هه‌لومه‌رجی جیهانی و تێپه‌ڕینی به تونێڵی تاریكیدا\nگفتوگۆی دیدگای سۆشیالیستی له‌گه‌ڵ سوره‌یا شه‌هابی\nنیوه‌ی دووه‌می نیسانی ٢٠١٧\nئه‌م كاته‌ت باش هاوڕێ سوره‌یا، خۆشحاڵین بۆ ئه‌م فرسه‌ته و به‌و هیوایه‌ین بتوانین پێكه‌وه قسه‌وباسێك بكه‌ین له‌سه‌ر هه‌لومه‌رجی جیهانی. جیهان به بارودۆخێكی زۆر ناجێگیر و پڕ كێشه‌دا تێئه‌په‌ڕێ، ده‌سه‌ڵاتگرتنی ناسیۆنالیزمی توندڕه‌و به سه‌رۆكایه‌تی تره‌مپ له ئه‌مریكا، بریكسیت و وه‌لانانی كامیرۆن و هاتنه سه‌ر حوكمی تیریسا مه‌ی، شه‌ڕێكی خوێناوی له ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست به‌ڕێوه‌ئه‌چێ، له عێراق و سوریا چڕتربۆته‌وه و كاره‌ساتی ئینسانی ڕۆژانه كۆمه‌ڵگای به‌شه‌ری بێداد ئه‌كات. دواترینیان سه‌رهه‌ڵدانه‌وه‌ی سوڵتانیزم له‌سه‌ر ده‌ستی ئه‌ردۆگاندا… كۆكردنه‌وه‌ی هێزێكی چه‌ند هه‌زاری ئه‌مریكا له كۆریای باشور به بۆنه‌ی كێشه له‌گه‌ڵ كۆریای باكور و هه‌ڕه‌شه‌ی ئه‌مه‌ی دواییان بۆ به‌كارهێنانی چه‌كی ئه‌تۆمی، هه‌ڕه‌شه یه‌ك له دوای یه‌كه‌كانی ڕوسیا له ئه‌مریكا و به‌كارهێنانی چه‌كی كیمیایی له سوریا و سه‌دان به‌ڵای تر سیمای ژیانی جیهانی ئه‌مڕۆ پێئه‌هێنن.. با به‌م دوو پرسیاره ده‌ست پێ بكه‌ین: بڕوای ئێوه ئیمكانی ڕوودانی شه‌ڕی سێیه‌می جیهانی و ته‌نانه‌ت به‌كارهێنانی چه‌كی ئه‌تۆمی هه‌یه؟ ئایا ئه‌م تایبه‌تمه‌ندێتیانه چ پێداویستیه‌ك بۆ بۆرژوازی جیهانی پێئه‌هێنن؟ سوره‌یا شه‌هابی: سوپاس بۆ ئێوه. له په‌یوه‌ند به‌وه‌وه كه جه‌نگی سێیه‌می جیهانی ده‌ست پێئه‌كات ئه‌مه‌وێ بڵێم كه ئه‌و جه‌نگه ده‌ستی پێكردووه، زۆر ده‌مێكه. زیاتر له ده‌یه‌یه‌كه ده‌ستی پێكردووه. له ڕاستیدا هه‌ر دوای ڕوخانی دیواری به‌رلین و ته‌واوبوونی جه‌نگی سارد و لێدانی یه‌كه‌م جار له عێراق چه‌ند فازێكی بوون، ١١ ی سێپتێمبه‌ر فازێكی بوو. به‌ڵام ئه‌مه ڕێك وه‌ك جه‌نگی یه‌كه‌م و دووه‌م نییه كه دوو جه‌مسه‌ر پێكبێت و كوچه و شه‌قامه‌كانی ئه‌وروپا بۆمباران بكه‌ن به‌ڵام ئه‌م جه‌نگه هه‌ر ئێستا به‌ڕێوه‌یه و ڕۆژانه خه‌ریكه قوڵتر و قوڵتر ئه‌بێته‌وه. جوگرافیای ئابوری سیاسی دنیا گۆڕاوه. ده‌ورانێك ئه‌مریكا هه‌وڵی دا خۆی وه‌كو جه‌مسه‌رێكی سه‌ره‌كی و سه‌رۆك زامن بكات به‌ڵام به تێكدانی عێراقیشه‌وه ده‌مێكه  له واقعدا دنیا چه‌ند جه‌مسه‌ریه. ئه‌مه تایبه‌تمه‌ندێتی دنیای چه‌ند جه‌مسه‌ریه كه سه‌رۆكی نییه. له كانونی بۆرژوازیدا سه‌رۆكی نییه. دنیایه‌كی چه‌ند جه‌مسه‌ریه به‌جۆرێك بۆرژوازی عه‌ره‌ب خوازیاری به‌شی خۆی بووه و له ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست به‌جۆرێك سه‌ریهه‌ڵداوه، سه‌ركوتكردنی شۆڕشه‌كانی میسر و سوریا كه ڕاسته شۆڕشی دیموكراتیك و خه‌ڵكی بوو به‌ڵام له ڕاستیدا به‌شێك بوو له‌وه‌ی بۆرژوازی عه‌ره‌ب ئه‌یویست به‌شی خۆی هه‌بێ كه به پێویست عه‌ره‌بستانی سعودیه نوێنه‌رایه‌تی ناكه‌ن، میسر زیاتر نوێنه‌رایه‌تی ئه‌كرد. به‌هه‌رحاڵ ئه‌مه‌وێ بڵێم كه ئه‌و جه‌نگه ده‌ستی پێكردووه به‌ڵام فازێكی تره، فازێكی ڕۆشنتر و ڕاسته‌وخۆ كه جه‌نگ له‌سه‌ر چییه، نه له‌سه‌ر سه‌دام حسێن بوو، نه له‌سه‌ر دیكتاتۆره‌كان بوو، نه له‌سه‌ر ئیسلامی سیاسی بوو، سه‌رئه‌نجام له‌سه‌ر ئه‌وه بوو كه له دنیادا سه‌رۆك كێیه و كێ ئه‌بێ. ئه‌مریكا دۆڕاوی ئه‌م ده‌وره‌یه‌یه. دوو بۆرژوازی دۆڕاوی ئه‌م ده‌وره‌یه‌مان هه‌یه، ئه‌مریكا و به‌ریتانیا. ئه‌مریكا نه‌یتوانی و ناتوانێ سه‌رۆك بوونی خۆی زامن بكات و ئێستا دووباره جه‌نگ گه‌ڕاوه‌ته‌وه جێگایه‌ك كه لێی ئاڵۆزكاوه. ئیتر مه‌سه‌له‌كه ئه‌وه‌یه ئه‌مریكا، بۆرژوازی ڕۆژئاوا چۆن ئه‌یه‌وێ سه‌رۆك بوونی خۆی دابین بكات. به بڕوای من ئه‌مه قه‌یرانی جیهانی سه‌رمایه نییه. چین قه‌یرانی نییه، ئابوری هیند قه‌یرانی نییه، به‌نگلادیش قه‌یرانی نییه، ئه‌مانه گه‌شه‌ی ئابورییان هه‌یه.\nئه‌م جه‌نگه له‌سه‌ر ئه‌وه‌یه كه مونافه‌سه‌ی ئابوری ئه‌مریكا له‌گه‌ڵ چیندا چی لێ دێت، ناتوانێ مونافه‌سه بكات. یه‌كێتی ئه‌وروپا جه‌مسه‌رێكی ئابوری ده‌ركه‌وتوو و دابڕاوه له ئه‌مریكا و خستنه‌لاوه‌ی ئه‌م یه‌كێكه له مه‌سه‌له‌كانی ئه‌م جه‌نگی مونافه‌سه‌یه‌ی كه له ئارادایه. وه ئه‌م جه‌نگه خه‌ریكه ئه‌چێته فازێكی تره‌وه. به‌هه‌رحاڵ جه‌نگی سێیه‌می جیهانی وا له ڕووداندایه و وا ئه‌چێته فازێكی تره‌وه و ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی ئه‌سڵیه و به‌هانه‌ی سوریا و به‌هانه‌ی سه‌دام چوونه‌ته كه‌ناره‌وه. بۆ نمونه چۆن به‌ر به چین بگری و بۆ ئه‌وه‌ی بتوانی ئه‌وه بكه‌ی ئه‌بێ ئاسیای باشوری ڕۆژهه‌ڵات و ڕۆژهه‌ڵاتی ئاسیاش نائه‌من بكه‌یت و بیكه‌یته ڕۆهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست. %٨٠ ی ئاڵوگۆڕی بارزگانی كۆریای باكور له‌گه‌ڵ چیندایه. جه‌نگی به وه‌كاله‌تی كۆریا و چین بخه‌یته ڕێگا له‌به‌رئه‌وه‌ی بتوانی به‌ر به توانا و ده‌سه‌ڵاتی ئابوری چین بگری له‌به‌رامبه‌ر ئه‌مریكادا. ئه‌مانه پرسیار و مه‌سه‌له‌كانن. بۆچی به ئێره‌یان گه‌یاندووه؟ ئیتر مه‌سه‌له‌كه له‌به‌رئه‌وه‌یه كه ئه‌مریكا شانسی ئه‌وه‌ی نییه كه ئابوریه‌كی پێشڕه‌و، پێشڕه‌و نه به مانا ئینسانیه‌كه‌ی، به مانای گه‌شه بسه‌پێنێ به‌ڵام نابودكردن یاخود تێكدانی ئابوری چین وه‌ك كه‌عبه‌یه‌ك وایه بۆی. به‌ڵام ئه‌وه‌ی كه ئایا ئه‌تۆم به‌كارئه‌هێنن یان نا، من وای بۆ ناچم كه ڕاسته‌وخۆ ئه‌تۆم بده‌ن له شه‌قامه‌كانی ئه‌وروپا و ئه‌مریكا. سه‌یركه‌ن ئه‌مریكا ئیمكانیاتێكی هه‌یه كه ئێستا بۆمبی تازه‌ی له ئه‌فغانستان تاقیكردۆته‌وه. باڵاده‌ستی میلیتاریستی هێناوه‌ته پێشه‌وه، ئیتر باڵاده‌ستی ئه‌خلاقی و ئایدۆلۆژی و دیموكراتی كه‌وتۆته لاوه. له ڕووی ته‌كنه‌لۆژی سه‌ربازیه‌وه باڵاده‌ستن و ئه‌م موشه‌كانه‌ی كه له ئفغانستاندا تاقیكرده‌وه ته‌نها بۆ نیشاندانی ئه‌مه‌یه. ئیمكانیاتێكی ئه‌تۆمی هه‌یه هێشتا ڕوسیا بڕیاری نه‌داوه چه‌كی ئه‌تۆمی به‌كاربهێنێ، ئه‌مریكا ئه‌توانێ پوچه‌ڵی بكاته‌وه. به واتایه‌كی تر، ئه‌مریكا باڵاده‌ستی له‌وه‌دا ئه‌وێ كه ''ئازادانه'' و بێكێشه بتوانێ به‌سه‌ر هه‌موو جیهانه‌وه باڵاده‌ستی هه‌بێ. ئه‌مه شتێك بوو كه ئه‌مریكا به میراتی له دوای جه‌نگی سارده‌وه بۆی مایه‌وه. نه ڕوسیا و نه ئه‌ڵمانیا یه‌كه‌میان له‌به‌ر شكستی له جه‌نگی سارددا و دووه‌میشیان شكستی له جه‌نگی دووه‌می جیهانیدا له ڕووی سیاسی و سه‌ربازیه‌وه ئه‌م جێگه‌وڕێگه و ئیمتیازه‌یان نه‌بوو. ئه‌مریكا له‌م مونافه‌سه جیهانیه‌دایه، ڕوسیا موشه‌كێكی نا به سوریاوه كرایه سكانداڵی گه‌وره‌ی جیهانی له‌به‌رئه‌وه‌ی ڕوسیا مافی نییه به‌ڵام ئه‌مریكا مافی هه‌یه و سه‌رۆكی دنیای ئازاده. ئه‌مریكا ئه‌م مافه‌ی له جه‌نگی سارده‌وه به ده‌ستهێناوه و مافی هه‌یه هه‌ر شوێنێك بیه‌وێ بیكوتێ. به‌جۆرێك هه‌موو جیهان بووبووه موڵكی خۆی وهه‌وڵیش ئه‌دات ئه‌م خاوه‌ندارێتیه بپارێزێ. جێگه‌وڕێگه و گرنگی میلیتاریزم بۆ ئه‌مریكا له‌م شوێنه‌وه سه‌رچاوه‌ی گرتووه. كۆریای باكور كه ئه‌مریكا خه‌ریكه هه‌ڕه‌شه‌ی لێئه‌كات، ناجێیگیریه‌كی حكومه‌ته‌كه‌ی هه‌یه له‌به‌رئه‌وه‌ی ڕووبه‌ڕووی ناڕه‌زایه‌تی فراوان بۆته‌وه له ناوخۆدا. ئه‌یانه‌وێ ئێره‌ش بكه‌ن به لیبیایه‌كی تر و له‌م ڕێگه‌یه‌وه له چین بده‌ن، واته له ده‌سه‌ڵات و توانای ئابوری چین. ئه‌مه چه‌ندین مه‌سه‌له‌كه كه له ئارادان و سه‌رئه‌نجام ئه‌م جه‌نگه هه‌یه.\nج. م: به‌ڵام به پێی قسه‌كانی تۆ، جه‌نگ به‌و شێوه كلاسیكیه‌ی جه‌نگی یه‌كه‌م و دووه‌می جیهانی نییه ئه‌گینا جه‌نگه‌كه هه‌یه و ده‌مێكیشه ده‌ستی پێ كردووه. به‌ڵام به‌شێكی زۆری ئه‌م شه‌ڕه ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستی گرتۆته‌وه. من مه‌به‌سته‌كه‌م ئه‌وه‌یه به پێی ئه‌و مه‌فهومه كلاسیكیه‌ی لینین كه له (ئیمپریالیزم باڵاترین قۆناغی سه‌رمایه‌داریه) دا باسی ئه‌كات كه هێزه گه‌وره جیهانیه‌كان هه‌وڵ ئه‌ده‌ن بۆ دابه‌شكردنی جیهان له نێوان خۆیاندا و له‌م نێوه‌شدا ئه‌چن به شوێن چنینه‌وه‌ی غه‌نیمه‌كانیاندا. با كه‌مێك له‌م مه‌سه‌له‌یه‌ش وردبینه‌وه، بۆچی چاویان له‌سه‌ر ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاسته و بۆ ئه‌م ناوچه‌یه ئاگری شه‌ڕ گرتوویه‌تیه‌وه؟\nسه‌یركه‌ن، خۆتان ده‌قیق ئاماژه‌تان كرد به باسی لینین. هه‌ر ئه‌مه و به‌شێكی تری ئه‌وه‌یه كه جه‌نگ ئیدامه‌ی سیاسه‌ته. ئه‌م سیاسه‌تی ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌یه بووه و ئێستا ئه‌یانه‌وێ له‌گه‌ڵ چیندا بیگه‌یه‌ننه مه‌یدانی سه‌ربازی. مه‌به‌ستم له‌وه‌یه كه جوگرافیایه‌ك كه به تایبه‌تی له ڕووی ئابوریه‌وه شوێنێكی ئارامه بۆ چین، ئه‌یانه‌وێ بیخه‌نه ژێر فشاری سه‌ربازی و قه‌یرانه‌وه. ئیتر ئه‌م به‌رنامه‌یه‌ش له ڕێی به‌هانه‌ی كۆریای باكور و به‌رنامه ئه‌تۆمیه‌كانیه‌وه ئه‌به‌نه پێشه‌وه. تا له ڕێی كۆریای باشوره‌وه كه پێگه‌یه‌كی سه‌ربازی ئه‌مریكیه ناوچه‌ی ژیانی چین نائارام و میلیتاریزه و قه‌یراناوی بكه‌ن. به‌هه‌مان ئه‌وجۆره‌ی كه له ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست ئه‌یبه‌نه پێشه‌وه. به‌ڵام كێشه‌كه ئه‌وه‌یه كه ئه‌مه به‌و ساده‌ییه نییه كه له ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست ئه‌چێته پێشه‌وه. زۆر ئاڵۆزتر و فراوانتره و ئیمكانی هه‌یه زۆر وێرانكارانه‌تر بێ. هه‌ڕه‌شه‌كانی ئه‌مریكا كه ئه‌گه‌ر چین پێش به كۆریای باكور و به‌رنامه ئه‌تۆمیه‌كانی نه‌گرێ ئه‌وا ئه‌مریكا به مافی خۆی ئه‌زانێت كه ڕاسته‌وخۆ ئه‌و كاره بكات، فشارێكه بۆ سه‌ر چین كه بچێته ئه‌و ئاسته‌وه. من ئه‌ڵێم ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست بۆچی؟ له‌به‌رئه‌وه‌ی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستێك كه شكڵی گرتبوو یه‌كێك له پاشماوه‌كانی جه‌نگی سارد بوو، مه‌سه‌له‌ی فه‌ڵه‌ستین هه‌یه له ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست، له هه‌مان كاتدا وڵاته عه‌ره‌بیه‌كان بۆرژوازیه‌كی زۆر گه‌وره‌ی هه‌یه و چینی كرێكارێكی فراوانی هه‌یه، میسرمان هه‌بووه كه له‌باری مێژووییه‌وه ده‌وڵه‌ته‌كه‌ی یه‌كگرتوو بووه، سعودیه و قه‌ته‌ر و ئیمارات و ئه‌مانه ده‌وڵه‌تانێكی كۆنه‌په‌رست بوون و به پشتیوانی و پاره‌ی ڕۆژئاوا پاراێزگاریان لێ كردووه. پێویسته ئاماژه به تێزه‌كانی مه‌نسور حكمه‌ت بكه‌ین له په‌یوه‌ند به ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاسته‌وه كه زۆر ڕۆشن ڕوونی ئه‌كاته‌وه. كه باس له‌وه ئه‌كات له دوای ئه‌م جه‌نگی سارده‌وه جه‌مسه‌رێك كه خوازیاری به‌شه بۆرژوازی عه‌ره‌به. شكاندنی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستی عه‌ره‌بی و دابه‌شكردنی بۆ ڕۆژهه‌ڵاتی شیعه و سوننی و مه‌سیحی و یه‌زیدی و فڵان و فیسار، ئه‌مه پرۆژه‌ی ئه‌مریكا و بۆرژوا ئیمپریالیستیه له‌به‌رامبه‌ر بۆرژوازی عه‌ره‌بدا. شۆرشی تونس و میسر دیموكراتیك بوو به‌ڵام بۆ جڵه‌وگرتن بوو به ده‌ركه‌وتنی بۆرژوازی عه‌ره‌ب كه ئیتر قبوڵی نییه ئه‌م هه‌موو حكومه‌ته تا سه‌ر مۆخ كۆنه‌په‌رسته به‌سه‌ر سه‌ریه‌وه بێ به پاره و پشتیوانی ڕۆژئاوا پارێزگاری لێ بكرێ، هه‌م میسر و هه‌م تونس وابوو. یه‌كێكی كه مه‌سه‌له‌ی سه‌دام بوو له عێراقدا. به‌هه‌رحاڵ ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست جێگایه‌ك بوو كه ئیمكانیه‌تی ئه‌وه‌ی بۆ ڕۆژئاوا دابین ئه‌كرد كه ململانێكانی خۆی له‌وێدا به‌رێته پێشه‌وه به هۆی ململانێیه‌كی سیاسی گه‌وره كه له‌گه‌ڵ مونافیسه‌كانیدا هه‌یبوو. له‌ولاوه ئێرانت هه‌یه كه حكومه‌تێكی كۆنه‌په‌رست به زه‌بر خۆی پاراست و سه‌پاند به‌سه‌ر شۆرشێكدا، هه‌لومه‌رجێك هاته پێشه‌وه كه زۆر ناجێگیر بوو وه به شوێن بیانویه‌كدا ئه‌گه‌ڕا كه فیتنه‌یه‌ك بنێته‌وه و بیهێنێته خواره‌وه له‌سه‌ر حوكم. له هه‌مان كاتدا مه‌ترسی بۆرژوازی عه‌ره‌ب، ئه‌مریكا نه‌یئه‌توانی بڕوات میسر بۆمباران بكات. بۆیه هێرشی سه‌دام بۆ كوه‌یت بیانویه‌كی دایه ده‌ست كه ده‌خاڵه‌ت بكات كه حكومه‌تی عێراقی خۆی كێشه‌ی هه‌بوو، له كاتێكدا لوبنان ئه‌و كێشه‌یه‌ی نه‌بوو، میسر نه‌یبوو. بۆیه هێرش بۆ سه‌ر عێراق ده‌ستی پێئه‌كات چونكه ئه‌ڵقه لاوازه‌كه‌یه. ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست ئه‌بوایه وای لێبهاتایه چونكه گه‌ر وانه‌بووایه ئه‌بووه جێگای سه‌رگرتنی شۆڕشه دیموكراتیكه‌كان و جێگای سه‌رهه‌ڵدانی سێكیولاریزمێك بوو كه له میسر و تونسدا سه‌ری به‌رزكردبۆوه. له عێراقدا هه‌روه‌ها ئه‌یتوانی جوڵانه‌وه‌ی شۆڕشگێڕانه و پێشه‌كه‌وتوو سه‌ربه‌رزبكاته‌وه، له ئێران جوڵانه‌وه‌ی چه‌پ و سێكیولار ئه‌یتوانی حكومه‌ت بخاته دژوارییه‌وه. هه‌موو ئه‌مانه هه‌بوو. بۆیه ئه‌بوایه هه‌وڵه‌كان له‌و جێگایانه هه‌یه كه ناجێگیری هه‌یه. جا ئه‌م ناجێگیریه ئه‌توانێ كۆنه‌په‌رستانه بێ، ئه‌توانێ ناجێگیری شۆڕشگێڕانه بێ. ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست ناجێگیر بوو وه بناغه‌یه‌كی ئه‌م ناجێگیریه مه‌سه‌له‌ی فه‌ڵه‌ستینه. مه‌نسور حكمه‌ت ئاماژه به‌مه ئه‌كات كه ئیتر بۆرژوازی عه‌ره‌ب ئه‌مه قبوڵ ناكات، ئه‌وه‌ی كه تۆ ئیسرائیل به زۆر بپارێزی و بیهێڵیته‌وه به هێزی مادی و مه‌عنه‌وی و سه‌ربازی ڕۆژئاواوه له‌به‌رامبه‌ر ده‌وڵه‌تی بۆرژوازی عه‌ره‌بی گه‌وره‌دا، مه‌ترسیداره. ناتوانی بیپارێزی، ئه‌مانه هه‌مووی پاشماوه‌ی جه‌نگی ساردن. جێگه‌وڕێگای ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست ئه‌مه‌یه، ئێستا وا ئه‌یانه‌وێ كۆریا باكوریش له‌به‌رئه‌وه‌ی حكومه‌ته‌كه‌ی ناجێگیره به‌و مانایه‌ی خه‌ڵكه‌كه‌ی نایانه‌وێ بزانن ئێره‌ش بكه‌ن به ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست له‌به‌رامبه‌ر چیندا به‌ڵام ئه‌مه هه‌روا ساده و ئاسان نییه.\nج. م: بۆچی حكومه‌ته‌كه‌ی ناجێگیره؟\nله‌به‌رئه‌وه‌ی چه‌ند حكومه‌تێكی دیكتاتۆری هه‌ن كه خه‌ڵكه‌كه‌ی ناڕازین، له سوریا بووه، له لیبیا بووه، له كۆریای باكور ناڕه‌زایه‌تی هه‌یه و له چینیشدا هه‌بووه. چین بارودۆخێكی ئابوری زۆر باڵاده‌ستتری هه‌یه له ئه‌مریكا. چین هیچ پێویستیه‌كی نییه، دابه‌شكردنی جیهان كه ئه‌مه‌وێ قسه بكه‌م له‌سه‌ری ئه‌وه‌یه كه دابه‌شكراوه به‌وجۆره كه لینین كردوویه‌تی. خۆبه‌خۆیی دابه‌شكراوه. چین توانایه‌كی ئابوری هه‌یه و كێشه‌یه‌كی نییه، ئه‌یه‌وێ ئه‌مریكا و میلیتاریزمه‌كه‌ی ئاگای له دنیا بێ و ئه‌ویش له‌سه‌ر چینینه‌وه‌ی ئابوری زیاتر بڕواته پێشه‌وه، ئه‌مریكا قبوڵی نییه. سه‌رئه‌نجام چین باڵاده‌ستی ئابوری هه‌یه، ڕوسیا باڵاده‌ستی ئابوری سه‌ربازی نییه، ئه‌مریكا یه‌كه‌مین هێزی سه‌ربازی دنیایه و له‌ڕووی ئابوریشه‌وه هێشتا به‌توانایه. كۆریای باكور كه به میحوه‌رێكی شه‌ڕ پێناسه‌یان كردووه له ناوخۆدا ناڕه‌زایه‌تی فراوانی جه‌ماوه‌ر به دژی هه‌یه...\nج. م: به مانایه‌كی تر له هه‌ر شوێنێك كه حكومه‌ته‌كه‌ی ناجێگیر بێ و خه‌ڵك له دژی بێ ئه‌مریا و ڕۆژئاوا ئه‌یانه‌وێ ئه‌مه به‌كاربهێنن بۆ ئه‌وه‌ی به‌ئاقارێكی تردا بیشكێننه‌وه كه به قازانجی خۆیان بڕواته پێشه‌وه؟\nڕێك وایه. له ئێرانیشدا وابوو. مه‌گه‌ر گۆڕینی ڕژێم له كوێ ئه‌كه‌ن؟ خۆ ناچن له نایجیرا بیكه‌ن یا له شوێنێك بیكه‌ن كه حكومه‌تی كۆپه‌نه‌رستی سه‌ربه‌خۆیانن، بگره ئه‌و حكومه‌تانه‌ی كه له ڕووی ته‌قلیدیه‌وه له‌گه‌ڵ خۆیاندا نین، هه‌تا ڕژێمه‌كه‌ی ئه‌ردۆگان ناگۆڕن چونكه سه‌ر به ڕۆژئاوایه. به‌ڵام ئه‌و ڕژێمانه‌ی سه‌ر به خۆیان نین و له‌ژێریشه‌وه ناڕه‌زایه‌تی هه‌یه به ڕوویاندا، ته‌واوی ئه‌مانه كه ئیمكانیه‌تی ئه‌وه هه‌یه كه خواره‌وه بتوانێ حكومه‌ته‌كان بگۆڕێ له ئێراندا، له وڵاته عه‌ره‌بیه‌كاندا، له ئاسیای باشوری ڕۆژهه‌ڵاتدا هه‌موویان خه‌فه ئه‌كات. كۆریا كه نزیكی چینه و جوگرافیایه‌كی وای هه‌یه كه جێگه‌وڕێگه‌یه‌كی پێئه‌دات له ڕووی ئابوری سیاسییه‌وه.\nلێردا خاڵێك پێویسته ئاماژه‌ی پێ بده‌ین ئه‌ویش ئه‌وه‌یه كه تۆ باسی ئه‌وه‌ت كرد وه‌ك لینین ئه‌ڵێ جه‌نگ ئیدامه‌ی سیاسه‌ته. به‌ڵام مه‌نسور حكمه‌ت له تیۆری جه‌نگ، جه‌نگی تیۆریدا زۆر به ڕۆشنی باسی ئه‌وه ئه‌كات كه له پشت هه‌ر جه‌نگێكه‌وه به‌رژه‌وه‌ندیه‌كی ئابوری چینایه‌تی هه‌یه، چینی بۆرژوازی هه‌یه. ئه‌م هه‌موو كێشمه‌كێش و ململانێیه له ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست، له دنیادا وه‌ك تۆ باست كرد وا درێژ ئه‌بێته‌وه به‌ره‌و كۆریا. ئایا به بڕوای تۆ تێكچوونی دنیا به‌م جۆره وه‌كو له سه‌ره‌تاشدا وتمان ئه‌م تایبه‌تمه‌ندێتیه ئه‌بێ چ سوودێكی هه‌بێ بۆ بۆرژوازی جیهانی له ڕووی به‌رژه‌وه‌ندی چینایه‌تیه‌وه؟ وه‌ك تۆ وتت دنیا دابه‌ش بووه و سیاسه‌تێكیش پیاده ئه‌كه‌ن، به‌ڵام ئه‌مه له‌سه‌ر به‌رژه‌وه‌ندیه‌كی چینایه‌تیه. ئه‌گه‌ر له‌سه‌ر ئه‌م باسه كه‌مێك قسه بكه‌ی.\nبه دروست ئاماژه‌تان پێكرد كه جه‌نگ ئیدامه‌ی سیاسه‌ته و سیاسه‌تیش جه‌نگی چینه‌كانه بۆ به‌رژه‌وه‌ندی ئابوری. بزانن، ئێمه دوای جه‌نگی سارد، بۆرژوازی ڕۆژئاوامان هه‌بووه كه سه‌ركه‌وتوو بووه و بڕیار وابوو كه بڕوات ئیداره‌ی دنیا بكات. به‌ڵام ئه‌لگۆی گه‌شه‌ی نییه، ئابوریه‌ك كه خه‌ریكه له به‌رژه‌وه‌ندی بۆرژوازیه‌وه گه‌شه ئه‌كات بۆرژوازی چینه، هینده، به‌نگلادیشه. ئێوه شتێك نادۆزنه‌وه كه به‌رهه‌می ئه‌وێ نه‌بێ، له‌وێ كار هه‌یه. سه‌رمایه ته‌نها به باڵاده‌ستی فه‌رهه‌نگی و سیاسی و ئه‌مانه ناتوانێ به‌رده‌وام بێ گه‌ر باڵاده‌ستی ئابوریت نه‌بێ. ئابوری بۆرژوازی ڕۆژئاوا مۆدێلی گه‌شه‌ی نییه، چۆن گه‌شه بدات؟ ئابوریه‌كه‌ی گه‌شه ناكات. سه‌رده‌مێك بوو له‌به‌رامبه‌ر سه‌رمایه‌ی ده‌وڵه‌تی و سۆڤیه‌تدا ئه‌تتوانی گه‌شه‌ی ئه‌م ئابوریه‌ی ڕۆژئاوا ببینی، نیشانتی ئه‌دا به ته‌كنۆلۆژی باڵاتر، هه‌تا سه‌عاتكاری كه‌متر و كواڵیتی به‌رهه‌مێكی باشتر به به‌راورد به شتێك كه له سۆڤیه‌تدا به‌رهه‌م ئه‌هات. ئێستا هه‌رچی هه‌یه به‌رهه‌می چین و به‌نگلادیش و هند و ئه‌و جوگرافیایانه‌یه كه ته‌نها هێزی كاری هه‌رزان و سه‌ركوتی ته‌واو و بێمافی بێوێنه‌ی لێیه. بۆرژوازی ئه‌لگۆی گه‌شه‌ی ئه‌مه‌یه، كه وه‌ك چین كار بكات، ٧٠ سه‌عات كار بكات، ٢٠_٣٠ كه‌س بچڕژێنه ژوورێكی بچووكه‌وه، له‌تاو ناله‌باری خۆت له په‌نجه‌ره‌یه‌كه‌وه بخه‌ره خواره‌وه و خۆت بكوژه... یان بۆ نمونه قه‌ڵه‌مێك كه پێشتر به ٥٠ پاوند بوو ئێستا بتده‌نێ به ٥٠ پێنس، ئیتر ئابوری ئه‌مریكا و ئابوری ڕۆژئاوا ناتوانێ منافه‌س بكات. مه‌سه‌له‌كه قه‌یرانی ده‌وره‌یی نییه. ئه‌لگۆی گه‌شه‌ی نییه، سه‌رئه‌نجام ئاینده‌ی ئابوری ئه‌مریكا به وێنه‌ی جه‌مسه‌رێكی ئابوری و بۆرژوازی ڕۆژئاوا كه ئێمه مه‌به‌ستمان ئه‌وروپایه له‌به‌رامبه‌ر چیندا ئاینده‌ی نییه. سه‌رۆكی دنیا، سه‌رۆكی ئابوری دنیا چینه، به‌ڵام سه‌رۆكی سیاسی دنیا ئه‌و نییه. ئه‌م ناكۆكیه ئه‌بێ بكه‌وێ به‌لایه‌كدا. ئه‌مه چ به‌رژه‌وه‌ندیه‌كی هه‌یه. من ئه‌ڵێم بۆرژوازی ئه‌مریكا ڕووی له پوكانه‌وه‌یه، ناتوانێ جێگه‌وڕێگه‌ی خۆی بپارێزێ، ناتوانێ منافه‌سه بكات. ڕێگایه‌كی هه‌یه ئه‌ویش ئه‌وه‌یه جه‌نگێكی بازرگانی بخاته‌ڕێ كه تره‌مپ هات نه‌یتوانی. ئێمه له سه‌ره‌تاوه وتمان تره‌مپ نامێنێ له‌به‌رئه‌وه‌ی ناتوانێ جه‌نگی بازرگانی بخاته‌ڕێ. ناتوانێ ئاباوری میللی شكڵ پێبدا، نه به‌ریتانیا بریكسیتی ئابوری میللی بێ نه ئه‌مریكا ئه‌توانێ. له‌ولاوه بۆرژوازی ئاماده‌یه بۆ به‌رژه‌وه‌ندی خۆی دنیا بخاته ئاگره‌وه و وێرانی كات. به‌شێكی تری بۆرژوازی له ئه‌ورپا هه‌یه وه‌ك ئه‌ڵمانیا نوێنه‌رایه‌تی بۆرژوازیه‌ك ئه‌كات كه وێرانكاری و جه‌نگی ناوێ و لێره‌وه به‌رامبه‌ركێ ئه‌كات. من به‌مانه ئه‌ڵێم ''بۆرژوازی سیناریۆی سپی'' چونكه به‌رژه‌وه‌ندی خۆی ئه‌وێت و نایه‌وێ كۆمه‌ڵگا وێران و نابود بێ. به‌ڵام ئه‌مریكا له‌به‌رئه‌وه‌ی وه‌ك ئه‌مریكا بمێنێ نه ئه‌توانێ كار په‌یدا بكا و نه ئه‌توانێ سه‌رمایه بپارێزێ.\nبه‌ڵام هاوڕێ سوره‌یا ئه‌و به‌م جه‌نگ و وێرانكاریه ئه‌توانێ هاوسه‌نگی هێزه‌كه‌ی به‌رزبكاته‌وه و دوباره ئه‌م به‌رژه‌وه‌ندیه ئابوریه‌ی خۆی بهێنێته‌وه ئاستێكی سه‌رتر؟ وه‌ك منافه‌سه‌ی پێناكرێ، ئایا به نانه‌وه‌ی ئه‌م ئاشوبه ئه‌توانێ ئه‌و كاره بكات؟ س. ش:\nئومێدی بۆرژوازی ئه‌مریكا ئه‌وه‌یه ئه‌م دابه‌شكردنی كاره وه‌ك خۆی بمێنێ. یانی ئه‌مریكا سه‌رۆكی دنیا بمێنێ، بتوانێ چین كۆنترۆڵ بكا، چین له‌م مه‌یدانه ئابوریه‌دا جێ پێی فراوان نه‌بێته‌وه، وه ڕابه‌ری ئه‌مریكا له دنیادا ته‌ئمین بكرێ و به‌زۆری ماشێنی میلیتاریستی به‌رژه‌وه‌ندیه ئابوریه‌كانی خۆی دابین بكات. به‌ڵام ئه‌مه ئیمكانی نییه مه‌گه‌ر تۆ بتوانی هه‌مووان سه‌ركوت بكه‌ی و له ترسی توانای سه‌ربازی تۆ پێ درێژ نه‌كه‌ن. ئه‌گینا بۆچی ئه‌بێ چین سه‌رۆكایه‌تی ئه‌مریكا قبوڵ بكات؟ ئه‌گه‌ر بچێته ئاستێك كه به‌رامبه‌ركێی سه‌ربازی و به چه‌ك بكات له‌گه‌ڵ ئه‌مریكادا. ئومێدی ئه‌مریكا ئه‌وه‌یه كه بۆشایی بخاته نێوان توانای سه‌ربازی ڕوسیا له‌گه‌ڵ چیندا تاكو له‌به‌رامبه‌ر ئه‌ودا ئه‌مان یه‌كتر ته‌واو نه‌كه‌ن. ئه‌مریكا ئه‌یه‌وێ كات بكڕێ به‌وه‌ی كه ته‌واوی ناوچه‌كه نائارام بكات تاكو بتوانێ شكست به ئابوری چین بهێنێ. ئیتر منافه‌سه‌ی ئابوری هه‌یه له‌گه‌ڵی. ئایا ئه‌مه ئاینده‌ی هه‌یه؟ من ئه‌ڵێم نا نییه‌تی. ئاینده‌ی بۆرژوازی ڕۆژئاوا وا له جێگه‌یه‌كی تره، به ده‌ست ئه‌مریكاوه نییه. ئه‌مریكا توانای تێكده‌رانه‌ی هه‌یه به ئومێدی ئه‌وه‌ی منافیسه‌كانی كه چینه وه‌ك هێزێكی ئابوری و ڕوسیا وه‌ك هێزێكی سه‌ربازی بخاته قه‌یرانه‌وه و كێشه‌یان بۆ دروست بكات هه‌ربه‌وجۆره‌ی كه ٢٠ ساڵ كردی. ٢٠ ساڵه نه‌یتوانیوه قه‌یرانه‌كانی چاره‌سه‌ر بكات ئه‌یه‌وێ ٢٠ ساڵی تریش بیكشێنێ. ئیتر ئه‌وه‌ی ئه‌توانێ یان نا، ئه‌وه باسێكی تره. به‌هه‌رحاڵ باسه‌كه بۆ بۆرژوازی ئه‌وروپا جگه له به‌ریتانیا بۆرژوازیه‌كی سیناریۆی سپین، به به‌رژه‌وه‌ندی درێژماوه ته‌ئمین ئه‌بێ. ج. م:\nبابێیه سه‌ر پرسیارێكی تر. له ئه‌نجامی ئه‌م سیاسه‌ته كاولكاریه‌ی ئه‌مریكا به داخه‌وه دنیا به ئاگری شه‌ڕ سووتاوه، ئه‌م هه‌موو كاره‌ساته ئه‌بینین به‌به‌رچاومانه‌وه ئه‌م هه‌موو خه‌ڵكه سیڤیله ئه‌كوژرێ و ده‌ربه‌ده‌ر ئه‌بن. سه‌رئه‌نجام له نێو كۆمه‌ڵگای به‌شه‌ریدا، له نێو به‌شه‌ریه‌تی موته‌مه‌دیندا ئه‌وه‌ی كه مه‌نسور حكمه‌ت پێی ئه‌ڵێ كه دێوێكی نوستوو هه‌یه، به‌ڵام بێدار نابێته‌وه. با كه‌مێك ئه‌مه لێكبده‌ینه‌وه كه بۆچی مرۆڤایه‌تی وا مردووه؟ ئایا ناكرێ كۆمۆنیزم له ئاستی جیهانیدا سه‌رده‌ربێنێت و پێش به‌م دۆخه بگرێ؟\nمن به‌و حوكمه و موشاهه‌ده‌ی ئه‌مڕۆ موافق نیم كه به‌شه‌ریه‌ت نووستووه و بێدارنه‌بۆته‌وه. بارودۆخی دوای حكمه‌ت گۆڕاوه. ئه‌و نه‌بوو به‌هاری عه‌ره‌بی، بریكسیت، خه‌بات له دژی سیاسه‌تی سكهه‌ڵگوشین له ئه‌وروپا ببینێ، پوچی دیموكراسی ڕۆژئاوا به چاوی خۆی ببینێ كه چۆن بێئیعتمادی به سیستم و داموده‌زگا و ئه‌حزابی ته‌قلیدی په‌رله‌مانی له ئه‌وروپا و ئه‌مریكا و هه‌موو پۆخڵه‌واته‌كانی كه چیان به‌سه‌رهاتووه ببینێ. به بڕوای من كۆمه‌ڵگای به‌شه‌ری بێداره. له ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست و ئه‌وروپا خه‌به‌ری بۆته‌وه. ئێمه به‌هاری عه‌ره‌بیمان بوو، له قسه‌كانمدا ئاماژه‌م پێكرد كه له خوێنیان هه‌ڵكێشا و كردیان به‌م زه‌لكاوه. له خه‌باتی دژی سیاسه‌تی سكهه‌ڵگوشین له ته‌واوی ئه‌وروپا ده‌ستی پێكرد، ئێمه یۆنانمان هه‌یه. به‌ڵام به‌هۆی نه‌بوونی ئاڵای كۆمۆنیزم یاخود توانا و كانونی كۆمۆنیستیه‌وه ناكامیه‌كه‌ی گه‌یشت به‌وه‌ی كه به‌شی ئه‌م ناڕه‌زایه‌تیانه ڕازی بێ به‌هه‌ر به‌دیلێك كه له‌ده‌ره‌وه‌ی حكومه‌ت بێ. ئه‌گه‌ر ئێمه له جیاتی بریكیست له ئه‌وروپادا كۆمۆنیزممان هه‌بووایه به‌رامبه‌ركێ له‌گه‌ڵ ئه‌وروپای یه‌كگرتوو به ئاڵایه‌كی میللیه‌وه سه‌ریده‌رنه‌ئه‌هێنا. یان له مه‌سه‌له‌ی تره‌مپدا، تره‌مپ ئاكامی دیارده‌ی هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌یه. بزانه، هیچ كاتێك خه‌ڵك ئه‌وه‌نده سیاسی نه‌بوون له به‌یانیه‌وه تاكو شه‌و متابه‌عه ئه‌كه‌ن بزانن دنیا چی به‌سه‌رهاتووه. ئه‌مه له‌مپه‌ڕ بۆ ئه‌وپه‌ڕی دنیاوه هه‌یه و هه‌مووشی هه‌ستی هاوچاره‌نووسی هه‌یه به‌ڵام ترساندوویانه. هه‌ر ئه‌وه‌ی كه ئه‌ترسێ جه‌نگی سێیه‌می جیهانی ببێ و بۆمبی ئه‌تۆمی به‌كاربێ له بۆرژوازیه‌كه‌یه‌وه ئه‌ترسێ تا چینی كرێكار و بێبه‌ش. من ئه‌ڵێم به‌شه‌ریه‌ت به‌خه‌به‌ره و بچوكترین شت ئه‌توانێ بیگۆڕێت، یه‌ك هه‌نگاو پێشڕه‌وی له ئێراندا، له كوردستانی عێراقدا له‌م گۆشه و ئه‌و گۆشه‌ی دنیادا پێشڕه‌ویه‌ك نه‌ك به‌رگری بگره هێرش بكرێ به بڕوای من ئه‌توانێ هه‌لومه‌رجه‌كه هه‌ڵگێڕێته‌وه. به‌ڵام ئێستا ترساوه. ئه‌وه‌ی كه تره‌مپ وه‌ك دیارده‌ی هه‌ڵوه‌شانه‌وه یاخود بریكیست هه‌یه به‌رهه‌می فشاری خواره‌وه بوون.\nهه‌روه‌ك تۆ ئه‌ڵێی به‌خه‌به‌ره به‌س تۆقێندراوه. به‌ڵام له سه‌روبه‌ندی جه‌نگی یه‌كه‌می جیهانیدا كۆمۆنیزم سه‌ریده‌رهێنابوو لینینێك هه‌بوو كه توانی ئه‌و كاره بكات. من له قسه‌كانی تۆ ئه‌وه‌م ده‌ركێشا كه باشه خه‌ڵك به‌خه‌به‌ره به‌ڵام ئه‌م ئاڵای كۆمۆنیزمه میلیتانته سه‌روشكڵی دیار نییه له جیهاندا، مه‌به‌ستت له‌مه‌یه زیاتر؟\nڕێك وایه. بزانن له كاتی جه‌نگی دووه‌می جیهانیدا ئێمه بزووتنه‌وه‌ی سۆشیالیستی به‌هێزمان هه‌بوو له ئه‌وروپا، بزووتنه‌وه‌ی وابه‌سته به چینی كرێكار. سه‌ركوتی ئه‌م بزووتنه‌وه‌یه ئاڵای فاشیزم و نازیزمێك بوو كه له به‌ریتانیا و گشت وڵاته‌كانی ئه‌وروپادا موافق بوون له‌گه‌ڵ هیتله‌ردا. له جه‌نگی یه‌كه‌میشدا ئه‌وه بوو شۆڕشمان بوو. به داخه‌وه ئێستا وا نییه به‌ڵام ئه‌مه به‌و مانایه نییه كه كۆمۆنیزم شانسی نییه. به بڕوای من كۆمۆنیزم شانسی هه‌یه و شۆڕشه كۆمۆنیستیه‌كانیش مومكینه. به‌ڵام له ڕێگایه‌كی تره‌وه، خه‌م و مه‌سائلی تری هه‌یه. تۆ ڕه‌نگه ناچار بی له جێگایه‌كدا له كه‌نار بۆرژوازیه‌كه‌وه بجه‌نگی له‌به‌رامبه‌ر سیناریۆی ڕه‌شدا، له كه‌ناریه‌وه نه‌ك ئه‌وه‌ی یه‌كگرتوو بی له‌گه‌ڵیدا و له‌ژێر ئاڵای ئه‌ودا بی. تا ئه‌و جێگایه‌ی به‌وێنه‌ی بزووتنه‌وه‌یه‌كی سه‌ربه‌خۆی به‌هێز نه‌هاتبیته مه‌یدان، ئه‌كرێ له‌به‌رامبه‌ر ئه‌م ملهوڕیه‌ی ئه‌مریكا به پاشكۆبوونی به‌ریتانیا له‌گه‌ڵ چه‌ند هێزێكی تری بۆرژوازی سیناریۆی سپی هه‌ن كه ئه‌كرێ له كه‌ناریانه‌وه هه‌لومه‌رجێكت بۆ فه‌راهه‌م بێ كه هه‌نگاوه‌كان ببه‌یته پێشه‌وه. من ئه‌ڵێم كۆمۆنیزم شانسی هه‌یه به تایبه‌ت له وڵاتێكی وه‌ك ئێران یان كوردستانی عێراق. سوریایان كرده سونه و شیعی، ڕوسیا و ئێران بردیانه‌وه له غیابی كۆمۆنیزمدا. ئه‌گه‌ر بزووتنه‌وه‌ی كۆمۆنیستی بتوانێ كوردستانی عێراق جیابكاته‌وه، كه جوڵانه‌وه‌ی قه‌ومی بارزانی و ئه‌وانه ناتوانن بیكه‌ن، حكومه‌تێكی سێكیولاری غه‌یره‌قه‌ومی دابمه‌زرێنێ، شتێك وه‌ك له نمونه‌ی كۆبانی، ئه‌مه مومكینه. له ئێراندا، كۆماری ئیسلامی بونیادی ئایدۆلۆژی داڕماوه، ته‌نها به توانای ئه‌منیه‌ته‌وه ماوه. خه‌ڵك هه‌رچیه‌ك بیانه‌وێ له دژی حكومه‌ت ئه‌توانن بیڵێن. ئه‌توانی به‌ره‌ی به‌هێز دروست بكه‌ی بۆ هێرشبردن نه‌ك بۆ پاراستنی هه‌لومه‌رجی ئێستا كه ئه‌مه‌ی دواییان دروشم و ئاڵای بۆرژوازی و ئاڵای ڕاستی توندڕه‌وه كه هه‌لومه‌رجه‌كه با خراپتر نه‌بێ. من ئه‌ڵێم ئێمه له ئێرانیش و كوردستانی عێراقیشدا شانسمان هه‌یه. له‌وێ شتێك بكه‌ین له ئه‌وروپا و ئه‌مریكا وا نامێنێته‌وه. بۆرژوازی بیانه‌وێ دۆخی ئابورییان چاك بكه‌ن، ئه‌بێ بارودۆخی كرێكاری ئه‌ڵمانی و به‌ریتانی و ئه‌مریكی بگه‌یه‌نن به بارودۆخی كرێكارانی چینی. ئێستا ناتوانن ئه‌م كاره بكه‌ن. ئه‌م میلیتاریزمه كاولی ئه‌كات، كوشتار ئه‌كات. ئێستا باسی ئه‌وه ئه‌كه‌ن نزیكه‌ی ٥٠ تا ٦٠ ملیۆن ئینسان ئه‌كه‌ونه مه‌ترسیه‌وه ئه‌گه‌ر ناوچه‌ی كۆریا بكه‌نه ناوچه‌ی میلیتاریستی و جه‌نگ. سه‌رئه‌نجام ئه‌مانه هه‌مووی كاولكاری به‌دوای خۆیدا ئه‌هێنێ به‌ڵام نابێ به جه‌نگی سێیه‌م به هه‌مان شێوه‌ی دووه‌م چونكه ئه‌گه‌ر تۆ بۆرژوازیه‌ك بیت بته‌وێ له سه‌ركردایه‌تی به‌رامبه‌ركێی جیهاندا بوه‌ستی ئه‌بێ بتوانی یه‌كگرتووی بكه‌ی، ئه‌بێ بتوانی ئومێدی پێشڕه‌وی بده‌یت، ئه‌بێ بتوانی بڵێی من كارت بۆ په‌یدا ئه‌كه‌م. فاشیسته‌كان به كار هاتنه سه‌ر حوكم. له ئیتاڵیا موسولینی هات و به شێوه‌یه‌كی فراوان كاری دابین كرد وه‌ك باس ئه‌كرێ به‌شێك له چینی كرێكاری هێنا به دوای خۆیدا به‌وه‌ی كه وتی شه‌راب هه‌رزان ئه‌بێ. ئه‌مریكا ناتوانێ ئه‌م كاره بكات. به‌و مانایه ئه‌ڵێم ناتوانی له ڕابه‌ری جه‌نگی جیهانیدا ڕابوه‌ستی كاتێك نه‌توانی كرانه‌وه‌ی ئابوری دابین بكه‌یت. وه ئه‌م كرانه‌وه‌ی ئابوریه بۆ بۆرژوازی ڕۆژئاوا به تایبه‌ت بۆ ئه‌مریكا و به‌ریتانیا وجودی نییه. بوعدی كاولكاری هه‌یه به‌ڵام له سه‌ری جه‌مسه‌رێكی جیهانی بۆ شتێك بۆ نمونه كه نازیزم هه‌یبوو نییه. یان مه‌سه‌له‌ن كۆمۆنیزم ئه‌توانێ بیكات، كۆمۆنیزم وه‌ڵامی ئابوری هه‌بوو، وه‌ڵامی یه‌كگرتووكردنی هه‌بوو له شۆڕشی به‌ڵشه‌فیكیدا، ئه‌ویش كه من ئه‌م جه‌نگه‌م ناوێ، نان و ئاشتیم ئه‌وێ. وه‌ڵامی یه‌كگرتووكردن و پێشڕه‌وت هه‌بێ ئه‌توانی ئاڵاهه‌ڵگری بزووتنه‌وه‌كه‌ی خۆت بیت. ج. م:\nكه‌وایه با بێینه سه‌ر ئه‌وه‌ی كه ئه‌م ڤێرژنه له كۆمۆنیزم كه تۆ باسی ئه‌كه‌ی. ئه‌وه‌ی كه به‌هه‌رحاڵ ئه‌م جۆره لێكدانه‌وه‌یه‌ی هه‌بێ بۆ بارودۆخه‌كه و به‌م مانایه له كۆمۆنیزمی ماركسه‌وه بڕوانێ ئه‌مه به داخه‌وه لاوازه. پێت وایه ئێمه كاتێك كه ئه‌م جوڵانه‌وه‌ی ئێمه، كۆمۆنیزمی كرێكاری، كه ئه‌مجۆره لێكدانه‌وانه ئه‌ده‌ین له‌سه‌ر جیهان و ناوچه‌كه چۆن ئه‌توانرێ ئه‌مه بهێنرێته ناو كۆمه‌ڵگای ئه‌وروپی و ته‌یاركردنی چه‌پ، به‌م مانایه ئه‌مه ئه‌ركێك نییه له‌سه‌ر ئێمه؟\nبه‌ڵێ وایه. ئێمه كێشه‌كه‌مان ئه‌وه‌یه كۆمۆنیزمه‌كه‌مان زه‌ربه‌ی به‌ركه‌وتووه. ڕۆژانێك كه مه‌نسور حكمه‌ت بوو وه توانایه‌ك كه بزووتنه‌وه‌كه بووی، دڵنیا به هه‌م عێراق و هه‌م ئێران ته‌سویریان جیاواز بوو. ئه‌مه له شه‌خسیه‌ت په‌رستیه‌وه نییه ته‌واوی ئۆپۆزسیۆنی ئه‌وكاته له په‌راوێزی ئۆپۆزسیۆنێكدا بوو كه حكمه‌ت سه‌ره‌كه‌ی بوو كه هه‌م ماركسیست بوو، هه‌م كۆمۆنیست بوو، هه‌م كۆمه‌ڵایه‌تی بوو، هه‌م وه‌ڵامی ده‌سه‌ڵاتی سیاسی بوو وه هه‌م بنه‌مای لێكدانه‌وه بوو. به له‌ده‌ستچوونی ئه‌و گه‌وره‌ترین زه‌ربه‌مان خوارد. ئێمه ئێستا كۆمۆنیزمه‌كه‌مان كۆمه‌ڵایه‌تی نییه دیعای ده‌سه‌ڵاتی سیاسی ناكات. له سه‌نگه‌ری به‌رگیردا بۆ پاراستنی خه‌تێك پێشڕه‌ویمان هه‌بووه. ئه‌بێ ده‌ستخۆشی له هه‌ر كه‌سێك بكه‌ین كه خه‌تی حكمه‌تی پاراست كه نه‌ئه‌چووه پشت پڕۆژه‌ی ئاڵوگۆڕی ڕژێم له‌لایه‌ن ناتۆوه، له به‌رامبه‌ر ئه‌م هێزی كۆنه‌په‌رسته‌وه نه‌ئه‌چووه پاڵ هێزێكی كۆنه‌په‌رستی تر... و نمونه‌ی تری له‌م بابه‌ته. هه‌روه‌ك چۆن جوڵانه‌وه‌ی ماركسیزمی شۆڕشگێڕ زیندووكردنه‌وه‌ی ماركسیزم بوو له ناو بزووتنه‌وه‌ی چه‌پدا، ئێمه‌ش حكمه‌تیزممان زیندووكردۆته‌وه. زیندوومان كردۆته‌وه به‌ڵام كۆمه‌ڵایه‌تیمان نه‌كردۆته‌وه. حزب و ده‌سه‌ڵاتی سیاسی كوا؟ من ئه‌ڵێم كۆمۆنیزمه‌كه‌ت ئه‌بێ كۆمه‌ڵایه‌تی بێ و بچێ حكمه‌ت پراكتیزه بكات. ج. م:\nبه‌ڵام ئه‌مه له ئاستی جیهانیدا نییه. ئه‌و زیندووكردنه‌وه‌یه‌ش كه تۆ باسی ئه‌كه‌ی ئه‌كرێ له‌و كۆمه‌ڵگایانه‌ی ئێمه‌دا ببینرێ، كه‌م یان زۆر. س. ش:\nله ئاستی جیهانیدا من ئه‌مه‌وێ بڵێم ئێمه هه‌نگاوێك پێشڕه‌وی له ئێراندا یان له عێراقدا بكه‌ین ئه‌توانین كاریگه‌ری دابنێین. ئێمه ناتوانین ئاستی جیهان بگۆڕین كاتێك له ناوچه‌یه‌كدا نه‌توانین ده‌سه‌ڵات بگرین كه ئیمكانی ده‌سه‌ڵاتگرتنمانی تیا هه‌یه. ئێمه ئه‌توانین ڕۆشنگه‌ری بكه‌ین. ببینه شه‌پۆلێك له هه‌ڵهاتن له ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاسته‌وه به‌ڕێكه‌وت، ده‌ركه‌وتنی به‌شه‌ریه‌ت ئه‌وه بوو كه ده‌رگای وڵاته‌كانی به‌زۆر كرده‌وه و دوای ئه‌و هه‌موو ته‌بلیغاته فریوده‌رانه و تێكده‌رانه‌یه‌ی بۆرژوازی ڕۆژئاوا باوه‌شی كرده‌وه و وتی په‌نابه‌ران به‌خێرهاتن بۆ ئه‌م وڵاتانه. ئێمه ئه‌مانتوانی له ڕۆژئاوا سه‌رباری دروستی لێكدانه‌وه قسه‌مان، پڕۆژه‌مان دانا (هه‌موومان دانیشتوانی جیهانین) و وتمان ئه‌مه مه‌یدانێكی گرنگه. به‌ڵام ئه‌گه‌ر خۆت ده‌سه‌ڵاتێك نه‌بی له‌و ناوچانه، ناتوانی لێره كاریگه‌ری دابنێی. ئه‌توانی بڕۆی په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ بزووتنه‌وه‌كاندا په‌یدا بكه‌ی و ئه‌بێ ئه‌م كاره هه‌ر بكه‌ی به‌ڵام ئه‌بێ له‌ولا ببینه ده‌سه‌ڵات. ئێمه شانسی ئه‌وه‌مان هه‌یه كه به‌هۆی تواناییه‌ك كه له كوردستانی ئێران هه‌مانه ئه‌بێ بڕۆین كۆمۆنیزمی حكمه‌ت پراكتیزه بكه‌ین. ئیتر پاراستنی خه‌ت و ته‌نها خۆهێشتنه‌وه به‌سه. له كوردستانی عێراقیشدا هه‌مان هه‌لمان له‌به‌رده‌مدایه به بڕوای من. ج. م:\nڕاسته، به‌هه‌رحاڵ مه‌سه‌له‌كه په‌یوه‌سته به ده‌سه‌ڵاته‌وه، له هه‌ر شوێنێك ده‌سه‌ڵات به‌ده‌ستبهێنین له وڵاتانی تری دنیادا ئاڵای سوور به‌رزئه‌بێته‌وه.\nئێستا ئیتر ئه‌م باسانه‌مان كردووه ئیتر نۆره‌ی ئه‌بێ چی بكه‌ینه. ئیتر ئه‌بێ فرسه‌ت بدۆزینه‌وه قسه بكه‌ین له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی كه ئه‌بێ چی بكه‌ین نه‌ك چی دروسته و جیهان له چ دۆخێكدایه، ئێمه لێكدانه‌وه‌مان هه‌یه، ڕۆشنكردنه‌وه‌مان هه‌یه، دنیا به شێوه‌یه‌كی دروست ئه‌بینین، به‌ڵام قسه‌كه ئه‌وه‌یه كه (چی بكه‌ین؟) ه‌كان بهێنینه ده‌ره‌وه. ئه‌مه‌یه كلیلی پێشڕه‌وه‌ی كۆمۆنیزم و بێگومان كاریگه‌ریشی ئه‌بێ به‌سه‌ر دنیاوه. ج. م: هیوادارم بۆ ژماره‌كانی تری دیدگای سۆشیالیستی بێینه سه‌ر ئه‌م لایه‌نه‌ی مه‌سه‌له‌كان.


