ناڕه‌زایەتییە‌كانی كوردستان و ئاسۆ و ئامانجه‌كانی.\n- ته‌وه‌ر سه‌باره‌ت به ناڕه‌زایەتییە‌كان -\nخوێنه‌رانی خۆشه‌ویست، ئه‌مه‌ی به‌رده‌ستان گفتوگۆیه‌كه ده‌رباره‌ی ناڕه‌زایه‌تیه‌كان و ئاسۆ و ئامانجه‌كانی و ڕێگریه‌كانی به‌رده‌می. به‌شداربووانی ئه‌م ته‌وه‌ره هاوڕێیان (عه‌بدوڵا مه‌حمود، موحسین كه‌ریم و ده‌شتی جه‌مال)ه كه له نیوه‌ی یه‌كه‌می مانگی دیسێمبه‌ردا سازدراوه.\nعەبدوڵا مەحمود: من لام وانییە، خەڵکی کرێکار و زەحمەتکیش لە درێژەی خۆپیشاندان و ناڕه‌زایه‌تیەکانیاندا، ئەزمونیان وەرنەگرتبێ. هەموو خۆپیشاندان و ناڕه‌زایه‌تیەکی جەماوەری هەڵگری ئەزموونی تایبەت بەخۆیەتی. کرێکاران و کارمەندان، جەماوەری ناڕازی لە دڵی هەر مانگرتن و کۆبونەوە و خۆپیشاندان و ئاکسیۆنێکدا، ئەزموون وەردەگرن و خاراوتر دەبن. بەچاویان ڕۆشنتر دەبێت. رابەرو قسەکەری تازەی تیا دێنە دەر. ئەگەر لە ١٧ شوبات و پێش ١٧ شوباتدا، خەڵک و بزووتنەوەی ناڕه‌زایه‌تی جەماوەری تا رادەیەکی زۆر لەلایەن ئۆپۆزیسێۆنی بۆرژوازییەوە، جڵەو کرابوو، یان ئەوان ئاڕاستەیان دەکرد و دروشم و داخوازیان دەخستە بەردەمی، ئەوا بە دوای ١٧ شوباتدا، بزووتنه‌وه‌ی ناڕه‌زایه‌تی جەماوەری و بزووتنه‌وه کۆمەڵایەتیەکان تا رادەیەکی زۆر لەم ئۆپۆزیسێۆنە، دوور کەوتونەتەوە. خۆشباوەڕییان بەو ئۆپۆزیسیۆنە تا ئاستێکی بەرچاو، رەویوەتەوە. ئەمە ئەزمونێکی گرنگ و هەنگاوێکی ئیجابییە کە دەبێ بە ئاڕاسته‌ی دوورکەوتنەوەی یەکجاری لە ئاسۆ و سیاسەتی ئەم بزووتنه‌وه‌یە بەرەوپیش بچێت. تەنانەت لە باری سیاسیەوە ئاڵوگۆری بەسەردا هاتووە، ئێوە تەماشا بکەن، لە ناو دڵی هەراوهوریایەکی میدیا و ماسمیدیا و راگەیاندنێکی هەزار سەردا، کە دەیانەوێ کێشەکانی خەڵکی کوردستان لەوانەش دۆخی داڕوخاوی ئابوری و بێموچەیی و بێمافی و... بگێڕنەوە بۆ پرسی سیاسی نێوان حیزبەکان و پەککەوتنی پەرلەمان و پرسی سەرۆکایەتی هەرێم و...تاد، ئەمە نەیتوانی جەماوەری ناڕازی فریوبدات، زەهنیان لەسەر خواستەکانیان بگوازێتەوە بۆ پرسی بەزۆر دروستکراو و ململانێی حیزبەکان. ئەمە نیشاندەری بە ئاگاهاتنەوە و دورکەوتنەوەیە لە سیاسەتی ئۆپۆزیسێۆنی بۆرژوازی کورد. ئەوە لە کاتێکدایە، پێش ١٧ شوبات و دوای ١٧ شوباتیش تا ئەوکاتەی کە ئۆپۆزیسێۆنی بۆرژوازی کورد چووە نا حکومەتی بنکە پان و فراوانەوە، کەم خۆپیشاندان و ناڕه‌زایه‌تی و مانگرتن و کۆبونەوە هەبوو، مۆر و خەت و نیشانی بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان و ئۆپۆزیسێۆنی بۆرژوازی کوردی پێوە نەبێت.\nموحسن كه‌ریم: من پێموایە ناڕه‌زایه‌تیەکانی ئەمجارە تارادەیەکی زۆر دیارە بۆ چییە و بەشێوەیەکی گشتی لە چەند خاڵێکی رۆشندا خراوەتەروو. ناڕه‌زایه‌تیەکانی ئەم دەورەیە لەپەیوەند بە کێشەی مووچە و بڕینی مووچە و راوەستانی پرۆژە ئابوری و خزمەتگوزاریەکان و کاریگەری ئەوە لەسەر ژیانی هاوڵاتیانە بەشێوەیەکی گشتی. مامۆستایان و فەرمانبەران و توێژەکانی دیکەی کە لە حکومەتەوە مووچە وەردەگرن دژی بڕین و پاشکەوتی زۆرە ملێی مووچەکانیان و دواخستنی ناڕه‌زایه‌تیە دەردەبڕن. هەروەها جەماوەری کەمدەرامەت و چەوساوەی کوردستان بەگشتی دژی نایەکسانی و تاڵان وبڕۆی حکومەت و حیزبە دەسەڵاتدارەکان ناڕازین و بەشێوازی جۆراوجۆر چ لەرێگای بەشداریکردنیان لە خۆپیشاندانی مامۆستایاندا و چ بە شێوازی دیکە ئەم ناڕه‌زایه‌تی و بێزاریەی خۆیان لە بارودۆخی ژیان و گوزەرانیان دەربڕیوە. بەڵام کێشەیەکی ئەو خەڵکە ئەوەیە کە هێشتا ئاسۆی سیاسی نارۆشن و لێڵە و هێشتا ئاسۆی سیاسی ناسیۆنالیزم بەسەریدا زاڵەو پێی وانییە کە ئەو دەسەڵاتەی نانی ئەوی بڕیوە هەمان ناسیۆنالیزم و کوردایەتیە، هێشتا لە خۆپیشاندان و کۆبونەوەکانیدا هەمان ئەو سرودانە دەڵێنەوە کە دەیان خاتەوە پاڵ ئەوانەی نانیان بڕیون. ئەو سرودانە دەڵێنەوە کە هێزەکانی پێکهێنەری حکومەت خەڵکیان پێ سەرمەست دەکرد. بەوجۆرە لەرووی فکریەوە هێشتا ئەسیری وەهمی ناسیۆنالیستی و کوردایەتیە بەپلەی سەرەکی.\nده‌شتی جه‌مال: بەبڕوای من وەڵامی ئەم پرسیارە دولایه‌نەیە، لەسەرێکەوە دەتوانم بڵێم ناڕەزایەتیە جەماوەریەکان لەدوای ١٧ شوباتەوە تائێستا به‌و شێوه‌یه نییه که هیچ ئەزمونێکی بە جەماوەر نەبەخشی بێ و جەماوەریش هیچ فێروبوون و دەرسێکی لیوەرنەگرتبێ. بەپێچەوانەوە، ئەم ناڕەزایەتیانە تا هاتووە و لەهه‌ردەورەیەکدا کۆمەکی کردووە بە به‌رزبوونەوەی ئاستی هوشیاری و چۆنیەتی هاتنەمەیدان و دەستبردن بۆ شێوازی دیاریکراوی ڕابەری و فشارخستنە سەر ده‌سه‌ڵات، سەرهەڵدانی کۆڕوکۆمەڵەکان، بەستنی دوڕیانی شەقامەکان، پێشکەش کردنی یاداشت و سازدانی کۆنگرەی ڕۆژنامەگەری، گوێزانەوەی بەشێک لەناڕه‌زایه‌تیەکان لەناوەندی شارەکانەوە بۆ ناوەندەکانی کار و بەڕێوەبەرایەتیەکان، بایکۆت و داخستنی دەوام، تا کۆبوونەوە گشتیە جەماوه‌رەیەکان، هاتنە مەیدانی ژنان و پیاوانی ماموستاو فەرمانبەر پێکەوە بۆ نیو خۆپێشاندانەکان.. ئەمانە بەگشتی ڕەوتی چونەپێشەوەی ئامادەیی و هوشیاری جەماوەری نیشان دەده‌ن کە ناڕه‌زایه‌تیه‌کان لەدرێژەی خۆیاندا جەماوەریان فیرکردووە. بەڵام لەسەرێكی ترەوە ئەگەر پرسیارەکە ڕووی لەوەبێت کە بۆچی ناڕه‌زایه‌تیەکان تەجروبەی سەرکەوتنی نیشان نەداوە و هێشتا نەیتوانیوە دەسەڵاتداران ناچاربکەن کە خواستەکانی خەڵکی ناڕازی بسەلمێنێ وجێ بەجێ بکات، لەو بارەوە دەبێ ئاماژە بەو هۆکارە بدەین کە ئەویش زاڵبوونی ئاسۆی ناسیونالیستی و تەسلیم بوونە بە سیاسەتی ئەم یان ئەو حیزبی ناسیونالیستی و ئیسلامی کە لە بەرەی خەڵکەوە بەناوی چاکسازیەوە خۆیان کردووە بەئۆپۆزسیۆنی دەسەڵات. بە واتایەکی تر ئەم جوڵانەوەیە زۆر جار حیزبەکانی ده‌سه‌ڵاتی لەعەرز داوە به‌ڵام هەرخۆی سەری تەسلیمی بۆ حیزبێک یان حیزبگەلێکی تر کە ئیدعای ئۆپۆزسیۆن دەکەن دانەواندووە و به‌تایبه‌تی له رابردوشدا خه‌ڵک ته‌جربه‌یه‌کی تاڵی هه‌یه له‌گه‌ڵ ئه‌و لایه‌نانه‌دا که به‌پلیکانه‌ی ناڕه‌زایه‌تیه‌کانی خه‌ڵکدا سه‌رکه‌وتن تا به‌شێک له ده‌سه‌ڵات بپچڕن. سەرەنجام نەیتوانیوه وەک جوڵانەوەیەکی سیاسی سەربەخۆ لەدژی ده‌سه‌ڵات و سەرجەم ئەوحیزبانەی کە ئەم ده‌سه‌ڵاتە بە"دەستکەوتی کورد" دەزانن، خۆی دەرخات. بۆنمونە ئەوەی بڵندگۆی ناڕەزایەتیەکان لە سلێمانی ڕوو لە پارتی دەکا و لە هەولێریش ڕوو لە یەکیەتی و گۆڕان دەکا، خۆی بەڵگەیە بۆ ئەوەی کە ناڕەزایتیەکان له‌ژێر نفوزی سیاسی وهێزی حیزبەکانی تردا ماون. لەلایەکی تریشەوە ئەگەرچی ناڕەزایەتیەکان بەگشتی بۆخواستی دیاریکراو شکڵیان گرتووە و هاتۆته مه‌یدان لەوانە بۆ هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی پاشه‌که‌وتی موچه و دابینکردنی خزمەتگوزاریەکان، و دەرەمالەکان.. بەڵام بەو هۆیەوە کە ناسیونالیزم و ئاسۆکەی قورسایی بەسەر هه‌ڵسوراوانی ناڕەزایەتیەکان بەتایبەتی و خەڵکی ناڕازیه‌وه هەیە، خەبات بۆ خواستەکان لە دەرەوەی جوڵانەوەیەکی سیاسی سەربەخۆ مامەڵه‌ی لەگەڵ کراوە. بەمانایه‌کی تر دەمەوێ بلێم کە دۆخی کوردستان لە قەیرانی سیاسیدایە ناڕەزایەتی بۆ هەرخواستێک بە پێویست بەمەسەلەی ده‌سه‌ڵاتەوە گرێ دەدرێتەوە. ده‌سه‌ڵاتی قەیرانگرتوو ناتوانی وەڵامی داخوازی ڕه‌واکانی خەڵک بداتەوە چونکە لەرووی سیاسیەوە جومگەکانی لەق دەبێ لەبەرامبەر خەڵک دا و لەڕووی ئابوریشەوە بێ تواناتردەبێ. هه‌ربۆیه گەر بمانەوێت ناڕەزایەتیەکان ئاکامێکیان هەبێ دەبێ وەک جوڵانەوەیەکی سیاسی سەربەخۆ بەرامبەر بەگشت ده‌سه‌ڵات و هەموو ئەو حیزبانە دەرکەون کە بە هەر بەهانەیەکەوە بێت پارێزگاری لەمانەوەی دەکەن. کارێکی ئاواش دابڕانی ناڕه‌زایه‌تیەکانی دەوێت لە ئاسۆ و کارکردنی ناسیونالیزم و حیزبه‌کانی. له‌سه‌ر ئەو زەمینە سیاسی و کۆمەڵایەتیانەی جوڵانەوەی ١٧ شوباتی بەرهەم هێنا و راوەستاوی ٦٢ رۆژ جەماوەری ناڕازی لەمەیدانی ڕووبەرووبوونەوەدا دەکرێت زۆرتری لەسەر بدوێین و گۆشەی جوراجۆری وانەکان و دەستکەوت و کەموکورتیەکانی بووترێت کە دیارە پرسیاری ئێوە بەدیاری کراوی لەسەر زوعف و که‌موکورتی ناڕه‌زایه‌تیه‌کانی جه‌ماوه‌ری ناڕازیی کوردستانە کە لە ١٧ شوباتەوە درێژی هه‌یه و بەردەوامە، زۆر گرنگه هۆکاره‌کانی ئه‌وه ده‌ستنیشان بکه‌ین پێم وایه ئه‌ویش خۆی له ناڕێكخراوه‌یی وپه‌رشو بڵاوی و قه‌تیس مانه‌وه له ئاسۆ و سونه‌ته‌کانی ناسیونالستی کورد وە زاڵبوونی ئەو ئاسۆیە به‌سه‌ر هۆشیاری چینایه‌تی شێوه‌ی خه‌باتیانه‌وه له‌لایه‌ک و لاوازی و ناڕێکخراوه‌یی چینی کرێکار وه‌ک چینێکی سه‌ربه‌خۆ وجێگا و ڕێگای ره‌وتی سوشیالیستی له‌نێو ئه‌و چینه‌دا که ئه‌ویش هۆکاری واقعی خۆی هه‌یه. له‌گه‌ل هه‌موو ئه‌مانه‌شدا ئەگەر لە جولانەوەی ١٧ شوباتدا بەتەنها لە شەقام لە سەرای ئازادیدا قه‌تیس مایەوە و پێی نەگرت سەرکوتی ئاسانکرد بۆ دەسەڵات به‌ڵام ئەم ناڕەزایەتیانە ئێستا یەکێک لە نوقتە قوتەکانی لە شۆینی کار و ناوەندەکانی خزمەتگوزاریەکانەوە دەستی پێکردوە وە ناره‌زایه‌ته‌کانی به‌شێوه‌ی جۆراجۆر خۆی نمایش کردۆته‌وه و ئیبتکاراتی کردوە له به‌کاربردنی شێوازی ناڕه‌زایه‌تی به‌شێوه‌ی بایکوت وه‌ک سه‌ره‌تایه‌کی باش په‌یامێکی تۆکمه به‌گوێی ده‌سه‌ڵاتداراندا تا پێکهێنانی ده‌سته ناڕه‌زایه‌تیه‌کانی خه‌ڵک و به‌ره‌ی خه‌ڵک و دەستەکانی شار و شارۆچکەکانی تر به‌ڵام ته‌جروبه‌ی به‌رده‌وامی ئه‌م ناڕه‌زایه‌تیانه هێشتا نیشانی ئه‌دا ئه‌و رێگایانه‌ی تا ئێستا کارساز نەبووە نه‌یتوانیوه ده‌سه‌ڵاتی خه‌وتوو له خه‌مه‌کانی کۆمه‌ڵگا به خه‌به‌ر بهێنێته‌وه. هه‌ربۆیه ڕێگاچاره‌ی کارساز ئه‌وه‌یه ئه‌م ناڕه‌زایه‌تیانه‌ی ئێستا له خۆشباوه‌ریه‌کانی به ئاسۆ و ڕێگاچاره‌کانی ناسیونالیزم و ئیسلامیه‌کان رێگای خۆی جیا بکاته‌وه. ناکرێت ئەو حیزبانەی بە ناوی ئۆپۆزسیۆنەوە لە دەورەی ١٧ شوباتدا خۆیان خزاندە نێو ناڕه‌زایه‌تیەکانی خەڵکەوە تا پۆست وجێگاو ڕێگای ده‌سه‌ڵاتیان لەگەل دوژمنانی چینایەتی ئێمەدا دابەشکرد و بەڵینی ئارامکردنی شەقامیان پێدان کەوتنە ساردکردنەوەی خەڵک و بەرامبەر داواکاریەکانی خەڵکی کوردستان و راوەستان و ئێستاش هەر ئەمانە لە شەقامدا بەزەلیلی لە ریزی ئێمەدا رابوەستن. ناکرێت پارێزگاری سلێمانی بکرێتە پەیامبەری گەیاندنی داواکاریەکانمان. هەربۆیە بەداخەوە ئەوە زوعفێکە کە پێویستە ئاماژەی پێبکرێت قازانج و بەرژەوەندیەکانی ئەولایەنە سیاسیانەی چاوی لە بەشکردنی کورسی ده‌سه‌ڵات و گێڕانەوە پەرلەمانتارەکانیان بۆ هۆڵەکانی پەرلەمان ناتوانێت نۆێنەرایەتی خواستی واقعی خەڵک نمایش بکات. مەسەلەیەکی تر ئەوەیە خه‌ڵك ئۆمیدی بە ئیرادەی خۆی هەبێت لە دەوری خواستەکانی خۆی ده‌ستبەرێت بۆ وه‌سیله‌یه‌کی باڵای تر بۆ کاری ڕێکخراوه‌یی تا بتوانێت به‌سه‌ر ئه‌وڕێگریه‌وه سونه‌تانه‌ی رابردودا زالبێت بتوانێت ڕیزی سەربەخۆی ئەم ناڕه‌زایه‌تیانەی ئێستا بپارێزێت. به‌رگری بکات له به‌رژه‌وه‌ندیه چینیاتیه‌کانی خۆی. ئه‌ویش بێ گومان له‌گره‌وی ئه‌وه‌یه ئه‌و ده‌سته‌ی ناڕه‌زایه‌تیانه‌ی پێک هاتوو په‌ل بکێشیت بۆ هه‌موو ناوه‌ندی كرێكاران، کارمه‌ندان و مامۆستایان وهه‌موو به‌شه‌کانی دیکه له هه‌لسوراوانی هه‌ڵبژێراوی ئه‌و ده‌ستانه دەتوانیت ناوکۆکەی پێک هێنانی رێکخراوه‌ی جه‌ماوه‌ری سه‌ربه‌خۆی مسۆگەر بکات. جا رێکخراوی سه‌ربه‌خۆی مامۆستایانه، کرێکارانه تا رێکخراوه جه‌ماوه‌ریه پیشه‌ییه‌کانی دیکه له ناوه‌نده‌کان تا وه‌ک وه‌سیله‌یه‌کی خه‌باتکارانه و به‌ڕێوه‌بردنی ئیراده‌ی سه‌ربه‌خۆی خۆیان بهێڵنه‌وه بۆ ده‌سه‌پاندنی داواکانیان و هێرشکردنه سه‌ر بۆرژوازی کوردی و حیزبه‌کانی. هەر وەک ئەو تەجربەی لە دنیای پیشکەوتوی ئەمرۆدا بەدی دەکرێت بەرهەمی خەبات و ناڕه‌زایه‌تیەکانیان توانیویانە مافی ڕێکخراو بوون و مانگرتن و خۆپیشاندان و بەشێکی زۆر لە ئازادیەکانیان دەستبەر بکەن.\nعەبدوڵا مەحمود: بێگومان یەکێک لە لاوازییە سەرەکیەکانی بزووتنه‌وه‌ی ناڕه‌زایه‌تی جەماوەری لە کوردستاندا، یان باشتر بڵێم بزووتنه‌وه کۆمەڵایەتیەکانی وەکو( کرێکاران و کارمەندان، ژنان و لاوان و خوێندکاران...) نارێکخروابوونە لە رێکخروای سەربەخۆ و ئازادانەی خۆیاندا. کۆبونەوە هەیە، خۆپیشاندان و مانگرتن و بایکۆت هەیە، رابەران و قسەکەرانی هەیە، بەڵام هێشتا کۆبونەوەکان و لەدەوری یەک بوونەکان، شوێنی کۆبونەوەکان، ناوەندەکانی کار، ناوەندەکانی خوێندن و قوتابخانە و پەیمانگاو زانکۆکان،...تاد، تا دەگاتە دەستەی وەرێخستنی ناڕه‌زایه‌تیەکان و گروپە هاندەرەکان، نەبوونەتە سەکۆیەک بۆ هەڵبژاردنی نوێنەران و گفتوگۆی جدی بۆ پێكهێنانی رێکخراوەی ئازادانەی خۆیان. ئەمە لە کاتێکدایە کە بەکردەوە ناوەرۆکی ڕێكخراوەکانی سەر بە حیزبە سیاسیەکان بە دەسەڵات و ئۆپۆزیسۆنەوە، دەرکەوت کە هیچ نین جگە لە کۆمەڵێک رێکخراوی زەردی موچەخۆر بۆ ئیحتیواکردنی ناڕه‌زایه‌تیە جەماوەریەکان و هەوڵدان بۆ کپکردنەوەی ناڕه‌زایه‌تیەکان و کارکردنی بە نەخشە بۆ بەلاڕێبردن و سات و سەودا پێوەکردنیان.\nپێکهێنانی رێکخراوەی رادیکاڵی جەماوەری و سەربەخۆ و ئازادانە، ئەرکێکی هەرە لەپێشەوەی رابەران و هەڵسوراوانی کرێکاری و کۆمۆنستییە، کە دەبێ دەستی بۆببەن. دەست نەبردن بۆ پێکهێنانی رێکخراوەی سەربەخۆی جەماوەری و پیشەیی بۆ هەرکام لە بزووتنه‌وه کۆمەڵایەتیەکان، بێ هۆکار نییە. سەرەکیترین هۆکارەکانی ئەم گرفت و لاوازییە ئەمانەن. یەکەم: کۆمەڵگای کوردستان کۆمەڵگایەکی حیزبی داگرە، کۆمەڵگایەکە کایەی سیاسی کەشی زاڵی سەر کۆمەڵگایە و خودی سیاسەتیش لە هونەرێک و ئامرازێک بۆ ئاڵوگۆڕ و کێبەرکێی سیاسی و ململانێی مودێرنی بەدیلەکانی حکومڕانی و سیستەمی جیاواز و کایەیەک بۆ دەسەڵات، کراوەتە کایەیەکی ناشیرین و بێبەها و نابووت. کراوەتە رێگایەک بۆ دزی و تاڵانی و بازرگانی و کرێگرتەیی و بەبارمتەگرتنی پاروی دەمی خەڵک. ئەم دۆخە کە دەسەڵاتی بۆرژوازی کوردی خوڵقێنەریەتی، دەستبردنی هەر دەستە و گروپ و هەوڵێک بۆ دروستکردنی حیزب و رێکخراوەی جەماوەری و پیشەیی...تاد، تا رادەیەکی زۆر سەخت و هاوکات سانسۆر کردووە، وە رێگری زۆری بۆ دروست کراوە. ئەم دۆخە دەستبردن بۆ دروسکردنی رێکخراوەی جەماوەری لەلایەن رابەران و هەڵسوراوانی كرێكاران و فەرمانبەران و بزووتنه‌وه ناڕه‌زایه‌تییە جەماوەرییەکان، روبەرووی رێگری و ناو ناتورە و دەستی دەرەکی لەپشت بوون و ... کردووە. بۆیە پێشمەرجی پێکهاتنی هەر رێکخراوەیەکی پیشەیی و جەماوەری و رادیکال و جێکەوتە، لە گرەوی بوونی هێزو بزووتنه‌وه‌ی سیاسی و حیزبی تا رادەیەک توانادار...هەیە. دووەم: کۆمەڵگای کوردستان کۆمەڵگایەکی نۆرماڵ بە قەوارەی دەوڵەتی و حکومەتی" بەهەر ناوەرۆکێکەوە بێت" نییە. لە جێگای ئەوە دوو حیزبی دەسەڵات بەدەست بە پشتیوانی هێزی چەکدار و بە خۆبەستنەوە بە یەکێک لە دەوڵەت و قوتبە ناوچەیەکانەوە، بەڕێوە دەبرێت. ئەگەر رێكخراوێکی جەماوەری و پیشەیی لە زونی زەرد دروستبکرێت، پانتایی و مەودای هەڵسوارانی بە کردەوە و کاریگەری لەو زونە تێناپەرێت و بە پێچەوانەشەوە لە زونی سەوز و نیلیدا بە هەمان شێوە، رێکخراوەی جەماوەری و پیشەیی زۆر محەلی و پارێزگایی دەکات. ئەم دۆخە رێگریەکی ترە بۆ پێکهێنانی رێکخراوەیەکی سەراسەری و جەماوەری و پیشەیی...تاد، لە ئاستی کوردستاندا. ناڕه‌زایه‌تی و داوا و خواست لە لایەن هیچ حکومەت و دامەزراوەیەکی یاساییەوە وەڵام نادرێتەوە، چونکە کۆمەڵگا خاڵییە لە سیستەمی حکومرانی و دەوڵەتسازی. داوا و داخوازی راستەوخۆ روو لە حیزب و قەڵەمرەویی ئەو حیزبە لە زونێکی دیاریکراو دەکات، کە پشتی بە میلیشیای چەکدار بەستووە، ئەمەش گرفتێکی واقعییە و حاڵەتی ئاوا لە دنیادا ناوازەیە. سێهەم: ئەزمونی رێکخراوەی جەماوەری و پیشەیی لە دەرەوەی بازنەی دەسەڵاتی بزووتنه‌وه‌ی کوردایەتیدا، دەگەرێتەوە بۆ بزووتنه‌وه‌ی شورایی ساڵی ١٩٩١ و پاشان ئەو رێکخراوە جەماوەی و پیشەیانەی بە دوای پێکهاتنی حیزبی کۆمۆنیستی کریكاریی عێراقدا پێکهات. واتە بە بێ بوونی حیزب و ڕێکخراوەی سیاسی تا رادەیەک جێکەوتوو هێزدار، کە لەپشتی ئەو رێكخراوە جەماوەریی و پیشەیانەو رابەران و هەڵسوراوانی بێت، تا رادەیەکی زۆر سەختە و پڕ گرفتە. بوونی بزووتنه‌وه‌یەکی سیاسی و کۆمەڵایەتی و رێکخراوەیی و حیزبی جێکەوتە و تا رادەیەک هێزدار، مەرجێکی سەرەکی دروستبوونی رێكخراوەی جەماوەری و رادیکاڵ و پیشەیی جێکەوتەیە بۆ بزووتنه‌وه کۆمەڵایەتیە جۆراوجۆرەکان. بەداخەوە لە ئێستادا، حیزب و بزووتنه‌وه‌یەکی ئاوا، بە قیافەیەکی هێزدار و جێکەوتوەوە جێگای خاڵییە، تا رابەران و هەڵسوراوانی بزووتنه‌وه جەماوەریەکان، بە پشت و پەنای خۆیانی بزانن و متمانەی بەرگریکردنیان، لێوەربگرن. ئێوە دەزانن ڕێکخراوەی کرێکارانی بیناسازی، رێکخراوەی كرێكاران و کارمەندانی تەندروستی، رێکخراوەی سەربەخۆی ئافرەتان و سەنتەری ژنان، رێکخراوەی مامۆستایان... و سەرجەم ئەو رێكخراوانەی تر کە لە ناوەراستی نەوەدەکانی سەدەی رابردوودا، هەبوون، بەرهەم و حاسڵی بوونی حیزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی بوو، کە لە کێشمەکێشێکی سیاسی و کۆمەڵایەتی دا بوو، لەسەر چەندین پرسی چارەنوس سازی ئەو کاتە لەگەڵ دەسەڵاتی بۆرژوا ناسیونالیستی کورد. لە ئێستاشدا دەبێ حیزبی سیاسی دەستپێشکەر بێت، بۆ پێکهێنانی رێكخراوەیی جەماوەری و پیشەیی، بە پێی ئامادەیی رابەران و هەڵسوراوانی بزووتنه‌وه جەماوەریەکان. ئەرکی حیزبی کۆمۆنیستی کریکایی کوردستانە بە نەخشەوە لەو زەمینەیەدا هەنگاوی پێویست بنێت و لەگەڵ رابەران و هەڵسوراوانی بزووتنه‌وه جەماوەرییە کۆمەڵایەتیەکان کۆببێتەوە و هانیان بدات بۆ دەستبردن بۆ رێکخراوەی خۆیان و پشتیوانی بەکردەوە کردن لێیان. لێرەدا بەپێویستی دەزانم پێ لەسەر راستیەک دابگرم، خەڵکی كرێكار و زەحمەتکیش لە هەلومەرجی ئێستای دنیادا، و بەدیاریکراوی بەدوای شکستی بلۆکی شەرقەوە، کە چەندین دەهە ئەم سیستەمە بۆرژوازییە دەوڵەتیەیان، بە ناوی کۆمۆنیزمەوە دەرخواردی بەشەریەت دەدا، تا کۆمۆنیزم لە چاوی رای گشتی دنیادا لەکەدار و ناپەسەند بکەن، کە چاو دەکەنەوە چاویان بە سیستەم و جۆرێک لەدەسەڵات دەکەوێت. دیموکراسی، پەرلەمانتاریزم، لیبرالیزم، ناسیونالیزم و مەزهەبگەرایی و...تاد. بۆیە دەبنە دیموکراتی، دەبنە لیبراڵ، دەبن بە ناسیونالیست. تەنانەت بۆ دین و مەزهەب... بە پێی جغرافیا خه‌ڵك مەیل و لایەنگری و بۆ دین و مەزهەبەکان، دەردەبرن یان هەڵدەبژێرن. لە وڵاتە دواکەوتووەکان و دەسەڵاتی پشت بەستو بە شەریعەت خەڵک بەشێوەی ویراسی، دین و مەزهەبیان بەسەردا دەسەپێنرێت. بێ ئەوەی کەس خۆی ئەمە وەکو بیروباوەرێک هەڵبژێرێت، یان تەمەنێک دیاریبکرێت، بۆ باوەرهێنان پێی. ئەمە بۆ کۆمۆنیزم وانییە. بۆ ئەوەی خەڵک بکەیت بە کۆمۆنیست، دەبێ حیزبی دەخاڵەتگەری کۆمەڵایەتی، یان بزووتنه‌وه و دەسەڵاتێکی کۆمۆنیستی، هەبێت. لەگەڵ ئەوەدا خولیای مرۆڤ بۆ ژیانی باشتر و تەسەل تر و ئازادتر و بەرابەر، ئارەزوویەکی خۆرسکی مرۆڤە، بەڵام ئەو مرۆڤانە لە خۆیانەوە و بەشێوەی خۆرسک نابن بە کۆمۆنیست و هەڵسوڕاوی کۆمۆنیستی و سوسیالیستی. لە حاڵێکدا ئەمە بۆ بزووتنه‌وه‌کانی تر وانییە. دنیای بۆرژوازی و رەوت و بزووتنه‌وه‌کانی، دەسەڵاتی جۆراوجۆری بۆرژوازین و باوەری ئەم بزوتنەوانە بوونەتە ئەفکاری باوی کۆمەڵگا. هەروەکو مارکس دەڵیت" بیروباوەری زاڵ بەسەر هەر کۆمەڵگەیەکدا، بیروباوەری چینی دەسەڵاتدارە لەو کۆمەڵگەیەدا" من لەم رونگەیەوە پێداگری لەوە دەکەم کە بۆ پێکهێنانی ڕیکخراوەی سەربەخۆی جەماوەری و پیشەیی کرێکاری و رادیکاڵ، پێویستە حیزبێکی کۆمۆنیستی شۆرشگێر و دەخالەتگەری کۆمەڵایەتی هەبێت، کە جەنگی دەسەڵات بکات، لە کێشمەکێشی سیاسی و کۆمەڵایەتیدا بێت، لەگەڵ بۆرژوازی. حیزبێکی لەو چەشنە دەتوانێ رابەرانی سۆسیالیست و کۆمۆنیست دروست بکات و پێکهێنانی رێکخراوەی جەماوەری و پیشەییش بە شێوەیەکی کارا و پێویست، بخاتە دەستوری رابەرانیەوە.\nچوارەم: کەوتنی رژێمی بەعس و پاشان لاچوونی ئابلۆقەی ئابوری لەسەر خەڵکی عێراق ، و پشت ڕاستکردنەوەی خەڵک لەژێر کاریگەری و قورسایی ئاکامەکانی ئابلۆقەی ئابوریدا، دەروازەیەکی بۆ چینی کرێکار و بزووتنه‌وه‌ی جەماوەریەکانی تر رەخساند، تا لە دۆخی پاسییف بوون و بڕوابەخۆنەبوون بۆ ئاڵوگۆرکردن بە هێزی خۆیان، جێگا بدات بە ئەکتیف بوون و برواهێنان بەوەی کە دەتوانن بەدەستی خۆیان ئاڵوگۆر بە قازانجی خۆیان و هێزی خۆیان بەدەست بهێنن. بە تایبەت ئەمە بۆ زوربەی جەماوەری مەحرومی کوردستان، زۆر بەرجەستە بوو. تا دەسەڵاتی بەعس لەسەر کار بوو، هەمیشە هەرەشەی بەعس لەسەر کوردستان واقعیەتیک بوو، کە ناسیونالیزمی کورد زۆر کەڵکی لێوەردەگرت. ناسیونالیزمی کورد هەمیشە خۆی لەبەرامبەر بەعسدا، نیشان دەدا، کەوتنی رژێمی بەعس ئەم کارتەی لەدەست ناسیونالیزمی کورد دەرهێنا. ئەمجارە بزووتنه‌وه‌ی ناڕه‌زایه‌تی جەماوەری هەم ترسی رژێمی بەعسی نەما، هەم رووی ناڕه‌زایه‌تی و داوا و داخوازی راستەوخۆ ناسیونالیزمی کوردی دەکردە نیشانە. ئەم دۆخە" کەوتنی بەعس، لاچوونی ئابلۆقەی ئابوری و کەم بوونەوەی کاریگەریەکانی، بوژانەوەیەکی تارادەیەکی ئابوری، لاوازبوونی پاسیفیزم و ئەکتیف بوونەوەی جەماوەر بۆ ئاڵوگۆر" تیکڕا دۆخێکی تەواو جیاوازی دروست کرد و ئەو رەوەندەی لەساڵی ١٩٩١ وە بەردەوام بوو، ئاڵوگۆری بەرجەستەی تیا پێکهات. جەماوەی کرێکار و زەحمەتکیش بۆ باشترکردنی ژیان و گوزەرانیان و بەرگری لەخۆکردنیان، دەستیان دایە، خۆپیشاندان و ناڕه‌زایه‌تی دەربرین. بەجۆرێك کە زوربەی زۆری شارو شارۆچکەکانی کوردستانی گرتەوە، لە زوربەی شارو شارۆچکەکاندا، دەستە و ناوەند و کۆرو کۆمەڵ، لە ژێر ناوی جیاوازو دژی گرانی و بێکاری و دزی و گەندەڵی پێکهاتن. خۆپیشاندان و ناڕه‌زایه‌تی جەماوەری بەرفراوان دەستی پێکرد. تورەیی خەڵک لە دەسەڵاتی ناسیونالیزمی کورد، فراوانتر و بەرینتر دەبوەوە، لە شارەکانی کەلار و رانیە و قەڵادزێوە بۆ سلیمانی و ناوچەکانی ژیر دەسەڵاتی پارتی تا دەگاتە هەڵەبجە قوڵپی دەدا، ئەوە بوو تورەیی خەڵک لە هەلەبجە گەیشتە ئەو رادەیەی مۆنیومێنتی هەڵەبجە بسوتێنن. لە رانیە و کەلار بەیەکدادانی توند لە نێوان خەڵکی ناڕازی و هێزە سەرکوتکەرەکانی دەسەڵاتدا، رویدا. راوەدونان و گرتن و ترس و تۆقاندن لە لایەن دەسەڵاتەوە، لە ترسی تورەیی خه‌ڵك دەستی پێکرد. ئەم دۆخە، هەم ئاستی بزووتنه‌وه‌ی ناڕه‌زایه‌تی جەماوەری بردە سەر و هەم حیزب و رێکخراوە سیاسیەکانی خستە مەوقعیەتێكی ترەوە. ئاکامی ئەو ئاڵوگۆرە ئەزمەی نێوخۆیی حیزبەکانی قوڵتر کردەوە، یەکێتی نیشتیمانی کوردستان توشی لێکترازان و شەقکردن کرد. میدیاو ماس میدیای کۆنترۆڵنەکروا و ئەهلی پێکهاتن و دەستیان کراوەتر بوو. بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان لەلایەن بەشی جیابوەوە لە یەکێتی پێکهات و پاشان بووە حیزبێکی سیاسی. بە واتایەکی رۆشنتر، لەتبوونی یەکێتی، دروستبوونی بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان، دەرکەوتنی میدیای ئە‌هلی! ...تاد، بەرهەمی دۆخی کەوتنی دوای بەعس و رەوتی روو لە پێشی بزووتنه‌وه‌ی ناڕه‌زایه‌تی بوو لە کوردستان، نەک بە پێچەوانەوە کە بەشێکی زۆر لە نوسەرانی موچەخۆر و مۆڵەپێدراو و ئەندام پەرلەمانی تازە تەسەل و توێژەری سیاسی، کاڵفام نیشانیان دەدا، کە ئەوە میدیا و بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان بووە، چاوی خەڵکی کردۆتەوە و خەڵکی هێناوەتە سەر جادە. دیارە هیشتا بۆ ئەم کاسبییە پوچە کەسانێک ماون ئەم دەهۆڵە دەکوتن و دەڵین میدیای ئەهلی و حیزبی گۆڕان چاوی خەڵکیان کردۆتەوە و پەردەیان لەسەر گەندەڵی و چی و چی... هەڵماڵیوە.\nدیارە بەداخەوە بە هۆی نەبوونی حیزب و رێکخراوەیەکی توانادار و جێکەوتەو جێگا متمانەی چینی کرێکار و خەڵکی زەحمەتێکێش، بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان، توانی سواری شەپۆلی ناڕەزایەتی خەڵک ببێت و داوا و داخوازیەکانی بزووتنه‌وه کۆمەڵایەتیەکان، بەو جۆرە ئاڕاسته بکات، کە بزووتنه‌وه‌کەی خۆی پێ قەڵەو و گەورە بکات. بەم شێوەیە بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان فایلی خۆپیشاندان و ناڕه‌زایه‌تیه‌کانی کێشکرد و کردنی بە دەستمایەی بەشداری لە حکومەتێکی گەندەڵ و دز و ناشەفاف میلیشیایی و خۆ گرێدراو بە دوو دەوڵەتی کۆنەپەرستی وەکو ئیران و تورکیا و سیاسەتەکانی ئەمریکا و غەرب و تەماحە بێ کۆتاییەکانیان.\nپێنجەم: لەو کاتەی کە بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان پێکهات تا بەشداریان لە حکومەتی بنکە فراواندا، هەموو یان وردتر بڵێم زوربەی بزووتنه‌وه کۆمەڵایەتیە جەماوەریەکان، لە بزووتنه‌وه‌ی و ناڕه‌زایه‌تی کرێکارییەوە بۆ بزووتنه‌وه‌ی لاوان و خوێندکاران و بزووتنه‌وه ناڕه‌زایه‌تیە جەماوەریەکانی توێژەکانی تری کۆمەڵگا، کەوتنە ژێر هەژموون و سیاسەتی بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان. بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان لە رێگای چەندین بانگەشەی قەبە و دیماگۆجی، لە چەشنی گۆڕانی ریشەیی، بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی و ناشەفافیەت، تا دەگات بە بانگەشەی عەدالەتی کۆمەڵایەتی...تاد، توانی زۆربەی هەرەزۆری بزووتنه‌وه کۆمەڵایەتیەکان جڵەو بکات و بەشی هەرە زۆری رابەرانی ئەم بزوتنەوانە پەلکێشی ریزەکانی بکات، یان بێدەنگیان بکات. بەم شێوەیە بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان بە کردەوە توانی دەسەڵاتی گەندەڵ و دز و تاڵانچی میلیشیایی لەدەستی بزووتنه‌وه ناڕه‌زایه‌تیەکانی پێشوو رزگار بکات و پاشەکشە بە ویست و خواستەکانی کرێکاران و زەحمەتکێشان بکات. کارێک کە بۆ دەسەڵاتی یەکێتی وپارتی سەختر بوو، گۆڕان بە بانگەشەی درۆزنانە و فریوکارانە و خۆشباوەری جەماوەری بەم بزووتنه‌وه‌یە، توانی ئەنجامی بدات. لەو کاتەوە کە بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان چووە نا حکومەتی بنکە فراوان و بەکردەوە بووە بە شێک لە دەسەڵاتی گەندەڵ و دز و سەرکوتگەر، رەوتی پاشەکشەی دەستی پێکرد و ئێستا ئەم رەوتی پاشەکشەیە تا دێت بەرەو خوار دێت و بزووتنه‌وه‌ی جەماوەریش بە وەلانانی خۆشباوەریەکانی بە بزووتنه‌وه‌ی شکست خواردوی حیزبی گۆڕان، رەوتێکی روو لەسەر و تا رادەیەکی سەربەخۆ دەگێڕێت. بزووتنه‌وه‌ی کارمەندان و مامۆستایانی دوو مانگی رابردوو، سەرەتای وەڕێکەوتنی سەرکەوتوانەی ئەم بزووتنه‌وه‌یەیە و دەبێ بە وشیارییەوە مامەڵەی لەگەڵ بکرێت. دیارە ئەمە دوبارە سەرەتای دەستبردنی رابەران و هەڵسوراوانی بۆ کاری رێکخراوەیی فەراهەم کردووە.\nشەشەم: بە جیا لە هەموو ئەمانە دۆخێکی ئاکسیۆنیش زاڵە. ئەم دۆخە ئەوەیە کە هێشتا رابەران و هەڵسوراوانی بزووتنه‌وه کۆمەڵایەتیەکان، نمایشی تورەبوونی کاتی و کۆبونەوە و خۆپیشاندان و مانگرتنی کاتی و کورت مەودایان، هەیە بۆ گوشار خستنە سەردەسەڵات. هێشتا وەدیهێنانی هەندێک خواستی ئابوری و داوای کاتی کەشی زاڵە. ئەگەر ئەم دۆخە جێگای خۆی بدات بە خەبات و تێکۆشانێکی درێژ مەودا تر و بەردەوام بۆ داخوازیەکان و بەرگری لە مافەکانیان، بەناچار دەستبردن بۆ پێکهێنانی رێکخراوەی جەماوەریی و پیشەیی، دەبێتە ئەولەویەتی رابەران و چالاکوانانی بزووتنه‌وه کۆمەڵایەتیەکان. هێرشی دەسەڵات کاتی و مەودا کورت نییە تا بەهەمان شێوە وەڵام بدرێتەوە. دەسەڵات هێرشی سیستماتیک و بەردەوام دەکاتە سەر کرێکاران و کارمەندان و داخوازی و مافەکانیان. بۆیە دەبێ بەهەمان شێوە ئەو دەسەڵاتە وەڵام وەربگرێتەوە. وەڵامێکی بەردەوام و خەباتیکی نەپساوە... بۆ ئەمەش پێویستە هەرچی زووە دەست ببەن بۆ پێکهێنانی رێکخراوەی سەربەخۆو ئازادانەی جەماوەری و مەبنای هەر رێکخراوەیەکی جەماوەریش لە بنەرەتدا بەرژەوەندی هاوبەشە بێ لەبەرچاوگرتنی ناسنامەی حیزبی و سیاسی و بیروباوەر و ئایدۆلۆژی... تاد، دیارە دەکرێت هۆکاری تریش هەبن... بەڵام من لام وایە ئەمانە هۆکارە سەرەکیەکانن.\nموحسن كه‌ریم: بەڵێ من پێموایە کە رێکخراوبوون لەم ناڕه‌زایه‌تیانەدا لاوازە. رێکخراوبوون تەنها وەکو چالاکیەکی کاتی و سەرجادەیی دەبینرێت کە لەکاتی خۆیشاندانەکان و مانگرتنەکاندا دەردەکەون، نەك وەکو چالاکیەکی بەردەوام کە خۆی دوبارە دەکاتەوە و گەورە دەبێت و ستراتیژی کاری خۆی دیاری دەکات و میکانیزمە پایەدارەکانی بەرەنگاربوونەوە دەداتە دەستی جەماوەرەوە لە شوێنەکانی کار و ژیانیاندا. تەنانەت ئەو ناڕه‌زایه‌تیانە لە ناو توێژێکی وەکو مامۆستایاندا کە ئێستا پانتاییەکی ناڕه‌زایه‌تی و خۆپیشاندانەکان بەوان دەبڕێت، خەریکە سەندیکای مامۆستایان کە سەر بە حیزبەکانی دەسەڵاتە، تێدەپەڕێنێ و بێکاریگەری دەکات، بەبێ ئەوەی لەجێگای ئەودا جۆرێك لە رێکخراوبوونی فراوانی خەباتکاری مامۆستایان بخاتەروو. بەڵام هاوکات هەوڵ هەیە بۆئەوەی کە ئەو کەموکوڕیە تێپەڕێنرێت و هەنگاو بەرەو ئەوە بنرێت کە فۆرمی رێکخراوی گونجاو لەناوەندەکانی کارو فەرمانگەکاندا و لەناو توێژە کەمدەرامەت و ناڕازیەکاندا بەدەست بهێنرێت.\nئەوەی وایکردوە رێکخراوبوون لەناو کرێکاران و فەرمانبەران و بەگشتی توێژە زەحمەتکێشەکاندا لاواز بێت، دەکرێ بەچەند خاڵێک ئاماژەی پێبکرێت: یەکەم؛ حکومەتی بەعس رێگای بە دروستبوونی رێکخراوی جەماوەری نەدابوو، لەگەڵ ئەوەدا خۆی چەندین سەندیکای زەردی بەناوی کرێکاران و توێژە زەحمەتکێشەکانی دیکەوە دروست کردبوو. ئەم نەریتە دوای هاتنەسەرکاری دەسەڵاتی ناسیۆنالیزمی کورد، راستەوراست گواسترایەوە بۆ کوردستانیش و حیزبە دەسەڵاتدارەکان سەندیکاو نەقابە و رێکخراوی "جەماوەری یان پیشەیی" خۆیان دروست کرد. دووەم؛ زاڵبوونی ئاسۆی ناسیۆنالیزمی کورد بەسەر فکر و زەینی کرێکار و زەحمەتکێشی کوردستاندا وایکردوە کە جیابوونەوەی ریزی سیاسی و بەرژەوەندی چینایەتی لەگەڵ بۆرژوازی کورددا بە هێواشی بچێتە پێشەوە. بەوپێیەش پێویستبوونی رێکخراوی سەربەخۆ هێشتا نەبوەتە ئەولەویەتێکی گرنگی بزووتنه‌وه‌ی ناڕه‌زایه‌تی جەماوەری بێبەش و چەوساوە. سێهەم؛ سەرباری ئاڵوگۆڕە کۆمەڵایەتیەکان لە کۆمەڵگای کوردستاندا لەماوەی (١٠) ساڵی رابردوودا، بەڵام هێشتا کاریگەری دابەشبوونی کۆمەڵگای کوردستان بەسەر ئەحیزبدا ماوەتەوە، بەهۆی ئەوەی کە ژیان و بژێوی خەڵك بەسترابوەوە بە ئەندام بوون و لایەنگری بۆ حیزبە دەسەڵاتدارەکان. چوارەم؛ ئەو حیزبە بۆرژواییانەش کە بۆماوەیەك ئۆپۆزیسیۆنی حکومەتی پارتی و یەکێتی بوون، لەسەر هەمان بنەما و پێودانگ کاریان کردوە و ئامانجیان بەدەستهێنانی ئیمتیازاتی سیاسی و دەسکەوتی مادی بووە بۆ بەرپرس و ئەندام ولایەنگرەکانیان. پێنجەم؛ لاوازی دەوری چینی کرێکار لەناو ناڕه‌زایه‌تیەکاندا و نزمیی ئاستی هوشیاری کۆمۆنیستی و سۆشیالیستی لەناو چینی کرێکار بەتایبەتی و لەناو بزووتنه‌وه‌ی ناڕه‌زایه‌تی جەماوەردا، فاکتەرێکی زۆر کاریگەرە لە بێبەشبوونی جەماوەری ناڕازی و ناڕه‌زایه‌تیەکان لە ئاستێکی گونجاو لە رێکخراوبوونی جەماوەریی سەربەخۆ.\nهه‌روا پێم خۆشه سه‌رنجێك له‌و قسه‌یه‌ی هاوڕێ عه‌بدوڵا بده‌م كه ئه‌ڵێت (پیشمەرجی پێکهاتنی هەر رێکخراوەیەکی پیشەیی و جەماوەری و رادیکال و جێکەوتە، لە گرەوی بوونی هێزو بزووتنه‌وه‌ی سیاسی و حیزبی تا رادەیەک توانادار...هەیە). وەکو پرەنسیپ ئەو بۆچوونەی هاورێ عه‌بدوڵا راستە کە پێشمەرجی پێکهاتنی رێکخراوەی پیشەیی و جەماوەری بەندە بە بوونی بزووتنه‌وه و حیزبێکەوە کە پۆتانسێلی ئەو کارەی تێدا بێت و بەئەرك و ئەولەویەتی سیاسی خۆی دابنێ، بەڵام ئەوەندەی دەگەڕێتەوە بۆ تواناداربوونی ئەو بزووتنه‌وه و حیزبەی بەو کارە هەڵدەستێ، ئیبهامێك دروست دەکات. ئایا تواناداربوون چ مانایەکی هەیە؟ ژمارەی ئەندامەکانی ئەو حیزبەیە؟ ژمارەی کادرەکانیەتی؟ توانای مالی و هێزی چەکداریەتی، چونکە لە کوردستان دەسەڵات مۆرک و خاسیەتێکی میلیشیایی هەیە و مانای حیزبێکی بەهێز زیاتر ئەو لایەنە دەگرێتەوە؟ یان بوونی رابەریەکی جەماوەری و ناسراو و موعتەبەرە لەناو کۆمەڵگادا؟ بوونی ریزێك لە کادران و هەڵسوڕاوانی ئەو بزووتنه‌وه و حیزبەیە لەناو ناوەندەکان و توێژە نارازیەکانی کۆمەڵگا و لەپێگەی رابەرایەتی ناڕه‌زایه‌تیەکاندا و تاد....؟ من پێموایە پێشمەرجی دروستبوونی رێکخراوە جەماوەری و پیشەییەکان بوونی ریزێك رابەری رادیکاڵ و سۆشیالیست و خاوەن نفوزە لەناو ناوەندەکان و فەرمانگە و خوێندگا و زانکۆکان و لەناو توێژە نارازیەکاندا.. خاڵی بەهێزی ئەو رابەرانەش ئەوەیە کە لەرووی سیاسیەوە لە حیزبێکی سیاسی کۆمۆنیستی و سۆشیالیستیدا خۆیان رێکخراو کردبێت. هەڵبەتە فاکتەرەکانی دیکە هەریەکەیان دەوریان هەیە لە بەهێزکردن و بەرینبوونەوەی بزووتنه‌وه‌ی رێکخراوبوونی جەماوەری، بەڵام من پێموایە پێشمەرجی رێکخراوبوون بوونی کۆمەڵێك رابەری خاوەن ئاسۆی سۆشیالیستی و خەباتکارانەیە کە ئەولەویەتی خۆیانیان بۆ ئەو کارە دانابێت.\nده‌شتی جه‌مال: سەرەتا من نازانم مەبەستی دیاریکراوتان لە"فۆرمی ڕێکخراوبوون" چیە؟ بەتایبەتی کە من پێم وایە هەر ناڕەزایەتیەکی جەماوەری بەبێ فۆرمێکی سادەی ڕیکخراوبوون مومکین نییە بتوانی شکڵ بگرێت و پێ بنێته مەیدانەوە. ناڕەزایەتیەکانی ئێستا هەم لەئاستی رابەریەکەیدا و هەم لەئاستی بەشەکانی خوارەوەیدا خاوەنی فۆرمێکی ڕێكخراوبوونی سەرەتایی خۆیەتی، لەسەرەوە دەستەکان و گروپە ناڕازیەکان و لیژنه هاوبه‌شه‌کان کەبانگەواز بۆ خۆپیشاندان و کۆنگره‌ی ڕۆژنامه‌گه‌ری هەرجۆرە چالاکییه‌ک دەکەن. لەخوارەوەش کۆبوونەوەی گشتی فۆرمی سادەی ڕێکخراوبوونە که ناڕەزایەتیەکان تیایاندا دەردەکەون. بەڵام ئەگەر مەبەستتان لە "فۆرمی ڕیکخراوببون" شێوازێکی باڵاتری ڕیکخراوبوونی جەماوەریە لەنموونەی شورا و سەنیدکا و ئەنجومەن و کۆمیته‌کانی مانگرتن و کۆنترۆلێ جەماوەری، کە بتوانێ لەئاستی سەراسەری و محەلیدا ناڕه‌زایه‌تیەکان کۆبکاتەوە هێزێکی گەورە و فراوانی پێببەخشێ، ئەوا دەتوانین بڵێین خودی ئەم مه‌سەلەیە خاڵێکی لاوازە کە بێگومان هۆکاری خۆی هه‌یە. لەوانە زاڵبوونی ئاسۆ و سونەتی ناسیونالستی خۆی وادەکات کە جەماوەی ناڕازی لەحالەتی ئاکسیۆندا ڕابگرێ و ڕێگەبگرێ لە یەکخستن و ئینسجام پێدانی ریزەکانی جەماوەر لەڕیکخراوی پایەداری جەماوەریدا.. هۆکارێکی تر لاوازی ڕەوتی رادیکال و کۆمۆنیستی لە نێو بەشەکانی کرێکاران و زەحمەتکێشاندا... وه‌یان زۆر که‌وتنه داوی ئیدعاکان و ته‌بریره‌کانی ده‌سه‌ڵات و حیزبه‌کانی تره‌وه که هه‌رجاره‌ی به‌شێوه‌یه‌ک خۆی ده‌نۆێنێت، جارێک بە بەهانای "شه‌ڕی داعشیان هەیە" جارێک گوایه "به‌کاراکردنه‌وه‌ی په‌رله‌مان" یا "رێکه‌وتنی حیزبه‌کان" یا "به‌گه‌رانه‌وه بۆ به‌غدا"..و که‌وتنه ژیر وه‌همی ئه‌م ئیدعایانه‌ش وایکردوه که کاریگه‌ری دابنێت له‌سه‌ر ناڕه‌زایه‌تیه‌کان و دابه‌شیان بکات له‌نێو به‌رژه‌وه‌ندی جیاوازی لایه‌نه سیاسیه‌کان نه‌ک ئه‌وه‌ی که سه‌رتاپای ئه‌و ده‌سه‌ڵاته بخاته ژیر پرسیاره‌وه و به‌رنامه‌ی سیاسی ئه‌وان ره‌تبکه‌نه‌وه وڕێره‌وی داواکاریه‌کانیان پێ بگۆڕن کە خۆی پاشەکشە پێکردن به بڕیاری" پاشەکەوتی موچە وگێرانه‌وه‌ی موچه‌کانیان"ه ..مه‌سه‌له‌یه‌کی تر ئاڕاسته‌ی داواکاری ناڕه‌زایه‌تیه‌کانه له هه‌رجێگایه‌کدا  پێویسته راسته‌خۆ به‌ڕووی ئه‌و ده‌سه‌ڵاته بێت که یه‌که‌ی ئیداری له‌هه‌ر شار و ناوچه‌یه‌کدا به‌ده‌سته‌وه‌یه. کەمی ئەزمون وه ه‌روه‌ها په‌لنه‌کیشانی ئه‌و ناڕه‌زایه‌تیانه بۆ هه‌موو ناوه‌نده‌کانی کار و به‌رهه‌مهێنان و سازنه‌دانی کۆبوونه‌وه‌ی گشتی له‌و ناوه‌ندانه‌دا و پاشان هه‌ڵبژاردنی نۆێنه‌رانی هه‌ڵبژێردراو که بتوانێت هه‌نگاو به هه‌نگاو نۆێنه‌رانی هه‌ڵبژیراوی ناوه‌نده‌کان له ئاستی سه‌راسه‌ری و لۆکه‌ڵدا بڕیار و تاکتیکی کارا و موناسب هه‌ڵبژێرن بۆ به‌رده‌وامی به ناڕه‌زایه‌تیه‌کان و کۆنترۆڵیان بیت به‌سه‌ر ناڕه‌زایه‌تیه‌کانه‌وه.\nلەناو واقعیەتێکی ئاوادایە، کە باڵای خۆپیشاندان و ناڕه‌زایه‌تی لە زونی سەوزدا، بڵندتر و زیاتر و فراوانترە. دەسەڵات لەزوونی سەوزدا" یەکێتی و گۆڕان" لەسەرەتادا هەموو هەوڵیان ئەوە بوو دۆخی كرێكاران و کارمەندان و مامۆستان ناڕه‌زایه‌تیەکان، بگێرنەوە بۆ ململانی سیاسی نێوان خۆیان و پارتی و لەو رێگایەشەوە رووی داوا و داخوازیەکانی کارمەندان و مامۆستایان، لە خۆیان دوور بخەنەوە و ناڕه‌زایه‌تیەکانی زونی سەوز ئاڕاسته‌ی پارتی بکەن. ئەمەش بەکردەوە هەم شانی دەسەڵاتی لە زونی سەوزلە بەرپرسیارێتی خاڵی دەکردەوە هەمیش هیچ ئازار و کاریگەرییەکی بۆسەر دەسەڵاتی پارتیش نەبوو کە دەسەڵاتی زون و جغرافیایەکی دوورو دابراو لە زونی سەوزو نیلییە. ئەمە یەکێک لە لاوازیەکانی خۆپیشاندان و ناڕه‌زایه‌تیەکانی کارمەندان و مامۆستای بوو لە سەرەتادا. دووەم: ئۆپۆزیسێۆنی بۆرژوازی کورد، حیزبی گۆڕان و ئیسلامیەکان، لەسەرەتای خۆپیشاندانەکاندا، چ وەکو هەڵسوراوانیان و چ وەکو بەرپرس و ئەندام پەرلەمانە تەسەلەکانیان، خۆیان خزاندبووە خۆپیشاندان و ریزی بایکۆت و کۆبونەوەکانەوە، هەموو هەوڵیان ئەوە بوو، داوا و خواستەکانی بزووتنه‌وه‌ی ناڕه‌زایه‌تی بەلاڕێدا بەرن بەوەی کە هۆکاری ئەم کێشانە و ئەم دۆخی گرانی و بێ موچەییە، هۆکارەکەی پرسی سەرۆکایەتی هەرێم و پەکخستنی پەرلەمانە، تا لەو ڕیگایەوە داوا و داخوازیە رەوا و رۆشنەکان لە بیر ببەنەوە پرسێک کە کێشەی حیزبەکان و خانەوادەی بۆرژوازی کوردە نەک هی خەڵک، بە باڵای خەڵکی کوردستان ببڕن. وە هەموو هەوڵێکیان دا بیکەنە دەستمایە و سەرمایەی گوشاربردن بۆ پارتی تا لەململانێی سیاسیدا، باڵانسی هێز بەقازانجی خۆیان بگۆڕن و پارتی ناچار بە بەشێک لە خواستە سیاسیەکانی خۆیان بکەن. ئەمەش لاوازیەکی تر بوو، بەڵام ئەم وەهمەش تا رادەیەکی زۆر رەوێنرایەوە و ئێستا دەسەڵاتی زونی سەوز و نیلی زۆرتر نیشانەیە.\nسێیەم: حیزبی گۆڕان و بەشێکی قسەکەرانیان، بۆ دەربازکردنی دەسەڵات یەکێتی هاوپەیمانی ئێستایان و بۆ دورخستنەوەی بەرپرسیاریەتی خۆیان لە وەڵام دانەوە بە خواستی مامۆستایان و کارمەندان. هەوڵیاندا ئەمجارە رووی خواستەکانی بزووتنه‌وه‌ی ناڕه‌زایه‌تی بگوازنەوە بۆ بەغدا و داوای موچە لە عەبادی بکەن. ئەمەش زۆر زوو وەکو گاڵتەجاریەکی تێپەر، تێپەری... لای هەموو کەس و رۆشنە پەیوەندی نێوان هەرێمی کوردستان لەگەڵ ئیران و تورکیا نزیکترە تا حکومەتی بەغدا. پارتی هیندەی لە تورکیاو یەکێتی هیندەی لە ئیران نزیکن، هیچیان نیو ئەوەندە نزیکایەتیان لەگەڵ بەغدا و حکومەتی فیدراڵی نییە. بۆیە تەرحێکی ئاوا، گەمژانە و بنەماکەی هەڵچوونی هەرزەکارانەیە، هەر بۆیە زوو کۆتایی پێهات.\nتیپەڕاندی هەموو ئەمانە و لە مەیداندا مانەوەی بزووتنه‌وه‌ی ناڕه‌زایه‌تی جەماوەری کارمەندان و مامۆستایان، لەلایەکەوە نیشان دەدات بێئومێدیەک لەئارادا نییە و لە لایەکی تریشەوە ئاماژەیەکی رۆشنە بۆ چوونەپێشەوەی ناڕه‌زایه‌تیەکە و دورکەوتنەوە لە ئاسۆی حیزبەکانی بزووتنه‌وه‌ی بۆرژوا ناسیونالیزمی کورد. ئەم دابڕانەش لە بزووتنه‌وه‌ی بۆرژوازی کورد و ئۆپۆزیسێۆنەکەی، ئێستا هەرەشەیەکی جدییە لە سەر دەسەڵاتی زونی سەوزو نیلی، بۆیە ئێستا کە کاریگەری ئەم بزووتنه‌وه‌یە دەرکەوتووە و چۆتە ئاستێکی باڵاترەوە، ئەم دەسەڵاتە بە یەکێتی و گۆڕانەوە، لەهەوڵی سەرکوتکردنیدان و دەست لە هیچ کردەوەیەکی سەرکوتگەرانەی بەعس ئاسا ناپارێزن. دیارە پارتیش هەموو هاوکارییەک بۆ سەرکوتی ئەم بزووتنه‌وه‌یە پێشکەشی یەکێتی و دەسەڵاتی زونی سەوز دەکات، چونکە کاریگەری ئەم بزووتنه‌وه‌یە لەسەر زونی زەرد و تورەیی ئەم زونە دەبێت و هەر ئێستاش هەیەتی.\nتا ئەوجێگایەش باسی شێوازی ترو بەدیلی تر دەکرێت، بێگومان بەدیل و شێوازی تری خەباتکارانە لە درێژەی ئەم خەباتەی ئێستادا، دەتوانرێت خۆیان نیشان بدەن. بەڵام لە ئێستادا، بەدیاریکراوی دەست بردنی کارمەندان و مامۆستایان بۆ رێکخراوبوون، لە رێکخراوەی سەربەخۆیی خۆیاندا، ئەرکێکی هەرە لەپێشی رابەران و هەڵسوراوانی کارمەندان و مامۆستایانە، کە رێکخراوەی سەربەخۆی و جەماوەری و پیشەیی خۆیان پێکبهێنن، کە مەبناکەی پارێزگاری بێت لە بەرژوەندی هاوبەشی کارمەندان و مامۆستایان، بێگوێدانە ناسنامەی حیزبی و دینی و بیروباوەری سیاسی...تاد. پێکهێنانی رێکخراوەی کارمەندان و فەرمانبەران، پێکهێنانی رێکخراوەی مامۆستایان، ئەولەویەتی کاری بزووتنه‌وه ناڕه‌زایه‌تیەی کارمەندان و مامۆستایانە. دیارە دەستبردنی رابەرانی کرێکاریش لە ناوەندەکانی بەرهەم هێنان و کارگەکاندا، بەتایبەتیش رابەرانی سوسیالیست، ئەرکێک و پێداویستیەکە کە رۆژ بەرۆژ خۆی دەسەپێنێت. جەماوەری پرژ و بڵاو، کرێکاران و کارمەندان و موچەخۆرانی نارێکخراو، بە ناڕێكخراو بوون و لە دەوری یەک نەبوونیان، ناتوانن هێزی واقعی خۆیان و کاریگەری خۆپیشاندان و مانگرتن و کۆبونەوەکانیان وەکو خۆی ببینن و بناسن.\nعەبدوڵا مەحمود: هۆکاری قەیرانە نەبراوەکان و کۆمەڵگا بەقەیران ئاڵودەکردن، بەرهەمی دەسەڵاتی بۆرژوا ناسیونالیستی کوردو ئۆپۆزیسۆنی بۆرژوازی کوردە. جەنگی ناوخۆ، سەرهەڵدانی ئۆپۆزیسیۆنی بۆرژوازی بۆگەن لە هەناوی دەسەڵاتی گەندەڵی بۆرژوازی خۆیدا، بە قەومی و ئیسلامیەوە، ئاکامی راستەوخۆی قەیرانی دەسەڵات و حکومداری ناسیونالیزمی کوردە لە بەرێوەبردنی کۆمەڵگا و ناكاراییه‌تی لە وەڵامدانەوە بە سەرەتاییترین ویست و داخوازی خەڵکی کوردستاندا. ئەم دەسەڵاتە بە شه‌ڕو بە ئاشتیەوە، بەحکومەتی هاوبەشی و پشت بەستو بە رێکەوتنی ستراتیجی، بە دوو حکومەتی بۆ هەردوو زونی سەوز و زەرد، تا دەگات بە حکومەتی بنکە فراوان و بەشداری ئۆپۆزیسێۆن تیادا...تاد. وەکو چەندین تەجروبە شکستی خۆیان نیشاندا و تاقیکرانەوە، نەک هەر ئەوە بەڵکە سەرجەم ئەم ئەزموونە، ئەزمونێکی شکست خواردوە و قابیلی هیچ جۆرە چاکسازیەک نییە. وە ئاڵوگۆری دەسەڵات لە کوردستاندا، کە خاڵییە لە سیستەمی حکومڕانی و دەوڵەتداری و یاسایی، ناکرێت ئاڵوگۆر لە رێگای هەڵبژاردنەوە بکرێت... بە قەولی تۆنی كلیف لە دیموکراسی بۆرژواییدا ( ئەگەر مرۆڤیک لە تیکرایی ژیانی خۆیدا ١٠ جار دەنگ بدات، ئەوا دەشێت بڵێین ئەوکەسە بۆ ماوەی نیوسەعات گەمەی دیموکراسی کردووە). ئەمە لە کوردستان و ژێر سایەی دەسەڵاتی میلیشیاییدا زۆر پوچتریشە... گەمەی هەڵبژاردن و دەستاودەستکردنی دەسەڵات لە رێگای هەڵبژاردنەوە، کایەیه‌کی فریودەرانەی حیزبی دەسترۆشتووە بۆ فریودانی راگشتی و دنیای دەرەوە. تەنانەت شۆڕش لە کوردستاندا، بەشێوەی ئاسایی و بەو جۆرەی لە کۆمەڵگایەکی خاوەن دەوڵەت و حکومرانی بۆرژوازیی ئاساییدا، روودەدەات، ناتوانرێت روبدات و میکانیزمی تایبەتی خۆیی هەیە... "کە ئێرە جیگای ئەو باسە نییە".\nلە ١٧ شوباتی ٢٠١١ وە کە بە ئیلهام لە "بەهاری عەرەبی" و شۆرشی وڵاتانی باکوری ئەفریقیا، رویدا... تا هاتووە پرسی کۆتاییهێنان بە ده‌سه‌ڵاتی ناسیونالیزمی، فراونترو فروانتر دەبێتەوە. نەفرەت و تورەیی لەم دەسەڵاتە چۆتە ئاستی باڵاترەوە. باوەرهێنان بەوەی کە یەکیتی و پارتی و ئۆپۆزیسێۆنی بۆرژوازی کورد و حیزبی گۆڕان و ئیسلامیەکان، ناتوانن وەڵام بە گرفتەکانی کۆمەڵگا بدەنەوە و تا دێت بەرەوسەر دەچێت. تەماشای ئەم دروشمانە بکەن کە بەم دوایە لەلایەن خۆپیشاندەرانەوە بەرزکراونەتەوە (کێ کوردستانی فەوتان پێنچ حیزبەکەی پەرلەمان، موچە لە بەغدا نیە لای یەکێتی و پارتیە، خەڵک لەسەر جادەیە بۆ خەبات ئامادەیە، بە یەکێتی و بە گۆڕان سلێمانیان دۆڕان، ئەی حکومەتی بێ کارا خەڵک لێتان بێزارە، نە مەسعود نە عەبادی نان شکۆ ئازادی، سەرۆکی هەرێم ترۆیە پەرلەمانیش پەرۆیە).\nئەمە بەرۆشنی نیشانی دەدات کە خەڵکی ناڕازی کوردستان، هەموو حیزبەکانی خانەوادەی بۆرژوازی بە بەرپرس دەزانن. هەموویان بە هۆکاری دۆخی نەخوازراو قەیراناوی کوردستان لەقەڵەم دەدەن. پارتی و یەکیتی شکستیان خوارد، خۆشباوەری بە گۆڕان و ئیسلامیەکان، تا رادەیەکی زۆر رەویوەتەوە کۆمەڵگا لە بۆشاییەکی گەورەی حکومداری و ئیدارەداندا پەلوپۆ دەکوتێت. ئایندەی سیاسی کوردستان، لەناو هەڵچون و داچونەکانی ناوچەکە، لە پەیوەند بە حکومەتی فیدرال لە پەیوەند بە وڵاتانی ناوچەکەوە، نادیارە. هەموو هێزو لایەنە سیاسیەکانی ناو خانەوادەی بۆرژوازی کورد، دەستەوەستانن لە وەڵامدانەوە بەکۆمەڵێک گرفت و کیشەی سیاسی و حکومداری تا دەگات بە وەڵامدانەوە بە ژیان و گوزەرانی خەڵکی. وە هەموویان بنبەستن لە نیشاندانی رێگا چارەیەکی کارساز بۆ ئایندەی سیاسی خەڵکی کوردستان... ئەمانە هەموویان بونەتە مەبنای پێداویستی ئاڵوگۆری ریشەیی لە کوردستاندا. ویستی گۆڕانی ریشەیی، ویستێکی کۆمەلایەتی و جەماوەرییە، کێ وەڵام دەداتەوە کێ دەبێت فریاد رەسی کۆمەڵگای کوردستان؟ کۆمەڵگا چی دەخوازێت؟\nبێگومان لە روانگەی چینی کرێکار و حیزبی مارکسی ئەودا، چارەسەر ئاڵوگۆری ریشەییە لە بنیادی سیستەمی سیاسی و حکومرانی و توڕدانی هەموو ئەو ئەزمونەیە کە لە ساڵی ١٩٩١ وە تا ئێستا درێژەی هەیە. ئەم ئەزمونەی بزووتنه‌وه‌ی کوردایەتی کە بەرهەمی ملهوری و جەنگ و وێرانکاریی کۆمەڵگا و داروخاندنی ناوچەییە. ئەم ئاڵوگۆرە تەنها بە شۆڕشی لە خوارەوەی بێبەشان، چینی کرێکاری رێکخراو و جەماوەری زەحمەتکیشی یەکگرتوو دەکرێت. دیارە شۆرشی کرێکاریش لە خۆیەوە رونادات و پێناگرێت. پێویستی بە حیزبی سیاسی کۆمۆمۆنیستی و مارکسی هەیە. کۆتاییهێنان بە دەسەڵاتی میلیشیایی بزووتنه‌وه‌ی کوردایەتی پێشمەرجی هەر شۆڕش و ئاڵوگۆرێکی کۆمەڵایەتی و سیاسی و ئابورییە. چونکە ئەم دەسەڵاتە ڕیگری سەرەکی هەر ئاڵوگۆرێکی جدی و بەرچاوە لە کۆمەڵگادا. شۆڕش تاکە وەڵامە کە سەرەتا دەبێ ئەم دەسەڵاتە بە میکانیزمی گونجاوی خۆی رابماڵێت و لە جێگایدا، دەسەڵاتی هاوبەشی جەماوەری کرێکارو زەحمەتکیش، جیگای بگرێتەوە. سیستەمێک دابمەزرێنێت کە ئازادی مرۆڤ مەبنا بێت و ژیانی تەسەل و خۆش گوزەران و ئازاد و بەرابەر، ژیانی هەموو تاکەکانی بێت. بۆئەوەی بە ئاقاری شۆرشی کۆمەڵایەتی چینی کرێکارو لەخوارەوەی کۆمەڵگادا، هەنگاوی بەکردەوە و کۆمەڵایەتی بنرێت. سەرەتا پێویستە چینی کرێکار و توێژەکانی کۆمەڵگا، لە رێکخراوەی جەماوەری و پیشەیی حیزبی خۆیاندا رێکخراوبن. نوێنەرانی واقعی خۆیان لە کەشی ئازاد و کۆبونەوەی گشتی خۆیاندا هەڵبژێرن. هەروەها حیزبی سیاسی یان دەبێت خاوەنی رێکخراوەی حیزبی شۆرشگێر لە ناوەندە کرێکاریی و چارەنوسسازەکان و گەرەکەکاندا بێت، یان خاوەنی ماشێنێکی گەورە و فراوانی هوشیاردەرانە و رێكخراو و راگەیاندنی سەراسەری بێت، کە باوەری زاڵی کۆمەڵگا، بگۆرێت بە باوەڕی پێویستی دەستبردن بۆ شۆرش و هەڵتەکاندنی سیستەمی سیاسی و کۆمەڵایەتی و چێنایەتی مەوجود. بەو هێزە رێكخراو و هوشیار و ساختارە حیزبیەی لە ناوەندکانی بەرهەمهێنان و گەرەکەکاند، پێک دێت. دەتوانرێت گوشار لەدوای گوشار و پاشەکشە بەدوای پاشەکشە بە دەسەڵات و تواناییەکانی بکەن و سەرئەنجام لە درێژەی خەباتێکی نەپساوەی بەرچاو رۆشندا، هاوسەنگی هێز لە هەموو کارگە و کارخانەکانی بەرهەمهێنان و هەموو ناوەندە خەدەمیەکان و گەرەکەکاندا، بە قازانجی خۆیان و ئامانجەکانیان بگۆڕن، وە ئەم هێزە رێکخراو و یەکگرتووە تابکرێ سەراسەری بکرێت و لێكهه‌ڵبپێكرێت و نوێنەرانی هەڵبژێردراوی هەر کارگە و کارخانەیەک، لەگەڵ نوێنەری کارگە و کارخانەکانی تر نوێنەرایەتی کرێکارانی شار و پاشان چەند شار و هەرێمی کوردستان، وەکو نوێنەری هەڵبژیردراوی کۆمەڵگای کوردستان، هاوشان لەگەڵ نوێنەری هەڵبژێردروای ناوەندە خەدەمی و گەرەکەکاندا، نوێنەرایەتی جەماوەری، جەماوەری سەراسەری کوردستان بن و لەکات و زەمەنی دیاریکروادا... بریاری دەستکۆتاکردنی بۆرژوازی لەدەسەڵات بدەن و دەسەڵاتی جەماوەری رێکخراوی كرێكاران و کارمەندان و خەڵکی ستەم لێچوو، جێگای دەسەڵاتی سەروخەڵکی ئەو کەمایەتیە بگرێتەوە، کە کۆمەڵگای بە ئەزمون و دەسەڵاتێکی تاڵانچی و سەرکوتکەرەوە، توشی دەیان دەردەسەری و کوێرەوەری و بێمافی کردۆتەوە. دیموکراتیەتی زوربە" واتە چینی کرێکاری رێکخرواو هۆشیار" بۆ تیکشکاندنی پەلەقاژەی کەمایەتیەکی ده‌سه‌ڵاتدار و دەزگا و هێزە چەکدارو و جاسوسیەکان و هەموو هەوڵەکانی، دەست بۆ هەموو شێوازو رێگاكانی خەباتکارانە ببات و کۆتایی بەم دەسەڵاتە سەرو چینایەتی و ملهورە بۆرژوازییە بهێنێت و لە جیگایدا، سیستەمی سۆسیالیستی، لەسەر وێرانەی سیستەمی داروخاوی بۆرژوازی بنیات بنرێت. ئەمە رێگا چارەی سەرەکی و ئاڵوگۆری بنەرەتی و بەرابەری هێنەری ئابوری و زامنی ئازادی و مافە مرۆییەکانی. دیارە وەکو وتم ئەمە کە شۆڕشی کرێکارییە بە بێ حیزبی سیاسی و کۆمۆنیستی جێ متمانەی جەماوەری کرێکارو زەحمەتکیش و توانادار و بەرچاو رۆشن، مەحالە. دیارە ئەلگوی تر و شیوەی دەسەڵاتدارێتی تریش هەیە، وەکو کۆتاییهێنان بەدەسەڵاتی میلیشیایی و دامەرزاندنی کۆمەڵگایەکی سکیولاری غەیرە قەومی و دەرکێشانی کوردستان لەو گێژاوەی تیایدا راگیراوە بەهۆی فدرالیزمی قەومی و جیاکردنەوەی لە عێراق... ئەلگۆیەکی تر و شێوازێکی تری حوکمرانییە. کە هەموو هاوڵاتیان لەبەرامبەر ماف و یاسادا، یەکسان تەماشا بکات. ئەمەشیان بەبێ حیزبی سیاسی لانی کەمی مۆدێرن ئیمکانی زۆر سەختە. لە دۆخی سیاسی ئێستای کوردستاندا، چونکە هیچ حیزبێکی عەلمانی بوونی نییە، دیسان ئەرکی دامەزراندنی سیستەمێکی سکیولاری غەیرە قەومی، کاری حیزبی کۆمۆنیستی چینی کرێکارە. کاری حیزبێکە کە دەبێ کوردستان لەو گێژاوەی بە هۆی لکاندنی بە عێراقی عروبی ئیسلامیەوە، دەربهێنیێت و جیابونەوەی کوردستان لە عێراق و پێکهێنانی وڵاتیکی سەربەخۆ، بکاتە مەبنا، کە دیسان ئەمەشیان بەبێ دەستکۆتاکردنی رێگریەکانی بەردەمی ممکن نیییە. خودی دەسەڵاتی ناسیونالیزمی کورد کۆسپێکی سەرەکی بەردەم ئەم ویستە و خواستی جیابونەوەی کوردستانن لە عێراق و دامەزراندنی دەسەڵاتی پشت بەستوو بە جەماوەری خەڵکن. بۆیە لەهەموو حالەتێکدا چ بەوەی شۆرشی كرێكاری ئەنجام بدرێت و چ بەوەی لەجێگای ده‌سه‌ڵاتی ئێستا سیستەمێکی سکیولار دابمەزرێت... بە بێ حیزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی و ئەنتەرناسیونالی خاوەن هێز و توانا ناکرێت. ئەمەش ئەرکی بە هێزکردنی حیزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی کوردستان دەخاتە سەرشانی کۆمۆنیستەکان، بۆ ئەوەی لەم دۆخی داکشان و پڕ ئاڵوگۆرەدا، هەنگاوی پێویست بنێت. دیارە ئەم هەلومەرجە ناسەقامگیر و پر داکشان و هەڵکشانە دەتوانێت لە ساتی دیاریکراوی خۆیدا، حیزبی زۆر بچوک گەورەبکات و پێشرەوی پێ ببەخشێت و حیزبی زەبەلاحی گەورەش کەنار بخات. ئەگەر حیزبی کۆمۆنیستی كرێكاریی کوردستان ئامادەیی بۆ وەڵامدانەوە بە دۆخی کوردستان لەخۆی نیشان نەدات و سیاسەت وپرۆژەی دیاریکراو و نەخشەی بەکردەوە و رابەری ئامادەیی نەبێت بۆ روبەروبوونەوەکان، ئەوا رەوتی داکوژان دەپێوێت و ... پێویستی پێکهێنانی حیزبێکی تری کۆمۆنیستی کە ئەرکی شۆرشی کرێکاری و گرتنە دەستی دەسەڵاتی سیاسی ئامانجی بێ ئەمماو ئەگەری بێت، دەکاتە پیداویستیەکی حاشاهەڵنەگر.\nموحسین كه‌ریم: من سه‌رنجێكم هه‌یه له‌سه‌ر ئه‌و مه‌سه‌له‌ی ئه‌لگۆی حكومه‌تی سكۆلار و غه‌یره قه‌ومیه. منیش هاوڕام لەگەڵ هاورێ عەبدوڵا کە لەروانگەی چینی کرێکارەوە بەدیلی ده‌سه‌ڵاتی میلیشیایی بۆرژوازی کورد، دامەزراندنی دەسەڵاتی چینی کرێکارە. بەڵام لەگەڵ ئەوەدا هاوڕانیم کە ئەم بەدیلە وەکو ئەلگۆیەك بخاتەروو، وە حکومەتێکی سیکولارو غەیرە قەومیش وەکو ئەلگۆیەکی دیکە. من پێموایە کە ئێمە لەنێوان دوو ئەلگۆدا یەکیكیان هەڵنابژێرین. ئێمە وەکو کۆمۆنیست و سۆشیالیستەکان، ئەلگۆیەکی دەسەڵاتدارێتیمان هەیە کە حکومەتی کرێکاریە. پێشمانوایە کە تەنها ئەم ئەلگۆیە ئەڵتەناتیڤی دەسەڵاتی بۆرژوازیە، جا پەرلەمانی بێت یان سەربازی یان هەرجۆرێکی دیکە. بەڵام ئەوەی وادەکات ئەلتەرناتیڤێکی دیکە قبوڵ بکەین بۆ ئەم قۆناغەی ئێستا وەکو هەنگاوێکی راگوزەرو ئامادەسازی بۆ دامەزراندنی ئەڵتەرناتیڤ و ئەلگۆی حکومەتی چینی کرێکار، هاوسەنگی هێزی چینایەتی و ئاستی ئامادەیی سیاسی- رێکخراوەیی چینی کرێکار و جەماوەری زەحمەتکێشە. لەو روەوەیە کە ئێمە خوازیاری حکومەتێکین لە کوردستان کە غەیرە قەومی و غەیرە دینی بێت. ئەوەش بە هیزێکی بۆرژوازی سیکولار ناکرێ ئەگەریش هەبێت. چونکە خاسیەتی حکومەت دوو خاسیەتە نەك یەك دانە، نەك تەنها سیکولار. خاسیەتێکی زۆر گرنگتری ئەوەیە کە غەیرە قەومی بێت. هیچ حیزبێکی بۆرژوازی لەکوردستان ناتوانێ رانکوچۆغەی کوردایەتی لەبەرنەکات و دەست نەبات بۆ بڵاوکردنەوەی خۆشباوەڕی و چەواشەکاری و پڕوپاگەندەی قەومی. بۆیە لەو روەوە، منیش وەکو هاورێ عه‌بدوڵا پێموایە کە ئەو کارەش هەر لە ئەستۆی چینی کرێکار و کۆمۆنیزمە کە کۆتایی بە خاسیەت و پێناسەی دینی و نەتەوەیی حکومەت و دەوڵەت بهێنێ لە کوردستان.\nدیدگای سۆشیالیستی: هاوڕێ موحسین، له ناڕه‌زایه‌تیه‌كانی ئه‌م دواییانه‌دا جۆرێك ده‌ستبرا بۆ كاری لۆكاڵی ناو ناوه‌نده‌كانی كار و ده‌سته و شێوازی خۆكۆكردنه‌وه‌ی له‌و ئاستانه‌دا لێ به‌رهه‌م هات، وه‌ك نمونه‌كانی خه‌سته‌خانه‌كان و فه‌رمانگه‌ی باج و... لایه‌نه‌كانی بۆرژوازی به تایبه‌تی گۆڕان له هه‌وڵدانیاندا بۆ به‌لاڕێدابردنی ناڕه‌زایه‌تیه‌كان ئه‌یه‌وێ دوباره بیباته‌وه سه‌ر شه‌قام و دروشمی گشتی و ناوه‌خت و ناڕۆشن كه كۆمه‌ك به پڕۆژه سیاسیه‌كانی خۆی ئه‌كات، زاڵ بكات به‌سه‌ریدا. سه‌ره‌تا ئه‌و سیاسه‌ته‌ی ئه‌وان چ زیانێكی هه‌یه بۆ ناڕه‌زایه‌تیه‌كان و پاشان كرێكاران و كارمه‌ندان و مامۆستایان چۆن به‌رپه‌رچی ئه‌م سیاسه‌ته بده‌نه‌وه، له كاتێكدا كه ڕۆشن بووه كه ته‌نها بایكۆت و خۆپیشاندانی گشتی (به هه‌ندێ دروشمی ناڕۆشنه‌وه) نه‌یتوانیوه ناڕه‌زایه‌تیه‌كان به سه‌رئه‌نجام بگه‌یه‌نێ؟\nهەڵبەتە ناڕه‌زایه‌تی سەراسەری و خۆپێشاندانی جەماوەریی مامۆستایان و فەرمانبەران و کرێکاران و بێکاران و خانەنشینان و خوێندکاران و گەنجان و خەڵکی کەمدەرامەت و وەتەنگهاتوی کوردستان کارێکی پێویستە و دەبێ دەستی بۆ ببرێت، بەڵام ئەم ناڕه‌زایه‌تیە سەراسەریانە دەبێ تەواوکەری ناڕه‌زایه‌تیەکان بن لە ناوەندەکانی کاردا، لە فەرمانگەو خوێندگاو زانکۆکان و کارگەکاندا...ناڕه‌زایه‌تی ناو ناوەندەکان سەکۆیەکی زۆر گرنگە بۆ دروستبوونی رێکخراوی جەماوەری لەو ناوەندانەدا کە پێداویستیەکی زۆر هەستیارو گرنگی خەبات و ناڕه‌زایه‌تیەکانن و زامنی سەرکەوتن و دەستبەربوونی مافەکانی جەماوەرن. کۆمەك بە یەکگرتووبوون و نزیکایەتی و هاودڵی و هاوبەرژەوەندی لەنیوان فەرمانبەران و کرێکاران و کارمەندان و مامۆستایان دروست دەکات و زیادی دەکات. دەتوانن کۆبونەوەی گشتی بکەن. دەتوانن نوێنەرانی تێکۆشەر و دڵسۆزی خۆیان هەڵبژێرن، نەك کەسانێك خۆیان بکەن بە دەمڕاستی ئەوان کە نایان ناسن و نازانن چی ئەجندانەیەکی سیاسی لە پشتیانەوەیە. شتی لەم جۆرە لەو خۆپیشاندانە گشتی و نارێکخراوانەدا زۆر بەئاسایی روودەدەن. بەبروای من دەبێ ئێمە و هەڵسوڕاوان و رابەرانی ناڕه‌زایه‌تیەکان هوشیاری ئەوە بین کە ناڕه‌زایه‌تیەکان لەناوەندەکان و زانکۆ و پەیمانگا و خوێندگاکان سازبدرێن و هەر لەوێ نوێنەرانی خۆیان هەڵبژێرن. ئەو نوێنەرە هەڵبژێردراوانە پێکەوە بتوانن کاتێك پێویست بوو بڕیاری مانگرتن و خۆپیشاندانی سەراسەری بدەن. لەوبارەدا ناڕه‌زایه‌تیە گشتی و سەراسەریەکان وردە رودە بەرەو ناڕه‌زایه‌تی رێکخراو و خاوەن ئاسۆ و بەرنامە و خواستی رۆشن دەچن. دەتوانن بانگەوازی خەڵكی دیکە بکەن کە بە ناڕه‌زایه‌تی و خۆپیشاندانی ئەوانەوە پەیوەست بن، وە لەو بارەدا فرسەتی بەلاڕێدابردن و زاڵکردنی ئەجندای سیاسی ئەحیزبی هەلپەرستی بۆرژوازی زۆر کەمتر دەبێتەوە.\nدیدگای سۆشیالیستی: ئه‌گه‌رچی لایه‌نه بۆرژوازیه‌كان خۆشیان ده‌ركی ئه‌وه ئه‌كه‌ن كه له چ قه‌یرانێكدان و ئه‌مه‌ش چ كاریگه‌ریه‌كی ئابوری و سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تی خنكێنه‌ری بۆ سه‌ر خه‌ڵك دروستكردوه. بۆیه هه‌ر یه‌كه و ته‌رح و پێشنیارێك ئه‌كه‌ن. بۆ نمونه پێشنیاری به‌شێك له گۆڕان و به‌شێك له یه‌كێتی بۆ گه‌ڕانه‌وه بۆ به‌غداد و سه‌ڵاحیه‌تیدان به ده‌سه‌ڵاته خۆجێیه‌كانی پارێزگاكان یه‌كێكه له‌وانه. به‌ڵام له ڕاستیدا ته‌واوی ئه‌و پێشنیارانه‌ی تا ئێستا هه‌یه له چاوی چینێكی دارای كوردستان و بازرگانی ئه‌وانه‌وه سه‌رچاوه ئه‌گرێ، نه‌ك بژێوی و ژیان و خۆشبژێوی جه‌ماوه‌ری بێبه‌ش و نه‌داری كوردستان. حیزب له سه‌ره‌تای سه‌رهه‌ڵدانی ناڕه‌زایه‌تیه‌كانه‌وه پێشنیاری تایبه‌تی خۆی بۆ كۆنترۆڵكردنی داهات له‌لایه‌ن جه‌ماوه‌ره‌وه خسته به‌رده‌م كۆمه‌ڵگا. با كه‌مێك زیاتر له‌سه‌ر ئه‌م مه‌سه‌له‌یه قسه بكه‌ین. میكانیزمه‌كانی جێبه‌جێكردنی ئه‌م كۆنترۆڵه جه‌ماوه‌ریه له‌م كاته‌دا چیه و چۆنه؟ ئایا به ڕاستی ئیمكانی ئه‌مه نیه؟\nلەلایەکی دیکەوە، راستیەك هەیە ئەوەیە کە هەرێمی کوردستان وەکو بەشێك لە عێراق و وەکو هەر ووڵاتێکی سەرمایەداری تووشی قەیرانی ئابوری هاتوە. قەیرانی ئابوریش بەر لە هەموو شتێك چینی کرێکار و جەماوەری کەمدەرامەت ورد دەکات و دەیهاڕێت، چونکە باری سەختی قەیرانەکە بەسەر ئەواندا دەشکێنرێتەوە. هەزاران کرێکار بێکاربوون، هەزاران گەنج خوێندنیان تەواو کردوە فرسەتی کاریان دەست ناکەوێ. رکودی ئابوری و سستی بازاڕ باڵی کێشاوە بەسەر هەرێمی کوردستاندا. لە دەورانی گەشەو بوژانەوەی ئابوریدا، خەڵکێکی زۆر لەلایەن حکومەت و حیزبە دەسەڵاتدارەکانەوە لە کەرتی حکومیدا دامەزابوون کە ئێستا ناتوانن مووچەکانیان بدەن. حکومەتی هەرێم بۆ دەربازبوون لەم قەیرانە ئابوریە پەنای بۆ سندوقی دراوی نێودەوڵەتی بردوەو بەپێی راسپاردەکانی ئەو دامەزراوەیە سیاسەتی ئابوری خۆی بۆدەربازبوون لە قەیرانی ئێستا داڕشتوە. سیاسەتی سندوقی دراوی نێودەوڵەتی ئاشکرایە کە بریتیە لە کەمکردنەوەی خەرجیەکانی حکومەت و زیادکردنی داهات، ئەویش؛ ١- دەستبەرداربوونی حکومەتە لە دابینکردن و پێشکەشکردنی هەرچی خزمەتگوزاریەکی گشتی وەکو خەستەخانە و ئاو و کارەبا و رێگاوبان و شارەوانی و خوێندنی خۆڕایی وە فرۆشتنیان بە کەرتی تایبەت و گران کردنی ئەم خزمەتگوزاریانە لەسەر هاوڵاتیان. ٢- دانانی رسومات و باج لەسەر هاوڵاتیان. ٣- کەمکردنەوەی رێژەی کارمەندان و فەرمانبەران و کرێکارانی کەرتی حکومی لەو ناوەندانەدا کە لەدەستی حکومەتدا دەمێننەوە و سەپاندنی خانەنشینی پێشوەخت بەسەریاندا، ئەمانەش هەموویان ئاکامەکەی هەژارترکردن و خراپترکردنی باری دارایی و ئابوری هاوڵاتیان و دابەزاندنی ئاستی ژیان و گوزەرانیان دەبێت.\nگەر کەمێک لەسەر واقعی ئێستای کوردستان ڕاوەستین کوردستان وەک هەر کۆمەڵگایەکی دیکەی سەرمایەداری قڵشتی چینایەتی بە ئەوجی خۆی گەیشتوە شه‌ڕ لەمەیدانی ئابووری و کۆمەڵایەتی و فەرهەنگیدا هەمەلایەنەیە. ئەمرۆ لە کوردستان وەک بەشێک لە ڕۆژهەلاتی ناوەراست بارودۆخی ناجیگیری تێدایە و بەشێکە لە سیستەمی سەرمایەداری جیهانی و قەیرانیکی کوشندە بەرۆکی گرتوە کە ڕاستەوخۆ لە درێژەی قەیرانی سەرمایەداری جیهانیەوە هاتووە بەشێوازی قەیرانیکی کۆمەڵایەتی خۆی دەرخستوە. یەکێک لە نیشانەکانی ئەم قەیرانە بەو شێوەیه رەنگی داوەتەوە ناکۆکی و کێشمەکیشی نیوان بلۆکە سەرمایەداریه‌کانی جیهان و تەیارە بۆرژوازیه ناوچەیی ومحلیەکانە، لە روانگەی بورجوازیەوە ئەم جۆرە لە مۆدیلی حکومەت و دەسەڵات و حکومڕانی دوای شه‌ڕە جۆریک ده‌سه‌ڵاتی بەرهەم هیناوە کە خۆیان دایان مەزراندوە ئیتر توانای مانەوەیان نەماوە و لەلایەن خەڵکیشەوە مەقبولیه‌تی نەماوە. ئەم جۆره ده‌سه‌ڵاتانە نامه‌سئولن بە رامبەر بە ژیانی خەڵک و کۆمەڵگا... لەو جۆرە دەسەڵات و حکومرانی عێراقەوە تەماشا بکەین کۆکردنەوە چەندین گروپ و دەستەی مەزهەبی وقەومی لەده‌سه‌ڵات کە نقومە لەشه‌ڕوململانی تایفی و مەزهەبی تا ٢٥سال ئەزمونی حکومەتی فیفتی بەفیفتی یەکیتی و پارتی و بەدوای ئەوەشدا فەشەلی حکومەتی بنکە فراوان و بی ئاسۆی وبنبەستیک کە خه‌ڵكی کوردستانیان بەدیار هەڵومەرجی ناوچەکەوە بەستۆتەوە لەگەل ئەوەشدا کە لەنیو ئەو هەلومەرجە قەیراناویەدا لەسەر حسابی زۆرینەی خەڵکی کوردستان خۆیان دەوڵەمەند کرد و بانقەکانی ئەوروپان پرکرد، دەیان گریبەستی نەوتیان لەگەل کۆمپانیا جیهانیەکان ئیمزاکرد ..لەولاشەوە خه‌ڵكی کوردستانیان لەگەڵ بێکاری ونەبوونی بیمە کۆمەڵایەتیەکان و نەبوونی ئازادی و خزمەتگوزاریەکان وەک ئاو کارەبا سوتەمەنی ڕاگرتوە و سیاسه‌تی پاشه‌كه‌وتی موچه و هێرشكردنه سه‌ر قوتی خاوه‌نپێداویستیه تایبه‌ته‌كانو خانه‌نیشان و هه‌وڵدانیان بۆ به ئه‌هلی كردنی خزمه‌تگوزاریه‌كان و... هتد به‌مجۆره ژیانی خه‌ڵكیان له مه‌نگه‌نه داوه. خەریکن تۆڵەی ئەو دۆخەی دایان سەپاندوە لە خەڵکی کرێکارو بەشمەینەتی کوردستان دەکەنەوە. به‌ڵام له‌به‌رامبه‌ر ئەمانەدا جوڵانەوەیەکی ناڕه‌زایه‌تی بەرفراوان دەستی پیکردوە کە تایبەتمەندێتی خۆی بۆیە ئێستا په‌نا بۆ پاساوی جۆراجۆر دەبەن لە پێناو پاشەکشی پێکردن بەم سونامی ناڕەزایەتیانە و هێورکردنەوەی. مەگەر تەنها خۆیان باوەری پێ بهێنن دەنا ئەگەر ڕاست دەکەن شه‌ڕی داعش هەیە ئەوە هەر خۆیان نەبوون و بەرپرسە حیزبی حکومەیەکان نەبوو ئالۆگۆڕ و کرینی نەوت و سەیارە و چەک وتفاقیان لەگەل مرۆڤ کوژەکانی داعش دەکرد کە وەک پەڵەیەکی رەش بەنیوچاوانیانەوەیە؟ لەولاشەوە کوری فەقیرو هەژاریان لە بەرەکانی شه‌ڕدا بەکوشتدەدا و فرمێسکی تیمساحاویان بۆ دەرشتن... دەی باشە بۆ هیچ پرۆژە و کۆمپانیایەکی زەبەلاحی لایەنە سیاسیەکان پەکی نەکوتوە؟ کوا پارەی ئەو لێشاوە نەوتەی رۆژانە دەڕوات؟ بۆ پارە هەیە بۆ ئەوگره‌بەستانەی بەحساب چاودێری گەندەڵی دەکەن؟ کوا ئەو هەموو ئیمکانیات و چەک و پارەیەی لەئاستی نیو دەوڵەتی بۆ شه‌ڕی داعش وەریانگرتوە؟ ئەی ئەو هەموو داهاتەی سنورەکان وکارگا و کۆمپانیاکانیان... بۆ پارە هەیە بۆ مەراسیمی شاجوان ....بۆ یەک بەرپرسی ئەوده‌سه‌ڵاتە مویەک لە پاره و سەروەت سامانەکەی کەمنەکراوەتەوە؟ ئەمانە درۆ دەکەن مەبەستیانە دەستی ناڕەزایەتیەکانی خەڵکی کوردستان لەسەر خۆیان درێژتر نه‌بێته‌وه، مانای ئەوەیە هیشتا ناڕەزایەتیەکان ئەو فشارە گەورەیەی دروستنەکردوە و نابێ خەڵکی کوردستان ڕیگابدەن پارتی و یەکێتی و لایەنەکانی تر چەواشەیان بکەن و خۆڵ بکەنەچاویان.\nدیدگای سۆشیالیستی: لایه‌نه‌كان، چ ده‌سه‌ڵات و چ ئه‌وانه‌ی به ڕواڵه‌تی خۆیان خستۆته ده‌ره‌وه‌ی ده‌سه‌ڵات، سه‌رنجی ناڕه‌زایه‌تی و توڕه‌یی خه‌ڵك ئه‌به‌نه‌وه سه‌ر ئه‌وه‌ی كه په‌رله‌مان په‌كخراوه، حكومه‌ت ئیفلیج بووه، پۆستی سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم داگیر و قۆرغكراوه و شتی له‌م بابه‌ته. پرسیار ئه‌وه‌یه خۆ كاتێكیش په‌رله‌مان و حكومه‌ت له جێی خۆیان بوون بارودۆخی ژیانی خه‌ڵك باش نه‌بوو. له كاتێكدا كه جه‌ماوه‌ری بێبه‌ش و حیزبه‌كانیش ئه‌زانن كه له‌ژێر سایه‌ی حوكمی میلیشیادا هه‌ر ئه‌وه‌نده به‌رهه‌م دێت و ئه‌وانه‌ی ناومان بردن جگه له داموده‌زگای كارتۆنی هیچی تر نین.. قسه‌ی ئێوه له‌م باره‌یه‌وه چیه؟\nده‌شتی جه‌مال: ئەم بوچونانەی ئێوە ئاماژەی بۆ دەکەن، زیاتر سیاسەت و ئاسۆی ڕەوتێکی ناسیونال ڕیفۆرمیستی بەیان دەکات کە دەیەوێت تەوژمی ناڕه‌زایه‌تیەکان لەبازنەی هەڵومەرجی مەوجوددا قەتیس بمێنێتەوە و بەربگرێ لە پێشکەوتن و ڕادیکالبوونەوەی بۆئاستێک کەسەرتاپای ده‌سه‌ڵاتدارێتی بۆرژوازی کورد بخاتە ژێر پرسیارەوە. لایەنەکانی وەک "بزووتنەوەی گۆڕان" و "حیزبە ئیسلامیەکان" کە بە ئاڵای چاکسازیەوە دەیانەوێت سواری شەپۆلی ناڕه‌زایه‌تیەکان ببن هەموو ئامانجیان پاراستنی ده‌سه‌ڵات و تەعدیل کردنیەتی بەجۆرێک کە لە پەیکەرەی دەسەڵاتدا بەشداریان پێبکرێ و وەک شەریکەبەش لە تاڵانبردنی سەروەت وسامانی کۆمەڵگای کوردستاندا جێگابگرن ... ئێستا ئەم سیاسەتە کە بە ناوی چاکسازیەوە دەدرێ بەگوێی خه‌ڵكدا بەرامبەر بە پەلامارەکانی پارتی شکستی خواردوە. ئەم ڕەوتە و حیزبەکانی کە بە ئیدعای دەستاو دەستپێکردنی ده‌سه‌ڵات و ئەوەی لە رێگای پەرلەمان و سندوقەکانی دەنگدانەوە دەتوانن ژیان و گوزەرانی خەڵکی کوردستان چاک بکەن و خۆشباوەڕی گەورەیان بڵاوکرده‌وه ئه‌مانه ئەوەندە ژیان و گوزەران و خزمەتگوزاریەکانی خەڵکیان بۆ گرنگە تا بیکەنە کارتێک بۆ کێشە و ململانێ و رێکەوتن و رێکنەکەوتنی نێوان خۆیان و دەسەڵات بەکاری بهێنن.. تازە سیستەمی پەرلەمانی لە دنیادا ئەو راستیەی نیشانداوە کە هیچکات سیستەمێک نەبوە کە دەسەڵات بدات بە هاوڵاتیان تا لە ئایندە و چارەنوسی خۆیاندا دەخالەت بکەن وەیان لەو رێگایەوە ئالۆگۆری ڕیشەیی لە کۆمەڵگادا دروست بکەن چ جای کوردستان و سیستەمی پەرلەمانیه‌کەی کە تەنها دەزگایەکی شکلی بووە بۆ جوانکردنی سیمای ناشیرینی ده‌سه‌ڵاتی ئەحیزبی میلیشیایی ناسیونالستی کورد. داخستنی دەرگای پەرلەمان و لەکارخستنی رەوتی ریفۆرمخوازی و سیستەمی پەرلەمانی بورجوازی وڕیگاکانی بە شکستا کێشا.. هەر وەک بەدروست لە پرسیارەکەی ئێوه‌شدا هات خۆ پەرلەمان وحکومەتی بنکە فراوانی حیزبەکانیش هەبوو به‌ڵام ژیانی خەڵک بەرو هەژاری و نەداری فقر و فەلاکەت زیاتر رۆیشت نەک بە پێچەوانەوە، کۆمەڵگای کوردستانیان نقومی نەهامەتی وسەرکوت بێ مافی زیاتر کرد، پەرلەمانی کوردستان کارا بێت یان نەبێت سەرۆکی پەرلەمانی بگەریتەوە یان نەگەریتەوە وەزیرەکانیان بچنەوە شۆینی خۆیان یان نا ناتوانیت قەیران و بنبەست و شکستێک کە ئەوحیزب و ده‌سه‌ڵاتە میلیشیایانە تێیکەوتون بە ئاسانی هەڵبستێنێتەوە. ڕیشەی قەیرانێک لە کوردستاندا هەیە کێشەیەکی قانوونی نییە تا ئەوەی لە پەرلەماندا دانیشن چارەسەری بکەن بەڵکو ڕیشەی سیاسی ئابووری و کۆمەڵایەتی هەمەلایەنەی هەیە کە لە بنیاتنانی سیستەمی سەرمایەداری کوردستان و درێژکراوی سیستەمێکی ئابووری جیهانیەوەیە... ئەم ده‌سه‌ڵاتە میلیشیاییەی لە کوردستاندا هەیە و بەزەبری چەک خۆی داسەپاندوە بەرهەمی ئالۆگورێکی جیهانی وناوچەیی وشه‌ڕ هاتۆتە ئاراوە و دەرفەتێکی بۆ کردنەوە لەسەر کورسی دەسەڵات داینیشانن توانیان خۆیان دەولەمەند بکەن و مافو ئازادیەکان و بیمە کۆمەلایەتی وخزمەتگوزاریەکانی خه‌ڵك فەرامۆش بکەن. ئەم مۆدیلە لە حکومڕانی کارایی و توانای مانەوەی نەماوە وە جێگای قبوڵی خەڵکی كرێكار و بەشمەینەتی کوردستان نین. ئەوە حیزبانەی تریش کە لە رابردودا بە ناوی ئۆپۆزسیۆنەوه دەرکەوتن لە روانگەی بەرژەوەدندی بورجوازییانەوە ئەوانیش لەمپەریکن بۆ بەرگریکردن لە خاوەنداریتی بەسەر کەرەسەکانی بەرهەمهینانەوە بۆ بەدەستهیانانی قازانج و دەستکەوت و ئیمتیازی سیاسی لەگەل پارتی و یەکێتی خەریکن بەناوی بەرژەوەندی خه‌ڵكەوە لەنێو ناڕه‌زایه‌تیەکانی ڕەسم دەگرن و قەیرانی کوردستان دەگێڕنەوە بۆ پارتی و دەسەڵاتەکەی بارزانی و پۆستی سەرۆکایەتی و لەکارخستنی پەرلەمانەوە و گۆڕینی سیستەمی سەرۆکایەتی بۆ پەرلەمانی. لە کاتیکدا ئەوانیش بەشێک بوون لەو ده‌سه‌ڵاتە لە رابردودا و ڕێگا چارەکانیان هەر لەچوارچێوەی هەمان ئەحیزبی بورجوازی کوردایه بۆ کۆمەڵگا. مەسەلەیەکی تر جێگاو ڕیگای کوردستان و پەیوەندی بە حکومەتی مەرکەزی لە چوارچێوەی فیدرالیزمێکی قەومی کە سەرچاوەی دەیان کێشه و گیروگرفتی سیاسی ئابووری کۆمەڵایەتیه. هەروەها کارکرد و دەور و كاریگه‌ری بارۆدۆخی ناوچەکە و شه‌ڕ و نائارامیەک کە دەچێتەوە پیشەوە وئەحیزبەکانی کوردستانی لە نێوان نەخشە و ئەجندای دەوڵەتانی ئیمپریالیستی وناوچەییدا دابەشکردوە وهۆکارێکە بۆ قوڵکردنەوە قەیرانی ئێستا و راگرتنی خەڵکی کوردستان لە چاوەروانیدا ..هەربۆیە ناڕه‌زایه‌تیەکانی خەڵکی کرێکارو زەحمەتکێش و ئازادیخوازانی کوردستانیش دەبێ ڕووی لەوەبێت ئەم دەسەڵاتە كە کۆسپ و لەمپەرێکە بۆ گەیشتن بە ژیانێکی شایستەی مرۆیی لەبەردەم خۆیاندا لابه‌رن و پێویستە سنوری رۆشنی خۆی لەگەڵ ناسیۆنالیزمی کورد و نەتەوه‌پەرستی و ئیسلامیەکان بکێشێ ...ئەوە ڕاستە ناڕه‌زایه‌تیەکانی ئەم دەورەیە ڕووی لە خواستی موچە و هەڵوەشاندنەوەی سیستەمی پاشەکەوتە بەڵام پێویستە ئەم جوڵانەوەیە سیاسی بکرێتەوە تا تەسفیە حسابی خۆی لەگەل ئەم دەسەڵاتە سەرکوتگەر و ستەمگه‌ره‌دا بکات و تێکەڵی کێشمەکێشی ئەحیزبەکانی نەکات. ڕابەرانی ئەو ناڕەزایەتیانە دەبێ خەڵکی ناڕازی بۆ ئومێدی گەورە و بڕوا بوون بە ئیرادەی خۆیان ئاڕاستە بکه‌ن.. پێشرەویەکان پشت بە داسەپاندن و جێگیرکردنی دەستکەوتەکان ببەستێ و ئەو قەیرانە لەسەر ده‌سه‌ڵات قوڵبکاتەوە بۆ ئالۆگۆرێکی شۆرشگێرانە بۆ ئالۆگۆرێکی بنەرەتی و هەمەلایەنە لە ژیانی سیاسی و ئابوری و کۆمەڵایەتی کۆمەڵگادا ئەویش لە گرەوی ڕێکخراوبوون وگۆێزانەوەی ناڕه‌زایه‌تیەکان و مانگرتن و بەرپاکردنی کۆبوونەوەی گشتیە بۆ شۆێنی ناوەندەکانی کار و ژیان و سەراسەریکردنەوەی ناڕەزایەتیەکانە تا بەدەستەوگرتنی دەسەڵات لە خوارەوە و کۆنترۆڵکردن و ئیستفادەکردن لە تاکتیکی کارساز پشت بەستو بە ئیرادەی ڕاستەخۆی جەماوەر. پێکهێنانی شورا و ئەنجومەن کە تیایدا نۆێنەرانی واقعی خۆیان هەڵبژێرن ئیدارەی شار و شارۆچکەکانی بەڕێوەبەرن خۆیان موچە و خزمەتگوزاریەکان دەستبەر بکەن. بەم شێوەیه بەڵای ئەم ده‌سه‌ڵاتە میلیشیاییه لەسەر خۆیان دور بخەنەوە.


