04:17 - 31/05/2020\nئەو وانانەی لە ئەنفلۆنزای ئیسپانییەوە فێریان دەبین؟\nمێژووی ڤایرۆس و پەتاکان نوێ نین، بەڵام هەرکاتێک ڤایرۆسێکی نوێ سەرهەڵدەدات، دیسان مرۆڤایەتیی ترسی لێدەنیشێت، وەک ئەوەی یەکەم جار بێت رووبەڕووی مەترسییەکی لەم جۆرە ببێتەوە. سەد ساڵ پێش ئێستا ئەنفلۆنزای ئیسپانی بەشێکی زۆری جیهانی گرتەوە، لە ئێستاداش بۆ کۆتاییهێنان بە ڤایرۆسی کۆرۆنا کە گیانی لە سەدان هەزار کەس وەرگرتووەتەوە، چی وانەیەک لە ئەنفلۆنزای ئیسپانی وەردەگرین؟\nلە ساڵی 1918 و لەگەڵ نزیکبوونەوە لە کۆتاییهاتنی جەنگی جیهانی یەکەم، ئەنفلۆنزای ئیسپانی بە درێژایی دوو ساڵ و لە سێ شەپۆلی یەک بە دوای یەکدا، بەشێکی زۆری جیهانی گرتەوە و کاریگەری کردە سەر ژیانی کۆمەڵایەتی و ئابووریی 50 ملیۆن کەس.\nسەرەڕای پێشکەوتنە پزیشکییەکان و هەماهەنگییە نێودەوڵەتییەکان، لەگەڵ ئەوەی سەد ساڵ تێدەپەڕێت، بەڵام دەکرێت وانەی گرنگ لە شێوازی رووبەڕووبوونەوەی ئەنفلۆنزای ئیسپانی بۆ رووبەڕووبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا وەربگیرێت و سودی لێوەربگیردرێت.\nئەنفلۆنزای ئیسپانی لە ئازاری 1918 سەریهەڵدا، سەرەڕای ئەوەی لە ماوەی شەش مانگدا بە شێوەیەکی مەترسیدار بڵاوبووەوە و بەشێکی زۆری جیهانی گرتەوە، لە مانگی ئابی هەمان ساڵدا و بەهۆی گرتنەبەری رێکارەکان، لە مانگی کانونی یەکەمی هەمان ساڵدا و لە کۆتا رۆژەکانی 2018 کۆنترۆڵ کرا.\nکاتێک هەموان پێیان وابوو ئەنفلۆنزای ئیسپانی کۆنترۆڵ کراوە و کۆتایی پێهاتووە، بەهۆی ساردبوونەوەی خەڵک و حکومەتەکان لە جێبەجێکردنی رێنماییەکان لە بەشێک لە وڵاتەکان، شەپۆلێکی دیکەی ئەنفلۆنزاکە سەریهەڵدایەوە کە بە شەپۆلی سێیەم ناودەبرێت.\nشەپۆلی سێییەم کە دەرئەنجامی شلکردنەوەی رێکارە تەندروستیی و خۆپارێزیەکان بوو، بووە هۆی گیانلەدەستدانی دەیان هەزار کەسی تر و ئەنفلۆنزاکەش تاکو ساڵی 1920 بەردەوام بوو.\nئەنفلۆنزای ئیسپانی لە کوێ سەریهەڵدا؟\nلەگەڵ ئەوەی پێی دەوترێت ئەنفلۆنزای ئیسپانی، بەڵام یەکەم حاڵەتی ئەنفلۆنزاکە لە چواری ئازاری 1918 لە شاری کانساسی ئەمریکا تۆمارکرا.\nلە کەمپی (Fuston)ی شارەکە چێشلێنەرێک بە ناوی (Albert Gitchel) بەهۆی سەرهەڵدانی نیشانەکانی تا، سەرێشە و کۆکە سەردانی پزیشک دەکات.\nلە ماوەی سێ هەفتەدا لە کەمپەکەدا هەزار و 100 سەرباز برانە نەخۆشخانە و هەزارانی دیکەش تووشی نەخۆشییەکە بوون بەبێ ئەوەی بچنە نەخۆشخانە.\nئەنفلۆنزای ئیسپانی بە خێراییەکی زۆر دەپەڕێتەوە بۆ وڵاتانی ناو شەڕی جەنگی جیهانیی یەکەم (فەڕەنسا، بەریتانیا و ئیتاڵیا) و لە ئیسپانیاش بڵاوبووەوە.\nلە بەهاری 1918 سێ لەسەر چواری سەربازانی فەڕەنسا و نیوەی سەربازانی بەریتانیا تووشی ئەنفلۆنزاکە بوون. لە مانگی ئایاردا گەیشتە باکوری ئەفریقا و دوای ماوەیەکی کەمیش گەیشتە شارە قەرەباڵخەکەی بۆمبای هیندستان. لە مانگی حوزەیران ئەنفلۆنزاکە دەگاتە چین و مانگی تەموزیش یەکەم حاڵەت لە ئوسترالیا تۆمار کرا.\nلە شەپۆلی یەکەمدا ئەنفلۆنزاکە نیشانەکانی سوک بوون و کاتەکەشی کەم بووە، رێژەی مردنیش لەچاو ژمارەی تووشبووان کەم بووە و زۆر بە جیاواز لە ئەنفلۆنزای ئاسایی نەبینراوە، هەر لەبەر ئەم هۆکارەش بە جددی وەرنەگیراوە و رێکاری توند نەگیراوەتەبەر.\nلە مانگی ئابی 1918 ئەنفلۆنزاکە بە شێوەیەکی کوشندە و وەک شەپۆلی دووەم و بەشێوەیەکی کوشندە و قورس تەشەنەی سەندەوە. ئەم شەپۆلە بە بەندەرەکانی ئەمریکا، ئەورووپا و ئەفریقادا و دواتریش بە ناو بنکە سەربازییەکانی ئەورووپادا دیسان بڵاوبووەوە.\nشەپۆلی دووەم کە ماوەی شەش هەفتەی خایاند، بە باکور، ناوەڕاست و باشوری ئەمریکادا بڵاوبووەوە، لە مانگی ئەیلولدا لە رۆژئاوا و باشوری ئەفریقا و بەشێکی زۆری ئەورووپا بڵاوبووەوە. لێرەشەوە ئەنفلۆنزاکە پەڕییەوە بۆ رووسیا و لەوێشەوە بۆ باکوری ئاسیا. مانگی تشرینی یەکەمیش شەپۆلی دووەم دەگاتە چین.\nلە زۆر وڵاتدا کە ئەنفلۆنزاکەی تێدا بڵاوبووەوە، کەرەنتینەی توند، پاکوخاوێنی و رێکارەکان پەیڕەوکران. لە مانگی کانونی یەکەمی 2018 و لە کۆتا رۆژەکاندا وا دەرکەوت ئەنلفلۆنزاکە لە جیهاندا کۆتاییهاتووە.\nئەو کاتەی ئوسترالیا لە سەرەتای 2019 رێکارەکانی خاوکردەوە و کەرەنتینەشی ئاسان کرد، هۆکارێک بوو تاکو ئەنفلۆنزاکە دیسان سەرهەڵبداتەوە و بە زۆربەی وڵاتانی جیهاندا بڵاوببێتەوە.\nپاریس و نیویۆرک کە شوێنی گفتوگۆکانی دوای جەنگی جیهانیی دووەم بوون، بوون بە شوێنی بڵاوبوونەوەی ئەنفلۆنزاکە و خەڵکێکی زۆر تووشبوونەوە.\nلەگەڵ ئەوەی لە ئەم شەپۆلەدا ژمارەیەکی کەمتر خەڵک تووشی ئەنفلۆنزاکە بوون، بەڵام کوشندەییەکەی بە هەمان ئاست بەردەوام بوو.\nلە مانگی ئایاری 2019 کاتێک کۆتایی پەتا گشتییەکەی ئەنفلۆنزای ئیسپانی راگەیەندرا و رێکارەکان خاوکرانەوە، پەتاکە لە ژاپۆنەوە سەرهەڵدەداتەوە و تاکو ساڵی 1920 بەردەوام دەبێت.\nزانیارییە هەڵەکان لەسەر ئەنفلۆنزای ئیسپانی\nئەنفلۆنزای ئیسپانی کاریگەری لەسەر هەموو تەمەنەکان هەبوو، بەڵام زیاتر و بەشێوەیەکی کوشندە کاریگەری لەسەر منداڵ و بەتەمەنەکان هەبوو.\nلەبەرئەوەی بەشێکی زۆری وڵاتەکان ژمارەی حاڵەتەکان و مردووانیان دەشاردەوە و ئاشکرایان نەدەکرد، بە وردی نەدەزانرا ئاستی بڵاوبوونەوەی ئەنفلۆنزاکە و کوشندەییەکەی چەندە.\nشاردنەوەی زانیارییەکان لەبارەی ئەنفلۆنزای ئیسپانی بوونە هۆی ئەوەی تاکو ساڵی1930 نەزانرێت چی ڤایرۆسێک هۆکار بووە بۆ دروستبوونی و لە ساڵی 1933 توانرا لە تاقیگەکاندا ڤایرۆسەکە بە تەواوی دیاریبکرێت و جیابکرێتەوە.\nتەنانەت ناونانی ئەنفلۆنزاکە بە (ئەنفلۆنزای ئیسپانی) لەسەر بنەمای زانیاری هەڵە بووە. ئیسپانیاش لەبەرئەوەی بێلایەن بوو لە جەنگی جیهانیی دووەمدا، بە شێوەیەکی سەربەخۆ و ئازاد لە وڵاتانی دیکەی شەڕەکە زانیارییەکانی لەبارەی ئەنفلۆنزاکەوە بڵاودەکردەوە.\nرۆژنامەکانی وڵاتەکە لەسەر پەڕەی رۆژنامەکان ناوی ئەو کەسانەیان دەنووسی کە بەهۆی ئەنفلۆنزاکەوە گیانیان لەدەستدەدا، هەر لەبەر ئەم هۆکارەش کە بڵاوکردنەوەی ئازادانە و ئاشکرای حاڵەت و مردووانی ئەنفلۆنزاکە بوو، لە زۆر وڵاتدا وەها گومان دەکرا کە ئەنفلۆنزاکە لە ئیسپانیاوە سەریهەڵداوە و ئیتر ناوی لێنرا ئەنفلۆنزای ئیسپانی.\nرێکار؛ کلیلی نەبوونی ڤاکسین\nوەک ئەوەی تاکو ئێستا (31ی ئایاری 2020) هیچ ڤاکسینێک بۆ ڤایرۆسی کۆرۆنا نەدۆزراوەتەوە، لە کاتی بڵاوبوونەوەی ئەنفلۆنزای ئیسپانیشدا هیچ ڤاکسین و چارەسرێک نەبوو، تەنها کلیلی چارەسەر بریتی بوو لە جێبەجێکردنی رێکارەکان بە شێوەیەکی جددی.\nهۆکارێکی سەرەکی بڵاوبوونەوەی ئەنفلۆنزای ئیسپانی ئەوە بوو کە دوای شەش مانگ لە بڵاوبوونەوەی و لە مانگی ئابی 1918 بە شێوەیەکی فەرمیی و رێکخراو دەست بە جێبەجێکردنی رێکار و رێنماییەکان کرا. لە بەشێک لە وڵاتە ئەورووپییەکاندا بەهۆی زیاتر بڵاوبوونەوەیەوە، قوتابخانە، بەشە ناوخۆییەکان و دامەزراوە حکومییەکان خرانە ژێر چاودێرییەوە.\nلە مانگی تشرینی یەکەمی 1918، لە بەشێک لە وڵاتە ئەورووپییەکان رێکارەکان توند کرانەوە و تەنانەت رێکاری نوێشیان بۆ زیادکرا.\nشوێنەکانی پەرستن و قەرەباڵغی دروستکردن قەدەغەکران.\nلە زۆر وڵاتدا پەرستشە ئاینییەکان لە کڵێساکان یان قەدەغە کران یان سنوردار کران.\nهێزە ئەمنییەکان رێگەیان بە کۆبوونەوەی خەڵک نەدەدا و دوکان و هۆیەکانی گواستنەوەی گشتیش قەدەغە کران، گەنجینە، سینەما و هۆڵەکانی شانۆ پاککرانەوە.\nبەرپرسانی تەندروستی سابوون و ئاوی خاوێنی بێبەرامبەریان بەسەر ئەو کەسانەدا دابەشدەکرد کە دۆخی ئابووریان خراپ بوو، گرنگییەکی زۆر بە پاکوخاوینی شتومەک و کەلوپەل دەدرا تف کردنە زەویش قەدەغەکرا.\nلەو شوێنانەی وڵاتانی ئەورووپا کە بەشێوەیەکی چڕ ئەنفلۆنزاکەی تێدا بڵاوبوویەوە، پرسە گێران قەدەغە کرا.\nبەهۆی نەبوونی تۆماری دیاریکراو، بە تەواوی و وردیی نازانرێت رێکارەکان تا چەند کاریگەرییان هەبووە، بەڵام دەتوانرێت بوترێت ئەم رێکارانە بەشداربوون لە زوو دیاریکردنی حاڵەتەکان و چاودێریکردنیان.\nگرتنەوەی بەشێکی زۆری وڵاتانی جیهان بەم ئەنفلۆنزایە کە دوو ساڵی خایاند و ملیۆنان کەس گیانیان لەدەستدا، وانەی زۆری تێدایە بۆ مرۆڤایەتی، ئەو کاتەی رووبەڕووی پەتا و ڤایرۆسی نوێ دەبێتەوە.\nپەروەردەی و فێرکاریی تەندروستی، پاکوخاوێنیی، کەرەنتینە و چاودێریکردنی حاڵەت و تووشبووەکان، بۆ رێگرتن لەو پەتا و ئەنفلۆنزایانەی بڵاودەبنەوە گرنگترین وانەکانن.\nهۆکاری سەرەکی بڵاوبوونەوەی ئەنفلۆنزای ئیسپانی بە سێ شەپۆلی لەسەر یەک، وازهێنان و خاوکردنەوەی رێکارەکانی خۆپارێزی بووە بەر لە کاتی خۆی، کە باجێکی قورسی درا و ژیانی ملیۆنان کەسی کردە قوربانی.


