سەبارەت بە مانگرتنەکانی کرێکارانی نەوت و جەماوەری ئەهواز – Hawpshti\nسەبارەت بە مانگرتنەکانی کرێکارانی نەوت و جەماوەری ئەهواز\nکابوسێکی تۆقێنەر کە خەریکە لەئێرانی ئەمڕۆدا لانەی ڕژێمی جمهوری ئیسلامی دەشێوێنێت، کابوسێک، پاڵ دەنێت بە ڕژێمی برسێتی، هەژاری، نەداری، رژێمی پێشێلکردنی ئازادیە سیاسیەکان، تیرۆر، سێدارە و جەنگەکان بەرەو ڕۆژانێکی تاریک و ڕوبەڕوبونەوەیەکی چارەنوسسازە: بە مان یان نەمان .\nلەلایەک مانگرتنە کرێکاریەکان لە چەندین شاری ئێراندا بە شێوەیەکی بەرچاو پەرەدەسێنن، هەر لە کرێکارانی شەکری( هەفت تەپە)ەوە بۆ کرێکارانی کارگەکانی ئاسن و پترۆکیمیاوی تا دەگاتە مانگرتنە بەهێزەکانی ئەم دواییەی کرێکارانی نەوت. بەشێوەیەك کە ١١٧ کارگە و ناوەندی کرێکاری گرتۆتەوە.\nلەلایەکی دیکەوە مانگرتنی جەماوەری بەرفراوان پەلی کێشا بۆ شارەکانی ئەهواز، لەبەرامبەر نەبوونی ئاوو دابین نەکردنی خزمەتگوزاریەکان و سایەکردنی وشکەساڵی و بێ دەربەستی و نابەرپرسیاریەتی بێ ئەندازەی ڕژێمێکی تاسەر ئێسقان دژ بە جەماوەر، سەرئەنجامیش بۆ هاوپشتی لەم داخوازیانە شارەکانی تەهران و تەبریز پەیوەست بوون بەم ناڕەزایەتیانەوە، ئەم ناڕەزایەتی ومانگرتنانەش پاڵپشتی و کۆمەک وهاوپشتی بەرفراوانی لێکرا لەلایەن کۆمەڵانی جەماوەری ئێرانەوە.\nتەواوی کۆششەکانی سەرانی ئەم ڕژێمە دووچاری شکست بوە، لە سەرویانەوە خامەنەئی، کە هەوڵیاندا لە ڕێگای نیشاندانی هاوسۆزی درۆیانە و ڕوکەشانە لەگەڵ داخوازی و مافەکانی خۆپیشاندەراندا، کۆتایی بەتوڕەیی و نەفرەتی جەماوەری بهێنن و هێوریان کەنەوە، بە پلانگێڕی وتەڵەکەبازی و پەیداکردنی فرسەتێک بۆ سەرکوتکردنی ئەم بزوتنەوە ناڕەزایەتیە بەرهەقە. لە کاتێکدا کەئەم ڕەفتارە فێلبازانەیان بۆ نەچوە سەر، دەستیانکرد بە جێبەجێ کردنی کارەکانی خۆیان، لە بڕینی هێڵەکانی ئینتەرنێت بەئامانجی ئەوەی بەر بگیرێت بە بڵاوبونەوەی هەواڵەکانی ئەم خۆپیشاندانانە و دەرنەکەوتنی سەرکوتی دەسەڵاتداران. دواتریش بە پەنا بردن بۆ بەخشینەوەی تۆمەت و پڕوپاگەندەی تێکدەرانە و ڕووی ڕاستەقینەی خۆیان نیشانداین، لەنمونەی ناوبردن بە (پیلانگێڕی) و (دەستی دەرەکی) ….تاد ڕووبەڕوی چالاکوانانیان کردەوە ، هەروەها بەدەستبردن بۆ کردەوەکانی کوشتن و تیرۆر و سەرکوتی وەحشیانە.\nڕژێمی جمهوری ئیسلامی ئێران نوقمی قەیرانێکی سیاسی و ئابوری سەرتاسەری و قوڵە، ئەو دەسەڵاتەی کە پارچەیەکی موتوربەکراوە بەسەر جەستەی کۆمەڵگاوە. زۆرینەی زۆری جەماوەر لە ئێران، لە کرێکاران و ڕەنجدەران و زەحمەتکێشانی کۆمەڵگا، توڕەیی و نەفرەتێکی بەرفراوانیان لە بەرامبەر ئەم ڕژێمەی کە دووچاری کۆمەڵگا بۆتەوە هەیە، چونکە بەدرێژایی چوار دەیەیە تەنها بەڵاو ماڵوێرانی کردۆتە بەشیان. جەماوەری ئێران لە پێناو کۆتایهێنان بەم ڕژێمە بۆرجوازیە کۆنەپارێزەی سەدەکانی ناوەڕاست، ڕۆژ دەژمێرن. باسکردن لە هەر جۆرە شادی و خۆشبەختی یاخود ئازادی ، یەکسانی و ئینساندۆستیەکی بەرز و ژیانی هاوچەرخانە، تا کاتێک ئەم ڕژێمە بەسەر سەری جەماوەرەوە بێت مەحاڵە، نەک تەنها لە ئێراندا، بەڵکو لە سەرانسەری ناوچەکەشدا.\nچینی کرێکاری ئێران، بەتایبەت کرێکارانی نەوت، ئەرکێکی مێژوویی کەم وێنەیان لە سەرشانە. هەر بۆیە کۆمەڵگای ئێران و ناوچەکە چاویان بڕیوەتە ئەو ساتەی کە ئەمان، کۆتایی بەم دەسەڵاتە سەرکوتکەر و خوێناویە دەهێنن.\nڕەنگە هیچ ساتێکی مێژوویی هاوبەش لە نیوان جەماوەر لە عیراق و کوردستان و ئێران و ئەوانی دیکە، بەئەندازەی ئەم ساتانە نەبێت. ئەم ڕژێمە بەسەرچوەو میلیشیا تایفی و تیرۆریستەکانی، کۆمەڵگەی ئەم ناوچەیەیان ڕاپێچی نێو زەلکاوێکی خوێناوی کردوە.هەروەها ئەم ڕژێمە و میلیشیا تاوانکارە وەحشیەکانی، ئەم کۆمەڵگایانەیان غەرقی سیناریۆی تاریکی پڕ لە کوشتار وتیرۆر و گەندەڵی و تاڵانی و کوشتن و زەوتکردنی ئازادیەکان و مافە مەدەنیەکان، کردوە. تیرۆرکردنی زیاتر لە هەزار چالاکوان و بریندارکردنی نزیکەی ٢٠ هەزارکەس لە نێو ڕیزەکانی چالاکوانانی ڕاپەڕینی ئۆکتۆبەر لە عێراق، بەرجەستەترین نمونەیە.\nتیکۆشانی جەماوەری عێراق وکوردستان، بە ئەندازەی هەمان تێکۆشانی جەماوەری ئێرانە لە مەسەلەی کۆتایهێنان بە دەسەڵاتی ئەم ڕژێمە تیرۆریستە فاشیستە، ئەو جەماوەرەی کە لەمەیدانی خەباتدایە، ڕووبەڕوی میلیشیا بەکرێگیراوەکانی سەر ئەم ڕژێمە بۆتەوە لە عێراقدا، بێگومان خەباتێکی هاوبەشی مەزن ، کۆمان دەکەتاوە.\nخەباتی چینی کرێکار لە عێراق و کوردستان لەبەرامبەر کۆنەپەرستی و بوونی ئیسلامی سیاسی لە ئاستی ناوچەکە، مەسەلەیەکە ناکرێت لەخەبات بۆ کۆتایهێنان بە سیستەمی سەرمایەداری وسەرجەم ڕەوتەکانی بۆرجوازی و دەسەڵاتەکەی، جودابکرێتەوە، ئەمەش بۆتە هۆی ئەوەی کە چارەنوسێکی یەکانگیرو خەباتێکی هاوبەشی ئینتەرناسیونالیستی بخاتە بەردەم چینی کرێکار وجەماوەری ڕاپەڕیو لە ناوچەکەدا. لەم گۆشەیەوە، خەباتی کرێکارانی ئێران و جەماوەری زەحمەتکێش لە شارەکانی ئێران بۆ ڕووخاندنی جمهوری ئیسلامی ئێران، دەبێتە ناوەندێکی خەباتی چینایەتی لە پێناو سنوردانان بە دەستدرێژکاریەکانی ڕەوتەکانی ئیسلامی سیاسی وتێکشکاندنی قەڵای کۆنەپەرستی لە سەرتاسەری ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا.\nلەم ڕوانگەیەوە، هەردوو حزبی کۆمۆنیستی کرێکاری عێراق و کوردستان، خەباتی کرێکارانی ئێران و سەرجەم جەماوەری زەحمەتکێش و ستەمدیدە لە سەراسەری ئێراندا، بەخەباتی خۆیان دەزانن و بەهەر شێوەیەکی کە بۆیان دەکرێت پاڵپشتی لێدەکەن. هەروەها هەردوو حزب لەگەڵ حزبی حیکمەتی(خەتی ڕەسمی) و سەرجەم کۆمۆنیستەکانی ئێران و تەواوی تێکوشەران لە یەک سەنگەردان لە پێناو ڕزگاربوون لەم ڕژێمە بۆرجوا ئیسلامیە بۆ بەدیهێنانی ئازادی و یەکسانی.\nئەم ڕژێمە ڕوو لەنەمانە. مژدەی کاتی لە گۆڕنانی بەیەکجاری و بۆ هەتاهەتایی ڕاگەیەندراوە. بۆ بەدیهێنانی ئەم ئەرکە مێژووییە زۆر مەزنە، پێویستە هێزەکان کۆبکرێنەوەو ئاستی ناڕەزایەتیەکان لەسەرتاسەری ئێراندا فراوان بکرێنەوە و ڕیزەکانیان یەکگرتوو بکرێن و ڕێکبخرێن و ….. بە ئاسۆیەکی کرێکاری و شۆڕشگێرانە و ئینسانی چەکداربکرێن، کە هیچ پەیوەندیەکیان لەگەڵ ناسیونالیزم و دین و هەویەتی درۆینە وسەرلێشواودا نەبێت.\nبژی خەباتی کرێکارانی ئێران!\nبژی خەباتی جەماوەری ئێران لە پێناو ئازادی و یەکسانی و خۆشگوزەرانی!\nحزبی کۆمۆنیستی کرێکاری عێراق\nکۆتایی تەموزی ٢٠٢١


ڕێکخراوی HRW دەڵێت هێزی ئاسایشی کوردی لە کەرکوک ئاوارە تورکمانە سووننەکان دەردەکەن\nڕێکخراوی چاودێری مافەکانی مرۆڤ Human Rights Watch دەڵێت دەسەڵاتدارانی هەرێمی کوردستان لە شاری کەرکوک ئاوارە تورکمانە سووننەکان ناچاردەکەن شارەکە چۆڵ بکەن، بەڵام دەسەڵاتی کوردی ڕەتیدەکاتەوە کارێکی لەو جۆرە کرابێت.\nڕێکخراوەکە لە ڕاپـۆرتێـکیدا کە دوێنێ یەکشەممە بڵاویکردەوە، نووسیویەتی ئاوارە تورکمانەکان گوتویانە هێزەکانی ئاسایشی سەر بە هەرێمی کوردستان زۆر جار دەستیانگرتووە بەسەر کارتی ناسنامەکانیان و کارتی خۆراکیان و مامەڵەی خراپـیان کردوون بە ئامانجی ئەوەی ناچاریان بکەن بگەڕێنەوە بۆ گوند و شارۆچکەکانیان کە لە ئێستادا لە ژێر کۆنترۆڵی حەشدی شەعبی شیعەکاندان. هەروەها تورکمانەکان گوتویانە دەسەڵاتی کوردی پـێیوایە ئەوان پشـتیوانیان لە داعش کردبێت.\nلاما فەقیهـ جێگری بەڕێوەبەری بەشی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستی ڕێکخراوی HRW لەم بارەیەوە دەڵێت هەموو عێراقیـیەک مافی خۆیەتی بە پارێزراوی بژی، وە ناچارکردنی ئاوارە تورکمانەکان لەوەی بەرەو ناوچەی مەترسیداری وڵاتەکە بڕۆن کارێکی هەڵە، بۆیە دەبێت هێزەکانی هەرێمی کوردستان وازبهێنن لە هەراسانکردنی تورکمانەکان و ناچارکردنیان لەوەی کەرکوک جێبهڵن.\nحکومەتی هەرێمی کوردستان لە نووسراوێکدا ڕەتیکردەوە جیاوازیان لە نێو ئاوارەکاندا کردبێت و دەڵێت هەموویان وەکو یەک کۆمەک و یارمەتیـیان پێشکەش دەکرێت و هەروەها بە هەمان شێوەش لێکۆڵینەوەیان لەگەڵدا دەکرێت تاوەکو دڵنیابن لەوەی کەسانی تاوانکاریان لە نێواندا نیـیە.


شانۆگەری (لە سێدارەدان) … جه‌لال قادر – Dengekan\nbyJalal Qader\tNovember 30, 2018\tGeneral, Literature\nئەو سای گەنج بووم لە کۆتایی ساڵی هەشتاکان. بوون بە ئەکتەر و چوونە سەر تەختی شانۆ خەونی من و برادەرێکی شیرینم بوو.\nدەرهێنەرێکم ناسی لەدەڤەری سلێمانی هەرچەندە زۆربەی کات سەرخۆش بوو، بەلام کەسێكی ناوداربوو. چەندین جار داوام لێکرد هەرچۆنێک بێت دەورێکم بداتێ و تاقیم بکاتەوە.\nدەرهێنەرەکە بەمەرجێ رازیبوو دەورم بداتێ کە پارەی مەشروب خواردنەوە و گەعدەی بۆ سازکەم. پێمووت : برادەرکەم لە بنەماڵەیەکی زەنگینە… دەورێکش بدە بەو تا بتوانین داواکارییەکەت جێبەجێ بکەین.\nدەقی شانۆگەرییەکی نووسیبوو بەناونیشانی لە (سێدارەدان).\nمن دەوری جەللادەکەم دەبینی، برادەرکەشم زیندانییەک بوو کە دەبوو لە کاتی لە سێدارەدان ڕازی دڵی خۆی بەیان کات. لە پاش چەندین پرۆڤە، ڕۆژی نمایش دیاریکرا. من و برادەرەکەم لە دەورەکەی خۆمان زۆر لە خۆبایی بووبووین و لە خۆشیا نەماندەزانی چیبکەین!.\nکاتێ چووینە سەر تەختەی شانۆ…هەموو شت ئامادەکرابوو. جەماوەرێک زۆر هاتبوون و بە تامەزرۆییەوە چاوەڕوانی نواندنمان بوون. دەرهێنەرەکەشمان لە پشتی پەردەوە عارەقی دەخواردەوە هانیدەداین کە لە دەقەکە دەرنەچین و نمایشێکی جوان بکەین.\nلەسەر تەختەی شانۆ: پەتی سێدارەم بەست بە مڵی برادەرەکەمەوە و پێمووت : دوا وەسیەتت چییە بۆ ژیان؟\n_ من قسەیەکم نییە بۆ ژیان…\n+ چۆن دەبێت قسەت نەبێت، جەماوەر چاوەڕێی تۆ دەکەن و دەیانەوێت بزانن دوا هەستی مرۆڤ چییە پێش مەرگ!.\n_ دەمەوێت جگەرەیەک بکێشم. هەرکە دوا قومم لە جگەرەکەدا تۆ کورسییەکە لەژێر پێم لابەرە و کۆتایی بەژیانم بهێنە.\nجگەریەکم بۆ زیندانییەکە داگیرساند و دامە دەستی. لەپاش ئەوەی چەند قوومێکی لە جگەرەکەدا.\nوتی : ژیان وەک جگەرەیە کێشان وایە هەر قوومێک و دوانی خۆشە پاشان دەبێت فڕیی بدەی.\nکورسییەکەم لەژێرپێی لابرد. برادەرەکەم پێی کەوتە لەرزین و چاوی سوورهەلگەڕا و خنکا.\nکاتێ دەستم بۆ سەر دڵی برد، هەستمکرد بەڕاستی مردووە. خێرا چوومە پشتی پەردە و هاوارمکردە سەر دەرەهێنەرەکە و پێمووت ؛ ئەوە تۆ چییتکردووە ئەو ئەکتەرەمان بەڕاستی کوشت.\nدەرهێنەرەکە دەستی گرتم و لەگەل خۆیدا هێنامییە سەر تەختەی شانۆ.\nپێکەوە پەتەکەمان لە مڵی برادەرکەم کردەوە، تەرمەکەی کەوتە خوارەوە.\nدەرهێنەرەکە کە هێشتا بۆنی عارەق لە دەمی دەهات و مەستی بەری نەدابوو، حەبلەکەی کردە مڵمەوە و پێووتم : سەرکەوە سەر ئەو کورسییە و خۆت تاقی بکەرەوە.\nهەرچەندە من دەمزانی کە ئەم دیمەنە لە دەقەکە نەبوو. بەلام لەبەرئەوەی برادەکەم مردبوو، سەرملێشێوا بوو ئاگام لە ڕەفتارم نەمابوو.\nکە چوومە سەر کورسییەکە. دەرهێنەرەکە لێیپرسیم : لە دواساتەکانی ژیانت دەتەوێت چی بلێت؟\nکەمێک بیرمکردەوە و وتم : دەمەوێت بڵیم کە هەمیشە ڕاستییەکان شاراوەن!.\nلەم کاتە جەماوەر کەوتنە چەپڵە لێدان. دەرهێنەرەکە کورسییەکەی ژێرپێیمی ڕاکێشا. مڵم بە پەتەکەوە گیربوو دەمویست هاوارکەم و بڵێم کورە خنکام. دەنگم دەرناچوو بەلام گوێم لەگەل چەپڵەی جەماوەر دەزرینگایەوە.\nلە دوا پەڵقاژێی ژیانم : تێگەشتم کە لەسەرەتاوە نەدەبوو ئەو دەورە ببینم!.\nPrevious هاودەم … شیعر : ایرج رزمجو … وەرگێڕانی : پشکۆ ناکام\nNext شه‌كه‌ت تر له‌جاده … سوهه‌یلا مێهه‌می


پیشنیازێک لەبارەی کاریگەری بەرزبوونەوەی نرخی دۆلار لەسەر کەرتی تایبەت\n2021.01.16 - 10:44\nلیژنەی پەرلەمانیی پلاندانان و بەدواداچوون بۆ کاری حکومەت ڕەخنە لە وەزیری دارایی عێراق دەگرن بەوەی بەرزکردنەوەی نرخی دۆلار کارەساتی ئابوری بۆ کەرتی تایبەت دروستکردووە، لیژنەی ئابورییش پێشنیازێک بۆ کەمکردنەوەی زیانەکانی ئەو کەرتە ئاشکرا دەکات.\nمحەمەد ئەلبەلداوی، جێگری سەرۆکی لیژنەی پلاندانانی ستراتیژی و بەدواداچوونی بۆ بەرنامەی کاری حکومەت لە پەرلەمانی عێراق ڕایگەیاند، "وەزیری دارایی کارەساتێکی ئابووری بۆ کەرتی تایبەت دروست کردووە بە شێوەیەک زیاتر لە 25%ی پارەکەی لە ناوخۆی عێراق لە دەستدا بەهۆی بەرزبوونەوەی لەناکاوی نرخی دۆلار بەرامبەر دینار، ئەوەش بەبێ هیچ پلاندانانێک".\nهاوکات ڕیاز تەمیمی، ئەندامی لیژنەی ئابوری و وەبەرهێنانی پەرلەمانی عێراق ڕایگەیاندووە، "بەرزبوونەوەی دۆلار سودی بۆ بودجە دەبێت، بەڵام خزمەت بەکەرتی تایبەت ناکات، بەتایبەت کە گرێبەست و کۆمپانیا بەڵێندەرەکان لەسەر نرخی پێشتری دۆلار ئەنجام دراون.\nباسی لەوەشکردووە، لە ئیستادا زیاتر لە حەوت هەزار پڕۆژە هەیە، ئەوانیش مامەڵەیان لەسەر نرخی دۆلاری پێشوو دەکرد کە 100 دۆلار بەرانبەر بوو بە 120 هەزار دینار.\nئاشکرای کرد کە "لیژنەکەمان پێشنیازێکی پێشکەشکردووە کە دەبێت درێژکردنەوەی گرێبەست بۆ ئەو کۆمپانیایانە هەبێت بۆ ئەوەی پارەی گشتی بەفیڕۆ نەدرێت و کۆمپانیاکان لە تەواوکردنی پڕۆژەکانیان نەوەستن".\nمۆدێرنا مژدەی پێیە لەبارەى کاریگەری ڤاکسینەکەى لەسەر جۆرە نوێیەکەى کۆرۆنا\n2021.01.25 - 22:55\nعێراق چەند ڕێکارێک دەگرێتەبەر لەبارەى کاریگەرییەکانی گرانبوونی دۆلار\n2021.01.13 - 15:55\nکۆبوونەوەیەک لەبارەی سەپاندنی باج و ڕسومات و کاریگەرییەکانی دەکرێت\n2021.01.11 - 10:44\nئەنجامێکی مژدەبەخش لەبارەى کاریگەریی ڤاکسین لەسەر جۆرە نوێیەکەى کۆرۆنا\n2021.01.08 - 09:12