:: AM:11:38:05/08/2019 \nئازیز ئومێد |22 ساڵ| ئه‌گه‌رچی له ڕێی شاشه‌ی تیڤییه‌وه ده‌ركه‌وت و ناسرا، له هه‌مانكاتدا یه‌كێكه له‌و ژنه مۆدێلانه‌ی كاری ڕێكلام و نمایشی بۆ چه‌ندان براند كردووه. ئه‌و له‌م دیمانه‌یه‌ی "وشه"دا ده‌ڵێت، "بۆ ناوبانگی كوردستان ئه‌گه‌ر هه‌لم بۆ بڕه‌خسێ، له ده‌ره‌وه‌ی وڵات به‌شداری كاری مۆدێل ده‌كه‌م".\nسه‌ره‌تای ده‌ركه‌وتنت چۆن بوو؟\nسه‌ره‌تای ده‌ركه‌وتنم كاركردنم بوو وه‌ك ئه‌كته‌ر له‌گه‌ڵ چه‌ند كارێكی مۆدێل، له هه‌ردوو بواره‌كه ئه‌نجامی زۆرباشم هه‌بوو، دواتر به باشم زانی بچمه بواری میدیاییه‌وه، به‌ڵام له پاڵ ئه‌م كاره‌شمه‌وه خوێندنی زانكۆم هه‌بوو، به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا "تۆڕی میدیایی كوردماكس" هاوكارێكی باشم بوون و خۆشبه‌ختانه توانیم زانكۆكه‌شم ته‌واو بكه‌م.\nكاری مۆدێل یان پێشكه‌شكاری بوونه هۆی ئه‌وه‌ی زیاتر بناسرێی و هه‌واداری زۆر بۆ خۆت كۆ بكه‌یته‌وه؟\nبه‌ر له‌وه‌ی ده‌ست به كاری میدیایی بكه‌م، له كاری مۆدێلدا ناسراو بووم، به‌ڵام له‌و كاته‌وه‌ی وه‌ك پێشكه‌شكار له یه‌كێك له كه‌ناڵه پێشكه‌وتووه‌كانی كوردستان كار ده‌كه‌م، تا ئاستێكی زۆر زیاتر ناسرام و ئێسته خاوه‌نی هه‌وادارێكی زۆری دڵسۆزم.\nله نێوان میدیا و مۆدێلدا كامیان خۆشه‌ویستتره؟\nمن ته‌نیا بۆ ئاره‌زووی خۆم كاری مۆدێلم كردووه نه‌ك وه‌ك پیشه‌ی هه‌میشه‌ییم، به‌ڵام كاری میدیایی به حه‌ز و خۆشه‌ویستییه‌وه ده‌كه‌م، بۆیه بێگومان كاری میدیاییه‌كه‌م زۆر له لا خۆشه‌ویستتره، وه‌ك له سه‌ره‌تادا ئاماژه‌م پێ كرد یه‌كه‌م وێستگه‌ی كاری میدیاییم وه‌ك پێشكه‌شكار بوو، هه‌رچه‌نده پێشتر له چه‌ند كه‌ناڵێكی تر كارم كردووه، به‌ڵام وه‌ك میدیاكار نا، به‌ڵكو له كاری ڕێكلامدا كارم بۆ كردوون، ئێسته‌یش به‌دڵخۆشییه‌وه له پرۆگرامی "چه‌رخی به‌خت" هاوكاری نزار سه‌لامیم.\nتا ئێسته به‌شداری چه‌ند فێستیڤاڵ و چالاكی گه‌وره‌ی مۆدێلت كردووه؟\nساڵی ڕابردوو وه‌ك مۆدێل به‌شداریم له هه‌فته‌ی نمایشی جلوبه‌رگی كوردستان كرد له هه‌ولێر، ئه‌و چالاكییه تا ئاستێكی زۆرباش له ئاست و هاوشانی وڵاتانی تر بوو، دوای به‌شداریكردنم له‌م چالاكییه‌دا له زۆر چالاكی تر و بۆنه‌ی تر بانگهێشت كرام بۆ ئه‌وه‌ی به‌شداری بكه‌م له نمایشكردنی برانده‌كانیان، به‌ڵام ڕه‌تم كرده‌وه، چونكه پێم وانه‌بوو كاره‌كانیان به‌شێوه‌یه‌كی ستاندارد بێـت.\nله ده‌ره‌وه‌ی وڵات به‌شداری چالاكی له‌م شێوه‌یه‌ت كردووه؟\nنه‌خێر تا ئێسته به‌شداری هیچ چالاكییه‌كی مۆدێل یان فاشینم له ده‌ره‌وه‌ی وڵات نه‌كردووه، به‌ڵام ئه‌گه‌ر هه‌لێكم بۆ بڕه‌خسێ بێگومان به‌شداری ده‌كه‌م، به‌و مه‌رجه‌ی چالاكییه‌كه له ئاستێكی زۆرباش و ستاندارد بێت، ئه‌ویش له‌پێناو وڵاته‌كه‌م بۆ ئه‌وه‌ی كوردستانیش له‌م جۆره چالاكییانه ناوی هه‌بێت، نه‌ك ته‌نیا له كاتی شه‌ڕ و ناخۆشی و توندوتیژیدا ناوی هه‌بێت.\nبڕیارت داوه له هه‌فته‌ی نمایشی جلوبه‌رگی كوردستان بۆ ساڵی 2019 له هه‌ولێر به‌شدای بكه‌ی؟\nبۆ ساڵی 2019 پێم وانییه وه‌ك مۆدێل بتوانم به‌شداری هه‌فته‌ی نمایشی جلوبه‌رگی كوردستان بكه‌م، له‌به‌رئه‌وه‌ی ئێسته پێشكه‌شكارم و ئه‌و ده‌رفه‌ته‌م له‌به‌رده‌ستدا نییه كه بتوانم ڕۆژانه خۆم به پرۆڤه و ئاماده‌كارییه‌كانه‌وه سه‌رقاڵ بكه‌م، چونكه ئه‌وه‌ی بیه‌وێ به‌شداری بكات پێویست ده‌كات ماوه‌ی چه‌ند مانگێك به‌ر له به‌ڕێوه‌چوون، خۆی بۆ ئاماده بكات و ڕۆژانه به‌رده‌وام سه‌رقاڵی پرۆڤه بێت، به‌ڵام بێگومان پشتگیریی زۆریان ده‌كه‌م بۆ ئه‌مساڵ و ساڵانی داهاتووش.\nوه‌ك ئه‌كته‌ر به‌شداری كاری نواندنت كرووه؟\nله هیچ فیلم و درامایه‌ك به‌شداریم نه‌كردووه، به‌ڵام له چه‌ند كلیپ و چه‌ند ڕێكلامێك وه‌ك ئه‌كته‌ر ڕۆڵم بینیوه.\nله كاره‌كانتدا كێ هاوكار و پاڵپشتت بووه؟\nپاڵپشتی سه‌ره‌كیم خێزانه‌كه‌م بووه و هه‌موو كاتێكیش جێی شانازیمن، هیواخوازم منیش ببمه كه‌سێك جێی شانازیی ئه‌وان بم.\nئه‌م بابه‌ته 3145 جار خوێنراوه‌ته‌وه


