مەلەوانێك ژمارە پێوانەی خۆی شكاند | دەزگاى زارى کرمانجى\nمەلەوانێك ژمارە پێوانەی خۆی شكاند\nزاری كرمانجی- ئاژانسییە هەواڵییە وەرزشییەكان: پیاوێكی كرواتی بەهۆی شكاندنی ژمارەیەكی پێوانەیی لە راگرتنی هەناسە لەژێر ئاودا، پلەی یەكەم بەدەستدەهێنێت و بەهۆی زۆر مانەوە، دەبێتە مایە سەرنجی بینەرەكانی.\nبەگوێرەی هەواڵێكی ماڵپەری دەیلی مەیلی بەریتانی، ئەو پیاوە دەیەوێ لوتكەی جیهان بۆ خۆی بەكێش بكات و زۆرترین ماوە لەژێر ئاودا بەبێ كرداری هەناسەدان بمێنێتەوە، دوای ڕاهێنانێكی زۆر لەو بوارەدا، بۆ ماوەی 24 خولەك و 33 چركە لەژێر ئاودا مایەوە، ئێستا یەكەمی جیهانە.\nئەو مەلەوانە ناوی بودیمێر بۆدا شۆباتەو تەمەنی 54 ساڵە، لێهاتویەكی كارامەی هەیەو ئەو خولەكە زۆرە لەژێر ئاودا ماوەتەوە كە تائێستا هیچ كەسێكی دیكە ئەو ژمارە پێوانەییەی بەناوی خۆیەوە تۆمارنەكردوە، ئەوەش وایكردوە كە گرتەی ڤیدیۆییەكەی لە تۆڕەكانی كۆمەڵایەتی زۆرترین هاوبەشی پێبكرێت و زۆرترین بینەری هەبێت، بەو هۆیەوە ستایشی كارەكەیان كردوە.\nلەو پرۆسەیەدا كە لە یەكێك لە مەلەوانگە نێودەوڵەتیەكانی شاری سیساك لە كرواتیا ئەنجامدراوە، تێیدا چەند میدیاكارێك و تیمێكی پزیشكیش ئامادەبوون بۆ ئەوەی هەر حاڵەتێكی نەخوازراو روویدا بەفریای مەلەوانەكە بكەون، بەڵام دواجار بەسەركەوتویی پرۆسەكەی جێبەجێ كردووە.\nئەوەی لە گرتە ڤیدیۆییەكەدا دەبیندرێت بودیمێری مەلەوان سەرەتا هەوڵی وەرگرتنی ئۆكسجینی زۆرتر بۆ نێو جەستەی دەدات، پاشان بەبێ ئەوەی هیچ ئامێرێكی هەناسەدانی دەستكرد بەكاربهێنێت روخسار و سەری نوقمی مەلەوانگەكە دەكات و بۆ ماوەی 24 خولەك و 33 چركە دەمێنێتەوە.\nلەپێشتریشدا ناوبراو ژمارەیەكی دیكەی بەناوی خۆیەوە تۆماركردبوو كە گرتنی هەناسەی لەژێر ئاودا بۆ ماوەی 24 خولەك و 11 چركە بوە، بەڵام هەر خۆیشی توانی ئەو ژمارەیە بیشكێنێت.\nمەلەوانە تەمەن 54 ساڵەكە ئاماژەی بەوە كردوە كە سەرجەم ئەو پارانەی بەهۆی شكاندنی ئەو ژمارە پێوانەییەوە دەستی دەكەوێت، لەپێناو بنیاتنانی شارەكەی تەرخانی دەكات كە لە مانگی 12ی ساڵی ڕابردوو بەهۆی زەمین لەرزەوە زیانی زۆری بەركەوتووە.


هه‌ولێر توشی سێهه‌م شكست هات\nله سێهه‌م یاری خۆی دا و له قۆناغی یه‌كه‌می خولی بژارده‌ی باله‌ی یانه‌كانی عێراق ، تیپی باله‌ی یانه‌ی هه‌ولێر له نێو هۆڵ و جه‌ماوه‌ریدا میوانداری كرد له تیپی باله‌ی یانه‌ی شوڕته‌ی به‌غداد ، ئه‌و یاریه كاتژمێر 3:00 ی پاش نیوه‌ڕۆی ڕۆژی پێنج شه‌ممه 8 / 2 / 2018 به‌ڕێوه چوو تێیداو دوایی یاریه‌كی به‌هێز سه‌رئه‌نجام یاریزانانی شوڕته‌ی میوان به ئه‌نجامی سێ گێمی بێ وه‌لاَم بردنه‌وه‌یان به‌ده‌ست هێنا و تیپه‌كه‌ی یانه‌ی هه‌ولێریان دووچاری سێهه‌م شكست كردوو چواره‌م سه‌ركه‌وتنیان بۆ خۆیان مسۆگه‌ر كرد .\nگێمی یه‌كه‌م به ئه‌نجامی 18 - 25 خاڵ به كۆتاهات و گێمه‌كانی دووه‌م و سێهه‌میی یاریه‌كه‌ش به 15-25 و 27-29 كۆتایی هات .\nدواجار بڕیاره كاتژمێر 2:00ی پاش نیوه‌ڕۆی ڕۆژی شه‌ممه 10 - 2 - 2018 تیپی باله‌ی یانه‌ی شوڕته له پێنجه‌مین یاری خۆیدا ببێته میوانی تیپی باله‌ی یانه‌ی پێشمه‌رگه له نێو هۆڵی یانه‌ی پێشمه‌رگه .


نزیكەی 20 رۆژە لە هەولێر مامۆستایەك بەبێ بونی سكاڵا دەستبەسەرە – Standard Kurd\nلەلایەن ستاندار Posted on ئه‌یلول 7, 2020 413 جار بینراوە 0 سەرنج\nنزیكەی 20 رۆژە شه‌هرام قادر، كه پیشه‌ى مامۆستایه به تۆمه‌تى به‌شداریكردن له خۆپیشاندان له‌لایه‌ن هێزه ئه‌منییه‌كانى شارى هه‌ولێره‌وه ده‌ستگیر كراوه، به‌پێى زانیارییه‌كانيش له ئێستادا له زیندانى گرتن و گواستنه‌وه‌ى هه‌ولێره.\nلەبارەی یاسایی نەبونی دەستگیكردنەكە پارێزه‌ر رێبین سەباح رایگەیاندووە : “لەڕووی یاساییەوە ناكرێت كەسێك دەستگیر بكرێت و هیچ سكاڵایەكیشی لەسەر نەبێت، ئه‌وه جێگه‌ى سه‌رسوڕمانه، له‌به‌ر ئه‌وه دەستگیركردنەكەی مامۆستا شه‌هرام تەواو پێچەوانەی بنەماكانی یاسایە”.\nئه‌و پارێزه‌ره ڕەخنەی ئەوەشی گرتووە : “لایه‌نى به‌رپرس رێگه به بینینى ناده‌ن، ته‌نانه‌ت له ئێستادا رێگه‌ش ناده‌ن بچینه زیندان و بریكارنامه‌مان بۆ واژووبكات”.\nبڵاوکراوەی پێشووگومانی گەندەڵی دەكرێت: داوادەكرێت بەدواداچون بۆ ئەو پارانە بكرێت بۆ ڕووبەروبونەوەی كۆڕۆنا پێشكەشكراون\nبڵاوکراوەی نوێترجەلال جەوهەر: مەترسی هەیە جارێكی تر هەرێم دابەش ببێتەوە


تارادەیەک ، مەسەلەی پۆستی سەرۆک کۆماری عێراق بۆ کورد بوە بە عورفێکی سیاسی و ئەو پرەنسیپی تەوافوقەی لە دەستوری عێراقیدا، نوسراوە .\nلە رێکەوتنەکانی پێشوی نێوان ( پ د ک و ینک) یشدا ، بەرامبەر پۆستی سەرۆکایەتی هەرێم و، تەسلیمکردنی حوکمدارێتی بە پارتی و بنەماڵەی بارزانی ، تاڵەبانی باوک ئەو پۆستەی بۆ یەکێتیەکەی بچڕی و لەناوخۆی کوردستاندا، باجێکی قورس و گرانیشیان خستە سەر خۆیان، تا ئێستاش ئەو بڵانسی پەیوەندیە سیاسیانە لە دەرەوەی یەکێتی و ناوخۆشیاندا، راستنەبۆتەوە .\nئەگەر پارتی لەم دەورەیەدا بیەوێ پۆستی سەرۆکایەتی کۆمار وەربگرێت، ئەبێت ئامادە بێت پۆستی سەرۆکایەتی هەرێم بدات بە ماڵباتی تاڵەبانی ( حەتمەن بە تەشریفاتی وەک سەرۆکایەتیەکەی عێراق، کە بەم هەنگاوە گۆڕانی شەریکە حوکمدارێتیشی رازی ئەکات )، خۆ ئەگەر ئەمە رونەدات پۆستی سەرۆکایەتی کۆمار ئەچێتە ناو کێشە و بێنەوبەردەی ئاژاوەکانی ناوخۆی یەکێتی لەلایەک و ململانێ و تۆڵەسەندنەوەی ناوخۆی پارتی و یەکێتی لە لایەکیترەوە، بەرەچاوکردنی پێگەی ئیقلیمی و نێودەوڵەتی کاندیدە رکابەرەکان .\nبەرهەم ساڵح ، لەتیف رەشید و مەلابەختیار ناویان لە سەرەوەی لیستەکەدایە، بە ئاماژەکانی سێ ساڵی رابروی پەیوەندیەکانی بەرهەم و بارزانی چانسی دوبارەبونەوەی زۆر ئەستەمە، ئەگەر بارزانی تەکلیفی ئێرانیەکان و هێزەکانی شیعەی عێراق نەشکێنێ ! لەتیف رەشید لەو نێوەندەیا پێگەی لە مەلا بەختیار بەهێز ترە ، خۆ ئەگەر ەبارزانی نەچێتە ژێر باری تەکلیف و سەودا و مامەڵەوە بە دڵنیایی دڵخوازی خۆی مەلا بەختیار ئەبێت .\nبەشبەحاڵی خۆم باوەڕم وایە کورد جگە لە ئیحراجی و هەندێ دەستکەوتی شەخسی و حیزبی هیچی لە پۆستەکانی بەغدا نەچنیوەتەوە ، بەشداریشی لە حوکمڕانی عێراقدا، جگە لە مایکاب و رتوشکردنی ناشرینیەکانی پرۆسەی سیاسی عێراق و شەرعیەتدان بە وەهم و درۆی دیموکراسی وڵات هیچیتر نیە ..! باشترین بژاردەش بۆ کورد، بەشداریکردنێتی بە تەنیا نوێنەرێک لە حوکمەتەکانی ئایندەی عێراقدا، ئەوەش تەنیا بۆ پەیوەندیەکان و بۆ ئەوەی داوای مافە دەستورییەکان و ڕای کۆمەڵانی خەڵکی کوردستان بە ناوەندی دەسەڵات بگەیەنێت .


"رێكارى تووند به‌رامبه‌ر ئه‌و هاووڵاتییانه ده‌گرينه‌به‌ر كه پابه‌ندى رێنماییه‌كان نابن"\nHome›هەواڵ›کوردستان›“رێكارى تووند به‌رامبه‌ر ئه‌و هاووڵاتییانه ده‌گرينه‌به‌ر كه پابه‌ندى رێنماییه‌كان نابن”\nنه‌به‌ز عەبدولحەمید، قایمقامی قەزای ناوەندی هەولێر | فۆتۆ: SNN\nقایمقامی قەزای ناوەندی هەولێر رایدەگەیه‌نێت: لە مڕۆوه رێكاری نوێ و تووندترمان گرتووه‌تەبەر به‌رامبه‌ر هاووڵاتییان بۆ ئه‌وه‌ى ناچاربن پابەندی رێنماییە تەندروستییه‌كان بن.\nنەبەز عەبدولحەمید، قایمقامی قەزای ناوەندی هەولێر بە SNNی راگەیاند: “دوابەدوای بڕیارەكەی وەزارەتی ناوخۆ و لیژنەی باڵای رووبەڕووبوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا ئێمەش لە ئه‌مڕۆوه لیژنەیەكەمان لە قایمقامیه‌ت بە بەشداری نوێنه‌ری پارێزگا، قایمقامیەت، پۆلیس و شارەوانی پێكهێناوه، سەردانی تەواوی شوێنەكان دەكەين، هەركەسێك پابەندی رێنماییە تەندروستییه‌كان نەبێت شوێنەكەی دادەخرێت و رووبەڕووی سزاش دەبێتەوە”.\nوتیشی: “لە رابردووشدا بەهۆی پابەندنەبوون چەندین دوكان و ماركێت و چێشتخانه داخراون و سزای ماددیش دراون”.\nقایمقامی قەزای ناوەندی هەولێر ئه‌وه‌شى خسته‌ڕوو : “لە ئێستادا لیژنەكان بەردەوامن لە چاودێریكردنی بازاڕ و شوێنە گشتیيەكان، دڵنیایش دەدینە هاووڵاتییان ئێمە رێكار دەگرینەبەر، بۆ ئەوەی ئەوان تەندروستبن و لە ڤایرۆسی كۆرۆنا دووربن”.


په‌تریارك ئیگناتیوس ئه‌فرامی دووه‌م: په‌یامی مه‌سرور بارزانی خزمه‌تكردنی پێكهاته‌كانی هه‌رێمی كوردستانه\n2019-07-14 [09:45 AM]\nپه‌تریارك ئیگناتیوس ئه‌فرامی دووه‌م، سه‌رۆكی باڵای كڵێسای سریانی ئه‌رسە‌دۆكسی له جیهان، په‌یامێكی پیرۆزبایی ئاراسته‌ی مه‌سرور بارزانی، سه‌رۆكی حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستان كردووه و ده‌ڵێت، به متمانه‌دان به كابینه‌كه‌ت له‌لایه‌ن په‌رله‌مانی كوردستانه‌وه خۆشحاڵم و ئه‌ركێكی گه‌وره‌تان كه‌وتوووه‌ته ئه‌ستۆ کە خزمه‌تكردنی سه‌رجه‌م پێكهاته‌كانی هه‌رێمی كوردستانە.\nپه‌تریارك له په‌یامه‌كه‌یدا ده‌ڵێت: "ده‌وڵه‌تمه‌داری به‌ڕێز مه‌سرور بارزانی، زۆر خۆشحاڵ بوون به بیستنی هه‌واڵی سه‌ركه‌وتنی كابینه‌كه‌ت و متمانه وه‌رگرتنی له‌لایه‌ن په‌رله‌مانی كوردستانەوە، پێكهێنانی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانی حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستانی عێراق، به‌رپرسیارێتییه‌كی گه‌وره‌ی خستووه‌ته ئه‌ستۆتان".\nهه‌روه‌ها ده‌ڵێت: "ئه‌ركی ئێوه په‌یامێكی شه‌ره‌فمه‌ندانه‌یه بۆ پێشكه‌شكردنی خزمه‌تگوزاریی بۆ رۆڵه‌كانی هه‌رێم به سه‌رجه‌م پێكهاته‌كانییه‌وه و له‌گه‌ڵ فه‌خامه‌تی نێچیرڤان بارزانی سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان هه‌وڵ بده‌ن هه‌رێمی كوردستان پێش بخه‌ن و گه‌شه‌ی پێ بده‌ن".\nئیگناتیوس ئه‌فرامی دووه‌م له په‌یامه‌كه‌یدا ده‌ڵێت: "به‌ناوی خۆم و له‌بری رۆڵه‌كانی كڵێسای سریانیی ئه‌رسه‌دۆكسی له هه‌رێمی كوردستان، گه‌رمترین پیرۆزباییتان پێشكه‌ش ده‌كه‌ین، هیوادارین خوای گه‌وره كۆششه‌كانتان سه‌ركه‌وتوو بكات، به‌تایبه‌تی پارێزگاریی له ئارامی و سه‌قامگیریی هه‌رێم بكات و ئه‌و قه‌یرانانه‌ی وه‌ك گه‌رده‌لوول داویانه له هه‌موو لایه‌كی ناوچه‌كه نه‌مێنن".\nله كۆتایی په‌یامه‌كه‌دا هاتووه: "داواكارم ته‌ندروست و سه‌ركه‌وتوو بن و هه‌رێمی كوردستانی عێراق به‌رده‌وام پێش بكه‌وێت و گه‌شه بكات و رێزمان قه‌بووڵ بفه‌رموون".


ترەمپ دەستەوارەی سەدەی راگەیاند: قودس پایەتەختی یەكگرتووی ئیسرائیلە\nبە ئامادەبوونی بنیامین نەتەنباهۆ سەرۆك وەزیرانی ئیسرائیل، ئەمڕۆ سێشەم دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمەریكا پلانی پێشبینیكراوی ئاشتی لەنێوان فەڵەستینی و ئیسرائیلییەكان راگەیاند كە بە دەستەوارەی سەدە ناسراوە.\nترەمپ لە میانی وتارێكی ناوەڕۆكی پلانەكەی بۆ ئاشتی راگەیاند و گوتی، ئەمڕۆ ئیسرائیل هەنگاوێكی گەورە بەرەو ئاشتی دەنێت و ئەو پلانە ئاشتییەی لەنێوان ئیسرائیلی و فەڵەستینییەكان پێشبینی كراوە، هەنگاوێكی بەهێزە بەرەو پێشەوە و دووپاتی كردەوە كە پلانەكەی تەواو جیاوازە لە پلانەكانی پێشووی ئەمەریكا لەو بارەوە.\nترەمپ دووپاتی كردەوە كە گەلی فەڵەستینی شایستەی ژیانێكی باشترە لەبری ئەوانەی سوود لە دۆخەكە دەبینن بۆ بڵاوكردنەوەی توندوتیژی و تیرۆر دەیانەوێ، بۆیە پلانەكە پشت بە گفتوگۆی راستەوخۆ دەبەستێت و بەپێی دیدی ئێمە قودس وەك پایەتەختێكی دابەش نەكراوی ئیسرائیل دەمێنێتەوە و پێشتریش دانم بەوەدا ناوە.\nئێوارەی ئەمڕۆ سێشەم چەند بەرپرسێكی باڵای ئەمەریكی رایان گەیاند كە ترەمپ پێشنیازی چارەسەركردنی كێشەكە بە دامەزراندنی دوو دەوڵەت، ئیسرائیل و فەڵەستین دەكات، بەوەی قودسی رۆژهەڵات پایەتەختی فەڵەستین بێت و ئیسرائیل بەوە رازی بووە لەبەرانبەر دابینكردنی ئاسایش و پارێزی بۆ هاووڵاتییانی.\nزیاتر گوتیان، ئیسرائیل رێز لە پێگەی مێژوویی مزگەوتی ئەقسا دەگرێت، هەروەها رۆڵی ئوردن سەبارەت بە شوێنە پیرۆزەكان بەمەبەستی رێگەدان بە موسڵمانان بۆ سەردایكردنی مزگەوتەكە و ئەمەریكایش دان بە كۆمەڵگەكانی جێنشینی ئیسرائیلی لە بەرەی رۆئژاوا دەنێت و ئیسرائیل بە وەستاندنی دروستكردنی كۆمەڵگەی نوێ بۆ ماوەی چوار ساڵ دەوەستێت هاوكات لەگەڵ بەڕێوەچوونی گفتوگۆی دامەزراندنی دەوڵەتی فەڵەستینی.\nگارید كۆشنێر، راوێژكاری باڵای كۆشكی سپی وتوێژەكانی پلانی ئاشتی بەڕێوە دەبات كە لە مەنامە لە 25ی یۆنیۆی رابردوو قۆناغی یەكەمی پلانەكەی خستە روو كە بریتی بوو لە وەبەرهێنانكردنی بە بەهای 50 ملیار دۆلار لە ماوەی 10 ساڵ بۆ پەرەپێدانی ئابووری لە فەڵەستین و وڵاتانی عەرەبی ناوچەكە، پلانەكە باسی ئەوەش دەكات كە ئاوارەكانی فەڵەستینی دەتوانن بگەڕێنەوە ئەو دەوڵەتەی دروست دەبێت و قەرەبوو دەكرێنەوە و هەردوو بەرەكەی فەڵەستین كەرتی غەزە و بەرەی رۆژئاوا بە رێگە و پرد و توونێل بەیەكەوە دەبەسترێنەوە.


:: PM:06:17:23/11/2020 \nله پێشانگایه‌كی تایبه‌تی مۆبایلدا له وڵاتی چین، به‌رێوه‌به‌ری كۆمپانیای شاومی ڕای گه‌یاند، كار بۆ دروستكردنی یه‌كێك له به‌هێزترین جۆره‌كانی مۆبایل ده‌كه‌ن كه هیچ كۆمپانیایه‌كی دنیا نه‌توانێ ركابه‌ریان بكات.\nمۆبایله‌كه له داهاتوویه‌كی نزیكدا به‌رده‌ست ده‌بێ\nشیكه‌ره‌وانی ماڵپه‌ڕی ته‌كنه‌لۆجی "gadgets" له‌باره‌ی ئه‌م به‌رهه‌مه نوێیه‌وه گوتوویانه، به‌رهه‌مه نوێیه‌كه‌ی شاومی له جۆری "Redmi Note 9 Pro"ی 5Gییە و له داهاتوویه‌كی نزیكدا ده‌خرێته بازاڕه‌وه، به چه‌ند تایبه‌تمه‌ندییه‌كی جیاواز و شێوه‌یه‌كی ناوازه، جگه له‌وه‌یش سیستمێكی به‌هێزی بۆ داده‌نرێت كه بتوانێك به‌شێوه‌یه‌كی باش و خێرا كار بكات.\nشاومی زیاتر له‌باره‌ی تایبه‌تمه‌ندییه‌كانی ئه‌م مۆبایله‌وه گوتی، مۆبایله‌كه له داهاتوویه‌كی نزیكدا به‌رده‌ست ده‌بێ، هه‌روه‌ها مۆبایله‌كه دیزاینێكی زۆر جوانی و ناوازه‌ی هه‌یه له‌گه‌ڵیدا شاشه‌یه‌كی گه‌وره‌ی بۆ داده‌نرێت كه قەبارەی 6.53 ئینجە و به وێنه‌ی 4K كارده‌كات، جگە لەوەیش پاترییەکی 4900 میلی ئەمپێر دەبێت. هه‌روه‌ها به‌هۆی ئه‌وه‌ی له داهاتوودا بڵاو ده‌كرێته‌وه هیچ زانیارییه‌كی تر له‌باره‌ی بڵاو نه‌كراونه‌ته‌وه، به‌ڵام كۆمپانیاكه ده‌ڵێ، چاوه‌ڕێی سوپرایزه‌كه‌مانبن.