دیموکراسی سێنتراڵ و سێنترالیزمی دیموکراتیک؟\nیا فەنسالاری (Technocracy) و دائۆ (DAO) و داپەکان (Dapp)؟!\nدائۆ (DAO) کورتکراوەی (Decentralized Autonomous Organization)ە وەک لەناوەکەی دیارە بەواتای ڕێکخراوە لامەرکەزییە سەربەخۆکانە کە ھەر ئێستا کارتێکەری گەورەیان لە جیھانی دیجیتاڵ لە زۆربەی بووارەکاندا داناوە، لە خووارەوە زیاتری باس ئەکەم!\nداپ (Dapp) کورتکراوەی (Decentralized Application) و بەواتای ئەپلیکەیشنە دێسێنتراڵەکانە، ئەو سۆفت وێڕ و پڕۆگرامانەی بەشێوەی خۆسەر و خودکار، بە بێ دەستێوەردانی ھیچ کەس و دەوڵەت و لایەنێک کاردەکەن و ھەمووان ئەتووانن لەسەر بەرپرسیارەتی تەنیا خۆیان کەڵکییان لێوەربگرن و ھەر ئێستا بەرەو داگیرکردن و جێگیربوون لەجێگای سیستمە داخراوە سێنتراڵە داراییەکان ھەنگاویان ناوە و زۆریش چوونەتە پێش، کە لە درێژەی نووسراوەکەدا زیاتر لەمبارەشەوە ئەخوێننەوە!\nدیموکراسی سێنترالیستی، ئەوانەی ئێستا لە وڵاتان باون!\n"گرنگترین گرفتی ھەر ھەموو دیموکراسییە ئەمڕۆییەکان، دەستێوەردانە لە ئاکامی دەنگەکان چ پێش ھەڵبژاردنەکان، وەک ھەڕەشە کردن و زەخت و زۆر و مێشک ششتنەوەی ئایدیۆلۆژیکی و مەحفەلبازیی و ھەتادووایی، تا دووای دەنگدانەکان لە لایەن ناوەندێکی بەدەسەلات لە پشتەوە، ناوەندێکی سێبەر وە یا لەلایەن سیستمەوەیە، یا ئێلیتێکی بەدەسەڵات کە ئاکامی دەنگەکان بە قازانجی خۆی بڵاو دەکاتەوە"\nھەموومان چ لە بووارێکی سیاسی (ئەحزاب، دەوڵەت، پاڕلەمان و ھتاد) یا کۆمەڵایەتی (ڕێکخراوە مەدەنی و ئێن جی ئۆکان) یا تەنانەت ئابووریی و بازاڕیی و ھتاد وەک لە سەندیکا جۆربەجۆرەکاندا چالاک بووبین، یا نەخەیر چالاک نەبووبین و تەنیا سەرمان بە ژیانی خۆمانەوە بووبێت، کەم تا زۆر ناوەندگەرایی یا سێنترالیزممان ئەزموون کردووە، ئێستا چ وەک حکومەتێکی ناوەندیی یاخود لەناو ئەحزابدا وەیا سەندیکاکان و لەم دوواییانەشدا ناوەندە غەیرە حکوومی و سەربەخۆ، مەدەنییەکانی وەکوو ئێن جی ئۆکان.\nدەوڵەتەکان چ مۆدێڕن و چ نامۆدێڕن لە زاھیردا بە شێوەی دیموکراتیک ھەڵبژێردراون یاخود ھەڵدەبژێردرێن، دیموکراسییەک کە پاڵاوەکەی بەدەست حکومەتی سێبەر، دەسەڵاتی پشت پەردە یاخود سیستمەوەیە. بۆ نمونە لە کۆماری ئیسلامی ئێران، کە لە نزیکمانە، ئەم بووارە بە ڕاستگۆیانەترین شێوە بەڕێوە دەچێت لەوەی کە کاندیداتۆڕەکان بۆ ھەر بووارێکی ھەڵبژاردن، پیشتر لەلایەن دەسەڵاتەوە ئەپاڵاودرێن یاخۆد ڕەت یا تەئیدی سەڵاحییەت دەکرێن. کۆماری ئیسلامی ئێران بە ئاشکرا ناوەندێکی بەھێزی ھەیە بەناوی "پارێزەرانی مەسڵەحەتی نیزام" وە ئەم ناوەندە بەکەیفی خۆی خەڵکانی سەر بە خۆیان بۆ ناوەندە دەوڵەتییەکان تەئیدی سەڵاحییەت دەکەن و ئەوانی دیکەش ڕەت دەکەنەوە. جا ئەم خەڵکانە چ کاندیدی مەجلسە شانۆییەکەیان بن و چ کاندیداتۆڕی سەرۆک کۆماریی بن، لەھەر حاڵدا دەبێت پێشتر پاڵاودرابن. ھەندێک جار مەرجەعێکی باڵاتر لە ناوەندە بەھێزەکەی "پارێزەرانی مەسڵەحەتی نیزام" یش بەناوی ڕێبەر، لێرەدا واتە خامەنەیی بوونی ھەیە کە ھەمووشتێک یەکلایی دەکاتەوە و تەنیا بە ئیشارەی قامکێک یەک لەجێگای ئەویتر و ئەویتر لەجێگای یەکیتر دادەنێت. ئەمە دیموکراسی لە جۆری نامۆدێڕنە ئیسلامی دیکتاتۆڕییەتەکەیەتی کە ھەموومان دەیناسین و دەیزانین و پێشموانییە کەسمان بەفەرمی بیناسین! دیموکراسییەکی ندیموکراتیک کە نەک ھەر ناوەندێک دەسکاریی تێدا دەکات، بەڵکوو ئەژدیھایەکی مێشک وشکیش چاودێریی و ڕەئیی نیھایی خۆی لەسەر دەدات، ئەوجار بەڕێوە دەچێت! ئەم جۆرە لە دیموکراسی لە ڕاستیدا بەقەولی کۆمێدییەنێکی ئێرانی دێمۆقۆڕازەیە و بە کەڵکی ھیچکەس نایات، ئیلا خامەنەیی و بنەماڵەکەی و دارودەستەکەی نەبێت.\nلە دیموکراسییە مۆدێڕنەکانیشدا وەک ئەمانەی لە وڵاتانی ڕۆژئاوایی زۆر و بۆرن و نانی ڕۆژگاریان پێوە دەخۆن و خۆیانی پێوە ھەڵدەکێشن، ئەگەرچی وەک ئەو دێمۆقۆڕازەی لە کۆماری ئیسلامی ئێران بەڕێوە دەچێت زۆر باشترن، بەڵام دیسانیش ھەوسارییان بەدەست ناوەندەکانی پشت پەردە، وەیا حکومەتەکانی سێبەرەوەیە کە سەرەتا مەسڵەحەتی ئیلیتە دووڵەمەندەکانی ئەو وڵاتە و ئەوجار وڵاتەکەیان و سیستمەکەیان لەبەرچاو دەگرن. ئەمانە وەکوو ئەوانەی ئێران ڕاستگۆ نین لەگەڵ خەڵک کە بڵێن ئێمەش ئاکامی نیھایی ھەڵبژاردنەکان و دەنگی خەڵک ئەپاڵێوین، ئەمان ناوەندێک بەناوی "پارێزەرانی مەسڵەحەتی نیزام" یان بەخەڵک نەناساندووە، بەڵکوو بەدزییەوە و بەشێوەی حیرفەیی دەیکەن، وە ئەگەر لەبووارێکیشدا ناچار بن بەئاشکرا دەنگی خەڵک ژێر پێ بنێن، ئەوجار ناوەندگەلی ئاکادێمیک و ناوەندی پسپۆڕان پێک دێنن و ئەوجار ئەم پسپۆڕانە کە زۆربەیان بەقەولی ئاڵمانی زمانەکان ماریۆنێتن واتە بەکوردی جیرەخۆری دەسەڵاتن، دەبنە دەنگی حکومەت و سیستم و دەسەڵات و بەناوی مەسڵەحەتی کارناسانە و پسپۆڕانە، بڕیار لەسەر ئەو شتە دەدەن کە سیستم خووازیارییەتی و پشت لەدەنگی خەڵک دەکەن. ھەندێک جار جم و جووڵێکی ناڕەزایەتی لەناو خەڵکانێکدا بەرز دەبێتەوە و تەنانەت کۆڕ و کۆمەڵ و کۆبوونەوە و میتینگ ساز دەکرێن و خەڵکانێک وەک ناڕەزایەتی دەچنە سەر شەقامەکان، بەڵام کەس ولامیان ناداتەوە و ئەوانیش پاش ڕۆژێک یا حەوتوویەک یاخود مانگێک وردە وردە دەچنەوە سەر ماڵ و حاڵ و ئیشەکانیان و ھەمووشتێک ئاسایی دەبێتەوە و حکومەتیش برەوەی بڕیاری خۆی دەبێت و دەمێنێت!\nنمونەگەلێکی بچکۆلە لە وڵاتی سویس، کە لە جیھاندا وەک ئولگوویەک لە دیموکراسی ڕاستەوخۆ دەیناسن و چاوی لێدەکرێت لێرە زۆر بە کوورتی باس دەکەم. لەم وڵاتە ھەر دوو یا سێ مانگ جارێک کۆمەڵێک باس و خوواستی چکۆلە و گەورە دەخرێنە ئەستۆی دەنگی خەڵکەوە، بەڵام ھەمیشە و ھەردەم بەتایبەت لە باسە گرینگە ئەمنییەتی و ئابوورییەکاندا دەسەڵات و مەسڵەحەت ئەیباتەوە و دەنگ دێنێتەوە!! بۆ نمونە خرایە دەنگدان کە مادام وڵاتێکی دەوڵەمەندین، ئایا لەداھاتوودا مووچەیەکی بنەڕەتی بۆنمونە مانگانە ٣٠٠٠ فڕانک (٣٢٠٠$) بۆ ھەموو ھاووڵاتییەکی ئەم وڵاتە بە بێ جیاوازی دابین بکرێت؟ جا کێ پێی ناخۆشە ئیشیش بکات و ھەموو مانگێک مووچەیەکی بنەڕەتییش بەجیا، لە حکومەت وەربگرێت، یا نەخێر ئیتر ئیش نەکات و کات بۆ مناڵەکانی دابنێت و سەیر و سیاحەت بکەن پێکەوە، یا مانگێک ئیش و مانگێک پشوو بێت و ھتاد.، دەی ئاکامی ھەڵبژاردن "نەرێنی" ھاتەوە، گووایە خەڵک دەنگیان بەم بەلاشخۆرییە نەداوە! یاخود دەنگ درا بەوەی کە پشووی قۆناخی سک پڕیی خانمانی مووەزەف یا کارمەند، پێش مناڵ بوون و کاتی مناڵ بوون و پاش مناڵ بوونەکەشی تا دوو مانگ زیاد بکات، ئەمە لە وڵاتانی سکاندیناویی زۆر باش بەڕێوە چووە، بەڵام لێرە، ئەمجارەش دەنگ ھەر نەرێنی بوو، گووایە تەنیا کەمینەیەک دەنگییان بە ئەرێنی داوە و زۆرینەی دەنگەکان نەرێنی بوونە!! دیسانەوە خرایە دەنگدان کە ئایا حکومەت ١٤-١٣ دانە فڕۆکەی شەڕکەر لە وڵاتی سۆئێد بکڕێت یا نا؟ ئەمجارە خەڵک وتییان ئێمە وڵاتێکی بێ لایەنین و فڕۆکەی شەڕکەرمان ناوێت، ئەوپارە بدرێت بە شتی باشتر بۆ خەڵکەکە، بۆنمونە پشووی زیاتر بۆ خانمانی باردار وەیا مووچەی بنەڕەتی لانیکەم بۆ ئەو بنەماڵانەی کەم داھاتن و مناڵیان زۆرە، دەی دەسەڵات شانۆیەکی تلویزینی ساز کرد و بەناو پسپۆڕە حکومەتییەکانی ھێنا و ڕەئی نیھایی ئەم پسپۆڕانە ئەمە بوو کە ئەگەرچی ئێمە بەتەمای شەڕ نین و بێ لایەنین، بەڵام ڕەنگە ھێرشمان بکرێتە سەر، کەواتە پێویستە بتووانین پارێزگاریی لەخۆمان بکەین، بۆیە پێویستە ئەو فڕۆکانە و زۆر چەک و چۆڵی مۆدێڕنی دیکەش بکڕین، وە کڕیشیان و دەنگی خەڵکیشیان بەمشێوە خستە زبڵدانەوە، وەک زۆرجاری دیکەش. نمونە تا بڵەی زۆرن، بەڵام تەنیا باسەکە درێژتر و ھیلاک کەر دەکەن، بۆیە ئیتر نمونە ناھێنمەوە و تا ئێرەش باسەکەم تا ئاستێک ڕوونە!\nئەمانە دوو نمونە لە خراپترین دیموکراسی یا ھەمان دێمۆقۆڕازە و باشترین دیموکراسی، لە جۆری سویسییەکەی بوون کە پێویست بوون وەک نمونەی دیموکراسی سێنتراڵی و ناوەندیی باس بکرێن. ئێمە لە ئەمریکاش وەک زلھێزێکی جیھانی ٤ ساڵ پێش ئێستا بینیمان کە خەڵک دەنگیان بە ھێلاری دا و ھەموو دنیاش ماتڵ بوون شەو درەنگان ھیلاری وەک سەرۆککۆماری داھاتوو بناسێندرێت و لێرە لە ئوروپا خەڵک بەدیار شاشەی تلویزیۆن و مۆنیتۆرەکانیانەوە تامەزرۆی بیستنی ئەم ھەواڵە بوون، چوونکە نرخی بازاڕە جیھانییەکانی بورس و ئەوراقە بەھادارەکان و زۆری دیکەش لێرەوە دیاری دەکرێن، بەڵام ھەمووان نەک ھەر لە ئەمریکا بەڵکوو لەھەموو جیھان تووشی شۆک بوون کاتێک تڕامپ وەک برەوەی دەنگەکان ناسێندرا و کرایە سەرۆککۆماری نوێی ویلایەتە یەکگرتووەکان. سیستم پێویستی بە تڕامپ بوو، ھەروەک کاتی خۆی چۆن خامەنەیی پێویستی بە ئەحمەدی نەژاد بوو، ئەمانە ھەر ھەمان سیناریۆن!\nنمونەی سێنترالیزمی دیموکراتیکیشمان لەناو ئەحزابدا ھەیە، کە زۆربەمان میکانیزمی ئەم جۆرە دیموکراسییەش دەناسین و لەگەڵیدا ھەستاوین و دانیشتووین و تەنانەت کۆمەڵێکی بەرچاومان تێیدا بەشداریش بووین. لەم حیزبانەدا تۆ وەک ئەندامێک، کادرێک، پیشمەرگەیەک یا تەنات وەک ھەوادارێکیش، تەنیا ئەبێت بڕیاری تەشکیلاتی بەڕێوە بەریت، دەنگی تۆ و ڕەئیی تۆ ئەسڵەن و ئەبەدەن گرنگ نییە لەکاتی بەڕێوە بردنی ئەرکەکەدا، تەنیا ئەبێت ئەوە بەرێوە ببەیت کە دیکتە کراوە بەسەرت دا لەلایەن کومیتەی ناوەندییەوە یاخۆد کۆنگرەوە چوونکە دەنگی زۆرینەی پێدراوە! ئێستا ئیتر ئەم دەنگدانانەش وەک شێوەی زۆربەی حیزبەکانە، چەندە مەحفەلبازیی و ھەڕەشە و ترسی دەرکران و ترسی لۆمەکران و تۆمەت و بەرچەسپی نادڵسۆزی لێدران و ترسی تۆمەتی جاسوس بوون و ھتادی. لەپشت بووبێت ھەردەم لەئارادا بووە و ئەشمێنێت، ئەمانە خۆی چیرۆکی زۆرە! کەواتە تۆ ئەبێت ھەر ئەوە بکەیت و ھەر ئەوە بڵەیت کە بەرپرسەکەت ئەمرت پێ دەکات، شێوەیەک لە نەزمی نیزامییە. ئەگەر ڕاستیت بووێت سێنترالیزمی دیموکراتیکیش تەنیا میکانیزمێکە لەدەست ئێلیتی ئەو حیزبەدا و تەنیا بۆ پاراستن و پتەوتر کردنی چووارچێوەی حیزبەکە و تەشکیلاتەکەیە و بەقەدەر نووکە دەرزییەک قازانجی بۆ خەڵک نییە. لە ئەحزابدا، بەتایبەت کە ڕەقیب حیزبی و کۆنکورێنس لەئارادا بن، ئیتر ھەموو ھەوڵەکان بۆ پاراستن و پتەوترکردن و گەورەتر کردنەوەی حیزبەکەی و ئایدیۆلۆژییەکەیەتی. تۆ چاو لە حیزبە گەورە کوردییەکان بکە، بزانە چلۆن بۆ پتەوتر و گەورەتر و بەھێزتر کردنەوەی مەوجوودییەتی خۆیان لەگەڵ دزێوترین داگیرکەرانی پارچەکانی دیکەی کوردستان ھاوپەیمان و دۆست و برادەریانن، تەنانەت لەگەڵ ئیتلاعات و میت و مخابراتی داگیرکەرانیش ھاودەستی دەکەن و حیزبی ناڕەسەن لەدژی حیزبە ڕەسەنەکانی دیکەی پارچەکانی دیکە درووست دەکەن بە یارمەتی و چاودێریی ئیتلاعات، یا دەستێوەردان لە حیزبە ڕەسەنەکاندا دەکەن و لەناو خۆیاندا بەشەڕیان دەدەن و ھتاد. کەواتە ئەحزاب ھەموو بەشێوەی سێنترالیزمی دیموکراتیک بەڕێوە دەچن، جا چ حیزبی گەورە و بەدەسەڵات بن و چ بچووک و ھێشتا ئینقلابی و شۆرشگێر. ئەمانیش کە گەورەتر بوونەوە ھەر ھەوون، چوون تایبەتمەندیی و ماھییەتی سێنترالیزمی دیموکراتیک ھەردەم ھەر یەک ئاکامی ھەیە. تۆ ناتوانیت چاوەڕوانی ئاکامی جیاواز لەھەر ھەمان کرداری پێشوو بکەیت، تاقیکردنەوەی بابەتێکی دیاریکراو بە ڕەوشێکی دیاریکراو ھەرچەندی دووپاتەی بکەیتەوە، ئاکام ھەر یەک شتە و ئەمە باسێکی زانستی یا عیلمانییە! ھاوکات ئەمانە ڕێبەران و کومیتە ناوەندیی و دەفتەر سیاسی نەگۆڕیان ھەیە کە تەنیا مەگەر مەرگ لەو پۆستەیان جیا بکاتەوە، کە دیارە پاش مەرگیشیان ئەو پۆستە ھەر بۆ بنەماڵەکەیان ئەمێنێتەوە و لەسەر ئەو بنەمالە تاپۆ دەکرێت! ئەمانە ناشیانەترین دیموکراسین، یا ئەسڵەن دیموکراسی نین و ئەبێت ناوی نوێیان لەسەر دابندرێت. بەڵام لەھەر حاڵەتێکدا بە قەدەر تووکی باڵندەیەک قازانجیان بۆ خەڵک و کۆمەڵگا و ولات و مەملەکەت نابێت، ئیلا بۆ بنەماڵەکانی خۆیان نەبێت، نمونە زۆرن، خۆتان ئەیانناسن و ئەیانزانن، پێویست ناکات من لێرە سەرتانی پیوە بێشێنم!\nڕێکخراوە مەدەنییە نا حکومەتییەکان (NGO)!\nئەخیر نمونەی دیموکراسییە مەرکەزییەکان سەندیکاکان و ڕێکخراوە مەدەنییەکان یا ھەمان ئێن جی ئۆکانن. ئەم ڕێکخراوانەش ھەر بە شێوەی ناوەندیی و سێنتراڵ ئیش دەکەن و ھەڵبژاردن و دەنگدانی ناوخۆییان ھەیە، جا چ چەند کەس بن یا ھەزاران کەس، سیستم ھەر یەک شتە. دیارە تا بچووک و چەند کەسین، ئیشەکانیش خۆبەخشانە و نۆن پڕۆفیتن، بەڵام بەمروور کە زیادتر دەبن و گەورەتر دەبنەوە و ھەڵبژاردنی گەورە بەڕیوە دەچێت و پارەی زیاتر دێتە ئاراوە، دیسان دەرگاکە لەسەر ھەر ھەمان پاژنەی کۆن دەسووڕێت، سێنترالیزمی دیموکراتیک لە شێوەی ئەحزاب ئەکەوێتە کار. بەم جیاوازییەی کە ئەمان بڕیارە لە خزمەت ئەو ئەرکەدا بن کە لەسەرەتاوە بۆی کۆببوونەوە، جا ژینگە پارێز بن یاخۆد سەندیکای مامۆستایان و کرێکاران، یا ئەسناف و ھتاد. ئەمان بڕیاریان داوە یەکبگرن بۆ خزمەت بە چینێک، یا ژینگەیەک یا ھەر شتێکی دیکە و لەڕاستیدا کارێکی پیرۆز دەکەن، مەگەر ڕۆژێک تووشی گەندەڵی ببن، کە گەندەڵیی تایبەتمەندیی مرۆڤەکانە بەتایبەت لە سیستمە ناوەندگەراکان یا سێنترالیستییەکاندا، ئەوجار ئیتر ھەموو شتێک بۆگەن دەکات تێیدا. ئەمان کە حیزبی سیاسی نین، بەڵام وەک حیزبی سیاسی ئامانجێکی "پیرۆزیان" ھەیە کە بۆ ئەو ئامانجە لەدەوری یەکتر کۆبوونەتەوە، کە ئەمە ھەر لق و پۆپی یەک دارە و ئەزانین ئەم داری سێنترالیزمە چ میوەیەک دەدات لە دوواڕۆژدا! (تکایە بە ھەڵە تێم مەگەن، نامەوێت کار و دڵسۆزیی ئەم خەڵکانە ببەمە ژێر پرسیار چوون بێ شک مرۆڤی زۆر پاک لەم جۆرە ئەحزاب و ئین جی ئۆیانەدا زۆرن و دڵسۆزانە کار و چالاکی دەکەن و من ڕێزم ھەیە بۆیان، بەڵام ئەوەی من ئەیکووتم ئەوان نین، بەڵکوو ئەو کەرەستەیە کە بە دەستیانەوە گرتووە، واتە ناوەندگەرایی و سێنترالیزم، جا چ دیموکراتیکەکەی و چ ندیموکراتیکەکەی، ئاکام ھەر ئەوەیە کە بینیومانە و ئەیبینین!)\nھەموو ئەم دیموکراسیانەی باسیان ھات، زەرفییەتی تەواو و کەماڵی گەندەڵییان تێدایە، بەجۆرێک کە ناوەندەکان ئەتووانن وەک باسیکرا بە پارە، بە ھەڕەشە، بە وەعدە و وەعید، بەزۆری سەرنێزە، بە مەحفەلبازیی ناوخۆیی، بە مێشک ششتنەوەی ئایدیۆلۆژیکی و ئاینی، بە ھەڕەشەی دەرکردن، بەرچەسپی نادڵسۆزبوون وەیا تەنانەت بەرچەسپی جاسوس بوون و ھتاد، ھەردەم ئاکامی ھەڵبژاردنە بەناو دیموکراتیکەکان بە قازانجی ناوەند یا خۆیان بگۆڕن، وە ھەندێکیشیان لە جۆری دێمۆقۆڕازەکان پێویستیان بەمەش نییە، بەڵکوو لەئاکامدا خۆیان نەتیجەی دەنگەکان بڵاو دەکەنەوە و ھیچ چاودێرێکیش ناتووانێت ڕەتی بکاتەوە! وەک نمونەیەکیتر کۆماری ئیسلامی لە سەرەتای دەسبەکاربوونی لە ساڵی ١٩٨٠ی زاینی ڕاپرسییەکی شانۆیی سازکرد بەناوی "کۆماری ئیسلامی، ئا یا نا؟" ئاکامەکەشی بڵاو کردەوە کە گووایە زیاتر لە ٩٨٪ دەنگییان ئەرێنی بووە، ئەمە لە کاتێکدا کە ٩٠٪ی کوردەکان، زۆر لە بەلووچەکان، ھەموو چەپەکان و ھەوادارانیان و پاشماوەی شاپەرەستەکان، کەمایەتییە ئاینییەکانی وەکوو جوولەکەکان، بەھائییەکان و سونییەکان و ھتاد. یان دەنگیان نەدابوو، یا دەنگیان نەرێنی ببوو! سەدام حسەینیش ڕاپرسی دانا و گووایە نزیک ١٠٠٪ دەنگیان پێدابوو؟! کەواتە گەندەڵی یەک لە زەرفییەتە لێجیانەبووەکانی دیموکراسی سێنترالیستی یا سێنترالیزمی دیموکراتیکە، تەنانەت لە دیموکراسییە مۆدێڕنەکانیشدا کە لەسەرەوە نمونەم ھێناوەتەوە بۆیان!\nبەڵام بۆچی ڕوودەکەینە فەنسالاریی (Technocracy) و بلۆکچاین (Blockchain)؟\nوەک دەزانین، ئەم سەدەی ھەموومان ئێستا تیایدا تێدەپەڕین، سەدەی ئینتێڕنێت و سەردەمی دیجیتاڵە. ئینتڕنێت یەکێک لە گەورەترین شۆڕشە کەرەستەیی یا سەنعەتییەکانی مرۆڤایەتییە کە جیھانی زۆر بچووکتر کردەوە لەوەی کە پێش ئینتێڕنێت بوو. بەڵام ئەم شۆڕشە مەزنە ھێشتا تەواو و کامل نەبوو، کەم و کووڕیی و جێگای خاڵیی زۆر بوو. ھێشتا وڵامی زۆر پێداویستی مرۆڤی پێ نەبوو، پەیوەندییەکانی مرۆڤی ئەگەرچی ئاسانتر و خێراتر کردبووە و کردۆتەوە، بەڵام ھیشتا ئاڵووگۆرێکی ئەوتۆی لە شێوەی بەریوەبردن و بەڕێوەچوونی کۆمەڵگای سێنترالیستی و کلاسیکی پێشوو پێک نەھێنابوو. ئەگەرچی تێکنۆلۆژیی ڕۆژ لەگەڵ ڕۆژ باشتر و خێراتر دەبووەوە، بەڵام ناوەندگەرایی و سێنترالیزم لەھەموو بووارەکاندا ھەر لەجێگای خۆیدا مابووە، تا ئەوەی کە لە ساڵی ٢٠٠٨ قەیرانێک یا ڕێکوودێکی ئابووری بەھێز باڵی بەسەر ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکای کاپیتالیستیدا کێشا و سەرجەم ئابووری ئەو وڵاتە تووشی قەیران و داڕمانێکی گەورە ھات و بەدووا ئەویشدا ئاوروپا و وڵاتانی دەسمایەداریی دیکەی جیھانیشی گرتەوە. سیستمی کلاسیکی دەسمایەداریی بۆ چەندەمین جار لە دوو سەدەی ٢٠ و ٢١دا سەلماندی کە بۆ کۆمەڵێکی ١٪ی ئیلیتی دەسمایەدار نەبێت، بۆ باقی خەڵکی جیھان و کۆمەڵگاکان سیستمێکی گەندەڵ و ناتەواو و ناکارامەیە و نیزامی دەسمایەداریی بەدبەختی و چارەڕەشی بۆ ٩٩٪ی خەڵکی جیھان، پڕۆلێتاریا، وەیا چینی کەم داھات و مامناوەندیش ھێناوە و ئەھێنێت کە وەک کەرەستەی داھات و قازانج چاو لەم کۆمەڵە عەزیمەی مرۆڤایەتی دەکەن. لەکاتی تەنگانەدا دەوڵەتی دەسمایەداریی و دەوڵەتانی سێبەر، بە فریای دەسمایەدارە گەورەکان و بانکەکان ئەکەون و پشتگیرییان دەکەن بۆ ئەوەی نەکەون و بتووانن ھەستنەوە وەک ئەوەی لە ٢٠٠٨ بینیمان، بەڵام ئەو ٩٩٪ پڕۆلێتێرە، کە خاوەنان و خودایانی کەرەستەسازیین و بەرھەمھێنەرانی قازانج بۆ ئەو ١٪ ئێلیتەن، ئەبێت خۆیان فریای خۆیان بکەون و لە پاشەکەوتەکانی خۆیان بخۆن و ھەندێکیشیان تێدا دەچن بەتەواویی و کورد وتەنی ئەکەونە سەر ساجی عەلی!\nلەناو خۆڵەمێشی ئەم قەیرانە ئابوورییەی ساڵی ٢٠٠٨دا، ژیلەمۆیەک ئەپشکوێت و تا دێت تیشکی بەھەموولایەکی جیھاندا بڵاو دەبێتەوە. سەرەتا ھیچکەس ھێشتا نەیدەزانی ئەم ژیلەمۆیە بڕیارە ڕۆژێک زوو یا درەنگ وەکوو یەکێک لە گەورەترین شۆڕشەکانی مرۆڤایەتی بێتە ئەژمار! ئەوە بوو کە لە ١٨ی ئووتی ٢٠٠٨ سەرەتا ماڵپەڕێکی ئینتێڕنێتی بەناوی (bitcoin.org) تۆمار دەکرێت و ئەوجار دوو مانگ و نیو دوواتر لە ٣١ی ئۆکتۆبری ٢٠٠٨ نامیلکەیەک لە ئی مایڵێکی ڕەمزنیگاری کراو و داخراوەوە بڵاو دەکرێتەوە بەناوی "سپینامەی بیتکۆین" بەسەرتایتلی "بیتکۆین، سیستمێکی خەرجکردنی ھاوتابەھاوتای ئێلێکتڕۆنی" لە نووسینی کەسێک یاخود کەسانێکی نەناسراوەوە بەناوی خووازراوی ساتۆشی ناکامۆتۆ. ناکامۆتۆ ئەوجار سپینامەکە بە شێوەی سەرئاوەڵا بۆ بینین و خوێندنەوەی گشتیی بڵاو دەکاتەوە و لەناو تۆڕی کۆمەڵایەتی ئینتێڕنێتدا ئاپڵۆد دەکرێت و ئەخرێتە بەر دیدی ھەمووان. (سپینامەی بیتکۆین بە کوردیی لێرە بخوێنەرەوە) لەھەمان مانگدا لە ٣ی یەکی ٢٠٠٩ پڕۆگرام یا سۆفت وێڕی بیتکۆین، بە ناوی زنجیرە بلۆک یا بلۆکچاینی بیتکۆین، کە پڕۆگرامێکی ئۆپن سۆڕس یاخود سەرئاوەڵا بوو ئاپڵۆد کرا و خرایە کار و یەکەمین بلۆکی بەناوی بلۆکی پەیدابوون (Genesis Block) ئیستیخڕاج کرا و بەم شێوە زنجیرە بلۆکی بلۆکچاینیش بە کردەوە لەدایک بوو! زنجیرە بلۆکێک کە بەشێوەی سەلماندنی کارکرد (Proof of Work) و ھاوتا بە ھاوتا (Peer to Peer) و لەسەر ئالگۆریتمی (SHA-٢٥٦) ڕێکخرا. تەنیا کوورتەیەک پاش ئاپڵۆدی یەکەمین بلۆک، ئیتر بلۆکچاینی بیتکۆین بوو بە ماڵی ھەمووان. ئەوجار تەنیا ناکامۆتۆ مافی خاوەندارێتیی و بەرپرسیارەتی لە ئەستۆ نەبوو، بەڵکوو ھەموو ئەوانەی کە ڕۆژانە بەرنامەی سەرئاوەڵای بلۆکچاینی بیتکۆینیان داونڵۆد دەکردە سەر کۆمپیوترەکانیان، دەبوونە خاوەن و بەرپرسیار و دەبوونە نۆدێک لە نۆدەکانی ئەو زنجیرە بلۆکانە. کەواتە بلۆکچاین، بەو مەرجەی کە دێسێنتراڵ و سەرئاوەڵا یا ئۆپن سۆرسیش بێت، ئیتر ماڵی ھەمووانە و کەس بەتەنیا خاوەنی نییە، بەڵکوو ھەمووان خاوەندارێتی دەکەن بە پێی بەشدارییان تێیدا، وە ئەمە تەنیا یەکێکە لە دەیان تایبەتمەندیی باشی بلۆکچاین.\nسەرەتا لێدووانێک لەمەڕ بلۆکچاینە جۆربەجۆرەکان، پێش ئەوەی مەبەستی نووسراوەکەم شیبکەمەوە!\nبلۆکچاینی بیتکۆین یەکەمین تریشقەی لەدایکبوونی بلۆکچاین بوو و لەبەر سەرەتایی بوونەکەی چەند گرفتێکی ھەبوو و ھەیە، بۆنمونە لەبەر ئەوەی لەسەر ئالگۆریتمی "سەلماندنی کارکرد" یان پڕووف ئاف وۆڕک داندراوە و بەردەوام ھەش ڕایتەکەی یاخود دژوواریی ئیستیخڕاجەکەی زیاتر دەکات، مەسرەفی کارەبای زۆر زۆرە و بەھەموو کەس ھەڵناسووڕێت و لەو وڵاتانەش کە بەرق گرانە، بەدەگمەن کاری ئیستیخڕاج و نۆد بەڕێوە دەچێت. یەکێکیتر لە گرفتەکانی بلۆکچاینی بیتکۆین نەبوونی تایبەتمەندیی پەرەپێدران یاخۆد (Scalability) یە، کە تا ئێستا ئەگەرچی چەند ڕێگایەکی بۆ دۆزراوەتەوە وەکوو سیگویت (Segregated Witness)، بەڵام بەدەگمەن چارەسەری نیھایی بۆ دۆزراوەتەوە. ھاوکات بلۆکچاینی بیتکۆین خێرا نییە و حەواڵەکان، لە عەینی ھەرزان بوونیان، بەڵام کات بەرن، دیسانیش وەک دەکووترێت: مەسئەلە یا پرسیار و مەتەڵ تەنیا تا ئەوکاتە دژووارە کە وڵامەکەی ئەدۆزرێتەوە، پاشان ھەمووان حەلەکەی ئەزانن و ھەر بەم پێیەش بیتکۆین ڕچەشکێن و ڕێگاخۆشکەر بوو بۆ ئەوەی شارەزایانی کۆدنووسین لە توواناییەکانی ئەم تێکنۆلۆژییە نوێیە بگەن و ئێستا بەخۆشییەوە سەدان بلۆکچاینی ئەلاحەدە بۆ چارەسەری گرفتگەلی جۆربەجۆر پێکھێنراون کە ھەزاران قات لە بلۆکچاینی بیتکۆین خێراتر و قابیلی پەرەپێدران ترن، کە دووایی دێمەوە سەر ئەم باسە! کەواتە بلۆکچاین کۆمەڵێک ئیراداتی نەزۆر گرنگی ھەیە وەک ھەموو شتێک لەم جیھانەدا، بەس ئەتوواندرێت لەداھاتوودا ڕێگاچارەەیان بۆ ببیندرێتەوە، ھەر وەک چۆن بە بلۆکچاینی بیتکۆین ھەموو شتێک کۆتایی نەھات، بەڵکوو بووە سەرەتایەک، ئەم گرفتانەش لەداھاتوودا چارەسەر دەکرێن. گرنگ تەنیا یەک شتە کە بلۆکچاینەکە دێسێنتراڵ و سەرئاوەڵا بێت، نەک بلۆکچاینی شیرکەتیی بێت! ئەوجار بلۆکچاینەکان، دیارە ھەموو بلۆکچاینەکانم لێرە مەبەستە و تەنیا بلۆکچاینی بیتکۆین ناگرێتەوە، ھەردەم مەترسی ھێرشی ٥١٪ییان لەسەرە، ئەمەش کاتێک ئەتووانێت ڕووبدات کە تاقە نۆدێک یا تاقە ماینێڕێک، زیاتر لە ٥٠٪ی ھەشڕایت یا ھێزی ئیستیخڕاجی بکەوێتە دەست، لەبەر ئەوەی خۆی بەتەنیا زۆرینەیە، ئەتووانێت بەکەیفی خۆی بلۆکەکان بگۆڕیت و بلۆکچاینەکە بگرێتە دەست خۆی و ئەمەش دیسان ئەمانگەڕێنێتەوە بۆ ھەر ھەمان سیستمی سێنتراڵ کە ھەمووان لێی گوریزانین و ڕیسەکەمان لێ دەکاتەوە خووریی، کە دیارە ئەم ھێرشە لە بلۆکچاینە گرینگە مەوجوودەکاندا تا ئێستا ڕوویان نەداوە...! وە چەند گرفتێکی بچووکی دیکەش کە زۆر گرنگ نین و وەک وترا ڕۆژانە حەل و فەسڵ و چارەسەر دەکرێن.\nبەڵام لەپاڵ ئەم گرفتانەیا، بلۆکچاین دنیایەک شتی نوێی پێیە کە بڕیارە ژیانی مرۆڤایەتی بەتەواوەتی بگۆڕێت، کە لەخووارەوە زیاتریان شی دەکەمەوە، چاکە لێرەدا ئاماژە بە تەنیا دوو خاڵ بکەم و شیی کردنەوەکەیان دادەنێم بۆ بەشی دووای ئەم بەشە.\nیەکەمینیان نامەرکەزی کردنی پارەیە و بەمشێوە بلۆکچاین بەتەمایە پارە لەدەست حکومەتەکان دەربێنێت و بیداتەوە دەست خەڵک و بەمەش دەڵێن ڕێنێسانسی دووھەم کە بە بلۆکچاین وەدیی دێت. لە ڕێنێسانسی یەکەمدا ئێمە بینیمان کە دین لە دەوڵەت جوودا کراوە و بە سیستمە سێکۆلارەکان گەیشتین و ئەمەش زۆر شتی باشی بۆ مرۆڤایەتی بەدیاری ھێنا و لێرە ناچمە ناو باسەکەی چوون کەم تا زۆر ھەموومان دەیانزانین، بەڵام لەم ڕێنێسانسی دووھەمەشدا ئەمجارە پارە لە دەوڵەت جیا دەکرێتەوە و ئەمەش بڕیارە دیسان زۆرترین نوێگەرایی و ئینسانییەت بۆ مرۆڤایەتی بگەڕێنێتەوە و خاڵی دووھەم کە ویستم ئاماژەی پێبکەم، ئەمەیە کە ھەر ئێستا زیاتر لە ٢ میلیارد مرۆڤ لەجیھانی سێھەمدا دەستڕەسییان بە حیسابێکی بانکی یا کۆنتۆیەکی بانکی نییە و قەتیش نەیانبووە، بەڵام بە بەرەکەتی ئینتێڕنێت و ئێستاش بلۆکچاین، تەنیا بە بوونی گووشییەکی تەلەفوون و والیتێکی ئێلێکتڕۆنی کە بەسانایی داونڵۆد دەکرێت، ئەتووانن ئەوانیش وەک باقی خەڵکی جیھان پارە لەم سەری جیھانەوە بۆ ئەو سەری جیھان بنێرن یاخۆد وەربگرن، ئەویش بە کەمترین ھەزینەی حەواڵە و تڕانس ئەکشنەکان یا لە ھەندێک بلۆکچایندا وەک (EOS) بە خۆڕایی و ھاوکات لە چرکەیەکدا، ئەمانەش ھەنگاوگەلێکی زۆر مەزنی دیکەن بۆ مرۆڤایەتیتر کردنی مرۆڤایەتیی! وەک نمونە من ئەگەر ١٠٠٠ دۆلار لە وڵاتێکی ئوروپییەوە بۆ کوردستان یا بۆ وڵاتێکی دیکەی ئوروپی یا ئەمریکا و ھتاد بنێرم لە رێگای بانکەوە یاخود وێستێڕن یونیۆنەوە، ئەبێت دەور و پشتی ١٠٪ی خەرجی حەواڵەکەی بدەم و ئەوجار ئەبێت مەدارکی پێناسی تەوامان ھەبێت، ھەم من و ھەم تەرەفەکەی تر، ئەوجار کات بەریشە، بەڵام ئەمکارە لەرێگای بلۆکچاینەوە، من ئەتووانم ئێستا بە کەمترین خەرج، لە دەور و پشتی چەند سێنتێکدا یا بە خۆڕایی بە بێ پێویست بوون بە ناساندنی ھۆییەتی خۆم، ئەویش لە چەند چرکەیەکدا بنێرم و لەولاش ھەر بەم شێوە وەری بگرن....! ئەمە یانی پێویست نەمان بە بانک تا ئێستا و لە داھاتووی نە زۆر دووردا، دوواتر ئەتووانرێت چاوپۆشی لە بوونی دەوڵەت و حکومەتیش بکرێت بە بۆنەی بلۆکچاین و سماڵ کۆنتڕاکت یا قەراردادی ژیرەوە کە دوواتر لە درێژەدا دێمەوە سەر ئەمەش!\nتایبەتمەندییە باشەکانی بلۆکچاین کە جیھان بە ئاقارێکی نوێتری مرۆڤدۆستی بردووە و ئەبات!\nبلۆکچاین وەک باسیکرا دەیان تایبەتمەندیی باشی ھەیە کە مرۆڤایەتی بۆ مرۆڤ ئەگەڕێنێتەوە. بلۆکچاین بەو مەرجەی تەواو دێسێنتراڵ، خۆگەردان و سەرئاوەڵا و شەفاف بێت، وەک وترا بە ڕێنێسانسی ژمارە دوو ناوزەد دەکرێت! دیارە بلۆکچاینی دیکەش لە پاش بلۆکچانی بیتکۆین پێکھێنران کە سێنتراڵن و لەلایەن ناوەندێکی ئابوورییەوە کۆنتڕۆڵ دەکرێن وەکوو بلۆکچاینی ڕیپل کە واحدێکی ئەرزی دیجیتاڵیشی ھەیە بەناوی (XRP) یاخۆد تڕۆن (TRX) و چەند دانەی دیکەش کە بەتەواویی یا نیو بە نیو سێنتراڵ و ناسەربەخۆن، بەمانە دەکووترێت بلۆکچاینی شیرکەتیی و مەبەستە سەرەکییەکەی ئیدەی پێکھێنرانی بلۆکچاین کە مەبەستی سەرەکی ناکامۆتۆ بوو و لەناو سایفرپانکەکانیشدا ساڵھا باسی دەکرا، ناپێکن و منیش لێرە مەبەستم ئەوانە نین.\nبەڵام لەپاڵ ئەم چەند بلۆکچاینە ناسەربەخۆ یا نیوە سەربەخۆ شیرکەتیانەدا، سەدان بلۆکچاینی ئەلاحەدەی تەواو دێسێنتراڵ و تەواو سەربەخۆش لەم چەند ساڵانەی پێشوودا درووست کراون، کە بەھێزترین نانۆ کۆمپیوترەکانیش بەدەست دەوڵەتە بەھێزەکانی جیھانەوە نەیانتوانیوە و ناتووانن کۆنتڕۆڵیان بکەن و بیانگرنە دەست خۆیان. ئەم دەوڵەتانە ھەوڵی کەمییان نەداوە بۆ کۆنتڕۆڵ وەیا لاواز کردنی بلۆکچاینی بیتکۆین و ئێسریۆم و مۆنێڕۆ و داش و کاردانۆ و لایت کۆین و ستێلار لوومن و زێد کەش و کوانتۆم و لیسک و ستییم و دەیانی دیکەش بەڵام ھەرگیز تا ئێستا نەیانتووانیوە بەقەدەر سەرە دەرزییەک دەسکاریی ئەم بلۆکچاینە دێسێنترالانە بکەن، چوونکە ئەمانە دێسێنتراڵن و جووڵە و حەواڵە و تڕانس ئاکشنەکانییان لە دەفتەرێکی گشتیی سەرئاوەڵادا لەلایەن ھەزاران لە ھەندێکیاندا وەک ئێتریۆم لە ملیۆنان ماینێڕ و نۆدەوە کۆنتڕۆڵ و ڕەت یا تەئید دەکرێن و بەھیچ ھێزێک ھەک ناکرێن. تەنیا ڕێگای لەناو بردنی ئەم بلۆکچاینانە، کووژاندنەوەی ئینتێڕنێتە لە ھەموو جیھان و ئەمەش ھیچک ھێزێک دەنگی پێنادات، چوونکە سەدان قات زەرەر دەکەن...!\nلە ساڵی ٢٠١٣ لاوێکی ١٩ ساڵەی ڕووسی/ کانەدایی بەناوی (Vitalik Buterin) و دوو ھاوڕێی دیکەی بەناوەکانی (Gavin Wood) و (Jeffrey Wilcke) پاش ماوەیەک کار بە بلۆکچاینی بیتکۆین و خوێندنەوەی کۆدە سەرئاوەڵاکانی، ھاتن و بلۆکچاینێکی نوێیان بەناوی ئێسریۆم یا ئێتریۆم بە بلۆکچاینەکان زیاد کرد و ئەمەش بلۆکچاینی بردە قۆناخێکی زۆر گرنگتر و پڕ بایەختر و کاریگەرترەوە. ئێتریۆم لەسەر ئالگۆریتمی پڕووف ئاف ستەیک داندراوە و ئەمەش خێرایی حەواڵەکانی ئەم بلۆکچاینەی زۆر زیاتر لە بلۆکچاینی بیتکۆین بردۆتە سەرترەوە، چوونکە لەسەر ئالگۆریتم و میکانیزمی کۆمەڵ یا ئیجماع (Consensus Mechanism) ئەڕواتە پێش، لێرە ھەموو نۆدەکان بڕیار دەدەن کە کام نۆد بلۆکی دووایی ئیستیخڕاج بکاتن. ھاوکات لە بلۆکچاینی ئێسریۆم کەڵک لە قەراردادی ژیر یا ھۆشمەند (Smart Contract) وەردەگیرێت کە ئەمە ھەر ئێستا بۆتە ھۆی ڕەونەقێکی ئابووری گەورە لە دێ فییەکاندا (DeFi) واتە (Desentralization of Financial Service). ئێستا ئیتر ھەموو مرۆڤێک ئەتووانێت بە بێ پێویست بوون بە ناوەندێکی بانکی یاخود ئابووری، بەتاقی تەنیا لە ماڵەکەی خۆیەوە تەنیا بە ھەندییەک یا لاپتۆپێک مەعامەلاتی بچووک یا گەورە ھەر لە یەک دۆلارەوە تا سەدان میلیۆن دۆلار لە بلۆکچاینە تەواو سەربەخۆ و دێسێنتراڵەکاندا، یا بە کەڵک وەرگرتن لە داپەکان (DApp) واتە (Decentralized Applications ) وەکوو (Uniswap) و (Aave) و (Sushiswap) و ھتاد یاخود سەڕافییە دێسێنتراڵەکان (Decentralized Exchange) و وەکوو سەڕافی دێسێنتراڵی باینێنس یا باینێنس چاین (Binance.org) و ھتاد بکات بە بێ ئەوەی ھیچ دەوڵەتێک و بانکێک بزانن ئەو خەریکی چییە و قازانجەکانیشی وەربگرێت یا ھەر لەوێ بیانخاتەوە گەڕ. نرخی گشتیی ئەم بازاڕە سەربەخۆ نوێیانی دێ فی (DeFi) لە تەنیا ماوەیەکی دوو سێ مانگیدا گەیشتە زیاتر لە ١١ میلیارد دۆلار و ھەر ئێستاش ڕۆژانە سەردەکەوێت. دیارە سەڕافی باینانس کە ناوەکەی لە دوو وشەی بینار واتە دووانیی و فاینانس واتە دارایی وەرگیراوە و ھەر ئیستا گەورەترین سەڕافی ئەرزە دیجیتاڵەکان و جیھانی دییفایە، سەڕافی سێنتراڵیشی ھەیە (Binance.com) کە لێرە ئەکرێت پاش ناونووسیکردن وەک ھەموو ناوەندێکی مەرکەزیی ئەوجار لە رێگای بانکەکانەوە یاخود کرێدیت کارتەوە ئەرزیان لێ بکڕدرێت، بەڵام ئەوەش بابەتی ئەم باسەی من نییە، ئیلا دێسێنتراڵەکان نەبێت!\nتایبەتمەندییەکی ھەرەباشی دیکەی بلۆکچاین وەیا لێرە باشترە بڵێم ئەرزە دیجیتاڵەکان، تایبەتمەندی دێفلاسیۆن بوونیانە، واتە تەوەڕووم زا نین، بۆچی؟ لەبەر ئەوەی کە ڕێژەی درووست بوونی ھەر ئەرزێکی دیجیتاڵ لە پێشدا و لە سپینامەکەیدا دیاری دەکرێت کە بڕیارە ماکزیمۆم چەند دانە لەم تۆکنە یا لەم کۆینە درووست بکرێت و ئەمە ئیتر حەدیی نیھایی تەواوی ئەم ئەرزەیە. لە پارەی سوونەتی یا کەغەزیدا پێشتر تا ساڵی ١٩٧١ی زاینیی زێر (گلا) دەکرا بە پشتخووانی پارە، بەڵام لە ساڵی ١٩٧١ نیکسۆن سەرۆکی ئەوکاتی ئەمریکا بە حوکمی خۆی، دۆلاری ئەلاحەدە کرد و لە زێڕی جیاکردەوە و ئیتر لەوکاتەوە حکومەتی ئەمریکا و بانکی ناوەندیی ئەو وڵاتە بەکەیفی خۆیان دۆلار چاپ دەکەن و ھەر ئێستا ھێندە دۆلار لەبازاڕە جیھانییەکاندا زۆرە، کە نەک ھەر بانکی ناوەندیی ئەمریکا، بەڵکو سێنتراڵ ڕێزێرڤ و سندووقی نێونەتەوەیی پارەش ھێندەیان زێڕ نییە کە پشتیوانی لە ئەوەندە دۆلاری ناوبازاڕە جیھانییەکان بکەن، وە ئەم چاپی لەخۆڕایی پارەی کاغەزییە بۆ یۆڕۆ و یەن و پاوەند و یوانیش و پارەکانی دیکەش ھەر سادقن. بۆیە دۆلاریش و ھەر ھەموو پارە سوونەتییەکانی دیکەش ڕۆژ لەگەڵ ڕۆژ نرخیان لەدەست دەدەن و تووشی تەوەڕووم یا ئیفلاسیۆنێکی زۆر قووڵ و لەڕادە بەدەرن، ئەمانە لە کاتێکدا کە تەنیا ٢١ میلیۆن بیتکۆین بڕیارە درووست بکرێت و ناکامۆتۆ وەھای بەرنامەڕێژیی کردووە کە ئەخیر بیتکۆین، یا ڕەنگەن ئەخیر ساتۆشییەکان (وردەی بیتکۆین) لە ساڵی ٢٠٤١دا درووست بکرێت، چوونکە ھەشڕایت یاخود دژوواریی ئیستیخڕاجی بیتکۆین ھەتا دێت لەگەڵ درووست بوونی ھەر بلۆکێکی نوێدا، واتە ھەر ١٠ خوولەک جارێک، دژژوارتر ئەبێتەوە، لەگەڵ ئەمەشدا کە ھەر چووار ساڵ جارێکیش پاداشی ئیستیخڕاجی بلۆکەکان نیوە دەبنەوە، کارکردێک کە بە ھاڵڤینگ دەناسرێت. لە سەرەتاوە پاداشتی ئیستیخڕاجی ھەر بلۆکێک، کە لە ساڵی ٢٠٠٩ کارێکی ھەرە ئاسانیش بوو و بە لاپتۆپێکیش دەکرا، ٥٠ بیتکۆین بوو، ٢٠١٣ پاش یەکەمین نیوە بوونی پاداش واتە پاش یەکەمین ھاڵڤینگ بوو بە ٢٥ و ئێستا ١٢.٥ بیتکۆینە و سێ ساڵیتر ئەبێتە ٦.٢٥ بیتکۆین و ھەروەتر، ئەمانەش لەکاتێکدا کە دژوواری ئیستیخڕاجیش ھەتا دێت گەورەتر و دژووارتر ئەبێتەوە. کەواتە بیتکۆین و زۆربەی ئەرزە دیجیتاڵییەکان دێفلاسیۆنێڕن و تەوەڕووم زا نین، بە پێچەوانە بە بەردەوامی نرخیان ئەچێتە سەر، ئێستا لەسەر ئەساسی پێشکەش و پێداویستی، (عرچە و تقاچا) یا (supply and demand) نرخیان دیاری دەکرێت و ئێستا ڕەنگە حدوودی کەمتر لە ١٠٠ ملیۆن مرۆڤ لەم بازاڕەدا چالاک بن، ئەگەر ئەمە ببێتە یەک میلیارد مرۆڤ یا نەخەیر ھەر ھەموو حەوت کۆما ھەشت میلیاردەکەی مرۆڤی جیھان کەڵک لەم بازاڕە وەربگرن، ئیتر بزانن چی بە چییەوە دەبێت؟!\nئەمەش وایکردووە کە کارناسانێک بۆنمونە بەم ئاکامە بگەن کە نرخی بیتکۆین تا یەک میلیۆن دۆلار ئەچێتە سەرەوە، چوونکە ئەمە زێڕ یا تەڵای دیجیتاڵە و ھەر بیتکۆینێک بەسەر ١٠٠ میلیۆن ساتۆشیدا دابەش دەبێت واتە ھەر بیتکۆینێت ١٠٠،٠٠٠،٠٠٠ ساتۆشییە، کە ساتۆشی واحدی بچووکی بیتکۆینە و ئەم ناوەی لە لایەن تەرەفدارانی بیتکۆینەوە پێ بەخشراوە و ھەمووانیش قەبووڵیان کردووە. ئەگەر ڕۆژێک نرخی ساتۆشییەک ببێتە یەک سێنتی دۆلار، کەواتە نرخی بیتکۆینێکی تەواو ئەکاتە یەک میلیۆن دۆلار. بەڵام دوورین لەو ڕۆژە و با باسەکەی بمێنێت بۆ کاتی خۆی، تەنیا بۆ زانیاری ھێنامە ناو باسەکە!\nتایبەتمەندیی ھەک نەکرانی بلۆکچاین.\nوەک ئەزانین ئەو ناوەندانەی سێنتراڵن و فایل و داتاکانیان لە یەک یان چەند سێڕڤێڕدا ھەڵدەگرن، ھەمووکاتێک مەترسی ھەککرانی سیڕڤێڕەکانیان لەئارادایە و ئەوانیش بۆ پاریزگاریی لە ھەک کرانیان ھەردەم خەرج و ھەزینەگەلی قوورس ئەبێت بکەن، بۆ ئەوەی فایلی مووشتەرییەکانیان یا ئەندامان و کارمەندانیان یاخود نھێنییەکانیان بپاریزن. ئەم مەترسییە بەلام لە بلۆکچایندا چارەسەر یا باشترە بڵێم ڕیشەکەن کراوە و ھەر لەسەرەتاوە ناموومکینە، کەواتە بلۆکچاین ھەک ناشودەنییە! بلۆکچاین وەک لە ناوەکەیڕا دیارە، زنجیرە بلۆکێکی ئێلێکتڕۆنین کە پاش حەلکردنی ئالگۆریتمگەلێکی دژووار بەدووا یەکدا درووست دەبن، بە چەشنێک کە ھەر بلۆکێک بە بلۆکی پێش خۆی و دووای خۆیەوە وەک زنجیر پێکەوە گرێ دەخۆن. ھاوکات بلۆکچاین ئۆپن سۆڕسە واتە سەرئاوەڵایە و ھەر بلۆکچاینێکیش لە لایەن ھەزاران وە یا ڕەنگە میلیۆنان نۆدەوە، یا گرێوە یاخود ماێنێڕەوە نوێنەرایەتی و چاودێری دەکرێن، من و تۆش ئەتووانین یەک لەم نوێنەرانە بین، ھەر ئیستا و بە دابەزاندنی پڕۆگرامی فۆل نۆدی ھەر بلۆکچاینێک کە پێمان خۆشە ئەتووانین ببینە نۆدێک. ئەم تایبەتمەندییانە وادەکەن کە ھیچ ھێزێک، ھەرچەندیش بەھیز و دەوڵەمەند بێت، نەتووانێت بلۆکچاین ھەک بکاتن، چوونکە ئەبێت ھەر ئالووگۆڕێک کە لە بلۆکێکدا ڕوودەدات، لەناو ھەر ھەموو میلۆنەھا نۆدەکانیتریشدا ئەو ئالووگۆڕە پێک بھێندرێت، ئەوەیە کە ھەک کردنی ملیۆنەھا کۆمپیوتری دیکە، ھەم خەرجێکی دەیان میلیارد دۆلاری دەداتە دەست ئەم ھێزە ھەککەرەیە و ھەمیش کاتبەرە و لەئەساسدا ھەر موومکین نییە، چوونکە ھەر ماینێڕێک بزانێت بچووکترین ئاڵوگۆڕێکی تەئید نەکراو لە زنجیرە بلۆکەکاندا پێکھێنراوە، ئەتووانێت بە کۆمەڵگای ئەو بلۆکچاینە ڕابگەیەنێت و پاش دەنگدانێکی دێسێنتراڵی ئێلێکتڕۆنی یا ھەمان میکانیزمی کۆمەل (consensus mechanism) ئەتووانرێت لەسەر تەوافوقی ھەموو نۆدەکان فۆڕکێک یا ئینشیعابێک لەو زنجیرە بلۆکانەدا پێک بھێنرێت و زنجیری ئەسڵی لە زنجیری دەسکاری کراو جیا بکرێتەوە، دیارە بە ڕەئیی کۆمەڵی ئەو زنجیرە بلۆکە، دەنگدانێک کە ھیچ ناوەندێک بەتەنیا قازانجی لێنابینێت، بەڵکوو بە قازانجی ھەر ھەموو نۆدەکانە! کەواتە ھەککردنی بلۆکچاینە دێسێنتراڵەکان کارێکی سەھووە و کەس خۆی لینادات.\nھەرچەند ئێمە جار و بار دەبیستین کە لە فلان شوێن بۆ نمونە ھەزاران بیتکۆین یا ھەر ئەرزێکیتر پاش ھەکێک دزراون، ئەمانە بەلام ھیچ پەیوەندییان بە ھەکی بلۆکچاینەکانەوە نییە، بەڵکوو ئەوە سەڕافییە سێنتراڵەکانن کە ھەک دەکرێن و ئەرزەکانیان لی ئەدزرێت، نەک بلۆکچاینەکان و ئەمەش ئەگەرێتەوە بۆ خەسیسە و تایبەتمەندیی مرۆڤی تەماحکار و نادرووست و ھاوکات تایبەتمەندیی نێوەندە مەرکەزییەکان وەک سەرافییەکی سێنتراڵ، بەلام ئێمە ھاوکات سەرافی دێسێنتراڵیشمان ھەیە بەناوی کورتکراوەی دێکس (DEX) واتە (Decentralized Exchange) کە ھەک قەبووڵ ناکەن یاخود ھەک ناکرێن بە ھیچکەس، ئیلا مەگەر کاربەر، واتە من یا تۆ و فڵانکەس کە دێکس بەکار دێنین، خۆمان سەھوو یا ھەڵە بکەین! بۆیە دێسێنترالیزم بەرپرسیارەتی ئەخاتە ئەستۆی تاکەکان خۆیان، ئێمە خۆمان بەرپرسیارین بە باشی و لەرووی زاناییەوە کەڵک لە بابەتە دێسێنتراڵەکان وەربگرین، لەرووی خوێندنەوە و زانین و ناسینەوە دەنگ بەین، نەک چوونکە خەلکی تر وا دەکەن یا ئەوان ئەمە ئەخووازن، بەلکوو تەنیا لەرووی ویست و قازانجی خۆت و ئەوەی بروات پیی ھەیە و بە درووستی ئەزانیت!\nلە تایبەتمەندییە باشە زۆر و بۆرەکانی دیکەی بلۆکچاین ئەمانەن کە تەنیا ناویان دێنم و ئەوانەی حەزیان لێبێت ئەتووانن خۆیان وەدووای زانیاری لەمبووارانەدا بگەڕێن: خێرایی، ھەرزانیی حەواڵەکان، بێسنووریی حەواڵەکان، نەگۆڕیی و ھەک ناپەزیر بوون، متمانە یا سیقە بە کودە نەگۆڕەکان، خۆگوونجاندن، شەفافییەت و دوور کردنەوە یا نەھێشتنی گەندەڵیی، کراوەیی، ئەمنییەتی داتا و حەواڵەکان و مانەوە و لەناونەچوونیان، پێویست نەبوون بە بانک و ناوبژیوان، کەڵکوەرگرتن لە قەراردادە ژیر و ھۆشمەندەکان واتە سماڕت کۆنتڕاکت، کۆنتۆی حەواڵەکردنی پارە یا وەرگرتنی پارە بۆ زیاتر لە ٢ میلیارد مرۆڤ لە مرۆڤە بێ کۆنتۆکانی جیھانی سێھەم، ناشناس مانەوە، بەرپرسیارەتی لەئەستۆ گرتن، سەربەخۆیی مادیی و مانەویی، نەدزرانی زانیارییەکانمان لەلایەن شیرکەتە مەرکەزییەکان وەکوو گووگل و فەیسبووک و سکایپ و واتساپ و پاڵتاک و ھتاد، کەڵکوەرگرتن لە ئینتێڕنێتی ئەشیا، پارێزرانی داتا و فایلە تایبەتییەکانمان بۆ نەفەوتانیان، لەبوواری پزشکی و نەخۆشییەکاندا، بۆ سەرشماریی، دەنگدان، سەنەدی مڵک و ماشین و زیواجات و ھتاد بە بێ کەڵکوەرگرتن یا پێویست بوون بە ناوەندێکی حکومی و غیرە حکومی یا بانکیی، بۆ تۆماری پاتێنت و مافی نووسین و مافی خووڵقاندن یا ئیختڕاع و ھتاد، بۆ کەڵکوەرگرتن لە لۆتێریی و بەخت بە بێ ترس لە دەستێوەردانی ناوەند یا خاوەنانی لۆتێرییەکان، لە کازینۆکان، بیمەکان، ستاڕت ئاپەکان، بڕیاراتی نێودەوڵەتیی، دادگاکان، ئەشیا گران و کەموێنەکان، تۆکنیزە کردن، بورس و ئەوراقی بەھادار، تۆمارکردنەکان، کۆپی ڕایت، لۆجستیک، سیحەت و سڵامەتی کەرەستە خۆراکییەکان، وزە، خێر و خێرات، ماڵیات، دائۆکان، کەیفییەتی خوواردنەمەنییەکان، نەھێشتنی ھەواڵی درۆ وە یا شایعات، خوێندنگاکان، ژیاننامەکان، ھۆتێلەکان و...و....و!\nسێنترالیزم دەورەی بەسەر چووە، جا چ دیموکراتیکەکەی و چ ندیموکراتیکەکەی، چ چاکەکەی و چ خراپەکەی. چوونکە مرۆڤ نەیتووانیوە و ناتوانێت بەسەر گرفتی مرۆیی "متمانە"دا زاڵ بێت. ھەر ناوەندێک، جا دەوڵەتی بێت یا حیزبی وەیا مەدەنیی، پاش گەورەتر و بەھێزتر بوونەوە، بۆ ئەوەی ماھییەت و تایبەتمەندیی ناوەندگەراییە، بۆ پتەوترکردنی خۆی گەندەڵ ئەبێت و دائەڕزێت، چوونکە مرۆڤ قابیلی متمانە نییە و ئەمە لە زاتی ھەر مرۆڤێکدایە، تا ھێزی گرت و بەھیز بوو، ئەبێتە داشە ھارە، کەواتە ئەمە لەم سەدەی دیجیتاڵەدا کارایی وردە وردە لەدەست داوە. ئەگەر خۆشەویستترین حیزبیش بە شێوەی مەرکەزیی بەرێوە بچێت دیسان ھەر ھەمان ئاش و ھەمان کاسەیە.\nئێستا بە بەرەکەتی تێکنۆلۆژیی بلۆکچاین و دێسێنترالیزم، بەرەو ڕینێسانسی دوو ھەنگاو ھەڵدەگرین، کە دیارە ئەم رێنێسانسە ١٠ ساڵ و ٦ مانگە دەستی پێکردووە و ڕۆژ لەگەڵ ڕۆژ کەرامەتر و خەڵکیتر ئەبێتەوە. ئیتر جیھان پیویستی بەمە نییە کۆمەڵێک خەڵکی موتەعەسب، ئەگەرچی خەڵکی دلسۆز و چاکیش بن، بەڵام ئیتر ناتووانن خۆیان بکەنە قەیوومی بۆ نمونە بڵەین چینی زەحمەتکێش و کرێکار، چوونکە بە بەرەکەتی سماڕت کۆنتڕاکت و میکانیزمی کۆمەڵ، کە لە سەرەوە شیکاریم بۆ کردن، وە ھەرگیز تەزویر و تەقەلووبیان تێدا ناکرێت و ھەکیش ناکرێن بە ھیچ ھیز و دەوڵەتێک، ئیتر کۆمەڵانی خەڵکی جیھان، بە بی ئەوەی گرنگ بێت بڕوایان بە چییە، ڕەنگیان چۆنە، جووانن یا دێزن، ھەژارن یا دەوڵەمەندن، دوکتۆرن یا خەیاتن، ژنن یا پیاون یا منداڵن، نەخۆشن یا ساخن و ھتاد، ھەرکەس لە ماڵی خۆیەوە ئەتووانێت دەنگ بدات بە باسە گرنگەکانی کۆمەڵەکەی خۆی یا باسە گرنگەکانی جیھان، بۆ نەھێشتنی ھەژاریی بۆ نمونە، بۆ کۆنتڕۆڵی حەشیمەتی جیھان، گەرمبوونی جەوی زەویی و ئاتمۆسفێڕ، نەمانی کارخانەکان، نەھێشتنی شەڕ و بەرپاکردنی ئاشتیی، مەحکوومکردنی فڵان زێدەخووازی دیکتاتۆڕ بۆ نەھیشتن و ولانانی و بەگشتیی بۆ ھەر ھەموو پێداویستییەکانی مرۆڤایەتی، بۆ چوون بەرەو ھەرچی ئینسانیتر کردنی مرۆڤایەتیی و نەھیشتنی سووت و قازانج بۆ کۆمەڵێکی بچووکی ئێلیتی جیھان، بۆ یەکسانیی مرۆڤەکان بەدوور لە ھەر شتێک کەھەن، بۆ مافی مناڵان و ئاژەڵان و ھتاد....\nیەکێک لە دەیان مودیرانی ئەڕشەدی گووگڵ، نازانم دەقیقەن کامیان، پارێکە وتبووی ئێمە لەسەرەتای دەسبەکاربوونی گووگڵ و تا ئەم ئاخرانەشدا زۆر گرنگیمان بە ناوەرۆک و جەوھەر و کاکڵی بابەت دەدا، بەتایبەت لە وێبلاگ نووسیدا، بۆ نمونە ئەم وتە سەر وێردی قسەکانمان بوو کە دەمانگووت "ناوەرۆک پادشایە" واتە ئەبێت گرنگیی بە موحتەوا بدرێت، بەڵام ئەمە سەردەمی کلاسیک و مانەوە لە کلاسیکدا بوو، ئیستا گووگڵ زیاتر گرنگی بە شتی نوێ و باس و بابەتی نوێ ئەدات، ئەمە بەم واتایە نییە کە ئیتر ناوەرۆکمان لا گرنگ نییە، بەڵام ئەزانین کە جیھان بە خێرایی تێپەڕ دەبێت لەم سەردەمی دیجیتاڵەدا، بۆیە نابێت لە باسێکدا بمێنینەوە و بچەقین، سەردەمی کلاسیک بەسەرجووە، کەواتە نابێت دووابکەوین لەکەس!\nئەمانە لە کاتێکدایە، کە لەلای خۆمان، چ ئەحزاب و چ ئێلیتی کۆمەڵگا و نووخبە و ھتاد، بە بەردەوامیی لەسەر ھەر ھەمان کای کۆن دەڕۆن و بەدەگمەن ھەیە کەس یان کەسانێک کە ئاوڕێک لە داھاتوو و باس و بابەتی نوێ بدەنەوە!\nپێویستە ئەم قۆناخە تێپەرێنین. من بڕوام بە ھیچ سێنترالیزمێک نەماوە چ دیموکراتیکەکەی و چ ندیموکراتیکەکەی و ئیتر پێویستیش ناکات بڕوام پێی ھەبێت، چوونکە ئەزانم ئاقبەتی گەندەڵی و پڕووکاوییە و ئەوجار ئێستا میکانیزمگەلی زۆرباش لەبەردەستدان بۆ بەڕێوەبردنی کۆمەڵگاکان لە داھاتووی نزیک و دووردا، کە لەم نامیلکەدا باسمکردن. من وەک بیتکۆنیستەکان دەڵێن، وەک خاوەنانی دۆلارسازیی بڕوام بە خودا نییە، بڕوام بە کۆدە نەگۆڕەکانە، بلۆکچاینیستم و بڕوام بە فەنسالاریی یاخود تێکنۆکڕاسی ھەیە ئەمڕۆ. پێویستە ئێلیت و نووخبەی کورد لەدەوری تێکنۆکڕاسی کۆببنەوە و خۆیان لەمبووارانەدا تەسلیح و موجەھەز بکەن، ئەویش تەنیا بە خوێندنەوە و فێربوون ئەکرێت، ھەر تەنیا کافییە لە ئێنتێڕنێت ئەو چەمکانەی بۆ نمونە من لەم وتارەدا دەسنیشانم کردوون بناسن و ئەوجار بە کردەوە واردی ئەم چۆمە خرۆساوە بن، با لە خەڵکانی دیکەی جیھانیش وەدووا نەکەون.\nپێشنیازی من بۆ ئەو حیزب و گرووپە بەڕێزانەی بەردەوام تاریف و تەمجیدی سێنترالیزمی دیموکراتیک وەیا دیموکراسی سێنترالیستی و فیدڕالیزم دەکەن، وە بۆی تێدەکۆشن، ئەمەیە کە ئەندامانیان ھان بەن لە میکانیزمی ئیجماع و قەراردای ژیر سەردەربێنن و بە کردەوە واردی حیزب و گرووپەکانیان بکەن و وردە وردە بەرەو "دێسێنترالیزمی دیموکراتیک" ھەنگاو ھڵبگرن و نەخۆشیان ھێندە بۆ مافی خەڵک و کەمە نەتەوەکان و ژنان و کرێکاران و ھتاد ھێلاک و سوور بکەنەوە و نە خەڵکیش بخەنە عەزابی ویژدانەوە کە ئەم شوبھە درووست ببێت کە خۆیان شۆڕشگێڕن و باقی خەڵک ناشۆڕشگێڕ! ئەمە سەردەمی خۆی باوی بوو، ئیستا وردە وردە باوی نامێنێت ئیتر، چوونکە بە متمانە کردن بە کۆدە نەگۆڕەکان ئەم چەمکانە چارەسەر دەکرێن لە ساڵانی داھاتوودا و ئەم شۆڕش و ڕێنێسانسە نوێیە ھەر ئیستا دەستی پێکردووە . بۆیە دەڵێم تکایە بەسییەتی ئیتر، لەگەڵ سپاسی بێ کۆتاییم بۆ دڵسۆزیی و ماندووبوونیان تا ئێستا، بەڵام ئیتر کەس قەیوومی ناوێت و ئوسولەن پێویستیشی پێی نەماوە و نامێنێت، دیسان ڕێز....!


