵەی تێدا وێستا. ڕێژه‌ی بارینی باران لەم رۆژەدا بەو ڕادەیە بوو کە بە شێوەی ئاسایی لە مانگێکدا ئەندازە دەگیرێ، بارانە وەرزیەکان بەردەوام لەم ناوچەیە لە جیهان لە مەودای مانگەکانی گەلاوێژ و خه‌رماناندا وێرانی زۆری لێدەکەوێتەوە. بەڵام لانیکەم نیپاڵ، هیند، و به‌نگلادێش دەیان ساڵ بوو کە بەرەوڕووی وەها بارانێکی بەخوڕ نەببوونەوە.\nمێدیای گشتی لە حاڵێکدا کە چەندین رۆژی بەردەوام وێرانیەکانی سێڵاوی ” هاروی”یان لە تێگزاس وێنا دەکرد، بەڵام هاوکات بە پاڵ کارەساتەکەی باشوری ئاسیادا بە هاسانی بە بێدەنگی تێدەپەڕین. ئەو کاتەی کە رۆژی ٧ی مانگی خه‌رمانان شاری بەمبەئیی وەک گەورەترین ناوەندی دامەزراوە ماڵیەکان و کۆمپانیا بان نەتەوەییەکان لە کارکەوت، ئەو کاتە بوو کە وێنای وێرانی و کارساتێکی گەورە لە باشوری ئاسیا هاتە نێو مێدیای تەسویری و نووسراوەوە.\nبەرپرسی ناوچەیی یۆنیسێفی سەربە ڕێکخراوی نەتەوەیەکگرتوەکان هۆشداری دا کە لە چوار وڵاتی نیپاڵ، هیند، به‌نگلادیش و پاکستان ” لانیکەم ١٦ ملیۆن منداڵ بەهۆی ئەم سێڵاوەوە زیانیان وێکەوتوە. ئەوان ماڵ، مەدرەسە، هاوڕێ و خزم و کەسی خۆیان لە دەستداوە.” بەپێی ئامارەکان لە هێندوستان یەک ملیۆن مەدرەسە بە تەواوەتی وێران و یان زیانیان بەرکەوتوە. لە به‌نگلادێش ئەم ڕەقەمە نزیک بە ٢ هەزار و ٣٠٠ قوتابخانەیە. ئەوە تەنیا بنەماڵەکان نین کە بێ ماڵ و حاڵ بوون بەڵکوو بەشێکی بەرین لە زەویە كشتوکاڵیەکانیش وێران بوون. کەمترین ئاکامی وێران بوونی ئەو زەویە کشتوکاڵیانە توشی هەژاری بوونی کەشاوەرزان، کەم بوونەوەی بەرهەمە کشتوکاڵیەکان و پەرەگرتنی نەخۆشی عوفونی سەرچاوە گرتوو لە پیسبوونی سەرچاوە ئاویەکان و لە کۆتاییدا زیاد بوونی مەرگ و میرە.\nئەگەرچی بڵه‌ندگۆ گشتیەکانی سەرمایەداری تەنیا باسی کارەساتی سروشتی دەکەن، بەڵام بەردەوام بوونی باهۆز و سێڵاوەکان و زیاتر بوونی توانایی وێرانگەرییان بێگومان لەگەڵ گۆڕانی ئیقلیمیدا پێوەندیەکی ئۆرگانیکیان هەیە. چەندین ساڵە کە داکۆکیکارانی ژینگە بە ئامار و داتا ئاکامی کارەساتباری وێران بوونی ژینگە ڕادەگەیەنن.\nحیزبی کومونیستی ئێران بە دروستی لە قەتعنامەی کۆنگرەی ١٢ی خۆیدا لە مانگی گەلاوێژی ساڵی ١٣٩٥ ڕایگەیاندوە کە “لەماوەی ئەم چەند دەیەی دواییدا ئاسەوارە وێرانگەرەکانی موناسباتی بەرهەمهێنانی سەرمایەداری لەسروشت و ژینگەدا ئاستێکی بێ وێنەی بە خۆیەوە گرتووە. تەقریبەن هیچ ژینگە و شوێنێکی ژیانی سروشتی لە ئاستی زەویدا بوونی نییە کە لە ژێر کاریگەری قازانج پەرستی نیزامی حاکمدا بە دەست لێنەدراوی مابێتەوە. گۆی زەوی بە شێوەیەکی کارەساتبار کەوتۆتەبەر مەترسی لەنێوچوون. لەژێر ئەم بارودۆخەدا بابەتی وێران بوونی ژینگە و پیسبوونی هەوا و زیانەکانی سەرچاوە گرتوو لێیەوە و چۆنیەتی بەرەنگار بوونەوە لەگەڵی بۆتە چەشنێک لە دڵەڕاوکێ و گیروگرفتەکانی مرۆڤی ئه‌م سه‌رده‌مه.”


"ريككه‌فتن"يگ ئه‌را دريژه‌وكردن قه‌يه‌غه‌ى هاتوچوو له عراق\nشه‌فه‌ق نيوز/ سه‌رچه‌وه‌يگ له ليژنه‌ى ته‌ندروستى و ژينگه‌ى نوێنه‌رايه‌تى، ئاشكراى ريككه‌فتن شانه‌ى قه‌يران كرد له‌بان دريژه‌وكردن قه‌يه‌غه‌ى هاتوچوو له به‌غداى پايته‌خت و پاريزگايه‌يل تر ئه‌را هه‌فته‌ى تر ئاينده له‌وه‌ر ريگرى له بڵاوبوينه‌وه‌ى ڤايرۆس كۆرۆنا.\nله‌ى باوه‌ته‌و، سه‌رچه‌وه‌يگ له ليژنه‌گه ك نه‌تواس ناوى ئاشكرا بدێ، ئه‌را شه‌فه‌ق نيوز وت: شانه‌ى قه‌يران دانيشتنيگ وه سه‌رۆكايه‌تى حه‌سه‌ن كه‌عبى جيگر يه‌كه‌م سه‌رۆك ئه‌نجومه‌ن نوێنه‌ره‌يل عراقى و جه‌عفه‌ر سادق عه‌لاوى وه ئاماده‌بوين ئه‌ندامه‌يل ليژنه‌ى ته‌ندروستى و ژينگه ئه‌نجام داگه.\nسه‌رچه‌وه‌گه وت: له‌و دانيشنه باس له دريژه‌وكردن قه‌يه‌غه‌ى هاتوچوو كرياگه وه‌ل جه‌ختكردن له ئاسانكارى جموجويل كادره‌يل ته‌ندروستى و مه‌سه‌له‌ى جيوازكردن ده‌رمان و مادده‌يل خوارده‌مه‌نى له‌ناونى ناوچه‌يل نيشته‌جى و نه‌خوه‌شخانه‌يل.\nجى باسه، سه‌رچه‌وه‌گه هه‌ميش وت: ئاماده‌بويه‌يل له‌و دانيشتنه ريككه‌فتنه له‌بان دريژه‌وكردن مه‌سه‌له‌ى لاوردن قه‌يه‌غه‌ى هاتوچوو له به‌غداى پايته‌خت و باقى پاريزگايه‌يل تر ئه‌را رووژ شه‌ممه له هه‌فته‌ى ئاينده‌و جه‌ختيش له خواست پابه‌ندبوين هاووڵاتيه‌يل وه‌و قه‌يه‌غه‌و مه‌ندنه‌وه‌يان له ماڵه‌يليان كرياگه.