سەردەمى گریانى بەلقیس، سەردەمى گریانى هەموومان\nتاریخ ایجاد در یکشنبه, 24 تیر 1397 20:39\nبەغدا لەم ڕۆمانەدا هەم ڕاستیە و هەم بەکاربردنێکى میتافۆڕیانەشە، ڕاستیە چون عەشقێکى بێ ئاکامى تیا ڕوودەدات و کۆتاییەکەشى خۆکوشتن و خنکانێکە هەرگیز جارێکى تر نابنەوە ئەو دوو پەپوولەیەى دەست لە ملانێى یەکتر بوون.\nلە ڕێگەى عیشقەوە دنیایەک کە بە فەلسەفەى مردن بەڕێوە چوو و بەڕێوەدەچێ خۆیمان بۆ دووبارە نمایش دەکاتەوە، عیشق ئەوەندەى مردنمان بۆ دەکاتە بابەت بۆ سەربوردەى دوو عاشق و دوو شتى تر کە دەکرێ عاشقیش نەبن بەڵام بە هەڵە یا بە ڕاست شەیدا و عەوداڵى ژیانێکى تر بن، نیو ئەوەندە ژیانمان بۆ نانەخشێنێ، جەبار جەمال غەریبیش لەم ڕۆمانە تازەیدا" سەردەمى گریانى بەلقیس" بە چەندین شێوە و چەندین دەربڕین ئەم دوو چەمکەى ژیان و مردنەمان بۆ لە عیشقدا سیناریزە دەکا.\nئەگەر چى عیشق و خۆشەویستى دوو چەمک و دوو گۆڕاو و دوو بابەتى جودان لە فیکرى سایکۆلۆژى و تەنانەت لە سایکایەترى (پزیشکى دەروونى) دا و لەم ڕۆمانەدا لە زۆر جێگادا تێکەڵاوى یەکتر بوون، بەڵام جەبار جەمال غەریب زۆر شارەزایانە کۆمەڵێک سیمبولى دەروونى و کۆمەڵایەتى و سیاسى و ئەدەبی و توراسى لە خەیاڵێکى فراوان و بە ئاگادا چنیوە، کردوونیەتە نەخشێکى جوان و زیندوو و هەر یەکەیان دەلالەتى نەک هەر ئەدەبیانە بگرە زانستیانەى خۆى لە شوێنى خۆى هەیە.\nلەم ڕۆمانەدا شار وەک بابەتێکى سۆسیۆلۆژى و خەسڵەتى تاک و گرووپەکانیشیان وەک دیاردەگەلى سایکۆلۆژى وریایانە ناسێنراون، لە شارناسیى ڕۆماننووسدا سلێمانى وەک ئەو زەمەنەى یەکەم ڕووداوى تیا ڕوو دەدا تا ئەو کاتەى دوا وشەى ڕۆمان دەبێ بە قفلى داخستنى ڕووداوەکان دیمەن بە دیمەن و ساڵ بەساڵ وەک ئێمە مانان و ئەوانەش کە شایەتى ئەم زەمەنانە بوون لە وێنەى جیاجیادا بۆمان دەگوازرێتەوە، و هەولێریش بە هەمان شێوە لە هەنگاوى یەکەمى بەڵقیسەوە کە دایدەنێتە سەر ئەرزى سەیداوە و نزیک تانکیە ئاوەکەیەوە و بەرانبەر ماڵى مریەمە ڕەش تا دوا هەنگاوەکانى بەلقیس لە هەمان شوێن هەمان ئەو هەولێرەیە کە بینیومانە و لە وەسفى هەمە جۆردا وەک مێژوویەک و وەک جوگرافیایەک دێتەوە یادەوەرى و زەینى هاوشاریەکانیەوە.\nنەخشاندنەوەى شوێن لە خەیاڵى ڕۆماننووسدا یەکێکە لە زەحمەتترین ئەرکەکانى نووسەر و سەرەکیترین بنەماکانى بنیاتنانى ئەم ڕەهەندەى هەرچى ڕووداوەکان هەیە لەوێ ڕوودەدەن، جەبار جەمال غەریب هەولێر و سلێمانى و بەغدامان لە سەرەتاى هەشتاکانەوە تا زیاد لە سى ساڵێک دواى ئەوە بە هەموو گۆڕانکاریەکانیانەوە بۆ دەکاتە ئەو شوێنانەى کە لە ڕاستیشدا هەر وابوون و واش گەشەیان کرد یا بە مانایەکى پێَچەوانە وێران بوون.\nنەخشاندنى شوێن لە خەیاڵدا بە تایبەت گەر بتەوێ ڕۆمانى لەسەر هەڵچنى وردەکاریەکى تۆبۆگرافى و ئەتمۆسفیرناسى و شارناسى و هونەریانەى بیناسازى شار و گەڕەکى گەرەکە و زەمەنیش لەو ناسینانەدا ناچێتە دەرەوەى شوێن چون هەردووکیان لەگەڵ یەکتر و بەسەر یەکەوە و بەکاریگەرى کەسەکانى لەسەر زەوى و لەو کاتانەى تیایدا ژیاون کار لەیەکتر دەکەن.\nسیمبولى بەغدا بە تێگەیشتنى من جگە لەوەى شوێنى ڕوودانى عەشقى جیاجیایە و قوتابیانى کورد لەوێ دوور لە کەس و کار و دوور لە سەرزەمینى خۆیان لێى دەخوێنن و فێر دەبن، بە کاریگەرى بێبەش بوونە هەمە جۆرەکانیان لە خۆشەویستى و عەشق و هاوڕێیەتى نێر و مێ و شتى تریشەوە دەبێتە ئەو شوێنەى هەم تیایدا عاشقەکان یەکدەگرن و هەمیش لەیەکتر جیادەبنەوە، دوو سیمبولەکەى کە نوێنەرایەتى هەولێر و سلێمانیش دەکەن لە بەغدا سەروەرى ڕەش و برش و نیانى جوان و ناسک و خنجیلانەن.\nهەمیشە بەغدا بۆ ئێمە ئەو شوێنە دوورە بووە تیایدا هەستمان بە خۆشەویستى نیشتیمان و شارەکانى خۆمان و ئینجا کەسەکانمان کردووە کە مەرج نیە لە سلێمانى یا هەولێر وەک دوو سیمبولى دیکە ئەو هێزەى کێشکردنمان بۆ یەکتر هەبووبێ.\nبەغدا لەم ڕۆمانەدا هەم ڕاستیە و هەم بەکاربردنێکى میتافۆڕیانەشە، ڕاستیە چون عەشقێکى بێ ئاکامى تیا ڕوودەدات و کۆتاییەکەشى خۆکوشتن و خنکانێکە هەرگیز جارێکى تر نابنەوە ئەو دوو پەپوولەیەى دەست لە ملانێى یەکتر بوون، لە پاڵ ئەوەش عاشقەکان شاهیدى جموجۆڵى ناشیانەى شۆڕشگێڕانەى قوتابیان و هەندێکیان چوونەتە نێو ئۆرگانە قەدەغە سادە دیسپلینچیەکانەوە، میتافۆڕیشە چون بەغدا هەمیشە ئەو شوێنەیە و تا ئێستاش هەر هەوە کە تیایدا هەست و سۆزى هەم سۆزدارى عاشقانە و هەم سیاسیانە و نەتەوەییمان بۆ یەکتر و بۆ کوردزەمین تیایدا جۆش دەدا.\nپێموایە هەڵبژاردنى بەغدا مەدلوولێکى میتاعاشقانەشى هەیە و هەولێر و سلێمانیش وەک دوو شار بە هەمان شێوە هەم لە هەشتاکان بەیەکەوە نەگونجانێکى کولتووریان لە نێواندا بوو و پەڕیبۆوە بوارى نوکتەى نائاسایی و بەیەکتر هەڵشاخینى کۆمەڵایەتی و تەنانەت سیاسیشەوە، هەمیش لەم سەردەمەدا ئەم دوو شارە زۆر لە جاران زیاتر لەیەکتر ترازاون و کولتوورە لۆکاڵیە ناوچەییەکە لە جیاوازیە سرووشتیەکان زیاترى لەیەکتر دابڕیون و نەگونجانەکان جۆرێک لە گیانى دژکارى و زیانگەیاندن بەیەکترى لا تەشەنە پێکردوون و ئەمەش ئەنجامى ڕەفتار و هەڵسوکەوتى هەرزە عاشقە سیاسیەکانە کە سەرەتا لە بەغدا هەر لە ئامێزى یەکتر دابوون بەڵام سەرەنجام هەروەک میدیا بە نیانى دەگووت عاقڵانە خۆشەویستى نەکەى حەیاو نامووسى خۆت و کەس و کاریشت دەبەى، ئاوەهات بەسەر دێ.\nڕووداوەکانى ڕۆمان زۆربەیان شۆکاوین و تینى خۆیان لە ئینێرژى شۆکگرتووەکانەوە وەرگرتووە، یەکەم شۆک دەستدرێژی سێکسیکردنە سەر سەروەرە لە ئاودەستەکانى سینەما حەمراى هەولێردا لە سزاى ئەوەى پشتە ملى کەسێکى لە پێش خۆى بە فیچقەیەکى ئۆرگازمیانە سواخداوە، ئەم کارە لاى نەوزادى عەزەى نەجار تەنها بە حیزکردنى سەروەر تۆڵەى دەکرێتەوە، سەروەریش ڕووداوى ئاودەستەکەى بۆ دەبێتە ئەو کابووسەى نەک هەر بەشەو بەڵکو بە درێژایى ژیانى وەک مۆتەکە و تارماییەک بە دوایەوەیەتى و هەرچى دواتر دەیکات تەنانەت کەوتنە داوى خۆشەویستى نیانیش هەر لە ژێر کاریگەرى ئەو ڕووداوەدایە.\nشۆکەکان چەندین شڵەژان لە کەسێتى تاک و دواتر لە دەروونى ئەودا درووست دەکەن ئەوەندە بە سانایى ناسڕێنەوە و لەبیر ناچنەوە، چجاى ئەوەى شۆکێک بێ کەسێک لە ڕووى کۆمەڵایەتیەوە هەرەس پێبێنێ و شوناس و ڕەزامەندى کولتوورى و کۆمەڵایەتى لێ زەوت بکات دەبێتە هۆى ئەوەش لە ناوەوەى خۆیدا هەڵوەشێتەوە و ئەگەر بیەوێ یا کەسانێک بیانەوێ هەڵیسێننەوە ئەوا پڕۆسێسێکى دەروون کولتوورى و دەروون کۆمەڵایەتى هەرە زەحمەتە و پێویستى بە ئۆرگانى شارەزا و عەقڵى کراوە هەیە کە لە کۆمەڵگەى ئێمەدا نین.\nشۆکى دووەم لە ڕۆمانى سەردەمى بەلقیسدا ئەو عەشقە بێ پێشینەیەیە کە نێوانى بە ئاگایانەى نیان و سەروەر بەیەکەوە دەلکێنێ و تا ئەو ئاستەیان بەیەکەوە گرێدەدا دەکەونە سرووتى نەستیانەى لەیەکتر توانەوەدا، نە خۆیان و نە خەڵک و کەس و کار و نە نیشتمان و ژینگە جۆراوجۆرەکانیشیان بەلاوە گرنگ دەبێ، هەر بۆیەش هەمیشە و تا مردیشن هاوسەنگى دەروونى و جەستەیى و هەڵچوونیشیان نەهاتەوە جێى خۆى.\nسەروەرێکى شۆک خواردوو کە هەمیشە جەستەى خۆى ڕەت دەکاتەوە و قبووڵى ناکا و بەر لەوەش پێیوایە ئیتر دەروونى ئەو تا ئەو ئاستە تێکشکاوە پێشبینى هەستانەوەى ئەوەندە سانا نیە، نیانى خستە ژێر کاریگەرى زمانلووسى و قسە بە توێکڵەکانى و ئەوى لە ئەزموونێکى عەشقى شۆکاوى شکستخواردووەوە گواستەوە ئەزموونێکى تر کە خۆشیان ئەنجام و کۆتاییەکەى هەر بە کۆتایى خۆیان لێکدەدەنەوە.\nڕقى سەروەر هەمیشە ئاراستەى خۆى بوو، کاریگەریی شۆکى ئاودەستەکە زیاتر لە خۆیى و لە دەرەوەى خۆى تووڕەى کرد، رۆحێکى شەڕانگێزى کپکراوى چەپاوى تیا چاند لە هى کەمالى حاجى بەکر و ئەولادەکانى ئەستوور تر، هى سەروەر بەرانبەر خۆیى و کولتوور و ژیان، هى کەمالیش بەرانبەر تەنها ئەو و نیان و ئاستە کۆمەڵایەتیەکەى سەروەر.\nسەروەر لە هەوەسێکى شەهوانیانەوە لەبەرانبەر سوهێر ڕەمزى کە لە شاشەى سینەماى (حەمرا) دەردەکەوت، کە هەر خودى (حەمرا) هێمایەکى سێکسیانەیە سپێرمەکەى بەر ملى پیاوەکەى پێشخۆى دەکەوێ و چوکە سەگبابخێوەکەى ئەم کەتنەى پێکرد، تۆڵەکەشى هەر چوکى نەگریس و شەڕانگێزێکى تر بوو بەو دەردەى برد و تووشى شۆکێکى ئەبەدى کرد، دواتر و لە کۆتاییشدا ئەم عەشقە خوا و خەڵک نەناسە لە ژوورێک سەروەر و نیانى بەیەک گەیاند بەڵام ئەمجارەیان نیان بۆ بەردەوامى پاکییە سادە ڕۆحیەکەى نەیهێشت چووک پاڵەوانى مەیدان بێ، هەر بۆیە پێموایە لە نەستى سەروەردا مادام چوک لە سەرینى ئەو و نیاندا ڕۆڵى نەبوو ئیدى با هەردووکمان ژەهر بخۆینەوە، نە ئەو بۆ کەسى تر و نە نیانیش بۆ کەسى تر بێ.\nسەروەر لە مەینەتی و قورسایى ژیانێکى ناهاوسەنگەوە هەنگاو بەرەو دواڕۆژێکى گەشاوە دەنێ کە تیایدا بکەوێتە ئاستێکى تر، ئەمەیان عەقڵە هانى دەدا، سینەماى حەمڕاش بۆ خۆى کێشى دەکات و فیلمێکى میسرى کە ئەوەندەى کۆمەڵایەتیە نیو ئەوەندە سێکسى نیە غەریزەى سێکسى دەبزوێنێ و ئەزعەفولئیمان ڕەفتارێکى سێکسى لادەرى پێ دەکا، ئەمەشیان حەز و مەیلە شاراوە و چەپاوەکانیەتى پاڵیپێوەدەنێ.\nهەژارى کولتوورى و نەبوونى فەرهەنگێکى سێکسى و پەروەردەیەکى هاوسەنگ لەو بوارەدا ئەوەندەى تینى عەشق دەخەنە بەر کەس ئەوەندە بە خۆشەویستى بە خێوی ناکەن، عەشق هەمیشە لە هەژاریەوە گەشە دەکات و خۆشەویستیش هەردەم زادەى دەوڵەمەندییەکى عاقڵانەیە، هەرگیز نەمانبینیوە عاقڵەکان لە خۆشەویستیدا خۆیان و ئەوانى تریان لێ ون بێ و سەرەنجام دووچارى خەمۆکى depressionى خۆشەویستى بن کە (عیشق)ە، نیانێکى بەستەزمان بەردەوام تارمایی کولتوورێکى سایکۆسس و باوکێکى تەوتەمى و پێنج براى باوککوژ و کۆمەڵگەیەکى چەپاوى بەدواوەبوو، لە بەغدا لە دەستى ئەوان دەردەچێ و دەکەوێتە دەستى خۆیى و خەڵکانى ترەوە، کە بە سەروەرى مریەمە ڕەش دەگا دوو بوونەوەرى نەدیتکۆکەى بەغدا نەدیویان لێدەردەچێ، یەکێکیان ڕزگارى دەست و چاوى تەوتەمێکى خاوەن موڵک و هەموو شت، ئەوەى تریشیان باوەمردووێکى دایک سەرلێشێواوێکى بەدبەخت.\nئەو عیشقەى سەروەر و نیان لەم ڕۆمانەى جەبار جەمال غەریبدا زۆر لایەنى ژیانى کۆمەڵایەتى و کولتوورى و ئابوورى و سیاسى کۆمەڵگەکەى خۆمان و هى بەغداشمان بۆ دەخاتە ڕوو، ئەوە بە تەنها نیان و سەروەر و سەردار و میدیا و مریەم و بەڵقیس و کەمال و مستەفا و نەوزاد و نەجم و فڵان و فیسار نین بە بەرچاومانەوە دێن و دەچن، جەبار جەمال لە درووستکردنەوەیەکى سەر لە نوێى شارەکانى بەغدا و سلێمانى و هەولێردا دەمانباتەوە نێو یادگەیەک پڕیەتى لە بۆنگەنیو و توراس و کەڵچەرى ڕزیو، پڕیەتى لە شکستى کۆمەڵایەتى و کولتوورى، لە شکستى سیاسى و شۆڕشگێڕى، لە شکستى خۆشەویستى و ئالوودەبوون بە عیشق، ئەو عاشقانەى ئالوودەى عیشق دەبن هەمیشە لە درووستکردنى خۆشەویستیدا شکستى گەورە گەورەیان خواردووە، هەروەک فڕۆید و فڕۆم و یۆنگ و فڕانکل و هیتریش دەڵێن خۆشەویستى بە هوشیاریەوە دەکرێت و ئازادانەش دەجولێ و ئەزموونێکیشە لە بیرکردنەوە و لەم ڕۆمانەشدا جەبار جەمال لەسەر زارى میدیاوە قسەیەکى کۆنى نیانمان بۆ دەگێڕێتەوە لە لاپەڕە 252 پەرەگرافى دووەمدا و دەڵێ: نیان هەمیشە وتوویەتى خۆشەویستى لە ئەزموونەوە درووست دەبێ، ئەو خێرا گیرۆدە نەبووە، ڕاستە ئەو کوڕە لە دۆزەخەوە هاتۆتەوە، دەیەوێ هاوڕێیەک بۆ گەڕانەوە پەیدا بکا.\nنوێنەرى عەقڵ لە نێو هاوڕێکانى نیاندا زیاتر میدیایە و لە هەڵوێستى جیاجیادا دەردەکەوێ، مەرج نیە عەقڵ هەمیشە خۆ تەسلیمکردن بێ بە واقیعێک ئێمە لێی ڕازى نین، عەقڵ هەردەم پێماندەڵێ بە هوشیاریەوە با بجولێین نەوەک بە ئەمرى سۆز و هەڵچوونەکانمانەوە، کە وامان کرد ئیدى هەر یەکەکمان خاوەنى منێکى عاقڵى خاوەن خۆمانین و هوشیارانە دەزانین خۆشەویستى بەرەو کوێمان دەبات، چون خۆشەویستى هەمیشە هێزێکى بونیاتنەر لە پشتیەتى بەڵام عیشق بەردەوام تین و تاقەتى خۆى لە هێزى وێرانخوازیەوە وەردەگرێت.\nنوێنەرەکانى عەشق نیان و سەروەرن کە بە بێهۆشیەوە دەستیان پێکردوو هەر بە بێهۆشیش لەبەر چاوان ونبوون، نیان و سەروەر هەردووکیان لە دەستەپاچەیى و جۆرێک لە نەبوونیەوە تووشى عەشق بوون، یەکەمیان نەبوونى سۆز و خۆشەویستى و ئولفەى خێزانى و زاڵبوونى پەروەردەیەکى نێرانە و ئەوەى دوومیشیان نەبوونى باوک و هۆکارەکانى ژیان و ئارامیەکى کۆمەڵگەیى کۆمەڵگەیەکى کپکراو و چەپاوى نێرانە.\nنیان دەیویست بژى و بە خاوەندارێتى سەروەرەوە درێژە بە ژیان بدا، بەڵام سەروەر لە نەستێکى چەپاوى شاراوەى تاریکەوە هەم بەوە گەیشت کە هەر خەونى پێوە دەبینى و بەس و هەمیش تۆڵەى خۆى پێ لە کەڵچەرێکى نێربازانە کردەوە و بە دنیاى وت وەک خۆم ناشیرین و بێزراوتان دەکەم، ئەى ئەوە نیە ژەهرى بە نیانیش خواردەوە کە لە بنچینەدا ئەو نەیدەویست؟، ئەى ئەوە نیە خۆیان خستە ئاوەوە و بۆ هەتا هەتایە ئازیز و یار و نەیاریان سەرسام و شۆکخواردوو کرد؟.\nڕۆمانى سەردەمى گریانى بەڵقیس زۆرى ترى دەوێ لەسەرى پێدابچین چون پڕیەتى لە هێماى سایکۆلۆژى و سۆسیۆکولتوورى و کاک جەبار لە یارى سیمبولیکیانەدا زۆر جوان چنیونى، ئەگەر چى لێرە و لەوێ بەتایبەت لەبابەتى خۆشەویستى و عەشقدا تێکەڵیەک بە گوتارى عەشق و گێڕەرەوەکەوە دیارە بەڵام ئەمە جۆرێکە لە بەکاربردنێکى هەڵە کە کاک جەبارى تیادا کەمتەرخەم نیە بەقەد ئەوەى کولتوورى ئێمە و زۆربەى کولتوورە خۆرهەڵاتیەکان تێوەى گلاون و بووەتە بەشێک لە بەکاربردنەکانمان بۆ زمانى ئاخاوتن و گێڕانەوەمان.\nکۆتایى ڕۆمانەکە زۆر سەرنجڕاکێشە چونکە بەلاى منەوە خۆکوشتنى دوو عاشق لە بەغدا هەر بەتەنها مەدلوولێکى عاشقانەى نیە بەقەد ئەوەى خۆکوشتنێکى کۆمەڵایەتى و کولتوورى و لە پاشان خۆکوشتنێکى سیاسیانەشە کە تا ئێستاش تێیدەکەوین و هیوادارم ڕاستى بۆچووبم و تا ئاستێک کۆمەڵێک نیشانەم پێکابێ، دەستخۆشیەکى گەرم لە هاوڕێم نووسەرى گەورە و ڕۆماننووسى بە توانا کاک جەبار جەمال غەریب دەکەم، ئەم ڕۆمانەى و کەوتنى ئاسمانەکانیش لاى من لە ئاستى ڕۆمانە بەرزە جیهانیەکانن، کاک جەبار زۆر بە وردى خەیاڵى خۆى دەچنێ و من بە سپایدەرمانەکەى ڕۆمانى کوردى ناوى دەنێم.


