پشكی كوردستان لە بودجەی 2019ی عێراق دا -\tخوێندنەوەیەكی شیكاریی | سه‌نته‌ری دیراسات و توێژینه‌وه و ئه‌كادیمیای پارتی\nئەندامی ئەنجومەنی باڵای سەندیكای ئابووریناسانی كوردستان\nبودجە بەگشتی لە عێراقدا دوور لە خواست و ویستەكانی خەڵكی كوردستان و عێراق ئامادەكراوە، بودجە هەرگیز گوزارشتی لە روئیا و ئەو دەستوورەش نەكردووە كە لە 80%ی گەلانی عێراق دەنگیان بۆ داوە. لە 2005 ەوە تا 2013 لە ناو یاسای بودجەدا هەرچی ماددە و بڕگەی تایبەت بە كورد هەبوو رێگری و ئاستەنگی خرایە بەردەم تا لە 2014 بەدرێژایی 4 ساڵ عێراق بودجەی رەوانەی كوردستان نەكرد، ئەمەش بە پێچەوانەی ئەو بنەمایەوە بوو كە عێراقی دوای رووخانی رژێمی بەعسی لەسەر بونیاتنراوە و كورد بەئامانجی ( شەراكەت و تەوازن و تەوافوق) گەڕاوەتەوە بۆ عێراق و بەشداری حوكمی كردووە، لە ئاكامی ئەم پێشێلكاریی و دژایەتیانە بارزانی رێبەرایەتی گەلی كوردستانی كردوو لە ریفراندۆمێكدا دەنگ بۆ سەربەخۆیی كوردستان درا، سەرەڕای سڕكردنی ئەنجامی ریفراندۆمەكە بەڵام بەغدا وەكو پیشەی هەمیشەیی سوپا و هێزی جوڵاند و هەرچی كارتی ئابووریش هەبوو هەر لە ئابڵوقە و داخستنی سنووری وشكانی و ئاسمانی و بڕینی شایستە داراییەكانی كوردستانەوە تا كۆمەڵكوژی كوردی دووزخورماتوو هەیە دژی خەڵكی كوردستانی بەكار هێنا، ئەوەبوو لە 16ی ئۆكتۆبەری 2017 دا لە دووزخورماتوو لە پێشێلكارییەكی دەستووری روون و ئاشكرادا عەبادی سەرۆك وەزیرانی پێشووی عێراق لە ڕێگەی ئەجندەی دەرەكییەوە سوپا و چەكدارانی حەشدی شەعبی بەكارهێنا و كۆمەڵكوژیان دژی خەڵكی سیڤلی كوردی ئەو شارە ئەنجام دا. دوای تێپەڕبوونی ساڵێك سەرۆك بارزانی بەسەردانێكی بۆ بەغدا پەیامی ئاشتی گەیاندە سەركردەكانی عەرەب ( شیعەو سوننە) و كۆمەڵێك دۆسێی گرنگی جوڵاند، لە گفتوگۆكانیدا راشكاوانە جەختی لەسەر كۆی ئەو كێشانە كردەوە كە لە نێوان هەرێم و عێراق هەڵپەسێردراون، بەمەش دەرگای گفتوگۆ كرایەوەو بەستەڵەكی پەیوەندییەكانی نێوان هەرێم و عێراق ئاسایبووەوە تروسكایی لە بەردەم ئەگەرەی چارەسەرەكان دا دەركەوت، لە ناویاندا چارەسەری كێشەی بودجە و شایستە داراییەكانی كوردستان..\nپشكی هەرێمی كوردستان لە بودجەی گشتی عێراقدا\nپێشتر لە رێگەی رێكەوتنێكەوە لە زەمەنی ئەیاد عەلاوی دا پشكی هەرێمی كوردستان لە بودجەی گشتی عێراق بە لە 17% خەمڵێنرابوو، واتا بە یاسا دیاری نەكراوە بەڵكو تا ئەو كاتەی سەرژمێرییەكی گشتی لە عێراقدا ئەنجام دەدرێت ، لە بودجەی 2019 دا بەپێی ئەو سەرژمێرییە ناراستەوخۆیەی وەزارەتی پلاندانان ئەنجامی دابوو كە هەرێمی كوردستان بە ناوچە كێشە لەسەرەكانەوە گوایە لە 13.9%ی دانیشتوانی عێراق پێك دەهێنێت كە لە 12.6%ی بەر هەر سێ پارێزگای هەرێمی كوردستان ( هەولێر و سلێمانی و دهۆك ) دەكەوێت، هەڵبەتە ئەمە بە پشتبەستن بە هەندێك ئامارو داتای خەمڵێنراو لە ناویاندا پشتبەستن بە فۆرمی خۆراك، ئەو بڕە پارەیەی لە 12.6%ی كە دەنێردرێت دوای دەرهێنانی هەرسێ خەرجی (سیادی و حاكیمە و پەرەپێدانی پارێزگاكان) دێت واتە نزیكەی لە8.5% ئەو خەرجیانەی لەبودجەدا هاتووە، بەڵام دوای فشارێكی زۆر و هەوڵێكی چڕوپڕی سیاسی و پەرلەمانی و حكومی بەپاڵپشت بە فشارە نێودەوڵەتییەكان و رۆڵی بارزانی تێیدا توانرا ئەم رێژەیە ناراستەوخۆ زیاد بكرێت و موچەی فەرمانبەران و هێزەكانی پێشمەرگەش لە ململانێ سیاسییەكانی نێوان هەردوو حكومەتی هەرێم و عێراق دەربهێنرێت بەمەش:\n1-\tمانگانە جێگیركردنی 454 ملیار دینار موچەی فەرمانبەران و 68 ملیار دینار موچەی پێشمەرگە ( 522 ملیار دینار) بەدەر لەمەرجەكانی ناردنی نەوتی كوردستان بۆ عێراق.\n2-\tدیاریكردنی بودجەی بەكاربردن بۆ دامەزراوەكانی حكومەتی هەرێمی كوردستان.\n3-\tزامن كردنی پشكی كوردستان لە بودجەی وەبەرهێنان – بودجەی پارێزگاكان.\n4-\tلە خەرجی سەروەریی و حاكیمە ئەو خاڵانەی هەرێمی كوردستان نایانگرێتەوە پشكی كوردستان نەبڕن و بیدەن.\n5-\tپشكی هەرێمی كوردستان لە قەرزە دەرەكییەكان بدرێت.\n6-\tلە بەرامبەردا پێویستە هەرێمی كوردستان مانگانە 250 هەزار بەرمیل نەوت لە رێگەی كۆمپانیای سۆمۆوە رادەستی بەغدا بكات ، ئەگەر ئەمە جێبەجێ نەكرا حكومەتی بەغدا دەتوانێت ئەو بڕە پارەیەی كە نزیكەی 10 تریلیۆن دینارە ببڕێت بێ ئەوەی دەسكاریی موچەی فەرمانبەران و پێشمەرگە بكات.\nهاتنی 522 ملیار دیناری موچە و لەپاڵ 378 ملیار دیناری داهاتی نەوتی هەرێم و 150 ملیار دیناری داهاتی ناوخۆ = 1 تریلیۆن و 50 ملیار دینار؛ گریمان موچەی فەرمانبەران + هێزەكانی پێشمەرگە 879 ملیار دینار بێت واتە ( حكومەت 153 ملیار دیناری بۆ دەمێنێتەوە ) ئەمەش بڕە پارەیەكی كەمە بۆ بەڕێوەبردنی هەرێم بەڵام ئەگەر بەرهەمهێنانی نەوت بۆ نزیكەی 500 هەزار بەرمیل نەوت بەرز بێتەوە ئەوا دۆخی ئابووری لە قەیرانی سیولەی نەختینەیی دەربازی دەبێت..\nبودجەی گشتی عێراق\nپرۆژەیەكی سیاسی دوور لە بنەما زانستی و ئابوورییەكانەوەیە\nكاتێك باس و خوێندنەوە بۆ پشكی كوردستان لە بودجەی گشتی عێراق دەكەین ناكرێت بەبێ هەڵسەنگاندنی تەواوی بودجەكە بەتایبەتی( لایەنە سلبیەكانی) بتوانین شیكارییەكی زانستی و روئیایەكی روونمان بۆ داهاتوو دەست بكەوێت، سەرەتا دەبێت ئاماژە بەم ژمارەو تێبینیانە بدەین:\n•\tداهاتی خەمڵێنراوی عێراق 105 تریلیۆن و 596 ملیارو 686 ملیۆن و 870 هەزار دینار، واتا گەورەترین بودجە لە مێژووی عێراقدا.( 97 تریلیۆن و 741 ملیار داهاتی فرۆشتنی نەوتە و ئەوی تر داهاتی نا نەوتی یە).\n•\tخەرجی خەمڵێنراو 133 تریلیۆن و 107 ملیارو 616 ملیۆن و 412 هەزار دینار( 112 ملیار دۆلار).\n•\tلەسەربنەمای هەناردەكردنی بڕی 3 ملیۆن و 880 هەزار بەرمیل نەوت داڕێژراوە و لە ناویدا 250 هەزار بەرمیل نەوتەكەی كوردستانیشی لەگەڵدایە، لە كاتێكدا دەبووایە لەم ساڵدا ئەو بڕە نەوتەی كە عێراق دەیفرۆشێت وەكو ساڵی رابردوو نەبێت و زۆر زیاتر بووایە، چونكە لە راپۆرتی مانگی یەكی ئەمساڵدا دەردەكەوێت كە ناردنە دەرەوەی نەوت و فرۆشتنی نەوت زۆر رووی لە زیاد بوون كردووە.\n•\tنرخی بەرمیلێك نەوت بە 56 دۆلار خەمڵێنراوە( بەنرخی ئاڵوگۆڕی 100 دۆلار بەرامبەر 118.200 دینار).\n•\tكورتهێنانی بودجەی گشتی نزیكەی 27 تریلیۆن و 537 ملیار و 929 ملیۆن و 542 هەەزار دینارە ( زۆر زەحمەتە بتوانرێت كورتهێنان چارەسەر بكرێت مەگەر لە رێگەی قەرزەوە یاخود خەرج نەكردنی هەموو ئەو بڕە خەرجیانەی كە باس كراوە، چونكە عێراق بەردەوام تەنیا توانیوێتی لە 80-85%ی ئەو بودجەیەی خەرج بكات كە ئاماژەی پێداوە).\n•\tخەرجیەكانی وەبەرهێنان تەنیا لە 25-28%\n•\tبڕی تایبەت بە 522 ملیار دینار.\n•\tئەگەر هەرێمی كوردستان رۆژانە 250 هەزار بەرمیل نەوتەكەش رەوانەی بەغدا نەكات ئەوا بەغدا پابەندە بە ناردنی 522 ملیار دینارەكەی موچەی فەرمانبەرانی هەرێمی كوردستان و هێزەكانی پێشمەرگە، بەڵام ئێستا هەندێك لە لایەنە سیاسییەكانی نەیاری كوردو شۆڤێنیەكان و نەیارانی عادل عەبدلمەهدی دەیانەوێت شەقام لە دژی سەرۆك وەزیران بجوڵێنن بەوەی هەرێم لە بەرامبەر ناردنی موچەی فەرمانبەران نەهاتۆتە پێشەوەو دەبێت 250 هەزار بەرمیل نەوتەكە تەسلیمی بەغدا بكرێت.\nبە شێوەیەكی گشتی دەتوانین كەموكورتیەكانی بودجەی گشتی عێراق بۆ ساڵی 2019 لەم خاڵانەدا كورت و پوخت بكەینەوە:\n1-\tئەم بودجەیە لەلایەن حكومەتێكی كاربەڕێكەری پێشووی عەبادی ئامادەكراوەو تەنانەت نەك كۆپی بودجەی 2017و 2018ی حكومەتەكەی عەبادییە بەڵكو كۆپیەكی خراپی بودجەی ساڵانی پێشووتریش بوو بەكەمێك دەسكارییەوە، هەربۆیە بودجەكە گەڕێنرایەوە بۆ حكومەت و بەو فشارو هەوڵانەی پێشوو باسمان كرد بۆ ئەمساڵ توانرا تاڕادەیەك پشكی هەرێمی كوردستان بەرز بكرێتەوە.\n2-\tبودجەی عێراق بە شێوەیەكی گشتی بودجەیەكی رەیعی یە و پشت بە داهاتی پێترۆ دۆلار دەبەستێت، ئەم جۆرە داهاتانە ئابوورییەكی سەقامگیری لێ دروست نابێت، كەواتە لە دۆخێكی ناسەقامگیردا هەرگیز ناتوانرێت پلان و بەرنامەكانی دەوڵەت وەكو خۆی جێبەجێ بكرێت، هەربۆیە لە باشترین حاڵەتدا عێراق وەكو ساڵانی پێشوو تەنیا 80-85 تریلیۆن دیناری بۆ خەرج كراوە.\n3-\tلە بەرنامەی حكومەتەكەی عادل عەبدولمەهدی سەرۆك وەزیرانی عێراقدا هاتووە كێشەكانی نێوان هەرێمی كوردستان و عێراق بەپێی دەستوور و یاسا چارەسەر دەكرێت، كەچی لەو بەشەی كە تایبەتە بە پشكی هەرێمی كوردستان و بڕگەو ماددەكانی تر چەندین پێشێلكاریی ئاشكرای دەستووریی تێدایە، لە لایەكی ترەوە بودجەش بە هەمان شێوە هەروەكو لەبەرنامە حكومییەكەی دەردەكەوێت كێشەكانی نێوان هەرێم و عێراقی بەشێوەیەكی گشتگیر باس كردووە و وردەكاریی و میكانیزمی جێبەجێكردنی تێدا نییە، بەمەش لە ستراتیژییەت و زانستی پلاندانان دووردەكەوێتەوە، كە دوو بنەمای گرنگی دەوڵەمەندی و گرنگی هەموو بودجەیەكن، هەربۆیە لە رێگەی جێگیركردنی موچەی فەرمانبەران و هێزەكانی پێشمەرگە كەمێك شوێنەوارە خراپەكانی ئەم حاڵەتەی كەم كردەوە( مانگانە 454 ملیار دینار بۆ موچەی فەرمانبەرانی هەرێمەو 68 ملیاری دیكە بۆ موچەی پێشمەرگەیە كە كۆی گشتی دەگاتە 522 ملیار دینار مانگانە).\n4-\tسەرۆك وەزیرانی عێراق كە زۆر جەخت لەسەر چەمكی هاوڵاتیبوون و مافەكانی دەكاتەوە، بۆ ئەم مەبەستەش لە بەرنامە حكومیەكەیدا پشتی بە راپۆرت و نیشانەكانی گەشەی پەرپێدانی بەردەوام بەستبوو كە سوودی لە رێكخراوی نەتەوە یەكگرتووەكان و ئاژانسە مرۆییەكان وەرگرتووە، كەچی بودجەكە زۆر گشتگیرە و مومكین نییە بەپێی ئەو پلانی جێبەجێكردنەی لە بەرنامە حكومیەكەی دیاریكردووە بەبودجەیەكی وا جێبەجێ بكرێت.\n-\tبۆ چارەسەركردنی ئەم كێشەیە وەزارەتی دارایی عێراق هەوڵی زیادكردنی بودجەی پرۆژەی پەرەپێدانی پارێزگاكانی داوە و لەو بڕە پارەیەش لە 70%ی بۆ پرۆژە بەردەوامەكانەو لە 30% بۆ پرۆژەی نوێ یە.\n5-\tشەقامی عێراقی ئامادەیی چاوەڕوانی نەماوەو ئەگەری زۆر هەیە لە هاوینی ئەمساڵدا دووبارە خۆپیشاندان و ناسەقامگیرییەكان دەست پێبكاتەوەو زیانی گەورە بگەیەنێت بە وادەی جێبەجێكردنی ئامانج و مەبەستەكانی بەرنامە حكومییەكە و جێبەجێكردنی هەموو بڕگە و ماددەكانی ناو پرۆژە یاسای بودجەكە پەكبخرێت.\n6-\tعێراق بەهۆی ململانێكانی نێوان ئەمەریكاو ئێرانەوە بەدۆخێكی ناسەقامگیری سیاسی تێپەڕ دەبێت و جوڵەیەكی مەترسیدار لە دژی سەرۆك وەزیران ( عادل عەبدولمەهدی) دەستی پێكردووە، ناسەقامگیری سیاسیش ناسەقامگیری ئابووری و دارایی بە دوای خۆیدا دەهێنێت.\nبۆ چارەسەركردنی ئەم كێشەیە ئەمساڵ خەرجی زیاتر بۆ هەرێمەكان خەرج دەكرێت بە تایبەتی دوای ئەوەی لە 5%ی پێترۆ دۆلاری لە بودجەكەدا تەرخانكردووە بۆ هەموو ئەو شارانەی كێڵگەی نەوت و پاڵاوتگەی پێترۆڵی تێدایە، واتا پارێزگای بەسرە پشكێكی باشی بەردەكەوێت، ئەمە وێڕای بەرزكردنەوەی خەرجیەكانی تەندروستی و خۆراك و پەروەردە.. مەسەلەی پێترۆ دۆلار بۆ ئەو ناوچانەی نەوتی لێ بەرهەم دەهێنرێت بە تایبەتی لە پارێزگای كەركوك روون نییە .\n7-\tبودجەكە زیاتر بودجەیەكی بەكارخستنە نەك بودجەیەكی وەبەرهێنان، بە تایبەتی كە بەرێژەی لە 76% جەخت لەسەر بواری بەكارخستن دەكات. تەنانەت دەست پڵاوی لە بودجەی بەكارخستن بەروونی دیارە ئەمە لە ئابووریدا پێی دەوترێت ( هەڵاوسانی بودجەی بەكارخستن و كەمی بودجەی وەبەرهێنان). بۆ نموونە لە یاساكەدا 43 تریلیۆن دیناری بۆ 2 ملیۆن و 990 هەزار فەرمانبەر بە پلەی وەزیفی جیاواز دانراوە.\n8-\tزیادەڕۆیی تێدایە كاتێك لە دیاریكردنی بەهای بەرمیلێك پێترۆڵ پشتی بە شیكاری و پێشبینی ئابووری وا بەستووە كە بەهاكەی هەر لە بەرزبوونەوەدایە، ئەم بودجەیە بە شێوەیەكی گشتی بەهای بەرمیلێك پێترۆڵی بە 56 دۆلار خەمڵاندووە، لەكاتێكدا هەمووان بینیمان دوور لە هەموو پێشبینیەكان كاتێك ئەمەریكا گەمارۆی لەسەر هەناردەكردنی نەوتی ئێران و كەرتی دارایی ئەو وڵاتە دانا لەبری ئەوەی بەهای نەوت بەرز بێتەوە هاتە خوارەوە، بەمەش بودجەكە كورتهێنانی بە جیاوازی نرخی بەرمیلێك پێترۆل تێدایە، هەربۆیە بودجەی گشتی بە بڕی 27.53 ملیار دینار كورتهێنانی تێدایە .\n9-\tئاماژە بە چۆنیەتی خەرجكردن یاخود دانانی ئەو جیاوازییە نێوان نرخی بەرمیلێك پێترۆڵ نەكردووە كە لە بودجەكەدا هاتووە لەگەڵ نرخی تێكڕای بەرمیلێك پێترۆڵ لە جیهاندا كە چۆن لەناو سندوقێكدا دادەنرێت یاخود بەچی شێوازێك لە بودجەی تەكمیلی دا خەرج دەكرێتەوە .\n10-\tبەپێی پێویست گرنگی بەكەرتەكانی ( تەندروستی و پەروەردەو خوێندن و خزمەتگوزارییەكانی كارەبا و ئاوو ئاوەڕۆ ..) نەداوە لەبەر زۆری خەرجیەكانی بەكارخستن. لەكاتێكدا رێژەی بێكاری لەعێراقدا گەیشتووەتە 31% و بێكاریی رووپۆشراویش زۆر لەو رێژەیە زیاترە ، ئەمە وێڕای ئەوەی داتاكانی بواری هەژاریش مەترسیدارن بەوەی لە 45%ی خەڵكی عێراق لەخوار هێڵی هەژاریدان و كەرتەكانی پەروەردەو تەندروستی و كارەباو ئاوو ئاوەڕۆ و ژینگە زۆر خراپ بوون و نەخوێندەواریی بە شێوەیەكی سەرسوڕهێنەر رووی لە زیاد بوون كردووە، بەمشێوەیە بودجەی گشتی عێراق بۆ ساڵی 2019 بەهیچ شێوەیەك گرنگی بە چارەسەركردنی گرفتە كۆمەڵایەتیەكان نەداوە كە بریتییە لە( هەژاری – بێكاری – خزمەتگوزاریی تەندروستی- پەروەردە- نیشتەجێبوون- كۆچكردنی نێوخۆ – هاتوچۆ- كارەباو ئاوو ئاوەڕۆ..).\n-\tبۆ چارەسەركردنی ئەم بڕگەیە لە بودجەدا خەرجیەكانی وەزارەتەكانی تەندروستی و پەروەردەو دابینكردنی خۆراك و دەرمانی زیاد كردووە، بەڵام هێشتا بەپێی پێویست نییە بۆ نموونە بۆ دروستكردنی قوتابخانە تەنیا 1 ملیار دیناری تەرخان كردووە..\n11-\tئەو بەشە كەمەی بۆ بودجەی وەبەرهێنانیش دانراوە نازانرێت بەچی سیستەمێك كاری بۆ دەكرێت.\n12-\tبودجەكە زۆر گرنگی بە مەركەزیەت داوە بەوەی خەرجیە سیادییەكانی زیاد كردووەو شێوازو بەرنامەو رێگای شۆربوونەوەی دەسەڵاتەكانی بۆ خوارەوە سنووردار كردووە. بۆ نموونە حكومەتی عێراق لە ساڵی 2005 تاكو 2018 خەرجی سەروەریی زیاد كردووە دەتوانین بڵێین لە 40%ی داهاتی عێراق بۆ ئەم خەرجیانە رۆشتووە بەڕادەیەك هەردوو خەرجیەكەی سیادی و حاكیمە نزیكەی 48 تریلیۆنی بۆ دانراوە و تەنیا 2-3 تریلیۆنی بۆ پەرەپێدانی هەرێمەكان تەرخان كردووە، ئەمە وێڕای ئەوەی 43 ملیار دینار بۆ موچە تەرخان كراوە.\n13-\tناوهێنانی پارێزگاكانی ئەربیل و سلێمانی و دهۆك لەبری هەرێمی كوردستان كە ئەمەش پێشێلكارییەكی روونی دەستووریی بوو، تەنانەت دووبارە باسی پارێزگای هەڵەبجە نەكرابوو، راستە هەموو ساڵێك لە كۆتایی دا ئەم نووسینە راست دەكرێتەوە بەڵام بەردەوامبوون لە ناوهێنانی پارێزگاكان پێشێلكاریی دەستوورییەو رەنگە لە بودجەی 2020 دووبارە بێتەوە.\n14-\tزیادەڕۆیی لە بەخشینەوەی ئیمتیازاتەكانی تێدایە بە تایبەتی بۆ سەرۆكایەتیەكان و وەزیرو پەرلەمانتاران و پلە تایبەتەكان.\n15-\t21 وڵات قەرزی جۆراوجۆر بەسوود و بێ سوود و بەمەرجدار داوە بەعێراق ، لە بودجەدا باسی ئەم قەرزانەو زیادە پارانە نەكراوە، لە كاتێكدا بۆ ئەمساڵ لە پەرلەمان یاسایەك بۆ پەرەپێدان و بونیاتنانەوەی ژێرخان دەردەچێت و رەنگە عێراق قەرزی زیاتر بۆ ئەم مەبەستە وەرگرێت. لەكاتێكدا عێراق ئەو قەرزانەی دەرەكی و ناوخۆ كە دایناوە وەریبگرێت دەگاتە 11 تریلیۆن دینار واتە 10 ملیار دۆلار، لەو قەرزە زۆرانەی عێراق كردوویەتی زۆربەی لە ژێرخانی ئابووری تەواویی عێراقدا خەرج نەكراوە بەڵكو لەناو خەرجی سیادیی بۆ پڕچەككردنی سوپاكە بەفیڕۆدراوە، تەنانەت لەمساڵدا كەدایناوە بە بڕی 10 ملیار دۆلار قەرزی دەرەكی و ناوخۆیی بكات ئاماژە بەوە نەكراوە ئەو قەرزانە چۆن پشكی هەرێمی كوردستانی لێدەدات، بەڵكو بۆ پڕكردنەوەی كورتهێنان و خەرجیەكانی سەرفی دەكات كە لەمەشدا هەرێمی كوردستان ناراستەوخۆ لەو قەرزانە زۆر كەمی دەستدەكەوێت.\n16-\tزیادكردنی بڕگە سیادییەكانی ناو بودجە بۆ زیاتر لە 111 بڕگە ، كە ئەم خەرجییانەی سەروەریی ( نفقات سیادی) بەهۆی زیادكردنی بڕگەكانی لە 95 بڕگەوە بۆ 111 بڕگە پشكی كورد بۆ لە 8% كەم دەبێتەوە ، لە كاتێكدا كورد هیچ دەسەڵاتێكی لە كۆنتراكتەكانی پڕچەك كردنی سوپای عێراق و گرێبەستەكانی نەوت و بانكی ناوەندی و هەموو جومگە هەستیارەكانی دیكەی نەبێت كە بە ملیارەها دۆلار گەندەڵی تێدا دەكرێت.. ئەی ئەمە پەیوەندی بە بەشێك لە داهاتی كوردیشەوە نییە .\n17-\tلەهەمووی مەترسیدارتر ئەوەیە كە شیعەكان بە ئەنقەست ژمارەی دانیشتوانی عێراقیان زیاد كردووە بۆ ئەوەی لەدەسەڵاتی سیاسی و ئابووریدا پشكی زیاتریان بەركەوێت ، هەربۆیە گومانێكی زۆر هەیە بەوەی ژمارەی دانیشتوانی عێراق 38.5 ملیۆن كەس بێت.\nچاوپێكەوت و هەوڵە دیبلۆماسیەكانی بارزانی لەگەڵ سەرۆك و سەركردەكانی عێراق و وەزیرانی دەرەوەی ئەمەریكا و كۆماری ئیسلامی ئێران و باڵێۆزو كاربەدەستانی باڵای جیهان گەڕانەوەی بودجە بۆ حكومەت و دەسكاریكردنی بڕگەی تایبەت بە موچەی فەرمانبەران و هێزەكانی پێشمەرگە و قووتی خەڵكی لێكەوتەوە، ئەمە وێڕای ئەوەی عێراق بە تەنیا بە 7 تریلیۆن دینار لە كێشەكانی كوردستان دەربازی دەبێت لە كاتێكدا لە حكومەتی پێشووی عێراق 40 ملیار دۆلاری لە گەنجینەی عێراق خەرج كراوەو 40 ملیار دۆلاری دیكەشی قەرز كردووە.. بۆ ئەمساڵ توانرا لە یاسای بودجەكەدا بەدەسكاریكردنی چەند بڕگەیەكی ناو بودجەكە بەتایبەتی ئەوەی پەیوەندی بەدەرهێنانی موچەی فەرمانبەرانی هەرێم و هێزەكانی پێشمەرگەوە هەیە تارادەیەك بڕە پارەیەكی باش بۆ هەرێمی كوردستان بهێنرێت. كە لەپاڵ داهاتی نەوت و ناوخۆدا هەلێكی باشە بۆ دەربازبوون لە قەیرانی دارایی، سەرەتایەكی باشە بۆ كردنەوەی دەروازەی چارەسەركردنی سەرجەم كێشە هەڵپەسێردراوەكانی دیكەی نێوان هەرێم و عێراق بە تایبەتی چارەسەركردنی ناوچە جێناكۆكەكان( ماددەی 140ی دەستوور)و (كێشەی نەوت).\nسەرەتا پێویستە دان بەو راستیەدا بنێین كە بودجە لە عێراقدا نەخشە ڕێگاو روئیایەكی ئابووریی و سیاسی نییە، چونكە پرۆژەكەو پرۆسەكەش بە سیاسی كراوەو رۆڵی دامەزراوەكانیشمان بەو رادەیە نییە تا ئەكادیمیانەو زانستیانە باسی ئەم بابەتە بكەن، هەربۆیە بۆ چارەسەركردنی هەر كێشەیەك لە نێوان كوردستان و عێراقدا پێویستە سەرەتا هێمنی بارودۆخی سیاسی لە نێوان هەرێم و مەركەزدا پارێزگاری لێبكرێت، سەرۆك بارزانی ئەو رۆڵەی گێڕاو گرژییەكانی نێوان هەولێر و بەغدای كەم كردەوەو لەمەشدا عادل عەبدولمەهدی دەرفەتێكی گرنگ بوو، دواترا رۆڵی پەرلەمان و حكومەت هات كە دوو تەوەرەی سەرەكی لەخۆگرتبوو :\n1-\tچارەسەركردنی كەموكورتیە گشتیەكانی ناو پرۆژە یاسای بودجەكە وەكو كێشەكانی دیاریكردنی نرخێكی بەرزی نەوت لەوەی چاوەڕوان دەكرێت- چونكە كێشەی پووكانەوەی گەشەی ئابووری جیهانی لە نیوەی ئەمساڵدا ( گەشەكە لە 3.5 ەوە بۆ 3.2 دێتە خوارەوە )كە ئەگەری هەیە رووبدات و نرخی نەوت بهێنێتە خوارەوە( ئەمەش هەموو ئەو ئەگەرانە لە ناو دەبات كە باس لە بەرزكردنەوەی سەقفی بەرهەمهێنانی نەوتی عێراق دەكات)- تێبینی لەسەر دیاریكردنی هەمان بڕی فرۆشتنی نەوتی ساڵی رابردوو- كێشەو ململانێ توندەكانی جیهان لە ناوچەكەو عێراقدا- ململانێی ئەمەریكی و ئێرانی لەناوچەكەدا- چارەسەرنەكردنی بودجەیەكی رەیعی و كورتهێنان و بودجەیەكی بەكارخستن نەك بودجەی وەبەرهێنان، هەروەها ئەو قەرزە دەرەكی و ناوخۆییانەی كە بڕیارە عێراق لەماوەی ئەمساڵدا وەریگرێت بڕەكەی دەگاتە 11 تریلیۆن دینار واتا 10 ملیار دۆلار ئەگەر پێتوو زیاتر لە بوارەكانی وەبەرهێنان و بونیاتنانی ژێرخاندا خەرج بكرێت ئەنجامێكی باشی دەبێت.\n2-\tبەدواداچوونی زامنكردنی ماف و ئیمتیازاتە دەستووری و یاساییەكانی تایبەت بە هەرێمی كوردستان لەناو بودجەكەدا، ئەمەش بەدوو ڕێگا :\n•\tهەماهەنگی زیاتر لەنێوان هەردوو حكومەتی هەرێمی كوردستان و عێراق هەبێت بۆ چارەسەركردنی سەرجەم ئەو كێشەو گرفتانە، بە تایبەتی لەكابینەی نوێی حكومەتی هەرێمی كوردستاندا.\n•\tنوێنەرانی كوردستان لە رێگەی لێژنەكانی ناو پەرلەمان هەوڵی خۆیان دا بە گفتوگۆ یاخود دانوستاندن بۆ چارەسەركردنی گرفت و كەموكوڕییەكان .\n3-\tبەهێزكردنی ئەو هەماهەنگییە باشەی كە ئێستا لەنێوان پەرلەمانتاران و وەزیری دارایی هەیە.\nئەوەی پەیوەندی بە هەرێمی كوردستانیشەوە هەیە دەبێت حسابێك بۆ مافە دەستووری و یاسایی و ئابووری و داراییەكانی كوردستان بكرێت، ئەمەش بەو پێیەی ئێستا پەیوەندییەكانی نێوان هەرێم و بەغدا رووی لەباشی كردووە، واتا مومكین نییە كورد بتوانێت لە حكومەتێكدا كە 3-4 وەزیری هەیە بەرامبەر 20 وەزیر یاخود لە پەرلەمانێكدا كە كەمینەیە بتوانێت بەفشار یاخود بەدەنگدان رەچاوی ئەو تێبینی و رەخنانەی كورد بكرێت، هەربۆیە بە شێوەیەكی گشتی دوای دەسكاریكردنی بودجەو جێگیركردنی مافەكانی موچەی فەرمانبەران و پێشمەرگە دوور لە ململانێ و ناكۆكییە سیاسییەكان و بەدەر لە مەرجەكانی ناردنی 250 هەزار بەرمیل نەوت و وا چاوەڕوان دەكرێت دۆخەكە بگۆڕێت و چارەسەری زۆر لە كێشەو گرفتەكان بكرێت، بەڵام لە ماوەی 100 رۆژی حكومەتەكەی دكتۆر عادل عەبدولمەهدیدا گۆڕانكارییەكی ئەو تۆ رووینەداوە، بەتایبەتی دوای ئەوەی ئەو حكومەتە ناچارە خۆی لە هەموو ئەو دۆسێ و بابەتانە بەدوور بكرێت كە هەستیارەو جێگای ناكۆكی توندی نێوان لایەنەكانە، لەمەشدا ئەم بۆچوونە هەموو ئەو گۆڕانكارییانەش دەگرێتەوە كە پێویستە لە بودجەدا ئەنجام بدرێت، بە تایبەتی كێشەكانی نێوان مەركەز و هەرێم و گەندەڵی و خەرجییە زەبەلاحەكانی حەشدی شەعبی و چەندین بڕگەو ماددەی یاسایی دیكەی ناو بودجە. ئەمە وێڕای رێگرییەكانی جێبەجێكردنی بەش و بڕگەو ماددەكانی ناو بودجەكە، هەروەها بودجە بەو شێوەیەی ئێستا ناتوانێت لە بودجەیەكی رەیعی یەوە كە پشتی بە داهاتی پێترۆڵ بەستووە بەرەو بودجەیەكی فرە داهات ئاراستە بكرێت. لە ئابووری رەیعی دا و لەوڵاتێكی ناسەقامگیردا هیچ كەسيك دەسەڵاتی نییە لەسەر ئاراستەكردنی ئەمجۆرە ئابوورییە و پێشبینی كردنی ئەگەری كەوتنەوەی رووداوەكان و بەڕێوەبردنی مەترسیەكان لە ئابوورییەكی لەم چەشنەدا مەحاڵە، هەرچی بابەتی زیادكردنی پشكی كوردستانە لە بودجەی گشتی عێراق و پرسی بەرهەمی پێترۆڵی كوردستان و ناردنە دەرەوەو گرفتەكانی تری نێوان هەرێم و عێراق هەیە، چۆتە قاڵپی پرسە سیاسییەكانەوەو پێویستە لەو چوارچێوەیەدا چارەسەر بكرێت.\nبەشێوەیەكی گشتی هەرێم بەو بڕە پارەیەی لە بەغدا بۆی دێت لەگەڵ داهاتی نەوت و غاز و ناوخۆ و یارمەتی ئەمەریكا بۆ هێزی پێشمەرگە دەتوانێت لە گرفتی كەمی سیولەی نەختینەیی دەربازی بێت، بەڵام بۆ بونیاتنانی ژێرخان و پرۆژەی گەورە پێویستی بە چاكسازیی و داهاتی دیكەیە، بەمەش هەرێم لە قەیران دەربازی دەبێت، بەڵام بۆ بەڕێوەبردنی ئابووری پێویستی بە چاكسازیی و هەنگاوی خرایە. دەبێت هەموو ئەگەرەكان لەبەرچاو بگیرێت و پلان و بەرنامەی A و B و C مان هەبێت،. ئەو بڕە پارەیەی ئەمساڵیش بڕیارە بنێردرێت بۆ كوردستان دەتوانرێت لە قەیرانی دارایی دەربازمان بكات و گەرپێتوو دەست بە پرۆسەی چاكسازیی ئابووری و كارگێڕی بكەین هەلێكی باشە بۆ راستكردنەوەی ئابووری و گەیشتن بە حوكمڕانیەكی باش و بونیاتنانی ژێرخان و دانەوەی قەرزە دەرەكی و ناوخۆییەكان كە هەندێك زانیاری بە 17 ملیار دۆلاری مەزەندە دەكەن، بۆیە دانەوەی قەرزەكان كارێكی ئاسان نییە، بەڵام ئاستەمیش نییە، مەترسیەكە لەوەدایە حكومەتی هەرێمی كوردستان پشتی بە عێراق و فرۆشتنی نەوت بەستووە، لەكاتێكدا عێراق خۆی 130 ملیار دۆلار قەرزارەو4 ملیۆن ئاوارە چاوەڕوانی گەڕانەوەن بۆ شارو شارۆچكەو گوندە و شوێنە وێرانبووەكانیان، واچاوەڕوانیش دەكرێت لەهاوینی ئەمساڵدا لە موسڵەوە تا بەسرا خەڵكی بڕژێنە سەرشەقامەكان و دۆخێكی ناسەقامگیری خراپی لێ بكەوێتەوە، بە تایبەتی دوای ئەوەی حكومەت نەیتوانیوە لانی كەمی داواكاری خۆپیشاندەرانی ساڵی رابردوو جێبەجێ بكات و پەرلەمانی عێراقيیش پەرلەمانێكی شڵۆقەو پێویستی بە پشتگیری شەقامە، ئەگەر لەسەر حسابی سەقامگیری حكومەت و دۆخەكەش بێت. لەناوخۆی كوردستانیشدا ئەمڕۆ تاڕادەیەك لە قەیرانی دارایی رزگارمان بووە بەڵام بۆ ڕزگاربوون لە دەست دێوەزمەی قەیرانی ئابووری پێویستە حزبەكانی كوردستان لە پێناوی ئینتمای گەل و نیشتمانە بێدۆستەكەیاندا سازش بۆ گەلەكەیان بكەن، هەر هیچ نەبێت پێكەوە دەست بدەنە باڵی گەلەكەیان و بەسەر پشتی ئەم كەشتییەی كابینەی نوێوە، هەمووان بەرەو كەناری ئارامی ببەن، پێكهێنانی كابینەی نوێی حكومەت دەرفەتێك دەبێت بۆ نزیكبوونەوەی زیاتری نێوان هەردوو حكومەتی هەرێم و عێراق و كەمكردنەوەی فشارەكانی سەر سەرۆك وەزیرانی عێراق و هەموو پێشبینیەكان بەرەو ئەو ئاراستەیە دەچن كە هەرێمی كوردستان ئەو 250 هەزار بەرمیل نەوتە تەسلیمی عێراق بكات و تا مانگی 10 ی ئەمساڵ كە وادەی دووبارە داڕشتنەوەی بودجەی 2020 هاتنی موچەی فەرمانبەرانی هەرێم ئاستەنگی وا گەورەی نەیەتە بەردەم ،بەڵام دەبێت بۆ بودجەی 2020 هەرێمی كوردستان هەنگاوی جیددی بنێت ، چونكە نەیارانی كورد و شۆڤێنی و توندڕەوەكانی ناو پەرلەمان و شەقامی عەرەبی مومكین نییە دووبارە رەزامەندی لەسەر ناردنی موچەی فەرمانبەرانی هەرێم بدەن بێ ئەوەی داهاتی نەوتی هەرێم تەسلیمی عێراق نەكرێت، زۆر لە شارەزایانی ئابووریش وای دەبینن لە بەرژەوەندی كوردە ئەو 250 هەزار بەرمیل نەوتە تەسلیمی عێراق بكات و تەواویی پشكی بودجەكەی لە بەغداوە بۆ بێت. لە ساڵی 2020 ئەگەر هەرێم پارەی 250 هەزار بەرمیل نەوتەكە تەسلیمی عێراق نەكات ئەوا پەرلەمانتارە عێراقیەكان قبووڵ ناكەن ئەو بڕە پارەیەش بۆ موچە بدرێت، بگرە ئێستا مەسەلەی داهاتی خاڵە سنووریی و گومرگیەكانیشیان هێناوەتە پێش و دەڵێن دەبێت پارەی ئەو خاڵە سنوورییانەش بێت ئەوكاتە رازی دەبین لەسەر ناردنی پارە، بۆیە باوەڕناكەم ئەوەی ئەمساڵ لە یاسای بودجە بۆ هەرێمی كوردستان رازی بوون لەساڵی داهاتوو رازی بن ئەگەر پێتوو لە مانگی داهاتوو حكومەتی هەرێمی كوردستان نەیەتە سەر هێڵ و گرفتی نەوت و غاز و داهاتی گومرگی چارەسەر نەكرێت كێشە بۆ پشكی هەرێم لە بودجەی 2020 دروست دەبێت.