\nعراق و بانك ناوده‌وڵه‌تى ريككه‌فتنيگ ئمزا كردن\nDate: 2019-07-07 20:55:43\nعراق و ئيران ريككه‌فتن له‌بان لاورن "ڤيزا" و زياره‌ت مليۆنى\nDate: 2019-08-17 21:12:15\nئاژانسيگ: سلێمانى و سه‌در و كوڕه‌گه‌ێ سيستانى ريككه‌فتن له‌بان هيشتنه‌وه‌ى عه‌بدولمه‌هدى\nDate: 2019-11-09 16:23:53\nكه‌سيگ نزيك له حه‌لبوسى ئاشكراكردنيگ دا له‌باره‌ى ريككه‌فتنى وه‌ل عه‌لاوى\nDate: 2020-02-29 20:57:22\nسه‌رچه‌وه‌يگ: سه‌ركرده‌يل شيعه ريككه‌فتنه له‌بان مه‌ندنه‌وه‌ى عه‌بدلومه‌هدى\nDate: 2020-03-11 10:22:49\nله‌ى دويا وه‌خته‌يله ريككه‌فتن له‌بان ده‌نگداين وه به‌شيگ له كابينه‌گه‌ى كازمى كريا\nDate: 2020-05-06 19:03:54


کۆماری ئیسلامی ئێران بە توندی ناڕەزایی دەربڕی بەرامبەر هێرشی چەکدارەکانی تاڵیبان بۆسەر پێگەی هێزی بەرەنگاربوونەوە لە دۆڵی پەنجشیر لە ئەفغانستان.\nبەیانی ئەمڕۆ بزوتنەوەى تاڵیبان کۆنتڕۆڵکردنی دۆڵی پەنجشیری راگەیاند و ئەحمەد مەسعود، سەرۆکى بەرەی بەرخۆدانی ئەفغانستانیش دانی بە شکستدا نا.\nسەعید خەتیبزادە، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران (6ی ئەیلولی 2021) دەڵێت، "هەواڵەکانی لە پەنجشیرەوە هەن، بەڕاستی جێی نیگەرانین و هێرشەکانیش مایەی ناڕەزاییەکی توندن."\nکۆماری ئیسلامی ئێران، هێزی باڵادەستی شیعە ئاینزاکانی ناوچەکە، لەوەتای ئەم بزووتنەوە ئیسلامییە سوننە ئاینزایەی تاڵیبان لە ڕۆژی 15ی مانگی 8ەوە دەستیگرت بەسەر ئەفغانستاندا، خۆی ڕاگرتبوو لە ڕەخنە و ناڕەزایی دەربڕین بەرامبەر تاڵیبان.\nتاڵیبان ئەمڕۆ دووشەممە و تەنها سێ هەفتە پاش دەستبەسەرداگرتنی ئەفغانستان سەرکەوتنی ڕاگەیاند لە ناوچە شاخاویەکانی پەنجشێردا و وتەبێژی تاڵیبان دەڵێت "ئەفغانستان بە تەواوەتی لە زەلکاوی شەڕ دەرهێنرا."\nبەڵام بەرەی نیشتمانی بەرەنگاربوونەوە دەڵێت، هێشتاش جەنگاوەرەکانی لە شوێنە ستراتیژیەکانی خۆیاندان لە تەواوی دۆڵی پەنجشێردا و بەردەوامیشن لە بەرەنگاربوونەوە.\nهێزەکانی بەرەی نیشتمانی بەرەنگاربوونەوەی ئەفغانستان پێکدەهێنن، بریتین لە هێزە چەکدارەکانی دژە تاڵیبان و هەروەهاش هێزە ئاسایشییەکانی پێشووی ئەفغانستان.\nخەتیبزادە دەڵێت، "لەسەر پرسی پەنجشیر، هەمیشە جەختم کردۆتەوە لەسەر ئەو ڕاستییەی کە پێویستە لە ڕێی دیالۆگەوە چارەسەر بکرێت بە ئامادەبوونی هەموو ڕیش سپییەکانی ئەفغانستان."\nوتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران دەڵێت، "دەبێت تاڵیبان ڕێزی چونیەکی هەبێت بۆ پابەندبوون بە یاسای نێونەتەوەیی و بەو وابەستەییانەی لەسەریەتی. ئێران کار دەکات بۆ کۆتاییهێنان بە هەموو مەینەتییەکانی گەلی ئەفغانی و هەروەها تاران لەگەڵ ئەوەشدایە کە حکومەتێکی نوێنەرایەتی بۆ هەموو ئەفغانییەکان پێکبهێنرێت."\nوەک ئاماژەیەکیش بە پاکستان، خەتیبزادە دەڵێت ئێران دژی هەموو دەستێوەردانێکی دەرەکییە لە کاروباری ئەفغانستاندا.\nوتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران دەڵێت "دەمانەوێت هەموو دۆستەکانمان ئاگادار بکەینەوە و ئەوانەش کە لەوانەیە هەڵەیەکی ستراتیژی بکەن لە چونە ناو ئەفغانستانەوە بۆ مەبەستی جیاواز، کە ئەفغانستان ئەو وڵاتە نییە لەسەر خاکی خۆی بە دوژمن و شەڕانگێزەکان قایل بێت."\nئێران خاوەنی سنورێکی 900 کیلۆمەترییە لەگەڵ ئەفغانستاندا، لە ساڵانی 1996 تا 2001 کە تاڵیبان فەرمانڕەوای ئەفغانستان بوو دانیپێدا نەنابوو.\nلە ئێستادا نزیکەی سێ ملیۆن و 500 هەزار هاوڵاتی ئەفغانستان لە ئێرانن و تاران ترسی ئەوەیشی هەیە خەڵکی زیاتری ئەو وڵاتە بچنە ئێرانەوە.\nتاران هەوڵی داڕشتنی نەخشەیەکی داوە بۆ نزیکبوونەوەی لە تاڵیبان، پاش ئەوەی لە مانگی ڕابردوودا دەستیگرت بەسەر وڵاتەکەدا دوای کشانەوەی ئەمەریکا لە کابوڵ.\n2021.09.21 - 14:17\nحدکا زانیارى لەبارەى درۆنە هێرشبەرەکانى ئێران ئاشکرادەکات\n2021.09.19 - 17:57\n2021.09.18 - 23:43


