وشەی جەهەننەم و ژیانی جەهەننەمی - قەڵەم\nتاریخ ایجاد در یکشنبه, 05 خرداد 1398 06:17\nپێوەندی نێوان وشە و کۆمەڵگا چییە؟ پێوەندێکی راستەخۆیە، یان ناڕاستەوخۆ؟ داخۆ کۆمەڵگا دەبێ بەوەی بە وشە دەیدرکێنین، یاخود وشە دەبێ بەوەی وا کۆمەڵگا لە ژیانی رۆژانەی خۆیدا دەینوێنێ؟\nوەڵامی ئەم پرسیارانە ئەستەمە. بەلام رەنگە لە جەغزێکی بچووکتردا بڵێین کە زمان کارێگەری هەیە لەسەر شێوەی ژیان و چارەنووس. ئەو مرۆڤانەی وا زمانیان بە ئاراستەیەکی خاوێن و گەشدا گۆشکراوە، بە گشتی شێوەی ژیانیان مرۆڤانەترە و، ئەوانەی وا زمانیان بە پێچەوانەوەیە ئەوا ژیانێکی پێچەوانەیش ئەزمووندەکەن. لە راستیدا زمان دەربڕی جیهانبینییە و لێرەوە کاریگەریی دەبێ لەسەر ئاراستەی ژیانمان.\nئەو کەسانەی یان ئەو کۆمەڵگایانەی وا زیاتر باسی جەهەننەم دەکەن، ژیانی رۆژانەیان زیاتر لە جەهەننەم دەچێ و ئەوانەیشی وا زیاتر باس لە بەهەشت و چاکە دەکەن ژیانیان زیاتر تێکەڵ بەم تایبەتمەندییانە دەبێ. کەواتە یەکێک لە ئامرازەکانی ژیانێکی جەهەننەمی، باسکردنی بەردەوامە لە جەهەننەم! جا گەر دەتەوێ ژیانی کۆمەڵگایەک تێکبدەی، زۆر ئاسانە، تەنیا زمان بگۆڕە!\nهەر بەو رادەیەیش بۆ دوورکەوتنەوە لە جەهەننەم، دەتوانین زمانمان لە وشەی جەهەننەم خاوێن بکەینەوە. لە بیرمان بێت شێوەی رووانینی ئێمە بۆ ژیان، کە لە زماندا خۆی دەنوێنێ، دەتوانێ شێوەی ژیانیشمان دیاری بکا.\n٢٧ مەی ٢٠١٩


بەشی: سەدو یەکەمی گەڕانەوە(١٠١) نووسینی: عەلی سوورەچۆمی – سه‌رده‌شت\n« بەشی: سەدی گەڕانەوە(١٠٠) نووسینی: عەلی سوورەچۆمی\nئێوارەیەکی شین : دڵی_ڕۆژھەڵات »\nباسی چۆنییەتی شەڕ و دابەش بوونی خۆمانم کرد.\nلەوێدا ڕوونم کردەوە ،شەڕی ئێمە بە گشتی کە شەڕێکی سەپاو بوو چۆن دەستی پێ کرد.\nئێستا جارێکی دیکە دەگەڕێمەوە سەر ئەو تیمەی خۆمان کە ڕاستەوخۆ لە ناوەڕاستی ھێزەکانی دوژمندا دەیھەوێ شیرازەی فەرماندەیی دوژمن تێک بدات.\nدوای ئەوەی ھێزەکانی دوژمن لەوە تێگەیشتن کە تیمێک پێشمەرگە لە قووڵایی ھێزە زۆرەکەی ئەواندان کە لە سەر پشتی شەڕگەش کاریگەری ھەیە ،بوو بە ھۆی ترس و خۆفێکی زۆر بۆیان. ئیدی لێرەوە دوژمن ھەوڵیدا بە ھێنانی ھێزێکی زۆر لە سەردەشت“و دەورووبەر بۆ جارێکی دیکە ،وا بکات ئەو تیمە پێشمەرگە گەمارۆ بدرێ.\nلە راستیدا وەک باسم کرد بەر لەوەی بگەینە ئەو شوێنەی کە مەبەستی ئێمە بوو ،لەوە دڵنیا بووین کە بە بڕیارێکی ھەڵە دەمانھەوێ ڕووداوەکان پێچەوانە بکەینەوە.\nکە شەڕ دەستی پێکرد ھیچ بەرگریەکیان نەکرد ،بەرەو لای گوندی بێتووش و پشتی شەڕگە پاشەکشەیان کرد. ئێمە ئەوەندە ماندوو بووین کە تفەنگەکان لە دەستماندا دەلەرزین و ھیچ تەرکیزێک نەمابوو. شەڕ زۆر سەخت بوو ،ھەر چوار دەوری ئێمە ھەر بە مەودای چەند میترێک ھێزی دوژمن بوو ، بە جۆرێک ھێزەکانیان لە پڕ بە سەر ئێمەدا دەکەوتن.\nلەو ماوەدا ،چەند جارێک ھێرشیان بۆ ئێمە ھێنا کە بەرگری ئازایانەی ئێمە بوو بە ھۆی شکانی ئەوان. ھێزەکانی دوژمن بە شێوەی دایرەیی بە دەوری مەیدانی شەڕدا ،سەنگەریان گرتبوو.\nبۆ جاری سێھەم ھێزێکی زۆر\nبۆ سێھەمین جار ،ھێزێکی دیکەی زۆری ڕێژیم کە کاروانی ماشێنەکانیان دیار بوون بەرەو مەیدانی شەڕ دەھاتن زۆر نیگەران بووین. دواتر بۆ ئەوەی پاڵپشتی بکرێین داوای ھێزی پشتیوان و بەستنی پشتی شەڕەگەی دوژمن-مان کرد ،کە تەنیا ڕێگا بوو. کەچی بەداخەوە ئەوە جێبەجێ نەبوو ،بێ ھێزی پشتیوان ماینەوە. بە تایبەت کە ئەو تیمەی لای خوارەمیر“پاشەکشەی کرد ئیدی دوژمن دەستی کرایەوە تا زیاتر ئێمەش گەمارۆ بدەن.\nفشارێکی زۆر لە سەر ئێمە بوو ،پێوەندی ئێمە لە گەڵ تیمی گەمارۆ دراو پچڕا بوو! ئەوە بوو ،خۆمان یەکلایی کردەوە لە سەر ئەوەی کە ھیچ ڕێگایەکی دەرباز بوون بۆ ئێمەش نەماوەتەوە کەواتە، دەبێ تا تاریکی ھەوا ئەو مەیدانی شەڕە ڕابگرین.\nباش ، ئێستا سێ شەڕگە ھەیە. تیمی گەمارۆ دراو کە لە شەڕ دایە. ئەو تیمەی کە شەوی پێشتر لە ناوچەکەدا بووەو بە ھاواری تیمی گەمارۆ دراوەوە چوون و ئازایانە شەڕ دەکەن ،وە تیمی سێھەم ئێمەین کە لە ناوەندی ھیزەکانی دوژمن دایە و بە جۆرێک کەوتۆتە گەمارۆی دوژمن.\nلێرەدا پێم باشە وردتر بچینە نێو ڕووداوەکان.\n(فەرماندەکەی دوژمن پاشایی!)\nبا باسێکی پاشایی“فەرماندەری گشتی ھێزەکانی دوژمن بکەین. دیارە ئەو شتانەی ئێستا لێرە دەیانگێڕمەوە ئەو قسانەن کە جاش“کوردەکان بۆ خۆیان گێڕاویانەتەوە. سەرەتا پاشایی“لە ھەموو شتێک دڵنیا دەبێت ،ئەو جاشەکان تەنیا بۆ چاو ساخی دەبات. دوای ئەوەی بە پێچەوانەی مەزەندەی خۆیان دەبینن پێشھاتی تازە دێنە پێشێ کە بە دوور بوو لە حیساباتی ئەوان ،ئەوە وا دەکا ترس دایگرێ. لە راستیدا ئەو زۆر لە سەرکەوتنی خۆی دڵنیا بوو ،زۆر بێ سەبرانە چاوەڕوان بوو دەستکەوتی خۆی ببات کە دیارییەک بوو کەمتر فەرماندەرانی ڕێژیم پێی گەیشتبوون.\nبە شاھیدی خەڵکێک و گێڕانەوەی جاشەکان خۆیان\nئەو چەند ڕووداوە لە کاتی شەڕدا ،باس دەکەم-\nیەکەم جار پاشایی“،ھەڕەشە لە جاشەکان دەکات ھەر لەو شوێنەی شەڕی لێ دەکەن واتە ،سوورەکێل“چەند جاشێک لەوێ ناچار دەکات درێژ بن و خۆی و چەند پاسدارێکی دیکە شەڕیان لە پشتدا بکەن! کە جاشە ترسنۆکەکان دەستووری فەرماندە بێ ھیچ شەرم و حەیا قەبووڵ دەکەن.!!!\nزۆر نابات فشار زیادتر دەبێ و ئەو جار داوا دەکات بە ھەر جۆرێک بووە نەجاتی بدەن ئەگینا دەیانکووژێ\nجاشەکان دەڵێن: کاتێک زانی پێشمەرگە لەو شوێنەوە تەقە لە ھێزەکانی ئێمە دەکەن و بە چاوی خۆی ئەو ھێزەی دیت کە دەشکان بە تایبەت لەوەی کە نەیتوانی ئەو ھێزانە وەک پاڵپشت بنێرێ بۆ سەر تیمی گەمارۆ دراو بۆوەی ھەرچی زووتر بیانکووژێ! ھەمدیس نەگەیشتنی ھێزی یارمەتیدەر کە بە ھۆی بەرنگاری ئێمە لە دوو قۆڵەوە گیریان خواردبوو. دەست و پێی خۆی ون دەکات.\n(بە ئیرادەوە بەردەوام بووین)\nلەو ماوەدا ،توانین ھێزەکانی ئەوان ڕابگرین ،دوو کەسی ئێمە بە بەردەوام بە تەک تیرو نیشانە تەقەیان لەو شوێنە دەکرد کە پاشایی لێ بوو ،جار جار لە نێو دارەکاندا شوێنی خۆمان دەگۆڕی. ئەو کارە وای کرد فشارێکی زۆر بۆ ئەوان بێت کە خاڵی سابیت و نووقتەیەکی دیاری کراو بوون. لە راستیدا فەرماندەیی ئەوان تەنیا بە سەر ئێمەدا دەیتوانی پاشەکشە بکات.\nلای ئێوارە دادەھات و شەڕ تووند بوو فشارێکی زۆرمان بۆ ھاتبوو ھەم فیشەک کەم دەبوون ھەم دوژمن بە تاکتیکێکی تازە تەواوی دەورووبەری ئێمەیان ئاور“دەدا کە گیشە گەنم و پوشوو پاوان بوو. بڵێسەی ئاگر بەرز دەبۆوە بۆ ئاسمان ،چڕە دووکەڵ ناوچەکەی داپۆشی بوو ،ئەوە لە کاتێکدا بوو کە ئێمە تەواو گەمارۆ درابووین.ـ\nزۆری نەبرد بە دەر لەو تۆپخانە تووندەی کە ناوچەکەی ئاور باران دەکرد کە ببوو بە ھۆی سووتانی دارستان و لە چەندین شوێنەوە ناوچەکەی دوور لە ئێمەش ئاوری گرتبوو.\nبۆ مێژوو باسی بکەین: کەمتر تۆپ بارانی ئاوام دیتووە ، بەدەر لەو بازنە چووکەی ئێمە تێیدا بووین کە بە ھۆی نزیکی لە ھێزەکانیان نەیاندتوانی تۆپ بارانی بکەن تەواوی ناوچەکە دەکووڵی و ببوو بە ئاگر. ئەو ماوە گوندی قندۆڵ“و دەوروبەری ببوو بە ئامانجی تۆپ بارانێکی توند کە دەکەوتە بەشی باشوور و سەر سنوور. لەوێ ڕووداوی تاڵ ڕووی دا کە دواتر باسی دەکەین.\nلای ئێوارە شەڕ زۆر گەرم بوو ئێمە بە تەواوی گەمارۆ درابووین بە ھێزی دوژمن ،لەوەش زیاتر زۆری نەبرد سێ- ھێلیکۆپتەری جەنگی گەیشتنە مەیدانی شەڕ بۆ پاڵپشتی ھێزەکانی دوژمن. ئیدی لێرە بەدواوە کەس ئاگای لە کەس نەما – من کە زۆر لە ھێلیکۆپتەر“دەترسام کاتی سیس بوونی من بوو.\nشەڕ چەندین سەعات بوو درێژەی ھەبوو ، ئەو ماوە ڕێگامان نەدا ھیچ ھێزێکی یارمەتیدەر بگاتە ناوەندی فەرماندەیی ،بە جۆرێک کە پێش تاریک داھاتنی ھەوا لە بیری ئەوە دابوون چۆن پاشەکشە بکەن.\nدوو فەرماندەی ڕۆژانی بەرگری\nکاک حوسێن پەیڕەوان\nکاک عەوڵا شەخشە


2021-03-04 21:08 75 جار بینراوە کۆمێنت\nزۆرێک عاشقی بوون، چ بە کردار یان بە کۆمپیوتەر یان لەڕێی ئینتەرنێتەوە یاری پێ دەکەن، کێبڕکێی و پاڵەوانێتی بۆ ساز دەکرێت.\nیاریزان وزە نەرێنێیەکانی تێدا بەتاڵ دەکاتەوە و ماوەیەکی باش لە واقیعی حاڵ دووری دەخاتەوە، هەموو هۆش و خەیاڵی بۆ پلان و چۆنیەتی گەمەکردنی تەرخان دەکات. بەڵام لەسەر ئەرزی واقیع یارییەکی هاوردە کراوە و بۆتە یارییەکی تاڕادەیەک جەماوەری و دەشێ هاوڕێیەتی و دۆستایەتی کۆتایی پێ بهێنێت.\nئەو یارییانەی هەمان کاغەزی تێدا بەکاردەهێنرێت فرەجۆرن، چ یارییەکی ئاسایی بێت یاخود قومار یان سیحر و خانوو دروستکردن بێت، لەگەڵ ئەوەشدا زۆرن ئەوانەی مێژوو و رەمزیبوون و نیشانەی سەر کاغەزەکان نازانن، ئەستەمە بتوانرێت بەدواداچوون بۆ مێژووی ئەم یارییە لە شارستانییە کۆنەکاندا بکرێت، بەڵام نیشانە سەرەتاییەکانی کاغەزی یاری لە چین و هیندستان و میسرەوە بە دیار کەوتوون، هەندێک پێداگیری دەکەن کە سەرەتاکەی بۆ خێزانی پاشایەتی «تانگ»ی چین لە سەدەی نۆیەمی زایینی دەگەڕێتەوە، بەوەی لە سەدەی دەیەمی زایینی باسی ئەم یارییە لە ئەدەبی چینیدا کراوە، لەڕێی بازرگانیشەوە بۆ دەوڵەتانی تر گوازراوەتەوە، دوا ڤێرژنیشی لە فەرەنسا پەرەی پێدراوە.\nپرسیارەکە ئەمەیە، نهێنی ژمارەی کاغەزەکانی چییە؟ کە ژمارەکەی 52 کاغەزە، هەر (13) کاغەزی لە یەک لەو چوار جۆرە ناسراوەیەتی، ناسنامەی کەسایەتییەکانی کێن؟\nژمارە (52) ژمارەیەکی هەڕەمەکی نییە، بەڵکو ژمارەی هەفتەکانی ساڵە، چوار جۆرەکەیشی نیشانەی هەر چوار وەرزەکەی ساڵە، هەردوو سورەکەی مانای هەردوو وەرزە گەرمەکەیە، وێڕای ئەوەی نیشانەی هێزی روناکییە، وەلێ هەردوو رەشەکەی نیشانەی هەردوو وەرزە ساردەکەی ساڵە، هەروەها نیشانەی تاریکیشە. دەشێ هێمای هەر چوار چینی کۆمەڵایەتیی سەردەمی کۆن و ناوەڕاست بێت، ئەوانیش، کوپ هێمای دەسەڵاتی پیاوانی ئاینی و کڵێسایە، سینەک سوپای دەوڵەتە و قەرە وێنای کشتوکاڵ و جوتیارانە و دیناریش واتە چینی بازرگان.\n«بیلی» هێمایە بۆ گەوهەری شتەکان و سەرەتاکان، کاغەزە وێنەدارەکانی تر، مەلیک (شایب)، هێمای دەسەڵات و باوکایەتییە، لە کاتێکدا مەلیکە هێمای دایکایەتی و مرۆڤایەتییە، گەنجەکەیش هێمایە بۆ منی باڵای مرۆڤە و شەهوەتە، ئەمریکییەکان دواتر دوو جۆکەریان بۆ زیاد کرد، کە بوونی لە حەرەمی پاشاکانی سەدەی ناوەڕاست ئاسایی بوو، بۆ هەموو بارێک خۆیان دەگونجاند.


كازمى دواین هه‌ڵوێستى له‌باره‌ى رێككه‌وتنى هه‌رێم و به‌غدا ئاشكرا ده‌كات\nله‌باره‌ى قه‌ده‌غه‌ى هاتووچۆ و كه‌ره‌نتینى شاره‌كان، روونكردنه‌وه ده‌درێت\nپێشبینییه‌كانى كه‌شوهه‌واى سبه‌ی سێ شه‌ممه له هه‌رێمى كوردستان\nفراکسیۆنی یەکگرتوو: بەرتەسک کردنەوەی ئازادییەکان قبوڵنەکراوەو نابێت به‌رده‌وام بێت\nنرخی زێڕ و دراوه‌كان له بازاڕه‌كانى هه‌رێمى كوردستان\nئه‌مینداری گشتی یه‌كگرتووی ئیسلامی پێشوازی له شاندێكی حزبی ئیسلامی عێراق ده‌كات\nزیاتر له 70 مزگه‌وت نوێژی هه‌ینیان تێدا ناكرێ به‌پاساوی ڤایرۆسی كۆرۆنا\n41 مامۆستا سەر بە پەروەردەی قه‌زای بەڕدەڕەش بایکۆتی هۆڵەکانی خوێندنیان کرد\nفازڵ میرانی داوای هاوپه‌یمانیێكی شیعی و سونی و كورد ده‌كات\nمه‌لا مه‌زهه‌ر خوراسانی سوپاسی یه‌كگرتوو ده‌كات\nShabaz Qasri 07/01/2021 - 17:25 بڵاوکراوەتەوە لە عێڕاقی\nسەرکۆماری ئازەربایجان دژ بە سەردانی وەزیری دەرەوەی ئەرمینیا و کۆمەڵێک لە پەرلەمانتارانی فەڕەنسا بۆ قەرەباغ ناڕەزایەتی دەربڕی.\nسەرکۆماری ئازەربایجان، ئیلهام عالیێڤ لە میانەی بەشداری کردنی لە کۆبوونەوەی ناوەندە ئابوورییەکانی وڵاتەکەی بۆ هەڵسەنگاندنی ساڵی 2020، باسی لەو سەردانانە کرد کە بەبێ مۆڵەتی ئازەربایجان بۆ ناوچەی قەرەباغ ئەنجامدەدرێن.\nعالیێڤ ئەوەی وەبیرهێنایەوە کە پێشتر بە لایەنە رووسییەکانیان راگەیاندوە هاووڵاتی هیچ وڵاتێک بەبێ وەرگرتنی مۆڵەت لە ئازەربایجان ناتوانێت بچێتە ناوچەی قارەباغ و گوتی: "بەداخەوە بە مۆڵەتی لایەنە رووسییەکان پەرلەمانتارانی فەڕەنسا چوونە قەرەباغ. لە ئەنجامدا باڵیۆزی فەڕەنسا لە باکو بانگکرایە وەزارەتی دەرەوە و هۆشداری پێدرا. ئێمە لە بەرامبەر ئەم کارانەدا بێدەنگ نابین".\nسەرکۆماری ئازەربایجان باسی لەوەش کرد کە وەزیری دەرەوەی ئەرمینیا، ئارا ئایڤازیان سەردانی ناوچەی قەرەباغ-ی کردوە و رایگەیاند: "باشە وەزیری دەرەوەی ئەرمینیا ئیشی چییە لەوێ؟ لەبیری نەکەن کە لە شەڕدا مشتێکی پۆڵاینتان بەرکەوت. هۆشداری ئەوە دەدەینە ئەرمینیا کە پێویستە ئەم سەردانانە بوەستێندرێن. ئەگەر هەنگاوی بەلاڕێدابەری لەم شێوەیە رووبدات ئەرمینیا زۆر زیاتر پەشیمان دەبێتەوە".\nعالیێڤ، ئاماژەی بەوەشدا کە بە نێوەندگیری رووسیا چەند هەنگاوێک بۆ ئاسایی کردنەوەی پەیوەندییەکان گیراونەتەبەر و رایگەیاند: "ئەگەر پەیوەندییەکان ئاسایی ببنەوە چ پێویست بەم سەردانە چەواشەکارانانە دەکات؟ دەیانەوێت چی نیشانبدەن؟ دەیانەوێت ئێمە بەلاڕێدابەرن؟ ئەوەیان لەبیرنەچێت کە ئەم هەنگاوانە بە گران لەسەریان تەواو دەبێت. هەربۆیە پێویستە ئەم سەردانانە بوەستێندرێن و جگە لە رێکخراوی خاچی سووری نێودەوڵەتی هیچ هاووڵاتییەکی بیانی بەبێ مۆڵەتی ئێمە مافی ئەوەی نییە بچێتە ناوچەی قەرەباغ".\nده‌زگای هه‌واڵگری عێراق ده‌ستگیركردنی به‌رپرسێكی داعشی له هه‌ولێر راگه‌یاند\nلە خۆپیشاندانەكانی ناسڕییەدا خۆپیشاندەرێك كوژرا و 14ی دیكەش برینداربوون\nوەزارەتی پەروەردەی هه‌رێم لەبارەی تاقیکردنەوەکان بڕیارێکی نوێی دەرکرد\nفەرمانی دەستگیركردن بۆ ژمارەیەك رۆژنامەنووسی دیكه ده‌رده‌چێت