ا- تۆماری مێژوونووسانی عەرەبە موسڵمانەكان لەسەر كورد\nیەكەمین كۆمەڵ ڕۆڵیان لە نووسینەوەی مێژووی سەدەكانی ناوەڕاست بینی، مێژوونووسە عەرەبە موسڵمانەكان بوون. سەرقافڵەی ئەوانیش، (واقدی/207ك- 822ز) بوو. واقدی بە یەكێك لە كۆنترین مێژوونووسانی سەردەمەكە دادەنرێت، كە لە بەرهەمەكەیدا (فتوح الشام) باسی لە بڵاوكردنەوەی ئایینی ئیسلام لە هەرێمی شام كرد. هەروەها باسی لە مەڵبەندە كوردنشینەكانی هەرێمەكە و شێوازی بەئیسلامبوونیان كرد.\n(واقدی) لە تۆمارەكانیدا زیاتر ئاماژەی بە ئایینی دانیشتوانەكەی و شێوازی ململانێی سوپای عەرەبی ئیسلامی و ئەو ناوچانە كرد، بێ ئەوەی ئاماژە بە (كوردبوون)ی ئەوان بكات. تەنانەت لەگەڵ ئەوەی باسی لە ململانێی نێوان هێزەكانی دەوڵەتی خەلافەت لە سەردەمی (عومەری كوڕی خەتاب)ی دووەمین خەلیفەی ڕاشدی و دانیشتوان و فەرمانڕەواكانی شارەكانی (حەلەب، شەمسانی، ماردین، حەڕان، میافارقین، ئامەد، چیای جوودی) كردووە، باسی لە كوردبوونی دانیشتوانەكەی نەكردووە! بەڵام ئاماژەی بە ئایینی دانیشتوانی (میافارقین و ئامەد) داوە، كە مەسیحی بوون.\nئامانجی (واقدی) لەو بەرهەمەیدا ئەوەندەی مەبەستی خودی پرۆسەكە بووە، ئەوەندە مەبەستی زمان و كولتووری دانیشتوانەكەی نەبووە، چونكە ئەوەندەی شێوازی ئیسلامبوونی ئەو ناوچانەی بەلاوە گرنگ بووە، كە سوپای عەرەبی ئیسلامی پێگەیشتووە، ئەوەندە گەڕانەوە بۆ لایەنەكانی تری وەك زمان و كولتوور و شێوازی ژیان و ئایین و بنەماكانی ئابووری و پێكهاتەكانی كۆمەڵایەتیی كۆمەڵگای كوردی بە لایەوە گرنگ نەبووە. ئەوەش ڕەخنەیەكی مێژوییە بە بەرهەمەكەیەوە.\n(خەلیفە بن خەیات/240ك- 854ز)یش لە بەرهەمەكەیدا (تأريخ خليفة بن خياط) دەبێتە سەرقافڵەی مێژوونووسانی عەرەبی و ئیسلامی، كه ناوی كوردی وەك پێكهاتەیەكی سەردەمەكە لەگەڵ ڕووداوەكاندا هێناوە. لە دەستپێكدا ئاماژەی بە پەیوەندییەكانی كورد و كۆمەڵی خەواریج كردووە، كە هەندێك لەو پەیوەندییانە دژ بوون، وەك دژایەتیی كوردەكانی جزیرە بۆ (بوستام كوڕی لەیسی تەغلووبی)، سەركردەی خەواریجی بەیهەسی، بەوەی زۆر ئازاری كوردەكانی داوە و لەگەڵیان باش نەبووە.\nهەروەها باسی لە بەشداریی كورد لە بزووتنەوەی (عەبدولڕەحمان كوڕی ئەشعەس) كردووە، كە ساڵی (81ك/700ز) دژ بە سیاسەتەكانی (حەجاج كوڕی یوسفی سەقەفی) و دەوڵەتی خەلافەتی ئومەوی راپەڕی. باسیشی لە هاوكاریی كوردەكان بۆ دوایەمین خەلیفەی ئومەوی (مەروانی كوڕی موحەممەد) كردووە، چونكە لە دایكەوە كورد بووە. هەموو ئەو زانیارییانەش بەو مانایە بوون، كە باسی كورد لە ڕووداو و ململانێ سیاسییەكانی سەردەمەكەدا هاتووە.\n(بەلازەری/279ك- 892ز)ش لە بەرهەمەكەیدا (فتوح البلدان) باسی لە شێوازی پرۆسەی بەئیسلامبوونی ناوچە كوردنشینەكان و هەڵسوكەوتی سەركردە و سەربازە عەرەبییە ئیسلامییەكان بەرامبەر كورد و هەڵوێستی كوردەكان بەرامبەر ئەو شاڵاوانە كردووە. ئاماژەشی بە بڕی ئەو باجانە داوە، كە سەركردەكانی عەرەبی و ئیسلامی خستبوویانە سەر ناوچە و مەڵبەندە كوردنشینەكان. لە بەرهەمی دووەمیشیدا (الانساب و الأشراف)، سەرباری ئاماژەدان بە پەیوەندیی كوردەكان و كۆمەڵی خەواریج داوە، باسی لەوەش كردووە، كە چۆن كوردەكان داڵدەیان داون، ئەو كاتەشی لە سیاسەت و كردەوەكانیان ناڕازی بوون، لە دژیان وەستاون.\nئاماژەی بەوەش داوە، كە دایكی دوایەمین خەلیفەی ئومەوی (مەروان كوڕی موحەممەد) كورد بووە. هەر بۆیە كوردەكانی هەرێمی جەزیرە هۆكاری گەیشتنی بوون بۆ پایەی خەلافەت و لە ماوەی (پێنج) ساڵی خەلافەتیدا (127- 132ك/ 745-749ز) بەشێكی زۆریان پشتیوانییان كردووە. ئەوەشی خستووەتە ڕوو، كە بەهۆی دوورەپەرێزیی كوردەكان لە بەشێكی زۆری ڕووداوەكان، كاریگەریی لەسەر ناوبانگیان كردووه.\n(ئیبن ئەعسەمی كووفی/314ك- 926ز)ش لە بەرهەمەكەیدا (كتاب الفتوح) زانیاریی لەسەر ناوچە كوردنشــینەكانی هەرێمی جەزیرە داوە. لەوانەش باســی لە خۆڕاگریی شاری (ڕوها) لەبەرامبەر شاڵاوێكی گەورەی عەرەبە موسڵمانەكان كردووە. هەروەها دەقی نامەكەی خەلیفە (عومەری كوڕی خەتاب)ی خستووەتە ڕوو، كە بۆ (عەیازی كوڕی غەنەم)ی ناردووە و تێیدا فرمانەكانی بەو سەركردەیە كردووە، كە بە چ شێوازێك ناوچەكە كۆنتڕۆڵ بكات! لەگەڵ كۆمەڵێك زانیاریی بەنرخی تر لەسەر ئەو بابەتانەی پێشتر باس كران. هەروەها ئاماژەی بەوە داوە، كە مەڵبەندە كوردنشینەكان، بەتایبەت هەرێمی جزیرە، شوێنی پەنادانی یاخیبوان بوو لە دەوڵەتی خەلافەت، بەتایبەت بزووتنەوەكانی خەواریج.\n(مەقدسی/324ك/ 836ز)ش كاتێك باسی ناكۆكیی نێوان كوردەكانی كردووە، بە هۆكاری دواكەوتوویی ئەوانی زانیوە و پێی وابووە، كاری لەسەر ناوبانگیان كردووە.\n(ئەلئەزدی/334ك- 945ز) نووسەری (تأریخ الموصل)یش ئاماژەی بە كۆچی خێڵی قەحتانی عەرەبی بۆ ناوچەكانی (شارەزوور و جزیرە) كردووە. ئاماژەشی بە كوردبوونی شاری (مووسڵ) و دەوروبەری كردووه. ئەوەشی تۆمار كردووە، كە كوردەكانی ئەم ناوچەیە پشتگیریی كۆمەڵی خەواریجیان كردووە.\n(تنووخی/384ك- 994ز)ش لە بەرهەمێكیدا بە ناوی (نشوار المحاضرة واخبار المذاكرة)دا تەنیا (دوو) جار ئاماژەی بە كورد داوە. لە جاری یەكەمدا باسی كەسێكی كردووە بە ناوی (ئەبوو عەلی موحەمەد كوڕی مەنسوور) ناسراو بە (ابن كردی) و لە باسی ئەویشدا نووسیویەتی: ئەبوو عەلی باسی كەسێكی بەتەمەن و پاكی شاری بەغدای بۆ كردووین، كە لەو شارەدا پۆشاكی بووكی ئامادە دەكرد‘‘. هەروەها باسی ئەوەشی كردووە، كە پۆشاكی بووك لەو شارە تایبەتمەندیی خۆی هەبووە و كاری وردی تێدا كراوە‘‘.\nئەمەو لە تۆمارێكی تریدا ئاماژەی بە (دوو) كەسایەتی كردووە، بە ناوەكانی (عوبەیدوڵا كوڕی موحەممەد كاتب) ناسراو بە (ئەلیەزیدی)، كە ساڵی (284ك/ 896ز) كۆچی دوایی كردووە. كەسایەتیی دووەمیش ناوی (موحەممەد كوڕی عەباسی یەزیدی) بووە. لەو (دوو) تۆمارەشەوە دەگەینە ئەوەی كە پێدەچێت (دوو) ئەو كەسایەتییە كوردی ئێزدی بووبن و لەو سەردەمەدا ژیاون. بەو تۆمارەش بێت، لەو سەردەمەدا باوەڕداری كوردی ئێزدی هەبوون.\n(ئەلفارقی/572ك- 1176ز)ش بە یەكێك لە دیارترین مێژوونووسانی ئەم سەردەمە دادەنرێت، كە كتێبی (تاریخ الفارقی) بۆ مێژووی دەوڵەتی مەروانی تەرخان كردووە و بە ناوی (دەوڵەتی دۆستەكی)ش ناسراوە و لەنێوان ساڵانی (373-489 ك/983-1096 ز) فەرمانڕەوایەتیی باكووری كوردستانی كردووە و پایتەختی دەسەڵاتەكەشی شاری (ئامەد) بووە.\n(ئیبن شەداد/684ك- 1285ز)یش لە بەرهەمەكەیدا (الأعلاق الخطيرة في ذكر أمراء الشام والجزيرة) لە كاتی باسكردنی هەرێمی جزیرەدا زانیاریی بەنرخی لەسەر بایەخ و ڕەسەنییەتیی كورد لە ناوچەكە و ڕووبەڕووبوونەوەی شاڵاوی عەرەبی ئیسلامی خستووەتە ڕوو. تەنانەت باسی لە شێوازی ئیسلامبوونی كورد و ئەوانەی كردووە، كە توانای بەرەنگاریی شاڵاوەكانیان نەبووە و لەبەرامبەر مانەوەیان لەسەر ئایینی باب و باپیرانیان باجیان داوە. باسی ئەوانەشی كردووە، كە لە بەرگریكردنی خاك و سامانیان كوژراون، هەروەها زۆر بە وردی مێژووی بنەماڵەی ئەیووبی و دامەزرێنەرەكەی (سەڵاحەددینی ئەیووبی) تۆمار كردووە، كە ڕووبەڕووی شاڵاوی خاچ دروشمەكان وەستا.\n(ئەربیلی/717ك- 1317ز)ش لە (خلاصة الذهب المسبوك) لەسەر هەمان ســەردەم هەندێك زانیاریی لەسەر پەیوەندیی كورد بە عەباسییەكان تۆمار كردووە و بە یەكێك لە مێژوونووسانی ئەو سەردەمە دەژمێردرێت، كە چەند ئاماژەیەكی بەو ڕووداوانە كردووە. هەروەها (ئیبن ئەلفوتی/723ك- 1332ز) لە بەرهەمەكەیدا (الحوادث الجامعة والتجارب النافعة المائة السابعة) سەبارەت بە پەیوەندیی كوردەكان لەگەڵ هەردوو بنەماڵەی ئومەوی و عەباسی، چەندین زانیاریی خستووەتە ڕوو، لەوانە هۆگریی كوردەكانی شام بۆ بنەماڵەی ئومەوییەكان، كە بەدرێژایی سەردەمی عەباسییەكان هەوڵی گەڕانەوەی ئەو بنەماڵەیان دا بۆ پایەی خەلافەت و هەوڵی لێدانی بنەماڵەی عەباسییەكانیشیان لەلای خۆیانەوە دا.\n(ئیبن كەسیر/774ك- 1372ز)یش لە بەرهەمەكەیدا (البدایە والنهایە فی التأریخ) گەلێك زانیاریی لەسەر كورد و هەڵوێست و بارودۆخیان لەبەرامبەر ڕووداوەكانی سەدەكانی ناوەڕاست و بەتایبەت ڕووداوەكانی سەردەمی خەلافەتی ئومەوی و عەباسی خستووەتە ڕوو.\n(ئەلعەسقلانی/856ك- 1405ز) لە بەرهەمەكەیدا (الأصابة في تميز الصحابة)، سەرەڕای ئەوەی چەند تۆمارێكی مێژوویی بۆ بەجێ هێشتووین، ئاماژەی بە (دوو) كەسایەتیی كورد داوە، كە لە شاری (مەدینە)دا هاوەڵی پەیامبەر (د.خ) بوون. ئەوانیش (كابانی كوردی) و (مەیموونی كوڕی كابان) بوون. تەنانەت ئاماژەی بەوە داوە، كە (مەیموون) ناسراوە بە(ئەبی بەسیر) و چـەندین فـەرموودەی لــەبـارەی (مـارەیی، تـەڵاق، ژیانی كۆمەڵایەتی) لــە پـەیامبەر (د.خ) گێڕاوەتەوە. بەوەش ڕۆڵی كوردی لە سەرەتای دەركەوتنی ئایینی ئیسلامدا خستووەتە ڕوو.