پزیشكێكی بەناوبانگ له هەولێر بەهۆی ڤایرۆسی كۆرۆناوه گیانی لەدەستدا - تۆڕی میدیایی خەڵک\nوەزیری تەندروستی حكومەتی هەرێمی كوردستان ڕایدەگەیەنێت، پزیشكێكی پسپۆڕی ڕاوێژكار لەبواری نەشتەرگەری گشتی و مامۆستای زانكۆ لەكۆلێژی پزیشكی بە نەخۆشی ڤایرۆسی كۆڕۆنا كۆچی دوایی كرد.\nد.سامان حسین بەرزنجی، وەزیری تەندروستی حكومەتی هەرێمی كوردستان لە پرسەنامەیەكدا بڵاویكردەوە، بەخەم و پەژارەیەكی زۆرەوە هەواڵی كۆچی دوایی پڕۆفیسۆر د. تەیب سابر، پزیشكی پسپۆڕی ڕاوێژكار لەبواری نەشتەرگەری گشتی و مامۆستای زانكۆ لە كۆلێژی پزیشكی و سەرپەرشتیار و بەرپرسی پڕۆگرامەكانی پێدانی پسپۆڕی بۆڕدی عەرەبی لەشاری هەولێر ڕادەگەیەنین.\nئاماژەی بۆ ئەوەشكردووە، خوالێخۆشبوو پزیشكێكی دڵسۆز و پێشەنگ و ناوداری نەخۆشخانەی رزگاری شاری هەولێر بوو، زۆر بەئەمەك و مرۆڤ دۆستانە بە ڕێكوپێكی خزمەتی پزیشكی و ئەنجامدانی هەزاران نەشتەرگەری و چارەسەری نەخۆش و پێگەیاندن و پێدانی پسپۆڕی بووە بە پزیشكان.\nوەزیری تەندروستی لە پرسەنامەكەیدا سەرەخۆشی ئاڕاستەی بنەماڵەی خوالێخۆشبوو كردووە.\nهەرێمی كوردستان زانایەكی پزیشكی گەورەی لەدەستدا …\nبە خەمو پەژارەیەكی زۆرەوە بەناوی خۆمان و وەزارەتی تەندروستی پرسە و سەرەخۆشی ئاڕاستەی بنەماڵەی خوالێخۆشبوو پڕۆفیسۆر (د. تەیب سابر) پزیشكی پسپۆڕی ڕاوێژكار لەبواری نەشتەرگەری گشتی و مامۆستای زانكۆ لە كۆلێژی پزیشكی و سەرپەرشتیار و بەرپرسی پڕۆگرامەكانی پێدانی پسپۆڕی بۆڕدی عەرەبی لەشاری هەولێر دەكەین، كە بەداخ و ئەسەفێكی زۆرەوە بە نەخۆشی ڤایرۆسی كۆڕۆنا كۆچی دوایی كرد.\nخوالێخۆشبوو پزیشكێكی دڵسۆز و پێشەنگ و ناوداری نەخۆشخانەی رزگاری شاری هەولێر بوو، زۆر بەئەمەك و مرۆڤدۆستانە بە ڕێكوپێكی خزمەتی پزیشكی و ئەنجامدانی هەزاران نەشتەرگەری و چارەسەری نەخۆش و پێگەیاندن و پێدانی پسپۆڕی بووە بە پزیشكان، یەكەمین پزیشكی كورد بوو لەسەر ئاستی عێراق شەڕەفی وەرگرتنی ناونیشانی ئەزموونكاری نێودەوڵەتی لەوڵاتی شاهانەی بەریتانیا بۆ پێدانی پسپۆڕی پزیشكی بۆ قوتابیانیپزیشكی نێودەوڵەتی لە كۆلێژی شاهانەی بەریتانی (Royal College) پێدرا.\nهەزاران سڵاو لە گیانی پاكی (د. گیب صابر) و هەموو قوربانیانی نەخۆشی كۆڕۆنا و قوربانیان لە پزیشكان و كارمەندان و فەرمانبەرانی تەندروستی.\nداواكارین لە خوای گەورە خوالێخۆشبوو بە بەهەشتی بەرین شاد بكات و سەبووری بە خانەوادە و كەسوكار و دۆستانی ببەخشێت.\nانا لله وانا الیه راجعون . . .\nوەزیری تەندروستی حكومەتی هەرێمی كوردستان\n٦ نیسان ٢٠٢١


جێژنی ڕەمه‌زان - SAHAR KURDISH (Sorani)\nMay 13, 2021 09:38 Asia/Tehran\nخوشکی موسڵمان و برای بڕوامەندم ، کە بڕیار وایە لەم جێژنە بەولاوە بگۆڕدرێین و بسووتێین و قوقنوس ئاسا بوونەوەرێکی ڕێک و پێک و مرۆڤێکی ھەڵکەوتەو ھزرێکی ئاسمانی تر لەنێو سووتماکی ئاگری کوروزانەوەو ھەڵقرچانێکی یەک مانگەمان چەکەرە بکات و سەرھەڵ بدات، دەبێ لە فەلسەفەو فەکتەرەکانی نوێ بوونەوەو تازەگەریش تێ بگەین.\nجێژنی ڕەمەزان ‘جێژنی کۆتایی هاتنی ڕەمەزان نیە‘ بەڵکو جێژنی چەکەرە دانی مرۆڤێکی تازە لە ناخی سوتماکی کەسایەتیی پێشوویەتی‘هەرچۆن قوقنوس لەسووتماکەکەی هەمیسان دەژێتەوەو سەر هەڵئەداتەوە‘ ڕەمەزان کورەیەکە کە وجودی مرۆڤ دەسووتێنێت و ئینجا مرۆڤێکی تازەتر بە گیانێکی تازەی لێ پەیدا دەبێت.\nجێژنی ڕەمەزان شایی کردن لە بەر ڕۆییشتنی ڕەمەزان نیە‘ بەڵکو گەشانەوە لە بەر خولقانی مرۆڤێکی نوێ بە ئەندێشە و ڕوانگەیەکی نوێیە‘ دەزانین کە ئامانجی ڕەمەزان و شەوەکانی قەدر ئەوە بوو کە مرۆڤێکی تازە لە ئێمە دروست کات و ئەگەر ئەو ئامانجە گرینگە وەدی نەهاتبێت دیارە کە جێژنی ڕەمەزان جێژنی ئێمە نیە.\nبە دڵنیاییەوە یەکێک لە تایبەتمەندی و مەرجەکانی نوێ بوونەوەو دروست بوونی کەسایەتییەکی تازە لە ناخیشماندا ئەوەیە کە بەرامبەر بەو ڕووداوانەی لە گردوپەڕماندا تێ دەپەڕن خەمساردو بێ دەربەست نەبین. خۆ ناتوانین موسڵمان بین و بەس خۆمان بە مزگەوت و نوێژو نەخواردن و نەنۆشین و بەرماڵ و تەزبێحەوە بەرتەسک کەینەوە. چونکو کە ناوی باشترین خولقاوەی خوداوەندمان لە سەر دانرا دیارە ئەرکێکی قورس خراوەتە سەرشانمان و ئەوەش ھەمان ئەرک و ئامانەتە کە حافز وتەنی ئاسمان پێی ھەڵنەگیراوەو پشکەکەی بە ناوی من و تۆی مرۆڤەوە دەرچووە.\nلە ئێستاش دا کە ئاوڕ لە گردوپەڕی خۆ مان دەدەینەوە ھەزاران ڕووداوی تفت و تاڵ و ناخۆش و دڵتەزێن دەبیندرێت کە ھەریەکەو بە جۆرێک ئاست و ڕادەی موسڵمان بوون و لەوەش گریگنتر مرۆڤ بوونی من و تۆ ھەڵدەسەنگێنن و تاقیی دەکەنەوە. خوشکی موسڵمان و برای بڕوامەندم ، کە بڕیار وایە لەم جێژنە بەولاوە بگۆڕدرێین و بسووتێین و قوقنوس ئاسا بوونەوەرێکی ڕێک و پێک و مرۆڤێکی ھەڵکەوتەو ھزرێکی ئاسمانی تر لەنێو سووتماکی ئاگری کوروزانەوەو ھەڵقرچانێکی یەک مانگەمان چەکەرە بکات و سەرھەڵ بدات، دەبێ لە فەلسەفەو فەکتەرەکانی نوێ بوونەوەو تازەگەریش تێ بگەین، کە ئەوەشمان کرد ئەوسا دەزانین ناتوانین موسڵمان بین و بە خەمساردییەوە لەگەڵ ئەو ڕێنماییە تەندروستیانەی کە بۆ دەستەبەرکرانی ساخڵەمیی کۆمەڵگاکەمان و لەوەش زیاتر ھەموو جیھانی مرۆڤایەتی پێویستن بە کەمتەرخەمی بجوڵێینەوەو گوێی نەدەینێ.\nخۆ ناتوانین موسڵمان بین و قەڵاچۆی موسڵمانانی فەلەستین و بە تایبەت غەززەی کۆڵنەدەرلە نیشتیمانی داگیرکراویاندا ھەستمان نەورووژێنێ، خۆ ناتوانین موسڵمان بین و ھەپرون ھەپرون کرانی دەیان خونچەی تازە پشکوتووی ئەفغانی لە قوتابخانەیەکی وڵاتێکی بن دەست و ژێرچەپۆکەی ئیستیکبارو گوێ لەمستەکانیان نەمانبزوێنێ، خۆ ناتوانین موسڵمان بین و نێڵەی ئەو ئاگرەی لە ژیانی منداڵانی یەمەن بەردراوە ناخمان ھەڵنەقرچێنێ، خۆ ناتوانین موسڵمان بین و چاومان لە ئاستی بە کۆیلەیی برانی کچان و ئافرەتانی ئێزدی بنوقێنین، خۆ ناتوانین موسڵمان بین و بەتاڵان برانی ماڵ و سامان و لە نیشتیمان دەرپەڕاندن و شاڵاوی سەر کوردانی عەفرین و کۆبانێ بە ھەند نەگرین. جا کەوا بوو مادام بڕیارمان داوە موسڵمان بین و بە موسڵمانی بمێنینەوە با ھەر لە ئەمڕۆوە بڕیار بدەین کە جێژنی تاقیکرانەوەی من و تۆی موسڵمانەو لەوە دڵنیا بین کە تاقیکردنەوەی خودئاوەند بەس لە ڕۆژی جێزنی قورباندا نییەو لە ھەموو چرکەو ساتێکدا بەندەکانی تاقی دەکاتەوە، تەنانەت ئێستاش کە ئەرکی مانگێک برسیەتی و تینویەتی و شەونخونیی بە ھەڵاتنی ھەتاوی مانگی شەووال لە سەر ھەڵگرتووین. جێژنی ڕەمەزان لە ھەموو لایەک موبارەک و پیرۆز بێت.\nئۆلەمپیکییەکان ئەگەر بێتو ڕێنماییە تەندروستییەکان ڕەچاو نەکەن، وەدەر دەنرێن\nیاریی چارەنووس سازی ئێران و عێراق لە قۆناغی بەرایی مۆندیاڵ دا


