بایگانی‌های لێژنەی وەرزش — پاژین\nئه‌مڕو Thursday 24 September 2020\nهاوپۆل: لێژنەی وەرزش\nنووسراوە لەچوار شه‌ممه 15 ئاب 2018 | لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە دەستپێكی چالاكی كەمپەینی سێ شەممەكانی بێ ماشێن | 884 بازدید\nبەشداری کەژوانی پاژین لە هەمایشی شاخەوانی لە چیای هۆینە ماڵی سەردەشت\nنووسراوە لەهه‌ینی 26 ئایار 2017 | لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە بەشداری کەژوانی پاژین لە هەمایشی شاخەوانی لە چیای هۆینە ماڵی سەردەشت | 587 بازدید\nبەشداری کەژوانی پاژین لە هەمایشی شاخەوانی لە چیای هۆینە ماڵی سەردەشت، بە بۆنەی ساڵیادی کیمیاباران کردنی شاری سەردەشت بە دەستی ڕژیمی بەعسی ئێراق. پەیامی پاژین و کەژوانانی پاژین (خوێندنەوە:محەممەد شەریفپور) بۆ هەمایشی شاخەوانی چیای هۆینەماڵی سەردەشت بە بۆنەی ساڵیادی کیمیاباران کردنی شاری سەردەشت: بە ناوی وەدی هێنەری گشت بوونەوەر. لە لایەن ئەنجومەنی پارێزەرانی ژینگە(بانە) پاژین، [خوێندنەوەی زۆرتر…]


كەلار؛ ئەگەر هاووڵاتیان پابەندی ڕینماییەكان نەبن بە بڕیاری كردنەوەی بازاڕدا دەچنەوە – تۆڕی میدیایی خەڵک\nكەلار؛ ئەگەر هاووڵاتیان پابەندی ڕینماییەكان نەبن بە بڕیاری كردنەوەی بازاڕدا دەچنەوە\n2020/04/18 - 9:00 PM\nقائیمقامیەتی شارۆچكەی كەلار ڕایدەگەیەنێت ، لەكاتی كردنەوەی بازاردا پێویستە دوكانداران و خاوەنكارانی سەنتەری بازاڕی كەلار و هاووڵاتیان پابەندی ڕێنماییەكان بن، دەشڵێت،”هێنانی ئۆتۆمۆبێل و ماتۆڕسكیل بۆ سەنتەری بازاڕ بە هەموو شێوەیەك قەدەغەیە”.\nقائیمقامیەتی شارۆچكەی كەلار لە ڕاگەیەنراوێكدا، كە وێنەیەكی دەست (خەڵك) كەوتووە ڕایگەیاندووە، ئاگاداری سەرجەم هاووڵاتیان و كاسبكارانی سەنتەری بازاڕی شاری كەلار دەكەینەوە، كە پێویستە پابەندی ئەم رێنمایانەبن، بە پێچەوانەوە ناچارین بە بڕیاری كردنەوەی بازاڕی شاری كەلار و ئەو ئاسانكاریانەدا بچینەوە كە كردوویانە.\n1. هێنانی ئۆتۆمۆبیل و ماتۆڕسكیل بۆ سەنتەری بازاڕی شاری كەلارو ناو شار بە هەموو شێوەیەك قەدەغەیە.\n2. لە كاتژمێر ٥ی ئێوارەوە رێكارەكانی داخستنی دوكانەكانتان.\nدەست پێ بكەن هەر دوكاندارێك دوای كاتژمێر ٦ ئێوارە دوكانی دانەخستبێت ئیجرائاتی لە گەڵ دەكرێت.\n3. كاتی كردنەوەی بازاڕ و شوێنەكارەكانی دەرەوەی بازاڕ لە كاتژمێر (٦) بەیانی بۆ (٦) ئێوارە دەبێت.\n4. لە كاتژمێر (٦)ی ئێوارە بۆ (١٢)ی شەو هاتوچۆی ئۆتۆمۆبیل بە هەموو شێوەیەك قەدەغەیە هەر كەسێك سەرپێچی بكات ئیجرائاتی یاسایی لە گەڵ دەكرێت.\nقائیمقامیەتی شارۆچكەی كەلار\nلە باشووری ڕۆژئاوای كەركوك چوار تیرۆریستی داعش كوژران\nچەند بڕیار و ڕێنماییەكی خۆپارێزی بۆ مانگی ڕەمەزان دەردەكرێن\nكافتریا و سەیرانگا و شوێنە گەشتیارییەكان كرانەوە\nچوار شوێن بەهۆی نەبوونی مەرجی تەندروستی سزا دران\nڕێگری لە ساغكردنەوەی 35 تەن تەماتە كرا\nلە كفری پۆلیسێك برازایەك و خێزانەكەی كوشت\nشەش نانەواخانە بەهۆی كەمی كێشی گونكەوە سزا دران\n2020/11/26 - 10:35 PM\nوەزیری تەندروستی هەرێم لە پەیامێكدا ڕایدەگەیەنێت: كەمبوونی حاڵەتەكانی كۆرۆنا مانای نەمانی ڤایرۆس نییە.\nد. سامان بەرزنجی وەزیری تەندروستی هەرێم لە پەیامێكدا كە لە لاپەڕەی فەرمی خۆی لە تۆڕی كۆمەڵایەتی فەیسبوك بڵاویكردووەتەوە ڕایگەیاندووە: هاووڵاتی بەڕێز، كەمبوونی حاڵەتەكانی كۆرۆنا مانای نەمانی ڤایرۆس نییە، بە خۆپاراستنمان زیاتر كۆنتڕۆڵ دەبێت و مردن كەمتر دەبێت.\nئەمەش لە كاتێكدایە، وەزارەتی تەندروستی حكومەتی هەرێمی كوردستان لە ئاماری ڕۆژانەی تایبەت بە كۆرۆنا ئەمڕۆ 26/11/2020 بڵاویكردەوە، 379 حاڵەتی نوێی تووشبوون بە كۆرۆنا و تۆماركردنی 17 حاڵەتی گیانلەدەستدانیش كردووە بەهۆی پەتاكەوە.\n2020/11/26 - 10:25 PM\nئەندامی كۆمیتەی بەڕێوەبەری پەكەكە ئاشكرایدەكات: بۆ یەكەمجار یەكێتی، پەكەكەی بردووەتە ئەمریكا.\nموراد قەرەیڵان، ئەندامی كۆمیتەی بەڕێوەبەری پارتی كرێكارانی كوردستان (پەكەكە) ئاشكرای دەكات لە ساڵی 1990 بۆ یەكەمجار مام جەلال، پەكەكەی بردە ئەمریكا و جەختیشیكردووەتەوە لەوەی كە لە پەیامێك كە بە ناوی پارتەكانی كوردستانەوە دەنووسرێت، ناوی پەكەكە لەسەرەوە بێت.\nقەرەیلان وتیشی:” لە دوای شەڕی كوەیت، ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا داوای كردبوو شاندێكی پێكهاتوو لە نوێنەرانی هەر چوار پارچەی كوردستان سەردانی واشنتۆن بكات، كە بەتایبەتی داواكرابوو پەكەكەش لەو شاندەدا جێبگرێت، بەڵام پەكەكە بە هۆی ئەوەی توركیا بە پشتیوانی ئەمریكا و ناتۆ شەڕی ئەوانی كردووە، ڕەتیكردبووەوە كە نوێنەری خۆیان بنێرێتە ئەمریكا”.\nقەرەیڵان ڕوونیشی دەكاتەوە، لەو كاتەدا مام جەلال نامەیەك بۆ پەكەكە دەنێرێت و تێیدا دەنووسێت: “ئەگەر پەكەكە بەشداریی لەو شاندەیەدا نەكات ئەوا، ئەو شاندە قورسایی و بایەخی خۆی لەدەست دەدات بۆیە مام جەلال داوای لە پەكەكە كرد بۆ پاراستنی ئەو دەستكەوتانەی باشوور و بۆ گەلی باشوور، بەشداریی لەم شاندەدا بكات”.\nئەندامی كۆمیتەی بەڕێوەبەری پەكەكە ئەوەشی خستەڕوو:”مام جەلال وتبووی دەبێت لەو پەیامەدا كە بە ناوی كوردەوە دەنووسرێت، ناوی پەكەكە لە سەرووی هەمووانەوە بێت”.\n2020/11/26 - 10:03 PM\nلە شەشەمین ساڵڕۆژی شەهیدبوونی كوڕەكەیدا، سكرتێری حزبی سۆسیالیست دیموكراتی كوردستان لە گوڵەخانەوە پەیامێكی بڵاوكردەوە و داوا لە حكومەتی هەرێمی كوردستان دەكات، ماڵی كوردستان رێكبخەن و داهات و بەروبوومی كوردستان كۆبكەنەوە و ئیدارەیەكی گۆنجاو ڕێكبخەن و شەهیدەكان ئاسودە بكەن.\nمحەمەد حاجی مەحمود، سكرتێری حزبی سۆسیالیست دیموكراتی كوردستان نووسیویەتی، كوڕەكەی “لە 26ی تشرینی دووەمی 2014دا لە باشووری كەركوك بەبێ پشتیوانیی هاوپەیمانیە نێودەوڵەتییەكان، لە شەڕێكی قارەمانانەدا لە بەرامبەر هێرشێكی هێزەكانی داعش، توانیی ئەفسانەی داعش تێكبشكێنن، ئەم سەركەوتنەش بە خوێنی ژمارەیەك پێشمەرگەی قارەمان و شەهید عەتای جوانە مەرگ تۆماركرا”.\nمحەمەد حاجی مەحمود ئاماژەی بەوەش كردووە”ئاواتی عەتا و هەموو شەهیدەكانی دیكەش ئەوە بوو، ئەوەی كورد قارەمانانە توانیویەتی دووژمن بشكێنێت، وەكو هەمیشە تێكیشكاندووە و راویناوە، بەڵام لەدوای شەش ساڵ جگە لەوەی ئەو ناوچانە بە كەركوكیشەوە تەسلیم بە دووژمن و بەغداد كردووە، ئێستاش دەیانەوێت لەپێناو مشتێك پارەی تەزویری عێراقدا خوێنی شەهیدەكانیش بخرێتە ژێر پرسیارەوە..؟”\nلە كۆتاییشدا نووسیویەتی “ماڵی كوردستان ڕێكبخەن و داهات و بەروبوومی كوردستان كۆبكەنەوە و ئیدارەیەكی گونجاو ڕێكبخەن و شەهیدەكان ئاسوودە بكەن”.\nبۆ یادی شەهید عەتا\nلە ۲٠۱٤/۱۱/۲٦ لە باشوری كەركوك بە بێ پشتیوانی هاوپەیمانیە نێودەوڵەتیەكان لە شەڕێكی قارەمانانەدا لە بەرامبەر هێرشێكی هێزەكانی داعش، توانی ئەفسانەی داعش تێك بشكێنن، ئەم سەركەوتنەش بە خوێنی ژمارەیەك پێشمەرگەی قارەمان و شەهید عەتای جوانە مەرگ تۆمار كرا.\nئەمڕۆ وا ئەم یادە شەش ساڵ بەسەریدا تێپەڕ دەبێت، بۆ من وەك ڕۆژێكی ئاسایی وابوو، چونكە ئەو ڕۆژەی عەتاو هاوڕێكانی شەهید بوون، هەموو عەتاكانی تر لەسۆسیالیست و لە هێزەكانی تر هەموویان وەك عەتا وان لە لای من.\nبەڵام ئەوەی ئەمڕۆ من بیرم لێ ئەكردەوە ئاواتی عەتاو هەموو شەهیدەكانی تریش ئەوەبوو ئەوەی كورد قارەمانانە توانیوێتی دوژمن بشكێنێ وەك هەمیشە تێكیشكاندوەو ڕاوی ناوە، بەلام لە دوای شەش ساڵ جگە لەوەی ئەو ناوچانە بە كەركوكیشەوە تەسلیم بە دوژمن و بەغداد كردووە، ئێستاش ئەیانەوێ لە پێناو مشتێك پارەی تەزویری عێراقدا خوێنی شەهیدەكانیش بخرێتە ژێر پرسیارەوە..؟\nبۆیە لەم یادەدا داوا لە حكومەت و پەڕڵەمان و هەموولایەك دەكەم چی تر خۆتان تەسلیم دەستی قەدەر مەكەن و خۆتان ئیدارەی خۆتان بدەن و خۆتان ڕێكبخەن، چاوەڕێی شۆڤێنی عەرەب لە بەغداد مەبن.\nمالی كوردستان رێكبخەن و داهات و بەروبومی كوردستان كۆبكەنەوەو ئیدارەیەكی گۆنجاو ڕێكبخەن و شەهیدەكان ئاسودە بكەن.


ئه‌وروپاو ئه‌مه‌ریكاو رۆژئاوای كوردستان\nهیچ كات هێنده‌ی ئێستا رۆژئاوای كوردستان له‌به‌رده‌م هه‌ڕه‌شه‌دا نه‌بووه ، ئه‌ردۆغان و توركیا ده‌یانه‌وێت به‌ته‌واوه‌تی ئه‌و خۆ به‌ڕێوه‌به‌ریه نه‌هێڵن ، ئه‌مه‌ریكاش به‌رژه‌وه‌ندی خستوه‌ته سه‌روو دۆستایه‌تی و ئه‌و قوربانیدانه‌ی كورده‌وه ، ئێستا له هه‌ر كات زیاتر ، پێویسته كورد له هه‌موو دنیاو له ڕێگه‌ی ئازادیخوازانه‌وه فشار له سه‌ر بڕیار به‌ده‌ستان دروستبكه‌ن ، بۆ دروستكردن و پاراستنی ناوچه‌ی ئارام ، ئه‌مه‌ریكیه‌كان تا ئێره ئه‌وه‌ی له سه‌ریان بووه كردوویانه ، به‌ڵام له ناكاوا جێهێشتن ، جۆرێكه له بێئه‌مه‌كی ، دیبلۆماتێكی فه‌ڕه‌نسی پێی ووتم هه‌رگیز ئه‌مه‌ریكیه‌كان تا سه‌ر كورد ناپارێزن ، ئه‌مه قسه‌ی نزیكه‌ی ساڵێك له‌مه‌وبه‌ره ، ئه‌و كاته وای وت كه من داوام لێكرد فه‌ڕه‌نسیه‌كان كوردی رۆژئاوا بپارێزن ، ئه‌و زۆر دیبلۆماسیانه خۆی له وه‌ڵامه‌كه پاراست و وتی هه‌ر ئێمه نین .\nئه‌وروپیه‌كان فه‌ڕه‌نسای لێده‌ربچێت ئه‌وانی تر به تایبه‌ت ئه‌ڵمانیاو به‌ریتانیا زۆر بێهه‌ڵوێستن به‌رانبه‌ر كوردانی رۆژئاواو هه‌ڕه‌شه‌كانی توركیا ، ئه‌وان ته‌نانه‌ت تا ئێستا وه‌ك پێویست ئه‌و داعشانه‌شیان وه‌رنه‌گرتوه‌ته‌وه كه ناسنامه‌ی وڵاتانی ئه‌وروپیان هه‌یه ، فه‌ڕه‌نسا كه‌م و زۆرهاوكاری كردووه ، به‌ڵام گه‌ر مه‌به‌ستی بێت ده‌توانێ زۆر له‌وه زیاتر بكات ، هه‌ڵبه‌ت هه‌موو ئه‌وروپا ده‌زانن كه توركیا سڵ له جینۆسایدو كوشت و بڕی به كۆمه‌ڵ ناكاته‌وه ، بۆ هه‌ڵوێستیان نیه ئه‌مه‌یان مایه‌ی پرسیاره .\nله دۆخی وه‌ك ئێستای رۆژئاوای كوردستاندا ئه‌ركی هه‌موو كوردو به تایبه‌ت هه‌رێمی كوردستان و پارله‌مانی كوردستان و ده‌سه‌ڵاتدارانی ئێره‌یه داوا له ئه‌مه‌ریكاو ئه‌وروپا بكه‌ن ، رێگه نه‌ده‌ن ئه‌و ناوچه‌یه ببێته گۆمی خوێن له‌و باره‌یه‌وه جوڵاندنی كوردانی تاراوگه له لایه‌ك و له ناوه‌وه‌ش دروستكردنی رای گشتی بۆ به گژاچوونه‌وه‌ی سیاسه‌تی پاكتاوكردن زۆر پێویسته .\nماوه‌یه‌كی زۆر له‌مه‌وبه‌ر دۆگلاس سیلمانی باڵیۆزی پێشوی ئه‌مه‌ریكا له عیراق ئاوا باسی یه‌په‌گه‌ی بۆ كردین كه دۆست و هاوپه‌یمانی ئه‌مه‌ریكایه ، قسه‌كه له سه‌ر ئه‌وه‌یه ئایه ده‌كرێت ده‌وڵه‌تێك هه‌ر وا به ئاسانی دۆست و هاوپه‌یمانه‌كه‌ی به جێبهێڵێت و بڕوات ، بۆ ئه‌مه‌ریكا گرنگه به‌رهه‌می پاراستنی ئه‌و ناوچه‌یه ببینێت كه تێیدا هاوپه‌یمانه‌كه‌ی شه‌ڕی ده‌سته‌و یه‌خه‌ی داعشی كرد ، ئه‌مه‌ش به هه‌مان ئه‌و سیاسه‌ته ئاكاریه ده‌بێت كه ئه‌مه‌ریكا په‌یڕه‌وی ده‌كات یان بڕوای پێیه‌تی " ئیداره دانی جیاوازی بێتوندو تیژی و قوڵكردنه‌وه‌ی دیموكراتی له ناوچه‌كه "\nهه‌ڵبه‌ت ئه‌مه بۆ ئه‌ڵمانیاو فه‌ڕه‌نساو وڵاتانی ئه‌وروپیش گرنگه ، ئارامی ناوچه‌كه رۆڵی زۆری ده‌بێت له سه‌ر دورخستنه‌وه‌ی فشاری كۆچبه‌ران له سه‌ر ئه‌وروپا ، گرنگترین كار له ئێستادا دوورخستنه‌وه‌ی كه‌ڵبه‌ی ئه‌ردۆغانه له رۆژئاوای كوردستان ، ئایه ناتوانرێت ئه‌وه بكرێت ، بێگومان ده‌توانرێت .


عێراق جارێ ناتوانێ میوانداریەتی بریی پاشای عەرەبستان بێ - SAHAR KURDISH (Sorani)\nعێراق جارێ ناتوانێ میوانداریەتی بریی پاشای عەرەبستان بێ\nنوێنەرێکی پەرلەمانی عێراق لە وتوویژ لەگەڵ میدیاکانی سەعوودی ڕایگەیاند: وڵاتەکەی لە ڕەوشی ئێستا دا ناتوانێ میوانداریی بری شای عەرەبستان بکات .\nبە گوێرەی ڕاپۆرتی رۆژی شەممەی هەواڵدەری مێهر بە گێرانەوە لە شەفەق نیوز، " جاسم جەعفەر" نوینەری پەرلەمانی عێراق بە میدیا سەعوودییەکان وتی: "حەیدەر عەبادی" لە سەفەرکەی ئەمدواییەی بۆ عەرەبستان بانگێشتن نامەیەکیی بۆ " محەممەد بن سەلمان" بری شا یسەعوودی لەمەر دیداری ئەو لە دەستپێکیی ئەم مانگە لە عێراق بەڕێکردبوو، بەڵام ڕووداوگەلێکی وەک پرسی لوبنان و کشانەوەی سەرۆک وەزیرانی ئەو وڵاتە لە عەرەبستان ڕەوشەکەی ئالۆزکاو کردۆتەوە .\n" جاسم جەعفەر" وتیشی : ئەوە بۆ عێراق ئەستەمە تا پێشوازی لە کەسێک بکات کە بووەتە هۆی ڕوودانی گرفت لە پێوەندی نێوان ئێران وعەرەبستان و ڕەنگە لە داهاتوویش بۆ عێراق گرفت بەدی بینێت . نوێنەری پەرلەمانی عێراق جەختیکردەوە: عێراق گەرەکیەتی سەربەخۆ بێت و لای کەس ناگرێت بەڵام سروشتییە کە بارودۆخی ئێستا بۆ دیدارەکە باش نییە، مەگەر کاتێک کە ئەنجامیی ڕووداوەکانی ئەمدواییەی ناوچەکە ڕوون بیتەوە .\nNov 15, 2017 08:49 Asia/Tehran


