17 شوبات تێپه‌ڕی، مه‌رحه‌بایه‌ك له‌وانه‌ی هه‌موو سێوه‌كانیان خسته سه‌به‌ته‌ی ئۆپۆزیسیۆن! – Denegkan\n17 شوبات تێپه‌ڕی، مه‌رحه‌بایه‌ك له‌وانه‌ی هه‌موو سێوه‌كانیان خسته سه‌به‌ته‌ی ئۆپۆزیسیۆن!\nbyسه‌لام\tFebruary 19, 2012\tگشتی\n17ی شوبات تێپه‌ڕاند، چه‌كداره‌كان به جلی ره‌سمی‌و نا ڕه‌سمییه‌وه كون‌و كه‌له‌به‌ری شاره‌كانی ئاخنی، چاودێری هه‌موو شتێك ده‌كرا‌و گومان ده‌خرایه سه‌ر هه‌موو شتێك.. سه‌ره‌نجام، 17 شوبات هاوشانی چه‌ند هه‌وڵێكی سه‌رنه‌كه‌وتوانه‌ی گه‌نجان بۆ سازدانه‌وه‌ی خۆپیشاندانه‌كان تێپه‌ڕی‌و ئه‌وه‌ی به‌جێما ده‌ریایه‌ك له پرس‌و دوودڵی‌و لێوگوشین‌و ئه‌سه‌ف بوو.\nئێستا چی ماوه‌ته‌وه، شه‌قامێكی پڕ له نا ئومێدی، له‌لایه‌كه‌وه قورسایی بێتوانایی‌و په‌رته‌وازه‌یی خۆی داوه به شانیدا‌و له‌لایه‌كی تره‌وه قورسایی هه‌ڵه‌ی سیاسییه‌كانیشی بۆ زیاد بووه. ئه‌و شه‌قامه‌ی ساڵێك له‌مه‌وپێش له‌ده‌ره‌وه‌ی هه‌موو پێوانه‌كانی ئۆپۆزیسیۆن ناو جه‌رگه‌ی شاره‌كانی شڵه‌ژاند‌و ئۆپۆزیسیۆنی ناچاركرد ده‌ستبه‌رداری ئیدانه‌كردنه‌كانی جه‌ماوه‌ری خرۆشاو بێت، ئێستا خۆی له‌ژێر قورسایی بارگرانی ئۆپۆزیسیۆندا هێزی لێبڕاوه‌و جوڵه‌كانی به خێرایی كۆنتڕۆڵا ده‌كرێت.\nئۆباڵی ئه‌م نه‌هامه‌تییه، له پله‌ی یه‌كه‌مدا له ئه‌ستۆی خه‌ڵك خۆیدایه‌و ئه‌ویش باجه‌كه‌ی ده‌دا، چونكه ئه‌وان له قاره‌مانترین كاته‌كانی په‌لاماردا، نه‌یانتوانی خۆیان له‌ژێر هه‌یمه‌نه‌ی بته‌كاندا رزگار بكه‌ن‌و جارێكی تر كه‌وتنه‌وه ژێر كاریگه‌ری په‌رستنه‌وه‌ی بته‌كان، ئه‌و بتانه‌ی كه سه‌ریان له‌ناو گرد‌و باره‌گای حزبه‌كاندا بووه‌و قاچیان له‌ناوی ئه‌و رۆشنبیرانه‌دا بووه كه به‌كرده‌وه به‌شێك بوون له ستراتیجی ئۆپۆزیسیۆن‌و به عه‌شقه‌وه گوێیان بۆ دووباره‌بوونه‌وه‌ی ناوه‌كانی خۆیان شل ده‌كرد‌و غرورییه‌كی بێڕاده منداڵانه دایده‌گرتن‌و كاتێكیش كه‌رنه‌ڤاڵه‌كه كۆتایی هات، حاڵیان له حاڵی به‌د مه‌سته به‌جێماوه‌كان باشتر نه‌بوو.\nله‌ناو ئاپۆره‌ی خۆپیشاندان، له‌ناو ئه‌نجومه‌ن‌و له‌ناو ده‌سته‌و گروپه‌كاندا هه‌وڵی زۆرماندا تا به‌ها‌و شه‌خسییه‌تی شه‌قام نه‌كرێته پاشكۆی ئۆپۆزیسیۆن، به‌ڵام سه‌ره‌نجام لێشاوێك له رۆشنبیران‌و چالاكوانانی كۆمه‌ڵگای پرۆپۆزه‌ڵا، كه به شه‌و ده‌تۆران‌و به رۆژ ئاشت ده‌بوونه‌وه، لێشاوێك له رۆژنامه‌وانێكی به‌ناو ئه‌هلی، كه بزانن‌و نه‌زانن بوونه‌ته وه‌سیله‌یه‌كی ناڕاسته‌وخۆی مه‌رامی حزبه‌كان، لێشاوێك له‌و سیاسییه په‌رپوتانه‌ی بوونه‌ته جۆكه‌ری زه‌مانه، ئه‌و ئه‌ندام په‌رله‌مانانه‌ی له‌سه‌رادا كه‌پتبوونه‌كانی هۆڵی په‌رله‌مانیان به‌تاڵده‌كرده‌وه‌و، له جۆری ئه‌مانه، جوجه‌ڵه‌ی به‌رچاوتاریكی‌و وه‌همیان تا ئاستی پێگه‌یشتن به‌خێوكرد.\nئۆپۆزیسیۆنێك، كه پێش ده‌سه‌ڵات نه‌فره‌تی له خۆپیشاندانه‌كان كرد، توانی ئاپۆره‌ی ناڕه‌زایه‌تی بگۆڕێته كه‌رنه‌ڤاڵی خۆ به‌تاڵكردنه‌وه‌و پڕوپاگه‌نده. ئه‌و گۆڕان‌و كۆمه‌ڵا‌و یه‌كگرتووه‌ی مینبه‌ری سه‌رایان له‌ناو خۆیاندا دابه‌شكردبوو، له یه‌كه‌مین ساڵڕۆژی خۆپیشاندانه‌كاندا نمه‌ك حه‌رامانه به خه‌ڵكیان وت ئێمه دڵسۆزی ده‌سه‌ڵاتین‌و له‌گه‌ڵ ئێوه نین، ده‌سه‌ڵات كه په‌رته‌وازه‌و په‌شێویی جه‌ماوه‌ری بینی، به‌جۆرێك كه‌وته وێزه‌یان‌و هاوكاتیش شكرو تقدیریان بۆ ئۆپۆزیسیۆن ده‌نارد.\nله‌ماوه‌ی رابردوودا گه‌لێك هه‌ڵه‌مان به‌سه‌ردا تێپه‌ڕی، به‌ڵام هه‌موو هه‌ڵه‌كان له خۆشخه‌یاڵبوون به ئۆپۆزیسیۆن یان له كاردانه‌وه به‌رامبه‌ر به هه‌ڵانه‌كانی ئۆپۆزیسیۆن، سه‌رچاوه‌ی گرتووه,. زۆر دانمان به‌خۆماندا گرت، مه‌گه‌ر چاوپۆشین له تاوانی سه‌رانی گۆڕان، چاو پۆشین له تاریكی ئیسلامییه‌كان، وه‌ستانه‌وه له یه‌ك مه‌یدان له‌گه‌ڵ جه‌لاده‌كانی دوێنێیی تیرۆر‌و چاودێریدا، هاوشان بوون له‌گه‌ڵ جیلێك له كادێره نه‌خوێنه‌وار‌و بێ ئیشه‌كانی ئۆپۆزیسیۆن، مه‌رحه‌باكردنی ئه‌و لێپرسراوه گه‌نده‌ڵا‌و هیچانه‌ی تا دوێنێ سه‌رچاوه‌ی گه‌نده‌ڵی‌و فه‌سادی ئابووری‌و سیاسی‌و ته‌نانه‌ت ئه‌خلاقیش بوون، ته‌وقه‌كردنمان له‌گه‌ڵا ئه‌و ده‌ستانه‌ی هاوڕێكانی خۆمانیان تیرۆر كردبوو، بزه‌كردن بۆ ئه‌و مه‌لا فاسدانه‌ی مینبه‌ره‌كانیان كردبووه‌و ده‌كه‌نه شوێنی فتوای تیرۆری ئازادی‌و مراعاتكردنی رۆشنبیره كه‌م چیكه‌ڵه‌دانه‌كان، بۆچی بوو؟ هه‌موو ئه‌مانه‌مان بۆ ئه‌وه بوو، سنورێك بۆ ده‌سه‌ڵاتی یه‌كێتی‌و پارتی ده‌بنێین، ده‌سه‌ڵاتێك 20 ساڵه به‌ره‌ڵاترین سیسته‌می سیاسی‌و به‌ڕێوه‌به‌رێتیان سه‌پاندووه به‌سه‌ر كۆمه‌ڵگادا، به‌ڵام ئێستا به ئاوڕ دانه‌وه له یه‌ك ساڵه‌ی خۆپیشاندانه‌كان، جیا له چیایه‌ك پرسیار‌و په‌شێمانی چی تر هه‌یه بیڵێین؟\nمن لۆمه‌ی كه‌س ناكه‌م، هه‌موو ئه‌وانه‌ی هاتنه سه‌رشه‌قامه‌كان، باڵاترین هه‌ڵوێستی خۆیان نواند، قوربانیان دا، به‌ڵام هێزه‌كانی ئۆپۆزیسیۆن جیا له گه‌نه‌یه‌ك به‌سه‌ر لاشه‌ی خۆپیشانده‌رانه‌وه هیچی تر نه‌بوون، خۆیان زۆر شتیان ده‌ستكه‌وت، بوونه خاوه‌ن ناو، بوونه هێز، بوونه خاوه‌نی پاره‌و بوجه‌كه‌یان بۆ گه‌ڕایه‌وه‌و قه‌رزه ملیۆن دۆڵارییه‌كانیان له‌سه‌ر نه‌ما، ئه‌وان زۆر شتیان ده‌ستكه‌وت، كه ئێستا ناچارن بیهێڵنه‌وه‌و بیپارێزن‌و به ئاسنی له‌ده‌ستی نه‌ده‌ن، ئه‌وانه‌ی ده‌ستكه‌وته‌كانیان سنوردار بوو ته‌نیا هێزێكی بێ پشتیوانی شه‌قام بوو، كه ئێستا ناچاره بیر له رێگایه‌كی تر بكاته‌وه…\nئێستا كه یه‌كه‌م ساڵڕۆژی 17ی شوبات به‌و جۆره تێپه‌ڕ ده‌بێت، كاتی خۆیه‌تی مه‌رحه‌بایه‌ك له مامه حه‌مه‌كانی ئۆپۆزیسیۆن بكه‌ین ، ئه‌وانه‌ی هه‌موو سێوه‌كانیان خسته ناو سه‌به‌ته‌ی ئۆپۆزیسیۆن.\nPrevious (ر) یان (ڕ) … ئاری عوسمان خه‌یات\nNext سه‌لمانی فارسی و به‌رجه‌سته‌کردنی پانتایی ئه‌و خوێنه‌ی له ئه‌نفالدا رژا


بە پارە ھەموو شتێکمان دەست دەکەوێت ئەخڵاق نەبێت! – CHRA.TV\nسەرەتا / وتار و بیروڕا / بە پارە ھەموو شتێکمان دەست دەکەوێت ئەخڵاق نەبێت!\nSadiq Rwandze 07/09/2021\tوتار و بیروڕا, وتار و بیروڕا\nتۆڵستۆی نووسەری ناوداری جیھانی دەڵێت:_( بە پارە ھەموو شتێکمان دەست دەکەوێت ئەخڵاق نەبێت) ھەڵبەتە ئەخڵاق لێرەدا، بە مانا فەرھەنگی و کولتوورییەکەی ئێمە نییە، کە بە مانای شەڕەف و نامووس و شەڕەف و ناموسیش، لە ئافرەت و لە ئافرەتیش، لە شوێنێکی دیاریکراو دەیبینین، بەڵکو ئەخڵاق بە مانای ھەموو ئەو بەھا مرۆیی و کۆمەڵایەتیانەیە، کە ڕەھەندی مرۆڤدۆستانەی مرۆڤێک دیاری دەکەن.\nئەخڵاق بە مانای ھەستکردن و درککردن بە ڕادەی مرۆڤبوونمان و ھەڵوێست و بیرو باوەڕ و ویژدان و ھەموو ئەو خاسیەتە جوانانەی کە دەبێ لە مرۆڤدا بوونیان ھەبێت. ئێمە لە کوردستاندا لە سەردەمێک دەژین، بە داخەوە ھەموو ئەو بەھایانە، لە پارەدا دەبینین و بڕوامان وایە کە پارەمان ھەبوو، ئیدی ھەموو شتێکمان ھەیە و پێویستیمان بە چیتر نییە. تێگەیشتنێک بۆ زۆربەی زۆری مرۆڤەکان دروست بووە، کە لە پێناو بەھا مادییەکان و بەرژەوەندی و ھەڵپەرستی تاکە کەسیانە، ھەموو شتێک لە پارەدا کورت بکەنەوە و ھەرچی خاسیەتی جوانی مرۆیانەیە دەخەنە ژێر پێیان. بێگومان کەس نییە ئەوە نەزانێت، کە مادە پێداویستییەکی سەرەکی ژیانە ، بەڵام کاتێ ھەموو ژیان لە مادەدا کورت دەبێتەوە، ئیدی کارەساتەکە لێرەدا دەست پێ دەکات. ئەو کات مادە دەبێتە شوێنگرەوەی ھەموو شتێک و ڕەنگە بەلامانەوە ئاسایی بێت کە لە پێناو پارەدا ھەموو شتێک بکەین. ئەمەش دەرەنجام دەبێتە دیاردەیەک و لە نێو کۆمەڵگەدا وەک پەتایەک بڵاو دەبێتەوە.\nکاتێ ئەستێرەیەکی وەرزشی ناوداری جیھانی، لە پێناو پارەی زیاتر، پشت دەکاتە یانەیەک، کە ھەموو تەمەن و مێژووی ژیانی خۆی تێدا بردۆتە سەر، ئەمە مانای وایە لای ئەم ئەستێرەیە، پارە لە ناوبانگ، لە مێژوو، لە ھەوادارانی و خۆشەویستانی، لە ھەموو شتێک گرنگترە. سەرنج بدەن، سیاسی وا ھەیە، تا ئاستی سەرکردایەتی و مەکتەبی سیاسی حزبەکەی دەڕوات، لە خەباتی نھێنی و شار و شاخدا، قوربانی گەورەی لە پێناو بیر و باوەڕەکەی داوە، کە چی سووک و ئاسان، پشت لەو مێژووە درێژە و ھەموو ئەو قوربانیدانە سیاسی و شۆڕشگێڕییانە دەکات و لە پێناو پارەی زیاتر، سەنگەر دەگوزاێتەوە نێو حزبێکی دیکە. لەوە سەیرتریش، بە شێوەیەک دەکەوێتە دژایەتی بیرو باوەڕی پێشوویی و داکۆکی لە سەنگەرە نوێکەی دەکات، وەک ئەوەی بە ھەموو ژیانی لە حزبە تازەکە بووبێت!\nئێمە لە سەردەمێک دەژین، پارە بووەتە ھەموو شتێک لای زۆرینەی ھەرە زۆرمان و ھەموو شتێک لە پارەدا دەبینین. بۆیە بەلاشمانەوە ئاساییە لە پێناوی پارەدا، ھەموو ڕێیەک لە ناپاکی و گۆڕینی بیرو باوەڕ و شکاندنی شکۆی کەسیمان و سەنگەر گۆڕین و تەنانەت کردنە پردی کەسە ھەرە نزیکەکانیشمان تاقیبکەینەوە. بێ ئاگا لەوەی مەسیح وتەنی ( چی بە کەڵکی مرۆڤ دێت، ئەگەر ھەموو دونیا بەرێتەوە و خۆی بدۆڕێنێت) کاتێ کەسێکیش ھزر وکەسایەتی، شکۆ و پێگە، قەڵەم و سەنگەر و بیرو باوەڕ و ویژدان و ھەڵوێستی خۆی بە پارە دەفرۆشێت و دەگۆڕێتەوە، بێگومان ئەو پارەی بردۆتەوە، بەڵام تا ھەتایە خۆی دۆڕاند. من دەزانم تازە مەحاڵە بیر لەوە بکەینەوە ئەو تێگەیشتنە بۆ مرۆڤەکان دروست بکەین، کە ھەموو شتێک لە پارەدا نەبینن، بەڵام ئەوانەی تا ئێستا بەو شێوەیە بیر ناکەنەوە و لەو کڵاوە ڕۆژنەیەوە ناڕواننە ژیان، ھیوادارم ئەوان ھەر لە سەر ئەو ڕێکە جوانە و بەرز پیرۆزەی و بوون و ژیان بمێننەوە.\n• ئەم بابەتە لە ھەفتەنامەی( ڕێگای کوردستان) ژمارەی ڕۆژی ٢٨/٨/٢٠٢١بڵاوکراوەتەوە.


چالاکی سەردەشت تۆڵەی خوێنی شەهیدانی جوانڕۆ بوو – پەژاک\nچالاکی سەردەشت تۆڵەی خوێنی شەهیدانی جوانڕۆ بوو\nهێرشی وەحشیانەی سپای پاسدارانی رژیمی کۆماری ئیسلامی ئێران کە لە رێکەوتی 2 ی جۆزەردان لە هەرێمی جوانڕۆ ئەنجام درا، بووە هۆی شەهید بوونی 4 هەڤاڵی قارەمانمان بە ناوەکانی “کاواندا ئاگری”، “ئاخین خویندا”، “بەرچەم فورات” و “بەدران ئاندۆک” لە گەریلاکانی یەکینەکانی پاراستنی رۆژهەڵاتی کوردستان “ی ر ک”و هێزەکانی پاراستنی ژنانی رۆژهەڵاتی کوردستان”ه پ ژ” . جارێکی دیکە روخساری قرێژ و سیاسەتە چەپەلەکانی ئەم رژیمە لە سەرکووتی دەنگی ئازادیخوازانەی گەلی کورد ئاشکرا بوو. لوتکەی ئەم سیاسەتە وەحشیانەی کۆماری ئیسلامی ئێران و هێزە نیزامیەکان و ئیتلاعاتیەکانیان لە رووداوی شاری مەهاباد بینیمان کە گەلی کورد لە رۆژهەڵاتی کوردستان وەڵامێکی گونجاویان بۆ سیاسەتی دژە ئینسانی و دژە کۆمەڵگایی رژیم دایەوە. هەموو ئەم هێرشانە و کردەوە نیزامیەکان و ملیتاریزە کردنی کۆمەڵگای رۆژهەڵاتی کوردستان و بە تایبەت شەهید بوونی گەریلاکانی رێگای ئازادی لە کاتێکدا پێک دێت، کە ئەم رژیمە ئەو ئاگر بەستەی کە لە ساڵی 2011 دا هاتبووە ئارا، بن پێی کردووە و لەهەمانکاتدا شاهیدی پەرە پێدان و بەرفراوان بوونی سیاسەتەکانی دەوڵەتی روحانی لە تیرۆر، دەسترێژی کردن، هێرشی نیزامی، ملیتاریزە کردن، قۆڵبەست کردن و لە سێدارەدان و نموونەی هەری دواییش شەهید کردنی هەڤاڵە قارەمانەکانمان لە جوانڕۆ.\nلەسەر ئەم ئەساسە ئەم کردەوانەی رژیم بێ وەڵام ناهێڵینەوە و لەم چوارچێوەیەشدا چالاکی سەردەشت سەرکەوتوانە پێکهات. ئەم چالاکیەش بە ناوی شەهیدی فەرماندە کاواندا و سێ هەڤاڵەکەی و بۆ تۆڵەی شەهید کردنیان، لەلایەن یەکینەکانی پاراستنی رۆژهەڵاتی کوردستان پێکهاتووە . لەم چالاکیەشدا ماشینێکی نیزامی گروپی زەربەتی رژیمی ئێران تێکشکنراوە و هەر هەشت سەرنشینەکانی کوژران.\nهەڤاڵ کاواندا کە لە هەموو گۆڕەپانەکانی تێکۆشان و تاکتیکی شەڕی نوێ گەریلایی نموونەیەک لە تێکۆشەرێکی ئاپۆیی و ژنێکی قارەمانی کورد بوو. هەڤاڵان “ئاخین” و “بەرچەم” نموونەی لە خۆبردوویی و فیداکاری و پێشەنگانی ئافرێنەری ژن و ژیانێکی ئازاد بوون، هەڤاڵ “بەدران” یش نموونەیەکی شۆرشگێڕی و فیدایی رێگای ئازادی و ئامانجەکانی گەلەکەی و تێکۆشەرە ماندوونەناسەکانی بزووتنەوەی ئاپۆیی لە رۆژهەڵاتی کوردستان بوو.\nئێمە وەکوو یەکینەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان و هێزەکانی پاراستنی ژنانی رۆژهەڵاتی کوردستان سەرەخۆشی و هاوخەمی خۆمان ئاراستەی بنەماڵەی ئەم شەهیدانە و بە تایبەتی دایکی شەهیدان و گەلەکەمان دەکەین، بە وەبیر هێنانەوەی شەهیدانی قارەمانمان “کاواندا”، “ئاخین”، “بەرچەم” و “بەدران” جارێکی دیکە سۆز و پەیمانی خۆمان لە خاوەندارێتی لەم شەهیدان و رێرەوی رێگای ئازادی و دیمۆکراسی تا سەرکەوتن رادەگەیەنین. هەروەها رژیمی کۆماری ئیسلامی ئێران وشیار دەکەینەوە کە پێداچوونەوە بە سیاسەت و کردەوەکانی خۆی لە رۆژهەڵاتی کوردستان بکات. هەروەها لە ئەگەری بەرەوامی هێرشی نیزامی کە لە رێگای جۆراوجۆر بە تایبەتی لە رێگای بەکار هێنانی بەکرێگیراوان و کۆنترا گەریلا بۆ فشار خستنە سەر خەلک، لەناو بردنی جوگرافیای سروشتی، دروستکردنی پایگای نیزامی، ملیتاریزە کردنی رۆژهەڵاتی کوردستان، گرتن و لە سێدارەدانی تێکۆشەرانی ئازادیخوازی کورد، بێتە ئاراوە، لە چوارچێوەی پاراستنی جەوهەری و پاراستنی رەوا ، چالاکیگەلێکی زۆر بەهێزتر و بەرفراوانتر لە هەموو ناوچەکان لە دژی هێزەکانی سەرکوتکار و داگیرکاری کۆماری ئیسلامی ئێران ئەنجام دەدەین.\nفەرماندەی بڕیارگای یەکینەکانی پاراستنی رۆژهەڵاتی کوردستان ─ YRK


