شه‌مال ئه‌حمه‌د بچکۆل : تایبه‌ت به کوردژین :ڕه‌نگه که سێکی سیاسی زیره ک بومایه له ناوهێزه سیاسیه کانی کوردستانا\nشەممە, 31 تەمموز 2010 16:22\nپ : وه‌ک پرسیارێکی ته‌قلیدی ئه‌گه‌ر زیاتر خۆتان بناسێنن ؟\nشه‌مال : ناوم شه ماڵ ئه حمه د، ناسراوم به( شه ماڵ ئه حمه د بچکۆل) له شاری سلێمانی ،له گه ڕه کی ده ر گه زێن چاوم به دنیا هه ڵهێناوه...، شه شی ئامادهیی به شی وێژه یم ته واو کردوه..،\nبه هۆی زروفی سیاسی یه وه شارم جێهێشت و پاش ماوه یه ک له شاخ وپاشان چومه ئێران ..\nله وێشه وه چو مه هه نده ران و ئێستاش له ووڵاتی سوید ژیان به سه ر ده به م....،\nپ- ئه‌و دنیایه‌ی که مرۆڤ له رێگه‌ییه‌وه ئه‌توانێت حه‌ز و هه‌ست و سۆزی بخاته ئاقارێک ،،،تۆش چۆن خۆت له دنیای شیعرنوسین دۆزیه‌وه ئایا به رێکه‌وت بوو ؟ یان کاریگه‌ریه‌کی تر هه‌بوو ؟\nشه‌مال : هه ر له ته مه نی بچوکیمه وه شه یداو ئه شقی هۆنراوه و چیرۆک خوێندنه وه بووم ، ئێستاش به بیرم دێت ته مه نم هه ر 10 ساڵانێک ده بوو به هۆی برا گه و ره کانم به تایبه تی یه کێ له برا گه وره کانم که کتێبخانه یه کی گه وره ی هه بوو که هه میشه خه ریکی خوێند نه وه بوو، ئه و کاته ده ستم بۆ هه ر کتێبێک ببردا یه کتێبی هۆنراوه یان چیرۆک ده هات به ده ستمه وه ، زیا تر ئه و کتێبا نه م به لاوه خۆ شتر بوو له کتێبی قو تابخانه بۆ یه که مێک له قو تابخانه ته مه ڵ بووم ( نا ئه مه یان به سوبعه تمه) ئه توانم بڵێم خوێند نه وه کا ریگه ر بوو له سه رم به پله ی یه که م پا شان خۆ شه ویستی به مانا چڕو پڕه که یه وه که خاک و نیشتمان و مرۆڤه کان له خۆی ده گرێ له و په نجه ره یه شه وه ئه شقی شۆ خێک خۆی ده کات به ژوورداو به بێ ئه وه یی ئا گات له خۆت بێت داگیرت ده کات و تۆش خۆشت و ئه وێش و ده ورو به ریش به سۆزی\nهۆ نراوه یه ک ده نووسیته وه،،،ئه توانم بڵێم هۆنراوه هه میشه هاوڕێم بووه له ناخه وه یه کمان هه ڵبژاردووه و به ڕێکه وت نه بووه..،له گه ڵ گوڵ و خه می خۆم و خاک و ئه ندێشه ی کۆ مه لگا دا هۆنراوه لا ی من سه ره جوقێی پێ ئه که وێ و منیش هێلانه یه کی له دڵدا بۆ دروست ده که م تاده که وێته باڵه فڕه پا شان ئازادی ذه که م بۆ گوێسه وانه ی خوێنه ری کورد به تایبه تی بۆ ئاشنایانی هۆنراوه ئه گه ر به خز مه تێکی بچوک قبوڵی که ن....\nپ- شیعر پرۆسه‌یه‌که له نێوان دوو ئاراسته‌ی جیاواز .. ئه‌وانیش خۆنوسینه‌وه و خۆچوینه‌وه‌ییه ؟ هه‌ر که‌سدێک به جۆرێک له‌گه‌ل ئاراسته‌کان ئه‌دوێت به‌رێزتان قسه‌تان بۆ ئه‌مه چیه ؟\nشه‌مال : من بۆ خۆم له گه ل هه ردوو بۆ چوو نه که دام به لام زیاتر وا ی بۆ ده چم هۆنراوه نوسینه وه ی ناخه ئه و نا خه ی که ڕۆ ژانه چاوی نوسه ر وه ک کامێرایه کی فۆتۆ گراف وێنه ی سۆزو خۆ شه ویستی وئه ندێشه و کاره دزێوه کانی کۆ مالگا ده گرێ و پا شان له بۆ ته ی ویژدان و دڵدا له قا ڵبی ئه دات وئه یخا تا وه به ر ده می کۆ مه ڵگا\nپ- زمان ئه‌بێته بنیاتی لایه‌نه جوانه‌کانی شیعر ... له دایک بوونی شیعر په‌یوه‌سته به زمان تۆ کامه زمان ئه‌خه‌یته گه‌ڕ بۆ ئه‌وه‌ی له‌دایک بوونێکی په‌یوه‌ست به ره‌هه‌نده‌کانی فانتازیا؟\nشه‌مال : به لای منه وه هۆنراوه هه موو سنووره کان ئه بڕێت هیچ هیزێک نیه بتوانێ سانسۆری بکات زمانی هۆنراوه نابێت ته نیا له یه ک ڕیچکه دا به ده وری خۆیدا بسوڕێته وه من پێم وایه کات و شوێن مێژوو باشی و خراپی ناو کۆ مه لگا سۆزی خاک و گه نده ڵی ناو کۆ مه ڵگا هه مویان کاری گه ریان هه یه له سه ر زمانی هۆنراوه بۆ نمونه\nحاجی قادر فه ر موویه تی(هه ر که سێک نه ی زانی زمانی بابی... دایکی قه حبه یه و بابی زانی) به ڵام پیره مێردی نه مر فه رموویه تی( خۆزگه وه ک توکی قوله ڕه ش ده بووین که تێک ده ئاڵاین قه د تێک نه ده چووین)دوو هۆنه ری گه وره ی کورد دوو سه رده می جیاواز دوو مێژووی جیاواز دوو زمانی جیاواز به ڵام خۆ هه موو هۆنراوه کانیان به و زمانه نه نوسیووه نه خێر ئه و زمانه به پێی ده قه شیعریه کان ده گۆڕی با ئه وه ش بڵێین شێخ ڕه زا به و زمانه هه جووه با ناو بانگ بوو که هۆنراوه کانی پێ نو سیووه\nمن ئه و زمانه به کار دێنم که هۆنراوه که داوای ده کات\nپ- ئایا بۆ بنیاتنانه‌وه‌یه‌کی تازه‌گه‌ری شیعری پێویستمان به چی هه‌یه تا ئازادانه بنوسین ؟\nشه‌مال : پێویستمان به قه ڵه مه ئازاده کانه نه تر سانه بنوسن پێویستمان به ڕه خنه گره ڕاستگۆ کانه بوێرانه له و مه یدانه دا کار بکه ن تا ئێستاچی بۆ شاعیر کراوه له لایان حکومه تی هه ر یمه وه؟ تا شاعیر بتوانێ نوێ بوونه وه و تازه گه ری بخاته مه یدانه که وه ڕه نگه لێره و له وێ یارمه تی هه ندێک شا عیر درابێت به ڵام من شا عیر ده ناسم بووه به بازرگانی وو‌شه ی کوردی به داخه وه ده قه شیعر یه کانی ده فرۆشێ به بڕێک پاره به گۆرانی بێژێکی هو نه ر مه ند .. ڕه نگه مافی خۆشی بێت بتوانێ بژێوی ژیانی دا بین بکات به ڵام به گشتی ئه و به شه ی کۆ مه ڵگا په راویز خراوه بۆ یه من پێم وایه ئه و ده نگانه ئه بێت له یه کتری نزیک ببنه وه تابتوانن راست گۆ یانه و ناترسانه کار بکه ن بۆ تازه گه ری و گۆ رینه وه ی بیرو بۆ چونه کان و ئاوڕ دانه وه\nله ده قه شیعریه ئازاده کانی ئه مرۆ له جیهاندا که چۆن نه ترسانه ده نوسن ...\nپ- که‌لتوری نه‌ته‌وایه‌تی تا چه‌ند رخۆشکه‌ره بۆ له دایک بوونی ده‌قێکی نوێ ئایا تا چه‌ند په‌یوه‌ستی به که‌لتوری نه‌ته‌وایه‌تی له به‌رهه‌مه‌کانت ؟\nشه‌مال : وه ک پێشتر ئا ماژه م پێدا کۆمه لگا کاری گه ری خۆی هه یه هه ڵبه ته شاعیرێش کوڕو کچی کۆمه لگاوله و کلتوره دا ژیاوه و گه وره بووه به دورکه وتنه وه شی ئه وه نا گه یه نێت بێ ئا گا بێت له و کلتوره ، زۆر به ی هۆنراواکانم کلتور جێی خۆی تیا کردۆته وه کلتور له گه ڵ پێشکه وتنی کۆ مالگادا ئه ویش له گۆراندایه لای من شته با‌شه کان له کلتوری کوردیدا خۆمی تیا ئه توێنمه وه به شه دزێوه کانیشی ڕه خنه ی لێ ده گرموو هه ووڵ ئه ده م جێگرێکی بۆ بدۆ زمه وه له به ر هه مه کانمدا\nپ- (حه ڤده ساڵه له پۆلی یه کین) ئایا ئه‌م شیعره ره‌نگدانه‌وه‌ی واقیعێکی سه‌رده‌میانه‌یه ؟\nشه‌مال : به ڕیزان وه ک له سه ره تاوه ئا ماژه م پێدا هۆنراوه هه مووسنوراکان ئه برێت و له هه موو ده رگاکان ئه دات ئه گه ر ڕاست گۆیانه و نه تر سانه له دایک بێت\nبه ڵێ ئه بێ بۆ ئه و هۆنراوه یه بۆ سه رده میانه نه بێ له به ر ئه وه ی له لایه که وه ڕه خنه له ده سه ڵات ده گرێت و له هه مان کاتیشدا ڕون کردنه وه ئه دات به کۆ مه لگاو پێیان ده ڵێت ئه گه ر چاوروانی قه راری ئه و حکومه ته ی عیراق بن که کوردستانیکی ئازادو ئاڵاکه ت له جیهاندا به رز بێته وه ئه وه نایبینی چونکه ئه وان ئاماده نین که رکوکت بۆ بگێرنه وه جا ئه گه ر کار وابروات ناک حه ڤده ساڵه من پێم وایه تا حه ڤده ی تریش له بۆلی یه ک ده بین ئه گه ر ده سه ڵات حساب بۆ چینو توێژی کۆمه لگا نه گرێ به تایبه تی توێژه رۆشنبیراکانی و گۆران له ناوخۆی خۆیدا نه کات من نه ترسانه ئه نوسم و ره خنه له ده سه ڵاتی کوردی ده گرم ته نیا بۆ مه به ستی باشترین ژیان بۆ مرۆڤه کانی کوردستان ...، هه رچه نده من چاو ه ڕوانی ئه وه م نه ده کرد به سه دان مایل ده ست خۆشیم لێبکرێ و به چه ند مایلێکیش گله یم لێبکرێ بۆ به و جۆره ده نوسم ... ئه مه واقعی ئه مرۆی کوردستانه که قه له م به ده سته کان ئه رکیانه نه ترسانه بنوسن بۆ چاک کردنی باری كوردستان ....\nپ- له‌هه‌ر قۆناغێکی شیعری زمان ده‌ورێکی کاریگه‌ری هه‌یه له سه‌ر ده‌قه‌کان ئه‌و زمانه‌ی تا چه‌ند بۆته ئاراسته‌ییه‌کی جیاواز بۆ ئه‌وه‌ی ناخی خۆتی پێ بنوسیه‌وه ؟\nشه‌مال : بێگوومان وه ک باسم کرد زمان کاریگه ری خۆی هه یه له سه رده قه کان من کاتێک ناخی خۆم ده نو سمه وه ئه وه ناخی کۆمه ڵگایه یان جوانتر وایه بڵێم نا خی مرۆڤه کانه ئاوێته بوون له گه ڵ نا خی منداو من له ده قێکی شیعریدا به شێوه یه کی تر تعبیری لێ ده که م و پێشکه ش به مرۆڤه کانی ده که مه وه،، له قۆناغێکدامن ئه و زمانه شیعره ی به کارم ده هێنا له ساڵه کانی هه شتادا به رامبه ر به ده سه ڵاتی\nبه عس زۆر جیاوازه له و زمانه ی ئێستا به کاری ده هێنم من که یه که م هۆنراوه م بۆ هه ڵه بجه نوسی له ساڵی 88 زۆر جیاوازه له و زمانه ی له 2005 و 2006و2007و 2008 و2009و 2010...\nپ- ره‌خنه بنه‌ماییه‌ک بۆ به‌رز راگرتن و پێداچوونه‌وه‌ی کاره‌کان و که‌م و کورتییه‌کانه وازهێنانه له شته ساده‌کان . ئایا چۆن ده‌روانێته ره‌خنه و ره‌خنه‌گر له بواری شیعر ؟\nشه‌مال : به داخه وه تا ئێستا ئێمه ڕه خنه گری جدی دروست نه بئن لای ئێمه ئه گه ر هه شبن له په نجه ده ست تێنا په ڕێت که بتوانن له سه ر ده ق ڕه خنه بگرن به ڵکو ڕه خنه کان بێ پێچو په نا قورتومی نوسه ره که ده گرێت نه ک نوسینه که جا ئه و ده قه ئه گه ر به دڵی ئه وان بووئه وه ئه م شاعیره ئه چێته که شکه ڵانی فه له ک خۆ ئه گه به دڵیشیان نه بوو ئه وه ئه یکه ن به ناخی زه ویداو ڕێک ڕه خنه کان له خۆی ده گیرێ\nنه ک له ده قه شیعر یه که\nپ - پێت وایه ره‌خنه ئه‌بێته هۆی سه‌رهه‌لدانه‌وه‌ی نوێ له نێو دنیای شیعری ؟\nشه‌مال : به ڵێ پێم وایه ڕه خنه ده بێته نوێ بوونه ووه له دنیای هۆنراوه دا به و مه رجه ی ڕه خنه کانمام له ده ق بێت\nپ- چ کاتێک هه‌ست به په‌شیمانی ده‌که‌یت له نوسینی شیعر ؟\nتا ئیستا ئه و هه سته له لام دروست نه بووه ڕه نگه به ده یان شیعری خۆم به ده ستی خۆم ناشتبێ له به ر ئه وه ی ده قه که یان ناوه ڕۆکه کیم له داڕشتندا به دڵ نه بووبێ به ڵام په شیمان نیم له و خزمه ته بچوکه بۆ میلله ته که م ئه گه ر خوێنه ر به دڵی بێت له داهاتووشدا نا زانین به کوێ ده گه ین\nپ- ئه‌گه‌ر شاعیر نه‌بوایته ؟\nشه‌مال : پرسیارێکی به جێ و جوانه... ڕه‌نگه که سێکی سیاسی زیره ک بومایه له ناوهێزه سیاسیه کانی کوردستانا یان که سێکی ناو دار بوومایه له وه رزش دا به تایبه تی له ساڵی 76 تا 83من یاری زانێکی باشی باسکه بووم تا پله ی مو نته خه بی شاری سلێمانی نزیک بووبوومه وه به ڵام له و زروفه سیاسی یه ی ئه و سه ر ده مه هه م نه م توانی زانکۆ بخوێنم هه م نه متوانی به رده م بم له وه رزش .\nپ- جگه له نوسینی شیعر ... له کام ژانری تری ئه‌ده‌ب نوسینه‌کانت ئه‌بێته بالنده‌ییه‌کی گۆشه‌گیر له نێو ژووره‌کان ؟\nشه‌مال : زیاتر هۆنراوه منی داگیر کردووه هه ر چه نده چه نده کاتی خۆی چه ند کورته چیرۆکم نوسیوه..، پاشان ئاشنایاتی باشم هه بووه له گه ڵ په خشانداو له هه شتاکانداله چه ند گۆڤارێکدا بڵاووم کردۆته وه له ئه و روپا.....کاتی خۆی لێ پرسراووی گۆڤاری ها و سه ر بووم وه ک سه ر نوسه رو ده رکردنی به ئیمکانیه تی یه کی که می بابه ت و مادی که کۆ مه ڵه ی کولتوری کوردی له نه رویج ده ری ئه کرد که نوسینی به رگی گۆڤاره که به ده ست و خه تی من نوسراوه ئه مه بۆ مێژوو ده ڵێم چو نکه ئه و سه ر ده مه هیچ سایتێکی کوردی نه بوو...له زۆربه ی کۆرو سیمینارو ئاهه نگه کاندا له م شاره ی لێی ده ژیم من ده یبه م به ڕێوه وه ک (عه ریف حفل )\nپ- ئایا تا ئیستا چه‌ند به‌رهه‌می کۆکراوه‌ت هه‌یه ئه‌گه‌ر نا بۆ چی ؟\nشه‌مال : وه ک به ر هه می کۆ کراوه له په ڕتووکێکدا یان نامیلکه دا هیچم کۆ نه کردۆ ته وه یان به چاپم نه گه یاندووه لێره پاره یه کی زۆری تێده چیت من ئه و توانا مادیه م نی یه ئه مه ڕاستییه و ئێ له کوردستانیش ئه وه بۆ من نه گونجاوه و ده زگایه کیش نی یه کاره کانت بۆ بکات یان ئه بێت هه بێ و من به دوا چونم بۆ نه کردبێ وکه م ته ر خه می یه که له منه وه بێت.....!\nپ - وه‌ک ئه‌زانین له یانه‌ی کوردژین ئه‌ندامیت به ناوی (باوکم ) وشه‌ی باوک لای تۆ چی ئه‌گه‌ینێت ئه‌گه‌ر دوور له دنیای ئه‌ده‌ب سه‌یری بکه‌ین ؟\nشه‌مال : من پێم وایه باوک هێزو خۆشه ویستی یه هه ر چه نده من له ته مه نی 6 ساڵیمدا ئه و هێزو خۆ شه ویستی یه ماڵئاوای لێکردموو بێ به ش بووم لێی هه ر بۆ یه ئه و ناوه م هه ڵبژاردووه وه له هه مان کاتیشدا خۆم باوکی دوو کچم\nپ- چۆن ده‌روانیته یانه و مالپه‌ری کوردژین ؟\nشه‌مال : یه کێکه له و یانه و ماڵپه رانه ی من به دڵ دێمه ناوی و به هه موو به شه کانیدا شۆڕ ده بمه وه و زانیاری باشی به من گه یاندووه و که نو سه ر ئا زادانه نوسینه کانی تیا بڵاو ده کا ته وه من به گه رمی ده ست خۆشی له یهک به یه کی به ڕێووه به رانی ده که م هیوادارم هه میشه له ش سا خ و سه لامه ت بن بۆ خزمه تی میلله تی کورد\nپ - ئایا ته‌کنه‌لۆژیای سه‌رده‌م وه‌ک ئه‌نته‌رنێت و رۆژنامه ئه‌لیکترۆنیه‌کان تا چه‌ند کاریگه‌ریان هه‌بووه له‌سه‌ر بنیاتی شیعری ؟\nشه‌مال : به ڕاده یه کی زۆر کاری گه ری هه یه به و لێشاوه زۆره ی که شیعرو شا عیر زۆر بووه که به هیچ فلته رو هه ڵسنگاندنێکدا ناروات و چۆنی بووێت و له چ سایدێکدا بییه وێت بڵاوی ده کاته وه گرنگ نیه تۆ چی ده نووسیت و له کوێ بڵاوی ده که یته وه گرنگ ئه وه یه خوێنه ری چه نده و چ هه ڵایه ک ده نێته وه ئه گه ر وا نه بێ ئه وه ده قێکی مردوه هه ر چه نده من ده ست خۆشی له هه موو که سێک ده که م که دوو ووشه بۆ خزمه تی ئه ده بی کوردی بنوسێت ...به بیرم هاته ووه ساڵی 85 و 86 له کوردستانی رۆژ هه ڵات گۆڤاری سروه هه بوو هه ژار موکریانی و مامۆستا هێمن سه ر پر شتیان ده کرد من دوو هۆنراوه ی خۆم بۆ ناردن به ڵام بۆ یان بڵاو نه کردمه وه تانیا وه ڵامیان دابومه وه که بۆ بڵاوو بوونه وه نابێت پاش چه ند ڕۆژێک نامه یاکم له مامۆستا هێمنه وه پێگه یشت که بچمه دیده نی ئه و کاته من له تاران بووم ئیتر که وتمه ڕێ بۆ ئورمیه کا له وێ گۆڤاره که یان به چاپ ده گه یان من ئه و کاته زۆر شادمان بووم که شاعیرێکی وا گه وره ببینم چونکه هه م به ته مه ن گه نج بووم هه م له ته مه نی نوو سیندا...،ما مۆستا هێمن پێی ووتم ئه و دوو هۆنراوه یه له گه ڵ بارو دۆخی سیاسی ئه مرۆدا ناگونجێ هیچی ترت پێ یه هه ندێک شیعرم پیشاندا هه ندێکی دهست نشان کرد و لێی وه ر گرتم ژماره به ژماره گۆڤاره که بڵاوی ده کرده وه بۆم ئه و کاته من به ناوی جودایی نوسینه کانم بڵاو ده کرده وه یه که م به ر هه میشم هۆنراوه یه ک بوو به ناوی پایز که له ساڵی 80 له سلێمانی نوسیبووم له 86 له سروه دا له ئێران بڵاو کرایه وه له سه ر هه ڵسه نگاندنی مامۆستا هێمنی شاعیر ... به ڵام ئه مرۆی ته کنۆ لۆژیا له چاو تروکانێکدا به سه دان هۆنراوه خۆی ئه کات به سایته کاندا\nپ – تاراوگه‌چی به‌تۆ و شیعره‌کانی تۆ به‌خشیوه؟\nشه‌مال : ئه بێت ساره تابڵێم له خۆشه ویستی خاک و هاوڕێو کاسو کاری کردووم له نزیکه وه...\nبه ڵام وه ک خۆم ته نیا دوو کچی جوانی پێ به خشیووم که گه وره که یان7 ساله له قو تابخانه یه کی سویدی که مانچه ده ژه نێ بچوکه که یان ده نگێکی خۆشی هه یه وگۆرانی یه کی به زمانی ئینگلیزی له یۆتۆب بڵا وبۆته وه وه ک سه ره تایه ک ئه گه ر ده ستی بگیرێت پێم وایه داهاتوویه کی باشی ده بێت...\nوه ک شیعریش تاراوگه زانیاری زۆری پێداوم له و ده قه شیعریانه ی جیهان له و فه زا ئا زاده ی که شیعره کانم به ئازادی له دایک بن\nپ - دوا وته‌ت ئه‌گه‌ر مابێت بۆ ئێمه و خوێنه‌ری ئازیز یان شتێک که نه‌ت وتبێت\nشه‌مال : له راستیدا ئه مه وێت داوای لێبوردن له ئێوه و خوینه ر بکه م ئه گه رله پرسیاراکاندا له هه ندێکدادرێژه م پێدابێت..ئه مه وێت ده ست خۆشیه کی گه رم له ئێوه ی به رێز بکه م که هیلا ک و ماندوو ده بن له کاره کانی ڕۆژانه تانا و سوپاستان ده که م بۆ ئه م به سه ر کرد نه وه یه و رێزه ی له منتان نا وه ک شاعیرێک له تاراوگه\nهه ر بژین و سه ر که وتو بن بۆ خزمه تی گه لی کورد\nبراتان: شه ماڵ ئه حمه د بچکۆل 2010/7/31\nئێمه‌ش له کۆتایدا زۆر سوپاسی به‌رێتان ده‌که‌ین بۆ ره‌خساندنی ئه‌م دیمانه‌ییه و ئه‌و کاته بۆ وه‌لامدانه‌وه‌ی پرسیاره‌کانی ئێمه هیوای به‌خته‌وه‌ری و خۆشگوازه‌رانیت بۆ ده‌خوازین له ژیان ....\nسازدانی دیمانه // سیروان واحد


