تەنگیی دەربیجەی ئائۆرت\nتەنگیی دەربیجەی ئائورت دەبێتە ھۆی پێشگیریی لە رۆیینی ئاسایی خوێنی خاوێن لە ڕێگای ئائورتەوە بۆ ئەندامەکان. ئەندازەی ئاسایی دەربیجەی ئائورت ٣ سانتی میتری چوارگۆشەیە.\nنیشانەکانی ئەم نەخۆشیی‌یە کاتێک دەبیندر‌ێ کە ئەندازەی دەربیجە ی ئائورت بە کەمتر لە ١ سانتی میتری چوارگۆشە بگا. تەنگیی دەربیجەی ئائورت دەبێتەی ھۆی چوونەسەرەوەی فشاری نێو سکۆڵەی چەپ، ئەستووربوونی ماسولکە و ھێنانەخوارەوەی ھێزی گرژبوونی دڵ.\nھۆیەکان تەنگیی دەربیجەی ئائۆرت کامانەن؟\nکۆبوونەوەی کالسیوم لە سەر دەربیجەی ئائورت. چوونەسەرێی تەمەن دەتوانێ ھۆی کۆبوونەوەی کالسیومی خوێن لە سەر دەربیجەی ئائورت بێ. لە کەسانێکدا کۆبوونەوەی کالسیوم ڕەنگبێ ببێتە ھۆی تەنگیی دەربیجەی ئائورت.\nھەوی چڵکیی گەرو بە ھۆی سترێپتۆکۆکەوە (چەشنە باکتریی‌یەک) بە تایبەت لەکاتی منداڵیدا سەرچاوەی ئەم نەخۆشیی‌یەیە. ئەم نەخۆشیی‌یە دەبێتە ھۆی پێکھاتنی جێی‌برین و تەنگیی دەربیجەی ئائورت‌و دربیجەکانی‌تری دڵ.\nئاڵۆزیی‌یەکانی تەواوکاریی زگماکیی دڵ. منداڵگەلێک بە تەنگیی زگماکیی ئائورت لە دایک دەبن. نیسبەتی ئەم حاڵەتە لە نێوان کوڕو کچدا چوار بە یەکە.\nنیشانەکان تەنگیی دەربیجەی ئائۆرت کامانەن؟\nنێشانەکانی ناتەواویی دڵ،\nنه‌گه‌یشتنی خوێنی پێويست بۆ ماوێکی کوڕت به مێشک، به تايبه‌تیی له‌کاتی چالاکیی فيزيکیی‌دا ده‌بێته هۆی له هۆش‌چوونی لە‌نەکاوی نه‌خۆش Syncope,\nماندوویی‌و داکشانی ھێز لە کاتی چالاکیی‌دا،\nنەفەس بڕکێ بەتایبەتیی لەکاتی چالاکیی فیزیکیی‌دا،\nماسینی مەچەکی پێ و قاچەکان،\nتەنگیی دەربیجەی ئائۆرت چۆن دەسنیشان دەکرێ؟\nدیاریی‌کردنی ئەم نەخۆشیی‌یە بە پێی نیشانەکان، دۆزراوەکانی فیزیکیی وەکو بیستنی دەنگی نائاسایی دڵ، ھەراویی بەشی بەرەوژۆری ئائۆرت لە وێنەی ڕکەی‌سینگ بە یارمەتیی تیشکی ئیکس، نەواری دڵ، ھەڵسەنگاندنی ڕادەی تەنگیی‌و کاری دەربیجەی ئائۆرت‌و گۆڕانکاریی‌یەکانی دڵ بە کەڵک‌وەرگرتن لە ئێکۆکاردیۆگرافیی‌یە.\nتەنگیی دەربیجەی ئائۆرت چۆن چارەسەرکردن دەکرێ؟\nوەلانانی ھەر چەشنە کارو چالاکیی قورس‌و دژواری فیزیکیی،\nبە پێێ ڕادەی تەنگیی دەربیجەی ئائورت‌و نیشانەکانی ئەم نەخۆشیی‌یە لە دەوا یان نەشتەرگەریی‌و چاندنی دەربیجەی ئائورت کەڵک‌وەردەگیرێ.\nمەبەست لە گەڕاندنەوەی ئائۆرتیی، گەڕانەوەی بەشێک لە خوێنی ئائۆرت بۆ نێو سکۆڵەی چەپ بە ھۆی ناتەواو بەسترانی دەربیجەی ئائۆرت لەکاتی خاوبوونەوەی دڵە. ئەم نەخۆشیی‌یە ھەروەھا وەک ناتەواویی دەربیجەی ئائۆرتیش پێناسە دەکرێ.\nھۆیەکان گەڕاندنەوەی ئائورتیی کامانەن؟\nھەوی چڵکیی نێوپۆشی دڵ ،\nزەبروێکەوتن کە ببێتە ھۆی دڕانی دەربیجە،\nنەخۆشیی ڕیشەی ئائورت وەکو سیفلیسی ئائورت،\nبەرزبوونەوەی فشاری خوێن،\nئاڵۆزیی‌یەکانی تەواوکاریی زگماکیی دەربیجەی ئائورت. ئەو کاتەی کە دەربیجەی ئائورت بە جێی ٣ پەڕە، ٢ پەڕەی ھەیە.\nنیشانەکانی گەڕاندنەوەی ئائورتیی کامانەن؟\nئەم نەخۆشیی‌یە ساڵانی ساڵ دەتوانێ ھیچ نیشانەیەکی نەبێ (بێجگە لەو کەسانەی کە ھەوی چڵکیی نێوپۆشی دڵ ھۆی نەخۆشیی‌یانە). بە پێی پەرەسەندنیی نەخۆشیی‌و شێوانی کاری دڵ نیشانەکانی خوارەوە دەبیندرێ:\nپشووسوایی لە کاتی چالاکیی‌و وەرزشدا،\nنیشانەکانی ناتەواویی دڵ.\nگەڕاندنەوەی ئائورتیی چۆن دەسنیشان دەکرێ؟\nدیاریی‌کردنی ئەم نەخۆشیی‌یە بە پێی نیشانەکان، دۆزراوەکانی فیزیکیی وەکو بیستنی دەنگی نائاسایی دڵ، گەورەبوونی سکۆڵەی چەپ‌و دەرپەڕیویی بەشی بەرەو‌ژووری ئائۆرت لە وێنەی ڕکەی‌سینگ‌دا بە یارمەتیی تیشکی ئیکس، نەواری دڵ، ھەڵسەنگاندنی ڕادەی پانایی‌و کاری دەربیجەی ئائۆرت بە یارمەتیی ئێکۆکاردیۆگرافیی‌یە.\nگەڕاندنەو‌ەی ئائورتیی چۆن چارەسەر دەکرێ؟\nبەپێی نیشانەو ڕادەی شێوانی کاری دڵ بۆ چارەسەرکردنی ئەم نەخۆشیی‌یە لە دەوا یان نەشتەرگەریی‌و چاندنی دەربیجەی ئائورت کەڵک‌وەردەگیرێ.\nتەنگیی دەربیجەی میترال\nتەنگیی دەربیجەی میترال ھۆی پێشگیریی لە ڕژانی خوێنی داڵانی دڵ بۆ نێو سکۆڵەیە. ئەندازەی ئاسایی ئەم دەربیجەیە ٤ تا ٦سانتی میتری چوارگۆشەیە. تەنگیی ئەم دەربیجەیە دەبێتە ھۆی نەگەیشتنی خوێنی پێویست بۆ نێو سکۆڵەی چەپ، بەرزبوونی فشاری نێو داڵانی چەپ، پۆنگخوارنەوەی سیپەلکیی و ھێنانە خوارەوەی ڕادەی ناردنی خوێنی دڵ بۆ ئەندامەکان.\nھۆیەکانی تەنگیی دەربیجەی میترال کامانەن؟\nڕوماتیسمیی دڵ ھۆی سەرەکیی تەنگیی دەربیجەی میترالە،.\nئاڵۆزیی‌یەکانی تەواوکاریی زگماکیی دڵ. منداڵگەلێک بە تەنگیی زگماکیی دەربیجەی میترال لە دایک دەبن‌و دەبێ نەشتەرگەریی بکرێن.\nنیشانەکانی تەنگیی دەربیجەی میترال کامانەن؟\nھێرشی شەوانەی نەفەس بڕکێ،\nماسینی کتوپڕی سیی‌یەکان،\nخوێن ڕشانەوە. لەوەدەچێ ئاکامی بەرزبوونەوەی فشاری نێو سیی‌یەکان بێ.\nتەنگیی دەربیجەی میترال چۆن دیاریی دەکرێ؟\nدەسنیشان کردنی ئەم نەخۆشیی‌یە بە پێی نیشانەکان، دۆزراوەکانی فیزیکیی وەکو بیستنی دەنگی نائاسایی دڵ، گەورەبوونی دڵ، ھەراویی داڵانی چەپ‌و نیشانەکانی پۆنگخواردنەوەی تراو لە سیی‌یەکان لە وێنەی ڕکەی سینگ بە یارمەتیی تیشکی ئیکسدا، نەواری دڵ، ھەڵسەنگاندنی ڕادەی تەنگیی‌و کاری دەربیجەی میترال بە یارمەتیی ئێکۆکاردیۆگرافیی‌یە.\nتەنگیی دەربیجەی میترال چۆن چارەسەر دەکرێ؟\nبەپێی ڕادەی تەنگیی دەربیجەی میترالھو سەرھەڵدانی نیشانەکان بۆ چارەسەرکردنی ئەم نەخۆشیی‌یە لە دەوا یان نەشتەرگەریی‌و گۆڕینی دەربیجەی میترال کەڵک‌وەردەگیرێ.\nبەسرانی ناتەواوی دەربیجەی میترال لە کاتی گرژبوونەوەی سکۆڵەدا دەبێتە ھۆی گەڕانەوەی خوێنی نێو سکۆڵە بۆ داڵانی دڵ. ئەم کارە دەبێتە ھۆی ھاتنەخوارەوەی ڕادەی رۆیینی خوێن بۆ ئەندامەکان، بەرزبوونەوەی فشاری نێو داڵان‌و سیی‌یەکان‌و لە ئاکامدا شێوانی کاری سکۆڵەی دڵ. ئەم حاڵەتە ھەروەھا وەک ناتەواویی دەربیجەی میترال پێناسە دەکرێ.\nھۆیەکانی گەڕاندنەوەی میترالیی کامانەن؟\nھەوی چڵکیی نێوپۆشی دڵ،\nشێوانی کاری مەمە ماسولکەی دڵ وەک ئاکامی نەخۆشیی کرونێریی دڵ،\nھەراویی سکۆڵەی چەپ،\nHypertrophic Cardiomyopathy, ئەستور بوونی ماسولکەی دڵ و دیواری نێوان دوو سکۆلەی ڕاست و چەپ\nنیشانەکانی گەڕاندنەوەی میترالیی کامانەن؟\nماندوویی و بی حاڵیی،\nڕشانەوەی خوێن بەھۆی بەرزبوونەوەی فشاری سیی‌یەکان،\nھێرشی شەوانەی پشووسواریی.\nگەڕاندنەوەی میترالیی چۆن دەسنیشان دەکرێ؟\nدیاریی‌کردنی ئەم نەخۆشیی‌یە بە پێی نیشانەکان، دۆزراوەکانی فیزیکیی وەکو بیستنی دەنگی نائاسایی دڵ، گەورەبوونی دالان‌وسکۆڵەی چەپ لە وێنەی ڕکەی سینگ بە یارمەتیی تیشکی ئیکس، نەواری دڵ، ھەڵسەنگاندنی ڕادەی پانایی‌و کاری دەربیجەی میترال‌و گەورەبوونی داڵان‌و سکۆڵەی دڵ بە یارمەتیی ئێکۆکاردیۆگرافیی‌یە.\nگەڕاندنەوەی میترالیی چۆن چارەسەر دەکرێ؟\nبە پێی ڕادەی نیشانەکان‌و شێوانی کاری دڵ بۆ چارەسەرکردنی ئەم نەخۆشیی‌یە لە دەوا یان نەشتەرگەریی‌و گۆڕینی دەربیجەی میترال کەڵک‌وەردەگیرێ.\nئا/ د. کامەران ئەمین ئاوە\n2477 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nئانژینا پێکتۆریس و نەخۆشیی کرۆنێریی دڵ...\nکارو قەوارەی دڵ...\nبۆھێل و بۆماوە DNA...


شەفافیەت و دادپەروەری بوونەتە بەردی بناغەی یاسا و سیاسەتەکانی وەبەرهێنان لە هەرێمی کوردستان. دەستپێشخەری شەفافیەت لە پیشەسازیەکانی دەرهاتوو (EITI) وەک ماددەیەک خراوەتە یاسای نەوت و غازی ساڵی 2007ی هەرێمی کوردستانەوە، کە یارمەتیدەرە بۆ زامنکردنی شەفافیەت و بەڕێوەبردنی گونجاوی بودجەی داهاتەکانی نەوت. وێنەی تەواوی یاسای نەوت و غاز لە ساڵی 2007 ەوە بۆ جەماوەر بەردەستخراوە. وەزارەتی سامانە سروشتیەکان دڵنیایی کردوەتەوە لەوەی کە گرێبەستەکانی بەرهەمهێنانی هاوبەش، بە هەموو هەموارکردنەکانەوە، لە رێگەی ئینتەرنێتەوە بۆ هەمووان بەردەست بن.\nتکایە کلیکی ئەم لینکانەی خوارەوە بکە بۆ خوێندنەوەی یاسای نەوت و غازی کوردستان، و نموونەیەک لە گرێبەستی بەرهەمهێنانی هاوبەش، و ئەو گرێبەستانەی بەرهەمهێنانی هاوبەش کە لەگەڵ کۆمپانیاکان ئیمزاکراون.\nبەردەوام زامنکردنی شەفافیەت و ئازادی زانیاری لەنێو پیشەسازیەکەدا جۆرە وەبەرهێنانێک هاندەدات کە سوود بە هەموو عێراق بگەیەنێت.\nبە پێی ماددەی 15 لە یاسای نەوت و غاز، داهاتی کێڵگەکانی ئێستا و کێڵگەکانی ئایندە ملکەچی ووردبینی سەربەخۆ دەبن و زانینیان لە لایەن هاوڵاتیانەوە رەوایە، و سندوقی کوردستان بۆ داهاتە نەوتیەکان (KOTO) بەرپرسیارێتیەکانی خۆی بە پێی پرەنسیپ و پێوەرەکانی دەستپێشخەری شەفافیەت لە پیشەسازیەکانی دەرهاتوو (EITI) ئەنجام دەدات، کە لە سەرچاوەی (EITI)ی ئازاری 2005 دا هاتووە. ئامانجی (EITI) یاریدەدانی هاوڵاتیانی وڵاتانی بەرهەمهێنەری نەوتە لە جیهاندا بۆ بەدواداچوون کردن بۆ بزاوتی نەوت و پارە.\nتکایە کلیک لێرە بکە بۆ خوێندنەوەی راپۆرتە پێشکەشکراوەکانی هەرێمی کوردستانبۆ دەستپێشخەری شەفافیەت لە پیشەسازیەکانی دەرهاتووی عێراق (Iraq- EITI) بۆ ساڵی 2010.\nبەداخەوە، کاتێک دەستپێشخەری شەفافیەت لە پیشەسازیەکانی دەرهاتووی عێراق (Iraq- ETI) لە نیسانی 2013دا لە بەغدا دوا راپۆرتی راگەیاند، حکومەتی هەرێم و بەرپرسی باڵای سەرپەرشتیاریی بانکی نێودەوڵەتی بانگهێشت نەکرابوون و ئەنجومەنی (Iraq- EITI) بەڵگەنامەیەکی پێشکەشکرد کە ئەو چاپتەرەی باسی هەرێمی کوردستان دەکات یەکلایەنە لابرا بوو. ئەم تاکتیکە ژێربەژێرە گەڕانەوەیەکە بەرەو دواوە لە مەسەلەی شەفافیەتدا بۆ خەڵکی عێراق و ناوبانگی (EITI) لەکەدار کرد لەبەرئەوەی بێلایەنی نەپاراست لە پرۆسەی راپۆرتکردنی داهاتەکاندا. تکایە بەیاننامەی حکومەتی هەرێمی کورستان سەبارەت بە دەستکاریکردنی پرۆسەی شەفافیەتی (Iraq- EITI)بخوێنەرەوە.\nبۆ زانیاری زیاتر دەربارەی دەستپێشخەری شەفافیەت لە پیشەسازیەکانی دەرهاتوو (EITI)، سەردانی ماڵپەرەکەیان بکە http://eiti.org/eiti و بەشی عێراقیشیان لەم ماڵپەرە دەبینرێت http://eiti.org/Iraq


فەقێ ئەحمەدی دارەشمانە - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nفەقێ ئەحمەدی دارەشمانە\n١٦٥٠، لە تەمەنی ٥٠ ساڵیدا\nدارەشمانە، باشوری کوردستان، عێراق\nمیر ئەحمەد کوری کاکەشێخی کوری میر ئەبداڵی یەکەم کوری میر شەمسەدین ی میری جزیرا بۆتان ناسراو بە فەقئ ئەحمەدی دارەشمانە، باپیرە گەورەی بابانەکان و میراودەلی یەکانی پشدەری و فەیزوللەبەگی یەکانی بۆکان.\nباوکی ئەم میرە قارەمان و میژوییەی کورد، میرئەبدالی یەکەم لە سەدەکانی ناوەراست بەھوی ململانیی دەسلات و کیشەی ناو خۆی بنەمالەکەیان لەتەمەنی جوانی دا لە میرشەمسەدینی باوکی کە میری بۆتان دەبیت، یاخی دەبیت و پەنا دەباتە بەر شآێ سەفەوییەکانی ئەوکاتی ئیران. لەو سەردەمەدا میر نشینی بۆتان کە گەورەترین میر نشینی کورد بوو سەر بە خەلافەتی ءوسمانییەکان بوو. ئەو رۆژگارەش دوژمنایەتی قول لە نیوان ئیران و ءوسمانییەکان داھەبوو، شای ئیران پیشوازییەکی گەرم لە میر ئەبدال دەکات، بەمەبەستی ئاژاوە نانەوەوەو بەتفاق و کۆمەگی زۆرەوە دەینیریتە سنوری قەلەم رەوی میر نشینی بۆتان و ناوچەی موکریان ی پیشکەش دەکات.. میرئەبدال جاری یەکەم بنکەی دەسەلاتی خۆی لە ورمئ دادەمەزرینئ پاش چەند سالیک کە دەسلاتی فراوان دەبیت بنکەی دەسەلاتی دەگوازیتەوە گوندی مەرگە * پاش چەند سالیک لە دسەلات داریەتی میر ئەبدال لە موکریان ھەولی کۆجی دوایی باوکی پی دەگات. بی پرسی شای ئیران دەگەریتەوە بۆتان و خۆی دەکاتە جینشینی باوکی و دەبیتە میری بۆتان، دەسەلاتی مو کریانیش بە ھەردو کورەکەی کاکەمیر و بابەشێخ دەسپیریت. کاکەمیر براگەورە وبابە شیخ برا بجوک، بۆ ماوەی جەند سالیک بە دسەلات داری دەمینەوە لە ناوجەکەدا بلام سەرئەنجام شای ئیران پیلانیان لە دژ دەگیریو بە دەستی جەند کەس لەدەست و پیوەندەکانی خۆیان زۆر نامردانە جوتە برا دەکوژن و سەروەت وسامانیان بە تالان دەبەن. ئیستا گۆری ھەردو برای جوانەمەرگ لەگندی مەرگەی نزیک بەنداوی دوکان شوینەواریان ماوە، وە بەیت و مەقامیکی کۆنی کوردی بۆ ئەم روداوە دانراوەو دەستاو دەست تا ئیستاش لە لایەن مەقام بیژانی ناوجەکەوە دەگوتریتەوە. ژنی کاکە میر لە کاتی کارەساتەکەدا مندالی لە سک دا دەبیت بۆ خۆ ساردنەوە دەجیتە گوندی خدران لە مالی کویخا خدر خۆی دەشاریتەوە، پاش ماوەیەک کوریکی دەبیت ناوی دەنیت ئەحمەد پاشجەند سالیک کە کەمیک گەورە دەبیت دایکی دەینیریتە لای مەلای گوند بۆ خویندن، ئیتر دەبیت. بەفەقئ ئەحمەد.\nفەقی ئەحمەد لە تەمەنی جواردە سالی دا دە بیت نازانیت کوری کییە، تارۆژیک لەگەل فەقییەک شەری دەبیتو فەقیکە پیی دەلیت بیژوو کەس نازانی کوری کییت. فەقی ئەحمەد بە نیگەرانییەوە دەگەریتەوە لای دایکی و دوای لی دەکات بۆی رون بکاتەوە کە ئەو کی یەو کوری کی یە. دایکیشی بۆ جاری یەکەم روداوەکەی بۆ دەگیریتەوەو پیی دەلی کە تۆ لە نەوەی میری بۆتانی..\nپاش ئەوەی فەقی ئەحمەد ئەو زانیارییە لە دایکی وەردەگری بە تەنیا سوارە ریگای بۆتان دەگریتە بەرو پاش چەند مەنزل دەگاتە لای میر زیندین ی میری بۆتان کەپاش مردنی میر ئەبدال بووەتە جینشینی براکەی، فەقی ئەحمەد لای میر زیندین کە دەکاتە مامی باوکی نیستە جی دەی و دەست بە مەشقی سەرباز دەکات. دوای جەند سلی لە مەشق کردن وەک پالەوانی جزیرا بۆتان دەناسریت و میر دەیکاتە سەر لشکر. لەوسەر دەمەدا شەر لەنیوان خەلافەتی ءوسمانییەکان و روسیای قەیسەری دا رودەدات و روسەکان بەشێک ڵە ناوجەی قەفقاسیا داگیر دەکەن و سوپای ءوسمانی تیک دەشکینن، خەللیفە دوا لە میری بۆتان دەکات دکات کە قەفقاسیا لەدەست روسەکان ئازاد بکات. میر لەشکریکی ھەزار کەسی بە سەرکردەیی فەقئ ئەحمەد دەنریتە مەیدانی جەنگ و لاموەی جەند رۆژدا تەواوی قەفقاسیا ئازاد دەکەنەوەو لەشکری روسەکان بەسەرکردەیی >> کەیخان>> کچی قەیسەری روس تەک دەشکینن و، وە کەیخان بە دیلی دەکەویتە دەستی فەقئ ئەحمەد. ھەردوو سەر لەشکر بە یەکتری سەر سام دەبن و سار ئەنجام فەقئ ئەحمەد کەیخان ازاد دەکات و دەیکات بە ھاوسەری خۆی. ھە والی ئەو سەرکەوتنە بە خەلیفە دەگات و لە دوای فەقی ئەحمەد دەنیری بۆ ئەستەمبول و خەلاتی.\nدیدارەکەدا فەقی ئەحمەد داوا لە سولتان دەکات مۆلەتی پیبدات بۆ ئەوەی تۆلەی باوک و مامی لە سەفەویەکان بکاتەوە بە شوینی لەدایک بونی شاد ببیتەوە. خەلیفە داواکەی قبول دەکات و بە خەلات و بەراتەوە بەریی دەکاتەوە. فەقی ئەحمەد کاتی گەیشتەوە بۆتان لەشکریکی پۆشتەو پر چەکی ئامادە کردو بەرەو شوینی لە دایک بونی بەری کەوت. لەو سەردەمەدا شای سەفەویەکان سەرۆک ھۆیزیکی سەکری بەجەند ھەزار سواریکەوە لە ھەریمەکە جیگیر کردبوو کاتی لەشکری بۆتان بەسەرکردەیی فەقی ئەحمەدو کەیخان ی ھاوسەری گەیشتن شەر دەستی پیکردو لە ماوەی جەند رۆژدا لەشکری سەکرانیان تیکشکاندو ھەموو ھەریمکەیان لی پاک کردنەوە لەم شەرەدا بە سەدان لە شەرکەرانی سەکر کوژران فەقی ئەحمەد لە تۆلەی باوک و مامی قلاتیکی لە کەلە سەری سەکران دروست کرد، ئیستاش ئاسەواری ئەو قەلایە لە ناوجەی پشدەر ماوەو کەوتۆتە سەر زیی بجوک وە بە قلای سەرە سەکران ناسراوە. پاش ئەم سەرکەوتنە فەقی ئەحمەد بنکەی دەسەلاتی خۆی لە گوندی دارەشمانە دامەزراندو سنوری دەسەلاتی بەشیکی زۆری رۆژھەلات و باشوری کوردستانی دەگرتەوە. سالانیکی زۆر ھەردو و پالەوان کەیخان و فەقی ئەحمەد بەرگری ھیرشی سەفەویەکانیان کردو بەسەر برزی و خۆشەویستی ژیان پاش مردنیان دوو کوریان لە دوا بەجیمان بە ناوی میر سولیمان و میر بوداخ پاش مردنی باوکیان دەسەلاتیان لە نیوان خۆیان دابەش کرد میر بوداخ ھەر لەدارەشمانە مایەوە و میر سولیمان بنکەی دەسەلاتی بردە قلاچۆلان. وە ئیستاش گۆری فەقی ئەحمەدو کەیخان لە گوندی دارەشمانەی رۆژ ھەلاتی قەلادزی ماون و لەلایەن دانشتوانی ناوجەکەوە شانازیان پیوە دەکریت. میژووی دروست بوو نی میر نشینی بابان دەگەریتەوە بۆ سەردەمی دەسەلاتی ئەو دوو برایە میر سولیمان و میر بوداخ.. بابان زۆریک لە میژوو نوسان لەسەر ئەو بۆجونەن کە ناوی بابان یاخود بەبە بۆ ئەوە دەگەریتەوە کە لەبەر ئەوەی کەیخان کوردی باش نەزانیوە کاتی بانگی کورەکانی کردوە گوتویەتی.. بەبەم سولەیمان بەبەم بوداخ. دوای نەمانی فەقی ئەحمەد بە میرنشینەکەیان گوتوە، میر نشینی بەبان. پاشان بەبەردەوامی رۆژگار بوەتە بابان. ھەردو برا سالانیکی زۆر بە تەبایی میر نشینەکەیان بەریوە دەبەن، پاش نەمانی ئەوان میر برایم ی کوری میر سولیمان کە بە برایم پاشاش ناودەبریت و میر ئاودەل ی کوری میر بوداخ، جیگەیان دەگرنەوە. برایم پاشا شاری سلەیمانی بەناوی باوکیەوە دروست دەکات و ناوەندی دەسەلاتی دەگوازیتەوە بۆ ئەوی. میر ئاودەلیش ناوندی دەسەلاتی لە دارشـمانەوە دەگوازیتوە بۆ گرد بوداخ و قەلاتە دروست کراوەکەی باوکی دەکاتە ناوەندی دەسەلات، ئیستا گردبداخ بوەتە گرەکیکی شاروجکەی قەلادزی. میرنشینی بابان و بۆتان لە باشور و باکوری کوردوستان کە لەلایەن یەک بنەمالەوە بەریوە براون بەدریژایی دەسەلاتیان پاریزگاریان لەیەکتری کردوەو لەھمان کاتیشذآ بونەتە سەرجاوی پیشکەوتن و شآڕستانی ناوجەکە دەسلاتی ھەردو میر نشین تا ناوەراستی سەدەی ھەشتەم قۆناخ قۆناخ بەردەوام بوە..\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=فەقێ_ئەحمەدی_دارەشمانە&oldid=677684»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٢:٥٧ی ٢٤ی نیسانی ٢٠٢٠ نوێ کراوەتەوە.


