میلیڤینادین …. ئاری عوسمان خه‌یات – Denegkan\nbyئاری عوسمان خه‌یات\tSeptember 27, 2011\tچیرۆک\nهه‌شت مانگی تر پانزه‌ی نیسانی هه‌زار و نۆسه‌د و دوانزه‌یه و كه‌شتییه گه‌وره‌كه ژێر ئاو ئه‌كه‌وێ! مناڵێكی تیایه ته‌مه‌نی ته‌نیا نۆ هه‌فته و هیچی تره. ئه‌و كه‌شتییه مه‌زنه، به‌رهه‌می كۆشش و شه‌ونخونی و ده‌ستكردی مرۆڤایه‌تی، به هه‌زار و پێنج سه‌د و حه‌ڤده كه‌سه‌وه هه‌روه‌ك هیچ نه‌بووبێ، ئاوا له ماوه‌یه‌كی كه‌مدا بۆخۆی بن ئاو ئه‌كه‌وێ و ئاو بێنه و ده‌ست بشۆ و ته‌واو. ئه‌مه‌یه چاره‌نووس..!\nدوای ئه‌و ڕووداوه (میلیڤینادین) بۆخۆی نه‌وه‌د و پێنج ساڵ و سێ مانگی دییش ده‌ژی. له‌وباره‌یه‌وه نازانم ئه‌م قسه‌یه‌م له چ كتێبێكدا خویندووه‌ته‌وه، كه “مردن قۆناغێكی تره له ژیان. ئه‌گه‌ر مردن دژی ژیان بێت، ئه‌وا مردن ده‌بێته عه‌ده‌م، چونكه ژیان خۆی بریتییه له وجود. كه‌واته هیچ كات مرۆڤێكی مه‌وجود ناچێته‌وه حاڵه‌تی عه‌ده‌م”. كه‌واتا “هه‌ڵه ئه‌كه‌ین ئه‌گه‌ر مردن به دژی ژیان بزانین، چونكه ئه‌وكاته مه‌سه‌له‌كه ئه‌بێته ژیان و نه‌ژیان” هه‌روه‌ك (هایدگه‌ر)یش ئه‌ڵێ: “نیگه‌رانی عه‌ده‌م ئاشكرا ئه‌كات”.\nمن له پای چ ئه‌م قسانه ده‌گێڕمه‌وه.. ڕه‌نگه بۆ وه‌ی به‌خۆم بڵێم: مادامه‌كێ وایه، ده تۆش ئه‌مشه‌و تا به‌یانی هه‌ر هه‌ڵه‌په‌ڕه و جڕت لێده و زوو زوویش بچۆ خه‌رابه میز بكه.. ئاخر له‌وه‌تی براده‌ره میزاوییه‌كه‌م پێیگوتووم ئاو باشه، منیش بێ ئه‌ندازه ئاو ئه‌خۆمه‌وه، به‌ده‌ر له‌وه‌ش خوشه‌ی میز ئیقاعێكی خۆش به گوێچكه‌ما ئه‌خشێنێ.. له‌ڕاستیدا ئه‌م ته‌بیعه‌ته قۆڕه‌یش هه‌ر له‌و براده‌ره‌وه فێربووم، كه پێموابێ سێ مانگێ له‌مه‌وپێش گورچیله‌یه‌كی خۆی له‌به‌رامبه‌ر بڕێك پاره‌دا فرۆشته كوڕه ده‌وڵه‌مه‌ندێكی دراوسێی خۆیان..\n* دوو تێبینی زۆر گرنگ:\n1.(میلیڤینادێن) دوا ڕزگاربووی كاره‌ساته‌كه‌ی تایتانیك بوو، له (26/5/2009) له نه‌وه‌د و حه‌وت ساڵیدا مرد.\n2. سه‌باره‌ت به‌وه‌ی نیگه‌رانی عه‌ده‌م ئاشكرا ئه‌كات، وه‌ك هایدگه‌ر له‌سه‌ره‌وه ئه‌ڵێ، ئه‌وا ئه‌مشه‌و هه‌ڵناپه‌ڕم، چونكه نیازم وایه، كه‌مێك بیر له په‌یوه‌ندی نێوان گورچیله و تایتانك بكه‌مه‌وه.\nPrevious تارمایی خۆكوژیی له‌نێوان قه‌ده‌رگه‌رایی و ده‌سه‌ڵاتداریدا\nNext ژمارە ٥ی گۆڤاری ٢٣


سەرۆک ئۆباما داوا دەکات هەنگاوی ڕژد بنرێت بۆ پاراستنی کەش‌وهەوای زەوی\nسەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا داوا لە ڕێبەرانی جیهان دەکات هەنگاوی ڕژد بنێن بۆ پاراستنی کەش‌وهەوای سەر زەوی و دەڵێت پـێویستە چارەسەری کاتی دانەنێن، بەڵکو ستراتیژیـیەتێـکی درێژ خایاند کە مسۆگەری بکات ڕێژەی دووەم ئۆکسیدی کاربۆن لە هەوادا کەمبـبێتەوە.\nڕۆژی دووشەممە لە میانەی کۆنگرەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ کەش‌وهەوا لە پاریس سەرۆک ئۆباما ئەمەی ڕاگەیاند و گوتی دەبێت سیستەمێـکی ڕوون و ئاشکرا دابنێین کە متمانەی پـێبکرێت و هەموو کەس پابەندی بێت. گوتیشی نەوەکانی داهاتوو چاویان لە ڕێبەرانی جیهانە لەم ساتە وەختە هەستیارەی مێژووی زەویدا هەموو داهێنان و دەستکەوتەکان بخەنە چوارچێوەیەکی هەمیشەیی بۆ پـێشـکەوتنی مرۆڤایەتی.\nجەختی لەوەش کرد کە پـێویستە سەرچاوە بۆ وڵاتانی تازە پـێـگەیشتوو دابینبکرێن تاوەکو یارمەتیـیان بدرێت لە بەکارهێنانی وەزی پاک. گوتیشی ئەمەریکا پـشـتگیری لە کۆمکردنی وڵاتانی کەم پـێشـکەوتوو دەکات و هەروەها یارمەتیدانی ئەو ناوچانەی ڕووبەڕووی کارەساتی سـروشـتی دەبنەوە.\nسەرۆک ئۆباما گوتیشی هاتنی ئەو بۆ کۆنگرەکە وەکو سەرۆکی گەورەترین ئابوری جیهانە لەگەڵ دووەم سەرچاوەی گازی دووەم ئۆکسیدی کاربۆنە لە جیهاندا.\nجێی ئاماژەیە لەم کۆنگرەیە هەوڵ دەدرێت بەرنامەیەک دابنرێت بۆ ڕێگەگرتن لە زیادبوونی ڕێژەی گازی دووەم ئۆکسیدی کاربۆن لە هەوادا لەگەڵ گازەکانی دیکەی دەبنە مایەی بەرزبوونەوەی پـلەی گەرمای زەوی.


١. تاڵانکاری کۆڕەفتارێکە، بکەری تاڵانچی بەئامانجی بەدەستھێنان یاخود دزین و داگیرکردنی ئەو شتانەی کە هی خۆی نین و موڵکی گشتین یاخود ھی خەڵکی ترن کردەکە ئەنجام دەدات. کارەکتەری بەشداربوو لەم دیاردەیە دەبێتە کارەکتەرێکی تاوانبار و بەڵتەچی لە یاسا دەرچوو.\n٢. بەگشتی دیاردەی تاڵان کاتێک ڕوودەدات کە بارودۆخی کۆمەڵگایەک لەبەردەم ناجێگیری و نەبوونی یاسا و لاوازی کۆنتڕۆڵی کۆمەڵایەتیدا بێت، کاتێک سیستەمی ژیانی ئاسایی شوێنی تاڵانکراو شێواو بێت و فەراغی سیاسی و یاسایی ھەبێت، کاتێک لێپرسینەوەی دەسەڵات نامێنێ. ھەموو ئەمانە ڕێگەخۆشکەرن بۆ دروستبوونی ئەم دیاردەیە و ھەلومەرجی بەشداریکردنی تاک خۆشتر دەکات بۆ تاڵانکردن، لەدەرئەنجامی ئەوەش ئەگەری سەرهەڵدانی دیاردەی تاڵانکاری دەبێتە دیاردەیەکی حەتمی.\n٣. دیاردەی تاڵان، دیاردەیەکی تەواو ناشارستانیە و بەشێوەیەکی ڕەها پێچەوانەی ھەموو بەهایەکی ئەخلاقی و ژیاریی و ئینسانیە. ئەم کولتوورە زیاتر پەیوەستە بە کولتووری خێڵ و عەقڵی دەشتەکی. لەقۆناغی سەرەتادا سەرچاوەی ئابووری خێڵ دزی و ڕێگری و تاڵانی بووە، جۆرێک لە بەھا و پێگەی کۆمەڵایەتی بە بکەری تاڵانچی دراوە، لەکۆڕ و کۆبونەوەکان بەشانازیەوە باسی زەبروەشاندن و فێڵ و تاڵانیان کردووە. ئەم کولتوورە خێڵگەراییە تاکو ئێستاش لە فەرھەنگی حیزبی کوردی ئامادەیی ھەیە. حیزبی کوردی نەیتوانیوە و ناتوانێ ببێتە مۆدێلێکی نوێ و مۆدێرنی سیاسی، بەڵکو لەناو پڕۆسەیەکی دۆگمایی-خێڵگەراییدا چەقی بەستووە.\n٤. حیزبی کوردی هێشتا زۆرێک لە بەهاکانی دەشتەکی لەخۆیدا هەڵگرتووە هەرچەندە ئەوانە بەهاگەلی شێواون و لەژینگەی کۆمەڵایەتی و سیاسی دونیای تازەدا ھیچ ئەرک و پێگەیەکیان نەماوە بەڵام وەکو " گرێیەکی دەروونی" وەکو ” ئەخلاقی بۆماوەیی” هێشتا لەناو ڕەفتاری گروپ و نوخبە سیاسیەکانی ئێمە ئامادەیە بەبێ گوێدانە ئەو شەرمە سیاسی و کۆمەڵایەتی و ئەخلاقیەی کە بەدوای خۆیدا دەیهێنێ.\n٥. دەسەڵاتی سیاسی دونیای ئێمە خۆی ھەڵگری کولتووری تاڵانکاریە و بۆ مەبەستی جیاجیاش خەڵک هاندەدات کردەی بەکۆمەڵ و ڕەفتاری تاڵانکاری ئەنجام بدەن. دەسەڵات هەوڵیداوە لەنێو کۆمەڵگەدا دیاردەی تاڵانکردن ببێتە بەشێک لە ئەخلاقی خەڵک و ئەندامانی کۆمەڵگە، ئەمەش بۆ کۆمەڵێک مەبەست و ئامانجی سیاسی خۆی. تەنانەت لەنێو پارتێکی ”ئینتەر ناسیۆناڵ” و ”دیموکرات” دیاردەی خێڵگەرایی و ئاکاری خێڵەکی ڕەگوڕیشەی ھەر ماوە بەمەبەستی جۆشدانی جەماوەر و کۆکردنەوەی هێز لەدەوری خۆی.\nبۆنموونە: لەسەروبەندی شەڕی ناوخۆدا کاتێک هەر لایەنێک بەسەر نەیارەکانیدا زاڵ دەبوو هەرچی کەلوپەلی نێو بارەگاکان بوو بەسەر شان و لەنێو لۆری لایەنەکانی دیکە دەبینرا و موڵک و ماڵیان بەتاڵان دەبردن.\nتاکو ئێستاش ئەم دیاردەیە بە فۆڕمی جیاواز بوونی ھەیە و بیست و ھەشت ساڵی دوای ڕاپەڕینی کۆمەڵانی خەڵکی کوردستان و ئەزموونی سیاسی و کولتووری حیزبی کوردی نەیتوانی دیاردەی تاڵانی و شڕەخۆری و ڕاووڕووت لەزەینی تاکی کورد و ژیانی سیاسی و ئیداری ئێمەدا بسڕێتەوە.\n٦. ئەگەر تاڵانکاری لەلایەن دەسەڵاتەوە تاکو ئێستا تەنها ڕەهەندی ئابووری لەخۆ گرتبێ لەجۆرەکانی: تاڵانی نەوت و داهات و موچە و قووتی خەڵک ...ھتد لەڕێگای فەسادی سیاسی و ئابووری وکارگێڕی ئەو نوخبە سیاسیەی کە پێگەیان لەناو دەسەڵاتدا هەیە، ئەویش بە هەلوەرگرتن لە دەسەڵاتی دارای و سیاسی بەشێوەیەکی ڕێکخراو و بەنهێنی، کەلەفەرھەنگی زمانەوانی ئێمەدا بە "گەندەڵی-corruption" ناوزەند دەکرێت.\nئەوا لەمرۆدا فۆڕمێکی ترسناکتری تاڵانی سەریھەڵداوە، دەسەڵات خەریکی تاڵانی فیکری و پەروەردەیی و ھونەری و میدیایی و...ھتر لەکۆمەڵگەی کوردیدا، خەریکی بێبەھاکردنی تاڵانکاری و خاڵیکردنەوەی مانایە لەھەموو کایەکانی ژیان بۆ ئەوە مەبەستەش ھەموو ھێز و ئامرازەکانی خستۆتەگەر بۆ ئەوەی ئاستی ھوشیاری دەسەڵاتی مەعریفی ھاوڵاتیان لەئاستێکی چەقبەستوو و دیاریکراودا بمێنێتەوە و وەچەرخان و گۆڕانکاری گەورە لەدونیای ئێمەدا ڕوونەدات.\n1 نە سلیکۆن، نە تەباخ\n2 ڤالانیاین‌و پیشەسازی کولتور\n3 زمانی جنێو\n4 با چاوەکانمان بشۆین‌و بەجۆرێکی دیکە بڕوانین\n5 گاڵتەجاڕی عەقڵی سیاسی\n6 کۆمەڵگەی قەیران\n7 ڕۆشنبیرو خزمەتکردنی سیستەم\n8 بیرکردنەوەی ڕەخنەیی


له پلانه‌كانی ترامپ و پوتینه‌وه بۆ پلانه‌كه‌ی كرامپ – Standard Kurd\nلەلایەن ستاندار Posted on تشرینی یه‌كه‌م 27, 2019 770 جار بینراوە 0 سەرنج\nدیاره ترامپ رای وابوو كه كاری ئه‌مریكا له سوریا ته‌واو بوو، بۆیه به بۆچونی ئه‌و هه‌ركه‌سێك له دوای ئه‌مریكا كورد بپارێزێت كارێكی باشده‌كات، با ئه‌و كه‌سه ناپلیۆنیش بێت. له‌ئێستاشدا ئه‌وه‌ی ده‌یه‌وێت ڕۆڵی ناپلیۆن بگێڕێت، خانمه وه‌زیری به‌رگریی ئه‌ڵمانیایه كه میدیای ئه‌ڵمانیی له‌به‌ر درێژی ناوه‌كه‌ی سێ پیتی یه‌كه‌می به‌كارده‌هێنن (AKK) كه كورتكراوه‌ی Annegret Kramp-Karrenbauer، ئه‌نێگرێت كرامپ – كارنباوه‌ر. ئه‌م خانمه كه له دوای ئه‌نگێلیكا مێركله‌وه له‌ساڵی ٢٠١٨ به‌سه‌رۆكی پارتی یه‌كێتی دیموكراسیی مه‌سیحیی هه‌ڵبژێردرا و له ساڵی ٢٠١٩ وه وه‌زیری به‌رگریی ئه‌ڵمانیایه، پلانێكی بۆ دروستكردنی ناوچه‌یه‌كی ئارام له‌ژێر كۆنترۆڵی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كاندا ئاماده‌كردووه.\nبڵاوکراوەی پێشووئەردۆگان چۆن یارییەکەی دۆڕاند؟\nبڵاوکراوەی نوێترخەمێکی سارد بۆ جەنگێكی گەرم


ژماره‌یه‌کیتر له په‌نابه‌رانی زیندانی، ئازادکران،\nهه‌وڵه‌کانی ئێمه‌ش درێژه‌ی هه‌یه.\nدوای ئەوەی بڕیار بوو کە لە 7-4-2010 دا نزیک بە 70 پەنابەری کوردی عێراقی پێچەوانەی خواستی خۆیان دیپۆرتی فرۆکەخانەی سلێمانی بکرێنەوە ، بەڵام بەهەوڵ و تێکوشانی فیدراسیۆنى پەنابەران و پشتیوانی جەبهەیەکی بەرین لە ڕێکخراوی ئینسانی و پەنابەری، پەرلەمانتار، یەکیتی کرێکاریی، کەسوکاری پەنابەران و دەزگاکانی ڕاگەیاندن لە ئاستی ناوخۆ و دەرەوەی کوردستاندا توانرا دیپۆرتی ئەو پەنابەرانە ڕابگیرێ. ژمارەیەکی زۆر لەو پەنابەرانەی زیندانی بە هەوڵ و کاری فیدراسیۆن ئازاد کراون و ئێستا ژیانی ئاسایی خۆیان بەرێوە دەبەن.\nلەنامەیەکی ئاڕاستەکراو هاوبەشی سەرجەم پەنابەران لەگرتووخانە دەستبەسەرەکان کە بەرواری 22-4 بە ئیمزای 36 لەو پەنابەرانە بۆ فیدراسیۆن و دەزگاکانی ڕاگەیاندن هاتووە دەڵێن" بەهەوڵ وهیمەتی هەموو لایەک ئەم سیاسەتە نامرۆڤانەی حکومەتی بەریتانیا سەری نەگرت، ئێمە سوپاس گوزارین.داواکارین لەسەرۆکی هەرێمی کوردستانو سەرۆکی حکومەتی هەرێم وسەرۆکی پەرلەمانو حزبو لایەنە سیاسیەکان کە دەرگای فرۆکەخانەکان بەڕووی پەنابەرانی بەزۆر نێراوە دابخەن ،هیچ پەنابەرێکی بەزۆر نێراوە وەرنەگرنەوە وئیدانەی ئەو سیاسەتە نامرۆڤانەیە بکەن کە حکومەتی بەریتانیا بەرامبەر پەنابەران پەیرەوەی لێدەکات.."لەکۆتای نامەکەیاندا دەڵێن"داوا دەکەین دەزگاکانی ڕاگەیاندن وەک هەمیشە لەپاڵ داخوازیە بەرهەقەکانی پەنابەران ڕابوەستن و پشتیوانیمان بکەن".\nبیستون محمد یەکێک لەو پەنابەرە کوردانەی هەفتەی ڕابردوو، دوای دوو مانگ لەگرتووخانەی گلاسگۆوە، ئازاد بوو، ووتی"دڵنیام ئەو ئەرکو ماندوو بوانانەی فیدراسیۆن نەبوایە ئێمە ئازاد نە دەکراین و دریغیتان نەکرد....حالەتێکی زۆر ناخۆشە دوای 10 ساڵ ژیانکردن بتنێرنەوە بۆ کوردستان بێ ئەوەی تاوانێکمان کرد بێت لە هاوکاری هەموو لایەک سپاس گوزارین".\nسەڵام عبدولا لە گرتووخانەی برۆکهاوسەوە کە نزیک بە سێ مانگ لەو زیندانەدا ڕاگیرابوو تا دیپۆتبکرێنەوە، ،ڕۆژی 21-5 بە کەفالەت ئازاد کراو بە فیدراسیۆنی ڕاگەیاند"هەموو ئەو هاوکاریانەی فیدراسیۆن ناتوانم لەبیر بکەم ،من خەریک بوو چاوێکم لەدەست ئەدا لەو گرتووخانەیەدا هەر شەوەی مردنێک بوو لە ژیانی من تێپەری دەکرد ...داوا دەکەم ئەو پەنابەرانەی تریش لەبیر نەکەین هەر کارێک بە هەر کەسو لایەنێک دەکرێت یارمەتی پەنابەران بکەن بەڕاستی لەگرتووخانەدا ئیسراحەت نیە شەو ڕۆژت لێ ناڕوات بە هەقیقەت ئێوە دەنگی ئێمەتان ناردە دەرەوە".\nئەم هەنگاوە ئەو ڕاستیە بە ئێمە دەڵێت کەیەک گرتوویی و هاتنە مەیدانی ڕیزەکانی پەنابەران بە پشتیوانی حزبو ڕێکخراوە پەنابەری و ئینسانیو یەکیتی کریکاریی و لایەنە چەپەکان دەتوانێت ئەو هیزە بن کە سیاسەتی دژی پەنابەری ناکام بکەنەوە. بیگۆمان هەڵبرینی دەنگی ناڕەزایەتی و خۆپیشاندانو و کۆبونەوە مانگرتنو پێکیتی ناڕەزایەتی وەڵامی شیاوی پەنابەرانە کە فیدراسیۆنی سەراسەری پەنابەرانی عێراقی لەڕیزی پێشەوەی ڕێکخستنی ئەم خەباتەدا ڕاوەستاوە. ئەو هەوڵانەشی بە ئاڕاستەی چاوەشەکاری بزووتنەوەی پەنابەریدا دەبرێت لە پێناو نیشاندان وەک خەمخۆری پەنابەران زۆر زوو مەرامەکانیان ئاشکرا بوو .\nفیدراسیۆنی سەراسەری پەنابەرانی عێراقی ڕێکخراوێکە ئەرکی خۆی بۆ بەرگری لەمافەکانی پەنابەران دیاری کردوە. بەکردەوەش هاوشانی پەنابەران بۆ بەدەستهێنانی مافی پەنابەری و مافە ئینسانیەکانی پەنابەران تێکۆشاوە و هەمیشەو هەمیشەش دەستی هەر هەوڵێکی دڵسۆزانە دەگوشێت کە بە ئاڕاستەی خۆشگوزەرانی و دابینکردنی ژیانێکی ئینسانی بۆ پەنابەران هەنگاو دەنێت.\nخەباتی فیدراسیۆن بەردەوام دەبێت تا لابردنی بەڵای سیاسەتی دیپۆرت و زەختو زۆر بەسەر پەنابەرانەوە و ئازادکردنیان لەگرتووخانە دەست بەسەرەکان و هەنگاو لەپێناو جیکەوتنی پەنابەرانو بەڕەسمیە ت ناسینی مافی هاوڵاتی یەکسان بۆ ئینسانی پەنابەر. ئەرکی ئینسانی و مۆڕاڵی هەموو لایەکمانە ئەم جوڵانەوەیە بەهێز بکەین.\nسەرکەوێ بزووتنەوەی ناڕەزایەتی پەنابەران وهاوپشتی لەپێناو ژیانێکی ئارمو ئاسودە بۆ ئینسانی پەنابەر.