دەربارەی کۆمپانیا – Shab Al-Malaky\nگه‌ڕانه‌وه بۆ سروشت!\nئێمە کۆمپانیایەکین ( شاب الملکی ) کە لە ساڵی 2010 بە سەرپەرشتی ڕاستەوخۆی بەڕێز ( شیهاب مەمین ساید ) دامەزراوە و لە بوارە جۆراوجۆرەکاندا لە بازاڕدا کار دەکەین و هەموو تواناکانمان بۆ دابینکردنی کەرەستەکانی کوالیتی بەرز و گونجاو بۆ پێداویستی بازاڕ ەکە و گرێبەستیشمان لەگەڵ کۆمپانیا گرانبەهاکان بە بەرهەمە تەندروستییەکانی بەهای بەرزی خۆراکی یەوە بە ئەنجام گەیشتووە .\nسێ لقمان هەیە لە هەولێر و لقمان هەیە لە بەریتانیا و هەروەها لە بەغداش\nبەرهەمە خۆراکییەکانی ئێمە وەک برنج و چا و خواردنەوە نەرمەکان و چەوریو قاوەی سەهۆڵبەخ لەلایەن بەکاربەرەکانمانەوە بە باشی پێناسە و تاقی دەکرێتەوە ، هانی ئێمە دەدات کۆمپانیاکانمان بۆ ناوچەکانی تر فراوان بکەین بۆ ڕووماڵکردنی داواکاری بەکاربەرەکانمان .\nخاوه‌نى كۆمپانیا: شیهاب مامند ساید\nجگە لە دابینکردنی بەرهەمی کوالیتی بەرز هەمیشە بۆ بەکاربەرو ، وە کۆمەککردن بە ژیانێکی تەندروست بۆ بەکاربەران لە ڕێگەی بەرهەمە خۆراکییە بەتامەکانمان و پێدانی ئەولەویەت بۆ ڕازیکردنی کڕیارەکانمان بە دابینکردنی بەرهەمی بەهای خۆراکی بەرز بە نرخی گونجاو لە گەڵ ئامانج و ستراتیژ و پلانی خشتی درێژخایەن .\nبەرهەم ەکان پێشکەش دەکرێت کە بە سەلامەتی لە ئاستی جیهاندا بە کار بهێنرێت، بە پێی ستانداردی جیهانی بەرهەم بهێنرێت لەگەڵ شێوەی کوالێتی و خزمەتگوزاریمان، کێبڕکێ لە بازاڕەکانی جیهانی دا بە مارکەی خۆمان بکەین، هەروەها بەشی بازاڕمان زیاد بکەین\nئامانجی سەرەکی و گرنگترینیان زیادکردنی بەها بۆ هاوبەش و کڕیارەکان ، تیمی بازاڕکردن لەجیاتی کۆمپانیاکە توانای بەرهەمەکەی هەڵسەنگێنێت و پلانێکی ستراتیژی و تەکنیکی بۆ هەر هاوبەشێک دابین دەکات ، لەسەر بنەمای تێگەیشتنی ناوچەیی خۆی و باشترین مەعریفەی بەبازاڕکردنی براندەکە


وەزارەتێكی هەرێم دەرفەتێكی بۆ گەنجان ڕاگەیاند - تۆڕی میدیایی خەڵک\nوەزیری كار و كاروباری كۆمەڵایەتی حكومەتی هەرێم دەرفەتێكی خوولی ڕاهێنان ڕادەگەیەنێت و جەختیشدەكاتەوە، ئەم دەرفەتە بەردەستە بۆ چەند كەسێكی دیاریكراو و بە خۆڕاییە.\nكوێستان محەمەد، وەزیری كار و كاروباری كۆمەڵایەتی لە هەژماری خۆی لە فەیسبووك بڵاویكردەوە، وەزارەتەكەی لە ڕێگەی بەڕێوەبەرایەتی سندوقی پشتیوانی پڕۆژە بچووكەكانی لاوان هەڵدەستێ بە كردنەوەی خولێكی ڕاهێنان بەناونیشانی (چۆن دەبین بە خاوەن پڕۆژەی خۆمان هەروەها چۆن پەرە بە پڕۆژە بچووكەكانمان بدەین).\nڕاشیگەیاندووە، ئەو كەسانەی دەیانەوێت ببن بە خاوەن پڕۆژەی خۆیان یاخود خاوەن پڕۆژەن و دەیانەوێت پەرە بە كارەكانیان بدەن، ئەم دەتوانن بەشداری لەو خوولەدا بكەن، كە بۆ ماوەی (٥) ڕۆژ لە شاری هەولێر بەڕێوەدەچێت.\nئاماژەی بەوەشكرد، خولەكە بەخۆڕاییە و مەنهەجی خوول بۆ بەشداربووان دابین دەكرێت و بڕێك پارە بۆ هاتووچۆی بەشداربووان خەرج دەكرێت.\nلە ڕێگای ئەم لینکەوە دەتوانن فۆڕم پڕبکەنەوە\n06 شوبات 2021 11.32 am\nسلێمانی ـ نزار جەزا ئەمڕۆ شەممە لەشاری سلێمانی لەزنجیرەیەك پانێڵدا ڕەوشی ژینگەی كار و ژیانی كرێكاران لەئەمڕۆدا…


دوو هاوڵاتی سـڤیلی ئه‌مه‌ریکایی له ناوچه‌ی سه‌وزی به‌غدادا ده‌کوژرێن\nله‌شـکری ئه‌مه‌ریکا له عێراق ده‌ڵێت دوو هاوڵاتی سـڤیلی ئه‌مه‌ریکایی له دوو ڕووداوی جودادا له ناوچه‌ی سه‌وزی به‌غدادا کوژراون.\nڕۆژی شه‌ممه گوته‌بێژێـکی له‌شـکری ئه‌مه‌ریکا گوتی ته‌رمی یه‌ک له‌و دوو هاوڵاتیـیه ڕۆژی هه‌ینی له ناوچه‌ی سه‌وزی به‌غدا دۆزراوه‌ته‌وه. گوتیشی کاربه‌ده‌سـتان لێـکۆڵینه‌وه له‌سه‌ر ڕووداوه‌که ده‌که‌ن، وه‌لێ هیچ زانیاریـیه‌کی سه‌باره‌ت به ناسـنامه‌که‌ی نه‌دا.\nسه‌رچاویه‌کی دیکه له ناوچه‌ی سه‌وز گوتی پـێده‌چێت ئه‌و که‌سه کوژرابێت.\nله ڕووداوێـکی دیکه‌دا له‌شـکری ئه‌مه‌ریکا ڕایگه‌یاند هاوڵاتیـیه‌کی سـڤیلی ئه‌مه‌ریکایی که بۆ وه‌زاره‌تی به‌رگری ئه‌مه‌ریکا کارده‌کات له ئه‌نجامی هێرشـێـکی مووشه‌کی له نزیـک باڵـوێزخانه‌ی ئه‌مه‌ریکا له به‌غدا شه‌وی هه‌ینی کوژراوه.\nجێی ئاماژه پـێـکردنه ئه‌م دوو ڕووداوه له‌و ده‌مه‌دا دێت که به‌رپـرسـانی عێراقی ده‌سـتیان کردووه به لادانی ئه‌و کۆنکرێت و به‌ربه‌سـتانه‌ی که له ده‌وری ناوچه‌ی سه‌وزدا دانراون، ئه‌و شوێنه‌ی باڵوێزخانه‌ی ئه‌مه‌ریکا و چه‌ند وه‌زاره‌تێـکی حکومه‌تی عێراقی لێـیه.