لەعێراق 111 كەسی دیكە توشی كۆرۆنا بون\nوەزارەتی تەندروستی عێراق، ئەمڕۆ دوشەممە، توشبونی 111 كەسی دیكەی بە كۆرۆنا راگەیاندو دەشڵێت: 62 توشبوش چاكبونەتەوە.\nئاوێنە: وەزارەتی تەندروستی عێراق، ئێوارەی ئەمڕۆ پێنجشەممە، لە بەیاننامەیەكدا رایگەیاند: لەماوەی 24 سەعاتی رابردودا 111 حاڵەتی دیكەی توشبون بە كۆرۆنا تۆماركراون، بەمشێوەیە: بەغدا: 70 حاڵەت، بەسرە: 33 حاڵەت، واست: 1 حاڵەت، میسان: 5 حاڵەت، نەینەوا: 1 حاڵەت، سلێمانی: 1 حاڵەت.\nبەڵام بەپێی بەیاننامەكە لەماوەی 24 سەعاتی رابردودا هیچ حاڵەتێكی گیانلەدەستدان بە كۆرۆنا تۆمار نەكراوە.\nبەگوێرەی بەیاننامەكە هەر لەو ماوەیەدا 62 حاڵەتی چاكبونەوە لە نەخۆشی كۆرۆنا تۆماركراون، بەمشێوەیە: بەغدا: 33 حاڵەت، بەسرە: 14 حاڵەت، كەربەلا: 4 حاڵەت، كەركوك: 3 حاڵەت، موسەننا: 6 حاڵەت، زیقار: 2 حاڵەت.\nوەزارەتی تەندروستی عێراق هێمای بۆ ئەوە كردوە كە بە تۆماركردنی ئەم حاڵەتە نوێیانە كۆی توشبون بە كۆرۆنا گەیشتۆتە سێ هەزار و 143 كەس و لەوانە 115 كەسیان گیانیان لەدەستداوەو دو هەزارو 28 كەسیان چاكبونەتەوەو یەك هەزار كەسیشیان لە نەخۆشخانەكانن.


سادیۆ مانی بەگرنگیپێدانەكەی زەیدان لووتبەرز بووە\n374 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nبە پێی دەزگاكانی ڕاگەیاندنی بەریتانیا ، سادیۆ مانێی ئەستێرەی یانەی لیڤەرپولی ئینگلیزی و ھێرشبەری سەنیگالی ، زۆر سوپاسگوزارری گرنگیپێدانەكەی زینەدین زەیدان ی ڕاھێنەری ڕیاڵ مەدریدە.\nسایتی ڕۆژنامەی "میترۆ" ی بەریتانی ڕایگەیاند كە ; یاریزانەكە"مانێ " لووتبەرز بووە بەرامبەر لیڤەرپول بەھۆی ئەو گرنگیپێدانەی یانەی ڕیاڵ مەدرید و زەیدان ، و بیر لە جێھێشتنی قەڵای سوور دەكاتەوە ئەگەربێتو یانە مەلەكییەكە لەم ھاوینەدا گرێبەستی پێشكەش بكات .\nھەروەھا بەپێی ڕاپۆرتە ھەواڵییەكان ، سادیۆ مانێ زۆر خۆشحاڵدەبێت بە یاریكردن لە ژێر دەستی زینەدین زەیدان.\nزەیدان كە ھەر لەم مانگەدا گەڕایەوە سانتیاگۆ بێرنابیۆ، پلان دادەنێت بۆ دوبارە بنیاتنانەوەی تیپی مێرێنگێ، لە میانەی گواستنەوەی چەند ئەستێرەیەكی تۆپی پێی جیھانی، ھەر لەو بارەیەوە ڕۆژنامەی "ماركا "ی نزیك لە یانەی ڕیاڵ مەدرید دەڵێت كە "ڕیاڵ مەدرید ئامادەیە سادیۆ مانێ بە ٨٦ ملیۆن یۆرۆ بكڕێت".\nھەرچەندە ھێرشبەرە ٢٦ ساڵییەكەی سەنیگال و لیڤەرپول، پەیوەندییەكی نایابی لەگەڵ لەگەڵ یۆرگن كلوپی ڕاھێنەری لیڤەرپول ھەیە و زۆر حەز بە مانەوە لە لیڤەرپول دەكات ، بەڵام زۆر سەرسامە بە زێدان ی ئەفسانەی تۆپی پێی فەڕەنسی .\nزەیدان لە ماوەی یەكەمی ڕاھێنەرایەتی یەكەی ویستی گرێبەست لەگەڵ مانێ واژوو بكات و تەنانەت قسەشی لەگەڵ یاریزانەكە كرد، بەڵام بەھۆی لەناكاو جێھێشتنی یانەی ڕیاڵ مەدرید گرێبەستەكەی تەواو نەكرد\nلە بەرامبەردا ، پێشبینیكراوە كە لیڤەرپول ھەموو ھەڵێك بدات بۆ ڕێگریكردن لە ڕۆشنتی مانێ كە ئەمساڵ ئاستێكی زۆر بەرز پێشكەش دەكات ، ھەروەھا بڕی ٨٦ ملیۆن یۆرۆش لیڤەرپول ڕازی ناكات بە دەستبەرداربوون لە مانێ ، بەوپێیەی دواین گرێبەستی مانێ لەگەڵ لیڤەرپول تا ٢٠٢٣ بەردەوام دەبێت .\nتایبەتمەندی ئەو سەعاتەی شاشەكەی دەبێـتە تابلێت