سه‌رۆك نێچيرڤان بارزانى گه‌يشته‌وه هه‌ولێر\nپارێزگاری ھەولێر رێزلینان دەبەخشێتە بەڕێوەبەری گشتی پێشووی ئەوقافی پارێزگای ھەولێر\nلەهەولێر بەئامادەبوونى پارێزگار، دووەمین فیستڤاڵى مەم و زینى دەستى بەکارەکانى کرد\nبۆ جاری سێیەم پارچەکانی تاوەری کارەبا لە گەرمیان دەدزرێن\nمەسرور بارزانی لە تویتەر وەڵامی داواکاریی گەنجێک دەداتەوە: تیمەکەمم راسپاردووە\nدواین زانیاری لە بارەی رووداوی تەقەکردنەکەی حاجیاوا دەخرێتە روو\n2021-09-18 [07:39 AM]\nدواى سه‌ردانێكى فه‌رميى چه‌ند ڕۆژه‌ى به‌ڕێز نێچيرڤان بارزانى، سه‌رۆكى هه‌رێمى كوردستان بۆ له‌نده‌ن و كۆبوونه‌وه له‌گه‌ڵ به‌ڕێز بۆريس جۆنسۆن سه‌رۆك وه‌زيرانى به‌ريتانيا، ئێواره‌ى ئه‌مڕۆ شه‌ممه 2021/9/18 به‌ڕێزيان گه‌ڕايه‌وه هه‌رێمى كوردستان.\nسه‌رۆك نێچيرڤان بارزانى له ميانى سه‌ردانه‌كه‌يدا هه‌روه‌ها له‌گه‌ڵ هه‌ريه‌ك له به‌ڕێزان سه‌رۆكى ئه‌نجومه‌نى لۆردان، وه‌زيرانى ده‌ره‌وه، به‌رگرى، هێزه چه‌كداره‌كان و په‌روه‌رده‌ى به‌ريتانيا و له په‌راوێزى سه‌ردانه‌كه‌شدا له‌گه‌ڵ به‌ڕێز شێخ محه‌مه‌د بن زايد جێنشينى ئه‌بوزه‌بى و جێگرى فه‌رمانده‌ى گشتيى هێزه چه‌كداره‌كانى ئيمارات و سه‌رۆكى ئه‌نجومه‌نى ڕاپه‌ڕاندنى ميرنشينى ئه‌بوزه‌بى كۆبووه‌وه.\nله كۆبوونه‌وه‌كاندا بره‌ودان به په‌يوه‌ندييه‌كان و بواره‌كانى هاريكارى و دۆخى عيراق و هه‌رێمى كوردستان و دوايين پێشهات و په‌ره‌سه‌ندنه‌كانى ناوچه‌كه تاوتوێ كران و بيرورايان له‌باره‌يه‌وه ئاڵوگۆڕ كرد.\nهه‌ر له ميانى سه‌ردانه‌كه‌دا سه‌رۆك نێچيرڤان بارزانى، ئه‌كاديماى شاهانه‌ى ساندهێرستى سه‌ربازيى به‌ريتانى به‌سه‌ر كرده‌وه و له‌گه‌ڵ به‌ڕێز جۆن مێجه‌ر سياسه‌تمه‌دار و سه‌رۆك وه‌زيرانى پێشووترى به‌ريتانيا و گرووپى په‌رله‌مانته‌رانى دۆستى كوردستان له په‌رله‌مانى به‌ريتانيا، ديدار و چاوپێكه‌وتنى ئه‌نجام دا.\nئەم هەواڵە 367جار خوێندراوەتەوە


نێچیرڤان بارزانی له یادی كیمیابارانكردنی هه‌ڵه‌بجه په‌یامێكی بڵاوكرده‌وه – رۆژنامه‌ی خه‌بات\nنێچیرڤان بارزانی له یادی كیمیابارانكردنی هه‌ڵه‌بجه په‌یامێكی بڵاوكرده‌وه\nئەمڕۆ شەممە بە بۆنەی 31مین ساڵیادی کیمیابرانی هەڵەبجە، سەرۆکوەزیرانی هەرێمی کوردستان، پەیامێکی بڵاو کردەوە و ده‌ڵێت: با ئه‌م ڕۆژه ببێته بیرهێنانه‌وه‌یه‌ك بۆ ڕێگه‌گرتن له دووباره‌بوونه‌وه‌ی هه‌ر جینۆسایدێك دژ به هاووڵاتییانی ئێمه.\nنێچیرڤان بارزانی سه‌رۆك وه‌زیرانی هه‌رێمی كوردستان به بۆنه‌ی 31 ساڵه‌ی تاوانی كیمیابارانكردنی هه‌ڵه‌بجه له تۆڕی كۆمه‌ڵایه‌تی تویته‌ر په‌یامێكی بڵاوكرده‌وه، له په‌یامه‌كه‌ی سه‌رۆك وه‌زیراندا هاتووه، ئه‌مڕۆ یادی قوربانیانی هه‌ڵه‌بجه ده‌كه‌ینه‌وه كه له هێرشێكی كیمیایی دڕندانە و به ده‌ستی ڕژێمی دڕنده‌ی سه‌دام حوسێن له ساڵی 1988 ئه‌نجام درا.\nهه‌ر له په‌یامه‌كه‌دا هاتووه، با ئه‌م ڕۆژه ببێته بیرهێنانه‌وه‌یه‌ك بۆ ڕێگه‌گرتن له دووباره‌بوونه‌وه‌ی هه‌ر جینۆسایدێك دژ به هاووڵاتییانی ئێمه و خه‌ڵكانی دیكه له هه‌ر شوێنێك له‌ژێر ناوی ڕه‌گه‌زپه‌ره‌ستی، و ئایین و سیاسه‌ت.\nبابه‌تی پێشوو ڕێوڕەسمی 31مین ساڵیادی کیمیابارانی هەڵەبجە بەڕێوە دەچێت\nبابه‌تی دواتر بەرەو هەڵەبجەیەكی نوێ


Diplomatic Magazine | نامەیەكی مام جەلال بۆ مەلا مستەفا\nمام جەلال لەنامەكەدا چی بە مەلا مستەفا دەڵێت؟\nنامەیەكی مام جەلال بۆ مەلا مستەفا\nدوای ڕووخانی دەسەڵاتی عەبدولكەریم قاسم‌و گرتنە دەستی دەسەڵات لەلایەن بەعسییەكانەوە‌و بوونی عەبدولسەلام عارف بە سەرۆكۆماری عێراق، پارتی دیموكراتی كوردستان لەگەڵ ڕژێمی تازەدا سەبارەت بە مافەكانی كورد لە عێراقدا دەكەونە گفتوگۆ.\nچوونی مام جەلال بۆ بەغداد بۆ بەدواداچوونی ئەو بەڵینانە بووە كە مانگی پێشتر وەفدی حكومەتی عێراقی بە مەلا مستەفایان داوە.\nڕۆژی 8ی شوباتی 1963 حیزبی بەعسی عەرەبی بەهاوبەشی ئەفسەرو فەرماندە نەتەوە پەرستە عێراقییەكان‌و بەهاوكاری پارتی‌و سەركردەكانی شۆڕی ئەیلوول، كودەتای بەسەر حكومڕانی عەبدولكەریم قاسمدا كرد.\nكەمتر لە دوو مانگ لە خستنی عەبدولكەریم قاسم‌و هاتنە سەر دەسەڵاتی بەعسییەكان، پارتی‌و مەلا مستەفا وەفدێك بەسەركردایەتی مام جەلال كە ئەوكات ئەندامی كۆمیتەی ناوەندی پارتی بووە، دەنێرنە بەغداد بۆ گفتوگۆكردن لەگەڵ دەسەڵاتدارانی نوێی عێراقدا.\nلە 4ی مانگی ئازاری 1963 وەفدێكی حكومەت كە پێكهاتبوون لە تاهیر یەحیا سەرۆكی ئەركانی سوپاو فواد عارف وەزیری دەوڵەت‌و بابا عەلی شێخ مەحمودو كۆمەڵێك كاربەدەستی دیكەی عێراق، لە ناوچەی بتوێن چوونەتە لای مەلا مستەفاو سێ ڕۆژ دوای هاتنی ئەو وەفدەش لە ڕادیۆی بەغدادەوە ئەوە بڵاو كراوەتەوە كە حكومەتی عێراقی لە سەر بنەمای لامەركەزیەت دان بە مافی كورددا دەنێت.\nلە ڕێكەوتی 6 – 4 – 1963، مام جەلال كە سەرۆكی وەفدی كورد بووە، لە نامەیەكداو لە میانی پێنج خاڵدا ڕەوشی گفتوگۆو دانووستان‌و هەڵوێستی كاربەدەستانی ئەوكاتەی عێراق بۆ مەلا مستەفای سەرۆكی پارتی ڕوون دەكاتەوەو داوای لێدەكات كە هەرچی زووە وەڵامیان بداتەوە كە چی بكەن‌و چۆن بجوڵێنەوەو هەڵوێستیان چیبێت، ئایا بمێننەوە یاخود بگەڕێنەوە.\nمام جەلال بۆ گفتوگۆكردن لەگەڵ بەرپرسانی حكومەتی بەعسی عێراقی، كە دوو مانگ لەوەوبەر كودەتایان بەسەر عەبدولكەریم قاسمدا كردبوو، هاوڕێ لەگەڵ ساڵح یوسفیدا چوو بووە بەغداد.\nوەكو لە سەرەتای نامەكەوە ئاماژەی پێدەدات، ئەوە نامەی دووەمی مام جەلالە كە 56 لەمەوبەر بۆ مەلا مستەفای ناردووەو پێشتریش سەبارەت بە ڕەوشی گفتوگۆ زانیاری دیكەی بۆ ناردووە.\nلە خاڵی یەكەمی نامە پێنج خاڵییەكەیدا، مام جەلال مەلا مستەفا ئاگادار دەكاتەوە كە مفاوەزات ڕاوەستاوەو حكومەت وەفدی شەعبی ناردووە بۆ لایان‌و حكومەت نایەوێت یەكسەر خۆی بیان بینێت.\nمام جەلال گومانی خۆیشی سەبارەت بەم هەڵوێستەی بەرپرسانی باڵای ئەو كاتەی حكومەتی عێراقی بۆ مەلا مستەفا ئاماژە پێداوەو نووسیوویەتی:" حكومەت دەیەوێت بەوانە بسەلمێنێ كەوا مەتالیبی ئێمە زۆرەو تەحەمول ناكرێت، تا ئەگەر شەڕ دەستی پێكردەوە ئۆباڵی بخەنە ئەستۆی ئێمە".\nهەر سەبارەت بە نەبینینی كاربەدەستانی باڵای حكومەت، لە خاڵی دووەمی نامەكەیدا، باسی لەوە كردووە كە قەرار بووە شەوێك بەر لە نووسینی نامەكە سەرۆكوەزیران ببین، بەڵام ئیعتزاریان خواستووەو وتوویانە لە ڕۆژی شەممە سەرۆكوەزیران بۆ ئێوە تەرخان دەبێت‌و هەموو وەختی بۆ مەسەلەی ئێمە دەبێت، كەچی بۆ بەیانی زانیمان ئەچێتە قاهیرە.\nلە خاڵی سێیەمی نامەكەی مام جەلالدا بۆ مەلا مستەفا ئاماژە بەوە دراوە كە لەناو حكومەت‌و حیزب‌و كەسایەتییەكاندا دیعایەیان لەبارەوە كراوە كە وەفدی كوردی مەتالیبیان زۆرەو توندن، مام جەلال نووسیوویەتیشی:" حسێن جەمیل زۆر دیعایەی لەسەر من كردووە كە گوایە من توندو مەغرورم‌و بە زمانی خەنجەر قسە دەكەم".\nهەر لەنامەكەدا مام جەلال زانیاری بە مەلا مستەفا دەدات كە ڕۆژی پێشتر سەفیری عەرەبییەی موتەحیدەیان دیوەو سڵاوی ئەویان " واتە سڵاوی مەلا مستەفا" پێدا ناردووە بۆ جەمال عەبدولناسرو ئاگاداریان كردووە كە حكومەتی عێراقی بەناوی كوردەوە قسە ناكات‌و دەبێت بۆچوونی كورد وەربگرن.\nپاش پێدانی زانیاری بە مەلا مستەفا لەسەر ڕەوشی دانووستان‌و هەڵوێستی كاربەدەستانی حكومەت، مام جەلال پێشنیار بۆ مەلا مستەفا دەكات كە پێوویستە مەشروع تەقدیم بكەن بۆ لامەركەزیەت‌و پەیوەندیش بە جەمال عەبدولناسرەوە بكەن.