ڕیگی لەخەونی بەدەستھێنانی مافەکانەوە بۆ سەرپەتی سێدارە \nئێران دەوڵەتێکی فرە پێکھاتەیە لەڕووی نەتەوەیی وئاینی ومەزھەبی وتەنانەت خەت وپێکھاتەکانی یەک مەزھەبی دیاریکراویشەوە، ئەم فرەییە بۆ ئێران وەک زۆربەی وڵاتانی تری ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست نەوبووە بەمایەی بەھێزی وڵات\nکۆتاییھاتن ولەسێدارەدانی ڕێگی بەمانای کۆتایی ھاتن وتەواوبوونی کارە توندوتیژیەکانی جنداللە وھێزە ڕادیکاڵەکانی تر نیشان نادات لە ئێران\nئێران دەوڵەتێکی فرە پێکھاتەیە لەڕووی نەتەوەیی وئاینی ومەزھەبی وتەنانەت خەت وپێکھاتەکانی یەک مەزھەبی دیاریکراویشەوە، ئەم فرەییە بۆ ئێران وەک زۆربەی وڵاتانی تری ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست نەوبووە بەمایەی بەھێزی وڵات، بەڵکو خاڵی لاوازی وڵاتەکەیە وزۆر جاریش ئەم پێکھاتانە بۆ سەندنی ئەوەی بەمافی خۆیان زانیوە پەنایان بردووەتە بەر ڕێگاچارەی توندوتیژ و تەنانەت تیرۆریستیش، یەکێک لەوانە پێکھاتەی سونەیە کە لەھەندێ وێستگەی مێژوییدا پەنایان بۆ کاری توندوتیژی بردووە لەدژی کۆماری ئیسلامی ئێران، (عەبدولمەجید ڕیگی) یاخود (عەبدولمالیک ڕێگی) کەناوێکی تری ھەمان کەسە، یەکێکە لەو سەرکردە ئیسلامییە سونییە بەڕەگەز بەلوجیانەی کە لەمێژوی نزیکی ئێراندا سەری ھەڵدا وکوژایەوە.\nسەرەتای ژیان وپێگەیشتن\nعبدولمالیک یان عەبدولمەجید ڕیگی لە یەکی کانونی دووەمی ساڵی(١٩٨٣) لەبنەماڵەیەکی ھەژار لەپارێزگای زاھیدانی باشوری ڕۆژئاوای ئێران لەدایک بووە، ڕەچەڵەکی بنەماڵەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ھۆزی(ڕیگی)کە یەکێکە لە ھۆزە ھەرە گەورەکانی ناوچەی سیستان و بەلوچستان کەزۆرینەی دانیشتوانەکەی سوونە مەزھەبن، ناوچەکە یەکێکە لە دواکەوتوترین ناوچەکانی ئێران، دانیشتوانەکەی سەرقاڵی ئاژەڵداری بازرگانی بچوکن(سروشتی خێڵایەتی، نەخوێندەواری، ھەژاری، نەبوونی خزمەتگوزاری، بەکارھێنانی مادەیی ھۆشبەر)لە نیشانە ھەرە دیارەکانی کۆمەڵگای بەلوچن، ئەمە سەرەڕای جیاکاریی و چەوسانەوەی نەتەوەیی و مەزھەبی کە بەدرێژای مێژوو ڕووبەڕووی بوونەتەوە لەسەر دەستی حکومەتەکانی پێشوو و ڕژێمی ئێستای ئەو وڵاتە.\nڕیگی، پاش ئەوەی لەزاھیدان دەخرێتە بەرخوێندن تا قۆناغی دووی ناوەندی بەردەوام دەبێت لە خوێندن، ئەو بارودۆخەی لەسەرەوە باسکرا دەبێتە پاڵنەرێکی بەھێز بۆ زاڵبوونی ھەستی توند ئاژۆیی لە کەسایەتی ناوبراودا بەم ھۆیە ساڵی (١٩٩٦)لە تەمەنی سیانزە ساڵیدا پەیوەندی دەکات بە گروپی چەکداری(لەشکری ڕەسول اللە)وە بەڕێبەرایەتی مەولا بەخش درەخشان، کە گروپیکی چەکداری مەزھەبی ونەتەوەیی بوون لە ناوچە شاخاوییەکانی سیستان و بەلوچستان شەڕیان دژ بە کۆماری ئیسلامی ئێران ڕاگەیاندبوو.\nسەفەری پاکستان وگەیشتن بەقاعیدە\nڕیگی، بەمەبەستی خۆپێگەیاندن و بەرزکردنەوەی ئاستی زانستی شەرعی ڕوو لە وڵاتی پاکستان دەکات، لە ھەریەکە لە شارەکانی سەراوان و کەراتچی ئەو وڵاتە پەیوەندی بە چەند قوتابخانەیەکی ئاینی سەربە ڕێکخراوی قاعیدەوە دەکات بەم ھۆیەوە ئاشنایەتیەکی باش لەگەڵ ئەندامانی ئەو گروپەدا پەیدا دەکات، لە نیوەی دووەمی ساڵی(٢٠٠١) ھاوکات لەگەڵ ھێرشی ئەمریکا بۆ سەر ئەفغانستان و لەناوبردنی حکومەتی تاڵیبان ڕیگی ڕوو لە پارێزگای(کوەیتە)ی ناوەندی ویلایەتی بلوچستانی پاکستان دەکات کە لەو کاتدا بەشێکی زۆری سەرکردەو ئەندامە ھەڵاتووەکانی تالیبان و قاعیدە دوای شکستی ئەفغانستان تیایدا نیشتەجێ بوون، توانی پەیوەندییەکانی خۆی لەگەڵ سەرانی ڕێکخراوەکە پەرەپێبدات و ڕۆڵیکی گرنگی بینی لە پڕۆسەی گواستنەوەی سەرکردەو ئەندامانی قاعیدە لە پاکستانەوە بەرەو کەنارەوەکانی عومان بەخاکی ئێران دا کە یارمەتی دەر بوو بۆ بڵاوبوونەوەی ئەندامانی ڕیکخراوەکە لە ووڵاتە عەرەبیەکانی ناوچەکە بە گشتی، وبە تایبەت لە ھەریەکە لە وڵاتانی عێراق و یەمەن و سۆماڵ لە چوارچێوەی ئەو ڕێککەوتنە نھێنیەی کە لە نێوان حکومەتی ئێران و ڕێکخرەوەکەدا ھاتبووە ئاراوە، ئەمە دەرفەتێکی گرنگ بوو بۆ ناوبراو تاکو لە ڕێیەوە پەیوەندی بە لاوە بەلوچیەکانەوە بکات بە مەبەستی سازدان و کۆکردنەوەیان لە ڕیکخراوێکدا و لەھەمانکاتدا سوود وەرگرتن لە ئەزموونی ئەندامانی شکستخواردوی قاعیدە.\nجنداللە، شمشێری ھەڵکێشراوی ڕیگی\nدوای گەڕانەوەی ڕیگی بۆ ئێران لەکۆتاییەکانی ساڵی(٢٠٠٢)دا (بزووتنەوەی جندللە)ی دامەزراند، لەسەرەتادا چالاکییەکانی بزووتنەوەکە خۆی لە ھۆشیارکردنەوە و بڵاوکردنەوەی کتێب و نامیلکە ئاینیەکاندا دەبینیەوە لە ناوچە سوننە مەزھەبەکان، بەڵام دەستگیرکردنی ١٥ کەس لە ئەندامانی گروپەکە لەچارەکی یەکەمی ساڵی (٢٠٠٣)داو پاشان لەسێدارەدانی ١١ کەسیان لەلایەن حکومەتی ئێرانەوە بەتۆمەتی دامەزراندنی ڕێکخراوی نھێنی مەزھەبی، زەمینەی ڕاگەیاندنی شەڕی چەکداری لەلایەن بزووتنەوەکەو خێراترکرد، ئەمە ھاوکات بوو لەگەڵ تێکچوونی پەیوەندییەکانی ڕیکخراوی قاعیدە و حکومەتی ئێران بەھۆی دەستگیرکردنی ژمارەیەک سەرکردەی ڕێکخراوی قاعیدە لەناویان دا چەند ئەندامێکی ماڵباتی(ئوسامە بن لادن)ی سەرۆکی ڕێکخراوەکە، لەمانگی چواری ھەمان ساڵدا لەلایەن دووەمیانەوە.\nئەمە ھەلێکی زێڕین بوو بۆ ڕیگی و ڕێکخراوەکەی تا گروپەکەیان سودمەند بێت لە ھاوکاری لۆجستی و مەشق و ڕاھێنانی ئەندامانیان لەلایەن قاعیدەوە، بەم جۆرە بزووتنەوەی ڕادیکاڵی سەلەفی(جندللە)لەسەر دەستی عبدولمالیک ڕیگی تەمەن ٢٠ ساڵان دامەزرا ھەرچەندە ئەم پۆلێنکردنە لەلایەن ڕێکخراوەکەوە ڕەتدەکرێتەوەو ڕایانگەیاندووە ئامانجی بزووتنەوەکە بنیاتنانی سیستەمێکی دیموکراسی سیکۆلارە کە ڕێز لە جیاوازییە مەزھبیی و نەتەوەییەکان گەلانی ئیران بگرێت، ھەربۆیە لەڕاگەیانراوێکدا عبدولمالیک ڕیگی سەرۆکی ڕێکخراوەکە گۆڕینی ناوی بزوتنەوەکەی لە بزووتنەوەی (جندللە)وە بۆ (بزووتنەوەی بەرەنگاری نیشتمانی) ڕاگەیاندوو، ڕەتیکردەوە ئامانجی بزووتنەوەکەیان دامەزراندنی دەوڵەتێکی ئاینی بێت بەڵکوو، ئامانجیان بەدەستھێنانی مافەکانی پێکھاتەی سوننەیە لە ئێران بەگشتی و لە بەلوچستان بە تایبەتی، بەگشتی چالاکییە چەکدارییەکانی بزووتنەوەکە دەکەوێتە سیگۆشەی سنوری نێوان وڵاتانی ئێران و پاکستان وئەفغانستان، کە ناوچەیەکی سەخت و شاخاوییە و ژمارەی ئەندامانی بزوتنەوەکە بەنزیکەی (١٠٠٠)چەکدار دەخەمڵێنرێت و بەرپرسیاریەتی ئەنجامدانی چەند کردەوەیەکی توندوتیژی دژ بە سوپاو ھێزە ئەمنییەکانی ئێرانیان لە ئەستۆ گرتووە، کە دیارترینیان ئەنجامدانی کردەوەیەکی خۆکوژی بوو لە (١٩ی ئۆکتۆبەری ٢٠٠٩ )کۆبوونەوەیەکی نێوان بەرپرسانی باڵای سوپای پاسداران و سەرۆک ھۆزە شیعەو سونیەکانی شاری سەربازی کردبووە ئامانج و، بووە ھۆی کوژرانی ٤٢ کەس لە ناویان دا(عەمید نورعەلی شوشتری) جێگری فەرماندەی ھێزە وشکانییەکانی ئێران و برینداربوونی زیاتر لە ٤٠ کەس، شایانی باسە بزووتنەوەکە لە لیستی تیرۆری وەزارەتی بەرگری ئەمریکا دایە، ھەرچی حکومەتی ئێرانە بزووتنەوەکە بە تاقمێکی لادەرو بە کرێگیراوی ئەمریکا وئیسرائیل و ڕۆژئاوا دادەنێت و(عبدولمالیک ڕیگی) ڕێبەری بزووتنەوەکە لە لیستی یەکەمی دواکراوانی وەزارەتی ئیتلاعات دایە و، بەرپرسی یەکەمە لە کوشتنی سەربازانی سوپاو وھێزە ئەمنییەکانی ئێران ئەنجامدانی کردەوەی توندوتیژی و دروستکردنی گروپی تیرۆرستی دژ بە حکومەت و ھاوڵاتیانی ئەو وڵاتە.\nدەستگیرکردنی ڕیگی وگێڕانەوە جیاوازەکان\nبەرەبەیانی ڕۆژی سێ شەممە (٢٣)ی شوباتی ٢٠١٠ ڕادیۆی دەوڵەتی ئێران لەسەر زاری فەرمانگەی پەیوەندییە گشتییەکانی وەزارەتی ئیتلاعاتی ئەو وڵاتەوە ھەواڵی دەستگیر کردنی عبدولمالیک ڕیگی بڵاوکردەوە و ھاوکات ھەریەکە لە وەزیرانی ناوخۆ و ئیتلاعات ھەواڵەکەیان پشتڕاست کردەوە.\nگێرانەوەی فەرمى کۆماری ئیسلامی ئێران\nسەرچاوە ئێرانییەکان ڕایانگەیاند دوای پێنج مانگ لە چاودێری ورد و شوێن پێ ھەڵگرتنی ڕیگی لەلایەن تیمێکی دەزگای ئیتلاعاتەوە، ھەواڵی گەیشتنی(عبدولمالیکی ڕیگی) بەفڕۆکەخانەی دوبەی گەیشتە بەرپرسانی ھەواڵگری تاران، وەزیری ئیتلاعات ئاماژەی بەوە کرد لەسەرەتادا پلانیان وابووە کە ھەر لە دوبەی کارەکە تەواو بکەن و ڕیگی دەستگیر بکەن لەڕێگەی چەند بەکڕێگیراوێکی دەزگاکەیانەوە کە توانیبویان خۆیان لە ناوبراو نزیک بکەنەوە، بەڵام وەک موسلیحی ئاماژەی پێدا کە لەلایەن بەکرێگیراوەکانیانەوە ئاگادار کراونەتەوە کە ڕیگی ڕەتیکردۆتەوە لە دوبەی نیشتەجێ ببێت و پێی ڕاگەیاندوون کە بە نیازە کاتژمێر (١١) شەو بەرەو قیرغیزستان گەشت بکات.\nبەوپێەی کە ڕێڕەوی ئاسمانی فڕۆکە قیرغیزیەکان بە ئاسمانی ئێران دا تێپەڕدەبن بەرپرسانی دەزگاکە بیریان لە بەکار‌ھێنانی ھێزی ئاسمانی وڵاتەکەیان کردەوە بۆ بەئەنجام گەیاندنی کارەکەیان.\nپاش ئەوەی لە ڕێگەی سەرچاوە ھەواڵگریەکانیانەوە لە دوبەی زانیان ڕیگی بە پاسپۆرتی ئەفغانی و ناوی ساختەی عبدولحەمیدەوە بەیاوەری کەسێک بەناوی حەمزە بە فڕۆکەیەکی جۆری بوینگ ٧٣٧ ھیڵی ئاسمانی قیرغیزستان بەرەو(بێشکیکی) پایتەختی ئەو وڵاتە دەڕوات، لەگەڵ گەیشتنی فڕۆکە قیرغیزیەکە بە ئاسمانی وڵاتی ئێران لەلایەن دەسەڵاتی فڕۆکەوانی ئەو وڵاتەوە کاپتنی فڕۆکەکە ئاگادارکرایەوە بەنێشتنەوەی لە فڕۆکەخانەی بەندەر عەباسی نێودەوڵەتی، پاش ئەوەی کاپتنی فڕۆکەکە ڕەتیکردەوە بنیشێتەوە لە کاتێکدا ھیچ گرفتیکی تەکنیکی نییە ومۆڵەتی تێپەڕبوونی ھەیە لەلایەن دوو فڕۆکەی شەڕکەر لە جۆری(ئێف ١٤)ی سەربە ھێزی ئاسمانیەیەوە بە تەقاندنی ٢٠٠ گولەی ھەوایی فڕۆکە قیرغیزیەکە بە ١١٩ سەرنیشینەوە ناچار بەنیشتنەوەی زۆرەملێ کرا، لەگەڵ نیشتنەوەی فڕۆکەکە ڕیگی و ھاوڕێکەی لە لایەن ھێزە ئەمنیەکانی ئێرانەوە لە شەوی(سێ شەممە ٢٣ی شوباتی ٢٠١٠)دا دەستگیرکران، دەستبەجێ و لە ڕێ وشوێنێکی ئەمنی تونددا بەرەو تارانی پایتەخت گواسترانەوە، دوای سێ کاتژمێر مانەوەی فڕۆکە قیرغیزییەکە فڕۆکەخانەی بەندەرعەباسی بە ١١٧سەرنشینەوە بەرەو بیشکاش بەجێ ھێشت\nئیمارات وقیرغیزستان... دەڵێن ونایسەلمێنن\nلە ٢٦ شوباتی ٢٠١٠ وەزارەتی دەرەوەی ئیمارات لەبەیاننامەیەکدا ڕایگەیاند کە ڕیگی بە پاسپۆرتی ئەفغانی وبەناوی خوازراوەوە لە کابوڵەوە ھاتۆتە ئەو وڵاتە وپاش دوو کاتژمێر لەمانەوەی فڕۆکەخانەی دوبەی بەرەو قیرغیزستان بەجێ ھێشتووە.\nئەوەی جێگەی سەرنج بوو ڕۆژی دووشەممە ١ی مارسی ٢٠١٠ کەناڵی (BBC)فارسی بەیاننامەیەکی وەزارەتی دەرەوەی قیرغیزستان بڵاوکردەوە کە تێیدا سەرکۆنەی ناچارکردنی زۆرەملێی فڕۆکەیەکی وڵاتەکەیانی کرد بۆنیشتنەوە لە لایەن کاربەدەستان وڵاتی ئێرانەوە، ھاوکات ڕەتیکردەوە ھیچ سەرنشینێکی فڕۆکەکە دەسگیرکرابێت وتەواوی (١١٩) سەرنشینەکەی فڕۆکەکە گەیشتونەتە فڕۆکەخانەی بێشکیکی پایتەخت.\nھەر لەوبارەیەوە یاریدەدەری بەڕیوبەری گشتی ھێڵی ئاسمانی نیشتمانی قیرغیزستان لە لێدوانێکیدا بۆ ڕادێۆی ئەورووپای ئازادی بانگەشەی بەرپرسانی ئێرانی پشتڕاست کردەوەو ڕایگەیاند کەفڕۆکەیەکی ھێڵەکەیان لە جۆری بوینگ ٧٣٧ لەلایەن دوو فڕۆکەی شەڕکەری ھێزی ئاسمانی ئێرانەوە ناچار بەنیشتنەوە کراوە لە فڕۆکەخانەی بەندەرعەباسی نێودەوڵەتی وپاش دەستگیرکردنی دووان لەسەر نشینانی و دوای سێ کاتژمێر ئینجا مۆڵەتی فڕین بە فڕۆکەکە دراوە بەبێ ئەوەی ھیچ ئاماژەیەک بەناوی ڕیگی وھاوکارکەی بکات.\nلەبەرامبەر ئەم کردەوەیەدا وەزاراتی دەرەوەی ئێران بە فەرمی دوای لێبوردنی لە باڵێۆزی قرغیزستان لە تاران کردوو، ئەم ھەنگاوەی وڵاتەکەی بە گرنگ و پێویست زانیی بۆ پاراستنی ئاسایشی ناوچەکە وبەرەنگاربوونەوەی ھەڕەشەی(تیرۆر).\nئێران ڕایگەیاند کە ئەم چالاکییە کە بە ھاوکاری ھیچ دەزگایەکی ھەواڵگری وڵاتانی بیانی وناوچەکە نەبووە و بەتەنیا لەلایەن دەزگای ئیتلاعاتی وڵاتەکەیەوە ئەنجام دراوە\nھاوکات (٢٤ی شوباتی ٢٠١٠)کەناڵی(الجزیرة)لە زاری پەیامنێری کەناڵەکەیانەوە لە ئیسلام ئابادی پایتەختی پاکستانەوە بڵاوی کردەوە کە ڕیگی حەفتەیەک بەرلە بڵاوکردنەوەی ھەواڵی دەستگیرکردنی لەلایەن بەرپرسانی پاکستانەوە ڕادەستی کاربەدەستانی ئێران کراوەتەوە، لەھەمانکاتدا محەمەدعەباسی باڵێۆزی پاکستان لە تاران خۆشحاڵی وڵاتەکەی بە دەستگیرکردنی ڕیگی دەربڕی و ڕایگەیاند کە ئەگەر ھاوکاری وڵاتەکەی نەبوایە ھەرگیز نەدەتوانرا ڕیگی دەستگیربکرێت ئاماژەی بەوەدا دوو ھەفتە بەر لە دەستگیرکردنی ناوبراو ھەشت ئەندامی گروپی جندللە لەناویاندا عەبدولحمید ڕیگی برای عەبدولمالیک ڕیگی تێدابووە لە لایەن بەرپرسانی ئەمنی پاکستان ڕادەستی ئێران کراونەتەوە، دەزگای ھەواڵگری ئێران بە سوود وەرگرتن لە دانپیانانی ئەو ھەشت کەسە توانیویانە شوێن پێی ڕیگی ھەڵگرن.\nگێڕانەوەی جندللە بۆ دیارنەمانی ڕێگی\nدوای دەستگیرکردنی ڕێبەرەکەیان بزووتنەوەی بەرەنگاری نیشتمانی ناسراو بە جندللە لە بەیاننەمەیەکدا دەنگۆی بەرپرسانی باڵای ئێرانیان لە بارەی شێوازی دەستگیرکردنی(ڕیگی)ەوە ڕەتکردەوە، ھەریەکە لە دەزگا ھەواڵگرییەکانی ئەمریکاو پاکستان و ئەفغانستانیان تۆمەتبارکرد بەوەی ھاوکاری دەزگای ھەواڵگری ئێران بوون لەدەستگیرکردنی ڕیگی دا، ھاوکات ھەریەکە لە (کەمال نارۆیی ) و(عەبدول ڕەئوف ڕیگی)و تەبێژانی فەرمی بزووتنەوەکە لە چەند چاوپێکەوتنێکی جیاجیادا ئاماژەیان بەوەدا ڕیگی و زاواکەی بەناوی (حەمزە) لەماڵی ھاوڕێیەکیان بوون لە ناوچەی قەندەھاری ئەفغانستان لە لایەن ھێزەکانی ئەمریکاو بە ھاوکاری ھەریەکە لە دەزگای ھەواڵگریەکانی بەریتانیا و مۆساد دەسگیرکراون و، ڕادەستی حکومەتی ئێران کراونەتەوە لە بەرامبەر ئازادکردنی سێ ھاوڵاتی ئەمریکی و ڕادەست کردنی چەند سەرکردەیەکی ڕێکخراوی قاعیدە، کەلەو وڵاتە دەستگیرکرابوون لەوانە(عبداللە بن لادن،سەیف عەدل میسری)ھەروەھا نارۆیی ڕایگەیاند بەپێی ئەو لێکۆڵینەوە نێوخۆیانەی کە لەلایەن بزووتنەوەکەیانەوە ئەنجام دراوە لەبارەی دۆسیەی دەستگیرکردنی ڕێبەرەکەیانەوە، سیخوڕیکی ئیسرائیلی بەڕەگەز ئەفغانیان لە ڕیزەکانیان دا دەستگیرکردووە کە ڕۆڵی سەرەکی ھەبووە لەپڕۆسەی ئاشکراکردنی شوێنی ڕیگی و دەستگیرکردنی گرتەی ڤیدێۆی دانپیانانەکەیان بڵاو کردۆتەوەو بەو ھۆیەوە لە سێدارە دراوە.\nڕێوایەتی سێ یەم\nئەفسەری فڕۆکەوان کەیوان وەیس موراد فڕۆکەوانی فڕۆکەی جەنگی لە ھێزی ئاسمانی ئێران کە بەگوتەی خۆی بەھۆی بێزاری و ناڕەزای بوونی لە ھەڵسوکەوتی بەرپرسانی سەرو خۆی بەڕێگای قاچاخ ئێرانی بەرەو دەرەوەی وڵات بەجێ ھێشتووە لە بارەی دەستگیرکردنی ڕیگیەوە دەڵێت: ئەو ڕۆژەی کە ڕیگی دەستگیرکراوە لەئەرک دابووم و فڕینم ھەبوو یەکێک لە ھاوڕێ نزیکەکانی پێی گووتم چالاکیەکی نھێنیم پێ سپێردراوە کە دواتر زانیومە گواستنەوەی ڕیگی بووە لە فڕۆکەخانەی بەندەر عەباسەوە بۆ تاران، کەیوان لە درێژەی قسەکانی دا ئاماژە بۆ ئەوەدەکات کە دوای ئەوەی ڕیگی بەمەبەستی ئەنجام دانی نەشتەرگەری جگەر ڕولە ناخۆشخانەیەکی پاکستان دەکات لە لایەن تیمێکی (ESS)واتە دەزگای ھەواڵگری پاکستانەوە دەستگیر دەکرێت لە سنوری نێوان ئێران و پاکستان ڕادەستی دەزگای ھەواڵگری ئیران دەکرێتەوە لە بەرامبەر چەند سەرکردەیەکی قاعیدە دا کە لەو وڵاتە دەستگیرکراون، ھەروەھا دەڵێت کە ڕیگی لەسەر سنوری ئیران بە ھەلیکۆپتەرێک براوەتە فڕۆکەخانەی بەندەرعەباس و جلوبەرگی نەخۆشخانەی لەبەردا بووە و پاش ئەوەی لە لایەن فڕۆکەی ھاوڕێکەیەوە بڕاوەتە ئەسفەھان جلەکانی گۆڕاوەو لە وێوە براوەتە تاران، کەیوان بەڵگەی بۆ پشتڕاست کردنەوەی قسەکانی بەوە ھێنایەوە تەواوی ئەم زانیاریانەی لەسەر زاری ھاوڕیکەیەوە بیستوە کە بەرپرسیاریەتی گواستنەوەکەی پێسپێردراوە.\nگەمەی ھەواڵگری... سیناریۆی ھەرە بەھێز\nجیاواز لەو سینارێۆیانەی کە لەسەرەوە باسکران ھەندێک سەرچاوەی تر باس لە سینارێۆیەکی جیاوازتر دەکەن لەبارەی دەستگیرکردنی (ڕیگی)ەوە دەنگۆێ بەزۆرملێ نیشاندنەوەی فڕۆکە قیرغیزیەکە لەلایەن ھێزی ئاسمانی ئێرانەوە ڕەتدەکەنەوە، ئاماژە بۆئەوەدەکەن دوای گەیشتنی ڕیگی بە فڕۆکەخانەی دوبەی بەمەبەستی ئەنجامدانی گەشتێک بۆ بێشکیکی پایتەختی قیرغستان، لەلایەن تیمێکی سێ کەسی سەربە دەزگای ھەواڵگری ئێرانەوە چاودێری دەکرێت دەبنە سەرنشینی ھەمان ئەو فڕۆکەی کە ڕیگی ھەڵگرتووە. دوای بەڕێکەوتنی فڕۆکەکە ولەگەڵ گەیشتنی بە خاڵێکی دیاری کراو یەکێک لە سەرنشینەکان باری تەندوستی تێکدەچێت و سەرنشینێکی تر کە خۆی وەک پزیشک دەناسێنێ و دوای پشکنینی نەخۆشەکە ئاماژە بە مەترسیداری دۆخی تەندروستی نەخۆشەکە دەکات وبەکاپتنی فڕۆکەکە دەڵێت: بەھۆی بونی گرفت لە دڵی نەخۆشەکە پێویستە بە زووترین کات ببرێتە نەخۆشخانەو چارەسەری پێویستی بۆ ئەنجام بدرێت، بە پێچەوانەوە ئەگەری گیان لەدەستدانی بەھێزە و کاپتنی فڕۆکەکە بەناچاری داوا لە دەسەڵاتی فڕۆکەوانی ئێران دەکات کە مۆڵەتی نیشتنەوەی پێبدرێت لە فڕۆکەخانەی بەندەرعەباس، پاش ئەوەی مۆڵەتی نیشتنەوەی پێدەدرێت فڕۆکەکە لە فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بەندەرعەباس دەنیشێتەوە و لەگەڵ نیشتنەوەیدا ڕاستەوخۆی ھێزە ئەمنیەکانی ئێران بەرەو کورسی دانیشتنی ڕیگی دەڕۆن ودەستگری دەکەن. پاش ئەمە بەدیار دەکەوێ کە نەخۆشەکە و پزیشیکەکەیش ئەندامی تیمە سێ کەسیەکەبوون واتە تیکچوونی باری تەندروستی سەرنشینەکە و پشکنینی پزیشکەکە شانۆگەریەکی ھەوڵگری بووە لەلایەن تیمەکەی ھەواڵگری ئێرانەوە بەڕێوەبراوە بەئامانجی دەستگیرکردنی ڕیگی.\nڕێگی کۆتایی ھات وتوندوتیژیەکانی بەردەوامە\nدوو ڕۆژ دوای دەستگیرکردنی ڕیگی گرتەی ڤیدێۆی دانپیانی لەتەلەفزێۆن و پێگە ئەلیکترۆنیەکانی ئێران بڵاوکرایەوەو تێیدا دانی نا بە بوونی پەیوەندی لەگەڵ بەرپرسانی باڵای ناتۆ لە ئەفغانستان و دەزگا ھەواڵگریەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل، پێشنیاری ھاوکاری دارایی و لۆجستی و دابینکردنی بنکەی مەشق بۆ ڕێکخراوەکەی کراوە لە لایەن ئەمریکاوە، ھەروەھا ڕایگەیاند گەشتەکەی بۆ قیرغیزستان بە مەبەستی ئەنجامدانی دیدار بووە لەگەڵ(ڕیچارد ھاڵبێرگ) نێردەی تایبەتی ئۆباما لە ئەفغانستان لە (بنکەی سەبازی مۆناسی ئەمریکی) لەو وڵاتە ئەمە لەکاتێکدایە کەمال نارۆیی وتەبێژی فەرمی بزووتنەوەکە لە چاوپێکەوتنێکی کەناڵی ئاسۆ ساتدا ڕایگەیاند لەڕێگەی سەرچاوە ھەواڵگریەکانیانەوە زانیویانە کە دانپیانی ڕیبەرەکەیان لە ژێر گوشارو ئەشکەنجەی توند دابووەو تەنانەت عەبدولحمید ڕیگی برایان بە بەرچاویوە لە سێدارەداوە و حەمزەی زاوای کە پێکەوە دەستگیرکران لە ژێر ئەشکەنجەدا گیانی لەدەستداوە لە لایەن دەزگای ئیتلاعاتەوە ناچار بەو دانپیانانە کراوە، ھەوڵی زۆریان داوە تا لەڕیگەی ڕیکخراوە نێودەوڵەتیەکانەوە پارێزەری بۆ بگیردرێت و بەڵام لە لایەن بەر پرسانی باڵای ئێرانەوە ڕەتکراوەتەوە.\nسەرەنجام ڕیگی بەتۆمەتی (محاربة الفساد فی الارض) لە یەکێک لە دادگاگانی دادگای باڵای شۆرشی ئیسلامی ئێران دوای بەڕێوەچوونی چەند دانیشتنێکی دادگاکە تاوانبارکرا بە ئەنجامدانی پانزە مادەی تاوان لەوانە کوشتنی ھاوڵاتیان و سەربازانی ئێرانی و ڕفاندن و چالاکی چەکداری و تەقینەوەو کردەوەی تیرۆرستی و چەند مادەیەکی تر، بەھۆیەوە سزای لە سێدارەدانی بەسەردا سەپێنراو لەبەرەبەیانی ڕۆژی یەک شەممە (٢٠١٠/٦/٢٠) لە گرتووخانەی ئەوین لە سێدارە دراو تەرمەکەی لە گۆڕستانی خاوەران بەخاک سپێردرا.\nدەکەوتنی ئەم کارەکتەرە سونیە لەئێران، دیاردەیەکی ھەمیشە چاوەڕوانکراوە لەو وڵاتانەی کە پێکەوە ژیانی ڕاستەقینە وئاشتیانە و ئارەزوومەندانە لەناو پێکھاتەکانیدا نییە، ھەر بۆیە سەرھەڵدانی ڕیگی وبزوتنەوەکەی نەبوونە ھۆی دان پیانان وبەدەستھێنانی مافەکانی ئەو پێکھاتەیە، ھەروەک کۆتاییھاتن ولەسێدارەدانی ڕێگییش بەمانای کۆتایی ھاتن وتەواوبوونی کارە توندوتیژیەکانی جنداللە وھێزە ڕادیکاڵەکانی تر نیشان نادات، بەڵکو ھەتا نکولیکردن ھەبێت ھەمیشە دەرگای توندوتیژی وتوندڕەوی کراوەیە و چارەسەری بنەڕەتی نایەتە کایەوە.\nلەئامادەکردنی ئەم بابەتەدا سوود لەم سەرچاوانە وەرگیراوە\n١- نوسەر"سید حکمت قاضی میر سعید"ناوی کتێب"در چنگال عقاب"\n٢-نوسەر"د.مصلح خضر الجبوری" ناوی کتێب"الدورالسیاسی للأقلیات فی الشرق الأوسط"\n٣-نوسەر"مجموعة من الباحثین"ناوی کتێب"أھل السنة فی إیران"\n١-نوسەر"عبدالستار دوشوکی" ناوی بابەت"حقایق زندگی عبدالمالک ریگی از صعود تا سقوط\n٢-نوسەر"ماھرخ غلامحسین پور" ناوی بابەت"واقعیت دستگیری عبدالمالک ریگی در ھالە ای از ابھام\n٣-نوسەر"عبدالرحمان الراشید" ناوی بابەت" کیف خگف ریغی؟"\n٤-نوسەر"امین جابر" ناوی بابەت" الأمیرکیون سلموا رقبة ریغی لإیران مقابل رۆوس من القاعدة"\n٥- نوسەر"حسام حداد" ناوی بابەت " عبد الملک ریغی.. زعیم تنظیم "جند اللە" فی إیران"\n٧- نوسەر" عمر نجیب" ناوی بابەت " معرکة أجھزة المخابرات فی المنطقة العربیة"\n٨- نوسەر"نشوان نیوز" ناوی بابەت " من ھی جماعة جند اللە السنیّة التی تقاوم اضطھاد طھران منذ ١٠ سنوات؟ "\n٩- ماڵپەڕی"tabnak" ناوی بابەت "سناریوی بازجویی ریگی "\n١٠-چاوپیکەوتنی تەلەفزێۆنی"حەیدەر موسلیحی" وەزیری ئیتلاعاتی ئێران\n١١- چاوپیکەوتنی تەلەفزێۆنی"کەمال نارۆئی" وتەبێژی بزوتنەوەی بەرەنگاری نیشتمانی