پۆلیسەکانی شاری ئافیۆن لەگەڵ وتنەوەی سرودی ئاینیی ئەشکەنجەی هاوسۆزانی خزمەت دەدەن – بزاڤی خزمەت\nهۆبەری بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر لە شاری ئافیۆن، لەگەڵ وتنەوەی سرودی ئاینیی “بولبولی وەختی سەحەر، چەند بە جوانی دەخوێنن”، ئەشکەنجەی هاسۆزانی خزمەت دەدەن.\nهاوڵاتیەک بە ناوی “ا.ک.” کە لە مانگی نیسانی ٢٠١٧ لە شاری ئافیۆنکەراهیسار بۆ ماوەی ١٣ ڕۆژ دەستگیر کراوە، باسی لەو ئەشکەنجانە کرد کە بە چاوی خۆی بینیوێتی.\nناوبراو کارمەندێکی بەڕێوەبەرایەتی گومرگە و بە فەرمانی ئەنجومەنی وەزیران لە کارەکەی دوور خراوەتەوە، سەبارەت بەو ئەشکەنجانەی لەلایەن پۆلیسی شارەکەیەوە بینیوێتی دەڵێت” منیان بردە ژوورێکەوە و لە ڕێگەی کێشانی سەرم بە دیواردا ئەشکەنجەیان دەدام. بەڵام کەسێک بە ناوی کەمال، لە ڕیگەی لێدانی کارەباوە ئەشکەنجەی دەدرا. کارەبایان لەسەر سنگی و ناوکی بەستبوو. خۆشم دواتر لەکەکانیم بینی کە بە هۆی کارەبا لێدانەوە دروست بوو بوو. هەم کارەبات لێدەدەن، هەم سرودی ” بولبولی وەختی سەحەر، چەند بە جوانی دەخوێنن” دەڵێنەوە. تورەکەیەکیان کردبوو بەسەری کەمالدا، لەلایەکەوە هەناسەی لێبڕابوو، لەلایەکی ترەوە کارەبایان لێدەدا”.\nهاوڵاتیەکە باس لەوە دەکات کە سەرۆکی ئەو هۆبەیەی خۆی لێ دەستگیرکراوە، پاش ماوەیەک هەواڵی خۆ کوشتنیان بیستووە. ناوبراو ناوی ئەو کەسەش دەزانێت ئەشکەنجەی داوە و دەڵێت ناوی مەهمەت بووە، هەروەها پۆلیسێکی تری ئەشکەنجەچ لێبووە، ناوی تەلعەت بووە.\nجێگەی ئاماژە پێدانە عارف ئاڵپاسلان کە بەڕێوەبەری ناوەندی ئەشکەنجەدانە لە هۆبەی بەرەنگاربوونەوەی تیرۆری ئافیۆن، لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا لە ئۆتۆمبیلی خۆیدا بە مردووی دۆزرایەوە. ئاماژەکان بەو لایەدا دەچن کە خۆی کۆتایی بە ژیانی خۆی هێنابێت.\n“ا.ک” کە پێش ماوەیەک لە زیندان ئازاد کراوە، دەڵێت ” ئەو ئازارانەی چەشتوومانە پێناسەی نیە” و بەم شێوەیە باسی بەسەرهاتی خۆی دەکات:\nلە بەشی کارگێڕی زانکۆی دۆلومپناری کوتاهیا خوێندنم تەواو کردووە. لە کانونی دووهەمی ٢٠١٧ بە فەرمانی ٦٧٩ ئەنجومەنی وەزیران لە کارەکەم دوور خرامەوە. لە شارێکدا وەک کارمەندی بەڕێوەبەرایەتی باج و دەرامەت کارم دەکرد. لە مانگی نیسانی ٢٠١٧ دەستگیر کرام و، لە ٨ ی ئایاری ٢٠١٧ دەستبەسەر کرام. لەبەر ئەوەی لە وتەی یەکێک لە دەستگیرکراوەکاندا ناوم هاتبوو، بە تۆمەتی ئەندامێتی لە ڕێکخراوی تیرۆرستی تۆمەتبار کرابووم. واتە کەسێک ناوی ئێمەی بە پۆلیسەکان دابوو.\nلە ڕێکەوتی ٢٦ ی نیسانی ٢٠١٧ دەستگیرکراین. ئێمەیان بردە هۆبەی بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر لە ئافیۆن. شوێنی دەستگیرکردنەکەمان تاریک و پیس بوو. شوێنێکی گەورەیە و هەموو کەسێک لەوێ یەکتری دەناسێت. هەموومان چاوەڕێی ئەوەمان دەکرد کە وتەمان لێ وەربگیرێت، کەسمان چاوەڕێی ئەوەمان نەدەکرد ئەشکەنجەمان بدەن…\nسەرەتا کوڕێکیان بە ناوی باریشەوە برد. ناویان بەسەرە دەخوێندینەوە و دەیانبردین بۆ قاتی سەرەوە. کاتێک باریشیان هێنایەوە حاڵی زۆر پەرێشان بوو. لە لاشەیدا هیچ شتێکمان بەدی نەدەکرد، بەڵام حاڵی پەرێشانی بەسەر ڕوخسار و قسەکانیەوە دیار بوو. وتمان خێر چی بووە بۆ وەها پەشۆکاویت؟ بەڵام ئەو نەیدەویست وەڵاممان بداتەوە، پاشان وتی برایان هەرگیز کەستان ئەوەم لێ مەپرسن کە چی ڕوویداوە… ئیدی هەموومان بێدەنگ بووین.\nکاتێک دەتبەنە هۆبەی بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر، ڕووت لە دیوارەکە دەکەن و، یەکسەر لەو کاتەدا دەست دەکەن بەوەی سوکایەتیت پێبکەن.\nلەبەر خۆیانەوە دەڵێن ” ئەوە ئیمامەکان هاتن” و بەم شێوەیە گاڵتەت پێدەکەن. دەستمان لە ناو کەلەپچەدایە و ناتوانین سەیری چواردەورمان بکەین. خۆ گەر سەیرێکی چواردەوری خۆت بکەیت، ئەوا سەرت دەکێشن بە دیوارەکەدا یاخود هەندێک قسەی ناشرینی دڵشکێنت پێدەڵێن.\n“ژنێکی پۆلیسی قژ زەرد هەبوو، هەرگیز قسەکانی لەبیر ناکەم”\nپۆلیسێکی ژنی قژ زەردیان تێدا بوو. ورگن و قەڵەو بوو. بە شێوەیەکی بەردەوام جوێنی بە هاوسەر و خێزان و منداڵەکانم دەدا. بەردەوام دەیوت دایکتان وەها و ژنتان وەها و ئەم جۆرە جوێنانە کە زۆر نەبیستراون. هەرگیز ئەو ژنە لەیاد ناکەم، کاتێک ئەو هەموو سوکایەتیە دەبیستیت، لە ڕووی دەرونیەوە توشی داڕوخان دەبیت.\nلە دوای باریش، پاش ٨ -٩ کاتژمێر ئێمەشیان بردە سەرەوە. ماوەی یەک کاتژمێر ڕووم لە دیوارێک کرابوو، سەریشیان پێ دانەواندبووم. منیش وتم دەتوانم دابنیشم؟ لە وەڵامدا وتیان” هەتیو بۆ تۆ کێیت هەتا بتوانیت دابنیشیت. سەیری ئەم بێ تەربیەتە ناکەیت، دەیەوێت داشبنیشێت. خۆم لە شوێنێک داتدەنیشێنم”. بەم شێوە ناشرینە وەڵامی دامەوە.\n“یەخەیان گرتم و بە دیوارەکەیاندا دەکێشام”\nمنیان بردە ژوورێکەوە، ڕووی کامێراکەیان لە سەرەوە کرد، نازانم چۆنی باسی بکەم، ئێستا وەهام لێدێت وەک ئەوەی هەمان شتم بەسەر بێتەوە. یەخەیان گرتم و منیان دەکێشا بە دیوارەکەدا، پاشان قژیان گرتم، لە ژوورەکەدا وێنەی کەسێکیان هەڵواسیبوو کە شەوی ١٥ ی تەموز شەهید بوو بوو، کەسێک بوو لە نێو خوێنی خۆیدا نقوم بوو بوو. یەکێک لە پۆلیسەکان قژی گرتم و دەموچاومی لە وێنەکەی نزیک کردمەوە. ئینجا وتی ئەمە ئێوە کوشتووتانە، پاشان بە بۆکس و شەق تێم بەر بوو. پاشان لەسەر کورسیەک دایانیشاندم و پرسیاری ئەم و ئەویان لێدەکردم کە ئایا دەیناسم یاخود نا. تەنانەت ژمارەی سەر تابلۆی ئۆتۆمبیلەکەی منیشیان دەزانی. واتە منیش یەکێک بووم لەو کەسانەی ناوەکەی فیشلێدراو بوو لەلای ئەوان. پێش ئەوەی وەک کارمەندی باج و دەرامەت کار بکەم، لە نێوان ساڵانی ٢٠٠٧- ٢٠١٢ وەک پۆلیس کارم دەکرد. پێم وتن ئەم کارەی ئێوە دەیکەن ئەشکەنجەیە، ئەشكەنجەش تاوانێکە کاتی بەسەردا تێناپەڕێت، هێندەتان لە من داوە منتان کوشت. ئەوانیش لە وەڵامدا وتیان کەوا هێشتا هیچیان لە من نەکردووە و پێویستە سەیری حاڵی هاوڕێکانم بکەم.\n“پارێزەری سەندیکا وتی کەوا هیچی لە دەست نایەت”\nخۆیان پارێزەرێکیان لە سەندیکای پارێزەرانەوە بۆ هێنام، منیش باسی ئەوەم کرد کەوا لێیان داوم. وتی ئەو هیچ شتێکی لە دەست نایەت. وتم چۆن هیچت لە دەست نایەت، سەیرێکی دەموچاوم بکە. لە وەڵامدا وتی لە حاڵی ئێستادا هیچم لە دەست نایەت، ئەمە حاڵی ئێوەیە. پاشان منیان بردە خوارەوە و کەسێکیان بە ناوی کەمال هێنایە سەرەوە. ئەویان بردە ژوورێکی ترەوە، پێم وایە ئەو ژوورە تایبەت بە ئەشکەنجەدان بوو. چونکە دەنگی لێوە نەدەهاتە دەرەوە. هەرچیەک بێت هەموومان دڵنیا بووین ئەو شوێنە تایبەت بە ئەشکەنجەدان.\n“هەر دەچێتە ژوورەوە…”\nکاتێک کەمال دەچێتە ژوورەوە، یەکسەر تورەکەیەکی بەسەردا دەکەن، لەسەر زەویەکە پاڵی دەخەن، ئەویش ناتوانیت هەناسە بدات، شەقی تێهەڵدەدەن و بە پیسی لێیدەدەن. پاشان لەسەر کورسیەک دایدەنیشێنن و دەڵێن دەی کەمال بۆمان باس بکە. ئەویش دەڵێت چیتان بۆ باس بکەم. لە وەڵامدا دەڵێن: ئێمە هەموو شتێکی تۆ دەزانین، پێویستە خۆت بۆمان باس بکەیت…\nپاشان دەست دەکەن بەوەی کارەبای لێبدەن. من بە چاوی خۆم بینیم لە شوێنی گۆی سەر مەمکی و ناوکیەوە شوێنی لێدانی کارەبا هەبوو. چەشنی ئەوەی لە نەخۆشخانەکان شتێک دەبەستن بە سنگتەوە، ئەوانیش شتێکی هاوشێوە لە سنگت دەبەستن و بەو شێوەیە کارەباکەت لێدەدەن. هەم کارەبات لێدەدەن، هەم لەلایەکی ترەوە سرودی دینی ” بولبولی وەختی سەحەر، چەند بە جوانی دەخوێنن” لێدەدەن. کەمال لەو کاتەدا تورەکەیەکی بەسەرەوە دەبێت. هەم هەناسەی بۆ نەدراوە، هەم لەولاوە بە لێدانی کارەبا شۆکیان کردووە.\nکەمال لەو کاتەدا وایزانیوە دەمرێت. پاشان کونێکیان لە تورەکەکەدا دروست کردووە. واتە خۆیان دەزانن چی کاتێک پێویستە کونەکە بکرێتەوە. هەریەک لە کەمال و بارش ماوەی ١٣ ڕۆژ بە شێوەیەکی بەردەوام ئەشکەنجە دراون.\nکەمال کەسێکی شارەزای دین بوو.\n٣ تا ٤ کەسی تریشی لێبوو کە بە شێوەیەکی زۆر سەخت ئەشکەنجەیان دابوون. ئەشکەنجەکەی ئێمە تەنیا لێدان بوو. هیچ کام لەم هاوڕێیانەیان نەبرد بۆ نەخۆشخانە. پاشان لە زیندان چاوم بە کەمال کەوتەوە. خۆی ئەم شتانەی بۆ گێڕامەوە. پاشان کەمالیان برد بۆ شوێنێکی تر، بەو شێوەیە پەیوەندی نێوانمان پچڕا…


بە وێنە.. چه‌ند زانیارییه‌كی نه‌بیستراو له‌سه‌ر ئه‌شكه‌وتی شانه‌ده‌ر\nئه‌شكه‌وتی شانه‌ده‌ر كه یه‌كێكه له به‌ناوبانگترین ئه‌شكه‌وته‌كانی كوردستان و ساڵانه گه‌شتیارێكی زۆر ڕووی تێ ده‌كه‌ن، خه‌ڵك به ده‌گمه‌ن ئه‌م زانیارییانه له‌باره‌یه‌وه ده‌زانن.\nئه‌مانه‌ش چه‌ند زانیارییه‌كی وردن له‌سه‌ر ئه‌و ئه‌شكه‌وته:\nمانای وشه‌ی "شانه‌ده‌ر":\nشوێنی جیۆگرافیی ئه‌شكه‌وته‌كه:\nسروشت و به‌رزی و نزمی ئه‌شكه‌وته‌كه:\nبۆچی به لانكه‌ی ژیان داده‌نرێت؟\nئه‌شكه‌وتی شانه‌ده‌ر به لانه‌ی شارستانی مرۆڤی نیانده‌رتاڵ داده‌نرێت، به كۆنترین لانه‌ی مرۆڤایه‌تی داده‌نرێت، چه‌ند بیروڕایه‌ك هه‌یه ئه‌وه دووپات ده‌كاته‌وه كه ژیان سه‌ره‌تا له شانه‌ده‌ر ده‌ستی پێ كردووه و بڵاو بووه‌ته‌وه بۆ شوێنه‌كانی تری دنیا.\n10 په‌یكه‌ری ئێسكی دۆزراونه‌ته‌وه كه گوازرانه‌وه بۆ "متحف العراقی" له به‌غدا و مۆزه‌خانه‌ی ئه‌مه‌ریكا، یه‌كێك له‌و په‌یكه‌ره ئێسكییانه مێژووه‌كه‌ی ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ 45 هه‌زار ساڵ پێش زاین، ئه‌مه‌ش ئه‌وه پشتڕاست ده‌كاته‌وه كه ئه‌شكه‌وتی شانه‌ده‌ر پێش60 هه‌زار ساڵ مرۆڤی نیانده‌رتاڵی تێدا ژیاوه، بۆیه به‌لانكه‌ی ژیانی مرۆڤ داده‌نرێت.\nفۆتۆ: فریاد نانه‌كه‌لی-هه‌ولێر


له‌عێراق 170 پارتی بندیوار هەیە\n23/10/2020 346 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nیونادم یوسف کەننا، ئه‌ندامی په‌رله‌مانی عێراق و سەرۆکی لیژنەی دامەزراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی و پەرەپێدانی پەڕلەمانی باسی لەوە کردووە کە چەند لایەنێکی سیاسیی داوایان کردووە دەستکاری یاسای پارتە سیاسییەکانی عێراق بکرێت و کەموکوڕی و ناڕێکییەکانی چارەسەر بکرێت، هەروەک جەختیشی کردۆتەوە کە لە عێراقدا زیاتر لە ١٧٠ پارتی سیاسیی بندیوار هەیە.\nکەننا لەلێدوانێکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاندووە کە چەند لایەنێکی سیاسیی و پەڕلەمانی داوایان کردووە بەمەبەستی چارەسەرکردنی کەلێن و کەموکوڕییەکان، یاسای پارتە سیاسییەکان هەموار بکرێتەوە، روونیشی کردۆتەوە کە گفتوگۆکان هێشتا لەسەرەتادان و کار لەسەر دیاریکردنی بڕگە و ماددەکانی یاساکە دەکەن کە دەبێت هەموار بکرێتەوە.\nبەپێی قسەی سەرۆکی لیژنەی دامەزراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی و پەرەپێدانی پەڕلەمانی ژمارەی پارتە سیاسییەکان کەلە فەرمانگەی پارتە سیاسییەکانی سەر بە کۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەکان تۆمارکراون ٢٠٠ پارتە، کە لەو ژمارەیە تەنیا ٣٠ پارتیان چالاکیان هەیە و ئەوانی تر پارتی بندیوارن و دەبێت لەلایەن کۆمسیۆنەوە دابخرێن.\nکەننا ئەوەشی وتووە کە لەهەندێک حاڵەتدا پارتە دەسترۆیشتووەکان پارتی سیاسیی بچووک دادەمەزرێنن و لەکاتی پێویستدا وەک ناونیشان بەکاریان دەهێنن، باسی لەوەش کردووە کە لەکاتی هەموارکردنەوەی یاساکەدا هەوڵ دەدرێت ئەو سەرپێچییە یاساییانە چارەسەر بکرێن.


حكومەتی هەرێم بودجەی خێرا بۆ چاككردنی ڕێگاوبانەكان تەرخاندەكات\nحكومەتی هەرێمی كوردستان بڕیاریدا بودجەی خێرا و پێویست تەرخانبكات بۆ چاككردنی هەموو ڕێگاوبانەكانی هەرێمی كوردستان، بەتایبەت ئەوانەی زیانی گەورەیان بەركەوتووە.\nرۆژی چوارشەممە (8ی ئایاری 2019) قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆكی حكومەتی هەرێم كۆبوونەوەی دووەمی لەگەڵ لایەنە پەیوەندیدارەكان ئەنجامدان بە مەبەستی جێبەجێكردنی هەنگاوی كرداری بۆ چاككردنی ڕێگاوبانەكانی هەرێمی كوردستان.\nبەگوێرەی ڕاگەیەندراوێكی حكومەتی هەرێمی كوردستان، لە كۆبوونەوەكەدا كە هەریەكە لە وەزیرانی ناوخۆ و دارایی و شارەوانی و گەشتوگوزار و ئاوەدانكردنەوە و نیشتەجێكردن و، هەر چوار پارێزگارەكەی هەرێمی كوردستان و سەرپەرشتیاری ئیدارەی گەرمیان ئامادەبوون.\nلە كۆبوونەوەكەدا بڕیاردرا لەسەر تەرخانكردنی بودجەی خێرا و پێویست بۆ هەموو ڕێگاوبانەكانی كوردستان، بەتایبەت ئەو شوێنانەی كە بەهۆی بارانبارینی ئەمساڵەوە زیانیان پێ گەیشتووە، هەروەها بڕیاردرا لەسەر ڕێكخستنەوەی باشتری هاتوچۆی لۆرییە بارهەڵگرەكان.\nبەگوێرەی ڕاگەیەندراوەكەی حكومەتی هەرێمی كوردستان، هەفتەی داهاتوو بە هەمان شێوە كۆبوونەوەیەكی دیكە سازدەكرێت تایبەت بە شەقامی 100 مەتریی سلیمانی و خێراكردنی هەنگاوەكانی جێبەجێكردنی پرۆژەكە.\nسەبارەت بە ڕێكخستنی هاتوچۆش بڕیاردرا وەزارەتی ناوخۆ لە ڕێگای لیژنەی تایبەتەوە چاودێریی زیاتری جوڵەی بارهەڵگرەكان بكات، بەتایبەت بارهەڵگری بیانی و ترانزێتەكان، لەگەڵ دیاریكردنی كاتی گونجاو بۆ هاتوچۆكردنیان، بە شێوەیەك كە نەبنە مایەی ئاستەنگ دروستكردن بۆ هاتوچۆی هاوڵاتییان.\nئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانی هه‌رێم دوایین ئاماده‌كاریه‌كان ره‌شنوسی بودجه‌ی تاوتوێ كرد\nناوه‌رۆكی كۆبوونه‌وه‌ی سه‌رۆكی هه‌رێم و شانده‌كه‌ی ئه‌مریكا راگه‌یه‌نرا\nدوو په‌رله‌مانتاری یه‌كێتی: داهاتی مانگانه‌ی هه‌رێم زیاتر له یه‌ك ترلیۆن و 400 ملیار دیناره\nوەزارەتی دارایی فەرمانی بۆ خەرجكردنی پارەی بەشێك لە موچەخۆران دەركرد\nلیژنه‌ی ته‌ندروستی په‌رله‌مانی عێراق: سێ كاندید بۆ پۆستی وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی پێشكه‌ش به كازمی ده‌كه‌ین\nبه‌لجیكا.. سزای 20 ساڵ زیندان به‌سه‌ر دیپلۆماتێكی ئێرانی په‌سه‌ندكرا\nسعودیه بڕیار له‌سه‌ر حه‌جی ئه‌مساڵ ده‌دات\nكۆمسیۆنی هەڵبژاردنەكان: 3523 پاڵێوراو و 267 حزب بەشداری هەڵبژاردن دەكەن\nتوشبوانی كۆرۆنا لە جیهاندا 155 ملیۆن كەسی تێپەڕاند