ئاوڕێکی خێرا لەسەر ژیانی حاجی مامۆستا سەید نوورەددینی واژی پەسوێ | پایگاه اطلاع رسانی اصلاح\nچۆن به‌ره‌و پیری مانگی پیرۆزی ڕه‌مه‌زان بڕۆین (41)\nته‌كانه‌كانى دڵ پێمانده‌ڵێن: كاتى ته‌كاندنى دڵه (23)\nجیاوازی نێوان بڕواداری بەهێز و بڕواداری بێهێز (22)\nچاوپێكه‌وتنی به‌رپرسی لقی كوردستان له‌گه‌ڵ دوو كه‌س له پێشه‌نگانی جه‌ماعه‌ت (20)\nکە بەهار دێ، جەماڵى خوا جیلوە دەکا (139)\nبه‌شێك له نامه‌یه‌كى مامۆستا ناسر سوبحانی سه‌باره‌ت به كارەساتی كیمیابارانی هه‌ڵه‌بجه (107)\nڕێ و ڕه‌سمی ده‌سپێكی كاری «به‌ڕووپارێزانی پاسكیل‌سواری سه‌رده‌شتی» به‌ڕێوه چوو (1,344)\nڕۆڵی ئه‌وین له واتابه‌خشی ژیاندا له ڕوانگه‌ی مه‌ولانا (1,239)\nواتای ژیان (923)\nمێروولە مامۆستای دڵپاکی! (791)\nپاككردنه‌وه‌ى دڵ و ده‌روون (19,549)\nکورتەیەک له ژیانی حەزره‌تی مەحوی (14,957)\nباڵاپۆشی ئیسلامی و کاریگه‌ری له‌سه‌ر گه‌شه‌پێدانی ئاسایشی کۆمه‌ڵایه‌تی (14,680)\nئاوڕێکی خێرا لەسەر ژیانی حاجی مامۆستا سەید نوورەددینی واژی پەسوێ\nمامۆستا سه‌ید سادق واژی\nمەلا، نوورە لە بۆ ئەهلی وڵاتم\nچرایە، شۆڵەیە بۆ سەر بێستانم\nکلیلی دەرگای، پیرۆزی ژینە\nعومری دڕێژکە، ئەی خوای ئەکبەر\nبۆ تەرویجی دین، شەرعی پێغەمبەرﷺ\nلەناو گەلی کوردی موسوڵماندا زۆرن ئەوانەی کە چراهەڵکەری شەوەزەنگی تاریکی ژیانی دەیان کەس بوون و بە کات و ژیان و پشووەکانی خۆیان دڵسۆزانە و خۆنەویستانە لە خزمەتکاریدا بوون، یەکێک لەو توێژانەی، کە سمبولی ڕێنوێنی و ڕووناکی ڕێگەی هاوڵاتی و خەڵک بوون، زانایانی سەربەرزی ئایینیی بوون لە ڕابردوو و ئێستا و داهاتوو.\nئەگەر ئاوڕێک لە ڕابردووی خۆمان بدەینەوە، ئەو حەقیقەت و ڕاستییەمان بۆ پشتڕاست دەبێتەوە کە مامۆستایانی ئایینی پێشەنگی ئەو وڵاتە بوون، لە مێژووی دێرینی کۆمەڵگەی کوردیدا وەک کاریزمایەک سەیریان کراوە.\nئەگەر بێنەوە سەر بواری داهێنان و ڕۆشنگەری و فەرهەنگی شارستانی ئەم میللەتە، هەر لە بواری ئایینی، مێژوو، ئەدەب، فەلسەفە، کیمیا و… دیسانەوە هەر زانایانی ئایینی پێشەنگی کاروان بوون، نموونەی زیندووی ئەمانەش: مامۆستای خاڵ، ناڵی، مەولەوی، ئەحمەدی خانی، مەولانا خالید، کاک ئەحمەدی شێخ، مەلای جەزیری، مەحوی، هەژار، هێمن و… کە زانا و مەلا و پەروەردەی مزگەوت و حوجرە قوڕینەکانی کوردستان بوون، هەر یەکەیان لە بواری خۆیدا ئەسپی خۆی تاوداوە.\nیەکێ لەو ئەستێرە گەشانەی کە لە ئاسمانی تەدریس و وێژەی کوردەواریدا هەتا هەتایە دەدروشێتەوە، بەڕێز حاجی مامۆستا “سەید نوورەددینی واژی پەسوێ”یە. یەکێکە لە زانایانی هەرەبەرزی کورد، شارەزا لە فیقهی ئیسلامی و دەستێکی باڵای هەیە لەو بوارە.\nسوپاس بۆ خوا خەڵکی ئێمە هەمیشە بە چاوی ڕێز و حورمەت سەیری پێگەی مامۆستایانی ئایینی کردووە، بە هەموو شێوەیەک لە خزمەت زانایانی ئایینیدا بوون، ئەوە حەقیقەتێکە نکوڵی لێ ناکرێت.\nلە گێڕانەوە و نووسینی ژیاننامە و سەربووردەی مامۆستایانی میراتگری پێغەمبەر(دروود و سڵاوی خوای لەسەر بێت)، ئەوجارە دەچینە خزمەت زانایەکی دیندار و خواناس و بەتەقوا و دڵسۆزی دین و گەل و نیشتمان، ئەستێرەیەکی گەشی ئاسمانی ئیسلام و کوردایەتی جەنابی حاجی مامۆستا سەید نوورەددینی واژی پەسوێ کە هەموو تەمەنی لە خزمەت ئایینی پیرۆزی ئیسلامدا بووە، وەک نموونە لەناو سەدان کەڵەپیاوی زانا و دانای ڕۆژهەڵاتی کوردستان وەردەگرین و دەچینە خزمەتی و ژیانی پڕ لە نووریان دەبینین کە هەمووی پڕە لە حیکمەت.\nبەشێکی کورت لە ژیانی حاجی مامۆستا سەید نوورەددین واژی ــ پەسوێ\nلە ساڵی (۱۳۱۷) لە ئاوایی سێڵوێ سەر بە شاری خانێ لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان، ناوچەی پارێزگاری ورمێ لەناو بنەماڵەیەکی دینپەروەر و مەلازادە کە باوک و باپیرانی پێشەوای ئایینی و زانا و دیندار و بەتەقوا بوون، چاوی بەدونیا هەڵێناوە.\nلە تەمەنی دوو ساڵیدا دایکی لەدەست دەدا و ئەرکی بەخێوکردنی دەکەوێتە سەرشانی خوشکی گەورەی. بەڕێز حاجی مامۆستا سەید نوورەددینی واژی لە تەمه‌نی مناڵی و گەنجی، وانەکانی سەرەتایی لە خزمەت باوکی بەڕێزی دەخوێنێ و لە دواییدا بۆ پەرەپێدانی زانستە ئیسلامییەکان وەک دابونەریتی ناوچەکە، دەچێتە خزمەت مامۆستایانی شارەزا و لێهاتووی ناوچەکانی تر.\nحاجی مامۆستا سەید نوورەددین ماوەیەک لە خزمەت خوالێخۆشبووان: مامۆستا مەلا موحەممەد ماوەتی و مامۆستا مەلا حەسەن جەماڵی “جەڵدیان” و مامۆستا مەلا ئەحمەد شنۆیی “پەسوێ” درێژە بە خوێندن دەدا. دواتر حاجی مامۆستا بۆ پەرەپێدانی زانست و زانیاری دەچێتە خزمەت زانایانی ناوداری ڕۆژهەڵاتی کوردستان وەک خوالێخۆشبووان: مامۆستا موحەممەد زاهید واژی “سنگان” و خوالێخۆشبوو مامۆستا سەید موحەممەد باقی واژی “بێمزورتێ”، مامۆستا حەسەن موتڵەق جەڵدیان، حاجی مامۆستا موحەممەدی بوداقی شێلمجاران، مامۆستا عەبدوڵڵا شامخی شیناوێ، مامۆستا یووسف گەرگوڵ، مامۆستا ئەحمەد ئیسکی بەغدادی ـ پوور عوسمان گردکسپیان، ئۆستاد شێخ موحەممەدی خانەقای بوڕهان و… خەریکی فێربوونی زانست و زانیاری بوو.