کازمی سەردانی هەولێر دەکات – لڤین پرێس\nمستەفا کازمی، سەرۆک وەزیرانی عێراق رایگەیاند بەمزووانە سەردانی هەولێر دەکات و ئامانجی سەردانەکەشی ڕووندەکاتەوە و باس لە پەیوەندی خۆشی لەگەڵ بارزانی دەکات و دەڵێت: پەیوەندییم بە سەرکردەکانی هەرێمەوە نوێ نیە و تەنها پەیوەست نیییە بە بودجەوە.\nمستەفا کازمی، سەرۆک وەزیرانی عێراق، لەگەڵ رۆژنامەی شەرقولئەوسەتی سعودی، چاوپێکەوتنێکی ئەنجامداوە و تێیدا باسی لە پەیوەندییەکانی لەگەڵ هەرێمی کوردستان کردووە و ئاماژەی بەوەداوە کە “پەیوەندیم لەگەڵ سەرکردەکانی هەرێم نوێ نییە، ئەو پەیوەندییانەش تەنیا پەیوەست نین بە بودجەوە، بەڵکو پەیوەستن بە هەموو بوارێکی فراوانکردنی هاوئاهەنگی و پێکەوە کارکردن لە نێوان سەرکردایەتیی هەرێم و حکومەتی فیدراڵدا”. کازمی باس لە پەیوەندی خۆی و مەسعود بارزانی و نێچیرڤان بارزانی و مەسرور بارزانی دەکات و دەڵێت: “بەردەوام لە پەیوەندیدام لەگەڵ برا و دۆستم سەرۆک مەسعود بارزانی”.\nهەروەها دەڵێت: “سەرۆکی هەرێم کاکە نێچیرڤان بارزانی، کە هەمیشە بە نزیکترین هاوڕێی خۆمم داناوە، هەروەها لەگەڵ سەرۆکی حکومەتی هەرێم برازام مەسرور بارزانی”\nکازمی لە دیدارەکەیدا ئاشکراشی کردووە “بە مەبەستی ئاڵوگۆرکردنی بیروڕا سەبارەت بە قۆناغی داهاتوو، کە لە بەڕێوەچوونی هەڵبژاردنی پێشوەخت نزیکمان دەکاتەوە، سەردانی هەولێر دەکەم”.\nمستەفا کازمی، سەبارەت بە دانوستانەکانی شاندی حکومەتی هەرێمی کوردستان لەگەڵ حکومەتی ناوەند، لەبارەی بەشە بودجەی هەرێمی کوردستان و پرۆسەی دەنگدان لەسەر بودجەی فیدراڵی 2021، دەڵێت: “هەموو فراکسیۆنەکانی پەرلەمان تێبینییان لەبارەی پرۆژەیاسای بودجە و هەموارەکانی پرۆژەکە و بڕگەکانی تایبەت بە هەرێم هەبوو، هەمووانیش بە ئاستی جیاجیا هاوکاربوون بۆ تێپەڕاندنی ناکۆکییەکان و گەیشتن بەو دەقەی کە پەسەند کرا، بێگومان نابێ رۆڵی سەرۆکی پەرلەمان و هەردوو جێگرەکەشی لەبیر بکەین، شاندی دانوستاندکاری هەرێمیش بە درێژایی سێ مانگ دانوستاندنی کرد لەگەڵ سەرۆک فراکسیۆنەکان و سێ سەرۆکایەتییەکە بۆ گەیشتن بەو دەقەی کە پەرلەمان پەسەندی کرد”.\nلەبارەی هەوڵی ئەنجامدانی کودەتا لە ئوردن روسیا لێدوانیدا


