توركیا چی لە یەكێتی و سلێمانی دەوێت؟\n2020-09-20 17:06 103 جار بینراوە کۆمێنت\nلەم لێكۆڵینەوە زانستییەدا، راڤەكردن و هەڵسەنگاندنێكی بابەتیانە دەكەین لەهۆكارەكانی تێكچوونی پەیوەندیی و ئاسایی نەبوونەوەی لەنێوان توركیاو یەكێتی، هەڕەشەكانی توركیا لەسێمانی، بۆئەوەی بزانین هۆكارەكانی تێكچوونی پەیوەندییەكانیان چییە؟ و بۆچی توركیا ناخوازێت پەیوەندییەكانی خۆی لەگەڵ یەكێتیدا ئاسایی بكاتەوە؟\nئایا سلێمانی هەڕەشەیە لەسەر ئاسایشی توركیا، یان ئامانجێكی دیكە لەپشت تارماییەكانی بەهانەو هەڕەشەكانی توركیاوە خۆی مەڵاسداوە؟\nتوركیا لەڕووی (سەربازیی، هەواڵگریی، ئابووریی، سیاسی) بەشێوەیەك رەگی لەهەرێمی كوردستاندا داكوتاوە كە كلیلی زۆربەی ژوورەكانی ئەو ماڵە بەدەست توركیاوەن! كامە ژووری بەدڵی بێت دەرگاكەی دەكاتەوەو كامە ژووریشی بەدڵ نەبێت، بە داخراوی دەیهێڵێتەوە.\nسەرۆكی توركیاش نایشارێتەوەو بەئاشكرا دەڵێت: «هەرێمی كوردستان ماڵی خۆمانەو بۆ چوونە ناو ماڵی خۆمان، پێویستیمان بەپرسكردن و وەرگرتنی رەزامەندیی هیچ كەس و لایەنێك نییە».\nهەر لایەنێكیش بیركردنەوەو جیهانبینی لەگەڵ خواست و سیاسەتی توركیادا لە هەرێم و ناوچەكە هاوتەریب نەبێت، ئەوا بەچاوی ناحەزەوە مامەڵەی لەگەڵدا دەكات ، بە هاوكارو یارمەتیدەری (پەكەكە) و مەترسی بۆ سەر سەقامگیریی توركیا تۆمەتباری دەكات، یەكێك لەو لایەنانەش ی.ن.ك-ە.\nتۆمەتەكانی توركیاو بێدەنگیی یەكێتی\nهەموو جارێك كە بەرپرسە باڵاكانی توركیا بەڕەسمی دەستی تۆمەت بۆ یەكێتی درێژدەكەن و سلێمانی بەمەترسی دەزانن بۆسەر ئاسایشی وڵاتەكەیان، ئەو پرسە دەبێتە مژارێكی گەرمی میدیاو شرۆڤەكارە سیاسییەكان، بەتایبەتیش لەباشووری كوردستان، رەنگە یەكێتی تاكە لایەن بێت كە كەمترین قسەی هەبێت لەسەر بابەتەكە.\nبەڵام بێدەنگیی یەكێتی، بەو مانایە نایەت كە تۆمەتەكانی توركیا راستبن، یان بەو تۆمەتانە قایل بێت، بەڵكو بەو مانایە دێت كە یەكێتی نایەوێت بەهۆی وەڵامدانەوەوە، تێكچوونی پەیوەندیی نێوان هەردوولا زیاتر روو لەهەڵكشان بكات، بەڵام دەیەوێت بەسیاسەتێكی نەرمەوە مامەڵە لەگەڵ هەڵوێستە توندەكانی توركیادا بكات و خاویان بكاتەوە، كە پێدەچێت ئەم سیاسەتەی یەكێتی بژاردەیەكی گونجاوبێت، چونكە هەندێك شرۆڤەكاری سیاسی لەو بڕوایەدان كە بۆ هێزە سیاسییەكانی هەرێمی كوردستان، خۆپارێزیی باشترە لەدژایەتیكردنی ئەو وڵاتە، دۆستایەتیكردنیش لەسەر بنەمایەكی نا هاوسەنگەو بەمانای جێبەجێكردنی ئەجێندای ئەو وڵاتە دێت لەناوچەكەدا.\nیەكێتی و ئاسایشی توركیا\nپرسیارە جەوهەرییەكە ئەوەیە، ئایا یەكێتی و سلێمانی كەوتوونەتە ژێر كونتروڵی (پەكەكە)وە و مەترسین بۆ سەر ئاسایشی توركیا؟ بەبێ سێ و دوو، وەڵامەكەی یەكێتی بۆ ئەو پرسیارە، (نەخێر) دەبێت، بەڵام لەسەر ئەو پرسە، كەمتەرخەمی و خەوشەكەی یەكێتی لەوەدایە كە هەوڵی ئەوەی نەداوە بە بەڵگەوە بیسەڵمێنێتكە نە سلێمانی لەژێر كونتروڵی قەندیلەو نە یەكێتیش هەڕەشەیە لەسەر توركیا، بۆیە پێویستە یەكەم هەنگاوی یەكێتی بۆ بەتاڵكردنەوەی باڵۆنی تۆمەتەكانی توركیا خستنەڕووی بەڵگەنامەكان بێت.\nبەڵگەنامەكان چین؟ تۆمەتەكان لەسەر شاخی قەندیلەو دەبێت قەندیل وەكو بەڵگەنامە بەرای گشتی توركیا ئاشنا بكرێت.\nقەندیل لەنێوان توركیاو یەكێتی\nبەرپرسانی توركیا هەمیشە كە باس لەمەترسییەكانی قەندیل بۆسەر ئاسایشی وڵاتەكەی خۆیان دەكەن، بەشێوەیەك قسەدەكەن كە قەندیل لەناوجەرگەی سلێمانیدا بێت، ی.ن.ك -یش هەوڵی ئەوەی نەداوە كە شاخی قەندیل وەكو سنوورو هەڵكەوتەی جوگرافی بۆ رای گشتی بەتایبەتی بۆ شەقامی توركیایی پێناسە بكات، بۆئەوەی بزانن قەندیل چەند كیلۆمەتر لەسنووری توركیاوە دوورە؟ چەند كیلۆمەتر لەسلێمانییەوە دوورە؟ چەند كیلۆمەتر لەهەولێرەوە دوورە ؟\nهەروەك كەمتەرخەمبووە لەوەی كە رای گشتی ئاشنا بكات بەوەی كە قەندیل لەگەڵ كام دەڤەردا هاوسنوورە؟، چونكە نەك لە توركیا، بەڵكو بەشێك لەجەماوەری هەرێمی كوردستان و تەنانەت بەشێك لەجەماوەری یەكێتیش پێناسەیەكی وردیان لەسەر قەندیل نییە.\nقەندیل لەڕووی هەڵكەوتەی جوگرافییەوە هاوسنوورە لەگەڵ (پارێزگای سلێمانی، پارێزگای هەولێر، كۆماری ئیسلامیی ئێران)، واتە ناكەوێتە ناو قووڵایی پارێزگای سلێمانییەوە، هەروەها تەنها هاوسنوور نییە لەگەڵ پارێزگای سلێمانی.\n–شاخی قەندیل (206) كیلۆمەتر لەناوەندی شاری سلێمانییەوە دوورە، هەروەك لە قەندیلەوە تا دەگاتە ناوشاری سلێمانی، هیچ بنكەو بارەگایەكی پەكەكە-ی لێ نییە.\n–لەبەرامبەردا لەقەندیل-ەوە تا سنووری توركیا، دوورییەكەی تەنها (120-130) كیلۆمەترێك دەبێت، چونكە لە قەندیل-وە تا (سیدەكان) دوورییەكەی تەنها (91) كیلۆمەترە، واتە بەجیاوازیی نزیكەی (80-90) كیلۆمەتر قەندیل لەتوركیاوە نزیكترە لەوەی لەناو شاری سلێمانییەوە نزیك بێت، ئەمە جگەلەوەی چەندین بنكەو بارەگای پەكەكە دەكەونە ئەو ناوچانەی كە دەكەونە نێوان قەندیل و سنووری توركیا.\n–هەروەها لە قەندیل-ەوە تا ناو شاری (هەولێر) دوورییەكەی (165) كیلۆمەترە.\nبەپێی ئەم بەڵگەنامانە بێت، نەك هەر قەندیل زۆر نزیكترە لەسنووری توركیا بەبەراورد لەگەڵ سلێمانی، بەڵكو جیاوازییەكە (80-90) كیلۆمەتر دەبێت.\nپەكەكەو كۆنترۆڵكردنی سلێمانی\nسەبارەت بەناوچەكانی ژێر كرنترۆڵی (پەكەكە)، وەزیری دەرەوەی توركیا رایگەیاند كە زیاتر لەهەزار گوندی (باكووری عیراق) مەبەستەكەی هەرێمی كوردستانە لەژێر دەستی (پەكەكە )دان، سەرچاوە فەرمییەكانی هەرێمی كوردستانیش، ئاماژە بە (800) گوندی هەرێمی كوردستان دەكەن كە بەهۆی رێگرییەكانی (پەكەكە)وە بێ بەشكراون لە خزمەتگوزارییەكان.\nبابزانین لەو هەزار گوندەی وەزیری دەرەوەی توركیا باسیان دەكات ، چەندیان دەكەونە بناری قەندیل و سنووری سلێمانی؟ لەو (1000) گوندە، تەنها (67) گوند لەوانە دەكەونە بناری قەندیل.\nئەو (67) گوندەش بەسەر سنووری پارێزگای سلێمانی و پارێزگای هەولێردا دابەش دەبن، كە (36) لەو گوندانە سەربە پارێزگای سلێمانین و (31) گوندەكەی دیكەی بناری قەندیل دەكەونە سەر پارێزگای هەولێر.\nئەگەر ئەو ژمارەیەی كە وەزیری دەرەوەی توركیا لەدوا پەیامیدا كە تایبەت بوو بەپرسی (پەكەكە) لەهەرێمی كوردستان رایگەیاند‌و دەڵێت: «زیاتر لە 1000 گوند لەژێر دەسەڵاتی (پەكەكە)دان، تەنها %6.7 ی ئەو گوندانە لەدەڤەری (قەندیل)ە، ئەگەر لەو رێژەیەش (31) گوندەكەی سەربە پارێزگای هەولێرن جیابكەینەوە، ئەوا رێژەی ئەو دێهاتانەی سنووری پارێزگای سلێمانی كە لەژێر دەسەڵاتی (پەكەكە)دان، لەكۆی گوندەكانی دیكەی هەرێمی كوردستان، تەنها %3.6 گوندەكان دەكەونە سنووری پارێزگای سلێمانییەوە.\nبەم پێودانگە بێت، ئەگەر مەترسییەكانی بوونی (پەكەكە) لەهەرێم بۆسەر توركیا بەڕێژەی سەدیی دیاری بكەین، تەنها %3.6 ئەو مەترسییانە لەسنووری سلێمانییە.\nبەڵام ئەگەر رێژەی سەدیی لەو (800) گوندە وەربگرین، كە سەرچاوە رەسمییەكانی حكومەتی هەرێمی كوردستان ئاماژەی پێدەدەن، ئەوا لەو (800) گوندە، تەنها (36) لەو گوندانەی بناری قەندیل دەكەونە سنووری پارێزگای سلێمانییەوە كە دەكاتە%4.5.\nلەلایەكی دیكەوە ئەو سەدان سەربازەی وڵاتەكەیان كە بەدرێژایی چەند ساڵی رابردوو لەئەنجامی ئۆپەراسیۆن و روبەڕوبوونەوەیان لەگەڵ هێزەكانی (پەكەكە)دا لەناوچە سنوورییەكان و لەناو قووڵایی خاكی هەرێمی كوردستاندا كوژراون یان برینداركراون، تاكە سەربازێكیش لەسنووری پارێزگای سلێمانیدا نەبووە.\n–ئەگەر مەودای نێوان سەربازگەكانی توركیا لە (شێلادزێ، ئامێدی، بامەڕنی، كانی ماسێ، باتوفا) لەگەڵ بنكەو بارەگاكانی (پەكەكە) لەو دەڤەرانە، بەراورد بكەین لەگەڵ مەودای نێوان بارەگاكانی یەكێتی لەگەڵ بنكە و بارەگاكانی (پەكەكە) لە سنووری قەندیل، ئەوا بارەگاكانی (توركیا) و (پەكەكە) لە سنووری پارێزگای (دهۆك) زۆر نزیكترن لەمەودای نێوان بارەگاكانی (یەكێتی) لەبارەگاو بنكەكانی (پەكەكە) لە قەندیل. بۆنموونە دووریی سەبازگەكانی توركیا لە شێلادزێ لەبنكەكانی (پەكەكە)وە بەشێوەی هەوایی لە (10) كیلۆمەتر كەمترە.\n–راستییەكی دیكەی مێژوویی لای بەرپرسە باڵاكانی توركیا هەیە، كە یەكێتی هەمیشە هەوڵیداوە پەیوەندییەكی باش و هاوسەنگی هەبێت لەگەڵ وڵاتانی ئیقلیمی، لەسەر بنەمای بەژەوەندیی هاوبەش و دەست ناخاتە ناو كاروباری وڵاتانی ناوچەكە و لەگەڵ چارەسەركردنی دۆزی كوردە بەشێوەیەكی ئاشتییانە و دیموكراسییانە و بەكارهێنانی زمانی دانوستان، دوور لە بەكارهێنانی چەك و توندوتیژیی و ئەوەی بە تاكە بژاردە زانیووە بۆ گەیشتن بە چارەسەر.\nئەم هەڵسەنگاندن و راڤەكردنە و خستنەڕووی داتاو بەڵگەنامەكان، سەلمێنەری ئەو راستییەن كە نە پەكەكە كاریگەریی بەسەر سلێمانییەوە هەیەو نە سلێمانی و یەكێتی مەترسین بۆسەر توركیا.\nئەی توركیا چی لە یەكێتی دەخوازێت؟، بۆچی تۆمەتباری دەكات؟، بۆچی توركیا یان راستتر بڵێین حزبی (داد و گەشەپێدان) پەیوەندییەكانی خۆی لەگەڵ یەكێتیدا ئاسایی ناكاتەوە؟\nئەگەرچی نیگەرانی و هەڵوێستە توندەكانی توركیا دژبە یەكێتی بە رووكەش پەیوەست بێت بە پرسی (پەكەكە)وە، بەڵام لە ناوەڕۆكدا بۆ هۆكاری دیكە دەگەڕێتەوە.\nئەجیندای توركیا لەهەرێم\nهۆكارێكی سەرەكیی ئاڵۆزكردنی پەیوەندیی نێوان توركیا و یەكێتی، پەیوەستە بە ئەجێندا و ستراتیژی توركیا بەرامبەر بە ئایندەی هەرێمی كوردستان و ناوچەكە بەگشتی و دەیەوێت پاساوێك بدۆزێتەوە بۆئەوەی شەرعییەتێك بەخۆی بدات و لە رووی سەربازیی و ئەمنییەوە پێگەی خۆی لە هەرێمی كوردستان و ناوچەكە فراوانتر و بەهێزتر بكات.\nتوركیا لەو بڕوایەدایە كە تێڕوانینی یەكێتی بۆ ئایندەی دەڤەرەكە لەگەڵ خواست و ئەجێنداكەی ئەو وڵاتەدا یەكانگیر نین.\nهەڵبژاردنەكانی توركیا و پەیوەندیی نێوان یەكێتی و ئەكەپە\nهەڵبژاردنەكانی پێشوتری پەرلەمانی توركیا لەم قۆناغەدا كاتێ (هەدەپە) توانیی سەركەوتن بەدەست بهێنێت، ئەو سەركەوتنە نەك بۆ ئاكەپە سوپرایزێكی دڵخۆشكەرانە نەبوو، بەڵكو حزبی ناوبراو هەموو تواناكانی خۆی خستەگەڕ بۆ لێدان و لاوازكردنی (هەدەپە) و دەستگیركردنی پەرلەمانتار و سەرۆكی شارەوانی و سەركردە و كادرانی ئەو حزبە و دژایەتیكردنی ئەو لایەنانەش كە لەكاتی بانگەشەی هەڵبژاردندا پشتگیریی هەدەپەیان دەكرد، ی.ن.ك یەكێك بووە لەو لایەنانەی بە شێوەیەكی فراوان و مەیدانی و لە چوارچێوەی چەندین تیمدا لەتوركیا لە بەرژەوەندیی هەدەپە بەشداریی لە بانگەشەی هەڵبژاردنەكانی ئەو وڵاتەدا دەكرد، هەروەك بەڕاشكاوانە پەیامی میدیا و هەندێك سەركردەی یەكێتی بۆ پشتگیریی و سەرخستنی لیستی (هەدەپە) بوو.\nلەسەر ئەو پشتگیرییەی یەكێتی لە (هەدەپە)، ئەكەپە لەسەر بنەمای پەندێكی پێشینان كە دەڵێت: (دۆستی ناحەزم، ناحەزمە). دژایەتی خۆی بۆ یەكێتی دەربڕی.\nهەرچەندە وەكو بەشێك لە پرۆسەی دیموكراسی و وەكو ئەركێكی نەتەوەیی ئەم كارەی یەكێتی بە دەستكەوتێكی مێژوویی هەژمار دەكرێت، بەڵام دەبێ ئەو راستییەش بڵێین كە راستە ئەم جۆرە بڕیارە بۆ وڵاتێكی دیموكراتی شتێكی زۆر ئاساییە، بەڵام بۆ ئەو وڵاتانەی كە نادیموكراتین و كێشەی نەتەوەیی و ئاینی و مەزهەبیان هەیە و ئیرادەی توندوتیژیی زاڵە بەسەر زمانی دانوستاندن و ئیرادەی ئاشتیدا، پێویستی بە هەڵوێستە و بیركردنەوەیەكی قووڵتر هەیە لەسەر چۆنێتیی یارمەتیدانی لایەنێكی دۆست، یارمەتییەكە بەشێوەیەك بێت كە دەستكەوتەكانی زیاتربێت لە زیانەكانی و بشتوانێت بەردەوامبێت لەسەر ئەو یارمەتیدانە.\nشۆڕشی رۆژئاڤا و زیاتر ئاڵوزبوونی پەیوەندییەكان\nشۆڕشی رۆژئاڤای كوردستان لەدژی تیرۆریستانی داعش و بەردەوامیی یەكێتی لە پشتگیریی و یارمەتیدانی رۆژئاڤا، وەكو بەشێك لە هاوپەیمانیی نێودەوڵەتی بۆ لەناوبردنی تیرۆریستان و كردنەوەی نووسینگەی كانتۆنەكانی رۆژئاڤا لە سێمانی، پاشان دەستپێكردنی ئۆپەراسیۆنەكانی توركیا بۆ ناو رۆژئاڤای كوردستان، گرێیەكی دیكەیە لە ئاڵوزكردنی پەیوەندییەكانی یەكێتی و توركیا، لەم قۆناغەداشدا سیاسەتی توركیا و یەكێتی هاوتەریب نەبوو، دیدگا و تێگەیشتنی یەكێتی سەبارەت بە پرسی رۆژئاڤا لەگەڵ خواست و بەرنامەی توركیادا جیاوازبوو، توركیا وەكو بەشێك لە (پەكەكە) مامەڵە لەگەڵ شەرڤانانی رۆژئاڤادا دەكات، بۆیە توركیا نەك هەر لەسەر هەمان سیاسەتی پێشووی خۆی بەرامبەر بە یەكێتی بەردەوام بوو، بەڵكو ئاستی پەیوەندییەكانی گەیشتە جورێك بەبنبەست گەیشت.