دیمانه‌ی: گۆڤاری سیڤل\nسڤیل: باس له‌وه ده‌كرێت به‌هۆی ناكۆكیت له‌گه‌ڵ هه‌ندێ له‌سه‌ركرده‌كانی گۆڕان له‌و بزوتنه‌وه‌یه عاجز بون؟\nئاسۆ عه‌لی: ده‌كرێت ئه‌و پڕوپاگه‌ندانه به جۆرێك له‌دڵی خۆخۆشكردن لێكبدرێته‌وه، ئه‌مه‌ش به‌و واتایه نییه كه تێبینی و سه‌رنج و جیاوازی روانین و بۆچونیشم له‌سه‌ر شێوازی كاركردن و هه‌ندێ ئاڕاسته‌ی بیركردنه‌وه، نه‌بوه و نییه، به‌ڵام ئه‌وه یه‌كێك له‌خاڵه به‌هێزه‌كانی بزوتنه‌وه‌ی گۆڕانه، كه حیزب یان بزوتنه‌وه و پێكهاته‌یه‌كی له‌و جۆره نییه، كه له چوارچێوه‌یه‌كی له‌پێشدا دیاریكراو بۆ مه‌سه‌له‌كاندا له‌قاڵبدرابێت. به‌دڵنیاییه‌وه گه‌شه‌كردن و داهینان له بۆته‌ی جیاوازی بیروبۆچوندا به‌دیدێت، وه‌ك خۆشم هه‌میشه و له‌هه‌ر شوێنێكدا كارم كردبێت، خاوه‌ن بۆچون و روانینی تایبه‌تی خۆم بوم و له‌پێناو به‌رگری لێكردنیشیدا ئاماده بوم روبه‌ڕوی هه‌ر زیانێك ببمه‌وه. هه‌ر له‌و روانگه‌یه‌وه به‌دڵنیاییه‌وه ئێستا و له‌داهاتوشدا هه‌مان هه‌ڵوێستم ده‌بێت، به‌ڵام ئه‌و هه‌ڵوێست و گله‌ییانه له‌پێناو ئه‌ولا گۆڕانه و بۆ ئه‌ملا گۆڕان نییه.\nسڤیل: تیبینی و گله‌ییه‌كانت له‌سه‌ر بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان چیه؟\nئاسۆ عه‌لی: گله‌ییه‌كانم له‌چوارچێوه‌ی میكانزمی كاركردن و هه‌ندێ روانین و سیمای خۆڕزگارنه‌كردن له رابوردوه، جگه له هه‌ندی شتی بچوك كه زۆر جه‌وهه‌ری نین، به‌ڵام گوێپێنه‌دانیان زیان به داهاتوی بزوتنه‌وه‌كه ده‌گه‌ێنێت. هاوكات پێویسته ئه‌و راستییه فه‌رامۆش نه‌كرێت، كه ئه‌م بزوتنه‌وه‌یه بزوتنه‌وه‌یه‌كی جیاواز و نوێ و فره‌ڕه‌نگ و خۆڕسك و جه‌ماوه‌ریه به ئامانجی گۆڕینی ئاشتیانه و مه‌ده‌نیانه‌ی شێوازی حوكومڕانی. ئه‌وه‌ی وا ده‌بینێت كه ده‌بێت لایه‌نگران و هه‌ڵسوڕاوانی ئه‌م بزوتنه‌وه‌یه وه‌كو كۆرس به‌یه‌ك نه‌غمه بخوێنین، ئه‌وه له سروشت و خاڵی به‌هێز و گرنگی بزوتنه‌وه‌كه تێنه‌گه‌یشتوه.\nسڤیل: ئه‌وه‌ی كه باس ده‌كرێت ناكۆكی قوڵ هه‌یه له‌نێوان سه‌ركرده‌كانی بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان تاچه‌ند راسته؟ ئه‌گه‌ر هه‌یه ناكۆكییه‌كان له‌سه‌ر چین. ئه‌گه‌ر نییه ئه‌و ده‌نگۆیانه له‌پای چی ده‌كرێن و له‌كوێوه سه‌رچاوه ده‌گرێت؟\nئاسۆ عه‌لی: به‌دڵنیاییه‌وه به‌واتای ناكۆكی، ناكۆكی نییه، به‌پێچه‌وانه‌وه خاڵ و روانینی هاوبه‌شی زۆر و پته‌وی نێوان هه‌ڵسوڕاوانی بزوتنه‌وه‌كه سه‌چاوه‌ی به‌دیهێنانی بزوتنه‌وه‌كه‌یه، ئه‌و جیاوازییانه‌ی هه‌یه، زیاتر به‌ئاڕاسته‌ی چۆنیه‌تی ئه‌نجامدانی هه‌ندێ ئه‌ركی رۆژانه و چۆنیه‌تی روانین بۆ هه‌ندێ بابه‌تی یه‌كلانه‌بوه‌وه‌یه. نه‌ك له‌سه‌ر شته بنه‌ڕه‌تییه‌كان. بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان ده‌یه‌وێت بزوتنه‌وه‌یه‌ك بێت، ته‌واو جیاواز له‌شێوازی كاركردنی پێشوی حیزب و كه‌ش و ژیانی سیاسی له‌هه‌رێمی كوردستاندا، ئه‌و پڕوپاگه‌ندانه‌ش له گرنگی و كاریگه‌ری بزوتنه‌وه‌ی گۆڕانه‌وه سه‌رچاوه ده‌گرێت و به‌شێكه له‌و جه‌نگه ده‌رونییه‌ی كه زۆر به‌خێرایی ده‌پوكێته‌وه و له‌لایه‌ن خه‌ڵكه‌وه وه‌رناگیرێن چونكه بنه‌مایه‌كی به‌هێزیان نییه.\nسڤیل: له‌سه‌روبه‌ندی هه‌ڵبژاردنه‌كانی 25/7دا شه‌وانه له ته‌له‌فزیۆنی KNNه‌وه ده‌سته ده‌سته خه‌ڵك پیشان ده‌دران كه ده‌هاتنه ناو گۆڕان، ئێستا به‌پێچه‌وانه‌وه له راگه‌یاندنه‌كانی یه‌كێتیه‌وه باسی گه‌ڕانه‌وه‌ی كادران و هه‌ڵسوڕاوانی بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان ده‌كرێت، گه‌ڕانه‌وه‌ی ئه‌مانه تاچه‌ند كاریگه‌ری له‌سه‌ر ده‌نگه‌كانی گۆڕان ده‌بێت؟\nئاسۆ عه‌لی: ئه‌و دو دۆخه دو بابه‌ت و شێوازی زۆر له‌یه‌ك جیاوازن، یه‌كه‌میان سروشتی و راسته‌قینه بو، ئه‌مه‌ی تریشیان لاساییكردنه‌وه‌یه‌كی ناجۆری بێ بنه‌مایه. ئه‌و هه‌ڵوێست وه‌رگرتنانه زۆر سروشتی بو، ژماره‌یه‌كی زۆر له‌و خه‌ڵكانه‌ی ناو ریزه‌كانی یه‌كێتی، به ده‌ستبه‌رداربونی موچه و پله و به‌رژه‌وه‌ندییه تایبه‌تییه‌كانی خۆیانه‌وه، هه‌ڵوێستیان بۆ پشتیوانی له بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان راده‌گه‌یاند. ئه‌وانه‌ی كه له ریزه‌كانی یه‌كێتی یان لایه‌ن و گروپ و پێكهاته‌كانی تر و چه‌ندقاتی ئه‌وه‌ش له‌خه‌ڵكانی ئاسایی ده‌ره‌وه‌ی حیزبه‌كانه‌وه په‌یوه‌ست ده‌بون به ریزه‌كانی گۆڕانه‌وه، شوێنكه‌وته‌ی بۆچونێكی خۆڕسكانه دروستبوی ناخی كۆمه‌ڵانی خه‌ڵكی كوردستان بون و ئه‌و راگه‌یاندنه‌ش زاده‌ی دۆخێكی ده‌رونی تایبه‌ت و وه‌ڵامێكی سروشتی قۆناغێك بو كه ئه‌گه‌ر وه‌ك كاردانه‌وه‌ی روانین و ره‌فتاری ناجۆری به‌رامبه‌ر نه‌بوایه ده‌كرا وانه‌بێت. ئه‌وه‌یش تێپه‌ڕی و كۆتایی پێهات. به‌ڵام ئه‌م شانۆگه‌رییه لاوازانه‌ی ئێستا ئه‌نجام ده‌درێن، به‌شێكه له‌و هه‌وڵه هیوابڕاوانه‌ی بۆ خه‌ڵك و خۆخه‌ڵه‌تاندن به‌كار ئه‌نجامده‌درێن. ئاشكرایه بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان حیزب نیه، پێكهاته‌یه‌كی كۆنكرێتی له‌قاڵبدراو نیه، جگه له ئه‌ركی دڵسۆزانه، پله‌وپایه‌ی هاوشێوه‌ی شوێنانی تری نییه تا خه‌ڵك وه‌ربگرێت و دواتر ئه‌و خه‌ڵكه به‌جێی بهێڵێت و بڕوات. په‌یوه‌ست بون به گۆڕانه‌وه، هه‌م زۆر ئاسان و هه‌م زۆر گرانه. ئه‌وانه‌ی به‌تێگه‌یشتن و هوشیارییه‌وه كاری بۆ ده‌كه‌ن سامان و سه‌روه‌تێكی زۆر به‌به‌هاو جێگیرن و ئه‌وانه‌ش كه به‌هه‌ڵه ده‌كه‌ونه ناو گۆڕانه‌وه، ماڵئاوایی كردنیان، ئاوه‌دان كردنه‌وه‌ی ماڵی گۆڕانه. ئه‌وه‌ی ئه‌نجام ده‌درێت ته‌نها ریكلامێكی فاشلی كورتخایه‌نه، سه‌ره‌ڕای ئه‌وه زیاتریش ده‌چێته قاڵبی مامه‌ڵه‌ی كڕین و فرۆشتنه‌وه. بۆ به‌رزكردنه‌وه‌ی نرخی معامه‌له‌كه‌ش سه‌دان و هه‌ندێجار هه‌زاران قات له قه‌باره‌ی خۆی گه‌وره‌تر ده‌كرێت و ده‌فرۆشرێته‌وه به‌و خه‌ڵكه‌ی هه‌مو رۆژو چركه‌و ساتێ پێكه‌وه‌ن و ئاگاداری یه‌كن و كڵاویان له‌سه‌ر نانرێت. شانۆگه‌ری له‌و بابه‌ته له‌مێژوی ژیانی سیاسی ئه‌م میلله‌ته‌دا زۆر بوه، به‌ڵام هه‌روه‌ك چۆن هه‌ڵبژاردنه‌كانی پێشو وه‌ڵامی زۆر شتی له‌و بابه‌ته‌یان دایه‌وه، هه‌ڵبژاردنی داهاتویش وه‌ڵامی هاوشێوه‌ی ده‌بێت و بزوتنه‌وه‌ی گۆڕانیش نه‌ك هه‌ر كاریگه‌ر نه‌بوه به‌و بانگه‌شانه، به‌ڵكو به‌پێچه‌وانه‌وه ئێستا جێپێی قایمتر و ناسراوتره و خه‌ڵك زیاتر له ئاڕاسته‌ی بۆچون و به‌رنامه‌كانی تێگه‌یشتون، هه‌ر بۆیه له‌و بڕوایه‌دام پشتیوانیه‌كه‌ی ئه‌مجاره به‌رفراوانتر و زیاتر ده‌بێت له‌هه‌ڵبژاردنی 25/7.\nسڤیل: دوای ئه‌وه‌ی نێوان یه‌كێتی و بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان به‌هۆی نوسینه‌كانی جه‌لال تاڵه‌بانی و نه‌وشیروان مسته‌فا له‌سه‌ر یه‌كتر بارگرژیه‌كی توندی تێكه‌وت و پاشان به‌هه‌وڵی سه‌رۆكی هه‌رێم ئه‌و بارگرژیه هێور كرایه‌وه، ئێستا له‌راگه‌یاندنه‌كانی هه‌ردولاوه دیسان خه‌ریكه ئه‌م بارگرژیه سه‌رهه‌ڵده‌داته‌وه، پێتوایه له‌سه‌روبه‌ندی هه‌ڵبژاردنه‌كانی داهاتوی عێراقدا ئه‌م بارگرژیه بگاته‌وه ئاستێكی مه‌ترسیدار؟\nئاسۆ عه‌لی: نه‌خێر ئه‌مجاره ئه‌گه‌ری دروستبونی بارگرژی بۆ ئاستی مه‌ترسیدار زۆر له جاری پێشو لاوازتره، ئه‌و نیگه‌رانی و دڵه‌ڕاوكێیه‌ی جاری پێشو هه‌بو ئه‌مجاره زۆر كه‌متر ده‌بێت. چونكه له‌لایه‌ك دۆخه‌كه گۆڕاوه و له‌لایه‌كی تره‌وه سروشتی هه‌ڵبژاردنه‌كه‌ش جیاوازه. به‌دڵنیاییه‌وه له‌هه‌ڵبژاردندا جۆش و حه‌ماس زیاد ده‌كات. هه‌ر لایه‌كیش بۆ پیشاندانی بیانوی بون و هاتنه مه‌یدان، مافی خۆیه‌تی ئه‌و خاڵانه‌ی پێگه‌ی به‌هێزتر ده‌كه‌ن و ئه‌و ره‌خنانه‌ی له‌سه‌ر لاكانی تر هه‌یه‌تی گه‌ش و زه‌ق بكاته‌وه. ئه‌مانه شتی سروشتین و دروست ده‌بن و له بانگه‌شه‌ی هه‌ڵبژاردندا زیاد ده‌كه‌ن، به‌ڵام ئه‌م جۆش و حه‌ماسه نابێت بگاته ئاستێك زیانی له‌سودی زیاتر بێت. هاوكات هه‌ر بزوتنه‌وه‌یه‌كی سیاسی و ته‌نانه‌ت ئه‌و حیزبانه‌ی تا ئاستی ستراتیژیش هاوپه‌یمانن. ئه‌گه‌ر جیاوازی روانین و هه‌ڵسه‌نگاندنیان له‌سه‌ر سیاسه‌ت و هه‌ڵوێستی یه‌كتری نه‌بێت، به‌هانه‌یه‌ك بۆ بونیان نامێنێت. تۆ كه وه‌ك بزوتنه‌وه‌یه‌ك یان حیزبێكی سیاسی هه‌یت، ده‌ره‌نجامی ئه‌وه‌یه كه تۆ جیاوازیت و شته‌كان له‌گۆشه‌یه‌كی تره‌وه ده‌بینیت. هه‌ر لایه‌كیش بیه‌وێت به‌ناوی یه‌كڕیزی و گوایه به‌رژه‌وه‌ندییه باڵاكانه‌وه به‌رژه‌وه‌ندییه تایبه‌تییه‌كانی خۆی وه‌ك به‌رژه‌وه‌ندی گشتی به‌سه‌ر خه‌ڵكدا بسه‌پێنێت و خۆی بكاته میراتگر و خاوه‌ن تاپۆی رابوردو و داهاتوی میلله‌ت و هه‌ر ره‌خنه‌لێگرتنێكی به تاوان بداته قه‌ڵه‌م. جگه له لایه‌نێكی خاوه‌ن عه‌قڵیه‌تی پاوانخوازانه‌ی به‌سه‌رچو هیچی تر نییه.\nسڤیل: ئه‌گه‌ر ئێوه تیبینیتان له‌سه‌ر شێوازی حوكمڕانی و به‌ڕێوه‌بردن هه‌یه، له كوردستان پارتی و یه‌كێتی له‌مه‌دا هاوبه‌شن حكومه‌تیان به‌ده‌سته، به‌ڵام گۆڕان تێبینی و قسه‌كانی له‌سه‌ر یه‌كێتی ده‌كات، هه‌ست ده‌كرێت گۆڕان بێده‌نگی به‌رامبه‌ر به‌پارتی هه‌ڵبژاردوه، ئه‌م بێده‌نگیه‌ی ئێوه به‌رامبه‌ر پارتی بۆچی؟ ئاسۆ عه‌لی: ره‌خنه و هه‌ڵوێست و بۆچونه‌كانمان به‌دیاریكراوی نه به ئاڕاسته‌ی یه‌كێتییه نه پارتی. به‌ڵكو به ئاڕاسته‌ی شێوازی به‌ڕێوه‌بردنه. ئه‌م شێوازی به‌ڕێوه‌بردنه‌ش هه‌م یه‌كێتی و هه‌م پارتی و هه‌م به‌شێك له‌ئێمه‌ش كه پێشتر له یه‌كێتی نیشتمانی كوردستاندا بوین به‌قه‌د ئه‌و به‌شداریه‌مان لێی به‌رپرسیارین. ئێمه ره‌خنه له‌هه‌ر هه‌ڵه و له‌هه‌ر سیاسه‌تێكی نه‌گونجاو له‌گه‌ڵ به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی خه‌ڵكدا ده‌گرین و باكمان نییه روی كێ و چ لایه‌ك ده‌گرێته‌وه به خۆشمانه‌وه. بۆیه كه‌س له‌ره‌خنه لێگرتن به به‌ده‌ر نازانین.\nهه‌ندێك به‌تایبه‌تی له‌ناو ریزه‌كانی یه‌كێتی نیشتمانی كوردستاندا ده‌یانه‌وێت وای لێبكه‌ن كه كاری بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان دژایه‌تیكرنی ئه‌وانه. ئێمه پارتی و یه‌كێتی و هه‌ر حیزب و لایه‌نێكی تریش كارێكی باش و خزمه‌تێك بكه‌ن، ده‌ستخۆشی لێده‌كه‌ین، هه‌ركارێكیش زیان به میلله‌ته بگه‌ینێت ره‌خنه‌ی لێده‌گرین و به رویدا ده‌وه‌ستین. بۆ مه‌سه‌له‌ی دانیشتن و گفتوگۆش، ئێمه له‌گه‌ڵ لایه‌نه سیاسییه‌كانی تر جگه له‌وانه‌ی به ئاڕاسته‌ی تیرۆرو تۆقاندندا بیرده‌كه‌نه‌وه و ئاماده‌نین زمانی گفتوگۆ به‌كاربێنن، له گۆڕه‌پانێكی سیاسی هاوبه‌شدا كارده‌كه‌ین. بۆیه هه‌ر لایه‌ك له زه‌مینه‌ی گونجاودا، خوازیاری گفتوگۆ و كاری هاوبه‌ش بێت، بێ دودڵی گفتوگۆی له‌گه‌ڵ ده‌كه‌ین.\nسڤیل: گۆڕان به هه‌ڵبژاردنی 25/7دا زیاتر له 400 هه‌زار ده‌نگی هێنا، مه‌لا به‌ختیار ده‌ڵێت خه‌ڵك به‌هه‌ڵه‌دا چوه ده‌نگی به‌گۆڕان داوه، هه‌ڵه‌ی 400 هه‌زار ده‌نگده‌ر له‌چیدایه؟\nئاسۆ عه‌لی: ئه‌وانه‌ی وا بیربكه‌نه‌وه كه میلله‌ت به‌هه‌ڵه‌دا چوه، ده‌توانن به‌شوێن میلله‌تێكی گونجاوتردا بۆخۆیان بگه‌ڕێن، ئه‌گینا میلله‌ت چۆن به‌هه‌ڵه‌دا ده‌چێت؟! ئاشكرایه هه‌میشه هه‌قیقه‌ت لای گه‌له، خه‌ڵك به‌كۆی ئه‌و هه‌نگاو و ئاڕاستانه‌ی وه‌ری ده‌گرن، ده‌ربڕی به‌رژه‌وه‌ندیه ره‌وا و سه‌ره‌كییه گشتییه‌كانی خۆیانن.\nله‌هه‌ڵبژاردنی پێشودا بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان بێ ئه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاتی له‌ده‌ست بێت، بێ ئه‌وه‌ی توانایه‌كی جێگیر و فه‌رمی دارایی هه‌بێت، به‌بێ ناسێنراوییه‌كی فراوان و پێشینه‌دار كه ئیشی سه‌ره‌كی ناساندنی به‌رنامه ودروشمه‌كان و لۆگۆكه‌ی بو به‌خه‌ڵك و سه‌رباری ئه‌و هه‌مو ساخته‌كاری و ناڕێكیه‌ی له‌هه‌ڵبژاردندا ئه‌نجامدرا، توانی نزیكه‌ی نیوملیۆن ده‌نگ، كه یه‌ك له‌سه‌رچواری كورسیه بنه‌ڕه‌تیه‌كانی په‌رله‌مانی كوردستانه به‌ده‌ست بێنێت. ئه‌مه بۆخۆی وه‌ڵامه بۆ ئه‌و روانینه‌ی خۆی به هه‌ڵه‌دا چوه نه‌ك ویست و خواستی خه‌ڵك، له هه‌ڵبژاردنی ئه‌م جاره‌شدا خه‌ڵك زۆر له‌وه گه‌رمتر ئه‌و راستیه رون ده‌كه‌نه‌وه كه‌به‌هه‌ڵه‌دا ناچن و نه‌چون.\nسڤیل: به‌ڵام یه‌كێتی ده‌ڵێن ئه‌م جاره ئێمه له‌سلێمانی له‌گۆڕان ده‌به‌ینه‌وه؟\nئاسۆ عه‌لی: جاری پێشویش ده‌یانوت گۆڕان له كوردستاندا دو كورسی ده‌هێنێت و ئێمه‌ش سێ كورسیان به‌دیاری ده‌ده‌ینێ، ئێستاش هه‌مان نه‌غمه‌یه دوباره ده‌كرێته‌وه، ئه‌وه‌ش ته‌نها بۆ ئه‌وه‌یه كه ده‌بێ شتێك بڵێن. ئه‌گینا ئه‌و قسانه بازاڕیان شكاوه و (7/3)ش رۆژێكی دورنیه.\nسڤیل: ئه‌وه‌ی تێبینی ده‌كرێت ململانێی گۆڕان و یه‌كێتی له‌سه‌ر كه‌ركوك گه‌رمتره، گۆڕان ده‌توانێت له‌كه‌ركوك له‌یه‌كێتی بباته‌وه؟\nئاسۆ عه‌لی: كه‌ركوك سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی به‌شه هه‌ره غه‌درلێكراوه‌كه‌ی كوردستان و عێراقیشه، كلیلی چاره‌سه‌ری كێشه‌ی نه‌ته‌وایه‌تی هه‌رێمی كوردستان و جێگیربون یان پشێوی عێراقیشه. چاره‌سه‌ری كێشه‌ی كه‌ركوك، هه‌نگاوی بنه‌ڕه‌تی به‌ڕه‌وا ناسین و به‌ڕه‌وا ره‌فتاركردن له‌گه‌ڵ خواسته‌كانی خه‌ڵكی كوردستانه و ئه‌و كلیله‌یه كه هه‌م ده‌رگای به‌هه‌شت و هه‌م ده‌رگای دۆزه‌خیشی پێده‌كرێته‌وه. له‌و گرنگییه‌وه‌یه هه‌مو لایه‌نه‌كان كاری له‌سه‌ر ده‌كه‌ن.\nرابردوی ره‌فتاركردن له‌گه‌ڵ كه‌ركوكیشدا دۆخێكی وای دروستكردوه، له هه‌مو شوێنێكی تر زیاتر پێویستی به گۆڕان بێت. ده‌سه‌ڵاتدارانی هه‌رێم به جۆرێك و ده‌سه‌ڵاتدارانی به‌غداش به‌جۆرێك ره‌فتاریان له‌گه‌ڵ سه‌رانسه‌ری كوردستان به‌گشتی و كه‌ركوك به‌تایبه‌تی كردوه كه بێزاری ناڕه‌زایی له‌كه‌ركوكدا ئه‌گه‌ر له‌پارێزگاكانی تری كوردستان زیاتر نه‌بێت كه‌متر نیه. بۆیه خه‌ڵك به‌شوێن چاره‌سه‌ر و روانینێكی نوێدا ده‌گه‌ڕێن تا كێشه‌كانیانی پێچاره‌سه‌ر بكه‌ن. لێره‌وه وای ده‌بینم ئه‌و زه‌مینه‌و هه‌لی هه‌ڵبژاردنه له‌لایه‌ك و ئه‌م حوزور و هاتنه مه‌یدانه‌ی بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان له‌لایه‌كی تره‌وه، كه‌شێكی ئه‌وتۆیان بۆ خه‌ڵكی كه‌ركوك و ناوچه دابڕاوه‌كانی تر ره‌خساندوه، كه بتوانن هه‌نگاوێكی گه‌وره بۆ رزگاربون له‌گێژاوی ئه‌و گێرمه و كێشه بێهوده‌یه‌ی پێی گیرۆده كراون، بنێن.\nسڤیل: رات له‌سه‌ر كابینه‌ی شه‌شه‌می حكومه‌تی هه‌رێم چیه، ده‌وترێت كابینه‌یه‌كه ناتوانێت سه‌ركه‌وتو بێت به‌وپێیه‌ی رێگری زۆری له‌به‌رده‌مه؟\nئاسۆ عه‌لی: ئه‌م حكومه‌ته له‌ڕوی پێكهاته‌وه له‌ته‌نگژه‌یه‌كی قوڵدایه، له‌ڕوی زه‌مینه‌ی كاركردنیشه‌وه، حكومه‌تێكه زه‌مینه‌ی سه‌ركه‌وتنی لاوازه، چونكه نه‌ك هه‌ر خاوه‌ن پێگه‌یه‌كی جه‌ماوه‌ری تۆكمه و به‌هێز نییه، به‌ڵكو له‌به‌رده‌م گومان و ناڕه‌زایی خه‌ڵكدایه و له به‌رامبه‌ردا پێگه حیزبیه‌كه‌شی نه‌ك به‌شێك له‌و بۆشاییه‌ی بۆ پڕناكه‌نه‌وه، به‌ڵكو له‌ژێر گوشاری چه‌ند ئاڕاسته‌یه‌كی ناكۆك و جیاواز له‌ڕوانین و به‌رژه‌وه‌ندیدا، هه‌میشه هه‌ناسه‌سواره و ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر بیشییه‌وێت، ناتوانێت به ئه‌ركه بنه‌ڕه‌تییه‌كانی بگات، سه‌رباری ئه‌وه‌ی بۆته میراتگری كۆمه‌ڵێك گرفت كه له‌چه‌ندین ساڵی رابردوی حوكمڕانی كوردستاندا دروستكراون، ئه‌وه‌ی بۆی ماوه‌ته‌وه رێكلام كردنه نه‌ك كاری بنه‌ڕه‌تی و چاره‌سه‌ری ریشه‌یی و ئاشكرا دیاره ئه‌وه‌نده‌ی ده‌یه‌وێت بۆ چه‌ند ده‌نگێكی هه‌ڵبژاردن سود له‌هه‌ندێك پرۆژه ببینێت، هێنده نیه‌تی خزمه‌ت گه‌یاندنی له‌ڕێی پرۆژه‌كانه‌وه نییه و ئه‌و هه‌نگاوانه‌ی ده‌ینێت هه‌نگاون له‌پێناوی ویستێكی تردا نه‌ك له‌پێناوی ئامانجه بنه‌ڕه‌تیه‌كاندا. ئه‌م حوكمڕانییه زیاتر له به‌ڕێوه‌بردنی كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی گه‌وره‌ی ئاواره ده‌چێت كه خه‌ڵك تێیدا هه‌میشه چاوه‌ڕێی هاوكاری خێرخوازانه بێت، وه‌ك كۆمه‌ڵگایه‌كی به‌رفراوان دێته به‌رچاو كه مانگانه له‌به‌غداوه موچه‌ی بۆ بێت و به‌ناڕێكی به‌سه‌ریدا دابه‌شبكرێت و دوای سه‌ری مانگ دیسان بكه‌وێته‌وه چاوه‌ڕوانی، ئه‌مه سه‌ركه‌وتوانه‌ترین شێوه‌ی به‌ڕێوه‌بردنی ئۆردوگا و فاشلترین شێوزای فه‌رمانڕه‌واییه له‌سه‌رانسه‌ری دنیادا. ده‌سه‌ڵاتێك نه‌یتوانیبێت دوای 18 ساڵ، خاوه‌نی سیسته‌مێكی سیاسی تۆكمه و ئیداره‌یه‌كی گه‌شه‌كردوی هاوچه‌رخ و ئابورییه‌كی له‌سه‌رپێی خۆ راوه‌ستاو و پشتیوانییه‌كی راسته‌قینه‌ی خه‌ڵك بێت، به دڵنییاییه‌وه ناتوانی له‌ململانێ ناوخۆیی و هه‌رێمیه‌كانیشدا خاوه‌نی ئیراده‌و سه‌پاندنی خواست و داوا ره‌واكانی خه‌ڵك بیت. ئه‌مه وای كردوه هه‌م له‌ڕوی سیاسی و هه‌م له‌ڕوی خزمه‌تگوزاریه‌وه نه‌توانێت سه‌ركه‌وتو بێت. رزگار نه‌بون له‌مۆته‌كه‌ی دو ئیداره‌یی و به‌یه‌كچاو و یه‌ك بڕیار مامه‌ڵه نه‌كردن، نه‌ك له‌گه‌ڵ دانیشتوان و ناوچه‌كانی هه‌رێمی كوردستان، سه‌رباری ده‌ست تێوه‌ردانی كه‌س و ده‌سته جیاواز و ناكۆكه‌كانی هه‌ردو حیزبی ده‌سه‌ڵاتدار، رایه‌كی گشتی خۆ به‌خاوه‌ن نه‌زانینی لای خه‌ڵك به‌دیهێناوه. بۆیه ئێستا چالاكییه‌كانی ئۆپۆزسیۆن زیاتر ده‌توانێت رێڕه‌وی پرۆسه‌ی سیاسی ئاڕاسته بكات. رونه له‌دوای هه‌ڵبژاردنیش دۆخی ئه‌م حكومه‌ته ئاڵۆزتر ده‌بێت و وایده‌بینم كه ماوه‌كه‌ی خۆی ته‌واو ناكات.\nتێبینی: گۆڤاری سڤیل ئه‌م دیمانه‌یه‌ی له‌گه‌ڵ (ئاسۆ عه‌لی)دا ئه‌نجامداوه، له‌به‌ر گرنگی ناوه‌ڕۆكی دیمانه‌كه سبه‌ی دوای وه‌رگرتنی ره‌زامه‌ندی سڤیل، جارێكی تر بڵاویده‌كاته‌وه...\nكاك ئاسۆ سلاو 000000زۆر به‌داخه‌وه ,تا ئستا حزبه سیاسیه‌كان و میدیاكانیان ,به هه‌ندیكیش له میدیا ئازاده‌كان,وا له خه‌بات و سیاسه‌ت گه‌یشتون\nكه پیویسته تیكوشان ,چه‌شنی رێ رۆینی مه‌شقی سه‌ربازیبیت,هه‌ر هه‌موو یه‌ك چه‌شن ,هه‌نگاو بنین و ده‌ست به‌رز بكه‌نه‌وه,یا گه‌ر لیپرسراوی ,یه‌كه‌م\nیا سه‌رۆك فه‌رموی قیق,هه‌مو ده‌بیت بلین قیق,ئه‌گینا ریزه‌كانیان یه‌ك ریز و ته‌با نین,زۆریان ماوه تا فیری مل ملانێ و كیشمه كیشی پۆزه‌تیفی كاری\nرۆژنامه نوسه له به‌ریزتی كردوه,نا حه‌قی نیه,ئه‌وه بوه‌ته عورف و عاده‌تی حزبه‌كانی ئیمرۆ,زوریشی ده‌ویت تا ده‌گۆرین00000\nنه‌بوو,یا كه‌سیكی رۆشنبیر و سیاسه‌تمه‌دار ,بیوتایه وانیه ,ئه‌وه به لاده‌ر,یا ناته‌با له قه‌له‌م ده‌درا ,دلت هیچ نه‌كات له‌و پرسیاره‌ی ئه‌و براده‌ره\nسیاسی بن,بیگومان له یادتان ماوه ,جاران كه بیانوتایه حزب یا سه‌رۆك وا ده‌لیت,ئیتر ئه‌وه ئایه‌تی قورئان بوو,به هیچ جۆریك قابیلی مناقه‌شه\nبژی كاك ئاسۆ بژی و سه‌ركه‌وی گۆرانی كوردان یاخوا ته‌مه‌ن درێژ بێ و بمینێ بۆمان كاكه نه‌وشیروانی سه‌رۆك\nمرۆڤانێكی فرە كەوتوونە دوای دروشمە بریقەدارەكان و، هۆشیاریی و ڕۆشنبیریی دەنگدانیان نییە؛ گەر مرۆڤانی كورد تژی ڕۆشنبیریی بكرێن ئەوا شەقامەكانی کوردستان دەگوازینەوە بۆ ئەورووپا،\nگریك-ی دایكی دیموكراسی؛كچێكی دەبێ ناویدەنێ كوردستان.\nكابينه ي 6 له هه ندى وزارة دوبريكاري هه يه بو نمونه وزاره تي ناووخو يه كيان ماموستا جلال دووهه ميشيان ماموستا فايقه يعني يه ك نه كيراته وه دياره له بلان دا نا ني موديرن وا باوه ئه مه سه له يه بى متمانه ييه يه ك بريكار وتمان به لى به لام دووهه ميان موجه كه ي له كوى بو دابين ده كرى ئه مه به فيرو داني بوودجه نيه هه ندى ليره هه ندى له وى ثه ي ئه مه رزقي ئه م خه لكه نيه؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ئايا به رله مان ئه م برياره ي داوه با شيه كه جيه؟؟؟ وه زوري تريش ......سوباس\nئاسۆ عه‌لی سه‌باره‌ت به کابینه‌ی شه‌ش کۆپی کابینه‌ی پێنجه ،سیستێمی به‌ڕێوه‌بردن هه‌مان سیستێمه 40 وه‌زیر بکه به 20 یان بیکه 80 وه‌زیر یه‌ک کیلۆ له سیستێمه‌که که‌م نابێته‌وه و یه‌ک کیلۆش زیاد ناکا بۆ دروستکردنی کابینه‌کی پرۆفشیوناڵ ده‌بی کابینه‌ی ئه‌ماتۆره‌کان بڕوخێنی ،ئه‌وه‌ش ده‌بی له‌و کابینه‌یه‌ی موختاری حزبی لێی داده‌نیشی تێکی بده‌ی به‌دودابڕۆ هه‌تا دوایی.\nده‌ست خۆس به‌ڕێز ئاسۆ عه‌لی، ئێ دیموکراسی وایه که بۆچونی جیا کۆبێته‌وه له‌ناو یه‌ک بزوتنه‌وه یان کۆمه‌ڵێکا، وه ئه‌بێ خاڵی هاوبه‌شیان هه‌بێ، منیش ڕه‌خنه‌م له گۆڕان هه‌بوه به‌ڵام خاڵه هاوبه‌شه‌کان به‌یه‌کمان ئه‌گه‌یه‌نێته‌وه، وه‌ک سه‌روه‌ری یاسا و دادپه‌روه‌ری و خزمه‌تگوزاری و نه‌یه‌شتنی ده‌سه‌ڵاتی حیزبه به‌سه‌ر دام و ده‌زگاکانی حکومه‌تا، وا با دڵنیای ئه‌و خه‌ڵکانه‌ش بکه‌مه‌وه که ڕه‌خنه له گۆڕان بگرن بڵێن هیچی نه‌کردوه، 1. ه‌وان واته گۆڕان ده‌سه‌ڵاتی نه گرتۆته ده‌ست و ئۆپۆزسیۆنه. 2. ده‌سه‌ڵاتداران و حیزبه حاکمه‌کان ده‌ستیان خستۆته ملی گۆڕانه‌وه و به‌تامن بیخنکێنن و دژایه‌تی ئه‌که‌ن و درۆ و ده‌له‌سه‌یان بۆ دروست ئه‌که‌ن، پرسیاره‌که ئه‌مه‌یه: ئایا به‌دیلی گۆڕان چیه؟ بێگومان به‌دیلی نیه بۆیه گه‌ر ده‌نگ نه‌یه‌یت ئه‌وا هه‌ر 2 پارتی ده‌سه‌ڵاتدار قازانج ئه‌کات، بۆیه باشتره ده‌نگ به‌یت به گۆڕان....وه سه‌باره‌ت به ڕه‌خنه‌کانی گۆڕان که ئه‌وترێت ئاڕاسته‌ی یه‌کێتی زیاتر ئه‌کرێت، من ئه‌ڵێم به‌ڵێ پارت ئێستا له ڕاگه‌یاندنه‌کانه‌وه دژایه‌تی گۆڕان ناکات، وه که‌سی نان بڕاو نه‌کردوه، به‌ڵام یه‌کێتی نیشتیمانی کوردستان به‌ربۆته نان بڕین و تیرۆر و تۆقاندن و ده‌رهێنانی کورته فلیمی به ناو گه‌ڕاوه‌کانی ناو گۆڕان بۆ ی.ن.ک وه به‌رپرسه‌کانی ی.ن.ک کردویانه‌ته پیشه‌یان له هه‌مو کۆڕ و کۆبونه‌وه‌کانا دژایه‌تی گۆڕان ئه‌که‌ن، بابه ی.ن.ک گێبگره با شت فێربی، تازه باوی کۆیله‌یه‌تی نه‌ماوه تۆ بته‌وێت به زۆری زۆرداری یان بۆ ی.ن.ک بین یان بۆ مردن، نا ئێمه ئه‌ڵێین ی.ن.ک بۆته حیزبی بنه‌ماڵه و به‌رژه‌وه‌ندیخوازان، گۆڕانیش بۆته مه‌شخه‌ڵی ئازادی و دادپه‌روه‌ری و سه‌رفرازی.\n( ئیمه به هه‌ڵه‌داچووین ؟!)\nبزووتنه‌وه‌ی گۆران بزووتنه‌وه‌ی خه‌ڵكی دڵسۆزی راسته قینه‌ی كوردستانه ، ئێمه فێربووین ملكه‌چی بۆ كه‌س نه‌كه‌ین ، نه‌كۆیله‌ی كه‌سین نه بچووكی بۆ هیچ كه‌سێك قبووڵ ئه‌كه‌ین ، ره‌نگه بیریان چووبێت كه به‌هه‌مووجۆرێك خوێن و سه‌روه‌ت و سامانی ئه‌م گه‌له یان هه‌ڵ چۆری ، بیریان چووه به هه‌زاران گه‌نجی ئه‌م وڵاته‌یان له‌پێناو هیچدا به‌كوشتدا ، بیریان چووه هه‌زاران منداڵیان بێ باوك كرد , بیریان چووه هه‌زاران ژنیان بێوه ژن كرد ، بیریان چووه هه‌زاران دایك و خوشكیان ره‌ش پۆشكرد ، شار نه‌ما شه‌هیدی نه‌كه‌ن ، شاخ نه‌ما دڵی نه‌به‌ن ، بیریان چووه به‌ڵێ بیریان چووه ، گه‌ر ئێوه بیرتان چووه ؟ خۆ ئێمه بیرمان نه‌چووه !!!!\n( ئێمه به هه‌ڵه‌داچووین ؟! )\nئێمه نه گۆراوین ناش گۆرێین هه‌ركووڕانی گه‌رمیانین ، ئێستاش هاورێیانی ( شه‌هید خه‌باته بچكۆلین ) ، كۆڵی نه‌ته‌وه‌و نیشتیمانه‌كه‌مان هه‌ر له‌كۆڵدایه و نه‌مانداوه به‌سه‌ر پشتی ( رۆژگار و قه‌ده‌ر) دا ! ، ئێمه ده‌نگه زووڵاڵه‌كه‌ی (فه‌رهاد سه‌نگاو) ین ، هه‌ر بن به‌ردێكی چیاكان بگه‌رێیی هه‌زار نه‌وه‌ی ( شه‌هید سه‌یدجه‌وهه‌ر ) ی لێدروست بووه ، ئێمه نه‌گۆراوین ناش گۆرێین ، ئێوه گۆراوون خۆتان له‌بیركرد هه‌ربۆیه ئێستا ئێمه‌ش ئه‌تان گۆرین .\n( ئێمه به هه‌ڵه‌داچووین ؟! ) تۆ بڵێی خه‌ڵكێك هه‌بێت له پێناو ( گه‌ل و نیشتیمان) ژیان خۆی ببه خشێ هه‌ڵه بووبێت ؟ تۆبڵێی راپه‌رینی خه‌ڵك دژبه‌رژێمی به‌عس هه‌ڵه بووبێت ؟ تۆ بڵێی خۆپیشاندانی خوێندكاران بۆ داواكردنی مافه‌كانی خۆیان هه‌ڵه بووبێت ؟ تۆ بڵێی وازهێنانی كۆمه‌ڵێ خه‌ڵك له پله و پۆست و پاره و هه‌ڵوێست وه‌رگرتنی له به‌رامبه‌ر نادادپه‌روه‌ری و نایه‌كسانی هه‌ڵه بووبێت ؟! تۆبڵێی هه‌زار ئاهی سه‌ردی لانه وازان هه‌زار ئاهی هه‌ژار و كه‌م ده‌رمه‌تان له‌پێناو پارویه‌ك نانی دزراو هه‌ڵه بووبێت ؟! نا هه‌رگیز هه‌ڵه نین هه‌ڵه‌ش ناكه‌ین ئه‌وه‌ی ئێمه له‌بیركات ئێمه‌ش له‌بیری ئه‌كه‌ین ، وای له‌بیرئه‌كه‌ین وه‌ك مێژووی له‌بیركراو بزركراو ، ئه‌ی گۆرین و به‌رده‌وامیشین له‌گۆرین . qala.kachal\nkak aso slaw,kaka ema dlman taqy ta goran drust boo ,chunka pesh drust bwny goran dasalat walamy millaty na dadaeawa ,la 25\_7wa ta esta baw hawaea dazhin ka la listy goranawa det boman,ba hiway sarkawty am lista ba hamw giawaziakaniawa,slaw law kasanay bardy bnaxay goranean dana\nده‌ستت خۆش کاك ئاسۆ خۆزگه لێپرسراوه‌کانی تری کورد ئه‌م خه‌سڵه‌ته‌ی تۆیان تیدا بۆیه ئه‌ویش ڕاستگۆی و ده‌ست پاکی و داوێن پاکی که به‌رژه‌وه‌ندی خۆتت وه‌لا ناوه له‌به‌ر خاتری به‌رژه‌وه‌ندی گه‌ل که‌سی سیاسی و لێپرسراو ئه‌بێت نموونه بێت سڵاو له‌وبیروباوه‌ڕه‌ی که که‌سی وه‌ك تۆ په‌روه‌رده ده‌کات شاری سلیمانی که‌سانی وه‌ك تۆی هه‌یه بۆیه ئه‌ڵی گۆڕانم ئه‌وێت نموونه‌تان زۆر بێت بۆ کوردستان و گۆڕان و سلیمانی