ئیبن خه‌له‌کان – History Of Kurd\nHome / ناوداران / ئیبن خه‌له‌کان\ndidar othman 2016-03-29\tناوداران لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە ئیبن خه‌له‌کان 4,546 Views\nبه‌رهه‌می نوسینه‌کانی ئیبن خه‌له‌کان دانراوه له به‌رزترین ڕاده‌ی مه‌زنی پێویستی دا له مێژوودا، هه‌ر له‌سه‌ره‌تای ده‌رکه‌وتنیه‌وه هه‌تا ئه‌مڕۆ. ناسرا له جیهانا له لایه‌ن چه‌نین زاناو سکۆلاره له‌به‌رزترین مه‌ڵبه‌ندی نوسیندا. هه‌ر له سه‌رده‌می هاتنه‌کایه‌ی ئه‌م به‌رهه‌مه‌وه هه‌تا ئێستا له له‌لایه‌ن چه‌ندین نوسه‌ری عه‌ره‌ب و میلله‌تاکانی تره‌وه به‌رده‌وام که‌ڵکی لێ وه‌رگیراوه، ئه‌و نوسه‌رانه‌ی له نوسینی ڕیهۆتریکی (نیزاعی فه‌لسه‌فی) و نوسینی ڕێزمانی عه‌ره‌بی و په‌خشان و هۆنراوه وبابه‌تی ئه‌ده‌بی بۆ چه‌ندین له نوسه‌رانی دوای خۆی به‌که‌ڵک بوون بۆ ڕازاندنه‌وه‌ی چه‌ندین له به‌رهه‌می نوسه‌ره‌کان له مێژوودا. هه‌تا له ڕوی ڕێکخستن و نیشاندانی ستایه‌ڵی / شێوازی لێکۆڵینه‌وه‌و نوسیندا به‌رهه‌مه‌که‌ی ئیبن خه‌له‌کان وه‌ک سه‌رچاوه‌یه‌کی بێ وێنه بووه که چه‌ندین له زانیار و نوسه‌ران که‌ڵکیان لێ وه‌رگرتووه.\nسامانداری به‌رهه‌مه‌کانی ئیبن خه‌له‌کان به‌چه‌ندین جۆر بابه‌ت دیاره و ئاشکرایه بۆ سه‌رنج ڕاکێشانی هه‌رکه‌س که به‌لایه‌وه پێویست بووبێ سه‌یرکردن و لێکۆڵینه‌وه‌ی نوسینه‌کانی له مێژووی ئیسلامدا بۆ نوسین و لێکۆڵینه‌وه له‌هه‌رکام له‌و بابه‌تانه‌دا. هه‌تا نوسه‌ران له په‌یوه‌ند کردنی نوسینه‌کان و لێکۆڵینه‌وه‌کانیان به به‌رهه‌می نوسینه‌کانی ئیبن خه‌له‌کانه‌وه، به‌رهه‌مه‌کانیان زیاتر ڕازاوه‌تر و جێی سه‌رنج ڕاکێشان و نرخاندنیان به‌رزتر بوون.. هه‌ر وه‌ک لێکۆڵه‌وه‌رو نوسه‌ری ئینگلیزی سێر ولیام جه‌ونز که باسی مه‌زنی به‌رهه‌مه‌کانی ده‌کاو ده‌ڵێت:\n‘نوسینه مێژویی یه‌کانی ئیبن خه‌له‌کان، له ئه‌ناقه‌ی نوسینی ووتارو هۆنراوه‌ی سیحری دا که‌م وێنه‌ن وه‌ک ڕێگایه‌کی ڕۆشنکه‌ره‌وه‌ن بۆ هه‌وڵدانی کارکردنی هونه‌ری و زانیاری بۆنوسه‌رانی دوای خۆی .’\nئیبن خه‌له‌کان به‌رده‌وام له نوسینه‌کانیا چه‌ندین سه‌رچاوه‌ی مێژووی تری به‌کار هێناوه و به‌رده‌وام سه‌رچاوه‌کان به‌به‌روارو ناوی نوسه‌ره‌کانه‌وه ده‌ست نیشانده‌کا.\nئیبن خه‌له‌کان نازناوی زانای به‌ناوبانگی کورد “ئه‌حمه‌دی کوڕی محمدی کوڕی ئیبراهیمی کوڕی ئه‌بوبه‌کری کوڕی خه‌له‌کانی به‌رمه‌کی”ه که به بنه‌چه ده‌گه‌ڕێته‌وه سه‌ر مالکی کوڕی جه‌عفه‌ری کوڕی یه‌حیای کوڕی به‌رمه‌کی سه‌ر به بنه‌ماڵه‌ی به‌رمه‌کییه‌کانه. له ساڵی (608)ێ كۆچێ كه ده‌کاته ساڵی (1211)ی زاینی له شاری هه‌ولێری ئێستا له‌دایک بووه و ، له ساڵی (1282)ی زاینی له دیمه‌شق وه‌فاتی کردووه. سه‌باره‌ت به گه‌ڕانه‌وه‌ی بۆ سه‌ر بنه‌ماڵه‌ی به‌رمه‌کییه‌کان ده‌ڵێن ڕاست ناکات. بۆیه ڕۆژێک خۆی له هاوڕێکانی ده‌پرسێ که ئایا خه‌ڵکی دیمه‌شق سه‌باره‌ت به‌وه چی ده‌ڵێن. ئه‌وانیش له وه‌ڵامدا ده‌ڵێن: له‌وه‌دا به درۆزنت ده‌زانن و ، ئه‌ویش ده‌ڵێ: ئه‌گه‌ر درۆم بکردایه ده‌مووت که من ده‌گه‌ڕێمه‌وه سه‌ر عه‌باس ، یان عه‌لی کوڕی ئه‌بی تالیب ، یان یه‌کێک له یاوه‌ران. درۆی گه‌ڕانه‌وه سه‌ر نه‌ته‌وه‌یه‌ک که فارس بوون و هیچ ئاسه‌وارێکیشیان نه‌ماوه سودی چییه؟ “شه‌ره‌فه‌ددینی کوڕی مسته‌وفی”ی خاوه‌نی کتێبی “مێژووی ئه‌ربیل” بنه‌چه‌ی ئیبن خه‌له‌کان ده‌گێڕێته‌وه بۆ سه‌ر به‌رمه‌کییه‌کان. ئیبن خه‌له‌کان لای کوڕه‌که‌ی خۆی “موسا” وتوویه‌تی که ئه‌و سه‌ر به بنه‌ماڵه‌یه‌کی کورده و ناویان “زه‌رزاری” بووه. واته: به‌چکه‌ی گورگ.\nدوکتۆر ئه‌حمه‌د خه‌لیل ده‌ڵێ: کاتێک ده‌گه‌ڕام به دوای مێژووی کورد دا بۆم ده‌رکه‌وت که توێژه‌ره‌وه‌ی ئینگلیزی “ویلیام ئێگلتون” له دوو جێی کتێبه‌که‌یدا “ده‌روازه‌یه‌ک به ڕووی فه‌رشی کورد و چنراوه‌کانی تریاندا” ئاماژه‌ی بۆ خێڵی “زه‌رزار” کردووه. ئه‌و کتێبه به زمانی ئینگلیزی له ساڵی (1988) له به‌ریتانیا ده‌رچووه. ئه‌و توێژه‌ره‌وه‌یه کاتێک باسی خێڵه‌کانی کوردی نیشته‌جێی ڕۆژئاوای ئازربایجانی کردووه ، ئاماژه‌ی بۆ ئه‌و خێڵه‌ش کردووه.\nبۆ ئه‌وه‌ی که خێڵێکی کورد نیشته‌جێی ناوچه‌یه‌ک بێت و له ناوچه‌یه‌کی تر بوونی هه‌بێت ، ئه‌وه شتێکی سروشتییه ، چونکه له کۆمه‌ڵگه‌ی کورده‌واریدا شتی وا ده‌بێت هه‌روه‌ک چۆن خێڵه‌کانی قه‌یس و شه‌مه‌ر که له بنه‌ڕه‌تدا دانیشتووی نیوه‌دورگه‌ی عه‌ره‌ب بوون و بوونیان له عێراق و شامیش هه‌یه. ئیبن خه‌له‌کانیش بنه‌چه‌ی خۆی بردۆته‌وه سه‌ر به‌رمه‌کی و خێڵی زه‌رزار. ئیبن خه‌له‌کان که دوو کاری گرنگی له خۆیدا کۆکردۆته‌وه ، یه‌کێکیان دادوه‌ری و ئه‌وی تریان مێژوو نووس ، شتێکی نه‌شیاوه که بنه‌چه‌ی خۆی نه‌نووسێت. بۆ ئه‌وه‌ش که خۆی فارسه‌کانی به فورسی مه‌جوس ناوبردووه ئه‌وه له‌سه‌ر زمانی ڕه‌شه خه‌ڵکه‌وه بووه و ، له‌ناو خه‌ڵکدا وایان پێوتوون. خه‌ڵکی ئه‌وه‌یان زانیوه که به‌رمه‌کییه‌کان فارس بوون و فارسیش له پێش ئیسلامدا ئاگر په‌رست بوون.\nهۆکاری تێکه‌ڵ بوونی ناوی کورد به فارس و عه‌جه‌م ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ ئه‌وه‌ی که کورد پێش هاتنی ئیسلام بۆ ناوچه‌کانیان سه‌ر به ده‌وڵه‌تی ساسانی فارس بوون و ، بردنه‌وه‌یان بۆ سه‌ر ساسانییه‌کان مه‌سه‌له‌یه‌کی سیاسی بووه و هیچ په‌یوه‌ندییه‌کی به بنه‌چه‌ی نه‌ته‌وایه‌تییه‌وه نه‌بووه. له سه‌ده‌ی شه‌شه‌می زاینیدا ده‌وڵه‌تی “ئه‌خمینییه‌کان” ، که فارس بوون ، نازناوی “پاشای میدی” و ناوی پاشاکانی میدیایان له پاشاکانی خۆیان ده‌نا ، له‌وانه: کۆڕشی دووه‌م و قه‌میزی کوڕی و دارای یه‌که‌می جێنشینی. میدیه‌کانیش پێش فارس ده‌وڵه‌تی خۆیان هه‌بووه و فارس له بن ڕکێفی ئه‌واندا بوون. (سه‌نته‌ری لێکۆڵینه‌وه‌ی سیاسی: لێره‌دا جێی خۆیه‌تی ئاماژه بۆ ئه‌وه بکه‌ین که ئێستا قه‌یرانێکی گه‌وره له سه‌ر سروودی “ئه‌ی ڕه‌قیب” هه‌یه که تیایدا شاعیر بنه‌چه‌ی کورد ده‌باته‌وه بۆ سه‌ر میدیا و که‌ی خوسره‌و و ، گه‌لێک له خه‌ڵکی کورد پێیان وایه ئه‌وه ڕاست نییه و ، که‌ی خوسره‌و فارس بووه).\nباکگراوندی زانستیی ئیبن خه‌له‌کان ئیبن خه‌له‌کان له بنه‌ماڵه‌یه‌کی ناسراوی مه‌یدانی دینداری و زانستی دینی بووه. “شه‌هابه‌ددین محمد”ی باوکی بۆ فیربوونی زانست چۆته شام و میسر و عێراق و ، له شاری موسڵ و به‌غداد وانه‌ی فیقهی خوێندووه. یه‌کێک له هاوڕێکانی ناوی عیزه‌دین بووه که به “ئیبن ئه‌سیر” ناسراو بووه. هه‌روه‌ها هاوڕێی “ئیبن شه‌داد”ی قازی بووه. باوکی ئیبن خه‌له‌کان دوای ئه‌وه‌ی ماوه‌یه‌کی زۆر له موسڵ ده‌مێنێته‌وه ده‌گوێزێته‌وه بۆ شاری ئه‌ربیل و له‌وێ لای حاکمی ئه‌ربیل “موزه‌فه‌ره‌ددین”ی مێردی خوشکه‌که‌ی سه‌لاحه‌ددینی ئه‌یوبی ڕێزێکی تایبه‌تی ده‌بێت و ده‌کرێته مامۆستا له قوتابخانه‌ی “موزه‌فه‌رییه” و ، له بواری فه‌توادا ناوبانگ ده‌رده‌کات. ئیبن خه‌له‌کان کوڕه بچکۆله‌ی شه‌هابه‌ددین بووه و له ساڵی (608)ی کۆچیدا له‌دایک بووه. ته‌مه‌نی دوو ساڵان بووه که باوکی وه‌فاتی کردووه. شه‌هابه‌ددین حه‌زی کردووه ئه‌م کوڕه‌ی ڕێگای زانستی دینی بگرێ. ئه‌ویش ئاواته‌که‌ی باوکی هێناوه‌ته‌دی و بڕوانامه‌ی زانستی له گه‌وره زاناکانی سه‌رده‌می خۆی وه‌رگرتووه. ئیبن خه‌له‌کان له قوتابخانه‌ی موزه‌فه‌رییه ده‌ستی کردووه به خوێندن و له مه‌جلیسی زانای به‌ناوبانگ “ئه‌بولبه‌ره‌کات”ی ناسراو به “ئیبن مسته‌وفی” دانیشتووه. له ساڵی (621)ی کۆچیدا سه‌حیحی بوخاری لای زانای به‌ناوبانگ “عه‌لی کوڕی ئه‌بی جه‌عفه‌ر محمدی کوڕی هیبه‌توڵا الموکه‌ڕه‌م السوفی به‌غدادی خوێندووه.\nئیبن خه‌له‌کان هێشتا ته‌مه‌نی (18) ساڵی پڕ نه‌کردۆته‌وه که ئه‌ربیلی به‌جێ هێشتووه و ، بۆ زیاتر خوێندن ڕووی له جێیه‌کانی تر کردووه. له گه‌ڵ خۆی براکه‌یی و چه‌ند کتێبێکی بردووه و به‌نیاز نه‌بووه بگه‌ڕێته‌وه بۆ ئه‌ربیل. سه‌ره‌تا له شاری موسڵ گیرساوه‌ته‌وه و له‌وێ له‌سه‌ر ده‌ستی که‌ماله‌ددین موسای کوڕی یونس وانه‌ی خوێندووه و ، هێنده هۆگری ئه‌و زانایه بووه و بۆی بۆته سه‌رچاوه‌ی زانست که بڕیاری داوه ئه‌گه‌ر ژنی هێنا و کوڕێکی بوو ناوی بنێ یونس. ئیبن خه‌له‌کان دوای موسڵ رووی کردۆته حه‌ڕان و له‌وێشه‌وه چۆته شاری حه‌له‌ب و ، بوونی له شاری حه‌له‌ب گونجاوترین هه‌ل بووه بۆی ، چونکه لای “به‌هاددینی کوڕی شه‌داد”ی قازی و ، “جه‌ماله‌ددین ئه‌بوبه‌کر ماهاتی”فه‌قیه و ، “ئیبن خه‌باز”ی موسڵی و “مۆفه‌قه‌ددینی کوڕی یه‌عیش” وانه‌ی دینی خوێندووه. چاویشی به مێژوونووسی به‌ناوبانگ “عیززه‌دین ئیبن ئه‌سیر”ی هاوڕیی باوکی که‌وتووه. له ساڵی (632) کۆچیدا ڕووی کردۆته دیمه‌شق و ، له‌وێ ته‌فسیر و حه‌دیس و فقهی له لای شێخ ئیبن سه‌لاحی شاره‌زووری کوردی خوێندووه و ، دوای ئه‌وه گه‌ڕاوه‌ته‌وه بۆ حه‌له‌ب. وادیاره نه‌یویستووه بگه‌ڕێته‌وه بۆ ئه‌ربیل چونکه له‌و کاته‌دا ته‌تار به‌سه‌ریدا کشاون و کاولیان کردووه. هه‌روه‌ها وا سه‌یری خۆی کردووه که هه‌ر پێویستی به وه‌رگرتنی زانست ماوه ، بۆیه ڕووی کردۆته میسر و ، له ساڵی (636)ی کۆچیدا گه‌یشتۆته شاری ئه‌سکه‌نده‌رییه.\nئیبن خه‌له‌کانی قازی “به‌دره‌ددین السنجاری” قازی قازییه‌کانی میسر ده‌بێت و ئه‌ویش کورد بووه و سه‌ر به خێڵی “زه‌رزار”ی بووه. به‌درددینی سه‌رۆک قازییه‌کان ئیبن خه‌له‌کانی کردۆته جێگری قازی میسر. کاتێکیش مه‌مالیکه‌کان گه‌یشتنه ده‌سه‌ڵات و شوێنی ئه‌یوبییه‌کانیان گرته‌وه ئیبن خه‌له‌کان له‌سه‌رده‌می شا “زاهیر”دا بووه قازی شام و ده‌سه‌ڵاتی به‌سه‌ر هه‌موو شامدا کشا. ئیتر ئیبن خه‌له‌کان که‌وته دانانی قازی و جێگر بۆ خۆی له هه‌موو شاره‌کانی شامدا و ، چاودێری ئه‌وقاف و قوتابخانه‌کانی ده‌کرد و ، مه‌سه‌له قه‌زاییه‌کانی یه‌کلا ده‌کرده‌وه. تا ساڵی (669)ی کۆچی له‌و پله‌یه‌دا مایه‌وه و ، دوای ئه‌وه لابرا. لابردنه‌که‌ی له‌به‌ر که‌مته‌رخه‌می نه‌بووه ، به‌ڵکو له‌به‌ر ئه‌وه بووه که به ویستی شا “زاهیر” که سه‌ردانی شامی کردووه ، “عیزه‌ددین السایغ” له جێی دانراوه و ، عیزه‌ددین چاره‌ی ئیبن خه‌له‌کانی نه‌ویستووه. ئیبن خه‌له‌کان چۆته‌وه بۆ میسر و له‌وێ له قوتابخانه‌ی “فه‌خرییه” بۆته مامۆستا و ، دوای ئه‌وه هه‌ژاری ڕووی تێکردووه ، به تایبه‌تی که وه‌زیری میسر زۆر تینی بۆ هێناوه. به‌ڵام له ساڵی (676)ی کۆچی به‌دواوه بارودۆخی مه‌عیشه‌تی به‌ره‌و باشی گۆڕاوه ، چونکه جارێکی تر کاری له دادگانی دیمه‌شقدا ده‌ست که‌وتووه. له‌و پله‌یه‌دا سێ ساڵ ماوه‌ته‌وه ، به‌ڵام دوای ئه‌وه ئاژاوه ده‌که‌وێته ناو کوڕه‌کانی شا “زاهیر” که پێشتر ناوی “پێرس” بووه و ، ئاژاوه‌که هه‌موو شام و میسر ده‌گرێته‌وه و له کۆتاییدا ده‌سه‌ڵات ده‌که‌وێته ده‌ست چه‌رکه‌سییه‌کان و شا “مه‌نسور قه‌لاوون” ده‌بێته فه‌رمانڕه‌وا. به‌ڵام ئیبن خه‌له‌کان حه‌زی له چاره‌ی ئه‌و پاشایه نه‌کردووه و له ده‌ستوپێوه‌ندی ئه‌و نه‌بووه. ئیبن خه‌له‌کان بۆ ماوه‌یه‌کی کورت گیراوه و ، پاشا لێبوردنی بۆ ده‌رکردووه و کاره‌که‌ی له دادگای حه‌له‌ب وه‌رگرتۆته‌وه. به‌ڵام له ساڵی (680)ی کۆچیدا جارێکی تر ئیبن خه‌له‌کان له کاره‌که‌ی ده‌رکراوه‌ته‌وه. ئیبن خه‌له‌کان دوای ئه‌وه بووه به مامۆستا له قوتابخانه‌ی “نه‌جیبه” و قوتابخانه‌ی “ئه‌منییه” و ، تا کۆتایی ته‌مه‌نی به مامۆستایی ماوه‌ته‌وه. ئیبن خه‌له‌کان له (26/ڕه‌جه‌بی/681)ی کۆچیدا که ده‌کاته (1282)ی زاینی وه‌فاتی کردووه و ، له شاخی “قاسیون” له شاری دیمه‌شق به خاک سپێردراوه.\nئیبن خه‌له‌کانی زانا و مێژوو نووس ئیبن خه‌له‌کان شاره‌زاییه‌کی زۆر باشی له فقه و ئوسوڵ و زمانی عه‌ره‌بیدا هه‌بووه و ، تا ڕاده‌یه‌کی به‌رچاو شاره‌زای مه‌زهه‌بی شافیعی بووه و ، له فه‌تواکانیدا دیار بووه که به‌رده‌وام سه‌یری ئه‌و مه‌زهه‌به‌ی کردووه. ئیبن خه‌له‌کان هاوڕێی کتێب بووه و پاره و ماڵه‌که‌ی هه‌موو داوه به کتێب. له سه‌ره‌تای ژیانیدا حه‌زی کردووه ببێت به شاعیر ، بۆیه شیعرێکی زۆری داناوه و ، له ئاستی شاعیرانی وه‌ک “زوهه‌یر” و “ئیبن مه‌تروح” و “ئیبن الخیمی” و “جه‌زار”دا بووه. ته‌نانه‌ت دوای کارکردنیشی له دادگا و قه‌زادا له شیعر دوور نه‌که‌وتۆته‌وه و هه‌ر گرنگی پێداوه. به‌وه ناسراوه که شاره‌زاترین که‌س بووه له دیوانی “موته‌نه‌بی”دا و ، شیعره‌کانی موته‌نه‌بی زیاتر هانده‌ری بوون بۆ گرنگی دان به ڕیزمانی عه‌ره‌بی و زمانه‌که خۆشی. ئیبن خه‌له‌کان خاوه‌نی ده‌موچاوێکی جوان و زمانێکی فه‌سیح بووه. کابرایه‌کی به‌رچاوته‌نگ نه‌بووه و ، زۆر له شاعیره‌کانی سه‌رده‌می خۆی به باشی باسیان کردووه. هه‌میشه ده‌ستگیرۆیی هه‌ژارانی کردووه و ، کابرایه‌کی بیرمه‌ند و له‌سه‌رخۆ بووه. به وقار بووه و بۆ کاری قازێتی و دادگا لێوه‌شاوه بووه. له مه‌جلیسه‌کانیدا هه‌میشه باسی زانست و ڕه‌وشتی به‌رز کراوه و ، مرۆڤ به ده‌ست خاڵی له دانیشتنه‌کانیدا نه‌هاتۆته ده‌ره‌وه. جگه له‌وانه ئیبن خه‌له‌کان مێژوو نووس بووه و خاوه‌نی کتێبی “وفیات الاعیان و انباء ابناء الزمان” بووه که له ساڵی (672)ی کۆچیدا له نووسینی بۆته‌وه ، به‌ڵام تا ساڵی (680)ی کۆچی هه‌ر زانیاری بۆ زیاد کردووه. ئیبن خه‌له‌کان به‌نیاز بووه کتێبێکی گه‌وره‌ی مێژوویی وه‌ک “الکامل فی التاریخ”ی ئیبن ئه‌سیری مامۆستای بنووسێت ، به‌ڵام کارکردنی له دادگا و پله‌کانی قه‌زادا ئه‌و بواره‌ی بۆ نه‌کردۆته‌وه و ، ئه‌وه‌نده‌ی پێی کراوه ته‌رجه‌مه‌ی کردووه. له‌وه‌شدا ئه‌م ڕێچکه‌ی خواره‌وه‌ی بۆ خۆی هه‌ڵبژاردووه:\n8. نه‌یویستووه زانیارییه‌کانی کورت و کوێر بن. cهه‌رچه‌نده زیاتر له حه‌وت سه‌ده تێپه‌ڕیوه به‌سه‌ر ئیبن خه‌له‌کاندا ، به‌ڵام ناوی هه‌ر زیندووه و ، کتێبخانه گشتی و تایبه‌تییه‌کانی خه‌ڵکی باوه‌شیان کردووه به کتێبه‌کانی ئه‌و زانایه‌دا ، به تایبه‌تی کتێبی (وفیات الاعیان) که باسێکی مێژووییه.\nPrevious خانزادی میری سۆران\nNext به‌درخان كێیه?