\nئۆپەراسیۆنەكانی توركیا بۆ ناو هەرێم و هەڕەشەكان لە یەكێتی\nقۆناغی دەستپێكردنی ئۆپەراسیۆنەكانی توركیا بۆ ناو خاكی هەرێمی كوردستان، هەرچەندە ئۆپەراسیۆن و شەڕەكان لە سنووری دهۆك و هەولێر بوون، بەڵام هەڕەشەكانی توركیا زیاتر لە سلێمانی و یەكێتی بوون، ئەمەش بەهانە و قەبارەی نیگەرانییەكانی توركیا لە یەكێتی دەردەخات،كە ئاڵوزبوونی پەیوەندییەكانی لەگەڵ یەكێتی گەیشتۆتە چ رادەیەك. لەم قۆناغەدا توركیا بەشێوەیەكی راشكاوانەتر لە جاران بەهانە بە یەكێتی دەگرێت و دەیەوێت شەرعییەتێك بە خۆی بدات بۆ داگیرساندنی گڵۆپی سەوز كە خۆی شۆڕبكاتەوە ناو هەموو شارە گەورەكانی باشووری كوردستان.\nئەمەش لەكاتێكدایە كە بەهۆی زیادبوون و فراوانبوونی قەڵەمڕەویی توركیا بەسەر هەندێك وڵاتی خۆرهەڵاتی ناوەڕاستەوە، خەریكە جیهانی عەرەبی و وڵاتانی ئیقلیمی و بەشێك لە وڵاتانی جیهان بەگشتی بەسەر دوو ئاراستە و دوو بەرەدا دابەش دەبن.\n–بەرەی یەكەم هەڤاڵبەند و هاوپەیمانی توركیان.\n–بەرەی دووەم ئەو لایەنانەن كە دژایەتیی سیاسەتی توركیا لە ناوچەكە دەكەن و دەیانەوێت رێگریی لە فراوانبوونی بازنەی هەژموونی توركیا بكەن.\nهەرێمی كوردستانیش بە یەكێك لە ناوچە گرنگ و ستراتیژییەكان بۆ هەردوو بەرە لەقەڵەم دەدرێت، بەتایبەتی بۆ توركیا، بۆیە توركیا دەیەوێت بڕیاری پێشوەختە بدات لەسەر ئەوەی كام لایەنی هەرێم بە دۆست و هاوپەیمانی خۆی بزانێت و كام لایەنیش لە دەرەوەی بازنەی هاوپەیمانیی خۆی سەیر بكات، بەهانە و تۆمەت بەخشینەوەكانی توركیا بەرامبەر بە یەكێتی، ئاماژەن بۆ ئەو خواستەی توركیا كە هێشتا بەهەمان سیاسەتی جارانەوە دەڕوانێتە پەیوەندییەكانی خۆی لەگەڵ یەكێتی و لە دەرەوەی بازنەی هاوپەیمانەكانی خۆی مامەڵە لەگەڵ یەكێتیدا دەكات.\n– لەدوای نەخۆشكەوتن و ماڵئاواییكردنی سەرۆك مام جەلال، پەیوەندییەكانی نێوان یەكێتی و توركیا لە چەند وێستگە و قۆناغێكی جیاوازدا، جۆرێك لە ئاڵۆزیی و دابڕانی بەخۆیەوە بینیووە.\n–نە یەكێتی لەژێر كۆنترۆڵی پەكەكە-دایەو نە سلێمانی مەترسییە لەسەر توركیا، نیگەرانی و بەهانەكانی توركیا لە یەكێتی بەڕووكەش لەسەر (پەكەكە)یەو لە ناوەڕۆكدا بۆ شەرعییەتدانە بەخۆی تا ئەجێندای خۆی لەناوچەكەدا جێبەجێبكات و هەژمونی خۆی بەسەر هەموو پارێزگاكانی هەرێمدا بسەپێنێت.\n–توندبوونی ناكۆكییەكانی نێوان ئەكەپە و هەدەپە هۆكارێكە كە توركیا وەكو دۆستێكی هەدەپە و ركابەرێكی خۆی مامەڵە لەگەڵ یەكێتی بكات و هەر لەسەر ئەو بنەمایەش پێداچوونەوە بە پەیوەندییەكانی خۆیدا بكات لەگەڵ یەكێتی.\n–هاوشێوەی باكووری كوردستان، توركیا بەهۆی پشتیوانیی یەكێتی لە رۆژئاڤای كوردستان لەدژی داعش، هەڵگری پەیامێكی توندە بەرامبەر بە یەكێتی.\n–هەوڵەكانی یەكێتی بۆ گەیشتن بە رێكەوتن لەنێوان هەرێم و بەغدا، لەلایەن توركیاوە پێشوازیی لێ ناكرێت، ئەم هەڵوێستە توندەی توركیا لەكاتێكدایە كە هیچ وڵاتێك هێندەی توركیا قسە لەسەر یەكپارچەیی خاكی عیراق ناكات و تەنانەت ناوی هەرێمی كوردستانیش بە «باكووری عیراق» دەهێنێت، كەچی دژایەتیی ئەو لایەنە سیاسییانەی هەرێم دەكات كە دەیانەوێت لەگەڵ عیراقدا بگەنە رێكەوتن و چارەسەركردنی كێشەكان بەپێی دەستووری عیراق.\n–ئەگەر توركیا راستەوخۆ پەیوەندییەكانی لەگەڵ یەكێتی ئاسایی نەكاتەوە، ئەوا تا پەیوەندیی نێوان (ئاكەپە) و (هەدەپە) ئاسایبوونەوە بەخۆیەوە نەبینێت، پێناچێت توركیا جدی بێت لە ئاساییكردنەوەی پەیوندیی خۆی لەگەڵ یەكێتی و دۆخی ئێستای ناوخۆی توركیاش بە ئەندازەیەك ئاڵوزبووە كە ئاسایبوونەوەی پەیوەندیی نێوان (ئەكەپە) و(هەدەپە) بە جۆرێك لە مەحاڵ ببینرێت.\n–تا پەیوەندیی نێوان یەكێتی و توركیاش ئاسایی نەبێتەوە، پێناچێت توركیا گڵوپی سەوز دابگیرسێنێت بۆ هاوپەیمانەكانی خۆی لە هەرێمی كوردستان و كەركوك، تا لەگەڵ یەكێتی بگەنە رێكەوتنێكی كۆتایی و دۆزینەوەی چارەسەرێكی ریشەیی لەناوخۆی هەرێم و ناوچە دابڕێنراوەكانی كوردستاندا.\n–راستە ئاساییكردنەوەی پەیوەندییەكانی نێوان توركیا و یەكێتی زۆر قورسە و پێویستی بە ئیرادەیەكی بەهێز و هەوڵیكی زۆرە، بەڵام بەهەمان ئەندازەش ئاساییبوونەوەی پەیوەندییەكان پێویستی و گرنگیی خۆی هەیە، بەكردنەوەی گرێی ئەو پەیوەندییانە، یەكێتی دەتوانێت وەكو سەردەمی سەرۆك مام جەلال روڵێكی ئەرێنی بینێت كە خزمەت بە سەرلەنوێ زیندووكردنەوەی پرۆسەی ئاشتی بكات، ئەمەش لە بەرژەوەندیی هەموو لایەنەكاندا دەبێت، بە هەرێمی كوردستانیشەوە.\n*ئەندامی ئەنجومەنی سەركردایەتی ی.ن.ك\nکوردو لەدەستدانی ستراتیژیترین دۆست و پشتیوانی خۆی لەتیف نێروەیی\n2020-07-17 13:17 94 جار بینراوە\nشەڕ لەسنووی زاخۆ، هەڕەشەکردن لەسلێمانی!  لەتیف نێروەیی\n2020-06-20 15:58 195 جار بینراوە\nرۆژی خوێندکاران و لاوان، دوو یادگاری مێژوویی، یەک داواکاری لەتیف نێروەیی\n2020-05-31 19:51 107 جار بینراوە\nدوژمنمان کەمە نۆرەی لیبیایە! لەتیف نێروەیی\n2020-04-18 16:46 130 جار بینراوە\nسەرۆك مام جەلال و راپەڕینی دەڤەری بادینان  لەتیف نێروەیی\n2020-03-14 23:11 154 جار بینراوە


گەنگەشەى ریفراندۆم وپرسى سەربەخۆیی كوردستان لە شارێ سلیمانییەوە 2017-09-06\nزاهیر ئەحمەد سەوز، نووسەر و چیرۆكنووس:\nزانیار سەردار قڕگەیی/ سلێمانی\nدامەزراندنی دەوڵەتی كوردستان لە هزری هەموو تاكێكی ئەم نەتەوەیەدا بایەخ و گرینگیەكی لە رادەبەدەری هەیە، سەربەخۆیی باشترین دەستكەوتە بۆ كوردستان و عێراقی عەرەبی و چارەسەركردنی كێشەكانی سەد ساڵی رابردوو، چونكە نەتەوەیەك بەدرێژایی مێژوو دەیان جار كۆمەڵكوژ كرابێت زەحمەتە جارێكی دی بتوانێ بە ئارامی لەناو عێراقێكی مەزهەبی و شۆڤێنی ژیان بەڕێ بكات. سەربەخۆیی و ئەنجامدانی ریفراندۆمیش تەنیا پرسێكی نەتەوەیی و نیشتمانییە و سەرۆك بارزانی و زۆرێك لە كەسێتییە سیاسی و حزب و لایەنە سیاسیەكانی ئەمڕۆ بە ئەمانەتەوە ئەم پرس و خواست و ویستی نەتەوەیەمان جێبەجێ دەكەن. ئەمڕۆش بۆ ئەنجامدانی ئەم پرسە لەم قۆناغە مێژووییەو ئەم دۆخە گونجاوە نێوخۆیی و ئیقلیمی و نێودەوڵەتییە باشترین كاتە بۆ جێبەجێكردنی. هەربۆیە سەرۆكی هەرێمی كوردستان لە ئیجماعێكی نەتەوەیی و نیشتمانی دا بڕیاریدا رۆژی25  ئەیلوولی ئەمساڵ بۆ ئەنجامدانی ریفراندۆم دیاری بكرێت. سلێمانی كە بە شاری هەڵمەت و قوربانی بۆ پرسە نەتەوەیی و نیشتمانییەكان دادەنرێت و شاری شێخ مەحموود و بابانییەكان و سەدان سەركردە و شاعیرو بیرمەندی ناسراوی گەلەكەمانە كە خەباتیان لەپێناو سەربەخۆیی كوردستاندا كردووە، هەمیشە چاوەڕوان دەكرێت ئەم شارە رۆڵێكی گرنگی هەبێت بۆ دەنگدان بە (بەڵێ) بەپێچەوانەی ئەو پروپاگەندە و دەنگۆیانەی دژ بە خواست و ویستی خەڵكەكەیەتی، ئەو خەڵكە نیشتمانپەروەرانەی كە هەرگیز رێگە نادەن نوخبەیەكی كەمی دەنگی نەشاز دژی خواستی لەمێژینەی نەتەوەیی ئەوان بووەستێتەوە. بۆ قسەكردن لەسەر ئەم پرسە، تەوەرێكمان كردەوە بۆ ئەوەی راو بۆچوونی سیاسەتمەدار و رۆشنبیران و مامۆستا و هونەرمەند و كەسایەتییەكان ئەم شارە بگوازینەوە، كە لە دەرئەنجامی گفتوگۆ و لە وەڵامی چەند پرسیارێكدا بەم شێوەیە وەڵامیان داینەوە.\nزاهیر ئەحمەد سەوز گوتی: ریفراندۆم رەكیزەیەكی گرنگی دیموكراتییەتە لە دونیادا، بەگوێرەی جارنامەی گەردوونی مافەكانی مرۆڤ و ئەرگۆمێنتی نەتەوە یەكگرتووەكان و وەسیقە چواردە خاڵییەكەی سەرۆك وڵسن مافێكی رەوایە، بەم پێودانگە میللەتی كوردیش بۆی هەیە ئەم مافە رەوایە دەستەبەر بكات. \nریفراندۆم و دواتر لەسەر لێكەوتەی زۆرینەی بەڵێ دامەزراندنی دەوڵەتی سەربەخۆ، ئەمڕۆ بۆتە وێردی سەرزاری هەمووان و سەردێڕی دەزگاكانی راگەیاندن و هەواڵی بیستراوی زارەكی، لە گرنگیدانی وڵاتانی زلهێزو دەورووبەرو نێوەندی حزب و ڕێكخراوەكانی ناوخۆدا، رووبەرێكی بەرفراوانی داگیركردووە، لەسەر ئاستی شەقامی كوردیش بە ئەندازەیەكی زۆر پشتگیری و، لەلای هەندێكیش ترس و پەرچدانەوە و پاساوی نابەجێ ئەبیسترێ و (نا) سەرەتاتكێ دەكات.\n بزاوتی سەد ساڵەی كورد، دەیان شۆڕشی چەكداری، جینۆساید و ئەنفال، وتووێژ و دانووستان، نسكۆ و هەستانەوە، راگواستن و زیندان، سووتماككردنی خاك، هەر هەمووی لەپێناو گەیشتن بووە بە ئاوات كە لە دامەزراندنی دەوڵەتێكی سەربەخۆ و ژیانێكی شەرفمەندانەدا خۆی چڕ كردۆتەوە، تۆ بڵێی هەبێت ئەمڕۆ بڵێت (نا) بۆ ریفراندۆم و سەربەخۆیی؟!\nریفراندۆم پێوەرێكە بۆ زانینی ئاستی رای گشتی لەسەر پرسێكی دیاریكراو، كە بە یاسا و سیستم لەلایەن دەزگای پەیوەندیدارەوە یان حكوومەت ئەنجام دەدرێت. \nنەوەت ساڵ بەر لە ئێستا، كە باشووری كوردستان بەبێ رەزامەندی دانیشتوانەكەی بە عێراقی عەرەبییەوە لكێنرا، تەنها شوێن كە بە توندی دژی ئەم لكاندنە وەستایەوە، سلێمانی بوو، سەیرە! ئەمڕۆ دەنگی (نا) لەم شارە تێكۆشەرە ئەبیسترێ، كە دژی ریفراندۆم و سەربەخۆیی كوردستان كەمپینی بۆ قووت دەكرێتەوە.\nواقیعی ئەمڕۆی ناوچەكە، داڕمانی ئابووری زۆر دەوڵەتی زلهێز، گۆڕینی نەخشەی سیاسی رۆژهەڵات، بەرژەوەندی وڵاتانی پیشەسازی و زەرورەتی نەوت و غاز، سەرهەڵدانی گرووپی توندڕەوی ئایینی و مەزهەبی، عەولەمەو تەكنەلۆژیای پێشكەوتوو، دۆزینەوەی بازاڕ و گەرمەبازاڕی بە چەكی ئیكسپایەری ناو كۆگاكانی وڵاتانی رۆژئاوا، خاڵی وەرچەرخانن بۆ ئەوەی ئاواتی مێژینەی كورد لە خەیاڵی شاعیران بچێتە دەرێ، ناڕەواییە كۆسپ و تەگەرە و لەمپەر لەبەردەم ئەم خواستە پیرۆزەدا قووڵ بكرێتەوە. \nسوقرات فەرموویەتی:(گەر ئازادی باری و كۆیلەكان چەتریان هەڵكرد بەریان نەكەوێت ئەوە شایەنی كۆیلایەتین). ئەوەی خۆی لەم ئەركە پیرۆزە ئەبوێری، یانیش شانی ناداتە بەر و هۆكاری لاوەكی و نەخوازراوی هەنووكەیی و، رق و كینەی دوور لە هەموو نەریتێكی مۆدێرن دەكاتە پاساو بۆ دژایەتی ریفراندۆم و دامەزراندنی دەوڵەتی كوردیی و بێهیوایی بۆ ئەم خواستە دەچێنێ و دەخوازێ لە پاڵ دوژمنی داگیركەر باروگوزەرانی خەڵك چاك بێت و كوردستان ببێتە شامی شەریف و ئازار بەخۆشی بگۆڕێ، ئەم بۆچوونە ئاوكێشە و برین و زامی رابردوو ئەكولێتەوە. دواتر گەزتنی پەنجەی پەشیمانی داد نادات و دەبینە پەندی زەمانە و، گڕوكڵپە و بڵێسەی ئەو مەشخەڵەی ساڵەها ساڵە هەمووان قوربانیمان بۆ داوە، بۆ دەیان ساڵی دیكە خامۆش دەبێت و سەدان ئاریشە لەبەردەم نەوەی ئەمڕۆ و داهاتوو قووت ئەكرێتەوە. \nدەبا وەك (فلاندەرەكان)مان بەسەر نەیەت كە لەسەر جیابوونەوە یان مانەوە یانیش فیدراڵی و كۆنفیدراڵی لەگەڵ بەلجیكا یەك دەنگ نین لەگەڵ جیاوازی بارودۆخی سیاسی و ئابووری و رادەی هۆشیاری ئێمەی كورد و ئەوانی (فلاندەر) دەبا حیزبایەتی، بەرژەوەندی تایبەتی، لە دەوڵەتداری جودا بكەینەوە و ئەم مافی گەلە پەیڕەو بكەین و كوورەی نیاز جۆش بدەین. ئەوەی چەندان ساڵە خوێنی بۆ دەڕژین و لە ناخی دەروونماندا مۆڵی خواردووە، كە دەوڵەتدارییە بێتەدی و گەڕێكی دیكە لە ئازار و مەینەتی یەخەمان نەگرێتەوە، كار و پەرچەكردار نەبنە لەمپەر، چونكە گروپی (بەڵێ) و تاقمی (نە) دوو دیوی یەك سروودی نیشتمانی و یەك مارشی نەتەوەیی و یەك میدالیای مەردایەتین. \nدەنگدان بە (بەڵێ) مەسئولییەتێكی ئەخلاقی و ویژدانییە، بەر لەوەی ململانێی سیاسی و شەڕی دەسەڵات و ناكۆكی نێوان دوو لایەن و كینەبازی بێت. بۆ ئەوەی دوژمنی سەر و ماڵی كورد خەنی نەبێت و گیانی پاكی (نەهری)، (شێخ عەبدولسەلامی بارزانی)، (شێخ مەحموودی حەفید)، (شێخ سەعید)، (پێشەوا قازی محەمەد)، (سەید رەزای دەرسیم)، (مەلا مستەفای بارزانی)، سەرجەم شەهیدانی كورد و كوردستان، ئاسوودە بێت و قەدەری خۆمان نەدەینە دەست دوژمنە سەرسەختەكان، هەرزە و سەرپێیانە مامەڵە لە چارەنووس و داهاتووی میللەت نەكەین، ئەگەر خێری بۆ كورد تێدایە یەك دەنگ بڵێین (بەڵێ)، ئەگەر شەڕیش ئەوا كۆ دەنگ بڵێین (نا) و پەرتەوازە روونەكەینە سندووقەكانی دەنگدان. چونكە ئەم مەسەلەیە چارەنووسسازە، (فرە جەمسەریی، ئاراستەی دژ، سۆز و قین، رق و تۆڵە، قازانج و زەرەر، ناوچەگەرێتی و شارچێتی، میزاج و بەرژەوەندی، فڕوفێڵ و پاشقول) ناكرێنە پارسەنگی چارەنووسی میللەتێك، چونكە چەند جیا ببینەوە هەمووان شارگڕ، بۆ دۆزەخ یان بەهەشتی دەوڵەتی كوردی. ئیدی كێ ئامانجی رەوا و پیرۆز، بۆ سەرفرازی كورد فەراهەم دەكات، شانازی پێوە دەكەم، بەمەرجێ یەكسانی و دادگەریی كۆمەڵایەتی و داواكارییە رەواكانی گەل دەسەبەر بكات و لەسەر بناغەیەكی پۆڵایینی چەسپیوو، ئاڵای كوردستان لەتەك ئاڵای وڵاتانی سەربەخۆ لە مەحافلی دەولیدا بشەكێتەوە.