ئایا کۆمەڵگە، مافی هەواڵدەریی‌و هۆشیارکردنەوەو ئاگادارکردنەوەی حکومەتی هەیە لەرێی تۆڕەکۆمەڵایەتییەکانەوە؟\nئامرازەکانی راگەیاندن, بە تایبەت تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان بە هەموو جۆرەکانیەوە, لەمڕۆدا بوون بە خێراتریین و, کاریگەرتریین سیستەمی بەیەکگەیشتن و, گواستنەوەی زانیاریی و, وێنە و, بۆچوون و تێبیینی کەسیی و, رەخنەیی و, سیاسیی و, هەموو بابەتە خۆشئامێزییەکان. فراوانبوونی مەودای گرنگییەکانی تاک و کۆمپانیا و دەوڵەت وای کردووە, کە تەنها ئینتەرنێت لە رێی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانەوە بتوانێت ئەرکی پێکەوەیی بەجیبهێنیت, لە بەشداربوون و پێڕاگەیاندنی زانیارییەکان. باسەکەی ئەم نووسیینە, لەسەر چۆنیەتی بەکارهێنانی ئەم تۆڕانە لە سنووری یاسادا, هەر لە خراپ بەکارهێنانیەوە لە دەستدرێژیی ماددیی و مەعنەویی بۆ سەر تاک و, کۆمەڵگە و, دامەزراوەکان و, ناوزڕاندن و, سوکایەتیی و, تۆمەت هڵبەستن و, لەکەدارکردن و, هەتا ئەگاتە هەڕەشە بۆ سەر ژیان و گوزەران و, پێگە و, پێوەندییە کۆمەڵایەتییەکان. لە هەمان کات دا, رۆڵە ئەرێنییەکانیشی لە ووریاکردنەوە و, ئاگادارکردنەوەی کۆمەڵگە بەگشتیی و, دەوڵەت لەو مەترسییانەی کە رووبەڕوویان ئەبنەوە؛ لەو کاتەی, گەندەڵیی و یاساشکێنیی و خراپ بەکارهێنانی دەسەڵات تەشەنە ئەکاتە ناو بچووکتریین دەستگای دەوڵەت, تاکی کۆمەڵگە رۆژانە رووبەڕووی ستەم و دەستدرێژیی دارایی و وەزیفی و سێکسی و رەوشتیی ئەبێتەوە, لە لایەن هەر بەرپرسێکەوە بجچووک یان گەورە, کە لێنەپرسیینەوە و نەمانی سزا و لێپێچیینەوە, زیاد لە پێویستیش بەرۆکی کۆمەلگە ئەگرێت. دەستدرێژیی بۆ سەر داهاتی گشتیی و زەوی و زار و نادادپەروەریی لە دامەزراندن و, خزمایەتی و خوێشایەتیی پێوەری باڵا بن. بۆیە, هاوڵاتیی, ناچاری گرتنەبەری رێ و شوێنێکی ترە, کە ستەمەکانی بە بەڵگەوە بگەیەنێـتە بەرپرسانی باڵا و تەنانەت ئەگاتە ئەوەی بەلایەنی کەمەوە, کۆمەڵگە لەو کەسانە ئاگادار بکات کە لە شورەیی و گەندەڵیی و بەدکرداریی وەزیفییەوە ئاڵاون. ئەوە بۆ خۆی ئامانجێکە, بۆ, ڕێگرییکردن لە کەسانی بەرژەوەندیخواز و, مشەخۆر, کە تاوانی چەپاوکردن و, دزیی و, بەهەدەرادان و, فێڵ و ساختەی فەرمیی و, زانستیی ئەکەن لە پێگە فەرمییەکانی خۆیانەوە.\nئەم پرسە گشتگییرە, لە جیهان دا بە یاسا جڵەوگیرکراوە و, رێسای تایبەتیی بۆ داڕێژراوە, کە مافی بەکارهێنان و, ئەرک و, سنوورەکانی دیاریکراون.\nلەم کورتە باسەدا, باس لە رۆڵی تۆڕی کۆمەڵایەتیی و, ئامڕازی پێوەندییە ئەلیکترۆنیەکان ئەکەین, بە مەبەستی بڵاوکردنەوە و, راگەیاندن و, هۆشیارکردنەوە. دوو تەوەر باس دەکەین, کە هەواڵدەریی و, چۆنیەتی بەکارهێنانی ئەم ئامڕازە سەردەمییە تەکنۆلۆجیاییەیە, لە سایەی یاسای نێودەوڵەتیی و هەندێ وڵاتیش دا.\nهەواڵدەر, ئەو کەسەیە کە هەر چالاکیەکی نایاسایی, بەدڕەوشتیی, یان ناپەسەند هەڵبماڵێت و, ئاگاداری دەسەڵات بکاتەوە لە ئاستی ئەم چالاکییەدا, یان کارێکی وەها بکات کە ئەم چالاکییە بناسرێت. بەگوێرەی کاری فەرمییشەوە, هەواڵدەرەکان بریتین لە کەسانەی خۆبەخشانە کار ئەکەن لە هەڵماڵین و, خستنە رووی هەموو ئەو سەرپێچییانەی لە بەڕێوەبردنی دام و دەستگا فەرمییە گشتیی و تایبەتییەکان دا رووئەدەن, بۆ ڕای گشتیی. بەم بەشدارییە گرنگە, هەواڵدەران هەوڵی قەلاچۆکردنی کارە نایاسایی و سەرپێچییەکان ئەدەن, لەو دەستگا دیاریکراوانەدا, کە کاری تیا ئەکەن. بۆیە ئەم رۆڵە, کە لە پرۆسەیەک دا داڕێژراوە و, ناسێنراوە بە کاری "هەواڵدەریی". وریاکردنەوەی رای گشتیی و, حکومەت و, دەسەڵاتی دادوەریی, لە لایەن کەسی هەواڵدەرەوە, ئەرکی بەدواداچوون و, ساغکردنەوە و, سزادانیش ئەکەوێتە سەر حکومەت. لە هەمان کاتیش دا, دەسەڵاتی دادەوەرییش لەسەریەتیی, کە بە یاسای تۆکمە و سزای توند, ماف و ژیانی هەواڵدەران بپارێزێت لە ئاستی هەر دەستدرێژیەکی ماددیی و مەعنەویی بۆ سەریان, هەر لە دەرکردن لە ئیش و گواستنەوە و, کاری تری توندو تیژیی و, هەتا ئەگاتە هەڕەشەی مەرگ و, رەنگە کوشتنیشی لێ بکەوێتەوە. ئەمە نەک هەر بۆ خۆیان, بە ڵکو بۆ ماڵ و مناڵ و کەسە نزیکەکانیشیان. بۆیە, راسپاردەی لێژنەی وەزیرانی ئەنجوومەنی ئەوروپایی, جەختی لەسەر پاراستنی ماڵ و گیانیی هەواڵدەران کردۆتەوە, کە لە ٣٠ی نیسانی ٢٠١٤ دا ئەم پرسەی گرتۆتە ئەستۆ. ئەنجوومەنی وەزیرانی ئەورووپا, جەختی لە وڵاتانی ئەندام کردۆتەوە, کە چوارچێوەیەکی پێوەرسازانە لە ئاستی دامەزراوە داداوەرییەکانیان دا بۆ دابڕێژن, بۆ پاراستی ئەو تاکانەی کە بە کاری هەواڵدەریی و هەڵماڵیینی گەندەڵیی هەڵدەستن, لە نێوەندی وەزیفەکانیان دا, کە پێوەستن بە هەڕەشە بۆ سەر بەرژەوەندی گشتیی و زیان پێگەیاندنیان.\nبۆچی هەواڵدەر پێویستی بە پاراستن هەیە؟\nهەواڵدەران رووبەڕووی مەترسیی گەورە ئەبنەوە, لە رێی تۆڵەکردنەوەی هەواڵلێدراوانەوە, ئەویش هەر لە کەمکردنەوەی مووچە و, درەکردنیان ئیش و ناسەقامگیریی ئابوورییان و زۆرجاریش سکاڵالێکردنیان لە دادگاکان. ئەم ترسی توڵەسەندنەوەیە, کاریگەریی دەروونیی قورسی هەیە بەسەر هەواڵدەرانەوە, بەپێی راپرسییەکی Special Eurobarometer- پێوەری بارۆمیتەری تایبەت- سەبارەت بە گەندەڵیی لە ساڵی ٢٠١٧ ئەڵێت(١): ٨١%ی بەشداربووان ئەوانەی کە هەواڵیان لە گەندەڵیی نەداوە, کە تووشیان هاتووە یان دیوویانە, کرێکاران زۆر بە دەگمەن هەواڵ ئەدەن لەو سەرپێچی و مەترسییانەی کە هەڕەشە لە خۆیان و لە بەرژەوەندی گشتیی ئەیەن. ئەوەیش, لە ترسی سزا یاسایی و داراییەکانە, کە توشیان ئەبێت لە کاتی ئەنجامدانی کاری هەواڵدەریی دا, لە لایەن خاوەن کار یان بەپرسە باڵاکانیانەوە.\nکێشەی سەرەکیی بریتییە لەوەی, تەنها (دە) وڵات لە یەکێتیی ئەورووپا یاسای گشتگیریی پاراستنی هەواڵدەرانی هەیە (فەرەنسا, هەنگاریا, ئیرلەندە, ئیتالیا, لیتوانیا, ماڵتا, هۆڵەند, سلۆفاکیا, سوید, ئینگلتەرە). دوادوایی وڵاتانی تری یەکێتیی ئەورووپا, پاراستنێکی نیمچەیی هەیە: تەنها ئەو فەرمانبەرە گشتیانە ئەگرێـتەوە, یان ئەو کەرتە دیارییکراوانە ئەگرێتـەوە (وەک خزمەتگوزاریی دارایی), یان جۆرێکی دیارییکراوی تری تاوان (وەک گەندەڵیی). کارە ئابڕووبەرەکانی ئەم دواییە, کە هەواڵدەرەکان هەڵیان ماڵییوە, ئەوە ئەگەیەنن کە پاراستنی هەواڵدەران بە پێی پێویست نیە لە هەندێ وڵات, بە شێوەیەک کە تەنها کاریگەریی خراپی لەسەر کاری سیاسەتی یەکێتیی ئەوروپا نییە و بەس, بەڵکو پەل ئەکێشێت, بۆ ناو وڵاتانی تری یەکێتیی ئەوروپاش. لەسەر ئاستی یەکێتیی ئەورووپا, تەنها هەندێک کەرتی دیاریکراو هەیە و بەس, کە ئەو پاراستنە پێویستە پڕاوپڕە بۆ هەواڵدەرەکان دابیینکراوە (زۆربەیان لە بواری خزمەتگوزراییە داراییەکاندان)(١).\nیاسای پاراستنی هەواڵدەری سەرپێچیی و تاوانەکان\nیاسای پاراستنی هەواڵدەریی سەرپێچییەکان لە ساڵی دا,١٩٨٩ بە یاسایەکی گرنگ دائەنرێـت بۆ پاراستنی فەرمانبەرانی حکومەتی فیدراڵیی لە وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا(٢) , کە لە دژی ئەو رێکارە تۆڵەوەسێنانەن, کە لە پای کاری خۆبەخشانەی هەڵماڵیین و, خستنەڕووی ئەو زانیارییانەوە دێت, لەبارەی کار و چالاکی ناشەرییفەوە روو ئەدەن, لە دامودەزگاکانی حکومەت دا.\nئەم یاسایە, هەندێکجار بە WPA (Wistleblower Protection Act)ناوئەبرێت, رێدەگرێت لەهەر فەرمانگەیەک لە وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکادا, لە گرتنەبەری رێکاری یاسایی, یان هەڕەشەی گرتنەبەری رێکاری توند, بەرامبەر هەر فەرمانبەرێک, یان پێشکەشکارێک کە داوای ئەوەی هەبێت, کە زانیاریی هەیە لەسەر هەڵماڵینی هەر جووڵە یان کارێک, کە وای لێ تێبگات کە شکاندنی یاسایە, دووەمیشیان بۆ پاراستنی ئەو "تاک"انەیە, کە رووبەڕووی لێپرسینەوە ئەبنەوە لە ئەنجامی هەڵماڵین و, ئاشکراکردنی گەندەڵیی و, سەرپێچییەکان, کە زیان بە بەرژەوەندیی گشتیی ئەگەیەنن. رەنگە ئەو زانیارییانەی کە هەیەتی وهەڵیدەماڵێت, بریتی بن لە راپۆرت لە بارەی سەرپێچیەکانی کارگێڕیی و, بەهەدەردانی پارە و, خراپ بەکارهێنانی دەسەڵات و, ئەگەری مەترسیینانەوە لەسەر تەندروستیی گشتیی و سەلامەتییان.\nلە یەکێتی ئەوروپادا, راپۆرتی هەواڵدەریی لەسەر سەرپێچیی و تاوان, ئەبێـتە مایەی هەڵماڵینی کارییگەرانە, لەسەر هەر دەستدرێژیی و لادانێک, کە کرابێـت. ئەمەش, بە لێکۆڵینەوە لێیان و, شوێنکەوتنیان و, بەدواداچوونی ئەوانەش کە بە ژێربەژێر ئەمێننەوە, کە ئەبنە مایەی زیانی قەبە و خراپ بە خۆشگوزەرانیی کۆمەڵگە و, بەشێوەیەکی گشتیی ئەبنە مایەی زیان بە بەرژەوەندی گشتیی.\n"ئەنجوومەنی مافی مرۆڤ لە کۆمەڵەی گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان" لە راپۆرتێکدا, هەردوو بەندی ٢,٣ی کارەکانی داڕشتووە بە ناونیشانی" Best practices to counter the negative impact of corruption on the enjoyment of all human rights " واتە: "باشتریین رێ و شوێنەکان بۆ هەوڵدانی قەڵاچۆکردنی شوێندەستی نەرێنیی گەندەڵیی, لە شکستپێهێنانی هەبوونی گشت مافەکانی مرۆڤ"(٣). ئەم ڕاپۆرتە بەرهەمی کۆدەنگییەکی بەجێهێنراوە, کاتێک بۆ ئەم مەبەستە داوای لە "مفەوەزییەتی باڵای نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ مافی مرۆڤ" کردووە, کۆدەنگیەکی نێودەوڵەتیی ئامادە بکەن, بۆ باشتریین رێ و شوێن لە پێناوی قەلاچۆکردنی شوێندەستەکانی گەندەڵیی, لەسەر شکستهاتنی هەبوونی مافەکانی مرۆڤ بۆ هەر تاک و کۆمەڵگەیەک. لە بەدەمەوەچوونی ئەم داوایەدا "مفەوەزییەتی باڵای نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ مافی مرۆڤ" لە ٢٤ی ئابی ٢٠١٥دا, نامەیەکی ناردووە بۆ هەموو نێردراوانی هەمیشەیی لە نووسینگەی نەتەوەیەکگرتووەکان لە جنێف, دامەزراوە نیشتمانیەکانی مافی مرۆڤ, دامەزراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی, دامەزراوە ئەکادیمییەکان کە تیایدا داوا ئەکات کە قسەیان هەبێـت لە ئامادەکردنی ئەم راپۆرتەدا, تەنانەت بە دامەزراوە حکومییە نیشتمانییەکانیشەوە بۆ قسە هەبوون لەسەر قەڵاچۆکردنی گەندەڵیی. بۆ ئەم مەبەستە, بیست و حەوت دەوڵەت و "دە"یان رێکخراو و دامەزراوی مافی مرۆڤ و, کۆمەڵگای مەدەنیی و, دامەزراوەی ئەکادیمییایی و خێرخوازیی و مرۆیی وڵاتە جیاجیاکانی تر. کۆی بەشداریی ئەم لایەنانە پێداگییرییان بووە, لەسەر هەبوون و پێوەستبوونی مافەکانی مرۆڤ بە ئاست و رێژەی گەندەڵیەکانەوە, بەو پێیەی گەندەڵیی ڕێگریی سەرەکی هاتنە دی و بەرکەماڵبوونی مافەکانی مرۆڤە و, شکستهێنانی جێبەجێکردنی مافەکانی مرۆڤ, یەکەمین لێکەوتەی مەترسییداریی گەندەڵییە. پاراستنی مافی هەواڵدەران, لە پێناوی قەڵاچۆکردنی گەندەڵیی, کە بە هەڕەشەیەکی مەترسیداری روخێنەر دانراوە, بۆ سەر ئاسایشی گشتیی نەتەوەیی و نێو دەوڵەتیی.\nلە بەشی پێنجەمدا, شیکار و دەرئەنجامەکان, لە بڕگەی ١٣١ دا هاتووە: هەندێک لە بەدەمەوەهاتووان, سەرنجیان داوەتە پێوەندیی نێوان قەڵاچۆکردنی گەندەڵیی و بنەماکانی مافی مرۆڤ. پێداگییریان کردووە, لە سەر رۆڵی سەرەکیی مافەکانی مرۆڤ لە ڕێگرتنی گەندەڵیی و قەلاچۆکردنیی. بەدەمەوەهاتووان, سەرنجی تایبەتییان بۆ ئازادیی رادەربڕیین هەبووە, مافی بەدەستکەوتنی زانیاریی, ئازادیی نێوەندەکانی راگەیاندن, ئازادیی کۆبوونەوە و پێکهینانی کۆمەڵەکان, پاراستنی قوربانیی و, گەواهییداران - شایەت – و, هەواڵدەرەکانی سەرپێچی و یاساشکێنیی و, چالاکوانانی بواری قەڵاچۆکردنی گەندەڵیی و, ئەوانەی کار لە رۆژنامە پێجۆرییەکان (ئیستقسائییەکان) ئەکەن و, رۆڵی داواکاری گشتیی و, پارێزەر و, دادوەرەکان. هەروەها پێداگیرییان لەسەر گرنگیی رۆشنبییرکردن کرد, بە رۆشنبییرکردن بە مافەکانی مرۆڤ و قەڵاچۆکردنی گەندەڵیی, سەرباری گرنگییدان بە راهێنان لەسەر ڕێگرییکردن لە گەندەڵیی.\nلە کۆنگرەی نەتەوە یەکگرتووەکان (Thirteenth United Nations Congress on Crime Prevention and Criminal Justice)(٤), خولی سیازدەهەم لە شوباتی ٢٠١٥ دا, لە دەوحە بەسترا, بەشی (IV) تەرخانە بە ناوی(Role of the Media and Social Networks and New Communication Technologies)\nهەندێک لە بڕگە گرنگەکان بریتیین لە:\nبڕگەکانی ٣٩-٤٢, تەرخانن بە خستەڕووی گرنگیی میدیا و تۆرەکۆمەڵایەتییەکان, لە بەشدارییکردنی هاوڵاتیی لە ئاشکراکردن و راگەیاندن و ووریاکردنەوەی کۆمەڵگە بەگشتی وحکومەت بە تایبەتیی. لە کەمتریین توانایاندا, بۆ دژوەستانەوە و, رووبەڕووبوونەوەی گەندەڵیی, تێگەیاندنی فەزای گشتییە بۆ سەرکۆنە و قێزەونکردنی ئەنجامدەرانیان, لە ئاستی تاک و کۆمەڵگەدا.\nبە پێویستی ئەزانم ئەم ماددە کۆک لەسەربووانە, وەک خۆیان بە کوردیی لێرەدا دابنێم, کە بۆ خۆیان پێداگیریی ئەکەن لەسەر رۆڵی تۆڕەکۆمەڵایەتییەکان, ئەرک و کاری ئامڕازەکانی راگەیاندن, لەمەیش زیاتر رەخنەی توندیش بەرامبەر راگەیاندنەکان, لە ئەدا و شێواز و درشتکارییان لە کارەکانیاندا.\nبڕگەی ٣٩, ئەستۆگیریی و بڵاوکردنەوەی میدیایی بۆ ئەو تاوان و رووداوانەی, کە پێوەستن پێوەیان, ئەکرێت ببێتە ستراتیجییەتێکی کارییگەر بۆ ڕێگرییکردن, لە روودانی تاوان و بە ئامڕازگەلێکی بەسوود ئەژمار بکرێـن, بۆهوشیارکردنەوەی جەوماوەر بەو کێشە و گرفتە کۆمەڵایەتییانەی, کە بەهەند وەرنەگییراون, یان بە تەواوی فەرامۆش کراون. هەروەها, ئامڕازە میدیاییەکان رەنگە یاریدەدەربن, لە کەم کردنەوەی توندوتییژیی و تاوان لە کۆمەڵگەدا, بە تایبەت لە مافی ژن و مناڵدا.\nبڕگەی ٤٠, ئامڕازەکانی راگەیاندن تواناشیان هەیە, بە گێڕانی رۆڵێکی گرنگ لە بینیینی رۆڵی دیموکراسییانە, کە پێوەستن بە رێگرییگرتن لە ئەنجامدانی تاوان. بەوەی خستنەبەردەستی زانیاریی زەبەند بۆ خەڵک ئاسان و بەردەست ئەخات, هۆشیارکردنەوەی دانیشتووان بە هەندێ پرسی دیارییکراو, کە وایان لێ ئەکات بە هەستێکی رەخنەگرانەوە بییربکەنەوە لێیان و, هانی دامەزراوە و, ئەجێنسی و, رێکخراو و کۆمەڵگەی مەدەنیی و, حکومەت بدەن کە بەرپرسیارێتیان بگرنە ئەستۆ. هەروەها, ئامڕازەکانی میدیا ئەتوانن یارمەتی مسۆگەرکردنی رۆشنکاریی (شەفافیەت) بدەن لە دامەزراوە تایبەتمەندەکاندا, لە رێگرییگرتن لە تاوان و چاککردنی بارودۆخە ئاساییشەکان. هەروەها توانایان هەیە لە چاککردنی ئەداو جۆری چاودێریی و خۆنانەوەی سیستەمی پۆلیس (لە بارودۆخە نالەبار و گەندەڵەکان دا بە نموونە) و, سیستەمی دادوەریی (کە پێوەستن بە ستەم و نابەرابەریی لە دادبیینییەکاندا) و هەروەها سیستەمی خوێندن. بۆیە رۆڵی ئامرازەکانی میدیا, لە رێگرییکردن لە روودانی تاوان ئەبێتـە مایەی هاندانی داڕشتنی سیاسەتە گشتییە پێویستەکان و, هانی حکومەت ئەدات بۆ گرتنەبەری رێکاریی پێویست بۆ تەرخانکردنی سەرچاوەکانی کۆمەڵگە ناوخۆییەکان و, هاوکارییکردنی دەزگای رێگریکردنی تاوان کە ئەو پێداویستییە گونجاوانەیان لەبەردەست نیە, بۆ بەجێهێنانی ستراتیجییەتی تایبەت بەم پرسانە. دوادار, ئاماژە بەوە ئەدرێـ کە ئامڕازەکانی میدیا بە رۆڵێکی کارییگەر هەڵدەستن لە هاندانی لێپرسیینەوە لە بڕیاربەدەستەکان کە دەستیان هەیە, بەسەر پرۆسەی ئامادەکاریی سیاسەتە گشتییەکان و جێبەجێکردنەکانیان.\nبڕگەی ٤١, هەرچەندە, جیاوازییەک هەیە لە نێوان ئاست و مەودای کارییگەری ئەرێنی ئامڕازەکانی راگەیاندن, لە بواری رێگرییکردن لە تاوان, وا دەرئەکەوێـت کە شێوەی بەرنامە میدیاییەکان کە بژاردەی ئەکەوێـتە سەر, یەکێک بێت لە توخمە سەرەکییەکان لە هەڵسەنگاندنی کارییگەریی شوێندەستی ئامڕازەکانی ڕاگەیاندن, لە پێکهێنانی بۆچوون و تێگەیشتنی خەڵک لە بارەی تاوان و, ئەو رێوشوێن و تەگبییرانەی کە گیراونەتە بەر بۆ رووبەڕووبوونەوەیان. بۆیە, پێویستە ئاگالێبوونێکی لایەنە نەرێنییەکان لەبەرچاو بگیرێت, کە لە کاریگەریی ئەو ئامڕازانەوە شوێندەست جێ دەهێڵن (کە هەندێکیان ئەوانە کە لە پەڕەی کارکردنی – ورقه العمل Working Paper- پێوەست بە ڕێگەچارەی نیشتمانیی –National Approach – خراونەتە بەرچاو, لە بارەی بەشدارییکردنی خەڵک لە تۆکمەکردنی ڕێگرییکردن لە تاوان و دادپەروەریی تاوانکاریی دا. لەوێدا, یەکەم, لایەنی پێوەست بە رێگەی چارەسەرکردنی ئامڕازەکانی راگەیاندن, بۆ ئەم زانیارییانەی کە پەیوەستن بە تاوانەکانەوە, کە زیاتر بریتین لە گەڕانێکی خێرای درشت و کورتخایەن و سەرپێی, کە دواجار ئەبنە سنووردانانێک بۆ ئەو زانیارییە زەبەندانەی, کە بڵاوبوونەتەوە و, بوون بەژێرەوە و, فەرامۆشکردنی بابەتە زۆر گرنگەکانیان. هەروەها, رەنگە ئامڕازەکانی راگەیاندن وێنەیەکی درشتی - نا ورد- تاوانەکان بگوێزنەوە, چونکە شێوازی خستنەڕوو و, پیشاندانیان رەنگە هەندێ لایەنی بۆ مەبەستی ورووژاندن بێت, بەحۆرێک دوور یان ئالۆزتر بێـت, لەو هەواڵەی کە مەبەستە بڵاوبکرێتەوە "لە بەر گرنگیی راگەیاندنەکەی" زیاتر تیشکۆی لەسەر لایەنە سۆزدارییەکەیەتی نەک راستیە ئاشکراکانیی. بۆیە, پێوستە کە هاوسەنگی بەدەستبهێنرێـت, لە نێوان ئەوپەڕیی سوودوەرگرتن لە لایەنە ئەرێنییەکان, بۆ خستنەرووی تاوانەکان لە ئامڕازەکانی راگەیاندن و, ئەستۆگیریی رێکخستنی چاودێریی خۆبەخۆیی – زاتیی – لە خۆبەدوورگرتن لە لایەنە نەرێنییەکانی.\nبڕگەی ٤٢, نابێت, توانای بەکارهێنانی تۆرەکۆمەڵایەتییەکان لە ڕێگرییکردنی ئەنجامدانی تاوان و دادوەریی تاوان, نادییدە بگیرێت. وەک پێشتر وترا, تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بۆ وریاکردنەوەی خەڵک و خستەبەردەستی زانیارییەکانن, بەو شێوە ئاسانەی کە بتوانرێت دەستبکەون بۆ هەموو کەسێک و, پیادەکردنی کاریگەرانەی رێگرییکردن لە تاوان ئاسان بکات, هەروەها زیاترکردنی زانیاریی لەبارەی سیستەمی دادوەریی تاوان و, چۆنیەتیی بەشدارییکردن بە شێوەیەکی ئەرێنییانە. هەروەها ئەکرێت, کە رێگەکانی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان وەک گەنجینەیەکی کەسیی, یان کۆمەڵگەیی بەکاربهێنرێت, کە ئاوەزا بە تاوان زیاتر بکات و, توانا زیاتر بکات بۆ رووبەڕووبوونەوەیان.\nلە چوارچێوەی جێبەجێکردنی ستراتیجییەتی نیشتمانی بۆ قەڵاچۆکردنی گەندەڵیی, تونس(٥) لە تازەترین رێکارییدا, هەنگاوی جیدیی تری ناوە, بۆ زیاتر سەپاندن و کاراکردنی هەموو رێکارێکی گونجاو و تۆکمە, بۆ سەروەرکردنی یاسای پاراستنی هەواڵدەرانی گەندەڵیی. ئەم یاسایە لە ساڵی ٢٠٠٨ ەوە, داڕشتنی بۆ کراوە بەرەو جێبەجێکردنی بەندەکانی رێکەوتنی نەتەوە یەکگرتووەکان و, رێکەوتننامەی عەرەبیی بۆ قەڵاچۆکردنی گەندەڵیی لە ساڵی ٢٠١٠, بە مەبەستی دۆزینەوەی میکانیزمی لەبار و کاریگەر, بۆ هەڵمالیینی مۆڵگە و تۆڕەکانی گەندەڵیی و, شوێنپێکەوتنی گەندەڵکاران و تۆکمەکردنی بنەماکانی دەستپاکیی ,و رۆشنکاریی دارایی و, داڕشتنی یاسایەک بۆ ناساندنی ئەو ئەرکانەی, کە هاوڵاتی دەستی ئەخات, لە گرتنەبەری کاری هەواڵدەریی بە پێی یاسای ١٠ی سالی ,٢٠١٧ تایبەت بۆ هەواڵدەریی و پاراستنی هەواڵدەران لە دەستدرێژیی بۆ سەر خۆیان و کەس و کاریان, بە ماددیی یان بە مەعنەویی.\nبەپێی مەرسومی ١٢٠ لە ساڵی ٢٠١١ پێناسەی گەندەڵیی کراوە: خراپ بەکارهێنانی دەسەڵات, یان پێگە یان وەزیفە لە دەستکەوتنی سوود و بەرژەوەندییەکی کەسییدا. گەندەڵیی تاوانی بەرتیل وەرگرتن, بە هەموو شێوەکانی ئەگرێتەوە لە کەرتی گشتیی و تایبەتدا, دەستگرتن و ماشینەوەی پارەی گشتی, یان خراپ رەفتار و مامەڵە کردن پێوەی و, تەخشان و پەخشانکردنی و, قۆستنەوەی دەسەڵات و, تێپەڕاندنی دەسەڵاتی رێگەپێدراو و, خراپ خەرجکردنی و, دەوڵەمەندبوونی حەرام و, خیانەتی ئەمانەت و دەستپییسیی و, بەکارهێنانی دارایی گشتیی لە پرۆژەی تایبەتی کەسیی ز, شۆردنەوەی (سپیکردنەوەی) پارەی دەوڵەت.\nلە یاسای پاراستنی هەواڵدەراندا, هەموو ئەو رەفتار و مامەڵانە ئەگرێتـەوە, کە پێچەوانەی یاسا ئەکرێن و, هەر رێکخستن و رێکارێکیش کە لێوەی دائەڕێژرێت و ئەکەوێـتەوە, کە ببێتە مایەی زیان گەیاندن بە بەرژەوەندی گشتی, کە لە نێوانیان دا کەمتەرخەمیی و ڕێگریی لە چەسپاندن و رێوشوێنی درووستی دادوەریی بێت.\nلە مەرجەکانی هەواڵدەر, ئەوەیە کە نیازی پاک بێت لەو هەواڵدانە و, بڕگەیەکی تایبەتیش هەیە (برگەی ٣٨ لە یاسای ١٠ی سالی ٢٠١٧), تایبەتە بە سزای ئەو هەواڵدەرانەی کە نیازی پاک نیە لە هەواڵدانەکەی و, مەبەستی زیاتری زیان گەیاندنە بە کەسانی تر و, بۆیە رووبەڕووی سزای زیندانی ساڵێک بۆ ٥ ساڵ و سزای دارایی لە ١٠٠٠ دینار هەتا ٥٠٠٠ دیناری تونسی ئەبێـتەوە.\nیاسای پاراستنی هەواڵدەریی تونسی تەنها لە سنووری گەڵندەڵکاراندایە کە هەموو گەندەڵیەکی سیاسی و دارایی وکارگێریی و رەوشتیی ئەگرێـتەوە. بەڵام لە بەریتانیا و ئەمەریکا هەموو یاساشکێنیی و سەرپێچییەک ئەگرێتەوە, کە زیان بە بەرژەوەندی گشتیی بگەیەنێت و, لە ئەمەریکا هەموو تاوانێکی بەرنامە دارێژراویش ئەگرێتەوە.\nبە پێی مادەی ٣٢ و ٣٣ ی عێراقیی, سەبارەت بە پاراستنی شایەت و هەواڵدەران, یاسای عێراقیی رێگە بە پاداشتی هەواڵدەرانی گەندەڵیی ئەدات, لەو بڕە پارە, یان سامانەی کە دەستی بەسەردا ئەگیرێت. بەڵام هیچ بەندێک نیە لەو یاسایە, کە پاراستن و سەلامەتی تەواو فەراهەم بکات, بۆ خۆیان و خێزانەکانیان و شوێنی نیشتەجیبوون و کارکردنیان. بەڵام هەندێ ڕێکاری شاردنەوەی ناسنامە و, گۆڕینی دەنگ هەیە لە رەوتی لێکۆڵینەوەدا. بەوەی شایەت, یان هەواڵدەر لەودیو شاشەیەکەوە دائەنرێـت و, لە ڕێی تەکنۆلۆجیاوە بە بەکارهێنانی ئینتەرنێـت و ڤیدیۆ و ئەو ئامرازانەوە گۆێیان لێ ئەگیرێت. بەڵکو حکومەتی عێراقیی ئاماژە بەوە ئەدات, کە ئەم یاسایانە لە ئێستادا جێبەجێناکرێن و, رەشنووسی ئەو یاسایانەی کە پاریزگاریی لە هەواڵدەرانی گەندەڵیی ئەکەن, لە ژێر داڕشتنەوەدان, هەتا پێ بەپێی ماددەی ٣٣ی نەتەوە یەکگرتووەکان دابڕێژرێت.\nدەستووری عێراقیی (٧,٦) , لە ساڵی ٢٠٠٥ دا لە مادەی ٣٨دا, کە ئازادیی دەربڕیین و بۆچوونی کەسیی گرتۆتە ئەستۆ, بە دەقیی: (دەوڵەت ئەستۆگیریی خۆی هەیە بە هەر شتێک, کە دەرچوون نەبێـت لە رێ و رەسمی گشتیی و ئاداب, لە ئازادیی راو بۆچوون دەربرین, بە هەموو ئامڕازێک و, ئازادیی رۆژنامەگەریی و چاپەمەنیی و راگەیاندن و ریکلام و بڵاوکردنەوەیەک, ئەمە سەرباری رێپێدان بە رەخنە و تانەدان لە کاروباری فەرمانبەر و, ئەوانەی بە خزمەتگوزاری گشتی هەڵدەستن بەپێی یاسا).\nلە عێراق دا, زووتر, لە یاسای سزاکان دا تاوانی تۆمەت هەڵبەستن و ناوزڕاندنی داناوە بەو تاوانانەی, کە پێوەستن بە ئازادیی مرۆڤ و ڕێز و شکۆیەوە. یاسای عێراقیی ژمارە ١١ی ١٩٦٩ بە دەق باسی کردووە, لە ماددەی ٤٣٣ ی یاسای سزاکان دا, بەوەی کە: تۆمەت بریتیە لە دانەپاڵی هەر رووداو, یان باسێک بۆ کەسانی تر بەهەر ڕێگەیەکی ئاشکرا, ئەگەرچی ئەو قسە و رووداوە راستیش بن, کە ببێتە مایەی ناپەسەندکردن و ناشریینکردنی ئەو کەسە و, بێزراوکردنی لەلای خەڵکی ناوچەکەی و, کەسی تۆمەتبەخش سزا ئەدرێت بە زیندانییکردن, یان بە سزای دارایی, یان بە یەکێک لەو دوو تۆمەتە و, ئەگەر تۆمەتەکە بە رێگەی بڵاوکردنەوەی لە رۆژنامە یان چاپەمەنییەکان و, یاخود بە یەکێک لە رێگەکانی راگەیاندنی تر, ئەوا سزاکە توندتر ئەبێت و, هیچ بەڵگەیەک لە تۆمەتبەخش قبوڵناکرێـت بۆ ئەو تۆمەتەی کە داویەتیە پاڵ سکاڵاکەر, مەگەر ئەو تۆمەتە رووبەرووی فەرمانبەرێک, یان کەسێک خزمەتی گشتیی لە ئەستۆگرتبێت, یان کەسێک کە سیفەتی نوێنەرایەتیی گشتیی هەبێـت, یان بە کارێک هەستێت پێوەست بێت بە بەرژەوەندیی خەڵکییەوە و, ئەوەی کە تۆمەتبەخش داویەتە پاڵ پەیوەست بێـت بە کاری تۆمەت بۆهەڵبەستراوەوە و, ئەگەر توانیی بەڵگە بۆ هەموو ئەو تۆمەتانەی هەڵی بەستووە بهێنێتەوە, ئەوا تاوانەکەی لەسەر هەڵدەگیرێت.\nئە م یاسایە زۆر راشکاوانە, حوکمی تاوانەکەی دیارییکردووە, بەڵام, پێداگییرییەکی توندی تێدایە بۆ پشتییوانی ئەو کەسانەش کە گەندەڵیی بەرپرس و فەرمانبەری کەرتی گشتیی و نوێنەرانی گەل هەڵدەماڵن, کاتێک بە بەڵگەوە ئەیسەلمێنن. بەڵام, بە مەزاج , یان بە دەستتێوەردانی ئەو بەرپرس و دەسەڵاتدارانە لە کاری دادگاکان,بۆفەرامۆشکردنی ئەم بڕگەی دووەمەی یاساکە, زۆرێک لە خەڵکی دڵسۆز و نیشتمانپەروەر, لە بریی سزای تاوانکاران, بێتاوانانە سزا ئەدرێن. ئەمەش, لێکەوتەیەکی درێژخایەنی بەردەوام ئەخاتەوە, کە برەوئەدات بە دەستپییسیی و دزیی و خیانەت و دەستدرێژیی بۆ داهات و سامانی گشتیی. کاتێ دڵنیا ئەبن, کە یاساکە لە بەرژەوەندیی ئەوان بە نییوەناچڵیی جێبەجێ ئەکرێـت.\n1.Whistleblower protection,Directorate-Genearl for Justice and Consumer,\nEuropean commission, Fact Sheet, April 2018\n2. The Whistleblower Protection Act, CRS Report to Congress, March\n3. Best Practices to Counter The Negative Impact of Corruption on The\nEnjoyment of All Human Rights, Agenda items 2 and 3, United Nations,\nGeneral Assembly, Human Rights Council, A/HRC/32/22, April 2016.\n4.Thirteenth United Nations Congress on Crime Prevention and Criminal\nJustice, Feb. 2015, Doha. A/CONF.222/13.\n٥. دراسە قانونیە: النڤام القانونی لحمایه المبلغین, مزن تورشید الصباح 8 شباگ 2019\n٦. وسائل الإعلام فی قانون العقوبات: مواقع التواصل الاجتماعی إنموژجاً, القاچی سالم\nروچان الموسوی. http://www.imh-org.com\n٧.جرائم الابتزاز و التشهیر فی الاعلام, عمر اشمری, الزمان, اب ٢٠١٨\n*دەستەی کوردستانی بۆ دیراساتی ستراتییجیی و توێژیینەوەی زانستیی/ وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژیینەوەی زانستیی هەرێمی کوردستان.


