ئامانج و ڕێگاكانی سیخووڕیكردنی وڵاتی چین بەسەر ئیسرائیل-ەوە\n26/03/2019 1255 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nگۆڤاری " فۆرین پۆلیسی ' ئەمەریكی باس لەوە دەكات كە چین لەڕێگای پرۆژەی ئابووری زەبەلاحەوە دزەی كردۆتە ناو ئیسرائیلەوە ، ئەوەش بە ئامانجی سیخوڕیی و دەستكەوتنی نهێنیی گرنگ لەسەر ئەمەریكییەكان .\nئەم مانگە ئەنجوومەنی ئاسایشی نەتەوەیی ئیسرائیل كۆدەبێتەوە ، تاوەكو راسپاردەكانی خۆی لەسەر وەبەرهینانی بیانیی لە وڵاتەكە بدەن بە ئەنجوومەنی وەزیران ، مەبەستیش لەو بابەتە زیاتر وەبەرهینانەكانی چینە .\nلەماوەی ١٠ ساڵی رابردوودا چین زۆر هەوڵیداوە وەبەرهێنانە ئابووریی و سەربازییەكانی لەناوچەی رۆژهەڵاتی ناوەراست و ئیسرائیل زیاد بكات ، كە بەگوێرەی لێكۆڵینەوەیەكی دەزگای هەواڵگری ئیسرائیل ، پەككین ٧٠٠ ملیار دۆلار وەبەرهینانی لە ناوچەكە كردووە ، كە نیوەی ئەو پارەیە لە بواری وزەدایە ، ١٥٠ ملیار دۆلار بۆ بواری تویژینەوە و پەرەپێدان ، ١١٣ ملیار دۆلار بۆ بواری پیشەسازیی ، ١٠٣ ملیار دۆلار بۆ گواستنەوە و گەیاندن ، ٦٨ ملیار بۆ بواری پیشەسازییە سەربازییەكان ، ٤ ملیار دۆلار بەشێوەی قەرزی دارایی ، ١٥٥ ملیار دۆلار لەشێوەی یارمەتییە مرۆییەكان .\nلەنێوان ساڵی ١٩٩٢ بۆ ٢٠٠٧ بازرگانی نێوان پەككین و تەلئەبیب لە ٥٠ ملیۆن دۆلارەوە بۆ ١٣،١ ملیار دۆلار بەرز بۆتەوە ، بەوەش ئیسرائیل بۆتە گەورەترین هاوبەشی بازرگانی چینە لە ئاسیادا ، لەسەر ئاستی جیهانیش لەدوای یەكییەتی ئەوروپا و وڵاتە یەكگرتووەكانی ئەمەریكا سێیەم گەورە هاوبەشی بازرگانی چینە .\nبەگوێرەی راپۆرتەكەی فۆرین پۆلیسی هەریەك لە چین و رووسیا پرۆسە سیخوڕییەكانیان بەسەر ئیسرائیلەوە زیاد كردووە ، بەتایبەت بۆ گەیشتن بەو كۆمپانیا تەكنەلۆژیانەی سەر بە دەوڵەتن یان هی كەرتی تایبەتن ، كە دواجار دەبێتە سیخوڕییكردن بەسەر وڵاتە یەكگرتوەكانی ئەمەریكا كە هاوپەیمانی هەرە دیاری ئیسرائیلە لە جیهاندا .\nچین لە كارە سیخوڕییەكەیدا زیاتر مەبەستییەتی دوو گەورە كۆمپانیای هەناردەكاری چەكی ئیسرائیلی بەئامانج بگرێت كە ئەوانیش " رافاییل" و " ئیلبیت سیستمز" كە موڵكی دەوڵەتن و لقیشیان لە وڵاتە یەكگرتووەكانی ئەمەریكاش هەیە ، بەشداریشن لە درووستكردنی چەكی زۆر پیشكەوتوو ، وەك مووشەك و سیستەمی فرۆكەوانی.\nبەپێی ئەو لێكۆڵینەوانەی ئاژانسە ئیسرائیلییەكان ئەوانەی تایبەتمەندن بە بەرەنگار بوونەوەی سیخوریی ، ئامانجی سەرەكی چینییەكان ئەو پەیوەندیییە یە كە كۆمپانیا چینییەكان بە بەڵێندەرانی پیسەسازییە سەربازییەكانی ئەمەریكا دەبەستێتەوە ، وەك كۆمپانیاكانی رایسۆن و بۆینگ و لۆكهید مارتن ، ئەوەش بەئامانجی ئاشكراكردنی نهێنییەكانی پرۆژە گرنگەكانی وەك فرۆكەی ئیف ١٦ و ئیف ٣٥ و سیستەمەكانی دژە مووشەكی بالیستی.\nئەو گۆڤارە ئەمەریكییە پێیوایە پەیوەندی هەیە لەنێوان ئەو هەوڵانەی چین دەیاندات بۆ سیخووڕیكردن بەسەر نهێنییە ئیسرائیلییەكان و هەوڵەكانی چین كڕینی پارچە زەوییەك لە گەرەكی هرتزلیا بیتواش بۆ بینای باڵیۆزخانە نوێكەی كە دەكەوێتە نزیك بارەگای مۆساد و ئاژانسی هەواڵگری سەربازیی لە باكووری تەلئەبیب .\nهەرچەندە ئەو هەوڵانەی چین لەلایەن دەزگای ئاسایشی ناوخۆی ئیسرائیل " شین بیت" وە رووبەروو بۆتەوە ، بەڵام ئەڵقەی لاوازی ئیسرائیل كۆمپانیاكانی كەرتی تایبەتە ، بەتایبەت ئەو كۆمپانیایانەی بەرهەمهینەری تەكنەلۆژیان و بۆ بواری سەربازیی و ئاشتیانەش بەكاردەهێنرێن ،بەجۆرێك زۆر پاریزراو نین و ئەگەری ئەوەیان هەیە رووبەرووی مەترسیی ئەمنیی ببنەوە ، بەتایبەت لەلایەن چینییەكانەوە .\nبۆ چەندین دەیە ، هەموو حكوومەتە یەك لەدوای یەكەكانی ئیسرائیل ئەو هەرەشە ئەمنییانەی لەسەر ئیسرائیل هەبوون و سەرچاوەكەیان چین بووە پشتگوێیان خستوون ، بەڵكو زۆر هانی وەبەرهێنەر و خاوەن كارە چینییەكانیان داوە وەبەرهێنان لە ئیسرائیل بكەن .\nبەم شێوەیە لەماوەی ٢٥ ساڵی رابردوودا كۆمپانیا چینییەكان بازاڕی ئیسرائیلیان داگیر كرد و دەستیان بەسەر چەندین دامەزراوەی ئابووری وەك " تنوڤا' دا گرت كە یەكێكە لە گەورەترین كۆمپانیا نیشتیمانییەكانی بواری پیشەسازیی سپیایی ، جگە لەوەی لە چەندین كەمكردنەوەی درووستكردنی ڕێگەوبان و هێڵی ئاسن لە تەلەئەڤیڤ و تونێلەكانی كرمل لە حەیفا براوە بوون .\nهەروەك چین خواستی خۆی پیشانداوە بەوەی دەیەوێت كۆمپانیاكانی دڵنیایی و بانكە ئیسرائیلییەكان بكرێت و رووبەرێكی فراوانیش لە بیابانی نەقەب بەكرێبگرێت بۆ چاندنی ئەڤۆكادۆ و گەنم و ڕاكێشانی هێڵی ئاسن لە تەلئەڤیڤەوە بەرەوە ئیلات.\nكۆمپانیا چیییەكانی بواری بیناسازیش كار لەسەر فراوانكردنی بەندەرە ئیسرائیلییەسەرەكییەكان دەكەن لە هەر یەك لە حەیفا و ئەشدود ، وە مافی كارپیكردن و بەڕێوەبەردنی بەندەرە تازەكانیشیان بۆ ماوەی ٢٥ ساڵی تر وەرگرتووە ، كە گەرنگی ئەو بەندەرانە هەر لەڕووی ئابوورییەوە نییە ، بەڵكو بنكەی دەریایی ئیسرائیلیشن كە كەشتیگەل و ژێردەریاییشیان لەخۆگرتووە.\nئەم دەستتێوەردانەی چین لە هەندێ پێگەی گرنگی ئیسرائیلی وەك بەندەری حەیفا ، وایكردووە وڵاتە یەكگرتووەكانی ئەمەریكا بێتە ناو بابەتەكەوە ، هەر بۆیە چەند جارێك كەشتییەكانی كەشتیگەلی شەشەمی سوپای ئەمەریكا هاتوونەتە بەندەری حەیفا كە كەشتی فرۆكەهەڵگریشیان تێدا بووە .\nواشنتۆن لەسەر زاری جۆن بۆڵتۆن راوێژكاری نەتەوەیی ئەمەریكا داوای لەئیسرائیل كرد كە پەیوەندییەكانی خۆی لەگەڵ چین كەم بكاتەوە ، ئەمەش وادەكات ئیسرائیل بخاتە تەنگژەوە ، چونكە لەلایەكەوە نایەوێت واشنتۆن لەخۆی توورە بكات ، لەبەرانبەریشدا بەهۆی كۆمەڵێك گرێبەست و ڕێكەوتنەوە پەیوەستە بە كاركردن لەگەڵ چینییەكان .\nبۆ ئیسرائیل چارەسەرەكە خۆی لە راپۆرتی ئەنجوومەنی ئاسایشی نەتەوەییدا دەبینێتەوە كەداوا دەكات پێداویستییە ئابوورییەكانی پڕبكاتەوە بێئەوەی ئەوە لەسەر حسابی بەرژەوەندییە ستراتیژییەكانی بێت لەگەڵ وڵاتە یەكگرتووەكانی ئەمەریكا ، بۆ ئەوەش تاوەكو چینییەكان تورە نەبن ناوی ئەو وڵاتەی نەهێناوە تەنیا ئاماژەی بۆ حكوومەت و كۆمپانیا بیانییەكان كردووە .


گه‌وره زانای بواری فیزیا ستیڤن هۆکینگ کۆچی دوایی کرد\nبارەگای بارزانی سه‌ره‌خۆشى له خانەوادەی خوالێخۆشبوو سەید کەریم گەورەدێی ده‌كات\n2018-03-14 [03:42 AM]\nلە پاش دەیان ساڵ لە خزمەتکردنی مرۆڤایەتی بە زانست و بۆچوون و بیردۆزەکانی، ئه‌مڕۆ ستیڤن ھۆکینگ زانای مەزنی جیهان لە بواری فیزیا لە تەمەنی 76 ساڵیدا کۆچی دوایی کرد، ئەمەش.\nئەمڕۆ چوارشەممە هەردوو کوڕەکەی ڕۆبەرت و تیمۆثی و كچه‌كه‌ی لوسی لە ڕاگەیاندنێکدا گوتیان" ئه‌مڕۆ زۆر خەمبارین بۆ کۆچی دوایی باوکی خۆشەویستمان، وتیان، زانایەکی مەزن و پـیاوێکی بێ وێنە بوو، کار و داهێنانەکانی بۆ چەندان ساڵ بە زیندوویی دەمێننەوە.\nستیڤن ھۆکینگ لە 8 ی مانگی یەکی ساڵی 1942 لە ئۆکسفۆردی بەریتانیا لەدایکبوو و هەر تەمەنی منداڵیـیەوە زیرەکی و بلیمەتی پـێوە دیاربووە. هەرچەندە لە تەمەنی 21 ساڵی دووچاری نەخۆشی لاوازبوونی ماسولکەکان بوو و پـزیشکان پـێشبینیان کردبوو لە چەند ساڵێک زیاتر ناژی، بەڵام ستیڤن لە هەوڵەکانی بۆ فێربوون و پەرەپـێدان بە تواناکانی نەوەستا.\nسەرەڕای ئەوەی وردە وردە دووچاری ئیفلیجی بوو و زمانی لە قسەکردن کەوت، درێژوی بە کارەکانی دا و توێژینەوەی گرنگی ئەنجام دا لە بوارەکانی زانستی گەردوون، بە تایبەتی لە بارەی خاڵە ڕەشەکانەوە کە لە ساڵی 1974 سەلماندی ئەو خاڵانە تیشک‌دەرن، ئەمەش پـێچەوانەی بیردۆزەکانی لەو سەردەمە هەبوون، بۆیە ئەو تیشکە بە " تیشکی هۆکینگ" ناودێرکرا.\nساڵی 1988 کتێبێکی بڵاوکردەوە بە ناونیشانی" A Brief History of Time"، زیاتر لە 10 ملیۆن چاپی لێفرۆشرا.\nژیانی ئەم زانایە هێندە سەرنج ڕاکێش بوو، فلیمی لەسەر کرابە ناوی The Theory of Everything و ساڵی 2014 لە سینەماکانی جیهان نمایش کرا.\nئەم هەواڵە 81238جار خوێندراوەتەوە


ئایا توڕک دێ دیڕوکێ گهوڕن یان دیڕوک دێ توڕکیا گهوڕیت – Malame\nئایا توڕک دێ دیڕوکێ گهوڕن یان دیڕوک دێ توڕکیا گهوڕیت\n216 ئێك خوله‌ك\nخویا یە کو هەولێن توڕکیا دگەڵ دیڕوکا ڕوژ هەڵاتا ناڤین و ئوڕبا ڵایەکێ دی دیڕوکەک خویناوێ و زوڕداڕی و شوفێنێ و ڕەگەز پەڕستی و داگیڕ کاڕیە ، و ب زوڕی گەلێن ڕەسەنێن دەڤەڕێ بتایبەت مەزوپوتامیا ل سەڕ دەستێن وان هاتن قرکڕن وکوجەبەڕکڕن و بێ ناسناڤکڕن ب سەدان جیوسایت دژی ئەڕمەنا و کوڕدا ژی ئەنجامدان و نوکە ژی ب سیناڕیوێن چودا جودا دهەوڵا داگیڕ کڕنا لیبیا و سوڕیا و ئیڕاق دایە و نوکە ژی ب پیڵانەک نوی دخوازیت قەندیڵێ و هەڕێمێ و ڕۆژئاڤا داگیڕ بکەت و د پشت ڕا خەونا خوە یا ویڵایەتا موسل و شاڕەزوڕ ب چی بینیت .\nلێ پرس ئەڤە ئایا هێزو ئەکونومی و گلوبالیزم و تەکنوڵوژیا ئیڕو یا گونجایی یە کو توڕکیا وەکی د دیڕوکێ دا چەوا جینوسایدا ل سەڕ گەڵیێ زیڵان و ئاگڕی داغ و دێڕسم و تا دگەهتە دڕوستکڕنا کومێن چەتەیێن بناڤێ داعش و بسەدان ڕێکخڕاوێن بناڤێ دین و خەڵافەتێ دیسان کوڕدا ژی وەک ئەڕمەن و ڵاز و جەڕگەز و عەجەم و ئازەڕبیجانیان ژناف ببەت و ئیڕادا کوڕدا تسلیمێ خەونێن توڕانی و کەمالیستیا خوە بکەت وجیهان ژی لسەڕ ڤان کوم کوژیا بێ دەنگ بمینە ؟\nباوەڕم ڕێژا بەڕژەوەندی دێ وێ ڕۆژێ بڕیاڕێ دەت !\nلێ ل سەڕ ڤێ ڕەوشێ و ڤان پیڵانان یاگڕنگ ئەوە کا گەڵێ کوڕد چ ئامادە باشی کڕیە ڵ هەمبەڕ ڤان پیڵانان .\nئایا کوڕدا کاڵسیونەک هەڤگڕتی و هێزەک هەڤبەش و ئامادەکاڕ هەیە ل سەڕ ئەساسەکێ نەتەوی و نیشتمانی ڕوی ب ڕوی ڤان ئیڕشان ببت ؟\nئایا کوڕدا شیایە ل ڕویێ ڤان مەتڕسیان سود ژ دیڕوکێ ببینن ؟\nئایا کوڕدا شیایە هەستا پیڕوزی و گڕنگیا نیشتیمانی بکەن میکانیزما موڕاڵ بەڕزیا تاکێ کوڕد ؟\nئایا ژ ڕویێ ئەکونومی و لەشکەڕی ڤە کوڕدا ئامادەباشیەک هەیە ؟\nئایا کوڕدا ژ ئالیێ سیاسی ڤە کاڕینە ب ڕیا ئەجندایێن خوە گەڵێن جیهانێ ب ڤێ ڕەوشێ هایداڕ بکەن و بینن سەڕ خەت ؟\nیان ژی هەڕ مژیلی دزی و تاڵانکڕن و دوو بەڕەکی و کوڕد کوژیێ نە !!\nیا ڕاست پێتڤیە ژبیڕ نەکەین ڕاستە توڕکیا زلهێزەکا هەڕێمی یە لێ د ڕاستی دا توڕکیا یا د هەڕفیت ژڵایێ ئابوڕی و ناکوکیێن ناڤخویێ ژی ژ هەڕ ڕەهەندەکێ ڤە ڕوی ل مەتڕسیێ نە ، ئەگەڕ کوڕد ئلکەتیا خوە وڕت کەن و خوە ئامادەکەن دکاڕن ژ ڤێ پیڵانێ مفای ببینن و دگەڵ دوژمنێن توڕکا بەڕەیەکێ و کاڵسیونەکێ پلک بینن و ئیدی جیایێن قەفقاس و مەغوڵیا وا نە حەویننە ڤە ، لێ ئەگەڕ ڤێ نەکەن ئێدی ناموس و کەڕامەت و هەڕ هەبونەکا کوڕدا دێ ل مەزادێ ب سێ چاڕ دوڵاڕا ئێتە فڕوتن و دیڕوک ل کوڕدستانێ دێ هزاڕ و پێنچ سەد ساڵا بەڕەف پاش زڤڕیت .


دامەزراندن و بەردەوامى ژینگەیى و بە دیجیتاڵکردنى کەرتى گشتى: کۆمەڵێک پڕۆژەى داهێنەرانەن کە لە پارێزگاى کەربەلا خرانە گەڕ | بەرنامەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێدان لە عێراق\nدامەزراندن و بەردەوامى ژینگەیى و بە دیجیتاڵکردنى کەرتى گشتى: کۆمەڵێک پڕۆژەى داهێنەرانەن کە لە پارێزگاى کەربەلا خرانە گەڕ\nبەغدا، 12 ى تەمموزى 2021- ئیمڕۆ سێ پڕۆژەى داهێنەرانە کە سەرنج دەخەنە سەر جێگیرى ژینگەیى و هەلى کار بۆ لاوانى بێکار و بە دیجیتاڵکردنى کەرتى گشتى لە لایەن بەرنامەى نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێدانەوە لە عێراق، بە هاوبەشى لەگەڵ پارێزگاى کەربەلا خرانە گەڕ.\nخستنەگەڕى ئەم پڕۆژانە پابەندبوونى بەرنامەى نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێدان لە عێراق دەسەلمێنێت لە پشتبوانیکردنى کۆمەڵگاکانى کەربەلا و ئەمانە لە خۆ دەگرن:\nهاوتاکردنى کار بۆ لاوانى کەربەلا کە هەڵدەستێت بە دابینکردنى هەلى کارى بەردەوام و درێژخایەن بۆ لاوانى کەربەلا لەڕێگەى کارکردن لە نزیکەوە لەگەڵ کەرتى تایبەتدا بەمەبەستى زانینى پێویستییەکانیان بە فەرمانبەر. لەچوارچێوەى ئەم پڕۆژەیەدا، لاوان دەچنە بەر ڕاهێنان و دەرفەتى ڕاهێنان لەسەر کار و دامەزراندنیان دەبێت بە پێى پێویستى بازاڕ لە کەرتى تایبەتدا.\nسیستەمى نەخشەڕێژى "GIS" کە کەرتى گشتى دەکات بە دیجیتاڵى و خزمەتگوزارییەکانى کەرتى گشتى بەرەوپێشەوە دەبات کە لە کەربەلادا بە هاوڵاتیان دەدرێن. سەکۆیەکى داتا بۆ بەرپرسانى پاریزگاکە و ئەپڵیکەیشنێکى مۆبایل بۆ دانیشتوان بەمەبەستى چوونە نێو خزمەتگوزارییە گشتییەکانەوە بەشێوەیەکى ئۆنلاین، کۆمەڵێک لایەنى سەرەکى ئەم پڕۆژەیەن.\nپڕۆژەى تاقیکارى پەینى کەربەلا کە برەو بە بەڕێوەبردنێکى تەندروستى پاشماوەکان دەکات لە ڕووى ژینگەییەوە لە عێراقدا لە ڕێگەى دروستکردنى زنجیرەیەک بۆ پەین بۆ کەرتى تایبەت و هاندانى بەڕێوەبردنى کاراى بەرهەمهێنانى بەردەوام و بەکارهێنانى پەین. ئەم پڕۆژەیە لە لایەن بەرنامەى نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێدان لە عێراق بەڕێوە دەبرێت بە هاوکارى بەرنامەى نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ ژینگە و لەگەڵیدا پارێزگاى ئەنباڕ و کەرتى تایبەت و کۆمەڵگا نێوخۆییەکان.\nلەکاتى خستنەگەڕەکەدا هەریەکە لە پارێزگارى کەربەلا و نوێنەرى نیشتەجێى بەرنامەى نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێدان لە عێراق و وەزیرى وەرزش لاوانى فیدڕاڵ وەزیرى پەیوەندییەکانى فیدڕاڵ و جێگرى نوێنەرى تایبەتى سکرتێرى گشتى نەتەوە یەکگرتووەکان و هەماهەنگکارى نیشتەجێ و هەماهەنگکارى مرۆیى بۆ عێراق ئامادەبوون.\nپارێزگارى کەربەلا، ناسف ئەل خەتابى، گوتى : "حکومەتى خۆجێیى کەربەلا هاوبەشییەکى درێژخایەنى لەگەڵ بەرنامەى نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێداندا هەیە. ئەم هاوبەشییە توانیویەتى پشتیوانى بەرەنگاربوونەوەى حکومەت بکات بۆ ڤایرۆسى کۆرۆنا و لەگەڵیدا ناوەندێکى داتا و ئەپلیکەیشتنێکى مۆبایلى داناوە. هەروەها پێکەوە کارمان بۆ زیادکردنى هەلى کار کردووە بۆ لاوان لە کەرتى تایبەت و بەرەنگاربوونەوەى ئاستەنگە ژینگەییەکان لەڕێگەى چارەسەرى بەردەوامەوە وەک بەرهەمهێنانى پەینى ئۆرگانى لە پاشماوەکانەوە. ئێمە پابەندین بە کارکردن لەگەڵ بەرنامەى نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێداندا، بەمەبەستى تەواوکردنى ئەم پڕۆژانە و خستنەگەڕى دەستپێشخەرى تازەتر بەرەو دەستخستنى ئامانجەکانى پەرەپێدانى بەردەوام."\nجێگرى نوێنەرى تایبەتى سکرتێرى گشتى نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ عێراق، ئێرینا ڤۆیاکۆڤا-سۆلۆرانۆ، کە ڕەزامەندنى لەسەر پەسەندکردنى پڕۆژەکە کردووە، کە لەڕێگەی سندوقى فرە هاوبەشى سەر بە نەتەوە یەکگرتووەکانەوە کۆمەکى پڕۆژەى پەینى دابین دەکرێت، گوتى:"جێگاى شانازیمانە کە پشتیوانى ئەم پڕۆژەیە بکەین- کە یەکەمینە لە عێراقدا - کە ڕێکارى ژینگەدۆست بەکار دەهێنێت و پارێزگارى لە ژینگە دەکات و کارى ژینگە دۆست بۆ کۆمەڵگاکانى کەربەلا دەڕەخسێنێت. بەپەرۆشەوەم ئەو سەرکەوتنەى ببینم لە وڵاتدا دەنگ بداتەوە."\nنوێنەرى نیشتەجێى بەرنامەى نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێدان لە عێراق، خاتو زێنە عەلى ئەحمەد، گوتى: " خستنەگەڕى پڕۆژەکانى ئیمڕۆ هاوبەشى درێژخایەنى بەرنامەى نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێدان دووپات دەکاتەوە لەگەڵ پارێزگاى کەربەلادا لەو بوارانەدا کە کاریگەرییان بەسەر کۆمەڵگاوە هەیە بەتایبەتى بێکارى لاوان و گەیاندنى تەواوى خزمەتگوزارییە گشتییەکان کە زۆرێک خەڵک لەماوەى چەند ساڵى ڕابردوودا گلەییان لەبارەیانەوە هەبووە. بەپەرۆشەوە چاوەڕوانى بەرهەمى ئەم پڕۆژەیە دەکەین بۆئەوەى پێویستییە سەرەکییەکانى دانیشتوانى کەربەلا دابین بکات."\nموحەمەد ئەلبەهبەهانی ، ڕاوێژكاری ڕاگەیاندن و پەیوەندییەكان