Diplomatic Magazine | كازمی و ترەمپ دەیانەوێت چی بكەن و چی بگۆڕن؟\nبڕیارە لە واشنتن چی ڕووبدات؟\nئامانجی سەردانە پەیوەستە بە بەهێزكردنی پەیوەندی ئەمەریكا و عێراق و پرسی كشانەوەی هێزەكانی ئەمەریكا بۆیە ئەوەی باس دەكرێت بریتیە لە:\n١- پرسی ڕێكەوتنی ستراتیژی و كشانەوەی هێزەكانی ئەمەریكا كە ئەمە تەنها قۆباغێكی دانوستانە و كازمی ئەمڕۆ ڕایگەیاند كە پێویستیان بە هێزەكانی ئەمەریكایە.\n٢- پرسی پەیوەندی بازرگانی و ئابوری و ووزە، پرسێكی گرنگی دانوستاندنەكانە، چونكە ئەمەریكا دەیەوێت كەرتی وزەی عێراق لە دەستبەسەری ڕوسیا و توركیا و ئێران رزگار بكات و رێكەوتنی چین و عێراقیش هەڵوەشێنێتەوە.\n٣- پرسێكی تر پەیوەستە بە چەكی میلیشیاكانەوە كە ئەمەریكا سورە لەسەر چەكردنیان و بە پێویستی دەزانێت پەلەبكرێت، بەڵام كازمی نایەوێت عێراق بكەوێتە شەڕی ناوخۆ و تا ئیستا ڕێكاری بنكۆڵكاری دژیان گرتووەتەبەر بۆ لاواز كردنیان.\n٤- پرسی ئێران و نفوزی لە عێراق، پرسێكی زۆر گرنگی سەردانی كازمییە بۆ واشنتن و لەم پرسەدا ئەمەریكا دەیەوێت ئێران لە عێراق دەربكرێت بە پێچەوانەوە كازمی پێیوایە كەناكرێت ڕۆڵی ئێران لە ماوەیەكی كەمدا نەهێڵرێت و پێویستی بەكات و میكانیزیمی دبلۆماسییە بۆ ئەوەی ئێران جارێكێ تر عێراق ئاڵۆز نەكات.\n٥- پرسی هاوسەنگی لە نێوان نفوزی ئەمەریكا و ئێراندا گرنگە و كازمی ئەمڕۆ ڕایگەیاند نابن بە كۆتری پەیامبەر لەنێوان ئێران و ئەمەریكادا و كازمی دەیەوێت عێراق خاوەن پێگە و بڕیاری خۆێ بێت و ئەمەریكا و ئێران عێراق بكەن بە گۆڕەپانی ململانێكانیان كە ئەم خواستە نزیكە لە خواستی ئەمەریكاشەوە.\nدۆخی ئێستای كازمی\nكازمی لە ئێستادا لەو پیاوە دەچێت كەلە بەرزی دەیان مەترەوە بەسەر پەتێكی باریكدا دەڕوات و ئەگەر بۆ ساتێكیش هاوسەنگی لەدەست بدات و بێ ئاگابێت دەكەوێتە خوارەوەو كۆتای دێت.\nهەربۆیە كازمی لەماوەی ١١٠ ڕۆژی دەستبەكار بوونی دا هەنگاوی گرنگی لە پرسی ڕووبەڕوو بووبەوەی گەندەڵی و دەستنیشانكردنی كاتی هەڵبژاردن و چاكسازی ئابوری و چاكسازی لە دامەزراوە ئەمنیەكاندا ناوە و دەستپێكی گرن بووە.\nبەڵام لە پرسی چەكردنی میلیشیاكاندا زۆرتر هەنگاوی كازمی دەرناكەوێت، چونكە هەنگاوەكانی ستراتێژی و كرۆماسیەتە واتە بەهێمنی و بە عەقڵانیەت دەیەقێت كێشەی میلیشیاكان چارەسەر بكات بۆ ئەمەش چەند هەنگاوێكی ناوە لەوانە:\n١- بڕینی سەرچاوەی داهاتی میلیشیاكان لە ڕێگەی كۆنترۆڵكردنی دەروازە سنورییەكانەوە.\n٢- پاكردنەوەی دەزگا ئەمنییەكان لەو سەركردانەی كە لەژێر كۆنترۆڵی میلیشیاكاندا بوون.\n٣- بەهێزكردنی سوپا و دەزگای هەواڵگری و دەزگای دژە تیرۆر بۆ ئەوەی ڕۆڵی میلیشیاكان لە قاڵب بدرێت.\n٤- ئاشكرا كردنی چالاكی میلیشیاكان دژی دامەزراوە دبلۆماسییەكان لە ڕێگای تەكنیكی میدیاییەوە ئەمەش بۆ ناشیرینكردنی میلیشیاكانە لەسەر ئاستی نیودەوڵەتی و شەقامی ناوخۆیی.\nبەڵام بەشێك لە ناوەندی بڕیاری ئەمەریكی پێیانوایە دەبێت بە چەك ڕووبەڕووی میلیشیاكان ببنەوە، چونكە ئەستەمە كۆنترۆڵ بكرێن و دەبێت بسڕێنەوە، بەڵام كازمی باوەڕی بەمە نیە و دەیەوێت ڕام و ماڵییان بكات و لە ژێر دەستی ئێران دەریان بهێنێت.\nچونكە كازمی ڕووانگەیەكی تەواو نیشتیمانی هەیە و پێیوایە كە حەشدی شەعبی و كورد و سوننە و پێشمەرگە و توركمان و ئێزدی و شیعە و تەواوی ڕەنگەكان دەبێت بخرێنە ناو چواڕ چێوەیەكی نیشتیمانی، كە هەركات ئەم پرۆژەیە بگاتە بن بەست و نەتوانێت جێ بەجێی بكات دەست لەكار دەكێشێتەوە بەبێ دوودڵی، چونكە وەك خۆی بەردەوام دەڵێت دەبێت ئاین و مەزهەب بۆ خودا و حكومەت و سیاسەت بۆ خزمەتی خەڵك بێت و كەی نەم توانی ئەمە بكەم ئیتر كاری من كۆتایی دێت چونكە خۆم شەرمەزاری خودا و خەڵك ناكەم.\nترەمپ و ئەمەریكا چیان دەوێت؟\nئەوەی ڕوونە ترەمپ دەیەوێت پاڵەوان بازی بكات، بانگەشەی كشانەوەی هێزەكانی ئەمەریكا بكات لە عێراق لە كاتێكدا تەنها تاكتیك و هەڵمەتی هەڵبژاردنە و هێزەكانی كەم دەكاتەوە.\nبەدەر لەترەمپ بۆ ناوەندی بڕیاری ئەمەریكا گرنگە ئەو پرۆژەیەی ساڵی داهاتوو داڕێژراوە و كاری لەسەر دەكرێت وەك خۆی جێبەجێ بكرێت ( لە شیكاری مانگی ئایاردا باسمان كرد) كە بریتیە لە عێراقێكی بەهێز و خاوەن بڕیار و ئازاد كردنی كەرتی ووزە و لە قاڵبدانی دەسەڵاتی ئێران و كەنار خستنی هێزە سیاسیەكۆنەكان و هێنانە پیشەوە نەوەیەكی نوێی سیاسی بۆ ئەوەی عێراق ببێت بە چەقی ستراتیژی ئەمەریكا.\nلە قۆناغی داهاتووشدا عێراق بتوانێت بچێتە بەڕەی هاوپەیمانی ئەمنی و ستراتیژی لەڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا كە بە ڕێكەوتنی ئیسرائیل و ئیمارات بناغەكەی داڕێژراوە و فراوانتریش دەكرێت و دەبێت بە جێگرەوەی هێزی ئەمەریكا لەناوچەكەدا.\nئێران چی دەوێت؟\nئەگەرچی لە سێ مانگی ڕابردوودا كازمی زیانی گەورەی بە ئێران گەیاندووە، بەڵام ئێران ناچار بووە قوربانی بە بەشێك لە بەرژەوەندیەكانی بدات بۆ ئەوەی بەشێكی دیكەی بپارێزێت چونكە ڕۆڵی لە عێراق لاوازبووە و بۆشای قاسمی سولەیمانی پڕناكرێتەوە و لەناوخۆش كیشەی ئابوری هەیە و پێویستی بەعێراقە.\nبۆیە دەیەوێت دەست بە بەشێك لە بەرژەوەندییە ئابورییەكانییەوە بگرێت و ڕێگری بكات لە پچڕاندنی ئەم پەیوەندیانە و هاوكات نایەوێت لەبەردەم شەقامی عێراقیدا بە شێوەیەك دەربكەوێت كە دژی چاكسازییەو جگە لەوەی حەزەر لە پشتیوانی سیستانی دەكات بۆ كازمی.\nبەڵام ئارامگرتنی ئێران كاتییە و چاوەڕێی ئەنجامی هەڵبژاردنی ئەمەریكا دەكات هەر بۆیە ئەگەر بمانەوێت هەڵوێستی ئێران بەرامبەر كازمی و گۆڕانكارییەكان عێراق و ئەگەری سەركەوتن یان شكستی حكومەتی كازمی بزانین دەبێت چاوەڕێ بكەین و دوای هەڵبژاردنەكان خوێندنەوە بۆ ڕووداوەكان بكەین چونكە\nئەوەی ئێستا ڕوو دەدات تەنها گەمەیەكی خۆپارێزیە و تاكتیكە و دەبێت چاوەڕێی گەمە و بڕیارە راستەقینەكان بین.\nلە كاتی سەردانی كازمی دا بۆ واشنتن پێشبینی چیدەكرێت؟\n١- میلیشیا ئێرانییەكانی حەشد هێرش بكەنە سەر باڵوێزخانە یان بنكە سەربازیەكانی ئەمەریكا.\n٢- خۆپیشاندانی سنوردار دژی سەردانی كازمی بۆ ئەمەریكا لە بەغداد.\n٣- خۆپیشاندانی مووچە بڕاوە بندیوارەكان لە واشنتن.\nئەگەرچی لە ساڵی ٢٠١٩/٨/٢١ ڕاووبردودا بەشیكاری باسی گۆڕانكاری ناوچەكە كراوە بەڵام لێرە بە كورتی باسی دەكەین، كە بریتیە لە ستراتیژی نوێی ئەمەریكا بۆ بەڕەنگار بوونەوەی چین بۆ ئەمەش ئەمەریكا دەیەوێت خۆی بگەیەنێتە ڕۆژهەڵاتی دوور و سنوری ئاوە گەرمەكان و گۆڕانكاری لە ئێران و عێراق و توركیا و پاكستاندا ڕووبدات .... هتد\nهەرچی پەیوەستە بەناوچەكەوە ئەوەی دەبینرێت لە ئێستادا دوو بەرە هەیە بەرەیەكیان بەرەی گۆڕانكاریی و لەگۆڕنانی ڕابردووە، بەرەی دووەم بەرەی دژە گۆرانكارییە و دەیانەوێت ئایندە لە گۆڕ بنێن، لەم نێوەندەدا كوڕد لەبەرەی گۆڕانكارییە و دەكەوێتە بەر شەپۆلەكە.\n١- سەردانە بە گرنگترین سەردانی ١٧ ساڵی ڕابردوو دادەنرێت چونكە عێراق و ناوچەكە لەبەردەم گۆڕانكاریدان.\n٢- كازمی ئامۆژگاری كراوە دەست لە سیاسەتی هاوسەنگی هەڵنەگرێت چونكە ئەمەریكا دەزانێت ئەگەر دەستبەرداری كازمی بێت عێراق دەكەوێتە دەستی ئێران و توركیا ئەگەر بكەوێتە دەستی ئێرانیش ئەوا ئێران دڵنیایە ئەمەریكا سزا بەسەر عێراقدا دەسەپێنێت و وەك سوریا چۆن بووە بە جەستەیەكی مردوو بار بەسەر ڕوسیاوە عێراقیش هەمان شێوەیە دەبێت بۆ ئێران.\n٣- كازمی دیداری لەگەڵ نوێنەری لۆبییەكان دەبێت بۆ ئەوەی دیگای خۆی بە ڕوونی بخاتە ڕوو بۆ ناوەندی بڕیاری ئەمەریكی.\n٤- ئامۆژگاری كراوە كە ئەمەریكی ئێستا لەكاتی هەڵبژاردندایە و دەبێت كازمی هیچ بەڵێن و بڕیارێك نەدات لەسەر پرسی میلیشیاكان تا دوای هەڵبژاردنی ئەمەریكا و ڕوون بوونەوەی دۆخەكە.\n٥- پرسی هەڕەشە و مەترسییەكانی توركیا بگەیەنێتە ناوەندی بڕیاری ئەمەریكی.\n٦- كازمی جەخت لەسەر پرسی ئابوری و دارایی و ئاوەدانكردنەوە و بەهێزكردنی پشتیوانی نێودەوڵەتی بكاتەوە بۆ عێراق.\n٧- كازمی پرۆژەیەكی ئامادەكراو دەخاتە بەردەم واشنتۆن و كە پرۆژەیەكی نیشتیمانیە و ئامانج لێی بنیاتنانی عێراقە وەك وڵاتێكی خاوەن پێگە و ڕاگری پەیوەندی و بەڕژەوەندییە ناوچەییەكان.\n٨- لیژنەیەك بەسەرۆكایەتی دكتۆر بەرهەم پێكهێنراوە بۆ هەردۆخێكی نەخوازراو تاكاتی گەڕانەوەی كازمی.


