ریفراندۆمی کوردستان؛ وانەیەک بۆ بڕیاربەدەستانی ئەمریکا\nتشرینی دووەم 26, 2018\nبە گەڕانەوە بۆ ساڵێک لەمەوبەر، کاتێک لە ٢٥ـی ئەیلوول کوردستان ریفراندۆمی سەربەخۆیی کرد، قۆناغی دواتریش لە ١٦ ئۆکتۆبەری ٢٠١٧. ئەو دووخاڵە گرنگ بوو بۆ ئاسایشی نیشتمانی ئەمریکا و خاڵی کارەساتباریش بوون.\nلەکاتێکدا هەرێمی کوردستان هاوپەیمانێکی سەرەکی ئەمریکایە لە شەڕی دەوڵەتی ئیسلامی، هەردوولا لە یەک سەنگەر پێکەوە شەڕی داعشیان کرد، ئەو دوو هاوبەشە نەیان توانی یان نەیان ویس کە هەماهەنگی سەربازییەکانیان بەرەو پێش ببەن لە ناوچە جێناکۆکەکان، ئەوەش هەلی دایە داعش لەو ناوچانە سەر دەربێنێتەوە، جگە لەوەش لە قۆناغی دواتردا پارتی یەکێتی بە خیانەت لە کورد لە ١٦ ـی ئۆکتۆبەرتۆمەتبار کرد،ئەویش بە هاوکاری گرووپی غەیرە کورد بۆ دەستبەسەرداگرتنی کەرکووک . سەرەڕای ئەوەی ئێران هاوکاری عێراق بوو لە هێرشکردنە سەر هەرێمی کوردستان، بەڵام کورد لە ئەمریکا تووڕەتر بوو وەکو لە ئێران.\nهەردوولا دوای ریفراندۆم، کورد و ئەمریکا نێوانیان باش نەبوو، ئەمریکا لە پرسی ریفراندۆم و کەرکووکیشدا بە هەڵوێستی لاواز هاتە دەرەوە کە تەنانەت لە هەندێک جار دژی کورد بوو، تەنانەت پێنتاگۆنیش کە زۆر پاڵپشت و نزیکی کوردە سەرکردایەتیە سەربازیەکەی و ئەنجوومەنیی ئاسایش زۆر بە تووندی رەتیان کردەوە کە ئەستۆی رووداوەکان بخرێتە سەر ئەوان، بەڵام هەموو کەس لە واشنتن وا ناڵێت، هەندێک لە سەرکردەکانی کۆنگرێس و توێژەران و تەنانەت بەرپرسانی حکومەتی ئەمریکا بۆچوونیان وا بوو ئەمریکا کەوتە هەڵەیەکی گەورە بەرامبەر پشتگوێخستنی دۆستێکی دێرین و هاوپەیمانێکی خۆی، ئەو جیاوازیەش تاوەکو ئێستا بە قووڵی لێک دەدرێتەوە لە کۆمەڵگەی عێراق کە زۆر پەیوەستە بە سیاسەت و تائێستاش بەردەوامە.\nبە وەلانانی ئەوەی کێ راستە و کێ هەڵە، دەبێت شتێک لەو رووخان و کارەساتە فێربین، بەدرێژایی ساڵی رابردوو من پرسیارم لە بەرپرسانی باڵای ئەمریکا کردووە لەبارەی بۆچوونیان کە ئایا ئەمریکا دەبوو چی بکات بۆ ئەوەی لەو هەڵوێستەی ٢٥ـی ئەیلوول و ١٦ ئۆکتۆبەر هەیبوو، باشتر و جیاوازتر بێت، ئەو پرۆسەی دیدارانە وانەیەکی بۆ کەرکووک پێ پیشانداین، روونە کە یەکەمیان ئەوەیە، زۆر لە بەرپرسان لەوە تێنەدەگەیشتن کە من پرسیاری چیم کردووە، بەشێکی دیکەشیان بە سادەیی چیرۆکی ریفراندۆم و کەرکووکیان دەگێڕایەوە و رەتیان دەکردەوە کە کەس لەو پرسە تۆمەتبار بکەن.\nئەو دیدارانە فێریان کردین لەبارەی کەرکووک کە ئێمە یاری تۆمەت و کەلتوور دەکەین و زۆر باش نین کە کاردانەوەی خۆییمان هەبێت لەبارەی شکستی سیاسەتمان لە پرسێکی دیاریکراودا، ئەو بابەتە هەوڵێکە بۆ تێپەڕین بەسەر یاری تۆمەتبارکردن، بنەمایەکیشە کە حکومەتی ئەمریکا لەداهاتوودا سیاسەتی خۆی چۆن دابڕێژێت .\nزۆر کەم، زۆر درەنگ\nوانەی دووەم لەبارەی قەیرانەکان ئەوەیە کە ئەمریکا پێویستە فێری ئەوە بێت بە گوێرەی پێویست فۆکەس دەخاتە سەر پرسێک تاوەکو دواتر سەنگ و بەهای بۆ دانێت بۆ پرسەکانی سێپتێمبەر و ئۆکتۆبەری عێراق، ئەمریکا بە شێوەی خۆپاراستن باشتر لە چارەسەرکردن" مامەڵەی کرد.\nزۆربەی کارەکتەرە سەرەکیەکان لە ئەمریکا ئەوەیان پێ باشتر بوو کە ریفراندۆم هەر نەکرێت، بێ ئەوەی باسی کەرکووک بکەن کە مشتومڕی تووندی لەسەرە، زۆربەی بەرپرسانی ئەمریکا بە تایبەت دان بەوە دادەنێن کە دەبوو زۆر شت بکرێت، یان لانی کەم دەبوو هەنگاوی بە پەلە و یەکلاکەرەوە هەبێت.\nوەکو ئەندامێکی کۆمەڵەی بیرمەندان لە واشنتۆن، منیش بە هەمان شێوە لە ٢٠١٧ وانە فێربووم، بەوپەڕی راستگۆییەوە دەڵێم من خۆم پاڵپشتی مافی چارەی خۆنووسین و دامەزراندنی دەوڵەت بۆ کورد دەکەم، بەتایبەت کە ئەگەر شێوازی دیکەی هەبووایە یان کەرکووکی تێدا نەبووایە، بە بڕوای من پێویست بوو ئەمریکا لە دوای ریفراندۆم کارێک بکات، عێراق و یاریکەرانی دیکە زۆر زێدەڕۆیی نەکەن لە کاردانەوە بەرامبەر ریفراندۆم، چونکە هێشتا سەرەتای پرسەکە بوو و هیچ شتێکیش بە کردار جێبەجێ نەکرابوو،کێشەی ئیدارەی ئەمریکا لەگەڵ ئەو پرسە ئەوەبوو لە هاویندا چەند مانگێک دووربوو لە ریفراندۆم بۆیە کەس لە سەرکردایەتی ئەمریکا بە بایەخەوە فۆکسی نەخستە سەر پرسەکە تاوەکو رێگر بێت لەوەی دوای ریفراندۆم روویدا.\nبێ گومان کەس تاوەکو ئێستا نازانێت ریفراندۆمی سەربەخۆیی بە گوشاری ئەمریکا دەوەستا یان نا، بارزانی بەروونی ویستی ئەوەی هەبوو ریفراندۆمی سەربەخۆیی بکات، سەرەڕای ئەوەش بەرپرسی دیکەی کورد تاوەکو پێش ریفراندۆمیش خۆیان یەکلایی نەکردبووەوە لە هەڵوێستەکانیان لەوبارەوە، ئەمریکاش تاکە لایەن بوو کە دەیویست پێش ریفراندۆم رێککەوتنێک هەبێ، سەرکردەکانی کورد ئەو کات چاوەڕێی ئاماژەیەکی ئەمریکا بوون نەک ئێران و ئەمریکا بوون، بەتایبەت کە ئەوەی ئەگەر ریفراندۆم نەکرێت، بەدیلەکەی چیە، بۆیە دوای ئەوەی ئەمریکا شتێکی ئەوتۆی نەکرد، سەرکردەکانی کوتد باوەڕیان بەوە بوو کە دەکەن.\nبۆیە رێگری لە ریفراندۆم بووە شکستێکی بە کۆمەڵ بۆ بەغدا و ئەنقەرە و واشنتۆن، بەڵام سەرەڕای ئەوە کورد زۆر لە ئەمریکا تووڕە بوو کە ئەمە زۆر دادپەروەرانە نەبووە، بەڵام راستیە، شێکی واقیعیشە لەکاتێکدا رۆژهەلاتی ناوەڕاست لە داهاتوودا لەبەردەم قەیرانی دیکە دایە .\nلەکاتێکدا بۆچوونی 12بەرپرسی ئەمریکیم لەوبارەوە وەرگرتووە، واشنتن رەنگە بیتوانیبا دانوستاندن و گفتوگۆی دواخستی ریفراندۆم دروست بکات، ئەوەش بە پەیوەندی دیپلۆماسی یەکلا کەرەوە لە ئاستی سەرۆکوەزیرانی عێراقن، پابەندبوون بە کردەوە و نووسراو بۆ هەر دەستپێشخەریەک وەکو ئەوەی لە سەرەتای مانگی ئەیلوول راگەیەندرا، چونکە ئەو زۆر درەنگ بوو و نەیتوانی هیچ جیاوازیەک دروست بکات، ئەویش بە نێوەندگیری نەتەوە یەکگرتووەکان بێت کە ببێتە ناوبژیوانی نێوان هەولێر و بەغدا، لەگەڵ گەرەنتی دیاریکراو بۆ پاڵپشتی ئەمریکا لە مافی چارەی خۆنووسینی کورد .\nبەرپرسانی ئەمریکا گەیشتوونەتە ئەو بڕوایەی کە ئیدارەی ئەمریکا لە کۆتاییدا رێگر دەبێت لە پێشێلکی کردن بەرامبەر کورد، لەوانەش دانانی گەمارۆ لەسەر کورد یان هەوڵی هەڵوەشاندنەوەی حکومەتی هەرێمی کوردسان، کە دەستووریانە دامەزراوە، بۆیە لە بێ بەختیش، ئێران و پاڵپشتیکارانی لە عێراق، پلانی بەدیلیان بە سەرکەوتوویی و بە خێرایی جێبەجێ کرد، دەستیان بەسەر کەرکووکدا گرت لە رێگەی سوپا، ئەمریکاش لەو پرسەدا زۆر هێواش کاردانەوەی هەبووە، وەڵامی دروست و باشیشی نەبوو، سەرەڕای بوونی هێزی ئەمریکی لە نزیک کەرکووک، دەبوو بوونی ئەو هێزانە وەکو پەتی جیاکردنەوە بێت و خاڵێک بۆ قەیرانەکان دابنێت .\nهەموو ئەوانەی دوای ریفراندۆم روویاندا، بووە هۆی رژانی خوێنی خەڵکی کەرکووک، لەگەڵ گۆڕینەوەی پەنجەی تۆمەت، بەڵام گرنگە ئەوەمان بیر بێت، کوژرانی دۆستێکی کوردمان بە دەستی دۆستێکی عێراق،مانای شکستێکی گەورەی سیاسەتی ئەمریکایە\nوانەی سەرەکی لە پرسی کەرکووک وەکو بیرمەندێک بەلای من ئەوەیە، تەنیا ئەوە نییە کێشەکان بزانیت یان بۆچوونێک جێبەجێ بێت لە دڵی سیاسەتی ئەمریکا، بۆ ئەوەی کاریگەری ئەرێنی و راستیی هەبێت، پێویستە توانای راکێشانی سەرنجی سەرکردە گەورەکان لە ئاستی وەزارەت هەبێ بۆ پرسەکان و چارەسەری سیاسی، پێش ئەوەی بگاتە ئەو قۆناغەی شکستە، ئەوەش زۆر قورسە.\nئەو تەحەدیە،وەکو عەساف ئۆریۆن، پلاندانەری ستراتیژی بەرگری " گوشار و سووربوونی قۆناغی یەکەم" کە بریتیە لە پێشیینی بۆ مەترسیەکان، دواتر هەوڵی گەورە بۆ خۆپاراستن لێی لە چەند قۆناغێكدا ئەوەش بۆ کرداری پاراستن هەلی زۆرباشی سەرکەوتن و تێچووی کەمتری دەوێت .\nرەنگە پرسی گوشار و سووربوونی قۆناغی یەکەم لە سیاسەتی ئەمریکا و پرۆگرامەکەی نەبێت، ئەوەش هۆکار بوو ئەنجامی باشتری نەبێ لەق قەیرانانەی ساڵی رابردوو روویاندا، بەڵام هەلی باشتری هەیە بۆ رزگارکردنی هەمووان لە ئەنجامی ناخۆش و تووند کە دوای ریفراندۆم و قەیرانی هێرشی سەر کەرکووک دروست بوون، دڵنیایی ئەو هەیە کە هاتنە سەر هێلی سەرکردەکانی کورد کە رووبەڕوو لەگەڵ کورد دادەنیشن، دەکرێت و دەبێت ببێتە سوودێکی زۆر لەو پرسانەدا.\nبە دڵنیاییشەوە هیواخوازبووم کەسێک هەبووایە، رەنگە من بم یان یەکێکی دیکە، ئەو پرسە بەشێوەیەکی چالاکتر بەرزبکاتەوە بۆ بەرپرسانی باڵای ئەمریکی لە کۆتاییەکانی هاوینی ساڵی رابردوو، کە دەمانتوانی قەیرانەکان کەمتر بکەینەوە.\nسەرچاوە: پەیمانگەی واشنتن


هەنگاوێکی دیکە لە کۆشکی سپی نزیک بووەوە | KURDPLAT\nهەنگاوێکی دیکە لە کۆشکی سپی نزیک بووەوە\nکوردپلات 12/15/2020 10:07:00 ص ليست هناك تعليقات\nدەنگدانی ئەنجوومەنی هەڵبژاردن کۆتایی بە مشتومڕی هەڵبژاردن و سکاڵاکانی دۆناڵد ترەمپ هێنا و جۆ بایدن، سەرۆکی هەڵبژێردراوی ئەمریکا هەنگاوێکی دیکە لە کۆشکی سپی نزیک بووەوە.\nبایدن خۆی بۆ ئیدارەی نوێی ئەمریکا ئامادە دەکات، بەڵام لەبەردەم کۆمەڵێک پرسی گرنگدایە. لەوانەش نزیکبوونەوە لە هاوپەیمانەکانی ئەمریکا و گەڕانەوەی واشنتن، بە گوتەی بایدن، بۆ سەرکردایەتیکردنی جیهان.\nجۆ بایدن، سەرۆکی هەڵبژێردراوی ئەمریکا رایگەیاند: "خۆشحاڵم کە بەربژێران و ستافی گرنگی سیاسەتی دەرەوە و ئەنجوومەنی ئاسایش لە ئیدارەکەم رادەگەیێنم. ئەوان رەنگدانەوەی ئەمریکان و ئەمەریکا دەگەڕێننەوە بۆ ئەوەی سەرکردایەتیی جیهان بکات."\nیەکێک لە بەرەنگارییەکانی بایدن هاریکارییە لەگەڵ هاوپەیمانەکانی ئەمریکا بۆ پاراستنی ژینگە. جۆن کێری دەبێتە نوێنەری بایدن بۆ پرسی کەشوهەوا. ئەورپییەکانیش لەم بوارەدا هیوایان بە ئیدارەکەی بایدنە.\nپیتەر ئاڵتمایەر، وەزیری ئابووریی ئەڵمانیا دەڵێت: "ئێمە تێبینیی ئەوەمان کردووە کە پەنجەرەیەکی هیوا هەیە؛ پەنجەرەیەک بۆ دەرفەتی نوێ بۆ پێکەوەکارکردن لە سیاسەتی کەشوهەوادا. جۆ بایدن، سەرۆکی هەڵبژێردراو چەند جارێک دووپاتی کردووەتەوە ئەمریکا دێتەوە ناو رێککەوتنی پاریس."\nئەوروپییەکان و هاوپەیمانانی دیکەی ئەمریکا چاویان لەوەیە پێکەوە پلانی درێژخایەن بۆ کەمکردنەوەی رێژەی دووانۆکسیدی کاربۆنی دەردراو دابنێن و تا ساڵی 2050 بە رێژەی 50٪ کەم بکرێتەوە.\nپرسێکی دیکە بۆ بایدن رووبەرووبوونەوەی کۆرۆنایە. ڤاکسین بەرهەم هاتووە، بەڵام هەواڵە ناخۆشەکە لەبارەی جۆرێکی نوێی ڤایرۆسی کۆرۆناوە لە بەریتانیاوە گەیشت. رێکخراوی تەندروستیی جیهانییش هەواڵەکەی پشتڕاست کردەوە.\nمایکڵ راین، بەڕێوەبەری جێبەجیکاری پڕۆگرامی فریاگوزاریی رێکخراوی تەندروستیی جیهانی دەڵێت: "ئێمە شتی جۆراوجۆرمان بینیوە. ئەم ڤایرۆسە گەشە بە خۆی دەدات و بەپێی کات خۆی دەگۆڕێت. زۆر شتی لەناکاومان بینی. لە بەریتانیا ئەم گۆڕانکارییە بینراوە، ئێمە لە نزیکەوە کاریان لەگەڵدا دەکەین."\nئەم پرسە بەرەنگارییەکی نوێ بۆ بایدن دروست دەکات، چونکە دیار نییە ئەو ڤاکسینەی ئێستا بەردەستە توانای رێگریی لەم جۆرە گەشەسەندووەی ڤایرۆسەکە هەیە یان نا، بەتایبەت کە ئەو پرسی پەتای کۆرۆنای هەمیشە وەک چەکێک دژی ترەمپ بەکاردەهێنا.


📕 ئارام و رۆڵی لە بزووتنەوەی سیاسیدا پەڕتووکخانە\n📅 کاتی تۆمارکردن Apr 11 2012 10:14AM\n👁 ئەم بابەتە 17,276 جار بینراوە\nفەرید ئەسەسەرد ژمارە 48 زنجیرەی هۆشیاری لە بڵاوکر [ زۆرتر... 👁] 📕 ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 11-4-2012 10:14:30\n📕 ئیسلامی سیاسی: تێڕوانین بۆ مەسەلەکانی ئینتەرناسیونالیزمی (دینی...) پەڕتووکخانە\nفەرید ئەسەسەرد/ 4ن [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✖ 56% ✍ ب.ج. 10-6-2012 16:51:49\n📕 ئەتڵەسی سیاسیی هەرێمی کوردستان پەڕتووکخانە\n📅 کاتی تۆمارکردن Nov 15 2012 10:30PM\nفەرید ئەسەسەرد [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 66% ✍ هـ.ب. 15-11-2012 22:30:52\n👁 ئەم بابەتە 2,612 جار بینراوە\n📕 ئەزموونیی ئۆتۆنۆمی کورد لە عێراقدا پەڕتووکخانە\n📅 کاتی تۆمارکردن Sep 9 2018 2:13PM\nفەرید ئەسەسەرد دەزگای ئایدیا بۆ فکر و لێکۆڵینەوە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ز.س. 9-9-2018 14:13:36\n📕 اصول العقائد البارزانية پەڕتووکخانە\n📅 کاتی تۆمارکردن May 11 2018 1:09PM\nفرید اسسرد منشورات مركز كردستان للدراسات الاسترات [ زۆرتر... 👁] 📕 ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 11-5-2018 13:09:18\n📕 پاشکۆکانی کۆمەڵە پەڕتووکخانە\n📅 کاتی تۆمارکردن Jan 22 2015 12:24AM\nئامادەکردنی : بنکەی ژین فەرید ئەسەسەرد پێشەکی بۆ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 64% ✍ م.ب. 22-1-2015 0:24:20\n📕 پوکانەوەی دەوڵەتی کەمایەتی پەڕتووکخانە\n👁 ئەم بابەتە 9,887 جار بینراوە\nنووسینی: فەرید ئەسەسەرد ئەم کتێبە لەساڵی 2002دا ل [ زۆرتر... 👁] ✖ 📕 ✖ 0 0 ✔ 84% ✍ هـ.ب. 22-12-2010 14:41:02\n📕 جوڵانەوەی رزگاریی نیشتمانیی کوردستان پەڕتووکخانە\n📅 کاتی تۆمارکردن Apr 11 2012 10:10AM\n👁 ئەم بابەتە 13,923 جار بینراوە\nد. عەزیز شەمزینی وەرگێڕانی فەرید ئەسەسەرد چاپی چ [ زۆرتر... 👁] 📕 ✖ 1 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 11-4-2012 10:10:59\n📕 چەمکی بیرۆکەی دەوڵەت لە جوگرافیای سیاسیدا پەڕتووکخانە\n👁 ئەم بابەتە 10,501 جار بینراوە\nنووسینی: فەرید ئەسەسەرد ئەم کتێب لەساڵی 2002دا لە [ زۆرتر... 👁] ✖ 📕 ✖ 0 0 ✔ 98% ✍ هـ.ب. 22-12-2010 14:41:02


ده‌ست به‌سه‌ر زیاتر له 48 تون خۆراک و مادده‌ى به‌سه‌رچوو ده‌گیرێت\nلیژنە هاوبەشەکانی قائیمقامیەتی سلێمانی بە هەماهەنگی لەگەڵ ئاسایشی ئابووری، دەست بەسەر برێکی زۆر کاڵاوشمەکی جۆراوجۆری نەشیاو بۆ خواردن و بەکارهێناندا دەگرن.\nگۆران قادر، سەرۆکی لیژنە هاوبەشەکانی قائیمقامیەتی سلێمانی به جه‌ماوه‌رنیوزى ڕاگه‌یاند له‌ئه‌نجامی سه‌ردانه به‌رده‌وامه‌کانی لیژنە هاوبەشەکان بۆ بازاڕ و شوێنه گشتیه‌کان و پشکنین بۆ ئه‌وکاڵاوشمه‌کانه‌ی له‌لایه‌ن هاوڵاتیانه‌وه به‌کارده‌هێنرێن، لیژنه هاوبه‌شه‌کان به‌هاوکاری ئاسایشی ئابووری مانگی (سێ) دەستی بەسەربڕی (48) تۆن و (785) کیلۆگرام خۆراک و ماددەی ماوەبەسەرچوودا گرتووه.\nوتیشی به‌شێکی ئه‌و کاڵاوشمه‌کانه به‌سه‌رچووبون و به‌شێکیشی گومانی خراپبوونیان لێکراوه، بۆیه ره‌وانه‌ی تاقیگه‌کان کراوه بۆ پشکنین، ئه‌نجامه‌که ده‌ریخستووه خراپبوون و شیاوی خواردن و بەکارهێنان نین.\nسەرۆکی لیژنەهاوبەشەکان هێمانى بۆ ئه‌وه کرد ئەو کاڵاوشمەکانە لە بەرواری 3.1 تاوەکو 3.31ی 2019 دەستی بەسەرداگیراوە، پێک هاتوون لە ( خواردن و خواردنەوە، شیرەمەنی، سەوزەو میوە، مەوادی پاککەرەوە، چەرەسات ، شیرینی و خواردەمەنی لەقتونراو، بۆن و ماددەکانی جوانکاری خانمان و که‌ره‌سته‌کانی بۆیاخ و ته‌لارسازی) کە سەرجەمیان پشکنینی فیزیایی و کیمیایی بۆ ئەنجام دراوە و شیاوی خواردن و بەکارهێنان نیین.\nگۆران قادر، ئاماژەی بۆ ئەوەشکرد، بەسوپاسەوە کە ئاسایشی ئابووری هەمیشە هاوکاری تەواوی لیژنەهاوبەشەکان دەکات، بە پێدانی زانیاری لەسەر هەبوونی کاڵاوشمەکی خراپ و ماوە بەسەرچوو یاخوود دەست بەسەردا گرتنی کاڵاوشمەکە گوماناویەکان و رەوانەکردنی بۆ لیژنە هاوبەشەکان بۆ پشکنین.