2022.06.23 - 16:25\nبەهۆی تاقیکردنەوەکانی پۆلی 12، وەزارەتی گواستنەوە بڕیاریدا لە ڕۆژانی تاقیکردنەوەکاندا لە کاتژمێر 6:30 تاوەكو 10:30 بەیانی سەرجەم هێلەكانی ئینتەرنێت لە كوردستان ڕابگرێت، ئەوەش بەمەبەستی ڕێگریکردن لە گزی.\nلە ڕاگەیەنراوێکدا وەزارەتی گواستنەوە و گەیاندنی هەرێم ڕایگەیاند، "لەژێر چاودێری سەرۆكایەتی ئەنجومەنی وەزیران و لەسەر داوای وەزارەتی پەروەردە بە مەبەستی رێگریكردن لە دیاردەی (گزی) یاخود ( غش ) كردن لەكاتی بەڕێوەچوونی ئەزموونەكانی قۆناغی 12 ی ئامادەیی وەزارەتی گواستنەوە و گەیاندن بە هەماهەنگی كۆمپانیاكانی بواری ئینتەرنێت لە 27ی ئەم مانگەوە لە كاتژمێر 6:30 تاوەكو 10:30 بەیانی سەرجەم هێلەكانی ئینتەرنێت لە كوردستان رادەگیرێت."\nئاماژەی بەوەشکردووە، " بەهۆی ئەوەی لە كاتی تاقیكردنەوەكانی پۆلی 12ی ئامادەیی پاڵپشتی سەرەكی بۆ ئەنجامدانی غەشكردن هێلەكانی ئینتەرنێتە بۆیە لەبەر بەرژەوەندی گشتی و رێگری كردن لەدیاردەكە ئەم هەنگاوە ساڵانە بەهەماهەنگی لایەنەكانی پەیوەندیدار لە حكومەت و كۆمپانیاكانی ئینتەرنێت ئەنجام دەدرێت ."\nڕۆژانە چوار کاتژمێر هێڵەکانى ئینتەرنێت رادەگیرێن\n2022.06.22 - 21:20\n2022.07.02 - 13:34\n2022.07.02 - 11:07\n2022.07.01 - 16:35\n2022.07.01 - 10:24


وردەکاریی بەرنامەی پێدانی کارەبا بۆ زستانی ئەمساڵ\nڕێژەی بارانبارینی 24 کاتژمێری ڕابردووی ھەرێمی کوردستان\nناوی سەرۆک وەزیرانی نوێی عێراق ئاشکرا دەکرێت\nچەندان ساڵە شاسوار عەبدولواحید ٤٠ ملیۆن دۆلاری حکوومەت قەرزارە و نایگەڕێنێتەوە\nچه‌ند دیمه‌نێكى شوێنە گەشتیارییەكانی دووكان لە وەرزی پاییزدا\nپەرلەمانی عێراق کۆبوونەوەیەکی نائاسایی لەبارەی کوژرانی خۆپیشاندەران ئەنجام دەدات\nوەزارەتی کارەبا: چاکسازیی باشمان کردووە و دۆخی کارەبا ئه‌مساڵ باشتر ده‌بێ\nشوان به‌رزنجی 12/11/2019 - 17:39 بڵاوکراوەتەوە لە ڕاپۆرت\nبە لێکدانەوەی وەزارەتی کارەبای هەرێمی کوردستان، پێشبینی کراوە خواست لەسەر کارەبا بۆ 6 هەزار مێگاوات بەرز بێتەوە، بەڵام بەهۆی ئەو چاکسازییانەی کراون، پێدەچێت کارەبا لە زستان کێشەی کەمتر بێت.\nکەمال محەمەد ساڵح، وەزیری کارەبای حکوومەتی هەرێمی کوردستان بە (باس)ی راگەیاند، لەگەڵ هاتنی وەرزی زستان و دابەزینی پلەکانی گەرما، خواست لەسەر کارەبا زۆر زیاد دەبێت، گوتی: "لە وەزارەتی کارەبا پێشبینیمان کردووە لە وەرزی زستانی ئەمساڵدا خواستی کارەبا بۆ 6 هەزار مێگاوات زیاد بێت".\nلە هەرێمی کوردستان، کارەبا نزیکەی یەک ملیۆن و 600 هەزار هاوبەشی هەیە، زۆربەی هاوبەشەکانیش لە زستاندا کارەبا زیاتر بۆ خۆ گەرمکردنەوە بەکار دەهێنن.\nوەزیری کارەبا روونیشی کردەوە: “ناتوانرێت پێشوەختە پێدانی ماوەکانی کارەبا دیاری بکرێت، چونکە پەیوەندیی بە کۆمەڵێک هۆکارەوە هەیە، لەوانە ئاستی خواستی هاووڵاتییان و هاوبەشانی دیکە، دابینکردنی سووتەمەنی و غاز، دروستبوونی گرفت و کێشەی تەکنیکی، پێدانی نەوت”.\nلە مانگی 10دا ماوەی 12 رۆژ کۆمپانیای داناغاز بەسەرپەرشتیی وەزارەتی سامانە سروشتییەکان، بەسەرکەوتوویی پڕۆسە چاکسازییەکانی پێش هاتنی وەرزی زستانی ئەنجام دا.\nروونیشی کردەوە، لەوەتەی دەستبەکار بووە، بەردەوام لە رێگەی راوێژکاران و بەڕێوەبەرانی گشتیی پارێزگاکان و تیمەکانی کۆنترۆڵی کارەبا سەرقاڵی خۆئامادەکردنن بۆ وەرزی زستان، گوتی: "هاوینێکی گەرممان بەڕێ کرد و رێگەمان نەدا گرفتی کارەبا لە وەرزی هاوین بچێتە دۆخێکی سەختەوە، بۆ وەرزی زستانیش هەڵمەتەکانی چاکسازیی وەرزی دەکرێت، لەنزیکەوە ئاگاداری کەموکورتی و کێشەکانین، خۆمانی بۆ کێشەکان ئامادە کردووە، تاکوو بتوانین رووبەڕووی هەموو گرفتەکان ببینەوە".\nبە بڕیاری ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستان، دابەشکردنی نەوتی سپی بەسەر هاووڵاتییان دەستی پێکردووە، بە قسەی وەزیری کارەبا، ئەمە کاریگەریی دەبێت لەسەر کەمکردنەوەی کێشەی کارەبا: "چونکە لە هەرێمی کوردستان بە شێوەیەکی سەرسوڕهێنەر وزەی کارەبا بۆ خۆگەرمکردنەوە بەکار دەهێنرێت، گفتوگۆکانمان لەگەڵ وەزارەتی سامانە سروشتییەکان دەست پێکردووە، کە هاوکار و پاڵپشتێکی زۆری ئێمەن، بۆ ئەوەی توانای دابینکردنی غازی سروشتی زیاد بکەین، لەم رووەوە لێکتێگەیشتنی باشمان هەیە”.\nسەرجەم یەکەکانی وێستگەکانی بەرهەمهێنانی کارەبا بخرێنە کار، توانایان 6 هەزار و 737 مێگاواتە، بەڵام بەهۆی ئەوەی پارەیەکی زۆری پێویستە، بۆیە نەتواندراوە هەموویان بخرێنە کار.\nئومێد محەمەد، گوتەبێژی وەزارەتی کارەبا بە (باس)ی را گەیاند، سه‌رۆکی حکوومه‌تی هه‌رێمی کوردستان جدییە لەسەر ئەوەی که خزمه‌تگوزاریی ته‌واو بۆ هاووڵاتییان دابین بکرێت: "له چه‌ند شوێنێک پێویستمان به چاکسازی هه‌بوو، له ماوه‌ی هه‌فته‌یه‌کدا چاکسازیمان کرد و ئێستا هیچ کێشه‌یه‌کمان نه‌ماوه و چاکسازییه‌کان بۆ پێدانی کاره‌با به هاووڵاتییان ته‌واو بوون".\nگوتیشی:"مه‌به‌ست له‌و چاکسازییه بۆ ئه‌وه بوو که بۆ وه‌رزی زستان خۆمان ئاماده بکه‌ین و زۆرترین سەعاتی کاره‌با بدەین به هاووڵاتییان، بۆیه ئه‌مساڵ دۆخی کاره‌با به‌راورد به ساڵی ڕابردوو زۆر باشتر ده‌بێت".\nهەورەها گوتی: "وەزارەتی کارەبا بەپێی توانای خۆی هەوڵی چاکسازیی داوە، تەنانەت لە وەرزی پاییز و هاوینیشدا چاکسازیمان کردووە و وامان کرد هاوینی ئەمساڵ لە هاوینی ساڵی ڕابردوو باشتر بێت و نزیکەی پێنج سەعات بڕی پێدانی کارەبای ماڵان زیاتر بێت".\nئێستا دوو هێڵ لە واری جێبەجێکردندان، کە هەردوو هێڵی ستراتیژی خەبات و سۆران کاریان تێدا دەکرێت، هەروەها بۆ زستانی داهاتووش وەزارەتی کارەبا پلانی هەیە بۆ باشترکردنی کارەبای هەرێمی کوردستان، بەڵام ئەوەش دەوەستێتە سەر بڕی زیادبوونی غازی سروشتی.\nئومێد ئاشکراشی کرد: "حکوومەتی هەرێم و وەزارەتی کارەبا، بەپێی کارنامەکەی خۆی کار دەکەن لەسەر باشکردنی دۆخی کارەبا بەپێی ئەو پڕۆژانەی لە کارنامە و هێڵە گشتییەکاندا باس کراون، کە بریتیین لە زیادکردنی بەرهەمی غازی سروشتی و بڕیاریشە زیاتر بکرێت، هەروەها کۆنترۆڵکردنی خواست و ڕێکخستنەوەی دابەشکردنی وزە، کە وا بڕیارە لە ڕێگەی پێوەری زیرەکەوە ئەو پڕۆژەیە جێبەجێ بکەین، تەواوکردنی ئەو پڕۆژانەش، کە بەهۆی کاریگەریی قەیرانی داراییەوە وەستابوون، بەپێی ئەو بڕە بودجەیەی لەبەردەستماندایە، دەست دەکەین بە هەنگاوەکان".\nسیروان محه‌مه‌د، گوته‌بێژی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی گشتیی کاره‌بای سلێمانی ڕای گەیاند: “زستانی ئه‌مساڵ کاره‌بای نیشتمانی به به‌راورد به ساڵی ڕابردوو زۆر باشتر ده‌بێت، چونکه به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی گشتیی کاره‌بای سلێمانی، بودجه‌یه‌کی زۆری بۆ چاککردنی بگۆڕی کاره‌بایی و نوێکردنه‌وه‌ی تۆڕه‌کانی کاره‌با و دابینکردنی بگۆڕی یارمه‌تیده‌ر بۆ به‌شێکی زۆر له گه‌ڕه‌که‌کان ته‌رخان کردووه”.\nزانیاری لەبارەی ناردنی پارەکەی بەغدا بۆ مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان دەخرێتە روو\nلەم مانگەدا فەرمانی دامەزراندنی هەزاران كەس دەردەچێت\nتۆمارکردنی کۆمپانیا لە هەرێمی کوردستاندا زیادی کردووە\nحکوومەت پلانێک بۆ بەگەڕخستنەوەی کارگەکان دادەنێت\nكونسوڵی سریلانكا: چەند وڵاتێكی رۆژهەڵاتی ئاسیا نوێنەرایەتییان لە هەرێمی كوردستان دەكەنەوە\nکۆنفرانسی مەڵبەندەکانی یەکێتی بۆ هەڵبژاردنی ٤٦٢ ئەندامی کۆنگ…


دۆزینەوەی چەکی تورکیایی لە ڕەقە - Mehr News Agency\nAP ١٣٩٦ Khordad ٢٥ ١٣:٢٠\nNews Code 10708\nکوردی سووریا ڕایگەیاند:\nدۆزینەوەی چەکی تورکیایی لە ڕەقە\nماوه‌ی چه‌ند ڕۆژێکه که ئۆپراسیۆنی ئازاد کردنی شاری ره‌قه له لایه‌ن کوردی سووریاوه ده‌ستی پێ کردووه، له‌م ماوه‌دا هێزه کوردییه‌کان چه‌ندین جۆره چه‌کی تورکیان له شاره‌که دۆزیوه‌ته‌وه.\nبه ڕاپۆرتی ئاژانسی مێهر له ئارا نیوز، ماوه‌ی چه‌ند ڕۆژێکه که ئۆپراسیۆنی ئازاد کردنی شاری ره‌قه له لایه‌ن کوردی سووریاوه ده‌ستی پێ کردووه، له‌م ماوه‌دا هێزه کوردییه‌کان چه‌ندین جۆره چه‌کی تورکیان له شاره‌که دۆزیوه‌ته‌وه.\nبه پێی ئه‌م ڕاپۆرته، دوای ئه‌وه‌ی هێزه کوردییه‌کان چه‌ندین شه‌قامی شاری ڕه‌قه‌یان کۆنترۆڵ کرد، ده‌ستیان به سه‌ر چه‌ندین جۆره چه‌کی تورکیدا گرتووه که پێشتر ڕاده‌ستی تیرۆریسته‌کانی داعش کراوه.\nهێزه کوردییه‌کان چه‌کی جۆری M۷۲ LAW دۆزیوه‌ته‌وه که چه‌کێکی تورکییه و تیرۆریستانی داعش له شه‌ڕدا سوودی لێده‌به‌ن.\nله سه‌ر ئه‌م چه‌کانه ناوی تورکیا هه‌ڵکۆڵراوه که نیشانی ده‌دات چه‌که‌کان له کارگه تورکییه‌کان به‌رهه‌م هاتووه و دواجار ڕوانه‌ی شه‌ڕی ناوخۆی سووریا کراوه. هه‌روه‌ها له‌م نێوانه‌دا دوو جۆره‌ی چه‌کی دیکه‌ی تورکی به ناوی چه‌کی LAW و چه‌کی G۳ ده‌ستی به سه‌ردا گیراوه که ئه‌مانه‌ش له لایه‌ن تورکیاوه به‌رهه‌م هاتوون.\nشایانی باسه، تورکیا دوێنێ جێگری پارتی کۆماری خوازی گه‌لی به ۲۵ ساڵ زیندانی سزا دا، ناوبراو ساڵی ۲۰۱۴ له ڕاپۆرتێکدا به به‌ڵگه ئاشکرای کرد که ڕێکخراوی ئه‌منی تورکیا سه‌رقاڵی ناردنی چه‌ک بۆ سووریایه و ئه‌م کاره‌ش له ژێر ناوی یارمه‌تی مرۆڤانه ئه‌نجام ده‌دات.