نەوزادی موهەندیس: شكۆی حكومەت لە بەرامبەر نیشانەی پرسیارێكی گەورەدایە؟ – WTARIKURD\nئاشكرایە هەموو حكومەت و دەسەڵات و ئیدارەیەك گەورە بێت یان بچوك بەهێندەی قەوارەی سنوری جوگرافیا و ژمارەی دانیشتوان و بڕی داهات و خەرجیەكان و پێویستی بۆ ئاوەدانكردنەوەی وڵات و هەوڵدانی بۆ پێشخستن و گەشەپێكردنی وڵات و كۆمەڵگا و بەرزكردنەوەی ئاستی گوزەرانی هاوڵاتیانی، هەندێك ئەركی سەرەكی و لەپێشینەی هەیە كە ناكرێت كەمتەرخەمی بكات لە جێبەجێكردنیاندا، یان دوای بخات بۆ قۆناغ و كاتێكی درەنگتر و نادیار.\nهەربۆیە حوكمڕانیەكان و دەسەڵاتەكان هەمیشە دەبێت لە پێشبڕكێیەكی نەبڕاوە و بەردەوامدا بن لەگەڵ زیادبوون و بەرزبونەوەی بنمیچی داواكاری و پێداویستیەكانی ڕۆژانەی هاوڵاتیان و كۆمەڵگاكانیان، خۆ گەر نەتوانرا ئەو پێداویستی و داواكاریانە جێبەجێ بكات ئەوا ئەو حكومەت و دەسەڵاتە شكۆ و هەیەبت و پیرۆزی لای هاوڵاتیانی خۆی نامێنێت، بۆیە گرنگە حكومەتەكان زۆر گرنگی بدەن بە شێواز و پلانی كاركردنیان تا ڕابگەن بە بەڕێوەبردنی كۆمەڵگاكانیان.\nحكومەتەكان دەبنە جێگەی ڕێز و پێزانینی هاوڵاتیانیان و دەبنە خاوەن شكۆ و سەروەری كاتێك كە ((پارە و پلان و پاكێتی )) هەبێت، بەو مانایەی هەر حكومەتێك خاوەن داهات و پارە و پول و بودجەیەكی ساڵانەی خۆی نەبوو ناتوانێت لانی كەمی پێداویستیەكانی كۆمەڵگا و دەسەڵاتەكەی دابین بكات، بەهەمان شێوە گەر پلانێكی زانستی و واقعی و گونجاویشی نەبوو بۆ چۆنێتی بەڕێوەبردنی كۆمەڵگا و كۆكردنەوەی داهاتەكان و دواتریش خەرجكردنەوەی بەشێوەیەكی شەفاف و ڕوون و ئاشكرا ئەوا هەرگیز ناتوانێت ببێتە جێگەی ڕەزامەندی هاوڵاتیانی خۆی، هەردوو ئەو پایە یان كۆڵەكە سەرەكیەی حوكمڕانیش و سەركەوتنی كۆتایشی بەندە بە ئاستی پاكێتی و نەزاهەت و ئەمانەتی ئەو دەسەڵاتەوە لە چۆنێتی مامەڵەكردنی لەگەڵ داهات و خەرجیەكانی وڵاتدا، گەر هەردەسەڵاتێك نەتوانێت پاكێتی خۆی لەبەردەم گەلەكەیدا بسەلمێنێت و متمانەی ئەوان بەدەست نەهێنێت ئەوا بەدڵنیایی حكومەت و دەسەڵاتێكی دۆڕاو و كەنارخراو و دواتریش بێزراو و ڕووخێنراو ئەنجامەكەی دەبێت.\nلەبەرامبەر ئەو سێ خاڵە گرنگەی سەركەوتنی حكومەتەكاندا، سێ خاڵی زۆر لاوازی هەموو حكومەتەكانیش هەیە و بریتین لە ( مایە پووچی و فەوزا و بێسەروبەری و گەندەڵی )، بۆیە هەركات حكومەتەكان بەیاسا بودجە و داهات و خەرجی وڵاتیان نەبردە ڕێوە و بە مەزاجی كەسی و حیزبی پاوانی هەموو ئۆرگانەكانی دەسەڵات بكەن و هیچ پلانێكیشان نەبوو بۆ ئێستا و ئایندە و پەناشیان بردە بەر دیاردەی دزی و گەندەڵی ئیداری و دارایی ئەوا بەدڵنیای حكومەتێكی بێ شكۆ و بێ بەها دێتە بەرچاوی هاوڵاتیانی خۆی.\nلەئێستادا حكومەتی هەرێمی كوردستان ماوەی چەند ساڵێكە و بەتایبەتیش لەسەرەتای ساڵی 2014 وە بۆتە حكومەتێكی بێ شكۆ و پیرۆز و گەورەیی خۆی لەدەستداوە لەبەرامبەر هاوڵاتیانیدا، بەهۆی ئەوەی كە ئەنقەست بێت یان بەبێ مەبەست حكومەتی هەرێمی كوردستان نەیتوانیوە لانی كەمی ژیان و گوزەرانی هاوڵاتیان دابین بكات هەر لە ( مووچەی مانگانە و پێداویستی و خزمەتگوزاریە سەرەتاییەكانی ژیان لە كارەبا و سووتەمەنی و ئاوی خاوێن و جێبەجێكردنی پڕۆە ئاوەدانیەكان و وەبەرهێنانەكان و … هتد )، بۆیە مافی هاوڵاتیانە كە بپرسن گەر حكومەت نەتوانێت ئەو پێداویستی و خزمەتگوزرایە سەرەتاییانەیان بۆ دابین بكات، ئیدی چ مانایەك بۆ حكومەت و دەسەڵات و شەرعیە ت و مانەوەی دەمێنێتەوە؟ حكومەتێك ببێتە مایەی برسیكردن و هەژاری و نەخۆشی و بێ كاری و زیادبوونی تاوانەكان و كێشە كۆمەڵایەتی و خێزانیەكان و دەیانی تر.. ئیدی چ پێویست بەمانەوەی دەكات؟ حكومەتێك لە جیاتی خزمەتكردنی هاوڵاتیان و خۆشگوزەرانكردنی ژیانیان ببێتە مایەی سەختكردن و قورستركردنی ژیان و ئەركەكانیان بەهۆی زیادكردنی ڕسومات و باج و گومرك و … هتد، و قەرزاركردنی خۆیان و نەوەكانیشیان بۆ دەیان ساڵی تر بەهۆی كەڵەكەبونی قەرزی زۆری ناوخۆ ودەرەكیەوە ( زیاد لە 20 ملیار دۆلار ) و حكومەت بۆخۆی ببێتە مایەی دروستكردنی كێشە و گرفت و فێڵكردن لەهاوڵاتیانی خۆی بە كەمكردنەوەی مووچەكانیان بۆ چارەكە مووچە بەبێ یاسایەكی دیاریكراو، ئیدی بوون و نەبوونی حكومەت و دەسەڵاتێكی ئاوها چ سوودێك دەگەیەنێت و چ شكۆ و هەیبەتێكی بۆ دەمێنێتەوە؟\nبەداخەوە حكومەتی هەرێم و بەتایبەتیش ئەم كابینەی هەشتەمی حكومەتە ،گەورەترین ناونیشانی بریتیە لە ( شكست و كێشە و قەیران )، ئاخر حكومەتێك خاوەن داهاتێكی زۆر وزەوەندبێت و هاوڵاتیانی برسی و هەژار و بێكاربن، ئەمە چ وێژدانێك قبوڵی دەكات؟ حكومەتێك لەسەر دەریایەك نەوت بێت و هاوڵاتیانی لە سەرمادا ڕەق ببنەوە ئەمە چ خەمخۆریەكە؟حكومەتێك تا سەر ئێسقان گەندەڵی تیاشۆڕبوبێتەوە و هەوڵی چاكسازی و گۆڕانكاری نەدات، ئەمە چ نیشتیمان پەروەری و نەتەوە پەروەریەكە؟\nبۆیە حكومەتی هەرێم دوای هێوربونەوەی شەڕی تیرۆریستانی داعش و كەمبونەوەی مەترسیان لەسەر كوردستان و كەمبونەوە و گەڕانەوەی ئاوارەكان و بەرزبونەوەی نرخەكانی نەوتیش،هیچ بیانویەكی بۆ نامێنێتەوە بۆ هەوڵنەدانی بۆ ئاسایكردنەوەی دۆخی سیاسی و ئابوری و گوزەرانی هەرێم و حكومەت و هاوڵاتیانیش.گەر حكومەت هەر سووربێت لەسەر گوێنەگرتن و پێشێلكردنی مافەكانی هاوڵاتیانی ئەم هەرێمە، ئەوا بەدڵنیاییەوە ئەو كەمە شكۆ و هەیبەتەشی كەماوە لەدەستی دەدات و هیچ كات نابێتەوە جێگە متمانەی هاوڵاتیانی خۆی، بۆیە لە ئێستادا هەیبەت و قودسیەتەكان و شكۆی حكومەت لە دووڕیانێكی مێژوویدایە و لەبەرامبەر نیشانەی پرسیار گەلێكی گەورەشدایە لەلایەن تاك بەتاك و خێزان بەخێزانی ئەم كۆمەڵگایەوە.


ۆركشۆپێك بۆ به‌هێزكردنی هۆبەى ڕاگه‌یاندنی كۆلیج و په‌یمانگاكان به‌ڕێوه‌چوو – زانکۆی پۆلیتەکنیکی سلێمانی\nبه‌مه‌به‌ستی به‌هێز كردنی ئاستی كارگێڕی فه‌رمانبه‌رانی ڕاگه‌یاندنی كۆلێج و په‌یمانگاكانی سه‌ر به زانكۆی پۆلیته‌كنیكی سلێمانی ، سه‌رله‌به‌یانی ئه‌مڕۆ دووشه‌ممه 2017/4/24 به‌سه‌رپه‌رشتی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ته‌كنه‌لۆجیای زانیاری و ئامار له سه‌رۆكایه‌تی زانكۆی پۆلیته‌كنیكى سلێمانى و له هۆڵی سه‌نته‌ری زمان ۆركشۆپێك به‌ڕێوه‌چوو.\nله لێدوانێكدا (جمال كاك برا /به‌ڕێوه‌به‌ری ته‌كنه‌لۆجیای زانیاری و ئامار) به سایتی زانكۆی پۆلیته‌كنیكی سلێمانی ڕاگه‌یاند:\nبۆ زیاتر پێشخستنی توانای فه‌رمانبه‌رانی ڕاگه‌یاندن و زیادكردنی زانیارییان له‌سه‌ر كارپێكردنی سایت و په‌یجه ئه‌لیكترۆنییه‌كان وە سایتى تایبەت بە کۆلێج و پەیمانگاکانى زانکۆ به‌پێویستمان زانی ئه‌م ۆركشۆپه سازبده‌ین و له ڕێگه‌یه‌وه بتوانین گشت هۆبه‌و به‌شه‌كانی ناو كۆلێج و په‌یمانگاكانی سه‌ر به زانكۆمان خودی خۆیان هه‌ستن به‌ئه‌نجامدانی كاری داگرتنی هه‌واڵ و چالاكییه‌كانیان و ئه‌كتیڤكردنی ئه‌و سایت و په‌یجانه‌ی كه كاری له‌سه‌ر ده‌كه‌ن ،\nوه‌هه‌ر له‌م ڕێگه‌یه‌وه ئامانجمانه ئیش و كاره‌كان لامه‌ركه‌زیه‌تی خۆی وه‌ربگرێت و هه‌ر به‌شه‌و به‌جیا له‌سه‌ر لینكی خۆی كاربكات و هان بدرێن كه چالاكی زیاترو باشتر پێشكه‌ش بكه‌ن و كێبڕكێ ی زانستی و كارگێڕی له‌نێوان كۆلێج و په‌یمانگاكان دروستت ببێت. بۆیه ڕاسته‌وخۆو به‌شێوه‌یه‌كی مه‌یدانی هه‌موو هه‌نگاوه‌كانمان لە گەڵ بەرپرسى هۆبەى ڕاگەیاندنەکان شیكرده‌وه‌و جێبەجێیان كرد بە پراکتیکى .


پەرلەمانتارێکی گۆڕان:تەقەكردن لە وێنەی نەوشیروان مستەفا لەلایەن شێخ جەعفەر لەخۆوە نەبوە – Standard Kurd\nپەرلەمانتارێکی گۆڕان:تەقەكردن لە وێنەی نەوشیروان مستەفا لەلایەن شێخ جەعفەر لەخۆوە نەبوە\nلەلایەن ستاندار Posted on نیسان 17, 2019 2696 جار بینراوە 0 سەرنج\nیاسین خزر، ئەندامی پەرلەمانی كوردستان لەفراكسیۆنی گۆران بە میدیای پارتی راگەیاندوە كە تەقەكردن لەمەزاری نەوشیروان مستەفا بە ئیعازی یەكێتی بوە، باس لەوەش دەكات ئەگەر شێخ جەعفەر مستەفا، فەرماندەی یەكەی حەفتای پێشمەرگەی یەكێتی بۆ پۆستی وەزیری پێشمەرگە كاندید بكرێت فراكسیۆنی گۆران دەنگی پێنادات.\nئاماژەبەوەش دەكات دڵیان شكاوە، چونكە لەماوەی رابردو تەقەیان لە وێنەی نەوشیروان مستەفا كردو پێشی وایە ساردی نێوان یەكێتی‌و گۆران دەرئەنجامی زۆر شتە، پێشی وایە تەقەكردن لە وێنەی نەوشیروان مستەفا لەلایەن شێخ جەعفەر مستەفا لەخۆوە نەبوە.\nبڵاوکراوەی پێشوووادەی هەڵبژاردنی ئەنجوومەنی پارێزگاكان هەرێم ئاشکرادەکرێت\nبڵاوکراوەی نوێترسەركردەیەك:پارتی لەپشكی خۆی زیادەی داوەتە یەكێتی وگۆڕان


بۆ خوێندکارانی پۆلی ١٢ ئاگاداری ئەم ھەلە کوشندەبن – ZAnkoLine\nراگەیاندنی ئەنجامی تاقیکردنەوەکانی پۆلی ١٢ و نەوتەکە\nبۆ خوێندکارانی پۆلی ١٢ ئاگاداری ئەم ھەلە کوشندەبن\nساڵانە هەزارەها خوێندکارو قوتابی لەهەرێمی کوردستان پۆلی ١٢ تەواو دەکەن و بە ئومێدی وەرگیران لە زانکۆو پەیمانگاکانو بەدیهێنانی خەون و ئارەزوەکانیان هەنگاو بەهەنگاو بەرەو وەرگیران لە زانکۆ کاردەکەن و لەم نێوەندەشدا کەس و کاری خوێندکارو خودی خوێندکار نارەحەتی و ناخۆشی زۆر دەبینن تا دەگەنە زانکۆ.\nئەوەی لێرەدا گرنگە باسبکرێت و مامۆستایەکی زانکۆو ئەندامی لیژنەی زانکۆلاین تایبەت بە ماڵپەری زانکۆلاین رایگەیاندوە ئەوەیە کە ساڵانە خوێندکاران بە پڕکردنەوەی فۆرم دەچنە زانکۆو لەم ٢ ساڵەی دواییدا هەندێ سەنتەری بازرگانی دروست بوون بە ناوی شارەزایی و هەبوونی داتای وەرگیران هەزاران قوتابیان لەخشتە بردوەو فۆرم بە پارە پڕدەکەنەوە. مامۆستاکە دەڵی گەورەترین هەڵە کە خوێندکار دەیکات ئەوەیە چارەنووسی چەندین ساڵی خۆی دەداتە دەست بازرگانێک کە فۆرمی دیاری کردنی چارەنوسی بۆ پربکاتەوە.\nمامۆستاکە دەڵێ راستە خوێندکاران هیچ شارەزاییەکیان نیە لە چۆنیەتی پڕکردنەوەی زانکۆلاین بەڵام ئەو دەڵی کە وەزارەتی خوێندنی باڵا ساڵانە لە زانکۆکان سەنتەری راوێژکاری پڕکردنەوەی فۆرمی زانکۆلاینیان داناوەو یارمەتی خوێندکاران دەدەن و مامۆستای زانکۆ خزمەتیان دەکاتو ئامۆژگاری خوێندکاران دەکات کە رێگە بگیرێت لەو سەنتەرە بازرگانیانە کە فۆرم بە پارە پڕدەکەنەوە.\nهەر لەو بارەیەوە خوێندکارێک کە ساڵی رابردوو بەهۆی هەڵەی سەنتەرە بازرگانیەکانەوە ناوی نەهاتۆتەوە لە پەیجی زانکۆلاین نوسیویەتی ئەوان قوریان کرد بەسەرماو ٢٥ هەزار دیناریشیان لێسەندم و ناویشم نەهاتەوە لە هیچ زانکۆو پەیمانگایەک\nشایانی باسە ساڵی رابردوو نزیکەی ٤ هەزار خوێندکار ناویان نەهاتەوەو زۆربنەیان بەهۆی هەڵە پڕکردنەوەی فۆرمەوە بوە لەلایەن سەنتەرە بازرگانیەکان یان خوێندکاران خۆیانەوەو بۆ دوبارەنەبوونەوەی ئەم هەڵانە ئامۆژگاری خوێندکاران دەکرێت بەهیچ شێوەیەک ڕونەکە پرکردنەوەی فۆرمی زانکۆلاین لە سەنتەرە بازرگانیەکان چونکە چارەنوسیان لەوەرنەگیران زۆر نزیکە.\nئامۆژگاری بۆ پۆلی ١٢ لە مامۆستایەکی زانکۆوە:هەرگیز فۆرمی زانکۆلاین و راستەوخۆ بە پارە پڕ نەکەنەوە چونکە سەنتەرە بازرگانیەکان بە پارە فۆرمت بۆ پڕدەکەنەوە ساڵی رابردوو سەدان قوتابیان ماڵوێرانکرد و لەهیچ زانکۆو پەیمانگایەک وەرنەگیران هەرچەندە نمرەشیان بەرزبو.\nپۆلی ١٢ تاگ بکە کە فۆرم بە پارە پڕ نەکاتەوە(( لە زانکۆکان سەنتەری پڕکردنەوەی بە خۆڕایی هەیەو مامۆستای زانکۆ یارمەتیتان دەدات ))\nبۆ بینینی هەواڵی ١٠٠٪ راست دایم زانکۆلاین بکە سەرچاوەت\nمامۆستایەکی فیزیا دەڵی پرسیارەکانی پۆلی ١٢ بەم شێوازە دێتەوە Previous\nراگەیاندنی ئەنجامی تاقیکردنەوەکانی پۆلی ١٢ و نەوتەکە Next


فه‌رشاد دووه‌م بردنه‌وه‌ى پڕۆ لیگى وه‌رزى نوێى به‌یانه‌كه‌ى به‌خشى · Kurdsport\nدەستپێک/هەواڵ/فه‌رشاد دووه‌م بردنه‌وه‌ى پڕۆ لیگى وه‌رزى نوێى به‌یانه‌كه‌ى به‌خشى\nفه‌رشاد ئه‌حمه‌زاده-ى ناوه‌ڕاستكارى لاوى كوردى یانه‌ى فولاد خوزستانى ئه‌هواز له‌یارییه‌كانى هه‌فته‌یه‌كى نوێى خولى پیشه‌گه‌رانى تۆپى پێى یانه‌كانى ئێران (پڕۆلیگ)دا، سێ گۆڵ و سێ خاڵیان له‌یانه‌ى سایپا-ى تاران وه‌رگرت.\nیانەی فولاد خوزستان\nرۆژى 12ى كانوونى یه‌كه‌مى 2020 له‌یارییه‌كانى هه‌فته‌ى شه‌شه‌مى خولى پیشه‌گه‌رانى تۆپى پێى یانه‌كانى ئێران (پڕۆ لیگ)ى وه‌رزى 2020-2021دا، له‌سه‌ر یاریگاى شه‌هیدانى فولاد له‌ئه‌هواز یانه‌ى فولاد خوزستانى ئه‌هواز به‌به‌شدارى سه‌ره‌كى هه‌ردوو ناوه‌ڕاستكارى كورد (محه‌مه‌د زوبێر نیك نه‌فس و فه‌رشاد ئه‌حمه‌د زاده) میوانداریی له‌یانه‌ى سایپا-ى تاران كرد و ئه‌نجامى كۆتایی یارییه‌كه‌شیان به سێ گۆڵى بێبه‌رامبه‌ر له‌به‌رژه‌وه‌ندى خۆی یه‌كلاكرده‌وه.\nله‌نیوه‌ى یه‌كه‌مى یارییه‌كه‌دا یانه‌ى فولاد خوزستان به‌گۆڵێك پێشكه‌وت كه فه‌رشاد ئه‌حمه‌د زاده-ى ناوه‌ڕاستكارى لاوى كورد له‌خوله‌كى 31دا تۆمارى كرد، له‌نیوه‌ى دووه‌میشدا یارییه‌كه ململانێ و ركابه‌رییه‌كى به‌هێزى به‌خۆوه‌بینى و یانه‌ى سایپا-ى میوان له‌هه‌وڵى یه‌كسان كردنه‌وه‌ى ئه‌نجامه‌كه بوو، كه‌چى له‌پێنج خوله‌كى كۆتایی یارییه‌كه‌دا یاریزانانى یانه‌ى فولاد-ى خاوه‌ن یاریگا توانییان له‌دوو هه‌لدا له‌خوله‌كه‌كانى 87 و 90+1دا گۆڵه‌كانى دووه‌م و سێیه‌م بكه‌ن و دووه‌م بردنه‌وه‌ى ئه‌م وه‌رزه و پله‌ى سێیه‌مى ریزبه‌ندى خوله‌كه پێشكه‌شى یانه‌كه‌یان بكه‌ن.\nبه‌م ئه‌نجامه‌ش یانه‌ى فولاد خوزستان له‌خانه‌ى سێیه‌مى ریزبه‌ندى پڕۆ لیگى یانه‌كانى ئێران بووه خاوه‌نى 10 خاڵ له 6 یارى (2 بردنه‌وه، 4 یه‌كسانبوون) و (8-4 گۆڵ) و فه‌رشاد ئه‌حمه‌زاده-ى ناوه‌ڕاستكارى كوردیش بووه خاوه‌نى 2 گۆڵ له 6 یارى و 540 خوله‌ك یاری كردن و محه‌مه‌د زوبێر نیك نه‌فس-ى ناوه‌ڕاستكارى كوردیش به‌هه‌مان شێوه له‌هه‌ر 6 یارى یانه‌كه‌یدا 390 خوله‌ك یارى كردووه.\nبوكاى هێرشبه‌رى لاوى كورد یه‌كه‌م گۆڵى خولى ئه‌م وه‌رزه‌ى تۆماركرد\nلوقمان بەگۆڵێک ھاوبەشی بردنەوەیەکی گەورەی تیپی یانەکەی کرد