بۆ شاعیر و نووسەرانی منداڵان.\nبۆ ئەوەی هۆنراوەیەکی نوێی و بەرهەمێکی جیاوازو بنووسیت خۆت لەلاسایی کردنەوەو دێڕی سواو کاڵو کرچ بپارێزیت.\n١- زۆر لەخۆت مەکە بۆنووسین زۆرێک لەو شیعرانەی ئەمڕۆ بۆ منداڵان دەنووسرێت ،تەواو هەست دەکەیت نووسەرەکە زۆری لە خۆی کردووە هیچ ئیلهام بە هرەیەکی تیا نابینیت هۆنراوەکە بریتیە لە چەند دێڕێکی سواو دوبارە چەن بارە بوەوە.\n٢- زۆرنووسین.. کەمن ناوی دەنێم تۆپەڵە شیعر، زۆر نووسینیش وەک زۆر قسە کردن و چەندە بازی وایە گەر زۆرت وت هەڵەش زۆر دەکەیت، مەرج نی یە تۆ بۆ هەموو بۆنەو دیاردەیەک تۆپەڵێک دێڕی ساردو سڕ پەڕاوێکی پێسواخ بدەیت، داواجار دەبێت بزانیت شیعر وێنەیە مۆزیکە خەیاڵە هونەرە بەهرەیە جوانییە.\n٣-پەلەکردن لە نووسین دا لەکاتی نووسینی شیعرێکدا ئارام وهێمن بە وردبینانە سەرنج بدە ئەم شیعرەت دووبارە نی یە جیاوازە لە بەرهەمەکانی پێشووت، بانووسەرێکی دیاربیت و بەرهەمی زۆرت هەبێت ، تۆبۆ دنیای خۆت نانووسیت بۆ دنیای منداڵان دەنووسیت تۆ ئەوقۆناغەی تەمەنت جێ هێشتووە پێت وانەبێت هەڵەناکەیت. هەموان دەکەوینە هەڵەوە چوون دنیای منداڵان زۆرسادەو ساکارو ناسکە.\n٤- ئەم خاڵە زۆر گرنگە ئاگاداربیت بیرۆکەی شیعرەکەت سەرچاوەی لەکوێوە هاتووە ؟ خۆرسکە هی خۆتە یا ئاگایانەو نا ئاگایانە لە بەرهەمی نووسەرێکی ترەوە وەرت گرتووە .؟ گەرهی خۆت نی یە ئاماژە بەناوی ئەو نووسەرەو بەرهەمەکەی بکە و ئاسایی یە هەموو لە یەکدیەوە فێردەبین و سودمەند دەبین، گەرئاماژەی پێنە کەیت دەچێتە خانەی دزی یەوە، لەدیوانی منداڵانی لەتیف هەڵمەت کەچاپخانەی مانگ بۆی چاپ کردووە لەتیف هەڵمەت زۆر بەرپرسیارانە ئاماژەی بەهەندێک لە بەرهەمەکانی کردووە کە بیرۆکەکەی لە فڵان سەرچاوەوە وەرگرتووە.\nمن وەک ئاکۆ محەمەد سابیر زۆر بەداخەوەم تا هەستی بریندار بوون ئازار دراوم زۆرێک لە بەرهەمەکانی خۆم دەبینمەوە سکراب کراوەو دێرەکانی پێشو پاش خراوەو بەگۆڕێنی کێش و سەرواکانی داڕێژراوەتەوە شاعیر بەناو خۆیەوە بڵاوی کردۆتەوە.\nکاکی شاعیر تۆ دەبێت ئەوە بزانیت شیعریش بیرۆکەیەو ناوەڕۆک و مانایە تۆ لەڕیزکردنی دێردا شارەزایت و بیرۆکەت کۆڵەوارە بۆ بیرۆکەی من دەبەیت لەناو باخچەو زەمینی خەیاڵی مندا دێڕ هەڵ دەچنیت.\nبەبەڵگەوە لامە چەندین شیعرم ئاوا بیرۆکەی دزراوە کتومت وەک خۆی، بۆنموونە من شیعرێک دەنووسم ئەمڕۆ بەناوی هاوین یان جۆلانێ ، سبەی دەیبینمەوە فڵان شاعیر هەمان بیرۆکەو شێوازوستایلی منی بەناوی هاوین و جۆلانێ داڕشتۆتەوە شاعیر دەبێت خاوەنی ستایلو بیرۆکە و خەیاڵی خۆی بێت خۆ شیعرنووسینیش ئەرزەی ڕوکن ولوت عەمەلیات کردن نیە.\nتائەمڕۆش تەنها دووجاردووشاعیر ئاگاداریان کردومەتەوە ئەویش یەکێکیان بەنووسین لە سەروو شیعرەکەی خۆیەوە.\nنوسیبووی ئیلهام و بیرۆکەی ئەم شیعرەم لەشیعرێکی برای شاعیر ئاکۆ محەمەدەوە وەرگرتووە ،منیش دەست خۆشیم لێکرد ، مامۆستا حەمە فەریق حەسەن لە نوسینێکی زۆر جونیدا پێمان دەڵێت ئەگەر (دە نووسەرڕۆمانووس چیرۆک نووس ،شاعیر ...هتد بەرهەمەکانیان لەیەک چوون،نۆیان، زیادە.\n٥- ئەو کاتەی دەست دەکەیت بە نووسین تەواو خۆت یەک لابکەروە ئەم بەرهەمەی دەی نووسیت ڕاستەو خۆ بۆ منداڵانی دەنووسیت نە بۆ منافەسەی فڵان شاعیرە نە بۆ ڕازی کردنی فڵان گۆڤارو نە بۆ خۆ دەر خستن و سەرمایە یە، گەر تۆ بە بیرۆکەو ستیالی خۆت بنووسیت و لە زۆری بۆری خۆت بپارێزیت دوور لە چاو لێکەری گەر ساڵی یەک هۆنراوەش بنووسیت چۆنێتیت پێ گرنگ بێت لە چەندایەتی ئەوکات دەتوانی داهێنانیش بکەیت و جیاواز بنووسیت ناو بانگوگەرسەرمایەشی بەدواوە بێت مافی خۆتە.\n٦- زۆر بەی ئەو هۆنراوانەی ئەمڕۆ دەنووسرێت وەک هۆنراوەیەکی نوێ شاعیرەکەی دەیخاتە بەرچاومان هەر بەبەینینی هەست دەکەم ئەم هۆنراوەیەم چەندین جار پێشتر خوێندۆتەوە لەهۆنراوەیەکی ع .ع شەونم یا شاعیرێکی تر دەچێت هەڵ گێڕاوەتەوەو یەک دوو سەرە پارچەی بۆ زیات کراوە بەداخەوە ئەو خاڵانەی ئاماژەم پێکرد وای کرودووە هێشتا لە دنیای ئەدەبی منداڵان دا نەمان توانیوە داهێننانی نوێو هەنگاوی بەرچاو بنێین.\n٧- کاتێک بەرهەمێکی نوێ دەنوسیت و تەواوی دەکەیت پێش مەکەوە لەبڕیاردان کە ئەم بەرهەمەم شازەوەو جیاوازە .\nپیاهەڵدان بە بەرهەمی خۆتدا گەورەت ناکات، چاکتروایە پێشانی نوسەرانی هاوڕێتی بدەیت لە بری ئەوەی بڵێی شازە تازەیە بۆچوونو هەڵسەنگاندنو ڕەخنەو سەرنجیان وەر گریت و بەرهەمەکەتی پێ دەوڵمەند بکەیت و بۆ بەرهەمی داهاتوو ئەزمونێکی نوێت هەبێت.\n٨- هەرنوسەرێکی منداڵانی کورد پێیوابێت ئە وبەرهەمانە ی بۆ منداڵان نوسیونی دەینوسێت لە سەدا سەد تەواوەو بەرهەمی لاوازی نی یە ئەوە بەهەڵەدا چووە ، لە خۆمەوە وەک نوسەرێک تا ئەوانی تر هەموو بەرهەمی لاوازمازن هەیەو ئەدەبی منداڵان بەتایبەتی چیرۆک و ڕۆمان وشانۆی منداڵان نوسەرانی کورد بەبەراورد بەنوسەرانی جیهان زۆر لەدواوەین، تەنانەت نوسەری بەئەزمونی دیاری کورد لەتیف هەڵمەت لەهەندێک لەبەرهە مەکانی لاوازی و کەمو کورتی پێوە دیارە، لە ساڵی ڕابوردودا شاعیرێکی ناسراو هۆنراوەیەکەی نوسی بوو زۆر هەڵەی تێدابوو.\nکە ئاگادارم کردەوەوە پێم وت ئەوە لە نوسینی تۆ ناچێت هۆنراوەکەت زۆر بێتامە هەڵەی تێدایە.\nلە وەڵامدا بۆی نوسیبووم ئەوە چاوی تۆ وا ئەی بینێت.\nمن لەهیچ بەرهەمێکم بۆ منداڵان پەشیمان نیم و بەرهەمەکانم هەموی ناوازەیە، یەکسەر قسەی ئەو بەرپرسە سیاسیانەم بیر کەوتەوە کەدەلێن ئێمە پێڵاومان دڕاندووە بۆ کوردوستان و هەرچیمان کردوەو دەیکەین تەواوە .\nئەو نوسەرە دەبوایە لێمی بپرسیایە؟ کەم کوڕی هۆنراوەکەم لە چیتادایە؟ هەڵەکانم بۆ دەست نیشان کە تا سودمەند ببم لێی و پێکەوە وتووێژ بکەین لە سەری.\nناڕاستگۆترین نوسەری منداڵان ئەو نوسەرانەن کەدەڵێن لەهیچ نوسینێکم پەشیمان نیم و هەرچیم نوسیوە بۆمنداڵان بێکەمو کورتین و سەد لە سەد تەواون، لەکوردوستانێکدا کە ڕخنەگری جدی ئەدەبی منداڵانمان نی یە وەک پێویست.\nلە کۆتاییدا دەست خۆشی و هیوای بەردەوامی بۆ ئەومامۆستاو شاعیرو نووسەرانەی هەمیشە لە هەوڵدان دوورلەلاسایی کردنەوەبەرهەمی نوێ وبیرۆکەی جوانی خۆیان پێشکەش بە جگەر گۆشەکانمان دەکەن و سود لە هەڵەو کەم کورتیەکانیان وەر دەگرن.\nگەر نازانیت گوڵ بنووسیت پێ بە باخچەی شیعرامەنێ\nشیعر ماڵی لە ئاسمانـە و باڵــدارانی خۆی دەیــگـەنـێ


لە ڕوانگەی کۆمەڵناسیی کارکردگەراوە، کۆمەڵگا ئۆرگانیسمێکی زیندوویە، لە کارکردی ئەم ئۆرگانیسمەدا، دەبێ سەرنج بدرێتە چوار چەمکی سەرەکی:\n۱- کۆمەڵە کەرت\n۲- کۆمەڵە ئەرک\n۳- کۆمەڵە تێکۆشان\n٤- هەبوونی سەرچاوە: وەک سەرچاوەی مرۆڤی و مادی.\nیانێ هەر کۆمەڵگایەک وەک ئەندامێکی لەشی مرۆڤ، بەشگەلێکی جۆراوجۆری هەیە و هەرکام لەم بەشانەش خاوەنی کۆمەڵە ئەرکێکی جۆراوجۆرن کە بۆ ئەنجامی ئەم ئەرکانە، دەبێ کۆمەڵە تێکۆشانێک ئەنجام بدەن. مەرجی پێویستیش بۆ ڕاپەڕاندنی ئەم ئەرکانە هەبوونی سەرچاوەگەلی جۆراوجۆرن، هەم مرۆڤی و هەم مادی.\nلە ڕوانگەی کۆمەڵناسیی کارکردگەراوە، هەر کۆمەڵگایەک خاوەنی چوار نەهادی سەرەکیشە کە هەر کامیان وڵامدەری پێداویستییەکن:\nئەلف) نەهادی کولتوور، لەسەر بناغەی وتووێژە، پێداویستییەکانی کۆمەڵگا، لە ڕێگەی پێناسەکردنی مەبەست، ئامانج و بایخەکانەوە دەستەبەر دەبێت.\nب) نەهادی کۆمەڵ، بەپێی ڕێسای سۆزدارانەوەیە و پێداویستییەکانی کۆمەڵگاش بە کێشانی ئەم ئامانج و مەبەست و بایخانە بۆ ناخی خۆی دەستەبەر دەبێت و لە هەناو و زەینی کۆمەڵگادا تۆخ و پڕڕەنگیان دەکاتەوە.\nج) نەهادی ئابووری، بەپێی ڕێسای ئاڵووێرە، پێداویستییەکانی کۆمەڵگا بە سەرچاوەی پێویست (مرۆڤی و مادیـ)ـیەوە، دەخاتە بەردەست.\nد) نەهادی سیاسەت، بەپێی ڕێسای دەسەڵاتە و ئەرکی وەدەستخستنی بە کردەوەی ئەم مەبەست و ئامانجانەیە.\nیانێ کومەڵگا بۆ هەبوونی پێکهاتەیەکی شیاو و جێگەی سەرنج دەبێ بتوانێت وەک بابەتێکی ئابووری، خۆی لەگەڵ دەورووبەر بگونجێنێت و وەکوو بابەتێکی سیاسیش مەبەست و ئامانجەکانی خۆی تاریف و ئەو مەبەست و ئامانجانەش دەروونی بکات و بتوانێت ئامانجەکانی بۆ بەرەکانی داهاتوو بگوازێتەوە.\nلە ڕوانگەی کارکردگەراکانەوە، ئەم چوار بەش و نهەادە دەبێ هەر یەکە و بەپێی ڕێساگەلی خۆی کار بکات و وێڕای ئەوەیکە نابێ خۆ لە کاری یەکتر هەڵقوتێنن، بە گوێرەی توانا دەبێ هاوکاریی یەکتریش بدەن.\nئێستا سیاسەتێکی تەواو مڵهوڕانە کە سەرچاوەلیخنەکەی، ئایدیۆلۆژێکی دەمارگرژ و پاشڤەخوازانەیە، لە کڕوتەونی کۆمەڵگای ئێمەدا سەیالە و وەک داشە هارەی دامەی هەڵدەسووڕێت و نە بایخ ەبە هیچ شتێک دەدات و نە دەزانێت پاراستنی ڕێسای هەرێمیی لە کۆمەڵناسیدا چ مانایەک دەبەخشێت، لە کولتوورەوە بگرە لە دەستی خۆیدا پاوانی کردووە تا دەگاتە ئابووری و کۆمەڵگا. لێرە سیاسەت وەک تەنیا ڕوکنێکی کۆمەڵگا بووەتە ئەختاپووسێک کە بوونی کۆمەڵگا بە ڕەهەندە جیاجیاکانیەوە ڕەت دەکاتەوە. بەم شێوەیە سیاسەتی لە گۆڕەپانی یاریی خۆیدا نەماوەتەوە و بەتەواوی دەستدرێژیی کردووەتە سەر سێ بەستێنەکەی تر واتە کولتوور، کۆمەڵگا و ئابووری.\nبۆیە و بەم هۆکارانەیە کە هاوار دەکەین کۆماری ئیسلامی پێکهاتەیەکی وێرانی هەیە.


گۆڕێک لە پێرلاشە و ئەزموون و پرسیارەکان! برایم فەڕشی – Rojpress| ڕۆژپرێس\n2012/07/13 2012/07/13 Rojpress\nگۆڕێک لە پێرلاشە و ئەزموون و پرسیارەکان! برایم فەڕشی\nDr. Abdullrahman Qassimlu\nدوکتۆر عەبدوڵرەحمان قاسملوو\nPrevious پەنجا کۆپلە شێعر لە پەشێو\nNext سیاسەتی پەنابەران و ئەخلاقی كۆمەڵایەتی/ ڕێبوار سیوەیلی


چەند كەسێكمان دەستگیر كردووە\nبەرپرسی ئاژانسی پاراستن‌و زانیاری – زانیاری رایدەگەیەنێت، هێزەکانیان لە گوندی باغوزی سوریا سەرەداویان لەبارەی چارەنووسی پێشمەرگە دیلەكانی شەڕی داعش دەستكەوتووە.\nلاهور شێخ جەنگی، بەرپرسی ئاژانسی پاراستن‌و زانیاری – زانیاری لە لێدوانێکی ڕۆژنامەوانیدا ئاماژە بەوە دەكات كە ئەو هێزەی ئاژانسی پاراستن و زانیاری-زانیاری كە لەم ماوەیەی رابردوو سەردانی رۆژئاوای كوردستانی كردوە جگە لەشەڕكردن دژی چەكدارانی داعش لەدوا مۆڵگەی ئەو رێكخراوە لەباغوز، بەدواداچوونیان كردووە بۆ چارەنووسی ئەو پێشمەرگە دیلانەی كە تاكو ئێستا بێسەروشوێنن.\nوتیشی "هەندێك سەرەداومان لەو بارەیەوە دەستكەوتبوو خەڵكانێك كە بەرپرس بوون لەو كارە بەدوای ئەوەدا چووین و هەندێك كەسمان لەوێ دەستگیر كردووە بۆ ئەوەی بتوانین بەدواداچوونی زیاتر بكەین بۆ چارەنووسی ئەو پێشمەرگە دیلانەی كە كاتی خۆی لەشەڕی داعشدا بەدیل گیران".\nرۆژی 7ی ئاداری 2019 ماڵپەڕی فەرمی دەزگای ڕاگەیاندنی هەسەدە بڵاوی كردەوە شاندێكی هێزەكانی دژەتیرۆری هەرێمی كوردستان سەردانی ڕۆژئاوای كوردستانیان كرد و لەگەڵ فەرماندەی هێزەكانی سوریای دیموكرات كۆبوونەوە.\nبەپێی هەواڵی ماڵپەرەكە، بۆڵات شێخ جەنگی فەرماندەی هێزەكانی دژە تیرۆری هەرێمی كوردستانی عێراق لەگەڵ مەزڵوم عەبدی فەرماندەی هێزەكانی سوریای دیموكرات كۆبووەتەوە و تاوتوێی ڕووبەرووبوونەوەی تیرۆریان كردووە پاش تێكشكاندنی تەواوەتی داعش.\nهێزەكانی ڕۆژاڤا پەیوەندییەكی باشیان لەگەڵ ئەو هێزانەی هەرێمی كوردستان هەیە كە نزیكن لە یەكێتی نیشتمانی كوردستانەوە، بەپێچەوانەوە پەیوەندییەكانیان بەهەمان ئەندازە لەگەڵ هێزەكانی نزیك لە پارتی دیموكراتی كوردستانەوە باش نییە.\nناس كورد راپۆرتێكی سەرەتایی لەبارەی رووداوەكەی موسڵ ئاشكرا دەكات\n2019.03.22 - 15:32\nوەزارەتی پێشمەرگە: 1720 شەهیدمان لە شەڕی داعش هەیە\n2019.03.01 - 19:11


هه‌ولێر ئاماده نییه به فه‌رمی داهاتی نه‌وت ئاشکرا بکات\n16:16 PM IRAQ\nMONDAY, 16 APRIL 2018 - 13:45\nئه‌ندامێکی په‌رله‌مانی کوردستان:\nبه‌شی عێراق و هه‌رێمی کوردستان- ئه‌ندامێكی په‌رله‌مانی كوردستان ڕای‌ده‌گه‌یێنێت: تا ئێستا حكوومه‌تی هه‌رێم به فه‌رمی داهاتی نه‌وتی هه‌رێمی ئاشكرا نه‌كردوووه و 250 ملیۆن دۆلاری داهاتی نه‌وتی هه‌رێم دیار نییه.\nبه‌پێی هه‌واڵی کوردپرێس، حاجی كاروان ئه‌ندامی په‌رله‌مانی كوردستان به SNNی ڕاگه‌یاند: 250 ملیۆن دۆلار له داهاتی نه‌وتی هه‌رێم دیار نییه و قسه‌ی وه‌زاره‌تی دارایی ڕاسته كه ده‌ڵێ مانگانه 317 ملیار دینار داهاتی نه‌وتمان به ده‌ست ده‌گات به‌ڵام هه‌ر دوو كۆمپانیای سۆمۆ و دیلۆیت ده‌ڵێن داهاتی مانگانه‌ی هه‌رێم نزیكه‌ی 542 ملیۆن دۆلاره به‌ڵام هه‌رێم بڵاوی ناكاته‌وه.\nناوبراو ده‌شڵێت: هه‌رێم ڕای‌گه‌یاندوووه که هه‌ر مانگ بڕێک له‌و داهاته ده‌داته‌وه به قه‌رز، به‌ڵام نازانین سه‌رچاوه‌ی قه‌رزه‌كه كێیه و ده‌درێته‌وه به كێ و بۆچی ئه‌و قه‌رزه‌ی كردوووه.\nحاجی كاروان سه‌باره‌ت به دابه‌ش كردنی دوو مووچه له مانگی داهاتوودا وتی: "زانیارییێكی ئه‌وتۆمان نییه به‌ڵام به گوێره‌ی لێدوان و قسه‌كانی حكوومه‌ت بێ ئه‌و توانایه‌ی نییه له مانگی داهاتوودا مووچه‌یێكی فه‌رمانبه‌ران و مووچه‌یێكی پاشه‌كه‌وتیش بداته‌وه".


ڕۆمانا (جامیجەم) – خەدەنگ\nنڤیسین: هۆشەنگ شێخ محەمەد\nئەوێن ژ ژیانا دی ڤەگەڕیاین\nلەسەر رۆمانی نووسەری هێژا (هزرڤان) دەتوانم چەند خاڵێکی سەرەکی دەستنیشان بکەم:\n１. لە قووڵایی خۆیدا پلاتۆییە.\n２. رەهەندێکی باتینی و سۆفییگەریی و روحانی تێدایە.\n３. خۆرهەڵاتییە، ئاوێتەیە بە میراتی کۆنی خۆرهەڵات، میترایی و ئاریایی.\n４. دوو رۆمانە لە نێو یەک رۆماندا.\nکاک هزرڤان لەم رۆمانەدا، کە لە ساڵی (٢٠٠٠)دا نووسراوە، لە ڕێی کۆمەڵی کاراکتەرەوە، بە زمانێکی کوردیی بەهێز و ناسک و جوان و زیاد لە زارێک، بابەتگەلیی کۆن و نوێ، دیرۆک و ئێستا، گیان و جەستە، خۆرهەڵات و خۆرئاوا، کورد و دوژمنەکانی، ئەقڵ و دڵ، ماددە و روح، ئەدەب و مەنتیق، هونەر و زمان، بەر باس دەدات.\nکارئەکتەرەکان، هەڵگریی دیرۆکێکی قورسی نەتەوەیی و ڕۆحی و بارگاوین بە خەون و زمان و ئاووهەوایەکی سۆفییانە، زۆربەیان لە ماددەیەکی ناسک و نوورانی، بەڵام خەست بە کێشەکانی جیهانی روحی و ماددیی کوردییەوە، بە نێو ژیاندا پەرت دەبن و لە سووڕێکی نوێدا خۆیان و خەم و کوڤان و خەونەکانیان نوێ دەبنەوە. لەو نوێبوونەوەیەدا دەیانەوێت وەڵامی دوو پرسیار بدەنەوە:\n１. من کێم؟\n２. من چیم؟\nدوو پرسیاری وجودیی، تایبەت و گشتی، لە دووکایەی فرە و قووڵ و بەریندا، کە ژیان و جیهان و روحی شاسوار و جامیجەم و حەسەن و نازەنین و بەرسیس و باقی کارئەکتەرەکانی دیکە داگیر دەکات. لە بازنەیەکەدا کە روحی مرۆیی دەیەوێت لە ڕێی وەڵامدانەوەی ئەم پرسیارانەدا، لە رێی واقیعێکی ئۆنتۆلۆژیدا واقیعێکی ئەخلاقیی پێشبەر بکات. بابەتگەلیی وەک (ئەمانەت وخەیانەت، ئەوینداری و سێکس، زناکاری و کوشتن، خودێ و شەیتان، قەدەر و فەلەک، گوناه و تاوان، بەرپرسیاری و ئۆباڵهەڵگرتن، دڕندەیی و ناپاکی، ئازایی و ترسنۆکی و..، هتد) ئەو بابەتانە رۆمانەکە دەکەنە رۆمانێکی ئەخلاقی. (جانەک ل هیڤییا تەیە پاکژ ببیت) ل (٤٧).\nپاکبوونەوەی گیان وەک چارەنووسی رەوانی مرۆیی، دۆخی مرۆیی لە نێو رۆمانەکەدا دەباتە نێو هەق و ناهەقدا. مرۆڤگەلێک لە رێی عیشق و خەبات و ئەدەب و نووسیندا دەیانەوێت، لە رێی گەڕانەوەی بازنەی بووندا، خێزانێکی تری عاشقانە دابمەزرێنن.\nبە کورتی (جامیجەم) رۆمانێکی قووڵ و گران و بابەتگرە. کووراتییەکی دیرۆکی و روحی و مرۆیی تێدایە. دەستی کاک هزرڤان خۆش بێت.\nCategory: ئەدەبیات, گۆتارTag: جامیجەمڕومان by Awaz Ibrahim