یه‌كێك له‌و بوارانه‌ی كه یه‌كێتی له سه‌ره‌تای دامه‌زاراندنیه‌وه گرنگی زۆری پێدابوو، كایه‌ی راگه‌یاندن بوو كه له رێگه‌ی ئێستگه‌یه‌ك و چه‌ند بڵاوكراوه‌یه‌كه‌وه توانیبووی جه‌ماوه‌ری كوردستان جۆشبدات و زوو له شۆكی نسكۆی 75 ده‌ریبهێنێت، له دوای راپه‌ڕینیشه‌وه، كوردستانی نوێ وه‌كو یه‌كه‌مین رۆژنامه‌ی رۆژانه ده‌ربكات و كه‌ناڵی گه‌لی كوردستانیش وه‌كو یه‌كه‌مین ته‌له‌فزیۆنی كوردی ده‌ره‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاتی رژێمه‌كانی كوردستان دابمه‌زرێنێت و ماڵپه‌ڕی PUKMEDIAش وه‌كو پڕ سه‌ردانیكاری ماڵپه‌ڕی كوردی به‌رهه‌مبهێنێت، هه‌ر راگه‌یاندنی ئه‌و حیزبه‌ش بوو، بووه هه‌وێنی سه‌رهه‌ڵدانی میدیای ئه‌هلی و نیمچه ئازاد له‌كوردستاندا.\nئه‌م پێشینه میدیاییه پرشنگداره وایكردووه له ئێستادا ده‌سته‌بژێری بواری راگه‌یاندنی كوردی له هه‌ناوی یه‌كێتیه‌وه ده‌ربكه‌ون و زۆربه‌ی كه‌ناڵه‌كانی ده‌ره‌وه‌ی یه‌كێتی به كادرو راگه‌یاندنكاری ئه‌و حیزبه به‌ڕێَوه‌ببه‌ن و بوونی خۆیان له‌ناو ئه‌و كه‌ناڵ و ده‌زگایانه‌دا بسه‌پێنن و وه‌كو فاكته‌ری به‌هێزبوونی ئه‌و كه‌ناڵه بناسرێن.\nئه‌م پێشكه‌وتنه میدیاییه‌ی یه‌كێتی ماوه‌یه‌كه نه‌ك هه‌ر چه‌قی به‌ستووه، به‌ڵكو به هه‌نگاوی خێرا به‌ره‌ودواوه پاشه‌كشه ده‌كات، ئه‌وه‌ی زۆر سه‌یره ئێستا دوای ئه‌وه‌ی یه‌كێتی بووه‌ته خاوه‌ن سه‌رمایه‌یه‌كی ماددی باش كه هۆكاری سه‌ره‌كی دامه‌زراندنی راگه‌یاندنێكی به‌هێزه، راگه‌یاندنی ئه‌و حیزبه ناتوانێت له رووی ته‌كنیك و ئیداره‌دان و بابه‌تییه‌وه ركابه‌رێتی كه‌ناڵێكی كاكی (مته‌وازیع) سه‌ر به حیزبێك یان دامه‌زراوه‌یه‌كی میدیایی دیكه بكات.\nهه‌رچه‌نده ئاشكرایه ئه‌و دۆخه‌ی میدیای یه‌كێتی ره‌نگدانه‌وه‌ی دۆخی سیاسی ناو حیزبه‌كه‌یه، جگه له‌وه‌ش ئه‌و كه‌مته‌رخه‌می ئاوه‌ڕنه‌دانه‌وه‌یه راگه‌یاندنكارێكی تێكشكاوی ده‌روونی به‌رهه‌مهێناوه، راگه‌یاندنكارێك نه ده‌زانێت كه‌ی موچه‌و بژێوی ماڵ و منداڵی وه‌رده‌گرێت و نه ده‌زانێت كه‌ی ده‌رگای ده‌زگاكه‌ی داده‌خرێت و ده‌نێردرێته ماڵه‌وه، بۆیه زۆرێك له‌وانه هه‌ركاتێك ده‌رفه‌تێكیان له‌ده‌ره‌وه‌ی ماڵه شلۆقه‌كه‌ی راگه‌یاندنی یه‌كێتی ده‌ستبكه‌وێت كۆچ ده‌كه‌ن و به‌سه‌ر داری نه‌یاره‌كانیدا ده‌نیشنه‌وه.\nزۆر سه‌یره ئێستا قه‌یرانی دارایی وه‌كو جاران كاریگه‌ری نه‌ماوه‌و موچه‌ی ته‌نانه‌ت حكومه‌ته بوده‌ڵه‌كه‌ی حكومه‌تی هه‌رێمیش به‌ره‌و باشبوون ده‌چێت و باری دارایی جۆره سه‌قامگیرییه‌كی پێوه‌دیاره، به‌ڵام هێشتا راگه‌یاندكاری یه‌كێتی چاویان له‌وه‌یه به‌خت له ده‌رگایان بدات و به بێ قه‌ناعه‌تی مه‌بده‌ئی له شوێنێكی دیكه بژێوی خۆیان په‌یدا بكه‌ن.\nئه‌وه‌ی زیاتر ئه‌و راگه‌یاندكارانه‌ی له رووی ده‌رونییه‌وه ماندووتركردووه، ئه‌وه‌یه بڕوایان به‌وه نییه یه‌كێتی پاره‌ی نه‌بێت، چونكه ژیانی خۆش و كۆشك و ته‌لارو ئۆتۆمبێلی گرانبه‌هاو لاف و گه‌زافی هه‌ندێك مشه‌خۆری ناو حیزبه‌كه ده‌بینن، بۆیه هیچ متمانه‌یه‌كیان به بڕو بیانووه‌كان نامێنێت.\nتائێستا یه‌كێتی سوپایه‌كی گه‌وره‌ی راگه‌یاندنی هه‌یه كه وه‌كو گه‌نجینه‌یه‌ك وایه هه‌موولایه‌ك چاوی تێبڕیوه، بۆیه ئه‌گه‌ر به سیاسه‌تی ئیعلامی خۆیدا نه‌چێته‌وه‌و رێز له كه‌رامه‌تی راگه‌یاندكاران و رۆشنبیرانی خۆی نه‌گرێت و زه‌لیلی پاروه نانێكیان بكات، ئه‌وه ره‌نگه له ماوه‌یه‌كی كه‌مدا ببێته حیزبێكی نه‌خوێنده‌وار!\n 1659 جار بینراوه\n11/10/2018 1:05:22 AM


جگه‌ره‌ی ئه‌لیكترۆنیی ده‌بێته هۆی جه‌ڵته‌ی دڵ و خه‌مۆكیی\n10/3/2019 - 11:24\nئه‌گه‌ر كه‌سێك ته‌نیا چه‌ند رۆژ یان چه‌ند هه‌فته‌ش جگه‌ره‌ی ئه‌لیكترۆنیی بكێشێت، هێشتا ئه‌و هه‌ڕه‌شه‌یه‌ی له‌سه‌ره\nبه‌گوێره‌ی توێژینه‌وه‌كان كێشانی جگه‌ره‌ی ئه‌لیكترۆنیی زۆر له‌وه مه‌ترسیدارتره كه پێشبینیی ده‌كرا و ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ری هه‌یه ببێته هۆی جه‌ڵته‌ی دڵ و مێشك و هه‌روه‌ها خه‌مۆكیی.\nتوێژینه‌وه‌كه ئاشكرای ده‌كات ئه‌و كه‌سانه‌ی جگه‌ره‌ی ئه‌لیكترۆنیی ده‌كێشن له‌چاو ئه‌و كه‌سانه‌ی جگه‌ره ناكێشن %56 زیاتر ئه‌گه‌ری تووشبوون به جه‌ڵته‌ی دڵیان له‌به‌رده‌مه و هه‌روه‌ها %30ـیش زیاتر ئه‌گه‌ری جه‌ڵته‌ی مێشكیان هه‌یه.\nزانایانی بواری ته‌ندرووستی ده‌ڵێن دڵه‌ڕاوكێ و خه‌مۆكیی و ئاڵۆزیی هه‌ست و سۆز به‌شێك له ده‌رئه‌نجامه نه‌رێنییه‌كانی كێشانی جگه‌ره‌ی ئه‌لیكترۆنییه و هه‌موو ئه‌مانه‌ش بۆ به‌كارهێنه‌رانی ئه‌مجۆره جگه‌ره‌یه دوو ئه‌وه‌نده‌ی كه‌سانێكه كه جگه‌ره ناكێشن.\nتوێژینه‌وه‌كه باس له‌وه‌ش ده‌كات كه ئه‌گه‌ر كه‌سێك ته‌نیا چه‌ند رۆژ یان چه‌ند هه‌فته‌ش جگه‌ره‌ی ئه‌لیكترۆنیی بكێشێت، هێشتا ئه‌و هه‌ڕه‌شه‌یه‌ی له‌سه‌ره كه تووشی جه‌ڵته‌ی دڵ و مێشك ببێت.\nهه‌ڵبه‌ت زانایان ئه‌وه‌شیان نه‌شارده‌وه كه جگه‌ره‌ی كلاسیك یان هه‌مان ئه‌و جگه‌ره‌یه‌ی له توتن به‌رهه‌م ده‌هێنرێت هێشتاش له جگه‌ره‌ی ئه‌لیكترۆنیی مه‌ترسیدارتره و %165 زیاتر مه‌ترسیی تووشبوون به هه‌موو نه‌خۆشییه‌كانی دڵ و خوێن و %94 زیاتر مه‌ترسیی تووشبوون به جه‌ڵته‌ی دڵ و %78 زیاتر مه‌ترسیی تووشبوون به جه‌ڵته‌ی مێشك زیاد ده‌كه‌ن.


مێژوی ئەمڕۆ Dec 17, 2019\n- لە رۆژى 17/12/1770 لودفیج فان بتهۆڤن (Ludwig van Beethoven)، مۆسیقاری به‌ناوبانگی ئه‌ڵمانی و جیهان و به‌ناوبانگترین دانه‌ری مۆسیقای سه‌مفۆنیا له شارى بۆن لە ئه‌ڵمانیا لە دایکبووە، لە رۆژى 26/3/1827 لە تەمەنى (56) ساڵى بە تەسمم کردن لە شارى فیەننا لە نەمسا کۆچى دوایى کردووە.\n- لە رۆژى 17/12/1930 ئەرمن مۆلەر شتال (Armin Müller-Stahl)، ئەکتەر و دەرهێنەر و موزیکیانى ئەڵمانى لە شارى سۆفتسک لە روسیا لە دایکبووە.\n- لە رۆژى 17/12/1946 یوجین لیفی، ئه‌کته‌ر و دەرهێنەر و موزیکیانی که‌نه‌دی لە دایکبووە.\n- لە رۆژى 17/12/1989 جۆرج شه‌حاده، شاعیر و شانۆنوسی لوبنانی لە لە تەمەنى (84) ساڵى لە شارى پاریس کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى /11/1905 لە شارى ئەسکەندەریە لە دایکبووە، نوسینه‌کانی به زمانی فه‌ره‌نسی بڵاوکردۆتەوە.