کریستیانۆ رۆناڵدۆ نهێنی ئاهەنگگێڕانە بەناوبانگەکەی ئاشکرا دەکات – یاریگا سپۆرت\nHome/هه‌واڵه‌كان/خوله‌كانی ئه‌وڕوپا/سێریا ئەی/کریستیانۆ رۆناڵدۆ نهێنی ئاهەنگگێڕانە بەناوبانگەکەی ئاشکرا دەکات\nکریستیانۆ رۆناڵدۆ نهێنی ئاهەنگگێڕانە بەناوبانگەکەی ئاشکرا دەکات\nبزانە بەئاواتە یاریی لەگەڵ کامە یاریزان بکات\nیاریگا سپۆرت 2019/08/05\nکریستیانۆ رۆناڵدۆ لە دیمانەیەکی لەگەڵ رۆژنامەی تۆتۆ سپۆرتی ئیتاڵی نهێنی ئاهەنگگیڕانەکەی ئاشکرا دەکات و باسی چارەنوسی خۆیشی دەکات لە دوای یاریی تۆپی پێ.\nکریستیانۆ رۆناڵدۆ لەبارەی نهێنی ئاهەنگگێڕانەکەی بە رۆژنامە ئیتاڵییەکەی راگەیاندووە ‘ئەم سێوازە ئاهەنگگێڕانەم زۆر بە سروشتی دەستیپێکرد، لە ئەمریکا لە یاریی بەرامبەر چێڵسی بەمشێوەیە ئاهەنگم گیڕا، دوای ئەوەی گۆڵێکم کرد رامکرد بازێکم دا و هاوارم کرد، هاندەران ئەم شێوازە ئاهەنگگێڕانەیان زۆر پێخۆش بوو، دواتر دووبارەم کردەوە و وای لێهات بەردەوام بەمشیوەیە ئاهەنگ بگێڕم’.\nلەبارەی پیشەی خۆی ئەگەر یاریزانی تۆپی پێ نەبووایە، دۆن دەڵێت ‘حەزم دەکرد ئەکتەر یان نمایشکاری جلوبەرگ بوومایە، نازانم تا چەند بە کەڵکی ئەم پیشانە دێم، بەڵام بۆم دەرکەوتووە ئەگەر حەز بکەی هەر کارێک بکەی و متمانەت بەخۆت هەبێت، دەتوانێت سەرکەوتوو بیت’.\nهەروەها دۆن لەبارەی ئەو یاریزانانەی حەز دەکات یارییان لەگەڵ بکات، دەڵێت ‘یاریزانی زۆر هەن، بەڵام ئەگەر ناچارم بکەن یاریزانێک دەستنیشان بکەم، ئەوا دەڵێم ئۆزیبیۆ، هەرچەندە لە ژیاندا نەماوە، بەڵام یەکێک بوو لە رەمزەکانی تۆپی پێی پۆرتوگاڵ’.\nرۆناڵدۆ لەبارەی جوانترین گۆڵی کاروانی وەرزشی خۆیشی بە رۆژنامە ئیتاڵییەکەی راگەیاندووە ‘لە ژیانی وەرزشیم نزیکەی 700 گۆڵم کردووە، ناتوانم هیچ گۆڵێکیان دەستنیشان بکەم، هەموو گۆڵەکانم پێ گرنگە، پێموایە دوایین گۆڵ و گۆڵی داهاتووم لە هەموویان جوانترن’.


لێکۆڵینەوەیەك لەسەر مێژووی قادیانی بیروباوەڕیان – History Of Kurdistan\nHome / مێژووى ئاینەکان / ئاینى ئیسلام / لێکۆڵینەوەیەك لەسەر مێژووی قادیانی بیروباوەڕیان\ndidar othman 2020-01-21\tئاینى ئیسلام, مێژووى ئاینەکان لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە لێکۆڵینەوەیەك لەسەر مێژووی قادیانی بیروباوەڕیان 1,813 Views\nهەر لەسەردەمی پێغەمبەری خواوە – صلی اللە علیە وسلم- خەڵکی هیندستان ئاشنا بووبوون بە ئیسلام لە ڕێگای بازرگانیان بۆ یەمەن و ئاڵوگۆڕی شتومەكو کەرەستەکانی نیوەدورگەی عەرەبی.. تا سەردەمی محمد قاسم – رەحمەتی خوای لێبێت- ئاینی ئیسلامی بە تەواوەتی بردە ناو خاکی هیندستان .. هەڵبەت خاکی هیندستان بریتی بوون لە پاکستان و بەشێکی زۆری ئەفغانستانیش.. ناوچەکانی کرمان و تادەگاتە تورکستان، پاشان موسڵمانان بەتەواوەتی دەسەڵاتیان لە هیندستاندا گرتە دەست لە رێگایی سەرکردەی گەورە و داد پەروەر سوڵطان محمودی غەزنەوی – ڕەحمەتی خوای لێبێت- بە ئیسلام فەڕمانڕەوای کرد، بێ ئەوەی هیچ کەسێك لە خەڵکی هیندستان بەزۆر موسڵمان بکات .. وازی لە خەڵکی هیندستان هێنا بە ئازادی پیادەی ئاینی خۆیان بکەن ..زۆربەیان لەسەر ئاینی باوباپیری خۆیان مانەوە، وەك ئاینی هندۆس و بوزی و بەرهەمی، هیندستان لەوکاتەوە لە ژێر دەسەڵاتی فەرمانڕەوای موسڵماناندا بوو تا هاتنی داگیرکەری بەریتانی کە بەئاگرو ئاسن حوکمی کرد لە ڕێگای کۆمپانیای رۆژهەڵاتی هیندستانەوە .\nگومانی تێدا نیە موسڵمانان باشترین بەرگریان کرد لە خاک و دینیان دژی داگیرکەری بەریتانی، دوای ئەوەی بەریتانیەکان تێگەیشتن لەوەی کە ئاینی ئیسلام هۆکاری سەرەکیی و بنەمای هەموو ڕاپەڕین و شۆڕشەکانی ناو هیندستانە دژی داگیرکەری بەریتانی، دوای لێکۆڵینەوە و لێووردبونەوە لە بیروباوەڕی ئیسلامی .. وویستی ئەم بیروباوەڕە بشێوێنێت بە هەر شێوەیەك بووە، کێشە لە نێوانی موسڵمانان دروست بکات و نفوزی موسڵمانان لە ناوچەکەدا لاواز بکات، پاشان ئیدارەی بەریتانی لە رۆژهەڵاتی ئەو ووڵاتەدا هەڵسا بە هاندانی بیروباوەڕی دەستکاریکراو زشت لەناو شەریعەتی ئیسلامیدا.. کتێبیان دروست دەکرد بە ساختە و هەموو جۆرە قسەیەکی بێماناو خورافیان تێدا بڵاودەکردەوە، بەردەوام خەریکی ئەم کارانە بوون تاگەیشتە ئەوەی گروپێك دروست بکەن بەناوی بانگەوازی قادیانی.\nدێیەك هەیە ناوی- قادیانە- لە – بنجابی- ئێستای پاکستان، پیاوێك لە دایك بوو بەناوی غوڵام ئەحمەدی قادیانی لە ساڵ (١٨٣٩) زاینی.. بەرانبەر(١٢٦٥)کۆچی ئەم کەسە دامەزرێنەری ئەم گروپەیە بەناوی قادیانی یاخود ئەحمەدی..\nئەم پیاوە کە ناوی ئەحمەد قادیانیە لە خێزانێکی بەناوبانگ لە ناوچەکەدا کە ناسیویانن بە خیانەت و دەستتێکەڵکردن لەگەڵ ئینگلیزدا، بەوە ناسروا بوون کە هەمیشە خیانەتیان لە دینو نیشتیمانیان کردوە، غوڵام ئەحمەد لە ناو ئەم خێزانەدا ئینگلیز هەڵیبژاردو پەروەردەی کرد لەناو خەڵکیدا گەورەکراو تا موسڵمانانی لێکۆبوویەوە سەرەتا بەناوی جیهاد و دژی داگیر کەرو دوای دەرکەوت کە بەریتانیا دەستی خێری زۆری هەبووە بۆ خانەوادەکەی و دوای دەرکەوت خۆی وەلائی هەیە بۆ ئینگلیز.. خەڵکیش ئەیناسی کە پیاوێکی مەزاجی و نەخۆشە و پاشان ئالودەیە (مودمینە) بە مادە هۆشبەرەکان.\nسەرەتا غوڵام ئەحمەد دەستی کرد بە بانگەوازی ئیسلام و بەرگریکردن لە ئیسلام ئەوەی قسەی بە ئیسلام دەوت یاخود دەیوست رووبەڕوی ئیسلام بوەستێتەوە بە شێوەیەکی زۆر توند رووبەڕوی دەبوویەوە.. ئەحەمەد قادیانی بەم شێوەیە بەردەوام بووە لەبانگەواز کردنی بۆ ئیسلام تا ماوەیەکی زەمەنی دورودرێژ، لەناوچەی خۆیدا زۆر خۆشەویست بوو ، خەڵکی لە دەوری کۆبوییەوە، ئینجا دوای ئەوە ووتی من ئیلهامم بۆدێت لای خواوە..! بەردەوام لە ناو خەڵکیدا خۆی و ئەوانەی لە دەوروپشتی بوون دەیان ووت ئەحمەد قادیانی نوێکەرەوەی دینە، هاتنی ئەحمەد قادیان لەم سەدەیەدا ئەو موجەددیدە، پاشان بەوەوە نەوەستا قادیانی ناوی لە خۆینا مەهدی چاوەڕوانکراو(مهدي المنتظر) بەم ناوەشەوە بانگەوازێکی قادیانی بوو بۆ ناوشیعەکان.!\nهەروەها ئەحمەد قادیانی بەم رەفتارو کردارانەیەوە نەوەستا پلانی دانا بۆ ئەوەی بگاتە ئەوەی بڵێت : ڕۆحی مەسیح – سەلامی خوای لێبێت- تێكەڵ بووە بەلاشەم .. جا-لێکۆڵەرەوان پێیان وایە ئەم پیلانە کە ئینگلیز کێشاوییەتی، پاشان بانگەشەی ئەوەی کرد کە شوێن ڕۆحی پێغەمبەری خوا – صلی اللە علیەوسلم – کەوتوەو تا تێکەڵ ببێت بە رۆحی غوڵام ئەحمەدی قادیانی.\nقادیانیەکان بیروباوەڕیان وایە خوا بەرۆژوو دەبێت و نوێژیش دەکات، ئەخەوێت و لەخەو هەڵدەستێت، پاشان دەڵێن خوا دەخوێنێتەوە و دەنوسێت – پەنا دەگرم بە خوای موتەعال لە و قسە بێمانایانەی دەیکەن- ئەحمەد قادیانی بە ئاشکرا ڕایگەیاند خوا ئینگلیزیەو بە زمانی ئینگلیزی قسە دەکات و بانگی خەڵکی دەکات.!!\nهەروەها قادیانیەکان پێیان وایە: – کە لەدوای پێغەمبەری ئازیزمان صلی اللە علیە وسلم پێغەمبەری تر دێت، واتا محمد صلی اللە علیە وسلم..خاتەمی پێغەمبەران نیە ، بەڵکو بەردەوام پێغەمبەر دێت، بیروباوەڕیان وایە: خوای گەورە پێغەمبەر دەنێرێت بە گوێرەی پێداویستی، پاشان غوڵام ئەحمەد باشترین پێغەمبەرە لە ناو هەموو پیغەمبەرەکاندا..!\nپاشان جوبریل سەلامی خوای لێبێت هاتوە بۆلای غوڵام ئەحمەد قادیانی، پاشان وەحی بۆ هاتووە لە لایەن پەروەردگارەوە، پاشان وەحی یەکەی وەك قورئان بووە، بەڵام ئەو ناوی ناوە بە کیتاب وموبین(كتاب المبين).\nپاشان پێغەمبەرەکەیان لە قادیانەوە وەحی بۆ هاتووە ئەو دێیە کە ناوی قادیانە وەك مەککە و مەدینە وایە ، بەڵکو فەزڵی زیاتریشە، خاکەکەشی خاکێکی حەرام کراوە، واتا دەبێت بە ئیحرامەوە خەڵكی بچێتە ناوی.. قیبلەیە و بۆ کاتی حەج دەبێت روو لەوێ بکەن، هەرکەس شوێنی قادیانی نەکەوێت ئەوا کافرە.\nپاشان ئامانجی بنەڕەتی لەم هەموو گوفتارو رەفتارانەی غوڵام ئەحمەد.. کە هەر لەسەرەتاوە داگیرکەری بەریتانی پشتگیری لێکردوە هەموو سەروەتو سامانێکی خستۆتە بەردەستی، لەبەر ئەوە بوو کە جیهادی حەرام کرد و جیهاد حەرامە لە ناو ئاینی قادیانیدا، داوا دەکات بە دواکەوتنی بێ پرسیار کردن و شوێنکەوتنی ئینگلیز و دەسەڵات و حوکومەتەکەی، چونکە وا نیشانیان داوە کە بەریتانیا وەلی ئەمری موسڵمانان و قادیانیەکانە بە دەقی قورئان.\nکەسایەتیە ناسراوەکانی ناو قادیانیەکان..\nغوڵام ئەحمەد قادیانی لە ساڵی ١٩٠٨ز بە نەخۆشی طاعون بەهەلاکەت چووە، پاشان زۆربەی خەڵکی ئاوایەکەیان کە ناوی قادیانە بەو دەردو نەخۆشیە لە ناو چوون، وەك ئەوەی کە خوای گەورە رسوای بکات پێشتر خەڵکی لەوە دڵنیا دەکردەوە کە بە هیچ شێوەیەك ناوچەی قادیان و.. خەڵکی قادیانی توشی نەخۆشی طاعون نابن گوایە وەحی و ئیلاهی بۆ هاتوە لە لایەن خواوە لە کتێبێکیدا بە ناوای کیتاب التبلیغ باسی کردوە خوای گەورە حەرامی کردوە لەسەر خەڵکی قادیان .. کەچی خۆشی بە طاعون مرد، خوای گەورە بەدرۆی خستەوە.!\nلە کتێبە بەناوبنگەکانی ئەحمەد قادیانی نوسیویەتی بریتیە لە : (كتاب التبليغ) و(كتاب تجلِّيات إلهية).\nلەدوای مردنی ئەحمەد قادیانی گروپەکەی بوون بە دوو بەشەوە ؛ بەشێکیان ووتیان گوایە پێغەمبەرێکی نێراوە، کە ئەم گروپەیان درێژکراوەی قادیانیەکانن، کۆمەڵێکی تریان ووتیان ئەمانە پیاوچاکی خوایەوە وەلی خوایە ، ئەم کۆمەڵەش ناویان لێنراوە بە ئەحمەدیەکان.\nپاشان دوای مردنی ئەحمەد کوڕیکی بەناوی نورەدین دوای باوکی دەسەڵاتی قادیانیەکانی گرتە دەست و خۆی ناونا بە خەلیفەی موسڵمانان و تاجی خەلافەتی بەدەستی ئینگلیز کرایە سەر، خەڵکێك لە دەروێش و موریدەکانیان شوێن نورەدین کەوتن، پاشان لە دوای خۆی نورەدین لە ڕێگای هەڵبژاردنەوە کەسێکی کردە جێگری خۆی بە ناوی عەلی ڕەزا.. دوای مردنی ئەویش کەسێکی تر چووە جێگای عەلی رەزا بەناوی بەشیرئەحمەد، ئەم بەشیرە کەسێك بوو لەوانەی کە زۆر جەختی لەسەر ئەوە دەکردەوە کە غوڵام ئەحمەد قادیان پێغەمبەر بووە، ئەوەی نەیوتایە پێغەمبەرە دەیگرتو زیندانی دەکرد یاخود دەیکوشت.\nبەشیر کتێبێکی نوسی بە ناوی ڕاستیەکانی پێغەمبەرایەتی(حقيقة النبوة) لەو کتێبەدا باس دەکات کە غوڵام ئەحەمەد باشترین پێغەمبەری هەموو پێغەمبەرانە. نمونەی ئایەتی قورئانی هێنایەوە کە گوایە محمدیش صلی اللە علیە وسلم بڕوای وابووە کە پێغەمبەرێك دێت بەناوی ئەحمەد نمونەی ئایەتی قورئانی دێنەوە (وَمُبَشِّرًا بِرَسُولٍ يَأْتِي مِنْ بَعْدِي اسْمُهُ أَحْمَدُ} [الصف: ٦).\nهەروەها بۆ یەکەم جار ظەفەر خان قادیان بووە یەکەم وەزیری دەرەوەی پاکستانی دەسەڵات و پۆستو مەقامیان پێدرا لە ناو حوکومەتی پاکستانیدا، پاشان حوکومەتی پاکستانی هاوکارێکی باشی ئەم دەسەڵاتە گومڕاو سەرلێشێواوە بوو، پاشان سەنتەرێکی گەورەی تایبەتیان بۆ کرایەوە لە هەرێمی بنجاب بە ناوێکی قورئانی (وَآوَيْنَاهُمَا إِلَى رَبْوَةٍ ذَاتِ قَرَارٍ وَمَعِينٍ) المؤمنون: ٥٠.\nئەو جێگاو شوێنانەی کە قادیانیەکانی تێدا بڵاون\nقادیانیەکان زۆربەیان لە هیندستانو پاکستانن، کەمێکیشیان لە ئیسرائیل و ووڵاتانی عەرەبی بڵاون، بانگەوازی قادیانیەکان و چالاکیان زۆر بەهێزو بەرفراوانە لە ئیستادا لە قارەی ئەفریقا ، هەروەها لەزۆربەی جێگاگانی تری دونیادا بەر بڵاون تەنانەت لە کوردستانیشدا بوونیان هەیە و خەڵکانێک بانگەشەو بانگەواز دەکات بۆ ئەم ئاینی قادیانیە، دیاریشە کە دەستێکی داگیرگەری لە پشتییەوەیەتی، ئەم گروپە بە دڵنیایەوە حوکومەتی ئینگلیزی سەرپەرشتی دەکات و پەروەردەیان دەکات، دامەزارندنیان لە هەموو جێگا و پۆستە حوکومەیەکاندا تەنانەت لە کۆمپانیاکاندا زوو دادەمەزرێن، زۆربەشیان وەك ئەفەسەری دەرەجەدار واتا(ظبط) لە موخابەراتەکاندا لە ئیسرائیل و بەریتانیاو ئەمریکا کار دەکەن بە دڵسۆزی بۆ ئەو ووڵاتانە.\nقادیانیەکان هەموو جۆرە چالاکیەك دەکەن بۆ بڵاو بوونەوەی بیروباوەڕەکەیان، بەتایبەت بەڕای ڕۆشنبیران، زۆریك لە زاناو پزیشك و ئەندازیاریان لەگەڵدایە بۆ سەرنج ڕاکێشانی خەڵکی، هەروەها لە بەریتانیا خاوەنی کەناڵێکی ئاسمانین بەناوی کەناڵی ئاسمانی ئیسلامی کە ئیدارەکەی قادیانەکەیان دەیبەن بەڕێگاوە.\nلەسەرەتایی ئەم بانگەشەیەوە زانایانی ئەهلی وسوننەت رووبەڕوی وەستانەوە هەرچی درۆو دەلەسەکانی بوو بۆ خەڵکیان شیدەکردەوە، لەبارەی ئیلاهام و وەحی..\nئەوەی کە بەرانبەر ئەم بانگەوازە پیسە وەستاییەوە “شێخ ئەبو وەفا سەنائو اللە تەیسیری” بوو کە گەورە و لێپرسراوی زانکۆی ئەهلی فەرموودە بوو لە هیندستان، داوای مونازەرەو رووبەروبوونەوەی کرد لە ئەحمەد قادیانی، دوای دانیشتنێکی دوورو درێژ هەموو بەڵگەکانی ئەحمەد قادیانی بە درۆ خستەوە، شێخ ئەبوو وەفا بە درۆزن ناساندنی هەتا مردیش خەڵکی هەر بە درۆزن ناویان دەبرد ..\nلەسەر ئاساتی جەماوەریش لە پاکستان شۆڕشێك کرا لە ساڵی ١٩٥٣ز دژی ظەفەر خان کە ئەودەمە وەزیری دەرەوەی پاکستان بوو، بەوەی دەبێت لە کارەکەی لاببرێت، بەو ئیعتیبارەی قادیانیەکان کەمینەن نابێت بەسەر زۆرینەی موسڵمانان حوکم رانی بکەن.. هەر لەو شۆڕشەدا زیاد لە دە هەزار کەس شەهید کران تاکو توانیان قسەکەی خۆیان بسەپێنن بەسەر حوکومەتدا، بە لە کارلابردنی وەزیری دەرەوەی پاکاستان.\nهەروەها .. مەجلیسی ئوممەتی پاکستانی هەڵسا بە سازدانی موناقەشەیەك و رووبەڕوبوونەوەیەك لەگەڵ گەورەی گروپی قادیانیەکان کەماوەی ٣٠ کاژێری خایاند، ناصر ئەحمەد دەستەوسان کەوتوبوو لەبەردەم پرسیارەکاندا توانای وەڵامدانەوەی نەبوو، ئیتر لەوێیەوە دەستەکەیان ئاشکرا بوو دەمامکییان لەسەر لاچوو بە ئاشکرا دانیان بە کوفری خۆیاندا نا هەر لەو مەجلیسەدا بەیاننامەیەك دەرکرا بەوەی کە ئەم گروپە هیچ پەیوەندیان بە ئیسلامەوە نیە.. گروپێکی کافرو بێبڕوان بە ئیسلام، پاشان بە کەمینەیەک ناساندیانن وەك گروپی قادیانی لە پاکستان.\nپاشان ڕابیتەی ئیسلامی جیهانی لە کۆنگرەیەکی بەرفراوانیدا لە ساڵی ١٩٧٤ز لەشاری مککەی پیرۆز کە نوێنەری هەموو ووڵاتانی ئیسلامی تێدابوو، لەو کۆنگرەیەدا بە ئاشکراو بێپەردە و بە راشکاوانە ئەم گروپەیان کافر کردو ووتیان هیچ پەیوەندی بە ئیسلامەوە نیە لە ئیسلام دەریانکردن.. بە کۆڕایی زانایانی هەموو جیهانی ئیسلامی، بەڵکو داواکرا بەوەی کە هیچ مامەڵەیەکیان لەگەڵ نەکرێت و تەنانەت نابێت لە گۆڕستانی موسڵماناندا مردوویان بنێژرێت..\nگومانی تێدانیە ئەوەی کە قادیانیەکان دەیڵێن ڕێك پێچەوانەی ئەوەیە کە پێغەمبەری خوا فەرمویەتی- صلی اللە علیە وسلم- وەیاخود ئەوەی موسڵمانان لەسەری کۆبونەتەوە کە بە ئوومەتی موحمەد هەژمارد دەکرێن، لەسەرو هەمووشیانەوە ئەو بانگەشە شازەی کەبانگەشەی بۆ دەکات گوایە مەسیحی کوڕی مەریەمە..! یەکێك لەو بانگەشانەی کە دەیکرد حوکومەتی ئینگلیز هاوکاری دەکرد، گوایە ئەم یەکێك لە موعجیزەکانی ئەوەیە کە ڕۆژ دەگیرێت یاخود مانگ دەگیرێت، لەکاتیكدا ئەوە بۆ ماوەی دوو سەدەیە زانایان زۆر بەئاسانی دەزانن ئەو حاڵەتە کەی روو ئەدات.\nسەرچاوە : قصة الاسلام/بةسوباسةوة وةركيراوة\nPrevious یه‌کێک له شوێنه‌واره‌کانی سه‌رده‌می ماده‌کان له بناری چیای سورێنه\nNext پێداچوونه‌وه‌ی په‌ڕتووکی ”کورد و ده‌وڵه‌ت له ئێران؛ دروستبوونی ناسنامه‌ی کورد