دایکوباوکە سویدییەکان سترێسترینن لە ئەوروپادا - Radio Sweden Kurdish - رادیۆی سوید Radyoya Swêdê | Sveriges Radio\nدایکوباوکە سویدییەکان سترێسترینن لە ئەوروپادا\nبڵاو کرایه‌وه måndag 12 augusti 2013 kl 15.39\nدایکوباوکە سویدییەکان سترێسترین دایکوباوکن لە ئاستی ئەوروپادا و ئەو کەسەی بێهاوسەرە و بەتەنها ئەرکی منداڵەکەی کەوتۆتە ئەستۆ حاڵی خراپترە کەچی کۆمەڵکە بە پێی پێویست تێگەشتنی بۆ هەلومەرجی ژیانی ئەو کەسانە نییە، ئەمە لێکۆڵینەوەیەکی نوێی ئەوروپی نیشانی داوە.\nهانس بۆریس یەکێک لەو باوکانەیە بەتەنها لەگەل منداڵەکەی دەژی و یەکێک لە باوکانەیە زۆربەی کات هەست بە سترێس دەکات.\n- ژیان وەک مەتەڵێکی لێ دێت، دەبێت کار بکەیت، خواردن ئامادە بکەیت و مناڵەکەش دەبێت فریای چالاکی و هاوڕێکانی بکەوێت، بۆریس دەڵێت هەمیشە دەبێت هەنگاوێک پێش پێداویستییەکان بکەویت، هەندێک ڕۆژ بەپێی دەقە و سەعات پلانەکانت داڕشتووە و ڕۆژی واش هەیە پێویستت بە پشووە و هەوڵ دەدەیت پلانی بۆ دابنێیت تەنانەت پلاندانن بۆ پشوودانەکەش دەبێتە مایەی فشار و سترێس.\nهانس بۆریس لە شاری یۆنشێۆپینگ لەگەڵ کورە هەشت ساڵانەکەی دەژی، ماوەی پێن ساڵە بەتەنها دەژی و دەڵێت زۆربەی کات هەست بە سترێس دەکەم.\nکێشەی ستریس تەنها بۆریس ناگرێتەوە بەڵکە دایکوباوکانی سویدی بەگشتی ژیانیان پڕلە سترێسە و بە زەحمەت بالانسی نێوان کار و منداڵ بەخێوکردینیان بۆ ڕادەگیرێت، ئەمە بەپێی لێکۆڵینەوەیەک کە ماوەی دەساڵە لە هەشت وڵاتی ئەوروپی لەو پرسەی کۆڵیوەتەوە و دەرکەوتووە سودیدییەکان لە هەمووان سترێسترن. ئەمە لەکاتێکدایە کە سوید باشترین بیمەی دایکوباوکایەتی و دایەنگا و شوینی کاتی ئازادی بۆ منداڵان هەیە.\nبەپێی لێکۆڵینەوەکە هۆکاری ستڕیسی سویدییەکان ڕەنگە ئەوە بێت کە لە سویددا چاوەڕوانییەکان لەسەر دایکوباوک و چاوەڕوانی دایکوباوک خۆشیان زیاترە بەراورد بە باقی ئەوروپا. بۆ نموونە هەوڵ دەدەیت لە کاردا سەوکوتوبیت و پێش بکەویت، خواردنی خۆشیش بزانیت، فریای وانە و خوێندنی مناڵەکانیش بکەویت ئینجا ماڵێکی جوان و پاکوخاوێنیشت هەبێت. ئەمە هاوکێشەیەکە ڕاگرتنی هەروا ئاسان نییە بەتایبەت کە بێهاوسەر و تەنها بیت لەگەڵ منداڵەکەت بەڕای بۆریس.\n- ئا بەڕاست ئەوەت کە تایبەتە بە خواردن، لەبری ئەوەی خواردنی ئامادەکراو بکڕێت بۆ نموونە کفتە نێرگزی (köttbullar) ی ئامادەکراو بخەیتە تاوەیەک و بە بیست دەقەیەک خواردنەکە ئامادە بێت، بەهەرحاڵ هاوڕێم هەیە ئەمە قوبوڵ ناکات و دەڵێت باشتر وایە خۆت کفتەنێرگزییەکە دروست بکەیت و هەر نیو سەعاتێک زیاتر دەبات، بەڵام بۆریس دەڵێت ئاخر بۆ کەسێکی وەک من ئەو نیو سەعاتە زۆرە و ڕەنگە لەو ماوەیەدا لەبری چێشت لێنان فریا بکەوم یارمەتی منداڵەکەم بەم وانەکەی بخوێنێ.\nئەو دایکوباوکانەی بێهاوسەرن و یەکێکیان بە تەنها ئەرکی منداڵی دەکەوێتە ئەستۆ گروپێکی گیرۆدەن لە کۆمەڵگەدا و بۆ ئەوەی بتوانن ژیانێکی ئاسایی ببەنە سەر دەبێت بۆ نموونە خاوەنکارەکەیان تێگەشتنی بۆ بارودۆخی ژیانیان هەبێت، بەڵام بەپێی لێکۆێنەوەکە ئەو دایکوباوکانە پشتگیری تەواو ناکرێن و سوفیا لیۆفگرێن بەرپرسی گشتی ڕێکخراوی دایکوباوک بێوێنەکانە (Makalösa föräldrar) دەڵێت بۆ نموونە ڕەنگە خاوەنکار ئەو دایکوباوکانە بخاتە بەر دووڕیانی هەڵبژاردنێک مۆڵەتی دایکوباوکایەتی یاخود کارێکی باشتر.\n- بۆ نموونە خاوەنکارەکە ئاوهات پێ دەڵێت: ئا لەم کاتەدا کە ئیش و کاڕیکی زۆرمان هەیە داوای مۆڵەتی دایکایەتی یاخود باوکایەتی دەکەیت دەبێت بزانیت کە منیش کارە نوێ باشەکەت نا دەمێ. ئێمە لێۆفگرێن دەڵێت دەمانەوێت ئەم بارودۆخە بگۆڕین و ئەو خاوەنکارانەی ئەم جۆرە هەڵوێستە نێگەتیڤانەیان هەیە دەبێت کۆرشیان بدرێتێ کە بە تایبەت ئاسانکاری بۆ مۆڵەتی باوکایەتی بڕەخسێنن.\nبەڵام لە پاڵ ئەمانەشدا پێویست بە بڕیار و گۆڕانکاری لە ئاستی سیاسیدا دەکات، سوفیا لیۆفگرێن دەڵێت هەڵگرتنی ئەرکی منداڵ لەلایەن هەردوو لاوە واتا دایک و باوکیش کارێکی گرنگە هەربۆیە ئێمە لە ڕێکخراوی دایکوباوکانی بێوێنە لەهەوڵی ئەوەداین کە مۆڵەتی دایکوباوکایەتی لە نێوانیاندا دابەش بکرێت.\n- ئەگەر دوو هاوسەرەکە جیاشبووبنەوە گرنگ نییە هەردوو لا دەبێت ئەرکی دایکوباوکایەتی دابەش بکەن و پەروەردەی منداڵ بگرنە ئەستۆ، ئەوەش دەبێت لە قۆناغی تەمەنی سەرەتایی منداڵەکەوە دەست پێ بکات تا لەگەڵ گەورەبوونیدا دابەشکردنی ئەرکەکانیشی لەلایەن دایکوباوکە بە شێوەیەکی سروشتی گەشە بکات.\nجێی باسە ڕێکخراوی دیکوباوکە بێوێنەکان سیاسییانە کار بۆ بەرزکردنەوەی پرسی ئەو دایکوباوکانە دەکات کە بێ هاوسەرن و بەتەنها ئەرکی منداڵیان کەوتۆتە ئەستۆ. خواستی ئەم گۆڕانکارییانە لەلایەن هانس بۆریسەوە پێشوازی لێ دەکرێت و دەڵیت لەو کاتەوەی کوڕەکەی هەشت ساڵی پڕردۆتەوە چیتر مافی مۆڵەتی باوکایەتی نەماوە ئەوەش مانای ئەوەیە کە چیت ناتوانێت لەکاتی پشووی فێرگادا لەگەڵ کوڕەکەی بمێنێتەوە و لەگەڵیدا بەشدای چالاکییەکانی کاتی ئازادی بێت.\n- بۆریس دەڵێت گەر بکرابا و ماوەی مۆڵەتی دایکوباوکایەتی تا 12 ساڵی بوایە باشتر دەبوو چونکە ئیتر لەو تەمەندا منداڵەکە پشت خۆی دەبەستێت و دەتوانێت خۆی بچێتە چالاکییەکانی یاخود خواردن بۆ خۆی گەرم بکاتەوە.\nجێی باسە ئەو لێکۆڵینەوەیەی لە ئاستی ئەوروپادا لەسەر پرسی دایکوباوکان و پرسی سترێس لە ژیانیاندا کراوە لەلایەن یەکیەتیی ئەوروپاوە دارای کراوە و پاشخانەکەی وردبوونەوە بووە لە هۆکاری کەمبوونەوەی منداڵ دروستکردنە لە ئەوروپادا. بۆ ئەو لێکۆڵینەوەیە نزیکەی 300 دایکوباوک گفتوگۆیان لەگەڵدا کراوە و نزیەی چل کەسیان سویدی بوون.