سزای ٤٠ ساڵ بەندکرانی سەید محەمەد حوسێنی هەڵوەشایەوە\n18:25 - 30 November 2021\nهەنگاو: سزای بەندکرانی درێژماوەی بەندکراوێکی سیاسی خەڵکی نەغەدە کە کۆتایی وەرزی بەهاری ئەمساڵ بە تۆمەتی موحاریبە سزای ٤٠ ساڵ بەندکرانی بە سەردا سەپابوو، لەلایەن دادگای باڵای ئێرانەوە هەڵوەشایەوە.\nبەگوێرەی ڕاپۆرتی گەیشتوو بە ڕێکخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو، لە ماوەی ڕۆژانی ڕابردوودا، سزای ٤٠ ساڵ بەندکرانی سەید محەمەد حوسێنی، بەندکراوی سیاسی خەڵکی نەغەدە بە هۆی کەم و کۆڕی لە پرۆسەی لێکۆڵینەوەکان لەلایەن دادگای بەرزی ئێرانەوە هەڵوەشاوەتەوە و بەمەبەستی پێڕاگەیشتنی دوبارە ڕەوانەی ئەو دادگایە کراوەتەوە کە سزاکەی بە سەر ناوبراودا سەپاندووە.\nسەید محەمەد حوسێنی مانگی جۆزەردانی ئەمساڵ (مەی) لەلایەن لقی یەکەمی دادگای شۆڕشی مەهاباد بە سەرۆکایەتی دادوەر جەوادی بە تۆمەتی موحاریبە لە رێگای ئەندامەتی لە حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران سزای ٤٠ ساڵ بەندکران و دوورخرانەوە بۆ بەندیخانەی ئورمیەی بە سەردا سەپا. ئەم سزایە ڕۆژی سێشەممە ٤ی جۆزەردانی ٢٧٢١ (٢٥ی مەی ٢٠٢١) بەفەرمی لەلایەن بەرپرسانی بەندیخانەی نەغەدە پێی ڕاگەیەندرا.\nسەید محەمەد حوسێنی پێشتر ئەندامی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران بووە و ڕۆژی سێشممە ١٩ی بەفرانباری ٢٧١٧ (٩ی ژانویەی ٢٠١٨) پاش جیابوونەوە لەو حیزبە و گرتنی ئەمان نامە، گەڕابوویەوە بۆ نەغەدە. سەید محەمەد حوسێنی سەرەڕای ئەوەیکە لە بەرپرسانی ئێران ئەمان نامەی وەر گرتبوو، پاش گەڕانەوە لە لایەن هێزە ئەمنییەتییەکانی ئێرانەوە دەستبەسەر کرا و لەو کاتەوە تا ئێستا بێ ئەوەیکە مافی مەرەخەسی پێدرابێ، لە بەندیخانەی ناوەندیی ئەو شارە بەند کراوە.\nبەهاری ساڵی ڕابردوو بەرپرسانی بەندیخانەی نەغەدە بە مەبەستی ئازادیی کاتیی سەید محەمد حوسێنی داوای بارمتەی ١٠ میلیارد تمەنییان کردبوو کە بەهۆی ئەوەی بنەماڵەکەی توانایی دابینکردنی ئەو بڕە پارەیان نەبوو ئازاد نەکرا. ئەمە لە کاتێکیشدا بوو کە زۆربەی بەندکراوەکان بە هۆی تەشەنە سەندنی پەتای کۆرۆنا جووبوونە مرەخەسی، بەڵام ئەم بەندکراوە سیاسییە لەو مافەش بێبەش کرا.


حکومه‌تى هه‌رێم خه‌مسارد بووه له‌سه‌ر دۆسیه‌ى هه‌ڵه‌بجه و ئه‌نفال.\nپرسى کۆمه‌ڵکوژیه‌کانى خه‌ڵکى کوردستان له‌لایه‌ن حکومه‌تى له‌کارخراوى به‌عسیه‌کانى عێراق ، یه‌کێک بوو له‌و پلانه شۆڤێنیستیانه‌ى که که‌بۆسه‌رنگوم کردنى میلله‌تى کورد سرینه‌وه‌ى ناسنامه‌ى بوونى ئه‌و نه‌ته‌وه‌یه ، له‌کۆتاى سه‌ده‌ى بیستى رابردودا گه‌یشتنه لوتکه‌ى دل ره‌قى خۆیان و به‌عسیه‌کانى عێراق هه‌رچیان له‌ده‌ست هات بۆ جیبه‌جێکردنى پلانه‌که‌یان دریغیان نه‌کردو ته‌نانه‌ت په‌نایشیان بۆ یه‌کیک له‌سوره‌ته‌کانى قورئان برد به‌ناوى ئه‌نفالکردنه‌وه بۆئه‌وه‌ى شه‌رعیه‌ت بده‌نه ئه‌نفالکردن و کوشتنى خه‌ڵکى بى به‌رگرى کوردستان ، له‌دواى روخاندنى دسه‌لاتى به‌عسیه‌کان له‌عێراقدا ئه‌وناوه‌ندو ریکخراوه جیهانیانه‌ى که‌پیشتر پرسى کوردیان پشتگوى خستبو ئه‌مرۆ به‌شیوازێکى باشتر پیشوازى له‌و هه‌ولانه‌ده‌که‌ن که بۆ ناساندنى پرسى کورد له‌سه‌ر ئاستى جیهاندا کارى بۆده‌کرێت .\nبۆئاشانبونى خوێنه‌ران و ئه‌و که‌سانه‌ى له‌دۆسیى به‌جینوسایدناساندى تاوانه کۆمه‌ڵکوژیه‌کانى کورد کارده‌که‌ن ،سایتى ئاوینه ئه‌م دیادره‌ى له‌گه‌ل به‌ریز (هیوا ناسیح) په‌رپرسى په‌یوه‌ندیه‌بیانیه‌کانى ریکخراوى " چاودیرى کورۆدساید - چاک " ئه‌نجام داوه که له‌سه‌ر پرسى کورد بۆیه‌که‌مین جار له باره‌گاى ریکخراوى نه‌ته‌وه یه‌کگرتوه‌کان له شارى (ژنیف) له ولاتى سویسرا ، کۆنفرانسیکیان له‌سه‌ر تاوانه‌کانى ئه‌نفال و هه‌ڵه‌بجه ئه‌نجام دا و چه‌ندین لیکۆلینه‌وه‌و پرباسى ئه‌کادیمیانه له‌سه‌ر ئه‌و دۆسیانه خرانه روو له‌لایه‌ن خه‌لکانى پسپۆرو نوینه‌رى هه‌ندیک له‌ولاتانى ئه‌ندامى ریکخراى نه‌ته‌وه یه‌کگرتوه‌کان.\nپێشڕه‌و حه‌مید: ئه‌ورپیه‌کان چۆن له پرسى ئه‌نفال تیده‌گه‌ن و تاچه‌ند وه‌ک پرۆسه‌یه‌کى جینوساید ده‌یناسێنن\nهیوا ناسیح: له‌راستیدا ئه‌وروپیه‌کان که‌متر له‌سه‌ر ئه‌نفال زانیارییان هه‌یه‌هه‌ڵبه‌ت ئه‌مه‌ش به‌پله‌ی یه‌که‌م هۆکاره‌که‌ی که‌مته‌رخه‌می و ناکارایی حکومه‌ت و په‌رله‌مانی هه‌رێمی کوردستان به‌گشتی و وه‌زاره‌تی شه‌هیدان و ئه‌نفالکراوان به‌تایبه‌تین، به‌پله‌یه‌کی که‌متریش رۆشه‌نبیرانی کورد له‌هه‌نده‌ران هه‌وڵی که‌میانداوه‌بۆ ناساندنی ئه‌و تاوانه‌گه‌وره‌یه به‌گه‌ڵانی ئه‌وروپی، ئه‌و هه‌وڵانه‌شی که‌هه‌ن، که‌موکوری خۆیان هه‌یه‌وه‌ک نه‌شاره‌زایی و که‌م ئه‌زمونی و نارێکوپێکی و نه‌بوونی دۆکیۆمێنته‌کان به‌و زمانانه. ئاخر بۆ ناساندنی ئه‌م جۆره‌تاوانه‌پێویسته‌و گرنگه، که‌حکومه‌تی هه‌رێم و ده‌زگا په‌یوه‌ندیداره‌کان چه‌ندان کتێبی دۆکیۆمێنتی و سیدی و فیلمی به‌ڵگه‌نامه‌یی چاپ و به‌رهه‌م بهێنن. ده‌کرێت ئه‌و ژماره‌تێز و لێکۆڵینه‌وه‌زانستی و ئه‌کادیمیانه‌ی که‌له‌سه‌ر ئه‌نفال به‌عه‌ره‌بی و کوردی نوسراون بۆ سه‌ر زمانه‌زیندوه‌کانی جهیان وه‌ربگێرێت، پاشان ده‌کرێت بۆ نمونه‌هه‌موو ئه‌و لێکۆڵینه‌وانه‌و دۆکیۆمێنتانه‌ی تایبه‌تن به‌کاره‌ساتی ئه‌نفاله‌وه‌بخرێنه‌سه‌ر ماڵپه‌رێکی ئه‌له‌کترۆنی به‌زمانی ئینگلیزی یان فه‌ره‌نسی، تا شاره‌زایان و پسپۆڕانی ئه‌م بواره‌له‌جیهاندا به‌ئاسانی ده‌ستیان بیگاتی و لێکۆڵینه‌وه‌ی له‌سه‌ر بکه‌ن و بیناسن. ده‌کرێت له‌م بابه‌ته‌دا سود له‌ئه‌زمونی گه‌ڵانی وه‌ک جوو و ئه‌رمه‌نییه‌کان وه‌ربگرین.\nپێشڕه‌و حه‌مید: ریکخراوى کوردۆساید له‌وپیناوه‌دا له‌دواى کۆنگه‌رى یه‌کى ریکخراوه‌که‌تان تاچه‌ند هه‌ولى به‌نیو ده‌وڵه‌تى کردنى پرسى هه‌ڵه‌بجه‌و ئه‌نفالى دوا؟\nهیوا ناسیح: وه‌ک له‌به‌رنامه‌ی رێکخراوه‌که‌ماندا هاتوه، ئه‌و کاره‌یه‌کێک له‌ئامانجه‌سه‌ره‌کییه‌کانمانه‌و له‌ماوه‌ی 9 ساڵ رابردووی کارکردنیشمانه‌وه‌به‌کردوه‌چه‌ندان کاری باشمان ئه‌نجامداوه. له‌وانه‌سازکردنی کۆنفرانس و سیمینار بۆ ناساندنی هه‌له‌بجه‌و ئه‌نفال به‌جیهانی ده‌ره‌وه له‌نێو په‌رله‌مانی هه‌ندێک وڵاتانی ئه‌وروپیدا وه‌ک سوید و به‌ریتانیا، له‌کاتی به‌شداریکردنی نوێنه‌رانی رێکخراوه‌که‌مان له‌کۆڕو کۆنفرانسه‌نێوده‌وڵه‌تییه‌کاندا، یه‌کێک بووه‌له‌و شتانه‌ی هه‌میشه‌جه‌ختمان له‌سه‌ر کردۆته‌وه. چاپ و بڵاوکردنه‌وه‌ی کتێبێک به‌ئینگلیزی له‌سه‌ر ئه‌نفال و هه‌ڵه‌بجه‌به‌کۆمه‌ڵێک دۆکیۆمێنت و زانیاری ورده‌وه، له‌نوسینی ئه‌ندامی رێکخراوه‌که‌مان کاک (شاخه‌وان شۆرش). دوا کاریشمان سازکردنی کۆنفرانسێکی نێوده‌وڵه‌تی بوو له‌باره‌گای سه‌ره‌کی نه‌ته‌وه‌یه‌کگرتوه‌کان له18/3 ی ئه‌مساڵدا به‌ناوی (هه‌له‌بجه‌و ئه‌نفال و گۆره‌به‌کۆمه‌ڵه‌کان) که‌چه‌ندان پسپۆڕ و شاره‌زای ئه‌و بواره‌له‌کورد و بیانی به‌شداریان تێدا کرد. که‌پێم وایه‌گرنگترین کاره‌له‌م بواره‌دا کرا بێت.\nپێشڕه‌و حه‌مید: له‌کۆنفراسى چنیف که‌له‌به‌روارى 18 ئادار سازتان کرد تاچه‌ند ده‌بیته فاکته‌ریک بۆناساندنى کۆمه‌ڵکوژیه‌کانى کورد له‌سه‌ر ئاستى نێوده‌وڵه‌تى ؟\nهیوا ناسیح: پێم وایه‌کارێکی مێژوویمان ئه‌نجام دا به‌دانپێدانانی ئه‌وانه‌ی که‌ئاماده‌بوون، ئاخر به‌رێزت گه‌ر سه‌یرێکی ئه‌و کارانه‌بکه‌یت که‌تا ئێستا له‌و باره‌وه‌ئه‌نجامدراون، ده‌بینین یه‌که‌مجاره‌له‌مێژووی کوردا له‌و شوێنه‌نێوده‌وڵه‌تی گرنگه‌دا، کۆنفرانسێکی وا به‌به‌شداری که‌سایه‌تی و پسپۆڕی ناسراو، لێکۆڵینه‌وه‌ی زانستی و ئه‌کادیمی و به‌ئاماده‌بوونی دیپلۆمات و نوێنه‌رانی وڵاتان پێشکه‌ش بکرێن، دوور له‌یادکردنه‌وه‌یه‌کی سۆزداری و کڵاسیکیانه‌باس له‌و کۆمه‌ڵکوژیانه‌کرا بێت، ئه‌مه‌سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی هه‌ر یه‌ک له‌وانه‌ی ئاماده‌بوون، یه‌کی کۆپیه‌ک له‌و کتێبه‌ی رێکخراوه‌که‌مان چاپی کردوه، که پێشتر باسم کرد، پێشکه‌ش کرا. دیاره‌ناشبێت ئێمه زۆر گه‌شبینیش بین و وابزانین، به‌سازکردنی یه‌ک دوو کۆنفرانسی وا ده‌گه‌ینه‌ئه‌نجام و ئامانجه‌که‌مان، چونکه گه‌ر ئێمه‌سه‌یری کار و کۆششی ئه‌رمه‌نییه‌کان بکه‌یت به‌م ئاقاره‌دا، ده‌بینین ئه‌وان نزیکه‌ی 80 ساڵی خایاند تا تاوانه‌که‌یان به‌دانیپێدانرا به‌ژینۆساید (گه‌لکوژیی). راسته‌هۆکاری خودی و بابه‌تی رۆڵی خۆی هه‌یه‌و مه‌رج نییه‌مه‌سه‌له‌که‌ی ئێمه‌ئه‌وه‌نده‌بخایه‌نێت. به‌ڵام دیسانه‌وه‌ده‌توانم بڵێم ئه‌م جۆره‌کارانه‌هه‌روا ئاسان نین و کاری شێلگیرانه‌و پرۆفیشناڵانه‌یان ده‌وێت. دیاره‌ئه‌و جۆره‌کۆنفرانسانه‌هه‌نگاوی به‌جێن و گرنگن بۆ پرۆسه‌که‌به‌ئاراسته‌ی ناساندنی تاوانه‌کان.\nبه‌رای من گه‌ر ره‌وه‌ندی کوردی و به‌تایبه‌تی توێژه‌رۆشه‌نیر و روناکبیره‌که‌ی هه‌وڵ بده‌ن به‌پشتیوانی ماددی و مه‌عنه‌وی په‌رله‌مان و حکومه‌تی هه‌رێمی کوردستان، که‌ئه‌رکی سه‌رشانیانه، پشتیوانی له‌م هه‌وڵانه‌بکه‌ن، ساڵانه‌له‌م جۆره‌کۆنفرانسانه‌له‌نێو کۆشکی په‌رله‌مانی وڵاتانی ده‌ره‌وه‌ئه‌نجام بده‌ن، ئه‌وا کۆمه‌ڵکوژییه‌کان زیاتر ده‌ناسرێن و ئه‌گه‌ری ئه‌وه‌هه‌یه، له‌ساڵانی داهاتوودا بتوانین کارێکی وا بکه‌ین دانیپێدا بنێن. پاشانیش مه‌رج نییه‌کاره‌که‌هه‌ر ناساندن بێت، به‌ڵکو هه‌ندێک جار فشاریش گرنگه‌به‌شێوه‌یه‌کی مه‌ده‌نییانه‌و دیموکراتیانه‌به‌پشتیوانی رۆشه‌نبیران و پسپۆڕانی ئه‌م بواره‌له‌سه‌ر حکومه‌ته‌کان دروست بکه‌ین، بۆ نمونه‌خۆ ئه‌مریکا پاش روخانی رژێمی سه‌ددام و ته‌نانه‌ت ساڵی 1991یش چه‌ندان ته‌ن له‌دۆکیۆمێنتی بینراو و بیسراو و نوسراویان له‌سه‌ر هه‌ردوو تاوانی هه‌له‌بجه‌و ئه‌نفال ده‌ستکه‌وت و ناردیانه‌وه‌بۆ وڵاته‌که‌یان، که‌چی تا ئێستا دانیان پێدانه‌ناوه‌که‌ئه‌وانه‌کۆمه‌ڵکوژیشن چ جای بڵێن گه‌لکوژی (ژینۆساید) بووه، دیاره‌ئه‌مه‌ش به‌هۆی به‌رژه‌وه‌ندی خۆیانه‌وه!\nپێشڕه‌و حه‌مید: ئایا حکومه‌تى هه‌رێمى له‌رێگه‌ى ه‌زاره‌تى شه‌هیدانه‌وه له‌ماوه‌ى 20 ساڵدا ئه‌وه‌نده‌کارى کردوه که ئیوه وه‌ک رێکخراوێکى تایبه‌ت به‌و پرسانه متانه‌ى پى ببده‌ن له‌سه‌ر ئاستى به‌رپرسیاریتى خۆیان ؟\nهیوا ناسیح: نه‌خێر به‌داخه‌وه‌حکومه‌تی هه‌رێم و وه‌زاره‌تی ناوبراو زۆر خه‌مسارد و که‌مته‌رخه‌م بوونه‌به‌رامبه‌ر ئه‌م دۆسیه‌یه، هه‌ر بۆ نمونه‌من پیش ساڵێک له‌سازدانی کۆنفرانسه‌که‌ی ژنێڤ پرۆژه‌که‌یم ئاماده‌کرد، هه‌ر ئه‌وکات و دواتریش چه‌ند جارێک ناردمانه‌وه بۆ سه‌رۆکایه‌تی حکومه‌تی هه‌رێم و وه‌زیری شه‌هیدان و ئه‌نفاکراوانی ئه‌وکات د. مه‌جید محه‌مه‌د، ئه‌وه بوو به‌ڵێنیشیان پێداین که‌کۆمه‌کی ماددی و مه‌عنه‌ویمان بکه‌ن، که‌چی هیچ کۆمه‌کێکیان نه‌کردین! ئه‌مه‌وه‌ک نمونه‌یه‌ک ده‌هێنمه‌وه. ئه‌وه‌ی وه‌زاره‌تی شه‌هیدان کردویه‌تی چه‌ند کۆنفرانسێکیان له‌هه‌ولێر سازکردوه، به‌ڵام زیاتر شتێکی ئیعڵامی و رووکه‌شی بووه. کوا با بزانین وه‌زاره‌ت و حکومه‌تی هه‌رێم چه‌ند کتێبیان به‌زمانه‌زیندوه‌کانی جیهان له‌سه‌ر ئه‌و تاوانانه‌ده‌رکردوه، چه‌ند سیدی به‌ڵگه‌نامه‌ییان چاپکردوه؟ چه‌ند هانده‌ر و پشتیوان بوونه‌تا سینه‌ماکارانی کورد فیلیمی دۆکیۆمێنتی و درامی له‌سه‌ر مه‌رگه‌سات و چیرۆکه‌تراژیدییه‌کان ئه‌و کاراساتانه‌به‌به‌رهه‌م بهێنن؟؟\nچه‌ند کۆنفرانسیان له‌نێوه‌نده‌نێوده‌وڵه‌تییه‌کانی وه‌ک نه‌ته‌وه‌یه‌کگرتوه‌کان و په‌رله‌مانی ئه‌وروپا و شوێنانی تر ساز کردوه، یان له‌له‌پشتی بوونه؟ ناڵێم هیچ کار نه‌کراوه ، به‌ڵام له‌راستای ئه‌و تاوانانه‌زۆر زۆر که‌من.\nپێشڕه‌و حه‌مید: ئیوه ریکخراوێکى ناحکومین و تائیستا هیچ بودجه‌یه‌کتان نیه که له‌سه‌ر کاره‌کانى خۆتان به‌رده‌وام بن که‌چى ساڵانه به‌سه‌دان چاڵاکى له‌وبورانه‌دا ئه‌نجام ئه‌ده‌ن کى هاوکاریتان ده‌کات و تیچوى ئه‌و چاڵاکیانه چۆن دابین ده‌که‌ن ؟\nتاچه‌ند له‌گه‌ل حکومه‌تى عێراق و دادگاى باڵاى تاوانه‌کاندا هاوکاربون بۆ ئاشکرا کردنى ناوى تاوانبارنى ئه‌نفال؟\nهیوا ناسیح: ئێمه‌رێکخراوێکین 9 ساڵه‌کارده‌که‌ین، سه‌رجه‌م ئه‌و چاڵاکییانه‌ی ئه‌نجامیان ده‌ده‌ین له‌سه‌ر گیرفانی خۆمان ئه‌نجامی ده‌ده‌ین، ته‌نها جارێک سه‌رۆکی حکومه‌ت د.به‌رهه‌م ساڵح ، ساڵی پار برێک یارمه‌تی داین. ئه‌ویش پاش ناردنی راپۆرتی چاڵاکی و پڕۆژه‌کانمان. تا ئێستا به‌بیانوی ئه‌وه‌ی بودجه‌ی رێکخراوه‌ناحکومیه‌کانی تریش بڕاوه، هیچ بودجه‌یه‌کمان له‌ڵایه‌ن حکومه‌ته‌وه‌بۆ دیاری نه‌کراوه. دیاره‌بۆ کاروچاڵاکیمان کۆمه‌کمان له‌دۆست و ڵایه‌نه‌کانیش وه‌رده‌گرین، به‌مه‌رجێک بێبه‌رامبه‌ر بێت، واته‌بێ هیچ مه‌رجێک و ته‌نها وه‌ک کۆمه‌کێکی دۆستانه‌و کارێکی نیشتمانیی. ساڵانه‌ش له‌سوپاسنامه‌یه‌کدا ناوی ئه‌و دۆست و ڵایه‌نانه‌مان بڵاوکردۆته‌وه، که‌کۆمه‌کیان کردوین، له‌گه‌ل بری کۆمه‌که‌که‌یدا، به‌ڵام گه‌ر که‌سانێک نه‌یانویستبێت ناویان بڵاوبکه‌ینه‌وه، ئه‌وا ره‌چاوی ئه‌وه‌مان کردوه.\nسه‌باره‌ت به‌به‌شی دووه‌می پرسیاره‌که‌تان، دیاره‌هاوکاریی دادگای باڵای تاوانه‌کانمان کردوه، به‌ناردن و دۆزینه‌وه‌ی شایه‌ت بۆ پرۆسه‌ی دادگاییه‌که، په‌یداکردنی به‌ڵگه‌نامه‌و دانی زانیاری پێیان له‌سه‌ر تاوانباران و تاوانه‌کان، به‌ڵام ئه‌وه‌نده‌ی من ئاگادار بم راسته‌وخۆ له‌گه‌ڵ حکومه‌تی ناوه‌ندیدا په‌یوه‌ندییه‌کی وامان نه‌بووه‌و نییه.\nپێشڕه‌و حه‌مید: به‌شیک له ئه‌نفال چیه‌کان تائیستا له‌نیو دام و ده‌زگاکانى حکومه‌تى هه‌رێمدان و زۆربه‌یان له‌ڵایه‌ن ده‌سه‌ڵاتى کوردیه دالده‌دراون ئیوه هه‌لویستان چیه له‌و باریه‌وه ؟\nهیوا ناسیح: به‌شێکی تایبه‌ت به‌و مه‌سه‌له‌یه‌مان به‌ناوی(به‌دادگا گه‌یاندنی جاش و تاوانباران) هه‌یه، که‌یه‌ک له‌هاورێیانی ئه‌ندامی ده‌سته‌ی کارگێر سه‌رپه‌رشتی ده‌کات. ئێمه‌له‌گه‌ڵ دادگاییکردنی سه‌رجه‌م تاوانبارانی ئه‌نفال و هه‌ڵه‌بجه‌ین، جا جاش و به‌کرێگیراوی حکومه‌ت بووبێت، یان له‌ریزه‌کانی شۆرشدا بووبێت ، چونکه‌من رام وایه، که‌سانی تریش بوونه‌له‌نێو ریزی پێشمه‌رگه‌دا، که‌بۆ نمونه‌رێگه‌یان له‌ده‌ربازبوونی خه‌ڵکانی ناوچه‌ئه‌نفالکراوه‌کان له‌سه‌ر وه‌ختی هێرشه‌کاندا، گرتوه،یان له‌هه‌ڵه‌بجه‌و کاتی کاره‌ساته‌که‌سامان و سه‌روه‌تی خه‌ڵکی ره‌شوروتی هه‌ڵه‌بجه‌یان بردوه. جا ئه‌وانه‌هه‌موویان ئه‌نفالچین نه‌ک ته‌نها ئه‌وانه‌ی له‌پاڵ حکومه‌تی به‌عسدا بوونه.\nحکومه‌تی تا ئێستا نایه‌وێت و نه‌یویستوه، له‌به‌ر به‌رژه‌وه‌ندی دوو حزبه‌ده‌سته‌ڵاتداره‌که، جاش و موسته‌شاره‌کانیش دادگایی بکات، هه‌رچه‌نده‌له‌ڵایه‌ن دادگای باڵای تاوانه‌کانی به‌غداوه‌بریاری ده‌سگیرکردنیان ده‌رچوه‌و بریاره‌که‌ش به‌فه‌رمی نێردراوه‌بۆ حکومه‌تی هه‌رێمی کوردستان. هه‌ر خۆی جێبه‌جێ نه‌کردنی ئه‌و بریاره‌یه‌کێکه‌له‌و به‌ڵگانه‌ی، که‌یه‌کێتی و پارتی جددی نین له‌به‌دواداچوون بۆ که‌یسی ئه‌نفال و هاوکاری نه‌کردنی دادگای باڵای تاوانه‌کانی به‌غدا. مه‌سه‌له‌که‌به‌داخه‌وه‌وایلێهاتوه، له‌بری دادگاییکردنیان ده‌بێت مه‌منون بین پله‌و پایه‌شیان نه‌ده‌نێ، ئاخر ئێستا ئه‌ندام په‌رله‌مانی کورد له‌به‌غدا له‌سه‌ر لیستی کوردستانی هه‌یه، که‌یه‌کێکه‌له‌داواکراوه‌کان له‌دادگا بۆ که‌یسی ئه‌نفال، که‌سیش پێی ناڵێت به‌ری چاوت دوو برۆیه!!\nپێشڕه‌و حه‌مید: ئه‌گه‌ر پرسى هه‌ڵه‌بجه و ئه‌نفال له‌کۆتایدا به‌جینوسایدله‌سه‌ر ئاستى نیو ده‌وڵه‌تى بناسێنرێت چى له‌پرسى نه‌ته‌وه‌ى کورد ده‌گۆریت و گرنکى ئه‌و شوناسه له‌چیدا ده‌بیننه‌وه ؟\nهیوا ناسیح: گه‌وره‌ترین ده‌سکه‌وتی سیاسی و دیپلۆماتی و یاسای نێوده‌وڵه‌تی، ناساندنی ئه‌و کاره‌ساتانه‌یه‌به‌گه‌لکوژی (ژینۆساید)، چونکه، ئه‌وکات:\n1- نه‌ته‌وه‌ی کورد وه‌ک گه‌لێکی ژینۆساید به‌رامبه‌رکراو ده‌ناسێنرێت، ئه‌مه‌ش وا ده‌کات له‌رووی یاسایی و نێوده‌وڵه‌تییه‌وه‌ئیلتزامێکی ئه‌خڵاقی و یاسایی بۆ پشتیوانی دۆزی کورد و و پاراستنی گه‌له‌که‌مان دروست ببێت. ئه‌مه‌ش ده‌بێته‌پاڵپشتێکی نێوده‌وڵه‌تی بۆ کێشه‌ی کورد له‌سه‌رجه‌م پارچه‌کاندا\n2- هه‌موو ئه‌و کۆمپانیا، وڵات، که‌سانی بازرگان و شاره‌زا یانه‌ی به‌هه‌ر جۆرێک کۆمه‌کی رژێمی سه‌دامییان کردوه‌بۆ دروستکردن، به‌کارهێنان، یان فرۆشتن و گواستنه‌وه‌ی ماده‌خاوه‌کان و چه‌که‌کانی به‌کارهاتوو له‌و بوارانه‌دا به‌ئاسانی ده‌درێنه دادگا. دیاره‌به‌پشتیوانی ناساندنه‌که.\n3- گه‌لی کورد به‌پێی یاسا داوای قه‌ره‌بووکردنه‌وه له‌سه‌رجه‌م ئه‌و وڵات و کۆمپانیایانه‌ده‌کات، که‌له‌میانه‌ی کاره‌ساته‌کاندا زیانی، گیانی، ژینگه‌یی، که‌لتوری و سامانییان به‌میلله‌ته‌که‌مان گه‌یاندوه.