ئەمریکا داوا لە عێراق دەکات قاسم سولەیمانی دەستگیر بکات | ROJnews\nدووشەممە, 9 ديس 2019 - 13:45\nجێگری وەزیری دەرەوەی ئەمریکا، داوای لە کاربەدەستانی عێراق کرد کە بەپێی بڕیارنامەی ژمارە "١٧٤٧"ی ئەنجومەنی ئاسایش قاسم سولەیمانی دەستگیر بکەن.\nدەیڤید شەنکر جێگری وەزیری دەرەوەی ئەمریکا لە کاروباری ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، ئێرانی بە پێشلکردنی سەروەری عێراق تۆمەتبار کردووە و داوای لە کاربەدەستانی عێراق کردووە کە قاسم سولەیمانی فەرماندەی فەیلەقی قودسی سوپای پاسدارانی ئێران دەستگیر بکات.\nشەنکر لە دیمانەیەک لەگەڵ تۆڕی 'عەرەبیە' ڕایگەیاند: دەستێوەردانی سولەیمانی لە کاروباری ناوخۆی عێراق بۆ هەڵبژاردنی سەرۆک وەزیرانی نوێ ئەو وڵاتە، قبوڵکراو نییە.\nشەنکر هەروەها جەختی لەوە کردووەتەوە، کە دەوڵەتی عێراق بەپێی بڕیارنامەی ژمارە "١٧٤٧"ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان، پەسەندکراوی ساڵی ٢٠١٢، دەتوانێت قاسم سولەیمانی فەرماندەی فەیلەقی قودس دەستگیر بکات.\nئەم وتانەی شەنکر لە کاتێکدایە، کە چەند ڕۆژ لەمەوبەر ئاژانسی فرانس پرێس ڕایگەیاندبوو "محەمەد کەوسەرانی لە ڕۆحانییە شیعەکانی دەستڕۆشتوو و نوێنەری حزبوڵا لە عێراق، لەگەڵ سولەیمانی لە هەوڵی ئەوەدان کە پارتە سیاسییەکانی عێراق بۆ پشتیوانیکردن لە کاندیدی ئێران بۆ پۆستی سەرۆک وەزیرانی عێراق هانبدەن".\nجێگای ئاماژەیە، کە دەستێوەردانەکانی ئێران لە کاروباری عێراق ناڕەزایەتییەکی زۆری لەناو کۆمەڵگای عێراق بە تایبەت شارە شیعەکانی باشوری عێراق لێکەوتووەتەوە بە شێوەیەک کە لە خۆپیشاندانەکاندا، وێنەکانی عەلی خامنەیی و قاسم سولەیمانی لەلایەن خۆپیشاندەرانەوە دڕێندران و سوتێندران و هەروەها دروشمی توند، دژی ئەو دوو کەسە و دەوڵەتی ئێران لە شەقامەکانی عێراق بەرز کرایەوە.\nئەوروپا: لە ڕێککەوتنەکە بڕیاردەر نیین، ڕێکخەرین\nوتەبێژی یەکێتی ئەوروپا لەسەر ڕێککەوتنە ئەتۆمییەکە لەگەڵ ئێران، ڕایگەیاند، یەکێتی ئەوروپا لە دۆسیە ئەتۆمییەکە تەنیا ڕێکخەرە و بڕیاردەر نییە.\n17 ينا - 10:03\nهێزەکانی سوپای ئەمریکا زانیاری نوێ لەبارەی زەرەرو زیانەکانی بنکەی سەربازی عەین ئەسەد بڵاوکردەوە، کە هەفتەی ڕابردوو لەلایەن سوپای پاسدارانەوە بە مووشەک بۆردومان کرا، لەکاتێکدا...\n17 ينا - 09:48\nفەرەنسا کەشتی فڕۆکە هەڵگری ئەتۆمی دەنێرێتە کەنداو\nسەرۆک کۆماری فەرەنسا ڕایگەیاند، وڵاتەکەی کەشتی فڕۆکە هەڵگری ئەتۆمی دەنێرێتە کەنداو.\n17 ينا - 09:08\nپەرلەمانی ڕوسیا متمانەی بە سەرۆک وەزیرانی نوێ بەخشی\nئەنجومەنی دوما (پەرلەمان)ی ڕوسیا متمانەی بە میخائیل میشۆستین بەخشی کە لەلایەن پوتینەوە دەستنیشان کراوە بۆ پۆستی سەرۆک وەزیرانی ئەو وڵاتە.\n16 ينا - 16:00\nوەزیری دەرەوەی ئەڵمانیا گەیشتە لیبیا و لەگەڵ حەفتەر کۆدەبێتەوە\nپێش ئەوەی کۆنفرانسی نێودەوڵەتی لیبیا لە بەرلین دەستپێبکات، وەزیری دەرەوەی ئەڵمانیا سەردانی لیبیای کردووە تا لەسەر دانوستانەکانی لیبیا لەگەڵ فەرماندەی سوپای نیشتمانی لیبیا...\n16 ينا - 14:40\nمیسر: کارمەندانی ئانادۆڵ لەگەڵ ڕێکخراوە تیرۆریستییەکان کاردەکەن\nچوار پەیامنێری ئاژانسی ئانادۆڵی تورکی لە قاهرە دەستگیرکران، وەزارەتی دەرەوەی میسر ڕایگەیاند، کە ئەو کەسانە لەگەڵ "ڕێکخراوی تیرۆریستی ئیخوان موسلمین" کار دەکەن کە تورکیا پشتگیریی...\n16 ينا - 13:14


وەزیری گواستنەوە لە قەڵاوە لایڤی کرد.. “بۆ کێشەى ئینتەرنێت پەیوەندی بەم ژمارەوە بکەن”\n16:56 شه‌ممه 07 ئه‌یلول 2019\nوەزیری گواستنەوەى حکومەتى هەرێمی کوردستان لەسەر قەڵای هەولێر لایڤێکی کرد لەبارەى کێشە و خاوی تۆڕەکانى ئینتەرنێت لە هەرێمی کوردستان و داوای دەکات هەر کەسێک کێشەى هەیە پەیوەندی بەو ژمارە تەلەفۆنەوە بکات کە دیاریکردووە.\nئانۆ جەهەر، وەزیری گواستنەوە و گەیاندنی هەرێم لە لایڤی فەیسبوکەکەیدا دەڵێت، “ماوەی دوو ڕۆژە تێبینی و گلەیی ژمارەیەك له هاوڵاتیان لە رێگای سۆشیاڵمیدیا بە بەندە گەیشتووە.. بەڕێزان تاكو بتوانین بە شێوەیەکی شایستەتر لە خزمەتی ئێوەی بەڕێز دەبین، تكایە به نامە و پەیوەندی بكەن بە هاوكاری بەرێزمان كاكە ستیڤ كۆیی لە ڕێگەى ژمارە تەلەفۆنی (009647504761663).\nدەشڵێت، “بەرێزان بە نامەی SMS یاخود WhatsApp یان Viber پێویستیمان بەم زانیاریانەیە، ( ناوی كۆمپانیای دابینکەری ئینتەرنێت، جۆری ئامێر، شوێنی جوگرافی بەكاربەر، جۆری كەموكورتی و كاتەكەی).\nئاماژەى بەوەشکردووە، “بە هەبوونی ئەم زانیاریانە دەتوانین باشتر و كاراتر و شایستەتر له خزمەتی ئێوەی بەرێزدا بین بە شێوەیەكی پیشەیی و پراكتیكی تاكو له ڕێگەى كەنالەكانی فەرمی ئاراستەی جێگای مەبەست بكەین و بەدواداچوونی پەیوەست بۆ ئەنجام بدەین.”\nنامەیەک بۆ هاولاتیانی بەرێز و ئازیز دەربارەی خزمەتگوزاری ئینتەرنێت ..ماوەی دوو رۆژە تێبینی و گلەیی ژمارەیەك له هاولاتیانی بەرێز لە رێگای سۆشیال میدیا بە بەندە گەیشتووە .. بەرێزان تاكو بتوانین بە شێوەیەکی شایستەتر لە خزمەتی ئێوەی بەرێز دابین تكایە به نامە پەیوەندی بكەن بە هاوكاری بەرێزمان كاكە ستیڤ كۆیی :00 964 750 476 1663بەرێزان بە نامەی sms یاخود WhatsApp یان Viber پێویستیمان بەم زانیاریانەیە : ( ناوی كۆمپانیای دابینکەری انترنت ، جۆری ئامێر ، شوینی جوگرافی بەكاربەر ، جۆری كەموكورتی و كاتەكەی ) . بە هەبوونی ئەم زانیاریانە دەتوانین باشتر و كاراتر و شایستەتر له خزمەتی ئێوەی بەرێز دابین بە شێوەیەكی پیشەیی و پراكتیكی تاكو له ریێ كەنالەكانی فەرمی ئاراستەی جێگای مەبەست بكەین و بەدواداچوونی پەیوەست بۆ ئەنجام بدەین. له پیرە قەلای سەربەرزی ئەربائیلوۆ ( هەولێر / اربل ) هەفتەیەكی پر لە خۆشی و شادی بۆ ئێوەی بەرێز دەخوازم. خزمەتكارتان ܐܢܘ ܓܘܗܪ ܥܒܕܘܟܐ آنو جوهر عبدالمسيح عبدوكاAnoo Abdulmaseeh Abdoka وەزیری گواستنەوە و گەیاندنی حكومەتی هەریمی كوردستان شەممە ۷/۹/۲٠۱۹\nGepostet von Anoo Abdoka am Samstag, 7. September 2019\nمەکتەبی سیاسی یەکێتى لەبارەى کۆنگرەوە بڕیاریدا\n21:09 سێ شه‌ممه 03 کانونی یەکەم 2019\n"باس لە کشانەوەی یەپەگە دەکەن"\n19:21 پێنج شه‌ممه 28 تشرینی دووه‌م 2019\nفڕێدانى منداڵێکی ساوا لە پایتەختی موسڵمانان کاردانەوەى لێکەوتەوە [ڤیدیۆ]


كەسێك لەساڵی ٥٧٢٠وە پەیوەندی بە بەرنامەیەكی رادیۆیی دەكات\n3366 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nبەگوێرەی قسەی فەرمانبەرانی ویستگەیەكی رادیۆیی لەبەریتانیا ، لەكاتی گفتوگۆی ئێوارانی رادیۆكە لەگەڵ جەماوەر، بەشێوەیەكی كتوپڕ پەخشی رادیۆكە وەستاوە ، دواتر كەسێك هاتووەتە ناو پەخشەكەوە و دەستی بە قسەكردن كردووە .\nبە قسەی فەرمانبەرەكان بێت بێژەرەكە هەوڵیداوە قسە لەگەڵ كەسەكە بكات، بەڵام ئەو زۆر بەجددی دەستی كردووە بەباسكردن لەشارستانییەكی بچووك، كە لە قسەكانیدا وا دەردەكەوتووە كەوتووەتە رۆژهەڵاتی ئەوەوە و ناوچەكەش ناوچەیەكی بیابانییە ، هەروەك ساڵەكەش دەبێت ساڵی ٥٧٢٠ بێت .\nهەروەها بەگوێرەی قسەی پیاوەكە ئەو شوێنە هەواكەی پیسە و هەناسەش بەخراپی دەدرێت ، ئەوەش وادەكات كاریگەری خراپی لەسەر تەندرووستی منداڵان هەبێت .\nبەپێی پێگەی " وان " ، بێژەرەكە داوای لە هاوكارەكانی كردووە ئەو گرفتەی لەدەنگی رادیۆكەدا هەیە چارەسەری بكەن ، بەڵام لەوكاتەدا پیاوەنادیارەكە وتوویەتی بیدەنگ بن با ئاماژەكە بەباشی بگات .\nدەشڵێن پیاوە نادیارەكە وتوویەتی ئەو بەچەندین پرۆسەی كۆكردنەوەی زانیاریی هەڵدەستێت ، هەركاتێكیش بێتە ناو شەپۆلە لاسلكییەكانەوە ئەوا بەزوویی دەوەستن .\nلە وەڵامی پرسیاری بێژەرەكەش، كە لێیپرسی ئایا ئەو هیچ ئاماژەیەك بۆ وڵاتە یەكگرتووەكان‌و بەریتانیا دەنێرێت ، كەسەكە وتوویەتی نازانم تۆ باسی چی دەكەیت.\nفەرمانبەرانی ویستگەكە دەشڵێن: ئەو كەسەی قسەی دەكرد وتوویەتی نازانم لەساڵی چەند قسە لەگەڵ من دەكەیت، دوایی كەمێك وەستا و بەپرسیاركردنەوە وتی ساڵی ٢٠١٨ ؟ دوای ئەمە پەیوەندییەكەمان پچڕا و لێك جیابووینەوە .\nبەرپرسانی رادیۆكە دەڵێن: رووداوەكە لە كانوونی یەكەمی ساڵی رابردوو روویداوە ، لەبەر مەترسی دەركردنیشیان ناوێرن باسی رووداوەكە بكەن .\nبێژەری رادیۆكەش دەڵێت: ئەوە نزیكەی ١٠ ساڵ دەبێت لەو رادیۆیە كاردەكەم ، بەڵام هەرگیز ڕێكەوتی ئاوهام تووش نەبووە .