سبەی نەوت لەم ناوچانەی هەڵەبجە دابەشدەكرێت - تۆڕی میدیایی خەڵک\nسبەی نەوت لەم ناوچانەی هەڵەبجە دابەشدەكرێت\nلیژنەی سووتەمەنی قائیمقامیەتی ناوەندی پارێزگای هەڵەبجە ڕایدەگەیەنێت، سبەی دەست بەدابەشكردنی نەوتی سپی ماڵان لە دوو شارەدێی سنوورەكە دەكرێت.\nلیژنەی سووتەمەنی قائیمقامیەتی ناوەندی پارێزگای هەڵەبجە لە ڕاگەیەنراوێكدا بڵاویكردەوە، كە سبەی دوو شەممە 29ی 11ی 2021 لە هەردوو شارەدێی خورماڵ و بەمۆ نەوتی سپی ماڵان دابەشدەكرێت.\nئەمە لەكاتێكدایە، ئەمڕۆ بەڕێوەبەرایەتی نەوت و كانزاكانی سلێمانی بڵاویكردەوە، سبەی دوو شەممە ۲۹ـ۱۱ـ۲٠۲۱ نەوت لەشارۆچكەی قەڵادزێ دابەشدەكرێت بەنرخی ٥٥ هەزار دینار بۆ هەر ۲٠٠ لیترێك و هەروەها ڕۆژی سێ شەممەش لە ناوشاری سلێمانی لە مەڵبەندەكانی پێنج و شەش پڕۆسەكە بەردەوام بێت.\nمەلا بەختیار؛ یەكێتی ئەگەر بەخۆیدا نەچێتەوە خراپتر چاوەڕوان دەكەم\nبۆخانمان: 4 كێشه‌ی سه‌ره‌كی كه توشی بن باڵه‌كان ده‌بێت، چاره‌سه‌ره‌كه‌شی بخوێنه‌ره‌وه\nلیژنەی سووتەمەنی قائیمقامیەتی ناوەندی پارێزگای هەڵەبجە\nهەڵەبجە؛ سبەینێ لەسێ شوێن نەوت دابەش دەكرێت\nخەڵك – لیژنەی سووتەمەنی قائیمقامیەتی ناوەندی هەڵەبجە ڕایدەگەیەنێت، سبەی لە شارۆچكەی تەوێڵە و بیارە ئەو ماڵانەی كە تازە هاوسەرگریان كردووە و…\n18 کانونی یەکەم 2021 8.15 pm\nخەڵك – لیژنەی سووتەمەنی قائیمقامیەتی ناوەندی هەڵەبجە ڕایدەگەیەنێت، سبەی لە شارۆچكەی تەوێڵە و بیارە ئەو ماڵانەی…


روانینێك بۆ عەقڵانیەت | گومانە جۆراو جۆرەكان\nگومانناسی گومانە جۆراو جۆرەكان روانینێك بۆ عەقڵانیەت\nیەكێ لە گرنگترین ئەو پرس و باسانەی لە بواری هزری نوێدا دەوروژێنێت بریتیە لە پرسی عەقڵ (عەقڵانیەت) ، لە ڕاستیدا بانگەواز كردن بۆ جڵەو بەدەستی عەقڵ و زاڵكردنی عەقڵ لەو بانگەوازانە بوون كە بیری ڕۆژائاوایی نوێ گرتنیە بەر ، مەعریفەیەك كە عەقڵ و دڵ پێكەوە كۆبكاتەوە.\nئیسلام ئەو بەرنامە گشتی و گشتگیرەی پێشكەشی مرۆڤایەتی كردووە تا بەوە بنەڕەتە ڕاستەكانی مەعریفە بەدیبهێنێ دوور لە كورتهێنانی مەنهەج ، عەقڵیە پەتییەكان یان ئەو بەرنامانەی پشت دەبەستن بەویژدان و دڵ. بەڵكو بیری مرۆیی لە ململانێی دوو بانگەوازدایە، یەكێكیان دەڵێت تەنها عەقڵ، ئەوی دیكەش دەڵێت ویژدان، دواتر ئیسلام هات تا ئەوە بخاتە ڕوو ڕێبازی بیرو مەعریفەی دروست و كامل بریتیە لەوەی عەقڵ و دڵ پێكەوە كۆبكرێنەوە.\nڕێبازی عەقڵ پشت دەبەستێت بەزانست و هەست پێكراو و شتەماددیەكان و هەموو ئەوانەی دەچنە بازنەی كارپێكردنەوە و بە تەواوەتیش لە ئاست جیهانی غەیبدا (میتافیزیق) چاودادەخات و بە تەواوەتی نكوڵی لێ دەكات.بەمەش خۆی بێئاگا دەكات لە بەشێكی گەورەی مەعریفە كە بەبێ دانپێدانانی هیچ ڕێیەك نیە بۆ تێگەیشتنی دروستی ژیان.\nویژدانەكانیش كە هەندێ لە بانگەشەكەرانی سۆفیگەرایی و ئیلهام و ڕۆژهەڵاتناسی و كەسانێكی دیكە بوون هاتن وبڕیاری ئەوەیاندا تەنها و تەنها لە ڕێگەی دڵەوە دەتوانێت بگەیت بە تێگەیشتن لە ژیان و بوون. بەمە نكوڵییان كرد لە پلەوپایەو ڕۆڵی عەقڵ ، چەند مەزهەبێكی فەلسەفیش دەركەوتن و پشگیری ئەم ئاڕاستەیان دەكرد ، چەند مەزهەبێكیش پشگیری ئاڕاستەكەی دی بوون، ئەگەر بە دروستی بڕوانیت دەبینیت هەردوو ڕاو ڕێبازەكە دەستەوسانن لە گەیشتن بە بنەڕەتە دروستەكانی مەعریف.\nبیری ئیسلامیش ساتێك لەگەڵ ئەم ئاڕاستە وساتێكیش لەگەڵ ئەو ئاڕاستەداڕێی بڕی، لە هەردوو ساتەكەیدا كەناری گرتبوو لە مەنهەجی بنەڕەتی و دروستە ئیسلامی و واتا و تێگەیشتنی كانڵی، چونكە دیارترین نمونەی خستنە ڕووی هزری ئیسلامی كەماڵی ڕوانین و ئەوپەڕی گشگیریەتی.\nعەقڵ پێناوێكە لە پێناوەكانی مەعریفە و بوارو مەیدان و رشێگەی خۆی هەیە كە لەو ڕێگەیەوە و لە سنووری ئەو توانایەدا توانی پێشكەشكردنی زۆرری هەبێ، بەڵام چەند مەیدانێ هەبوون كە دەستەوسان وەستاوە لەبڕینیاندا، چەند شوێن و باسێ هەن تواناكانی ناتوانن بیانبڕن و بەسەریاندا زاڵبن ، ئەو لایەنەش لایەنی غەیبە كە خوای گەورە لە قورئاندا وێنای كردووە و لە ڕێگەی سروشەوە ڕاستی غەیبی پێ بەخشیوین و فەرمانی پێكردوین بڕوای پێبهێنین ، جا عەقڵ غەیبی پێ قبوڵ دەكرێ بەڵام بە تەنها ناتوانێ حوكمی پێ بكات، چونكە پێناوەكانی بۆ ئەم مەبەستە لەبارنین، چونكە عەقڵ بە تەنها ناتوانێ تەنگهەڵچنێ بە هەموو خواست و بوارەكان و پەردەی سەر هەموو ئاڵۆزیەكان لابات و هەمووو گرێ كوێرەكان بكاتەوە. لەڕاستیدا عەقڵ لە دڵدا ڕووناكیە و ئەركی ئەوەیە ڕاستی وناڕاستی بناسێ، چاكە و خراپە و پاك و پیس لە ژێر ڕۆشنایی سروشتدا جیابكاتەوە نەك لە ڕووناكی سروش دەرچێ، چونكە مەترسی بانگەوازی شكۆدار ڕاگرتن و بە خوا زانینی عەقڵ و دانانی بە تاكە ڕێ و ڕێبازی بە دواداچوون یان بڕیاردان لەسەر شتەكان ئەو كات دەستی پێكرد كە لە ڕۆشنایی سروش دەرچوو، ئەمەش لەو بانگەشانەیە كە بانگخوازانی ماددیگەرایی هەڵگری ئاڵاكەبن و بەوە مەبەستیانە یەك جیهان بە تەواوەتی لەناو ببەن كە ئەویش جیهانی میتافیزیقە(غەیب).\nبەڵام لە ئیسلامدا پەیوەستیەك هەیە لە نێوان عەقڵ و سروشتدا یان عەقڵ و دڵداهەیە، عەقڵ بەتەنها نەیتوانیوە بگات بەوشتانەی كە زانینی تەواوی حەقیقەت پشتیان پێ دەبەستێ.ئەمە وایكردووە لە ڕێ لایان بدات ، هاوكات هەڵی كردووە بەوانەش كە لە ڕێگەی مەزهەبە ئیشڕاقیەكان یان ڕێگەكانی دیكەوە بەدوای مەعریفەی ناخدا و عەقڵیان كەنار خستووە ، لێرەوە كامڵبوونی تێڕوانینی ئیسلامی بۆ مەعریفە دەبینین كە عەقڵ و دڵ وغەیب و بەرچاو پێكەوە كۆدەكاتەوە.\nبێگومان عەقڵ لە مەیدانی زانست و ئەزموون و تاقیكردنەوە وئاسۆی كیمیاو تەكنەلۆجیاو بواری دیكەدا مەیدان و بواری خۆی هەیە و ڕۆڵی گەورەی خۆیشی بینیوە تا ئەوەی موسڵمانان بە عەقڵ توانیویانە ڕێبازی ئەزموونی زانستی بنیادبنێن كاتێ ئەو قۆناغە نەزەریەیان تێپەڕاند كە لێكۆڵینەوەكانی فەیلەسوفانی پێش ئیسلام لە ئاستیاندا دەستەوسان وەستان ، تێڕوانینی مەعریفەی ئیسلامیش كە عەقڵ و دڵی پێكەوە كۆكردووەتەوە سەرچاوەی ئەو سەركەوتنە بوو كە موسڵمانان بەدەستیان هێنا تا گەیشتنە یاسایەك كە كەسانێ پێش ئەوان پێی نەگەیشتیوون . ئەویش بریتیە لە (تاقیبكەرەوە و بڕیار بدە) لەبواری پزیشكی و گەردوون و ئەندازیاری و كیمیایدا.\nلێرەوە لە بیری ئیسلامیدا عەقڵ و دڵ لەیەك چوارچێوەدا هەنگاویان ناوە بەبێ ئەوەی ئەو پێكدادانە لە نێوانیاندا ڕووبدات كە لە بیری ڕۆژئاواییدا ڕوویدا، یان بەبێ ئەوەی ئەو یەك بەرەییە بۆ دوو بەرە دابەش ببێ بەو جۆرەی لە ڕۆژئاوادا بینرا ئایین و زانست لە یەك جیاكرانەوە.\nزانایانی موسڵمان جەخت لە بنەمایە دەكەنەوە كە پێغەمبەر (صلی اللە علیە وسلم)دایناوە كاتێ دەفەرموێت (ان هذا العلم دین فانظروا عمن تاخذون منه)(1) دەی ئەمە بانگەوازێكە بۆ پوخت كردنەوە و ڕازیكردن ، ئەمە موسڵمانان گەیاند بە جێبەجێكردنی ئەزموون . موسڵمانانیش ئەزموونی عەقڵی و زانستی خۆیان لەژێر ئاڵای سروش و سێبەری واتا ومەبەستی ئیسلامدا ئەنجامداوە ، ئەو واتایەی عەقڵ و دڵ و گیان وماددە پێكەوە كۆدەكاتەوە.\nلێرەوە مەنتقی (ژیربێژی) موسڵمانان بۆ پەیوەندی نێوان زانست و ئایین ڕوونە ، بنەڕت و بنەمای زانست بریتیە لە عەقڵ و ڕێبەرەكەشی ئەزموونی هەستیە ، واتە زانست بوارێكی فراوان دەگرێتە بەرو تیایدا چەندین سەركەوتنی گەورە بەدیدەهێنێ ، بەڵام ناتوانێ بەهەموو ڕاستیەكانی بوون بگات بە تایبەت جیهانی غەیب ، لەتێڕوانینی ئیسلامدا زانست فەرمان بە كەسەكانی دەكات ئەو سنووری ڕاستیانە تێنەپەڕێنن كە نایزانن چونكە لە پاڵ غەیبدا بەرنامەی خۆیان هەیە بۆ بڕوابوون پێی، ئەمەش لە ڕێگەی دڵێكەوە كە ڕاستیەكەی لەسروشەوەیە و عەقڵیش شاهید و بڕیاردەرە.\nئیسلام دۆست و هاودەمی زانستە ، چونكە قورئان چەندین دەقی لەخۆ گرتووە كە مرۆڤ هاندەدەن تا بەدوای زانستدا بگەڕێ و پەیڕەوی بكات ، زانستی دروست نكوڵی لە ئایین ناكات و بڕیار لەسەر شتێ نادات كە باسی ئەو نیە، هەروەها ناچێتە بازنەی تێڕوانینە ئەزموونیە هەستیەكانەوە زانست نابێ لە ئەركی خۆی دەربچێت كە ئەویش بریتیە لە بەدواداچوون و گەڕان و تێبینی و تێڕامان بۆ دیاردە سروشتیەكان بڕیاری بەڵێ و نەرێ نادات بۆ ئەو ڕاستیانەی لە پشت دیاردەو بەرچاویەكانەوە مۆڵیان خواردووە، ئەوەی زانایان بڕیاری لەسەر دەدەن ئەوەیە زانست و پاشان عەقڵیش ناتوانێ توانای تەنگپێهەڵچنینی تەواو یان تێگەیشتنی تەواو و سەربەخۆی هەبێ بۆ بوون و ژیان.\nكرلسون دەڵێت(زانست تەنها كۆمەڵێ زانیاری تەواو ناڕوونمان پێ دەبەخشێت، ئەمەش لە ڕێی چەند هۆكارێكی شاراوەوە كە ئەزموونەكانی پەیوەست نین پێیەوە زانایان بڕیارێكی نیمچە یەكڕایان داوە لەسەر ئەوەی زانست ناتوانێ ڕاڤەی ڕوخساری شتەكان بكات یان شیكاریان بكات بەڵكو وەسفیان دەكات و دانیان پێدا دەنێ ، ئەركی زانست بۆ تەقدیركردنی شتەكان تەنها بریتیە لە وەسفی ڕوخساریان و دانپێدانانیان نەك شیكاركردنیان. لەسەرەتای ڕێنیسانسیشدا گرنگییان دەدا بە (بۆچی) بەڵام بەرە بەرە وازیان هێنا لەو گرنگی پێدانە دوای ئەوەی بۆیان دەركەوت ئەو هەوڵانە سەركەوتوو نابن و ئەنجامیان پەككەوتووە ، دواتر گەڕانەوە بۆ داننان بە ڕاستیدا ، لای ئەوان زانست ڕاڤی هیچ ناكات بەڵكو پەیوەندی و گونجاندن و تێبینی مەنهەجی دەبێت ودواجاریش وەسف و دانپێدانانی هەیە ، ئەمیش تێگەیشتن بۆ شتەكان نیە بەڵكو زانیاری لەسەر زانینیەتی ، زانایانی ئێستا دەڵێن مەعریفەی زانستی تەنها لەسەر ڕوخساری سروشتە(ڕوكاری شتەكان) و كاری مرۆڤ و ئەو پەیوەندییەی نێوانیان كە دەكرێ بۆ دۆزینەوەی یاساكانی ڕوانین و ئەزموون بەكاربهێنین، زانستی ئێستا دان بەوەدا دەنێت عەقڵی مرۆڤ تەنها لە ڕێگەی هەستەكانەوە دەتوانێ شتێ بزانێ ، بۆیە هەرچیەك لە پشت هەست و عەقڵەوە بێت ئەوا زانست ناتوانێ لەسەری بڕوات یان شتێكی لێ بزانێ. هەروەها زانایان دەڵێن ڕاستیەكانی زانست ڕەهاو هەمیشەیی نین ، بەڵكو چەند ڕاستیەكی ڕێژەیین و توێژینەوەی زانستیش لە ململانێیەكی بێكۆتای نێوان مرۆڤ و سروشتدایە، هەركات مرۆڤ زانیاری لەسەر یاساكانی سروشت پەیدا بكات زیاتر بەسەریدا زاڵ دەبێت ، بەردەوامیش زانایان پرسیار دەكەن ئایا عەقڵ دەتوانێت بەڕاستی بگات؟ بەڕاستی زانست لە ماوەی سێ سەد ساڵدا چەند وێستگەیەكی دووری بڕی، دەی ئایا توانی یگات بە حەقیقەت؟ ئەمە واتە زانست هەرچەندە پێشكەوێت هێشتا ناتوانێت ئەو كێشە گەورانە چارەسەر بكات كە لە بنەڕەتی بوون و كۆتایی و سوشتیە ماددیەكەی و بنەڕەتی ژیان و نەمری گیاندا خۆیان دەنوێنن، ئەمە واتە عەقڵ ئامێرێكە كە توانای سنوورداری خۆی هەیە و تواناكەشی لەبەردەرگای جیهانی غەیبدا دەوەستێ ، ئەمە بڕیاری ڕوون و یەكلاكەرەوەی زانایانە، دەی ئیدی بۆچی فەیلەسوفان و هەڵگرانی ئاڵای ماددیگەرای فرەخواوەندی و دوژمنانی ئایینەكان لە بانگەوازكردنیان بۆ عەقڵ و بەرزڕاگرتنی و دانانی بە تاكە پێناوی مەعریفەی كامڵی مرۆڤ زیادە ڕەوی دەكەن؟ ڕاستیەكەی ئەوەیە ئەوانەی ئەو بانگەوازە دەگرنەبەر زانانین و ئەوەی دەیڵێن زانست نیە، بەڵكوفەلسەفەیەكە لە چوارچێوەیەكی ڕووندا كە چوارچێوەی ماددیگەراییە ، ماددیگەراییش پێشتر هەڵوێستی خۆی بەرامبەر بە خواو ڕۆژی دوایی و پێغەمبەرایەتی و پەیامە ئاسمانییەكان یەكلاكردووەتەوە و بە هیچ شێوەیەكیش ناتوانین قەناعەتی پێبكەین.\nسەرچاوە: مشكلات الفكر المعاصر فی ضو‌ء الاسلام، سنة الطبع 1972


Kurdîpêdiya - یەکینەکانی پاراستنی سیڤیل-یەپەسە\n☂ یەکینەکانی پاراستنی سیڤیل-یەپەسە | Pol: Part û Rêkxirawekan | Zimanî babet: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nیەکینەکانی پاراستنی سیڤیل-یەپەسە\n1. 👁 تیمی وەڵامدانەوەی یەپەسە: لە میرسین ڕووداو ڕووینەداوە، ئێمە چالاکیمان کرد\n2. 👁 تیمەکانی وەڵامدانەوەی یەپەسە لە 4 شاری تورکیا چالاکییان ئەنجامدا\n3. 👁 جە ئەستەنبوڵ یەپەسە چالاکیێش ئەنجامێ دێۋە و 5 ماشینێش سۆچنێ\n4. 👁 یەپەسە – ژن بۆ حەفتانین چالاکی ئەنجامدا: 9 پۆلیس برینداربوون\n6. 👁 یەپەسە – ژن لە ساکاریا چالاکی ئەنجامدا: 4 سەرباز گیانیان لەدەستدا و 12 سەربازیش برینداربوون\n7. 👁 یەپەسە – ژن لەدژی هێزەکانی دەوڵەت و هاوکارەکانی چالاکیان ئەنجامدا\n8. 👁 یەپەسە ئەنجامی دوو چالاکی یەکینەکانیانی لە ئیستەنبول-ی تورکیا ڕاگەیاند\n9. 👁 یەپەسە بە بۆنەی چوارەمین ساڵیادیی دامەزراندنیی ڕاگەیەنراوێکی بلاوکردەوە\n10. 👁 یەپەسە ژن لە دژی 4 ئۆتۆمبێل و ناوچەیەکی سەربازی و کارگەیەک چالاکییان ئەنجامدا\n11. 👁 یەپەسە ژن لە سێ شار چالاکی ئەنجامدا\n12. 👁 یەپەسە لە ئیزمیر 2 ئۆتۆمبێلی سیخوڕەکان و فاشیستەکانی سوتاند\n13. 👁 یەپەسە لە ئیستەنبول و ئیزمیر چالاکیی ئەنجامدا 27-01-2019\n14. 👁 یەپەسە لە دژی کارگەیەکی فاشیستەکان لە ئیستەنبووڵ چالاکی کرد\n15. 👁 یەپەسە/یەپەسە – ژن: پێویستە گەلی کورد دەست بە قۆناغی خۆپاراستن بکات\n16. 👁 یەپەسە/یەپەسە-ژن: مانگی پێشوو 10 جەندرمە و پۆلیس کوژران و 51 کەسیشیان لێ بریندار بوون\n17. 👁 یەپەسە: ژن لەدژی بارەگای فڕۆکەی ژێتی سەربازی لە ئیزمیر چالاکی ئەنجامدا\n➕ Em babete lelayen: (Naliya Ibrahim)ewe le: Mar 13 2018 1:04PM tomarkirawe\n👌 Em babete lelayen: (Seryas Ehmed)ewe le: Mar 13 2018 4:54PM pêdaçûneweyi bokrawe û azadkrawe\n✍ Em babete bo diwacar lelayen: (Hawrê Baxewan)ewe le: Jan 27 2019 1:42PM baştirkirawe\n👁 Em babete 3,533 car bînrawe\n📷 Faylî Wêne 1.0.2 17 KB Jan 27 2019 1:42PM Hawrê Baxewan\n📷 Faylî Wêne 1.0.1 14 KB Mar 13 2018 1:06PM Naliya Ibrahim