ڕۆمان و جەنگی نێوان مێژوو و یادەوەری - ژنەفتن\nڕۆمان و جەنگی نێوان مێژوو و یادەوەری\nدەربارەی ڕۆمانی «نیشتمانی سارا»ی میران ئەبراهام\n2ی ئاب، 2021|ئەدەب، توێژینەوە\nبۆ ڕۆمان لە زمانی کوردیدا بە درەنگەوە سەرهەڵدەدات؟ لە سەدەی هەژدەدا ڕۆمان لە ئەوروپا سەرهەڵدەدات، بەڵام لە هەمان سەدەدا ئێمە ڕۆمانی چینییمان نییە؟ هۆکارەکەی چییە؟ زۆربەی ڕۆمانەکانی سەدەی هەژدە حیکایەتی سەرکێشیی، پاڵەوانپەرستیی و هتدن، بەڵام لە هەمان سەدەدا ئێستاتیکا لە ئەوروپا سەرهەڵنادات. ڕۆمانی کوردیی بە فۆرم و ناوەڕۆکە سادەکەیەوە، لە سەردەمی ئینتیدابی بریتانییدا سەرهەڵدەدات، ئەمەش ئەو تێزەی واڵتەر بنیامین لە وتاری «حیکایەتخوان: چەند ڕامانێک دەربارەی نیکۆلای لیسکۆڤ»دا پشتڕاست دەکاتەوە کە سەرهەڵدانی ڕۆمان دەبەستێتەوە بە سەرهەڵدانی ئامرازەکانی چاپەوە. ئینگلیزەکان کە چاپخانەیان هێنایە سلێمانی، دەرفەتی سەرهەڵدانی ڕۆمانیان ڕەخساند، لەنێو ڕۆمانە کلاسیکەکاندا دەتوانین ناوی «لە خەوما»ی جەمیل سائیب و «مەسەلەی ویژدان»ی ئەحمەد موختار جاف بهێنین.\nڕۆمان بەرهەمی سەردەمی سەرهەڵدان و دەركەوتنی بۆرژوازییە لە مەیدانی هونەر و كولتووردا، واتا بەرهەمی سەردەمی مۆدێرنیتەیە. هەڵبەت بەو مانایە نایەت تەنها بۆرژوازیی دەتوانێت ڕۆمان بنووسێت، بەڵكو بەو مانایە بۆرژوازیی ڕۆمان دەكڕێت و پڕوپاگەندەى زیاتری بۆ دەكات. بەڵام كاتێك سایكۆلۆژیا سەرهەڵدەدات، لە پاڵیشیدا، سایكۆئەنالیسس (دەروونشیكاریی)، ئیتر بۆرژوازی هەموو جوڵە و ئەندامە موقەدەسەكانی خۆى لە دەستدەدات، چونكە دەروونشیكاریی ئیتر دەچێتە ناو ناخودئاگا (لاشعوور)ی موقەدەسی خێزانی موقەدەسی بۆرژوازییەوە. لەم ڕووەوە ڕۆمان بە گشتی بەرهەمی سەردەمی زانیارییە (information)، بەرهەمی سەردەمی گەشەى جۆرنالیزمە. كۆتایی سەردەمی حیكایەتخوانیی و گواستنەوەى حیكمەتەكانە. كۆتایی سەردەمی حەماسەیە. كۆتایی سەردەمی كاری پێكەوەیی و دەستەجەمعییە، سەرەتاكانی سەرهەڵدانی فەردانییەتی گۆشەگیرە (كە بۆرژوازیی لە ڕێگای باڵادەستیی بەسەر هێزی كار و نامۆكردنی هێزی كار و ئینسان و سروشت بەرهەمی هێناوە و بانگەشەى بۆ دەكات). ڕۆماننووسان هەمیشە بۆ ئەوەى ببن بە ڕۆماننووس، دەبێت خەرمانەیەكی موقەدەسی زێڕین بە دەوری خۆیاندا بكێشن: فەردانییەتی گۆشەگیر. واتا فەردانییەتی گۆشەگیر بەهەشتی لەدایكبوونی ڕۆمانە، كە چیتر ناتوانێت خۆى لە ڕێگای پێدانی نموونە بەرجەستەكانەوە دەرببڕێت. بۆیە بۆ نووسینی ڕۆمانێك پێویستت بە ئاڵۆزكردن، فراوانكردنی وەسفی ژینگە و سروشت و گەشەدان بە ناكۆكییەكان لە فۆرمە ڕووت و ئەبستراكتەكاندا هەیە. تا ئێرە لەگەڵ زیاتر گەشەسەندنی ئامرازەکانی بەرهەمهێنان لە کوردستان و زیاتر بوونی بە بەشێک لە بازاڕی جیهانی، زۆرینەی ڕۆماننووسان لەگەڵ زیاتر گەشەدان بە تەکنیکەکانی ڕۆمان، بەڵام لەم بازنەیەدا دەخولێنەوە. ڕۆمان وەک نواندنەوەیەکی تاکایەتیی موتڵەق و دوور لە هەموو پەیوەندیی و کاریگەرییە کۆمەڵایەتی، مێژوویی، سیاسیی و کولتوورییەکان. هەڵبەت دیسان ئەمەش بەو مانایە نایەت لە دەرەوەی ئەم چوارچێوەیە ڕۆماننووسی دیکە بوونیان نەبێت کە هەوڵی تێکشکاندنی ئەم بازنە داسەپاوە دەدەن.\nڕۆماننووس زیاتر سەر بە سیستەمی پیشەسازییە نەك هونەری دەستی، فەردانییە، نەك كۆیی، توانای گواستنەوەى ئەزموونی خۆی نییە بۆ خوێنەرەكانی.\nلۆكاچ لە كتێبی “تیۆری ڕۆمان“دا شیعری داستانی وەك دەركەوتن و دەربڕینی فۆرماڵی گشتێتی (totality) و ڕۆمان وەك فۆرمێكی هونەریی سەردەمی مۆدێرن دەبینێت، سەردەمێك كە بریتییە لە “بێماڵییەكی باڵانشین”. ئەگەرچی لۆكاچ لەم قۆناغەدا ڕۆمانتیكێكی دژەسەرمایەدارییە تا سۆسیالیستێك، و لەم گۆشەنیگایەشەوە حەسرەتی سەردەمی لەدەستچووی كۆمەڵگای یۆنانی دەخوات؛ ئەم لەدەستچوونە، ڕۆمان شوێنەكەى پڕ كردۆتەوە، بەڵام لۆكاچی سۆسیالیست ڕۆمانی ڕیالیستیی وەك سەنتێزێك دەبینێت، كە دەیەوێت لەنێوان فۆرمێكی نوێی هونەری (ڕۆمان) و حەماسە، یاخود چامەى داستانی دابمەزرێت. ئەگەرچی بنیامین پشت بە “تیۆری ڕۆمان” لە وتاری “حیكایەتخوان”دا دەبەستێت، بەڵام بەدوای بەهەشتی لەدەستچوودا ناگەڕێت، وەك پێشتر بینیمان و دواتریش زیاتر هەڵوەستەى لەسەر دەكرێت. وەك خۆى لە نامەیەكیدا بۆ گێرشەم شۆلەم ئاماژەى پێ دەكات، دەیەوێت “تیۆرەیەكی نوێ بۆ ڕۆمان” نەك تیۆری ڕۆمان، بەدەستەوە بدات، بەڵام نزیك و بەسوود وەرگرتن لە لۆكاچ. بنیامین لە تیۆرەكەیدا، كە بەگوێرەى مۆدێلی لۆكاچ داڕێژراوە، بە شێوەیەكی مێژوویی و سیستەماتیك پێگەى فۆرمی حیكایەت دەخاتە نێوان داستان و ڕۆمانەوە، هەردوو جەمسەرەكە پێشتر لە لایەن لۆكاچەوە دامەزرێنرابوون. لای بنیامین، حیكایەتخوانیی، “بە گشتی فۆرمێكی شێوە پیشەگەریی پەیوەندیگرتن” پیشان دەدات. ئەمەش پێش هەموو شتێك واتا حیكایەت دەبەسترێتەوە بە كۆمەڵگای پێش-پیشەسازییەوە، بە ژیانی جووتیاران، پیشەگەران و بازرگانانەوە – كە دواتر باسی دەكەم. ئەمە واتا، وەك بێرن ڤیتە باسی دەكات، چیرۆكەكان خۆیان خاوەنی یەكسانیی هونەری دەستین: ئەوان لە نەوەیەكەوە بۆ نەوەیەكی دیكە دەستاودەست دەكەن، وەك چۆن هونەرێكی دەستی لە نەوەیەكەوە فێری نەوەیەكی دیكە دەكرێت و دەگوازرێتەوە. ڕۆماننووس زیاتر سەر بە سیستەمی پیشەسازییە نەك هونەری دەستی، فەردانییە، نەك كۆیی، توانای گواستنەوەى ئەزموونی خۆی نییە بۆ خوێنەرەكانی. ڕۆماننووس، وەك پێشتر باس كرا، بەگوێرەى ڕێسا چەسپیوەكان كار دەكات و ناجوڵێت. لە سەردەمی نوێدا، چەند ڕۆماننووسێك ویستیان گۆڕان بەسەر سیستەمی ڕۆماندا بهێنن، لەوانە گۆتە، بەڵام هەموویان دەبوو دەستكاری فۆرمی ڕۆمان بكەن. تەنها كافكا ئاوارتەیە و لەم ڕێسایە دەردەچێت. بەگوێرەى بنیامین، كافكا تەنها حیكایەتخوانی سەردەمی مۆدێرنە. نیشانەى سەردەمی نوێش، بە زاراوەكانی بنیامین بریتییە لە “سەرهەڵدانی ڕۆمان لەگەڵ دەستپێكی سەردەمی مۆدێرندا”. بەپیشەسازییبوون بە تەنها وردە وردە لە ڕێگای گۆڕینی پیشەكاران و جووتیارانەوە بۆ نێو گروپە كۆمەڵایەتییە پەراوێزخراوەكانەوە پێشمەرجە كۆمەڵایەتییەكانی بۆ حیكایەتخوانی لەناو نەبرد، بەڵكو هەروەها لە هەمان كاتدا پێشمەرجە تەكنیكییەكانی بۆ ژانرێكی داستانیی نوێ هێنایە ئاراوە، كە ڕۆمان بوو. “ئەوە تەنها داهێنانی چاپەمەنی بوو ڕێگای بۆ سەرهەڵدانی ڕۆمان خۆشكرد”. سەرهەڵدانی چینی نوێ و هاوكات بەشۆڕشگێڕیی بوونی تەكنیكەكانی دووبارە بەرهەمهێنانەوەی سەر بەو چینە، لای بنیامین، كۆمەڵە مەرجێكن كە ڕێگا بۆ فۆرمێكی نوێی حەماسەى داستانی خۆش دەكەن. ئەگەر سەرمایەداریی خەڵكان لە كۆت و بەندی زەوی ڕزگار بكات و بیانكاتە كاری كرێگرتە و وایان لێ بكات بەگوێرەى ڕێساكانی ئامێر لە كارگەیەكدا كار بكەن، ئەوا ڕۆمانیش وەك بەرهەمێكی سەردەمی سەرمایەداری، خوێنەر بەگوێرەى ڕێساكانی پاڵەوان دەستنیشان دەكات و وەك چۆن كرێكارێك لە دووبارە بەرهەمهێنانەوە لە ڕێگای ئامێردا توانای دەستكاریكردنی ڕێساكان و دیاریكردنی چارەنووسی ئامێرەكەى نییە، ئەوا خوێنەری ڕۆمانیش ناتوانێت هەم پێشبینیی چارەنووسی پاڵەوانەكەى بكات هەمیش دەبێت سەرجەمی ڕێسا لەپێشەوە دیاریكراوەكان قبوڵ بكات.\nڕۆمانی «نیشتمانی سارا»ی میران ئەبراهام\nبەگوێرەی ئەو تێزانەی لەسەرەوە باسکران، ڕۆمانی کوردی لە جەنگەڵەکانی نەریتی کلاسیکیی ڕۆماندا دەخولێتەوە. زۆربەی ڕۆمانی نوێی کوردییش لەو بازنەیەدا دەخولێتەوە کە پاڵەوانەکەی بڕیار لە چارەنووسی خوێنەر دەدات، چونکە زۆربەی ڕۆماننووسان باوەڕیان بە چارەنووسێکی لەپێشدا دیاریکراو هەیە کە سەرچاوەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ئەو شەیدابوونە بە ئامرازەکانی بەرهەمهێنانی بۆرژوازی. ئەگەر ئاوڕێک لە تێما و ناوەڕۆکەکانی ڕۆمانی کوردی بدەینەوە دەکەوینە بەردەم کێشەی فۆرم و ناوەڕۆک، زۆربەی ڕۆمانی کوردی، عاشقی فۆرمە و نەریتی پۆستمۆدێرنیستی بێ ناوەڕۆکی کردووە بە بەهەشتی گێڕانەوە، بەڵام لە هەمان کاتدا کۆمەڵێک خەسڵەت و تایبەتمەندیی لە پاڵەوانەکانی باردەکات، کە نە خوێنەر بۆی هەڵدەگیرێت نە پاڵەوانیش توانای ئەنجامدانی هەیە. هەروەها زۆربەی پاڵەوانەکانی ڕۆمانی کوردی، لەنێو پێگە بەرزەکانی کۆمەڵگاوە هاتوون کە زۆربەیان لە واقیعی کۆمەڵایەتییدا بوونیان نییە، وەک پرۆفیسۆر، فەیلەسوف، دەروونشیکار، ئەریستۆکرات و بە کورتی، زۆربەی پاڵەوانەکانی ڕۆمانی کوردی، لە پێگەیەکی سەروو مرۆییەوە دەوەستن: دەیانەوێت بەرزەمرۆڤی نیچە وەربگێڕنە سەر فیگوری پاڵەوان لەناو ڕۆمانی کوردیدا تا لە دوا دەرەنجامی لۆژیکییدا وێنەی خۆیان وەک ڕۆماننووس بەسەر خوێنەردا بسەپێنن. ڕۆماننووس دیکتاتۆرە و وەک کۆیلە سەیری خوێنەر دەکات. بەڵام ڕەوتی نووسینی ڕۆمانی کوردی لەم چەند ساڵەی دواییدا گۆڕانی بەسەردا هاتووە: فیگورەکانی پەنابەر (لەدەرەوەی ڕۆمانتیزەکردن یان زەلیل نیشاندان)، هۆمۆسێکسوال، هەژار، دەربەدەر، فیگوری گەمژە، لەسەنتەرخستنی پاڵەوان و دواجار هەڵدانەوە و زەقکردنەوەی فیگوری جوو، نموونەی تازەی ناو ڕۆمانی کوردین.لەم ڕووەوە ئەم مۆدێلەی ڕۆمان دەکرێت وەک دابڕان لە مۆدێلی باوی پێشوو دابنرێت. ئایا ئەبراهام و چەندانێکی دیکە دەکرێت وەک دابڕان سەیربکرێن. لەم ڕووەوە ئەم مۆدێلەی ڕۆمان دەکرێت وەک دابڕان لە مۆدێلی باوی پێشوو دابنرێت. ئایا ئەبراهام و سەلمان و چەندانێکی دیکە دەکرێت وەک دابڕان سەیر بکرێن؟ جارێک تۆلستۆی گوتبووی «پێم سەیرە ڕووسەکان دۆستۆیڤسکی دەخوێننەوە، لە کاتێکدا ئێمە نیکۆلای لیسکۆڤمان هەیە». ئەگەر ئەم وتەیەی تۆلستۆی ئاوا لێ بکەین: «بۆ کوردەکان تەنها ئەو نەوەیەی ڕۆمانی کوردی دەخوێننەوە کە لەسەرەوە باسمان کرد، لە کاتێکدا ئێمە ئەو قۆناغە وا تێدەپەڕێنین؟» ڕەنگە وەڵامی ئەم پرسیارە لە خودی دەستپێکی ئەم نووسینەدا بدۆزنەوە، چونکە تا ئێستا خاڵ و هۆکاری سەرهەڵدانی ڕۆمانی کوردی بە باشی دیاری نەکراوە. ئەم نووسینە لەو پەیوەندییەدا هەڵوەستە لەسەر ڕۆمانی «نیشتمانی سارا»ی میران ئەبراهام دەکات.\nبە گشتی فۆرمێکی ڕۆمان دابەش دەبێتە سەر نەریتی گێڕانەوە و نەریتی ئاڵۆزی: واتا مێژوو و تیۆر. لە نەریتی گێڕانەوەدا مێژوو باڵادەستە و لە نەریتی ئاڵۆزیشدا تیۆر. بەشێکی زۆری ڕۆمانی کوردی کە هەوڵی بە فەلسەفیکردنی پاڵەوانەکەی دەدات، دەیەوێت بچێتە ناو بڕگەی ئاڵۆزییەوە، بەڵام نەریتی گێڕانەوە هەمیشە بەسەر نەریتی ئاڵۆزییدا باڵادەستە، بەوەدا چونکە زۆربەی کات ڕۆماننووس هێڵی گێڕانەوەی پاڵەوان باڵادەست دەکات و لەو ڕووەشەوە کە دەیەوێت پاڵەوان لە واقیعی کۆمەڵایەتی داببڕێت، دەیەوێت پێگەی بۆ تیۆرەیەکی ڕووت بەرز بکاتەوە. ڕۆمانی «نیشتمانی سارا» لەنێوان مێژوو و یادەوەریدا دێت و دەچێت، مێژوو وەک نەریتی گێڕانەوە و یادەوەری، وەک نەریتی بونیادنانی تیۆر. مادام تێمای ڕۆمانەکە پرسی جووە، ڕۆماننووس ناتوانێت خۆی لە قەرەی هەردووکیان نەدات، بەڵام دەبێت وریا بێت لەوەی پێی نەخزێتە ناو مێژووەوە، واتا مێژوونووسییەوە، چونکە هەمیشە مێژوونووس خیانەت لە چەمکی یادەوەری دەکات. لێرەدا بۆ ئەوەی نموونەکەم ڕاستەوخۆ لە پەیوەندیدا بە ڕۆمانەکەی ئەبراهامەوە ڕوون بکەمەوە، کە پەیوەندی بە هەمان تێماوە هەیە، دەگەڕێمەوە سەر نەریتی نووسینەوەی مێژوو و گێڕانەوەی یادەوەریی پرسی جوو.\nلەنێوان جەنگی یەکەمی جیهانی و کۆتایی دەیەی ١٩٨٠دا ئێمە ئەو سەدەیەمان تێپەڕاند کە ئەریک هۆبزباوم پێی دەگوت «سەدەی بیستی ماوەکورت» (١٩١٤-١٩٩١)، ئەم سەدە ماوەکورتە کە دوو جەنگی جیهانی، چەندین جینۆساید: ئەرمەن، جوو، کورد، ڕواندا، سرب و بۆسنیا، و هەروەها جۆرەکانی دیکەی توندوتیژیی سیاسی کە لانیکەم بە تێچوونی ١٨٧ ملیۆن قوربانی، کۆتایی پێهات. سەدەی بیستی ماوەکورت دووبارە ئەو تێزەی دیکەی بنیامین لە «تێزەکان دەربارەی چەمکی مێژوو» (١٩٤٠)دا پشتڕاست دەکاتەوە کە دەیگوت: «هیچ بەڵگەیەک لەسەر شارستانێتی بوونی نییە لە هەمان کاتدا بەڵگە نەبێت لەسەر بەربەریزم و وەحشیگەری». هەموو ئەو تاوانە ناوبراوانە لەناو دڵی پێشکەوتووترین سەردەمی مێژوویی تەکنەلۆژیا و کولتووری مرۆییدا سەریانهەڵدا. لە کەمپەکانی «داخاو، ماریادنێک، ماوتهاوزن، ئاوشڤیتزی یەک و هتد» کاتێک نازییەکان جووەکانیان بە کاری قورس تا سەرەمەرگ ناچارکردبوو، ئەفسەرە پلەباڵاکان لە کاتی سووتاندنی جووەکاندا و خنکاندنیان بە تازەترین پێشکەوتنی زانستی کیمیایی، گوێیان لە مۆتزارت و ڕیچارد ڤاگنەر دەگرت.\nئەبراهام هەوڵدەدات سەرەڕای بە «تاقانەیی کێشەی جوو» نیشان بدات، بەڵام هێشتا بەهۆی زۆرترین خەختکردنەوەی لەسەر نیشتمانی سارا دەیەوێت هاوکات ئەم کێشەیە تەریب بکاتەوە لەگەڵ کێشەی کورددا. هەم ڕاستی و هەمیش کێشە لەم نەریتی گێڕانەوەیەدا هەیە.\nهێڵی گێڕانەوەی ڕۆمانەکەی میران ئەبراهام لەسەر هەمان تەریب و پاراڵێڵ دەڕوات، قەیران و کارەساتی جووەکانی کوردستان و عێڕاق بە دابڕاو نازانێت لە هەمان ئەو قەیرانەی لەناو دڵی پێشکەوتووترین سیستەمی کولتووری و شارستانێتیی ئابووریی و تەکنەلۆژییەوە سەری هەڵدابوو. ئەگەرچی ئەبراهام هەوڵدەدات سەرەڕای بە «تاقانەیی کێشەی جوو» نیشان بدات، بەڵام هێشتا بەهۆی زۆرترین خەختکردنەوەی لەسەر نیشتمانی سارا دەیەوێت هاوکات ئەم کێشەیە تەریب بکاتەوە لەگەڵ کێشەی کورددا. هەم ڕاستی و هەمیش کێشە لەم نەریتی گێڕانەوەیەدا هەیە. کێشەی جوو تاقانەترە لە کێشەی کورد، بەڵام هاوکات کێشەی کوردیش خۆی لە ناوچەکە بڕێکی زۆر تاقانەیی بەردەکەوێت. هەردوولا هەم کورد و هەم جوو کەوتوونەتە بەردەم قڕکردنەوە، بەڵام قڕکردنی جوو لە سەردەمی نازییەکاندا و بەیۆلۆژییکردنی ڕاسیزم، کارێک بوو هیچ کات ئەوانەی هەوڵی قڕکردنی کوردیان داوە، بیریان لێ نەکردۆتەوە. نازیزم دەیویست سەرجەمی جوو لەناو بەرێت. هەڵبەت سەرەتا بە سێ قۆناغدا تێپەڕدەبێت: قۆناغی یەکەم بە داگیرکردنی پۆڵەندا دەست پێ دەکات و بە کردنەوەی گیتۆی وارشۆ (ڤارشاو) دەست پێ دەکات کە هیتلەر و نازیزم دەیانەوێت سەرجەمی جووەکانی ئەوروپا لەو گیتۆیەدا نیشتەجێ بکەن، ئەم قۆناغە ڕووبەڕووی کێشەی زۆر دەبێتەوە، لەوانە کێشەی سەرهەڵدانی تاعون و پەتاکانی دیکە لەناو گیتۆکەدا، بێ شوێنی، ناچاربوون بە دابینکردنی خۆراک، ترسی کۆمەڵگای پۆڵەندیی و دواجار یاخیبوونی ناو جووەکان، زەروورەتی قۆناغی دووەم لە ١٩٤١ بە پڕۆژەی باربارۆسا یان هێرش بۆ سەر یەکێتیی سۆڤێت لە لایەن نازییەکانەوە دێتە ئاراوە، چونکە پێیانوابوو بە داگیرکردنی خاکی بەرفراوانی ڕووسیا دەتوانن هەموو جوو و سلاڤەکانی ئەوروپای خۆرهەڵات لەوێ نیشتەجێ بکەن و دەست بکەن بە بەئەڵمانیکردنی ناوچە داگیرکراوەکان، دوای شکستی هێرش بۆ سەر ڕووسیا، زەروورەتی قۆناغی سێیەم دێتە ئاراوە کە لە مێژوودا بە «دوایین چارەسەر» (Endlösung) یاخود «چارەسەری دوایی پرسی جوو» (Endlösung der Judenfrage) ناسراوە. واتا قڕکردنی یەکجارەکیی سەرجەمی جووەکان بە منداڵ، ژنان و پیاوانەوە. ئامادەکردنی ژوورەکانی خنکاندن و پاشان سووتاندنیان لە کورەکاندا.\nسێ جار جوو ڕزگاری بوو: یەک لەگەڵ شۆڕشی فەڕەنسیی ١٧٨٩دا، کە مافی هاووڵاتییبوون بە جوو دەبەخشێت، بەڵام چیتر نابێت خۆی وەک جوو ببینێت بەڵکو وەک هاووڵاتی، لە جەنگی ناپۆلیۆنیدا و بردنی ئەم ڕێسایانە و سەپاندنی بەسەر ئەڵمانیای پروسیادا، جوو بە مەرجی توانەوەی لەناو مەسیحییەتدا دەتوانێت وەک هاووڵاتی بژیت، جاری دووەم بە شۆڕشی ئۆکتۆبەر لە ڕووسیا، کە نەک هەر جووەکان ڕزگار دەبن بەڵکو ڕابەرانی شۆڕشەکە خۆیان جوو بوون، لە لینینەوە بۆ ترۆتسکی (ترۆتسکی نموونەی بەرجەستەبوونی ئەنتەرناسیۆنالیزمی ڕۆشنگەرییە) و جاری سێیەم کۆماری ڤایمار لە ١٩٢٩-١٩٣٣، لەوێدا دەرفەتی بەشداریکردنی جوو لە ئەڵمانیا لە مەیدانی کولتوور و سیاسەتدا دەڕەخسێنرێت. بەڵام ناسیۆنالیزمی ئەڵمانی و ڕادیکاڵیزەبوونی بۆ نێوم نازیزم نەک تەنها دەرفەت بەوە نادات جوو بە خواستی خۆی واز لە شوناسەکەی بهێنێت و هاووڵاتیبوونی ئەڵمانی بە مەسیحییەتەوە قبوڵ بکات، بەڵکو لە دەوڵەت و شووناس دادەماڵرێت، سەرەتا ڕووت دەکرێتەوە بۆ کاری زۆرەملێ، پاشان بڕیاری قڕکردنی سەرتاسەری. هیتلەر دەیویست یەک جوو بە ژن و منداڵ و پیاوەوە نەمێنێت. وەک مێژوونووسی ئەڵمانی، ێبەرهارد یێکل لەسەروبەندی «مشتومڕی مێژوونووسان» لە دەیەی ١٩٨٠ لە ئەڵمانیا دژی ئێرنست نۆڵتە، دیارترین مێژوونووسی کۆنزەرڤاتیڤی ئەڵمانی کە دەیویست کوشتاری جووەکان وەک شتێکی لاوەکی ببینێت، ئاماژەی پێ کردووە:\n«کوشتنی جووەکان ل ەلایەن نازییەکانەوە، شتێکی تاقانە (einzigartig) بووە، چونکە هیچ کاتێک پێشتر دەوڵەتێک لەژێر دەسەڵاتی باڵاترین ڕابەریدا بڕیاری نەداوە و ڕاینەگەیاندووە کە دەبێت گروپێکی تایبەتی مرۆیی قڕ بکرێت، تا ئەو شوێنەی ڕێی تێدەچێت بە تەواویی قڕ بکرێت، بە خەڵکانی بەساڵاچوو، ژنان، منداڵان و مەلۆتکە و تازە لەدایکبووانەوە؛ بڕیارێک کە ئەم دەوڵەتە بە هەموو ئامرازەکانی بەردەستی، دەست دەکات بە جێبەجێکردنی».\nئەمە ئەو شتەیە پرسی جوو دەکاتە پرسێکی تاقانە و جیای دەکاتەوە لە هەموو کێشەکانی دیکە. ئەوە ڕاستە کە کوردەکانیش هەمیشە کەوتوونەتە بەردەم قڕکردنەوە، دیارترین نموونەش کە نزیکی دەکاتەوە لە پرسی جوو، «ئەنفال»ە کە بە هەمان شێوە ژن و منداڵ و پیر و پیاو و تەنانەت تازە لەدایکبووش بەر شاڵاوەکان دەکەون، بەڵام هیچ کاتێک هیچ ڕژێمێک بڕیاری نەداوە کۆی کورد بە تەواوی قڕ بکات. ئەبراهام لەوەدا دروست ئەم پەیوەندییە دادەمەزرێنێت کە نیشانی دەدات ڕاستە جوو و کورد هەردووکیان قوربانین، دەبێت یەک بگرن، کاتێک «خایم» و هاوڕێکانی هەوڵی زیندووکردنەوەی «پارتی خەڵتووز» دەدەن و نەک بە شێوە نەریتییەکە وەک پارتێک تەنها بۆ جووەکان بەڵکو هەروەها بۆ سەرجەمی چەوساوە و سەرکوتکراوان، بە کورد و جوو و مەسیحییەکانەوە و لە خەونی سالاریشدا بۆ بوون بە کۆمۆنیست و پەیوەندیکردن بە کۆمەڵەوە. بەڵام بەوەدا کە میران ئەبراهام جوو هەرگیز وەک شتێکی سەربەخۆ ناو نابات و بەڵکو هەمیشە خەیاڵی لای جووی کوردە، لە لایەکەوە کەمێک لە تاقانەییبوونی کێشەی جوو دادەماڵێت و لە لاکەی دیکەوە، لە ناسیۆنالیزمی دەوڵەتی ئیسرائیل دووردەکەوێتەوە بەوەدا کە تەنانەت ناڕاستەوخۆ زایۆنیستەکانیش بە بەشدار لەسەر کێشەی جوو دەبینێت، ئەم خاڵە پێشکەوتووخوازە کە سەرجەمی فەیلەسوف و بیرمەند و هونەرمەند و ڕۆماننووس و نووسەرانی جوو لە سەرەتای سەدەی بیستدا بەشدار بوون و هەرگیز باوەڕیان بە دامەزراندنی دەوڵەتی ئیسرائیل نەبوو، بۆ ئەم مەبەستەش زۆربەیان بوونە قوربانی. مەرگی بنیامین لە ٢٧ی سێپتێمبەری ١٩٤٠ لە پەڕینەوەیدا بۆ ئیسپانیا لە فەڕەنساوە، لە کاتێکدا چەندین جار زانکۆی ئۆرشەلیم بانگهێشتی کردبوو وەک پرۆفیسۆر، نیشانەی ئەو خاڵە گەردوونییە هاوبەشەی نێو جوو شۆڕشگێڕ و پێشکەوتوخوازەکانە کە میران ئەبراهامیش خۆی لەگەڵ ئەو نەریتە دەوڵەمەندەدا گرێدەداتەوە.\nمیران ئەبراهام (١٩٧٠- ) ڕۆماننووس\nجەنگی نێوان مێژوو و یادەوەری:\nئەوەی وایکردووە پرسی جوو ببێتە پرسێکی هەم تاقانە و هەم کاریگەر و هەروەها ببێتە تێمای ملیۆنان نووسین و ڕۆمان و فیلم و بەرهەمی مێژوویی، بریتییە لە گەشەی «کولتووری یادەوەریی جوو» (Jüdische Erinnerungskultur): هەرکە یادەوەریی جوو چووە نێو مەیدان و دیمەنی گشتییەوە، بە تایبەت لە کۆتاییەکانی سەدەی بیستی ماوەکورتدا. زۆر هۆکار بوونە هۆی سەرهەڵدانی ئەم بابەتە، لەوانە، مێژووی زارەکی، ئەرشیڤە دەنگییەکان و هتد. لەسەر ئەو بنەمایەش نەریتەکانی دیکەی گێڕانەوە و پیشاندان سەریان هەڵدا: فیلم و ڕۆمان. لە ڕاستیدا ئەوە یادەوەرییە وادەکات مێژوو ببێتە شتێکی تاقانە نەک بە پێچەوانەوە. لەو شوێنەدا کە مێژوونووسان تەنها یەک هەنگاو لە پرۆسە یان وردەکاریی ناو ئاڵۆزییەک دەبینن، ئەوا شایەتحاڵی لەڕێگای یادەوەرییەوە وێنەکە دەگۆڕێت، دەتوانێت ڕووداوێکی ئێجگار گرنگ ببینێت کە بە شێوەیەکی بێ پێشینە و بێ وێنە سەرتاپای ژیانی گۆڕیوە. ئەگەر سەیری وێنە فۆتۆگرافییەکانی قڕکردنی جوو لە کەمپەکان بکەین ئەوا مێژوونووس لەو وێنانەدا دەتوانێت خەریکی کردنەوەی کۆد، شیکاریی و ڕوونکردنەوەیان بێت کە لە کەمپی ئاوشڤیتزەوە ماونەتەوە؛ مێژوونووسان دەزانن ئەو خەڵکانەی کۆکراونەتەوە و سواری قیتارەکان کراون جووەکانن و یونیفۆرمەکانیش سەربازە نازییەکانن وا سەیریان دەکەن. بەڵام لای یادەوەریی وێنەکان شتێکی زۆر زیاتر لەمە دەڵێن: وێنەکان بۆ یادەوەری ئامرازی هەستکردنیان هەیە، سۆز و هەستیان هەیە، دەنگیان دێت، بۆنیان دێت، ترسیان لێدەبارێت. بە کورتی وێنەیەک لای یادەوەری بانگەواز بۆ سەیرکردن و ڕوانینێکی سەرتاپا تاقانەی ڕووداوەکان دەکات کە مێژوونووسان هەرگیز ناتوانن بەو ئاسانییە بیبینن. وێنەی جووەیەکی ناو ئاوشڤیتز لە چاوی مێژوونووسەوە قوربانییەکی بێناوە؛ بەڵام بۆ ئەوانەی ماونەتەوە، ئازاریان چەشتووە، ئەزموونیان کردووە، ئەندامانی بەجێماوی ناو وێنەکە، هاوڕێیانی قوربانییەکە و هتد، جیهانێکی بە موتڵەقیی تاقانە و جیاواز بەبیر دەهێنێتەوە کە مێژوونووس نایبینێت. بەڵام هەروەها بۆ چاودێر و شایەتحاڵێکی دەرەکیی (بۆ نموونە میران ئەبراهام) کە لەڕێگای وێنەکانەوە ئەزموونی قوربانیان دەکات، وەک زیگفرید کراکاوەر باسی دەکات، ئەم وێنەیە تەنها واقیعییەتێکی «ناڕزگارکراو» (unerlöst) پیشان دەدات کە دەبێت ڕزگار بکرێت و حەقی قوربانیان و بێناوان بدرێت. ڕۆماننووس وەک چاودێرێکی دەرەکی و ئەزموونکردوو لە ڕێگای میدیۆمی مێژووەوە، ئەو ئەرکە تەواو دەکات کە مێژوونووس ناتوانێت ئەنجامی بدات.\nئەرکی مێژوونووسان بەشداریکردنە لەگەڵ ئەزموونی ژیانکردووی قوربانیان و بردنی بۆ نێو سیاقی گشتیی مێژووییەوە. ئەمە واتا فێربوون لە یادەوەرییەوە، بەڵام هەروەها نەک بە تەواوی خۆتەسلیمکردن پێی، بەڵکو پاڵاوتنیشی.\nڕۆماننووس بە گەڕانەوە بۆ دۆکۆمێنتە مێژووییەکان، دووبارە لە ڕێگای یادەوەرییەوە کێشەی جووەکانی سلێمانی هەڵدەداتەوە. هەموو ئەمانە وادەکەن یادوەریی جوو بە سەرجەمی لە زەین و هەستی ئێمەدا دروست ببن. مێژوونووسان ناتوانن ئەم یادەوەرییە فەرامۆش بکەن. ئەوان دەبێت ڕێزی بگرن؛ ئەوان دەبێت بە ڕادەیەکی فراوان شی بکەنەوە و لێشی تێبگەن. ئەوان ناتوانن و مافی ئەوەیان نییە ئەم وێنە نکوڵی لێنەکراوە، تاقانە ڕەوایەی یادەوەری ببەنە نێو گێڕانەوەیەکی نۆرماتیڤەوە لە ڕێگای نووسینەوەی مێژووەوە. ئەرکی مێژوونووسان بەشداریکردنە لەگەڵ ئەزموونی ژیانکردووی قوربانیان و بردنی بۆ نێو سیاقی گشتیی مێژووییەوە. ئەمە واتا فێربوون لە یادەوەرییەوە، بەڵام هەروەها نەک بە تەواوی خۆتەسلیمکردن پێی، بەڵکو پاڵاوتنیشی. لە یادەوەریدا وێنەیەک بە موتڵەقی دەکرێت تاقانە بێت؛ لە مێژوودا تاقانەییبوون هەمیشە ڕێژەییە. لای سالار و سارا و خایم ئەزموونی جووەکانی سلێمانی بە شێوەیەکی مەترسیدار تاقانەیە، کە چاودێرێکی دەرەکی (ڕۆماننووس، هەڵبەت لێرەدا دەرەکیبوون بە مانای بێلایەنبوون نایەت بەڵکو ئەبراهام خۆی لەناو نەریتەکەدایە) لە ڕێگای فیکشنەڵایزکردنی یادەوەرییەوە دەتوانێت لێی تێبگات، بەڵام لای مێژوونووسێکی سەردەمی شێخ مەحمود و ڕاپەڕینەکانی سلێمانی، ئەوەی بەهای نەبێت ئەم وێنەی یادەوەرییەیە. لای جوویەکی سلێمانی، دەرکردنی جووەکان، لە مرۆڤ داماڵینیان، لە ماڵ و موڵک خستنیان و، بێ بەهاکردنیان (و پێشتریش بۆ چەندین دەیە کورتکردنەوەیان بۆ بکەرێکی ئابووریی ڕووت) شتێکە مێژوونووس ناتوانێت هەم لێی تێبگات و هەم وەفاشی بۆی هەبێت، ئینجا ئەگەر ئەو مێژوونووسە خۆی بەشێک بێت لە ئاگری شەڕی دژ بەو خەڵکە. لەبەر ئەوەیە لە کوردستاندا تا ئێستا هیچ مێژوونووسێک نەیتوانیوە کتێبێکی باش دەربارەی پرسی جوو بنووسێت: هەم بەهۆی ئەوەی لەسەرەوە باسمانکرد و هەم بەهۆی بەرژەوەندییە چینایەتیی، سیاسیی، کولتووریی و ئایینییەکانەوە. لەبەر ئەوە ڕۆمانەکەی میران ئەبراهام دەبێتە بەرهەمێکی تاقانە لەناو ئەم نەریتەدا کە بە دەوری جەنگی نێوان مێژوو و یادەوەریدا دەخولێتەوە.\nخاڵێکی دیکە پێویستە لە پەیوەندیدا بە ڕۆمانەکەوە باسی بکەم، ئەوەیە کە ئەبراهام دەرگای «بەکارهێنانی گشتیی مێژوو و یادەوەری» دەکاتەوە. بەڵام هاوکات ئەوەی جێگای سەرنجێکی گرنگە لەو ڕۆمانەدا، ئەبراهام خەریکی بەئایینکردنی یادەوەریی جوو نەبووە، ئەو شتەی بە گشتی لە زۆربەی گێڕانەوە مێژووییەکاندا ڕوودەدات. بە ئاسانی هەم دەوڵەتی ئیسرائیل ڕەخنە دەکات و هەمیش کارەکتەر و بکەرەکانی لە نەریتی زایۆنیزم جیا دەکاتەوە. ئارنۆ مایەری مێژوونووسی مارکسیستی بە ئەسڵ جوو باسی لە کولت و ڕێوڕەسمێکی ئایینییانەی پەرستنی یادەوەریی جووەکان لەلایەن دەوڵەتی ئیسرائیلەوە کردووە کە بووە بە ئامرازێک هەم بۆ خیانەتکردن لە قوربانیان و هەم بۆ بەکارهێنانی وەک ئامرازێکی جەنگخوازیی. کەواتە «ئەو ڕووداونووسەی ڕووداوەکان بەبێ جیاکردنەوەی نێوان شتی گەورە و بچووک لە یەکتری، دەنووسێتەوە، دەتوانێت لە حەقیقەت تێبگات: هەموو ئەوەی ڕوودەدات، هیچ شتێکی نابێت بۆ مێژوو وەک شتێکی لەدەستچوو لەقەڵەم بدرێت. بێگومان تەنها مرۆڤایەتییەکی ڕزگاربوو دەتوانێت ببێتە خاوەنی ڕابردووی سەرکوتکراو» (واڵتەر بنیامین).\nیەکێک لە یادەوەرییە زۆر زیندووەکانی نەریتی جوو کە هەم لە پاسیڤیزم و ناچالاکیی جیای دەکاتەوە و هەمیش کاردانەوەیەکە بە ڕووی زوڵم و ستەمدا، خۆکوژییە لە دۆخە سەپێنراوەکاندا. نموونەی خۆکوژیی ماتانی پەیکەرتاش بە قارچکی دومەڵان خۆکوژییەکی هونەری بەڵام ڕادیکاڵە بە دژی ئەو هەموو بارە قورسەی لەسەر شانی جوو بارکراوە، ئەو کەسە لەڕ و لاوازەی لەژێر ئاسمانێکدا وەستاوە کە هەموو شتەکانی گۆڕاوە هەورە چڵکنەکان نەبێت، واتا هەموو سیستەمی دام و دەزگایی و وەک ئەبراهام باسی دەکات جامانە و مەندیلی گۆڕاوە و بووە بە قات و ڕیبات، بەڵام عەقڵییەتە ڕەشەکەی ماوەتەوە. حەز دەکەم خۆکوژیی ماتانی پەیکەرتاش بەراورد بکەم بە خۆکوژیی شەموێل زیگیلبۆیم، لە ١٩٤٣ کە بەجێماوێکی یاخیبوونی گیتۆی وارشۆ بوو و پاشان ببوو بە نوێنەری حکومەتی پۆڵەندا لە تاراوگە، ئەو ڕاپەڕینەی کەم لە مێژوودا باسکراوە، بەڵام گەورەترین ڕاپەڕینی ٥٠٠ جووە بە دژی سوپایەکی ملیۆنی نازییەکان. زیگیلبۆیم لە دوا نامەی خۆکوژییەکەیدا دەنووسێت:\n«چیتر ناتوانم بێدەنگ بمێنمەوە. چیتر ناتوانم بژیم کاتێک خەڵکی جوو لە پۆڵەندا کە من نوێنەریانم، بە قورسیی و بە ئاگر و ئاسن قەتڵ و عام دەکرێن. هاوڕێکانم لە گیتۆی وارشۆ لە دوایین خەباتی پاڵەوانانەدا بە چەکەکانی ناو دەستیان بەر زەوی کەوتن. بەختی ئەوەم نەبوو وەک ئەوان بمرم و لەگەڵ ئەوان بمرم. بەڵام من سەر بە ئەوانم و سەر بە گۆڕە بەکۆمەڵەکانی ئەوانم. بە مەرگی خۆم ئارەزووی دەربڕینی بەهێزترین ناڕەزایەتیی دژی ئەو بێباکیی و خەمساردییەی جیهان سەبارەت بە کوشتاری جووەکان دەکەم».\nبێگومان خۆکوژیی ماتان وێنەیەک لە زەینماندا دروست دەکات، کە ڕیشەی لەنێو واقیعی مێژوویی و کۆمەڵایەتیی و سیاسییماندا هەیە: هەم بێهەستیی و بێباکیی خەڵک و بوون بە بینەری ناچالاک و هەم بەشدارییان لە قەتڵ و عامی جووەکاندا. یادەوەرییەکەی ماتان و نامەی خۆکوژییەکەی زیگیلبۆیم لە جیهانێکدا کە ئێستا تێیدا دەژین، بەردەوام دەبن لە ڕاوکردنمان. کاتێک لە کۆتاییەکانی ڕۆمانەکەدا ئارۆن لەبەر خۆیەوە دەڵێت: «دەبێت ئێمە شتێک… ئیتر مەبەستم لە هیوایەکە تاوەکو لە پێناویدا بژین، ئەگینا هەموومان وەکو سارا و مەحموود بەرامبەر بە ژیان ڕەشبین دەبین». ئەم دێڕانە مەرگی داهێنەرانەی ماتان و نامەکەی زیگیلبۆیمیان ڕاستەوخۆ بە زەینمدا هێنا کە دەبێت بۆ تێگەیشتن و هەڵدانەوەی ڕابردوو هەمیشە ڕەشبین بین، بەڵام ئیرادەیەکی گەشبینمان هەبێت، ئەمەش ئەو دێڕانەن هەموو خۆکوژیی و هیواکان بە ڕزگاربوونی مرۆڤایەتییەکەوە دەبەستنەوە بتوانێت وەفای بۆ ڕابردووی قوربانیان هەبێت.\nمارکسیزم و جوو\nسەرجەمی ڕۆمانەکە جەخت لەسەر مارکسیستبوونی کارەکتەرە سەرەکییەکانی دەکاتەوە، هەم لە نیشانە و ناوهێناندا هەم لە خەبات لە پێناوی چەوساوان و قوربانیاندا، هەم لە هەوڵی خایم بۆ زیندووکردنەوەی پارتی خەڵتووز و دامەزراندنەوەی لەسەر بنەمای ئەنتەرناسیۆنالیزم و هەم لە بە کۆمۆنیستزانینی سالار و هەروەها پەیوەندییکردنی بە کۆمەڵەشەوە. خایم کە بە گەنجی لە بەغدا دەبێت، سەردانی کتێبخانەیەک دەکات و دواجار خاوەنی کتێبخانەکە کتێبی سەرمایەی مارکسی پێ دەدات کە ڕۆماننووس بە عەرەبی بە «راس المال» ناوی دەبات، واتا ناوونیشانە عەرەبییەکە. هۆکار چییە جوو و مارکسیزم هەمیشە یەک شت بن تا سەرهەڵدانی دەوڵەتی ئیسرائیل یان ئەوەی ئێنزۆ تراڤێرسۆی فەیلەسوف و مێژوونووسی جووی ئیتاڵی، سەرهەڵدانی دەوڵەتی ئیسرائیل بە «کۆتایی مۆدێرنیتەی جوو» ناودەبات؟\nجوو ڕزگاریی خۆی لە مارکسیزمدا دەبینییەوە، ئەمەش وایکردبوو سەرجەمی کولتووری شۆڕشگێڕ و پێشکەوتوخوازی کۆتاییەکانی سەدەی نۆزدە و سەرەتای سەدەی بیست، لەسەر دەستی جوو دابمەزرێت.\nپێشتر باسمان لەوە کرد کە لە ئەوروپا جوو کورتکرابووەوە بۆ بکەرێکی ئابووری، هەمیشە سەرکوت دەکرا، لە کوردستان موسڵمانەکان و لە جیهانی مەسیحیشدا کڵێسا و مەسیحییەکان. ئایدیای کۆمۆنیزم کە لە کۆتاییەکانی سەدەی هەژدە وەک منداڵێکی ڕادیکاڵی ڕۆشنگەریی سەرهەڵدەدات و لای مارکس هەم ڕەهەندی شۆڕشگێڕیی و زانستیی و هەم ئەنتەرناسیۆنالیی وەردەگرێت، سەرنجی زۆرینەی جولکەکانی دونیا بە تایبەت ئەوروپا بۆخۆی ڕادەکێشێت. ئەوەشمان لە بیر بێت کە مارکس خۆی جوو بوو، هەروەها ڕابەر و فەیلەسوفە دیارەکانی دواتریش هەر جوو بوون: ترۆتسکی، ڕۆزا لۆکسمبۆرگ، واڵتەر بنیامین، زیگفرید کراکاوەر، گونتەر ئەندەرس، و هتد. لە مارکسەوە تا بنیامین دەیانویست گەردوونگەرایی ڕۆشنگەریی بگۆڕن بۆ ئەنتەرناسیۆنالیزمی سۆسیالیستی و ڕزگاریی مرۆیی ببەستنەوە بە خەباتی قوربانیان لە پێناوی ڕزگاریدا. ئەوەی لینین پێی دەگوت فیستیڤاڵی سەرکوتکراوان و بنیامین پێی دەگوت کەرنەڤاڵی شکستخواردوان. جوو ڕزگاریی خۆی لە مارکسیزمدا دەبینییەوە، ئەمەش وایکردبوو سەرجەمی کولتووری شۆڕشگێڕ و پێشکەوتوخوازی کۆتاییەکانی سەدەی نۆزدە و سەرەتای سەدەی بیست، لەسەر دەستی جوو دابمەزرێت. ڕزگاربوون و یۆتۆپیای جیهانێکی نوێ خەونی جووە سۆسیالیست و پێکهێنەری بیری لیبەرتاریانی جووی ئەوروپای ناوەندی بوو. لەخۆوە نەبوو بنیامین دەیگوت: «لەسەر ئەم گۆی زەوییە، كەسانێك چاوەڕوانیی ئێمە بوون». مەبەستی بنیامین سەرهەڵدانی خەونی یۆتۆپیی و ڕزگاریخوازانەی سۆسیالیزم بوو.\nچەمکی کولتووری جووی ئەڵمانی زمان، ئاماژەیە بەو سەردەمە زێڕینەی لەگەڵ هاینریش هاینە، مارکس، فرۆید، کافکا، ئێرنست بلۆخ، واڵتەر بنیامین، کراکاوەر و سەدان ناوی دیکە دەست پێ دەکات، کە نازیزم بۆ ئەبەد لەسەر سەکۆی مێژوو سڕییەوە. ئەگەرچی کوشتاری ستالین و هیتلەر بە هیچ شێوەیەک قابیلی بەراورد نین، چونکە هی هیتلەر لەسەر بنەمای قڕکردنی سەرتاپای گرپێکی مرۆیی دامەزراوە، بەڵام کوشتاری ستالین زیاتر بۆ نەیارانی سیاسی بوون بەبێ هەبوونی فاشیزم، بەڵام ستالین و هیتلەر پەیوەندیی مارکسیزم و جوویان ترازاند، هیتلەر بە قڕکردنی جوو و دەرپەڕاندنی هەموو پێکهێنەرەکانی کولتووری مرۆیی و ستالین بە کوشتنی ڕابەرە دیارەکانی مارکسیزم کە ئەوانیش خۆبەخۆ جوو بوون.\nمارکسیزم باجی نیوەشەوی پڕ لە کوشتار و تۆتالیتاریزمی سەرکوتکارانەی ستالینیزمی داوە و ئێستاش لەژێر بارە قورسەکەیدا دەناڵێنێت، بە کورتی ستالین خەونی مارکس و مارکسیزمی کردە تارمایی و ترس و تۆقین، هیتلەر ڕەگەزێکی سەرتاپای مرۆیی قڕکرد.\nڕۆمانەکەی میران ئەبراهام لەسەر ئەو هێڵی خەونە یۆتۆپییەی ڕزگاری و پەیوەندی بەناویەکداچووی مارکسیزم و جوودا دەڕوات، کارێک کە ئەبراهام هێندە بە جوانی ئەنجامی داوە لە نەریتی نووسینی کوردیدا تاقانەیی خۆی وەرگرتووە. بەرەی ڕۆشنبیرانی لیبڕاڵ هەم لە پرسی جوو خۆیان بە دوور گرتووە و هەمیشەش سێرەیان لە بیری مارکسیزم گرتووە و بە داخیشەوە بەرەی ڕۆشنبیرانی چەپ لە کوردستان هێندە لاواز بووە توانای ناسینەوەی ئەم پەیوەندییە بنچینەییەی نەبووە. ئێستا کاتی ئەوەیە هەردوو بەرەکە ئاوڕ لەم خاڵە بنچینەییە بدەنەوە.\nپۆگرۆم، زەمەنی ئێستا، ئەلیگۆریی ڕۆشنبیران\nپێدەچێت هەمووتان بزانن پۆگرۆم چییە. بە حەرفی بە مانای کوشتاری بەکۆمەڵ، قەڵاچۆکردن و هتد دێت. ئەم وشەیەش بۆ یەکەمجار لە پەیوەندیدا بە هێرشێکی نازییەکان بۆ سەر بازاڕ و موڵک و ماڵی جوو لە ٩-١٠ی نۆڤەمبەری ١٩٣٨ بەکارهاتووە، و ئەو هێرشە بە «کریستاڵ ناخت» (Kristallnacht) ناسراوە کە دەکرێت بە «شەوی شووشە شکاوەکان» (Night of Broken Glass) وەربگێڕدرێت و لە زۆر شوێن و سەرچاوەی دیکەش بە «قەڵاچۆکانی نۆڤەمبەر» ناو دەبرێت. قەڵاچۆکردنێک بوو سوپای میلیشیای ئێس ئەی نازییەکان لە دژی خەڵکانی مەدەنیی جوو لە سەرتاسەری ئەڵمانیا ئەنجامیان دا. ناوی «شەوی کریستاڵی» لەوەوە هاتووە کە تیشکدانەوەی شووشە و جامە شکێنراوەکانی ماڵ و دوکانەکانی جوو ئەڵمانییەکان، باڵەخانەکان و سیناگۆکەکان (میران ئەبراهام بە کنێسەت ناوی دەبات) بە جۆرێک تێکشکێنران کە شەو لە شەوێکی کریستاڵی شووشەیی دەکرد. میران ئەبراهام تەریب لەگەڵ ئەم ڕووداوانە پۆگرۆمی سەر جووەکانی عێڕاق و کوردستان لە وێنەیەکی فیکشناڵی وەها جواندا دەگێڕێتەوە کە ڕاستەوخۆ پەیوەندی نێوان کۆمەڵگا و نووسەرانی ئەو کات و کاربەدەستان ئاشکرا دەکات.\nڕۆمانەکەی ئەبراهام تۆڵەکردنەوەیەک نییە لە ڕابردووی خەڵکی سلێمانی، چونکە بەشێک لە ڕەگەز و کارەکتەرە شۆڕشگێڕەکانیش زەق دەکاتەوە.\nبێگومان هیچ قەڵاچۆکردنێک بەبێ پشتیوانی کۆمەڵگا بوونی نییە، ئەگەرچی ناتوانین سەرجەمی کۆمەڵگا تۆمەتبار بکەین، وەک میران ئەبراهامیش لە پەیوەندیی نێوان خەباتگێڕان و هاوڕێیانی سالار هەمان کار ئەنجام دەدات، واتا گەشبینیی ویست و ئیرادە و خەونی شۆڕشگێڕان کە دواتر دەبنە قوربانیی خەبات، بەڵام ناشتوانین هاوکات بێدەنگی، پشتیوانیی و پاڵپشتیی ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆی کۆمەڵگا و نووسەران و هونەرمەندان و ئەکادیمیان لە پۆگرۆمەکان لەبیر بکەین. ئەوەی میران ئەبراهام لە زۆر ڕۆماننووسی دیکە جیادەکاتەوە، ڕاشکاویی، ڕاستگۆیی و جورئەتییەتی بەرانبەر بە بەرپرسیارێتیی کۆمەڵگا. بێگومان بەبێ وشیاریی دەستەجەمعیی خەڵکی سلێمانی و چاندنی تۆوی ڕق و کینە بەرانبەر بە جووەکان کە تا سەردەمی ئێمەش مابووەوە، پۆگرۆم و قەڵاچۆکردنەکان ئاسان نەدەبوون. لەلایەکی دیکەوە، ڕۆمانەکەی ئەبراهام تۆڵەکردنەوەیەک نییە لە ڕابردووی خەڵکی سلێمانی، چونکە بەشێک لە ڕەگەز و کارەکتەرە شۆڕشگێڕەکانیش زەق دەکاتەوە.\nپێویستە ئەم ڕۆمانەی ئەبراهام وەک ڕۆمانێکی مێژوویی نەخوێنرێتەوە، ئینجا ئەگەر خۆشی ئەم مەبەستەی هەبێت، وەک لە چاوپێکەوتنێکدا (ئەگەر دروست بیرم مابێت) باسی دەکات، بەڵکو وەک قومبەلەیەک بۆ نێو زەمەنی ئێستا بخوێنرێتەوە. چەمکی ئەلیگۆریی، یاخود تەمسیل کە واڵتەر بنیامین لە کتێبی «سەرچاوەی درامای ماتەمی ئەڵمانی» بۆ درامای بارۆکی ئەڵمانیی سەدەی شانزە و حەڤدە بە کاری هێناوە، کۆمەکمان پێ دەکات ئەم ڕۆمانەی میران لەمێژووییبوون ڕزگار بکەین. سەرەتا با بپرسین ڕۆمانی مێژوویی چییە و کێشەکانی چین؟\nگیۆرگ لۆکاچ (١٨٨٥-١٩٧١) فەیلەسوف و ڕەخنەگری ئەدەبی مەجارستانی\nیەکەم کەس لە مێژووی نەریتی مارکسیستیدا بە قوڵی پرسی ڕۆمانی مێژوویی کردەوە گیۆرگ لۆکاچ بوو کە کتێبێکی بە هەمان ناو نووسی. لۆکاچ پێیوایە فۆرمی کلاسیکی ڕۆمانی مێژوویی پیشاندان و نواندوەیەکی حەماسیی گۆڕان و وەرچەرخانێکی ژیانی جەماوەرییە لە ڕێگای دانانی زنجیرەیەک لە تایپە مرۆییە نوێنەرایەتییەکانەوە کە ژیانیان لە ڕێگای هێزە گۆڕاوە کۆمەڵایەتییەکانەوە دروست دەبێت. فیگور و کارەکتەرە بەناوبانگە مێژووییەکان لەنێو کەسایەتییە دراماییەکاندا خەسڵەتێکی بنچینەیی وەردەگرن بەڵام لە هەموو ئان و ساتێکدا ڕۆڵیان لە حیکایەتدا پەراوێزییە. لە بەرانبەردا گێڕانەوەکان تەرکیزی سەرەکی دەخەنە سەر کارەکتەرە مامناوەندییەکان، بەبێ هەبوونی جیاکەرەوەیەکی گەورە کە ئەرک و وەزیفەیان بە دەستەوەدانی تەرکیزێکی تاکەکەسییە بۆ پێکدادانی دراماتیکی بەرە ئێکستریم و پەڕگیرە دژەکانی نێوان ئەوانەی ئەون نوێنەرایەتیی دەکەن و ئەوانەی بە گشتی لە هەڵبەز و دابەز دان. کەواتە ڕۆمانەکانی واڵتەر سکۆت خستنەڕووی پێکدادانی تراژیدیایەکی نێوان فۆرمە کەوتوو و هەڵکشاوەکانی ژیانی کۆمەڵایەتین، بە ڕوانگە و خەونێکی ڕابردووەوە شانازیی بە دۆڕاوان دەبەخشێت، بەڵام هاوکات زەروورەتی مێژوویی براوەکان دەپارێزێت. ڕۆمانی مێژوویی کلاسیکی تەئیدکردنێکی پێشکەوتنی مرۆییە لەنێو و لە ڕێگای ئەو ململانێیانەوە کە کۆمەڵگاکان و تاکەکانی ناوی دابەش دەکات.\nکەواتە بەگوێرەی لۆکاچ بێت، ڕۆمانی مێژوویی بریتی نییە لە ژانرێکی تایبەت و دیاریکراو یان نیمچەژانرێکی ڕۆمان. بەڵکو، بە سادەیی ڕچەشکێن یان پێشەنگێکی ڕۆمانی گەورەتری ڕیالیستی سەدەی نۆزدەیە. نەوەیەک دواتر، بۆ نموونە، ئۆنۆرە دو بەلزاک، بە شێوەیەکی بنچینەیی تەکنیک و ڕوانگە و بینینی واڵتەر سکۆتی بۆ جیهان هەڵگرتەوە تا لە بری پیشاندان و نواندنەوەی ڕابردوو، مامەڵە لەگەڵ فەڕەنسای سەردەمی گەڕانەوەی نەزم یان پاشایەتیی تەممووز (١٨١٤-١٨٤٨) بە هەمان ئەو شێوەیە بکات کە سکۆت لای خۆیەوە لە ڕێگای تەکنیکی مێژووییەوە دەستی کردبوو بە نواندنەوەی سکۆتلەندای ناوەڕاستی سەدەی ١٨ یان بریتانیای سەدەی ١٢. لای لۆکاچ، گەورەترین جێگرەوەی بەلزاک، تۆلستۆی بوو، کە ڕۆمانی جەنگ و ئاشتیی نواندنەوە و پیشاندانی لوتکەی هاوشێوەیی ڕۆمانی مێژوویی و ڕیالیستیی سەدەی نۆزدەیە. لە لایەکی دیکەوە، لە وڵاتە زۆر پێشکەوتووترەکان بەراورد بە ڕووسیا، گەشەسەندنی سەرمایەداریی لەو کاتەدا کە پێشتر لە لایەن چینی کرێکاری شۆڕشگێڕەوە دژی بۆرژوازی دەستی پێ کردبوو، چیتر باوەڕی بەوە نەبوو داهاتوو لەناوەوەی ڕابردووەوە لەدایک دەبێت و ئەو چینە دەیویست هەر جۆرە نیشانەیەکی ئەم جۆرە نواندنەوەیە لەناو بەرێت.\nلەم ڕوانگەیەوە و لە ڕێگای چەمکی ئەلیگۆریی و زەمەنی ئێستاوە دەتوانین ڕۆمانی «نیشتمانی سارا» وەک ڕادیکاڵیزەکردنی یادەوەری ببینین تا ڕۆمانێکی مێژوویی. ڕاستە لەوێدا کە باسی قەڵاچۆی سەر جووەکان دەکات و لە گفتوگۆی نێوان سارا و سالار و ساباتدا باس لە شاعیران و نووسەرانی ئەو سەردەمە وەک گۆران و ئەحمەد هەردی و ئەوانی دیکە دەکات کە لەناو دڵی کارەساتدا ئەم ڕووداوانە هیچ کاریگەریی لەسەر هەست و نەستیان دانانێت و باسی شیعر و دڵداری و دڵ و تیر دەکەن، ئەمەش ڕاستە کە ئەو سەردەمەی هیتلەر پەلاماری جووەکان دەدات دەیان بیرمەند و فەیلەسوفی وەک مارتین هایدیگەر ستایشی هیتلەر دەکەن و بە باڵایدا هەڵدەڵێن، بەڵام هاوکات ئەم ڕووداوانە دەکرێت قەیرانەکانی سەردەمی ئێستاشمان پێبڵێن.\nبۆ نموونە کاتێک لە ١٩٩٤دا بەکر عەلی شاعیر تیرۆر دەکرێت، کۆمەڵێک ڕۆشنبیر و نووسەری درێژکراوەی هەمان ئەو شاعیرانەی ئەبراهام ناویان دەبات، هاوشانی بکوژانی بەکر عەلی باسی مارتین هایدیگەر و فۆکۆ و شیعر و شانامە دەکەن، کاتێک ساڵی ٢٠٠٠ هێرش دەکرێتە سەر پێنج پێشمەرگەی کۆمۆنیست لە سلێمانی و تیرۆر دەکرێن، هەمان ئەو ڕۆشنبیرانە و نەریتەکانیان لە هۆڵە داخراوەکان و گۆڤارەکاندا باسی شیعری دڵداری و فەلسەفەی نیچە و هایدیگەر و فوکۆ دەکەنەوە. ساڵی ٢٠١١ لە گەرمەی ڕووداوەکانی ١٧ی شوبات هەمان ئەو ڕەوتە کاتێک دەیان گەنج تیرۆر دەکرێن و لەسەر شەقامەکان شەقیان بەردەکەوێت، لە هۆڵە داخراوەکاندا باسی نیچە و هایدیگەر و فوکۆ دەکەنەوە و ڕۆژگار دێت و دەڕوات و لەم ڕۆژانە دەردەکەونەوە، گاڵتە بە خەونە بەدینەهاتووەکانی ئەو گەنجە قوربانیانە دەکەن و تەنانەت یەکێک لە ڕۆشنبیران بە «بیجامەلەپێ» ناویان دەبات.\nچەمکی ئەلیگۆریی ئەو شتەیە دەتوانێت هەم ڕۆمانەکەی میران ئەبراهام لە مێژووییبوونەوە بکات بە یادەوەریی ڕادیکاڵ و هەمیش فیگورە مێژووییەکان بە ئاسانی وەربگێڕدرێنە سەر فیگورەکانی ئەمڕۆ. وەک واڵتەر بنیامین دەیگوت داهاتوو بۆ بێناوانە و پاراستنی یادەوەرییان، گەورەترین شۆڕشە ئەم نەوەیە ئەنجامی بدات. ڕۆمانی «نیشتمانی سارا» بەشدارییە لەم نەریتەدا.\nBernd Witte, ‘Benjamin and Lukács. Historical Notes on the Relationship Between Their Political and Aesthetic Theories’, New German Critique, 5, 1975, p.19.\nئێرنست نۆڵتە بە دیارترین مێژوونووسی سەدەی نۆزدە و مێژوونووسی نازیزم دادەنرێت لە ئەڵمانیا کە پاشان لەلایەن هابەرماس و زۆربەی بیرمەندان و مێژوونووسانی دونیاوە وەک پاساودەرێک بۆ نازیزم و ئاساییکردنەوەی ڕابردووی نازیزم تۆمەتبار کرا تا کار گەیشتە ئەوەی لە ساڵی ١٩٨٩ ئۆتۆمبێلەکەی بتەقێننەوە و هەروەها بایکۆتی خوێندکارانی زانکۆی بەرلین بەوەدا کە دەبێت وانەگوتنەوەی لێ قەدەغە بکرێت. ئەمڕۆ نۆڵتە وەک کۆنزەرڤاتیڤترین و دیارترین مێژوونووسی لایەنگری ناڕاستەوخۆی نازیزم لە قەڵەم دەدرێت، و شایانی باسە نۆڵتە خوێندکاری مارتین هایدیگەر بوو. بۆ زانیاریی زیاتر لەسەر نۆڵتە و کاریگەریی لەسەر فاشیزمی نوێی ئەڵمانی لە سەدەی ٢١دا بگەڕێنەوە بۆ وتارێکی من بە زمانی ئینگلیزی:\nPeshraw Mohammed, Ernst Nolte, the Holocaust and the AfD\nEberhard Jäckel, ed.,‘Die elende Praxis der Untersteller’,in: ‘Historikerstreit’: Die Dokumentation über die Kontroverse um die Einzigartigkeit der nazionalsozialistischen Judenvernichtung, Munich: Piper, 1987, s.118.\nبۆ زانیاریی زیاتر لەسەر ئەم پرسە بگەڕێنەوە بۆ بەشی کۆتایی کتێبەکەم بەناوی: پێشڕەو محەمەد: لە کۆدگۆڕینی کانتەوە بۆ تیۆری فیلم: دەروازەیەک بۆ فێنۆمێنۆلۆژیی ماتریالیستیی زیگفرید کراکاوەر، ناوەندی ڕۆشنبیریی ڕەهەند، سلێمانیی، ٢٠٢٠ (لەژێر چاپدا، لە لەم مانگەدا چاپ دەبێت).\nGutman, Yisrael, The Jews of Warsaw 1939–1943: Ghetto, Underground, Revolt, Brighton: Harvester Press, 1982, p.363.\nبۆ ئەم مەبەستە بگەڕێنەوە بۆ کتێبەکەم: پێشڕەو محەمەد: کەرنەڤاڵی شکستخواردوان: خوێندنەوەیەکی نوێ بۆ تێزەکان دەربارەی چەمکی مێژووی واڵتەر بنیامین، ناوەندی ڕۆشنبیریی ڕەهەند، سلێمانیی، ٢٠٢٠.\nGeorg Lukacs, The Historical Novel, translated by Hannah Mitchell and Stanley Mitchell with an introduction by Fredric Jameson, University of Nebraska Press,1983.\nپێشڕەو محەمەد، توێژینەوە، جوو، جووەکانی کوردستان، ڕەخنەی ئەدەبی، ڕۆمانی کوردی، کافکا، لۆکاچ، هۆلۆکۆست، واڵتەر بنیامین\n← چۆنیەتی هەڵسوکەوت کردن لەگەڵ شۆفیری تاکسی\nفەلسەفە، فەیلەسوف و قەشەنگییەکانی شوێن →