تیرۆرکردنی جەمال خاشقچی - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nتیرۆرکردنی جەمال خاشقچی، ڕەخنەگرێکی دژی حکومەتی سعودی، نووسەر بۆ واشینگتن پۆست و بەڕێوبەری پێشوو و سەرنووسەری کەناڵی ئەل-عەرەب نیوز، لە ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ لە کۆنسوڵخانەی سعودیە لە ئیستەنبوڵ، تورکیا ڕوویدا و لەلایەن بریکارانی حکومەتی سعودیەوە ئەنجام درا.ھۆکاری تەواوی مردنەکەی نەزانراوە، بەھۆی دیارنەمانی تەرمەکەی.حکومەتی وڵاتانی شانشینی سعودیە، تورکیا، شانشینی بەڕیتانیا، فەڕەنسا و ئەڵمانیا، لەو بڕوایەدان کە خاشقچی کوژراوە. تورکیا پێوایە ئەمە کوشتنێکی بەرنامەدارێژراو بووە، و ھەندێک سەرچاوەی سعودیش دانیان بەوە داناوە کە بریکارانی حکومەتی سعودی کارەکەیان ئەنجامداوە.\nکونسوڵخانەی سعودیە لە ئیستەنبوڵ\nکاتژمێر ١ی نیوەڕۆ، دوای چوونەژوورەوەی خاشقچی بۆ نێو کونسوڵخانەکە.\nبێدەنگکردنی ڕەخنەگرێکی دژی دەسەڵاتی سعودی\nزیاتر لە ١٥ کەس دادگایی کراون\nخاشقچی سەردانی کونسوڵخانەی سعودیەی کردبووە بە مەبەستی دەستکەوتنی بەڵگەنامەکانی تایبەت بە ھاوسەرگیریەکەی کەوا لەگەڵ خۆشەویستەکەی بەنیازبوون ئەنجامی بدەن. بەھۆی نەبوونی ھیچ تۆمارێکی ڤیدیۆیی خاشقچی لەنێو کونسوڵخانەکەدا، ئەو بە کەسی ونبوو دەستنیشانکرا، سەرەڕای بڵاوبوونەوەی ھەواڵی جۆراوجۆر لەبارەی کوشتن و پارچە پارچەکردنی لەناوخۆی کونسوڵخانەکەدا.لە سەرەتادا کاتێ ھەواڵی ونبوونی بڵاوبوویەوە، سعودیە بێ ئاگایی خۆی ڕاگەیاند و جێھێشتنی کونسڵخانەکەیان لەلایەن خاشقچیەوە پشتڕاست کردبوویەوە. میدیا تورکیەکان بەڵگەی جۆراوجۆریان دەربارەی جێنەھێشتنی کونسوڵخانەکە لەلایەن خاشقچیەوە بڵاوکردەوە. حکومەتی سعودی گشت پەیوەندیەکی بەو ونبوونەی خاشقچی ڕەتکردەوە.\nکۆمەڵگەی نێودەوڵەتی داوای لێپرسینەوەی لە تەواوی ئەو کەسانە کرد کە بەرپرسن بوون لەو کوشتنە و داوای ڕوونکردنەوەی زیاتری لە بەرپرسانی سعودی کرا.لەلایەکی دیکەوەش بەرپرسانی تورکیا بەردەوام بوون لە بڵاوکردنەوەی بەڵگەی جۆراوجۆر بەدرۆخستنەوەی ڕاگەیاندنەکانی سعودیە. وڵاتی سعودیە خرایە ژێر چاودێریەکی توند، و پەستانی ئابووری و سیاسی بۆ ئاشکراکردنی ڕاستیەکان. لێکۆڵینەوەیەکی نێو کونسوڵخانەکە لەلایەن پۆلیسی سعودی و تورکی لە ١٥ی تشرینی یەکەمدا ئەنجامدرا. بەرپرسانی تورکیا بەڵگەی پێویستیان بەدەست ھێنابوو بۆ ئەوەی بیسەلمێنن کە خاشقچی تیرۆرکراوە. دوای ١٨ ڕۆژ، حکومەتی سعودی دۆخی بێ ئێ ئاگایی خۆیان گۆڕی بۆ ئاگاداریان لە مردنی خاشقچی لەنێو کونسوڵخانەکە بەھۆی تێوەگلان لە شەڕە بۆکسێک و دواتر خنکاندنی خاشقچی لە شەڕەکەدا. وەزیری دەرەوەی سعودیە، ئەم کارەی بە «ئۆپەراسیۆنی یاخیبووەکان» ناوبرد و حکومەتی وڵاتەکەی لێ بێ بەری کرد.\nھەژدە کەسایەتی سعودی لەلایەن بەرپرسانی سعودیەوە دەستگیرکران، لەنێویاندا ١٥ کەسی بەشداری-ڕاستەوخۆی تیرۆرکردنەکە کە ئاشکرایان کرد ئەحمەد ئەسیری ئەوانی ناردبوو بۆ قسەکردن لەگەڵ خاشقچی و دەستگیکردن و گەڕاندەوەی بۆ سعودیە. لە ١٩ی تشرینی یەکەمدا، بەرپرسانی سعودی ڕایانگەیاند تیمێکی ھەمانگی خۆیان و تورکیا گەیشتوونەتە ئەو ئەنجامەی کە کوشتنەکە بە پیلانی پێشوەختە و ورد ئەنجامدراوە. خێزانی شاھانەیی سعودیە تەواوی پەیوەندیەکانیان بەو کوشتنە ڕەت کردەوە. لە ٣١ی تشرینی یەکەم، داواکاری گشت ئیستەنبوڵ بەیاننامەیەکی دەرکرد کەوا تێیدا ئاماژە بە خنکاندنی خاشقچی درابوو لەگەڵ چوونەژوورەوەی بۆ نێو کونسوڵخانەکە. ھەروەھا لە بەیاننامەکەدا، پارجە پارچەکردنی تەرمەکەی و فڕێدانیشی پشتڕاست کرابوویەوە.\nبەرپرسانی تورکیا تۆمارێکی دەنگیان بڵاوکردەوە کە تایبەت بوو ساتی کوشتنی خاشقچی و سەلمێنەری ئەوەی کە تیرۆرەکە لەلایەن بڕیارەکانی جێگری تەخت موحەمەد بن سەلمانەوە بڕیاری لەسەر دراوە.دوای چەند ڕۆژێک لە ١٦ی تشرینی دووەمدا، ئەندامانی دەزگای ھەواڵگریی ناوەندی کەوا لە نزیکەوە چاودێری دۆخەکەیان کردبوو، گەیشتنە ئەو بڕوایەی کەوا موحەمەد بن سەلمان بڕیار تیرۆرکردنی خاشقچی دەرکردبوو. لە ٢٠ی تشرینی دووەمدا، سەرۆکی ویلایە یەکگرتووەکانی دۆناڵد تڕەمپ ئەنجامی لێکۆڵینەوەکانی سی ئای ئەی ڕەتکردەوە و گوتی پێویستە لێکۆڵنیەوەکان بەردەوامیان ھەبێت بۆ گەیشتن بە ئەنجام.\nلە ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨دا، داواکاری گشتی نووسینگەی سعودیە ڕایگەیاند کەوا یازدە ھاوڵاتی سعودی تۆمەتبارکراون بە کوشتنی جەمال خاشقچی و پێنچ کەسیان ئەگەری سەپاندنی حوکمی مردنیان بەسەردا ھەیە، بەوپێیەی کە ڕاستەوخۆ دەستیان ھەبووە لە کوشتنەکە. دەگوترێ لەگەڵ چوونەژوورەوەی خاشقچی بۆ نێو کونسوڵخانە، ڕاستەوخۆ بە دەرزی بێھۆشکەر بێ ھەست کراوە. دواتر لاشەی پارچە پارچە کراوە و لە کونسوڵخانە دوورخراوەتەوە لەلایەن پێنچ تۆمەتبارەکە و بە کەسێکی ناوخۆی تورکیا دراوە بۆ فڕێدان و لەناوبردنی تەرمەکەی. بەرپرسانی سعودی بەردەوامن لە ڕەتکردنەوەی بوونی ھیچ پەیوەندیەکی خێزانی شاھانەیی سعودی بە بڕیار دەکردن یان پشتگیریکردنی کوشتاریەکە.\nئەڵمانیا، نەرویج و دانیماڕک ھەستان بە ڕاگرتنی فرۆشتنی چەک بە سعودیە دوای ڕووداوەکە، و کەنەداش بیر لە ھەمان ھەنگاوی ئەوان دەکاتەوە.\nلە ١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨دا، خاشقچی بە کەسایەتی ساڵ دەستنیشانکرا لەلایەن گۆڤاری تایمەوە بۆ خزمەتەکانی بە کاری ڕۆژنامەوانی. ڕۆژنامەکە خاشقچی بە «پارێزەری ڕاستیەکان» ناوبرد.\n١.١ ڕاپۆڕتی دەزگا ھەواڵگرەکانی ئەمریکا\n٤.١ پشتڕاستکردنەوەی مردنەکە\n٤.٢ گەڕانی نێو کونسوڵخانەکە\n٤.٣ سەردانی داواکاری گشتی سعودیە\n٤.٤ شاردنەوەی تەرمەکە\n٤.٥ تۆمارە دەنگیەکان\n٥ ڕووداوەکانی دوایی\n٦.١ تیمی پڵنگەکان\nبابەتی سەرەکی: جەمال خاشقچی\nحوزەیرانی ٢٠٠٩ - ئۆباما دوای خوێندنەوەی وتارەکەی لەژێر ناونیشانی "سەرەتایەکی نوێ" لە زانکۆی قاھیڕە لەگەڵ کۆمەڵێک کەسایەتی جیاواز لەسەر مێزی گفتوگۆ دادەنیشێت لەنێویاندا جەمال خاشقچی بەدی دەکرێت.\nخاشقچی نووسەر بوو بۆ واشینگتن پۆست و بەڕێوبەری پێشوو و سەرنووسەری کەناڵی ئەل-عەرەب نیوز بوو. بەدەر لەمانە وەک نووسەر لە ڕۆژنامەی سعودی ئەل-وەتەن بابەتی نووسیوە و تەواوی ڕێچکەی ڕۆژنامەکەی کردبوویە سەکۆیەک بۆ داواکردنی پێشخستنی سعودیە.\nخاشقچی لە حوزەیرانی ٢٠١٧دا لە سعودیە ھەڵات و بەرەو ویلایە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێکەوت. لەوێ بووە نووسەرێکی ھەمیشەیی واشینگتن پۆست و بەردەوام ڕەخنەی لە سیاسەتەکانی حکومەتی سعودی دەگرت. خاشقچی زۆر بە توندی ئیدانە و ڕەخنەکانی ئاراستەی جێگری تەخت، موحەمەد بن سەلمان، و پاشای سعودیە، پاشا سەلمان دەکرد. ھەروەھا ئیدانەی توندی دەستێوەردانی سعودیەی لە جەنگی یەمەندا دەکرد.\nخاشقچی دەیگوت «حکومەت منی لە تویتەر دوورخستۆتەوە کاتێ لێدوانێکم دژی دەرچوونی کاندیدی ئەوکاتەی سەرۆکایەتی دۆناڵد تڕەمپ دابوو.»لە ئەیولی ٢٠١٧دا، واشینگتن پۆست بابەتێکی خاشقچی بڵاوکردەوە کە تێیدا ڕەخنەی لە کارەکانی موحەمەد بن سەلمان و ئەو ئاراستەیە گرتبوو کە وڵاتەکەی بەرەو دەبرد. لەگەڵ دەستپێکردنی بڵاوکردنەوەی بابەتەکانی لە واشینگتن پۆست، ھەژماری تویتەرەکەی خاشقچی پڕ دەبوو لە توانجی جۆراوجۆر کە لەلایەن ھەژماری خوازراوە دەنێردران و ناونرابوون «مێشە ئەلیکتڕۆنیەکان». پاشای مێشەکان، ئەو کەسەی کە سەرکردایەتی ئەو کارەی کرد بۆ شازادە موحەمەد، پیاوێک بوو بەناوی سعود ئەل-قەحتانی. شازادە موحەمەد ڕایگەیاندبوو کە ھیچ ئارامیەک لەسەر دژایەتیەکانی ناگرێت و لەڕێگای قەحتانیەوە ھەوڵی کپکردنەوەی ڕەخنەگران دەدرێت، کە دواتر قەحتانی بەشداریش بوو لە تیرۆرکردنەکەدا.\nڕێک بەر لە کوشتنەکەی، خاشقچی خەریکی ئامادەکرینی ڕێگاچارەیەک بوو بۆ زاڵبوون بەسەر ئەو توانجانەی سەر ھێلی تویتەر تاکو بتوانێ ڕایەکانی خۆی دژی جێگری تەخت موحەمەد بن سەلمان پتەوتر بکات. خاشقچی لەگەڵ عومەر عەبدولعەزیز کاری دەکرد، ڕەخنەگرێکی تری دژ بە حکومەتی سعودی بوو کەوا مافی پەنابەریەتی لە کەنەدا وەرگرتبوو. یەکێک لەو ڕێگاچارانە ناونرا "جەیش الحنل - ھێزی مێش ھەنگوینەکان". ئەو کارەیان بەمەبەستی دژایەتی کردنی ئەو کارانەی حکومەتی سعودی بوو کە بەشێوەی سەرھێل دژی ڕەخنەگرانی دەیکرد. عەبدولعەزیز گوتی " ئێمە دەمانەوێ قسە دەربارەی ڕەخنەگران بکەین، قسە دەربارەی مافی ئازادی دەربڕین، زیندانە سیاسیەکان و بکەین". و گوتی جوڵەی مێش ھەنگوینەکان پاراستنی سەر ھێل بۆ ڕەخنەگرانی دیکە دابین دەکات "لەنێو وڵاتی سعودیە و وڵاتانی تری ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست کە رەخنەگرانیان بێدەنگ دەکەن." لە بابەتێکی بڵاوکراوەی دوای مردنی لە واشینگتین پۆستدا، خاشقچی نووسیبووی: «ئەوەی وڵاتە عەرەبیەکان لە ھەموو شتێک زیاتر پێویستیانە بریتیە لە مافی ئازادی دەڕبرین».\nخاشقچی و عەبدولعەزیز کاریان لەسەر کورتە فیلمێکیش دەکرد، کە باسی کاریگەریە نەرێنیەکانی سەرکردایەتی سعودیەی دەکرد لەسەر یەکگرتوویی وڵاتەکە، ھەروەھا وێبسایتێکیش بەناوی «دیموکراسی بۆ جیھانی عەرەبی لە ئێستادا». ئەوان بەنیازبوون تا کاتی تەواوبوونی کارەکە بە نھێنی بمێنێتەوە. لە کۆتاییەکانی ئەیلوولی ٢٠١٨دا، خاشقچی لەگەڵ کۆمەڵێک دۆستی خۆی لە لەندەن کۆبوویەوە بۆ تاوتوێردنی پلانەکانی.\nلە ھاوینی ٢٠١٨دا، مۆبایلەکەی عەبدولعەزیز بەرنامەی سیخووڕی تێکەوتبوو. ئەمە لە ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ بە وردەکاری تاقیگەی ستیزنی زانکۆی تۆرنتۆ ئاشکرا کرا کە تایبەتە بە لێکۆڵینەوەی لە سیخووڕیکردنی دیجیتاڵی. تاقیگەی ستیزن ڕایگەیاندبوو «کە بە متمانەیەکی زۆرەوە پێیانوایە سیخوڕیەکە لەلایەن حکومەتی سعودیەوە بووە.» ئەو بەرنامە سیخوڕحیەی سعودیە ناوی "NSO Pegasus"ە کە تایبەتە بە دزەکردنە نێو مۆبایلەکان بەبێ ئاگاداری بەکارھێنەرەکە. سعودیە پێشتر ئەم کارەی لەسەر ڕەخنگەرێکی تری حکومەتی سعودی ئەنجام دابوو بەناوی یەحیا ئەسیری، کە فەرماندەیەکی پێشووتری سوپای ئاسمانی سعودیە و توێژەرەویەکی ڕێکخراوەی لێبوردنی نێونەتەوەیی بوو.\nبەھۆی ئەو ھێرشانەی بۆ سەر مۆبایلەکەی عەبدولعەزیز، ڕژێمی سعودی توانیبوویان بگەن بە گفتوگۆکانی نێوان عەبدولعەزیز و خاشقچی. عەبدولعەزیز دەگێڕێتەوە کە «جەمال پیاوێکی زۆر ھێمن و بەڕێز بوو لەنێو خەڵکدا، بەڵام لەکاتی تەنیاییدا، زیاتر بە ئازادیەوە قسەی دەکرد و ڕەخنەی زۆری دژی جێگری تەخت موحەمەد بن سەلمان ھەبوو».\nلە ٢١ی ئەیلوولدا، تەنھا ١١ ڕۆژ بەر لە تیرۆرکردنی خاشقچێ لەنێو کونسوڵخانەی سعودیە، خاشقچی پشتگتیری خۆی بۆ کۆمەڵەی مێش ھەنگوینەکان بە ئاشکرا ڕاگەیاندبوو. بە ھاشتاگی سوپای مێش ھەنگوینەکان لە تویتەر نووسیبووی «ئەوان وڵاتەکەیان خۆشدەوێت و بەرگری لە ڕاست و مافەکانی دەکەن.»\nماڕک ئۆوین جۆنێس، پڕۆفیسۆری یاریدەدەر لە زانکۆی حەمەد بن خەلیفە لە دەوحە، کە بۆ ماوەی زیاتر لە دوو ساڵ لە ئەکاونتە ساختە درووستکراوەکانی لایەنگری سعودیەی کۆڵیبەوە، دوای ونبوونی خاشقچی ڕایگەیاند «لە مانگی تشرینی یەکەمدا، زیادبوونێکی بەرچاو لەو ئەکاونتانە ڕوویاندا کە گشتیان بە موحەمەد بن سەلمانیان ھەڵداوە، شتێکی قێزەونە.»\nدوای تیرۆرکردنی خاشقچی، ئۆپەراسیۆنە سەرھێلەکانی حکومەتی سعودی بووە جێگای سەرنجی تەواوی جیھان. حکومەتی کەنەدا لێکۆڵینەوەی تایبەت بەو ھێرشانە دەستپێکرد.\nلە کانوونی یەکەمی ٢٠١٨دا، عوبەر عەبدولعەزیز نامەکانی نێوان خۆی و خاشقچی بۆ سێ ئێن ئێن دەرخست، کە تێیدا دووانەکە ڕەخنەکەی توندیان لە موحەمەد بن سەلمان گرتبوو.عەبدولعەزیز سکاڵای دژی گروپی NSOش تۆمارکردبوو، کە کۆمپانیاکەی ئیشرائیلی ڕێخۆشکەر بوو لە دەستبەسەرداگرتنی مۆبایلەکەی لەلایەن حکومەتی سعودیەوە.\nڕاپۆڕتی دەزگا ھەواڵگرەکانی ئەمریکادەستکاری\nواشینگتن پۆست لە ١٠ی تشرینی یەکەمدا ئەوەی ڕاگەیاند کە دەزگا ھەواڵگڕە ئەمریکییەکان پەیوەندیەکی بەرپرسانی سعودیان چاولێکردبوو و بۆیان دەرکەوتبوو کە بە بڕیاری موحەمەد بن سەلمان ھەوڵی دەستبەسەرکردنی خاشقچی دراوە لە خانووی نیشتەجێبوونی لە ڤیرجینیا. خاشقچی ڤیزای ئۆی وەرگرتبوو کەوا ناسراوە بە «ڤیزای بلیمەت» کەوا یارمەتی ئەو کەسانە دەدات کە دەستکەوتیان ھەیە لە بوارەکانی ھونەر، زانست و پەروەردە، و بەدەر لەوەش سێ لە منداڵەکانی دانیستووی ئەمریکا بوون. وەک ھاوڵاتیەکی یاسایی ئەمریکا، خاشقچی مافی پاراستنی ھەبوو. لەڕێی بڕیارێکی ساڵی ٢٠١٥ەوە کە تێیدا ھاتبوو، دەزگا ھەواڵگریەکانی ئەمریکا ئەریکیان ئاگادارکردنەوەی ھاوڵاتیانە - ئەوانەی کە ئەمەریکیش نین- کە ھەڕەشەی کوشتن یان ڕفاندنیان لەسەرە. ئەم بڕیارە بووە جێگای باسکردن دوابەدوای دیارنەمانی خاشقچی.\nخاشقچی بۆ ڕەگەزنامەی ئەمەریکیش داواکاری پێشەکردبوو، و ھەروەھا لە سەنتەری ویڵسنی تایبەت بە زانایان ھەلێکی کاری پێشکەکرابوو لە واشنتن.\nبەپێی دەزگای ئاسایشی نێونەتەوەیی ئەمریکی، کۆشکی سپی بوونی مەترسیەکەی گەیاندبووە دەزگاکانی پاراستن. دان کۆتس، بەرپرسی ئاڵوگۆرەکانی کۆشکی سپی لەگەڵ دەزگاکانی پاراستن ڕەتیکردەوە لەبارەی ھۆکاری ئاگادارنەکردنەوەی خاشقچی بدوێ.٥٥ ئەندامی کۆنگرێس لە نامەیەکی کراوەدا داوایان لە کۆتس کرد کە ڕوونکردنەوەیەکی تەواو بدات و بیڵێت کە دەزگاکانی پاراستن تا چەند ئاگاداری ئەو مەترسیە بوون کە لەسەر خاشقچی ھەبوو. لە نامەکەدا، داوای تەواوی وردەکاریەکانی دەزگای ئاستی نێونەتەوەییان کردبوو بەتایبەت زانیاریەکانی پەیوەندیە تەلەفۆنی و ئیمەیلەکان لە حکومەتی سعودیەوە لەبارەی کەیسەکەی خاشقچی.\nچەندین لایەنی جیاواز ھاودەنگ بوون لەبارەی داواکاریان بۆ بڵاوکردنەوەی تەواوی تۆمارەکانی دەزگا پاراستنەکانی ئەمریکا لەبارەی کەیسەکەی خاشقچی.\nچالاکوانی سعودی غەنیم دوسەری لەبەردەم کونسوڵخانەی سعودیە لە لەندەن خۆپیشاندان دەکات دوای ونبوونی خاشقچی، لەکاتێکدا لەنێو کونسوڵخانەکەدا ئاھەنگی ڕۆژی نیشتیمانی سعودیە دەگێڕدرێت، ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨.\nلە ساڵی ٢٠١٧دا، خێزانی پاشای سعودیە داوایان لە خاشقچی کرد کە بگەڕێتەوە ڕیاز و بەردەوامبێت لە کارەکانی وەک ڕاوێژکاری ڕاگەیاندنی دادگای سعودیە. بەڵام خاشقچی ئەمەی ڕەتکردبوویەوە لەترسی زیندانیکردن یان سزادانی لەگەڵ گەڕانەوەی بۆ وڵاتەکە. خاشقچی تەنانەت لەگەڵ برای شازادە موحەمەد بن سەلمان، شازە خالید، کۆبووبویەوە لە کونسوڵخانەی سعودیە لە واشنتن لە سەرەتاکانی ٢٠١٨ یان کۆتاییەکانی ٢٠١٧. لە ئەیلوولی ٢٠١٨دا، خاشقچی سەردانی کونسوڵخانەی سعودیەی کردبوو لە واشنتن تاکو دۆکیومێنتەکانی تایبەت بە ھاوسەرگیری وەرگرێت کە بڕیاربوو لەگەڵ خۆشەویستەکەی، ھاتیجێ جەنگیز بیکات. بەڵام بەرپرسانی کونسوڵخانەکە داوایان لێکردبوو بچێتە کونسوڵخانەی وڵاتەکە لە ئیستەنبوڵ کەوا شوێنی نیشتەجێبوونی ھاتیجێیە و لەوێ کارەکانی بۆ دەکرێت.