وەڵامی لێدوانەکانی فازڵ میرانی دەداتەوە سه‌عدی پیره: ئەگەر قبوڵمان کرد کاک مەسعود بڕیار لە بابەتێک بدات لەبەرئەوە نیه پارتیە\nسەرەتا › خەندان › وەڵامی لێدوانەکانی فازڵ میرانی دەداتەوە سه‌عدی پیره: ئەگەر قبوڵمان کرد کاک مەسعود بڕیار لە بابەتێک بدات لەبەرئەوە نیه پارتیە\n2019/06/27 | 09:25\nخەندان-سه‌عدی پیره، ئەندامی مەکتەبی سیاسی یەکێتی رایگەیاند، مەسەلەی "مەرجەع" مەسەلەیەکی فەلسەفیە بە ئەمری ئیداری دروست نابێت، دەشڵێت، "کاک مەسعود پیاوێکی گەورەیە و دوای وەفاتی مام جەلال و کاک نەوشیروان لەو جیلە لەناو بزوتنەوە و سەرکردەکاندا ئەو ماوه، "ئەگەر ئێمە قبوڵمان کرد کاک مەسعود لەبابەتێکدا بڕیار بدات لەبەر ئەوە نیه پارتیە".نەتەوە یەکگرتوەکان بڕیاریان داوە لەم 2019 و 2020 تەدا ئەولەویەتی کارەکانی لە شاری کەرکوک جێ بەجێکردنی ماددەی 140 بێت\nسه‌عدی پیره، ئەندامی مەکتەبی سیاسی یەکێتی وەڵامی لێدوانەکانی فازڵ میرانی دایەوە و رایگەیاند، "ئەمڕۆ مەسەلەی کەرکوک مەسەلەیەکی گرنگە نەتەوە یەکگرتوەکان بڕیاریان داوە لەم 2019 و 2020 تەدا ئەولەویەتی کارەکانی لە شاری کەرکوک جێ بەجێکردنی ماددەی 140 بێت، لەهەمانکاتیشدا بابەتی هەڵبژاردن هەیە، پێدەچێت سەرژمێریش لە کەرکوک بکرێت".کوردی پارچە پارچە لە کەرکوک، کەرکوک بەرەو مەترسیەکی گەورە دەبات\nئاماژەی بەوەشکردوە، "کوردی پارچە پارچە لە کەرکوک، کەرکوک بەرەو مەترسیەکی گەورە دەبات، هەر ئەوە نیە 16ی ئۆکتۆبەر خەتای یەکێتی بوە یا نا؟ هۆکارەکەی چی بوە؟ ئەمانە هەموی بابەتن و پێویستی بە لێکۆڵینەوە هەیە، ناکرێت ئێمە هەرچی ڕویدا لایەکەی تر بکەین بە خائین، ئەگەر خائینە بۆ لەگەڵی دادەنیشن؟ بۆیە من لەقسەکانمدا ئەوەم وتبو کە دەبێت کورد وریا بێت ئەگەر بە شەڕ بدۆڕێین دەتوانین بە شەڕ وەریبگرینەوە، بەڵام ئەگەر بە سەرژمێری و هەڵبژاردن بدۆڕێین ناتوانین وەریبگرینەوە".فازڵ میرانی، سکرتێری مەکتەبی سیاسی پارتی رایگەیاندبو، "هەندێك لە برادەرانی سەركردایەتی یەكێتی بە کاک سەعدی پیرەشەوە پێمان دەڵێن، حەقە كاك مەسعود تەنیا وەك سەرۆكی پارتی نەبێ بەڵكو ببێتە مەرجەعی كوردستان‌و هەمومان".مەسەلەی مەرجەع مەسەلەیەکی فەلسەفیە بە ئەمری ئیداری دروست نابێت\nبەڵام سەعدی پیرە دەڵێت، "بەو شێوەیە مناقشە ناکرێت، مەسەلەی مەرجەع مەسەلەیەکی فەلسەفیە بە ئەمری ئیداری دروست نابێت، کاک مەسعود پیاوێکی گەورەیە و دوای وەفاتی مام جەلال و کاک نەوشیروان لەو جیلە لەناو بزوتنەوە و سەرکردەکانمان ئەو ماوە، ئێمە هەمومان ڕێزی دەگرین و لە کۆبونەوەی دو قۆڵیدا پێمان وت، کە باشترە تۆ هەمومان کۆبکەیتەوە برا گەورایەتیەکە بکەی، جا ئەگەر ئەوە بەشێوەیەکی تر بەکاربهێنرێت ئەوە لەکۆبونەوەی فراوانی هەردو مەکتەبی سیاسی پارتی بەسەرۆکایەتی کاک مەسعود وە مەکتەبی سیاسی یەکێتی بەسەرۆکایەتی کاک کۆسرەت کرا، قسەکەش کاک کۆسرەت پێی وت، وتی پێویستە بۆ بەرەنگاربونەوەی ئەو کێشانەی کەهەمانە جەنابت برا گەورایەتیەکە بکەی".ئێستاش من پێموایە لێی بگەڕێین و هەوڵی ئەوە بدەین بەهەمو لایەکمان سود لە تواناکانی کاک مەسعود وەربگرین\nسەعدی پیرە دەشڵێت، "ئێستاش من پێموایە لێی بگەڕێین و هەوڵی ئەوە بدەین بەهەمو لایەکمان سود لە تواناکانی کاک مەسعود وەربگرین، نەک ئێمە بێین خەریکی مونافسە بین، وە پارتی وابزانێت ئەگەر ئێمە قبوڵمان کرد کاک مەسعود لەبابەتێکدا بڕیار بدات لەبەر ئەوە نیه پارتیە، نەخێر لەبەر ئەوەی کاک مەسعودە پێم وایە دەبێت پارتی یارمەتی کاک مەسعود بدات، کە سەربکەوێت لە یەکێک لەو مهیمانەی هەیەتی سەربکەوێت، خۆی لەخۆیدا ئەگەر کاک مەسعود ڕۆڵی برا گەورە ببینێت دەبێت یارمەتی بدات نەک هەڵە سودی لی ببینێت، بابەتەکان بەو شێوەیەیە نەک بەو شێوەیەی کە کاک فازڵ دەیڵێت ئەوە هەڵەیەکی گەورەیە".نابێت مەسەلەی کەرکوک لێبگەڕێین لەبەر ئەوەی 16ی ئۆکتۆبەر، باشە 31ی ئابیش و دەیان مەسەلەی تریش ڕوییان داوە\nلەبارەی لێدوانەکانی فازڵ میرانی لەسەر 16ی ئۆکتۆبەر سەعدی پیرە وتی، "نابێت مەسەلەی کەرکوک لێبگەڕێین لەبەر ئەوەی 16ی ئۆکتۆبەر، باشە 31ی ئابیش و دەیان مەسەلەی تریش ڕوییان داوە، لە شەنگالیش کاتی خۆی ئەو کارەساتە گەورە ڕویدا، ئەو بابەتە فەرماندە سەربازییەکان تەحەمولی دەکەن، پێویستی بەلیژنەی لێکۆڵینەوەیە نەک ئێمە بچینە سەر تەلەفزیۆن و یەکتر تەخوین بکەین، حاڵەتی ئێمە حاڵەتی یەکەمجار نیە ئەو شتانە ڕودەدات، ڕاستە ئێمە ڕکابەری یەکین بەس دوژمنی یەک نین بەخیانەت لە قەڵەمدانی یەکتر کاری دوژمنە".پێم وایە ئێستا لەسەر بابەتی کەرکوک کاک مەسعود دەتوانێت ڕۆڵ ببینێت کە بێت پارتی و یەکێتی کۆبکاتەوە\nرونیشیکردەوە، "پێم وایە ئێستا لەسەر بابەتی کەرکوک کاک مەسعود دەتوانێت ڕۆڵ ببینێت کە بێت پارتی و یەکێتی کۆبکاتەوە و چارەسەرێک دابنێت کە بگونجێت لەگەڵ دۆخی یەکێتی لەکەرکوک و چوارچێوەیەکیش دابنێت بۆ پێکەوە ئیشکردن".\nبەڤیدیۆ.. Erê Duhok ya mexdûre ?\nبەڤیدیۆ.. Karwan Nay - Yadi Baxer (Kurdmax Acoustic)\nخۆپیشاندان دژی سیاسەتەکانی دەوڵەتی ئیسپانیا بەرانبەر وڵاتی باسک\nبەڤیدیۆ.. Belên zengene.. Festîvala Duhok li astekê gelek başe WAAR TV\nبەڤیدیۆ.. ڤارۆشە.. دوورگەیەكی داخراو لە نێو دوورگەیەكدا


بەڕێوبەری کۆمپانیای مۆدێرنا دەڵێت پێدەچێت ڤاکسینەکان دژی ئۆمیکرۆن سوودیان نەبێت\nی مانگی یازده ٣٠, ٢٠٢١\nبەڕێوبەری کۆمپانیای بەرهەمهێنانی ڤاکسینی مۆدێرنا بە ڕۆژنامەی فاینانشیاڵ تایمزی وت پێدەچێت ئەو ڤاکسینانەی ئێستا لەبەردەستدان دژی ڤایرۆسی کۆرۆنا سوودیان نەبێت لە بەرەنگاربوونەوەی جۆری ئۆمیکرۆندا، ئاماژەشی بەوەدا چەند مانگێکی دەوێت تاوەکو پەرە بە ڤاکسینێک بدرێت سوودی هەبێت.\nبەڕێوبەری کۆمپانیای مۆدێرنای ئەمەریکی ستێفان بانسێڵ لە چاوپێکەوتنێکدا بە ڕۆژنامەکەی وت لە دوو هەفتەی داهاتوودا زانیارییەکان لەسەر کاریگەریی ڤاکسینەکانی ئێستا لەسەر جۆری ئۆمیکرۆن لەبەردەستدا دەبن، بەڵام زانایان گەشبین نەبوون.\nوتی " هەموو ئەو زانایانەی قسەم لەگەڵدا کردوون، دەڵێن ئەمە باش نابێت."\nلێدوانەکانی بانسێڵ لەکاتێکدایە وەزیرانی تەندروستی وڵاتانی کۆمەڵەی حەوت کۆبوونەوەیەکی بەپەلەیان ئەنجامدا بۆ تاوتوێکردنی جۆرە نوێیەکەی ڤایرۆسی کۆرۆنا کە بە سەرانسەری جیهاندا بڵاودەبێتەوە و وڵاتانی ناچار کردووە جارێکی دیکە سنوورەکانیان دابخەن یاخود کۆتوبەندی نوێ بەسەر گەشتکردندا بسەپێنن.\nڕێکخراوی تەندروستی جیهانی وتی ئاستی مەترسی ئۆمیکرۆن " زۆر بەرزە."\nلە ماوەی ڕابردوودا مۆدێرنا ئاماژەی بەوەداوە کار لەسەر پەرەپێدانی ڤاکسینێک دەکات کە بەتایبەتی کاریگەریی لەسەر ئۆمیکرۆن هەبێت.\nبانسێڵ وتی تاوەکو ساڵی 2022 کۆمپانیای مۆدێرنا پێدەچێت بتوانیت دوو بۆ سێ ملیار بەشە ڤاکسین بەرهەم بهێنێت، بەڵام ئەوەشی خستەڕوو مەترسیدار دەبێت ئەگەر سەرجەم ئەو ڤاکسینانەی بەرهەم دەهێندرێن تایبەت بە ئۆمیکرۆن بن، لەکاتێکدا جۆرەکانی دیکەی ڤایرۆسی کۆرۆنا هێشتا ماون.


ماڵی ڕەسەنی درەختی عود چییە - بابەت\nسەرەکی ⁄ ئاژەڵ و رووەک ⁄ ماڵی ڕەسەنی درەختی عود چییە\n1 ماڵی ڕەسەنی درەختی عود چییە:\n1.1 ماڵی دارەکەی عود:\n1.2 به رهه می چەوری عود:\n1.3 سوودەکانی داری عود:\nماڵی ڕەسەنی درەختی عود چییە:\nماڵی دارەکەی عود:\nئەندەنوسیا و مالیزیا ماڵی ڕەسەنی دار عودن و جگە لەم وڵاتانە چەندین وڵاتی بەرهەمێنەری عود لەو ناوچانەدا هەن کە لە هیندستانەوە درێژدەبنەوە بۆ ڕۆژهەڵات بە درێژایی باشووری ڕۆژهەڵاتی ئاسیا و باشووری چین .\nبه رهه می چەوری عود:\nبەرهەمهێنانی عەتری چەوری عود پەیوەندی بە دروستکردنی درزلە دار خورمادا هەیە، یان بە توشبوون بە مەوجی، لەوانەشە بە یارمەتی مێروو؛ ئەو جۆرە سەروماوانە پەیوەستن بە پرۆسەی پێکهێنانی لوولەکە ، هەرچەندە هیچ کام لەو دوو انە بە تەواوی وەک ئەو کارخانەی کە ئەم گلووکە بەرهەم دەهێنێت ، دیاری نەکراوە .\nبنێشت بە شێوەیەکی بەرچاو بارستەو چڕی یدارەکە زیاد دەکات و ڕەنگەکەی دەگۆڕێت بۆ قاوەیی تۆخ ، یان ڕەش ، لە کاتێکدا داری بێ توشبوو بە ڕەنگ ڕووناکییە . لە ئێستادا هیچ جێگرەوەیەکی کوالیتی بەرز بۆ چەوری یود نییە، چونکە قارچک لە دارستانە سروشتییەکاندا تەنها 7-10% دار ەکان کاریگەری لەسەر دروست دەکات، هەروەها ئێسکەلێڤەرپێنکە کە پێکهاتەی سەرەکی ڕۆنی عودە، بەرهەمهێنانی پیشەسازی زەحمەت دەبێت .\nزەیتی (چەوری) لە داری عود ەوە لە ڕێگەی ڕنینەوە دەست دەکەوێ؛ ئەم پرۆسە ناسکە چەندایەتی و چۆنیەتی ئەو نەوتە دیاری دەکات کە بەرهەم دەهێنرێت، کە زۆربەی بەشەکانی دار ەکە پارچە پارچە زۆر بچوکەکان دەکرێت، یان بە هاوپۆدەر دەکڕدرێت جگە لە پارچەی ڕەقی گەورە کە وەک پارچەی تاکەکەسی دروست دەکرێت و بازرگانی پێوە دەکرێت، پاشان لە ئاودا خووی داوە و بە پێی کات بەرەو پوووچە بەجێ هێڵراوە و بە پێی کات دەکوڵێت، دوای ئەوە ماددەکە لە ڕشو و بۆیلەی هەڵمی گەرم دەکرێت و ئاو و زەیتی چڕ لە دەفرێک کۆدەبێتەوە، ڕۆنی سەر ئاو ئاو ئاو دەئاوێت، نەوتەکە لەسەر ئاو هەڵئاو دەگرێت، نەوتەکە لادەدات و لە ناوچە جیاوازەکان بەکاری دەهێنێت، هەروەها دەکرێت پرۆسەکە جارێک یان دوو جار دووبارە بکرێتەوە بە پشت بەستن بە چۆنیەتی ئاوەکە و تێچوونی پرۆسەی داشکان .\nسوودەکانی داری عود:\nنەوتی عود بەشێوەیەکی سەرەکی لەجیهانی عەرەبیدا بەکاردێت کە خواست تێیدا بەرزە و نرخەکان زۆر بەرزە ، 10 ئەوەندەی نەوتی شنەباو گرانترە . ژاپۆن گەورەترین بازاڕی جیهانە بۆ بخوورێکی جۆربەرزی عود ، وڵاتانی عەرەبی و ژاپۆن حەزیان بە بەرهەمە بەرزەکانی عودە ، حەزدەکەن لە کەرەستەی خاو دروستیان بکەن و خۆیان بەدوور بگرن لە تێکەڵکردنی عودی کوالیتی بەرز لەگەڵ بەرهەمە تەختە نزمەکانی تر .\nبەشە سەختەکانی دار عوود لە “هونەری سروشتی” لە ژاپۆن، کۆریا و تایوان دا بەکار دەهێنرێ، کە ئەرتەشییەکان پارچە داری خاوی عود بە شێوەی پەیکەری داریجوان دەنەخشێن، عودیش دەکرێت بە دار و بادەست، زۆربەی دارەکان پرۆسە دەکرێن و دەکرێن بە نەوت، عود لە بۆن و بەرهەمەکانی دیکەی جوانی دا بەکاردێت، یان کلۆکانی لە بارووت دا دەکڕدرێت، پاشان وەک کەرەستەی خاو بۆ دروستکردنی بخوور بەکار دەهێندرێت، هەندێک جار بۆ دروستکردنی جگەرەی جیاکەرەوە، چەوری و ڕۆنیش لە دەرمانی چینی، کۆری نەریتی و لە ئامادەکردنی ئەلکهولی پزیشکی و چەند بەروبوومی دیکەی جۆراوجۆر دا بەکاردێت.\nداپۆشینی رووه‌كماڵی ڕەسەنی درەختی عود چییە


پلان بۆ دارایی خۆت دابنە | Hallå konsument - Konsumentverket\nکەسانێک کە تازە ھاتوون بۆ وڵاتی سوید: پلان بۆ دارایی خۆت دابنە\nئەگەر تۆ خۆت کاروباری داراییت بەڕێوە دەبەیت، زۆر شت ھەن کە دەبێت بیریان لێ بکەیتەوە. لێرەدا دەتوانیت زانیاری بخوێنیتەوە لەبارەی هەندێ لەو شتانەی کە ڕەنگە کاریگەر بن لەسەر خەرجیەکانت.\nبیرۆکەیەکی باشە کە هەموو مانگێک بەرنامە دابنیت بۆ کاروباری داراییت. ئەمە پێی دەوترێت بووجە (budget) و داهات و تێچووەکانی تۆ بەوردی تێدا دەنووسرێت. ئەمە نیشان دەدات کە ھەر مانگ تۆ چەنێک پارەت بۆ ماوەتەوە کە خەرجی بکەیت. بووجە بەسوودە بۆ ئەوەی کە زیاتر لە تواناییت شت نەکڕیت و تووشی قەرزاری نەبیت. لەسەر لینکی خوارەوە کلیک بکە، بۆ ئەوەی لەڕێگەی وێبامرازی بوودجە تەرخانکەر (Budgetkalkylen) ی ئێمە، بوودجەی خۆت دیاری بکەیت.\nبوودجە تەرخانکەر تاقی بکەوە (بە زمانی سویدی)\nئەگەر دتھەوێت پارە قەرز بکەیت\nئەگەر پێویستە پارە قەرز بکەیت، گرنگە بزانیت کە چ وام یان قەرزگەلێک بۆ تۆ ھەن. پاشان دەتوانیت گونجاوترین وام/قەرز بۆ خۆت هەڵبژێریت. قەرزکردنی پارە، تێچووی ھەیە. بزانەکە ڕێژەی سوودی ڕاستەقینە (effektiv ränta) ی وامەکە چەندە. سوودی ڕاستەقینە واتە تێچووی وەرگرتنی وامێک لە ماوەی ساڵێک دا.\nزانیاریی زیاتر لەبارەی وەرگرتنی وام بە دەست بھێنە\nپێش ئەوەی بزانیت تێچووەکەی چەندە، وامی خێرا (snabblån) وەرمەگرە. ئەمە گرانترین ڕێگەیە بۆ قەرزکردنی پارە. وامی خێرا وامێکی بچووکە کە دەبێت لە ماوەیەکی کورت دا بدرێتەوە. بۆ نموونە، تۆ دەتوانیت،بە ناردنی کورتەنامەیەک/پەیامۆکێک بۆ کۆمپانیایەکی وام، وامێکی خێرای 10,000 کڕۆنی وەربگریت. تێچوو و نرخی سوودی وامە خێراکان یەکجار زۆرە. بە وامی خێرا، وامی بچووک (mikrolån) یان وامی کورتەنامەیی (sms-lån) یش دەوترێت.\nلە کاتی ڕووداوی ناخۆش دا بیمە/ئینشۆرانس یارمەتیت دەدات\nبیمە (försäkring) گرێبەستێکە لەگەڵ کۆمپانیایەکی بیمە. ئەگەر شتێکی تۆ بشکێت یان بدزرێت، بەپێی ئەم گرێبەستە بیمە قەرەبووی دەکاتەوە. بۆ نموونە، لەوانەیە دارایی و سامانی تۆ لە ئاگرکەوتنەوە یان لە ڕوداوێکی ھاتووچۆ دا لە ناو بچێت. گرنگە کە خۆت، خانووەکەت و شتە بەنرخەکانی ترت بیمە بکەیت.\nزانیاری زیاتر لەبارەی بیمەی خانوو بە دەست بھێنە\nناردنی پارە بۆ وڵاتێکی تر\nئایا دەتھەوێت پارە بنێریت بۆ وڵاتێکی تر؟ ئەگەر دەتھەوێت وەها بکەیت، ئێمە پێشنیار دەکەین کە ماڵپەڕی پارە لە سویدەوە (Money from Sweden) بە کار ببە. ئەمە خزمەتێکی ئینتێرنێتیە کە Konsumentverket دابینی دەکات و لەوێ تۆ دەتوانیت بەراوردی بکەیت ناردنی پارە بۆ وڵاتەکانی تر چەنێکی تێ دەچێت.\nسەردانی ماڵپەڕی پارە لە سویدەوە بکە


ئەگەرى زۆرە پەسەندکردنى پڕۆژەیاسای بودجەى عێراق دوابکەوێت\nسەرەڕاى چەند کۆبوونەوەیەک، هێشتا هیچ جۆرە ڕێککەوتنێک لەنێوان هەولێر و بەغدا ئەنجام نەدراوە و لە دواین کۆبوونەوەى شاندەکەى حکوومەتى هەرێمیش لەگەڵ سەرۆک وەزیرانى عێراق تەنیا "جۆرێک لە لێکتێگەیشتن هەبووە"، بەپێى زانیارییەکانیش پرسی دانەوەی قەرزی کۆمپانیا نەوتییەکان لە هەرێم یەکێک لە خاڵە ناکۆکەکان بووە، ئەندامێکى ئەنجوومەنى نوێنەرانى عێراقیش هۆشدارى لە ڕێککەوتنى هەولێر و بەغدا دەدات و ئاماژە بۆ ئەوەش دەکات دەنگدان لەسەر بودجەى ساڵى داهاتوو، پەیوەندییەکى ڕاستەوخۆى بە ڕێککەوتنى هەولێر و بەغداوە هەیە.\nڕۆژى 23ى ئەم مانگە شاندێکی حکوومەتی هەرێم، کە پێکهاتبوون لە ئاوات شێخ جەناب وەزیری دارایی و خالید شوانی وەزیری هەرێم، ئومێد سەباح سەرۆکی دیوانی ئەنجوومەنی وەزیران و ئامانج ڕەحیم سکرتێری ئەنجوومەنی وەزیران بۆ گفتوگۆ سەردانی بەغدایان کرد و لەگەڵ عادل عەبدولمەهدی سەرۆک وەزیرانی عیراق و تیمێکى هونەرى سەر بە وەزارەتى دارایی و نەوتى هەردوولا کۆبوونەوە.\nهەرچەندە ئەم کۆبوونەوەیە درێژکراوەى کۆبوونەوەکانى دیکەیە کە هەریەکە لەنێچیرڤان بارزانى سەرۆکى هەرێمى کوردستان و مەسروور بارزانى سەرۆکى حکوومەتى هەرێمى کوردستان بۆ ئەو مەبەستە پێشتر چووبوونە بەغدا، بەڵام بەپێى زانیارییەکان ئەم کۆبوونەوەیەش بەبێ بوونى هیچ ڕێککەوتنێک کۆتایی هاتووە.\nفارس عیسا بەرپرسی نوێنەرایەتیی حکوومەتی هەرێمی کوردستان لە بەغدا، ئاماژە بۆ ئەوە دەکات کە کۆبوونەوەیەکى دیکە لە نێوان شاندەکەى حکوومەتى هەرێمى کوردستان و شاندى بەغدا ئەنجام دەدرێت. فارس عیسا باس لەوەش دەکات لە چوارچێوەی کۆبوونەوەکان گفتوگۆ لەبارەی نەوت، بودجەی هەرێمی کوردستان کراوە؛ "کۆبوونەوەیەکى باش ئەنجامدراوە، هیچ ناکۆکییەک لەنێوانماندا نەبووە و هەردوولا گەیشتنە ئەنجامێکی باش، لە دوو ڕۆژی داهاتووش کۆبوونەوەیەکی دیکە لەنێوان شاندی هەرێم و بەغدا دەکرێت و ڕێککەوتنی کۆتایی واژۆ دەکرێت".\nبەپێى زانیارییەکان لە کۆبوونەوەکەدا لەسەر چەند خاڵێک بۆچوونى هاوبەش هەبووە، کە گرنگترینیان هەرێمى کوردستان ئامادەیی خۆى نیشانداوە بۆ هەناردەکردنى 250 هەزار بەرمیل نەوتى ڕۆژانە لەسەرەتاى ساڵى 2010ەوە و لەو چوارچێوەیەشدا وەزارەتى نەوتى عێراق هەموو ئامادەکارییەکى کردووە، بەغداش ئامادەیی بۆ ناردنى بودجە و مووچەی فەرمانبەرانى هەرێم دەربڕیوە، بەڵام لەسەر داهاتەکانى دیکە و هاوکات پرسی دانەوەی قەرزی کۆمپانیا نەوتییەکان ناکۆکى هەبووە و ڕێککەوتن نەکراوە.\nئاڵا تاڵەبانى ئەندامى ئەنجوومەنى نوێنەرانى عێراق ڕاى دەگەیەنێت، بەهۆى ئەو دۆخەى کە ئێستا لە عێراق هەیە، هێشتا بودجە نەهاتووەتە پەرلەمانى عێراق، باس لەوەش دەکات کە چوونى وەفدى هەرێم بۆ بەغدا دەستپێشخەرییەکى باش بوو لەم کاتەدا، چونکە بودجەى هەرێم پەیوەندى بە نەوتەوە هەیە؛ "یەکێک لە بڕگە گرنگەکانى بودجە و تێپەڕاندنى ڕێککەوتنى هەولێر و بەغدا لەسەر پرسی هەناردەکردنى نەوت و بودجەى هەرێمى کوردستانە"، ئەو ئەندامەى ئەنجوومەنى نوێنەرانى عێراق بە بایەخەوە باس لە کۆبوونەوەکانى هەولێر و بەغدا دەکات و دەڵێت: "کۆبوونەوەکەی هەولێر و بەغدا ئیجابی بووە، بەو پێیەى لێکتێگەیشتن لەنێوان هەردوولادا هەبووە، لەبارەى ناکۆکۆى هەولێر و بەغدا لەسەر چەند پرسێک بەتایبەتى قەرزى کۆمپانیا نەوتییەکان، ئاڵا تاڵەبانى ڕوونى دەکاتەوە کە ئەوان تا ئێستا وردەکارى لێکتێگەیشتنەکەى هەولێر و بەغدا نازانن؛ "تا بودجە نەیەتە پەرلەمان، دیار نابێت ئەو مادەیەى پەیوەندی بە هەرێمى کوردستانەوە هەیە لە یاسای بودجەدا چۆن دەنووسرێتەوە".\nپرۆژە یاسای بودجەی ساڵى داهاتوو کە پێویست بوو لە 10ی تشرینی یەکەم بچێتە پەرلەمان، هێشتا لای حکوومەتی عێراقە، دواتریش بەهۆی خۆپیشاندان و ناڕەزایەتییەکانی هاووڵاتییان ناردنى ئەم پرۆژەیە جارێکی دیکە دواخرا بۆ 10ی تشرینی دووەم، بەڵام ئەم جارەش نەتوانرا پڕۆژەکە رەوانەى ئەنجوومەنى نوێنەرانى عێراق بکرێت، جگە لە ناڕەزایەتییەکانى شەقامى عێراقی، ڕێکنەکەوتنى هەولێر و بەغدا هۆکارێکى دیکەى دواکەوتنى ناردنى پڕۆژەکەیە بۆ پەرلەمان، سەرەڕاى ئەوەى بڕیارە هەفتەی داهاتوو پرۆژەیاسای بودجەی ساڵى 2020 بچێتە پەرلەمان، بەڵام تا ئێستا هەولێر و بەغدا نەگەیشتوونەتە ڕێککەوتنى فەرمى، بۆیە ئەگەرى زۆرى داوکەوتنى پڕۆژەکە لەئارادایە.\nڕێکنەکەوتنى هەولێر و بەغدا بۆ پڕۆژەیاساى بودجەى ساڵى داهاتوو، لەکاتێکدایە کە لە ساڵی 2019ش سەرباری ئەوەی ڕێککەوتن کرابوو، بەڵام هیچ کامیان پابەندنەبوون، کە بەگوێرەى ڕێککەوتنەکە پێویست بوو بەغدا مانگانە 522 ملیار دینار بدات بە هەرێمی کوردستان و لە بەرانبەریشدا هەرێم ڕۆژانە 250 هەزار بەرمیل نەوت بداتە کۆمپانیاى سۆمۆ.