لادان لەپرەنسیپەكانی گۆڕان\n541 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nهەنگاوی یەكەم دەمەوێ هەمو گۆڕانخوازان و هەڵسوڕاو و دۆستەكانی گۆڕان دڵنیا بكەمەوە كە بەندە خۆی بە هەڵسوڕاو وخاوەن گۆڕان دەزانێت، بەردەوامیش دەبم لە بەگژاچونەوەی ئەو دەسەڵاتەی ئەمڕۆ دەیەوێ گۆڕان زیاتر بەلاڕیدا بەرێت. یەكەم هەوڵم، داوام كرد لە knn لە چوارچێوەی دەستوری گۆڕاندا قسەی خۆمان بكەین، بەداخەوە ساز نەكرا. هۆكاری ئەم نوسینەش بێویژدانی هەندێ لە ئەندامانی خانەی راپەڕاند و ئەندامانی جڤاتە لەوانەی كە بە نیازی پلە و پۆستن لە هۆكار و چۆنیەتی دەست لەكار كێشانەوەكەی بەندەن. لەم نوسینە هەوڵمداوە تەنها چەند خاڵێكی گشتی باس بكەم كەبە كەڵكی بڵاوكردنەوە دێن.\nئەو هەوڵانەی دراوە و بەنیازە بنرێن بۆ بەلاڕێدابردنی بزوتنەوەی گۆڕان بریتین لە:\n１-سڕكردنی یاسای سەرۆكایەتی هەرێم و تێپەڕاندنی یاسای دژە تیرۆر، ئەو یاسایەی رەوانشاد نەوشیروان مستەفای پێ تاوانبار كرا و ویستیان پێی دادگایی بكرێت. جگە لەوەی تێپەڕاندنی ئەم یاسایە بی ئاگایی جڤاتی نیشتمانی بو.\n２-بەر لە كۆبونەوەی جڤات، خانەی راپەڕاندن لەگەڵ كۆمەڵی ئیسلامی رێككەوتبون كە بە " بەڵێ" دەنگ بدەن بە ریفڕاندۆم.\n３-دەنگدانی رێكخەری گشتی بە بەڵێ بۆ ریفڕاندۆم.\n４-بێدەنگی خانەی راپەڕاندن لە ١٦ ئوكتۆبەر و كەركوك.\n５-بەدەنگەوەنەچونی كێشە ناوخۆییەكانی گۆڕان و لە بری چارەسەركردن كەڵەكەبونیان. كێشەی مەكۆی كەركوك و ئەنجومەنەكانی دەرەوەی وڵات بە نمونە.\n６-دواخستنی كۆنفرانسی نیشتمانی، كە بریاری جڤاتی لەسەر درابو لە ٢٠/١/٢٠١٩ ( یان لە ماوەی ٣ مانگدا لە كۆبونەوەی ١٠/٢٠١٨ جڤاتی نیشتمانی).\n７-كاراكردنەوەی یاسای سەرۆكایەتی هەرێم. بە پێچەوانەی رای رەوانشاد كاك نەوشیروان " سیستەمی پەرلەمانی، هاوشێوەی بەغدا".\n８-سبەی ٢٨/٥ ئەم دەسەڵاتە لە پەرلەمانی كوردستان پێچەوانەی پرەنسیپەكانی گۆڕان بەشدار دەبێت لە دانانی بتەوكردنی بناغەی سیستەمی حوكمڕانی حیزبی و بنەماڵەیی.\n９-ئەمڕۆ ٢٧/٥ خانەی راپەڕاندن بەیان نامەیەكی دەركرد لەسەر بارودۆخی كەركوك و ناوچە دابڕاوەكان و تێیدا داوای كۆبونەوەی لوتكەی حیزبەكان دەكات، لەگەڵ ئەوەی داوایەكی باشە. بەڵام ئەوەی جێی سەرنجە بە وشەیەكیش ناوی ریفڕاندۆم نەهاتوە كە هۆكاری سەرەكی ئەو بارودۆخەی ئێستای كەركوكە.\n１０-هەڵە و هەڵوێستە سیاسیەكانی ئەم خانەیە هۆكاری سەرەكی ئەو شكستانەن توشی بزوتنەوەكەمان هاتوە. لەوانە تۆرانی بەشێك لە دەنگەدەران و كەمكردنەوەی كورسیەكانی گۆڕان لە ٢ هەڵبژاردندا.\n１１-یەكێ لە پێشنیارەكانی بەندە و چەند ئەندامێكی تر، لەگەڵ ئەوەی دژی بەشداریكردنی گۆڕان بوین لە حكومەت، ئەوەبو پارتی دیموكرات ناچار بكرێت بە " بەدەرچونی هەر لایەنێك لە حكومەت لە كاتی پابەند نەبونی حكومەت بە بەڵێن و بەرنامەكانیەوە، حكومەت بە هەڵوەشاوە دابنرێت". وەڵامی برادەران ئەوەبو كە پارتی رازی نیە.\n１２-لادانی ئەم خانەیە لە دەستوری بزوتنەوەی گۆڕان. سزادانی ئەندامی جڤات عبدالرزاق شەریف وهەڵسوكەوتی زۆر ناحیزبیانە لەگەڵ هەڵسوڕاوی دیاری بزوتنەوەی گۆڕان عبداللە مەلا نوری.\n１３-دەپرسم ئەرێ هۆكاری زیاتر لە ١٠ دە ئەندام جڤاتی نیشتمانی دیاری ئەم بزوتنەوەیە بۆ؟ تا چەند خانە بەدەنگەوە هاتوە؟\nهەمو برادەران لە جڤاتی نیشتمانی راو تیبینی و رەخنەكانی بەندە دەزانن، جۆن حیزبیانە لە كۆبونەكان دەرم بڕیوە، بەڵام موخابن بەهەند وەرنەگیراوە. تا كار گەیشتە ئەوەی دەست لە پلەی ئەندامی جڤات بكێشمەوە، لێرەوەش چیدی بەرپرسیارنێم لە بڕیارەكانی لەمەودوا، بڕوام وایە لەدەرەوەی جڤات دەتوانم بە هاوكاری هەڵسوڕاوە دڵسۆزەكانی گۆڕان فشار بخەمە سەر خانەی راپەڕاندن تا پێشگیری بكەین لە زیاتر بەلاڕێدابردنی بزوتنەوەكەمان.\nدوا قسە، بۆ ئەوەی گۆڕان لە حیزبەكانی تر نەچێت ئەركی هەمومانە دەست بە پرەنسیپەكانی گۆڕانەوە بگرین و پێكەوە دڵسۆزانە كار بۆ جێبەجێكردنیان بكەین.


بەهەشت | گەنج و بەستنى پەیوەندى خۆشەویستى\nمیوانی سەرهێڵ: ١٣٩\nمیوانی ئەمڕۆ: ٥٥٨٢\nمیوانی هەفتە: ٥٥٨٢\nكۆی گشتی سەردان لە بەرواری ٢٠١٠/١٥/٥: ١٥٣٩٨٧١٦\nسەرەتا » لاوان » گشتی\nگەنج و بەستنى پەیوەندى خۆشەویستى\nنووسەر: خوشكه نیان\nبەرواری بڵاوکردنەوە: ٢٠١٠/١١/١٠\nسەرەتاى بەستنى زۆربەى پەیوەندیەكان لە هاوڕێیەتیەوە دەست پێ دەكات !!! سەرەتا خۆى بە هاوڕێی دادەنێ ودڵسۆزى و وەفادارى خۆى بۆ دەنوێنێ دواجار گۆڕینەوەى ژمارەى مۆبایل دواتر گفتوگۆكردن لەگەڵ یەكدا !! ئەم قسە دەیكەم لەخۆمەوە هەڵى نابەستم، چونكە ئەوەم بەچاوى خۆم دیوە سەرەتا بەناوى هاوڕێیەتى بەیەكەوە بون و دواتر پەیوەندى خۆشەویستى بەناو هاوڕێیەتیان بەستوە !!!\nبۆیە دەڵێم: كچى بەڕێز كە سومعەتى خۆت و خێزانەكەت بەدەست تۆوەیە چۆن بڕوا بە كەسێك دەكەى كەتا دوێنێ هاوڕێت بوو وشەى وەفادارى هاوڕێی بۆت باس دەكرد ئێستا داواى پەیوەندى خۆشەویستیت لێ دەكا ؟! چۆن ئەمینى لەسەرى كاتێك ئەو كەسە ئامادە بوو خیانەت لە وشەى هاوڕێیەتى بكات ؟! چۆن ئامادە نابێ جارێكى تر خیانەتت لێ نەكا ؟!!!\nهەمیشە ئەو كوڕانەى سەرەتا بەناو هاوڕێیەتیەوە نزیك دەبنەوە، دواجار سەردەكێشێ بۆ پەیوەندى خۆشەویستى چونكە هەندێك كوڕانى تەڵەكەباز خۆیان دەزانن چۆن تیرەكەیان دەوەشێنن و بە ناوى هاوڕێتیەوە مەبەستى خۆیان دەپێكن و باسى وەفادارى و خیانەت نەكردنى خۆشەویستان دەكات و پاكى خۆى باس دەكاو مرۆڤ نابێ درۆ بكا و گاڵتە بەناموسى خەڵك بكات و خۆمان دایك و خوشكمان هەیە ئالەم جۆرە قسانە دەكات وەكو لەبیرى كچەكە گومانى چاك دروست بكات ئینجا پێى دەڵێ من تۆم دەوێ و نیازم پاكەو ئەمەوێ بتهێنم !!! هەزاران قسەى بریقەدارى تر تاڕازى دەكا !!!\nبەڕاستى حەیفە ناو و سومعەت و چارەنووسى خۆت بدەیتە دەست كەسێكەوە وەكو خۆى چارەنوسى خۆى نازانێ تۆ چوزانى ڕاستت لە گەڵ دەكا یان درۆ سەرەڕاى ئەوەى كە هەموو پەیوەندیەك پێش زەواج دروست نیە و تاوانە، لەوانەیە بڵێى بەقسەكەیەوە دیارە ڕاستگۆیە !! دەى وانیە چەندان كوڕ بەقسەى مۆمیاكراو كە ناخیان پێچەوانە بوە و بەو جۆرە قسانە خۆیان بەڕاستگۆ دەرخستوە !! كەچى فریوى كچانیان داوە !!! یان ناترسى لەخوا لەكاتێكدا وشەى سۆزدارى خۆشەویستى لەگەڵ كوڕێكدا دەگۆڕێتەوە، (ملك الموت) بێت و گیانت بكێشى ئەو كات لەبەرامبەر خوا چى دەڵێى ؟ هەروەكو خوداى گەورە دەفەرموێ: [ فَإِذَا جَاء أَجَلُهُمْ لاَ يَسْتَأْخِرُونَ سَاعَةً وَلاَ يَسْتَقْدِمُونَ ] (سورة الأعراف: 34)، واتە: هەریەكێكتان كە مردن ڕێگەى پێ بگرێ ئەوا یەك سەعات پێش و پاش ناخرێ.\nیاخود گوناهو تاوان نیە دایك و باوكت ئاگایان لەهیچ نیە تۆ لەپشتەوە سەریان دەبڕى و ناموسیان لەكەدار دەكەى ؟!! بەڕاستى جێگەى داخە كچان بە چەندها كاتژمێر و بەمۆبایل لەگەڵ هاوسۆزەكانیان قسە دەكەن بێ ئەوەى ئاگایان لەو كاتە بەنرخە بێ كە بۆچى و لەبەر چ شتى خراپ بەفیڕۆى دەدەن !!!\nپێغەمبەر صلى الله عليه وسلم: " نِعْمَتَانِ مَغْبُونٌ فِيهِمَا كَثِيرٌ مِنَ النَّاسِ، الصِّحَّةُ وَالْفَرَاغُ "، واتە: دوو نیعمەتى خوا هەیە زۆربەى خەڵك لێى بێ ئلگان ئەویش تەندروستى و دەس بەتاڵیە.\nبەڕاستى كات زۆر گرنگە ئەگەر ناتوانى لەشتى باش بەكارى بێنى لەشتى خراپ بەكارى مەهێنە بۆ پشت بەو خوایەت نابەستى كە تۆى لە نەبونەوە هێناوەتە بوون و زەوى و ئاسمان ئەوەى لەناویدایە بەتواناى خۆى دروستى كردووە ئایا ناتوانى كەسێ بۆ تۆ بنێرێ بەدڵى تۆ بێ ؟!!\nبەڕاستى زۆرم پێ سەیرە خودا ئەقڵى پێداوین و كەچى خۆمان ئەدەینە دەست هەوا و ئارەزوەكانمان. ئەى نازانى یەكەم شت كە بەچاك و خراپ شایەتیت لەسەر دەدا ئەو زەوییە كە لەسەرى سەرپێچى خودا دەكەى ؟! ئەى چى دەڵێى لەكاتێكدا تۆ بەناوى دڵداریەوە لەگەڵ كوڕدا بەچەندین كاتژمێر دادەنیشى و قسەى سۆزدارى دەكەى ؟!!\nئەمەش بەزۆرى لەزانكۆ و پەیمانگاكاندا ڕوو دەدات كە ئەبنە جێى توانج وقسەى خەڵك، و لەوانەشە گەنجێك بكەوێتە ژێر كاریگەرى تۆ، وە ئەویش هەوڵ بدا ئەو كارە خراپە ئەنجام بدات بەهۆى لاسایى كردنى بۆ تۆ، بەڕاستى هەركەس چاولێكەر بێت لە كەسێكەوە بەچاك یان خراپ بۆ ئەو كەسە دەنوسرێ لەلاى خودا دەبا تۆ لەو كەسانە نەبی كەبڵاوكەرەوەى خراپەن.\nکاتی دروستبوونی ئەم لاپەڕەیە: ٠.٠٢١٠ چرکە


تێنووسی مەرگ – Kurdish-Anime\n7 مانگ پێش ئێستا لە 03/ئازار/2021\nناوی فەرمی: Death Note\nناو بە ئینگلیزی: Death Note\nساڵی دەرچوون: 10/04/2006\nژمارەی ئەڵقەکان: 37\nماڵپەڕی وەرگێر: بینەر، کورد سینەما\nوەرگێڕ: ستافی ماڵپەری بینەر\nتەکنیک: باکۆ ئازاد\nلایت یاگامی قوتابیەکەی بلیمەتە، بەڵام بێزارە لە دۆخی ژیانی بێزارە. بەڵام هەموو ئەمانە دەگۆڕێن کاتێک تێنووسێک دەدۆزێتەوە کەوا بەنووسینی ناوی هەر کەسێک تیایدا، ڕاستەوخۆ کەسی ناوبراو دەمرێت. بەمشێوەیە لایت بەڵێن بەخۆی دەدات کە ئاشتی و دادپەروەری بگەڕێنێتەوە جیهان، بە تێپەڕبوونی کات کۆمەڵێک بەربەستی جیاوازی دێتە بەردەم.\nسەیرکردن لە: بینەر، کوردسینەما\nهاوپۆلەکان: بەرهەمی بینەر بەرهەمی کوردسینەما وەرگێردراوە بۆ کوردی\nپیاوی شەیتان: منداڵە گرینۆکەکە