دكتۆر رۆژ، كه‌ساتی و سیاسه‌تڤانێ دیارێ باشوورێ وه‌لات كۆچا داویێ كر - دارکا مازی\nدكتۆر رۆژ، كه‌ساتی و سیاسه‌تڤانێ دیارێ باشوورێ وه‌لات كۆچا داویێ كر\nئەندامێ پۆلیتبیرۆیا پارتییا دەمۆکراتا کوردستانێ، په‌ده‌كێ دکتۆر رۆژ نووری شاوەیس، ئیرۆ ل هه‌ولێرا پایته‌ختا باشوورێ وه‌لات کۆچا داویێ کر.\nئەندامێ پۆلیتبورۆیا پدکێ دکتۆر رۆژ نووری شاوەیس، ژ بەر نەخوەشییەکێ، ئیرۆ رۆژا دووشه‌می 15/2/2021ان دانێ سبێ ل نەخوەشخانەیەکە ھەولێرێ د تەمەنا 74 سالیێ دا کۆچا داویێ کر.\nدکتۆر رۆژ نووری شاوەیس د ژیانا خوە یا سیاسی دا چەندین پۆست و ئەرکێن جودا وەرگرتبوون کو دەمەکێ سەرۆکێ پارلامەنتۆیا کوردستانێ بوو و د 2 کابینەیێن حکوومەتا ئیراقێ دا ژی وەزیر بوو، د ناڤا په‌ده‌كێ دا ژی چەندین ئەرکێن جودا پێ ھاتبوون سپارتن.\nدکتۆر رۆژ كی یه؟\nرۆژ نووری شاوەیس سالا 1947ان ل سلێمانیێ ژ دایک بوو، باڤێ وی نووری شاوەیس کەسایەتییەکێ کوردێ سیاسیێ دیار بوو، رۆژ نووری شاوەیس خوەندنا خوەیا سەرەتایی ل بەغدا، کەرکووک و مووسلێ کر و خوەندنا ئامادەھیێ ل سلێمانیێ تەمام کر.\nد سالا 1966ان دەست ب خوەندنا ئەندەزیاریای ئەلکتریکێ ل زانینگەھا مووسلێ کر، پشترە ژی ژ بۆ خوەندنا بلند چوو ئالمانیایێ و دکتۆرا د ئەندەزیارییا ئەلکتریکێ دا وەرگرت، رۆژ نووری شاوەیس ل ئەورۆپایێ بوو نوونەرێ خوەندەکارێن کورد.\nدکتۆر رۆژ نووری شاوەیس د سالا 2004ان دە بوو سەرۆکێ پارلامەنتۆیا کوردستانێ، پشترە بوو نوونەرێ سەرۆک بارزانی د ئەنجوومەنا دەستھلاتێ دا کو ل بەغدایێ ھات پێکانین و پشترە ژی پۆستێ سەرۆکۆمارێ ئیراقێ وەرگرت.\nد سالا 2005ان دا، دکتۆر رۆژ بوو جیگرێ سەرۆکوەزیرێ ئیراقێ کو وێ دەمێ ئیبراھیم جه‌عفه‌ری سەرۆکوەزیرێ ئیراقێ بوو.\nسالا 2010ان، جارەکا دن دكتۆر رۆژ بوو جیگرێ سەرۆکوەزیرێ ئیراقێ کو وێ دەمێ نووری مالیکی سەرۆکوەزیرێ ئیراقێ بوو.\nد سالا 2014ان دە، دکتۆر رۆژ نووری شاوەیس د حکوومەتا حه‌یده‌ر عه‌بادی دا بوو جیگرێ سەرۆکوەزیرێ ئیراقێ.\nچاڤكانی: كوردستان 24


ئه‌مریکا هه‌موو کارته‌کانی له باکووری سووریا ده‌سووتێنێت؟ - Mehr News Agency\nAP ١٣٩٩ Mordad ١٦\nAP ١٣٩٧ Dey ١١ ٠٨:٣٣\nNews Code 23989\nئه‌مریکا هه‌موو کارته‌کانی له باکووری سووریا ده‌سووتێنێت؟\nشاره کوردنشینه‌کانی سووریا له درێژایی سنووری باشوور و ڕۆژهه‌ڵاتی تورکیا هه‌ڵکه‌وتوون. له ده‌ستپێکی شه‌ڕه‌وه تا ئێستا، تورکیا هه‌وڵ ده‌دات به پچڕاندنی ڕێگای په‌یوه‌ندی شاره کوردنشینه‌کان، بخزێته ناو مه‌نبه‌ج.\nئاژانسی هه‌واڵی مێهر، به‌شی نێوده‌وڵه‌تی؛ چاودێران و کارناسانی پرسه سیاسییه‌کان پێیان وایه که ئامانجی تورکیا له چوونه ناو مه‌نبه‌ج ڕێگری کردن له دروست بوونی هه‌ر چه‌شنه ناوچه‌یه‌کی خۆبه‌ڕێوه‌به‌ری کوردی له نزیک سنووره‌کانی تورکیایه که ده‌لکێت به کوردستانی تورکیاوه.\nئاشکرایه که تورکیا له دروست بوونی ناوچه‌یه‌کی خۆسه‌ر و خۆبه‌ڕێوه‌به‌ری کۆنفیدڕاڵی له سه‌ر سنووره‌کانی نێوان کوردستانی سووریا و تورکیا ده‌ترسێت و هه‌ر بۆیه چه‌ندین جار ڕاشکاوانه به‌رپرسانی ده‌وڵه‌تی ئه‌نقه‌ره وتوویانه که ڕێگه ناده‌ن کوردی سووریا له نزیک سنووره‌کانی ئه‌وان ده‌سه‌ڵاتیان ده‌ست که‌وێت.\nپاش بڵاوبوونه‌وه‌ی ڕێککه‌وتنی نێوان کورد و دیمه‌شق سه‌باره‌ت به مه‌نبه‌ج، ڕه‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆغان، سه‌رۆک کۆماری تورکیا که ماوه‌ی چه‌ند حه‌فته‌یه‌که به‌رده‌وام باسی هێرشی سه‌ربازی بۆ سه‌ر کوردی سووریا ده‌کات؛ چوونی سوپای تورکیا بۆ مه‌نبه‌جی به شه‌ڕی ده‌روونی وه‌سف کرد و وتی: تورکیا ده‌یه‌وێت وانه به کوردی سووریا بدات.\nته‌نیا یه‌ک ڕۆژ دوای ئه‌وه که هێزه‌کانی کوردی سووریا له‌گه‌ڵ دیمه‌شق ڕێککه‌وتن و شاری مه‌نبه‌جیان ڕاده‌ستی سوپای سووریا کرد، ئه‌رکانی هاوبه‌شی سوپای تورکیا له نوێ ترین هه‌نگاوی سه‌ربازی خۆیدا، ۵۰ تانکی دیکه‌ی نارده سنووری سووریا و ئاماژه‌ی دا که ئه‌م تانکانه به ئامانجی ئاماده‌یی زیاتری سوپای تورکیا له سه‌ر سنوور جێگیر کراون و ژماره‌یان بۆ زیاتر له سه‌دیش به‌رز ده‌بێته‌وه له داهاتوویه‌کی نزیکدا.\nپاشان وه‌زاره‌تی به‌رگری تورکیا که پێشتر هه‌ڕه‌شه‌ی کردبوو شاری مه‌نبه‌ج داگیر ده‌کات و هێزه کوردییه‌کانی لێ ده‌ر ده‌کات به بڵاو کردنه‌وه‌ی ڕاگه‌یه‌ندراوێک سه‌باره‌ت به گۆڕانکارییه‌کانی باکووری سووریا و شاری مه‌نبه‌ج هۆشداری دا و وتی: هێزه کوردییه‌کان مافی ئه‌وه‌یان نییه که گرووپ و یه‌کینه‌کانی دیکه بۆ ناوچه‌که بێنن و ئه‌م کاره نایاساییه وه‌ک تێکدانی سه‌قامگیری ناوچه‌که وایه.\nشاری مه‌نبه‌ج بۆ هه‌موو لایه‌نه به‌شداره‌کانی شه‌ڕی سووریا له باکووری ئه‌م وڵاته گرینگایه‌تی تایبه‌تی هه‌یه. گرووپه کورده‌کان که‌ڵک له تایبه‌تمه‌ندی سه‌ربازی و ئابووری ئه‌م شاره ده‌به‌ن. له باری ئابووری و جوگرافیاییه‌وه بۆ خودی وڵاتی سووریا گرینگه و تورکیاش هه‌وڵ ده‌دات به داگیر کردنی مه‌نبه‌ج که له‌باری جوگرافیاییه‌وه ستراتێژیکه ڕێگری بکات له هاتووچووی یه‌کینه‌کانی پاراستنی گه‌ل بۆ عه‌فرین و گورزی کوشنده له پلانه سیاسییه‌کانیان بدات.\nشاری مه‌نبه‌ج که ئه‌م ڕۆژانه بووه‌ته ڕۆژه‌ڤی میدیایی ناوچه‌که، بنکه‌ی سه‌ره‌کی شه‌ڕی سووریایه. تورکیا بۆ ده‌رکردنی چه‌کدارانی کورد له‌م شاره خه‌ریکه خۆی بۆ هێرشێکی به‌رفراوان ئاماده ده‌کات و تانک و تۆپ و سیخوڕ و چه‌کدار ڕیز ده‌کات.\nکورده‌کان بۆ ڕێگری له‌م هێرشه، هێزه‌کانی ده‌وڵه‌تی سووریایان بانگهێشت کردووه بێنه سنووری شاره‌که و به‌ر به تورکیا بگرن. ئه‌مه‌ش زیاتر شه‌ڕه‌که‌ی ئاڵۆز کردووه.\nده‌وڵه‌تی سووریا ئێستا وڵامی ئه‌رێنی به یه‌کینه‌کانی پاراستنی گه‌ل و هێزه‌کانی سووریای دیمۆکراتیک "هه‌ده‌سه " داوه‌ته‌وه و بۆ پاراستنی مه‌نبه‌ج له داگیرکاری تورکیا هێزی سه‌ربازی و تۆپخانه‌ی ناردووه‌ته ئه‌و ده‌ڤه‌ره و ئاڵای سووریا له مه‌نبه‌ج هه‌ڵکراوه.\nفه‌رمانده‌یی گشتی هێزه‌کانی یه‌په‌گه له به‌یاننامه‌یه‌کدا وتی: به له‌به‌رچاو گرتنی هه‌ڕه‌شه‌کانی وڵاتی تورکیا سه‌باره‌ت به هێرش بۆ سه‌ر ناوچه‌ی باکووری سووریا و له‌ناوبردنی ناوچه‌که و ڕاوه‌دوو نانی خه‌ڵکه‌که‌ی، وه‌ک ئه‌وه‌ی له جرابلۆس، ئه‌عزاز، ئه‌لباب و عه‌فرین ڕوویدا، ئێمه ڕاده‌گه‌یێنین که سه‌رقاڵی شه‌ڕ له‌گه‌ڵ داعش له ناوچه‌کانی تر ده‌بین و داوا ده‌که‌ین سوپای سووریا بێته مه‌نبه‌ج و بۆ به‌ره‌نگاریی سوپای تورکیا هێز ڕه‌وانه‌ی ناوچه‌که بکات و سنووری مه‌نبه‌ج به ده‌سته‌وه بگرێت.\nهاوکات جەیهان ئەحمەد وتەبێژی هێزەکانی سووریای دیموکراتیک به میدیاکانی ڕایگەیاند: هەسەدە پێشوازی دەکات لە چونی سوپای سووریا بۆ مەنبەج بە مەبەستی پاراستنی سووریا، چونکە تورکیا بچێتە هەر کوێ، تازە مەحاڵە چۆڵی بکات.\nجەیهان ئەحمەد نەیشاردەوە کە هەسەدە بۆ پێشگری لە هاتنی تورکیا بۆ ناو مه‌نبه‌ج لە گەڵ دیمەشق هاوکاری دەکات. ئێمه و ده‌سه‌ڵاتی سووریا وه‌ک یه‌ک بنه‌ماڵه‌ین، ئه‌ندامانی ئه‌م بنه‌ماڵه‌یه خۆیان کێشه‌کانی خۆیان بێ ده‌ستێوه‌ردانی بیانی چاره‌سه‌ر ده‌که‌ن ڕێگه بۆ دانوستان و گفتوگۆکان کراوه‌ته‌وه و ئێمه شه‌ڕی سووریا ناکه‌ین به‌ڵکوو شه‌ڕی تورکیا و داعش ده‌که‌ین.\nبی بی سی عه‌ره‌بی هاوپه‌یوه‌ند به هاتنی سوپای سووریا بۆ مه‌نبه‌ج نووسی: نوورا حامد، جێگری هاوسه‌رۆکی ئه‌نجومونی کارگێریی مه‌نبه‌ج وتوویه‌تی دانوستانی کورده‌کان و دیمه‌شق سه‌باره‌ت به مه‌نبه‌ج له‌ژێر چاوه‌دێری ڕووسیا بووه و هێزه‌کانی سوپای سووریا له ده‌ره‌وه‌ی شاره‌که ده‌بن و ئیداره‌ی شاره‌که له ده‌ستی کورده‌کاندایه.\nسوپای سووریا دوای ڕێککه‌وتن له‌گه‌ڵ کورد کۆنترۆڵی به‌نداوی گرنگی ته‌شرین له ۳۳ کیلۆمه‌تری باشووری شاری مه‌نبه‌ج و ۱۱۵ڕۆژهه‌ڵاتی شاری حه‌ڵه‌ب  و ۸۰ کیلۆمه‌تری سنووره‌کانی تورکیای به ده‌سته‌وه گرت.\nئه‌م به‌نداوه گرنگه به سه‌ر چۆمی فوراته‌وه‌یه و له ڕوویی به‌رهه‌م هێنانی کاره‌باوه گرنگی زۆری بۆ سووریا هه‌یه . ئێستا چه‌ندین یه‌کینه‌ی سوپای سووریا له چوارچێوه‌ی ڕێککه‌وتن مه‌نبه‌ج له ده‌ورووبه‌ری ئه‌م به‌نداوه جێگیر بوون.\nشیاوی ئاماژه‌یه دوای بڕیاری کشانه‌وه‌ی ئه‌مریکا له باکووری سووریا ، تورکیا تمۆحی زیاتری کردووه‌ته داگیرکردنی ئه‌و ناوچانه و بۆیه کوردیش خێرا درگای له دیمه‌شق کرده‌وه و ئه‌مه‌ش زیاتر په‌یوه‌ندی نێوان کورده‌کان و ده‌وڵه‌تی یاسایی سووریای تۆکمه کرد و پێده‌چێت نزیکتریش ببنه‌وه.\nئه‌گه‌رچی ڕه‌نگه کشانه‌وه‌ی ئه‌مریکا و هه‌ل ڕه‌خساندن بۆ تورکیا و داهاتووی پێش بینی نه‌کراوی شه‌ڕ له باکووری سووریا، ده‌رفه‌تی سه‌پاندنی هه‌ژموونی له‌و سنوورانه بۆ ئه‌نقه‌ره بڕه‌خسێنێت، به‌ڵام پێنتاگۆن هیچ کات کارتی گوشاری خۆی به‌یه‌کجاری ناسووتێنێت ؛ هه‌ر بۆیه فەرماندەگەلی سوپای ئەمریکا داوایان لە پێنتاگۆن کردووە کە سەرەڕای بڕیاری کۆشکی سپی بۆ بردنە دەرەوەی هێزەکانی ئەو وڵاتە لە سووریا، چەک و جیهازاتی شەڕی ئەمریکی کە بۆ شەڕی داعش ڕادەستی کوردەکانی سووریا کراوە، لێیان نەستێندرێتەوە.\nئەگەر بێت و ئەو داخوازییە وەدی بێت، بێ شک دەبێتە هۆی تووڕەبوونی تورکیا و دووباره ناکۆکی واشنتۆن و ئه‌نقه‌ره سه‌باره‌ت به پاڵپشتیی چەک و چۆڵی ئه‌مریکا لە گرووپگەلی کوردی سووریا سه‌رهه‌ڵده‌داته‌وه.\nمانەوەی چەک و جیهازاتی ئەمریکی لای کوردەکانی سووریا کە تورکیا بە تیرۆریستیان دەزانێ، دەتوانێ بۆ جارێکی دیکە ببێتە هۆی کێشەی نێوان ئه‌مریکا و ده‌وڵه‌تی ئه‌ردۆغان.\nسێ بەرپرسی سەربازی کە ڕۆیتێرز ئاماژەی بە ناویان نەکردووە، ڕایانگەیاندووە کە ئەو داخوازییە یەکێک لە بژێرە سەرەکییەکانی باس کراوە لە دانوستانە هاوپەیوەندەکان بۆ دەرچوونی هێزەکانی ئەمریکی لە سووریا بووە، بەڵام هێشتا ڕوون نییە کە پێنتاگۆن (وەزارەتی بەرگریی ئەمریکا) چ بڕیارێک لەوبارەیە دەدات.\n18 هەزار کەس لە ئێران بە هۆی کۆرۆنا گیانیان لەدەست داوە\nڕێژەیەکی کەم گەنممان هەیە/ لەگەڵ قەیرانی خۆراک بەرەوڕووین\nپەیامی ڕێبەری باڵای ئێران بۆ گەلی لوبنان\nچراکانی تاوەری میلادی تاران ئەمشەو کوژایەوه\nئێران شارۆچکە پیشەیی هاوبەش لەگەڵ عێراق لە خاڵە سنوورییەکان دەکاتەوە