دەستدرێژیکردنی بەکۆمەڵ بۆسەر کچێکی ١٦ ساڵەی ئاوارە دەرهاویشتەی کۆمەڵگەی کۆنەپارێز و پاشکەوتووە » KadirShorsh\n« بڕیار حەسەن ئەو گەنجەی بە گولەی ناڕەوای ئاسایش (ئەمن) گیانگەشکرا | سه‌رۆکی سه‌پێندراو و بانگاشە پێچەوانەکان له په‌رله‌مانی ئه‌وروپادا »\nئاوارەکانی رۆژئاوای کوردستان پێویستیان بە هاوکاری و پشتگیری هەمەلایەنە هەیە، ئەو هاوکاری و پشتگیرییە جگە لە مسۆگەرکردنی شوێنی حەوانەوە و دابینکردنی خواردنی رۆژانەیان و ئاگاداربوون لە باری تەندروستیان، بریتییە لە هاوکارییە کۆمەڵایەتیەکان و وەرگرتنیان لە کۆمەڵگەی کوردیدا بەچاوی رێز و خۆشەویستیەوە. چیرۆکی نەگەتیڤ لەسەر ئاوارەکانی رۆژئاوا زۆر دەگوترێن، بەڵام هیچ بیانو و پاساوێک نییە کە تیگەیشتن و لێکدانەوەی چەوت لەسەر کوردە ئاوارەکانی رۆژئاوا رەوا بکات. جگەلەوە لەسەر دەسەڵاتی کوردییە کە رێگە لە بوونی تاوان یا کاری خراپە لەناویاندا بگرێت. ئەوانیش مرۆڤن و دەکرێ هەڵە بکەن. پێویستە سەیری ئاوارەکان وەکو کەسوکاری خۆمان بکەین، ئامێز بۆ منداڵەکانیان بکاینەوە و لەپەروەردەو پێگەیاندنیان یارمەتیان بدەین.\nدەستدرێژی بۆسەر ئەو کچە تازەلاوە ١٦ ساڵە لە هەولێر، دەستدرێژییە بۆسەر یەکێ لە ئەندامانی کۆمەڵگەی کوردی بەدڕندانەترین و بێبەزەییانەترین شێوە. خۆشبەختانە ئەوانەی کە بەتاوانەکە هەڵساون گیراون، کە دەبێ سزای رەوا بدرێن. من بڕوام بە یاسا و سزاکانی ئێراقی نییە، کە لەکوردستاندا پیادەدەکرێن، چونکە پڕن لە کەموکوڕی. هیوادارم سزاکە بەجۆرێک بێت کە جگە لە زیندانیکردن، قەرەبووی زیانە مادی و کۆمەڵایەتیەکانی کەسی قوربانی بکاتەوە. دیارە کێشەکە هەر ئەوە نییە و ئەو سزایەش کە بۆ تاوانباران دەبڕێتەوە چارەسەری ئەو جۆرە تاوانە ناکات.\nدیارە ئەو گێڕانەوە نەگەتیڤانەی لەسەر کوردە ئاوارەکانی رۆژئاوا هەن، کاردانەوەی خراپ و نەگەتیڤ لەلایەن ئەندامانی کۆمەڵگە بەرامبەر بە ئاوارەکان دروست دەکەن. کردەوەی خراپی کەسێک لە ئاوارەکان هەرگیز ئاوێنەی چۆنیەتی خەڵکی لێقەوماوی رۆژئاوا نییە و بێویژدانییە گشتگیرانە تێگەیشتێنیکی نادروست و نەگەتیڤ لەسەر ئەوان دروستکرێت. بەئەگەری زۆر تێگەیشتنی نەگەتیڤ لەسەر کچان و ژنانی رۆژئاوا هاندەری تاوانە دژ بە ئاوارەکانی رۆژئاوا. ئەو تاوانەی روویدا تەنها نمونەیەکە کە ئاشکرا بووە.\nکۆمەڵگەی کوردی بەهۆی بەرەوپاشەوەچوونی و کۆنەپارێزبوونی لە دوو سێ دەیەی رابردوودا، بووەتە کۆمەڵگەیەکی داخراوی دژە ئازادی و کرانەوە. لە کۆمەڵگەی کۆنەپارێزی کوردیدا ئازادی ژن زۆر سنوردارە، ئازادی خۆشەویستی و دۆستگیری وەکو ئازادی مرۆڤەکانی کۆمەڵگە بوونی نییە. لەو جۆرە کۆمەڵگە موسوڵمانە کۆنەپارێزانەدا پیاوسالاری زاڵە و پیاو وەکو ژن ناکەوێتەبەر چەپەڵۆکی کۆمەڵگە. پیاو لە زۆر کار و کردەوە ئەوجا نهێنی یا نیمچە نهێنی یا ئاشکرا دەستی تارادەیەک واڵایە و مەترسی نە کوشتن یا ئابرووچوونی نییە. ئەوە بۆ کچان و ژنان وانییە و ڕێک پێچەوانەیە. بۆیە لەو کۆمەڵگەیەدا کچان و ژنان لەبەردەم مەترسیدان و دەکرێ هەڵەیەکی بچوک ژیانیان تێک بدات. بۆیە دەبێ هەمیشە ئاگاداری خۆیان بن، بەوریایەوە بجولێنەوە، کۆمەڵی ماف و هەنگاو لەخۆیان قەدەغە بکەن. ئەوان هەمیشە ترسی دەستدرێژی سێکسی یا جۆرەکانی دیکەی دەستدرێژیان هەیە، ئەوان لە کۆمەڵگەیەدا دەژین جیهانێکی ترسناکە لە دەستدرێژی و تاوانکاری لەبەرامبەریاندا. لەسەر بوختانێک، پێکەنینێک بەرووی توخمی بەرامبەرەکەی، یا چوونەدەر، یا گوێڕایەل نەبوونی برا و باوک، یا هەر هەلسوکەوتێک کە بەدڵی پیاوی خێزان نەبێت، دەکرێ سزای تووند بدرێن یا لەناوببردرێن. بۆنمونە ساڵانە بەسەدان کچ و ژن لەژێر ناوی خۆسوتاندن یا کوشتنی راستەوخۆ دەبنە قوربانی ئەو سیستەمە سەقەتە کۆنەپارێزە کۆمەڵایەتییەی کە لە باشوری کوردستاندا خۆی سەپاندۆتە سەر کۆمەڵگە.\nدەستدرێژی لە کۆمەڵگە داخراوەکان و نائازادەکاندا رێژەیان بەئەگەری زۆر بەرزە، بەڵام ئامارێکی دروست لەمبارەیەوە نییە. کۆمەڵگەی باشوری کوردستان یەکێکە لەو کۆمەڵگانە. جگەلەوەی کەم کچ یا ژن هەیە تاوانی دەستدرێژی کە دژیان ئەنجامدراوە ئاشکرا بکات یا بگەیەنێتە پۆلیس. چونکە ئەو کچە یا ژنە قوربانییە دەکەوێتە بەردەم کۆمەڵێ گەماڕۆ و مەترسی کەلایەن ئەندامانی خێزان و کۆمەڵگەوە بەرەوروویان دەکرێنەوە. ئەو قوربانیانە نایانەوێ لەدوای تاوانەکەی کە دژیان کراوە ژیانیان بخەنە مەترسی، دۆزەخ بۆخۆیان دروست بکەن و هەموو رۆژێک بە نامۆیی و نائومێدی بەسەر بەرن. هەروەها ئەو کەسانە بەهەمان شێوە نایانەوێ کێشە و کارەسات بۆ ئەندامانی خێزانەکەیان دروست بکەن. کیشە دەرونیەکان و ئازارەکانیان لە هەناویاندا بێ بوونی هیچ تروسکاییەک پەنگ دەخۆنەوە. ئەو قوربانیانە قوربانیی کۆمەڵگەی داخراو و پاشکەوتوون، ڕزگارکردنی ئەو قوربانیانە دەخوازێ کە کۆمەڵگە سەرتاپای هەڵتەکێندرێ و مۆدێرن بکرێت، ئەگەرنا دەبێ قوربانیان بەدەم نارەوایەکانەوە بتڵێنەوە و لەگەڵ خۆیاندا نهێنی و حەزەکانیان ببەنەژێر گڵ.\nلێرەدا باشە ئاماژە بە نمونەیەک بکەین. لە کۆنفرانسی حەفتەمی شارەزایانی تاوانی گەلکوژی (ژینۆساید) لە سەرایڤۆ لەساڵی ٢٠٠٧ دا بەشداربووم، دیارە دەستدرێژی سیکسی بۆسەر کچ و ژنان یەکێ لە تایبەتمەندیەکانی تاوانی گەلکوژییە. لە کاتی ئەنجامدانی تاوانی گەلکوژی دژی بۆسنیەکان لە سەرەتای نەوەتەکاندا بەسەدان و هەزاران لە کچان و ژنانی بۆسنە دەستدرێژی سیکسیان لەلایەن تاوانبارە سربەکانەوە کرایەسەر. لەو کۆنفرانسەدا ژمارەیەک لەو قوربانیانە ئامادەبوون، ئەو چەند ژنەی من بینیمن زۆر ئازایانە دەهاتنەسەر شانۆ بەرامبەر بە ئامادەبووان تاوانی دەستدرێژیەکانیان دەگێرایەوە و گوتنیان لەسەر کاردانەوە و کێشە و دەرئەنجامە دەرونیەکانیان دەکرد. من لەوێ کچان و ژنانی قوربانی کوردم بیر کەوتەوە، بۆیە خۆم بۆ نەگیرا و لە هۆڵەکە چوومەدەر. ئەگەر کۆمەڵگەی بۆسنە کراوە نەبایە، داخراو و کۆنەپارێز بایە، ئەو قوربانیانەش نەیان دەتوانی کارسات و تاوانەکە بەو راکشاوییە بگێرنەوە، بەمجۆرە کۆمەڵگە بەشێکی گرنگی لە بەسەرهاتی تاوانەکانی گەلکوژی لەکیس دەچوو و لێی بێئاگا دەبوو.\nئێمە وەکو کورد ئەو لایەنەی تاوان و تراژیدیای تاوانی گەلکوژی ئەنفالمان بەداخراوی و شاراوەیی ماوەتەوە، ئەو گێرانەوانەی کەهەن زۆر کەمترن لەوەی کە روویانداوە. جگەلەوەی کۆمەڵگەی کوردی بەرپرسیارە بەرامبەر بەوەی کە هیچ یەکێک لەو قوربانیانە ناتوانن تاوانەکە بگێرنەوە، سەربردەی خۆیان ئاشکراکەن و گوزارشت لە ئازارەکانیان بکەن. ئەوەم بۆیە گێڕایەوە، بۆئەوەی ترسناکی و بەرپرسیاریی کۆمەڵگەی داخراو بۆ سەر قوربانیانی ئەو جۆرە تاوانە پیشان بدەم. قوربانیانی دەستدرێژی سیکسی هەر قوربانیی دەستی کەسی تاوانکەر نین، بەڵکو قوربانی دەستی کۆمەڵگەی داخراویشن، کەجگە لە بەرهەمهێنانی ئەو ژینگە ترسناکەی ئەوانی تێدا دەژین و ئاستی مەترسیەکانی دەستدرێژی بەرز دەکاتەوە، لە دوای روودانی تاوانەکەش هەمووسات و رۆژێکیان لێ تاڵ دەکات، لەمافەکانیان بی بەشیان دەکات و لەژێر ئازاری دەرونیدا دەژین.\nبۆیە دەکرێ ئەو راستیە دووپاتکەینەوە کە داخراوی و دواکەوتوویی کۆمەڵگە، کۆنەپارێزی و ناراشیونالی کۆمەڵگەی کوردییە وایکردووە کە چیرۆکی دڵتەزێنی دوعاکان بنیان نایە و لە زیادبووندان.


ئیمارات: سنووری ئاسمانمان لەسەر ئێران کراوە نییە | AvaToday\nئیمارات: سنووری ئاسمانمان لەسەر ئێران کراوە نییە\nئیدارەی گشتی فرۆکەوانی بازرگانی ئیمارات ڕۆژی چوارشەممە ٦ی مانگی مەی ڕەتی کردەوە سنوری ئاسمانی وڵاتەکەی لەسەر ئێران کرابێتەوە.\nبە پێی ڕاپۆرتی هەواڵدەری فەرمی ئیمارات" وام" ئیدارەی گشتی فرۆکەوانی بازرگانی ئیمارات چوارشەممە بە دەرکردنی ڕاگەیەندراوێک باسی لەوەکرد وەک فڕینەکانی دابەزاندنی موسافیر کە بە ئامانجی وڵاتانی دیکە ئەنجام دراوە، تەنیا بۆ هێندێک لە کۆمپانیاکان و بە مەبەستی گەڕاندنەوەی هاووڵاتیانی ئێرانی بەجێماو لە ئیمارات ئیزنی فڕینی تایبەتی پێدراوە.\nئیدارەی گشتی بازرگانی ئیمارات لە درێژەدا باسی لەوە کرد هەموو فڕینەکانی ئەنجام دراو بە ئامانجی ئیمارات هیچ موسافیرێکی تێدا نەبووە و تەنیا بۆ ڕاگوێزتنی موسافیرە بەجێماوەکانی وڵاتان لە ئیمارات بە ئامانجی وڵاتانی دیکە و بە تایبەت ئێران ئەنجام دراوە.\nڕاگەیەندراوی ئیدارەی گشتی فرۆکەوانی بازرگانی ئیمارات دوای ئەوە بڵاو کراوە کە بانگەشەگەلێک سەبارەت بەوەی ئیزنی فڕینی سنوردار بە فرۆکەکانی ماهان ئایر دراوە بۆ سەفەرکردن بۆ ئیمارات لە ماوەی مانگەکانی فیوریە و مارسی ئەمساڵ و دەگوترێ ئەو سەفەرانە بوون بەهۆی بڵاو بوونەوەی ڤایروسی کۆڕۆنا.\nدەوڵەتی ئیمارات جەختی لەوە کردووەتەوە قەدەغەبوونی فڕین و سەفەرکردن هەروا بەردەوامە و هەموو فڕینەکانی هێنان و بردنی موسافیر تەنیا بۆ ناردنەوەی موسافیرەکان بۆ وڵاتەکانیان ئەنجام دراوە.\nPJAK: Türk İHA saldırısında 7 savaşçı ile 2 sivil şehit oldu\nForeign Policy: ABD güçleri Kürt petrolünü korumak için Suriye’de


لانیکەم 22 هاوڵاتیی کورد بە تۆمەتی چالاکی سیاسی و مەدەنییەوە دەستبەسەرکراون\nڕێكخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو ڕایدەگەیەنێت، لەماوەی مانگی جۆزەردانی 2721ی كوردیدا لانیكەم 63 حاڵەتی پێشێلكاریی مافەکانی مرۆڤ لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان تۆمارکراوە.\nبەپێی ڕاپۆرتێكی ڕێكخراوەكە لەو مانگەدا 20 کۆڵبەر و کاسبکار لە سنوورەکانی کوردستان بوونەتە قوربانی کە شەش کەسیان گیانیان لەدەستداوە، لەوانە پێنج كەسیان بە تەقەی هێزە چەکدارەکانی ئێران و تورکیا و، یەكێكیشیان بەهۆی جەڵدەی دڵەوە بووە.\nدەشڵێت، 14 كۆڵبەریش برینداربوون، كە سەرجەمیان بە تەقەی ڕاستەوخۆی هێزەکانی ئێران بووە.\nلەو ماوەیەدا لانیكەم سزای سێدارەی هاوڵاتییەکی خەڵکی سەڵماس کە بە تۆمەتی کوشتنی ئەنقەست ئەو سزایەی بە سەرداسەپابوو لە بەندیخانەی ئەو شارە جێبەجێکراوە، وەك ئەوەی ڕێكخراوەكە دەیڵێت و ئاماژەشدەدات، هەر لەو ماوەیەدا دوو بەندکراوی خەڵکی بۆکان و ئورمیە لە بەندیخانەکانی ئەو دوو شارەدا بەهۆی پێڕانەگەیشتنی پزیشكییەوە گیانیان لەدەستداوە.\nبەپێی بەشێكی دیكەی ڕاپۆرتەكە، دوو هاووڵاتی لە سنوورەکانی بانە و سەردەشت بەهۆی تەقینەوەی مین بوونەتە قوربانی، هەروەها دوو هاوڵاتیی مەدەنی کورد لە شارەکانی شنۆ و کەرەج بە تەقەی هێزە چەکدارەکانی ئێران کوژراون و هاووڵاتییەکیش لە سنە بریندارکراوە.\nپشتبەستن بە ئامارەکانی هەنگاو، لەماوەی مانگی ڕابردوودا لانیکەم 22 هاوڵاتیی کورد لەلایەن ناوەندە ئەمنییەکانی حکومەتی ئێرانەوە بە تۆمەتی چالاکی سیاسی و مەدەنییەوە دەستبەسەرکراون. هەروەها پێنج هاوڵاتیی کورد بە تۆمەتی چالاکی سیاسی، مەزهەبی و مەدەنی سەرجەم سزای 45 ساڵ و 9 مانگ بەندكردنیان بەسەرداسەپاوە.\nلە دوا بەشی ڕاپۆرتەكەدا ئەوە خراوەتەوە، لانیكەم هەشت کرێکاری خەڵکی شارەکانی (کەڵاتەرزان، ئیلام، مەریوان، کرماشان، سەردەشت (دوو حاڵەت)، سنە و سەقز) لە کاتی کارکردن و بەهۆی ڕووداوی کارەوە گیانیان سپاردووە.\nموچەی ئەم مانگەش بە لێبڕینی 21%ــەوە دابەشدەكرێت\nپارێزگای دهۆک: ئەو هاوڵاتییەی دهۆک کە لە چیای گارە کوژرا پەکەکە لێی بەرپرسیارە\nڕاگەیاندنی پارێزگای دهۆک ئەمڕۆ سێشەممە 23ی شوبات ئاشکرایکرد کە کوژرانی هاوڵاتی جوتیار حسێن لە چیای گارە بەرپرسیارییەتییەکەی لە…\nوێنە.. سەیرانی هاوڵاتییان لە یەکەم ڕۆژی نەورۆزدا\nسبەى زانکۆلاین بۆ دەرچووانى پۆلی دوازده‌ی ئامادەیی کارا دەکرێت\nوەزارەتى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى ڕایدەگەیەنێت، پرۆسه‌ی وه‌رگرتنی ده‌رچووانی پۆلی دوازده‌ی ئاماده‌یی له زانكۆ و پەیمانگەكانی هه‌رێمی…


فڕۆشتنى هه‌ردوو ئایفۆنى ٧ و ٨ ڕاگیرا\nکێشە و سکاڵایەکان بەرۆکی ئەپڵ بەرنادەن، ئەپڵ بە سکاڵایەکی کۆمپانیای کواڵکۆم فرۆشتنی ئایفۆن ٧ و ٨ ـی لە کۆگا فەرمییەکانی خۆی لە وڵاتی ئەڵمانیا ڕاگرت.\nهه‌فته‌ى ڕابردوومیدیا جیهانیه‌كان ئاماژه‌یان به‌وه‌كرد:کۆمپانیای کواڵکۆم بەڵێننامەیەکی بە بڕی ١.٥٣ بلیۆن دۆلار لەگەڵ دادگای ئەڵمانیادا واژۆ کردووە تاوەکو دەسەڵاتی خۆیان بەکاربهێنن بۆ وەستاندنی فرۆشتنی ئایفۆن ٧ و ٨ لە وڵاتی ئەڵمانیادا لە لایەن ئەپڵەوە بە هۆی شکاندنی ڕێککەوتننامەیەکی نێوان دوو کۆمپانیاکە لە لایەن ئەپڵەوە بۆ بەکارهێنانی تەکنەلۆژیای پاراستنی وزەی کۆمپانیای کواڵکۆم لە نێو دوو مۆبایلەکەدا، دوا جار بە پێی بڕیاری حکومەتی ئەڵمانیا ئەپڵ فرۆشتنی ٢ مۆدێلەکەی ئایفۆنی لە وڵاتەکەدا ڕاگرت.\nلە ئێستادا ئەپڵ فرۆشتنی ٢ ئایفۆنەکەی لە ماڵپەڕی خۆی لە وڵاتەکەدا و لە ١٣ کۆگای خۆی لە شارەکانی وڵاتەکەدا وەستاندووە ، بەڵام کۆگا نافەرمییەکان بەردەوامن لە فرۆشتنی ٢ مۆدێلی ئایفۆنەکە لە وڵاتەکەدا.\nجێگه‌ى ئاماژه‌یه هۆکاری درووست بوونی کێشە لە نێوان ٢ کۆمپانیاکە دەگەڕێتەوە بۆ پشت پێ نەبەستنی ئەپڵ بۆ درووست کردنی ڕەقەکاڵا و چیپەکان بۆ ئایفۆنەکانی لە لایەن کۆمپانیای کواڵکۆمەوە و پشت بەستنی بە کۆمپانیاکانی دیکە ، لە مانگی ٩ ی ساڵی ڕابردوودا بە هەمان شێوە کۆمپانیای کواڵکۆم سکاڵای لە دژی ئەپڵ تۆمار کرد بە تۆمەتی پێدانی وردەکاری خاوەندارێتی کۆمپانیای کواڵکۆم بە کۆمپانیای ئینتێڵ لە لایەن ئەپڵەوە.\nڕۆژی هەینی لەسەر کێشەکە دادگای کردنی ٢ کۆمپانیاکە لە سان خۆسێی ویلایەتی کاڵیفۆڕنیای ئەمریکا بە ئامادەبوونی دادوەر Lucy Koh ئەنجام دەدرێت ، ڕەنگە ئەمەش وەکو کەیسەکانی پێشوو بەسەر ئەپڵدا بشکێتەوە و بە بڕە پارەیەکی زۆر غەرامە بکرێت.\n7857 جار خوێندراوه‌ته‌وه\n1/9/2019 11:23:11 AM\nویندۆس 7 كۆتایى به‌ژیانى دێت !...\nنرخى كۆمپانیاى "ئه‌پڵ" له‌بازاڕه‌كانى جیهان گه‌یشته لووتكه...\nبەوێنە : ڕۆبۆتێکی پۆلیسی لە سەر شەقام ئەرکی چاودێری کردنی پێسپێردرا...\nگووگڵ هۆكارى گۆڕینى ناوى ڤێرژنه‌كه‌ى ده‌خاته ڕوو...\nبەوێنە : یەکەمین ئۆتۆمبێلی فڕیو تاقی کرایەوە...\nباشترین ڕێگه بۆ بارگاوى كردنى مۆبایله‌كه‌ت...\nكۆمپانیای كاسپەرسكای مەترسیەكی دیكه‌ی ڕایگه‌یاند...\nبه‌فێڵ پاره‌ی له ژتێك سه‌ندوه به لأم پۆلیس ده‌ستگیری كرد...\nئه‌و كه‌سانه‌ى له تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كان وێنه و ڤیدیۆ بۆ یه‌كتر ده‌نێرن تووشى...\nبه‌شدارى كردنت له‌م پڕۆگرامه‌ى فیس بووك پاره وه‌رده‌گریت...\nبۆ نوێ بوونه‌وه و پاك بوونه‌وه‌ى پێستت\nله‌ئێستاوه زیاتر گرنگى بده به سركه‌ى سێوو\nباشترین خۆراك چییه بۆ شه‌وانه پێش نوستن !\nهەر بەڕاست بۆ وا شێواون؟!\n"یەکێتی و کۆنگرە"\nنه‌خشه ڕێگاى خۆپیشانده‌ران بۆ ئاینده‌ى عێراق\nلەکۆنگرەی چوارەم نوێبونەوەی یەکێتی لەڕەفتار تاڕووخسار\nئه‌م وه‌زاره‌تانه مووچه وه‌رده‌گرن\nهه‌رێم.. جگەرەكێشان قەدەغەده‌كرێت\nتەندروستی: بڵاوبونەوەی نەخۆشییه‌ك مەترسی هەیە لەسەر هەرێم\nژن و مێردێک بە فیشەک کوژران\nبەوێنە:باوکی خوێندکارێک ڕێز لەکاربەدەستانی پەروەردە دەگرێت\nشاندێکی هەرێم بەمەبەستێکی گرنگ دەچنە بەغدا\nپلەکانی گەرما نزمدەبنەوە\nبه‌م ڕه‌فتارانه هاوسه‌ره‌كه‌ت تووڕه مه‌كه\nبەوێنە و ڤیدۆ : كۆنفرانسی مەڵبەندی 24ی رێكخستنی راپەڕینی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان\nوەزارەتی كارەبا ماوەی مانگێك مۆڵەت دەداته هاوڵاتیان\nدابەشكردنی مووچە دەستپێده‌کاته‌وه\nبزانه باران بارین تاكه‌ى به‌رده‌وام ده‌بێت\nوادەی دابەشکردنی مووچەی راگەیەندرا\nدابەشکردنی مووچەی مانگی ٩ دەستپێدەکات\nبە وێنە.. كۆبونه‌وه‌ی ئه‌نجومه‌نی سه‌ركردایه‌تی یه‌كێتیی ده‌ستی پێكرد.\nناسنامه‌ى ئه‌و چه‌كدارانه‌ی شه‌وی رابردوو ته‌قه‌یان له خۆپیشانده‌ران كرد ئاشكرابوون\nئه‌گه‌ر شۆفێرانى تاكسى ئه‌م كاره ئه‌نجام نه‌ده‌ن رێگه‌نادرێت كاربكه‌ن\nبه‌رامبه‌ر دامه‌زراندنیان په‌یوه‌ندى سێكسى له‌گه‌ڵ دووسه‌دیاندا ئه‌نجام داوه\nمووچەی هەر حەوت مانگەکە پێکەوە دابەش دەکرێت\nمانگانه هه‌ر ئۆتۆمبێلێك بۆی هه‌یه ته‌نها 60 لیتر به‌نزین تێبكات\nخشته‌ى دابه‌شكردنى مووچه‌ى سه‌رجه‌م وه‌زاره‌ته‌كان راگه‌یه‌ندرا\nنرخى تمه‌ن گۆڕانكارى به‌سه‌ردا هات\nهه‌رێم.. سیستەمى دابەشکردنى کارەبا بە تەواوى دەگۆڕدرێت\nباران بارین ده‌ست پێده‌كات\nشەپۆلێکی باران بارین ڕوو لە هەرێم دەکات\nتمەنی ئێرانی دابەزى\nئه‌مڕۆ ته‌نها موچه‌ی ئه‌م وه‌زاره‌ته دابه‌ش ده‌كرێت