ئازاد جندیانی كاتی ئەنجامدانی ریفراندۆم بە "گونجاو" دەزانێت\n06/08/2017 812 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nئازاد جندیانی ئەندامی پێشووی مەكتەبی سیاسی یەكێتی نیشتمانی كوردستان دەڵێت: ئەو دابەشبوونە لەسەر مەسەلەی سەربەخۆیی نییە بەئەندازەی ئەوەی بریتییە لەململانی لەنێوان پارتە سیاسییەكان.\nئازاد جندیانی هەروەها دەڵێت: "زیندووبوونەوەی یادئاوەری تاڵی ئەم لایەنە سیاسییانە لەگەڵ یەكترو هەر وەها من دەمێكە ئەمەم وتووە ئەوەی پێی دەڵێن قۆڵبادان‌و دەست شكاندنی یەكتر، كە بەشێك پەیرەوی دەكات بۆ ئەوەی ئێسكی ئەوەی تر بشكێنێت".\nئەو ئەندامەی پێشووی مەكتەبی سیاسی یەكێتی، بۆ دەنگی ئەمریكا دەشڵێت: "لەو گۆشە نیگایەوە من لەم رفراندۆمە دەڕوانم، كە ئەمە ئامانجێكی ستراتیژی نەتەوەكەمانەو لەو بروِایەدام كاتەكە گونجاوەو زۆریش گونجاوە".\nهەروەها جەختیكردووەتەوە، كە قسەی زۆر هەیە لەسەر ئەوە لەئاستی هەندێك لەوڵاتانیش، بەڵام "ئەگەر مەبەستمان وڵاتانی ئیقلیم بێ واتە دەورو پشتمان، ئەم وڵاتانە هیچ كاتێك بەگونجاو نازانن‌و ئەوانەش لەناوخۆدا دەڵێن گونجاو نییە بەڕاستی ئەمانە بریتییە لەململانی‌و ناكۆكی حیزبایەتی، هەموو ئەوانە بەئەمەریكاشەوە با بە (تحدید) پێیمان بڵێن چ كاتێك گونجاوە ئەوان پشتیوانی لێئەكەن".\nلەبارەی كاراكردنەوەی پەرلەمانیش جندیانی دەڵێت: "كاراكردنەوەی پەرلەمانیش لەبەر چاوی من مەسەلەیەكی یاسایی نییە بەئەندازەی ئەوەی مەسەلەیەكی سیاسییەو ئەوەش بەشێكە لەململانی سیاسی، كە پەرلەمان بەو سەرئەنجامە گەیشتووە، هەرچەند لەو بڕوایەدام ئەو دەزگاییەی پێویستی بەگۆڕینی بنەڕەتی هەیە خودی پەرلەمانە، بەجۆرێك لەناوەندێكی كێشە سازەوە بۆ ناوەندێكی چارەسەرلە كوردستان".\nئازاد جنیادنی دەشڵێت: "لەبەر چاو گرتنی كاردانەوەكانی ناوخۆ و دەرەوە پێیم وایە رفراندۆمەكە دەبێت لەكاتی خۆێدا ئەنجام بدرێت‌و دووا نەخرێت‌و (مفاوەزاتی) جیابوونەوەو سەربەخۆ بوون چەند دەخایەنێت دوور، كورت، ئەمە بابەتێكی ترە دەكرێت لەگەڵ وڵاتانی دەوری دونیا وەكو ئەمەریكاو یەكێتی ئەوروپاو وڵاتانی تریش".