په‌یكه‌رسازێكی كورد په‌یكه‌ره له‌ناوچووه‌كانی جه‌نگی جیهانی دووه‌م دروستده‌كاته‌وه PUKmedia یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان\nپه‌یكه‌رسازێكی كورد په‌یكه‌ره له‌ناوچووه‌كانی جه‌نگی جیهانی دووه‌م دروستده‌كاته‌وه\nئەدەب وهونەر 06:16 PM - 2018-06-11\nشوان كه‌مال، یه‌كێك له‌و په‌یكه‌رسازو هونه‌رمه‌نده ناسراوانه‌ی كورده كه ئاسمانی هونه‌ره‌كانی بڕیوه‌و په‌یكه‌ره‌كانی له چه‌ند وڵاتێكی جیاواز نمایش ده‌كرێن. به شێوه‌یه‌ك ئه‌و په‌یكه‌رانه‌ی له جه‌نگی جیهانی دووه‌مدا له‌ناوچوون دووباره دروستیان ده‌كاته‌وه‌و له وڵاتانی جیهان و له شوێنه گشتیه‌كان داده‌نرێته‌وه، ئه‌و په‌یكه‌رسازه‌ش به كوردی ناوی خۆی له‌سه‌ر ئه‌و په‌یكه‌رانه هه‌ڵده‌كۆڵێت و بۆ هه‌زاران ساڵ ده‌مێنێته‌وه‌و شانازییه بۆ كورد كه هونه‌رمه‌ندێكی له‌و شێوه‌یه‌ی هه‌بێت و په‌یكه‌ره به‌ناوبانگ و گرنگه‌كانی جیهان دروستبكاته‌وه.\nوه‌كو سایتی PUKmedia به‌پێویستمان زانی دیدارێك له‌گه‌ڵ ئه‌و هونه‌رمه‌نده سازبكه‌ین و چه‌ندین پرسی تایبه‌ت به هونه‌ر له كوردستان و له وڵاتانی ده‌ره‌وه‌و چۆنیه‌تی پێشكه‌وتنی هونه‌رمه‌ندو كاره‌كانی له كۆن و نوێدا له‌گه‌ڵی تاووتوێ بكه‌ین.\nبیرۆكه‌و خه‌یاڵی هونه‌رمه‌ندو سه‌لیقه‌و وردی و لێزانین گرنگن\nله وه‌ڵامی ئه‌وه‌ی وه‌كو په‌یكه‌رسازێك ژینگه‌ی كاركردن بۆ به‌رهه‌مه‌كانیان چۆن ده‌بینێت؟ وتی: كاركردن له پرۆژه‌ی هونه‌ری كارێكی ئاڵۆزو درێژخایه‌نه، پێویستی به زۆر شت هه‌یه، له‌وانه بیرۆكه‌و خه‌یاڵی هونه‌رمه‌ندو سه‌لیقه‌و وردی و لێزانین، تا هونه‌رمه‌نده‌كه بتوانێت كارێكی سه‌ركه‌وتوو و جوان ئه‌نجامبدات. ئه‌مه له‌لایه‌كه‌وه، له‌لایه‌كی تریشه‌وه پرۆژه‌كه‌یه كه هێنده‌ی كاره هونه‌ریه‌كه گرنگه، ئه‌ویش لایه‌نی سپۆنسه‌رو دابینكردنی پاره‌ی پرۆژه‌كه دوای رێپێدان و دابینكردنی شوێن بۆ پرۆژه‌كه‌ی یان په‌یكه‌ره‌كه.\nكاركردنی هونه‌ری له‌نێوان كوردستان و وڵاتانی تر جیاوازه\nسه‌باره‌ت به‌وه‌ی وه‌كو په‌یكه‌رسازێكی كورد چ جیاوازییه‌ك له‌نێوان كاركردن له كوردستان و ئه‌وروپا ده‌بینێت؟ شوان كه‌مال وتی: به‌راوردكردن له‌نێوان كوردستان و ئه‌وروپا زۆر جیاوازه، چونكه له‌ڕاستیدا له كوردستان ئاسانه‌و پێویستی به هیلاكی و ماندوبوونی زۆر ناكات، به‌داخه‌وه له‌به‌رئه‌وه‌ی داموده‌زگای هونه‌ری و شوێنی تایبه‌تیمان نیه له شاره‌وانیه‌كان كه سه‌رپه‌رشتی وردی پرۆژه‌كان بكات، یان با بڵێین خه‌ڵكی پسپۆڕی بواره‌كه‌مان نیه یان ناهێڵن خه‌ڵكی زۆر شاره‌زا له‌و شوێنانه كاربكات، چیتر زۆر گوێ نه‌دراوه به پرۆژه‌و كاره‌كه تا چه‌ند گرنگ و پێشكه‌وتوو بێت. به‌ڵام له ئه‌وروپاو وڵاتانی تر كارێكی گرانه، چونكه داموده‌زگای تایبه‌تیان هه‌یه له شاره‌وانیه‌كان كار له‌گه‌ڵ سه‌ندیكا هونه‌رییه‌كان ده‌كه‌ن، كاتێك پرۆژه‌یه‌ك روبه‌ڕوویان ده‌بێته‌وه چه‌ندین فلته‌ر هه‌یه بۆ هه‌ڵسه‌نگاندنی، كاتێكیش خۆیان پرۆژه‌یه‌كیان هه‌بێت بیانه‌وێت دروستی بكه‌ن، ده‌گه‌ڕێن به‌دوای باشترین و شاره‌زاترین هونه‌رمه‌ندو په‌یكه‌رساز بۆ ئه‌نجامدانی كاره‌كه.\nكاركردن له كوردستان وه‌كو پێویست نیه\nله وه‌ڵامی پرسیارێكی تردا سه‌باره‌ت به‌وه‌ی ماوه‌یه‌ك له‌مه‌وبه‌ر له تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان هه‌ڵمه‌تێكی ره‌خنه‌گرتن له‌و پرۆژه هونه‌رییه په‌یكه‌سازیانه به‌رپاكرا كه له هه‌رێمی كوردستان ئه‌نجامده‌درێن و له شوێنه گشتییه‌كاندا داده‌نرێن، رای تۆ له‌وباره‌یه‌وه چیه؟ وتی: هۆكاری ئه‌وانه ده‌گه‌ڕێنمه‌وه بۆ ئه‌وه‌ی له كوردستان ئه‌و كارانه‌ی كراون یان وه‌كو پێویست نه‌بووه، یان وه‌كو باسمكرد له‌به‌ر نه‌بوونی داموه‌ده‌زگای هونه‌ری و كلتوری راسته‌قینه‌ی بێ سانسۆرو فیلته‌ر له شوێنه گشتیه‌كان دانراون.\nوتیشی: له كوردستان چۆن گرفتی سیاسی و ئابوریمان هه‌یه، گرفتی هونه‌ریشمان هه‌یه، كه ئه‌وه‌ش هه‌ر هۆكاره‌كه‌ی زیاتر بارودۆخه سیاسییه‌كه‌یه كه كاریگه‌ری هه‌بووه له‌سه‌ری. ئه‌مه جگه‌له‌وه‌ی بۆ دروستكردنی پرۆژه‌و كاری هونه‌ری په‌یكه‌رسازی پێویستمان به كارگه‌و وه‌رشه‌ی تایبه‌ت هه‌یه، ئه‌مه‌ش له ئه‌وروپاو وڵاتانی تر هه‌ر له‌كۆنه‌وه ئه‌م شوێنانه‌یان هه‌بووه، په‌یكه‌رساز كاتێك پرۆژه یان بیرۆكه‌یه‌كی هه‌بووبێت دوای رێپێدان و دابینكردنی بودجه‌ی كاره‌كه ده‌بێت روو له‌م شوێنانه بكات بۆ ئه‌نجامدانی په‌یكه‌ره‌كه‌ی، هه‌روه‌ك له به‌غداش كارگه‌یه‌كی وا هه‌بوو زۆربه‌ی په‌یكه‌ره‌كانی عیراقی ساڵی حه‌فتاكان و هه‌شتاكان له‌و كارگانه داڕێژراون، كاریان خراپ نه‌بوو، به‌ڵام له‌م دواییانه‌دا ئه‌ویش به‌ره‌و دواوه رۆیشتووه به‌هۆی بارودۆخی سیاسی عیراق. هه‌روه‌ها له كوردستانیش له‌م ساڵانه‌ی دواییدا هه‌وڵدراوه كاری برۆنز بكرێت، به‌ڵام زۆر ساده‌و سه‌ره‌تایی بوو، كاره‌كان دڵخۆشكه‌ر نه‌بوون.\n20 ساڵ لێپرسراوی به‌ناوبانگترین كارگه‌ی په‌یكه‌ر بووه له ئه‌ڵمانیاو ئه‌وروپا\nراشیگه‌یاند: خۆم جگه له خوێندنی هونه‌ر له په‌یمانگاو كۆلێژو ئه‌كادیمیه، هه‌ر له كۆنه‌وه خولیای ئه‌وه‌م هه‌بوو به شێوه‌یه‌كی جوان و پێشكه‌وتوو كاری پیكه‌ر بكه‌م، ماوه‌ی 25 ساڵیشه له ئه‌وروپا به‌تایبه‌تی له ئه‌ڵمانیاو سوید به‌شێوه‌یه‌كی زانستیانه كارم له‌م به‌شی ته‌كنیكه‌ی په‌یكه‌رسازی كردووه، هه‌روه‌ك له ئه‌ڵمانیا ماوه‌ی 20 ساڵ لێپرسراو بووم له به‌ناوبانگترین كارگه‌ی په‌یكه‌ر له ئه‌ڵمانیاو ئه‌وروپا، ماوه‌ی چه‌ند ساڵێكیشه له سوید به‌هه‌مانشێوه لێپرسراوی ئه‌م به‌شه‌م، له‌به‌رئه‌وه‌ی شاره‌زاییه‌كی ئێجگار زۆرم له‌و بواره‌دا په‌یدا كردووه.\nپه‌یكه‌رێكی به‌ناوبانگی له هه‌ولێر داناوه\nسه‌باره‌ت به هێنانه‌وه‌ی ته‌كنیك و تواناكانی بۆ كوردستان، شوان كه‌مال ئاماژه‌ی به‌وه كرد كه ماوه‌یه‌ك له‌مه‌وپێش وه‌ك په‌یكه‌رسازێكی كورد هه‌ستمكرد گرنگه ئه‌م ته‌كنیكانه بگه‌یه‌نمه‌وه كوردستان و هونه‌رمه‌ندان و په‌یكه‌رسازان بێبه‌ش نه‌بن، ئه‌مه له‌لایه‌كه‌وه، له‌لایه‌كی تریشه‌وه بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌و ده‌نگۆیه نه‌هێڵم كه ده‌یانوت شوان تواناكانی ته‌نها بۆ ئه‌وروپایه، هه‌ربۆیه هاتمه‌وه پرۆژه‌یه‌كی دروستكردنی كارگه‌یه‌كی برۆنزم نووسی و كردمه راپۆرت و ئاڕاسته‌ی وه‌زاره‌تی رۆشنبیریم كرد، به هاوكاری هه‌ڵگورد جوندیانی كه خۆشی هونه‌رمه‌نده‌و پشتگیری پرۆژه‌كه‌ی كردم، به‌ڵام به‌داخه‌وه تائێستا وه‌ڵامی ئه‌و پرۆژه‌یه‌م وه‌رنه‌گرتووه، هه‌روه‌ها ویستم كۆمه‌ڵێك پرۆژه‌ی په‌یكه‌ری دروستبكه‌م، ئه‌گه‌ر بكرێت له ئه‌ڵمانیاو سوید پاشان بیانهێنمه‌وه بۆ كوردستان، ئه‌وانیش تائێستا به‌داخه‌وه نه‌كراون و ته‌نها ئه‌و په‌یكه‌ره‌ی (یۆستیسیا)م بۆ كرا كه له به‌رده‌م باڵه‌خانه‌ی دادی شاری هه‌ولێر دانراوه، ئه‌و په‌یكه‌ره‌ش لایه‌نی هونه‌ری و ته‌كنیكی له ئاستێكی به‌رزدایه‌و تائێستا له عیراق و كوردستان كاری برۆنزی وا پاك نه‌كراوه، چونكه به ته‌كنیك و كوالێتی ئه‌ڵمانی و ده‌ستی كورد به‌رهه‌مهاتووه.\nله ئه‌وروپا شوێنێكی تایبه‌ت نیه هونه‌رمه‌نده كورده‌كان كۆبكاته‌وه\nله‌باره‌ی ئه‌وه‌ی ئایا كورد په‌یكه‌سازی هه‌یه مۆركێكی جیهانی هه‌بێت؟ نموونه‌ی ئه‌و هونه‌رمه‌ندانه كێن؟ ئه‌و په‌یكه‌رسازه وتی: هه‌روه‌ك چۆن بۆ سینه‌ماو شانۆ ساڵانه ئاهه‌نگی بۆ ده‌كرێت و خه‌ڵات دابه‌ش ده‌كرێت، هونه‌ری شێوه‌كاریش بیناله‌و پێشانگاو سیره‌مۆنی خۆی هه‌یه‌و ساڵانه نمایشی كاری هونه‌ری و به‌رهه‌مه‌كانیان ده‌كرێت له جیهان، به‌ڵام كورد هیچ رۆڵێكی دیاری له‌مانه نیه، چونكه ئه‌مانه داموه‌ده‌زگاو سه‌ندیكاو موئه‌سه‌سات به‌ڕێوه‌ی ده‌به‌ن، هونه‌رمه‌ندان و كاره‌كانیان ده‌ناسێنن و سپۆنسه‌ریان ده‌كه‌ن، به‌داخه‌وه كورد هه‌روه‌ك چۆن له‌ناوه‌وه كێشه‌ی هه‌یه له ده‌ره‌وه‌ش به‌هه‌مانشێوه‌یه، شوێنێكی وامان نیه هه‌موو كورد له‌ژێر چه‌ترێكدا كۆبكاته‌وه‌و كاریان بۆ بكات، ئه‌وه‌شی هه‌یه له ئه‌وروپا له‌ژێر ناوی رێكخراو ئه‌وانه حزبین و كاری لاوه‌كی ده‌كه‌ن، دوورن له كاری هونه‌ری و كلتوری و نزیككردنه‌وه‌ی هونه‌رمه‌ندان له داموه‌ده‌زگا حكومی و شاره‌وانیه‌كان. به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ده‌بێت ئه‌وه بڵێین كه لێره‌و له‌وێ كاركراوه، هونه‌رمه‌ند كاری كردووه له‌و پێشانگا گه‌ورانه‌ی جیهان، به‌ڵام زیاتر هه‌وڵی تاكه‌كه‌سی و تایبه‌ت بووه‌و په‌یوه‌ندی به كورده‌وه نه‌بووه.\n10 په‌یكه‌ری گه‌وره‌و به‌ناوبانگی جیهانی دروستكردووه\nسه‌باره‌ت به خۆشی له‌وڕووه‌وه وتی: خۆم بۆ یه‌كه‌مجار له مێژووی هونه‌ری كوردو عیراق و له‌وانه‌یه وڵاته عه‌ره‌بیه‌كانیش، توانیومه كۆمه‌ڵێك كاری په‌یكه‌ری مێژوویی له ئه‌ڵمانیاو سوید له پارك و شوێنه گشتییه‌كان دروستبكه‌م، نزیكه‌ی ده په‌یكه‌ری گه‌وره‌م دروستكردووه، چۆنیه‌تی دروستكردن و چیرۆكی كاره‌كان زۆرجار باسم كردوون له میدیاو چاوپێكه‌وتنه‌كانم، هه‌مووشیان له ئینته‌رنێت و یوتیوب دانراون، ئه‌مانه زیاتر دراوه به من بۆیان دروستبكه‌م له‌به‌ر شاره‌زایی و لێزانی و سه‌لیقه‌یی هونه‌ریمه له‌بواری په‌یكه‌رسازی، له‌كاتێكدا ئه‌وان زیاتر گه‌ڕاون به‌دوای په‌یكه‌رسازێكی شاره‌زاو منیان هه‌ڵبژاردووه.\nرۆڵی داموده‌زگای هونه‌ری و سه‌ندیكا بۆ پێشكه‌وتنی هونه‌رمه‌ند گرنگه\nئه‌و په‌یكه‌رسازه ئاماژه‌ی به‌وه‌ش كرد، ئه‌و هونه‌رمه‌ندانه‌ی كه له ئاستێكی جیهانی كارده‌كه‌ن و ناویان هه‌یه، زۆرێكیان ده‌ناسم، به‌ڵام ناویان له‌به‌رئه‌وه نیه كه باشترن له ئێمه یان شاره‌زاییان زیاتره، به‌ڵكو ته‌نها ئه‌وه‌یه ئه‌وان خاوه‌نی وڵات و داموه‌ده‌زگای هونه‌ری و سه‌ندیكاو دابونه‌ریت و میراتێكی ده‌وڵه‌مه‌ندن له هونه‌ردا.\nسه‌رۆك مام جه‌لال كاره‌كانی به‌رز نرخاندووه\nله وه‌ڵامی ئه‌وه‌ی چه‌ندین به‌رهه‌می هونه‌ریتان له كوردستان و ده‌ره‌وه‌ش پێشكه‌شكردووه، مۆركی ئه‌و به‌رهه‌مانه زیاتر له چ رێبازێكی هونه‌رییه‌وه نزیكه‌و هۆكاره‌كه‌شی خۆی له چیدا ده‌بینێته‌وه؟ شوان كه‌مال وتی: كاتی خۆی خوێندكار بووم له په‌یمانگای هونه‌ره جوانه‌كانی سلێمانی، زۆر به حه‌زو ئاره‌زوه‌وه سه‌رقاڵی هونه‌ر بووم، ئه‌وكاته یه‌كه‌می كوردستان بووم، بۆیه توانیم بچمه ئه‌كادیمیای هونه‌ری شاری به‌غدا، له‌وێش به‌هه‌مانشێوه، پاشان هاتمه‌وه كوردستان و بومه مامۆستای په‌یكه‌رسازی له په‌یمانگا، هه‌ر خه‌ونم ئه‌وه‌بوو كارو پرۆژه‌ی هونه‌ری مه‌زن دروستبكه‌م، ئه‌وكاته خه‌ونی دروستكردنی كارگه‌یه‌كی برۆنزم هه‌بوو، له‌وڕووه‌شه‌وه شۆڕش ئیسماعیل و مامۆستا ئه‌حمه‌د سه‌رسپی ئه‌وكاته لێپرسراوی مه‌ڵبه‌ندی سلێمانی بوون، لای سه‌رۆك مام جه‌لال باسی منیان كردبوو، دواتر له قه‌ڵاچوالان له‌گه‌ڵ مام باسی كێشه‌ی هونه‌رو گرنگی دروستكردنی ئه‌و كارگه‌یه‌م كرد، زۆر به‌لایه‌وه باشبوو، به‌ڵام ئه‌وكاته سه‌ره‌تای شه‌ڕی ناوخۆ بوو، بۆم نه‌گونجا، هه‌روه‌ها كاتێكیش جه‌نگ و شه‌ڕ دروستده‌بێت چیتر هونه‌رو جوانی له‌و شوێنه نامێنێت، بۆیه له‌وكاته‌وه كوردستانم به‌یه‌كجاری جێهێشت.\nله‌ساڵانی دوای راپه‌ڕین چه‌ند په‌یكه‌رێكی له كوردستان دروستكردووه\nله‌باره‌ی كاره‌كانی بۆ كوردستان وتی: له ساڵانی دوای راپه‌ڕین كۆمه‌ڵێك په‌یكه‌رم دروستكرد بۆ شاره‌كانی كوردستان، له ئاستێكی هونه‌ری باشدا بوون بۆ ئه‌وكاته‌م، دواتریش له یۆنان ماوه‌یه‌ك سه‌رقاڵی هونه‌ری هه‌ڵكۆڵینی سه‌ر به‌ردی مه‌ڕمه‌ڕ بووم، پاشان چوومه ئه‌ڵمانیاو له‌وێ ماوه‌یه‌كی زۆر سه‌رقاڵی فێربوون و كاركردن بووم له‌بواری قاڵب و گه‌وره‌كردنی په‌یكه‌رو داڕشتنی كانزاكان.\nوتیشی: له‌م ماوه‌یه‌شدا كۆمه‌ڵێك كاری هونه‌ریم بۆ كارگه‌ی داڕشتنی كانزاكان (رۆلف كایزه‌ر) دروستكرد، ئه‌م كارانه‌م به ناوی كارگه‌كه‌وه بووه، كه زۆربه‌یان له مۆزه‌خانه‌و گه‌له‌ری و پارك و شوێنه گشتییه‌كانی جیهان نمایشكراون.\nپه‌یكه‌ره به‌ناوبانگه‌كانی ئه‌ڵمانیا ده‌نه‌خشێنێته‌وه\nسه‌باره‌ت به ناوبانگه‌كه‌شی وتی: ناوبانگی من له‌بواری هونه‌ری په‌یكه‌رسازی وایكرد سه‌رنجی ده‌زگا كلتوری و هونه‌رییه ئه‌ڵمانیه‌كان رابكێشێت، ماوه‌یه‌كی زۆربوو حكومه‌تی ئه‌ڵمانی پلانی دروستكردنه‌وه‌ی ئه‌و په‌یكه‌ره مێژوویانه‌یان هه‌بووه كه له شه‌ڕی دووه‌می جیهانی نه‌مابوون، بودجه‌ی بۆ ته‌رخان كرابوو، به‌ڵام له‌به‌ر ئاستبه‌رزی ئه‌م په‌یكه‌رانه‌و ئاڵۆزی دروستكردنیان و شێوه كلاسیكیه‌كانیان په‌یكه‌رسازی شاره‌زای وایان ده‌ستنه‌كه‌وتبوو بۆ دروستكردنه‌وه‌و پلانكردنی سه‌رله‌نوێی ئه‌م په‌یكه‌رانه، كاتێك یه‌كه‌م پرۆژه‌و په‌یكه‌ری مێژوویم بۆ دروستكردن (په‌یكه‌ری شاسوار ئه‌رنۆلد رۆز)، زۆر سه‌رسام بوون و له میدیاكانی ئه‌ڵمانیا زۆر باسیان لێكرد، چیتر دوای ئه‌وه كۆمه‌ڵێكی زۆر په‌یكه‌ری مێژوویی ئاستبه‌رزم بۆ دروستكردن له شارو پارك و شوێنه گشتییه‌كانی ئه‌ڵمانیا نمایشكران، به‌ڵام بۆ مێژوو ناوی خۆمم به كوردی له‌سه‌ر هه‌ڵكۆڵیون كه به هه‌زاران ساڵی تر ده‌مێنێته‌وه.\nفێربوونی ئه‌لف و بێی هونه‌ر گرنگه\nله وه‌ڵامی ئه‌وه‌ی ئه‌وه‌نده‌ی تێبینی ده‌كرێت به‌ڕێزتان زیاتر مه‌یلتان به‌لای رێبازی كلاسیكی په‌یكه‌رتاشیدا ده‌چێت، ئایا ئه‌مه مانای ئه‌وه‌یه رێبازه هاوچه‌رخه هونه‌رییه‌كان هه‌واداریان كه‌مه یان هۆكاری تری له‌پشته؟ شوان كه‌مال وتی: له‌ڕاستیدا رێبازی كلاسیكی و ئه‌كادیمی رێبازێكی سه‌خته له‌بواری هونه‌ر، چونكه ده‌بێت ئه‌لف و بێی هونه‌ر به‌باشی بزانیت و توێژینه‌وه‌و دراسه‌ت كردبێت، زۆربه‌ی هونه‌رمه‌ندان ئه‌وانه‌ی رێبازی جیاوازیان هه‌بووه له خوێندنگا هونه‌رییه‌كان له‌پێشدا به شێوه‌یه‌ك له شێوه‌كان هونه‌ری كلاسیكی و ئه‌كادمیان دراسه كردووه یان خوێندوه‌ته‌وه، به‌ڵام بۆ نموونه بیكاسۆ تابلۆكانی سه‌ره‌تای ژیانی هونه‌ری له چ ئاستێكی هونه‌ری ئه‌كادیمی به‌رزدان به‌هه‌مانشێوه سلفادور دالی مامۆستای رێبازی سوریالیه‌ت له كارو تابلۆكانیدا شاره‌زاییه‌كی بێوێنه‌ی له‌بواری كلاسیك و ئه‌كادمیه‌ت له‌هونه‌ردا ده‌بینرێت و زۆر نموونه‌ی تریش؟\nوتیشی: خۆم زیاتر كاری ته‌عبیریم پێخۆشه‌و زۆربه‌ی كاره هونه‌ریه‌كانم ده‌چنه‌وه ئه‌و رێچكه‌یه، به‌ڵام به پشتبه‌ستن به لایه‌نی زانستی له مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ بابه‌ت و ته‌كنیكی كاره‌كانمدا.\nله هونه‌ری كلاسیكی شاره‌زاییه‌كی زۆری هه‌یه\nئاماژه‌ی به‌وه‌شكرد، وه‌ك باسمكرد له سه‌ره‌تاوه، من له خوێندكاره هه‌ره باشه‌كانی هونه‌ری په‌یكه‌رسازی بووم له كوردستان و عیراق، هونه‌رم به شێوه‌یه‌كی كلاسیكی و ئه‌كادیمی خوێندووه، ئه‌مه‌ش ره‌نگدانه‌وه‌ی پۆزه‌تیڤی هه‌بووه له ئه‌زموون و ژیانی هونه‌ریم به‌ڕای خۆم، ئه‌و كارو پرۆژانه‌ی وه‌ك گرێبه‌ست و له‌سه‌ر داواكاری دروستم كردوون له ئه‌وروپاو به‌تایبه‌تی له ئه‌لًَمانیاو سوید پێویستی به شاره‌زایی بوو له‌بواری هونه‌ری كلاسیكی، خۆشبه‌ختانه منیش مامۆستای ئه‌و شتانه‌م و هیچ كارێكی له‌وجۆرانه‌م له‌ژێر ده‌ست ده‌رناچێت، ئه‌و پرۆژه‌و په‌یكه‌رانه‌ی له ئه‌وروپا دروستم كردوون شایه‌تی ئه‌وه‌م بۆ ده‌ده‌ن.\nزۆربه‌ی ئه‌زموونی هونه‌ری له ئه‌ڵمانیا وه‌رگرتووه\nله وه‌ڵامی چیرۆكی كاری هونه‌ری به‌ڕێزتان له ده‌ره‌وه‌ی كوردستان به‌تایبه‌تی له ئه‌ڵمانیا له‌كه‌یه‌وه ده‌ستیپێكردووه‌و چی له‌باره‌ی ئه‌و ئه‌زموونه نوێیه‌وه ده‌ڵێیت؟ شوان كه‌مال رایگه‌یاند: به‌ڕاستی ئه‌و ئه‌زموون و شاره‌زاییه‌ی كه هه‌مه له‌بواری هونه‌ری په‌یكه‌رسازی به‌تایبه‌تی لایه‌نی (ته‌كنیك) زۆربه‌ی له ئه‌ڵمانیا فێربووم، چۆنیه‌تی گه‌وره‌كردنی په‌یكه‌رو قاڵبكردن به هه‌ردوو جۆره‌كه‌ی به (لم و سلیكۆن) یان داڕشتنی په‌یكه‌ر به میتاڵ به شێوه لمیه‌كه‌ی یان مۆمیه‌كه‌ی، جا ئه‌مانه هه‌مووی چه‌نده‌ها ساڵ به چڕی و پڕی كارم له‌سه‌ر كردوون و به پراكتیكی به‌رهه‌مه‌كانم دیاربوون، ئه‌وه‌ی ده‌یزانم له‌بواری په‌یكه‌رسازی به‌ڕای ئه‌ڵمانی و سویدیه‌كانیش كه‌م په‌یكه‌رساز ده‌یزانێت، ئه‌م حاڵه‌ته‌ی من وه‌ك ئه‌وه وایه كه‌سێك عازف پیانۆیه‌كی زۆر مه‌شهور بێت به‌ڵام بێجگه له نۆته‌و دابه‌شكردنی خۆشی پیانۆكه‌ی دروستكردبێت.\nمه‌رج نیه خوێندكاری په‌یمانگای هونه‌ری بیت و ببیته هونه‌رمه‌ندێكی به‌ناوبانگ\nله‌باره‌ی ئه‌وه‌ش كۆلێژو په‌یمانگای هونه‌ری له هه‌رێمی كوردستان زۆرن، به‌ڵام ئایا خوێندنی ئه‌كادیمی مه‌رجه بۆ خوڵقاندنی هونه‌رمه‌ندی راسته‌قینه‌و چۆن ناوه‌نده ئه‌كادیمییه‌كانی كوردستان كار له‌سه‌ر ئه‌و مه‌سه‌له‌یه بكه‌ن؟ ئه‌و په‌یكه‌رسازه رایگه‌یاند: هیچ كاتێك خوێندن و په‌یمانگاو ئه‌كادمیه مه‌رج نه‌بووه بۆ ئه‌وه‌ی كاری هونه‌ری دروستبێت یان ئه‌وانه‌ی له‌وێ خوێندكارن ببنه هونه‌رمه‌ند، ئه‌م راستیه هه‌ر له‌كۆنه‌وه زانراوه‌و ئێستاش هه‌موو جیهان ده‌یزانێت، به‌ڵام ته‌نها ئه‌م شوێنانه زیاتر بوارت بۆ ده‌ڕه‌خسێنێت یان كاتت زیاتر له‌به‌رده‌ست ده‌بێت بۆ ئه‌وه‌ی له‌ناو هونه‌رو له‌گه‌ڵ مامۆستاكان و یان ئه‌جوائێكی هونه‌ری ئه‌و چه‌ند ساڵه‌ی خوێندن بژیت، به‌ڵام كه‌س گره‌نتی ئه‌وه نادات كه خوێندكار ته‌واوبوو له‌و شوێنانه ئیتر ببێته هونه‌رمه‌ند، بۆ نموونه له شاری سلێمانی له ساڵی هه‌شتاوه په‌یمانگاو به‌شی په‌یكه‌رسازی هه‌یه، دواتریش له نه‌وه‌ده‌كانه‌وه كۆلێژی هونه‌رو به‌شی په‌یكه‌رسازی هه‌یه، ساڵانه خوێندكار له‌و به‌شانه ده‌رده‌چێت، جا ئه‌گه‌ر وابوایه ئێستا به هه‌زاره‌ها په‌یكه‌رسازمان ده‌بوو، كه‌چی ئه‌وانه‌ی به‌رده‌وام بوون زۆر كه‌من، ئه‌وانه‌شی كاری باشیان كردووه هه‌ر چه‌ند دانه‌یه‌كن.\nوتیشی: پێشتر باسم كردووه‌و ئێستاش هه‌ر ده‌یڵێمه‌وه، له‌و پێگه هونه‌ریانه به‌داخه‌وه پێویستیان به كادیرو خه‌ڵكی شاره‌زا هه‌یه، هه‌ستده‌كه‌م ئه‌و گرنگیه‌ی جاران به لایه‌نی زانستی فێربوونی هونه‌ر نادرێت، كاتێك یه‌ك په‌یمانگا هه‌بوو له هه‌موو كوردستان كه‌چی له‌ئاستێكی به‌رزدا كاری ده‌كرد، چونكه كۆمه‌ڵێك كادرو مامۆستای زۆرباش و دڵسۆز كاریان بۆ ده‌كرد.\nله سویدیش په‌یكه‌ره‌كانی له شوێنه گشتییه‌كان دانراون\nسه‌باره‌ت به پرۆژه‌ی ئاینده‌ی وتی: وه‌ك باسمكرد ماوه‌ی 22 ساڵێك له ئه‌ڵمانیا چه‌نده‌ها كارو پرۆژه‌م دروستكردووه، ماوه‌ی 3 ساڵیشه هاتومه‌ته سوید، ماوه‌یه‌ك زمانی سویدی فێربووم دوای ئه‌وه له‌گه‌ڵ كارگه‌ی (رۆبیرت كاسلاند) كه تایبه‌ته به دروستكردنی په‌یكه‌رو داڕشتنی كانزاكان ده‌ستبه‌كار بووم، دوو پرۆژه‌ی په‌یكه‌رمان دروستكرد دانه‌یه‌ك بۆ نه‌خۆشخانه‌ی شاری (مالمۆ)، ئه‌وی تریش په‌یكه‌ری (مریرمم) دروستكرد له برۆنز بۆ كتێبخانه‌یه‌كی شاری (یۆتۆبۆری).\nپه‌یكه‌رێكی گرنگ دروستده‌كات كه له نه‌رویج داده‌نرێت\nوتیشی: له‌م ماوه‌یه‌دا كارگه‌یه‌كی دروستكردنی په‌یكه‌ر په‌یوه‌ندیان پێوه كردم كاریان له‌گه‌ڵ بكه‌م، ئه‌م كارگه‌یه سه‌ره‌تای ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ سه‌ده‌ی هه‌شتسه‌ده‌كان، ئه‌زموونێكی باشیان هه‌یه له دروستكردن و داڕشتنی په‌یكه‌ر، كاریان زۆره له وڵاتانی سكه‌ندناڤیا، داوایان لێكردم له پرۆژه‌یه‌كی هونه‌ری به‌شداربم و یارمه‌تیان بده‌م له دروستكردنی په‌یكه‌ره‌كه‌و دواتریش داڕشتنی له برۆنز وه‌ك شاره‌زایه‌كی بواره‌كه كاریان له‌گه‌ڵ ده‌كه‌م. ئه‌م پرۆژه‌یه‌ش به ناوی (كۆچبه‌ر) په‌یكه‌رێكی ته‌عبیریه به‌ڵام به شێوه‌یه‌كی كلاسیك دروستی ده‌كه‌ین، دوو فیگه‌رن راده‌كه‌ن و كۆڵه‌پشتیان له‌پشته، به‌ڵام به‌سه‌ریانه‌وه كۆمه‌ڵێك قازو مراوی ده‌فڕن، به‌شێوه‌یه‌ك باڵیان له‌گه‌ڵ فیگه‌ره‌كان تێكه‌ڵبووه، نزیكی پێنج مه‌ترێك به‌رزیه‌تی و دواتریش له‌سه‌ر بنكه‌ی به‌ردی مه‌ڕمه‌ڕ له پایته‌ختی وڵاتی نه‌رویج له شاری ئۆسلۆ داده‌نرێت.\nكاری هونه‌ری ئه‌لیكترۆنی جێی به‌های ئیشی ده‌ستی مرۆڤ و هونه‌رمه‌ند ناگرێته‌وه\nله كۆتاییدا له وه‌ڵامی ئه‌وه‌ی ئایا له داهاتوو هونه‌ری په‌یكه‌رسازی له جیهان به‌ره‌و چ ئاقارێك ده‌چێت؟ ئایا له‌گه‌ڵ هاتنه‌كایه‌ی ته‌كنه‌لۆجیاو پێشكه‌وتنی زانستیدا هونه‌ر بایه‌خی رابردووی ماوه؟ هۆكاره‌كه‌ی چییه؟ شوان كه‌مال ئاماژه‌ی به‌وه كرد: هونه‌ری په‌یكه‌رسازی به‌ده‌ر نیه له پێشكه‌وتنی كۆمه‌ڵگاو هاتنی ته‌كنه‌لۆژیاو ئه‌م زانسته نوێیانه، بۆ نموونه به‌كارهێنانی كۆمپیوته‌رو پرۆگرام و سۆفتوێری تازه بۆ ئه‌نجامدانی كاری هونه‌ری و دروستكردنی په‌یكه‌ر، من ماوه‌ی 10 ساڵ ده‌بێت ئه‌م ته‌كنه‌لۆژیاو زانستانه‌م له ئه‌ڵمانیا خوێندووه‌و كارم پێكردووه، ئه‌م ماوه‌یه‌ش له سوید چه‌نده‌ها وۆركشوپ و سیمینارم بینیوه‌و له‌گه‌ڵ شاره‌زایانی بواره‌كه كارمان كردووه، لێره هونه‌رمه‌ند هه‌رگیز دانابڕێت له بابه‌تی تازه‌و هاتنی ته‌كنه‌لۆژیا تا بتوانێت سوودی لێوه‌ربگرێت له بواره‌كه‌ی خۆیدا، یان هیچ نه‌بێت ئاگاداری گۆڕانكارییه‌كان بێت. به‌ڵام ئه‌مانه زیاتر بۆ یارمه‌تی هونه‌رمه‌ندو كارئاسانیه، چونكه وه‌ك خۆیان ده‌ڵێن هیچ كاتێك كۆمپیوته‌ر جێی مرۆڤ ناگرێته‌وه له هه‌ست و بیركردنه‌وه‌و هیچ كارێكی هونه‌ری ئه‌لیكترۆنی جێی به‌های ئیشی ده‌ستی مرۆڤ و هونه‌رمه‌ند ناگرێته‌وه.