ئا: ئەحمەد حاجی مەولود\nسكۆلاریزم (secularism) بە مانای دنیایی بوون، ماددی، ئەم دنیاییە دێت و لە بەرامبەر دنیای دیكە دایە. بە شێوەیەكی گشتی بە مانای بەر گرتنی ئایینە لە تەواوی كاروباری گشتی كۆمەڵگە. ریشەی ئەم ئەندێشەیە بۆ سەردەمی رۆشنگەری ئەورووپا دەگەڕێتەوە. جیاكردنەوەی ئایین لە سیاسەت، جیاكردنەوەی كلێسا و حكوومەت لە ئەمەریكا، لائیسیتە لە فەڕەنسا بە پێی سكولاریزم بنیاد نراوە.\nلە ساڵی 1648 بەپێی پەیمانێك بەناوی ویستفالی ئەو موڵك و زەویانەی كە لە ژێر دەسەڵاتی كلێسادا بوون بۆ دەسەڵاتی سیاسی گوازرانەوە، لەو سەردەمەدا خەڵكەكە چەمكە پیرۆزەكان و بەها ئایینییەكانیان لەگەڵ داب و نەریت لێك جیا دەكردەوە و لایان شتێكی ناسراو بوو. لەو سەردەمەدا كاروباری خەڵكی بەپێی بەها ئایینییەكان هەڵدەسووڕا. بە لە دەستدانی دەسەڵات لە لایەن كلێسا، دامەزراوە كۆمەڵایەتییەكان دروست بوون، كە هەر دامەزراوەیەك كارێكی تایبەتی ئەنجام دەدا.\nئامانج و بەڵگە بۆ وەرگرتنی سكۆلاریزم زۆر فراوانە. لە لائیسیتەی ئەورووپایی هاتووە كە سكۆلاریزم بزووتنەوەیەكە بەرەو مۆدێرنیتە و دووركەوتنەوەیە لە بەها ئایینییەكان. هەندێك دەڵێن سكۆلاریزم لە ئەمەریكا زیاتر بۆ پارێزگاری ئایین بووە لە حكوومەت و كەمتر لە بواری كۆمەڵایەتی كارا بووە. بزووتنە سیاسییە جۆراوجۆرەكانی جیهان بە هۆكاری جۆراوجۆر پاڵپشتی لە سكۆلاریزم دەكەن.\nزاراوەی سكۆلاریزم بۆ یەكەم جار لەلایەن نووسەری بەریتانی "جۆرج هۆلیۆك لە ساڵی 1814 بەكاربردرا. هەرچەند ئەم زاراوەیە تازە بوو، بەڵام چەمكی ئازادی كە سكۆلاریزم لەسەر ئەو بنیاد نراوە، بە درێژایی مێژوو هەبووە. دەكرێ باوەڕە سەرەتاییەكانی سكۆلارێزم لە بەرهەمەكانی ئیبن روشد (ئۆرئۆس) ببینرێتەوە. ئەو و لایەنگرانی قوتابخانەی ئۆرئۆسیزم باوەڕین بە جیایی ئایین و فەلسەفە بوو.\nهۆلیۆك ئەم بیرۆكەیەی "جیابوونەوەی كۆمەڵگە لە ئایین" بەبێ رەخنەگرتن لە ئایین هێنایە گۆڕێ. پێشی وابوو سكۆلارێزم دژ بە ئایینی مەسیحییەت نییە، بەڵكۆ شتێكی جیاوازە. سكۆلارێزم تەنیا ئەم خاڵە دەخاتە روو كە رێگای روون لە سكۆلاریزمی راستی دایە. زانیارییەكانی سكۆلارێزم بە روونی لەم ژیانە دەستدەكەون و لەم دنیایەش تاقی دەكرێنەوە.\nلەبەر ئەوەی زاراوەی سكۆلارێزم لە بواری جۆراوجۆر بەكار دەبردرێت، بە وردی ماناكەی بە پێی جۆری بەكارهێنانی جیاوازە. فەلسەفەی سكۆلاریزم لەسەر ئەم باوەڕە داندراوە كە ژیان بە لەبەرچاوگرتنی بەهایەكانی پەسەن دەكرێ و دونیا بە پێی بەڵگە و لۆژیك، بە بێ بەكارهێنانی پێناسەی وەكو خوا یان هەر هێزێكی شاراوەی سرووشتی دیكە، باشتر شیدەكرێتەوە.\nلە حكوومەت دا مانای سكۆلاریزم، دەستتێوەرنەدانی ئایینە لە كاروباری حكوومەت و بە گەورەدانانی بنەمایەكانی مافی مرۆڤە.\nلە كۆمەڵناسی دا، سكۆلاریزم، لە هەر شوێنێك، بۆچوونەكانی ئایین لە بڕیاردان لە كۆمەڵگە كەمتر بەكارببردرێت و یان ئەم بۆچوونانە كەمتر ناكۆكی لێ بكەوێتەوە، پێناسە دەكرێت.\nزاراوەی سكۆلاریزم لە زمانی لاتینی بە مانای "ئەم دنیایی"، "دنیایی" دژ بە "ئایین" یان دژ بە "مەعنەویەت" هاتووە. ئێستا كاتێك قسە لەسەر سكۆلاریزم دەكرێت مەبەست هەر ئەم فەلسەفەیە كە ئاكار بە بێ ئایین لەبەر چاو دەگرێت و بە دوای بەرزكردنەوەی زانست و پیشەسازی مرۆڤایەتییە.\nبرنارد لوئیس مانای سكۆلاریزم بەم شێوەیە شیدەكاتەوە:\nزاراوەی سكۆلاریزم سەرەتا لە نێوەی سەدەی نۆزدەیەم لە زمانی ئینگلیزی بەكاربردراوە و وەكو ئایدۆلۆژیا سەیر كراوە. سەرەتا فێری ئەوەیان دەكرد كە ئاكار دەبێ بەدوای خۆشبەختی دنیایی مرۆڤ بێت و لەبەرچاوگرتنی خوا و ژیانی دوایی دەبێ وەلا بندرێت، كە دامەزراوە گشتییەكان، بەتایبەت خوێندن دەبێ سكۆلار بێت، نابێ ئایینی بێت. لە سەدەی بیستەم ئەم زاراوەیە مانای بەرفراوانتری بە خۆوە بینی، كە لە مانای كۆن و نوێیەكەی زاراوەی سكۆلار سەرچاوەی گرتبوو. ئێستا زیاتر لەگەڵ جیایی دامەزراوە ئایینی و حكوومییەكان بەكار دەبردرێت، كە نزیكە لە زاراوەی فەڕەنسەیی (laicisme)ە كە ئەم زاراوەیە لە زمانەكانی دیكەش بەكار دەبردرێت، بەڵام لە زمانی ئینگلیزی بەكارنابردرێت.\nئێستا زۆربەی وڵاتانی جیهان بایەخی سكۆلاریزم و دیموكراسی بە هەند وەردەگرن و قبوڵیانە. یەكێك لە دەرەنجامەكانی سكۆلاریزم جیایی كلێسا و حكوومەتە. ئەم دەرەنجامە وا سكۆلاریزم نیشان دەدات كە ئەم دووە وەكو یەك دیاردە نیشان دەدەن و لە جیاتی "سكۆلاریزم" قسە لە جیایی ئایین و حكوومەت دەكەن، بەڵام دەبێ ئەوە لەبەرچاو بگیرێت كە سكۆلاریزم دەرەنجامێكی چەند لایەنەیە كە لە جەرگەی كۆمەڵگە روو دەدات. لە كاتێكدا جیایی ئایین و حكوومەت لایەنی سیاسی ئەم دەرەنجامەیە.\nجیایی ئایین و حكوومەت لە سكۆلاریزم بەم مانایەیە كە دامەزراوە تایبەتە سیاسییەكان – كە لە پلەی جۆراوجۆر لە كۆنترۆڵی حكوومەت دان – لە ژێر دەسەڵاتی راستەوخۆ و ناڕاستەوخۆی ئایین دەرچووبێت. ئەمە بەو مانایە نییە كە لە دوای سكۆلاریزم ئیتر دامەزراوە ئایینییەكان لەباری گیروگرفتی گشتی و سیاسی، قسەی خۆیان نەبێت، بەڵكو بەو مانایەیە كە بۆچوونەكانی دامەزراوە ئایینییەكان نابێ بەسەر كۆمەڵگە دا بسەپێت یان بنەمای بڕیارە سیاسییە گشتییەكان دابندرێت. لە كردەوەدا دەبێ حكوومەت لە بەرامبەر بیروباوەڕی جۆراوجۆر و جیاوازیی ئایینی، بێلایەن بێت. نە بەراییان بگرێت و نە جێبەجێیان بكات.\nهەڵبەت بیرۆكەی جیایی ئایین لە حكوومەت لە رۆژهەڵاتیش لە كۆنەوە لە هیند هەبووە. حكوومەتی نوێی هیندیش هەر لەسەر ئەم پرەنسیپە دامەزراوە و كەم تا زۆر سەركەوتوو بووە.\nسكۆلاریزمەكان پێیان وایە باشترە سیاسەتمەداران بۆ بڕیاردان لە جیاتی بەڵگە ئایینەكان، بەڵگەكانی سكۆلاریزم بەكاربهێنن. لەم روانگەوە بۆ بابەتی وەكو منداڵ لەبار بردن، توێژینەوە لەسەر خانە بنەماییەكان، هۆمۆسێكسوان. فێركردنی سێكسی، دەبێ رێنوێنییەكانی سكۆلاریزم بەكارببردرێت.\nدروشمی كۆماری فەڕەنسا كە لە دوای پەسندكردنی یاسای جیایی ئایین لە حكوومەت لە 1905 لەسەر زەنگێكی كلێسا نووسرابوو، بە بۆنەی جەژنی دووسەد ساڵەی شۆڕشی فەڕەنسا لە ساڵی 1989 پیشان درا.\nلە زمانی فەڕەنسا و هەندێك زمانی رۆمی و ئیتاڵیایی "laticita" یان "laticismo" بەرامبەر سكۆلاریزم داندراوە و بە مانای دەستتێوەرنەدانی ئایین لە كاروباری حكوومەت و سیاسەتە یان بە پێچەوانەوە. ئەگەرچی هیچ وشەیەك لە زمانی ئینگلیزی نییە تا مانای راستیەكەی ئەم وشەیە كە مانای سكۆلاریزمی لێ دەكەوێتەوە بگەیەنێت. بەڵام ئەم وشەیە لەگەڵ وشەی "laity" یان "laymen" بە مانای گشتی پەیوەندی هەیە و "laicity" شێوازی نووسینی ئینگلیزیەكەی زاراوەی فەڕەنسی لائیسیتەیە.\nلە نێوان لائیسیتە و سكۆلاریزم جیاوازی هەیە و لائیسیتە بیرۆكەیەكی سیاسییە كە بە پێی ئەو، ئایین لە سیاسەت جیاییەو ئەم بیرۆكەیە بە مەبەستی ئازادی ئایینی دروست بووە، لە كاتێكا سكۆلاریزم بە مەبەستی وەلانانی ئایین لە ژیانی خەڵكی پێناسە كراوە. هەندێك جاریش زاراوەكانی سكۆلاریزم و سكۆلاریتە بە مانای لائیسیتە بەكاردەبردرێن. كەسێك كە باوەڕی بە قوتابخانەی لائیسیتە هەبێت، پێی دەڵێن "لائیك".\nلایەنگرانی قوتابخانەی لائیسیتە لەسەر ئەم باوەڕەن كە ئەم زاراوەیە بە مانای رزگار بوون لە ئایینە و بۆیە چالاكییە ئایینییەكان دەبێ لە چوارچێوەی یاسا وەكو چالاكییەكانی دیكە بێت و لە سەرەوەی یاسا دانەندرێن. حكوومەت لە بەرامبەر بۆچوونەكانی ئایین هیچ جۆرە هەڵوێستێكی نییە و كەسانی ئایینی وەكو كەسانی دیكەی كۆمەڵگە سەیر دەكرێن.\nرەخنەگران بە تایبەت لە وڵاتی توركیە و فەڕەنسا دەڵێن: ئەم ئایدۆلۆژیاییە دژ بە ئایینە و لە كردەوەدا ئازادییە ئایینییەكان كەم دەكاتەوە.\nهۆلیۆك لە ساڵی 1896 لە كتێبی "سكۆلاریزمی بەریتانیایی" بەم شێوەیە پێناسەی سكۆلاریزمی كردووە:\nسكۆلاریزم شێوە و یاسای ژیانە كە لەسەر بنەمای مرۆڤ دامەزراوە و بەشێوەی گشتی بۆ كەسانێكە كە بیروباوەڕی ئایینییان جێگای دڵنیایی و باوەڕ نییە.\nبنەماكانی سكۆلاریزم بریتییە لە:\n1-باشتركردنی باری ژیان مادی.\n2-زانست تەنیا ئامێرە لە دەستی مرۆڤ.\n3-خێر لە چاكەكردنە. چ خێری جیهانی دیكە لەبەرچاو گیرا بێ یان لەبەرچاو نەگیرابێ.\n4-چاكەكردن لەم جیهانەیە، بە دوای ئەم چاكەیە چوون خێرە.\nبەڵگەهێنانەوەی یاران و نەیارانی سكۆلاریزم\nیارانی سكۆلاریزم باوەڕیان وایە كە بەرەو سكۆلاریزم چوون، دەبێتە هۆی ئەوەی كە لە ئایین دووركەوینەوە و دووركەوتنەوەی ئایین لە حكوومەتەكانی سكۆلاریزم دەرەنجامی سەردەمی رۆشنگەرییە كە تێیدا هۆگری گشتی كۆمەڵگە بەرەو زانست و ژێرییە و لە ئایین دووردەكەوێتەوە.\nلە لایەكی دیكە نەیارانی سكۆلاریزم لەسەر ئەم باوەڕەن كە حكوومەتێكی سكۆلاریزم خۆبەخۆ كێشەیەكی زۆر دەنێتەوە، بە بێ ئەوەی چارەسەریێك بۆ كێشەكانی سەرەكی وەكو ئازادی بیرو باوەڕی ئایینی تاك بدۆزێتەوە. بۆ نموونە ئەگەرچی لە دەستوری وڵاتانی وەكو: دانیمارك، فەنلاند، نەروێژ و ئیسلەند پەیوەندی نێوان حكوومەت و ئایین (كلێسا) بە فەرمی دادەنێن. ئەو كاتە ئەم وڵاتانە ئازادتر لە زۆربەی وڵاتانی سكۆلاریزم دێنە ژمار. ئسلەند لە یەكەم وڵاتان دێنە ژمار كە لەباربردنی منداڵی بە فەرمی ناساند (لە سەرەتای سەدەی 20) و یان حكوومەتی فەنلاند بۆ دروست كردنی مزگەوت بودجەی حكوومەت تەرخان دەكات.\n1-سكۆلاریزم هەندێك كات بە شێوەی تیۆریە و هەندێك جاریش بە شێوەی كردەوەیە. هەندێك جار ئەم دوانە پێكەوەنە و هەندێك جاریش لیك جیانە.\n2-رووخساری سكۆلاریزم هەندێك جار رووت و ئاشكرایە، وەكو ماتریالیستەكان كە بە روون و ئاشكرایی جیهانی سەروو و مەعنەویەت رەتدەكەنەوە. كە نموونەی ئاشكرایەی ئەم روانگەیە ماركسە. ماركس باوەڕی وایە خوشبەختی راستی بە لەناوبردنی ئایینە.\nهەندێك جاریش شاراوە و لەسەرەخۆیە و راستەوخۆ مەعنەویەت رەت ناكانەوە.\n3-شێوەییەكی دیكەی سكۆلاریزم بە شێوەی ئارام و شاراوە بە بێ دەنگی لەكن ئایین دەگوزرێت، ئەمانە ئایین بێ مانا دادەنێن، بەڵام ئایین رەت ناكانەوە. ئەمانە ئەم جیهانە بە بێ جیهانی سەروو لەبەر چاو دەگرن، بە بێ ئەوەی جیهانی سەروو رەت بكەنەوە. هەندێك جاریش بە شیكردنەوەیەكی مادی دەیانەوێت مەعنەویەت شیبكەنەوە و بایەخی پێ بدەن. هاری ئالیر چوار كردەوە بۆ ئایین لەبەر چاو دەگرێت: هێزی كۆمەڵایەتی. رەوشت و ئەخلاقی كۆمەڵایەتی. رێكوپێك كردنی كۆمەڵگە. بووژانەوە و خۆشبەختی كۆمەڵگە.\nهۆكارەكانی سەرهەڵدانی سكۆلاریزم\nهۆكاری سەرهەڵدانی سكۆلاریزم بۆ دەسەڵاتی بەرفراوانی كلێسا لە رۆژئاوا دەگەڕێننەوە و لە دوای رینیسانس و بزووتنەوەی چاكسازی ئایینی دێت.\nكلێسا خۆی بە خاوەن هەموو شتێك دادەنا و هەندێك كاری خوایی دەكرد، وەكو لێبوردنی گوناح و فرۆشتنی بەهەشت. توند و تیژی كلێسا. سامان كۆكردنەوە و نزم بوونەوەی ئاكار. كشمەكێش لەسەر دەسەڵات و دابەش كردنی سەروەت و سامان. كە لە كۆتاییدا دژایەتی كردن لەگەڵ كلێسا بووە هۆی سەرهەڵدانی سكۆلاریزم.\n1- مرۆڤ مەزنترین بەها و چەقی هەموو بەهایەكان و سوودەكان ویستی خودی مرۆڤە.\n2- بەهای مرۆڤ نەك لە لایەنی خوایی، بەڵكو لە عەقڵی زەوینی و بژێوی دنیایی ئەو دایە.\n3- مرۆڤ لە دابین كردنی سوودەكانی سەربەخۆیە.\n4- ئامانجی كۆتایی مرۆڤ نزیكی لە خوا و مەعنەویات نییە، بەڵكو ئاوەدان كردنەوە و باشتر كردنیەتی.\n1- عەقڵی مرۆڤ گەورەتین سەرچاوەی دادوەرییە.\n2- عەقڵی مرۆڤ سەرچاوەیەكی تەواوە و لە هەموو بوارەكان توانایی هەیە و پێویستی بە سەرچاوەی دیكە وەكو ئایین نییە، كەوایە پەرستشكردن لە بنەمادا بێ مانایە.\nساینتیزم: یان زانستگەرایی، بەم مانایە كە شێوەی توێژینەوە لە زانستی مرۆڤایەتی و زانستی ئەزموونی یەكسانە، ئەوانە تەنیا سەرچاوەی مەعریفەی كۆمەڵگە و مرۆڤ لە شێوەی ئەزموونی دادەنێن.\nلیبرالیزم: بە مانای ئازادی مرۆڤە، ناوەڕۆكی لیبرالیزم وەلانانی ئەركە لەسەر مرۆڤ و سنووردارنەكردنی ئازادییەكانییەتی.\nhttp://fa.wikipedia.org – 1\nwww.pajoohe.com - 2


قوباد تاڵەبانی: هیچ كات لەناو یەكێتی كێشە لەسەر پۆست و پێگەی داهاتووی ״من״ نەبووە و نییە – Knwe.org\nسەرەکی » مانشێت » قوباد تاڵەبانی: هیچ كات لەناو یەكێتی كێشە لەسەر پۆست و پێگەی داهاتووی ״من״ نەبووە و نییە\nلەدیمانەیەكی رۆژنامەوانیدا سكرتێری مەكتەبی سیاسی پارتی دیموكراتی كوردستان، هەندێك بۆچوون‌و قسەو باسی لەسەر ئێمە خستۆتەڕوو. لەگەڵ رێزماندا بۆ كاك فازڵ میرانی، ئەم ڕوونكردنەوەیەمان بەپێویست زانی:\nبەندە كەسێكی كوردستانیم‌و كوڕی رابەرو دامەزرێنەری یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان مام جەلال تاڵەبانی-م‌و نیوەم هی هیچ حزبێكی تر نییە‌و موڵكی كەسیتر نیم، تەنها یەكێتیی نیشتمانیی كوردستانیم‌و هەرگیز نە پارتی بووم‌و نە دەبم. ئەو هاوئاهەنگی‌و پەیوەندییە باشەشی لەگەڵ هەڤاڵانی پارتیدا هەمبووە لە چوار ساڵی رابردووی حكومەتی هەرێمی كوردستان، لەسۆنگەی پەرۆشی‌و دڵسۆزی بووە بۆ فەراهەمكردنی ئارامی‌و برەودان بە كاری پێكەوەیی لەپێناو خزمەتكردنی خەڵكی كوردستان‌و تێپەڕاندنی گرژییەكانی رابردوو، بۆیە هیچ شیاو نییە خراپ كەڵكی لێوەربگیرێت‌و بەلاڕێدا ببرێت‌و هەوڵ بدرێت بۆ ئامانجی تر بەكاربهێنرێت.\nمن شەرەفی ئەوەم پێبڕدرا سەرۆكی لیستی یەكێتیی نیشتمانیی بم لە هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستان، هەر پۆست‌و پلەو پایەیەكیش وەربگرم لەقۆناغی داهاتوودا لەسەر داواو پێشنیارو بڕیاری تەنها یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان دەبێت نەك هیچ كەس‌و لایەنێكی تر.\nهیچ كات لەناو یەكێتی كێشە لەسەر پۆست‌و پێگەی داهاتووی «قوباد تاڵەبانی» نەبووەو نییە، ئەگەر هەر گفتوگۆو ڕاگۆڕینەوەیەكیش لەسەر شێوازی بەشداریكردنی یەكێتی لەكابینەی نوێی حكومەتی هەرێم هەبێت، بابەتێكی ناوخۆیی حزبییەو هیچ بوارێكی تێدا نییە بۆ ئەوەی لایەنی تر قسەی تێدا بكەن‌و ئەو بابەتانە لەچوارچێوەی سەركردایەتی‌و بنكەی جەماوەریی یەكێتی یەكلایی دەكرێنەوەو بڕیاری پێویستیان لەبارەیەوە وەردەگیرێت وەك چۆن لەپێشتریش هەر وا كراوە.