Diplomatic Magazine | مشتومڕ دەربارەی فەلسەفەی ئیسلامیی لە ئەبو ئیسحاقی کیندییەوە تا ئەمرۆ\nفەلسەفەی ئیسلامیی چییە ؟\nن: ئەلیور لیمان\nواتاى فه‌لسه‌فه له ئیسلامدا: به‌شێوه‌یه‌كى گشتى پێناسه‌یه‌كى گشتگیر له‌باره‌ى ئه‌وه‌ى كه فه‌لسه‌فه‌ى ئیسلامى چیه؟ بوونى نیه.به‌ڵكو لێره‌دا ئه‌و ده‌سته‌واژه‌یه (فه‌لسه‌فه‌ى ئیسلامى) بۆ ئه‌و شێوازه له فه‌لسه‌فه به‌كارده‌هێنرێ كه له‌ناو كه‌لتوورى ئیسلامیدا ده‌ركه‌وتووه و گه‌شه‌ى كردووه. چه‌ندین دیارده‌ى جیاواز له‌ناو فه‌لسه‌فه‌ى ئیسلامدا بونیان هه‌یه, له‌وانه وه‌ك "فه‌لسه‌فه‌ى مه‌شائى" (ئه‌ره‌ستۆ له‌كاتى وانه وتنه‌وه به خویندكاره‌كانى به ڕۆشتن و پیاسه‌كردن له سه‌ر گرفته فه‌لسه‌فیه‌كان ده‌دوان بۆیه ئه‌م فه‌لسه‌فه‌یه به فه‌لسه‌فه‌ى مشا ْ كه به عه‌ره‌بى واته به‌پێ ڕۆشتن ناوزه‌د كرا )كه به‌ته‌واوه‌تى له ژێر كاریگه‌رى فه‌لسه‌فه‌ى یۆنانی دایه له كاتێكدا سۆفیگه‌رى له بنچینه‌یه‌كى عیرفانى په‌یڕه‌وى ده‌كات . هه‌ندێك پێیان وایه كه فه‌لسه‌فه‌ى ئیسلامى هه‌رگیز گرنگیدانى خۆى به قورئان و ده‌قه ئاینیه‌كان له ده‌ست نه‌داوه , به‌درێژاى مێژووى خۆى هه‌وڵى داوه تا كرۆكى حه‌قیقه‌ت چ له كتێبى پیرۆزى موسڵمانان و چ له جیهانى دروستكراودا بدۆزێته‌وه.هه‌ر ئه‌م هۆكاره‌ش بووه واى كردووه كه لاوازبوونى فه‌لسه‌فه‌ى مه‌شایى له دونیاى ئیسلامدا به واتاى لاوازبوونى ته‌واوه‌تى فه‌لسه‌فه نه‌بێت. به‌ڵكو به‌پێچه‌وانه‌وه فه‌لسه‌فه توانى په‌ره به‌بوژانه‌وه‌ى خۆى بدات و به شێوازى دیكه و فراوانتر ته‌شه‌نه‌بكات.هه‌رچه‌نده هه‌ندێ كات واداده‌نرێت كه فه‌لسه‌فه چالاكیه‌كى په‌سه‌ند نیه بۆ موسڵمانان له‌به‌رئه‌وه‌ى له پێش فه‌لسه‌فه‌وه تاكى موسڵمان له لایه‌ن قورئانه‌وه ڕێنوێنى كراوه.به‌ڵام به‌ڵگه‌ى زۆر باش هه‌یه كه‌پێمان ده‌ڵێت كه فه‌لسه‌فه‌ى ئیسلامى به به‌ڵگه‌ى ئاینى قابیلى به‌ر په‌رچ دانه‌وه نیه.\nماهیه‌ت و ئامانجه‌كانى فه‌لسه‌فه‌ى ئیسلامى\nیه‌كێك له تایبه‌تمه‌ندیه به‌رچاوه‌كانى فه‌لسه‌فه‌ى ئیسلامى ئه‌وه‌یه كه‌له‌باره‌ى بابه‌تى (فه‌لسه‌فه‌ى ئیسلامى له ڕاستیدا چیه؟ وتو وێژو و جه‌ده‌لێكى زۆر هه‌یه. ئایا فه‌لسه‌فه‌ى ئیسلامى له‌بنه‌ڕه‌تدا شێوازێكه له فه‌لسه‌فه كه له‌لایه‌ن موسڵمانانه‌وه داهێنراوه؟ ئه‌مه پرسیارێكى قبوڵكراوو نیه, چونكه زۆریك له فه‌یله‌سوفه موسڵمانه‌كان له داهێنراوه فه‌لسه‌فیه‌كانیاندا گرنگى به‌بابه‌تى ئیسلامى ناده‌ن. سه‌ره‌ڕاى ئه‌مه‌ش فه‌یله‌سوف گه‌لێكى زۆر هه‌ن كه موسڵمان نین ,به‌ڵام داهێنراوه‌كانیان بێگومان ده‌كه‌وێته چوارچێوه‌ى فه‌لسه‌فه‌ى ئیسلامیه‌وه.ئایا ئێمه ده‌توانین فه‌لسه‌فه‌ى ئیسلامى به‌فه‌لسه‌فه‌یه‌ك دابنێین كه به‌زمانى عه‌ره‌بى نوسراوه‌ته‌وه؟ به دڵنیایه‌وه نه‌خێر له‌به‌ر ئه‌وه‌ى به‌شێكى به‌رچاو له‌و فه‌لسه‌فه‌یه به‌زمانه‌كانى تر له‌وانه زمانى فارسى نوسراوه‌ته‌وه. ده‌ى كه‌واته له ڕوه‌وه ئایا فه‌لسه‌فه‌ى ئیسلامى فه‌لسه‌فه‌یه‌كه كه به‌تایبه‌تمه‌ندیه‌كى عه‌قڵیه‌وه گرنگى به بابه‌تى پوختى ئیسلامى ده‌دات؟نه‌خێر له‌به‌ر ئه‌وه‌ى بیرمه‌ندانى زۆر هه‌ن كه‌كتێبه‌كانیان بۆنمونه له‌باره‌ى ژیربێژى(مه‌نتیق) یان ده‌ستورى زمانه‌وه‌یه كه به‌شێكه له فه‌لسه‌فه‌ى ئیسلامى له كاتێكدا هیچ په‌یوه‌ندیه‌كى ڕاسته‌وخۆ له‌نێوان ئه‌و دانراوانه به ئاینه‌وه نیه.هه‌ندێك له ڕاڤه‌كارانى فه‌لسه‌فه له هه‌وڵدابوون تا چوارچێوه‌یه‌ك دابنێن كه‌تێدا به‌هۆى كاره‌كانیانه‌وه فه‌یله‌سوفان دیارى بكرێن و ناوى فه‌یله‌سوفی ئیسلامیان لێ بنرێت. ئه‌م هه‌وڵه له كۆتایدا شكستى هێنا, ڕه‌نگه باشترین ڕێگه بۆ دیاریكردنى ماهیه‌تى فه‌لسه‌فه‌ى ئیسلامى ئه‌وه‌بێ كه‌بڵێن( فه‌لسه‌فه‌ى ئیسلامى سونه‌تێكى فه‌لسه‌فیه كه له هه‌ناوى كه‌لتوورى ئیسلامیه‌وه هاتۆته ده‌رێ) به له‌به‌رچاو گرتنى ئه‌وه‌ى كه ده‌بێت ده‌سته‌واژه‌ى كۆتاى واته (فه‌لسه‌فه‌ى ئیسلامى) له‌فراوانترین واتایدا فه‌هم بكرێت.\nڕه‌نگه باشترین ڕێگه بۆ دیاریكردنى ماهیه‌تى فه‌لسه‌فه‌ى ئیسلامى ئه‌وه‌بێ كه‌بڵێن( فه‌لسه‌فه‌ى ئیسلامى سونه‌تێكى فه‌لسه‌فیه كه له هه‌ناوى كه‌لتوورى ئیسلامیه‌وه هاتۆته ده‌رێ) به له‌به‌رچاو گرتنى ئه‌وه‌ى كه ده‌بێت ده‌سته‌واژه‌ى كۆتاى واته (فه‌لسه‌فه‌ى ئیسلامى) له‌فراوانترین واتایدا فه‌هم بكرێت.\nفه‌لسه‌فه‌ى ئیسلامى كه‌ى ده‌ستى پێكرد؟\nئه‌مه‌ش له‌و پرسیارانه‌یه كه‌وه‌ڵامدانه‌وه‌ى ئاسان نیه, له‌به‌رئه‌وه‌ى هه‌ر له‌ساڵانى سه‌ره‌تاى ده‌ركه‌وتنى ئیسلامه‌وه به‌شێكى زۆر له‌پرسیاره فقهى وكه‌لامیه‌كان هاتنه ئاراوه كه به‌ڕونى بابه‌تى فه‌لسه‌فى بوون ,یان لانى كه‌م كه‌ره‌سته فه‌لسه‌فیه‌كانیان بۆ ڕونكردنه‌وه‌ى بابه‌ته‌كانیان به‌كارده‌هێنا. بۆنمونه باسه گه‌رمه‌كانى له‌مه‌ڕ قبوڵكردنى زمانى لێكچواندن (تشبیه) بۆ ناساندنى خوداو ڕۆڵى قه‌زاو قه‌ده‌ر له‌ژیانى مرۆڤه‌كاندا. فه‌لسه‌فه له ته‌واوترین واتاى خۆیدا له‌سه‌ده‌ى سێیه‌مى كۆچی ده‌ستى پێ كرد.سه‌ركه‌وتنى عه‌باسیه‌كان به‌سه‌ر به‌نى ئومه‌یه‌و پێشڕه‌ویان به‌ڕوى ڕۆژهه‌ڵاتى ئیمپراتۆرى ئیسلامى بووه هۆى گواستنه‌وه‌ى پایته‌خت له دیمه‌شقه‌وه بۆ به‌غداد, هه‌روه‌ها له‌م كاته‌دا ئیسلام به‌سه‌ر وڵاتانى وه‌ك سوریا و میسرو ئێراندا سه‌ركه‌وت . كه هه‌موو ئه‌و ووڵاتانه كۆمه‌ڵه جێگایه‌ك بوون كه له‌ناو كه‌لتوورى یۆنانیدا توابوونه‌وه. ده‌سته‌ڵاتداران هه‌میشه له هه‌وڵدابوون تا ئه‌و زانسته‌ى كه له ئیمپراتۆرى ئیسلامدا هه‌بوو بۆ به‌رژه‌وه‌ندى تایبه‌تى خۆیان به‌كارى بێنن.به‌شێكى زۆر له‌و زانستانه زانستى كردارى (عملى) بوون له‌وانه زانستى پزیشكى وئه‌ستێره‌ناسى و بیركارى و ئه‌ندازیارى ....هتد. خه‌لیفه مه‌ئموون له به‌غداد خانه‌ى حكمه‌ت (بیت الحكمه) ى له ساڵى 217 ك 832 ز دامه‌زراند كه وه‌ك كتێبخانه‌و ناوه‌ندێك بۆ وه‌رگێڕانى دانراوه یۆنانیه‌كان بۆ سه‌ر زمانى عه‌ره‌بى ڕۆڵى گرنگى گێڕا. زۆرێك له وه‌رگێڕه‌كان مه‌سیحى بوون كه سه‌ره‌تا كتێبه‌كانیان له یۆنانیه‌وه بۆ سریانى و له‌پاشان بۆ عه‌ره‌بى وه‌رده‌گێڕا, له‌گه‌ڵ زۆر بونى وه‌رگێڕانى یۆنانى بۆسه‌ر زمانى عه‌ره‌بى وه‌رگێڕانى ده‌قى ئه‌ده‌بى هندى و فارسى بۆسه‌ر زمانى عه‌ره‌بى گرنگى خۆى هه‌بووله گه‌شه‌سه‌ندنى فه‌لسه‌فه‌ى ئیسلامى.نابێت وادابنێن كه ئه‌م وه‌رگێڕانانه به له دونیاى ئه‌وكاتى ئیسلامدا به‌ئاسانى قبوڵكران و هیچ گرفتێكى دروست نه‌كرد. به‌ڵكو زۆرێك له موسڵمانان پێویستى خوێندنه‌وه‌ى فه‌لسه‌فه‌یان له لایه‌ن موسوڵمانه‌وه به شێوه‌یه‌كى گشتى خسته ژێر پرسیاره‌وه . هه‌رچونێك بێت ئیسلام شێوازێكى ته‌واو له (ماهیهتى حه‌قیه‌تى ) به تیۆرى و كرده‌یى خستبووه ڕوو. زانسته سه‌ره‌تاییه‌كانى یۆنان زۆرێكییان بۆ تاكى موسڵمان ناپێویست و ته‌نانه‌ت له‌گه‌ڵ ئیسلامدا دژیه‌ك بوون.\nموسڵمانان نه‌ك هه‌ر خاوه‌نى قورئان بوون كه یارمه‌تى ده‌رى ژیانیان و وه‌ڵام ده‌ره‌وه‌ى پرسیاره تیۆریه‌كانیان بوو .به‌ڵكو فه‌رمووده و وته‌كانى پێغه‌مبه‌ر (د.خ) و جێنشینه‌كان (خلفا ْ راشیدین) و سونه‌ت و عورفى كۆمه‌ڵگه‌شیان هه‌بوو سه‌ڕاى ئه‌مانه‌ش سیسته‌مى فقهى و ڕێساكانى ئیسلام كه بابه‌تى تایبه‌تى تێدایه له باره‌ى ئه‌وه‌ى كه موسڵمان ده‌بێت چۆن هه‌ڵسوكه‌وت بكات وه‌هه‌روه‌ها زانستى زمانه‌وانى ئه‌وه‌ى ڕوون ده‌كرده‌وه كه چۆن ده‌بێ له زمانى عه‌ره‌بى تێبگه‌ن , هه‌روه‌ها له‌و كاته‌دا سیسته‌مێكى زۆر پێشكه‌وتووى كه‌لام و خوداناسى (ئیلاهیات) هه‌بوو كه له‌باره‌ى ئایه‌ت و ده‌سته‌واژه‌كانى قورئانه‌وه ده‌دوا. كه‌واته چ پێویستیه‌ك هه‌بوو به فه‌لسه‌فه‌یه‌ك كه به‌زمانى یۆنانى نوسرابوو وه موسڵمانان دامه‌زرێنه‌رى نه‌بوون جگه له‌وه‌ش سه‌ره‌تا له‌لایه‌ن نا موسڵمانانه‌وه وه‌رده‌گێڕدایه سه‌ر زمانى عه‌ره‌بى؟\nفه‌لسه‌فه كه له‌م كاته‌دا بۆ نێو دونیاى ئیسلام گوازرایه‌وه به قوڵى له ژێر كاریگه‌رى فه‌یله‌سوفانى (نوێ ئه‌فلاتون)ى دا بوو . له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ئه‌م فه‌لسه‌فه‌یه (فه‌لسه‌فه‌ى ئیسلامى) له‌گه‌ڵ ئه‌ره‌ستۆدا هاوده‌نگ بوو كه ده‌ى ووت (جیهان ئه‌زه‌لیه) وه‌هه‌روه‌ها ئه‌وه‌ى كه جیهان شێوازێك له زنجیره‌ى به‌دوایه‌كدایه كه عه‌قڵ له‌سه‌رى سه‌ره‌وه‌یه و جیهانى مادده له به‌شى خواره‌وه‌یدایه. هه‌روه‌ك سیسته‌مى ئه‌خلاقه‌كه‌شى نزیك بوو له دونیا نه‌ویستى (زهد)ه وه. له‌مانه‌ش گرنگتر له فه‌لسه‌فه‌ى ئه‌ره‌ستۆدا شێوازى هه‌ڵسه‌نگاندنه‌كه‌ى بوو كه فه‌یله‌سوفانى ئیسلامى به‌كاریان ده‌هیناو تێیدا پێچه‌وانه‌ى وه‌حى و له ژێر سایه‌ى عه‌قڵدا بوو. ئه‌مه‌ش واى ده‌كرد گرنگى گوتارى ئاینى بخاته ژێر پرسیاره‌وه. كه‌واته فه‌لسه‌فه وه‌ك جێكره‌وه‌یه‌كى ئاین مامه‌ڵه‌ى له‌گه‌ڵ نه‌ده‌كرا , به‌ڵكو وه‌ك سیسته‌مێكى فیكرى نه‌یار مامه‌ڵه‌ى له‌گه‌ڵ ده‌كرا. سیسته‌مێك كه ده‌بوو ئیسلام پێچه‌وانه‌ى ئه‌و بجوڵێته‌وه. بۆیه ئه‌و موسڵمانانه‌ى چالاكى فه‌لسه‌فیان هه‌بوو ناچار بوون پاكانه بۆ خۆیان بكه‌ن و به‌شێوازى جۆراوجۆر به‌رگیرى له خۆیان بكه‌ن.\nیه‌كه‌مین فه‌یله‌سوفى عه‌ره‌بى (ابو اسحاقى كندى) له‌وبڕوایه‌دا بوو كه هیچ جیاوازیه‌كى بنه‌ڕه‌تى له نێوان ئیسلام و فه‌لسه‌فه‌دا بوونى نیه. به‌هه‌مان ئه‌و شێوه‌ى كه له‌نێوان ئه‌فلاتون و ئه‌ره‌ستۆدا جیاوازى نیه.فه‌لسه‌فه یارمه‌تى موسڵمانان ده‌دات به‌شێوازى جیاواز په‌ى به حه‌ققه‌ت ببه‌ن. به‌م شێوه‌یه كاتێك فه‌لسه‌فه زیاتر جێگه‌ى خۆى كرده‌وه سه‌ركه‌وتوو بوو له‌وه‌ى په‌یوه‌ندى خۆى له‌گه‌ڵ ئایندا بپچڕێنێ. به‌و شێوه‌ى له‌دواى فارابیه‌وه ده‌بینین.\nیه‌كه‌مین فه‌یله‌سوفى عه‌ره‌بى (ابو اسحاقى كندى) له‌وبڕوایه‌دا بوو كه هیچ جیاوازیه‌كى بنه‌ڕه‌تى له نێوان ئیسلام و فه‌لسه‌فه‌دا بوونى نیه. به‌هه‌مان ئه‌و شێوه‌ى كه له‌نێوان ئه‌فلاتون و ئه‌ره‌ستۆدا جیاوازى نیه.فه‌لسه‌فه یارمه‌تى موسڵمانان ده‌دات به‌شێوازى جیاواز په‌ى به حه‌ققه‌ت ببه‌ن. به‌م شێوه‌یه كاتێك فه‌لسه‌فه زیاتر جێگه‌ى خۆى كرده‌وه سه‌ركه‌وتوو بوو له‌وه‌ى په‌یوه‌ندى خۆى له‌گه‌ڵ ئایندا بپچڕێنێ. به‌و شێوه‌ى له‌دواى فارابیه‌وه‌ى له فه‌لسه‌فه‌ى ئیسلامیدا ده‌بینین. كه‌واته ده‌قى ئاینى ڕێ پشانده‌رى ڕێگاى حه‌قیقه‌ته بۆ موسڵمانى ساده نه‌ك نوخبه.\nكاتێك ئاین له‌گه‌ڵ فه‌لسه‌فه‌دا به‌راورد ده‌كرێت وه‌كو وێنایه‌ك له حه‌قیقه‌ت ده‌رده‌كه‌وێت هه‌رچه‌نده ڕه‌نگه له‌ڕوى چۆنێتى عه‌قڵیه‌وه ئاین لاوازتر بێت , جدیترین لایه‌نگرى ئه‌م بیركردنه‌وه‌ویه ابن روشدى ئه‌نده‌لوسیه. ئه‌م جۆره له فه‌لسه‌فه له سه‌ده‌ى شه‌شه‌مى كۆچى به‌گشتى له‌گه‌ڵ ئه‌ودا به كۆتا هات.\nفه‌لسه‌فه و دانایى (حكمه‌ت)\nفه‌لسه‌فه‌ى مه‌شائی له دونیاى ئیسلامدا بۆ ماوه‌یه‌كى دیاریكراو له‌سه‌ده‌ى سێیه‌م تا شه‌شه‌مى كۆچى(نۆیه‌م تا دوانزه‌یه‌مى زاینى) گرنگیه‌كى به‌رچاوى هه‌بوو. هه‌ندێ جار جیاوازى ئه‌م جۆره له چالاكى عه‌قڵى له‌گه‌ڵ شێوازه‌كانى دیكه‌ى لێكۆڵینه‌وه‌ى سونه‌تى ئیسلامى به به‌كاهێنانى ده‌سته‌واژه‌ى (فه‌لسه‌فه) جه‌ختى له‌سه‌ر ده‌كرایه‌وه . له‌هه‌مان كاتدا ده‌سته‌واژه‌یه‌كى نۆێ تا ڕاده‌یه‌ك بۆجێگره‌وه‌ى ده‌سته‌واژه‌ى (philosophia) ى یۆنانى دروستكرا كه ئه‌ویش ده‌سته‌واژه‌ى ناسراوى عه‌ره‌بى (حكمت) بوو. حیكمه‌ت به‌واتاى بیرمه‌ندى و دانایى دێت واتایه‌كى زۆر به‌رفراوانترى له فه‌لسه‌فه هه‌یه , به‌شێكى زۆر له بابه‌ته كه‌لامیه‌كان ده‌بێت له‌ژێر ناونیشانى حیكمه‌ت دا ڕیز به‌ندى بكرێن .به‌هه‌مان شێوه به‌شێكى گرنگى بابه‌ته عیرفانى یان سۆفیگه‌ریه‌كان ده‌كه‌ونه ئه‌م بواره‌وه . له‌كاتێكدا فه‌لسه‌فه زۆر جار له بارودۆخى بوونه‌وه‌ره‌كان ده‌كۆڵێته‌وه , به‌ڵام ده‌سته‌واژه فراوانتره‌كانى ئه‌م زانسته به حیكمه‌ت ناوزه‌د ده‌كرێن . شه‌هابه‌دینى سوهره‌وه‌ردى فه‌یله‌سوفى به‌ناوبانگى ئیسلامى و دامه‌زرێنه‌رى فه‌لسه‌فه‌ى ( ئیشراقى ) فه‌لسه‌فه‌كه‌ى به‌ناوى ( حكمه‌تى ئیشراقیه‌وه ) ناوزه‌د كرد . ناونیشانێك كه دواتر له‌لایه‌ن مه‌لا سه‌دراوه به‌كارهێنرایه‌وه‌و له زمانى ئینگلیزیدا به ( (theosophyوه‌رده‌گێڕدرێت . ئه‌مجۆره له فه‌لسه‌فه ئه‌و لێكۆڵینه‌وانه ده‌گرێته‌وه كه ڕۆح ئاوه‌ژوو ده‌كه‌ن و به هیچ جۆرێك له‌گه‌ڵ پاكژكردنى معنه‌وى و پیرۆزى مه‌زهه‌بى لێك دابڕاو نین .\nفه‌لسه‌فه له ژێر ناونیشانى حیكمه‌تدا ئه‌و چاكه‌یه‌ى هه‌یه كه ده‌توانرێت به لایه‌نێكى به‌رفراوانى بابه‌ته عه‌قڵیه‌كان له ئیسلامدا بچێته‌وه . به‌م شێوه‌یه فه‌لسه‌فه ده‌توانێت هه‌م به‌لایه‌نى ده‌ره‌كى قورئان و هه‌م لایه‌نى ناوه‌كى قورئان كه له دڵى ئایندا جوێكراوه‌ته‌وه بكۆڵێته‌وه . قورئان و جیهان هه‌ردووكیان زۆرجار به‌شێوه‌ى ره‌هه‌نده لێك دانه‌براِوه‌كانى وه‌حى خوداى داده‌نرێن كه‌پێویستیان به لێكۆڵینه‌وه و لێكدانه‌وه هه‌یه كه له‌م ڕووه‌وه فه‌لسه‌فه به فراوانترین واتاى خۆیدا تێپه‌ڕ ده‌بێت . لێكۆڵه‌ره ڕۆژئاواییه‌كان ده‌یانویست زیاتر گرنگى به لایه‌نه یۆنانیه‌كه‌ى فه‌لسه‌فه‌ى ئیسلامى بده‌ن . ئه‌مه له‌كاتێكدایه زۆرێك له فه‌یله‌سوفه گه‌وره‌كان له جیهانى ئیسلامیدا زۆر به درێژى ڕاڤه‌ى قورئانیان كردووه . ڕۆڵى فه‌لسه‌فه‌یان وه‌ك ڕاڤه‌و فه‌یله‌سوفیان وه‌ك ڕاڤه‌كارى ده‌قه ئاینیه‌كان هه‌ژمار كردووه. ئه‌م تێڕوانیه به‌تایبه‌تى بۆ فه‌یله‌سوفانى موسڵمانى ئێرانى و هندى ڕاسته كه به‌رده‌وامیان به سونه‌تى فه‌لسه‌فى دا دواى ئه‌وه‌ى له شێوازه مه‌شاییه‌كه‌یدا كۆتاى هات بوو .\nهه‌ر له‌م ڕوه‌وه فه‌لسه‌فه‌ى ئیسلامى له بنه‌ڕه‌تدا ( فه‌لسه‌فه‌ى پێغه‌مبه‌رایه‌تیه ) له به‌رئه‌وه‌ى گرنگى به كتێبى پیرۆز ( قورئان ) ده‌دات كه به‌رهه‌مى وه‌حى یه . فه‌لسه‌فه له‌م چوارچێوه‌یدا له باره‌ى مرۆڤ و زاتى خودا و یه‌كتا بوون و پله‌كانى بوون و وه‌گه‌ڕانه‌وه‌ى كۆتاى هه‌موو شتێك بۆلاى خودا ده‌كۆڵێته‌وه . لایه‌نێكى گرنگى ئه‌م تێڕوانینه ئه‌وه‌یه كه فه‌لسه‌فه‌ى ئیسلامى وه‌ك دیارده‌یه‌كى وه‌ستاو نابینێت به‌ڵكو وه‌ك سونه‌تێكى به‌رده‌وام له دونیاى ئیسلامدا و وه‌ك لایه‌نێكى پێویست له كه‌لتوورى ئیسلامى ته‌ماشاى ده‌كات نه‌ك وه‌ك كه‌لتوریكى وه‌رگیراوى بێگانه .\nابن سینا له ڕاستیدا وه‌ك یه‌كێك له دامه‌زرێنه‌رانى فه‌لسه‌فه‌ى مه‌شائى داده‌نرێت . ئه‌و سیسته‌مه فه‌لسه‌فیه‌ى كه گرنگیه‌كى زۆرى چ له فه‌لسه‌فه‌ى ئیسلامى چ له فه‌لسه‌فه‌ى ڕژئاوادا پێدراووه . ابن سینا له كتێبه‌كه‌یدا زیاتر له‌سه‌ر ئه‌و جیاوازیانه ده‌دوێت كه له‌نێوان خۆى و ئه‌ره‌ستۆدا هه‌یه\nنمونه‌یه‌كى گونجاوى ئه‌م تێڕوانینه له فه‌لسه‌فه له كتێبى ( حكمه‌ت المشرقیه ) ابن سینا دا ده‌رده‌كه‌وێت . ابن سینا له ڕاستیدا وه‌ك یه‌كێك له دامه‌زرێنه‌رانى فه‌لسه‌فه‌ى مه‌شائى داده‌نرێت . ئه‌و سیسته‌مه فه‌لسه‌فیه‌ى كه گرنگیه‌كى زۆرى چ له فه‌لسه‌فه‌ى ئیسلامى چ له فه‌لسه‌فه‌ى ڕژئاوادا پێدراووه . ابن سینا له كتێبه‌كه‌یدا زیاتر له‌سه‌ر ئه‌و جیاوازیانه ده‌دوێت كه له‌نێوان خۆى و ئه‌ره‌ستۆدا هه‌یه . به‌لام له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا هه‌ندێ ئاماژه به دانراوه‌كانى دیكه‌ى خۆى ده‌كات كه زۆر جیاواز و پێچه‌وانه‌ى بیریارانى مه‌شائى هه‌نگاوى ناوه . له حیكمه‌تى مه‌شرقى دا دونیا بینى ئه‌ره‌سۆ تێك ده‌شكێنرێت و عه‌قڵى به‌شه‌كى ( جزئى ) به عه‌قڵى گشتى ( كلى ) یه‌وه په‌یوه‌ست ده‌كرێت و سه‌ربه‌خۆى خۆى له‌ده‌ست ده‌دات . جیهانى ده‌ره‌كى ده‌بێت به‌ناوه‌كى و ڕاستیه‌كان ده‌بن به نوماد . وه‌خودى فه‌لسه‌فه‌ش ده‌گۆڕێت بۆ حیكمه‌ت .\nلێره‌به‌دواوه ده‌گوترێت كه ئامانجى فه‌لسه‌فه به‌ته‌نها زانیارى تێۆرى له‌باره‌ى ده‌ركه‌وته‌كان وه جه‌وهه‌رى شته‌كان نیه . به‌ڵكو له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ئه‌زموون و ئاماده‌گى پێویسته كه‌وا له ڕۆح بكات كه خۆى له كۆت وپه‌یوه‌ندى دونیا ڕزگار بكات . وه‌هه‌روه‌ها جیهان نه‌ك وه‌كو شتێكى ده‌ره‌كى ته‌ماشا بكرێت به‌ڵكو ده‌بێت وه‌ك زنجیره‌یه‌كى به‌دوایه‌ك دا هاتوو بزانرێت كه مرۆڤ پێدا تێپه‌ڕ ده‌بێ و ئه‌زموونى ده‌كات .\nهه‌رئه‌مه‌ش بوو كه‌واى كرد واتاكانى ئه‌م فه‌لسه‌فه‌یه ( فه‌لسه‌فه‌ى مه‌شره‌قى ) ڕۆڵێكى گرنگ بگێڕێ له ئاینده‌ى ئه‌م فه‌لسه‌فه‌یه و تێكه‌ڵ بوونى به سۆفیگه‌رى , هێنانه‌كایه‌ى ڕێچكه‌یه‌ك كه نه‌ك هه‌ر ته‌نها مه‌به‌ست لێى تێگه‌شتنى عه‌قڵانى جیهان بێت به‌ڵكو هه‌وڵى تێگه‌شتنى ئه‌و حیره‌ته بدات كه له بیركردنه‌وه له ڕازى خوداو جیهان هه‌ستى پێ ده‌كات .\nعه‌قڵ و سروش ( وه‌حى )\nزۆرێك له لێكۆڵه‌ره ڕۆژئاواییه‌كانى فه‌لسه‌فه‌ى ئیسلامى دژبه‌یه‌كى له نێوان عه‌قڵ و وه‌حى به بابه‌تێكى بنه‌ڕه‌تى ده‌زانن زۆرجار به جیاوازى له نێوان ئه‌سینا و ئۆرشه‌لیم یان فه‌لسه‌فه‌و ئاین وێناى ده‌كه‌ن . له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ى ئه‌م بۆچوونه زۆر له‌وه كاڵفامانه‌تره له‌سه‌رى بوه‌ستین , به‌ڵام بابه‌تێكى گرنگ ده‌خاته‌ڕوو كه هه‌ر له سه‌ره‌تاى فه‌لسه‌فه‌ى ئیسلامیه‌وه قسه‌ى له‌سه‌ر كراوه و تا ئه‌مڕۆش بابه‌تێكى زیندووه . ئه‌ویش ئه‌وه‌یه كه ئه‌گه‌ر هه‌ر شتێك كه موسڵمانان پێویستیان بێ بزانن له ده‌قه ئاینیه‌كاندا ده‌ست بكه‌وێت بۆچى بۆ لێكدانه‌وه‌ى هه‌مان بابه‌ت ڕوو له عه‌قڵ بكه‌ن ؟ چه‌ند وه‌ڵامێك بۆ ئه‌م پرسیاره هه‌یه . له پێش هه‌موو شتێك قورئان خودى خۆى نه‌ك هه‌ر له‌گه‌ڵ موسڵمانان به‌ڵكو له‌گه‌ڵ هه‌ر كه‌سێك دا بتوانێت بیخوێنێته‌وه و تێى بگات قسه ده‌كات . قورئان هه‌میشه داوا له خوێنه‌رانى ده‌كات كه بۆ سه‌لماندنى ڕاستى ئیسلام له شێوازى عه‌قڵانى سود وه‌ربگرن بۆیه قورئان ڕێزێكى زۆر بۆ عه‌قڵ داده‌نێت . ئه‌مه‌ش به‌و واتایه نایه‌ت كه هیچ ڕۆڵێك بۆ ئیمان نه‌مێنێته‌وه . وه هه‌روه‌ها به‌و واتایه نایه‌ت كه ئیمان له قۆناغێكدا بۆ نزیك بوونه‌وه له خودا پێویست نه‌بێت . به دڵنیایه‌وه ئه‌م جۆره له‌تێگه‌یشتن به‌سودى لێكۆڵینه‌وه‌ى ئازاد به‌مانا مۆدێرنه‌كه‌ى نایه‌ته‌وه . به ڵكو ته‌نها تێڕوانینێكه كه ڕێزیكى زۆر بۆ عه‌قڵ داده‌نێت .\nقورئان خودى خۆى نه‌ك هه‌ر له‌گه‌ڵ موسڵمانان به‌ڵكو له‌گه‌ڵ هه‌ر كه‌سێك دا بتوانێت بیخوێنێته‌وه و تێى بگات قسه ده‌كات . قورئان هه‌میشه داوا له خوێنه‌رانى ده‌كات كه بۆ سه‌لماندنى ڕاستى ئیسلام له شێوازى عه‌قڵانى سود وه‌ربگرن بۆیه قورئان ڕێزێكى زۆر بۆ عه‌قڵ داده‌نێت . ئه‌مه‌ش به‌و واتایه نایه‌ت كه هیچ ڕۆڵێك بۆ ئیمان نه‌مێنێته‌وه . وه هه‌روه‌ها به‌و واتایه نایه‌ت كه ئیمان له قۆناغێكدا بۆ نزیك بوونه‌وه له خودا پێویست نه‌بێت .\nبه‌پێى بۆ چوونى ئیسلام محمد په‌یامبه‌رى ئیسلام (د.خ) و كۆتا پێغه‌مبه‌ره ئه‌مه‌ش به‌و واتایه كه له‌و كاته به‌دواوه هیچ كه‌سێك ناتوانێت بانگه‌شه‌ى پێغه‌مبه‌رى بكات. هه‌ندێك پێیان وایه كۆتاى پێغه‌مبه‌رایه‌تى به‌ومانایه دێت كه خواوه‌ند چاوه‌ڕوانى ئه‌وه‌ى له مرۆڤه‌كان هه‌یه كه عه‌قڵى خۆیان به‌كار بخه‌ن تا له كرۆكى حه‌قیقه‌ت بگه‌ن . هه‌رچه‌ن ئه‌م عه‌قڵه‌ى كه باسكرا ده‌بێت له ژێر سایه‌ى ئیسلامدا بێت . وه‌هه‌روه‌ها نابێت له نێوان پێغه‌مبه‌رایه‌تى و فه‌لسه‌فه‌دا پێكدادان هه‌بێ چونكه له هه‌موو حاڵتێكدا فه‌لسه‌فه ده‌بێ به ته‌واوكه‌ر و ڕاڤه‌كه‌رى پێغه‌مبه‌رایه‌تى و په‌یامه‌كه‌ى بناسرێت . له‌م ڕووه‌وه به‌ڵگه‌ى زۆر ده‌خرێته ڕوو بۆ سه‌لماندنى ئه‌وه‌ى كه هیچ تێنه‌گه‌شتنێك و دژیه‌كیه‌ك له نێوان بابه‌ته عه‌قڵى و ده‌قه ئاینیه‌كاندا لانى كه‌م له ئیسلامدا بوونى نیه .\nسه‌رچاوه : نگرشى بر تاریخ فلسفه اسلامى . الیور لیمان ( مفهوم فلسفه در اسلام )