ئاسۆى سایكس پیكۆیه‌كى نوێ و جیهانى عه‌ره‌بییش به‌ره‌و دابه‌شبوون\nبۆچوون / بیروڕا :: 13/04/2017\nكێ له ئێمه رێككه‌وتنه نهێنیه‌كه‌ى نێوان فرانسوا جۆرج پیكۆ-ى فره‌نسى و مارك سایكس-ى بریتانى له‌بیرنه‌ماوه كه ناوچه‌ى (الهلال الخصیب)ى دابه‌شكرد به‌سه‌ر هه‌ردوولادا له‌سه‌ر بنه‌ماى به‌رژه‌وه‌ندیى هاوبه‌ش و ده‌ستبه‌سه‌رداگرتنى به‌نده‌ره‌كان.\nئه‌مڕۆیش زۆر نزیكه هه‌مان سیناریۆ دووباره‌ببێته‌وه و ئه‌و وڵاتانه‌ى كه شه‌ڕى ناوخۆیان تێدایه، وه‌ك سوریا و یه‌مه‌ن و لیبیا، دابه‌شببنه‌وه له نێوان دوو گه‌وره‌ترین هێزه‌كه‌ى جیهاندا كه روسیا و ویلایه‌ته یه‌كگرتووه‌كانن و هه‌ریه‌كه‌یان چاوى بڕیوه‌ته ئه‌وه‌ى ده‌ستبگرێت به‌سه‌ر سه‌رچاوه سروشتیه‌كانیاندا كه بێگومان نابێت ئه‌وه‌یش له‌بیربكرێت، به دووباره بونیادنانه‌وه‌ى ناوچه‌كه، به تایبه‌تى سوریا و لیبیا له‌سه‌ر ده‌ریاى سپیى ناوه‌ڕاست و هه‌روه‌ها ته‌نگه‌ى بابولمه‌نده‌ب-ى یه‌مه‌نیش.\nبه‌دوور له هۆكارى شه‌ڕوشۆڕه‌كانى خۆرهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاست و ئه‌وه‌ى كه كێیان له‌پشته‌وه‌یه و بانگه‌شه تائیفى و مه‌زهه‌بیه‌كان و كێ به راستیى پشتیوانى داعش-ه و كێ لایه‌نگرى لایه‌نه به‌شه‌ڕهاتووه‌كانى یه‌مه‌ن و لیبیایه، ده‌بێت سه‌ره‌تا رووناكیى بخرێته سه‌ر سه‌رچاوه‌كان و داهاته داراییه‌كانى ئه‌م وڵاتانه كه ده‌وڵه‌ته گه‌وره‌كان ده‌یانه‌وێت بۆخۆیانى بقۆزنه‌وه.\nله مێژوویه‌كى دێرینه‌وه تا به‌ڕۆژگارى ئه‌مڕۆمان، یه‌كێك له هۆكاره سه‌ره‌كیه‌كانى پشت داگیركردنه‌كان، ئه‌و سه‌رچاوه خۆراكییانه بووه كه وڵاتان و خێڵه داگیركراوه‌كان بۆ مانه‌وه‌ى خۆیان هه‌یانبووه و له‌گه‌ڵ تێپه‌ڕبوونى كاتیشدا بوونه‌ته سه‌رچاوه‌ى به‌رهه‌مهێنانى پاره و دارایى و ئاڵتوون و قازانج، ئه‌مه‌یش بووه‌ته هۆى به‌هێزتربوونى ده‌سه‌ڵاتى ده‌وڵه‌تى داگیركه‌ر و قایمكردنى هه‌ژموونى خۆى، هێزیش به لایه‌نى سه‌ربازى و زانیارى و كلتورى و ئه‌وانى دیكه‌یشیه‌وه، وه‌ستاوه‌ته سه‌ر هێزى ئابورى و دارایى.\nره‌نگه هه‌ندێك وابزانن كه سوریا كارى له‌پێشینه‌ى ده‌وڵه‌ته بیانییه‌كان بێت، به‌ڵام له‌ڕاستیدا هه‌موو ئه‌و ده‌وڵه‌ته عه‌ره‌بییانه‌ى سه‌ره‌وه بایه‌خ و سوودى ئابوریى خۆیان هه‌یه.\nبۆچى یه‌مه‌ن؟ بۆچى ویلایه‌ته یه‌كگرتووه‌كان ملیۆنه‌ها و قورسایى خۆى ده‌خاته جه‌نگێكى له‌بیركراویه‌وه؟ ره‌نگه وه‌ڵامدانه‌وه‌ى ئه‌م پرسیاره چه‌ندین كاتژمێر لێكدانه‌وه‌ى بووێت و هۆكاره‌كان زۆرن له‌سه‌ر ئه‌و سه‌رچاوانه‌ى كه یه‌مه‌ن هه‌یه‌تى، ئه‌مه بێجگه له پێگه ستراتیژییه‌كه‌ى كه ده‌رگاى باشورى ده‌روازه‌ى ده‌ریاى سووره و ده‌ڕوانێت به‌سه‌ر رێڕه‌وى بابولمه‌نده‌ب-دا كه ده‌یبه‌ستێ به ئۆقیانوسى هندى-یه‌وه، واتا كۆنترۆڵى گه‌شتى پاپۆڕ و كه‌شتیوانیى ده‌ریاى ناوه‌ڕاست به‌ره‌و ئاسیا ده‌كات كه رۆژانه 3،4 ملیۆن به‌رمیل نه‌وتى لێوه ده‌په‌ڕێته‌وه و ملیاره‌ها دۆلار هه‌ڵده‌ڕێژێت، چونكه رۆژانه 75 كه‌شتیى لێوه ده‌ڕوات، ئه‌مه‌یش وایكردووه ده‌وڵه‌ته گه‌وره‌كان له‌نزیكیه‌وه كۆببنه‌وه و بنكه‌ى سه‌ربازیى لێ دابنێن.\nیه‌مه‌ن هه‌روه‌ها قووڵایى و درێژبوونه‌وه‌یه‌كى ئه‌منى و سیاسیى ده‌وڵه‌تانى كه‌نداویشه، بۆیه هه‌ر ئاڵۆزییه‌كى ئه‌منى و ناجێگیرییه‌ك له یه‌مه‌ن، راسته‌خۆ كاریگه‌ریى ده‌بێت له‌سه‌ر ئاساییش و سه‌قامگیریى ده‌وڵه‌تانى كه‌نداو.\nپێگه‌ى ویكیلێكس له ساڵى 2008 دا برووسكه‌یه‌كى نهێنیى ستیڤن سیچ-ى باڵیۆزى پێشووى ئه‌مریكاى له یه‌مه‌ن، بڵاوكردووه‌ته‌وه كه تێیدا ده‌ڵێت"پارێزگاكانى شبوه و مه‌ئریب و جۆف بڕێكى یه‌كجار زۆر یه‌ده‌گى غاز-یان هه‌یه، ده‌رباره‌ى نه‌وت-یش و به‌گوێره‌ى رووپێوێكى وردى جیۆلۆجى كه كۆمپانیاى یو ئێس جى ئێس كردوویه‌تى، یه‌مه‌ن خاوه‌ن ئه‌مبارگه‌لێكى زۆر گه‌وره‌ى نه‌وته، ئه‌مه‌یش ئه‌وه روونده‌كاته‌وه كه یه‌ده‌گى نه‌وتى به‌كارنه‌هێنراوى یه‌مه‌ن زۆرتره له یه‌ده‌گه هاوبه‌شه‌كانى هه‌موو وڵاتانى كه‌نداوى ده‌وڵه‌مه‌ند به نه‌وت".\nله‌به‌ر ئه‌مه ده‌كرێت بڵێین ئه‌م برووسكه‌یه هۆكارى سه‌ره‌كیى بۆردوومانه‌كانى ئه‌مریكا بۆ سه‌ر یه‌مه‌ن روونده‌كاته‌وه كه له‌ژێر دروشمى یارمه‌تیدانى گه‌له‌كه‌یدا ئه‌نجامیان ده‌دات. ئه‌مه ماناى وایه له‌مێژه بایه‌خى یه‌مه‌ن و ئه‌و یه‌ده‌گه ئه‌مباركراوه‌ى ده‌زانێت.\nمازن ئیرشید شرۆڤه‌كارى ئابورى، بایه‌خى سوریا به‌لاى روسیاوه شرۆڤه ده‌كات و له پێگه‌ى جیۆسیاسییه‌وه ده‌ستپێده‌كات كه گرنگییه‌كى زۆرى هه‌یه بۆ لایه‌نى ئابوریى روسیا. ئیرشید له به‌نده‌رى ته‌رتوس-ه‌وه ده‌ستپێده‌كات و ئه‌وه روونده‌كاته‌وه كه ئه‌و به‌نده‌ره رۆڵێكى زۆرى هه‌یه له داهاتووى پرۆسه‌ى گواستنه‌وه‌ى غازدا بۆ هه‌ر سێ كیشوه‌ره‌كانى ئه‌فریقا و ئاسیا و ئه‌وروپا. هه‌روه‌ها ده‌ڵێت"وه‌ك ده‌زانرێت، چه‌ندین كێڵگه‌ى ده‌وڵه‌مه‌ندى غاز له كه‌نارى خۆرهه‌ڵاتى ده‌ریاى ناوه‌ڕاستدا دۆزراونه‌ته‌وه كه ئێستا لوبنان و زایۆنیزمى دوژمن سوودى لێوه‌رده‌گرن و به ڕێژه‌یه‌كى كه‌متریش هه‌ریه‌كه له كه‌رتى غه‌زه و سوریا لێى سوودمه‌ندن. ئه‌م دۆزراوانه له ئاستێكدان كه به ملیاره‌ها مه‌ترسێجاى غازى سروشتى مه‌زه‌نده ده‌كرێن. روسیایش به‌دیاریكراوى، هه‌وڵى بێووچان ده‌دات بۆ ئه‌وه‌ى سوریا و به‌نده‌رى ته‌رتوس-ى گرنگى له‌ده‌ستنه‌چێت كه به‌هۆیه‌وه سوودمه‌ند ده‌بێت له گواستنه‌وه‌ى غاز بۆ هه‌ر سێ كیشوه‌ره‌كه دواى ده‌رهێنانى له كه‌ناره‌كانى سوریا له‌ڕێى كۆمپانیا زه‌به‌لاحه‌كانى بوارى غاز-ى روسییه‌وه كه شاره‌زاییه‌كى زۆریان له‌م بواره‌دا هه‌یه".\nئیرشید، هه‌روه‌ها ده‌ڵێت"له‌ئێستادا روسیا گه‌وره‌ترین به‌رهه‌مهێنى نه‌وت و غازه له جیهاندا، به‌ڵام پێگه جوگرافیه‌كه‌ى رێگره له‌وه‌ى كه به‌رهه‌مه‌كانى خۆى به ئاسانى هه‌نارده بكات بۆ ناوچه‌كانى دوورتر له ئاسیا و خۆرهه‌ڵاتى ئه‌وروپا و توركیا. كۆنترۆڵكردنى كێڵگه‌كانى غاز له سوریا، كاریگه‌ریى درێژخایه‌نى ده‌بێت له‌سه‌ر ئابوریى روسیا و كارده‌كات بۆ پته‌وكردنى كه‌رتى غازى روسیا به‌هۆى چوونى بۆ بازاڕه ناته‌قلیدیه‌كانى غاز و به تێچوونێكى كه‌متریش".\nئێرشید جه‌خت له‌وه‌یش ده‌كاته‌وه كه روسیا ئاماده نییه ده‌ستبه‌ردارى سوریا ببێت وه‌ك ئه‌وه‌ى ده‌ستبه‌ردارى عێراق بوو، چونكه زۆربه‌ى ئه‌و كۆمپانیایانه‌ى كه كنه و پشكنینى نه‌وت له عێراقدا ده‌كه‌ن كۆمپانیاى ئه‌مریكى و ئه‌وروپین، بۆیه روسیا هه‌وڵى مه‌حاڵیش ده‌دات بۆ به‌ته‌واوى هێشتنه‌وه‌ى سوریا له‌ژێر كۆنترۆڵى خۆیدا وه‌ك چۆن عێراق كه‌وتووه‌ته ژێر كۆنترۆڵى كۆمپانیا خۆرئاوایى و ئه‌مریكیه‌كانه‌وه. ناكرێت بایه‌خى سوریا بۆ روسیا پشتگوێ بخرێت وه‌ك ناوچه‌یه‌كى گرنگ بۆ وه‌به‌رهێنانه‌كانى كه وه‌به‌رهێنانه‌كانى بوارى وزه‌ى نوێبووه‌وه و خۆراك و كه‌رتى دارایى و بواره‌كانى دیكه‌یش ده‌گرێته‌وه. لێره‌دا ده‌بێت بایه‌خى پێگه‌ى جیۆسیاسیى سوریایش بیربێنینه‌وه وه‌ك بنكه‌یه‌كى سه‌ربازیى بۆ روسیا كه له هه‌بوونى بنكه‌ى سه‌ربازیى ئه‌مریكادا، له زیاتر له شوێنێكى خۆرهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاستدا، هه‌یه‌تى.\nهاوپه‌یوه‌ست به‌م بابه‌ته، ئیرشید باس له‌وه ده‌كات روسیا كار بۆ بووژاندنه‌وه‌ى ئابورییه ته‌پیوه‌كه‌ى خۆى ده‌كات له‌ڕێى دووباره بونیادنانه‌وه‌ى سوریاوه، به‌تایبه‌ت كه‌رتى ده‌رهێنراوه‌كان و دامه‌زرێنراوه‌كانى وه‌ك ئاسن و پۆڵا و چیمه‌نتۆ كه به‌هۆى سزا تونده ئابورییه‌كانى خۆرئاواوه له دژى هه‌ڵوێستى روسیا به‌رامبه‌ر ئۆكرانیا و ده‌ستبه‌سه‌رداگرتنى قرم، به‌سه‌ریدا سه‌پێنراوه و بارى ئابوریى وێرانكردووه. هه‌روه‌ها دووباره ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ى سوریا ده‌بێته‌هۆى سه‌رچاوه‌ى وه‌به‌رهێنانێكى بێشوومارى روسیا له‌ڕێى كه‌رتى تایبه‌ته‌وه و ئه‌م پاره‌وپوڵ و وه‌به‌رهێنانه‌یش هه‌تا دواى ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ى سوریایش هه‌ر ده‌مێننه‌وه.\nئیرشید ئه‌وه‌یش به‌ڕاست نازانێت كه لایه‌نى ئه‌مریكى و خۆرئاوایى نه‌توانن هه‌ڵوێستى روسیا به‌رامبه‌ر سوریا تێكبده‌ن، چونكه بێگومان ئه‌وان باش ده‌زانن سوریا چ مانایه‌كى بۆ روسیا هه‌یه و هه‌روه‌ها نهێنیى په‌یوه‌ستبوونى روسیایش به‌م هه‌ڵوێسته تونده‌یه‌وه ده‌زانن، له دواى تێپه‌ڕبوونى شه‌ش ساڵ له جه‌نگى ناوخۆى سوریادا.\nبارودۆخى لیبیا جیاوازه له بارودۆخى هه‌ریه‌ك له سوریا و یه‌مه‌ن، چونكه قه‌یرانه‌كه‌ى ئه‌ویان زیاتر سه‌ربازییه و چوار رێكخراوى دژبه‌یه‌ك شه‌ڕ ده‌كه‌ن بۆ وه‌رگرتنى ده‌سه‌ڵات. به‌ڵام كێ له ئێمه ئه‌وه‌ى بیرده‌چێته‌وه كه كلینتۆن له‌كاتى مردنه‌كه‌ى قه‌زافى-دا وتى (هاتین، بینیمان، مرد). ئه‌م رسته‌یه پلانه‌كه‌ى ئه‌مریكاى له لیبیادا ئاشكراكرد به كوشتنى قه‌زافى و رووخانى رژێم بۆئه‌وه‌ى ئاژاوه و په‌شێوى هه‌موولایه‌ك بگرێته‌وه و ئینجا سه‌ربازى دڵسۆزى ئه‌مریكى هات بۆ پاراستنى گه‌لى سته‌مدیده. به‌ڵام ئه‌مڕۆ و دواى گۆڕانكارییه‌كانى ئه‌م دواییه له خۆرهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاست و كه‌مبوونه‌وه‌ى بایه‌خپێدانى ویلایه‌ته‌یه‌كگرتووه‌كان به لیبیا و ئه‌نجامه‌كانى برێكست كه بووه‌هۆى ده‌رچوونى بریتانیا له یه‌كێتى ئه‌وروپا، هه‌موو ئه‌مانه پرسیارێكى گه‌وره ده‌ورووژێنن: ئایا لیبیا كارته به‌سووده‌كه‌ى ئه‌مریكایه كه بریتانیاى پێ بێده‌نگ بكات؟ چونكه بریتانیا پێویسى به ده‌رچه‌یه‌كه هه‌تا لێوه‌ى بپه‌ڕێته‌وه بۆ ئه‌فریقا بۆئه‌وه‌ى ئابورییه‌كه‌ى پته‌وبكات به هه‌نارده‌كردنى سه‌رچاوه‌كانى و كاڵا و شمه‌كه‌كانى به‌ره‌و ده‌وڵه‌تانى ئه‌فریقا، به‌تایبه‌ت كه ده‌رگاكانى ئه‌وروپاى به روودا داده‌خرێن؟ هه‌روه‌ها كۆنترۆڵكردنى بابولمه‌نده‌ب له‌لایه‌ن ویلایه‌ته یه‌كگرتووه‌كانه‌وه ئاسانكاریى بۆ تێپه‌ڕبوونى كه‌لوپه‌لى بریتانیا ده‌كات به‌ره و ئاسیا و چین و ره‌نگه به تێچوونێكى كه‌متریش؟. بێگومان نایشبێت نه‌وت و غازى ئه‌مباركراوى لیبیامان له‌بیربچێت.\nله جه‌نگه‌كانى پێشوودا و به‌تایبه‌ت له هه‌ردوو جه‌نگى یه‌كه‌م و دووه‌مى جیهانیدا، ده‌وڵه‌ته گه‌وره‌كان خۆیانیان وێرانكرد ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر سه‌ركه‌وتوویش بووبن، چونكه پاره‌یه‌كى زۆر و سه‌رچاوه‌ى مرۆیى و كه‌ره‌سته‌ى زۆرى سه‌ربازییان له‌ده‌ستدا... بۆیه ئه‌وه‌ى له دواى جه‌نگى سارد-ه‌وه ده‌ركه‌وت جه‌نگه ستراتیژیه‌كان بوون، به جۆرێك كه ده‌وڵه‌ته گه‌وره‌كان خۆیان له شه‌ڕى راسته‌وخۆ دوورده‌خه‌نه‌وه و گه‌لانى جیهانى سێیه‌م ده‌خه‌نه شه‌ڕه ناوخۆییه‌كانه‌وه بۆ ئه‌وه‌ى ده‌ستبگرن به‌سه‌ر تواناكانینادا. له سایكس پیكۆ-دا فره‌نسا و بریتانیا هاوپه‌یمانى یه‌كتر بوون و ده‌ستكه‌وته‌كه‌یان دابه‌شكرد، به‌ڵام له‌ئێستادا روسیا و ئه‌مریكا (واده‌رده‌كه‌وێت) دوژمنى یه‌كترن و پێشبڕكێیانه بۆ ده‌ستبه‌سه‌راگرتن و سه‌پاندنى هه‌ژموونى خۆیان به‌سه‌ر جیهاندا، به‌ڵام ئایا به به‌رژه‌وه‌ندییه‌كان (دوژمنه‌كان) به‌ره‌و ئاشته‌وایى ده‌به‌ن؟\nجاین ئیسحاق:: 13/04/2017


سەرەتای فەرز بوونی نوێژ | ژیاننامەی پێغەمبەر\nپێغه‌مبه‌رناسی ژیاننامەی پێغەمبەر سەرەتای فەرز بوونی نوێژ\nیەكەم شت كە لەسەر پێغەمبەر (صلى الله عليه وسلم) فەرز كرا لە هەموو پایەكانی ئیسلامدا تەنها نوێژ بوو .لە عائیشەوە (رضی الله عنها) دەفەرموێت: ( نوێژ فەرز كرا لەسەر پێغەمبەر (صلى الله عليه وسلم) لەسەرەتادا دوو ڕكات دووڕكات بوو ، پاشان كاتێ موسوڵمانان جێگیر بوون و ئاسوودەیی ڕووی تێ كردن خوای گەورە تەواوی كرد( واتە: كردی بە چوار ڕكات ) ، وە لە سەفەریشدا\nئەو دوو ڕكاتە وەكو خۆی خوای گەورە هێشتیەوە ) (95) .\n( ابن إسحاق ) دەفەرموێت: ( كاتێ خوای گەورە نوێژی لەسەر پێغەمبەر (صلى الله عليه وسلم) فەرز كرد لەو سەری شاری مەككەوە جبریل (عليه السلام) هات بۆلای پێغەمبەر (صلى الله عليه وسلم) و پاژنەی پێ‌ی دا بە زەویدا و لەوێدا كانی یەك هەڵقوڵاو لەو كانی یە جبریل (عليه السلام) دەست نوێژی شۆرد و پێغەمبەریش (صلى الله عليه وسلم) سەیری كرد كە چۆن دەست نوێژ دەشۆرێت و ئەویش بە هەمان شێوە دەست نوێژی شۆرد و پاشان جبریل نوێژی لە پێش چاوی پێغەمبەر (صلى الله عليه وسلم) كرد ) (96) .\nلە ( ئوسامەی كوڕی زەیدەوە ) (ر.ض) : پێغەمبەر (صلى الله عليه وسلم) دەفەرموێت : (( علّمنی جبریل الوضو‌ء)) واتە: (جبریل دەست نوێژی فێر كردم) (97) .\n(95) أخرجه : مالك ( 1/146) ، والبخاري (350)، و مسلم ( 685 )، و أبو داود ( 1198)، والنسائي (1/225)، و ابن حبان ( 2736)، و ابن خزيمة ( 1/156 )، و البيهقي في ( السنن الكبرى) ( 1/362 ) و في ( دلائل النبوة ) ( 2/406)، و ابن هشام (1/286) و قال محققه : إسناده حسن .\n(96) أنظر : سيرة ابن هشام ( 1/286) ، و تأريخ الطبري (3/307)، و البداية (3/33).\n(97) أخرجه : ابن ماجة ( 462) ، و حسنه الشيخ الألباني في ( صحيح ابن ماجة ) ( 375) و في ( صحيح أبي داود ) ( 159) و في ( السلسلة الصحيحة ) (841) .