بۆردی پەروەردە و خوێندنی باڵا کۆبوەوە – لڤین پرێس\nئەمڕۆ ئەنجامی تاقیکردنەوە گشتییە‌كانی خولی یە‌كە‌می پۆلی دوازدە رادەگەیەنرێت\nبۆردی پەروەردە و خوێندنی باڵا کۆبوەوە\nبۆردی پەروەردە و خوێندنی باڵا بە سەرپەرشتی قوباد تاڵەبانی جیگری سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران، تایبەت بە دەستپیکردنەوەی پرۆسەی خوێندنی ساڵی 2021_ 2022 کۆبووەوە و چەند بڕیارێکی دەرکرد،\nکۆبونەوەکە بە ئامادەبوونی وەزیرانی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی و پەروەردە لەگەڵ سەرۆکی دیوانی ئەنجومەنی وەزیران و سەرۆکی فەرمانگەی هەماهەنگی و بەدواداچوون ئەنجامدرا و باس لە ئامادەکارییەکان و دابینکردنی پێداویستییەکانی خوێندن و خوێندكاران کرا لە‌ناو پۆلە‌كان، لەگەڵ پابەند بوون بە ڕێنماییەکانی تەندروستی.\nجێگری سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران، رایگەیاند، حکومەت پێداویستییەکانی دەستپێکردنی پرۆسەی خوێندن دابین دەکات بۆ ئەوەی لە 14/ 9/ 2021 خوێندن لە قوتابخانەکان دەستپێبکات و ئەو بەروارەش بۆ دەستپێکردنەوەی پرۆسەکە کرایە بڕیار.\nهەر لەو کۆبونەوەیەدا وەزیری پەروەردە ئاماژەی بەوەدا ئامادەن بۆ دەستپێکردنەوەی پرۆسەی خوێندن، ئاشکراشیکرد ئەمڕۆ ئەنجامی تاقیکردنەوە گشتییە‌كانی خولی یە‌كە‌می پۆلی دوازدە رادەگەیەنرێت.\nخوێندنی باڵاش ئاشکرایکرد لەماوەی نێوان 1/9 تاوەکو 25/9 خوێندن دەستپێدەکات لەناو هۆڵەكانی زانكۆ وتیشی “بەپێی رۆژمێری زانکۆیی زانکۆکان ئامادەکارییەكانیان دەست پێکردوە و بە ڕەچاوکردنی رێنماییە تەندروستییەکان دەوام دەست پێدەکات.\nوەزیری شارەوانی: 600 ملیۆن دینار بۆ خزمەتگوزاری 8ی حەسارۆك تەرخانکراوە\nخوێندکارانی زانکۆ ناچار دەکرێن بە وەرگرتنی ڤاکسین


ڕێ و ڕەسمی سوێندخواردنی سەرۆک کۆماری تازەی ئێرانهه واڵده ری ئال و به ێت (ع)\nئاب ٧, ٢٠٢١ - ٣:٢٧ ب.ن کۆدی هه واڵ : 1167126 سه ر چاوه : Sahartv Link:\nبه پیی هه وال ده ریی ئالو به یت(ع) ـ ابنا ـ بە گوێرەی بڕگەی ١٢١ی یاسای بنەڕەتی، ڕێ و ڕەسمی سوێندخواردنی سەرۆک کۆمار دەبێ لە ھۆڵی مەجلیسی شورای ئیسلامی ئەنجام بگرێت و لە کۆبووەنەوەیەکی ئاشکراداو لە بەردەم نوێنەران و ئەندامانی شورای نیگەھبان و لە تەنیشتی سەرۆکی ھێزی داد سوێندی یاسایی دەخوات.\nڕێ و ڕەسمەکە سەرەتا بە سرودی نیشتیمانیی دەستی پێکراوەو لە پاشان چەند ئایەت لە قورئانی پیرۆز خوێندراوەتەوەو پاشان «موحەممەد باقڕ قاڵیباق سەرۆکی مەجلیسی شورای ئیسلامی بەخێرھاتی میوانانی کردو ئینحا لە پاش وتاردانی «موحسینی ئیژەیی » سەرۆکی ھێری دادی ئێران «دایەتوڵڵا «سەیید ئیبراھیم ڕەییسی» خەریکی سوێند خواردنە.\nدەقی سوێند خواردنەکەی «سەیید ئیبراھیم ڕەییسی»\nسەرۆک کۆماری ئێرانی ئیسلامی دەقی سوێند خواردنەکەی لە مەجلیسی شورای ئیسلامی دا خوێندەوە.\n«سەیید ئیبراھیم ڕەییسی» سەرۆک کۆماری ئێرانی ئیسلامی ئەمڕۆ پێنج شەممە لە دەقی سوێندخواردنەکەی دا جەختی لەوە کردەوە کە، وەکو سەرۆک کۆمار لە بەردەم قورئانی کەریم و لە بەرامبەر گەلی ئێران بە خودای توانا سوێند دەخۆم کە پاسەوانی ئایینزای فەرمیی وڵات و نیزامی کۆماری ئیسلامی و یاسای بنەڕەتیی وڵات بم و ھەموو تواناو دەستەڵاتێکی خۆم لە ئاراستەی ڕاپەڕاندنی بەرپرسایەتییەکانم بەکار بێنم و خۆم بۆ خزمەت کردنی خەڵک و بەرز کردنەوەی ئاستی وڵات ، برەوپێدانی ئایین و ئاکار، پشتیوانی کردن لە حەق و دادگەری تەرخان کەم و لە ھەرچەشتە سەرەڕۆییەک خۆم ببوێرم و لە ئازادی و ڕێزگرتنی خەڵک و ئەو مافەی کە یاسای بنەڕەتی بۆ گەلی یە فەرمی ناسیوە داکۆکی بکەم.\nلە دەقی سوێندخواردنەکەی «ئایەتوڵڵا سەیید ئیبراھیم ڕەییسی»دا ھەروەھا ھاتووە: لە پاسەوانی کردن لە سنوورەکان و سەربەخۆیی سیاسی و ئابووری و ڕۆشنبیریی وڵات لە ھیچ ھەوڵدانێک خەمساردی نەنوێنم و بە یارمەتی وەرگرتن لە خوداوەند و پەیڕەوی کردن لە پێغەمبەری ئیسلام و ئیمامانی مەعسوم(ع) ئەو دەستەڵاتەی کە جەماوەر وەکو ئامانەتێکی پیرۆز پێیان سپاردووم، وەکو جێ بڕاویەکی پارێزکارو لەخۆبردوو پاسەوانی لێ بکەم و ڕادەستی ھەڵبژاردەی دواتری بکەم.\nسەرۆکی مەجلیسی شورای ئیسلامیی ئێران لە ڕێ و ڕەسمی سوێند خواردنەکەی ئایەتوڵڵا «سەیید ئیبراھیم ڕەییسی»دا جەتی کرد: خولی تازەی بەڕێوەبەرایەتیی وڵات دەبێ خولی لێھاتوویی و وەڵام دانەوە بێت.\n«موحەممەد باقڕ قاڵیباف» سەرۆکی مەجلیسی شورای ئیسلامیی ئێران ئەمڕۆ پێتج شەممە لە ڕێ و ڕەسمی سوێند خواردنەکەی ئایەتوڵڵا «سەیید ئیبراھیم ڕەییسی» سەرۆک کۆماری ئێرانی ئیسلامی وتی: ئێران لە کاتێکدا پێی ناوەتە سەدەی تازەی کۆچیی ھەتاوییەوە کە میراتبەری زیاتر لە سەدەیەک خەبات لە پێناوی گەییشتن بە سەربەخۆیی و ئازادی و دادگەری و ڕەت کردنەوەی چەوسانەوەو لە ھەمووشی گرینگتر بەکار ھێنانی بایەخە ڕەسەنە ئیسلامییەکانە لە کۆمەڵگادا.\n«فاڵیباف» وتیشی: ئیمام خومەینی(رە) بە ڕابەرایەتی کردنی شۆڕشی ئیسلامی لە ترۆپکی ئەم خەباتەدایەو بە دامەزراندنی کۆماری ئیسلامیی ئێران نیعمەتی جەماوەرسالاریی ئایینیی بۆ گەلی ئێران بە دیاری ھێناو جێگرەوە ساڵحەکەی واتە حەزرەتی ئایەتوڵڵا عوزما خامەنەییش بناغەکەی پتەوتر کردەوەو زیاتر پەڕەی پێ دا.\nسەرۆکی مەجلیسی شورای ئیسلامیی ئێران ھەروەھا وتی: شۆڕشی ئیسلامی بووە بە ھێماو سەرمەشقێک بۆ جیھانی ئیسلام و ئازادیخوازان.\nوتیشی: ئەم گۆڕانکارییە بنەماییە لە سەر بنەمای قوتابخانەی ئیمام و ھاوڕێ لەگەڵ نەھێشتنی نالێھاتوویی ، خەباتی بەبڕشتانەی دژی گەندەڵی و دەست و پێوەندە کنەکردووەکانی بیانی و ھەروەھا خۆڕاگری لە بەرامبەر گوشارو بایکۆتەکانی ناجوامێرانەی دوژمنانی دەرەکییە.\nسەرۆکی مەجلیسی شورای ئیسلامیی ئێران وتیشی: ئەمە قۆناغێکە بۆ بووژاندنەوەی بایەخ و ئارمانە ڕەسەنەکانی شۆڕشی ئیسلامی و جوڵان لە ئاراستەی بەیاننامەی ھەنگاوی دووھەمی شۆڕش و پێوانی ڕێگای گەشاندنەوەی کۆمەڵگاو شارستانیەتی نوێی ئیسلامی.


تیشکێک بۆ سەر ھۆنراوەی منداڵان | گڕوگاڵی منداڵانی كورد , Girûgalî Mindalanî Kurd\nHome شێعر و هۆنراوه تیشکێک بۆ سەر ھۆنراوەی منداڵان\nھۆنراوە ھونەرێکی گرنگە و یەکێکە لە لقەکانی ئەدەب و لە ھەمان کاتیشدا خۆشییەکی تایبەت بە دڵ ودەرون وھۆشی مرۆڤ دەبەخشێت.مرۆڤ لە گەڵ ئەوەی کە چێژ و خۆشی لێوەردەگرێت لە ھەمان کاتیشدا بۆ فراوانکردنی ئاسۆی زانیارییەکانی سودی لێدەبینێت.بێگومان منداڵیش کە مرۆڤێکی بچوک و ھەست ناسک وبێگەرد و خاوێنە زیاتر چێژ و خۆشی لەو ھۆنراوە تایبەتانەی کە بۆ منداڵان نوسراون وەردەگرێت و دەروازەیەکیشە بۆ وەرگرتنی زانیاری و فراوانکردنی ئاسۆی ئەندێشە و بیرکردنەوەیان.کاتێک منداڵان کە ھۆنراوەیەکی تایبەت بە جیھانە ڕەنگاڵەییەکی خۆیانیان بۆ دەخوێندرێتەوە یان خۆیان دەیخوێننەوە،کە لەلایەن کەسێکی شارەزا و بەتوانا لە دنیاکەی ئەوان نوسرابێت،لەگەڵ یەک بەیەکی دێڕ و وشەکانی ھۆنراوەکەدا شنەی شادی دەدات لە پەڕەی دڵە ناسکەکانیان و پەپولەی زەردەخەنەش گوڵی لێوەکانیان دەکاتە ھەوار و دەنیشێتەوە.خۆ ئەگەر بۆشیان کرا ، بە گۆرانی دەیڵێن تا زیاتر لێوانلێوبن لە خۆشی.ئەگەر ھەر یەکێک لە ئێمەی گەورە گوزەرێک بکەین بە کۆڵانەکانی دنیای منداڵی خۆماندا ئەو ڕاستییەمان زیاتر بۆ ئاشکرا دەبێت کە (شیعر) ھۆنراوە چ کاریگەرییەکیان ھەبووە و ھەندێکیان تا ئێستاش لە یادەوەریماندا بە زیندوویی ماون.\n١- ئەو ھۆنراوانەی کە دەربارەی مامۆستا و قوتابخانە و دایک و باوک ونیشتمان و ئاشتی و سەیران و گوڵ و بوکەشوشە و گیانداران و …..ھتد نوسراون.کە دەتوانین بڵێین ھۆنراوەی ئاسایی. لەم شێوەیە زۆر نوسراوە و ھەیە و دەتوانین بڵێین کە ھەموو ئەو کەسانەی کە دەست دەکەن بە نوسینی ھۆنراوە بۆ منداڵان لەم شێوەیەوە دەست پێدەکەن..لەم شێوەیەش پانتاییەکی زۆری لە ئەدەبی منداڵاندا داگیر کردووە،دووبارەو سواوییەکی زۆریشی تیایە ئەگەر کەسێکی شارەزا گەشتێک بەناویاندا بکات بە ڕوونی ئەوەی بۆ دەردەکەوێت.\nمن لێرەدا حەز دەکەم کە چەند ھۆنراوەیەکی خۆم کە بۆ منداڵانی کوردم نوسیوە بکەمە دیاری .بەو مەبەستەی منداڵان چێژ و خۆشی لێوەربگرن و کاتێکی خۆشی لەگەڵدا بەسەر بەرن و بە گۆرانی بە گوێی منداڵانی تریدا بچرپێنن.\nوریا، وەک فڕۆکــــەوان\nPrevious articleپیرۆزبێت رۆژی جیهانیی مامۆستایان\nNext articleشێعرێگ ئڕا مناڵان لە جەمشید وەیسی\nچیرۆکی ئاکامی گورگی له خۆ بایی


:: PM:12:14:25/02/2020 \nسەرۆك مەسعوود بارزانی، لە گفتوگۆیەكدا لەگەڵ كەناڵی زاگرۆسی عەرەبی، باسی لە چەند پرسێكی هەنووكەیی ئێستەی هەرێمی كوردستان و عێراق و ناوچەكە كرد، هەڵوێستی خۆیشی لە بەرانبەریان دەربڕی.\nسەرۆك مەسعوود بارزانی لە چاوپێكەوتنێكیدا بۆ كەناڵی زاگرۆسی عەرەبی كە ئەمڕۆ سێشەم 25ـی شوبات دەقی چاوپێكەوتنەكەی بە کوردی بڵاو كراوەتەوە رایگەیاند، خۆپیشاندانەكانی ئێستە پەرچەكرداری شكستەكانی رابردوون و پێویستە كار لەسەر چاككردنەوەی هەڵەكان بكەن، كە بوونەتە هۆی ئەو شكستانە.\nسەرۆك بارزانی گوتی، لە سەرەتاوە پشتیوانیی خۆمان بۆ خۆپیشاندەران و داوا رەواكانیان دەربڕیوە، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا داوامان كردووە، چارەسەرەكە ئاشتییانە بێت و رێگە بە كەسانی هەڵپەرست نەدەن سواری شەپۆلەكە ببن.\nسەرۆك بارزانی دووپاتی لەوەش كردەوە، هەولێر دەبێتە شوێنێكی گونجاو بۆ میوانداریكردن و كۆبوونەوەی نێوان سەركردە سیاسییەكان و نوێنەرانی خۆپیشاندەران، بۆ دۆزینەوەی چارەسەرێكی گونجاو و دەرچوون لەو قەیرانەی ئێستەی وڵات تێی كەوتووە.\nسەرۆك بارزانی، لە بارەی محەممەد تۆفیق عەلاوی و میكانیزمی پێكهێنانی كابینەی نوێی حكوومەت گوتی، عەلاوی لە خێزانێكی دیارە، بەڵام میكانیزمی دەستنیشانكردنی وەزیرەكانی حكوومەتەكەی سەركەوتوو نییە و قبووڵ ناكرێت، پێویستە كار لەگەڵ دامەزراوە دەستوورییەكانی هەرێمی كوردستان بۆ پێكهێنانی كابینە و دەستنیشانكردنی وەزیرەكان بکات، هەموو سەرپێچییەكیش رەت دەكەینەوە، كە دەبنە هۆی پێشێلكردنی مافە دەستوورییەكانی هەرێمی كوردستان و پێكهاتەكانی دیكەی عێراق.\nسەرۆك بارزانی روونیشی كردەوە، سونە و كورد و ژمارەیەكی زۆر لە شیعەكان لەو شێوازەی عەلاوی بۆ پێكهێنانی كابینەكەی رازی نین، چونكە گوایە بەناوی سەربەخۆیی و بێلایەنیی وەزیرەكان دەستنیشان دەكەن، بەڵام دواتر بە ئارەزووی خۆیان بەكاریان دەهێنن، هەروەها ئەگەر عەلاوی بەبێ بەشداریی كورد و سوننە كابینەكەی پێك هێنا، ئەوا پیرۆزی بێت.\nسەرۆك بارزانی ئاشكرای كردووە، رێككەوتنی عەلاوی لەگەڵ دوو لایەن، یان سێ لایەن، نابێتە هۆی پابەندبوونی ئەو لایەنانەی كە لە رێككەوتنەكەدا نین.\nلە بارەی هەڕەشەكانی داعش و گەڕانەوەی مەترسییەكانی رێكخراوەكەش، لەو گفتوگۆیەدا سەرۆك بارزانی بە روونی ئاماژەی بەوە كرد، رێكخراوەكە هێشتا مەترسییە و گوتی، داعش ئێستەیش هەڕەشەیەكی ڕژدە بۆ سەر عێراق و هەرێمی كوردستان، ئەگەر هێزەكانی ئەمەریكا لە عێراق بكشێنەوە، ئەوا رێكخراوەكە جارێكی دیكە و بە هێزێكی زیاترەوە دەگەڕێتەوە، بۆیە بڕیاری كشانەوەی هێزەكانی ئەمەریكا، بڕیارێكی چارەنووسسازە و نابێت بكەوێتە ژێر هەست و سۆز و موزایەدات.\n"نابێت عێراق، یان هەرێمی كوردستان ببێتە گۆڕەپانی ململانێی ئەمەریكی – ئێرانی، لەسەر عێراق پێویستە راسپاردەكانی ئێران، یان هەر وڵاتێكی دیكە رەت بكاتەوە" ئەوا سەرۆك بارزانی وای گوت.\nپەیوەست بە پرسی ناوخۆیی عێراقیش، سەرۆك بارزانی دەڵێت، عێراق بەدەست نەبوونی سیاسەتێكی یەكگرتووی ناوخۆیی و دەرەكییەوە دەناڵێنێت، ئێمەش لەگەڵ هەمواری دەستووریین ئەگەر ئامانج لێی دەوڵەمەندكردن و چاكسازیی بێت، بەڵام بە هەموو شێوەیەك ئەو كارە رەت دەكەینەوە، ئەگەر ببێتە هۆی زیانگەیاندن بە مافەكانی گەلی كورد و هەرێمی كوردستان و دیموكراسیەت.\nلە كۆتایی چاوپێكەوتنەكە سەرۆك بارزانی داوا لە هەموو لایەنەكان دەكات، كە دەستبەرداری ناكۆكییەكان بن و هەوڵی گەیشتن بدەن بە میكانیزمێكی گونجاو بۆ چارەسەری گرفتەكان.


کوردیپێدیا - حسن ئاوا\n🏰 حسن ئاوا | 🏷 پۆل: شوێنەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست | 👁🗨\nگەڕەکێکە لەناوەندی شاری هەڵەبجەهەڵەبجە.\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (جوان عومەر ئەحمەد)ەوە لە: Jul 16 2019 9:59AM تۆمارکراوە\n👁 ئەم بابەتە 217 جار بینراوە\n1. 👁 بامۆک 2\n2. 👁 دەروازەی شار\n3. 👁 شارەوانی دوو\n4. 👁 شارەوانی یەک\n5. 👁 شنروێ\n6. 👁 مەرزە بۆتۆ\n7. 👁 ناوچەی پیشەسازی\n8. 👁 هەڵەبجە\n9. 👁 کانی قوڵگە\n10. 👁 یادگاری\n| کاتی ئافراندنی لاپەڕە: 10,717 چرکە!