<< < لۆقا 19 > >>\n١ ئینجا چووە ناو ئەریحا و پێیدا تێدەپەڕی. ٢ لەوێ کابرایەکی لێبوو بە ناوی زەکا، دەوڵەمەند و گەورەی باجگران بوو. ٣ دەیویست ببینێت عیسا کێیە، بەڵام لەبەر خەڵکەکە نەیدەتوانی، چونکە کورتەباڵا بوو. ٤ ڕایکرد و سەرکەوتە سەر دار هەنجیرێک تاکو بیبینێت، چونکە عیسا بەوێدا تێدەپەڕی.\n٥ کە عیسا گەیشتە شوێنەکە، چاوی هەڵبڕی و پێی فەرموو: «زەکا، خێرا وەرە خوارەوە، چونکە دەبێت ئەمڕۆ لە ماڵی تۆ بمێنمەوە.» ٦ جا خێرا هاتە خوارەوە و بە خۆشییەوە پێشوازی لێکرد.\n٧ هەموو بینییان و دەستیان کرد بە بۆڵەبۆڵکردن و گوتیان: «چووە بووەتە میوانی گوناهبارێک.»\n٨ بەڵام زەکا ڕاوەستا و بە مەسیحی خاوەن شکۆی گوت: «گەورەم، ئەوەتا نیوەی سامانەکەم دەدەمە هەژاران و ئەگەر بە هەر شێوەیەک فێڵم لە کەسێک کردبێت، چوارقاتی دەدەمەوە.»\n٩ عیساش پێی فەرموو: «ئەمڕۆ ڕزگاری بۆ ئەم ماڵە هات، لەبەر ئەوەی ئەویش کوڕی ئیبراهیمە، ١٠ چونکە کوڕی مرۆڤ هاتووە بەدوای لەناوچواندا* بگەڕێت و ڕزگاریان بکات.»\nنموونەی دە مەناکە\n١١ کاتێک گوێیان لەمانە دەگرت، درێژەی پێدا و نموونەیەکی هێنایەوە، چونکە لە ئۆرشەلیم نزیک بوو، وایان دەزانی کە پاشایەتی خودا خەریکە ئێستا دەردەکەوێت. ١٢ ئینجا فەرمووی: «پیاوماقوڵێک بۆ وڵاتێکی دوور ڕۆیشت، تاوەکو شانشینێک بۆ خۆی وەربگرێت و بێتەوە. ١٣ دە لە کۆیلەکانی خۆی بانگکرد و دە کیسە زیوی* پێدان و پێی گوتن، هەتا دێمەوە بازرگانی بکەن.\n١٤ «بەڵام دانیشتووانی ناوچەکە ڕقیان لێی بوو، شاندێکیان بەدوایدا نارد و گوتیان: ”نامانەوێت ئەمە پاشایەتیمان بکات.“\n١٥ «ئەوە بوو کە گەڕایەوە پاشایەتییەکەی وەرگرتبوو، فەرمانی دا ئەو کۆیلانەی زیوەکەی پێدابوون بانگ بکرێنە لای، تاکو بزانێت چییان لە بازرگانی قازانج کردووە.\n١٦ «یەکەمیان هات و گوتی: ”گەورەم، کیسە زیوەکەت دە کیسە زیوی قازانج کردووە.“\n١٧ «ئەویش پێی گوت: ”ئافەرین کۆیلەی چاک، چونکە لە کەمترین شت دەستپاک بوویت، ببە بە فەرمانڕەوای دە شار.“\n١٨ «دووەمیان هات و گوتی: ”گەورەم، کیسە زیوەکەت پێنج کیسە زیوی قازانج کردووە.“\n١٩ «بەمەشیانی گوت: ”تۆش ببە بە فەرمانڕەوای پێنج شار.“\n٢٠ «ئەوی دیکە هات و گوتی: ”گەورەم ئەوەتا کیسە زیوەکەت، لە دەستەسڕێک پێچابوومەوە و هەڵمگرتبوو. ٢١ لە ڕاستیدا لێت ترسام، لەبەر ئەوەی پیاوێکی سەختیت، ئەوەی داتنەناوە دەیبەیت و ئەوەی نەتچاندووە دروێنەی دەکەیت.“\n٢٢ «ئەویش پێی گوت: ”ئەی کۆیلەی بەدکار، بە زارت تاوانبارت دەکەم، کە دەتزانی کابرایەکی توندم، ئەوەی دامنەناوە دەیبەم و ئەوەی نەمچاندووە دروێنەی دەکەم. ٢٣ ئیتر بۆچی زیوەکەمت لە بانک دانەنا، کاتێک دەهاتمەوە لەگەڵ قازانجەکەی وەرمدەگرتەوە؟“\n٢٤ «بەوانەی گوت کە لەوێ ڕاوەستابوون: ”کیسە زیوەکەی لێ بسەننەوە و بیدەنە ئەوەی دە کیسە زیوەکەی پێیە.“\n٢٥ «ئەوانیش پێیان گوت: ”گەورەم، دە کیسە زیوی هەیە!“\n٢٦ «وەڵامی دایەوە: ”پێتان دەڵێم: ئەوەی هەیەتی پێی دەدرێت، بەڵام ئەوەی نییەتی، تەنانەت ئەوەی هەشیەتی لێی دەسەنرێتەوە. ٢٧ دوژمنانیشم، ئەوانەی نەیاندەویست پاشایەتییان بکەم، بیانهێننە ئێرە و لەبەردەمم بیانکوژن.“»\n٢٨ دوای ئەوەی عیسا ئەمەی فەرموو، لە پێشەوە ڕۆیشت و بەرەو ئۆرشەلیم سەرکەوت. ٢٩ کاتێک لە گوندی بێت‌فاجی و بێت‌عەنیا نزیک بووەوە، کە لەلای ئەو کێوەی کە کێوی زەیتوونی پێ دەگوترێت، دووان لە قوتابییەکانی نارد و ٣٠ فەرمووی: «بڕۆنە ئەو گوندەی بەرامبەرتان، کە دەچنە ناوی، دەبینن جاشکێک بەستراوەتەوە هەتا ئێستا کەس سواری نەبووە، بیکەنەوە و بیهێنن. ٣١ ئەگەر یەکێک پرسیاری لێکردن: ”بۆچی دەیکەنەوە؟“ لە وەڵامدا بڵێن: ”گەورەمان پێویستی پێیەتی.“»\n٣٢ دوو قوتابییەکە چوون و چی پێ گوتبوون بینییان. ٣٣ کاتێک جاشکەکەیان دەکردەوە، خاوەنەکانی لێیان پرسین: «بۆچی جاشکەکە دەکەنەوە؟»\n٣٤ گوتیان: «گەورەمان پێویستی پێیەتی.»\n٣٥ ئینجا بۆ عیسایان هێنا و کەواکانیان خستە سەر جاشکەکە و عیسایان سواری کرد. ٣٦ کاتێک بەڕێوە بوو، خەڵک کەواکانیان لەسەر ڕێگا ڕادەخست.\n٣٧ لە لێژاییەکەی کێوی زەیتوون نزیک بووەوە، هەموو کۆمەڵی قوتابییەکان دەستیان پێکرد بە شادی و بە دەنگی بەرز ستایشی خودا بکەن، بۆ هەموو ئەو پەرجووانەی بینییان، دەیانگوت:\n٣٨ «[پیرۆزە ئەو پاشایەی بە ناوی یەزدانەوە دێت!]* »\n٣٩ هەندێک فەریسی نێو خەڵکەکە، بە عیسایان گوت: «مامۆستا، قوتابییەکانت سەرزەنشت بکە.»\n٤٠ وەڵامی دایەوە: «پێتان دەڵێم: ئەگەر ئەوانە بێدەنگ بن، بەردەکان هاوار دەکەن.»\n٤١ کاتێک لە ئۆرشەلیم نزیک بووەوە و شارەکەی بینی، بۆی گریا، ٤٢ فەرمووی: «خۆزگە بتزانیایە، تەنانەت تۆش، لەم ڕۆژەدا چ شتێک بۆت مایەی ئاشتییە! بەڵام ئێستا لەبەرچاوت شاراوەیە. ٤٣ ڕۆژانێکت بەسەردێت، کە دوژمنانت سەنگەرت لێ دەگرن، ئابڵوقەت دەدەن و لە هەموو لایەکەوە دەورت دەگرن. ٤٤ خۆت و منداڵەکانت لەناو شووراکانت لەگەڵ زەوی تەخت دەکرێن. بەردت بەسەر بەردەوە ناهێڵن، چونکە کاتی بەسەرکردنەوەت* نەزانی.»\n٤٥ کاتێک عیسا چووە ناو حەوشەکانی پەرستگا، دەستی بە دەرکردنی فرۆشیاران کرد. ٤٦ پێی فەرموون: «نووسراوە: [ماڵەکەم ماڵی نوێژە،]* کەچی ئێوە کردووتانە بە [ئەشکەوتی دزان!]* »\n٤٧ ڕۆژانە لە پەرستگا خەڵکی فێردەکرد، کاهینانی باڵا و مامۆستایانی تەورات و ڕابەرانی گەل هەوڵیان دەدا بیکوژن. ٤٨ بەڵام هیچیان بۆ ئەنجامدانی نەدەدۆزییەوە، چونکە هەموو گەل پەیوەستی گوێ لێگرتنی بوون.


خه‌ڵك له‌سه‌ر هێزه نوێیه‌كه‌ی كه‌ركوك چی ده‌ڵێن؟پۆلیس: بازگه‌كانی لیوای 61 له‌ناوشار به هه‌ماهه‌نگی ئێمه بووه - Kirkuknow\nخه‌ڵك له‌سه‌ر هێزه نوێیه‌كه‌ی كه‌ركوك چی ده‌ڵێن؟\nپۆلیس: بازگه‌كانی لیوای 61 له‌ناوشار به هه‌ماهه‌نگی ئێمه بووه\nكه‌ركوك، شوباتی 2019، هێزه‌كانی لیوای 61ی فرقه‌ی تایبه‌تی سه‌رۆكایه‌تی وه‌زیران فۆتۆ: راگه‌یاندنی ئه‌و هێزه\nئه‌وه‌ی زیاتر بۆته جێی نیگه‌رانی عه‌لی ئه‌حمه‌د له مامه‌ڵه‌ی هێزه ئه‌منییه‌كاندا، بازگه‌ی زۆر و ناڕێكی هاتوچۆی ئۆتۆمبێله‌كانیانه له نێو بازاڕ و شه‌قامه گشتییه‌كاندا، كه ده‌بێته هۆی دروستبونی قه‌ره‌باڵغی و بێزاری بۆ خه‌ڵك.\nگلییه‌كانی ئه‌و هاوڵاتییه له وه‌ڵامی پرسیارێكدا هات له په‌یجی (كه‌ركوك ناو) له تۆڕی كۆمه‌لایه‌تی فه‌یسبوك، ده‌رباره‌ی مامه‌ڵه‌ی لیوای 61ی سه‌ر به فرقه‌ی تایبه‌تی سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانی عیراق، كه له كۆتایی كانونی دوه‌می ئه‌مساڵدا ره‌وانه‌ی كه‌ركوك كراون.\nعه‌لی له چه‌ند خاڵێكدا داوایكردوه ئه‌و هێزانه له ترافیك لایته‌كاندا راوه‌ستن، نه‌ك بازگه‌ی زۆر دابنرێن و خه‌ڵك كه منداڵ و خێزانی له‌گه‌ڵیدا، بكه‌ونه ریزی دورودرێژه‌وه، نمونه‌ی ئه‌وه‌شی هێناوه‌ته‌وه له شه‌قامه قه‌ره‌باڵغه‌كاندا، به پێچه‌وانه‌ی ئاراسته‌ی رۆیشتنه‌وه ئۆتۆمبێله‌كانیان هاتوچۆ ده‌كه‌ن و راده‌وه‌ستن.\nزۆربه‌ی به‌شداربوان له وه‌ڵامی ئه‌و پرسیاره‌دا، ره‌خنه‌یان له بازگه كاتییه‌كان هه‌یه، وه‌ك له مامه‌ڵه‌ی هێزه ئه‌منییه‌كان، به‌شێكیش پاڵپشتی كاری ئه‌و لیوایه و هه‌نگاوه‌كانی داهاتویان ده‌كه‌ن بۆ سه‌قامگیری له شاره‌كه‌دا.\nحه‌یده‌ر لهێبی نوسیویه‌تی “هه‌ر هێزێكی سه‌ر به حكومه‌تی ناوه‌ندی و فه‌رمانده‌ی گشتی هێزه چه‌كداره‌كان لایه‌نداری بۆ هیچ حزبێك نیه و هێزێكی سه‌ركه‌وتون و ده‌توانن ئه‌منیه‌تی هه‌ر ناوچه‌یه‌ك بگرنه ده‌ست له عیراق به‌بێ جیاوازیكردن”.\nكه‌ركوك/ئابی 2017/ شه‌قامێكی سه‌ره‌كی شاره‌كه له‌سه‌ر قه‌ڵای مێژوویی كه‌ركوك فۆتۆ: بنار سه‌ردار\nله23ی كانونی دووه‌می 2019 عادل عه‌بدولمه‌هدی، فه‌رمانده‌ی گشتی هێزه چه‌كداره‌كانی عیراق بڕیاریدا به پاشه‌كشێی هێزه‌كانی دژه تیرۆری عیراق له كه‌ركوك و جێگرتنه‌وه‌یان به‌هێزی تر، له‌نێویاندا لیوای 61ی سه‌ر به فرقه‌ی تایبه‌تی سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران.\nفه‌ریق روكن كه‌ریم ته‌میمی، فه‌رمانده‌ی فرقه‌ی تایبه‌تی سه‌رۆكایه‌تی وه‌زیران دوای ده‌ستبه‌كاربونه‌وه‌ی لیواكه‌یان له كه‌ركوك و له‌كاتی سه‌ردانی مه‌یدانی شاره‌كه‌دا، سه‌ره‌تای شوبات به رۆژنامه‌نوسانی وت “ئامانجی سه‌ره‌كی كاره‌كانمان سه‌پاندنی یاسایه له كه‌ركوك و خزمه‌تكردنی هه‌موو پێكهاته‌كانی شاره‌كه‌یه به‌بێ جیاوازی”، جه‌ختیشیكرده‌وه “واده‌كه‌ین هاوڵاتیان به ئازادی كاربكه‌ن و بگه‌ڕێن”.\nدۆسیه‌ی ئه‌منی ناوشاری كه‌ركوك، بۆ زیاتر له ساڵێك له‌ژێر فه‌رمانده‌یی راسته‌وخۆی دژه‌تیرۆری عیراقدا بوو به‌هاوكاری پۆلیس، له ئێستاشدا كه‌وتۆته ده‌ستی ئه‌و هێزه نوێیه.\nعه‌مید ئه‌فراسیاو كامیل، وته‌بێژی فه‌رمانده‌یی گشتی پۆلیسی كه‌ركوك ده‌رباره‌ی هه‌ماهه‌نگییان له‌گه‌ڵ ئه‌و هێزه نوێیه و بازگه‌كانی ناوشار به (كه‌ركوك ناو)ی وت “هه‌ركاتێك هه‌واڵێكیان پێده‌گات بۆ ئیجرائاتی پێشوه‌خته بازگه داده‌نێن، ناتوانین بڵێین ئه‌و بازگه كاتییانه تا كه‌ی به‌رده‌وام ده‌بێت، چونكه په‌یوه‌سته به‌و هه‌واڵ و زانیارییانه‌ی ده‌گه‌نه ده‌زگا ئه‌منییه‌كان”.\n“ئەوان دۆسیه‌ی ئەمنی شارەكەیان بەدەسته‌وه‌یه و زۆربەی كات كە بازگەی كاتی دادەنێن ئێمە ئاگاداردەكەنەوە و بە هاوبەشی دەردەچین”.\nوته‌بێژی پۆلیس ئاماژه‌ی به‌وه‌شدا په‌یوه‌ندییان له‌گه‌ڵ هێزه نوێیه‌كه هاوشێوه‌ی په‌یوه‌ندییانه له‌گه‌ڵ دژه‌تیرۆری عیراق له پێشتردا.\nدژه‌تیرۆری عیراق له دوای روداوه‌كانی 16ی ئۆكتۆبه‌ری 2017ه له چوارچێوه‌ی ئۆپه‌راسیۆنی “چه‌سپاندنی یاسا” له كه‌ركوك جێگیربون، كاتێك پێشمه‌رگه پاشه‌كشێی كرد و له مانگی رابردودا كشانه‌وه.\nئه‌حمه‌د زركانی، له وه‌ڵامی پرسیاره‌كه‌ی (كه‌ركوك ناو) بۆ مامه‌ڵه‌ی لیوای 61 له كه‌ركوك، ده‌ڵێت “دڵنیام ئه‌وان بۆ خزمه‌تی خه‌ڵكی شاره‌كه هاتون به‌بێ جیاواز”، پێشیوایه سه‌ره‌تا هه‌ندێك كێشه ده‌بێت و دواتر نامێنێت.\nهه‌روه‌ها خه‌لیل جه‌وهه‌ر، هاوڵاتییه‌كی دیكه‌یه و داواده‌كات ئه‌و هێزه به جۆرێك مامه‌ڵه بكه‌ن نه‌بنه جێی رقی خه‌ڵك، سوپاسیشیان ده‌كات بۆ هه‌وڵه‌كانیان له پێناو سه‌پاندنی یاسا به‌بێ جیاوازی له نێوان پێكهاته و نه‌ته‌وه‌كاندا.\nبڕیاره له چوارچێوه‌ی گۆڕانكارییه‌كاندا، جێگۆڕكێ به چه‌ند هێزێكی دیكه‌ی كه‌ركوك بكرێت، به تایبه‌ت له ناوچه‌كانی ده‌وروبه‌ری پارێزگاكه‌دا.\nراكان سه‌عید جبوری، پارێزگاری كه‌ركوك به وه‌كاله‌ت سه‌ره‌تای ئه‌م هه‌فته‌یه له كۆنگره‌یه‌كی رۆژنامه‌وانیدا وێڕای ده‌ستخۆشی له دژه‌تیرۆری عیراق بۆ ئه‌و ساڵه‌ی له شاره‌كه‌دا بون، هیوای خواست هێزه‌كانی لیوای 61ی سه‌ر به‌فرقه‌ی تایبه‌تیش كاربكه‌ن له پێناو پێكه‌وه‌ژیان و مامه‌ڵه‌كانیان بگونجێت له‌گه‌ڵ رێزگرتنی هاوڵاتیان به‌یه‌كسانی له نێوان پێكهاته‌كاندا.


ناوچەی ئارام لە سووریه تاوتوێ کرا\n12:46 - 29 خەرمانان 2719\nکوردستان میدیا: لە سێمینارێکدا بە بەشداریی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران، دۆخی نەتەوەی کورد لە کوردستانی ڕۆژئاوا و ناوچەی ئارام قسەی لەسەر کرا.\nڕۆژی چوارشەممە، ڕێکەوتی ٢٧ی خەرمانانی ١٣٩٨ی هەتاوی، لەسەر بانگهێشتنی فەرمیی نوێنەرایەتیی پارتی یەکیەتیی دێموکراتی کوردستانی سووریە لە ئۆتریش، هەیئەتێکی کۆمیتەی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران لە ئۆتریش بەشدارییان لە سێمیناری خاتوون "ئسەلێ"، سکرتێری پارتی یەکیەتیی دێموکراتی کوردستانی سووریەدا کرد.\nلەو سێمینارەدا خاتوو "ئسەلێ" بەنیسبەت ڕۆژئاوای کوردستان بەگشتی، ڕێکخراوەکانی نێو گۆڕەپانی سیاسی و چەکداری لە کوردستانی ڕۆژئاوا، ئەنجوومەنی نیشتمانیی کوردی سووریە، کەند و کۆسپەکانی سەر ڕێگای کاری سیاسی لە کوردستانی ڕۆژئاوا، پێکهاتنی ناوچەی ئارام لە لایەن ئامریکا و تورکیەوە وهەروەها دواڕۆژی کوردستانی ڕۆژئاوا، باسێکی پێشکەش کرد.\nپاش باسی ناوبراو، بەشداربووانی سێمینارەکە نەزەراتی خۆیان لەسەر باسەکەی خاتوو "ئسەلێ" دەربڕی و چەند پرسیارێکیان ئاراستەی ناوبراو کرد.\nلەو سێمینارەدا، "حوسێن خاڵخاڵ" و "فەرزین"، بەشداری سێمینارەکە بوون و لە بەشێکی ئەو سێمینارەدا "خاڵخاڵ" به وردی لەسەر بارودۆخی کوردستانی ڕۆژهەڵات و "ڕاسانـ"ـی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران و تێکۆشانی هێزی پێشمەرگە لە کوردستانی ڕۆژهەڵات، باسێکی پێشکەش کرد.\nناوبراو لەو پێوەندییەدا، بۆچوونەکانی حیزبی دێموکراتی بەنیسبەت حیزبەکان و ڕووداوەکانی کوردستانی ڕۆژئاوا بۆ بەشداران ڕوون کردەوە.


خانه»به شی کوردی»بابه ته كان»دەربارەی پەیامەکەی عەبدوڵلا ئۆجەلان بە بۆنەی نەورۆزی ٢٧١٣ی کوردی\n۰ 982 خواندن این مطلب 2 دقیقه زمان میبرد\nڕیبەرانی سیاسی، بەتایبەت کاتێک دەکەونە قۆناغێکی لە چەشنی عەبدوڵلا ئۆجەلان لە تورکیا، بەواتایەک رەنگە بگوترێ نەتوانن بەئاسایی هاندەری جوڵانەوە و بزوتنەوەی لایەنگرانیان بن بەڵام دیارە دەتوانن درێژە بە ژیانی سیاسی و ڕێبەرایەتی خۆیان بدەن و کاریگەرێتیشیان ببێ. ڕنگە لێکدانەوەی بزوتنەوەی کۆمەڵایەتی و سیاسی کوردەکان لە تورکیا بە تێپەڕ کردنی قۆناغی زۆر ئاستەم لە مێژووی سەردەم و لە دۆای شەڕی جیهانی، ئەو ڕاستەقینە دەربخات کە هەوڵدان بۆ پاکتاوی ڕەگەزی ناتوانێ چ ئاکامێکی ئەرێنی بۆ دەسەڵاتدارانی ناوچە بەدوادا بێنێ. کەوا بوو درەنگ و زووی هەیە سەلماندنی ئەو ڕاستییە بەڵان حاشا هەڵنەگرە. بڵاو بوونەوەی پەیامەکەی عەبدوڵلا ئۆجەلان بە بۆنەی نەورۆزی ٢٧١٣ی کوردی دەکرێ بە گشتی وەک هێمایەک چاوی لێبکرێ بۆ ئاشتی خۆازی کوردەکان کە لەوە پێشیش وێنەی لە مێژووی کورد دا بووە.\nماوەیەکە کە هەوڵدان بۆ وتووێژی دو لایەنەی دەوڵەتی ئەردۆغان و ئۆجەلان ڕێبەری پ.ک.ک باسی لێدەکرا و چاوەڕوانی وە هەبوو کە هەوڵەکان بە ئەنجامێکی ئەرێنی بگات. دیارە بە هۆی هاوسەنگ نەبوونی دولایەنی ناوبراو، جاوەروانی دەرئەنجامەکان پێویستی بە ئیڕادەیەکی زۆرتری دەوڵەتی تورکیا هەیە. بۆ بەدواداچوونی لێکدانەوەی پەیامەکەی ئۆجەلان، چاوخشاندنێکی کورتی پەیامەکە پێویستە.\nلەو پەیامەدا ئۆجەلان چەن خاڵی گرینگ دەخاتەڕو و دەڵێ: “ئەمڕۆ ڕۆژی بانگەشەکردنە بۆ تورکیایەکی نوێ، ئەمڕۆ دونیایەکی نوێ و داهاتوویەکی نوێ ڕادەگەێنین”(۱). نوێ بوونەکە لەو بابەتەوە یە کە” لە سەردەمی شەڕی چەکەوە، دەرگا بەڕووی سیاسەتی دیموکراتیدا دەکرێتەوە دەڵێم ئیدی سەردەمێکی نوێ دەستپێدەکات، چەک نا بەڵکو سیاسەت دەکەوێتە کار. دووبارە دەمەوێ بڵێم کاتی ئەوە هاتووە کە هێزە چەکدارەکانمان لە سنورەکان بکشێنەوە”. وا دەردەکەوێ کە ئۆجەلان بە پێچەوانەی سیاسەتی سەردەم کە درێژەی سیاسەت لە شەڕدا دەبینێ، پێی وایە بە دانانی چەک، سیاسەت لە چەشنی دیموکراتیدا دەستپێدەکات. ڕەنگە ئەوە وەک ئاڕمانگەڕایی بێتە بەرچاو، تاڕادەیەکێش وایە بەڵام پێموایە لێرەدا جیاوازییەک دەگەڵ تەجرەبەی پێشو هەیە کە ئەویش کاریگەرێتی کەشوهەوای جیهانییە، ڕاستەقینەیەکی کە زۆریەک لە دەسەڵاتداران و دەسەڵاتخۆازانی ناوچە نایانهەوێ بیسەلمێنن.\nخاڵی گرینگی دیکەی پەیامەکە، ئیشاڕە دانی ئۆجەلان بەو ڕاستییەیە کە” ئاشکرایە دروسکردنی یەک ڕەگەز و یەک دەسەڵاتدار لە جوگرافیایەکدا و، ئینکاری کردنی ئەسڵی ئێمە و باپیرانمان ئامانجی مودێرنیزم (ی ئاتاتۆڕکی) بوو ئەمەش هەڵوێستێکی نا ئینسانییە” و دیارە چ دەرئەنجامێکی ئەوتۆی لە ئاکامدا نەبۆ و ئەوڕۆ سەر شەقامی ئامەد و شارەکانی تری تۆرکیا باش نیشانی دەدا کە سیاسەتی یەک ڕەگەزی کردن هەرەسی هێناوە. بۆیە دەڵێ” ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و ئاسیا بەدوای سیستەمێکی تازەگەری و دیموکراتیدا دەگەڕێ کە لەگەڵ مێژووەکەیدا هاوتا بێت و ئەو ئەنادۆڵ و مێزۆپۆتامیادا بنیاتبنرێتەوە” وادیارە دۆابەدۆای ئەوە چاوەڕوانی دەکرێ کە ” لەدژی ئەوانەی دەیانەوێت ئێمە پەرتەوازە ببین و شەڕ بکەین، ئێمە یەک دەگرین، هەروەها دژی ئەوانەی خوازیارن ئێمە جیا ببینەوە، ئێمە دەبینە یەک”. خاڵی بەرچاو لێرەدا ئاماژەدانی ئۆجەلانە بە دوو باڵی کولتووری کاریگەری ڕۆژهەڵاتی و ڕۆژئاوایی بۆ بنیاتنانی دیمۆکڕاسی نوێ ناوچە کە” ڕاستی نامەکانی حەزرەتی موسا و حەزرەتی عیسا و حەزرەتی موحەممەد، ئەمڕۆ بە مزگێنی نوێوە دەچنەوە نێو ژیان، مرۆڤایەتی دەیەوێت ئەو شتانەی لەدەستی داوە دووبارە بەدەستی بهێنێتەوە.ناتوانین ئینکاری لە ڕۆڵی ڕۆژئاوا بکەین بۆ ئەو هەموو نوێگەرییەی لەبواری شارستانییەتدا بەدییان هێناوە”.\nپێشوازی زۆربەی وڵاتان لەو پەیامە تۆپ دەخاتە خانەی دەوڵەتی تورکیا بۆ درێژەی ئەو ڕەوتە. دیارە ڕێگای بەردەم تا گەیشتن بە دەرئەنجامی خۆازراو درێژتر لەوەیە کە جاوەڕوان دەکرێ، بەڵام ئاشکرایە کە هەوڵەکان دولایەنە بۆتەوە و دەوڵەتی ئێستای تورکیا بە هۆی ئەوەیکە هەوڵدەدا بۆ پەیوەست بوون بە یەکێەتی ئەوڕوپا باشترین لایەنە بۆ بە ئەنجام گەیاندنی رەوتی ئاشتی لە تورکیا. نایشارمەوە کە ئاڵوگۆڕەکانی تورکیا، بەر لەویش هەریمی کوردستان لە عێڕاق و دۆاتر لە سوریا، دەوری بەرچاوی لە ئاڵوگۆڕەکانی ناوچە دەبێ. دەبێ چاوەڕوان بین بۆ ئەنجامەکان و دەرئەنجامەکانی.\n(١)وتەکانی نێوان دو” ” لە پەیامەکەی عەبدوڵڵا ئۆجەلان وەرگیراوە.\nسه رچاوه اصلاح وب\nپەیامەکەی ئۆجەلان پەیامەکەی عەبدوڵلا ئۆجەلان عەبدوڵلا ئۆجەلان نەورۆزی ٢٧١٣ی کوردی\nسایت نوگرا - 458,136 بازدید\nعشق زن به غیر شوهر - 209,540 بازدید\nحکم نوشیدن آبجو (بیره) در اسلام چیست ؟ - 190,225 بازدید\nروش صحیح و علمی حفظ کردن - 163,840 بازدید\nخلاصه زندگی حضرت عمر رضی الله تعالی عنه - 118,904 بازدید\nبیست و هشت معجزه از معجزات حضرت محمّد رسول الله - 114,471 بازدید\nنصیب زن در بهشت چیست؟ - 103,954 بازدید