\nیەکەم سەردانی خاشقچی بۆ کونسوڵخانەی سعودیە لە ئیستەنبوڵ لە ٢٨ی ئەیوولی ٢٠١٨دا بوو کەوا بەبێ داواکاری پێشوەختە دەرکەوت. دوای جیابوونەوەی لە ھاوسەری پێشووی کەوا لە سعودیە مابوویەوە، ئەو چووبووە کونسوڵخانە تاکو داوای دۆکیومێنتەکانی تایبەت بە ھەڵوەشاندنەوەی ھاوسەرگیریە کۆنەکەی بکات تاکو لەگەڵ ھەتیجەدا ھاوسەرگیری بکات. بەر لەو سەردانەدا خاشقچی «دڵنیاببوویەوە لە سەلامەی خۆی لە زاری بەرپرسانی ئەمەریکاوە» و داوای لە ھەتیجەی خۆشەویستی کردبوو ئەگەر دواکەوت ئەوا ڕاستەوخۆ ئاسایشی تورکیا ئاگادار بکاتەوە. خاشقچی پێشوازیەکی گەرمی لێکرابوو لە کونسوڵخانە و داوای لێکرابوو کە ٢ی تشرینی یەکەمدا بگەڕێنەوە، «ئەو زۆر سەرسام بوو بەو پێشوازیەی سعودیەکان» بە گوتەی ھەتیجە.خاشقچی لە ٢٩ی ئەیلوولدا لە لەندەن بوو تاکو لە کۆنفراسێکدا قسە بکات، لەوێ بە ھاوڕێییەکی گوتبوو ترسی ئەوەی ھەیە بیڕفێنن و ڕەوانەی سعودیەی بکەنەوە.\nکونسوڵخانەی سعودیە لە ئەستەمبوڵ لە ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ دوابەدوای ونبوونی خاشقچی.\nلە ھەمان کاتدا، دوروبەری کاتژمێر ١٦:٣٠، تیمێکی سێ کەسی سعودی بە سەردانێکی ڕێکخراو گەیشتنە سعودیە، چوونە ھوتێلەکەیان و دواتر بەرەو کونسوڵخانەکە ڕۆشتبوون، بە گوتەی سەرۆکی تورکیا ئەردۆغان. گروپێکی تری بەرپرسانی سعودی گەشتنە ئیستەنبوڵ و بەرەو ناوچە دوورەکانی ئیستەنبوڵ ڕۆشتبوون، بە گوتەی ئەردۆغان لەوکاتەدا بەرنامەڕێژی بۆ تیرۆرکردنەکە کرابوو. لە شەوی ٢ی تشرینی یەکەمدا، تیمێکی تری ١٥ کەسی لە ڕیازە گەیشتنە ئیستەنبووڵ بە دوو فڕۆکەی تایبەتی سعودیە.\nلە ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨دا، کامێراکانی چاودێری ھەندێک بریکاری حکومەتی سعودیان نیشاندەدا کەوا نزیک ئێوارە دەچوونە نێو کونسوڵخانەکە. خاشقچی دوای یەک کاتژمێر لەگەڵ خۆشەویستەکەی ھەتیجە گەیشتن، و خاشقچی دوو مۆبایلی خۆی لەلا جێھێشت. ئەو کاتژمێر ١ی نیوەڕۆ لەڕێگای دەرگای سەرەکی بیناکە پێی نایە نێو کونسوڵخانەی سعودیە و بووە دواھەمین دیمەنی خاشقچی بە زیندوویەتی. خاشقچی تا کاتژمێر ٤ی ئێوارەش نەھاتبوویە دەرەوە، سەرەڕای ئەوەی کە کونسوڵخانەکە تا کاتژمێر ٣:٣٠ کراوە بوو، ھەتیجەی خۆشەویستی ڕاستەوخۆ پەیوەندی بە یاسین ئاکتای، ھاوڕێی خاشقچی و ڕاوێژکاری سەرۆک ئەردۆغان کرد،دەربارەی ونبوونی خاشقچی ئاگادار کردەوە و پۆلیس دەستی بە لێکۆڵینەوە کرد.\nحکومەتی سعودی ڕایانگەیاند کەوا ئەو کونسوڵخانەی جێھێشتووە بە دەرگای دواوە. حکومەتی تورکیا ڕایانگەیاند کەوا ئەو ھێشتا لە ژوورەوەیە و خۆشەویستەکەی و ھاوڕێکانی دەڵێن دیارنەماوە.\nبەرپرسانی تورکیا ڕایانگەیاند کەوا کامێراکانی چاودێری کونسوڵخانەکە بەتاڵ کراونەتەوە ئەو ئەندامانەی کونسوڵخانە کەوا تورکن، پشوویەکی لەناکاویان پێدراوە لەوکاتەی خاشقچی ونبووە. پۆلیسی تورکیا بە میدیاکانی ڕاگەیاند کەوا کامێراکانی خۆیان ھیچ تۆمارێکی خاشقچی نیشان نادەن کە دەریخەن ئەو کونسوڵخانەی جێھێشتووە.\nونبوونی جەمال خاشقچی بەپرسانی تورکیای تووڕەکرد، بەڵام لە ھەمان کاتدا ھەوڵیان دەدا دۆخەکە پەیوەندی تورکیا و سعودیە ئاڵۆز نەکات: «ھەوڵێک ھەیە لەلایەن حکومەتی تورکیایاوە کە تاکو بتوانێ دۆخەکە چارەسەر بکات بەبێ ڕووخانی پەیوەندیە دیپلۆماسیەکانی نێوان ھەردوو وڵات، بەڵا ئەگەر ھاتوو سەلمانیان کە بریکارانی سعودی خاشقچیان کوشتووە، ئەوا بێگومان کاردانەوەی توندیان دەبێت». چاودێرانی سیاسی پێیانوایە کەوا حکومەتی سعودیە ترسیان لە خاشقچی ھەبووە، نەک تەنھا لەبەر ڕەخنەکانی، بەڵکو بەھۆی نزیکی لە بەرپرسە گەورەکانی سعودیە و بەشداربوونی لە کرانەوەی دەزگا گەورەکانی وڵاتەکە، بۆ نموونە ئەوکاتەی وەک ڕاوێژکاری بەرپرسی دەزگای ھەواڵگڕی سعودیە تورکی بن فەیسیڵ ئال سعود کاری کردبوو.\nبەپێی چەندین سەرچاوەی بێناوی پۆلیس، پۆلیسی تورکیا پێیوایە کە خاشقچی ئەشکەنجە دراوە و کوژراو لەنێو کونسوڵخانەی سعودیە لە ئیستەنبوڵ لەلایەن تیمێکی ١٥ کەسی کەوا لە سعودیەوە ھێنرابوون. سەرچاوەیەک ئاماژەی بەوە داوە کەوا تەرمەکەی «پارچە پارچە کراوە» و بەکپی لە کونسوڵخانە بردراوەتە دەرەوەی کونسوڵخانە، و بە گوتەی سەرچاوەکە ئەمانە گشتی بە ڤیدیۆ تۆمارکراون تاکو بیسەلمێنن کەوا کارەکە سەرکەوتوو بووە و کاسێتی تۆمارەکەش بردراوەتە دەرەوەی تورکیا. ماڵپەڕی میدڵ ئیست ئای ڕایگەیاند کەوا تیمی پڵینگ "فرقة النمر" کە تایبەتن بە ئەنجامدانی ئۆپەراسیۆنە تایبەتەکانی سعودیە، پەنجەکانی خاشقچیان بردبوو بۆ موحەمەد بن سەلمان، وەک بەڵگەیەکی تری سەرکەوتنی کارەکەیان.\nلە ٧ی تشرینی یەکەمدا، بەرپرسانی تورکیا ڕایگەیاند کەوا بەڵگەی حاشاھەڵنەگر لەبارەی کوشتنی خاشقچی بڵاودەکەنەوە.یاسین ئاکتای سەرەتا گوتی کەوا خاشقچی لەنێو کونسوڵخانەکەدا کوژراوە، بەڵام لە ١٠ی تشرینی یەکەمدا ڕایگەیاند کە «سعودیە لێرەدا بەرپرس نییە»، ئەمەش وەک قسەیەکی دیبلۆماسی لێکدرایەوە لەلایەن گاڕدیانس، کە بەو مەبەستە بووە پەیوەندیە بازرگانیەکانی نێوان ھەردوو وڵات تێکنەدات. دواتر تورکیا ڕایگەیاند کەوا تۆماری دەنگی نێو کونسوڵخانەیان ھەیە. تڕەمپ داوای تۆمارە دەنگیەکانی لە تورکیا کردبوو. بەپێی قسەی «ئەو کەسانەی لە دۆخەکە نزیک بوون»، تۆمارەکە درابوویە دەزگای ھەواڵگڕی ناوەندی (CIA)، بەڵام دەزگاکە ڕەتیکردەوە ھیچ زانیاریەک لەوبارەیەوە بدات.\nسی ئێن ئێن ڕایگەیاند کەوا لە ١٥ تشرینی یەکەمدا سعودیە نزیک بوو لە دانپیانیان بە کوشتنەکە، بەڵام دواتر گوتیان کەوا کێشە لەنێوان خاشقچی و بەشێک لە کارمەندان درووستبوو کە بووە بۆی کوشتنی. ئەم گوتەیە بووە مایەی ڕەخنە، بەھۆی ئەوەی کە پێشتر زانرابوو کە خاشقچی پارچە کراوە و کوشتنەکەی بەرنامەدارێژراو بووە، وەک ئەو گەیشتنەی ١٥ سعودیەکە کە لەنێویاندا کەسی تایبەت بە شیکاری تەرمی تیابووە بۆ شاردنەوەی بەڵگەی جۆراوجۆر.\nڕۆژی دواتر، میدڵ ئیست ئای ڕایگەیاند کەوا بەپێی سەرچاوەیەکی بێ ناوی تورکی، کوشتنەکە حەوت خولەکی خایاندبوو و پسپۆڕی تایبەت سەڵاح موحەمەد توبەیقی، کەوا ئامێرێکی ئێسقان-بڕی لەگەڵ خۆیدا ھێنابوو، خاشقچی بە زیندووی پارچە پارچە کردبوو لەکاتێکدا ھاوکارانی گوێیان لە گۆرانی گرتبوو.\nئاگاداریەکی پۆلیس لەبەردەم کونسوڵخانە، دوای ونبوونی خاشقچی.\nوەزیری دەرەوەی ئەمریکا مایک پۆمپیۆ چاوی بە پاشا سەلمانی سعودیە دەکەوێت.\nھەتیجە جەنگیز داواکاربوو لە حکوتی ئەمریکی تاکو کاردانەوەیان ھەبێت و ھاوسەرەکەی بدۆزنەوە.\nگەڕانی نێو کونسوڵخانەکەدەستکاری\nسەردانی داواکاری گشتی سعودیەدەستکاری\nیەکێک لە بکوژوەکان کەوا دەنگی لە تۆمارە دەنگیەکەدا دەرچوبوو دەیگوت «بای ئەوەندە دەزانم کە چۆن تەرم پارچە پارچە بکەم».\nئەحمەد ئەسیری (ڕاست) لەگەڵ موحەمەد بن سەلمان (چەپ) لە ساڵێ ٢٠١٦.\n^ "'Tell Your Boss': Recording Is Seen to Link Saudi Crown Prince More Strongly to Khashoggi Killing". The New York Times. 12 November 2018.\n^ "Jamal Khashoggi: An unauthorized Turkey source says journalist was murdered in Saudi consulate". BBC News. 7 October 2018. لە ڕێکەوتی ١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\n^ Saphora Smith (25 October 2018). "Saudis change Khashoggi story again, admit killing was 'premeditated'". NBC News.\n^ "Speakers". International Public Relations Association – Gulf Chapter (IPRA-GC). 2012. لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە 11 May 2012. لە ڕێکەوتی ١٠ی ئایاری ٢٠١٢ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\n^ McKernan، Bethan؛ Wintour، Patrick؛ Swaine، Jon (21 October 2018). "Jamal Khashoggi death: give us the facts, western countries tell Saudis". The Guardian. لە ڕێکەوتی ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\n^ "Turkey to search Saudi Consulate for missing journalist". The Washington Post. 9 October 2018. لە ڕێکەوتی ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\n^ Nicholas، Cecil (10 October 2018). "Jamal Khashoggi: Saudi journalist 'cut up with bone saw in Pulp Fiction murder at consulate in Istanbul'". London Evening Standard. لە ڕێکەوتی ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\n^ ""Where Is Jamal?": Fiancee Of Missing Saudi Journalist Demands To Know". NDTV. The Washington Post. 9 October 2018. لە ڕێکەوتی ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\n^ "Saudi foreign minister says killing of Khashoggi was 'tremendous mistake'". CNN. 28 October 2018. لە ڕێکەوتی ٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\n^ Sullivan، Kevin؛ Morris، Loveday؛ El-Ghobashy، Tamer (19 October 2018). "Saudi Arabia fires 5 top officials, arrests 18 Saudis, saying Khashoggi was killed in fight at consulate". The Washington Post (بە زمانی ئینگلیزی). لە ڕێکەوتی ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\n^ "Turkish prosecutors 'find evidence of Jamal Khashoggi killing'". Al Jazeera. 15 October 2018. لە ڕێکەوتی ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\n^ "Jamal Khashoggi's Killing: Here's What We Know". New York Times. 19 October 2018. لە ڕێکەوتی ٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\n^ "Khashoggi murder: CIA director Gina Haspel briefs Trump". BBC. 26 October 2018. لە ڕێکەوتی ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\n^ Hubbard، Ben. "Jamal Khashoggi Is Dead, Saudi Arabia Says". New York Times. لە ڕێکەوتی ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\n^ Uras، Umut (31 October 2018). "Turkey: Khashoggi strangled immediately after entering consulate". Al Jazeera.\n^ "CIA concludes Saudi crown prince ordered Jamal Khashoggi's assassination". The Washington Post. 16 November 2018.\n^ "In unusual statement disputing the CIA and filled with exclamation points, Trump backs Saudi ruler after Khashoggi killing". NBC News. لە ڕێکەوتی ٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\n^ CNN، Sarah El Sirgany, Nada Altaher and Bianca Britton,. "Saudis seek death penalty, details Khashoggi's death".\n^ "Khashoggi Case Update: Saudi Prosecutor Says 5 Suspects Should Be Executed".\n^ "Norway suspends future arms exports to Saudi Arabia". Middle East Eye. 9 November 2018. لە ڕێکەوتی ٠٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\n^ Haag، Matthew؛ Grynbaum، Michael M. (11 December 2018). "Time Names Person of the Year for 2018: Jamal Khashoggi and Other Journalists" – بە NYTimes.com.\n^ Business، Jill Disis and Brian Stelter, CNN. "Time Person of the Year: 'The Guardians and the War on Truth'". CNN. لە ڕێکەوتی ٠٧ی شوباتی ٢٠١٩ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\n^ "Time's Person of the Year: 'Guardians' of the truth, including slain journalist Jamal Khashoggi". Washington Post.\n^ Hendley، Paul (17 May 2010). "Saudi newspaper head resigns after run-in with conservatives". Al Hdhod. لە ڕێکەوتی ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\n^ Jamal Khashoggi. "Saudi Arabia wasn't always this repressive. Now it's unbearable". Washington Post. لە ڕێکەوتی ٠٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\n^ "How the man behind Khashoggi murder ran the killing via Skype". Reuters. 22 October 2018.\n^ Benner، Katie؛ Mazzetti، Mark؛ Hubbard، Ben؛ Isaac، Mike (20 October 2018). "Saudis' Image Makers: A Troll Army and a Twitter Insider". The New York Times.\n^ Bel Trew (20 October 2018). "Bee stung: Was Jamal Khashoggi the first casualty in a Saudi cyberwar?". The Independent.\n^ Jamal Khashoggi (17 October 2018). "What the Arab world needs most is free expression". The Washington Post.\n^ Stancati، Margherita؛ Said، Summer (2 November 2018). "Behind Saudi Prince's Crackdown Was Confidant Tied to Khashoggi Killing". لە ڕێکەوتی ٠٧ی شوباتی ٢٠١٩ ھێنراوە – بە www.wsj.com. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\n^ Joby Warrick, Loveday Morris, Souad Mekhennet (20 October 2018). "In death, Saudi writer's mild calls for reform grew into a defiant shout". The Washington Post. ڕاگرتنی CS1: ناوی زۆر: پێرستی نووسەران (link)\n^ By Bill Marczak, John Scott-Railton, Adam Senft, Bahr Abdul Razzak, Ron Deibert (1 October 2018). "The Kingdom Came to Canada How Saudi-Linked Digital Espionage Reached Canadian Soil". Citizen Lab. ڕاگرتنی CS1: ناوی زۆر: پێرستی نووسەران (link)\n^ "Amnesty International Among Targets of NSO-powered Campaign". amnesty.org. لە ڕێکەوتی ٠١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\n^ Avi Asher-Schapiro (31 October 2018). "How the Saudis may have spied on Jamal Khashoggi". Committee to Protect Journalists.\n^ Brewster، Thomas. "Exclusive: Saudi Dissidents Hit With Stealth iPhone Spyware Before Khashoggi's Murder". Forbes. لە ڕێکەوتی ٠٧ی شوباتی ٢٠١٩ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\n^ "Khashoggi messages reveal sharp criticism of MBS". Youtube. CNN. 2 December 2018.\n^ Nina dos Santos and Michael Kaplan (3 December 2018). "Jamal Khashoggi's private WhatsApp messages may offer new clues to killing". CNN.