Home » Independent Kurdistan » بە ئامانج گرتنی میانڕەوەكان لەدوای شكستهێنانی سینارێۆی توندڕەوەكان\n((تكایە بە هەستیاریەوە ئەم پرسە وەرگرن و بەسەرنجەكانتان دەوڵەمەندی كەن))\nدروود و سڵاو لەگیانی پاكی هەموو پێغەمبەر و نێردراوەكان بەتایبەت بەندە و نێردراوی پەروەردگار محەمەدی كوڕی عەبدوڵا (د.خ)\nبەشی یەكەم: ٦ی نۆڤەمبەری ٢٠١٧\nبەداوای لێبووردنێكی زۆر لەزانایان و شارەزایانی ئایینی پیرۆزی ئیسلام، وەك ئەركێكی سەرشانی خۆم ئەم ٧ ئایەتەی سەرەتای سورەتی (المنافقین)* دەخەمە بەرچاوی هەموو ئەو كەسایەتی و شارەزایانەی كە ئەسپی (ئەمیری، ڕاگری، ڕابەری ، پێشەوایی، سەركردایەتی…هتد) بەناوی ئایینی پیرۆزی ئیسلام لە كوردستان لینگ دەدەن. ئیدعای بانگخوازی تەنها بۆ ڕازی كردنی پەروەردگار دەكەن. بێ ئاگانین لەوەی كەلێپرسینەوە لە ئەوان قورسترە لەخەڵكی سادە و عامە.\nتكایان لێده‌که‌م که خۆیان بپارێزن لە هەرزان فرۆشی ئایەتەكانی خوا وەك ئیمام و پێشەواكانی (جولەكە و مەسیحیەكان) ی بەرێ مەكەن. ئەگینا خراتر لە ئەوان لە دنیا و قیامەی بەسەرتان دێت. وە زۆر خراتر لە ڕابەرانی (داعش و حەشد) خوا عەیب و عارتان دەردەخات. خوا هەموولایەكمان لە شەرمەزاری بپارێزێ. لە پەروەردگار داواكارم بەگەیاندنی ئەوەی لەسەر شانم بوو لێم خۆش بێت، ئەو بەڕێزانەش سوودی لێوەرگرن لە دوعای خێری خۆیان بێبەشمان نەكەن.\nبەشی دووه‌م: ٧ی نۆفه‌مبه‌ری ٢٠١٧\nله‌م به‌شه ڕووده‌که‌ینه ئه‌وانه‌ی ووشه‌یه‌کیان به‌سه، په‌روه‌ردگار له (سورة القلم)** سوێند ده‌خوات به پێنووس و ئه‌و دێڕانه‌ی ده‌ینوسن، دڵنیامان ده‌کات که‌خۆی له هه‌موومان زاناتره به‌و که‌سانه‌ی که ڕێ‌ی ڕاستیان وون کردووه وه شاره‌زاتره به‌وانه‌ی که ڕێگای ڕاستیان گرتووه.\nهاوڕێیان ئازیز که شه‌و و ڕۆژ گوێتان به‌سوییه‌وه ناوه بۆ خه‌به‌ر و باس و به که‌یفی مامۆستا و ئاغاکانتان تاوتوێ‌ی ده‌که‌ن و هیچ له خوای ناترسن، ڕۆژانه بەبێ ئاگایانە حمباڵی دەكەن بۆ درۆ و دزیه‌کانی زاڵمه‌کان. له ڕاگه‌یاندنه‌کان به‌به‌رنامه و به‌وویستی داگیرکه‌ران چاوی میلله‌تیان کوێرکردووه، له تۆڕی کۆمه‌ڵایه‌تیش ژیانیان له‌به‌ر چاوی خه‌ڵکی تاڵ کردووه. هانی خه‌ڵکیان دا بۆ نان عیزه‌تی خۆی بفرۆشێ. ئینتمای بۆ خاک نه‌بێ، خۆی پێ له هه‌موو که‌س که‌متر بێت، میللەتی خۆی پێ نه‌زان و دواکه‌وتووبێت. ووڵاتانی ئه‌وروپا و ڕۆژئاواییه‌کان چاویان لە كوردستان بڕیووه كەچی ئه‌وانه ی پیتک گرن شەو و ڕۆژ ئاموشۆکه‌رن بۆ قسه هێنان و بردن. زۆر به‌رگری ده‌که‌ن له چاکه، دڵڕه‌ق و سه‌ر لێشێواون و خراتر له زاڵمه‌کانی نێو خۆ و داگیرکه‌ران ووڵاتیان له‌به‌ر چاوی لاوانیان ڕەش کردووه و وایان لێکردوون مل به ده‌ریای بنین به‌ره‌و مه‌رگ.\nبیركەنەوە هێشتا داعش به‌ته‌واوی کۆتایی نه‌هاتووه، حه‌شدی شیعه‌یان وه‌سه‌ر ماڵ و ناموسمان کردووه. ئه‌گه‌ر به‌خۆمان دانه‌هێنه‌وه چاوه‌ڕوانی شتی خراتر بکه‌ن\nخوا هه‌موو لایه‌کمان له شه‌ڕی بازرگانانی شه‌ڕ و حزبه‌کان بپارێزێ و کوردستان سه‌رفراز و خه‌ڵکه‌که‌ی به‌خته‌وه‌ر بکات\nبه‌شی سێهه‌م: ١١ نۆڤه‌مبه‌ری ٢٠١٧\nسوپاس بۆ په‌روه‌ردگار خه‌ڵکی ووڵاته پڕ پیت و به‌ره‌که‌ته‌که‌ی ئێمه تا ئێستا هه‌موو شته‌کانی وه‌ک بێگه‌ردی سروشته‌که‌ی به ساده‌یی وه‌رگرتووه و ئایینی نه‌کردۆته ئایدۆلۆجیا و به پشتیوانی خوا له ئایینده‌ش نایکا. له‌به‌ر ئه‌وه‌ی کێشه‌ی سه‌ره‌کی دانیشتوانی کوردستان تا ئه‌مڕۆ زیاتر سیاسی بووه که‌مترین هه‌ستیاری و به‌ریه‌که‌وتنی به هۆی جیاوازی ئایینی و مه‌زهه‌بی له نێو چین و توێژه‌کانی به‌دیکراوه. ئه‌مه‌ش زه‌مینه سازی کردووه بۆ ئه‌وه‌ی هه‌ڵگرانی ئایین و ئاینزا جیاوازه‌کان زیاتر ڕوو له نێو ووڵاتی ئێمه بکه‌ن و ئاسایش و پێکه‌وه ژیان له‌لائ ئێمه زیاتر بۆ فه‌راهم بووبێ.\nله ڕاستیدا ئه‌و خاکه پیرۆزه‌ی که دوای گیرابوونی نزا و پاڕانه‌وه‌ی حه‌زره‌تی نوح که‌شتیه‌که‌ی له‌نگه‌ری له‌سه‌ری گرت (النوح ٤٤)*** وه‌چاکانی وه‌ک ته‌واوکاری ئیمان، فه‌رزکراوه به‌سه‌ریاندا هه‌موو (ئاین، پێغه‌مبه‌ر و نێردراو) ه‌کانی وه‌ک یه‌ک قبووڵ کردووه و به‌بێ جیاوازی خۆشه‌ویستی و ڕێزی بۆ ده‌ربڕیوون. ئه‌گه‌ر ئه‌و خاکه پیرۆزه‌ی ئێمه داگیرکرا و دابه‌ش کراو نه‌با، زۆر ده‌مێک بوو وه‌ک (قودس و کابه) ده‌کرا به زیاره‌تگای ئیمانداران.\nله ڕابردوودا ده‌مارگیره نه‌ته‌وه په‌رسته‌کانی ده‌وروبه‌ر زۆریان بوختان و ته‌وهین به میلله‌ته‌که‌مان کرد به‌ناوی ( جنۆکه، ئاگرپه‌رست، کێوی….هتد) بۆ ڕه‌واییدان به کۆمه‌ڵکوژیکردنمان و داگیر کردنی خاکه‌که‌مان. تکایه با چیتر لێ نه‌زانانه بوار خۆش نه‌که‌ین بۆ درێژه‌دان به‌و هه‌موو ناڕه‌واییانه که به‌رامبه‌رمان ئه‌نجام ده‌درێن. با خۆمان به‌ده‌ستی خۆمان به‌ناوی پێشکه‌وتووخواز و مه‌ده‌نیه‌ت خاکه‌که‌مان نه‌که‌ینه چه‌په‌ری سێره‌گرتن له ئیسلامی (توند، میانڕه‌و و شل…هتد) چونکه به‌ڵگه نه‌ویسته (کل ممنوع مرغوب). هه‌روه‌ها له‌به‌ر هه‌ستیاری ئه‌م پرسه به‌تایبه‌ت له‌دوای تێکشکانی داعش و په‌ل هاویشتنی شیعه بۆ موسل و که‌رکوک و هه‌ندێ شوێنی تری سونه و مه‌زهه‌ب و ئایین جیاواز نشینه‌کانی تری کوردستان و ده‌وروبه‌رمان. زیاتر پێویستی به ئاماده‌کاری به‌رپرسیارانه‌یه بۆ ئه‌و گرژی و شه‌ڕه پێشبینی کراوانه که له ئایینده له نێو نه‌ته‌وه و گه‌له جیاوازه‌کانی ناوچه‌که بۆ ماوه‌یه‌کی دوور و درێژ پیاده بکرێت.\nکه‌س له کورد موسڵمان تر نیه به‌و پێناسه‌ی که ئیبراهیم (د.خ) له (٧٩ الانعام) **** قورئانی پیرۆز تیشکی خراوه‌ته سه‌ر\nئه‌و بیرۆکانه‌ی له ده‌ره‌وه‌ش هێندراون به‌ناوی ئاینه‌کانی بۆ ناوچه‌که، هه‌زم کردنی بۆ کوردستانیان سه‌رناگرێ. چونکا دوای زیاتر له ٥٠٠ ساڵ جه‌نگی دووه‌می سه‌فه‌وی و عوسمانیه‌کان ***** له (لوبنان، یه‌مه‌ن، ئه‌رده‌ن، سوریا و عێراق) له لیواری ته‌قینه‌وه دایه. بۆیه له هه‌موو ڕۆژان زیاتر یه‌کڕیزی خواپه‌رستان به‌ر له هه‌موو چین، توێژ و ئاییدیاکانی نێو کۆمه‌ڵگای بۆ دانیشتوانی کوردستان پێویسته. بۆ ئه‌وه‌ی جارێکی تر چه‌ند جار خاکه‌که‌مان دابه‌ش نه‌کرێته‌وه و میلله‌ته‌که‌شمان چیتر دڕدۆنگ و پچڕ پچڕ و لاوازتر نه‌کرێ.\nله په‌روه‌ردگار داواکارین کوردستان و دانیشتوانه‌که‌ی یه‌کگرتووتر بکات و بپارێزی له‌شه‌ڕی مه‌زهه‌بی، ئایینی، نه‌ته‌وه‌په‌رستی و حزبه‌کان.\nلەگەڵ ڕێز و سلاوی براتان\nإِذَا جَاءَكَ الْمُنَافِقُونَ قَالُوا نَشْهَدُ إِنَّكَ لَرَسُولُ اللَّهِ وَاللَّهُ يَعْلَمُ إِنَّكَ لَرَسُولُهُ وَاللَّهُ يَشْهَدُ إِنَّ الْمُنَافِقِينَ لَكَاذِبُونَ (١)\nIf the hypocrites come to you, they say, “You see that you are the Messenger of Allah, and Allah knows that you are His Messenger, and Allah testifies that the hypocrites are liars.”\nاتَّخَذُوا أَيْمَانَهُمْ جُنَّةً فَصَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ إِنَّهُمْ سَاءَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ (٢)\nThey took their faith in Paradise, and they turned away from the way of Allah;\nذَلِكَ بِأَنَّهُمْ آمَنُوا ثُمَّ كَفَرُوا فَطُبِعَ عَلَى قُلُوبِهِمْ فَهُمْ لَا يَفْقَهُونَ (٣)\nThat they believed and then disbelieved and imprinted on their hearts, they do not understand\nوَإِذَا رَأَيْتَهُمْ تُعْجِبُكَ أَجْسَامُهُمْ وَإِنْ يَقُولُوا تَسْمَعْ لِقَوْلِهِمْ كَأَنَّهُمْ خُشُبٌ مُسَنَّدَةٌ يَحْسَبُونَ كُلَّ صَيْحَةٍ عَلَيْهِمْ هُمُ الْعَدُوُّ فَاحْذَرْهُمْ قَاتَلَهُمُ اللَّهُ أَنَّى يُؤْفَكُونَ (4)\nAnd if you see them, you like their bodies, and if they say, you hear them saying, as if they were a wood, and they count every shout against them, they are the enemy, so beware of them.\nوَإِذَا قِيلَ لَهُمْ تَعَالَوْا يَسْتَغْفِرْ لَكُمْ رَسُولُ اللَّهِ لَوَّوْا رُءُوسَهُمْ وَرَأَيْتَهُمْ يَصُدُّونَ وَهُمْ مُسْتَكْبِرُونَ (5)\nAnd if it is said to them, Come, the Messenger of Allah will seek forgiveness for you, if they see their heads, and you will see them repelling, and they are proud\nسَوَاءٌ عَلَيْهِمْ أَسْتَغْفَرْتَ لَهُمْ أَمْ لَمْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ لَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفَاسِقِينَ (6)\nWhether they are forgiven or not forgiven them, God will not forgive them. Allah does not guide the corrupt people\nهُمُ الَّذِينَ يَقُولُونَ لَا تُنْفِقُوا عَلَى مَنْ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ حَتَّى يَنْفَضُّوا وَلِلَّهِ خَزَائِنُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَلَكِنَّ الْمُنَافِقِينَ لَا يَفْقَهُونَ (7)\nThey are the ones who say, do not spend on from the Messenger of Allah until they shut up and God the treasures of the heavens and the earth, but the hypocrites do not understand\n(٧) إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَن ضَلَّ عَن سَبِيلِهِ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ\n(٨) فَلَا تُطِعِ الْمُكَذِّبِينَ\n(٩) وَدُّوا لَوْ تُدْهِنُ فَيُدْهِنُونَ\n(١٠) وَلَا تُطِعْ كُلَّ حَلَّافٍ مَّهِينٍ\n(١١) هَمَّازٍ مَّشَّاءٍ بِنَمِيمٍ\n(١٢) مَّنَّاعٍ لِّلْخَيْرِ مُعْتَدٍ أَثِيمٍ\n(١٣) عُتُلٍّ بَعْدَ ذَٰلِكَ زَنِيمٍ\n(١٤) أَن كَانَ ذَا مَالٍ وَبَنِينَ\n(١٥) إِذَا تُتْلَىٰ عَلَيْهِ آيَاتُنَا قَالَ أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ\n(It is said, O land of your water swallowed up, and the sky is cut off and the tide of water and spent the matter and Astor on the Judy and was said after the oppressors of the people\nإِنِّي وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِي فَطَرَ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضَ حَنِيفًا وَمَا أَنَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ\n“I drew my face to the one who has broken the heavens and the earth, and I am not a polytheist) a mushrikeen (.”\n***** له 23-8-1514ز شه‌ڕێكی گه‌وره له نێوان هه‌ردوو ئیمپراتۆریه‌تی به هێزی ئه‌و كاته‌ی رۆژهه‌ڵات و جیهان , ده‌وڵه‌تی عوسمانی به سه‌رۆكایه‌تی نۆیه‌م سوڵتانی ده‌وڵه‌تی عوسمانی سوڵتان سه‌لیم یاوزی یه‌كه‌م و ده‌وڵه‌تی سه‌فه‌وی به سه‌رۆكایه‌تی شا ئیسماعیلی یه‌كه‌م هه‌ڵگیرسا