ئەو نامەرکەزییەتەى داوا دەکرێت پێویستە پەیڕەو بکرێت\nهەڵسوڕاوى بزوتنەوەى گۆڕان\nدەنگدان ”عەقدێكی كۆمەڵایەتی” مانادارە\nمەركەزی و نامەركەزی\n”سوپای عێراق یاخود عێراقی سوپا”\nسیستەمێک کە رێگە خۆش بکات بۆ کەمکردنەوەى رۆتین و هێنانەکایەى دادپەروەری، لەدونیایی بەڕێوەبردندا، نامەركەزیەتی كارگێڕی بەشێوەیەك لەشێوەكانی جێبەجێكردنی كارگێڕی دادەنرێت، كەمانای بەش بەش نەكردنی دەسەڵات دەگەیەنێت لەرێخستنی كارگێڕیدا، هەروەها كۆكردنەوەی هەموو ئەركەكان لەبندەستی حكومەتی ناوەندی دا كەئەمەش بەیەكگرتویی و دابەش نەكردنی ئەركە كارگێرییەكان تەواو دەبێت، تیایدا دەزگا كارگێڕیەكانی دەوڵەت هەڵدەستن بەممارەسەكردنی ئەرك و تایبەتمەندییە كارگێڕیەكان بەسەر هەموو هەرێمی دەوڵەت.\nلەبنەڕەتدا سیستەمی مەركەزی كارگێڕی شێوەیەكی قوچەكی (هەرەمی) لەخۆی دەگرێت، كەلەسەرەوەی بەرێوەبردندا سەرۆك و وەزیرەكان و دەسەڵات لای خۆیانەو لەخوارەوەش فەرمانبەرەكان هەن، وە بوونی فرە دام و دەزگایی لەوڵات نابێتە مایەی نەبوونی مەركەزیەتی كارگێڕی چونكە لەسەرەوە دەسەڵاتەكە بەیەكگرتوییكۆكراوەتەوە وەك ئەوەی ئێستا لەهەرێمی كوردستاندا هەیە.\nبەبۆچونی زۆرێك لەشارەزایانی بەرێوەبردن، سیستەمی مەركەزی كارگێری دەسەڵاتی دەوڵەت تۆكمەو بەهێز دەكات و لەنێوان هاوڵاتیان یەكسانی دروست دەكات لەگەیاندنی پێشكەش كردنی خزمەتگوزاری گشتی دا، بەڵام لەراستیدا ئەم سیستەمە بەدور نییە لەكەمو كورتی و خاڵی لاوازی تیادا بەدی دەكرێن كەئەمانەن:\nیەک/ لەئێستادا ژمارەی دانیشتوانی وڵات زۆر بووەو بەرێوەبردن و خزمەتكردنی هاوڵاتیان وادەخوازێت كەسیستەمی بەرێوەبردن مەركەزی نەبێت، چونكە بەم شێوە توانای خزمەتگوزاری گشتی لاواز دەبێت و تەگەرەی بۆ دروست دەبێت، وەرازی بوون بەدەسەڵاتی ڕەها لەسەر بنەمای یەكپارجەیی وڵات ئاستەنگ دروست دەكات و شارەزایان پێیان وایە وڵات بەرەو دیكتاتوریەت و هەڵوەشانەوە دەبات لەدوییدا.\nدوو/ لەسیستەمی مەركەزی كارگێڕیدا شێوازەكانی سەركوتكاری و ستەمی تێدا بەدی دەكرێت كەناگونجێت لەگەڵ بنەماكانی دێموكراسی، لەدونیای دێمكراسیدا هەڵبژاردن لەئارادایە كەخۆی دەبینێتەوە لەخزمەتگوزاری گشتی هاوڵاتیان قۆرخ نەكردنی دەسەڵاتی ڕەها، وەزۆربەی شارەزایان پێیان وایە ”مەركەزیەت و سەركوتكاری” دوو ڕووی لەیەك چوون.\nسیستەمی نامەركەزی كارگێری (نظام اللامركزیة الاداریة(\nشێوازە گرنگەكانی بەرێوەربدن لەدونیای مۆدێرندا، بریتی یە لەپەیڕەوكردنی سیستەمی نامەركەزی بۆ بەڕێوەبردنی وڵات و پێشكەش كردنی خزمەتكوزاری گشتی، چونكە لەگەڵ كرانەوەی دونیا بەتایبەت لەسەردەمی ئێستا چیتر بەرێوەبردن بەشێوازی (سیستەمی مەركەزی) جێگای قبوڵكردن نەبوو، بۆیە سەرهەڵدانی سیستەمێكی نوێی لێكەوتەوە و ناونرا سیستەمی نامەركەزی.\nنامەركەزی كارگێڕی یەكێكە لەجۆرەكانی بەرێوەبردنی دام و دەزگاكانی وڵات، ئەم سیستەمە بریتی یە لەدابەشكردنی كاروبارە كارگێڕییەكان لەنێوان دەسەڵاتی ناوەندی و دامەزراوە ناوچەییەكان، كەتیایدا بڕێك دەسەڵاتی بڕیاردان لەكاروباری كارگێڕی دراوە بەهەندێك لەدەستەكان كەلەكارمەندی دەسەڵاتی ناوەندی نین، وەدەكرێت زۆرجار ئەودەستانەی كەیەكە كارگێڕیەكان بەڕێوەدەبەن لەلایەن خەڵكەوە هەڵبژێردرابن، سیستەمی نامەركەزی بەپێی شارەزایان بریتین لە (نامەركەزی ساسی و نامەركەزی هەرێمی و نامەركەزی دارایی و ئابوری.\nبنەماكانی نامەركەزی كارگێڕی خۆی دەبینێتەوە لەبوونی بەرژەوەندی گشتی ناوچەیی لەپاڵ بوونی بەرژەوەندی گشتی نیشتیمانی، كەتیایدا دام و دەزگا ناوچەییەكان هەڵدەستن بەپێشكەش كردنی خزمەتگوزاری گشتی و دەسەڵاتی ناوەندیش بێبەش نییە لەچاودێری كردنی كاروباری كارگێری لەزۆركاتدا، لەراستیدا سیستەمی نامەركەزی كارگێڕی ڕۆڵی باش دەبینێت لەیەكپارچەیی هەرێمی دەوڵەت لەڕووی سیاسی و یاسایی، وەزۆربەی كات دەسەڵاتی ناوەندیش بەهێز دەكات، لایەنگرانی ئەم سیستەمە پێیان وایە كەدەستەبەری یەكسانی و دادپەروەری لەسیستەمی نامەركەزیدا هەیە بەتایبەت لەپێدانی ماف و خزمەتگوزاریەكاندا و هێشتنەوەی بەبەردەوامی.\nسیستەمی نامەركەزی كارگێری لەڕووی سیاسیەوە رێگەخۆشدەكات كەهاوڵاتیانی هەرێمی دەوڵەت كەسەكانی ناوچەیی دیاری بكەن بۆ بەئەندام بوون لەبەرێوەبردنی كارەكانی كاركێڕی و بەرێوەبردن، وە ئەم سیستەمە زیاتر خۆی دەنوینێت لەگەڵ كۆمەڵگاو دانەبڕواو دەبێت و رۆتینات كەمتر دەكاتەوە، چونكە كارەكانی حكومەتی نەوەند كەمتر دەكاتەوەو یارمەتیدەر دەبێت لەزۆربەی كاتداو ئاڵۆزی ناهێڵێت لەكارەكاندا.\nلەراستیدا كاركردن بە”نامەركەزی كارگێڕی” پێویستی بەدەركردنی یاسا نییە، چونكە خۆی یاسای ژمارە 3ی 2009 هەیە و دەكرێت كاری پێبكرێت، ئەوەی ئەنجومەنی پارێزكای سلێمانی داوای دەكات نامەركەزی ”كارگێڕی و داراییە” نەك سیاسی، بۆیە ئەو نامەركەزیەی داوا دەكرێت دژی دوو ئیدارەییە و پێویستە سەرجەم لایەنەكان پێشوازی لێبكەن.


بەیاننامەی کۆمیتەی ناوەندی بە بۆنەی کۆچی دوایی نەمر جەلیل گادانی – KDPmedia\nHomeراگەیەندراوەکانبەیاننامەی کۆمیتەی ناوەندی بە بۆنەی کۆچی دوایی نەمر جەلیل گادانی\n06/08/2020 راگەیەندراوەکان, هەواڵ\nبەیاننامەی کۆمیتەی ناوەندیی حیزبی دێموکڕاتی کوردستان\nخەڵکی دێموکڕاتپەروەری کوردستان!\nئەندامان و لایەنگرانی حیزبی دێموکڕاتی کوردستان!\nکۆمیتەی ناوەندیی حیزبی دێموکڕاتی کوردستان بەداخ و کەسەرێکی زۆرەوە ڕادەگەیەنێ لەکاتێکدا تێکۆشەرانی دێموکڕات خۆیان بۆ گرتنی یووبیلی ئەڵماس جێژنی ٧٥ ساڵەی دامەزرانی حیزبەکەیان ئامادە دەکرد ئەمڕۆ بەیانی تێکۆشەری ناوداری کورد و ئەندامی بەوەجی حیزبی دێموکڕات کاک جەلیلی گادانی دوای نیزیک بە دوو حەوتوو ململانە دەگەڵ فایڕووسی کۆڕۆنا گیانی لەدەست دا.\nلەدەستدانی کاک جەلیل نەک هەر بۆ حیزبی دێموکڕات، بەڵکوو بۆ هەموو بزووتنەوەی ڕزگاریخوازانەی کورد خەسارەتێکی گەورەیە. ئەو لە یەکەمین تێکۆشەرانی حیزبەکەیەتی و تەمەنی تەنیا ١٣ ساڵ بوو کە لە دەورانە زێڕینەکەی کۆماری کوردستاندا تێکەڵ بە کاروانی پڕسەروەریی حیزبی دێموکڕات بوو و تا دواهەناسەی ژیانیشی غەمی گەورەی پێشکەوتنی حیزبەکەی و سەرکەوتنی بزووتنەوەی ڕزگاریخوازانەی نەتەوەکەی بوو.\nلە خەباتی دوورودرێژ و پڕهەوراز و نشێوی خۆی و حیزبەکەیدا جەلیلی گادانی هەموو شێوەکانی خەباتی گرتە پێش و هەموو نەهامەتییەکانی لەخۆی گرت. ئەو بێجگە لە دەورانێکی کورتی تێکۆشانی ئاشکرای حیزب، تەواوی تەمەنی خۆی لە خەباتی نهێنی و کار لە نێو جووتیاران و زەحمەتکێشانی کوردستان، زیندان و دوورخرانەوە و دەربەدەری و چەرمەسەریدا بەسەر برد. چوار جار گیرا و بە هەموویەوە نیزیک بە پازدە ساڵ تەمەنی لە زیندانەکانی ڕێژیمی پاشایەتیدا بەسەر برد و بە دەیان جار لە ڕۆژانی خەباتی چەکدارانەدا شاهیدی بۆمباران و تۆپباران و هێرشی نیزامیی هێزە دژی گەلییەکانی کۆماری ئیسلامی بوو و زۆرجار لە سنووری مەرگ گەڕایەوە.\nکاک جەلیلی نەمر لە حیزبەکەشیدا هەموو قۆناغەکانی بڕین. لە ئەندامەتیی شانەیەکی نهێنییەوە تا بەرپرسایەتیی ئۆرگانە جۆراوجۆرەکان لە هەموو مەیدانەکاندا بەلێوەشاوەیی کاری کرد و نموونەی مرۆڤێکی شێلگیر و پشوودرێژ و ماندوویینەناس بوو. بە دەیان ساڵ بوو بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی حیزبی دێموکڕات و لە سەردەمی ڕێبەرایەتیی شۆرشگێڕدا دەوری ٧ ساڵ سکرتێری ئەو بەشە لە حیزبەکەی بوو.\nکاک جەلیلی گادانی لە بواری کۆمەڵایەتیدا خاوەنی گەورەترین پلە و بەرینترین پێوەندیی کۆمەڵایەتی بوو. ئەو دەگەڵ چین و توێژەکانی کۆمەڵ: جووتیاران،کرێکاران، کارمەندان، بازاڕیان نووسەران و شاعیران و سیاسەتمەداران و… لە پێوەندیدا بوو و لەلای هەمووانیش ڕێز و جێگەوپێگەی تایبەتیی هەبوو. لە نێو حیزب و لە نێو کۆمەڵ لە غەمی هەموواندا بوو، بەپێی دەرەتان لە خۆشی و ناخۆشیی هەموواندا بەشدار بوو، بەشداری پرسەی هەمووان و لە بن سەری هەموو نەخۆشەکان بوو. سەرباری ئەوانە، یار و یاوەر و غەمخۆری هەموو ئەوانە بوو کە تووشی گیروگرفتێک دەبوون و لە یارمەتی ماددی و مەعنەوی بەو کەسانەی پێویستییان بە کۆمەک هەبووایە درێغیی نەدەکرد.\nلەبەر هەمووی ئەو خەسڵەتانە، لەدەستچوونی کاک جەلیل کۆستی هەمووانە و هەموو بۆی بەپەرۆشن و یادی بەزیندوویی ڕادەگرن.\nکۆمیتەی ناوەندیی حیزبی دێموکڕاتی کوردستان بەو بۆنە غەمناکەوە وێڕای غەمناکبوون بە لەدەستدانی ئەو کەسایەتییە قەدرگرانە سەرەخۆشی گەرمی خۆی پێشکێشی هەموو ئەندامانی بنەماڵە بەڕێزەکەی، سەرجەم هاوڕێ و هاوسەنگەرەکانی، تێکڕای دۆست و هاواڵە بێئەژمارەکانی، خەڵکی شارە قارەمانپەروەرەکە مەهاباد و سەرانسەری کوردستان دەکا و بۆهەمووان سێبووری و تەمەندرێژی و بۆ گیانی نەمری کاک جەلیل بەهەشتی بەری و باوەشی لێبووردەیی خوا داوا دەکا.\nکۆمیتەی ناوەندی و هەموو تێکۆشەرانی دێموکڕات بۆ پاداشی کاک جەلیلی گادانییش وەک تەواوی ڕێبەران و تێکۆشەرانی لەدەستچوو، بە درێژەدانی ڕێگاکەیان و شەکاوەڕاگرتنی ئاڵای خەباتەکەیان دەزانێ و جارێکی دیکە دەگەڵ گیانی کاک جەلیل و هەموو شەهیدان پەیمان نوێ دەکاتەوە کە هەتاسەر درێژەدەری ڕێبازەکەیان بێ و لەو پێناوەدا لە هیچ فیداکارییەک درێغ نەکا.\nهەر لێرەشدا ڕادەگەیەنین کە بەهۆی بڵاوبوونەوەی پەتای کۆڕۆنا سەرەخۆشی دانانرێ و دۆستان لە ڕێگای تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانەوە هاودەردیی خۆیان ڕادەگەیەنن.\nسڵاو لە گیان و یادی گەورەتێکۆشەری دێموکڕات کاک جەلیلی گادانی.\nنەمری بۆ یاد و ناوی خۆی و بەرقەراری بۆ ئامانجە پیرۆزەکانی.\nکۆمیتەی ناوەندیی حیزبی دێموکڕاتی کوردستان\nژمارە٧٧٩ی رۆژنامەی کوردستان بڵاوبووەوە\nتەرمی کاک جەلیل گادانی بەخاک سپێردرا (وێنە)


لێكەوتەكانی شانزەی ئۆكتۆبەر – رۆژنامه‌ی خه‌بات\nلێكەوتەكانی شانزەی ئۆكتۆبەر\nتەعریب،جارێكی تر، لە كەركووك و دەوروبەری، بەترسناكترین شێوە بەردەوامە، چونكە ئەمجارەهەم حكوومەت و هەم عەرەبی هاوردە و ناهاوردەش خۆیان بەسەركەوتوو دەزانن و وەكپاداشتی سەركەوتن سەیری دۆخی بەردەوام بوونی تەعریب دەكەن.\nسەدامو رژێمەكانی پێشوو هەوڵی خۆیاندا بۆ تەعریبی كەركووك و دەوروبەری، چونكە دەویسترابەگۆڕینی دیموگرافیا كەركووك بعەرەبێنرێت و كورد وەك كەمایەتی نیشان بدرێ، دیارەهیچ حسابێكیش بۆ توركمان نەدەكرا، چونكە حكوومەتی ئەوسای عێراق بەهیچ شێوەیەك دانیبەتوركمانەكاندا نەدەدەنا و بەعەرەبیان لەقەڵەم دەدان.\nپاشرووخانی رژێم و بەشداری كورد لەحكوومەت لە بەغدا، كورد چاوەڕوانی زۆری لەحكوومەتی نوێهەبوو كە بتوانێت بەزوویی ئەو هەموو زوڵم و زۆرەی لە كورد كرابوو بەیاسا كۆتایی پێبهێنێتو ماف بگەڕێنێتەوە بۆ بەرەی مافخوراوان و لەوپێناوەشدا بەپێی دەستووری نوێی عێراقیكۆمەڵێك خاڵ و بڕگە بۆ چارەسەری ئەوكێشەیە دەستنیشان كرا، بەڵام هەر زوو دەركەوتكە ئەمانیش لەسەر هەمان رێچكە دەڕۆن و بەردەوامی بەتەعریب و گۆڕینی دیموگرافیادەدەن، لەگەڵ ئەوەشدا هەر نەیانتوانی، هەرچەند ڕێگرییەكی سەختیان لەجێبەجێكردنی بڕگەكانیدەستوور داناو لەمپەریان خستە بەردەم، بەڵام نەیاندەتوانی بەردەوامی بەتەعریب بدەن.\nلەشانزەیئۆكتۆبەرەوە حكوومەتی عێراقی وەك سەركەوتووی جەنگ مامەڵە لەگەڵ دۆخی كەركووكدادەكات، هەر بەدانانی بریكاری پارێزگارو پێدانی هەموو دەسەڵاتەكانی پارێزگار كەئێستا بەئارەزووی خۆی دژی كورد بەكاری دەهێنێت تا گێڕانەوەی هەموو عەرەبەهاوردەكان كە قەرەبووش كراونەتەوە و تا دەگاتە دەركردنی كورد لەگوندەكان وزێدی خۆیانتا ئەوەی كە بەفەرمانی بریكاری پارێزگار ئێستا هیچ یارمەتیەك بەكوردانی ئەو ناوچەكوردیانە نادرێ، سەرباری ئەوەش حكوومەت سەبارەت بەپێدانی پێداویستی كشتوكاڵبەهەموو شێوەیەك پشتگوێیان دەخات، ئەویش هەر لەبەر ئەوەی نەتوانن زەویەكانیانبەكاربهێنن و لەمەودوا چۆڵی بكەن.\nئێستابەسەدان هەزار دۆنم زەوی كشتوكاڵی كورد لەژێر مەترسی لە ناوچووندایە كەدەبێتەمایەی ئاوارەبوونی تێكڕا خەڵكەكەی.\nرژێمیسەدام ملیۆنێك دۆنم زەوی كوردی لە كەركووك زەوتكرد و بەخشیی بە عەرەبی هاوردە، ئێستاپارێزگاری بەوەكالەت لەكەركووك پەیوەندی بەسەرەكهۆزە عەرەبیە هاوردەكراوەكانەوەدەكات كە بگەڕێنەوە سەر -بەحساب- زەوییەكانیانو بەوپێیەش كورد جارێكی تر لەزێدی خۆی ئاوارەبكرێ، ئەمەش یەكێكە لە »خێر و بێری« شانزەیئۆكتۆبەر كە داڕێژەران و و پشتیوانان وبێدەنگەكانی نێو خۆیان هەموو ئەو ماڵوێرانییە دەگۆڕنەوە بەتەنها پارێزگارێك كەسەربەخۆیان بێت و هیچی تر.\nبابه‌تی پێشوو ئەنجومەنی دادوەری بانگهێشتی پەرلەمانتارانی خولی پێنجەمی پەرلەمانی کوردستان ده‌كات\nبابه‌تی دواتر ڕۆژنامه‌ی خه‌بات 4-11-2018 ژماره 5625


رێكخه‌ری ژوری ره‌وه‌ندی كوردی بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان\nپێگەی کورد لە بەغدا بە تەنها بەوە بەهێز نابێت، کە هەندێک لە کەسایەتی بەهێز و پڕۆفیشوناڵ و ئاکادیمی ببنە پەرلەمانتار، یان هەندێک لە کادری دڵسۆز و مولتەزیمی حیزبە سیاسیەکانی هەرێم ببنە وەزیر و ڕاوێژکار و کارمەندی زێدە گرنگ لە دامودەزگاکانی حوکمڕانی لە بەغدای پایتەخت دا.!\nبەهێزبوونی پێگەی کورد لە بەغدا، پەیوەستە بە بەهێزبوونی پێگە و نەخشی پەرلەمانی هەرێمی کوردستان، لە سێکوچکەی دەسەڵاتەکانی(تەشریعی، تەنفیزی، قەزائی) حوکمڕانی هەرێمی کوردستان دا.\nئێمە چەندە لەهەرێم سەرکەوتو بین لە ئەزمونی حوکمڕانیەکی ڕەشید و نزیک لە بنەما سەرەکیەکانی دیموکراسیەت و ئازادی و فرەیی و یەکترقەبوڵکردن و شەفافیەت دا، هێندەی ئەو سەرکەوتنانە زیاتر، لە بەغدا پێگەو سەنگی سیاسی و فەرهەنگیمان قورستر دەبێت. پەرلەمانتارەکانمان باشتر ئەرکەکانی خۆیان جێبەجێ دەکەن.\nئەزمونی هەڵبژاردنی نوێنەرانی چین و توێژەکانی هەرێمی کوردستان بۆ پەرلەمان، وەکو یەکێک لە بنەما سەرەکیەکانی پرۆسەی دیموکراسی، چەندە پاک و دوور بێت لە تەزویر و پێشێلکاری، هێندە ناو و شکۆی هەرێمەکە لە ناوەند درەوشاوە و بەهێزتر دەبێت.\nپێگە و قورسایی ئێمە لە بەغدا هەر بە تەنها پەیوەست نییە بە کەموزۆری ژمارەی پەرلەمانتار و وەزیرەکانمانەوە، بەڵکو پێگەی ئێمە لە بەغدا پەیوەستە بە مێژوی خەباتی ئێمە دژ بە زوڵم و زۆرداری و دیکتاتۆریەتی ڕژێمە هەمە چەشنەکانی عێراقەوە، بەدیوێکی تردا، پەیوەستە بە ڕێژە و ژمارەی قوربانیەکانمانەوە بە درێژایی زیاتر لە نیو سەدە لە قوربانیدان.\nپێگەی ئێمە لە بەغدا کاتێک بەهێز دەبێت، کە مۆدێلی حوکمڕانیەکەمان نمونەیی بێت، ستایل و شێوازی کارکردنی پەرلەمانەکەمان نمونەی دەگمەن بێت لە تەشریع و مراقەبەی حکومەت و پەسەندکردنی بودجەدا. کاتێک ڕەوشو کەشوهەوای ئازادی و ئازادی ڕادەربڕین، لە ئاستێکی بەرز و مۆدێرندا بێت، ئەوسا نوێنەرانی هەرێم لە پەرلەمانی عێراق دەنگیان زوڵاڵ و پشت ئەستور دەبن بە نمونە جوانەکانی حوکمڕانی ڕەشیدی هەرێمەکەیان.\nپێگەی کورد لە بەغدا یان لەتاران و ئانکارا کاتێک بەهێز دەبێت، کە ئاستی زانستی زانکۆکانمان بچێتە ڕیزبەندی زانکۆ بەناوبانگە جیهانیەکان، کاتێک ئەو ناوەندانە پێویستیان بە توانا مرۆیەکانی ئێمە بێت. جێدەست و توانا زانستیەکانی پرۆفیسۆری زانکۆ وشارەزا و زانا و کارشناسی هەمەجۆری ئێمە لە بواری( فیزیک و کیمیا و فەلەکناسی و ماتماتیک و، ئای تی و تەکنەلۆژیای دیجیتاڵی) لە زانکۆ و ناوەندە زانستی و لێکۆڵینەوە هەمەجۆرەکانی بەغدا و تاران و ئانکارادا ڕەنگ بداتەوە.\nبۆیە گرنگە پرسیارێکی بونیادی لەمەڕ خۆمان و چارەنوسی خۆمان بە عێراقەوە بکەین؟\nچۆن دەتوانین لەم پەیوەندیە ئاڵۆز و پڕ لە کێشە و قەیرانەی عێراق ڕزگارمان بێت؟\nچۆن دەتوانین لەسەرەتای ئەم سەدەیەدا وا بکەین عێراق پەیوەست و گیرۆدەی توناکانی ئێمە بێت؟ نەک ئێمە چاوەڕوانی لوتفی ئەوان بین بۆ ناردنی جەردەیەک پارەی موچەی فەرمانبەران..!\nئایا کاتی ئەوە نەهاتووە ڕێگاکانی دیکە تاقی بکەیەنەوە بۆ ڕزگاربوون لە کۆتوبەندی پەیوەستبوون بە عێراقەوە؟\nئێمەی کورد وەک کەمینەیەکی زوڵملێکراو بەدرێژایی مێژویەکی پڕ لە کوشتن و جینوسایدکردن، ڕێگایەکی باشتر هەیە تاقیمان نەکردۆتەوە...\nڕێگاکەش ئەوەیە خۆمان چەکدار بکەین بە چەکی زانست و تەکنەلۆژیا، نەوە زیرەک و بە تواناکانمان بنێرینە زانکۆ گرنگ و مەزنەکانی جیهان.\nئەو نەوانە لە دواڕۆژێکی نزیکدا دەبنە شارەزا و زانا و پڕۆفیسۆری هەمەجۆری زانست و تەکنەلۆژیا...لە ئاستی جیهانیدا..\nئەگەر هەرێمی کوردستان بونیاد و ژێرخانی زانستی و ئابوری خۆی بەهێز بکات، بەمانایەکی تر هەرێم دامەزراوەکانی لە ڕوی زانستی و ئابوری و ئیداریەوە بباتە ڕێزی دامەزراوە جیهانی و گلوباڵیەکان، واتا پێگە و سەنگی زانگۆ و ئینستیتۆتەکانی ئێمە ببنە بەشێک لە مەنزومەی زانستی جیهانی.. ئەو کاتە جیهان بەگشتی و بەغدا و تاران و ئانکارا بە تایبەتی ناچار دەبن لە دەرگای ئێمە بدەن بۆ هاوکاری و یارمەتی.\nهەرێمی کوردستان وەک حکومەت و پەرلەمان ، وەک پرس و دۆزی نەتەوەیی کورد، تەنها بە چوونی دەیان پەرلەمانی دڵسۆز و زیرەک و بەتوانا و مولتەزیم پێگەی زۆر بەهێز نابێت..! چونکە ئێمە هەمیشە کەمینەین لە بەغدا، هەمیشە لە شەڕێکداین لەگەڵ عەقڵیەتێکدا کە بڕوای بە بنەماکانی دیموکراسەت و مافەکانی مرۆڤ نییە..!\nبۆیە باشترە بیر لە ڕێگا چارەیەکی تر بکەینەوە.. ئەویش بریتییە لە یەکڕیزی نێو ماڵی خۆمان، بەهێزکردنی خۆمان بە چەکی زانست و ئابوری و تەکنەلۆژیا.\nبە بەهێزکردنی دامودەزگاکانمان، بە چەسپاندنی بنەما سەرەکیەکانی حوکمی ڕەشید و دیمۆکراسی.\nئێمە لە دەساڵی داهاتودا سەرقاڵی ئەو پڕۆژە ستراتیژیە بین لە بونیاتنانی هەرێمەکەی خۆمان لە هەموو بوارەکاندا، بێگومان پێگە و هەژمونی سیاسی هەرێم لە بەغدا دەیان هێندەی ئێستا بەهێزتر و کاریگەر تر دەبێت...\nژمارەی پەرلەمانتارانی کورد لە بەغدا کەمیش بێت گرنگ نییە، گرنگ ئەوەیە دڵسۆز و بە ئاوەز و مولتەزیم بن.\nچارەسەری کێشە بونیادیەکانی ئێمەی کورد لە بەغدا لە نێو ماڵی خۆمانەوە دەستپێدەکات.\nنێو ماڵی خۆمان تۆکمە بکەین، دەستورێکی مۆدێرن و سەردەمیانە بنوسینەوە کە ببێتە چەتر و زامنی خۆمان و نەوەکانمان.\nحکومەتێکی بەهێز و ڕەشید و شەفاف دابمەزرێنین، کە بتوانێ خەونی قوربانیانی ئەنفال و سەرجەم شەهیدانی مێژوی قوربانیدانمان بکاتە پڕۆژەی ئاوەدانکردنەوەی وڵات و بنیاتنانی ژێرخانی ئابوری.\nئەو کاتە ئێمە هێندە بەهێز دەبین، کە پێویستمان بە بڕە پارەی بەغدا نابێت، رەنگە بەغدا پێوستی بە قەرز و کۆمەکی بانکە موعتەبەرەکانی هەرێم بێت بۆ بونیاتنانەوەی عێراقێکی باشتر لەم عێراقەی ئێستا.\n388 جار خوێندراوەتەوە