8/6/2020 2:54:00 PM\nتەقینەوەکەی لوبنان لە بەیروتی پایتەخت جیھانی توشی شۆک کرد تەنانەت وڵاتانی جیھانی لەسەر ئاستی باڵا و لێدوانی خێرا و سەرنجراکێشی بەدوای خۆیدا ھێنا دیارترینیان وەکو:\n٠١ لێدوانەکەی دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ویلایەتەیەکگرتوەکانی ئەمریکا بوو، کاتێک لە لێدوانەکەیدا گومانی خستە سەر تەقینەوەکە و پاڵپشت بەڕاوێژی پلەباڵا سەربازیەکانی وڵاتەکەی وتی: ئەوەی لە لوبنان ڕوویدا تەقینەوەی بۆمبە، ھەرچەند دوو ڕۆژ دواتر لەنوێترین لێداونیدا پاشگەزبونەوەی ڕاگەیاند و ھەردوو کۆمپانیای فەیسبوک و تویتەر لێدوانەکەی یەکەمیان سڕیەوە ئەمەش یەکەمجارە حاڵەتێکی لەم شێوە لەسەر ئاستی سەرۆک کۆماری ئەمەریکا ڕووبدات لەکاتێکدا خاوەنی دەزگایەکی ھەواڵگری بەھێزە لەسەر ئاستی جیھان، بەمەش گومان دەخرێتە سەر پاشگەزبونەوەکەی ترەمپ.\n٠٢ تەقینەوەکە بەجۆرێک نائاسایی بوو ھەر زوو تۆمەتبارکردنی ئیسڕائیلی بەدواداھات، لەگەڵ ئەوەش دا ئیسڕائیل بەفەرمی تۆمەتەکەی ڕەتکردەوە، تەنانەت دوو ڕۆژ دواتر کەھاوکات بوو لەگەڵ لێدوانە پەشیمانیەکەی سەرۆکی ئەمەریکا ھاوخەمی و پاڵپشتی ھاوکاری بۆ گەلی لوبنان ڕاگەیاند کەئەمەشیان ھەڵوێستێکی دەگمەنە لەلایەن ئیسڕائیل بۆ وڵاتێکی عەرەبی چ جای وڵاتێکی وەکو لوبنان کەحزب اللە ی تێدابێ!\nئەوە جگە لەوەی تەقینەوەکەی بەیروتی پایتەخت وەک لەگرتە ڤیدیۆییەکان بەجۆرێک سامناک دەردەکەوێ کە لەسەر ئاستی جیھانی خەڵکان ھاوشێوەی تەقینەوەکەی ھێرۆشیما وەسفیان دەکرد.\nلەنوێترین پێشھاتیشدا گومان دەخرێتە سەر ئەوەی کە ڕەنگە تەقینەوەکەی لوبنان درێژکراوەی تەقینەوەکانی تاران و جبەخانەکانی حەشدی شەعبی بێ لەعێراق ھەروەک ئەوەی احمد حەریری ئەمینداری گشتی تەیاری موستەقبەلی لوبنانی خستیەڕوو ، ھەر چەند حکومەتی لوبنان لێکۆڵینەوەی دەسپێکردوە و نەگەیشتۆتە ئەنجامی کۆتایی بەڵام ھەرزوو بڵاویان کردەوە ماوەی شەش ساڵە مەوادی کشتوکاڵی کە ھۆکارێکە بۆ تەقینەوە لە شوێنەکە بونی ھەبووە، بەڵام لەگەڵ ئەوەش دا نابێتە ھۆکاری ڕەتکردنەوەی گومانەکان چونکە زۆر ئاساییە بونی ئەو مەوادانە لەشوێنەکە ڕێگەی کاولکاریەکەی ئاسانتر کردبێ و ئیستغلال کرابێ، لەیادیشمان نەچێت تەقینەوەکە لەبەندەرێکی بازرگانی ھەستیار و گرنگ لەسەر ئاستی وڵاتانی ناوچەکە ڕوویداوە.\nدواجار ھەموو ئەمانەی باس دەکرێ پێشبینی و گومانە بۆ دۆخەکە تا ڕاگەیاندنی ئەنجامی لێکۆڵینەوەکان بەفەرمی لەلایەن حکومەتی وڵاتەکە، بەڵام ئەگەر وادابنێن ئەوەی لە لوبنان ڕوویدا درێژکراوەی تەقینەوەکانی تاران و عێراق بێ، ئاخۆ تەقینەوەی داھاتوو لەکام وڵات و جبەخانە دەبێ؟


لە ماوەی 171 ساڵی رابردوودا، لە جیهان 108 ریفراندۆم بۆ سەربەخۆیی بە فەرمی و نافەرمی بە ریفراندۆمەكەی ساڵی 2005ی كوردستانیشەوە ئەنجامدراوە،چاوەڕوان دەكرێت یەكەم هەفتەی پایزی گەرمی ئەمساڵیش دوو ریفراندۆمی پڕ لە كێشەو چون یەك و نزیك لە یەك لە كات و هەڵوێستی نێو دەوڵەتی و دابەشبوونی بەرەكان لە كوردستان و كەتەلۆنیا ئەنجام بدرێت، كەتەلۆنییەكان دەیانەوێت بە كۆماری سەربەخۆوە بچێنە ناو ساڵی 2018 ەوە، وەلێ دەسەڵاتدارانی كوردستان كاتی راگەیاندنی دەوڵەتی كوردستان‌و شێوازی دەسەڵاتداریەتییەكەیان تائێستا رانەگەیاندووە، نا زانین بە چ جۆرە كەشتییەك دەمان بەنە جیهانی سەربەخۆییەوە.\nخەریكە بە تێپەڕ بوونی كات، چەمكی ریفراندۆم جێگای خەباتی چەكداری لە جیهاندا بۆ رزگاری و سەربەخۆیی بگرێتەوە، رۆژ بە رۆژیش ئەم چەمكە زیاتر شوێن پێی خۆی نەك بۆ سەربەخۆیی بگرە بۆ سەرجەم خواستەكانی مرۆڤایەتی بكاتەوە، ئەمرۆ لە سەرتاسەری جیهان سەدان پارتی سیاسی لە دەیان وڵات كار بۆ چەسپاندنی دیموكراسی راستەوخۆ دەكەن لە بری دیموكراسی نوێنەرایەتی مردوو كە نەیتوانیوە چارەسەری كێشەكانی مرۆڤ بكات ، ریفراندۆم یەكێك لە پایە گرنگەكانیەتی، مەسەلەی ریفراندۆم نەك تەنها بۆتە باو لەو وڵاتانەی تەنگشەی ئابوری و سیاسیان هەیە و لە روی پێكهاتەیی ئاینی و نەتەەییەوە فرەیین، بەڵكە چەندین هەرێمی وڵاتە یەكگرتووەكانی ئەمەریكاش هەر لە كالیفۆرنیاوە بگرە تا بۆرتریكۆ تازەترینیشیان دورگەی گوامییە داوای ریفراندۆم دەكەن بۆ جیابونەوەو سەربەخۆیی، هەندێكیان بەهۆی دەوڵەمەندی و هەندێكی كەشیان بەهۆی پەراوێزخستن و داگیركارییەوەیە، كەواتە تا دێت خواستی سیاسی لەسەر كاڵای ریفراندۆم زیاد دەكات و گەردەلولی ریفراندۆم رەشماڵی سایكیس بیكۆكانی رابردوو رادەماڵێت و لە روی سیاسیشەوە دیموكراسی راستەوخۆ پەلاماری دیموكراسی نوێنەرایەتی دەدات، كە بەم گەڕو گولییەی ئێستای ناتوانێت وەڵام بە خواستەكانی مرۆڤایەتی بداتەوە.\nبڕیارە یەكی ئۆكتۆبەر كەتەلۆنییەكان ((كەتەلۆنیا یەكێكە لە هەرێمەكانی ئیسپانیا، روپێوەكەی 32،106 كیلۆمەتر دوجارەو ژمارەی دانیشتوانیشی 7،539،618 كەسە لەوانە 1104782 كەسیان بێگانەن كە دەكاتە نزیك 15%، كۆی بەرهەمی نەتەوەیی لە ساڵی 2012 255،204 ملیار دۆلارە، قەبارەی ئابورییەكەی هاوتایە بە ئابوری پاكستان و كۆڵۆمبیا، داهاتی تاكی 33،580 دۆلارە لە ساڵێكدا)) بچنە سەر سندوقەكانی دەنگدان و لە راپرسیەكدا دەنگ بە سەربەخۆیی هەرێمەكەیان یاخود مانەوە لە چوارچێوەی ئیسپانیا بدەن، كە هەرسێ پارتی كەتەلۆنی (چەپی كۆماری كەتەلۆنی Esquerra Republicana de Catalunya (ERC)، نزیكایەتی دیموكراتی كەتەلۆنی (راست) Democratic Convergence of Catalonia (CDC)(17-11-1974دامەزراوە)، پارتی چەپگەرای كوبPopular Unity Candidacy (CUP) بڕیاریان لەسەر داوە لە پەرلەمانی هەرێمەكەیانەوە بە زۆرینەی 72 دەنگ لە كۆی 135 كورسی پەرلەمانی هەرێمەكە، بە پاڵپشتی كۆمەڵێك پارت و گروپی دەرەوەی پەرلەمان كە زۆریان گروپی چەپگەرای دەستەبژێری بچوكن، لە بەرامبەردا پارتی گەلی دەسەڵاتدار (راستی پارێزگار) و سۆسیالست و پارتی راستگەرای سیودانۆس بە توندی دژی ریفراندۆمەكەن، لەم نێوەدا لیستی پێكەوە دەتوانین پۆدیمۆس-شیوعی پشتیوانی لە پرۆسەی ریفراندۆم دەكەن و بە پرۆسەیەكی دیموكراسی دەزانن وەك تاكە پارتی نیشتمانی ناو پەرلەمان، وەلێ بەشێكیان لە گەڵ راگەیاندنی دەستبەجێی سەربەخۆیی نین و پێیان وایە پێویستە دەستوری وڵات بۆ ئەوكارە هەموار بكرێتەوە، ئەویش پێویستی بە سێ لەسەر چواری كورسییەكانی پەرلەمانە بۆیە محاڵە بەم نەخشە سیاسییەی ئێستاوە بێتە دی.\nhttps://drive.google.com/file/d/0Bxrh_sv1paPsdFNiRDhrSndvTTA/view ، لێرەدا ئەوانەی دژ بە سەربەخۆین بەشداری دەنگدانەكە ناكەن وئەنجامدانی ریفراندۆمەكە بە نایاسایی دەزانن.