"یاسر ئەمینی‌ئازەر'' بۆ تێپەڕاندنی ماوەی زیندانییەکەی ڕەوانەی زیندان کرا\n18:40 - 28 بانەمەڕ 2720\nڕۆژی شەممە ٢٧ی بانەمەڕ، "یاسر ئەمینی‌ئازەر" مامۆستای قوتابخانەکانی مەهاباد، بۆ تێپەڕاندنی ماوەی زیندانییەکەی ڕەوانەی زیندان کرا.\nشورای باڵای مەکتەب قورئان پاش ڕاگواستنی "یاسر ئەمینی‌ئازەر" بۆ زیندان ڕایگەیاندووە: "ئەگەرچی یاسر نەخۆشیی هەناسەبڕکێ و دڵ و هەروەها ئارتروزی ئەژنۆی هەیە و ئازار دەچێژێت؛ بەڵام هەتا ئێستا تووشی نەخۆشی کۆرۆنا و نەخۆشی مسری (واگیردار) نەبووە و تەندروستی لەو بارەیەوە جیگیرە و لەم بەدوا پاراستنی تەندروستیی ناوبراو لە ئەستۆی بەرپرسانی پەیوەندییدارە".\nئەم مامۆستایە، لەلایەن دادگای ئینقلابی شاری مەهاباد بەهۆی بەشداریکردن لە مانگرتنی سێنفیی مامۆستایان لە ڕاستای دادکۆکی لە داخوازیی فەرهەنگییان و پێڕاگەیشتن بە دۆخی نالەباری قوتابیان بە ١٥ مانگ زیندانی مەحکووم و ئەم حوکمەش لە دادگای پێداچوونەوەی ورمێ بەبێ لێکۆڵینەوە پشتڕاست کرابوو.\n"یاسر ئەمینی ئازەر"، ڕۆژی سێشەممە، ١٧ی بانەمەڕی ساڵی ٩٨، لە کاتی چوونەدەرەوە لە قوتابخانە، لەلایەن هێزەکانی ئیتلاعاتەوە دەسبەسەر کرا و بۆ شوێنێکی نادیار ڕاگوێزرابوو.\n٢١ی خەزەڵوەری ساڵی ٩٧یش، ئەم مامۆستایە کوردە بە هۆکاری بەشداری لە مانگرتنی سەرتاسەریی مامۆستایان، بانگهێشتی ئیدارەی پەروەردە و بارهێنانی مەهاباد کرا و لێپرسینەوەی لەگەڵ کرابوو.


پڕۆژەی ڕێکەوتنی سەدە (صفقە القرن ـــ Deal of the Century) نەخشە ڕێگایەکە بۆ چارەسەرکردن و کۆتایهێنان بە کێشەی (فەڵەستین-ئیسڕائیل).\nدوێنێ لە واشنتنی پایتەختی ئەمریکادا هەنگاوێکی تری چارەنوسساز لە ژێر چەتری (ڕێکەوتنی سەدە) بەڕێوەچوو، بەسەرپەرشتی و چاودێری و بەشداری ڕاستەوخۆی ئەمریکا، هەر سێ ووڵاتی ئیسڕائیل و ئیماڕات و بەحرێن، ڕێکەوتنی ئاشتیان واژوو کرد، ڕێکەوتنەکە وەرچەرخانێکی مێژووێێ گشتگیرە، بوارەکانی سیاسی و ئابوری و زانستی و سەربازی و ئەمنی و کلتوری و ووزە دەگرێتەوە.\nدۆناڵد تڕەمپ هەوڵدەدات (گرێبەستی سەدە) وەک ڕیکلام بۆ هەڵبژاردنی مانگی (١١) بەکار بهێنێت بۆ ڕاکێشانی سەرنجی شەقامی ئەمریکی و بەرزکردنەوەی لیڤڵی دەنگەکانی، بە مەبەستی هەڵبژاردنەوەی بۆ خولی دووهەم و مانەوە لە کۆشکی سپی بۆ چوار ساڵی داهاتوو.\nچاوەڕوان دەکرێت بە هۆی ئەم پڕۆژیەوە نەخشەی چەند وڵاتێک لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا گۆڕانکاری بەسەردا بێت لەوانە: ئیسڕائیل، فەڵەستین، ئوردن، میسڕ.\nپرۆژەكە ئامانجی زۆری هەیە و ئەركی زۆری لەخۆ گرتووە، لەوانە سنورداركردنی هەژموون و هێزی هەر سێ ووڵاتی نەیاری ئەمریکا (چین و ڕوسیا و ئێران) هەروەها ڕێگری لە هیلالی شیعی و دابینكردنی ئاسایش بۆ ناوچەكە و شوێنگرتنەوەی ئەو بۆشاییەی کە ئەمەریكا دروستی دەكات لە کاتی کشاندنەوەی هێزەکانی لە ناوچەکە.\nتاکو ئێستا هەڵوێستی "ئاشکرا"ی فەڵەستینیەکان و بەشێک لە وڵاتانی عەڕەبی دژی گرێبەستی سەدەن، چونکە پێیان وایە ئەم پڕۆژەیە زیاتر خزمەت بە ئیسرائیل دەکات، بەڵام ئاماژەکان بۆ ئەوە دەچن کە ئەم هەڵوێستەی بەشێک لە سەرکردەکانی وڵاتانی عەڕەبی تەنها لە ترسی ڕای گشتی عەڕەبی و ئیسلامی بێت، دەنا لە ژێرەوە لەگەڵ ئەمریکا و ئیسرائیلدا ڕێککەوتوون و ئامادەباشیان کردووە بۆ جێبەجێکردنی نەخشە ڕێگای گرێبەستی سەدە، لەم چوارچێوەیەشدا ملیارەها دولاریان تەرخان کردووە بۆ بنیاتنانی شوێنی نیشتەجێ بوون بۆ ئاوارە فەڵەستینیەکان لە هەریەک لە وڵاتانی فەڵەستین و میسڕ و ئوردن.


دارو دیاریش غه‌ریب كه‌وتن\n1241 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nشكست‌و پاشه‌كه‌شه‌ى ئاكپارتى له هه‌ڵبژاردنه‌كانى ئه‌سته‌نبوڵ‌و دۆڕانى گه‌ڕى دووه‌م‌و دوباره هه‌ڵبژاردنه‌وه‌ى كاندیداى جه‌هه‌په‌و لێدوانه‌كانى ئه‌م دواییه‌ى روخساره نوێیه‌كه‌ى توركیا ده‌رهه‌ق به كورد‌و سه‌ڵاحه‌دین ده‌میرتاش، گه‌شته نافه‌رمییه‌كه‌ى سه‌رۆكى هه‌رێمی كوردستان وه‌ك یه‌كه‌مین وێستگه‌ى دیبلۆماسی بۆ هه‌ڵسانه‌وه‌ى باڵانسی شكسته‌كانى ئۆردۆگان، سه‌ره‌تاو ناوه‌ڕاستى ئه‌و مه‌شهه‌د‌و دیمه‌نانه‌ن كه تا تیرۆركردن‌و شه‌هیدكردنى هه‌ڤاڵ (دیار غه‌ریب) درێژده‌بنه‌وه‌و ئه‌گه‌ر به‌ر به‌و هێرشه هه‌رێمیی‌و ئه‌و خیانه‌ته ناوخۆییه نه‌گیرێت، كوردستان ده‌كه‌وێته به‌رده‌م هه‌ڕه‌شه‌ى جه‌نگێكى گه‌وره‌وه، ئه‌و جه‌نگه‌ى بۆ به‌رزكردنه‌وه‌ى كێرڤی شكسته‌كانى ئاكپارتى ده‌بێت خاك‌و خه‌ڵكى كوردستان له‌به‌رامبه‌ر به‌ره‌ى ئۆردۆگان‌و شوێنكه‌وتوه‌كانى باجی شه‌ڕێكى گه‌وره بده‌ن.\nشه‌هیدكردنى دیار غه‌ریب، ئه‌ندامى كۆنسه‌ى سه‌رۆكایه‌تى كه‌جه‌كه‌و كه‌سایه‌تى دیاری ناو هێڵى ئاپۆچی له باشووری كوردستان، چه‌نده ئازارێكى به‌سوێ بوو، ئه‌وه‌نده‌ش به ئاگاهێنانه‌وه‌و زه‌نگێكى مه‌ترسیداری ئه‌و شه‌ڕو له‌شكركێشیه‌یه كه ماوه‌یه‌كه له‌ناوچه جیاجیاكانى كوردستان به‌ده‌ركه‌وتووه‌و چه‌ندین شه‌هیدو قوربانى لێكه‌وتۆته‌وه، له‌به‌رامبه‌ر هه‌موو ئه‌و شه‌ڕفرۆشیه‌ى توركیاش وه‌ك هه‌میشه حكومه‌تى بۆیه‌كراوى زه‌ردو میدیاى چه‌واشه‌ى پارتى، ئۆباڵه‌كه ده‌خه‌نه ئه‌ستۆى گه‌ریلا‌و هێزه‌كانى په‌كه‌كه‌وه، به‌ڵام به‌شه‌هیدبوونى (دیار غه‌ریب) ئه‌و ریسه‌ى هه‌واڵگری پارتى‌و توركیا بۆوه به‌خوری‌و دواجار ئه‌مڕۆ ئه‌و تۆڕه ناوخۆییه‌ش ئاشكرابوو، كه هاوكوف له‌گه‌ڵ هێرشه‌كانى توركیا له‌ئاستى ناوخۆوه ده‌ستنیشانى ئامانجه‌كان ده‌كاته دیاری فڕۆكه‌و هێزی ئاسمانى توركی.\nئه‌مڕۆ رۆژنامه‌و ئاژانسێكى توركیا زانیاری ووردى له‌باره‌ى تیرۆركردن‌و به ئامانجگرتنى هه‌ڤاڵ دیار غه‌ریب‌و دوو گه‌ریلای تر بڵاوكردۆته‌وه‌و به‌پێی هه‌واڵه‌كه كه‌ماڵپه‌ڕى (چاودێر)و (رۆژنیوز)یش بڵاویانكردۆته‌وه، پاش ئه‌وه هاتووه كه كۆبوونه‌وه‌ى دیار غه‌ریب له‌گه‌ڵ به‌شێك له‌گوندنشینانی ناوچه‌كه هۆكار بووه، كه هێزێكى كوردی سیخوڕی ده‌ستنیشانكردنى شوێنى سه‌ركرده‌كانى په‌كه‌كه‌ى بڵاوكردۆته‌وه، ئه‌مه‌ش راسته‌وخۆ له به‌یاننامه‌كه‌ى كه‌جه‌كه ره‌نگده‌داته‌وه، كه ئاماژه به‌وه ده‌كات ده‌ستى ناوخۆیی‌و سیخوڕى ناوخۆیی له پشته، دزه‌كردنى ئه‌و زانیارییانه به‌جۆرێك میدیاى پارتى هه‌راسان كردووه، كه ئیمڕۆ زیاد له هه‌واڵێكیان ده‌رباره‌ى شه‌هیدكردنى دیار غه‌ریب بڵاوكردۆته‌وه، جارێك ده‌ڵێن ململانێی ناوخۆیی په‌كه‌كه بووه‌و جارێكیش ده‌ڵێن له‌گه‌ڵ یه‌كێتى كۆبونه‌وه‌ى هه‌بووه، ئه‌وانه‌ش به‌ڵگه‌ى بێ چه‌ندو چوونى تێوه‌گلانى ئه‌و هێزه‌ن له تۆڵه سه‌ندنه‌وه له په‌كه‌كه‌و سه‌ركردایه‌تییه‌كه‌ى، به‌ڵام ئه‌و هاوسۆزییه میللیه‌و جوڵه‌ى رای گشتى، سه‌ره‌تایه‌كى نوێیه، بۆ ئه‌وه‌ى به‌هه‌مووان له‌به‌رامبه‌ر ئه‌و خیانه‌ت‌و سه‌ركێشیه ناوخۆییه بوه‌ستنه‌وه.\nرۆحى هه‌ڤاڵ دیار شاد بێت‌و روڕه‌شی بۆ خیانه‌تكارانی ناوخۆیی


کێکی ڕۆژئاوا لەنێوان گێچەڵی تورکیا و قبوڵنەکردنی زارەکی ئەمریکا\n2019.08.06 - 20:45\nناس کورد- جارێكى تر ڕەجەب تەیب ئەردۆغان هۆشدارى دەستپێکردنەوەى ئۆپه‌راسیۆنه‌كانیان دەکات بۆسەر ڕۆژئاوا کە ئەوان بە باکوری سوریا ناوی دەبەن، ئه‌مریكاش ده‌لێت "ئه‌و كاره قه‌بوڵناكه‌ین." ئه‌مریكا سووره له‌سه‌ر ئه‌وه‌ى ئه‌مجاره‌یان ڕێگه‌نادات تاكلایه‌نه توركیا ئۆپه‌راسیۆنه‌كانى له باكورى سوریا درێژه پێبدات، سه‌ركرده‌یه‌كى ڕۆژئاواى كوردستانیش هۆشداریده‌دات گه‌ر کۆمەڵگەى نێودەوڵەتی ڕێگه له ئەردۆغان نه‌گرێت هێرشه‌كه‌ى ئه‌نجامده‌دات. . ئه‌مڕۆ سێشه‌ممه، 6ى ئابى ساڵى 2019، ڕه‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆغان، سه‌رۆك كۆمارى توركیا ڕایگه‌یاند، یه‌كه‌مین كاریان له ئاینده‌یه‌كى نزیكدا له باكورى سوریا "پاككردنه‌وه‌ى ئه‌و ناوچه‌یه له تیرۆریست و قۆناغێكى نوێ له‌هه‌ردوو ئۆپه‌راسیۆنى قه‌ڵغانى فوراتى ساڵى 2016 و چڵه‌ى زه‌یتونى ساڵى 2018 درێژه پێیده‌ده‌ن." هەر دوای لێدوانەکەى تورکیا له‌باره‌ى هێرشەکە کە ئێستا لەژێر کۆنتڕۆڵی هێزە کوردییەکاندایە، مارك ئێسپەر، وه‌زیرى به‌رگریی ئه‌مریكا ڕایگه‌یاند، هه‌ر جۆره بڕیارێكى له‌و شێوه‌یه مایه‌ى قبوڵكردن نییە. . وتیشى، ویلایه‌ته یه‌كگرتووه‌كانى ئه‌مریكا ته‌واوى هەوڵەکانیان ده‌خه‌نه‌گه‌ڕ بۆ ڕێگریكردنى لە توركیا لە هەر جۆره ئۆپه‌راسێۆنێك كه بیه‌وێت تاکلایەنانە بۆسه‌ر سوریا ئه‌نجامى بدات. .ئەردۆغان كه لە بەردەم باڵیۆزانی توركیا لە جیهاندا وته‌كه‌ى پێشكه‌شکرد، وه‌كو ئاماژەیەک بۆ هێزه‌كانى هه‌سه‌ده و هه‌په‌گه له ڕۆژئاواى كوردستان ڕایگەیاند، "تا ئەوكاتەی ئەو پێكهاتەیەی لە سنوری باشور لەناونەچن کە وەك خانەی شێرپەنجە زیاددەكەن و بە چەكی هاوپەیمانەكانیان گەورەدەبن، توركیا هەست بە ئاسایش ناكات و چاوه‌ڕوانى هه‌نگاوى ڕوونیشن له ئه‌مریكا بۆ ئه‌وه‌ى پڕچه‌ككردنى په‌كه‌كه ڕابگرێت." . ده‌ستپێكردنه‌وه‌ى ئۆپه‌راسیۆنه‌كانى هێزه‌كانى توركیا بۆسه‌ر سوریا جگه له‌وه‌ى جارێكى تر بارودۆخى ناوچه‌كه ئاڵۆزده‌كاته‌وه ترسى له‌لای هێزه كوردییه‌كانیش دروستكردووه و هه‌ڕه‌شه‌كه‌ى ئەردۆغان به‌هه‌ند وه‌رده‌گرن. لاى خۆیه‌وه ئاڵدار خەلیل، ئەندامی کۆمیتەی تەڤدەم له‌سوریا له‌هۆشداریه‌كدا ڕایگه‌یاندووه، گه‌ر بێتو به‌ر به توركیا نه‌گیرێت و به‌كۆى ده‌نگ و به بڕیارێكى نێوده‌وڵه‌تى ئه‌و كاره‌ى لێى قه‌ده‌غه نه‌كرێت، ئه‌وا توركیا له ئاماده‌باشیدایه بۆ ئه‌وه‌ى هێرشه‌كه‌ى ئه‌نجامبدات. له‌باره‌ى ناوچه‌ى ئارامیشه‌وه ئه‌و به‌رپرسه‌ى ڕۆژئاواى كوردستان ئاماژه‌ى بۆ ئه‌وه‌كردووه، "پێویستە ئەو ناوچە ئارامەی بڕیاری لە سوریا دروستبكرێت، لە لایەن هێزە خۆجێییەكانەوە و بە چاودێری كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی و هێزەكانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی بپارێزرێت نەك لەلایەن توركیاوە." جه‌ختیشى كردووه‌ته‌وه، به پاڵپشتى هێزه‌كانیان له ئه‌گه‌رى هه‌ر هێرشێكدا به‌رگریی ده‌كه‌ن.. .\nپاساوى توركیا بۆ هێرشه‌كه چیه؟\nتوركیا پێشتر داواى كردبوو ناوچه‌یه‌كى ئارام به‌قوڵایى 30 كیلۆمه‌تر له ناوچه سنورییه‌كانه‌وه له‌گه‌ڵ سوریادا دروست بكرێت و ئاواره‌كانى سوریا كه ئێستا له توركیان بۆ ئه‌و ناوچه‌یه بگه‌ڕێنرێنه‌وه و خۆیشى سه‌رپه‌رشتى ناوچه‌كه بكات، سه‌ره‌تا داواكارییه‌كه‌ى له‌لایه‌ن ئه‌مریكاوه ڕه‌تكرایه‌وه و پێشنیارى ئه‌وه كرا توركیا نۆ بۆ 14 كیلۆمه‌تر بێته ئه‌و ناوچه‌یه. ئاڵدار خه‌لیل یه‌كێكى ترى له‌و مه‌ترسیانه‌ى له ئه‌گه‌رى هاتنى توركیا بۆ ناوچه‌كه و به‌رده‌وامى له‌ئۆپه‌راسیۆنه‌كانى بۆ میدیاكان دركاندووه و ئه‌وه‌شى ئاشكرا كردووه، "زیاتر لە 10 هەزار چەكداری داعش لەلایەن بەڕیوەبەرایەتی خۆسەریه‌وه دەستگیركراون، هێرشكردنە سەر ئەو ناوچانە له‌لایه‌ن توركیاوه هەلى هەڵهاتنى داعشه ده‌ستگیركراوه‌كان ده‌ڕه‌خسێنیت. .\nژماره‌ى ئۆپه‌راسیۆنه به‌رفراوانه‌كانى توركیا بۆ سه‌ر سوریا\nساڵى 2016 هێزه‌كانى توركیا به‌پاساوى هێرشكردنه سه‌ر داعش و هێزه‌كانى كوردانى ڕۆژئاوا به‌هاوكارى چه‌ند گروپێكى چه‌كدارى سوریا كه‌نزیكن لێیه‌وه هێرشێكى به‌رفراوانیان بۆ سه‌ر ناوچه‌ى نێوان ڕووبارى فورات و شارى ئه‌عزاز ئه‌نجامدا و مانگى ئابى ساڵى 2017 هێزه‌كانى توركیا سه‌ركه‌وتنى پرۆسه‌كه‌یان ڕاگه‌یاند. .\nئۆپه‌راسیۆنى چڵه زه‌یتون\n. ساڵى 2018 به‌هه‌مان شێوه هێزه‌كانى توركیا به‌هاوكارى چه‌ند هێزێكى دروستكراوى خۆى، هێرشێكى به‌رفراوانى بۆ سه‌ر ئه‌و ناوچانه ده‌ستپێكرد كه له‌ژێر كۆنترۆڵى هێزه‌كانى سوپاى سوریاى دیموكراتتدا بوو به‌تایبه‌تى هه‌رێمى خۆسه‌رى عه‌فرین له‌ڕۆژئاواى كوردستان. كشانه‌وه‌ى هێزه‌كانى ڕوسیا له‌و ناوچه‌یه گومانى له‌ڕێكه‌وتنى نێوان ڕوسیا و توركیا و سوریاى به‌دواى خۆێدا هێنا بۆ ئه‌نجامدانى ئه‌و ئۆپه‌راسیۆنه كه كاردانه‌وه‌ى نێو ده‌وڵه‌تى زۆرى به‌دواى خۆیدا هێنا.\nئەو وەرزانەی مانگی ڕەمەزانیان تێدەکەوێت تا ساڵی 2045\n2019.03.17 - 20:36


سەرۆکی پەرلەمانی عێراق دەڵێت بەپـێی ڕێوشوێنە دەستوریـیەکان دەکرێت ماوەی پەرلەمان درێژبکرێتەوە\nسەرۆکی پەرلەمانی عێراق دەڵێت ڕێوشوێنە دەستوریـیەکان بواری هێشتووەتەوە بۆ درێژکردنەوەی ماوەی خولی پەرلەمانی، ئەمەش لە کاتێکدا تەنیا 2 ڕۆژ ماوە ئەم خولەی ئێستای پەرلەمانی عێراق کۆتایی پـێبێت.\nسەلیم جبوری ئەمڕۆ پـێنجشەممە لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانی لە پەرلەمان گوتی دەستور لە یەکێک لە مادەکانی ئاماژەی بۆ ئەوە کردووە ماوەی خولی ئەنجومەنی نوێنەران بۆ چوار ساڵە، بەڵام ڕێوشوێنە دەسـتوریـیەکان بواریشی هێشتووەتەوە بۆ شیانی درێژکردنەوەی ماوەکەی.\nهەروەها گوتی نابێت وڵات بەبێ پەرلەمان ببێت، بەپـێی بڕیارێکی دادگای فیدراڵی کە لە ساڵی 2010دەرچووە و تیایدا هاتووە نەبوونی هەر کام لە دەسەڵاتەکانی جێبەجێکار و یاسادانان و دادوەری وڵاتەکە نیشانەی کەموکوڕیـیەکە لە یەکێک لە پایەکانی سیستەمی فەرمانڕەوایی وڵاتەکە و هەروەها لادانە لە سیستەمی دیموکراسی.\nجبوری ئاماژەی بۆ ئەوەش کرد پەرلەمان خوازیارە درێژە بە کارەکانی بدات، بە تایبەتی لە کاتێکدا وڵاتەکە بە ڕەوشێکی هەستیاردا تێپەڕدەبێت.\nداواشی لە کۆمسیۆنی باڵای هەڵبژاردنەکان و دادوەرە پەیوەندیدارەکان کرد ڕەچاوی تانەکان و کارەکانی جیاکردنەوەی دەنگەکان بکەن کە بڕیارە هەفتەی داهاتوو دەسـتپـێبکەن. هیواشی خواست ئەنجامەکان بە شێوەیەک بن عێراقیـیەکان قایل بکەن کە ڕەنگدانەوەی ڕاستەقینەی خواستەکانیانن.