23:52 - 18 سەرماوەز 2718\nئاژانسی کوردپا: ٥ لاوی خەڵکی گوندی \_"نێ\_"ی مەریوان بۆ ژووری تاکەکەسی زیندانی ناوەندی شاری سنە ڕاگوێزران.\nئەم پێنج هاووڵاتییە کوردە بە تۆمەتی \_"هاوکاری لەگەڵ یەکێک لە حیزبە کوردییەکانی دژبەری حکوومەتی ئێران\_" دەسبەسەر و بۆ لێپرسینەوە، بۆ ئیدارەی ئیتلاعاتی شاری سنە ڕاگوێزراون.\nڕۆژی پێنجشەممە ٢٦ی ڕەزبەر، سێ هاووڵاتیی کورد بە ناوەکانی \_"بڕیار کاوە\_"، \_"موحسێن فەرەهمەند\_" \_"حەمید پەروازە\_"، خەڵکی گوندی \_"نێـ\_"ـی شاری مەریوان، لە لایەن هێزە ئیتلاعاتییەکانەوە دەسبەسەر و هەروەها ڕۆژی هەینی ٢٧ی ڕەزبەر، هێزە ئیتلاعاتییەکان، لاوێکی کوردیان بە ناوی \_"محەممەد پەروازە\_" تەمەن ٢١ کوڕی مەلاحوسێن خەڵکی گوندی \_"نێـ\_"ـی شاری مەریوان، دەسبەسەر کرد.\nڕۆژی یەکشەممە ٢٧ی خەزەڵوەر، \_"بڕیار کاوە\_" تەمەن ٢٥ ساڵ کوڕی ئەمین خەڵکی گوندی \_"نێ\_"ی مەریوان کە ڕێکەوتی ٢٦ی ڕەزبەر، لە لایەن هێزە ئیتلاعاتییەکانەوە دەسبەسەر کرا بوو، بۆ زیندانیی ناوەندی شاری مەریوان ڕاگوێزراوە و پاش ڕۆژێک لە گواستنەوەی بۆ زیندانی مەریوان بە دانانی بارمتە بە شێوەی کاتی، هەتا کاتی بەڕێوەچوونی دادگاییەکی لە گرتنگە ئازاد کرا.


د. کۆیار شێرکۆ پێش 3 هەفتە\nدانیێل كانمان، دەروونناس و ئابووریناسی بەناوبانگی ئیسرائیلی، خاوەنی خەڵاتی نۆبڵە. ناوبانگی لە جیهاندا، دەگەڕێتەوە بۆ ئەو تاقیكردنەوە و كارە مەزنانەی لە بواری بڕیاردان و بیركردنەوەی مرۆڤدا ئەنجامیداون. لە كتێبە بەناوبانگەكەیدا (بیركردنەوە، خێرا و خاو) تێڕوانینێكی نوێ بۆ بیركردنەوە و تێگەشتن و شێوازی بڕیاردان و ئەنجامگیری مرۆڤ دەخاتە ڕوو. بە جۆرێك شێوازی بیركردنەوەی مرۆڤ بەسەر دوو سیستمدا دابەش دەكات. سیستمی یەك و سیستمی دوو. سیستمی یەك كە تایبەتە بە بیركردنەوەی خێرا و یەكسەری مرۆڤ، بە بێ گەڕانەوە بۆ جۆرێتی و چەندێتی ئەو زانیاری و بۆچوونەی لە بەردەستییەتی، ئەنجامگیری دەكات. سیستمی دووش، سیستمێكی خاوترە و پێویستی بە كات و لێوردبوونەوە هەیە، بۆ ئەنجامگیری و بڕیاردان و تێگەشتن لە بابەتێك. بۆ نموونە، كاتێك دەڵێین، "ئایا توانا دەتوانێت ببێتە سەركردەیەكی باش؟ ئەو زۆر زیرەك و بەهێزە." تۆ یەكسەر بە بێ وردبوونەوە، وەڵام دەدەیتەوە، وەڵامەكەشت بەڵێیە. چونكە باس لە زیرەكی و بەهێزی توانا كراوە. سیستمی یەك بە بێ گەڕانەوە بۆ زانیاری تر و بە بێ وروژاندنی هیچ پرسیارێك لەسەر توانا، ئەنجامگیرییەكی خێرا دەكات و بڕیار دەدات. ئەمەش تەنها لەبەر هەردوو هاوەڵناوی زیرەك و بەهێز. ئەی چۆن بیرمان دەكردەوە گەر لە جێی ئەو دوو هاوەڵناوە، توندوتیژ و گەندەڵمان بەكار بهێنایە؟ ئەمە شێوازی كاركردنی سیستمی یەكە. بەڵام سیستمی دوو، وزەی زیاتری دەوێت و قورسترە بۆ مرۆڤ، كە چۆنێتی و چەندێتی بۆ گرنگە و ئەنجامگیری خێرا ناكات.\nیەكێك لەو دەستەواژە بەناوبانگانەی دانیێل كانمان لە كتێبەكەیدا دەیخاتە ڕوو، دەستەواژەی (ویزیاتی)یە، واتا (ئەوەی دەیبینیت، هەموو ئەوەیە كە هەیە) ڕاستە سیستمی دوو، كە سیستمێكی تەمەڵە، دەتوانێت بە شێوازێكی دەیبینیت، هەموو ڕەخنەگرانە و سیستماتیك لە بابەتێك بگات و بە دوای بەڵگەدا دەگەڕێت، بەڵام ئەمیش زۆرجار بە پشتبەستن بە زانیاری و میمۆرییە ئامادەكانی سیستمی یەك، ئەنجامگیری هەڵە دەكات. ئەمەش واتا سیستمی یەك، زاڵە بەسەر بیركردنەوەدا و زۆرجار كاریگەری لەسەر سیستمی دووش جێدەهێڵێت. لێرەوەیە ئەو دەستەواژەیە ڕوون دەبێتەوە، كە پێمان وایە ئەوەی دەیبینین یان ئەوەی دەیزانین هەموو ئەوەیە كە هەیە و لە مێشكماندا، جێی ئەو شتانە نابێتەوە كە نایزانین و ئەگەری ڕاستی و درووستی ئەو زانیارییانە و كاریگەریان بەسەر ئەوەی خۆمان دەیزانین دانانێین. ویزیاتی كار دەكات لە پێناو هۆشیاری ئاساندا (درككردنی ئاسان). وامان لێدەكات ئاسانتر باوەڕ بە دروستی دەستەواژەیەك بكەین. هەروەها یارمەتیمان دەدات لەوە تێبگەین كە بۆچی مرۆڤ خێرا بیردەكاتەوە. چۆنیش لە دنیایەكی ئاڵۆز و جەنجاڵدا، نیمچە زانیارییەكان و باوەڕه ناتەواوەكانمان وەك حەقیقەت دەبینین.\nلە دەروونناسیدا نموونەی زۆر هەن بۆ تێگەشتن لە (ئەوەی دەیبینیت، هەموو ئەوەیە كە هەیە) یان (ویزیاتی)ییەكەی كانمان. بۆ نموونە زیاد لە خۆ ڕازیبوون یان متمانەیەكی لە ڕادەبەدەر بە بۆچوون و تێڕوانینەكانمان. كاتێك مرۆڤ بیر لە بیر و باوەڕە جێگیر و نەگۆڕەكانی خۆی دەكاتەوە، زۆر دڵنیایە لەوەی بۆچوونەكانی دروستن و بەشێكی زۆری حەقیقەتی لایە. بۆ ئەمەش، چەندێتی و چۆنێتی ئەو بەڵگانەی ڕاستی بۆچوونەكانی ئەسەلمێنن گرنگ نین. ئەوەی گرنگە بۆ تاكێك، جۆرێتی گێڕانەوەی چیرۆكی بۆچوونەكانییەتی سەبارەت بەوەی كە دەیزانێت، تەنانەت گەر زۆر كەمیش بزانێت. ئێمە ناتوانین بیر لەو بەڵگەیە بكەینەوە كە هێشتا بەری نەكەوتووین، هێشتا نایزانین و ناتوانین بزانین كاریگەری لەسەر بە درۆ خستنەوەی بۆچوونەكەی ئێستامان چی دەبێت، چونكە نایزانین. واش دەزانین ئەوەی دەیبینین، هەموو ئەوەیە كە هەیە. ئاسانتریشە كە بەردەوام بین لەسەر ئەوەی باوەڕمان پێی هەیە بەردەوام بین و گومان بخەینە دەرەوەی سیستمی بیركردنەوەمان.\nنموونەیەكی تر بریتییە لە كاریگەری لە چوارچێوەگرتنی بۆچوونێك. بۆ نموونە حەقیقەتێكی زانستی، دەتوانرێت بە چەند شێوازێك بگوترێت. هەر شێوازێكی گوتنیش، كاریگەرییەكی جیوازی لەسەر هەستی مرۆڤ دەبێت. بۆ نموونە كاتێك پزیشكێكی نەشتەرگەری پێت دەڵێت، "ئەگەری ژیانت پاش مانگێك لەم نەشتەرگەرییە لە سەدا 90"ە زیاتر دڵنیا دەبێتەوە لە ئەنجامدانی نەشتەرگەرییەكە بە بەراورد بەوەی كە پێت بڵێت، "ئەگەری مردنت مانگێك پاش نەشتەرگەرییەكە لە سەدا 10یە" چونكە مرۆڤ بە خێرایی بیر لەوە دەكاتەوە كە خراوەتە بەر دەستی. گریمانەی ئەو شتانە دانانێت كە نایزانێت و پێی نەگوتراوە. واتا گرنگ نییە ڕێژەی زانیارییەكانت چەند كەمن، چەند بابەتێك هەبێت ئاگادارییان نەبێت و نەتخوێندبێتنەوە، ئەوەی كە دەیبینیت، وا دەزانی هەموو شتێكە. بەڵام لە ڕاستیدا، ڕەنگە باوەڕەكانمان بەرگەی هەموو ئەو بەڵگانە نەگرێت كە نایانزانین.


کوردیپێدیا - بهجت ابراهيم (باور روجدم)\n✌ بهجت ابراهيم (باور روجدم) | پۆل: شەهیدان | زمانی بابەت: 🇸🇦 عربي\nبهجت ابراهيم (باور روجدم)\nالاسم الحركي :باور روجدم\nالاسم الحقيقي :بهجت ابراهيم\nاسم الام :فاطمة\nاسم الاب :علي\nمكان الولادة :تل تمر\nمكان وتاريخ الاستشهاد :سري كانيه 23تشرين الثاني 2014\n1. 👁 بەهیجەت ئیبراهیم (باوەڕ ڕۆژدەم)\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (م. ب.)ەوە لە: Sep 14 2015 2:37PM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (م. ب.)ەوە لە: Sep 14 2015 2:37PM باشترکراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 29 KB Sep 14 2015 2:37PM م. ب.


خەڵکی قەندیل: پێویستە هەرێم و بەغدا هەڵوێستەکانیان دژی تورکیا بکەنە کردار – کوردی – RojNews.News\n27/07/2020 - 7:38:56 am\nدانیشتوانی بناری قەندیل، دژ بە بۆردوومانەکانی دەوڵەتی تورک داوای هەڵوێست دەکەن و ڕایدەگەیەنن، پێویستە حکومەتی عێراق و حکومەتی هەرێمی کوردستان، هەڵوێستیان لە قسەوە بگۆڕن بۆ کردار، دەشڵێن: هیچ دوژمنێک وەک تورکیا دڕندە نییە و خاکی عێراق بۆتە گۆڕەپانی یەکلاکردنەوەی ململانیی هێزەکان.\nبەردەوامی بۆردومان و داگیرکارییەکانی دەوڵەتی تورک بۆسەر باشوریی کوردستان و بە تایبەت بناری قەندیل، نیگەرانییەکانی خەڵک ڕۆژبەرۆژ زیاتر دەکات، لەو چوارچێوەیەدا دانیشتوانی گوندەکانی سنووری بناری قەندیل، بۆ ڕۆژنیوز دووان و نیگەرانیەکانیان خستەڕوو.\nئەستێ حەمەد، دانیشتووی گوندی خوبیانی بناری قەندیلە، سەبارەت بە بۆردوومانەکانی دەوڵەتی تورک، دەڵێت: لە تەمەنی منداڵیمەوە لە بیرمە قەندیل هەمیشە لە ژێر ڕەحمەتی بۆردوومانی دوژمنانی کوردستاندا بووە، بەڵام هیچ دوژمنێک وەک تورکیا دڕندە نییە و جیاوازی لەگەڵ هیچ کوردێکدا ناکات، بە هۆی بۆردوومانەکانی تورکیاوە ژیانمان زۆر لە مەترسیدایە شەو ڕۆژ خەومان نییە کاتێک بۆردوومان دەکرێت ژن و منداڵ هەمووی دەست دەکەن بە گریان و هاوار، ئێمە لە گوند باخچەمان درووست کردووە بە ڕۆژ خەریکی کاری کشتوکاڵین زۆر هیلاک دەبین، بە شەویش لە ترسی فڕۆکەکانی تورکیا خەومان لێناکەوێت.\nدایە ئەستێ، دەشڵێت: “هیوامان وایە حکومەتی عێراق و حکومەتی هەرێم سنورێک بۆ دەستدرێژییەکانی تورکیا دابنێن، ئەگەریش فرۆشراوین با بزانین؟”.\nئیسماعیل ڕەسوڵ، دانیشتووی گوندی سڵێیە، دەڵێت: چەند ڕۆژێک لەمەوبەر فڕۆکەکانی تورک نزیک باخچەکەمیان بۆردوومان کرد، زەرەر بە باخ و بەشێک لە پەرژینی دەوروبەری باخچەکەم کەوتووە، دەشڵێت: فڕۆکەکانی تورکیا ناو بە ناو بۆردوومانی بناری قەندیل دەکەن، ماوەی چەند ڕۆژ لەمەوبەر شوێنێکیان بۆردوومان کردووە کە کەسی لێنییە و جێگەی کشتوکاڵ و ئاژەڵدارییە و هیچ بنکە و بارەگەیەکی پارتی کرێکارانی کوردستانی لێنییە، تورکیا دژی گەلی کوردە، ئەگەر دژی کورد نەبێت خەڵکی مەدەنی ناکاتە ئامانج، هەرێمی کوردستان لە چوارچێوەی عێراقدایە، بۆیە پێویستە بەغدا هەڵوێستی هەبێت بەرامبەر بە سنور بەزاندنی تورکیا بۆ خاکی هەرێم، عێراقیش، پێویستە هەڵوێستەکان لە قسەوە بگۆڕێت بۆ کردار.\nمەلەک ئەحمەد، دانیشتوویەکی دیکەی بناری قەندیلە دەڵیت: هەر کاتێک لە لۆفەکانی کورتەک سەر دەکەوین و دێین بۆ بناری قەندیل ترس و دڵەراوێکمان هەیە بە هۆی بەردەوامی بۆردوومانەکانی تورکیا، تا ئێستا سەرمان سووڕ ماوە لەوەی کە بۆچی حکومەتی هەرێمی کوردستان و حکومەتی عێراق بێدەنگن، تاکەی سنوربەزاندنەکان بەردەوام بێت، بە داخەوە خاکی عێراق بۆتە گۆڕەپانی یەکلاکردنەوەی ململانیی هێزەکان، ئێستا تورکیا لە زاخۆوە تا برادۆست چەندین کیلۆمەتر هاتووەتە ناو خاکی هەرێمی کوردستان جگە لە گەریلا کەس هەڵوێستی نییە.


9/17/2019 12:08:00 PM 282 جار خوێندراوەتەوە\nئاستی ناوخۆیی هەرێمی هەرێمی کوردستان کە گرنگترین هۆکارە بۆ بەهێز بوونەوەی هەرێمی کوردستان لە ناوخۆی عێڕاقدا،هەوڵدان بۆ دروست کردنی کۆدەنگیەکی نەتەوەیی و نیشتیمانی،هەروەها هاندانی لایەنەکان بۆ نووسینەوەی دەستوورێکی هەمیشەیی بۆ هەرێمی کوردستان کە نەبوونی بۆشایەکی گەورەی دروست کردووە لە بواری یاسادانان و هەمووارکردنەوەی یاساکان،چونکە لە نەبوونی دەستوور لە هەردوو دۆخەکەدا بە ناچاری دەبێ بۆ دەستوری هەمیشەیی عێڕاق بگەڕێنەوە.\nلە سەر ئاستی عێراقدا سەرۆکایەتی هەرێمی کوردستان لەو قۆناغەدا بە ئاراستەی دەستگرتن بە مافە دەستوریەکانی گەلی هەرێمی کوردستان هەنگاو بۆ راستکردنەوەی هێلە گشتیەکانی سیاسەتی عێڕاق دەهاوێژێ کە ئێستا زۆرینەیەکی مەزهەبی بە گوێرەی بەرژەوەندیەکانی خۆیان ئاراستەی دەکەن و سوودی لێ دەبینن.\nلە سەر ئاستی هەرێمایەتیدا نێچیرڤان بارزانی کە لە ساڵانی رابردوو لە پێگەی سەرۆکایەتی حکومەتدا هەرێمی کوردستانی لە ناو هەموو ئاڵۆزیە هەرێمایەتیەکان و بەریەک کەوتنە سیاسی و سەربازیەکاندا توانی هەرێمی کوردستان وەک شوێنێکی ئارام و گەشەسەندو بهێڵێتەوە و پێشی بخات،لە پێگەت سەرۆکایەتی هەرێمی کوردستاندا بە بۆچوونی من دەست کراوەتر دەبێت کە دەرئەنجام بە بەهێزترکردنی پەیوەندی هەرێمی کوردستان بە وڵاتانی دەوروبەر تەواو دەبێ.\nلە سەر ئاستی نێودەوڵەتیدا هەرێمی کوردستان گرنگی تایبەتی خۆی هەیە کە وەک هەرێمێکی دیار لە هەبوونی دیموکراسی و پێکەوە ژیانی نەتەوە و ئاینەکان پەنجەی بۆ درێژ دەکرێ،هەروەها بۆتە پەناگەیەک بۆ هەموو ئەو پێکهاتانەی کە لە بەشەکانی دیکەی عێڕاق هەڕەشەی لە ناوبردن و سڕینەوەی ناسنامەیان لێ دەکرێ وەک کرستیانەکان و مەندائیەکان.\nهەروەها هەرێمی کوردستان وەک ناوچەیەکی گەشەسەندوو جێگای چاوی کۆمپانیا وەبەرهێنەرەکانی جیهانە،سەرەڕای ئەوانەش هەڵکەوتەی جیۆپۆلۆتیکی هەرێمی کوردستان بۆ کۆمەڵگای نێودەوڵەتی گرنگی زۆری هەیە بۆیە لەو ڕووەشەوە دەرفەتی بەرەو پێشەوەچوون و بزاڤی زیاتر لە بەردەم سەرۆکایەتی هەرێمی کوردستاندا هەیە،لە چەند مانگی داهاتووشدا ئەو لایەنە زیاتر وەدیار دەکەوێتەوە و هەولێر وەک پایتەختێکی گرنگی ناوچەکە دەبێتەوە بەشێک لە بزاڤی هەرێمایەتی و نێودەوڵەتی.\nشەڕی داعش و هاتنی نزیکەی دوو ملیۆن ئاوارە لە سوریا ورۆژهەڵاتی کوردستان و ناوەڕاستی عێڕاق بۆ هەرێمی کوردستان هەروەها بادانەوەی بەغدا لە مافە دەستوریەکانی خەڵکی کوردستان و بڕینی بودجە و موچە هەرێمی کوردستانی توشی دۆخێکی نەخوازراو و خراپ کرد کە رووی لە هەر وڵاتێکی دیکە کردبا توشی داڕوخان و لێک هەڵوەشانەوە دەبوو.بەڵام هەرێمی کوردستان بە لێزانی و کارزانی نێچیرڤان بارزانی و ئەو ستافەی کاریان لەگەڵ دەکرد توانی ئەو قۆناغە تێبپەڕێنێ و قەوارەی دەستووریی هەرێمی کوردستانیش لە مەترسی بپارێزێ.\nسەرۆکایەتی هەرێمی کوردستان کاری هەرە لە پێشینەی بە ئاگا هێنانەوەی زۆرینەی دەست رۆیشتووی عیڕاقیە لە بەغدا لە مافە دەستووریەکانی گەلی هەرێمی کوردستان،هەروەها کارکردنە بۆ بە‌هێزترکردنی پێگەی هەرێمی کوردستان لە نیو کۆمەڵگەی نێودەولەتیدا،نێچیرڤان بارزانی بە هەبوونی ئەزموونێکی دەوڵەمەند لە بواری دبلۆماسی و دروست کردنی پەیوەندی و دۆزینەوەی رێگای لێکتێگەیشتن لەگەڵ رکابەرەکانی هەروەها بە هەبوونی پاڵپشتیەکی بەهێزی سەرۆک مەسعود بارزانی ئەو دەرفەتە بۆ هەرێمی کوردستان دەڕەخسێت و لە جاران بەهێزترەوە لە هاوکێشە سیاسی و ئابووریەکانی ناوچەکە بەشێکی گرنگ دەبێت.\nبە دڵنیایەوە لەمپەر و کۆسپی زۆر دێنە پێشی و دژایەتی کردنی هەرێمی کوردستان و هەوڵدان بۆ دەستەمۆکردنی یان لەناوبردنی لەلایەن بەغدا و هەندێک وڵات و لایەن لە جاران رەنگە توندتر بێت بەڵام مەرج نیە ئەوەیان وەک جاران بۆ بچێتەسەر.