بۆ ئەوەى نەبینە فاشیست، گوتارێک دژ بە ئەقڵیەتى ڕیسواگەرى – كولتور مه‌گه‌زین\nلەبارەی چەمكی كۆمەڵی مەدەنییەوە\n25/02/2015 26 min read0\nشێوەکاران لەئێوە زیاتر شانازی بەگەلەری سەردەمەوە دەکەن!\n06/06/2015 4 min read0\nدەربارەی پەیوەندی نێوان قەیرانی ئابووری و شۆڕش\n16/10/2015 5 min read0\nئینفانتینۆ و هەنگاوەکانی داهاتووی، وەکوو سەرۆکی فیفا\n19/03/2016 4 min read0\nڕووسیا - سۆڤیه‌تی جاران - سه‌ربازگه ترسناكه‌كانی ستالین - ناسراو به گولاگ - كاتی مردوو ناشتنی برسیه‌ك ١٩٣٦ - Ati - magazine\nبۆ ئەوەى نەبینە فاشیست، گوتارێک دژ بە ئەقڵیەتى ڕیسواگەرى\n29/01/2019 22 min read0\nهەزاران ساڵ پێشتر ئایدیاى ڕزگارى لەنێو تیۆلۆژیا و ئاییندا باسکراوە، ئەمە بۆتە بنچینە و بنەمایەک بۆ ئایدیاى ڕزگارى کە هەتا ئێستایش مەسەلەى ڕزگاریى گشتى هەرچەندە ماتریاڵییش بووبێتەوە، دواجار هەر لە سێیبەرى ئەم چیرۆکە تیۆلۆژییە بە تەواوەتى دەربازى نەبووە. لە تیۆلۆژیادا ڕزگارى هەمیشە لەسەردەستى ڕزگارکەرێکەوە دێت. ڕزگارکەر لەشێوەى کەسێک یان سوبێکتێکى ئیلاهیدایە دژ بە هێزێکى تاریک کە کۆنترۆڵى جیهانى کردووە (بەڵام جیهان.. هەمووى لەژێر دەستى دەسەڵاتێکى شەرەنگێزدایە. نامەى یەکەمى یوحەنا: 5. 19)، ئەم نێردراوە نوێنەرى دۆزێکى خوداییە کە زۆربەى کەسانى باوەڕدار دەبنە شوێنکەوتەى و بە سەرکردە و ڕابەرى خۆیان هەڵیدەبژێرن. ڕزگارکەر دەتوانێت ئیماندارانى پەرتوبڵاو کۆبکاتەوە و یەکپارچەیى و یەکدەستى دەخاتە نێو ئیماندارانەوە، عەدالەت بەرپا دەکاتەوە و هەق بۆ هەقخوراو دەگەڕێنێتەوە. ئەم فریادڕەسە باتڵ بەتاڵ دەکاتەوە و حەقیقەتى خودایى سەر دەخات (لەبەرئەمە کوڕى خودا دەرکەوت، تاوەکو کارەکانى ئیبلیس پووچەڵ بکاتەوە. نامەى یەکەمى یوحەنا، 3. 8).\nئیدى هەموو شتێک دەخاتەوە جێگاى دروستى خۆى. بەر لەوەیشى بگات نیشانەى هەیە و هەمیشەیش لە کۆتاییەکانى زەمەن (یان سوڕەکانى زەمەن)دا دەگات. لە تیۆلۆژیادا هەموو شتێک لە سەرەتاوە تا کۆتایى لە حەتمیەتێکى ڕوون و ڕاشکاودا دیاریکراوە. چاوێک پێشتر شتەکانى بینیووە و دەیگێڕێتەوە. گێڕانەوە لە تیۆلۆژیادا گێڕانەوەى ڕابردوو نییە، بەڵکو گێڕانەوەى داهاتوویشە، ئەم نێردراوە خوداییە بەهەمان شێوەى ڕابردووى داهاتوویشى بینیووە و دەزانێت چى ڕوودەدات (چونکە ئەو هزرانە دەزانم کە لاى ئێوە هەن و من بیرلێکەرەوەیانم. ئیرمیا، 29. 11). بە مانایەکیتر، کەسێک هەیە پێش داهاتووى ئێمە کەوتووە و داهاتوو لاى ئەو بۆتە ڕابردوو. لە حەتمیەتگەراییدا هیچ داهاتوویەک بوونى نییە، تەنیا ڕابردوو بوونى هەیە، چونکە تێیدا داهاتوو وەک ڕابردوو بینراوە و وەک ڕابردوویش بڕیارى لێدراوە، نەک تەنیا چاوەڕواننەکراوەکان نکوڵییان لێدەکرێت، بەڵکو ئیمکانەکانیش لە یەک حەتمیەتى گەورەدا کورتکراونەتەوە. تیۆلۆژیا و حەتمیەتگەرایى پێمانناڵن ئێوە هیچ مەکەن شتەکان بەو جۆرە ڕوودەدەن، بەڵکو پێماندەڵێن ئێوە هەرچیى بکەن شتەکان هەر بەو جۆرە ڕوودەدەن؛ بە حوکمێکى ئیلاهى (کە لە هیگڵیزم-مارکسیزمى حەتمیەتگەرادا دەبێتە حوکمى پەرەسەندنى مێژوو) دەچنە ئەو دۆخانەوە کە خۆیشتان و جیهانیش بەو ئاراستەیەدا دەبەن بۆ ئەوەى دژ بەو نەزم و سیستەمە بجەنگن کە جیهانى فاسد کردووە. ئایینى یەهودى ڕوونترین گوزارشتە لەم بونیادە، یان لەم حیکایەتە گەورەیە کە دەربارەى داهاتووى حکومەتى جیهانیى خوداییە (لە ڕۆژانى ئەم پاشایانەدا، خوداى ئاسمان شانشینى خۆى دادەمەزرێنێت و هەرگیزیش لەنێو ناچێت. دانیال، 2. 44).\nهێگڵ و نیو هێگڵیانیه‌ك له‌سه‌ر ته‌وقی سه‌ری (ماركس)\nئەم سکێچە ئەو بونیادەیە کە بەردەوام مەسەلەى ڕزگاریى فۆرمولە کردۆتەوە. یەکەم ئەرکى سیاسەتى ڕزگارى ئەوەیە خۆى لەم بونیادە ڕزگار بکات و سکێچێکى لەم جۆرە نەکێشێت، چونکە ئێمە دەزانین داهاتوو پانتاییەکى دیارینەکراوە، نەک سەرزەمینى مومکینات یان تەنانەت مەحاڵەکانە، بەڵکو سەرزەمینى چاوەڕواننەکراوەکانیشە؛ بەم مانایە داهاتووى جیهان مەرج نییە کۆمۆنیزم (یان تەنانەت بەربەریزمیش) بێت، بەڵکو دەشێت لە دەستکاریى جینات و گەشەى ڕۆبۆتەوە جیهانێک بێت کە بەم چەمکانەى ئێستاى ئێمە نەخوێنرێتەوە (ئەمە بابەتێکى ترە). بەهەرحاڵ بۆ ئەوەى داهاتوو زۆریش خەیاڵى نەبێتەوە، ئێمە خۆمان لەو گرەوەى کۆمۆنیزم یان بەربەریزمە دەپارێزین و مانایەکى دیکەى پێدەدەین کە زیاتر پەیوەندیى بە ئێستامان و ئەکتەوە هەیە. بەم جۆرەیە کە جاک دێریدا داهاتوو لە ماناى “ئاییندە” feutureجیا دەکاتەوە و دەیکات بە دا-هاتووto come. واتە ئەوەى کە دێت، بەڕێوەیە بێت بۆ لامان، ئەوەى کە خۆى دێت بە بێ ئەوەى بە تەواوى بیناسین، یان ئەوەى کە بێ ئیزن و بێ خواستى خۆمان و بگرە بێ ئەوەى بزانین، دێت و خۆى دەکات بە نێوماندا، ڕەنگیشە بکشێتەوە و ڕێگاى خۆى بگۆڕێت. بەشبەحاڵى خۆم پێموایە نابێت دەست لە ئایدیاى ڕزگارى هەڵبگرین، بەڵام پێویستە دەست لە سێکچ و نەخشە ئامادەکانى ڕزگارى هەڵگرین، بە هەمان واتاى ئەوەى سیاسەتى ڕزگارى خۆى لە تیۆلۆژیاى ڕزگارى ڕزگار بکات. سیاسەتى ڕزگارى بە ماناى دۆزینەوەى کەرەستە و ئیمکان و زەمینەسازکردنە بۆ بەرجەستەبوون و دەرکەوتنى ئەم ئایدیایە کە نا-ئیمکانە یان لەچاوەڕوانى-بەدەرە. ئایدیایش لە زەمەن و شوێن و کۆنتێکستە جۆربەجۆرەکاندا بەشێوەى جۆراوجۆر دەردەکەوێت، شێوەى فاکت وەردەگرێت و ئەزموون دەکرێت. ئەم بەرجەستەبوونە ڕەنگە لە خراپترین و دزێوترین شێوەیشدا ڕووبدات، بەڵام لاى بەدیۆ ئەمە ئایدیاکە پووچەڵ ناکاتەوە. بەدیۆ خۆى زۆر ئومێدى لەسەر ئەوە هەڵنەچنیوە “حزب” ئەم ئایدیایە بەرجەستە بکات، پێیوایە حزب کە زۆر گەورەبوو خۆى فۆڕمى دەوڵەت وەردەگرێت، لە ئێستایشدا دەوڵەت ئەو شتەیە کە دەبێت لێى ڕزگاربین. کەوایە گەر بگەینە ئەو باوەڕەى کە چیتر حزب ناتوانێت ئایدیاى ڕزگارى بەرجەستە بکات، ئەوا دەبێت بیر لە ئامرازى دیکە بکەینەوە، ئەمە ئەرکى فیکرە. کەوایە دووەمین شت پێویستە ئایدیاى ڕزگارى لە دەوڵەت-حزب ڕزگار بکرێت. هێشتا شتێکى تر ماوە: سیاسەتى ڕزگارى حزورى فیکرە لەو کەلێن و دەرفەتانەى مێژوودا کە تێیدا مەحاڵ دەبێتە ئیمکان. ئەم کەلێن و دەرفەتانە جارى وا هەیە ساتێکى کورت دەخایەنن، گەر نەقۆزرێنەوە و گەورە نەکرێن دێن و دڕۆن، گەر بقۆزرێنەوە زایەڵە و درێژبوونەوەیان دەبێت (بۆ نموونە 17ى شوبات یەکێک بوو لەو کەلێنانەى دروستبوو، هەتا ئێستایش کاریگەرى لەدواى خۆى بەجێهێشتووە، بەڵام جگە لە چەند قسەیەک هێشتا فیکر هیچى لەسەر نەوتووە).\nنەخێر.. بەلاى هەموومانەوە مەسەلەکە ڕزگاربوونە لە “سیستەم”. لەمڕۆدا هەر باسى سیستەم بکەیت تەنیا و تەنیا وەک سەرمایەدارى دەبینرێت. گەر مەسەلەکە ڕزگاربوون بێت لە سیستەم ئەوا دەبێت سیستەم تەنیا لە سەرمایەداریدا کورت نەکەینەوە. چما ئەو سیستەمەى کە ستالینیزم دروستیکرد کەمتر بوو لە سیستەمى سەرمایەدارى؟\nڕووسیا – سۆڤیه‌تی جاران – سه‌ربازگه ترسناكه‌كانی ستالین – ناسراو به گولاگ – كاتی مردوو ناشتنی برسیه‌ك ١٩٣٦ – Ati – magazine\nدەتوانین لێرەدا بە تێرمەکانى زیگمۆند باومەن تەنیا یەک جیاوازیى ئەم دوو سیستەمە دیاریى بکەین: ستالینیزم سیستەمێکى ڕەق بوو، سەرمایەدارى سیستەمێکى شلۆک. دواجار سەرمایەدارى بردییەوە و بووە سیستەمى زاڵى دونیا. کەواتە ئەرکى ئێستاى ڕادیکاڵیزم ڕزگاربوونە لە سیستەمە زاڵەکە کە سەرمایەدارییە. کەس لارى لەمە نییە. بەڵام خۆ ئەفڵاتوونیزم و هیگڵێزمیش لەنێو فیکردا سیستەمن. ئەم دوو سیستەمەیش سیستەمى زاڵى نێو فیکرن، زۆر هەوڵ دراوە مارکسیزمیش بکرێتە سیستەمێکى تر. بە بڕواى ئاڵتۆسێر ئەوە تەنیا فەلسەفە ئایدیالیستییەکانن هەوڵدەدەن لەنێو فیکردا نەزمى گشتگیر دابمەزرێنن. بە بڕواى ئاڵتوسێر لە فەلسەفەیشدا مێژوویەک هەیە کە مێژووى ململانێى نەزمەکانە لەپێناو هەژمووندا، هەژموونى چەمک و ئایدیا و زارەوەکان، هەژموونى ڕوانگە گشتگیرەکان بۆ تەفسیرکردنى هەموو دونیا و سەرکوتکردنى هەر ڕوانگەیەکى دیکە کە بە گوێرەى ڕێساى گەمەى نەزمەکان کارناکات. بەم مانایە، فەلسەفەیش پانتایى نەزم و پۆلیسە و هاوکات گۆڕەپانى خەبات و شۆڕشیشە.\nدۆلۆز پێیوایە فیکر سیستەمى خۆى لە دەوڵەتەوە دەخوازێت ”فیكر وێنه په‌تییه فه‌لسه‌فییه‌كه‌ی خۆی له ده‌وڵه‌ته‌وه وه‌ك ناواخنێكی جه‌وهه‌ریی یان سوبێكتیڤ، ده‌خوازێت. فیكر ده‌وڵه‌تێكی ڕۆحیی په‌تی وه‌ك ده‌وڵه‌تێكی ڕه‌ها كه هه‌رگیز خه‌ون نییه داده‌هێنێت، چونكه له فیكردا پرۆسێسێكی ڕاسته‌قینه‌ی ئه‌م ده‌وڵه‌ته بوونی هه‌یه”.لاى هیگڵ سیستەم تەنانەت “ئەنتى”ـیەکەیشى لەخۆ گرتووە. ئەو کاتە سیستەم دروست دەبێت کە ئەنتییش بەشێک لە سیستەمەکە و گەمەى نێو سیستەمەکە پێکبهێنێت. “هەرچى عەقڵانى بێت واقیعییە، هەرچییش واقیعى بێت عەقڵانییە”. تەنانەت جەنگیش!! عەقڵ ئەو سیستەمەیە کە هەموو شتێک لەخۆ دەگرێت، بەو ساتەوەختە هەرە ترسناک و قێزەونانەیشەوە کە وەکو ناعەقڵانى دەردەکەون. ئا ئەمە تۆتالیتاریزمى عەقڵە کە لە ڕۆژئاوا ڕەخنەى زۆرى لێگیراوە. لە فیکردا هیگڵ خۆى سەرۆکى دەوڵەتە، شانشینەکەیشى دیالەکتیکە؛ لەبەرئەمەیە هیگڵ زۆر بە ناپلیۆن سەرسام بووە؛ بە مانایەکیتر، ناپلیۆن لاى هیگڵ بەرجەستەبوونەوەى خۆى بووە لە پانتایى کۆنکریتدا، لە سیاسەت یان لە دەوڵەتدا. ڕوونتر بدوێین، ناپلیۆن هیگڵى نێو سیاسەت بووە و هیگڵیش ناپلیۆنى نێو فیکر بووە. دژ بەم سەرۆکە و دەوڵەتەکەى ڕاپەڕین و یاخیبوون و هەوڵى قڵپکردنەوە هەبووە.\nمارکس یەکەمین کەس بووە کە بە قوڵى دژ بە هیگڵ ڕاپەڕیوە، بەڵام نەک دژ بە شانشینەکەى کە دیالەکتیکە، بەڵکو دژ بە خودى سەرۆکى دەوڵەت؛ مارکس ویستوویەتى دیالەکتیک بە بارى ماتریالیزمدا هەڵگەڕێنێتەوە و بەم هەڵگەڕاندنەوەیەش ئینجا بیخاتەوە سەر پێی خۆى. لەدواى مارکس نیچە شۆڕشگێڕێکى دیکەى گەورەیە دژ بە هیگڵ و شانشینەکەى. نیچە نایەوێت دیالەکتیک هەڵگەڕێنێتەوە، بەڵکو دەیەوێت سەرجەمى ئەو بەهایانە هەڵگەڕێنێتەوە کە شانشینەکەشى لەسەر دامەزراوە، واتە دووجار هەڵگەڕاندنەوە. فیکرى نیوەى دووەمى سەدەى بیستەمیش شۆڕشى دیکە بوون دژ بە دەوڵەتەکەى هیگڵ (تەنیا بۆ نموونە: ئاڵتوسێر لە بەرهەمەکانى کۆتایى تەمەنیدا، فۆکۆ، دۆلۆز). کەواتە لە نێو فیکردا ڕادیکاڵیزم بریتییە لە ڕزگاربوون لەم سیستەمە زاڵانە یان لەم دەوڵەتانەى وەکو ئەفڵاتوونیزم و هیگڵیزم.\nبا دیسانیش دەستێکیتر لە سیستەم بدەین. زمان سیستەمە و پانتایى ڕەمزییە. لە ئاستى گشتیدا، هەموو شتەکان لەنێو زماندا ڕەمزى دەبنەوە، دەبنە وشە و هێما و چەمک، دەبنە دال و مەدلول، لەسەر هێڵێکى گرامەریى ڕیز دەبن. زمان شتەکان لە هێماکانی خۆیدا دەگرێت. نایەوێت پانتاییەکى نەگیراو, نەگوتراو بمێنێتەوە. زمان بەلاى ڕۆلان بارتەوە پانتایى مومارەسەى دەسەڵات و پۆلێنکردنە، پۆلێنکردنیش جۆرێک لە ڕیزبەندبى سەرکوتکەرانە و ناچارکردنى تێدایە, ناچارکردن بە وتنى قسە. بارت دەڵێت: ”وا پێده‌چێت سیسته‌می زمانی، به‌و پێیه‌ی ده‌ستكه‌وتی هه‌ر زمانێكه، نه كۆنه‌په‌رستانه‌یه و نه پێشكه‌وتنخواز، به‌ڵكو هه‌ر زۆر به ساده‌یی فاشیستییه”, چونکە فاشیزم تەنیا سڕینەوە نییە بە قسە، بەڵکو ناچارکردنیشە بە وتنى قسە و دووبارەکردنەوەى قسە. ئەگەرچى لاى بارت پێدەچێت دەرەوەى زمان بوونى نەبێت، بەڵام لاى لاکان پانتاییەک هەیە کە نایەتە نێو زمانەوە، ئەمەیش لە برى ئەوەى دەرەوەیەکى تۆبۆلۆژی بێت، پتر درز و کەلێنى نێو سیستەمى زمانە، پانتاییەکى ڕادیکاڵە کە لاکان پێیدەڵێت “ڕیاڵ”. لاى دێرێدایش “مەدلولى خز” هەمان ڕۆڵى ڕادیکاڵى هەیە کە دال پێیى ناگیرێت. لە ئاستى بەرتەسکیشدا، زمان دەیەوێت دوورخستنەوە و هەڵاواردن دروست بکات. سیستەمە سیاسییەکان دەیانەویت سیستەمى زمان تەریب لەگەڵ خۆیاندا بەکاربهێنن، بۆ نموونە زمانى دام و دەزگاکان زمانێکى تەواو کڵێشەییە. زمانى حزب تەواو کڵێشەییە، بەمەیش وشە و چەمکە غەریبەکان فڕێ دەدەنە دەرەوە و لە خراپترین حاڵەتیشدا وتنى وشە سەرکوتکراوەکان قەدەغە دەکەن. لێرەدا هەر سیستەمێکى سیاسى جۆرە سیستەمێکى زمانییش دەسەپێنێت، یان هەوڵدەدات زمان داگیر بکات. دژایەتیکردنى ئەم سیستەمە زمانییە بەوە نابێت لاڵ بین، بەڵکو بەوە دەبێت تووشى زمانگیرانى بکەین؛ ئەکتى ڕادیکاڵ لەنێو زماندا ئەوەیە کە ئەم سیستەمە بهەژێنین و بشێوێنین، پەراوێزەکانى بەرفراوان بکەین و لەنێویدا زمانێکى دیکە هەڵبکۆڵین.\nکەواتە لە ئاستى یەکەمدا، زمان خۆى وەک سیستەمێکى گشتى دەیەوێت هەموو شتێک بگرێت؛ لە ئاستى دووەمیشدا وەک پانتاییەک کە هێزێکى دیاریکراو داگیرى دەکات و لەسەر شێوەى خۆى سیستەماتیزەى دەکات، دەیەوێت خۆى بکاتە سیستەمى زاڵ و بە فەرهەنگى خۆى قسە لەسەر هەموو شتێک بکات. لە هەردوو حاڵەتەکەیشدا زمان بەوە شێت دەبێت لە شوێنێکدا بەر کەلێن و سنوورى خۆى بکەوێت، بزانێت ناتوانێت هەموو شتێک بگرێت، تێبگات لەوەى ناتوانێت هەموو شتێک کۆنترۆڵ بکات. لەبەرئەمەیە لە ئاستى یەکەمیاندا دێریدا دەڵیت ئەوە زمانى ئەڵمانى بوو لە سەردەمى نازیزمدا شێت بووبوو(شتێک کە لە فاشیزمى زمان دەچێت لاى بارت)؛ زمانى ئەڵمانى بوو دەیویست ببێتە شا-زمان و کۆى وتراوى دنیا کۆنترۆڵ بکات: هەمان فاشیزمى خودى زمانى ئەڵمانى. لە ئاستى دووەمیشدا ئارێنت پێیوایە ئەوە هیتلەر بوو شێت بووبوو، بەو واتایەى ئەوە سیستەمە سیاسییەکەى نازیزم بوو دەیەویست زمان لەگەڵ خۆیدا هاوتەریب بکاتەوە: فاشیزمى نازیزم و فۆرمولەکردنى زمان. لە هەردوو حاڵەتەکەیشدا ڕەنگە شێتبوون کارەسات بخوڵقێنێت بەڵام سیستەم لە ناوەوەیش تووشى داخوران دەکات.\nجەخت لەسەر ئەو هەقیقەتە دەکەینەوە کە سیستەمى زاڵى ئەمڕۆ سیستەمى سەرمایەدارییە. گەر بڕیار بێت لە “سیستەم” ڕزگاربین، بەوە نابێت سیستەمێکى دیکە دروست بکەینەوە، ئەمە دەبێتە دژایەتى سیستەم بە سیستەم. بۆ فیکرى ڕادیکاڵیش گرنگ ڕزگاربوونە لە “سیستەم” بە گشتى، نەک ئەم سیستەم و ئەو سیستەم. ئەوەى خۆى بە دژە سیستەم بزانێت دەبێت دژ بەوەیش بێت مارکسیزم لەنێو فیکر و سیاسەتدا بکرێتە سیستەمێکى گشتگیر. سیاسەتى ڕزگاریبەخش بێ سیستەمە و تەنیا دەتوانێت وەک درزى سیستەمبوونى هەبێت، هەر بەم جۆرەیش دەتوانێت دژایەتى سیستەم بکات. ئەمە شەڕى سیستەم و نا-سیستەمە، شەڕى دەوڵەت و نا-دەوڵەتە، شەڕى دەسەڵات و نا-دەسەڵاتە (نا-دەسەڵات بە ماناى هێز، هێزیش واتە تواناى ئەکت).\nسیاسەتى ڕزگارى لە ئاستە هەرە فراوانەکەیدا، بە ماناى گۆڕینى جیهانە. ئەوە تەنها عاشقانى دەسەڵاتن کە پێیانوایە تەنیا و تەنیا بە دەسەڵات دەتوانین جیهان بگۆڕین، لە کاتێکدا مەسەلەکە ئەوەیە چۆن جیهان بگۆڕین بە بێ ئەوەى عاشقى دەسەڵات بین(فۆکۆ). مارکس لە تێزەکانى فیۆرباخدا لەبیریچووە تێزى دوانزەهەمیش زیاد بکات: ”مەسەلەکە گۆڕینى جیهانە بە بێ ئەوەى عاشقى دەسەڵات بین”. بەڵام جۆن هالۆوەى لە وتارێکدا بە ناونیشانى “دوانزە تێز دەربارەى گۆڕینى جیهان بە بێ ئەوەى دەسەڵات بگرینە دەست” و دواتریش لە کتێبێکى فراوانتردا بە هەمان ناونیشان “جیهان بگۆڕێن بە بێ ئەوەى دەسەڵات بگرینە دەست”، ئەمە بۆ مارکس تەواو دەکات. پێموایە ئەم تێزانەى هالۆوەى خۆیان تەنیا یەک تێزن: تێزى دووانزەیەمى تێزەکانى فیۆرباخ، ئەمەیش ناڕاستەوخۆ لە ناونیشانى وتارەکەیدا دیارە، دوانزە تێز کە خۆیان دەبنە “تێزى دوانزە”؛ تێزى دوانزە کە وەک بۆشاییەکى کراوە لە یانزە تێزەکەى مارکسدا بەجێهێڵراوە. پێموایە ماوەى پەنجاساڵە فیکرى چەپ، بە هەموو گەشە و پاشەکشە و قەیران و گۆڕانەکانییەوە، خەریکى مشتومڕە لەسەر ئەم تێزە بەتاڵە.\nکێشەى چەپى تەقلیدى و خوێندنەوەى دەقپەرستانە ئەوەیە کە ئەم شوێنە بەتاڵەى تێزى دوانزە نابینێت. کەواتە سێیەم شت کە پێویستە سیاسەتى ڕزگارى لێى ڕزگاربکرێت مەسەلەى کورتکردنەوەى ئیمکانى گۆڕانى جیهانە لە “گرتنە دەسەتى دەسەڵات”ـدا. ئەم وتەیە ئەو مانایە نادا کە هیچ کات هێزە گۆڕانخواز و پێشکەوتنخوازەکان دەسەڵات بەدەستەوە نەگرن یان قەدەغەیە بەدەستەوەى بگرن، بەڵام گرنگە دەسەڵات وەک تاکە کەرەستە و شا-کەرەستەى گۆڕینى دنیا نەبینرێت، چونکە دەسەڵات سیحرى خۆى هەیە و زۆرجار خۆى دەبێتەوە بە ئامانج بۆ ئەوانەى وەک کەرەستە بینیوویانە. بەمجۆرە تۆڵەى خۆى دەکاتەوە. گۆڕینى جیهان بە بێ دەسەڵات هەر بە سادەیى مامۆستا نەزانەکەى “جاک ڕانسێر”ە، ژاکۆتۆ پێویستى بە گرتنەدەستى دەسەڵات نییە بۆ ئەوەى مۆدێلێکى ترى فێربوون و پەروەردە دژ بە مۆدێلى دەوڵەت دروست بکات، ئەو دەسەڵاتى مامۆستا خاپوور دەکات و تەنیا بەوەیش دەتوانێت شتێکى نوێ دابهێنێت.\nژاکۆتۆ دەتوانێت نەک تەنیا جیهانى قوتابخانەکەى بگۆڕێت، بەڵکو شێوازێکى دیکەى فێربوونى کردەیى دابهێنێت کە بنەماکەى یەکسانیى توانایە و سوبێکتیش خۆى تێێدا بەشدارە. پێگەى دەسەڵات ئەو شوێنە نییە ئەم کارەى لێوە بکرێت، بۆیە ژاکۆتا چاو لە پێگەى مودیر و وەزیر نابڕیت و دژایەتیى ڕاستەوخۆیشیان ناکات تا دەسەڵاتیان لێ بستێنێت بەخاترى ئەوەى پرۆژەکەى خۆى لێوە بسەپێنێت؛ ئەو خەبات بۆ شتێک دەکات کە دەزانێت بە بێ دەسەڵاتیش دەشێت بکەوێتە گەڕ و هەموو کات کاتى دەستپێکردنییەتى، بەم مانایە ئەو لەجێیەکى دیکەوە و لە ئاستێکى قووڵتردا دژایەتی دەسەڵاتى مامۆستا دەکات، ئەم ویستە لە هێزى داهێنەرانەى ژاکۆتۆ دێت بۆ زەقکردنەوەى بنەڕەتێکى سادە (کە یەکسانیى توانایە) بۆ تێکشکاندنى ژێرخانە بە بەردبووەکانى هیرارشییەت و نایەکسانى. بەم جۆرە ئەکت دواناخرێت بۆ دواى گرتنەدەستى دەسەڵات، ئەو بەجۆرێکى دیکە بونیادەکەیان هەڵدەتەکێنێت و ژێرپێى سیستەمى پەروەردەى سەدان ساڵە بۆش دەکات.\nبە هەمان شێوە، لاى جۆن هالۆوەى گۆڕینى جیهان لە گرتنەدەستى دەسەڵاتەوە دەست پێناکات، بەڵکو لە خاپوورکردنى دەسەڵاتەوە دێت. گەر پەرەدان بە ئیرادەى شۆڕش چاوى لە گرتنەدەستى دەسەڵات (یان دەوڵەت) بڕیبێت ئەوا ماناى وایە دیسانیش باڵادەستى و کۆنترۆڵ (مانایەکى دیکەى سیستەم) بەرهەم دەهێنێتەوە. کۆى ململانێى ڕیفۆرمیستەکان و شۆڕشگێڕەکانى سەدەى بیست بۆ گرتنەدەستى دەسەڵات بوو، یەکەمیان لەڕێگەى هەڵبژاردن و دیموکراسییەتەوە و دووەمیان لە ڕێگەى شۆڕش و ڕاپەڕینى چەکدارییەوە، بەڵام هیچیشیان نەیانتوانى جیهان ڕیشەیى بگۆڕن(هالۆوەى، تێزى 2).\nئەو کاتە دەسەڵات دەیباتەوە کە تواناى هەبێت ئەکت بگۆڕێت بۆ بەدەستەوەگرتن و باڵادەستى. گەر ئەکت بنوێنین ماناى وایە توانا و هێزى ئەکتمان هەیە، توانا و هێزیش لە پێکەوەبوون و کۆبوونەوە لەگەڵ توانا و هێزى ئەوانیتردا گەورە دەبێت. بەم مانایە هێز هەمیشە کۆمەڵایەتییە. لاى هالۆوەى ئەوەى جیهان دەگۆڕێت “هێز”ە نەک دەسەڵات. ئەو کاتەى تواناى کۆمەڵایەتى ئەکت دەشکێت، دەگۆڕێت بۆ باڵادەستى، کەواتە باڵادەستى نەفیکردنەوەى تواناى ئەکتە. ئاوەها ئەوانەى کە زۆر ستایشى ئەکت دەکەن و ئەکتیشیان تەنیا بۆ بەدەستەوەگرتنى دەسەڵات دەوێت لە کۆتاییدا خۆیان دەبنە نەفیکەرەوەى ئەکت. بەدەستەوەگرتنى دەسەڵاتیش هەمیشە بەدەستەوەگرتنى دەوڵەت بووە. بە کورتى دەسەڵات و دەوڵەت لە مارکسیزمى تەقلیدیدا هاومانان. ئەوانەیشى کە دەڵێن دەوڵەت نا بەڵکو حزب، جیاوازییەکى گەورەى نییە. مەبەستیشم لە حزب شێوازە نوێیەکانى حزبى ئاسۆیى و ڕێکخستنى هاوبەشانەى بەرەنگار نییە، بەڵکو حزبى گەورەى دەسەڵاتخوازە کە دەیەوێت هەموو شتێک بگرێتەوە. وەک ئالان بەدیۆ دەڵێت حزب کە هێندە گەورەبوو بۆ خۆى شتێکە وەک دەوڵەت (ئەوەى لە ڕۆژئاواى کوردستان کرا شەڕى نا-دەوڵەت و دەوڵەت بوو، دواجار کانتۆن بردییەوە و دەوڵەت دۆڕا. بەڵام مەترسییەکە نەڕەویوەتەوە، چونکە پەکەکە خۆیشى هێندە گەورە و فراوانخوازە کە تەنیا یەک داوى باریک لە دەوڵەت و ئاکارى دەوڵەتییانە جوداى دەکاتەوە).\nلاى هالۆوەى سیستەمى سەرمایەدارى لەسەر جوداکردنەوەى بکەر لە کردارەکەىخۆى ڕاگرتووە. لاى نیچە ئەمە خاسییەتى هێزى نا-چالاکە. دۆلۆز ئەمە وەها لێک دەداتەوە هێزى نا-چالاک بەوە لە هێزى چالاکى دەباتەوە کە هێزى چالاک لە تواناى-کردنـەکەى داببڕێت. بەم جۆرە دەستکەوت و بەرهەمى کردارەکانى هێزى چالاک دەکات بە هى خۆى. لاى مارکسیش هەر بەم جۆرەیە، بەو مەرجەى وشەى کردار بگۆڕین بە کار. سەرمایەدار بەرهەمى کرێکار دەکات بە هى خۆى و کرێکار لە تواناى کارەکەى و دەستکەوتى کارەکەى دادەبڕێت. دیسانیش بەوە درێژە بە دۆخى باو دەدات کە لە ڕێگەى ئایین و ئایدیۆلۆژیاوە کرێکار لە ئەکتى شۆڕش دابماڵێت. هێزى ناچالاک ئەوەیە خۆى کار ناکات، بەڵکو بەرهەمى کارى ئەوانیتر دەبات. لێرەدا ئەوەى گرنگە بەدەستهێنانەوەى تواناى-کردار لە چالاکیى داهێنەرانەدا (نیچە)، یان بەدەستهێنانەوەى بەرهەمى کارە لە ئەکتى کۆمەڵایەتیدا (مارکس). وەرگرتنەوەى تواناى ئەکت زەرورەتێکى حاشاهەڵنەگرە بۆ گۆڕینى جیهان. لاى مارکس ئەم وەرگرتنەوەیە لە نامۆبوونەوە سەرچاوە دەگرێت. نامۆبوون بازنەیەکى داخراو نییە بەڵکو پرۆسەیە، واتە شتى ترى بەدوادا دێت، بۆ نموونە هۆشیاربوونەوەى چینى کرێکار، دەرککردن بە چەوسانەوە، هەستکردن بە پێویستبوونى یەکێتیى کرێکاریى بۆ خەبات (بە بڕواى من ئەم بۆچوونەى مارکس لەمڕۆدا جێى گومانە؛ لە ئێستادا نامۆبوون لە باڵاترین ئاستى خۆیدایە و تەنیا لەنێو کاڵایشەوە نایەت، کەچى نەپەڕیوەتەوە بۆ ئەنتییەکەى). هالۆوەییش لەسەر هەمان هێڵى مارکس دەڕوات، پێیوایە جوداکردنەوەى بکەر لە کردارەکەى و بەرهەمى کردارەکەى و ئینجا لەخۆى بە واتاى نامۆبوونە، نامۆبوونیش هەرگیز نابێتە نامۆبوونى سەپاراگیر و ئەبەدى و پاسیڤ. نامۆبوون دەبێتە خەبات دژ بە نامۆبوون. کەواتە لە فۆڕمى نەفییەکەیدا بوونى دەبێت. کاتێک ئازادى دەسڕدرێتەوە، ئازادى دەبێتە خەبات دژ بە سڕینەوەى ئازادى. گەر تۆزێک لەم دیدە دیالەکتیکییە بترازێین (کە بە بڕواى من ئێستا خەریکە لە کار دەکەوێت)، دەتوانین بڵێین مەسەلەکە یەک سوڕى تەواوى پڕۆسه‌یه‌كه (سه‌یروره) . هێزى نا-چالاک هێزى چالاک لە کردارەکەى دادەبڕێت، بەمەیش ئەم هێزە چالاکە نا-چالاک دەکات، بەڵام ڕێک بە هۆى ئەم کردەیەوە خۆى دەکات بە هێزى چالاک. هێزى چالاک پشت بە هێزى نا-چالاک نابەستێت، بەڵام هێزى نا-چالاک پشت بە هێزى چالاک دەبەستێت (بۆ ئەوەى ببێت بە هێزى چالاک). کەواتە دواتر، هێزە نا-چالاکە چالاکبووەکەتواناکانى پێشترى هێزە چالاکە نا-چالاکبووەکەوەردەگرێت و تواناکانى پێشترى خۆى پێ دەبەخشێت. لەمەوە صیرورەکە پێچەوانە دەبێتەوە. کاتێک هێزى نا-چالاکى چالاکبوو خۆى لە هێزى چالاکى نا-چالاکبوو ڕزگار دەکات کەواتە هێزە چالاکە نا-چالاکبووەکە هەوڵدەدات نەهێڵیت ئەو ڕزگارى ببێت، دەیەوێت ئەم دۆخە بگەیەنێت بە دوایین ڕادەى خۆى هەتا ئەو کاتەى کە هێزى چالاک چیتر ناتوانێت لە خودى خۆیەوە وزە وەربگرێت، ئەو کات ناچار دەبێت پشت بە هێزى نا-چالاک ببەستێت. کەواتە هێزە چالاکە نا-چالاکبووەکە بەم کردارەى دەبێتەوە بە هێزى چالاکى چالاکبوو و هێزە نا-چالاکە چالاکبووەکەیش دەکاتەوە بە هێزى نا-چالاکى ناچالاکبوو. ئەم ئایدیایە بەم جۆرە زۆر ئەبستراکتە و ڕەنگە نەزانین باسى چى دەکات. کەواتە با دیسانیش بزانین لاى هالۆوەى ئەم بابەتە (وێڕاى هەندێ جیاوازیى لەگەڵ ئەم تێڕوانینە نیچەیى-دۆلۆزییەدا) چۆن بەرجەستە بووە.\nجوداکردنەوەى بکەر لە کردارەکەى حەقیقەتێکى چەسپاو نییە، بەڵکو پرۆسەیەکى بەردەوامە. هێزى نەفیکەرەوە (نەفیکەرەوەى ئازادى و ئەکت وهیتر، واتە هێزى نا-چالاک) پشت بە هێزى ئەوە دەبەستێت کە نەفیى دەکاتەوە، واتە پشت بە هێزى چالاک دەبەستێت، هەمیشە بوونەکەى پشت بە کار و کردارى ئەوانیتر دەبەستێت. هالۆوەى پێیوایە مێژووى کۆنترۆڵکردن و باڵادەستى بە پاڵ خەباتى لاوازەکانەوە بۆ ڕزگاربوون لە بەهێزەکان، مێژووى خەباتى بەهێزەکانیشە بۆ ڕزگاربوون لە لاوازەکان. وەک چۆن تێکۆشانى کۆیلەکانە بۆ سەربەستى لە لۆردەکان، تێکۆشانى لۆردەکانیشە بۆ سەربەستى لە کۆیلەکان بەوەى دەسەڵاتیان بگۆڕن بۆ سەرمایە (لاى نیچەیش هێزى چالاک نایەوێت پشت بە هێزى ناچالاک ببەستێت، هێزى ناچالاکیش دەیەوێت خۆى بکات بە هێزى چالاک بۆ ئەوەى لە ناچالاکییەکەى تێپەڕێنێت کە پشت بەستنە بە هێزى چالاک). بەڵام بەهێزەکان یان سەرمایەدارەکان، کە لەم کۆنتێسکتەدا بە هێزى نا-چالاک داماننان چونکە لەسەر کرێکار دەژین و خۆیان دەوڵەمەند دەکەن، دەیانەوێت لە ڕێگەى ئامێر و ڕۆبۆت و بازاڕەوە خۆیان لە کرێکار، کە لێرەدا بە هێزى چالاک داماننان، ڕزگار بکەن و خۆیان بکەن بە هێزى چالاک، ئەمەیش لێکدژى ڕەهاى تێکڕاى دەستکەوت و قازانجەکانە (کرێکار دەستکەوتى نابێت و سەرمایەیەیش کاڵاى زۆروزەبەند بەرهەم دەهێنێت)، بۆیە سەرمایەداران هێشتا ناتوانن ئەم دۆخە درێژە پێ بدەن، چونکە بۆ ساغکردنەوەى کاڵاکان هەر ناچارن پشت بە کرێکاران، فەرمانبەران، بێکاران، گەنجان، ژنان و خەڵک بە گشتى ببەستن.\nئەمە ماناى نا-جێگیرى هێزەکانە کە لە شێوەى قەیراندا بەرۆکى سەرمایە دەگرێتەوە. کەواتە دیسانیش ناتوانێت تواناى ئەوەى هەبێت بەهیچ جۆرێک پشت بەو هێزە نەبەستێت کە نەفى کردۆتەوە. لە کاتێکدا هێزە نەفیکراوەکە، لەم کاتەدا پشتى بە هێزە نەفیکارەکە نەبەستووە و بێ هیچ ترسێک دەستدەکات بە ناڕەزایەتى (پرۆلیتاریا هیچى نییە بیدۆڕێنێت)، ئاوا پرۆلیتاریا خۆى لە پاشکۆیەتى ڕزگارکردووە. وەها ساتێک هەر ئەوەیە کە هێزى نا-چالاکى چالاکبوودەبێتەوە بە هێزى نا-چالاکى ناچالاکو هێزى چالاکى نا-چالاکبوودەبێتەوە بە هێزى چالاکى چالاک. ئەمە واتاى جۆرێک لە پەیوەندیى دەسەڵاتە کە دەتوانین بە زمانى فۆکۆ بڵێین لە هەر شوێنێک دەسەڵات هەبوو لەوێیش بەرەنگارى و بەرخودان هەیە، ئەمەیش بنەماى خەباتى بێ شومارە، کە هالۆوەى خۆیشى ئاماژە بە هەندێکیان دەدات. سەرجەمى ئەم خەباتانەیش بۆ گرتنەدەستى دەسەڵات نین، بەڵکو بۆ جەختکردنەوەن لەسەر تواناى ئەکت، پاراستنى تواناى کردار، تۆخکردنەوەى تواناى بەرەنگارى بۆ گۆڕین جیهان بەو مانایەى کە باسمان کرد.\nبەرەنگاری وشەیەکە لەنێو فیکرى نوێى ڕادیکاڵدا گەشەیسەندووە. بۆیە بە تەواوى هاوماناى شۆڕش نییە. شۆڕش حەتمى نییە و دەشێت ڕوونەدات، بەڵام بەرەنگارى بە ئیمانانسى لەنێو دەسەڵاتدا بوونى هەیە، لە هەر شوێنێک سەرکوتکردنى ژیان هەبێت، لەوێیش ژیان خۆى دەبێتە جۆرێک مقاوەمە. بە زمانى دۆلۆز لە هەر شوێنێک سەنتەر بەهێز بێت پەراوێزەکان دروست دەبن، لە هەر شوێنێک ماشێنى دەوڵەت هەبێت ماشێنى جەنگیش هەیە، لە هەر شوێنێک هێڵە ڕەق و نەرمەکان هەبن هێڵەکانى هەڵهاتنیش بوونى هەیە، لە هەر شوێنێک کەناڵیزەکردنى ئارەزووەکان هەبێت فیچقەکردنى ئارەزووەکانیش هەیە. ئەم بەرەنگارییانە دەکرێت گەورە بکرێن و درزەکانى سیستەمیان پێ بکرێت بە خەرەند. ژیان بوونە لە بەرەنگاریدا. بەڵام ڕزگارى و شۆڕش حەتمى نین؛ ئەوە مارکسیزمى تەقلیدییە کە پێیوایە پەرەسەندنى مێژوویى حەتمەن دەگات بە دامەزراندنى کۆمۆنیزم. ئەمە یەقینێکە کە پێویستە گومانى لێ بکەین، وەکو هالۆوەى دەڵێت ”دەتوانین وەک ڕزگارى پێشوازى لە مردنى یەقینخوازییە کۆنەکان بکەین”. ڕزگارى ئەم مانایەیشى هەیە.\nپاشکۆی كۆی به‌شه‌كانی چه‌پ و فاشیزم و سه‌رنجه‌كانی به‌ختیار عه‌لی\nهاوار موحه‌مه‌د و به‌ختیار عه‌لی\nبەشێک لەو گفتوگۆ دووبەدووانەى هەندێجار لەگەڵ کاک بەختیاردا کردوومانە، لەدەورى چەند تەوەرێک دەسوڕێنەوە: سیاسەت، فیکر، فاشیزم، ئەدەب، ئایدیۆلۆژیا.. هیتر. بەلاى منەوە بەختیار نووسەرێکى گرنگى دنیاى ئێمەیە (و خەریکە جیهانییش دەبێتەوە)، بۆیە هەمیشە ئەزموون و تێبینى و سەرنجەکانى لە گفتوگۆکاندا بەهەند وەردەگرم. ئەم نامەیە بەشێکە لە گفتوگۆ و ڕاگۆڕینەوەى کاک “بەختیار عەلى” و من لەسەر هەندێک لەو خاڵانەى لەم وتارەدا باسمکردوون، بەهیوام ڕۆژێک ئەدەبیاتى نامەگۆڕینەوە ببێتە بەشێک لە دنیاى ڕۆشنبیریى ئێمە. هێشتا ئەم ئەدەبیاتە لاى ئێمە گەشەى نەکردووە؛ تۆ بڵێی کە ئێستا لەسەردەمى “چات”ـدا دەژین، تازە درەنگ نەبووبێت؟\nدەقى نامەیەکى بەختیار عەلىبۆ نوسەر\nمن لەو باوەرەدام مەجاز هەندێ جار حەقیقەت زیاتر دەگوازێتەوە،بۆ نمونە ئێمە دەزانین کە بکەری فاشیستی لە مەجازدا زیاتر تەعیبیر لە خۆی دەکات تا واقع. لە واقعدا کەسانێک هەن کە بیرکردنەوەی تەواوی خۆیان ئاشکرا ناکەن، بەڵام لە مەجازدا بە روونی دەیانبینین، دەموچاویان نابینین بەڵام عەقڵ و بیرکردنەوە و رووتبوونەوە ترساناکەکەیان دەبینین، زۆرجار ئەوەیشی پێیدەڵێن واقع پرە لە دەمامک، واقع مەرج نییە راستەقینەتر بێت لە مەجاز، یاخود هەر بە گشتی هەمیشە بتوانێت دیوە راستییەکەی خۆی دەربخات. بۆ نمونە لە عێراقی دوای سەدام حوسەیندا هەموو لە دەوری یەک درۆ کۆبووبوونەوە (عێراقی دیموکراتی). واقع لەو کاتەدا لەم درۆیە دروستبووبوو، من باوەرم وایە واقع زۆرجار لەوە ترسنۆکترە خۆی دەربخات، واقع شتێکە مەیلی لە خۆجوانکردن وخۆشاردنەوەیە. واقع ناتوانێت خۆی لە مەکیاج دووربخاتەوە. گەر بروانیت عێراقی فاشیستی لە فەزای مەجازییدا ڕوونتر دەبینرێت. لە وتار و دانیشتنی سیاسییەکانەوە نازانین وڵات چەند لە فاشیزمدا نوقمبووە، بەڵام لە دونیای مەجازیدا توندتر بەر ئەو ڕاستییە دەکەوین. لەو کۆمەڵگایانەی کە ترس و شەرم و کولتووریی خۆشاردنەوە تێیاندا زاڵە، واقع بە مانا ڕاستەقینەکەی هیچ کات بوونی نەبووە، واقع هەمیشە بوونێکی چەند چینە، پێکهاتێکی فرە توێ و فرە لۆچە، فەزای مەجازیی بوارێکی گەورە دەکاتەوە، واقع ئاڵۆزی و فرە چینییەکەی خۆی دەربخات.\nنمونەیەکی کۆنتر لەمە لای کۆمۆنیستە کۆنەکان دەیبینین، فیکری کۆمۆنیستی لە ژێر ناوی واقعدا وێنەیەکی یۆتۆپی و ئەفسانەیی لەسەر حوکمی خۆی دروستکردبوو، کۆمۆنیستەکان خۆیان زۆر باوەریان بە جوانی ئەو واقعە هەبوو، بەڵام گەر سەیربکەیت لە چڵەپۆپەی دەسەڵاتی کۆمۆنیزمدا شتێک هەیە کە لێیدەترسن ئەویش ئەدەب و هونەرە، دڕندیی سیستمی سۆڤێتی ساڵانێکی زۆر بە پلەی یەکەم ئاڕاستەی هونەر و ئەدەب دەکرا، چونکە تەنیا لەوێدا واقع بە ڕاستی دەردەکەوت. ترسی هەموو دیکتاتۆرەکان لە ئەدەب و هونەر لەوەوە دێت کە مەجاز ڕوونتر واقع وێنادەکات.\nمن لەگەڵتدام کە دەڵێیت مەجاز شوێنی خۆشاردنەوە و خۆزلکردن و وەهم دروستکردنە، بەڵام ئەم وەزیفەیەی زۆر کاتی و تێپەرە، خۆشاردنەوە لە مەجازدا هەوڵێکە تا هەندێک بتوانن باشتر تەعبیر لە حەقیقەتی خۆیان بکەن، واتە لەوێدا ئینسانەکان دەمامکێک دەکەنە سەریان تا بتوانن بە روونتر لەسەر خۆیان بدوێن. خۆشاردنەوەیە بۆ خۆدەرخستنێکی ڕوونتر، لێرە ئەوەی لە واقعدا خۆی وەک چەپ پیشاندەدات لە مەجازدا خۆی وەک فاشی دەردەخات، واتە چەپبوون دەمامکە بۆ دەرخستنی ئەوەی لە مەجازدا وەک فاشییەت دەردەکەوێت. ئەم جۆرە خۆزلکردن و وەهم دروستکردنە بەشێکی گرنگی حەقیقەتی مرۆڤەکانە، بەو مانایە نا کە ئەم خۆزلبینینە وەهم نییە، بەڵکو بەو مانایەی کە ئەم وەهمە قورسایی لە حەقیقەت گەورەترە. وەهم هێزێکی واقعی گەورەیە، ئەوەی وەهم دەتوانێت بیکات هەقیقەت ناتوانێت بیکات.\nدونیای مەجاز هەمیشە هەبووە، بەڵام لەمڕۆدا فۆرمەکەی گۆراوە، گۆڕانکاری زۆر ڕادیکاڵ و ترسناک بەسەر چەمکی مەجازدا هاتووە. لەگەڵ دیجیتالیزەبوونی هەرچی زیاتری دونیادا، مەجاز لە فۆرمی بیرکردنەوەی میتافۆرییـەوە گۆڕدراوە بۆ فۆرمی پەیوەندی میتافۆریی. لە ئەدەب و هونەردا ئەو بەشانە قسەیاندەکرد کە ئازادی ڕادەبرینیان نەبووە و مەحکومن لە فۆرمی تێکستدا بێنە دەرێ، واتە پەیوەندییەکە لە سنوری پەیوەندیی نێوان (رەمز و واقع) دا دەمایەوە، بەڵام لە سیستمی مەجازیی ئێستادا، پەیوەندی لە نێوان مرۆڤەکاندایە. گەر دوو ئەکاونتی فەیک لە ئینتەرنێت دەکەونە شەڕە قسە، ئەم شەڕە گەرچی هیچ یەکێک لە بکەرەکانی دیارنین، هیچ یەک لە دەموچاوەکان نابینرێن، هیچ یەک لە دوو نەیارەکە یەک نابینن، بەڵام ئەو هەست و نەستانەی لەو شەڕە قسەیەدا خاڵی دەکرێنەوە، هەست و نەستی ڕاستەقینەن. لێرەدا دونیای مەجاز زەمینەیەکی ترسناکە بۆ ونبوونی تاکەکان، بەڵام دەرکەوتنی هەقیقەتی ترسناکی مرۆڤەکان، بەدرێژایی مێژوو هەقیقەت نەیتوانیوە بێ دەمامک بژی، بەڵام لە ئێستادا و لە دونیای فیرتوئیلدا هەقیقەت دەتوانێت بێ دەمامک خۆی نیشانبدات. بۆیە مەترسی وەرگەڕانی فەزای مەجازیی ئەمڕۆ بۆ فەزایەکی فاشیستی زۆر گەورەترە لە جاران. فەزای مەجازیی جاران فەزای ئازادی بوو، ئازادییەک هەوڵیدەدا سروشتێکی ڕۆمانسی، سەمبولی، شۆڕشگێڕانە بداتە خۆی، بەڵام فەزای مەجازیی ئێستا فەزای شەرانگێزییە، خەڵکی چیتر لە مەجازدا بۆ ئازادی ناگەرێن، بەڵکو بۆ تێکشکاندنی ئەویدی دەگەرێن. بۆیە لە ئاستی مەجازییدا حەقیقەتی فاشیستیانەی کەسێک یان گروپێک ڕوونتر دەردەکەوێت تا لە دەزگا فەرمیی و لە زمانی سیاسی و دیپلۆماتیدا دەیبینین، بۆیە نابێت هەقیقەتی مەجاز بە کەم بگرین. لە مەجازدا زیاتر دەتوانین تێبگەین دونیا لە چ دۆخێکدايە. من باوەرم نییە کە فەزای مەجازیی شتێکمان بداتێ جیاواز لەوەی لە سروشت و ماهییەتماندا هەیە.\nنغرۆبوون لە میدیادا خاڵێکی زۆر گرنگە، بەڵام بە بڕوای من ئەوەی لە نغرۆبوون لە میدیادا دەمانپارێزێت، دوو شتە، یەکەمیان، دوورکەوتنەوە لە میدیا، دووەم ممارەسەی فیکر و ئەدەب و هونەر بە گشتی، وەک کردەیەک کە میدیا ناتوانێت مامەڵەی لەگەڵدا بکات. گەر تەماشابکەیت ئەوانەی باس لە بێدەنگی دەکەن، ئەوانەن کە ناتوانن فیکر و ئەدەب و هونەر وەک دەنگ تێبگەن، دەنگ لای ئەوان ئەو شتەیە کە میدیا دروستیدەکات، ئەمە گەمەیەکە کە نابێت تێبکەوین. خۆ دابڕان لە میدیا، بە مانای جیاکردنەوەی ڕووبەری جیدییەت لە ڕووبەرێکی دیسپلینکراو و ئاڕاستەکراو. میدیا لە دونیای ئێستادا چەند هەوڵبدات خۆی بە بارگەی جیدییەت باربکات، شوێنی جدییەتی تێدا نابێتەوە. میدیاکانی ئەمڕۆی خۆرهەڵات، دەزگای سیاسی و ئابووریی گەورەن و سەرانی ئەم دەزگایانە و کادێرەکانیان دوور و نزیک پەیوەندییەکی پتەو و توندوتۆڵیان لەگەڵ فەلسەفە و هونەر و ئەدەبیاتدا نییە، یاخود لە بنەڕەتدا توانای تێگەیشتنیان لەم وشانە نییە. لەدونیای ئێمەدا مانگرتن لە میدیا بە مانای ئیشکردن لە ڕووبەرێکدا کە میدیا هەر کات هاتە ناوی پوچی و بەتاڵی خۆی ببینێتەوە. بۆئەوەی میدیا نەمان خنکێنێت، دەبێت دەست بە کتێب و مۆسیقا و هونەر بە مانا رادیکالەکەیەوە بگرین. بە بڕوای من گەر جار جار تێکەڵ بە میدیا بووین، دەبێت بۆئەوە بێت، پێیبڵێین کە ئەو سەرزەمینی گەمژەکردن و لاوازکردنی مرۆڤەکانە.\nشتێک زۆر گرنگە پێی لەسەر دابگرین ئەمەیە: زۆریی قسە لە ناوبردنی قسەیە، خۆدووبارەکردنەوەی بەردەوامی هەڵوێست بچوککردنەوە و بە رۆژانەکردن و بە سەتحیکردنی هەڵوێستە، هەڵوێست لە ڕێگای خۆدووبارەکردنەوەوە خۆی ناسەلمێنێت، بەڵکو خۆی لە جیدییەت دەدزێتەوە، لە وڵاتی ئێمەدا ئەو شتەی پێیدەڵێن هەڵوێست، جگە لە دەمامکێک زیاتر هیچی تر نییە کە گەمژەکان دەیپۆشن تا دەستکورتی فیکری و مەعریفی خۆیان بە هەڵوێستی قارەمانانەی سیاسی داپۆشن. هەڵوێست گرنگە، بەڵام لە چ فۆرمێکدا؟ هەڵوێست گەر تەنیا ئەو قسانە بێت کە لە میدیادا لەسەر سیاسەت دەیکەین، گەر وەرنەگەڕێت بۆ تێکستی فەلسەفی و ئەدەبی و کاریی هونەریی و تێڕامانی جیدیی لە مرۆڤ و ژیان، جگە لە گەمەیەکی هەرزان و گەمژانە زیاتر هیچی تر نییە، گەمەیەکە ژۆرنالیستەکان، هەموو ڕۆژێک پێمانی دەفرۆشنەوە. هەڵوێستی ڕاستەقینە خاڵێکە لە ناو رەوتێکی بیرکردنەوەدا، بۆیە هیچ کات گرێدراوی ڕوداوە سیاسییە تێپەرەکان نابێت. هەڵوێست مەوقفێکە لە وجود و مێژوو و کۆمەڵگا، نەوەک لە مەسعود بەرزانی یان کۆسرەت رەسول. هەر هەڵوێستێکی سیاسی بەشێک نەبێت لە روئیایەک کە بەردەوام ئیش لەسەر خۆی دەکات، دەبێتە ئەکتێکی سیاسی و حیزبی بچوک و کورتخایەن و ڕۆژانە. زۆریی هەڵوێستی مانای نەبوونی هەڵوێست. ئەو رۆشنبیرانەی کە فیکریان نییە بەردەوام خەریکی روونکردنەوەی هەڵوێستی خۆیانن، بەڵام هەڵوێست لە روونکردنەوەی فیکرەوە دەرەنجام دەهێنرێت، نەوەک فیکر لە روونکردنەوەی هەڵوێستەوە.\nخاڵێک کە لەگەڵتدا نیم کاک هاوار ئەوەیە نرخی فیکرێک بە هەڵگرتن و بەدیاریکردنی بەدیلێکە وە ببەستینەوە. من باوەرم بەوە نییە فیکر بتوانێت ئەلتەرناتیڤی بۆ سیاسەت پێ بێت. لێرەدا وشەی ئەلتەرناتیڤ بە مانا گەورەکەی بەکاردەهێنم، بەو مانایەی کە مۆدێلێک بێت و مۆدێلێکی دی بروخێنێت. فیکری مارکسی خۆی فیکرێکە تەواو بێئەلتەرناتیڤە، واتە هیچ ئەلتەرناتیڤێکی کۆنکرێتی بۆ سەرمایەداری پێ نییە، ئەزموونی مێژوویی سەلماندی کە مۆدێلی کۆمۆنیستی پۆڵی پێچەوانەی مۆدێلی کەپیتالیستی نییە. فیکری پۆست مۆدێرن و چەپی نوێش هەمان شێوە. ئەلتەرناتیڤ پرۆژەیەک نییە کامڵ وەک بەدیلێکی تەواو بۆ مۆدێلی سەرمایەداری پێشکەشیبکەین. پڕۆژەی ئەلتەرناتیڤ دەبێت لە پڕۆژەی ڕەخنەی بەردەوامەوە بێتە دەرێ. دروستکردنی مۆدێلی گەورە یان حیکایەتی نوێی گەورە بەرامبەر مۆدێلی کەپیتالیستی تا ڕادەیەک لە بەردەم ڕێگایەکی داخراودایە. ئەلتەرناتیڤ لە تێگەیشتنی گشتیی دونیای ناو دونیای ئێمە، واتە پێشکەشکردنی مۆدێلێکی تەواو ئامادەکراو بەرامبەر مۆدێلی کەپیتالیستی، ئەم جۆرە لە ئەلتەرناتیڤ جگە لەوەی جۆرێک لە تۆتالیتاریزمی نوێ بەرهەمدەهێنێتەوە، ڕێگا لە هەموو بیرکردنەوەیەکی ئازادیش دەگرێت. گەر لەو فۆرمەی ئەلتەرناتیڤ بگەڕێین و خۆمانی لێ پاکبکەینەوە، دیمەنەکە ڕونتر دەبینین، فیکر بەردەوام لە پرۆسەی بەرهەمهێنانی ئەلتەرناتیڤدایە، کێشەکە لەوەدا نییە کە فیکر ناتوانێت بە ئاڕاستەیەکی پێچەوانە بیربکاتەوە، بەڵکو لەوەدایە کە پرۆسەی وەرگەڕانی فیکر بۆ سیاسەت بووە بە پرۆسەیەکی دژوار و تا ڕادەیەک مەحاڵ. سیاسەت بووە بە کایەیەک کە فیکر تیا ئیش ناکات. ژیژیک جارێک نوسیبووی «هێندەی کتێب دژ بە سەرمایەداری دەنوسرێت، نیو هێندە لە قازانجی نانوسرێت». بەبڕوای من هونەر و ئەدەب و فەلسەفە بەردەوام و بە شێوەی جیاواز پێشنیاریی ئەلتەرناتیڤ دەکەن، هەموو تێکستێکی مرۆڤدۆستانە، تێکستێکی ئەلتەرناتیڤە، بەڵام کێشەکە لە خودی سیاسەتدایە، سیاسەت ئەو چالاکییە سەرەکییە یە کە ڕێگای لە هەموو ئەلتەرناتیڤەکان گرتووە.\nئێمە لە هەموو دونیادا لەو قۆناغەدا دەژین کە بەکارهێنانی سیاسیانەی فیکر بۆتە دیاردەیەکی پەراوێزیی لاواز، ئەلتەرناتیڤ لە کارلێکی ڕۆژانەی فیکر بە سیاسەتەوە دروستدەبێت، بە مەرجێک سیاسەت بوار بەو کارلێکە بدات. لە ئێستادا ئەو کارلێکە بۆتە مەحاڵ. هێزی فیکر ئەمڕۆ تەنیا لەوەدایە بتوانێت بەبێوچان گومان لە سیاسەت بکات، فیکر وەزیفەی نییە پێش سیاسەت بکەوێت، بەو مانایەی رێگای پیشانبدات، چونکە سیاسەت ئەو وصایەتە قەبووڵ ناکات. ئەلتەرناتفی فیکر ئەوەیە نەهێڵێت وێنە گشتییەکە ونببێت، واتە نەهێڵێت لە ناو دروشم و قیرە قیری سیاسەتدا ئەو راستییە ونببێت کە سیستم چۆن ئیشدەکات و کامەن پارچەکانی و بۆ زۆربەی پارادۆکسە گەورەکانی پارادۆکسی ڕوکەش و فریودەرن و بۆئەوەیە سروشتی قووڵی سیستم نەبینرێت. بە کورتی ئەلتەرناتیڤ تەنیا کاتێک مومکینە کە سیاسەت ڕۆلی شەڕانگیزی فیکر قەبووڵبکات، واتە ڕۆڵە گومانکارەکەی فیکر بخزێنێتە ناو خودی تێڕوانینی خۆی، بوونی ئەلتەرناتیڤ بە توانای سیاسەتەوە وەستاوە لەسەر کارلێک لەگەل فیکردا، کە سیاسەت نەیتوانی ئەو کارلێکە قەبووڵ بکات، ئەلتەرناتیڤی سیاسیش بوونی نییە.\nبۆ كۆی ته‌وه‌ره‌ی چه‌پ و فاشیزم ؛ فه‌رموون له‌گه‌ڵ كرته بكه‌نه سه‌ر (چه‌پ و فاشیزم – هه‌ر پێنج به‌شه‌كه )\nچه‌پ و فاشیزم\n01/02/2019 16 min read0\nبۆ ئەوەى نەبینە فاشیست گوتارێک دژ بە ئەقڵیەتى ڕیسواگەرى\n23/12/2018 17 min read0\n23/11/2018 17 min read0\n10/11/2018 16 min read0