ژماره‌یه‌ك په‌رله‌مانتاری پارتی لە پەرلەمانی كوردستان داوای ئه‌نجامی لێكۆڵینه‌وه له‌سه‌ر كه‌یسی "مسته‌فا سه‌لیمی" ده‌كه‌ن کە لە ڕابردوودا گومان هەبوو لە هەرێمی کوردستانەوە ڕادەستی ئێران کرابێتەوە، ئەو پەرلەمانتارانە داوادەکەن، حكومه‌تی هه‌رێم وه‌ڵامی راپۆرتی لیژنه‌ی په‌رله‌مانی بده‌نه‌وه و رای گشتی لێ ئاگاداربكه‌نه‌وه.\nله راگه‌ندراوێکدا ئه‌ندامانی لیژنه‌كانی ناوخۆ و ئه‌نجومه‌نه خۆجێییه‌كان و لیژنه‌ی كاروباری كۆمه‌ڵایه‌تی و مافی مرۆڤ له په‌رله‌مانی كوردستان لە فراکسیۆنی پارتی (شەممە 8ی ئایاری 2021) ڕایانگەیاند، "پێشتریش داوامان له حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان كردووه، پێویسته له زووترین كاتدا ئه‌نجامی لیژنه‌ی راسپێردراو بۆ لێکۆڵینەوە لە کەیسی مستەفا سەلیمی بۆ ئێمه‌ی نوێنه‌رانی گه‌ل ده‌ربخات و ئه‌و كه‌سانه‌ی رۆلیان هه‌بووه له ئه‌نجامدانی ئه‌و راده‌ستكردنه‌وه‌یه، كه دژی هه‌موو پره‌نسیپ و به‌هایه‌كی پاراستنی مافی مرۆڤه، به سزای یاسایی خۆیان بگه‌ن.\nدوای ئه‌وه‌ی له رۆژی (11ی نیسانی 2020) مسته‌فا سه‌لیمی راده‌ستی ده‌سه‌ڵاتدارانی ئێران كرایه‌وه و له‌سێداره‌درا، حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان له رۆژی (14ی نیسانی 2020) فه‌رمانی پێكهێنانی لیژنه‌یه‌كی لێكۆڵینه‌وه‌ی بۆ ده‌رخستنی راستییه‌كان پێكهێنا، ئێمه له چوارچێوه‌ی ئه‌ركی په‌رله‌مانیمان ئه‌نجامه‌كان و زانیارییه سه‌ره‌تاییه‌كانمان به راپۆرتێك له رۆژی (21ی نیسانی 2020) دایه سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران، بۆ ئه‌وه‌ی لیژنه‌ی راسپێردراو سوودی لێ ببینن و داوامان كرد له ئه‌نجامی كۆتایی ئاگادارمان بكه‌نه‌وه، دوای ئه‌وه‌ی ماوه‌یه‌كی زۆر تێپه‌ڕبوو به‌سه‌ر ده‌رنه‌خستنی راستییه‌كان و بێ وه‌ڵامی حكومه‌ت له رۆژی (1ی ئاداری 2021) به یاداشتێكمان جارێكی دیكه جه‌ختمان له راگه‌یاندنی ئه‌نجامه‌كان له‌لایه‌ن ئه‌م لیژنه راسپێردراوه كرده‌وه و داوامان له حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان كرد، كه وه‌ڵامی راپۆرتمان بده‌نه‌وه و رای گشتی لێ ئاگاداربكه‌نه‌وه، به‌ڵام به‌داخه‌وه تاوه‌كو ئێستا ئه‌م وه‌ڵامه به ده‌ستی ئێمه نه‌گه‌یشتووه.\nگومان ده‌كه‌ین له ده‌رخستنی راستییه‌كان و بۆیه رای گشتی له‌م بابه‌ته ئاگادارده‌كه‌ینه‌وه، كه ئێمه له چوارچێوه‌ی ئه‌ركی په‌رله‌مانیمان جارێكی دیكه جه‌خت له‌وه ده‌كه‌ینه‌وه، كه پێویسته له زووترین كاتدا حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان ئه‌نجامی لیژنه‌ی راسپێردراو بۆ ئێمه‌ی نوێنه‌رانی گه‌ل ده‌ربخات و ئه‌م كه‌سانه‌ی رۆلیان هه‌بووه له ئه‌نجامدانی ئه‌م راده‌ستكردنه‌وه‌یه كه دژی هه‌موو پره‌نسیپ و به‌هایه‌كی پاراستنی مافی مرۆڤه، به سزای یاسایی خۆیان بگه‌ن و راستییه‌كان به رای گشتی رابگه‌ێندرێت.\nژماره‌یه‌ك په‌رله‌مانتاری هه‌ردوو لیژنه‌ی ناوخۆ و ئه‌نجومه‌نه خۆجێییه‌كان و لیژنه‌ی كاروباری كۆمه‌ڵایه‌تی و مافی مرۆڤ له په‌رله‌مانی كوردستان:\nحیكمه‌ت محمد گه‌ودا\nئه‌رشه‌د حسێن محمد\nحسیبه سعید گه‌ردی\nمه‌م ئه‌سكه‌نده‌ر نێروه‌یی\nمحسین حسێن دۆسكی\nله‌یلا عبدالجبار حدۆ\nنزار مه‌لا غفار سورچی


جۆره‌كانی ژه‌نگ هه‌ڵهێنانی ئۆتۆمبێل و چاره‌سه‌ری ژه‌نگه‌كه بزانه\nErbil 40°C چوارشەممە 06 تەمووز 18:59\n2022/05/28 13:23 د\nهه‌میشه ژه‌نگ هه‌ڵهێنان به‌خراپترین مه‌ترسی داده‌نرێت كه تووشی به‌شی ده‌ره‌وه‌ی ئۆتۆمبێله‌كه‌ت ده‌بێت.\nگومانیشی تێدانییه ژه‌نگ جوانی ئۆتۆمبێل ده‌شوێنێت‌و هاوكات هه‌یكه‌له‌كه‌شی لاواز ده‌كات‌و له‌هه‌مان كاتیشدا به‌خاڵێكی خراپ هه‌ژمار ده‌كرێت له‌كاتی فرۆشتنی ئۆتۆمبێله‌كه‌تدا.\nشاره‌زایانی بواری میكانیكی‌و پیشه‌سازی ئۆتۆمبێل، جۆره‌كانی ژه‌نگ هه‌ڵهێنانی ئۆتۆمبێل پۆلێن ده‌كه‌ن، بۆ (3) جۆر كه ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ن: -\nیه‌كه‌م : ژه‌نگ هه‌ڵهێنانی رٍوكه‌ش (به‌شی ده‌ره‌وه‌ی ئۆتۆمبێل): ئه‌م جۆره ژه‌نگه ناسراوه به‌ژه‌نگی ڕوپۆش یان ڕوكه‌ش كه دوچاری به‌شی ده‌ره‌وه‌ی ئۆتۆمبێل ده‌بێت‌و یه‌كه‌م جاریش یان سه‌ره‌تاش ژه‌نگ هه‌ڵێنانی ئۆتۆمبێل له‌م، جۆره‌وه ده‌ستپێده‌كات.\nدووه‌م: ژه‌نگی به‌شی ناوه‌وه: له‌م جۆره‌دا به‌دووه‌م قۆناغی ژه‌نگ هه‌ڵێنانی ئۆتۆمبێل داده‌نرێت، ژه‌نگه‌كه دزه ده‌كاته ناوه‌وه‌و كونی بچوك بچوك له‌پلێتی ئۆتۆمبێله‌كه‌دا دروست ده‌كات، هۆكاره‌كه‌شی ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ كارلێكی جۆره جیاجیاكانی خۆێ له‌گه‌ڵ ئه‌و به‌شانه‌ی ده‌ره‌وه‌ی ئۆتۆمبێل كه بۆیاخی پێوه نه‌ماوه.\nسێیه‌م: ژه‌نگی بڵاوبووه‌وه: له‌م جۆره‌دا ژه‌نگه‌كه به‌شێوه‌یه‌كی به‌رفراوان‌و به‌ربڵاو هه‌یكه‌لی ده‌ره‌وه‌ی ئۆتۆمبێل ده‌گرێته‌وه‌و كۆنی گه‌وره له‌پلێتی ئۆتۆمبێله‌كه‌دا دروستده‌كات‌و دیمه‌ن‌و جوانی ئۆتۆمبێله‌كه به‌ته‌واوی ده‌شوێنێت.\nلێرشدا به‌پشت به‌ستن به‌ڕێنمایی شاره‌زایان چاره‌سه‌ری ژه‌نگ هه‌ڵهێنانی ئۆتۆمبێل ده‌خه‌ینه‌ڕوو: -\nله‌یه‌كه‌م جۆردا خاوه‌نی ئۆتۆمبێل یان شۆفێر خۆی ده‌توانێت چاره‌سه‌ری جۆری یه‌كه‌می ژه‌نگ هه‌ڵهێنانی ئۆتۆمبێل بكات، له‌ڕێگه‌ی به‌كارهێنانی سمارته‌و دواتر به‌كارهێنانی ترشی فسفۆڕێك بۆ لابردنی ژه‌نگه‌كه به‌ته‌واوی.\nدوای لابردن‌و چاره‌سه‌ركردنی ژه‌نگه‌كه ده‌توانیت به‌چه‌ند جارێك یان چینێك بۆیاخی ئه‌و شوێنه‌ی ئۆتۆمبێله‌كه بكه‌یت، به‌جۆرێك بۆ ئامێری تایبه‌ت بۆیاخی لێده‌و دوای چه‌ند خوله‌كیك بۆیاخ كردنه‌كه چینێكی دیكه دوورباره بكه‌ره‌وه‌و بۆ ماوه‌ی (24) كاتژمێر جێیبهێله بۆئه‌وه‌ی وشك ببێته‌وه، دوای وشكبوونه‌وه‌شی ده‌توانیت به‌شله‌ی زاهی تایبه‌ت به‌شتنی ئۆتۆمبێل‌و ئاو بیشۆیت‌و دواتر پۆڵیشی بكه‌یت، ئه‌گه‌ر نه‌توانی یاخود نه‌تویست خۆت ئه‌و كاره بكه‌یت، ئه‌وا ده‌توانی بۆ بۆیاخكردنه‌كه بچیته لای وه‌ستای بۆیاخی ئۆتۆمبێل.\nئه‌گه‌ر ژه‌نگه‌كه گه‌یشتبووه ئاستی جۆری دووه‌م‌و سێیه‌میش، ئه‌وا له‌و كاته‌دا شۆفێر كه‌مته‌رخه‌می كردووه‌و پێویسته بۆ چاره‌سه‌ر ئۆتۆمبێله‌كه ببات بۆ لای وه‌ستای شاره‌وا‌و پسپۆڕ.\nئاماده‌كردنی: ڕێپێدراو- فوئاد جه‌لال


ڕۆژنامه‌یه‌کی ئیسپانی ڕه‌خنه‌ی توند ئاڕاسته‌ی میسی ده‌کات\nئه‌فسانه‌ی زیندووی یانه‌ی به‌رشلۆنه، لیۆ مێسی وه‌ک کاپتن و ڕێنیشانده‌ری لاوان له یانه‌ی به‌رشلۆنه ده‌رناکه‌وێت، به‌ڵکو ئه‌رکی چاوپێکه‌وتنی ڕۆژنامه‌وانی و ڕوونکردنه‌وه‌ی شکسته‌کانی خستووه‌ته سه‌رشانی لاوانی یانه.\nڕۆژنامه‌ی ئاسی ئیسپانی ئاشکرایکردووه، له‌م وه‌رزه‌دا لیۆ مێسی ته‌نها به ڕووکه‌ش باجی کاپیتانۆی به‌رشلۆنه‌ی به قۆڵه‌کانیدا هه‌ڵواسیوه، له ڕاستیدا وه‌ک کاپتن و سه‌رمه‌شقی یاریزانان ده‌رناکه‌وێت و ناشیه‌وێت به‌هیچ شێوه‌یه‌ک له‌به‌رده‌م میدیاکاندا ڕوونکردنه‌وه بکات.\nله ڕوبه‌ڕوبوونه‌وه‌ی کلاسیکۆ و دوای دۆڕاندن به یانه‌ی ڕیاڵ مه‌درید، پاڵپشت به پڕۆتۆکۆلی واژووکراوی یانه‌کان ده‌بوو ئه‌فسانه‌که له‌دوای ڕوبه‌ڕوبوونه‌وه‌که له‌به‌رده‌م میدیاکاندا ئاماده‌بێت و وه‌ڵامی پرسیاری ڕۆژنامه‌نوسان بداته‌وه، به‌ڵام ئه‌رکه‌که‌ی جێبه‌جێنه‌کردووه.\nیانه‌ی به‌رشلۆنه به ناچارییه‌وه سێرجینیۆ دێستی هۆڵه‌ندی بۆ ئه‌م مه‌به‌سته ته‌رخانکردووه، که ته‌نها یاریزانێکی گه‌نجه و ماوه‌یه‌کی که‌مبووه درێسی بارسای پۆشیوه.\nله کۆتا ڕوبه‌ڕوبوونه‌وه به‌رانبه‌ر ئه‌تله‌تیکۆ مه‌درید، هه‌ریه‌ک له جێرارد پیکێ و سێرجی ڕۆبێرتۆ دووچاری پێکان بوون، به‌هه‌مان هۆکار سێرجیۆ بۆسکێتس نه‌یتوانیوه له واندا میترۆپۆلیتانۆ ئاماده‌بێت.\nله‌دوای یارییه‌که “پوڵگا” جارێکی دیکه ده‌ستی به سه‌رییه‌وه گرتووه و به‌بێ ئه‌وه‌ی هه‌ست به به‌رپرسیاریه‌تی بکات لاکێشه‌ی سه‌وزی به‌جێهیشتووه، دیسانه‌وه به‌ڕێوبه‌رانی یانه‌ی به‌رشلۆنه به ناچارییه‌وه پێدری ته‌مه‌ن 17 ساڵیان بۆ چاوپێکه‌وتنی دوای یارییه‌که ته‌رخانکردووه.\nڕۆژنامه‌ی ئاس له‌م باره‌یه‌وه نوسیویه‌تی، مێسی ڕێگه‌ده‌دات لاوانی یانه له‌به‌رده‌م زوومی کامێرای میدیاکاندا سه‌رشۆڕی نیشانبده‌ن، به‌ڵام ئاماده‌نییه ڕوونکردنه‌وه له‌سه‌ر ئه‌نجامی دۆڕاندنه‌کان بدات،له کاتێکدا چاوپێکه‌وتنی میدیایی ئه‌رکی کاپتنه‌کانی یانه‌یه و به‌هیچ شێوه‌یه‌ک ڕێگه‌پێدراونییه لاوان له‌سه‌ره‌تاکانیانه‌وه بخرێنه‌به‌ر فشاری میدیایی.\n(ڤیدیۆ) کلاسیکۆی بچووک بە بردنەوەی ئەتلەتیکۆ مەدرید کۆتاییهات\nیانەی ئەتلەتیکۆ مەدرید لە یاریگای “کۆرنێلا ئێل پرات” ڕووبەڕووی ئیسپانیۆل بووەوە و یارییەکە بەبردنەوەی ئەستێرەکانی مەدرید کۆتاییهات. ئەمڕۆ…\nلێدوانی ئەنچیلۆتی پێش یارییەكەی پاریس\nكارلۆ ئەنچیلۆتی ڕاهێنەری ڕیاڵ مەدرید پێیوایە هاندەران پشتگیرییەكی باشیان دەكەن لەكاتی ڕووبەڕووبونەوەی پاریس سانجێرماندا. گەشبینە بە ئەنجامی یارییەكە…


کوردیپێدیا - ڕێبوار حەسەن یوسف\n✌ ڕێبوار حەسەن یوسف | پۆل: شەهیدان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nڕێبوار حەسەن یوسف\n(هەولێر/ ڕواندز)، ڕۆژی (15-06-1988) لە ڕەشبگیریەکەی ڕواندز لەگەڵ (11) کەسی دیکەدا گیراوە، دواتر لە ڕێکەوتی (25-08-1988)دا لەلایەن ئەمنی هەولێر گوللە باران کراون.\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (م. ب.)ەوە لە: Jun 9 2015 8:52PM تۆمارکراوە


ژیان | جیهان | سیستمی كۆچی نوێی بەریتانیا دوای بریكست\nسیستمی كۆچی نوێی بەریتانیا دوای بریكست\n2020-07-14 | 1497 جار خوێندراوەتەوە\nپێشوازی دەكات لە باشترین لەو كەسانەی كە دەیانەوێت بێنە بەریتانیا\nبریتی باتیل وەزیری ناوخۆیی بەریتانیا ڕایگەیاند، سەرباری چوونە دەرەوەی وڵاتەكەی لە ڕێكخراوی یەكێتی ئەوروپا، بەڵام پێشوازی دەكەن لە باشتر و باشترین لەو كەسانەی كە دەیانەوێت بێنە بەریتانیا .\nبەهۆی ژێرئاوکەوتنی بەلەمێک لە تورکیا نزیەکەی 100 کۆچبەر خنکان\nحكومەتی بەریتانیا سیستمی كۆچكردن بۆ وڵاتەكەی ئاشكراكرد، بە تایبەت دوای چوونە دەرەوەی لە ڕێكخراوی یەكێتی ئەروروپا، ئەو یاسا نوێیانەی تایبەت بە كۆچكردنیش بۆ بەریتانیا لە سەرەتای ساڵی 2021 وە دەچێتە بواری جێبەجێكردنەوە .\nبە گوێرەی یاسا نوێی كۆچ لە بەریتانیا هاوڵاتیانی ڕێكخراوی یەكێتی ئەوروپا هەمان ماف ومامەڵەی ئەو كەسانەیان لەگەڵ دەكرێت كە لە ناوچەكانی دیكەوە ڕوو لە بەریتانیا دەكەن، ئەوە سەرباری ئەوەی ناچارن نەكراون بە وەرگرتنی پەنجەمۆر لە كاتی فیزا وەرگرتندا .\nوەزیری ناوخۆیی بەریتانیا ئاشكرایكرد، فیزای خێرا دەدرێت بۆ كاری تەندروستی بۆ ئەو كەسانەی دێنە ناوخۆیی بەریتانیا .\nلە لایەكی ترەوە بۆریس جۆنسۆن سەرۆك وەزیرانی بەریتانیا ڕایگەیاند، سەرباری چونەتە دەرەوەی وڵاتەكەی لە ڕێكخراوی یەكێتی ئەوروپا. پلانی ئەوەیان داڕشیتووە كە وڵاتەكەی خاوەنی سیستمێكی كۆچی مرۆیی و گونجاوی بێت .\nڕێگە نەدەن بە كەسانی تاوانكار و دز وئەو كەسانەی كەمتر لە ساڵێك سزای زیندانیكردن دراون، لە ناوخۆیی بەریتانیادا بمێننەوە\nبە گوێرەی یاسا نوێیەكە دەسەڵات دراوە بە وەزیرەكانی حكومەت بۆ دوورخستنەوەی ئەو بیانیانەی كە سزای ساڵێك زیاتر زیندانیان بەسەردا سەپێنراوە، هاوكات لێپرسراوانی حكومەت دەسەڵاتی ئەوەیان دەبێت، كە ڕێگە نەدەن بە كەسانی تاوانكار و دز وئەو كەسانەی كەمتر لە ساڵێك سزای زیندانیكردن دراون، لە ناوخۆیی بەریتانیادا بمێننەوە .\nئەوەش بە واتای ئەوەیە كەسانی تاوانكاری وڵاتانی ڕێكخراوی یەكێتی ئەوروپا، هەمان مامەڵەی كەسێكی تاوانكاری شوێنەكانی دیكەی دەرەوەی یەكێتی ئەوروپایان لەگەڵ دەكرێت .\nلێپرسراوە بەریتانییەكان دەڵێن سیستمی یاسای نوێی كۆچ لەو وڵاتەكەیان بەشێوەیەك ڕێكخراوە، بە ئامانجی كەمكردنەوەی ژمارەی ئەو كۆچبەرانەیە كە خاوەنی شارەزایی و لێهاتوویەكی باش وگونجاو نین، بەڵام كارئاسانیش دەكات بۆ ئەو كرێكارانەی كە خاوەن پسپۆڕی و شارەزاییەكی باشن و كارئاسانیشیان بۆ دەكرێت بۆ وەرگرتنی فیزا .\nئەو خوێندکارانەی کە دەیانەوێ خوێندنی باڵا تەواو بکەن، ماوەی دوو ساڵ دەتوانن بمێننەوە،\nھەروەھا بە گوێرەی یاسا نوێیەکەی کۆچ، ئەو خوێندکارانەی کە دەیانەوێ خوێندنی باڵا تەواو بکەن، ماوەی دوو ساڵ دەتوانن بمێننەوە، دوای ئەوەی خوێندنەکەیان تەواو دەکەن .\nهاوكات یاسای نوێی كۆچ لە بەریتانیا هەر كەسێك لەو وڵاتە تاوانێك ئەنجام بدات و سزای یەك ساڵ زیندانیكردن یان زیاتری بەسەردا سەپێنرابێت، پێویستە دەستبەجێ دەربكرێت .\nلە بەرامبەر ئەوانەشدا بۆریس جۆنسۆن سەرۆك وەزیرانی بەریتانیا ڕایگەیاند، مایەی خۆشحاڵییە كە ژمارەیەكی زۆر لە كەسانی پسپۆڕ و خاوەن كار و شارەزایی دەیانەوێت لە ناوخۆیی بەریتانیا بمێننەوە و نەگەڕێنەوە بۆ یەكێتی ئەوروپا، كە ئەوەش جێگەی دڵخۆشییە بۆ ئێمە .\nجۆنسۆن ئاماژەی بەوەشكرد، سەرباری ئەوەی ئەوان یاسایەكی تایبەت بە كۆچیان هەیە و كۆنترۆڵی یاسای كۆچی خۆیان دەكەن، بەڵام بە هیچ شێوەیەك دەرگای وڵات داناخەن و خەڵكی راناگرن كە دێتە ئەم وڵاتەوە .\nسیستمی نوێی كۆچ وادەكات خاوەن كارەكان زیاتر پشت بە هێزی كاری ناوخۆ ببەستن\nلە لایەكی ترەوە وەزیری ناوخۆیی بەریتانیا ئاماژەی بەوەكرد، لە كاتێكدا ژمارەیەكی زۆر لە خەڵك لە سەرانسەری بەریتانیادا بە دوای كاردا دەگەڕێن، سیستمی نوێی كۆچ وادەكات خاوەن كارەكان زیاتر پشت بە هێزی كاری ناوخۆ ببەستن، لە بری ئەوەی چاوەڕوانی هاتنی هێزی كاری دەرەوە بن، ئەو هەنگاوەش سودی دەبێت بۆ داهاتوو ئابوری ناوخۆیی بەریتانیا .\nوەزیری ناوخۆیی بەریتانیا ئاشكرایكرد، فیزای تایبەت بە بواری تەندروستی و چاودێری كۆمەلایەتی دەردەكەن، بە تایبەت بۆ ئەو خاوەن پیشە تەندروستیانەی كە شارەزا و لێهاتوون و دەیانەوێت بێنە بەریتانیا و خزمەت بە سیستمی تەندروستی بەریتانیا بكەن .