کازم ساهر باسی هاوسەرگیریەکەی دەکات - Hataw کازم ساهر باسی هاوسەرگیریەکەی دەکات - Hataw\nسەرەتا > هەمەرەنگ > کازم ساهر باسی هاوسەرگیریەکەی دەکات\nکازم ساهر باسی هاوسەرگیریەکەی دەکات\nڤیدیۆ.. بۆ یەکەمجار کازم ساهر لە بەرامبەر هەوادارەکانیدا باس لە هاوسەرگیرییەکەی دەکات\nشەوی رابردوو، کازم ساهر لە بەرامبەر هەوادارەکانی لە ئاهەنگێکدا لە واشنتۆن، هەواڵی هاوسەرگیرییەکەی باسکرد.\nلە گرتەیەکی ڤیدیۆیدا هونەرمەندی گۆرانیبێژ "کازم ساهر" لە کاتی پێشکەشکردنی گۆرانییەکانیدا لە هۆڵێکی ئاهەنگگێڕان لە واشنتۆن، بەرامبەر ئامادەبوونی ئاهەنگەکە لەبارەی هەواڵی هاوسەرگیریەکەیەوە دەڵێت: "ئێشتا هاوسەرگیریم نەکردووە بەڵام ئەڵقەم لە دەستی کردووە، من لە پێشتردا بەڵێنم بە جمهورەکەم داوە هەرکات هاوسەرگیری بکەم هەواڵەکە بڵاوبکەمەوە، بۆیە دڵنیابن تا ئێستا هاوسەرگیریم نەکردووە و ئەو ڕۆژەی بڕیاردەدەم هاوسەرگیری بکەم بە دڵنیاییەوە هەواڵەکەتان پێدەدەم".\nلە چەند رۆژی ڕابردوودا پێش ئەوەی "کازم ساهر" بەفەرمی هیچی لە بارەی هاوسەرگیرییەکەیەوە وتبێت، هەواڵی ئەڵقە گۆڕینەوەی ئەو هونەرمەندە لەگەڵ کچێکی تونسی بڵاو بوویەوە.\nسەرەتا میدیاکان ڕۆژنامەنوسی عێراقی "حەیدەر نعێمی" یان کردبووە سەرچاوەی هەواڵەکە، بەوپێیەی سەرەتا ئەو ڕۆژنامەنووسە لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان هەواڵەکەی بڵاوکردبووەوە، حەیدەر نعێمی نوسی بووی، "سارە"ی تونسی لە شاری "سەفاقز"ی تونسی شکستی بە زگوردی "کازم ساهر" هێنا و هاوسەرگیری لەگەڵدا کرد.\nدواتر هەواڵەکە لەلایەن "ویسام" کوڕی هونەرمەند "کازم ساهر" پشتڕاست کرایەوە، ڕۆژنامەنووس "ڕەبیع هندی" کە بەڕێوەبەری بەشی هونەری گۆڤاری "زهرة الخليج"ی ئیماراتییە، لە هەژماری خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی ئینستاگرام، هەواڵی هاوسەرگیری "کازم ساهر" لە زاری کوڕەکەیەوە "ویسام" پشتڕاست کردەوە.هونەرمەندی گۆرانیبێژ "کازم ساهر" بۆ یەکەمجار لە تەمەنی ١٩ ساڵیدا هاوسەرگیریی کردووە و بە جیابوونەوە کۆتاییهاتووە، هەر خۆشی هۆکارەکەی بۆ کەمی تەمەن و پێنەگەشتن گەڕاندبووەوە.\nItem Reviewed: کازم ساهر باسی هاوسەرگیریەکەی دەکات Rating: 5 Reviewed By: hataw magazin


یه‌ك لیستی کوردو هۆکارەکانی شکستی یەکدەنگی.. نجمەدین کەریم بە نمونە\n259 جار خوێندراوەتەوە کات06:18 بەروار30-09-2019\nلقمان حەمەد مەڕان\nبەدرێژایی مێژوو کەرکوک و ناوچە کێشە لەسەرەکان خاڵێکی بەهێزی شۆڕشە یەک لە دوای یەکە کانی کورد بووە. کورد ئەگەر شۆڕشی لە پێناو ئامانجی ڕزگاری کورد بووبێت ئەوە ئامانجە گرینگە کە ئەوە بووە کە ناوچە کێشە لەسەرەکان و کەرکوک بەتایبەتی بگەڕێنەوە سەر کوردستان وە چەندین شۆڕش لە پێناو کورستانی بوونی کەرکوک دروست بوون و یان لەو پێناوە شۆڕشەکان توشی شکەست بووە ئەم ناوچانە هەمیشە لە دروشمەکانی شۆڕش جێگایەکی زۆر گرینگیان هەبووە جا چ بۆ هەندانی هێزە چەکدارەکان یان بۆ جوڵاندنی عاتفی کورد لە هەموو جیهان یان لە نوسینی کتێب و ڕۆژنامەکان جێگای گرینگی و بایەخ بووە.\nلە دوای پرۆسەی ئازادی عێراق کورد بە فرە دەنگی ڕۆریشت بۆ ئەو ناوچانە بەڵام ئەوە هۆکاربوو بۆئەوەی دیسان کورد ئامانجی سەرەکی نەپێکێت لە بەدەست هێنانەوەی ئەم ناووچانە فرە دەنگی کورد لەم کاتە گرینگە و مێژوویە پێگەی کوردی دیسان بێ هێز کرد لە ئاستی لایەنەکانی عێراق و نێو دەوڵەتیەکان پێشاندا، بەڵام تا ڕادەیەک کورد ئەگەر بە فرە دەنگیش بوو توانی لە کەرکوک بمێنێتەوە لەوێ پۆستی پارێزگارو چەندین پۆستی تر بەدەست بێنێت چ ئیداری بێت یان ئەمنی لەوێ دوو ئیدارەی ڕەنگی دایەوە بەبێ خواستی خەڵکێ کەرکوک و کەرکوکیەکان لەوێ دوو ئاسایش بوونی هەبوو لە زۆر بەی ناوچەکانی تری کێشە لەسەر ڕێک دوو ئیدارە بوو.چونکە بەدەر لەوەی دەسەڵاتی حکومەتی فیدراڵی لەوێ هەبوو ئەوە دەسەڵاتی ئیدارەی سلێمانی و هەولێریش بەهەمان شێوە بوونی هەبوو ئەم کارەی هەرێم تەنها لە زیانێکی زۆر بۆ کورد هیچی تر نەبوو.\nلەگەڵ هاتنی داعش لە ساڵی ۲۰۱٤ بۆ کوردوو ناوچە کێشە لەسەرەکان ڕۆژێکی تازە هەڵهات ئەگەر چی کورد لەم ناوچەنە دووبارە ڕووبەڕووی شەڕێکی قوڕس و ماڵ وێرانی بوویەوە بەڵام لەڕووی جوگرافی و کورد توانی مێژووێکی گەورە تۆمار بکات بۆ یەکەم جا لە مێژوودا کورد بوو بە حاکمی ڕاستەو خۆی هەموو خاکی کوردستا ن لە باشور توانی سەنگەرەکانی لە هەندێک شوێن لە کۆتا خاڵکی کوردستا دروست بکە بەڵام کورد نەیتوانی تاسەر ئەم دەستکەوتە گەورەیە بپارێزێت بەهۆی ناکۆکی نێو ماڵی کوردوو ئەنجام دانی ریفراندۆم و ڕووداوی ۱٦ ئۆکتۆبەرو هەموو ئەمانە دووبارە کوردیان توشی ماڵ وێرانی و لەدەستدانی خاکی کوردوستان کردەوە دوای یەکتر تۆمەتبارکردن بەخیانەتکردن لەیەکتری لێکترازان ناو ماڵی کورد، بەڵام خۆشبەختانە بەهۆی یەک لیستی لە و ناوچەنە یەک دەنگی هێزە سیاسیەکانی کورد ئومێدێکی تر بۆ ئەم ناوچانەو خەڵکی ئەوێ گەڕاوەتەوە.\nبەڵام ئەوەی من تێبینی دەکەم کە دیسا ببێتە هۆکاری لێک ترازانی لیستی کورد لەم ناوچەیە ئەوەیە کە دەنگۆی دروستکردنی لیستێک هەیە لە سنوری کەرکوک ئەویش بە سەرۆکایەتی دکتۆر نجمەدین کەریم ئەم لیستەی دکتۆر بەدڵنیایەوە دەبێت هۆ لێک ترازانی کورد لە ناوچەکە چونکە د. نجمەدین کەریم پشتی پارێزگاری کەرکوک بووە بەهۆی هەندێک کارو پڕۆژە لە کەرکوک هەندێک کاردانەوەی بەرامبەر بەو ڕووداوانەی لە کەرکوک ڕوویانداوە ئەتوانی دەنگی هەندێک خەڵک بەدەست بێهنێت.\nلەو لاشەوە بەشی زۆری لایەنگرانی پارتی چ بەمەبەست بێت یان بێ مەبەست دەنگی پێ ئەده‌ن لایەنی عه‌رەب و تورکمانیش جا چ بەدەستی دەرەکی بێت یان ناوخۆی بۆ لێکترازانی کوردو پەرتەوازەی دەنگی کورد بەدڵنیایەوە دەنگ بە لیستی د. نجمەدین ئەدەن لە ئەگەری دەنگ هێنانیشی ئەوە دەبێتە بەربەستی ڕاستە خۆ لە بەر دەمی لیستی هاوپەیمانی کوردوستانی ڕەنگە ئەو ڕێککەوتنەی هێزەکوردیەکان کردوویانە بۆ ئیدارەی داهاتوو ی شارەکە کێشەی تێبکەوێت.\nبۆیە ئەرکی لە پێشینەی یەکێتی لەگەڵ کۆی هێزە کوردیەکان بەتایبەتیش پارتی ئەم کێشەیە یەکلابکاتەوە و ڕێگری بکرێت لە هەر لیستێک کە بەناوی کورد درووست دەکرێت چونکە هەر هێزێک لەدەروەی لیستی کوردی دروست بکرێت ڕاستەو خۆ دەستی دەرەکی و ناوخۆی پشتیوانی دەکەن بۆ بڵاو بوونی دەنگی کورد بە نەوەی نوێشەوە بۆیە بەهیوام هێزەکوردیەکان زۆر بەوریای مامەڵە لەگەڵ ناوچە کێشە لەسەرەکان بکەن.


ڕەیحاناوا - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nReyhanava - ریحان‌آباد - Reyḩānābād\nپۆتانەکان: 37°34′54.5″N 45°07′01.5″E / 37.581806°N 45.117083°E / 37.581806; 45.117083پۆتانەکان: 37°34′54.5″N 45°07′01.5″E / 37.581806°N 45.117083°E / 37.581806; 45.117083\nڕەیحاناوا گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری بەکشلوچای، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.\nڕەیحاناوا ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:\nلە باکوورەوە لەگەڵ گوندی باژاڕۆکا گوڵمەرز.\nلە باشوورەوە لەگەڵ گوندی سەداقە.\nلە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی ئیلیاساباد.\nلە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی دەدەساقی.\nبە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٦١٢٥) کەس و (١٥٣٠) خێزان بووە.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=ڕەیحاناوا&oldid=904890»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٢٠:٤٣ی ٦ی شوباتی ٢٠٢٢ نوێ کراوەتەوە.


کەشوهەوا کارەبای نیشتمانی زیاد دەکات\nبەرپرسێكی وەزارەتی كارەبای حكوومەتی هەرێمی كوردستان ئاشكرای دەكات، لە چەند ڕۆژی داهاتوو ئەگەر كەشوهەوا خۆش بێت، ئەوا پێدانی كارەبای نیشتمانی زیاتر دەبێت.\nئەمڕۆ دووشەم 18ـی ئادار، حەمەدەمین هەورامی گوتەبێژی وەزارەتی كارەبای حكوومەتی هەرێمی كوردستان بە "وشە"ـی ڕاگەیاند، كەشوهەوا تا ئێستە بۆ ئەمساڵ باراناوی و ساردە و لە چەند ناوچەیەك بەفر دەبارێت، بۆیە بەكارهێنانی كارەبا بۆ خۆ گەرمكردنەوە بەردەوامە و كارەبایەكی زۆر لەلایەن هاووڵاتییەوە بەكار دەهێنرێت.\nگوتەبێژی وەزارەتی كارەبا گوتی، پێشبینی دەكرێت لە چەند ڕۆژی داهاتوو كەشوهەوا بگۆڕێت بەو هۆیەشەوە بەكارهێنانی كارەبا بۆ خۆ گەرمكردنەوە كەم دەبێتەوە و پێدانی كارەبای نیشتمانی زیاتر دەبێت، بەڵام بە تەواوەتی ناتوانرێت دیاری بكرێت چەند سەعات كارەبا دەدرێت.\nئاشكرای كرد، پێدانی كارەبا لە ڕۆژانی داهاتوو زیاتر دەبێت بەشێوەیەك هاووڵاتی هەست ناكات كە كارەبای نیشتمانی دەبڕێت، ئەگەر هاووڵاتییان زیادەڕۆیی لە بەكارهێنانی كارەبا نەكەن و هیچ كێشەیەك بۆ ستوونەكانی كارەبا دروست نەبێت.\nساڵانە لە وەزری بەهاردا بەهۆی كەمبوونەوەی خواست لە بەركاهێنانی كارەبای نیشتمانی پێدانی زیاتر دەبێت بە هاووڵاتییان.


پـەیـامێـک بـۆ شـەریفـەکـان... زۆڵـەکـان نـایخـوێننـەوە!!..\nد. يوسف البندر\nكەریم م. صالح\nلـە عـەرەبیـەوە کـردوومـە بـە کـوردی..\nلـە سـاڵی ٢٢ی کـۆچیـدا، ``عـەمـرۆی کـوڕی عـاس/عمرو بن العاص`` لـەگـەڵ سـووپـاکـەیـدا بـەڕێکـەوت بـۆ شـەڕ دژی گـەلی (ئـەمـازیخ). لـە یـەکـەم شـەڕیـدا، هـیرشـی کـردە سـەر یـەکێ لـە شـارەکـانیـان. لـەو شـەڕەدا، مـوسـوڵمـانـەکـان نـزیکـەی ٧٠٠ پیـاویـان لـە (ئـەمـازیخ)یـەکـان کـوشـت. دوای ئـەوە، (ئـەمـازیخ)یـەکـان داوای شـەڕ وەسـتـان و ئـاشـتیـان کـرد. ``عـەمـرۆی کـوڕی عـاس/عمرو بن العاص``یش بـەو شـەرتـە شـەڕی ڕاگـرت کـە (ئـەمـازیخ)یـەکـان ٣٠٠ ژن وەک سـەبـایـا، ٣٠٠ سـەر ئـەسـپ، ٣٠٠ سـەر مـەڕ، ٣٠٠ سـەر گـاو مـانگـا و ٣٠٠ سـەر کـەری پێ بـدرێ!.\nدوای ئـەوە، لـەگـەڵ سـووپـاکـەیـدا بـەرەو شـارەکـانی (مـەرقـە/مـراقيـة)، (لـەبـزە/لبـذة)، (سـەبـرە/سبرة) و (زوەیـلـە/زويلة) هـێـرشـی کـرد. خـەڵکی ئـەم شـارانـەش بـە هـەمـان شـێـوەی شـاری یـەکـەم، سـەرانـەیـەکی زۆریـان لـە شـێـوەی (جـاریـە) و (سـەبـایـا) و جـوروهـا ئـاژەڵ و پـارەیـان بـە ``عـەمـرۆی کـوڕی عـاس/عمرو بن العاص`` دا، ئـەویش ئـەو سـەرانـەو تـاڵانییـەی ڕەوانـەی (میسـر) کـرد کـە لـەوێ بـۆی هـەڵبگیـرێت..\nدوای ئـەوە، بـەرەو شـاری (بـورقـە/بـرقـة) ڕۆیشـت و کـوشـتـارێکی زۆری لـە خـەڵکی شـارەکـە کـردو ٥٠٠ سـەبـایـاو ٣٠٠ غـولام و ٢٠٠ جـاریـە و ئـاژەڵێکی زۆریشـی بـە تـاڵانی دەسـت کـەوت.\nمێـژوونـووس ``یـاقـوبی/اليعقوبي`` بـاس لـەوە دەکـا کـە ``عـەمـرۆی کـوڕی عـاس`` لـەسـەر سـەرانـە ڕێکـەوت لـەگـەڵ خـەڵکی شـارەکـە کـە ١٣٠٠٠ سـێنـزە هـەزار دینـار بـوو. هـەروەهـا داوای لـە خـەڵکی شـارەکـە کـرد کـە مـنداڵ و ژنـەکـانیـان بفـرۆشـن بـۆ ئـەوەی بتـوانن سـەرانـەکـە بـدەن!!..\nلـەکـاتی نـووسـینـەوەی ئـەم چـەنـد دێـڕانـەدا، بیـرم بـۆلای ئـەو شـەڕانـە چـوو، بـۆلای ئـەو سـەرانـەی لـە لاشـە جیـاکـرانـەوە، ئـەو لـەشـانـەی پـارچـە پـارچـە کـران، بـۆلای ئـەو شـمشـێـر و ڕم و تیـرانـەی خـەڵکی بێتـاوانی پێـدەکـوژرا!. ئـەو زوڵـم و نـاعـەدالـەتیـەی کـە بـەسـەر خـەڵکی بێتـاوانی ئـەو زەمـانـەدا هـاتـووە! نـادادپـەروەری و سـتـەمکـاری! دەبێ ئـەو خـەڵکـە سـتـەملێکـراوە چییـان کـردبێ و تـاوانیـان چی بـووبێ؟ هـەتـا بگـاتـە ئـەوەی کـە مـنداڵ و ژنـەکـانیـان بفـرۆشـن بـۆ ئـەوەی لـە مـردن و سـەربـڕین ڕزگـاریـان ببێ!!.\nهـەمـوو ئـەو تـاوانـانـەش لـە کـاتی خـەلافـەتی ``عـومـەری کـوڕی خـەتـاب/عمر بن الخطاب``دا ڕوویـداوە!!.\nمـوسـوڵمـانـە چـاوگـەشـەکـان؛ ئـەوەش خـەلیفـە دادپـەرەوەرەکـەتـان بـوو!! ئـایـا ئـەوە خـەلیفـەیـەکی دادپـەروەر بـوو، یـاخـود سـتـەمکـارو خـوێنـڕێـژو شـێت بـوو؟؟\nپـرسـیـارم بـۆ ئـەوانـەی بـەرگـری لـەو کـارە قێـزەوەن و نـاشـیرین و گـەمـژەو ژەهـراوی و شوورەییـانـە دەکـەن، ئـایـا دڵ و ویـژدانتـان مـردووە؟؟ نـە نـەرمی، نـە بـەخشـنـدەیی! بـەڵکـو چـەپـەڵی و شـەرمـەزاری، ڕیسـوایی و لادان!!..\nئـەوان ژن و مـنـداڵیـان فـرۆشـت بـۆ ئـەوەی لـە شـمشـێـری دز و تـاڵانچییـان ڕزگـاریـان ببێ کـە وڵاتـەکـانیـان تـاڵان کـرد و بـە پـارەیـەکی زۆری تـاڵانی و دزی و جـاریـەو سـەبـایـا و کـۆیلـە، دەگـەڕانـەوە بـۆ وڵاتـی خـۆیـان. ئـەوە دەسـتـدرێـژییـەکی زەق و نـادادپـەروەری و پێشـێلکـاری بـوو ئـەی شـەریفـەکـان!! ئـەگـەر شـەرەفتـان هـەبێ؟؟\nــ كتاب الفتوح/ ابن أعثم الكوفي/ الجزء الثاني/ الطبعة الأولى ۱۹۹۱/ دار الأضواء ڵطباعة والنشر/ بيروت-لبنان..\nــ كتاب فتوح البلدان/ أحمد بن يحيى البلاذري/ منشورات وزارة الثقافة ۱۹۹۷/ دمشق-سوريا..