عه‌لی حوسێن پور – شەهید\nعه‌لی حوسێن پور\nپێموانیه له‌و جیهانه پانوبه‌رینه داــ ده‌سه‌ڵاتداره دیکتاتۆر و خوێنخۆره‌کان و داروده‌سته‌که‌یانی لێده‌رچن ــ هیچ که‌س هه‌بێ که حه‌ز له شه‌ڕ و خوێنڕشتن بکا و ته‌نانه‌ت هه‌ر پێی خۆش بێ باسی خوێن بکا. مرۆڤی کوردیش وه‌ک هه‌موو ئاده‌میزادێکی ئاشتیخوازی دیکه قه‌تی شه‌ڕ و خوێنڕشتن پێخۆش نه‌بوه، به‌ڵام مه‌خابن دایم به سه‌ریان دا سه‌پاندوه، ناچاریان کردوه بۆ مانی خۆی ده‌ست بۆ چه‌ک به‌رێ و به‌رگری له خۆی بکا. له‌و ڕێگایه‌ش دا به‌شێکی گه‌وره له باشترین ڕۆڵه‌کانی بوونه‌ته قوربانی. مێژووی کوردان پڕه له نموونه‌ی ئه‌وتۆ.\nئێمه منه‌تباری شه‌هیده‌کانمانین، هه‌ر بۆیه‌ش له بیریان ناکه‌ین و یادیان ده‌که‌ینه‌وه.\nئه‌م په‌خشانه‌ی خواره‌وه یادێکه له شه‌هیدی نه‌مر “عه‌لی حوسێنپوور” ناسراو به “شوان” که‌فه‌رمانده‌ری لکی یه‌کی هێزی پێشه‌وای مه‌هاباد بوو و ڕۆژی 21/8/1981 له بۆسه‌یه‌کی دوژمن دا له سه‌ر جاده‌ی مه‌هاباد ــ میاندواو شه‌هید کرا.\nپه‌خشانه‌که‌م دوای شه‌هید بوونی کاک شوان نووسی و ئه‌و کات له ژماره‌ی 21ی بڵاوکراوه‌ی “پێشه‌وا” دا چاپ کرا. دوایی هه‌م ده‌ستنووسه‌که‌م فه‌وتا و هه‌م قه‌ت ئه‌و ژماره‌یه‌ی بڵاوکراوه‌که‌م نه‌دیته‌وه، به‌ڵام شێوه‌ی نووسین و به‌شێک له ده‌قی نووسراوه‌که‌م هه‌ر وا له بیر مابوو و ئێستا جارێکی دیکه له هه‌ر له سه‌ر ئه‌و بناخه کۆنه دامڕشته‌وه و بۆ یاد کردنه‌وه‌یه‌ک له کاک شوان له ساڵڕۆژی شه‌هیدبوونه‌که‌ی دا، ئاماده‌م کرده‌وه ]\nشه‌ڕ به توندی درێژه‌ی هه‌بوو. هێزی دوژمن به هه‌موو چه‌کێک سه‌نگه‌ری پێشمه‌رگه‌کانیان ده‌کوتا. مه‌یدانی شه‌ر له به‌ر ته‌قینه‌وه‌ی تۆپ و خۆمپاره و بازووکا گڕی گرتبوو. گرمه‌ی تۆپان و خرمه‌ی تفه‌نگان گوێی مرۆڤیان ئازار ده‌دا. پێنج پێشمه‌رگه، پێنج لاوی به‌جه‌رگ، پێنج ڕۆڵه‌ی ڕێی ڕزگاریی نیشتمان، زیاتر له سێ سه‌عات بوو، که‌وتبوونه بۆسه‌یه‌کی دوژمنه‌وه و ده‌وریان به سه‌دان به‌کرێگیراو و چه‌ند تانک و زرێپۆشی کۆنه‌په‌رستان گه‌مارۆ درابوو.\nفه‌رمانده‌ری ئازا بریندار ببوو. سێ جێگای قه‌ڵافه‌تی دلێرانه‌ی خوێنیان لێ‌ده‌تکا و ژان هه‌موو له‌شی ئازار ده‌دا، به‌ڵام ئیراده‌ی پته‌وی به سه‌ر ئێش و ئۆف دا زاڵ بوو. به هه‌موو لایه‌ک دا هه‌ڵده‌سووڕا، وه‌ک شێری بریندار به گژ دوژمن دا ده‌چووه و به هه‌ر گولله‌یه‌ک به‌کرێگیراوێکی ده‌پێکا. هه‌ستی نه‌ده‌کرد له‌شی برینداره. جار به جار سه‌نگه‌ری ده‌گوێزته‌وه و ده‌ور و به‌ری ئه‌و پرد و جۆگه‌یه‌ی تاقی ده‌کرده‌وه که بۆ ئه‌و و چوار پێشمه‌رگه‌که‌ی هاوڕێی ببوونه قه‌ڵایه‌کی به هێزی به‌رگری و دوژمن نه‌یتوانیبوو له‌و ماوه‌یه دا به سه‌ر ئه‌و شوێنه به‌رته‌سکه دا زاڵ بێ.\nفه‌رمانده‌ر به هه‌موو لایه‌ک دا ده‌یڕوانی، به‌ڵکه ئاڵقه‌یه‌کی کز له گه‌مارۆی دوژمن دا بدۆزێته‌وه که بکرێ به هێرشێکی کتوپڕ بیشکێنێ و هاوڕێیانی پێدا ڕزگار بکا، مخابن هه‌موو لایه‌کیان وه‌ها ته‌نرابوو که هومێدی بیرێکی وا و ڕێگاچاره‌سه‌رێکی ئه‌وتۆی ده‌بڕی. ته‌نیا ڕێگا: ده‌سکردنه‌وه و دیفاع کردن بوو. خۆڕاگرتن و هه‌وڵدان بۆ ده‌رباز بوون، یان شه‌هید بوون! ده‌یزانی هه‌ربینا هێزی یارمه‌تیده‌ری پێشمه‌رگه گه‌یشته هانایان. فره‌رمانده‌ر بیری کرده‌وه:”خۆزیا هێندێک فیشه‌ک و ته‌نیا چه‌ند گولله ئار پی جی دیکه‌مان پێبا!” ئه‌وجار ڕووی ده هاواڵانی کرد و گوتی:\nــ”کوڕینه ده‌ست به فیشه‌کانه‌وه بگرن. هه‌وڵ بده‌ن تاق تاق باوێن و گولله‌کانتان به فیڕۆ مه‌ده‌ن. دڵنیام هێنده‌ی پێناچێ هاوڕێیانمان به هانامانه‌وه دێن. ده‌بێ تا ئه‌و کاته فیشه‌کمان لێ‌نه‌بڕێ”\nماوه‌یه‌ک پێ‌چوو. چه‌ند هێرش و ده‌سڕێژی توندی دوژمن بریندار بوونی سێ هاوڕێی دیکه‌ی لێ‌که‌وه‌ته‌وه و ته‌نیا هاواڵێک به ساغی مایه‌وه. دوژمن ئاڵقه‌ی گه‌مارۆی ته‌نگتر کردبۆوه، به‌ڵام هێشتاش نه‌یده‌وێرا لێیان نێزیکتر بێته‌وه. فه‌رمانده‌ر هه‌ستی به ماندوویی کرد. له نێو سه‌نگه‌ره‌که‌ی دا که جۆگه‌یه‌کی قووڵ بوو، پاڵی دایه‌وه. هێندێک هێزی هاته‌وه به‌ر. سه‌ری هه‌ڵێنا، چاوی به به‌رزایی‌یه‌کانی “خه‌زایی”* که‌وت. پێگه‌ی دوژمنی دی که وه‌ک کوندێکی سیمبولی ماڵوێرانی خۆی به سه‌ر به‌رزترین دوندی ئه‌و کێوه‌وه مه‌ڵاس کردبوو. یان ده‌تگوت دێوه‌زمه‌یه‌کی زۆرداری خوێنتاڵه که ده‌ستی ده گه‌رووی “خه‌زایی” ناوه و ده‌یه‌وێ نه‌فه‌سی لێ ببڕێ. فه‌رمانده‌ر هه‌ناسه‌یه‌کی ساردی هه‌ڵکێشا. دڵۆپێک فرمێسک ته‌ڕایی دایه سه‌ر گۆنای و ڕژایه سه‌ر یه‌که‌م برینی. ئاخر ئه‌و ئاواتی هه‌ره گه‌وره‌ی ئه‌وه بوو که ڕۆژێک هێزی دوژمن له وڵاته‌که‌ی وه‌ده‌رنرێ و ئاڵای کوردستان له جێی پێگه‌کانی دوژمن بشه‌کێته‌وه.\nپیلووی چاوه‌کانی فه‌رمانده‌ر خه‌ریک بوون ده‌چوونه سه‌ریه‌ک، زۆری نه‌مابوو خوێن له‌به‌رچوون هێزی لێ ببڕێ و بیباته خه‌وێکی قورسه‌وه. له‌و کاته دا به ده‌نگی هاوڕێیه‌کی که باسی نێزیکبوونه‌وه‌ی دوژمنی بۆ ده‌کرد، ڕاپه‌ڕی. دیسان وه‌خۆ هاته‌وه و هێزی هاته‌وه به‌ر. پیاده‌کانی دوژمنی دی که له ژێر پارێزگاریی تانک و ته‌قه‌ی زرێپۆشه‌کانیان دا ده‌ستیان به هاتنه پێش کردبوو و ئیدی مه‌ودایه‌کی زۆریان له گه‌ڵیان نه‌بوو. وا دیار بوو دوژمن ئێستا دڵنیا بوو که ئه‌وان هه‌ر ئه‌و چه‌ند که‌سه‌ن که بریندار و شه‌که‌تن، و ده‌توانێ به هاسانی بیانگرێ.\nفه‌رمانده‌ر به دیتنی ئه‌و دیمه‌نه وشیار بۆوه. ڕووی ده هاوڕێیانی کرد و ئه‌وه‌نده‌ی ده توانای دا بوو ده‌نگی به‌رز کرده‌وه:\n” کوڕینه نابێ دوژمن هه‌ر وا به هاسانی به سه‌رمان دا زاڵ بێ. ئێمه شه‌هید ده‌بین، به‌ڵام هه‌رگیز ته‌سلیمی دوژمن نابین. ئێمه تا دوایین فیشه‌کمان به سینگی دوژمنانه‌وه ده‌نێین، به‌ڵام له بیرتان بێ دوایین فیشه‌ک بۆخۆمان ڕاده‌گرین، تا ئه‌گه‌ر پێویست بوو، پێشکه‌شی دڵی پڕ له خۆشه‌ویستیی نیشتمانی خۆمانی که‌ین، چونکه ده‌بێ وه‌ک پێشمه‌رگه‌یه‌ک بمرین، به‌ڵام ده‌زگیر نه‌کرێین” ئه‌وه‌ی گوت، پاشان به سه‌رنێزه‌که‌ی که‌مێک عه‌رزی کۆڵی و مۆر و به‌ڵگه‌کانی خۆی ـ بۆ ئه‌وه‌ی وه‌ده‌ست دوژمن نه‌که‌ون ـ له ژێر خاکا شارده‌وه و له حاڵێک دا به زه‌حمه‌ت ده‌یتوانی تفه‌نگه‌که‌ی ڕاگرێ و سێره بگرێ، ده‌ستی به ته‌قه‌کردن کرده‌وه.\nهاوڕێیانیشی ده‌ستیان به به‌ربه‌ره‌کانی کرده‌وه و له کاتێک دا دوژمن به ته‌واوی لێ‌یان هاتبوه پێش و زۆری نه‌مابوو بگاته سه‌ر سه‌نگه‌ره‌که‌یان، له پڕ وه‌زعه‌که گۆڕا. له پشتی هێزی داگیرکه‌ر، له سێ لاوه ته‌قه‌ی ڕه‌شاش و گرمه‌ی ئار،پی،جیی ڕۆڵه‌کانی پێشه‌وا که به به‌سه‌رهاتی هاواڵانیان زانیبوو و بۆ ڕزگار کردنیان هاتبوون، ده‌نگی دایه‌وه. دوژمن سه‌ری لێ‌شێوا. مه‌رگ له سه‌ر هێزی کۆنه‌په‌رستان تاوڵی هه‌ڵدا و ترس بڕستی لێ‌بڕین. ئه‌و جار ئه‌وان بوون که هه‌وڵیان ده‌دا هه‌رچۆنێک بوه ڕێگایه‌ک بۆ ده‌ربازبوون بدۆزنه‌وه و سه‌ر به سڵامه‌تی به‌رنه‌وه. ئیدی شه‌ڕ زۆری نه‌خایاند. سه‌ره‌نجام دوژمن به دانی زیانێکی زۆر خۆی له ده‌ست پێشمه‌رگه‌کان ڕزگار کرد و به‌ره‌و مۆڵگه‌کانی خۆی پاشه‌کشه‌ی کرد.\nپێشمه‌رگه‌کان به په‌له خۆیان گه‌یانده فه‌رمانده‌ری ئازا و چوارهاوڕێکه‌ی. فه‌رمانده‌ر ئیدی توانای له به‌ر دا نه‌مابوو و کاتێک هاوڕێیانی چاوپێکه‌وت و خاترجه‌م بوو که دوژمن به تێکشکاوی مه‌یدانی شه‌ڕی به‌جێ‌هێشتوه، ده‌ستی له به‌ربه‌ره‌کانی هه‌ڵگرت و خۆی به‌ده‌ست ئه‌و خه‌وه قورسه‌وه دا که ده‌مێک بوو ده‌یه‌ویست به سه‌ری دا زاڵ بێ و بیباته دنیای بێهۆشی‌یه‌وه.\nهاوڕێیانی به په‌له ئه‌و و پێشمه‌رگه برینداره‌کانی دیکه‌یان بۆ نه‌خۆشخانه‌ی شۆڕش له شاری بۆکان به‌ڕێ‌کرد. برینی هاوڕێیان سووکتر بوو و هه‌موویان له مه‌ترسی ده‌رچوون، به‌ڵام هه‌وڵ و ماندووبوونی دوکتۆره‌کان بۆ ڕزگارکردنی فه‌رمانده‌ر سوودێکی نه‌به‌خشی و بوو به فیدای نه‌ته‌وه و نیشتمانی خۆشه‌ویستی.\nدوایین وته‌ی هێشتاش له گوێی هاوسه‌نگه‌رانی دا ده‌نگ ده‌داته‌وه که گوتی:” هاوڕێیان! به شه‌هید بوونی من ناڕه‌حه‌ت مه‌بن و تازیه‌م بۆ دامه‌گرن، چونکه ڕزگاریی گه‌لی ئێمه له ژێر چنگی ئه‌و دوژمنه که گاڵته‌ی به ئاشتی و ماف مرۆڤ دێ و ته‌نیا زمانی چه‌ک و زه‌بروزه‌نگ ده‌زانێ، پێویستیی به فیدا بوونی هه‌زاران ڕۆڵه‌ی وه‌ک من هه‌یه. له ڕاستی دا خه‌بات خوێنی ده‌وێ. ئێوه کاتێک ده‌توانن ڕووحی من شاد که‌ن و تۆڵه‌م بستێننه‌وه، که نه‌هێڵن ئاڵای خه‌بات بکه‌وێته زه‌وی. دڵنیام هه‌ر واش ده‌که‌ن و سه‌ره‌نجام ڕۆژێک دادێ که کوردیش سه‌ربکه‌وێ و کۆیله‌تی و بنده‌ستیی ئه‌و گه‌له دوایی پێ بێ!”\nشه‌وێک دوای شه‌هیدبوونی مه‌هاباد به ده‌نگی خه‌ڵکی شۆڕشگێڕ وه‌له‌رزین که‌وت. شاری پێشه‌وا قازی یه‌کده‌نگ هاواری ده‌کرد:\n“کاک شوان ڕێگات درێژه‌ی هه‌یه!”\n“کاک شوانی قاره‌مان، هه‌رگیز ناچی له‌بیرمان!”