\n^ David D. Kirkpatrick (2 December 2018). "Israeli Software Helped Saudis Spy on Khashoggi, Lawsuit Says". NYT.\n^ "Crown prince sought to lure Khashoggi back to Saudi Arabia and detain him, U.S. intercepts show". Washington Post. 10 October 2018. لە ڕێکەوتی ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\n^ "Saudis are said to have lain in wait for Jamal Khashoggi". Washington Post. 10 October 2018. لە ڕێکەوتی ٠٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\n^ "Friends of Saudi dissident say he failed to return after visit to Istanbul consulate". CNBC. Reuters. 2 October 2018. لە ڕێکەوتی ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ ھێنراوە. Khashoggi was in the United States on an O-visa بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\n^ Heather Timmons (19 October 2018). "What does the US owe Jamal Khashoggi?". Quartz. لە ڕێکەوتی ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ ھێنراوە. Khashoggi was living in the United States on an 'O' visa … Three of Khashoggi's children are US citizens. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\n^ Hatice Cengiz (9 October 2018). "Please, President Trump, shed light on my fiance's disappearance". Washington Post.\n^ Alexander، Nazaryan (15 October 2018). "Think tanks reconsider Saudi support amid Khashoggi controversy". Yahoo News.\n^ "US intelligence being sued for failing to warn Khashoggi of threat". The Middle East Monitor. 21 November 2018.\n^ "Knight Institute Sues to Learn Whether U.S. Intelligence Agencies Complied With "Duty to Warn" Reporter Jamal Khashoggi of Threats to His Life". Knight First Amendment Institute. 20 November 2018. لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ١٦ی تەممووزی ٢٠١٩. لە ڕێکەوتی ١٠ی تەممووزی ٢٠١٩ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |archive-date= (یارمەتی)\n^ Josh Lederman (22 October 2018). "Khashoggi met with crown prince's brother amid efforts to return him to Saudi Arabia".\n^ "Did Embassy in DC send Khashoggi to Istanbul?". Euronews. Reuters and NBC. 9 October 2018.\n^ Boris Johnson (21 October 2018). "The murder of Jamal Khashoggi was a barbaric act. We mustn't let Saudi Arabia off the hook". Telegraph News. ″First there was the transparent ruse by which the Saudi-born Washington Post columnist was tricked into endangering himself by leaving the United States. ″\n^ Chulov، Martin؛ Wintour، Patrick (9 October 2018). "Jamal Khashoggi: Turkey hunts black van it believes carried body". the Guardian.\n^ News، A. B. C. (30 October 2018). "Though Khashoggi didn't suspect he may be in danger, he was still apprehensive". ABC News.\n^ "What Happened to Jamal Khashoggi?". The New York Times. 3 October 2018.\n^ "Erdogan on Khashoggi vanishing: Upsetting this happens in Turkey". Al Jazeera. 8 October 2018. لە ڕێکەوتی ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\n^ "Saudi journalist Jamal Khashoggi disappears after entering Saudi Arabia's consulate in Istanbul". Australian Broadcasting Corporation. Reuters. 7 October 2018.\n^ "Seine Verlobte im Interview: Aus diesem Grund ging Khashoggi beim zweiten Mal unbesorgt in das Konsulat". Die Welt (بە زمانی ئەڵمانی). 26 October 2018.\n^ "News snippet". Saudi Press Agency. 4 October 2018.\n^ "Jamal Khashoggi: Washington Post blanks out missing Saudi writer's column". BBC. 5 October 2018.\n^ Ingber، Sasha (4 October 2018). "Saudi Critic Vanishes After Visiting Consulate, Prompting Fear And Confusion". NPR.\n^ Gall، Carlotta (3 October 2018). "What Happened to Jamal Khashoggi? Conflicting Reports Deepen a Mystery". The New York Times.\n^ "Khashoggi case: CCTV disappears from Saudi consulate in Turkey". The Guardian. 9 October 2018.\n^ Robinson، Joan (13 October 2018). "Jamal Khashoggi Case: A contemporary thriller". National Herald. لە ڕێکەوتی ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\n^ Fahim، Kareem (6 October 2018). "Saudi forensic expert is among 15 named by Turkey in disappearance of journalist Jamal Khashoggi". The Washington Post. لە ڕێکەوتی ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\n^ Coskun، Orhan (6 October 2018). "Exclusive: Turkish police believe Saudi journalist Khashoggi was killed in consulate – sources". Reuters.\n^ "Turkish police suspect Saudi journalist Khashoggi was killed at consulate". Middle East Eye. 6 October 2018.\n^ Fahim، Kareem (6 October 2018). "Turkey concludes Saudi journalist Jamal Khashoggi killed by 'murder' team, sources say". The Washington Post.\n^ Abu Sneineh، Mustafa (22 October 2018). "REVEALED: The Saudi death squad MBS uses to silence dissent". Middle East Eye. لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨. لە ڕێکەوتی ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |archive-date= (یارمەتی)\n^ "Saudi journalist 'killed inside consulate' – Turkish sources". The Guardian. 6 October 2018.\n^ Harris، Shane؛ Mekhennet، Souad؛ Hudson، John؛ Gearan، Anne (11 October 2018). "Turks tell U.S. officials they have audio and video recordings that support conclusion Khashoggi was killed". The Washington Post.\n^ "We've asked for Khashoggi tape evidence – Trump". BBC News.\n^ "Saudis preparing to admit Jamal Khashoggi died during interrogation, sources say". CNN. لە ڕێکەوتی ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\n^ "Saudis preparing to admit Jamal Khashoggi died during interrogation, sources say". NY Post. لە ڕێکەوتی ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\n^ "Saudis preparing to admit Jamal Khashoggi died during interrogation, sources say". CNN. لە ڕێکەوتی ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\n^ "Jamal Khashoggi Dismembered Alive, Saudi Killer Listened To Music During Murder". Inquisitr. لە ڕێکەوتی ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\n^ Reuters (14 December 2018). "Khashoggi killer heard saying 'I know how to cut' on audio – Erdoğan". The Guardian. لە ڕێکەوتی ١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=تیرۆرکردنی_جەمال_خاشقچی&oldid=656116»\nدواجار لە ١٠:٢٢ی ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ دەستکاری کراوە


زانکۆی سۆران - هەواڵ\nبڵاوكردنه‌وه‌ی توێژینه‌وه‌یه‌ك له لایه‌ن مامۆستایه‌كی فاكه‌ڵتی زانست\nبڵاوكراوەتەوە لە 15 تشرینی دووەم 2016\nمامۆستای به‌توانای فاكه‌ڵتی زانست "م. محه‌ممه‌د سه‌جادی" له نوێترین كاری لێكۆڵینه‌وه‌ی خۆیدا، توێژینه‌وه‌یه‌كی به ناونیشانی (An Introduction to Green Nanotechnology ) له ده‌زگای (Elsevier publishing company) كه خاوه‌ن ئیمپاكت فاكته‌ری به‌رزه، بڵاوكرده‌وه.\nشایه‌نی باسه ئه‌مه شه‌ست و چواره‌مین توێژینه‌وه‌ی ناوبراوه.\nبۆ خوێندنه‌وه‌ی لێكۆڵینه‌وه‌كه كرته له‌سه‌ر ئه‌م لینكه بكه:\nبڵاوكردنه‌وه‌ى توێژینه‌وه‌یه‌ك له لایه‌ن مامۆستایه‌كى فاكه‌ڵتى زانست\nبڵاوكراوەتەوە لە 03 تشرینی دووەم 2016\nمامۆستاى به‌تواناى زانكۆى سۆران له به‌شى بایۆلۆجى فاكه‌ڵـتى زانست "م. كارزان محه‌ممه‌د خالید"، له نوێترین كارى ئه‌كادیمى خۆیدا، توێژینه‌وه‌یه‌كى به‌ناونیشانى (Inhibitory Action of Aqueous Extract of\nAnethum graveolens on Staphylococcus\naureus )له گۆڤارى زانستى (International Journal of Scientific & Engineering Research) بڵاوكرده‌وه.\nبۆ خوێندنه‌وه‌ى لێكۆڵینه‌وه‌كه، كرته له‌سه‌ر ئه‌م لینكه بكه:\nمامۆستایه‌كى زانكۆى سۆران ده‌بێته ئه‌ندامى تیمى نێوده‌وڵه‌تى پێداچوونه‌وه‌ى گۆڤارێكى زانستى نێوده‌وڵه‌تى\nبڵاوكراوەتەوە لە 31 تشرینی یەکەم 2016\nدواى نووسین و ئه‌نجامدانى چه‌ندین توێژینه‌وه‌ى به‌پێز له گۆڤاره زانستییه نێوده‌وڵه‌تییه‌كان و نیشاندانى توانا و تایبه‌تمه‌ندى به‌رزى ئه‌كادیمى، مامۆستاى به‌تواناى زانكۆى سۆران "پڕۆفیسۆر د. ئیبتسام كه‌مال" له لایه‌ن ده‌سته‌ى به‌ڕێوه‌به‌رى گۆڤارى زانستى (Journal of Chemical Engineering and Industrial Biotechnology (JCEIB) وه‌ك ئه‌ندانى تیمى نێوده‌وڵه‌تى پێداچوونه‌وه‌ى گۆڤاره‌كه ده‌ستنیشان ده‌كرێ.\nشایه‌نى باسه ئه‌م گۆڤاره زانستییه له وڵاتى مالیزیا ده‌رده‌چێت و وا بڕیاره به‌رگى یه‌كه‌مى له مانگى ئازارى 2017 دا ده‌رچێت.\nدوو مامۆستاى فاكه‌ڵتى ئاداب توێژینه‌وه‌یه‌كى زانستى بڵاوده‌كه‌نه‌وه\nهه‌ردوو مامۆستاى به‌تواناى به‌شى جوگرافیاى فاكه‌ڵتى ئاداب "م. حه‌سه‌ن محه‌ممه‌د حه‌مید" و "م. گه‌یلان ره‌سوڵ فه‌قێ برایم" له تازه‌ترین چالاكى ئه‌كادیمى خۆیاندا، توێژینه‌وه‌یه‌كى زانستیان به ناونیشانى (كاریگەری گەشەی\nشارستانی لەسەر ئاستی ئاوی ژێر زەوی بە بەكارهێنانی هەستكردن لە دوورەوە (شاری هەولێر، هەرێمی كوردستانی عێراق بە نموونە))\nله گۆڤارى زانستى زانكۆى راپه‌ڕین بڵاوكرده‌وه.\nتوێژینه‌وه‌ى دوو مامۆستای زانكۆى سۆران له كتێبخانه‌ى ئه‌لیكترۆنى زانكۆى هارڤاردى ئه‌مریكا تۆمار ده‌كرێ\nدواى ئه‌وه‌ى دوو مامۆستاى به‌تواناى زانكۆى سۆران به ناوه‌كانى "م. سابیر جه‌هانجوى" و "م. نیعمه‌توڵا محه‌ممه‌د"له به‌شى په‌ترۆلیۆم جیۆسایه‌نسى فاكه‌ڵتى زانست، توێژینه‌وه‌یه‌كى زانستى به ناونیشانى (A faster method to reconstruct seismic data using anti-leakage Fourier transform) له گۆڤارى زانستى (Journal of Geophysics and Engineering) بڵاوده‌كه‌نه‌وه، له به‌ر گرنگى و به‌ها زانستییه‌كه‌ى، وه‌ك بابه‌تێكى گرینگ و باوه‌ڕپێكراو، له كتێبخانه‌ى ئه‌لیكترۆنى زانكۆى هارڤاردیش كه له یه‌كه‌مین زانكۆ به‌ناوبانگه‌كانى دنیایه، تۆمار ده‌كرێ.\nلینکی توێژینەوەکە لە کتێبخانەی زانکۆی هارڤارد\nمامۆستایه‌ك فاكه‌ڵتى زانست دوو لێكۆڵینه‌وه بڵاوده‌كاته‌وه\nمامۆستایه‌كى زانكۆى سۆران چه‌ند توێژینه‌وه‌یه‌ك بڵاوده‌كاته‌وه\nبه‌ڕێوه‌به‌رایه‌تى فێركردنى به‌رده‌وام وۆركشۆپێكى به‌ڕێوه‌برد\nمامۆستایه‌كى زانكۆى سۆران توێژینه‌وه‌یه‌ك بڵاوده‌كاته‌وه\nپەڕەى 175 لەکۆى 182 پەڕەدا


مونا قه‌هوه‌چی: به‌شداری له كابینه‌ی نوێی حكوومه‌تی هه‌رێم ده‌كه‌ین\n11/2/2019 - 14:48\nپاڵپشتی خۆیانی بۆ گه‌ڕانه‌وه‌ی هێزی پێشمه‌رگه بۆ كه‌ركووك ده‌ربڕی\nپێشنیوه‌ڕۆی ئه‌مڕۆ دووشەممە، شاندێكی پارتی دیموكراتی كوردستان كه له هه‌ریه‌ك له هۆشیار زێباری ئه‌ندامی مه‌كته‌بی سیاسی پارتی و عه‌لی حوسێن به‌رپرسی په‌یوه‌ندیه‌كانی كوردستانی عێراقی پارتی دیموكراتی كوردستان و دڵشاد شه‌هاب و فه‌رسه‌ت سۆفی سه‌ردانی حزب و لایەنە تورکمانییەکانیان له هه‌ولێر كرد و كۆبوونه‌وه.\nله كۆبوونه‌وه‌كه‌دا ره‌وشی په‌یوه‌ندی نێوان پارتی و لایه‌نی توركمانی و ره‌وشی كوردستان و هه‌روه‌ها پرۆسه‌ی پێكهێنانی كابینه‌ی نوێی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان و به‌شداریی پێكهاته‌ی توركمان له‌و پرۆسه‌یه گفتوگۆیان لێوه‌كرا.\nله دوای سه‌ردانه‌كه، له لێدوانێكی بۆ ده‌زگاكانی راگه‌یاندن مونا قه‌هوه‌چی جێگری سه‌رۆكی پارتی چاكسازی توركمان رایگه‌یاند: ئه‌وان وه‌ك به‌ره‌ی توركمانی به‌شداری له كابینه‌ی نوێی حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستان ده‌كه‌ن، هاوكات پاڵپشتی خۆیانی بۆ گه‌ڕانه‌وه‌ی هێزی پێشمه‌رگه بۆ كه‌ركووك ده‌ربڕی.


بەرەوە بە یاسایی كردنی پێكەوەژیان لە كوردستان - هێمن مه‌حمود كاكه‌یی\n13/7/2020 - 02:37\nبە درێژایی سەدان ساڵی رابردوو پێكەوەژیان ئاینی و نەتەوەیی لە ناوچەكە و عێراق و هەرێمی كوردستان بە شێوەیەكی خۆرسكانە بووە، تێگەیشتن و پێكەوەهەڵكردن و كاركردن لە نێوان تاكەكانی ئاین و نەتەوە جیاوازەكان بنەمای رێكخستتنی پەیوەندییەكان و پێكەوەژیانێكی ئاشتیانە بووە،لەگەڵ هەبوونی چەند كێشەیەكی بچووك لە نێوانیاندا، ئەمە بۆتە هۆی ئەوەی كە سەر ئێشەیەكی كەمتر بۆ دەسەڵاتدارانی ئەو ووڵاتانە هەبێت.\nئێستا كە ئێمە لە سەدەی بیست و یەكدا دەژین ژیان جۆرێكی دیكەیەو مرۆڤەكانیش شێوازی بیركردنەوەیەیان جیاوازترە، شیكردنەوە و خوێندنەوەی جیاواز بۆ دەقە ئاینیەكان دەكرێت و بەرژەوەندی تاك و خێزان و كاریگەری سوسیاڵ میدیا و تێكچوونی پەیوەندییە كۆمەڵایەتیەكان چەنداین فاكتەرن بۆ ئەوەی ئەم بە سروشتی بوونە پێكەوەژیانە وەك جاران نەمێنێت.\nلە هەرێمی كوردستان هەشت ئاین بوونیان هەیە، ئێستا ئەگەرچی لە رووی ئیداری و كارگێرییەوە كێشەییەكی ئەوتۆیان نیە بەڵام لە واقعی حال وردە كێشە هەیە لە نێوانیاندا كە ئەمە بۆ داهاتوو مەترسی گەورە بوونی لێ دەكرێت، ئەركی حكوومەت و پەرلەمان و لایەنە پەیوەندیدارەكانە رێگری لەوە بكەن لە پێناوی دابینكردنی مافی پێكهاتەكان و رەخساندنی دەرفەت، باشتربوونی رەوەشی ژیانیان لە داهاتوووە، ئەگەرچی لە رابردوودا كەم تا زۆر كار لە سەر ئەم بابەتە كراوە وە چەند كونسولگەرییەكیش بەشی تایبەتیان بە ناوی ماینۆرییتی سێكشن( بەشی پێكهاتەكان) هەبووە، بەڵام ئەوە بەس نیە و دەبێت هەرێمی كوردستان خۆی ستراتیژیەتێكی بۆ ئەم بابەتە هەبێت.\nبە دیدی من باشترین بژاردە بۆ ئەم رێگرییە ئەوەیە كە ئەم پێكەوەژیانە بە یاسایەكی سەردەمیانە رێكبخرێتەوە ، بە جۆرێك له ئاینده‌دا هەمووان هەستی هاووڵاتی بوونمان بۆ دروست بێت و خۆمان بە یەكسان ببینینەوە لە بەرانبەر یەكدیدا، ئەمەش كارێكی قورس نیە و قورسیەكەی لەوەدایە دەست بۆ دەرچواندنی یاساكە ببردرێت، و بخرێتە بواری جێبەجێكردنەوە، بەم شێوازەش ئێمە لە قۆناغی پێكەوەژیانی ئاشتیانەی سروشتیەوە دەچینە قۆناغی پێكەوەژیانی ئاشتیانەی یاسایی ، كە ماف و كەرامەت و ئەركی هەمووان پارێزراو دەبێت بە گوێرەی یاسا .\nقائیمقامیەتی سلێمانی: نرخی خزمه‌تگوزاری یه‌كه‌كانی نیشته‌جێبون یه‌كده‌خرێت\nلە هەڵەبجە 2 کەسی دیكه بە کۆرۆنا گیانیان لەدەستدا\nسه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان: ئامادەین هاوکاریی عێراق بکەین بۆ دابینکردنی ئاسایش و سەقامگیری