پلاستەرێک لە ماوەی چەند خولەکێکدا شێرپەنجەی پێست ئاشکرادەکات\n8893 جار خوێندراوەتەوە\nزانایان لە سوید لە هەوڵدان بۆ بەرەوپێشبردنی پلاستەرێک، کە دەخرێتە سەر خاڵ یان هەوکردن یان برینێکی سەر پێست و، لە ماوەی چەند خولەکێكدا دەریدەخات ئەگەر خانەی شێرپەنجەیی لەو ناوچەیەدا هەبێت.\nماڵپەڕی سکای نیوز ئاماژەی بەوە کردووە، ئەو زانایانەی کە لە زانکۆی مالمۆ لە سوید کار لەسەر ئەم جۆرە پلاستەرە دەکەن، بە هیوان کە ئەم جۆرە ئامێرە بتوانێت شیکردنەوە بۆ خاڵەکانی سەر پێست بکات و لە ماوەی چەند خولەکێكدا دەریبخات کە ئایا شێرپەنجەیە یان نا.\nبیرۆکەی ئەم پلاستەرە بەجۆرێکە کە بتوانێت بەدوای ئەو وردیلانەدا بگەڕێت کە لە خانە شێرپەنجەییەکانەوە دەردەچێت و پلاستەرەکە رایاندەكێشێت و دەیانناسێتەوە.\nزانایان دەبێت بیسەلمێنن کە ئەو پلاستەرە دەتوانێت ئەو وردیلانە رابکێشێت و بیانناسێتەوە کە دەبنە هۆی شێرپەنجەی پێست، دەڵێن، دەرکەوتنی ئەنجامە کۆتاییەکان دوو ساڵ دەخایەنێت و دەگاتە ساڵی ٢٠٢١.\nلە ئێستادا زانایان لە هەوڵی ئەوەدان کە نمونەی یەکەمی ئەم پلاستەرانە دابهێنن و دواتر لەسەر کەسانێکی خۆبەخش و تووشبووانی شێرپەنجەی پێست تاقیبکەنەوە، بۆئەوەی بیسەلمێنن کە ئەم پلاستەرە توانای ئەوەی هەیە کە شێرپەنجەی پێست ئاشکرابکات.\nلە حاڵەتێکیشدا ئەگەر ئەم پلاستەرە بتوانێت شێرپەنجەی پێست ئاشکرابکات، ئەوا چیتر پێویست ناکات لە رێگەی دەرزییەوە پشکنین بۆ پێست بکرێت بەم شێوازەی ئێستا پزیشکان دەیکەن، بۆئەوەی نمونەیەک لە پێست دەربهێنن و شیبکەنەوە.\nنرخی زێڕ بەرزترین ئاستی لە ماوەی نۆ ساڵی ڕابردوودا تۆمارکرد\nپیاوێك کە ٣٩ ژنی هەیە پلانی داناوە هاوسەرگیریی زیاتر بکات\nچی بەسەر جەستەت دێت ئەگەر هەموو رۆژێك حەبی رێگریکردن لە دووگیانی بخۆیت؟\nئەگەر دەتەوێت ددانەکانت زەرد نەبن ئەم خۆراکانە کەم بکەرەوە\nژنان لەگەڵ ئەم جۆرە پیاوانەدا دڵخۆشترن\nبە چوار هەنگاو بریقە بۆ قژت بگەڕێنەرەوە\nڤیدیۆ.. ساتی بەیەکدادانی دوو کەشتی گەورە\nژنێك یانسیبێکی بردووەتەوە کە ژمارەکەی لە خەونەکانیدا بینیوە


سێ پەنجەرە سەبارەت بە "لە دایکبوونی دووەم"\nپەنجەرەیەک بۆ ڕۆح\nئەم ڕۆمانە بارگاوییە بە تێزێکی عیرفانیی قووڵ، گەر درووست بێت لێرەدا دەڵێین زمان وەک (زمانی گێڕانەوە) (زمانی شیعری) کەمتر ڕۆڵی وازی دەبێت بۆ وەسفکردنی ئۆبژەکان. لێرە دەچینە ناو گەشتێکی درێژدادڕ بۆ ناو چۆڵەوانییەکانی ڕۆحی مرۆڤی مۆدێرن. مرۆڤانێک کە لە ئێستادا سەرمایەداری هەموو ئاراستەکانی ژیانیانی هاڕیوە، هەمیشە مژووڵن بۆ پڕکردنەوەی غەریزەکانیان. کەچی ئەو زەخیرە کپکراوەی ناوەوەی خۆیان بێئاگا لە شوێنێک لێ بەجێماوە، عارفێک لەو گەشتە بە ڕێگاوەیە کۆمەڵێک کەرەستەی تەسەوفی بە شانەوەیە. دەیەوێت پاکمان کاتەوە لە بوون بە کاڵا. چاوەکانمان بشواتەوە لە غەریزە. بە جۆرێک لە جۆرەکان ئەگەر پێمان وا بێت مرۆڤ لە ژیاندا یەکجار نامرێت، ڕۆژانە بە شێوەی جیاواز و لە شوێنی جیاواز و بە جۆری جیاواز دەمرێت. دەبێت بڕوا بەوەش بێنین ئێمە لەگەڵ ئەو لە دایکبوونە فیزیکییە (کە زۆریش پێی ناڕازین) چەندین جاری تریش لە ژیاندا لە کاتی تر لە دایک دەبینەوە، بە تایبەت کاتێک وەک ڕووبارێک لە شوێنێکدا شەپۆلمان نامێنێت و بێدەنگ دەبین، دواتر لە شوێنی تر و کاتی تر هەڵدەستینەوە و بەردوام دەبین لە ڕۆیشتن. لای "پێشڕەو عەبدوڵڵا " دوای ژیانە فیزیکییەکە (مرۆڤ کاتێکی تر لە شوێنێکی تردا بۆ جاری دووەم لە دایک دەبێتەوە، ئەویش کاتێک ڕۆحی ئەو بوونەوەرە گەورە دەبێت و لە خۆی تێ دەگات و دەزانێت چی دەوێت و بە شوێن چییەوەیە. لا ۲۹) بە دیوێکدا ئەم گوتارە جیاواز لە دیدی فەیلەسووف و عاریفناس (ماستەر ئێکهارت)ـە. لە شوێنێک خوێندمەوە ئێکهارت پێی وایە؛ (مرۆڤ ئەوکاتە لە دایک دەبێتەوە کەوا دەگاتە هەژاریی ڕۆح و دابڕانێکی موتڵەقەوە، لە شتەکان هیچی نەوێت و هیچ نەزانێت و هیچی نەبێت) واتا لای ئێکهارت (هەژاریی) ڕۆڵێکی سنێتڕاڵی پێ دراوە. بەڵام هەژاری لێرەدا بەو مانا سادە و ڕووتە نا کە خاوەنی هیچ نەبیت، بەڵکوو بەو مانایەی خۆت لە هەموو جۆرە خاوەندارێتییەک پاک بکەیتەوە. هیگڵیش لە "فینیۆمینۆلۆجیای ڕۆح" بۆ چوونە ناو فەلسەفەی شتەکان پێی وایە دەبێت بە ڕۆحدا تێپەڕین، لە شتەکاندا ڕۆڵی ڕۆح بەرجەستە بکەین. ئەم بەرجەستەکردنی ڕۆحە بە دیدی "پێشڕەو عەبدوڵڵا" لای نووسەران نابینرێت، ئەوەتا دەڵێت: (نووسەر و فەیلەسووفەکانی تر لەبەر ویسکی و ڕامکردنی کچۆڵە و دەسەڵات و پایە نەیاندەتوانی ئەو جێگا قووڵە لە ناخی خۆیاندا بدۆزنەوە. گەورەترین خەمیان لە پێکی ویسکیەکاندا لێ بزر دەبوو.لا ۲۲) تەنانەت لە شوێنێکی تردا دەڵێت نووسەرەکان ئەو ڕۆحە مێینەیەی لە ئافرەتدا هەیە، زیاتر کاڵی دەکەنەوە و دەیکوژن. تەنانەت بەوەش ناوەستێت دێت ڕەخنە لە کتێبەکان دەگرێت.(زانیم ئەو کتێبە پیسانە چ ژەهرێکیان تێدایە، زانیم زوو فریای خۆم نەکەوم دەرم دەکات، تەڵاقم دەدا و لەسەر شەقامەکان خۆم دەبینمەوە. هەر جارەی کتێبێکی نوێی دەهێناوە ماڵێ فیتنە و بەڵایەکی دیکە یەخەی دەگرتین. لا ۸۱) نووسەر لێرەدا دەیەوێت وەک پەیامبەر و فریادڕەسێکی مێ خۆی وێنا بکات، ڕێگاکانی بۆ دادەڕێژێت، بە جۆرێک لە جۆرەکان وا وێنا دەکرێت (گەر ئەو نەبێت، گورگەکان مێیینەکان دەخۆن!)\nلێرەدا مەعریفە و کتێب وەک چەکێکی خەتەرناک و خۆکوژی بۆ ئافرەت وێنا دەکات، لە دواتردا دەبێت بە ڕق لە داخی لێسەندنەوەی ئەو ماچ و باوەشە گەرمانەی نێوانیان کە دەیان کرد،(ئێستا لێی سەندراوەتەوە) لێرەدا ڕوڵی ئەو کارەکتەرەی سارتەر بە زەقی دەبینین کاتێک لە شانۆی "دەرگا داخراوەکان" دەڵێت دوزەخ ئەوانی ترن. لێرەدا دۆزەخ بە دیدی ئەم نووسەرەکانی ترن کاتێک وەک کەر کەوتنە لوشکەهاوێشتن، بردیانە تاقی ئاسمان. کردیانە ڕابەر و پێش خۆیان خست تا لە دواوە لە سمت و ڕانەکانی بڕوانن! ۸۲\nپەنجەرەیەک بۆ عەشق\nعەشق لەو کتێبەدا دیوێکی عیرفانیانەی بە بەردا کراوە (من ئێستا عاشقم، بەڵام عاشقی پایان نا، عەشقی چاو و گەردەن و باڵای نا، من عاشقی ئەو ڕۆشناییەم لەناو ئەودا دەدرەوشێتەوە. لا ۳۰۲) ئێمە لە دنیادا بە کۆمەڵێک ئەزموونی عەشقدا تێدەپەڕین، کەسانێکمان هەر زوو لە (یەکەم نیگاوە) خۆشدەوێت و عاشقیان دەبین. ژیانیان فیدا دەکەین، وەک جوتیارێک دەچینە ناویان و بەر هیچ شتێکیان ناکەوین، تا هەڵیانکۆڵین. دەردەکەوێت ئێمە (عاشقی وێنەکانیان) شوێنێکی ڕووخساریان بووین نەک خودی کەسەکان و ئەو ڕۆشناییەی لە ناویاندایە. لەم ڕۆمانەدا ئێمە بەر وێنەی کەسەکان ناکەوین، عاشقی وێنەی کەسەکان نابین. بەو تۆخیە (سەبارەت بە ڕووخساری کارەکتەرەکان) شتێکی وا نابینین. عاشقی ئەو تروسکاییە دەبین کەوا لە ناویاندا دێتە دەرێ، ناشزانین ئەو تروسکاییە بۆ کوێ دەچێت! (کەسی عاشق بۆ ئەوەی لە ڕۆحی مەعشوق تێ بگات، دەبێت وەک "ئۆدیب پاشا" سەرەتا چاوەکانی دەربێنێت. بە چاوی سەر/جەستە لە مەعشوق نەڕوانێت. ئینجا هەوڵی تەفسیرکردنی چوونە ناو ئەو عەشق بدات.) گرنگیی ئەو عەشقە لێرەدا ئەوەیە سەرەتای بەرکەوتنی "پایان و گوڵناڤ" جەستە فڕێ دەدرێتە دەرەوەی نێوان ئەو پەیوەندییەوە، بۆ یەکەم جار کاتێک پایان لە ژوورەکەی خۆیدا لە هۆتێل سەر لەسەر ڕانی گوڵناڤ دادەنێت و لەگەڵ نقوومبوونی چیرۆکەکاندا پایان دەست بۆ مەمکی گوڵناڤ دەبات. گوڵناڤ خۆی تێک نادات دەڵێت "با ئاگامان لە سنوورەکان بێت!" لەوێدا سەتمە و وەئاگابوونێک وازی دەبێت. هەر لەوێدا جەستە لە سەرەتای ئەو یەکتربیننە فڕێ دەدرێتە دەرەوەی ئەو پەیوەندییە. پێچەوانەی پەیوندیی کەسانی تر کەوا لایەنەکان لە سەرەتادا لەبەر شەرم و ترسێک بۆ دابڕان هەمیشە لە هەوڵی چەپاندنی غەریزەکانیاندان. تا ڕۆژبەڕۆژ ئەو غەریزەیە لە ناویاندا گەورە دەبێت و لەناکاو وەک بۆمبێک دەتەقێتەوە. لەگەڵ ئەو تەقینەوەیە عاشق و مەعشوق پارچەپارچە دەبن وەک دوو ڕاستەهێڵ لێک دەکشێن و بە یەک نامۆ دەکرێن. "بەختیار عەلی "ـیش لە شوێنێک دەڵێت (با هاوڕێ بین، عەشق هەموو شتەکان تێک دەدات) لە تێڕوانی "بەختیار عەلی"ـشدا شوێنێک هەیە کۆتاییە، خاڵی پچڕانی ئەو پەیوەندییە "درۆیینە"یە. کە لەژێر ناوی هاوڕێیەتی شاردوومانەتەوە. لەگەل دەرکەوتن و ئاشکرابوونی غەریزەکان، ئیدی ئاشنایەتیی ئەو دوو مرۆڤە تێک دەچێت، ئەو دوو جانەوەرە لێک دادەبڕێن بۆ ئەبەد یەکتر بە نەفرەت دەکەن!\nپەنجەرەیەک بۆ دووری\nدووری وەک شوێن نەک وەک مەودا ڕۆڵێکی ئەکتیڤی هەیە، لە بەردەوامیی پەیوەندیی نێوان ئینسانەکان. ئەمەش پەیوەندیی بەوە هەیە (دووری لە شوێنێکدا زیاتر دەبێت بە بزوێنەری خەیاڵ. بە جۆرێک لە جۆرەکان لە مەحاڵ و خەونەوە نزیک دەبێتەوە وەک بەختیار عەلی لە" ناشوێن"ـدا شتێکی وا دەڵێت.)\n(ئەزانی بیر لەوە دەکەمەوە ئەگەر من و تۆ بە یەکەوە بین، دەبێت لە یەکتر بێزار بین؟ ڕاستت دەوێت، بەڵێ بێزاریشی تێ دەکەوێت و بگرە دابڕانیشی تێ دەکەوێت. چونکە ئێمە بوونەوەرێکین سەر بە چوار ماڵین ئەوانیش؛ جەستە و عەقڵ لە لایەک دەروون و ڕۆحیش لە لایەکی تردا، هەریەکە لەوانە لە هەوڵی خۆ بردنە پێش و بە بەسەنتەرکردندایە لەناو ئایدیای مرۆڤەکاندا.لا ۲٦٥). دووری وەک شوێن مەودایەکی پڕ قریشکە و عەبەسیەتی تێدایە، بەڵام ئەگەر مرۆڤ پشوودرێژ بێت لەسەریان ئەوا دەتوانێت ئەو دوورییە وەک بزوێنەرێکی باش بە گەڕ بخات بۆ جوڵاندنی خەیاڵی. تا وای لێ دێت لە شوێنێکدا قەتیس نەمێنێت و لە ڕێگاکاندا گیر نەخوات، تەنانەت وای لێ دێت مرۆڤ بە هۆی (ئەفسوونی دووری)ـیەوە وەک گەڕیدەیەکی لێ بێت و بەناو زەمەندا بسووڕێتەوە.\nلە دایکبوونی دووەم نووسینی پێشڕەو عبدوڵڵایە و کتێبخانەی مەم و زین ساڵی ۲۰۱۹ چاپی یەکەمی کردووە.\nڕۆمانی (ئیناس و پیاوەکانی خەلیفە) بڵاوکرایەوە\nڕۆمانێکی یەحیا ئەلشەیخ دەکرێت بە کوردی\nشیعرەکانی نووسەری شازادە چکۆل\nكراسێك لە تریفەی مانگ\nدیدگاى مۆدێرن و ئاگایی نووسەر لە ڕۆمانى (ماڵی پشیلەکان)دا\nنووسەرە بەرازیلییەکە کتێبێکی بە لاپەڕەی بەتاڵەوە بڵاو کردەوە\nڕۆمانى بۆنى دايك بڵاو كرايه‌وه.


:: PM:06:25:13/11/2019 \nلەوكاتەی بڕیاربوو پڕۆژە یاسای بودجەی گشتی 2020ی عێراق لە ناوەڕاستی مانگی تشرینی یەكەمی رابردوو لەلایەن حكوومەت تەواو كرابووایە و رەوانەی پەرلەمان بكرایە بۆ تاوتوێكردن و خوێندنەوە و دەنگدان لەسەری، بەڵام بەهۆی خۆپێشاندانەكانەوە دوا كەوت و پەرلەمانتارێك وادەی گەیشتنی پڕۆژەكە بۆ پەرلەمان ئاشكرا دەكات.\nداواكاری خۆپێشاندەران لە بودجە وەڵام دراوەتەوە\nلەوكاتەی هەواڵەكان پێشتر باسی ئەوەیان كرد كە پڕۆژە یاسای بودجەی 2020ی عێراق لەلایەن حكوومەتەوە زۆرینەی تەواو كراوە و تەنیا لەسەر رێككەوتنی هەرێمی كوردستان و بەغدا لەسەر رادەستكردنی بڕی دیاریكراوی نەوتی هەرێم و دیاریكردنی پشكی بودجەی هەرێم ماوە، بەهۆی دەست پێكردنی خۆپێشاندانەكان و بڕیارەكانی حكوومەت بۆ دامەزراندن و دابینكردنی هەلی كار و مووچە وەك وەڵامدانەوەی داواكاری خۆپێشاندەران، پڕۆژەكە لای حكوومەت مایەوە.\nسوهام شنوون، ئەندامی لیژنەی دارایی پەرلەمانی عێراق ئەمڕۆ چوارشەم رای گەیاند كە دواكەوتنی رەوانەكردنی بودجەی 2020 بۆ پەرلەمان بەهۆی زیادكردنی داواكاری خۆپێشاندەران بووە بۆ ناو پڕۆژەكە و جێكردنەوەی بووە، بۆیە زۆرینەی داواكاری ئەوان لە هەلی كار و دامەزراندن لە بودجەی 2020 جێگیر كراوە.\nزیاتر گوتی، دوای ئەو گۆڕانكاریانە بڕیارە حكوومەتی عێراق پێش كۆتایی ئەم مانگە پڕۆژەی بودجە رەوانەی پەرلەمان بكات بەمەبەستی خوێندنەوە و دەنگدان لەسەری، لەوكاتەی پێشتر بڵاو كرایەوە كە قەبارەی بودجەی 2020ی عێراق 139 ترلیۆن دینار دەبێت.