کوردیپێدیا - راپورت کونگرەێ فدراسیون سەراسەری یارسانیەکان لە سوید\n📝 راپورت کونگرەێ فدراسیون سەراسەری یارسانیەکان لە سوید | پۆل: بەڵگەنامەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nراپورت کونگرەێ فدراسیون سەراسەری یارسانیەکان لە سوید\nرۆژ شەممە 19 مانگ 4 کونگرەێ فدراسیون یارسانیەکان لە شار ئوستکوڵم وڵات سوید وە بەشداری نمایندەێ ئەکسەر ئەنجومەنە یارسانیەکان لە وڵات سوید وەڕێوە چی. هەر لەیوا نمایندەێ بەشێک لە ئەنجومەنگەل یارسانی لە وڵاتگل سکاندیناڤیا لەی کونگرە وە داوەت رەسمی فدراسیون بەشدار بین. کونگرە ساعەت 10 دەس وەکارەکان خوێ کرد. لە ئەبتداێ بەرنامە سەید حوشمەت فەرهنوش سەخەنگو فدراسیون یارسان راپورت کار و فعالیەتەکان\nساڵ گوزەشتەێ فدراسیون پێشکەش کرد و لەی رابتە ئشارە وە دەیان فعالیەت هونەری، وەرزشی و ئاینی کرد کە فدراسیون لە مودەت 1 ساڵ گوزەشتە ئنجامێ داگە. سەید حوشمەت باس لە بەشداری مەردوم و پشتیوانی ئەنجومەنەکان سوید کرد و لەی رابتە ئشارە کرد کە فدراسیون لە زەمان سەرهەڵدانێ کە 8 ئەنجومن بی، ئیسە زیاتر لە 20 ئەنجومەن لە ژێر چەتر ئەنجومەن فعالیەت کەێت.\nلە بەشێکتر سەید حوشمەت ئەڕا ئایندەێ فدراسیون ئارەزو داشت کە ئی فدراسیونە تەنها فعالیەتەکانێ لە سوید تەسک نەکەێتوە و بووتە فدراسیون سەراسەری ئسکەندیناڤیا. لەی بارەوە هەوڵ ئەرا بەحس و گوفتوگو وەگەرد ئەنجومەنەکان لە وڵاتگەل دانمارک، نرویژ و فنلەند دریاگە و فرە لە ئەنجومەنەکان پشتیووانی خویان دەربڕیگنە. سەید حوشمەت داوا لە مەسئولین و نمایندەگان ئایندەێ ئی فدراسیونە کرد کە لە زویترین وەخت لەی وڵاتگەلە دیدار بکریەت و پشتیووانی مەردوم و ئەنجومەنەکان وە شێوەێ رەسمی وەربگیریەت.\nڕاپورت لە لایەن مەردوم کەفتە وەر باس و گوفتوگو و لەی بارەوە مەردوم دەس خستنە سەر خاڵە لاواز و وەقەوەتەکان ئی راپورتە و سوئاڵگەل فرەێک لە لایەن بەشدارەیلوە مەترەح کریا کە سەید حوشمەت جواو وەپێدا. بەشدارەیل پێشنەهادەیل فرەێک مەترەحکردن ئەڕا دروسکردن و خاسترکردن کارەکان فدراسیون.\nکاک عەلی مهرابی جور رابت فدراسیون و مسئول بەشێک لە کارەکان فدراسیون لە تەکمیل کردن قسەکان سەید حوشمەت ئشارە وە بڕێکتر لە فعالیەتەکان فدراسیون کرد جور کاپ فوتباڵ، گرتن کونسرت ئەڕا هونەرمەندەیل، گرتن شەو شعر، گرتن خاوەنکار، گرتن نەوروز و فرە فعالیەتتر. کاک عەلی باس لە تەماسگرتن فدراسیون وەگەر ناوەندگەل حقوقی و حکومی و بەشردوستی ئەڕا ناساندن کەیس یارسانی و موشکڵات مەردوم یارسان لە ئێران. موشکڵات پەناهندەگەیل یارسان یەکیکتر لەو باسگەلە بی کە کاک ئەلی باس لەلێکرد و وەت لەی بارەوە ئەوان ئەڕا ناساندن زوڵم و زۆر جمهوری ئسلامی لەی مەردومە وەگوش مقامات سوید هەوڵ فرەێک داگنە و خوشوەختانە فرەیچ سەرکەفتگ بینە.\nکاک سەلیم جور مەسئول بەش ماڵی راپورت بەش ماڵی پێشکەشکرد و تەمام ئەو کومەکگەلە کە وە فدراسیون کریاوی ئشارە وەپێیانکرد و تەمام ئەو پویلگەلە کە فدراسیون لەی مدت 1 ساڵە خەرج کردوی ئەڕا فعالیەتە جوراوجورەکان دەستنیشانکرد. هیئەت نزارەتگەر وەسەر کارەکان فدراسیون کە پێکهاتووی لە 3 نەفەر دووای تاوتوویکردن بەڵگەکان و خەرج و مەخارجەکان راپورتەکە تەسویبکردن و لەی بارەوە هیچ موشکڵێک یان ناڕوشنی لە بەش ئقتسادی لە کارەکان فدراسیون نەینوە.\nلە بەشێک لە کونگرەکە سەفەر ئەزیزی جور نمایندەێ ئەنجومەنگەل دانمارک دوواێ سوپاس و قەدردانی لە داوەت کردن نمایندەگەل ئەنجومەنگەل یارسانی لە دانمارک ئەڕا ئی کونگرە، باسێک گشتی لە نیەت بەشداربین هەیئەت دانمارک کرد و ئومێدەواری خواست کە فدراسیون یارسان لە سوید پەرە بسێنێت بووتە فدراسیون سەراسەری لە تەمام ئیسکاندیناڤیا و ئەڕا زیاتر ناساندن کلتور، ئایین و فەرهەنگ یارسان نەقش ئەساسی لەی وڵاتگەلە بازی بکەێت. ئەنجومەنگەل فەرهەنگی یارسان لە دانمارک تەمام تەڵاش خوێان ئەڕا هاوکاری و هاوفکری فدراسیون یارسان لە سوید خەنە گڕ و گشت تەڵاشێک کەن تا فدراسیونێک مونسەجم و یەکگرتگ لە تەمام ئیسکاندیناڤیا دروست بکریەت. لە ئاخر قسەکان سەفەر ئشارە کرد کە هەدەف ئەسڵی لە بەشداربین وەرگرتن تەجروبە و راهنمایی لە کار و فعالیەتەکان فدراسیونە.\nلە بەش دووم کونگرە هەڵوژاردن سوخەنگو، مسئول بەش ماڵی و هێئەت ئجرایی دەست وەپێکرد.\nسەید حوشمەت فەرەهنوش جور سوخەنگو و کاک قەنبەر جور بەش ماڵی وەدەنگ ئەکسەریت هەڵوژێریان و دویاوەدویاێ ئەوە هێئەت ئجرایی لە ئنتخاباتێک ئازاد هەڵوژێریا کە پێکهاتووی لە:\n1 شوان جوانمیری\n2 مهناز روستەمی\n3 شەمسە نریمانی\n4 بیژەن ئومێدی\n5 فەرەهناز نەجەفی\n6 ئەلی رەزایی\n7 توبا بهنەری\n8 توبا رەزایی\nلە ئاخر کونگرە 3 نەفەر جور نەزارەتگەر وەسەر کار و فعالیەتەکان فدراسیون هەڵوژێریان کە پێکهاتووی لە:\n1 بەرزو ئەحمەدی\n2 سەید بەرزو\nکونگرە وە موەفقیت تەمام کوتایی وە کارەکان خوێ هاورد.\nفدراسیون سەراسەری یارسانیەکان لە وڵات سوید\n1. 👁 19-05-2012\n📅 رۆژی دەرچوون: 19-05-2012\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (رۆژهات سەعید)ەوە لە: Feb 3 2013 3:13PM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Jan 9 2017 12:03AM باشترکراوە