ڕێگەی مام جەلال |\nHome بیروڕا ڕێگەی مام جەلال\nهیچ گومانی تێدا نییە كە هەڵبژارنی هەردوو بەڕێز بافڵ تاڵەبانی و لاهور شێخ جەنگی وەك هاوسەرۆكی یەكێتیی نیشتیمانیی كوردستان بە دیارترین هەنگاو ئەژمار دەكرێت بۆ جێبەجێكردنی بڕیارەكانی كۆنگرەی چوارەمی یەكێتیی نیشتیمانی، هەر دوابەدوای دەنگدان لەسەر پەیڕەوی ناوخۆی حزب و بڕیاردان لەسەر پڕۆگرامی حزب لە لایەن ئەنجوومەنی سەركردایەتیی تازەهەڵبژێردراوەوە، هەنگاوی دانانی هاوسەرۆك وەك هەنگاوێكی گرنگ ئەژمار كرا لەسەر ڕێگەی گرتنەدەستی سەرۆكایەتیی پارتەكە لە لایەن نەوەی نوێی یەكێتییەوە. هیچ نهێنییش نییە، كە زۆریی تەمەنی سەركردایەتیی پێشووی یەكێتیی پێویستی بە گۆڕانی گەورە هەبوو تا خوێنێكی نوێ بێتە ناو جومگە سەرەكییەكانی سەركرایەتی و بەڕێوەبردنی یەكێتیی، ڕەنگە ئەم هەڵبژاردنەش ئاماژەیەك بێت بۆ بەردەوامبوونی ڕێبازی مام جەلال نەوەك تەنها لەسەر ئاستی یەكێتیی نیشتیمانیی كوردستان وەك حزب، بەڵكوو لەسەر ئاستی بیر و بەهای سیاسی لە هەرێمی كوردستان و عێراق لەبەر ئەوەی مام جەلال هەروەك ئەوەی كە بۆ كەس شاراوە نییە توانی قوتابخانەیەك دابمەزرێنێت كە كاریگەرییەكانی كوردستان و تەنانەت عێراقیش تێپەڕێنێت.\nئەگەرچی لەملاولا هەندێك قسەی مەبەستدار دەكرێت لەسەر دوو سەرۆكەكەی یەكێتیی بەو پێیەی كە هەردووكیان لە خانەوادەی تاڵەبانین، بەڵام ئەوەی گرنگە لێرەدا ئەوەیە كە ئەوان لە ڕێگەی هەڵبژاردنەوە گەیشتوونەتە ئەو پۆستە و ئەنجوومەنی سەركرایەتیی یەكێتی ئەو متمانەیەی بەخشیوە بەو دوو سەرۆكە بۆ نوێنەرایەتیكردنی قوتابخانەكەی مام جەلال. هەر بۆیە ئەو ڕەخنانە هیچ جۆرە لۆژیكێكی تێدا نییە و ئامانج لێی تەنها لاوازكردنی یەكێتییە. ئەڵبەتە هەڵبژاردنی هەردوو تاڵەبانی بۆ سەركردایەتیكردنی پارتەكە تەواوی ئەو قسە و قسەڵۆكانە هەڵدەوەشێنێتەوە، لەبەر ئەوەی ئەو دوو سەرۆكە لەسەر ڕێگە و میتۆدی مام جەلال هەنگاو دەنێن و سەنگی مەحەكیش دەنگی دەنگدەر و ویستی ئەوانە.\nدواجار هیوای سەركەوتن بۆ ئەو دوو سەرۆكە دەخوازین كە تازە هەڵبژێردراون بۆ سەركردایەتیكردنی یەكێتیی نیشتیمانیی كوردستان تا بتوانن ئەركە قورسەكانیان بە دروستی بەڕێوە بەرن و ڕۆڵیان هەبێت تەنانەت گەر كەمیش بێت لە پڕكردنەوەی ئەو بۆشاییە گەورەیەی كە كۆچی مام جەلال درووستی كرد.\nلە سنووری پارتی فشار دەخرێتە سەر كاندیدەكان بۆ كشانەوە\nلە ماوەی دوو ساڵدا ٨ هەزار كەس لە زێرەڤانی دامەزراون


چیرۆکی سەرکەوتنی یانەی فرانکفۆرت – یاریگا سپۆرت\nHome/وتار/چیرۆکی سەرکەوتنی یانەی فرانکفۆرت\nچیرۆکی سەرکەوتنی یانەی فرانکفۆرت\nئەو لە سەرەتاوە وتی:\nئێمە دەمانەوێت لە خولێکەوە بۆ خولێکی تر بڕۆین، بەڵام نەک تەنها لە 18ی ئایاردا سەیری یاری کۆتایی بکەین.\nئۆلیڤەڕ گلاسنەری بەرگریکاری پێشووی تەمەن 47 ساڵ هیواداربوو پانتۆڵە بەختەوەرەکەی ئامادە بێت بۆ یارییە مۆنۆمێنتالەکەی دژی گلاسکۆ ڕینجێرز، چونکە لە کاتی سەرکەوتنەکانی قۆناغی 16 و چارەکی کۆتایی و پێش کۆتاییدا لەسەر هێڵی ناوچەی هونەری لەپێی دەکرد، تەنانەت ئیدارەی تیپەکە ئەو جل و شۆرتانەی یارییەکەی ویستهام یونایتدیان بە خۆڵ و ڕەنگی گیایی یاریگاکەوە لە مۆزەخانەی یانەکە هەڵگرتووە\nئەو نەمسیاوییە دەڵێت:\nپانتۆڵی بەختم دەبوو پاک بکرێتەوە، هێشتا لە وشککەرەوەکاندایە، هیوادارم لەکاتی خۆیدا بیگەڕێنمەوە و لەپێی بکەم، کە هەموو یارییەکان لەپێم کردووە.\nگلاسنەر لە یەکەم وەرزی راهێنەرایەتی یانەکەیدا بووە یەکەم راهێنەری نەمسا، کە جامێکی ئەوروپی بباتەوە دوای ئەوەی ئێرنست هاپڵ لە ساڵی 1983 سەرکردایەتی هامبۆرگی کرد بۆ جامێکی لەو شێوازە.\nئەو ڕاهێنەرە لە نەمسا لە یانەی SV Ried و LASK کاری کردووە، پێش ئەوەی لە ساڵی 2019 پەیوەندی بە یانەی ڤۆڵفسبۆرگەوە بکات، توانی بیانگەیەنێتەخولی یۆرۆپا لیگ و پاشان چامپیۆنزلیگ لە دوو وەرزدا.\nبەڵام گلاسنەر سەرەتایەکی خراپی لەگەڵ فرانکفۆرتدا هەبوو، کاتێک لە قۆناغی یەکەمی جامی ئەڵمانیا لە مانگی ئابی ساڵی رابردوودا بە دۆڕاندنێکی شۆکهێنەر بە ئەنجامی 2-0 بە یانەی والدهۆف مانهایمی پلە سێیەم دەرکرا، لەڕاستیدا ئاینتراخت لە هەشت یاری یەکەمی لەگەڵ گلاسنەردا بردنەوەی نەبوو.\nبەڵام شتەکان باشتر بوون بە بردنەوەی لە یانەی بایرن میونخ، لە مانگی ئۆکتۆبەر 2-1. گلاسنەر لەسەر ئەنجامە خراپەکانی وتی:\nئاسانترین ڕێگە بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ شکستەکان ئەوەیە، کە شتێکی جیاواز بکەیت، بۆیە ئێمە پێکەوە کێشەکانمان چارەسەر کردو سەیری پێشەوەمان دەکرد.\nبردنەوەی یۆرۆپا لیگ دەبێتە هۆی قەرەبووکردنەوەی ژمارە خراپەکانی لە یەکەم وەرزی بۆندسلیگادا، کە 10 بردنەوە و 12 یەکسانبوون و 12 دۆڕانی هەبوو، چونکە فرانکفۆرت لە ناوەڕاستی ڕیزبەندییەکەدا مایەوە.\nیانەی فرانکفۆرت لەم وەرزەدا هێزی خۆی بۆ ئەوروپا هەڵگرت و گلاسنەر هانی یاریزانەکانیدەدا، کە هەر لەسەرەتاوە یاریی کۆتایی سێڤییا لەبەرچاو بگرن.\nمن پێم باشە لە کۆتایدا خۆمان ببینینەوە، دڵنیام یاریزانەکان ئەو پاڵەوانانەن، کە دەبێت خەونەکانم بەدی بێن، پێشتر کەمێکم دەستکەوتم هەبووە و دەمەوێت زیادی بکەین.\nوا ئەمشەو بووە یەکەمی ئەوروپا لیگ و لە گلاسیکۆ ڕینجێرزیان بردەوە


ئه‌و خۆراکانه‌ی که په‌ستانی خوێن رێک ده‌خه‌ن - نوکته ۆ زانیاری\n9 بهمن 1392 @ 07:20 ب.ظ\nخۆراکه‌کان له رێکخستنی په‌ستانی خوێندا ده‌ورێکی به‌رچاو ده‌بینن و ئاستی ئه‌م په‌ستانه به شێوه‌ی نۆرماڵ ده‌گه‌یه‌نێنن.\nبه رای پسپۆڕان به شێوه‌یه‌کی سروشتی ژماره‌یه‌کی دیاریکراو بۆ رێژه‌ی په‌ستانی خوێنی به‌رز و نزم دیاریکراوه. بۆ نمونه ژماره‌ی نۆرماڵ و جێگیر کراو له زانستی خۆراکدا بۆ په‌ستانی خوێنی به‌رز 12 و په‌ستانی خوێنی نزمیش 8 دیاریکراوه.\nئه‌وان ئاماژه به‌وه ده‌که‌ن که ئاوی زریشک و لاله‌نگی و ئاوی هه‌نار و چای ترش و ماسی و زه‌یتی سروشتی له کۆنترۆڵ کردنی په‌ستانی خوێندا ده‌وره ده‌بینن. ئه‌و که‌سانه‌ی که په‌ستانی خوێنیان نزمه بۆ کۆنترۆڵ خواردنی بیسکویت و شیرینی و خورما سودبه‌خشه.\nژماره‌یه‌ک له خۆراکه‌کان په‌ستانی خوێن به‌رز یان نزم ده‌که‌نه‌وه و له‌م ناوه‌شدا قه‌ڵه‌وی و به‌سه‌ره‌وه چوونی ته‌مه‌نیش ده‌ور ده‌بینێت.\nبۆ ئه‌وه‌ی په‌ستانی خوێنی به‌رز بۆ دۆخی ئاسایی بگه‌ڕێته‌وه چه‌ندین رێگه چاره هه‌یه وه‌کو که‌م کردنه‌وه‌ی خۆراکه چه‌وره‌کان و نه‌خواردنی خوێ و کالۆری و له جیاتی ئه‌وانه به‌کارهێنانی که‌پسولی زه‌یتی ماسی پێشنیار ده‌کرێت.