سه‌ربه‌خۆیی کوردستان دەبێته خه‌ون ئه‌گەر تاک خاوەنی سه‌رکردەی کارا نه‌بێت و ئه‌و خه‌ونه نه‌کاته ئامانج که بوونی تاکی تێدا دەستەبەر بێت..\nدامه‌زراندنی دەوڵەت یه‌کێکه له ئه‌رکه گرنگه‌کانی هێزە بزوێنه‌ر و به‌بزوته‌کانی ئه‌و کۆمه‌ڵگه‌یه که خۆیان به‌ڕابه‌ر و سه‌رکردەی جه‌ماوەر دەزانن و به دەمڕاست ناسراون.\nدەوڵه‌تی نه‌تەوەیی، یان نیشتمانێکی دیاریکراو که هاووڵاتی، که تاکی کۆمه‌ڵگه‌یه‌ک ناسنامه‌یه‌کی هه‌بێت و له نەته‌وەکانی دی جیایان بکاته‌وە، خه‌سڵه‌تێکه که بوونێکی فیزیکی و دەروونی به‌و کۆمه‌ڵگه دەبه‌خشێت. تاک لە دوای سه‌رهه‌ڵدانی هه‌ستی نیشتمانی نه‌ته‌وەییه‌وە، له سە‌ردەمی شۆڕشی ڕۆشنبیرییه‌وە(ڕێنسانس) ئه‌و هه‌سته‌ی لا پەیدا بوو، که بەبێ بوونی ناسنامه‌یه‌کی نیشتمانی، بوونێکی نادیاری دەبێ، له نێوان گێژاوی بێ ناسنامه‌ییدا تووشی سه‌رلێشواوی دەبێ. ئه‌و خۆنه‌ناسین و سه‌رلێشواوییه‌ش کاریگه‌ری ته‌واوی دەبێ له سه‌ر دامه‌زراندنی که‌سێتی. هه‌ر بۆیە که نه‌ته‌وەیه‌کی سه‌ردەست نه‌ته‌وەیه‌کی دی ژیر دەست دەکات، له هه‌وڵدا دەبێ بۆ سڕینه‌وەی هه‌موو لایه‌نەکانی که‌سێتی تاکی ئه‌و نه‌ته‌وە ژێر دەسته‌یه. ئێمه وەک کورد زیندووترین نموونه‌مان هه‌یه، پرۆسه‌ی ته‌عریب، ته‌رحیل و گۆڕینی ناسنامه‌ی کوردی له باشوور و ڕۆژئاوای کوردستان. ئێمه ئه‌زموونی باکووری کوردستانمان هه‌یه، که پان تۆرانیزم وای له‌و به‌شه‌ی کوردستان کردبوو، که تا چه‌ند ساڵێک له‌مه‌وبه‌ریش تاکی کورد پێی نه‌نگ بوو بڵێ کوردم. نموونه‌ی دی زۆر هه‌یه.\nئه‌رکی ئه‌و دەوڵه‌ته یان ئه‌و نیشتمانه نه‌ته‌وەییه له‌وەدایه، که وەک مه‌کۆیه‌ک تاکه‌کان له یه‌ک ناسنامه‌ی نیشتمانی کۆدا به کۆمه‌ڵگه‌یه‌کی تایبه‌تەوە، که تاکی بوونی خۆی تێدا بدۆزێنه‌وە، گرێ دەدا. قه‌وارەی ئه‌و نیشتمانه، که ناسنامه به تاکه‌کان دەبه‌خشێت له چه‌ند ڕووێکی یاساییه‌وە گرنگی خۆی هه‌یه. له‌وانه دەبێ هاوکێشه‌یه‌کی هاوتا له نێوان ئه‌رک و مافه‌کانی تاکدا هه‌بێت. ئه‌گه‌ر وانه‌بێت، بۆ نموونه تای تەرازووی ئەرکەکان له مافەکان سەنگینتر بێت، ئاڵۆزی و په‌شێوییەکی هه‌مەلایه‌نه که‌سێتی ئه‌و تاکه دەشکێنێت له نێو ته‌نگژە‌ی بێبڕواییدا ون دەبێت. ئه‌و پردە فیزیکی و دەروونییه هاوتایه چێ نابێت که تاک خۆی تێدا بدۆزێتەوە. دەوڵەت ڕێکخراوێکی مه‌زنە له کۆمه‌ڵێک کۆئۆرگان پێکدێت که دەبێ سه‌روەری تاکی تێدا بپارێزرێت، ئه‌و سه‌روەرییەش له ڕێگه‌ی سه‌ربه‌خۆیی ئه‌و دامه‌زراوە و ئۆرگانانه‌یه و هه‌ڵوێستیان به‌رامبه‌ر ماف و ئه‌رکه‌کانی تاک. Alvsson& Sveningsson (یروانه چاپی ئینگلیزی٢٠٠٨ لا ٣٥-٥٠) ئه‌وە پشتڕاست دەکه‌نه‌وە که دەبێ تاکه‌کان به‌شێک بن له‌پرۆسه‌ی گۆڕینی فه‌رهه‌نگی ئۆرگانێک، ئەگینا پاسیڤ دەبن و داهێنانیان نامێنێت، لیرەدا مه‌سه‌له‌ی سه‌روەری و ئازادی داینه‌مۆی ئه‌و به‌کارا بوونه‌یه.\nله‌ڕێگه‌ی بوونی کۆمه‌ڵێك دامه‌زراوەی سه‌ربه‌خۆوەیه که تاکەکان هه‌ست به‌و بوونە (فیزیکی و دەروونی)یە دەکه‌ن که به‌شێکن له دەوڵه‌ت و کاران له پشخستنی ئه‌و نیشتمانەی که خۆیان به خاوەنی دەزانن. بیرنه‌کردنه‌وە له دامه‌زراندنی دامه‌زراوەی سه‌ربه‌خۆ لەلایه‌ن هێزە بزوێنه‌رەکانی کورد له باشوور، چه‌ند هۆکارێکی بنه‌ڕەتی له خۆ گرتووە له‌وانه:\nسووربوونی ئەو هێزانه له سه‌ر به‌رنامه‌یەکی حزبی بۆ به‌ندکردن و توانه‌وەی تاکی کوردی، بێ بڕوایی ئه‌و هێزانه به‌و دۆخەی که ئێستا له باشووری کوردستان ماوەی بیست ساڵه پتر دروست بووە، چونکه هێزێکی دەرەکی به‌دی هێناوە نه‌ک خودی ئه‌و هێزانه.\nبڕوا نه‌بوونی ئه‌و هێزانه به ئازادی تاک و به‌ردەوامبوونیان له‌سه‌ر فه‌رهه‌نگی مانه‌وەی بنه‌ماڵه و حزب، پێش بوونی نه‌ته‌وە.\nدروستبوونی دامه‌زراوەی سه‌ربه‌خۆ واته لاوازی ئه‌و هێزانه که چه‌ند ساڵێکه ئاوەزی تاکی کوردیان تووشی مۆرانه کردووە ڕێگرن له به‌ردەم پێشکه‌وتنی. هۆشیاربوونه‌وەی تاک واته سه‌رەتای مه‌رگی ئه‌وان دەست پێ دەکات. واتە نه‌وەیه‌کی نوێ جێگه‌ی ئه‌و نه‌وە کۆنه دەگرێته‌وە که فه‌رهه‌نگێکی دۆگمی(بنه‌ماڵه‌یی نەگۆڕ)ی هه‌یه. جێگربوونی دامه‌زراوەی سه‌ربه‌خۆی یه‌کسانه به کۆتاییپێهاتنی سه‌رۆکی سەروەر و باوکی گیانی و سه‌رۆکی دیکتاتۆر که له ڕێگەی هێزی کاریزما و تۆقاندنه‌وە ئه‌ندام و لایه‌نگرانی ڕابەری دەکات، بڕوانه( Northouse چاپی سێیەم ٢٠٠٣ لا ٦٩).\nبێگومان فاکته‌ری هێزە ناوچه‌یی و جیهانییەکانیش ڕەنگدانه‌وەیه‌کی کاریگه‌رییان له‌سه‌ریان هه‌یه. به‌تایبه‌تی کۆمپانیا سه‌رمایه‌دارەکان که قازانج ئامانجی سه‌رەکییانه و ئه‌وانیش (هێزە کوردییه‌کانی هه‌رێم) به‌شدارێکی ڕاسته‌وخۆن له وەبه‌رهێنانی ئه‌و سامانه سروشتییه‌ی که هه‌یه. لێرەدا جێگه‌ی خۆیە‌تی په‌نجه بخرێته سه‌ر ئه‌وەی که هێزە دەسه‌ڵاتدارەکانی هه‌رێم له رێگه‌ی تۆڕی ئه‌ندام و لایه‌نگرانییه‌وە سامانی کوردیان بۆ خۆیان مۆنۆپۆڵ کردووە ڕژێمێکی ئابووری تایبه‌تیان بۆ خۆیان و پارت و بنه‌ماڵه‌که‌یان دامه‌زراندووە، سیستە‌مێک که جومگه گرنگه‌کانی کۆمه‌ڵگه‌ی خستوەتە ناو به‌زەیی به‌رداشی سه‌رمایه‌کانییانه‌وە، هه‌روەک شیێخه‌کانی که‌نداو. به‌کارهێنانی ئه‌و سامانه به‌و شێوەیە‌ی ئه‌مڕۆ، وای کردووە که ئامانجی ئابووری و پاشکۆیی بۆ سه‌رمایه‌دارە به‌رپرسه‌کان، ئامانجی سه‌رەکی تاک بێت، نه‌ک بیرکردنه‌وە له دەوڵه‌تی نیشتمانی نه‌ته‌وەیی. ئه‌و دەسه‌ڵاته هه‌میشه تاکی خستوەته ناو گێژاوی نیگه‌رانی ترس له ئازادی و سه‌ربه‌خۆیی، گوایە دوژمنانی کوردستان له بۆسه‌دان. ئه‌و ترسه بووەته مایه‌ی نیگه‌رانی نه‌با جارێکی دی ماڵوێران و دەربه‌دەری هه‌ژاری ڕووی تێبکات. دەسه‌ڵات به‌و جۆرە مافی ئۆتۆنۆمی خودی بیرکردنه‌وەی له تاک زەوت کردووە. (بڕوانه Stevens 2007).\nئه‌و هۆکارانه و کۆمه‌ڵێک هوکاری لاوەکی دی تاکی له باشووری کوردستان ناچارکردووە که نه‌ک بیر له ناسنامه‌ی نه‌ته‌وایه‌تی نه‌کاته‌وە، به‌ڵکو گاڵته‌شی پێ بکات. کرێکارێك یان کارمه‌ندێکی کورد که ڕۆژ تا ئێوارە کار دەکات و هیچ بیمه و مافێکی نه‌پارێزراوە، بێگومان هه‌موو وزەی بۆ ئه‌وە به‌کاردەهێنێت که بژێوی ماڵ و منداڵی مسۆگه‌ر بکات. ئه‌گه‌ر یاساگه‌لێک هه‌بێت ژیانیان ڕێکبخات، بیر له شتی دی دەکه‌نه‌وە. لێرەشدا له بیرمان نه‌چێت دیسان دەسه‌ڵات تاوانباری یه‌که‌مه، چونکه سه‌رچاوەی بژێوی و دامه‌زراندن و کاسپیان، له ڕۆژانی تاک قۆرخ کردووە و هه‌رکه‌سێکیش شه‌قامی ئه‌وانی به‌دڵ نه‌بێت په‌راوێزی هه‌مه‌لایه‌نە دەکرێت. ئه‌وە تاکتیک و ستراتیژی دەسەڵاتی کوردییه له دەسته‌مۆکردنی تاک و کۆمه‌ڵگه‌ی کوردی. تاک گیانلە‌به‌رێکی بێ دەسه‌ڵاتی نێو یاساکانی پارتییەکانه، نه‌ک یاساگه‌لێکی سه‌ربەخۆ که تاکه‌کان وەک یه‌ک سه‌یر بکات. که تاک هه‌ستیشی نه‌کرد به‌شێکە له گۆڕانکاری، ئه‌وسا وەک ئامێرێکی بێگیانی لێ دێت و گوێ به ئاسۆی هۆشیاری نادات( بڕوانه، Changing organization culutre چاپی ٢٠٠٨ لندن لا ٤١ تا ٥٠ Alvesson & eningsson ). هێزە بزوێنه‌رەکانی کۆمه‌ڵگه ئه‌رکی هۆشیار کردن و بەرەو پێشبردنی تاکیان له ئه‌ستۆدایه، ئه‌گه‌ر ئه‌وەش، بۆ نموونه ناسنامه‌ی نه‌ته‌وایه‌تی له تاکی کۆمه‌ڵگه‌یه‌کدا به‌دی نەکرێت، که‌مته‌رخه‌می ئه‌وان دەسه‌لمێنێت، نه‌ک بێ ئاگایی تاک.\nوەک ئاماژەم پێدا فه‌رهه‌نگی ڕێکخستنی هێزە بزوێنه‌رەکانی کۆمه‌ڵگه، ته‌نانه‌ت له ڕێکخراوێکیشدا، گه‌لێک گرنگه بۆ ئاشنایی تاک به مافه‌کانی و ناسینه‌وەی بوونی خۆی له قەوارەیەکی نیشتمانی یان نه‌ته‌وەییدا. ئایا بۆ نموونه پارتی و یه‌کێتی و ته‌نانه‌ت پارتێکی وەک حزبی شیوعی که پێگه‌یه‌کی جه‌ماوەری به‌هێزی هه‌بوو، ئه‌و کارەیان کردووە؟ نه‌خێر. تاکه‌کان پاسیڤن و چالاک نین لەبه‌رئه‌وەی سه‌رکردایه‌تی ئه‌و پارتانه له دڵەڕاوکێی و ئه‌وەدابوون و ئه‌وەدان که بنه‌ماڵه و هێماکانیان پۆستی ڕابه‌ری له دەست بدەن و جه‌ماوەریان به ئاگا بێتەوە، ئه‌وە فه‌رهه‌نگێکی تێکه‌ڵی ڕۆژهه‌ڵاتی دەربه‌گی و بنه‌ماڵه‌ییە، که دەبێ تاک له پێناوی گشتدا بسوتێت. که دەبێ تاک ببێتە ڕۆبۆتێکی بێگیان و ته‌نیا ئه‌رکی هه‌بێت.\nله کۆی ئەو بۆچوونه‌ی سه‌رەوە ئه‌وە دەستەبه‌ر دەکرێت، کە زۆر ئاساییە له شوێنێکی وەک باشووری کوردستان، که ناویشی حکوومه‌تە، هێزە بزوێنه‌رەکانی دژ به سه‌روەری یاسا بن بواری تاک نه‌دەن که به ئاگا بێت له چۆنییه‌تی خه‌رجکردنی سامانی نیشتمانه‌که‌ی. فرە ڕۆشنه که تاک ئه‌و جوانییە له‌سه‌روەری یاسا نه‌بینێت و به به‌رچاوییه‌وە به‌رپرسه‌کانی پارتییه‌کان ببینێت که خاوەن سه‌رمایه‌ن و ئازادییه‌کی ڕەهایان هه‌یه له به فیڕۆدانی سامانی کوردستان بۆ مانه‌وەی سه‌رۆک و حزب، نه‌ک دروستکردنی ناسنامه‌ی نه‌ته‌وایه‌تی. هه‌ربۆیه‌ش ئایندەی دروستکردنی نیشتمانێکی نه‌ته‌وەیی به واتای مۆدێرن به‌ندە به‌وەی که یاسا چه‌ند سه‌ربه‌خۆیە و دامه‌زراوەکان کێ دەیانبات به‌ڕێوە، تاک چۆن خۆی پیناسه دەکات و له چیدا خۆی دەبینێته‌وە. ئه‌گه‌ر گریمانه‌ی ئه‌وەش گوڵبگرێت و دەوڵه‌تی کوردی دروست ببێت، ئه‌گه‌ر یاسا سه‌روەر نه‌بێت، له نیشتمانی وڵاته عه‌رەبییه‌کان باشتر نابێت، که دوای چل ساڵ پتر یه‌ک له دوای یه‌ک له‌ماوەی شه‌ش مانگدا هه‌رەسیان هێنا.\nNorthous, G (2003). Leadership Theory anda practic. London: Sage Publication\nAlvsson& Sveningsson (2008).Changing Organization Culture. Routledge: London an New York\nStevens R (2007). Att förstår människor. Lund: Studentlitteratur تێگه‌یشتن له مرۆڤه‌کان\n*ماجستێر له دەروونناسی کۆمه‌ڵگەدا


ئیحسان مەلا فوئاد: لەهەرێمی 39 وەزارەت، دامەزراندن نییە؟!\nئەمەیە جوانترین و بەنرخترین دیارى بەرهەمی چەندین ساڵی خەبات و راپەڕێن كە دەچێتە لاپەڕە جوانەكانی مێژووەوە، مێژووى یەكێتی و پارتی و سەركردەكانی، مێژووى پڕ سەروەرى و خەبات كە لەسێ شاردا سەرۆكێك و جێگرێك، سەرۆك وەزیران و جێگرێك، سەرۆكی پەرلەمان و دوو جێگر، و 44 وەزیرو 44 مودیر عام و 44 بریكاری وەزیرو...\nد.که‌مال میراوده‌لی: له د. كه‌مال میراوده‌لییه‌وه بۆ كۆمیسیۆنی باڵای سه‌ربه‌خۆی هه‌ڵبژاردنه‌كان..لادانی یاسایی له ڕیسای ڕه‌وشتی كاندیده‌ك\nمن د. كه‌مال میراوده‌لی كه كاندیجی سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێمی كوردستان- م، ده‌مه‌وێ ئه‌و لادانه یاسایی یانه ده‌رباره‌ی پڕۆسه‌ی ئه‌م هه‌ڵبژاردنه بخه‌مه به‌رچاوی به‌ڕێزتان : 1- ڕۆژنامه‌ی هه‌ولێر ڕۆژنامه‌یه‌كی ڕه‌سمییه له پارێزگای هه‌ولێره‌وه ده‌رده‌چێ و خاوه‌ن ئیمتیازه‌كه‌ی پارێزگاری هه‌ولێر...\nسەلام ئەحمەد*: گەندەڵیەكی نوێی دڵشاد عبدالرحمن ی وەزیری پەروەردە لە ڕێی پەروەردەی سلێمانیەوە\nگەندەڵیەكی نوێی دڵشاد عبدالرحمن ی وەزیری پەروەردە لە ڕێی پەروەردەی سلێمانیەوە هەروەك ئاشكرایە ئەم وەزیرە پڕوپاگەندەی ئەوە دەكات كە بەرنامەی خوێندنی سویدی لە كوردستان پیادە دەكات , ئاگاداری حاڵ و ئەحواڵی ئەو قوتابیە نەگبەتانەی كوردستان نیە لە چ بارێكدا گوزەرانی خوێندن بەسەر دەبەن ,وە ئێستا سەر قاڵی ماستاو...\nلاپەڕە 1885/1895: « :: ... 1882 1883 1884 1885 1886 1887 1888 ... :: »


به‌م نزیكانه ..ناسا یه‌كه‌م گالیسكه به‌ره‌و خۆر ده‌نێڕێت Speda Tv\nنه‌وتی خاوی برێنت بە ٨٥،٤٤ دۆلار مامەڵەی پێوەکرا\nوشكەساڵی، عێراق ناچار دەكات بۆ وەرزی كشتوكاڵی 2021-2022 رووبەری چێنراو كەمبكاتەوە\nسعوودیە و ئەمریکا تاوتوێی چڕکردنەوەی ھەوڵە ھاوبەشەکانیان بۆ بەرپەرچدانەوەی پێشێلکارییەکانی…\nمامۆستا به‌ده‌ل به‌رواری ئازاد كرا\nکونسڵی گشتی کۆریای باشور، پیرۆزبایی سەرکەوتنی یەکگرتووی كرد لەهەڵبژاردنەکانی عێراق\nوەزیرانی بەرگریی ناتۆ لە بڕۆکسل کۆدەبنەوە\nلیژنه‌ی ته‌ندروستیی لە په‌رله‌مانى كوردستان: مەترسی هەیە هەرێمەکەمان رووبەڕووی شەپۆڵێکی تر…\nبه‌م نزیكانه ..ناسا یه‌كه‌م گالیسكه به‌ره‌و خۆر ده‌نێڕێت\nbotan 07/08/2018 - 10:10 بڵاوکراوەتەوە لە ته‌كنۆلۆجیا\nگالیسكه‌ى "پاركه‌ر سۆلار پڕۆپ " خۆى بۆهه‌ڵدان ئاماده‌دات بۆ ئه‌نجامدانى گه‌شتێك كه له خۆر نزیك ده‌بێته‌وه ، ئه‌م نزیكبوونه‌وه‌یه‌ش زۆر زیاتره له‌و گالیسكه‌یه‌ى پێشتر به‌ره‌و رووى ئه‌م هه‌ساره‌یه چووبوو ، ئامانجیش له هه‌ڵدانى ئه‌م گالیسكه‌یه كۆكردنه‌وه‌ى داتا و زانیارى نوێیه له‌سه‌ر چاڵاكى خۆر و ، به‌ده‌ستهێنانى تواناى زانایان بۆ پێشبینى زیاتر له‌سه‌ر رووداوه‌كان و دیارده‌كانى كه‌ش و هه‌وا ، به تایبه‌تى ئه‌وانه‌ى كاریگه‌ریان له‌سه‌ر ژیان هه‌یه له هه‌ساره‌ى زه‌وى .\nخێرایى ئه‌م گالیسكه‌یه نزیكه‌ى (692) هه‌زار كیلۆمه‌تره له كاتژمێرێكدا و ، له كۆتایى گه‌یشته‌كه‌شیدا ده‌گاته خاڵێك ، ئه‌و خاڵه‌ش شه‌ش ملیۆن كیلۆمه‌تر له سه‌ر رووى خۆر دوور ده‌بێت و ، له هه‌مان كاتدا رووبه‌رووى پله‌یه‌كى گه‌رمى ده‌بێته‌وه كه ده‌گاته هه‌زار و 400 پله‌ى سه‌دی .\nهه‌رچه‌نده ئه‌م گه‌شتكردنه زۆر مه‌ترسیداره و ماوه‌كه‌شى حه‌وت ساڵ ده‌خایه‌نێت ، به‌ڵام له‌وانه‌یه ئه‌نجامى زۆر گرنگ بخاته‌ده‌ستى زانایان ، چونكه گالیسگه‌ى (پاركه‌ر سۆلار پڕۆب ) ده‌توانێت په‌ڵه‌ى خۆر ببڕێت ، ئه‌م په‌ڵه‌یه‌ش په‌ڵه‌یه‌كى گازیه له ده‌ورى خۆر ، ده‌بێته هۆى ده‌ركه‌وتنى دیارده‌كانى وه‌ك خۆره‌با و دره‌وشانه‌وه‌ى خۆر و ده‌رچوونى پارچه‌ى خه‌رمانه‌یى له خۆره‌وه بۆ ده‌ره‌وه .\nزانایانیش له ده‌زگاى ئاسمانى ئه‌مریكا (ناسا ) ، گالیسكه‌ى (پاركه‌ر سۆلار پڕۆب ) بۆ تاقیكردنه‌وه‌ى بوارى موگناتیسى له په‌ڵه‌ى خۆر به‌كاردێنن ، ئه‌مه‌ش ده‌رفه‌تى ئه‌وه‌یان پێده‌به‌خشێت بۆ ئه‌وه‌ى به شێوه‌یه‌كى باشتر پێشبینى چاڵاكى خۆر له داهاتوو بكه‌ن ، ئه‌مه‌ش به یارمه‌تى گالیسكه‌ى نوێى ئه‌وروپا ده‌بێت كه له دواى (پاڕكه‌ر سۆلار پڕۆب ) ده‌نێردرێت ، ئه‌ویش له دووریه‌كى زیاتر له خۆر جێگیر ده‌بێت و سه‌رقاڵى وێنه‌گرتن ده‌بێت .\nئێستا كۆمپانیاى "ئێرباس " له به‌ریتانیا ئه‌م گالیسه نوێیه‌ى ئه‌وروپا دروست ده‌كات و به (سۆلار ئۆربیته‌یر ) ناوده‌برێت و له ساڵى داهاتووش هه‌ڵده‌درێت .


سەرۆكی هەرێم لەسەر كوشتنی خێزانە كوردەكەی توركیا هاتەدەنگ - تۆڕی میدیایی خەڵک\nسەرۆكایەتی هەرێمی كوردستان ئیدانەی كوشتنی خێزانێكی كورد لە توركیا دەكات و دەڵێت: ” ئەوانەی بەرپرسیارن لە ئەو تاوانە بێهۆیە دەبێت ڕووبەڕووی یاسا بكرێنەوە”.\nئێوارەی دوێنێ هەینی، 7 ئەندامی خێزانێكی كورد لە ناوچەی (مەرامی)ی شاری كۆنیا لە توركیا بە دەستڕێژی گولـلەی گروپێكی ڕەگەزپەرستی توركیا كوژران، كە ژن و منداڵیش لەنێو كوژراوەكاندا هەن.\nسەرۆكایەتی هەرێمی كوردستاندا لە تویتێكدا لەسەر ئەو ڕووداوە ئاماژەی بەوەكردووە، “سەركۆنەی هێرشی سەر خێزانێكی كورد لە توركیا دەكەین، هاوخەمی كەسوكار و خۆشەویستانی قوربانییەكانین”.\nئاماژەی بەوەشكردووە، ئەوانەی بەرپرسیارن لە ئەو تاوانە بێهۆیە دەبێت، ڕووبەڕووی یاسا بكرێنەوە.\nئەو كەسانەی لە هێرشەكەدا كوژراون ئەمانەن: “یاشار دەدەئۆغوڵڵاری، باڕش دەدەئۆغوڵڵاری، سەرپیل دەدەئۆغوڵڵاری، سێراپ دەدەئۆغوڵڵاری، ئیپەك دەدەئۆغوڵڵاری، مەتین دەدەئۆغوڵڵاری و سیبەل دەدەئۆغوڵڵاری”.\nئەمە لەكاتێكدا، كە ئەو گروپە ڕەگەزپەرستە لە 12ی ئەم مانگەشدا هێرشیان كردە سەر هەمان خێزان و حەوت ئەندامی خێزانەكەیان بریندار كرد، كە ئەوكات بەشێك لەو گرووپەكە دەستگیركران و دواتر پێنج كەسیان ئازادكران.