سەرۆکی پەرلەمان: گەورەترین خزمەت بارزانی بەرامبەر گەلەکەی بیکات وازهێنانه - RojNews\nسەرۆکی پەرلەمان: گەورەترین خزمەت بارزانی بەرامبەر گەلەکەی بیکات وازهێنانه\nسەرۆکی پەرلەمانی هەرێمی کوردستان، ڕایدەگەیەنێت:"گەورەترین خزمەتێک که بەڕێز بەرزانی ده‌توانێت به‌رامبه‌ر گه‌له‌که‌ی بیکات، گرتنه ئه‌ستۆی به‌رپرسیارێتی و وازهێنانه".\nدرەنگانی شەوی ڕابردوو، د.یوسف محەمەد، سەرۆکی پەرلەمانی هەرێمی کوردستان پەیامێکی ڤیدیۆیی سەبارەت بەڕەوشی کەرکوک و ئەو ناوچانە بڵاوکردەوە، حەشدی شەعبی و سپای عێراق دەستیان بەسەردا گرت.\nیوسف محمەد، لە پەیامەکەیدا وتی:"ئەمڕۆ گەرچی ڕۆژێکی تراژیدییه بۆ هەموو کوردستانیان، نەک تەنها لە باشوری کوردستان بەڵکو لە پارچەکانی تری کوردستانیش، کە هیوایەکی گەورەیان لەسەر ئەزمونی ئێمە هەڵچنی بوو،بەڵام نابێت تەنهاخەمناک و دڵتەنگ بین. ڕۆژی لەم جۆرە، لە مێژووی هەموو گەلانی جیهاندا بوونی هەبووە و بوونی دەبێت".\nهەروەها، وتی:"ئەوەی ئێمە لە خەڵکانی تر جودا دەکاتەوە ئەوەیە کە ئێمە ئایا ئێمە ئەتوانین بەجۆڕێک خۆمان و هوشیاریمان و واقیعمان بگۆڕین، کە جارێکی تر نسکۆی وامان بە سەرماندا نەیەتەوە و بە ئیرادەیەکی بەهێزەوە هەستینەوە؟ ئێستا ئیتر ئەمە سەنگی مەحەکە: ئایا ئێمە درێژە دەدەین بەهەمان مۆدێلی شکستخواردوو یان دەتوانین مۆدێلێکی سەرکەوتووی نوێ دروست بکەین".\nیوسف محەمەد، وتیشی:"چەند ساڵێکە ئێمە لە کوردستان دەسەڵاتێکی لەرزۆکمان هەیە لە هەموو ڕوویەکەوە، دەسەڵاتێک کە تەنها لە ئازاردان و قەیران دروستکردن و خۆ تەرخانکردن بۆ بەدیهێنانی خەونی شەخسیدا چالاکە.، نەک هەر له لایه‌ن خەڵکی کوردستان کە بەدەستیەوە دەیناڵاند بەڵکو هەتا دێت لە دونیادا ناشیرینتر و تەریک دەبێت".\nناوبراو، :"پێویسته دان به‌وه‌دا بنێین که ئێمە ئەمرۆ شکستمان هێنا، خەڵکانێکی تایبەتیش بەرپرسن لەم شکستە، ئەرکی هەوموشمانە هەڵوێستمان هەبێت،ئەرکی هەمومانە ئەو بنەمایانە هەڵتەکێنین کە ئێمەیان لە ڕابوردوو و لە ئێستادا بەم دۆخە گەیاند".\nیوسف محەمەد بە هاوڵاتیان و خەڵکی کەرکوکی وت:"هەموومان پێکەوە قوربانیی دەستی نوخبەیەکی سیاسیین، کە لە بری بەکارهێنانی سامان و خێری وڵات بۆ دەوڵەتداری و خۆشگوزەرانی بۆ هێنانەئارای بنەماکانی حوکمڕانییه‌کی سەردەمیانە، سامانی وڵات بە هەدەر دەبەن و تاڵانی ئەکەن و، بۆ گەورەکردنی ده‌سه‌ڵاتی خۆیان بەکاری دەبەن".\nسەرۆکی پەرلەمان جەختدەکاتەوە"شکستی ئه‌مڕۆمان له ئه‌ستۆی ئه‌و ده‌سته‌بژێره حوکمڕانه‌یه کە دەزگا و یاسا و ڕای خەڵک و سیستەم و خواستی کۆمەڵگای نێودەوڵەتیی وەلاوە ناو و دوای حه‌ز و خولیا و سه‌رکێشیی شه‌خسی که‌وتن، به تایبه‌ت به‌ڕێز مه‌سعود بارزانی که به شێوه‌ی شه‌رعی و ناشه‌رعی وا بۆ دوانزه ساڵه له سه‌ره‌وه‌ی هه‌ڕه‌می ده‌سه‌ڵاتی هه‌رێمه".\nد.یوسف محەمەد، سەرۆکی پەرلەمانی هەرێمی کوردستان، راشیگەیاند:"ئەمڕۆ، گەورەترین خزمەتێک که بەرێز بەرزانی ده‌توانێت به‌رامبه‌ر گه‌له‌که‌ی بیکات، گرتنه ئه‌ستۆی به‌رپرسیارێتی و وازهێنانه، په‌یامی من بۆ کاک مه‌سعود ئه‌وه‌یه که به‌ڕێزم سه‌رباری ئه‌وه‌ی جه‌نابتان و خانه‌واده به‌ڕێزه‌که‌تان وه‌ک سه‌دان هه‌زار هاوڵاتیی گه‌له‌که‌مان خاوه‌نی مێژویه‌ک له قوربانیدانن، به‌ڵام کاتیه‌تی دان به هه‌ڵه و شکسته‌کانتان بنێن که قورس له‌سه‌ر گه‌له‌که‌مان که‌وتون، لێگه‌ڕێن با گه‌له‌که‌مان خۆی داهاتوی خۆی دیاری بکات، نه‌ک داهاتووه‌که‌ی ببه‌ستنه‌وه به حه‌ز و ویست و چاره‌نوسی خۆتانه‌وه".


ئاژانسی ده نگو باسی کوردستان: ئایا بە دوور خستنەوەی پارتی کرێکارانی کوردستان پرسی کورد لە باکور چارەسەر دەبێت؟\nلەو ڕێوڕەسمەدا نوێنەرانی پارتی "بەدەپە" بۆ خەڵک و بەشداربوانی کۆبونەوە جەماوەرییەکە قسەیان کرد.\nهاوکات پەیامی بەڕێز عەبدووڵا ئۆجەلان لە ڕێوڕەسمەکەدا لە لایەن یەکێ لە ئەندامانی بەدەپە خوێنرایەوە.\nلە پەیامەکەدا هاتبو کە ئیتر بەسە با چەکەکان بێدەنگ بکرێن و بە شێوەی دیموکراسی پرسی کورد لە باکوری کوردستان چارەسەر بکرێت، هەروەها سپاسی ئەو کەس و لایەنانەی کرد کە گوێڕایەڵی داواکەی دەبن.\nسەرچاوەیەک لە پارتی کرێکارانی کوردستانەوە ڕایگەیاند کە ئەوان ڕێز لە داواکەی ئۆجەلان دەگرن و ڕێوشوێنی تاییبەتی لەو بوارەدا دەگرنە بەر.\nهاوکات لە پارلەمانی تورکیە گرژی کەوتە نێوان نوێنەرانی پارت و لایەنە سیاسیەکانی تورکیە و ئەو ڕێوەرەسمەیان بە سەرەتایەک بۆ دابەشبونی تورکیە پێناسە کردو نوێنەرانی پارتی جەهەپە و مەهەپە بە توندترین شێوەیە لە دژی ئەو کۆبونەوەیە کە بە مەبەستی پیرۆزبای کردنی نەورۆز و ساڵی نوێی کورد لە باکوری کوردستان ڕێکخرابو هەڵوێستیان وەرگرت. نوێنەری دەرسیم کە خۆی کوردی عەلەوییە لە وتەیەکدا ئەو ڕێوەڕەسمەی بە هەوڵدان بۆ دابەشکردنی تورکیە زانی و وتی نابێت لە گەڵ پارتی کرێکارانی کوردستان دیالۆگ بکرێت.\nنوێنەرانی دیکەی ئەو دوو پارتە فاشیستەی تورک و بەشێک لە نوێنەرانی پارتی داد و گەشە پێدانی دەسەڵاتدار وتیان کە هەڵواسینی وێنەی بەرێز ئاپۆ و ئاڵای کوردستان و گرینگی پێنەدان بە ئاڵای تورکیە وەک بێڕێزی بە نەتەوەی تورک پێناسە دەکرێت و دەبێت لەو پێناوەدا هەوڵوێست وەربگرن.\nپاشان نوێنەری وەزیری وڵاتی توکیە کە خۆی بەرپرسیاری وێنە و دوکومێنێت کردنی ڕێوڕەسمەکە بو، پەنای بۆ پارلەمانی تورکیە برد و لەوێ قسەی بۆ ئەندام پارلەمانەکانی تورک کرد و وتی کە ئەمە بە هیچ شێوەیەک "قبوڵ" ناکرێت، هەر لەوێ ئەندام پارلەمانەکانی تورکی دڵنیا کردەوە کە ئەو کەسانەی کە ئەو بۆنەیان بەڕێوە بردووە دەدرێنە دادگا و لێپرسینەوەیان لە گەڵ دەکرێت.\nشایانی وتنە کە هەر ساڵ و لە پاش بەڕێوە چونی جێژنی نەورۆز و بەهار و دەسپێکی ساڵی نوێی کوردی ئەو کەسانەی کە لە بۆنەکاندا قسەیان کردووە و وێنەی بەڕێز ئاپۆ و ئاڵای ڕەنگاوڕەنگ و هەروەها ئاڵای کوردستانیان بەرز کردوەتەوە دراونتە دادگا و پاشان بە بەند کردنیان کۆتایی بە پڕۆسەکە هاتووە.\nبەو چەشنەی کە دەردەکەوێت ڕژیمی تورک دەیهەوێت بە میدیاکانی جیهان ڕووێکی ئاشتی و هێمای ئاشتبونەوە پیشان بدات، وە لە لایەکی دیکەوە پەرە بە گرژی و ئاڵۆزییەکان دەدات و بە هێرش وبەند کردنی چالاکانی سیاسی و مەدەنی کورد لە باکوری کوردستان تۆی گرژی و ئاڵۆزی دەنێتەوە.\nلە ماوەی چەند ساڵی رابردوو ڕژیمی تورک و پارتی دادوگەشەپیدانی دەسەڵاتدار چەندین جار بە فەرمی باسی لە پرسی سیاسی کورد لە تورکیە و چارەسەری ئەو پرسە کردووە، بەڵام هەر کات کە دەرفەت بۆ ئەو چارەسەرییە ڕەقساوە، بە بەند کردنی چالاکانی سیاسی و مەدەنی و سەرۆک شارەوانییەکانی باکوری کوردستان پردی ڕێگا چارەکانی تێکشکاندووە و کۆتایی بە پڕۆسەکەی هێناوە.\nئەوەی کە ئەمڕۆ لە تورکیەو باکوری کوردستان بۆ تورک و جیهان ڕونە هێز و پێگەی پارتی کرێکارانی کوردستان و زیندووێتی نەتەوەی کوردە لەو بەشە داگیرکراوەی کوردستان.\nلە ساڵی ١٩٢٠ بەملاوە تورک و فاشیستە تورکەکان هەوڵیان بۆ ئەوە داوە کە نەتەوەی کورد لە باکور بتوێننەوە، هەمیشە نکۆڵیان لە کورد و کوردبونی کورد لە باکوری کوردستان کردووە، بەڵام ئەمڕۆ پاش زێتر لە ٩٠ ساڵ هەوڵدان بۆ لە ناو بردنی کورد، ئەم نەتەوەیە دەڵێت من هەم و ناتوێمە و ناتوێمەوە، دەڵێت چارەسەری، دیموکراسیی و ئازادییە، ڕێگاکان بدۆزنەوە و "واقعییەتی" کۆمەڵگای دوو ڕەنگی تورکییە ببینن.\nپەیامەکەی ڕێزدار ئاپۆ هەر ئەوە بو کە چاوەڕوان دەکرا، پارتی کرێکارانی کوردستانی باکور، باشتر وایە کە گرینگی بە داواکەی بەرێز ئاپۆ بدات و ئەو ڕێگایە کە باس لە ئاشتی و چارەسەری دیموکراسیانەی پرسەکە دەکات بپێوێت، بۆ ئەوە بۆ هەمو دوونیا بیسەلمێنێت کە هێزێکی ئاشتی خوازن، وە پێشوازی لە چارەسەری ئاشتیانەی پرسەکە بکەن.\nبەڵام ئەو بەشەی لە پەیامەکەی بەڕێز عەبدووڵا ئۆجەلان کە باس لەوە دەکات کە گەریلاکان کوردستانی باکور بەجێ بهێڵن و بچنە دەرەوەی سنورەکان مەترسیدارە، لە بەر ئەوە ئەگەر چارەسەرییەک لە ئارادا بێت ئەوا لە ژێر کاریگەری ئەو هێزەدا هاتووەتە کایەوە، کەواتا دوور خستنەوەی ئەوان لە خەبات و مەیدان و ناوچەکە ترسناک دەبنێت.\nئایا بە ڕاستی بە دوور خستنەوەی پارتی کرێکارانی کوردستان و هێزی پاراستی گەڵ کێشەکە چارەسەر دەبێت؟ یان پڕۆسەکە سەرکەوتوو دەبێت؟\nئەمە بەهێزترین پرسیارە، کاتێک باس لە چارەسەری دەکەین ڕوبەڕومان دەبێتەوە!\nتورکیە ئەگەر نیازی چارەسەری هەبێت و باوەڕی بە چارەسەری دیموکراتیانەی پرسی کورد بە ڕێگای ئاشتی بێت، دەبێت دەنگی گەڵ لە بەر چاو بگرێت و ڕێز بۆ ویست و داخوازییەکانی گەڵ دابنێت، کەواتا، گەڵ پارتی کرێکارانی کوردستان هەڵدەبژێرێت، بۆ دەبێت ئەو پارتە لە چارەسەر کردنی کێشەکە دوور بکەوێتەوە؟\nبەڵام لە لایەکی دیکەوە ڕوی ڕاستی ڕوداوەکان ئەوە دەڵێت کە ڕوانگەیەک لە تورکیە بۆ چارەسەری کێشە سیاسیەکە هەیە، بەڵام ئاخۆ تا چەندە ئەم پڕۆسەیە سەرکەوتوو دەبێت و جێگای ڕەزامەندی هەر دوو لا دەبێت، دیار نییە.\nلە تورکیە چەندین هێز و لایەنی سیاسی و مەدەنی بونیان هەیە کە دەبێت پڕۆسەکە بە ڕەزامەندی هەمو لایەنەکان بێت، دیارە تاکو ئیستا بە شێوەی ڕون و شەفاف هیچ کام لە لایەنەکان بڕوای چارەسەریان پێنیە و لە "عەمەڵ" و پەراکتیکدا ڕوانگەی چارەسەری کز و لاوازە.\nبە تاییبەت هەر دوو پارتی جەهەپە و مەهەپە کە تورکییەی "سکولار" بە میراتی خۆیان دەزانن و دژایەتی هەر بیر و هزرێک دەکەن کە ئاڵوگۆڕ لە یاسای بنەڕەتی ئەو وڵاتەدا پێکبهێنێت.\nهاوکات "ئەرتەش و سپا" کە ساڵانێکی زۆر دەسەڵاتداری تورکیە بونە و ئیستاش پێگە و کاریگەریان بە سەر دەسەڵاتی یاسای و سیاسی ئەو وڵاتەوە هەیە، ئەوانیش لە ماوەی ئەو ساڵانەدا کە شۆڕشی کورد لەو وڵاتە چڕ بووەتەوە و خەباتی چەکداری کراوە، هەمو سەروەت و سامانێکی ئەو وڵاتە لە ژێر دەستیان بووە و بە دڵی خۆیان بەکاریان هێناوە و گەندەڵیان پێوە کردووە، ئیستاکە ئەگەر پرسی سیاسی کورد لەو وڵاتە بە ڕێگای ئاشتی و دیموکراسی چارەسەر بکرێت، لە بەرژەوەندی ئەواندا نابیت، هەر بۆیە دژایەتی دەکەن و هەوڵ بۆ تێکدانی دەرفەتە ڕەقسێنراوەکە دەکەن.\nهەر کات کە سەرۆک وەزیرانی تورکیە وتەیەکی لە بارەی چارەسەری پرسی کورد لەو وڵاتە پێشکەش کردە بوبێت، چەند ڕۆژێکی بە سەردا نەچووە کە کۆمەڵێکی زۆر لە چلاکوانانی سیاسی ومەدەنی کورد دەست بەسەر کراون و ڕەوانەی بەندیخانەکان کراوە.\nبۆ نمونە کاتێک لە هەواڵەکان بڵاو کرایەوە کە حوکوومەتی تورک لە گەڵ بەڕێز ئاپۆ کەوتووەتە دیالۆگ و گفتوگۆ بۆ دۆزینەوەی رێگا چارەی پرسی کورد، بەدوای چەند ڕۆژێک سێ چالاکوانی سیاسی و مەدەنی کورد کە یەکێ لەوان لە دەستەی دامەزرێنەرانی پارتی کرێکارانی کوردستان بو لە پاریسی پێتەختی فەرانسا تیرۆر کران.\nمن پێم وایە کە ئەگەر چارەسەرییەک لە ئارادا بیت، دەبێت لەوە دەست پێبکات کە بەڕێز ئاپۆ ئازاد بکرێت و یاسای بنەڕەتی وڵاتی تورکیە ئاڵوگۆری بە سەردا بێت، بەتاییبەت ئەو بەندانەی کە باس لە یەک نەتەوە و یەک ئاڵاو یەک زمان لە تورکیە دەکات، هەروەها دەبێت هەموی بەندکراوە سیاسییەکانی پارتی کرێکارانی کوردستان و کوردی ئەو وڵاتە ئازاد بکرێت و لاپەڕەیەکی نوێ لە مێژوی سیاسی ئەو وڵاتە دەست پێبکات.\nئەو کات دەرفەتێکی باش دەبێت بۆ هەنگاو هەڵهێنانەوە بۆ چارەسەری نەک ئیستا کە ئاڵوگۆڕ بە سەر هیچ شتێکدا نەهاتووە. پەیام ناردنی بەڕێز ئاپۆ لە بەندیخانەوە ناتوانێت بە تەواوەتی گوزارش لە ڕاو بۆچونی بەڕێزیان بکات! ئەوەی کە رێزدار ئاپۆ بە باشی بناسێت هیچ کات باوەڕ بەوە ناکات کە بەڕێزیان بڕیاری داوە گەریلا وڵات بەجێ بهێڵێت. لەوانەیە لە ژیر کاریگەری زبری حوکوومەتی تورک ئەو بریارانە بدات.\nمن پێم وایە ئەم شێوە چارەسەرییە تەنیا فۆرماڵیتەیە و هیچتر، چونکە نیازێکی پاک بۆ چارەسەری نابیندرێت، تەنیا ئەوەیە کە پارتی کرێکارانی کوردستان ئەو ڕێگەی کە بە ناو ئاشتییە، دەپێوێت تا بە بنبەست دەگات.\nکاتێک کە دوو لایەن هەوڵ بۆ چارەسەری کێشەی نێوانیان دەدەن، دەبیت هەر دوو لایەن بە حەزەوە ئەو دەرفەتە بقۆزنەوە و لە داخوازییەکانی خۆیان کەم بکەنەوە، بەڵام ئەوەی کە ئەمڕۆ دەبینرێت هەمو شتێک لە سەر حیسابی کورد لە باکورە نەک هەر دوو لا.\nئەو جەوەی کە ئەمڕۆ لە باکوری کوردستان هاتووەتە پێش، من بە هی سەردەمی خاتەمی لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران پێناسە دەکەم، لە بەرژەوەندی کورد نییە و مافی کورد لە باکوری کوردستان بەو شێوەیە دەستەبەر نابێت، تەنیا سیمایەکی نوێ بە میدیای جیهانی و سیاسەتی نێودەوڵەتی و داگیرکەری دەبەخشن.\nلە ڕۆژهەڵاتی کوردستان، کورد بە کوردی قسە دەکات و جلوبەرگی کوردی ئازادە، ڕادیۆ و تیڤی کوردیش هەیە، بەڵام ئایا ئەوە توانیوێتی پرسی کورد لەو وڵاتە چارەسەر بکات؟ وڵامەکەی زۆر ئاسانە، "نە".\nڕادیۆ و تیڤییەک کە لە بەرژەوەندی تورک و خزمەت بە سیاسەتی تورک بکات، تا چەندە کولتور و کەلەپوری کوردی پێش دەخات و ئاوڕ لە پرسی سیاسی و کۆمەڵایەتی و ئابوری کورد لە باکور دەداتەوە.\nدەبێت سەرمایە لە خزمەت بەرژەوەندی کورد و کولتوری کوردی "سەرف" بکرێت. دەبێت ڕێکخراو و سەندیکای تاییبەت و سەربەخۆ پێک بێن، نابێت هەمو شتێک لە ژێر سێبەری حوکوومەت و دەسەڵاتی سیاسی و نیزامی ئەو وڵاتەدا بێت.\nئێمە وەک نەتەوەی کورد دەبیت بۆ ڕوداوەکانی کوردستان و ناوچە و سیاسەتی داگیرکەری خوێندنەوەی کوردیمان هەبێت و شرۆڤەی بکەین و چارەسەری و شێوازی چارەسەر کردنیش هەڵسەنگێنین.\nئەو کات دەتوانین ڕوداوەکان لە بەرژەوەندی کورد و نەتەوەی کورد بقۆزینەوە.\nبەڵام ئەوەی کە ئەمڕۆ لە باکوری کوردستان لە ڕێیە، هێزێکی بە ورەو بە هیمەتە کە ئاگری بیر و باوەڕی بڵێسە دەکات و تیشکی هەتاوینی، بەرد دەتوێنێتەوە و ورەی پۆڵایینە.\nله لایه‌ن ئاژانسی ده نگو باسی کوردستان ajansknews kl. ۱/۰۲/۱۳۹۲ ۰۷:۳۱:۰۰ بعدازظهر


سه‌رۆك بوش داوا له یاسادانه‌ران ده‌كات به‌رنوسی یاسای خه‌رجیاتی له‌شكری په‌سه‌ند بكه‌ن\nی مانگی حه‌وت ٢٠, ٢٠٠٧\nسه‌رۆك بوش داوا له یاسادانه‌ران ده‌كات ناكۆكی‌یه پارتیزانی‌یه‌كانیان به‌لاوه بنێن و ئه‌و به‌رنوسه تایبه‌ته په‌سه‌ند بكه‌ن كه داوای نوێكردنه‌وه‌ی كه‌ره‌سته و كه‌لوپه‌له له‌شكرییه‌كان و زیادكردنی موچه‌ی سه‌ربازه‌كانی هێزی ئه‌مه‌ریكا ده‌كات.\nبه‌ڕێز بوش ڕۆژی هه‌ینی له كۆشكی سپی ئه‌م قسانه‌ی كرد پاش ئه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ ژماره‌یه‌ك سه‌ربازی دێرین و خێزانی له‌شكری‌دا كۆبۆوه. هه‌روه‌ها گوتی ئه‌و ئه‌ندامانه‌ش كه له دژی ڕێبازی به‌ڕێوبه‌رایه‌تیه‌كه‌ین له شه‌ڕی عێراق‌دا، پێویسته پشتگیری له زیادكردنی موچه‌ی سه‌ربازه‌كان بكه‌ن.\nسه‌رۆك بوشی سه‌ر به كۆمارییه‌كان گله‌یی له یاسادانه‌ره دیموكراته‌كانیش كرد و گوتی مشتومڕی تایبه‌ت به خه‌رجیاتی شه‌ڕه‌كه‌یان كردۆته مشتومڕێكی سیاسی و سه‌باره‌ت به كشانه‌وه‌ی له‌شكری ئه‌مه‌ریكی له عێراق ده‌دوێن. هه‌روه‌ها نائومێدی خۆی نیشاندا له به‌رامبه‌ر په‌سه‌ند نه‌كردنی ئه‌و یاسایه له لایه‌ن یاسادانه‌رانه‌وه پێش ئه‌وه‌ی بۆ ماوه‌ی مانگێك پشوو وه‌ربگرن.\nله مانگی پێنجی ڕابردوودا، سه‌رۆك بڕیارێكی ده‌ركرد سه‌باره‌ت به دابین كردنی 100 ملیار دۆلار بۆ خه‌رجیاتی شه‌ڕی عێراق و ئه‌فغانستان. ئه‌و بوجه‌یه‌ش تاوه‌كو مانگی نۆی داهاتوو بڕ ده‌كات.