\nدواتر لە ساڵی (۱۳۴۶) بۆ ماوەی دوو ساڵ و یەک مانگ بەرەو کوردستانی عه‌ڕاق دەڕوات و لە حوجرە و قوتابخانەکانی کوردستان بە دووی خوێندندا هەنگ ئاسا عەوداڵ بووە.\nدواتر لە خزمەت مامۆستای بەتوانا و زانا و پایەبەرز و دڵسۆزی، بەڕێز مامۆستا مەلا موحەممەد ڕەئیس بۆکانی لەسەر خوێندن بەردەوام دەبێ و لە کۆتاییدا هەر لە خزمەت بەڕێزیان لە گەڵاڵەی عه‌ڕاق، خوێندن تەواو دەکا و هەر لەوێش لە ساڵی (۱۳۴٨) بڕوانامەی زانستی لەسەر دەستی مامۆستا موحەممەد ڕەئیس بۆکانی پێ دەبەخشرێت. دوای تەواوکردنی زانستە ئیسلامییەکان دەگەڕێتەوە ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستانی ئێران و بۆ ماوەی ۲ ساڵ لە ئاوایی سینگان سەر بە ناوچەی شنۆ، لە زێدی باب و باپیرانی خەریکی تەدریس و وانەگوتنەوە و وتاربێژی دەبێت. دوای ئەوەش حاجی مامۆستا لەسەر داوا و ڕاسپاردەی خەڵکی پەسوێ چۆتە شارەدێی پەسوێ، لەوێ دەبێت بە پێشنوێژ و وتارخوێن و بەردەوام دەبێت لە تەدریس و وانەگوتنەوە.\nبەڕێز حاجی مامۆستا سەید نوورەددین واژی وەک باب و باپیرانی خاوەن مزگەوت و حوجرە و فەقێیەکی گەلێک زۆر بووە، هەتا ئەویش بۆتە ئەستێرەیەکی گەش و لە ئاسمانی عیلم و زانست و زانیاری دره‌وشاوەتەوە، ئەو ئەمانەتەی کە لە زانایانی پێش خۆی وەری گرتووە تاکوو ئێستا به‌باشی گەیاندوویەتی بە نەوەی ئێستا و چەندین مامۆستای بەناوبانگی ناوچەی ڕۆژهه‌ڵات لە خزمەتی ئەو مەزنە پیاوەدا ئیجازەی عیلمی و زانستییان وەرگرتووە.\nمامۆستا و خزمەتی لە تەدریسدا\nیەکێ لەو ئەستێرە گەشانەی کە لە ئاسمانی تەدریس و وێژەی کوردەواریدا هەتاهەتایە دەدره‌وشێتەوە، بەڕێز حاجی مامۆستا سەید نوورەددینی واژی پەسوێیە. یەکێکە لە زانایانی هەرە بەرزی کورد، شارەزا لە فیقهی ئیسلامی و دەستێکی باڵای هەیە لەو بوارە.\nلە سەرەتای شارەزابوونی جەنابی حاجی مامۆستا بە زانستەکانی ئایینی بێ وچان هەوڵی پێگەیاندنی ڕۆڵەکانی میللەتەکەی داوە بە زانست و بنچینەکانی ئایین، تا تەمەنی پیری و بەساڵاچوون لە حوجرە پڕخێرەکەی گوندی پەسوێ هەر خەریکی وانەگوتنەوە بووە، ماوەی چەند ساڵێک دەبێ بەهۆی پیری و کزی و لاوازی و بەساڵاچوونەوە، چاوی کێشەی دیتن و کزبوونی بۆ دروست بووە، کە بەداخەوە هەر بەو هۆیەشەوە پسپۆڕ و دکتۆری پشکنینی چاو بەخاتری تەندروستی بەڕێزیان خوێندنەوە و تەدریسی لێ قەدەخە کردووە، حاجی مامۆستا لەگەڵ ئەوە زۆر دڵگران دەبێ لە دوورکەوتنەوە لە تەدریس، بەڵام لە ڕووی ناچاری و بۆ پاراستنی بواری تەندروستی لە خۆشترین کاتەکانی ژیانی دوور کەوتەوە. هەر بەو هۆیەوە ناتوانێ ئەرکی وانەگوتنەوە و وتاربێژی بەجێ بێنێ و بەڕێز مەلا سەید جەماڵی کوڕی، ئەرکی وتاربێژی وەئەستۆی خۆی گرتووە… هەرچەندە بەشێکی زۆر لە فەقێ و مامۆستایانی ناوچەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان و عه‌ڕاق لە خزمەتی بەهرەمەند بوون و توانیویەتی ئیجازە بە بەشێکی زۆر لە مامۆستایانی کوردستانی ڕۆژهەڵاتی ئێران و عه‌ڕاق بدات، کە ژومارەی ئەو فەقێ و مامۆستایانە بە زیاتر لە ۵۰ پەنجا مامۆستا مەزەندە دەکرێن کە لە شار و ئاوایی و ناوچە جیاجیاکانی کوردستان خەریکی وانە کوتنەوە و وتاربێژی و خزمەت بە ئایین و گەڵ و نیشتمانن.\nئەو زاتە مەزنە یەکێک لە زانا بەناوبانگەکانی ناوچەی ڕۆژهەڵاتی کوردستانی ئێرانە. لە دەریای زانستی دینیدا بە گشتی و فیقهی بەتایبەتی، مەلەوانێکی کەم هاوتایە. چەندین مەلای دیاری کوردستان لە خزمەتیدا وانەیان خوێندووە و بڕوانامەی مەلایەتییان لە دەستی بەڕێزیان وەرگرتووە. حاجی مامۆستا خاوەنی چەندین پەڕاوی زێڕینە لەسەر بابەتە هەستییارەکان.\nحاجی مامۆستا جێگەی متمانەی خەڵک و خۆشەویستی خەڵکی پەسوێیە، مرۆڤێکی خاکی و موتەوازیع و خەمخۆری داهاتووی ئیسلام و دینە کە جێگەی شانازی نەک تەنیا ئێمەی ناوچەی لاجان لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان، بەڵکوو بۆ هەموو ناوچەی کوردەواری جێگەی فەخرە و نموونەی بەرز و باڵایە و سونبولی نەتەوەکەمانە.