مه‌راسیمى چله‌ى ماته‌مینى سێوان قادر و منداڵه‌كانى به‌ڕێوه ده‌چێت – Takalami | تكلمي\nڕۆژى دوو شه‌ممه‌چوارى شوباتى “2019” به دروشمی “ژن ژیانه مه‌یكوژه” مه‌راسیمی چله‌ی ماته‌مینی سێوان قادر و منداڵه‌كانی له چه‌مچه‌ماڵ به‌ڕێوه‌ده‌چێت.\nبنه‌ماڵه‌ی سێوان قادر له لێدوانێكدا ئاماژه‌یان به‌وه‌كرد، كه ڕۆژی دووشه‌ممه ٤ی شوباتی ٢٠١٩ كاتژمێر دووی پاش نیوه‌ڕۆ له هۆڵی شاكر فه‌تاح له چه‌مچه‌ماڵ چله‌ی سێوان قادر و هه‌رسێ منداڵه‌كه‌ی به‌ڕێوه‌ده‌چێت.\nبه‌ناوی بنه‌ماڵه‌كه‌وه داوایان له خه‌ڵكی كرد وه‌كو هاوسۆزییه‌ك بۆ ڕۆحی سێوان و منداڵه‌كانی و به‌گژداچوونه‌وه‌ی تاوانی كوشتنی ئافره‌تان له مه‌راسیمی چله‌ی ماته‌مینیه‌كه‌دا ئاماده‌بن.\nشه‌وی( ١٦ی كانوونی یه‌كه‌می ٢٠١٨ )به‌ھۆی ڕووداوێكی ئاگركه‌وتنه‌وه له گه‌ڕه‌كی ئاسوده‌ی قه‌زای چه‌مچه‌ماڵ سێ منداڵی خێزانێك گیانیان له‌ده‌ستدا و دایكی منداڵه‌كانیش سێوان قادر له به‌ره‌به‌یانی ڕۆژی دووشه‌ممه “٢٤ی كانوونی یه‌كه‌می ٢٠١٨” له‌نه‌خۆشخانه‌ی ئیمێرجنسی سلێمانی گیانی له‌ده‌ستدا.\nله‌باره‌ی نوێترین زانیاریی له‌سه‌ر كه‌یسی سوتانی سێوان و منداڵه‌كانی، سه‌ركه‌وت ئه‌حمه‌د به‌ڕێوه‌به‌ری راگه‌یاندن و په‌یوه‌ندییه‌كانی پۆلیسی سلێمانی ڕایگه‌یاند، ئه‌و كه‌یسه قۆناغێكی باشی بڕیوه به‌ڵام ئێستا په‌ڕاوه‌كانی له به‌شی پۆلیسی چه‌مچه‌ماڵه‌وه نێردراوه بۆ سه‌رۆكایه‌تی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ی سلێمانی ئه‌ویش به‌مه‌به‌ستی وردبینی، ڕاپۆرته‌كانی به‌رگری شارستانی و تیمه‌كانی به‌ڵگه‌ی تاوان و تیمه‌كانی پۆلیسی چه‌مچه‌ماڵ كه چوونه‌ته شوێنی ڕووداوه‌كه و وته‌ی شایه‌تحاڵه‌كان هه‌موویان هاوپێچكراون.\nئه‌وه‌شى ڕاگه‌یاند ئه‌وانه‌ی كه له‌و كه‌یسه‌دا به‌ندن دوو كه‌سن ئه‌وانیش هاوسه‌ره‌كه‌ی سێوان و ئافره‌تێكی تره به‌پێی مادده‌ی ٤٠٦ له یاسای سزاداندا، په‌ڕاوه‌كه له وردبینیدایه له دادگای سلێمانی، لێكۆڵینه‌وه له‌سه‌ر ئه‌و دۆسییه به‌رده‌وامه.


کۆدی هەواڵ: 3802\nڕێکەوتی بڵاوکردنەوە: 13:59 - 2021/10/26\nبەپێی هەواڵی کوردپرێس، گرژییەکانی لە باکووری سووریا بەهۆی پێکدادانی نێوان هێزە کوردییەکانی سووریا و سوپای تورکیا زیاتر بوونەتەوە و تورکیا هەڕەشەی کردووە ئۆپەراسیۆنێکی دیکەی سەربازی لەدژی کوردەکان دەست پێدەکات. ئەمەش لە حاڵێکدایە هێزەکانی ئەمریکا و ڕووسیە لەناوچەکەدا بوونیان هەیە.\nگابریل مووسە، ئەندامێکی ڕێکخراوی ئاشوورییەکانی سووریا باس لە هەوڵەکانی ڕووسیا و ئەمریکا دەکات و بۆ ڕێگری کردن لە دەستپێکی شەڕێکی دیکە لە باکووری سووریا لەنێوان کوردەکان و ئەرتەشی تورکیا.\nناوبراو بە ئاژانسی فەرمیی ئاشوورییەکانی وتووە مۆسکۆ و واشنتۆن بۆ هێور کردنەوەی دۆخەکە هەوڵەکانیان چڕ کردۆتەوە.\nئەو ئەندامەی ڕێکخراوی ئاشوورییەکانی سووریا هەروەها باس لەوە دەکات کە بەهۆی پێکدادانەکانی نێوان هێزەکانی سەربە تورکیا و هێزە کوردەکانەوە تا ئێستا ژمارەیێک لە گوندی ئاشوورییەکان خەساریان بەرکەوتووە.


"گەشتیاران پێویستیان بە پی سی ئارە" - تۆڕی میدیایی خەڵک\nكۆمەڵگای دەروازەی نێودەوڵەتی حاجی ئۆمەران لەنێوان هەرێمی كوردستان و ئێران، ئاگاداری هاوڵاتیان دەكاتەوە لەكاتی وەرگرتنی ڤیزەو ڕۆشتن بۆ ووڵاتی ئێران، پێویستە بڕوانامەی پشكنینی ڤایرۆسی كۆرۆنا پی سی ئار-یان هەبێت.\nكۆمەڵگای دەروازەی نێودەوڵەتی حاجی ئۆمەران لە ئاگاداریەكدا دەڵێت، ئاگاداری هەموو هاووڵاتیان و گەشتیارانی هەرێمی كوردستان و عیراق دەكەین ئەوانەی سەردانی ووڵاتی ئێران دەكەن، لە كاتی چوون بۆ وەرگرتنی ڤیزای ئێرانی یان لە كاتی رۆیشتن بۆ ئێران پێویستە بڕوانامەی پشكنینی ڤایرۆسی كۆرۆنا (PCR ) لە گەلیان دابێت.\nلە ئاگادارییەكەدا ئەوەش هاتووە، بە پێی رێنماییەكانی تەندروستی دەبێت پشكنین و بڕوانامەی پشكنین لە یەكێك لە تاقیگەكانی حكومی ئەنجام بدربێت و دەربچێت، و نابێت لە تاقیگەی كەرتی تایبەت پشكنینی كۆرۆنا ئەنجام بدرێت و نابێت بڕوانامەی پشكنینی تاقیگەی كەرتی تایبەت بێت.


دەسەڵاتدارانی ئێران دەڵێن کەشتیگەلی نەوتهەڵگری ستینا ئیمبیرۆ کە خاوەندارێتییەکەی وڵاتی سویدە ڕۆژی هەینی پاش ئەوەی کە لەتەنگەی هورمز خۆی دەکێشێت بە یەختێکی ڕاوەماسیدا دەستیبەسەردا دەگیرێت.\nلەژێر سێبەری تاوسەندی ئەو نائارامییەی کە باڵیکێشاوە بەسەر تەنگەی هورمز و ناوچەکەدا کە تەنگەیەکی دەریای سەرەکییە لەجیهاندا بۆ گواسستنەوەی نەوت، بەڵام سێ بەشی نەوتی جیهان لە تەنگەی هورمزەوە لەرێی دەریاوە دەگوازرێتەوە.\nوەزارەتی دەرەوەی فلیپین لە بەیاننامەیەکدا رایگەیاند کە هاوڵاتییەکی فلیپینی لەناو دەستەی سەرنشینانی ئەو کەشتییەدایە هاوکات 18 هاوڵاتی هیندستان و سێ روسی و یەک کەسی لاتیڤیاش لەناو کەشتیەکەدا بوون. هەروەها لە بەیاننامەکەدا ئاماژەش بەوە دراوە لەڕێی باڵیۆزەکەیانەوە لە ئێران فرید سانتۆس پەیوەندی دەکرێت بە دەسەڵاتدارانی ئێرانەوە وەک هەوڵێک بۆ جەختکردنەوە لەسەر سەلامەتی دەریاوانە فلیپینییەکە و ئازادکردنی بەمزوانە.\nئاژانسی دەنگ‌وباسی تەسنیمی نزیک لە پاسداران رۆژی هەینی رایانگەیاند کە ئۆفیسی پەیوەندیـیە گشتیـیەکانی سوپای پاسداران لە بەیاننامەیەکدا گوتویانە کە کەشتیەکی بەریتانی stena imperoلەو دەمەی بە تەنگەی هورمز تێپەڕبووە، پابەندی یاسا و ڕێساکانی هاتوچۆی دەریایی لە ئاوی نێودەوڵەتی نەبووە، لەبەرئەوە لەسەر فەرمانی دەسەڵاتدارێتی بەندەر و ناوچە دەریایـیەکان لە پارێزگای هورمزگان، کەشتیـیەکە لە لایەن یەکەیەکی هێزی دەریایی ناوچەی یەکی ئێرانەوە دەستیبەسەرداگیرا و بەرەو کەنارەکانی ئێران براوە بە مەبەستی پشکنینی و گرتنەبەری ڕێوشوێنی یاسایی لە بەرامبەری.


چى لە كه‌مپى (هۆڵ) کەمپى بۆمبە تەوقیتکراوەکانى داعش روودەدات؟\n15:47 هه‌ینی 09 ئاب 2019\nمانگى ئادارى ئه‌مساڵ هێزه‌كانى سوریاى دیموكرات به‌سه‌ركردایه‌تى یه‌كینه‌كانى پاراستنى گه‌ل دوامۆڵگه‌ى داعشیان له‌باغۆز كۆنترۆڵكرد، ئه‌وانه‌ى به‌دیلگیران و چه‌كداربوون له‌خێزانه‌كانیان جیاكرانه‌وه و خرانه زیندانه‌وه، ژن و منداڵه‌كانیشیان له‌كه‌مپه‌كاندا له‌نموونه‌ى كه‌مپى هۆڵ جێگیركران كه‌به‌رێژه‌ى 60% ژن و منداڵى داعشن.\nشاره‌زایان و پاسه‌وانه‌كانى کەمپى هۆڵ لە ئێستادا هۆشدارى ئه‌وه ده‌ده‌ن گه‌ر بێتو ئه‌و ژن و منداڵانه‌ى خێزانى داعش نه‌خرێنه ژێر به‌رنامه‌یه‌كى فیكرى چڕو پڕە‌وه له‌ئاینده‌دا ده‌بنه مه‌ترسیه‌كى گه‌وره بۆ سه‌ر زۆربه‌ى وڵاتان، هه‌ر تیمێكى میدیاى جیهانیش به‌مه‌به‌ستى ڕوماڵكردنى ناوچه‌كه ده‌چێته ئه‌و كه‌مپه‌وه به‌مه‌یدانى ئه‌و مه‌ترسیانه ده‌خه‌نه ڕوو.\nچى له‌كه‌مپى هۆڵ ڕوده‌دات..؟\nپاسه‌وانه كورده‌كانى كه‌مپى هۆڵ كه ده‌كه‌وێته باكورى خۆرهه‌ڵاتى سوریاوه ئه‌ركێكى سه‌خت و ئه‌سته‌میان له‌سه‌رشانه، ئه‌ویش پاسه‌وانێتىكردنى ژنان و مناڵانى ده‌وڵه‌تى بەناو ئیسلامی داعشه كه‌خۆیان به‌بۆمبى له‌ناكاو ناو ده‌به‌ن.\nناوچه‌ى هۆڵ به‌رفراوانه و هاوسنوره له‌گه‌ڵ عێراقدا و 70 هه‌زار ئاواره‌ى ئه‌و شوێنانه‌ى كه پێشتر داعش كۆنترۆڵى كردبوون تێدا نیشته‌جێیه.\nیه‌كێك له‌ئاڵنگارییه‌كانى ئه‌و كه‌مپه هه‌ڵاتوانى شوێنه‌كه هاریكارى خێزانى داعشه‌كان ده‌كه‌ن بۆ ڕاكرن سه‌ره‌ڕاى ئه‌وه‌ش لایه‌نگرانى داعش هێرش ده‌كه‌نه سه‌ر دراوسێكیانیان.\nپاسه‌وانه كورده‌كان گه‌شبینن له چاكسازیكردنى لایه‌نگرانى داعش گه‌ر بێتو مامه‌ڵه‌یه‌كى باشیان له‌گه‌ڵدا بكرێت.\nخالد یه‌كێكه له‌و پاسه‌وانانه‌ى به میدیاكانى به‌ریتانیاى وتوه:”یه‌كێك له‌ئه‌ركه سه‌ره‌كیه‌كانمان پاراستنى مرۆڤبونى ئه‌وانه، ئه‌وه‌ش به‌شه‌ڕى سه‌ربازى ناكرێت به‌ڵكو له‌ڕێگه‌ى شه‌ڕى بیروباوه‌ڕ و ئه‌ندێشه‌وه ده‌كرێت”.\nهه‌فته‌ى پێشووش له‌كه‌مپه‌كه‌دا 18 منداڵ گیانیانله‌ده‌ستداوه و له‌نێویشیدا ناوه‌ندێكى پزیشكى هه‌یه، ئانتى سینۆ ڕۆژانه 170 منداڵ ده‌بینێت و چاره‌سه‌ریان بۆ دیاری ده‌كات، ئه‌و پزیشكه له‌وه ده‌ترسێت بارودۆخى كه‌مپه‌كه به‌ره‌و خراپى بڕوات ئه‌وه‌ش ببێته هۆى ئه‌وه‌ى ڕێگرى بكات له‌و هه‌وڵانه‌ى بۆ نه‌هێشتنى توندڕە‌وى ده‌درێن.\nهه‌ندێك خێزانیش هێشتا له‌و باوه‌ڕەدان كه داعش له‌و كه‌مپه‌دا جێگیرى كردوون و ده‌توانێت ده‌سه‌ڵاتى به‌سه‌ردا هه‌بێت.\nكه‌مپى هۆڵ هه‌ر له‌كه‌مپى هۆڕى ده‌چێت كه كه‌وتووه‌ته ناوچه‌ى تل مه‌عروفى سوریاوه و بۆ ڕاهێنانه‌وه‌ى ئه‌و منداڵانه دامه‌زراوه كه داعش بۆ شه‌ڕكردن به‌كاریده‌هێنان، داعش ناوى شێرى خه‌لافه‌تى لێنابوون به‌ڵام ئه‌مڕۆ له‌هۆڕ كارمه‌نده‌كان هه‌وڵى ئه‌وه‌یان له‌گه‌ڵدا ده‌ده‌ن ده‌رفه‌تى چاره‌سه‌رى ده‌روونى له‌به‌رده‌میاندا بڕە‌خسێنن و وانه‌ى گه‌شبینیان فێربكه‌ن، یه‌ڵماز به‌ڕێوه‌به‌رى ناوه‌ندى هۆڕى ده‌ڵێت :”سه‌ره‌تا ده‌بێت دایانبڕین بۆ ئه‌وه‌ى پڕۆسه‌ى نه‌هێشتنى توندڕە‌وى سه‌ر بكه‌وێت، بڕوام وایه ئه‌و منداڵانه فێرى توندڕە‌وییه‌كى زۆر كراوون گه‌ر بێتو ئه‌و به‌رپرسیارێتیه نه‌خه‌ینه سه‌رشانمان ئه‌وا ئه‌م منداڵانه له‌پاشه‌ڕۆژدا نه‌ك ته‌نها بۆ سه‌ر ئێمه به‌ڵكو بۆ سه‌ر زۆر وڵاتى تر ده‌بنه مه‌ترسی”.\nله‌كاتى ڕوماڵكردنى تیمێكى (بى بى سى) له‌كه‌مپه‌كه‌دا چه‌ند مه‌ترسییه‌ك له‌و ناوچه‌یه‌دا ڕویداوه، ژنێكى داعش به‌چه‌قۆ هێرشى كردووه‌ته سه‌ر پاسه‌وانێكى كورد و بریندارى كردووه، ئاگر له‌خێمه‌یه‌كى تر به‌ردراوه و چه‌ند گرته‌یه‌كى ڤیدیۆى بڵاوكراوه‌ته‌وه و تێدا باسى ئه‌وه كراوه داعش له‌نێو كه‌مپى هۆڵدایه، له‌ژێر په‌چه‌ى ڕە‌شه‌وه ژنه‌كانه‌كان به‌پاسه‌وان و كارمه‌ندانى كه‌مپه‌كه‌یان وتووه :”ئێمه ژنانى جه‌نگاوه‌رانین ئه‌وه مه‌خه‌نه خه‌یاڵتانه‌وه كه دیلى كه‌مپه بۆگه‌نه‌كه‌تانین، ئێمه بۆمبى له‌ناكاوین ته‌نها چاوه‌ڕوان بكه‌ن چ ده‌بینن”.\nهۆڵ ناحیه‌یه‌كه ده‌كه‌وێته خۆرهه‌ڵاتى شارى حه‌سه‌كه‌وه له‌باكورى خۆرهه‌ڵاتى سوریا و 22 گوندى له‌سه‌ره‌و ژماره‌ى دانیشتوانه‌كه‌شى زیاتر له 3 هه‌زار كه‌سن و ساڵى 2014 داعش كۆنترۆڵى كردوه.\nمشکەکان چەند تەنێکى دژە کۆرۆنایان بەرهەمهێناوە..ڤاکسینێک ئامادەیە بۆ تاقیکردنەوەى لەسەر مرۆڤ تەنها ڕەزامەندی دەزگای خۆراك و داو دەرمانی ئەمریكای لەسەر ماوە\nئەمریكا سزای نوێى بەسەر ژمارەیەك لەكەسایەتی ئێرانی سەر بەسوپای پاسداران سەپاند\n"چەند كەسایەتیەكی عێراقیشی تێدایە كاریان بۆ بەرژەوەندیەكانی ئێران كردووە"\n21:59 هه‌ینی 27 ئادار 2020\n"دەستشۆر و سابون بۆ خەڵک دابین بکەن"\n23:22 چوار شه‌ممه 01 نیسان 2020


نوێنەرێکی مەجلیسی ڕێژیمی ئێران: خۆمان قاچاخچین\n12:51 - 23 جۆزەردان 2718\nکوردستان میدیا: نوێنەرێکی مەجلیسی ڕێژیمی ئیسلامیی ئێران، باسی لەوە کردووە، کە ناوەندە دەسەڵاتدارەکان، ئابووریی ئێرانیان بەو ڕۆژە گەیاندووە.\nبەپێی راپۆرتە بڵاوکراوەکان "جەهانبەخش موحبی نیا"، بەناو نوێنەری شارەکانی میاندواو، سائین قەڵا و تیکاب لە دانیشتنێکی فەرمی لە مەجلیسی ڕێژیمدا باسی لەوە کردووە، کە ناوەندە دەسەڵاتدارەکان ئابووریی ئێرانیان بەو ڕۆژە گەیاندووە.\nئەو نوێنەرەی ڕێژیم بێ ئەوەی کە ناوی ڕێکخراوی سپای تێرۆریستی پاسداران یا باقی ناوەندەکانی سەر بە ڕێبەری ڕێژیم بێنێت، داوای لە نوێنەرانی مەجلیسی ڕێژیم کرد، کە "لە خەو هەستن" و بە جێگای "کایەی پارلەمانـ"ـی سەرچاوەی سەرەکیی قاچاخ لە ئێراندا ببینن.\nناوبرا باسی لەوە کردووە، ناوەندە دەسەڵاتدارەکان بە بیانووی بەجێگەیاندنی ئەرکی خۆیان ئابووریی ئێرانیان بەو ڕۆژە گەیاندووە.\nسەرۆکی فراکسیۆنی بەربەرەکانی لەگەڵ گەندەڵییە ئابوورییەکان مەجلیسی ڕێژیمی ئێران، باسی لەوە کردووە، کە شتومەکە قاچاخەکان بە شێوەی فەرمی و یاسایی لە لایەن قاچاخچییەکانەوە هاوردەی ئێران دەکرێن.\nساڵانە بە بەهای ٢٧ میلیارد دۆلار کاڵای قاچاخ هاوردەی ئێران دەکرێ، وەزیری ئابووریی ڕیژیمی ئێرانیش رایگەیاندووە، ٧٠ لەسەدی کاڵا قاچاخەکانی ئێران لە خاڵە سنوورییە نافەرمییەکانەوە هاوردە دەکرێن.\nلەم پێوەندییەدا مەسعوود کەرباسیان، وەزیری کاروباری ئابووری و داراییی ڕێژیم، لە پەراوێزی چاوپێکەوتنێکی لەگەڵ سکرتێری گشتیی ڕێکخراوی جیهانی گۆمرک، وتبووی: "لە سنوورەکانی ئێران بە شێوەی فەرمی هیچ شتومەکێکی قاچاخ هاوردە ناکرێت".