Home›هەواڵ›ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست›وتەبێژی ھاوپەیمانی نێودەوڵەتی: 69 سەرکردە و چەکداری داعش لە عێراق و سوريا کوژراون\nوتەبێژی ھاوپەیمانی نێودەوڵەتی دژی داعش، رایگەیاند: “لە میانی مانگی نیسانی رابردوودا تا ئێستا، 69سەرکردە و تیرۆریستی داعشی لە عێراق و سووریا کوژراون”، وتەبێژى فەرماندەی گشتى هێزە چەكدارەكانى عێراقيش دەڵێت “تا ئێستا دەست بەسەر 930 شوێنی چەکدارانی داعشدا گيراوە”.\nواین مارۆتۆ وتەبێژی ھاوپەیمانی نێودەوڵەتی دژی داعش تویتێکی بە زمانی کوردی، عەرەبی و ئینگلیزی بڵاوکردووەتەوە و نووسیوویەتی: “لە مانگی نیساندا، هاوبەشەکانمان 37 ئۆپەراسیۆنیان لە دژی داعش ئەنجامداوە کە رێگریکردووە لە 11سەرکردە و 59 شوێنکەوتووی داعش لە ئەنجامدانی کردەوەی تیرۆرستی لە دژی هاوڵاتیانی عێراق و سوریا”.\nهاوکات، يەحيا رەسوڵ وتەبێژى فەرماندەی گشتى هێزە چەكدارەكانى عێراق رايگەياند: “لەو هەڵمەتی ئۆپراسيۆنانەی دەستيانپێکردووە بە مەبەستی قەڵاچۆکردنی شانە نووستووەکانی داعش تا ئێستا دەستيان بە سەر 230 بۆمب و 930 شوێنی چەکداراندا گرتووە”.\nلە ساڵی 2017 حکومەتی عێراقی کۆتايهاتنی داعشی لە عێراق راگەياند، بەڵام لە ئێستادا جموجۆڵەکاني ئەو رێکخراوە دەستيپێکردووەتەوە بەتايبەت لەو ناوچانەی دەکەونە نێوان هێزەکانی پێشمەرگە و هێزە عێراقييەکان بۆ ئەو مەبەستەش لە دوێنێوە ژووری هاوبەشی نێوان ئەو دوو هێزە دەستبەکاربوون.