کەریم پەڕەنگ: وەرگێڕان نوسینەوەی دەقێکی نوێیە بە زمانێکی تر – كولتور مه‌گه‌زین\nکەریم پەڕەنگ: وەرگێڕان نوسینەوەی دەقێکی نوێیە بە زمانێکی تر\nBy شاخه‌وان سدیق\t Last updated ئیلول 21, 2016\nلە ئێستادا لە هەرێمى کوردستان، بەتایبەت لە دونیاى ئەدەبدا، شەپۆلێکى گەورەى وەرگێڕانى بەرهەمە بیانییەکان بەدى دەکرێت، کە ئەم بەرهەمانە هەیانە لە زمانى یەکەمەوە و هەیانە لە زمانی دووەم و سێیەمەوە وەردەگێردرێن، بەبێ ئەوەى بە هیچ فلتەرێکى ئەکادیمی و ڕەخنەییدا تێپەڕببن، بۆ لێدوانی زیاتر دەربارەى ئەم بابەتە، بە پێویستمان زانى ئەم دیدارە، دەربارەى پرۆسەى وەرگێڕان و گرفتەکانى لە هەرێمى کوردستان، لە گەڵ وەرگێڕى بەتوانا (کەریم پەڕەنگ)دا ساز بدەین …\nهەمیشە دەوترێت وەرگێڕان نووسینەوەی دەقێکی نوێیە لە لایەن کەسی وەرگێڕەوە، ئێوە چۆن لەمە دەڕوانن؟ پێتانوایە وەرگێڕان دەتوانێت ڕۆحی زیندووی تێکستەکان بگوازێتەوە؟\nشاخەوان سدیق ــ کەریم پەڕەنگ\nکەریم پەڕەنگ: هەوڵدەدەم وەڵامی پرسیارەکەت بە پێچەبەدەوەرانێک بدەمەوە و دواتر ڕاستەوخۆتر بۆ پرسیارەکەت بگەڕێمەوە. لە ڕاستیدا ئەمە یەک پرسیار نییە، بەڵکوو دوو پرسیاری تا ڕادەیەک لە یەکتر جیاوازن. حەز دەکەم بە پێناسەیەکی سادەی وەرگێڕان دەست پێ بکەم: گواستنەوەی دەقێک لە زمانی سەرچاوەوە، واتە ئەو زمانەی لێیەوە وەریدەگێڕین، بۆ زمانی مەبەست، واتە ئەو زمانەی بۆی وەردەگێڕین، کە من باسی وەرگێڕان دەکەم بە ئاستی یەکەم مەبەستم وەرگێڕانی دەقە، واتە دەقی نووسراو لە زمانێکەوە بۆ زمانێکی تر بە نووسین، واتە من مەبەستم وەرگێڕانی دەقە، بە پلەی یەکەمیش مەبەست لە وەرگێڕانی دەقی ئەدەبییە، چونکە من وەرگێڕانی ئەدەبی لە وەرگێڕانی پزیشکی و زانستی جودا دەکەمەوە، دواتر ئەم مەبەستەم باشتر ڕوون دەکەمەوە.\nوەرگێڕ دەقێک لە کۆدی زمانێکەوە کە دەبێت باش شارەزای بێت، بۆ کۆدی زمانێکی تر کە دەبێت زۆر باش شارەزای بێت، وەردەگێڕێت، لەگەڵ ئەوەشدا وەرگێڕ دەقێکی ئامادەی لە بەردەستدایە دەقێکی نوێ دەخوڵقێنێت و دەقێکی هەتا ئەو کاتە لەئارادانەبوو بە زمانی مەبەست بەرهەم دەهێنێت، دەتوانین بە زمانێکی سادە بڵێین، وەرگێڕ داهێنەری دەقە وەرگێڕدراوەکەیە. وەکو چۆن داهێنان بەهرە و سەلیقە و کارامەیی و دەستڕەنگینیی و ڕۆشنبیرییە، بە هەمان شێوە دەبێت ئەم ئەدگارانە لە کەسایەتی وەرگێڕدا هەبن. وەرگێڕان تەنیا پردی نێوان دوو زمان نییە، بەڵکوو پردی نێوان دوو کەلتووریشە. ئەوەی پەیوەندی بە زانینی زمانەوە هەبێت ئەوە بەس نییە وەرگێڕ دوو زمان باش بزانێت. ئەگەر ئەمە پێوەری وەرگێڕان بێت هەر کەسێک دوو زمان بزانێت دەتوانێت ببێتە وەرگێڕ. وەرگێڕ دەبێت شارەزای تێکڕای دوو زمانەکە بێت، هەر لە وشەسازیی و ڕستەسازیی و ئیدیۆمەوە هەتا گەمەکانی تری زمان. دەبێ ئامانجی هەموو وەرگێڕانێک بە ڕەچاوکردنی هەموو هەل و مەرجە جیاوازەکان گواستنەوەی گوتەی زمانی سەرچاوە بۆ زمانی مەبەست بە بێ لە دەستدانی مانا بێت. ئامانجی وەرگێڕانی باش هێنانەئارای هاوسەنگییەکە لە نێوان پەیامی دەقی سەرچاوە و مانای دەقی زمانی مەبەست، واتە فەراهەمکردنی ئەوەی، کە وەرگێڕان لە کەلتووری زمانی مەبەستدا هەمان پەیام بە وەرگرەکانی بگەیەنێت، وەکوو ئەو پەیامەی دەقی کولتوری سەرچاوە بە وەرگرەکانی دەگەیەنێت. بۆ ئەوەی وەرگێڕ بەم ئامانجە بگات، دەبێ لە وەرگێڕاندا مەرجەکانی ناوکۆیی، ڕێزمانی زمانی مەبەست، شێوەی گوزارشت، شێواز، ئیدیۆم و گەمەکانی تری نووسین ڕەچاو بکات، کە هەندێ جار کاریگەریی سنووردارکەریان بۆ سەر وەرگێڕ و وەرگێڕانەکە هەیە. ئەگەر ئەنجامگیریی ئەم قسانەی سەرەوە بکەین لە ناوکۆدا دەمەوێت بڵێم وەرگێڕان نووسینەوەی دەقێکی نوێیە بە زمانێکی تر کە کۆدەکانی لە گەڵ زمانی سەرچاوە جیاوازە. واتە ئەمە لەبەر گرتنەوە و نووسینەوەی دەقێک نییە بەڵکوو خوڵقاندنی دەقێکە کە تەنیا سەرچاوەکەی دەقێکی ترە کە بە زمانێکی تر نووسراوە. وەرگێڕ کە دەقێک وەردەگێڕێت بە ڕێزمانی زمانی سەرچاوە وەری ناگێڕێت، بەڵکوو بە ڕێزمانی زمانی مەبەست، وەرگێڕ گەمە لە زمانی سەرچاوەدا ناکات، بەڵکوو لە دەقی مەبەستدا، وەرگێڕ دەقی سەرچاوە داناڕێژێتەوە، بەڵکوو دەقێکی نوێ بە زمانێکی تر دادەهێنێت ڕێک دەتوانین بەشی دووەمی پرسیارەکەت یەکسان بکەین بەوەی جیاوازیی لە نێوان وەرگێڕانی باش و وەرگێڕانی خراپدا چییە؟\nمن لەو بڕوایەدام هەموو وەرگێڕێک کە بڕیار دەدات دەقێک لە زمانێکەوە بۆ زمانێکی تر وەربگێڕێت، مەبەستی ئەوەیە ڕوحی دەقێک لە زمانی سەرچاوەوە بۆ زمانی مەبەست وەربگێڕێت، بەڵام ئیتر ئایا مەبەستەکەی دەپێکێت و بە ئامانج دەگات پرسیارەکە لێرەدایە. ئەو کەرەستانە چین لە بەردەستی وەرگێڕدان؟ زانینی زمانی سەرچاوە، زانینی زمانی مەبەست، زاڵبوونی بەسەر هەل و مەرجەکانی داڕشتن و کۆدەکاندا. هاوسەنگیی لە نێوان دەقی سەرچاوە و دەقی مەبەستدا گرنگترین خاڵن کە وەرگێڕ دەبێ ڕەچاوی بکات، هاوسەنگیی بە مانای یەکسانیی نایەت، یەکسانیی لە وەرگێڕاندا مەحاڵە، وەرگێڕ لە باشترین حاڵەتدا تەنیا دەتوانێ دەقێک بنووسێت هەتا بکرێت لە دەقی سەرچاوەوە نزیک بێت، دەمەوێ بڵێم وشە و ڕستە و دەستەواژە وەرناگێڕدرێت بەڵکوو دەق وەکوو سەرجەم وەردەگێڕدرێت.\nوەرگێڕان کاتێک دەتوانێت ڕۆحی زیندووی دەقێک بگوازێتەوە:\n١ دەستپاکیی گواستنەوەی دەقی سەرچاوە بۆ دەقی مەبەست، بە پێی ئەوەی وەرگێڕانەکە تا چ ئاستێک توانیویەتی مانای دەقی سەرچاوە بگوێزێتەوە، هەتا بکرێت بەبێ زیادکردن و کەمکردنەوەی دەقەکە.\n٢ ڕوونیی – ئەو ئاستە دیاری دەکات، کە وەرگێڕان بۆ زمانی مەبەست، چەند بۆ سەر وەرگری زمانی مەبەست لە ڕێی دەقە وەرگێڕدراوەکەوە کاریگەر بووە، ئایا دەقە وەرگێڕدراوەکە دەتوانێت هەمان کارگەریی بە سەر وەرگری دەقی مەبەستەوە هەبێت وەکوو بەسەر وەرگری دەقی سەرچاوەوە هەیبووە، یان ئایا ئەگەر دەقەکە بە زمانی مەبەست بنووسرابایە هەمان کاریگەریی بە سەر وەرگرەکەوە دەبوو، ئەم دەستکەوتەش خاڵێکی ترە بۆ سەلماندنی ئەوەی وەرگێڕان خوڵقاندنی دەقێکی نوێیە.\n٣ ئایا دەقە وەرگێڕدراوەکە دەتوانێت جێ بە دەقە ئەسڵییەکە لەق بکات. ئایا دەقی وەرگێڕدراو دەتوانێت قەناعەت بەو کەسانە بکات کە بە زمانی تر دەقە ئەسڵییەکە دەخوێننەوە، دەقە ئەسڵییەکەیان پێویست نەمێنێت و دەقە وەرگێڕدراوەکەی لە جێ دابنێن؟ ئەگەر دوای بەراورد خوێنەرەکە توانی متمانە بە دەقە وەرگێڕدراوەکە بکات، ئەوا وەرگێڕ دەتوانێت زۆر ئاسوودە بێت\nئێستا لە کوردستان پرۆسەی وەرگێڕان لە زمانی دووەم و سێیەمەوە دەکرێت، پێتانوایە ئەم جۆرە وەرگێڕانە وەرگێڕانی زیندووبێت، ئایا تا چەند دەقەکە جوانیی خۆی دەپارێزێت لەم جۆرە وەرگێڕانانەدا؟\nکەریم پەڕەنگ: من لەو بڕوایەدام کە تۆ باسی زمانی دووەم و سێیەم دەکەی زیاتر مەبەستت زمانی عەرەبی و فارسی بێت. چونکە باوەڕ ناکەم کێشەیەکی گەورە بێت، ئەگەر دەقێک لە زمانی فەرەنسییەوە کرابێتە ئینگلیزی و لە زمانی ئینگلیزییەوە بکرێتە کوردی. ئەگەرچی خۆم تێبینییەکی زۆرم لە بارەی وەرگێڕانەوە لە زمانی دووەم و سێیەمەوە هەیە، ئەگەرچی وەرگێڕ دەق لە کۆدی زمانێکەوە بۆ کۆدی زمانێکی تر وەردەگێڕێت. ئەگەرچی وەرگێڕ دەق لە زمانێکەوە بۆ زمانێکی تر وەردەگێڕێت، بەڵام زمان خۆی هەڵگری نەک تەنیا ڕێنماییەکانی زمانە بەڵکوو بەشێکی زمان کولتوریشە. گۆران لە شێعری “دەروێش عەبوڵڵا”دا دەڵێ: “وەکوو عەکسی قەمەر وایە لە ناو حەوزێکی لێخندا”، من وەرگێڕان لە زمانی دووەم و سێیەمەوە بەو عەکسی قەمەرە دەبینم لە ناو حەوزێکی لێخندا.لە لایەکی ترەوە، بۆ نەتەوەیەکی وەکوو نەتەوەکەی ئێمە کە کتێبخانەیەکی هەتا بڵێی هەژارمان هەیە و وەرگێڕمان لە زمانە جیاوازەکانەوە کەمە یان بۆ هەندێ زمان وەرگێڕمان نییە چارمان چییە ئەگەر وەرگێڕەکان لە زمانی دووەم و سێیەمەوە وەرگێڕان نەکەن؟ چەند وەرگێڕمان هەیە یۆنانی بزانن و “زۆربا” و ڕٶمانەکانی تری کازانزاکیمان بۆ وەربگێڕن؟ چەند وەرگێڕمان هەیە ڕووسی بزانن و تۆڵستۆی و دۆستەیەڤسکی و پوشکین و چێخەف و ئولیتسکایامان بۆ وەربگێڕن، چەند ئیسپانیزانمان هەیە لۆرکا و مارکیز و زافۆن و مێندۆزامان بۆ وەربگێڕن. لە ئێستادا ئەم وەرگێڕانانە لە زمانی دووەم و سێیەوە بۆ زمانی کوردی تاقە دەلاقەیەکن بە سەر بەشێکی ئەدبێ جیهانیدا بڕوانێت. بەڵام لێرەدا پرسیارەکە ئەوەیە: ئایا تینووێتی خوێنەری کورد بەو وەگێڕانانە دەشکێن؟ ئەگەر ئێمە وەرگێڕمان نەبێت ژاپۆنی بزانێت، دوو بژاردەمان لە بەردەمدایە: یان دەبێ ڕۆمانەکانی هاروکی موراکامی نەخوێنینەوە، یان بە ناچاریی لە زمانێکی ترەوە وەریبگێڕین کە زمانی یەکەم نییە. ئەگەر چاوەڕوان بووینایە کەسێک لە زمانی یەکەمەوە هەندێ بەرهەممان بۆ وەربگێرێت ڕەنگ بوایە ئێمە لە ژیانماندا ئەو بەرهەمانە بە کوردی نەخوێنینەوە.\nبەڵام هەندێ شتیش هەن مایەی سەرسووڕمان و نیگەرانین، وەرگێڕیک کە هۆڵەندی دەزانێت، وەکوو ئەدەبی هۆڵەندی زۆر هەژار بێت، دەچێت ڕۆمانێکی سویدی کە بۆ هۆڵەندی وەرگێڕدراوە بۆ کوردی وەردەگێڕێت. هەرگیز هێندەی ئێستا کوردی باشوور لە هەندەران و وڵاتە جیاوازەکان نەژیاون، زمانی جیاواز فێر وون، بەڵام ئەمە لە بواری وەرگێڕاندا ڕەنگی نەداوەتەوە.ڕٶمانی “دۆستایەتییە مەترسیدارەکان”ی هاروکی موراکامی لە زمانی ژاپۆنییەوە بۆ ئینگلیزی وەرگێڕدرابوو. پاشان لە ئینگلزییەوە کرا بە ئەڵمانی. هەر زوو ڕەخنەگر و ژاۆنناس و موراکامیناسەکان کەوتنە هەرا و وتیان کۆمەڵگای ژاپۆنی کۆمەڵگایەکی کۆنزەرڤاتیڤە و خەڵکی ژاپۆن بەو جۆرەی ڕۆمانەکە بازاڕیی نییە، پاشان ڕاسەوخۆ لە زمانی ژاپۆنییەوە بۆ ئەڵمانی وەرگێڕدرا، بە ڕاستی ڕۆمانەکە بەو زمانە نەنووسراوە و دەقە ئینگلزییەکە زۆر لەگەڵ کەلتووری ئەمەریکیدا گونجێنراوە. هەموو وەرگێڕانێک کەمێک لە جەوهەرە ئەسڵییەکە دوور دەکەوێتەوە، ئەگەر ئێمەش لە زمانێکی تر و لە کەلتوورێکی تر وەری بگێڕین دوو هەنگاو لە زمانە ئەسڵییەکە دوور دەکەوینەوە.\nئەو بنەما سەرەکییانە چین کە دەبێت لە کەسی وەرگێڕدا هەبن، ئایا زانینی زمانێک بەتەنها دەتوانێ وا لە مرۆڤ بکات توانای وەرگێڕانی تێکستەکانی هەبێت، وەرگێڕان پیشەیە یان زانستە یان هونەرە.\nکەریم پەڕەنگ: زانینی دوو زمان بنەمەیەکی تۆکمە نییە بۆ وەرگێڕان. ئەگەر کەسێک دوو زمان بە باشی بزانێت ڕەنگ بێت بتوانێت لە دادگایەک، لە فەرمانگەیەک، لە وەزارەتێکدا وەرگێڕانی زارەکی یان نووسراو بکات. تەنیا توانای وشە و ڕێزمانی دوو زمان بەس نییە بۆ وەرگێڕان. بێگومان ئێمە بە هەمان ئاست بە سەر زماندا زاڵ نین. ئەگەر زانینی دوو زمان بەس بوایە بۆ وەرگێڕان دەبوو زانینی زمانێکیش بەس بوایە بۆ ئەوەی هەموو خەڵکەکە ببنە نووسەر. لێرەدا دەبێت جیاوازیی لە نێوان وەرگێڕانی دەقی ئەدەب لە دەقی زانستیی، دەقی سیاسیی، دەقی سیسیۆلۆژی و فەلسەفی و پزیشکی بکەین، توانای وەرگێڕان تەنیا توانای زاڵبوون بە سەر دوو زماندا نییە، بەڵکو قووڵبوونەوەشە لەو بوارەدا کە لێیەوە وەرگێڕان دەکات. من لەو بڕوایەدا نیم کەسێک چەند سەد دیوانە شیعری بە دوو زمانەکە نەخوێندبێتەوە بتوانێت دەقێکی شیعریی بە باشی وەربگێڕێت، کەسێک چەند سەت ڕۆمانێکی بە هەردوو زمانەکە خوێندبێتەوە ناتوانێت ڕۆمان وەربگێڕێت. لە حاڵەتی وەرگێڕانی دەقی ئەدەبیدا نەک تەنیا دوو سیستەمی جیاوازی زمان، دوو کۆدی جیاوازی زمان، بەڵکو دوو ئەدەبی جیاواز، دوو کەلتووری جیاوازی دوو نەتەوەی جیاواز بەر یەک دەکەون. وەرگێڕە باشەکان ئەو وەرگێڕانانە نین کە تەنیا دوو زمان بە باشیی دەزانن، بەڵکو کەسانێکن بەردەوام ڕۆشنبیریی و مەعریفەی خۆیان دەخەمەڵێنن و قووڵتری دەکەنەوە.\nئەم بەشەی دووەمی پرسیارەکەتم زۆر بە دڵە. ئێمە وەکو پیشە وەرگێڕمان زۆر کەمە. ئیتر وەرگێڕەکانمان یان شاعیر و چیرۆکنووس و ڕۆماننووسن و لە بوارێک لە بوارەکانی ئەدەبدا داهێنەرن و وەگێڕانیش دەکەن. ئەمە خاڵێکی ئەرێنییە، ئەگەر ئەم داهێنەرە لە کاتی وەرگێڕاندا وەکو وەرگێڕ بیر بکاتەوە و زمانی شیعر، ڕۆمان، یان هەر بوارێکی تر بە سەر وەرگێڕانەکەیدا زاڵ نەبێت و بابەتییانە وەربگێڕێت. ئەگەر وەرگێڕ لە وەرگێڕاندا قووڵ ببێتەوە پاش ماوەیەک زیاتر خەریکی وەرگێڕان دەبێت و وەرگێڕان هێندە سەرقاڵی دەکات کەمتر خەریکی نووسینی بەرهەمی خۆی بێت، چەندان نموونەی زیندووشم لە بەردەمدایە. بەڵام وەرگێڕیش هەیە بەر ئەوەی لە هیچ بوارێکی تردا داهێنانی پێ ناکرێت، ڕوو دەکاتە وەرگێڕان بۆ ئەوەی لە بوارەکەدا بمێنێتەوە.\nڕاستە وەرگێڕان لە دونیای ئێمەدا بە شێوەیەکی گشتیی پاشاگەردانییەکی زۆری تێدا بەدی دەکرێت، بەڵام زانستی وەرگێڕان یەکێکە لە زانستە زیندووەکانی دونیا و لە ڕۆژئاوا بایەخێکی زۆری پێ دەدرێت. وەرگێڕان وەکو هەموو پرۆسێسێک ڕەهەندی زانستی هەیە. وەرگێڕ دەبێت ستراتیژێکی ڕوونی هەبێت لە هەڵبژاردنی بابەتدا بۆ وەرگێڕان، دەبێ بە بەرنامەڕێژییەکی تۆکمەوە دەست بە وەرگێڕان بکات، تەتەڵەکردنی هەڵبژاردنی ڕستەی گونجاو، وشەی گونجاو، دەستەواژەی گونجاو، هەوڵدان بۆ پاراستنی ناوکۆیی، نووسینی پەراوێز بۆ تێگەیشتنی باشتر لە دەق، ئەمانە و زۆر هەنگاوی تر هەموو هەنگاوی زانستین.هەر هەوڵێک بۆ گەیاندنی دەقێک بە وەرگر، هەر لە وشەئارایی و ڕستەسازیی و بەکارهێنانی گەمەی زمان بۆ جوانکردن و ڕازاندنەوەی دەق هونەرە. وەرگێڕان گواستنەوەی وشکی وشەبەوشەی دەقێک لە زمانێکەوە بۆ زمانێکی تر نییە، ڕەنگ بێت وەرگێڕان زیاتر هونەر بێت وەکو لە زانست.\nوەرگێڕان دەتوانێت چ ڕۆڵێک لە بەرەوپێشەوەبردنی کتێبخانەی کوردیدا بگێڕێت؟ بۆ هەوڵ نەدراوە وەرگێڕانی پێچەوانە بکەن، واتە بەرهەمەکوردییەکان وەربگێڕنە سەر زمانە بیانییەکان، پێتان وانییە لە ئێستادا ئەوە پێداویستییەکی گەورەیە؟\nکەریم پەڕەنگ: وەکوو پێشتر لە وەڵامی پرسیارێکتدا ئاماژەیەکی کورتم کرد. لە کتێبخانەیەکی هەژاری وەکو کتێبخانەی ئێمەدا وەرگێڕان گرنگییەکی مەزنی هەیە، بەڵام نەک تەنیا لە بواری ئەدەبدا، بەڵکو لە هەموو بوارەکانی تردا، ئێمە لە ڕێی ئەو کەلتوورانەوە کە لە کەلتوورەکەی ئێمە دەوڵەمەندترن، بە ئەزموونترن لە ڕێی وەرگێڕانەوە زۆر شت فێر دەبین.\nبە بێ وەگێڕان ئەدەب چەمکێکی بەتاڵە. ئێمە لە ڕێی وەگێڕانەوە دەزانین گەلانی تر چٶن بیر دەکەنەوە و هەست بە چی دەکەن، ئەمەش تەنیا لە ڕێی هونەری زمان و ڕاڤەی وەرگێڕوەکانەوە دەزانین. ئەڵمانیا خۆی ئەدەبێکی دەوڵەمەندی هەیە و بە سەدان چیرۆکنووس و ڕۆماننووسیان هەیە، لە گەڵ ئەوەشدا لە هەردوو کتێبی گێڕانەوە یەکێکیان وەرگێڕدراوە. ئێمە لە ڕێی وەرگێڕانەوە ئەزموونی جیهان بۆ بازنەی کولتووری خۆمان دەگوازینەوە.\nلە چەند شوێنێکی تر ئاماژەم بۆی کردووە کە باشترین ڕێگە بۆ وەرگێڕان وەرگێڕانە بۆ زمانی دایک، واتە من وەکو کورد کە لە زمانی ترەوە بۆ زمانی کوردی وەردەگێڕم. ئەڵمانی لە زمانی ترەوە بۆ ئەڵمانی وەردەگێڕێت، ئیسپانی لە زمانی ترەوە بۆ ئیسپانی وەردەگێڕێت. ئینگلیزێک لە زمانی ترەوە بۆ ئینگلیزی وەردەگێڕێت. واتە ئەڵمانییەک فێری ئیسپانی نابێت، بۆ ئەوەی ئەدەبی ئینگلیزی بۆ ئیسپانی وەربگێڕێت، ئیسپانییەک فێری ئینگلیزی نابێت بۆ ئەوەی ئەدەبی ئیسپانی بۆ ئینگلیزی وەربگێڕێت. هەندێ گەمەی زمان هەن، هەندێ نهێنیی نووسین هەن مرۆڤ تەنیا دەتوانێت لە زمانی دایکیدا بیکات، واتە هەرچی چەندە زمانێکی بێگانە باشیش فێر ببێت ناتوانێ وەکو زمانی دایکی پێی بنووسێت، هەموو ڕۆمانەکانی (کارلۆس ڕویس زافۆن) پیتەر شڤار لە ئیسپانییەوە بۆ ئەڵمانی وەری گێڕاون، پیتەر شڤار ئەڵمانییە نەک ئیسپانی و لە زمانێکی بێگانەوە بۆ زمانی دایکی وەرگێڕان دەکات، کیوستن براند سێ ڕۆمانی خاومێ کابرێی لە کەتەلانییەوە بۆ زمانی ئەڵمانی وەرگێڕاوە، کیوستن براند ئەڵمانە نەک کەتەلانییەکی فێری ئەڵمانی بووبێت. وەرگێڕی ڕٶمانەکانی خالیدا حوسەینی لەئینگلیزییەوە بۆ ئەڵمانی دەردەگێڕن ئەڵمانن نەک ئینگلیز. دەیان نموونەی تریش. دەزانم نموونەی تر هەن، بۆ نموونە ڕۆمانی کۆلۆنێلی مەحمود دەولەتئابادی کە بەهمەن نیرومەند لە فارسییەوە بۆ ئەڵمانی وەری گێڕاوە. بەڵام لە ڕاستیدا نیرومەند خۆی وەرگێڕ نییە و نووسینی ئەدەبیش نانووسێت، ئەو دەیان کتێبی نووسیوە، بەڵام هیچ کتێبێکی ئەدەبیی نییە، بەڵکو هەموو کتێبەکانی سیاسی و فیکرین. بەڵام کە ئەم ڕۆمانە لە ئێران مۆڵەتی بڵاوکردنەوەی نەدرابوو، دەولەتئابادی بە دەستنووس بۆ نیرومەندی ناردووە و ئەویش وەری گێڕاوە. من دڵنیام ئەگەر ببوایەتە کتێب نیرومەند وەری نەدەگێڕا، بەڵکو ڕەنگ بوو سوزانە داغستانی (چەندان ڕۆمانی عەتیق ڕەحیمی، سپێدەی مەستیی فەتانە حاج سەید جەوادی بۆ ئەڵمانی وەرگێڕاوە) وەری بگێڕایە. بەڵام ئەم حاڵەتە ناوازەیە. واتە هەموو وەرگێڕانەکان کە دەق وەردەگێڕن لە زمانێکی بێگانەوە بۆ زمانی دایکیان دەیگوازنەوە.\nئێمە بۆ دەرەوە وەکو داهێنەری کولتور نەناسراوین. زیاتر لە سەت ساڵ وێنەی کورد لە لای ئەڵمان و نەمساوییەکان و سویسرییەکان وێنەی “بە ناو کوردستانی هۆڤدا”ی کارل مای بوو. چەند ساڵێکە خەریکە ئەو وێنەیەی کارل مای بۆ کورد کاڵ دەبێتەوە، بەڵام ئێستا وێنەیەکی تری کورد لە ئەوروپا هاتۆتە ئاراوە، ئەویش وێنەی کوردە کە گەلێکی ئازایە، هەر ئەوانن ڕووبەڕووی داعش دەبنەوە، ژنەکانیشیان شەڕڤانن، منداڵەکانیان لە دەریاکاندا دەخنکێن. ئەمڕۆ هەر ڕۆژنامە و گۆڤارێک بکەیتەوە بابەتێکی لە بارەی کوردەوە تێدایە، بەڵام باسی کولتووری کوردی بە هیچ جۆرێک ناکرێت. ئەمەش گوناهی خۆمانی زۆر تێدایە، بەوەی هەموو شتێکی ئێمە بە دەستی سیاسی نەخوێندەوارەیە. من خۆیشم نازانم چٶن وا لە ئەوانی تر بکەین زیاتر بایەخ بە کولتوری ئێمە بدەن و بمانخوێننەوە و ئەدەبەکەمان وەربگێڕن. گرفتێکی تر ئەوەیە کە ئێمە نموونەی پێشووترمان بە هیچ زمانێک نییە دەزگاکانی بڵاوکردنەوە ئامادە نین سەرکێشیی بکەن و کتێبێک چاپ بکەن کە نازانن دەخوێنرێتەوە یان نا. لە گەڵ ئەوەشدا من بۆچوونم وایە وەرگێڕ بۆ زمانی دایکی وەربگێڕێت، نەک زمانێکی بێگانە کە فێری بووە، دوو ڕۆمان لە ئارادا بوون کە حەزم دەکرد بە یارمەتی چەند کەسێک وەریان بگێڕم، پەیوەندیم لە گەڵ چەند دەزگایەکی بڵاوکردنەوەش کرد، بەڵام هیچ کام لە دەزگاکان ئامادەیی و پشتگیریی بۆ بڵاوکردنەوەیان دەرنەبڕی. منیش ئامادە نیم چەندان مانگ بۆ وەرگێڕان تەخان بکەم بۆ کارێک کە ڕەنگ بێت هیچ وەزگایەک بۆمی بڵاو نەکاتەوە حەز دەکەم لێرەشدا ئاماژە بۆ خاڵێک بکەم، کە لە مێژەوە لە دڵمدا گرێیەکی گەورەیە. زۆربەی نووسەرانی کورد فیز و لووتبەرزییەکیان تێدایە کە نازانم لە کوێوە سەرچاوەی گرتووە. من لە ڤێنا دەژیم. لە ڤێنا ٥ قاوەخانە هەن، زۆربەی نووسەرە نەمساوییەکان، وەرگێڕەکان، ئەکتەرەکان هاتوچۆی ئەو قاوەخانانە دەکەن، زۆر وەرگێڕ لە زمانە جیاوازەکانی دونیاوە دێن بۆ ئەو قاوەخانانە بۆ ئەوەی نووسەرەکان ببینن و باسی خاڵی ناڕوونی نووسینەکانیان لە گەڵ بکەن. قاوەخانەیەک هەیە ناوی قاوەخانەی “موزیۆم”ە، ئەلفریدە یەلینەک، کە نەک تەنیا لە نەمسا بەڵکو لە سۆنگەی خەڵاتی نۆبێلەوە لە هەموو دونیا ناسراوە، پێش ئەوەی زۆر نەخۆش بکەوێت زۆر دەهاتە ئەو قاوەخانەیە، هەرگیز نەمبینیوە دەست بە ڕووی کەسێکەوە بنێت و داواکارییەکی ڕەت بکاتەوە، خەڵکی گەشتیار دەهاتن وێنەیان لە گەڵ دەگرت، جاری وا هەبوو باسی شتی ڕۆژانەیان لە گەڵ دەکرد. من بە هیچ کەس لە ڕۆماننووسەکانم نەگوتبوو دەمەوێت ڕۆمانی بۆ ئەڵمانی وەربگێڕم، بەڵام هیچ کامیان ئامادەی کۆمەکردنم نەبوو، تەنانەت یەکێکیان ژمارەی تەلەفۆنەکەشی بۆ نەناردم، لە گەڵ ئەوەشدا داوای ژمارەی تەلەفۆنەکەیم کرد. ئەمەش تەنیا بە زیانی خۆیان دەکەوێتەوە.\nئەو دۆخەی ئێستا وەرگێڕانی پیادا تێپەڕدەبێت لە هەرێمی کوردستان چۆن دەبینن، پێتان وایە زۆر و بۆریی لە وەرگێڕانداهەیە، کێ بەرپرسیارە لەو دۆخە و پێویستە چی بۆ باشتربوونی بکرێت؟\nکەریم پەڕەنگ: بە ڕاستی من ناتوانم لەم دوورەوە داوەریی زۆری و بۆریی لە وەرگێڕاندا بکەم. من زۆر کەم کتێبم بە دەست دەگات، نەک تەنیا لە بەر دووریی، بەڵکو کەمیی کاتیش هۆکارێکی ترە، بەڵام مانای ئەوە نییە کە ئاگام لە کتێبی کوردستان نییە و زۆر جار هاوڕێکانم ئەزیەت دەکێشن و کتێبم بۆ دەنێرن. من بە گەورەیی فێری ئەڵمانی بوومە و ئێستاش بە زمانی خۆمی نازانم، هەنددێ جار کتێبێک بە ئەڵمانی دەخوێنمەوە و لێی تێ دەگەم و چێژی لێ دەبەم، بەڵام هەمان کتێب بە کوردی دەخوێنمەوە، کە زمانی دایکمە هیچم لە لا بەجێ ناهێڵێت و جاری وا هەیە لە زۆر بڕگە و ڕستە و دەربڕین ناگەم. دەبێ خەوشێک لە وەرگێڕانەکەدا یان لە داڕشتنەکەدا هەبێت. لێرەدا من مەبەستم هەڵەی وەرگێڕان نییە، هەموو وەرگێڕانێک هەڵەی تێ دەکەوێت و هەڵەی بێ خەوش بوونی نییە نەبوونی ڕەخنە لە ئەدەبی ئێمەدا بە گشتیی و نەبوونی ڕەخنەی وەرگێڕان بە تایبەتی کێشەیەکی گەورەیە. کەس بە من ناڵێت کتێبخانەی کوردیی چ کەلێنێکی تێدایە و چی وەربگێڕم، کە کتێبێک وەردەگێڕم و بڵاو دەبێتەوە، کەس بە من ناڵێت نەنگیی وەرگێڕانەکە لە کوێدایە و لە کوێدا دەبوو باشتر بیت. ئەمە پاشاگەردانییە. بە پلەی یەکەم دەزگاکان لەمە بەرپرسن بەڵام ئەمە تەنیا کێشەی بواری وەرگێڕان نییە، بەڵکو ئەم کێشەیە لە هەموو بوارەکانی تردا لە ئارادایە. ئێستا بۆ دەزگا گرنگە چەند کتێب چاپ دەکات یان بە شانازییەوە باسی ئەوە بکەن چەند کتێبیان ڕەفز کردووە، نەک چۆنێتی کتێبەکان.\nئێمە دەبێت لە خۆمان بپرسین: ئایا ئەو ڕۆمانەی گوینتەر گراس کە بۆ کوردی وەرگێڕدراوە، ئەو ڕۆمانەی میلان کوندێرا کە بۆ کوردی وەرگێڕدراوە، ئەو ڕٶمانەی کافکا کە بۆ کوردی وەرگێڕدراوە، ئەو ڕۆمانەیە کە گراس، کوندێرا یان کافکا بە زمانە ئەسڵییەکە نووسیویەتی؟ کێ دەتوانێت پێمان بڵێت بەڵێ یان نەء. ئایا ئەو وەرگێڕانانە کەم تا زۆر پەیوەندییان بە نووسەرەکەوە هەیە؟ یان دەقێک دەخوێنینەوە کە زادەی ئەقڵی وەرگێڕێکی عەرەب یان فارسە و بە ئارەزووی خۆی تێی کەوتووە و لێی هەڵپاچیوە یان لێی زیاد کردووە. من خۆم پێنج دەقی بۆ کوردی وەرگێڕدراوی “دەنگی پێی ئاو”ی سوهراب سپهریم لە گەڵ فارسی و ئەڵمانییەکەدا بەراورد کردووە، من فارسی نازانم، بەڵام وەرگێڕانە کوردییەکان هێندە لە یەکتر جیاوازن، هەندێ وشە هێندە بە مانای جیاواز لێکدراونەتەوە وەکو پێنج شیعر بە مانی جیاواز نووسرابن. ڕۆمانی دووەمی خالید حوسێنی دوو جار لە ئینگلیزییەوە وەرگێڕدراوە، جارێکیان بە ناوی “هەزار خۆری درەوشاوە” کە ئازاد بەرزنجی وەری گێڕاوە و جارێکیان ژووان جەلال بە ناوی “هەزار خۆری پرشنگدار”ەوە، لە هەندێ شوێندا زۆر جیاوازن، کەس پێمان ناڵێت بۆچی. هەندێ وەرگێڕان هەیە لە زمانی دووەمەوە کراوە و لە زمانی یەکەمەیشەوە کراوە، لە گەڵ ئەوەشدا ئەوەی لە زمانی دووەمەوە کراوە بۆ خوێندنەوە خۆشرە، کەس پێمان ناڵێت بۆچی. من لەو بڕوایەدام کە ئێستا خوێنەرێکی زۆری وریامان هەیە و پێویست بەوە ناکات زمانی سەرچاوە بزانێت بۆ ئەوەی جیاوازیی لە نێوان وەرگێڕانی باش و خراپدا بکات.\nلە ١١ دێسەمبەری ١٩٦٠ لە کەرکوک لەدایکبووە.\nقوتابخانەی سەرەتایی و ناوەندیی و ئامادیی پێشەسازیی هەر لەو شارە تەواو کردووە.\nلە تافی لاویدا دەستی بە نووسینی شیعر کردووە.\nلە ساڵی ١٩٨٠ەوە لە نەمسا ئەژی.\nنووسەر و وەرگێڕە.\nچەند ڕۆمانێکى وەرگێڕاوى کەریم پەڕەنگ:\n١ پاتریک سویسکیند، عەتر، سەردەم، سلێمانی، ٢٠٠٩\n٢ فریدریخ دویرنمات، دادوەر و جەلادەکەی، یانەی قەڵەم، سلێمانی، ٢٠١٢\n٣ ئێریش ماریا ڕیمارک، شەوی لێشبۆنە، ئەندێشە، سلێمانی، ٢٠١٣\n٤ ئێریش ماریا ڕیمارک، بارەی ڕۆژئاوا ئارامە، غەزەلنوس، ٢٠١٥\n٥ گوینتەر گراس، تەپڵی تەنەکە (هێشتا چاپ نەبووە)\nخاوەنی دیوانێکی شیعر، ١٨ کتێبی وەرگێڕدرا(شانۆنامە، ڕۆمان، لێکۆڵینەوە)یە، ئێستا خەریکی پاکنووسکردنی کۆمەڵە چیرۆکێک و ڕۆمانێکی خۆیەتی، کە ڕەنگە هەر ئەمساڵ چاپ ببن.\nسازدانی دیدار: شاخەوان سدیق\nنووسه‌ر و لێکۆڵه‌وه‌ر\nله زنجیره بابه‌ته‌كانی نووسه‌رانی سویدەوە