کوردیپێدیا - بەر لە ڕاپرسی، دەبێ چی بکەین لە کەرکوک؟\n📖 بەر لە ڕاپرسی، دەبێ چی بکەین لە کەرکوک؟ | 🏷 پۆل: کورتەباس | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nبەر لە ڕاپرسی، دەبێ چی بکەین لە کەرکوک؟\nپرۆفیسۆر جەبار قادر\nدوای ڕووداوەکانی نۆی حوزەیرانی ئەمساڵ، بارێکی نوێ لە عیراق و باشوری کوردستان هاتە کایەوە. ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی هەرێمی کوردستان، کە بابەتی مادەی سەد و چل بوون، لە لایەن هێزەکانی پێشمەرگەوە ئازاد کران. بە بۆنەی ئەم ڕووداوانەوە باس و خواسی ئەم مادەیە دیسان سەری هەڵدایەوه. یەکێ لەو بابەتانەی باسیان لێوە دەکرێت، پرسی ڕاپرسییه.  باسکردنی ڕاپرسی لە سەر دوا ڕۆژی ئەو ناوچانه، بە جۆرێک لە جۆرەکان داننانە بە مادەی سەد و چلدا. لێرەدا کە باس لە کەرکوک دەکەین، مەبەستتمان هەموو ئەو ناوچانەیه، چونکە کەرکوک سیمبولی هەموویانە و لە هەمان کایشدا کرۆکی کێشەکانە. \nپێدەچێ زۆر کەس لەو باوەڕەدا بن کە پەنابردنە بەر ڕاپرسی شێوازێکی دەستوری و دیموکراتییە و ڕێگە لە هەندێ ئاڵۆزی نێوخۆیی و دەرەکی دەگرێت کە لە پرسی چارەسەرکردنی دۆزی کەکرکوکدا دەتوانن بێنە ڕێمان و ڕەنگبێ یارمەتیدەر بێت بۆ گەیشتنی کورد بە مافەکانی لەو ناوچانە. هەڵوێستمان هەرچۆنێک بێت لە مەڕ مادەی سەد و چڵ، ناچارین لە گەڵ ئەم بۆچوونەدا هۆشمەندانە هەڵس و کەوت بکەین. ڕاپرسی یەکێکە لە پایە سەرەکییەکانی مادەی سەد و چل لە دوای ئاساییکردنەوە و سەرژمێری. نوێنەرانی کورد لە بەغدا ڕەزامەندییان لە سەریان داوە و لە دەستوری عیراقدا جێگیریان کردوون.\nئێستا کە ئەم ناوچانە کەوتوونەتەوە دەستی کورد و بەر لەوەی باسی ڕاپرسی بکەین، پێویستیمان بە کۆمەڵی هەنگاو هەیە، کە دەتوانن واتایەک ب‌بەخشن بە ڕاپرسی و مافەکان بگەڕێننەوە بۆ خاوەنەکانیان.\nپێموایە خاڵی هەرە گرنگ و کەلێنی هەرە گەورە لەم بوارەدا نوێنەرایەتیکردنی خەڵکی ئەو ناوچانەیه. دانیشتوانی ئەو ناوچانە بەشدارییان لە هیچ یەکێک لە هەڵبژاردنەکانی هەرێمی کوردستاندا نەکردووەو ئەو دەزگا شەرعییانەی ئەوڕۆ لە کوردستان دەسەڵات بەڕێوە دەبەن، ناتوانن ئیدیعای ئەوە بکەن، کە ئەوان نوێنەرایەتی خەڵکی ئەو ناوچانه دەکەن و لە سەر ناوی ئەوان دەتوانن بڕیار لە چارەنووسیان بدەن. کاربەدەستانی هەرێم قەت بیریان لەوە نەکردەوە جۆرە نوێنەرایەتییەک لە دانیشتوانی ئەو ناوچانە لە دەرەوەی چوارچێوەی حیزبایەتی دروست بکەن بۆ ئەوەی لە ڕۆژێکی وەکو ئەوڕۆدا بەکاری بێنن بۆ ئەوەی ڕەوایەتی زیاتر بدەن بە داواکارییەکانی کورد. هەڵبەتە هەموو کوردو کوردستانییەک مافی ئەوەی هەیە لە سەر دواڕۆژی ئەم ناوچانە قسەی هەبێ، بەڵام بەر لە هەر کەسێ مافی دانیشتوانی ئەو ناوچانایە بڕیاڕ لە شێوازی بەڕیوەبردنی خۆیان بدەن، هەڵبەتە لە چوارچێوەی کوردستانێکی ئازاددا. لێرە دروشم و دروشمبازی دادی کەس نادات. ئەوڕۆکە لە کوردستان نەریتێکی ئەوەندە خراپ دروست بووە، بچووکترین پلە و پایەی بەڕێوەبەرایەتی نادرێت بە کەسێک خەڵکی " دەڤەرەکە" و کوڕی خێڵ و عێڵەکە نەبێت. تەنها لە پرسی کەرکوکدا کاربەدەستانی کورد زۆر حاتەمییانە و نەتەوەییانە بیردەکەنەوە و دۆسێی کەرکوک ڕادەستی کەسانێک دەکەن کە کەمترین زانیارییان لە سەر کەرکوک نیە و ڕۆژێک لە ڕۆژان لەو شارە ژیانیان بەسەر نەبردووە.\nڕەنگبێ کەسانێک هەبن بڵێن، ئەی ئەنجومەنی پارێزگای کەرکوک کە زۆرینەی ئەندامانی کوردن، نوێنەرایەتی خەڵکەکەی ناکات. بەداخەوە دەبێ بڵێین ئەو ئەنجومەنە زیاتر لە پێنج ساڵە کاتەکەی بەسەرچووە و نەتوانراوە هەڵبژاردنێکی نوێ بکرێت. ئەو ئەنجومەنە بە قانونێک کار دەکات کە لە هیچ شوێنێکی دیکەی عیراق و هەرێمی کوردستان کاری پێناکرێت. ئەمە گوناهی ئەندامانی ئەو ئەنجومەنە نیە، بەڵکو ئەمە ئەنجامی ئەو سیاسەتە دژ بەکوردەیە کە کاربەدەستانی عەرەبی عیراق لە ماوەی دە ساڵی ڕابردوودا خەریکی جێبهجچیکردنی بوون.\nدامەزراندنی نوێنەرایەتییەکی ڕاستەقینەی دانیشتوانی ئەو ناوچانە کارێکی پێویستە و ناکرێت دوابخرێت. ئەمە بانگەشە نیە بۆ هەڵوەشاندنەوەی ئەو دام و دەزگایانەی هەن، بەڵکو دەکرێ بۆ بەهێزکردن و پشتیوانیکردنیان بەکار بهێنرێت. ئەم نوێنەرایەتییە چۆن دروست دەکرێت و دادەمەزرێ، ئەوە بابەتێکی دیکە و دەکرێت حکومەتی هەرێمی کوردستان ژمارەیەکی زۆر لە کەسایەتی و نوێنەرانی ڕاستەقینەی دانیشتوان بە هەموو پێکهاتەکانیانەوە بۆ کۆنگرەیەک بانگهێشت بکات و داوایان لێبکات لە سەر باری ئەوڕۆ و دواڕۆژی ناوچەکانیان وتووێژ بکەن و ڕاوێژیان پێ بکات و لە سەر کۆمەڵێ بڕیاڕ ڕێکبکەون و نوێنەرایەتییەک بۆ خۆیان دەستنیشان بکەن بۆ بڕیاردان لە سەر دواڕۆژی ناوچەکانیان. ئێستا ڕەوشەکە لە هەموو کاتێ لەبارتره بۆ کارێکی لەم جۆرە، چونکە خەڵکی ئەو ناوچانە هەڕەشەیان لە سەرە و ڕاستییەکانیان بۆ دەرکەوتووە و بەشێکیان هاتوونەتە سەر ئەو باوەڕەی کە چارەنووس و دواڕۆژیان لە تەک کوردایە. هەڵبەتە ئەمە دەبێت ئامادەکاری باشی بۆ بکرێت و کۆنگریەکی ڕاستگۆیانە و ڕاستەقینە بێت و دوور بێت لە میهرەجان و فستیڤال کە بووەتە باو لە کوردستان.\nلە بارەی ئاساییکردنەوەوە ئەوەی تا ئێستا کراوە ئەوەیە کە ئەو عەرەبە هاوردانەی هێنرابوون بۆ تەعریبکردنی کوردستان و پارە و زەوی و پلە و پایەیان لە لایەن ڕژێمی بەعسەوە پێ بەخشرابوو، جارێکی دیکە بە بیست ملیۆن دینار و پارچەیەک زەوی لە پارێزگاکانی پێشووییان " قەرەبوو" کراونەتەوە و ئەوجاش زۆربەیان نەچوونەتەوە. کوردی ڕاگوێزراو دەرکراویش بە دە ملیۆن دینار " قەرەبوو" کراوەتەوە. کردەوەی وا تەنها لە ولاتی نادادپەروەری وەکو عیراق دەتوانێت ڕوو بدات. لەم بارەیەوە دەتوانین بڵێین پرۆسەکە هەنگاوێک بۆ پێشەوە و دوو هەنگاو بۆ دواوە بووە. سەرباری عەرەبی هاوردە، دەیان هەزار عەرەبی دیکە لە ژێر پەردەی شەڕی مەزەبی و هەندێکیشیان بە هان و پشتگیری دارایی گروپە شۆڤینی و توندڕەوەکانی عەرەب ماڵ و موڵکیان لە کەرکوک کڕیوە و بوونەتە بنکەی تاوان و تیڕۆر لەو شارە و ئەمن وئاسایشی دانیشتوانیان تێکداوە. هەموو ئەوانەی بە پێی مادەی سەد و چل دەبوایە بگەڕێنەوە پێویستە مەرجەکانیان بەسەردا بەسەپێنرێت و ئەوانەشی بە ناوی ئاوارەوە هاتوون پێویستە کەمپی تایبەتیان بۆ دروست بکرێت و لە ژێر چاودێری توندی هێزەکان ئاسایشدا بن.\nڕاستکردنەوەی هاوسەنگی لە فەرمانگە و دەزگا گشتییەکاندا، هەنگاوێکی گرنگە بۆ گەڕانەوەی مافەکان بۆ خاوەنەکانیان. لە کاتێکدا عەرەبی هاوردە لە هەموو لایەکی عیراقەوە دەهێنران و لە فەرمانگەکاندا پلە و پایەییان پێ دەبەخشرا، چەندین وەچەی کورد بە حەسرەتی ئەوەوە بوون لە شارەکەی خۆیاندا کارێکیان دەسبکەوێ. بەهەزاران مامۆستا و دەرچووانی زانکۆ و سەدان هەڵگری بڕوانامەی باڵا ناچار بوون لە شارەکانی دیکەی کوردستان و عیراق کار بکەن، دوای دەیان ساڵ ژیان لەو شارانە ئەستەمە بتوانن بە یەکجاری بگەڕینەوە بۆ کەرکوک. لەم چەند سالەی دوای ڕووخانی ڕژێمیش کاربەدەستانی بەغدا بە بەردەوامی کارمەند و فەرمانبەری نوێی عەرەبیان دەناردە ئەم ناوچانە و بەهەزاران گەنجی کوردیش بە بێ کار و دامەزراندن مانەوە و دوور لە پسپۆری و شارەزاییان کار دەکەن.\nخاڵێکی دیکەی ئاساییکردنەوە گەڕانەوەی ئەو ناوچانەیە کە ڕژێمی بەعس لە کەرکوکی دابڕیبوون و لکاندبوونی بە پارێزگاکانی دیکەوە (خورماتوو بۆ سەر تکریت، کفری بۆ سەر دیاله، چەمچەماڵ و کەلار بۆ سەر سلێمانی و پردێ بۆ سەر هەولێر). ئەم ناوچانە ئەوڕۆ هەموو لە ژێر دەسەڵاتی کورددان، ئەنجومەنی قەزاکان و ئەنجومەنی پارێزگای کەرکوک دەتوانن بە ڕەسمی داوا بکەن، ئەم قەزایانە بگەڕێنەوە سەر کەرکوک و ئەوانەی لە ژێر دەسەڵاتی حکومەتی هەرێمن بخرێنەوە سەر کەرکوک بە فەرمی و ئەوانی دیکەش بە کردەیی. تا ئێستا بەرپرسانی کورد هیچیان لەم بارەیەوە نەوتووە و نازانین پاکانەیان بۆ دواخستنی ئەم کاره چیە. ئەنجومەنی پارێزگای کەرکوکیش هەڵوێستی لەم بارەیەوە ڕوون نیە.\nبە بێ سەرژمێرییەکی گشتی لە ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی هەرێم، کە پایەی دووەمی مادەی سەد و چلە، نازانین ژمارەی دانیشتوانی ئەو ناوچانە چەندە. کێ کەرکوکییە و کێ کەرکوکی نیە، کێ مافی هەیە لە ڕاپرسیدا بەشداری بکات و کێ مافی نیە. کێ ڕاپرسییەکە دەکات. ئایە هەر بە خۆمان دەیکەین؟ یا پەنا دەبەینە بەر ڕێکخراوە نێونەتەوەییەکان، کە ماوەیەکی زۆریان پێدەوێ بۆ ئەوەی ئامادەکاری بۆ بکەن و ئەنجامی بدەن، ئەگەر قایل بن بەوەی کە بیکەن؟. ئەمانە و دەیان پرسیاری دیکە وەڵامیان لای کەس ڕوون نیە.\nلە کەرکوک و هەموو ناوچەکانی دیکەی دەرەوەی هەرێمی کوردستان کارێکی زۆر چاوەڕوانی کورد دەکات، پێویستە پەلەیان لێبکرێت و کۆمەڵێ ڕاستی لە سەر زەوی ئەو ناوچانە بەرجەستە بکرێن و لە سەر هەندێ شتی بچووک ئاسۆی ڕووناکمان لێڵ نەکرێت.\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Mar 15 2016 10:43AM تۆمارکراوە


پەیامی سەرۆك بارزانی لە یادی شەست ساڵەی هەڵگیرساندنی شۆڕشی مەزنی ئەیلوول\nشۆڕشی مەزنی ئەیلوول بە ڕابەرایەتیی جەنابی بارزانیی نەمر گەورەترین شۆڕشی سیاسی و چەكداری و سەرتاسەریی گەلی كوردستان بوو لە پێناو مافە نەتەوەیی و مەدەنییەكانی گەلی كوردستان. شۆڕشی ئەیلوول ئیرادە و بڕوابەخۆبوونی بۆ مرۆڤی كورد گەڕاندەوە و بوو بە بنەمایەكی بەهێزی سیاسی و فكری و جەماوەری بۆ خەباتی ڕزگاریخوازی گەلی كوردستان لەدژی ستەم و داگیركاری.\nشۆڕشی ئەیلوول شۆڕشێكی ڕەسەن و خۆماڵیی كوردستان بوو كە تێیدا هەموو چین و توێژەكانی كۆمەڵگەی كوردستانی لە نەتەوە و ئایینە جیاجیاكان، لە هەموو ناوچەكانی كوردستان بەیەكەوە پاڵپشتی هێزی پێشمەرگەی كوردستان بوون و، بۆ یەك ئامانجی پیرۆز خەباتیان كرد. هەر ئەمەش بوو بە هۆی ئەوەی سەروەری و مێژوو و دەستكەوتی گەورە بۆ گەلی كوردستان تۆمار بكرێن و لەسەر ئاستی ناوچەكە و جیهان دەنگ بداتەوە.\nهەموو ئەو دەستكەوت و تێكۆشان و گەشەی سیاسیەی لە كوردستاندا هاتووەتە دی درێژكراوەی قوربانیدان و تێكۆشانی ڕۆڵەكانی گەلەكەمانە لە شۆڕشی ئەیلوولدا. بۆیە وانە و بەهاكانی ئەو شۆڕشە مەزنە دەبێ بۆ هەموومان بە بەرزی بمێننەوە و ببنە ڕووناكی ڕێگەی داهاتوومان.\nلە یادی شەست ساڵەی هەڵگیرساندنی شۆڕشی ئەیلوولدا، ڕێز و پێزانینم هەیە بۆ هەموو ئەو قارەمان و خەباتگێڕانەی ماندوونەناسانە لە شۆڕشی ئەیلوولدا ڕۆڵیان هەبووە و قوربانیان داوە، چ ئەوانەی لەناوماندا نەماون و ئەوانەی كە هێشتا لە ژیاندا ماون.\nلەو یادە پیرۆزەدا هەزاران سڵاو لە گیانی پاكی شەهیدانی شۆڕشی ئەیلوول و هەموو شەهیدانی ڕێگەی ئازادی.\n١١ ئەیلوول ٢٠٢١


به‌رپرسی په‌یوه‌ندییه ده‌ره‌وه‌ییه‌کانی پارتی یه‌کێتی دیموکرات ( په‌یه‌ده) له ئه‌وروپا داخستنه‌وه‌ی سنور پشتڕاست ده‌کاته‌وه و ده‌ڵێت هه‌ندێک له ڕێکخراوه سیڤیڵیه‌کان له هه‌رێمی کوردستانی عێراقه‌وه ئاگاداریان کردونه‌ته‌وه که 95 تۆن که‌ره‌سته و کۆمه‌کی مرۆڤانه ئاماده‌ن به‌ڵام ڕێگه نادرێت له سنوره‌وه بگاته ناوچه کورد نشینه‌کانی سوریاوه و وه‌ک زوهات کوبانی ده‌ڵێت "گرتنی سنور له ئێستادا که هێرش ده‌کرێته سه‌ر کورد له سوریادا به شێوه‌یه‌ک له شێوه‌کان پشتیوانیه‌کی ناڕاسته‌وخۆیه له‌و هێرشانه".\nزوهات کوبانی ده‌ڵێت له‌گه‌ڵ یه‌که‌م ڕۆژی جه‌ژنی قورباندا یه‌کینه‌کانی پاراستنی گه‌ل (یه‌په‌گه) بڕیاری ئاگربه‌ستی تاک لایه‌نه‌ی دا به‌ڵام تێرۆریستانی جه‌بهه‌تولنوسره و ده‌وڵه‌تی ئیسلامی له عێراق و شام هه‌ر له‌م جه‌ژنه‌دا هێرشه‌کانیان ده‌ستپێکرده‌وه بۆسه‌ر کوردی سوریا له ناوچه‌کانی عه‌فرین و چل ئاغا.\nبه‌ڕێز کوبانی ده‌ڵێت تێرۆریستان شکستیان هێناوه له هێرشه‌کانیاندا و یه‌کینه‌کانی پاراستنی گه‌ل توانیویانه ده‌ست به‌سه‌ر تانکێک و ژماره‌یه‌کی زۆری چه‌کدا بگرن و ده‌شڵێت به‌پێی دواترین زانیاری که پێی گه‌یشتووه 19 تێرۆریست و ئه‌میرێکی ئه‌و ڕێکخراوه تێرۆریستیانه‌ش به دیل گیراون.\nبه‌رپرسی په‌یوه‌ندیه ده‌ره‌وه‌ییه‌کانی په‌یه‌ده له ئه‌وروپا باسی له زیانه گیانیه‌کانی یه‌کینه‌کانی پاراستنی گه‌ل (یه‌په‌گه) نه‌کرد.\nبه‌ڵێن ساڵح وتووێژی له‌گه‌ڵ زوهات کوبانی کردووه.\nوتووێژ له‌گه‌ڵ زوهات کوبانی


لێكۆڵینه‌وه‌كان: هاوڕێیه‌تی فه‌یسبوك رووكه‌شییه\n21/2/2018 11:28 AM\nهاوڕێیه‌تی له فه‌یسبوكدا واتای ئه‌و هاوڕێیه‌تیه ناگه‌یه‌نێت كه به‌شێوه‌یه‌كی روبه‌ڕوو له جیهانی راسته‌قینه‌دا بوونی هه‌یه، به‌پێی نوێترین توێژینه‌وه‌یه‌ش زۆرینه‌ی هاوڕێیه‌تی ئه‌و تۆڕه رووكه‌شیه.\nله‌وباره‌یه‌وه (م.روبین دونبار) مامۆستای ده‌روونناسی له زانكۆی ئۆكسفۆرد ده‌رباره‌ی توێژینه‌وه‌كه‌ی ده‌ڵێت: توێژینه‌وه‌كه باسی ئاستی په‌یوه‌ندی هاوڕێیه‌تی كردووه له فه‌یسبوك و له ده‌ره‌وه‌ی فه‌یسبوكیشدا، هه‌ركه‌سێك له تۆڕی كۆمه‌ڵایه‌تی فه‌یسبوكدا 150 هاوڕێی هه‌یه، به‌ڵام له توێژینه‌وه‌كه‌دا ده‌ركه‌وتووه 15 كه‌سیان هاوڕێی راسته‌قینه‌ن، ته‌نها 5 كه‌سیشیان ده‌توانرێت وه‌ك هاوڕێی راسته‌قینه هه‌ژماربكرێن.\nمامۆستا دونبار دهشڵێت: ئه‌م توێژینه‌وه‌یه ئه‌و راستییه ده‌رده‌خات كه په‌یوه‌ندی هاوڕێیه‌تی پێویستی به بینینی روبه‌ڕوو هه‌یه، ئه‌میش له‌پێناو به‌رده‌وامیدان به‌و هاوڕێیه‌تییه.\nئه‌م توێژه‌ره له به‌شێكی تری لێدوانه‌كه‌یدا ئه‌وه‌ش ئاشكرا ده‌كات كه هاوڕێیه‌تی فه‌یسبوك به‌ره‌و ته‌وابوون و هه‌ڵوه‌شانه‌وه ده‌چێت كاتێك ئه‌و تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه بوونی نابێت له‌نێوانیاندا، له‌وه‌یه ئه‌م تۆڕه بۆ ئه‌وه دانرابێت تا رێگری بكات له كه‌مبوونه‌وه‌ی ئه‌م هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌یه‌دا، به‌ڵام ئه‌مكاره سه‌ركه‌وتوو نابێت و هاوڕێیه‌تییه‌كه به‌رده‌وام نابێت له‌كاتی نه‌بوونی تۆڕه‌كه‌دا.\nله كۆتاییدا هاوڕێیانی فه‌یسبوك ده‌كات به سێ به‌شه‌وه: به‌شی یه‌كه‌م 5 هاوڕێن گرنگی ده‌ده‌ن به لایه‌نه‌كانی ژیانت، به‌شی دووه‌م 15 هاوڕێن كه گرنگی ده‌ده‌ن به بابه‌ته بڵاوكراوه‌كانت له‌سه‌ر فه‌یسبوك. به‌شی سێیه‌میش ئه‌و كه‌سانه‌ن كه هیچ ده‌ورو كاریگه‌رییه‌كیان نیه.\nخاك – س/ الان