چۆن حەوت کۆمپانیا زەبەلاحەکە دەستیان بەسەر نەوتی جیهاندا گرت\n11:19 - 09/05/2021\nچۆن حەوت کۆمپانیا زەبەلاحەکە دەستیان بەسەر نەوتی جیهاندا گرت\nهەندێک دۆزینەوە و رووداو مێژووی مرۆڤایەتیان بردە قۆناغێکی نوێوە، دۆزینەوەی نەوت یەکێک لەو رووداوە گرنگانەیە بە قوڵیی گۆڕانی بەسەر ئابووریی و سیاسەتی جیهانییدا هێنا. ئەوانەی دەستیان بەسەر نەوتدا گرت، تا ئاستێکی زۆر توانییان دەست بە سەر سیاسەتی نێودەوڵەتیی و ئابوورییەکەشیدا بگرن. حەوت خوشکەکە دروستبوون و نەوتی جیهانیان هەڵڵوشی.\nناوی حەوت خوشکەکە لە (SevenSisters)ی ئینگلیزییەوە وەرگیراوە. دانانی ئەم ناوە بۆ ئەم حەوت کۆمپانیا زەبەلاحە، بەهۆی کارکردنی پێکەوەیی و رێککەوتنەکانی نێوان، ئەگەر گونجاو و پڕ بە پێستی خۆیان بێت، بەڵام خوشکایەتییەکی پاک و بێکێشە نەبووە، ئەوەش بەهۆی ئەو ململانێ و پاشقولگرتنانەی نێوانیان، بەڵام هاوکارییەکانی نێوانیان و رێککەوتنیان لەسەر ئەوەی یەکگرتوو بن بەرامبەر نەیارە هاوبەشەکانیان، وای کردووە ئەم ناوە پڕ بە پێستی خۆیان بێت.\nیەکەم؛Anglo-Iranian Oil Company(ئێستا بریتیش پترلیۆم–BP).\nدووەم؛ Gulf Oil(دواتر بوو بە بەشێک لە شیڤرۆن)\nسێیەم؛ Royal Dutch Shell\nچوارەم؛ Standard Oil Company of California (شیڤرۆنی ئێستا).\nپێنجەم؛ Standard Oil Company of New Jersey (Esso>Exxon > ExxonMobil)\nNew York Socony Mobil ئێستا بەشێکە لەExxonMobil\nTexaco (دواتر بوو بە بەشێک لە شیڤرۆن)\nنەوتی کەرکوک؛ کلیلی مێژووی نوێی جیهان\nجۆن داڤیسن رۆکفلەر ساڵی ١٨٣٩ لەدایکبووە و ساڵی ١٩٣٧ کۆچی دوایی کردووە. دە ساڵ پێش مردنی رۆکفلەر و لە ساڵی ١٩٢٧،عێراق یەکەم بیرە نەوتی لە شاری کەرکوک دۆزییەوە.\nساڵێک دوای دۆزینەوەی یەکەم بیرە نەوت لە عێراق و لە ساڵی ١٩٢٨، هەزاران کیلۆمەتر دوور لە بیرە نەوتەکەی کەرکوک، لە یەکێک لە قەڵاکانی سکۆتلەندا سێ بازرگان کۆدەبنەوە و سەرەتای مێژوویەکی نوێ دادەڕێژن.\nبازرگانی یەکەم (هێنری دیتێردینگ)ی هۆڵەندی بوو، لە ساڵی 1866 لەدایکبووە و لە ساڵی 1939 کۆچی دوایی کردووە.\nهنری بە ناپلیۆنی نەوت ناسراوە.ناپلیۆنی نەوت نوێنەری کۆمپانیای (Royal Dutch Shell) بووە.بۆ ماوەی 36 ساڵ بەڕێوەبەری گشتی کۆمپانیای Royal Dutch Petroleum بووە.\nدووەم بازرگان جۆن کدمانی بەریتانی بوو کە نوێنەری کۆمپانیای (ئەنگلۆ-ئێرانی) بوو کە ئێستا بە (بریتیش پترلیۆم) ناسراوە.\nئەوە بوو دواتر وینستۆن چەرچڵ بەشێک لە پشکەکانی کۆمپانیاکەی کڕی، بۆ ئەوەی کەشتییەکانی هێزی دەریای بەریتانیا لەبریخەڵوزی بەردین پشت بە نەوت ببەستن. ئەم نزیکایەتیی و هاوبەشییەی نێوان هێزی دەریایی بەریتانیی و کۆمپانیاکە وایکرد مانەوەی نەوت و بوونی لە دەستی کۆمپانیاکە،تەنها بابەت و وەبەرهێنانێکی تایبەت نەبێت و ببێت بە بابەتی ئاسایشی نیشتمانی بەریتانیا و ببێت بەو دەمارەی خوێنی پێدا بچێت بۆ هێزی دەریایی و سەربازیی بەریتانیا.\nسێیەم کەسیش بازرگانی ئەمریکی (واڵتەر تیگ) بوو، واڵتەر نوێنەرایەتی کۆمپانیای (ستاندارد)ی دەکرد لە کۆبوونەوەکەدا.واتە ئەو کۆمپانیایەی رۆکفلەر دایمەزراند، کە خۆی تاکو سی ساڵ باسی لێوەنەکرد و ئەمڕۆ بە (ئیکسۆن) ناسراوە.\nکوڕی باوکی خۆی\nرۆکفلەر لە ساڵی 1870 کۆمپنایای (ستاندارد ئۆیڵ)ی دامەزراند. دوای تەنها 9 ساڵ، کۆمپانیاکە دەستی گرت بەسەر ٪90ی هەموو نەوتی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکادا.\nرۆکفلەر هەموو جار دەیوت "من نهێنییەکانی سەرکەوتنم لە باوکمەوە فێربووم"، زۆرینەی سەرچاوەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە باوکی رۆکفلەر لە بازرگانیدا پشتی بە فێڵ و خەڵەتاندن بەستووە، چەند منداڵێکی هەبووە و چەند جارێکیش خێزانی پێکەوە ناوە. رۆکفلەر پێنجەم برای ناو پێنج براکەی بووە.\nرۆکفلەر هەرگیز لە کارکردن نەوەستا و هیچ سەرکەوتن و شکستێکیشنەیوەستاندووە، بەردەوام بووە لە کارکردن، تاکو رووداوێکوەستاندی، ئەویش وەستانی دڵی بوو لە ساڵی ١٩٣٧، کە کۆتایی بە ژیانی هێنا.\nرۆکفلەر هەر لە سەرەتای ژیانییەوە کەسێک بووە پشتی بە فێڵکردن بەستووە و توانی بە فێڵێکیش لە خزمەتکردن بە سوپای وڵاتەکەی هەڵبێت.\nسەرەتا کەسێکی دەوڵەمەند نەبووە و مانگانە بە 25 دۆلار کاری کردووە. سەردەمی جەنگ و سەرقاڵبوونی سوپای قۆستووەتەوە و بەشێک لە کەلوپەلە سەربازییەکانی بردووە و بە نرخی بەرز فرۆشتوونی، بەو جۆرەش ئەو پارەیەی دەستیکەوتووە (لەبری خزمەتکردن) داویەتی بە سوپا تاکو خزمەتی سەربازیی نەکات.\nسەرەتای دەرهێنانی نەوت لە ئەمریکا رووبەڕووی چەند کێشە و گرفتیک بوویەوە، کە گرنگترینیان ئەوە بوو کۆمپانیاکانی دەرهێنانی نەوت خاوەن توانای دەرهێنانی نەوت نەبوون بە شێوەیەکی چالاک و ئاست بەرز. کۆمپانیاکانی نەوت ئەو بڕە نەوتەیان دەردەهێنا کە دەیانویست، بەڵام ئەوەی دەمایەوە دەچووە ناو ئاوەوە و بەفیڕۆ دەچوو. رۆکفلەر ئەو نەوتە بەفیڕۆدراوەی کۆدەکردەوە، لە رێگەی پاڵاوگەی زۆر سادە و سەرەتاییەوە دەیگۆڕین بۆ مۆمی پارافین و چەند بەرهەمێکی دیکە.\nرۆکفلەر کە لەسەر نەوتی بەفیڕۆدراو کاری دەکرد، کەسێکی ئاسایی بوو، کەس نەیدەناسی، بەڵام بە بەردەوامبوون و نەوەستان، دواتر بوو بە خاوەنی گەورەترین پاڵاوگەکانی جیهان.\nلە ساڵی 1870 گرنگترین هەنگاوی خۆی نا، کۆتایی بە هاوبەشیکردن لەگەڵ کەسانی دیکە هێنا و کۆمپانیای (ستاندارد ئۆیڵ)ی دامەزراند.\nرۆکفلەر بوو بەو حوتەی بە دەریای نەوتدا دەگەڕا و هەرگیز تێر نەدەبوو. هەر ساڵێک و دەستی بەسەر بڕێکی زیاتر نەوتی وڵاتەکەیدا دەگرت. بە دوو باڵی بەهێز و دەروونێکی تێرنەبووەوە بەسەر خاکی وڵاتەکەیدا دەگەڕا، هەر پاڵاوگەیەکی دەبینی دەیکڕی، هەر رکابەرێکی هەست پێدەکرد، راوی دەکرد و بەکاری دەهێنا.\nدوای ئەوەی بوو بە سەرچاوەی بەرهەمهێنانی زۆر بەرهەم، کۆمپانیاکانی گواستنەوە کێبڕکێیان دەکرد بۆ ئیشکردن لەگەڵیدا، بەم جۆرەش کرێی گواستنەوەی بەرهەمەکانی دابەزی، چونکە کۆمپانیاکان بۆ ئەوەی کاری لەگەڵدا بکەن پێشبڕکێی ئەوەیان بوو کەمترین پارەی گواستنەوەی لێوەربگرن، بەو هۆیەشەوە توانی نرخی بەرهەمەکانی کەم بکاتەوە و بەم جۆرەس دەست بە سەر بازاڕەکاندا بگرێت.\nبۆ ماوەی 12 ساڵی تەواو رۆکفلەر دەستی گرتبوو بەسەر بازاڕی نەوت، بیرە نەوتەکان، پاڵاوگەکان و دابەسکردنی سوتەمەنیدا.\nیاسا؛ گرێکەی رۆکفلەر\nسەرەڕای ئەوەی چەندین ساڵ توانی دەست بەسەر بازاڕی نەوتدا بگرێت و زۆر گوێ بە یاسا بەرکارەکان نەدات، لە ساڵی 1911 دادگای ئەمریکا تەخت و تاراجی ئیمپراتۆریەتی (ستاندارد ئۆیڵ)ی هێنایە خوارەوە، ئەوەش بەهۆی ئەو کارە نایاساییانەی ئەنجامی دابوون لە قۆرخکردنی بازاڕ.\nکۆمپانیەکە ورد و خاش کرا و بۆ 34 کۆمپانیای جیاواز دابەشکرا.\nدووان لەو 34 کۆمپانیایە (ئیکسۆن) و(مۆبیل) بوون. هەردوو کۆمپانیا توانییان یەکبگرنەوە و (ئیکسۆن مۆبیل) دروستبکەن و ببێت بە کۆمپانیا دیار و زەبەلاحەکەی ئەمریکا و جیهان.\nرۆکفلەر تەنها ئامانجی ئەوە نەبوو دەست بەسەر بازاڕی نەوتی ئەمریکادا بگرێت، بەڵکو دەیویست دەست بەسەر نەوتی هەموو جیهاندا بگرێت، بۆیە بڕیارەکەی دادگا ئەم خەونە گەورەیەی رۆکفلەری لەگۆڕنا.\nبڕیارەکەی دادگای ئەمریکا کە بووە هۆی لەدەستدانی خەونەکانی، رۆکفلەریان بەرەو دونیایەکی نوێ برد، دونیایەک کە تەواو پێچەوانەی دونیای سەرەتای ژیانی بوو.\nئەو دونیایەش دونیای هاوکاریکردنی هەژاران و کاری خێرخوازی بوو.تاکو کۆتا ساڵەکانی ژیانی بڕی ئەو پارەیەی لە کاری خێرخوازییدا بەخشیبووی 540 ملیۆن دۆلارە.\nسکۆتلەندا؛ لەدایکبوونەوەی ئیمپراتۆر\nئەو کەسانەی بە دوای خەونە گەورەکانیان دەکەون و دەستبەرداری نابن، جارێکی دیکە خەونە لەبارچووەکانیان زیندوو دەکەنەوە و خۆیان بۆ دەورووبەر دەسەلمێننەوە.\nرۆکفلەر تەنها لەسەر پەڕاوە یاساییەکان خەونەکەی کۆتایی پێهاتبوو، قەڵاکەی سکۆتلەندا بوو بە شوێنی لەدایبوونەوەی خەونە هەمیشەییەکەی.\nسێ پیاوە ئەمریکی، بەریتانی و هۆڵەندییەکە لە کۆبوونەوەکەی ساڵی 1928ی نێوانیاندا لە سکۆتلەندا،گەیشتنە ئەو بڕوایەی کە رکابەرییەکانی نێوانیان خزمەت بە خەڵک دەکات و زیان لە سەروەتو سامان و پارەکانی خۆیان دەدات،یاساش رێگا نادات تەنها یەک کۆمپانیا دەست بەسەر نەوتی جیهاندا بگرێت.\nلێرەوە گەیشتنە ئەو بۆچوونەی هیچ رێگایەکی دیکە نییە رێککەوتن و پێکەوە کارکردنێکی گونجاو نەبێت.\nسێ بازرگانە گەورەکە پێیان وابوو ئەم پێکەوە کارکردن و رێککەوتنە یارمەتیدەریان دەبێت تاکو دەستیان بە زۆرترین دەستکەوت بگات، بەبێ ئەوەی کەس لەم نهێنیی سەرکەوتنەیان تێبگات.\nرۆکفلەر، هێنری و کیدمان بە رێککەوتنێکی نەنووسراوی نهێنیی گەیشتن کە هیچ کەس و دەوڵەتێک ئاگاداری نەبوون.\nتەنانەت دەوڵەتەکانی خۆیان بە بەرهەمهێنەر و بەکاربەریشەوە ئاگاداری ئەم رێککەوتنە نەبوون.\nرێککەتنەکەی نێوان سێ دەوڵەمەندەکە بە درێژایی 20 ساڵ بە نهێنی مایەوە. تا ئەو کاتەی نهێنیەکان ئاشکرابوون و بڵاوکرانەوە.\nچوار خوشکی دیکە\nئاشکرابوونی نهێنییەکانی رێککەوتنەکەی سکۆتلەدا، رێککەوتنێکی دیکەی بەدوای خۆیدا هێنا. هەر چوار کۆمپانیای (مۆبیل)، تکساکۆ)، (گەڵف) و (شیڤرۆن) گەیشتنە رێککەوتن و دونیای نەوت چووە قۆناغێکی نوێوە.\nکۆنترۆڵی حەوت حوتەکەی جیهان بەسەر نەوتی جیهاندا، لەسەر ئەوە بەند بوو، کە وڵاتانی نەوتی هەژاربوون و هەستیشیان بەو سەروەتە گرنگە نەوتییە نەدەکرد کە خاوەنی بوون و کۆمپانیاکان لێیان دەشاردنەوە. وڵاتانی نەوتی هەرگیز نەیاندەتوانی داواکاریی و خستنەڕووی کۆمپانیاکان رەتبکەنەوە یان لێی بکشێنەوە. وڵاتانی بەرهەمهێنەر و خاوەن نەوتیش ئەم راستییەیان سەلماند کە لەسەر رووباری نەوت بوون و توانای بەرهەمهێنان و بەکارهێنانی نەوتەکەی خۆشیان نەبوو.\nئێران؛ مڵۆزمە هەمیشەییەکە\nلەگەڵ ئەوەی جیهان لەبەردەم دەمی حەوت خوشکەکەدا ئامادە و بێدەنگ بووە، ئێران هەمیشە مڵۆزمێکی گەورە و دڕکێکی هەمیشەیی رێگاکەیان بووە.\nئێران یەکەم وڵات بووە لەژێر هەژموونی ئیمپراتۆری خوشکەکە دەرچووە.دوای کۆتاییهاتنی جەنگی جیهانیی یەکەم و واژۆکردنی رێککەوتننامەی (سایکس پیکۆ)، کێکی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لەنێوان بەریتانیا و فەڕەنسا دابەشکرا و ئەمریکا پارچە کێکی بەرنەکەوت. ئەمەش زیاد لە ئەمریکا بۆ کۆمپانیاکانی سەخت بوو، چونکە ئەوەندەی کۆمپانیا نەوتییەکانی ئەمریکا تووڕە بوون، ئەوەندە ئەمریکا تووڕە و نیگەران نەبوو، هۆکاری ئەمەش ئەوە بوو کە ئەم کۆمپانیایانە نەیانتوانی هەژموونی خۆیان بەسەر ئەو ناوچەیەدا بسەپێنن و نەوتەکەی ببەن، بەتایبەت ئێران.\nدوای ئەوەی کۆمپانیا ئەمریکییەکان خەریک بوو هەلی بەشدارییان لە کێکی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لەدەستبدەن، نێوەندگرێک هات، هێڵێکی بەسەر ناوچەیەکدا کێشا کە پێشبینی دەکرا لە داهاتوودا نەوتی لێدەربهینرێت. لەم هێڵەدا رێگە بە هیچ کۆمپانیایەک نەدەدرا بە تەنها کێکی هێڵەکە بخوات، بەڵکو دەبوایە دەرهێنانی نەوت بە هاریکاریی و رێککەوتن بێت. ئەو نێوەندگرەش ئەم کارەی لەپێناو خۆیدا کرد و بەرهەمی ئەم بیرکردنەوەشی ئەوە بوو کە 5٪ی هەر رێککەوتنێکی پێدەدرا کە لەنێوان لایەنەکان دەکرا لە ناوچەکانی ئەو هێڵەدا.\nتۆتاڵی فەڕەنسی ئەم هەلەی قۆستەوە و بوو بە یەکێک لە کۆمپانیا بە هەژموونەکان لە ناوچەکەدا.\nبەپێی رێککەوتنی سەر هێڵەکە، کۆمپانیای (تۆتاڵ) هاتە ناو هاوپەیمانێتی لەگەڵ سێ کۆمپانیای سەرەتای حەوت خوشکەکە، بەم جۆرەش هەموو کۆمپانیاکان پشکی یەکسانیان لە نەوتی ئێران و عێراق بەرکەوت.\nسعودییە؛ ماسییە قەڵەوەکەی گەدەی حەوت خوشکەکە\nسعودییە بوو بە وڵاتێکی دیکەی ناو گەدەی حەوت خوشکەکە و روویان تێکرد و نەوتەکەیان هەڵڵوشیی.\nفرانکلین ڕۆزڤێڵت ساڵی 1945 سەردانی سعودییەی کرد و لەگەڵ (عەبدولعەزیز بن سعود) کۆبووەوە، ئامانجی سەردانەکەش بۆ نوێکردنەوەی رێککەوتنی ساڵی 1936ی نێوانیان بوو، کە دەرگای سعودییەی بۆ کۆمپانیا نەوتییەکانی ئەمریکا کردەوە.\nئۆپیک و حەوت خوشکەکە\nلە بەغدا و بۆ ماوەی چەند رۆژێک نوێنەرانی کوەیت، ئێران، عێراق، ڤەنزوێلا و سعودییە کۆبوونەوە و بڕیارێکی گرنگ و مێژوویان دا. لە کۆبوونەوەکەدا بڕیار لەسەر رێکخراوێکی هاوبەش لەنێوانیاندا درا. ئامانجی رێکخراوەکە یەکخستنی نرخی نەوتی ئەو وڵاتانە بوو لە بازاڕەکاندا. بەم جۆرە و لە ساڵی 1960 رێکخراوی (ئۆپیک) لەدایکبوو.\nحەوت خوشکەکە ئاهەنگیان بۆ لەدایکبوونی (ئۆپیک) نەگێڕا و نیگەرانیشیان دەرنەبڕی، بەڵکو بە تەواوی پشگوێیان خست.متمانەی حەوت خوشکەکە بە هەژموون و تاوانای خۆیان کوێری کردن لە ئاستی ئەوەی کە (ئۆپیک) دەبێت بە بڵێسەی شۆڕشێکی حکومەتەکانی ناوچەکە بەسەر چڵێسییەکانیاندا و پاروویەکی چەور نابێت بۆیان.\nتەنانەت کاتێک لە جەنگی کانونی یەکەمی 1973ی (عەرەب – ئیسرائیل) ئەمریکا پشتگیری ئیسرائیلی کرد، (ئۆپیک) سزای ئەمریکای دا و بڕیاری بەرزرکردنەوەی نرخی نەوتی دەرکرد، بەم جۆرەش (ئۆپیک) دەسەڵات و توانای خۆی سەلماند و بۆچوونی خۆی بۆ هەموو جیهان ئاشکرا کرد کە دەتوانێت بڕیاری گرنگ و یەکلاکەرەوە بدات. لە کاتێکدا لە سەرەتای شەڕەکەدا بەهۆی کەمیی نەوتەوە حەوت خوشکەکە تاکلایەنە نرخی نەوتیان بەرزکردبووەوە.\nحەوت خوشکەکە (ئۆپیک)یان نەکرد بە بابەتی گرنگیپێدان یان دژایەتییکردن، بەڵکو بەردەوام بوون لە دەستگرتن بەسەر بازاڕی نەوتدا و زاڵبوون بەسەر هەر رکابەرێکی نوێدا.