عومەر گوڵپی: داهات زۆرە و ناگات بە خەڵك – کوردی – RojNews.News\nعومەر گوڵپی: داهات زۆرە و ناگات بە خەڵك\n13/05/2022 - 7:55:35 am\nئەندامێكی لیژنەی دارایی پەرلەمانی هەرێمی كوردستان ئاشكرای دەكات، داهاتی هەرێم لە خەرجییەكان زیاترە، بەڵام بەهۆی سیاسەتی دەسەڵاتەوە ناگات بە خەڵك و جەختدەكاتەوە لەوەی، هیچ دامەزراوەیەك ناتوانێت ئیشی خۆی بكات تا حزبە دەسەڵاتدارەكان وازنەهێنن لەو جۆرە سیاسەتە.\nكاردانەوەكان لەسەر پێنەدانی مووچە و یەكتر تۆمەتباركردنی یەنەكە و پەدەكە لەسەر شاردنەوەی داهات بەدەوامیی هەیە.\nعومەر گوڵپی، ئەندامی لیژنەی دارایی پەرلەمانی هەرێمی كوردستان بە ڕۆژنیوزی وت: لە هەرێمی کوردستان داهات لە خەرجییەكان زیاترە، بەڵام ناگات بە خەڵك، ئەمە لە ئەنجامی شكستی حكومەتەوەیە لە جێبەجێكردنی یاساكان ڕووبەڕووبونەوەی گەندەڵكاران و ڕێگرییكردن لە دوو حزبی دەسەڵاتدار لە دەستگرتن بەسەر داهاتەكانی پارێزگاكاندا.\nگوڵپی، وتیشی: ئەوەی سەرۆكی حكومەت ناوی لێنا لامەركەزیی ئیداریی، لە ڕاستیدا ئەوە ڕاست نییە، نە زانیارییەكانی سەرۆكی حكومەت و بەرپرسانی یەكێتی و حكومەت ڕاست نییە و ئەوەی هەیە حكومەت شكستی خواردووە لە شەفافیەتی بودجە و بوونی یاسای بودجە.\nدەشڵێت: لە باشترین دۆخی داراییداین، بەڵام حكومەت هێشتا مانگێك لەدوایە بۆ دابەشكردنی مووچە، لایەنەكانی حكومەت ڕێككەوتوون لەسەر دابەشكردنی داهات لەسەر بنەمای بەرژەوەندیی داراییان، بەشێوەیەك ٤٧٪ی بۆ سلێمانی و ٥٧٪ی بۆ هەولێر و دهۆك، نەك جێبەجێكردنی لامەركەزییەت.\n“دەبێت وەزارەتی دارایی لە زاخۆوە تا كفری داهات كۆبكاتەوە و لە چوارچێوەی یاسای بودجەدا بیخاتە خزمەتی خەڵكەوە، بەڵام فەوزایەك هەیە و حزبەكان بەسەر یاسادا زاڵن” عومەر گوڵپی وای وت.\nلەبارەی هۆكاری كێشەكانەوە ئەو پەرلەمانتارە وتی: پاڵنەری كێشە سەرەكییەكانی هەرێم، تەنها ململانێی سیاسیی یەكێتی و پارتییە لەسەر پۆستی سەرۆك كۆمار و پرسی غاز، بە پێی داتاكانی هەردوو حزبەكە داهات لە خەرجی زیاترە، هەر بەهۆی ئەو دۆخە سیاسییەوە پەرلەمان پەكخراوە و هیچ دامەزراوەیەك ناتوانێت ئیشی خۆی بكات تا دوو حزبی دەسەڵات دەست هەڵنەگرن لەسەر ئەو شێوە سیاسیەتكردنە.\nخیانەتەکانی پەدەکە ناڕەزایی لێدەکەوێتەوە