مه‌سروور بارزانی: چاره‌سه‌ری ژ بۆ ره‌وشێ ب ئالیێن ئیراقێ ره نینه - دارکا مازی\nمه‌سروور بارزانی: چاره‌سه‌ری ژ بۆ ره‌وشێ ب ئالیێن ئیراقێ ره نینه\nسه‌رۆك وه‌زیرێ هه‌رێما باشوورێ كوردستانێ ئێڤارا ئیرۆ ته‌ڤلی فۆرما ئاشتی و ئه‌وله‌هیا رۆژهلاتا ناڤین بوو و هنه‌ك مه‌له‌فێن گرینگ شیرۆڤە كرن و نرخاندن ژ بۆی ره‌وشا ئیراقێ و ناڤچه‌یێ كر.\nمه‌سروور بارزانی ئیرۆ د چارچووڤه‌یا رۆژا دویه‌م ئا فۆرما ئاشتی و ئه‌وله‌هیا رۆژهلاتا ناڤین ده كو زانینگه‌ها ئه‌مه‌ریكی ل پارێزگه‌هیا دهۆكێ ساز دكه، به‌شداری دیبه‌ته‌كه تایبه‌ت كر و لدۆر رۆژه‌ڤا هه‌رێما باشوور، ئیراقا فه‌ده‌رال، هه‌ر وها رۆژهلاتا ناڤین نه‌رینێن خوه ئه‌شكه‌ره كرن.\nمه‌سروور بارزانی ل ده‌ربارا مه‌له‌فا هوندر گۆ كو هكوومه‌تێ ده‌ست ئاڤێتیه به‌رنامه‌یا خوه ئا چاكسازیێ و ده‌ست نیشان كر كو ئه‌نجاما وێ چاكسازیێ هنه‌كی خوه‌یا بوونه.\nل ده‌ربارا ئیراقا فه‌ده‌رال و ره‌وشا وێ ئا نها كو خوه‌پێشاندانێن دژوار لێ تێن مه‌شاندن، سه‌رۆكێ هكوومه‌تا باشوور گۆت: ره‌وشا نها ئا ئیراقێ ژ بجی نه‌كرنا ده‌ستوورا ولاتی یه، ده‌ستوورا ئیراقێ ئا باشه، لێ پرسگرێك ژ بجی نه‌كرن و پشتگوهـ ئاڤێتنا به‌ند و خالێن ده‌ستوورێ نه.\nهه‌ر وها دبێژه: ره‌وشا ئیراقێ ئالۆزه هه‌ر ئالی دزانه كو گرفت هه‌نه، لێ به‌لێ ئالییان چاره‌سه‌ری ژ بۆ ره‌وشێ نینه.\nمه‌سروور بارزانی هه‌ر ل ڤێ مژارێ به‌هسا ڤه‌كشاندا ئارته‌شا ئه‌مه‌ریكایێ ژ ئیراقێ كر و گۆت: ڤه‌كشاندنا ئه‌مه‌ریكایێ ڤالاتی چێكر و ئیراقێ نكاری وێ ڤالاتیێ پڕ بكه، له‌وما ولاتێن ده‌ڤه‌رێ جیێ ئه‌مه‌ریكایێ گرتن.\nسه‌رۆكێ هكوومه‌تێ دبێژه: مافێ گه‌لێ ئیراقێ یه مافێن خوه ئێن ره‌وا ژ هكوومه‌تێ بخوازه، ژ به‌ر كو ئه‌و هه‌ژی ژیانه‌كه باشترن.\nل ده‌ربارا مه‌له‌فا ته‌رۆرێ و ئه‌وله‌هیا رۆژهلاتا ناڤین، دیار كر، رێخستنا ته‌رۆری ئا دایشێ هینا نها ب خه‌ته‌ره‌كه جددی ل سه‌ر ناڤچه‌یێ و جیهانێ تێ هه‌ژمارتن، سه‌ده‌ما وێ یه‌كێ ژی فكرا دائیشێ نه‌هات ژناڤبرن و ژ بۆ وێ، وێ پێویستی ب چالاكیێن له‌شكری ئێن زێده هه‌به.\nسه‌رۆك وه‌زیرێ هه‌رێما باشوور ل ده‌ربارا ئاواره و په‌نابه‌ربوونا گه‌لێن ده‌ڤه‌رێ گۆت: پێویسته سه‌ده‌مێن ئاواره‌بوونا گه‌ل وه‌رن چاره‌سه‌ركرن، ل ڤێ داویێ پێتر ژ 16 هزار كه‌سان پشتی ئێریشا سه‌ر رۆژئاڤا كوردستانێ به‌رێ خوه دانه هه‌رێما باشوور.\nمه‌سروور بارزانی دبێژه: ئالیكاریا جڤاكا ناڤنه‌ته‌وه‌ئی ژ بۆ ئاواره‌یێن ل هه‌رێما كوردستانێ جی گرتنه گه‌له‌ك كێمه و ئه‌و یه‌ك ره‌خنه كر.