پرسیاری سەرەکیی شەقامی کوردیی ئەوەیە، ئایا هەڵبژاردنەکانی (٣٠) ی ئەیلوول ئەگەر بکرێت، چی لە نەخشەی سیاسیی هەرێمی کوردستان دەگۆڕێت؟ بۆ وەڵامی ئەو پرسیارە دوو ئاراستەی جیاواز هەن؛ یەکێکیان وەهای بۆ دەچێت، کە ئەم دۆخەی ئێستای کوردستان لە ڕێگای هەڵبژاردنەوە ناگۆڕدرێت و بارودۆخی ناوخۆیی و هەرێمیی و نێودەوڵەتیی پاڵپشتی مانەوەی سیاسەتی ئەمری واقیعی کوردستانە.\nهەر ئەم ئاراستەیە برەو بەو بۆچونە دەدات، کە نائومێدیی بووەتە ناسنامەی ئەم قۆناغە سیاسییە، چونکە لە پاڵ نەبوونی پاڵپشتە نێودەوڵەتییەکان بۆ گۆڕانکاریی، گزیکارییش یەکێکی ترە لەو ڕێگرییانەی، کە بواری گۆڕانکاریی ڕیشەیی لە هەرێمدا بەرجەستەناکات. بۆ ئەمەیش باس لە ئەنجامی هەڵبژاردنەکانی پەرلەمانی عێراق دەکەن، چۆن بووە هۆی ئەوەی باری دەرونیی تاکی دەنگدەر بشێوێنێت و ئەو قەناعەتەی لەلا دروستبکات، کە هەڵبژاردن مەترسییەکی گەورەیەو لە جیاتیی ئەوەی دەستەڵات بگۆڕێت، دەبێتە مایەی شەرعیەتپێدانێکی ناشەرعیی و نایاسایی بە دەستەڵات لە ڕێگای سندوقەکانی دەنگدانەوە.\nبەپێی هەموو پێوەرەکان، ئەم جۆرە بیرکردنەوەیە ماڵوێرانییەکی گەورەیە بۆ پرسی دیموکراسیی لە هەرێمدا، هەروەها هۆکارێکی مەزنە بۆ ئەوەی دەستەڵات بە تەواوەتیی پێگەکانی خۆی لە سەر کورسیی حومکڕانیی بەهێزتربکات. هەر لە ئێستایشەوە نوقڵانەی ئەوە لێدەدرێت، کە هەڵبژاردنەکانی (٣٠) ی ئەیلوول نە بارودۆخ دەگۆڕێت و نە پاشەکشە بە دەستەڵات دەکات، بەڵکو بە پێی خەمڵاندنەکانی ئەوان کورسییەکانی هێزە حوکمڕانەکان لە هەڵبژاردنی داهاتوودا زۆرتر دەبن. ئەم بیرکردنەوەیە ڕۆژ لەدوای ڕۆژ لەناو دەستەبژێری سیاسیی و ڕۆشنبیرییەوە دێتە نێو ڕای گشتیی و وردەوردە خەریکە دەبێتە ئاراستەیەکی باوو بە ئاشکرا مونەزیری سیاسیی و ڕۆشنبیری بۆ پەیدابووە.\nبە دیوێکدا ئەم بۆچوونە گەلێک ڕاستیی سیاسیی تاڵی تێدایە، دواجاریش بەناچاریی شەقامی کوردیی ئەو ڕاستییە تاڵانە وەک ژەهر نۆشدەکات و شوێنەوارەکەیشیی بەسەر نەخشەی سیاسیی هەرێمەوە بۆ چەند ساڵی داهاتوو دەمێنێتەوە. نابێت ئەو خاڵەیش لەیادبکەین، کە هێزە ئۆپۆزیسیۆنەکان خۆیشیان هۆکارێکی ترن لە بەرهەمهێنانی ئەو ڕەشبینییە سیاسییەی، کە بووەتە هەورێکی چڵکن و بە ئاسمانی سیاسیی هەرێمدا دێت و دەچێت.\nلە بەرامبەر ئەو ئاراستەیەدا ئاراستەیەکی تر هەیە، وەهای بۆدەچێت، کە هێشتا سندوقەکانی دەنگدان تاکە میکانیزمی گۆڕانکارین و نابێت لە ژێر کاریگەریی هیچ پاساو و بیانوویەکدا پشت لەو مافە شەرعییە بکرێت و بۆ یەکلاکردنەوەی ململانێکان دەبێت بگەڕێینەوە بۆ سندوقەکانی دەنگدان.\nلەم نێوەندەدا تاکی کورد توشی جۆرێک لە سەراسیمەبوون بووە، لەبەرئەوەی هەردوو ئاراستەکە هەڵگری چەندین ڕاستیی سیاسیین، بەواتایەکی تر دەتوانین بڵێین بە خوێندنەوەی واقیعی سیاسیی هەرێمی کوردستان ئەم دوو بۆچوونە ڕاستن و پێویستە مامەڵەیەکی ژیربێژییانەیان لەگەڵدا بکرێت. چونکە ئەگەر تاکی کورد بەشداریی هەڵبژاردن بکات، ئەوە جارێکی تر بە دەستی خۆی لە ڕێگای پرۆسەیەکی پڕ گزیکارییەوە، بەڵام لە فۆڕمێکی یاسایی و دیموکراسییانەدا دەستەڵات پێشکەش بە حیزبەکانی پێشوو دەکاتەوە. بەڵام ئەگەر بێت و بایکۆتی هەڵبژاردنیش بکات، ئەوە بەبێ کێشە خۆی بەشداردەبێت لە شەرعیەتپێدانەوە بە ستەمی بەردەوامی هێزە حوکمڕانەکان، بارودۆخەکە بۆ چەند ساڵێکی تر بێ دوودڵیی وەک خۆی دەمێنێتەوە. ئەوانەی بانگەشەکەری ئەم ئاراستەیەن، دەبێت زۆر بەڕونیی بەرپرسیارێتیی ئەو کاردانەوە خرابانە لەئەستۆبگرن، کە لە ئەنجامی بایکۆتکردنی هەڵبژاردنەوە دێنەئاراوە.\nکەواتە تاکی کورد لە هەڵبژاردندا لە بەردەم دوو ئەگەری مەترسیداردایە، هەریەکەیان بەجۆرێک لە جۆرەکان برینی جەستەی سیاسیی هەرێمی کوردستان قووڵتردەکات. بە بۆچوونی ئێمە، بەشداریکردن لە هەڵبژاردندا پرسێکی ویژدانییەو دواجار دەنگدەر بە ڕەچاوکردنی دەرهاویشتەکانی هەردوو ئاراستەی پێشوو بڕیاری خۆی دەدات.


پێدەچێت لە بەهاری ساڵی داهاتوودا ئەپڵ جۆری PRODUCT)RED) لە زنجیرەی پێنجەمی Apple Watch بەردەست بکات – کەی ئای تی ئێن\nنوێکاری OxygenOS 9.0.6 ڕەوانەی مۆبایلی OnePlus 6T کرا + گۆڕانکاریەکان\nئامێرە هەمەجۆرەکان 30, كانونی یه‌كه‌م 2019\nپێگەی WatchGeneration لە نوێترین ڕاپۆرتیدا ئاشکرای کردووە کە لە داتابەیستی ماڵپەڕی فەرمی ئەپڵەوە بۆیان ئاشکرابووە بەم نزیکانە ئەپڵ جۆری PRODUCT)RED) لە زنجیرەی پێنجەمی کاتژمێری زیرەکی Apple Watch بەردەست دەکات.\nبۆ چەند ساڵێکی زۆرە ئەپڵ جۆری PRODUCT)RED) لە ژمارەیەک لە بەرهەمەکانی بەردەست دەکات و داهاتەکەشی دەدات بە ڕێکخراوە خێرخوازییەکان. بەڵام هەرگیز پێشووتر ئەپڵ ئەو جۆرەی لە زنجیرەکانی کاتژمێری زیرەکی Apple Watch بەردەست نەکردووە. پێگەی WatchGeneration ڕایگەیاند کە ئەمڕۆ ژمارەیەک زانیارییان لە داتابەیستی ماڵپەڕی فەرمی ئەپڵدا دۆزیوەتەوە کە ئاماژە بە ڕاگەیاندنی جۆری PRODUCT)RED) دەدەن لە زنجیرەی پێنجەمی کاتژمێری زیرەکی Apple Watch ـدا، بەڵام بە زوویی ئەپڵ زانیارییەکانی لە داتابەیسەکەیدا سڕییەوە.\nپێگەی WatchGeneration دەڵێت لاشەی جۆری نوێی PRODUCT)RED) ـی زنجیرەی پێنجەمی کاتژمێری زیرەکی Apple Watch لە ماددەی ئەلەمنیۆم دەبێت، هەروەها لە بەهاری ساڵی داهاتوودا بەردەست دەکرێت.\nلە ئێستادا ئەپڵ جۆری PRODUCT)RED) لە مۆبایلی iPhone 11 دەفرۆشێت. ئەو بەرهەمانەی ئەپڵ کە لە جۆری PRODUCT)RED) ـن، ڕەنگیان سوورن و داهاتەکەیان دەدرێت بە ڕێکخراوەکانی تایبەت بە نەخۆشی ئایدز.\nبەردەستکردنی جۆرێکی نوێ لە زنجیرەی پێنجەمی کاتژمێری زیرەکی Apple Watch بەر لە ڕاگەیاندنی زنجیرەیەکی نوێ لە بەرهەمەکانی لە ساڵی داهاتوودا، یارمەتی کۆمپانیاکە دەدات بۆ زیادکردنی فرۆشی کاتژمێرە زیرەکەکە.\nتاگەکان Apple Apple Watch Apple Watch Series 5 Apple Watch Series 5 PRODUCT)RED) ئەپڵ ئەپڵ وۆچ PRODUCT(RED) زنجیرەی پێنجەمی Apple Watch هەواڵ


ده‌زگای خێرخوازیی بارزانی و رێكخراوی وینگس ئۆف هێڵپی ئه‌ڵمانی رێككه‌وتننامه‌یه‌كیان ئیمزاكرد\nده‌زگای خێرخوازیی بارزانی و رێكخراوی وینگس ئۆف هێڵپی ئه‌ڵمانی رێككه‌وتننامه‌یه‌كیان ئیمزاكرد\nیەک شەممە, 01 تەمموز 2018 09:58\nژمارەى بینین: 439\nبه‌مه‌به‌ستی گه‌یاندنی كۆمه‌ك و هاوكاری زیاتر بۆ ئاواره‌و په‌نابه‌ران له هه‌رێمی كوردستانی عێراق و كۆكردنه‌وه‌ی رایمه‌تی وڵاتانی ئه‌وروپی و دابه‌شكردنی هاوكارییه‌كان له‌ڕێگه‌ی ده‌زگای خێرخوازیی بارزانییه‌وه به‌سه‌ر لێقه‌وماواندا، رێككه‌وتننامه‌یه‌كی لێكتێگه‌یشتن له‌نێوان ده‌زگای خێرخوازیی بارزانی و رێكخراوی وینگس ئۆف هێڵپی ئه‌ڵمانی ئیمزا ده‌كرێت.\nرێككه‌وتی 30/6 رێكخراوی وینگس ئۆف هێڵپی ئه‌ڵمانی به ئاماده‌بوونی فرانك فرانكێ سه‌رۆكی رێكخراوه‌كه و كارزان نوری به‌رپرسی ئۆفیسی هه‌ولێری ده‌زگای خێرخوازیی بارزانی رێككه‌وتننامه‌یه‌كی لێك تێگه‌یشتن له‌باره‌ی میكانیزمی كۆكردنه‌وه‌ی هاوكارییه‌كان له وڵاتانی ئه‌وروپا و گه‌یاندنیان به هه‌رێمی كوردستان ئیمزاكرا. له‌ده‌قی رێككه‌وتنه‌كه‌دا هاتووه: كه لایه‌نی یه‌كه‌م واته رێكخراوه ئه‌ڵمانییه‌كه هه‌ڵده‌ستێ به كۆكركردنه‌وه‌ی كۆمه‌كی زیاتر له ئه‌ڵمانیاو وڵاتانی ئه‌وروپی و گه‌یاندنی هاوكارییه‌كان بۆ عێراق له‌ڕێگای فڕۆكه یان وشكانی و دواتر له‌لایه‌ن ده‌زگای خێرخوازیی بارزانییه‌وه هاوكارییه‌كان دابه‌ش ده‌كرێن.\nبه‌پێی رێككه‌وتننامه هاوبه‌شه‌كه، ده‌زگای خێرخوازیی بارزانی پابه‌ند ده‌بێت به دابینكردنی هاوكاری لۆجستی و دیاریكردنی ستافی دابه‌شكردن و هه‌ڵبژاردنی سوودمه‌ندان له‌ناو كه‌مپه‌كاندا. هاوكات ئه‌م رێككه‌وتنه تا كۆتایی ساڵی 2019 به‌كاردێت له‌گه‌ڵ ئه‌گه‌ری نوێكردنه‌وه به‌ره‌زامه‌ندی هه‌ردوولا ده‌بێت.\nشایه‌نی باسه رێكخراوی وینگس ئۆف هێڵپی ئه‌ڵمانیا له رابردوودا چه‌ندین كاروانی هاوكاری مرۆیی گه‌یاندۆته كوردستان و به‌هاوبه‌شی له‌گه‌ڵ ده‌زگای خێرخوازیی بارزانی به‌سه‌ر لێقه‌وماوان و ئاواره‌و په‌نابه‌راندا دابه‌شكراون.


کوردێک خەڵاتی یانەی سینەمایی ئێران وەردەگرێت\n06:58 - 31/08/2019\nئەکتەری بەناوبانگی کوردی ئیلامی، نەڤید محەمە زادە لە جەژنی یانەی سینەمایی ئێرانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری ڕۆڵی یەکەمی بۆ فیلمی "سوورپێست" پێدرا.\nشەوی ڕابردوو لە بیست و یەکەمین جەژنی یانەی سینەمایی ئێران کە لە ناوەندی کۆبوونەوەکانی تاوەری میلادی شاری تاران بەڕێوەچوو، بۆ جارێکی دیکە نەڤید درەوشایەوە و خەڵاتی باشترین ئەکتەری ڕۆڵی یەکەمی بۆ دەورگێڕان لە فیلمی "سوورپێست" مسۆگەر کرد.\nنەڤید لەکاتی وەرگرتنی خەڵاتەکەدا وتی "خۆشحاڵم لەنێوان دوو کەستەری گەورەی دیکە وەک هووتەن شەکیبا و پەیمان مەعادی ئەو خەڵاتە وەردەگرم کە من ئەوان بە مامۆستای خۆم دەزانم و خۆشحاڵم کە عادل فیردەوسی پور،(پێشکەشکاری ناسراوەی تۆپی پێ) خەڵاتێکی وەها بە من دەبەخشێت.\nلە هەمان ڤیستیڤاڵدا فەرهاد ئەسلانی ئەکتەری دیکەی کوردی سینەمای ئێران، بۆ دەورگێران لە فیلمی "مێشکە چکۆلە ژەنگ هێناوەکان" باشترین ئەکتەری ڕۆڵی تەواوکەری پیاوی پێبەخشرا.\nنەڤید محەممەدزادە (لەدایکبووی ١٩٨٦ لە پارێزگای ئیلام، ڕۆژهەڵاتی کوردستان) ئه‌ستێره‌ی کوردی سینەما و شانۆیە لە ئێران و لەسەر ئاستی جیھان کە یەکەمین جار بە ھۆی ڕۆڵی لە فیلمی "تووڕە نیم'' ناوی دەرکرد.\nنەڤید محەممەدزادە لە ٧٤مین "فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی ڤێنیز" کە یەکێکە لە ڕووداوە گرینگەکانی سینەمایی جیھان و کۆنترین فێستیڤاڵی ئیتالیایە خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو بە ھۆی ڕۆڵی لە فیلمی "بێ مێژوو، بێ واژوو" پێدرا.\nنەڤید ھەروەھا توانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو لە فیستیڤاڵی جیھانی و نێودەوڵەتی "ئاسیا پاسیفک" لە وڵاتی ئوسترالیا بۆ دووەمین جار بە ھۆی ڕۆڵی لە فیلمی "بێ مێژوو، بێ واژوو" بەدەست هێنا.