ڤیم فاوەندەیشن لەگەڵ ڕێکخراوى میزۆپۆتامیا ڕێکخراوە، لەنێو سەدان گەنجدا پڕۆژەى 11 گەنج پەسەند کراوە - پرس میدیا\nHome Unlabelled ڤیم فاوەندەیشن لەگەڵ ڕێکخراوى میزۆپۆتامیا ڕێکخراوە، لەنێو سەدان گەنجدا پڕۆژەى 11 گەنج پەسەند کراوە\nڤیم فاوەندەیشن لەگەڵ ڕێکخراوى میزۆپۆتامیا ڕێکخراوە، لەنێو سەدان گەنجدا پڕۆژەى 11 گەنج پەسەند کراوە\nپرس میدیا 11/20/2020 10:24:00 pm\nئەحمەد نەجم، جێگرى سەرۆکى ڕیکخراوى ڤیم لە لێدوانێکیدا ڕایگەیاند، له پرۆژه‌کەدا 11 گه‌نج براوه‌ی قۆناغی یه‌كه‌م بوون و ئێمه له چه‌ند ڕوویه‌كه‌وە هاوكاریان ده‌بین له‌وانه هاوكاریی مه‌عنه‌وی كه ڕاهێنان و خولیان بۆ ده‌كه‌ینه‌وه، هه‌روه‌ها هاوكاریی دارایی كه خۆی له 6 بۆ 12 هه‌زار دۆلار پاڵپشتی دارایی ده‌بینێته‌وه".\nئاماژەى بەوەش کردووە، ئامانجیانه له‌و پرۆژه‌دا له‌ماوه‌ی یه‌ك ساڵدا هاوكاریی هه‌زار و 100 گه‌نجی خاوه‌ن پرۆژه بكه‌ین.\nدوێنێ (پێنجشەممە) پڕۆژەى کارسازى جیهانى لەشارى سلێمانى دەستى بەکارەکانى کرد و بڕیارە 3 ڕۆژ بخایەنێت، ئامانجى پڕۆژەکەش بەرهەمهێنانى تاکى کارسازە لەبرى چاوەڕوانى حکومەت بتوانێت کارى لەکەرتى تایبەتتدا دەستبکەوێت.\nBy پرس میدیا at 11/20/2020 10:24:00 pm


خه‌می زمان … ئه‌مجه‌د شاکه‌لی – Denegkan\nbyئه‌مجه‌د شاکه‌لی\tSeptember 4, 2012\tزمان\nله دواژماره‌ی حه‌فته‌نامه‌ی ڕووداودا(221ی دووشه‌ممه 23/7/2012) گوتارێکم له‌مه‌ڕ زمانی کوردییه‌وه به ناوی”یاسایه‌ک بۆ زمانی کوردی نه‌ک بۆ شێوه‌زار” له نووسینی مامۆستا عه‌بدوڕڕه‌حمان سددیق خوێنده‌وه. دووراودوور ئاگاییه‌کم له‌مه‌ڕ هزر و نووسینه‌کانی مامۆستا سددیقه‌وه هه‌یه و ده‌زانم ئه‌و یه‌کێکه له‌و ڕووناکبیره ده‌گمه‌نانه‌ی کورد، که په‌رۆشێکی هه‌میشه‌یی بۆ ژینگه، فه‌رهه‌نگ، بارهێنان و په‌روه‌رده، هزر، کشتوکاڵ، له‌شساغی، ئایین، خێزان و ته‌واوی بواره‌کانی دیکه‌ی ژیان له وڵاته‌که‌ی خۆمان و ئه‌م به‌شه‌ی جیهاندا هه‌یه. دیاره زمانیش به‌شێکه له خه‌مه‌کانی مامۆستا و ته‌واوی ئه‌وانه و ئه‌و په‌رۆش و گرنگیدانه‌ی ئه‌و و خه‌مه‌کانی، شایسته‌ی ڕێز و پێزانین و ده‌ستخۆشی و سوودلێوه‌رگرتنن.\nئه‌وه‌ی مامۆستا له‌مه‌ڕ ڕه‌وشی زمانی فرانسی و عه‌ره‌بییه‌وه و په‌رۆشه‌کانی فرانسییه‌کان و عه‌ره‌ب و خه‌می ئه‌وان و کاریگه‌ریی ته‌کنۆلۆژیای نوێ و ئینته‌رنێت و زمانی ئینگلیزی له‌سه‌ر زمانه‌کانیان، زۆر ڕاسته. ئه‌و خاڵانه‌شی مامۆستا ئاماژه‌ی پێکردوون: کۆچی عه‌ره‌بی عیراق بۆ کوردستان، بوونی کۆمپانیای بیانی له کوردستان، خوێندنگه‌ی ئه‌هلی و تایبه‌ت له کوردستان و شۆڕشی نوێی مۆبایل و ئینته‌رنێت و فه‌یسبووک و ته‌واوی ئه‌وانه هه‌موو ڕاست و دروستن.\nته‌واوی نووسینه‌که‌ی مامۆستا سددیق قسه و باسێکی زۆر هه‌ڵده‌گرێ و ده‌کرێ له زۆر ڕووه‌وه وه‌ک بنه‌مایه‌ک بۆ تێمای جیاواز سوودی لێ وه‌ربگیرێت. یه‌ک خاڵی نووسینه‌که‌ی مامۆستا بۆ من له هه‌مووان زیاتر جێی ڕامان و لێوردبوونه‌وه‌یه و ده‌کرێ پتری له سه‌ر بگوترێ، نه‌ک وه‌ک ڕه‌خنه، به‌ڵکه ته‌نیا وه‌ک په‌ره‌پێدانی باسه‌که. مامۆستا ده‌ڵێ:”پێویسته هه‌موومان هه‌موو هه‌ستیارییه‌کی ناوچه‌یی و شێوه‌زاری وه‌لابنێین، چونکه پرۆژه یاسای پاراستنی زمانی کوردی، باسکردن نییه له زمانی ستاندارد و زاڵکردنی شێوه‌زارێک به‌سه‌ر ئه‌وانی دیکه‌دا، به‌ڵکو که ده‌ڵێین زمانی کوردی واته هه‌موو شێوه‌زاره‌کانی زمانی کوردی، چونکه ئێستا کاتی پاراستنی زمانی کوردییه به هه‌موو شێوه‌زاره‌کانییه‌وه له به‌رانبه‌ر هه‌ژموونی زمانه بیانییه‌کانی دیکه‌دا”.\nئێمه ئه‌گه‌ر ئاوڕ له مێژوویه‌کی نه‌ک زۆر دوور ته‌نانه‌ت نزیکی باشووری کوردستان بده‌ینه‌وه، ده‌بینین هه‌رگیز زمانی کوردی به ڕه‌وشێکی هێنده خراپی وه‌ک ئه‌مه‌ی ئێستادا تێنه‌په‌ڕیوه. من دڵنیام له‌وه‌ی، که مامۆستا سددیق زۆرباشتر له‌من ئاگاداری ئه‌وه‌یه. ئه‌وه‌ی ئه‌مڕۆ به‌سه‌ر زمانی کوردیدا هاتووه قه‌یرانه و قه‌یرانێکی گه‌لێک مه‌زنه و پرۆسێسێکه بۆ وێرانکردن و له‌نێوبردنی زمانی کوردی و نه‌هێشتنی وه‌ک یه‌ک زمان. له سه‌رده‌می ڕێژیمێکدا(به‌عس)، که له ڕووی سیاسییه‌وه، گه‌لێک نه‌هامه‌تی به‌سه‌ر گه‌لی کورد و باشووری کوردستاندا هێنا، هه‌رگیز له ڕووی زمانه‌وه، ئه‌وه‌ی به سه‌ر کورددا نه‌هێنا، که ئه‌مڕۆ له سایه‌ی ده‌سه‌ڵاتی کورد خۆیه‌وه به سه‌ر زمانی کوریدا هاتووه و دێت. ڕێژیمی به‌عس، که باسی له زمانی کوردی ده‌کرد و به ڕه‌سمیی ده‌یناسی، باسی زمانه کوردییه‌که‌ی میرنشینی بابان و نالی و مه‌حوی و حوکوومه‌ته‌که‌ی شێخ مه‌حموود و کۆماره‌که‌ی قازی موحه‌ممه‌د و زمانی گۆران و عه‌لائه‌ددین سه‌ججادی و مه‌سعوود موحه‌ممه‌د و هه‌ژاری موکریانی و هێمن و شوکور موسته‌فا و مه‌لا جه‌میلی رۆژبه‌یانی و ئه‌و زمانه ڕه‌سمییه‌ی ده‌کرد، که له ده‌سپێکی 1900ه‌کانه‌وه زمانی ڕۆژنامه و گۆڤار و خوێندنگه و کۆڕی زانیاری کورد و هه‌موو بواره‌کانی دیکه بوو، ئه‌مڕۆ ده‌سه‌ڵاتی باشووری کوردستان و کۆمه‌ڵێک له‌و بێزمان و زماننه‌زان و زماننه‌ناسانه‌ی له ده‌وری خڕ بوونه‌وه، پرۆژه‌ی له‌تله‌تکردنی زمانی کوردییان پێیه. له 1991 به دواوه، که ئیدی ده‌سه‌ڵاتی ئه‌م هه‌رێمۆکه‌ی کوردستان که‌وته ده‌ستی کورد خۆی، کۆمه‌ڵێک خه‌ڵک، که خۆ به زمانزان ده‌زانن، هه‌ریه‌که‌و به بیانوو و پاساوێکه‌وه، کار له سه‌ر ئه‌وه ده‌که‌ن، هه‌موو شێوه‌زارێکی زمانی کوردی، ببێته زمانێکی سه‌ربه‌خۆ. ئه‌وان، که باسی شێوه‌زارێک ده‌که‌ن، ناوی زمانی لێده‌نێن. بۆ نموونه ده‌ڵێن: زمانی هه‌ورامی، زمانی سۆرانی، زمانی کرمانجی و…ئه‌وان ئه‌و زمانه کوردییه‌ی، که ته‌نانه‌ت سه‌ددام حوسه‌ین به کوردی ڕه‌وا ده‌بینی، به شێوه‌زارێک ناو ده‌به‌ن و پێیانوایه به‌کاربردنی ئه‌و زمانه و باسکردنی وه‌ک زمانی ستانداردی کورد، کرده‌یه‌کی شۆڤینیستییه. زمانی کوردی، وه‌ک چه‌ند شێوه‌زارێکی جیاواز، وه‌ک ئه‌وه‌ی تێکده‌رانی زمانی کوردی ده‌یانه‌وێت، له هه‌مبه‌ر هه‌ژموونی زمانانی بیانیدا، هه‌رگیز خۆی ڕاناگرێ و له‌به‌ین ده‌چێ، که ئه‌وه پرۆژه‌ی جووتستاندارد و فره‌ستاندارد و تێکده‌رانی زمانی کوردییه. ئێستا هه‌روا وشه و ده‌سته‌واژه‌ی بیانییه، له لایه‌ن کۆلکه خوێندووی کورده‌وه، خۆی ده‌کات به نێو زمانی کوردیدا، بێ ئه‌وه‌ی هیچ ڕێگرێک بۆ به‌کاربردنیان دابنرێ. ئێستا وشه‌گه‌لی: پاکێج، په‌یج، سیتی، ئیمێرجینسی، ڤیترێنێر و ڤیترێنه‌ری، ستێپ، شۆو، کلیپ، ستایڵ، فۆرم، سه‌نته‌ر، مۆڵ، مارکێت، سوپه‌رمارکێت، مینی مارکێت و سه‌دانی دیکه، شوێنی وشه‌گه‌لێکی کوردی ده‌گرنه‌وه، که له زمانی کوردیدا هه‌ن. له سه‌ر که‌ناڵه‌کانی ته‌له‌ڤزیۆن، که‌متر نووسینی کوردی ده‌بینرێ، وشه‌گه‌لی: سپۆرت، نیووز، ئیکۆنۆمی، پۆلیس، کاڵچه‌ر و ده‌یانی دیکه، نه‌ک هه‌ر به تیپی لاتینی، به‌ڵکه به زمانی ئینگلیزی ده‌نووسرێن، وه‌ک ئه‌وه‌ی ئه‌م کوردستانه وڵاتێکی ئینگلیزی زمان بێت. ئێستا عه‌ره‌بێک، تورکێک، فرانسییه‌ک، ڕووسێک یا که‌سێکی سه‌ر به هه‌ر نه‌ته‌وه‌یه‌کی دیکه، بێته کوردستان و بیه‌وێت زمانی کوردی فێر بێت، له دهۆک و سلێمانی و ته‌وێڵه، سێ جۆره کوردیی جیاواز فێر ده‌کرێ، له کاتێکدا ده‌بوو، یه‌ک جۆر فێر کرابا. ئه‌و زمانه کوردییه‌ی، که مامۆستا سددیق پێی ده‌نووسێ و ئه‌م زمانه کوردییه‌ی من ئه‌م دێڕانه‌ی پێ ده‌نووسم، ئه‌و زمانه‌یه، که ده‌بوو به یاسا بپارێزرێ و وه‌ک زمانی کوردی بژمێردرێ – وه‌ک له سه‌رده‌می به‌عسدا چۆن بوو- و هه‌موو شێوه‌زاره‌کانی دیکه وه‌ک پاڵپشتێک و سه‌رچاوه‌یه‌کی ده‌وڵه‌مه‌ندی بۆ ئه‌م زمانه ته‌ماشا کرابان، نه‌ک وه‌ک زمانی جیاواز. ئه‌م زمانه کوردییه، زاڵبوون و به تۆبزی سه‌پاندنی شێوه‌زارێک نییه به‌سه‌ر شێوه‌زاره‌کانی دیکه‌دا، به‌ڵکه له ئه‌نجامی پرۆسێسێکی دوورودرێژ و مێژوویه‌که‌وه گه‌یشتووه‌ته ئه‌مڕۆ و ئه‌م ئاسته. ئه‌وانه‌ی باس له زمانی هه‌ورامی، زمانی سۆرانی، زمانی کرمانجی، زمانی که‌ڵهوڕی و زمانی زازا ده‌که‌ن، جیاوازی له نێوان زمان و شێوه‌زاردا ناکه‌ن و هه‌ر ده‌ڵێی باس له زمانگه‌لی سۆمالی، چینی، ئه‌رمه‌نی یا شتێکی دیکه ده‌که‌ن. ئه‌وه‌ی له ماوه‌ی چوار ساڵی 1970-1974دا و له سایه‌ی حوکوومه‌تی به‌عسدا بۆ یه‌کیه‌تیی زمانی کوردی و پاراستنی و ستانداردکردنی کرا، له سایه‌ی بیستویه‌ک ساڵی حوکوومه‌تی کوردستان و کورد خۆیدا، هه‌ڵوه‌شێنرایه‌وه و تێکدرا و ڕووخێنرا. ئه‌وه‌ی ئه‌مڕۆ له کوردستاندا ڕووده‌دات، زمانی کوردی به‌ره‌و له‌نێوبردن و کورد به‌ره‌و له‌تبوون ده‌بات. وشه‌ی کورد، ئه‌گه‌ر ڕه‌وش وه‌ک ئێستا بڕوات، نامێنێت و له‌بری کورد، زازا، کرمانج، سۆران، هه‌ورامی، که‌ڵهوڕ و هه‌ر که‌چه هۆز و خێڵێکی کورد، بۆ خۆی ده‌بێته نه‌ته‌وه‌یه‌کی سه‌ربه‌خۆ. سیاسه‌ت و نه‌خشه و به‌رنامه‌ی خوێندن و خوێندنگه‌کانی کوردستان، له سایه‌ی ده‌سه‌ڵاتێکی نابه‌رپرس و بازرگان و کۆمه‌ڵێک مشه‌خۆره‌وه به ناوی شاره‌زا و ڕاوێژکار، نۆره‌یه‌کی هه‌ره‌خراپ له بارهێنان و فێرکردن و پێگه‌یاندنی زارۆک و نه‌وه‌ی نوێدا ده‌بینن. له‌بری ئه‌وه‌ی زارۆکی کورد له‌پاڵ زمانه کوردییه‌که‌یدا و دوای یه‌ک دوو ساڵی خوێندن، فێری زمانانی عه‌ره‌بی و فارسی و تورکی کرابا، ئه‌مڕۆ له پۆلی یه‌که‌می سه‌ره‌تاییه‌وه و ته‌نانه‌ت له باخچه‌ی منداڵان و دایه‌نگه‌وه، فێری زمانی ئینگلیزی ده‌کرێ، که ته‌نێ دوورخستنه‌وه‌ی نه‌وه‌ی نوێی کورده له فه‌رهه‌نگی وڵات و نه‌ته‌وه‌گه‌ل و ژینگه‌ی ده‌وروبه‌ری کوردستان و سه‌رسامبوونه به فه‌رهه‌نگێک، سڕینه‌وه‌ی ته‌واوی فه‌رهه‌نگه‌کانی جیهان په‌یامیه‌تی. ته‌واوی ئه‌و ده‌ستگا و بوارانه‌ی، وه‌ک: فێرگه و خوێندنگه و زانستگه و میدیا به هه‌موو به‌شه‌کانییه‌وه و ئه‌کادیمیای کوردی و زۆری دیکه‌ش،که ده‌بوو پارێزگاری زمان و فه‌رهه‌نگی کوردی بکه‌ن، ئه‌مڕۆ ئه‌وانن، که نۆره‌ی تێکدان و له‌تله‌تکردنی زمانی کوردی و سڕینه‌وه‌ی فه‌رهه‌نگی کوردی، به به‌رنامه و نه‌خشه و پێزانینه‌وه جیبه‌جێ ده‌که‌ن و ئه‌نجام ده‌ده‌ن. شێوه‌زار له هه‌موو جیهاندا و له‌وه‌تی مرۆڤ هه‌یه، تایبه‌ته به مرۆڤ خۆیه‌وه وه‌ک و تاک و گرۆیه‌ک، که ئه‌و شێوه‌زاره به‌کار ده‌به‌ن، لێ زمانی ستاندارد، هی جڤاکه و زمانێکه ته‌واوی خوێندن و نووسین و میدیا و قانوون و ئه‌ده‌ب و هه‌موو بواره ڕه‌سمییه‌کان ده‌گرێته‌وه، زمانی ده‌وڵه‌ته. بوونی زمانێکی ستاندارد بۆ هه‌ر نه‌ته‌وه‌یه‌ک، پرۆژه‌یه‌کی نه‌ته‌وه‌ییه و بناخه‌ی ده‌وڵه‌تی نه‌ته‌وه‌ییه. وڵاتێک، که له یه‌ک نه‌ته‌وه پێکهاتبێ، ناکرێ له یه‌ک زمانی ستانداردی پتر هه‌بێت. له هه‌موو جیهاندا وایه. ئه‌گه‌ر له یه‌ک زمانی ستانداردی زیاتر هه‌بوو، هیچ جۆره هه‌ستێکی یه‌ک نه‌ته‌وه‌یی و یه‌ک خاکیی و یه‌ک فه‌رهه‌نگیی له نێو ئه‌و وڵات و نه‌ته‌وه‌یه‌دا نامێنێت. بوونی یه‌ک زمانی نه‌ته‌وه‌یی و ستاندارد بۆ هه‌ر وڵات و نه‌ته‌وه‌یه‌ک بنه‌مای دیموکراتی و یه‌کسانییه، چونکه هه‌موو تاکه‌کانی نێو ئه‌و وڵات و نه‌ته‌وه و کۆمه‌ڵگه‌یه، ده‌توانن به ئاسانی و بێ کێشه، بیروڕای خۆیان، به یه‌ک زمان و وه‌ک یه‌ک ده‌ربڕن و له‌یه‌کدی تێبگه‌ن. نه‌بوونی یه‌ک زمانی نه‌ته‌وه‌یی، به‌ربه‌ست و ڕێگره له‌به‌رده‌م دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تی نه‌ته‌وه‌ییدا. به‌کاربردنی کۆمه‌ڵێک شێوه‌زار و کردنیان یا هه‌وڵدان بۆ کردنیان به زمان له هه‌ر وڵاتێکدا، بێجگه له تیکدانی یه‌کیه‌تیی نه‌ته‌وه، خه‌رج و مه‌سره‌ف و ئه‌رکێکی یه‌کجار زۆری تێده‌چێت و بارگرانییه‌کی زیاد و ناپێویسته بۆ ده‌وڵه‌تی نه‌ته‌وه‌یی و هه‌موو تاکه‌کانیشی. کورد ئه‌مڕۆ زمانی ستاندارد و نه‌ته‌وه‌یی خۆی هه‌یه و وا پتر له سه‌د ساڵێکیشه له باشووری کوردستاندا، زمانێکی ڕه‌سمییه، ئیدی ئه‌م سه‌رله‌خۆتێکدان و ماڵی خۆ وێرانکردنه چییه، که له‌م وڵاته‌دا ڕوو ده‌دات و ده‌سه‌ڵاتی کوردستانیش، خۆی لێ که‌ڕ کردووه و چ هه‌نگاوێکی جیددی نانێت، بۆ بڕینه‌وه‌ی ئه‌م باس و گه‌ڕه‌لاوژه‌یه! زمانی کوردی هی هه‌موو کورده، ته‌واوی جڤاکی کورد و گشت تاکه‌کانی. ته‌واوی کورد به‌رپرسه له زمانی کوردی و ئه‌رکی ته‌واوی کورده، که به‌ته‌نگ زمانی کوردییه‌وه بێت و به شێک له په‌رۆشه‌کانی خۆی بزانێت و قسه‌ی له سه‌ر بکات و هه‌وڵی پێشخستنی بدات. بێده‌نگبوون له ئاست ئه‌وه‌ی به سه‌ر زمانی کوردیدا دێت، ناپه‌رپرسیاریه‌تییه و هه‌ڵاتن و خۆدزینه‌وه‌یه له مه‌زنترین ئه‌رکی نیشتمانی و نه‌ته‌وه‌یی. ئه‌مڕۆ زمانی کوردی ئه‌تک ده‌کرێ و ئاوه‌ڕووت ده‌کرێ. بریا پێش ئه‌وه‌ی به ته‌واوی ئه‌نفال بکرێت، خه‌ڵکانێکی دڵسۆز و به‌ته‌نگه‌وه‌هاتوو و لێوه‌شاوه‌ی وه‌ک مامۆستا عه‌بدوڕڕه‌حمان سددیق، کراوه‌تر و ڕوونتر و ڕاشکاوانه‌تر، کاتێکی باشی خۆیان ته‌رخان ده‌کرد، بۆ لێکۆڵینه‌وه و قسه‌وباس له باره‌ی زمانی کوردییه‌وه و بوێرانه‌تر قسه‌کانی خۆیان ده‌کرد.\n*ئه‌م وتاره وه‌ک به‌دواداچوونێک بۆ وتارێکی مامۆستا عه‌بدوڕڕه‌حمان سددیق، که له حه‌فته‌نامه‌ی ڕووداودا بڵاوکرابووه، نووسیم. به باشم زانی هه‌ر له ڕووداودا بڵاو ببێته‌وه، به‌ڵام ڕووداو له ماڵپه‌ڕه‌که‌یاندا و به ناته‌واوی، دایانبه‌زاندووه و له حه‌فته‌نامه‌که‌دا بڵاویان نه‌کردووه‌ته‌وه. \nPrevious خۆشەویستیی گوناهی منە\nNext شایەتینەدانی دایکی مامۆستا ساکار شایەتیدانە