1. بەسووژەکردنی دۆخ؛ شیکارییەک لەسەر ڕۆمانی «گۆڕەشار» / کاوان محەمەدپوور\n... سیاسەتی میدیایە، بێ ئەوەی هێڵێ بپچرێت یان مۆڵەت و فەزایەک هەبێ گشت کەناڵە میدیایەکان قسە دەکەن. «ئازاد»- یان باشترە بڵێن دۆخێک بەم ناو- جیا لەوەی لە ماڵەوە زمانی ناگیرێت، لە کاتی گۆڕانی وتن، شێعر و باسی ...\n2. بانگەوازی خەڵاتی شاملوو بڵاوکرایەوە\n... چیرۆک، ڕۆمان، شانۆنامە، وتار و شێعری دەنووسی لە کۆتایی دا لە تاران کۆچی دوایی کرد و لە کەرەج بە خاک سپێردرا. کۆتایی/. ...\nدروستکراوە لە 21 نیسان 2020\n3. چوارەمین فێستیڤاڵی شیعری کوردی مناڵ لە ئیلام بەڕێوە دەچێت\n... توانا نوێکانی شێعری کوردی منداڵان و پەرەدان بە پاراستنی زمانی کوردی لە وەرزی هاوینی ئەمساڵدا بەڕێوە دەچێت. بانگەوازەکە لە شاعیرانی تایبەت بە ئەدەبی منداڵان داوا دەکات بەرهەمە نوێکانیان بۆ فێستیڤاڵەکە ...\n4. شاعیری کوردی بێژی ئیلامی ماڵئاوایی لە ژیان کرد\nجام کوردی: مامۆستا حێشمەت مەنسووری جەمشیدی لە شاعیرانی ناودار و ناسراوی کوردی بێژی ئیلامی کۆچی دوایی کرد. بە پێی ڕاپۆرتی جام کوردی، مامۆستا حێشمەت مەنسووری جەمشیدی ئافرێنەری دەلیل و دلبەر، بژاردەی شێعرەکان ...\n5. زانکۆی کوردستان لێکدانەوە بۆ ئەدەبی هاوچەرخی هەورامی دەکات\n... و توێژەرانی ناسراوی کوردستانی بەڕێوەدەچێت. وتارەکانی "شێعری تازێ هەورامیانێ"، "دەقی تازەو ژەنە شاعێرە هەورامی واچەکا" و "رەوتوو گەشە و کۆڵەداستانێ هەورامیێ" لە لایەن سێ مامۆستای بەشداربوو پێشکەش دەکرێت. ...\n6. شیعری شێرکۆ بێکەس لە ئینستاگرامی پەیمان مەعادی‌دا\nجام کوردی: ئەکتەری بەناوبانگی ئێرانی، پەیمان مەعادی، لە ئینستاگرامەکەی خۆیدا بەشێک لە شیعرێکی شاعیری گەورە شێرکۆ بێ‌کەسی داناوە. بە پێی ڕاپۆرتی جام کوردی، دەقی تەواوی شیعرەکە ساڵانێک لەمەوبەر لە سنە کرایە ...\nدروستکراوە لە 10 شوبات 2020\n7. په‌یوه‌ندییه‌کانی ئێران – عێراق، مێژوویی و به پێی به‌رژه‌وه‌ندی هاوبه‌ش\n... ده‌ڕۆن. داهێنه‌ران و نووسه‌ران و شاعیرانی عێراقی له سرووشتی ئێرانی و پێشکه‌وتندا به داهێنان نووسراو و شێعره‌کانی خۆیان ده‌وڵه‌مه‌ند کردووه. ئه‌مڕۆ به‌شێکی زۆری شێوازی بیناسازی عێراق بۆ هه‌مان شێواز ...\n8. خوێندنەوەی گوتارتەوەرانەی شێعری نالی لە سنە بەڕێوەدەچێت\nجام کوردی: کومیتەی وێژەی ئەنجومەنی زانستی - خوێندکاریی زمان و وێژەی کوردیی زانکۆی کوردستان لە سنە کۆڕێک بۆ خوێندنەوەی گوتارتەوەرانەی شێعری نالی بەڕێوە دەبات. بە پێی ڕاپۆرتی جام کوردی، خوێندنەوەی گوتارتەوەرانەی ...\n9. عەتا نەهایی لە زمانی خۆیەوە؟\n... دامه‌زرام. به‌ڵام پاش سێ ساڵ بۆ هه‌میشه له‌سه‌ر پیشه‌که‌م ده‌رکرام. له منداڵییه‌وه ته‌نیا دڵخۆشیم خوێندنه‌وه و نووسین بووه. سه‌ره‌تا به شێعر ده‌ستم پێکردووه. له ته‌مه‌نی شانزه ساڵییه‌وه شیعرم ...\n10. فێستیڤاڵی ئەدەبی ملواری تایبەت بە کوردەکانی خوراسان بەڕێوە دەچێت\n... ١٥ ی گوڵانی ساڵی ١٣٩٩ی هەتاوی دووهەمین فێستیڤاڵی ئەدەبی کرمانجی ملواری (MELWARI) بەڕێوەدەبەن. لە بانگەوازی وەرگرتنی بەرهەمی شێعر و چیرۆک مژارەکە بەم شێوەیە ڕاگەیێندراوە: "کچانی کوردی خوراسان و هەست و ...\n11. لێکدانەوەی "هیچ دۆستێک جگه له چیاکان" لە کۆڕێکی زانستی\n... هیچ دۆستێک جگە لە چیاکان سوودی لە ڕۆمانە شێعرەکان و بەرهەمەکانی شێرزاد حەسەن و بەختیار عەلی وەرگرتووە. یەکێکی دیکە لەوانەی ڕۆمانەکەی لێک دایەوە سەرۆکی توێژینگەی کوردستانناسی لە زانکۆی کوردستان بوو. بێهرووز ...\n12. چیرۆکی کوردی و هەورازەکانی /کاوان محەمەدپوور\n... دەستی پێکردبوو، بەڵام زیاتر لەسەر فەزای شێعر زەق ببوونەوە تا ئەدەبیاتی داستانی. بۆ نموونە لە ساڵی (١٩٧٠) و بەکارتێکەری مانیفێست‌گەلی شاعیرانی بەغدا و میسر و هەروەها شێعری لوبنان، شێرکۆ بێکەس لەگەڵ چەند ...\nدروستکراوە لە 21 تشرینی یەکەم 2019\n13. "قامەتی نوشتاوەی ڕاوێستان" نوێ ترین بەرهەمی جەماڵ مەڵایی\n14. شرۆڤەیەک لە سەر شێعری "ئێمە هەموو هەناری ڕازداری ڕۆحمان ون کردوە" / کاوە مۆنتەزری\n... ژیانی ئێستای ئێمە کە بەڕێز "ڕەحیم لوقمانی" لە شێعرێک دا وەکوو لاواز بوونی باری ئەندێشەی مرۆڤەکان و لە دەسکەوتی ئەو دۆخە دا وەکوو پێکهاتنی کۆمەڵگایەکی بێ‌ئامانج و بێ‌داهاتی فیکری باسی دەکات. لە سەرەتای ...\n15. هاوارەبەرە و میرزا، دوو ڕۆمانی ناوچەیی/ئەحمەد چاک\n... مۆرکی ناوچەیی و ناوچەییخوازی زۆر بەهێزن. ئەم دیاردەیە لە شێعری فارسی ئەو سەردەمەشدا دەبیندرێ. دووهەم هۆکار دەتوانێ ڕەوتی گشتی نوێبوونەوەی ئەدەبی کوردی بێ کە ڕۆمانیش لێی بێبەری نەبووە و لە ناوچەی موکریانیشدا ...\n16. په‌یامی سه‌رۆکی هه‌رێمی کوردستان بۆ کۆنگره‌ی ناودارانی کورد\n... سه‌رجه‌م گه‌لانی جیهان داوه. دایکان و باوکانی ئێمه شێعره‌کانی گوڵستانی سه‌عدی، مه‌لاجزیری، هه‌ژار، هێمن، گۆران، حافیز و نازم حیکمه‌تیان به ئێمه فێر ده‌کرد و هاوڕێ له گه‌ڵ ده‌نگه‌که‌ی حه‌سه‌ن زیره‌ک، ...\n17. کۆمەڵە شێعری "مناڵ" بۆ پاراستنی زمانی زگماکی لە ئیلام بڵاوکرایەوە\nجام کوردی: کۆمەڵە شێعری "مناڵ" لە پارێزگای ئیلامی ئێران و بە ئامانجی پاراستنی زمانی کوردی و فێربوونی منداڵان بە زمانی دایکیان چاپ و بڵاوکرایەوە. بە پێی ڕاپۆرتی جام کوردی، بەڕێوەبەری گشتیی ئیدارەی ...\n18. سەلاحەددین ئاشتی\n19. شارێکی ئێران له ڕیزی 7 شاره عاشقه‌که‌ی کتێبی جیهان ناوی هاتووه\n... ده‌وڵه‌مه‌ندی له بواری شێعر و ئه‌ده‌بدا هه‌یه. مه‌زاری شاعیره‌کانی وه‌ک حافز و سه‌عدی له شیرازدایه، ئه‌و شوێنانه‌ی که ڕۆژانه ژماره‌یه‌ک له گه‌شتیارانی ناوخۆیی و بیانی سه‌ردانیان ده‌که‌ن. کۆتایی/. ...\nدروستکراوە لە 09 ئایار 2019\n20. فێستیڤاڵی فیلمی "واڕێش" تایبه‌ت به كه‌لتووری گه‌لان لە ئێران کرایەوە\n... شێعری خۆماڵی، ئه‌فسانه‌ی دێرین و مه‌ته‌ڵ . 3 ـ دابوونه‌ریتی ژینگه: كه بریتین له‌و فیلمانه‌ی به ناوه‌رۆكی شارسازی خۆماڵی، شێوازیی به‌رهه‌مهێنان له ژیانی كشتووكاڵ، مه‌ڕووماڵات، ماسی گرتن و وه‌به‌رهێنان ...\nدروستکراوە لە 30 نیسان 2019