\nلە ڕاستیدا ئەگەر ژیان و بەسەرهاتی ئەم کەسایەتی و کولتوورە ئیسلامییانە لە مێژووی کوردی دابڕێنین، ئەوە بێگومان شتێکی ئەوتۆمان بەدەستەوە نامێنێتەوە، سڕینەوەی ژیان و سەربووردەی ئەو مەزنەپیاوانە لە مێژووی ڕەسەنایەتی نەتەوەکەمان، واتە سڕینەوەی شارستانییەت و سەقافەتی گەلەکەمان، کە ئەوەش بە تاوانێکی گەورە هەژمار دەکرێ.\nگەورەترین ڕەوشت و سیفەتی حاجی مامۆستای بەڕێز، تەقوا و بوێری و هەڵوێستنواندن بووە لەسەر مەسائیلە ناشەرعییەکان و حەرامەکان. ساتەکانی ژیانی ڕۆژانەی بە دەرس‌وتنەوە و بانگخوازی و پێشنوێژی و ئامۆژگاریکردنی خەڵک بەسەر بردووە و زۆربەی کاتەکانی تریشی بە خوێندنەوەی کتێبی فیقهی و ئایینی تێپەڕاندووە.\nبێگومان ئەوە لایەنێکی کەمە لە ژیاننامە و سەرگوزەشتەی بەڕێز حاجی مامۆستا سەید نوورەددینی واژی، ئەگەر نا حاجی مامۆستا ژیانی پڕە لە سەروەری.\nلە کۆتاییدا لە خوڵقێنەری جیهان داواکارم و ئومێد دەکەم سەرجەم کات و ساتەکانی لای خۆی بە پەرستش وەربگرێت و لەشساغی و تەمەنێکی پڕ خێر و بەرەکەتی پێ بدات.\nبۆ دەڵێین: اللهمَّ بَلِّغْنَا رَمَضَانَ؟! رمضان، هه‌وارگه‌ی دڵان (1400/01/14)


2021-05-01 16:30 123 جار بینراوە کۆمێنت\nدەمەوێت بەهەندێک پرسیارو وەڵامی سادە چەند لایەنێکی ئەم رووداوە روونبکەمەوە.\nلەهەشتاکانەوە ئەرمەنییەکان بەردەوام لۆبی دەکەن بۆ ئەم کارە. بەشی زۆری ئەرمەنییەکان لەشاری گلێندەیلن لەنزیک لۆس ئەنجیلیس. بڕێکی زۆریان دەوڵەمەندن. ساڵ لەدوای ساڵ لەخۆڕێکخستن تۆکمەتربوون. زۆر سەرۆکی پێشووتر پەیمانی دانپیانانی پێدان. لەکتێبی خوێندنی ئایدیالیستێک، سەمانتا پاوەر چاپتەرێکی هەیە بەناوی ٢٤ی نیسان، باس لەوە دەکات کە چۆن ئۆباما لەپەیمانی کەمپیەنی هەڵبژاردنی پەشیمان بووەوە. پاوەر ئافرەتێکی دۆستی ئەوانە، زۆر دۆستی کوردیشە. هەموو سەرۆکەکانی پێشوو هەر کاتێک بیریان لەدانپیانان کردبێتەوە خێرا وەزارەتی دەرەوە، کۆنگریس، پەنتاگۆن هاتوونەتەتە سەر خەت و رێگرییان کردووە. بەڵام ئەمجارە کەس نەبوو بەرگری بکات لە تورکیا. جاران تەنانەت لۆبیی ئیسرائیلیش داکۆکی لە تورکیا دەکرد، کە جێگای سەرسوڕمانە، بەڵام سوپاس بۆ ئەردۆگان، تورکیا ئێستا بێدۆستە.\nرەنگە پاشگەزبوونەوەی ئۆباما پاڵنەری بایدن بووبێت، ئەو رۆژە هێنری بارکی وەهای دەگوت. بەڵام ئایرلەندی بوونی بایدن هۆکارێکی سەرەکییە، لەدژایەتی ستەمی ئیمپراتۆرییەت. بەکورتی زۆر هۆکار لەئارادابوون کە دۆخەکەیان بەم ساتەوەختە گەیان کە ئاسانبێت بۆ بایدن بڕیاری لەسەر بدات.\nئەم تاوانە زیاتر لەسەدەیەک لەمەوپێش روویداوە، بەڵام بۆچی تورکیا دژایەتی دەکات؟ بەگشتی چەند هۆکارێک هەیە. یەکەم، پووچەڵبوونەوەی حەقایەکی کۆماری تورکیا. جینۆسایدی ئەرمەن گەرچی لەدوا ساتەکانی ئیمپراتۆرییەتی عوسمانیدا روودەدات، بەڵام دەبێەت بەشێکی سەرەکی چیرۆکی تورکیای نوێ. تورکیای نوێ لەسەر نکوڵی و سڕینەوەو زاڵبوون دروست بووە. بۆیە کۆمەڵێک دێوزەمەی زۆر راوەدووی دەنێت. دووەم، ترس لەداوای قەرەبووکردنەوە. هەرچەندە کارەکەی بایدن هیچ پێودانگێکی یاسایی نییە، زیاتر ئەخلاقییە، بەڵام تورکەکان لەقەرەبووی ماددی و خاکی دەترسن. سێیەم، ئەو چیرۆکە بەتاڵ دەبێتەوە کە تورکیا خاکی تورکە. هەبوونی غرورو هەست بەکەمیکردن لەکەسایەتی تورکدا وەهایکردووە کە دەترسێت جینۆساید وەک بەشێک لەمێژووی ببینرێت.\nئایا چۆن کاریگەری دەبێت لەسەر پەیوەندی تورکیاو ئەمریکا؟\nهەتا ئیستا هەر وەڕین هەیە هیچ هەنگاوێكی کرداریی نییە. تورکەکان ماستەرن لەوەی کە بقیێڕێنن و هەروەها زووش فس ببنەوە. بۆیە مەگەر سوودی هەڵبژاردنی هەبێت، ئەگینا ئەردۆگان هیچ کارێک ناکات. ئەمریکاش هەوڵیدا بەجۆرێک کارەکە بکات کە پەرچەکرداری کەم بێت. ئەوەتا تۆڵەی خۆی لەکوردی داماو دەکاتەوە.\nیەکەم بەجینۆسایدناساندن پرسێکی سیاسیی و بەرژەوەندییە لەئاستی نێودەوڵەتیدا. بەڵام ئەمە مانای ئەوەنییە کە ئەگەر سیاسەت و بەرژەوەندی نەبێت نابێت هیچ بکرێت. بەپێچەوانەوەی دەبێت بەردەوام کاربکرێت بۆ ئەوەی وڵاتان بتوانن وەک سوودێک و کارێکی سیاسی بتبینن. ئەمە واقیعی دونیایە، تاڵە.\nدەبێت ئەم دانپیانانە بەکاربێت بۆ دروستکردنی خیتابێک بۆ رێگرییکردن لەدووبارەبوونەوەی بە سەر خەڵکانی تردا بەتایبەتی کورد نەک هەر لەباکوور، بەڵکو لەباشوورو رۆژئاواش.