شارەزایەکی بواری ئیسلامی سیاسی: ئیسلامییه‌كانى كوردستان پشتگیریى له قه‌تڵ و عامه‌كه‌ى توركیا ده‌كه‌ن - اخبار العراق\nاخبار العراق » كوردى » شارەزایەکی بواری ئیسلامی سیاسی: ئیسلامییه‌كانى كوردستان پشتگیریى له قه‌تڵ و عامه‌كه‌ى توركیا ده‌كه‌ن\nشارەزایەکی بواری ئیسلامی سیاسی: ئیسلامییه‌كانى كوردستان پشتگیریى له قه‌تڵ و عامه‌كه‌ى توركیا ده‌كه‌ن\nفواد مه‌جید میسری، نووسه‌ر و شاره‌زا له بواری ئیسلامیی سیاسی له چاوپێكه‌وتنێكى هه‌فته‌نامه‌ى (باس)دا ڕای دەگەیەنێ: “ئامانجى له‌شكركێشییه‌كه‌ى سوپاى توركیا بۆ له باربردنى گه‌لى كورده و پێویست به پاساوهێنانه‌وه ناكات، به‌ڵام توركیا له عه‌فرین زۆنگاوێكى بۆ دروست ده‌بێت، مه‌حاڵه به‌ئاسانى لێی ده‌ربچێت“. گوتیشى: “پارت و لایه‌نه ئیسلامییه سیاسییه‌كانى پشتگیری له قه‌تڵ و عامه‌كه‌ى توركیا ده‌كه‌ن، چونكه هەمان فكره و ئایدۆلۆژیاىان هەیە“.\n(باس) سوپاى توركیا هێرشه‌كانى خۆى بۆ ڕۆژئاواى كوردستان و عه‌فرین چڕتر كردووه‌ته‌وه، به بۆچوونى ئێوە ئامانجى سوپای توركیا له‌و له‌شكركێشییه چییە؟\nفواد مه‌جید میسرى: له‌شكركێشیی ده‌وڵه‌تى توركیا بۆ سه‌ر عه‌فرین شتێكى نوێ و چاوەڕواننه‌كراو نه‌بووه، چونكه پێشتر هێرشه‌كانى عه‌فرین له‌ئارادا نه‌بووه، كه ده‌وڵەتى توركیا له‌ڕێگه‌ى سنووره‌كانى خۆیه‌وه له وڵاتانى ده‌ره‌وه خه‌ڵكێكى زۆرى ده‌خزانده نێو چه‌كداره‌كانى داعشه‌وه، هه‌رچه‌نده ئه‌و كاته هیچ مه‌ترسییه‌ك له‌سه‌ر سنووره‌كانى توكیا نه‌بووه، به‌ڵام توركیا چه‌كدارى بیانیى داعشی ڕه‌وانه‌ى سووریا ده‌كرد، بۆیه له‌شكركێشییه‌كه‌ى سوپاى توركیا بۆ سه‌ر عه‌فرین، هیچ پاساوهێنانه‌وەیه‌كى ناوێت، چونكه ئامانجى له‌شكركێشییه‌كه ته‌نیا بۆ له‌ناوبردنى گه‌لى كورد بووه.\n(باس) سوپاى توركیا به پاساوى پاراستنى سنووره‌كانى خۆى په‌لامارى عه‌فرین ده‌دات، به بۆچوونى ئێوە توركیا هێرشه‌كانى خۆى له عه‌فرینه‌وه بۆ ناوچه‌كانى دیكه‌ى كوردستان ده‌گوازێته‌وه؟\nفواد مه‌جدی مسیرى: سوپاى توركیا تاوانێكى گه‌وره‌ى به‌رامبه‌ر عه‌فرین ئه‌نجام داوه، ئامانجیشى ئه‌وه‌یه كه ماڵى كورد وێران بكرێت، به‌ڵام پانتایی جوگرافیاى عه‌فرین په‌یوه‌ندیى به توركیاوه نییه، چونكه عه‌فرین ده‌وڵه‌تێكى دیكه‌یە، میلله‌ته‌كه‌ى كاتێك چه‌كی هه‌ڵگرتووه، ئه‌وان به‌رگرى له مافى ڕه‌واى خۆیان ده‌كه‌ن، به‌ڵام مه‌سه‌له‌كه ته‌نیا عه‌فرین نییه، به‌ڵكوو ئه‌ردۆگان ڕۆژانه لێدوانى توند ده‌دات و ده‌ڵێت ئێمه به عه‌فرینه‌وه ناوه‌ستین، به‌ڵكوو هێرشه‌كانمان ده‌گوازینه‌وه بۆ سنووره‌كانى عێراق. بۆیه توركیا به‌رگرى له خاكى خۆى ناكات، به‌ڵكوو ده‌یه‌وێت له هه‌ر چوار پارچه‌ى كوردستانه‌وه، ڕووبه‌ڕووى میلله‌تى كورد بوه‌ستێته‌وه، دواجار كاتێك توركیا هاوپه‌یمانیى له‌گه‌ڵ ئێران ده‌كات، ته‌نیا بۆ دژایه‌تیى كورد هاوپه‌یمانیى له‌گه‌ڵدا ده‌كات، هه‌روه‌ها ده‌وڵه‌تى عێراق كه ده‌وڵه‌تێكى شیعه مه‌زهه‌به، توركیا بۆ دژایه‌تیى كورد ده‌چێت هاوپه‌یمانیى له‌گه‌ڵدا ده‌كات، جگه له‌وه‌ش میتۆدێكى دیكه هه‌یه كه خۆى له چوارچێوه‌ى ئیسلامى سیاسی ده‌بینێته‌وه، به‌ڵام ئه‌وانیش پشتگیرى له ئه‌ردۆگان ده‌كه‌ن، پاساویش بۆ ئه‌وه ده‌هێننه‌وه كه توركیا له‌ژێر په‌رده‌ى به‌رگریكردن له وڵاته‌كه‌ى خۆیدا هێرش ده‌كاته سه‌ر عه‌فرین، هه‌رچه‌نده ئه‌ردۆگان ده‌ستخۆشى له تۆپ و ته‌یاره‌كانى توركیا ده‌كات، بۆ ئه‌و له‌شكركێشییه‌ى كه ئاراسته‌ى عه‌فرینى ده‌كه‌ن، بۆیه ئه‌ردۆگان له‌په‌ناى دیندا ده‌یه‌وێ هه‌موو مه‌رامه سیاسییه‌كانى خۆى تێپه‌ڕێنێت، بۆیه توركیا ده‌وڵه‌تێكه تا ئێستا شتێكى واى بۆ نه‌ڕه‌خساوه، به‌ڵام كاتێك ئیسلامى سیاسی هاته سه‌ر ده‌سه‌ڵات، له‌به‌رئه‌وه‌ى پابه‌ند نه‌بوو بە گرێبه‌سته‌كانى ناتۆوه، نه‌یتوانى ئه‌وه بكات، به‌ڵام ئێستا ئه‌ردۆگان بێ مه‌نه‌ته له‌وه‌ى كه له ناتۆ بچێته ده‌ره‌وه، هه‌ر كاتێكیش له ناتۆ بێته ده‌رەوه هیچ زه‌ختێكى له‌سه‌ر نامێنێت، دواجار هه‌موو ئامانجێكیشى ئه‌وه ڕۆڵى خه‌لافه‌تى ئیسلامى بنوێنێت.\n(باس) هه‌ڵوێستى وڵاتانى ئه‌وروپا به‌رامبه‌ر به هێرشه‌كانى سوپاى توركیا بۆ سه‌ر عه‌فرین چۆن ده‌بینى؟\nفواد مه‌جید مه‌یسرى: به‌درێژایی مێژوو وڵاتانى ئه‌وروپا به‌پێى به‌رژەوه‌ندییه‌كانى خۆیان پشتگیرى له مافى هه‌ر گه‌ل و نه‌ته‌وه‌یه‌كى جیاواز ده‌كه‌ن، ده‌وڵه‌تانى ئه‌وروپا پشت و په‌ناى هیچ میلله‌تێك نین، به‌ڵام پێویسته میلله‌تى كورد خۆى خاوه‌نى ئیراده‌ی خۆى بێت، ئه‌وه‌ى ئێستا شه‌ڕڤانان ده‌یكه‌ن له ڕۆژئاوا نموونه‌یه‌كه له‌و ئیرادانه‌ى كه هه‌موو وڵاتانى دنیای سه‌رسام كردووه، بۆیه من پێم وایه زۆنگاوێك له عه‌فرین بۆ توركیا دروست ده‌بێت، ئه‌سته‌مه توركیا به‌ئاسانى لێى ده‌رچێت، به‌ڵام باشتر وایه ئێمه‌ى میلله‌تى كورد له‌به‌رامبه‌ر ئه‌و كاره‌ساته‌ى عه‌فرین یه‌كده‌نگ و یه‌ك هه‌ڵوێست بین، ڕاسته تا ڕاده‌یه‌ك یه‌كده‌نگى به‌دى ده‌كرێت، به‌ڵام گرنگ ئه‌وه‌یه كرده‌وه‌ى هه‌بێت، هه‌رچه‌نده هه‌ڵوێستى دیماگۆگی له‌نێوان لایه‌نه سیاسییه‌كاندا هه‌یه، چونكه به‌شێكى حزبه‌كان به قسەكردن هه‌وڵێستێكیان هه‌یه و به كرده‌وه‌ش هه‌ڵوێستێكى دیكه‌یان هه‌یه، به‌ڵام ئه‌گه‌ر له یه‌كه‌م ڕۆژه‌وه حزبه كوردستانییه‌كان به جۆرێكى دیكه پشتگیرییان له ڕۆژئاوا بكردایه، بارودۆخى ڕۆژئاوا به‌و شێوازه نه‌ده‌بوو.\n(باس) له‌و كاته‌وه‌ى سوپاى توركیا هێرشى بۆ سه‌ر عه‌فرین ده‌ست پێكردووه، لایه‌نه ئیسلامییه‌كانى كوردستان به‌رامبه‌ر ئه‌و له‌شكركێشییه هه‌ڵوێستى فه‌رمییان نه‌بووه، بێده‌نگیى لایه‌نه ئیسلامییه‌كان بۆچى ده‌گه‌ڕێنیته‌وه؟\nفواد مه‌جید میسری: حاڵه‌تێكى سروشتییه پارت و لایه‌نه سیاسییه ئیسلامییه‌كانى كوردستان به‌رامبه‌ر به له‌شكركێشییه‌كه‌ى سوپاى توركیا بێده‌نگى هه‌ڵبژێرین، چونكه ئه‌وان به شێوه‌یه‌ك له شێوه‌كان پشتگیرى له ده‌وڵه‌تى توركیا و له‌شكركێشیى سوپاى توركیا بۆ سه‌ر عه‌فرین ده‌كه‌ن، كه‌سێكى وه‌كوو قه‌رزاوى پەسنی ئەو لەشکرکیشییەی تورکیا دەکات و ئه‌ڵێت، ئه‌وه شه‌ڕێكه له دژى كوفر! بۆیه هیچ حزبێكى ئیسلامى له سه‌رانسه‌رى جیهاندا دژى ئه‌ردۆگان ناوه‌ستێته‌وه، چونكه ناوه‌ندى ئیخوان له وڵاتى توركیایه، بۆیه یه‌كگرتووى ئیسلامى و لایه‌نه سیاسییه‌كانى دیكه پشتگیرى له ده‌وڵه‌تى توركیا ده‌كه‌ن، چونكه مه‌رجه‌عه‌كه‌یان ئیخوان موسلمیینه، بۆیه بێده‌نگیى له ئاست ئه‌و قه‌تڵ و عامه‌ى توركیا هیچ پاساوێكى نییه، ته‌نیا ئه‌وه نه‌بێت، له‌پێناو ئایدۆلۆجیاى ئیسلامیى سیاسی پشتگیری له هه‌ڵوێسته‌كه‌ى ده‌وڵه‌تى توركیا ده‌كه‌ن.\n(باس) ئەی هەڵویێستی كۆمه‌ڵى ئیسلامیی کوردستان؟\nفواد مه‌جید میسرى: لایه‌نه ئیسلامییه‌كانى كوردستان، به گشتى بێده‌نگییان له ئاستى ئه‌و قه‌تڵ و عامه‌ى توركیا ده‌ربڕیوه، بۆیه له‌نێوان كۆمه‌ڵ و یه‌كگرتوو و بزووتنه‌وه‌ى ئیسلامى هیچ جیاوازییه‌ك نییه، چونكه ئه‌وان مه‌یلێكى زۆریان بۆ ده‌وڵه‌تى ئیسلامى هه‌یه و پارێزگاریى لێ ده‌كه‌ن، ئه‌گه‌ر دوور نه‌ڕۆین، كاتێك مورسی ده‌سه‌ڵاتى لێ وه‌رگیرایەوه، هه‌موو حزبه ئیسلامییه‌كان په‌نجه‌یان بۆ مورسی به‌رز ده‌كرده‌وه و پشتگیرییان ده‌كرد! بۆچى له‌سه‌ر مورسی هاتنه ده‌نگ، به‌ڵام بۆچى ئێستا كاتێك منداڵێكى بێ تاوان ده‌كوژرێت، هیچ هه‌ڵوێستێكیان نییه؟ بۆیه حزبه ئیسلامییه‌كان به‌بێ جیاوازى پشتگیرى له قه‌تڵ و عامه‌كه‌ى سوپاى توركیا ده‌كه‌ن، هه‌روه‌ها هه‌موویان فكر و ئایدۆلۆژیاى ئه‌ردۆگانییان هه‌یه.\n(باس) لایه‌نه ئیسلامییه‌كان ڕووبه‌ڕووى به‌رپرسیاریه‌تیى مێژوویى ده‌بنه‌وه كاتێك كه سوپاى توركیا هاووڵاتییانى سڤیلى كورد ده‌كوژن و ئه‌وانیش بێده‌نگن؟\nفواد مه‌جید مسیرى: ئیسلامی سیاسی مه‌ترسییه‌كى گه‌وره‌یه بۆ ئاینده‌ى هه‌رێمى كوردستان، ته‌نانه‌ت مه‌سیحییه‌كانیش، چونكه هه‌موو حزبێكى ئایینی ئه‌گه‌ر ده‌سه‌ڵاتى هه‌بێت، ده‌بێته مه‌ترسییه‌كى گه‌وره، به‌ڵام مێژوو بۆ خۆى بێده‌نگیى لایه‌نه ئیسلامییه‌كان تۆمار ده‌كات، به‌ڵام من داوا له لایه‌نگرانى حزبه ئیسلامییه‌كان ده‌كه‌م، وه‌كوو كوردێكى ئه‌م وڵاته ئه‌وان چۆن ته‌ماشاى قه‌تڵ و عامه‌كه‌ى سوپاى توركیا ده‌كه‌ن پێمان بڵێن، بۆیه پێویسته لایه‌نگرانى حزبه ئیسلامییه‌كان به‌گژ حزبه‌كانیاندا بچنه‌وه و ئه‌وان هه‌ڵوێستى خۆیان هه‌بێت، چونكه ئه‌وانه‌ى ده‌كوژرێن هه‌موویان هاووڵاتیى كوردى بێ تاوانن.


مارک زوکەربێرگ: دامەزرێنەری تۆڕی كۆمەڵایەتی فەیسبووك پلانى نوێى هه يه – basknet.org\nبەگوێرەی هەواڵێکی سی ئێن ئێن :مارک زوکەربێرگ دامەزرێنەری تۆڕی كۆمەڵایەتی فەیسبووك، لەهەوڵدایە بۆ ئەوەی پارێزگاریی لە بێركابەریی ئەو تۆڕە كۆمەڵایەتییە بكات و شەڕ بۆ ڕزگاركردنی دەكات لە بوون بە ” سەکۆیەک بۆ ساغکردنەوەی کاڵا بازرگانی و براندەکان لە ئێستادا لە هەوڵی رازیکردنی زیاتری بەکارهێنەرانی تۆڕی كۆمەڵایەتی فەیسبووكدایە، و کۆمپانیاکە لە نوێکردنەوەی وەشانی کۆمپانیاکەدا تایبەتمەندیەکی دیکە زیاددەکات.\nلەوەشانە نوێکەدا بەکارهێنەرانی فەیسبووک لە ڕیزبەندی “نوێترین هەواڵ- نیوزفید” دا دەردەکەوێت، یەكەمجار بابەتی هاوڕێ و ئەندامانی خێزانەکەیان دەبێت، پاشان بابەتی پەیج و وێبسایتەكان.\nبەگوێرەی ووتەکانی دەستەی بەڕێوەبەری کۆمپانیای فەیسبووک ئامانج لەم گۆرانکارییە “بوونی فەیسبووکە وەک پێگەیەكی کۆمەڵایەتی و پەیوەندیگرتنە لەگەڵیەکدی و ڕزگاربوونە لە فەیسبووک وەک سەکۆیەک بۆ ساغکردنەوەی کاڵا بازرگانی و براندەکان.\nسەرەکیترین هەوڵی مارک زوکەربێرگ کە تاییدا سەرکەوتوو بوبێت وەک بەڕێوەبەری گشتی کۆمپانیای فەیسبووک تێکشکاندن، و تێپەڕاندنی ركابەر، و دوژمنەكانی بووە لە بوارەکەیدا، ئەویش بەهۆی ئەو بەربڵاوییەی فەیسبووک لە جیهاندا هەیەتی، و رازیكردنی بەکارهێنەرانی و تازەکردنەوەی تایبەتمەندییەکانی بەگوێرەی خواستی بەکارهێنەرانی.


چەکدارانی لیوای فاتیمیون بەشداریده‌كه‌ن له کۆبوونەوەیەکدا لە یەکێک لە بنکەکانیان لە شاری حەلەبی سوریا. [وێنەکە لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بڵاوبۆتەوە]\nلێکۆڵەران بە دیارونایان وت ده‌ستنیشانكردنی لیوای فاتیمیون به‌گوێره‌ی یاسای قه‌یسه‌ر، کە ئەم مانگە چووە بواری جێبەجێکردنەوە، یەکێکە لە کاریگەرترین شێوازەکانی هەڕەشەکردن لە پشتیوانیی ئێران بۆ رژێمی سوریا.\nلیوای فاتیمیون کە لە چەکدارانی ئەفغانی پێکهاتووە و لە سوریا لە پشتیوانی رژێمدا شەڕدەکەن، لەلایەن سوپای پاسدارانەوە دروستکراوە و پشتیوانی دەکرێت و بەڕێوەدەبرێت.\nوتیان بە جێگیربوونی لە ناوچە ستراتیژییەکان، میلیشیاکە لایەنێکی گرنگ بووە لە مانه‌وه‌ی رژێم تا ئێستا.\nلێکۆڵەری پەیوەندییەکانی ئێران لە ناوەندی شەرق بۆ لێکۆڵینەوە هەرێمی و ستراتیژییەکان، فازڵ سەید وتی سزا نوێکانی ئەمریکا رژێمی سوریا دەکەنە ئامانج، لە بەرامبەر ئەو تاوانانەدا کە لە میانه‌ی بارگرژییەکاندا ئەنجامیداون، هەروەها هەر لایەنێک کە دژی دەوەستێتەوە.\nبە دیارونای وت میلیشیاکانی سەر بە سوپای پاسداران رۆڵێکی سەرەکییان گێڕاوە لە خراپترکردنی بارگرژییەکانی سوریا و گواستنەوەیدا بۆ ناکۆکیەکی مەزهەبی بۆ هێشتنەوەی رژێم لە دەسەڵاتدا.\nوتی بەبێ ئەو دەستوەردانە، رژێمی سوریا ئەمڕۆ لە دەسەڵاتدا نەدەمایەوە و میلیشیاکانی وەک هاوبەشی ئەنجامدانی ئەو تاوانانە ناوەزەندکرد کە رژێمەکە ئەنجامیداون.\nگورزێک لە سوپای پاسداران\nشارەزایه‌كی كاروباری ئێران، شەیار تورکۆ وتی دیاریکردنی لیوای فاتیمیون لەژێر یاسای قه‌یسه‌ردا "وەک گورزێک وایە له سوپای پاسداران و میلیشیاکانی".\nبە دیارونای وت وه‌زاره‌تی دارایی ئەمریکا پێشتر میلیشیاکەی خستبووە ناو لیستی سزاكانه‌وه، لە کانونی دووەمی 2019، له‌سه‌ر پەیوەندییەکانی بە سوپای پاسداران و ئەنجامدانی هێرشە تیرۆریستییەکانەوە.\nسزا نوێكان بەربەست بۆ سوپای پاسداران دادەنێن لە بەکارهێنانی بەکرێگیراوە بیانییەکاندا "بۆ جێبەجێکردنی پڕۆژەکانی فراوانبوونی" و بەربەستی نوێش بۆ میلیشیکانی وەک فاتیمیون دروستدەکه‌ن.\nتورکۆ وتی سه‌رنجخستنه سه‌ر لیوای فاتیمیون لەم دۆخەدا کارێکی گرنگ بوو، چونکە سوپای پاسداران ئامادەیی خۆی لە سوریادا به گرنگ له‌قه‌ڵه‌مده‌دا، هەروەها لە ناوچە ستراتیژییەکانی وەک دیمەشق، دێرە زوور، حەلەب و پالمیرا (ته‌دمور) جێگیربووە.\nوتی میلیشیاکە چەند ناوچەیەکی جیاوازی لە دیمەشق لەژێردەستدایە، لەگەڵ ناوچەی دێرە زووری نزیک سنووری عێراق، کە وەک کەناڵێک بەکاریدەهێنێت بۆ گواستنەوەی پێداویستییە لۆجستییەکان بۆ خۆی و میلیشیاکانی سەر بە سوپای پاسداران.\nوتیشی لاوازکردنی ئەم میلیشیایە بە سزادانی فەرماندە و چەکداره‌كانی، دەبێتە هۆی لاوازکردنی ئەجێندای هەرێمیی سوپای پاسداران و بەدڵنیاییەوە دەبێتە هۆی داڕمانی ئەو پشتیوانییەی پێشکەشی رژێم دەکرێت.\n'هه‌ڕه‌شه و هانده‌ره‌كان'\nمامۆستای یاسای تاوانکاری نێودەوڵەتی لە زانکۆی قاهیرە، وائیل شەریمی وتی یاسای قه‌یسه‌ر وەڵامێکە بۆ ئەو تاوانانەی رژێمی سوریا لە دژی زیندانییەکان ئەنجامیداون، کە مافەکانیان بەگوێرەی یاسای نێودەوڵەتی پارێزراوه.\nوتی مایەی سەرسوڕمان نییە لیوای فاتیمیون، کە پێکدێت لەو "ئاوارە ئەفغانییە گەنجانەی کە لە ئێرانن"، خرایه نێو لیستی سزاكانه‌وه.\nبە دیارونای وت زۆربەی ئەندامانی "بەزۆر خراونەتە ریزی لیواکەوە، یان بەهۆی هەڕەشەوه لێیان یاخود له‌ڕێی هانده‌ری داراییه‌وه" و دواتر براون بۆ سوریا.\nوتیشی: "ئەمە بەتەنیا بەسە بۆئەوەی میلیشیاکە بەگوێرەی چەند یاسایەکی نێودەوڵەتی دادگاییبکرێت له‌سه‌ر پێشێلکارییەکانی، لەنێویاندا یاساکان ده‌رباره‌ی كردنه سه‌ربازی منداڵ و گواستنەوەی چەکداران بە سنوورەکاندا لەکاتی بارگرژییەکاندا."\nسزاکانی ئەمریکا هەر جۆرێك له مامه‌ڵه‌كردن قه‌ده‌غه‌ده‌كه‌ن لەگەڵ لیوای فاتیمیون، لەنێویاندا ئاسانکاریکردن بۆ گواستنەوەکانی یان جموجۆڵەکانی لە ناوەوە و دەرەوەی سوریا یان چالاکیەکانی حەواڵەی پارە، یاخود دابینکردنی پشتیوانی لۆجستی.