میتی تورک له كوردستان/ لڤین و‌رده‌كاريی ده‌زگا هه‌واڵگرییه‌كانی توركیا له كوردستاندا بڵاوده‌كاته‌وه – Rojpress| ڕۆژپرێس\n2012/04/01 2012/04/01 Rojpress\nمیتی تورک له كوردستان/ لڤین و‌رده‌كاريی ده‌زگا هه‌واڵگرییه‌كانی توركیا له كوردستاندا بڵاوده‌كاته‌وه\nله هه‌رێمی كوردستان چه‌ندین تیمی جیاواز كاری سیخوڕی بۆ توركیا ده‌كه‌ن كه بریتین له: میت، واته ده‌زگای ئیستیخباراتی توركی MIT، ئۆزه‌ڵ تیم (واته تیمی تایبه‌ت) Ozel tim، ژیته‌م (ئیستیخباراتی عه‌سكه‌ریی) jit tem، ئۆیاك (ئه‌مانه ده‌زگای هاوكاری‌و پشتگیریی سوپایه) Oyak، مانگی سووری توركی، ئاژانسه‌كانی ده‌نگوباس، كۆمه‌ڵێك كه‌سی كورد له سایته‌كان بۆ هاككردنی سایته كوردییه‌كان.\nئه‌مانه به‌گشتی وه‌كو ده‌زگا كارده‌كه‌ن‌و كاره‌كانیان له یه‌كتری جیاوازه‌و زانیاری ناده‌نه یه‌كتری، به‌ڵام له هه‌ندێك كاری گشتیدا زانیاری ده‌گۆڕنه‌وه. بۆ نموونه؛ ئۆیاك ئه‌مانه ده‌زگای هاوكاری‌و ســوپایه‌و ته‌واوی كۆمپانیاكان له‌گه‌ڵ ئه‌م گروپه‌دا كارده‌كه‌ن‌و زانیاری ده‌ده‌ن به‌م ئۆیاكه، ئه‌مانه له رووی ئابوورییه‌وه هاوكاری ده‌ده‌ن به سوپاو له بنه‌ڕه‌تدا وه‌كو كۆمه‌ڵێكی هه‌ره‌وه‌زی دروستكراون بۆ هاوكاریكردنی ئه‌فسه‌رو سه‌ربازه‌كان. هه‌رچی چه‌ك‌و ته‌قه‌مه‌نیی سووك‌و گران هه‌یه له ده‌ره‌وه‌ی بودجه‌ی ده‌وڵه‌ت به پاره‌ی ئه‌م ده‌زگایه ده‌كڕدرێت!\nهه‌موو كاره ئیستیخباراتییه‌كانی ژیته‌م به‌م باڵه ده‌كرێت‌و 90%ی كۆمپانیاكان كه له باشووری كوردستانن سه‌ر به‌م باڵه‌ن‌و به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی هه‌موو كۆمپانیاكانیش سه‌ر به سوپای توركن، له‌ژێر په‌رده‌ی كۆمپانیاكاندا زانیاری كۆكردنه‌وه‌و سیخوڕیكردن كاری ئه‌مانه. ئه‌مه بڕبڕه‌ی پشتی سوپان‌و هه‌ر كاتێك پاره‌ی كۆمپانیاكان زیاد ببێت، سوپا ئۆپه‌راسیۆن زیادده‌كات‌و به‌پێچه‌وانه‌شه‌وه.\nده‌زگایه‌كی تر هه‌یه به‌ناوی سه‌نته‌ری لێكۆڵینه‌وه‌ی ستراتیژی-یه‌وه، ئه‌مانه زیاتر له ئه‌نقه‌ره‌ن‌و له باشووری كوردستان زانیاری كۆده‌كه‌نه‌وه‌و له‌ڕووی ئابووری‌و سیاسی‌و بازرگانییه‌وه خه‌ریكی توێژینه‌وه‌ن. ئه‌م ده‌زگایه له‌گه‌ڵ هه‌ندێك كه‌سایه‌تی له باشووری كوردستاندا په‌یوه‌ندییان هه‌یه‌و هه‌رچی كتێب‌و وتارو بڵاوكرایه‌وه‌یه‌ك دژ به كوردو په‌كه‌كه هه‌بێت، ئه‌مانه وه‌ریده‌گێڕنه سه‌ر زمانه‌كانی كوردی‌و عه‌ره‌بی‌و ئه‌م هه‌وڵه‌ش له‌لایه‌ن ئه‌و كه‌سانه‌وه بۆ ئه‌وه‌یه هه‌میشه دۆستایه‌تیی خۆیان بۆ ده‌وڵه‌تی توركیا نیشانبده‌ن. له‌بری ئه‌م كارانه‌ش، پاره‌یه‌كی زۆرو ئیمتیازاتێكی زۆر وه‌رده‌گرن‌و گوزه‌رانیان چاكده‌كرێت له‌لایه‌ن ده‌وڵه‌تی توركیاوه.\nچه‌ندین قوتابخانه‌ی نموونه‌یی سه‌ره‌تایی كراوه‌ته‌وه له هه‌ولێرو سلێمانی‌و راسته‌وخۆ پاره له حكومه‌تی توركیاو ئیستیخبارات (واته؛ راسته‌وخۆ له ژیته‌م) وه‌رده‌گرن. هه‌ندێكیان راسته‌وخۆ پاره له حكومه‌تی توركیا وه‌رده‌گرن، ئه‌مانه له كه‌ركوك، ته‌له‌عفه‌ر، كفری، دووزخورماتوو، پردێ‌و داقوق هه‌ن. ئه‌مانه هه‌ر یه‌كه‌و له شوێنێك به‌ناوێكه‌وه كارده‌كه‌ن، به‌ناوی ئه‌وه‌ی خه‌ڵك فێری ئه‌ده‌بیات‌و زمانی توركی ده‌كه‌ن. به‌ڵام له بنچینه‌دا خه‌ڵك له‌سه‌ر تۆرانیزم په‌روه‌رده ده‌كه‌ن. هه‌ندێك له‌وانه، كاری سیخوڕیان پێده‌كه‌ن یاخود ئاماده‌یان ده‌كه‌ن بۆ ئه‌و كاره، به‌تایبه‌ت دژی په‌كه‌كه‌و گه‌لی كورد‌و پارته كوردییه‌كان بۆ زانیاری كۆكردنه‌وه كاریان پێده‌كه‌ن. هه‌ندێك له‌و قوتابی‌و مامۆستایانه كادیر بۆ به‌ره‌ی توركمانی په‌روه‌رده ده‌كه‌ن، وه‌كو كادێری هونه‌ری، سیاسی، راگه‌یاندن‌و …هتد. له زانكۆی كۆیه‌ش له به‌شی زمانی توركیدا چه‌ند قوتابییه‌ك هه‌ن مامۆستاشیان هه‌یه به ته‌نسیق له‌گه‌ڵ ده‌وڵه‌تی توركیا به بودجه‌ی ده‌وڵه‌تی توركیا به‌ناوی خوێندنه‌وه بۆ توركیا گه‌شت‌و سه‌فه‌ریان پێده‌كه‌ن. ئه‌مانه دواجار ئاماده‌ده‌كرێن بۆ كاری ئیستیخباراتی. ئه‌و كۆلێژو قوتابخانانه‌ی باسیان لێوه‌كران، به‌گشتی ئاسانكارییان له‌لایه‌ن توركیاوه بۆ ده‌كرێت.\nله‌سه‌ر سنووری توركیاو خاپوور، رۆژانه ده‌بێت ده كه‌س سه‌فه‌ربكات، پێنج كه‌س بۆ حكومه‌تی هه‌رێم‌و پێنج كه‌س بۆ به‌ره‌ی توركمانییه. له ئیبراهیم خه‌لیل به‌ره‌ی توركمانی نووسینگه‌یه‌كیان هه‌یه ئاسانكاری ده‌كه‌ن بۆ دۆست‌و لایه‌نگره‌كانی خۆیان. زۆرێك له‌و كۆمپانیانه‌ی سه‌ر به ئۆیاكن، سه‌ر به ژه‌نه‌راڵ‌و سه‌ربازه پله‌داره خانه‌نشینه‌كانن. له 2006دا ژه‌نه‌راڵێك وتبووی پێویست ناكات هێرشبكرێته سه‌ر باشووری كوردستان، چونكه خۆمان له‌وێین، مه‌به‌ستی كۆمپانیاكان بوو له باشووری كوردستان. هه‌ندێك كه‌س هه‌ن به هه‌ر شێوازێك بێت كار له‌گه‌ڵ ئه‌م كۆمپانیایانه‌دا ده‌كه‌ن‌و كاری تریان پێده‌سپێردرێت بۆ جاسوسیكردن‌و زۆرجار كاری تێكده‌رانه‌شیان پێده‌كه‌ن دژی په‌كه‌كه‌و ئه‌ندامه‌كانی‌و دژی پارته سیاسییه‌كانی تریش، زۆرجار ئه‌و كه‌سانه وه‌كو قاچاخچیی نه‌فه‌رو شۆفێر‌و مه‌ڕدارو داربڕو …هتد به‌كاریانده‌هێنن.\nمانگی سووری توركی (قزل ئای)، به ته‌نسیق له‌گه‌ڵ میتی توركی‌و به‌ره‌ی توركمانی كارده‌كه‌ن له ساڵی 1995 تاوه‌كو 2003 كاریان به توركمانكردنی كورد بوو و له هه‌ولێرو ئاواره‌كانی كه‌ركوكدا هه‌وڵیان ده‌دا ئاواره فه‌قیرو هه‌ژاره‌كان به‌هۆی پێدانی ئازووقه‌و خۆراكه‌وه بیانكه‌نه تورك، میتی تورك ده‌یویست رێژه‌ی تورك له 400 هه‌زاره‌وه به‌م پیلانه بكاته سێ ملیۆن، تا راده‌یه‌ك سه‌ركه‌وتوو بوون، هه‌تاوه‌كو ئه‌مڕۆش مانگی سووری توركی (قزل ئای) به‌رده‌وامن له هه‌وڵ‌و كاره‌كانیان.\nئاژانسه‌كانی ده‌نگوباس وه‌كو ئاژانسی جیهان‌و ئیخلاس‌و هه‌ندێكی تریش سه‌ره‌ڕای كاری راگه‌یاندن وه‌كو ده‌زگایه‌كی هه‌واڵگریی كارده‌كه‌ن بۆ ده‌وڵه‌تی توركیاو بنكه‌كانیان له هه‌ولێرو عه‌ینكاوه‌یه‌و له كۆیه‌ش بنكه‌یان هه‌یه.\nبه‌ره‌ی توركمانی، كه بودجه‌یان له توركیاوه‌یه‌و مانگانه‌و ساڵانه وه‌ریده‌گرن، كاری به‌ره‌ی توركمانی زانیاری كۆكردنه‌وه‌یه بۆ میت‌و ده‌وڵه‌تی توركیاو له توركیاش چه‌ندین خولی تایبه‌تیان له‌ڕووی سه‌ربازی‌و هه‌واڵگرییه‌وه بۆ ده‌كرێته‌وه‌و به به‌رده‌وام‌و هاتوچۆیان له توركیادا ئازاده. چه‌ند باندێكی تر هه‌ن سه‌ر به میتن. ئه‌مانه په‌یوه‌ندییان به ده‌زگا ئاسایشه‌كانه‌وه هه‌یه، ئه‌مانه به‌هه‌ر شێوازێك بێت، په‌یوه‌ندییان له‌گه‌ڵ پاسه‌وانی سنوورو ئاسایش‌و ئیتڵاعات‌و میتدا هه‌یه‌و هه‌ر له باشماخه‌وه تاوه‌كو ده‌گاته وان‌و ئه‌سته‌نبوڵ‌و ورمێ‌و یۆنان رێگایان بۆ خۆشده‌كرێت، ئه‌م قاچاخچییانه له كه‌ركوك، سلێمانی، هه‌ولێر‌و به‌غدا، بنكه‌و بێرۆو ماڵیان هه‌یه. ئه‌م قاچاخچییانه دوو كاری سه‌ره‌كییان هه‌یه: یه‌كه‌م: خه‌ڵك ده‌رده‌كه‌ن به پاره. دووه‌م: مه‌وادی بێهۆشكه‌ر ده‌گوێزنه‌وه بۆ ئه‌وروپاو مافیاو باندی تری نێوده‌وڵه‌تیی تریشیان له‌گه‌ڵدایه. ره‌گی سه‌ره‌كیی ئه‌م باندانه تاوه‌كو ئه‌فغانستان‌و پاكستانیش ده‌ڕوات. زۆرێك له‌و قاچاخچییانه ده‌بنه میتی توركی، پاشان ده‌توانن به‌ئاسانی ئه‌و كارانه بكه‌ن. له‌ناو فڕۆكه‌خانه‌ی كه‌ركوكدا یانزه كه‌س هه‌ن سه‌ر به ده‌زگای هه‌واڵگریی توركیان‌و له پله‌ی ئه‌فسه‌ردان‌و وه‌كو خزمه‌تكاری ناو فڕۆكه كارده‌كه‌ن له بنكه‌ی ئه‌نجه‌رلیكه‌وه زانیاری كۆده‌كه‌نه‌وه، ته‌نانه‌ت له‌سه‌ر ئه‌مریكییه‌كان‌و جموجوڵه‌كانی ئه‌وانیش تۆمارده‌كه‌ن، ئه‌م خزمه‌تگوزارانه په‌یوه‌ندیی راسته‌وخۆیان له‌گه‌ڵ به‌ره‌ی توركمانیدا هه‌یه‌و پێكه‌وه زانیاری له‌سه‌ر جموجوڵی حیزبه كوردییه‌كان‌و ره‌وتی سیاسی‌و عه‌سكه‌ریی له باشووری كوردستان كۆده‌كه‌نه‌وه. له‌لایه‌كی تریشه‌وه له قه‌ڵاكه‌ی چوارقوڕنه‌داچه‌ندین ئه‌فسه‌ر هه‌ن كار بۆ ده‌زگای هه‌واڵگریی توركیا ده‌كه‌ن‌و زیاتر سه‌ر به میتی توركین. هه‌روه‌ك له مانگی پێنجدا فڕۆكه‌یه‌كیان هێنابوو بۆ فڕاندنی سه‌ركرده‌كانی په‌كه‌كه‌و كاره‌كه‌یان ئاشكرابوو، هه‌روه‌ها له ئامێدییش ئه‌و هێزه‌ی ده‌وڵه‌تی توركیا له‌وێ ماوه‌ته‌وه‌و ژماره‌یان له هه‌زاران تێده‌په‌ڕێت، كاری سه‌ره‌كیی ئه‌وانیش كۆكردنه‌وه‌ی زانیارییه به هه‌موو شێوازه‌كانی‌و گه‌یاندنه‌وه‌ی بۆ ده‌وڵه‌تی توركیا.\nله‌لایه‌كی تره‌وه هه‌ندێك كه‌س له‌ناو په‌كه‌كه‌دا هه‌ڵهاتوون‌و كار بۆ میتی توركی ده‌كه‌ن، هه‌ندێكیان له سه‌رای سوبحان ئاغان‌و هه‌ندێكی تریان له‌ژێر ناوی پارتی جیاجیادا كارده‌كه‌ن، هه‌ندێك كه‌س له‌وانیش په‌روه‌رده‌كراون‌و بۆ زانیاری كۆكردنه‌وه له‌سه‌ر كه‌مپی مه‌خمورو جموجوڵی په‌كه‌كه‌و گه‌ریلاو كه‌سوكاری په‌یوه‌ندییه‌كانیان. هه‌ندێكی تریشیان له كه‌مپی سمێڵن له سنووری دهۆك، ئه‌مانه‌ش زانیاری كۆده‌كه‌نه‌وه بۆ ده‌وڵه‌تی توركیا‌و سه‌ر به میتن. به‌ڵام له شاری هه‌ولێر باره‌گای میتی توركی له گه‌ڕه‌كی دۆلاراوایه. ئه‌مانه له‌گه‌ڵ به‌ره‌ی توركمانی‌و هه‌ندێك كه‌سی باشوور كارده‌كه‌ن‌و زانیاری كۆده‌كه‌نه‌وه، هه‌روه‌ها ئه‌رشه‌د زێباری كه له‌م دواییانه پارتی دادو گه‌شه‌پێدانی دروستكرد له سوریا به ئاماژه‌ی ده‌وڵه‌تی توركیا‌و میت دروستكراوه. له ساڵی 2002ه‌وه ده‌وڵه‌تی توركیا له هه‌وڵی ئه‌وه‌دایه به‌هۆی ته‌ریقه‌تی نه‌قشبه‌ندییه‌وه پارتێك دروستبكات‌و بیكاته بنكه‌یه‌كی تری زانیاری كۆكردنه‌وه. له شاری به‌غداو به‌هۆی سه‌فاره‌تی توركیاو به‌ره‌ی توركمانییه‌وه (مكتب بغداد)ه‌وه زانیاری كۆده‌كرێته‌وه، هه‌ندێك كارمه‌ندی ناو سه‌فاره‌ته‌كه دیبلۆماسی نین‌و سه‌ر به میتی توركن‌و له پله‌ی ئه‌فسه‌ردان‌و په‌یوه‌ندییان له‌گه‌ڵ هه‌یئه‌ی عوله‌مای موسلیمیندا هه‌یه، له‌گه‌ڵ هه‌ندێك گروپی تیرۆریست‌و حیزبی ئیسلامی عێراقییشدا په‌یوه‌ندییان هه‌یه، هه‌روه‌ها له موسڵ‌و كه‌ركوكیش چه‌ند كه‌س‌و باندێك ئاشكرا بوون‌و ده‌ستگیركران كه ده‌یانویست مام جه‌لال‌و مه‌سعود بارزانی تیرۆربكه‌ن. هه‌روه‌ها له شاری به‌غداو له بانكی زه‌راعی توركی، چه‌ندین كه‌س هه‌ن كه كار بۆ میت ده‌كه‌ن‌و خۆشیان هه‌ر پله‌دارن له میتی توركیدا، له‌وانه: 1(. ئیسور حه‌یفور، به‌ڕێوه‌به‌ری بانك 2. ئه‌میرجان، جێگری به‌ڕێوه‌به‌ر 3. جه‌نگیز ئۆزجان، فه‌رمانبه‌ر 4. وه‌حید قه‌نبه‌ر، فه‌رمانبه‌ر 5. شه‌یمائـ ئوجی، به‌رپرسی ژمێریاری 6. نازم ئوزده‌جیر، فه‌رمانبه‌ر.)؟!\nئه‌م كادره میتییانه‌ش له‌لایه‌ن عه‌میدێكی توركییه‌وه سه‌رپه‌رشتیاری ده‌كرێن كه ناوی (ئوزبیكه)و له میت كارده‌كات. له‌لایه‌كی تره‌وه به‌هه‌ر هۆیه‌ك بێت میت‌و ژیته‌م توانیویانه خۆیان بخزێننه ناو ته‌واوی پارته‌كانی باشووری كوردستانه‌وه، ته‌نانه‌ت پارته بچووكه‌كانیش. هه‌روه‌ها پارته‌كانی رۆژهه‌ڵاتی كوردستانیش چه‌ندین ئه‌ندامیان هه‌یه به نهێنی له‌گه‌ڵ میتدا كارده‌كه‌ن‌و ئاسانكارییان له‌لایه‌ن ده‌وڵه‌تی توركیاوه بۆ ده‌كرێت. به‌تایبه‌تی كه له ساڵانی شه‌ڕی ناوخۆدا پارتی هاوكاری سوپاو ئیستیخباراتی توركیای كردووه بۆ به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی نه‌یاره‌كانی له كاتی شه‌ڕی له‌گه‌ڵ په‌كه‌كه‌و یه‌كێتییدا، ئه‌مه‌ش یارمه‌تیده‌ر بوو بۆ ئه‌وه‌ی به‌بێ ترس‌و به‌ئاشكرا چه‌ندین ده‌زگای سه‌ربازی‌و سیخوڕی یان هه‌ماهه‌نگكار له‌گه‌ڵ ده‌زگا سیخوڕییه‌كانی توركیا له ناوچه‌كانی هه‌ولێرو بادینان بڵاوببنه‌وه‌و جێپێی خۆیان قایمبكه‌ن. به‌ڵام دوای پرۆسه‌ی ئازادیی عێراق هاوكێشه‌كه پێچه‌وانه‌یه، داموده‌زگاكانی یه‌كێتیی نزیكترن له ده‌وڵه‌تی توركیا تاوه‌كو پارتی‌و له‌م رووه‌شه‌وه ئاماژه به هاوكاری‌و په‌یوه‌ندیی نێوان هه‌ردوولا ده‌كرێت، به‌تایبه‌ت له‌ڕووی هه‌واڵگرییه‌وه.\nهه‌ربۆیه‌ش میتی تورك له رێگه‌ی حیزبه توركمانییه‌كانه‌وه به‌شێك له چالاكی‌و پێگه‌كانیان گواسته‌وه بۆ پارێزگای سلێمانی، به‌تایبه‌تی ناو شاری سلێمانی‌و چوارقوڕنه. ئه‌وه بوو له ساڵی 2004 هێزێكی فره‌ڕه‌گه‌ز هه‌ڵیانكوتایه سه‌ر یه‌كێك له باره‌گا توركمانییه‌كان له شاری سلێمانی، پێنج كه‌سیان ده‌ستگیركردو توره‌كه‌یان كرده سه‌ریان، كه به وته‌ی لایه‌نه به‌رپرسه‌كان ئه‌فسه‌ری پله‌به‌رزی ده‌زگای ئیستیخباراتی توركی بوون‌و له پشێوییه‌كانی ناو عێراق ده‌ستیان هه‌بووه. له‌ناو یه‌كگرتووی ئیسلامییشدا چه‌ندین كه‌س هه‌ن په‌یوه‌ندییه‌كی توندوتۆڵیان له‌گه‌ڵ ده‌وڵه‌تی توركیادا هه‌یه، ئه‌م په‌یوه‌ندییه‌ش راسته‌وخۆ له‌گه‌ڵ پارتی دادو گه‌شه‌پێداندایه. له‌ڕووی ئه‌م په‌یوه‌ندییه‌وه، یه‌كگرتوو له‌لایه‌ن ده‌وڵه‌تی توركیاوه كارئاسانییان بۆ ده‌كرێت له روانگه‌ی پاره‌گۆڕینه‌وه‌و بازرگانی‌و په‌روه‌رده‌كردنی كادره‌وه، له رووی راگه‌یاندن‌و سیاسی‌و ئابوورییشه‌وه، توركیا یه‌كگرتوو به دۆستێكی باشی خۆی ده‌زانێت‌و هاوكارییه‌كی باش ده‌كرێن له‌لایه‌ن توركیاوه. هه‌ر له‌م روانگه‌یه‌وه یه‌كگرتووی ئیسلامی ده‌یه‌وێت وه‌كو پارتی داد‌و گه‌شه‌پێدان ده‌سه‌ڵات بگرێته ده‌ست‌و هه‌ر به‌هۆی ده‌وڵه‌تی توركیاوه یه‌كگرتووی ئیسلامی توانیویه‌تی هاوكارییه‌كی باش بكرێت بۆ ئه‌وه‌ی بگاته كۆمپانیا فره‌ڕه‌گه‌زه‌كان.\nMIT in Kurdistan\nمیت لە کوردستان\nمیت لە باشوور\nدەزگای هەواڵگری تورکیا لە کوردستان\nPrevious کردها؛ فراموش‌شدگان نشست شورای ملی سوريه\nNext زێنەب بایەزیدی: ســـواڵ بۆ ئازادی ناکەم!


نەتەوە | 09:55:04 2018-10-05 | (9,458) جار خوێندراوەتەوە\nپارتی دیموكرات ئاماده‌كاری بۆ پێكهێنانی كابینه‌ی نوێی حكومه‌تی هه‌رێم ده‌كات و ئه‌ندامێكی مه‌كته‌بی سیاسی ئه‌و حزبه‌ش ئاشكرای ده‌كات: "هه‌ریه‌ك له‌نێچیرڤان بارزانی و مه‌سرور بارزانی ئه‌گه‌ری ئه‌وه‌یان هه‌یه دیاری بكرێن بۆ پێكهێنانی حكومه‌تی نوێ".\nعارف ته‌یفور، ئه‌ندامی مه‌كته‌بی سیاسی پارتی له لێدوانێكدا به‌سایتی تۆڕی هه‌واڵی سلێمانی راگه‌یاندوه: تاوه‌كو ئێستا دیار نییه كێ له‌ناو پارتی دیموكرات بۆ پێكهێنانی حكومه‌تی داهاتووی هه‌رێمی كوردستان دیاریده‌كرێت، به‌ڵام به‌دڵنیاییه‌وه هێمن هه‌ورامی نابێت، چونكه ناوبراو سه‌رۆكی فراكسیۆنی پارتی ده‌بێت له‌په‌رله‌مانی كوردستان و سه‌رقاڵی ئه‌و كاره ده‌بێت.\nناوبراو سه‌باره‌ت به‌كاندیدكردنی مه‌سرور بارزانی بۆ پێكهێنانی حكومه‌ت له‌لایه‌ن پارتییه‌وه، وتی: ئه‌گه‌ری هه‌یه كاك مه‌سرور بارزانی بۆ پێكهێنانی حكومه‌ت رابسپێردرێت، به‌ڵام هیچ گفتوگۆیه‌كی له‌سه‌ر نه‌كراوه‌و ئه‌گه‌ری زۆریش هه‌یه جارێكی تر نێچیرڤان بارزانی بۆ ئه‌و ئه‌ركه رابسپێردرێت".