13سەركردە و64چەکداری داعشی لە ئەنبار كوژرانهه واڵده ری ئال و به ێت (ع)\nکۆدی هه واڵ : 811548\nشانەی راگەیاندنی جەنگی: لەنێو سووریاوە دەزگای هەواڵگری چاودێری كاروانێكی ئۆتۆمبێلەكانی ئەبو بەكر بەغدادی كردووە\nشانەی راگەیاندنی جەنگی كوژرانی 13 سەركردەی داعشی لە پارێزگای ئەنبار راگەیاند، سەرەڕای كوژرانی 64 چەكدار و خۆكوژی دیكە، كە لە سووریاوە هاتوونەتە عێراق و زۆربەشیان بیانی بوونە.\nبە پێی هەواڵ دەری ئەهلوبەیت ع.ابنا:رۆژی دووشەمە 13-2-2017 شانەی راگەیاندنی جەنگی لە بەیاننامەیەكدا ئاشکرای کردلەنێو خاكی سووریاوە تاوەكو گەیشتنی بۆ نێو عێراق دەزگای هەواڵگری بە وردی چاودێری كاروانێكی ئۆتۆمبێلەكانی ئەبو بەكر بەغدادی، خەلیفەی داعشی كردووە .\nلە راگەیێندراوەکەدا هاتووە:بەپشتبەستن بە زانیاری هەواڵگری فڕۆكە جەنگییەكانی عێراق كۆبوونەوەی ئەو سەركردانەی داعشیان لە ئەنبار كردووەتە ئامانج لەئەنجامدا 13 سەركردە، 40 چەكدار و24 خۆكوژی داعش كوژراون .\nبەپێی راگەیێندراوەکە لە رۆژی 9-2-2017 كاروانێكی ئۆتۆمبێلەكانی بەغدادی لە ریفی رەققە بەڕێكەوتووە و لە ناوچەی سویعیە لە دەوروبەری (ئەلبوكەمال) گیرساوەتەوە. رۆژی دواتر لە ناوچەی ئەلبوكەمال ئۆتۆمبێلەكانیان بە پیکاب گۆڕیوە ئەمجارەیان كاروانی ئۆتۆمبێلەكانیان لە ناوچەی عوبەیدی گیرساوەتەوە، كە بارەگای دیوانی خەلافەتى ليێه .\nلەبارەی کات و شوێنی کردنە ئامانجی ئەو کاروانەی داعش، شانەی راگەیاندنی جەنگى ئاماژەی بەوەکردووە رۆژی شەممە 11-2-2017 شوێنی كۆبوونەوەكە و چوار ناوچەی دیكە لە قەزای قائیم و عەكاشات لەلایەن فڕۆكە جەنگییەكانی عێراق جۆری F16 لەگەڵ بارەگای عەكاشاتی سەر بە ویلایەتی باشوور كە تایبەتە بە موهاجیرەكان كراونەتە ئامانج .\nرۆژی یەکشەممە 12-2-2017 فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنە هاوبەشەكان رایگەیاند لە ئەنجامی بۆردوومانكردنی كۆبوونەوەیەكی گرنگی رێكخراوی داعش لەلایەن فڕۆكە جەنگییەكانی عێراق لە قەزای قائیم لە رۆژئاوای ئەنبار، ئەبوبەكر بەغدادی برینداربووە ، بەڵام تاوەكو ئێستا هەواڵەكە پشتڕاستنەكراوەتەوە .\nناوی 11کەس لە سەرکردە کوژراوەکانی داعش :\nئەبو جنات ئەلراوی، بەرپرسی ئەمنی\nئەبو مالیک تەلەعفەر\nئەبو زەید، بەرپرسی راگەیاندن\nئەبو مەحموود حەیالی، والی فورات\nئەبو حوسێن قورەیشی، بەرپرسی دۆسیەی کیمیایی\nئەبو ئەسید، سەرکردە لە ویلایەتی موسل لە تەلەعفەر\nهیشام ئەبو حەنیفە بەلجیکی\nعەبدولقادر رقاوی ئەبو محەممەد\nنزار مەحموود دهش ئەبو دوعا\nئەبو مالیک جەزراوی


لەبارەی ناردنی موچەی فەرمانبەران بەشیر حەداد روونکردنەوەیەک بڵادەکاتەوە – لڤین پرێس\nنوسینگەی راگەیاندنی جێگری سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق رەتیکردەوە وتبێتی لەم مانگەوە بەغداد موچەی فەرمانبەرانی هەرێم دەنێرێتو لێبڕینی موچەش بەردەوام دەبێت.\nنوسینگەی بەشیر حەداد، جێگری سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، لە روونکردنەوەیەکدا دەڵێت: لە چەند رۆژی رابردوودا ژمارەیەک میدیا و سۆشیاڵ میدیا، لێدوانێکی دکتۆر بەشیر حەداد، جێگری سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراقیان شێواندووە.\nئەو لێدوانەی بەناوی جێگری سەرۆکی پەرلەمانی عێراقەوە بڵاو کرابۆیەوە تیادا وتبووی “عێراق لەم مانگەوە موچەی فەرمانبەرانی هەرێم دەنێرێت، بەڵام لێبڕینی موچە لەلایەن حکومەتی هەرێمی کوردستانەوە بەردەوام دەبێت .”\nنوسینگەکەی بەشیر حەداد دەڵێت: بەهەموو شێوەیەک ئەو هەواڵە چەواشەکارییانە رەتدەکەینەوە و رایدەگەیێنین کە جێگری سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەران هیچ لێدوانێکی لەو شێوەیەی نەداوە.\nپێشوایە ئەوانەی لەو میدیا و سۆشیاڵ میدیایانە کار دەکەن، هیچ شتێک لە کاری رۆژنامەنووسی نازانن و تەنیا فەرمانبەرێکن و کاریان شێواندنی لێدوانەکان و بێ نرخ کردنی هەوڵی نوێنەرانی کوردە لە بەغداد و کەمکردنەوەی کارەکانی حکومەتی هەرێمی کوردستانە .