ڕیفۆرمى خوێندنى تەکنیکى لەزانکۆ پۆلیتەکنیکییەکانى کوردستان ڕاگەیەندرا | وزارة التعليم العالي والبحث العلمي\nڕیفۆرمى خوێندنى تەکنیکى لەزانکۆ پۆلیتەکنیکییەکانى کوردستان ڕاگەیەندرا\nوەزیرى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى ڕایگەیاند: ململانێی هەرە گەورەی سەدەی بیست و یەک بریتی دەبێت لە شەڕی دەستەبەرکردنی دەرفەتی کار، ئێمەش وەک دامودەزگاکانی خوێندنی باڵا لەبەردەم ئەرک و ئۆباڵی مێژوویدا دەبین، خۆمان بەبەرپرسیار دەزانین بەرامبەر نەوەکانمان.\nئەم وتانەى د.یوسف گۆران وەزیرى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى لەمیانەى مەراسیمى ڕاگەیاندنى (ڕیفۆرمى خوێندنى تەکنیکى لەزانکۆ پۆلیتەکنیکییەکانى کوردستان) دا هات، کە ئەمڕۆ چوارشەممە (29/8/2018) بەئامادەبونى د. عمرو عزت سلامه ئه‌مینداری گشتیی یه‌كێتیی زانكۆكانی عه‌ره‌ب و، وه‌فدی هاوڕێی و، ڕاوێژکارانى وەزارەت و بەڕێوەبەرانى گشتى و سەرۆکى زانکۆ حکومى و تایبەتییەکانى کوردستان لەهۆڵى هۆتێل ڕۆتانا لەشارى هەولێر بەڕێوەچوو.\nلەدەستپێکى وتەکەیدا وەزیرى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى لە وتەکەیدا ڕایگەیاند: ئەمڕۆ بەرهەمى پڕۆژەیەکى زیندووى وەزارەتى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى له زانکۆ پۆلیتەکنیکیه‌كانی هەرێمى کوردستان دەچنینەوە، ئەم ڕێوڕەسمەمان تایبەتە بە ڕاگەیاندنى ڕێفۆرمى خوێندنى تەکنیکى لە هەرێمەکەمان.\nد.یوسف گۆران وتیشى: خوێندنى پیشەیى و تەکنیکى لە دیبەیتە گەرمەکانى چوار ساڵى ڕابردووى وەزارەتەکەمان بووە، بۆیه لەسەرەتاى دەستبەکاربوونیشمان تا ئێستا بەهاوکارى زانکۆ پۆلیتەکنیکیەکان و هاوکارە نێودەوڵەتییەکان زۆر بەوردى هەڵسەنگاندنى بابەتیانەمان بۆ پڕۆسە و سیستمى خوێندنى تەکنیکى ئەنجامداوە، و گفتوگۆى وردمان دەربارەى هێڵەگشتییەکانى گۆڕانکارى لەخوێندنى تەکنیکى کردووە، وتیشى: لەم پڕۆژەیەشدا ژمارەیەک دامودەزگا و ڕێکخراوى جیهانى تێڕوانین و سەرنجى خۆیان پێشکەش کردووین، لە ئاکامدا بڕیارمان دا لیژنەیەکی بالا بۆ دیراسەکردن و بڕیاردان لەسەر ریفۆرمی خوێندنی تەکنیکی پێک بهێنین.\nوەزیرى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى وتیشى سوپاسی زۆرى ئەم لێژنەیە دەکەم، کە توانیان بەوپەری لە خۆبردوویی و بەبێ وچان کارەکانی خۆیان ئەنجام بدەن و پڕۆژەیەکی زانستی و گونجاو بۆ ریفۆرمی خوێندنی تەکنیکی گەڵاڵە بکەن.\nلەبارەى پڕۆژەکەش د.یوسف گۆران ئەوەى ڕاگەیاند کە: جێگه‌ی خۆشحاڵییە ئەم پڕۆژەیە هەمەلایەنەو زۆربەی بوارەکانی خوێندن لە زانکۆ پۆلیتەکنیکیەکان دەگرێتەوە، بە تایبەت رێکخستنەوەی پرۆگرامەکانی خوێندن و گونجاندنی لەگەڵ پێداویستییەکانی بازاڕی کارو گەشەکردنی ئابووری هەرێمی کوردستان، هەروەها گرنگیدان بەو کارامەییانەی کە دەرفەتی کارکردن بۆ کادیرانی ناوەندی و تەکنیکی دەرەخسێنێت. ئەوەشى ڕوون کردەوە کە لەهەمان کاتدا بەپێی ئەم بەرنامەیە لەمەودوا سیستەمی خوێندن لە سەرجەم زانکۆ پۆلیتەکنیکیەکان لە رووی پرۆگرام و یەکەکانی خوێندن و ئاکامەکانی پرۆسەی خوێندن و فێرکردن و راهێنان بە تەواوەتی پەیڕەوی سیستمی بۆڵۆنیا دەکات و بابەتەکانی فاوندەیشن و زمانی ئینگلیزی و سۆفت سکڵ لە پاڵ خوێندن و راهێنان و دروست کردنی کارامەییە تەکنیکیەکان دەبێتە خەسڵەتی نوێی خوێندنی تەکنیکی لە زانکۆکانی کوردستان.\nلەبارەى بڕوانامەى زانکۆ پۆلیتەکنیکیەکانیش وەزیرى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى وتى: ئاستەکانی پێدانی بڕوانامەی پیشەیی گۆرانکاری بنەڕەتییان بەسەردا دێت، بەجۆرێک ئەم سیستەمە بتوانێت کادیری ناوەندی و تەکنیکی خۆماڵی بۆ بازاڕی کار ئامادە بکات، لەهەمان کاتدا ڕێچکەی تەواوکردنی خوێندنی بەکالۆریۆس و خوێندنی باڵاش بۆ بوارە تەکنیکیەکان دەڕەخسێنێت، بە جۆرێک بەشە زانستییەکان دەتوانن پرۆگرامی بروانامەی دبلۆم و بەکالۆریۆس و خوێندنی باڵا رێک بخەن.\nئاشکراشیکرد کە سیستمی نوێی خوێندن لەسەر بنەمای تێروانینی داهێنەرانە دادەریژرێتەوەو قوتابیان خوێندکارانیش لە رێگای پرۆگرامەکانی ( ئینتەنشیپ) بەبەردەوامی پەیوەندیان لەگەل بازاڕی کار دەبێت.\nلەبەشێکى دیکەى وتەکەیدا د.یوسف گۆران وەزیرى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى وتى: دەبێت ئەو راستییەمان لە پێش چاو بێت کە وڵاتەکەمان لە ئێستا پێویستی زۆری بە کادیری تەکنیکی و ناوەندی هەیە، زۆر بواری تەکنیکی هەیە کە لە بازاڕی کاری هەرێمەکەماندا پشت بە دەستی کاری بیانی دەبەستێت ، بۆیە ئەرکی زانکۆکانی پۆلیتەکنیکیەکە کە بتوانن بە وردی ئەو بوارانەمان بۆ پڕ بکەنەوە دەستی کاری خۆماڵی بۆ هەموو بوارەکانی کارامەیی تەکنیکی ئامادە بکەن.\nهەروەک وتیشى: گرنگە ئێمە لە وەزارەتی خوێندنی باڵاو زانکۆ پۆلیتەکنیکیەکان هەموو ساڵێک بە وردی دیراسەی پێداویستیەکانی بازاڕی کار بکەین، هەروەها بە زووترین کات پرۆژەی رووپێوی ساڵانە پێداویستی کارامەییە تەکنیکیەکانی کەرتی گشتی و کەرتی تایبەت بخەینە بواری جێبەجێکردنەوە، بۆ ئەوەی بتوانین بە شێوەیەکی کارا وەڵامی پێداویستی بازاڕی کارو گەشەکردنی ئابووری هەرێم بدەینەوە.\nلەبارەى پەیوەندیەکانى خوێندن بەکەرتى تایبەت و پیشەسازیش، وەزیرى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى ڕایگەیاند: دەبێت پەیوەندی توندوتۆڵمان لەگەڵ کەرتی تایبەت و پیشەسازی هەرێم هەبێت، چونکە کارلێکی نێوان بازاڕی کارو دامەزراوەکانی خوێندنی باڵا کلیلی گەشەکردنی ئابوری و رەخساندنی هەلی کارە بۆ دەرچووانمان، وتیشى: دەبێت لە قۆناغە سەرەتاییەکانی خوێندنەوە دەرفەتی کۆنتاکتی نێوان قوتابیان و خوێندکاران و کەرتی تایبەت و پیشەسازی بڕەخسێنین، بەمەش دەرفەتی کارپەیداکردن و تەنانەت کار داهێنانیش زیاتر دەڕةخسێنین.\nسەبارەى بەپێشکەوتنەکانى کۆمەڵگە و ململانێى وڵاتان بۆ دۆزینەوەى دەرفەتى کار، وەزیرى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى ئەوەى نەشاردەوە کە ململانێی هەرە گەورەی سەدەی بیست و یەک بریتی دەبێت لە شەری دەستەبەرکردنی دەرفەتی کار، ئێمەش وەکو دامو دەزگاکانی خوێندنی باڵا لەبەردەم ئەرک و ئۆباڵی مێژوویدا دەبین، خۆمان بەبەرپرسیار دەزانین بەرامبەر نەوەکانمان.\nلەو چوارچێوەیەشدا ئەوەى ئاشکراکرد کە: هەموو شارەزایانی ئابوری لەسەر ئەو ڕاستیە کۆکن کە ١٠ ساڵی ئایندە گۆڕانکاری گەورە بەسەر پێداویستیەکانی بازاڕی کارو کارپەیداکردندا دێت بەهۆی کاریگەریەکانی شۆرشی پیشەسازی چوارهەم و ئاوێتەبوونی تەکنەلۆجیای فیزیکی و دیجیتاڵی و بایلۆجییەوە گۆرانکاری گەورە بەسەر پیشە و سروشتی کارو کارامەییەکانی بازاڕی کاردا دێت، بۆ ئەوەش وتى: پێشبینی دەکرێ تا ساڵی ٢٠٢٥ لە سەدا پەنجای پیشەکانی ئێستا نەمێنن و پیشەو کارامەیی دیکە جێگەیان بگرێتەوە، بە تایبەت گەشەکردی زیرەکی دەستکرد و بەرەوپێشچوونی تەکنەلۆجیای رۆبۆتیکی پێشکەوتوو پرێنتەری سێ رەهەندی و ماتریالی نوێ بە تەواوەتی سروشتی بازاڕی کار لەسەرتاسەری دونیا دەگۆڕن.\nلەژێر ڕۆشنایى ئەو بەرەو پێشچوون و گۆڕانکارییە پێشبینى کراوانە، د.یوسف گۆران وتى: بۆیە پێویستە نەوەی نوێ لە ئێستاوە لەسەر تواناو کارامەیی داهێنەرانە ڕابهێنین، ئەو کارامەییانەیان فێربکەین کە بتوانن لەگەڵ گەشەکردنی ئابوری و تەکنەلۆجی و سروشتی نوێی کاردا بە ئاسانی خۆیان بگونجێنن.\nهەر لەوبارەیەوەش وەزیرى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى وتى: ئەگەرچی ئەم پرسانە پرسی جیهانی و گلۆباڵن، بەڵام بەهۆی خێرایی گەشەکردنی تەکنەلۆجییەوە بە ئاسانی کاریگەرییەکانی لەسەر سەرتاسەری دونیا دەردەکەون، بۆیە پێویستمان بەوەیە لە جاران زیاتر سیستەم و پرۆگرامی خوێندن لەگەڵ گۆرانکارییەکانی دونیا بگونجێنین.وتیشى: دەبێت ئامانجمان ئەوە بێت کە لە ماوەی پێنج ساڵی داهاتوودا بۆ هیچ کارامەییەک پێویستیمان بە دەستی کاری بیانی نەبێت، بەڵکو دەستی کاری خۆماڵی بە شێوەیەکی گونجاو ئامادەبکەین و نەوەیەکی چالاک و کار داهێنەر ئامادەبکەین.\nسەبارەى بە ڕیفۆرمى پڕۆسەى خوێندنى تەکنیکیش لە هەرێمى کوردستان، د.یوسف گۆران ڕایگەیاند: پرۆسەی ریفۆرمی خوێندنی تەکنیکی پرۆسەیەکی داینامیکیە، بەردەوام توێژینەوەو داهێنان و نوێبوونەوەی دەوێت، نابیت تەنها لێرەدا بوەستین, بەڵکو دەبیت چاوکراوەو بەئاگابین بۆ ئەوەی نەوەی داهاتوومان دەست و پێ سپی نەبێت، بتوانێت بە ئاسانی لە بازاڕی کاری ناوەخۆی و نێودەوڵەتی هەولێ بە دەستهێنانی هەلی کار بدات.\nلەو ڕوانگەیەوەش وتى: هەر بۆیە وەکو وەزارەتی خوێندنی باڵاو توێژینەوەی زانستی بریارمان داوە کە گرانتێکی تایبەت بۆ توێژینەوەکانی بواری پێداویستیەکانی بازاڕی کار و کارداهێنان و نوێگەری تەرخان بکەین، داواکارین لە توێژەران سوود لەم گرانتە وەربگرن و بە توێژینەوەکانیان هاوکارمان بن بۆ پەرەپێدان سیاسەتی گشتی خوێندنی تەکنیکی.\nلەکۆتایى وتەکەیدا د.یوسف گۆران ڕایگەیاند: کاروانی ریفۆرم و گەشەکردن راناوەستێ، چونکە گەشەکردن و کێشەکان و داواکارییەکانی مرۆڤ نوێ و تازە دێنە پێشەوە، یەکێک لە پرۆژە گەورەکانی وەزارەت لە ئایندەندا دروستکردنی بانکێکی سەرچاوەکانی و زانیاری بۆ ئەکادیمستانی کوردستان بۆ ئەوەی بتوانێ پرکردنەوەی پێداویستیەکانی بازاڕی کار.\nوتیشى: هیوادارم زانکۆ پۆلیتەکنیکیەکان بە وردی ئەم پرۆژەیە جێبەجێ بکەن و بەردەوام هەڵسەنگاندن بۆ ئاستی جێبەجێکردن و ئاستەنگەکانی ئەنجام بدەن، دووبارە دەستخۆشی لەسەرۆک و ئەندامانی لیژنەی باڵای ریفۆرمی خوێندنی تەکنیکی دەکەم سوپاسی ئەنجوومەنی زانکۆکان و مامۆستایان و فەرمانبەرانی زانکۆ پۆلیتەکنیکیەکان دەکەم کە ماندوو بوون لە دارشتنی ئەم پرۆژەیە.\nهه‌ر له‌و ڕێوڕه‌سمه‌دا، د.كاوه شێروانی سه‌رۆكی لێژنه‌ی باڵای ڕێفۆرم له زانكۆ پۆلیته‌كنیكه‌كان له سمینارێكدا هێڵه گشتیه‌كانی گۆڕانكارییه‌كانی باسكرد و، ئه‌وه‌شی ڕاگه‌یاند: ئه‌مساڵ (50%) گۆڕانكارییه‌كان جێبه‌جێ ده‌كه‌ین، ساڵی داهاتوش (50%) كاره‌كانی دیكه‌ی گۆڕانكارییه‌كه ده‌چنه بواری جێبه‌جێكردنه‌وه، به‌وه‌ش هه‌رێمی كوردستان له بواری خوێندنی ته‌كنیكی ده‌بێته خاوه‌ت سیستمێكی هاوچه‌رخ و پیشكه‌وتوه، ئه‌وه‌شی ڕاگه‌یاند: له گۆڕانكارییه‌كاندا جه‌ختی زۆر له به‌ستنه‌وه‌ی زانكۆ به‌بازاری كار كراوه‌ته‌وه.\nله كۆتایی ڕێوڕه‌سمه‌كه‌دا، د. عمرو عزت سلامه ئه‌مینداری گشتیی یه‌كێتیی زانكۆكانی عه‌ره‌ب وتارێكی پێشكه‌شكرد، له وتاره‌كه‌یدا دوای ئه‌وه‌ی ستایشی كاره‌كانی وه‌زاره‌تی خوێندنی باڵا و توێژینه‌وه‌ی زانستی كرد، ڕایگه‌یاند: ئه‌م گۆڕانكارییه ئه‌و تێڕوانینه‌ی له‌لا گه‌ڵاڵه كردوم، كه له پشت ئه‌م گۆڕانكارییه گه‌ورانه‌ی له وه‌زاره‌ت كراوه دیدگا و تێڕوانینێكی به‌هێز و جدی هه‌یه، بۆیه ئه‌م ده‌سكه‌وتانه له كوردستان له بواری خوێندنی باڵا به‌دیهاتون.


دوای چەندان كۆنگرە سوننە بۆچی یەكڕیز نابن؟\nبڕیارە لە ناوەڕاستی ئەم مانگەدا و لەناو ناكۆكی و ململانێیەكی زۆرەوە، نزیكەی 600 كەسایەتیی سیاسی و نوێنەری پارت و لایەنە سوننەكان بەتایبەتی ئەوانەی لەناو پرۆسەی سیاسین لە بەغدا كۆنگرەیەك ببەستن. لەناو خۆبەدوورگرتنی بەشێكیان و نەیاری و پاڵپشتی بەشی تریاندا، ئاخۆ كۆنگرەكە دەتوانێ ناوماڵی سوننە یەك بخات یان بەلایەنی كەم بتوانن بەیەك گوتار بچنە ناو قۆناغی داهاتووەوە؟\nشێخ عەماد حەسەن یەكێك لە شێخەكانی هۆزی شمەر، بە"وشە"ی راگەیاند كە ئەو كۆنگرەی بڕیارە لە بەغدا بۆ یەكخستنی گوتاری سوننە و نوێنەرایەتی و باسكردنی كێشەكانیان ساز بكرێ، وەك ژمارەیەك لە شێخی هۆزە سوننەكان نوێنەرایەتی ئێمە ناكات.\nزیاتر گوتی، ئەو كۆنگرەیە هاوشێوەی ئەوانەی پێش خۆی، هەر هەمان دەموچاوەكان كە هۆكار بوون بۆ وێرانبوونی پارێزگا سوننەكان بە پیلانگێڕییان لەگەڵ نووری مالیكی سەرۆك وەزیرانی پێشووی عێراق و هێنانی تیرۆر بۆ ناو ئەو پارێزگایانە، دێنێتە پێشەوە.\nلای خۆیەوە یوونس تائی سەركردە لە حزبی ئیسلامی عێراق بە"وشە"ی راگەیاند، بەستنی ئەو كۆنگرەیە دوای ژانێكی درێژ و هەوڵەكان بۆ ماوەی ساڵێك و دوو ساڵ دێ بۆ كۆكردنەوەی سوننە، یان بەلایەنی كەم نزیككردنەوەی بۆچوونەكانیان بۆ ئەوەی ببنە یەك هێز\nبەهاوشێوەی هاوپەیمانی كوردستان و نیشتمانی، بۆیە كۆنگرەكە بۆ كۆكردنەوەی هێزە سیاسییە سوننەكان بووە كە كاریگەرن لەسەر سوننە و بۆ باسكردنی كێشەكانی ناوچەكە و گەیشتن بەیەك گوتار و ئەوەش مەبەستی سەرەكی پڕۆژەكەیە.\nزیاتر گوتی، ئەوانەی بەشداری كۆنگرەكە دەكەن، ئەوانەن بەشدارن لە پرۆسەی سیاسی لە عێراق و كەسایەتییەكانی بەشدارن وەك ئوسامە نوجێفی و ئەسیڵ نوجێفی و ساڵح موتڵەگ و خەمیس خەنجەر، واتە هەموو ئەو كەسایەتییانەی پێشتر بەشدارییان لە هەڵبژاردندا كردووە، هەرچی ئەوانەشن كە لە دەرەوەی پرۆسەكەن بەشداری ناكەن.\nبەپێی قسەكانی تائی ئەو كۆنگرەیە بۆ راگەیاندنی هاوپەیمانیەتی یان یەك بارستەی سوننەیە و راسپاردە و بڕیاری دیاریكراوی تیادا نابێت و دواتر پەیكەری ئەو بارستە دادەمەزرێت، بۆیە مەبەستی سەرەكیی یەكخستنی گوتاری سوننەیە بۆ قۆناغی داهاتوو بە تایبەتی لە ناوچە وێرانكراوەكان و هەوڵدان بۆ نەهێشتنی ناكۆكی و چاككردنەوەی دۆخەكە و بنیاتنانی دەوڵەتێكی مەدەنی كە بتوانێ كۆمەڵگە پێش بخات.\nئەو دووپاتی كردەوە كە لە كۆنگرەكانی پێشتریش لەلایەن وڵاتانی دراوسێوە، هەوڵ هەبووە بۆ كۆكردنەوەی سوننە، بەڵام زانیاریم نییە بەوەی ئەوان بە كردەنی پارەیان دابێت و تا ئێستە ئەو بابەتە تەنیا لەسەر كاغەزدا هەیە، بە راستی كۆنگرەكە پێویستی بە پاڵپشتی هەیە و هەندێك وڵاتیش هەن كە سوورن لەسەر پاڵپشتیكردنی كۆنگرەكە وەك ئەوەی پێشتر توركیا هەستا بە سازكردنی كۆنگرەكە لە ئەنكەرە.\nئەو سەركردە سوننەیە نەیشاردەوە كە یەكێك لە هەڕەشەكانی سەر فەشەلهێنانی كۆنگرەكە ململانێی ناوخۆیی وڵاتانی كەنداوە كە لەوانەیە لە ناكۆكی نێوان هێزە سوننەكانی بەشداری كۆنگرەكە رەنگ بداتەوە، بۆیە رۆژانی داهاتوو ئەوە بەدیار دەخەن، بەپێی زانیاریی خۆم تا ئەم ساتە هەمووان رازی بوونە بەشداری كۆنگرەكە بكەن، راستە ناكۆكی و ئەستەمی هەیە كە چەند لایەنێك هەوڵی دروستكردنی بارستە دەدەن وەك مەشعان جبووری و هیتریش بۆ فەشەلهێنانی ئەو كۆنگرەیە، بۆیە گەشبینییەكە كەمە، چونكە كۆكردنەوەی سوننە كارێكی ئاسان نییە.\nبەبۆچوونی ئەو سەركردە سوننەیە هۆی پەرتەوازەیی و ناكۆكی سوننە، دەرەكییە. چونكە بەگوتەی ئەو "ئەگەر بتوانی ئەو درێژكراوە بۆ دەرەوە ببڕیت، سوننە كۆ دەبنەوە، واتە جیاوازی پاڵپشتیی دەرەكی بۆ سوننە كە ئەوانی جیاواز كردووە، بۆیە ئەگەر لەو كۆنگرەدا بتوانین 50%ی كۆكی و كۆبوونەوە لەو قۆناغەدا كە پڕە لە نەهامەتی و وێرانكاری، دروست بكەین پێی رازین".\nلای خۆیەوە محەمەد خالیدی سیاسەتوان و پەرلەمانتاری پێشووی سوننە بە"وشە" راگەیاند، ئەو كۆنگرەیە تەنیا بۆ بەبازاڕكردنەوەی كەسایەتییە فاشیلەكانە كە لە 2003ەوە تا ئێستە لە پرۆسەی سیاسیدا فەشەلیان هێناوە، بەداخەوە لەلایەن وڵاتانەوە پاڵپشتی دەكرێن كە ئەوان سوورن لەسەر مانەوەی عێراق لەو دۆخەی ئێستەدا، ئەو كۆنگرەیە درێژكراوەی كۆنگرەكانی پێش خۆیەتی لە ئەنكەرە و برۆكسڵ كە فەشەلیان هێنا لە كۆكردنەوەیان و ئەوەی ئەو جارەشیان فەشەل دێنێ.\nزیاتر گوتی، ئەوانەی لەو كۆنگرەیە بەشداری دەكەن، زۆرینەیان لە رەتكراوەكانن لەلایەن سوننەوە بەهۆی فەشەلهێنانیان لە ماوەی رابردوودا، بۆیە ئێستە ئەوان خۆیان بەچەند وڵاتێك شۆڕ دەكەنەوە بەمەبەستی دووبارە گەڕاندنەوەیان، بەڵام بە بڕوای من كەس پاڵپشتیان ناكات و ئەمەریكا و بەریتانیاش ئەوەیان بۆ دەركەوتووە، بۆیە ئەوان ناتوانن شتێكی زۆر بكەن.\nخالیدی روونی دەكاتەوە كە "ئەو كۆنگرەیە ململانێكان زیاتر دەكات و ئەو كۆنگرانە جیاوازیی زیاتر دەكەن و كۆ ناكەنەوە". دووپاتی دەكاتەوە كە "هەڵبژاردنی داهاتوو سەركردەی نوێ بەدیار دەخات و دەیانسەپێنێ كە ئەوان نوێنەرایەتی راستەقینەی سوننە دەكەن، چونكە ئەوانەی ئێستە بۆ خەڵك ئاشكرا بوونە و ئێستە شەقام ئەوان رەت دەكاتەوە كە بنەمای پرۆسەی سیاسی لە وڵات گەلە و گەلیش رەتیان دەكاتەوە.\nعەبدوڕەحمان وەگاع ئەندامی ئەنجوومەنی پارێزگای نەینەوا بۆ "وشە" رای گەیاند، تا ئێستە لە بەشدارانی كۆنگرەكە نین، بەڵام هەر هەوڵێك بۆ باسكردنی كێشەی پارێزگا وێرانكراوەكانی وەك مووسڵ باش دەزانین، بەڵام پێویستە لەسەر هێڵی نیشتمانی بێت و نامانەوێ بۆ یەكەم خانە بگەڕێینەوە و دەوڵەتی پێكهاتەكان دروست بكەینەوە، بۆیە دوور نین لە كۆنگرەكە، بەڵام لەوە دەترسین بە هاوشێوەی كۆنگرەكانی پێشوو فەشەل بێنێ.\nزیاتر گوتی، بۆ داهاتوو رەنگە بۆچوونی ترمان هەبێت بۆ بەشداریكردن، بەتایبەتی ئەگەر داوامان لێ بكرێ، پێ دەچێ ئەو كۆنگرەیە تۆزێك جیاوازترە لەوانەی پێشوو بەوەی زۆرێك لە سوننە و دەوروبەری عەرەبی و سوننەی ناوچەكە روویان تێی كردووە، بۆیە ئێمە لێی دوور نابین بەتایبەتی دوای ئەوەی هەندێك شت روون بووەوە بەوەی هەوڵێك هەیە بۆ فرەوانكردن و هێنانەناوەوە و دوورخستنەوەی بەشدارانی كۆنگرەكە، كە ئێستە هەموو سوننە تیایدا بەشدار نین، بۆیە گۆڕانكارییەك بەسەر پێكهاتەی كۆنگرەكە دەكرێ.