له ماوه‌ی ڕابردوو زۆر له ناوه‌ند و دامه‌زراوه ته‌كنه‌لۆجییه‌كان زانیاری له‌باره‌ی وه‌ستانی تۆڕی كۆمه‌ڵایه‌تی فه‌یسبووك و تۆڕه‌كانی تری كۆمه‌ڵایه‌تی بڵاو ده‌كه‌نه‌وه، دوای ئه‌وه‌ی خه‌لكێكی یه‌كجار زۆری گۆی زه‌وی ئاڵووده‌ی ئه‌م تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییانه كرا، ئه‌گه‌ر هاتوو سه‌رجه‌میان بوه‌ستن چی ڕوو ده‌دا و خه‌ڵكی چییان به‌سه‌ر دێت.\nوه‌ك ئه‌گه‌ر و پێشبینییه‌ك بۆ دروستی ئه‌و هه‌واڵ و زانیارییانه له‌باره‌ی داخستنی تۆڕه‌كانی كۆمه‌ڵایه‌تی، گۆڤاری ئیكۆنۆمیست به دوای وه‌ڵامی ئه‌وه گه‌ڕاوه، كه چی به‌سه‌ر به‌كارهێنه‌رانی تۆڕه‌كانی كۆمه‌ڵایه‌تی دێ و چ كاریگه‌رییان له‌سه‌ر دروست ده‌بێت؟\nگۆڤاره‌كه نووسیویه‌تی، تا ئێسته به هیچ شێوه‌یه‌ك كۆمه‌ڵگایه‌كی مرۆیی هاوشێوه‌ی فه‌یسبووك دروست نه‌بووه، كه زیاتر له 2.3 ملیار مرۆڤ له ده‌وری خۆی كۆ بكاته‌وه، كه ده‌كاته نزیكه‌ی 30%ی خه‌ڵكی سه‌ر گۆی زه‌وی، نرخی فه‌یسبووك به‌هۆی سه‌ركه‌وتنه‌كانی و به‌رده‌وامی به‌رزبوونه‌وه‌ی ڕێژه‌ی به‌كارهێنه‌رانی ڕۆژ دوای ڕۆژ به ملیاران دۆلار به‌رز ده‌بێته‌وه. سه‌ره‌ڕای سه‌رقاڵكردن و كۆكردنه‌وه‌ی خه‌ڵك له ده‌وری خۆی، هاوكات به‌شێكی زۆری به‌كارهێنه‌رانی فه‌یسبووكیش تووشی ئاڵووده‌بوون هاتوون و ناتوانن ده‌سبه‌رداری ئه‌و پێگه‌یه بن و ڕۆژانه زۆرینه‌ی كاته‌كانیان به‌م ماڵپه‌ڕه به‌سه‌ر ده‌به‌ن.\nفه‌یسبووك بووه‌ته سه‌كۆیه‌كی سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تی و هزری و ئابووری و سه‌رجه‌م بواره‌كانی تر، به‌هه‌مانشێوه بووه‌ته گۆڕه‌پانێكیش كه خه‌ڵك تووشی ئاڵووده‌بوون و كۆمه‌ڵكوژی كۆمه‌ڵایه‌تی ده‌كات و به ته‌واوی پێوه‌ندییه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان له‌ناو ده‌بات و كۆتایی به دۆستایه‌تی و خزمایه‌تی و هاتوچۆی یه‌كتر دێنێت، به‌هۆی ئه‌و لایه‌نه خراپانه‌ی پێویسته گومان و گریمانه‌ی وه‌ستان و له‌ناوچوونی تۆڕی كۆمه‌ڵایه‌تی فه‌یسبووك و كاریگه‌ری به‌سه‌ر خه‌ڵك بكه‌ین.\nئیكۆنۆمیست نووسیویه‌تی، ژیان به بێ بوونی فه‌یسبووك واته گه‌ڕانه‌وه‌ی گه‌رموگوڕی له پێوه‌ندییه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان، له هه‌مان كاتدا ده‌بێته هۆی دروستبوونی بۆشایی زۆریش له ژیانی كه‌سی مرۆڤه‌كان، هه‌ریه‌ك له توێژه‌ران لوكا براجێری و ساره ئیخمایر و ماسیۆ جینتزكۆڤ له زانكۆی ستانفۆرد و هانت ئالكۆت له زانكۆی نیویۆرك، به وردی له كاریگه‌ری نه‌مانی فه‌یسبووكیان به‌سه‌ر خه‌ڵك كۆڵییه‌وه.\nئه‌وان تاقیكردنه‌وه‌یان له‌سه‌ر هه‌زاران له به‌كارهێنه‌رانی فه‌یسبووك كرد و داوایان لێ كردن ئه‌كاونته‌كانیان له تۆڕی كۆمه‌ڵایه‌تی فه‌یسبووك دابخه‌ن، بۆ ماوه‌ی چوار هه‌فته ڕێیان نه‌دا فه‌یسبووكه‌كانیان بكه‌نه‌وه و به وردی ئه‌و خه‌ڵكانه‌یان خسته ژێر چاودێری، تا كاردانه‌وه‌كانیان بزانن و پێوانه‌ی بكه‌ن.\nله ئه‌نجامی توێژینه‌وه‌كه ده‌ركه‌وت، ئه‌و به‌كارهێنه‌رانه‌ی فه‌یسبووكیان داخستووه، كاتی بۆشایی زۆریان بۆ دروستبووه و بۆ ئه‌مه‌یش په‌نا بۆ ته‌له‌ڤزیۆن و تۆڕه‌كانی تری كۆمه‌ڵایه‌تی ده‌به‌ن، تا كاته‌كانیان به‌سه‌ر ببه‌ن، جیا له‌وه‌یش كاتی زیاتریان بۆ گفتوگۆ و گه‌ڕان له‌گه‌ڵ خانه‌واده و هاوڕێكانیان ته‌رخان كردووه و كه‌متر تووشی گرفتی ده‌روونی و ئاڵووده‌بوون به فه‌یسبووك بوون، به گشتی ئاستی به‌ختیاری و گه‌شبینی له‌م كه‌سانه زۆر زیادی كردووه و ڕه‌شبینی و نیگه‌رانی و دوودڵیان به ته‌واوی كه‌مبووه‌ته‌وه.\nدوای چوار هه‌فته به‌شێك له‌وانه بڕیاریان دا چیتر فه‌یسبووك به‌كارنه‌هێننه‌وه و به‌شێكیشیان سه‌ره‌ڕای كردنه‌وه‌ی ئه‌كاونته‌كانیان و دووباره گه‌ڕانه‌وه بۆ نێو ئه‌و تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه، به‌ڵام ڕۆژانه به ڕێژه‌ی 23% كاته‌كانیان له مانه‌وه له‌سه‌ر تۆڕی كۆمه‌ڵایه‌تی فه‌یسبووك كه‌م كرده‌وه. به‌گشتی 13% فه‌یسبووكه‌كانیان داخست و 5%یش پاره‌ی باشتریان بۆ گه‌ڕایه‌وه دوای ئه‌وه‌ی به‌هۆی ئاڵووده‌بوون به فه‌یسبووكه‌وه به‌رده‌وام پاره‌یان به ئینته‌رنێت نه‌داوه و ده‌سبه‌رداری ئینته‌رنێت بوون.\nگۆڤاره‌كه نووسیویه‌تی، به دڵنیاییه‌وه فه‌یسبووك كارێكی گه‌وره و گرنگی كردووه كه 2.3 ملیار كه‌سی له‌خۆی كۆكردووه‌ته‌وه، به‌ڵام ده‌سبه‌رداربوونی خه‌ڵكیش له‌م تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه سوودی زۆریان پێ ده‌گه‌یه‌نێت و به ته‌واوی له كێشه ده‌روونییه‌كان و گۆشه‌گیری دووریان ده‌خاته‌وه. بۆیه بێ فه‌یسبووك جیهان شوێنێكی باشتر و پڕ له ئومێد و گه‌شبینی زیاتر ده‌بێ بۆ ته‌واوی خه‌ڵكی سه‌ر گۆی زه‌وی و پێویسته خه‌ڵكی له‌سه‌ر ئه‌وه هۆشیار بكرێنه‌وه و ڕابهێنرێن.\nله به‌شێكی تری توێژینه‌وه‌كه فه‌یسبووك به یه‌كه‌م و مه‌زنترین شاری ته‌كنه‌لۆجیا داده‌نرێ له جیهان، كه به ته‌واوی مرۆڤ له ژیانی ڕاسته‌قینه دوور ده‌خاته‌وه و ڕێ به گفتوگۆ و سه‌رجه‌م پێوه‌ندییه مرۆییه‌كان له ڕێی ته‌كنه‌لۆجیاوه ده‌دات، بۆیه خه‌ڵكی به ته‌واوی گیرۆده‌ی بوون، چونكه ڕێگاكان بۆ خه‌ڵكی زۆر كورت ده‌كاته‌وه و زۆر به ئاسانی هه‌مووان به‌رده‌ست ده‌خات.\nله كۆتایی توێژینه‌وه‌كه هاتووه، داخستنی فه‌یسبووك مرۆڤ تووشی گرفتی زۆر ده‌كات، تا ده‌توانن به‌سه‌ر ئاڵووده‌بوون به‌و تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه زاڵ بن، بۆیه ئه‌گه‌ر مارك زوكه‌ربێرگ بڕیاری داخستنی كۆمپانیاكه و تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كه‌یشی بدات، ئه‌وا به خێرایی دوای ئه‌و ئه‌گه‌ری زۆره هاوشێوه‌ی فه‌یسبووك دروست ببێت و به خێرایی خه‌ڵكی ڕووی تێ بكه‌ن و ببن به به‌كارهێنه‌ری هاوشێوه‌ی فه‌یسبووك، چونكه خۆیان به‌و تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه گرتووه.


ئەردۆغان سەرکێشی دەکات بە چارەنووسی تورکیاوە\nبۆچوون / بیروڕا :: 14/08/2016\nڕۆژ لەدوای ڕۆژ بەڵگەنامەکان زۆرتر دەبن لەسەرئەوەی کە ڕەجەب تەیب ئەردۆغان هەوڵدەدات کۆمارە عەلمانییە تورکییەکە لەناوببات کە دەوروبەری ١٠٠ ساڵ لەمەوپێش کەمال ئەتاتورک دایمەزراند و سوڵتاننشینێکی عوسمانی دروستبکات کە خۆی تیایدا سەرۆک یاخود سوڵتان بێت.\nهەوڵی کودەتا شکستخواردووەکە لە ١٥ی تەموزدا بووە هۆی گیانلەدەستدانی دەوروبەری ٢٥٠ کەس و دەستگیرکردنی ١٦ هەزار کەس و دەرکردنی ناحەزە ڕاستەقینە یاخود خەیاڵییەکانی ڕژێمی ئەردۆغان لە دامودەزگاکانی دەوڵەت. من بەش بە حاڵی خۆم باوەڕناکەم سەدان جەنەراڵ و کۆلۆنێڵی تورک و هەروەها ویلایەتە یەکگرتووەکان و پەیمانی ناتۆ و حاکم و داواکاری گشتی و میدیا و مامۆستای زانکۆ هەوڵە کودەتاییەکەیان ڕێکخستبێت و حکومەتی تورکیا پێش جێبەجێکردنەکە هیچ زانیارییەکی لەسەر کودەتاکە و لەسەر ئەو کەس و لایەنانە نەبوبێت.\nئەرۆغان بێزاری دەربڕی لەو پشتگیرییە ساردەی کە پاش هەوڵە کودەتاییەکە خۆرئاوا لێی کرد. پەیمانی ناتۆش بە ڕەسمی بەناوی سکرتێری گشتییەوە ڕایگەیاند کە تورکیا ئەندامێکی گرنگە لە پەیمانەکەدا و چاوەڕێ دەکات بەردەوام بێت لە بەشداریکردن لە چالاکییەکانی ناتۆدا لەبەرامبەر ئەوەشدا ناتۆ پشتیوانی لە تورکیا بکات.\nچاوخشاندنەوەیەک بە میدیاکانی تورکیدا کە تورکەکان بە تێکڕا، واتە پارتی داد و گەشەپێدانی دەسەڵاتدار و حیزبەکانی ئۆپۆزسیۆن و خەڵکانی ئاسایی سەر شەقامەکان هاوڕان لەوەدا کە ویلایەتە یەکگرتووەکان و لەگەڵیدا پەیمانی ناتۆ بەشێوەیەک لە شێوەکان لەپشت هەوڵە کودەتاییەکەوە بوون.\nتۆمەتەکە پشت بە بەڵگەیەکەی وا نابەستێت کە هیچ دادگایەک بڕوای پێبکات و من دەیگێڕمەوە بۆ هەوڵی ئەردۆغان لەپێناو ڕزگاربوون لە هاوپەیمانەکەی جارانی، فەتحوڵا گولەنی بانگخواز، کە لە ساڵی ١٩٩٧ەوە واتە ٥ ساڵ پێش ئەوەی پارتی داد و گەشەپێدان بگاتە دەسەڵات، ئەو لە ویلایەتی پێنسلڤانیا نیشتەجێ بووە.\nلایەنگرانی گولەن قوتابخانە و بازرگانی و کاری خێرخوازییان هەیە لە نزیکەی ١٠٠ وڵاتدا، کە تورکیا یەکێکە لەو وڵاتانە و خودی گولەن ئیدانەی هەوڵە کودەتاییەکەی کرد. لەگەڵ ئەوەشدا ئەردۆغان لە گفتوگۆیەکدا لەگەڵ هەناردەکارانی تورکدا ڕایگەیاند کە ئەرکێکی نیشتمانییە هاوڵاتیان خەبەر بدەن لە لایەنگرانی گولەن. ئەگەر کارەکانی پێشووی ئەردۆغان لە سەرکوتکردنی میدیای لۆکاڵی و داخستنی پێگە ئەلەکترۆنییە ئیعلامییەکان و دەستگیرکردن و ڕەوانەکردنی دادگای ڕۆژنامەنووسانی بخەینە سەر، دەبینین هەوڵێک هەیە بۆ دروستکردنی دەوڵەتێکی تاک حیزبی لە تورکیادا.\nلەبەرامبەردا، ئەو پەیوەندییانەی لەگەڵ ڕوسیادا کە تا ڕادەی دابڕان گرژ و ئاڵۆز بوون ڕوو لە چاکبوونەوەن و ئەردۆغان بەتایبەت سەردانی ڕوسیای کرد لە یەکەمین سەردانیدا بۆ دەرەوەی وڵات پاش هەوڵی کودەتاکە و سەرۆکی ڕوسیای بە هاوڕێی ئازیزم ناوزەد کرد و پۆتینیش لە وەڵامی ئەمەدا و لە لێدوانێکیدا بۆ ئەو ڕۆژنامەنووسە تورکانەی کە هاوڕێیەتی سەرۆک ئەردۆغانیان کردبوو گوتی هەڵوێستی ڕوسیا دژایەتیکردنی هەموو کارێکە پێچەوانەی دەستوور بێت. ئەم قسەیە لە کوێ و لێکەوتەکانی خستنەخوارەوەی فڕۆکە جەنگییەکەی ڕوسیا لە کوێ کە ٢٤/١١/٢٠١٥ لەنزیک سنووری سوریاوە خرایە خوارێ و پاش ئەو ڕووداوە ڕێگری کرا لە گەشتیارانی ڕوسیا بچن بۆ تورکیا.\nڕوسیا وردە وردە ئەو سزایانە هەڵدەگرێت کە پاش هەرەسهێنانی پەیوەندییە دوو قۆڵییەکان سەپێنرابوون و گەشتە ئاسمانییەکانی گەشتیارە ڕوسەکان دەستپێدەکەنەوە، هەروەها ئابڵوقەی سەر هاوردەکردنی بەرهەمە کشتوکاڵییەکانی تورکیا هەڵدەگیرێت. لەمانەش گرنگتر ئەوەیە ڕوسیا کوورەیەکی ئەتۆمی لە تورکیا دروستدەکات حکومەتی تورکیاش گفتوگۆکان دەستپێدەکاتەوە بۆ ڕاکێشانی هێڵەکانی گازی سروشتی.\nبە واتایەکی دیکە، پەیوەندییەکان لەگەڵ هاوپەیمانە خۆرئاواییەکاندا و بە دیاریکراوی لەگەڵ ویلایەتە یەکگرتووەکان و پەیمانی ناتۆدا هەتا ئاستی هەرەسهێنان تێکدەچێت و پەیوەندییەکان لەگەڵ ڕوسیادا پێدەنێتە قۆناغێکی هاوکاری واوە کە نموونەی نەبووە. تەنانەت ناکۆکییەکانیش سەبارەت بە مەسەلەی سوریا خرانە گفتوگۆی نێوان ئەردۆغان و پۆتینەوە بەڵام وردەکارییەکان بڵاونەکرانەوە. مەوزوعیبوون پێمان دەڵێت ئەو ڕاستییە فەرامۆش نەکەین کە ئەردۆغان پشتیوانی زۆرینەی گەلی تورکیای لەگەڵدایە، بەڵام من وای دەبینم کە ئەو وڵاتەکەی لە دیموکراسی دووردەخاتەوە و هەڕەشە لە دواڕۆژی دەکات


ورده‌كاری خۆكوشتنی كچێكی 24 ساڵان له سلێمانى\n:: PM:08:11:17/11/2021 \nكچێكی ته‌مه‌ن / 24/ ساڵان، قوتابی زانكۆیه و له به‌له‌كۆنه‌ی یه‌كێك له پڕۆژه‌كانی نیشته‌جێبوون له شاری سلێمانی خۆی هه‌ڵده‌دات و گیان له ده‌ست ده‌دات.\nڕووداوه‌كه به‌مشێوه‌یه بوو: له ئێواره‌ی ئه‌مڕۆوه ئه‌و كچه 69 ده‌نك حه‌بی خواردووه / هێشتا نازانرێ حه‌به‌كان هی چی بوون/، دواتر پزیشك ئاگه‌دار ده‌كرێته‌وه و دوای چه‌ند سه‌عاتێك له‌و كاته‌ی كه ده‌زانێ پزیشك ده‌چێت بۆ چاره‌سه‌ركردنی، كچه قوتابیه‌كه ده‌چێته به‌له‌كۆنه‌ی شوێنی مانه‌وه‌ی و خۆی هه‌ڵده‌دات.\nله‌گه‌ڵ خۆ هه‌ڵدانی، كچه ته‌مه‌ن / 24/ ساڵانه‌كه گیان له ده‌ست نادات، به‌ڵام له‌گه‌ڵ گه‌یاندنی بۆ نه‌خۆشخانه و ماوه‌ی بۆ چه‌ند خوله‌كێك گیانی له ده‌ست دا.\nله‌سه‌ر ڕووداوه‌كه، شایه‌تحاڵێك، بۆ "وشه" گوتی، ئه‌و كچه له به‌شه‌ناوخۆی بووه له‌و یه‌كه‌ی نیشته‌جێبوونه و پێشتر باسی هیچ كێشه‌یه‌كی نه‌كردووه. وه‌ك شایه‌حاڵه‌كه باسی كرد، ئێسته به‌هۆی دۆخێكی تایبه‌تی هاوڕێكانی هیچ زانیارییه‌كی له‌سه‌ر ئاشكرا نه‌كراوه.\nئه‌و شایه‌تحاڵه دڵنیایه له‌وه‌ی كه رووداوه‌كه خۆكوژی بووه.\nله‌باره‌ی ئه‌و رووداوه، سه‌ركه‌وت ئه‌حمه‌د گوته‌بێژی پۆلیسی سلێمانی، زانیارییه‌كانی پشتڕاستكرده‌وه و بۆ "وشه" گوتی، لێكۆڵینه‌وه له ڕووداوه‌كه‌دا ده‌كرێ.\nرووداوی خۆكوشتن له هه‌رێمی كوردستان تا ئێسته به‌شێوه‌ی جۆراوجۆر تۆمار كراون، به‌ڵام كه‌م جار هه‌بووه كه به‌مشێوه‌یه كچێك دوای ده‌رمانخواردكردنی خۆی خۆی له باڵه‌خانه‌یه‌كه‌وه هه‌ڵبداته خواره‌وه.


پەرەسەندنی ڕووداوەکانی هاتوچۆ بەهۆی خراپی ڕێگەوبانەکانی ئێران – کوردستان و کورد\nپەرەسەندنی ڕووداوەکانی هاتوچۆ بەهۆی خراپی ڕێگەوبانەکانی ئێران\nبە هۆکاری خراپی ڕێگەوبانەکانی ئێران کارەسات و ڕووداوەکانی هاتوچوو لەو وڵاتە زۆرتر پەرەی سەندووە و هەر نیو کاتژمێر کەسێک دەبێتە قوربانی.\nبە هۆکاری خراپی ڕێگەوبانەکانی نێوان شارەکانی وڵاتی ئێران و کەمتەرخەمی و بایەخنەدانی کاربەدەستان و بەرپرسانی پێوەندیداری ڕێژیمی ئیسلامیی ئێران، ڕووداوەکانی هاتوچوو بووەتە هۆی پەرەسەندنی کارەساتەکان و ئاماری قوربانییەکان زیاتر بووە.\nبەرپرسی پۆلیسی گشتیی ڕێژیمی ئێران لەم پێوەدنییەدا بە میدیاکانی کۆماری ئیسلامی ڕاگەیاندووە کە لە ئێراندا بەهۆی خراپی جادە و ڕێگەوبانەکان و پەرەسەندنی ڕووداوەکانی هاتوچوو، هەر نیو کاتژمێر یەک کەس گیانی لەدەست دەدات و دەبێتە قوربانی.\nلەماوەی ساڵانی ڕابردوودا ئاماری قوربانییانی ڕووداوەکانی هاتوچوو لە وڵاتی ئێراندا چەند قات زیاتر بووە و ئەو ئامارانەش لە کوردستان زۆرتر لە ناوچەکانی تری ئەو وڵاتە پەرەی سەندووە و کوردستان زیاتر بووەتە قوربانیی کەمتەرخەمییەکانی ڕێژیم.


گەلەریی شێوەکاریی دهۆک بەناونیشانی "هونەر ژیانە" سیانزەهەمین خولی پێشانگای شێوەکاریی لەسەر ئاستی هەرێمی کوردستان بەڕێوەدەبات، کە تیایدا سەرجەم هونەرمەندانی شێوەکار لە هەرێمی کوردستان دەتوانن بە کارەکانیان بەشداری بکەن.\nدەربارەی خولی ئەمساڵی گەلەریی دهۆک، شێراز عەزیز بەڕێوەبەری بەڕێوەبەرایەتی هونەری شێوەکاریی لە شاری دهۆک بە سولی ئۆن وێبی ڕاگەیاند: "ئەم پێشانگایە لەسەر ئاستی هەرێمی کوردستانە و هونەرمەندانی شێوەکاری کوردستان دەتوانن بەشداریی تێدا بکەن بەڵام دوای ئەوەی لیژنەی تایبەت کارەکان هەڵدەسەنگێنێت."\nوتیشی: "گەلەریی دهۆک لە ساڵێکدا دوو پێشانگای بەرفراوان دەکاتەوە کە یەکێکیان لەسەر ئاستی دهۆکە و ئەوی دیکە لەسەر ئاستی هەرێمی کوردستان یاخود هەر چوار پارچەی کوردستان بەڕێوە دەچێت بەپێی کات و بارودۆخی ئێستا."\nسەبارەت بەو کارە هونەریانەی کە دەتوانن بەشدارyی بکەن، ناوبراو وتی: "کارەکان بۆ ئەم پێشانگایە بریتین لە: نیگار، پەیکەر، سیرامیک، گرافیک، دیجیتاڵ گرافیک و ئینیسلەیشن ئاڕت."\nبەڕێوەبەری بەڕێوەبەرایەتی هونەری شێوەکاریی دهۆک ئاماژەی بۆ ئەوەش کرد: "مەرجی وەرگرتنی بەرهەمەکان ئەوەیە کە دەبێت کارەکان نوێ بن و چوارچێوەی بۆکرابێت ئەگەر پێویستبوو، هەروەها بەرهەمەکە دەبێت لە دوو مەتر زیاتر نەبێت."\nئەو هونەرمەندانەی کە ئارەزوی بەشداریکردنیان هەیە لە خولی ئەمساڵی گەلەریی دهۆکدا دەتوانن بابەتەکانینا لەڕێگەی سی دی یاخود ئیمەیڵی تایبەتی گەلەریی دهۆکەوە بنێرن بۆ سەرپەرشتیارانی ئەم چالاکییە، لەگەڵ بەرهەمەکاندا پێویستە وێنەیەکی کەسیی هونەرمەند و C.V هونەرمەند ڕەوانەبرێت، دوامۆڵەت بۆ وەرگرتنی بەرهەمەکان بریتییە لە ٥ی ١٢ی ٢٠١٥.\nئیمەیڵی تایبەتی گەلەریی دهۆک : duhokgallery@hotmail.com