(639) جار خوێندراوەتەوە\nڤایرۆسی كۆرۆنا: پیشه‌سازیی ترس و وه‌به‌رهێنانی جه‌سته‌ی پێشێلكراو\nئه‌مانی ئه‌بو ڕه‌حمه-ژنە لێکۆڵەرى فەلەستینى لە بوارى بایۆ-تەکنۆلۆژیادا\nله سایه‌ی سه‌رمایه‌داریی نیولیبراڵیزمی هاوچه‌رخ دا مرۆڤ له ترسێكی هه‌میشه‌ییدا ده‌ژێت له‌وه‌ی كه له هه‌ر ساتێك دا جه‌سته‌ی خیانه‌تی لێبكات و ڕووبه‌ڕووی داڕمانێكی ئۆرگانی بێته‌وه، كه هه‌ڕه‌شه له شوناس و سیما و توانای به‌ده‌ستهێنانی بژێوییه‌كه‌ی ده‌كات.\nله‌به‌رئه‌وه‌ی ده‌زانین كه خیانه‌تی جه‌سته شتێكی شیمانه‌كراوه، ته‌نانه‌ت له كۆتایی دا خۆلێلادانی نیه، ژیانمان ده‌گۆڕێت بۆ ڕاڕاییه‌كی به‌رده‌وام و توندییه‌كه‌ی به‌گوێره‌ی ئه‌و پله‌یه‌ی دێت و ده‌چێت كه ئامێری سه‌رمایه‌داری كاری پێ ده‌كات بۆ به‌هێزكردنی وێنه‌ی جه‌سته‌یه‌كی دیاریكراو له خه‌یاڵێكی شێتانه‌دا كه ته‌نها چاوه‌ڕێی خراپترین ده‌كات له هه‌موو ڕه‌وشێك دا.\nجه‌سته‌ی خه‌یاڵكراو له سایه‌ی سه‌رمایه‌داریی دوایین دا بریتییه له ته‌كنیكێك کە ده‌توانرێت له ده‌ره‌وه، له ڕێگای فشاره كۆمه‌ڵایه‌تی و سیاسی و ئابورییه‌كانه‌وه ڕێكبخرێت و سافبكرێت و گه‌وره‌بكرێت، له‌پێناو به‌هێزكردنی به‌رژه‌وه‌ندیگه‌لێك كه زۆرجار له‌گه‌ڵ به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی تاك دا ناسازێت، [به‌ڵكو] هه‌میشه به لای به‌هێزكردنی به‌رهه‌مهێنان بۆ خزمه‌تی سه‌رمایه‌دا باده‌داته‌وه.\nسه‌رمایه‌داریی نیولیبراڵیزمی هاوچه‌رخ, دیمه‌نی ترس له بڵاوبوونه‌وه‌ی ڤایرۆسی كۆرۆنای نوێ و گۆڕانی بۆ په‌تایه‌كی جیهانی كه ژماریه‌كی زۆر له ڕۆحی مرۆڤه‌كان ده‌چنێته‌وه و ته‌كنه‌لۆژیا بایۆلۆژییه زۆر پێشكه‌وتووه‌كه‌ش له‌به‌رانبه‌ری دا به ته‌واوی بێتوانایه،  بۆ بره‌ودان به وێنه‌ی “جه‌سته‌ی پێشێلكراو” له خه‌یاڵی جه‌ماعیی جیهانی دا ده‌قۆزێته‌وه.\nكاتێك قسه له‌سه‌ر “جه‌سته‌ی پێشێلكراو” ده‌كه‌ین، ئێمه قسه له‌سه‌ر ئه‌و ملیاران مرۆڤه ناكه‌ین كه له هه‌موو جیهاندان، ئه‌وانه‌ی كه به‌ڕاستی ڕووبه‌ڕووی له ناوچوون ده‌بنه‌وه به‌هۆی هه‌ژاری و توندوتیژی و برسێتی و نه‌خۆشیه‌كانه‌وه كه ده‌كرێت خۆی لێ بپارێزرێت، به‌ڵكو قسه له‌سه‌ر جه‌سته‌یه‌كی خه‌یاڵی ده‌كه‌ین كه ئامێره گڕگرتووه‌كه‌ی ترس له زه‌ینی مرۆڤ دا له‌سه‌ر ڕووبه‌ڕی گۆی زه‌وی چاندوویه‌تی.\nئه‌م ترسه به‌هێزده‌كرێت له ڕێگای پیشاندانێكی چڕی ئه‌و وێنانه‌ی كه له هه‌موو جیهانه‌وه دێن، له‌سه‌ر شێوه‌ی گۆڕی به‌كۆمه‌ڵ، جه‌سته‌ی سوتێنراو، ئه‌و جه‌ستانه‌ی له شه‌قامه‌كاندا به‌رده‌بنه‌وه، شاره چۆڵوهۆڵه‌كان، ترس له ئه‌ویتر ئه‌گه‌رچی نزیكیش بێت، نه‌خۆشه گۆشه‌گیره‌كان له‌و شانانه‌دان كه له زیندانه تاكه‌كه‌سییه‌كان ده‌چێت ڕۆبۆته‌كان خزمه‌تیان ده‌كه‌ن و له‌وانه‌شه خه‌ریكی چاره‌سه‌ریان بن، ئه‌و توشبووانه‌ی كه تف و ده‌ردراوه‌كانیان به شوێنه‌كانی به‌ركه‌وتنه‌وه ده‌كه‌ن له میترۆكان و ماڵه‌كان دا، بێگانه‌كان له شاره وازلێهێنراوه‌كان دا ئه‌ڵقه‌یان به‌ستووه، هێزه‌كانی ئاسایش ئه‌وانه ده‌گرتن كه ڕێكاره‌كان پێشێلده‌كه‌ن، قه‌ده‌غه‌ی هاتووچۆ، وه‌ستاندنی هه‌مووو لایه‌نه‌كانی ژیان، یاسا زۆرداره‌كان ئازادییه‌كان پیشێلده‌كه‌ن، تاریككردنێكی میدیایی، تیرۆركردنه‌كان و دادگاییه‌كان. به كورتی، وێنه‌ی دۆزەخێكی جیهانی.\nئه‌م سیناریۆیه بۆ ئه‌وه‌ی ئامانجه‌كه‌ی بپێكێت پێویسته گشتگیر و هه‌مه‌كی بێت. هیچ ده‌رهێنه‌رێك له‌م گێڕانه‌وه‌یه‌دا نیه. پێویسته هه‌مووان له مه‌ترسی دا بن. پێویسته جێی هه‌موو جه‌سته‌كان بكرێته‌وه له‌ناو مه‌ودای بڵاوبوونه‌وه‌ی قایرۆسه‌كه‌دا چونكه داڕمانی یه‌ك جه‌سته به‌ناچاری واتای ئه‌وه‌ی داڕمانی جه‌سته‌كانی تریش نزیكه. له‌م دۆخه‌دا ترس ده‌بێته تاكه وه‌ڵامی گونجاو بۆ ئایدیای “جه‌سته‌ی پێشێلكراو”. هه‌ركاتێكیش ترس زاڵبوو، هه‌موو دژیه‌كییه‌كان، به‌چاوپۆشین له توندییان، ده‌توانن به‌بێ ململانێ پێكه‌وه بژین.