ترەمپ لە سعودیە چی بە موسڵمانان گوت‌و چی لێدەکەوێتەوە؟ … شێرکۆ کرمانج – Dengekan\nbySherko Kermanj\tMay 25, 2017\tGeneral, Opinion, Slider\nلە دانیشتنی لوتکەی عەرەبی-ئیسلامی-ئەمریکی کە لە ٢١ی ئایاری ٢٠١٧ دا لە ڕیازی پایتەختی عەرەبستانی سعودی بەسترا، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، وتارێکی پێشکەشکرد. لە وتارەکە ترمپ دیدی خۆی‌و سیاسەت‌و ستراتیجی وڵاتەکەی لەپەیوەند بە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست‌و دنیای ئیسلام بەگشتی‌و پرسی تیرۆریزمی ئیسلامی بەتایبەتی خستەڕوو.\nلەوێدا سەرکردە موسڵمانەکان کۆمەڵێک قسەو دیدو پەیام‌و تێگەیشتنی ترەمپیان بەرگوێکەوت کە هەندێکیان بەهەلەکەبازی وەرگیران‌و هەندێکیشیان قوڕسبوو لەسەر دڵیان‌و کەمێک پەیامیش هەبوون کە تێگەیشتن لێیان بۆ ئەوان لەوانەیە زەحمەت بووبێت. لێرە هەوڵدەدەین پەیامە جۆراوجۆرەکانی ترمپ بەکورتی بخەینەڕوو و شرۆڤە بکەین، هەندێک قسە لەسەر دەرکەوتەکان‌و پاڵنەرەکانی پشت پەیامەکە بکەین.\nلەوانەیە بەهەڵەدانەچووبم ئەگەر بڵێم ترمپ لەم وتارەی پێچەوانەی زۆربەی وتارەکانی دیکەی زیاتر وەک سەرۆک دەردەکەوت بەڵام سەرۆکێک، کە وەک بیزنێسمانێک (کە پاشخانی خۆیەتی)، ئاسودەیی‌و سەقامگیریی وڵاتان‌و هاونیشتیمانیانی بەگشتی لە گەشەی سەرمایەداری‌و سەرمایەگوزاری‌و ئابوری دا دەدیت. تەنانەت تێگەیشتنەکانی بۆ شەڕی تیرۆریزمی ئیسلامیی‌و ڕێگریکردن لە بیری توندوتیژی هەر لە گەشە ئابورییەکاند قەتیسکردبوو.\nترەمپ پێچەوانەی سەرۆکە ئەمریکییەکان (بۆنمونە جۆرج بۆش‌و باراک ئۆباماو بیل کلینتن) لە وتارەکەیدا پشتی لە پرسی ئازادی‌و ئازادی ڕادەربڕین‌و مافەکانی مرۆڤ کرد. ئەو هەر بەوە نەوەستا بە ناڕاستەوخۆ سیاسەتی سەرۆکەکانی پێش خۆی خستەژێر ڕەخنەوە، ترەمپ پێداگری لەسەر ئەوە دەکرد کە بۆ ئێمە نیە شێوازی ژیان‌و بیرکردنەوەی ئێوە هەڵبژێرین. ئەو بەو قسانەی واپێدەچوو بە سەرۆکە موسڵمانەکان بڵێت کە ئەوە ئیشی ئێمە نییە کە ئێوە چۆن مامەڵە لەگەڵ هاوڵاتییەکانتان دەکەن. تاکە یەکسانییەک کە ئاماژەیپێکرد یەکسانی بیروباوەڕی دینی‌و قەبوڵکردنی جیاوازییە دینییەکان بوو. بۆ کەسێکی موحافیزەکاری-دینی وەک ترەمپ پێدەچێت ئازادی دینی تاکە ئازادی بێت کە مرۆڤ پێویستی پێیبێت یان ئەوەتا دیندارەکان تاکە گروپن لە ناوچەکە کە ئەمریکا دەبێت لەسەریان وەجواببێت.\nترەمپ ئەوەی لەبیرچووبۆوە، یان نازانێت، کە ژمارەیەکی زۆر لە توێژینەوەکان باس لەوە دەکەن کە سەرکوت‌و نادادپەروەریی‌و پێشێلکردنی مافەکانی مرۆڤ هۆکاری هەرە سەرەکین لە پشت لەدایکبوونی بیری توندوتیژین، بە بیری ڕادیکالیزمی ئیسلامیشەوە. تەنانەک گەشەنەکردنی ناوچەکەش لەڕووی ئابوری‌و بازرگانیش هەر پەیوەندی بە نەبوونی ئازادییەوە هەیە.\nیەکێک لەو پەیامانەی کە دەکرێت بڵێین بەدڵێکی فراوانەوە لەلایەن ئامادەبووانی لوتکەکە وەرگیرا هەوڵی ترەمپ بوو لە جیاکردنەوەی ئیسلام وەک دین لەگەڵ ئیسلامیزم وەک ئایدیۆلۆجیا، بەتایبەتی ئیسلامیزمی توندڕەوی قاعیدەو داعش. ئەو گوتی کە ئەو شەڕەی لە ئارادایە شەڕی نێوان دینەکان‌و شارستانییەکان نییە بەڵکو شەڕی نێوان ئێمە (بە ئێوەی موسڵمانیشەوە) لەگەڵ شەیتانە. ئەوەی هەموومان کۆدەکاتەوە ئەو بەرژەوەندییە هاوبەشەمانە لە شەڕ دژی تیرۆریستە ئیسلامییەکان کە ئێوەی موسڵمانان زەرەرمەندی گەورە بوون تێیدا، شەڕێک کە موسڵمانان لە هەموو کەسێکی دیکە زیاتر بوونەتە قوربانی.\nڕاستە ترەمپ ئیسلامی وەک دین لە ئیسلامیزم وەک ئایدیۆلۆجیا جیاکردەوە بەڵام پاشگری ئیسلامیی لە تیرۆیستەکان‌و تیرۆریزم‌و ئایدیۆلۆجییەکەیان نەکردوە، کە لەوانەیە بەشێکی زۆری لە سەرکردەکان‌و گوێگرە موسڵمانەکان نیگەران یان دڵتەنگ کردبێت. ئەمەش لەوانەیە یەکێک لەو هۆکارانە بووبێت کە تا تەواوبوونی وتارەکەی کەسێک لە ئامادەبووان سەری بۆ قسەکانی ترەمپ نەلەقاند یان چەپڵەی بۆ لێنەدا. چەپڵەی کۆتاییش هەستانەوەی بەخۆیەوە نەدیت، سەرەڕای ئەوەی کە ترەمپ لە قسەکانی عەرەبەکان‌و سعودییەکانی بە خەڵکانی ڕێزگر لە میوان وەسفکرد.\nناوهێنانی حەماس وەک ڕێکخراوێکی تیرۆریستی بەدڵنیاییەوە ئیسرائیلییەکانی دڵخۆشکرد بەڵام دوورنییە زۆرینەی ئامادەبووانی هۆڵەکەی گرژو توڕەکردبێت. ترەمپ لێرە نەک هەر ویستی حەماس بخاتە ڕیزی حیزبوڵاو قاعیدەو داعش بەڵکو ویستی لەبەردەم موسڵمانان‌و سەرکردەکانیان هاوپەیمانی خۆی، واتە ئەمریکا، بۆ ئیسرائیل جارێکی دیکە دەربخات‌و نوێبکاتەوە.\nئەوەی لە هەموو شتێک زیاتر جێگەی سەرنج بوو لە وتارەکەی ترەمپ ناوهێنانی ئێران بوو، وەک تاکە دەوڵەت لە دنیا ئیسلامدا، کە سپۆنسەری تیرۆر بکات. ئەو ئێرانی تاوانبارکرد بە دەستێوەردان لە کاروباری ناوخۆی عێراق‌و سوریا‌و لوبنان‌و یەمەن. هاوکات، زۆربەی هاوپەیمانەکانی ئێرانی (وەک حیزبوڵا، میلیشیا شیعەکان لە عێراق، حوسییەکان)، وەک گروپی تیرۆریستی ناوبرد. ترەمپ ڕاشکاوانە داوایکرد کە دەبێت ئێران ئیحتیوابکرێت تا ئەوکاتەی کە ئەو دەبێت بە هاوکار یان هاوپەیمان یان ئەوەتا ئەو نیزمەی ئێستا ئاڵوگۆڕدەکرێت.\nناوهێنانی ئێران بەوشێوە خراپییەو بەوزەقییە کۆمەڵێک هۆکاری لەپشتە. لەپێش هەموویانەوە دەکرێت ئەوەبێت کە ئامادەبووانی لوتکەکە هەر هەموویان موسڵمانی سوننە بوون. لەوەش گرنگتر لە قسەکانی ترەمپ وادەردەکەوت کە بە عەرەبەکانی کەنداو بڵێت ئەگەر ئێوە یارمەتی ئێمە بدەن لە بڕینی پارە لە ڕێکخراوە تیرۆرستییەکان‌و بەگژاچوونەوەی بیری توندوتیژیی ئیسلامیی ئەوە ئێمە لە ڕێگریکردن لە خەونە فرانخوازییەکانی ئێران یارمەتیتان دەدەین. هەربۆیەش هەندێک لە چاودێران هەر ئێستاکە باس لە دروستکردنی ناتۆیەکی کەنداویی دەکەن بەژی ئێران لەسەردەستی ئەمریکا.\nئەم پشتیوانییکردنە لە وڵاتانی عەرەبی کەنداو لەوانەیە ئاوا بەسانایی لەناوچەکە تێپەڕنەبێت. ئەگەری زۆر هەیە کە هێندەی دیکە پێکدادانەکانی نێوان عەرەبە سوننەکان‌و ئێرانییە شیعەکان‌و هاوپەیمانەکانی لەناوچەکە قوڵبکاتەوەو ئێرانییەکان زیاتروزیاتر بەرەو ڕوسیا پاڵبنێت‌و پێشبڕکێی چەک لەناوچەکە بگەیەنێتە ئاستێکی دیکە، بەتایبەتی ئەگەر ئەوە بێنینەوە بیر خۆمان کە هەر لەسەروبەندی لوتکەکە ئەمریکاو سعودیە ژمارەیەک ڕێکەوتنی چەککڕینیان بەبڕی سەدو پەنجا ملیار (بلیۆن) دۆلار ئیمزاکرد. هاوکات نزیکبوونەوەی ئەمریکا لە وڵاتانی عەرەبی‌و ئیسلامی دەکرێت پەیوەندی بەو پڕۆژە زەبەلاحانەی “چین”یشەوە هەبێت. چین ساڵانێکە نیازی نوێکردنەوەی ڕێی ئاوریشم (Silk Road) ی هەیە بەمەبەستی بەستنەوە وڵاتانی ڕۆژهەڵات بە وڵاتەکەیەوە.\nبێجگە لە پڕۆژەی ڕێی ئاوریشم چین ئێستا لەهەوڵی دروستکردنی ژمارەیەک بەندەری ستراتیجییە لە کەنارەکانی هیندو کەنداوی عەرەبی‌و ئەفریقاو دەریای سور تا دەگاتە ئەوڕوپا. پڕۆژەکە بەناوی “یەک کەمەربەند یەک ڕێگا” (One belt, One Road) ناسراوە. ئەم نزیکبوونەوەی ئەمریکا لە وڵاتە موسڵمانەکان، کە چواردەوری “چین”یان داوە بەشێکیشە لە ئیحتیواکردنی ئەم پڕۆژەیە، یان لانیکەم بۆ پێشبڕكێکردن لەگەڵ نفوزی چین لەو دەڤەرانەدا.\nبەکورتی ناوچەکە لە دواڕۆژێکی نزیکدا گۆڕانکاری گەورە بەخۆیەوە دەبینێت بەڵام ئەو گۆڕانکارییانە ئەو گەشە ئابورییەیە دەبێت کە دۆناڵد ترەمپ خەونی پێوەدەبینێ بۆ دژایەتیکردنی بیری توندوتیژیی ئیسلامیی یان هێندەی دیکە دەڤەرەکە لە گرژی‌و ململانێ‌و پێکدادانی هێزە ناوخۆییەکان‌و ناوچەییەکان‌و جیهانییەکان دەئاڵێنێ. ئەوانە پرسیارگەلێکن کە لە چاوەڕوانیدان.\nPrevious فیلیپ لیڤین دەنگی کرێکارانی ئەمریکا لە شیعر … ئامادەکردن و وەرگێرانی لە ئینگلیزییەوە : عەبدوڵا سڵێمان (مەشخەڵ)\nNext هه‌رێمی کوردستان و ووڵاتانی ده‌ووروبه‌ری کاریگەری … نه‌جمه‌دین فارس حه‌سه‌ن