پرسیارەکانی بەردەم مردن.\nپرسیارگەلێک کە ئایا ئینسان بۆچی ھاتووە و بۆ چی دەڕوات لەم دونیا واقیعیەوە بۆ فەنا و شوێنێکی نادیار، ھەروەک ئەوەی خەیام عومەری شاعیر دەڵێ، لەوەتەی دونیا ھەیە و بەشەر ھەیە ئەم پرسیارە فەلسەفییە پرسیارێکی بێ وەڵامە لەچوارچێوەی یاسای سروشتە بەپێی میتۆدی ماتریالی، ھەروەھا کاری خودایە بەپێی ئایدیالیستی. کەواتە ئەی بۆچی ھاتین و بۆچی دەڕۆین و بۆ کوێ دەچین و کێ دەمانباتەوە و بۆچی ئەو بڕیارە لەسەر دواچارەنووسی ئینسان و زیندەوەرەکان دەدرێت و فەلسەفەکەی لەکوێدایە؟. نەک ھەر وەڵامێکی قەناعەت پێکراوی نییە، بەڵکو مانایەکی نییە ئەگەر لەفەلسەفە بچێتە دەرەوە.\nئایا ئەوە راستە گەوھەری ئەم دونیا پان و بەرین و پڕ لەنھێنییە مەرگ و وێرانەیە، تاکو پەلە لەژیان بکەین بۆ چێژ وەرگرتن، ئەمە پرسیارێکە جەوھەری ئەو دوالیزمی بوون و نەبوون و ژیان مەرگە ئاشکرا دەکات، بەو مانایەی ئەم پرسیارانە جۆرێک لە ھیچ گەرایی دروستکردووە لەزەینی ئینسان، مادام دەمرێت کەواتە ژیان چییە و بۆچی یاخی نەبین، یان بەپێچەوانەوە بۆچی ملکەچی یاساکانی سروشت و ئەو ئایدیایە نەبین کە زیندوو دەبینەوە، یان ئەوەی چ پێویست دەکاتا سەرقاڵ بین بەو ھەموو پێداویستیانەی ژیانەوە کە ھەموو ئەو بیرۆکانە لۆژیکین.\nھەڵبەت ئەم پرسیارگەلە لەفەلسەفەشدا کارێکی کردووە کە بێھودەیی و بێھیوایی لەزەینی ئینسان دروستبکات، تینوێتی دروست مانای ئەوەیە کە دەرکەوتەیەک ھەیە بۆ ھەموو بەشەر و زیندەوەر و درەخت و ھتد. ھەروەھا ژانی جەستەی ئینسان، یەکێکە لەو دیاردانەی کە ھێزێکی نیگەتیڤ بەڕێوەیە بۆ تێکچوون و سڕینەوە و نەھێشتنی رۆح لەجەستە، بەڵام رۆح ھیچ تینوێتی و برسێتی نییە و ژانێکی پێوە نەلکاوە، ھەر ئەمەشە فەلسەفە روحی جوداکردۆتەوە لەجەستە و بەفیزیک و میتافیزیک پێناسەکراون، بۆ نمونە بەپێی فەلسەفە بێت روح لەجەستە جیاوازە، ھەرئەمەشە کە مردنی فەلسەفی شێوەیەک لەشعور بەمردنە وەختێک ئینسان توشی ترس دەبێت، " کێشەی مردن وابەستەی پرسێکی گرینگە کەدەڵێ : چۆن مرۆڤ دەتوانێ وەکو گشتێک پەی بەبوونی مرۆییدا ببات؟، ئەگەر سروشتی بوونی مرۆیی بریتی بێت لەوەی لەبوونی ئێستایی دەربچێت بەرەو بوونێکی تازە، بەشێوەیەک لە ساتێکدا ناتەواو بێت و لەرێگەدابێت بەرەو بوونێک تازەی ئەگەرانە، ئایا لەم دۆخەدا ناکرێت لە کۆی گشتیدا ببینن؟، ئەی رێگەی تێناچێ مردن ئەو شتەبێت کە رێگەمان پێدەدات بوونی مرۆیی وەکو گشتێک ببینین، چونکە سنوورێک بۆ بوونی دادەنێت؟، بوونی مرۆیی بە مردن کۆتایی دێت، بەشیوەیەک پاش ئەوە چیتر ھەبوونی نییە". (١) ئەو ترسەی کە لەدەرەوەی جەنگە، یان نزیک نییە لەمردنەوە، جگە لەوانەش خەو و ھەڵسانەوە و خەون بینین کە کردەیەکە لەدەرەوەی ئیرادەی ئینسان، بەشێکە لەو دیمەنانەی کە بینراوە یان نەبینراوە و دەبێ رۆژێک وەکو یادەوەری بەجێبمێنێ بۆ ئەوانی تر، بەڵام ھێشتا نە فەلسەفە کە بەرەئەنجامی بیرکردنەوەی ئینسانە، نە ئاین کە دیسان بەشێکە لە بیرکردنەوەی ئینسان، نەیانتوانیوە وەڵامێکی قەناعەت پێھێنەر بدەنەوە بەئینسان، بەو پرسیارەی کە بۆ ھاتین و بۆ دەڕۆین لەم جھانە خۆشەی کەخودی ئینسان بەشێوەیەکی کاتی خۆشی کردووە و ھەر خۆشی بەدەستی ئەنقەست ناخۆشی دەکات، مەولانا جەلالەدینی رۆمی دێڕە شعرێک باس لە مردن و پاش مردن دەکات " (ھیچ مردە نیست حسرت ز مرگ _ حسرت انست کش کم بود برگ) بۆیە لێرەوە وێڕای باوەڕبوونی بە جیاوازی جۆرەکانی مرۆڤ لەبەرامبەر مردندا، بەڵام ئەو باوەڕی وایە ھەموو مرۆڤەکان بەجیاوازی جۆرەکانیانەوە کە دەمرن، حەسرەتیان بۆ خودی مردن نییە لەخۆیدا، بەڵکو ئەوەیە کە توێشوو و ئامادەکاری بۆ ئەو ژیانەی وەک پێویست نەبووە و وەگەرنا مرۆڤ لەچاڵێکەوە بخرێتە دەشتێکی فراوان کە خۆشگوزەرانی تێدابێت حەسرەت ناکێشێ". (٢). بەڵام ئەمە لەئاستی تاکدا رۆمی قسەی لەو حەسرەتە کردووە کە چۆن خۆی ئامادە نەکردووە، یان ئەو جۆرە مردنانەیە کە بەتەنھا دەمرن و رەنگە مەبەستی تریش بێت وەکو حاڵەتێک یان بەرپرسیارێتی پاش مردن یان ترسان لە لێپرسینەوە و ھتد بۆیە بۆ عارفەکان ئەمەی گوتووە وەکو پرسێک لەژیانەوە بۆ مردنێک کە پاداشتێکی بۆ شێوەی ژیان ھەیە، ئەمما ئەگەر باس لەجۆرەکانی دیکەی مردن بکەین کە نەترساون و نە خۆیان ئامادەکردووە و نە عاشقی مردن بوون بۆ ئەوەی چاوەڕوانی پاداشت بن لە چاڵێکەوە بەرەو ژیانێکی تاھەتایی، بەپێچەوانەوە ھیچ خۆیان بۆ ئامادە نەکردووە، یان بیریان لەو ساتە وەختە نەکردۆتەوە دەمرن، یان ئەسڵەن چاوەڕێیان نەکردووە و رەنگە بیریان بۆ ژیانێکی پڕ لە ئاسودەیی بوبێت و پێچەوانەکەی روویداوە کە بەکۆمەڵ مردوون، نمونەش جەنگە کە بۆتە مایەی مەرگێکی بەکۆمەڵ کە لەدەرەوەی بڕیارە سروشتیەکە، ئینسان گەلێک بەدەستی یان بەبڕیاری ئینسانگەلێکی تر دەمرن یان لەبرسان دەیانکوژن یان تۆڵەی مەرگی ئەوانی تر دەکەنەوە یان ھتد.\nلەدایک بوون ئامانجێکی لەپشتەوەیە بۆ بەردەوامی و چێژێکە بۆ ھەردوو رەگەزی نێر و مێ بەئاژەڵیشەوە. ئەی مردن چ ئامانجێکی لەپشتەوەیە و سوودەکەی بۆ کێیە و کێ چێژی لێدەبینێ و بۆچی وەکی ھاتن کە لەدایک بوونە فیستیفاڵی بۆ رێکدەخرێت ئاوھاش مردن ئاھەنگی بۆ ناگێڕدرێت؟. ئەمە ئەو پرسیارە فەلسەفی و کۆنکرێتیانەیە کە زمان دوچاری (عجز) بەمانای بێدەسەڵاتی یان کەمدەسەڵاتی دەبێت لەبەرامبەریان کە پێشتر فەلسەفە وروژاندوویەتی، بەڵام وەڵامی یەکلاکەرەوەی نەبووە جگە لەئاشکرا کردنێک وەکو گلەیی بەرامبەر بەنەزانی ئینسان، یان خراپ حاڵی بوونی ئینسان لەبەرامبەر ئەو کردەوانەی دەیکات وەکو ئەوەی بمێنێت تاھەتایە، یان ئەو پرسیارەی لەخودا دەکرێت، بۆچی ئینسان دەمرێت و ئاین لەجیاتی خوا وەڵامی داوەتەوە، یان کردەیەکی غەریزیانەیە بۆ دووبارە بوونەوەی خود لەبونەوەرێکی دیکەدا کە ئەمە لەلای ئینسانی خاکی کەمترە لەوەی لەلای خاوەندار و ستەمکارەکان زیاتر کە لاسایکردنەوەی خوداوەندەکانی مێژوون، ھەروەک خوداوەندەکانی رۆما و یۆنان و میسر و بەڵام بەھۆی ئەوەی ئینسان لەرێگەی زانستەوە بەزۆر شت ئاشنا بووە، یان زۆر شتی بۆ روون بۆتەوە لەرووی زانستیەوە یان واقعی یەوە، ئەو وەڵامەی بەلاوە تائەو شوێنە قەبوڵ کردووە کە دەڵێ ژیان مادام سەرەتای ھەیە، کەواتە ھەر دەبێ کۆتایشی ھەبێت و تەواوبێت، بەڵام فەلسەفەکە ھیچ وەڵامێکی پێنیە ئەگەر لەرێگەی ئاین یان زانستیشەوە بێت.\n(جان کۆکتۆ) ھەم بیرمەند و ھەم شاعیریکی ئامریکی یە دەڵێ " من ھەمیشە لەرێگەی ئاوێنەوە چاودێری مردن دەکەم و ئەویش بەکاری خۆی ھەڵدەستێت" ئەم رستە شیعرییە تەنھا یەک مانای نییە، بەڵکو مانایەکی فەلسەفی فرە رەھەندی ھەیە کە ئینسان خۆی دەبینێ لەنێو ئاوێنەدا، لەوێوە تێدەگات کە ھەر وەختێک کاتی ھات دەمرێ، کەسێکی تر کە تاوانی کردووە و لەئاوێنەدا لێپێچینەوە لەویژدانی خۆی دەکات لەتەنھاییدا و مردن لەوێدا کاری خۆی دەکات، ئاوێنە یەکێکە لەھۆکارەکانی کوشتنی ئینسان بەبێ ئەوەی جەستە لەکار بکەوێ". (٣)\nئەگەری ئەوەی کە لەئەفسانەی فاوستی گۆتەدا ھاتووە، دوای ئەوەی فاوست دەچێتە جھانێکی بەرین و گەشتێکی جھانی، بەڵام ئەمە تێکستە و وەکو ئەفسانەیەکی خوڵقێنەر مامەڵەی لەتەک کارێکتەری بێتاوان کردووە، دەڵێ" فاوست پەیمانێک لەگەڵ (مفیستۆ فلیس) دا دەبەستێت کە لەراستیدا گرەوەکە نھێنی یە، دواتر لەلایەن ئیبلیسەوە دەبێتە فاوستی روح دەروون و خۆی تەسلیم بەخواست و فەرمانەکانی جێبەجێدەکات و دواتر پەشیمان دەبێتەوە، پەیمان بەستن و دانانی پەیوەندی خۆشەویستی لەگەڵ کریشن و دواتر مناڵیان دەبێت، بەڵام دواجار دەیکوژن، فاوست ھەمیشە لە گفتۆگۆدایە و بە میفیستۆفلیس دەڵێ (دەمەوێ ببم بە سوڵتان خۆشی ببینم، چونکە ھەرشتێک بە کردار نەبوو تەنھا بۆ ناسین و شوھرەت بوو، ھیچ نییە)، ئەویش دەڵێ بەڵام خۆ شاعیرەکان بۆ نەوەکانیان دەگێڕنەوە کەسێک ھەبووە بێعەقڵی کردووە، دەڵێ ئاخر ئێوە بەم قسانە ھیچ شتێک نادەن بە ئینسان، کەچی لەبەشێکی تردا فاوست دەچێتە جھانێکی ترەوە کە جھانی گەشتێکی بە خواوەندەکان و جھانی مەزن و سەدان کۆشکی ئیمبراتۆرەکانی لێیە، ئەمە بۆ فاوست دەبێتە دوا مەنزڵگە و لەوێ پیردەبێت و دەمرێت، ئیدی پۆلە مەلەکان روحی فاوست دەبەن بۆ جھانی فریشتەکان". (٤)\nئەمە کە فاوست دیکۆمێنتی کردووە لەسەر وەختی خۆیدا کە ژیان خۆشتر و جوانتر بوو لەلای ئینسان، ھەوڵێک بوو بۆ خۆ دەربازکردن لە کۆیلەیەتی خواوەندەکان کە شونێکیان وەکو تەواوی دونیا وێنا کردبوو و ھەموو رووبەری دونیایان لەو رووبەر و فەزایەدا کۆکردبۆوە کە خۆیان وەکو خودای خاوەن ژیان و مردن دانا بوو، بۆیە فاوست بەناچار پەنا بۆ وەھمێک دەبات تاکو روحی بۆ شوێنێکی دیکە ببات و لەوێ شاد بێت.\nیادەوەری و مردن.\nیادەوەری ئەو بەشە رابردووەی ژیانە بۆ تاک کە جارێکی دیکە ئاسان نییە ھەم زەمەنەکەی مردووە و ھەم چیرۆکەکەی ونبووە و نائامادەیە و مومکین نییە بگەڕێتەوە بۆ واقیعێک کە ئینسانگەلێک وەکو وەھم چاوەڕوانی دەکەن، بۆیە تەنھا وەکو ھەلقەیەکی ونبووی نێوان کارێکتەرە چالاک و ناچالاکەکان لەکاتێکی دیکەدا زیندوو دەکرێتەوە و دەنرخێنرێت، ھەروەھا بەشێکە لە راستکردنەوەی مێژوو کە ھەندێکجار لەدوای مەرگ چیرۆکەکان فەزایەکی دیکە بەخۆیانەوە دەبینن کە راستگۆیی تێدا نییە.\nنرخاندنی یادەوەری تەنھا لەوێدا نییە کە ڕابردووە لەرووی کات و شوێنەوە دەبێتە رووبەڕووی زیندووکردنەوەی ژیانێک لە رابردوودا بۆ ئێستا، بەڵکو لەوێدایە کەبەشێکە لە زەمەنێکی مردوو و چیرۆکێکی ھەمیشە زیندوو، خۆ ئەگەر کەسێک یان کارێکتەرێکی چالاکی نێو زەمەن و چیرۆکی یادەوەریەکە مردبێت، بەھای ئەو یادەوەرییە ھێندەی تر زیاتر دەبێت، بۆ نمونە من لەپاریس بووم، وەختێک بوو کە زۆربەی ئەو کەسانەی پێکەوە سەفەرمان کرد، پێکەوە ئەو زەمەن و چیرۆکانەمان تۆمارکرد کە کەس بەو ئومێدەوە نەھاتبوو یادەوەری ئەوی تر بخوێنێتەوە، بەڵام چەند کەسێک لەو ھاوڕێیانەم کۆچیان کرد، دونیایەک یادەوەری بۆ ئێمە بەجێما و ئێمە ناچاربووین وەکو چیرۆکی تراژید کۆمێدی بیگێڕینەوە بۆ ئەوانی تر کەنرخی لە نێو ئەدەب و رۆشنبیریدا نەبێت لەھیچ شوێنێکی دیکەدا نییە، محەمەد موکری رۆماننوس بەنمونە کە بەشێکە لەو یادەوەرییەی من لەگەڵ ئەو ھەمە و ناتوانم بیگێڕمەوە، ھەڵبەت ئەویش وەکو خۆی گوتی نەیتوانیوە بەشێک لە یادەوەرییەکانی بگێڕێتەوە کە لەژیانی ئەودا ھەن و تەوزیفی نەکردوون، یان کەسێکی وەکو ئازاد سوبحی کە نەک ھەر وەکو کەسی ئاسایی نەمرد، بەڵکو ئەو پێش ئەوەی مردن بێت، بانگی مردنی دەکرد و ناچاری دەکرین بینوسینەوە، ھەروەھا ژنە یاخیە تاقانەکەی کورد ئەحلام مەنسوور کە ھەموو ژیانی یادەوەری بوو بەر لەوەی بمرێت خۆی ئامادە کردوو و یادەوەرییەکانی بەبێ ترس نوسیەوە چەندین کەسی تر کە ناتوانین ناوی ھەموویان ریزبەند بکەین، ھەروەھا ئەو یادەوەریانەی دیکە کەرەنگە سیناریۆی دیکەیان بۆ داڕێژرابێت بۆ وەڵامدانەوەی ئەو پرسیارانەی وەڵامیان نییە..\nدار و بەرد و ئاوو وفەزای دیاریکراو لەشوێنکاتدا بۆ زیندووەکان، ھەروەھا بەسیمبول کردنی دار و درەخت لەو سروشتەی کە بۆتە بەشێک لە یادەوەری ئینسان، تەنھا ناونیشانی موقەدەس نییە لەزەینی ئینساندا کە رابردووەکان تۆماریان کردووە، بەڵکو ئەمە بەشێکە لە زیندوکردنەوەیەک کە مانای رەھا بەنھێنی مردن دەدەن، "ھەر درەختێکە بەشێکە لەو بوونەی کە ھەیەتی روانینی ئەو مرۆڤە وەکو میوە و ئەویدیکەیان وەک سوتەمەنی، لەوە کەم ناکاتەوە کە ھەر درەختە کەسێک بە بڕوای خۆی دەڕوانێتە درەختەکە وەک سوتەمەنی ئەوی تر لەسەر زەوی بە رەگو بەر و میوە وە ئەڕوانێتە بەرەکەی، بەڵام بوونی ئەو تەنھا بوونی درەختی خۆیەتی، لەم سەرچاوەیەوە دەتوانین بڵێین کە عەقڵی داھێنانی مرۆڤ بۆ ھەر شێوەیەک ئەڕوانێتە درەخت، چ وەک دیمەنێک بۆ جوانی یان بۆ سێبەر یان دەرمانێک بۆ نەخۆشی یاخود کورسیەک بۆ پاشایەک یان تەختەیەک بۆ داپۆشینی مردوویەک یان پارچەیەک لە پردێک بۆ پەڕینەوە، ئەو تەنیا بوونێکە لەژیاندا بە زەوییەوە، تەنیا بوونی درەختە، بەڵام لە مردنیدا چەند بونێکی لێدەبێتەوە، ناتوانین ئینکاری بکەین کە مردوویەتی ئەو لە دیاردەکانی تردا مردنێکە لە روانینی بەکارھێنەرەکان و زیندوێتیدا، کەواتە درەخت شتێکە". (٥) . ئەو حاڵەتەی کە درەخت دەکات بە یادێک بۆ زنیدوکردنەوە وەکو پێویستی یان وەکو سێبەر یان وەکو کورسی، لەو حاڵەتە بەدەر نییە کە دەکرێت بە زیندوکەرەوەی مردن بۆ ژیان، یان ئومێد بەخشین بەژیان، دەیان نمونەی لەو بابەتە لەکوردستان لە ناوچەی ئاغجەلەری سەر بەشاری کەرکوک و ھەروەھا لە بابەگوڕ گوڕ ھەیە کە ئیدیۆمێک لە شکڵی شیعر ھەیە ژنان دەیڵێن و بابە گوڕ گوڕ بەگوڕ ھاتم ئەمجارەیان بۆ کوڕ ھاتم) و لە داوداوای نزیک شاری کۆیە ھەمان مەزار ھەیە کە مێژووی ھەیە، لەھەورامان و لەشارباژێر و لەمێرگەسور و ناوچەی بادینانیش ھەیە، لەشوێنانی دیکەش ھەیە کە بۆتە مەزار و خەڵک بۆ بەردەوامی ژیان و دەرمان و چاکبوونەوە لە نەخۆشی و ئومێد گەڕانەوە و مانەوەی منداڵ لەژیان و لەدایک بوون و ھتد، مرۆڤ پەنای بۆ دەبات چ وەکو یادەوەری و چ وەکو یەکێک لە پێویستیەکانی دەرەوەی ئیرادە و زانست، ئەم حاڵەتە ئەگەرچی وەکو ترادیشن و بەشێک لە موقەدەس کردنی میسۆلۆژیا و ئەزموون کردن لەدەەرەوەی ئیرادە و وەکو جێماوە لە باب و باپیرانەوە، ئێستا لەکاتی عجزی ئیرادە بەسەر ھەر دیاردەیەکدا، ئەمە زیندوو دەبێت و دەبینرێت و دەسەلمێنرێت، نمونەی ئەو دارە گەورەیەی کە لەباخچەی گەورەی ماڵی پادشای دانیمارک بینیم، ئەوەبوو کە ژن و مێردێکم بینی لەبن دارێک دانیشتبوون دارەکە بە مەمەی منداڵ و گەمەکانی منداڵ ھەڵواسرابوون و دارەکەی نەخشاندبوو، ژن و پیاوێک بەدەم شەراب خواردنەوەوە دانیشتبوون بۆ ئەوەی نیازیان بەجێ بگات و منداڵیان بۆ بمێنێ زۆر بە ھیواوە دوعایان دەکرد بۆ ئەوەی منداڵێکیان ھەبێت و بەختەوەر بژین، لەکاتێکدا دانیمارک ئەو شوێنەیە کە لەرێگەی زانست و تەندروستیەوە ھەموو کێشەکانی ئینسانی چارەسەر کردووە، بەڵام ئەم کولتوور و یادەوەرییە تائێستاش وەکو کولتوورێک ماوەتەوە و بڕوایان پێی ھەیە.\n(مردن پاشای یادەوەرییە)، ئەمە وتەیەکی لەخۆڕا نی یە، بەڵکو ئەزموونە لەرێگەی ئەو کردارانەی بوونە بەچیرۆکی دڵڕەقەکانی رابردوو کە لەنێوان ھێزە شەڕکەرەکاندا بەرپابووە، "سەربازێکی روسی لەدوا وێستگەی ژیانیدایە و گەمارۆدراون لەلایەن ھێزەکانی ئاڵمانیاوە، ھیچ دەرەتانێکی دیکەی نامێنێ و نامەیەک دەنووسێت و لەنامەکەدا ھاتووە کە ئێمە ھەم لەخۆشترین کاتین کە شەڕ لەپێناو باوەڕدا دەکەین و ھەم دەبینە یادەوەری بۆ ئێوە کەنامەکەمان دەخوێننەوە، چونکە ھەریەک لەو دێڕانە بەراستگۆییەوە نوسراون، ئەم رۆژانە وەکو پاشای مێژوو دەمێننەوە". (٦) لێرە مردن شێوەیەکی دیکەی پاشایەتیە بۆ ئەوانی تر، چونکە جێگەو رێگەیەکی تر لەمردووەکانی تر داگیر دەکات، بەوپێیەی بوون بە قوربانی بۆ ئەوانی تر، بەتایبەتی ئەو سەربازانەی کە لەدوای جەنگ و لەدوای سەرکەوتن لەجەنگ کە نائاسایی ژیان و لەناخۆشترین ساتەوەختی نێوان ژیان مەرگ و مان و نەمان بوونە، ئەو یادەوەرییە چ وەکو حاڵەتە تراژیدیاکە و چ وەکو حاڵەتە کۆمیدیەکان و چ وەکو لەدەستدانی خۆشەویستان و ھاوسەنگەرەکانیان، جوانترین وێنە لەزەینی بیسەرانی چیرۆکە یادەوەرییەکان دروستدەکات. ھەڵبەت ئەمە بۆ ھەر ھێز و ھەر دەوڵەت و ھەر ئاینێک ھەمان بەھای خۆی ھەیە بۆ ئەوانەی کەماون، لەمبارەیەوە دەتوانین دەیان و سەدان نمونەی نامە و دیکۆمێنت و چیرۆکی نەنوسراو بە بھێنینەوە بۆ سەلماندنی ئەوەی کە مردنیان پاشماوەی کەسێک بۆ ئەوانی دیکەی کە ماون دەبێتە یادەوەری، نمونەی ئەو نامانەی لەلایەن یەخسیرەکانی جەنگی نێوان ھەردوو وڵاتی ئێران و عێڕاق وەکو یادەوەری ماوەتەوە تائێستا، یان ئەو نامانەی کە لەزیندانەوە بۆ کەسوکاری شەھید و کۆچکردووەکان وەکو یادەوەری ماونەتەوە.\nبەشێک لە یادەوەری شیعرە، وەختێک رووداوەکە موقەویماتی چیرۆکی تیانییە و نابێتە چیرۆک، وەکو (فردیناند الکییە) دەڵێ " چیت لەمن دەوێت ئەی یادەوەری، لەکاتێکدا خۆ جێگەم نابێتەوە لەتۆدا". ئەمە ئەو ساتەوەختەیە کە ئینسان ناتوانێ لەتێکستێکدا یان لەچوارچێوەیەکدا پاڵەوان و شوێن و رووداو لەحەبکەیەکی چیرۆکدا کۆبکاتەوە، ھەموو ئەوکەسانەی کە بەھای یادەوەرییان لەلا نەماوە، یان لانیکەم سۆزیان بۆ رابردوو وەکو نۆستالیژیا نییە، یان غائیب واتە نائامادەن، بۆیە ئێستا بەشێوەیەکی دیکە ئامادەن لەنێوماندا، یان ئەوەیە کە دوور نییە کەسێک بێت لەو کارێکتەرە ئەفسانەییانەی کە لەدونیای دۆنای دۆنەوە جارێکی تر ھاتوونەتەوە.\n"ناکرێ و قورسە کە رابردوو وەکو خۆی بمێنێتەوە، ناشکرێ وەکو کەرەستەی ماڵ چۆن کۆن بووە و بووەتە بەشێک لەیادەوەری، بەڵام مردوویەکی زیندووە بەبێ گوتن، ئەمە ئەو وێنەیەیە کە لەگەنجینەی مێشکدا ھەندێکجار کاری پێدەکرێت، بەڵام ستایلی رابردوو گرێدراوی ئەو شتانەیە کە لەھەڵوێست و ھۆشیارییەکدایە کە ئیلھامی لێوەردەگرین، بۆیە ھەموو ئەو شتانەی درکی پێدەکەین و ھێشتا نەھاتوون لە زەمانی ئێستادا ھەیە کەتێیدا دەژین، ھەموو وێنەکانی رابردووش ھەمان وێنەی ئێستان، کەوابوو یادەوەرییمان تەنھا بۆ رابردووە، بۆیە رابردوومان دەکات بە ئێستا، ئەمە ئەو ناھۆشیارییەیە کە لەساتەوەختێکدا وەکو مردوو کارمان پێدەکات" . (٧) ھەر ئەو یادەوەرییەیە کە وامان لێدەکان لەبەرامبەر کەسێک مردوو و لەدەست چوومان لەمەراسیمەکانیان رێگە لەژیانی ئێستامان بگرێت، ئەم حەسرەتە لەدڵ و مێشکی ئامادەبوویەکدا نەبێت، چۆن کەسێکی نائامادە و مردوو دەتوانێت رێگەی لە ستایلی ژیان بگرێت لەئێستادا، ئەمە ئەو حەسرەتەیە کە عەقڵ بەشداری بەتێگەیشتنی جیاواز دەکات لە روانین بۆ مردن و ژیانێکی تر، ھەر کەسێک بتوانێ یان ئیرادەیەکی قورس بەسەر خۆیدا زاڵ بکات و لەو تێگەیشتن و فەزایەک دوور بکەوێتەوە، بەشێک لەرووحیەتی ئینسانی لەدەست دەدات، جا با ئەو لەدەستچووە ئینسان، یان ئاژەڵ یان درەخت یان ھەر بوونەوەر یان شتێکی تربێت کە لەدوای رۆشتن و لەدەستدانی بووە بە یادەوەری و حەسرەت لەدڵ و مێشکدا.\nگوتمان یادەوەری سۆزە بۆ رابردوو، ئەمە باوەڕێک نییە کەسێک بڕوای پێی ھەبێت و کەسێکی تر بەناوی جیاوازیەوە لە سروشتی بوونی ئینسان و ئیرادەگەرییانە، پێمان بڵێ من سۆزم بۆ رابردوو نییە، چونکە ئینسان کائینێکی کۆمەڵایەتییە و بەبێ ئەوانی تر و دەوروپشتی بوونەوەرێک نییە ناوی ئینسان بێت، کەواتە حاڵەتەکە کۆمەڵایەتیە و رەتکردنەوەی زەمەنی رابردووە وەکو یادەوەرییەک، ویستێک مەحاڵە کە مانای راگرتنی سەیرورەی زەمەنی کۆمەڵایەتییە کەئەمە نوکتەیە و ناکرێ و سروشتی نییە، تاکو بۆ خوێندنەوەی زەمەنە ئێستایی و رابردووەکانی ئینسان کەڵکی لێوەربگرین.\nمردن لەنێو زماندا.\nئەوکاتەی زمان دوچاری عجز دەبێت، واتە زمان مرد، ئەوکاتەش کە مردن لەنێو زماندا مانایەکی بۆ نادۆزرێتەوە، واتە جەستە لەبەردەم مردندایە، ئەم کێشەیە تائێستا یەکلایی نەبۆتەوە مەگەر لەنێو تێزە ئەدەبیەکان و ململانێی ئەدیب و دانەر و تێکست نەبێت، ئەو کاتەی کە ژیان دەکەوێتە مەترسییەوە نیسبەت بە گشت و تەنانەت بۆ تاکیش، ئیدی زمان جگە کڵۆڵی قودرەتێکی نامێنێت مەگەر گێڕانەوەی یادەوەرییەکان، یان پێاھەڵدان و دەربڕینی سۆز بۆ ئەو کەسەی یادەوەری جێدەھێڵێت کە مەبەست لەکەسی مردووە، ئەوە زمانە کە بەشێوەیەک مەرگ دەردەبڕێت و دەڵێ مەرگ واتە گەڕانەوە بۆ توخمی رەسەنی بوونەوەری لەبەرد یان لە قوڕ دروستکراو، ئەگەرنا کوا لەکوێ ئەم لۆژیکە جێگەی دەبێتە ئینسان لە قوڕ و بەرد دروستکرابێت، بەتایبەتی ئێستا کە تەکنۆلۆژیا و زانست ھەموو شێوە دروستبوون و جیناتێکی رەسەن و ناڕەسەنی ئاشکرا کردووە.\nدروستکردن و گێڕانەوەی داستان بەزار، ھەروەھا قایل بوون بەوەی بمری بۆ ئەوەی ئەوانی تر بژین، رەنگە مەبدەئێکی ئایینی یان سیاسی یان ئیدیۆلۆژی سەرمەستانەی تێدابێت تاکو پلەی دەورێشی، بەڵام بیرکردنەوەکە لەزمان بترازێ شتێکی تری واقیعی نییە، ھەر بۆ نمونە ئەو کاتەی کە مەسیح لەبێدەسەڵاتیدا بانگی خودا دەکات بەتەنھا و بەبێ کەسی بەجێی نەھێڵێت، مەبەستی رزگارکردنی بووە لەوانی تر بەڵام بەزمان، ئەگەرنا خۆ مەسیح دەیزانی مردن لەھەموو کاتدا بەدەست خودا نییە، چونکە ئەو بێئومێدییەکی دروست کردووە بۆ ئەوەی ئینسان بەئومێدەوە بژی بۆ دونیایەکی تر.\nتازیە (ماتەم) ...\nراوەستانێک بۆ مردن.\nتازیە ماتەمینی، ناوێکە بۆ کۆبوونەوەی ئەو کەسوکار و خەڵک و دۆست و ئازیزانەیە کە بۆ مردوو ئەنجامی دەدەن، سروتێکە ھەم ئاینی و ھەم کۆمەڵایەتی، ئاینیە چونکە فەرز وایە مردوو کە رۆیشت دەبێ لاشەکەی وەکو مەخلوقی خوا رێزی لێبگیرێت و ماتەمی بۆ بگێڕدرێت و دوعا و نوێژی بۆ بکرێت، ئیدی ھەر ئاینێک بەگوێرەی نەریتێک کە بۆی دانراوە، لایەکی ترەوە کۆمەڵایەتیشە چونکە لەدوای مردنی کەسێک ھەموو ئەوانەی ناسیاون لە کەسی نزیکی مردووەکە کۆدەبنەوە، نەک لە لاشەی مردووەکە، شاردنەوەشی بۆ ژێر زەوی بێت یان سوتان یان فڕێدان بێت بۆ ناو ئاو ھەر جۆرە سروتێک بێت، سەرەنجام بەسروتێکی کۆمەڵایەتی سازدەکرێت.\nلەتازیەدا تەنھا رێزگرتن نابینرێت بۆ کەسوکاری مردوو، بەڵکو زیندووکردنەوەی جۆرە پەیوەندییەکی کۆمەڵایەتیشە، جگە لەمەش زیندووکردنەوەی یادەوەری و رۆژەکانی کەسی نائامادەیە وەکو نۆستالیژیایەک بۆ کۆتایی ژیان کە پنتێکی سڕکەرە بۆ ئەوانەی ماون لەدوای مردوو، بۆیە لەئاستی کۆمەڵایەتیدا لیخۆشبوون لەھەر شتێک ھەیە تەنھا ئامادە نەبوون لە تازیە، چونکە بەچەند لێکدانەوەیەک پێناسەدەکرێت یان ئەوەتا دڵخۆشە بەلەدستدانی کەسە مردووەکە، یان ئەوەتا گەرەکیەتی پەیوەندیە کۆمەڵایەتیەکە بپچڕێنێت، یان ئەوەتا کەسێکی بێباوەڕە بەئاین و بە سروستی کۆمەڵایەتی کە بەشێکە لەنەریتی پێکەوەژیان و لێبوردەیی.\nھەندێک تازیە ھەیە لەچەشنی شایی و ئاھەنگ دەچێت، ئەم سروتە لەنێو ئەو کۆمەڵگە و تیرانە باوە کە دوژمنیان ھەیە و ناھێڵن دوژمنەکانیان بەلەدەستدانی کەسێکیان بەتایبەتی پاڵەوان بێت، دڵخۆشبن، بەمەش دەستدەکەن بە شایی و ھەڵھەڵە لێدان و شیرینی بەخشینەوە و ونکردنی ماتەم بۆ ئەوەی ھەواڵەکە نەگاتە ئەوانی دیکەی دوژمن، یان لانیکەم ھەواڵی مەرگی مردوو یان کوژراوەکە وەکو پاڵەوانێک و کەسەکەشی وەکو خۆڕاگرێک بگات بەلایەنەکەی دیکە، بەتایبەتی تر ئەگەر کەسە مردووەکە بەدەستی لایەنەکەی دیکە کوژرابێت، ئەم سرووتە لەگەرمیانی کوردستان ھەیە و بەتایبەتی لەناوچەی کرماشان و خانەقین و جەولەولا و باجەلان و ھتد. وەکو سۆسیۆلۆژییەکانیش باسی دەکەن لە کولتووری بەشێک لە کۆمەڵگەی ھیندستانیش ھەیە، ئەم تێگەیشتنە لەمێژە ھەیە بۆ بەرپەرچدانەوەیەکی مەعنەوی دوژمن کە گوزارشتە لەوەی کۆڵنادەن و بەردەوامن لە دوژمنکاری و دەستشکانەوە و رووبەڕووبوونەوە.\nئاین لایەنێکی دیکەی زیندووراتگرتنی تازیەیە کە فەزایەکی کۆمەڵایەتی دەخوڵقێنێ، لێرەدا دەردەکەوێ کە ئاین پێگەی سەرەکی لەنێو ژیانی کۆمەڵایەتییە بەبێ لەبەرچاوگرتنی ئاینەکان، مەبەستم لەھەموو ئاینەکان کە لەرێگەی ماتەم و گۆڕستان و مەراسیمی ئاینیی بۆ مردووەوە کەڵک وەردەکرن، ئەم ترادیسیۆنە لە رۆژھەڵاتی ناوەڕاست، تەنھا کولتورێکی کۆمەڵایەتی نییە بۆ خۆ بەرھەمھێنانەوە، بەڵکو دەسەڵاتی سیاسیش گەرەکیەتی لەرێگەی ئەو مەراسیم و ترادیسیۆنە کۆمەڵایەتیە کە لەسەر جەستەی ونبووی کەسێکی مردووەوە، خۆیان بەرھەمدەھێننەوە و جارێکی تر قیمەتێکی دیکە بەژیانێک دەدەن کە خۆیان بۆ مەرامی خۆیان بەرھەمھێان ھێناوە.\nبۆچی بایەخ و گرینگی بە ناشتنی مردوو دەدرێت بۆ نێو گۆڕ و بۆ ژێر زەوی، ئەمە ئەو پرسیارەیە کە وەکو ئەوەیە چی لە مردن بکەین کە دوای لەدەستدانی کەسی مردوو، جەستەکەی چی لێبکرێت، ئەو ئەفسانەیە لەبەر دەستە کە دوای کوشتنی قابیل لەلایەن ھابیلەوە، دواجار نازانێت چی لەو جەستەیە بکات، ئەو دوای بیرکردنەوەیەکی زۆر کە ھیچ رێگەیەکی چارەسەری بۆ لاشەکە نەبوو، دواجار سۆزی خودا قەلەڕشێکی بۆ ھەناردە کرد کە چۆن لاشەی براکەی لەژێر خۆڵدا بشارێتەوە، گومانی تێدانییە بکوژەکە بەرلەوەی قەلەڕەشەکە ببینێت، زۆر پرسیاری بەخیاڵدا ھاتبوو، ئەو پرسیارانەی کە سەرچاوەکەیان وەستانی بووە لەبەردەم لاشەیەکی بێگیاندا کە جوڵە لەسەر زەوی کەوتووە، ئەم دیمەنە کوڕەکەی ئادەمی تۆقاندووە، دوای ئەوە بیر لەوە دەکاتەوە بەھۆی ئەو تاوانەوە کە شتێک لەو لاشەیە بکات و وەکو خۆی جێینەھێڵێت و بەئەنجامی کەمتەرخەمی و رێکەوتەوە، لەئەنجامدا مرۆڤ فێری ئەوەبووە لەرێگەی بەخاکسپاردنەوە مامەڵە لەتەک لاشەی مردوودا بکات". (٨). ئەم شکیارییە ئەگەرچی بەشێکی ئەفسانەیە و ئایین پشتی پێبەستووە، چونکە تائێستاش کە عەقڵ و تەکنۆلۆژیا ھەموو سنوورەکانی دونیای بڕێوە کولتووری جیاواز ھەیە بۆ شاردنەوە یان بزرکردنی لاشەی مردوو، بۆیە شاردنەوەکە ئەزەلی نییە، بەڵکو لەدوای عەقڵێک ھاتووە کە ئیسنان بۆ ئەوەی خۆی نەبینێ ببێت بە خۆراکی جانەوەر و دڕندە، چونکە لەھەموو حاڵەتێکدا بکوژیش کوژراو بە پارچەیەک لە خۆی دەزانێ، بەوپێیەی کە سەرەنجام ئینسانە ئیسنان دەکوژێت بۆیە ئینتیمای بۆی ھەیە کە تەنھا ناکۆکی جودای کردۆتەوە لێی.\nشەھید وەکو ئاکتێکی ریالیستی.\nمەسیح یان پاڵەوانەکانی نێوەمێژوو کە بەرێورەسمی زۆر دڵڕەقانە کوژراون، یان بە ناھەق کوژراون، یان بەھەڵە کوژران یان لەپێناو مەبدەئێکی دروستکراو لەلایەن دەسەڵات ھاندراون بۆ گیانفیداکردن، نازناوی شەھیدیان بەرکەوتووە، بەتایبەتی ڤیگەریکی وەکو مەسیح کە ھەمیشە زیندووە لەزەینی کەسی ئیماندار یان کەسانی سۆزدار لە رۆژھەڵاتی ناوەڕاست، ھەمیشە لە تێگەی ئێمەدا ھۆکارێک بۆ مردن شەھیدبوونە، چونکە ڤیگەرێکی زیندووی زەینی نیشتیمانپەروەریی و شۆڕشگێڕی و پاڵەوانی چیرۆکی کۆمەڵایەتیە، ئەم ڤیگەرە ئاکتێکی زیندووە بەوپێیەی کە وێنەی لەسەر تابلۆ و دیوار و ئەو شوێنانەی کە ئیدیۆلۆژیا موقەدەسی کردووە، لەکاتێکدا ھەر خودی ئەم چەمکی شەھیدە دژی ئەو ئیدیۆلۆژیایە کە گیانی بۆ بەخت دەکرێت، سیحری ئەم چەمکە کۆمەڵایەتیە کە بەنەمانی جەستەی کەسێک تەواو دەبێت و لە زەینی خەڵک و بەجێماوەکانی دوای شەھید ھەمیشە زیندووە، وێنەی بوونێکە لەمردووەکانی دیکە زیاتر بەھای ھەیە، زیندووترین نمونەش عومەر موختار و قازی محەمەد و شێخ سەعیدی پیران و عەبدولقادر جەزائیری و عەبدولرەحمان قاسملو و شەرەفکەندی و ھاوڕێ فەھدی و ھاوڕێکانی حزیبی شیوعی و دەیان نمونەی دیکە ھەیە.\nشەھید زاراوە یان چەمکێکی ئایدیاڵی (میسالییە) و مەبەست لەدابینکردن و مسۆگەر کردنی دونیایەکی دیکەی دەرەوەی واقیعی ژیانی ماتریالییە، بەمانایەکی تر شەھید ئەو بوونەوەرە زیندووەیە کە دونیایەکی مسۆگەر کردووە لە خۆشی و بەھەشتێک کە ھەمووان ھەوڵی بۆ دەدەن و ئاسان نییە بەدەستھێنانی، پیرۆزکردنەکەشی لەوێوە سەرچاوەی گرتووە بۆیە وەکو سیمبول تەماشا دەکرێت تاکو ببێتە مۆدێلێک بۆ ھەمووان.\n"شەھادەت وەکو کۆتایی تێکست وایە وەک ئەو خاڵە وایە کە دواجار لەکۆتایی قەسیدەیەکدا دایدەنێین، واتە کۆتایی تەعبیر و سەرەتای بێدەنگییە، ئەو کۆتاییە شەھید ھەموو شتەکانی خۆی دەڵێت، ئەو ھەڵوێستێکی دیاریکراومان بە ئیرۆس بۆ جێناھێڵێت، بەڵکو ئەو چییەتی و چۆنیەتی مرۆڤمان بۆ بەرجەستە دەکات، کاتێک ھەڵوێست وەردەگرێت، ئەو لەبری ئێمە حوکم ناکات و لەبری ئێمە حوکمانادات، بەڵکو ئەو لەبری ئێمە دەمرێت، بۆیە دەبێت شەھید لە قوربانی جیابکەینەوە". (٩) ئەوەی کە لەرێگەی شەھادەتەوە بۆ ئێمە بۆتە نرخێکی جیاوازتر لە قوربانی و مردنی ئاسایی و مەرگی سروشتی و جۆرەکانی دیکەی کوشت و مردن، ئەوەیە کە شەھید ئارەزوومەندانە و بەویستی خۆی ئەو چارەنووسە ھەڵدەبژێرێت و مێژوویەک تۆمار دەکات کە بۆجێماوەی کولتورێکی دیکەی نەتەوە و ئاینە کە ئیدیۆلۆژیا ئاسمانیەکان مانای قوڵیان پێبەخشیوە و قەناعەتی بۆ گشت دروستکردووە کە شەھید نامرێ، ئەگەرنا ھیچ کات ئینسان بیر لەوە ناکاتەوە لەجیاتی ئەوانی دیکە بمرێت تاکو بمێنن، یان بیر لەوە ناکاتەوە بە ئیدیۆلۆژیای جیاوازەوە کە پێچەوانەوەی ییرکردنەوەی ئاینە، قەناعەت بکات شەھید بێت و پاداشتی شەھادەت وەربگرێت، بۆیە بەپێی فەلسەفەی بوون بەرەو نەبوون، ھەمان مردنە بەڵام شەھید مانایەکی دیکەی مردنی کۆمەڵایەتی یە و ھیچی دیکە.\nمردنێکی دیکە ھەیە کە ھەر ناونیشانەکەی شەھیدە و ئامانجەکەش لەلای خودی مردووەکە کە شەھید، مانای شەھیدی ئاین یان نیشتیمان نادات، چونکە کەسەکە لەپێناو ئەوانی دیکەی ھاوڵاتی مەرگ ھەڵدەبژێرێت، "مردن لەجەنگدا تەنھا بۆ نیشتیمان و بۆ خودا نییە وەکو ئەوەی لەسەردەمی شەڕی سەلیبیدا واتە (خاچ پەرستی) ھەبووە، بەڵکو مردنێک بووە لەپێناو ئەو ھاوڕێیانەی کە پێشتر خۆیان بەخشیوە، یان شەھید بوون، تەنانەت ئەوەی دژی دوژمنیش یان کافر بوونە، بەشێوەیەک لە شێوەکان لەپێناوی خودا ئەو عینوانەیان پێداوە، ھەروەھا ئەوانەش لەدوای جەنگ مردن لەپێناو نیشتیمانەکەیان نەبووە مردنەکەیان، بەڵکو قەناعەتێک بوو کە چاکەکەری بووە بۆ نیشتیمان وەکو جەستەیەکی روحانی، ھەڵبەتە خوشەویستی لەپێناو نیشتیمانیش وەکو جەستەیەکی ئەخلاقی و سیاسی بۆ ھاوڵاتیانی دیکە بووە، ئەم زاراوەیەش بۆ جەستە زاراوەیەکی روحانیە و مردنیش لەپێناو ئەو دۆزە بەپیرۆز زانراوە". (١٠) با وەھا تەماشای ئەو جۆرە مەرگە بکەین کە لەلای ئاینێکی دیکەی دەرەوەی ئاینەکانی رۆژھەڵات، کەسێک لە پێناو نیشتیمان خۆی بەکوشت دەدات، بەناوێکی وەکو قوربانی یان گیان فیدا ھاتووە، دیسان ئەم مەرگە لە مەرگەکانی دیکە جودا دەکرێتەوە بەمانای ئەوەی کە لەپێناو قیمەتێکی دیکەی ژیان بۆ مانەوەی ئەوانی تر گیانی بەخت کردووە، لێرە تەنھا زاراوەکە جودایە، نەک شێوەی تێڕوانینی ئیدیاڵەکە بۆ کەسی مردوو، ئەم رێگە نەمرییە کە لەبنچینەدا کەسی مردوو ھەڵینەبژاردووە بەڵکو دەسەڵاتی ئیدیۆلۆژی یان دەسەڵاتی سیاسی نیشتیمانی کە گوایە لەپێناو پاراستنی دەوڵەت و نیشتیمانە خۆی بەکوشت داوە، نازناوێکی وەھای پێدەدرێت کە ئەوانی دیکەی ھاوڵاتی، وەکو چاولێکەرییەک یان لاسایکردنەوەیەک یان کۆمەک کردنێک یان ھەوڵێک بۆ گەیشتان بەھەمان شوێنی داھاتووی ژیانی خەیاڵی، یان خۆ موقەدەس کرد نیان بەرز راگرتنی خانەوادە و خۆ بەخت کردن لەپێناو ژیانێکی ئاسودە بۆ ئەوانەی لە پاش شەھید یان گیانفیداکە دەمێننەوە، لێرەوە ئیمتیازی شەھید وەکو موڵکیەتێک یان جیماوەیەک بۆ ئەوانی تر چۆن زیاتر لە تێگەکانی دەوڵەت دەبێتە جێگەی شانازییەکی کوژراو بە شەھید لەقەڵەم دەدات و ئەوانی تر بە کوژراو یان کوفر یان مردوویەکی ناحەز و ناشرین، ئەمە ئەو مۆدێلە ئاینیەیە کە لەئەنجامی خۆ بەھەق زان و ئەوانی تر بە ناھەق سەرچاوەی گرتووە، ھەڵبەت ئەم تێگەیشتنە تەنھا لە رۆژھەڵات نەبووە، بەڵکو لە رۆژئاوا و لە مێژووی ئیمبراتۆریەتیەکانیشدا ھەبووە کە لە ئەنجامی کوشتنی سەربازێک یان گروپێک لە سەرباز، جۆرێک لە دەمارگیری خوڵقاندووە و بووەتە ھورەیەک بۆ ئەوانی تر تاکو گیانیان فیدابکەن لەپێناو ئەو پرنسیپەی کە ھەڵگرین یان جەنگی لەپێناو دەکەن، بەمەش شەھید دەبێت بە شوناسێکی کراوە بۆ سەرباز و جەنگاوەرەکانی دیکە کە ئامادەی جەنگن لەپێناو پرنسیپی ئیدیۆلۆژی یان دەوڵەت یان ئاین و ھتد.\nئەوە ئاشکرایە کە شەھید نازناوێک نییە بۆ ئەو کەسەی ھێشتا نەمردووە، بەڵکو چەمکێکە بۆ ھاندانی ھەمووان تاکو بگەن بەو وێستگەیە یان ئەو پلەیە، ئیدی بۆ ئەوانی دیکەش کە بەچاوی خۆیان ئازیزیترین کەس دەبینن بەدەستی نەیار و دوژمنەکانیان دەکوژرێت، گەرەکیانە ئەو نازناوە بەدەست بھێنن، بەو عەقلیەتەی کە ئەوان نازناوەکە بەگوێچکەی خۆیان دەبیستن کە ھێشتا لە ژیاندا ماون، ئەم حاڵەتە لەسەر وەختی زۆربەی شۆڕشەکانی دونیادا مەسەلە و چیرۆکێکی زیندووە کە بۆتە چیرۆکی ئەدەبی. لەسەردەمی شۆڕشەکانی کوردی بەیەکجاری بووە بە فاکتێکی رەسەن و قەناعەتێک کە دایک و باوک و ھەمووان گوێ بە لەدەستدانی جەوانەکانیان نەدەن و بەو ھیوایەی شەھید بن ھانیانداون تاکو شەھید بوون، رەنگە کەسی کوژراو ھەر بەو ئامانجە چوبێتە بەرەی جەنگ، ھەروەک ئەوەی لە شۆڕشەکانی کوردی و لە جەنگی فەڵەستین و لە شەڕی عێراق ئێران بەھەردوولایانەوە ھەمان تێگەیشتن ھەبووە بۆ گیان فیداکردن.\nئێمەی رۆژھەڵاتی و کورد بەتایبەتی، شاھیدی مەرگی جۆراوجۆرین، رەنگە ئینسانی ئاسایی ھەر ئەو جۆرە مردنە ببینن کەئینسان ژێرخاک دەکرێت و دەشاردرێتەوە، بۆیە جۆرێکی تری مردن ھەیە لەنێوان کەسی ئاسایی و کەسی نائاسایی یەکلایی نەبۆتەوە، بۆ نمونە مەرگی پێغەمبەران و چاکەکاران و فەیلەسوفان و عارفان، مەرگێکی نائاسایی یە، ئەم جۆرە مەرگانە ھۆکارێکن بۆ جوانکردنی مانای مەرگ و بەپێچەوانەوە ھۆکارێکن بۆ جوانکردنی مانای ژیان.\nجوانکردنی مانای مەرگ لەتێڕوانینی ئەو کەسانەوە ھاتووە کەوەکو وانەیەک تەماشای ئەو مردنە دەکەن، گوایە مردنەکە شێوەیەکی ئەخلاقی وەرگرتووە بۆ ئەوانەی لەپاش مردووەکە جێدەمێنێ و حەزی مردن لێرەدا دەبێتە حەزێک وەکو ژیانێکی نوێ ھەوڵی بۆ دەدرێت، ھەڵبەت وشەی چاکەکاران مانایەکی ئاینی و (میسالی) ئیدیالی وەرگرتووە، رەنگە بۆخۆی چاکەکار مانای جیاوازی فەلسەفی و مانای کۆمەڵایەتی ھەبێت، بەڵام لێرەدا واتە ئەو کەسانەی کە کێشەیان بۆ کەسانی پاش خۆیان نەبووە و ھەرچی قسەی باش و نەستەق و نەسیحەت و وانەیە گوتویانە بو خەڵک کردویانە بە مۆدێک تاکو لاسایی بکرێنەوە و ژیان جوان بکرێت، بەپێچەوانەشەوە مردنیش وەکو شێوەیەکی دیکەی جوانی ژیان بێت، ئیدی ئەوان وەکو فەیلەسوف خەمی ژیانێکی باشتر بوون بۆ تەواوی ئینسان کەھێشتا تێنەگەیشتوون مانای کڕۆکی ژیان چییە، تاکو تێبگەن مانای مەرگ چییە و بۆچی کەسێک لەنێوماندا لەپڕێکدا نامێنێ و دەبێتە یادەوەری، ئەمە کۆجیتۆیەکە بۆ جوانکردنی شێوەی ئەو مردنەی کە بەخاکی و سادەیی دەبنە مانای مەرگێکی ئاسایی.\nمەرگی نائاسایی وانەیەکی دیکەیە بۆ ئەوکەسانەی کەھێشتا لەبەھای ژیان و ژیاندۆستی بۆ بیرکردنەوەی ئینسان تێڕوانینیان لاواز و کەم بایەخ و بێنرخە، بۆ نمونە ئەو شێوە مردنەی کەسێک بەر ھەورە بروسکە دەکەوێت، یان ئەو کەسانەی کە بوونە قوربانی مەرگی بەکۆمەڵی وەکو تسۆنامی و بومەلەرزە کە ھەردوکیان روداوی سروشتی بوون، واتە مەرگی سروشتی بەکۆمەڵ کە ھێشتا ئینسان بەو شێوەی بیری لێنەکردۆتەوە، ئەم نائاسایی بوونە بۆ مەرگ، شێوەیەکی دیکەی جوانکردنی ژیانە کە چۆن بیر بکەینەوە ئیدی سروشت و توڕەبوونەکانی لەسەروی ھەموو حەزو ئارەزوویەکەوە بۆ مەرگدۆستی، خۆشەویستی بۆ مەرگ لێرەوە دەستپێدەکات بۆ ئەوانەی دەیانھەوێ باش بژین بۆ ئەوەی جوان بمرن بۆ دونیایەکی تر پاداشت وەربگرن.\nمەرگی ئاسایی ئەو مەرگە ناشیرینەیە کە خەڵک ھیچ مانایەکی بۆ نادۆزنەوە کە بۆچی ژیا، چونکە مەرگ موستەحەقی ژیانیان بووە، سا با سزا بێت یان خۆڕسک، نمونەی جەللاد و پیاوی خراپ و ھتد. لێرە مەرگ بەرھەمھێنەری ژیانە، چونکە پەیامەکە تێکۆشان بووە بۆ ژیان و کاریگەری ھەبووە، تاکو تاکەکە لەپێناویدا بمرێ، ناوی قوربانی و پێشمەرگە و گەریلا و خۆبەخش و ھتد لەوێوە ھاتووە کە مەرگیان پێش مەرگی خەڵک کردووە و خۆیان کردووە بەقوربانی گشت، ئەم بابەتە مەبدەئی و باوەڕی ئاینی و ئیدیۆلۆژی سیاسیە، بۆیە جوانکردنەکە تەنھا لەکن کۆمەڵێک خەڵکی سەر بەو باوەڕ و ئاین و ئیدیۆلۆژیایە دەمێنێتەوە کە نەمرن.\n١: د. ئەمەل مەبڕوک. فەلسەفەی مردن لە فیرعەونەوە تال اکان. وەرگێڕانی بۆ کوردی. ئارام ئەمین شوانی، بڵاوکراوەی کتێبخانەی فێربوون. ساڵی ٢٠١٥. ل١٩٢.\n٢: د. سەبور عەبدولکەریم (شکار). چەمکی ژیان و مردن لەشیعری مەولەوی و مەولانای رۆمی دا. زنجیرە بڵاوکراوەکانی دەزگای غەزلنووس. ساڵی ٢٠١٤. ل٣٥١.\n٣: جاک شورون . الموت فی فکر الغربی.. ترجمە. کامل یوسف حسین. مراجعە و تقدیم. امام عبدولفتاح امام. سلسلە الکتاب عالم المعرفە. ل٦٨.\n٤: ) فاوست. جیتە. اعمال خالدە ٣. ترجمە. د. عبدالرحمن بدوی. منشورات دار المدی. گبعە الپانیە. ٢٠٠٧. ێ٥٢٨.\n٥: ) داھێنان و مەرگ. سەڵاح حەسەن پاڵەوان. زنجیرە کتێبی دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم. ساڵی ٢٠٠٢. ل١٨.\n٦: جمیل عبدللە. الموت و الانبعاپ و الخلود. من ژکریات جیش الاحمر فی حرب العالمیە الپانیە.\n٧: التوق الی الخلود. فردیناند الکییە. ترجمە. سنا خوری. منشورات . گریق المعرفە. سنە ٢٠٠٩. ل٣٢.\n٨: بوساحە ئەحمەد. مردن لەروانگەی ئایینەکانەوە. وەرگێڕانی بۆ کوردی. دانا مەلا حەسەن، بلاوکراوەکانی ناوەندی ئەندێشە بۆ چاپ و بڵاوکردنەوە. چاپی دووھەم ساڵی ٢٠١٦. ل٥٥.\n٩: چێژی مەرگدۆستی. بەختیار عەلی. ناوەندی ئەدەب و ھونەری ئەندێشە بۆ چاپ و بڵاوکردنەوە. ساڵی ٢٠١٥. ل٢٦٥.\n١٠: جان توشار. بمعاونە لویس بودان و بیان جانین و جورج لافو و جان سیرینلی. تاریخ الفکر السیاسی. ترجمە. علی المقلد. دار العالمیە للگباعە و النشر و التوزرع. بیروت ١٩٨١. ل١٨٩.\nبەشی دووەم: www.emrro.com/rehendekanimirdin2.htm\nبەشی یەکەم: www.emrro.com/rehendekanimirdin1.htm