چارەسەری کێشەی ئاسایش لە کەرکوک | CFS Center\nHome / بڵاوکراوەکان / توێژینەوە / چارەسەری کێشەی ئاسایش لە کەرکوک\nوەرگێڕان و ئامادەکردن: پێشەوا جەلال محەمەد\nگرووپی نێودەوڵەتیی قەیرانەکان، لە ساڵی ١٩٩٥دا لە وەڵامدا بۆ کێشەکانی سۆماڵ و ڕواندا و بۆسنە دامەزرا، بە مەبەستی ئاگاداریدان دەربارەی کێشە مەترسیدارەکان پێش ئەوەی لە کۆنترۆڵ دەربچن. ڕێکخراوێکی سەربەخۆیە، کار دەکات بۆ ڕێگرتن لە جەنگەکان و داڕشتنی سیاسەت بە ئاڕاستەی بنیاتنانی ئاشتیی جیهانی.\nکەرکووک زۆر جار وەکوو عێراقی بچوککراوە وێنا دەکرێت، بە هۆی فرە نەتەوەیی و ئایینی و دەوڵەمەندیی نەوت. شارەکە چەقی ململانێی حکومەتەکانی عێراق و جووڵانەوەکانی کورد بووە. لەدوای ڕووخانی دەوڵەتی عوسمانی و دۆزینەوەی نەوت و دەرکەوتنی وەکوو مەکینەی گەشەی ئابووریی عێراق، هەروەها هێڵی ئاڵۆزیی نێوان کورد و عەرەب؛ هەمیشە جێی بایەخی نەتەوەیی و نێونەتەوەیی بووە. لە چاوی بەغداوە، کەرکووک سەنتەرێکی گرنگی نەوتە و لای کوردیش جگە لە نەوت؛ ڕەهەندی تری سیاسیی هەیە. شارەکە لەدوای دەسەڵاتی بەعسییەکان، لە ساڵی ١٩٦٨ ڕووبەڕووی پڕۆسەی بەعەرەبکردن بووەوە، چەندین شارۆچکەی لێ دابڕێنرا و خرانە سەر پارێزگانی تر. دوای داگیرکردنی عێراق لەلایەن ئەمەریکاوە لە ساڵی ٢٠٠٣، زۆر گۆڕانکاریی تری بەسەردا هات و کوردەکان بە هێزەوە دەرکەوتنەوە و هەوڵی گەڕانەوەی خێزانە ڕاگوازراوەکانیان دا و دەسەڵاتیان زیادی کرد کاتێک داعش پەلامارەکانی بۆ سەر پارێزگاکە زیادی کرد و حکومەتی عێراق سەرکەوتوو نەبوو لە پاراستنی ئاسایشی ئەو ناوچانە. لەدوای تێكشاندنی داعش لە عێراقدا لە ٢٥ی سێپتەمبەر، کورد ڕیفراندۆمی کرد بۆ جیابوونەوە لە عێراق و ڕیفراندۆمەکە ئەو ناوچانەشی گرتەوە کە لە دەوەرەی هەرێمی کوردستان بوون و کێشەلەسەرن لەنێوان حکومەتی فیدراڵ و حکومەتی هەرێم. ئەوەش کاردانەوەی بەغدا و هەرێمیی بەدوادا هات و لە ١٦ی ئۆکتۆبەر، حکومەتی فیدراڵی سوپای جووڵاند و توانیی ئەو ناوچانەی کێشەلەسەرن؛ بگەڕینێتەوە ژێر کۆنترۆڵی خۆی. کوردەکان کە گەورەترین نەتەوەی پارێزگاکەن، جارێکی تر خۆیان لە کەمیی نوێنەرایەتیکردن لە پارێزگاکە بینییەوە کە گرنگییەکی سیاسیی زۆری بۆیان هەیە. ڕووداوەکانی پەیوەست بە ڕیفراندۆم، دووبەرەکیی زۆری خستە نێوان هەردوو پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان کە لاوازیی زیاتری کوردی لێ کەوتەوە.\nئەگەر تەماشای ململانێی بەردەوامی کورد لەسەر کەرکووک لەگەڵ حکومەتەکانی عێراقی فیدراڵ و ئەو بارودۆخە بەردەوام گرژەی ئێستا هەیە بکەین، هەمیشە ئەگەری گەڕێکی تری ململانێی ئیتنیکی دەردەخات. لەگەڵ ئەوانەشدا کەمیی هەماهەنگیی هێزەکانی ئاسایش لە کەرکووک و دەوروبەری، لەمپەری دروست کردووە لە ڕووبەرووبوونەوەی داعش لە حەویجە و ڕۆژئاوای شارەکە.\nگۆڕانکارییەکانی ئاسایشی کەرکووک\n١. پێش داعش (٢٠٠٣-٢٠١٤)\nساڵانی دوای ٢٠٠٣، وەکوو خولگەیەکی ململانێکان دەبینرێت لە عێراقدا. لە ساڵی ٢٠٠٥دا عێراق کەوتە ناو شەڕێکی تایفییەوە کە تا سێ ساڵ کۆتایی نەهات و دواتریش بە شێوەی ڕێژەیی سەقامگیری هەبوو، لە ساڵی ٢٠١١ کۆتایی هات. لەدوای كشانەوەی هێزەکانی ئەمەریکا لە ساڵی ٢٠١١، خۆپیشاندانەکان لە ناوچە سوننەنشینەکان دەستی پێ کرد دژی حکومەتی زۆرینە شیعە بە هۆی هەستکردن بە فەرامۆشکردنیان، بۆ نموونە؛ لە باشووری ڕۆژئاوای کەرکووک، حکومەتەکەی نووری مالیکی زۆر بەتوندی سەرکوتی کردن و ئەمەش کێڵگەیەکی بەپیتی بۆ داعش دروست کرد و دواتریش سوودی لێ وەرگرت.\nلەنێوان ٢٠٠٣ بۆ ٢٠٠٩، ئاسایشی کەرکووک لەژێر فەرماندارێتیی ئەمەریکا بوو. لە ٢٠٠٣دا، هێزە تایبەتەکانی ئەمەریکا لە نزیکەوە کاریان لەگەڵ پێشمەرگە کرد بۆ تێکشاندن و کۆنترۆڵکردنی ڕژێم لە باکووری عێراق و کانە نەوتەکانی. کوردەکان خێرا هەنگاویان نا بەرەو پڕکردنەوەی ئەو بۆشاییەی بە هۆی نەمانی ڕژێمەوە لە پارێزگاکە دروست بووبوو. دواتریش عەبدولڕەحمان مستەفا بە پارێزگاری شارەکە هەڵبژێردرا لە ئەنجوومەنی پارێزگا، بە چاودێریی دەسەڵاتی هاوپەیمانان. لە هەڵبژاردنی پارێزگاکاندا، لیستی برایەتی زۆرینە کورد؛ ٢٦ لە کۆی ٤١ کورسیی هێنا و زۆرینەی ئەنجوومەنی پارێزگاکەی پێک هێنا، لە کاتێکدا عەرەبەکان بایکۆتی پڕۆسەی سیاسییان کرد.\nلەدوای دەستکردن بە بنیاتنانەوەی سوپای عێراق لەلایەن ئەمەریکاوە، لە ساڵی ٢٠٠٦ دەستی کرد بە ڕادەستکردنەوەی ئاسایشی ناوچەکە بە سوپای عێراق، جگە لە ناو شاری کەرکووک و ناوچەی حەویجە. لە ناوچەی حەویجە هێزی ڕابوونی خێڵە عەرەبییەکانی دروست کرد، تا نەبێتە شوێنی پێکدادانی تایفی. هەر چەندە ئاستی توندوتیژی لە پارێزگاکە هەرگیز نەگەیشتە ئەوەی لە بەشەکانی تری عێراق ڕووی دا، بەڵام چەندین جار گرژی ڕووی دا، بەتایبەت لەنێوان کورد و عەرەبدا، هۆکاری سەرەکییش شکستی حکومەت بوو لە جێبەجێکردنی مادەی ١٤٠.\nلەو سەروبەندەدا ئەمەریکا و عێراق دوو ڕێککەوتننامەیان واژۆ کرد، کە یەکێکیان بۆ پەیوەندییە دوولایەنییە سیاسی و ئابوورییەکان بوو، ئەوی تریش لەسەر ئاسایش بوو. بەپێی ڕێککەوتنەکە، پێویست بوو لێپرسراوێتیی هێزەکانی ئەمەریکا بدرێت بە هێزەکانی عێراق. لە ناوچە کێشەلەسەرەکانیش، فەرماندەی هێزەکانی ئەمەریکا لە عێراق؛ جەنەراڵ ڕایمۆند ئۆدێرنۆ پێشنیاری هەماهەنگیی سوپای عێراق و پێشمەرگەی کرد بە دانانی سەنتەری هاوکاریی هاوبەش و بازگەی هاوبەش لەژێر چاودێریی ئەمەریکا.\nجێبەجێکردنی پلانەکە تووشی کێشە بوو، کاتێک لایەنەکان داواکارییەکانیان لەسەر بنەمای ململانێ بوو. حکومەتی عێراق داوای دەکرد کە لیوای ١٠ی پێشمەرگە کە لە باکووری شارەکە جێگیر کرابوون؛ بەتەواوی بکشێنەوە، کوردەکان دژی وەستانەوە و سکاڵای ئەوەیان کرد کە ژمارەیەکی زۆری سوپای عێراق بوونیان هەیە لە ناوچەکە، عەرەبەکانیش سوپای ئەمەریکایان بە پشتگیری کورد تۆمەتبار دەکرد، کوردەکانیش گومانیان لە نیازپاکیی ئەو فەرماندانە هەبوو کە پێشتر لە سوپای ڕژێمدا بوون. سەرەڕای ئەم کێشانە، میکانیزمەکە بە نێوەندگیریی ئەمەریکا سەری گرت. سەنتەری هەماهەنگی و بانگهێشتی ئەندامانی ئەنجوومەنی پارێزگا، لە کۆبوونەوەی هەفتانەی تایبەت بە ئاسایش لەنێوان سوپا و پێشمەرگە و پۆلیس جیبەجێ کرا. لەدوای کشانەوەی ئەمەریکا، تێکچوونی باری ئاسایش زیاتر دەرکەوت دوای ئەوەی نووری مالیکی زۆر بەتوندی دژی خۆپیشاندانەکانی ناوچە سوننییەکان وەستایەوە. هەر چەندە ئاڵوگۆڕی زانیاریی هەواڵگری لەنێوان حکومەتی فیدراڵ و هەرێم بەردوام بوو تا ساڵی ٢٠٠٣، بەڵام هەرێم نیگەرانییەکانی زیادی کرد لەبەرامبەر زیادکردنی توندوتیژییەکانی موسڵ و کەمتەرخەمیی بەغدا.\nماوەی دەرکەوتنی داعش (٢٠١٤-٢٠١٧)\nلەدوای هێرشی داعش بۆ سەر موسڵ لە حوزەیرانی ٢٠١٤، هێزەکانی عێراق تێک شکان و کشانەوە لە ناوچە کێشەلەسەرەکان. لە ١٢ی حوزەیران، هەموو هێزەکانی حکومەتی فیدراڵ لە کەرکووک کشانەوە. هێزەکانی پێشمەرگە کە لە ڕۆژهەڵات و باکووری شارەکە جێگیر بوون، بەرەو ناو شارەکە و دەوروبەری جووڵەیان کرد. داعش هێرشی کردە سەر شارەکە و پێشمەرگە بە یارمەتیی هێزی ئاسمانیی ئەمەریکا بەرپەرچی دانەوە، بەڵام باشووری ڕۆژئاوای ڕێگای ٨٠ کە ڕێگای دبسە، ١٥کم لە باکووری شارەکە و حەویجە کەوتن و داعش کۆنترۆڵی کرد. پارتی و یەکێتی دەستیان گرت بەسەر ئاسایشی شارەکەدا و لەلای باشوور و ڕۆژهەڵاتی شارەکە بەرەو پارێزگای سلێمانی، هێزەکانی یەکەی ٧٠ی یەکێتی کۆنترۆڵی کرد و باكوور و ڕۆژئاوا بەرەو پارێزگای هەولێر، لە ناویشیاندا بیرە نەوتە سەرەکییەکان، هێزەکانی ٨٠ی پارتی کۆنترۆڵیان کرد.\nئاسایشی دوو حیزبەکە ئەرکەکانیان لەپاڵ پێشمەرگە پێ سپێردرا، لە کۆکردنەوەی زانیاریی هەواڵگری و یارمەتیی پۆلیس بۆ پاراستنی شار و دەستگیرکردنی داواکراوان. زۆربەی ڕاپۆرتەکان لەسەر ڕووداوەکان دەدران بە ئاسایش لەجیاتیی پۆلیس، هەر چەندە عەرەب و تورکمانەکان ترسیان هەبوو بە هۆی ئەوەی ئاسایش تاوانبار دەکرا بە خراپ بەکارهێنانی هێز و هەراسانکردنی خەڵکی مەدەنی و کاری نایاسایی. ترسەکان لەوەوە سەرچاوەی گرتبوو کە لە ماوەی ٢٠١٥ بۆ ٢٠١٧، بە لایەنی کەم ٣٠ کەس لە کارمەندانی کۆمپانیای نەوت و سیاسیی عەرەب و تورکمان کوژران و ئەنجامدەرانی نەدۆزرانەوە و خەڵکانێکی زۆریش ئاوارە بوون.\n٣. دوای داعش (٢٠١٧ تا ئێستا)\nلە ٢٥ی سێپتەمبەری ٢٠١٧، هەرێمی کوردستان ڕیفراندۆمی لە هەرێم و ناوچە کێشەلەسەرەکان کرد و لایەنگرانی ڕیفراندۆم بە ئەنجامێکی یەکجار زۆر براوە بوون. بەغدا ئەمەی بە نادەستووری دانا و کۆمەڵی نێودەوڵەتییش بە لایەنی کەمەوە بە کاتێکی نەگونجاویان دانا، وڵاتانی ئێران و تورکیای دراوسێ هەر هەڕەشەیەک بۆ سەر یەکپارچەیی عێراق؛ بە هەڕەشەیان زانی لەسەر خۆیان، بەتایبەت هاوسۆزی لەناو کوردەکانی ئەو وڵاتانە دروست دەکات. کاتێک یاریکەرە سەرەکییەکانی وەک ئەمەریکا و یەکێتیی ئەورووپا و ئێران و تورکیا ڕیفراندۆمیان ڕەت کردەوە، دەرفەتی ڕەخساند بۆ حکومەتی عێراق کە لەگەڵ قۆناغی کۆتایی داعش دەست بگرێتەوە بەسەر کەرکووکدا. لە ١٦ی ئۆکتۆبەردا، سوپا و پۆلیسی فیدراڵی و حەشدی شەعبی جووڵەیان کرد بەرەو شارەکە و خستیانە ژێر کۆنترۆڵی خۆیانەوە. لە جێگای پارێزگاری شارەکە، کەسێکی عەرەب بە ناوی ڕاکان جبوری دانرا و زۆرێک لە ئەندامانی لیستی برایەتی لە ئەنجوومەنی پارێزگا؛ شارەکەیان بەجێ هێشت.\nجیاوازیی گەورە لەنێوان بۆچوونی کوردەکان لە لایەک و عەرەب و تورکمانەکان لە لایەک هەیە، ئەمانەی دووەمیان لایان وایە بە هۆی کۆنترۆڵکردنی شارەکە لەلایەن کوردەوە لەدوای داعش، توانیویانە زۆربەی بەشی بەڕێوەبردن و ئاسایش بۆ خۆیان کۆنترۆڵ بکەن. سیاسییە کوردەکان بەپێچەوانەوە بڕوایان وایە لە بەڕێوەبردن و ئاسایشدا کەنار خراون، چونکە پارێزگاری بەوەکالەت، ئەو ئەندامە کوردانەی کە لە کۆمیتەی ئاسایشی پارێزگاکەن؛ دوور خستووەتەوە و لە ئەنجامدا توانیویانە عەرەب بگەڕێننەوە بۆ پارێزگاکە بەپێی بەرژەوەندییەکانیان. پارێزگاری بەوەکالەت نەک تەنها لەلایەن کوردەکانەوە، بەڵکوو لەلایەن بەشێک لە عەرەب و تورکمانەکان بەوە تۆمەتبار دەکرێ کە بۆ بەرژەوەندیی خۆی و خێڵەکەی کار دەکات، هەروەها دەستی کردووە بە دەرکردنی ئەو خێزانە کوردانەی کە لە گەڕەکی عەرەفە هەن، بە بیانووی ئەوەی ئەوانە لەلایەن دەسەڵاتی پێشووەوە هێنراون و خەڵکی ڕەسەنی کەرکووک نین.\nبژاردەکانی دابینکردنی ئاسایش بۆ کەرکووک\nلە گفتوگۆکانی دەربارەی ئاسایشی کەرکووک، دوو بژاردەی زاڵ هەن: یەکەمیان: دروستکردنی هێزی هاوبەشی کوردی-حکومەتی فیدراڵە، کە هاوشێوەی ئەو مۆدێلەیە جەنەراڵ ئۆدێرنۆ لە ساڵی ٢٠٠٩ خستیە ڕوو. دووهەمیان: زیادکردنی هێزێکە لە نەتەوەکانی شارەکە بۆ مۆدێلی یەکەم. ئەم بژاردانە لەناو وتوێژەکاندا بوون لەسەر دوو هێڵی جیاواز، ئەوانیش کۆبوونەوەی لیژنەی بەرپرسە باڵاکانی ئاسایشی بەغدا و هەولێر و گفتوگۆکانی نوێنەرانی سیاسیی نەتەوەکانی کەرکووک بە چاودێریی یۆنامی (نوێنەرایەتیی نەتەوە یەکگرتووەکان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست – عێراق). ئەم دوو شێوازە گفتوگۆکردنە لە سەرەتای ٢٠٠٩ دەستیان پێ کرد، دوای دروستکردنی کابینە نوێیەکەی حکومەتەکەی عادل عەبدول مەهدی. بە هۆی خۆپیشاندانە گەورەکانی بەغدا و هەندێ شوێنی تری عێراق، گفتوگۆکان وەستێنران، پاشان هەڵوەشانەوەی حکومەتی بەدوادا هات. لە ئێستاشدا موستەفا کازمی سەرۆکوەزیرانە و حکومەتی گرتووەتە دەست، هەندێ کێشە بەرۆکی گرتووە، لەوانەش: کورتهێنانی بودجە کە پێدەچێ ببێتە پێشینەی کارەکانی.\nپێدەچێت بژاردەی دووەم بۆ ئارامکردنەوەی گرژییەکان گونجاوتر بێت، بەڵام لەم بارودۆخەی ئێستای بەغدادا مەحاڵە، چونکە چوارچێوەیەکی یاسایی و پشتگیریی زۆرتری دارایی لە بژاردەی یەکەم پێویستە، ئەمە سەرەڕای ڕەزامەندیی حکومەتی فیدراڵ.\nلەبەر ئەوەی هەنگاوی بەپەلە پێویستە بۆ هەڵوەشانەوەی ئاسایشی کەرکووک، وا باشترە بەغدا بژاردەی یەکەم پەسەند بکات و ئامادەکاری بکات بۆ بژاردەی دووەم. پێویستە ئەرکەکە بە سوپای حکومەت بسپێرێت لەجیاتیی پۆلیسی فیدراڵ و حەشد، لە هەمان کاتدا ڕەزامەندی دەرببڕێت لە بارەی میکانیزمی هەماهەنگی لەگەڵ پێشمەرگەدا. بە لایەنی کەمەوە پێویستە ئەو فەرماندانە ڕابسپێرن کە پیشەگەرن، چونکە مامەڵەیان کاریگەریی دەبێت لەسەر پەیوەندییان لەگەڵ خەڵکی ناوچەکە و ئاستی هاوکارییان لەگەڵ هێزەکانی تردا، هەروەها پشتگیریی خۆیان بۆ دروستکردنی هێزێکی فرەنەتەوە لە داهاتوودا دەرببڕن. نیشاندانی ئەم ئاماژانە، ڕێگەخۆشکەر دەبێت بۆ گفتوگۆکان بە ئاڕاستەی دروستکردنی هێزێکی لەو جۆرە لە ئەگەری باشتربوونی بارودۆخی بەغدا.\nبژاردەی یەکەم: ڕێکخستنەوەی ئاسایشی یەکگرتوو\nپێشتر بەڕێوەبردنی دوولایەنەی ئاسایش لەلایەن بەغدا و هەولێرەوە؛ بە شێوازی جۆراوجۆر بوونی هەبووە، ئەوەش لەو کاتەوە دەستی پێ کرد کە ئەمەریکا میکانیزمەکانی ئاسایشی یەکگرتووی لە ناوچەکانی کەرکووک و دیالە بنیات نا لە ساڵی ٢٠٠٩. لایەنی کەم ئەم ڕێکخستنە؛ ژووری ئۆپەراسیۆنی یەکگرتوو بۆ هەماهەنگیی ناوخۆیی و گۆڕینەوەی زانیاری لەنێوان سوپای عێراق و پێشمەرگەی لێ کەوتەوە، ئەمە جگە لە هاوکاریی لایەنەکانی تری ئاسایش لە ناوچەکە. لەوەش گرنگتر، لەدوای کشانەوەی هێزەکانی ئەمەریکا لەنێوان ساڵانی ٢٠٠٩ بۆ ٢٠١١، دوو لایەنەکە بەردەوام بوون لە ئێشکگری و دانانی بازگە و ئۆپەراسێۆنی هاوبەش. دوای کشانەوەی هێزەکانی ئەمەریکا، پێشمەرگە لەگەڵ سوپای عێراقی بەشداریی کرد لە ئۆپەراسیۆنەکانی دژ بە لایەنگرانی داعش لە ناوچەکانی دەرەوەی هەرێمی کوردستان (لە ناوچە کێشەلەسەرەکان)، تەنانەت لە دەرەوەی ناوچە کێشەلەسەرەکان، وەکوو شەڕی تکریت لە ساڵی ٢٠١٥. پێش ٢٠١٤، هەردوو هێزەکە هەندێ بازگەیان دانابوو لە کەرکووک، بە درێژایی ئەو هێڵەی نێوان سنووری باکووری ژێر دەستی پێشمەرگە و باشووری ژێر دەستی سوپای عێراق، ئەمە میکانیزمەکەی ئۆدێرنۆی خستبووە دۆخێکی ناسکەوە.\nلە ماوەی یەک ساڵی کارکردنی، عادل عەبدول مەهدی هەنگاوی نا بەرەو گەڕانەوە بۆ ئەم مۆدێلە. لە سێپتەمبەری ٢٠١٩، سەرۆکوەزیران بە بڕیارێکی تایبەت فەرمانی کرد بە بەشداریپێکردنی نوێنەرایەتیی پێشمەرگە لە فەرماندارێتیی ئۆپەراسیۆنە هاوبەشەکانی عێراق. ئەمە جووڵەیەکی گرنگ بوو بە ئاڕاستەی ئاساییکردنەوەی هەماهەنگیی ئاسایش لەنێوان بەغدا و هەولێر. لەگەڵ ئەوەی ئەمە ڕەنگە خواستی دروستکردنی متمانە نیشان بدات، بەڵام بۆ ئەوەی ئەم لێکگەیشتنانە درێژمەودا بن، نەخشەڕێگایەک پێویستە لە بارەی چۆنێتیی هاوکاریی نێوان هێزەکانی حکومەتی فیدراڵ و هێزە کوردییەکان.\nکاتێک بەغدا کاری کرد بۆ چارەسەری کێشەی ئاسایش لە وڵاتدا، لەوانەش پشێوییەکانی پارێزگاکانی باشوور، پێشینەیەکی تری دوورخستنەوەی داعش بوو بەو هێزانەی لەبەر دەستین، هێزی کۆکراوەی پێویستی نەبوو بۆ پاراستنی هاوسەنگیی هێز لەو بارودۆخە تایبەتەی کەرکووک. ڕێککەوتنی حوزەیرانی ٢٠١٩ لەنێوان بەغدا و هەولێر کرا بۆ جێگرتنەوەی پۆلیسی فیدراڵی بە سوپای عێراق، هێشتا لە چاوەڕوانیی جێبەجێکردندایە. عەرەب و تورکمانەکانی کەرکووک بەتایبەتی سوننییەکان، ترسیان لە پلانەکانی داهاتوو بەتایبەتی لە ئامادەیی پێشمەرگە کەمتر نییە لە پشتگوێخستنیان لە گفتوگۆکانی نێوان بەغدا و هەولێر. ئەوان پێیان وایە خواستەکانی کورد پشتگیری دەکرێ لەلایەن حکومەتی هەرێمی کوردستانەوە، لە هەمان کاتدا حکومەتێکی شیعیی ئیسلامی بە نوێنەری خۆیان نازانن.\nهەردوو لایەنی عەرەبی و تورکمانی بیرۆکەی گەڕانەوە بۆ مۆدێلەکەی ئۆدیرنۆ ڕەت دەکەنەوە کە پێشمەرگە لەناو هێزە هاوبەشەکەدا بێت، چونکە وەکوو هەنگاوێک دەیبینن بەرەو باڵادەستیی لایەنە کوردییەکان لە کەرکووک. هەر چەندە دەڵێن کە پاڵپشتیی هێزی هاوبەشی فیدراڵی و کوردەکان دەکەن لە ناوچە سنوورییەکان، بەڵام بوونی پێشمەرگە لەناو پارێزگاکە ڕەت دەکەنەوە، ئاماژە بەوە دەکەن کە ئەو هێزانە بەپێی دەستوور “پاسەوانی هەرێمی کوردستانن”.\nلەوانەیە هەندێ ڕێگا هەبێت بۆ بچووککردنەوەی ئەو بۆشاییە فیزیکییەی نێوان هێزەکانی فیدراڵ و کوردیدا، لە هەمان کاتدا ڕەچآوی نیگەرانییەکانی عەرەب و تورکمانەکان بکرێت. بۆ نموونە؛ لە بارەی هێزە بەسیاسیکراوە کوردییەکانەوە، حکومەتی هەرێم بڕیاری دا تەنها یەکە یەکگرتووەکانی پەدەکە و یەنەکە بخاتە ئەرکەوە بۆ هەماهەنگی لەگەڵ حکومەتی فیدراڵ، لەژێر سەرپەرشتیی وەزارەتی پێشمەرگە نەک ئەرکدارکردنی هەر هێزێکی سەر بە ٧٠ یان ٨٠، کە هەریەکەیان ڕاستەوخۆ لەژێر فەرمانی ئەو دوو حیزبەن. عەرەبەکان و تورکمانەکان ئەمەیان ڕەت کردەوە، چونکە بڕوایان وایە ناتوانرێ پێشمەرگە لە سیاسەت دابماڵرێ. ڕێگایەکی تر بۆ چارەسەری کەمیی نوێنەرانی عەرەب و تورکمان لەو هێزە هاوبەشە، لەوانەیە بەشداریی مەدەنییانە بێت هەروەکوو چۆن ئەندامانی ئەنجوومەنی پارێزگا هەفتانە ئامادە دەبوون لە سەنتەری هەماهەنگیی کەرکووک.\nبەغداش پێویستە بیر لە سنووردارکردنی ئامادەیی سەربازی بکاتەوە لەناو شارەکاندا و لە هەر شوێنێک بکرێت، بەتایبەتییش لەناو شاری کەرکووک و بنکە سەربازییەکان لە دەرەوەی شار جێگیر بکات. دواتر کار بکرێت بۆ ڕادەستکردنی لێپرسراوێتییەکانی ئاسایش بە پۆلیسی ناوخۆ. لەگەڵ ئەمانەشدا حکومەت پێویستە پلانی درێژخایەنی هەبێت بۆ بەهێزکردنی پۆلیس، چونکە لە ڕابردوودا ناڵاندوویەتی بەدەست کەمیی ڕاهێنان و کەلوپەل و ڕێکخستن و نەیتوانیوە ڕووبەڕووی هێرشی داعش ببێتەوە لە شار و شارۆچکەکاندا.\nبژاردەی دووەم: دروستکردنی هێزی ئاسایشی فرەنەتەوە لە خەڵکی ناوچەکە\nدەکرێ بوترێت بژاردەیەکی باشتر پێشنیار کرا لە گفتوگۆکان بە سەرپەرشتیی یۆنامی لە ساڵی ڕابردوودا، ئەویش دروستکردنی هێزێکی ٦ بۆ ١٠ هەزار کەسی لە خەڵکی فرەڕەنگی ناوچەکە بۆ پاڵپشتیی میکانیزمی هێزی هاوبەشی فیدراڵی و پێشمەرگە، بەم شێوەیە دەبێتە هێزی دووەمی پاراستنی ئاسایش. هێزی یەکەم، پۆلیسی شار و هێزی سێیەمیش ئێشکگرەکانی فیدراڵ و پێشمەرگە دەبن لە سنووری پارێزگاکە. ئەم هێزە ئەرکی پۆلیسیان دەبێت، بەڵام توانایەکی سەربازییان دەبێت لە گوند و ناوشارەکان، بەم شێوەیەش ئەو بۆشاییە نامێنێ لەنێوان کۆنترۆڵی سەربازی لە سنووری پارێزگاکە و هێزی یاسا لە شارەکاندا. بەغدا یارمەتیی دارایی دابین دەکات بۆ هێزەکە لە بودجەی حکومەت و تەنها ئەو کەسانە تۆمار دەکات کە لە سنووری پارێزگاکەن، هەروەها ڕێگە دەدرێت حەشد و پێشمەرگەش لەخۆ بگرێت. پێش ئەوەی خۆپیشاندانە گەورەکانی سەرەتای ئۆکتۆبەری ٢٠١٩ ڕوو بدات، لە گفتوگۆکاندا پێشنیاری ئەوە کرا کە لە ماوەی ١٢ بۆ ١٨ مانگ؛ هێزەکە دروست بکرێ ئەگەر پەرلەمان ڕەزامەندی دەرببڕێت لەسەر بودجەکە. سەرۆککۆمار بەرهەم ساڵح پشتگیریی بیرۆکەکەی دەکرد، بەڵام سەرۆکوەزیران عادل عەبدولمەهدی هێشتا بڕیارەکەی دەرنەکردبوو، لە مانگی نۆڤەمبەر دەستی لە کار کێشایەوە.\nهەموو لایەنەکانی کەرکووک پێشوازییەکی باشیان لەم بژاردەیە کرد وەکوو پاڵپشتییەک بۆ ئاشتی و پێکەوەژیان، بەڵام لایەنەکان گومانی خۆیشیان نەشاردەوە. یەکێ لە گومانەکان لەسەر ئاڵوگۆڕ و ڕیزبەندیی هێزەکانە، بۆ نموونە؛ سەرکردەیەکی تورکمانی حەشد لە چاوپێکەوتنێکدا دەڵێت کە یەکەکەی هەڵدەوەشێنێتەوە و ڕێگە دەدات بە ناونووسکردنی ئەندامەکانی ئەگەر سەرکردە کوردەکان هەمان شت بکەن. پرسێکی تر لەسەر فەرماندەیی و کۆنترۆڵە. عەرەب و تورکمانەکان دەڵێن کاتێک هێزێکی لەو جۆرە قبووڵ دەکەن، ئەگەر تەنها حکومەتی فیدراڵ سەرپەرشتی بکات. یەنەکە ئەو مەرجەی قبووڵە، بەڵام پەدەکە ئەوەی ڕاگەیاندووە کە پێویستە هێزەکە لەژێر دەسەڵاتی پارێزگادا بێت. هەردوو لایەنی یەنەکە و پەدەکە دەیانەوێت پارێزگاری داهاتووی شارەکە کورد بێت.\nخاڵێکی تر کە جێی نیگەرانی زۆرە، پێکهاتەی هێزەکەیە. لە ساڵی (١٩٥٧)ەوە هیچ سەرژمێرییەکی پشتپێبەستراو نییە، بۆیە قەبارەی هەر پێکهاتەیەک نەزانراوە، ئەمەش ئالنگاریی دروست کردووە لەبەردەم دابەشکردنی قەبارەی هێزەکە بەسەر لایەنەکاندا. نوێنەرانی تورکمان دەڵێن پێویستە هەر لایەنە و ٣٢% پشکی هەبێت و ٤% بۆ مەسیحییەکان بێت، بۆ ئەوەی هیچ لایەنێک نەبێتە لایەنی زاڵ. لایەنە کوردییەکان شێوازی دابەشکاریی ٣٢+٣٢+٣٢+٤ ڕەت دەکەنەوە و دەڵێن کورد پێویستە بە لایەنی کەم پشکی ٤٠%ی هەبێت. ئەم ڕێژانە تا ئێستاش لەبەردەم گفتوگۆدان.\nسەرکەوتنی ئەم هێزە پەیوەستە بە پێکهاتەی فەرماندارێتی و کۆنترۆڵییەوە. پێویستە سیاسەتداڕێژەران بزانن چۆن پێشمەرگە و حەشدی ئەو ناوچانە لەو هێزە فرەنەتەوەیە جێگە دەکەنەوە. خاڵی لاواز بۆ بەدەستهێنانی ئەنجامی باش، مەترسیی دووبەرەکییە لەسەر بنەمای ئیتنی و لایەنگریی حیزبی. سروشتی بەسیاسیکراوی زۆربەی هێزە عێراقییەکان وایە، کە زۆر جار فەرماندە سەربازییەکان دوای بەرژوەندیی تەسک دەکەون زیاتر لەوەی ئاسایش دابین بکەن. بە مەبەستی زاڵبوون بەسەر ئەو ئالنگارییەدا، پێویستە بەغدا و هەولێر کاری پێکەوەیی بکەن تا هێزەکە وەڵامی بۆ یەک فەرماندەیی هەبێت. پێویستە ناوتۆمارکردن لەسەر بنەمای تاک بێت. لەوەش زیاتر، وەزارەتی پێشمەرگە پێویستە ئەو هێزانە ئەرکدار بکات کە تێکەڵن لە هێزەکانی ٧٠ و ٨٠ و لەژێر فەرمانی وەزارەتدان نەک پاشکۆی یەنەکە و پەدەکە، بۆ ئەوەی پردی متمانە دروست ببێت لە کەرکووک. حکومەتی فیدراڵیش پاشەکشە بە هەر هێزێک بکات کە متمانە بگەڕێنێتەوە، بەتایبەتی کشانەوەی پۆلیسی فیدراڵی و حەشد و جێگرتنەوەیان بە هێزی فرەنەتەوەی کەرکووک.\nهەروەها ناڕوونی هەیە لە چۆنێتیی دابەشکردنی هێزەکە لە ڕووی جوگرافییەوە، نوێنەرانی عەرەب و کورد پێشنیاری ئەوەیان کردووە کە دابەشکردنەکە ڕەنگدانەوەی دیمۆگرافیای ناوچەکە بێت، بۆ نموونە؛ ئەو هێزانەی زۆرینە عەرەبن؛ ئەرکی پاراستنی ئاسایشی حەویجەیان پێ بسپێردرێ، ئەم بیرۆکەیە ئالنگاری بۆ پێکهاتەی هێزەکە دروست دەکات کە پێویستە چارەسەر بکرێت. بۆ نموونە؛ ئایا ئەو ناوچانەی کە یەک نەتەوەی تیا دەژیەت؛ لەلایەن هێزی فرەنەتەوەوە ئاسایشی بپارێزرێت، لە کاتێکدا ئەو ناوچانەی تێکەڵن وەکوو دبس و داقوق و بەشەکانی کەرکووک، پێویستیان بە هێزی تێکەڵە؟\nئەگەر بەغدا ڕێکارە یاسایی و ئابوورییەکانیش جێبەجێ بکات، پرسیاری ئەوە دەمێنێتەوە کە ئایا کێ مەشق بەو هێزە دەکات و پێکهاتەی ئەفسەر و پلەدارەکان چۆن دەبێت. بۆ مەشق و پێکهاتەکەی، وا باشترە سوود لە پشتگیریی نێودەوڵەتی وەربگیرێت و بخرێتە گفتوگۆکانی پڕۆگرامەکانی داهاتووی مەشقی هێزە عێراقییەکانەوە. بۆ ئەوەی کۆلێجێکی دیکەی ئاسایش دروست نەکرێت، هێزەکە کە پێویستی بە مەشقی پۆلیسی و سەربازییە، هاوشێوەی ئەو هێزانەیە کە لەژێر چەتری وەزارەتی ناوخۆن، دەتوانرێ وەکوو لقێکی تایبەت بخرێتە سەر وەزارەت. ئەمە وا دەکات فرەیی لە وەزارەت دروست ببێت، لە کاتێکدا بە شێوەیەکی سەرەکی شیعە لە پۆلیسی فیدراڵیدا باڵادەستە.\nڕۆڵی داهاتووی ئاسایش، کێشەیەکی ترە؛ بەلای کوردەوە، گەڕانەوەی پێشمەرگە، پێویستە هێزی ئاسایشی پێشوو بگرێتەوە، بەڵام عەرەب و تورکمان ئەو سیناریۆیە ڕەت دەکەنەوە. کارێکی ژیرانە دەبێت هەروەکوو پێشمەرگە، بۆ ئاسایشیش بەرپرسە بێلایەنەکان ئەرکدار بکرێن.\nڕێگرییەک نییە لە دروستکردنی هێزی هاوبەشی پێشمەرگە و فیدراڵ، بەڵام دروستکردنی هێزێکی فرەنەتەوە نەک تەنها پێویستی بە چوارچێوەی یاسایی و دارایی هەیە، بەڵکوو ڕەزامەندیی بەغدادیشی دەوێت. هەر چەندە یۆنامی بە شێوەیەکی باش ئەم بژاردەیەی بەرەوپێش بردووە لەگەڵ بەرپرسانی کەرکووک لە ساڵی ٢٠١٩، بەڵام حکومەتەکەی کازمی پێویستە سیاسەتی خۆی ڕوون بکاتەوە لەو بارەیەوە. نەتەوەکانی کەرکووک ڕەزامەندن لەسەر چوارچێوەی گشتی بۆ هێزی هاوبەش و دروستکردنی هێزی فرەنەتەوە، بۆیە ئەمە هەلێکی باشە بۆ بەغدا و هەولێر، بە هاوکاریی نێودەوڵەتی نەخشەڕێگایەک دابنێن بۆ بنیاتنانی ئەم هێزە وەکوو بەشێک لە کێشەی ئاسایش لە ناوچە کێشەلەسەرەکان، لە ناویشیاندا سەرهەڵدانەوەی داعش و دووبارە هەڵسەنگاندنەوەی ڕۆڵی هێزەکانی هاوپەیمانان.\nپاڵپشتیی نێودەوڵەتی زۆر گرنگ دەبێت لە دروستکردنی ئاسایشێکی دادگەر و نوێ لە کەرکووک. یۆنامی پێویستە هەوڵەکانی بخاتەوە گەڕ بۆ کۆکردنەوەی هەموو لایەنەکانی کەرکووک و گەیشتن بە ڕێککەوتنی کۆتایی و پێشکەشکردنی بە حکومەتەکەی کازمی. نەتەوە یەکگرتووەکان دەتوانێت نوێنەر دیاری بکات بۆ بینین و ناساندنی پلانەکە. ئەمەریکا دەتوانێت پاڵپشتیی ئەم هەوڵە بکات لە ڕێگەی سەرکردایەتیی هاوپەیمانان بۆ تێکشکاندنی داعش، هەروەها دەتوانێت ڕۆڵی نوێ بۆ ناتۆ دابنێت، لە کاتێکدا پێدەچێت لێپرسراوێتیی هێزەکانی هاوپەیمانان کەم بێتەوە. ئەرکیان هەر چی بێت، پێویستە پاڵپشتیی دروستکردنی هێزی یەکگرتووی پێشمەرگە و سوپا و هێزی فرەنەتەوە لە خەڵکی ناوچەکە بکەن. یۆنامی و وڵاتانی ناتۆ، پێویستە فشار بخەنە سەر سەرکردایەتیی نیشتمانی و لۆکاڵی، تا دوور بکەونەوە لە بەسیاسیکردنی مەسەلەی ئاسایش لە ڕێگەی دابینکردنی هاوکاری و هاندانی چاکسازی کە دەزگا حکومییەکان بەهێز دەکات، نەک لایەنە سیاسییەکان کە بانگەشەی دابینکردنی ئاسایش دەکەن.\nئالنگارییەکانی ئەم ساڵانەی دوایی، لەوانەش داعش و دەرکەوتنی هێزی نوێی ئاسایش، لەمپەری لەبەردەم پێکەوەژیان لە کەرکووک دروست کردووە. پێکهاتەی ناجێگیری ئاسایش، گرژیی زیاتری دروست کردووە کە سەرچاوەی لە کێشە چارەسەرنەکراوەکانەوە گرتووە. تاوتوێکردنی بارودۆخەکە ئاڵۆزە و کاتی زۆری دەوێت، بەڵام هیچ هۆکارێک نییە کە کار بۆ چارەسەر و نێوەندگیری و ڕێکاری بۆ دامەزراندنی ئاسایشی نوێ نەکرێت. بۆ تەواوکردنی ئەم کارە، حکومەتی فیدراڵی و حکومەتی هەرێم پێویستە پێکەوە کار بکەن و دەنگی خەڵکی ناوچەکە بەهەند وەربگرن، هەروەها سوود ببینن لە پاڵپشتیی نێودەوڵەتی.\nباشترین چارەسەری پێشنیارکراو، دروستکردنی هێزی هاوبەشی بەغدا و هەولێرە لەگەڵ هێزی فرەنەتەوە، بەڵام بە یەک ڕێکخستن کار بکەن. عەرەب و تورکمانەکان بەتوندی دژی ئەو میکانیزمە کۆنەی هێزی هاوبەشن، کە زیاتر پشتی دەبەست بە هێزە کوردییەکان و توانای بەخشیبووە ئەو هێزانە دەست بگرن بەسەر ئاسایشدا کاتێک سوپای عێراقی هێزەکانی کشاندەوە لە ٢٠١٤دا. بڕوایان بە بەغدا نییە کە هاوشانیان بوەستێت لە قەیرانی داهاتوودا. هەروەها دەرکردنی هێزی کوردییش لە ئاسایشی شارەکە، کارێکی نەکردەیە. بێبەشکردنیان نەک هەر دادگەرانە نییە، بەڵکوو حکومەتی فیدراڵ بێبەش دەبێت لە زانیاریی هەواڵگرییان و توانایان و ڕووبەڕووبوونەوەکان لە ناوچە سنوورییەکان.\nدابینکردنی فەرماندارێتیی هاوبەشی ئاسایشی بەغدا-هەولێر؛ سنوورەکانی پارێزگاکە دەپارێزێت، هێزی فرەنەتەوەش دەتوانێت ئەو بۆشاییەی حوکمی یاسا پڕ بکاتەوە لەناو شارەکان و پاڵپشتیش بێت بۆ هێزە ئێشکگرەکان لە سنوورەکان. ئەم هێزە دەتوانێت لێپرسراو بێت لە ناوچە گوندنشینەکان و ڕێگا سەرەکییەکان، کە ناوەندی شارەکان پێکەوە دەبەستن و باشترە کە ببێتە جێگرەوەی پۆلیسی فیدراڵی. ئەگەر بەغدا و هەولێر ڕەزامەند بن لەسەر دروستکردنی وەها هێزێک، نەک تەنها یارمەتیی پاراستنی کەرکووک دەدات، بەڵکوو وەڵامی داواکاریی خەڵکیش دەداتەوە لە بارەی نوێنەرایەتیکردنیانەوە، لە هەمان کاتدا پەیوەندیی نێوان پارێزگا و حکومەتی فیدراڵ و حکومەتی هەرێم بەهێز دەکات.\nسەرچاوە: گرووپی نێودەوڵەتیی قەیرانەکان