جوگرافیای گشتی هه‌ڵه‌بجه - وتاری جوگرافی - لیستی وتاره‌كان - جوگرافیناس\nیه‌كشه‌ممه, 2018-03-18, 11:53 PM\nجوگرافیای گشتی هه‌ڵه‌بجه\nهه‌ڵه‌بجه به دوورى 75 كم كه‌وتووه‌ته خواروى رِۆژهه‌ڵاتى شارى سلێمانیه‌وه و تا كاتى كیمیابارانه‌كه ژماره‌ى دانیشتوانى پتر له 70000 كه‌س ئه‌بوو 726 م له ئاستى ده‌ریاوه به‌رزه و رِووبه‌رى خاكه‌كه‌ى 1532كم ئاو و هه‌واى مام ناوه‌ندى یه ، ته‌نیا چله‌ى زستانى سارده و چله‌ى هاوینى گه‌رمه ئتر رِۆژه‌كانى ترى ساڵ كه‌ش و هه‌واى خۆش و له بارى هه‌یه و ناوچه‌یه‌كى باراناى یه له ساڵدا (750)ملم بارانى لىَ ئه‌بارێت. له چله‌ى زستاندا چه‌ند جارێك به‌فرى لىَ ئه‌بارێت به‌ڵام ئه‌وه‌نده نامێنێته‌وه كه خه‌ڵك هه‌راسان بكات .\nبه‌پێى هه‌ندێك شوێنه‌وارى كۆن وا ده‌رئه‌كه‌وێت كه هه‌ڵه‌بجه له دێر زه‌مانه‌وه مه‌ڵبه‌ندى ژیان بووه ، به‌ڵام چه‌ندین جار وێران كراوه دوا جار له ده‌ور و به‌رى ساڵى 1650 دا ئاوه‌دان كراوه‌ته‌وه و وورده ووده گه‌شه‌ى كردووه و بووه به شار . به‌هۆى ئه‌و ئاو و هه‌وا خۆش و له باره‌یه‌وه جگه له خه‌ڵكه‌كه‌ى خۆى خه‌ڵكى تریش له ناوچه و مه‌ڵبه‌نده‌كانى تره‌وه بۆى هاتوون و تیایدا گیرساونه‌ته‌وه ، بۆیه چه‌ندین بنه‌ماڵه‌ى تیابوو كه له كۆنه‌وه دانیشتوى(قه‌ره‌اغى، پێنجوێنى، مه‌ریوانى ، بانه‌یى ، سلێمانه‌یى ، سنه‌یى ، جوانرِۆیى ، پاوه‌یى ، كامیارانى ، به‌رزنجى) بوون .\nیه‌كه‌مین ئاوه‌دان كردنه‌وه‌ى هه‌ڵه‌بجه دواى وێرانكردنى له ده‌وروبه‌رى ساڵى 1650دا له لایه‌ن بنه‌ماڵه‌ى حه‌مه چاوه‌ش شیوه‌كه‌ڵیه‌وه بووه كه خۆى و كورِ و كورِه‌زاكانى له ناوچه‌ى خۆیان گرفتیان بۆ پێش هاتووه سه‌رى خۆیان هه‌ڵگرتووه و له هه‌ڵه‌بجه گیرساونه‌ته‌وه . (حه‌مه چاوه‌ش) سىَ كورِى هه‌بووه به ناوى (پیرۆت،سڵێمان،عه‌بدوڵا) . سڵێمان چوار كورِى هه‌بووه به ناوى (ئه‌مین ، محه‌مه‌د ، قادر ، فه‌ره‌ج) . عه‌بدوڵا شه‌ش كورِى هه‌بووه به ناوى ( حه‌مه ساڵه‌ح ، عه‌بدوالره‌حمان ، ئه‌حمه‌د ، مه‌حموود ، سه‌عید ، ئه‌مین) . پیرۆتیش هه‌ر به لاوى مردوه ئیتر ئه‌م سیانزه ماڵه له ده‌وروبه‌رى مزگه‌وتى (ته‌كیه)دا نیشته‌جىَ بوون و بۆ خواردنه‌وه و كشتوكاڵ سودیان له سه‌رچاوه‌ى (كانى نه‌واڵه) وه‌رگرتووه كه ئه‌و ده‌مه سه‌راوێكى گه‌وره بووه و ئێستا ئه‌كه‌وێته ناو (باخى گشتى) شاره‌وه ، ئه‌مه جگه له‌وه‌ى كه له جێگه‌ى مزگه‌وتدا كانیه‌ك هه‌بووه حه‌مه‌ى باول كه خۆى له نه‌وه‌ى (حه‌مه چاوش)ه به ده‌ماو ده‌م بیستویه‌تى و ئه‌ڵىَ "ئه‌م سیانزه ماڵه ده‌ستێكى باڵایان هه‌بووه له به‌رهه‌م هێنانى كشتوكاڵ و باخ و بێستاندا ، گنم و جۆ و چه‌ڵتوكیان چاندووه و داره‌ى هه‌ڵوژه و قیسى و قۆخ و سێو و تویان رِواندوه ، بم كاره شوێنه‌كه‌یان ته‌واو بوژاندوه‌ته‌وه.\nدواى ئه‌م سیانزه نزیك به بیست ماڵ جووله‌كه‌ى تىَ هاتووه كه به ته‌نیشتى ئه‌وانه‌وه ماڵیان دروست كردووه پاشان له سه‌رده‌مى ده‌سه‌ڵاتى (محمد پاشاى جاف)دا ژماره‌یه‌ك ماڵه به‌گزاده‌ى جافى تىَ هاتووه و له شوێنى خۆیاندا كه‌ئێسته‌ش پىَى ئه‌وترێت گه‌رِه‌كى پاشا رِه‌شماڵیان هه‌ڵداوه و چه‌ند ماڵێكیشیان دروست كردووه " دواى ئه‌مانه له سه‌رده‌مى ژیانى مه‌لا عه‌بدوڵاى خه‌رپانیدا گه‌رِه‌كى (پیر محمد)یش كه ناوه‌نده‌كه‌ى (مزگه‌وتى جامیعه) بووه ، ئاوه‌دان ئه‌كرێته‌وه .\nئیتر وورده وورده خه‌ڵكى ده‌وروبه‌ر رِووى تىَ ئه‌كه‌ن و گه‌وره ئه‌بێت میسته‌ر رِیچ له گه‌شت نامه‌كه‌یدا كه ساڵى (1920) نوسیویه‌تى واى دیارى ئه‌كات كه ئه‌و ده‌مه هه‌ڵه‌بجه شار بووه(برِوانه لاپه‌رِه 124) كه‌چى سه‌یر ئه‌وه‌یه هه‌ر نزیك به‌م مێژووه‌ى رِیچ مێژوویه‌كى ترمان هه‌یه كه مێژووى كۆچى یه نه‌ك زاینى واى دیارى ئه‌كات كه هه‌ڵه‌بجه ئه‌و ده‌مه دىَ بووه. له سه‌ر نوسراوى ( حاشیه السید شریف الجرجانى على كتاب المگول فى البلاغه)دا نوسراوه: كتبه السید رسول ابن السید محمد سنه 1240 بقریه حلبجه واته : سید رسوڵى كورِى سید محمد له ساڵى1240ه ئه‌مه‌ى نوسى له گوندى هه‌ڵه‌بجه ، من پێم وایه مێژووه‌كه‌ى رِیچ راسته ، چونكه رِیچ گه‌شته‌وه‌رێكى شاران دیده بووه به‌ڵام كۆلكه مه‌لاكه‌ى لاى خۆمان هه‌ر به یادى پێشتر كه هه‌ڵه‌بجه دىَ بووه كه بووه به شاریش هه‌ر به دىَى داوه‌ته قه‌ڵه‌م. شایانى باسه له ساڵى 1889دا له (كوه‌یت)دا پێكه‌وه ده‌كرێنه قه‌زا.\n1- كانى شێخ\n2- مۆردانه3- گوڵان\n4- كانى عاشقان\n5- شێخ سمایل\n6- پیر محمد\n13- كانى قوڵكه\nبینین: 1388 | ریزبه‌ندی: 0.0/0