ئەنجومەنی قەزای کۆیە خولی دروومانیان کردەوه\n٢٠-٨-٢٠١٧ ئەنجومەنی قەزای کۆیە یەکێتی ئافرەتانی کوردستان خولێکی برین و دروومانیان بۆ ئافرەتان رێکخست .\nخولەکە بۆ (٢٥) ئافرەت لە سنوری ناجییەی ئاشتی سەر بە ئەنجومەنی قەزای کۆیە بۆ ماوەی (١٠) رۆژ بەردەوام دەبێت.\nھەوەھا لە دەستپێکی خولەکە خاتوو (نەشمیل عەلی) بەرپرسی ئەنجومەن سیمینارێکی پێشکەشی بەشداربوان کرد بە ناونیشانی (پرسی ریفراندۆم) .\nئەنجومەنی قەزای چۆمان سیمینارێکیان ئەنجامدا\nئەنجومەنی قەزای چۆمان یەکێتی ئافرەتانی کوردستان سیمینارێکیان پێشکەشی ئافرەتانی خولی دروومان کرد.\nئەنجومەنی قەزای چۆمان لە درێژەی چالاکیەکانی سیمینارێکی پێشکەشی بەشداربوانی خولی دروومانی ئافرەتانی ناحیەی حاجی ئۆمەران کرد ، لە ژێرناونیشان (رۆڵی ئافرەت لە سەربەخۆیی کوردستان) دا .\nئەنجومەنی ناحیەی بەرانەتی کۆرێکیان سازکرد\nئەنجومەنی ناحیەی بەرانەتی یەکێتی ئافرەتانی کوردستان کۆرێکیان بۆ ئافرەتانی ناحیەکە رێکخست .\n15-8-2017 لە درێژەی چالاکیەکانی ئەنجومەنی ناحیەی بەرانەتی کۆرێکیان بۆ خاتوو (نارین عبدالقادر) بەرپرسی ئەنجومەنی پارێزگای ھەولێر یەکیتی ئافرەتانی کوردستان رێکخست بە ناونیشانی (پرسی ریفراندۆم) و دەنگدانە بە بەڵێ بۆ رزگاربوون لە چەوسانەوەو کۆیلایەتی .\nبە ئامادەبوونی ئافرەتان ناحیەکە کۆرەکە بەرێوەچوو .\nئەنجومەنی قەزای دەشتی ھەولێر خولی وەرزشیان کردەوە\nئەنجومەنی قەزای دەشتی ھەولێر یەکێتی ئافرەتانی کوردستان خولێکی وەرزشیان بۆ ئافرەتانی بنەسڵاوەکردەوە .\nلە درێژەی چالاکەکانی ئەنجومەنی قەزای دەشتی ھەولێر خاتوو (چیمەن) بەرپرسی ئەنجومەنی قەزا بە بۆنەی یادی ١٦ ئاب بە ھاوکاری ناوەندی وەرزش و لاوانی بنەسڵاوە تیپێکی بالەی کچانی رێکخست بۆ کچانی ناوچەکە، راھێنانە لە لایەن مامۆستا (بیستون) پێشکەشی بەشداربوان دەکرێ .\n17 ئاب 2017\nئافرەتانی قەزای مەسیف خولی دروومانیان کردەوە\nیەکێتی ئافرەتانی کوردستان ئەنجومەنی قەزای مەسیف خولێکی درومانیان بۆ ئافرەتانی قەزاکە کردەوە .\nبە بۆنەی ١٦ی ئاب یادی دامەزراندی پارتی دیموکراتی کوردستان قه‌زای مەسیف خولێکی دروومانیان بۆ ٣٠ له ئافرەتانی قەزاکە کردەوە .\nوە ھەروەھا لە دەستپێکی خولەکە بەرێز (بڵند ئیسماعیل) بەرپرسی لقی ١٦ و (خاتوو نارین) بەرپرس ئەنجومەنی ئافرەتانی ھەولێر سیمینارێکیان پێشکەشی بەشداربوانی خولی برین و درومان کرد .\nئافرەتانی قەزای کۆیە خولی دروومانیان کردەوە\nئە مرۆ ٢٠١٧/٨/١٣ یەکێتی ئافرەتانی کوردستان ئەنجومەنی قەزای کۆیە خولێکی درومانیان بۆ ئافرەتانی ناوچەکە کردەوە .\nلە بەردەوامی کاروچالاکییەکانی ئافرەتانی قەزای کۆیە خولێکی برین و دروومان بۆزیاتر لە(٣٠) ئافرەتی ناحیەی تەق تەق سە ربە ئەنجومەنی قە زای کۆیە کردەوە بۆماوەی (١٥) رۆژ بەردەوام دەبێت\nھەروەھا لە دەستپێکی خولەکە سمینارێک سەبارەت بە (پرسی ریفراندۆم) لە لایەن "نشمیل عەلی" بەرپرسی ئەنجوومەن بەرێوەچوو.\nئافرەتانی ناحیەی دارەتوو کۆرێکیان سازکرد\nیەکێتی ئافرەتانی کوردستان ئەنجومەنی ناحیەی دارەتوو کۆرێکیان بۆ ئافرەتانی ناحیەکە رێکخست.\nئەمرۆ ١٥-٨-٢٠١٧ ئافرەتانی ناحیەی دارەتوو لە درێژەی چالاکیەکانیان کۆرێکیان بۆ خاتوو (نارین) بەرپرسی ئەنەنجومەنی پارێزگای ھەولێری یه‌كیتی ئافره‌تانی كوردستان رێکخست لە ژێر ناونیشانی (رۆڵی ئافرەت لەسەر پرسە نەتەوەیی و نیشتیمانیەکان) .\nوە ھەروەھا لە کۆتایی کۆرەکە لەلایەن نارین خان خەلات بەسەر ئامادەبوان دابەشکرا .\nئافرەتانی قەزای کۆیە سیمینارێکیان سازکرد\nیەکێتی ئافرەتانی کوردستان ئەنجومەنی قەزای کۆیە سیمینارێکیان بۆ ئافرەتانی ناحیەی سیدەکان رێکخست.\nلە بەردەوامی چالاکیەکانی ئەنجومەنی قەزای کۆیە سیمینارێکیان رێکخست بۆ بەرێز (ھەندرێن حمید) بەرپرسی لیژنەی ناوچەی تەق تەق لەسەر (پرسی ریفراندۆم) و چۆنیەتی خۆئامادەکردن بۆ ئەم رۆژە و بەشداریکردن تیایدا .\nئافرەتانی قەزای دەشتی ھەولێر کۆتاییان بەخولی فریاگوزاری ھێنا\nئەمرۆ ١٣-٨-٢٠١٧ یەکێتی ئافرەتانی کوردستان ئەنجومەنی قەزای دەشتی ھەولێر لەگەڵ ئافرەتانی ناحیەی دارەتوو لە کۆتای خولی فریاگوزاری سەرەتایی کۆرێکیان بۆ ئافرەتانی ناوچەکە رێکخست .\nقەزای دەشتی ھەولێر لەگەڵ ئافرەتانی ناحیەی دارەتوو لە درێژەی چالاکیەکانیان لەسەر (پرسی ریفراندۆم) کۆرێکیان بۆ بەرێز (بڵند ئیبراھیم ) بەرپرسی لقی ١٦ رێکخست بۆ ئافرەتانی ناحیەی دارەتوو .\nوە ھەروەھا ئافرەتانی ئەنجومەن لە کۆتایی کۆرەکە دیاریان بەخشیە تەواوی بەشداربووانی خولەکە .\nئافرەتانی قەزای رواندز خولی دروومانیان کردەوە\nیەکێتی ئافرەتانی کوردستان ئەنجومەنی قەزای رواندز خولێکی درومانیان بۆ ئافرەتانی ناوچەکە کردەوە .\nئافرەتانی رواندز لە درێژەی چالاکیەکانیان خولێکی دروومانیان بۆ ٣٠ لە ئافرەتانی ناوچەکە کردەوە بۆ ماوەی ٢٠ رۆژ بەردەوام دەبێت .\nوە ھەروەھا لە دەستپێکی خولەکە سیمینارێکیان بۆ خاتوو (ئاسیا مەغدید) بەرپرسی ئافرەتانی ئەنجومەن رێکخست لەسەر (پرسی ریفراندۆم) .


زانكۆی سلێمانی لە ڕۆژی ژینگەی كوردستاندا كۆمەڵێك چالاكی ئەنجامدا\nلە ژێرناونیشانی( بەگەڕخستنی تواناكان لە پێناو پاراستنی ژینگەدا) بەشی جوگرافیای كۆلێژی زانستەمرۆڤایەتییەكان بەهاوكاری بەشی ڕاگەیاندن و بە ئامادەبوونی پڕۆفیسۆری یاریدەدەر دكتۆر ڕەزا حەسەن سەرۆكی زانكۆی سلێمانی و دكتۆر ئاراس زەینەڵ یاریدەدەری سەرۆكی زانكۆ بۆ كاروباری خوێندكاران و دكتۆر ئیپتیسام ئیسماعیل ڕاگری كۆلێج و دكتۆر كارزان تۆفیق ڕاگری فاكەڵتی زانستەكشتوكاڵییەكان و ژمارەیەك لە ڕاگر و مامۆستایان و خوێندكاران لە ڕۆژی ژینگەی كوردستاندا زنجیرە سییمیناریان ڕێكخست.\nلە ژێر چاودێری و بە ئامادەبوونی دكتۆر ڕەزا حەسەن سەرۆكی زانكۆی سلێمانی سەرلە بەیانی ئەمڕۆ 16 /4/ 2017 لە هۆڵی كۆماری كوردستان لە كەمپی نوێی زانكۆی سلێمانی بەشی جوگرافیای كۆلێجی زانستەمرۆڤایەتییەكان بە هاوكاری بەشی ڕاگەیاندن لە ڕۆژی ژینگەی كوردستاندا هەستان بە ڕێكخستنی زنجیرەیەك سیمینار،سەرەتا لەگەڵ ووتنی مارشی نیشتیمانی و دەقیقەیەك وەستان بۆ گیانی پاكی شەهیدان دەستكرا بە سیمینارەكە و پاشان دكتۆر ئیپتسام ڕاگری كۆلێجی زانستەمرۆڤایەتییەكان بەخێرهاتنی سەرۆكی زانكۆی سلێمانی و یاریدەدەرانی سەرۆكی زانكۆ و ڕاگر و میوانەكانی كردوو لە ووتەیەكیدا ڕایگەیاند: بەرزكردنەوەی ئاستی هۆشیاری ژینگەیی بۆتە بابەتێكی گرنگ لەم سەردەمەدا و بوونی پێویستە بۆ ئەوەی پارێزگاری لە ژینگە بكات و سنورێك بۆ ڕەفتارە نەرێنییەكان دابنرێت، كە هەڕەشەن بۆ سەر ژینگە، دەوڵەت، دامەزراوە جۆراوجۆرەكان و دامەزراوە كۆمەڵایەتییەكان بەرپرسن لە بەخشینی ئەو هۆشیارییە.\nڕاگری كۆلێجی زانستەمرۆڤایەتییەكان ئاماژەی بەوەشدا كە زانكۆی سلێمانی وەكو دامەزراوەیەكی ئەكادیمی و ئەركی زیاتری لە ئەستۆیە و ووتی پێویستە ئەمڕۆ بە هەموومان ژینگەی دەوروبەرمان بپارێزین و هانی خوێندكاران و مامۆستان و سەرجەم تاكەكان بدەین لەجێی خۆیانەوە كار لەسەر پاراستنی ژینگە بكەن، هەر لە درێژەی ووتەكەیدا دكتۆر ئیپتیسام ئیسماعیل ووتی:ئێمە لە كاتێكدا و لەمڕۆژەدا كۆدەبیتەوە و دەشزانین كە ژینگەی ناو زانكۆمان تائێستا وەك پێویست نیە بۆنموونە درەختەكان زۆری لەبەر قەیرانی دارایی و نەبوونی خزمەتی بەردەوام وەك پێویست گەشەیان نەكردووە و لە هەندێك جێگە پاكوخاوێنی وەك پێویست نیە كە ئەمانە ئەركی ئێمەشە لە جێگەی خۆمانەوە كاری بۆ بكەین تا بتوانین ڕێژەی سەوزایی بگەیەنینە13%ی ستانداردی جیهانی.\nلە كۆتایشدا ڕاگری كۆلێجی زانستەمرۆڤایەتییەكان دەستخۆشی لە بەشی جوگرافیا و ڕاگەیاندن كرد كە توانییان لەم ڕۆژەدا زنجیرە سیمینارێكی گرنگ لە بواری ژینگەدا ئەنجامبدەن كە بابەتێكی گرنگی كۆمەڵگا كەمانە كە تاڕادەیەكی زۆر گرنگی پێنادرێت.\nهەرلە سیمینارەكەدا پڕۆفیسۆری یاردیدەدەر دكتۆر ڕەزا حەسەن سەرۆكی زانكۆی سلێمانی ووتارێكی پێشكەشكردوو ڕایگەیاند: كە ئەمڕۆ لەگەڵ ئەوەی كە ڕۆژی ژینگەی كوردستانە و هاوكاتە لەگەڵ كیمیابارانی دۆڵی جافایەتی كە لە ساڵی 1987 بەچەكی كیمیایی لەلایەن ڕژێمی بەعسی ڕوخاوەوە كرایە سەر ئەم ناوچەیە و كە ئەمەش تەنها دژی مرۆڤایەتی نەبووە بەڵكو كاریشی كردۆتە سەر ئاو، خاك وهەوا و گیانەوەر و تەنانەت ڕووەكی ئەو ناوچانەشیان وێرانكردوە، سەرۆكی زانكۆی سلێمانی ئاماژەی بەوەشدا كە ئێمە ئەمڕۆ بۆ بابەتێك كۆبوینەتەوە كە زۆرترین قسەوباس هەڵدەگرێت لە دونیای ئەمڕۆدا و ووتی چۆنێتی پاراستنی ژینگە و چارەسەركردنی ژینگەی شێواو گەورەترین خەمی مرۆڤایەتییە و ووتی پاراستنی ژینگە و دەوروبەری لە ڕووی ئەكادیمی و توێژینەوەوە جوڵەیەكی گەورەی بە دوای خۆیدا هێناوە و توێژەرانی ئەم بوارەش بەردەوام لە هەوڵی دۆزینەوەی ڕێگەچارەیەكن لە بوارەكەدا ، بەڵام لەلایەكی ترەوە مرۆڤەكان هەمیشەخەریكی پیسكردنین.\nهەر لە درێژەی قسەكانیدا دكتۆر ڕەزا حەسەن ووتی:هەروەك چۆن پاراستنی ژینگە لە پیسبوون كارێكی نیشتیمانی و مرۆڤایەتی و ئەخلاقییە لەهەمان كاتدا كارێكی ئایینیشە بە جۆرێك لەسەرجەم كتێبە ئاسمانی و فەرموودەكانی پێغەمبەراندا ئاماژە بە پاكوخاوێن ڕاگرتنی ژینگە دراوە، هەر بۆ ئەم مەبەستەش وەزارەتی خوێندنی باڵاو توێژینەوەی زلنستی لەگەڵ هەر دوو وەزارەتی پەروەردە و ئەوقافدا بۆ ئەم ساڵ كەمپەینێكی ڕاگەیاند بۆ هۆشیاركردنەوەی سەرجەم چین و توێژەكانی كۆمەڵگا لە پێناو پاراستنی ژینگەی كوردستان.\nلەو ووتارەیدا دكتۆر ڕەزا حەسەن ئاماژەی بەوەشكردو ووتی گەر بڕوانینە سروشتی كوردستان دەبینین یەكێكە لە جوانترین و دڵڕفێنترین ووڵاتە جوانەكانی دونیا لە ڕووی سروشتییەوە بۆیە پێویستە لەسەرهەریەك لە ئێمە بە پاكوخاوێنی ڕایبگرین .\nلەكۆتایی قسەكانیدا سەرۆكی زانكۆ دەستخۆشی لە رێكخەرانی سیمینارەكە كردوو هیوای سەركەوتنی بۆ خواستن.\nهەروەها لە دوو دانیشتندا زنجیرە سیمینارێك لەلایەن ژمارەیەك لە مامۆستایان و شارەزایانی بواری ژینگەییەوە لە دوو كاتی جیاوازدا خرانە بەرباس و پاشانیش گفتوگۆیان لە بارەوە كرا كە سەرجەمیان تایبەتبوون بە كارگەری و هۆكاری پیسبوون و گۆڕانكارییە ژینگەییەكان لەگەڵ نمایشكردنی فلیمێكی دیكۆمێنتاری.\nجێی باسە ڕۆژی 4/16 هەمووساڵێك وەك ڕۆژی ژینگەی كوردستان دەستنیشانكراوە و تێیدا چەندین چالاكی جۆراوجۆر بەڕێوەدەبرێت.