بەرگریی و شوناس – Knwe.org\nسەرەکی » وتار » بەرگریی و شوناس\nبەرگریی و شوناس\nزارا موحەمەدی ئەو خانمە شۆخەی ماوەیەکی زۆرە دادگاکان و کۆمەڵگاکانی بە خۆیەوە سەرقاڵکردووە. خەمی گەورەی ئەم خانمە بەرگریکردنە لەو پۆشاک و زمان و کەلتورەی وەک مرۆڤێکی ژیان دۆست هەڵگریەتی.\nمرۆڤ وەک ئالبێرت کامۆ دەڵێت: «تا ئەو جێگایە شیاوی ئازادی و سەربەستییە کە تەوق و کۆتەکانی دەست و پێی دەیئێشێنێت، هەرکات ئەو ئازارە لە قووڵایی تاکێکی ئەکتیڤی ژیاندۆستدا دروست بوو، ئیدی بەرگریکردن بە شێوەیەکی سیستماتیك دەبێت بەو ستراکتۆرە مۆڕاڵییەی ئامادەی سازشکردن نییە.\nئەوەی لە داستانی زارا موحەمەدی بەرچاومان دەکەوێت، بریتییە لەو ئازارە قووڵەی گوێڕایەڵی و کەویکردن کە نایەوێ تەسلیمی بێت. ئازارێک ریشەکەی دەگەڕێتەوە بۆ جەنگێکی مێژوویی قووڵ کە لەبری رادەست بوون، سەنگەری بەرگری هەڵدەبژێرێت.\nشوناسی هەر تاک و گروپ و گەلێک بە سەمیمی گرێدراوی زمان و پۆشاک و کەلتورەکەیەتی، لێرەوە بەڕوونی ئەو شاشەیە دەبینین کە شوناس تێیدا دەبێتە پلاتفۆرمێکی مەدەنی و سیاسی کە تێیدا بەرگریکردن دەبێتە یەکەم مەرجی سەلماندنی شوناس و ئیدەنتیتی هەر ئەکتیڤیستێکی کەلتوری و سیاسی.\nئەوەی لای گاستۆن باشلار پێی دەوترێ پەروەردەی ئیدەنتتێی ئۆرژینال، لای زارا موحەمەدی بە وردی ریشەکانی ئەم تێزە دەردەکەوێ، ئەگەرچی باشلار زیاتر مەبەستی لە پەروەردەی عەقڵی سیاسییە کە دەبێت لەسەر بنچینەیی رەسەنایەتی و ئۆرژیناڵیتی بونیاد بنرێ لە پەروەردەکردنی تاکێکدا کە بتوانێ بەشداریی راستەقینەی هەبێ لە کۆی ئەو رووداو و پێشهاتە سیاسیی و کەلتوریانەی لە وڵات دەبێتە جێگای دیبەیت و بەرگری. باشلار لە کتێبی فەلسەفەی نەخێردا باسی ئەو دنیایە دەکات کە تێیدا بیرکرنەوە و هەڵبژرادن دەبێتە جۆرێک لە سیستەمی بەرگریی و خود پێناسی، لێرەوە تاک نەک بەوە رازی نابێ کە سیستەمی سیاسی و کۆمەڵایەتی دەیەوێ لەسەری فەرزی بکات، بەڵکو دەبێتە زمان و حاڵ و هێزی بەرگری هەزارەها مرۆڤ کە زمان و رۆح و پەروەردەی ئۆرژیناڵیان نییە. زارا موحەمەدی لە رێگای ئەو نەخێرە گەورەیەوە بۆ سیستەم و دەسەڵاتی دادوەری و سیاسی دەیەوێ زیاتر وەک زمان و شوناسی ئەو تاک و گروپانەی دیکە دەرکەوێ، کە توانایی بەرگریی و بیرکردنەوەیان لە دەست داوە. زمان لای زارا بەتەنها چەمکێک نییە بۆ گفتوگۆ و خود بە یانکردن. بەڵكو زمان دەبێتە چەکێکی سیاسی و بەرگریکردنیش لە زمان وەک شوناسێکی گەردوونی مامەڵە دەکات. نەک هەر هێندە بەڵکو دەیەوێت هێزی ئەم زمانە بکات بەو پەروەردە ئۆرژیناڵەی کە گاستۆن باشلار بە یەک لە مەرجە زیندووەکانی تاکی شیاوی کۆمەڵایەتی وێنای دەکات.\nبەڕای من رووداوی زارا موحەمەدی زیاد لە خوێنەوەیەک و دورتر لەو تێگەشتنەی پێویستە کە ئێمە بۆ شوناس و زمان و پەروەردە و کەلتور هەمانە. ئەم رووداوە لەگەڵ ئەوەی دیمەنێکی تراژیدیمان نیشاندەدا لە هەمانکاتدا لە بەردەم کۆمەڵێك گرێ و تەلیسمی مێژوویی و بونیادیدا راماندەگرێ. بەرگریکردن لە شوناس و زمان و پەروەردە و پۆشاک سیانەی ئەو بیرە ناسیۆنالیزمیەن کە لای زارا و هاوڕێکانی بە قووڵی دەخوێنرێتەوە. ئیدی زمان و شوناس لە قۆناغی رادەستبوون و زیندانی کردن دەبێتە ئەو رۆحە باشلاریەی ئیش لەسەر ئەو بیر و خەیاڵە ئۆرژیناڵە دەکات کە لە بری تەسلیم بوون بەرگری هەڵدەبژێرێت و لە بری بێدەنگ بوونیش جۆرێک لە یاخی بوون لەو سیستم و دەسەڵاتە دادوەرییە بەرهەمدێنێت کە لە خۆیدا ئەو شوناسە نەتەوەییەی هەڵگرتووە کە ناتوانێ تەسلیمبێت.


Kirkuk 140: تشكيل غرفة عمليات مشتركة للتصدي للعصابات الإجرامية في كركوك --- پێكهێنانی ژوورێكی ئۆپه‌راسیۆنی هاوبه‌ش بۆ به‌رپه‌رچ دانه‌وه‌ی بانده‌كانی تاوان له كه‌ركوك\nتشكيل غرفة عمليات مشتركة للتصدي للعصابات الإجرامية في كركوك --- پێكهێنانی ژوورێكی ئۆپه‌راسیۆنی هاوبه‌ش بۆ به‌رپه‌رچ دانه‌وه‌ی بانده‌كانی تاوان له كه‌ركوك\nتشكيل غرفة عمليات مشتركة للتصدي للعصابات الإجرامية في كركوك\nوشدد رئيس اللجنة الأمنية خلال ترؤسه اجتماعا للجنة اليوم الاثنين 2015/12/14 على أهمية التنسيق والتعاون بين مختلف الأجهزة الأمنية لكشف تلك الشراذم المجرمة.\nپێكهێنانی ژوورێكی ئۆپه‌راسیۆنی هاوبه‌ش بۆ به‌رپه‌رچ دانه‌وه‌ی بانده‌كانی تاوان له كه‌ركوك\nدكتۆر (نه‌جمه‌دپن كه‌ریم) پارێزگاری كه‌ركوك‌و سه‌رۆكی لیژنه‌ی ئه‌منی شاری كه‌ركوك ڕێنمایی دا به سه‌رجه‌م هێزه ئه‌منییه‌كان به‌وپه‌ڕی هێز‌و تواناوه به‌رپه‌رچی ئه‌وباندانه‌ی تیرۆر‌و تاوان بده‌نه‌وه كه هه‌وڵی تێكدانی ڕه‌وشی ئارامی شاره‌كه ده‌ده‌ن له ڕێگای دزی‌و ڕفاندن‌و تیرۆر كردنه‌وه كه چه‌ندین هاوڵاتییان له ڕۆژانی ڕابوردودا كردۆته ئامانج .\nسه‌رۆكی لیژنه‌ی ئه‌منی شاری كه‌ركوك له میانه‌ی سه‌رپه‌رشتی كردنی كۆبونه‌وه‌ی لیژنه‌ی ناوبراودا ئه‌مڕۆ دووشه‌ممه 2015/12/14 له دیوانی پارێزگادا جه‌ختی كرده‌وه له هه‌ماهه‌نگی نێوان سه‌رجه‌م هیزه ئه‌منییه‌كان بۆ ئاشكرا كردنی ئه‌و تاوانبارانه .\nپاریزگاری كه‌ركوك فه‌رمانیشیدا به پێكهینانی ژوورێكی ئۆپه‌ڕاسیۆنی ئه‌منی هاوبه‌ش بۆ مامه‌ڵه‌ی ڕاسته‌وخۆ له‌گه‌ڵ ئه‌و ڕوداوانه‌دا‌و ته‌ئكیدی كرده‌وه كه دام‌و ده‌زگا ئه‌منییه‌كانی كه‌ركوك كه پێشتر چه‌ندین قوربانییان داوه له پێناو پاراستنی ئه‌من‌و ئاسایشی شاره‌كه‌دا درێغی ناكه‌ن‌و كاره‌كانیان چڕ ده‌كه‌نه‌وه له پێناو دوور خستنه‌وه‌ی هه‌موو جۆره مه‌ترسییه‌ك له شه‌قامی كه‌ركوك .\nپارێزگاری كه‌ركوك وتیشی پاراستنی ئه‌منی شاره‌كه له پێشینه‌ی كاره‌كانماندایه‌و هیچ چاوپۆشییه‌ك ناكرێت به‌رامبه‌ر هه‌ر كارێك مه‌ترسی بخاته سه‌ر ئاسایشی كه‌ركوك‌و كه‌ركوكییه‌كان .\nسه‌رۆكی لیژنه‌ی ئه‌منی داوای له هێزه ئه‌منییه‌كان كرد هه‌ماهه‌نگی زیاتر بكه‌ن له نێوانیاندا بۆ دابین كردنی ئه‌من‌و ئاسایش‌و جه‌ختیشی كرده‌وه له گرنگی هاوكاری كردنی هاوڵاتییان له‌گه‌ڵ ده‌زگا ئه‌منییه‌كاندا بۆ سه‌رخستنی كاره‌كانیان .\nله كۆبونوه‌كه‌دا چه‌ندین بیروبۆچون‌و پێشنیار خرانه ڕوو‌و تاووتویكران بۆ باشتر كردنی ڕه‌وشی ئه‌منی شاری كه‌ركوك.


1.\tپێناسه‌ی هونه‌ر چییه و هونه‌رمه‌ند كێیه؟\nهونه‌ر، چه‌ندین پێناسه‌ی هه‌یه و هه‌ر هونه‌رمه‌ند یان هونه‌روه‌رێكیش به پێی بیروبۆچوونی خۆی لێكی ده‌داته‌وه و شی ده‌كاته‌وه. هونه‌ر ئاوێنه‌ی ئه‌و كۆمه‌ڵگایه‌یه كه هونه‌رمه‌ند تێیدا ده‌ژی. هونه‌رمه‌ند ده‌بێ هه‌ر رووادوێك یان كاره‌ساتێك كه دێته پێش، له‌گه‌ڵیا ده‌ستوپه‌نجه نه‌رم بكا و وه‌لأمده‌ری ئه‌و رووداوانه بێ، بۆ وه‌دیهێنانی خواسته‌كانی كۆمه‌ڵگا.\nهونه‌ر هه‌ستێكی ئینسانییه كه له هه‌موو كه‌سێكدا نییه، هونه‌ر ئه‌گه‌ر ته‌نیا بۆ زه‌وق و رابوواردن چاوی لێ نه‌كه‌ین و وه‌كوو یه‌كێ له هه‌لومه‌رجه‌كانی ژیانی دابنێین، ئه‌ندیشه‌یه و كه‌ره‌سه‌ی پێوه‌ندی نێوان ئینسانه‌كانه. هونه‌ر ده‌ربڕی پاودان و چۆنیه‌تی ژیانه و به‌سه‌ر بناغه‌ی ئه‌و هه‌سته ئینسانییه‌وه به‌نده كه به هۆی یه‌كێكه‌وه كار ده‌كاته سه‌ر ئه‌ویدیكه.\nهه‌ر ئینسانێك ئه‌م تایبه‌تمه‌ندییگه‌له‌ی تێد هه‌بێ و له بوویه‌ر و كاره‌ساته‌كانی كۆمه‌ڵگای ئینسانی تێبگا و بتوانێ بیر و ئه‌زموونی كۆمه‌ڵگا، له رێگای ئه‌و به‌رهه‌مه هونه‌رییه‌وه كه ده‌یخولقێنێ، بگۆڕێ، هونه‌رمه‌نده. هونه‌رمه‌ند رواڵه‌تی جێكه‌وتووی ئه‌و كۆمه‌ڵگایه‌یه كه تێیدا ده‌ژی و له سه‌رده‌می جۆربه‌جۆردا ده‌رده‌كه‌وێ.\n2.\tمه‌رجه‌كانی كه‌سایه‌تی هونه‌رمه‌ند چین؟\nمه‌رجه‌كانی كه‌سایه‌تی هونه‌رمه‌ند دوو لایه‌نی هه‌یه، لایه‌نی یه‌كه‌م: ئه‌و كار و خه‌باته‌هونه‌رییه‌یه كه هونه‌رمه‌ند ده‌یكا، واته باری ته‌كنیكی ئه‌و هونه‌ره‌ی كه ده‌یخولقێنێ، بۆ نموونه زۆربه‌ی ره‌وت و رووداو و كاره‌ساته‌كانی كۆمه‌ڵگا، به چاك و خه‌راپییه‌وه، هه‌وێنن بۆ هونه‌ر و، ئینسانی هونه‌رمه‌ند ده‌بێ توانایی ئه‌وه‌ی هه‌بێ كه به‌رهه‌میان لێ بخولقێنێ و له هه‌مووی گرنگتر له‌گه‌ڵ ره‌وتی ئه‌و دنیایه‌ی كه تێیدا ده‌ژی، رێ بكا و له كۆمه‌ڵگا و گوێگر و لایه‌نگرانی وه‌دوا نه‌كه‌وێ. واته هونه‌رێك بخولقێنێ كه وه‌لأمده‌ری خواست و ویستی سه‌رده‌مه‌كه‌ی خۆی بێ.\nلایه‌نێكی دیكه‌ی مه‌رجه‌كانی كه‌سایه‌تی هونه‌رمه‌ند ئه‌وه‌یه كه: هونه‌رمه‌ند ده‌بێ له خزمه‌تی ئینسانییه‌ت و به‌تایبه‌ت بۆ ئێمه‌ی كورد، نه‌ته‌وه‌كه‌یدا بێ، چونكه كورد گه‌لێكی بنده‌ست و چه‌وساوه‌یه و له هه‌موو مافێكی ئینسانی و نه‌ته‌وایه‌تی بێبه‌شه و له قۆناخێكی ناسك و شه‌وێردا ده‌ژی.\nهونه‌رمه‌ند ئه‌گه‌ر سه‌ربه‌وه‌ر (متواڤع) نه‌بێ و له‌خۆبایی بێ و زوو له كه‌وڵی خۆی بچێته ده‌رێ، هه‌ر ئه‌و كۆمه‌ڵگایه‌ی كه ئه‌وی تێدا هه‌ڵكه‌وتووه، ده‌توانێ وا كڵێڵه‌ی بكا كه نه‌توانێ ئیتر سه‌ر هه‌ڵبێنێ. كاتێك ده‌گوترێ هونه‌ر ئاوێنه‌ی كۆمه‌ڵگایه، هونه‌رمه‌ند له‌ناو ئه‌و ئاوێنه‌یه‌دا بیهه‌وێ و نه‌یهه‌وێ، سیمای راسته‌قینه‌ی خۆی ده‌رده‌خا.\n3.\tوه‌ك ده‌زانرێت هونه‌ر زمانی گه‌لانه، ئایا هونه‌ری كوردیی تاچه‌ند توانیویه‌تی ناسنامه‌ی نه‌ته‌وایه‌تی بێنێته زمان؟\nهه‌رچه‌ند گه‌لی كورد، گه‌لێكی بنده‌ست و چه‌وساوه‌یه و تووشی كاره‌ساتی گه‌وره هاتووه و هونه‌ره‌كه‌ی له ژێربه‌رانی زمان و كولتووری داگیركه‌ره‌كه‌یدا كلێڵه بووه و بۆ مانه‌وه‌ی په‌رچه له خۆی ده‌كا و هێشتا له پاودانی خۆپاراستندایه، به‌لأم سه‌ره‌ڕای ئه‌مانه، توانیویه‌تی هونه‌ره‌كه‌ی بگه‌یێنێته ئاستێك كه شانله‌شانی هونه‌ری گه‌لێكی خاوه‌نده‌سه‌لأت و ده‌وڵه‌ت بدا و به دنیاشی نیشان بدا كه، هه‌یه و ده‌توانێ خۆشی به‌ڕێوه‌به‌رێ و شیاوی ئه‌وه‌شه كه ده‌وڵه‌تیشی هه‌بێ.\nهه‌رچه‌ند خه‌باتی سیاسی هه‌ندێ له پارت و رێكخراوه‌كانی كوردستان، به‌جێگای ئه‌وه‌ی كه گه‌لی بنده‌ست و چه‌وساوه‌ی كورد به لای ئه‌وه‌دا رابكێشن كه كورد ده‌بێ خۆی بناسێ و ببێ به خاوه‌ن خۆی و رێز له زمان و ئه‌ده‌ب و كولتووره‌كه‌ی خۆی بگرێ، خه‌باتی ئه‌م گه‌له‌یان به‌لاڕێدا بردووه، وه‌لێ دیسان جێگای خۆشحاڵییه كه كورد ئێستا قۆناخێكی دیكه‌ی بڕیوه و ورده‌ورده تێگه‌ییشتووه كه ده‌بێ بۆ ئه‌وه تێبكۆشێ كه تێدا نه‌چێ و به‌وه گه‌ییشتووه كه ده‌بێ بۆ مافی ره‌وای خۆی خه‌بات بكا و ته‌نیا شتێك كه به سه‌ركه‌وتنی ده‌گه‌یێنێ، خه‌باتی نه‌ته‌وایه‌تییه، هه‌رچه‌ند هۆكار و فاكته‌ری دیكه‌ش هه‌ن بۆ رزگاربوون له سته‌م و چه‌وسانه‌وه و درووستكردنی ده‌وڵه‌ت، به‌لأم گرنگترین شت له رۆژی ئه‌مڕۆدا ئه‌وه‌یه كه له كاری هونه‌ریی زۆربه‌ی هونه‌رمه‌ندانی كورددا ئه‌وه له‌به‌رچاوه كه هونه‌ری كوردیی، ده‌یه‌وێ خۆی به گه‌لانی نه‌كورد و ده‌ره‌وه‌ی كوردستان بناسێنێ و له‌هه‌مان كاتیشدا ببێ به خاوه‌ن مۆركی تایبه‌ت و ناسنامه‌ی نه‌ته‌وایه‌تی خۆی.\n4. ره‌خنه‌یه‌كی وا ئاراسته‌ی هونه‌رمه‌ندانی گۆرانیی و مۆسیقا ده‌كرێ، كه له چووارچێوه‌یه‌كی وا خۆیان گۆشه‌گیر كردووه، به ته‌واوی له جیهانی رۆشنبیری گشتی و رووداوه‌گرنگه‌كانی ژیان و كۆمه‌ڵگا دوورن، ئێوه له‌م باره‌یه‌وه چی ده‌ڵێن؟\nمن پێموایه ئه‌م شته هه‌موو هونه‌رمه‌ندێ ناگرێته‌وه، چونكه چه‌ند هۆكارێك هه‌ن كه بوونه‌ته هۆی ئه‌وه كه هونه‌رمه‌ندیش دووره‌په‌رێز بێ و سه‌ری له‌ناو كه‌وڵی خۆیدا بێ.\nیه‌كێك له‌و هۆكارانه‌ی كه بۆته سۆنگه كه كۆسپ له‌به‌رده‌م گه‌شه‌كردنی هونه‌رمه‌ندا درووست بكا، پێشبڕكێی لایه‌نه سیاسییه‌كانه بۆ خستنه ناو (بێركم) ی سیاسیی خۆیان و ده‌سته‌مۆ كردنی هونه‌رمه‌نداان، هه‌رچه‌ند به هۆی كردنه‌وه‌ی 3 ته‌له‌ڤزیۆنی كوردییه‌وه تۆزێك له گرنگیی و كارتێكه‌ریی هونه‌ر تێگه‌ییشتوون و ئێستا ئه‌م شته كه‌مڕه‌نگه، به‌لأم ئه‌م شته یه‌كێك له گرفته‌کانی ئێمه‌یه.\nگوتوبێژی مه‌رزیه‌ی فه‌ریقی له‌گه‌ڵ گۆڤاری هونه‌ر!\n1. پێناسه‌ی هونه‌ر چییه و هونه‌رمه‌ند كێیه؟\nهونه‌ر، كۆمه‌ڵێك له‌و بیركردنه‌وه‌گه‌له‌یه، ئینسان له مێشكی خۆیدا وێنه‌نوێنی ده‌كا، له سه‌رده‌مگه‌لێكی دیاریكراودا، تێكه‌ڵ له‌گه‌ڵ بۆنه‌گه‌لی ئابووری و كۆمه‌لأیه‌تی. هونه‌ر هه‌میشه له جموجووڵدایه، هیچكه‌س و هیچ شتێك ناتوانێ له ره‌وت و رۆی بخا، هه‌رچه‌ند له‌م سه‌رده‌مه‌دا هونه‌ریان به سێكسه‌وه به‌ستۆته‌وه و له‌و ناوه‌ڕۆكه جووانه‌یان دوور خستۆته‌وه، به‌لأم ئاوێنه‌یێكه كه ئینسان ده‌توانێ خۆی تێدا ببینێته‌وه، واته ده‌رد و ره‌نجه‌كانی خۆی له‌ناو ئه‌وه‌دا هه‌ست پێ بكا.\nهونه‌ر شتێكه كه له‌ناو كۆمه‌ڵگادا هه‌یه، به‌لأم ئه‌وه هونه‌رمه‌نده كه ده‌بێ به هه‌ستی ئینسانی خۆی بیهێنێته به‌رهه‌م و پێشكه‌ش به كۆمه‌ڵگای بكاته‌وه، چونكه هونه‌رێك كه له خزمه‌تی ئینسانییه‌ت و به‌تایبه‌ت به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی مرۆڤایه‌تیدا نه‌بێ، ئیتر ناتوانی نێوی بنێی هونه‌ر و زوو ده‌مرێ.\nمه‌رجه‌كانی كه‌سایه‌تی هونه‌رمه‌ند چین؟\nمه‌رجه‌كانی كه‌سایه‌تی هونه‌رمه‌ندی كورد له‌گه‌ڵ هونه‌رمه‌ندی نه‌كورد جیاوازن، چونكه به هۆی بارودۆخی سیاسی كوردستان، ئه‌و شتانه‌ی كه وا بۆ ئێمه گرنگن، له‌وانه‌یه بۆ نه‌كورد وانه‌بێ و له‌به‌رچاوی نه‌گرن. ئێمه هێشتا بنده‌ست و مافخوراوین، بۆ نموونه هونه‌رمه‌ندی كورد له‌به‌ر ئه‌وه‌ی كه كولتوور و زمانه‌كه‌ی كلێڵه‌ی ژێر كولتوور و زمانێكی دیكه‌یه، واین له پاودانێكدا كه ده‌نێ په‌رچه یان دیفاع له كولتوور و زمانی نه‌ته‌وه‌كه‌مان بكه‌ین، ده‌رفه‌تی پێشكه‌وتنمان نییه چبگات به گه‌شه‌كردن. ئێمه واین له قۆناخێكدا كه هێشتا ناتوانین به هونه‌ره‌كه‌مان بژین و ژیانێكی ئاسووده‌مان هه‌بێ. له‌به‌ر ئه‌و هۆیه، له زۆر شت به‌جێماوین و بێتوانای ئابووری وای لێكردووین كه ناتوانین گه‌شه به كاره‌كه‌مان بده‌ین. گرفتمان یه‌كجار زۆره، به‌لأم هونه‌رمه‌ندی نه‌كورد بۆ نموونه، تورك و عه‌ره‌ب و فارس و هیدیكه، ئه‌و گرفته‌یان نییه. لێره‌دا ده‌بێ ئه‌وه‌تان له‌به‌رچاو بێ كه خراپ له باسه‌كه‌م تێنه‌گه‌ن، چونكه من ته‌نیا باری ئینسانیی قسه ناكه‌م، به‌ڵكوو زۆرتر مه‌به‌ستم ئه‌وه‌یه كه ئێمه بنده‌ست و مافخوراوین، ده‌نا وه‌كوو ئینسان وه نییه هونه‌رمه‌ندی فارس یان توركیش له ژێر چه‌وسانه‌وه‌دا نه‌بێ، ئه‌مه جیاوازه، من مه‌به‌ستم ئه‌وه‌یه كه ئێمه چه‌ندین سته‌ممان لێده‌كرێ، كه گرنگترینی سته‌می نه‌ته‌وایه‌تییه. جا ئه‌مانه له كوێ بواری ئه‌وه ده‌ده‌ن كه هونه‌رمه‌ندی كورد كه‌سایه‌تی سیاسی و نه‌ته‌وایه‌تی خۆی بپارێزێ.\nتا راده‌یه‌ك توانیویه‌تی، به‌لأم كه‌مه چونكه ئه‌گه‌ر وه‌ك له‌سه‌ره‌وه باسم كرد، بوار هه‌بێ، هونه‌ری كوردیش ده‌سكه‌مێكی له هونه‌ری نه‌ته‌وه‌ی بالأدسمان نییه كه داگیركه‌ری ئێمه‌ن. به‌شێكی دیكه‌ش ئه‌وه‌یه كه كۆمه‌ڵگاكه‌ی ئێمه و ئه‌و ئورگانه سیاسییانه‌ی كه رابه‌رایه‌تی ئه‌و كۆمه‌ڵگایه ده‌كه‌ن، هێشتا به‌و قۆناخه نه‌گه‌ییشتوون كه جێگای هونه‌ر كارتێكه‌ریی ئه‌م هونه‌ره بناسن.\nله‌وانه‌یه له‌م جیله تازه‌یه‌ی كه ده‌ستیان به كاری هونه‌ری كردووه، به‌تایبه‌تی له ئورووپا قسه‌كه‌ت راست بێ، به‌لأم وانییه، چونكه ئه‌وه رابه‌رایه‌تی شۆڕشی كورده كه هونه‌رمه‌ندی وا لێكردووه كه دووره‌په‌رێز بێ. من نموونه‌ت بۆ دێمه‌وه: چه‌ند جار له ده‌ره‌وه‌ی ولأت، هونه‌رمه‌ندا تێكۆشان كه یه‌كیه‌تی هونه‌رمه‌ندا درووست بكه‌ن، به‌داخه‌وه لایه‌نه سیاسییه‌كان له پلووپای ئه‌وه‌دا بوون، كه بیخه‌نه ژێر ركێفی خۆیان. ده‌نا هونه‌ر ده‌بێ ئازاد بێ و هونه‌رمه‌ندیش سه‌ربه‌ست، بۆ ئه‌وه‌ی كه بتوانێ خولقێبه‌ر بێ، ده‌نا هونه‌رێك كه كه‌وته چووارچێوه یان ژێر كارتێكه‌ری لایه‌نێكی سیاسی ده‌مرێ و ده‌كه‌وێته به‌ر خزمه‌ت ره‌وتێكی تایبه‌تی.