ئەنارکستەکان و پەسەك زەردەکانی فەرەنسا | Zaher Baher\nئەنارکستەکان و پەسەك زەردەکانی فەرەنسا:\nگومان لەوەدا نییە کە ئەنارکیستەکان هەژموونێکی یەکجار کەمیان لەسەر ناڕەزاییکەرانی پەسەك زەردەکان هەبووە ، بەڵام گەر تەماشای ڕداوەکە و چالاکییەکان و تاکتیك و داخوازییەکان و چونێتی ڕێکخستی پرۆتێستەکان بکەین ، لێکچونێکی زۆر یاخود خاڵگەلێکی نێوکۆیی زۆر دەبینین لە نێوانیانا. بۆ نموونە:\nسیاسەت: پەسەك زەردەکان سیاسەتیان کرد، نەك سیاسەتی پارتییانە ، کردنی سیاسەت و کردنی سیاسەتی پارتیانە دوو شتی لە یەکدی جیاوازن، کە لە کاتێكدا ئەوان سیاسەتیان دەکرد داخوازییەکانیشیان سییاسیانە و کۆمەڵایەتیانە بووە ، ئەمەش ڕێگای نەدا کە لە لایەن پارتە سیاسییەکانەوە دەستەمۆبکرێن و ئەوان خۆیان بکەنە خاوەنیان .\nهاوکاتیش داخوازییەکانیان هەر ئەو داخوازییە جەماوەریانە نەبوو ، تاکو نقابەش بتوانیێت سازشیان پیوە بکات.\nئایدۆلۆجی: ئایدۆلۆجییەت هۆکار و بناخەی روودانی پرۆتیستەکان نەبوو، بەڵکو بارودۆخی خراپی فەرەنسا هەوێنی ڕوودانی پرۆتێستەکان بوو هەر ئەمەش بوو کە بزوتنەوەکە بە گوێرەی ئایدۆلۆجییەت و ئیدۆلۆجییەکان نە دەڕۆیشت و هەر لە سەرەتاشدا بزوتنەوەیەکی خۆڕسك بوو.\nپارتە سیاسییەکان : پەسەك زەردەکان هەر لە سەرەتاوە پارتە سیاسییەکانیان ڕەتکردەوە .\nدژە دەسەڵات: پەسەك زەردەکان هەر لە هەناگاوی یەکەمەوە ئەوەیان ڕەتکردەوە کە قسەکەری فەرمیان هەبێت، کە ئەمەش یەکەم: پەسەك زەردەکانی لە هەبوونی دمڕاست و تاکڕەوێتی وقسەرکردن بەناوی بزوتنەوەکەوە پاراست. دووەمیش: لە بیرۆکراتییەت دروستکردنی پەیوەندییەکی سازشکارانە هەم لەگەڵ پۆلیس و هەم لەگەڵ دەوڵەتیش، بزوتنەوەکەی پاراست.\nنێوەندگەرایی[ مەرکەزییەت] : پەسەك زەردەکان ڕازینەبوون بەوەی کە مەرکەزییەتێك هەبێت لە سەرویانەوە ئەوەش ببێتە سەرچاوەی دەلیل و ئاراستەکردن و دەرکردنی ئامۆژگاری و فرمان بۆیان . کە ئەمەش خاڵێكی بەهێزی ئەو بزوتنەوەیەیە کە ڕادەستکردنی بزوتنەوەکەی بە پۆلیس و بە دەوڵەت ، کردە کارێکی مەحاڵ.\nهەموو ئەم خاڵانەی سەرەوە بەشێکن لە چالاکی و پرنسپڵی ئەنارکیستەکان، هەر لەبەر ئەمەشە کە خاڵی لێکچون و ناوکۆیی پەسەك زەردەکان و ئەنارکیستەکان لە پرۆتێستەکەی فەرەنسادا ، زۆرن .\nPrevious postواز لە نادییە مورات بهێنن ، بەسە هێڕشکردنە سەری\nNext postThe people’s movement desperately needs working class solidarity


یەک و نیو\nگوتی،’ده‌ستی لێ مه‌ده.‘\nگوتی،’چونكه پێویستم پێیه‌تی. له‌م ماڵه‌دا زۆر شت هه‌ن كه پێویستیان به چه‌سپ هه‌یه.‘\nگوتم، ’لێره هیچ شتێك پێویستی به چه‌سپ نییه. خۆزگه تێ ده‌گه‌یشتم ئه‌م هه‌موو شته بۆچی ده‌كڕیت.‘\n’له‌به‌ر هه‌مان هۆكار كه شووم به تۆ كرد،‘ له لێوه‌وه ئه‌مه‌ی گوت. ’بۆ تێپه‌ڕاندنی كات.‘\nمن نه‌مویست شه‌ڕ بكه‌م، هه‌ربۆیه بێده‌نگ بووم، ئه‌ویش بێده‌نگ بوو.\nپرسیم، ’ئایا هیچ باشه، ئه‌م چه‌سپه؟‘ وێنه‌ی سه‌ر پاكه‌ته‌كه‌ی پیشان دام، كوڕێك بوو كه به سه‌ره‌وژێریی به بنمیچێكه‌وه نووسابوو.\nگوتم، ’هیچ جۆره چه‌سپێك به‌م شێوه‌یه كه‌س چه‌سپ ناكات. ته‌نیا وێنه‌كه‌یان به سه‌ره‌وژێریی گرتووه. بێگومان گڵۆپێكیان له‌سه‌ر ئه‌رزه‌كه داناوه.‘ پاكه‌ته‌كه‌م لێ ستاند و لێی ڕامام. ’ئه‌ها ئێره‌ش، سه‌یری په‌نجه‌ره‌كه بكه. ته‌نانه‌ت خۆیشیان به هه‌ڵواسینی په‌رده‌كه‌وه به‌لاكه‌ی دیكه‌یه‌وه ماندوو نه‌كردووه. ئه‌وان سه‌ره‌وژێرن، وه‌ك ئه‌وه‌ی هه‌ر به‌ڕاستی له سه‌ر بنمیچه‌كه وه‌ستابن،‘ به ده‌م گوتنی ئه‌مه‌وه ئاماژه‌م بۆ په‌نجه‌ره‌كه كرد. سه‌یری نه‌كرد.\nگوتم، ’سه‌عات هه‌شت بووه. ده‌بێت په‌له بكه‌م.‘ جانتاكه‌م به ده‌سته‌وه گرت و ماچێكی ڕومه‌تیم كرد. ’دره‌نگ ده‌گه‌ڕێمه‌وه. ئیش ده‌كه‌م—‘\nگوتی، ’ئیشكردن دوای ده‌وامی ئاسایی. به‌ڵێ بێگومان، ده‌زانم.‘\nله نووسینگه‌كه‌وه ته‌له‌فۆنم بۆ ئابی كرد.


ته‌نها له‌م شوێنه‌دا هێلكه هه‌ڵبگره\n2019-09-04 [10:29 AM]\nهێلكه یه‌كێكه له‌و خۆراكانه‌ى كه زۆر گرنگه بۆ له‌ش و ته‌ندروستى ،چونكه ڕێژه‌یه‌كى زۆرى له ڤیتامین " 2B ، 3B " تێدایه ، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ده‌وڵه‌مه‌نده به پرۆتین كه یه‌كێكه له پێویستییه گرنگه‌كانى له‌ش .\nبه‌ڵام ئه‌وه‌ى پێویسته بیزانین ئه‌وه‌یه كه نابێت به هیچ شێوه‌یه‌ك له‌م وه‌رزه‌دا هێلكه له‌ده‌ره‌وه‌ى به‌فرگر هه‌ڵبگیرێت یان دابنرێت ، چونكه وه‌رزى گه‌رما و به‌رزبوونه‌وه‌ى پله‌كانى گه‌رما ڕاسته‌وخۆ كار له هێلكه ده‌كه‌ن و زۆر خێرا هێلكه‌كه تێك ده‌ده‌ن.\nهه‌ربۆیه پێویسته هێلكه له‌نێو به‌فرگردا هه‌ڵبگیرێت ، به‌ڵام واباشتره له‌نێو ده‌فرێكدا داى بنێیت ، پاشان سه‌رى بنێیته‌وه ، چونكه هێلكه له‌ناو "سه‌لاجه‌دا" بۆن دروست ده‌كات و زۆر مانه‌وه‌ى بۆنى ئه‌و خۆراكانه‌ى تر ده‌گۆرێت ، هه‌ربۆیه هه‌وڵ بده سه‌رى بنێیته‌وه تا بۆنى به‌فرگره‌كه بۆنى هێلكه وه‌رنه‌گرێت .\nبه‌م شێوه‌یه‌ش هێلكه ده‌توانرێت بۆ ماوه‌ى چوار بۆ پێنج هه‌فته له‌ناو به‌فرگردا بمێنێته‌وه بێ ئه‌وه‌ى تێك بچێت ، به‌ڵام له‌م ماوه‌یه تێپه‌ڕ بكات ڕه‌نگه تام و بۆنى بگۆڕێت ، باشتروایه نه‌هێڵیت له پێنج هه‌فته تێپه‌ڕ بكات .\nئەم هەواڵە 9010جار خوێندراوەتەوە


راهێنەری ئەنتەرمیلان پرسی رۆیشتنی میسی بۆ یانەكەی یەكلاییكردەوە\n01/08/2020 478 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nئەنتۆنیۆ كۆنتری راهێنەری ئەنتەرمیلان بەچەند وشەیەكی پێشبینینەكراو، بابەتی رۆیشتنی ئەستێرەی ئەرجەنتینی‌و كاپتنی یانەی بەرشەلۆنەی بۆ یانەكەی ئیتالی یەكلاییكردەوە .\nكۆنتی لەمیانی قسەكردنی بۆ تۆڕی "سكای سپۆرت"ی ئیتالی وتی: بەوپەڕی ڕاشكاوییەوە دەیڵێم، جوڵاندنی كڵێسای میلانۆ ئاسانترە لەوەی ئینتەرمیلان بتوانێت گرێبەست لەگەڵ میسی واژوو بكات.\nوتیشی: لەئێستادا تەنیا بیر لە یاریزانەكانی خۆم دەكەمەوە نەك هیچ شتێكی تر.\nلەماوەی رابردوو، تۆڕی "سیر"ی ئیتالی باسی لەوە كردبوو، كە میسی بڕیاریداوە دانوستان بۆ نوێكردنەوەی گرێبەستەكەی لەگەڵ یانەی بەرشەلۆنە هەڵپەسێرێت، كە ئەمەش شك و گومانەكانی لەبارەی خواستی ئەو یاریزانە بۆ جێهێشتنی یانە زیاتر كردبوو، بەتایبەت لەژێر سایەی قەیرانگەلێكی زۆر، كە لەمدواییە رووبەرووی یانەكە بووەوە.\nهەروەك لەوەڵامی ئەو رەخنانەی لەبارەی ئاستی ئەو لەم وەرزەدا لێیدەگیرێت وتبووی "من بەردەوام راستگۆم، بۆیە ئەوە هێشتا بێزارم دەكات، زۆرشتم گوێ لێبوو، كە قسەكردن بوو بە كاری پیشەگەریم، من هەموو هەوڵی خۆم دەدەم، بۆیە ئەوانەی لەبارەی منەوە دەگوترێن درۆ و قسەی بێبنەمان".


کوردیپێدیا - 1950\n📅 1950 | پۆل: رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا) | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\n- بڵاوکردنەوەی وتارێک بە نێوی هەندێ چەڵەمەی فۆنێتیکی زمانی کوردی، لە پەڕتووکی زمانە ئێرانییەکان، بەرگی 2، لەلایەن ب.ڤ. میلـلیرەوە.\n- تا 975، دۆزینەوەی چەندین پاشماوەی خاڵدییەکان لە شاری وان و ئەرزەڕۆم و توپرەک و قەڵا و ئاڵتون تەپە و چاوش تەپەدا.\n- گیرانی هەمزە عەبدوڵڵای سکرتێری پدک، لەلایەن رژێمی ئێڕاقەوە و زۆربەی رابەرانی پارت کەوتنە بەر هێرشی گیران و خۆشاردنەوە.\n- هەڵبژاردنی پەڕڵەمانی تورک.\n- تا ئەم ساڵ، پارتی کۆماری گەلی کەمالیستەکان لەسەر حوکم بوون، بەڵام پارتی دیموکراتی تورکیا جێی گرتنەوە کە لە هەڵوێست و رەفتاریان لەگەڵ کوردا جیاوازییەکی ئەوتۆیان لەگەڵ کەمالییەکاندا نەبوو.\n- تۆفیق وەهبی، بووە وەزیری کاروباری کۆمەڵایەتی لە حکوومەتی ئێڕاقیدا.\n- کۆچی دوایی هۆزانەوان پیرەمێرد، لە شاری سلێمانی.\n- کۆچی دوایی هۆزانەوان شێخ حەمە ئەمینی شێخ عەبدوڵڵا.\n- نرخی نانێک لە شاری سلێمانی لە 4 فلسەوە بووە 5 فلس.\n- دامەزرانی پەڕتووکخانەی گەلاوێژ لە سلێمانی لەلایەن رەئوف مەعروفەوە.\n- لەدایکبوونی نووسەر و زمانەوان کوردۆ عەلی - سەروەت محەمەد ئەمین.\n- لەدایکبوونی هونەرکاری وێنەکێش بەشار لە خۆرئاوای.ک.\n- لەدایکبوونی فازیل رەشید کەریم ناسراو بە فازیل شەفیق، لە شاری سلێمانی.\n 📕 پەڕتووک | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | زمان و ئه‌ده‌بی کوردی, بۆ پۆلی سێیه‌می نێوه‌ندی - هه‌رێمی کوردستانی ئێڕاق, وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده, چاپخانه‌ی وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده - 1993 - 1994. لاپەڕە: 3\n 📕 پەڕتووک | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | د. حوسه‌ینی خه‌لیقی - کۆمه‌ڵناسی کورده‌واری - به‌رگی یه‌که‌م - چاپخانه‌ی ئه‌لحه‌وادیس - به‌غداد - 1992. لاپەڕە: 331\n 📕 پەڕتووک | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | به‌رکورتیکی خه‌رمانی کوردناسی له ئه‌وروپا - نووسینی چه‌ند مامۆستایه‌کی کورد - له چاپکراوه‌کانی کۆڕی زانیاری کورد - چاپخانه‌ی کۆڕی زانیاری کورد - به‌غداد - 1974. لاپەڕە: 122\n 📕 پەڕتووک | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | د. جه‌مال ره‌شید ئه‌حمه‌د - لێکۆلینه‌وه‌یه‌کی زمانه‌وانی ده‌رباره‌ی مێژووی وڵاتی کورده‌واری - ده‌زگای رۆشنبیری و بڵاوکردنه‌وه‌ی کوردی - دار الحریه لـلتباعه - به‌غداد - 1988. لاپەڕە: 28\n 📕 پەڕتووک | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | ئه‌کره‌می مه‌حموودی ساڵحی ره‌شه - شاری سلێمانی - پێداچوونه‌وه و پێشه‌کیی د. عیزه‌دین موسته‌فا ره‌سوڵ - به‌رگی یه‌که‌م - چاپی یه‌که‌م - چاپخانه‌ی دار الحریه - به‌غداد - 1987. لاپەڕە: 155\n 📕 پەڕتووک | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | ئه‌کره‌می مه‌حموودی ساڵحی ره‌شه - شاری سلێمانی - پێداچوونه‌وه و پێشه‌کیی د. عیزه‌دین موسته‌فا ره‌سوڵ - به‌رگی دووه‌م - چاپی دووه‌م - چاپخانه‌ی دار الحریه - به‌غداد - 1989. لاپەڕە: 80\n 📒 گۆڤار | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | مه‌ڵبه‌ند - بڵاوکراوه‌یه‌کی مانگانه‌ی رۆشنبیریی گشتییه - ژ80 و81 - له‌نده‌ن - مایی 1997. لاپەڕە: 33\n 📕 پەڕتووک | 🇸🇦 عربي | الدکتور عبدالستار طاهر شریف - الجمعیات و المنÙمات و الاحزاب الکردیه فی نصف قرن 1908 - 1958 - الطبعة الاولی - شرکه المعرفه لـلنشر و التوزیع - بغداد 1989. صفحة: 174\n 📕 پەڕتووک | 🇳🇱 Nederlands | Dr. Karl Ploetz. Prisma Kalendarium, Wereldgeschiedenis in jaartallen, Uitgeverij Het Spectum BV - Zevende druk - 1988. Pagina: 180\n2. 👁 هەمزە عەبدوڵڵا\n👁 ئەم بابەتە 11,149 جار بینراوە


په‌رله‌مانتار دیار به‌رواری به‌شداری كۆڕبه‌ندی دووه‌می گه‌شه‌پێدانی وه‌رزشی له‌شاری هه‌ڵه‌بجه ده‌كات – مجلس النواب العراقي\n07/10/2021 07/10/2021 96 Views\nچوارشه‌ممه 6/10/2021زانكۆی هه‌ڵه‌بجه میوانداری په‌رله‌مانتار دیار ته‌یب به‌رواری جێگری سه‌رۆكی لاوان ووه‌رزش له‌په‌رله‌مان كردبۆ به‌شداریكردن له‌كۆڕبه‌ندی دووه‌می گه‌شه‌پێدانی وه‌رزشی له‌هه‌رێمی كوردستان له‌لایه‌ن كۆلیژی په‌روه‌رده‌ی جه‌سته‌یی وزانستی وه‌رزشییه‌وه رێكخرابوو.\nپه‌رله‌مانتار به‌رواری كاری لیژنه‌ی لاوان ووه‌رزشی ئه‌م خوله‌ی بۆڕوونكردنه‌وه له‌دانانی یاسای لیژنه‌ی ئۆڵۆمپی یاسای یه‌كێتییه وه‌رزشییه‌كان ، و هه‌روه‌ها دانانی فۆرمی كۆتایی یاسای یانه‌كان كه ده‌نگی له‌سه‌رنه‌درا.\nهه‌روه‌ها به‌رواری وه‌ڵامی پرسیاری ئاماده‌بووانی دایه‌وه وبیرۆكه‌كانی خۆی په‌یوه‌ست به‌گه‌شه‌پێدانی وه‌رزش له‌عیراق به‌گشتی وهه‌رێمی كوردستانیش به‌تایبه‌تی خسته‌ڕوو.\nپه‌رله‌مانتار دیار به‌رواری سه‌ردانی سه‌رۆكایه‌تی زانكۆی هه‌ڵه‌بجه‌ی كرد وله‌لایه‌ن سه‌رۆكی زانكۆكه‌وه دكتۆره مه‌هاباد عادل ه‌وه پێشوازی لێكرا ، هه‌ردولا ئاماژه‌یان به‌ڕۆڵی زانكۆدا له پێشكه‌وتنی كۆمه‌ڵگه‌ی ناوخۆ و پشتگیری لاوان وه‌رزشدا.\nله‌لایه‌كی تره‌وه په‌رله‌مانتار به‌رواری سه‌ردانی گۆڕستانی شه‌هیده‌كانی هه‌ڵه‌بجه‌ی كرد كه‌ناو وئێسك وپروسكی زۆرینه‌ی قوربانیانی بۆردومانی كیمیاوی رژێمی له‌ناوچووبوو كه‌ساڵی 1988 روویدا.\nهه‌روه‌ها په‌رله‌مانتار به‌رواری ناوه‌ندی راهێنانی هه‌ڵبژارده‌ی نیشتمانی له‌وه‌رزشی كاراتیدا كه‌له‌یانه‌ی خورماڵ راهێنان ده‌كه‌ن وچاویكه‌وت به به‌راهێنه‌ران ویاریزانان داوی لێكردن هه‌وڵی زیاتربده‌ن له‌ڕاهێنانیان تابگه‌ن به‌سه‌كۆنێوده‌وڵه‌تییه‌كان ،وتیشی لیژنه‌ی لاوان ووه‌رزش پشتیوانیان ده‌بێت .


نیوەڕۆی ئەمرۆ دوا مۆلەتە بۆ چەکدارە نایاساییەکان بۆئەوەی بارەگاکانیان لە شنگال چۆل بکەن\n- ھێزە عێراقییەکان تا نیوەڕۆی ئەمڕۆ دوا مۆلەت بە چەکدارە نایاساییەکان دەدەن کە تەواوی بارەگاکانیان لە شنگال چۆل بکەن.\nشنگال - AA\nدوا مۆڵەت دراوەتە چەکدارانی نایاسایی ناو سەنتەری شنگال بۆ چۆلکردنی بنکە و بارەگانیان.\nبەپێی زانیارییەکان، تا ئێستا ھەشت بنکەی چەکدارە نایاساییەکان چۆل کراون کە دووانیان لە سەنتەری شاری شنگال بوون و رادەستی ھێزەکانی عێراقی کراونەتەوە.\nلە سەنتەری شاری شنگال و ناحیەی سنوونێ دوو بنکەی دیکە ماون کە رادەست بکرێن و مۆڵەتیان پێدراوە تا نیوەڕۆی ئەمڕۆ چۆلی بکەن.\nسەرەڕای ئەوەی ھێزە عێراقییەکان وەک دوا مۆلەت کاتژمێر ١٢:٠٠ی ئەمڕۆیان بۆ چۆلکردن و رادەستکردنەوەی بارەگای چەکداران دیاریکردووە بەڵام ئەو چەکدارانە بە مەبەستی چۆلنەکردنی بنکەکانی لە ئێستادا کەڵک لە خەڵکی ناوچەکە وەردەگرن و وەک قەڵغان بەکاریان دەھێنن.\nلە ماوەکانی رابردوودا سەرۆکوەزیرانی عێراق، مستەفا کازمی رایگەیاندبوو کە رێککەوتنێکی مێژوویی کراوە کە دەسەڵاتی حکوومەتی فیدراڵ بەپێی دەستوور لەسەر ئاستی کارگێڕی و ئەمنی لە شنگال پتەوتر دەکات.\nرۆژی ٩ی تشرینی یەکەم، ھەولێر و بەغدا لەسەر دروستکردنی ئیدارەیەکی نوێ بۆ شنگال رێککەوتن.