پێشانگای هه‌وه‌س و گوناح بۆ هه‌مووانه - Radio Sweden Kurdish - Radyoya Swêdê - ڕادیۆی سوید | Sveriges Radio\nپێشانگای هه‌وه‌س و گوناح بۆ هه‌مووانه\nبڵاو کرایه‌وه onsdag 27 april 2011 kl 16.35\nDanaë och guldregnet, Adolf Ulrik Wertmüller, Knäböjande nunna, recto, Martin van Meytens d.y. This girl has inner beauty (ett av tre i samma verk), Lotta Antonsson. Bilderna är beskurna.\nدوای سه‌ده‌ها ساڵ ده‌رگا داخراوه‌کانیان لێ ده‌کرێته‌وه، ئیتر نه ته‌نها پیاو هه‌موو که‌س بۆی هه‌یه له ڕووتییان وردبێته‌وه و له ڕوانگه‌کانی خۆیه‌وه بیانخوێنێته‌وه. پێشانگای (Lust och Last) هه‌وه‌س و گوناح له مۆزه‌خانه‌ی نیشتمانی ئه‌م به‌هاره تا هاوینی داهاتوو به‌رده‌وام ده‌بێت و به‌ڕێوه‌به‌ری مۆزه‌خانه‌که سۆلفرید سیۆده‌رلیند له ئامانجی پێشانگاکه ده‌دوێت.\nسمت و سنگی ژنان پێچراو له چیرۆکی ڕه‌مزی له سه‌ده‌کانی چاخی ناوه‌ڕاسته‌وه به‌ڵام تابلۆ و وێنه‌ی سه‌رده‌می نوێش که ڕاسته‌وخۆ نۆرم و تێڕوانینی سه‌رده‌می کۆن سه‌باره‌ت به سێکس و ئه‌خلاق ده‌خاته ژێر پرسیاره‌وه. ئه‌مه له پێشانگای هه‌وه‌س و گوناحدا له مۆزه‌خانه‌ی نیشتمانی له ستۆکهۆلم که له‌م به‌هاره‌وه تا هاوینی داهاتوو به‌رده‌وام ده‌بێت. ده‌رگاکان واڵان به‌ڵام وه‌ک له‌سه‌ر تابلۆی به‌رده‌م پێشانگاکه نوسراوه ووریابه وێنه‌ی وای تێدان که ڕه‌نگه ناڕه‌حه‌تت بکه‌ن.\nنزیکه‌ی 200 تابلۆ له‌سه‌رده‌می 1500کانی ئه‌ورووپا و سویده‌وه تا ده‌گاته سه‌رده‌می نوێ چیرۆکی تێڕوانینی مرۆڤ بۆ سێکس و ئه‌خلاق، پاکیزه‌یی ده‌گێڕنه‌وه. پاکیزه‌یی و داوێن پاکی چه‌مکێکی سه‌ره‌کییه و بنه‌مای پیشانگاکه‌ی له‌سه‌ر وه‌ستاوه. پاکیزه‌یی له ڕوانگه‌ی هه‌وه‌س و گوناحه‌وه، تابلۆکان چیرۆکی هه‌وه‌س و سێکس که هه‌ست و پێکهاته‌یه‌کی سرۆشتیی مرۆڤه، ئنجا گوناح و تابووه‌کان که مرۆڤ له سه‌رده‌مه جیاوازه‌کانه پێناسه‌ی جیاوازی بۆیان هه‌بووه. که‌شێکی شێدار و چه‌وریه‌کی زۆر، وه‌ک ئه‌و دوو میوانه‌ی پێشانگاکه بۆ یه‌کتری باس ده‌که‌ن پێستی سپی پڕشنگدار و سمت و سنگی ڕووت، ژنێکی زۆر به‌ڵام پیره پیاوانیش به سه‌رنج و نیگا پڕ شه‌هوه‌ته‌کانیانه‌وه هۆڵه‌کانی مۆزه‌خانی نیشتمانی له‌م به‌هاره‌وه تا هاوینی داهاتوو داگیر کردووه.\nئه‌م هه‌موو گۆشت و هه‌وه‌سه‌ی که سه‌ده‌ها ساڵه له ژوره داخراوه‌کانی مۆزه‌خانه‌کاندا بوون مه‌به‌ست له ده‌رخستنیان له‌م پیشانگایه‌دا ئه‌وه‌یه که له ڕێی تابلۆکانه‌وه له‌و نۆرم و تێڕوانینانه تێ بگه‌ین که مرۆڤ له سه‌رده‌مه جیاوازه‌کاندا بۆ سنوره‌کانی نێوان هه‌وه‌س و تابوو هه‌یبوون. هه‌ر به‌و مه‌به‌سته پێشانگاکه دابه‌ش کراوه به‌سه‌ر سێ ژووردا که هه‌ر یه‌کێکیان چیرۆکی سه‌رده‌مێک ده‌گێڕێته‌وه به‌ڵام پێنج ژووری بچوکی تر که مه‌به‌ست لێی نیشاندانی شێوازی په‌روه‌ده و سزاکانی گوناهکردنه.\nژووری یه‌که‌م پره له‌و تابلۆیانه‌ی به ئامانجی ئاینی و دورخستنه‌وه‌ی مرۆڤ له هه‌وه‌سی جنسی کێشراون، وێنه‌ی ئینجیلیانه که ژن و شه‌راب تێیدا سیمبولی گوناحه‌کارییه و پیاو ده‌بێت خۆیانی لێ به‌دروو بگرێت گه‌ر به‌هیوای به‌هه‌شتبێت. وه‌ک تابلۆکه‌ی ئوتۆ ڤان ڤین.\nله‌و سه‌رده‌مه‌دا ته‌نها پیاو بۆی هه‌بوو ئه‌و وێنانه بکێشێت و بۆ پیاو ده‌کێشران.\n- سولفرید سیۆده‌رلیند به‌ڕێوه‌به‌ری مۆزه‌خانه‌ی نیشتمانی له ستۆکهۆلم ده‌ڵێت به‌ڵام له‌پاڵ ئه‌م وێنه ڕه‌مزییانه‌دا که پاکیزه‌یی تێیدا مه‌به‌سته پیاوان له ژووره تایبه‌ته‌کانیاندا وێنه‌ی رووتی ژن و سمتیان به شێوه‌کاره‌کان ده‌کێشا. وه‌ک ئه‌و تابلۆ دوو به‌شییه‌ی مارتین ڤان مێیته‌ن که له یه‌کێکیاندا ڕووی داپۆشراوی ڕاهیبه‌یه‌ک و نیوه ده‌مووچاوی پێاوێکیش ده‌بینی که به‌دزییه‌وه لێی ده‌ڕوانێت تا له به‌شی دووه‌می تابلۆکه‌یان ئاشکرا ده‌بێت که له دواو داوێنی هه‌ڵماڵراو و ڕووتی ڕاهیبه‌که ده‌ڕوانێت.\nتا ژووری دووه‌می یشانگاکه و که ئیتر ژیانی شار له ئه‌ورووپادا ده‌ست پێ ده‌کات سه‌رده‌می 1800 که ئیتر ژن و مناڵیش بۆیان هه‌بوو له‌و تابلۆیانه بڕوانن به‌ڵام به گه‌ڵازه‌یتونێک سه‌رنجه‌کانی ژنان له ئه‌ندامی زاوزێی په‌یکه‌ره پیاوه‌کان داده‌پۆشراون.\nژووری سێیه‌می پێشانگاکه نامه نهێنییه‌کانی نێوان دوو هونه‌رمه‌ندی سویدی سێرگه‌ل و ئێرنێسڤارده که به وێنه‌ی کاریکاتێری خه‌یاڵی سیێکس و په‌یورندییه نهێنییه‌کانی نێوان ژن و پیاو ده‌گێڕنه‌وه. به‌ڵام له‌هه‌ر ژورێکدا وێنه‌یه‌کی قه‌باره مه‌زن له به‌رهه‌می هونه‌رمه‌ندانی سه‌رده‌می نوێ وه‌ک لارش نیلسۆن و به‌تایبه‌ت ژنانی وه‌ک سێسیلیا پارشباری دانراوون که ئیتر تێییاندا ئه‌وه‌ی که سه‌رده‌می کۆن دابه‌شکراوبوو به‌سه‌ر تایبه‌ت و گشتی دا سنووره‌کانیان هه‌ڵوه‌شێنراوه‌ته‌وه. تابووه‌کانی نێو تابلۆکانی ئه‌و ده‌م له وێنه نوێکاندا به‌به‌رچاوی هه‌موو که‌سێکه‌وه ڕووت کراونه‌ته‌وه.\nئه‌وه‌ی ئه‌و کات گوناح بوو تایبه‌ت بوو به ژوره تایبه‌ته‌کانی پیاوان ئه‌مڕۆ بۆ هه‌موان ڕێ پێدراوه و چیتر ژنیش چۆته ئه‌و دونیایه له هونه‌ردا، هونه‌ری وروژێنه‌ر و شۆکهێن. وه‌ک ئه‌و فیلمه‌ی که ژنێکی رووت له جووڵه‌یه‌کی میکانیکی دووباره بۆوه‌دا له خۆ ڕاده‌موسێت. یان ئه‌و پیاوه بێ سه‌روده‌موچاوه‌ی له چاکه‌ت و پانتۆڵێکدا له‌سه‌ر کورسییه‌ک دانیشتووه و ده‌وری به کتێب و بتڵه مه‌ی دراوه به‌ڵام سه‌رنجڕاکێشتر ئه‌وه‌یه که دانیشتنه‌که‌ی له‌ژێر چه‌ند سمتێکی بێ چوارپه‌ل گوێلاکدایه.\nپێشانگای (Lust och Last ) له 24 مارسه‌وه تا 14 ئاگوستی به‌رده‌وام ده‌بێت. ئامانج لێی ئه‌وه‌یه له ڕێی تابلۆ و وێنه‌کانه‌وه له‌و گۆڕانکارییانه تێبگه‌ین که له تێگه‌شتنی مرۆڤ بۆ نۆرم و ڕه‌وشت به‌رده‌وام ڕوو ده‌ده‌ن.\nپێشانگای هه‌وه‌س و گوناح


NRT TV | کوردستان | عەلى باپیر: بە لابردنى پاشگرى ئیسلامى نێوانێکی خۆمان و کۆمەڵگەکەمان لابردووە\n4961 جار خوێندراوەتەوە\nسەرۆکی کۆمەڵی دادگەریی کوردستان لە میانی چاوپێکەوتنێکی تەلەفزیۆنیدا رایگەیاندووە، کە بە لێکردنەوەی پاشگری ئیسلامی لە ناوی کۆمەڵ نێوانێکیان لەنێوان خۆیان و کۆمەڵگە لابردووە، دەشڵێت، "یەکێک لە حیکمەتەکانى تر بۆ مامەڵەکردنە لەگەڵ دەرەوەى خۆمان."\nعەلی باپیر سەرۆکی کۆمەڵی دادگەریی کوردستان لە چاوپێکەوتنێکی تەلەفزیۆنیدا رایگەیاند، کە گۆڕینی ناوی حزبەکە مانای گۆڕینی ناوەڕۆکیان نییە و ئاماژەی بەوەشكرد، "ئەوەمان نەهێشتووە خۆمان لە موسوڵمانان جیا بکەینەوە، حیکمەتێکى ترى بۆ مامەڵەکردنە لەگەڵ دەرەوەى خۆمان" و دەشڵێت، کە بۆیە کردوویانە بە دادگەری چونکە ئیسلام بۆ چەسپاندنی دادگەریی هاتووە.\nعەلی باپیر نووسیویشییەتی، "پێش ئەوەى خۆمان بیر لە گۆڕینى ناوى ئەمیر و کۆمەڵ بکەینەوە، بەپێی یاسای کۆمسیۆنى باڵاى سەربەخۆى هەڵبژاردنەکانى عێراق نابێت ناوى کەسى یەکەمى حزب "ئەمیر" بێت وئاڵاکەمان کە شایەتومانى تێدا نووسراوە، داوایان کردووە کە تێیدا نەبێت بۆ ئەوەى وەک موزایەدەى ئیسلامى سەیر نەکرێت"، راشیگەیاندووە، "لە سەردەمى خەلیفەکانى راشدینیشدا ناو گۆڕین هەبووە و "جێنشینى پێغەمبەر" گۆڕدراوە بۆ "أمیر المؤمنین" و دواتريش لەسەردەمى عوسمانیەکاندا بووە بە سوڵتان."\nئەوەشی خستووەتەڕوو، "ئەمە واتاى ئەوە نییە لە داهاتوودا کەسێک دەبینین کە موسڵمان و ئیماندار نەبێت و لە ریزەکانى سەرکردایەتیدا بێت، بەڵام مەمنوونى هەرکەسێکى تر دەبین کە پشتیوان و هاوکارمان بێت."\nلە ١٩ی ئەم مانگەدا، لە چوارچێوەی دانیشتنی دووەمین رۆژی کۆنگرەی چواره‌می کۆمەڵی ئیسلامیی، ئەندامانی کۆنگرە به زۆرینه، دەنگیاندا بە گۆڕینی ناوی حزبەکە لە (کۆمەڵی ئیسلامیی) بۆ (كۆمه‌ڵی دادگه‌ریی كوردستان).\nکۆمەڵی دادگەریی کوردستان، لە ٣١ی حوزەیرانی ٢٠٠١ دامەزراوە و لە خولی دووەمی پەرلەمانەوە بەشداریی هەڵبژاردنەکانی کردووە، لە هەڵبژاردنی خولی پێنجەمی پەرلەمانی کوردستان زیاتر لە ١٠٩ هەزار دەنگی بەدەستهێنا، بەو رێژە دەنگەش کۆمەڵ بووە خاوەنی حەوت کورسی.


کوردیپێدیا - قەسەدە بەرپرسی داعشی لە دێرەزۆر کوشت\n📝 قەسەدە بەرپرسی داعشی لە دێرەزۆر کوشت | پۆل: بەڵگەنامەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nسوپای تورکی داگیرکەر و چەتەکانی بێوەستان هێرش و بوردۆمانەکانیان بەردەوامی پێدەدەن و لەو چوارچێوەیەدا:\n13ی کانونی دووەم سوپای داگیرکەر و چەتەکانی گوندی مشرەفا و گوندەکانی دەوروبەریان بە چەکی قوڕس تۆپباران کرد.\nگروپە چەتەکان و سوپای تورکی داگیرکەر بە چەکی قوڕس، هاوەن و ئۆبۆس، گوندەکانی سەیدا، ئەلهۆز، ئەریدا، بیر کینۆ، ئیبراهیم ئەلکوردی، مەردودا، خربت بەگەر و دەورەبەری رێگای ئێم4ی نێودەوڵەتیان بە سەختی تۆپباران کرد. لە ئەنجامی تۆپبارانی 15ی مانگدا شەڕڤانشەڕڤانێکمان بە سەختی بریندار بوو. دواتر شەڕڤانەکەمان بە هۆی سەختی برینەکەیەوە شەهید بوو. هەروەها زیانی مادی بەر هاوڵاتیانی ناوچەکە کەوت.\nلە لایەکی ترەوە یەکینەکانی دژە تیرۆرمان 14ی کانونی دووەم لە دێرەزۆر لە چالاکیەکدا ئەبو ئەلوەرد ئەلعێراقیان کوشت کە بەرپرسی نەوت و ئابوری شانە نووستووەکانی داعشداعش بوو و چالاکی چەتەکانی لە هەرێمەکە بەڕێوەدەبرد، هەروەها چەتەکی تریش کە ناوی نەزانرا کوژرا. دەست بە سەر ژمارەیەک چەک و تەقەمەنی و بەڵگەشدا گیرا.\n#شەڕڤان | #داعش | #19-01-2020 |\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (بەناز جۆڵا)ەوە لە: Jan 20 2020 10:47AM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (بەناز جۆڵا)ەوە لە: Jan 20 2020 10:48AM باشترکراوە


حیکمەت تێگەیشتەیەکی زۆر گرنگە لە دین و لە فەلسەفەدا کە بەکورتی بریتییە لە زانایییەکی ھاوڕێ لەگەڵ کردەوە (عیلم + عەمەل).  وشەکە زیاتر وەک بەرامبەری ڕۆژھەڵاتی-ئیسلامیی وشەی یۆنانیی «فەلسەفە» بەکار ھاتووە.\n^ مالیک حوسەینی، سەیدعەلی تاڵەقانی. چەمکی حیکمەت ٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.. زانستنامەی جیھانی ئیسلام. سەردانی ڕێکەوتی ٢٠١٨/١١/١١.\n^ ئۆلیڤەر لیمان. چەمکی فەلسەفە لە ئیسلامدا ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.. وێبگەی www.muslimphilosophy.com. سەردانی ڕێکەوتی ٢٠١٨/١١/١١.\n^ حیکمەت ٣٠ی ئایاری ٢٠١٦ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.. زانستنامەی گەورەی ئیسلامی.\n^ نەبەز, جەمال. وشەنامەی ئیتیمۆلۆژیای زمانی کوردی. pp. ٢٥٨.\n^ ئ ا ھەژار. «قورئانی پیرۆز بە کوردی ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە./٢». ڤەژین بوکس. www.vejinbooks.com. سەردانی ڕێکەوتی ٢٠١٨/١١/٢٧.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=حیکمەت&oldid=868054»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٠٨:٠٥ی ١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ نوێ کراوەتەوە.


بەرکەوتووانی کیمیابارانی هەڵەبجە داوا دەکەن گشتپرسی لە وادەی خۆی\nبەرکەوتووانی کیمیابارانی هەڵەبجە داوا دەکەن گشتپرسی لە وادەی خۆیدا بکرێت\nلەلایەن سامان بەشارەتی 17/9/2017\nلە مۆنۆمێنتی ھەڵەبجە ، ھەر ھەڵەبجەییەک بێنیتە نێو ھۆڵەکانی، برینێکی خۆی دەبینێتەوە\nبەشێکی زۆر لە هاونیشتمانیانی باشووری کوردستان لە چاوەڕوانی رۆژی ئەنجامدانی گشتپرسیدان و هاونیشتمانییەکی دانیشتووی هەڵەبجەش کە یەکێکە لە بەرکەوتووانی کیمیابارانی ئەو شارە دەڵێت، ئەو زۆر پێشتر لە سەرکردەکانی کورد بڕیاری جیابوونەوەی لە عێراق داوە. دەشڵێت لەبەر ئەوەی دانیشتووانی ئەم شارە نەھامەتی زۆریان بە سەر ھاتووە ئامادەین دەنگ بە بەڵی بۆ گشتپرسی و سەربەخۆی باشووری کوردستان بدەین.\nئەم پیاوە ژیانی بووە بە دوو بەشەوە ، بەشێکی لە سەر قەرەوێڵەکانی نەخۆشخانە و ئەو بەشەشی کە لە ماڵەوەیە لە دۆخێکی ناھەمواردا بەڕێدەکات ، چونکە ئەو یەکێکە لە بەرکەوتوانی ئەو چەکە کیمیاییەی لە ساڵی 1998دا فڕۆکەکانی حکومەتی ئەوکاتی عێراق بە سەر ھەڵەبجەدا باراندیان، کامیل عەبدولقادر زۆر پێش سەرکردەکانی کورد جیا بوونەوەی لە عێراقی ھەڵبژاردووە.\nکامیل عەبدولقادر، بەرکەوتەی چەکی کیمیایی بە تۆڕی میدیایی رووداوی راگەیاند: "ئێمە لەبەر ئەوەی ئازار و نەھامەتی زۆرمان بەسەر ھاتووە بە دەست ئەو حکومەتە یەک لە دوای یەکانەی عێراق ، بۆیە 25 ئەیلوول ئێمە دەنگ بە جیابوونەوەی کوردستان لە عێراق دەدەین".\nلەم شارەدا ھەرکەسێک دەبینی چیرۆکێکی تاڵ بە دوای خۆیدا رایدەکێشێت ، ئەم پیاوە30 کەسی خانەوادەکەی بە چەکی کیمیایی خنکان ، ھەرکاتێک بیر لەو کەسانە دەکاتەوە کە لە دەستی داون لە دڵەوە ئاوات دەخوازێت کوردیش لە 25-ی ئەیلوولدا ھەموو ئازارەکانیان بکەنە بەڵێ ، بۆ پێشوازیکردن لەو گشتپرسییەی کە ئەمڕۆ تاکە رێگایە بۆ گەیشتن بە سەربەخۆی.\nسەعید کاکە شێخ، پاشماوەی کیمیابارانی هەڵەبجە ، بە تۆڕی میدیایی رووداوی راگەیاند: "لەبەر ئەوەی نەھامەتی زۆرمان بەسەر ھاتووە ئێمە ئامادەین دەنگ بە گشتپرسی و سەربەخۆیی کوردستان بدەین".\nلە مۆنۆمێنتی ھەڵەبجە ، ھەر ھەڵەبجەییەک بێنیتە نێو ھۆڵەکانی، برینێکی خۆی دەبینێتەوە ، ھەر ئەوەش وایکردووە زۆرترین چاوەڕوانی لە سەر دەنگەکانی خەڵکی ئەم ناوچەیە بێت بۆ رەتکردنەوەی ژیان لەگەڵ بەغدا.\nنیشانەکردن : گشتپرسی , هەڵەبجە\n1104 ژمارەی بینین


خه‌بات بۆ ئازادی کارێکی هێنده ئاسان نیه، برایم لاجانی – Peshmergekan\nو هه‌موو میلله‌تانی دیکه‌ی ئێران پێک دێ که نا به ڕێژیمی کۆماری ئیسلامی له ته‌واویه‌تی خۆیدا بڵێن. ئیدی هیچ که‌س و ده‌سته‌و تاقمێک ناتوانێ میلله‌تانی ئێران  به پێکهاتنی ئاڵوگۆڕ له حکوومه‌تی کۆماری ئیسلامیدا ئومێده‌وار بکا.\nبه‌و حاڵه‌ش بەشێک لە ده‌سته‌و تاقمه به ناو ئیسلاح خوازه‌کانی نزیک لە ده‌سه‌ڵات و ده‌وروبه‌ری ده‌سه‌ڵاتی فه‌رمان ره‌وا، که‌وتوونه‌ته‌وه خۆ تا خه‌لک بۆ به‌شداری له و چاوبه‌سته‌کی یه ده‌وڵه‌تی یه دا هان بده‌ن. ئه‌وان که له‌ده‌وره‌کانی ڕابردوودا پشتیان له ده‌نگ و متمانه‌ی خه‌ڵک کرد، به و‌په‌ڕی ڕووهه‌ڵماڵاویی وه داوا له کۆمه‌ڵانی خه‌ڵک ده‌که‌ن ئه‌وجاره‌ش ده‌رفه‌ت و ده‌نگیان بده‌نێ بۆ ئه‌وه‌ی له ئیمتیازات و مه‌زایاکانی به ناونوێنه‌رایه‌تی مه‌جلیس که‌ڵک وه‌گرن. به‌ڵام میلله‌تانی ئێران به‌گشتی و میلله‌تی کورد به‌تایبه‌تی لێبڕاون به هه‌رجۆرێک که بۆیان بلوێ له‌و هه‌له بۆ نیشاندانی ناڕه‌زایه‌تی و بێزاریی خۆیان له رێژیم که‌ڵک وه‌رگرن.\nبایکۆتی شانۆسازیی هه‌ڵبژاردنی مه‌جلیسی شووڕای ئیسلامی له لایه‌ن خه‌ڵکی کوردستان و میلله‌تانی دیکه‌ی ئێرانێ وه، ده‌توانێ باشتر سرنجی کۆمه‌ڵگای نێونه‌ته‌وه‌یی بۆ لای واقعیه‌ته‌کانی ئێران ڕاکێشێ. به‌شێک له ده‌وڵه‌ته‌کان، به به‌هانه‌ی ئه‌وه که ده‌بێ مه‌یدان بۆ ئیسڵاح خوازه‌کانی نێو ڕێژیم درووستبکرێ، ڕێگاناده‌ن ڕێژیمی جنایه‌تکاری کۆماری ئیسلامی له گه‌ڵ ئاکامی سیاسه‌ته دژی میللی یه‌کانی خۆی به‌ره‌و ڕووبێ.\nله نێوخۆیی ئێرانیش دا ، بایکۆتی ئه‌و به ناو هه‌ڵبژاردنه‌و ولابردنی ده‌مامکی ئیسڵاح هه‌ڵگری له سیمای ئه‌و حکوومه‌ته سه‌ره‌ڕۆیه، وه‌زعێکی باشتر بۆ خه‌بات وبه‌ربه‌ره‌کانی میلله‌تانی ئێران به دژی کۆماری ئیسلامی ده‌خوڵقینێ. گیرووگرفتی ئه‌مڕۆی وڵاته‌که‌مان ئه‌وه‌نیه که کێ و کا‌م داروده‌سته‌ی نێو ده‌سته‌ڵات له مه‌جلیس دایه. هه‌ربۆیه چۆنیه‌تی پێکهاته‌ی مه‌جلیسی دەهەمیش بۆ میلله‌تانی ئێرانێ هیج بایه‌خێکی نیه. حکومه‌ت و ده‌سته‌ڵات له ڕێژیمی ئاخوندی دا به‌ده‌ست که‌سان وده‌سته‌و تاقمێکه‌وه‌یه که نه پێویستیان به‌سه ر‌که‌وتن له هه‌ڵبژاردندا هه‌یه‌و نه له هه‌ڵنه‌بژێرانی خۆشیان نیگه‌رانن یا ترسێکیان هه‌یه.\nله باشترین لێکدانه‌وه‌د ا بناخه‌ی فه‌لسه‌فی هه‌ڵوێستی ئه‌و که‌سانه‌ی لایه‌نگری به‌شداریی له‌و چاوبه‌سته‌کێ یه‌دان ، ئه‌وه‌یه که ده‌کرێ که‌مێک ئاڵوگۆڕ له‌و سیسته‌مه‌دا پێک بێت. به‌ڵام ئه‌و دۆستانه نازانن که ڕێژیمی کۆماری ئیسلامی وه‌ک هیچ رێژیمێکی دیکه‌ی دنیا نیه و سیسته‌مێکی مه‌زهه‌بی و سه‌ره‌ڕۆیه و توانای ئاڵوگۆڕی تێ دا نیه. که‌واته ئه‌وان به بانگه‌وازکردن بۆ به‌شداری خه‌ڵک له‌و به ناو هه‌لبژاردنانه‌دا، داوای مانه‌وه‌ی وه‌زعی مه‌وجود ده‌که‌ن. به‌ڵام فاکته‌کان ئه‌وه ده‌ڵێن که ئه‌م ڕێژیمه نه‌توانای چاره‌سه‌ری گیروگرفته‌کانی ئێرانی هه‌یه‌و نه ده‌شتوانی له ژێر ئه‌و هه‌موو پاڵه‌په‌ستۆ یه‌دا خۆڕاگرێ که له‌نێوخۆو ده‌ره‌وه‌دا خراوه‌ته‌سه‌ری و هه‌روا دێ و زۆرتریش ده‌بێت. واته وه‌زعی مه‌جوود ناتوانێ زۆر درێژه‌ی هه‌بێت. ئیدی نه خه‌ڵک توا نای ته‌حه‌موولی ئه‌و باروودۆخه‌یان ماوه و نه رێژیمش تازه ده‌توانێ به‌سه‌رکوت و زه‌بروزه‌نگ درێژه به‌ده‌سته‌ڵاتی خۆی بدات. که‌واته بایکۆتی شانۆسازی به ناو هه‌ڵبژاردنی مه‌جلیسی نۆهەم که حیزب وڕێکخراوه کوردوستانی یه‌کان و یه‌ک له‌وان حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران بانگه‌وازی بۆ ده‌که‌ن، له باری سیاسیه‌وه هه‌ڵوێستێکی دروسته. (politically correct)\nڕێگا چاره‌ی گیروگرفته‌کانی ئه‌مڕۆی ئێران بریتیه له دامه‌زراندنی سیسته‌مێکی دێموکراتیک و فیدڕاڵ. کۆماری ئیسلامی کۆسپی سه‌ر ڕێگای جێ به جێ بوونی ئه‌و ئامانجه‌یه. که‌واته با هه‌موو پێکه‌وه خه‌بات بکه‌ین بۆ ڕووخاندنی کۆماری ئسلامی و ئاماده‌کردنی زه‌مینه‌ی پیاده‌کردنی دێموکڕاسی و فیدڕالێزم.\nله هیچ جێگایه‌کی ئه‌م دونیایه‌دا خه‌بات کارێکی سووک و ئاسان نیه. ئه‌ویش خه‌بات به دژی ده‌وڵه‌تێکی سه‌ره‌ڕۆی مه‌زهه‌بی که  دین و مه‌زهه‌ب و نه‌وت پێکه‌وه بۆ مانه‌وه‌ی خۆی به‌کاردێنێ. ده‌بێ خه‌بات به‌رینه پێش . گه‌لان و میلله‌تانی وڵاتانی ئوروپای ڕۆژهه‌ڵاتی دوو نه‌سل له خابات دابوون تا سه‌ره‌نجام به ئازادی گه‌یشتن.