\nحكومەتی ئیسپانی بڕیاری داوە، ئەوەی بەشداری پرۆسەكە بكات بەهەر شێوەیەكە، بانگەشەكردن و رواندنی مامەڵە،دەنگدان و بڕیاردان ، لە هەموو شوێنە گشتییە حكومییەكان سزا بدات و لەكارەكانیان دوریانبخاتەوە، هاوكات هەڕەشەی راگرتنی بودجەشی لە هەرێمەكە كرد و كار گەیشتە سەر پەلاماری سەربازیش، وەزیری بەرگری ئیسپانیا دولوربس دی كۆزبیدال داوای لە سەركردە سەربازییەكان كرد سەلامەتی و یەكپارچەیی ئیسپانیا بپارێزن، ئەمەش بۆ خۆی هەڕەشەی داگیركردنی سەربازی و گەڕانەوە بوو بۆ سەردەمی دكتاتۆری فرانكۆ(1936-1975) لە بەرگی دیموكراسیدا، دوای پەلامارە تیرۆریستییەكەی بەرشەلۆنە وەزیری بەرگری ئیسپانی رایگەیاند ئێستا ئەوان لە ئینزاری چواردان، یەك هەنگاو ماوە بۆ ئینزاری 5 تا ببێتە حوكمی عورفی لە وڵات، لە دوای سەردەمی جەنەراڵ فرانسیسكۆ فرانكۆوە یەكەمجارە سوپا بەو شێوەیە دابەش بكرێت، تەنانەت لە 11ی ئازاری ساڵی 2004 دا كە قاعیدە تەقینەوە خوێناوییەكانی مەدریدی ئەنجامدا كە 191 كەس بوونە قوربانی و 1755 كەسیش بریندار بوون ، وە لە هەشتاكان كە سوپای ئیتای باسكی 425 كەسی لە تەقینەوەیەكدا كوشت ، كەچی لەوكاتانە حوكمی عورفی و هەڕەشەی سەربازی نەكراوە، ئێستا بە بەهانەی شەڕی تیرۆرەوە دەیانەوێت شەڕی كەتەلۆنییەكان بكەن، رۆژنامەی بایسی نزیك لە سۆسیالستەكان داوای لە كەتەلۆنییەكان كرد واز لە ریفراندۆم بهێنن بەهۆی مەترسییەكانەوە، ئەمە هەڵوێستی سۆسیالستە ئۆپۆزسیۆنەكان بێت دەبێت دەسەڵاتدارە راستگەراكەی وڵات چی بڵێن؟،چاودێران پێیان وایە شۆفینیەتی حكومەت كە دەربڕی شۆفینیەتی نەتەوەی سەردەستە لە دوای دەسەڵاتی فرانكۆوە گەیشتۆتە پۆپە.\nجگە لەوەی حكومەت هەڕەشە لە ئەنجامدانی ریفراندۆمەكەی 1ی ئۆكتۆبەر دەكات، هاوكات لە 6ی شوبات ئەرتۆر ماس و جوانا ئۆرتیغا دادگایی كران لەسەر ریفراندۆمە شكستخواردووەكەی ساڵی 2014، لە مانگی ئازار لە ئەرتۆر ماس قەدەغە كرا بۆ ماوەی 2 ساڵ لە وەرگرتنی كاری گشتی (حكومی) دور خرایەوەو سزای 36500 ئیرۆش درا.\nململانێی ریال و بەرشەلۆنە، ڕەنگدانەوەی ململانێی هەردوو پایتەختە،روحی ململانێی ئیسپان و كەتەلۆنیایە، ئەم ململانێ 303 ساڵیە لە 11ی ئەیلولی 1714ەوە تا هەنووكە بەردەوامە، لەو رۆژەوەی كەتەلۆنیا ئاڵاكەی هێنرایە خوارەوە لەسەردەمی فلیپی پێنج خرایە سەر ئیسپانیا و كۆتایی بە سەربەخۆیەكەی هێنرا دەستیپێكردوە، كەتەلۆنییەكان ئەو رۆژە لە بیر ناكەن و هەر بۆیەشە 11 ی سەپتەمبەر بە رۆژی سەربەخۆیی دەزانن.\nلە 14ی نیسانی 1931 دا كۆماری كەتەلۆنیا تاك لایەنە راگەیەنرا فرانسیسك ماكیا كەسایەتی سەربەخۆی چەپ لە ساڵی 1931 لە لایەن پەرلەمان و حكومەت و دادگای لێپێچینەوەی كەتەلۆنیا دیاری كرا بە یەكەم سەرۆكی وڵات لە دوای 214 ساڵ داگیركاری،لە ساڵی 1932 لە دوای بە دەسەڵات گەیشتنی بەرەی گەل (سۆسیالست-شیوعی) لە ئیسپانیا، كەتەلۆنییەكان بە فەرمی ئۆتۆنۆمیان وەرگرت و زمانی كەتەلۆنیش بووە زمانی فەرمی وڵات.\nوەلێ زۆری نەخایاند كاتێك سەرۆكی فاشیستی ئیسپانیا جەنەراڵ فرانسیس فرانكۆ كودەتای كرد لە 8ی ئابی 1936، حكومەتە چەپگەرا خاوەند ئۆتۆنۆمییەكەی كەتەلۆنیای هەڵوەشاندەوەو زمانەكەشیانی قەدەغە كرد، جوسیب سۆنال سەرۆكی یانەی بەرشەلۆنەی دەستگیر كرد و ئیعدامی كرد، دوای فرانكۆ و گەڕانەوەی سستەمی پاشایەتی بۆ وڵات لە ساڵی 1975 دا ، لە راپرسی ساڵی 1978 دا ، 90%ی كەتەلۆنییەكان دەنگیان بە دەستوری دیموكراتی ئیسپانیا دا، كە دان بە ئۆتۆنۆمی بۆ نەتەوەكان و هەرێمەكان دەنێت لە ناویاندا كەتەلۆنیا لە چوارچێوەی یەكێتی خاكی ئیسپانیا، ئێستا كەتەلۆنییەكان باجی ئەم دەنگدانە دەدەنەوە .\nململانێ سیاسییەكان نێوان بەرشەلۆنەی داگیركراو و ریالی داگیركەر لە ناو یاریگاكانی تۆپی پێ رەنگی دایەوە تا گەیشتە ئەوەی لە ساڵی 1943 دا فرانكۆ هەڕەشەی توندی لە بەرشەلۆنە كرد كە نابێت بیباتەوە ، هاوكات فرانكۆ هەڵدانی ئاڵای یانەی بەرشەلۆنەی قەدەغە كرد، وای لێهات بەرشەییەكان دەستەسڕی سپییان لە جیاتی ئاڵاكەیان بەرزدە كردەوە لە كاتی یارییەكانیاندا، بەم جۆرە چیرۆكی داگیركردن و ژێر دەستەیی گەلێك لە یانەیەكی وەرزشدا رەنگی دایەوە، یاری یاری خۆیكرد بۆ سەربەخۆیی. ئێستا لە 1ی ئۆكتۆبەر لە دوا یاری سیاسی بەرشەو ریال دەبێت كێیان بیبەنەوە؟، تۆپ لە گۆرشەپانی بەرشەییەكانەوە دوا كاس لە ریال ببەنەوە .\nكەتەلۆنییەكان بەوە ناسراون لە ناوچەكانی دیكەی ئیسپانیا رادیكاڵترو چەپترن، خواستیان ئەوەیە لە سستەمی پاشایەتییەوە بگۆڕێن بۆ سستەمی كۆماری، بە پێچەوانەی سكۆتلەندییەكان خواستاری مانەوەن لە سستەمی پاشایەتی، لە هەمان كاتدا بزووتنەوە مەتڵەبییەكانی كرێكاران و خەڵك لەم هەرێمە بەهێزە .\nلەم خولەی تێكۆشان بۆ سەربەخۆیی ، لە ساڵی 2009 ەوە كەتەلۆنییەكان خەریكی راهێنانن لەسەر ریفراندۆم لە پێناو سەربەخۆیی ، لە نێوان ساڵانی 2009 بۆ ساڵی 2011 ، ریفراندۆمی نا فەرمی لە 550 شاری كەتەلۆنیا لە كۆی 947 شارەوانی هەرێمەكە ئەنجامدران وەك راهێنان و ئەزمونێك بۆ پرۆسە گەورەكە، ریفراندۆمی نا فەرمی رێكخراوەكانی كۆمەڵگای مەدەنی و دەستبژێرەكان ئەنجامی دەدەن فەرمی نییە، تەنها ئەزمون و راهێنان و تاقیكردنەوەیە بۆ ریفراندۆمی فەرمی،كە حكومەت پێی هەڵدستێت ، دەتوانین بڵێین راپرسییەكی پێشوەخت و راهێنانە بۆ ئەزموونی ریفراندۆمی فەرمی .\nپەرلەمانی كەتەلۆنیا بۆ یەكەمجار لە 23ی كانونی دووەمی ساڵی 2013 ەدا بە زۆرینەی 84 دەنگ لە كۆی 135 كورسی پەرلەمانی هەرێمەكە ((Convergence and Union (CiU)50 كورسی ، Republican Left of Catalonia–Catalonia Yes (ERC–CatSí)21 كورسی Initiative for Catalonia Greens–United and Alternative Left (ICV–EUiA)10 كورسی، Popular Unity Candidacy–Left Alternative (CUP)3 كورسی))، بڕیاری لە سەر بەڵگەنامەی مافی بڕیاردانی چارەنووس لە رێگای ریفراندۆمەوەی دا بۆ كەتەلۆنیا، بەم شێوەیە چەپ و راست، كۆنزەرڤاتیف و شیوعی، ژینگە پارێزو پێشكەوتنخوازانی پارتە كەتەلۆنییەكان لە پێناو سەرخستنی پرۆسەكە رێك كەوتن و یەكیان گرت ،لەو ژمارەیە تەنها 21 دژ بوو، 25یان بەشداری دەنگدانەكەیان نەكرد، دوای دەنگدانەكەی پەرلەمانی كەتەلۆنیا، ئەرتۆر ماس سەرۆك وەزیرانی راستگەرای كۆنزەرڤاتیفی هەرێمەكە بڕیاری ریفراندۆمی دا، 920 شارەوانی لە كۆی 947 شارەوانی پشتیوانی راپرسییان كرد.دوای 20 رۆژ لە بڕیاری پەرلەمانی هەرێمەكە، هاووڵاتیان چوونە سەر سندوقەكانی دەنگدان.\nلە راپرسییەكە 2،305،290كەس لە كۆی 6،3 ملیۆن دەنگدەر بەشدارییان كرد، بە پێی رۆژنامەی بایسی ئیسپانی رێژەكە دەیكردە 37%ی دەنگدەرانی كەتەلۆنیا،لێ بە پێی ئاماری حكومەتی كەتەلۆنیش بێت رێژەكە دەیكردە 41،6%ی دەنگدەران، لە سەرتاسەری كەتەلۆنیا ، بەڵێ بۆ سەربەخۆیی 84،67% ی دەنگەكانی هێنایەوە، كە دەیكردە 2198707 كەس، لە شاری بەرشەلۆنەی پایتەخت رێژەكە دابەزی بۆ 80،435% ی دەنگدەران، بەشێوەی گشتی دەنگی بەڵێ لە لادێكان رێژەكەی زیاتر بوو لە شارەكان.