ئه‌نفالستان – ئەنفالی بادینان کیمیاباران و کۆمەڵکوژی و ئەشکنجەدان لە قەڵای نزارکێ\nئەنفالی بادینان کیمیاباران و کۆمەڵکوژی و ئەشکنجەدان لە قەڵای نزارکێ\nئاب 31, 2017 Omer ئه‌نفال, توێژینه‌وه لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە ئەنفالی بادینان کیمیاباران و کۆمەڵکوژی و ئەشکنجەدان لە قەڵای نزارکێ\nکیمیاباران و کۆمەڵکوژی و ئەشکنجەدان لە قەڵای نزارکێ\n٣٠ی ئابی ٢٠١٧ – سلێمانی\nدەبوو ئەم بەدواداچوونەم لەرۆژی ٢٨ی ئابدا لەیادی ئەنفال وکۆمەڵکوژی کورێمیدا بڵاوببوایەتەوە، بەڵام بەهۆی میوانداری و ئەرکی کۆمەڵایەتیمەوە، کارەکەم دواکەوت بۆ رۆژی دواتر، کەچی بەداخەوە دیسان زۆری برانی کارەبا کە لەماوەی ٢ رۆژدا ١٨ جارکارەبام بەسەردا کوژایەوە، بەهۆیەوە منیش لەئەرکەکەم دواکەوتم بەهیوام کارێکم کردبێت جێگەی رەزامەندی ئێوەی خۆشەویست بێت .\nهەر لەم سەرەتایەشەوە دەمەوێت سوپاسی هاورێ وهاوکارم خاتوو عەدالەت عومەر بکەم کە هەر ٦٠ لاپەرەی راپۆرتەکەی پێشەوای فەیلەقی پێنج لیوارکن یونس محەمەد زەربی بۆ ناردم، کە بۆ بەراورد لەگەڵ راوبۆچوونەکانی تیمەکەی مێدڵ ئێست ۆچ سودێکی زۆرم لێ بینی .\nبەرەویادی ئەنفالی بادینان\n٢٥ی ئاب یادی ئەنفالی بادینان و ٢٨ی ئاب یادی کۆمەلكوژی گوندی کورێمی یە، ئەنفالی ناوچەی بادینان کە لە ٢٤ی ئاب بە بۆردومانی کیمیایی دەستی پێکردو هەتا ڕۆژی ٦ی ئەیلولی ساڵی ١٩٨٨ ی خایاند و دواتر بەیانی کۆتایی بە ئەنفالی کۆتایی یاخود (خاتمة الانفال) دەرچوو، یەکێکە لە مەترسیدارتین قۆناغەکانی ئەنفال، بەیانی کۆتایی لەدوای پەلامارەکانی ئەم ناوچەیە دەرچوو، بەهۆیەوە ناونرا بەیانی کۆتایی و هەرئەو رۆژە لە دەزگاکانی ئەوسای دەوڵەتی عێراق و میدیاکانی حزبی بەعسدا بڵاوکرایەوە.\nئەگەرچی ئەنفالی بادینان لەچاو ناوچەکانی تر کەمترین بایەخی پێدراوەو هەتا ساڵی ٢٠١٢ تەنانەت خەڵکی ناوچەکەش یادیان نەدەکردەوە، تەنانەت وەزیری کاروباری شەهیدان و ئەنفالکراوان بە گومانەوە لێی پرسیم ئایا ئەوەی دەربارەی ئەنفالی بادینان دەینوسم و باسی دەکەم ڕاستە؟! ئایا ئەوەی باسی دەکەیت دەربارەی دەربازبووەکان دڵنیایت لەوەی راستە؟ تەنانەت گوتی نەمبیستووە بادینان کۆمەڵکوژی تێداکرابێ؟ لەوەڵامدا پێمگوت وەرە باپێکەوە بچینە شوێنی کۆمەڵکوژییەکەو لە نزیکەوە قوربانیەکان و شایەتحاڵەکان و گۆری ئەوانەش لە گوندی کورێمێ ببینە، ئەم دیدارەمان بەئامادەبوونی هاوڕێی بەرێزم خاتوو عەدالەت عومەر ساڵح بوو، بەهەرحاڵ دواتر لەگەڵ وەزیر ڕێککەوتین لەسەر ئەوەی سەردانێکی کورێمێ بکەین تەنانەت وەزیر گوتی زۆرباشە دەچین با عەدالەت خانیش لەگەڵمان بێت، خاتوو عەدالەتیش پێشنیاری ئەوەی کرد کەوا لە ٢٨ی ئابی ساڵی ٢٠١٢ پێکەوە بچین بۆ کورێمێ ئێمەش بە پێشنیارەکەی قایل بووین، کەچی وەزیر بۆخۆی بەکاروانێک ئۆتۆمبیلەوە لەو ڕۆژەدا خۆی کرد بەکورێمداو لەوێ وتارێکی دا، بێ ئاگالەوەی من لەوێم، کە چاوی پێمکەوت بەبزەیەکی ساردەوە گوتی: ئەوە تۆش لێرەی !\nبۆ درێژەی بابەت کلیک بکە


لە زانكۆی سلێمانی رۆژی ژنان بەرز رادەگیرێت\nئەمڕۆ 6-3-2018، سەنتەری خوێندنی جێندەرو توندوتیژی زانكۆی سلێمانی بە بۆنەی رۆژی ژنان چەند چالاكییەكی جۆراو جۆری لە ژێر ناونیشانی(ژن ناسنامەی كۆمەڵە) ئەنجامدا.\nسەرەتاو بەپێی بەرنامەی كاری چالاكییەكان كاتژمێر 9:30 بەیانی چالاكییەكان بە ناشتنی نەمامی زەیتون لەبەردەم سەرۆكایەتی زانكۆی سلێمانیدا دەستیپێكرد، كە لە مەراسیمێكدا بە ئامادەبوونی پرۆفیسۆری یاریدەر پرۆفیسۆری یاریدەردەر د. رەزا حەسەن حسێن سەرۆكی زانكۆ دەر د. رەزا حەسەن حسێن سەرۆكی زانكۆ و ئەندامانی ئەنجومەنی زانكۆو چەندین مامۆستاو خوێندكار ژمارەیەك نامامی زەیتون نێژران، ئەوەش وەك پشتگیرییەك بۆ ژنانی رۆژئاوای كوردستان كە لە ئێستادا هاوشانی پیاوان لە سەنگەرەكانی بەرگری لە خاكی وڵات دژی داگیركەران بەرخۆدان دەكەن و عەفرین دەپارێزن، كە گوزارشتە لەوەی ئێمەش وەك ژنانی باشوری كوردستان لە پشتانین و پشتگیری لە بەرخۆدان و گیان بەخشیتان دەكەین.\nدواتر رێپێوانێكی هێمانانە لەبەردەم دەرگای سەرەكی كەمپی نوێی زانكۆوە بۆ بەردەم كۆلێجی زانستە مرۆڤایەتییەكان ئەنجامدرا،\nهەروەها لە هۆڵی كۆماری كوردستان لە كۆلێژی زانستە مرۆڤایەتییەكان چالاكییەكانی دواتر بە وتەی بەڕێز پرۆفیسۆری یاریدەردەر د. رەزا حەسەن حسێن سەرۆكی زانكۆی سلێمانی دەستیپێكرد، وێرای پیرۆزبایی لە ژنانی سەرجەم كوردستان بەبۆنەی 8 ی مارس رۆژی ژنانەوە وتەیەكی پێشكەشكردو رایگەیاند: سەرەتا بەبۆنەی 8ی مارسەوە پیرۆزبایی لە ژنانی جیهان دەكەم، بە تایبەتی ژنانی هەر چوار پارچەی كوردستان وە زۆر بە تایبەت پیرۆزبایی خۆمان ئاڕاستەی ژنانی رۆژئاوا دەكەین، كە هاوشانی پیاوان لەسەنگەرەكانی بەرگری لە شەرەف و خاكی كوردستان گیانی خۆیان بەخت دەكەن لەپێناوی كێشەی رەوای گەلەكەماندا .\nهەروەها وتی: زانكۆی سلێمانی وەك دامەزراوەكی زانسی و پەروەردەیی و فەرهەنگی رۆڵێكی گرنگی هەیە لە هۆشیاركردنەوەی كۆمەڵگەی كوردەواری لە سەرجەم بوارەكانی ژیاندا، بە تایبەت لە بواری خزمەتكردنی جێندەری، زانكۆی سلیًَمانی یەكەمین زانكۆ بووە كە پێش حەوت ساڵ لەمەوبەر بووە خاوەنی یەكەمین سەنتەری هۆشیاری جێندەری لە هەرێمی كوردستان، لەو ماوەیەشدا كاری زۆر گرنگ و كاریگەری كردوە لەسەر بلاوكردنەوەی هۆشیاری جێندەری، هەمان كات ئەم سەنتەرە هاوكاربووە لە بەشداری پێكردنی ژنان لەبوارە جیاجیاكاندا، بۆیە هەرلەم بۆنە پیرۆزەدا وێرای پیرۆزبایی و دەستخۆشكەری بۆ ئەم سەنتەرە، وەك سەرۆكایەتی زانكۆی سلێمانیش هەمیشە پشتگیری و هاوكاری سەرجەم داواكانیان دەبین بۆ بڵاوكردنەوەی هۆشیارى رۆشنبیری و جێندەری .\nدواتر لەلایەن د. تەلار بەڕێوەبەری سەنتەری جێندەرو توندروتیژی زانكۆی سلێمانی سوپاسی سەرۆكایەتی زانكۆ كرا كە هەمیشە پشتگیری و هاوكاری كارەكانی سەنتەرەكەبووە.\nدواتر مەراسیمی بەخشینی خەڵاتی رێزلێنان بەسەر دەستەی دامەزرێنەری سەنتەری جێندەرو ئەو ژنانەشدا بەڕێوەچوو كە هاوكاری سەنتەرەكەیان كردوە چالاكی بەرچاو خزمەتیان لەوبوارەدا هەبووە.\nدواتر پڕۆژەكانی ئەو سەنتەرە راگەیەنراو دەست بە پێشكەشكردنی پانێلەكان كرا كە لەلایەن هەریەك لە د. كەژاڵ حسێن محەمەد و مامۆستان پاڤێ جەمیل و مامۆستا عومەر عەلی چەند توێژینەوەیەك لەو بوارەدا پێشكەشكران.\nرێو رەسمەكە بە نمایشكردنی ڤیدیۆیەك كۆتایی هات .


پارتی دیموکراتی گەلان (هەدەپە) رایدەگەیەنێت قبوڵی ناکەن لەسەر روداوی کوشتنی دبلۆماتکارێکی تورکی لە هەولێر بکرێنە ئامانج، دوای ئەوەی دژە تیرۆری کوردستان وێنەی کەسێکی بلاوکردەوە کە برای پەرلەمانتارێکی هەدەپەیە.\nدژه تیرۆری کوردستان- هەولێر دوێنێ وێنەنەی کەسێکی "داواکراو"ی بڵاوکردەوە بەڵام بە روونی ئاماژەی بەوە نەکردبوو کەسەکە چ "تاوان"ێکی ئەنجامداوەوە و تا چەند پەیوەندی بە روداوی کوشتنی دبلۆماتکارەکەی تورکیاوە هەیە لە هەولێر.\nدوێنێ دژه تیرۆری کوردستان- هەولێر لە راگەیەنراوێکدا رایگەیاند لێكۆڵينه‌وه‌كان لە رووداوه 17ى ته‌مووزی هەلێر بەردەوامە كه بووه هۆى گیان لە دەستدانی سێ کەس.


گەنجێکی مەریوانی کۆتایی بە ژیانی خۆیی هێنا - كۆمه‌ڵه‌ی مافی مرۆڤی کوردستان\nبە پێی ئەو هەواڵەی گەیشتۆتە کۆمەڵەی مافی مرۆڤی کوردستان، گەنجێکی تەمەن بیست و سێ ساڵانی مەریوانی کۆتایی بە ژیانی خۆیی هێناوە.\nئەو گەنجە کوردەی کە کۆتایی بە ژیانی خۆیی هێناوە، ناوی مەحمەد مەحەمەد پور کوری وەستا برایمی چرا سازە کە لە گەرەکی مزگەوتی هەژارەی مەریوان نیشتەجێ بووە.\nتا ئەم کاتە هیچ زانیاریەک لە سەر هۆکاری خۆکووشتنی ئەو گەنجە لەدەست دانیە.\nمەحەمەد کوری وەستا برایمی چراساز لە کاتێک دا کۆتایی بە ژیانی خۆیی هێناوە، کە تەمەنی زۆر گەنجە و ئەوە پرسیار ساز دەکات، چۆن گەنجێکی لەو تەمەنە دا، بیر لە خۆکووشتن و کۆتایی هێنان بە ژیانی خۆیی دەکاتەوە. بە پێی زانیاریەکان مەحەمەد کاری میکانیکی کردوە.\nبەپێی هەواڵەکانی کە کۆمەڵەی مافی مرۆڤی کوردستان سەبارەت بە کوردستان بڵاوی کردوونەتەوە، لە ماوەی ڕابردوو و بە تایبەت دو مانگی پێش، بە چەندین حاڵەتی خۆکووشتن لە رۆژهەڵاتی کوردستان روویان داوە، کە زۆربەی ئەو حاڵەتانە گەنجانی ژێ سی ساڵ بوون.\nهۆکاری زۆربەی ئەو خوکووشتنانە دەگدێتەوە بۆ کێشە کۆمەڵایەتیەکان ، بێکاری و مادە هۆشبەرەکان.\nبڵاو بوونەوەی مادە هۆشبەرەکان لە رۆژهەڵاتی کوردستان رووی لە زیاد بوون کردوە و ماوە ماوە خەڵک دەکاتە قوربانی، زانیاریەکان باس لەوە دەکەن کە ناوەندە ئەمنیەکان خۆیان بەشدارن لە بڵاو بوونەوە و زۆرتر بوونی ئەو مادە هۆشبەرانە.\nلە بواری کار و دەرفەتی کار کردن، رۆژهەڵاتی کوردستان، بە پێی ئامارەکان، لە پلەی هەرە خراپ دایە و کۆماری ئیسڵامی ئێران هیچ پلانێکی ئاوەدان کردنەوە و سازکردنی دەرفەتی کاری لەو بەشەی کوردستان نیە.\nئەو دوو بابەتە واتا مادە هۆشبەرەکان و بێکاری هۆکاری زۆرێک لەو خۆکووشتنان و کۆماری ئیسلامی ئێران بەرپرسیاری یەکەم لەو بارەوەیە.\n← Previous هەڵاواردن و کێشەو گرفتەکانی کار وژیان بەرۆکی ژنانی کرێکاری گرتوە\nمانگرتنی گشتی گیراوانی زیندانی مەهاباد Next →\nدەستبەسەری هاوسەرۆکی دەبەپە لە شرناخ\nشــنۆ/تەقەی سنوورپارێزانی کۆماری ئیسلامی ئێران برینداربوونی دوو کاسبکاری لێکەوتەوە