حەشدی شەعبی ترسناکتر لەداعش\nSunday, 10.10.2021, 18:02\nدروستكردنی هێزی حەشدی شەعبی لەكاتێكدا بوو كە مەترسی داعش لە بەغداد نزیكبووەوە كە ئەوەش دەكاتە مەترسی لەسەر عیراقی شیعی، بەو هۆیەشەوە مەرجەعی باڵای شیعەكانی عیراق ''عەلی سیستانی'' بەفەتوایەكو بەدروشمی ''لەبەیکە یاحوسێن'' باڵانسی هێزی شیعی راستكردەوەو لەوێوە یەكەم قۆناغی ئایندەیەكی ئاڵۆزو تراژیدیا بەهۆی ئەو هێزەوە لە مێژووی عێڕاقدا دەستیپێکردو دواتریش مەترسییە راستەقینەكانی دەرکەوتن. .\nئەم هێزە میلیشییایە مەزهەبییە بۆچی و لەپێناو کێ و چی دا دروستکرا؟ بەهۆی ئەوەی رووداوەكان زۆرو ئاڵۆزن، هەروەها بەهۆی ئەوەی كەسێتی تاكی عێراقی یادەوەریی لاوازەو تەنیا دیوێكی دیمەنەكان دەبینن و توانای لێكدانەوەی پشتی رووداوەكانیان نییە، رەنگە لەیادییان نەمابێت بۆچی لەرۆژانی سەرەتای هاتنی داعشدا، سوپا زەبەلاحەكە بەبێ شەڕ لەشارە سوننییەكان كشایەوەو چەك و جبەخانەکانی بۆ داعش بەجێهێشت؟ ئەوكات کەم کەس گومانی ئەوەیان هەبوو كە ئەمە تاكتیكی مالیكی سەرۆک وەزیرانی ئەوکات بووبێت بۆ پەڕینەوەی ئاڵۆزی بۆ ناوچە سوننییەكان. وە ئامانجیش دروستکردنی شەڕی تائیفی سوننەو شیعە بوو، بەفەرمانی ئێران کە نوری مالیکی سەرۆکوەزیرانی ئەوکات و زۆرینەی سەرکردەکانی ئێستای حەشدی شەعبی فەرمانەکەی ئێرانیان جێبەجێ کردو خۆیان فرۆشت بەئێران و ناویان وەکو قێزەونترین خائینی مێژوو لەوڵاتەکەی خۆیان تۆمارکرد. كاتێکیش مەرجەعیەتی باڵای شیعەكان بانگەوازی بۆ پێكهێنانی حەشدی شەعبی كرد، بۆ ڕەوایەتیدان بەم هێزە عەشایەرو نایاساییەو بۆئەوەی لەناوچە سوننییەكاندا هەق و ڕەوایەتی شەڕکردنی هەبێت، ئەمجارە كەوتنە لۆمەكردنی سوپا بەوەی نەیتوانیوە بەرگری بكات، بۆیە پێویستە رۆڵی سوپا پەراوێز بخرێت و دەبێت بایەخ بە حەشدی شەعبی بدرێت و پڕچەك بكرێن، لەپێناو ئەم ئامانجەی عێڕاقێکی خاوەن سەروەری و دەستورو نیزام و یاساو سوپایەکی یاسایی بگۆڕن بۆ وڵاتێکی مەزهەبیی، مەرجەعیی و میلیشیایی.\nبەمجۆرە ناڕاستەوخۆ راگەیاندنی شەڕی شیعە و سوننەبوو. گوێ بەهیچ كاردانەوە و ناڕەزایەتییەك نەدرا. سوپا فەرامۆش كرا، توانا سەربازی و داراییەكانی عێراق خرانە خزمەتی بەهێزكردنی پێگەی حەشدی شەعبییەوە، بەبێ بوونی هیچ یاسایەك، لە بودجەی گشتیی عێراق مووچەو ئیمتیازاتیان بۆ دابین كرا. نەیارانی حەشدی شەعبی، یاخود ئەوانەی بەشێك نەبوون لەم ئامانجە ستراتیجییەی شیعە لەعێراق، كەوتنە نیشاندانی تاوانەكانی حەشدی شەعبی و ویستیان سەرنجی هێزو ناوەندە نێودەوڵەتییەكان رابكێشن كە ئەو تاوانانەی حەشدی شەعبی دەیانكات، جیاوازییەكی نییە لەگەڵ ئەوانەی داعش دەیانكات. تەنانەت لە ئاستی رێكخراوە كاریگەرەكانی وەك (هیومان رایتس وۆچ) و كۆمیسیۆنی مافی مرۆڤی سەر بە نەتەوەیەكگرتووەكان هۆشداری درا لەوەی كە ئەوەی حەشدی شەعبی دەیكات، كۆمەڵكوژییە. بەڵام ئەوەش رێی لە پێشڕەوییەكانی حەشدی شەعبی نەگرت...\nپرۆسەی بەشیعەكردنی عێراق بەدەیان ڕێگەی جۆراوجۆر هێشتا بەردەوامی هەیە. شیعەی عەڕەبی کە سێ جار دوژمنی سەرسەختی کوردە، جارێک وەکو قەومییەت ئەوان عەڕەبن و ئێمە کوردین، جارێکیش وەکو مەزهەب ئەوان شیعەی گەمژەی، دڕندە و خوێنڕژن و کوردیش سوننەی موسوڵمانن. جارێکیتریش کێشەی خاک و دەوڵەتداری و دیموکڕاسیمان هەیە لەگەڵیان. بۆیە کورد لەداهاتووی دوورو نزیکدا دەبێتە ئامانجی هێزە نانیزامە تیرۆریستەکانی حەشدی شەعبیی شیعیی، بۆیە یەكێك لە رێگە گونجاوەكان سەربەخۆبوونی كوردستان و جێهێشتنی عێراقە بۆ شیعەكان...\nئامانجی حەشدی شەعبی کۆنتڕۆڵ کردنەوەی هەموو عێراقە بە کوردستانیشەوەو هەر لەسەرەتای دروست بوونی ئەو میلیشایە چەکداریەوە بۆ زۆر کەس و کۆڕوکۆمەڵی نێونەتەوەیش روون بوو کە ئامانج لە پێك هێنانی ئەو ڕێکخراوە بەسەرپەرشتی ئەوکاتی ژەنەڕاڵ "قاسم سولێیمانی" نوێنەری ئەوکاتی خامنەیی بۆ پاراستن و فراوانکردنی هیلالی شیعییە لەڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا. حەشدی شەعبی وەکو برابچکۆڵەی سوپای پاسدارانی ڕژێمی تیرۆریستی ئێران، لەلایەن ئێرانەوە هاوکاری و ڕاهێنانیان پێ دەکرێت و هەتا لە رووی پێك هاتەو ستڕاتیژیەکانیان بەیەك ئاڕاستەی دیاریکراودا هاوشێوەی سوپای پاسداران، لەئێراقدا ڕێنمایی دەکرێن. ئێران بۆ مەبەستی تایبەتی سیاسی و ئابووری و نیزامی خۆی میلیشیای چەکداری شیعەکان بەهێزدەکات.\nداعش كوڕی شەرعی قاعیدەیەو ڕێكخراوێكی تیرۆریستی جیهادیی جیهانییەو ئەركەكانی ڕێكخراوی قاعیدە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا بەوەكالەتی جیهادیەكانی جیهان تەواو دەكات. بەڵام حەشدی شەعبی كوڕی شەرعی ئێرانەو ڕێكخراوێكی میلیشیایی چەكداریی شیعەییەو بەوەكالەتی ئێران و شیعەی جیهان لە شەڕو جەنگدان.\nبەڵام داعش بە پاڵپشتی چەند دەزگاییەکی هەواڵگری ناوچەکەو بەهاوكاری ووڵاتە سوننەکانی ناوچەكەو دیكتاتۆرەكانی جیهانی ئیسلامیی داهێنراوە.\nلێ حەشدی شەعبی لە لایەن دەزگا هەواڵگریەكانی ئێران و بە هاوكاری شیعەكانی عێراق و سوریا و لوبنان و یەمەن داهێنراوە.\nداعش بە حیساب تۆڵەی ستەملێكراوانی شوێنكەوتووانی سوننە مەزهەب ئەكەنەوە، گوایە لەگەڵ زلهێزانی جیهانی لە جەنگدایە بۆ ڕاماڵینی سوپای داگیركاری صەلیبی و جولەكەو كوفری عالەمی، بەڵام حەشدی شەعبی لەژێر پەردەی تۆڵەسەندنەوە لە شوێنكەوتوانی شیعە مەزهەب و خوێنی بە ناحەق ڕژاوی ئالو بەیت لە دژی شوێنكەوتوانی سوننە مەزهەب شەڕی سیاسی و ئابوری خۆیان دەكەن. داعش ڕێكخراوێكی كۆچەری و ڕەوتەنیەو بۆ مەرامێكی كاتی و تەكتیكیی لە شوێنێكەوە بۆ شوێنێكی تر دەگوازرێتەوە، ئامانجی مانەوەیان كاتیەو زۆر جار بە گوێرەی پێویست و پیلانەكانی نێودەولەتی جێگۆڕكێیان پێدەكرێت. بەڵام حەشدی شەعبی ئامانجیان داگیركردن و پیلانی پەلهاوێشتن و فرانخوازیان هەڵگرتووه، هەرشوێن و وڵاتێكیان داگیر كرد بە ئاسانی دەستبەرداری نابن. داعش جگە لە خۆیان هیچ گروپ و ڕەوتێكی سوننی یاخود شیعەیان پێ قبوڵ نیە، هەر لایەنێكـ لەفەرمانی ئەوان لابدا خوێنی حەڵاڵ دەكەن. بەڵام حەشدی شەعبی تەنها دژی سووننەكان دەجەنگن بە هیچ جۆرێكـ دەستی شەڕو كاولكاریان ناگاتە شوێنی نیشتەجێی شوێنكەوتوانی شیعه مەزهەب و كوشتاری شیعە بەدەستی شیعە حەرامكراوە. داعش لە كاتی كۆنترۆڵكردنی شارو گوندەكاندا جگە لە كوشتن و فڕاندن كەرەستەكانی ناو ماڵ و كەلوپەلی بازاڕەكان بە لایانەوە گرنگ نیە لەكاتی هەڵهاتندا بەجێی دێڵن، بەڵام حەشدی شەعبی بە هۆی فەتوای مەرجەعەكانیان ''هەموو شتێكی غەیرە شیعە'' حەڵاڵە و پاش كوشتن و بڕین و گواستنەوەی تەواوی ماڵ و بازاڕەكان ئەوجا گەڕەكو كۆڵانەكانیش دەتەقێننەوەو كاولی دەكەن... داعش ڕێكخراوێكی تیرۆریستی قەدەغەکراوەو مامەڵەی فەرمی لەگەڵیدا ناكرێت، واتە گەمارۆدان و قەتیس كردنی سەرچاوەكانی هێزو توانای سەربازی و داراییەکانیان. بەڵام حەشدی شەعبی گروپێکی تیرۆریستی زێدە توندڕەوو میلیشیایەكی فەرمی دانپێدانراوی دەوڵەتەو بودجەو مووچەی تایبەت بە خۆیان هەیەو بەئاشكراش پاڵپشتی ئەكرێت. داعش و حەشدی شەعبی لێکچوونی زۆر و خاڵی هاوبەشی زۆریان لەنێواندا هەیە، تەنێ ئەوەنەبێ یەکێکیان بووەتە هێزێکی قانونی و ئەمری واقیع، وە ئەویتریان هێزێکی یاساغ و تیرۆریستە، لێ لەڕاستیدا هەردوکیان دوو هێزی عەڕەبیی قەومیی سڕف تیرۆریستین و ئێجگار توندڕەوو زاڵمن، تەنانەت لەسەدەی ٢١دا تەنها دوو هێزی دونیان کە شێوازی نوێیان داهێناوە لە کوشتن و ئەشکەنجەدانی مرۆڤ. داعش چی تراژیدیایەکی بەسەر کوردهێنا لەشەنگال، حەشدی شەعبیش هەمان تاوانەکانی بەرامبەر کورد ئەنجامدا لەکەرکوکو دەوروبەری لەدوای داگیرکردنی کەرکوک.\nئەم هێزە میلیشیا شیعە نانیزامیانەی لەکەرکوک حوکم دەکەن، دەیان ژنی کوردییان هەتککردو دەستدرێژی سێکسییان کردەسەریان، لایەزال ڕۆژانە تاوانەکانیان لەکەرکوک بەچاوی خۆمان دەبینین. بۆیە لەئێستادا پیرۆزترین ئەرکی گەنجانی کوڕو کچی کورد، ئەوەیە چیتر قبوڵی ئەم چەوساندنەوەو هەتککردنی دایکو خوشکەکانمان نەکەن و ڕاپەڕینێکی سەرتاسەری لەکەرکوک ئەنجام بدەن لەدژی میلیشیا شیعەکان.\nئەرشیفی (ئاراز مستەفا)ی نووسەر\nحیزبە کوردییەکان کارخانەی تیرۆری نووسەرانن\nداعش و گروپە توندئاژۆکان