English language\t| English to Kurdish Dictionary فەرهەنگی کوردی ئینگلیزی\nزمانی ئینگلیزی، سەر بە خێزانی زمانەکانی ھیندۆ – ئەورووپاییە، بەشێکە لە خیزانی زمانە جێرمەنییەکان، کە بۆ یەکەم جار لە وڵاتی ئینگەلتەرا سەری ھەڵداوە. لە ھەرە زمانە دەوڵەمەندەکانی دنیایە و ژمارەیەکی زۆر لە خەڵکی جیھان ئەم زمانە دەزانن، کە ھەژماردەکرێن بە نزیکەی ٥٠٠ ملێۆن ئاخێوەر و زمانی فەرمی زۆر لە وڵاتانی دونیایە. زمانی ئینگلیزی لە زۆربەی وڵاتاندا دەخوێندرێت و زمانی یەکەمی ڕێکخراوەی نەتەوە یەکگرتووەکان و یەکێتیی ئەورووپا و ناتۆیە.\nH h ئێچ\nZ z زێد\nژمارە بەزمانی ئنگلیزی\nئەو وڵاتانەی قسە بە زمانەکە دەکەن\n١ ویلایەتە یەکگرتووەکان ٢٥١.٣٨٨.٣٠١ ٩٦ ٪ ٢١٥.٤٢٣.٥٥٧ ٣٥.٩٦٤.٧٤٤ ٢٦٢.٣٧٥.١٥٢ سەرچاوە : ساڵی ٢٠٠٠ : “بەکارھێنانی زمانەکەو قسەپێکردنیان” :ساڵی ٢٠٠٠، خشتە ١.ژمارەی ئەوانەی زمانەکە دەزانن\n٢ ھیند ٩٠.٠٠٠.٠٠٠ ٨% ١٧٨.٥٩٨ ٦٥،٠٠٠،٠٠٠ بە زمانی دووەم قسە دەکەن بە زمانی سێیەم قسە دەکەن٢٥،٠٠٠،٠٠٠ ١.٠٢٨.٧٣٧.٤٣٦ ژمارەکان ساڵی١٩٩١.لەوانەیە ژمارەکان قسەپێکەرەکان بنوێنێت نەک بەکارھێنەرەکان.\n٣. نەیجیریا ٧٩.٠٠٠.٠٠٠ ٥٣% ٤،٠٠٠،٠٠٠ > ٧٥،٠٠٠،٠٠٠ ١٤٨.٠٠٠.٠٠٠ قسەپێکەرەکان ، لە نەیجیریا.Ihemere نزیکەی ٣ بۆ ٥ ملیۆن ئەوانەن کە قسە بە زمانی نیشتیمانی دەکەن؛ خاڵی ناوەندە لە خشتەی بەکارھێنەران. Ihemere، Kelechukwu Uchechukwu. (٢٠٠٦).“.”‘\n٥ فلیپین ٤٥.٩٠٠.٠٠٠ ٥٢ ٪ ٢٧.٠٠٠ ٤٢.٥٠٠.٠٠٠ ٨٨.٠٠٠.٠٠٠ کۆی قسە پێکەران : ژمێریاری ساڵی ٢٠٠٠، ٧.٦٣.٧١ ٪ نزیکەی ٦٦.٠ ملیون دەتوانن قسە بکەن.قسەپێکەرە باشەکان: سەرژمێری ساڵی ١٩٩٥، وەک لە نوسینەکەی ئەندرۆ گۆنزالس لە رۆژنامەدا نەخشەیەکی بۆ قسەپێکەران لە فلیپین داناوە، ١٩ (٥ و ٦)، ٤٨٧-٥٢٥.(١٩٩٨).\n٦. کەنەدا ٢٥.٢٤٦.٢٢٠ ٨٥ ١٧.٦٩٤.٨٣٠ ٧.٥٥١.٣٩٠ ٢٩.٦٣٩.٠٣٠ سەرچاوە:سەرژمێری ساڵی ٢٠٠١ — ناسراو بە زمانە فەرمیەکان، وە زمانی دایک. دانیشتوان ١٢٢.٦٦٠ کەس بە ھەردوو زمانی فەڕەنسی و ئینگلیزی و زمانی دایک قسە دەکەن، ھەروەھا ١٧.٥٧٢.١٧٠ کەس بێجگە لە زمانی دایک بە زمانی ئینگلیزیش دەتوانن قسە بکەن.


سزایی ئەوانە دەدرێت کە بەبێ مۆلەت چەک ھەلدەگرن\n2018-06-28 [08:03 AM]\nجێگری سەرۆکی لێژنەی ئاسایش و ناوخۆ لە پەرلەمانی کوردستان رایگەیاند، لەمەودوا ھەوڵ دەدرێت چەک لەلای ئەو کەسانەش نەبێت کە ئەندامی ھێزی ئەمنین و لەئەرکدا نین، چونکە پێویست ناکات کەس بەبێ دەوام و ئەرک چەکی پێ بێت.\nنازم ھەرکی، جێگری سەرۆکی لیژنەی ئاسایش و ناوخۆ لە پەرلەمانی کوردستان بە ئاژانسی ھەواڵی زاگرۆسی ڕاگەیاند: ھەولێر و ھەرێمی کوردستان لە ڕووی ئەمنییەوە سەقامگیرن، بەڵام ھەندێ حاڵەتی کوشتن و تەقەکردن لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا ڕووی دا و کێشەکانیش زیاتر کۆمەڵایەتی و کێشەی کۆن بوون، لەبەر ئەوەش بڕیار دراوە لێپرسینەوە لەگەڵ سەرپێچیکاراندا بکرێت و دەستی ھێزە ئەمنییەکان کراوەیە بۆ ھەر لێپێچینەوەیەک.\nجێگری سەرۆکی لیژنەی ئاسایش و ناوخۆ لە پەرلەمان کوردستان گووتی: ھیچ بۆشاییەک نییە لە ڕووی یاساییەوە تا دۆخی ئەمنی کۆنتڕۆڵ بکرێت، ئێمەش وەک پەرلەمان چاودێری جێبەجێکردنی ئەو یاسایانە دەبین، کە پەیوەندیدارن بە ڕاماڵینی چەک و سزادانی ئەوانەی بەبێ مۆڵەت چەک ھەڵدەگرن و خۆیان لە سەرەوەی یاسا دادەنێن.\nنازم ھەرکی گوتیشی: چەندین کەس دەستگیر کراون و دەست بەسەر چەکەکانیاندا گیراوە، لەمەودوا ھەوڵ دەدرێت چەک لەلای ئەو کەسانەش نەبێت کە ئەندامی ھێزی ئەمنین و لەئەرکدا نین، چونکە پێویست ناکات کەس بەبێ دەوام و ئەرک چەکی پێ بێت.\nئەم هەواڵە 4441جار خوێندراوەتەوە


03/12/2020 ژمارەی بینراو 189\nكۆمه‌ڵێك دز پاره‌یان به‌سه‌ر خه‌ڵكدا باراند\nكۆمه‌ڵێك دز دوای بڕینی بانكێك له‌باشووری به‌رازیل له‌ڕێی به‌كارهێنانی چه‌ك و ته‌قه‌مه‌نی قورس بڕێك له‌و پاره‌یه‌ی به‌ده‌ستیان هێنا به شه‌قامه‌كاندا به‌سه‌ر هاوڵاتیان دابه‌شیان كرد بۆ ئه‌وه‌ی كه‌س نه‌توانێت دوایان بكه‌وێت و ده‌ستگیر نه‌كرێن.\nئه‌م ڤیدیۆیه كه پێگه‌ی" ده‌یلی مه‌یل" ی به‌ریتانی بڵاویكردۆته‌وه تیایدا ده‌رده‌كه‌وێت دزه‌كان به‌و شه‌قامه‌ی پیایدا تێپه‌ڕبوون بۆ ئه‌وه‌ی هاوڵاتیان له‌سه‌ر شه‌قامه‌كه به كۆكردنه‌وه‌ی پاره‌وه سه‌رقاڵ بكه‌ن و قه‌ره‌باڵغی له‌شه‌قامه‌كه‌دا دروست بكه‌ن و كه‌س به‌دوایان نه‌كه‌وێت و ده‌ستگیر نه‌كرێن بڕێك پاره هه‌ڵده‌ده‌ن به‌سه‌ر خه‌ڵكدا.\nئه‌م ڕووداوه له شاری "كریسیۆما" ڕویداوه كه ژماره‌ی دانیشتوانی 217 هه‌زار كه‌سن و شاره‌كه 200 كیلۆمه‌تر له باشووری فلۆریانوپۆلیس دووره، هیچ دیار نییه بڕی ئه‌و پاره‌یه‌ی دزراوه چه‌نده به‌ڵام دزه‌كان كه ژماره‌یان 30 پیاو بووه كاره‌كه‌ی خۆیان كردوه بێ ئه‌وه‌ی یه‌كێكیان ده‌ستگیر بكرێت.


گوڵان میدیا - سبەی یەکەم فڕۆکەی کوێتی لە عێراق دەنیشێتەوە\nكوردى عربى Kurdî English Today : Wed May 22 3:30:40 AST 2013\n21/05/2013 : 18:29:48 ووڵاتی ئوسترالیا بە گرنگیەوە دەڕوانێتە پێشكەوتنەكانی هەرێمی كوردستان21/05/2013 : 18:06:07 سەرۆكی هەرێمی كوردستان پێشوازی لە بالیۆزی بەڕازیل لە عێراقی فیدڕاڵ كرد21/05/2013 : 17:40:49 خه‌بات .. یاریده‌ده‌رێكی پزیشكی خۆی كوشت21/05/2013 : 17:38:58 ئه‌نجامى وه‌رزى سێیه‌مى هه‌ڵكۆڵینى شوێنه‌وارى له گردى قه‌سرى شه‌مامك راگه‌یه‌ندرا21/05/2013 : 17:37:43 چوار قورِنه.. 8 تۆن خۆراك و كه‌لوپه‌ل و ده‌رمانى ماوه به‌سه‌رچوو له‌ناوبر درا21/05/2013 : 17:35:17 جه‌له‌ولا.. له‌ماڵی پزیشكێك بلاَوكراوه‌ی رێكخراوی قاعیده ده‌ستی به‌سه‌ردا گیرا21/05/2013 : 17:33:12 ترۆمپاى ئاگركوژینه‌وه‌ى كۆڵه‌پشت بۆ پێشمه‌رگه‌ری پاراستنى ژینگه و پۆلیسى دارستان و به‌رگری شارستانى سۆران دابین كرا21/05/2013 : 16:57:27 له كۆبوونه‌وه‌ی به‌رِێوه‌به‌ری گشتیی پۆلیسی هه‌رێم و پۆلیسی هه‌ولێردا جه‌خت له باشتر رِاپه‌رِاندنی ئیشوكاره‌كانی پۆلیس كرایه‌وه21/05/2013 : 09:43:00 گرووپی دۆق شارته‌ر له یادی دامه‌زراندنیدا ئه‌لبوومی (یه‌كی شه‌ش) ده‌كاته دیاری 21/05/2013 : 09:16:02 مه‌سرور بارزانی : پرۆژه‌ی ده‌ستووری هه‌رێم قوناغه یاساییه‌كانی بڕیوه و ته‌نیا بڕیاری جه‌ماوه‌ری ماوه\nبەڵێ نەخێر كۆتایی نایەت، لاواز دەبێت سبەی یەکەم فڕۆکەی کوێتی لە عێراق دەنیشێتەوە رێكەوتی دابه‌زاندن: 17/04/2012 : 12:57:50\nدوای زیاتر لە 21 ساڵ پچڕان، سبەی یەکەم فڕۆکەی کوێتی لە عێراق دەنیشێتەوە.\nئەمڕۆ کەریم نوری، راوێژکاری وەزارەتی گواستنەوەی عێراق رایگەیاند \_"سبەی یەکەم فڕۆکە لە کوێتەوە لە فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نەجەف دەنیشێتەوە، دوای ئەوەی زیاتر لە 20 ساڵە ئەو پەیوەندییە چڕاوە\_".\nهەروەها راشیگەیاند \_"ئەمە یەکەم هەنگاوی جێبەجێکردنی ئەو رێککەوتننامەیەیە لەگەڵ کۆمپانیای جەزیرەی کوێتی، بۆ ئەنجامدانی گەشتی ئاسمانی نێوان عێراق و کوێت\_".\nکوێت، رۆژی 3ی نیسان رایگەیاندبوو \_"کە لە چەند رۆژی داهاتوودا هێلی ئاسمانی بۆ یەکەمین جار لەگەڵ بەغدا دەستپێدەکاتەوە، دوای ئەوەی زیاتر لە 21 ساڵە ئەو پەیوەندییە پچڕاون\_".\n-روداو ئه‌م بابه‌ته (164) جار بینراوه\tهیچ كۆمێنتێك نه‌دۆزرایه‌وه\nژماره‌ی سه‌ردان : 19883121


موسڵمانه‌کان به‌رده‌وام ده‌لێن له ئۆروپادا ڕۆژ له دوای ڕۆژ ئاينى ئيسلام له په‌ره سه‌ندندایه‌و زیاتر خه‌ڵكى په‌لکێشی ئاينى ئيسلام ده‌بێت، به‌لام به‌لایانه‌وه سه‌خته له‌گه‌ڵ خۆیاندا ڕاستگۆ بن و ئه‌وه نه‌شارنه‌وه که به‌شی هه‌ره زۆربه‌ی زیادبوونی موسڵمانان په‌یوه‌ندی به‌و خێزانه موسڵمانانه‌وه هه‌یه‌که به لێشاوله وڵاته ئیسلامیه‌کاندا، له‌ژێر جه‌ورو سته‌م و چه‌وساندنه‌وه‌ی یاساکانی دینی ئیسلام و داپڵۆسین و سه‌رکوتکردنی ئاینزاکانی ئیسلامدا كۆچىان بۆ ئه‌وروپا کردووه.! له هیچ یه‌کێک له وڵاته ئیسلامیه‌کاندا جێیه‌کیان بۆ ژیانێکی به‌خته‌وه‌رانه نه‌دۆزیه‌وه‌ته‌وه‌و ژیانیان ته‌نها له وڵاتانی ئه‌وروپادا پێ باشتره تا بتوانن ناسنامه‌یه‌ک بۆ مرۆڤایه‌تی خۆیان و شه‌ره‌فمندانه بۆ خۆیان بژین.\nزیاتر له چل و نۆ ده‌وڵه‌ت و کۆمه‌ڵگای ئیسلامیه‌وه خه‌ڵکه‌کانیان بێده‌ره‌تان و بێ نان و بێ مه‌ئوا ڕوبه‌ڕوی مه‌رگ ده‌بنه‌وه‌و ڕوو له چوارده ده‌وڵه‌تی کافر ده‌که‌ن، ئه‌مه جگه له ده‌یان وڵاتی تری ئاسیایی و ئه‌فریقی که ساڵانه به ده‌یان هه‌زار که‌س ڕوو له ئه‌وروپا ده‌که‌ن. ئه‌مه له کاتێکدا یه‌ک دیارده‌ی کۆچی پێچه‌وانه نابینین و یه‌ک ده‌وڵه‌تی ئیسلامی، یه‌لک کۆمه‌ڵگای ئیسلامی، یه‌ک ده‌سه‌ڵاتی ئیسلامی نابینین باوه‌ش بۆ ئه‌و خێزانه برسی و ڕووت و ده‌مکوتکراوانه بکه‌نه‌وه‌و نان و ئازادیان پێ ببه‌خشن. هه‌رگيز نه‌مانبینیه‌وه‌و نابينين هاولاتيه‌كى ئه‌سكه‌نده‌نافى،هۆڵه‌ندی، ئه‌لمانى، سویدی، نه‌رویجی، فنلاندی، سویسری، که‌نه‌دی، ئه‌مریکی..تاد،داوای په‌نابه‌ری یاخود تیکه نانێک یان چنگێک ئازادی له‌هیچ یه‌کێک له وڵاته ئیسلامیه‌کان بکات!!!\nکه‌واته زیادبوونی موسڵمانان په‌یوه‌ندی به په‌لکێشکردنی ئه‌وروپیه‌کانه‌وه نییه بۆ ناو ئیسلام به‌ڵکو په‌یوه‌ندی به‌و کۆچه‌وه هه‌یه که به به‌رده‌وامی و به لێشاو و به‌بێ وه‌ستان به‌ره‌و ئه‌روپا دێن. په‌یوه‌ندی به نه‌بوونی ئازادیی به‌رده‌وامه‌وه هه‌یه، په‌یوه‌ندی به‌و کوشتن و شه‌ڕوشۆڕو توندوتیژیه خوێناویه‌وه هه‌یه که به‌به‌رده‌وامی له‌ناو کۆمه‌ڵگا ئیسلامیه‌کاندا دووباره ده‌بێته‌وه، په‌یوه‌ندی به‌و یاساو ڕێسایه‌وه هه‌یه که ئیسلام دژ به ژیانی ئاسایی خه‌ڵکی سڤیل هه‌یه‌تی و قابیلی گۆڕان نییه و به‌رده‌وامیش خه‌ڵکی ناچار ده‌کات کۆچ بکه‌ن.\nئه‌وه‌ش شایانی باسه که ىڵێین دیارده‌ی وه‌چه خستنه‌وه له‌ناو خێزانه موسڵمانه‌کاندا دیارده‌یه‌کی باوی قێزه‌ونه‌و به لێشاو منداڵ دروست ده‌که‌ن، مه‌گه‌ر به شێوه‌یه‌کی زۆر شاز ببینین خێزانێک یه‌ک منداڵ یان دوانی هه‌بێت، له‌وه به دوا چوار و شه‌ش و نۆ و زیاتریان هه‌یه‌و به‌بێ ئه‌وه‌ی گرنگی به ژیان و په‌روه‌رده‌و چاره‌نوسی شایسته‌ی ئه‌وان بده‌ن فڕێیان ده‌ده‌نه ناو کۆمه‌ڵگاوه.! ئه‌و که‌سانه‌ی له ئه‌وروپادا ده‌ژین باش ئه‌وه ده‌زانن که خێزانه موسڵمانه‌کان، به تایبه‌تی ئه‌وانه‌ی له وڵاتی سۆماڵه‌وه هاتوون، تێیاندا نییه له چوار و پێنج که‌متر منداڵیان هه‌بێ و تێیاندا هه‌یه خاوه‌نی دوانزه منداڵ یان زیاتره، که چه‌ندین کێشه‌ی بۆ یاسای په‌روه‌رده دروست کردووه‌و جگه له ده‌وڵه‌ت که‌س به‌رپرسیارێتیان هه‌ڵناگرێتبه دایک و باوکیشیانه‌وه.\nجێی سه‌رنجه بڵێین ئه‌م لافوگه‌زافه‌ی که موسڵمانان خۆیانی پێ باده‌ده‌ن و باسی ژماره‌ی زۆری موسڵمانان ده‌که‌ن، به هیچ شێوه‌یه‌ک په‌یوه‌ندی به ژماره‌و پێوانه‌ی زانستیه‌وه نییه چونکه پشتبه‌ستوو نین به هیچ سه‌رژمێریه‌ک و پشت به‌ستوو نین به هیچ ئامارێک، ته‌نهاو ته‌نها له خه‌یاڵی پڕ له خورافاتی خۆیانه‌وه مه‌زه‌نده‌یان کردووه، که ئه‌مه‌ش ته‌نها ساویلکه‌کان بڕوای پێ ده‌که‌ن. خۆ ئه‌گه‌ر بێت و ئامارێک یان سه‌رژمێرێکی ڕه‌سمی له جیهاندا بکرێت ئه‌وکات ئه‌وه‌مان ده‌سه‌لماند که ئه‌و تاک تاکه‌ی له‌ملاو ئه‌ولا ده‌بنه موسڵمان هیچ نییه‌و وه‌ک نه‌بوو وایه له‌ئاست ئه‌و ژماره زۆره‌ی له موسڵمانێتی خۆیان په‌شیمان ده‌بنه‌وه‌و ده‌بنه هه‌ڵگری ئاینێکی تر یان به‌بێ ئایینی ده‌مێننه‌وه. ڕه‌نگه به ئه‌نجام نه‌گه‌یاندنی ئه‌م ئامارو سه‌رژمیریانه په‌یوه‌ندی به‌و ترسه‌وه هه‌بێت که له ناخی موسڵماناندا چه‌که‌ره‌ی کردووه‌وه ئه‌وان پییان وایه ئه‌گه‌ر یه‌کجار سه‌رژمیری موسڵمانی ڕاسته‌قینه له جیهاندا بکرێت جگه له چه‌ند ملیۆنێک ئیتر هیچیان بۆ نامێنێته‌وه دینه‌که‌یانی پێ هه‌ڵواسن. ته‌نانه‌ت له‌وڵاته ئیسلامیه‌کانیشدا ئه‌م سه‌رژمیریه نه‌کراوه‌و ناشی که‌ن.! ئه‌وان بۆ خۆیان تاکه هۆکارن سه‌رژمیری موسڵمانان نه‌کرێت چونکه حه‌قیقه‌تی ژماره‌که‌یان ده‌رده‌که‌وێت که ڕێژه‌یان چه‌ند که‌مه و ئیتر به‌هاو ڕێزی کارتۆنی خۆیان له‌ده‌ست ده‌ده‌ن.\nڕێکه‌وتی بڵاوکردنه‌وه 2013-01-21 04:44:00\nبه‌شی ( مه‌ریوان هه‌ڵه‌بجه‌یی ) ئاماده‌کرد ( شنۆ موحه‌ممه‌د )\nموسڵمانه‌کان, به‌رده‌وام, ده‌لێن, له, ئۆروپادا, ڕۆژ, له, دوای, ڕۆژ, ئاينى, ئيسلام, له, په‌ره, سه‌ندندایه‌و, زیاتر, خه‌ڵكى, په‌لکێشی, ئاينى, ئيسلشنۆ, موحه‌ممه‌دشنۆ, موحه‌ممه‌د, هه‌ندێك, له, چه‌واشه‌كاریه‌کانی, ئیسلام, به‌شی, یه‌که‌م Tags