هەواڵ – پەڕە 79 – خۆڕاگری\nبازداشت سه شهروند کرد و اجرای حکم زندان یک شهروند دیگر\nنیروهای امنیتی سنقر روز پنجشنبه ۲۵ بهمن سه شهروند کرد را بازداشت کردند. همچنین یک شهروند اهل اشنویە برای اجرای حکم راهی زندان شد. بە گفتەی منابع محلی و شبکەهای اجتماعی نیروهای امنیتی سنقر با […]\nدەسبەسەرکرانی چەند چالاکی مەدەنی لە شارەکانی کوردستان\nبەپێی ڕاپۆرتی ناوەندیی دێموکڕاسی و مافی مرۆڤی کوردستان، ڕۆژی دووشەممە ٨ی ڕێبەندانی ١٣٩٧ی هەتاویی، ڕزگار محەممەدی لە ناوچەی پیرانشار لەلایەن هێزە ئەمنییەتیەکانەوە دەسبەسەر کرا و ڕۆژی ٢٥ی ڕێبەندان تا کاتی دادگایی کردنی بە بارمتەی ٧٠ […]\nدرخواست کمک برای آزادی فعالان کارگری در بند در ایران\nدر حالیکە دو فعال کارگری جعفر عظیم‌زاده و پروین محمدی در زندان بسر می‌برند اتحادیه آزاد کارگران ایران با ارسال نامه‌ای به “گای رایدر”، دبیرکل سازمان بین‌المللی کار، از وی خواستەاند تا از مقامات جمهوری […]\nنامه سرگشاده یک زندانی دربند کرد بە جاوید رحمان\nچنگیز قدم خیری زندانی سیاسی کرد تبعیدی به زندان مسجد سلیمان در استان خوزستان، طی نامه ای خطاب به جاوید رحمان گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل در امور ایران علاوه بر طرح این موضوع […]\nلەدرێژەی ڕەوتی گرتن و دەسبەسەرکردنی چالاکان و هەڵسووڕاوانی کورددا سێ کەسی دیکەش لە شارەکانی پاوە، پیرانشار و سەوڵاوا دەسبەسەر کران. لە تازەترین شەپۆلی گرتنەکاندا ڕۆژی سێشەممە و چوارشەممە، ۱۶ و ۱۷ ڕێبەندان هێزەکانی ئیدارەی ئیتلاعات […]\nپارێزەرێکی کورد ٦ ساڵ زیندانی بۆ بڕایەوە\nلقی ٣ی دادگای “ئینقلاب”ی شاری ورمێ پارێزەرێکی کوردی بە ٦ ساڵ زیندان سزا دا. مەسعوود شەمس‌نژاد پارێزەری کورد کە ماوەیەک لە مەوپێش دەسبەسەر کرا بوو، لە لایەن دادگای ئینقلابەوە بە تۆمەتی “بانگەشە بە دژی ڕێژیم” […]\nدەسبەسەرکردنی چوار هاونیشتمانی لە سنە و کامیاران و پاوە لەلایەن هێزە ئەمنیەتییەکانەوە\nبەپێی ڕاپۆڕتی ناوەندی دێموکراسی و مافی‌مرۆڤی کوردستان ڕۆژی دووشەممە ۲۲ ڕێبەندان “موحەممەد سەلیمی ” تەمەن ۳۱ ساڵ کوڕی جەلال دانیشتووی ناوچەی سنە لەلایەن هێزەکانی ئێتڵاعاتەوە دەسبەسەر کرا و بۆ شوێنێکی نادیار گوازراوەتەوە. بەپێی ئەم هەواڵە […]\nمحمد یوسفی، زندانی سیاسی محبوس در زندان اوین که پیشتر به اتهامات “توهین به رهبری” و “توهین به بنیانگذار جمهوری اسلامی” به دو سال حبس تعزیری محکوم شده بود، شب گذشته از این زندان آزاد شد. […]\nتداوم بازداشت پرشمار شهروندان در استان خوزستان\nطی هفته گذشته تعداد پرشماری از شهروندان در استان خوزستان توسط نیروهای امنیتی بازداشت و به مکان‌های نامعلومی منتقل شده‌اند. به گزارش خبرگزاری هرانا، ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، در ادامه موج […]


کۆمپانیای بەناوبانگی نۆکیا لە نوێترین بەرهەمیدا یەکێک لە بەهێزترین مۆبایلەکانی خستە بازاڕەوە کە وەک خۆی گوتوویەتی ئەم مۆبایلە ڕکابەری مۆبایلە بەهێزەکانی دنیا دەکات.\nبەپێی هەواڵێک کە لە ماڵپەڕی "gadgets" دا بڵاو کراوەتەوە و باس لە نوێترین بەرهەمی نۆکیا دەکات و ئاماژەی پێداوە، کۆمپانیای نۆکیا دوای ئەوەی ماوەیەکی زۆرە هیچ بەرهەمێکی نەخستووەتە بازاڕەوە لە نوێترین کاریدا و لە کۆتاکانی مانگی ئاب یەکێک لە بەهێزترین مۆبایلەکانی بەناوی "Nokia 5.1 plus" ەوە خستە بازاڕەکانی دنیاوە.\nنۆکیا زیاتر لەبارەی تایبەتمەندییەکانی مۆبایلەکەیەوە گوتی، ئەم مۆبایلە شاشەیەکی 5.86 ی لەسەرە بە ڕوونی 720 بۆ 1520 پیکسڵ، جگە لەوەیش پرۆسێسەرێکی 1.8 گێگابایتی لەسەرە لەگەڵ پاترییەکی 3060 میلی ئەمپێری ئەمەیش وایکردووە نرخەکەی بگاتە 540 دۆلاری ئەمەریکی.\nئه‌م بابه‌ته 3320 جار خوێنراوه‌ته‌وه


سەدرییەكان خۆپیشاندانی ملیۆنی دەكەن – Knwe.org\nسەرەکی » دۆسێ » سەدرییەكان خۆپیشاندانی ملیۆنی دەكەن\nسەدرییەكان خۆپیشاندانی ملیۆنی دەكەن\nخۆپیشاندانەكان لە بەغدا و شارەكانی ناوەڕاست و باشووری عیراق بەردەوامن، لایەنە سیاسییەكانیش لەسەر هیچ كاندیدێك بۆ جێگرەوەی عادل عەبدولمەهدی سەرۆك وەزیرانی دەستلەكاركێشاوە پێكنەهاتوون و داوا دەكەن پەرلەمانی عیراق هەڵبوەشێتەوە،÷ ئەمەش لەكاتێكدایە كە سەدرییەكان لەسەر بانگەوازێكی ڕابەرەكەیان خۆیان بۆ خۆپیشاندانی ملیۆنی ئامادە دەكەن، بەڵام ئامانجی خۆپیشاندانەكانی ئەوان جیاوازە و بۆ دەركردنی هێزەكانی ئەمریكایە لە عیراق.\nسوتاندنی بارەگا حزبییەكان\nمیدیاكانی عیراق لە 19ی كانوونی دووەمی 2020 بڵاویانكردەوە، خۆپیشاندەران لە پارێزگەی نەجەف بارەگای كەتیبەكانی حزبوڵڵایان سوتاند.\nبەپێی زانیارییەكان رۆژنامەوانییەكان، سەدان خۆپیشاندەری تر لە نەجەف، دەروازەی سەرەكی فڕۆكەخانەی شارەكەیان داخست و تایەیان لەسەر شەقامەكان سوتاند، بەشێكی تری لە خۆپیشاندەران، دەرگای ژماریەكی زۆری فەرمانگە حكومییەكانیان داخست، تا رێگری لە دەوامی فەرمانبەران بكەن.\nهەر لەو چوارچێوەیەدا لە بەغدا و چەند شارێكی تر خۆپیشاندانەكان بەردەوامن و خۆپیشاندەران هەڕەشەی گرتنەبەری ڕێوشوێنی تر فراوانكردنی خۆپیشاندانی نارەزایەیی دەكەن.\nسەدر و خۆپیشاندانی ملیۆنی\nلەگەڵ بەردەوامبوونی خۆپیشاندانەكان لە بەغدا و شارەكانی تری عیراق، موقتەدا سەدر رابەری رەوتی سەدر، بۆ مەبەستێكی تر كە دەركردنی هێزەكانی ئەمریكایە لە عیراق، داوای خۆپیشاندانی ملیۆنی كرد.\nموقتەدا سەدر، رابەری رەوتی سەدر لە 14ی كانوونی دووەمی 2020، لە پەیامێكدا كە لەڕێگەی (تویتەر)ەوە بڵاویكردەوە، رایگەیاندبوو»سەروەریی ئاسمان و خاكی عیراق لەلایەن هێزە داگیركەرەكانەوە پێشێل دەكرێت».\nبە گوتەی سەدر “پێویستە لەسەر شۆڕشی عیراقی سەركەوتنەكانی بۆ عیراق و گەلەكەی بە خێر و خۆشی تەواو بكات، و پێویستە سەربازانی خودا و نیشتمان خۆپیشاندانی ملیۆنی ئاشتیانە و یەكگرتووە بۆ ئیدانە كردنی بوونی هێزە ئەمریكاییەكان و پێشێلكارییەكانیان سازبكەن».\nسەدر بە هاووڵاتیان راگەیاندبوو كە“ گومانی نییە لەوەی، ئەوان دەیسەلممێنن كە سەر بۆ ستەمكاری جیهانی دانانەوێنن، و تەنیا بۆ خودا كڕنوش دەبەن».\nعامری و خەزعەلی پشتیوانی لە سەدر دەكەن\nسەرۆكی هاوپەیمانی فەتح، پشتیوانی خۆی بۆ ئەو خۆپیشاندانە ملیۆنییە دەربڕی كە موقتەدا سەدر، رابەری ڕەوتی سەدر لە دژی بوونی ئەمریكا لە عیراق بانگەوازی بۆ كرد و داواش لە گەلی عیراق كردبوو بە هەموو پێكهاتەكانییەوە بەشداری تێدا بكەن.\nلە 14ی كانوونەی دووەمی 2020 نوسینكەی هادی عامری، سەرۆكی هاوپەیمانی فەتح، لە بەیاننامەیەكی كورتدا رایگەیاندبوو، “عامری پشتیوانی لەو خۆپیشاندانە ملیۆنیە دەكات، كە سەماحەتی موقتەدا سەدر بانگەشەی بۆ كردووە”.\nلە بەیاننامەكەدا، عامری داوای لە گەلی عیراق كردبوو، “بە هەموو پێكهاتەكانییەوە بەشداری لە خۆپیشاندانە ملیۆنییەكەدا بكەن، كە سەماحەتی موقتەدا سەدر داوای سازدانی كردووە بۆ رەتكردنەوەی داگیركاری ئەمریكایی و بیانی و هێنانەدی تەواوەتی سەروەری نیشتمانی لە خاك و ئاسمانی عیراق.\nهەر لەو چوارچێوەیەدا، قەیس حەزعەلی ئەمینداری گشتی بزوتنەوەی عەسائیبی ئەهلی حەق، بە هەمان شێوەی هادی عامری، داوای لە گەلی عیراق كربوو، بەوپەڕی گەروگوڕییەوە بەشداریی لە خۆپیشاندانەكەدا بكەن و پێشێلكارییەكانی ئەمریكا لەسەر خاكی عیراق ئیدانە بكەن.\nسائیرون: خۆپیشاندانەكە دەنگدانەوەی دەبێت\nسەركردەیەكی هاوپەیمانی سائیرون ڕایگەیااندبوو، ئەو خۆپیشاندانەی موقتەدا سەدر، رابەری رەوتی سەدر بانگەشەی بۆ كردووە لە هەینی داهاتوودا، دەنگدانەوەی دەبێت.\nعەللا ڕوبەیعی، سەركردە لە هاوپەیمانی سائیرون لە بەیاننامەیەكدا رایگەیاندبوو، “ئەو خۆپیشاندانە ملیۆنییەی، كە لە هەینی داهاتوودا سازدەكرێت، لێدانێكی گورچكبڕ دەبێت بۆ لەباربردنی پاشماوەی پڕۆژەكەی ئەمریكا لە عیراق، لەگەڵ ئەوەشدا بانگەشەیە بۆ بەشداری هەموو ئەو نیشتمانپەروەرانەی، كە داوای دوورخستنەوەی دەستوەردانی دەرەكی دەكەن لەلایەن ئەمریكا و وڵاتانی تر”.\nبە گوتەی ڕوبەیعی، “ئێمە لە هاوپەیمانی سائیرون، هەڵوێستی خۆمان دووپاتدەكەینەوە و هەموو جۆرە دەستوەردانێكی دەرەكی لە كاروباری عیراق لەلایەن خۆرئاواوە بێت یان خۆرهەڵات، ڕەتدەكەینەوە”.\nلەبارەی ڕێككەوتنی چینی – عیراقییەوە، سەركردەكەی هاوپەیمانی سائیرون دەڵێت: “ئەو ڕێككەوتنە ئەگەر سەربگرێت، دەكرێت ببێتە مایەی بازهەڵدانێكی جۆری لە لایەنی ئابووری و بیناسازی لە عیراق و جوڵەی وەبەرهێنانیش لە وڵاتدا دەخاتەگەڕ، ڕێخۆشكەریش دەبێت بۆ خولقاندنی هەلی وەبەرهێنانی گەورەتر و بەهێزتر لە ئایندەدا”.\nسەدر جارێكی تر باسی خۆپیشاندانەكە دەكات\nساڵح محەمەد كە بە كەسێكی نزیك لە موقتەدا سەدر رابەری رەوتی سەدر دادەنرێت، لە 18ی كانوونی دووەمی 2020 لەڕێی تۆڕی كۆمەڵایەتی (فەیسبوك) بڵاویكردیووەوە”خۆپیشاندانەكەی ڕۆژی هەینی داهاتوو ملیۆنی دەبێت، بەڵام پێویستە وەك ئەوانی پێشوو نەبێت و ژمارەیەكی زیاتر بەشداریی تێدا بكەن، چونكە چارەنوسی وڵات و سەروەریی و سەربەخۆیی و ئازادیی دیاریی دەكات”.\nبە گوتەی ساڵح عیراقی”سوپاس بۆ هەموو ئەوانەی پشتیوانی لە نیشتمانەكەیان دەكەن، لێخۆشبوون بۆ ئەوانەش كە پشتیوانی لە نیشتمانەكەیان ناكەن”، لە كۆتایی نوسینەكەیدا دەڵێت”#بڕۆن بەرەو- ملیۆنی بەرەو#سەروەریی- سەربەخۆیی”.\nوابڕیارە سبەینێ هەینی، خۆپیشاندانی ملیۆنی لەسەر بانگەوازیی موقتەدا سەدر رابەری رەوتی سەدر لە بەغدا و شارەكانی عیراق لە «دژی پێشێلكارییەكانی ئەمریكا بۆ سەروەریی عیراق» سازبكرێت.


عه‌لى حه‌مه‌ساڵح سه‌رۆكى لیژنه‌ى سامانه سروشتییه‌كانى په‌رله‌مانى كوردستان ده‌ڵێت "به‌هۆى قاچاخچێتییه‌وه هه‌زار حه‌وزى ماسى له هه‌رێمى كوردستاندا مایه‌پوچبون و هیچ ده‌سه‌ڵاتێك له جیهاندا به‌هێنده‌ى ده‌سه‌ڵاتى هه‌رێم دوژمنى گه‌له‌كه‌ى نییه".\nعه‌لى حه‌مه‌ساڵح له هه‌ژماری خۆی له فه‌یسبوك نوسیویه‌تی "ئافه‌رین بۆ خۆتان و حوكمڕانیتان، هیچ ده‌سه‌ڵاتێك نییه له دونیا هێنده‌ی ئێوه دوژمنی میلله‌تی خۆی بێت و سامانی نیشتمانه‌كه‌ی خۆی له‌ناوببات".\nباسى له‌وه‌شكردوه، به‌هۆی هێنانی ماسی به‌قاچاخ، هه‌زار حه‌وزی ماسی مایه‌پوچبون و هه‌زاران كه‌سیش جگه له زیانی گه‌وره، بێكار ده‌بن، ئێستا كۆنتێنه‌رێك ماسی به 25 وه‌ره‌قه له ئێرانه‌وه داخڵده‌كرێت.\nبه‌وته‌ی عه‌لی حه‌مه‌ساڵح، 400 حه‌وزی ماسی مۆڵه‌تی له حكومه‌ت وه‌رگرتوه و نزیكه‌ی 600ه‌ش تائێستا بێ مۆڵه‌تن، به‌ڵام ویژدان و ئه‌خلاق چۆن رێگا به‌وه‌ده‌دات له‌به‌ر بڕێك پاره‌ی حه‌رامی كه‌م، كه هیچ له سه‌رمایه‌ی به‌رپرسان ناگۆڕێت، سامانی ماسی له‌ناوببه‌ن؟.


ئه‌و هاووڵاتییه‌ی تانكه‌ری پیسایی بۆ ئاودانی كێڵگه‌یه‌ك به‌کارهێنابوو دەستگیرکرا\nهەواڵ / کوردستان :: 16/10/2018 :: 635 جار بینراوە\nلەبارەی دۆخی خۆرهەڵاتی کوردستان داوایەک دەگەیەندرێتە UN\nقایمقامی هەولێر رایدەگەیەنێت: دوای بڵاوبونەوەی گرتەیەکی ڤیدیۆیی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان کە تیایدا هاووڵاتییەکی شاری هەولێر سود لە تانکەری پاشەڕۆی ماڵان دەبینێت بۆ ئاودانی باخەکەی، بەدواداچونمان کرد و هاووڵاتییەکەمان دەستگیرکرد.\nنەبەز عەبدولحەمید، قایمقامی قەزای ناوەندی هەولێر ئەمڕۆ سێشەممە 16ی تشرینی یەکەمی 2018 بە دواڕۆژی راگەیاند: ماوەی چەند رۆژێکە گرتەیەکی ڤیدیۆیی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بڵاوبووەتەوە و ناڕەزایەتی لێکەوتووەتەوە، چونکە ئەو هاووڵاتییە تانکەری پیسایی و پاشەڕۆی بیری ماڵان بەکاردەهێنێت بۆ ئاودانی باخەکەی کە پێچەوانەی یاسایە.\nوتیشی: "دوای بەدواداچوون و لێکۆڵینەوە شوێنەکە و کەسەکەمان دۆزیەوەو بە بڕیاری دادوەر دەستگیرکرا و ئەو باخەش تێکدرا، بەڵام باخەکە هی کەرەوز نەبوو، بەڵکو هی روەکی (وێنجە) بوو کە تایبەتە بە لەوەڕی ئاژەڵان، نەک ئەوەی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بڵاوکراوەتەوە کە کەرەوز و سەوزەی ترە".\nئەوەشی وت: "بۆ هەر شتێک بێت ئەوە پێجەوانەی یاسایە و سەرچاوەیە بۆ بڵاوبوونەوەی نەخۆشی و تێکچوونی ژینگە و پیسکردنی، بۆیە بە بڕیاری دادوەر ئەو کەسە دەستگیرکراوەو رێکاری یاسایی بەرامبەری دەگیرێتەبەر".


دەرمانەکانی کێش دابەزاندن چەند مەترسیدارن؟\nئەیاد حسێن بە بەرهەمی نوێوە دەگەڕێتەوە\nچۆپی فەتاح یادی لەدایکبونی کچەکەی کردەوە\nزۆرێک لەو کەسانەی گرفتی زیادەی کێشیان هەیە بەمەبەستی خێرا دابەزینی کێشیان پەنا بۆ بەکارهێنانی دەرمانە کیمیاییەکان دەبەن، هەندێکیان لە شێوەی حەپدان، هەندێکیان لە شێوەی خواردنەوەکان، بەڵام ئەم پێکهاتانە چەندین کاریگەری لاوەکیان هەیە لەسەر جەستەو مەترسی توشبون بە چەندین نەخۆشی زیاد دەکەن.\nبە پێی هەواڵی ماڵپەری metroی بریتانی دەرمانەکانی کێش دابەزاندن دەبنە هۆی دروستبونی سەرئێشە، دڵتێکەڵهاتن، هەروەها سستی جگەر، زۆرجاریش دەبێتە هۆی مردن، بە پێی توێژینەوەکان دابەزینی نیو کیلۆ لە ماوەی هەفتەیەکدا بە راھێنان و سیستمی خۆراکی تەندروست زۆر تەندروستترە لە دابەزینی 3 کیلۆ لە هەفتەیەکدا بە بەکارهێنانی دەرمانە کیمیاییەکان.\nهەروەها لە توێژینەوەیەک کە ساڵی پار ئەنجامدرا، دەرمانەکانی کێش دابەزاندن دەبنە هۆی تێدانی هۆڕمۆنەکانی جەستە، کە زۆرجار کاریگەریەکەی پێچەوانە دەبێتەوەو کێش زیاد دەکات، کاریگەریەکانی دەرمانەکانی کێش دابەزاندن لەسەر تەندروستی بریتین لە:\nیەکەم: دەبنە هۆی ناڕێکی لێدانەکانی دڵ.\nدوەم: دەبێتە هۆی بەرزبونەوەی پەستانی خوێن.\nسێیەم: ناڕێکی لە سیستمی خەو دروست دەکات و دەبێتە هۆی کەم خەوی.\nچوارەم: کێشە لە گورچیلەکان دروست دەکات.\nپێنجەم: زیان بە جگەر دەگەیەنێت.\nشەشەم: دەبێتە هۆی سکچون.\nحەوتەم: باری دەرونی کەسەکە تێکدەدات و دەبێتە هۆی تورەبون.\nهەشتەم: ریخۆڵەکان تۆشی خوێنبەربون دەبن.\nئه‌م بابه‌ته 8955 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nزیانە مەترسیدارەکانی جگەرەی ئەلیکترۆنی\nتەرخانکردنی ئەم کاتە بۆ راکردن مەترسی شێرپەنجە و نەخۆشی دڵ کەم دەکاتەوە\nچی دەربارەی پیتزا دەزانیت؟ زیانە تەندروستیەکانی چین؟\nباشترین خۆراکەکان بۆ زیادبونی کێش\nدوکەڵی جگەرە کاریگەری خراپ لەسەر ئەندازەی بینینی چاوی منداڵان دادەنێت\nباشترین رێنماییەکان بۆ دواخستنی پرۆسەی پیربون\nنۆ رێگە بۆ ئەوەی بە شێوەیەکی پارێزراو دەرمان بدەیت بە منداڵ\nخواردنی ئەم بەهاراتانە لە شێرپەنجە دورت دەخاتەوە\nئەو خۆراکانەی سپیبونی قژ دوادەخەن\nسودەکانی تۆوی کەتان بۆ تەندروستی\nبۆ خانمانی دوگیان.. بەم شێوازە ئازاری پشت کەم بکەرەوە\nقەڵەوی هەمان مەترسی جگەرەکێشانی هەیە و دەبێتە هۆی شێرپەنجە\nبۆچی هەندێک کات برسیتی دەبێتە هۆی دڵ تێکەڵهاتن\nپێنج کێشەی تەندروستی کە بەگریان چارەسەردەبێت\nئەم نیشانانە دەریدەخات جەستەت پێویستی بە ئاوە\nهەندێک ئامۆژگاری بۆئەوەی ژیانێکی تەندروست بژیت\nتوێژینەوەیەک؛ بۆچی خراپە مریشک بشۆیتەوە پێش لێنان\nچەند رێنماییەکی گرنگ بۆ ئەوەی شاشەی مۆبایل زیان بە چاوەکان نەگەیەنێت\nسودە تەندروستیەکانی خواردنی هەنار\nسودە گرنگەکانی لیمۆ بەسرایی


د.بورهان غەلیۆن لەنێوان من و ستران عەبدوڵڵاو عەدالەت عەبدوڵڵا – Denegkan\nد.بورهان غەلیۆن لەنێوان من و ستران عەبدوڵڵاو عەدالەت عەبدوڵڵا\nئەو كاتەی پۆلیس و هێزە سەربازییەكانی حكومەتی سوریا، لەدەرەنجامی دروستبوونی كێشەیەك لەناو یاریگای وەرزشی قامشلو خوێنی دەیان رۆڵەی كوردی ئەو شارەیان رشت و قامچی و دارو بەردیش داركاری بەشی هەرە زۆری هاندەرانی ئەو یارییەی كرد كە هەموویان كورد بوون، كەناڵی ئاسمانی رۆژ تیڤی لەسەر ئەو رووداوە بەرنامەیەكی سازكردو لەرێگای تەلەفۆنیشەوە مێوانداری نووسەری ناوداری عەرەب (بورهان غەلیۆن) یان كرد بۆگوێ گرتن لە قسەكانی ئەو نووسەرە، من هەموو ئەندامەكانی جەستەم كردبووە گوێ، چونكە چاوەڕوانی ئەوەم لەو دەكرد كەلەسەر بنەمایەكی عەقڵانی و دیموكراسی و تێگەیشتن لەنرخ و بەهاكانی مرۆڤ قسە بكات، ناهەقیش نەبووم، چونكە (بورهان غەلیۆن) نووسەرو رۆشنبیرێكی گەورەی نێو كایە مەعریفییەكانەو لەرێگای نووسین و توێژینەوە و كتێب و نامیلكەكانی ئاوەدانییەكی گەورەی بەكتێبخانەو رۆشنبیریی عەرەب و بگرە جیهانیش بەخشیووە.\nتەنانەت بەشێكی زۆری نووسینەكانیشی لەلایەن نووسەرانی كوردەوە بۆ سەر زمانی كوردی وەرگێردراون، بەڵام دوای ئەوەی كە بورهان غەلیۆن دەستی بەقسەكان كرد هەر لەیەكەمین دەربڕیندا دووچاری حەپەسان و نیگەرانییەكی گەورەی كردم، چونكە لەیەكەمین رستەی دەربڕینەكانیدا گوتی: (داوا لە كوردەكانی سوریا دەكەم كە وەكو براكانیان لە عێراق نەبنە دار دەستی وڵاتە زلهێزەكانی دنیاو بگەڕێنەوە بۆ عەقڵ و مەنتیق)!\nرۆژێكیان لەسلێمانی ئەو نیگەرانییەی خۆم لەسەر (بورهان غەلیۆن) بۆ كاك (كاوە محەمەد) ی سەرنووسەری كوردستانی نوێ باسكرد، ئەویش گوتی بۆ لەم بارەیەوە بابەتێك بۆ كوردستانی نوێ نانوسی، منیش لەماوەیەكی كەمدا وتارێكی درێژم ئامادەكرد دوو رۆژ دوای ئەوە لەو رۆژنامەیەدا بڵاوكرایەوە، هەفتەیەك دوای ئەوە كاك (عەدالەت عەبدوڵڵا)ی برادەرو هاوپیشەم بینی وگلەیی ئەوەی لێكردم، كە نەدەبا بەو شێوەیە لەسەر (بورهان غەلیۆن) بنوسم!، چونكە ئەو ئەوەنییە كەتۆ نووسیوتە، هیوادارم وردتر لەنووسین و بابەت و هەڵوێستەكانی ئەو نووسەرە ئاگادار بیت.\nلەچەند رۆژی رابردوودا بورهان غەلیۆن لەسەر هەمان كەلتوری بەعسیزم و شۆفینیزمی نەتەوەیی لەسەر دۆزو مەسەلەی گەلی كورد لەسوریا لێدوانیداو بەئاشكرا نكۆڵی لەهەبوونی گەلی كورد لەسوریا كرد وەكو گەلێكی خاوەن خاك و مافی نەتەوایەتی، تەنانەت ئۆتۆنۆمیش. دوای ئەوە كاك ستران عەبدوڵڵا سەرنووسەری كوردستانی نوێ، ئەم قسانەی (بورهان غەلیۆن) ی وەكو دوا دیداری خۆی لەگەڵ كورد لەقەڵەمدا، وەكو بڵێ ئەو نووسەرە عەرەبە لەرابردوودا ئەوەندە داكۆكیكارو خاوەن هەڵوێستی جوامێرانەو راستگۆییانە بووبێت لەسەر گەلی كورد، من هیچ جۆرە گومانێك لەدڵسۆزیی كاكە ستران عەبدوڵڵا و عەدالەت عەبدوڵڵا ناكەم و هەردوو كیشیان دوو قەڵەمی وردو بەبڕیشتی نێو كایە رۆشنبیرییەكانی كوردستانن، بەڵام بمانەوێت و نەمانەوێت لەبەر ئەو رۆڵە و پێگە گرنگەی ئەوان لەپانتایی رۆژنامەوانی و مەعریفەدا هەیانە بەهەردوو ئاراستەی سلبیی و ئیجابی كاریگەرییان بەسەر هۆشیاریی كۆمەڵگا بەگشتی و نەتەوەیی بەتایبەت هەیە، بەتایبەتیش لەپێناسە كردن و دەست نیشانكردنی دۆست و دوژمنی گەلی كورد، بۆیەش رووی دەمم دەكەمە ئەو دوو بەرێزەو پێیان دەڵێم (بورهان غەلیۆن) لەكایەی سیاسی و هەڵوێستی لەبەرامبەر گەلی كورد ئەوەیە كەدەیڵێت، نەك وەكو ئەوەی كاك عەدالەت پێی وابێت من بەوردی شارەزاییم لەسەر ئەو نووسەرە نییەو كاك ستران عەبدوڵڵاش پێی وابێت هەڵوێستی ئەم دواییەی غەلیۆن دوا دیدارە، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا منیش جیاوازیی دەكەم لەنێوان ئەو بورهان غەلیۆنەی كەنووسەرێكی گەورەیە لەگەڵ ئەو بورهان غەلیۆنەی بۆتە لەیستۆكی دەستی توركیاو ئیخوان موسلمین.\nPrevious دابڕان، کۆمەڵێک قوربانی و کاروانی نێوان گوندە ئەنفالکراوەکانی گەرمیان و قەرەداغ\nNext له‌ته‌ك ئیمانویل كانتدا؛خه‌ونبینین به ئاشتییه‌وه!