ئێران ڕکابەری بۆ یوتیوب دروستکرد - مالپەری رامین شێروانی\nلاپەرەی سەرەكی » » ئێران ڕکابەری بۆ یوتیوب دروستکرد\nکۆماری ئیسلامیی ئێران وێبسایتێکی هاوشێوەی وێبسایتی یوتیوب- ی ئەمریکی، کە سەربە کۆمپانیای گوگڵ-ە بەناوی (میهر ) دروستکرد، ئەمەش بۆ ڕکابەرێتی کۆمپانیای ناوبراو لەبەر ئەوەی گرتە ڤیدیۆییەکانی یوتیوب لەگەڵ یاساكانی کۆماری ئیسلامی ئێران نەگونجاوە.\nئەم وێب سایتە زۆرینەی خزمەتگوزارییەکانی یوتیوبی هەیە و مەبەستی سەرەکیش لە دروستکردنی، بڵاوکردنەوەی کلتوری ئێرانە.\nلەلایەکی ترەوە لوتفوڵا سیاهكالی، جێگری سەرۆکی دەزگای دەنگ و تەلەفیزیۆنی ئێران ڕایگەیاند: "جێگەی خۆشحاڵییە بەکارهێنەرانی ئەم وێبە ڕۆژلەدوای ڕٶژ لە زیادبووندایە".\nبەکارهێنەرانی ئه‌م وێب سایته دەتوانن گرتە ڤیدیۆییەکانی خۆیان دابنێن، هەروەها لە توانایدا هەیە پەخشی دەنگ و تەلەفیزیۆنی ئێرانی (IRIB) لەم وێبسایتەوە ببینن، هه‌روه‌ها بۆ زیاتر بەرەو پێشچوونی زیاتری ئەم وێب سایتە لە تۆڕە کۆمەڵایەتییە بەناوبانگەکانی وەکو فەیس بووک و تویتەر، چەندین وێب سایتی بەناوبانگی دیکەی ڕۆژئاوایی ڕیکلامی بۆ دەکرێ،\nئەم ڕاگەیاندنەش وەکو یەکەم هەنگاو ئەژماردەکرێت بەرەو ئینتەرنێتی نیشتیمانی .\nئەمە لەکاتێکدایە لەساڵی ٢٠٠٩وه چاودێری ورد لەسەر یوتیوب هەیە لە دوای خۆپیشاندانەکانی ئێرانەوە لە دژی ئەنجامی هەڵبژاردەکان کە ئه‌حمدی ئەژاد تێیدا وەکو سەرۆکی کۆماری ئیسلامی دەستنیشان کرد.\nلەگەڵ ئەو ژمارە زۆرەی بەکارهێنەرانی ئینتەرنێت لە ئێران، کە زیاترە لە ٣٦ ملیۆن لە کۆی ٧٥ ملیۆن هاوڵاتی ئێرانی ،ئێران بە یەكێک لەو وڵاتانە ئەژمار دەکرێت کە زۆرترین پەیوەندییان لەگەڵ ئینتەرنێت هەیە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست.\nئەمەش لینکی وێب سایتی میهرە http://www.mehr.ir\nسەرچاوە :عه‌رب ئایتی نیوز\nنێردراوە لە لایەن raminsherwani لە 3:42 ص


هەر لە دورەوە بۆنی دەمم دەهات، دواجار بەم گیراوەیە چارەسەرم کرد! – تۆڕی میدیایی خەڵک\nهەر لە دورەوە بۆنی دەمم دەهات، دواجار بەم گیراوەیە چارەسەرم کرد!\n2020/04/03 - 10:20 PM\nئەمەی خوارەوە گیراوەیەکی بەسوودە بۆ ڕێگری لە بۆنی دەم کە لەلاین کچێکەوە تاقی کراوەتەوە و چارەسەرێکی باش بووە، لەکاتێکدا پێشتر هەر لە دورەوە بۆنی دەممی هاتووە:\n-شەربەتی ٢ لیمۆ\n-کوپێک ئاوی گەرم\n-نیو کەوچک دارچینی\n-کەوچکێک سۆدەی نان\n-شەربەتی لیمۆکە لەگەڵ دارچینی و هەنگوینەکە بکەرە دەفرێکەوە، دواتر بە جوانی تێکی وەربدە، دواتر ئاوەکە و سۆدەکەی تێکەڵبکەرەوە و تێکی وەربدە، گیراوەکە بکەرە دەمتەوە و غەرغەرەی پێبکە، ئیدی بۆنی دەم ناهێڵێت.


کامەیە عورفی سیاسی؟\nعورف لە قانوندا بریتیە لە کۆمەڵێک بنەمای نەنوسراو کە لە هەڵسوکەوتی ڕۆژانەدا پەیڕەو دەکرێ و جۆرێک لە پابەندی بەکۆمەڵ بۆ جێبەجێکردنیان دێتە ئارا وبەردەوامیی ئەبێت بۆ نەوە دوای نەوە.\nئەگەر شتێکیش هەبێ بە ناوی عورفی سیاسی ،ئەوا ئەو بنەما و ڕەفتارە سیاسیانە ئەگرێتەوە کە پارت و دامەزراوە سیاسیەکان لەدەرەوەی قانون پەیڕەوی ئەکەن ، واتا بۆ ئەوەی ئێمە ڕەفتار یا هەڵوێست یا قسەیەکی سیاسی بخەینە خانەی عورفی سیاسیەوە ئەبێ ئەو رەفتارە چەندین جار دوبارە بوبێتەوە و جۆرێک لە ڕەزامەندی سیاسی یا کۆدەنگی یا بێدەنگی لەسەر بوبێت.\nلێرەوە ئەگەر رەفتار و هەڵسوکەوت و پێگەی سەرۆکی هەرێم سەرنج بدەین و بزانین چی بۆتە عورفی سیاسی ،ئەوا دەزانین کە تایبەتکردنی ئەو پۆستە بە بارزانیەکان بۆتە عورفی سیاسی ،چونکە لەو کاتەوەی پۆستی سەرۆکی هەرێم هەیە هی بارزانیەکانە ، جگە لە بزوتنەوەی گۆڕان لە خول و نیوێکی پەرلەمانیدا هیچ حیزبێکی تر زاتی نەکردوە داوای ئەو پۆستە بکات و کۆدەنگی هەبوە لەسەر موڵکایەتی بارزانیەکان بۆ ئەو پۆستە.\nهەر لەناو ئەو پۆستەدا کە لەسەرەتاوە بارزانی باوک و ئێستاش بارزانی برازا پڕیانکردۆتەوە ، بەردەوام ئەوان وەک سەرۆک و جێگری پارتی رەفتاریان کردوە ، هیچ کات کۆکەرەوەی هەموو هێزە سیاسیەکان و پارێزەری یەکڕیزی نەبون . کە ئەگەر عورفێکی سیاسی هەبێ ئەمەیانە نەک ئەوەی بەڕێز سەرۆکی پەرلەمان وتی.\nبەوپێیەی کە لەزۆربەی حاڵەتەکاندا عورف دوای زۆر دوبارەبونەوەی ئەبێت بە قانون ، لە دەرەنجامدا قسەی سەرۆکی هەرێم گوڵ دەکا و دوای تێپەربونی دەیان ساڵ لە بێدەنگی حیزبەکان و بە مەرجەع ناسینی بارزانی ، هەر بە عورفی سیاسیش بێ ، پارتی ئەبێتە تاکە حیزبێک حسابی بۆ بکرێت ،بەرگرتن بەمە تەنیا بە وتار و دروشمەکانی بانگەشەی بەر لە هەڵبژاردن نابن.


کوردیپێدیا - مقدمەای بر کردشناسی در اروپا\n📕 مقدمەای بر کردشناسی در اروپا | پۆل: پەڕتووکخانە | زمانی بابەت: 🇮🇷 فارسی\nمقدمەای بر کردشناسی در اروپا\nنام و نشانی کتاب: مقدمەای بر کردشناسی در اروپا\nنام نویسندە: پ. قناتی کردو، مسعود محمد، د. جمال نبز، عبدالرحمن حاج معروف\nنام مترجم: محمد رٶوف یوسفی‌نژاد\nچاپ اول – زمستان 2001\n🔗 خوێندنەوە / داونلۆدکردنی پەڕتووکی: مقدمەای بر کردشناسی در اروپا\n2. 👁 قناتي كوردو\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (رۆژگار کەرکوکی)ەوە لە: Jan 13 2022 11:06PM تۆمارکراوە\n👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (سروشت بەکر)ەوە لە: Jan 14 2022 12:04AM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (سروشت بەکر)ەوە لە: Jan 13 2022 11:11PM باشترکراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 31 KB Jan 13 2022 11:11PM رۆژگار کەرکوکی\n📕 فایلی PDF 1.0.1 20 MB 118 Jan 13 2022 11:11PM رۆژگار کەرکوکی


https://1baiser.com پارتی داوا لە سوپای عێراق دەکات پێشمەرگەکانی بگەڕێنێتەوە کەرکوک |\nHome سەرەکی پارتی داوا لە سوپای عێراق دەکات پێشمەرگەکانی بگەڕێنێتەوە کەرکوک\nپارتی داوا لە سوپای عێراق دەکات پێشمەرگەکانی بگەڕێنێتەوە کەرکوک\nفه‌رمانده‌یه‌کی سه‌ربازیی پارتی دیموکراتی کوردستان ڕایده‌گه‌یه‌نێت له لایه‌ن فه‌رمانده‌ی ئۆپراسیۆنه هاوبه‌شه‌کانی عێراقه‌وه داوایان لێ کراوه له چه‌ند ناوچه‌یه‌ک ئۆپراسیۆنی هاوبه‌ش دژی داعش ئه‌نجام بده‌ن، به‌ڵام ئه‌وان ڕه‌تیان کردووه‌ته‌وه و وتوویانه ده‌یانه‌وێت بگه‌ڕێنه‌وه شوێنه‌کانی پیشتریان ئه‌وکات به‌شداری ده‌که‌ن.\nئه‌و ناوچانه‌ی ئۆپراسیۆنه هاوبه‌شه‌کانی عێراق مه‌به‌ستی بووه چالاکیی تێدا ئه‌نجام بده‌ن بریتی بوون لە غەرە، کانی دۆمەڵان، شەیتان قەڵا، گەڕاو، زنجیرەی باتیوە و مامە و عەلەغێر و زۆر ناوچەی دیکە وەکو مەلا عەبدوڵڵا.\nلیوا محەمەد ڕێگر، جێگری به‌رپرسی میحوه‌ری ڕۆژئاوای کەرکوک بە ״ئاژانس״ی ڕاگەیاند: ״فەرماندەی ئۆپراسیۆنە هاوبەشەکانی عێراق لە کەرکوک داوای لێ کردین هەماهەنگییان لەگەڵ بکەین بۆ ئەنجامدانی ئۆپراسیۆنی سەربازیی هاوبەش لەو ناوچانەی چەکدارانی داعشی تێدایە ئێمەش ئامادەیی خۆمان خستە ڕوو بەڵام بەو مەرجەی پێشمەرگە لە دوای ئۆپراسیۆنەکە ناکشێتەوه دواوە چونکە ئیمە خۆمان به بەکرێگیراو نازانین شەڕ بکەین و شەهید بدەین و دواتر بگەڕێینەوە.״\nوتیشی: ״پاککردنەوەی ناوچەی قەرەچوغ بە لای هێزە عێراقییەکانەوە گرنگە بەو پێیەی کەوتووەتە نێوان پێشمەرگە و سەربازە عێراقییەکان و ناوچەیەکی شاخاویی سەختە و داعش وەکو ڕێڕەوی هاتووچۆکردن لە نێوان موسڵ و حەویجە و ناوچەکانی دیکەدا بە کاری دەهێنێت.״\nدوای ڕاگه‌یاندنی کۆتاییهاتنی داعش له عێراق، له چه‌ند ناوچه‌یه‌کی شاخاوی و ئه‌و ناوچانه‌ی که‌وتوونه‌ته نێوان پیشمه‌رگه و سوپای عێراقه‌وه جاروبار ده‌رده‌که‌ون.\nنووری حەمەعەلی، فەرماندەی میحوەری ڕۆژئاوای کەرکوک بە ״ئاژانس״ی وت: ״سەعد حەربیە فەرماندەی هێزە هاوبەشەکانی عێراق لە کەرکوک بۆ بابەتێکی زۆر تایبەتی سەردانی کردووین لە پردێ و لە چوارچێوەی دانیشتنەکەشدا زۆر بابەتی سەربازی و ئیداریمان پەیوەست بە کەرکوک تاووتوێ کردووە.״\nوتیشی: ״وەکو هێزی پێشمەرگە ئامادەین لە هەر شوێنێک پێویست بکات و فەرمانمان پێ بکرێت بە هاوبەشی لەگەڵ عێراقدا ئۆپراسیۆنی هاوبەش ئەنجام دەدەین لە دژی داعش و گرووپە تووندڕەوەکانی دیکە.״\nبۆ ڕزگارکردنی فوئاد حسێن پارتی داوای هاوکاریی لە یەکێتیی دەکات\nوەک ماسیی ڕەشی بچکۆلە بچۆ دنیا ببینە


👁 ئەم بابەتە 8,151 جار بینراوە\nفەريد زامدار 1990  [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 1 13 ✔ 99% ✍ ز.س. 7/22/2019 11:50:10 AM\n👁 ئەم بابەتە 2,785 جار بینراوە\nفەريد زامدار  [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 4 ✔ 88% ✍ ز.س. 7/22/2019 1:12:39 PM\n👁 ئەم بابەتە 2,937 جار بینراوە\nفەريد زامدار  [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 8 ✔ 88% ✍ ز.س. 7/22/2019 1:12:39 PM\nفەريد زامدار  [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 3 ✔ 88% ✍ ز.س. 7/22/2019 1:12:39 PM\n👁 ئەم بابەتە 2,820 جار بینراوە\nفەريد زامدار  [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 11 ✔ 88% ✍ ز.س. 7/22/2019 11:50:10 AM\n👁 ئەم بابەتە 2,870 جار بینراوە\nفەريد زامدار 1982 زەڵێ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 9 ✔ 88% ✍ ز.س. 7/22/2019 1:12:39 PM\n👁 ئەم بابەتە 2,651 جار بینراوە\nفەريد زامدار  [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 6 ✔ 88% ✍ ز.س. 7/22/2019 1:12:39 PM\n👁 ئەم بابەتە 2,872 جار بینراوە\nفەريد زامدار  [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 12 ✔ 88% ✍ ز.س. 7/22/2019 11:50:10 AM\nفەريد زامدار  [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 17 ✔ 88% ✍ ز.س. 7/22/2019 11:50:10 AM\n📕 شۆڕشگێڕ کێ یە؟ پەڕتووکخانە\nفەريد زامدار 1982 زەڵێ  [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 88% ✍ ز.س. 7/22/2019 1:12:39 PM


ڕاپرسییەک لە ڕوسیا کە لەڕێگەی تۆڕی ئینتەرنێتەوە ئەنجامدراوە، دریخستووە زیاتر لە نیوەی پزیشکانی ئەو وڵاتە گۆمانیان لەو ڤاکسینە هەیە کە لەلایەن وڵاتەکەیانەوە دژ بەڤایرۆسی کۆرۆنا دروستکراوە.\nبەگوێرەی ڕاپرسییەکە کە زیاتر لە سێ هەزار پزیشک لە ڕوسیا بەشداریان تێیدا کردووە، دەرکەوتووە لە 52%ی ئەو پزیشکانەی کە بەشداریان لە ڕاپرسییەکە کردووە ڕەتیدەکەنەوە بەهیچ شێوەیەک مامەڵە لەگەڵ ئەو ڤاکسینەدا بکەن و لەخۆیانی بدەن.\nئاماژە بەوەشکراوە، لە 66%ی پزیشکەکان پێیانوایە زانیارییەکان دەربارەی ڤاکسینەکە وردنین و لەهەمانکاتیشدا دڵنیانین لەوەی ڤاکسینەکە تاچەند کارایە.\nڕاپرسییەکە ئەوەشی دەرخستووە، 20%ی پزیشکانی بەشداربوو لەڕاپرسییەکە ئامۆژگاری هاوڕێکانیان کردووە ڤاکسینەکە لەخۆیان بدەن و بەکاربهێنن، بەڵام 48%ی پزیشکەکان ئاماژەیان بەوەکردوە، ڤاکسینە زۆر بەخێرای بەرهەمهێنراوە ئەوەش مەترسییەکی گەورەیە بۆسەرسەلامەتی بەکارهێنانی لەلایەن مرۆڤەکانەوە.\nلای خۆشییەوە ئۆڵێگ ساڵاگای، جێگری وەزیری تەندرەستیی ڕوسیا کۆمێنتی لەسەر ئەنجامی ڕاپرسییەکە نوسیووە وتویەتی: "ئەنجامەکان یەکسانن، ڕێژەی لایەنگرانی ڤاکسینەکە لەگەڵ تێپەڕبوونی کات زیاد دەکات".\nدوێنێ (هەینی، 14ی ئابی 2020)، میخائیل مۆراشکۆ، وەزیری تەندروستیی ڕوسیا ڕایگەیاند: "توێژینەوەکانی تایبەت بە چۆنێتی دروستکردنی ڤاکسینی دژ بەکۆرۆنا (سپۆتنیک V لە ئایندەیەکی نزیکدا بۆجیهان بڵاودەکەینەوە".\nوتیشی: "ئەو گومانانەی کە لەسەر دڵنیایی و جۆری ڤاکسینەکە دروست بووە هۆکارەکەی دەگەڕێتەوە بۆ بڵاونەکردنەوەی میکانزم و ڕێکاری بەرهەمهێنانی ڤاکسینەکە و تاقیکردنەوە تەختییەکانی تایبەت بەقۆناغەکانی دروستکردنی ئەو ڤاکسینە".\nڕوژی سێشەممەی ڕابردوو (11ی ئابی 2020)، ڤلادمێر پۆتین، سەرۆکی ڕوسیا ڕایگەیاند، وڵاتەکەی توانیویەتی یەکەم ڤاکسینی دژ بەکۆرۆنا بەرهەمبهێنن وناویان ناوە "سپۆتنیک v ".\nپۆتین ئەوەشی ئاشکراکرد یەکێک لەکچەکانی ڤاکسینە نوێیەکەی لەخۆی داوە و وتی: "کچەکەم لە تاقیکردنەوە تەختییەکانی ڤاکسینەکەدا بەشداربووە و دوای ئەوەی ڤاکسینەکەى تاقیکردوەتەوە هەندێک پلەی گەرمی لەشی بەرزبووەتەوە، بەڵام لە ئێستادا باشە".\nجەختیلەوەشکردبووەوە: "ڤاکسینەکە زۆر کارایە و توانای ئەوەی هەیە بەرگرییەکی بەردەوام دژ بەڤایرۆسی کۆرۆنا لە جەستەی مرۆڤدا دروست بکات".\nدوای ڕاگەیاندنی هەواڵی ڤاکسینە ڕوسییەکە، ئەمریکا و ڕێکخراوی تەندروستیی جیهانی هاتنە دەنگ و ڕایانگەیاند، ڕوسیا هیچ وردەکارییەکی دەربارەی پێوەرەکانی سەلامەتی و چونێتی ئەنجامدانی ڕێکارەکانی تاقیکردنەوە تەختییەکانی دەربارەی ڤاکسینەکە ئاشکرا نەکردووە و ڕوسیا ژیانی هاووڵاتیانی خۆی خستووەتە مەترسیەوە.\nڤاکسینە ڕوسییەکە لە لایەن ناوەندی پزیشکی (گامالیا)ى ڕوسییەوە بە هاوکاری وەزارەتی بەرگری ئەو وڵاتە بەرهەمهێنراوە، بڕیاریشە تا سەرەتای مانگی کانوونی دووەمی2021 ڕوسیا دەیان ملیۆن دانە لەو ڤاکسینە دروست بکات و زیاتر لە 20 وڵاتیش لەجیهاندا داوای ڤاکسینەکەیان کردووە.


چوار ئەندامی خێزانێک لە گوندێكی نزیك سلێمانی، حاڵەتێکی دەگمەن و جیاوازیان ھەیە، ئەویش ئەوەیە دڵیان لەبری ئەوەی له لای چەپ بێت، كه‌وتۆته لای ڕاست، پزیشکانیش دەڵێن, ئه‌مه ھیچ مەترسییەکی نییە و لە 15 ھەزار کەس لە جیھاندا، حاڵەتێکی له‌م جۆره ڕوو ده‌دات.\nشۆخان، چیرۆکی ئاشکرابوونی حاڵه‌ته‌كه‌یان بۆ نەخۆشكه‌وتنی براکەی ئەگەڕێنێتەوە، کاتێک له‌م چه‌ند ساڵه‌ی دواییدا لە نەخۆشخانە پکشنینيان بۆ کردووە و دەرکەوتووە, منداڵە گەورەکەشى ھەمان حاڵەتی ھەیە.\nشۆخان مه‌حموود، كه ئه‌ندامێكی ئه‌و خێزانه‌یه ده‌ڵێت: "دواى ئه‌وه‌ی برای منیان له نه‌خۆشخانه هێنایه‌وه، پێیان گوتین ده‌بێت هه‌مووتان بچن پشكنینی پزیشكی بكه‌ن، ئه‌وان چوون، به‌ڵام من نه‌چووم".\nباوکی شۆخانيش باس لەوە دەکات, کە ھەرگیز پکشنینی بۆ منداڵەکانی نەکردووە، کاتێکیش پزیشکەکان بە حاڵەتەکەیان زانیوە، پێیان سەیر بووە، کە چۆن 4 ئەندامی خێزانیک دڵیان لای ڕاستە.\nھەر نەوەیەکی نوێ بێتە ناو دنیای ئەم خێزانە، زوو پشکنینی بۆ ئەکرێت، چونکە دڵنیا نین له‌وه‌ی ھەمان حاڵەت دووباره نه‌بێته‌وه، بەڵام ترسیان نیيە، چونکە پزیشکەکان دڵنیایان کردوونەتەوە، کە دڵ لەلای ڕاستیش بێت، مەترسیی له سەر ژیانیان نابێت.\nله‌باره‌ی ئه‌و حاڵه‌تانه‌ش، فەریدون ئەسعەد, پسپۆری نەشتەرگەری دڵ ده‌ڵێت: "ئه‌مه حاڵه‌تێكی زۆر ده‌گمه‌نه، وه‌ك حاڵه‌تێكی باو نییه، كه له باوانه‌وه بۆ وه‌چه‌كان بمێنێته‌وه، ئه‌و كه‌سانه هیچ كێشه‌یه‌كی ته‌ندرووستیان نییه، ژیانێكی ئاسایی و ته‌مه‌نێكی ئاسایی به‌سه‌ر ده‌به‌ن، به‌ڵام ئه‌وانه‌ی كه دڵیان له لای راسته، پێویسته پشكنینیان بۆ بكرێت، بۆ ئه‌وه‌ی له‌وه دڵنیا بنه‌وه، ئاخۆ حاڵه‌ته‌كه‌یان به‌س ئه‌وه‌یه كه دڵیان لای راسته، یانیش حاڵه‌تی دیكه‌ی له‌گه‌ڵ دایه".\nبە گوتەی پزیشکان، حاڵەتەکە پەیوەندیی بە باوانەوە نییە، بەڵکو لە ھەر ١٥ ھەزار کەس، حاڵەتێکی وا دەگمەن ڕوو دەدات، دەگمەنتر لەوەش، چوار ئەندامی خێزانەکە، تەنیا دڵیان لەلای ڕاست نییە، بەڵکو گەدە و جگەریشان لەبری چەپ، لای ڕاستی جه‌سته‌یانە.