ئایا ئاینی کریستیان ئاینێکی کوردیە؟ ئەی کریستیانەکانی کوردستان کوردن یان ئاشوری؟ – History Of Kurdistan\nHome / مێژووى ئاینەکان / ئاینى مەسیحى / ئایا ئاینی کریستیان ئاینێکی کوردیە؟ ئەی کریستیانەکانی کوردستان کوردن یان ئاشوری؟\nگۆران حكيم 2018-11-21\tئاینى مەسیحى, بەشی مێژووی كورد, مێژووى ئاینەکان, مێژووی كۆنی كورد لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە ئایا ئاینی کریستیان ئاینێکی کوردیە؟ ئەی کریستیانەکانی کوردستان کوردن یان ئاشوری؟ 2,484 Views\nهیچ مێژوویەک هێندەی مێژووی ڕۆژهەڵاتی ناوەراست ئاڵۆز نیە، جگە لە هۆکاری بە سیاسی کردنی بابەتەکە، هۆکارێکی سەرەکی تر ئەوەیە کە لە سەردەمانێکدا ئەو ناوچەیە سەنتەری شارستانیی مرۆڤ بووە و شوێنێکی دەوڵەمەند بووە بە سامان و کەڵتور، بۆیە چەندین نەتەوەی جیاواز و لە شوێنی جیاوازەوە، بە مەبەستی داگیرکرن و نیشتەجێبوون ڕوویان کردۆتە ئەو ناوچەیە و هەر نەتەوەیەکی نوێ ویستوویەتی لەو ناوچەیەدا جێگیر ببێت و پاش ماوەیەک هەوڵی داوە ناوی شوێنەکان بگۆڕێت و زمان و فەرهەنگی خۆی بسەپێنێت. ئەمە بووەتە هۆی ئەوەی کە کاتێک لێکۆڵەرێک کە سەیری بەڵگەنامە مێژووییەکان دەکات، ئەگەر بە ووردی ئاگاداری ئەو پرۆسەیە نەبێت، هەندێک جار دەرئەنجامی هەڵە و پەلە سەبارەت خەڵکەکە و مێژووەکەی بدات.\nیەکێک لەو بابەتانەی کە تووشی ئەم کێشەیە بووە و مایەی سەرنجە و زۆر ئاڵۆزە، بابەتی ناسنامەی کریستیانەکانی کوردستانە. ئەمڕۆ کریستیانەکانی کوردستان بە ئاشوری/ئاسوری/ئاتوری، ئارامی، کلدانی، کورد، کلدوئاشوری… ناو دەهێنرێن و ئەمە بووەتە مایەی سەرلێتێکدان سەبارەت ناسنامەی ئەو خەڵکە.\nدەبێت سەرەتا ئەوە بزانرێت کە پێش هاتنی ئاینی کریستیانیی، کۆمەڵێک خێڵ و نەتەوەی سامی لە ڕۆژئاوا و باشوری ڕۆژئاوا ڕوویانکردۆتە ناوچەی مێسۆپۆتامیا و دەوروبەری، ئەو خەڵکانەش لە رووی زمانەوە خزم بوون و بە زمانێکی سامی قسەیان کردووە لە ژێر ناوی جیاوازی ئەکەدی، ئارامی، ئاموری، ئاشوری، کلدانی،… دا ناسرابوون. واتە چەند هەزار ساڵێک پێش هاتنی کریستیان خەڵکی جیاواز لە ناوچەکەدا ژیاون و خەڵکە ڕەسەنەکە کورد بووە.\nئاینی کریستیانی لەلایەن پێغەمبەر عیساوە دانراوە و سەرەتا تێکستە کریستیانییەکان بە زمانی ئارامی نووسرابوون. زمانی ئارامی زمانێک بووە کە لە سەردەمی ئاشوریەوە بوو بووە زمانی نووسین لە ناوچەکەدا و دواتر تا ڕادەیەک ڕۆڵی ئەمڕۆی زمانی ئینگلیزی دەبینی. بۆیە عیسا کە خۆی بە ڕەگەز جوو بووە، بەو زمانە نووسیویەتی و تێکستەکانی دوای خۆشی بەو زمانە بڵاوکراونەتەوە. واتە قسەکردن بە زمانی ئارامی ئەوە ناگەیەنێت کە ئەو کەسە ئارامییە، بەڵکو زمانی ئارامی بۆ چەندین سەدە، بە شێوەیەکی بەرفروان زمانی نووسین بووە، بۆیە بووەتە زمانی بڵاوکردنەوەی ئاینی کریستیان و تەنانەت بەشێک لە ئاینی مانی و تەوراتیش هەر بە ئارامی نووسراوە.\nهەر دەستبەجێ دوای لە خاچدانی عیسا و لە سەدەی یەکەمی زاییندا هەندێک لە دەست و پێوەندەکانی عیسی ڕوودەکەنە بەشە جیاوازەکانی کوردستان بە مەبەستی بڵاوکردنەوەی ئاینەکە. بڵاوکردنەوەی ئاینەکە تەنها لە ناو یەک نەتەوەدا نەبووە و هەوڵ دراوە ئاینەکە بە ناو هەموو خەڵکەکەدا بڵاوبکرێتەوە جا ئەو خەڵکە ئارامی، کلدانی یان کورد بووبێتن. بۆیە یەکێ لەو سێ کەسەی کە لە سەدەی یەکەمی زاینیدا، واتە دوو هەزار ساڵ لەمەوبەر، لە کوردستاندا ناویان هاتووە و بوونەتە کریستیان ناوەکانیان کوردی بووە. لە کۆڕی پاشای هەزەبانی هەولێردا دووکەس ناویان هاتووە؛ یەکێکیان ناوی زەردەشت و ئەوی تریان کوردەوا بووە. لە ناوچەی گەرمیان/کەرکوکدا لاوێک دەبێتە کریستیان بە ناوی دۆستی. هەروەها یەکەم قەشەی باڵا و دەسەڵاتداری کریستیان کە لە مێژوودا ناوی هاتبێت لە هەولێر لە سەدەی یەکەمدا بووە، واتە دوو هەزار ساڵ لەمەوبەر، ئەو قەشە باڵایە ناوی ‘پاکیزە’ بووە کە ناوێکی کوردییە. پاکیزە خۆی سەرەتا کۆیلەی موغێک بووە و دوایی وازی لە ئاینی خۆی هێناوە و ڕووی کردۆتە ئاینی کریستیان. وا دەردەکەوێت ئاینەکە لە سەرەتادا خەڵکە هەژارەکەی بۆ خۆی ڕاکێشابێت.\nئەی باشە بۆ ئەمڕۆ هەندێک لە کریستیانەکان بە ئاشوری دەناسرێن؟\nئەوەی کە مایەی سەرنجە، بەڵگەی مێژوویی لە ئارادا نیە کە نیشانی بدات ئەو ناوە بە تایبەت بۆ ئاماژەکردن بە خەڵکێکی کریستیان بەکارهاتبێت. هەتاوەکو ساڵی ١٩١٠ بەڵگەیەک ناکەوێتە بەرچاو کە ئاماژە بە خەڵکێکی کریستیان بکات بە ئاشوری. یەکەم کەس کە ئەو ناوەی بۆ ئاماژەکردن بە هەندێک لە کریستیانەکان بەکارهێناوە نزیکی سەد ساڵ لەمەوبەر، کابرایەکی ئینگلیز بووە بە ناوی ویگرام. ویگرام لێکۆڵەرێکی کارامە بووە و کتێبێکی سەبارەت بە کریستیانەکان نووسیوە و هیچ مەبەستێکی نەبووە لەو کارەی، ئەو ویستوویەتی ناوێک بەکاربهێنێت بۆ ئاماژەکردن بە کریستیانەکانی ڕۆژهەڵات کە سەر لە خوێنەری ئینگلیزی تێک نەدات و کار ئاسانیان بۆ بکات، کە خوێنەری کتێبەکەی بوون. بۆیە ویگرام سەبارەت هەڵبژرادنی ئەو ناوە دەڵێت\n“نووسه‌ر به درێژایی ئه‌م کتێبه بۆ کڵێسای مه‌به‌ست، ناوی “ئاشوری” به‌کار هانیوه. هەرچەندە هیچ به‌ڵگه‌یه‌کی مێژووی نیه بۆ ئه‌م ناوه، به‌ڵام ئه‌و ناوه هه‌مه جۆرانه‌ی که به‌کارهاتوون له‌لایه‌ن نووسه‌ره جیاوازه‌کانه‌وه وه‌ک (کریستیانە “شه‌رقیەکان”، فارسەکان، سوریەکان، کلدانیه‌کان، نه‌ستۆریه‌کان) هه‌موویان له‌به‌ر هۆی هه‌مه‌جۆر، سه‌ر له خوێنه‌ری ئینگلیز تێک ده‌ده‌ن”.\nئەبێت ئەوە بزانرێت، وشەی (سوری) کە لە سەردەمی یۆنانیەکانەوە بەکارهاتووە، لە بەڵگەکاندا ماناکەی ڕوون نیە، لەبەر ئەوەی کە سترابۆ دوو هەزار ساڵ لەمەوبەر بۆ ئاماژەکردن بە خەڵکی کەپەدۆکیا بەکاری هێناوە کە بە زمانێکی هیندۆئەوپی قسەیان کردووە. بەڵام بە گشتی ئەو خەڵکانەی کە سەرچاوە ئیسلامیەکان بە ئارامی ناویان دەهێنێت، لای یۆنانیەکان بە (سوری) ناوهینراون و ئەمڕۆ هەندێک لە خەڵکەکە لە زمانی یۆنانیەوە بۆ ئاماژەکردن بە زمانەکەی خۆیان دەڵێن (سریان).\nواتە ویگرام خۆی دەڵێت کە مەبەست لە داهێنانی ناوی “ئاشوری” بۆ ئەوە بووە کە سەر لە خوێنەر تێك نەچێت دەنا مانای مێژوویی نیە. بەڵام دوایی ئەم ناوە بۆ مەبەستی سیاسی سوودی لێ وەرگیراوە. دەسەڵاتدارانی ئینگلیز لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا دەیانویست سوود لە هەندێک لە کریستیانەکانی کوردستان وەربگرن و بۆ مەبەستی پتەوکردنی دەسەڵاتی خۆیان بەکاریان بهێنن بەو جۆرە لە کوردیان جیابکەنەوە. ئەوەتا مەیجەر سۆن کە خۆی ڕۆڵی سیخوڕێکی ئینگلیز و دوایی حاکمی ناوچەی سلێمانی بینیوە، لە نزیکی ساڵی ١٩١٢ دا ئەم ئامانجە بە قسەکانیەوە دەردەکەوێت کاتێک کە دەڵێت “زمانی ئەم ئاسوریانە، هەندێک جار پێی دەڵێن سریانی نوێ یان ئارامی، ئەم زمانە ماوەتەوە و قسەی پێ دەکرێت، ئێستاکە لەلایەن زۆرینەی خەڵکەکەوە کە موسڵمانن لە ناوچەی دەشتی سێرتدا بە زمانی کریستیانەکان ناسراوە. هەرچەندە ئەوان خۆیان بە کورد دەناسێنن، بەڵام ڕەگەزیان کلدانیە”. سەرنج دەدرێت کە مەیجەر سۆن بە ئاسوری ناویان دەهێنێت، لە هەمان کاتدا بە کلدانیان لە قەڵەم دەدات، ئەمجا خۆی دان بەوەدا دەنێت کە ئەوان خۆیان بە کورد دادەنێن، کەچی سۆن لە هەزاران کیلۆمەترەوە هاتووە و ئەو لە خۆیەوە بێ لێکۆڵینەوە دەڵێت نەخێر ئەوان کورد نین. ئەمجا سۆن بەردەوام دەبێت و دەڵێت “لە کوردستانی باشور و لە کوردستانی ئێراندا، لەوێ کە کورد و کلدانیەکان جلوبەرگی وەک یەکتری لەبەر دەکەن و بە خۆشحاڵیەوە خۆیان بە هاوخوێن دادەنێن، کریستیانەکە زۆربەی جار بەینی زۆر خۆشە لەگەڵ دراوسێ جەنگاوەرەکەیدا [سۆن لێرەدا مەبەستی لە کوردە]”. سەرنج دەدرێت کە دیسان جارێکی تر، کە کریستیانەکان خۆیان بە کورد داناوە، ئەمجارەیان مەیجەر سۆن بە کلدانیان دادەنێت.\nئەو هەوڵەی ئینگلیزەکان هەندێک جار شێوەیەکی خراپتری وەرگرتووە و بووەتە هۆی دروستکردنی شەڕ و کێشە و جیاوازی لە نێوان کورد و کریستیاندا. کە نموونەی ئەوانە کوشتنی مار شەمعون بوو لە لایەن سمکۆوە کە بە دڵنیایی ئەوروپییەکان ڕۆڵیان لە دروستکردنی ئەو کێشەیەدا زۆر هەبووە. تەنانەت ئینگلیزەکان ئافرەتێکی ئاشوریان کردە نوێنەری ئاشورییەکان لە ولاتی بەریتانیا بە ناوی سورمە خانم، هەمان ئەو ئافرەتەی کە پشێتر لە شاری بەغدا هەوڵی کوشتنی سەی تەهای شەمزینی دابوو. بەو جۆە ئامانج و هەوڵی ئینگلیزەکان زۆر جار بووەتە هۆی دروستکردنی کێشەیەک کە پێشتر لە نێوان بەشەکانی کۆمەڵگەکەدا نەبوو بوو.\nمرۆڤ کاتێک ئەم تۆمارانە دەبینێت، پێکەنینی بە هەندێک لە لێکۆڵینەوەی ئەوروپیەکانی سەدەی بیستەم دێت، کە بە داخەوە زۆر جار خوێنەری کورد وەک قورئان مامەڵە لەگەڵ کارەکانیان دەکات و دەرک بەم بێ مانایی و مەرامە سیاسیانە ناکات.\nلە هەمان کاتدا بەشێکی زۆر لەو کرسیتیانانە لە سەدەی نۆیەمی زاینی، واتە نزیکی هەزار و دوو سەد ساڵ لەمەوبەر لەلایەن مێژوونوسی ئیسلامی، مەسعودیەوە ئاماژەیان پێکراوە و مەسعودی لە ئاماژە بە بەشە جیاوازەکانی کورد دەڵێت “تێیاندا یەعقوبییە و هەیانە جۆرقانییە و ئەوانە کریستیانن، شوێنی ژیانیان لە دوای ناوچەی موسڵ وشاخی جودیە”.\nواتە بەشێکی زۆریان لە سەردەمی ئیسلامدا بە کورد دانراون و وەک ڕوونکرایەوە ناوی ئاشوری بۆ ئاماژەکردن بە کریستیانەکانی کوردستان، لە سەدەی بیستەمدا دەستیپێکردووە و ئینگلیزەکان سوودیان لێ وەرگرتووە و لە هەمان کاتدا و لەگەڵ تێپەڕبوونی کاتدا، هەندێک لە کرسیتیانەکان پێیان خۆش بووە کە خۆیان بگەڕێننەوە بۆ پاشا ئاشورییەکان و رابردوویەکی شکۆمەدانە بۆ خۆیان دروست بکەن.\nبە کورتی و بە کوردی، ئەو خەڵکە کریستیانانەی ئەمڕۆی کوردستان هەندێکیان بە ڕەگەز کوردن و ئاینەکەیان ئاینی کریستیانە و زمانی ئارامیش دەزانن و هەندێکیان زمانی کوردیشیان بیرچۆتەوە. هەندێکی تریان ئارامی و کلدانین و زۆرێک لە سەرچاوە کریستیانەکان هەتاوەکو سەرەتای سەدەی بیستەم هەر بە ناوی مەزهەبەکەیانەوە ئاماژەی پێ دەکردن و پێیان دەگووترا نەستۆرییەکان. واتە لە ڕووی ڕەگەزەوە کرسیتانەکان دەشێت کورد، ئارامی و کلدانی بن و ناوی ئاشوری ناوێکی نوێیە بۆ ئاماژەکردن بەو خەڵکە و قسەکردن بە زمانی ئارامی ئەوە ناگەیەنیت کەسەکە ئارامیە، بەڵکو لە رابردوودا زمانی ئارامی زمانی ئاینەکە بووە.\nسەرەڕای ئەوەش، ئارامی و کلدانیەکانی کوردستان هەردوو کەوتبوونە ژێر کاریگەریی فەرهەنگی کوردیەوە، ئەوەتا لیلیان کە لە نزیکی ساڵی ١٩١٤ ز دا ئەو کاتە تازە دەستەواژەی “ئاشوری” هاتۆتە گۆڕێ و لە کتێبێکدا سەبارەتیان دەڵێت “فۆلکلۆری ئاشوری زۆر لە ژێر کاریگەری کوردەکاندایە؛ ئەوان گۆرانی کەمیان هەیە و هەمیشە ئارەزووی گووتنەوەی گۆرانی کوردی و گێڕانەوەی چیرۆکی کوردی دەکەن”.\nئەم قسەیەی لیلیان هەر لە خۆیەوە نیە و ئەمرۆش جل و بەرگ و مۆسیقا و هەڵپەڕکێی ئەوانەی کە خۆیان بە ئاشوری دادەنێن، هەر کوردییە.\nئەوەی کە مایەی سەرنجە ئەمڕۆ کورد ئەم ئاینە کەمتر بە یەکێک لە ئاینەکانی خۆی لە قەڵەم دەدات، لە کاتێکدا کە چەندین کەسایەتی کورد لە ڕابردوودا لەو ئاینەدا پلە و پایەی بەرزیان وەرگرتووە و کورد ڕۆڵێکی گرنگی لەو ئاینەدا بینیوە. وەک یوسف شارەزووری کە قەشەی باڵای گەرمیان بووە و جوبرائیل شارەزووری کە هەردووکیان لە سەدەی نۆیەمی زایینیدا و لە مێژووی کریستیانیدا ناویان هاتووە. واتە زۆر پێش لە هەزار و دوو سەد ساڵ لەمەوبەر ئەوان کەسایەتی پایەبەرز بوون لەو ئاینەدا. بەجۆرێک بە مەبەستی بڵاوکردنەوەی ئەو ئاینە هەندێک جار قەشەی کریستیان لە کوردستانەوە چوونەتە یەمەن و تەنانەت وڵاتی چینیش. هەروەها پێش هاتنی ئاینی ئیسلام، هەردوو هەولێر و گەرمیان، دوو سەنتەری گرنگی ئاینی کریستیان بوون لە ناوچەکەدا.\nلە ڕاستیدا زۆرینەیەک لە کریستیانەکانی کوردستان کوردن و لە رابردووشدا بە کورد لە قەڵەم دراون بەڵام لە سەرەتای سەدەی بیستەم و دوای تێکدانی مێژووی ناوچەکە، هەندێک لە کریستیانە کوردەکان تووشی گومان بوون لە رەگەزی خۆیان. لە ژێر هەمان کاریگەرییدا هەندێک جار کورد بە ڕوونی ئەو ئاینە بە ئاینی خۆی دانانێت لە کاتێکدا کە پێش هاتنی ئاینی ئیسلام ئەو ئاینە بە تەواوی لە ناو کورد دا بڵاوبوەتەوە و بە سەدان کەنیسە لە لادێ و شارەکانی کوردستاندا هەبووە و گەر کورد ئاینی ئیسلام بە ئاینی خۆی دابنێت، ئەوا ئاینی کریستیان نزیکی شەش سەد ساڵ پێش ئیسلام لە کوردستاندا ئاینی بەشێکی زۆر لە کورد بووە و کاتێک کە پاکیزەی هەولێری کورد قەشەی باڵای ئاینی کریستیان بووە لە شاری هەولێردا، ئەڵمان و ئینگلیز و فەرەنسی و زۆر نەتەوەی تری ئەمڕۆی ئەورپا، ئەو ئاینەیان هەر نەبیستبوو کە ئەمڕۆ خۆیان بە خاوەنی دادەنێن و بگرە بە ناوی نەتەوەیی ئەمڕۆوە نەدەناسران. وەک باسکرا لە ڕووی مێژووییەوە، ئاینی کریستیان بۆ کورد هاوشێوەی ئاینی ئیسلامە، هەردووکیان لە دەرەوەی کوردستانەوە هێنراونەتە ناو کورد، بەڵام کورد ڕۆڵی لە هەردوو ئاینەکەدا بینیوە و جێگە پەنجەی لە سەر ئەو ئاینە و مێژووکەی هەیە. بۆیە هەڵە نابین کە بڵێین ئاینی کریستیان یەکێکە لە ئاینەکانی کورد و بەشێک لە مێژوو و فەرهەنگی کورد، بەو ئاینەوە گرێدراوە.\nتێبینی: هەر وەک سەرنج دەدەیت، لەم بابەتەدا سەرچاوە دانەنراوە، هۆکارەکەش بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە کە ئەم بابەتە بە ووردی لە کتێبەکەمدا “کورد کێیە؟” باسکراوە و سەرچاوە و تەنانەت پەڕەی کتێبەکان لەوێدا دانراون و ئەمەی ئێستا پوختەیەکی بابەتەکەیە و لە کتێبەکەدا بابەتەکە زۆر بە ووردتر ڕوونکراوەتەوە و تێیدا زانیاری زیاتر و سەرچاوەی زیاتر خراوەتە ڕوو. بۆیە گەر دەخوازیت زیاتر بچیتە قوڵایی بابەتەکەوە، بەشی ” کێشەی تێکەڵکردنی ناوی کریستیانەکانی کوردستان” لە کتێبەکەم “کورد کێیە؟” دا بخوێنەرەوە. جگە لەوەش دەمەوێت بڵێم کە من بە هیچ شێوەیەک دژی ئەو هەنگاوە نیم کە لە ئەنجامیدا هەندێک لە کریستیانەکان خۆیان بە ئاشوری لە قەڵەم دەدەن بەڵام وەک مێژوونوسێک بە مافی خۆمی دەزانم کە بەپێی بەڵگە مێژووییەکان لێکدانەوە بۆ رووداوەکان بکەم و لە هەمان کاتدا ڕێزی بڕیاری ئەوان بگرم لە هەڵبژاردنی ئەو ناسنامەیەدا کە بۆ خۆیانی بە گونجاو دادەنێن.\nنووسینی: Soran Hamarash\nPrevious وه‌سێتنامه‌که‌ی که‌مبووجی دووه‌م(530–522پ.ز)\nNext ڕۆژژمــێرى کـــۆچــى


خولی نایابی تۆپی پێی یانه‌كانی كوردستان به‌رده‌وامی ده‌بێت و بڕیاره له ڕۆژانی پێنج شه‌ممه و هه‌ینی رێكه‌وتی 5 و 6 / 3 / 2020 یارییه‌كانی هه‌فته‌ی حه‌ڤده‌هه‌می قۆناغی دووه‌می ئه‌نجام بدرێن .\nله‌م هه‌فته‌یه‌و له ڕۆژی پێنج شه‌ممه و كاتژمێر 3:00 ی پاش نیوه‌ڕۆ سێ یاری به‌ڕێوه ده‌چن و تێیدا و سۆران و برایه‌تی له‌سه‌ر یاریگه‌ی سۆران به یه‌ك ده‌گه‌ن و شێروانه‌ش ده‌بێته میوانی یانه‌ی ده‌ربه‌ندیخان .\nهه‌رچی هه‌ندرێنه ڕوبه‌ڕوی یانه‌ی پێشمه‌رگه‌ی هه‌ولێر ده‌بێته‌وه .\nله ڕۆژی هه‌ینی و له هه‌مان كاتژمێر دوا سێ یاری هه‌فته‌كه ئه‌نجام ده‌درێن و یارییه‌كانیش به‌م شێوه‌یه ده‌بن .\nسیروانی نوێ × پێشمه‌رگه‌ی سلێمانی\nئه‌م بابه‌ته 3214 جار خوێنراوه‌ته‌وه


״پەیوەندی بازرگانی نێوان هەرێم و ئێران ناوەستێت״ – Knwe.org\nسەرەکی » ئابووری » ״پەیوەندی بازرگانی نێوان هەرێم و ئێران ناوەستێت״\nنەوزاد ئەدهەم بەڕێوەبەری گشتی بازرگانی لە وەزارەتی بازرگانی حکومەتی هەرێم، رایگەیاند، هەرێمی کوردستان وەکو بەشێک لە عیراق پابەند دەبێت بەو بڕیارانەی کە لەلایەن حکومەتی عراقەوە دەردەچێت، سەبارەت بەو سزا ئابوورییەی وەکو فێسی سێیەم، ئەمریکا بەسەر ئێراندا سەپاندوویەتی، ئەوا هەرکاتێک لە حکومەتی عیراق هەر بڕیارێک دەربچێت ئەوا هەرێم پابەندی بڕیارەکە دەبێت، ئەو کاتەش ئێمە بەپێی ئەو بڕیارە مۆڵەت نادەین بە بازرگانەکان بۆ هاوردەو هەناردەکردنی ئەو ماددانەی کە قەدەغەکراون لەلایەن حکومەتی عیراقەوە.\nلە لێدوانێکی بۆ ئاژانسی ئەنادۆڵ، نەوزاد ئەدهەم وتی: «ئەو شتانەی کە هاوردە دەکرێن شتی کەمن بۆ نموونە پێستە یان هاڕاوەی پلاستیک، یان هەندێک جۆری کانزا هەیە کە دەچێتە ئێران بۆ نموونە پاتری ئۆتۆمبێل، بەڵام بە گشتی شتێکی وا نییە کە جێی تیڕامان بێت، بەڵکو زیاتر سەوزەو میوەو هەندێک جۆری کارەباییات هاوردە دەکرێت».\nبەڕێوەبەری گشتی بازرگانی لە وەزارەتی بازرگانی حکومەتی هەرێمی کوردستان، سەبارەت بە سستبوون یان راگرتنی پەیوەندییە بازرگانییەکانی نێوان هەرێمی کوردستان و ئێران وتی: «پەیوەندی بازرگانی ناوەستێت، ئەو بابەتانەی لە ئێرانەوە دێن پەیوەست نین بە ئابلۆقەی ئابووری و بە پێچەوانەوە ئێران لە هەندێک مەواد رێگا نادات کە هاوردەی هەرێم بکرێت لەبەر دۆخی ناوخۆ و هەندێک پیشەسازی هەیە کە مەوادی سەرەتایی رێگاپێدراو نییە، هەناردەی وڵاتان بکرێت و هەر بۆیە ئێستا بازرگانان زیاتر رووی بازرگانییان بۆ وڵاتانی دیکەی وەک تورکیا، سوریاو ئوردن وەرگێڕاوە».\nئەو بەرپرسەی وەزارەتی بازرگانی جەختیشی لەوەکردەوە کە بڕیارەکەی ئەمریکا کاریگەی نابێت لەسەر سێکتەری ئابووری هەرێمی کوردستان بە هۆکاری ئەوەی کە ئەو کەلوپەل و کاڵایانەی کە مامەڵەی بازرگانییان لەنێوان ئێران و هەرێمی کوردستان پێوە دەکرێت لە چوارچێوەی لیستی ئابلۆقەکانی ئەمریکادا نییە بۆسەر ئێران و وتی:«دڵنیاتان دەکەیەنەوە کە ئابووری هەرێمی کوردستان جێگیرەو بڕیارەکانی ئەمریکا هیچ کاریگەری نابێت لەسەر بارودۆخی هەرێمی کوردستان».\nنەوزاد ئەدهەم باسی لەوەشکرد کە تورکیا بە پلە یەک دێت بۆ زۆری قەبارەی بازرگانی لەگەڵ هەرێمی کوردستان و وتی:«ئەو وڵاتەی کە زۆرترین قەبارەی بازرگانی لەگەڵ هەرێمی کوردستاندا هەیە، بێگومان بە پلەی یەکەم تورکیایە کە ئاڵوگۆڕی بازرگانی لە رێگای تورکیاوە ساڵانە نزیکەی ١٢ ملیار دۆلارەو لەڕێگای ئێرانەوە شەش ملیار دۆلارە».