بەرگری سیسیلی - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nبەرگری سیسیلی (بەئینگلیزی: Sicilian Defence) یەکێکە لە کردنەوەکانی شەتڕەنج کە دەستپێدەکات بە جووڵەکانی:\nجیولیۆ پۆلێرۆ، ١٥٩٤\nیاری سەربازی شا\nبەرگری سیسیلی یەکێکە لە باوترین و ناودارترین وەڵامەکانی ڕەش بۆ جووڵەی e4 ـی سپی "کە لەڕاستیدا، پێشنیار کراوە کە 1. d4 سەرکەوتووترین جووڵەی سەرەتایی سپی بێت، ئەویش تەنیا بەھۆی ئەوەی 1...c5 بەھێزترینە دژە بە e4." گراندماستەر جۆن نەن ناودارێتی بەرگری سیسیلی ئەداتە پاڵ "سرووشتی شەڕانگێزێتییەکەی. لەزۆربەی ھێڵەکاندا، ڕەش بەتەنیا کار بۆ یەکسانبوونی یارییەکە ناکات، بەڵکو بگرە بۆ کەڵک وەرگرتنیش کار دەکات. ڕێگرییەکە ئەوەیە کە سپی زۆرینەی کات دەستپێشخەرییەکی زووتری ھەیە، بۆیە پێویستە ڕەش ئاگادار بێت کە نەبێتە قوربانی ھێرشێکی خێرای سپی."\nزووترین تۆمارە بەردەستەکان ئاماژە بەوە دەدەن کە ئەم بەرگرییە لە سەدەی شانزەھەمدا لەلایەن ھەردوو یاریزانی ئیتاڵی جیولیۆ پۆلێرۆ و خواکینۆ گرێکۆوە بەکارھاتووە.\n١ چەمکی گشتی\n٢ سیسیلی کراوە 2.Nf3 و 3.d4\n٢.١ 2...d6 3.d4 cxd4 4.Nxd4 Nf6 5.Nc3\n٢.١.١ لق و پۆپی نایدۆرف:5...a6\n٢.١.٢ لق و پۆپی دراگۆن:5...g6\n٢.١.٣ لق و پۆپی کلاسیکی:5...Nc6\n٢.١.٤ لق و پۆپی شێڤێنینین:5...e6\n٢.٢ 2...Nc6 3.d4 cxd4 4.Nxd4\n٢.٢.١ لق و پۆپی سڤێشنیکۆڤ:4...Nf6 5.Nc3 e5\n٢.٢.٢ دراگۆنی تاودراو:4...g6\n٢.٢.٣ لق و پۆپی کەڵاشنیکۆڤ: 4...e5 5. Nb5 d6\n٢.٢.٤ 2...e6 3.d4 cxd4 4.Nxd4\nبە جووڵاندنی سەربازی c دوو خانە بۆ پێشەوە، ڕەش کۆنترۆڵی خانەی d4 دەکات و شەڕدەکات لەپێناو گرتنی ناوەڕاستی بۆردەکەدا. ئەگەرچی 1...c5 ھاوشێوەی 1...e5 کاردەکات، کە یەکێکە لە باشترین وەڵامەکانی ڕەش بۆ e4، بەڵام c5 تەواو ئەو ھاوتابوونە دەشکێنێت و باشتر کۆنترۆڵی ناوەڕاست دەکات. جووڵەی e4 ـی سپی ئەوە دەگەیەنێت کە سپی پێی خۆشە لە باڵی شاوە ھێرش بکات، لەکاتێکدا c5 ـی ڕەش بەپێچەوانەوە ھێرش لەلای شالیارەوە ئاسانتر دەکات. یەکێکی دی لە باشییەکانی ئەم بەرگرییە ئەوەیە کە دواتر سپی 2. d4 دەست پێ دەکات، کە ئەویش بۆخۆی بەھێزکردنێکی گەورەی ناوەڕاستە بۆ سپی، بەڵام لەکاتێکدا کە ڕەش سەربازی c ناردبێتە ناوەڕاست، دەتوانێت لەگەڵ سەربازی d ـی سپیدا ئاڵوگۆڕی بکات. بەمەش ڕەش سەربازی لایەکانی خۆی گۆڕییەوە لەگەڵ سەربازێکی ناوەڕاستی سپی.\nزۆربەی جارەکان یارییەکان بەم جۆرە بەردەوامی دەبێ:\nوەک دەبینین، لەم شوێنەدا ڕەش دوو سەربازی ناوەڕاستی ماوە، لەکاتێکدا سپی بەتەنیا سەربازێک.\nسیسیلی کراوە 2.Nf3 و 3.d4دەستکاری\nزۆرتر لە %٧٥ی ئەو یارییانەی کە بە 1. e4 c5 دەست پێ دەکەن، بەردەوام دەبن بۆ 2. Nf3، کە ئیدی لێرەدا سێ ھەڵبژاردەی سەرەکی ھەیە بۆ ڕەش کە وەڵامی پێ بداتەوە کە بریتیین لە 2...d6 یان 2...Nc6 یاخود 2...e6. لەو ھێڵانەدا کە سپی دەست دەکات بە 3. d4، ناسراوە بە یاری سیسیلی کراوە، ئەمەش دەبێتە ئەنجامی درووست بوونی چەندین ھەڵوێستی ئاڵۆز. سپی لە گەشەپێدانی داشەکانیدا لەپێشەوەیە و بۆشایی زۆرتری ھەیە لەباڵی شادا و ئەتوانێت بەکاری بەرێت بۆ دەستپێکردن بە ھێرش. ئەم بارەی باشەی سپی ھاوتاکراوەتەوە بەوەی کە ڕەش جووتێک سەربازی ناوەڕاستی ماوە بەرامبەر بە سەربازێکی سپی، کە ئەمەش لەئەنجامی گۆڕینەوەی سەربازی d سپی بوو بە سەربازی c ڕەش. ھەروەھا، ڕەش بەھۆی ھەبوونی فایلی کراوەی c، کە ئەتوانێت بەکاری بەرێت بۆ ھێرشی بەھێز لەباڵی شالیارەوە، یارییەکەی ھاوتا کردۆتەوە.\n2...d6 3.d4 cxd4 4.Nxd4 Nf6 5.Nc3دەستکاری\nهەڵوێست لەدوای 1.e4 c5 2.Nf3 d6 3.d4 cxd4 4.Nxd4 Nf6 5.Nc3\nباوترین جووڵەی ڕەش لەدوای 2.Nf3 جووڵەی 2...d6 ـە. ئەمە ڕەش ئامادە دەکات بۆ ...Nf6 کە ھێرش دەکتە سەر سەربازی e بەبێ ڕێ دان بە ھاتنە پێشەوەی سەربازەکە بۆ e5. یاری زۆرینەی جار بەردەوام دەبێت بۆ3.d4 cxd44.Nxd4 Nf6 5.Nc3. ھەندێک جار 3...Nf6 4.Nc3 cxd4 5.Nxd4 یاری پێ دەکرێت کە ھەمان ئەنجامی ھەیە. لەم ھەڵوێستەدا ڕەش دەتوانێ جووڵە بکات بۆ سێ لق و پۆپی سەرەکی کە بریتین لە نایدۆرف (5...a6)، دراگۆن (5...g6)، کلاسیکی (5...Nc6) و ھەروەھا شێڤێنینین (5...e6). ھێرشی ڤینیسیا (5...e5 6Bb5+) و لق و پۆپی کۆپرێیچیک (5...Bd7) زۆر بەکەمی یارییان پێ دەکرێت.5...e5 زۆرجار بە ھەڵە دادەنرێت ئەگەر ڕەش ئەنجامی بدات.\nچەند ڕێگەیەکی دیکە ھەیە بۆ ھەردوو سپی و ڕەش کە لابدەن لەو جووڵانەی سەرەوە. لەدوای 3...cxd4، سپی ھەندێ جار یاری بە 4.Qxd4 دەکات، کە ناسراوە بە لق و پۆپی چێکھۆڤەر، کە ئامادەکارییە بۆ جووڵەی 4...Nc6 لەگەڵ 5.Bb5 Bd7 6.Bxc6، لەکاتێکدا سپی ئومێد دەخوازێت کە پێشکەوتنی خۆی لە گەشەپێدانی پارچەکانیدا ھەڵوێستەکە بەرامبەر کاتەوە بۆ ھەبوونی جووتە فیلی ڕەش. ڕەش دەتوانێت خۆی بەدوور بگرێت لەو ھێڵە بە یاریکردنی 3...Nf6، کاتێک کە 4.Nc3 cxd4 5.Nxd4 گەڕاندنەوەیە بۆ ھێڵی سەرەکی. بەھەرحاڵ، سپی ھەڵبژاردنی ھەیە لەبەردەم 4.dxc5!?، کاتێک کە ڕەش توانی یاریکردنی 4...Nxe4 یان 4...Qa5+ ـی ھەبێت. یەکێک تر لە ھێڵە ناباوەکان بریتییە لە 3...cxd4 4.Nxd4 Nf6 5.f3!? کە ناسراوە بە لق و پۆپی پرینس، کە ھەوڵی ھێشتنەوەی ھەڵبژاردنی c4 دەدات ھاوشانی ھەبوونی گرێی مارۆچی.\nلق و پۆپی نایدۆرف:5...a6دەستکاری\nوتاری سەرەکی: بەرگری سیسیلی، لق و پۆپی نایدۆرف\nلق و پۆپی نایدۆرف یەکێکە لە باوترین سیستەمەکانی کە ڕەش دەتوانێت لە بەرگری سیسیلیدا بەکاری بەرێت. ویستی نایدۆرف لە یاریکردنی 5...a6 بریتیی بوو لە ئامادەکاریی بۆ یاریکردنی ...e5 لە جووڵەی دواتردا، ئەمەش بۆ وەرگرتنی بۆشاییەکی زیاتر لە ناوەڕاستدا. یاریکردنی 5...e5?! بەبێ ...a6 وەڵام دەدرێتەوە بە 6.Bb5+! لەلایەن سپییەوە، کە لێرەدا پێویست دەکات ڕەش یان 6...Bd7 یاری پێ بکات یاخود 6...Nbd7. بێ گوومان 6...Bd7 ڕێگەدەدات بە سپی کە فیلی سپی لەگەڵ ڕەشدا بگۆڕێتەوە، کە لەدوای ئەمەشەوە خانەی d5 گەلێک بێ ھێز دەبێ. بەڵام 7.Nf5 ڕێگەدەدات کە ڕەش بەتەنیا بەیەک ڕێگە پارێزگاری لە سەربازی d بکات، ئەویش بەیاریکردنی جووڵەی نامۆی 7...a6 8.Bxd7+ Qxd7. لەھەردوو بارەکەدا، یاریی سپی باشترە.\nلق و پۆپی نایدۆرف: 1.e4 c5 2.Nf3 d6 3.d4 cxd4 4.Nxd4 Nf6 5.Nc3 a6\nبەم شێوەیە، بەیاریکردنی 5...a6، ڕەش بەتەواوی سپی دەبەستێتەوە لە کشکردنی فیل لەخانەی b5 دا. بەم جۆرەش جووڵەی ...e5 ئەشێت جووڵەی دواتری ڕەش بێت. بەگشتی، 5...a6 دیسان ڕێگری لە جووڵەی ئەسپی سپی بۆ خانەی b5 دەکات، ھەروەھا یارمەتی پێکھێنانی شێوەی باڵی شالیاری ڕەش دەکات بە ئامادەکردن بۆ پاڵنانی سەربازی b7 بۆ b5. پلانی 5...a6 کە دوا بەدوایدا ...e5 دێت، نوێنەرایەتی شێوازی تەقلیدی لق و پۆپی نایدۆرف دەکات. دواتر، گاری کاسپارۆڤ گۆڕانی لەڕێزبەندی جووڵەکانی نایدۆرفدا کرد بە یاریکردنی 5...a6، بەڵام دواتر یاریکردنی ...e6 نەک ...e5. کاسپارۆڤ پێی وایە جووڵەی پڕاوپڕی 5...e6 (کە دەکاتە لق و پۆپی شێڤێنینین، کە لەخوارتر باسی لێوەکراوە) ڕێگە بە جووڵەی 6.g4 دەدات، کە یەکێکە لەمەترسیدارترین ھێڵەکانی سپی دژ بە لق و پۆپی شێڤێنینین. بەیاریکردنی 5...a6 لەپێشدا، ڕەش بەشێوەیەکی کاتیی ڕێگری لە g4 ـی سپی دەکات و چاوەڕێ دەکات کە سپی یاریی بەچی دەکات لەبری g4. زۆربەی جار، یاریی تەقلە دەدات بۆ لق و پۆپی شێڤێنینین.\nلەئێستادا، باوترین چەکی سپی دژ بە نایدۆرف بریتییە لە 6.Be3. ئەمە ناو دەبرێت بە ھێرشی ئینگلیزی لەبەرئەوەی کە باوێتی وەرگرت بەھۆی گراندماستەرە ئینگلیزییەکانی وەک موورای چاندڵەر، جۆن نەن، و ھەروەھا نایجڵ شۆڕت لە ١٩٨٠کاندا. بیرۆکەی سپی بریتییە لە یاریکردنی f3 و Qd2 و g4 و 0-0-0 (ماڵکردن لەباڵی شالیاردا). ڕەش دەتوانێت وەڵام بداتەوە بە 6...Ng4 یان 6...e5 یان 6...e6. بۆ ڕێگەگرتن لە ...Ng4، سپی ھەندێک جار دەست پێ دەکات بە 6.f3 بەلەجیاتی، بەڵام ئەمە ڕێگە دەدات بە 6...Qb6!. شێوازێکی ھێرشی پەیوەندیدار بریتییە لە 6.Be3 e6 7.g4، کە ناسراوە بە ھێرشی ھەنگاریی یان ھێرشی پێرێنای.\nپێشتر، 6.Bg5 e6 7.f4 ھێڵی سەرەکی نایدۆرف بوو، کاتێک کە سپی ھەڕەشەی ھێرشی بۆ سەر ئەسپی ھەڵواسراو بە 8.e5 دەبێت. ڕەش بە ئاسانیی دەتوانێت ھەڵواسینەکە بشکێنێت بە 7...Be7، کاتێک کە سپی زۆربەی کات یاریی 8.Qf3 و 9.0-0-0 دەکات. ھەندێک جێگرەوەی ڕەش بریتیین لە 7...Qb6، کە ناسراوە بە لق و پۆپی سەربازی ژەھراوی کە باوێتی بەھۆی بۆبی فیشەرەوە دەستەبەر کرد، و ھەروەھا 7...b5، ناسراو بە لق و پۆپی پۆڵوگاڤێسکی، کە خاڵێکی تەکتیکی ھەیە لە 8.e5 dxe5 9.fxe5 Qc7! 10.exf6 Qe5+ بۆ بردنەوەی فیلێک لەبری ئەسپ.\nسپی ھەڵبژاردنی تری ھەیە لە جووڵەی شەشەمدا. 6.Be2 ئامادەکاریی دەکات بۆ ماڵکردن لەباڵی شادا کە جێگرەوەیەکی ئارامترە لە 6.Be3 and 6.Bg5. ئێفیم گێڵەر لە لایەنگرە یەکەمینەکانی ئەم جووڵەیە بوو، پاش ئەوەی ڕەش توانای مانەوەی لە جێگەیەکی بێ خەوشی نایدۆرفدا دەبێت لەگەڵ 6...e5 یان بازدان بۆ شێڤێنینین لەگەڵ 6...e6. ئەگەرەکانی تری بەردەوام بوون بۆ سپی بریتیین لە 6.f4 و 6.Bc4 (ھێرشی فیشەر-سۆزن) و 6.g3 و ھەروەھا 6.h3 (ھێرشی ئادەمس، ناونراوە پاش ویڤەر ئادەمس)، کە چەندین جار لەلایەن بۆبی فیشەرەوە بەکارھاتووە.\nلق و پۆپی دراگۆن:5...g6دەستکاری\nلق و پۆپی دراگۆن: 1.e4 c5 2.Nf3 d6 3.d4 cxd4 4.Nxd4 Nf6 5.Nc3 g6\nوتاری سەرەکی: بەرگری سیسیلی، لق و پۆپی دراگۆن\nلە لق و پۆپی دراگۆندا، ڕەش فیلی تاریک یاخود ڕەشی فیانچێتۆ دەکات لەسەر لارەھێڵی h8–a1. ئەم لقە لەپاش فیدۆر دوز-خۆتیمیریسکییەوە ناونرا لە ١٩٠١دا، کە ئەو بۆخۆی تێبینی ئەوەی کرد کە شێوازی پێکھاتەی سەربازەکانی باڵی شای ڕەش (سەربازەکانی خانەکانی d6 و e7 و f7 و g6 و h7) لە شێوازی ڕیزبوونی ئەستێرەکانی دراکۆ دەچن. سامناکترین ھێرشی سپی بۆ سەر لق و پۆپی دراگۆن بریتییە لە ھێرشی یۆگۆسلاڤی، کە جیا دەکرێتەوە بە جووڵەکانی 6.Be3 Bg7 7.f3 0-0 8.Qd2 Nc6، کاتێک کە ھەردوو لە 9.0-0-0 و 9.Bc4 دەشێن لە نۆیەمین جووڵەدا یارییان پێ بکرێت لەلایەن سپییەوە. ئەم لق و پۆپە دواتر دەگوازرێتەوە بۆ یارییەکی زۆر بەتین و توند و تیژ و ھاوکات ئاڵۆز بەھۆی ئەوەی یاریزانانە بەپێچەوانەی ئاڕاستەی یەکترەوە ماڵ دەکەن و ئەمەش دەبێتە پێشبڕکێیەک لەنێوان ھەردوولادا بۆ ھێرشکردن. جێگرەوەی تری باش بۆ سپی لە بری ھێرشی یۆگۆسلافی بریتییە لە جووڵەی 6.Be2، ناسراو بە لق و پۆپی کلاسیک، و ھەروەھا 6.f4، ناسراوە بە ھێرشی لێڤێنفیش.\nلق و پۆپی کلاسیکی:5...Nc6دەستکاری\nوتاری سەرەکی: بەرگری سیسیلی، لق و پۆپی کلاسیکی\nئەم لق و پۆپە دەکرێت بێتە دی لە دوو ڕیزبەندی جیاوازی جوولەوە. دەکرێت بھێنریتە دی لە 1.e4 c5 2.Nf3 d6 3.d4 cxd4 4.Nxd4 Nf6 5.Nc3 Nc6 یاخود لە 1.e4 c5 2.Nf3 Nc6 3.d4 cxd4 4.Nxd4 Nf6 5.Nc3 d6 ـەوە. ڕەش زۆر بەسادەیی ئەسپەکەی دێنێتە سەر خانە سرووشتییەکەی و ڕەنگە بشگۆڕێت بەگۆڕانی گەشەپێدانی فیلی شا.\nباوترین وەڵامی سپی بریتیی دەبێت لە 6.Bg5، ناسراو بە ھێرشی ریشتەر-ڕاوزەر (کۆدی ئکش: B60et). جووڵەی 6.Bg5 داھێنانی کۆرت ڕیشتەر بوو، کە ھەڕەشەی خستنەسەریەکی سەربازەکانی ڕەش دەکات لەدوای Bxf6، کە وادەکات ڕەش ئومێدی یارکردنی بە لق و پۆپی دراگۆن نەمێنێت. پاش 6...e6، ڤسێڤۆڵد ڕاوزەر پلانی مۆدێرنی Qd2 و 0-0-0 ـی لە ١٩٣٠یەکاندا پێشنیار کرد. پاڵەپەستۆی سپی لەسەر سەربازی d زۆر کات ڕەش ناچار دەکات کە بە Bxf6 وەڵام بداتەوە لەگەڵ ...gxf6 لەبری لێدانەوە بە پارچەیەک (بۆ نموونە شالیار لەسەر d8) کە ئەویش بۆ پارێزگاریکردنە لە سەربازی d.\nلق و پۆپی کلاسیکی:1.e4 c5 2.Nf3 d6 3.d4 cxd4 4.Nxd4 Nf6 5.Nc3 Nc6\nئەمە دەبێتە لاوازبوونی پێکھاتەی سەربازی باڵی شا، لەبەرامبەریشدا ڕەش جووتە فیلەکەی بەدەست دێنێ لەگەڵ ھەبوونی سەربازێکی زۆرتر لە ناوەڕاستدا، کە ئەمانە بۆخۆی شتانێکن شکاندنیان و ھەڵە دۆزینەوە تیایاندا گەلێک گران دەبێت.\nلق و پۆپێکی دیکە بریتییە لە 6.Bc4، کە ناودەبرێت بە "سۆزین" (کۆدی ئکش: B57). ئەم جۆرە فیل دەردەپەڕێنێتە سەر خانەیەکی گەلێک ھێرشخواز. ڕەش زۆرینەی جار وەڵام دەداتەوە بە 6...e6 ئەمەش بۆ سنووردارکردنی مەودای فیلە سپییەکەی سەر c4، بەڵام سپی دەتوانێت دواجار پاڵەپەستۆ بخاتە سەر سەربازی e6 بە پاڵنانی سەربازی f بەرەو پێشەوە بۆ f5. سپی دەتوانێت یان ماڵ بکات لەباڵی شاوە بە جووڵەی 7.Bb3 a6 8.0-0 (ھێرشی فیشەر-سۆزن، کە ناونراوە پاش بۆبی فیشەر و ماستەری ڕووسی ڤێنیامین سۆزن، کە ھێرشەکەی داھێنا لە ١٩٣٠یەکاندا)، یاخود ماڵ بکات لەباڵی شالیاردا بە جووڵەکانی 7.Be3 Be7 (یاخود 7...a6) 8.Qe2 و 9.0-0-0 (ھێرشی ڤێڵیمیرۆڤیچ). لەبری 6...e6، ڕەش دەتوانێت ھەوڵی جووڵەی بێنکۆ بدات، کە بریتییە لە 6...Qb6، کە سپی ناچار دەکات کە چارەنووسی ئەسپی d4 یەکلا بکاتەوە. ئەمە زۆر جار بەرەو ھێڵێکی ھەڵوێستدارانە دەچێت وەک لە ڕازۆر-بەتین.\n6.Be2 ھێڵی کلاسیکییە (کۆی ئکش: B58). ڕەش دەتوانێت ھەڵبژێرێت لەنێو 6...e5 یان 6...e6 کە یارییەکە دەگوازێتەوە بۆ لق و پۆپی شێڤێنینین. ھەروەھا 6...g6 کە یاری ڕاگوێز دەکات بۆ لقی کلاسیکی لق و پۆپی دراگۆن. بەجووڵەی ...e5 پاشان 7.Nf3 بەردەوامیی دەبێت ...h6 8.O-O Be7 9.Re1. ھەروەھا 7.Nb3 جووڵەیەکی بزۆکە.\nلق و پۆپی شێڤێنینین:5...e6دەستکاری\nوتاری سەرەکی: بەرگری سیسیلی ، لق و پۆپی شێڤێنینین\nلە لق و پۆپی شێڤێنینیندا، سەنتەرێکی تەسک بۆخۆی درووست دەکات (سەربازەکانی سەر خانەکانی d6 و e6 نەک e5) و خۆی ئامادە دەکات بۆ ماڵکردن لەباڵی شادا. لەم ڕوانگەیەوە،\nلق و پۆپی شێڤێنینین: 1.e4 c5 2.Nf3 d6 3.d4 cxd4 4.Nxd4 Nf6 5.Nc3 e6\nپۆڵ کیرێس لە ١٩٤٣دا 6.g4 ـی پێشنیار کرد، کە ناسراوە بە ھێرشی کیرێس.6.f4 جووڵەی باون. لێرەدا سپی بەنیازە کە ئەسپی ڕەش دووربخاتەوە بە جوڵەی سەرباز بۆ g5. ئەگەر ڕەش ڕێگری لەمە بکات بە 6...h6، کە باوترین وەڵامی ڕەشە، ئەوا سپی بۆشاییەکی زۆرتر داگیر دەکات لەسەر بۆردەکە و ڕەش دەترسێنێت لە ماڵکردن لەو ناوچەیەدا، و ھەروەھا دەکرێت دواتر Bg2 یاری پێ بکات. ئەگەر ئاڵۆزییەکان دوای 6.g4 بەدڵی سپی نەبوو، باشترین جێگرەوە 6.Be2 ـە کە دەبێتە ھۆی کە ڕەش وەڵام بداتەوە بە 6...a6 (ئەم ھەڵوێستە دەکرێت بە ھۆی نایدۆرفیشەوە بێتە دی لەڕێی 5...a6 6.Be2 e6) 7.0-0 Be7 8.f4 0-0. ھەروەھا 6.Be3 و\nبیردۆزی سپی لێرەدا بریتییە لەوەی کە ڕەش دەتوانێت ھاوسەنگی ڕابرێت لە ھێرشی کیرێسدا، کە لەئێستادا یاریزانان پێیان باشە کە ڕێگری لێ بکەن بەوەی کە لەپێشدا 5...a6 ئەنجام بدەن، ئەمەش بیرۆکەی گاری کاسپارۆڤ بوو. بەھەرحاڵ، ئەگەر سپی ھێشتا بیەوێت جووڵەی g4 ئەنجام بدات، دەشێت ئامادەکاریی بۆ بکات بەوەڵامدانەوە پێشینەی 5...a6 بە جووڵەی 6.h3 (بۆبی فیشەر ھەندێک جار ئەنجامی داوە) یاخود 6.Rg1.\n2...Nc6 3.d4 cxd4 4.Nxd4دەستکاری\n2...Nc6 جوڵەیەکی گەشەپێدانی سرووشتییە، ھەروەھا ئامادەکارییە بۆ ...Nf6 (وەکوو 2...d6، ڕەش بەمە سپی دەوەستێنێت لە وەڵامدانەوە بە e5). لەدوای 3.d4 cxd4 4.Nxd4، باوترین وەڵامی ڕەش بریتییە لە 4...Nf6، کاتێک کە سپی زۆربەی کات وەڵام دەداتەوە بە 5.Nc3. لەم خاڵەدا، ڕەش دەتوانێت یاری بە 5...d6 بکات، کە یارییەکە دەگوازێتەوە بۆ لق و پۆپی کلاسیکی، یان 5...e5، کە پێشی دەگووترێت لق و پۆپی سڤێشنکۆڤ، یاخود 5...e6 کە ناسراوە بە لق و پۆپی چوارە ئەسپ. بەدەر لە جووڵەی 4...Nf6، گرنگترین جووڵەی ڕەش بریتییە لە 4...e6 (کە یاری دەگوازێتەوە بۆ لق و پۆپی تایمانۆڤ)، یان جووڵەی 4...g6، کە ناسراوە بە دراگۆنی تاودراو، و ھەروەھا 4...e5 کە پێشی دەگووترێت لق و پۆپی کەڵاشنیکۆڤ.\nهەڵوێست لەپاش 1.e4 c5 2.Nf3 Nc6 3.d4 cxd4 4.Nxd4\nھەڵبژاردەی ناباوتر بریتیین لە 4...Qc7، کە دەشێت دواتر تەقلە بدات بۆ لق و پۆپی تایمانۆڤ، و ھەروەھا 4...Qb6، ناسراو بە لق و پۆپی گراڤیز.\nلق و پۆپی سڤێشنیکۆڤ:4...Nf6 5.Nc3 e5دەستکاری\nلق و پۆپی سڤێشنیکۆڤ لەلایەن ئێڤگێنی سڤێشنیکۆڤ و جێننادی تیمۆشچێنکۆوە داهێنرا لە ١٩٧٠دا. پێش ئەم هەوڵەی ئەوان، ئەم لق و پۆپە ناو دەبرا بە لق و پۆپی لاسکەر-پێلیکان. ئیمانوێڵ لاسکەر جارێک یاری بەم لق و پۆپە کرد لە یاری پاڵەوانییەتی جیهاندا دژ بە کارڵ شلێشتەر و هەروەها جۆرج پێلیکان چەند جارێکی کەم یاریی پێ کردووە لە ١٩٥٠کاندا، بەڵام مامەڵەکردنی سڤێشنیکۆڤ ئەو کلیلە بوو کە دووبارە ئەم لق و پۆپەی چالاک کردەوە. جووڵەی 5...e5 لە جووڵەیەکی دژەهەڵوێستدارانە دەچێت بەجۆرێک کە ڕەش وا دەردەکەوێت کە سەربازێکی بەجێماوی لە d دا هەبێت و لاوازیی هەبێت لە d5 ـدا. ئەم کردنەوەیە باوێتی وەرگرت کاتێک کە سڤێشنیکۆڤ لە ٧٠ و ٨٠ کاندا ئەو گرنگییە بزۆکەی ئەم کردنەوەیەی دیت کە بۆ ڕەش هەیەتی. ئەمڕۆ ئەم جۆرە کردنەوەیە گەلێک باوە لەنێو گراندماستەرەکان و یاریزانەکاندا. ئەگەرچی هەندێک هێڵی پڕە لەکێشە بۆ ڕەش، بەڵام هێشتا بە بەرگرییەکی سەرەکی و دڵخواز دادەنرێت. هێڵی سەرەکی لەپاش 5...e5 بەم شێوەیە دەبێ:\nئەم جووڵەیە جووڵەیەکی وەخەرچێنەری بیردۆزییە، کە هەڕەشەی جووڵەی Nd6+ دەکات. هەموو جووڵەکانی دیکە وا دەردەکەون کە کواڵتییەکی ئاسان بە ڕەش بدەن. Nxc6 زۆربەی کات ڕووبەڕووی 6...bxc6 دەبێتەوە، کاتێک کە ڕەش سەربازێکی زیادە دێنێتە ناوەڕاستەوە کە یارییەکی باشی پێ دەبەخشێت. جێگرەوەش دەشێت 6...dxc6 7.Qxd8+ Kxd8 بێت کە بێ کەم و کوڕیی یارییەکە یەکسان دەکاتەوە. 6.Nb3 و 6.Nf3 دەتوانێت ڕووبەڕووی 6...Bb4 بێتەوە، کە هەڕەشەی بردنەوەی سەربازێک بۆ سپی دەکات لە سەر خانەی e4. 6.Nf5 ڕێگەدەدات بە 6...d5! 7.exd5 Bxf5 8.dxc6 bxc6 9.Qf3 Qd7. 6.Nde2 ڕووبەڕووی 6...Bc5 یان 6...Bb4 دەبێتەوە \nڕەش ڕێگە نادات بە 7.Nd6+ Bxd6 8.Qxd6، کاتێک کە جووتە فیلی سپی سوود بۆ سپی تۆمار دەکەن.\nسپی ئامادە دەبێت بۆ ئەوەی ئەسپی سەر f6 لەناو بەرێت، هاوکات کۆنترۆڵی ڕەش بەسەر خانەی d5 دا لەناو دەبات. جێگرەوەیەکی ناباوتر 7.Nd5 Nxd5 8.exd5 Nb8 (یان 8...Ne7)، کاتێک کە سپی هەوڵی خۆی دەدات بۆ سوودمەندبوون لە هێزی سەربازەکانی خۆی لە باڵی شالیاردا لەکاتێکدا ڕەش هەوڵی وەڵامدانەوە دەدات لەباڵی شاوە.\nڕەش ئەسپی سپی ناچار دەکات کە بگەڕێتەوە بۆ a3\nجووڵەی 8.Bxf6ی کتوپڕ ڕەش ناچار دەکات کە 8...gxf6 ئەنجام بدات، کاتێک پاش ئەوەی 9.Na3 ڕەش دەگوازێتەوە بۆ هێلی سەرەکی لەگەڵ جووڵەی 9...b5 یاخود تێکچوون لەگەڵ 9...f5!?\nلق و پۆپی چێڵیابینسک: 6.Ndb5 d6 7.Bg5 a6 8.Na3 b5\n8...b5! داهێنانی سڤێشنیکۆڤ بوو. ئەم جووڵەیە کۆنترۆڵی خانەی c4 دەکات و هەڕەشەی یەک لەدووی ئەسپێک دەکات لە جووڵەی دواتر لەخانەی b4 دا. پێشتر، ڕەش 8...Be6ی ئەنجام داوە (لق و پۆپی بێرد)، کە ڕێگە دەدات بە ئەسپی سەر a3 کە بگەڕێتەوە بۆ ژیان ئەویش بە جووڵەی 9.Nc4. کۆی لق و پۆپەکە تا 8...b5 ناو دەبرێت بە لق و پۆپی چێڵیابینسک. دەشێت ئەم لقە بێتە دی بە ڕیزبەندێکی دیکەش کە برتییە لە 1.e4 c5 2.Nf3 e6 3.d4 cxd4 4.Nxd4 Nf6 5.Nc3 Nc6 6.Ndb5 d6 7.Bf4 e5 8.Bg5 a6 9.Na3 b5 کە یەک جووڵە درێژتر دەبێتەوە. (جووڵە ڕیزبەندی جێگرەوە دەتوانێت جێگرەوەی دیکە بداتە سپی، کە تیایاندا 6.Nxc6 bxc6 7.e5 Nd5 8.Ne4 بەنیازی c4 ـەوە و هەروەها گامبتی 6.Be2 Bb4 7.0-0!?، کە ڕێگە دەدات بە Bxc3 8.bxc3 Nxe4، بوونی هەیە.) ژمارەی جووڵەکان لەم گفتوگۆیەدا بنیاد نراوە لەسەر جووڵە ڕیزبەندەکان کە بە تۆخی نووسراون.\nلق و پۆپی سڤێشنیکۆڤ باوێتییەکی زۆری وەرگرت لە پلەی مامۆستایی شەتڕەنجدا. پاڵپێوەنانی ...e5 لەلایەن ڕەشەوە لەجووڵەیەکی دژەھەڵوێستدارانە دەچێت چونکە سەربازی d دەکاتە سەربازێکی بەجێماو و خانەی d5 بێ ھێز دەکات. بەھەرحاڵ، ڕەش سەنتەرێکی بەھێز درووست دەکات بەم جۆرە و کاتیش بەدەست دەھێنێت بەھۆی ئەسپی سپییەوە، کە پاڵی پێوەنراوە بۆ سەر قەراغی بۆردەکە بۆ سەر خانەی a3. یاریزانانی جیھانی ئەم لق و پۆپەیان بەکارھێناوە، وەک ڤلادیمێر کرامنیک، ڤێزێڵین تۆپاڵۆڤ، تەیموور ڕەجەبۆڤ، بۆریس گێڵفاند، مایکڵ ئادەمز و ھەروەھا ئەلێکساندەر خەلیفمان و چەندین یاریزانی دیکە.\nلە ھێلکاریی بەرامبەردا، لەدوای 8...b5 ـەوە، سپی ھەڕەشەی ...b4 کپ دەکات بە یاریکردنی جووڵەی 9.Bxf6 یان 9.Nd5. پاش 9.Bxf6، جووڵەی 9...Qxf6?! 10.Nd5 Qd8 شکست دێنێت بۆ یاریکردن بە 11.c4 b4 (جووڵەی 11...bxc4 12.Nxc4 باشە بۆ سپی، چونکە ھەڕەشەی 13.Qa4 دەکات) 12.Qa4 Bd7 13.Nb5! axb5 14.Qxa8 Qxa8 15.Nc7+ Kd8 16.Nxa8 و ھەروەھا ئەسپیش دەتوانێت ھەڵبێت لەڕێگەی b6 ـەوە. بەم جۆرە 9...gxf6 سەپێنراوە، کاتێک کە سپی بەردەوام دەبێت بە 10.Nd5. ئەسپی بەھێزی سپی لەسەر d5 و شێوازی ھەپڕوونکراوی سەربازەکانی باڵی شای ڕەش قەرەبوو کراوەتەوە بە جووتە فیلی ڕەش و ئەسپی سپی لەسەر خانەی a3 کە بەشدارییەکی ڕاستەوخۆ لە پێکدادانەکاندا ناکات. ھەروەھا، ڕەش پلانی یاریکردنی بە 10...f5 ھەیە کە بەدوایدا ...fxe4 و ...f5 بە دووەمین سەربازی f، دێت، کە دەکرێت کۆنترۆڵ بداتە ڕەش لە ناوەڕاستدا. پلانێکی جێگرەوە بریتییە لە 10...Bg7 کە بەدوایدا ...Ne7 دێت کە بۆ ئاڵوگۆڕکردنێکی پڕاوپڕی ئەسپە بەھێزەکەی سەر d5 ـی سپییە. ئەم ھێڵە بە لق و پۆپی نۆڤۆسیبریسک ناسراوە.\nلەبری 9.Bxf6، سپی ئەتوانێت یاری بە 9.Nd5 بکات، کە یارییەکی ئارامتر دێنێتە دی. سپی بڕیار دەدات کە سەربازەکانی f نەخاتە سەریەک و زۆرینەی جار یاری بەردەوامی دەبێت 9...Be7 10.Bxf6 Bxf6 11.c3. ئەمە ڕێگە بەسپی دەدات کە ئەسپەکەی سەر d5 ی بھێڵێتەوە ئەمەش بە گۆڕینەوە لەگەڵ ئەسپی ڕەش لەسەر f6، و ھەروەھا ئامادەکاریی دەکات بۆ ھێنانەوەی ئەسپی سەر a3 بۆ ناو یاریی بە یاریکردن لەنێوان Na3–c2–e3. ھێڵێکی دی بریتییە لە 10.Nxe7 Nxe7! (شەڕکردن بۆ کۆنترۆڵکردنی d5 و نەترسان لە سەربازە سەریەکەکان) 11.Bxf6 gxf6. پەرەپێدانێکی نوێ لە لق و پۆپی سڤێشنیکۆڤ دا بریتییە لە 11.c4 (لەبری c3)، کە زۆر جار یاریی دەگەیەنێت بە ھەڵوێستێک کە پاڵەپەستۆی بردنەوەیەتی بەبێ سەرکێشیی کردن. یەکسانبوونێکی خێرا ئەگەری ڕوویدانی ھەیە پاش 9.Nd5 Qa5+!? 10.Bd2 (لەپێناو ڕێگریکردن لە 10...Nxe4) 10...Qd8 11.Bg5 Qa5+. بۆ ئەوەی ڕێگری لەمە بکرێت، سپی یاری بە 11.Nxf6+ یان 11.c4 دەکات.\nدراگۆنی تاودراو: 1.e4 c5 2.Nf3 Nc6 3.d4 cxd4 4.Nxd4 g6\nوتاری سەرەکی: بەرگری سیسیلی، دراگۆنی تاودراو\nوەک لق و پۆپی سەرەکی دراگۆن، ڕەش لەم لقەشدا پەرە بە فیلەکەی دەدات بۆ g7. جیاوازییەکە ئەوەیە کە ڕەش خۆی لادەدات لە یاریکردنی ...d7–d6 ھەتاوەکوو بتوانێت دواتر یاری بە ...d7–d5 بکات بەتەنیا لەیەک جووڵەدا ئەگەر لەتوانادا ھەێت. ئەگەر سپی ھەوڵ بدات کە وەک شێوازی ھێرشی یۆگۆسلاڤی یاریی بکات بە 5.Nc3 Bg7 6.Be3 Nf6 7.f3 0-0 8.Qd2، ئەوا 8...d5! بەخێرایی یارییەکە یەکسان دەکاتەوە. کاتێک کە سپی یاری بە 5.Nc3 دەکات، زۆربەی کات بە بیرۆکەی بەردەوام بوونە بە 5...Bg7 6.Be3 Nf6 7.Bc4 0-0 8.Bb3 (کە ڕێگری لە ھەر فێڵێک دەکات لە ...Nxe4 و ...d5)، کە دوا بەدوای ئەویش ماڵکردن لەباڵی شادا دێت.\nتاقیکردنەوەی یەکلاکەرەوەی ڕیزبەندی جووڵەکانی ڕەش بریتییە لە 5.c4، ناسراو بە گرێی مارۆچی. سپی ھەوڵدەدات کە ھەڵوێستی سپی تێک بدات بە کەلێن خستنە تینویەتی بۆ پاڵپێوەنانی سەربازی ...d7–d5 و ...b7–b5. بەگشتی، ئەم ھێڵە کەمتر تەکتیکییە لەچاو ھێڵەکانی تری بەرگری سیسیلیدا. پاش 5.c4، ھێڵی سەرەکی دەبێتە 5...Bg7 6.Be3 Nf6 7.Nc3 و لە ئێستادا 7...0-0 یان 7...Ng4 گەلێک جاران ئەنجام دەدرێن.\nلق و پۆپی کەڵاشنیکۆڤ: 4...e5 5. Nb5 d6دەستکاری\nلق و پۆپی کەڵاشنیکۆف (کۆدی ئکش B32) جۆرایەتییەکی نزیکە لە لق و پۆپی سڤێشنیکۆڤەوە، و ھەندێک جار بە نیۆ-سڤێشنیکۆڤ ناو دەربرێت. جووڵەی 4...e5 مێژوویەکی درێژی ھەیە. لویس-چارڵس ماھێ دێ لا بوۆردۆنایس بەکاری ھێناوە لەیارییەکانیدا دژی ئەلێکساندەر مکدۆنێڵ لە ١٨٣٤دا، و ھەروەھا لەماوەیەکی کورتدا لە ١٩٤٠کاندا باو بووە. ئەم یارییە کۆنانە پەیتیی کردۆتەوە سەر لق و پۆپی لۆوێنتەڵ (نزیکە لە کەڵاشنیکۆڤەوە بەڵام تێیدا وەڵام بۆ 5.Nb5 بریتییە لە 5...a6) لەگەڵ 4...e5 5.Nb5 a6 6.Nd6+ Bxd6 7.Qxd6 Qf6، لەم شوێنەدا ڕەش جووتێ فیل دەدات بەدەستەوە تا لە گەشەپێداندا پێش بکەوێت. بەھەرحاڵ، جووڵەکە وازی لێھێنرا کاتێک کە یەکلایی بووەوە کە سپی دەتوانێت بۆ سوودی خۆی ئەو ھێڵانە بەکاربھێنێت.\nلە کۆتایی ١٩٨٠کاندا، یاریزانانی ڕەش جووڵەی 4...e5 ـیان زیندوو کردەوە بەنییەتی بەرامبەربوونەوەی 5.Nb5 بە جووڵەی 5...d6: ئەمە لق و پۆپی کەڵاشنیکۆڤە. بیرۆکەکان لەم ھێڵەدا نزیکن لە سڤێشنیکۆڤەوە - ڕەش سەربازی بەجێماو لە d6 ـدا قبووڵ دەکات و خانەی d5 لاواز دەکات، بەڵام کات دەباتەوە بەوەی کە ڕاونانی ئەسپەکەی کاتی دەوێت. جیاوازی لەنێوان دوو لق و پۆپەکە ئەوەیە کە ڕەش ھێشتا ئەسپەکەی گەشەپێ نەداوە بۆ سەر f6 و سپی ئەسپەکەی نەھێناوەتە دەرەوە بۆ سەر c3، بۆیە ھەردوو یاریزانان ھەڵبژاردەی زیادەیان ھەیە. ڕەش واز دەھێنێت لە ...Nf6 لەبەر خاتری ...Ne7، بۆ نموونە دوای 6.N1c3 a6 7.Na3 b5 8.Nd5 Nge7، کە خۆی لادەدات لە پلانی سپی Bg5 و Bxf6 بۆ لێدانی سەربازە سەریەکەکانی سەر f ی ڕەش. یان ڕەش دەتوانێت ھێنانە دەرەوەی ئەسپەکەی دوا بخات بۆ یاریکردن بە ...Be7–g5 یان ...f5 ێکی خێرا. لەلایەکی تریشەوە، سپی ھەڵبژاردنی 6.c4 ی لەبەردەمدایە، کە چنگەکەی لە d5 ـدا بەھێز دەکات و گورزێک دەوەشێنێت لە ...b5، بەڵام خانەی d4 کەمێک لاواز دەکات.\n2...e6 3.d4 cxd4 4.Nxd4دەستکاری\nجووڵەی 2...e6 ی ڕەش پێشەنگی دەدات لە گەشەپێدانی فیلی ڕەش. پاش 3.d4 cxd4 4.Nxd4، ڕەش سێ جووڵەی سەرەکی ھەیە: 4...Nc6 (لق و پۆپی تایمانۆڤ)، 4...a6 (لق و پۆپی کان) و 4...Nf6. پاش 4...Nf6 5.Nc3، ڕەش یاری دەگوازێتەوە بۆ لق و پۆپی شێڤێنینین بە جووڵەی 5...d6، یان بەیاریکردنی 5...Nc6، ناسراو بە لق و پۆپی چوارە ئەسپ. تێبینیی ئەوە بکە پاش 4...Nf6 سپی ناتوانێت یاریی بە 5.e5? بکات لەبەر 5...Qa5+ کە بەدوایدا Qxe5 دێت.\n^ Kolev & Nedev, pp. 209–10\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=بەرگری_سیسیلی&oldid=752864»\nدواجار لە ١٢:٣٩ی ١٧ی شوباتی ٢٠٢١ دەستکاری کراوە\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٢:٣٩ی ١٧ی شوباتی ٢٠٢١ نوێ کراوەتەوە.