یارییە دۆستانەکان - ئیمارات vs ڤێنزوێلا - Soccer - Yariga - Results, fixtures, tables and statistics\nیابان vs. ئۆرۆگوای کۆماری کۆریا vs. پەنەما ئیندۆنێسیا vs. هۆنگ کۆنگ کۆماری گەلی چین vs. سوریا ئوزبێکستان vs. قەتەر ئیمارات vs. ڤێنزوێلا عومان vs. ئێکوادۆر ئێران vs. بۆلیڤیا ئارجێنتینا vs. بڕازیل بەلجیکا vs. هۆڵاندا\nئیمارات vs ڤێنزوێلا 0-2\n1' L. Del Pino (G) (دروستکرا لە لایەن: R. Otero)\n'90+3 بۆ N. Ferraresi\n'83 بۆ Ahmed Barman\n'72 بۆ A. Romero\n'46 بۆ Khamis Esmail\n'72 بۆ J. Cádiz\n'57 بۆ E. Bello\n'61 بۆ Ahmed Al Ghilani\n'76 بۆ Bandar Mohammed\n'72 بۆ A. Peñaranda\n'76 بۆ Fares Juma\n'88 بۆ Sultan Al Ghaferi\nئە. فیگێرا (VEN)\n'46 بۆ Majed Hassan\n'57 بۆ R. Otero\n'61 بۆ Ismaeil Matar\n'72 بۆ J. Murillo\n'72 بۆ J. Moreno\n'72 بۆ A. Ponce\n'76 بۆ Ismail Ahmed\n'76 بۆ Ismaeel Al Hamadi\n'83 بۆ Amer Abdulrahman\n'88 بۆ Ali Salmeen Al Balushi\n'90+3 بۆ W. Ángel\n8 ت. رینکۆن\n16 ر. رۆسالێس\n22 Fahad Al Dhanhani گ\n30 Mohamed Al Shamsi گ\n9 Ahmed Barman بۆ Amer Abdulrahman 83'\n13 Khamis Esmail بۆ Majed Hassan 46'\n17 Fares Juma بۆ Ismail Ahmed 76'\n20 Sultan Al Ghaferi بۆ Ali Salmeen Al Balushi 88'\n23 Ahmed Al Ghilani بۆ Ismaeil Matar 61'\n26 Bandar Mohammed بۆ Ismaeel Al Hamadi 76'\n22 R. Romo گ\n5 ئە. فیگێرا\n7 A. Peñaranda بۆ J. Murillo 72'\n11 E. Bello بۆ R. Otero 57'\n13 A. Romero بۆ J. Moreno 72' 87'\n17 ج. مارتینێز\n19 J. Cádiz بۆ A. Ponce 72'\n24 N. Ferraresi بۆ W. Ángel 90+3'\n12/10/18 NFF Basque Country 4 - 2 ڤێنزوێلا زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\n23/03/19 FRI ئارجێنتینا 02 : 00 ڤێنزوێلا زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\n05/06/19 FRI مێکسیکۆ - ڤێنزوێلا زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\n22/06/19 COA بۆلیڤیا 21 : 00 ڤێنزوێلا زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە


مافەکانی پیاوان بەسەر ئافرەتانەوە\nلە دینی پیرۆزی ئیسلام دا ژن و پیاو وەک یەک مافیان هەیە، هەروەک چۆن ئافرەتان چاوەڕیی ئەوەن کە دەبێت پیاوان مافی خێزانەکانین بدەن دەبێت ئافرەتانیش مافی پیاوەکانیان بدەن، خۆ ئەگەر هەرکام لە ئافرەت یان پیاو کەمتەرخەمی بکەن بەران بەر بە یەکتری ئەوا لە دیوانی خوای گەورەدا مەسئول دەبن لەسەر ئەو کەمتەرخەمیانە.\nلێرەدا باسی چەند مافێک دەکەین کە لەسەر ئافرەتان پێویستە بەرانبەر بە هاوسەرەکانیان جێبەجێی بکەن.\nمافەکانیش بریتین لە:\n١- گوێڕایەڵی هاوسەر بە شێوەیەکی پەسەندیدە: خوای گەورە دەفەرموێت:\nوَالْمُطَلَّقَاتُ يَتَرَبَّصْنَ بِأَنفُسِهِنَّ ثَلاَثَةَ قُرُوَءٍ وَلاَ يَحِلُّ لَهُنَّ أَن يَكْتُمْنَ مَا خَلَقَ اللّهُ فِي أَرْحَامِهِنَّ إِن كُنَّ يُؤْمِنَّ بِاللّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَبُعُولَتُهُنَّ أَحَقُّ بِرَدِّهِنَّ فِي ذَلِكَ إِنْ أَرَادُواْ إِصْلاَحًا وَلَهُنَّ مِثْلُ الَّذِي عَلَيْهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَلِلرِّجَالِ عَلَيْهِنَّ دَرَجَةٌ وَاللّهُ عَزِيزٌ حَكُيمٌ ﴿٢٢٨﴾\nژنانی ته‌ڵاق دراو، ده‌بێت تا سێ جار عاده‌تی مانگانه چاوه‌ڕی بکه‌ن و (شوو نه‌که‌نه‌وه)، وه حه‌ڵاڵ نیه بۆیان ئه‌گه‌ر ئه‌و گۆڕانکاریه بشارنه‌وه، که‌بۆ منداڵانیان پێش دێت (ئایا سکیان هه‌یه یان نا)، ئه‌گه‌ر باوه‌ڕیان به خواو ڕۆژی دوایی هه‌یه. (له‌و ماوه‌یه‌دا) هاوسه‌رانیان له هه‌موو که‌س له پێشترن که بیانگێڕنه‌وه بۆلای خۆیان و (ژیانی ئاسای ده‌ست پێ بکه‌نه‌وه)، ئه‌گه‌ر ده‌یانه‌وێت چاکه‌و چاکه‌کاری ئه‌نجام بده‌ن، وه (له‌سه‌ر پیاوانه) که بۆ هاوسه‌رانیان مافی ڕه‌وایان جێ به‌جێ بکه‌ن. هه‌روه‌ك (له‌سه‌ر ئافره‌تانه که بۆ هه‌وسه‌ره‌کانیان ) چاکه‌کاربن، وه پیاوان به‌سه‌ر ئافره‌تانه‌وه پله‌وپایه‌ی (چاودێری و دابین کردنی پێداویستیه‌کانی ژیانیان) هه‌یه، وه خوا باڵاده‌ست و دانایه (باڵا ده‌سته به‌سه‌ر هه‌مواندا، وه دانایه له دابه‌ش کردنی کارو لێپرسراوی دا.)\nسەروەرمان (صلی الله علیه وسلم ) دەفەرموێت: ئەگەر ئافرەتان نوێژە فەرزەکانی بکات، ڕۆژووی مانگی ڕەمەزان بگرێت، داوێن پاک بێت و گوێڕایەڵی هاوسەرەکەی بێت ئەوا بەهەشتی بۆ خۆی مسۆگەر کردووە.\nلە فەرمودەیەکی تردا کە (طبرانی) ڕیوایەتی کردووە هاتووە کە ئافرەتێک هاتە خزمەتی پێغەمبەر (صلی الله علیه وسلم ) و پێی ووت: ئەی پێگەمبەری خوا (صلی الله علیه وسلم) من نوێنەری ژنانم و هاتومەتە خزمەتی جەنابتان تا پرسیارێکتان لێ بکەم دەربارەی جیهاد، خوای گەورە جیهادی لەسەر پیاوان فەرز کردووە، کە ئەگەر لە پێناوی خوادا جیهاد بکەن و سەرکەوتوو بن ئەوا پاداشت وەردەگرن، ئەگەر شەهید بن دەگەڕێنەوە بۆلای خوای پەروەردگار و پاداشت دەدرێنەوە، بەڵام ئێمەی ژنان کە خزمەتی پیاوان دەکەین لە پاداشتێکی ئاوا گەورە بێ بەشین؟\nپێغەمبەر (صلی اللە علیە وسلم) فەرموی: بە ژنان بڵێ ئەگەر گوێڕایەڵێ هاوسەرەکانیان بکەن، وە ئەرکەکانی ژن و مێردی بەجێ بهێنن وەک ئەوەی کەلە سەریانە، ئەوا پاداشتەکەیان بەرانبەرە بە پاداشتی جیهاد لە ڕێگەی خوادا، بەڵام کەمترینی ئێوە دەتوانێت ئەرکەکانی ژن و مێردی وەک خۆی ئەنجام بدات.\nگوێڕایەڵی ژن لە هاوسەرەکەی شتێکی ئاساییە لە پێکەوە ژیانی ئەو دوو مرۆڤەدا، بەبێ شک گوێرایەڵی ژن بۆ مێردەکەی پاراستی کیانی خێزانە لە هەڵوەشان و شەڕ و ئاژاوە، زیاد کردنی خۆشەویستی ژنەکەیە لە دڵی مێردەکەیدا ئەمەش دەبێتە هۆکاری توندو تۆڵ بوونی مەوەدە و رەحمە لە نێوان ئەندامانی خێزاندا، ڕێگر دەبێت لە دروست بوونی جیدال و سەرکێشی کە زۆر کات ئەم دوانە لە خێزان دا دەبێتە هۆی نیزاع و ئاژاوە لە خێزان دا.\nخوای گەورە بەهۆکاری ئەو تایبەتمەندیانەی کە پیاوان هەیانە لە ڕووی هێزو توانای جەستەییەوە مافی سەرپەرشتی خێزانی داوەتە دەست، وە بەرپرسیاری کردووە لە بەدەست هێنانی بژێوی ژیانی خێزانەکەیدا، خوای گەورە دەفەرموێت:\nالرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّسَاء بِمَا فَضَّلَ اللّهُ بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ وَبِمَا أَنفَقُواْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ فَالصَّالِحَاتُ قَانِتَاتٌ حَافِظَاتٌ لِّلْغَيْبِ بِمَا حَفِظَ اللّهُ وَاللاَّتِي تَخَافُونَ نُشُوزَهُنَّ فَعِظُوهُنَّ وَاهْجُرُوهُنَّ فِي الْمَضَاجِعِ وَاضْرِبُوهُنَّ فَإِنْ أَطَعْنَكُمْ فَلاَ تَبْغُواْ عَلَيْهِنَّ سَبِيلًا إِنَّ اللّهَ كَانَ عَلِيًّا كَبِيرًا ﴿٣٤﴾\nپیاوان مافی سه‌رپه‌رشتیان هه‌یه به‌سه‌ر ژناندا، ئه‌مه‌ش بڕیاری خوایه فه‌زڵ و ڕێزی هه‌ندێك ده‌دات به‌سه‌ر هه‌ندێکی تردا (سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی که) پیاوان ماڵ و سامانیان ده‌به‌خشن (له پێناوی ئاسوده‌یی و خۆشگوزه‌رانی ئافره‌تاندا) له‌ولاشه‌وه ئافره‌تانی (ژیر) چاك و پاکن، له خواترسن، نهێنی نێوان خۆیان و مێرده‌کانیان ده‌پارێزن که (ئه‌مه‌ش خۆی له خۆیدا بجێ هێنانی فه‌رمانی خوایه)، ئه‌گه‌ر ترسان له سه‌رکه‌شیی و سه‌رپێچی هاوسه‌رتان، سه‌ره‌تا ئامۆژگاریان بکه‌ن، (ئه‌گه‌ر سودی نه‌بوو) لێیان بده‌ن (به مه‌رجێك لێدانه‌که له ده‌م و چاو نه‌بێت و ئاسه‌وار به‌جێ نه‌هێلێت)، ئه‌گه‌ر به‌م هۆیانه لادان و یاخی بوون وازیان هێنا، ئه‌وه ئیتر سته‌میان لێ مه‌که‌ن و ڕێگه‌ی تر مه‌گرنه به‌ر (بۆ ئازاردانیان) بێگومان خوا به‌رزو بڵندو گه‌وره‌یه. (ئه‌گه‌ر سته‌میان لێ بکه‌ن تۆڵه‌تان لێ ده‌سێنێت).\nئاشکرایە کە گوێڕایەڵی ژن بۆ هاوسەرەکەی تەنها لە کاری باشەدایە، خۆ ئەگەر پیاو خێزانەکەی هان بدات بۆ ئەنجامدانی کاری خراپە کە پێی گوناهبار ببێت، یان کارێک کەلە توانایدا نیە بیکات، یاخود بەئەنجامدانی ئەو کارە تووشی ئەزیەت و ئازار ببێت ئەکات نابێت گوێڕایەڵی بکات، سەروەرمان دەفەرموێت: (هیچ گوێڕایەڵیەکی بەدیهێنراوێک لە تاوان و نافەرمانی بەدیهێنەردا وجودی نیە). حاکم و ئەحمد ڕیوایەتیان کردووە.\n٢- ژن دەبێت پارێزەری ماڵ و حەیسیەتی هاوسەرەکەی بێت و پارێزگاریان لێبکات، خوای گەورە دەفەرموێت: ژنانی لە خوا ترس ئەوانەن کە فەرمانبەرداری خواو گوێڕایەڵی هاوسەرکانیانن، خۆیان لە داوێنپیسی دەپارێزن، ماڵی هاوسەرەکانیان دەپارێزن و نهێنیەکانی ژن و مێردایەتی لای خۆیان دەهێڵنەوە، چونکە خوای گەوەر فەرمانی پاراستنی داون.\nئافرەتان دەبێت لایەنی بکەسێتی خۆیان بپارێزن وە خیانەت لە هاوسەرەکانیان نکەن چ خیانەتی ناموسی بێت یان خیانەتی ماددی وە ئابڕوی هاوسەرەکانیان بپارێزن، لەم بارەیەوە پێغەمبەر (صلی اللە علیە وسلم) دەفەرموێت: ئایا پێتان خۆشە لە گرانبەهاترین گەنجی کەسێک ئاگادارتان بکەمەوە؟ ئەویش ئەو ئافرەتە شایستەیە یە کە هەرکاتێک هاوسەرەکەی سەیری دەکات مەسرور و شادومان دەبێت، وە کاتێک کارێکی پێ دەڵێت گوێڕایەڵی دەکات، لەکاتی نەبوونی هاوسەرەکەی دا ماڵ و ناموسی دەپارێزێت.\n(ابوداوود و نسایی) ڕیوایەتیان کردووە.\nلە جێگایەکی دیکەدا هاتووە کە پێغەمبەری خوا (صلی اللە علیە وسلم) دەفەرموێت: (چوار شت هەیە کە بدرێت بە هەرکەس ئەوا خێری دنیاو ئاخیرەت دەبێتە نسیبی) یەکێک لەو چوار شتە کە سەروەر فەرمووی: ئافرەتانی بەوەفان کە بەگیان و ماڵی هاوسەرەکانیان خیانەت ناکەن.\nمەبەست لە پارێزگاری کردنی ماڵی هاوسەر ئەوەیە کە بەبێ ئیزن و ڕەزامەندی ئەو لە ماڵەکەی نەبەخشیت، مەگەر با پرس و ڕاوێژ بەخۆی نەبێت، ئەمە لە کاتێکدا کە ئافرەتەکە خۆی کار نەکات و بژێوی ژیانی لەسەر هاوسەرەکەی بێت، وە منداڵەکانی جۆرێک پەروەردە بکات کە هاوسەرەکەی پێی خۆشە واتە پەروەردەیەکی دروست.\nپارێزگاری لە ئابڕو مەبەستمان ئەوەیە کەوا لەلایەنی کەسایەتی ژنانەیەوە بە هاوسەرەکەی خیانەت نەکات، بۆ نمونە چابڕکێ نەکات لەگەڵ پیاوانی نامەحرەم، شۆخی و پێکەنین و قاقا نەکات لەگەڵیان، خۆی بپارێزێت لە چونە ئەو شوێنانەی کە تووشی گوناگ و تاوان دەبێت، منداڵەکانی بە باشترین شیوە پەروەردە بکات.\n٣- ئافرەت دەبێت موراعاتی کەرامەت و هەستی مێردەکەی بکات: دەبێت بەجۆرێک سەرنجی هاوسەرەکەی بەلای جوانی و ڕازاندەوەی ماڵەکەی و خۆی دا ڕابکێشێت کە ئەو شتانەی کە هاوسەرەکەی لەماڵەوە دەی بینێت و دەیبیستێت لەلای خۆشتر بێت لە جێگایەکی دیکە.\nلەڕاستی دا ئەگەر پیاو لەماڵەکەی خۆی دا جوانی و پاک و خاێنی و ڕازاوەی و قسەی خۆش و خواردنی خۆش و ڕێزو ئیحترام نەبینێت و گوێی لێنەبێت ئەی ئەبێت لەکوێ بیبینێت و بیبیستێ؟\nبەدبەخترینی پیاوان ئەو پیاوانەن کە لە ماڵەوە لە نێوانی خێزان و منداڵەکانی دا هەمیشە شەڕو ئازاوەو بێ ئیحترامی دەبینێت، خۆشبەخترینیشیان ئەوانەن کە لەمالەکانیاندا لەنێوان خێزان ومنداڵەکانی دا خۆشی و ڕێزم ئیحترامی لێ دەگیرێت.\nدایکێکی نمونە کاتدایکێکی نمونە کاتێک کە شەوی بوکێنی کچەکەی دەنێرێتە ماڵی هاوسەرەکەی بەم شێوەیە ئامۆژگاری کچەکەی دەکات: (کچەکەم! هەر چۆن لەماڵێکدا لەدایک بویت و گەورەبویت ئێستا لێ دەچیتە دەرەوە ، دەچیتە لای پیاوێک کە بەتەواوی نایناسیت، لەگەڵی دەژیت و هۆگری دەبیت، کەواتە زەوی بە بۆی تا ببێتە ئاسمانت، ببە لانکە تا ئەو ببێتە قاچەکانی بۆت، کەنیزی بە تا ئەویش ببێتە بەردەت، نزای لێمەکو بە ناشرینی وەڵامی مەدەرەوە تا لیت بێزار نەبێت، لێی نزیک بەرەوە ئەگەر ئەو لێت دوور کەوتەوە ئەوا تۆش لێی دوورکەوەرەوە، گوێ و چاو و لوتی بپارێزە لەوەی کە بێجگە لە بۆنی خۆشبەختی لەلایەن تۆوە هیچ بۆنێکی دیکە نەکات، بێجگە لە چاکە گوێی هیچی کە نەبیستێت، چای شتێکی کە نەبینێت بێجگە لە جوانی).\n٤- خزمەت بەهاوسەر، ئەنجام دانی کاری ناوماڵ و پەروەردەی منداڵ: ئەگەر سەرنج بدەین لە هەموو فەرهەنگ و کلتورێک دا ئەمانە بە کاری ئافرەت دادەنرێت کە قورسترین کارە، خوای گەورە بەجۆرێک ئافرەتی خەلق کردووە تابتوانێت ئەم کارانە ئەنجام بدات بەتایبەتی پەروەردەی منداڵ کە قورسترین کارە، چونکە چاوی کۆمەڵگایەک لەو منداڵەیە کە چۆن پەروەردە دەبێت، ئایا کەسێکی سودمەند دەبێت بۆ کۆمەڵگا یاخو نا، بۆیە دەبێت ئافرەتان زۆر ئاگادار بن لە دروست کردنی صیزانی خۆشبەخت و نەوەی نەجیب و ڕەسەن و ڕیشەدار، هەرچی هەوڵ و کۆششی خۆیانە بیخەنە گەڕ بۆ ئەو کارە. ئەنەس ڕەزامەندی خوای لەسەر بێت دەڵێت: (هەرکاتێک یەکێک لە یارانی پێغەمبەر (صلی اللە علیە وسلم) کچێکیان بە شو بدایە، پێیان دەوت کەوا ئاگاداری مافی مێردەکەت بە، خزمەتی بکەو منداڵەکانت بەجوانی پەروەردە بکە).\nشێخان (موسلم و بوخاری) لە ئەسمای کچی ئەبوبەکر خوایان لێڕازی بێت ڕیوایەت دەکەن: (کاتێك زوبێر منی کردە خێزانی خۆی، هیچ ماڵ و سەروەت و خزمەتکارێکی نەبوو بێجگە لە ئەسپێک و وشترێک کە ئاوی پێ دەهێنا، من عەلەفم دەدا بە ئەسپەکەی و برینەکانیم تیمار دەکرد بە جۆرێک کە ئیتر زوبێر سەرقاڵی ئەسپەکەی نەبێت، عەلەفم دەدا بە وشترەکە و دەچوم ئاوم پێ دەهێنا، مەشکەم دەدوری بۆ ئاو هێنان، هەویرم دەشێلاو نانم دروست دەکرد، ذەچووم لقی دارخورمام دە‌ینا کە بەدرێژای دوو میل هەڵم دەگرت تا دەمهێنایە ماڵەوە، بۆیە باوکم ئافرەتێکی نارد تا هاوکاریم بکات، کارو باری عەلەف پێدانی ئەسپەکەو تیمار کردنی گرتە ئەستۆ، ئەبوبەکر بەم کارەی ئازادی کردم و یارمەتیەکی گەورەی دام).\nبەڵام ئەرکی ئافرەتە کە منداڵەکەی پەروەردە بکات و ئاگای لێیان بێت، کە ئەمە گرنگترین کارە بۆ ئافرەت، خوای گەورە دەفەرموێت:\nوَالْوَالِدَاتُ يُرْضِعْنَ أَوْلاَدَهُنَّ حَوْلَيْنِ كَامِلَيْنِ لِمَنْ أَرَادَ أَن يُتِمَّ الرَّضَاعَةَ وَعلَى الْمَوْلُودِ لَهُ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ لاَ تُكَلَّفُ نَفْسٌ إِلاَّ وُسْعَهَا لاَ تُضَآرَّ وَالِدَةٌ بِوَلَدِهَا وَلاَ مَوْلُودٌ لَّهُ بِوَلَدِهِ وَعَلَى الْوَارِثِ مِثْلُ ذَلِكَ فَإِنْ أَرَادَا فِصَالًا عَن تَرَاضٍ مِّنْهُمَا وَتَشَاوُرٍ فَلاَ جُنَاحَ عَلَيْهِمَا وَإِنْ أَرَدتُّمْ أَن تَسْتَرْضِعُواْ أَوْلاَدَكُمْ فَلاَ جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِذَا سَلَّمْتُم مَّآ آتَيْتُم بِالْمَعْرُوفِ وَاتَّقُواْ اللّهَ وَاعْلَمُواْ أَنَّ اللّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ ﴿٢٣٣﴾\nدایکان با شیر بده‌ن به منداڵه‌کانیان دوو دانه ساڵی ته‌واو بۆ هه‌رکه‌س که ده‌یه‌وێت شیری ته‌واو بدات، وه بۆ ئه‌و که‌سه‌ی که خاوه‌نی منداڵه‌که‌یه (واته باوکی منداڵه‌که) ڕزق و ڕۆزی و پۆشاك به‌شێوه‌یه‌کی جوان و چاك ده‌بێ ئاماده بکات بۆ دایکان، هه‌رکه‌س به‌گوێره‌ی توانای خۆی داوای لێ ده‌کرێت، نابێت هیچ دایکێك زیانی پێ بگات و (له دیتنی منداڵی بێ به‌ش بکرێ)، هه‌روه‌ها خاوه‌نی مناڵه‌که (واته باوکی، نابێت زیانی پێ بگاو، له دیتنی مناڵه‌که‌ی بێ به‌ش بکرێت)، وه وه‌ره‌سه‌ی مناڵه‌که‌ش بۆیان هه‌یه به‌هه‌مان شێوه (گرنگی به مناڵه‌که بده‌ن، چ خزمانی دایك، چ خزمانی باوك)، خۆ ئه‌گه‌ر دایك و باوك به‌ڕه‌زامه‌ندی و پرس و ڕای هه‌ردوو لایان ویستیان مناڵه‌که‌یان له شێر ببڕنه‌وه، ئه‌وه قه‌یناکاو گوناهیانناگات، ئه‌گه‌ر ویستتان دایه‌ن بۆ شیر پێدانی مناڵه‌که‌تان بگرن، ئه‌وه‌ش قه‌یناکا به‌مه‌رجێك ماف و کرێیان به‌جوانی و شایسته پێ بده‌ن، له خوا بترسن و پارێزکار بن، وه چاك بزانن که خوا بینایه به‌و کارو کرده‌وانه‌ی که ئه‌نجامی ده‌ده‌ن.\nشێخان (موسلم و بوخاری) ڕیوایەتیان کردووە کە پێغەمبەر (صلی اللە علیە وسلم) دەفەرموێت: ئافرەت لە ماڵەکەی دا مەسئول و سەرپەرستە، مەسئولیەتی ئیدارەی ماڵ و منداڵەکەی لەسەر ئەوە.\n٥- چاکەکاری لەگەڵ خزم و خانەوادەی هاوسەرەکەی دا: لە گەورەترین و گرتنگرتین کارەکانی ئافرەت ئەوەیە کە ڕێز لا دایک و باوک و خوشک و بارکانی هاوسەرکەی بگرێت و لەگەڵیان ڕافتاری چاک و جوان بیت، چونکە هەڵسوکەوتی جوانی ئافرەت لەگەڵ خام و کەوس وکاری هاوسەرەکەی دەبێتە مایەی خۆشحاڵی پیاوو زیاتر خێزانەکەی لا خۆشەویست تر و بەڕێزتر دەبێت، پەیوەندی ژن و مێردایەتیان زیاتر بەهێزتر و پایەدار تر دەبێت.\nڕاستی فەرمووە سەروەرمان (صلی اللە علیە وسلم) لە فەرمودەیەکدا کە موسلم ڕیوایەتی کردووە دەفەرموێت: (باشترین چاکەکاری ئەوەیە کەوا مرۆڤەکان ڕشتەی خۆشەویستی و دۆستایەتی لەگەڵ هاوڕیکانی باوکیدا بهێڵێتەوە). جا ئەگەر ئافرەت ئەم ڕیشەی دۆستایەتی و خۆشویستیە بۆ خزمانی هاوسەرەکەی دەرببڕیت ئەوا زۆر شایستەو باشە.\nئەوانەی کە باسمان کردن گرنگترین ئەرکانی ئافرەت بوو بەرانبەر بە هاوسەرەکەی ئەنجامیان بدات (بەو شیوەیەی کە دین دیاری کردووە)، ئەمانەش مافێکی بەنرخن کە لەگەڵ سروشتی ئافرەتان دا ڕێکە.\nچۆن توندوتیژی بن بڕ دەکرێت؟ ...\nمافەکانی ئافرەتان بەسەر پیاوانەوە...\nکایەی هەڵوەشاندنەوەی خێزان!...\nمافەکانی پیاوان بەسەر ئافرەتانەوە...\nهەموومان وازمان لەپەروەردەکرن هێناوە...\nلە نێوان میهرەبانی و سۆزی باوک و سپڵەیی منداڵدا..!...\nئافرەت و خێزان لە سایەی شەریعەتدا...\nبۆ نەوە سپڵەکان کە نرخی دایك و باوك نازانن ...\nخۆ بەکەم زانین و باوەڕ بەخۆ نەبوون لای مناڵ و چارەسەرەکانی...\nخێزان و پەروەردەکردنی منداڵ...\nچۆن باوکێکی باش دەبیت بۆ منداڵەکەت...\nبۆ ئەوەی كەسێكی تەندروست باش بیت ئەو پێنج ڕێنماییە بخوێنەوە...\nچەند ئادابێک لە ناو مزگەوتدا، کە جێبەجێ ناکرێت...