:: AM:10:50:14/07/2020 \nكه‌مێك پێش ئێسته مسته‌فا كازمی سه‌رۆك وه‌زیرانی عێراق بۆ به‌دواداچوونی پڕۆژه ته‌واو نه‌كراوه‌كانی پارێزگای كه‌ربه‌لا و له نزیكه‌وه ئاگاداربوون له ڕه‌وشی بڵاوبوونه‌وه‌ی ڤایرۆسی كۆرۆنا، گه‌یشته كه‌ربه‌لا.\nیه‌كه‌م جاره سه‌ردانی ئه‌و شاره ده‌كات\nئه‌مڕۆ سێشه‌م 14ی ته‌مووز، مسته‌فا كازمی سه‌رۆك وه‌زیرانی عێراق به فڕٍۆكه‌یه‌كی سه‌ربازی و له‌ناكاو گه‌یشته پارێزگای كه‌ربه‌لا، شایانی باسه له دوای ده‌ستبه‌كاربوونیه‌وه بۆ یه‌كه‌م جاره سه‌ردانی ئه‌و شاره ده‌كات.\nوه‌ك له میدیا عێراقییه‌كان ئاماژه‌یان پێ كردووه، سه‌ردانه‌كه‌ی كازمی بۆ كردنه‌وه‌ی ژماره‌یه‌ك پڕۆژه‌ی جێبه‌جێكراوه له شاره‌كه‌دا، له‌لایه‌كی تره‌وه به‌دواداچوونه بۆ ژماره‌یه‌ك له‌و پڕۆژانه‌ی كه به‌ته‌واونه‌كراوی ماونه‌ته‌وه، هه‌روه‌ها به‌دواداچوون ده‌كات بۆ كێشه‌ی خزمه‌تگوزارییه‌كان و بڵاوبوونه‌وه‌ی ڤایرۆسی كۆرۆنا و پێداویستی و كه‌لوپه‌لی ته‌ندروستی له نه‌خۆشخانه‌كان.\nشایانی باسه مسته‌فا كازمی سه‌رۆك وه‌زیرانی عێراق له ساتی ده‌ستبه‌كاربوونیه‌وه سه‌ردانی هه‌ریه‌كه له پارێزگاكانی دیاله، كه‌ركووك، مووسڵ، كه‌ربه‌لا و چه‌ندان شوێنی تری كردووه، ئه‌مه‌یش به‌مه‌به‌ستی به‌شداریكردن له ئۆپراسیۆنه هاوبه‌شه‌كانی ڕه‌دوونانی داعش له ناوچه‌كه و ئاگاداربوون له پڕۆژه وه‌ستاو و ته‌واوكراوه‌كانی پارێزگاكان، به نیازه له چه‌ند ڕۆژی ئاینده‌دا سه‌ردانی پارێزگای به‌سره‌یش بكات.


ماڵى مەحمود سەنگاوى، ئەندامى مەکتەبى سیاسى یەکێتى لە گەڕەکى راپەڕین لە شارى سلێمانى جمەى دێت لەمیوان و سەردانیکردنى بەرپرسە سەربازى و سیاسییەکانى یەکێتى، ئەمەش دواى ئەوەى لە بازگەی سماقوڵى رێگرى لێکرا لەوەى بچێتە شارى هەولێر و بەشدارى لە کۆبوونەوەى مەکتەبى سیاسى حزبەکەى بکات.\nسه‌رچاوه‌یه‌كى نزیك له‌مه‌حمود سه‌نگاوى، ئەندامى مەکتەبى سیاسى یەکێتى تایبه‌ت به‌ناس كوردى ڕاگه‌یاند” له‌سه‌ردانه‌كه‌یاندا وێڕاى ده‌ستخۆشى له‌مه‌حمود سه‌نگاوى كه هیچ كاردانه‌وه‌یه‌كى نه‌نواندووه له‌به‌رامبه‌ر ڕێگریكردنه‌كه‌ى بۆ چوونه ناو شارى هه‌ولێر، پشتیوانى ته‌واوه‌تیشیان بۆ ده‌ربڕیوه و هه‌ڵویستى یه‌كێتى له‌سه‌ر ڕوداوه‌كه‌ش به‌پێویست ده‌زانن”.\nسه‌رچاوه‌كه ئاشكراشى كرد، سه‌ره‌ڕاى په‌یامه‌كه‌ى جێگرى یه‌كه‌مى سكرتێرى، به‌رهه‌م ساڵح، جێگرى دووه‌م و هاوكات سه‌رۆك كۆمارى عێراقیش په‌یامى ناڕە‌زایه‌تى گه‌یاندووه‌ته پارتى.\nبه‌گوێره‌ى زانیارییه‌كانى ناس كورد، به‌شێكى زۆرى به‌پرسانى سیاسى و سه‌ربازى یه‌كێتى سه‌ردانى سه‌نگاویان كردووه لەوانەش “بافڵ تاڵه‌بانى و لاهور شێخ جه‌نگى و سه‌عدى پیره و عه‌دنانى حه‌مه‌ى مینا” و ژماره‌یه‌كى ترى ئه‌ندامانى مه‌كته‌ب سیاسى و سه‌ركردایه‌تى و كادیرانى پێشكه‌وتووى یه‌كێتى و ژماره‌یه‌كى زۆریش له‌به‌رپرسانى وه‌زاره‌تى پێشمه‌رگه و خزم و كه‌سوكاره‌كه‌ى بوون.\nله‌سه‌ر ئاستى ده‌زگا سه‌ربازییه‌كانى یه‌كێتى له‌سه‌ر ڕوداوى ڕێگریكردن لە سه‌نگاوى بۆ چوونه ناو شارى هه‌ولێر، مستەفا چاوڕە‌ش، فه‌رمانده‌ى گشتى هێزه‌كانى حه‌فتاى سه‌ر به‌یه‌كێتى نیشتیمانى كوردستان به‌ناس كوردى وت” به‌دڵنیاییه‌وه پێده‌چێت یه‌كێتى له‌سه‌ر ڕوداوى ڕێگریكردن له مه‌حمود سه‌نگاوى وەڵامى بۆ پارتى ناردبێت و چاوه‌ڕێى وەڵامیش بكهی‌ن بۆ ئه‌وه‌ى ڕوونكردنه‌وه له‌سه‌ر ڕووداوه‌كه بده‌ن و پاساوه‌كانیان باس بكه‌ن و داواى ڕە‌دى ئیعتیباریش له‌و باره‌یه‌وه كرابێت”.\nئه‌و به‌رپرسه سه‌ربازییه‌ى یه‌كێتى جه‌ختیشى كرده‌وه ، پێویسته پارتى ڕوداوه‌كه چاره‌سه‌ر بكات، چونكه به‌وته‌ى چاو ڕە‌ش : شارى بێ حاكم نیه هه‌ر كه‌س و لایه‌نێك بێت و ڕێگرى بكات له‌كه‌سێكى تر بۆ چوونه ناو ئه‌و شاره‌وه.\nئه‌مڕۆ (پێنجشه‌ممه، به‌مه‌به‌ستى به‌شداریكردنى له‌كۆبوونه‌وه‌ى فه‌رمى مه‌كته‌بى سیاسى حزبه‌كه‌ى له‌شارى هه‌ولێرى پایته‌ختى هه‌رێم، له‌بازگه‌ى سماقوڵى ڕێگرى له مه‌حمود سه‌نگاوى، ئه‌ندامى مه‌كته‌بى سیاسى یه‌كێتى كرا و بۆ شارى سلێمانى گه‌ڕێنرایه‌وه، سه‌ره‌ڕاى كاردانه‌وه‌ى فه‌رمى یه‌كێتى و فراكسیۆنه‌كه‌ى له‌په‌رله‌مانى كوردستان، به‌ڵام تا ئێستا پارتى دیموكراتى كوردستان هیچ وه‌ڵامێكى یه‌كێتى نه‌داوه‌ته‌وه و روونکردنەوەى لەو بارەیەوە نییە.