\nبەهۆی ئەوەی رێژەی بەشداربوان كەمتر بوو لە نیوە، ئەمەش بەهۆی بایكۆتكردنی لە لایەن پارتە نەیارەكانی سەربەخۆیی هەرێمەكەوە ، بۆیە راپرسیەكە لە دوا ئەنجامدا شكستی هێنا، لە كاتێكدا لە هەردوو هەڵبژاردنی پێش راپرسییەكەو دوای راپرسییەكەی هەرێمەكە ژمارەی دەنگدەران 3،668،310 ، 4،130،196 بوو ، سەرباری ئەوەی لەم هەڵبژاردنەدا پەنابەران و هەڵنەگرانی ناسنامەی ئیسپانی مافی دەنگدانیان نییە، وەلێ لە راپرسییەكە مافی دەنگدانیان بوو ، دوای شكستەكە ئەرتۆر ماس سەرەك وەزیرانی كەتەلۆنیا وتی " وانەیەكە بۆ دیموكراسی "، راخۆی سەرەك وەزیرانی راستگەرای ئیسپانیاش وتی شكستێكی قوڵە، هەرچەندە پێشتر دانیان نانا بە ریفراندۆمەكە، وەلێ لە كۆتادا ئەنجامەكەیان قۆزتەوەو نەیانتوانی بێدەنگی لێبكەن و هەناسەی خۆشیان لەبەردەم ئەنجامەكەی هەڵكێشا.\nلە ناوخۆی ئیسپانیا،پارتی گەلی راستگەرای دەسەڵاتدار كە لەو خولەی پەرلەماندا خاوەند 186 كورسی بوو، بە توندی دژ بە ریفراندۆمەكە بوو، پارتی سۆسیالست –ئۆپۆزسیۆن "چەپی ناوەند" خاوەند 110 كورسی و دژ بە ریفراندۆمەكە بوو، چەپی یەكگرتوو (شیوعی –سەوز) 11 خاوەند كورسی لە گەڵ راپرسییەكەدا بوو،پارتی نەتەوەیی باسكەكان خاوەند 7 كورسی پشتیوانی سەربەخۆیی كەتەلۆنییەكان بوون ، بەشێوەی گشتی سەرجەم پارتە چەپ و پارتە هەرێمییەكانی باسك ، بلنسیە ، جالیكی و ئەندەلوسی پشتیوانی سەربەخۆیی كەتەلۆنییەكان بوون، بەمەش هێزە سیاسییەكان بوونە دوو بەرەی لایەنگرو نەیار، وەلێ پارسەنگ بەلای هێزەكانی دژدا دەشكایەوە.\nدوای شكستی راپڕسییەكە دوو هەڵبژاردن (ئیسپانی و كەتەلۆنی ) ئەنجامدرا( لە 26ی ئۆكتۆبەری 2015 هەڵبژاردنی پەرلەمانی كەتەلۆنیا ، 18ی یۆنی پەرلەمانی ئیسپانیا لە 20ی دیسەمبەری 2015 و 26ی یۆنی 2016) و پارسەنگی هێزەكانی گۆڕی، لە ناوخۆی كەتەلۆنیا سەربەخۆ خوازە دەسەڵاتدارەكان كە بە لیستی پێكەوە بەرەو بەڵێ (Convergence and Union (CiU) ) بەژدار بوون (( لیستەكە لە چوار پارتی سیاسی كەتەلۆنی پێك هات كە بریتین لە : Democratic Convergence of Catalonia (CDC) 41%، Esquerra Republicana de Catalunya (ERC) 27%، Democrats of Catalonia (DC) 5%، Moviment d'Esquerres (MES) 3% ، Independents24% )، هەرچەندە هاوپەیمانیان دروست كرد و ژمارەیەك زۆر خەڵكی نا حیزبیان هێنایە ناو لیستەكەیانەوە، وەلێ ژمارەكەی كورسییەكانیان لە 71 كورسییەوە بۆ 62 كورسی دابەزی ، هاوكات دەنگەكانیشیان 4،82% دابەزی ، لە بەرامبەردا دوو پارتی نەیاری راستی توند و چەپی رادیكاڵی توندی لایەنگری سەربەخۆیی دەنگەكانیان سەركەوت ، ئەوانیش پارتی هاووڵاتیانی راستگەرای نەیار Citizens–Party of the Citizenry (C's)ژمارەی كورسییەكانی لە 9 كورسییەوە بۆ 25 كورسی بەرز بووەوە رێژەی دەنگەكانیشی 10،33% چووە سەر، هاوكات پارتی چەپگەرای كوپ لایەنگری توندی سەربەخۆیی ژمارەی كورسییەكانی لە 3 كورسییەوە بۆ 10 كورسی بەرز بوەوە،رێژەی دەنگەكانیشی 4،73% بەرز بوەوە .\nلە سەر ئاستی ئیسپانیاش هەردو پارتی گەل و سۆسیالست ژمارەی كورسییەكانیان دابەزی (پارتی گەلی دەسەڵاتداری راست 49 كورسی و سۆسیالست 25 كورسیان لە دەستدا) و دوو هێزی دیكە بەناوی پۆدیمۆس چەپ و سیودانۆس راست هاتنە پێشەوە ، كە یەكەمیان پشتیوانی پرۆسەی ریفراندۆم دەكات، بۆخۆشی لەسەر بنچینەی كۆبونەوەی گشتی (دیموكراسی راستەوخۆ) بڕیارەكانی دەدا و كۆنگرەكانی دەبەستێت، دووەمیشیان سەرسەختانە دژە، هاوكات پارتی چەپی كۆماری كەتەلۆنیش بە هێنانی 9 كورسی كەوتە پێش پارتی نزیكایەتی دیموكراسی كەتەلۆنی راستگەراوە كە 8 كورسی هێنایەوە).\nلە 9ی نۆڤەمبەری 2015 ، پەرلەمانی هەرێمی كەتەلۆنیا بە زۆرینەی 72 دەنگ لە كۆی 135 كورسی پەرلەمانی كەتەلۆنیا، نەخشە رێگای سەربەخۆیی كەتەلۆنیای بۆ ساڵی 2017 پەسەندكرد وەك لە بانگەشەی هەڵبژاردندا پەیمان درابوو، بەمەش ئەنجامدانی ریفراندۆم و راگەیاندنی سەربەخۆیی بووە كاری یەكەمی حكومەتی كەتەلۆنی.\nدوای 3 مانگ لە هەڵبژاردنەكان ، دوای ململانێیەكی توند ، دەنگنەدانی كوپ بە ماس وەك سەرەك وەزیران بەهۆی سیاسەتی تەقەشوفی ئابوری پیادە كراو لەسەردەمی ئەو، مەترسی ئەنجامدانەوەی هەڵبژاردن و پێك نەهێنانی حكومەت بووە رۆژەف، بەهۆی ئەوەی 10 كورسییەكەی كوپ لە نێوان سەربەخۆ خوازان و دژبەرانییەوە رۆڵی مەلیكی دەگێڕا، تا لە 27ی دیسەمبەر رێكەوتن كرا بە مەرجی گۆڕینی ماس ،پەرلەمانی كەتەلۆنیا "كارلس بیجیدمنت"\nبە سەرۆك وەزیرانی هەرێمەكە هەڵبژارد ،ناوبراو پارێزگاری پێشوی شاری جیرۆنا بوو ، هەرچەندە ئەویش سیاسەتی تەقەشوفی ئابوری پەیرەو كرد لەو شارە،كوپ لە بەرامبەر پشتیوانییەكەی لە حكومەتی كەتەلۆنی كۆمەڵێك دەستكەوتی بەدەست هێنا لەوانە (ئاسانكردنی مافی پەنابەری ، كارەبای خۆڕایی بۆ هەژاران، بیمەی تەندروستی ، جێبەجێكردنی یاسای خوێندن و .... ) .\nدوای پێك هێنانی حكومەت و بڕیاردان لەسەر ئەنجامدانەوەی ریفراندۆم بۆ سەربەخۆیی ، لە 9ی یۆنی 2017 بڕیاری ریفراندۆمی دووەم درا لە 1ی ئۆكتۆبەری هەمان ساڵ ، وە سەربەخۆیش لە دوای سەركەوتنی بەڵێ لە دەستپێكی ساڵی 2018 ((پرسیارەكە كە بە هەر سێ زمانەكەی ناو كەتەلۆنیا چاپ دەكرێت " ئیسپانی و كەتەلۆنی و ئارانیس "\n" چاپ دەكرێت و دەپرسێت " ئایا دەتەوێت كەتەلۆنیا لە شێوازی كۆماری كەتەلۆنیا سەربەخۆ بێت"، واتا بەرشەلۆنییەكان جەژنی سەری ساڵیان تایبەت دەبێت ئەمساڵ و دەیكەنە دوو جەژن.\nپەرلەمانی كەتەلۆنی یاسای پەرلەمانی هەموار كردەوە بە شێوازێك هەر یاسایەك یەك خوێندنەوەی بۆ بكرێت و تێپەڕێنرێت بە گفتوگۆیەكی كەمەوە ، كە چەپەكان ئەمەیان پێ نا دیموكراسییە، ئەمەش بۆ ئەوەی یاسای راپرسی بۆ مافی چارەی خۆنوسین لە پەرلەمان دەرچێت، كە ماوەیەك كەم ماوە بۆ یەكی ئۆكتۆبەر و ئەنجامدانی ریفراندۆم.\nراپرسیەكان لە ئێستادا دەریدەخەن ئەمجارە زۆرینە لە نێوان 64 بۆ 70%ی هاووڵاتیانی كەتەلۆنی بەشداری راپرسییەكە دەكەن، واتا نزیك بە دوو هێندەی جاری پێشوو، كە ئەمە خاڵی لاوازی ریفراندۆمی پێشوو بوو، شكستەكەش لە كەمی بەشداربوانەوە بوو، نەك رێژەی بەڵێ كە گەیشتە زیاتر لە 84%.\nلایەنگران پارتە دژبەرەكان ریفراندۆم لە هەرێمەكە ئەمجارەش بایكۆت دەكەن و بەشداری دەنگدانەكە ناكەن، نموونە لەناو ئەندامان و لایەنگرانی 3 پارتی نیشتمانی لە هەرێمەكە تەنها (پارتی گەل 5،1% ، سیودانۆس 7،8% ، پارتی سۆسیالستی كەتەلۆنی 17%) بەشداری راپرسیەكەی یەكی ئۆكتۆبەر دەكەن.\nدادگای ئیسپانی هەر جۆرە ریفراندۆمێكی مولزەم و نا مولزەمی رەتكردەوە، سكاڵای یاسایی حكومەتی ئسپانیای پشت راستكردەوە ، رایگەیاند راپرسی ناكرێت ،ئەمەش وا دەكات ریفراندۆمەكە لای ئیسپانییەكان نا یاسایی و لە دەرەوەی یاسا بێت ، بۆیە ئیسپانییەكان دان بە ئەنجامی ریفراندۆمەكە نانێن ، وەلێ دوو شت رۆڵ دەگێڕێت بۆ سەركەتنی راپرسی ئەمجارە ، زۆری رێژەی بەشداری و بەرزی رێژەی بەڵێ ، گرەوەكە لە ئەنجامەكەیە نەك هەڕەشەكان ئێستا.