ئیسماعیل نامیق - 20-02-2019 - 8785 جار خوێندراوەتەوە\nپارتی دیموکراتی کوردستان سەرۆکایەتی حکومەت و سەرۆکایەتی هەرێم و سەرۆکایەتی ئەنجومەنی دادوەری کۆنتڕۆڵکردوەو بەویستی خۆی هەڵیسوڕاندون و هەڵیاندەسوڕێنێ، سەرۆکایەتی پەرلەمان تاکە سەرۆکایەتی بو کە نەکەوتبوە ژێر کۆنترۆڵی پارتیەوە، لایەنەکانی تر دەیانتوانی جار جار وەکو کڵاو رۆژنەیەک بەکاری بهێنن ولەرێگەیەوە هەناسەیەک بدەن وتاڕادەیەکیش روبەڕوی پرۆژەکانی پارتی رابوەستن و تەسلیمی هەموو ویستەکانی نەبن، بەڵام لەکۆبونەوەی 18/ 2/ 2019 پارتی دەستی بەسەر ئەو کڵاو رۆژنەیەشدا گرت و هەموو لایەنەکانی تری ئاخنیە سوچێکی تاریک وچراکەشی بەدەستی خۆیەوە گرت، تا هەموومان ناچار بین لەدوایەوە بڕۆین وبڵێین لەکوردستان تۆمان هەبی بەسمانی، بۆ پێشەوە پێشمان کەوە بارزانی!!!.\nئەزانن پارتی چۆن ئەوەی کرد؟ بەجوڵەیەکی زۆر سادە کردی ئەویش بەدانانی مونا قەهوەچی بە سکرتێری پەرلەمان وەکو نوێنەری پێکهاتەی تورکمان. ئیتر حەز ئەکەن کێ ئەکەن بە سەرۆکی پەرلەمان بیکەن، ئەملای هەورامی و ئەولای قەهوەچی، پێم بڵێن چی پێ ئەکرێ چی؟.\nکێ ئەکەن بە سەرۆکی پەرلەمان بیکەن، ئەملای هەورامی و ئەولای قەهوەچی، پێم بڵێن چی پێ ئەکرێت؟\nترسە گەروەکە بریتیە لەوەی پارتی پێدانی سکرتێری پەرلەمان بکات بەبنەمایەکی یاسایی پیرۆز، یان عورفێکی پەرلەمانی پیرۆز کەس جورئەت نەکات باسی دەستکاریکردن و هەموارکردنی بکات، وەکو ئەوەی بۆ کۆتای پێکهاتەکان کردوێتی.\nمن لەگەڵ پێکەوە ژیانم، لەگەڵ ئەوەم پێکهاتەکان زیاد لەمافی خۆیان پێبدرێت، چونکە ئەم وڵاتە هی هەموانە و مافی هەموومانە بەیەکسانی تیایدا بژین. بەڵام راستیەک هەیە نابێت لەبەرچاو نەگیرێت، ئەویش پەیوەندی بەکورسی کۆتاکانەوەیە. لەساڵی 1992 بەرەی کوردستانی بڕیاری دا پێنج کورسی کۆتا بدرێت بەپێکهاتەی کریستیانەکان و یەک کورسی کۆتاش بدرێت بەپێکهاتەی ئەرمەن، ئەم بڕیارە کرا بەیاسا ولە یاسای هەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستاندا جێگیرکرا، پاشان لە ساڵی 2009 لەژێر فشاری پارتیدا یەکێتی رازیبوو پێنج کورسی کۆتا بدرێت بەپێکهاتەی تورکمان، ئەمەش کرا بەیاسا. مەبەست لە پێدانی کورسی کۆتا بەپێکهاتەکان بەتایبەتی بەپێکهاتەی کریستیان وئەرمەن تەنها بۆ پاراستنی مافەکانیان بوو، بۆ ئەوەی ئەمانیش بونیان لەپەرلەماندا هەبێت وگوزارشت لەوویستی خۆیان بکەن وبەرگری لەمافەکانیان بکەن، بەڵام بەداخەوە ئەم کورسیانە لە ململانێی نێو پەرلەماندا لەلایەن پارتیەوە بەکارهێنراون، هەردەم کەباسی ژمارەی کورسیەکانی پارتی کراوە، کورسی کۆتای پێکهاتەکانیشی لەگەڵدا ئەژمار کراوە.\nکورسی کۆتاکان لە ململانێی نێو پەرلەماندا لەلایەن پارتیەوە بەکارهێنراون\nئێمە لە بزوتنەوەی گۆڕان پێشتر کە بەدوای فۆرمێکدا دەگەڕاین بۆ مامەڵە کردن لەتەک کورسیە کۆتاکاندا، مەبەستمان بوو وەڵامی سێ پرسیارمان دەست بکەوێت:\n1) کورسی کۆتاکان لەسەر چ بنەمایەک دیاریکراون و دابەشکراون، ئایا لەسەر بنەمای سەرژمێری یان بنەمایەکی تر؟\n2) کێ بۆی هەبێت ئەو کەسانە هەڵبژێرێت کە ئەم کورسیانە پڕ دەکەنەوە؟.\n3) ئەم کورسیانە بۆ چی مەبەستێک بەکاربهێنرێن؟.\nئامانجمان لەو پرسیارانە ئەوە بوو، لەدیاریکردن و دابەشکردنی کورسی کۆتاکاندا رەچاوی دادپەروەری بکرێت، هەروەها ئەم کۆتایانە بۆ مەبەستی خۆیان بەکاربهێنرێن، نەک بۆ ململانێی نێوان لایەنە سیاسیەکان، بەڵام هەرکاتێک ئێمە ئەو باسەمان دەوروژاند پارتی پێکهاتەکانی لێ هاندەداین و چەندانی وەکو قەهوەچی دەهێنایە سەر کەناڵەکانی راگەیاندن و گۆڕانیان بە دژایەتیکردنی پێکهاتەکان تۆمەتبار ئەکرد، ئەو بابەتە بووە بە پیرۆزی و هێڵی سور کەس ناتوانێت باسی بکات.\nئامانجمان لەو پرسیارانە ئەوە بوو، لە دیاریکردنی کورسی کۆتاکاندا رەچاوی دادپەروەری بکرێت\nبەدانانی قەهوەچی هەموو شت کۆتایی پێهات و پارتی هەموو سەرۆکایەتیەکانی کۆنتڕۆڵکرد، من خەمی ئەم خولەم نیە، چونکە لەم خولەدا پارتی زۆرینەیە و چی بوێت لە پەرلەماندا دەتوانێت بیکات، جا سەرۆکایەتی لای ئەو بێت یان نا، من خەمی ئەوەمە لە خولەکانی تردا، پێدانی سکرتێر بە پێکهاتەکان دەبێتە بنەمایەکی یاسایی پیرۆز یان عورفێکی پەرلەمانی پیرۆز کەس ناتوانێت باسی گۆڕینی بکات. بەڕای من بەدەر لەوەی کێ ئێستا ئۆپۆزسیۆنە، یان کێ لە داهاتوودا دەبێتە ئۆپۆزسیۆن، پێویستە بە بنەمایەکی یاسایی لە هەموو خولێکدا پۆستی سکرتێری پەرلەمان بدرێت بە ئۆپەزسێون، ئەوەش لەپێناو بەدیهێنانی جۆرێک لەهاوسەنگی و دادپەروەری لە سەرۆکایەتی پەرلەماندا، چونکە پەرلەمان نوێنەرایەتی هەمووان دەکات، نەک تەنها حکومەت، هەروەها ئەمە هاندەریش دەبێت بۆ ئۆپۆزسیۆنبون و کاری ئۆپۆزسیۆنیش باشتر رێکدەخرێت و پەیوەندی نێوان ئۆپۆزسیۆن و دەسەڵات جۆرێک لە نەرمی و لێکتێگەیشتنی تێدا دروست دەبێت. لە جیاتی پۆستی سکرتێری پەرلەمان پۆستێکی دیکە بدرێت بە پێکهاتەکان.\nبۆچی پەرلەمان ئاسایی بکرێتەوە؟


بۆ ده‌بێ 22ی پووشپه‌ڕ له کوردستان، مانگرتنی گشتیی به‌رێوه‌به‌رین؟\nگاڵتەجارێک بە ناوی هەڵبژاردن لە کۆماری ئیسلامی دا\nAlso labeled: سیروس ملکوتی\nباشتر وایە ژنێک ببێ بە سکرتێر\nسووکایه‌تی به په‌یره‌وانی ئایینی یارسان سیاسه‌تی هه‌میشه‌ی کاربه‌ده‌ستان!\nمانگی دۆستایەتی ئامریکاو کوردستان بە فەرمی ڕاگەیەندرا\nحیزبی دێموکراتە ئیدی!\nروز جهانی زبان مادری با نیم نگاهی بە ایران\nسیخوری کردنی بەرپرسی حیزبێک!\nبێ دەروەستی رووناکبیران لە ئاست نەمانی بەرنامەی "ڕامان"دا\nچرا جمهوری اسلامی از حکومت بشار اسد دفاع می‌کند؟\nبڵاوکردنەوەی کلیپەکەی "روکسانا" بۆ چ مەبەستێک؟\nرۆژنامەوان جەماڵ پوورکەریم لە مەرگ گەڕایەوەو بە پەلە پڕووزە قوتاری بوو\nره‌حیم ره‌شیدی له وتووێژ له‌گه‌ڵ گۆڤاری شەپۆل:\nئێمە هەمانە 62 میوان سەرهێڵ


دابەزینی بەهای تمەن رێژەی گەشتیارانی عێراقی بۆ 90% بۆ ئێران، بەتایبەت شاری مەشهەد زیاد كردووە، میدیا ئێرانییەكان ئاماژە بەوە دەكەن بەشی زۆری ئەو گەشتیارانەی روو لە مەشهەد دەكەن لە رەگەزی نێرن و خواستیان بۆ هاوسەرگیری موتعە هەیە. دەسەڵاتدارانی ئێرانیش ئەمە بە سووكایەتی بۆ گەشتیاری عێراقی دادەنێن و هۆشداری دەدەنە میدیای وڵاتەكەیان.\nشاری مەشهەد كە دەكەوێتە پارێزگای خوراسان لە باكوری ئێران، یەكێكە لە شارە هەرە ناودارەكانی ئێران كە رەهەندێكی ئاینی هەیە بەهۆی هەبوونی مەزارگەی عەلی بن مووسا رەزا، ئیمامی هەشتەمین لە دوانزە ئیمامەكەی شیعەی ئێرانی كە بنەمای كۆماری ئیسلامی ئێرانی لەسەر دامەزراوە و ناسراوە بە ولایەتی فیقهی.\nمیدیا ئێرانییەكان لە زاری بەرپرسانی شارەكە بڵاویان كردووەتەوە كە بەهۆی دابەزینی بەهای تمەن، تێچووی خزمەتگوزارییەكان بۆ گەشتیاران كەمتر بووەتەوە، ئەمەش وایكردووە گەشتیارێكی ئێجگار زۆر روو لە شاری مەشهەد بكەن.\nجێگری بەڕێوەبەری گەشتیاری لە رێكخراوی شوێنەوار و كارە دەستییەكان، دەڵێ بە روانین لە دابەزینی بەهای تمەن، ئەوا رێژەی گەشتیارانی عێراقی كە سەردانی مەشهەد دەكەن 90% زیادی كردووە.\nروونی كردەوە ناكرێ ئەوە نادیدە بگرین یان بیشارینەوە كە زۆرینەی ئەو عەرەبانەی بۆ گەشت سەردانی مەشهەد دەكەن كە زۆرینەی رەهایان عێراقین، ئەوا یان ئەو گەنجانەن هێشتا هاوسەرگیرییان نەكردووە یانیش ئەو پیاوانەن كە خێزانەكانیان ناهێنن، ئامانجی سەردانیشیان بۆ مەشهەد بۆ هاوسەرگیری موتعەیە، ئەمەش سیمایەكی ناشرینی بە مەشهەد بەخشیوە و ئێستە لەشفرۆشی بە ئاشكرا لە ژێر پەردەی هاوسەرگیری موتعە لە پەرەسەندندایە و ئەو پەردەیەش نەماوە كە پێشتر ئامانج لە هاوسەرگیریی موتعە بۆ گەشتیارانی مسوڵمان، دوورخستنەوەیان بوو لە بەدڕەوشتی، بەڵكو ئێستە ئەوانەی دێن بۆ مەشهەد مەرجی بەكرێ گرتنی هوتێل و خانووە گەشتیارییەكانیان ئەوەیە كە دەبێت رێ بە هاوسەرگیری موتعە بدرێت.\nزیاتر گوتی "دۆخەكە بەرپرسانی مەشهەدی ناچار كردووە نووسینگەی تایبەت بە هاوسەرگیری موتعە بكەنەوە".\nمیدیا ئێرانییەكان پێیان وایە بەهۆی خراپی گوزەرانی كۆمەڵایەتی، ئێرانییەكان ناچار بوونە خزمەتگوزاری سێكسی لە ژێر پەردەی هاوسەرگیری موتعە پێشكەش بە گەشتیاران بكەن، "ئەمەش جێی داخە".\nئەوەش دەخەنەڕوو كە گەشتیارانی عێراقی زۆر بە سادەیی ئەوەیان بۆ ئاشكرا كردین كە كۆمەڵگەی ئێرانی بە دەست كێشەی كۆمەڵایەتییەوە گیرۆدە بووە، ئەوان ئەمە بە ئاشكرایی لەبەر چاوی خەڵكەكە ئەنجام دەدەن، كە پێشتر شاراوە بوو.\nلە مەشهەد، هوتێلە فەرمییەكان و نا فەرمییەكانیش ژوور بە گەشتیاری بیانی نادەن ئەگەر ژنی ئێرانی لەگەڵدا بێت، تەنانەت ئەگەر بەڵگەنامەی هاوسەرگیریی موتعەشیان بەدەستەوە بێت، چونكە بۆیان روون بووەتەوە ئەوە هاوسەرگیری نییە، بەڵكو پەردەیەكە بەكاری دەهێنن بۆ لەشفرۆشی، بەتایبەت ئەگەر پیاوەكە عێراقی بێت، بۆیە ئێستە تەنیا پێشوازی لە گەشتیاری بیانی دەكەن بەو مەرجەی عێراقی نەبێت.\nئەو رێگرییە وایكردووە عێراقییەكان بیر لە رێیەكی تر بكەنەوە، ئەویش بەكرێ گرتنی خانووی گەشتیاری كە نشینگە "ئیقامە"شی لەگەڵدایە، ئەگەرچی ئەو خانووانە مۆڵەتی حكوومەتیان نییە و هیچ چاودێرییەكیشی بەسەرەوە نییە، بەڵام بەپێی ئامارە نافەرمییەكان بێت لە مەشهەد شەش هەزار خانووی گەشتیاری هەن كە توانای لەخۆگرتنی 50%ی ئەو گەشتیارانەی هەیە كە سەردانی مەشهەد دەكەن.\nلە راپۆرتێكی "خەبەر ئۆنڵاین"ی ئێرانی، باس لە بڵاوبوونەوەی دیاردەی لەشفرۆشی دەكات لە مەشهەد، دەڵێ بیانییەكان ئازادانە لەناو بازاڕی مەشهەد پیاسە دەكەن و خانووی گەشتیاریش بەكار دەهێنن بۆ هاوسەرگیری موتعە، ئەمەش پێچەوانەی پڕۆژەی "هاوسەرگیری بەردەوامە" كە دامەزراوەكانی حكوومەت بانگەشەی بۆ دەكات، وەك هەوڵێك بۆ رێگریكردن لە بەرزبوونەوەی رێژەی جیابوونەوەی هاوسەران.\nمیدیا ئێرانییەكە باس لە رێوشوێنەكانی عەرەبستانی سعوودیە دەكات بۆ رێگری لە بڵابوونەوەی لەشفرۆشی، ئەوە بە نموونە دەهێنێتەوە كە دەسەڵاتدارانی سعوودیە رێ بە ژنانی ئێرانی نادەن بە تەنیا گەشت بۆ وڵاتەكەیان بكەن، داوا دەكات دەسەڵاتدارانی ئێرانیش هەمان رێگری بكات و رێ نەدات پیاوانی سەڵت بە تەنیا گەشت بۆ مەشهد بكات.\nهاوكات باس لە كاریگەرییەكانی بەسەر خێزانی عێراقیش دەكات كە ئەگەری هەیە ببێتە هەڕەشە بەسەر خێزانی عێراقیش، ترسی ئەوەش نیشان دەدات بە ئاشكرا بوونی رەنگە بەرپرسانی عێراقی رێ نەدەن پیاوانیان بە تەنیا گەشت بۆ ئێران بكات لە پێناو پاراستنی شیرازەی خێزانێكی عێراقی، داواش لە عێراقییەكان دەكەن وەك خێزان سەردانی وڵاتەكەیان بكەن، نەك بە سەڵتی سەردان بكەن.\nپێوەند بەو پرسە محەمەد قانعی سەرۆكی رابیتەی هوتێلەكان لە پارێزگای خوراسان دەڵێ، گەشتیارانی عێراقی لە سەردانیان بۆ مەشهەد ماوەیەكی زۆر دەمێننەوە بۆ دەستخستنی ژنانی ئێرانی تا سێكسیان لەگەڵدا بكەن لە هەندێك لە هوتێلەكان و خانووەكانی گەشتیاری.\nقانعی داوای لە لایەنی پێوەندار كرد بەهۆشیارییەوە مامەڵە لەگەڵ هاوسەرگیری موتعە بكەن بەتایبەت بۆ گەشتیارانی عێراق، گومانی خۆیشی نەشاردەوە لەبارەی هەبوونی شەش هەزار خانووی گەشتیاری لە مەشهەد كە هەموویان بە دزی كارەكە ئەنجام دەدەن و خۆیان لە رێكارە یاسایییەكان دەشارنەوە.\nقانعی باس لە دیوە ئابوورییەكەی سەردانی زۆری گەشتیارانی عێراقی دەكات بۆ ئێران، بەتایبەت بۆ خوراسان "مەشهەد" و خوزستان "ئەهواز" و دەڵێ، هەبوونی گەشتیارێكی زۆری عێراقی جووڵەی ئابووری لەو دوو وڵاتە گەشە پێ داوە، بەڵام هەمووان ئەوە دەزانن سەردانی گەشتیاری عێراقی بۆ سێكسكردنە لەگەڵ ژنانی ئێرانی بەناوی هاوسەرگیری موتعە.\nبەپێی ئامارەكان، تەنیا لە مەرزی زڕباتە لە سنووری پارێزگای زیقاڕ لەگەڵ ئێران، رۆژانە نزیكەی 10 هەزار گەشتیاری عێراقی كە لە خێزان و گەنجانی سەڵت پێكدێن سەردانی ئێران دەكەن، ئەمە جگە لە مەرزەكانی تر لە بەسڕە و دیالە و كوردستان و فڕۆكەخانەكان.\nزەقكردنەوەی هاوسەرگیری موتعە و چوواندنی بە لەشفرۆشی لەلایەن بەشێك لە میدیا ئێرانییەكان، دەسەڵاتدارانی تارانی تووڕە كردووە، بەتایبەت لە ماوەی رابردوودا چەندان راپۆرت لەسەر مەشهەد بڵاو كرایەوە كە بە شاری لەشفرۆشی ناوی هاتووە، ئەمەش لە كاتێكدایە ئەو شارە لای دەسەڵاتدارانی ئێرانی تایبەتمەندی خۆی هەیە بەهۆی هەبوونی مەزارگەی عەلی مووسا رەزا كە یەكێكە لە دوانزە ئیمامەكەی ولایەتی فیقهی ئێرانی.\nدەسەڵاتدارانی تاران هەڕەشە لەو میدیایانە دەكەن كە رووبەڕووی دادگایان دەكەنەوە ئەگەر چیتر گرنگی بەو جۆرە راپۆرتانە بدەن لەبارەی هاوسەرگیری موتعە، تۆمەتباریان دەكەن بەوەی ورووژاندنی دەستی ئەمەریكای لە پشتەوەیە.\nسادق لاریجانی سەرۆكی دەسەڵاتی دادوەری رای گەیاند كە میدیای ئێرانی سووكایەتی بە گەشتیاری عێراقی دەكات، بەتایبەت ئەو گەشتیارانەی سەردانی شاری مەشهەد لە باكوری ئێران دەكەن، گوتی "لەمەولا رووبەڕووی دادگایان دەكەینەوە".\nئه‌م بابه‌ته 27411 جار خوێنراوه‌ته‌وه


ئایەتوڵڵا رەئیسی: ئێران پشتیوانی عێراقە بۆ ڕیشەکێش کردنی تیرۆر - Mehr News Agency\nAP ١٣٩٩ Bahman ٢٢ ٢٠:٠٢\nNews Code 35981\nبە پێی ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر، لەو كۆبوونه‌وه‌كه‌دا بە گرنگییەوە باس لە پەیوەندییە دووقۆڵییەكانی نێوان ھەردوو وڵات و گەلی دۆست كرا، کە بەیەکەوە گرێدراون لە بوارەکانی كۆمەڵایەتی و ئایینی و رۆشنبیری و جوگرافی و هەر لەمیانی دیدارەکەدا دووپاتکرایەوە.\nجەخت لە پێویستی پتەوکردنی پەیوەنییەکانی نێوان عێراق و ئێران لە سەرجەم بوارەكاندا، بەتایبەتی ئاڵوگۆڕکردنی شارەزایی و توانای زانستی و چالاککردنی رێككەوتننامەکانی نێوان ھەردوو وڵات، ھەروەھا گرنگی ھەماھەنگی و ھاریکاریکردنی یەکدی لە ھەردوو بواری دادوەری و یاسایی، بەجۆرێک خزمەت بە ھەردوو گەلی دۆست بکات.\nلە بەشێکی دیکەی دیدارەکەدا بەرهەم ساڵح جەختیكردەوە كە دەوڵەتانی ناوچەكە لە بەردەم بەرپرسیاریەتییەكی گەورەی مێژووییدان، بۆیە گرنگە گشت ھەوڵەکان یەکخرێن لە پێناو ھێنانەکایەوەی رێگەچارەی گونجاو بۆ کێشەکان و کۆتایی ھێنان بە قەیران و گرژییەكان و چەسپاندنی سەقامگیری و ئارامی لە ناوچەکەدا.\nھاوکات بەرھەم ساڵح دووپاتیکردەوە کە پاراستنی ئارامی و سەروەری عێراق دەبێتە سەکۆیەک بۆ ئاسایشی ناوچەکە و ھێنانەدی بەرژەوەندییەكانی سەرجەم گەلانی ناوچەكە.\nئه‌وه‌شخراوه‌ته‌ڕوو کە ئایەتوڵڵا ئیبراهیم رەئیسی سڵاو و رێزی رابەری کۆماری ئیسلامی ئێرانی گەیاندە گەل و دەوڵەتی عێراق، ھەروەھا پشتیوانی وڵاتەکەی دووپاتکردەوە بۆ حكومەتی عێراق لە ھەواڵەکانی بۆ ریشەکێشکردنی تیرۆر و چەسپاندنی پایەكانی سەقامگیری و ئاسایش و ئارامی ھاووڵاتیانی عێراق بە مەبەستی رووبەڕووبوونەوەی ئاڵینگارییەکان.