نامەی م. فەتحوڵڵا گولەن بۆ نەتەوەیەکگرتوەکان سەبارەت بە دۆخی قودس – بزاڤی خزمەت\nنامەی م. فەتحوڵڵا گولەن بۆ نەتەوەیەکگرتوەکان سەبارەت بە دۆخی قودس\nلە تشرینی یەکەمی ساڵی 2014 و لە سەروبەندی پلاتفۆرمی ئاشتی نەتەوەیەکگرتوەکان لە جنێڤی پایتەختی سویسرا کە لە لایەن دەستەی نوسەران و ڕۆژنامەنووسانەوە ڕێکخرابوو، م. فەتحوڵڵا گولەن سەبارەت بە دۆخی قودس، نامەیەکی ئاڕاستەی نەتەوەیەکگرتوەکان کرد و تێیدا کۆمەڵێک پێشنیاری خستەڕوو.\nلە نامەکەیەدا، م. فەتحوڵڵا گولەن ئاماژە بەوە دەکات کە “بەکارهێنانی تێرمە دینیەکان بۆ ئەنجامدانی شەڕ و ئاڵۆزی، زوڵمە. داواکارم دۆخی قودس بە بنەمایەکی نێودەوڵەتی و بنچینەی ئاینەکان چارەسەر بکرێت”.\nدەقی نامەکەی م. فەتحوڵڵا گولەن:\nئامادەبووانی بەڕێزی کۆنفرانسی ئاشتیی جنێڤ، دەمەوێت دڵتەنگی خۆم بخەمەڕوو کە نەمتوانی لەگەڵتان بم لە کۆنفرانسەکەدا کە کار دەکات لەسەر وەگەڕخستنی کۆمەڵگای مەدەنی بۆ بنیادنانی ئاشتی. بەڵام ئەم دڵتەنگییەم بەوە دەڕەوێتەوە کە دەبینم بیرمەندان و نوێنەرانی رێکخراوەکانی کۆمەڵگای مەدەنی لە ئاین و زمان و کلتورە جیاوازەکانی جیهانەوە، ئەمرؤ کۆبوونەتەوە لە پێناوی بنیادنانی ئاشتیدا. رێگەم پێ بدەن کە داوەتنامەکەتان بۆ بەشداریکردنم لە کۆنفرانسەکەدا بە جواترین دیاری و مژدەبەخشی ئاشتی وەسفبکەم، لە کاتێکدا کە دڵی من تەواوەتی نوقمی ئازاربووە، بەهۆی ناتەبایی و پێکداچوونەکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و وڵاتەکەم. چونکە، جوانترین دیاری بۆ یەکێکی دڵشکاوی چاو بە فرمێسک کە تەمەنی خۆی بۆ بنیادنانەوەی بەهەشت لەسەر زەوی تەرخانکردووە، ئەوەیە کە ببیستێت هێشتا ئومێدێک ماوە بۆ ئاشتی گەردوونی.\nمن لە ناخی دڵمەوە باوەڕم وایە، بنیادنانی ئاشتی واتە بنیادنانی مرۆۆڤی ئاشتیخواز. هەتا مرۆڤ بوون نەخرێتە ناوەندی چارەسەرکردنی کێشەکانەوە، وەبەرهێنان لە سیاسەت و سیستەمە یاساییەکاندا تەنها بەفیڕۆدانی کات و سەرچاوەکان دەبێت. خوڵقێنەری مەزن ویستێکی قوڵی جێگیرکردووە لە سروشتی هەموو مرۆڤێکدا بۆ چاکە و جوانی. بەڵام هەندێک جار، مرۆڤ لەئەنجامی زیادەڕەوی، تواناکانی بەخراپ بەکاردەهێنێت. لە راستیدا ئەم بەلارێچوونە لە سروشتدا، خراپترین کارەساتی سروشتییە کە بێتە رێگەی مرۆڤ. لاپەڕە لێڵەکانی مێژوو پڕن لە نموونەی ئەو رووداوانەی کە مرۆڤ لەلایەن مرۆڤی دیکەوە کوژراوە، لەپێناوی دەسەڵاتی زیادتر و خاکی زیادتر، بەشێوەیەک کە ژمارەی ئەو کەسانەی لە کارەساتە سروشتییەکانی وەک زەمینلەرزە و تسونامیدا گیانیان لەدەست داوە، قەت ناگاتەوە بە ژمارەی ئەو مرۆڤانەی بە دەستی مرۆڤ کوژراون. هەتا ئەم بەلاڕێچوونە لە سرووشتی مرۆڤدا چارەسەر نەکرێت، ئەو جۆرەی مرۆڤ کە جێگەی شەرمە بۆ مرۆڤایەتی، بەردەوام دەبێت لە بوون.\nحکومەت و دەسەڵاتداران هەندێک جار پرۆسەی پەروەردە و فێرکردن دەکەنە قوربانی بەرژەوەندییەکانی خۆیان، بەشێوەیەک کە پەروەردە و فێرکردن دەکەن بە ئامرازێک بۆ پێگەیاندنی نەوەیەک کە گوێ لەمشتی خۆیان بێت بۆ پارێزگاریکردن لە پارت و ئایدۆلۆژیا و دەسەڵاتی خۆیان. ئەم کردە خۆپەرستانەیە قەت نابێتە مایەی بنیادنانی مرۆڤی ئاشتی دۆست. لەبەر ئەم هۆکارەیە کە بنیادنانی مرۆڤی نوێ دەبێت کاری کۆمەڵگەی مەدەنی بێت. وەگەڕخستنی کۆمەڵگەی مەدەنی، بابەتێکی حەیاتییە بەتایبەتی لەو کۆمەڵگەیانەدا کە دیموکراسییەت تەنها بریتییە لە سندوق خستنە بەردەم خەڵک بۆ دەنگدانێک کە ئەنجامەکەی پێشتر دیاریکراوە. رێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی لە سروشتدا هەڵگری تایبەتمەندی خۆنەویستی و فیداکارین. چالاکییەکانی کۆمەڵگەی مەدەنیش لە بوارەکانی پەروەردە و میدیادا زامنی دیموکراسییەتن و گەرەنتین بۆ پێگەیاندنی نەوەکان لە کەشوهەوای دایەلۆگ و لێبوردەییدا.\nهەموو ئەو ئاین و دسیپلینە ئەخلاقییانەی من دەیانزانم، ئامانجی سەرەکییان بنیادنانی مرۆڤی ئاشتیخوازە. ئەم ئاشتییە دەکرێت ئاشتی جیهانی بێت، ئاشتی نێوان مرۆڤەکان بێت، ئاشتی بێت لەگەڵ سرووشت یاخود ئاشتی مرۆڤ بێت لەگەڵ خودی خۆی. دان بەوەدا دەنێم کە دەکرێت گۆشەنیگای ئاشتیانە بنیادبنرێت لەڕێگەی وەگەڕخستنی ژیری و ویژدانەوە، بەڵام باوەڕم وایە درووستکردنی کاریگەری لەسەر کۆمەڵگەکان و ژمارە زۆرەکانی مرۆڤ، بە ئاراستەی خۆشویستنی ئاشتیدا، لەڕێگەی ئاینەوە سەرکەوتووتر دەبێت، کە خاوەنی تایبەتمەندییەکی گشتگیر و کۆلێکتیڤە. لەم ناوەندەدا، زۆر جێگەی داخە کە کەسانێکی توندئاژۆ زۆربەی ئاینەکانی جیهان خراپ بەکاردەهێنن و دەیکەن بە بەرگێک بۆ پەردەپۆشکردنی ئامانجە سیاسییەکانی خۆیان و رەوایەتی پێ دەدەن بەو ململانێ و شەڕانەی بۆ بەرژەوەندی خۆیان ئەنجامی دەدەن. ئەمە وەک ئەوەی ئەمڕۆ بەم شێوەیەیە، بەدرێژایی مێژووش هەروا بووە. لەگەڵ هەموو ئەمانەشدا، پێویستە ئەوە بگوترێت کە پەیامە راستەقینە پیرۆزەکانی هەموو ئاین و دسپلینە ئەخلاقییەکان خاوەنی بیر و کەرەستەی پیویستن بۆ بنیادنانی ئاشتی. بەپێی ئاینەکان ئاشتی بنەڕەت و ئامانجە، هەر هەوڵێکیش بۆ بەخراپ بەکارهێنانی تێکستە ئاینەکان بۆ رەوایەتی دان بە جەنگ و ململانێ، نەک تەنها وەحشیگەرایەتییە بەرامبەر بە مرۆڤەکان، بەڵکو ئەنجامدانی وەحشی گەرایتییە بەرامبەر بە خودی تێکستە ئاینییەکان. لەبەر ئەوە پێوسیتە شوێنکەوتوانی هەموو ئاینەکان، بەتایبەتیش ئاینەکانی یەهودییەت و کریستیانەت و ئیسلام، کە هەرسێکیان لە ترادیسیۆنی ئیبراهیمییەوە دێن، کۆببنەوە و چالاکی هاوبەش ئەنجام بدەن بۆ بنیادنانی ئاشتی لە جیهاندا. هاوکات وەک ئەوەی لەم کۆبوونەوەیەی ئەمڕۆدا ئەنجام دەدرێت، بیروڕا بگۆڕنەوە بۆ تەرجومەکردنی ئەم بیرانە بۆ جێبەجێکاری و پراکتیزەکردن. ئەمە هێندەی ئەوەی گرنگە بۆ زامنکردنی ئاشتی جیهانی، ئەوەندەش گرنگە بۆ پارێزگاریکردن لە ئاینەکان لە فۆرمە راستەقینە و رەسەنەکەی خۆیاندا. پێشتر پێشنیازێکم خستبووەڕوو سەبارەت بە کێشەی قودس و فەلەستین، کە بە سەرچاوەی زۆربەی ململانێکانی نێو رۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەزانرێت؛ پێشنیازەکەی من ئەوەبوو کە ستاتویەکی (پێگەیەکی) سەروو نەتەوەیی و سەروو ئاینی بدرێت بە قودس، بەشێوەیەک کە چوونەژوورەوەی شوێنکەوتوانی هەر سێ ئاینەکە بەبێ ڤیزە بێت بۆ شارەکە و ئیدارەیەکی هاوبەش لە هەرسێ ئاینە ئیبراهیمییەکە، لەژێر چاودێری راستەوخۆی نەتەوە یەکگرتووەکاندا کاروباری شارەکە بەڕێوەبەرن. ئەمڕۆ کە دەبینم رۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەناڵێنێت بە دەستی تیرۆری داعشەوە، باشتر دڵنیا دەبمەوە کە ئەم پێشنیازە چەندە گرنگە بۆ چارەسەرکردنی ململانێکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست. ئەگەر ئەم پێشنیازە جێبەجێبکرابا، قودس کە سەرچاوەی زۆربەی ململانێ و پێکدادانەکانە، پێ دەچوو ببوایە بە سیمبڵی ئاشتی، هەر وەک ناوە مێژووییەکەی خۆی کە (دارالسلام) ە و بەمانای خاکی ئاشتی دێت.\nلەلایەکی دیکەوە، زۆر دڵخۆشم بەوەی کە بەشێکی کۆنفرانسەکەتان تایبەتکردووە بە رۆڵی میدیا لە بنیادنانی ئاشتیدا. لە سەردەمی جیهانگیریدا کە پێشکەوتنەکان بە خێراییەکی سەرسوڕهێنەر بەڕێوە دەچن، پەیوەندییەکان بە شێوەیەکی گشتی و ئینتەرنێت و تۆڕەکانی پەیوەندیکردن بەشێوەیەکی تایبەتی، رۆڵێکی گرنگ دەبینن لە درووستکردنی کاریگەری لەسەر نەوە گەنجەکان. میدیا کاتێک راستییەکان هەڵدەگێڕێتەوە و کلتوری ململانێ و کەرتکردنی کۆمەڵگە لەسەر بنەمای (ئێمە و ئەوان) دەکاتە بنەما بۆ کارەکانی، دەبێت ئەوە بزانێت کە ئەو کاولکارییەی ئەنجامی دەدات، کاریگەری نەرێنی تەنها لەسەر کۆمەڵگە نابێت، بەڵکو کاریگەرییە نەرێنییەکە دەگەڕێتەوە بۆ خودی خۆی و چارەسەرکردنی ئەو دۆخەش، پێدەچێت نەک تەنها چەند ساڵێک، چەند نەوەیەکیشی بوێت. ئومێد دەکەم کۆنفرانسەکەتان بانگهێشتی میدیای جیهانی بکات کە کار بە بەها ئەخلاقییەکان بکەن بە شێوەیەک لە خزمەتی بنیادنانی مرۆڤی ئاشتی و ئاشتیخوازدا بێت.\nدەزانم ئەو کەسانەی کە ژیانی خۆیانیان تەرخان کردووە بۆ چاکە و ئاشتی و خزمەتکردنی مرۆڤ، چاوەڕێی ئەوە نین سوپاسبکرێن، بەڵام من پێم وایە کە هەریەکێک لەو رێکخراو و کەسایەتییە بەڕێزانەی بەشداربوون لە رێکخست و بەڕێوەبردنی ئەم کۆنفرانسەدا، مافی ئەوەیان هەیە لەناخی دڵەوە سوپاسبکرێن و دەستخۆشییان لێبکرێت بۆ ئەو خزمەتەی پێشکەشی ئاشتی جیهانی دەکەن. رۆژی ٢٤ ی تشرینی یەکەم کە ئەم کۆنفرانسەی تیادا ئەنجام دەدرێت، رۆژێکی پڕمانایە، بەوپێیەی هاوکاتە لەگەڵ رۆژی نەتەوە یەکگرتووەکان. بۆیە ئەم بۆنەیە بە دەرفەتێک دەزانم کە بانگهێشتی نەتەوە یەکگرتووەکان بکەم بۆ بنیادنانی ئاشتی جیهانی، ئامانجێک کە خودی نەتەوە یەکگرتووەکان لە پێناویدا دامەزرێنراوە. پیرۆزبایی لە رێکخراوی رۆژنامەنووسان و نووسەران، پەیمانگای دایەلۆگ و هەماهەنگی نێو کلتورەکان، پەیمانگەی میدیا لاب لە زانکۆی جنێڤ و ئەو ٣٣ رێکخراوەی دیکە دەکەم کە لە ٢٥ وڵاتی جیاوازی جیهانەوە بەشداربوون لە ئەنجامدانی ئەم کۆنفرانسەدا.\nسەرچاوە: ماڵپەڕی فەرمی م. فەتحوڵڵا گولەن\nڕێکخراوی چاودێری مافەکانی مرۆڤ: لە تورکیادا خواست هەیە لەسەر دروستکردنی ئیمپراتۆریەتێکی ترس\nدەزگای هەواڵگری ئەفغانستان بێ ئاگاداری دادگا، چەند مامۆستایەکی بزاڤی خزمەت دەستگیر دەکات!


هه‌ولێر، ڕێگریى له کردنه‌وه‌ى ستۆدیۆیه‌کى ئێن ئاڕ تى ده‌کرێت – کوردی – RojNews.News\n02/03/2020 - 7:03:25 pm\nسێشەممە, 22 أغس 2017 – 19:21\nبه‌پێى ماڵپه‌ره‌که، که وه‌کو هه‌واڵێکى به‌په‌له دایناوه، “ئه‌مڕۆ ئاسایشى هه‌ولێر هێزی چه‌کداری ناردۆته سه‌ر بیناى ستۆدیۆکه و ڕێگری ده‌کات کارمه‌ندانی ئێن ئاڕ تی بچنه ژووره‌وه، له کاتێکدا بینای ستۆدیۆکه مۆڵه‌تی وه‌زاره‌تی ناوخۆ و لایه‌نه ئه‌منیه‌کانی شاری هه‌ولێری هه‌یه”.\nئه‌وه‌ش خراوه‌ته‌ڕوو: “ئه‌و ستۆدیۆیه‌ی که‌ناڵی ئێن ئاڕ تی که ئاسایشی پارتی ڕێگه نادات بکرێته‌وه بۆ ئه‌نجامدانی به‌رنامه‌یه له‌سه‌ر ڕیفراندۆم و بڕیاره له چوارچێوه‌ی به‌رنامه‌کانیدا ژماره‌یه‌ک به‌رنامه له شاری هه‌ولێر له‌سه‌ر ئه‌و پرسه ئاماده بکات”.\nئاماژه بۆ ئه‌وه‌ش کراوه “به‌پێی زانیارییه‌کانی ئێن ئاڕ تی، بارزانی نیگه‌رانه له جوڵانه‌وه‌ی نه‌خێر له ئێستادا و تا ئێستاش له چه‌ند کۆبونه‌وه‌یه‌کدا باسی کردووه و مه‌ترسی خۆی له جوڵانه‌وه‌که ئاشکراکردووه، ئه‌م ڕێگرییه‌ش هه‌ر له‌و چوارچێوه‌یه‌دایه و به بڕیاری بارزانی رێگری له ئه‌نجامدانی به‌رنامه‌ی ته‌له‌فزیۆنی له‌سه‌ر ریفراندۆم ده‌کرێت له هه‌ولێر”.\nله کۆتاییشدا ئێن ئاڕ تى ڕایگه‌یاندوه: “که‌ناڵی ئێن ئاڕ تی، ڕێکخراوه‌کانی کۆمه‌ڵگای مه‌ده‌نی و ئازادی ڕاده‌بڕین له‌سه‌ر ئاستی جیهان و هه‌روه‌ها کونسوڵ و نێرده دیپلۆماسیه‌کان له‌م ڕووداوه ئاگادار ده‌کاته‌وه و به پێشێلکاری ئاشکرای ئازادی کاری میدیایی ده‌زانین”.\nعه‌لى باپیر وه‌ڵامى مه‌سعود بارزانى ده‌داته‌وه\nوه‌زیرى به‌رگرى ئه‌مریکا له‌گه‌ڵ به‌رپرسانى پارتى و یه‌کێتى کۆبووه‌وه


کۆماری ئیسلامی ئاستی پیتاندنی ئۆرانیۆمی گەیاندە لەسەدا 4.5\nکۆماری ئیسلامی ئاستی پیتاندنی ئۆرانیۆمی گەیاندە لەسەدا 4.5\nبەرەبەیانی ئەمڕۆ دووشەممە، ١٧ی پووشپەڕ، وتەبێژی ڕێکخراوی ئەتۆمی ئێران بڵاویکردەوە: ئاستی پیتاندنی ئۆرانیۆمی ئێران گەیشتە، لەسەدا 4.5؛ بە وتەی بێهرووز کەماڵوەندی، پیتاندنی لە سەدا ٢٠ و زیاتریش لە بەرنامەی (خولی سێهەمی)ی کەمکردنەوەی پابەندییەکانی ئێران بە ڕێکەوتننامەی ئەتۆمی (بەرجام) دایە.\nوتەبێژی ڕێکخراوەی ئێنێرژی ئەتۆمی ئێران لە بەشێکی دیکەی قسەکانیدا ئاماژەی بەوەش کرد کە هەنگاوەکانی کەمکردنەوەی پابەندییەکانی بەرجام لە دەورەیەکی دوو مانگەدا پێناسە کراوە، ناوبراو وتی: تا کاتێک کە بە ئەنجامێک نەگەیشتووین بەردەوام دەبین بەو مانایەی کە کۆماری ئیسلامی چیتر ڕاناوەستێت.\nقسەکانی کەماڵوەندی دوای ئەوە هات، دووشەممەی ڕابردوو، ڕاگەیاندنەکانی کۆماری ئیسلامی بڵاویان کردەوە کە پیتاندنی ئۆرانیۆم گەیشتووەتە ٣.٦٧ لەسەد، هاوکات چەند بەرپرسێکی باڵای کۆماری ئیسلامی ڕایانگەیاند: ئەگەر ئەم وڵاتانەی لە ڕێکەوتنی بەرجام دان تا ڕێکەوتی ١٦ی پووشپەڕ پابەندییەکانی خۆیان لەبەرچاو نەگرن، کۆماری ئیسلامی قۆناغی دووهەم لە کەمکردنەوەی پابەندییەکانی بەرجام دەست پێ دەکاتەوە.\nبەرپرسانی کۆماری ئیسلامی لە ڕۆژ و هەفتەکانی ڕابردوودا بۆ چەندمین جار ڕایانگەیاندبوو کە بەلەبەرچاوگرتنی دۆخی ئێستا (بە تایبەت دوای هاتنەدەرەوەی ئەمریکا لە ڕێککەوتننامەی بەرجام)، هیچ هۆکارێک بۆ درێژەدان بە پابەندییەکانی خۆیان بە بەرجام نابینن و لەوە زیاتر چاوەڕێی ئورووپا نامێننەوە کە ئەم قسەیەی بەرپرسانی کۆماری ئیسلامی کاردانەوەی بەرپرسانی ئورووپایی و کۆمەڵگای نێودەوڵەتی لێکەوتەوە.


(62) خۆ ئه‌گه‌ر خوانه‌ناسان (به داخوازی ڕێکه‌وتن و ئاشتی) ویستیان بتخه‌ڵه‌تێنن، ئه‌وه دڵنیابه که پشتیوانیی خوا به‌سه (که نه‌یه‌ڵێت بکه‌ویته ناو پیلان و نه‌خشه‌یانه‌وه) چونکه هه‌ر ئه‌و زاته کاتی خۆی پشتیوانیی لێکردیت و سه‌ری خستیت و ئیماندارانیشی کرده هۆیه‌ک بۆ به‌ده‌ستهێنانی سه‌رکه‌وتن...\n(63) دڵه‌کانیشیانی به‌ست به‌یه‌که‌وه، ئه‌گه‌ر هه‌رچی دارایی زه‌وی هه‌یه، هه‌ر هه‌موویت خه‌رج بکردایه تا دڵه‌کانیانت په‌یوه‌ند بکردایه به یه‌که‌وه، ئه‌وه نه‌تده‌توانی ئه‌و دڵانه په‌یوه‌ست بکه‌یت به‌یه‌که‌وه، به‌ڵام خوا (به‌هۆی ئاینی ئیسلامه‌وه) خۆشی و یه‌کێتی و برایه‌تی له نێوانیاندا به‌رپاکرد، چونکه به‌ڕاستی ئه‌و زاته باڵاده‌ست و دانایه.\n(64) ئه‌ی پێغه‌مبه‌ر(صلى الله عليه وسلم): ته‌نها خوا به‌سه بۆ خۆت و ئه‌وانه‌ی شوێنت که‌وتوون له ئیمانداران که پشتگیر و یاریده‌ده‌رتان بێت.\n(65) ئه‌ی پێغه‌مبه‌ر(صلى الله عليه وسلم): هانی ئیمانداران بده له‌سه‌ر جه‌نگ (دژی ئه‌وانه‌ی که کۆسپن له ڕێبازی گه‌یاندنی په‌یامی خوادا) ئه‌گه‌ر بیست که‌سی خۆڕاگر هه‌بێت له ئێوه، ئه‌وه زاڵ ده‌بن به‌سه‌ر دووسه‌د که‌سدا، خۆ ئه‌گه‌ر سه‌د که‌س له ئێوه هه‌بن، ئه‌وه به‌سه‌ر هه‌زار که‌س له‌وانه‌ی که بێ باوه‌ڕن زاڵ ده‌بن، چونکه به‌ڕاستی ئه‌وانه که‌سانێکن که تێناگه‌ن (چ هێزێک پشتیوانیی له ئێوه ده‌کات).\n(66) (ئه‌ی ئیمانداران): ئێسته ئیتر خوا ئه‌رکی له‌سه‌ر که‌مکردنه‌وه و ده‌یزانی که لاوازیتان تێدایه (له ڕووی مادی و مه‌عنه‌ویه‌وه، له‌به‌رئه‌وه): جا ئه‌گه‌ر سه‌د که‌سی خۆڕاگر هه‌بێت له ئێوه، ئه‌وه زاڵ ده‌بن به‌سه‌ر دووسه‌د که‌سداو ئه‌گه‌ر هه‌زار که‌ستان هه‌بێت، ئه‌وه زاڵ ده‌بن به‌سه‌ر دوو هه‌زاردا، ئه‌ویش به‌ویست و یارمه‌تی خوا، خوایش یارو یاوه‌ری خۆڕاگرانه.\n(67) بۆ هیچ پێغه‌مبه‌رێک نه‌بووه که دیلی هه‌بێت، هه‌تا کاتێک چاک پایه‌دارو جێگیر ده‌بێت له زه‌ویدا، (مه‌گه‌ر) که‌لوپه‌ل و شتومه‌کی دنیاتان ده‌وێت؟! له‌کاتێکدا خوا (سه‌رفرازیی) ئه‌و جیهانی ده‌وێت و قیامه‌تی مه‌به‌سته و خوا باڵاده‌ست و دانایه (سه‌رکه‌وتن به‌ئیمانداران ده‌به‌خشێت و دانایه له تاقی کردنه‌وه‌یاندا).\n(68) خۆ ئه‌گه‌ر بڕیارێک له‌لایه‌ن خواوه پێش نه‌که‌وتایه (که مرۆڤ هه‌تا په‌یامی خوای پێنه‌گات خوا سزای نادات) له‌سه‌ر ئه‌و شتانه‌ی که وه‌رتان گرت (له به‌رامبه‌ر ئازادکردنی دیله‌کانه‌وه) ئه‌وه سزایه‌کی زۆر گه‌وره‌تان تووش ده‌بوو.\n(69) که‌وابوو بخۆن له‌و شتانه‌ی که ده‌ستتان که‌وتووه، به‌حه‌ڵالێکی چاک و پاک، له خوا بترسن و دینداربن، چونکه به‌ڕاستی ئه‌و خوایه لێخۆشبوو میهره‌بانه.


کوردیپێدیا - دربکە (لاجان)\n🏰 دربکە (لاجان) | پۆل: شوێنەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nشارەدێیەکە سەر بە شارۆچکەی پیرانشارپیرانشار لە رۆژهەڵاتی کوردستان..\n1. 👁 بەردەقەل\n2. 👁 بەرکەمران\n3. 👁 پیرانشار\n4. 👁 خڕێ بەرداشان\n5. 👁 رکاوێ\n6. 👁 زینوینجیان\n7. 👁 زەنگیاوێ\n8. 👁 شنۆزەنگ\n9. 👁 گرداشەوان\n10. 👁 گردەگۆران\n11. 👁 گەپڵەسەن\n12. 👁 گەنەدار\n13. 👁 لاوێن\n14. 👁 کاسەکەران\n15. 👁 کەندەقووڵانی خوارێ\n16. 👁 کەندەقووڵانی سەرێ\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (جوان عومەر ئەحمەد)ەوە لە: Sep 28 2019 5:44PM تۆمارکراوە\n👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (م. ب.)ەوە لە: Sep 28 2019 6:20PM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (م. ب.)ەوە لە: Sep 28 2019 6:20PM باشترکراوە