\nئەوە نەبوو تەنها راستگەراكان و سۆسیال دیموكراتە خیانەتكارەكان دژ بە ویستی گەلی كەتەلۆنی بن لە دیاریكردنی چارەنوسی خۆی بە مەلیكی ئیسپانیا فلیپی شەشەمیشەوە، پارتی گەلی پارێزگار و سۆسیال دیموكرات و لیبراڵەكان دژ بە سەربەخۆیی كەتەلۆنیا خۆپیشاندانیان كرد، لایەنگرانی سەربەخۆییخوازانیان بە كودەتاچی ناو بردو رایان گەیاند كەتەلۆنیا ئیسپانییە رێگا بە جیابونەوەی نادەن، هەموو باڵەكانی لیبراڵی سەرمایەداری دژ بە سەربەخۆیی گەلانی كەتەلۆن و باسك و گالیس و بلنسیەو ئەندەنوسیان بۆ دامەزراندنی كۆمارەكانیان.\nلەسەر ئاستی دەرەوەش نەتەوە یەكگرتووەكان، یەكێتی ئەوروپا و پەیماننامەی ناتۆ دژ بە ریفراندۆمی كەتەلۆنیا وەستانەوە ، یەكێتی ئەوروپا رایگەیاند ئەوەی جیا بێتەوە لە وڵاتێكی ئەندام لە داهاتوو بەشێك نابێت لە یەكێتی ئەوروپا و پەیمانامەكانی یەكێتی ئەوروپا نایان گرێتەوە، ناتۆش هەمان هەڕەشەی دوبارە كردەوە، نەتەوەیەكگرتووەكانیش ئامادە نەبوو بەشداری لە پرۆسەكە بكات، هەموو كەتەلۆنیەكانیان تەنیا جێ هێشت، چونكە بۆ بەشداری نەتەوە یەكگرتووەكان لە راپرسی گەلان بۆ سەربەخۆیی پێویستی بە رەزامەندی وڵاتی ناوەندییە، ئەویش ئیسپانیا بە توندی دژ بەو بڕیارەیەو هەڵوێستێكی نەیارانەی توندی گرتۆتە بەر .\nپێشتریش ئیسپان و یەكێتی ئەوروپا هەمان هەڵوێستیان لە هەمبەر هەوڵی باسكییەكانی ئیسپانیا گرتە بەر، ئەوە بوو لە 25 ی نۆڤەمبەری ساڵی 2008 ، باسكییەكان ویستیان راپرسی ئەنجام بدەن، دوای ئەوەی 34 پەرلەمانتاری هەرێمەكە بە بەڵێ لە بەرامبەر 33 دژ و 7 دەنگیان نەدا براوە دەرچوون لە ناو هۆڵی پەرلەمانی هەرێمەكەیان، بڕیاری ریفراندۆمیان دا ،وەلێ دادگای باڵای ئیسپانی رێگای نەدا ریفراندۆم ئەنجام بدەن، دواتر دادگای ئەوروپی بۆ مافی مرۆڤیش لە شوباتی ساڵی 2010 ەدا پشتیوانی لە دادگای باڵای ئیسپانی كرد و ئەنجامدانی ریفراندۆمی رەتكردەوە، باسكییەكانیش پاشەكشەیان كرد لە داواكارییەكەیان، وەلێ كەتەلۆنییەكان كۆڵیان نەدا، وێڕای هەموو ئاستەنگی و رێگرییەكان تا ئێستا مكوڕن لەسەر ئەنجامدانی ریفراندۆم و جیابونەوە، ئەمەش دەرگا بۆ گەلانی دیكە وەك باسك و گالیسیا و بلنسیەو ئەندەنوسەكان و ..... دەكاتەوە، چاوەڕوانی كەوتنی پولی دۆمینەكە بن.\nپارتی یەكبونی گەل لە 14-12-1986 دامەزراوە، خاوەنی 382 كورسی لە كۆی 9077 كورسی شارەوانییەكانی كەتەلۆنیا و 10 كورسی لە كۆی 135 كورسی پەرلەمانی كەتەلۆنیایە، 1912 ئەندامی هەیە دووەم بچوكترین پارتی هەرێمەكەیە لە دوای پۆدیمۆس لە روی ئەندامگیرییەوە ،ناوەكەی لە ناوی هاوپەیمانی یەكبونی گەل بە سەرۆكایەتی سلفادۆر لیندی سەرۆك كۆماری شیلیەوە ناو نراوە، رێكخستنێكی دژ بە سەرمایەدارییە، بڕیارە گرنگەكان بە دەنگدانی هەموو ئەندامان و كاندیدە هەڵبژێردراوەكانی دەدرێت ، باوەڕی بە دیموكراسی تەشاركی هەیە، خەبات دەكات بۆ كەتەلۆنیایەكی سەربەخۆی سۆسیالستی ژینگە پاك، دژ بەوەیە موچەی تایبەت بدرێت بە سیاسییەكان و مرۆڤ لەسەر سیاسەت بژێت ، چەترێكە بۆ كۆكردنەوەی خەباتكاران لە پێناو (( سەربەخۆیی كەتەلۆنیا، داكۆكی لە مافی كرێكاران، داكۆكی لە زەوی ، زمان، ناسنامەی نیشتمانی، دژایەتی باوك سالاری))، كوپ بەهۆی خەباتی دژ بە سیاسەتی تەقەشوف بە زۆر دەركردن لە ماڵەكانیان توانی لە ماوەیەكی كورتدا رێژەی دەنگەكانی لە 0،65% لە ساڵی 2007 ەوە كە بۆ یەكەمجار توانی 20 كورسی شارەوانی بباتەوە ، بەرز كردەوە بۆ 2،16% لە ساڵی 2011، 7،14% لە ساڵی 2015، بۆ پەرلەمانی هەرێمەكەش لە 3،48%ی دەنگەكان و 3 كورسی كە بۆ یەكەمجار چووە پەرلەمانی هەرێمەكەوە لە ساڵی 2012 ، بۆ 8،21% ی دەنگەكان و 10 كورسی پەرلەمانی كەتەلۆنیا ، هەڵبژێردراوانی ناتوانن دوجار خۆیان كاندید بكەنەوە ، بەهۆی شێوازی بڕیاردانەوە و رێكخراوەییەوە پێیان دەڵێن زاباتێستە شارنشینەكان تشابایس ، بەهۆی ئەوەی كەتەلۆنیا خاوەند كلتورێكی گەورەی ئانارشیزم و تەحەرری و تعاونی یە ، بۆیە زەمینە لەبارە بۆ گەشەكردن و جێكەوتنی شێوازی كاركردنیان لە كۆمەڵگادا.\nكوپ زۆر بە توندی پشتیوانی لە راپرسی و جیابونەوەی كەتەلۆنیا دەكات، هاوكات بەشداری هیچ هەڵبژاردنێكی ئیسپانی ناكات و كاندید پێشكەش ناكات، چالاكی سیاسی ئەو لەناو جوگرافیای كەتەلۆنیا و ئەو هەرێمانەیە كەتەلنییەكانی تێدا دەژێن وەك فالیسیا.\nبۆ ریفراندۆمی یەكی ئۆكتۆبەر . كوپ لە ژێر دروشمی ( یاخی بوونەوە لە ئیسپانیا ، مافی چارەی خۆنوسین ، كۆماری كەتەلۆنیا) هەڵمەتی پشتیوانی لە ریفراندۆم و سەربەخۆیی كەتەلۆنیای دست پێكرد،بەرەو كۆماری كەتەلۆنیای سۆسیالستی، كوپ لە لایەن بەشێك لە چەپەكانەوە تاوانبار كرا بەوەی پاشكۆی دوو پارتە بۆرجوازییە دەسەڵاتدارەكەیە، بەتایبەت حیزبی سەرەك وەزیران كە پارتێكی راستگەرای پارێزگارە و سیاسەتی تەقەشوفی ئابووری سەپاند بەسەر گەلی كەتەلۆنیا.\nكوپ لە كاتی دەنگدان بە كابینەی حكومەتی كەتەلۆنیا ، سێ مانگ راگەیاندنی كابینەكەی دوا خست ، رایگەیاند دەنگدان بە ئەرتۆر ماس مردنی رێكخراوە، هاوكات دەنگدان بە نا مردنی سەربەخۆیییە ، بۆیە وەك ئاماژەمان پێ دا، سەرەك وەزیرانی گۆڕی و كۆمەڵێك دەستكەوتی لە پێناو هەژاران و قوتابیان و پەنابەران و خانەنشینان وەدەست خست لەبەرامبەر سازشی دەنگدان بە كاندییدی راستی پارێزگار، لەهەمان رێكەوتن رایان گەیاند تا سەپتەمبەری 2017 پێویستە ریفراندۆمی سەربەخۆیی بكرێت.\nكوپ پێی وایە ،ئەگەر سەربەخۆیی ئەمجارە نەبێت، ئەوا بۆ دە ساڵی داهاتوو قسەو باس لەسەر سەربەخۆیی نابێت، بۆیە دەبێت بۆ بەدەستخستنی سەربەخۆیی لەگەڵ هەمووان رێ بكەین.\nچالاكوانانی چەپی رادیكاڵ پێیان وایە، پێویستە چەپەكانی ئیسپانی پشتیوانی لە مافی ریفراندۆمی كەتەلۆنییەكان بكەن دژ بە سەركوتی حكومەتی راستگەرای ئیسپانی، ئەوان دەڵێن ئیسپانیا كراوەتە زیندانی بۆ گەلانی بن دەستی ئیسپانیا.\nدژبەرانی سەرمایەداری ئیسپانی و كەتەلۆنی داوا دەكەن پشتیوانی لە سەربەخۆیی كەتەلۆنیا بكرێت وەك مافێكی دیموكراتی و ویستی زۆربەی كەتەلۆنییەكان، هەرچەندە ئەوان رەخنە لە حكومەتی هەرێمی كەتەلۆنیا دەگرن كە سیاسەتی تەقەشوفی ئابووری پیادە دەكات و بەرژەوەندی هەژاران نا پارێزێت، هەرێمەكەیان كردۆتە تاقیگای دابەزاندن.\nجگە لە پارتی چەپگەرای پۆدیمۆس و حیزبی شیوعی ئیسپانی كە لە لیستی پێكەوە دەتوانین یەكیان گرتووە ، كە ئەمانیش دوو بۆچونیان هەیە، بەشێكیان لە گەڵ جیابونەوەن ، بەشێكی دیكەشیان لە گەڵ ئەوەن مافی زیاتریان بدرێتی لەوەی ئێستا هەیە، وەلێ هەموو لەسەر مافی ئەنجامدانی ریفراندۆم كۆكن، پۆدیم لقی كەتەلۆنیای پۆدیمۆس رایگەیاند پشتیوانی لە ریفراندۆم دەكات، جیاوازیان لە گەڵ هیزەكانی سەربەخۆیی ئەوەیە باوەڕیان وایە دەنگدان مولزەم نییە، هاوكات ناڕازین لە راگەیاندنی سەربەخۆیی یەكسەر دوای ریفراندۆم .\nپۆدیمۆس و بەرەی چەپ(شیوعی-سەوز) داوای گۆڕینی دەستوریان كرد بەوەی بتوانن ریفراندۆم بكەن ، كە ئەمەش خەونە بەهۆی هەڵوێستی دوژمنانەی پارتە نیشتمانییە راستگەراو سۆسیال دیموكراتەكانەوە بە تایبەت نیو لیبراڵەكانی سیودانۆس لەسەر پرۆسەی ریفراندۆم و جیابونەوە.