\nشته‌كه تازه نیه. چونكه به‌گوێره‌ی میشێل فۆكۆ به‌رپرسه حكومییه‌كان هه‌میش “ترس” به‌رهه‌مده‌هێننه‌وه له‌پێناو كۆنترۆڵ كردن دا. له ڕێگای زنجیره‌یه‌ك له ته‌كنیكه حكومییه‌كانه‌وه كه به ده‌وری به‌دیهێنانی ئاسایشدا ده‌سوڕێته‌وه ترس به‌سود ده‌بێت: پاراستنی ژیان له مردن و پاراستنی دانیشتوان له مه‌ترسیه به‌دیهاتووه‌كان و چاوه‌ڕوانكراوه‌كان.\nهاندانی خه‌یاڵی تاكه‌كان له ڕێگای به‌هێزكردنی ترس له له‌ده‌ستدانی سه‌لامه‌تی جه‌سته‌یی به ستراتیژ‌ێكی سه‌رمایه‌داریی هاوچه‌رخ ده‌ژمێردرێت. بێگومان تاكه ستراتیژ نیه، به‌ڵام به‌دڵنیاییه‌وه كاریگه‌ره كاتێك له گۆشه‌ی قه‌باره‌ی ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌وه كه له‌ژێر كاریگه‌ریی هه‌ستكرن به ترسدا به ده‌ست حكومه‌ته‌كانه‌وه‌یه لێی ده‌ڕوانین.\nناتوانین هه‌موو ڕێكاره‌كان و یاساكان و ئه‌و جه‌نگانه‌ی كه ڕه‌نگه له‌پاش ئه‌م هه‌ڵمه‌تی ترسه دیراسەکراو(مه‌دروس)ـه‌وه په‌یداببێت له‌به‌رچاوبگرین، به‌ڵام ده‌توانین ئه‌و میكانیزم و گوتارانه بپشكنین كه ماشێنی قۆستنه‌وه‌ی حكومی بره‌وی پێده‌دات بۆ دیمه‌نی ئه‌و ترسه‌ی ئه‌مڕۆ تێیدا ده‌ژین، كه ڤایرۆسی كۆرۆنای له‌چینه‌وه‌هاتوو ڕۆڵێكی داستانی تێدا ده‌گێڕێت، ئه‌وه‌ی كه قوڕه‌كه خه‌ستتر ده‌كات و كیڵگه‌یه‌كی به‌پیت بۆ چاندنی وه‌همه‌كان چێده‌كات، ئه‌وه‌یه كه [چین] ئه‌و وڵاته‌یه ته‌مومژ ده‌وریداوه و چه‌ندین سه‌ده‌یه ئه‌وی ترێكی ترسناك ده‌نوێنێته‌وه بۆ ڕۆژئاوا.\nدوور له قه‌یرانه ڕاسته‌قینه‌كه، ئه‌م ترسه له‌لایه‌ن تۆڕێكی ئاڵۆز له ده‌سه‌ڵاته دامه‌زراوه‌ییه‌كانه‌وه درووستده‌كرێت، به‌شێوه‌یه‌ك هه‌ر گرێیه‌ك له تۆڕه‌كه‌دا ده‌خوازێت ده‌سه‌ڵاتی خۆی فراوان بكات و به‌هێزی بكات. هه‌موو گرێیه‌ك ناچار نیه هاوجووت بێت و له‌گه‌ڵ گرێكانی تردا ڕێكبكه‌وێت. هه‌موو ئه‌وه‌ی پێویستیه‌تی بریتییه له بینینی شیمانه‌كان و هه‌ڵسوكه‌وتكردن به‌گوێره‌ی ئه‌وه، ئه‌وه له‌به‌رچاوبگرێت كه ترس یه‌كێك له زۆرترین نیشانه‌كانی قابیلیه‌تی ئاڵوگۆڕ و توانای قازانجكردن له بایۆ- ئابوریی سیاسیی هاوچه‌رخ دا، ته‌نانه‌ت له كاتی بوونی دا خاوترین بیرۆكراته‌كانیش به‌خێرایی هه‌ڵسوكه‌وتده‌كه‌ن.\nله‌به‌رئه‌وه‌ی هه‌موو لایه‌نه دیاریكراوه‌كان به‌رژه‌وه‌ندیان هه‌یه له جێگۆڕكێ كردنی واقیع به خه‌یاڵ و گۆڕینی ئه‌سته‌مترین[شت] بۆ شیمانه‌كراوترین[شت]، ئه‌وا پرۆسه‌ی درووستكردنی ترس و بره‌ودان به وه‌همه‌كان به ڕێكوپێكی ده‌ڕوات. له به‌رانبه‌ریش دا پاداشته گه‌وره‌كان له چاوه‌ڕوانیدان. یه‌كه‌م؛ چاندنی ترس له “جه‌سته‌ی پێشێلكراو” له خه‌یاڵی ده‌سته‌جه‌معی دا ئه‌و ئایدیایه به‌هێزده‌كات كه ده‌سه‌ڵاتی سه‌روه‌ر(السلطة السیادیة) له سه‌رووی یاساوه‌یه له هه‌موو شتێك دا، چونكه وڵات له‌ژێر مه‌ترسییه‌كی فره‌چین دایه، ئه‌وه‌ش درووستكردنی دۆخه‌كانی ئاوارته و هه‌ڵسوكه‌وتكردن له دره‌وه‌ی چوارچێوه‌ی یاسا و پیشێلكردنی مافه‌كانی هاونیشتیمانیان ده‌شه‌رعێنێت. دووه‌میش؛ له ڕاستیدا ڕێی تێده‌چێت كه دانیشتوانی ترساو له‌وه‌ی كه ببن “جه‌سته پێشێلكراوه‌كان” سازش له‌سه‌ر مافه مه‌ده‌نیه‌كانیان بكه‌ن له‌به‌رانبه‌ر به‌ڵێنی ئاسایش و ڕزگاربوون دا. سێیه‌میش؛ ڕاستڕه‌وی په‌ڕگیر هه‌له‌كه له‌ده‌ستنادات بۆ قووڵكردنه‌وه‌ی گوتاره‌كانی ڕق و ده‌مارگیری دژی ئه‌ویتر، ئه‌و ڕێكاره گرده‌بڕانه‌ش كه له‌مه ده‌كه‌ونه‌وه كۆژانه‌كانی كرێكاران و كۆچبه‌ران و په‌نابه‌ران خراپتر ده‌كات. ده‌رئه‌نجامیش ئه‌وه‌یه ئێمه ئه‌مڕۆ له‌به‌رده‌م تاریكترین و مه‌ترسیدارترین شێوه‌كانی سه‌رمایه‌داریداین، چونكه په‌یوه‌سته به كۆنترۆڵكردنی دانیشتوان و پاکكردنه‌وه‌یان له رووی نه‌ژا‌دییه‌وه.