نووچە نێت | ڕاستگۆیی بێ لایەنی| بۆ ده‌ربڕینى ناڕه‌زایى زه‌ریف په‌یوه‌ندى به فوئاد حوسێن ده‌كات\nMay 2021 11 - 14:40:32\nهێرشكردنه سه‌ر كونسولگه‌رى ئێران\nمحەمەد جەواد زەریف، وەزیری دەرەوەی ئێران، لە میانەی گفتوگۆیەکی تەلەفۆنی لەگەڵ وەزیری دەرەوەی عێراق، ناڕەزایەتی ئێرانی سەبارەت بە هێرشی خۆپیشاندەران بۆ سەر کونسولگەری ئەو وڵاتە لە کەربەلا دەربڕی.\nڕۆژی دووشەممە ١٠ی ئایاری ٢٠٢١، ئاژانسی هەواڵی "میدل ئیست نیوز" بڵاوی کردەوە، دوای پەلاماردانی کونسولگەری کۆماری ئیسلامیی لە کەربەلا، وەزیری دەرەوەی ئێران لە میانەی گفتوگۆیەکی تەلەفونی لەگەڵ وەزیری دەرەوەی عێراقدا، ناڕەزایەتی وڵاتەکەی سەبارەت بەو جۆرە کردەوە نایاساییانە و پێشێلکردنی ڕێککەتننامەی ١٩٦٢ی ڤیێنا سەبارەت بە پەیوەندییە دیپلۆماسییەکانی نێوان وڵاتان، دەربڕی.\nزەریف بە ئاماژەکردن بە بەرپرسیاریەتی حکومەتی عێراق سەبارەت بە مسۆگەرکردنی ئاسایشی باڵیۆزخانە و کونسولخانەکان لەو وڵاتە، وێرای ئەوەی داوای کرد حکومەتی عێراق بە هەوڵێکی جددی ئەنجامدەرانی ئەو کردەوە نایاساییە بدۆزێتەوە، هیوای خواست حکومەتی عێراق و هێزەکانی ئاسایشی ئەو وڵاتە، ڕێگا نەدەن ئەو جۆرە ڕووداوانە دووبارە ببنەوە.\nفواد حسێن وەزیری دەرەوەی عێراقیش لەو گفتوگۆیەدا وێرای دەربڕینی نیگەرانی خۆی لەو ڕووداوە، جەختی کردەوە حکومەتی عێراق بەڵێن دەدات ئاسایشی دیپلۆماتکاران و شوێنەکانیان دابین بکات و ڕایگەیاند فەرمانی داوە ڕێوشوێنی توندتر بۆ ئەو مەبەستە بگیرێتە بەر.


نه‌بوونی كاره‌با كاری ئاواره‌كانی خانه‌قینی ڕاگرتووه\n:: AM:10:52:14/02/2020 \nئاواره‌كانی سنووری خانه‌قین نیگه‌رانن له وه‌ستانی رایكردنی مامه‌ڵه‌كانیان، نووسینگه‌ی كۆچ و كۆچبه‌رانی ناوچه‌كه‌یش هۆكاره‌كه‌ی بۆ بڕینی كاره‌با و كه‌ڵه‌كه‌بوونی قه‌رز له‌سه‌ریان ده‌گه‌ڕێننه‌وه.\nبه‌رده‌وام به‌هۆی خراپی دۆخی ته‌ناهییه‌وه خه‌ڵكی ئاواره ده‌بێ\nبه‌شێك له ئاواره‌كانی سنووری خانه‌قین "وشه"یان له‌وه ئاگاداركرده‌وه، ماوه‌ی دوو رۆژه مامه‌ڵه‌كانیان راگیراوه به‌بیانوو نه‌بوونی ئینته‌رنێت و كاره‌با و پێداویستی تر له نووسینگه‌ی كۆچ و كۆچبه‌رانی خانه‌قین.\nخه‌لیل عه‌بدولكه‌ریم نوێنه‌ری ئاواره‌كان، بۆ "وشه" ئاشكرای كرد، له گونده‌كانی خانه‌قینه‌وه به‌رده‌وام به‌هۆی خراپی دۆخی ته‌ناهییه‌وه خه‌ڵكی ئاواره ده‌بێ بۆ سوودمه‌ندبوون له هاوكارییه‌كانی رێكخراوێك ئه‌و خه‌ڵكه به‌ڵگه‌ی ئاواره‌بوونی پێویسته، بۆیه نووسینگه‌یه‌كی كۆچ و كۆچبه‌ران له سنووره‌كه كراوه‌ته‌وه.\nروونیشی كرده‌وه كه چه‌ند رۆژێكه ئه‌و نووسنگه‌یه هیچ مامه‌ڵه‌یه‌كی ئاواره‌كانی به‌ڕێوه نابات و چه‌ند بیانوویه‌كیان هه‌یه بۆ كار نه‌كردن.\nلای خۆیه‌وه رائید قه‌ره‌لۆسی، به‌رپرسی كارگێری و دۆسیه‌ی ئاواره‌كان له نووسینگه‌ی كۆچ و كۆچبه‌رانی سنووره‌كه بۆ "وشه" ئاشكرای كرد، دۆسیه‌ی تایبه‌ت به ئاواره‌كان و به‌رێكخستنی كاروباری ئاواره‌كان و مامه‌ڵه‌كانیان چه‌ند رۆژێكه راگیراوه به‌هۆكاری بڕینی كاره‌بای نووسینگه‌كه‌مان له لایه‌ن كاره‌بای خانه‌قینه‌وه.\nروونیشی كرده‌وه كه ئینته‌رنێت و ئامێره‌كان به كاره‌با كار ده‌كات، ئێمه‌ش بۆدانه‌وه‌ی قه‌رزی پاره‌ی كاره‌با چه‌ندان جار سه‌رووی خۆمانمان ئاگادار كردووه‌ته‌وه، به‌ڵام وه‌ڵامیان نه‌بووه.\nتا ئێسته ژماره‌یه‌ك ئاواره له سنووری خانه‌قین هه‌یه و سه‌رباری شه‌ری داعش به‌شێكیان به‌هۆی میلیشیاكانی حه‌شدی شه‌عبی ئاواره‌بوون.


دەرکەوتنی فاشیزم لەشەش ساڵ زیندانی ڕۆژنامەنووسدا\nئەگەر ڕۆژنامەنووسی ڕاستەقینە!، یان هەر قەڵەمێکی ئازادو هەقبێژ، وێنەی قافڵەی ئۆتۆمۆبێلی بەرپرسەکان‌و فڕۆکەو گەشتی بەرپرسەکان‌و وێنەی ماڵ‌و منداڵی بەرپرس‌و بۆری نەوت‌و چاڵوچۆڵی شەقام‌و باڵەخانەی بەرپرسەکانی ئەم وڵاتەو ...هتد لەم‌وبایلەکەیدا نەبێت، ئەی وێنەی چی لابێت؟\nئەیانەوێت وێنەی کارەبا جوانەکەیان لەموبایلەیاندا بێت؟ وێنەی شکستی موچە؟ وێنەی داگیرکاری کوردستان؟ وێنەی بۆردوومان؟ وێنەی ژیانی ڕەفاهی منداڵەکانی ئەوان؟ وێنەی بۆینباغ و چاکەت و پانتۆڵی مارکەی ئەوان؟\nئەوە چی لۆژیکێکە دەبێت ڕۆژنامەنووس وێنەیەکی پێبێت بەدڵی دەسەڵاتەکەی دادگا! بێت؟ جارێ ئەسڵەن وێنەی جوان ماوە لەم وڵاتەدا تاکو ڕۆژنامەنووسان بیخەنە موبایلەکانیانەوە؟\nسزادانی ڕۆژنامەنووس و بێدەنگکردنی، نە سەروەری یاسایە و نە هەڵەی ڕۆژنامەنووسە، واقیعەکە ئەوەیە ئەم وڵاتە بەرەو داخرانێکی تەواوەتی دەچێت و نیشانەکانی فاشیزم لەم بڕیارەوە دەبینین کە نابێت کەس لەم دەسەڵاتە نزیک ببێتەوەو موقەدەساتەکانی بخاتەبەردەم ڕەخنە.\nئەم بڕیاری سزادانە دوو خاڵی زۆر مەترسیدار لەخۆ دەگرێت:\nیەکەم: تەواوی ڕۆژنامەنووسان لەبەردەم مەترسیدان، یان دەبێت وەک ئەوان! بیربکەنەوە و هەموو ڕەشی و ناشیرینییەکانی ئەوان بەجوانی پیشان بدەن، یان دەبێت سزای ئەوانیان لەسەر تەتبیق بکرێت.\nدووەم: هەموو پنتێکی ئەم وڵاتە جێگایەکی ئەمین و دڵنیایی نییە بۆ کاری ڕۆژنامەنووسی و هەموو وێنەیەک ڕۆژنامەنووس دەینێرێت بۆ میدیاکەی ئەگەری کارەساتی گەورەی هەیە لێیبکەوێتەوە.\nدەرکەوتنی فاشیزم لەهەر کۆمەڵگا و دەسەڵاتێکدا بە دوو ڕێگا دەردەکەوێت:\nیەکەم: دەسەڵات دەخاتەسەروو یاساوەو یاسایش دەخاتە خزمەت دەسەڵاتەوەو هیچ ئازادییەک لەبڕیاری دادگادا نامێنێت، واتە لەم شێوە دەسەڵاتەدا بڕیاری یەکەم لای دەسەڵاتە نەک دادگا.\nدووەم: دەسەڵاتە فاشیست و داخراوەکان بەهێزی بڕیارەکانیان هەمیشە بۆشاییەک لەنێوان خۆیان و میللەتدا دەهێڵنەوە و بەناوی پیرۆزی دەسەڵاتەوە نابێت هیچ کەسێک بەو بۆشاییەدا تێپەڕ ببێت، هەر کەسێکیش پێینایەناو ئەو بۆشاییەوە کەواتە پیرۆزییەکانی پێشێلکردووە و پێویستە دادگاکانی دەسەڵات ڕەجمی بکەن بە سزای زۆرو ترسێنەر!\nئەوەشی لەکوردستان هەیە و دەیبینین کە لەسەر وێنەی فڕۆکەیەک و گروپچاتی فەیسبووک حوکمی شەش ساڵ زیندانی بۆ ڕۆژنامەنووسان و چالاکانی مەدەنی دەدرێت، جگە لەدانانی بەربەستێک لەبەردەم ڕۆژنامەنووساندا تاکو بەبۆشایی دەسەڵات و هاوڵاتیاندا نەڕۆن، هیچی دیکە نییەو دەرکەوتنی فاشیزمی کوردییە.


راستکردنه‌وه‌یه‌ک بۆ ئاسۆی شێخ نوری…. ئاسۆ بیاره‌یی – Denegkan\nراستکردنه‌وه‌یه‌ک بۆ ئاسۆی شێخ نوری…. ئاسۆ بیاره‌یی\nbyadmin\tFebruary 24, 2008\tگشتی\nئه‌و شیوعیانه‌ی که له زیندانه‌کانی به‌عس پاکانه‌یان ده‌دا؟\n له به‌رنامه‌یه‌کی کوردساتدا له ڕۆژی 21-2-2008 دا، که له‌سه‌ر یادی شه‌هیدکردنی شه‌هاب، شێخ جه‌عفه‌ر و ئه‌نوه‌ردا. ئاسۆی شێخ نوری که به‌میوانی به‌رنامه بانگکرابوو، ناوبراو باسی ئه‌وه‌ی کرد، که شیوعیه‌کان به‌رائه‌تیان(پاکانه‌یان) ده‌کرد و هه‌ندێ جاریش ووره‌یان له‌و زیندانیانه وه‌رده‌گرت که‌سه‌ر به ینک بوون و له پاکانه‌که‌ی خۆیان په‌شیمان ده‌بوونه‌وه. سه‌یره یه‌کێک که ساڵانێکی زۆر خه‌ریکی کاری سیاسی بووبێت و بێ ئاگابێت له مێژووی گه‌له‌که‌ی خۆی. هه‌نووکه‌ش ناوی شه‌هید جه‌مال حه‌یده‌ری و فه‌هد و سه‌ید باقی و دواتریان هاوڕی پۆڵا که سیانزه ساڵ له زیندانه‌کانی به‌عسی فاشی بوو باشترین نموونه‌ن. ئه‌گه‌ر ینک به‌هه‌موو ڕێکخراوه‌کانیه‌وه ساڵی 1976 دروست بووبێت، خۆ حزبی شیوعی 1934 له دایک بووه. دیاره کاک ئاسۆی شیخ نوری، بێبه‌شه له ناسینی ئه‌و حزبه. ئه‌وه میژووی خۆ به‌که‌م زانینه که تۆ شه‌هیدان و زیندانیان و قوربانیانی گه‌لی خۆت، ئه‌گه‌ر ڕایان جیاواز بێت، به راستی باس نه‌کیت. خۆ ئه‌گه‌ر چه‌ند هاوڕێیه‌کیش پاکانه‌یان کردبێت، پاکانه‌که‌یان ناگاته بۆچونێکی تاڵه‌بانی که به‌رگری له ئه‌نفالچێکیی وه‌کو سولتان هاشم و وه‌فیق سامه‌رایی ده‌کات، که ده‌ڵێت کوردستانێکی سه‌ربه‌خۆ خه‌ونی شاعێرانه و ئه‌وه‌ی دژێ تورک بێت تیرۆرسته. بۆیه پێویسته ئاسۆی شێخ نوری و هه‌موو ئه‌وانه‌ی دژی چه‌پکانی کوردستانن، داوای لێبوردن له هاوڕیان بکه‌ن و خوینی شه‌هیدان و خه‌باتی لاوانی زیندانی گه‌له‌که‌مان سه‌ره‌ڕای جیاوازی ئایدیۆلۆژیا، جیانه‌که‌نه‌وه. ئه‌و جۆره ته‌سکه تێڕوانینانه(نزم سه‌یرکردنی خه‌باتی پارتییه‌کانی تر) نیشانه‌ی خۆ به‌زلزانین و خۆباییبوونه و نه‌ناسینی کۆمه‌ڵگه‌ی کوردیه، که زیانی سه‌ره‌کی یه‌که‌م به ینک ده‌دات و دواجاریش به پرۆسه‌ی دیموکراتی و ئازادی ڕاده‌ربڕین له باشووری کوردستان. ئه‌وه نیشانه‌ی گۆشه‌گیری سیاسیه و نه‌بنینی ئه‌وانی تره و پابه‌ندبوونێکی ڕوحیه، نه‌ک هوشیارانه به لایه‌نێکی تایبه‌ته‌وه، که ئه‌وه مرۆڤ تووشی گه‌وره‌ترین هه‌ڵه ده‌کات، هه‌ڵه‌یه‌کی وه‌کو شه‌ڕی براکوژی که تاکو ئێستا گه‌لی کورد پێوه‌ی ده‌ناڵێت. لێ کۆمه‌ڵگه‌ی باشووری کوردستان ته‌نها له ڕه‌نگی زه‌رد و سه‌وز پێک نه‌هاتووه. لێره‌شدا دیسان ئه‌و جۆره وتیلانه، نه‌ک ڕیزه‌کانی بزوتنه‌وه‌ی ڕزگاریخوازی باشووری لاواز ده‌کات، به‌ڵکو پێکهاته‌کانی ده‌کاته دوژمنی یه‌کتر ئازاره‌کانی کورد کوشتن قوڵتر ده‌کاته‌وه.21-2-2008 سوید\nPrevious هونه‌رمه‌ند ( ئاری مه‌حه‌مه‌د )له سه‌ردانی بۆ کوردستان ….. زانا گه‌ڵاڵی\nNext غوربه‌ت.. سه‌ری سپی کردم ….. سابیرسدیق


سەرۆکی چین هیوادارە پەیوەندییەکانی لەگەڵ کۆریای باکووردا باش بکات\nدەزگای هەواڵی کۆریای باکوور بڵاویکردەوە سەرۆکی چین شی جین پینگ وەڵامی پەیامە پیرۆزباییەکەی ڕابەری کۆریای باکوور کیم جۆنگ ئونی داوەتەوە بەهۆی بەستنی کۆنگرەی حیزبی شیوعی چین و وتوویەتی هیوادارە پەیوەندییەکانی نێوان دوو وڵاتەکە باش بکاتەوە.\nدەزگاکە وتیشی سەرۆکی چین پەیامێکی ناردووە و دەڵێت " داوا دەکەم لەم ڕەوشە نوێیەدا چین لەگەڵ کۆماری کۆریای دیموکراتدا هەوڵ بدات پەیوەندییەکانی نێوانیان باش بکەن و بگەنە سەقامگیریەکی بەردەوام و گەشەکردنێکی ئەرێنی لە پەیوەندییەکاندا، لە بەرگریکردن لە ئاشتی و سەقامگیری هاوبەشی نێوانیاندا."\nچین و کۆریای باکوور کۆمەڵێک پەیام و پیرۆزبایی سیاسی لەنێوانیاندا گۆڕیوەتەوە لە بۆنە سیاسییەکاندا و پەیامەکانیش هەندێک جار تایبەتی بوون لەنێوان دوو سەرۆکەکەدا.\nتا ئێستا چین هیچ شتێکی بڵاونەکردۆتەوە سەبارەت بە پەیامەکە و کۆتا جار سەرۆکی چین پەیامی بۆ ڕابەری کۆریای باکوور ناردبێت ساڵی ڕابردوو بوو کە تیایدا پیرۆزبایی لە بەستنی کۆنگرەی حیزبەکەی کۆریای باکوور کردبوو.\nلە ساڵی 2015 بەرپرسێکی باڵای چین لەمیانەی سەردانێکیدا بۆ پیۆنگیانگ پەیامێکی لە شی جین پینگەوە گەیاند بە کیم جۆنگ ئون.\nهەروەها سەرۆکی چین شی جین پینگ لەوەتەی پۆستی سەرۆکایەتی چینی وەرگرتووە لە ساڵی 2013 تا ئێستا سەردانی کۆریای باکووری نەکردووە و بە هەمان شێوەش سەرۆکی کۆریای باکوور کیم جۆنگ ئون سەردانی چینی نەکردووە.\nهەفتەی ڕابردوو کیم پەیامێکی دەگمەنی نارد بۆ شی بەبۆنەی کۆتایی هاتنی کۆنگرەی حیزبی شیوعی چینی و تیایدا هیوای خواستووە شی جین پینگ سەرکەوتنێکی گەورە بەدەست بهێنێت وەکو سەرۆکی وڵاتەکە.\nئەم پەیامە هاوڕێیانەی نێوان دوو سەرکەکە لە کاتێکدا دێت کە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی داوا لە چین دەکات هەوڵی زیاتر بدات بۆ وەستاندنی بەرنامە ناوەکی و موشەکییەکەی کۆریای باکوور کە بۆتە هۆی کەوتنەوەی گرژییەکی زۆر لە جیهاندا.


ئایا مۆبایل و شەپۆلی تاوەرەکان دەبنەهۆی هۆى شێرپەنجە؟\nلەوکاتەوەى مۆبایل داهێنراوە، پرسی ئەوەى ئایا دەبێتە هۆى شێرپەنجە یان نا، بووەتە جێ باس و ئەمەش واى لە زانایان کردووە بکەونە گەڕان بەدواى وەڵام.\nلەم دوو دەیەى رابروودا دەیان توێژینەوە دەربارەى پەیوەندیی مۆبایل بە شێرپەنجەکانى سەر و مل (مێشک و پەردەکانى لەگەڵ لیکە رژێنەکان) کراون، هیچ یەکێک لەوانە بە تەواوى نەگەیشتووەتە ئەوەى بتوانێت بیسەلمێنێت مۆبایل دەبێتە هۆى شێرپەنجە؛ بەڵام ئەگەرێکى نەسەلمێنراو هێڵراوەتەوە، بۆیە بەپێى دواین راپۆرتى (ئاژانسى نێودەوڵەتیی لێکۆڵینەوە لە شێرپەنجە-International Agency for Research on Cancer)، کە دەزگایەکى سەر بە رێکخراوى تەندروستیی جیهانیی تایبەت بەو بوارەیە و کارى سەرەکیی هەوڵدانە بۆ دۆزینەوەى هۆکارە جیاوازەکانى نەخۆشییەکە، ئەگەرى ئەوە هەیە شەپۆڵەکانى مۆبایل ببنە هۆى شێرپەنجە.\nبەپێى لێکۆڵینەوە زانستییەکان، ئەگەر ئەو ئەگەرە هەبێت، ئەوە لە منداڵ و هەرزەکاران زیاترە، بۆیە پێویستە ئەوان لە گەوران زیاتر بەدوور بگیرێن لە مۆبایل. هەر وەک مۆبایل چەند لە جەستەوە دوور بێت، ئەوەندە ئەو ئەگەرەى شێرپەنجە کەم دەبێتەوە، بەتایبەت ئەگەر نزیکەى 40 سم لە جەستەوە دوور بێت.\nبە شێوەیەکى گشتى بەجێهێنانى ئەم رێنماییانە دەبێتەهۆى کەمکردنەوەى ئەگەرەکانى شێرپەنجە:\n- بەکارهێنانى ئامێرى مۆبایلى کواڵیتى بەرز\n- بەکارهێنانى (بلووتووس) و (هێدفۆن) لە کاتى پەیوەندییى ماوە درێژدا\n- پەیوەندى نەکردن و وەرنەگرتن لەو کاتانەى (شەبەکە) زۆر لاوازە\n- هەموو جارێک مۆبایل نەخرێتە بەر هەمان گوێ\n- زیاتر بەکارهێنانى کورتەنامە لەجیاتى پەیوەندی\n- ماوەی پەیوەندییەکان تا بکرێ کەمبکرێتەوە\n- شەوان مۆبایل نەخرێتە ژێر سەر\n- منداڵان مۆبایل بەکارنەهێنن.\nشەپۆلی تاوەرەکانی مۆبایل دەبنەهۆی شێرپەنجە؟\nهەمان ئەو قسە و باسانە لەسەر تاوەرەکانى مۆبایلیش هەیە. ئەگەرچی (ئاژانسی فەڕەنسی بۆ سەلامەتیی تەندروستیی ژینگە) جەخت لەوە دەکاتەوە کە هیچ بەڵگەیەک لەبەردەستدا نییە بیسەلمێنێت شەپۆڵەکانى ئەو تاوەرانە ببنە هۆى شێرپەنجە، بەڵام دیسانەوە دەزگا پەیوەندیدارەکان بۆ دڵنیا بوونەوەى زیاتر، مەرجى ئەوە دادەنێن کە نابێت تاوەرەکانى مۆبایل لە دووریی کەمتر لە 100 مەتر لە دایەنگا و باخچەکانى منداڵان و قوتابخانەکانى بنەڕەتییەوە دابنرێن.\n* مامۆستاى (IT) لە زانکۆى (تیشک)ى نێودەوڵەتى\n2019-05-31 |674 جار خوێندراوەتەوە|