پەرلەمانتاران: شەڕ ماڵی هەموو کورد وێران دەکات – کوردی – RojNews.News\n10/11/2020 - 7:45:57 am\nپەرلەمانتاران هەوڵدانەکان بۆهەڵگیرساندنی شەڕ بە مەترسیدار دەزانن، پێیانوایە شەڕ ماڵی هەموو کورد وێران دەکات و زیان بە پارچەکانی کوردستان و قەرارەی باشور دەگەیەنێت، دەشڵێن دەبێت لایەنەکان یەکهەڵوێستبن و بیر لە گفتوگۆی ئاشتییانە بکەنەوە.\nڕەوانەکردنی هێزی چەکداری پەدەکە بۆ هەرێمەکانی گەریلا ناڕەزایی تەواویی خەڵکی لێکەوتووەتەوە و بە هەوڵدان بۆ شەڕ پێناسە دەکرێت، لەم بارەیەوە هەریەکە لە باڵامبۆ محەمەد ئەندامی فراكسیۆنی یەنەکە و محێدین حەسەن سەرۆكی فراكسیۆنی ئازادیی (حزبی شیوعی) لەپەرلەمانی هەرێم، بۆ ڕۆژنیوز دەدوێن و پەیامی خۆیان دەگەیەننە لایەنەکان.\nباڵامبۆ محەمەد، دەڵێت: ھێزە كوردستانییەكان كە لە ھەرێمی كوردستانن، بە دەسەڵات و ئۆپۆزسیۆنەوە نەیانتوانیوە ڕێككەوتن لەسەر مافە دەستووریی و یاساییەكانی ھەرێمی كوردستان بكەن، وەك دەیبینین ئەم ھێزانە لە شوێنی بەرژەوەندی نەتەوەیی بەرژەوەندی شەخسیان كردووەتە ئامانج .\nبۆ ئەگەری هەر شەڕێک باڵامبۆ باس لەوە دەکات، کە کەس لە شەڕدا براوە نییە و شەڕ ماڵوێرانكەرە، دەشڵێت: دەبێت ھێزە سیاسییە كوردییەكان بیر لە گفتوگۆ بکەنەوە، ئەگەر بیر لە شەڕ بكەنەوە كورد ھەموو ماڵ وێران دەبێت و نەیارەكانیش دەستكەوتی شەڕەكە دەقۆزنەوە.\nباڵامبۆ محەمەد بە پێویستی دەزانێت، کە سەركردە سیاسییەكانی كورد بژاردەی شەڕ بەلاوە بنێن، “وەك خۆشیان زۆر جار باسی ئەوەیان كردووە جارێكی تر خوێنی كورد بە دەستی كورد نەڕژێت، بۆیە دانووستان بەرھەمێكی باشی دەبێت بۆ سەرجەم نەتەوەی كورد”.\nهەروەها محێدین حەسەن، سەرۆكی فراكسیۆنی ئازادیی دەڵێت، دەبێت بەرامبەر ئەم گرژییانە پارتەکانی هەرێم یەکدەنگ بن و بەرژەوەندی باڵای گەلی كوردستان لە بەرچاو بگیرن.\nبە وتەی ئەم پەرلەمانتارە، لە ئەگەری ڕوودانی هەرشەڕێکی ناوخۆییدا بارودۆخی كوردستان ئاڵۆزتر دەبێت و ئەو قەوارە و ئەزمونەی لە باشوری كوردستاندا هەیە دەکەوێتە مەترسییەوە، دەشڵیت “ناوبانگی ھەرێمی كوردستان بەرەو لێژیی دەڕوات و زیانی گەورە بە بزوتنەوەی ڕزگاریخوازی گەلی كورد دەگەیەنێت”.\nمحێدین حەسەن داوا دەکات، لایەنەکان دانبەخۆیاندا بگرن و ھەوڵی ئەوە بدەن ئەو بارگرژییە نەمێنێت و یەك ھەڵوێستی بنوێنن بۆ یەكلایكردنەوەی ئەو كێشانە، “چونكە ھیچیان لە بەرژەوەندی ھیچ پارچەیەك لە پارچەكانی كوردستان نین”.\nپەرلەمانتاران: پەرلەمانی هەرێم پشتگیریی ڕێککەوتنی شەنگالی نەکردووە


- سه رۆکی فراكسيۆنەکانی په رله مانی هەرێمی كوردستان، لەباره گای مەڵبەندی كۆمەڵی ئیسلامی لە شاری کەرکوک لەگەڵ بەرپرسی یەکەمی حزبە کوردستانییەکان کۆدەبنەوە، کاتژمێر ٣:٠٠.. بەڤیدیۆ\n-ئەمڕۆ یەکەمین ساڵیادی گیانبەختکردنی چوار ژینگە پارێزەکەی مەریوانە و لەو ساڵیادەدا چەندین چالاکیی بەڕێوەدەچێت، ڕاپۆرتێکی ڕۆژنیوز-یش لەوبارەیەوە بڵاودەبێتەوە.\n- ئەمڕۆ كاتژمێر 3:30 خولەك مەراسیمی جەژنی پەیمان بەڕێوە دەچێت لە قسن قاپان..بەڤیدیۆ\n- كاتژمێر 4:30 ی ئێوارەی ئەمڕۆ ڕێكەوتی 21/8/2019 لەبارەگای مەكتەبی سیاسیی YNDK لە سەر شەقامی 60مەتری لەهەولێر، كۆبوونەوەیەك بۆ حزب و لایەنە سیاسییەكانی باشوری كوردستان بۆ هێنانەوە بەر باسی پرۆژەیاسای دەستووری هەرێمی كوردستان بۆ چەسپاندن و جیبەجێكردنی، ساز دەکرێت..بەڤیدیۆ\n- وەك پشتیوانی بۆ هەدەپە و دژ بەو ڕەشبگیریی و لادان و دەستگیركردنەی سەرۆك شارەوانیەكانی باكور لەلایەن دەسەڵاتی ئەردۆغان ئەمڕۆ كاتژمێر 11:00 ی پێش نیوەڕۆ كۆنگرەی نەتەوەیی و نوێنەری حزب و لایەنە سیاسییەكان و نوسەران و ڕۆژنامەنوسان و كەسایەتییەكان سەردانی بارەگای هەدەپە دەكەن لە شاری هەولێر..بەڤیدیۆ\n-دەستەی سەرۆكایەتی پەرلەمانی هەرێمی كوردستان دوای زیاتر لە ٤٠ ڕۆژ تاوەكو ئێستا وەڵامی داواکاری ئەو پەرلەمانتارانەی نەداوەتەوە كە داوایان کردبوو پەرلەمان دانیشتنێکی تایبەت لەسەر پرسی بۆردومان و داگیرکارییەکانی دەوڵەتی تورک بکات.\n- كاتژمێر ٥ی ئێوارە گردبوونەوەیەكی ناڕەزایەكی ئەنجام دەدرێت لەلایەن ئەنجومەنی مامۆستایانی ناڕازی و چالاكوانان و ڕۆژنامەنووسان لە باخی گشتی ڕاپەڕین، بەمەبەستی ئیدانەكردنی ڕفاندن و ئیهانەكردنی ڕاهین یاسین، كوڕی مامۆستا یاسین عەبدوڵا چالاكوانی دیاری خۆپیشاندانەكانی ڕابردوو لە دەڤەری ڕاپەڕین.\n-ئەمڕۆ ٣٥ هەمین ساڵیادی دەستپێکردنی شۆڕشی چەکداریی پەکەکەیە.\n- هونەرمەند ئەرجومەن هەورامی، کە خاوەنی کۆمەڵێک بەرهەمی فۆلکلۆرییە و ساڵانێکە گۆرانی بە زاراوەی هەورامی و سۆرانی دەڵێت، لە ئێستادا نیگەرانە لە هونەری کوردی و پێیوایە کە کلتور و هونەری تورکی و فارسی تێکەڵ بە کوردی کراون، هەروەها ئاماژە بە دوواین بەرهەمی خۆی دەکات و دەشڵێت، بۆ هەمیشە دەستبەرداریی هونەری گۆرانی وتن دەبێت.\nئەمڕۆ كاتژمێر ١١:٠٠ بەرێوەبەرایەتی گشتی تەندروستی هەولێر، پلان و بەرنامەی ڕۆژانی جەژن و ئەو شوێنانەی كەلە رۆژانی پشووی جەژن خزمەتگوزاری تەندروستی پێشكەش بە هاوڵاتیان دەكەن لە كۆنگرەیەكی رۆژنامەوانیدا دەخاتەڕوو...بەڤیدیۆ\n- چالاكوانانی شاری هەولێر هەنگاوەكانی كەنەكە بۆ داواکردنی کۆبوونەوەی لایەنە کوردییەکان بە هەنگاوێكی باش و پڕ بایەخ دەزانن و دەشڵێن: پێویستە هەموو حزبەكان ڕێككەوتنی شەرەف مۆر بكەن، چونکە بە لێكترازان و پارچە پارچە بوون هیچ ئەنجامێك بەدەست نایەت.\n- ڕێز لە پاككەرەوەكانی شەقامەكان دەگیرێت، كە پاك و خاوێنی شەقامەكانی سلێمانی دەپارێزن، كاتژمێر 8:30 لەسەر شەتییەكە نزیك قەسابخانەی بەغدادی..بەڤیدیۆ\n- لە پەیمانگای بەگری شارستانی هەولێر، وڵاتی ئەلمانیا خولێك بۆ تیمەكانی حكومەتی هەرێمی كوردستان ئەنجامدەدان خولەكە تایبەتە بە ڕووبەروو بوونەوەی هەر مەترسیەك وەك تەقینەوە و لافاو و بومەلەزە هەر كارەساتێكی تر ئەو تیمەی حكومەت هەم ڕاهێنانیان پێ دەكرێت هەمیش هەموو كەلوپەلێكیشیان بۆ دابین دەكرێت، کاتژمێر ٩:٠٠.\n- تۆڕی پاراستنی نیشتمان دوای كۆبوونەوەی لەگەڵ دەستەی سەرۆكایەتی پەرلەمان و لیژنەی یاسایی، كاتژمێر (١١) ی پێش نیوەڕۆ كۆنگرەی ڕۆژنامەوانی ساز دەكات لە نێو تەلاری پەرلەمان و یاداشتێك ئەخوێندرێتەوە دەربارەی پڕۆژەی دەستووری هەرێمی كوردستان...بەڤیدیۆ\n- كاتژمێر 11:00 پەرلەمانی هەرێمی كوردستان كۆدەبێتەوە بەمەبەستی دەنگدان لەسەر پێشنیاری بڕیاری دیاری كردنی 3-8-2014 وەك ڕۆژی كۆمەڵكوژیی ئێزدییەكان..بەڤیدیۆ\n- ماوەی نۆ ڕۆژە زوبێر برادۆستی پەیامنێری ئاژانسی ڕۆژنیوز لەلایەن هێزە ئەمنیەكان لە سیدەكان دەستگیركراوە، دەستگیركردنی ڕۆژنامەنووسان و چالاكوانان و كپكردنی دەنگی ئازاد بووەتە كارێكی ئاسایی لای بەشێك لە حزبەكان، بۆ ئەم بەمەستە و دەربڕینی ناڕەزایەتی و ڕازی نەبوون بە پێشێلكردنی مافی ڕۆژنامەنوسان و چالاكان كاتژمێر 04:00ی ئێوارەی ئەمڕۆ، ڕۆژنامەنوسان و چالاكانی ڕانیە لە ناو باخی گشتی كۆدەبنەوە و هەڵوێستی خۆیان ڕادەگەیەنن، بەڤیدیۆ.\n-دژی دەستگیركردنی ڕۆژنامەنووس زوبێر برادۆستی پەیامنێری ئاژانسی ڕۆژنیوز لە سیدەكان، ئەمڕۆ كاتژمێر 10:00 گردبونەوەیەكی ناڕەزایەتی ئەنجام دەدرێت لە شاری هەڵەبجە.. بە ڤیدیۆ


دەروێش سديق پۆليسيش بوو!\nتەيراوە ... هەر بە پياسە - 26\nزوو بەگەنجى، هەر لەم هەولێرە لەسەر دەستى شێخ عەبدولكەريمى دارەخورما، مام سديقى برا بچوكى باپيرە خدر سمێر سۆرم دەبێتە دەروێش و سەر و پرچێكى درێژ بەردەداتەوە و لە كۆڕى زيكرى دەروێشان حاى و حو دەكات و زەرگ و شير لە خۆى دەدات و دەگاتە لوتكەی بێئاگايى و بەهەموو دەمێ لەتەكيەى بابە شێخى لە گەڕەكى خانەقايێ وەك دەروێش و مريد ژيان بەسەر دەبات.\nكەڕەتێكيان لە گەرمەى زيكر و خواپەرستىدا، دەروێشێكى دى بە شمشێر گەردنى مام سديقى دەبڕێت و دەكەوێتە گۆڕێ و ئەمڕۆ نەمرديە و سەد ساڵە حەياتى لێ بڕايە! دەروێشەكان لە دەورى كۆ دەبنەوە و كۆڕ گەرم دەكەن و بە (ئەڵلاهــ .. ئەڵلاهــ) ئەڵقەى زيكرى لەدەور دەگێڕن، كەچى دەروێش سديق هەر بێ هەست و خوست دەبێ. هەواڵ بە بابە شێخ دەگەيەنن كە دەروێشێكيان سەربڕيوە و چاك نابێتەوە و دەبێ بەفرياى بكەوێ، كە بابە شێخ دێتە سەر تەرمى دەفەرموێ:\n- ئۆهـ .. ئەوە ديسان سديقە شێتۆكەيە؟\nبە دەروێشەكان دەڵێ:\n- بڕۆنە دواوە و لێمان دوور كەونەوە.\nهەينێ بابە شێخ عەبايە رەشەكەى بەسەر دەروێش سديق دادەدا و بە زاريش هەر ورتەى لێوە دێ و دەستى لەسەر برينە قوڵەكەى ملى دادەنێ، ئيدى لە هيكڕا دەروێشە شێتە هەڵدەستێتەوە و عەلەمى لێ نامێنێ!\nپاش ئەم رووداوە، خدرى برا گەورەى چوونە تەكيەى لێ قەدەغە دەكات و سەر و پرچى سووك دەكات و بڕيار دەدات وەك خۆى بە پۆليس دايمەزرێنێ.\nكە بە پۆليسيش دامەزرا، نەقڵى رانيەيان كرد، لەوێش ماڵى مام مەولوود پێ پانى چايەچى براى بۆى دەبنە خانەخوێ و لايان دەگيرسێتەوە، هەر لەوێش كچێكى ئێرانى بەناوى (ئايشێ)ى بۆ دەخوازن و دەيكەنە زاوا.\nبەم شێوەيە ژيان بە پۆليسى دەگوزەرێنێ و لەگەڵ (ئايشێ)ى ژنى تەلارى ژن و مێردايەتى بە چوار كچ و دوو كوڕ دەڕازێننەوە.\nمن يەكەمين جار مام سديقى مامى باوكمم لە ساڵى (1967) لە بەنديخانەى سلێمانى بينى، چيرۆكەكەشى بەم شێوەيە بوو:\nمام سديق وەك مەئموور، تاوانبارێك لە رانيەوە دەباتە شارى سلێمانى بەمەبەستى دادگايىكردنى، كەچى لەرێگا تاوانبارەكە لە دەرفەتێكدا خۆى لە مام سديق بزر دەكات و رادەكات. بەم شێوەيە مام سديق سزا دەدەن و لە بەنديخانەى سلێمانى زيندانیى دەكەن. هەر كە هەواڵ گەيشتە هەولێر و بابە خدرى باپيرم بڕياري دا بچين و لە بەنديخانە سەردانى بكەين، بە قەمەرە دۆجەكەى باوكم و من و بابە خدر و دايكم چووينە سلێمانى . لەرێگا باپيرەم گۆتى:\n- لە سلێمانى دەچينە ماڵى (سەعيدى سەمونچى)ی دۆستم، ئەمن كە لە سلێمانى چەند ساڵێكى پۆليسيم بەسەر برد، كرێچیى ئەو ماڵە بووم زۆر خانەدان و ئەسڵزادەن.\nهەر واشمان كرد ، شەو لە ماڵى وان بووين، بۆ بەيانى چووينە بەر دەرگاى بەنديخانە كە خەڵكى شار بە (سجنى سەرەوە) ناودێريان كردبو، ئيدى كاتێك دەرگا كرايەوە چووينە حەوشێكى گەورە و هەر خێزانە و لە كونجێك چاوەڕێى كەسى زيندانیى خۆيان دەكرد. دەرگاى سەرەكى سجن كرايەوە زيندانيیەكان هاتنە لامان، ئێمەش بە مام سديق شاد بووينەوە .. ئيدى كەوتينە قسە و باس و گفتوگۆ .. من پياوێكى كراس سپى و شەرواڵ رەشێك سەرنجى راكێشام. يەك يەك دەچووە لاى ميوانى زيندانيان و حاڵ و ئەحواڵى دەپرسين و قسەى خۆشى بۆ دەكردن و بە قاقا پێ دەكەنى، ديارە باوكيشم هەمان سەرنجى لەسەر ئەم پياوە هەبوو، بۆيە پرسى:\n- ئەرێ مامە گيان .. ئەو پياوە كێيە؟ ئەوها سەر لە هەموان دەدات و كرديتيە بەزم و رەزمى خۆى، دەرێى هەموومان دەناسى.\nمام سديق گۆتى:\n- كوڕە وەڵلاهى دڵەكمان بەو پياوەى خۆشە، دەنا لەو سجنەى و لەو بێ كەسيیەى هەر درمان دەتەقى.\n- ئەوە كێيە؟ چ كەسە؟\nمام باگۆى داوە:\n- ئەوە ناوى (حەسەن زيرەك)ـە كوردى ئێرانێيە، دەنگى زۆر خۆشە و گۆرانيان دەرێ، يەك دوو ساڵە لێرە لە سلێمانى دەژى، ئيدى (زيرەك) هاتە لاى ئێمەش و بە (نۆكەرم و بە خوڵامتان بم) مەجليسى ئێمەشى گەرم كرد و چووە لايەكى دى.\nنازانم مام سديق ماوەى چەند لە زيندانێدا مايەوە، دواتر وەك سزا لە پۆليسى لاياندا و ئازاديان كرد.\nبەم شێوەيە، مام سديق بە خاووخێزانەوە هاتەوە هەولێر. سەرەتا هەر لە كۆڵانەكەى ئێمە بە كرێ لە خانووێكدا بوون. كاكە نەوزادى كوڕە گەورەى كە يەك دوو ساڵ لە من گەورەتر بوو، لەگەڵ من لە قوتابخانەى مەريوانى سەرەتايى قەيد كرا و پێكەوە دەچوينە قوتابخانە و دەهاتينەوە. پاشان مام سديق خانووێكى لە گەڕەكى (كوران)ى سەر رێگاى مەخمور كڕى،هەر لەوێش چايخانەيەكى بەهەڕمێنى دانا و بووە چايەچى، ئەو كاتانەى دڵم كاكە نەوزادى بويستبا بە پاسكيلەكەم دەچوومە چايخانە و وەك شاگرد لەبەردەستى مام سديقى هەر دەسوڕام. مام سديقيش هەموو جارێ دەيگوت:\n- ئەوە هاتى بابى بابم .. وەرە ئەوە كێك .. ئەوە شەكرللەمە .. ئەوە دۆندرمە .. ئەوە كاستەر و محەلەبى، چت حەز لێيە بەبێ پرسى من بيخۆ.\nمام سديق فريشتەيەك بوو بۆ خۆى ..ئەوێ رۆژێ باو باوى (عەدنان قەيسى) بوو، شەوان لە تەلەڤزيۆنى پێشان دەدرا. يەك لەو شەوانە پاسكيلەكەم لەپەنا دەڕابەى چايخانە راگرتبوو، چايخانە بەديار زۆرانبازیى عەدنان قەيسى و جۆن فرێرى جمەى دەهات، كە يارى تەواو بوو خەڵك پەرتەيان كرد منيش بەنيازى چوونە تەيراوە هاتمە دەرەوە كەچى پاسكيلەكەم لە شوێنى خۆى نەمابوو، ئەولا پاسكيل ئەملا پاسكيل .. مشەوەش بووين تا يەكێك گوتى:\n- ئەمن پاسكيلەكەم لە دەست (ديلەى فيدايى) ديت.. وابزانم پاسكيلەكەى تۆ بوو.\nبۆ سبەينێ باوكم پۆليسى تێگەياند و تاقيب تاقيب پێكەتين (ديلە) ماڵە پورێكى لە گوندى (مورتكە)ى هەولێرێيە و چويتە وێ، لەگەڵ پۆليسان چووينە گوندى و پۆليس (ديلە)يان بە جلك و بەرگى فيدايى فەڵەستينى گرت و كەلەبچەيان كرد، منيش بە پاسكيلى خۆم شاد بوومەوە.\nهەر لەم چايخانەيەش .. بۆ يەكەمين جار لەگەڵ (شێرزاد حەسەن)ى رۆماننووس و (نازم دڵبەند)ى شاعير و رۆژنامەنووس يەكترمان ناسى كە ئەوكاتە هەردووكيان ماڵيان لە گەڕەكى كوران بوو.\nهەميشە مام سديقى فريشتە و مرۆڤـ يادى بەخێر و گوڵباران.