دیمانە لەگەڵ نایف حەواتمە - azadbun\nدیمانە لەگەڵ نایف حەواتمە\nپرۆژەی دیموکراسی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست\nسازدانی دیمانه: حه‌مید که‌شکولی\nسازدان و وه‌رگێرانی دیمانه: جیهاد موحه‌مه‌د که‌ریم\nپ: ١/ کامیان گرنگە بە ڕای تۆ، پێکھێنانی دەوڵەتێکی شارستانیانە لەسەر بناغەی ھاوڵاتییبوون بە بێ جیاکاریی نەتەوەیی و دینی، وە بە ڕێزگرتن لە مافەکانی ھەموو نەتەوە و ئاینەکان، یان پێکھێنانی دەوڵەت لەسەر بناغەی نەتەوەیی و رەگەزیی، بە بێ لە بەرچاوگرتنی ناوەڕۆکی فەرمانڕەواییەکەی؟\nو: مافی بڕیاردان لەسەر دیاریکردنی چارەنوس، چارەسەرێکی بنەڕەتییە بۆ کێشە ئاڵۆزو گرفتاویەکانی نەتەوەـ ڕەگەزە مێژووییە چارەسەرنەکراو و ھەڵپەسێراوەکانی ئەمڕۆی جیھان. مافی بڕیاردان لەسەر چارەنوس وەرگیراوە و وەردەگیرێت بە”شێوە و ناورۆکگەلێکی جوراوجۆر”، ئەویش لەسەر بناغەی پرۆسەی پەرەسەندنی مێژوویی بۆ ھەر پێکھاتەیەکی نەتەوەیی ـ ڕەگەزی. بۆیە نابێت مافی بڕیاردان لەسەر چارەنوس گیر بخوات لە گۆشەیەکی داخراوی” ئەم یان ئەو” وەک لە پرسیارەکەتاندا ھاتووە. لەسەر ھەموومانە جیاوازی بکەین لە نێوان ڕەگەزە نەتەوەییەکان، ئاین و تایەفەگەرێتی و ئاینزا دینیەکاندا. چارەسەرییەکان لە ڕەگەوە جیاوازن: ڕەگەزە نەتەوەییەکان مافی بڕیاری چارەنوسی خۆی لە چوارچێوەی” نەتەوە، گەل، نەتەوە ـ دەوڵەتی سەربەخۆدا دەبینێتەوە”. دینە جۆراوجۆرەکان، تایەفەکان و ئاینزا دینییەکان، ئایدۆلۆژییە جۆراوجۆرەکان و رۆشنبیریی خۆی لە” یەکسانی لە ھاوڵاتیبوون دا و نەھێشتنی جیاکاری لە دین و ڕەگەز و توخم و تایەفەگەرێتییدا و یەکسانی لە نێوان ژن و پیاودا دەبینێتەوە” .\nئاراستە مێژووییەکان ناوەڕۆکی جۆراوجۆریان لە مافی بڕیاردان لەسەرچارەنووس پێشکەش کردوە و پێشکەشی دەکەن: نەتەوە، گەل ـ دەوڵەت، سەربەخۆیی تەواو، فیدراڵیەت(بەریتانیا، ئەڵەمانیا، بلجیکا، یەکێتی سۆڤیەت، یۆگسلافیا… نموونەن)، حوکمی خۆیی، شوناسی ڕۆشنبیریی یان مافی کولتوری(زمان، مێژوو، پێکھاتەی کۆمەڵایەتی، پێکھاتەی دەرونیی، نەریت و خۆڕەوشت)،ئەمە دەربارەی رەگەزە نەتەوەییە کامڵە پێکھاتەییەکانەوە و گەشەی مێژووییەوە. بەڵام دەربارەی کۆمەڵگاکانی پێکھاتوو لە نەتەوە و رەگەز و توخمگەلێکی جۆراجۆر کە چەندین دین و ئاینیان لە خۆگرتووە، تایەفەکان و ئاینزا جۆراوجۆرەکان لە ناو یەک دین دا؛ مێژوو ئارستەیەکی تری لە خۆگرتووە کە بناغەکەی” یەکسانیی ھاوڵاتیبوونە” وە ململاێ بە گیانێکی یەکسانیی و یاسایی، تەنانەت جەنگی ناوخۆیی، بۆ گەیشتن بە “یەکسانیی لە ھاوڵاتیبوون دا بەبێ جیاکرایی لە توخم و ڕەگەز و دین و تایەفەو ئاینە جیاوازەکاندا” ئەمەش بۆ پێھێنانی دەوڵەتی ماف و یاسا بە چەندین شێواز: دەوڵەتی ناوەندی، فیدراڵیەت(نەتەوە یەکگرتووەکانی ئامریکا، کندا، ئامریکای باشور و ناوەڕاست و کارابیی، ئوسترالیا، نیوزلندە… دواتریش باشوری ئەفریقا نموونەن).\nئیستا ئاراستە مێژووییەکان دەربارەی مافی بڕیاردانی چارەنوس ئاراستەی شێوازگەلێکی نوێی بە خۆوە بینیوە و دەبینێت لە سەدەی بیست و بیستویەکدا: دەوڵەتی ناوەندی بۆ پێکھاتەیەکی جۆراوجۆر لە نەتەوە کە لە دەستور و ژیانی کۆمەڵایەتیدا مافەکانیان پارێزراوبێت(بولیفیا بۆ نموونە). یەکێتی نەتەوەیی فیدراڵی ھەڵوەشاوە(یەکێتی سۆڤەیت و یۆگۆسلافیا) و قەیرانە ڕەگەزەییە ـ نەتەوەییەکان لە فیدراڵیەتی بلجیکا، قەیرانی ئیرلەندا، ئسکوتلندا لە بەریتانیای فیدراڵی یەکێتییدا، ھەروەھا قەیرانە ڕەگەزیی نەتەوەییە مێژووییەکان لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستدا و ئەفەریقادا(عێراق،تورکیا،ئێران،ئپیوبیا،سودان… نموونەن). پانۆرۆمای مافی گەلان لە بڕیاردان لەسەر چارەنوسی خۆیان تابلۆیەکی ڕەنگاوڕەنگی جیھانیە، داخستنی ڕووبەری فراوانی مافی بڕیاری چارەنوس لە وڵاتانی جیھاندا نەبوونی دیموکراتیەت و چەوساندنەوەی نەتەوەیی بە ھێز دەگەیەنێت، بە مانای پرۆسەی دابەشکردن و دابەشبوون دێت، بە مانای پێوە لکاندن و پێوە گرێدانی ناوچەیی و لۆکاڵیی و کۆلۆنیالیزمی دێت، ئەمانە لەو پەروتکەمدا نووسراونەتەوە کە لە ژێر ناوی( چەپی عارەبی… جیھانبینییەکی فراوان… ڕەخنە و پێشبینییەکان)دا لە ساڵی ٢٠١٠ دا پەخشکراوە، تیایدا سەرنج و پێشبینیم لەسەر ڕاپەڕینەکان و شۆڕشەکانی داھتوو تۆمارکردوە، وە چارەسەرییە دیموکراتییە نوێکان بۆ کێشە ڕەگەزییە ـ نەتەوەییەکان لە وڵاتانی عارەبی و ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستدا باسکردوە، چارەسەرییەکان بۆ ڕزگاربوون لە ڕژێمە ستەمکارەکان و گەندەڵکارەکان تۆمارکردوە، وەرگرتنی ڕێڕەو و پرۆسەی دیموکراتییەت و دادپەروەیی کۆمەڵایەتی و مافی بڕیاردان لەسەر چارەنووسی ڕەگەزەکان و نەتەوەکان بەوەشەوە کە ڕزگاربوونە لە ھەموو شێوەکانی بەرفراوانی لکاندنێکی ھەرێمیی و ئیمپریالیی تیا باسکردوە. گەلانێکی زۆر بە ھێزی ھەرێمی فراوانخوازیی ڕاستڕەویی و کۆنەپەرستانە، بە ھێزی دەوڵەتانی کۆلۆنیالیزمیی داگیرکار و بە ھێزی ئیسرائیلی و سەھوێنیی فراوانخواز بڕیار لەسەر چارەنووسیان دراوە. گەلانێکی زۆر لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و وڵاتانی عارەبییدا قوربانین، لە پێشیشەوە” گەلی فەلەستین، کورد، سودانی ئەفریقی، دارفۆری ئەفریقی…، ئەمازیغییەکان لە مغرب دا…”پەرتوکی حواتمە: ” چەپی عارەبی… “، بەشی یەکەم لاپەڕە ١٦ ـ ٧٤.\n2/ ھۆکارە سەرەکییەکانی ھەڵوێستی نەرێنی دەوڵەتانی گەورە بەرامبەر بە دروستبوونی دەوڵەتی کوردی سەربەخۆ کە ھەر چوار پارچەکەی لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستدا ببەستێتەوە بە یەکەوە چییە بە ڕای تۆ؟ وە بۆچی حاڵەتی کوردی و مەسەلەی گەلی کورد لە لایەن ھەندێک لە مەیدانە بیریی و نەتەوەییەکانی جیھانی عەرەبیەوە بە ئیسرائیل دەچووێنن؟\nناچارم یەکەم جار لە بەشی دوەمی پرسیارەکەوە دەستپێبکەم ، دەربارەی چوواندنی”حاڵەتی کوردی” وەک لە پرسیارەکەدا ھاتووە کە لە لایەن ھەندێکەوە بە “ئیسرائیلی” دوەمی دەچوێنن…، لێرەدا دەڵێم ئەمە بە ھیچ جۆرێک ڕاست نییە، ئەمە لە ئەنجامی خڵتەیەک لە خەیاڵ و تێکەڵکردن و شێواندنی بیرێکی ڕاستڕەوی نەتەوەیی عارەبی و نا عارەبییەوە ھاتووە، خەباتگێڕان و ڕۆشنبیرانی کورد بەوانەوە کە توێژێکی فراوانن لە ڕۆشنبیران، دەورێکی بەرزو پێشکەوتوویان ھەبووە لە ھەموو قۆناغەکانی خەباتدا، لە پێگەیشتن و قوڵبوونەوەی بزاوتی دیموکراتیی و گەڕانەوەی شکۆیی و گرنگی بۆ چەمکی ھاوڵاتیبوون و دادپەروەریی کۆمەڵایەتی، ھەزاران کادری کوردی خەباتیانکردەوە و ئامادەباشیان تیا بووە لە ڕیزەکانی بەرەی دیموکراتی و شۆڕشی فەلەستینیدا، کاتێکیش کە قسە لەسەر مێژوو بکەین پێویستە وردبینیەکی زانستیانەمان ھەبێت کە کوردەکان دەورێکی باڵایان ھەبووە لە عێراق دا، وە دەوریان ھەبووە لە بەدیھێنانی”ئاشتەواتی کۆمەڵایەتی نیشتیمانی”، لێردا قسەم لەسەر سیاسەتە باڵا کەنارخراوەکان نییە، بەڵکو قسەم لەسەر بزاوتی دیموکراتی ھەیە کە گەرانتی دەدات بە بەرجەستەکردنی یەکێتی کۆمەڵایەتی عێراق لەسەر بنەمایەکی نوێ، وە قوڵبوونەوەی شوناسی ڕۆشنبیرێتیەکەی لە نێوان چینی کەنارخراو و نادیار لە ژیانی سیاسیی و کۆمەڵایەتییدا، وە ئەم پەراوێزخراوییە گشتێنراوە لە ھەموو پێکھاتەکانیدا، واتە مەبەستم لە چینە ژێرکەوتوو و پەراوێزخراوەکانە، بەرەو گۆڕانکاریی لەو واقیعەیاندا و بەدیھێنانی پێویستییە کۆمەڵایەتییە داخوازکراوەکانیان، وەبەرھێنانی ھەستی ھاوبەشیکردنیان لە ڕێگەی گرێدانیانەوە بەوەی کە دەیخوازن و بووە بە داواکارییان، ھێزی ئەم گڕێدان و ھاوبەشیکردنەیان و پەیوەستبوون پێوەی لە سەر ھیچ لایەنداریی و ھەوادارییەک و ھیچ پێکھاتەیەک ڕانەوەستێت، یان لەسەر ھیچ شوناسێک و پێکھاتەیەک، بەڵکو لێرەو لەوێ دەردەکەوێت و دەگوێزرێتەوە و خۆی دەدۆزێتەوە لەسەر بنەمای نیشتیمانیی عێراقی و بەرژەوەدنی گشتی عێراقی، وە ھیچ شوناسێکی ئەملاولا و ھیچ لقوپۆپێکی شوناسی نایشێوێنێت و جیاکاریی تیا ناکات، ئەم جومگە تێکۆشانە ڕەھەندێکی سەرەکی پێکھێناوە بۆ دۆززینەوەی ھێزی ئەم بزاوتە، کە لەسەر ڕەگەز و کۆمەڵە زۆر ھۆشیارو توێژە کۆمەڵایەتییە پەراوێزخراوەکان لە پانتایی نیشتیماندا وەستاوە، ھوشمەندییەکی گەورە دژ بە داماڵین و ڕوتکردنەوە و جیاکاریی بە ھەموو شێوەکانییەوە ….\nئەمڕۆ جیھان لە ژێر سێبەری جیھانگیریدا دەژی، گەلاننیش لە جیاتی ئەم جیھانگیرییە تێکەڵی و پێکوە لکاندنیان لەگەڵ یەکتری ھەیە، ئەم کارلێکی و تێکەڵیەش لەو پانتاییەدا دەگوزەرێت کە ناو دەبرێت بە”گوندێکی جیھانی”، پێویستە لەسەرمان و لەسەر ھەموو گەلانی خەباتگێر کە ئەم گوندی جیھانییە بگۆڕن بۆ گوندێکی مرۆیی عاقڵانی و دادپەروەر ئەمەش لە پێگەی چوونە نێو زانست و زانیاریی و پێشکەوتنەوە، قوڵبوونەوە لە مەعریفە و ئەزموونگەریی گەلان، بە ڕۆشنبیرێتی و بەھای بەرز و ھونەر و بە دەسکەوتە بەشەرییەکان… جارێکی تر بە زۆری پشتدەبەستین بە ڕۆشنبیرییی کوردی، چوونکە خاوەنی گەنجینەیەکی پڕ لە خەباتە، وە خاوەنی ڕۆشنبیرانی زۆر دیارو ئاشکرایە بە درێژایی مێژوو، ئەو ڕۆشنبیریەتییەی کە تایبەتمەندێتی خۆی ون ناکات، ھەروەھا شوناسی نەتەوەیی و مرۆیی و پێشکەوتوویی خۆی ون ناکات، ڕۆشنبیرییەکی خەباتگێڕی مرۆیی بەرز لەسەر ئاستی کارلێک و تێکەڵ لەگەڵ ڕۆشنبیریی عارەبیی و ڕۆشنبیریی میللیدا، وە لە قوڵایی مێژووەوە، توانیوێتی ڕەگەز و توخمی خۆی دەربخات و خۆی بپارێزێت لە توانەوە، توانەوە و خۆپاراستن لە ھەڵلوشینی شۆڤێنی مێژوویی و ئێستادا لەسەر دەستی ڕژێمە ھەژمووناکرە نەتەوەپەرستەکان و ستەمکاریەک لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستدا، توانیوێتی بەرامبەر ھەموو بارودۆخە ناھەموار و پێشێلکارییەکان بوەستێتەوە، ئەم توانایە کەنارناخرێت و ناتوێنرێتەوە چوونکە توانای سازدان و پێکھێنانی نیشتیمانێکی ھەیە، کە تیایدا جیاوازی نەکرێت لە نێوان بەرژەوەندییەکاندا و ھەژاریی و بێبەشی تیا نەبێت، یان دەستیبەسەردا بگیرێت و ویستەکانی پێشێلبکرێت لە لایەن ئەمیر و پاشای تایەفەگەرێتییەکانەوە و لە پێناوی بەرژەوەندییە خۆیی و تایبەتییەکان بێ بەشبکرێن و بکرێن بە قوربانی بێکاری و بێبەشی و نەبوونی خزمەتگوزاریی و دزی و گەندەڵی دەوڵەت و دەستەبژێری حوکمڕانەکانەوە کە بە ناوی ئەمانەوە و لە سەر حسابی ئەمان لە سیاسەتێکی باو و بۆماوەدا حوکمداریی و دەوڵەتداریی دەکەن. ئەوەی کە من دەیبینم و بە دواچوونم بۆی ھەیە؛ ڕۆشنبیریی پێشکەوتووی کوردی وە بە درێژایی کەلەپوری خۆیان لەگەڵ قوڵبوونەوەی ھەستی میللی دان بۆ یەکێتیی بەرژەوەندییەکانیان و ئامانجەکانیان لەسەر بنەمایەکی دیموکراتیی و ڕێکەوتنی نیشتیمانیی لە دیمەنە عێراقییەکەیدا و دیسان لە ھەر چوار وڵاتەکەی تریشدا لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستدا.\nلەم پێوەرە واقیعەدا چواندنی پرسی کورد بە “ئیسرائیل” وانییەو لە جێگەی خۆیدا نییە ئەو قسەیە، ئەمە خەیاڵپڵاوییە لە لای ڕەوتە چەپە دیموکراتییە پێشکەوتووەکان ، ھەندێک لە بیر و لە ناخی ڕژێمە چینایەتییە ڕاستڕەوە کۆنەپەرستەکانەوە، لە تایبەتمەندێتی سەرچاوە و ناوەندی حوکمی ئەم ڕژێمانەوە، لە ھەژموونکارییەکی کالسیکی چەمکی”ئاسایشی نەتەوەییەوە”، ئەم بیرە کۆنەپەرستییە وەردەگرن، ئەمە سەرەڕای ڕەنگدانەوەی ناکۆکییە ناوخۆییەکان لە نێوان پێکھاتە کۆمەڵایەتییەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستەوە، کە خۆی لە ستەمکاریی سیاسیی و فێندەمێنتالیستی سیاسیی و ئایدۆلۆژیی و دینیی و ئاینزاییەوە دەبینێتەوە بووە بە سەرچاوەیەکی تری ئەم بیرە کۆنەپەرستییە و بەرھەمھێنانی قەیرانە ئاڵۆزەکان.\nپێشتر قسەمکرد لەسەر ئەو قەیرانانەی کە لە ئەنجامی شلکردن و لابردنی جڵەوی بێدەنگیکردن و چەپانندی شوناسی تووندڕەوە خوێناوییە فێندەمێنتالیستییەکان و سەلەفییەکانەوە سەرھەڵدەدات، ململانێیەکی دوولایەنی دوور لە بەکارھێنانی عەقڵی سیاسی و ڕۆشنبیری، وەک دوو لایەنە  پێچەوانەییەکان” ستەم و ئازادی، دەسەڵات و سیستەمی فرەیی، ئیسلام و ئەوانیتر، ئاینزا و ئاینزاکانی تر”، کردنەوەی دەروازە لەسەر ئەم سەرکوتکردن و چەپاندنانە بوونە ھۆکار و بیانوو و ئاسانکاری بۆ ئامادە بوونی ھێزی ئامریکی لە عێراق دا، جگە لە ھەستیاریی ئەو دیدگاو تێڕوانینە ئاسایشییەی کە لەگەڵ دروستبوونەوەی عێراقی ئێستادا سەریھەڵدا، ئەمیش لە ئەنجامی پەیوەندیی و مامەڵەکردنەکانی لەگەڵ ھێزی داگیرکاریی ئامریکیدا؛ لە کاتێکدا کە نەتەوە یەکگرتووەکانی ئامریکا لایەنداری تەواویان ھەیە بۆ “ئیسرائیل”، واتە بە دوو پێوانە پێواندن و ھەڵگری تەنگەژە و گرفتە ئاکارییەکان، ئەمانە بوون بە ھۆی تێڕوانینەکانی بن لادن لە گرێدانی داگیرکاریی ئامریکا و عێراقی” مەسیحی” بۆ بانگھێشکردنی جەنگ دژ بە” کلدانیەکان ـ ئاشوری مەسیحی” واتە دانیشتوانی ڕەسەن و شارستانیەتی سومەرییەکان، ئاشوریەکان، بابلیەکان … ھتد. بە مانایەکی تر و ڕوونتر، چەپاندن و بێدەنگکردنی ھەرچ گروپ و لایانە و بیرێک دەبێت بە عەقڵانییەکی زانستیانە و لۆژیکیانە مامەڵەی لەگەڵ بکرێت، نەک بە ستەمکاریی، تا سەتمکاریی زیاتری لێوە بەرھەمنەھێنرێت.\nئەمانە جگە لەو قەیرانانەی تری دراوسێکان و گەمەکانیان و نێردەکانیان بۆ عێراق” فەقیە و بەشەرەکانیان”، سیاسەتی دەوڵەتان لەسەر عورفی “مامەڵەکردنێکی ئەرێنی و ڕێزلێگرتنی دولایەنە و بەرژەوەندی ھاوبەش و دەستێوەرنەدانی کاروباری ناوخۆی یەکتری، چارەسەرکردنی کێشەی گەلان بە مافی بڕیاردان لەسەر چارەنوسی نەتەوەیی لە لایەن خۆیانەوە ـ بە دیالۆگ و دانوستاندن و ڕێگەی ئاشتی، بۆچی ئەمانە تا ھەنووکە بەردەوام لە مێژوودا و تا ئەمڕۆش بەردەوامە، نەک تەنیا لە دەستپێکی سەدەی بیستدا( واتە لە ھاوپەیمانێتی سیڤەر ١٩١٩) وە ھەتا ئەمڕۆ. ئێستا دەبێت بگەڕێیەنەوە بۆ بەشی یەکەم لە پرسیارەکە دەربارەی” ھەڵوێستی نەرێنی دەوڵەتانی گەورە بەرامبەر بە دروستبوونی دەوڵەتی کوردی”، بۆ گەڕانەوەمان بۆ ئەو ستراتیژیەتەی کە بۆ ناوچەکە لە دەستپێکی سەدەی بیستدا وێنەی کێشراوە، ئەو سنوری خەریتانەی کە ئێستا ھەن لە واقیعدا ئەوە ئەنجامی ئەو ستراتیژیەیی دەوڵەتانی ئێستا بوو، کە لە کاتی خۆیدا دەوڵەتانی نوێ لەو دابەشکردنەدا دروستبوون، وە لەسەر ئەو واقیعەی ئێستای ئەو دابەشکردن و سنوردانانەوە ململانێ ناوچەییەکان دەسوڕیتەوە.\nمەسەلە و پرسە کۆنەکەی کورد سەرلەنوێ دوای ڕوخانی ڕژێمی پێشوی عێراق لەسەر ئاستی ھەموو ناوچەکە دەستیپێکردەوە، لەگەڵ ڕاونان و وەلانانی ئەم پرسە و تێبینی گۆرانکاریی لە بەرنامەی دەوڵەتانی ناوچەکە و دەوڵەتانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستدا لەسەر ئەم پرسەی گەلی کورد، دەتوانین پڕۆژەی ئامریکی لەم دوو خالەدا کورتبکەینەوە: یەکەم و دیارترینیان ئەو ھەوڵەیە بۆ حوکمی یان دەستبەسەراگرتنی گۆڕانکاریی و پەرەسەندنەکانی پڕۆسێسی سیاسییە بە تەواوەتی لە دەرەوە و لە ناوەوە؛ وە ھەوڵدانی بۆ لە قاڵبدانی لە چوارچێوەیەکی زەمەنی دیاردا، بۆ بەدەستھێنان و پێگەیاندنی ھێزگەلێک لە بەرژەوەندەیەکانی و بەرنامە سیاسیەکەی کە دەربڕی تێڕوانین و دیدگای ئامریکی بێت، دوەمیش بۆ ئەوەی بیخانە نێو پڕۆژەکەی خۆیەوە ”پڕۆژەی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستی نوێ”، وە چوونە ناو ململانێ ناوچەییەکانەوە “عێراقی نوێ” لەسەر بنەمای ئالۆزیی و ئاڵۆسکاویی بەرژەوەندییە ناوچەییە بەردەوامەکان لە ناوچەکەدا، ئێمە وای دەبینین کە ئەو ئەنجامانەی لە عێراقی نوێوە سەرھەڵدەدات، کە ھێزگەلێکی ناوچەیی نوێیە ھەوڵدەدات بۆ وەرگرتنی دەوری خۆی و بەرژەوەندیەکانی لە ھەموو ناوچەکەدا، وە لەسەر ئەم تێڕوانینە ڕژێمەکانی حوکم لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستدا کەوتوونەتە جەنگێکی ناوخۆوە کە دەربڕی پێکھاتەکانیەتی، ھەر یەکەیان ھەوڵئەدات بۆ دەسەڵات، ئەوانی تر بۆ ئەوەی جارێکی تر بگەڕێنەوە بۆ دەسەڵات، وەک بینیمنا جەنگێکی تۆقێنەری خوێناوی ڕەشبینی بێ ئەنجام بەرپابووە، کە ھێزە قەومچیەکان و دینیەکان و تایەفەگەرێتی و ئاینزایی و ھێزە سەلەفی و فێندەمێنتالیستەکان گەمەی تیا دەکان، کە زۆرێک لەم ھێزانە لە دەوڵەتانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستەوە پشتیوانی دەکرێت دژ بە مافی گەلان بۆ بڕیاردان لەسەر چارەنووسی خۆیان.\nتابلۆکە لەوێدا تەواو دەبێت کاتێک ئەوە زیاد بکەین کە ھێزەکانی چینی سیاسی فەرمانڕەوا لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕستدا ڕوخسارگەڵێکی تایەفەگەرێتی و ئاین و ئاینزاییان ھەیە، ئەمە بەو مانایە نایەت و ئەوە ناگەیەنێت کە دەوڵەتی ڕوخاو پۆشاکێکی عەڵمانی لەبەرنەکردبوو، وەاتە مەبەستمان ئەوە نییە کە دەوڵەتی ڕوخاو بە ڕاستی عەلمانی بوو، کاتێک کە ئەوە دەبینین کە ھەموو چالاکیە ئابورییەکان یان زۆرینەی بەەدست تایەڤەیەکی سودمەندەوە بوو، بەڵام ئەوەی کە دەگوزەرا لە دەسەڵاتە فەرمانڕەواییەکەدا لە بنەڕەتەوە خۆی کێشابووەوە لە حیزبە دینی و ئاینزاییەکان …\nلە کوردستانی عێراق دا، لەگەڵ تایبەتمەندیەتە ئارامییە سیاسیی و ئاسایشییەکەی، داھاتە ماڵیەکەی لە پشکی”نەوت بەرامبەر بە خۆراک” بەڵام ئەو پڕۆسێسە ئابوورییەی کە لەم ھەرێمەدا دەگوزەرێت و ئەنجامەکانی، کۆمەڵێک لە گەشەی ئابووریی و سیاسی لە خۆگرتووە، ئەم ئۆرگانیانە ھەردوو دەستگای حیزبی و کارگێریی پێکەوە ئاوێتە کردووە، حیزب وەک دامەزراوەیەک لە دامەزراوە شارستانییەکان و دەستگای دەوڵەت بەوەی کە بوونەوەرێکی کارای بنەڕەتییە لە کۆمەڵگادا جیانەکردوەتەوە، پەیوەندی و وابەستەیی خێل و پێکھاتە حیزبییە باوەکان لە ناو دەستگاکانی کارگێڕیی و دەوڵەتداریدا چوونەتە پێشەوە و فراونبوون، دەستێوەردانیان لە پێکھاتەی چالاکیە ئابووریەکان و بەرھەمھێناندا ھەیە، وە دەرکەوتن و بەرزبوونەوەی چینێکی سیاسی و دیدگا و تێڕوانینەکانیان، وە ھەڵنانی شەقاوێکی گەورە لە کەرتی موڵک و دابەشکردنی زەویوزاردا بەرزبوونەوەی بۆ ژمارەیەکی خەیاڵی …\nنابێت زۆری و فرەیی داھاتە ماڵیەکان پشتگوێبخەین، وە گەشەسەندنی کەرتی خزمەتگوزاریی، باکور(واتە کوردستان) دەستکەوتێکی گەمارۆدراوە بە دەوڵەتانی دراوسێ، بەڵام گرێدراوە بە بەرژەوەندییە ئابووریی و سیاسییەکانەوە لە نێوان لایەنە ھێزە جێبەجێکارە ھاووپەیمانەکانی ھەرێمەکەوە، نەگەتیڤی مەیدانی زەویوزاری کشتوکاڵی چێندراو لە بەرزبوونەوەدایە، بە ھۆی ھاوردەی زۆر و ڕێگەگرتن لە جوتیارەکان بۆ کاری چاندن و کشتوکاڵی، ئەم نموونانە سەرچاوەکەی سەرمایەدارییەکی دڕندانەیە، لەگەڵ دەیان لە کەناڵە ئاسمانییەکان و ھەژموونکردنی بەسەر پانتاییە گشتییەکەدا، دیسان ئەو ژمارە گەورەیە لە ڕۆژنامە و ھەوڵدان بۆ ھەژموونکردن بە سەر ژیانی فکریی و سیاسییدا، ئەمە تەنھا کوردستانی نەگرتوەتەوە، ئەوەندەی ئەم پانتاییە ڕاگەیاندنە ھەژموونکارە تایەفەگەریانەیە، لە جیاتی بەرزکردنەوەی ھاوڵاتیبوون و دیموکراتیەت و پاراستنی بەرژەوەندیەکانی وڵات، وە مافی گەلان لە بریارداندا لەسەر چارەنووسی خۆی بە بێ”میراتگری سەتەماکریی شارستانی یان دینی” … لەسەر ئەم واقیعە؛ ئەمانە سەرەڕای ئەو میراتەی کە ڕژێمی پێشوو دروستیکردبوو بە پێی سیاسەتەکانی لەگەڵ زۆرێک لە دەوڵەتانی ناوچەکەدا، ئێران، سوریا، سعودیە، سەرەڕای قەرزێکی گەورە لە سەر ئاستی ئابووری، وە ئالۆزکردنی ڕەوشی ئاسایشی عێراق خۆی، ئێمە تێکەڵەیەک لە کێشەی کۆن و نوێ لە کاروباری عێراق دا دەبینین، دەبینین چۆن کوردستانی عێراق کەوتوەتە بەر ھێرشیکردنی سوپای تورکییەوە، بە دەستپێک لە مەسەلەی ئاو ـ ەوە، ھەروەھا دەستوەردانی لە مەسەلە نەتەوەییەکانی عێراقدا، بە تایبەتی ئەوەی پەیوەندی بە تورکمانەکانەوە ھەیە، مەسەلەی کەرکوک، ھەڕەشەکانی حیزبی کرێکارانی کوردستانی تورکی، کە ھەمیشە بە پرۆسێسێکی سوپایی لە ناو خاکی عێراقدا دەوەستێتەوە ھەروەک پرۆسێسە سوپاییەکانی ئێران دژی بزوتنەوە کوردستانیەکانی ئێران، لەگەڵ ئەوەی کە پەیوەندییەکانی عێراق ـ تورکیا گرێدراوبوو بە فاکتەرگەلێکی ئاڵۆزەوە لەگەڵ ڕژێمی پێشوودا،ئەمڕۆ گرێدراوە بە فاکتەرگەلێکی تر، مەحاڵە تورکیا بتوانێت ھەستێت بە پرۆسێسی سوپایی لە ناو خاکی عێراق دا بە بێ وەرگرتنی تیشکی سەوز لە لایەن ئامریکاوە، دەستێوەردانە لەشکرکێشییەکانی لە سەردەمی دەوڵەتی ناوەندی عێراقی جاراندا ئامرازێک بوو بۆ لاوازکردنی دەسەڵاتی بەغداد لە پێش ھێرشی داگیرکاریی ئامریکادا، بەڵکو بۆ تەنگاوکردن و بە گیرھێنانی ڕژێمی ستەمکاری پێشوو بوو، ئەوەی لە سەرو ھێڵی ٣٦ ەوە دەگوزەرا، بەڵام دوای داگیرکردن و دەستبەسەراگرتنی عێراق لە لایەن ئامریکاوە، لەسەر شانیەتی بە پێی یاسا نێودەوڵەتییەکان وەک ئەوەی ھێزێکی داگیرکارە بەرھەڵستی بکات لە ھەر دووژمنکارییەکی دەرکەی بۆ سەر خاکی عێراق، تەنانەت ئەگەر ئەو دوژمنکارییە لە لایەن ھاوپەیاماننیەوە بەرپا بکرێت، لە دوای ڕوخانی ڕژێمی پێشوو، لە ڕیشەوە پەیوەندییەکانی کورد بە ناوەندەوە گۆرا بۆ پەیوەندییەکی دۆستایەتی و ھاوبەشی لەسەر بنەمای سیستەمی فیدارلی کە دەستوری عێراق بڕیاری لەسەر داوە … ئەگەر سەیری دەوری ئامریکی بکەین لە پەیوەندی عیڕق و تورکیادا، ھەوڵ ئەدات چوارچێوەیەکی نوێ بدۆزێتەوە بۆ ئەم پەیوەندیە، پێویستبوو ھەر لە نۆی نیسانی ٢٠٠٣ ەوە، وە لە میانەی ڕێکەوتنی”کشانەوەی ھێزە ئەمریکیەکان لە عێراق و دیسان بە پێی بەرژەوەندییکان دەوڵەتانی دراوسێی عێراق”، لەگەڵ ڕاگەیاندنی حکومەتی عێراقی ئێستا لەسەر ھەڵوێستی خۆی بەرامبەر”حیزبی کرێکارانی کوردستان لە تورکیادا”، وە جۆرکردن و ڕێکخستنەوەی ئەوراقی ماڵی عێراقی لە پێشیشەوە سەربەخۆیی عێراق، وە گەڕانەوەی حوکمی تایەفەگەرێتی، ئاینزایی لە واقیعی ناوچەیی و دەوڵەتییدا، کە دەرفەتدەدات بە مسۆگەرکردنێکی ڕاستەقینە بۆ پاراستنی بەرژەوەندیەکانی عێراق و داھاتەکانی، بە پێی دیسپلین و یاسا نێودەوڵەتییەکان، وە پاراستنی لە ترسناکیی دەستێوەردان و ھەڕەشەکردن، تا دەگاتە دەر‌چوونی عێراق لە بەندی حەوتەمی ڕێکەوتنی نەتەوە یەکگرتووەکان …\nلە ڕووی بەراوردکارییەوە، دەتوانین دەستێوەردانەکانی تورکیا بۆ کوردستانی عێراق، لە ماوەی مانگی ھەشتی ١٩٩١ ەوە تا مانگی حەوتی ١٩٩٦ زیاتر لە ١٤ جار بە ھێرشی ئاسمانی و ھەشت پڕۆسەی چوونە ناوەوەی سوپا بژمێرین، سەرەڕای پڕۆسێسی “پۆڵا” کە لە ٢١ مارتی ١٩٩٥ەوە دەستیپێکردووە و لە ٤ی ئایاری ١٩٩٥دا کۆتای ھاتووە، کە تیایدا ٥٠ ھەزار سەرباز بەشداری تیا کردوە تا گەیشتوەتە قولایی ١٠٠ ـ ٢٠٠ کم لە ناو خاکی عێراق دا، لە نیوەی یەکەمی ساڵی ١٩٩٧ ەوە سوپای تورکی ١٣ پرۆسەی سوپای بەرپاکردوە لە ناو خاکی عێراق دا ئەوەنەش پڕۆسێسەکانی داگیرکاریی بوون، وە ٥٨ پڕۆسەی ھێرشی ئاسمانی کردوە، ٣٨ پرۆسەی تۆپ بارانی کردوە، بەڵام تانسۆ شیلەر وەزیری دەوەرەی تورکیا لە حکومەتەکەی نجمەدین ئەربەکاندا لە ساڵی ١٩٩٥ ـ ١٩٩٧، حکومەتەکەی ڕایگەیاند کە دەیەوێت “ناوچەیەکی دابراو لە ناو خاکی عێراق دا دروستبکات بە قوڵایی ٢٠ کم و بە درێژایی ٣٣١کم، واتە بە درێژایی ھەموو سنوری نێوان ھەردوو دەوڵەتی تورکیا و عێراق …\nئەو ڕێکەوتنەی کە ناودەبرێت بە “ڕێکەوتنی کشانەوەی ھێزەکانی ئامریکا لە عێراق و بەرژەوەندییەکانی دەوڵەتانی دراوسێ” وەک چوارچێوەیەکی ستراتیژیی لە نێوان ئامریکا و عێراق دا، زۆر رووی جیاواز لە خۆ دەگرێت، وەک” پاراستنی عێراق لە دەستێوەردانە دەرەکەییەکان” بە دەوڵەتانی دراوسێ و دوردەستیشەوە، وە بەرھەڵستیکردنی ئەوانەی کە ناویان دەبەن بە “یاخی بووەکان و شکاندنی سنوری یاساکان”، لەگەڵ ئەمەشدا دەرفەتدان بۆ دروستبوونی ڕێکەوتنی تر لە گەڵ دەوڵەتانی دراوسێدا لە میانەی خوێندەوەی پرسەکانی ئاسایش، وە ئەوەی کە ناو دەبرێت بە ڕێکەوتنی”سعد ئاباد و ڕێکەوتنی جەزائیر” بۆ وەبیرھێنانەوەی کورد و رەھەندە مێژووییەکەی، سەرەڕای ئەو ھاوپەیمانێتییە مێژووییەی دەوڵەتییانەی ناوچەکە و قەیرانە ئاڵۆزەکانی، بە تایبەتی ڕێکەوتنەکەی ئامریکا ـ عێراق دەتوانرێت خوێندەوەی بۆ بکرێت لەسەر ئەوەی کە ھەیە لە واقیعدا، بە پاوانخوازیی و بەرزخوازیی تورکیای ئێستا، وە دەوری لە بەرنامە پلاندارێژاوەکەی واشتنتۆنەو لە قەیرانەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستدا لە میانەی تێڕوانینی ئامریکا بۆ بەرژەوەندییەکانی …\nمافی بڕیاردان لەسەر چارەنووس مافێکی گشتییە بۆ ھەموو گەلان، پێشتر و لە شەستەکان و حەفتاکاندا جەختمان لەسەر مافی گەلی کورد بۆ بڕیاردان لەسەر چارەنووسی خۆی کردەوە( بگەڕێەوە بۆ پەرتوکی حەواتمە:”چەپی عارەبی … تێڕوانینی بوژانەوەی گەورە ـ ڕەخنە و پێشبینەیکان” لاپەڕە ٢٣، لاپەرە ٢٩)، کە بامانایەکی زیاتر و فراوانتر و گەشاوەتر، کوردەکان خەباتێکی بەردەوامیان بەرپاکردوە لە پێناوی بەھا بەرزەکاندا، بە تایبەتی لەوکاتەی کە خەباتێکی دیموکراتیانەیان کردوە لە پێناوی دادپەروەریی کۆمەڵایەتییدا کە بە ملوێنەھا لە کەسانی تریان لەگەڵدا بووە کە کورد نەبوون بۆ ڕۆژێکی ئارام و ئاسایش و شەوێکی ئاشتیی و ژیانێکی خۆشەویستیی و ئاسو‌دەیی و دادپەروەریی کۆمەڵایەتیی، ئەمانە مافی خۆیان بووە لە ھەڵبژاردنە ئازادە عەقڵانێتە لێتوێژەروەکانیاندا، بەم مانایە ڕۆشنبیرانی کورد ھەڵگری پێشکەوتووخوازیین بە داھێنانەکانیان و ھەوڵە بەرفراوانەکانیان، لە ماوەی مێژوویی خەباتیاندا لە پێاوی بەھا مرۆییە بەرزەکاندا، ململانێی مرۆیی گەردونی ڕەوا بۆ خودی مرۆڤ و پێشکەوتنەکانی، نامەی عەقڵ لە قوڵایی بانگێشتی مرۆیی بۆ ئازادیی کە بە ڕاستی و ڕێکی ناڕەوان بە بێ خۆشەویستی، بۆ ژیانێک کە ڕاست و ڕێک نابێت بەبێ دادپەروەریی … ژیانێکی زیاتر لە پیرۆزیی و بەرزیی، وە تژی لە نرخ و بەھا … جەختدەکەمەوە لەسەر عەقلانیەتی کوردی، وەلێکۆڵینەوە و لێتوێژینەوەی لەسەر گرەوە ترسناکەکان لە مێژوویی جوڵانەوەی نیشتیمانی کوردییدا، وە کورتکردنەوە و پوختەکردنی لە بیستەکانی سەدەی ڕابوردوودا؛ بە قوڵبوونەوە و لێکۆلێنەوە بۆ ستراتیژەتە دەوڵەتییەکان و نەخزان بۆ گرەوە ناوچەییەکان و دەوڵەتییە نامسۆگەرەکان، لە کاتێکدا کە ئەوەی کە دەگوزەرێت لە ناوچەکەدا لە لایەن ھێزە ناوچەییەکانەوە بە بێ حسابکردن بۆ ئالۆزیی و گرفت و کێشەکان لەو مەرجبەندییەی کە لە گەڵ دەوڵەتە زلەکان دروست بووە لە گرەوە مێژووییەکاندا …\n3/ ھەڵوێستت چییە لەسەر سازدانی پڕۆسەیەکی ڕاپرسیی بە سەرپەرشتی نەتەوە یەکگرتووەکان دەربارەی مافی چارەنوسی کەمەنەتەوایەتییەکان لە جیھانی عەربیدا، وەک سەحرای غەربی و خواروی سودان و کەمەنەتەوایەتییەکانی تر لە پاشەڕۆژدا، لەگەڵ ئەوەی کە مافی چارەنوس بۆ ھەر گەلێک مافێکی دیموکراتی و مرۆیی و یاساییە و بەندێکە لە بەندەکانی جاڕنامەی جیھانی مافەکانی مرۆڤ لە ساڵی ١٩٤٨دا ئەم مافەی داوە بە ھەر نەتەوە و کەمەنەتەوایەتیەک ؟\nبێگومان و بەئاشکراو بێ ئەملاولا لەگەڵ مافی بڕیاردانی چارەنووسین، وەک لە پرسیارەکەدا ھاتووە: مافی بڕیاردان لەسەر چارەنووس بۆ ھەموو گەلێک مافێکی دیموکراتیی و مرۆیی و یاساییە، جاڕنامەی جیھانی بۆ مافی مرۆڤ ئەم مافەی ڕاگەیاندووە، بەروپێشەوە چوونی مێژووی بزووتنەوەی گەلان جەختی لەسەر کردوەتەوە، ئەمەش پاڵمان پێوە دەنێت کە بەرەو ئاراستەی خەباتمان بڕۆین، ئەوەشمان لە وەڵامەکانی پرسیاری پێشوتردا پیشاندا. وە لەو پەرتووکەکانمدا: ” ئۆسلۆ و ئاشتیەکی تری ھاوسەنگ”، “بەرنامەی نیشتیمانی کاتی “، “دوورتر لە ئۆسلۆ … فەلستین بەرەو کوێ؟!”، دواتر پەرتوکی”ا چەپی عارەبی … دیدگا و سەرکەوتنە گەوەرکان ـ رەخنە و پێشبینییەکان” ساڵی ٢٠١٠، کە بە ١١ چاپ دەرچووە تا ھەنووکە …\n4/ بەرھەڵستکارییەکانی دروستبوونی دەوڵەتی کوردی و قەوارە نەتەوەییەکانی تر وەک کەمەنەتەوایەتییەکانی ئەمازیغ و خەڵکی سەحرای غەربی چییە؟\nھەموو مەسەلەیەک تایبەتمەندێتی خۆی ھەیە و جیایە لەوی تر، سەحرای ڕۆژئاویی ڕاپرسیی خۆی ھەیە و نەتەوە یەکگرتووەکان سەرپەرەشتییان کردوە، بەڵام ئامازیغییەکان تایەبەتمەندێتییەکی ڕەگەزی و ڕۆشنبیرییان ھەیە، وە دەورێکی باڵایان ھەیە لە دامەزراندنی “دەوڵەتی شارستانی دیموکراتی نوێدا”، کە لەسەر پرنسیپی ھاوڵاتیبوونێکی تەواو و بەدیھێنانی یەکسانی لە نێوان ھەموو ھاوڵاتیاندان لە مافەکان و ئەرکدا پێکدێت، وە نەبوونی جیاکرایی لە نێوانیاندا بە ھۆکاری توخم و نەتەوە و ڕەگەز و بڕوا یان ئاین و لایەنداریی سیاسیی و حیزبیی، وە پەیوەندییەکان بە پێی دەستورێکی شارستانیی کە گەل ڕێکیدەخات، وە تیایدا ئازادی دامەزراندی حیزب و سەندیکاکان لە خۆ دەگرێت، وە مافی کۆمەڵە و ڕێکخستنەکان، وە ئازادی پراکتیزەکردنی سروتە دینییەکان، وە ڕێزگرتن لە ھەموو دینەکان، وە تێکەڵ نەکردن لە نێوان سیاسەت و دین دا، دەستوری نوێ لە حوزەیرانی ٢٠١١ دا دەستوریدا بەوەی کە”زمانی ئەمزیغیەکان زمانێکی فەرمییە و یەکسانە بە زمانی عارەبی، زانکۆی مێژوو و ڕۆشنبیریی ئەمازیغیەکان، ئەمازیغیەکان زمانی خوێندن و قوتابخانە و پەیمانگاکانیان ھەیە” ئەمانە ھەنگاوگەلێکی فراوانن بەرەو جیھانێکی کراوە بەسەر مافی بڕیاردان لەسەر چارەنووس …، وە پێکھێنانی ھێزێکی چەکدا کە بەرپرسبێت لە سەربەخۆیی و پاراستنی نیشتیمان و خاک، وە دەستوەرنەداتە کاروباری سیاسییەوە. ئەوەش زیاد دەکەین بۆ ناوەڕۆک؛ کە دەستور ڕەنگدانەوەی سەرچاوە جۆراوجۆرەکان بێت بۆ شوناسی نیشتیمانی بە جۆرێک کە پاڵپشتبێت بۆ یەکگرتووی نیشتیمان، وە نە سەپاندنی یاساگەلێک کە ژیانی ھاوڵاتی رێکدەخات لە بوارە تایبەتەکاندا بە شێوەیەک ناکۆک بێت لەگەڵ باوەڕەکانیاندا، یان یاسادانانێک لە بوارە گشتییەکان و تایبەتەکاندا ناکۆک بێت لەگەڵ مسۆگەرکردنی مافی مرۆڤ و ئازادییە گشتییەکندا، ھەروەھا دەستوری داھاتوو دەقێک بێت بۆ ھەموو کۆمەڵگا عارەبییە جیاوازەکان لەسەر” دەوڵەتی شارستانی دیموکراتی نوێ”وە ھیچ دەقێکی تیا نەبێت کە ناکۆک بێت لەگەڵ” شارستانیەتی دەوڵەتدا”.\nبەڵام دەربارەی ئەو ئاستەنگانەی کە دێتە ڕێی دامەزراندنی دەوڵەتی کوردی؛ پێشتر لە وڵامەکاماندا ئەمەمان باسکرد، دەربارەی ئالۆزیی و ئالۆسکاویی ڕەوشی دەوڵەتان و ناوچەکە، وە دەربارەی ستراتیژیەتی دەوڵەتییە باڵاکان و ھەژموونکارەکان و ھاوپەیمانێتیان لەگەڵ دەوڵەتانی تری باڵاو و ناوچەکەدا، لە ڕوانگەی ئەو ئاڵۆزییەی کە “پرۆژەی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستی گەوەرە” ھێناوێتیە ئاراوە و ئەو بە دواھاتنانەی کە لێیکەوتوەتەوە … دەتوانین ئەمە ھەستپێبکەین لە پرسیارێکی کراوەدا لەسەر”بەھاری عارەبی”، ئەو شۆڕشانەی کە دەستیپێکردوە لەسەر بناغەی شوناسەکانی وە پێشەکییە نیشتیمانییەکەی، بەڵکو لە ڕوانگەیەکی کاراوە لەسەر ئازادی عەقڵی نیشتیمانی لە نەخۆشیەکانی داگیرکاریی و دەستبەسەراگرتن و ستەمکاریی، ئەمە مەرجبەندییەکی بابەتیی میژووییە بۆی، ئەم مەرجبەندیەش لە دەورەکەیەوە لە میانەی مەرجنبەندییەکی تری ڕەوشتی و ماف و نەتەوەییەوە دەردەکەوێت، وە لە میانەی بەڵگەنامەو ڕاگەیاندن نێونەتەوەییە فەرمییەکان لە نەتەوە یەکگرتووەکانەوە دەردەکەوێت، وە بەرەو لێدانی گەندەڵی و وەستانی بزووتنەوەی ھەژارییە ناچارییەکان، وە برسێتی و نەخوێندەواری، وە پێشکەشکردنی چەندین وەڵام لەسەر پرسیارە تیژ و تووندەکان.\nبەڵام پرسیاری یەکلاکەرەوە ئەوەیە: ئایا لە توانادا ھەیە ئەم پڕۆژانە بەدیبھێنرێت؟ دەوڵەتە باڵا ھەژمووندارەکان حوکمی زۆرێک لە بوارەکانی سیاسەتی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستدا دەکەن!، دەبینین چۆن بزووتنەوەی ریفۆرمخوازی لە بەحرین دا پەردەپۆش دەکەن، واشتنتۆن حوکمی زۆرێک لە بوارە سیاسیەکان دەکات لە ڕێگەی سیمبول و دەسەڵاتەکانیەوە لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستدا، بە گوێرەی بەرژەوەندیەکانی خۆی دەستوەردەداتە ژیانی سیاسی خەڵکی و ئەو ڕاپەڕین و شۆڕشە ڕیفۆرمخوازەی لە بەحرین دا دەگوزەرێت. پەردەپۆشییەک لە لایەن کەنالە ئاسمانییەکانەوە و لە لایەن ڕاگەیاندنەکانەوە بەرپا دەکرێت، بە شێوەیەک کە پەیوەندیدارە بە بەرنامەیەکی شاراوەی قەیرانە ئیسلامییە ئاینزاییەکانەوە، بە جۆرێک ئەم پەردەپۆشییە بەرپا دەکرێت کە بەرژەوەندی ئەو حوکمە لۆکالییەکانی ھاوپەیمان بە ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ لەگەل واشنتۆندا بپارێزێت.\nبەم شێوەیە و ھەندێک بە جیاوازییەوە دەتوانین ھەمان شت ببینین لە مەیدانی تەحریری پایتەختی میسردا؛ لە نێوان لاوانی شۆڕشگێری میسری و “کۆمەلێک بۆ ملکەچەکردنی شۆرش”، ئیسلامی سیاسی ڕاسترەو ھەرچی ھەیە دەیخاتە بەرنامەڕیژییەوە لەگەڵ ھێزی میراتگرەکانی ڕژێمی پێشوودا، ھەڵبەت بە پاڵپشتی ھێزە دەوڵەتی و لۆکاڵییە ھەژموونکارەکان، وە بە پاڵپشتی لۆجستی و ئیعلامی سیاسی سیستەمی حوکمی و کەناڵە ئاسمانییەکانی خلیج؛ دزینی شۆرشی میسر و شکاندنەوەی بە بەرژەونەدی ئیسلامی سیاسی و زلھێزەکانی جیھان، ترسناکترین بەرنامەی پلانداڕێژراو ئەو ھێزە ھەژموونکارە دەوڵەتییانەیە لەگەڵ ھەندێک لە ھیزە جیبەجێکارە لۆکاڵیەکاندا، کە ھێزە ھەژموونکارەکان پلانیان بۆ داڕشتووە کە دەورێکی باڵایان ھەبێت لە خەریتەی نوێ و ئارستە نوێکاندا بە بەرژەوەندی ھەموولایەکیان، وە پێدانی دەورێکی باڵا بە ئیسلامی سیاسی سونی، لە پەیوەندییە دەوڵەتییە سیاسییە ئابوورییەکاندا، بەو خەونەوە کە بە شێوەیەکی نوێ بگەڕێنەوە بۆ میژووی دووروو درێژی عوسمانیەکان وبە”عوسمانیکردنێکی” نوێوە، بە پێخۆشحاڵی و خۆ ھەڵکێشانەوە سەرکردە سیاسییەکان ڕایدەگەیەنن و دەڵێن” ئێمە نەوەی عوسمانییەکانین … ؛ ئەمە پێویستە لەبەرچاو بگیرێت و لێکۆڵینەوەی لەسەر بکرێت کە بەرامبەر دامەزراندنی دەوڵەتی کوردی دەوەستێتەوە، ئەویش لە ئاڵۆگۆڕە سیاسیی و ئاسایشیی و پەیوەندییە دەوڵەتیە ھەژموونکارەکاندا.\nئەم پڕۆژانە و بارە قورسە جۆراوجۆرەکانی زریانی ئایدۆلۆژیی و تایفەگەریی، پڕ لە فتنە ناوخۆییە خوێنڕێژەکان، و سەنگەرلێدانی جەنگێکی بێ بناغەو بێ بیانوو، تەنیا بۆ ئەوەی ڕێگربن لە ھەرچ ڕووناکایی و ڕۆشنگەرییەکی نوێ لە ناوچەکەدا، ئەمەش لەسەر دەستی فتواچییە تەکفیرییەکاندا کە لە دواکەوتوویەتییانەوە جەنگی” پیسی و ڕقوکینە” بەرپا دەکەن … ئەم بەرنامە و پلانرێژیی و بەرژەوەندییانە دوورە لە بەرژوەندی ڕاستەقینەی گەلەوە، بە پێی بەرنامە و چاودێریی لایەن ھەژموونکراە بێگانەکانەوە دەجوڵێت؛ بەرەو ھەژمووکردن و تاریکستانی و دەستبەسەرگرتنێکی زۆرداریی و خوێناوی … وە حساباتێکی بەرتەسک … گەورەترین شتێک کە بکرێت خۆ رزگارکردنە لەم ئالۆزییە عارەبەییە بە پلەی یەکەم، ڕزگاربوون لە ئاسۆیەکی داخراو دوایھێنان بەم قۆناغی ناھەموارییە، وە ھەوڵدان بۆ دووبارە نەبوونەوەی ستەمکاریی و ھەژموونکاریی نوێ، ئەمانە ھەمووی ئەو ئاراستە و دروشمانەیە کە شۆرشی ئەمڕۆی عارەبی بەرزیان کردوەتەوە، دروشمگەلێکی بابەتیانە و واقعیانە بۆ داواکردنی دادپەروەریی و ئازادیەکان و دیموکراتیەت و مافەکان و بەھاکانی دەوڵەتی دادپەروەر … کە لە پێناویدا خوێنێکی بێگەرد و پاک ڕژێنراوە بەو ھیوایەی کە پاشەڕۆژێکی باش بێتە ئاراوە …\nوێبسایتی پلاتفۆڕمی دابڕان\nوتووێژ لەگەڵ جودیس یاتلەر\nوتووێژ لەگەڵ ئیمێل سیوران\nوتووێژ لەگەڵ پۆل ڤیریلیۆ\nوتووێژ لەگەڵ ئیمانوێل لێڤیناس\nوتووێژ لەگەڵ کاروان عومەر\nوتووێژ لەگەڵ خەندان حمە جەزا