ئیسلامییه‌كان ده‌نگیان به پڕۆژه یاسای هه‌ڵپه‌ساردنی دامه‌زراوه‌ی سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم نه‌دا – basknet.org\nئیسلامییه‌كان ده‌نگیان به پڕۆژه یاسای هه‌ڵپه‌ساردنی دامه‌زراوه‌ی سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم نه‌دا\nپەرلەمانی کوردستان یاسای هەڵپەساردنی دامەزراوەی سەرۆکایەتیی هەرێمی کوردستانی پەسندکرد، کە لەلایەن پارتی و گۆڕانەوە دوو پڕۆژەیاسا بۆ ئەو پرسە پێشکەشکرابوون.\nبەپێی یاساکە، هەڵبژاردنی سەرۆکی هەرێمی کوردستان لەگەڵ هەڵبژاردنی خوولی پێنجەمی پەرلەمانی کوردستان ئەنجامنادرێت، کە بڕیارە 30ی ئەیلوولی ئەمساڵ بەڕێوەبچێت.\nلە ماددەی دووەمی یاساکەدا هاتووە، کارکردن بە یاسای دابەشکردنی دەسەڵاتەکانی سەرۆکی هەرێمی کوردستان ژمارە 2ی ساڵی 2017 بەردەوام دەبێت. هەروە دیوانی سەرۆکایەتیی هەرێمی کوردستان لە کار و ئەرکە دارایی و کارگێڕییەکانی بەردەوام دەبێت و لەژێر سەرپەرشتی ئەنجوومەنی وەزیران کارەکانی ئەنجامدەدات.\nلە ماددەی سێیەمی یاساکەدا هاتووە، پێویستە خوولی پێنجەمی پەرلەمانی کوردستان لەماوەی دوو وەرزی گرێدانی ساڵی یەکەمیدا لەژێر رۆشنایی پێوەرە گشتییە دەستوورییەکان بڕیار لەسەر چارەنووسی دامەزراوەی سەرۆکایەتیی هەرێمی کوردستان بدات.\nفراکسیۆنەکانی پارتی، گۆڕان و یەکێتی دەنگیان بە پڕۆژەیاساکە دا و بە زۆرینەی دەنگ کە 39 پەرلەمانتار بوو پەسندکرا، 15 پەرلەمانتاریش دژی بوون.\nفراکسیۆنەکانی یەکگرتووی ئیسلامی و کۆمەڵی ئیسلامی و بزووتنه‌وه‌ی ئیسلامی دەنگیان بە پڕۆژەیاساکە نەدا. یەکگرتوو داوادەکات پۆستی سەرۆکی هەرێمی کوردستان هەڵبوەشێتەوە. کۆمەڵیش داوایکرد هەڵبژاردنەکەی لەگەڵ هەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان بەڕێوەبچێت.


👁 This item has been viewed 42,917 times\n👁 This item has been viewed 53,369 times\n👁 This item has been viewed 12,305 times\n👁 This item has been viewed 22,946 times\n📅 06-12-2003 Dates & Events\n👁 This item has been viewed 6,810 times\nباشووری کوردستان - سەردانی وەزیری بەرگریی ئامریکی [ More... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 98% ✍ H.B. 30-8-2010 11:21:32\n📅 07-09-2020 Dates & Events\n👁 This item has been viewed 25,618 times\nباکووری کوردستان - لە شاری موشی باکوری کوردستان ب [ More... 👁] ✖ ✖ 15 2 ✔ 99% ✍ H.B. 2-8-2020 23:00:26\n📅 10-09-2020 Dates & Events\n👁 This item has been viewed 54,170 times\nباکووری کوردستان - بە تۆمەتی ئەندامی رێکخستنی پەک [ More... 👁] ✖ ✖ 13 0 ✔ 99% ✍ H.B. 2-8-2020 23:00:26\n📅 11-10-2020 Dates & Events\nرۆژهەڵاتی کوردستان - هەواڵدەرییەکانی حکوومەتی ئێر [ More... 👁] ✖ ✖ 7 0 ✔ 99% ✍ H.B. 1-9-2020 12:10:47\n📅 12-09-2020 Dates & Events\n👁 This item has been viewed 45,355 times\nرۆژهەڵاتی کوردستان - هێزەکانی ئیتلاعاتی سپای پاسد [ More... 👁] ✖ ✖ 10 0 ✔ 99% ✍ H.B. 2-8-2020 23:00:26


ئەوەی لەسەردانی كازمی دا جێگای سەرنج بوو پرسی خۆپیشاندەران بوو، كە لە دیداری ترەمپدا چەند جارێك پۆمپیۆ و ئۆبراین ئەوە دووبارە دەكەنەوە كە پێویستە ڕێز لە خۆپیشاندەران بگیرێت و بپارێزرێن.\nدواتر لە سەردانی كۆنگرێسدا وەك ئەوەی هەموان ڕێكەوتبن لەسەر ئەوپرسە نانسی پیلۆسی و دواتریش میچ ماكۆنێلی سەرۆكی كۆمارییەكانی ئەنجومەنی پیران هەمان هۆشداریان بەكازمی دا كە پێویستە خۆپیشاندەران بپارێزێت.\nهەرچی پەیوەستە بە دیداری كازمی و كۆشنەری زاوا و ڕاوێژكاری ترەمپەوە ناڕوونە چونكە لەو ٤٧ خولەكەی كۆبوونەوە داخراوەكەدا جگە لە كۆشنەر و كازمی و خودا هیچ كەس نازانێت ناوەڕۆكەكەی چی بوو، دواتریش كازمی نە لەڕووناكی و نەلە تاریكی دا باسی ناوەڕۆكی كۆبوونەوەكەی خۆی و كۆشنەر نەكرد.\nئەوەی جێگای پرسیارە بۆچی ئەمەریكا بەو حەماسە زۆرەوە گرنگی بە شەقامی عێراقی و خۆپیشاندەران دەدات؟ ئایا سیاسەتی شەقام گرنگە بۆ جێبەجێكردنی گرێبەستەكانی ئەمەریكا و عێراق؟\n🔵-پشتیوانی ئەمەریكا بۆ كازمی مەرجدارە..؟\nپێشوازی كردنی لەكازمی شاهانە بوو و لە دیداری ترەمپ و كازمی دا چەندین جار كازمی وەك هاوڕێ و دۆست پیناسە كرد و لە كۆنگرێسیش پێزانینی زۆریان هەبوو بۆ هەنگاوە چاكسازییەكانی كازمی\nلە دوای ئیمزا كردنی گرێبەستەكانیش بە بڕی ٨ ملیار دۆلار ترەمپ تەلەفونی بۆكازمی كرد و پیرۆزبای لێكرد، بەڵام هەموو ئەم پێشوازی و دەست خۆشیانە بێ بەرامبەر نەبوو و بەهەمان شێوەش گرێبەستەكان گرەنتی تەواو نیە بۆ پشتیوانی كازمی\nڕاستە كە كۆمپانیاكانی جەنڕاڵ ئلیكتریك و شیڤرۆن و هنیول كۆمپانیای گەوڕەن و كاریگەریان لەسەر سیاسەتی دەرەوەی ئەمەریكا دەبێت بەڵام بڕی چەند ملیار دۆلارێك بۆ ئەو كۆمپانیایانە پارەیەكی كەمە و ژمارەیەكی زۆر نیە\nپێشتریش كۆمپانیا ئەمەریكیەكان چەندین گرێبەستیان لەگەڵ حكومەتی عێراقدا كردووە بەڵام تەنها لەسەر كاغەز بووە و نەچووتە بواری جێبەجێكردنەوە چونكە حكومەتەكانی پێشوو لەژێر دەسەڵاتی ئێراندا بوون و لەلایەكی دیكەوە شەقامی عێراقی وەك داگیركەر و نەیار لە ئەمەریكایان دەڕوانی\nبەڵام ئەمجارە كۆمپانیا ئەمەریكیەكان كاری جدی دەوێت بۆ ئەمەش كۆمپانیای شیڤرۆن و جەنڕاڵ ئیلكتریك داوای قەرزیان لە حكومەتی ئەمەریكا كردووە و هاوكات كۆمپانیاكانی ئارامكۆی سعودیە و ئەكواب ئارۆ بەشداری پێدەكەن لە پرۆژەی بەرهەمهێنانی غاز و كارەبای عێراقدا\nچونكە ئەمە وا دەكات حكومەتی عێراق و ئەمەریكا جدی تربن و پرۆژەكە تێكهەڵكێش كراوە لەگەڵ ستراتیژی ئەمەریكادا كە سنوردار كردنی دەسەڵاتی ئێرانە لە عێراق و ڕزگاركردنی ئابوری و ووزەی عێراقە لە ژێر دەستی ئێران و توركیا و ڕوسیا بەڵام ئەمەش پێویستی پاڵپشتیەكی تر هەیە ئەویش شەقامە.\n🔵- بۆچی ئەمەریكا هۆشداری دایە كازمی لە پاراستنی خۆپیشاندەران..؟\nڕوونە كە كازمی و كابینەكەی بەرهەمی خۆپیشاندانەكانی تشرینە و مانەوەی حكومەتەكەی پەیوەستە بە ڕەزامەنشی شەقام و خۆپیشاندەرانەوە بەڵام مانەوەی كازمی و لادانی تائەوكاتە گرنگە كە بتوانێت پرۆژەكەی ئەمەریكا لە عێراق جێبەجێ بكات\nچونكە ئەمەریكا چیتر نایەوێت عێراق تەنها وەك كارتی فشار بۆسەر ئێران بەكار بهێنێت بەڵكو دەیەوێت عێراق هاوپەیمانێكی ستراتیژی ئەمەریكا بێت و پایەیەكی گرنگی پرۆژەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستی نوێ بێت (لە بەشی دووەمدا باسی ئەم پرۆژەیە دەكەین)\nبۆ ئەمەش پێویستە ئەمەریكا ستراتیژی خۆی لە هێزێكی داگیركار(الاستعماریە)ەوە بگۆڕێت بۆ هێزێكی ئیمپریالیزمی، چونكە چیتر نایەوێت داگیركاڕ بێت و تەنها پارێزەری دەسەڵاتی سیاسی بێت بەڵكو بەپێی ڕێكەوتنی ستراتیژی ئەمەریكا كار لەسەر سێكتەڕەكانی ئابوری و ووزە و ڕۆشنبیری و تەندروستی و خوێندنی باڵا و پەروەردە دەكات و چیتر دەیەوێت پێگەی لەشەقام دا بەهێزبكات\nبیری نەوەی نوێی عێراقییەكان بەئاراستەی خۆیدا بگۆڕێت و چیتر پێویستی بە پاراستنی دەسەڵاتی سیاسی و مەترسی هەڵگەڕانەوە نەبێت بەڵكو كۆمەڵگای عێراقی و دەسە سیاسیە نوێیەكەی لەبری ئەوە پێویستیان بە پاراستن بێت ئەوان بۆخۆیان بەرژەوەندیەكانی ئەمەریكا بپارێزن لە عێراق و ناوچەكەدا ببن بەكۆمەڵەكەیەكی بەهێزی ڕاگرتنی بەرژەوەندی ئەمەریكا و ڕێگری لە ئیمپریالیزمی چینی\nلەهەمانكاتدا هەستی دووژمنایەتێ ناهێڵێت و پردی پەیوەندیەكی بەهێز لە نێوان كۆمەڵگای عێراقی و ئەمەریكیدا دروست دەكات و بەجۆرێك ئەم ڕامكردنەی شەقامی شیعی بۆ هەنگاوێ داهاتووی ئەمەریكا بە ئاراستەی ئێران و پاكستان گرنگە\nئەمەش ئامادەكارییەكی گرنگ دەبێت بۆ بۆ جێبەجێكردنی پرۆژەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستی نوێ و ئاسایی كردنەوەی پەیوەندییەكانی ئیسرائیل و عێراق بەشداری عێراق لە و هاوپەیمانێتیە نوێیەدا و دیدارەكەی كۆشنەر و كازمیش لەسەر ئەم پرسەبوو.\nبەڵام ئەمە بەتەنها بە كۆنترۆڵكردنی هێزە ئەمنیەكان ناكرێت چونكە ئەوانەی خۆپیشاندەران دەكوژن میلیشیاكانی حەدی شەعبین بۆیە ئەمەریكا بەڕوونی بەكازمی ڕاگەیاندووە كە پێویستە خۆپیشاندەران بپارێزێت\n🛑- دەر ئەنجام\n١- كاری لە پێشینەی كازمی دەبێت پاراستنی خۆپیشاندەران بێت\n٢- ماوەی چەكردنی حەشدی شەعبی بۆ كازمی درێژكرایەوە بەڵام بەومەرجەی بەشدارنەبن لە سەركوتكردنی شەقامدا\n٣-كازمی پێویستە شەقام ئامادە بكات بۆ ئاسایی كردنەوەی پەیوەندییەكانی عێراق و ئیسرائیل\n٤- كازمی پێویستە كارمەندانی كۆمپانیا ئەمەریكیەكان بپارێزێت و ئاسانكاری بكات بۆ كارەكانیان\n٥- ئاسانكاری بكات بۆ دروستكردنی پردی پەیوەندی ڕۆشنبیری و كلتوری و پەڕوەردەی لە نێوان عێراق و ئەمەریكادا بۆ گۆڕینی وێنەی ئەمەریكا لە بەرامبەر ڕای گشتی دا.\n* بەرپرسی دیسكی عێراق و كوردستانی ناوەندی ئیمارات بۆ لێكۆڵینەوەی ستراتیژی


قه‌یرانێكی گه‌وره له ژووری جلگۆرینی یانه‌ی به‌رشەلۆنه هەیە | تۆڕی هەواڵی سلێمانی\nHome›وەرزش›جیهانی›قه‌یرانێكی گه‌وره له ژووری جلگۆرینی یانه‌ی به‌رشەلۆنه هەیە\nرۆژنامه‌ی (سپۆرت ) ئیسپانی باس له دۆخی سه‌رلێشێواوی یانه‌ی به‌رشەلۆنه دەکات کە لە ئێستادا تیایدایە و به روونی بەدیار کەوتووە له میانه‌ی بردنه‌وه به گۆڵێكی بێبه‌رامبه‌ر له یانه‌ی لیڤانتی له چوارچێوه‌ی ركابه‌رییه‌كانی گه‌ڕی سیانزەیە‌می لیگادا.\nرۆژنامه‌كه ئاماژه‌ی بۆ ئه‌وه كرد كه یاریزانانی یانه‌ی لیڤانتی نه‌بوونی په‌یوه‌ندی له نێوان یاریزانانی یانه‌ی به‌رشەلۆنه‌یان به‌دیكردووە له كاتی یاریه‌كه‌دا ، به دیاریكراویی له نێوان دوو گێمه‌كه‌دا ، هه‌روه‌ها رایانگەیاندووە كه راهێنه‌ری یانه‌ی لیڤانتی ( پاکۆ لۆپێز ) یاریزانه‌كانی ئاگاداركردۆته‌وه به‌وه‌ی یانه‌ی به‌رشەلۆنه ده‌ناڵێنێت و ئه‌ستێره‌كانی له‌گه‌ڵ یه‌كتری قسه ناكه‌ن.\nپاکۆ بۆ یاریزانه‌كانی روونکردووەته‌وه به‌وه‌ی میسی و هاورێیه‌كانی له یاریگادا راده‌كه‌ن، به‌ڵام به بێ قسه‌كردن پێش و له نێوان هه‌ردوو گیمی یاریه‌كه و پاش یاریه‌كه‌ش قسه‌یان له‌گه‌ڵ یه‌كتری نه‌كردووەو هه‌مووشتێكیان به بێده‌نگی ئه‌نجامدا ، ئه‌مه‌ش هه‌ستێكی كه‌مته‌رخه‌می له لای یاریزانانی بلاوگرانا گواسته‌وه .\nراهێنه‌ری لیڤانتی وای دانا دۆخه‌كه نامۆ بووە ، تەنانەت پاش بردنه‌وه قورسه‌كه ، له كاتی رۆیشتن بۆ ژووری جلگۆرین ، هیچ یاریزانێك له‌گه‌ڵ هاوڕێیه‌كه‌ی قسه‌ی نه‌كردوو له ژووری جلگۆرین هیچ شتێك نه‌بیستراوە.\nله كۆتاییدا رۆژنامه‌كه وتی:” كه‌شه‌كان له ژووری جلگۆرین له ناو به‌رشەلۆنه وه‌كوو ئه‌وه نیه كه چه‌ند ساڵێك له سه‌ری بوو ، نه‌ك به هۆی بوونی ناكۆكی ، به‌ڵكو كه‌شێكی سارد و كه‌مته‌رخه‌میبوونی هه‌یه له نێوان یاریزانان.