تێگه‌یشتنێك له نێوان به‌ندیخانه و سزای له سێداره‌دان – Denegkan\nتێگه‌یشتنێك له نێوان به‌ندیخانه و سزای له سێداره‌دان\nbyئارام شێخ وەسانی\tJune 24, 2011\tئەدەب\nبه‌رهه‌می ئه‌ده‌بی ,خاوه‌نی كۆمه‌لێ تایبه‌تمه‌ندی دیاری كراوی تێكهه‌ڵكێشه,ئه‌وه‌ی به‌رده‌وام له‌گه‌ڵ هه‌ر تێكستێكی ئه‌ده‌بی ئاماده‌یه ئه‌و هزره ناراسته‌وخۆیه‌یه,یان بڵین ئه‌و ده‌رگا دووه‌میه‌یه كه خوێنه‌ر راسته‌وخۆ نایدۆزێته‌وه لێره‌دا دۆزینه‌وه‌ی ئه‌م ده‌رگایه ده‌كه‌وێته ئه‌ستۆی خوێنه‌ری چالاك ئه‌مه‌ش به‌هیچ شێوه‌یه‌ك له به‌رهه‌می ئه‌ده‌بیدا ناكرێت فه‌رامۆش بكرێت,بونی خوێنه‌رێكی چالاك له پشت هه‌ر خوێندنه‌وه‌یه‌ك بۆ هه‌ر تێكستێكی ئه‌ده‌بی پێش مه‌رجێكی ته‌واوكه‌ره له‌گه‌ڵ نوسه‌ری تێكسته‌كه,یان بۆ ئه‌وه‌ی به‌ته‌واوی به‌رهه‌می ئه‌ده‌بی بچێته چوارچێوه‌ی ئه‌و مه‌به‌سته‌ی كه ده‌قه‌كه‌ی بۆ نوسراوه,له‌هه‌موو پنتێكی ئه‌ده‌بدا كۆمه‌ڵی ته‌لیسم خۆیان نمایش ده‌كه‌ن ,له‌و نمایه‌شه‌دا هه‌م زمان و هه‌م فیكرو هه‌م ئێستاتێكا پێش مه‌رجن بۆ دروست بونی به‌رهه‌مێكی باڵاو كامڵ,ئه‌وه‌ی زۆر جێگه‌ی ئیشكاله‌و تا ئێستا ش یه‌كلای نه‌بۆته‌وه ,ئه‌و هێزه ئه‌فسوناویه‌یه كه له پشت هێزی تێرامانی هه‌ر نوسینێكی ئه‌ده‌بیه‌وه‌ن ,ناكرێت ئه‌و هه‌موو هێرشانه له بیر بكرێن كه به‌درێژای مێژوو خراونه‌ته پاڵ به‌رهه‌مه ئه‌ده‌بیه‌كان به تایبه‌ت شیعر كه به‌سه‌رچاوه‌یه‌كی روكه‌شی عاتیفه‌یی داده‌نرێت,وه به‌رهه‌مه ئه‌ده‌بیه‌كانی تریش له ژێر گوماندابونه به‌هۆی ئه‌و هه‌موو توانا نائاسایه‌ی كه به‌رجه‌سته‌كراوه له دونیای خه‌یاڵ, یابڵێن هێزی خه‌یاڵ كه تاچه‌ند توانیویه‌تی ولامی هه‌موو ئه‌و ره‌خنانه بداته‌وه كه له به‌رهه‌مه ئه‌ده‌بیه‌كان گیراون, كه به شتی بَبنه‌ما و دۆگما ئه‌ژماركراون,به‌لام چه‌ندین به‌رهه‌می ئه‌ده‌بی مه‌زن ئه‌و ره‌خنانه به‌توندی به‌رپه‌چ ده‌ده‌نه‌وه جارێكی تر ئه‌وه دوپات ده‌كه‌نه‌وه وه‌ك هایدگه‌ر ده‌ڵێت ئه‌ده‌ب گه‌وره ترین هێزی رزگاركه‌ره,یان به شێوه‌یه‌كی گشتی ئه‌وه رونكراوه‌ته‌وه كه ئه‌ده‌ب مه‌یدانی ئه‌زمون و نیشاندانی كرده و نه‌كرده‌كانه له ژیانی مرۆڤایه‌تیدا.\nده‌مه‌وێت له سه‌ر كورته چیرۆك وه‌ك ره‌گه‌زێكی به‌هێزی ئه‌ده‌ب ئه‌وه نیشان بده‌م كه, پێویست بونی كورته چیرۆك له‌كام كۆشه‌نیگاوه په‌لكێشی ناو گه‌مه‌ی دونیا به‌ر فراوانه‌كه‌ی ئه‌ده‌ب ده‌بێت,زۆر نوسه‌ر له‌ئه‌زمونی نوسه‌ربونی خۆیاندا بونه‌ته‌خاوه‌نی ئه‌م جۆره تێكستانه,كورته چیرۆك ئه‌گه‌ر له ژێر رۆشنای حساب بۆكردنی پێوه‌ره ئه‌ده‌بیه‌كان بخرێته ته‌رازوه‌وه ئه‌و جۆره ئه‌ده‌به خاوه‌نی چوارچێوه‌یه‌كی تایبه‌ته كه جیاوازه له چیرۆكی درێژو رۆمان و په‌خشان,وه خاوه‌نی رێزمانێكی تایبه‌ته بۆ ئه‌وه‌ی له‌پانتای ئه‌و رێزمانه‌دا نوسه‌ر به‌شێوه‌یه‌كی كورت له چوارچێوه‌ی كورته‌چیرۆكێكدا زۆرترین ئامانجه‌كانی خۆی بخاته ناو به‌رهه‌مه‌كه‌وه,ئانتۆن چیخۆف ,یه‌كێكه له‌و نوسه‌رو ئه‌ده‌ب ناسه‌گه‌وره‌كانی جیهانی تێكستی ئه‌ده‌بی,چیخۆف خاوه‌نی رێبازێكی تایبه‌ته بۆ نوسینی كورته چیرۆك ,ئه‌و نوسه‌ره توانیویه‌تی له سه‌رده‌می خۆیدا گه‌شه‌یه‌كی زۆر باش بخاته ئاستی به‌ره‌و پێشچونی كورته چیرۆك, چیخۆف ئه‌گه‌رچی رێژه‌یه‌كی زۆر كورته‌چیرۆكی نوسی له‌ماوه‌ی ژیانیدا كه به‌نزیكه‌ی 2000 هه‌زار كورته چیرۆك داده‌نرێن,به‌لام له‌هه‌ر به‌رهه‌مێكی توانیویه‌تی مه‌به‌سته‌كانی له سنوری كاره‌كه‌دا جێبكاته‌وه,ئه‌و رێژه زۆره‌ی كورته چیرۆك لای چیخۆف ده‌گه‌رێته‌وه بۆ ئه‌و توانا بێسنوره‌ی نوسه‌ر خۆی له‌و بواره‌دا,ئه‌و ئه‌گه‌رچی له جۆره‌كانی تری ئه‌ده‌بیشدا به‌توانایه به‌تایبه‌تی له نوسینی درامادا,به‌لام له‌بواری كورته چیرۆكدا هه‌موو سنوره‌كانی داهێنان كه‌شف ده‌كات ,خۆی ده‌بێته پێشره‌وی ئه‌م جۆره ئه‌ده‌به,ئه‌گه‌ر كه‌سێك حه‌ز به‌كورته چیرۆك بكات ناكرێت به‌هیچ جۆرێك ئاشنا نه‌بێت به چیخۆف,چونكه چیخۆف ئه‌م جۆره ئه‌ده‌به‌ی گه‌یانده لوتكه,زۆرینه‌ی كورته چیرۆكه‌كانی چیخۆف هه‌ڵگری ململانێیه‌كی قولن,له‌باره‌ی زۆرێك له‌چه‌مكه‌كانی ژیان و مردن و به‌هاكانی نێوان ئه‌م دوو چه‌مكه,ئه‌مه‌وێت باس له‌كورته چیرۆكێكی چیخۆف بكه‌م ,دواتر به‌شێوه‌یه‌كی كورت به شێك له ده‌رگا دووه‌میه‌كانی پشت فیكری چیرۆكه‌كه رونبكه‌مه‌وه.\nئه‌نتۆن چیخۆف نوسه‌رێكی گه‌وره‌ی روسیه,له‌ساڵی 1860 له‌دایك بووه,له‌ساڵی 1904 كۆچی دوای كردووه ,یه‌كێك له‌به‌ناوبانگترین له كورته چیرۆكه‌كانی چیخۆف ,كورته چیرۆكی ((گره‌و))ه,ئه‌م به‌رهه‌مه‌ی چیخۆف باس له‌وه ده‌كات كه ئێواره‌یه‌ك له ئاهه‌نگێكدا گفتوگۆیه‌كی ناكۆك دروست ده‌بێت له نێوان پیاوێكی ده‌وڵه‌مه‌ندو پارێزه‌رێك ,پارێزه‌ره‌كه بروای وایه كه مرۆڤ بخرێته به‌ندیخانه بۆ ئه‌به‌دی باشتره له‌وه‌ی كه سزای له سێداره‌دانی به‌سه‌ردا جێبه‌جێ بكرێت,به‌لام ده‌وڵه‌مه‌نده‌كه بیرورایه‌كی دژی هه‌بوو ,ئه‌و پێوابوو به‌ندیخانه هه‌موو رۆَژێك ئازاری له سێداره‌دانێك ده‌گه‌یه‌نێت,له‌به‌ر ئه‌وه سزای له سێداره‌دان باشتره له زیندانی كردنی ئه‌به‌دی,به‌لام پارێزه‌ره‌كه له‌گۆشه‌نیگای خۆ ویستی ره‌های مرۆڤ بۆ رۆح ده‌روانێته بابه‌ته‌كه جه‌خت له‌سه‌ر ئه‌وه ده‌كاته‌وه كه زیندانی كردن باشتره,ئه‌م دژه گفتوگۆیه درێژه ده‌كێشێت تاده‌گاته ئه‌وه‌ی كه كابرای ده‌وڵه‌مه‌ند به پارێزه‌ره‌كه ده‌ڵێت من دووملیۆن دۆلار ده‌ده‌م به‌تۆ به‌لام پانزه ساڵ ده‌ت خه‌مه به‌ندیخانه,به ئاماده‌بونی چه‌ند كه‌سێكی ئاهه‌نگه‌كه هه‌ردوولا( گره‌و) ده‌كه‌ن ئه‌گه‌ر پارێزه‌ره‌كه توانی پانزه‌ساڵ بمێنێته‌وه له به‌ندیخانه‌ی پیاوه ده‌وڵه‌مه‌نده‌كه ئه‌وا بری پاره‌ی دیاری كراوی پێده‌دات به‌لام ئه‌گه‌ر پێنج ده‌قیقه پێش ئه‌و كاته دیاریكراوه پارێزه‌ره‌كه بێته ده‌ره‌وه گره‌وه‌كه ده‌دۆرێنێت,رێكه‌وتنه‌كه ئیمزاكرا ,له‌ماڵی پیاوه ده‌وڵه‌مه‌نده‌كه ژورێك ئاماده‌كرا,وه به‌پێ رێكه‌وتنه‌كه پارێزه‌ره‌كه هه‌رچیه‌ك داوا بكات ده‌بێت بۆی دابین بكرێت,بۆ به‌یانی رێكه‌وتنه‌كه جێبه‌جێ ده‌كرێت, پارێزه‌ره‌كه ده‌چێته زیندانه‌كه, به‌درێژای ئه‌و پانزه ساڵه پارێزه‌ره‌كه ژماره‌یه‌كی یه‌كجار زۆر كتێب ده‌خوێنێته‌وه, زۆرینه‌ی كاته‌كانی له‌گه‌ڵ خوێندنه‌وه دایه به‌هه‌موو جۆره‌كان, پارێزه‌ره‌كه نزیك ده‌بێت له‌وه‌ی كه كاته‌كه‌ی ته‌واو بێت به‌لام ره‌نگی مرۆڤی تیانه‌ماوه ره‌نگ زه‌ردوو بێتاقه‌ت و نامۆیه به‌لام له ژێر ئه‌و روخساره نامۆیه‌دا گه‌شبینیه‌ك ده‌بینرێت,له‌گه‌ڵ نزیك بونه‌وه‌ی واده‌ی كۆتای پیاوه ده‌وڵه‌مه‌نده‌كه دڵته‌نگ و بێ ئارام ده‌بَت سه‌باره‌ت به له‌ده‌ست دانی دوو ملیۆن دۆلار كه هه‌موو سه‌روه‌ت و سامانه‌كه‌ی بوو,ده‌وڵه‌مه‌نده‌كه له پلانێك ده‌گه‌رێت بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌و گره‌وه بخاته ناو كێشه‌یه‌ك و پاره‌كه‌ی له ده‌ست نه‌چێت,شه‌ش رۆژ پَش ته‌واو بونی كاته‌كه,ده‌وڵه‌مه‌نده‌كه به‌شه‌و ده‌چێته به‌ندیخانه‌كه,ده‌بینێت پارێزه‌ره‌كه خه‌وتوه نامه‌یه‌ك نوسراوه له سه‌ر مێزه‌كه دانراوه,ئه‌میش نامه‌كه ده‌خوێنێتوه ,ناوه‌رۆكی نامه‌كه ده‌وڵه‌مه‌نده‌كه سه‌رسام ده‌كات,پارێزه‌ره‌كه له‌و نامه‌یه نوسیویه‌تی بۆ به‌یانی من ئه‌م به‌ندیخانه‌یه به‌جێدێڵم بۆ ئه‌وه‌ی پاره‌كه‌م نه‌كه‌وێت, من زۆر زیاتر ئه‌وه‌نده‌ی ئه‌و پاره‌یه له‌م به‌ندیخانه‌یه سودم وه‌رگرت ئه‌وه‌ی قه‌ت له ژیان نه‌مده‌توانی ئه‌نجامی بده‌م له‌گه‌ڵ كتێبه‌كان و خوێندنه‌ویاندا ئه‌نجاممدا, ئیستا من پیاوێكی به‌ئه‌زموون و ژیرم , راسته به‌شێكی زۆری ته‌مه‌نم رۆیشت به‌لام باش له‌دونیان و ژیان تێگه‌یشتم بۆ یه پێویستوم به‌و پاره‌یه‌ت نیه ئه‌و زانسته‌ی له خوێندنه‌وه‌وه به‌ده‌ستم هێنا زۆر زیاتره له‌و پاره‌یه ,ئیتر پیاوه ده‌وڵه‌مه‌نده‌كه خۆشی گیانی داده‌پۆشی ,كاتێ به‌یانی هه‌ڵده‌ستێ پارێزه‌ره‌كه پێنج رۆژ پێش ته‌واو بونی گره‌وه‌كه به‌ندیخانه كه جێده‌هێڵیت.\nئه‌م كورته چیرۆكه‌ی چیخۆف زۆر پێگه‌ی فیكری یاری ده‌كه‌ن,له‌وانه قسه‌كردن له‌سه‌ر ئه‌و پرسیاره‌ی كه‌تائێستاش له هه‌موو جیهان یه‌ك ئاراسته‌و ولامی نیه ,ئه‌ویش ئه‌وه‌یه ئایا سزای له سێداره‌دان باشتره یان زێندانبونی ئه‌به‌دی؟ هه‌روه‌ك گرێ سه‌ره‌كی دروست بونی ئه‌م چیرۆكه‌ی چیخۆف یش بوو,په‌یوه‌ندی نێوان مرۆڤ و به‌ندیخانه له‌چ قۆناغێكداپارسنگی به‌های ئازادی ده‌گه‌یه‌نێ,له‌لایه‌كی تره‌وه ماملانیی نێوان سامان و زانست,ئه‌مانه‌و چه‌ندین پرسیارو بابه‌تی تری جه‌وهه‌ری له‌ده‌رگا دووه‌میه‌كانی چیرۆكه‌كه‌ی چیخۆف ولامدراونه‌ته‌وه.لێره‌وه ده‌مه‌وێت قسه‌یه‌كی گشتی بكه‌م له‌سه‌ر پنته‌نهێنیه‌كانی پشت چیرۆكه‌كه,زۆرجار بیر له‌وه ده‌كرێته‌وه له لایه‌ن نوسه‌ران و ئه‌ده‌ب دۆستان كه ئایا بۆچی نهێنی دروستبوونی رۆح له‌ده‌ست ئیراده‌ی مرۆڤ دانیه,به‌لام مرۆڤ ده‌كری ژیانی مرۆڤێكی تر كۆتای پێ بهێنی,ولامی ئه‌م پرسیاره وه به‌دواداچون بۆ ئه‌م پرسیاره‌له سنورێكی ئاینی كۆتای پێدێت,سزای له سێداره‌دان و سزای زیندانی ئه‌به‌دی له‌ده‌ره‌وه‌ی پێگه ئه‌ده‌بیه‌كان خاوه‌نی چه‌ند رویه‌كی پۆزه‌تیڤ نه‌گه‌تیڤن,وه هه‌ریه‌كێشیان خاوه‌نی جه‌ماوه‌رن, وه‌ك ده‌زانرێ مرۆڤه‌كان بۆ ئه‌نجامنه‌دانی تاوانی گه‌وه‌ره ده‌ترسێنرێن به‌سێداره, سێداره دان له فۆرمه ئه‌ده‌بیه‌كه‌یدا زۆر بێمانایه به‌لام له‌لای هه‌ندی كه‌س و هه‌ندێ ولات سنوری كۆتای ژیانه بۆئه‌وكه‌سانه‌ی ژیانی كه‌سانی تر ده‌خه‌نه مه‌ترسی, هه‌رچۆنێك بێت ئه‌م بابه‌ته هه‌ڵگری چه‌ندین جومگه‌و شرۆڤه‌و گرێ‌یه كه تا ئێستا به‌شێكیان كه‌شف نه‌كراون.\nبه‌ندیخانه ئه‌و شوێنه‌یه كه له‌زۆرینه‌ی به‌رهه‌مه ئه‌ده‌بیه‌كاندا به‌جۆری له‌جۆره‌كان كه‌ره‌سته‌یه‌كی گه‌یاندنی مه‌به‌سته‌كانی نوسه‌ران بووه ,ئه‌وه‌ی ئه‌م كه‌ره‌سته‌یه‌ی زۆر گرینگ كردوه لای ئه‌ده‌ب نوسه‌كان ره‌نگه بۆ ئه‌و په‌یوه‌ندیه راسته‌و خۆو فره جه‌مسه‌ره بگه‌رێته‌وه كه له نێوان چه‌مكی ئازادی و به‌ندیخانه‌دا هه‌یه,ئه‌مه‌ش ئه‌وه ده‌گه‌یه‌نێت كاتێ تۆ بته‌وێت قسه له‌سه‌ر ئازدای بكه‌ی به‌هه‌موو ره‌هه‌نده‌كانیه‌وه ناكرێت خۆت له تابلۆی به‌ندیخانه بدزیته‌وه و نه‌یكه‌یه‌ته كه‌ره‌سته‌یه‌كی سه‌ره‌كی بۆ نیشاندانی مه‌به‌سته‌كه‌ت,قسه‌كردن له‌سه‌ر زیندان به‌جۆرێك له‌جۆره‌كان قسه‌كردنه له‌سه‌ر به‌هاكانی ئازادی,ئه‌وكاته‌ی مرۆڤ خۆی هه‌ڵده‌ستی به‌دروست كرنی زیندانێك بۆ ئه‌وه‌ی ئازادی سروشتی له‌مرۆڤ بسێنێته‌وه به به‌ندكردنی,ئه‌م گفتگۆیه مێژویه‌كی كۆنی هه‌یه,هه‌روه‌ها پرسیار له سه‌ر به‌هاكانی سامان و زانست جارێكی تر كێشه‌ی ئه‌وه ده‌نێته‌وه كه دونیای ماتریاڵی تاچه‌ند ده‌توانێ زاڵبێت به‌سه‌ر دونیای رۆحیدا,له لایه‌كی تره‌وه كه راسته‌و خۆو ناراسته‌وخۆ له چیرۆكه‌كه‌دا ئاماژه‌ی بۆكراوه قسه‌كردنه له‌سه‌ر گرینگی پرۆسه‌ی خوێندنه‌وه,ئه‌وكاته‌ی مرۆڤ ده‌گاته فه‌زیله‌ت واز له‌به‌هاكانی دنیاگه‌رایی و ماده‌گه‌رایی ده‌هێنێت,چیخۆف له‌م چیرۆكه‌دا ده‌یه‌وێت ئه‌وه دووپاتكاته‌وه كه‌ته‌نها له‌رێگای خوێندنه‌وه مرۆڤ ده‌كرێت به دنیایه‌كی تر ئاشنا بێت كه ته‌واو جیاوازه له تێگه‌یشتنی زۆرینه,ئه‌وه‌ی جارێكی تر ده‌كه‌وێته پێشبركێ وه‌ك ئه‌وه‌ی ئه‌و پێشبركیه له‌سه‌ره‌تای بونه‌وه به‌رده‌وامبووه به‌رده‌وامیش ده‌بێت چیخۆف هاتوه لایه‌نێكی به‌دوراندنداوه,پارێزه‌ره‌كه بووه به‌و كه‌سه‌ی كه تێگه‌یشتنی له‌ره‌گه‌وه به‌رامبه‌ر به‌دونیا گۆرا, له‌لایه‌كی تر ئه‌وه به‌رونی دیاره ئه‌ویش داماڵینی مرۆڤه له ویستی بێكۆتای بۆ ماده‌گه‌رایی, جارێكی تر گه‌رانه‌وه بۆ چێژه نه‌بینراوه‌كانی ناخی مرۆڤ خۆی, ئه‌م هه‌نگاوه‌ی كه چیخۆف خستویه‌تیه ده‌ستی مرۆڤ , خۆی له‌خۆیدا به‌خشینی توانایه‌كی یه‌كجار زۆره به‌مرۆڤ, گه‌راندنه‌وه‌ی سه‌روه‌ری گۆرانه‌بنه‌ره‌تیه‌كانه بۆ ژێرده‌ستی مرۆڤ خۆی, له‌لایه‌كی تر مرۆڤ ئاشنا ده‌بێت به چه‌مكی تاقیكردنه‌وه‌یه‌كی زۆر گران له ئه‌نجامی ده‌رخستنی راستیه‌كی ناوژیان, ئه‌ویش چه‌مكی ((باوه‌ڕبه‌خۆبوون))ه, كه به‌هه‌مان شێوه ئه‌و فۆرمه‌ی باوه‌ر به‌ئاسانی نایه‌ته بوون, به‌ڵام ده‌كرێت نمونه‌یه‌كی زیندوو تازه بخه‌مه روو بۆ ئه‌وه‌ی دیاربێت كه له ناو كوردیشدا هه‌وڵی باش هه‌بووه بۆ قسه‌كرن له‌سه‌ر هه‌موو ئه‌و چه‌مكانه‌ی كه‌وابه‌سته‌ن به‌دنیای ئازادی و به‌ندیخانه‌و به‌هاكانی مرۆڤ,ئه‌و نوسه‌ره‌ی كه هانگاوێكی باشی ناوه بۆ به‌وێنه‌كردنی ئه‌م بابه‌ته له به‌رهه‌مه ئه‌ده‌بیه‌كانیدا ئه‌ویش رۆمانوس به‌ختیار علی یه به تایبه‌ت له رۆمانی دواهه‌مین هه‌ناری دونیادا,كه هاتوه كاره‌كته‌رێكی هێناوه كه ئه‌زموونی 21 ساڵ به‌ندیخانه‌ی كردووه, كه ئه‌و كاره‌كته‌ره ده‌گه‌رێته‌وه هه‌موو چه‌مككه بنه‌ره‌تیه‌كانی مرۆڤایه‌تی ده‌كه‌ونه ژێر پرسیاره‌وه له‌به‌رده‌م عه‌قلی ئه‌و كاره‌كته‌ره‌دا, مانا سه‌ره‌كیه‌كانی ئازادی و تێگیشتن له ئازادی وێستگه‌ی تێگه‌یشتنی خوێنه‌رێكی چالاكن له‌و كاره‌كته‌ره‌ی به‌ختیار.به‌ختیار یه‌كێكه له‌و كه‌سانه‌ی كه تاكه‌كه‌سه له‌ناو كوردا به‌وجۆره چروپره ئاماژه‌و ره‌هه‌نداكانی نێوان چه‌مكی ئازادی و به‌ندیخانه له به‌رهه‌مه‌كه‌یدا بخاته روو, به‌ختیار به‌رده‌وام جه‌خت له‌سه‌ر ئه‌وه ده‌كاته‌وه كه ئازادی مانای ئه‌وه‌نیه لاشه‌ی مرۆڤ ئازاد بێت, به‌ڵكوو مانای سه‌ره‌كی ئازادی واتا ئه‌قلی ئازاد بیركردنه‌وه‌ی ئازاد,ئه‌م بیرۆكه‌ش هه‌م له وتاره‌كانیدا هه‌م له به‌رهه‌مه ئه‌ده‌بیه‌كانیدا خراوه‌ته روو.نمونه‌یه‌كی تر كه ده‌مه‌وێت ئاماژه‌ی پێبده‌م قسه‌كردنه له دونیای نوسینه‌كانی نوسه‌ری ئیسلامی سه‌عیدی نه‌ورسی, ئه‌م نوسه‌ره زۆرینه‌ی به‌رهه‌مه‌كانی له به‌ندیخانه‌دا نوسیوه, ئه‌مه‌ش كاریگه‌ری زۆری بووه له‌سه‌ر ئاراسته‌ی به‌رهه‌مه‌كانی ,سه‌عیدی نه‌ورسی په‌یامه‌كانی نووری له به‌ندیخانه نوسی و بلاویكرده‌وه, ئه‌و هات له تێرامانێكی ئاینیه‌وه پێناسه‌ی به‌ندیخانه‌ی كرد, ئه‌ویش به‌وه‌ی كه پێغه‌مبه‌ر یوسف(دخ) رابه‌ری هه‌موو ئه‌و كه‌سانه‌یه كه‌ده‌چنه به‌ندیخانه, وه ئه‌و وه‌ك قوتابخانه سه‌یری به‌ندیخانه ده‌كات, وه لای سه‌عیدی نه‌وره‌سی به‌ندیخانه نه‌یتوانی بیرو ئه‌قل به‌ند بكات ئه‌و بیرو باوه‌ره‌ش بوو كه زۆرینه‌ی به‌رهه‌مه‌كانی خۆی زاده‌ی بیركردنه‌ی نوسه‌رن له ناو به‌ندیخانه‌دا, لێره‌وه زۆر جار به‌به‌ندیخانه ده‌وترێت قوتابخانه‌ی یوسفیان, ئه‌م دوو نمونه‌یه و چه‌ندانی تر هه‌ن بۆ رونكردنه‌وه‌ی واتاو تێگه‌یشتنه جیاوازه‌كان له‌مه‌ر ئه‌م چه‌مكانه, وه هه‌موویان ویستویانه ئه‌وه نیشان بده‌ن كه به‌ندیخانه له مانا روكه‌شه‌یه‌كه‌ی دوربخه‌نه‌وه بیخه‌نه ناو مانا دووه‌میه‌كان, مانا ناراسته‌وخۆكان …\n1. په‌یامه‌كانی نور ,سه‌عید نه‌وره‌سی ,وه‌رگێرانی فارۆق ره‌سوڵ\n2. رۆمانی(دواهه‌مین هه‌ناری دونیا)به‌ختیار علی 2002\n3. كتێبی(ئونتۆلۆجی بنه‌ره‌تی و بونی مرۆڤ), د.محمد كمال 2007\n1. The bet by Anton Chekhov, Www.literature.com\n2.Www.encarta.com, Lantz, Kenneth. “Anton Chekhov.”\n3. Short Story, Anton Chekhov, Russian literature.\nPrevious پێگه‌ی ژن له نێوان بیری فه‌لسه‌فه‌ی لیبڕاڵیه‌ت و ماركسیه‌تدا\nNext داوای خۆپیسشانده‌ران جێبه‌جی بكه‌ن به‌رله‌وه‌ی شه‌قام بكه‌وێته‌وه جوڵه