بەرپرسی دەزگای چاودێر: ڕەنگە سەرچاوەی سەرەکی ژەهر خواردکردنی مەلا بەختیار بزانرێت\nبەرپرسی دەزگای چاودێری نزیک لە مەلا بەختیاری ئەندامی ئەنجومەنی باڵای بەرژەوەندیەکانی یەکێتی ڕایدەگەیەنێت، پشکنینە پزیشکیەکانی وڵاتی ئەڵمانیا و ئوردن هیچ تەم و مژێکی نەهێشتووەتەوە، کە مەلا بەختیار ژەهر خوارد کراوە.\nلەم گفتووگۆیەدا لەگەڵ دەنگی ئەمەریکا، سامی هادی بەرپرسی دەزگای چاودێر و کەسی نزیک لە مەلا بەختیار، بەدەنگی ئەمەریکای ڕاگەیاند "ڕاپۆرتی پشکنینە پزیشکیەکانی ئوردن دراوەتە هاوسەرۆکی یەکێتی و دەزگا ئەمنیەکان، تێیدا ژەهر خواردکردنی مەلا بەختیار سەلمێدنراوە."\nدەربارەی ناسنامەی ئەو کەس و لایەنەی مەلا بەختیاری ژەهرخوارد کردووە، سامی هادی دەڵێت "زانیاریم نییە، ڕەنگە گومان هەبێت و دەبێت لێکۆڵینەوە لەگومانەکان بکرێت، بەڵام پێموایە خەتی سەرەکی ژەهر خواردکردنە ڕەنگە بزانرێت لەکوێوەیە."\nبەرپرسی دەزگای چاودێری نزیک لەمەلا بەختیار، جەختیکردەوە "تەندروستی مەلا بەختیار بەراورد بە ڕۆژانی یەکەم و دووهەم زۆر باشە و لەمەترسی دەرچووە، بەڵام بۆ ئەوەی مەترسی بەتەواوەتی لەسەر نەمێنێت، لە ژێر چاودێری پزیشکیدایە."\nسامی هادی ئاشکراشیکرد، پێشنیاری بۆ مەلا بەختیار کردووە لەکاتی گەڕانەوەیدا بۆ کوردستان، کۆنگرەیەکی بەرفراوانی ڕۆژنامەوانی ببەستێت ودیکۆمێنتەکان بخاتە بەردەم ڕای گشتی و ڕای خۆشی بڵێت.\nدوای تێکچوونی دۆخی تەندروستی مەلا بەختیاری ئەندامی ئەنجومەنی باڵای بەرژەوەندیەکانی یەکێتی نیشتمانی، سەردانی ئوردنی کرد بەمەبەستی پشکنین، دواتر ڕۆیشتە ئەڵمانیا و لە ئێستادا لەو وڵاتە چارەسەر وەردەگرێت.


📅 13-10-2020 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n👁 ئەم بابەتە 713 جار بینراوە\nباکووری کوردستان - تەرمی عەگید جڤیان (وەحییەدین ک [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 5 2 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 1-9-2020 12:10:47\n👫 هەرمن ئەحمەد کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Aug 10 2011 1:58PM\n👁 ئەم بابەتە 6,566 جار بینراوە\nچالاکوانی بواری ئافرەتان. ماوەی 15 ساڵە لەوڵاتی ب [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 74% ✍ هـ.ب. 10-8-2011 13:58:08\n📊 ئامار بابەت 382,982\nفایلی پەیوەندیدار 50,775\n🗄 سەرچاوەکان 16,177


فراکسیۆنى گۆڕان: دەبێت دامەزراوە شەرعییەكانی هەرێم دژی ئەم شەڕە هەڵوێستیان هەبێت\nفراکسیۆنى گۆڕان لە یاداشتێکدا کە لەبارەى هێرشەکەى سوپاى تورکیاوە ى ئاڕاستەى سەرۆکایەتى پەرلەمانى کردوە، رایدەگیەنێت؛ جگە لە ناسەقامگیرى بۆ ناوچەکە و زیانگەیاندن بە گەلان شەڕ هیچ سودێکى دیکەى نیە و دەبێت دامەزراوە شەرعییەكانی كوردستان دژی ئەم شەڕە هەڵوێستیان هەبێت.\nلەو یاداشتەدا کە ئەمڕۆ سێشەممە (١٩\_٤\_٢٠٢٢) فراکسیۆنى گۆڕان ئاڕاستەى سەرۆکایەتى پەرلەمانى کردوە، هاتوە؛ چەندین جارە فڕۆکەکانى تورکیا سەروەرى هەرێم و عێراق دەبەزێنن، بە تۆپبارانکردنى ناوچەکانى هەرێمى کوردستان و وێرانکردنى گوندەکان و زیانگەیاندن بە ئابورى کشتوکاڵى دێهاتەکان.\nجەختى کردوەتەوە لەوەى؛ رابردو سەلماندویەتى کە شەڕ چارەسەرى کێشەکان ناکات، جگە لە ناسەقامگیرى بۆ ناوچەکە و زیانگەیاندن بە گەلان هیچ سودێکى دیکەى نیە، بۆیە دەبێت لە هەرێمى کوردستان و عێراق هەڵوێستى دامەزراوە شەرعییەکان ئاشکراو رون بێت و مامەڵەى حیزبیانە لەگەڵ ئەو کێشەیە نەکرێت، چونکە ئەمە پرسێکى نیشتمانى و نەتەوەیى و سەروەرییە.


تەندروستی جیهانی: ساڵانە 60 هەزار منداڵ بەهۆی جگەرەوە گیانلەدەستدەدەن – تۆڕی میدیایی خەڵک\nتەندروستی جیهانی: ساڵانە 60 هەزار منداڵ بەهۆی جگەرەوە گیانلەدەستدەدەن\n2019/05/30 - 8:00 PM\nڕێكخراوی تەندروستی جیهانی ڕایدەگەیەنێت، ساڵانە نزیكەی هەشت ملیۆن كەس بەهۆی جگەرەكێشانەوە گیانلەدەستدەدەن، حكومەتەكانی جیهانیش هاندەدات، ڕێوشوێنی پێویست بۆ چارەسەركردنی كێشەكە بگرنەبەر.\nدكتۆر فینایاك براساد، لە ئیدارەی خۆپاراستن لە نەخۆشییە گوازراوەكان لە ڕێكخراوی تەندروستی جیهانی ڕایگەیاندووە، 3.3 ملیۆن حاڵەتی گیانلەدەستدان بە نەخۆشییەكانی سی پەیوەست بە جگەرەوە دەستنیشان كراون، لەوانەش نزیكەی نیو ملیۆن حاڵەتی ئەو كەسانەی كە ڕووبەڕووی جگەرەكێشانی ناڕاستەوخۆ بوونەتەوە.\nبراساد، ئاماژەی بە گیانلەدەستدانی ساڵانەی 60 هەزار منداڵیش كردووە بەهۆی جگەرەكێشانی نەرێنییەوە.\nوێڕای ئەوەی جگەرەكێشان لەسەر ئاستی جیهان لەماوەی دە ساڵی ڕابروو ڕووی لە كەمبوونەوە كردووە، بە جۆرێك كە لە ساڵی 2000دا بە رێژەی لەسەدا 27 كەمبۆوە و لە ساڵی 2016ش بەڕێژەی 20 كەمبۆتەوە، ئاژانسەكەی سەر بە نەتەوە یەكگرتووەكان پێیوایە، حكومەتەكان بە تەواوەتی پابەندنیین سنورداركردن و كەمكردنەوەى بەكارهێنانی جگەرە.\nڕێكخراوی تەندروستی جیهانی، بە گرنگی دەزانێت، ڕێگەنەدرێت لە شوێنی گشتی ناوخۆیی و شوێنی كار و ئامرازەكانی گواستنەوەی گشتی جگەرەبكێشرێت، ریكلامیش بۆ جگەرە و سپۆنسەركردنى قەدەغە بكرێت، و باجەكان لەسەر بەرهەمەكانی جگەرە بەشێوەیەكی زۆر زیادبكرێن، و هۆشداریی تەندروستی و بە وێنەی قەبارە گەورە لەسەر هەموو پاكەتێكی جگەرە دابنرێت.\nجگەرەجيهانڕێكخراوی تەندروستی جیهانی\nسەردەشت لە خۆكوژیدا یەكەمی ئێرانە