بؤ دروستكردنى كةل و بةلى دارتاشى (Dwkan.com) Currently in Baghdad, IQ:35 °C and Sunny چوونه ژووره وه خۆت ناو نووس بکه ماڵه‌وه\nکه‌ره‌سه‌ی ناوماڵ, سلێمانی بؤ دروستكردنى كةل و بةلى دارتاشىتایبه تفرۆشیار: بيشانكاى ئاسيا زیادكرا: 2012-07-06 10:16 بڵاوكردنه‌وه‌كه‌ت لابه‌ره چاککاری بڵاوکراوه‌که‌ت هه موو ڕیکلامه کانی ئه م فرۆشیارهناوچه: عيراف/سليمانى/ناوجةى بيشةسازى نوىنرخ: $250بؤدروستكردنىكةواننةر،زؤرى نوستن،تاقمى دانيشتن و هةموو جؤرةكاريكى ناومال بة كةرةستةى توركى و ئةورووبى بة ئاميرى تازةى 2010\nنرخى كونجاو و كارى تؤكمة لةكارةكانمان ديارة\nبؤ بينينى كارةكانمان سةردانى facebook:asia.show@yahoo.com\nبكة بؤ وةركرتنى نموونة نامه‌یه‌ک بنێره بۆ فرۆشیار. ته‌له‌فۆن: 07701515299بینین: 3641\nلاپه‌ڕه‌ی پێشتر ← → لاپه‌ڕه‌ی دواتر prev\nلێخورینئۆتۆمبیلماتۆرلۆریئەشیای ئۆتۆمبیل‌پاسكیلڕاقه‌می ئۆتۆمبیلبۆخانووەکەتکه‌ره‌سه‌ی ناوماڵكه‌ره‌سه‌ی خانوو كردنخانووبه‌رهشوقه‌ڤیلازه‌ویخانووتایبەت بە خۆتجلكوبه‌رگی پیاوانکاتژمێرجلكوبه‌رگی خانمانجلکوبه‌رگی مناڵانئه‌له‌كترۆنیك/ کاره‌باییمۆبایلكۆمپیوته‌ر‌پلەیستەیشنته‌له‌فیزیۆن/سەتەلایتئه‌شیای کاره‌بایفیدیۆسیدیسیم کارتهیوایه‌ت/حەزوئارەزووفیلم/گۆرانیكتێبوه‌رزشئامێری موزیکئاژه‌ڵئیش و کار/ خزمه ت گوزاری /بازرگانی کۆمپانیاوەستا و کرێکاربلیتمه‌کته‌به و نوسینگه‌کاننوسینگه‌ی پارێزه‌رنه‌خۆش خانه‌ی پزیشکنوسینگه‌ی ئه‌ندازیارمامۆستای تایبه‌تنوسینگه‌ی خانووبه‌ره\tئاپی dwkan.com دا بگره\nکرته بکه بۆ بینینی\nغه رامه ی ئوتومبێله که ت\nڕیکلام بکه لێره دابۆ دانانی ڕیکلا مه که ت لێره دا، ده توانیت نا مه یاکمان بۆ بنێریت له به شی په یوه ندی ئه م ماڵ په ڕه وه. شوێنی ڕیکلامه که له ماڵ په ڕه که ی ئێمه دا و قابا ره ی ڕیکلامه که ده ست نیشان بکه. سوپاس\nسووده کانی ئه ندامێتی\nفۆرمی خۆ ناونووس کردن\nبۆ ئه وه ی خۆت نا و نووس بکه یت ئه م فۆرمه ی خواره وه پڕ بکه ره وه\nبوون به ئه ندام ڕێگه ت پێ ده دات هه موو بڵاو کراوه کانت ببینیت و ده ستکاری بکه یت یاخود بسڕیته وه به شێوه یه کی ئاسانتر.خۆت ناو نووس بکه\nDesigned and maintained by www.Fwrat.com\nCopyright 2010 Dwkan.com


سەروەر پێنجوێنی : ئێران بیرمەندی ئیسلامی (ئەحمەد قەببانچی) ی دەستگیر کردوە . – WTARIKURD\nڕۆژی یەک‌شەممەی ئەم هەفتەیە ، دەزگای هەواڵگریی ئێرانی (ئیطلاعات)، لە شاری (قوم)، بیرمەند و چاکسازی ئیسلامیی عێراقی (ئەحمەد قەببانچی) ی دەستگیر کردوە. کە ڕۆژی دوشەممە هەواڵی دەستگیرکردنەکەی بڵاو بوەتەوە. هەر ڕۆژی دوشەممە کۆمەڵێک چالاکیوانی مەدەنی لە بەغداد هەڵمەتێکیان دەست پێ کردوە بۆ داواکاریی ئازادکردنی ناوبراو.\nئەو چالاکیوانە عێراقیانە لە پەیجێکی تایبەتدا لە فەیسبوک ڕایان‌گەیاندوە کە سبەینێ سێ‌شەممە کۆبونەوە و خۆپێشاندانێک ئەنجام دەدرێت لەبەردەم باڵوێزخانەی ئێرانی لە بەغداد، بۆ دەربڕینی ناڕەزایی لەو هەنگاوەی دەسەڵاتدارانی ئێرانی.\nبەپێی هەواڵێک؛ دوای دەستگیرکردنی قەببانچی، سەرکردەیەکی حیزبی شیعیی عێراقی (ئەنجومەنی باڵای ئیسلامی)، داوای کردوە کە قەببانچی دادگایی بکرێت لەسەر ئەو ڕەخنانەی گرتونی لە ڕێبازی شیعی و بەتایبەتی بیرۆکەی ئیمامەت و عیصمەت و پێغەمبەرایەتی!\nئەمە یەكێکە لەو سایتانەی کە هەواڵەکەی بڵاو کردوەتەوە.\nئەمەش هەواڵی وتەکانی سەرکردەکەی (ئەنجومەنی باڵای ئیسلامی) ـە\nئەمەش هەڵمەتێکی ئیمزاکۆکردنەوەیە بۆ داواکاریی ئازادکردنی ئەحمەد قەببانچی\nئەمەش پەیجی تایبەتیی چالاکیوانەکانە بۆ پشتگیریی داواکاریی ئازادکردنی ناوبراو\n926 جار بینــراوە لەڕەهێڵپۆست