23 ماڵی گەشتیاری گوندیی لە سنە چالاکیان هەیە - Mehr News Agency\nAP ١٤٠١ گوڵان ٣١ ١٣:١٦\nNews Code 42087\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر، پەیام مەجیدی لە ڕێوڕەسمی کردنەوەی 3 ماڵی گەشتیاری ئەو شارە، وتی: ئێستاکە 23 ماڵی گەشتیاری لە گوندەکانی ئەو شارە هەیە کە بە کردنەوەی ئەم سێ ماڵەش ڕێژەکەی بۆ 26 ماڵ بەرز بووەتەوە و لەلایەن کەرت تایبەتەوە ئیدارە دەکرێن.\nنوبراو بە وتنی ئەوەی کە ماڵە گەشتیارییەکان بوونەتە هۆی گەشەی ئابووری لە گوندەکان ڕایگەیاند: بە کردنەوەی ماڵی گەشتیاری، جگە لە گەشەی گەشتیاری گوندی دەتوانرێت بەستێنی هەلی کار بۆ دانیشتووانی گوندەکان بڕەخسێت.\nمەجیدی درێژەی دا: هاوکات لەگەڵ هەفتەی میراتی فەرهەنگی 3 ماڵی گەشتیاری تاو لە گوندی گەلێن، ماڵی گەشتیاری گەلاوێژ و سروە لە گوندی هەشەمێز بە سەرمایەدانەری زیاتر لە یەک ملیار و 200 ملیۆن تمەن و دروست کردنی هەلی کار بۆ زیاتر لە 10 کەس بە شێوەی ڕاستەوخۆ، بە ئامادەبوونی کۆمەڵێک لە خەڵک و بەرپرسان کرایەوە.


بەشار ئەسەد: ده‌بێت سوریا و عێراق سه‌روه‌ریی خاكه‌كه‌یان پته‌و بكه‌ن\n14/4/2019 - 17:47\nفالح فەیاز له‌گه‌ڵ به‌شار ئه‌ساد كۆبووه‌وه\nبۆ جاری دووەم لەماوەی چوار مانگدا، فالح فەیاز سەردانی به‌شار ئەسەد دەکات لە دیمەشق و جەخت لەسەر تواندنەوەی بەستەڵەکی پەیوەندییەکانی نێوان هەردوو وڵات دەکەن.\nئاژانسی هەواڵی سانای سوری بڵاوی کردەوە؛ ئەمڕۆ یەکشەممە بەشار ئەسەد سەرۆکی سوریا لە دیمەشق پێشوازیی لە فالح فەیاز راوێژکاری ئاسایشی نیشتیمانی عێراق کردووە بۆ گفتوگۆکردن لەسەر سەرکەوتنەکان بەسەر داعش و ئاسایی کردنەوە و بەرەوپێشبردنی پەیوەندییەکانی هەردوو وڵات و شکاندنی سەرجەم ئەو بەربەستانەی رێگرن لەبەردەم پەیوەندییەکانی هەردو وڵات.\nبه‌شار ئه‌سه‌د رایگه‌یاندووه كه هه‌رچه‌نده له‌مپه‌ڕه‌كان سه‌ختتربن، به‌ڵام چاره‌نووسی ناوچه‌كه به‌ده‌ست گه‌لی ناوچه‌كه خۆیه‌تی، جه‌ختیشیكرده‌وه كه ده‌بێت سوریا و عیراق ئه‌وه‌نده سه‌روه‌ریی خاكه‌كه‌یان پته‌و بكه‌ن كه بتوانن رێگه له دابه‌شبوون بگرن.\nئەوە لەکاتێکدایە، رۆژی (29/12/2018) دیوانی سەرۆکایەتی کۆماری سوریا بڵاوی کردەوە؛ بەشار ئەسەد لە دیمەشق چاوی کەوتوە بە فالح فەیاز راوێژکاری ئاسایشی نیشتیمانی عێراق و نامەیەکی تایبەتی عادل عەبدولمەهدی سەرۆک وەزیرانی عێراقی گەیاندوەتە به‌شار ئه‌سه‌د.\nبۆ یه‌كه‌مین جاره سعوودیه بڕیارێك له‌باره‌ی ئه‌نجامدانی نوێژی جه‌ژنی قوربانی ئه‌مساڵ ده‌دات