کاوه ئاهەنگەری: کۆماری ئیسلامی لەسه‌ر شانی ڕێژیمی دیکتاتۆڕی په‌هله‌وی دامه‌زراوه\n17:16 - 19 پووشپەڕ 2719\nڕێژیمی ئێران لە سەرەتای هاتنە سەرکاری خۆیەوە و پاش بە تاڵانبردنی شۆڕشی گەلانی ئێران لە لایەن خومەینی و کۆمەڵە ئاخوندەکانی دەروبەری و ڕووبەڕووبوونەوە سیاسی و سەربازییەکانی نەتەوەی کورد بە ڕێبەرایەتی دوکتور عەبدولڕەحمان قاسملوو، لەسەر ماف و ئازادییە پێشێلکراوەکان لەلایەن ڕێژیمی تازە بە دەسەڵات گەیشتووی ئاخوندییەوە، هەر لەو سەردەمەدا خومەینی و کۆمەڵە ئاخوندەکانی دەوربەری کەوتنە پیلاگێڕی بە دژی نەتەوەی کورد و دوکتور قاسملووی ڕێبەر و وێڕای هێرشی بەفراوانی هێزە سەرکوتکەرەکانی ڕێژیم و چەندین جار هەوڵی تێرۆرکردنی دوکتور قاسملوو لەلایەن ڕێژیمەوە، پاش هەوڵە نەزۆکەکانیان و دۆڕان لە شەڕەکانیاندا لە بەرانبەر ئیرادەی بەهێزی نەتەوەی کورد و کەڵکاژۆ وەرگرتن لە نیازپاکی دوکتور قاسملوو بۆ وتووێژ و دانوستاندن و چارەسەرکردنی پرسی کورد لە ڕێگای ئاشتی و دیالۆگەوە، لە ٢٢ی پووشپەی ١٣٦٨ی هەتاوی، لە شاری ڤییەنی پێتەختی وڵاتی ئۆتریش لە ناوەندی ئورووپادا، شاندی دیپلۆماتکارەکانی ڕێژیمی ئێران کە لە ڕاستیدا تیمێکی تێرۆریستی لە جلی دیپلۆماتکاردا بوون، بە شیوەیەکی ناجەوانمێرانە و لە درێژەی پیلانەکانی خومەینی و ڕێژیمەکەیدا دوکتورقاسملوویان شەهید کرد.\nپاش تێپەڕبوونی زیاتر لە ٣٠ ساڵ بەسەر کردەوە تێرۆریستییەکەی ڕێژیمی ئێران و تێرۆرکردنی ڕێبەری گەلی کورد، دوکتور قاسملووی مەزن، ئێستاشی لەگەڵدا بێت پیالنگێڕییەکانی ڕیژیمی ئێران دژبە نەتەوەی کورد و خاکی کوردستان نەک تەنیا بەردەوامە، بەڵکوو چڕتر بوونەتەوە و لە بەرەبەرەی مانگی پووشپەڕی هەموو ساڵێکیشدا کە مانگی پەلاماری دەستی ڕەش بۆ داگرنتی ڕووناکی هەتاو و شەهیدکردنی پێغەمبەری ئاشتییە، لە شار و ناوچە و گوندەکانی کوردستاندا دەست دەکات بە پیلانگێڕیی جۆراوجۆر، وەکوو بەڕێوەبردنی سیمیناری چەواشەکارانە، بەڕێوەبردنی بەناو کۆنگرەی ناودارانی کورد، کۆنسێرت و شەوەئاهەنگ و ... .\nلەم پەیوەندییە و لە ڕۆژەکانی ١١ و ١٢ی پووشپەڕی ئەمساڵیشدا (٢٧١٩ی کوردی)، ڕێژیمی ئێران، لە زانکۆ کوردستان لە شاری سنه، کۆنگرەیەکی بەناو بۆ ناوداران و کەسایەتییەکانی کورد و لە ژێر ناوی "کۆنگرەی ناودارانی کورد"، بەڕێوە برد کە لە ڕاستیدا زۆر کەسایەتی، هونەرموند و چالاکە جۆراوجۆرەکانی ترئ کوردستان بە وشیارییەوە هەستیان بەو پیلانەی ڕێژیم کردبوو، کە لەلایەن وەزارەتی ئیتلاعاتی ڕێژیم، قەرارگای سپای تێرۆریستی پاسدارانی ڕێژیم و ناوەندە ئەمنییەتی و سیخۆرییەکانی تری ئەو ڕێژیمە بەڕێوە چوو و لەو بەناو کۆنگرەیەدا بەشدارییان نەکرد.\nلەمبارەیەوە ماڵپەڕی کوردستان میدیا وتووێژێکی لەگەڵ بەڕێز کاوەی ئاهەنگەری، چالاک و چاودێری سیاسی پێک هێناوە، کە سەرەنجتان بۆ خوێندنەوەی ڕادەکێشین.\nکاک کاوە، ئامانجی ڕێژیم لە بەڕێوەبردنی کونگرەی بەناوی ناودارانی کورد چییە؟\nڕێژیم و ناوه‌ڕۆکی پیلانه‌کانی ڕێژیم بریتین له‌و ئامانجگه‌له که درێژترکردنه‌وه‌ی ته‌مه‌نی سه‌ره‌ولێژی خۆی ده‌پێکێت. ئه‌و جۆره چالاکییانه لەلایه‌ن ڕێژیمه‌وه به مه‌به‌ستی خۆڵ له چاوکردن و به لاڕێدابردنی بیروڕای گشتی خه‌ڵک به گشتی و گه‌لی کورد به تایبه‌تی به‌ڕێوه ده‌چێت. به تایبه‌تی له‌م هه‌لومه‌رجه‌دا که کۆماری ئیسلامی که‌وتووەته ژێر گوشارێکی که‌موێنه له ئاستی نێوخۆیی و نێوده‌وڵه‌تیدا، هه‌ندێک ناوچه‌ی ئێران وه‌کوو کوردستان، که هه‌میشه مه‌کۆی به‌رخۆه‌دان و ململانێی له‌گه‌ڵ ڕێژیمدا بووه و مێژوویه‌کی حاشاهه‌ڵنه‌گری له خه‌بات و نرخداندا هه‌یه، ده‌توانێت جێی ترس و دڵه‌ڕاوکێی ڕێژیمی کۆماری ئیسلامی بێت. بۆیه ده‌یهه‌وێت به هه‌ر شێوه‌یه‌ک بێت کوردستان هێور بکاته‌وه و ڕوویه‌کی ناڕاست به جیهان نیشان بدات.\nئەو کۆنگرە بۆ نەتەوەی کورد و کۆمەڵگای جیهانی چە پەیامێکی پێیە و ئاکامەکەی بە ڕای ئێوە چی دەبێت؟\nمن له کۆنگره‌که نه‌بووم و پێشموایه زۆریه‌ک له‌وانه‌ی کە به‌شدار بوون، که‌سایه‌تی جیێ متمانه و ڕێزی خه‌ڵکن و هه‌ندێکیان زه‌حمه‌تێکی زۆریان به فه‌رهه‌نگ و که‌له‌پوور و هونه‌ری کوردییه‌وه کێشاوه. بۆیه من پێموایه ئه‌و کۆنگره‌یه نه بۆ کۆماری ئیسلامی و نه بۆ کۆمه‌ڵگای جیهانی ناتوانێت په‌یامێکی ئه‌وتۆی پێ بێت، به‌ڵام لەسه‌ر ئه‌م باوه‌ڕه‌م که ئه‌م کۆنگره‌یه زیاتر بۆ کورد به سوود بوو. له‌وانه‌یه سه‌یر بێت، به‌ڵام من ئاوای بۆ ده‌چم که:\nـــ نیشانی دا کۆمه‌ڵگای خوێنده‌وار و ڕووناکبیری کورد لەسه‌ر پێیه و هوشیارانه ده‌ڕوانێته که‌لێن و که‌له‌به‌ری پیلانه‌کانی ڕێژیمی کۆماری ئیسلامی.\nـــ هه‌ندێک له به‌شداربووان به نیشانه‌ی ناڕه‌زایه‌تی هۆڵی کۆنگره‌یان بەجێهێشتووه و ده‌نگدانه‌وه‌ی باشی هه‌بووه.\nـــ کۆمه‌ڵێک که‌سایه‌تیی کورد له شوێنێکدا له ده‌وری یه‌ک کۆبوونه‌ته‌وه و پێکه‌وه ڕا و ته‌کبیریان کردووه و له‌و ده‌رفه‌ته که‌ڵکیان وه‌رگرتووه. دیاره هه‌ندێک که‌سایه‌تی شۆڕشگێر و ناسراویش په‌راوێز خراون، بۆیه هه‌ر ئه‌مه هه‌ندێک باسی لای کۆی که‌سایه‌تییه‌کانی کورد درووست کردوه.\nـــ کۆنگره‌یه‌ک که سپای پاسداران به‌ڕێوه‌ی ببات ناتوانێ لهپێناو به‌رژه‌وه‌ندی گه‌لی کورد به‌ڕێوه بچێت، بۆیه ناتوانێت ده‌ستکه‌وتێکی ئه‌وتۆشی بۆ کورد هه‌بێت.\nـــ ڕێژیم ویستی که نێوماڵی کورد تێک بدات و ئاژاوه بنێته‌وه، به‌ڵام سه‌ر نه‌که‌وت.\nشارەزایان پێیان وایە ئەو کۆنگرەیە گەڵاڵەیەکە لە چوارچێوەی پڕۆژەی تواندنەوەی زمانی نەتەوە بندەستەکانی ئێران لە نێو زمانی فارسی و لە ژێر نێوی "بسندگی زبان فارسی"دا، ڕاێ ئێوە لەم بارەیەوە چییە؟\nمن پێموانیه ئه‌و کۆنگره‌یه زۆر پێوه‌ندی به‌و پیلانه‌وه هه‌بێت که پێێ ده‌ڵێن: "بسندگی زبان فارسی". له‌به‌ر ئه‌وه‌یکه ڕێژیم به ئاشکرا ئه‌و باسه‌ی بڵاو کردووەته‌وه بۆیه ئه‌گه‌ر بیهه‌وێت ئه‌و پرۆژه‌یه به‌ڕێوه ببات، ناچێته سوراغی هونه‌رمه‌ندان و ناودارانی کورد، له‌به‌ر ئه‌وه‌یکه دڵنیام هه‌موو ئه‌و که‌سایه‌تییه ناودارانه دژی ئه‌و پرۆژه‌یه‌ن. به زمانێکی دیکه گه‌ڵاله‌ی "بسندگی زبان فارسی" هه‌م دژی مافی مرۆڤه، هه‌میش دژی زمان و کولتووری کورد.\nئەو کۆنگرەیە ئەگەر ئەدەبی بووە و بۆ ناودارانی کوردە، بۆچی زۆرتر بەرپرسانی سیاسیی ڕێژیم و بەتایبەتی وەزارەتی ئیتلاعات ڕۆڵیان هەبووە لە بەڕێوەبردنیدا؟\nله‌به‌ر ئه‌و‌ه‌یکه نه‌یانویستوه و نایانهه‌وێت له ڕێگای ناودارانی کورده‌وه خزمه‌ت به ئه‌ده‌بی کوردی بکه‌ن ئه‌گه‌ر نا، بۆچی گه‌ڵاڵه‌ی "بسندگی زبان فارسی" دێته گۆڕێ؟ ڕاشکاوانه ده‌ڵێم که به پێچه‌وانه‌ی ئه‌وانه‌ی پێیانوایه که هه‌ر کوردێک که به‌شداری ئه‌و کۆنگره‌یه بووه، حه‌تمه‌ن لایه‌نگری ڕێژیمه، من پێموایه که زۆر که‌سایه‌تی کوردی دژی ڕێژیمیش له‌و کۆنگره‌یه‌دا به‌شدار بوون. به‌ڵام لێره‌دا باسی به‌شداران ناکه‌م به‌ڵکوو پێموایه که ڕێژیم به گشتی و وه‌زاره‌تی '' اطلاعات'' و قه‌رارگای ڕه‌مه‌زانی سپای تێرۆریستی پاسداران به تایبه‌تی، هیچ کات به‌رژه‌وه‌ندی کوردیان ناوێت و دژی شوناسی کوردیین. بۆیه به‌ڕێوه‌بردن و حزووریان له‌و کۆبوونه‌وه‌یه ته‌نیا به مه‌به‌ستی کۆنتڕۆڵی پرۆژه‌که بوو.\nڕۆڵی قەرارگای ڕەمەزانی سپای تێرۆریستی پاسدران لەو بەناو کۆنگرەیەدا چی بووە؟\nیه‌کێک له به‌رێوه‌به‌رانی ئه‌و کۆنگره‌یه بوو. به زمانێکی دیکه ئه‌گه‌ر قۆڵی ئیجرایی ئه‌و پرۆژه‌یه ئوستانداری (ده‌وڵه‌ت) بوو، ئه‌وه وه‌زاره‌تی ئیتلاعات و سپای تیرۆریستی پاسدارانیش قۆڵی ئه‌منییه‌تی، چاوه‌دێری و پێڕاگه‌یشتن به ناوه‌ڕۆکی ئه‌م کۆنگره‌یه بوو.\nئێمە چون دەتوانین ئەو پیلان و گەڵاڵەیەی ڕێژیم لە ژێر نێوی "کۆنگرەی ناودارانی کورد"دا کە ئامانجگەلێکی دیاریکراوی لە پشتە، بەرپرچ بدەینەوە؟\nپێش ئێمه چالاکانی نێوخۆ و ناودارانی ئه‌ده‌بیی کورد وڵامیان داوه‌ته‌وه، ئێمه ده‌بێ ئه‌م هه‌ڵوێسته بوێرانه‌یه به‌هێزتر و پته‌وتر بکه‌ین و تا ده‌توانین خه‌ڵک له‌و لایه‌ن و بوارانه‌ی که پێوه‌ندیدارن به ڕێژیم، ئاگادار بکه‌ینه‌وه. هه‌ندێک هێرشی ساویلکانه که هه‌ڵقوڵاوی بیرته‌سکی و گۆشه‌نیگای ''ڕه‌ش یا سپی''-ن نه ته‌نیا قازانج به خه‌ڵک ناگه‌یه‌نن، به‌ڵکوو بوونه‌ته سووتماکی پیلانه‌کانی ڕێژیم. که‌سێکی دڵسۆز و نیشتمانپه‌روه‌ر دڵ و هزری یه‌ک تاکه شارومه‌ندی کوردی- ده‌بێت- بۆ گرینگ بێت و نابێت جۆرێک هه‌ڵسوکه‌وت بکات که کوردێک بکه‌وێته باوه‌شی ڕێژیمه‌وه. ئێمه ده‌بێ به چاوی رێبه‌ریکردنی دینامیزمی کۆمه‌ڵگاکه‌مان چاو له‌و پرسانه بکه‌ین که ڕێژیم رێک به مه‌به‌ستی ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه له‌گه‌ڵ ناسیۆنالیزمی کوردی و دابه‌زاندن و شکاندنی بزاڤی نه‌ته‌وه‌یی کورد دایانده‌ڕێژێت.\nلە کۆتاییدا ئەگەر قسەیەکتان هەبێت بۆ وتن، فەرموون.\nکۆماری ئیسلامی دوژمنێکی ساکار نیه و نابێ ته‌نیا وه‌ک ڕێژیمێکی سیاسی بیبینین، به‌ڵکوو هه‌ڵقوڵاوی پانتایه‌کی فکری و جیهانبینییه‌کی پۆپۆلیستییه که لەنێو کۆمه‌ڵانی خه‌ڵکدا ناوه‌ند و بگره که‌مێک ئه‌ولاتریش ژێرخانێکی زه‌ینی داڕشتووه. دیاره ئه‌وه‌ش پێویسته بڵێم که کۆماری ئیسلامی له سه‌ر شانی ڕێژیمی دیکتاتۆڕی په‌هله‌وی دامه‌زراوه. بۆیه پێموایه که وه‌ک ''بیرۆکه''، دوای نه‌مانی ئه‌م ڕێژیمه وه‌ک جه‌سته، ده‌توانن له سه‌ر شانی کۆماری ئیسلامی سیسته‌مێکی ئیستبدادی دیکه دابمه‌زرێنن. ئه‌مه به ئێمه‌ی کورد ده‌ڵێت که ده‌بێت به وشیارییه‌وه مامڵه له‌گه‌ڵ ڕووداو و پیلانه‌کان بکه‌ین.\nله کۆتاییدا سپاس بۆ ئه‌م ده‌رفه‌ته‌ی که به منتان دا.


نه‌مانی به‌نزین بوه هۆی داکه‌وتنی فڕۆکه‌ی فوتبالیسته به‌رزیلیه‌کان\nبه پێی فایلێکی ده‌نگی دزه کردوو به میدیاکان، فڕوکه‌ی به‌رزیلی که فوتبالیسته‌کانی تیمێکی فوتبالی ئه‌و وڵاته‌ی ده‌برد بۆ کێبه‌رکێیه‌ک له وڵاتی کۆله‌مبیا به هۆی ته‌واو بوونی به‌نزین که‌وتوه‌ته خواره‌وه. له‌و فایله ده‌نگه‌ی بۆرجی چاودێری، ده‌نگی فڕۆکه‌وانه‌که ده‌بیسرێت که چه‌ن جار و په‌یتا په‌یتا داوا ده‌کات به هۆی "له کار که‌وتنی سیسته‌می ئه‌لکترۆنی فڕۆکه‌که" و نه‌بوونی به‌نزین" ڕێگه‌ی پێ بده‌ن بنیشێته‌وه."\nله کۆتایی ئه‌م فایله ده‌نگه‌دا، فڕۆکه‌وانه‌که ده‌ڵێت فڕۆکه‌که له به‌رزایی 9 هه‌زار پاییدا (2743 مه‌تری) به‌نزینی لێ بڕاوه. ئه‌ندامانی تیمی فوتبالی چاپکوئنسی به‌رزیل و 20 ڕۆژنامه‌وان و هه‌واڵنێر به‌م فڕۆکه خه‌ریک بوو ده‌چوون بۆ کایه‌ی کۆتایی له کۆله‌مبیا. فڕۆکه‌که نزیک شاری مدلین له کۆله‌مبیا که‌وته خواره‌وه. له کۆی 77 مۆسافێری فڕۆکه‌که ته‌نیا 6 که‌س زیندوو ده‌رچوون و ڕه‌وشی سه‌لامه‌تی دوان له وانه‌ش باش نیه.\nئه‌م فایله ده‌نگه که له چه‌ند میدیای کۆله‌مبیاییدا بڵاو بوه‌ته‌وه ئه‌و ڕاپۆرته پێشوانه پشت ڕاست ده‌کاته‌وه که ده‌یانگۆت ئه‌گه‌ری ئه‌وه هه‌یه فڕۆکه‌که به هۆی ته‌واو بوونی به‌نزین له کار که‌وتبێت و به‌رۆ بووبێته‌وه. هۆکاری ئه‌و ڕاپورتانه‌ش ئه‌وه بوو که فڕۆکه‌که له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی درابوو به زه‌ویدا به‌ڵام نه‌ته‌قابوه‌وه.\nئه‌ڵبه‌ت لێکۆڵه‌رانی فه‌رمی که له سه‌ر ئه‌م که‌وتنه خواره‌وه کار ده‌که‌ن ئێشتا ئاماژه‌یان به هیچ هۆکاریک نه‌داوه و وێده‌چێت بڕیاری کۆتایی له‌م پێوه‌ندیه‌دا تا چه‌ند مانگی تر نه‌ده‌ن.\nتیمی فوتبالی چایکوئنس ڕۆژی دووشه‌ممه بۆ به‌شداری له فینالی "کوپاسودامریکانا" که گرینگترین کێبه‌رکێی مێژوویی ئه‌م باشگاه له ئه‌ژمار ده‌هات ده‌چوو بۆ شاری مدڵێنی کۆله‌مبیا. ئه‌م باشگاه ڕایگه‌یاندوه که ڕه‌وشی سه‌لامه‌تی ئه‌و دوو فوتبالیسته‌ی که زیندوو ماون باش نیه.


کاڵبوونەوەی وێنەی سیاسییەکان لەهەرێم و عێراقدا\nیەکەم/ لەهەرێمی کوردستان\nبەشێوەیەکی ڕەها ناڵێم، بەڵام بەشێوەیەکی ڕێژەیی، وێنەی سیاسییەکان لەهەرێمی کوردستان و لەعێراقیشدا، کاڵبۆتەوە لەناخ و زیهنییەتی تاک و هاوڵاتیاندا.\nلەهەرێمی کوردستان و لەخەباتی شاخدا، هەموو سەرکردەکانی کوردستان بەشێکبوون لەهەر خێزانێکی کوردی لەشاخدا. هەر چرکەیەک ئەو سەرکردانە ڕێگایان بکەوتایەتە ماڵێک لەهەرکوێیەک بووبوایە بێگومان نیشانەی دڵنیایی ئەو سەرکردانەبوو لەدڵسۆزی خاوەن ماڵ.\nئەو سەرکردانەی کورد تاکو لەشاخدا بوون و تاکو ڕاپەڕینی بەهاری 1991، هەموویان چانسی بەکاریزمابوون و بەڕۆحیبوونیان هەبوو، چونکە تاکو ئەو تەوقیتە ئەوان سەرکردەو شۆڕشگێڕبوون، بەڵام هەرکە هاتنە تەختی شار، ئیدی ئەو سەرکردانە بوون بە سیاسی!. سیاسی وەک مۆراڵ! و سیاسی وەک خەبات لەپێناو ئامانجەکەیاندا. ئەم سەرکردانەی کورد کە لەسەختی شاخەوە هاتنە تەختی شار، ئەوەندە ناشیرین بوون، تەنانەت زاتی ئەوەم نییە لەم نوسینەدا پێیانبڵێم سەرکردە، نەخێر ئێستا سیاسییەکی هێندە ناشیرینن مەگەر تەنها (هانا ئارێنت) بتوانێت چارێکی دیکە قسە لەسەر چەمکی سیاسی لەم جۆرە بکاتەوە.\nوەک چۆن ئەم سەرکردانەی دوێنێی شاخ و ئەمڕۆی شار، دابەشکاری خۆیان کردووە لەنێوان خەباتی شاخ و شاردا، وەک چۆن لەشاخ جوانتر و بەهەیبەتتربوون، ئێستا لەشاردا هەڵگری وێنەکەی شاخ نیین، ئەوان ئەو دەمەی لەشاخەوە دێنەناو شار، ئیدی هەموو جوانییەکی خۆیان لەشاخ جێهێشت و کە هاتوونەتە تەختی شار دەرفەتی ئەوەیان نییە بچنەوە شاخ و سەرێک لەو مێژووە جوانەی خۆیان بدەنەوە!!. ئەو پلەبەندییەی ئەم سیاسییانە لەقۆناغی ژیانی شۆڕشگێڕی و سیاسیاندا کردیان، بووە هۆی ئەوەی میللەت و هاوڵاتیش هەمان پێوەری دابەشکاریان بۆ بکات، دوێنێ لەشاخ جوان ! بوون و ئەمڕۆ لەشاردا ناشیرینن! و وێنە جوانەکەی شاخیان لەلای هاوڵاتیان کاڵبوویەوە.\nدووەم/ لە عێراق دا\nئەم کاڵبوونەوەیەی وێنەی سیاسی، سەرکردە، شۆڕشگێڕ و ڕێبەر و مەرجەعە، بۆ پانتایی سیاسی عێراقیش هەمان ڕاستی لەخۆ دەگرێت بەجیاوازی ڕۆحی توندی مەزهەبیشەوە.\nزۆرێکی ئەو سەرکردە شیعیانەی ئەمڕۆ لەخەباتی سیاسی شاریاندا خاوەن دەسەڵاتی سیاسی، مەزهەبی، ...هتدن، ڕۆژانێک ئەوانیش خەباتکار بوون و لەدەرەوەی شار! بوون، ئەوانیش ڕۆژانێک لەهەندەران و ئەمریکاو ئەوروپا و چیاکانی کوردستانەوە داوای ڕوخاندنی دەسەڵاتی سەدام حسێنیان دەکرد.\nئەم سیاسییانەی ئەمڕۆ هەتا لەدەرەوە بوون و هەتا هەڵگری خەونی گەورەی گۆڕانکاری و دیموکراسی و هاوڵاتیبوون و ئازادییەکان بوون بۆ هاوڵاتیانی عێراق، هەموویان خۆشەویست بوون، ئەم سیاسیانەی ئەمڕۆ کە زۆرینەیان لەدەرەوەی عێراق بوون و پێش 2003 لەترسی سیستمە فاشییەکەی سەدام حسێن هەڵهاتبوون، هەر پەیام و وتارێکیان بڵاوبکردایەتەوەو هەر جوڵەیەکی سیاسیان بکردایە، هەڵگری دنیایەک هیواو ئومێدی عێراقییەکان بوو بەتایبەت شیعەو کورد.\nئێستاو دوای شانزە ساڵ لەگەڕانەوەی ئەو سیاسیانە بۆ عێراق، هیچ شتێک لەدۆخی عێراق نەگۆڕدراوەو خۆپیشاندانەکانی عێراق لەناوجەرگەی بڕیاری شیعیدا کە نەجەف و کەربەلایە پێمان دەڵێت میللەتی عێراقی لە هەموویان توڕەن. ڕێگەنەدانی خۆپیشاندەران کە ناهێڵن هیچ سەرکردەیەک بچێتە ڕێزەکانیانەوە، بەڵگەی ئەوەیە بڕوایان بەکەس و هیچ لایەن و سیاسییەک نەماوە و وێنەی هەموو سیاسییەکان لەلای ئەوان کاڵبۆتەوە تەنانەت بەخودی (موقتەدا سەدر)یشەوە.\nئەوەشی لەنێوان دوێنێی ئەم سیاسیانەی عێراق و ئەمڕۆیاندا ڕوودەدات، دیسان هاوشێوەی سیاسییەکانی هەرێمی کوردستانە کە تاکو لەخەباتی دەرەوەیاندا بوون، سەرکردەو شۆڕشگێڕی جوان و باش بوون لەچاوی میللەتەوە، بەڵام هەر هێندە دەستیان گەیشتە بیری نەوت و کۆمپانیاو بازرگانی، بەهیچ کلۆژێک میللەتیان لەبیرنەما. جگە لەپارە، هیچ بەهایەکی ئینسانی و نەتەوەیی و نیشتمانی لەستراتیژیاندا نادۆزرێتەوە. ئەمەش وایکردووە لەهەرێم و لەعێراقیش بەردەوام وێنەکانیان لەکاڵبوونەوەدا بێت و ڕەدبکرێنەوەو بەردەوامیشی دەبێت.


میدیای ئێران ده‌ڵێت 28 که‌سی دیکه‌ش له‌سه‌ر خۆپـیشـاندانه‌کان دادگایی‌ده‌کرێن\nی مانگی هه‌شـت ١٦, ٢٠٠٩\nمیدیای ئێران ڕاده‌گه‌یه‌نێت که‌وا 28 ده‌سـتگیرکراوی دیکه دادگایی‌ده‌کرێن به تاوانی په‌یوه‌ندیـیان به‌و نائارامیـیانه‌ی له پاش هه‌ڵـبژاردنه‌وه مشـتومڕ له‌سه‌ره‌که‌ی سه‌رۆکایه‌تی وڵاته‌که‌یاندا ڕوویان‌دا.\nئاژانسی ده‌نگوباسی IRNA ی سه‌ر به ده‌وڵه‌تی ئێران ده‌ڵێت به‌پـێی ئه‌و به‌ڵگه‌نامه‌یه‌ی که ڕۆژی یه‌کشه‌ممه له دادگا خوێنرایه‌وه ئه‌و 28 که‌سه تاوانبارکراون به‌وه‌ی پـیلانیان گێڕاوه بۆ نانه‌وه‌ی توندوتیژی له وڵاته‌که‌دا بۆ چه‌ندین سـاڵ له پاش هه‌ڵـبژاردنه‌کاندا.\nبه‌پـێی هه‌واڵه‌کان ڤیدیوی خۆپـیشـاندانه‌کان له هۆڵی دادگاکه‌دا نیشـان درا.\nجێی ئاماژه پـێـکردنه ئێران به سه‌دان که‌سی ده‌ستگیرکردووه به گومانی ئه‌وه‌ی به‌شـداریـیان له‌و خۆپـیشـاندانانه‌ی له دژی ده‌نگدانه‌که‌ی 12 ی مانگی شه‌ش کردووه که تیایدا مه‌حمود ئه‌حمه‌دی‌نه‌ژاد جارێـکی دیکه به سه‌رۆک هه‌ڵـبژێردرایه‌وه. ڕێبه‌رانی ئۆپـۆزیسـیۆنیش ده‌ڵێن سـاخته‌کاری له ئه‌نجامی هه‌ڵـبژاردنه‌که‌دا کراوه.\nله چه‌ند هه‌فته‌ی ڕابردوودا زیاتر له 100 که‌س به کۆمه‌ڵ دادگایی‌کران. له نێویاندا ژماره‌یه‌ک سیاسه‌تمه‌داری ئاست به‌رزی ئێران و مامۆسـتایه‌کی فه‌ره‌نسی و ژماره‌یه‌ک ئێرانیش که له باڵوێزخانه‌ی به‌ریتانیا و فه‌ره‌نسـا له تاران کارده‌که‌ن.