\nپاداشته‌كان بۆ لایه‌نه‌كانی تر به‌م ئه‌ندازه‌یه نیه، به‌ڵام هێشتاش گه‌وره‌یه. كه‌ناڵه هه‌واڵییه‌كان بنكه‌ی بینه‌رانیان و فۆڵۆوه‌رانیان زیاد ده‌كات له ماوه‌ی قه‌یران دا ئه‌مه‌ش هانی بڵاوكراوه‌كانیان ده‌دات. سه‌نته‌ره‌كانی زانیاری و لێكۆڵینه‌وه‌كان و زانكۆكان هه‌لی به‌ده‌ستهێنانی پاره‌داركردن(تمویل) یان زیاد ده‌كات. ئه‌مه سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی به‌دڵنیاییه‌وه كه ئایدیای “جه‌سته‌ی پێشێلكراو” په‌یوه‌سته به ئایدیای “جه‌سته‌ی پاكژكراو” ه‌وه.\nھەر ئەوەندەی ڕێکخراوی تەندروستی جیھانی پێویستی شۆرینی دەستەکانی بە پاککەرەوەکان و پاکژکردنەوەی ڕووەکان و بەستتنی دەمامکی ڕاگەیاند وەک ئامرازێک بۆ سنوردانان بۆ بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەکە، دەستگرتن بەسەر زانیارییەکەدا بووە شتێکی نوێ، قۆستنەوەشی لەلایەن سەرمایەدارە ھەلپەرستەکانەوە خێرا بوو. پاککەرەوەکان و پاکژکەرەوەکان(معقمات) و دەمامکەکان باخێرایی فیچەقەیان کردە بازاڕەوە، سەرەتاکانی قۆرخکردن و بەرزکردنەوەی نرخ و پڕوپاگەندەکانی نەمانی دەمامک و بێتوانایی لە وەڵامدانەوەی داخوازییە بەردەوامەکان دەرکەوتن. سەرەڕای ئەوەی کە ڤایرۆسەکە زۆرێک لە لایەنەکانی ژیانی وەستاندووە، [بەڵام] ئەوەی جێگەی دڵنیاییە ئەوەیە کە ئاڵوگۆڕی سەرمایە و کەڵەکردنی ناوەستێت.\nلەپاش ھەموو ئەوانە، براوەی ھەرەگەورە دامەزاراوەی سەربازییە. چونکە ترس ھەر ئەوەندەی بووبە سەنتەر و جێگیر بوو، پەیوەستدەبێت بە جەنگەوە. حکومەت و دامەزراوەی سەربازی وەک یەک دەتوانن بانگەشەی ئەوە بکەن کە تاکە چارەسەری کێشەکە چارەسەری سەربازیە، سیاسەتی تەندروستیش پێویستە ملکەچی مەترسیەکان و بەھا سەربازیەکان بێت، نمونەی ئەم سیاسەتەش تاکە ڕێگەیە کە ھاونیشتێمانیان دەتوانن لە ڕێگەیەوە سەلامەتیان بپارێزن.\nبۆ بەدبەختی کاتێک شتەکان پەیوەست بێت بە قەیرانە تەندروستیەکانەوە بەھۆی ھەر پەتایەکەوە بێت، ئەوا ھیچ شتێک لە ڕاستی دوورتر نیە. ئەوەی لە دۆخەکانی پێشوو دا ڕوویدا نمونەی ئارنگ(جمرة الخبيثة - Anthrax )، چاوەڕاوانکراویشە بەڕاستی لە حاڵەتی کۆرۆنای نوێ دا ڕووبدات، ئەوەیە کە حکومەتەکان لە دەوڵەتە پێشکەوتووەکان دا بلیۆنان دۆلار تەرخاندەکەن بۆ ئەو توێژینەوە بایۆلۆژیانەی کە جێبەجێکردنی سەربازیان ھەیە. ئەمەش پشت بە گریمانەیەکی تر دەبەستێت: جەنگی بایۆلۆژی سەرتاپاگیر.\nکەواتە دامەزراوەی سەڕبازی دەرماڵەی دارایی زەبەلاح بەدەستدەھێنێت، کە لە کەرتە مەدەنییە گرنگەکان دەبڕدرێت. سوپاکان گرنگی بەو نەخۆشییانە نادەن کە بەڕاستی ملیۆنان مرۆڤ دەکوژن و قەیرانێکی ڕاستەقینەی بەردەوام درووستدەکەن، بەڵکو کاتێک گرنگى پێ دەدەن کە پەیوەست بێت بە نەخۆشییەکانی وەک ڤایرۆسی ئیبۆڵا، ئەنفلۆنزای باڵندە و بەراز، ئارنگ )جمرة الخبيثة (Anthrax -، سارس و لەکۆتایش دا کۆرۆنا. ئەم نەخۆشییانە ژمارەیەکی کەمی مرۆڤ دەکوژێت.\nسەرەڕای ئەوەی کە ئامادەکارییە مەدەنیە بەھێزەکان بەڕاستی خزمەتی ھاوڵاتیان دەکات. سەرکەوتنە پزیشکییە گرنگەکان لە دەستپێشخەریە مەدەنیەکانەوە ھاتوون نەک لە کەرتی سەربازیەوە. بۆ نمونە کۆتاییھێنان بە نەخۆشی سارس بەرھەمی بەھێزکردن و دەستپێشخەریە مەدەنییەکان بوو کە خزمەتی بەرژەوەندی گشتی جیھانی دەکات.\nلە کۆتاییدا تەنھا سیاسەتێکی تەندرووستی جیھانی تەواو دەتوانێت ھەر کەسێک بپارێزێت لەو ھەڕەشە و قەیرانانەی کە بەھۆی نەخۆشیە گۆزراوەکانەوە دروستدەبێت. تاوەکو ئەو کاتەی کە وەھمەکان و ھەڵوەسە جەماعیەکان کە خەیاڵی خەڵکی دەتەننن ئاشکرادەبێت و بەوشێوەیە لێیان تێدەگەین کە گوتارگەلێکن کە تەنھا بۆ سەرلێشێواندنی جەماوەر و شاردنەوەی پەیوەندیە مێژووییەکانی نێوان و مەعریفە و دەسەڵات و بەرھەمھێنانە وەک ئەوەی فۆکۆ لێیدەڕوانی، ئەوا ترسی نەخۆشی بەردەوام دەبێت لە کۆنترۆڵکردنێ ھۆشیاری گشتی و جۆرێک لە سیستەمی تەندروستیش کە بۆ جیھانێکی ئاسایش و زیندوو پێویستە وەک خەونێکی دوور دەمێنێتەوە.