مامۆستا عومەر چنگیانی Chngiyani - Home | Facebook\nهاوڕێکانت بانگێشت بکه...\n116,437 people like this\n115,775 people follow this\nContact مامۆستا عومەر چنگیانی Chngiyani on Messenger\nبەرەی هاوپەیمانی گۆڕان وکۆمەڵ\nالمركز المصري للدراسات و البحوث الكردية\nالشيخ العلامة المعمر معوض عوض إبراهيم\nوه‌ڵامێكی شه‌رعی بۆ ئه‌و به‌ناو مه‌لایه‌ی له‌پێش تیرۆریستانه‌وه ده‌یویست بۆ كه‌ركوك و هه‌ولێر بێت حوكمی بەكارهێنانی بێ هۆشكەرەكان حوكمی ئافره‌تی (سفور) م. عمر چنگیانی\nبا خوریی خوا پەرستیمان سەر لە نوێ شی نەكەینەوە خوای گەورە لە نەوەد و دوو هەمین ئایەتی سورەتی "ئەلنەحل"دا دەفەرموێت: (وَلَا تَكُونُوا كَالَّتِي نَقَضَتْ غَزْلَهَا مِنْ بَعْدِ قُوَّةٍ أَنْكَاثًا) واتە: "نەكەن وەك ئەو پیرێژنە وابن كە هەر جار زۆر بە تۆكمەيی و بە باشی خوریی بڕستایە، دوای ڕستنەكە سەرلە نوێ دەچوو تێكی دەدایەوە و شی دەكردەوە و هەڵی دەوەشاندەوە". دەی ئەگەرخوا ئەو كەرەمەی لەگەڵ كردووین لەمیانەی ئەو كەسانەین، كە لە ڕەمەزاندا سوودمان كردووە و لەوانە بووین كە بە ڕاستی بووبووینە "ئەهلی تەقوا" و، بەرۆژوو بووین، با وریابین خورییەكەمان شی نەكەینەوە و جارێكی تر نەگەڕێنەوە بۆ تاوان! * تعالوا كي لا ننقض ما عقدناها في رمضان بيننا وبين ربنا ولا نكون (كَالَّتِي نَقَضَتْ غَزْلَهَا مِنْ بَعْدِ قُوَّةٍ أَنْكَاثًا)92 النحل).\nلە هەر خەرمانەی گوڵێك (83) باخوریی خوا پەرستیمان شی نەكەینەوە عومەر چنگیانی ئەمڕۆ كە 4 ی تەموزی 2017 یە و بەرانبەرە بە "دە"ی "شەوال"ی 1438 ی كۆچیی، تەنها نۆ ڕۆژ بەسەر تەواو بوونی مانگی ڕۆژوو و جەژندا تێپەڕێوە - خوای گەورە لێمانی وەرگرتبێ - بۆیە بە ئەركی دەزانم گۆشەی ئەم هەفتەم تایبەت بكەم بە ژیان لە ژێر ڕۆشنایی چەند وشەیەكی نەوەد و دوو هەمین ئایەتی سورەتی "ئەلنەحل" كە دەفەرموێت: (وَلَا تَكُونُوا كَالَّتِي نَقَضَتْ غَزْلَهَا مِنْ بَعْدِ قُوَّةٍ أَنْكَاثًا). واتە: "نەكەن وەك ئەو پیرێژنە وا بن كە هەر جار زۆر بە تۆكمەیی و بە باشی خوریی بڕستایە، دوای ڕستنەكە سەر لە نوێ دەچوو تێكی دەدایەوە و شی دەكردەوە و هەڵی دەوەشاندەوە". جا ئەگەر خوا ئەو كەرەمەی لەگەڵ كردووین لەمیانەی ئەو كەسانەین، كە لە ڕەمەزاندا سوودمان كردووە و لەوانە بووین كە بە ڕاستی بووبووینە "ئەهلی تەقوا" و، بەرۆژوو بووین، با وریابین خورییەكەمان شی نەكەینەوە و جارێكی تر نەگەڕێينەوە بۆ تاوان، كە لە نێو ناخیشدا وەك ئەو وتەیە دەڵێم: "خۆزگە من زانیبام كێیە ئەوكەسەی كە رۆژووەكەی لێ وەرگیراوە؟ تا پیرۆزبایی لێ بكەین و كێیشە ئەو كەسەی كە لێی وەرنەگیراوە و، بەڕوویدا دەدرێتەوە و، پێویستە سەرخۆشی لێبكەین؟" و بابەتەكەم لێوان لێودەكەم لە ورووژاندنی چەندین پرسیار كە هەریەكەمان بۆخۆی وەڵام بداتەوە. ئەرێ لە دوای تێپەڕبوونی ڕەمەزان بە چەند رۆژێكی كەم، باری دەروونی و جەستەییمان چۆنە؟ ئەی نەفسی هاندەرمان بۆكاری خراپ، كە بەر لە چەند رۆژێك پێش ئێستا سەرقاڵی نوێژ و شەونوێژ و قورئان خوێندن و ڕۆژوو و یادی خوا و پاڕانەوە و خێركردن و چاكە كردن و سەردانی خزمان بوو، ئێستا چۆنە؟ چێژمان لە ئیمان و ڕشتنی فرمێسك وەرگرت؟ چێژمان لە هەقیقەتی رۆژوو وەرگرت و تێی گەیشتین؟ چێژمان وەرگرت لە پاڕانەوەكانی پارشێوان؟ كاتێ كە نوێژەكانمان دەكرد وەك نوێژی ئەوكەسە جێیبەجێمان دەكرد، كە بیلبیلەی چاوی بێت، ئەی ئێستا چۆنین؟ لە كاتێكدا كە ئێمە رۆژوویەكمان دەگرت كە وەك كەسێك كە چێژی ئیمانیی لێ وەرگرتبێت و ماناكەیی زانیبێت، ئێستا باری ئیمانمان چۆنە؟ بەشێوەیەك لەرێگەی خوادا شتمان دەبەخشییەوە، وەك بڵێی: ترسی هەژاربوونمان نەبێت، ئاوا بووین و، لە نێو ئەنجامدانی كارە پیرۆزەكاندا مەلەمان دەكرد و پێشبڕكێمان بوو، تا گەیشتە ئەو ئەندازەی زمان حاڵمان بڵێت: خۆزگە هەر رەمەزان دەبوو!. خۆزگە لە ڕەمەزاندا گیانم سپاردبا! ئێستا چۆنین؟ ئەرێ هەندێك لەوانەی كە لە ڕەمەزاندا كەوتنە نوێژ كردن، بایان نەداوەتەوە سەر بەڕەی كۆن؟ سووخۆرەكان نە گەڕاونەتەوە سەر كارەكانی خۆیان و لادانەكانیان؟ لەكاتێكدا كە ئێمە ماڵاواییمان كرد لە ڕەمەزان لە شەوان و لە ڕۆژانی. ماڵاوییمان كرد لە مانگی قورئان، مانگی لێ خۆشبوونی خوایی مانگی خۆ بۆ خوا ماندووكردن، مانگی بەزەیی، با بپرسین: داخۆ: لە تەقوا سوودمەند بووین و لەم قوتابخانەیە بووینەهەڵگری بڕوانامەی ئەوانەی كە ئەهلی تەقوان؟ ئایا فێری دانی ئارام بەخۆداگرتن بووین؟ ئایا فێری بەردەوامێتی بوون بووین لەسەر تەقوا و خوا پەرستی؟ ئایا فێری زاڵبوون بووین بەسەر ئارەزووەكانمان، كە نەیەڵین ئیتر لە رێگا لامان بدات؟ ئایا فێری جۆرەكانی خەبات كردن بووین لەڕێگەی خوادا؟ ئایا ئێمە سەركەوتنمان بەدەست هێنا؟ ئەرێ سوودمەند بووین لەم قوتابخانە ئیمانییە؟ لەم قوتابخانە رۆحییە، چەند توێشوومان لێ وەرگرت بۆ ساڵەكەمان هەرهەمووی؟ بۆ ئەوەی زێدەتر بۆمان ببێتە پاڵپێوەنەری ئەنجامدانی كاری چاك؟ ئاخر ئەم قوتابخانەی رەمەزانە، قوتابخانەی گۆڕانكاری و گۆڕانهێنان بوو كە كردەوەكانمان دەیگۆڕێت، ئەو كردەوانەی كە لەوەوبەر هەمان بووە لەسەری نەمێنینەوە و بزانین كە گەورەترین گۆڕانكاری لەوەوە دەست پێ دەكات كە ئێمە بگۆڕرێین و هەر گۆڕانێك لە خۆمانەوە دەست پێ دەكات؟ مەگەر خوای گەورە لە یانزەهەمین ئایەتی سورەتی"ئەلرەعد" دا پێمان نا فەرموێت: (إِنَّ اللَّهَ لَا يُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا مَا بِأَنْفُسِهِمْ). واتە: "خوای گەورە بارو دۆخی هیچ نەتەوە و شوێن و ڕەگەز و ناوچەیەك ناگۆڕێت، تا ئەوان خۆیان خۆیان نەگۆڕن". ببینن: دووجۆر گۆڕان . لای خوا و لای خۆمان. لە پێشدا خۆمان باس دەكات! ماوەتەوە بڵێم: هەریەكەمان وەڵامەكانی خۆیی لەبەرە و زاڵبوون و گەڕانەوەی ڕاستەقینە، بوێری دەوێ و، بوێریش لە هەموو كەس نایەت، مەگەر كەسێك خۆی یەكلا كردبێتەوە بەڕاستی. هیوادارم كەسمان پاساو بۆ گەڕانەوە بۆ ڕابردوو بۆمان نەبێتە هۆكاری سەرنەكەوتن و بە پێچەوانەوە ترسی خوا هێندە زاڵبێت لەسەرمان هیچ شتێك پێی نەوێرێت و، داپۆشەری ڕاستە قینە كە خوایە بۆمان ببێتە مامۆستا و هیچ كاریگەرییەك ڕێگای تەوبەكەمان پێ نەگۆڕێ و پەیمانەكانمان پێ نەشكێنێ . (ڕۆژنامەی هەولێر ژمارە 2637 لاپەڕە 11 سێ شەممە 4 ی تةموزي 2017).\nمامۆستا عومەر چنگیانی Chngiyani\nڕۆژتان باش . بێ زیز بوون ، لە نەورۆزدا تا چەند لەدەستدانی ئەوهەموو لاو و خاکەی کوردستان بە دیاردەکەوێت؟ هەڵخستنەوە و گۆشت برژاندن و دۆڵمە و بریانی و ....نابینرێن و دەدرێن بە خاکفرۆشراوەکان و بۆ ئەوان دەبرێت؟.\nچەند ڕۆژێکی کەمی ماوە\nنوێ بێتەوە ساڵی کوردی\nبرینێکی بە سوێی تریش\nوا کەوتە جەستەی نیشتمان\nئەوەی ئێستا بیری هەبێ ...\nباش تێدەگا و زۆر بە وردی\nدوا پێنگاڤ و گەفی دوژمنان دەبینێ\nوەک ئێوە نیم\nتا ئازار و برینەکان\nیان عەفرینی من\nدەیخاتەوە مێژیی هەموان\nیا کوردستان یاخو نەمان\nزۆرن ئەوانەی چۆن هاتن وا چوون\nكردار و بیریان لە بیر نەمان چوون\nهەیشن شایانی سڵاوی زۆرن\nلە ڕۆژی بوون و مردن و ڕابوون\n14 ی ئاداری 2018\nلە هەر خەرمانەی گوڵێك\nلایەك لە گشتگێری وشەی "سڵاو "لە قورئاندا\n· March 9 at 9:15pm ·\nناوگۆڕین و سوننەتكردنی تازە مسوڵمان بوو\nخانمێكی بەڕێزی كورد، كە لە ئەوروپا دەژی نامەیەكی ناردووە، چەند پرسیارێك لە خۆ دەگرێت لەبارەی مێردكردنی كچە كوردی مسوڵمان بە پیاوی ئەوروپی كە مسوڵمان بووبێت و ئایا تا چەند پێویستە پیاوەكە ناوی خۆی بگۆڕێت و ئایا خەتەنەكردنی پێویستە یان نا؟.\nهەروەها دەپرسێت داخۆ خانمێك باڵا پۆش نەبێت عەمرەكردنی ڕەوایە یان نا؟\nپێم باش بوو لێرەوە وەڵامەكان بدەمەوە تا سوودەكەی گشتی بێت:\nسڵاوی خوای گەورە لەبەڕێزیشتان:...\nیەكەم : بوون بە مسوڵمانیەكەی كوڕەكە كە دەڵێی شایەتمانی هێناوە بە مەرجێك بە فەرمی بێت و شایەت هەبێت بەسە و دروستە كچەكەتان مێردی پێ بكات.\nدووەم: ئەوەی كە دەبینین لە مزگەوتێك لە ئەوروپا گەنجێك مسوڵمان دەبێت دەچن ناوی دەگۆڕن بە مەرجێك ناوەكە بە زمانی خۆیان مانایەكی خراپ نەگەیەنێت ناوگۆڕینی ناوێت و ناوەكەی خۆی هیچ زیانی نییە و ئەگەر مانای خراپی هەبوو مەرج نییە بۆ عەرەبی بگۆڕدرێت.\nسونەت كردن واجبە و فەرزە وشەی سوننەت لێرەدا واتە ڕێباز، نەك مەبەست پلەی ئیشەكە بێت كە لەدوای واجب پێیبگوترێت سوننەت.\nسونەنی فیترە واتە ئەوشتانەی كەسایەتی دەیخوازێ و لەگەڵ عەقڵی مرۆڤدا دەگونجێت.\nبۆ چوون بۆ عەمرەیش كەمتەرخەمی لێمەكە و دوای مەخە و ئەوكاتەی لەوێیت بێگومان پۆشاكی شەرعییت پێوەیە و دواتریش داواكارم خوا ڕێنماییت بكات وازی لێ نەهێنی گەر وازیشت لێهێنا عەمرەكەت دروستە و كار ناكاتە سەر ڕابردوو.\nبرات عومەر چنگیانی\n10 ی 3 ی 2018\nئەمەیش دەقی نامەی ئەو بەڕێزەیە.\nسلاو و ريز بو ئيوه ماموستاى خوشه ويست، هيوادارم لهش ساغ و سلامت بن انشاالله ماموستاى به ريز ٢ پرسيارم هه يه له جنابتان و زوور ممنون ده بم رىنماييم بكه ن يه كه م پرسيارم ئه وه يه: ئيمه له ... ده ژين و منداله كان ليره گه وره بوون ، كچه كه م ... ساله و خوازبينيه كى هه يه كه ....ية به لام شاده ى هيناوه و الحمدالله بوته مسلمان، بلام بابى هه ر به وه رازى نيه و دو مه رجى بو داناوه يه كه م نيوى خوى بگوريت و نيويكى ايسلامى بوخوى هه لبژيريت( كه به عام نيوى عه ره بيه، له كاتيكدا منداله كانى خومان نيوه كانيان كورديه و به م شيوه يه بيت ئه وانيش نيوه كانيان ايسلامى نين) وه ئه و جوره ى من تىگه يشتبيتم ئه گه ئه و كه سه ى كه ايسلام دينيت نيويكى ناشيرين به ماناى ناشيرينى نه بيت به فرض نيه له سه رى كه نيو بگوريت،، دو هه م ده بيت خوى سونه ت كات ( كه ئه وه ش هه ر وه ك دياره سنه ته و فرض نيه) ئيستا ئه گه ئيوه بومان روون كه نه وه كه ئايا ئه و دو مه رجه ى باوكى كچه كه م دايناوه بو خوازبينيه كه ى دروست و شه ر عيه يا نا زوور زوور ممنون ده بم ماموستا گيان پرسياره كه ى كه م له باره ى حه جى عمره وه يه، زورم دل پيوه يه بچم بلام ده لين چون من حيجاب ناكه م وه يا ئه گه دواى حه ج و زياره ته كه حيجاب نه كه م دروست نيه و نه چونى باشتره. ئايا دروسته؟\nكوردی – عربی\nلە ڕۆژی خانماندا سەرسام مام، پیرۆزبایی لە كێ بكەم و كێ بە یادكەم، بینیم ئەو خانمانە هێندە زۆرن بۆم لە هەژمارنایەن، هەر لە دایكی بڕواداران عائیشەی كچی ئەبوبەكری سدیقەوە – خوایان لێ ڕازی بێت – تا بە یەكە بە یەكەی خانمە سەحابیییەكان – خوایان لێ ڕازی بێت - و و "حەبێ سەعید"ی دایكم و دوو خوشكەكەم و دووهاوسەرەكەم و حەوت كیژە جگەر گۆشەكەم، وێڕای پیرۆزبایی لە هەموو خانمێكی سەربەرز بڕیارمدا دایكە عائیشە سینبولەكە بێت.\n8ی ئاداری 2018 ...\nبحثت بين كل النساء اللاتي في ذاكرتي ومن لهن عليَّ الفضل فوجدتهن كثيرات، بدأً من أم المؤمنين سيدتي ومولاتي عائشة بنت أبي بكر رضي الله عنها وعن أبيها، إلى غيرها من الصحابيات رضي الله عنهن، و وصولاً إلى والدتي "حبي سعيد" رحمها الله إلى أختَيَّ فأمهات أولادي شريكتي حياتي إلى فلذات كبدي بناتي السبعة فقررت أن أکتفی باتخاذ أم المؤمنين رمزا فرضي الله عنها و جازاها عن الإسلام والمسلمين خير جزاء.\nالشيخ عمر فقي محمد چنگیانی\nپێشكەشە بە حكوومەتی كوردستان!\nباس لەو هەزاران لاپەڕە نووسینانە ناكەم كە لەوەتی دەست و قەڵەم و دەمم لە ڕاگەیاندن گیربووە هاواری پێدەكەم دەنووسم و بیرهێنانەوە دەكەم، وەك كورد دەڵێ چونكە ئیتر برینەكان گەیشتوونەتە سەر ئێسقان ناچارم لەوەتی ساڵی 2018ـەوە منیش شێوازی ڕوونكردنەوە و بیرهێنانەوەكانم بگۆڕم، كە ئەمەیش لە ئەوپەڕی دڵسۆزیمەوەیە بۆ خاك و ولات و نەتەوە و حكوومەتەكەم.\nئەمڕۆ 7 ی ئاداری 2018 چووم بۆ تەواو كردنی كاروباری خۆبەخشی كاركردنی یەكێك لە كچەكانم لە یەكێك لە دەزگاكانی حكو...ومەت و لەبەردەرگای یەكێك لە هۆدەكاندا، ئەو زەرفانەم بینی و وێنەم گرتن. سەیر ئەوە بوو كە بە كارمەندەكانم گوت: ئەو وێنەیەم گرتووە.؟!\nجەنابیان وتیان: ئەوە بۆ لە ناوبردنە و كارمان پێی نەماوە و لیژنەی بۆ پێك دێت تا لەناو ببرێن، نەك كارو باری داوای دامەزراندن بێت و فەرامۆش كرابن.\nئەمە قسەی ئەوان بوو نازانم وایە یان نا؟\nیەكێك لە كارمەندەكان بە زمانێكی شیرین لێم تووڕە بوو و سەركۆنەیەكی موحتەرەم و لەرزۆك و ترسنۆكانەی كردم گوایە چۆن من شتی وا دەكەم و خەنجەری لێدەدەم لە پشتییەوە!؟\nگوتم ئەمە لە بەرژەوەندی ئێوەیە، سا بەڵكو دوای بڵاوكردنەوەی حكوومەت بە ئاگا بێتەوە و بزانێت ئەوە چ باسە؟\nكیژە كارمەندێك گوتی: مامۆستا ئاوی خواردنەوە و تارەت گرتنیش لە نێو بارەگای وەزارەت نییە و دڵۆپە دەكا و .....هتد.\nگوتم: ئەم دەزگای ئێوە دەبێ خاوێنترین شوێن بێت نەك ئەم واقیعەی من دەیبینم.\nدرێژی ناكەمەوە زیاتر .\nئەمە مشتێكە لە خەروارێك.\nگەرچی دوایی كە داوای جەنابی بینینی وەزیرم كردوو وێنەیەكم لەگەڵ گرت لە ژوورەكەی خۆیدا، وەك لە جیهانێكی تربین ژوورەكە وابوو.\nكەی دێنە خوارەوە سەیرێكی خەڵك بكەن ؟\nچاوەڕێی چین ؟\n7 ی ئاداری 2018\nپەرلەمان و ئازاری خەڵك !\nكە لە دەزگاكانی ڕاگەیاندنەوە گوێبیستی ئەوە بووم كە: "پەرلەمانی كوردستان لە ڕاگەیەنراوێكدا پشووی بەهارەی خۆی ڕاگەیاند و ماوەی دوو مانگ دەكەوێتە پشووەوە" ئەو نوكتەیەم هاتەوە یاد..... گوایە پیرێك لەبەر تڕ و تس كەندن، دەستنوێژی بۆ ڕاناگیرێ و هەر كە دەچێتە سەربەرماڵ یەكێكی لێ بەردەبێتەوە و، دەستنوێژ نوێ دەكاتەوە، دواجار لەسەر بەرماڵەكە پێش نیەت دەستێك دەكێشێ بە سمتی خۆیدا و ڕووی دەمی دەكاتە كۆمی و دەڵێ تۆ بۆ خۆت هەربڵێ! من دڵم لەگەڵ خوای خۆم پاكە. واتە گو...ێ بە بۆن و بەرامە و هەوا دەرچوون و تەق وتۆق و دەستنوێژ شكان نادات. لە كاتێكدا من چاوەڕێ بووم غیرەتمەندێك دوانیان بێنە سەر شاشە و وەك هەڵوێستێكی مەردانەیان بۆ هاوخەمی خەڵك و، وەك شەرم لەخۆكردنێك لەسەر تێپەڕاندنیان بۆ یاسای خانەنشینی پەرلەمانتاران، دەستلەكاركێشانەوە لە پەرلەمان ڕا بگەیێنن، كەچی ئەوەم گوێ لێ بوو و خوێندمەوە كە وەك نە بایان دی بێ و نەبۆران جەنابیان دەكەونە پشووی بەهارەیانەوە. هەی لە كەم كەمتر ئەوكەسەی جارێكی تر بە دەستبڕ دەخەڵەتێت! ئەرێ هەر بە ڕاست خۆ شەرم نییە كە لە تاقیكردنەوەی پەرلەماندا شكستمان هێنا، با ڕای بگەیێنین و پێمان شەرم نەبێت و بڵێین ئێمە دیوەخان و تەكیە و خانەقا و مۆزەخانە و کلتوورخانە و مەلاخانە و پیشانگای جلی جوان و ئارایش و جوانکاری ژنانمان برد بەڕێوە و نەمانزانی پەرلەمان مانای چی و ببڕێتەوە.\nبەیانی 7ی ئاداری 2018\nكوردي – عربي\nخزمەتكرنی خەسوو و خەزوور ئەركی بووك نییە!\nئەتۆم تەقاندن نییە ڕاستیی شەریعەتە\n1/ ئەرك"واجب"ـە لە سەر هەموو باوكێك بە پێی توانا، خەرجی خێزان و منداڵەكانی دابین بكات.\n2/ كوڕ كە گەورە بوو – هەژدەساڵ - خەرجی لەسەر باوكی نامێنێ با لەسەرماڵیش بێت ....\n3/ كچ كە گەورە بوو – با هەژدەیش تێپەڕی بێت - خەرجی لەسەر باوكی دەمێنێ تا لەسەرماڵ بێت .\n4/ كوڕو كچ تا لە ماڵن لەسەریانە خزمەتی دایكوباوكیان بكەن .\n5/ كوڕ ئەگەر ماڵیشی جیابوو، ئەركە لەسەری خزمەتی دایكوباوكی بكات.\n6و7/ كچ كە مێردی كرد، خەرجیی ئەو لەسەر باوكی نامێنێ و، خزمەتكردنی دایكو باوكیشي لەسەر نامێنێ، مەگەر بۆخۆی و هاوسەرەكەرەكەی ڕیك بكەون لەسەرئەوەی كە دەرفەتی پێ بدرێت .\n8/ كچ كە مێردی كرد و بووە كارمەند و داهاتی بوو، ئەرك نییە لەسەری بۆ ماڵی خۆیی خەرج بكا .\nئازادە بیدات بە هەر كەس، ماڵی بابی، یان كەسوكاری خۆی.\n9و10/ كوڕ كە ماڵی جیا بوو، ئەركە لەسەری خزمەتی دایكو باوكی خۆی بكات وخێزانەكەی ئەرك نییە لەسەری، ئەگەر كردی چاكەی كردووە ئەگەر نەیكرد تاوانبار نییە وكەمتەرخەمی نەكردووە لە ئەركدا.\nئەمە پوختەی ئەو ڕاستیانەیە كە شێوێنراون و دابونەریت بووە بە ئایین ئایینیش نامۆ .\nزۆربەی ئەو كێشەی تەڵاقانەی كە هەن، دەرەنجامی نێرەوەسی پیاوە و خۆی خزمەتی دایكو باوكی ناكا و وا دەزانێ دەبێ ژنەكەی ڕۆڵی بەردەست ببینێ بۆ دایكو باوكی ئەم، كە بۆ خانمەكە خەسوو و خەزوورن.\nلەكاتێكدا كە ئافرەت مێردی كرد لەسەری نەمێنێ خزمەتی دایكو باوكی بكات ئەركەكە نەگۆڕدراوە بۆ ماڵە خەزوور.\nهەر خزمەتێك كە بووك بە خەسوو و خەزووری خۆیی دەكا خێرە نەوەك ئەرك.\nخەسوو كە وای لا بەرجەستە بووە دەبێ بووك بەردەستی ئەو بێ كە وا نەبوو ماڵ تێكدەدات لە كوڕی و ئەوەی خوا پێی خۆش نەبێت لە درۆ و ئاشووبنانەوە و بگرە سیحر كردن و تاواندانە پاڵیش درێغی ناكات، ئیتر پسكە پسك و چاندنی كینە لە نێو دڵی كوڕەكەی لەلایەك و خوشكەكانی كوڕەكەی لەلایەكی ترەوە.\nتكایە با مسوڵمان بین نەك كۆمەڵگا بكەینە خوا و پێوەر.\nتێبینی . ئەم بابەتە پوختەی شەریعەتە نەک شوێنی ڕاگۆڕینەوە و کێ لەگەڵمە و کێ لەگەڵم نییەم ناوێ. تکایە بۆ ئاگاداریتان.\n5 ی ئاداری 2018\nحقائق مرة في الحياة الزوجية\nنعلم جميعا ان على الوالد نفقة الأهل وأن عليه نفقة اولاده الذكور ما لم يبلغوا الحلم، اما البنات الى الزواج، فعلى الوالد النفقة، كما ان على الأولاد خدمة والديهم ماداموا تحت مظلة البيت، ولما يستقل الولد في بيت تبقى المسؤلية عليه تجاه والديه بعكس البنات بعد زواجهن لا تبقى عليهن أية مسؤلية تجاه والديهن الا اذا كان هناك اذن واتفاق مع الزوج، واذا كانت موظفة ماعليها الانفاق في بيت زوجها وهي حرة في مالها، ومسؤلية خدمة الوالدين لا تتحول الى البيت الزوجية بمعنى لا تطالب بان تخدم والد و والدة زوجها . اذا فعلت مأجورة واذا لم تفعل لا تلام.\nهذا تصحيح لابد من الانتباه له\nالشيخ عمرفقي محمد چنگیانی\nجعجعة رحى بدون طحين\nمقالتي التي نشرتها اليوم موقع"الشفرة" الأخبارية\nعمر چنگیانی 5 آذار/مارس / 2018\nتُذَكِرُني التَّصريحات المالية المعسولة من بعض المسؤلين العراقيين تجاه الكورد – كشعب -، في كل يوم أكثر من مرة، سيما في جنوب كوردستان، بالمثل العربي الشائع المليئ بالمعاني"جعجعة رحى بدون طحين"والذي – كما جاء في "ويبسايت" المعاني لكل رسم معنى" - " مَثَلٌ، يُضَرَبُ لِلْبَخِيلِ يَعِدُ وَلاَ يَفِي بِوَعْدِه، وَلِمَنْ يَتَكَلَّمُ كَثِيراً وَلاَ يَعْمَلُ شَيْئاً".\nفليس أسهل على المرء في عالمنا اليوم من دغدغة مشاعر الآخرين، سيما من يجيد الوعود فقط! ومن يجيد قراءة المآتم والروضخوانية!\nفمنذ احداث اكتوبر 2017 في المناطق المتنازع عليها – كما يحب البعض تسميتها بذلك - التصريحات الملكؤئة دوماً تزداد لدى بعض من يسمون انفسهم مسؤلين – او يحلو لهم ذلك – بوعود لا تُمِت الى الحقيقة والمصداقية بشيء وعارية عن الصحة تماماً!\nهنا انوه فقط الى الوعود المالية وليست العهود والمواثيق الدينية و الوطنية التي اصبحت لا يوضع لها لا اي وزن ولا اي اعتبار!\nالوعود المالية التي وعد بها هؤلاء، الشعب الكوردي الذي يدَّعون هم بأنهم وهم على سواء في انتمائهم لبلد كان اسمه العراق، أقول: كان اسمه العراق لأنه الآن شبه محافظة من محافظات دولة جارة!\nلست من النوع الذي يتهم القَدر بكل ما تجنيه أيادي البشر!\nفبقدر ما أحب ان أنسب الأمور الى اصحابها والأفعال الى فاعليها و الجنوح الى مرتكبيها، لا أريد أن أكون غبياً من الأغبياء، تماماَ كالسكران الذي يسوق سيارته بسرعة جنونية فيصيب مصلحة من مصالح الناس و يحسب فعلته على القدر!\nلا أقبل ولا أرتضي أن أرى أن يأتي انسان تحت طائلة الوطنية فيبيع كل شيء للمحتل بوازع أنه عانى من الظلم في السابق لدرجة ان يرضى بولاية ابليس عليه شريطة ان يتخلص مما كان فيه من الواقع المأساوي الأليم المليء بالظلمات، فهنا مع انه يجب ان لا تُنسى جروحه وكلومه ولكن لا يبرر ذلك ما فعله ويفعله من الخذلان أمام المحتل الغاشم الذي بالأمس كان يحلم بزيارة الى ما يحسبه مقدساً.\nأعود الى جعجعتهم التي أشرت اليها، اذ ليس ثمة من تابع الخطابات الأسبوعية لمن يحسب نفسه اسدا – انتفاخاً –"1" الا ويجد ان هذا المدعو، قد وصل الى حدٍّ، الشيء الوحيد الذي لا يتورع عنه هو الكذب وانه في غفلته يتصور ان الذي جرى كان مجرد قدر للكورد ومن قدر له!\nوالا لماذا لم يف ولو بوعد واحد من وعوده في مسألة رواتب الموظفين في الأقليم أو ارسال حقوق الفلاحين، أو رواتب المتتقاعدين.....أو... الى ما لانهاية؟\n"1" تلميح و تذكير بقول ذي الوزارتين أبي بكر بن عمار الاندلسي 1031-1085 وهو يذم بعض من خانوا البلد:\nباوكە بۆ زمانێكی تر نازانی؟\nلای "باوەڕ"ی هاوڕێ و كوڕە بچكۆلەم زمانی عەرەبی زمان نییە و دیارە بە دووزارەوی كوردیش قسە كردن و نووسین و شتێك لە فارسی تێگەیشتنیش، زمانزانی نین !\nجاروبار من بۆ كێش دابەزاندن و لەبەر تەندروستی و ئەویش وەك پیاسە كە دەردەچین قسەی خۆشم بۆ دەكا.\nئەم دوای عەسرە وتم با دەرچین .\nوتی باشە بۆ كوێ دەڕۆین؟، با بەرنامەی"جی پی ئێس"ـەكە دابەزێنم....\nكە وتم بە عەرەبی بۆم دابەزێنە، زۆر خەمی لێ خواردم كە زمان نازانم خۆی وتەنی توخوا باوكە عەرەبی زمانە تۆ خۆتت پێوە سەرقاڵ كردووە؟\nدەی برا چی بكەم دەترسم بە پیری فێر نەبم دەنا منیش هەوڵێكم دەدا.\nخۆ لەو كەمە عەرەبی زانینەم پەشیوان نیم، بەڵام خۆزگە نە دراوسێ و نە ناسیاویان دەبووین!\nگەرچی تورك و فارسەكەیش غەدارتر و چەپەڵترن لەگەڵمان!\nئاخر نازانم ناوی بنێن قەدەری كورد، یان ناوی بنێین نەگبەتی .\nئێمە كە بە زۆر كراوینەتە دراوسێی چوار بەراز و وەك گەلەگورگ هەمیشە تێمان بەربوون .\nلە عەرەب كینە و پیس و پۆخڵی و لە تورك و فارس درۆ و ناپاكی و بێ وەفاییمان پێ بڕا.\nخوایە بۆخۆت فریادڕەسمان بیت\n4 ی ئاداری 2018\nمامۆستا عومەر چنگیانی Chngiyani added 2 new photos.\n· March 4 at 2:39am ·\nدیوی ناوەوەی دەرگای چوونەژوورەوەی دوو وەزارەت!\nبۆ بە دوودا چوونی كارو باری ڕێگە پێدانی كاركردنی "بەلقیس"ی كچم وەك خۆبەخش لە خەستەخانەی ڕزگاری، ئەمڕۆ پێویست بوو بچمە دیوانی وەزارەتی تەندروستی حكوومەتی هەرێمی كوردستان.\nدەكرێ باسم لەوە بێت بۆ وەزارەتی كار و تەندروستی هەردووكیان لە نێو كۆشكێكی كۆندابن؟\nدەكرێ باسیشم لەوە بێت بۆ دەبێ قوتابیەك بە نمرەیەكی باشەوە بەشی بایەلۆجی لە كۆلێژی زانستەكانی زانكۆی صلاح الدین تەواو كردبێت و بیەوێت بە خۆبەخش كاربكات ئەم هەموو گرێكوێ...رەی بێتە ڕێ.\nكە لە دەرگای سەرەكی هۆڵی هەردوو وەزارەتەكە دەچیتە ژوورەوە، هێندە بێ سەروبەر و بەرو پیس و چەپەڵ و ناڕێك و پێكە قێزت لە خۆیشت دەبێتەوە!\nدەروازەكە لە دیوی ناوەوەیشی ئەوە ڕواڵەتەكەیەتی، كە دەڵێی دەرگای ژووری گرتووخانەیە و قفڵ و كێلۆنی بەو شێوەی پێویستە....من چیتر ناڵێم!\nباب المدخل الداخلي لمقر وزارتي الصحة والعمل في حكومة اقليم كوردستان\nبما اني شرحت الصورة فيما كتبته باللغة الكوردية، اكتفي بالصورة فقط لحضراتكم.\n· March 1 at 11:10pm ·\nبەردەبارانكردن و تەقدیس كردن\nگەرچی دەقە شەرعییەكان باس لە بەردەباران دەكەن نەك بڵێن بەردەبارانی شەیتان، وەلێ هەركەس چووە حەجی ماڵی خوا یەكێك لە كار و ئەركەكان بەردەباران كردنی سێ "دنگە"یە "گەورە . ناوەند . بچووك .، خەڵك دەیكەن و ئەركە وەلێ بۆ؟\nلای من چونكە ئەركە و پەرستنێكە و دەبێ بكرێ.\nلای خەڵك چونكە شەیتان لەوێدایە و تۆڵەی لێدەستێنن.\nهەر لە كتێبەكاندا هەیە – نەوەك قورئان – ئەگەر ژن یان پیاو كە پرۆسەی هاوسەرگیرییان كردبێت - و داوێن پیسی بكەن، دەبێ بەردەباران بكرێن – من بڕوا...م پێ نییە – چونكە قورئانی پڕ لە بەخشش بەدەر لە داركاری باس نەكردووە!\nباشە ئەوانەی گەلێك دەدەن بە دۆڕان و بە ڕسوا كردن، تاكەی دەبێ پەرلەمان و حكوومەت و كۆشك و تەلار و دەنگ پێدان بەشیان بێت لە میللەتەوە؟\n2ی ئاداری 2۰۱٨\nگەرشەرمت نەكرد چی دەكەی بیكە\nدوێنێ 28ی شوباتی 2018 كە هاتمەوە كوردستان و، لووتم بە بڕینی كارەبا و تەقەی دەرگا و داوای پارەی مووەلیدە زرنگایەوە، بڕیارم دا ئەمجارەیش تەقەی لێ هەڵبسێنم.\n1: لە دهۆكەوە كە لەسەر ڕێگای بەرەو هەولێر لادانت دێتە ڕێ، ئەو تابلۆیەی لێی نووسراوە هەولێر هێندەی 20×30 سنتم دەبێت و فسفۆڕ نییە و وێڕای خراپی شەقامەكە ئیتر نازانی بۆ كوێ دەڕۆیت تا بە شوێن یەكتری كەوتن سەرت لە عێنكاواوە دەردەچێت.\nدەی هاتووچۆی دهۆك و هەولێر لە كوێن؟ ...\nهەر بە بەشێك لەوپارانەی بە كامێراكان پەیدای دەكەن، دەتوانن زۆر شت بكەن بەڵام نایكەن بۆ؟\n2: هەواڵەكانی كوردستان پڕبوون لە نیشاندانی پەرلەمانتارەكان كە دەموچاوی هەرە زۆریان وەك "ساجی سواو"ی لێهاتووە و سەد "پیك" و "چەكوش"یشی پێدا بەیت پانتر نابێتەوە.\nدەی ئەوكەسەی ناپاكی لەم كوردە دەكات ڕیسوای بەردەمی دیوانی خوا و میللەت ببێت.\nئەو هەموو درۆیە چۆن دەكرێ؟\nئێستا چی دەكەن؟\nدەك دەم هەراشەكانتان خەجاڵەتی ئەم خەڵكە بن.\nئێمەیش خەجاڵەت بین گەر جارێكی تر خۆمانتان بۆبخەڵتێنین.\n3: پۆلیسی كوردستان دوور لە هەموو ڕێزگرتنێك لە تاك. كۆمەڵێك كەسی نیشاندا كە تاوانی لێكجیاوازیان هەیە و بەشێكیان گوایە لەش فرۆشن، كە لە ڕووی ئایینەوە ئەو زڕاندنە نابێ و دەبوو كە ئیشەكە دەكەن و چاكسازی كراوە و دەستتان خۆش بێت، ڕێز لە مرۆڤێتییەكەیان بگیرایە.\n1 ی ئاداری 2018\nکاری بە هەڵچوون و كاردانەوە، هەڵەیەكی كوشندەیە!


گواستنەوەی چەکی قورس و جێگیرکردنی هێزە لە شاری سەردەشتدا – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / کوردستان / گواستنەوەی چەکی قورس و جێگیرکردنی هێزە لە شاری سەردەشتدا\nگواستنەوەی چەکی قورس و جێگیرکردنی هێزە لە شاری سەردەشتدا\nسێ شه‌ممه 4 حوزه‌یران 2019\tکوردستان, هەواڵ 65 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nسپای پاسدارانی ڕژیم، هێزەکانی خۆی لەگەڵ چەکی قورس، لە سنوورەکانی شاری سەردەشتدا جێگیر کردووە.\nبەپێی هەواڵی گەیشتوو بە ماڵپەڕی هەواڵی زاگرۆس پۆست؛ لە ماوەی چەند ڕۆژی ڕابردوودا، سپای پاسدارانی ڕژیم، لە هەوڵێکی نیزامیدا، هێزەکانی خۆی لە شارەکانی “ئەردەبێڵ” و “سەڵماس”، ڕەوانەی سنوورەکانی شاری سەردەشت کردووە.\nهەر بە پێی هەواڵی گەیشتوو لە زمای سەرچاویەکی ئاگادار، هێزەکانی سپا بە چەکی قورسەوە وەک تۆپ و کاتیوشا، لە دەشتی “وەزنێ و جاسووسان” ،لە سنووری شاری سەردەشت جێگیر کراون.\nشایانی باسە کە ماوەیەکی پێش، هێزەکانی سپای ڕژیم، لە سنوورەکانی شاری سەردەشتدا، دەستیان بە نۆژەنکردنەوەی پایگا کۆنەکانیان کردبوو.