ANF | بە بەڵگەوە... هەوڵی داگیرکردنی کەرکووک لە لایەن دەوڵەتی تورکەوە\nدەوڵەتی تورکیای داگیرکەر تا دێت دەستێوەردانەکانی بۆ شاری کەرکووک زیاتر و زیاتر دەکات، لەم ڕاپۆرتەدا بەڵگەی مێژووی و داتا دەستێوردانەکانی دەوڵەتی تورکیا دەخەینە ڕوو.\nشه‌ممه, 22 Feb 2020, 09:30\nتا دێت مەترسی داگیرکاری دەوڵەتی تورکیا بۆ سەر شاری کەرکووک زۆرتر دەبێت، تورکیا لە چوارچێوەی چاوتێبڕین لە ویلایەتی موسڵ(باشوری کوردستان) هەوڵدانەکانی بۆ داگیرکاری سەرلەنوێ بونیاتنانەوەی دەوڵەتی عوسـمانی نوێ پەرە دەستێنێت، بۆ ئەو مەبەستەش دەستی بە ئامادەکاری کردووە و هەوڵدانەکانی بۆ زمینەسازی ئەو داگیرکاریە چڕ دەکاتەوە و سوود لەو بۆشاییە سیاسی و سەربازیەی عێراق و باشوری کوردستان دەبینێت، یەکێک لە ئامانجی سەرەکی دەوڵەتی تورکیا بۆ داگیرکاری، شاری کەرکووکە، بە هۆی ئەوەی شارێکی دەوڵەمەندە لە ڕووی بەرهەمی سەر زەوی و ژێر زەوی و لە ڕووی جوگرافیای سیاسی و سەربازیەوە گرنگە، بەڵام لە ئێستادا لە بۆشاییەکی سیاسی و سەربازیدایە.\nبۆ ئەو مەبەستە تورکیا لەسەر سێ هەنگاو هێرشەکانی دەست پێکردووە\n١-هێرشی کلتوری و مێژووی بۆسەر ناوچەکە.\n٢- ئامادەکاری سەربازی و دروستکردنی چەتە و مورتەزیقە.\n٣-ئامادەکاری و ڕێکخستنی فکری و دروستکردنی کادری سیاسی کۆمەڵایەتی.\nبێگومان هەوڵەکانی تورکیا لەوە زۆرترن بەڵام ئێمە هەوڵ دەدەین لەم ڕاپۆرتەدا جەخت لەو سێ خاڵە بکەینەوە و هەوڵەکانی تورکیا بخەینە ڕوو لە داگیرکاری کەرکووک بە بەڵگە و داتاوە.\n١-هێرشی فەرهەنگی و مێژووی بۆسەر ناوچەکە\nتا دێت مەترسی زیاتری داگیرکاری دەوڵەتی تورکیا لەسەر شاری کەرکووک درکی پیدەکرێت، سەرەڕای ئەوەی پرۆسەی تەعریب و تەتریک لە ئیستادا کێشەکی زۆری لەسەر شاری کەرکووک دروستکردووە بەڵام تەواوی بەڵگە مێژوویەکان ڕاستی بابەتەکەیان سەلماندووە و حاشا لەوە ناکرێت کە ئەو شارە لەسەر دەستی هورییەکان واتا کوردەکان دروستکراوە.\nکورتە مێژوویک دەربارەی شاری کەرکووک\nهەرچەندە تێروانین بیر و بۆچونی جیاواز لەسەر مێژووی دروستبوونی ئەو شارە هەیە بەڵام یەکێک لە بۆچونە زاڵەکان کە مێژوونوسان لەسەری کۆکن ئەوەیە شاری کەرکوک لە ساڵانی (٢٠٠٠) پێش زاینی لەلایەن (هورییەکانەوە) بونیادنراوە کە ڕەچەڵەکیان دەگەڕێنەوە بۆ گەلانی چیای زاگرۆس و تۆرۆس، لەدواییدا ئەم گەلە بە (گۆتی)یەکان ناسران، ئەو گەلە زەوییە تەختەکانی باشوری نێوان دوو ڕوبارەکەیان ئاوەدانکردەوە (وادی ما بین النهرین). ئەرەبخا پایتەختی گوتییەکان بوو. (گۆتی) لەو سەردەمە بە کوردی ئێستا وتراوە، سەرەتای دروستکردنی کەرکووک-یش دەگەڕێتەوە بۆ دروستکردنی قەڵای شارەکە کە دەکەوێتە ڕۆژهەڵاتی دامێنی چەمی خاسە، ئەمە لە بەڵگەنامەی سۆمەرییەکان باسی لێوەکراوە.\nیەكێک لە شوێنەوارە گرینگەکانی شاری کەرکووک قەڵای کەرکووکە کە بنیاتنانی شاری کەرکووک بە قەڵا دەست پێدەکات، بەڵام ئەو قەڵایە لە درێژی تەمەنی خۆی تووشی چەندین هێرشی دڕندانەی دەرەکی بووەتەوە تا ئێستاش لەسەر دەستی دەوڵەتی تورکیا بەردەوامە. مەترسیدارتیرن هێرشەکان بریتین لە\n* هێرشی نادرشای ئه‌فشار بۆسه‌ر قه‌ڵای كه‌ركوك\nبه‌پێی سه‌رچاوه مێژووییه‌كان، قه‌ڵای كه‌ركوك چه‌ند جارێك رووبه‌ڕووی هێرش و په‌لاماری سه‌ربازیی بووه‌ته‌وه و ئه‌مه‌ش بووه‌ته هۆی ڕووخان و زیانگه‌یاندن به خانوو و ته‌لار و كۆشكه‌كانی ناو قه‌ڵا، به‌ڵام هه‌رزوو له‌لایه‌ن دانیشتوانه‌كه‌یه‌وه نۆژە كراوه‌ته‌وه.\nنادرشای ئه‌فشار، یه‌كێك بوو له گه‌وره‌ترین پاشاكانی ئێران، له‌ساڵی (١٧٤٢ز) سوپاکەی له ئه‌سفه‌هانی ئێران-ە‌وه به‌ره‌و زه‌وییه‌كانی كورد هات، كه ژماره‌یان ١٠٠هه‌زار شه‌ڕكه‌ر و سه‌ربازبوون، نادرشا به‌شێك له‌هێزه‌كانی نارد بۆ داگیركردنی شاری كه‌ركوك، به‌ڵام ئه‌و هێزانه تووشی به‌رهه‌ڵستییه‌كی گه‌وره له‌لایه‌ن كورده‌وه بوونەوە، هێزه‌كه‌ی نادرشای ئێران نه‌یانتوانی شاره‌كه بگرن، بۆیه زیاتر چوارده‌وری قه‌ڵاكه‌یان گرت و توانییان هه‌ندێک كون بكه‌نه شوراكه‌یه‌وه به‌تۆپ و مه‌نجه‌نیق، هه‌رئه‌وه‌ش وایكرد خه‌ڵكه‌كه‌ی نه‌توانێ به‌رهه‌ڵستی زیاتر بكه‌ن و خۆیان دابه‌ده‌سته‌وه، قه‌ڵاكه‌ش رووبه‌ڕووی وێرانكاری بۆیە‌وه\n* عوسمانییه‌كان ئاسه‌واره‌كانی قه‌ڵای كه‌ركوك-یان دزیوه\nده‌رباره‌ی سڕینه‌وه‌ی مێژووی كورد له شاری كه‌ركوك له‌لایه‌ن عوسمانییه‌كانه‌وه مێژوونووسان دەڵێن:"ئاسه‌وارێكی زۆری قه‌ڵای كه‌ركوك له‌لایه‌ن عوسمانییه‌كانه‌وه دزراوە. كه تائێستا له مۆزه‌خانه‌ی تۆپقاپی له ئه‌سته‌نبوڵه، كه یه‌كه‌م شت دایانناوه له‌و مۆزه‌خانه‌یه قورئانێكه له نووسینی خۆشنووسی كورد محه‌مه‌د قه‌ره‌حه‌ساری كه له‌سه‌رده‌می سوڵتان سه‌لیم قانونی نووسیویه‌تیه‌وه".\n* بڕیاری ڕوخاندنی قەڵای کەرکووک لە لاین سەدام حوسێنەوە\nله‌رۆژی (١٦-٣-١٩٩٠)دا سه‌رۆك كۆماری ئه‌وكاته‌ی عێراق (صه‌دام حوسێن) هاته سه‌ر قه‌ڵای كه‌ركوك، ئه‌و ڕۆژە ڕۆژی ساڵیادی بۆردومانی كیمیابارانی هه‌ڵه‌بجه بوو كه هه‌زاران كه‌سی له‌خه‌ڵكی هه‌ڵه‌بجه‌ی شه‌هیدكرد، له ته‌له‌فزیۆنی عێراق-ەوه لێدوانی صه‌دام په‌خشكرا، كه فه‌رمانی دا به رووخاندنی خانووه‌كانی قه‌ڵای كه‌ركوك و پێدانی قه‌ره‌بوو به‌خاوه‌نه‌كانیان.\nپاش سه‌ردانی صه‌دام بۆ قه‌ڵا، پارێزگاری ئەوکاتی كه‌ركوك له (١٧/٣/١٩٩١) لیژنه‌یه‌كی پێكهێنا بۆ جێبه‌جێكردنی فه‌رمانی سه‌رۆك كۆمار (سه‌دام) و رووخاندنی خانووه‌كانی قه‌ڵا.\nچوونى صه‌دام بۆ قه‌ڵاكه و بڕیارى رووخاندنى له ساڵیادى كاره‌ساتى هه‌ڵه‌بجه‌دا، بێ مه‌به‌ست نه‌بووه.\n* داگیرکاری، عوسمانی نوێ(تورکیا) لەسەر قەڵای کەرکووک\nدەوڵەتی تورکیا لە ئێستادا بەناوی نۆژەندکردنەوەی قەڵا و قەیسەری کەرکووک دەستیکردووە بە دەستکاری کردنی ئەو شوێنەوارە مێژووییە و شێوازێکی عوسمانی پێدەدات، هاوکات بەرپرسانی ئەو دەوڵەتە داگیرکەرە کۆنسوڵەکەیان پەیامی داگیرکاری دەدەن ئەو شوێنەوارە مێژوویە بە مێژووی تورکیا و عوسـمانی بەناو دەکەن ئەوە لە کاتێکدایە مێژووی قەڵای کەرکووک دەگەرێتەوە بۆ ٣٠٠٠ هەزار ساڵ پێش دروستبوونی عوسمانیەکان.\nلەناو قەڵای کەرکوکدا کۆمەڵێک شوێنەواری گرنگ هەیە، یەکێک لەو شوێنەوارانەش بە گومەزە شینەکەی قەڵای کەرکوک ناودەبرێت، کە بە یەکێک لە جوانترین و سەرنجڕاکێشترین شوێنەوارەکانی شارەکە دەناسرێت.\nگومەزە شینەکە لە دەروازەی چوونە ژورەوەی سەر قەڵای کەرکوک ٢٠٠ مەتر دوورە و دەکەوێتە بەشی باکوری ڕۆژهەڵاتی قەڵاکە، بەرزییەکەی زیاتر لە ١٠ مەترە و چوار تاقی تێدایە.\nگومەزە شینەکەی کەرکوک کەی دروستکراوە؟\nگومەزەکە لە دەرگای باکوری قەڵاوە ٢٠٠ مەتر دوورە و لە نێو حەوشەیەکی فراواندا دروستکراوە، بە هەر چوار دەوریدا ڕاڕەو دورستکراوە، کە بە گوێرەی سەرچاوە مێژوویەکان وەک پەرستگا سودی لێ بینراوە، ئەو گومەزە لە کۆتایی دەسەڵاتی ئیلیخانیەکان و لە سەرەتای دەسەڵاتی جەلائیریەکان دروستکراوە، واتا مێژووییەکی کۆنی هەیە، پێکهاتەی گومەزەکە لە خشت و گەچ و ماددەی نورا، کە تەنها لە خاکی کەرکوک و گەرمیان هەیە دروستکراوە، کە لە شوێنەکانی دیکە دەست ناکەوێت.\nدیوی ناوەوەی گومەزەکە لە بەردی قاشان دروستکراوە، ئەو بەردە بەشێکی ڕەنگا و ڕەنگە، دیوی ناوەوەی گومەزەکە پێنج مەتر فراوانە و بەرزیەکەی ١٠ مەترە، لە ناوەوە لە شێوەی چوارگۆشە دروستکراوە، چوار تاقی تێدا دروستکراوە بۆ ئەوەی ڕۆژانە خۆری لێوە بچێتە ناوەوە.\nنهێنی ناو گومەزەکە چییە؟\nلەناو گومەزەکە گۆڕێک هەیە، کە مێژوویەکی دێرینی هەیە، کە گۆڕی کچێکی دەوڵەمەندی قاجارییەکانە و باوکی ڕۆڵی وەک پاشایەک هەبووە، بەڵام لە کاتی نەخۆشکەوتنی ئەو کچەی لە ساڵی ٧٦٢ی کۆچی، دوای ئەوەی ویستوویانە لە کەرکوکەوە ڕەوانەی وڵاتی هیندستانی بکەن بۆ چارەسەر، کۆچی دوایکردووە و لەناو ئەو گومەزەدا ناشتویانە، کە ئەوەش نهێنی ناو گومەزەکەیە.\nعوسمانیەکان گۆڕی کچە قاجارییەکەیان دزی\nستار جەباری، شارەزا لە بواری مێژوو، باس لە تاڵانیی عوسمانییەکان دەکات و دەڵێت:"دوای هاتنی عوسمانییەکان و داگیرکردنی کەرکوک، چەتەکانی عوسمانی ئەم گۆڕە هەڵدەدەنەوە، وا بیریان کردۆتەوە کە گۆڕەکە زێڕ و خشڵی تێدایە، بەڵام دوای هەڵدانەوەی گۆڕەکە دەردەکەوێت تەنها ئێسک و پروسکی تێدایە، دواتر پاشماوەی گۆڕەکە دەدزن و بۆ شوێنێکی نادیار دەیبەن، تا ئێستاش ئێسک و پروسکی ئەو گۆڕە نادیارە".\nئەو شارەزایە لە بارەی تاڵانکاریی عوسمانییەکانەوە زیاتر دەدوێ و دەڵێت: "عوسمانییەکان هەر شوێنێکیان داگیرکردبێت ئاسەوارەکانیان دزیوە، بە بەڵگەوە دەڵێم، بەشێک لە ئاسەوارەکانی ناو ئەو گومەزە لە مۆزەخانەی تۆپ قاپی لە شاری ئیستەنبوڵ نمایشکراوە و ئێستا گەورەترین قورئان کە خوشنوسێکی کورد نوسویەتی دزراوە و لەو مۆزەخانەیەی تورکیا دانراوە".\nکۆمپانیا تورکیەکان لەسەر ناوی نۆژەندکردنەوەی گۆمەزەی قەلای کەرکووک دەستکاری شوێنەوارەکەیان کرد و بەشێوازی عوسمانیەکان نۆژەندیان کردەوە بۆ ئەوەی لە داهاتوودا وەک بەڵگەیەک بەکاری بێنن و بە موڵکی عوسمانی بەناوی بکەن.\nهاوکات تورکیا لە ڕێگای بەرەی تورکمانیەوە لۆبی بۆ کۆمپانیا تورکیەکان دەکات بۆ ئەوەی شوێنە گرنگ و ئاسەوارەکانی شارەکە کەسانی سەربەخۆی دابمەزرێنێت، بەو شێوازە بەرەی تورکومانی و تورکیا زیاتر لە ١٠ ساڵە دەستیان بەسەر بنکەی ئاسەواری لقی قەڵادا گرتووە و کادرانی سەر بەدەوڵەتی تورکیایان لەو شوێنە دامەزراندووە هەر گەشتیارێک یاخود لێکۆڵەری مێژووی و شوێنەوارناسی کە سەردانی قەڵای کەرکووک دەکات، ئەو کادرانەی تورکیا بە شێوازێکی چەواشەکارانە مێژووی قەڵاکەیان بۆ باس دەکەن دەیکەنە بەشێک لە مێژووی عوسمانی، لە ئاستی ئەم کارەش هەموو هێزە سیاسیەکانی کوردی و حکومەتی عێراق بێدەنگن و هەنگاوێکی پێویستیان لەو بوارە نەناوە.\nلە لایکی تریشەوە شەوی ٢٦ مانگی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ لە ڕووداوێکی تەموو مژاوی و گوماناویدا قەیسەری کەرکووک بە شوێنەوارێکی مێژوویی سەدان ساڵەی کەرکووکە لە سەر دەستی جولەکەکان دروستکراوە سوتێنرا، ڕۆژێک دوای ئەو سوتانەی راستەوخۆ فاتح یەڵدز سەرۆک کۆنسوڵی تورکیا لە عێراق چۆیە شوێنی ڕوداوەکەوە و ئەو ئاسەوارەی بە موڵکی عوسمانیەکان بەناو کرد، بەبێ گەڕانەوە بۆ حکومەتی عێراق فەرمانگەی ئاسەواری کەرکووک وەک خاوەن ماڵ ڕەفتاری کرد و ڕایگەیاند، کۆمپانیای تیکای تورکی ئەو شوێنەوارە نۆژەن دەکاتەوە.\nشوێنەوارناسان و مێژوونووسان گومانیان لەو هەنگاوەی تورکیا هەبوو لەوەی کە دەستکاری ئەو شوێنەوارە بکەن، هەرواش دەرچوو لەدوای دوو ساڵ ئەو کۆمپانیا تورکیە قەیسەری کەرکوکی نۆژن کردەوە و کۆمەڵیک گۆڕانکاری تێدا کردووە لە شێوازی تەلارسازی جولەکەکانەوە بۆ شێوازی عوسمانی، زمانی کوردی لەسەر تابلۆی قەیسەریەکە هەڵگرت، دواتر لە ژێر فشاری خەڵکی شارەکە جارێکی تر زمانی کوردیان لەسەر زیاد کرد، هەر ئەوەندە نا بەڵکوو لە دەرگای چونە ژورەوەی قەیسەرێکە ئاڵای تورکیایان هەڵکۆڵیوە.\nلە ئێستادا کارو بارەکانی ئەو شوێنەوارە تەواو بووە بەڵام ئەو کۆمپانیا تورکیە ئامادە نیە قەیسەرێکە ڕادەست بکاتەوە، بە بیانوی ئەوەی چاوەڕوانی فاتح یەڵدز سەر کۆنسوڵی تورکیا لە عێراق دەکەن قردێلەی کردنەوەی ئەو قەیسەریە بپچڕێنێ، ئەوەش چاودێرانی سیاسی و خەڵکی شارەکەی نیگەران کردوە و دەڵێن ئەوە بەتەواوەتی داگیرکاریە.\n٢-ئامادەکاری سەربازی دروستکردنی چەتە و مورتەزیقە\nلە دوای ١٦ ئەکتۆبەرەوە پاشەکشێی هێزەکانی پێشمەرگە و جێگرتنەوەی هێزەکانی عێراق لە ناوچەی مادەی ١٤٠ لە خانەقین تاکو دەگاتە شەنگال بۆشاییەکی سیاسی و سەربازی دروست کرد کە تورکیا ئەو بۆشاییەی قۆستەوە، ئەندامانی میت و بەرەی تورکمانی ناردە ناو هێزەکانی حەشدی شەعبی بۆ ئەوەی هەژموونی سەربازی و سیخوڕی خۆی لە ناو ڕیزەکانی عێراق و حەشدی شەعبی پەرە پێبدات.\nلە لایەکی تریشەوە تورکیا لە ڕێی (بەرەی تورکمانی )١ هێزێکی سەربازی دروستکردووە کە زیاتر لە ٦٠٠ کەس دەبن سەرجەمیان لە تورکیا لە لایەن دەزگای سیخوڕی میت پەروەردە کراون و گەڕێندراونەتەوە کەرکووک و کار بۆ ڕێکخستنی سیخوڕی میت دەکەن.\nشوان داودی پەرلەمانتاری پێشووی پەرلەمانی عێراق دەربارەی چۆنیەتی دروستکردنی ئەوهێزە بۆ ئاژانسی هەواڵی فوراتی ڕاگەیاندبوو:" ئەو هێزە پێش دروستکردنی لەلایەن بەرپرسانی بەرەی تورکومانی بانگەشەی بۆکرابوو، دواتر ئەو کەسانە لە ناوچەی (یایچی ) سەر بە ناحیەی تازە لە کەرکووک ناوی خۆیان تۆمارکردووە، هەرلەوێشدا چاویان بە بەرپرسانی بەرەی تورکومانی (حەسەن تۆران، ئەرشەد ساڵحی) کەوتووە، ٥٦٨ کەس ناوی خۆیان تۆمار کردووە، دواتر هەر ئەو کەسانە بە ئۆتۆمبێلی تایبەت بەسەرپەرشتی دەزگای هەواڵگری تورکیا لە ڕێگای دەروازەی ئیبراهیم خەلیلەوە گواستراونەتەوە بۆ تورکیا بۆ ناوچەی سلۆپی، لەوێش براون بۆ سەربازگەی ( Genal kuramy baskanligi)٢\nمیت ڕاهێنانی سەربازی بەو هێزە دەکات\nهەر بەپێی زانیاریەکانی شوان داودی لەو سەربازگەیە بەرپرسانی بەرەی تورکومانی و بەرپرسانی دەزگای هەواڵگیری میتی تورکیا سەرپەرشتی مەشق و ڕاهێنانی ئەو هێزە دەکەن دوای تەواوبوونی ڕاهێنان جارێکی تر دەیانگەڕێننەوە بۆ کەرکووک و دابەش دەکرێن بەسەر بنکە و بارەگاکانی بەرەی تورکومانی لە ژێر ناوی پاراستنی بنکەکان، لەوشارە جێگیر دەکرێن.\nمووچەی چەکدارەکان لە تورکیاوە دێت\nداودی لەبەردەوامی قسەکانی وتویەتی: ئەو چەکدارانە لەلایەن تورکیاوە مووچە و چەکیان بۆ دابین دەکرێت، مووچەی هەرچەکدارێك لە ٤٠٠بۆ ٧٠٠ دۆلارە.\nتورکیا بۆ ئەوەی ڕەوایەتی بە هێزەکەی خۆیان بدات خۆیان دایە پاڵ حەشدی شەعبی بەڵام سەرکەتوو نەبوون، بۆیە ئێستا دەڵێن هێزەکەمان سەر بە کۆمپانیایەکی پاراستنە، ئەو هێزەی کە تورکیا و بەرەی تورکمانی بە کۆمپانیای پاراستن بەناوی دەکەن زۆر جار بۆ ململانێی سیاسی بەکارهێنران بۆ نموونە لەڕووداوەکانی دوای ئاشکراکردنی ئەنجامەکانی دەنگدان لە کەرکووک ئەوهێزە بەکارهێنرا و بارەگای کۆمسیۆنی سەربەخۆی هەڵبژاردنەکانی عێراقیان لە کەرکووک گەمارۆدا."\nهاوکات لە کاتی شەڕی داعش لە ساڵی ٢٠١٤ لەسەر ناوی شەڕی دژی داعش، تورکیا هێزێکی لە ناوچەی بەعشیقەی سەر بە پارێزگای موسڵ جێگیر کرد، لە ڕاستیدا ئەو هێزە پشتیوانی داعشی دەکرد نەک شەڕی دژی داعش، هێچ کەسێک نەیبینی ئەو هێزە ڕۆژێک شەڕ دژی داعش بکات، لە ئێستاشدا کە خەلافەتەکەی داعش بە شێوازێکی فەرمی کۆتای هاتووە ئەو هێزەی تورکیا لە بەعشیقە پشتیوانی شانە نووستووەکانی داعش دەکات، هێزکی بەناوی حەشدی وەتەنی بۆ سونەکانی موسڵ و تورکومانەکانی تەلەعفەر دروستکردوە بەناوی (حەشدی وەتەنی)٣ بەرپرسانی ئەو هێزە لەلاین هێزە ئەمنیەکانی عێراق داواکراون بە تۆمەتی گەندەڵی و خیانەتی نیشتیمانی، تورکیا ئەو هێزەش بەکار دەهێنێت بۆ مەبەستی دەوڵەتەکەی لە عێراق و دەستێوەردانی زیاتر.\n٣-ئامادەکاری و ڕێکخستنی فکری و دروستکردنی کادری سیاسی کۆمەڵایەتی\nجیاواز لەو هەوڵانەی پێشووتر باسمان کرد لە لایەکی ترەوە لە ڕێگای بەرەی تورکمانی و چەند پارتێکی ئیسلامی کوردی هاوفکری ئاکەپە هەوڵەکانی چڕ کردۆتەوە بۆ ئەوەی کادری سیاسی و کۆمەڵایەتی پەروردە بکات لە ڕێگای ئەو کادرانەوە مێشکی هاوڵاتیانی شارەکە ئامادە بکات بۆ داگیرکاری داهاتوو لەسەر شارەکە، بۆ ئەو مەبەستەش کادران و ئەندامانی ئەو پارتانە دەبات لە شارەکانی تورکیا پەروردەیان دەکات لەسەر فکری ئیخوانی و عوسمانی، پاشان دەیانگەڕێنێتەوە ناو کەرکووک، ئەوانیش بە ئاوازی ئەجیندای تورکیا لە شارەکە کار دەکەن و زەمینە سازی بۆ داگیرکاری تورکیا ساز دەکەن.\nجیاواز لەوەش تورکیا بە پشتیوانی ئەرشەد ساڵحی کە سەرۆکی بەرەی تورکومانیە و ئەندام پەرلەمانی عێراقە چەند ناوەندێکی بەناوی ڕێکخراوی مەدەنی و فێرکردنی قورئان کردۆتەوە، یەکێک لەو ناوەندانە دەکەوێتە کۆڵانی سەرچنار و لەگەڕکی ڕەحیماوەی کورد نشینی شاری کەرکووک، دوانەکەی تریش یەکیان لە گەڕەکی غەرناتە و ئەوی تریان لە دۆمیزی باشوری شارەکەیە، ئەو ناوەندە چەند کوردێکی بەکرێگیراوی باکووری کوردستان کە سەر بەفکری ئەردۆغانن تیایدا کار دەکەن، منداڵانی ئەو شارە لە نەتەوە جیاوزەکان لە خۆیان کۆدەکەنەوە لەسەر ناوی فێربوونی قورئان و سونەت.\nئامانجی کۆکردنەوەی ئەو منداڵانە پەروەردە کردنیانە لەسەر فکری سیاسی و ئاکەپە و ئیخوان و ئامادەکردنیانە بۆ بوون بە سەربازی تورکیا و کاری سیخوڕی پێکردنیان و ناردنیان بۆ تورکیا بۆ ئەوەی لە داهاتوودا وەک بەکرێگیراوێکی تورکیا لە کەرکووک کار بکەن.\nچەند هاوڵاتیەکی شاری کەرکووک کە سەردانی ئەو ناوەندەیان کردبوو پێیان ڕاگەیاندین، ناوەندەکانی تورکیا لە کەرکووک بە دەیان منداڵی تەلەعفەر، کەرکووک، یایچی، تازە و خورماتووی لێبوو و کوردە بەکرێگراوەکانی تورکیا کە لە ناوەندەکان کار دەکەن لە گەڵ کادرانی بەرەی تورکمانی وانەی ئیخوانی فکری ئاکەپەیان بە منداڵەکان دەوتەوە و پێیان ڕاگەیاندوون لە داهاتوو دەیاننێرین بۆ تورکیا.\nکۆکردنەوەی ئەو منداڵانە و پەروەردەکردنیان لە ڕووی سەربازی و سیاسیەوە، سوپای (ئینکشاری)٤ عوسمانیەکان بە بیری مرۆڤەکان دەهێنێتەوە.\nئەوەی لە کۆتای دەمێنێتەوە بیڵێین ئەوەیە: شاری کەرکووک لە مەترسی گەورەی داگیرکاری تورکیادایە، لایەنە سیاسیەکانی کوردیش لە هەموو کەس ئەو ڕاستیە باشتر دەزانن بەڵام لە ئاستی ئەو هێرشانەدا تا ئێستا هەنگاوی جدیان نەناوە، ئایا دەبێت تاکەی چاوەڕوان بن و چاوەڕوانی چین؟\n١-بەرەی تورکومانی: پارتێکی تورکمانی نەژاد پەرستە لەلاین ئەرشەد ساڵحی سەرپەرشتی دەکرێت، کار بۆ سیاسەتی تورکیا دەکات لە کەرکووک.\n٢- genal kurmay basknlgy :ناوەندێکی سەربازی سوپای تورکیایە دەکەوێتە ناوچەی سلۆپی لە باکوری کوردستان\n٣-حەشدی وەتەنی: پێک دێت لەو گروپە چەتەی کە تورکیا دروستیکرد بە سەرپەرشتی ئەسیل نوجێفی پارێزگاری پێشوی موسڵ.\n٤-سوپای ئینکشاری: هێزێکی سەربازی بوون سوڵتانەکانی عوسمانیەوە دروستیان کردبوون،هەندێک مێژوو نوسان دەڵێن هێزە هەر لە سەردەمی سوڵتان عوسمانی کوڕی ئورتوغرلی دامەزرێنەری عوسمانیەکانەوە دامەزراوون لەسەر ئەو بنەمایەی کە ( هەر هۆز و قەبیلەیەک یەکەیەکی سەربازیە) لەسەر ئەو بنەمایە هەموو هۆزێک دەبوایە کوڕەکانیان ئامادە بکەن بۆ ناو یەکە سەربازیەکان و کە دەگەیشتنە کاتی باڵغ بوون دەیانبردنە ناو ئەو سوپایەوە. یاخود ئەو گەلانەی کە لە ژێر دەستی عوسمانیەکان بوون وەک باج دەبوو هەموو ماڵیک کورێکی خۆێ پێشکەشی سوپای عوسمانی بکردبا کە پێ دەوترا باجی (شێورمە)\nئەرشیفی ئاژانسی هەواڵی فورات ANF NEWS\nئاژانسی هەواڵی ڕۆژ نیوس ROJ NEWS\nلێکۆڵینەوەی مێژووی (ئومێد نەجم ) لە سایتی پەیسەر بڵاو کراوەتەوە.\nسۆزدار ئاڤێستا: ٤ی نیسان رۆژبوونی هەموو گەلانە


حکومه‌تی مالیزیا ڕێککه‌وتن له‌گه‌ڵ جوداخوازانی ئۆکرانیا ده‌کات\nحکومه‌تی مالیزیا ڕاده‌گه‌ێنێت ڕێککه‌وتنێکی له‌گه‌ڵ جوداخوازانی سه‌ر به ڕوسیا ده‌سته‌به‌رکردوه بۆ ئه‌وه‌ی ڕێگه به پۆلیس بدات بچنه ئه‌و شوێنه‌ی که فڕۆکه مالیزیه‌کی تێدا که‌وته خواره‌وه له ناوچه‌ی خۆرهه‌ڵاتی ئۆکرانیا.\nله‌و باره‌یه‌وه ئه‌مڕۆ ئۆفیسی سه‌رۆک وه‌زیران نه‌جیب ڕه‌زاق له به‌یانامه‌یه‌کدا ڕایگه‌یاند ڕێگه به پۆلیسی مالیزی ده‌درێت بچنه شوێنه‌که‌وه بۆ ئه‌وه‌ی پارێزگاری بۆ لێکۆڵه‌ره‌وه‌کانی نێونه‌ته‌وه‌یی دابین بکه‌ن که له ورده‌کاری ڕوداوه‌که ده‌کۆڵنه‌وه.\nپسپۆڕانی هۆڵه‌ندی ده‌ڵێن ناسنامه‌ی یه‌که‌م قوربانی روداوه‌که‌یان دیاری کردوه ، به‌ڵام هیچ ورده‌کاریه‌کیان له‌و باره‌یه‌وه بۆ خه‌ڵکان بڵاونه‌کردووه‌ته‌وه ، ده‌ڵێن خانه‌واده‌ی قوربانییه‌که‌یان ئاگادار کردووه‌ته‌وه.


ئه‌پڵ هه‌موو كێشه‌كانی ئای ئۆ ئێسی تازه چاره‌سه‌ر ده‌كات\n:: PM:05:34:19/11/2019 \nدوای هاتنی ئای ئۆ ئێس ڤێرژنی 13.2.3 راسته‌وخۆ چه‌ند كێشه‌یه‌كی كاركردنی بۆ مۆبایله‌كان دروست كرد به‌تایبه‌تیش بۆ ئایفۆن 11 كه سیسته‌مێكی نوێیه و كاری پێ ده‌كات. به‌ڵام ئه‌پڵ له ئه‌پده‌یتێكدا ئه‌م كێشانه‌ی هه‌موو ڕاگرت.\nماڵپه‌ڕی "theverge"ی ته‌كنه‌لۆجی له‌باره‌ی ئه‌م كێشه‌ی ئه‌پڵه‌وه گوتویه‌تی، ماوه‌ی چه‌ند هه‌فته‌یه‌كه ئه‌پڵ سیسته‌می ئای ئۆ ئێس 13.2.3ی خستووه‌ته‌كار و ڕێژه‌یه‌كی زۆر له به‌كارهێنه‌رانی ئایفۆن و ئایپاد ئامێره‌كانیان ئه‌پده‌یت كردووه، به‌ڵام دوای چه‌ند سه‌عاتێك له ئه‌پده‌یت كردنه‌وه‌كه ئامێره‌كان تووشی چه‌ند كێشه‌یه‌كی ته‌كنیكی ده‌بوونه‌وه و ئامێره‌كه له كار ده‌كه‌وت.\nئەپڵ بەم ئەپدەیتە کێشەی مۆبایلەکانی چارەسەر دەکات\nله‌لای به‌شێك له به‌كارهێنه‌رانیشدا كێشه‌كان جیاوازبوون هه‌بوو له‌كاتی به‌كارهێنانی تۆره كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان راسته‌وخۆ و به‌بێ داگرتنی هیچ شتێك كامێرای مۆبایله‌كه ده‌بووه‌وه. هه‌روه‌ها به‌شێكی تریان كێشه‌ی شه‌حنیان بۆ دروستبووبوو، جگه له‌وه‌یش ئه‌پده‌یته‌كه مۆبایله‌كانی گه‌رم ده‌كرد و چه‌ندان كێشه‌ی تر، به‌ڵام ئه‌پڵ ڕای گه‌یاند كه ئه‌م كێشانه چاره‌سه‌ر ده‌كه‌ن و به‌زووترین كات ئای ئۆ ئێس 13.3 ده‌خرێته‌كار.