عێراق لەبەردەم سیناریۆی بە یەمەن و بە سوریا بووندا - ئاوێنه\nعێراق نە دەوڵەتی نەتەوەیە، واتە دەوڵەتێکە خاوەنی نەتەوەیەک نییە بەناوی نەتەوەی عێراقەوە. نە جوگرافیایەکی نیشتیمانیشە بە مانای ئەوەی ھەموو پێکھاتەکانی ناو ئەو جوگرافیایە ئەو سەرزەمینە بە نیشتیمانی نەتەوەیی و بە جوگرافیای سیاسیی خۆیان بزانن. عێراق ڕووبەرێکی پارچەپارچە و دابەشبووی پڕ ناکۆکیی قووڵ و گەورەیە. ئەوەشی وادەکات ئەم وڵاتە دابەشنەبێت، ویست و خواستی پێکھاتەکانی ناو وڵاتەکە نییە، بەڵکو پێگەی عێراقە وەک دەوڵەتێک لە ناو سیستمە ئیقلیمەکەی ناوچەکەدا. سێ پێکھاتەی سەرەکییەکەی ولاتەکە خۆشی، شیعە و سونە و کوردیش، لەناو خۆیاندا پارچەپارچە و ناھاوبەش و بێ لانی کەمی ھەرجۆرە ئیجماعێکە. ئەو سێ بلۆکە سیاسییە لە مێژە لەسەر ململانێی دەسەڵات و ململانێ لەسەر دزیی و تاڵانیی و گەندەڵیی لەناو خۆیاندا پارچەپارچەبوون. ئەوەی لە بەسەرە ڕوودەدات زۆر جیاواز نییە لەوەی ساڵانێکی درێژ لە کوردستاندا ڕوویداوە و دەشێت سەرلەنوێ ڕووبداتەوە: پێکدادانی ھێزە نەیار و ناتەباکان لەسەر دەسەڵات لەگەڵیەکدا لەسەرێکەوە و، زەلیل و بێئومێدکردنێکی ھەمەلایەنەی دانیشتوان و بێبەشکردنیان لە سادەترین خزمەتگوزارییە بنەڕەتییەکان، ئامادەگیی چەندان میلیشیای رەسمیی و نارەسمیی و بڵاوبوونەوەی چەکێکی زۆر بەسەر بەشێکی گەورەی دانیشتوانەکەدا، لەسەرێکی دیکەوە، ئەو وێنە گشتییەیە کە بەبێ زەحمەتییەکی زۆر دەتوانین دروستیبکەین. ئەوەی دەیبینین فەشەلەێکی سەرتاسەریی سەرجەمی ئەو نوخبە سیاسییانەیە کە لە قۆناغی دوای کەوتنی ڕژێمەکەی سەدام حوسەین لەو وڵاتەدا حوکمڕان بوون و دەزگاکانی ئەم حوکمڕانییەیان بەکارھێناوە بۆ قایمکردنی پێگە ئابوریی و سەربازیی و ئیقلیمیەکانی، خۆیان.\nلەناو عێراقدا کێشەیەک نەماوە بە ئیقلیمیی نەکرابێت، ئێران و تورکیا و سعودیە ڕۆڵی ڕاستەوخۆ لە زۆرێک لە ڕووداوە سەرەکییەکانی ناو ئەو وڵاتەدا دەبینن. لە دەرەوەی ئەوانیشدا ئەمریکا و ڕوسیا و ئیسرائیل بە شێوازی جیاواز ئامادەن. کەم ھێز ھەیە لە عێراقدا، بە ھێزە کوردییەکانی خۆشمانەوە، کە پرۆکسی و پیاوی لایەنێک لەو لایەنە ئیقلیمیانە نەبێت. ئەمە وایکردوە ئەو وڵاتە ئیقلیمیانە دەستیان لەناو خاکی عێراق و لە ناو ھەرێمیشدا کراوەبێت. ئێران بە قووڵانی سەدان کیلۆمەتر دێتە ناو خاکی ھەرێم و کۆیە بۆمباران دەکات و بەدەیان کەس دەکوژێت و برینداردەکات. ئاو لە خەڵکی ناوچەی قەڵادزێ و پشدەر دەگرێتەوە، دەستوەرئەداتە ناو ھەڵبژاردنە ناوخۆییەکانی کوردستانەوە، ھتد.. تورکیا دەیەھا بنکەی سەربازیی لەناوچەی بادیناندا ھەیە و لەوێوە نەک تەنھا چالاکیی سەربازیی ئەنجامئەدەن، بەڵکو وەک چاوی کراوەی تورکیا لەناو ھەرێمدا ئامادەن و کاردەکەن و کەرکوک بە بەشێک لە قەڵمڕەوی خۆیان دەزانن.\nفەشەلی ڕۆژانەی مۆدێلی ئەم حوکمڕانییە و نائومێدبوونی تەواوی خەڵک لێیان، سەرەتای یاخیبوون و جەنگێکی گەورەیە لەنێوان خەڵک و حوکمڕانیەکەدا، بەڵام کێشەکە لەوەدایە ئەم یاخیبوونە تەنھا وەک کردەیەکی ناوەکیی نامێنێتەوە، بەڵکو ھێزە جیھانیی و ئیقلیمییەکان دەستی تێکدەر و وێرانکارانەی خۆیانی تێوەرئەدەن و ھەوڵئەدەن بۆ قازانج و مەسڵحەتی تایبەتی خۆیان بەکاریبھێنن. وەکچۆن ڕاپەڕینی خەڵک لە سوریا و یەمەندا گۆڕان بۆ جەنگێکی خوێناوی ناوەکیی و ئیقلیمیی و نێودەوڵەتیی، ئاواش عێر اق لەبەردەمی ئەگەری ھەمان سیناریۆدایە.


وانەی ئەم سەدەیە\n15/7/2020 01:04 PM\nکارڵ پۆپەر، یەکێک لەو فەیلەسووفە ناسراو و دیارانەیە کە بیرکردنەوە و تێڕوانینەکانی سەبارەت بە بابەتە فەلسەفی، زانستی و ئەخلاقییەکان جێی سەرنج و تێڕامانن.\nپۆپەر پتر بە تیۆری پرێنسیپەکانی فالیفیکەیشن The Falsification Principle ناسراوە. مەبەست لە تیۆری فاڵیفیکەیشن ئەوەیە کە تیۆری و بابەتێک بەردەوام بکەوێتە بەر تاقیکاری و پرسیار تا دواجار زانستیبوون یان نەزانستیبوونی بابەتەکە بسەلمێندرێ.\nشتێکی دیکە کە پۆپەری پێ ناسراوە، ئەوەیە کە سەری هەودای ئایدیا و بیرۆکەکان بگرێتە دەست و بە دوای هەوداکەدا بچێ تا بنج و بناوانی بابەتەکە دەدۆزێتەوە. ئەم کارەی پۆپەر وایکردوە کە لە رەوتی ژیانی فەلسەفی خۆیدا ئاوڕ لە کۆمەڵێک بابەتی وەک هێرمێنۆتیک، هزرمەندبوون، رەوشت و گەلێک بابەتی فەلسەفی، فیکری و سیاسیش بداتەوە.\nلە کتێبی وانەی ئەم سەدەیەدا، رۆژنامەنووس جیانکارا لۆبۆزووتی وتووێژێکی تێروتەسەلی لەگەڵ کارڵ پۆپەر سەبارەت بە ئازادی، دێمۆکڕاسی، عەقڵانییەت و بەرهەمهێنانی بیرۆکەی زانستی یان نازانستی و هەروەها گەلێک پرسی پەیوەندیدار بە ژیانی ئێستای مرۆڤ رێک خستووە. لەم وتووێژەدا و لەجێیەک لۆبۆزووتی، میوانەکەی دەبزێوێ و سەبارەت بە راگەیاندن و بابەتی تەلەفزیۆن وەها دەیدوێنێ:\nتەلەفزیۆن مرۆڤ گەندەڵ بار دێنێ!\n”ئەم دۆخە پتر لە دۆخی شەڕ دەچێ”.\nپرسیار: لە جێیەک باسی رووخان و داڕمانی ئەخلاقت کردوە، دەکرێ بە روونی بێژی مەبەستت چییە؟\nوڵام: کورتوپۆخت بیلێم، مەبەستم لە هەڵکشانی رێژەی تاوان، تووندوتیژی و لەدەسچوونی هەستی ژیانە لە جیهانێکی پڕ ئاوەدان و پڕ ساماندا. هەتا تەلەفزیۆن نەبوو، ژمارەی ئەو تاوانەی لە کۆمەڵگاکەماندا روویان-دەدا بە هاسانی لە ژماردن دەهاتن و تاوانەکانیش هێندە ئاڵۆز و زۆر نەبوون.\nپرسیار: باشە ئەوە جۆرێک بەپیرۆزکردنی رابردوو نییە؟\nوڵام: با ئەوەش بڵێم کە لاریم لەوە نییە کە جیهان خاوەنی نەزم و یاسایەکی تایبەت بەخۆیەتی. ئەو کات، جیهان هاوکات گچکە، ناشیرین و وەک هێندێک کەس دەڵێن، بۆڕژوایی بوو. بەڵام جیهانێک بوو کە دەکرا لەودا گریمانەی ئەوەی تێدا بکرێ – بەو شێوە کە من وەها لە تۆ دەڕوانم – ئەو کەسەی لەبەرامبەرتدا دانیشتووە، دەمانچەی و چەکی لە باخەڵدا نەبوو. ئەو سەردەمە بەسەرچوو و تازە ناگەڕێتەوە.\nپرسیار: بەڵام پڕۆفیسۆر پۆپەر، تۆ داییم فەیلەسووفێکی گەشبین بووی. بەردەوام ئەوەت دەگوت کە جیهانی خۆتان، وەک لایێبنتیسیش دەیگوت، بە جیهانی باشی بزانن. چما چیتر وا بیر نایەکەوە؟\nوڵام: لێت ناشارمەوە کە من کەسێکی گەشبینم، بەڵام نەک بەو شێوەی تۆ پێت وایە و باست کرد. من قەت نەمگوتووە جیهانی ئێمە باشترین جیهانە. من وتوومە، جیهانی ئێمە، سەرەڕاه ئەو هەموو شەڕە ترسناکانەی تێیدا روویانداوە، هەمیسان باشترین جیهانێکە کە تا ئێستا هەیە. هەڵبەت هەمووانیش ئەوەی دەزانن کە ئەزموونی تووندوتیژی لە شەڕدا باندۆر و کاریگەری قووڵ و نالەبەری بەرهەم هێناوە. لەم سەردەمەی ئێستا ئێمە تێیدا دەژین، لە دنیای رۆژاوادا هەوڵێکی زۆر و زەوەند و سەرکەوتوو بە مەبەستی باشترکردنەوەی کاربارەکان و شتەکان دراوە. بەڵام ئێستا خراپییەکی روون و ئاشکرا بەرچاو دەکەوێ، ئەویش ئەوەیە کە هەر کەسێک چاوی دیتنی هەبێ، ئەم گشتە کاولکاری و وێرانکارییە دەبینێ کە بەرهەمی تووندوتیژییە. ئەوە شتێکە کە قەت لە مێشکماندا ناچێتە دەر و داییم لەپێش چاومانە.\nلەسەر بەرگی دواوەی کتێبەکە نوسراوە: پۆپەر یەکێک لە دژبەرە بە هێز و گەورەکانی مارکس و کۆمۆنیزم و دژی هەموو جۆرە بانگەشەیەک بوو کە تۆژینەوەیەکی سیاسی لەسەر بنەمای مەعریفی سەبارەت بە یاساکانی مێژوو دامەزرا بێت. ئەو لە پلەی تیۆریسێن(تیۆری داڕێژەر)ێکی کۆمەڵگای کراوەدا، ڕووداوەکانی ساڵانی ۱۹۸۹ و ۱۹۹۱ی وەک تەئیدی ڕەخنەی بنەڕەتی و گرنگەکانی خۆی لە مارکسیزم دادەنا.\nبۆ یەکەم جار پۆپەر لە ساڵی ۱۹۱۹ لە تەمەنی حەڤدە ساڵیدا، دەستی بە فۆرمۆڵەکردنی ئەم ڕەخنانە کردبوو.\nپاش سەردەمێکی کورت کە لەو ماوەیەدا ئایدیۆلۆژی کۆمۆنیزم کە بە بەرەکەتی بەرنامەی ئاستی بەلشەوەیکەکان لایەنگری زۆری وەدەست هێنا بوو – ئەوی بە “تەڵە”وە کرد بوو. ئەو لەم کتێبەدا باسی ئەو قۆناغەی لە ژیانی خۆی کردوە و ئەم بابەتەشی بە ژیاننامەکەی خۆییەوە زیاد کردووە کە تازە چاپی کردووە و کامڵتری دەکات. پێشتر ڕەخنەکانی پۆپەر بە شێوەیەکی ڕوون و بە تێر و تەسەڵی لە کتێبی کۆمەڵگای کراوە و دوژمنەکانیدا باس کراون، بۆ یەکەمجار لە ساڵی ۱۹۴۵ دا چاپ کرا. بەڵام سوودی ڕووانگە سیاسییەکانی ئێستای پۆپەر تەنیا لە دووبارە بینی خاڵە بنەڕەتییەکانی ڕەخنەی ئەو لە مارکسیزم‌دا نەشاردراوەتەوە، وتووێژی من لە گەڵ بەرێزیان دوو هۆکاری سەرەکی هەبوو: یەکێکیان پێوەندی بە مێژووە بوو و ئەوەی دیکە پێوەندی بە تیۆری سیاسییەوە.


گەمەی تەختە پاشاییەکان..دوو تاڵەبانیەکە چۆن دەسەڵاتەکانی کۆشکیان دابەشکردوە – سنور میدیا\nگەمەی تەختە پاشاییەکان..دوو تاڵەبانیەکە چۆن دەسەڵاتەکانی کۆشکیان دابەشکردوە\nژمارەی بینین: 1,301\nئەمە ناو نیشانی راپۆرتێکە لە یەکێک لە میدیا جیهانیەکان لەسەر ێشەناوخۆییەکانی یەکێتی و نێوان هەردوو هاوسەرۆکی ئەو حزبە.\nململانێ نێوخۆییەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان کە لە لە ٨ی تەموزەوە بەدەر کەوتن و هەندێک بە کودەتا و هەندێک بە چاکسازیی ناویانبرد، سنوری میدیا لۆکاڵییەکانی تێپەڕاند و چووە سەر ڕوپەڕی گۆڤار و ڕۆژنامە ناوچەیی و جیهانیەکان، لەو چوارچێوەیەشدا گۆڤاری ناشناڵ ئینترێست-ی ئەمریکی لە ڕاپۆرتێکدا کۆمەڵێک شیکردنەوەی بۆ دۆخی ئێستای یەکێتی و ململانێکانی ناو ئەو حزبە ئاشکراکردووە.\nگۆڤارە ئەمریکییەکە کە راپۆرتەکەی لە ژێر ناوی “گەمەی تەختە پادشاییەکان لە هەرێمی کوردستان” بڵاوکردوەتەوە، ناوەکە لە درامای گەمەی تەختە پادشاییەکانەوە وەرگیراوە، بەگوێرەی ئەو درامایە شەری ناوخۆیی خانەوادە پایەبەرزەکان لەسەر تەختی ئاسنینی حەوت شانشینەکە دروستدەبێت، راپۆرتەکە جوڵە سیاسیەکانی ئەم دواییەی نێو یەکێتی چواندوە بە ئەو گەمانەی کە لە تەختی پاشاییدا ڕودەدەن. بزانین ئەو گەمەیەی لە هەرێمی کوردستان ڕوویدا لە ژێر ڕۆشنایی راپۆرتی گۆڤارەکەدا لەسەر تەختی کام پادشا بوو؟\nبەگوێرەی راپۆرتی ناشناڵ ئینترێست، سەقامگیریی هەرێمی کوردستان بەندە بە پەیوەندی نێوان یەکێتی و پارتیەوە، بەڵام بەهۆی نەبوونی سەرکردەیەکی کاریزمیی لەنێو یەکێتی، ئێستا دۆخێکی پڕ لە ئاژاوە لەنێو ئەو حزبەدا هەیە و باڵانسی هێز لە نێوان ئەوهەردوو حزبی فەرمانرەوادا هاتۆتە ئاراوە و هاوکێشەکە لاسەنگە بە لای پارتیدا.\nراپۆرتەکە نوسیویەتی نا سەقامگیریی دۆخی یەکێتی ڕاستەوخۆ ناسەقامگیریی بۆ هەرێمی کوردستان دەهێنێت، ئەوەش دۆخێکە ئەمریکا و هێزە هەرێمییەکانی دیکە نایانەوێت ڕووبدات، هەر بۆیە ئەمریکا و ئێرانیش بۆ ئەو بابەتە هاتوونەتەسەر خەت.\nراپۆرتەکە لەبارەی پێشینەی دوو ساڵی رابردوی هەردوو سەری هاوکێشەکەی نێو یەکێتی دەلێت لەماوەی ڕابردوودا لاهور شێخ جەنگی وەک سەرۆکی یەکێتی لە ئەمری واقعدا دەردەکەوت، بەتایبەت بە سیاسەتەکانی کە دژی پارتی بوون، بەڵام لەناکاو بافڵ تاڵەبانی لاهور شێخ جەنگی دورخستەوە، ئەوەش بەلای لاهور شێخ جەنگیەوە وەک “کودەتا” ناوبرا، بەڵام بافڵ تاڵەبانی توانی دەست بەسەر تەواوی میدیاکان و هۆکارەکانی ڕاگەیاندنی لاهور شێخ جەنگیدا بگرێت.\nیەکێک لە سەرکردەکانی یەکێتی کە بۆ گۆڤارەکە قسەیکردووە دەڵێت “لاهور شێخ جەنگی ئەندامانی باڵای یەکێتی لەڕێگەی هەردوو دامەزراوەی دەزگای زانیاریی و دەزگای دژە تیرۆرەوە دورخستووەتەوە و کەسانی نزیک لەخۆی تێدا جێگیر کردون هەر بۆیە یەکەم گۆڕانکاری لەوێوە دەستی پێکرد.\nبەپێی شرۆڤەی راپۆرتەکەی ناشناڵ ئینترێست ،لاهور شێخ جەنگی لە پەیوەندییەکی باشدا بووە لەگەڵ ئەمریکا و کەمترین دەرکەوتنی هەبووە لەگەڵ ئێرانییەکان، لەو چوارچێوەیەشدا جگە لەوەی دەنگۆی بەشداریکردنی دژە تیرۆر لە کوشتنی قاسم سولەیمانی دەخرێتەڕوو، هاوکات ئەوەش بووەتە جێگەی سەرنج کە لاهور شێخ جەنگی تاکە سەرکردەی کورد و یەکێتی بوو بەشداریی لە پرسەی کوشتنی قاسم سولەیمانیدا نەکرد.\nدرێژەی راپۆرتەکە باس لەوە دەکات، یەکێکی دیکە لەو سەرکردانەی یەکێتی کە لەگەڵ لاهور شێخ جەنگی لە کێشەدا بووە قوباد تاڵەبانی بووە، تەنانەت تاڵەبانی جارێکیان باسی لەوەکردووە “هەندێک کەس هاوشێوەی مافیا بەربەست لەبەردەم کارەکانمان دادەنێن کە ئەگەرێکی زۆر بەهێز هەیە مەبەستی ئامۆزا شێخ زادەکەی بێت.\nهەر لەو ڕاپۆرتەی ناشناڵ ئینترێست قسەی یەکێک لە سەرمایەدارەکانی سلێمانی هاتووە کە باسی لەوەکردووە، ئەو دۆخەی لە سلێمانی لەم دوو ساڵەی ڕابردوودا دروستبوبو، وایکردبوو سەردەمی سەدام حسێنمان بیربکەوێتەوە کە لای کوردە عیراقیەکان ئەمە سەختترین دەربڕینە بۆ گوزارشتکردن لە دۆخی ژیانیان.\nبەشێکی دیکەی ڕاپۆرتەکە تەرخانکراوە بۆ باسکردن لە پەیوەندییەکانی یەکێتی و پەکەکە کە مێژووەکەی بۆ هەشتاکانی سەدەی ڕابردوو دەگەڕێتەوە، هاوکات بە هۆکارێک بۆ هاوسەنگی هێزی یەکێتی بەرامبەر پارتی و دانانی بەربەست بۆ فراوانخوازیی تورکیا لە هەرێم ناوبراوە لەوانەیە هەر ئەمەش هۆکار بێت بۆ ئەوەی لاهورشێخ جەنگی و شوێنکەوتوەکانی بانگەشەی ئەوە دەکەن کە ئەم جولە سیاسیەی بافڵ تالەبانی ئەنجامی دەدات پارتی و تورکیای لە پشتە.\nسەرەڕای هەبوونی پەیوەندیی لەگەڵ ئەمریکا، بەڵام ناشناڵ ئینترێست پێیوایە بوونی لاهور شێخ جەنگی هەڕەشە بووە بۆسەر پارتی و ئەمریکا لە هەرێمی کوردستان، هەربۆیە لەو دۆخەی ڕوویدا ئەمریکا بێدەنگیی هەڵبژارد.\nراپۆرتەکە لەسەر دەسەلاتەکانی هەردوو برا تاڵەبانییەکە نوسیویەتی بافڵ و قوباد تاڵەبانی هاوشێوەی برایانی کاسترۆ (فیدڵ و ڕائول) دەسەڵاتەکانیان لەنێوان خۆیاندا دابەشکردووە، حکومەت بۆ قوباد و حزبیش بۆ بافڵ تاڵەبانی.\nگۆڤارەکە لە کۆتایی شرۆڤەکەیدا باس لە هەڵوێستی لاهور شێخ جەنگی دەکات و دەلێت هەرچەندە لاهور شێخ جەنگی وادەردەکەوێت نەیەوێت ئاسان دەسەڵات ڕادەست بکات، بەڵام لەکۆتاییدا دژە تیرۆر و دەزگای زانیاریی وەک کارتە بەهێزەکەی لاهور شێخ جەنگی، ئێستا لەژێر فەرمانی ماڵی تاڵەبانیدان و لاهور شێخ جەنگی هیچ دەسەلاتێکی ئەمنی و سەربازی نەماوەو پێناچێت بتوانیت هیچ ڕکابەریەکی ئاراستەکەی ئامۆزاکانی بکات لە ئێستادا.