ئاگادارییەک له بەڕێوەبەرایەتی ڕاگەیاندنی وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی | دەزگاى زارى کرمانجى\nئاگادارییەک له بەڕێوەبەرایەتی ڕاگەیاندنی وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی\nزاری كرمانجی - بەڕێوەبەرایەتی ڕاگەیاندنی وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی ئاگادارییەكی بڵاوكردەوە، تێیدا ئاماژەی كردووە، بە ھۆی تووشبوونی فەرمانبەران و ستافی بەڕێوەبەرایەتی یەکسانکردنی بڕوانامەکان لە وەزارەتەكەیان بە ڤایرۆسی كۆرۆنا، بۆ ماوەی دوو ھەفتە كارەكانی یەكسانكردنەوەی بڕوانامەكان بە شێوازی ئۆنلاین دەبێت. ئەمەی خوارەوەش دەقی ئاگادارییەكەیە:\nدەقی ئاگاداری بەڕێوەبەرایەتی ڕاگەیاندنی وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی لەبارەی كارەكانی یەكسانكردنەوەی بڕوانامەكان:\nبەهۆی ئەوەی بەڕێوەبەر و زۆربەی فەرمانبەران و ستافی بەڕێوەبەرایەتی یەکسانکردنی بڕوانامەکان له دیوانی وەزارەتەکەمان توشی ڤایرۆسی کۆرۆنا بوونە، بۆ سەلامەتی گیانی هاوڵاتیان و مامۆستایان و فەرمانبەران، لە بەیانییەوە بۆ ماوەی دوو هەفتە کارەکانی یەکسانکردنی بڕوانامەکان تەنها لەڕێگەی وێبسایتی تایبەت بە بەڕێوەبەرایەتی یەکسانکردنی بڕوانامەکان (mhe-equalization.com) بەشێوازی ئۆنلاین ئەنجامدەدرێت.\nبەهیوای سەلامەتی و تەندروستی بۆ سەرجەم فەرمانبەر و مامۆستا و هاوڵاتیانی هەرێمی کوردستان و پابەندبوون بە مەرج و رێنماییەکانی خۆپارێزی.\nبەڕێوەبەرایەتی ڕاگەیاندنی وەزارەتی خوێندنی باڵاو توێژینەوەی زانستی


شارەزایانی بواری ڤایرۆسەکان لە ئەمەریکا هۆکاری توشبوون بە ڤایرۆسی کۆرۆنا دوای وەرگرتنی ڤاکسین ئاشکراکرد و ڕایانگەیاند، لە 99%ی حاڵەتە نوێیەکانی توشبوون و مردن لەو کەسانەدایە کە ڤاکسینیان وەرنەگرتووە.\nبەگوێرەی ڕاپۆرتێکی ماڵپەڕی (Cnet)ی ئەمریکی (25ی تەموزی 2021)، بەرپرسانی تەندروستیی گشتی ئەمەریکا ئەوەیان ڕاگەیاندووە، "ڕێژەی مردن و توشبوون بە ڤایرۆسی کۆرۆنا لە ئەمەریکا جارێکی تر ڕووی لە هەڵکشان کردووە ئەوەش دوای سەرهەڵدانی جۆڕە گۆڕاوەکەی کەناسراوە بە (دەلتا)".\nئاماژە بەوەشکراوە، "داتاکان ئەوەیان دەرخستووە، ئەوانەی بە ڤایرۆسەکە لەم دوایەدا گیانیان لەدەستداوە لە 99%یان نەکوتراون بە ڤاکسینەکانی دژ بە نەخۆشییەکە".\nڕۆشیل والینسکی، بەڕێوەبەری ناوەندەکانی کۆنترۆڵکردنی نەخۆشییە گۆازراوەکان ئەمەریکا دەڵێت، "زیاتر لە 97%ی ئەو حاڵەتانەی کە لەئێستادا داخڵی نەخۆشخانەکان دەکرێن ئەو کەسانەن کە ڤاکسینەکانیان وەرنەگرتووە، ڕوونە ئەم شەپۆلەی ئێستا تەنها دوچاری کەسانی نەکوتراو دەبێتەوە".\nهاوکات ئاماژە بەوەشکراوە، "کۆبوونەوەکان و بۆنەکانی ئەمەریکا لە سەرەتای ئەم مانگەدا هۆکاری سەرەکی بووە لە بەرزبوونەوەی ڕێژەی توشبوون بە نەخۆشییەکە، زۆربەی بەشداربووانی ئەو بۆنانە دەستبەرداری بەستنی دەمامەک و ڕێکارەکانی خۆپارێزی بوون، بە جۆرێک تەنها لە 4ی ئەم مانگەدا زیاتر لە 256 حاڵەت تۆمارکرا کە سێیەکی حاڵەتەکان لەو کەسانە بوون کە ڤاکسینی دژ بە کۆرۆنایان وەرگرتووە".\nئەوەشخراوەتەڕوو، "ڤاکسینەکان بە شێوەیەکی بنجبڕ لە توشبوون بە ڤایرۆسی کۆرۆنا نامانپارێزێت، بەڵکۆ کاریگەری بەرچاوی دەبێت لە کەمکردنەوەی لێکەوتەکان و توشبوون بە نیشانە سەختەکانی ڤایرۆسەکە، بۆیە ئەو کەسانەی کە ڤاکسینەکان وەردەگرن دەبێت بەردەوام بن لە بەستنی دەمامک لە شوێنە جەنجاڵەکان و ڕێکارەکانی خۆپارێزی لە نەخۆشییەکە پەیڕەوبکەن".\nشارەزایان پزیشکی ئەوەشیان ڕوونکردووەتەوە، "بڵاوبوونەوەی پەتاکە لەنێوان کەسانی کوتراوەدا زۆر کەمە و لە کاتی توشبوونیانیش پێویست بەوە ناکات داخڵی نەخۆشخانەکان بکرێن و زۆرجار پەتاکە بەسوکی لەسەر تەندروستیان دەردەکەوێت، بۆیە لە 97%ی ئەو کەسانەی کە ڕەوانەی نەخۆشخانەکان دەکرێن لەو کەسانەن کە ڤاکسینەکانیان وەرنەگرتووە".\nمیشیل نوسنزویگ، پسپۆری سیستمی بەرگریی لەزانکۆی "ڕۆکڵڤەر"ی ئەمەریکی لەوباریەوە دەڵێت، "ئەمەریکا لەئێستادا کۆشش دەکات بۆئەوەی بتوانێت لە 60%ی هاوڵاتییەکانی بە ڤاکسینەکان بکوترێت بۆ ئەوەی کۆتایی بەم قەیرانە نەگریسە بهێنێت، بەڵام هۆکارێکی دیکە ڕێگرە لە گەیشتن بەو ئامانجە کە ئەوەش دژایەتی کردنی ڤاکسینەکانە".\nدەشڵیت، "ڕۆشنبیری دژایەتیکردنی ڤاکسینەکان سەرەتا لە ئەمەریکاوە سەریهەڵداوە و دواتر تەشەنەی کرد بۆ ئەوروپا و دواتر وڵاتانی دیکەی جیهانی گرتەوە، ئەوەش وایکردووە کێشەی گەورە بۆ حکومەتەکانی دونیا دروست بکات، هەندێک هێزی سیاسی سەرەکی لە ئەمەریکا لە سەرەتاوە زانیاریی چەواشەکاریان لەباری مەترسی ڤاکسینەکانەوە بڵاوکردوەوە ئەوەیان بە خەڵک ڕاگەیاند کە ڤاکسینەکان لە داهاتوودا لێکەوتەی خراپی لێدەکەوێتەوە و دەبێتە هۆکاری توشبوون بە نەخۆشییەکی کوشندە، کە ئەوەش وایکرد بەشێکی زۆری دانیشتوانیی جیهان دژایەتی ڤاکسینەکان بکەن لەسەربنەمای ئەو زانیارییە ناڕاستە".\nحکومەت بە 10 ساڵ نزیکەى 45%ی ڕێگای دوکان-چوارقوڕنە و 30%ی ڕێگای کەلار-دەربەندیخانی بۆ تەواو کراوە\n2021.08.01 - 12:18\nهەنگاوێكی دیکەی یاسای چاكسازی دەچێتە بواری جێبەجێكردنەوە\n2021.08.07 - 23:21\nئەوقافى هەرێم نرخ و مەرجەکانى عەمرەى راگەیاند\n2021.08.06 - 14:27\nئاگادارییەك لە كۆمسیۆنی هەڵبژاردنەوە بۆ ئەوانەی پێشتر گرێبەستیان هەبووە\n2021.08.05 - 13:46


یه‌كێتی تۆپی پێی كوردستان چه‌ند بڕیار و راسپارده‌یه‌كی نوێی ده‌ركرد\nئه‌مڕۆ شه‌ممه 17/2/2018 به ئاماده‌بوونی سه‌رۆك و جێگر و سه‌رجه‌م ئه‌ندامه‌كانی، یه‌كێتی تۆپی پێی كوردستان كۆبوونه‌وه‌ی ئاسایی خۆی به‌ست و چه‌ند بڕیار و راسپارده‌یه‌كی نوێی ده‌ركرد، كه ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ن:\n1- ره‌زامه‌ندی وه‌رگیرا به كردنه‌وه‌ی خولێكی تایبه‌ت به ناوبژیوانانی فوتساڵ، بۆ قوتابیانی كۆلێژی په‌روه‌رده‌ی وه‌رزشی زانكۆی سلێمانی.\n2- ئاگاداری سه‌رپه‌رشتیار و ده‌سته‌ی راهێنه‌ری یانه‌ی برایه‌تی ده‌كه‌ینه‌وه، كه به هیچ شێوه‌یه‌ك (حه‌سه‌ن محه‌ممه‌د) ناسراو به حه‌سه‌ن كاسیاس، كه به‌رده‌وام یاوه‌ری یانه‌كه‌یانه له یارییه‌كانی ناوه‌وه و ده‌ره‌وه نابێت له یاریگه ئاماده‌بێت، ئه‌مه‌یش به هۆی وتنی قسه‌ی ناشیرین و دوور له گیانی وه‌رزشی له یاری نێوان ئارارات و برایه‌تی.\n3- بانگهێشت كردنی سه‌رپه‌رشتیار و ده‌سته‌ی راهێنه‌رانی یانه‌ی برایه‌تی له رۆژی شه‌ممه رێكه‌وتی 24/2/2018 له كاتژمێر 12:00 ـی نیوه‌ڕۆ، له باره‌گه‌ی یه‌كێتییه‌كه‌مان بۆ كاری پێویست.\n4- راگرتنی سه‌رپه‌رشتیاری و ده‌سته‌ی ناوبژیوانانی یاری نێوان هه‌ڵۆ و گاره له گه‌ڕی پێنجه‌می خولی پله‌یه‌كی كوردستان بۆ ماوه‌ی دوو هه‌فته، كه پێك هاتوون له (نامیق خدر, هێمن مه‌حموود، سۆران كاوه، رێباز قادر و محه‌ممه‌د فه‌یسه‌ڵ)، ئه‌مه‌یش له‌به‌ر ئه‌وه‌ی كه‌مته‌رخه‌می له كاره‌كانیان بووه و یاریگه‌ی بلێ تایبه‌ت به یانه‌ی هه‌ڵۆ شیاوی یارییكردن نه‌بووه.\n5- به هۆی ده‌ركردنی له یاری نێوان نه‌ورۆز و شێروانه له خولی نایابی لاوانی كوردستان، بڕیاردرا به ئاماده‌نه‌بوونی (پرسیار عه‌بدولره‌زا) یاریده‌ده‌ری راهێنه‌ری یانه‌ی نه‌ورۆز له یاری داهاتووی یانه‌كه‌ی.\n6- به هۆی پابه‌ند نه‌بوون به رێنماییه‌كانی یه‌كێتی تۆپی پێی كوردستان، بڕیاردرا به راگرتنی ناوبژیوان (ئومێد مسته‌فا) بۆ ماوه‌ی یه‌ك هه‌فته.\n7- غه‌رامه‌كردنی سه‌رپه‌رشتیاری تیپی تۆپی پێی یانه‌ی شه‌هیدان (ئومێد عه‌بدولره‌حمان) و یاریزان (ئارام محه‌ممه‌د) به بڕی 150000 سه‌د و په‌نجا هه‌زار دینار بۆ هه‌ر یه‌كێكیان، به هۆی پابه‌ند نه‌بوونیان، كه له یه‌كێتییه‌كه‌مان بانگهێشت كرابوون، پێویسته له كۆبونه‌وه‌ی هه‌فته‌ی داهاتوو له رۆژی شه‌ممه 24/2/2018 له باره‌گه‌ی یه‌كێتییه‌كه‌مان ئاماده‌بن، به پێچه‌وانه‌وه سزاكان توندتر ده‌بێت.\n8- ئاگاداری سه‌رجه‌م یانه‌كانی خولی یانه پله‌دووه‌كانی كوردستان ده‌كه‌ینه‌وه، پێویسته راهێنه‌ره‌كانیان بڕوانامه‌ی باوه‌ڕپێكراویان هه‌بێت.\nڕاگه‌یاندنی یه‌كێتی تۆپی پێی كوردستان


👁 Bu başlık 10,167 defa görüntülendi\n👁 Bu başlık 10,301 defa görüntülendi\n🏰 خانەقین Mekanlar\n📅 Da eklendi Jul 23 2009 3:57PM\n👁 Bu başlık 24,105 defa görüntülendi\nخانەقین شارێکی کوردستانییە کەوتۆتە باشووری کوردستا [ Daha... 👁] ✖ ✖ 6 37 ✔ 99% ✍ H.B. 23-7-2009 15:57:01\n🏰 سەعدییە Mekanlar\n📅 Da eklendi Jun 18 2012 9:56AM\n... [ Daha... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 70% ✍ H.B. 18-6-2012 9:56:05\n🏰 سەعدیە Mekanlar\n📅 Da eklendi Aug 15 2011 11:59AM\n👁 Bu başlık 6,190 defa görüntülendi\n... [ Daha... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 72% ✍ H.B. 15-8-2011 11:59:22\n👫 یەعقوب یوسف Kişiler\n📅 Da eklendi Aug 11 2017 1:30PM\n👁 Bu başlık 5,743 defa görüntülendi\nبەرێوەبەری شارەدێی گوڵاڵەی سەربە خانەقینە. [ Daha... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 70% ✍ S.E. 11-8-2017 13:30:25


پیاوێكی تەمەن 49 ساڵ خنكا - تۆڕی میدیایی خەڵک\nشەوی ڕابردوو پیاوێكی تەمەن ٤٩ ساڵ لەحەوزێكی ماڵاندا لە قەزای چەمچەماڵ، سنوری تەكیەی كاكەمەند خنكا.\nبەڕێوەبەرایەتی گشتی تەندروستی قەزای چەمچەماڵ لە ڕاگەیەندراوێكدا بڵاویكردەوە” شەوی رابردوو تەرمی كەسێكی تەمەن ٤٩ ساڵ گەیەندرایە نەخۆشخانەی شەهید پێشڕەو لە قەزاكە، كە بەوتەی كەسوكارەكەی بەهۆی ئاوەوە خنكاوە”.\nئاماژە بەوەشكراوە، ئەو هاووڵاتیە لە گوندی (لەكاوە)ی تەكیەی كاكەمەند، كەوتۆتە ناو حەوزێكی بچوكی ماڵانەوە و گیانی لەدەستداوە، خانەوادەكەشی سكاڵای یاساییان لەسەر هیچ كەس تۆمار نەكردووە و دوای چەند رێكارێكی تایبەت، تەرمەكەی ڕادەستی خانەوادەكەی كرایەوە.


دانبەخۆداگرتنی ئەمریكا كۆتایی دێت.. تره‌مپ زۆر توڕه‌یه له‌ئه‌ردۆغان\n17/10/2020 2379 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nلەمیانەی پرۆگرامێكی تەلەفزیۆنیدا لەكەناڵى ئاسمانی RT، بەشار جەراری ئەندامی پارتی كۆماری ئەمریكا باسی لەوەكرد، لەئێستادا ترەمپ خەریكە چاو بەهەڵوێستەكانیدا دەخشێنێتەوە لەبەرامبەر ئەردۆغانداو بێزارە لەوكارە قەڵسكارییانەی ئەردۆغان لەچەند دۆسییەكی جۆراوجۆردا پیادەیان دەكات.\nجەرار وتیشی:"ئەو هەڵوێستەی تره‌مپ لەقسەو لێدوانەكانی ئەمدوایەی مایك پۆمپیۆی وەزیری دەرەوە گوزارشتی لێكراوە كە نیگەرانی ئەمریكای لەڕەفتارەكانی ئەردۆغان دەربڕیوە، بۆیە ئەگەر ئەردۆغان دەستبەرداری كارە قەڵسكارییەكانی نەبێت لەدۆسییە جۆراوجۆرەكانداو بەتایەتیش لەپرسی خستنەكاری موشەكی بەرگری ئێس- 400 ڕوسی، ئەگەری زۆرە تره‌مپ هەڵوێستی خۆی لەبەرامبەر ئەردۆغاندا بگۆڕێت".\nجەرار ئەوەشی وت:"لەمدواییانەدا پۆمپیۆ ڕایگەیاندبوو، كارە قەڵسكارییەكانی توركیا لەپرسی خستەنەكاری موشەكی ئێس– 400ی ڕوسی ئاكامی كارەساتباریان دەبێت، لەئێستاشدا هەڵوێست‌و قسەو لێدوانەكانی پۆمپیۆ تاڕادەیەكی زۆر بەرجەستەی هەڵوێستی تره‌مپ دەكەن لەسیاسەتی دەرەوەدا".\nوتیشی:"هێشتا دەرفەت لەبەردەم ئەردۆغاندا ماوە پاشەكشە لەو ڕەفتارانەی بكات، خۆ ئەگەر سەرۆكی توركیا بەردەوامبێت لەسەر ئەو ڕەفتارە قەڵسكارییانەی، ئەوا هەڵوێستی تره‌مپیش لەبەرامبەر ئەردۆغاندا دەگۆڕێت‌و بەرەو هەڵكشانی زیاتر دەچێت".\nبه‌وته‌ى جەرار، توركیا لەباكوری خۆرهەڵاتی سوریاو لیبیاو ناگۆڕنی قەرەباغ لەسەر كارە قەڵسكارییەكانی بەردەوامە، لەهەرسێ پرسەكانیشدا هێڵی سوری لەلایەن ئەمریكاو میسرو ڕوسیاوە بۆ كێشراوە.\nئاماژه به‌وه‌شده‌كات، ئەردۆغان دەیەوێت ئەجێندای خۆی بەسەر هێزە هەرێمی‌و جیهانییەكاندا بسەپێنێت، "ئەو بەباشی دیمەنە سیاسییە هەرێمی‌و جیهانییەكەی نەخوێندۆتەوە، بۆیە جار لەدوای جار لێدانی كوشندەی بەركەوتوە، لەمەشەوە پێدەچێت دانبەخۆداگرتنی ئەمریكا لەبەرامبەر توركیا بەرەو كۆتایی بێت".\nجەرار باسی لەوەشكرد، دیموكرات‌و كۆمارییەكان لەسەر دوو پرس كۆك‌و تەبان: یەكەم دوبارەنەبونەوەی مەرگەساتی ئەرمەنییەكان، دوەم: ڕەتكردنەوەی عوسمانیزمی تازە كە ئەردۆغان گەرەكیەتی زیندووی بكاتەوە.\nئه‌وه‌شى وت:"ئەردۆغان كۆششی ئەوە دەكات یاری لەسەر پەتی ناكۆكییەكانی نێوان تره‌مپ‌و پۆتین بكات، بەتایەتیش لەپرسی كڕینی موشەكی بەرگری ئێس– 400 ڕوسی، ئەمەش ئەو هەڵە كوشندەیەیه كە ئەردۆغان تێی كەوتوە، چونكە ئەمكارە لەتوانای ئەردۆغان نییە، ئەردۆغان بەمكارەی بەرە بەرە لەزیانگەیاندن بەئاسایشی نەتەوەیی ئەمریكا نزیكدەبێتەوە".\nوه‌كو جەرار باسیكردوه، "ئەمریكا بەرپرسیارێتی بەشێك لەڕەفتارە قەڵسكارییەكانی توركیای لەئەستۆدایە، ئەمەش هەڵەی هەردوو پارتی كۆماری‌و دیموكراتەكانە لەسیاسەتی دەرەوەی ئەمریكادا كە ئەو كەڵەگاییە لەئەردۆغان قبوڵدەكەن كە نەدەبوو لێی بێدەنگبن".\nئه‌گه‌رى ئه‌وه‌شى خستۆته‌ڕوو، "لەوانەیە تره‌مپ ئەو هەڵەیه‌ى ئەمریكا لەسیاسەتی دەرەوەدا ڕاستبكاتەوەو ئەردۆغان بوەستێنێت، چونكە تره‌مپ دوو خەسڵەتی هەن: یەكەم تاسەر لەشەقاوە‌و كەڵەگان قبوڵناكات هەروەك ئۆباما لەبەرامبەر ئێراندا كردی، بۆیە ئەگەر خولی دوەمی سەرۆكایەتی بەرێتەوە خۆی بۆ ئەو پرسە تەرخاندەكات‌و سنورێكی بۆدادەنێت، دوەمیش ئەوەیە كە تره‌مپ ناتوانی بێدەنگ بێت لەوەی زیان بەئاسایشی نەتەوەیی ڕوسیا بگات لەقەوقاز كە لەئێستادا توركیا گەمەی پێوەدەكات‌و پشتی ئازەربایجانی گرتوە لەدژی ئەرمینیاو ئاگری شەڕەكە خۆشدەكات، بۆیە لەوانەیە تره‌مپ لەو پرسەدا هاریكاری پۆتین بێت.\nجەرار هێماى به‌وه‌كرد، "كاردانەوەی ئەمریكا لەبەرامبەر خستنەكاری سیتسەمی موشەكی بەرگری ئێس- 400 ڕوسی‌و داواكاری چەند ئەندامێكی كۆنگرێس بەسزادانی توركیاو پچڕاندنی پەیوەندییەكانی لەگەڵ ئەنكەرە، وه‌ڵامدانەوەیەكی ئەرێنی توندو كاردانەوەیەكی جەرگبڕدەبێت بۆ توركیا، چونكە توركیا بەمكارەی تەنها زیان بەئاسایشی نەتەوەیی ئەمریكا ناگەیەنێت، بەڵكو زیان بەهاوپەیمانی ناتۆش دەگەیەنێت، یەكێك لەئاماژەكانیش گواستنەوەی بنكەی سەربازی ئینچه‌رلیكی ئەمریكییە لەتوركیا بۆ دورگەی كریتی یۆنانی كە زیانێكی گەورە بەتوركیا دەگەیەنێت‌و فشارێكی زۆریشی دەخاتەسەر.\nئەندامه‌كه‌ى پارتی كۆماری ئەمریكا ئه‌وه‌شى باسكردوه، ئەمریكا كارێكی باشیكردوه كە سیستەمی بەرگری موشەكی پاتریۆتی بەتوركیا نەفرۆشت، چونكە وه‌كو ئه‌و وتویه‌تى:"دەركەوت ئەردۆغان متمانەی پێناكرێت‌و ڕێز لەبەڵێنەكانی خۆی ناگرێت، ئەو هەڕەشە لەئەوروپا دەكات كە بەلێشاو كۆچبەرانیان بۆ دەنێرێت، كەواتە چۆن دەكرێت متمانەی پێبكرێت‌و پاتریۆتی پێ بفرۆشرێت".\nته‌ئكیدیكردۆته‌وه، ئه‌ردۆغان لەئێستادا ئاگری شەڕی نەتەوەیی لەقەوقاز خۆشدەكات كە زیان بەئاسایشی نەتەوەیی ڕوسیا دەگەیەنێت، ئەو پرسە چی دیكە چاوی لێ ناپۆشرێت، "بۆیە تره‌مپ باسی لەوەكردوە كە ئەو ئاگرە دەكوژێننەوە كە ئەردۆغان هەڵیگیرساندوە، ئەو بەئەیاسۆفیا دەستیپێكرد، ئەو خۆی وەك عوسمانییەكی تازە نمایشدەكات بەواتا ئاینییە نەژادپەرستییە فاشییەكەی".\nسه‌رچاوه: كەناڵی ئاسمانی RT