16ی ئۆکتۆبەر له مێژوودا بۆ مێژوو ! - یونس حه‌مه‌د\nئەگەر چی له هەموو هەل و مەرجێکدا مێژوو بۆ گەلان هەمیشە خۆی دووبارە کردۆتەوە ، بەڵام بەهۆی ئەو زوڵم ونەهامەتیانەی بەسەر گەلی کورد هاتووە بەردەوام مێژوو دووبارە بۆتەوە ، زۆربەی دووبارەبوونەوەکانیش له خاڵە هەر نیگەتیفەکاندا خۆی وێنا کردووە ، ئەگەر بگەڕێنەوە مێژووی ئەو 60 شەست ساڵەی ڕابردوودا دەبینین بەهۆی خیانەت و کردەوەی بەکرێگیراوی بۆ داگیرکەر ودووژمنان کوردستان پڕ کێشەبووە، تاخمە بەکرێگیراو و خیانەتکاران له هەوڵی بەردەوامدا بوونه بۆ دژایەتیکردنی خەباتی گەلی کوردستان وەک ئەوەی مێژووی 16ی ئۆکتۆبەری 2017 سەلماندی که دەستی خیانەت وخۆفرۆشی له ناو گەلی کوردستاندا له مێژووە بۆ مێژوو بەردەوامە .\nدەست له ناو دەستی دووژمنان بۆ له ناوبردنی دەستکەوتەکانی گەل که به هیوایه بگاتە ئەو ئومێدەی وەك گەلانی دیکە سەربەخۆ وسەرفرازانه بژیت.. نەشازی ئاوازەکانی ئەو ڕۆژه پڕ خیانەت وخۆفرۆشیە و ڕاوەستان دژ به بەرەی گەل ئەوە وانەیەک دەخاتە ژێر پرسیار که بۆ ئەو تاقمه له مێژووی ڕابردوودا تا ئەمڕۆ بەردەوامن له دژایەتی گەلەکەی خۆیاندا و دەستیش دەخەنه ناو دەستی دووژمنان نەوەك هەر ئەوەندە ،بەڵکو شانازیشی پێوە دەکەن که نیوەڕۆیەکی به هەتاو و له بەرچاوی هەموو جیهان بەرەی گەلی سەربەخۆخوازیان جێهێشت وچوونه پاڵ بەرەی دووژمن و (حەشد) تا وای لێهات کەوتنه پێش ئەو دەبابانەی که سوپا و ئەو ( فرقە) سەربازییە تووندڕەوانەی هێرشیان هێنایه سەر کوردستان و کەوتنه گیانی ئەو گەله ستەمدیدە که مێژووییەکەی هەر هەمووی نەهامەتی و ماڵوێرانی یه وێرای ئەمانەش دەزگا میدیاکانیان خستبووە خزمەت هێرشەکانی دووژمنان وپاڵپشتیان دەکردن بۆ ئەوەی نییەتی خۆیان بۆ دەسەڵات له بەغدا نیشان بدەن ..\nله سەرووبەندی ڕیفڕاندۆمه سەربەخۆییەکەی گەلی کوردستانی 2017 دا جەماوەر به هەستکردن به بەرپرسیاریەتی مێژوویی بەرانبەر خاك و وڵات هیچ شتێكی له هزردا نەمابوو تەنیا کوردایەتی وکوردستانی بوون نەبێت ،ئەو کوردایەتیەی که له ماوەی ریفڕاندۆمه سەرکەوتووەکە بینرا له هیچ کات و مێژوویەكی خەباتی گەلی کوردستاندا بەم جەشنه پڕ به جۆش خڕۆشە نەبینراوە ، ئاڵای کوردستان وەك تاکە سیمبوول وهێمای سەربەخۆیی له گۆڕەپانەکاندا دەبینران بەمەش دووژمن تووش ودووچاری هێستریا وملهوری بوون . هزر وبیریان لای خایین وخۆفرۆشان بوو بۆ ئەوەی بەبیریان بێننەوە که ئەوانه هەمیشە له دژی گەلی کوردستان بوونه بۆیە دەبێت ئەمجارەشیان هەر دژی گەلەکەی خۆیان بەکاریان بێنن..\nوانەکانی ئەم ڕۆژە مێژووە واتا شازدەی ئۆکتۆبەر ی پڕ شەرمەزاری هەرگیز له یاد وبۆچوون وهزری تاك و کۆمەڵی کوردستانی دەرناچێت ،چونکه خیانەتەکه به شیوەیەك بوو به سانایی بیر ناچێتەوە، هەروەها دەتووانرێت چەندین وانە وپەرتووكی لەسەر دەربچێت ، هەر هەموو ئەو کتیب وپەرتووکانه به نەوەکانی ئایندە ودوا ڕۆژ دەڵێن مخابن کەسانێك لەو جیهانەدا ماوەن که خیانەت وخۆفرۆشی لەگەڵ خاك وگەل ونیشتیمانەکەی خۆیاندا بکەن ، چونکه وەك خوێنی ناو جەستە ولەش خیانەت کەوتۆتە دڵ ودەروون وگیانیان و بێ خیانەتکردن ژیانیان ئەستەمه ڕێڕەو بگرێت ، ئەو خیانەتەی کە له 16ی ئۆکتۆبەر ئەنجامیاندا تەواوکەری ئەو خیانەتانەیە که مێژووەکەی ڕابردوویان بۆیانی جیهێشتووە ، به سانایی ناتووانن وازی لێبینن و دەستبەرداری بن ، چونکه ئەگەر هەر جۆرە بابەتێك کەوتە ناو خوێن وجەستە ئەستەمه مرۆڤ تووانای وازهینانی هەبێت ، یان وەك کورد دەڵێ ( شتێك بکەیت بە شیری تەرکی ناکەیت به پیری) زۆرانێك له نموونەی دیکە کە لەم ڕۆژە پڕ ئازار وخیانەتە بەرچاو کەوتن بوونه مێژوویەکی پڕ له شەرمەزاری بۆ ئەوانەی دەستیان خستە ناو دەستی دووژمن و بەرەی گەلیان بۆ داگیرکەر جێهێشت .\nبەڵێ ریفڕاندۆمی سەربەخۆیی سەرکەوت و ئەنجامەکانی هەر وەك خۆی مایەوە ، بەڵام ئەوە پلان وپیلانەکانی دووژمن وداگیرکەر بوون دووچاری شکستبوون ،چونکه شەرمزارییەکه کەوتە لەعەنەتی مێژوو و ناسڕێتەوە .


مێژوویەك دەسخەڕۆیی..كاك نەوشیروان بۆ؟\nیەكێك لە كارەكتەرە بەرپرسیارەكانی ئەم دۆخەی كوردستان بەگشتی و شاری سلێمانی بەتایبەتی نەوشیروان مستەفایە، حیزبەكەی كاك نەوشیروان نزیكەی حەوت ساڵە لە دەڤەری سلێمانی هێزی یەكەم و خەڵكی ئەوشارە دەنگی پێدان و چارەنوسی سیاسی وئیداری خۆی دایە دەستی بزوتنەوەی گۆڕان و كاك نەوشیران مستەفا، بەڵام لەم حەوت ساڵەدا ئەم شارە رۆژ بە رۆژ شكۆی ئیداری و مەعنەوی و شكۆی سیاسی دێتەخوارەوە هەتا بە خراپترین و ناشرینترین مۆدێلێكی سیاسی كۆتاییهات، شارێك كە تەنانەت پۆستی پارێزگارەكەی دوولەت بێت، شارێك هەموو دامودەزگاو جومگەكانی ژیان وئیدارەدانی توشی ئیفلیجی و داڕووخان هاتووە جگە لە بڵاوبوونەوەی توندوتیژی و شپرزەیی و نائارامی سایكۆلۆژی لە ناو دانیشتوانەكەیدا!\nكاك نەوشیروان ئەگەر یەكێك لە فیگەرە گرنگ و مێژووییەكانی بزوتنەوەی چەكداری شاخ بوبێت لە پەنجا ساڵی رابردوودا، ئەگەر یەكێك لە فیگەرە هەرە ماندووەكانی بزوتنەوەی چەكداری بێت ئەوا تاكە سەرەوەرییەكی ئەم پیاوە لە قۆناغی خەباتی شارو دروستبونی ئیدارەی خۆماڵیدا ئەوەیە كە بە دەستپاكی و نەزاهەتی خۆیەوە ماوەتەوەو لەم دۆخەی لە چۆلەكەو دارو درەختی ناو مەڵبەند و لق و دامەزراوە حیزبیەكانیش لە دزی و گەندەڵییەوە ئاڵاون، لەم دۆخەی لە قارەمان و پاڵەوانەكانی شاخ ئێستا قارەمان پاڵەوان و بارۆنی كۆمپانیاو دزی و تاڵانی و گەورەكردن و فراوانكردنی سەرمایە وبزنسەكانیانن لەم دۆخە پڕ تەماع وبریق و كێبڕكێ سەختەدا نەوشیروان مستەفا سەركردەیەكەی خاكی و دەسپاك و نەفسبەرز و هەرگیز بۆ پۆست و پارە نەچەماوەتەوە ئەمە ئەو سەرمایە رەمزیەیە كە خەڵكی بە چاوی رێزو متمانەوە بۆ ئەم پیاوە دەڕوانێت، لە راستیدا ئەوە دۆخێكی سروشتییە كە لە مرۆڤێكی سادەوە هەتا كەسایەتیەكی مێژوویی كە هەڵگری بەها ئەخلاقییە سادەكانی وەكو دەسپاكی و نەفسبەرزی بێت، بەڵام چونكە لە دۆخی كوردستاندا دزەكان و زۆرینەی ئەوانەی دەسەڵاتیان بەدەستە هەم دزن و هەم لە هەموو بەها ئەخلاقییەكانی دەسپاكی و راستگۆیی و هەستی بەرپرسیاری داماڵڕاون مانەوەی كەسێكی وەكو نەوشیروان مستەفا بەو بەهایانەوە بۆتە فاكتەرێك كە رێزو متمانەی لەناو خەڵكدا لە سەرەوە بێت، بەڵام وەكو كاراكتەرێكی سیاسی كاریگەر ئەم پیاوە لە قۆناغێ شاردا نەیتوانی و نەیتوانیوە بەرپرسیارانە لە ئاستی متمانەی خەڵكدا بێت، نەوشیروان مستەفا هەر كات كێشەو ئەزمەكان بگەنە بنبەست سەری خۆی هەڵدەگرێت و خەڵك و حیزب و نیشتمان و مرۆڤە سادەكانی دەسخەڕۆ دەكات، مێژووی سیاسی ئەم پیاوە پڕە لەو جۆرە خیشكردن و دووركەوتنەوەیە، لە كاتێكدا سەركردەی كاریزما لەو چركەساتە مێژوویانەدا دەبێت ئامادەییان هەبێت.\nئێستاشی لەگەڵدا بێت بنەماڵەی ماڵی تاڵەبانی و زۆرێك لە قاعیدەی یەكێتی و زۆرێك لە سەركردە گرنگەكانی ناو یەكێتی نیشتمانی ئیعتیباری سیاسی و كۆمەڵایەتی لەسەر بیروڕاو قسەكانی كاك نەوشیروان مستەفا دەكەن و ئێستاشی لەگەڵدا بێت یەكێتی نەوشیروان مستەفا لە دەرەوەی خۆی نابێنێت هەندێك سەركردە نەبێت، ئەی ئیتر ئەم پیاوە بۆچی ئەو هێزەی لە دۆخێكی زۆر ناسكدا بە جێهێشت وبزوتنەوەیەكی نوێی كە كۆنە ئیخوان و كۆنە یەكێتی و خوێندەواری ئینتیهازی و هەندێكن خوێندەواری جدیش پێكهێنا، باشتر نەبوو ئەم ووزانە لەناو یەكێتی نیشتمانیدا كۆكاتەوە و ئەم كێشمەكێشمە لەناو ئەو هێزەدا بەهێزتر وبەبەرهەمتر و رەنگە ئەو كات بواریش زیاتر بڕەخسایە بۆ لە دایكبوونی ئۆپۆزسیۆنێكی زیندوو لەو خوێندەوار و گەنج و جەماوەرەی نەوەیەكی دوای راپەڕین پەروەردە كردووە، بەڵام نەوشیروان مستەفا هەم رۆحی ئۆپۆزسیۆنی لە كوردستاندا خامۆش كردووە، هەم یەكێتی نیشتمانی بەو دەردە بردووە كە ئێستا پێوەی دەناڵێنێت و لەدواجاریشدا دۆخی كوردستان پێوەی دەناڵێنێت.\nلە شەڕی ناوخۆدا نەشیروان مستەفا كوردستانی بەجێهێشت، لەوەتەی داعش هاتووە لەكوردستان نییە، ئەگەر لەویش بێت ئامادەیی سیاسی زۆر لاوازە، فراكسیۆن و وەزیر و هەموو حیزبەكەیان لە هەولێر بەدەرنا كەچی بە رستەیەكیش كاردانەوەی خۆی بەیان نەكرد، دۆخی سیاسی سلێمانی لە خراپترین دۆخدایە، خۆپیشاندانی مامۆستایان، بڕینی موچە و بژێوی خەڵك، ئەو هەموو مەلەفانەی گەندەڵی و دزیكردن و مەلەفی خوێناوی نەوت، ئەم پیاوە نوتقی لێنایەت، بزوتنەوەكەی لەو مەیدانە بەجێهێشتوە كەس نازانێت خەریكی چین، هەندێك جار ئەندامەكانی ئەوەندە ئیحراجن لە غیابی ئەم پیاوە، سوێند دەخۆن كە ئاگای لێمانە!\nنەوشیروان مستەفا دەیتوانی بەهێزترین ئەڵتەرناتیڤی مەسعود بارزانی بێت، بەڵام ئەو هەمیشە دەتۆرێت و خەڵكی تر دەكات بە ئامڕاز، ئاخر هیچ سیاسیەكی موحەننەك و شارەزا و ئاگاداری مێژووی سایكۆلۆی و كۆمەڵایەتی كوردستان بێت، داوا دەكات د.یوسف محەمەد بكرێتە بەدیلی مەسعود بارزانی كوڕی مەلاستەفای بارزانی؟ بەهێزترین بنەماڵەی سیاسیی كورد لە ئاستی دنیاو ناچەكەش؟؟ ژیری سیاسی بەو مانایە دێت كە راستی و پێدراوەكان لە یەكتر نزیك بكەیتەوە، كاك نەوشیروان نەك ئەمە ناكات، بەڵكو هەمیشە لە ساتەوەختە پێویستەكاندا لەوێ نییە.\nسەركردە مانای ئامادەیی هەمیشە لەناو رووداوەكاندا ئەگەر لە ئێستادا تەندروستی وتەمەن، هۆكارێك بن بۆ بێدەنگی ئەم پیاوە، بەڵام بێدەنگی ئەم پیاوە لە دەیان پێچیدەی مێژوویی گرنگدا ئەوەمان پێدەڵێن كە نەوەی نوێ بە نیازی ئەم پیاوە نەبن وەكو دۆخی سلێمانی دەسخەڕۆ دەبین، ئەم كەسایەتیە بۆ نوسین و رێسێرچ دەست دەدات نەك سەركردایەتی خەڵك ئە لەم دۆخە ئاڵۆزەدا!!\n 4023 جار بینراوه\n11/5/2016 11:47:06 AM


ژیان وەك دادگاییەكی بەردەوام – KurdRawm\n-فرانتس كافكا و فیلسە باوەر-\nڕۆژی 13 – ئۆگۆستۆسی – 1912، ئێوارەیەكی درەنگ وەخت لەشاری پراگ، كابرایەكی باریكەلەی باڵابەرز، خۆی بەماڵی هاوڕێكەیدا دەكات. لەگەڵ چونەژورەوەیدا، لوتی بەلوتی خانمێكدا دەتەقێ كەیەكەمجارە بیبینێ و لەمەتبەخەكەدا لەسەر كورسیەك دانیشتووە.\nسەرەتا وادەزانێ خزمەتكارە. دواتر و كاتێك بەیەكتریان دەناسێنن، دادەنیشێ و لەژێرەوە لێی ورد دەبێتەوە. ئەوەی زیاتر لەو خانمەدا سەرنجی ڕادەكێشێ، دانی شاش و ئێسك پانی و گەردن بەرزیەكەیەتی. ئەو كابرایە فرانتس كافكایەو خانمەكەش فیلسە باوەرەو ماڵەكەش ماڵەباوانی ماكس برودە.\nیەكتربینینی ئەو دوو بوونەوەرە، دەبێتە سەرەتای پەیوەندیەكی دورو درێژی پێنچ ساڵ و سێ مانگ و سیانزە ڕۆژی، پڕ لەناسۆر و ئێش و ئازارێكی بێحەد و حیساب. لەوماوەیەدا دیدار و یەكتربینینی كەم ڕوودەدات، بەڵام لێشاوێك نامە لەنێوانیاندا دێت و دەچێت. نامەی ئەوینداری، بەڵام لەڕاستیدا نامەی ئەوینداری نین بەمانا زۆر باو و تەقلیدیەكەی. ئەو نامانە دەبنە هەوێنی ئەم كتێبە نایابەی ئەلیاس كانیتی (دادگاییەكی دیكەی كافكا)، خاوەن خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیات 1981.\nكافكا لەتەمەنی لاوێتیدا هێندە تەنیاو بێ پەیوەندی بووە(كە فیلسە باوەر دەناسێت تەمەنی بیست و نۆ ساڵان دەبێت)، ناچار بەدوای ژنانی وەك فیلسە و مێلینا دەكەوێت، تا جێگای خاڵی دایكی بۆ پڕكەنەوە. لەنێوان ئەو پێنچ شەش ژنەی لەتەمەنی كورتی خۆیدا ناسیونی (كافكا تەنها چل ساڵ و یانزە مانگ ژیا)، فیلسە باوەر كاریگەرترین ژنێك بووە لەژیانیدا.\nلە ئێوارەی 13/8/1912 دەیناسێت و لە 25/11/1917، بەیەكجاری كۆتایی بە پەیوەندی نێوانیان دێت. لەماوەی ئەو پێنچ ساڵەدا، سەدان نامەو پۆست كارت لەنێوان پراگ و بەرلیندا دێت و دەچێت (فیلسە سكرتێری كۆمپانیایەك دەبێت لەبەرلین). هەروەها ئەو قۆناغی یەكترناسین و ئەوینداریەش، بەبڕشترین و پڕ بەرهەمترین قۆناغی نوسینی كافكا ئەژمار دەكرێت.\nدوای ئەوەی لە 20 – ئەیلولی – 1912 یەكەمین نامە بۆ فیلسە باوەر دەنوسێت، لەشەوی 22 لەسەر 23 ئەیلولی هەمان ساڵدا (بەیەك نۆبەو لەیەك دانیشتندا)، چیرۆكی (دۆز – داوەری) دەنوسێت كەبەدرێژترین و ئەفسوناویترین و تۆكمەترین، چیرۆكی كافكا حیساب دەكرێت.\nهاوكات لەنێوان ئەیلولی 1912 تا سەرەتای ساڵی 1913، پێنچ بەش لەڕۆمانی ئەمریكا دەنوسێت. لە تشرینی دووەم و كانونی یەكەمی هەمان ساڵدا (بەڕموزنبوون) دەنوسێت و نوسینی سێ هەفتە دەخایەنێت (لە 18 تشرینی دووەم بۆ 6 كانونی یەكەم).\nواتە سەرباری هەمووشتێ، ئەو خانمە گۆڕانكاریەكی نەوعی لە ژیانی كافكادا دروست دەكات و وزەیەكی گەورەی نوسینی پێدەبەخشێت. بەوەش دەتوانێت بەرهەمگەلێك بخوڵقێنێ (وەك ماكس برود لەنامەیەكدا بۆ فیلسە باوەری دەنوسێت) كەخودا لەڕێگەی مێشكی ئەوەوە دەیەوێت، هەموو بەندەكانی بیبینن.\nهەرچەندە کافکا بەچاوی ژنی دڵخوازی خۆی، سەیری فیلسەی دەكردو دەیویست مارەیی ببڕێت و هاوسەرگیری لەگەڵدا بكات، بەڵام وەك بڵێی دەستێكی نادیار هەبووبێ و هەموو جارێك بەری بەو پرۆسەیە گرتبێ و ئەو پلانەی هەڵوەشاندبێتەوە.\nكافكا پێیوابوو فیلسە خانمێكی تەندروست و بەدەماغ و باوەڕ بەخۆیە، لەكاتێكدا خۆی لەش بەبار و ڕەش بین و بەچەشنێک بڕوا بەخۆ نەبوو بوو، نەیدەتوانی لەسەر پێی خۆی ڕابووەستێ. لەبەرئەوەی نوسین و ئەدەبیات بۆ ئەو، بووبووە جۆرێك لەعیبادەت و چارەنوسی خۆی بەپرۆسەی نوسینەوە گرێدابوو، دەست بەرداری هەمووشتێك بوو بوو لەژیاندا، فیلسەش قوربانیەكی ئەو دۆخەبوو.\nكافكا بەوپێیەی بونەوەرێكی گۆشەگیر و تەنهابوو، پەرۆشی پەیوەندی بوو، وەلێ دەستەوستانبوو لەوەی ئەو پەیوەندیانە تاكۆتایی بەرێت. لەگەڵ فیلسەدا دووجار تا مارەبڕی دەڕوات (حوزەیرانی 1914 و تەموزی 1917)، بەڵام فۆبیای هاوسەرگیری و خێزان دروستكردن و منداڵ خستنەوە، ڕێگەی نادەن لەوە زیاتر پڕکێشی بکات.\nڕۆژی 16 – حوزەیرانی – 1913، بۆیەكەمجار داوای هاوسەرگیری لەفیلسە دەكات و ئەویش لەنامەیەكدا زۆر بەكورتی، بە (بەڵێ) وەڵامی دەداتەوەو ڕەزامەندی خۆی نیشان دەدات. ڕازی بوون و وەڵامدانەوەی بە (بەڵێ)، كافكا شپرزە دەكات و سەری دنیای لێدێتەوە یەك و نامەیەكی دیكەی بۆ دەنێرێت و پێی دەڵێت: (داوای هاوسەرگیریت لێدەكەم و هەستدەكەم لەناخەوە دادەهێزرێم. كە بەبەڵێ وەڵامت دامەوە، ئەژنۆم دەلەرزی).\nكافكا پێنچ هەفتە دوای بینینی فیلسە لەماڵە باوانی Max Brod هاوڕێی، دەست بەنامە ناردن دەكات بۆی و دەیەوێت لەڕێی نامەنوسینەوە ڕامی بكات. وەك نامەكانی فێرناندۆپێسوا بۆ ئۆڤیلیا كیرۆشی خۆشەویستی، نامەیەكی كافكا نییە بۆ فیلسە پڕگلەیی نەبێت و دادو بێداد لەحاڵی ناهەموار و دەردەداری خۆی نەكات.\nلەپاڵ ئەوەشدا دەیان پرسیاری لێدەكات و دەیەوێت هەرچی هەیەو نییە، لەبارەی ژیانی ڕۆژانەیەوە بیزانێت… لە ئۆفیس چی دەكات؟ ئەی لەماڵەوە چی دەخوات و چی لەبەردەكات؟ ناوی هاوڕێ ژن و پیاوەكانی چین؟ چی دەخوێنێتەوە؟\nكافكا وەك خۆی بەپیتی درشت لەیاداشتەكانیدا دەنوسێت: (ژیان لەماڵەوەیاندا دادگاییەكی بەردەوام بووە بۆی). سەروەختێكیش لەیەكەم مارەبڕینی فیلسە پەشیمان دەبێتەوە، ماڵە باوانی ئەو خانمە لە ئوتێل (ئەسانیش هۆف) لەبەرلین و لە ڕۆژی 12 – تەموزی – 1914 دادگاییەكی بۆڕێك دەخەن و وەك تاوانبارێك بەدڵی خۆیان سەرزەنشتی دەكەن.\nدواتر ئەوە دەبێتە هەوێنی نوسین ڕۆمانی (دادگایی). كەچی هەموو ئەوانە ڕێی لێناگرن جارێكی دیكە دەست پێبكاتەوە و سێ ساڵ دواتر لەگەڵ فیلسەدا ئەڵقە بگۆڕنەوە، ئەوەش هەربەناكامی كۆتایی دێت و بەیەكجاری كۆتایی بە پەیوەندی نێوانیان دێت. بەتایبەت كاتێک لە ئەیلولی 1917دا پزیشكەكان پێی دەڵێن: (سیەكانت نەخۆشن). ئەمە وادەكات لە 25 -تشرینی دووەمی- 1917، ئەو دوو ئەویندارە لەیەك جیاببنەوە. دوو ساڵ دوای ئەوە، فیلسە شوو بە بازرگانێكی دەوڵەمەندی شاری بەرلین دەكات و چل و سێ ساڵ دوای جیابوونەوەی لە كافكا (1960)، لە وڵاتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا سەردەنێتەوە.\nئەوەی بەدەسكەوتێكی گرنگ بۆ فیلسە حیساب دەكرێت ئەوەیە، لەساڵی 1955(واتە پێنچ ساڵ بەر لە دنیادەرچوونی)، سەرجەم نامەكانی دەفرۆشێت بەخانەی وەشانی بەرهەمەكانی فرانتس كافكا و ئەو نامانەش دەبنە دیكۆمێنت و سەرچاوەیەكی ئەدەبی گرنگ بۆ كافكا ناسان. وەك چۆن بوونە سەرچاوەی ئەم كتێبە گرنگەی ئەلیاس كانیتی و دەبنە سەرچاوەی بەرهەمگەلێكی دیكەش لەئێستاو داهاتوودا.\nدیتنەک بۆ ڕۆمانا “بیرەوەرییەکانی ئادەم و حەوا” ...\nئیتیکای سادەڕایی و ئیستاتیکای کرانەوە لە شیعری ...


كەشناسی: لە سبەینێوە پلەكانی گەرما بەرزدەبنەوە\nچەند رۆژێك بەردەوام دەبێت\nكەشناسیی هەرێم كەشوهەوای ئەمڕۆ و سبەی شارەكانی هەرێمی كوردستانی بڵاوكردەوە، بەپێی پێشبینییەكان لە سبەینێوە بۆ چەند رۆژێك پلەكانی گەرما بەرزدەبن.\nبەڕێوەبەرایەتیی گشتیی كەشناسی و بومەلەرزەزانیی هەرێمی كوردستان بڵاویكردەوە، ئەمڕۆ دووشەممە ئاسمانی شارەكان لەنێوان نیمچەهەور و هەوری تەواودا دەبێت، بۆ سبەیش بەهەمانشێوە دەبێت و پلەكانی گەرما بەرزدەبنەوە، كە بەرزترینیان لە كەركوك دەبێت و پلەی گەرمای پێشبینیكراو 38 پلەی سەدییە.\nهاوكات بەپێی ماڵپەڕی (accuweather)ی جیهانیی تایبەت بە كەشوهەوا، ئەو بەرزبونەوەیەی پلەكانی گەرما چەند رۆژێك بەردەوام دەبێت.\nئێران پێشوازی لە گفتوگۆ لەگەڵ سعودیەدا دەكات\nخولی سوپەری ئەوروپی.. جەنگی ماڵوێرانکەر و کودەتای یانە گەورەکان بەسەر یوێفا\nوەزارەتی ناوخۆ بڕیارە نوێیەكانی تایبەت بە بەرەنگاربوونەوەی كۆرۆنای ڕاگەیاند\nوەزارەتی ناوخۆ دەقی ئەو بڕیار و ڕێكارانە بڵاودەكاتەوە كە دوێنێ لە كۆبوونەوەی لیژنەی باڵای بەرەنگاربوونەوەی كۆرۆنا لە هەرێم…\nبە وێنە .. هەڵەبجە.. چوار كەس بوون بە قوربانیی ڕوداوێكی هاتوچۆ\nكەمێك پێش ئێستا ڕوداوێكی هاتوچۆ لەسەر ڕێگای نوێی هەڵەبجە – سەیدسادق ڕویدا، بەهۆیەوە سەرنشینێك گیانی لەدەستدا و سیانی…\nكەشناسیی هەرێم هاتنی شەپۆلێكی باران و بەفر ڕادەگەیەنێت\nكەشناسیی هەرێم ڕایدەگەیەنێت، شەپۆلێکى باران و بەفربارین ڕوو لە ناوچە جیاجیاكان دەكات. بەڕێوبەرایەتی گشتیی كەشناسیی و بومەلەرزەزانی هەرێمی…