ناشڤیل، پایتەختی كوردان لە ئەمریكا - 20 April 2010 - ماڵپه‌ڕی ئاسووده\nسه‌ره‌تا » 2010 » April » 20 » ناشڤیل، پایتەختی كوردان لە ئەمریكا\nلە بەهاری رابردوو تێنسییەكان رایانگەیاند كە ولایەتەكەیان بووەتە پەناگەیەكی نوێ بۆ پەنابەران و بەپێی قسەی رۆژنامەنووسێكی ئەمریكی لە سەرەتای ساڵی 1990 ولایەتی تێنسی نزیكەی 200 هەزار پەنابەری لەباوەشگرتووە. بەتایبەتی لە نێوەڕاستی ئەو ولایەتەدا كە گروپێك خۆیان لە پارچەیەكی شاری ناشڤیڵ كۆكردووەتەوە ئەو ناوچەیەیان ناو ناوە "كوردستانی بچووك" و، بەپێی قسەی كوردێكی ناشڤیڵ بەناوی موەفەق محەممەد، ژمارەی كوردانی ئەو ولایەتە نزیكەی 11 هەزار كەسە.\nدەرهێنەرێكی ئەمریكی بەنێوی ویڵ پێدیگۆ كە بەشداری لەو فیلمە دیكۆمێنتارەدا كردووە دانی بەوە دانا كە ئێستا شاری ناشڤیڵ وەكو پایتەختی كوردانی ئەمریكای باكوورە و زۆربەی كوردانی ئەو شارە كوردی باشوورن. بەپێی قسەی چەند ئەندامێكی رێكخراوی لاوانی كوردی ئەمریكی، لەگەڵ ئەوەی زۆرینەی كوردانی ئەمریكا لە تێنسین، بەڵام ژمارەیەكی زۆری كورد لە ولایەتەكانی وەك كالیفۆرنیا، ماساچوسێت، نیوجێرسی، نیویۆرك، تێكساس و ڤێرجینیاش هەن.\nمێژووی زۆربوونی كورد لە ئەمریكا دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی 1976، كاتێك چوار شەپۆلی ئاوارەكانی كورد، راستەوخۆ هاتنە شاری ناشڤیڵ. ئەوكات خێرخوازانی كاسۆلیكی تێنسی بەرپرسیاربوون لە خزمەتگوزاری ئاوارە و پەنابەران.\nپاشان چەندین كوردی عێراق هەر لەو ساڵەدا گەیشتنە ئێرە و پاشان شەپۆلی دووەمی پەنابەران لەساڵی 1979دا هات، كاتێك كوردانی ئێران گەیشتنە ئێرە، ئەمەش دوای شۆڕشی ئیسلامی لە ئێران.\nسێیەم شەپۆل لەساڵی 1991 و 1992 بوو كە ئەمەیان گەورەترین شەپۆل بووە هەتا ئێستا، ئەو ئاوارانەی لەو شەپۆلەدابوون، بریتیبوون لەو كوردانەی لەدەست هەڵمەتی ئەنفال و جینۆسایدكردنی كورد هەڵاتبوون.\nدوا شەپۆلی هاتنی كوردان بۆ ناشڤیل لە ساڵانی 1996 و 1997 بوو كە لە دەرئەنجامی شەڕە خوێناوییە نێوخۆییەكەی نێوان پارتی و یەكێتی بوو. زۆربەی ئەو رێكخراوە ئەمریكیانەی لەو هەرێمەدا كاریان دەكرد، بەهۆی ئەو شەڕەوە كشانەوە و ئەو كارمەندە كوردانەشیان لەگەڵ خۆیاندا هێنا كە كاریان لەگەڵ ئەوان دەركرد\nلەگەڵ ئەوەی هەر چوار شەپۆلەكە لەیەكچوونێكیان پێوە دیاربوو، بەڵام هیچ كام لەو شەپۆلانە ئاسان نەبووە بۆ پەنابەرانی كورد و تەنانەت زۆربەشیان تاوەكو ئەم رۆژە بەهۆی ئەو ئەزموونە تاڵەی ئەوكاتە چێشتوویانە، هێشتا كاریگەری لەسەریان ماوەتەوە.\nرەنگە یەكێك بتوانێ ئەوە بڵێت كە ئامانجی هاتنی كورد بۆ ئەمریكا، وەك پەنابەرانی وڵاتانی دیكە نەبووە، ئامانجی كورد ئەوە نەبووە لە دەست هەژاری هەڵبێ و بەدوای خەونی ئەمریكادا بگەڕێت، بەڵكو مەبەست لەوە بووە كە لەدەست دەوڵەتەكانی ئەو ناوچەیە رزگاریان بێت كە بۆ چەندین ساڵە كوردی ئەو چوار بەشەی توركیا، عێراق، ئێران و سووریا دەچەوسێننەوە.\nكوردستانە بچووكەكەی شاری ناشڤیل، كۆمەڵگەیەكی بچووكی كوردییە و زۆربەی كوردانی ئەو شارە، كاریان هەیە و بازرگانی دەكەن. ژمارەیەك كورد هەن كە بە مەبەستی نزیكبوونەوە لە كوردانی دیكە، لە شارەكانی دیكەی ئەمریكاوە روویان كردووەتە ناشڤیڵ.\nنیك عارف یەكێكە لەو كوردانەی كە لە شارێكی دیكەوە هاتووە. ئەو لە شاری ئەلیزۆناوە هاتووە بۆ ئەوەی لە ناشڤیل بازرگانی بكات.\nبەپێی قسەی درو جۆبرا، رۆژنامەنووسی شاری ناشڤیڵ، پەنابەرە كوردەكان كە زۆربەیان كاری حكوومیان هەبووە لە وڵاتی خۆیان، كاتێك هاتوونەتە ئێرە، پێویستبووە كاری دەستی بكەن و كرێی رۆژانەشیان ئەوەندە زۆر نەبووە، بەڵام سەرەڕای ئەو هەموو گیروگرفتە كوردەكان رێگەیان دۆزیووەتەوە بۆ ئەوەی داهاتوویەكی پڕشنگدار و سەركەوتوو بۆ خۆیان دابین بكەن.\nجوبرا دەڵێ كە كوردەكانی ئەمریكا یەكێكن لەو كۆمەڵانەی كە بەسەركەوتوویی توانیویانە تێكەڵاوی كۆمەڵگەی ئەمریكی ببن و بتوانن بەشداری لە پێشخستنی ئەو كۆمەڵگەیەدا بكەن.\nلەگەڵ ئەوەی نزیكەی 40 هەزار كورد ئێستا لە ئەمریكا دەژین و زۆربەیان جێی خۆیان كردووەتەوە و تێكەڵاوی ئەو كۆمەڵگەیە بوون، بەڵام ئەمەش بە مانای ئەوە نایێت كە ئەوان دووچاری هیچ كێشەیەك نەبوونەتەوە. هەر لەو بەرنامەیەشدا بەدیدەكرێت كە زۆربەی ئەو رزگاربووانەی لە دەست هەڵمەتی ئەنفال قووتاریان بووە هەتا ئەمڕۆكەش باری تەندروستیان باش نییە.\nكێشەیەكی دیكەی كوردانی ناشڤیڵ، دروستبوونی گرووپی چەتەی كوردی "كوردیش پڕاید گانگز"ە و ئەم گرووپە پەیوەندی بە ئەنجامدانی چەند تاوانێكی گەورەوە هەبووە. ژمارەی ئەندامانی ئەو گرووپە بەتەواوی دیار نییە، بەڵام پۆلیسی شاری ناشڤڵ پێیوایە نزیكەی 20 تاوەكو 30 مێردمنداڵ دەبن. پولیس نازانێ سەرەتای دروستبوونی ئەم گرووپە یاخود ئامانجی ئەم گرووپە چییە، بەڵام لەو بڕوایەدان كە رەنگە خۆ سەلماندنی كوردان بێت لەسەر شەقامەكانی ناشڤیڵ بەرامبەر گرووپی چەتەی نەتەوەكانی دیكە وەكو گرووپە چەتەكانی ئەمریكای لاتینی و مەكسیكییەكان. ئەندامانی كۆمەڵەی كوردانی ناشڤیڵ نیگەرانی خۆیان بەرامبەر كاری ئەو گرووپە دەربڕیووە و پێیانوایە كە ئەو گرووپە ناو و وێنەی كوردیان لە ئەمریكا پیسكردووە.\nسەرەڕای ئەو كێشە كۆمەڵایەتیانەی كە دووچاری كورد دەبنەوە، بەڵام هێشتا زۆر لە كوردان بەپەرۆشن بۆ ئەوەی كۆمەڵەیەكی پۆزەتیڤ و پتەو لە ئەمریكا دروست بكەن.\nتاهیر حوسێن سەرۆكی كۆمەڵەی كوردانی ناشڤیڵ رایگەیاند كە ئەو هەوڵانەی كورد لە ناشڤیل زۆر ئاسانترە، لەبەرئەوەی ناشڤیڵ بەشارێكی ئایینیش ناسراوە و ئەمەش بۆ كوردە ئاین پەروەرەكان سەرنجڕاكێشە.\nبەرنامەی (دراوسێی تەنیشتتان) ئەوە پیشاندەدات كە چۆن كوردانی ئەمریكا هەمیشە ویستوویانە كولتووری خۆیان بپارێزن. ئەمەش ئەو سوپاسگوزارییەی كورد پیشاندەدات كە ئەم هەلەیان بۆ رەخساوە، هەربۆیە ئەو پرۆگرامە زیاتر جەخت لەسەر خالە هاوبەشەكانی كورد دەكات كە ئەوانەش بریتین لە: پەرەوەردە، یەكانگیریی خێزان، پارێزگاریكردن لە ناسنامەی نەتەوەیی، بەڵام گەورەترین خاڵی تێكەڵاوی كورد بۆ نێو كۆمەڵگەی ناشڤیل ئەوەبووە كە ویستوویانە تێكەڵاوی كۆمەڵگەیەكی نوێ ببن و بەشداری لەپێشكەوتنی ئەو كۆمەڵگەیەدا بكەن.\nلە ماڵپەڕی thecommentfactory.com –ی ئەمریكی وەرگیراوە\nجاری بينراو: 683 | زيادكردن: aba_ashq2009 | الترتيب: 0.0/0


ئاژانس ڕێکكه‌وتنى گۆڕانكارییه‌كانى كه‌ركوك بڵاو ده‌كاته‌وه |\nHome ڕاپۆرت ئاژانس ڕێکكه‌وتنى گۆڕانكارییه‌كانى كه‌ركوك بڵاو ده‌كاته‌وه\nپارێزگار بۆ یه‌كێتیی و جێگره‌كه‌ى بۆ عه‌رەب و سه‌رۆكی ئه‌نجوومه‌ن بۆ توركمانه\nلیستی برایه‌تی به‌بێ (پارتی) له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌كانی عه‌ره‌ب و توركمان له ڕێككه‌وتن نزیك بوونه‌ته‌وه بۆ دانانی ئیداره‌یه‌كی نوێ بۆ كه‌ركوك، ئه‌وه‌یش به دانانی پارێزگارێكى كورد و جێگرێكى عه‌ره‌ب و توركمانێك بۆ سه‌رۆكی ئه‌نجوومه‌نی پارێزگا، ئه‌وه‌ش له كاتێكدایه به‌غدا به نووسراوى ڕەسمى ئه‌نجوومه‌نى پارێزگاى ئاگادار كردووه‌ته‌وه كه چیتر مامه‌ڵه به ئیمزاى ڕێبوار تاڵه‌بانى سه‌رۆكى به وه‌كاله‌ت نه‌كرێت و یه‌كێتییش دوو پێشنیارى پارتى سه‌باره‌ت به پۆستى پارێزگار ڕه‌ت كردووه‌ته‌وه.\nله ئێستادا كه‌ركوك له به‌رامبه‌ر بۆشایی ئیداریی و ته‌شریعیدایه، به‌و پێیه‌ى ئه‌نجوومه‌نی پارێزگا و ئه‌نجوومه‌نى شار به هۆی ئاماده‌نه‌بوونی ئه‌ندامه‌كانیان و نه‌وبونی سه‌رۆكایه‌تی په‌كیان كه‌وتووه و پۆستی قایمقام و بڕیارده‌ری ئه‌نجوومه‌نی پارێزگاش به به‌تاڵی ماونه‌ته‌وه، له دوای ده‌ستبه‌كاربوونی ڕاكان جبووری پارێزگارى كاتییش وه‌كو په‌رله‌مانتار پۆستی پارێزگار و جێگره‌كه‌شی به به‌تاڵی ده‌مێننه‌وه.\nبه‌شێك له عه‌ره‌ب و توركمانه‌كان چاویان بڕیوه‌ته چه‌ند پۆستێك و بۆ وه‌رگرتنیشی دواجار گه‌ڕاونه‌ته‌وه بۆ لای یه‌كێتیی نیشتیمانیى كوردستان تاوه‌كو له ڕێگه‌ی كاراكردنه‌وه‌ی ئه‌نجوومه‌نی پارێزگاوه دابه‌ش بكرێته‌وه و پۆسته ئیدارییه‌كان پڕ بكرێنه‌وه.\nڕه‌وه‌ند مه‌لا مه‌حمود جێگری مه‌ڵبه‌ندی كه‌ركوكی یه‌كێتیی نیشتیمانیی كوردستان به «ئاژانس»ی وت: «بۆ دانانی پارێزگاری نوێ هه‌وڵی جددی هه‌یه و چه‌ند جارێكیش گفتوگۆ له‌گه‌ڵ عه‌ره‌ب و توركماندا ئه‌نجام دراوه و گفتوگۆی بەردەوام هه‌یه«.\nبه پێى زانیارییه‌كانى «ئاژانس» به‌رامبه‌ر ئاماده‌بوون له دانیشتنه‌كاندا و ده‌نگدان به پارێزگارێكی كورد، عه‌ره‌ب و توركمان داوای چه‌ند پۆستێكیان كردووه كه به شایسته‌ی خۆیانیان ده‌زانن و له پێشوویشدا له لایه‌ن ئه‌وانه‌وه پڕ كرابووه‌وه.\nجوان حه‌سه‌ن ئه‌ندامی لیستی برایه‌تی له ئه‌نجوومه‌نی پارێزگا به «ئاژانس»ی وت: «كوتله‌ی عه‌ره‌بی داوای كردووه پۆستی جێگری پارێزگار وه‌ربگرێت، توركمانه‌كانیش داوای پۆستی سه‌رۆكی ئه‌نجوومه‌ن ده‌كه‌ن كه شایسته‌ی خۆیانه، به‌ڵام به هۆی ڕێكنه‌كه‌وتن له‌نێو خۆیاندا نه‌یانتوانیوه پڕی بكه‌نه‌وه«.\nوتیشی: «ئه‌گه‌ر له‌گه‌ڵ توركمان و عه‌ره‌بدا ڕێككه‌وتن بكرێت، ئه‌وه ته‌نانه‌ت به‌بێ گه‌ڕانه‌وه‌ی ئه‌ندامانی پارتییش ڕێژه‌ی یاسایی دانیشتنه‌كانی ئه‌نجوومه‌نی پارێزگا ته‌واو ده‌بێت».\nله هه‌فته‌ی ڕابردوودا به‌شێك له ئه‌ندامانی لیستی برایه‌تی و عه‌ره‌ب و توركمانه‌كان دانیشتنێكی ڕاوێژكارییان به مه‌به‌ستی میكانیزمه‌كانی كاراكردنه‌وه‌ی ئه‌نجوومه‌نی پارێزگا ڕێك خست.\nگه‌لاوێژ جه‌باری ئه‌ندامی ئه‌نجوومه‌نی پارێزگا به «ئاژانس»ی وت: «له دانیشتنه‌كاندا عه‌ره‌ب و توركمان داوایان كردووه سه‌رۆكایه‌تیی نوێی ئه‌نجوومه‌نی پارێزگا هه‌ڵبژێردرێت به هۆی ئاماده‌نه‌بوونی ڕێبوار تاڵه‌بانی، به‌ڵام ئێمه جه‌ختمان كرده‌وه كه پێویسته پارێزگار و سه‌رۆكایه‌تیی ئه‌نجومه‌ن له یه‌ك دانیشتندا هه‌ڵبژێردرێت».\nوتیشی: «هه‌موو لایه‌كمان سوور بووین له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی ئه‌نجوومه‌نه‌كه كارا بكرێته‌وه و لیژنه‌كان سه‌رله‌نوێ ڕێك بخرێنه‌وه بۆ ئه‌وه‌ی كاری چاودێریی خۆیان ببینن و چیدیكه پارێزگاری كاتیی كه‌ركوك به بیانووی نه‌بوونی ئه‌نجوومه‌ن بڕیار نه‌دات».\nبه پێى ئه‌و زانیارییانه‌ى كه «ئاژانس» له چه‌ند سه‌رچاوه‌یه‌كه‌وه ده‌ستى كه‌وتووه ڕێكکه‌وتنى كۆتایی پێكهاته‌كان له‌سه‌ر دابه‌شكرنى پۆسته‌كانى كه‌ركوك ته‌نها له‌سه‌ر یه‌ك كێشه ماوه‌ته‌وه، ئه‌ویش ئه‌وه‌یه كه توركمانه‌كان داوا ده‌كه‌ن سه‌ره‌تا سه‌رۆكى ئه‌نجوومه‌نى پارێزگا هه‌ڵبژێردرێت و دواتر پارێزگار دیاری بكرێت، به‌ڵام یه‌كێتیى سووره له‌سه‌ر ئه‌وه‌ى هه‌ردوو پۆسته‌كه به یه‌ك پاكێج یه‌كلایی بكرێته‌وه.\nله چه‌ند ڕۆژی ڕابردوودا عیرفان كه‌ركوكی سه‌رۆكی حزبی ئیخای توركمانی كه له ساڵی ڕابردووه‌وه شاره‌كه‌ی به‌ره‌و هه‌ولێر به‌جێ هێشتووه، ڕایگه‌یاند كه له لایه‌ن ڕێبوار تاڵه‌بانی سه‌رۆكی ئه‌نجوومه‌نی پارێزگا به وه‌كاله‌ته‌وه، سه‌رپشك كراوه بۆ ئه‌وه‌ی كاروباره‌كانی به‌ڕێوه به‌رێت.\nئه‌حمه‌د عه‌سكه‌ری ئه‌ندامی ده‌سته‌ی سه‌رۆكایه‌تیی لیستی برایه‌تی له ئه‌نجوومه‌نی پارێزگا به «ئاژانس»ى وت: «له لایه‌ن حكومه‌تی عێراقه‌وه نووسراوێك ئاڕاسته‌ی كه‌ركوك كراوه ئاماژه بۆ ئه‌وه ده‌كات كه چیتر ئیمزای ڕێبوار تاڵه‌بانی كاری پێ ناكرێت وه‌كو سه‌رۆكی ئه‌نجوومه‌ن به وه‌كاله‌ت».\nوتیشی: «ئه‌گه‌ر به‌غدا دان نه‌نێت به ئیمزای سه‌رۆكی ئه‌نجوومه‌نی به وه‌كاله‌تدا، ئه‌ی چۆن دان نه‌نێت به ئیمزای كه‌سێكی ته‌خویلكراودا «.\nپێشتر بەهۆی پڕ نەکردنەوەی پۆستی سەرۆکی ئەنجوومەن لەلایەن تورکمانەکانەوە ڕێبوار تاڵەبانی کە جێگری سەرۆکی ئەنجوومەنەکە بوو بە شێوەی وەکالەت و بۆ ماوەیەکی کاتی پۆستی سەرۆکی ئەنجوومەنی پێ درا.\nله ماوه‌ی ڕابردوودا یه‌كێتیی و پارتی چه‌ند جارێك كۆ بوونه‌وه بۆ كاراكردنه‌وه‌ی ئه‌نجوومه‌نی پارێزگا و دانانی پارێزگارێكی نوێ، به‌ڵام بێئه‌نجام كۆتایی هاتووه، چونكه یه‌كێتیی ده‌ڵێت: «پێشنیازه‌كانی پارتی جێگه‌ی قبووڵ نه‌بوون».\nئه‌ندامێكی سه‌ركردایه‌تیی یه‌كێتیی نیشتیمانیی كوردستان كه نه‌یویست ناوی بڵاو بكرێته‌وه به «ئاژانس»ی وت: «پارتی پێشنیازی كردووه كه یا ئه‌و پۆسته به‌وان بدرێت یاخود له لایه‌ن كه‌سایه‌تییه‌كی بێلایه‌نه‌وه پڕ بكرێته‌وه كه ئێمه هه‌ردوو پێشنیازه‌كه‌مان ڕه‌ت كرده‌وه.»\nهه‌وڵێكی دیكه‌یش هه‌یه كه لایه‌نه‌كانی كه‌ركوك بۆ گه‌یشتن به ڕێككه‌وتن له نێوان خۆیاندا له‌ژێر چه‌تری سه‌رۆككۆماری نوێی عێراقدا كۆ ببنه‌وه.\nڕێبوار ته‌ها ئه‌ندامى په‌رله‌مانى عێراق له فراكسیۆنی یه‌كێتیی نیشتیمانیى كوردستان به «ئاژانس»ی وت: «هه‌وڵێك هه‌یه بۆ ئه‌وه‌ی لایه‌نه سیاسییه‌كانی كه‌ركوك به چاودێریی سه‌رۆکكۆمار كۆ ببنه‌وه و له‌سه‌ر كۆی پرسه كێشه‌له‌سه‌ره‌كان قسه بكه‌ن و نزیكبوونه‌وه‌ی باشیش له‌و ڕووه‌وه له ئارادایه«.\nوتیشی: «ده‌رگای ئه‌و گفتوگۆ و كۆبوونه‌وانه به ڕووی هه‌مواندا كراوه‌ته‌وه له‌نێویاندا پارتییش، به‌ڵام هه‌ست ده‌كه‌ین ماوه‌یه‌كی زۆر چاوه‌ڕوان بووین بۆ یه‌كلاییكردنه‌وه‌ی پۆستی ئیداره‌ی كه‌ركوك و كاتی هاتووه هه‌نگاوی جددی بنێین».