كورد له بیره‌وه‌رییه‌كانی سوڵتان عه‌بدولحه‌میدی دووه‌م دا – Denegkan\nكورد له بیره‌وه‌رییه‌كانی سوڵتان عه‌بدولحه‌میدی دووه‌م دا\nbyهێمن\tDecember 12, 2010\tمێژوو\nوه‌رگێڕانی:هێمن عومه‌ر خۆشناو-شه‌قڵاوه\n(ئه‌م نووسینه‌ی خواره‌وه هه‌ڵهێنجراوی وێنه‌ی كورد‌و به‌رجه‌سته‌بوونی كورده له بیره‌وه‌رییه‌كانی سوڵتان، هه‌رچۆنێك باسكرابێ، وه‌ك تۆمارێكی مێژوویی گرنگی خۆی هه‌یه، بۆیه له كۆی سه‌رجه‌می بیره‌وه‌رییه‌كانی سوڵتان، له هه‌ر شوێنێك ناوی كورد‌و باس و خواسی كورد هاتبێ هه‌وڵمانداوه ته‌نیا ئه‌و شوێنه وه‌ربگێڕینه سه‌ر كوردی)\nسكاڵای ئه‌رمه‌نه‌كان 1891\nشتێكی پێكه‌نیناوییه، كه ئێمه تۆمه‌تبار ده‌كرێین به سزادانی ئه‌رمه‌ن‌و چه‌په‌رۆك به‌سه‌رداهێنانیان، هه‌ر كه‌سێك له مێژووی ئیمپراتۆرییه‌كه‌ماندا گه‌شتێكی به چاوی خۆی كردبێ، ئه‌وا بۆی ده‌سه‌لمێ كه ئه‌رمه‌نه‌كان هه‌میشه خه‌ڵكی ده‌وڵه‌مه‌ند بوون، ئه‌وانه‌ی كه راستییه‌كان ده‌زانن، له‌وه دڵنیان كه ئه‌رمه‌نه‌كان له رووی داراییه‌وه زۆر له خه‌ڵكی مسوڵمانی ئێمه سه‌ركه‌وتووترن.\nئه‌رمه‌نه‌كان له هه‌موو سه‌رده‌مه‌كان به‌رزترین پۆستیان له ده‌وڵه‌ت وه ئه‌ستۆ ده‌گرت، له نێویشیاندا وه‌زیری ئه‌عزه‌م هه‌بوو، به هیچ شێوه‌یه‌ك زیاده‌ڕه‌وی نه‌بووه ئه‌گه‌ر گوتبێتم سێیه‌كی فه‌رمانبه‌ران له ئه‌رمه‌نه‌كانن، وێڕای ئه‌وه‌ی خزمه‌تی سه‌ربازیشیان له‌سه‌ر پێویست نه‌بوو، كاروباریان وه‌ك كاروباری خه‌ڵك بوو، ئه‌و بڕه پاره‌ی كه ده‌یده‌نه ده‌وڵه‌ت، پاره‌یه‌كی ره‌مزییه، قه‌ت بارته‌قای ئه‌و كاته نابێ كه مسوڵمانان له خزمه‌تی سه‌ربازیدا تێیان په‌ڕاند. بازرگانیی ئه‌رمه‌نه‌كان له بارێكی زۆر باشه، دواتر توخوا به‌رێوه‌به‌رێتی باج ئه‌وانی گه‌ماڕۆ دابوو؟ هه‌ر به‌وه‌نده نه‌وه‌ستان كاتێك (عه‌بدولمه‌جید) له‌سه‌ر پێشنیاری (ره‌شید پاشا) ویستی یاسای (ئیلتیزام) نه‌هێڵێ، ئه‌رمه‌نه‌كان دژی وه‌ستان‌و وازیان له ده‌سكه‌وته باشه‌كانیان نه‌هێنا، به‌ره‌نگاری ئه‌و لابردنه بوونه‌وه‌و سووربوون و وابوو سه‌ركه‌وتنیان به ده‌ست هێناو هه‌موو شته‌كان وه‌كوو خۆیان مانه‌وه.\nجگه له ئه‌رمه‌نه‌كان، ئه‌وانه‌ی له شاخه‌كانی كورده‌كان ده‌ژیان، ژیانێكی ناخۆشیان هه‌بوو، ئه‌رمه‌نه‌كانیش ده‌وڵه‌مه‌ندترینی دانیشتوان بوون‌و له‌نێویشیاندا رۆمه‌كان، به‌ڵام به‌راستی هیچ گومانی تێدا نییه ئه‌و نه‌ته‌وه‌یه ده‌زانن چۆن له سه‌روه‌ت‌و سامانی وڵاتی ئێمه سوود وه‌ربگرن.\nبۆ ئه‌وه‌ی كار له‌سه‌ر ئه‌وه بكه‌ین زه‌وییه به‌تاڵه‌كانی ئیمپراتۆره‌كه‌مان ئاوه‌دان بكرێنه‌وه، پێویسته كۆچ به شێوه‌یه‌كی چاك رێك بخه‌ین، چونكه ناشێ بگوترێ كۆچی جوله‌كه‌كان شێوه‌یه‌كی رێكی هه‌یه، ئه‌و سه‌رده‌مه تێپه‌ڕی كه په‌یڕه‌وانی ئاینه بێگانه‌كان ده‌هاتنه نێو كۆمه‌ڵگای ئێمه هه‌روه‌ك ئه‌وه‌یه چۆن دڕك له لاشه‌مان راده‌چێ، رازی نه‌بووین ئه‌وانه بێنه سه‌ر زه‌وییه‌كانمان، مه‌گه‌ر له ئوممه‌تی ئێمه بووبن‌و به‌شداری بیروباوه‌ڕمان بكه‌ن، پێویسته ده‌ست به گرنگی دان به به‌هێزكردنی ره‌گه‌زی تورك بكه‌ین‌و هه‌وڵ بده‌ین رێژه‌ی مسوڵمان له بۆسنه‌و هه‌رسك‌و بولگاریا له رێگای كۆچكردن‌و نیشته‌جێكردنیان زیاتر بكه‌ین.\nنابێ قه‌ت سوودی ئه‌م كۆچكردنه ته‌نیا له‌سه‌ر زیادبوونی توانای نیشتمانی كورت بكرێته‌وه، به‌ڵكو رێخۆشده‌كا بۆ زیادبوونی توانای ئابووری له ئیمپراتۆرییه‌ته‌كه‌مان، هه‌روه‌ك زۆر پێویستیشه ره‌گه‌زی تورك له وڵاتی رۆم به‌گشتی‌و به‌تایبه‌تی ئه‌نادۆڵ به‌هێز بكرێ‌و خزمایه‌تی له‌گه‌ڵ كورده‌كان دروست بكه‌ین‌و بیانخه‌ینه پاڵ خۆمان، گه‌وره‌ترین هه‌ڵه كه ده‌سه‌ڵاتدارانی پێشووی تورك كردیان بریتی بوو له هه‌وڵ نه‌دانیان بۆ نزیك خستنه‌وه‌ی ره‌گه‌زی سلاڤی‌و عوسمانییه‌ته‌كه‌یان. له راستیدا ئه‌مه ئاسان نه‌بوو، له كاتێكدا تێكه‌ڵكردنی ره‌گه‌زی رۆمی به ره‌گه‌زی ئه‌رمه‌نی كارێكی ئاسانه، به‌ڵام سوپاس بۆ خوا خوێنی ئێمه توانی له‌سه‌ر سه‌ركه‌وتنی خۆی بمێنێته‌وه.\nله مه‌ترسییه‌كانی 1876-1878\nچۆن ده‌بێ من پشت به پیاوانی وه‌ك (مه‌دحه‌ت‌و روشدی و نوری) ببه‌ستم، ئاخر ئه‌م دوانه‌ی كۆتایی خزمی عه‌بدولعه‌زیزی مامم بوون، ئه‌مانه له لایه‌ك سووربوون له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی ناوم بنێن خاوه‌ن توانا (صاحب الشوكه)و بانگه‌شه‌ی ئه‌وه‌یان ده‌كرد به‌م ده‌ستووره ده‌سكه‌وتی گه‌وره‌و شارستانی بۆ ئیمپراتۆرییه‌تی عوسمانی به‌ده‌ست دێنن! ترحێو توخوا كارێكی پێكه‌نیناوی نییه؟!\nئه‌گه‌ر تۆ ده‌گه‌ڵ گورگان دابووی ده‌بێ بشلوورێنی، به چاوپۆشی كردن له باش‌و خراپه‌كان. ده‌بێ ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌ران (مجلس المبعوپان) بكه‌مه‌وه‌و ده‌ستوور رابگه‌یه‌نم، بۆ ئه‌وه‌ی پیشانی بده‌م كه من كارێكی گرنگم ئه‌نجام داوه.\nدوای پێكهێنانی سوپای كورده‌كان (سواره‌ی حه‌میدی)، رۆژنامه ئه‌وروپاییه‌كان ره‌خنه‌ی سوتێنه‌ریان ده‌گرت، كه گوایه كورده‌كان به پێكهێنانی ئه‌و سوپایه هه‌ڵسوكه‌وته نامرۆڤه‌كانیان به دژی ئه‌رمه‌نه‌كان زیاتر ده‌بێ، ئه‌م رۆژنامانه ترسیان له‌وه بوو كورده‌كان شۆڕشێك هه‌ڵبگیرسێنن‌و سه‌ربه‌خۆیی خۆیان رابگه‌یه‌نن.\nدیاره رۆژنامه‌كان له‌و بابه‌تانه ده‌گه‌ڕان‌و له‌سه‌ر هه‌موو شتێك ده‌یاننوسی، راست بوایه یان درۆ، په‌یامنێره‌كانیش له تێڕوانینی ئه‌رمه‌نه‌كانه‌وه له‌سه‌ر بارودۆخی كوردستانیان ده‌نووسی، بێ ئه‌وه‌ی خۆیان ماندووبكه‌ن‌و له ماڵه خۆشه‌كانیان له ئه‌سته‌مبۆڵ بێنه ده‌ره‌وه.\nهه‌ندێ له پاشایه‌كانیش ره‌خنه‌یان له پێكهێنانی سوپای كورده‌كان گرت، ره‌خنه‌كانیان له ئیره‌ییه‌وه سه‌رچاوه‌ی گرتبوو، چونكه ئه‌م سوارانه سه‌ر به (زه‌كی پاشا)ی فه‌رمانده‌ی پێشووی سوپای چواری ئه‌رزه‌ڕۆم بوون.\nئه‌گه‌ر شه‌ڕ له‌گه‌ڵ رووس قه‌وما، سوپای راهێنراوی كورده‌كان باش راهێنراون، ده‌توانن خزمه‌تی گه‌وره بكه‌ن، پاشان ئه‌و گوێڕایه‌ڵییه‌ی ئه‌وان هه‌یانه سوودی زۆری بۆیان ده‌بێ، هه‌رچی سه‌ركرده‌كانیشانن كه پله‌ی سه‌ربازیمان پێ به‌خشی بوون، ده‌بوونه جێگای فه‌خر‌و شانازییان، ئه‌وان هه‌وڵ بۆ حكومه‌ت‌و دۆستایه‌تی ده‌ده‌ن‌و رۆژێك دێ ئه‌و سواره‌ی حه‌میدییه نامێنێ‌و ده‌بێته سوپایه‌كی گرنگ.\nمن ئه‌وه ده‌زانم له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی هه‌ندێ رۆڵه‌ی سه‌رۆكه كورده‌كانم وه‌ك فه‌رمانبه‌ر له پایته‌خت قبوڵ كردووه، تووشی ره‌خنه هاتووم. خۆ بۆ ماوه‌ی چه‌ندین ساڵ ئه‌رمه‌نه‌كان پۆستی وه‌زارییان هه‌بوو، ئاخر بۆ چ زه‌ره‌رمان پێده‌گات، ئه‌گه‌ر كورده‌كان له خۆمان نزیك بكه‌ینه‌وه، خۆ ئه‌وان دین برامانن؟ دواتر ته‌واو تووشی ره‌خنه بوومه‌وه له‌به‌ر ئه‌وه‌ی بنه‌ماڵه‌ی به‌درخانییه‌كانم پاراستووه، كه ئه‌وان بانگه‌شه‌ی ئه‌وه‌یان ده‌كرد كه به‌درخانییه‌كان مه‌ترسییان له‌سه‌ر ئاسایش هه‌یه، هه‌موو كه‌سیش ئازاده له بیركردنه‌وه‌دا!\nبه‌ڵام پێم وایه ئه‌و سیاسه‌ته‌ی كه من له‌باره‌ی كورده‌كانه‌وه گرتومه به‌ر منی ئازارداوه. زه‌كی پاشا ئه‌و كارانه‌ی باش دیراسه كردبوو، بۆیه بیرۆكه‌ی پێكهێنانی سوپای سوارانی كوردی خسته ڕوو، ئه‌م بیرۆكه‌یه‌ش باشترین رێگا بوو، ئێمه له هه‌موو كارێك رووبه‌ڕووی ره‌خنه ده‌بینه‌وه، بۆیه پێمان وابوو ئێمه له‌و شێوه ره‌خنانه راهاتووین.\nناكرێ نكوڵی له‌وه بكرێ كه ئه‌رمه‌نه‌كان له ویلایه‌ته‌كانی رۆژهه‌ڵاتدا له سكاڵاكانیان هه‌قدارن، به‌ڵام پێویسته ئاماژه به‌وه بده‌ین كه له‌نێو ئه‌و سكاڵایانه‌دا زیاده‌ڕه‌وی هه‌یه، وه‌ك ئه‌وه وایه ئه‌وان هاوار‌و ناڵه‌یان بێ‌و كه‌س هه‌ستیان پێ نه‌كا، ئه‌وان نه‌ته‌وه‌یه‌كی ترسنۆكن، وه‌ك ژنان ناز‌و گۆز ده‌كه‌ن، خۆیان به وڵاته گه‌وره‌كان ده‌پارێزن، به هه‌ر هۆكارێك بێ قیژه‌و ناڵه‌یه‌تیان.\nبه‌ڵام كورده‌كان پێچه‌وانه‌ی ئه‌وانن، به‌هێز‌و ره‌شیدن، توند‌و تیژ‌و شوانكاره‌ن، له كۆنترین سه‌رده‌مه‌وه له‌و ویلایه‌تانه ژیاون، ئه‌وان وه‌ك بێگانه سه‌یری ئه‌رمه‌ن ده‌كه‌ن، بۆیه كورده‌كان گه‌وره‌و ئه‌رمه‌نه‌كانیش به‌نده‌ی گه‌وره‌كانن.\nمذكرات السلطان عبد الحمید\nالمۆلف: عبد الحمید-محمد حرب، مكتبه المصطفی الالكترونیه.\nPrevious لە سوید بڕیاری دامەزراندنی ناوەندێکی هاوبەشی رێکخراوەکانی ژنان درا\nNext کەرکوک و ڕۆشنبیرانی


مووچەی كەسوكاری شەھیدان لەگەڵ عێراق هاوتا دەكرێت\nنیسان 25, 2018\nوەزیری کاروباری شەهیدان و ئەنفالکراوان رایدەگەیەنێت، بۆ قەرەبووكردنەوەی زیان لێكەوتووانی دەستی رژێمی بەعس داوای 384 ملیار دیناریان لە حكوومەتی عێراق كردووە، ئاماژەی نەوەش دەدات، بۆ جێبەجێكردنی بڕیاری ھاوتاكردنی مووچەی کەسوکاری شەهیدانی هەرێمی کوردستان لەگەڵ عێراق بەم نزیكانە سەردانی بەغدا دەكەن.\nمەحموود حاجی ساڵح، وەزیری کاروباری شەهیدان و ئەنفالکراوان لە رێوڕەسمی یادکردنەوەی 44 ساڵەی بۆردوومانکردنی قەڵادزێ بە کوردستان24 راگەیاند: "بۆ قەرەبووی ئەو زیانانەی کە حکوومەتی بەعس بەسەر خەڵکی کوردستانی هێناوە داوای 384 ملیار دۆلار قەرەبوویان کردووە، بەڵام تاوەکو ئێستا حکوومەتی عێراق هیچ وەڵامێکیان نەداونەتەوە".\nلەبارەی بڕیاری هاوتاکردنی مووچەی کەسوکاری شەهیدانی هەرێمی کوردستان لەگەڵ عێراق، وەزیری کاروباری شەهیدان و ئەنفالکراوان گوتی: "بڕیاری سەردانی شاندێکی وەزارەتەکەیان بۆ بەغدا دەرکراوە و بەم نزیکانە بۆ چۆنیەتی جێبەجێکردنی ئەو بڕیارە سەردانی بەغدا دەکەن".