کوردیپێدیا - کاریگەرییەکانی مەولانای رۆمی لەسەر (ناڵەی جودایی)ی مام هێمن\n📕 کاریگەرییەکانی مەولانای رۆمی لەسەر (ناڵەی جودایی)ی مام هێمن | پۆل: پەڕتووکخانە | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nکاریگەرییەکانی مەولانای رۆمی لەسەر (ناڵەی جودایی)ی مام هێمن\nبڕیار عادل کامل\nزانکۆی کەرکوک - بەشی زمانی کوردی\n1. 👁 دگردیسی له ناڵەی جوداییدا؛ خوێندنەوەیەکی فەلسەفی- فێمینیستی\n2. 👁 ناڵەی جودایی\n1. 👁 ماچی خودایی\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Apr 26 2018 10:43PM تۆمارکراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 74 KB Apr 26 2018 10:43PM هاوڕێ باخەوان


فواد زیندانی: دوور له پرینسیپه‌کان دیمۆکراسی و نا شارستانیانه راپێچی زیندان کراێن\nرۆژی شه‌ممه له شاری هه‌ولێر ژماره‌یه‌ک له چالاکان و هاووڵاتیان له نێوانیان دکتۆر مه‌حه‌مه‌د کیانی سه‌رۆکی ده‌سته‌ی سه‌رۆکایه‌تی به‌ره‌ی دیمۆکراسی گه‌ل و ئه‌ندامی پێشووێ په‌رله‌مانی عێراق، فواد زیندانی ئه‌ندامی به‌ره‌ی دیمۆکراسی گه‌ل، ئه‌حمه‌د غه‌فوور زیباری په‌یامنێری به‌شی کوردی ده‌نگی ئه‌مه‌ریکا، عه‌لی مه‌حمود ( عه‌لی سیاسی) هاورێ کوردی چالاکی سڤیل و سواره مه‌حمود په‌یامنێری رۆژنیوز ده‌ستگیر کران.\nفواد زیندانی ئه‌ندامی به‌ره‌ی دیمۆکراسی گه‌ل و یه‌کێک له‌وانه‌ی که ده‌ستگیر کرابوو له هه‌ڤپه‌یڤینێکدا له‌گه‌ڵ به‌شی کوردی ده‌نگی ئه‌مه‌ریکا ده‌ڵێت " ئێمه به‌هۆێ ئه‌وه‌ی بریار بوو گردبونه‌وه‌یه‌کی ئاشتیانه له دژی ئه‌و بارودۆخه‌ی له شه‌نگاڵ رووێدا شه‌ری خۆ کوژی یان کورد کوژی، هه‌ڵوێستێکی مه‌ده‌نیانه نیشان بده‌ین که له شه‌قامی 40 مه‌تری نزدیک به هۆتێلی دیوان کۆبینه‌وه، به‌ڵام هێشتا له رێگادا بوین پێش گه‌یشتنمان ده‌ستگیر کراین و له پێش ئێمه‌شدا دکتۆر مه‌حه‌مه‌د کیانیش ده‌ستگیر کرابوو".\nکاک فواد هه‌ر وه‌ها ده‌ڵێت " ئێمه به بێ بنه‌ما، به بێ بریاری دادگاه، به بێ ئه‌وه‌ی له یاسا سه‌رپێچی بکه‌ین و بگره پێش ئه‌وه‌ی گردبوونه‌وه‌که‌ش ئه‌نجام بدرێ ده‌ستگیر کراێن و به شێوه‌یه‌کی نا شارستانیانه، به شێوه‌یه‌ک دوور له پرینسیپه‌کانی دیمۆکراسی هه‌موومان به‌ره‌و زیندان راپێچ کراین".\nکاک فواد ده‌شڵێت " له سه‌رده‌می به‌عس و سه‌ددام حوسه‌ین ئه‌و شتانه‌مان بینیوه، به‌ڵام جێگای شه‌رمه که ئه‌مرۆ له سایه‌ی ده‌سه‌ڵاتی کوردیدا ئێمه یادی راپه‌رینی شکۆداری ساڵی 91 یه‌ک ده‌که‌ینه‌وه به‌و شێوه له‌گه‌ڵ چالاکانی سڤیلدا هه‌ڵس و که‌وت بکرێت".\nInterview with Fuad Zindani


عێراق هاوكاری پزیشكی گه‌یانده لوبنان\nهەواڵی / 7/8/2020 103 جار بینراوە\nدوای ئه‌وه‌ی ئێواره‌ی دوێنێ ته‌قینه‌وه‌یه‌كی زۆر به‌هێز شاری به‌یروتی پایته‌ختی لوبنانی هه‌ژاند و جگه له‌زیانێكی زۆری ماددی و كاولكاریی ناوچه‌كه, بووه هۆی كوژرانی (138) كه‌س و برینداربوونی زیاتر له (4) هه‌زاری دیكه و بێسه‌روشوێنبوونی (85) كه‌سی تر, ئه‌مڕۆ حكومه‌تی عێراقی له‌ڕێگه‌ی فڕۆكه‌یه‌كه‌وه هاوكاری پزیشكیی گه‌یانده ئه‌و ووڵاته.\nماڵپه‌ڕی (بغداد الیوم) له‌وباره‌یه‌وه بڵاویكردووه‌ته‌وه كه: به‌مه‌به‌ستی هاوكاریی برینداره‌كان و چاره‌سه‌ركردنیان, ئه‌مڕۆ و له‌ڕێی فڕۆكه‌یه‌كه‌وه ژماره‌یه‌ك پزیشك و بڕێكی زۆری داووده‌رمانی پزیشكی له به‌غدای پایته‌خته‌وه گه‌یه‌ندرایه لوبنان.\nلای خۆشیه‌وه (مصگفی كاڤمی)ی سه‌رۆك وه‌زیرانی عێراق له‌ڕێگه‌ی ته‌له‌فۆنه‌وه په‌یوه‌ندیی كرد به سه‌رۆك وه‌زیرانی لوبنانه‌وه و ئاماده‌یی حكومه‌ته‌كه‌ی بۆ هاریكاریكردنی قوربانییانی كاره‌ساته‌كه‌ی ئه‌و ووڵاته ده‌ربڕی.


◄ ئەنجام: 238 تۆمار دۆزرایەوە، لاپەڕە 1 لە 24 ژمارەی تۆمار لە لاپەڕەیەکدا: 🗐 1 🗐 5 🗐 10 🗐 25 🗐 50 🗐 100\nKod Adı: Hivda Jiyan Adı Soyadı: Jiyan Ertaş Doğ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 70% ✍ س.ئـ. 26-12-2016 20:28:34\n- سەرەتای ئەم مانگە: رێکخراوی مافی مرۆڤ لە دیاربەک [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 86% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:21:12\n- کۆمەڵەی سەربەخۆیی کورد، بیرخەرەوەیەکی پێشکەشی دە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 82% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:19:36\n- شێخ عوبەیدوڵڵای نەهری لە گوندی نەهری وتارێکی بۆ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 82% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:19:30\n- شێخ عوبەیدوڵڵای شەمزینی بە پاسپۆرتێکی ساختەوە چو [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 68% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:19:30\n- د.ت، ئاسوورییەکانی ناوچەی هەکاریی باکووری راگواس [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 68% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:19:34\n- کۆتایی ئەم مانگە: هێزێکی تورک چووە ناوچەی هەکاری [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 70% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:19:30\n- تا 19-06: روودانی کارەساتی هەکاری لە باکووری.ک، [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 94% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:20:37\n- بەپێی هەواڵی میدیاکانی تورک لە ماوەی چەند رۆژی ر [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 86% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:21:40\n- پارێزگاری ئامەد لە باکوری کوردستان قەدەغەی هاتوچ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 3 5 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 1-10-2016 10:34:26


ڤه‌كولین: كورونا حه‌ز ژ ڤی جورێ خوینێ دكت – مالپه‌رێ خابير\nسەرەتا / به‌شێن مالپه‌ری / ڤه‌كولین / ڤه‌كولین: كورونا حه‌ز ژ ڤی جورێ خوینێ دكت\nڤه‌كولین: كورونا حه‌ز ژ ڤی جورێ خوینێ دكت\nأ.ن 3 هەفتە پاش\tڤه‌كولین لابردنی بۆچوون 35 بینین\nڤه‌كوله‌ران ل چینێ دیاركرن كو جورێ خوینێ ژی روله‌كێ د تووشبینا خودانێ خوه ب كورونایێ دا دگێرت.\nڤه‌كولینا ل باژێرێ ووهان ل ناڤه‌راستا چینێ و لاندكا ئێكێ یا ڤایروسێ كوژه‌ك هاتیه ئه‌نجامدان ئاشكراكر كو ئه‌و كه‌سێن خوینا وان ژ جورێ A پتر دبه‌رهه‌ڤن تووشی ڤایروسێ كورونایێ ببن، ب هه‌ڤبه‌ركرن لگه‌ل جورێن دی یێن خوینێ.\nڤه‌كوله‌رێن چینی گوتن خودانێن خوینا A پتر به‌رهه‌ڤن تووشی گیان ژده‌ستدانێ ببن ل ده‌مێ تووشبینا وان ب ڤایروسێ به‌رنیاس ب “كوڤید 19″، هه‌روه‌كی رۆژنامه‌یا “ده‌یلی مه‌یل” یا بریتانی به‌لاڤكری.\nب شێوه‌یه‌كێ گشتی خوینا O ل سه‌رانسه‌ری جیهانێ به‌لاڤترینه كو 34% ژ خوینا مرۆڤان لسه‌ر ئه‌ردێ پێكدئینت، ل به‌رانبه‌ر دا خوینا A بتنێ 23% پێكدئینت، به‌لێ بۆ قوربانیێن كورونایێ ئه‌ڤ چه‌نده یا جودا بی.\nرێژه‌یا تووشبینا خودانێن خوینا ژ جورێ A ل ووهان 41% بی، ژ جورێ O كێمتر بی و 25% بی.\nو هه‌مان رێژه بۆ حاله‌تێن مرنێ ژی هه‌بین كو كو خودانێن خوینا A 41% ژ حاله‌تێن مرنێ پێكدئینان، و جورێ دی بتنێ 25% ژ سه‌رجه‌مێ حاله‌تێن مرنێ ب ڤایروسێ كورونا ل ووهان پێكدئینان، هه‌رچه‌نده رێژه‌یا خودانێن خوینا O ل ووهان 32% ژ سه‌رجه‌مێ ئاكنجییان پێكدئینن.\nڤه‌كوله‌ران پشكنین بۆ 2173 تووشبوویێن كورونایێ كر، و دناڤ وان دا 206 حاله‌تێن مرنێ ب ڤایروسی، و داتایێن وان لگه‌ل 3694 كه‌سێن ساخله‌م ل باژێری هاتنه هه‌ڤبه‌ركرن.\nبه‌لێ زانایان نه‌شیان شلوڤه‌یه‌كا زانستی یا ڤان رێژه‌یان پێشكێش بكن.\nدواتر 50 هزار ماسكێن نوژداری ل ئه‌لمانیا دهێنه دزین\nدواتر مێژوویا كه‌ڤنترین یاریگه‌ها ته‌پاپێ ڤه‌دگه‌رت بۆ 3000 سالان\nڤه‌كولینه‌كا نوی ئاشكراكر كو ئه‌و كه‌سێن ب ئێك جارێ ژ كێشانا چگاره‌یان رادوه‌ستن، د ده‌مێ …


سوودەكانی خواردنەوەی شیر لەگەڵ زەردەچەوە بزانن\nHiwa 07/11/2018 - 09:57 بڵاوکراوەتەوە لە هەواڵ/تەندروستی\nزانایانی زانكۆی دەلهی لە ووڵاتی هیندستان ئاماژەیان بەوەداوە كە خواردنی زەردەچەوە لە توانیادا هەیە فشاری خوێن و دڵ كەمبكاتەوە هەربۆیە ئەوانەی كە فشاری خوێنیان هەیە دەتوانن كەڵك لە خواردنی زەردەچەوە وەربگرن.\nهەروەها ئاماژەیان بەوەشداوە كە كە خواردنی زەردەچەوە ڕۆڵێكی باشی هەیە بۆ شەكری خوێن و ڕۆڵێكی كاریگەریشی هەیە بۆ دڵ، لە پاڵ سوودەكانی زەردەچەوە پزیشكان ئامۆژگاری خەڵك دەكەن كە هەوڵبدەن شیرو زەردەچەوە بەیەكەوە بخۆنەوە، خواردنی زەردەچەوە لەگەڵ شیر چەندین سوودی هەیە بۆ جەستەو توانای لەناوبردنی هەوكردنی هەیە، هەر بۆیە زۆر بەسوودە بۆ ئەو كەسانەی لەم وەرزەدا ڕووبەڕووی سەرماو ئەنفلۆنزا دەبنەوە، وە ئەگەر بێت و بۆ ئەو خواردنەوەیە هەنگوینی ئەسڵی تێكەڵ بكرێت ئەوا سوودی باشی هەیە بۆ كۆكەو ئەوانەی لە ناكاو موچركە بەگیانیاندا دێت و ژانەسەریان هەیە.\nزانایان ئاماژەیان بەوەشداوە كە خواردنەوەی شیرو زەردەچەوە بەیەكەوە بەسوودترە لە چای سەوز، هەربۆیە بە پێویستی دەزانن لەم وەرزەدا زۆر بایەخ بەخواردنەوەی بدرێت، چونكە لە توانایدا هەیە جەستە بپارێزێت لە سەرماو بەرگری جەستە زیاد بكات.\nهاوكات بەسوودە بۆ ئەوانەی ئازاری گەدەو جومگەكانیان هەیە چارەسەری ئازاریان دەكات، شیرو زەردەچەوە سوودی زۆر كاریگەری هەیە بۆ پاراستنی جەستە لە شێرپەنجەی مەمك و پێست، وە زۆر كاریگەرترە لە بەكارهێنانی دەرزی و حەبی كیمیایی و ڕێگری لە گەشەی خانە شێرپەنجەییەكان دەگرێت.\nهەر بە گوێرەی توێژینەوەكان خواردنەوەی شیر لەگەڵ زەردەچەوە لە توانایدا هەیە هەموو ماددە زیان بەخشەكانی جەستە بكاتە دەرەوەو لە ژەهرو مادەی زیان بەخش بیپارێزێت، وە كرداری جگەر چاڵاك دەكات وە كاریگەری زۆر باشی هەیە لەسەر بەگەنجی هێشتنەوەی پێست و گەنجیتان دەپارێزێت.\nلە بابەتێكی رۆژنامەی هەولێردا هاتووە، زانایان ئامۆژگاری خەڵك دەكەن بە لایەنی كەمەوە دوو تا سێ ڕۆژ لە هەفتەیەكدا بیخۆنەوە، كە لەگەڵ هەر كوپە شیرێكدا كەوچكێكی چا، زەردەچەوەی لەگەڵ تێكەڵ بكەن و بخۆنەوە.


لە كەركوك و گەرمیان مەترسی وشكەساڵی هەیە 2018-02-05\nبەبێ بارانی ترسی خستووەتە دلی جووتیارانـی كەركوك و گەرمیان، ترسە گەورە لەوەیە ئەمسالی وشكەسالی رووبەڕووی ئەو دوو دەڤەرە ببێتـەوە، چونكە تائێستا پەلەی نەداوە و رێژەیەكی كەم باران باریووە. پێشبینی دەكرێت بەهۆی كەمی بارانەوە ئـەمسـالی بەرهەمی گەنم و جۆ لە كەركوك و گەرمیان ئێجگار كەم بكات.\nجووتیاران دەلێن" چاوەڕوان ناكەیـن ئەمسال بەرهەممان باش بێت، چونكە تائێستا بارانی تەواو بۆ پەلەدان نەباریووە"، ئەوان باس لەوەش دەكەن ئەو گەنم و جۆیەی بە وشكەكێلی كـردوویانە نیوەی سەوز نەبووە. بەراورد بە سالی رابردوو لە كەلار 52 ملم و لە كەركوك 76 ملم بارانی كـەمتر باریووە. \nسەعید عوسمان، جووتیارێكی دەڤەری گەرمـیانە و دەلێیێ" سالی رابردوو 16 دۆنم زەویم كردوو بوو بە گەنم، بەهۆی ئەوەی رێژەی باران بارانـین باش بوو بەرهەمێكی باشم دەست كەوت، بەڵام ئەمسالی بەهۆی بێ بارانیـیەوە چاوەڕوان ناكـەم بەرهەم گەنم و جۆێ خۆم و جـووتیارانی ناوچەش باش بێت، چونكە تائـێستا پەلەی نەداوە و ترس لە وشكەسـالی هەیە". ئەو گوتیشی" بەشێك لە جووتیاران بە وشكەكـێلی گەنم و جۆیان كردووە و چاوەڕوانـی باران بن ببارێت بەسەریدا و سەوز ببێت، بەڵام بارانێكی كەم بارییەوە و نیووەی گەنم و جـۆ سەوز نەبووە". دەشلێت" بێگومان ئەمسالی بەرهەمی گـەنم و جۆی ناوچەكە لە كەمی دەدات".\nلەباشووری كوردستان ساڵانە پێش هاتـنی وەرزی زستان و لـە مانگی تشرینی دووەمدا دەست بە چاندنی گەنم و جۆ دەكرێت. شارەزایـانی بواری كشتوكالی پێیان وایە ئەگەر لە مانگی كانوونی دوومیشدا زەوی بە گەنم و جۆ بچێنریێت بەرهەمی دەبێت، بەڵام بەرهەمـەكە بەو شیێوەیە نابێت كە لە كاتی خۆیدا بچێنرێت. پێشتـر ستـار محمود، بـەڕێوەبەری گشتی كشتوكـالی هەلەبجە بەوەكالەت بە(خەبات)ی راگەیاندبوو" ئـەگەر كاتی پەلەی بكەوێتە دوای 5ی تشرینی دووەم كـاریگەری لەسەر بەرهەمی ئەو سالە دەبێت". ئەوەشــی گوتبوو" بۆ ئەوەی زەوی پـەلە بدات پـێویستە 50 ملم باران ببارێت".\nرەسولی باقی، جووتیارێكی كەركـوكیە، بەهۆی رووداوەكانی 16ی ئۆكتۆبەرەوە ئاوارەی هەولێر بووە، ئەو رۆژانە لە رێگەی تەلـەفۆنەوە سەبارەت بە بەرهەمی ئـەمسالی گەنم و جۆی كەركوك پرسیار لەو هاورڕی جووتیـارانەی دەكات كە ئێستا لە پارێزگای كەركوكـن و شارەكەیان بەجێنـەهێشتووە. دەلێیی" تائـێستا لە دەوروبەری كەركوك و زۆربەی ناوچەكانی سـەر بە پارێزگاكە پەلەی نەداوە، هەر ئەوەش وایكـردووە چاندنی گەنم و جۆ زۆر كەم بێت، هەندێك لـە جووتیاران بە وشكەكـێلی گەنم و جۆیان چانـدووە، بەڵام بەبێ سوودە، چونكە هێندە باران نەباریـووە تا ئاستی قوڵایی گـاسنی تراكتۆر زەوی تـەڕ ببێت". دەشلێت" لەناوچەكەدا هەست بەوشكەسالی دەكرێت و پێویستە هـەر لەئێستاوە حكومـەتـی عێراق و هەرێمیش پلانێك بۆ هاوكاركردنی جووتیاران و خاوەن ئاژەلێەكان دابنێـن و بەهانایانەوە بچن". \nبەڕێوەبەرایەتی گشتی كەشناسـی و بومەلەرزەرانی هـەرێم 27ی مانگی رابردوو رێژەی باران بارینی لەسەرتاسەر هەریێمی كوردستان بڵاوكردەوە، بەپێی راگەیەنراوەكە رێژەی باران بارین لە پارێزگای كەركوك تەنها 51.4 ملم بووە و لە كەلار 39 ملم و لە خورماتوو 23.2 ملم و لە خانەقین 16.7ملم. بەڵام سالی رابردوو تا هەمان بەروار لە كەلار 91،8 ملم و لە كەركوك 127.7 ملم باران باریبوو. گەنم و جۆ بـەبەروبوومێكی زستانەن و لەباشووری كوردستان لە پێدەشتەكان بەشێوەیەكی بەرفراوان دەچێنرێن، زۆرینەی گەنم و جۆی هەرێم پشت بەئـاوی باراناو دەبەستێت كە ساڵانی پێویستی بـە زیاتر لە 400 ملم لە بارانە، ئەگەر لەو ریێژەیە كەمتر باران ببارێت ئەوا بەرهەمی ئەو دوو دانەوێلە كـەم و دەبێت و بەرهەمی لاواز دەبێت و دەنكی تۆوەكان بچوك دەبـن.