وەزیری تەندروستی: دەوامی فەرمانبەران مەرجدار دەكرێت - تۆڕی میدیایی خەڵک\nوەزیری تەندروستی حكومەتی هەرێمی كوردستان دواین بڕیار بۆ وەرگرتنی ڤاكسین لەلایەن فەرمانبەرانەوە ڕادەگەیەنێت و جەختیشدەكاتەوە، كە لە ساڵی نوێدا چاكسازی بنەڕەتی لە كەرتی تەندروستی دەكەن.\nسامان بەرزنجی، وەزیری تەندروستی هەرێم لە چاوپێكەوتنێكی لەگەڵ كەناڵی ڕووداو ڕایگەیاند، لە ساڵی نوێدا چاكسازی بنەڕەتی لە كەرتی تەندروستی دەكەین، ئەویش بە زیادكردنی خزمەتگوزاری تەندروستی كەرتی گشتی و كەم كردنەوەی نرخی دەرمان و خزمەتگوزاری تەندروستی لە كەرتی تایبەت.\nئاماژەی بەوەشكرد، چەند پڕۆژە یاسایەك لە بەردەم وەزارەتی تەندروستییە و لە ساڵی نوێدا دەخرێنە بەردەم ئەنجوومەنی وەزیران بۆ پەسەندكردنی لە بواری ڕێكخستنەوەی كەرتی گشتی و تایبەتی تەندروستی و كەمكردنەوەی نرخی دەرمان و خزمەتگوزارییەكان و ئەنجوومەنی پزیشكان.\nجەختیشی كردەوە، كە لە ساڵی نوێوە بڕیاری خۆكوتانی فەرمانبەران بە ڤاكسینی كۆرۆنا دەچێتە بواری جێبەجێ كردنەوە و دەكرێتە مەرج لەسەریان یان خۆكوتان یان هێنانی پشكنینی هەفتانەی كۆرۆنا.\nبۆچی نابێت قژت بە توندیی ببەستیت؟\n14 ئاب 2021 8.30 pm\nخەڵك ئەمڕۆ زیاتر لە 500 هەزار ژەم ڤاكسینی ڤایزەری ئەمریكی گەیشتە عیراق و پشكی هەرێمی كوردستانیشی تێدایە. وەزارەتی…


17:34 - 10 خاکەلێوه 2715\nبەپێی راپۆرتی ماڵپەڕی کوردستان میدیا، رۆژی چوارشەممە رێکەوتی ٦ی رەشەمەی ١٣٩٣ی هەتاوی کاوان محەممەد پوور تەمەن ٢٨ ساڵە، رۆژنامەنووسی کوردی خەڵکی سەردەشت لەلایەن ئیدارەی ئیتلاعاتی رێژیمی ئیسلامی لە مەهاباد بانگهێشت و پاشان دەستبەسەر کراوە.\nکاوان محەممەدپوور خوێندکاری لقی کۆمەڵناسیی زانکۆی مەهاباد، سەرنووسەری دوو حەفتەنامەی جامعە کوردستان، هاوکاری رۆژنامەی شەرق و دەبیری گۆڤاری ئەدەبیی حەوتی تیری سەردەشت بووە.\nبە وتەی سەرچاوەیەکی ئاگادار، هێزەکانی ئیدارەی ئیتلاعاتی رێژیمی ئیسلامی پاش دەستبەسەر کردنی کاوان محەممەدپوور چوونەتە ناو ماڵی ئەو رۆژنامەنووسە کوردە و کەلوپەلی شەخسی و لەب‌تابی ناوبراویان لەگەڵ خۆیان بردووە.


شارەزایانی ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی بەمەبەستی لێکۆڵینەوە لە پەتای کۆرۆنا سەردانی چین دەکەن\nدوو شارەزای ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی سەردانی پەکینی پایتەختی چین دەکەن بەمەبەستی لێکۆڵینەوە لە سەرچاوەی دروستبوونی پەتای کۆرۆنا.\nڕێكخراوی تەندروستی جیهانی لە بەیاننامەیەکدا وتی شارەزایەکی تەندروستی ئاژەڵ و پسپۆڕێکی گواستنەوە و کۆنتڕۆڵکردنی نەخۆشیەکان لەمیانەی سەردانەکەیاندا بۆ چین کار لەسەر ئەوە دەکەن چۆن ئەم ڤایرۆسە لە ئاژەڵەوە گواستراوەتەوە بۆ مرۆڤ.\nزانایان باوەڕیان وایە ئەم ڤایرۆسە سەرەتا لە شەمشەموکوێرەدا بووە و دواتر گواستراوەتەوە بۆ ئاژەڵێکی دیکەی وەکو پانگۆلین و دواتر لە بازاڕەکانی گۆشتدا لە وهان گواستراوەتەوە بۆ مرۆڤ.\nلە هەوڵێکدا بۆ ڕێگریکردن لە بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی دیکە، چین هەندێک لە بازاڕەکانی گۆشتی لە وڵاتەکەدا داخست و ڕێوشوێنی توندی گرتەبەر، ئەوەش بووە هۆی کەمبوونەوەی ژمارەی توشبووان بە پەتای کۆرۆنا لەو وڵاتەدا.\nئەم ئەرکەی ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی هەستیارە، لەکاتێکدا ئەمەریکا بەنیازە لە ڕێکخراوەکە بکشێتەوە بەهۆی ئەوەی دەڵێت ڕێکخراوەکە خراپ مامەڵەی لەگەڵ پەتاکەدا کردووە و چاوپۆشی لە چین کردووە.\nزیاتر لە 120 وڵات داوای لێکۆڵینەوەیان لە سەرچاوەی سەرهەڵدانی ڤایرۆسەکە کردووە. چین سوور بوو لەسەر ئەوەی ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی سەرپەرشتی لێکۆڵینەوەکە بکات، بەڵام چاوەڕێ بکات تاوەکو پەتاکە کۆنتڕۆڵ دەکرێت. لەکاتێکدا لە هەریەک لە هیندستان و بەڕازیل و ئەمەریکا ژمارەی توشبووان بە ڤایرۆسەکە بەردەوام لە زیادبووندایە.


كتێبێك له‌باره‌ى پێوه‌ندى نێوان عه‌لى باپیر و به‌عس كه‌وته بازاڕه‌وه\nله كتێبێكدا فایله‌كانى پێوه‌ندیى عه‌لى باپیر به رژێمى به‌عس كۆ ده‌كرێته‌وه و وێڕاى وه‌رگێڕانى ناوه‌ڕۆكى فایله‌كان بۆ سه‌ر زمانى كوردى، دوو باس له دووتوێى كتێبه‌كه بڵاو ده‌كرێنه‌وه كه هه‌ندێك رووداوى نه‌زانراو له‌باره‌ی عه‌لى باپیر ده‌گێڕنه‌وه.\nدواى رووخانى رژێمى سه‌دام حوسێن له به‌هارى 2003، به‌ڵگه‌كانى ئه‌و رژێمه له داوده‌زگا هه‌ستیاره‌كانى وه‌ك سه‌رۆكایه‌تیى كۆمار و وه‌زاره‌تى ناوخۆ و ده‌زگه‌ته‌ناهییه‌كانى، كه‌وتنه ده‌ست خه‌ڵك و لایه‌نه سیاسییه‌كانى عێراق. زۆر له‌و به‌ڵگانه خرانه سه‌ر لاپه‌ڕه‌ى رۆژنامه‌كان، به تایبه‌تى ئه‌و به‌شانه‌ى كه پێوه‌ندیى نهێنى لایه‌نه سیاسی و كه‌سایه‌تییه‌كانى به رژێمى به‌عسه‌وه ئاشكرا ده‌كرد.\nله راگه‌یاندنى كوردیش به‌شێك له به‌ڵگه‌كان بڵاوكرانه‌وه، پێوه‌ندیى نهێنى لایه‌ن و كه‌سایه‌تییه‌كان ئاشكرا كرا، یه‌كێك له‌و كه‌سانه‌ى فایلى له‌باره‌یه‌وه بڵاوكرایه‌وه، عه‌لى باپیر بوو كه ئێسته ئه‌میرى كۆمه‌ڵى ئیسلامیی كوردستانه.\nئه‌و به‌ڵگانه‌ى عه‌لى باپیر له كتێبێكدا كۆكراونه‌ته‌وه و چاپ كراون، به‌ناونیشانى "كۆمه‌ڵى ئیسلامی له پێوه‌ندییه‌كانى عه‌لى باپیر و حزبى به‌عسدا". ئاماده‌كارى كتێبه‌كه ئوسامه قه‌ره‌داغییه، كتێبه‌كه دووجار چاپكراوه‌ته‌وه، چاپى دووه‌مى له‌ساڵى 2015 بووه.\nكتێبه‌كه له 100 لاپه‌ڕه پێكهاتووه، جیا له به‌ڵگه‌كان،نووسه‌ره‌كه‌ی پێشه‌كى بۆ نووسیوه، به‌ڵگه‌كان له 33 لاپه‌ڕه پێكهاتوون، له دواى هه‌ر لاپه‌ڕه‌یه‌كى به‌ڵگه‌كه، بۆ سه‌ر زمانى كوردى هاتوونه‌ته وه‌رگێڕان، دواى ته‌واوبوونى به‌ڵگه‌كانیش بابه‌تێكى درێژ له لاپه‌ڕه‌كانى 83 -99 بڵاو كراوه‌ته‌وه له‌ژێر ناونیشانى "ئیشكالیه‌تى گوفتار و ره‌فتار له كه‌سێتى م. عه‌لى باپیردا" كه وه‌ك ده‌رده‌كه‌وێت ئاماده‌كارى كتێبه‌كه نه‌ینووسیوه، به‌ڵكو له‌لایه‌ن "ره‌زا محه‌مه‌د" نووسراوه.\nله لاپه‌ڕه‌ى یه‌كه‌مى كتێبه‌كه، ئاماده‌كار دوو گوته‌ى عه‌لى باپیر دێنێته‌وه له‌باره‌ى به‌عس، له ژماره 57ى رۆژنامه‌ى "ئاوێنه" وه‌رگیراوه، له گوته‌ى یه‌كه‌مدا عه‌لى باپیر ده‌ڵێ، "ئه‌گه‌ر شه‌هامه‌تى سه‌ركردایه‌تیى سه‌دام حوسێن جێنیشنى سه‌ڵاحه‌دین (خوا بیپارێزى) نه‌بووایه، من نامه‌م نه‌ده‌نارد بۆتان". هه‌روه‌ها له گوته‌ى دووه‌مدا ده‌ڵێ، "پێوه‌ندیى ئێمه له‌گه‌ڵ به‌عسدا بریتى بوو له خه‌تى مه‌عاویه".\nپێشه‌كی كتێبه‌كه، پێشه‌كییه‌كى ئاسایی نییه بۆ ناساندنى كتێبه‌كه نووسرابێت، به‌ڵكو "گێڕانه‌وه‌ى كۆمه‌ڵێك رووداوى جیاجیایه و نووسه‌ر به مه‌به‌ستى ئه‌وه ده‌گێڕێته‌وه كه خه‌ڵك بزانن. زۆر ده‌مێكه عه‌لى باپیر خه‌ریكى سه‌ودا و مامه‌ڵه بووه له‌گه‌ڵ هێزه هه‌رێمى و ناوه‌كییه‌كان تا خۆى بكات یه پاڵه‌وانى كوردستان".\nنووسه‌ر وه‌ك ده‌رده‌كه‌وێت خۆى ئاگادارى رووداوه‌كانى بزووتنه‌وه بووه، یان له گێڕانه‌وه‌ى رووداوه‌كان باس له‌وه ده‌كات كه كه‌سانى ئاگادار باسیان كردووه، كۆمه‌ڵێك رووداو له پێشه‌كیداده‌خاته ڕوو، له‌وانه:\n"عه‌لى باپیر له سه‌ره‌تاى خۆچه‌ككردنى و دواتریش كه پێوه‌ندى كردووه به بزووتنه‌وه‌ى ئیسلامییه‌وه، پاره‌ى له موسته‌شار و ئاغاكانى ناوچه‌ی پشده‌رایه‌تى وه‌رگرتووه".\n"عه‌لى باپیر له‌لایه‌ن ژنێكى نه‌ناسراو راسپارده‌ى تایبه‌تى بۆ هاتووه، رێكخستنه‌كانى باسك (بزووتنه‌وه‌ى ئیسلامى) ژنه‌كه ده‌ستنیشان ده‌كه‌ن".\n"له مانگى ره‌مه‌زان به‌ناوى خه‌ڵوه‌ت خۆى له ئه‌شكه‌وتێكى چیاى ماكۆك گۆشه‌گیر ده‌كات، كه‌چى عه‌لى عه‌بدولعه‌زیزى رابه‌رى بزووتنه‌وه ئاشكراى ده‌كات كه عه‌لى باپیر له‌گه‌ڵ چه‌ند به‌رپرسێكى ئێرانى له كۆبوونه‌وه‌دایه".\n"شه‌ڕى نێوان بزووتنه‌وه‌ى ئیسلامى و یه‌كێتى له‌رانیه، هانده‌ره‌كه‌ى عه‌لى باپیر بووه".\n"له هاوینى 1996 له‌گه‌ڵ په‌كه‌كه دانیشتووه له‌دژى ئه‌زموونى كوردستان".\nهه‌ر یه‌كێك له‌م رووداوانه و چه‌ندان رووداوى تر، ئاماده‌كارى كتێبه‌كه باسیان لێ ده‌كات. دواى ئه‌مه یه‌كه یه‌كه‌ى به‌ڵگه‌كان له كتێبه‌كه دێت و وه‌رگێڕانیان بۆ ده‌كرێت. به‌شێكى به‌ڵگه‌كان له‌لایه‌ن به‌رپرسانى به‌عس له‌باره‌ى عه‌لى باپیر نووسراون، به‌شه‌كه‌ى تر هه‌ندێك له نامه‌كانى عه‌لى باپیره، ئێمه لێره‌دا ته‌نیا ئاماژه به دوو به‌ڵگه ده‌كه‌ین. یه‌كه‌میان له‌لایه‌ن به‌ڕێوه‌به‌رى گشتیى ئه‌من ئاراسته‌ى سه‌رۆكایه‌تیى كۆمار كراوه، دووه‌میشیان نامه‌یه‌كى عه‌لى باپیره بۆ به‌رپرسى هه‌واڵگرى عێراق. وه‌ك له كتێبه‌كه‌دا هاتووه.\nبه‌ڵگه‌ى یه‌كه‌م له‌لایه‌ن به‌ڕێوه‌به‌رى ئه‌منى عام ئاراسته‌ى سه‌رۆكایه‌تیى كۆمار- سكرتێر كراوه، به ناونیشانى (الكردی علی بابیر) به ژماره‌ى 1400/3/3/682 نووسراوه، له‌رێكه‌وتى 16/3/1999 له به‌ڵگه‌كه نووسراوه، به‌ڵام له‌دیوى كوردییه‌كه به هه‌ڵه نووسراوه 1993.\nله‌سه‌ره‌تاى نووسراوه‌كه ئاماژه بۆ نووسراوێكى تر ده‌كات كه له‌ساڵى 1996 هاتووه‌ته ناردن، بابه‌ته‌كه‌ش "درێژه‌دانه به پێوه‌ندى له‌گه‌ڵ (ئاماژه‌پێدراو) كه ئه‌ویش عه‌لى باپیره. ئه‌و به‌ڵگه‌یه درێژترین به‌ڵگه‌یه له چه‌ندان لاپه‌ڕه پێكهاتووه. بابه‌ته‌كان خاڵ به خاڵ باس كراون. له خاڵى سێیه‌مدا ده‌ڵێ، له به‌روارى 16/2/1999 چاوپێكه‌وتنى راسته‌وخۆى له‌گه‌ڵ ئه‌نجام دراوه /واته له‌گه‌ڵ عه‌لی باپیر/، داكۆكى كردووه له‌سه‌ر ئه‌مانه‌ى خواره‌وه:\nئه‌لف، بزووتنه‌وه‌ى ئیسلامى پابه‌نده به به‌رنامه‌ى ئیسلامه‌وه، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا له‌گه‌ڵ یه‌كێتیى خاكى عێراقدایه. وه‌ك خاك و گه‌ل".\nبا، ره‌تكردنه‌وه‌ى هه‌ڵسوكه‌وته‌كانى ئێران له باكورى وڵاتدا، به تایبه‌تى دیارده‌ى به‌شیعه‌كردن كه به ده‌ستخۆشى لێكردنى جه‌لال تاڵَه‌بانى ئه‌نجام ده‌درێت".\nجیم، بوونى به‌ندى نهێنى له رێككه‌وتننامه‌ى (واشنتن) له نێوان مه‌سعوود بارزانى و جه‌لال تاڵه‌بانیدا، به‌ڵام بزووتنه‌وه‌ى ئیسلامى هاوكاریى له‌گه‌ڵ ئیداره‌ى ئه‌مه‌ریكى به‌هه‌ر شێوه‌یه‌ك ره‌ت ده‌كاته‌وه".\nدال، به‌شداریكردنى بزووتنه‌وه‌ى ئیسلام له هه‌ڵبژاردنه‌كان كه له باكورى وڵاتدا له مانگى ته‌مووزى داهاتوو ئه‌نجام ده‌درێن، ئه‌گه‌ر به‌بێ ده‌ست تێوه‌ردانى بێگانه ئه‌نجام بدرێت".\nواو، داكۆكى ده‌كات له‌وه‌ى كه دڵسۆزى بۆ وڵات ته‌نیا بنچینه و پاڵنه‌ره بۆ دروستكردنى پێوه‌ندى له‌گه‌ڵمان، له‌به‌رئه‌وه‌ى به‌رپرسه له باڵێك له‌ناو بزووتنه‌وه‌ى ئیسلامیدا نه‌ك ته‌نیا وه‌ك كه‌سێك".\nها، داكۆكى له‌سه‌ر هاوئاهه‌نگى و هاوكاریى هاوبه‌ش ده‌كات، له بواره‌كانى گۆڕینه‌وه‌ى زانیاریى تایبه‌ت به بارودۆخى باكورى وڵات، ئاماده‌یى خۆى ده‌رده‌بڕێ بۆ به‌ئامانجكردنى جووه‌كان، دواى ئه‌وه‌ى هاوكاریى پێویست كرا".\nزا، گه‌یاندنى كۆمه‌كى دارایی بۆ بزووتنه‌وه به‌شێوه‌یه‌كى گشتى و بۆ باڵه‌كه‌ى خۆى به‌شێوه‌یه‌كى تایبه‌ت و ئاسانكاریى جووڵه‌ى ئه‌ندامانى بۆ ده‌ره‌وه‌ى وڵات".\nئه‌مانه وه‌ك له به‌ڵگه‌كه‌دا هاتووه داوا و قسه‌كانى عه‌لى باپیر بوون، به‌ڵام ئه‌وانیش /ئه‌منی عام/ له به‌رانبه‌ردا چه‌ند داوایه‌كیان له عه‌لى باپیر كردووه، كه گرنگترینیان پێوه‌سته به "ئاشكراكردنى به‌نده نهێنییه‌كانى رێكه‌وتننامه‌ى واشنتن وبڵاوكردنه‌وه‌ى هۆشیاری یه‌كێتى خاكى عێراق له‌ناو ریزه‌كانى بزووتنه‌وه‌ى ئیسلامى". ئه‌مه و چه‌ندان خاڵى تر باس كراون و له‌گه‌ڵ سه‌رنجى به‌رپرسه‌كه.\nوه‌ك له به‌ڵگه‌كان ده‌رده‌كه‌وێ، عه‌لى باپیریش له‌لایه‌ن خۆیه‌وه چ به شه‌خسى یان وه‌ك ئه‌میرى كۆمه‌ڵ نامه‌ى بۆ به‌ڕێوه‌به‌رى گشتیى ده‌زگه‌ى هه‌واڵگری "موخابه‌رات" ناردووه. ئێمه لێره‌دا ته‌نیا رۆشنایى ده‌خه‌ینه‌سه‌ر به‌ڵگه‌یه‌ك كه عه‌لى باپیر وه‌ك ئه‌میرى كۆمه‌ڵى ئیسلامى نامه‌ى بۆ به‌ڕێوه‌به‌رى گشتیى موخابه‌ڕات ناردووه. به‌پێى به‌ڵگه‌كه، نامه‌كه له 7/1/ 2002 نووسراوه، واته ساڵێك و سێ مانگ به‌ر له‌كه‌وتنى رژێمى به‌عس له‌عێراق.\nوه‌ك له‌نامه‌كه‌دا ده‌رده‌كه‌وێ، عه‌لى باپیر بێ ئومێد بووه له پێوه‌ندییه‌كه، جا نازانرێ هۆكاره‌كه‌ى فه‌رامۆشكردنیه‌تى یان هه‌ر هۆیه‌كى تره. به‌ڵام له‌سه‌ره‌تادا ده‌ڵێ، "له راستیدا نه‌مده‌ویست هیچ نامه‌یه‌ك بنێرم ئه‌گه‌ر خۆشه‌ویستى نیشتمان و شه‌هامه‌تى سه‌ركردایه‌تى عێراق نه‌بووایه".\nله‌سه‌ره‌تاى نامه‌كه‌دا چه‌ند جارێك عه‌لى باپیر دڵسۆزیى خۆى بۆ نیشتمانى عێراق دووپات ده‌كاته‌وه و هێزه‌كانى كۆمه‌ڵ به به‌شێك له سوپاى ئازاى عێراق ده‌زانێ، دواتریش له كۆمه‌ڵێك خاڵ داواكارییه‌كانى ده‌خاته‌ڕوو كه له یه‌كه‌میان به‌مشێوه‌یه هاتووه، "دابینكردنى پێداویستى دارایى به‌شێوه‌ى مانگانه".\nله خاڵێكى تردا عه‌لى باپیر ده‌نووسێ "په‌ژاره‌ى ئێمه ئه‌وه‌یه چۆن بتوانین عێراق رزگار بكه‌ین له هێرشى ئیستعمار و زایۆنیه‌تى جیهانى و به‌هێزكردنى هێزه‌كانمان بۆ ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ى هێرشى خاچپه‌رستان".\nوه‌ك ده‌رده‌كه‌وێت له دوو خاڵى تردا عه‌لى باپیر خۆى وه‌ك دڵسۆزى عێراق نیشان ده‌دات و باس له چۆنیه‌تى پاراستنى عێراق ده‌كات.\nله خاڵى چواره‌م باس له‌و ناته‌واوییه ده‌كات كه گوایه له نێوان ئه‌و و رژێمى به‌عس دروست بووه، ئه‌مه‌ش ده‌قى خاڵى چواره‌مه كه تێیدا هاتووه "چاره‌سه‌ركردنى ئه‌و ناته‌واوییانه‌ى ئێمه هۆیه‌كه بۆ كردنه‌وه‌ى ده‌رگاى گفتوگۆ له‌گه‌ڵ چاكه‌خوازان له باكورى وڵات، به‌شێوه‌یه‌كى ریشه‌یى بۆ بنیاتنانێكى بنه‌ڕه‌تى و نیشتمانپه‌روه‌رى و دوور له فڕوفێڵ دژى دژومنان بووه‌ستینه‌وه، ئه‌ویش به هاوئاهه‌نگى له نێوان ئێمه و ئێوه‌دا به به‌هێزكردنى هێزه‌كانمان به‌و ئیعتیباره‌ى یه‌كده‌ست و یه‌كڕیز بین". مه‌به‌ستى عه‌لى باپیر له باكورى وڵات "هه‌رێمى كوردستان"ـه.\nدواتر هه‌ر له‌و نامه‌یه‌دا ئه‌میری كۆمه‌ڵ داوا له به‌ڕێوه‌به‌رى گشتى هه‌واڵگریى ده‌كات، له ده‌ره‌وه‌ى وڵات چاویان به یه‌كتر بكه‌وێت، بۆیه له كۆتاى نامه‌كه‌دا ده‌نووسێ "چاوه‌ڕێ ده‌كه‌م چاوم به به‌ڕێزتان بكه‌وێ یان نوێنه‌رتان، له ده‌ره‌وه‌ى وڵات بۆ ئه‌وه‌ى ناوه‌ڕۆكى ئه‌م نامه‌یه به كردار له‌سه‌ر ئه‌رزى واقیع جێبه‌جێ بكه‌ین".\nئه‌م بابه‌ته 18545 جار خوێنراوه‌ته‌وه