پردی چوارێیانی كەركوك كرایەوە - Kirkuknow\nپردی چوارێیانی كەركوك كرایەوە\nپردی یەكتبڕی كەركوك فۆتۆ- راگەیاندنی پارێزگا\nپردی یەكتربڕی چوارێیانی كەركوك لە گەڕەكی پیشەسازی كۆن كرایەوە كە بە گەورەترین پردی یەكتربڕ دادەنرێت لە عیراقدا.\nلە بەیاننامەیەكدا پارێزگاری كەركوك نەجمەدین كەركوك وتی” ئێمە پێش ساڵ‌و نیوێك بەردی بناغەی ئەم پرۆژەیەمان دانا‌و ئەمڕۆ پرۆژەكە دەكەینەوە كە بە گەورەترین‌و فراوانترین پرۆژەی عیراق دادەنرێت‌و بڕی نۆ ملیار دیناری بۆ تەرخانكراوە.”\nلایخۆشیەوە ئەندازیاری پێشكەوتو‌و بەڕێوەبەری بەڕێوەبەرێتی پرد‌و شەقامەكان لە كەركوك حەمزە بەیاتی وتی ” ئەمڕۆ گەورەترین پرۆژەی خزمەتگوزاریمان لە عیراق تەواوكرد، كە ئەویش پرۆژەی پردی یەكتربڕی “كەركوك – گەڕەكی پیشەسازی پێشوو” ە و بڕی نۆ ملیار‌و 504 ملیۆن دیناری تێچووە.”\nرونیشیكردەوە كە پرۆژەكە لە سێ بەش پێكهاتووەو پردی یەكەم كەركوك دەبەستێـتەوە بە رێگای بەغدادەوەو دووەم هاتوچۆی ناوچەی پیشەسازی بە ئاراستەی كەركوك رێكدەكات‌و سێیەمیش كە نهۆی زەمینییەتی كراوەدەبێت لە نێوان ناوچەی پیشەسازی‌و رێگای بەغداد.\nئاشكراشیكرد لە پرۆژەكەدا 14 هەزر مەتر سێجا كۆنكرێت بەكارهێنراوەو 90 هەزار مەتر چوارگۆشەش كاری قیرتاوكردنی تێداكراوەو درێژەی پردی یەكەم 430 مەترە‌و پردی دووەمیش 670 مەترە‌و كۆی درێژی هەردوو پردەكە دەگاتە هەزارو سەد مەتر.\nبەیاتی ئاماژەیبەوەشدا یەكتربڕەكە شەش ئاراستەی هاتوچۆكردنی هەیە بۆئەوەی روداوە هاتوچۆی لێنەكەوێتەوە‌و ماوەی كاركردنی پرۆژەكەش 565 رۆژ بوو، 365 بۆ قۆناغی یەكەم‌و 200 رۆژ بۆ قۆناغی دووەم.\nلە كردنەوەی پرۆژەكەدا پارێزگاری كەركوك‌و سەرۆكی ئەنجومەنی پارێزگا‌و جێگری پارێزگار‌و ئەندامانی ئەنجومەنی پارێزگا‌و بەڕێوەبەری فەرمانگەكان ئامادەبوون.


وێنە:دوای 10 ساڵ چاوه‌ڕوانی یه‌كه‌م پاڵه‌وانێتی جومناستیكی یانه‌كانی پارێزگای سلێمانی به‌ڕێوه‌چوو | تۆڕی هەواڵی سلێمانی\nHome›وەرزش›ناوخۆیی›وێنە:دوای 10 ساڵ چاوه‌ڕوانی یه‌كه‌م پاڵه‌وانێتی جومناستیكی یانه‌كانی پارێزگای سلێمانی به‌ڕێوه‌چوو\nدیەمەنێک لە پاڵەوانێتیەکە\nبۆ یه‌كه‌مجار له‌سه‌ر ئاستی كوردستان و دوای 10 ساڵ چاوه‌ڕوانی فێرگه‌یه‌ك هه‌ستا به ئه‌نجامدانی پاڵه‌وانێتییه‌ك بۆ یاریزانانی كوڕان و كچانی یانه و ناوه‌ندی وه‌رزشی سنووری پارێزگای سلێمانی.\nفێرگه‌ی جومناستیكی سلێمانی هه‌ستا به ئه‌نجامدانی پاڵه‌وانێتییه‌ك بۆ كوڕان و كچانی شه‌ش یانه‌ی سنووری پارێزگای سلێمانی بۆ ركابه‌ریكردن له‌سه‌ر شه‌ش جۆری یاریه‌كه و هه‌ر یانه‌یه‌كیش به پێنج یاریزان به‌شداربوون.\nهێرش عوسمان سه‌رپه‌رشتیاری فێرگه‌ی جومناستیكی سلێمانی ئه‌وەیان خسته‌ڕوو:” وه‌ك فێرگه‌ی جومناستیكی سلێمانی هه‌ستاین به ئه‌نجامدانی ئه‌م پاڵه‌وانێتییه بۆ یانه‌كانی سلێمانی و ده‌ورووبه‌ری بۆ شه‌ش یانه‌ی به‌شداربوو كه ئامانجمانه ئیشیان له‌سه‌ر بكه‌ین، چونكه ئه‌م فێرگه‌یه قوتابخانه‌یه‌كه بۆ هه‌موویان، ئه‌م پاڵه‌وانێتییه له‌سه‌ر یاسا و رێساكانی یه‌كێتیی جومناستیكی جیهان ئه‌نجام ده‌ده‌ین بۆ مناڵانی كوڕان و كچانی ته‌مه‌نی (6-12)ساڵ.\nوتیشی:” به دوو ئامانج ئه‌م پاڵه‌وانێتیه‌مان ئه‌نجامداوه یه‌كه‌م پشتگیری یارمه‌تیدانی ئه‌م منداڵانەیە كه یاریه‌كه ده‌كه‌ن، هه‌روه‌ها له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا دروستكردنی بناغه‌یه‌كی به‌هێزە بۆ یاری جومناستیك بۆ شاری سلێمانی”.\nله‌لای خۆیه‌وه وه‌هبی عه‌بدوڵڵا راهێنه‌ری یاری جومناستیك ئه‌وه‌ی رایگه‌یاند:” به‌دڵنیاییه‌وه راهێنه‌ر ئه‌و پلانانه‌ی كه هه‌یه‌تی بیه‌وێت له پاڵه‌وانێتیه‌كان جێبه‌جێی بكات، ئه‌گه‌ر پاڵه‌وانێتی نه‌بێت ئه‌وه‌ش نابێته ده‌ركه‌وتن و پێشخستنی یاریزان، بۆیه نه‌بوونی پاڵه‌وانێتی به‌ته‌واوی كاریگه‌ری له‌سه‌ر یاریزان دروستكردووه، چونكه یاریزان ئه‌و تواناو تاقه‌ته‌ی پێیه‌تی، ئه‌گه‌ر له ناو پاڵه‌وانێتیه‌كاندا ده‌ری نه‌خات نازانێت كه ئاستی چۆنه”.\nوه‌هبی وتیشی:” به‌داخه‌وه هۆكارێكی زۆر گه‌وره كه چه‌ندین یاریزانی به توانای ئه‌م شاره وازییان له‌یاریه‌كه هێناوه ئه‌وه‌یه به‌هۆی نه‌بوونی پاڵه‌وانێتیه‌وه بووه كه به به‌رده‌وامی ته‌نها مه‌شقیان كردووه”.\nئه‌نجامی كۆتایی كچان:\nیانه‌ی سلێمانی پله‌ی یه‌كه‌م\nیانه‌ی ئه‌فرۆدێت پله‌ی دووه‌م\nیانه‌ی پێشمه‌رگه‌ی سلێمانی پله‌ی سێیه‌م\nئه‌نجامی كۆتایی كوڕان:\nفێرگه‌ی جومناستیكی سلێمان پله‌ی یه‌كه‌م\nیانه‌ی پێشمه‌رگه‌ی سلێمانی پله‌ی دووه‌م\nیانه‌ی نه‌ورۆز پله‌ی سێیه‌م\nبه‌هۆی گرنگینه‌دانی یه‌كێتیی جومناستیكی كوردستان به یاریه‌كه ماوه‌ی زیاتر له 10ساڵه هیچ پاڵه‌وانێتییه‌ك ئه‌نجام نه‌دراوه، ئه‌وه‌ش به‌ته‌واوی یاریه‌كه‌ی به‌ره‌و نه‌مان بردووه، به‌ڵام دامه‌زراندنی فێرگه‌ی جومناستیكی سلێمانی جارێكیتر رۆحی كرده‌وه به به‌ر یاریه‌كه‌داو له ئێستاشدا له‌سه‌ر ئاستی كوردستان و عێراق تاكه هۆڵه كه له‌سه‌ر ئاستی جیهاندا یاریه‌كه‌ی تێدا ئه‌نجام ده‌درێت.


لێدوانێک لەسەر پرۆژەی ناوە دۆمەینێک بۆ کورد لە بەرنامەی شۆتێک | دۆتکورد\nPosted by chawder1 on\tئایار 24, 2010\tLeave a comment (0) Go to comments\nهەر بۆ نموونە زانستپەروەرانی کورد کە خۆم ئەندامم تیایدا، کۆتایی ساڵی ٢٠٠٣ چەندجارێ کۆبوونەوەمان کرد، ئەوەبوو نامەیەکمان ئاراستەی ڕێکخراوە پەیوەندیدارەکان کرد، و وەڵامیشمان بەدەست گەیشت، ئەکادیمیای زمانی کوردی، کورد ئایتی گروپ و تاکە کەسیش هەوڵیان بۆداوە، بگرە چەندکەسێک پاش چالاکردنی ماڵپەڕی دۆتکورد پەیوەندییان پێوە کردوم و باسی شارەزایی و هەوڵی خۆیانیان بۆ کردوم کە دڵنیام زۆربەمان کە هەریەکە و لەئاستی خۆیەوە هەوڵێداوە، ئاگاداری درێژەی هەوڵەکانی ئەویتر نەبووە. ئەمە جێگەی شانازییە، هاوکات جێگەی سەرنجیشە کە هەموو، ڕووی کردۆتەوە باشوور و لەگەڵ لێپرسراوانی حکومی و حیزبیشدا بابەتەکەیان ورژاندوە.\nکۆتایی ساڵی ٢٠٠٧ من ڕاپۆرتێکم دا بە وەزارەتی گەیاندن، زۆر بە گەرمی بەرەوپیری هاتن، لە ساڵی ٢٠٠٨ دا لەگەڵ جەنابی وەزیر و چەند بەڕێزێکی تر لەوەزارەت تاوتوێی پرۆژەکەمان کرد، لێکۆڵینەوەم لەسەری کردبوو پێشتر، و پەیوەندیم گرتبوو لەگەڵ کارمەندانی ڕێکخراوی ئایکان لەلایەک و ڕێکخراوەکانی تری پەیوەندیدار تاکوو بتوانم وەڵامی ئەو پرسیارانە وەبگرم کە گرنگن بۆ دەستپێکردن و چوونە ناو پرۆسەکەوە. ئێستا وا لە پرۆژە پێشنیارکراوەکانی ٢٠١٠ دا حکومەتی هەرێمی کوردستان بودجەی بۆ داناوە، کە زۆر دڵخۆشکەرەیە، چونکە بەپشتیوانی حکومەت گرفتەکانی پرۆسەکە ئاسانتر شیکار دەبێت.\nڕێکخراوی ئایکان،سەرپەرشتی سیستەمی ناوە دۆمەینەکان دەکات، هەر ئەوانیشن کە لێپرسراوەتی بەڕێوەبردنیان لەئەستۆ گرتوە، ساڵی ٢٠٠٨ لە کۆبوونەوەی مانگی ٦ دا لە پاریس بریاریاندا کە گۆڕانکاری بکەن لە کردنەوەی دەرگای وەدەست هێنانی جۆرە دۆمەینی گشتی generic top level domain ئەمە وەرچەرخانێک بوو، کە ئێمەی کوردیش دەتوانین سوودی لێببینین، دۆتکوردیش کە هەستاوە بەناردنی نامە و ئامادە کردنی داوانامە بۆ خواستنی ناوێک، پشت بەست بە هەموو تاکێکی کورد پشت بەست بە حکومەتی هەرێمی کوردستان هەنگاو دەنێت و، کاردانەوەی بەرامبەریش دڵخۆشکەرانەیە و دەتوانم مزگێنی بدەم کە کوردیش دەبێت بە خاوەنی ناوێک.\nهەنگاوی داهاتووش، بەشداریمانە لە کۆنگرەی ئایکان لە برۆکسل، لەئێستاوە نەخشەی کارمان ئامادەیە، پێدەچێت لەوێ لەگەڵ گەورە لێپرسراوانی ئایکان دانیشتمان هەبێت. جگە لەوەی کە ژوانمان وەرگرتوە لەگەڵ چەند ڕاوێژکارێکدا کە پسپۆڕن لەم بوارەدا.\nبینیی پارچە ڤیدیۆی چاوپێکەوتنە\n← سێمینارێک لەسەر ناوە دۆمەینێک بۆ کورد\nناوەندی کلتوری کورد پشتیوانی تەواوی پرۆژەی ناوە دۆمەینێک بۆ کورد دەکات →


وەزارەتی ناوخۆ لەبارەی ناسنامە و رەگەزنامەی ساختە روونکردنەوە دەدات\nYou are at:Home»بابەتی گشتی»کوردستان»وەزارەتی ناوخۆ لەبارەی ناسنامە و رەگەزنامەی ساختە روونکردنەوە دەدات\nBy nuche.net on\t 2018/10/10 کوردستان, گرنگ\nبریكاری وەزارەتی ناوخۆی حکومەتی هەرێمی کوردستان رایدەگەیەنێت، شێوازی دەرهێنانی ناسنامەو ڕەگەزنامە بەپێی یاسا دیاریكراوەو شێوازێكی قورسە، لە دوای ئەو دەنگۆیانە بەدواداچونیان كردووە لەسەرجەم فەرمانگەكانی هەولێر و سلێمانی و شوێنەكانی تر بەڵام “یەك ڕەگەزنامە و ناسنامە لای ئێمەوە بۆ ساختەكاری دەرنەچووە”.\nدوای هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستان لە ٣٠-٩-٢٠١٨دا لایەنە ئۆپۆزسیۆنەكان هەریەك لە پارتی و یەكێتی-یان تۆمەتباركرد بە دروستكردنی ناسنامە و رەگەزنامەی ساختە.\nبەگوێرەی زانیارییەکان، یەکێتی نیشتمانی کوردستان پشکی شێری ئەو تۆمەتەنەی بەردەکەوێت. چونکە زۆربەی سکاڵاکان لە سلێمانی تۆمارکراون و کێشە . بۆ چاودێران و رۆژنامەنوسان دروستکراوە و لێیاندراوە؛ لەلایەن هێزە ئەمنییەکانی سەر بە یەکێتییەوە.\nجەلال شێخ كەریم، بریكاری وەزارەتی ناوخۆی هەرێمی کوردستان، بە بەشی کوردی دەنگی ئەمەریكای راگەیاندووە “ئەو ڕەگەزنامە و ناسنامانەی باسی دەكەن ڕەنگە ساختەهەبێت، كە هێنابێتیان لەملاو لاوە، بەڵام لە فەرمانگە حكومیەكانەوە یەك ڕەگەزنامە ساختە ناكرێت، چونكە ئەو ڕەگەزنامانە بەژمارە و زنجیرە لە بەغدا وەردەگیرێت، ژمارەكەی دەدرێتە ئەو فەرمانگەی ڕەگەزنامەی گشتی تۆماردەكرێت، وە مۆری تایبەتی لێدەدرێت”.\nهەروەها دەڵێت، “ڕەنگە دانە و دوان ئەگەر ون بێت لە ناوفەرمانگەكان ئێمە تەنانەت لیژنە لەسەر ئەوانەش دروست دەكەین، بەڵام ئەو ژمارە زۆرەی باسی دەكەن كە هەزاران یان دەیان هەزار ڕەگەزنامە ساختە كراوە لەكوردستاندا شتی وا ڕوونادات، بەهیچ جۆرێكیش هیچ فەرمانگەیەكی ئێمە لە هەولێر و سلێمانی و شوێنەكانی تر ڕەگەزنامەیان بۆ هیچ كەس ساختە نەكردووە و لەو دەزگایانەی ئێمەوە دەرنەچووە”.\nجەلال شێخ كەریم ئاماژەی بەوەشكرد، ئەگەر هەركەس و لایەنێك باسی ساختەكاری ناسنامە و ڕەگەزنامە دەكات با سكاڵا تۆمار بكات، یان بڕواتە دادگا وەك وەزارەتی ناوخۆ، بنكەكان و كەرتەكانی پۆلیس ئاگادار دەكەنەوە بەدواداچون بكەن، ئەگەر بەو شێوەیە نەبوو ئەوا ئەوان بە تۆمەتی”تەشهیر” سكاڵایان لەسەر تۆماردەكەن كە “تەشهیریان پێكردوین”.\nلەوەڵامی ئەو پرسیارەی ئایا دەكرێت لایەنێك بێت ڕەگەزنامە دروست بكات و ساختەی بكات جەلال شێخ كەریم وتی، “من خۆم شتی وام نەبینیووە، ئاگام لێی نیە، بەڵام جایزە ئامێری پێشكەوتووی ئەلیكترۆنی هەیە، كە مقەبا هەیە وەرەقە هەیە ئەو شتانە دەتوانرێت دروست بكرێت، هاوڵاتیەكیش دەتوانێت دروستی بكات بۆ كەسێك وێنە و مۆری لێبدات بۆ كەسێك و بروات دەنگی پێبدات، بەڵام ئەوە وردەكاری زۆری دەوێت، بەناوی كێوە دەیكەن؟ لەكوێیە؟ لە چ ناوچەیەكە؟ ئەوە ئاسان نیە بەوشێوەیە”.\nجەلال شێخ كەریم ئەوەشی گوتووە “لەدوای ئەوەی ئەو دەنگۆیانە بڵاوبونەوە لەدوای هەڵبژاردنەكان ئێمە لەفەرمانگەكانی خۆمان لەگەڵ هەموویان قسەمان كردووە لە هیچ فەرمانگەیەكی ئێمە یەك كارت یا ڕەگەزنامە دەرنەچووە بۆ هیچ كەسێك بەو شێوەی كەخەڵك باسی دەكات”.


بەنداوی دوكان؛بارانبارینی 24 كاتژمێری ڕابردوو ئاستی ئاوەكەی بەرزكردەوە - تۆڕی میدیایی خەڵک\nئەندازیارێكی بەنداوی دوكان ڕایدەگەیەنێت، لەماوەی 24 كاتژمێری ڕابردوودا تەنها یەك سانتیمەتر ئاو لە دەریاچەی دوكان بەرزبۆتەوە و دەشڵێت ،”ئەگەر لە دیوی ڕۆژهەڵاتی كوردستان (ئێران ) باران زۆر بێت ماوەی 24 كاتژمێری پێویستە تا دەگاتە بەنداوەكە”.\nڕێڤان بورهان ، ئەندازیار له بەنداوی دوكان بە (خەڵك) ی ڕاگەیاند ، بارانبارینی 24 كاتژمێری ڕابردوو تەنها 1 سانتیمەتر ئاوی بەنداوەكەی بەزركردۆتەوە و لە چاو ساڵی پار تا ئەمڕۆ نزیكەی 2 مەتر كەمتر ئاو گل دراوەتەوە ، بەرزی ئاویش لە سەر ئاستی ڕووی دەریاوە 494.62 مەترە.\nوتیشی،” 16 مەتر ماوە بۆ ئەوەی ئاستی ئاوی دوكان بگاتە بێڵ ماوسەكە و پڕۆسەی سەر ڕێژبوون ڕووبدات و ئەمڕۆ بە تێكڕا 103 مەتر دووجا ئاو لەچركەیەدا هاتووە، هەروەها 12.6 ملم باران لەسەر دەریاچەی دوكان بارانباریوە و كۆی گشتی بارانبارینی ئەمساڵ بووە بە 147.8 ملم”.\nڕاشیگەیاند ، ئەگەر باران ئەمڕۆ و دوێنێ لە دیوی ئێران زۆر باری بێت ئەوا ماوەی 24 كاتژمێری پێویستە تا دەگاتە بەنداوی دوكان ڕەنگە سبەی گۆڕانكاری زیاتر هەبێت، ئەگەر بارانی زۆر باری بێت .\nخەڵك- ئەندازیارێكی بەنداوی دوكان ڕایدەگەیەنێت، لە ئێستادا بە تێكڕا ئەو ئاوەی لە چركەیەدا دێتە بەنداوەكەوە هێندەشی لێ بەر دەدرێتەوە و لە ئێستادا…


دەنگدانی گشتیی هەڵبژاردنی نوێنەران كۆتاییهات\nوەزیری نەوت: ئاستی بەرهەمهێنانی نەوت دەگەیەنینە 8 ملیۆن بەرمیل نەوت لە ڕۆژێكدا\nلە عێراق و هەرێمی كوردستان، دەنگدانی گشتیی هەڵبژاردنی پێشوەختەی ئەنجومەنی نوێنەران كۆتاییهات، دوای نزیكەی 24 كاتژمێری دیكە كۆمسیۆنی هەڵبژاردنەكان ئەنجامە بەراییەكان ڕادەگەیەنێت.\nئەمڕۆ لە كاتژمێر 07:00ی بەیانییەوە دەرگای بنكەكانی دەنگدان بەڕووی هاوڵاتییانی عێراق و هەرێمی كوردستاندا كرایەوە و دەنگ درا بۆ هەڵبژاردنی ئەندامانی خولی پێنجەمی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق.\nبۆ ئەم هەڵبژاردنە، بەپێی ئامارەكانی كۆمسیۆنی هەڵبژاردنەكان 24 ملیۆن و 29 هەزار و 927 کەس مافی دەنگدانیان هەبوو، 8 هەزار و 273 ناوەندی دەنگدان لە عێراق و هەرێمی کوردستان بۆ دەنگدان كرابوونەوە.\n3226 كاندید كێبڕكێی بەدەستهێنانی 329 كورسیی ئەنجومەنی نوێنەرانیان كرد، 21 هاوپەیمانی و 109 پارت و لایەنی سیاسی لە كێبڕكێدا بوون لە تەواوی عێراق و هەرێمی كوردستان، ئەمە جگە لە سەدان كاندیدی سەربەخۆی دیكە.\nبڕیارە دوای نزیكەی 24 كاتژمێری دیكە، كۆمسیۆنی هەڵبژاردنەكانی عێراق ئەنجامی بەرایی هەڵبژاردنی پێشوەختەی ئەنجومەنی نوێنەران بڵاوبكاتەوە.\n(ڤیدیۆ) ئیتاڵیا پلەی سێیەمی خولی نەتەوەکانی ئەوروپای بەدەستهێنا\nكازمی: سوپاس بۆ خودا ئەرکی خۆمان بەجێهێنا\nوەزیری نەوت: ئاستی بەرهەمهێنانی نەوت دەگەیەنینە 8 ملیۆن بەرمیل نەوت لە ڕۆژێكدا 28/05/2022\nحكومەت تانە لە 10 ماددەی یاسای بودجە دەدات\nڕاوێژكارێكی سەرۆكوەزیرانی عێراق دەڵێت، حكومەت لە دادگای فیدڕاڵی تانە لە 10 ماددەی یاسای بودجە دەدات و هەندێك لە…\nكازمی بانگهێشتی میری قەتەر دەكات بۆ كۆبوونەوەی لوتكەی بەغداد\nسەرۆك وەزیرانی عێراق بانگهێشتی میری قەتەر دەكات تا به‌شداربێت له كۆبوونه‌وه‌ی لوتكه‌ی وڵاتان كه بڕیاره له به‌غداد به‌ڕێوه‌بچێت.…\nکچانی عێراق بەزۆر لە ئەوروپاوە دەنێردرێنەوە بۆ بەشوودان\nڕێکخراوێکی سویدی ئاشکرایدەکات، لەناو ئەو بیانییانەدا كە لە سوید دەژین، عێراقییەکان زۆرترین حاڵەتیان هەیە لەسەر ناردنەوەی کچەکانیان تا…\nیەکێتی و پارتی لە گفتوگۆی لایەنە کوردستانییەکانی ڕۆژئاوا ئاگاداردەکرێنەوە\nلە ماوەی سێ ڕۆژی ڕابردوودا، جێگری نێردەی تایبەتی ئەمریکا بۆ کاروباری سوریا، پرسی گفتوگۆی لایەنە کوردستانییەکانی ڕۆژئاوای كوردستانی…