\nكەتەلۆنییەكانیش لە لایەن پارتە ئیسپانی و ئەوروپیەكانەوە بەرەو روی رەخنە لە كات بونەوە گرترا لە ئەنجامدانی ریفراندۆم ، بە هۆی كێشەكانی تیرۆر لە جیهان و بەرز بونەوەی كێرڤی پارتە پۆپۆلیستەكان و قەیرانی ئابووری و حكومەتی كەمایەتی دەسەڵاتدار و ئەگەری هەڵبژاردنی سەرانسەری لە ئیسپانیا، وەلێ ئەوان مەبەست كەتەلۆنییەكانە كاتیان پێ درەنگە و 303 ساڵی ژێر دەستەیی دەیانەوێت كۆتایی پێ بهێنن.\nبە پێی راپرسیەك كە رۆژنامەی بەناو بانگی بایسی ئیسپانی بڵاوی كردۆتەوە، 74%ی سەرمایەدارانی ئیسپانی ترسیان لە جیابونەوەی كەتەلۆنیا هەیەو پێیان وایە زیان بە ئابوری ئیسپانیا دەگەیەنێت، بە پێی هەمان راپرسی تەنها 43%ی سەرمایەدارانی كەتەلۆنی لەگەڵ سەربەخۆیدان، بەهۆی بەرژەوەندییە ئابورییەكانیانەوە زۆرینە لە گەڵ مانەوەدا لە زیندانی ئیسپانیا.\nبەرشەلۆنییەكان چاویان لەوەیە دوای سەربەخۆیی، وڵاتێك پێك بهێنن باجی كەم بسەپێنێت بەسەر كۆمپانیاكاندا وەك وڵاتانی چەشنی ئێرلەندا، بەمەش سەرنجیان رابكێشێت بۆخۆی.\nفایناشنال تایمز لەسەر زاری سەرەك وەزیرانی كەتەلۆنیاوە نووسی راخۆی سەرەك وەزیرانی ئیسپانیا سەربەخۆیی ئابوری زیاتری داوە پێمان لە بەرامبەر ئەنجام نەدانی ریفراندۆم، كەتەلۆنیا پێنج یەكی ئابوری ئیسپانیا بەرهەم دەهێنێت، وەلێ تەنها 9،55 بودجەی وڵاتی پێ دەدرێت،ئیسپانیا دەزانێت پولی دۆمینەكە لە كەتەلۆنیا راناوەستێت و هەرێمەكانی دیكەشی بە دوادا دێت ، بەڵكانێكی دیكە لە باشوری ئەوروپا چاوەڕوانیان دەكات، بەڵكانی پارچە پارچە بوون نەك جینۆساید.\nئیسپانیا ئێستا 14ەمین هێزی ئابوری جیهان و چوارەمی ئەوروپایە ، ئەوكات پلەبەندییەكەی بۆ شانزە دادەبەزێت و بەرشەلۆنەش لە نێوان 42 ەمین و 43 یەمین ژمارە خۆی دەگرێتەوە، هاوكات لەناو یەكێتی ئەوروپاش لە روی نوێنەرایەتی و قەبارەوە دادەبەزێتە خوارەوە، سەنگ و هێزی جارن لە دەستە دات.\nحكومەت هەڕەشە لە هەموو بەرپرسان و كارمەند و كرێكارانی كەرتی گشتی دەكات ، بەشداری لە ریفراندۆم بكەن لە كارەكانیان دوور دەخرێنەوە، لای خۆشییەوە كەتەلۆنییەكان ریفراندۆمێكی یاسایی تەندروست ئەنجام دەدەن و بڕیار وایە لە پێش پایز یاسای ریفراندۆم و سەربەخۆیی لە پەرلەمان پەسەند بكرێت ، بۆ ئەو مەبەستەش یاسای پەرلەمانیان بەشێوەیەك هەموار كردۆتەوە ، بە یەك خوێندنەوە یاساكە دەنگی لەسەر بدرێت ، ئەوان دەزانن دوای جیابونەوە چی دەكەن، بەرنامەی راگەیاندنی كۆماریان هەیە تەنها لە دوای دوومانگ لە ریفراندۆمەكە.\nبۆ ئەوەی ناو ماڵ خۆیان رێكخەن و پێگە لەناوەوە بەهێز بكەن ،لە 14ی تەموز سێ وەزیریان لە كابینەی حكومەتی خۆ جێیی گۆڕی بۆ ئەوەی هێڵی سەربەخۆیی بەهێزبكەن، ئەوانەی دودڵن دوریان بخەنەوە،لە 17ی تەموزیش سەرۆكی پۆلیسی هەرێمەكەیان ناچار كرد دەست لەكار بكێشێتەوە، چونكە پێیان وابوو دودڵە لە پشتیوانی ریفراندۆم، لە بری ئەو بیر سولەر كرا بە فەرماندەی پۆلیسی كەتەلۆنیا كەسێكی نەتەوەییە، فەرماندەی 17 هەزار پۆلیسی هەرێمەكە دەكات.\nحكومەتی ناوەندی دەیەوێت تەقینەوە خوێناوییەكەی كاتژمێر 5ی ئێوارەی 17ی ئابی بەرشەلۆنە كە 15 قوربانی و 126 برینداری لێكەوتەوە كە هاووڵاتی 30 وڵات بوون بقۆزێتەوە بۆ رێگرتن لە ریفراندۆم ، هەڵمەتی یەكگرتن بەرامبەر تیرۆری راگەیاند كە لە راستیدا هەڵمەتە بەرامبەر ریفرندۆم و سەربەخۆیی .\nبڕیار وایە پادشای وڵات فلیپی شەشەم بەشداری رێپێوانی ناترسم لە بەرشەلۆنە بكات، كە ئەمە یەكەم جاریشە لە دوای گەڕانەوەی پاشایەتی بۆ عەرش لە ساڵی 1975ەوە بەشداری وایان هەبێت لە كەتەلۆنیا ، وەلێ پادشاو بەرپرسان ئەمجارە لە پێشەوەی رێپێوانەكە نین ، ئێرە بەرشەلۆنەیە دوا بەشداری پادشایەتییە لە چالاكییەكانی،خاوەند ماڵ نییە و لە ریزی پشتەوەیە ،سەرۆكی چەپگەرای شارەوانی بەرشەلۆنە رایگەیاند ، نوێنەری رێكخراوەكان، كۆمەڵەكان ئەوانەی گرنگیان بە روداوەكە دا، لە شۆفێری تەكسییەكانەوە بۆ دوكاندار و خاوەند چێشتخانەكان گوڵ فرۆشەكان لە پێشەوە دەرۆن.\nرێپێوانەكە بۆنی كۆتایی تەمەنی پادشایەتی لێدێت لە كەتەلۆنیا ، كەتەلۆنییەكان نەترسانە وەك رێپێوانی ناترسین دوا بزمار لە نەعشی پادشایەتی دەدەن و بە سەرپەرشتی خەڵك بەرەو سەربەخۆیی دەڕۆن.


چی وای كرد داوای هاوکاری و پشتگیری له فێرخوازانمان بكه‌ین؟ – کەی ئای تی ئێن\nبابەتی گرینگ 27, حوزه‌یران 2015\nسه‌ره‌تا پێش هه‌موو شتێك پێویسته سوپاسی یه‌كه یه‌كه‌ی ته‌واوی فێرخوازانمان بكه‌ین كه پشتگیریان له تۆڕی ته‌كنه‌لۆژیای زانیاری كوردی كرد و هاوکاری خۆیان پێشکەش کرد، وه سوپاسی ئه‌وانه‌ش بكه‌ین كه پشتگیریان نه‌كرد.\nفێرخوازان ئێمه وه‌ك ده‌سته‌ی به‌ڕێوه‌به‌رانی تۆری ته‌كنه‌لۆژیای زانیاری كوردی زۆر ده‌مێكه سه‌رقاڵی گفتوگۆین له‌سه‌ر ئه‌م بابه‌ته، ئێمه پێش ئه‌وه‌ی ئه‌م كه‌مپینه ڕابگه‌یه‌نین و داوای پشتگیری و هاوکاری له فێرخوازانمان بكه‌ین داوامان له چه‌ندین كۆمپانیا كردووه كه سپۆنسه‌رمان بكه‌ن، به‌ڵكو له ڕێگه‌ی ئه‌و سپۆنسه‌ره‌وه بتوانین بڕی پاره‌ی یه‌كێك له سێرڤه‌ره باشه‌كانمان ده‌ست بكه‌وێت و دوور بكه‌وینه‌وه و پارێزراو بین له‌و هێرش و ئه‌تاكانه‌ی كه ڕۆژانه ده‌كرێته سه‌ر ماڵپه‌ڕه‌كه‌مان و ماڵپه‌ڕه‌كه‌مان له كار ده‌خه‌ن، به‌ڵام به داخه‌وه یه‌ك كۆمپانیاش وه‌ڵامی داواكاریه‌كه‌ی ئێمه‌یان نه‌دایه‌وه.\nله كاتێكدا ته‌واوی خه‌رجیه‌كانی ئه‌م تۆڕه له‌سه‌ر یه‌كه‌س كۆبۆته‌وه و بۆته بارگرانی به‌سه‌ریه‌وه، ئێمه ئه‌و قسانه وه‌ك منه‌ت ناكه‌ین به‌سه‌ر هیچ كام له فێرخوازانمانه‌وه به‌ڵام ئه‌مه وه‌ڵامێكه بۆ ته‌واوی ئه‌و كه‌سانه‌ی كه نووسی بوویان ئێوه سواڵ ده‌كه‌ن، من وه‌ك خۆم كه نوسه‌رێكم یه‌كه‌م كه‌س بووم كه پشتگیری كه‌مپینه‌كه‌م كردوو و هاوكاری خۆم گه‌یاند چونكه منیش له‌گه‌ڵ ئێوه هیچ جیاوازیه‌كم نیه.\nفێرخوازان، له سه‌رانسه‌ری جیهان و له زۆربه‌ی ماڵپه‌ره ته‌كنه‌لۆژییه‌كان به‌شێكیان هه‌یه به ناوی (Donation) واته به‌خشین، ئه‌مه به‌شه پێی ناڵێن سواڵ كردن وه به شێوه‌یه‌كی زۆره‌ملێش نیه! به‌ڵام هه‌وادارانی خۆیان سه‌ربه‌ست كردووه ئه‌گه‌ر به سه‌نتێكیش بێت له ڕێگه‌ی ئه‌و حساب بانكییه‌ی دایانناوه پشتگیریان لێ بكه‌ن و ببێته هانده‌رێك بۆ ئه‌وه‌ی به‌رده‌وام بن، چونكه به داخه‌وه زۆرێك له فێرخوازانمان بێ ئه‌وه‌ی له مانای كه‌مپینه‌كه تێ بگه‌ن قسه‌ی زبر و ناخۆشیان نووسی بوو، تۆ ئه‌گه‌ر هیچیش نابه‌خشی خۆت دوور بگره له ووشه‌ی نابه‌جێ.\nنموونه‌یه‌كتان بۆ دێنمه‌وه، له ته‌واوی به‌رنامه‌كانی جه‌یلبره‌یك تا ئه‌و كاته‌ی كه‌وته ده‌ست گروپه چینیه‌كان كاتێك به‌رنامه‌ی جه‌یلبره‌یكت ده‌كرده‌وه به‌سته‌ره‌یه‌كی به‌خشین (Donation)ـی تێدا بوو كه بۆ پشتگیری ماددی ئه‌و گروپه دانرا بوو، كه ئه‌مه‌ش وای كردووه كه كاری ئه‌م گروپه به‌رده‌وام بێت و ببێته هانده‌ر بۆیان.\nهەر لەبەرئەوە ئێمە بەردەوام دەبین لە وەرگرتنی هاوکارییەکانتان و خۆشحاڵیشین زۆرێک لە فێرخوازان بە دەم بانگەوازەکەمانەوە هاتن! چاوەڕوانی هاوکاری زیاترین لێتان.