هەسەدە سەرپەرشتیاری پەلامارەکەی سەر کۆبانێ دەستگیر دەکات\nYou are at:Home»تەوەر»هەواڵ»تایبه‌ت»هەسەدە سەرپەرشتیاری پەلامارەکەی سەر کۆبانێ دەستگیر دەکات\nئەو کەسە سەرپەشتی پەلامارەکەی سەر کۆبانێ کردووە لە رۆژئاوای کوردستان لەلایەن هێزەکانی سوریای دیموکرات (هەسەدە) قارداشی دەستگیرکراوە و رادەستی عێراقی کردووەتەوە.\nشەوی رابردوو میدیای عێراقی هه‌واڵی ده‌ستگیركردنی عه‌بدولناسر قارداش، كه به‌ربژێرێک بوو بۆ شوێنگرتنه‌وه‌ی ئه‌بوبه‌كر به‌غدادی، بڵاوكرده‌وه.\nشانەی راگەیاندنی ئەمنی عێراق ئەم زانیاریانەی لەبارەی ناسنامەی دەستگیرکراوەکە خستووەتەڕوو:\nناو: تەها عەبدولڕەحیم عەبدوڵڵا بەکر ئەلغەسانی، ناسراو بە حاجی عەبدولناسر قارداش و ئەبو محەمەد.\nلە 1967 لە تەلەعفەر لەدایکبووە.\nلە گەڕەکی مشێرفەی شاری موسڵ نیشتەجێ بووە.\nبەپێی زانیارییەکانی شانەی راگەیاندنی ئەمنی عێراق، ئەو چەکدارە لە 2007 پەیوەندی بە رێکخراوی قاعیدە کردووە لە پارێزگای نەینەوا، وەک کەسێکی ئیداری ویلایەتی جەزیرە تاوەکو کۆتایی ئەمساڵ کاریکردووە، پۆستی والی جەزیرەی وەرگرتووە، لە ماوەی پۆستەکەیدا چەند هێرش و پەلامار بۆ سەر هێزە عێراقییەکان و هاوڵاتیان ئەنجامدراون.\nسەرەتای ساڵی 2010 بووەتە جێگری والی باکوور، بە فەرمانی ئەبو عومەر بەغدادی کراوەتە والی ویلایەتەکانی باکوور (باشووری موسڵ، موسڵ، جەزیرە و کەرکوک). لە کۆتایی ساڵی 2011ـەش لە دەورووبەری بەغدا، چاوی بە ئەبوبەکر بەغدادی کەوتووە، رایسپاردووە بۆ ئەمیری پیشەسازیی و گەشەپێدان.\nدوای راسپاردنی لەلایەن بەغدادی، تەها عەبدولڕەحیم عەبدوڵڵا بەکر ئەلغەسانی چووەتە سووریا لە کارگەکانی دروستکردنی چەک و تەقەمەنی و چەکی بێدەنگ کاریکردووە و زیاتر لە 100 جاریش بەغدادی بینیوە.\nقارداش فیکری تەکفیری لەسەر دەستی ئەبو عەلی ئەنباری ناسراو بە ئەبوعەللای عیفری وەرگرتووە و لەساڵی 2003 پەیوەندی کردووە بە ئەنسارولئیسلامەوە. هیشام ئەلهاشمی، لێکۆڵەر و نووسەری بواری ئەمنی و گرووپە توندڕەوەکان لەبارەی عه‌بدولناسر قارداش نووسیویەتی، لەکاتی بەیعەتی بە قاعیدە ئەبو عومەری بەغدادی و ئەبو حەمزە موهاجری نەبینیوە، بووەتە یاریدەدەری ئەبوقسورەی مەغریبی.\nبەپێی زانیارییەکانی ئەلهاشمی دواتر قارداش دوای کوشتنی ئەبوعومەری بەغدادی لەنیسانی 2010 پەیوەندی بەهێزی لەگەڵ ئەبوموسلیمی تورکمانی دروستکردوە، هەر ئەویش لەکۆتایی 2011 چاوپێکەوتنێکی لەگەڵ ئەبوبەکری بەغدادی لەدەوروبەری بەغدا بۆ رێکخستووە، بەهۆی ئەوەی ئەندازیاربووە، بەغدادی دوای ئەو چاوپێکەوتنە کردویەتیە ئەمیری پیشەسازی و گەشەپێدان.\nلەتەمموزی 2011، لەگەڵ حاجی بەکر خلێفاوی و ئەبو محەممەدی جۆلانی و ئەبو محەممەدی عەدنانی لەپێشەنگەکانی بڵاوکردنەوەی فیکری قاعیدە بوون لە شام، هاوکات لەگەڵ ئەبو محەممەدی عەدنانی دەستێکی باڵای هەبووە رێکخستن و راکێشانی خەڵکی بۆ رێکخراوەکەیان لەرۆژهەڵاتی سووریادا و چەندین کارگەی چەک و تەقەمەنی و چەکی بێدەنگی دروستکردووە.\nحەسەن حەسەن، شارەزا لە کاروباری داعش لە سووریا و نووسەری کتێبی لەناو سووپای تیرۆردا کە باسی سەرهەڵدانی داعش لە سووریا و عێراق دەکات، لە تویتێکدا رایگەیاند، عەبدولناسر قارداش ساڵی رابردوو لەلایەن هێزەکانی سووریای دیموکرات – هەسەدە دەستگیرکراوە و بەم دواییانە لەلایەن ئەمریکیەکانەوە رادەستی لایەنی عێراقی کراوە.\nهاوکات هیشام ئەلهاشمی کە هاوکات خاوەنی کتێبی (جیهانی داعش)ـە لە تویتێکدا رایگەیاندووە، بەپێی زانیارییەکان عەبدولناسر قارداش لەلایەن شەڕڤانانەوە لەباغۆز دەستگیرکراوە و رادەستی عێراق کراوەتەوە.\nدوای ناکۆکی نێوان رێکخراوی قاعیدە و بەرەی نووسرە، کراوەتە والی شەرقییە (حەسەکە، دێرزوور، رەققە) و دواتر بە فەرمانی ئەبوبەکر بەغدادی، بووەتە والی بەرەکە، دوای راگەیاندنی خەلافەتەکەی داعش، چەند پۆستێکی دیکەی وەرگرتووە تاوەکو بووەتە جێگری ئەبوبەکر بەغدادی.\nسەرپەرشتیاری یەکەمی شەڕی کۆبانی و کۆنترۆڵکردنی شاری تەدمر، حەلەب و شەڕەکانی باب بووە و رۆڵێکی دیاری لە رووداوەکانی ئەم دواییانەی باغۆزدا هەبووە.\nتەها عەبدولڕەحیم بەرپرسی پیشەسازیی، بەدواداچوون و پەرەپێدانی گازی خەردەل بووە کە لە دژی هێزەکانی عێراقی بەکارهێنراوە، رۆڵێکی باڵایشی هەبووە لە زۆربەی دانوستاندنەکانی نێوان رێکخراوی داعش و گرووپە چەکدارەکانی دیکە. هاوکات سەرپەرشتیاری تەواوی جومگە ئیداری و پیشەسازییەکانی داعش بووە.\nله مانگی ئۆكتۆبه‌ری ساڵی رابردوودا، هێزێكی تایبه‌تی كۆماندۆی ئه‌مریكا ئه‌بوبه‌كر به‌غدادی، خەلیفەی رێكخراوی داعشیان له ئیدلب كوشت و دواتر داعش كه‌سێكی به‌ناوی ئه‌بوئیبراهیم قوڕه‌یشی كرده شوێنگره‌وه‌ی به‌غدادی.


ئارمان غەفوری سزای شەش مانگ بەندکران و لێدانی ٢٠ قامچی بەسەردا سەپا | KHRN\nماڵ هه‌واڵه‌کانئه‌شکه‌نجه\tئارمان غەفوری سزای شەش مانگ بەندکران و لێدانی ٢٠ قامچی بەسەردا سەپا\nئارمان غەفوری سزای شەش مانگ بەندکران و لێدانی ٢٠ قامچی بەسەردا سەپا\nby KHRN 10 تشرینی یه‌كه‌م 2019\n10 تشرینی یه‌كه‌م 2019\nئارمان غەفوری، چالاکوانی مەدەنی کورد لەلایەن لقی ١٠٢ی دادگای کەیفەریی مەریوان بە تۆمەتی “بشێویی ئاسایشی گشتی” لەرێگای بەشداریکردن لە ناڕەزاییەکانی دژ بە هێرشی ئەرتەشی تورکیا بۆسەر عەفرین سزای شەش مانگ بەندکران و لێدانی ٢٠ قامچی بەسەردا سەپێندرا.\nبە پێی زانیارییەکانی تۆڕی مافەکانی مرۆڤی کوردستان، دانیشتنی ئەم دادگایە لە رۆژانی رابردوودا بەبێ ئامادە بوونی ئارمان غەفوری و پارێزەرەکەی بەڕێوەچووە.\nئەم چالاکوانە کوردە لە رۆژی ٢١ی رەشەمەی ١٣٩٦/ 2018.03.12 پاش بەشداریکردنی لە گردبوونەوەی ناڕەزایی دژ بە هێرشی تورکیە بۆ سەر عەفرینی رۆژئاوای کوردستان وێڕای ١٠ چالاکی مەدەنی دیکە دەستبەسەر و دواتر بە کەفالەتی پێنج میلیۆن تمەنی ئازاد کرا.\nئارمان غەفوری لە بەرواری دووی گەلاوێژی ١٣٩٧/ 2018.07.24 جارێکی دیکە لەلایەن هێزەکانی ئیتلاعاتی سپای پاسداران دەستبەسەر کرا و پاش سێ مانگ لێپرسینەوە لە ژوورە تاکەکەسییەکانی ئەم ناوەندە ئەمنییەی سنە بۆ بەندیخانەی مەریوان گوازرایەوە.\nارمان غەفوری پاش دەستبەسەرکران، بۆ ماوەیەکی درێژ هیچ هەواڵێک سەبارەت بە چارەنوسی لەبەردەستدا نەبوو، هەر ئەمەش وایکردبوو نیگەرانییەکان سەبارەت گیان لەدەستدانی لەژێر ئەشکەنجەدا پەرەبستێنێت.\nناوبراو سەرئەنجام لە بەرواری ١٩ی سەرماوەزی 1397/ 2017.12.10 بە دانانی بارمتە تا کۆتایی پرۆسەی دادگا، لە بەندیخانەی مەریوان ئازاد کرا.\nئارمان غەفوری سکرتێری ئەنجومەنی ژینگەی زانکۆی پەیامی نووری مەریوان و ئەندامێکی چالاکی ئەنجومەنی سەوزی چیایە.\nئارمان غەفوریسزای قامچیمەریوان\nئه‌لوه‌ند؛ سزای قامچی بۆ ئه‌ندامێكی «یارسان»ی شۆرای شار\nلێدان و پەلاماردانی سەکینە پەروانە لە لایەن چەند...


https://1baiser.com بۆ مانەوەی لە شنگال، پەكەكە دانووستان لەگەڵ ئەمه‌ریكا و عێراقدا دەكات |\nHome سەرەکی بۆ مانەوەی لە شنگال، پەكەكە دانووستان لەگەڵ ئەمه‌ریكا و عێراقدا دەكات\nپارتی كرێكارانی كوردستان (پەكەكە) سوورە لەسەر مانەوە و جێنەهێشتنی قەزای شنگال سەرەڕای زۆریی گوشارەكانی توركیا و حكوومەتی هەرێم لەسەریان، بەرپرسێكی پەكەكەش ئاشكرای دەكات كە گفتوگۆیان لەگەڵ ئەمه‌ریكا و هەندێ لایەنی دیكە هەیە سەبارەت بەو پرسە.\nپرسی چۆڵكردنی قەزای شنگال لە لایەن پەكەكەوە بەم دواییە گەرم بووە، هەریەكە لە پارتی دیموكراتی كوردستان و حكوومەتی توركیا دەیانەوێت لە شنگال بچێتە دەرەوە و چەندین جاریش لەو بارەیەوە هەڕەشەیان كردووە، بەڵام تا ئێستا هەڵوێستی ئەمه‌ریكا لەو بارەیەوە ڕوون نەبووه‌تەوە.\nبە پێی چەند زانیارییەك كە لە پەكەكەوە دەست ״ئاژانس״ كەوتووە، چەند كۆبوونەوەیەك لە نێوان نوێنەرانی پەكەكە و هەریەك لە نوێنەرانی ئەمه‌ریكا و حكوومەتی عێراقدا كراوە بۆ تاووتوێكردنی ئەو پرسە.\nسەرچاوەیەكی بەرپرسی پەكەكە كە نەیویست ناوی بڵاو بكرێتەوە بە ״ئاژانس״ی وت: ״ئەمه‌ریكا و عێراق كۆكن لەسەر ئەوەی پەكەكە شنگال چۆڵ نەكات و ئەمه‌ریكییەكانیش جەختیان لەوە كردووه‌تەوە كە پێویستە پەكەكە ئەو كێشەیە لەگەڵ حكوومەتی هەرێم و حكوومەتی عێراقدا چارەسەر بكەن و پێشیان وا بووە مانەوەی پەكەكە لە شنگال بە لای ئەمه‌ریكاوە ئاساییە بەو مەرجەی كێشەیەكی نوێ لە ناوچەكەدا درووست نەكات״.\nسەرحەد ڤارتۆ بەرپرسی پەیوەندییەكانی دەرەوەی پەكەكە بە ״ئاژانس״ی وت: ״بە هیچ جۆرێك شنگال چۆڵ ناكەین، شنگالیش ناگەڕێتەوە بۆ پێش مانگی ئابی ساڵی 2014، ئامادەی گفتوگۆشین لەگەڵ حكوومەتی هەرێم لەسەر ئەو پرسە״.\nوتیشی: ״لەسەر پرسی مانەوەشمان لە شنگال گفتوگۆمان لەگەڵ ئەمه‌ریكا و هەندێك لایەنی دیكەدا هەیە״.\nوتەبێژی عەبادی بۆ ئاژانس: هەرێم بۆی نییە بیرەنەوت بفرۆشێت


سۆمۆ: عێراق دکاریت کێم وکاسیێن بازارێ پەترۆلا ئەوروپا کێم بکەت\nکۆمپانیا سۆمۆ ڕاگەهاند، پێنگاڤ بۆ زێدەکرنا فرۆتنا پەترۆلا عێراقێ ل ئەوروپا زێدەکرینە و دبێژیت ژی، "عێراق دکاریت کێم وکاسیێن بازارێ پەترۆلا ئەوروپا تژی بکەت".\nعەلا خزر ئەلیاسری ڕێڤەبەرێ کۆمپانیا سۆمۆ بۆ ئاژانسا نووچەیا عێراقی ڕاگەهاند، کۆمپانیا وان دگەل کۆمپانیێن ئەوروپی گرێبەستا شاندنا ٦٠٠ هزار بەرمیلێن پەترۆلا رۆژانە هەنە.\nئاماژە ب وێ ژی دایە، سۆمۆ پلان هەیە وان ٦٠٠ هزار بەرمیلان ل رێیا پەترۆلا خام یا بەسرا و واست و کەرکوکێ دابین بکەت و بەردوام ژی دبن ل گەڕیانێ لدیڤ هەر دەرفەتەکێ بۆ لهەڤهاتنێ دگەل کۆمپانیێن ئەوروپیێن بیاڤێ پەترۆلێ.\nدەربارێ هەبوونا گرێبەستا نوی ژی عەکا خزر ئەلیاسری بەحس ژ وێ کر، "د ڤان داویاندا مە کۆمەکا بەرسڤێن ئەرێنی ل هەندەک کۆمپانیان وەرگرتینە کو رەنگە ببیتە سەدەمێ گرێبەستێن نوی و زێدەبوونا فرۆتنا پەترۆلا عێراقێ د بازارێن ئەوروپادا."\nئاماژە ب وێ ژی دا، عێراقێ شیانا پڕکرنا پێتڤیێن بازارێ ئەوروپا هەیە و رەوشا نها یا وی بازاری وەسا دخازیت پەترۆلا گونجای ببینن کو سزایا نێڤدەولەتی لسەر نینە و پەترۆلا خاڤا بەسرا ب ئێک ژ وان پەترۆلێن گونجای بۆ بازارێ ئەوروپا دهێتەدان.\nئەڤەژی د دەمەکیدایە، دەمێ چار مەهن شەڕێ د ناڤبەرا روسیا و ئۆکرانیادا بەردەوامە و ب وێ سەدەمێ ژی یەکێتیا ئەوروپا بڕیاردایە کڕینا سوتەمەنیێ ل روسیا کێم بکەت.


فیلمی جۆكەر و پرسیارە بێ وەڵامەكان – Knwe.org\nسەرەکی » ئەدەب - سێبەر و سایە » فیلمی جۆكەر و پرسیارە بێ وەڵامەكان\nفیلمی جۆكەر و پرسیارە بێ وەڵامەكان\nبەگشتی فیلم ژانرێكە لە ژانرەبەرزەكانی هونەر هەم ئاڵۆز و وردترین ژانری هونەرە هەمیشە فیلم لە نێو دنیای راستەقینەی مرۆڤدا سەرهەڵدەدات چیرۆكەكانی بریتین لە تراژیدیا و كۆمیدیا، شەڕ و ئاشتی، خۆشی و ناخۆشی، بەشێكی زۆر لە چەمكە دژبەیەكەكانی ژیانی مرۆڤایەتی بەم هۆیەشەوە قسەكردن و نووسین لەسەر فیلم ئاسان نییە.\nوەك دەزانین فیلمی جۆكەر دەنگدانەوەیەكی جیهانی هەبوو هەر لە سەرەتای بڵاوكردنەوەی هەواڵی ئەوەی فیلمەكە لە قۆناغی وێنەگرتندایە و تا كاتی نمایشكردنی و تا ئێستاش لە نێو جیهاندا باس و خواستێكی زۆری لەسەرە لە نێو رۆژنامە و تیڤییەكان و سۆشیال میدیاو ناوەندە سینەماییەكانی جیهاندا.\nلێرەدا من دەمەوێ چەند سەرنجێك بخەمەڕوو لە دوای سەیركردنی فیلەمەكە ئەگەرچی دوای زیاتر لە مانگێك نمایشكردن سەیری فیلمەكەم كردووە رەنگە وەك پێویستیش نەبێ بۆ فیلمەكە.\n-1 رەنگ: جل و بەرگ لەبەركردن و بەكارهێنانی رەنگ لە جلوبەرگی كارەكتەری سەرەكی فیلمەكە (ئارپەر)دا.\nدەبینین سەرەتا وەك كەسێكی ئاسایی جل لەبەردەكات و بۆ كاری كۆمیدیاكەی جلی تایبەت بە نمایشی كۆمیدیا بەكاردەهێنێ بەڵام كاتێك دەبێتە كارەكتەری (جۆكەر) سێ رەنگ بەكار هاتووە ئەوانیش:\nسەوز: لەبەركردنی ئەم رەنگە وەك ئامڕازی كەسێكی ئاشتیخوازە و دوورە لە شەڕ و ئاژاوە و كوشتن.\nزەرد: لە نێوان ئاشتی و شەڕدایە لەو ماوەیەدایە كە هەڵچوونی دەروونی زیاد دەكات و دەست دەكات بە كوشتنی خەڵكی و یەكەمین تاوان كە دەیكات كوشتنی سێ كەسە لە ناو شەمەندەفەرەكەدا دەبینین بەدلەیەكی زەردی لەبەردایە.\nسوور: كاتێكیش دەبێتە بكوژی زیاتر و ئاژاوەگێڕ بەگشتی رەنگی سوور لەبەر دەكات چاكەتی سوور و پانتۆڵی سوور هەروەها دەم و لووت و سەربڕۆشی سوور دەكات كە هەژموونی هەیە بەسەر هەردوو رەنگەكەیتردا (سەوز و زەرد) نابێ لە یادمان بچێت هەمیشە ململانێی گەورە هەیە لە نێوان ئاشتی و شەڕەنگێزیدا و بەپێی تیۆرەكەی زانای بەناوبانگی فیزیا ئیسحاق نیوتن بە ناوی خولگەی رەنگەكان هەریەك لە رەنگی سەوز و سوور تەواو دژی یەكن هەروەها رەنگی سەوزی كاڵ و مۆر یاخود ( وەنەوشەیی) تەواو دژی یەكن كە ئەم دوو ڕەنگە لە كارەكتەری جۆكەر لە فیلمەكانی تردا بەكارهاتوون كە دواینیان لە فیلمی The dark night دابوو كە Heath Ledger رۆڵی جۆكەری تێدا دەبینی.\n-2شەڕ و ئاشتی: ئامانجی سەرەكی زۆرێك لە فیلمەكان دەرخستنی شەڕ و ئاشتییە ئیتر چ بە گروپ ئەو ئامانجانە بخرێنەڕوو یان بە تاك.\nچارلس بۆكۆفسكی دەڵێت: «هەموو كەسێكی ئاسایی لە نێو ناخیدا كینە و شەڕ هەیە.» كاتێك (ئارپەر) لە شەمەندەفەرەكەدا تووشی ئەشكەنجە و لێدان دەبێت لەلایەن سێ كەسی ئاساییەوە ئەوا دیوە شەڕەنگێزییەكەی ناخی مرۆڤ دەبینین و لەوێشەوە دیوە شەڕەنگێز و گاڵتە جاڕییەكەی كەسێكی نەخۆشی دەروونی وەك جۆكەر دەگاتە ئاستێكی باڵای بكوژ بێ سڵكردنەوە لە هیچ شتێك بەڵام لەم فیلمەی جۆكەردا كەس و گروپی لایەنگری ئاشتیخواز ونە وەك لە فیلمەكانی دیكەی جۆكەردا لە رێگەی كارەكتەری باتمانەوە بینیومانە.\n-3كۆمەڵگاو تاك: جۆكەر كەسێكە كە نەخۆشی دەروونی هەیە وەك لە سەرەتای فیلمەكەدا دەبینین ئارپەر رووبەڕووی لێدان و ئەشكەنجە دەبێتەوە لە كاتێكدا خەریكی كاری كۆمیدیاكەی خۆیەتی كە كاریگەری خراپی لەسەر دروست دەكات و لەلایەكەوە پشتگوێ خستنی لەلایەن دكتۆرە دەروونییەكەیەوە و پێنەدانی چارەسەری پێویست پێی، بوونی باوكێكی خراپ كە ئامادەنییە باوكێتی منداڵێك بكات كە لە دەرئەنجامی سێكس لەگەڵ كەسێكدا كە هیچ خۆی لە پێگەی ئەودا نابینێتەوە لە پێناوی لەكەدار نەبوونی ناو و ناوبانگی و سەروەت و سامانی و لە دیمەنێكیشدا كاریگەری دایكی بەسەرییەوە كە منداڵكێی دەروون رووخاوی پێگەیاندووە و كاریگەری خراپی هاوڕێیەكی لەسەر كارەكەی ئەویش لە رێگەی پێدانی دەمانچەیەكەوە كە دواتر بەهۆیەوە ئیشەكەی لە دەست دەدات و ئارپەر تا ئاستی بكوژ و ئاژاوەگێڕ دەبات كەواتە دەبێ بپرسین جۆكەر هەر لە ئەزەلەوە نەخۆشی دەروونی هەبووە و بكوژ بووە یان پەروەردەی دایكێك و ئەشكەنجە و لێدان و هاوڕێی بەدفەڕ هەموو ئەمانە كردیان بە بكوژ و ئاژاوەگێڕ.\n-4 نواندن: میكایڵ چیخەف دەڵێت: «پێویستە ئەكتەر جیاوازی لە نێوان خۆی و ستایلی ژیانی لەگەڵ نواندنەكەیدا بكات و بەتەواوەتی خۆی لە هەست و سۆز و ویست و ئەو شتانەی لە ژیانی رۆژانەیدا لەسەری راهاتووە خۆی لێ دابماڵێت و لێیان دوور بكەوێتەوە، لەبری ئەو شتانە ئەوە خۆی لە دونیا فیزیكییەكەی نواندندا خۆی ببینێتەوە» ئەكتەر داهێنەرە داهێنانەكەشی نواندنێكی بەهێزە (خواكین فینیكس) ئەكتەری سەرەكی فیلمەكەیە ئێمە درك بەوە دەكەین كە ئەكتەر خۆی داماڵیوە لە ژیانی ئاسایی خۆی بەڵكو دەچێتە نێو دونیا فیزیكییەكەی نواندن كە لە رێگای دەرهێنەرەوە دوو نواندنی بۆ دەستنیشان كراوە ئارپەر و جۆكەر.\nئەمەش لێرەدا دەرخەری توانای نواندنی ئەكتەرە زۆر لێهاتووانە بەجۆرێك هەست بە رۆچوونی ئەكتەر دەكەی لە نواندندا تا دەمانباتە حاڵی راستەقینەی ژیان و كەسایەتی (ئارپەر و جۆكەر) راهێنانەكانی خواكین فینیكس لەبارەی دابەزاندنی كێش و مانەوەی بە تەنها لە شوقەیەكدا و راهێنانی بەردەوام لەسەر پێكەنینی جۆكەر دووبارە لێهاتوویی و چوونە نێو دونیا فیزیكییەكەی نواندن بەجوانی هەست پێ دەكەین.\n-5 جۆكەر و دونیای ئەمڕۆ: فیلم لە رۆژی دروستبوونییەوە دەرخەری شێوازی ژیانی كۆمەڵگاكان و جیهانی مرۆڤایەتی و سیستەمەكانی حكومڕانی و داب و نەریتەكان بووە لە ئێستاشدا لە رێگای فیلمەوە بەردەوام قۆناغەكانی ژیانی مرۆڤایەتی تۆمار دەكرێن، دونیای ئەمڕۆكەش دونیای باڵادەستی سیستەمی سەرمایەدارییە خودی جۆكەر پەروەردەی سیستمەكەیە بەڵام دواجار هەڵدەگەڕێتەوە لە سیستم چەند دیمەنێك لە فیلمەكەدا ئەو راستیەمان پێ دەڵێت لەوانە هەوڵدان بۆ بەدەستهێنانی ناوبانگ. ئەلبێرت كامۆ دەڵێت: « زۆر كەس مردنیان لا خۆشترە لە گومناوی.» ئارپەر دەبێتە كەسێكی شكستخوارد و لە بەناوبانگبوونی كۆمیدیا، دەربارەی درۆكردن پێمان دەڵێ پێبكەنە گەر بەدرۆش بێ، لەلایەكی دیكەوە میدیای ئەمڕۆ نیشان دەدات كە بۆتە پێشەنگ لە قۆرخكاری شتنەوەی هزری كۆمەڵگا و تاك و ئاڵۆزكردنی رووداوەكان و چەواشەكاریی و قەشمەری میدیاكار كە هەموو ئەمانە پەتا و نەخۆشی بێچارەی ئەم رۆژگارەن بۆیە وا لە جۆكەر دەكەن لە بەرنامەیەكی راستەوخۆدا بەشێوەیەكی راستەوخۆ خودی ئەو دونیا زەبەلاحەی درۆ لە ژیانی خۆیدا كۆتایی پێبهێنێت لە رێگای كوشتنی بێژەری كەناڵەكەوە.\nلە كۆتاییدا دەمەوێ ئاماژە بەوە بدەم فیلمی جۆكەر وەك هەر فیلمێكی تر پڕە لە كۆد و نهێنی و پرسیار و وەڵام، چەند پرسیارێك بۆ فیلمەكە بۆچی لایەنی دژی جۆكەر وەك كەسایەتی باتمان كە لە فیلمەكانی تردا وجودی هەیە لێرە وجودی نەبوو؟ بۆچی فیلمەكە بە ئاڵۆزی و ئاژاوەگێڕی كۆتاییهات؟ ئایا ئەم پرسیارانە دەبنە هۆی دروستبوونی بەشێكی دیكەی فیلمەكە؟ وەك دەزانین لە ئێستادا باس لەوە دەكرێ بەشی دووەمی فیلمەكە بەرهەم بهێنرێت.