کەشناسی هەرێمی كوردستان باری کەش و هەوای ڕۆژانی جەژنی ره‌مه‌زانی بڵاوکردەوە | دەزگاى زارى کرمانجى\nکەشناسی هەرێمی كوردستان باری کەش و هەوای ڕۆژانی جەژنی ره‌مه‌زانی بڵاوکردەوە\nزاری كرمانجی - بەڕێوەبەرایەتی گشتیی کەشناسی بومەلەرزەزانی هەرێمی کوردستان پێشبینییەکانی کەشوهەوای شارەکانی هه‌رێمی كوردستانیبۆ سێ رۆژی جەژنی رەمەزانی پیرۆز راگه‌یاند .\nبه‌رێوه‌به‌رایه‌تییه‌كه رایده‌گه‌ێنێت: له‌یه‌كه‌م رۆژی جه‌ژن ، رۆژی پێنجشه‌مه پێشبینی دەکرێ ئاسمانی هەرێم لە نێوان ساماڵ و پەڵەهەور بێت وە لە هەندێ ناوچە دەگۆڕێت بۆ نیمچە هەور لە گەڵ ئەگەری بارینی کەمێک نمە باران لە ناوچەکانی باکوری هەرێم پلەکانی گەرما نزیکەی 2 پلە بەرزتر دەبنەوە بە بەراوورد لە گەڵ ئەمڕۆ, خێرایی با (5-15)کم/ک دەبێت.\nكه‌شناسی هه‌رێمی كوردستان راشیده‌گه‌ێنێت: له‌دووه‌م رۆژی جه‌ژن، ڕۆژی هەینی ئاسمان لە زۆربەی کاتەکان ساماڵ و پەڵەهەور دەبێت وە هەندێ کاتیش دەگۆڕێت بۆ نیمچە هەور لە گەڵ ئەگەری کەمێک نمە باران لە ناوچە شاخاویەکانی هەولێر و پلەکانی گەرما کەمێک دادەبەزێت بە بەراورد لە گەڵ ڕۆژی پێشودا.\nكه‌شناسی بۆ سێییه‌م رۆژی جه‌ژن رایده‌گه‌ێنێت: ڕۆژی شەممە ئاسمانی ناوچەکانی هەرێم ساماڵ و پەڵەهەور دەبێت بەڵام لە شەودا ناوچەکانی باکور و ناوچەشاخاویەکانی ڕۆژهەڵات دەگۆڕێت بۆ هەوری تەواو لە گەڵ ئەگەری بارینی کەمێک نمە باران لە ناوچە شاخاویەکانی پارێزگای دهۆک و سلێمانی, پلەکانی گەرما نزیک دەبێتەوە لە تۆمارکراوی ڕۆژی پێشوو.


چاوەڕواندەکرێت رۆژنامەنووسێکی دیار ببێتە بەڕێوبەری ئاژانسی ئەمەریکا بۆ میدیای جیهانی\nئاماندا بێنێت، ئەو کەسەی سەرۆکی ئەمەریکا جۆ بایدن دیاریکردووە تا سەرۆکایەتی ئاژانسی ئەمەریکا بۆ میدیای جیهانی (USAGM) بکات، ڕۆژی سێشەممە بەڵێنیدا ئەرکی ئاژانسەکە لە بابەتیبوون و ڕاپۆرتکردنی هاوسەنگ پێشبخات لە کاتێکدا کە زانیاری هەڵە لە ئاستی جیهانیدا لە زیادبووندایە.\nUSAGM دامەزراوەیەکی میدیاییە کە سەرپەرشتی دەنگی ئەمەریکا، کەناڵی ئەلحوڕە، رادیۆی سەوا و چەند دەزگایەکی دیکە دەکات و بودجەی لەلایەن حکومەتی ئەمریکاوە بۆ دابیندەکرێت.\nخاتوو بێنێت،کە بەڕێوەبەری پێشووی دەنگی ئەمریکایە، بە لیژنەی پەیوەندییەکانی دەرەوەی سێناتی گوت کە دەبێتە سەرکردەیەکی پراگماتیک و ئامادەیە هەواڵ بەو جۆرە بگوازێتەوە کە بەباشترین شێوە لەگەڵ بیسەر و خوێنەر و بینەرەکانیدا دەگونجێت.\nلەم دانیشتنەدا کە ماوەی کاتژمێرێک خایاند، سیناتۆرەکان پرسیاریان لە بێنێت کرد سەبارەت بە تۆمارەکەی لە دەنگی ئەمەریکا، چۆن مامەڵە لەگەڵ ئەو تەحەددایانە دەکات کە ڕووبەڕووی ڕۆژنامەگەری ئازاد دەبنەوە لە نێوان ڕەوتێکی جیهانی زانیاری ناڕاست، و توانای ئاژانسە ئەمەریکییەکە بۆ گەیاندنی هەواڵەکان بە بینەران لە ژێر ڕژێمە تاکڕەوەکاندا.\nUSAGM دەزگایەکی فیدراڵییە و بودجەی ساڵانەی 840 ملیۆن دۆلارە. هەرچەندە سەرچاوەی دارایی ئەم دەزگایە حکومەتی ئەمەریکایە، بەڵام بەپێی یاسا بەرپرسانی حکومەت ناتوانن هیچ دەستێوەردانێک لەکاری رۆژنامەگەری کەناڵەکانیدا بکەن.\nخاتوو بێنێت ڕۆژنامەنووسێکە کە براوەی خەڵاتی پولیتزەر و ماوەیەکی درێژی کاری بۆ چەندین میدیا کردووە. پێشتر، سەرنووسەر بلومبێرگ نیوز بەڕێوەبەری ڕۆژنامەی ئۆریگۆنیان بووە. زیاتر لە بیست ساڵ، پەیامنێری ڕۆژنامەیوۆڵ ستریت جۆرناڵ بووە.


ئایا ناو ماڵی کورد لەحاڵی ئاسایی، خۆی یەک دەخاتەوەو یەک دەگرێ یان کاتی نزیک بوونەوەی مەترسییەکان! حەسەن پاڵانی – Giareng\nبە دریژای میژووی بەشەرێیەت و سەر هەڵدانی کاییەی کێ بەرکێ و هاتنە ئارای ژییانی ململانێێ، نیوان مرۆڤەکان، مرۆڤ بۆ ئەوەی بتوانێ لەململانێی و کێشمەکێشەکانی قۆنا‌غە جۆربە جۆراکانی سەردەمی ژیانی خۆی باشترین شێوە تێ پەڕێنێ، دەستی بۆ زۆر تاقی کاری و ئەزموون کردنی زۆر شەت بردووە. ملمەلانێ و کێ بەرکێ کان، لە گەڵ تێپەڕینی کات، قۆناغی تاکی تێپەڕاندوەو پییناوەتە، میدان و مەوداییەکی فەران تر، بۆ دەستە بەرکردنی داواو داخوازییە هەنووکەیی و پیداویستیە سەرەتاییەکانی. ئەگەر لە ڕوانگەی سۆسۆلۆژیی کۆمەڵ ناسیی کۆمەڵاییەتیەوە ئاوڕێکی نە ئەوەندە دوور لە روانگەی تاک و کۆ، بۆ ناخوو وغەریزە معنەوییەکان و هەڵوێستی مڕۆڤ و کۆمەڵ و کۆمەڵگا بدەینەوە، دەبینین مرۆڤەکان بۆ ئەوەی بە داخوازییەکانیان بگەن، خۆیان ئۆرگانیزەو ڕێخستوەو لە هەناوی فۆرمی ڕێخستنی دڵخوازی خۆیان بینیوەتەوە، جا ئەو رێخڕاوە، مەدەنی یان سیاسی بێت، گرنگ ئەویە لە گەڵ چۆنیەتی زەهنیەت و بیرکردنەوەی ئەو کەسە، کە خۆی باوەری پێیەتی، بگوونجێ و کاری بۆ بکات.\nبۆ ئەوەی لە ناوەڕۆکی باسەکە، دوور نەکوومەوە، بە ئەو دەستپێکە کوورتە، کە لە خۆییدا هاوهەڵکێشیی و هاوتەنی، لە گەڵ تاییتڵی باسەکە پێکەوە گرێدرابێت. ئەویش مرۆڤ و کۆمەڵگاو چەقی دەستپێکی ملمەلانێ و بوونی رووئیای جۆربە جۆری ناخوو سروشتی مرۆڤە، چ لە روانگەی کاریگەریە کلتووری، ئابووری و دەسلات خوازی؟ وە چ لە ڕوانگەی گوونجان و نەگوونجانی؟ مرۆڤەکان، بۆ خۆی و چواردەوری خۆی، خۆی لە خۆیدا فڕە رەنگیی و رێخراوەی حیزبی (متەنوع) لە کۆمەڵگادا دروست دەکات.\nبە درێژای مێژوی سەر هەڵدانی هەموو ناکۆکی و ناتەباییەکانی رێخراو کۆمەڵگای بەشەری بەشی زۆری ناکۆکییەکان، پێوەندی لە پیش هەموو فاکتەرێکی ترەوە، پیوەندی بەدەسلات خوازی، خۆ نەناسی یان باز تعریف نەکردنی خۆ و دەورووبەر، خۆو کۆمەڵگا، خۆو نۆرمە باوەکانی کۆمەڵی کوردەواری، لە سەرووی هەمووشیانەوە، نە بوونی کلتووری پێکەوە هەڵکردن و پێکەوە بوون، وەک بنەماییەکی بەهێزئ تعاموول کردن و قەبووڵ نکردنی جیابیران وجیا هەڵویستان، وەک دەستەواژەییەکی جیاکاری( ئێمەو ئێوە) بوونی ئەم دەستە واژەیە، هەرچی زیاتر حاڵەتی نەگوونجان دەخوولقێنێ و دەمانگەیەنێتە کەناری پێکەوە، هەڵنەکردن. قەبووڵ کردنی هەر رەنگ و ، بیرو ئیدەییەکی جیاواز، چ ئایینی، سیاسی، کۆمەلایەتی، ئابووری، چیناییەتی و ژینگەیی بێت. بە یەکیک لەفاکتەرە هەرە سەرەکییەکانی ژیانی هەرموونی مرۆڤ دەژمیردرێ. بە ناسینی هەموو ئەو جیاوازیانە قەبووڵ کردنی و رێگەدان بەگەشەسەندنیان، نیشانەی ئاستی ڕۆشنبیری و تێگەیشتووی، کۆمەڵگاو ئەندامانی سەر بە هەر رێخراوێکی، مەدەنی یان سیاسی ناودەبرێ. بەڵام پێچەوانەکەی سەر دەکێشێتە هەڵ نەکردن لە حوزەو بازنەیەکی داخراودا، ناتەبای کۆمەڵایەتی، دەڕدونگی سیاسی، قەبوول نەکردنی جێگۆرکێ لە دەسڵات وگۆڕینی مۆڕەکان، نەبوونی ڕەدەفعلی لەبارو شیاو، نەبوونی گیانی لێبوردەیی، دروست نە بوونی ڕێخستنی شەپۆلی هاوبەش خۆنە دیتنەوە لا بازنەو سکەیەکی هاوکاری کە بتوانێ هەم ئاراستەی شەپۆلەکان، هەم ڕێچکەی کاروانی هاو بەش دیاری بکات. کۆ و ئەنجامی هەموو ئەمانە دەتوانێ بە لایەنە مەنفیەکەیدا، سەرمان لە نە بوونی ستراتیژیەتێکی هاوبەشی نیشتمانی و نەتەوەی دەربێنێ.\nمێژووی ئەم چەن دەییەی دوایی لە فۆرمی رێخرای حیزبی سیاسی کوردی، سەلمێنەری ئەم ڕاستیەن، تێڕوانینی ڕێخراوەکانی کوردی بە گشتی، لە هیچ کات و زەمان و قۆناغێکدا، لە سەر ویست وداخوازی ئەندام و دڵسۆز و لاینگرانی یەکی نەگرتوەتەوە لە دوای دابڕانەکان و لە یەکجیا بوونەوەکان. بۆ سەلماندنی ئەم ڕاستیەش، بەڵگەو دووکوومینتی زۆر لە بەردەستدایە. هەر لە ناکۆکیی نێوان ڕێخراوەکانی ڕۆژئاوا دا بگرە، تا نزیک بوونەوەی کەووتنی کۆبانی و مەترسی لە سەر تەواویەتی ئەم بەشە لەلایەن ڕێخراوی تێروریستی داعشەوە، ڕێخراوەکانی ئەم بەشە حازر نەبوون، نە یەکتری قبووڵ کەن، نە هاوکاری یەکتری بکەن، دواتر لە ژێر کاریگەری مەترسیەکان و نفووزی هێزی دەرەکییەوە لە گەڵ یەکدا دانیشتن و ڕێکەووتن. ئەگەر دێینەوە سەر کوردوستانی باشوور، لە سەرەتای سالەکانی دوای پرۆسەی ئازادی و نێوان ناخۆشی و ناکۆکی نێوان دوو حیزبی دەسڵات داری ئەم بەشە سەیر بکەین دەبینیین لە ژێرکاریگەری و هژموونی دەسڵات دارانی ڕۆژئاوایدا، رێکەوتن و درێژەیان بە هاوکاری و یەکتر قەبووڵ کردن کرد. کە دێینەوە سەر کوردوستانی ڕۆژهەڵات دۆخەکە، نەک هیچی باشتر لە دۆخی ئەو بەشەکانی تر، باشر نیە، بەڵکو بگرە خراپتریشە، بە هۆی چەند لەتی و لە یەکترازانانەی نێوان حیزبە سەرەکییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردوستان. بە هۆی پێشینەییەکی کلتووری و ڕێخراوەیی کە باڵی کێشاوە بەسەر کاری ڕێخراوەیی و ئورگانیکی ڕێخراوەکانی حیزبی کوردیدا، بە تایبەت حیزبەکانی ڕۆژهەڵات دەبێ چاوەروانی مەترسیێک بکەن تاێک بگرنەوەو یەکتری قەبووڵ بکەن وخۆیان لە بەرەیەکی هاوبەشدا ببینینەوە.\nکۆتا قسە ئەوەیە، هیوادارم هەلوومەرجە مەترسیدارەکان وا لە حیزبە کووردیەکان، بە تایبەت حیزبەکانی ڕۆژهەڵات نەکات، یەکیان پێ بگرێ، بەڵکو خۆیان لە سەر ویستو ئارەزوی خۆیان هەنگاوی بۆ هەڵهێنن بە قەووڵی کوردی( خۆیان یەکبگرنەوە، نەک یەکیان پێبگرنەوە). چوون یەکگرتنەوەیکی دڵخوازانە زۆر کاریگرتر و شووێندانەرترە، تا یەکپێگرتنەوە.


شاومی ڕێکەوتی بەردەستکردنی ڕووکاری MIUI 11 ـی بۆ مۆبایلەکانی خۆی ئاشکرا کرد – کەی ئای تی ئێن\nئەندرۆید 12, تشرینی یه‌كه‌م 2019\nشاومی ڕێکەوتی بەردەستکردنی ڕووکاری MIUI 11 ـی بۆ مۆبایلەکانی خۆی ئاشکرا کرد\nلە پاش ئەوەی لە مانگی ڕابردووەوە شاومی بە هەڵە دەستی بە ناردنی وەشانی ڕووکاری MIUI 11 کرد، وا دیارە ئێستا ڕووکارەکە کە لەسەر سیستەمی ئەندرۆید 10 بنچینە کراوە، ئامادەیە و بەکارهێنەرانی مۆبایلی Mi تا 16 ـی ئەم مانگە چاوەڕێی ڕووکارەکە دەکەن.\nتیمی ڕووکاری MIUI لە تویتەردا جریوەیەکیان کردووە کە ڤیدیۆیەکە و تێیدا بەردەستبوونی وەشانی 11 ـی ڕووکارەکە ئاشکرا دەکات. هیچ لە ڤیدیۆکەدا ئاشکرا نەکراوە بەوەی کام مۆدێل و مۆبایل وەشانەکەیان پێدەگات، بەڵام مۆبایلەکانی هیندستان یەکەمین دەبن لە پێگەیشتنی ئەم وەشانە، ئەمەش لە جریوەیەکی شاومی وڵاتی هیندستان دیار دەکەوێت، کە هەروەها ئاماژەش بە دیزاینێکی Minimalist لە ڕووکارەکە دەکات، بەڵام ئەمە سوپڕایز نییە بۆ هەوادارن چونکە وەشانی تاقیکاری ڕووکاری MIUI 11 لە ڕابردوودا بۆ بەکارهێنەران ڕەوانە بوو.\nشاومی هەمیشە لە هەوڵێکی زۆردا بووە بۆ نوێکردنەوەی سیستەمی مۆبایلەکانی، شاومی دەڵێت وەشانی ڕووکاری MIUI 11 خێراترین وەشان دەبێت کە بە مۆبایلەکان دەگات. بۆیە ئەگەر تۆ بەکارهێنەرێکی مۆبایلی Mi بیت، لە ماوەیەکی زۆر نزیکدا وەشانەکەت پێدەگات.\nتاگەکان ئەندرۆید ۱٠ شاومی هەواڵ