ناسیۆنالیزمی عەرەب یان ئایدۆلۆجیای عروبە، بزاڤێکی سیاسیی فکریی دەمارگیرە، داوای یەکگرتنی عەرەب دەکات لەبازنەی یەک دەوڵەتدا، ئەم ئایدۆلۆجیایە لەجیهانی عەرەبی مێژوویەکی ئەوەندە کۆنی نی یەو دەگەڕێتەوە بۆ پاش جەنگی جیهانی یەکەم، پاش هەرەسهێنانی ئیمپراتۆریایی عوسمانی، بەتایبەت لەشەستەکان و حەفتاکان بەتەقینەوەیی ناسیۆنالیزمی عەرەب دادەنرێت.\nعروبە وەک بەرئەنجامی میراتێکی هاوبەشی عەرەب لەزمان و ڕۆشنبیری ومێژووی هاوبەش بەجیاوازییی ئاین وڕەچەڵەک.\n•هەرچەندە ناکرێت بوترێت پێش جەنگی جیهانی یەکەم هەستی ناسیۆنالیزمی بوونی نەبووە بەڵکو لە نوسینی بیرمەندو ئەدیب و نوسەرانی عەرەبدا بەرجەستە کرابوو بەڵام نەبووبووە مۆدێلێک بۆ کاری سیاسی، بەڵام پاش جەنگی جیهانی وسەردەمی کۆلۆنیالیزەکردنی وڵاتانی عەرەبی وهەژموونی ئیمپرالیزمی فەرەنساو بەریتانیا سروشتێکی پەرچەکردارانەو هێرشبەری وەرگرت لەژێر کاریگەری بزووتنەوەی فاشیزم و نازیزمی ئیتاڵیاو ئەڵمانیادا بوو.\n•بەرلەجەنگی یەکەمی جیهانی زۆرێک لەویلایەتەکانی دورگەی عەرەب لەژێرهەژموونی دەوڵەتی عوسمانیدا بوون کەژمارەیان ۱۲ ویلایەت بوو ویلایەتی\n"حجاز، بەیروت، یەمەن، بەسرە، بەغداد، موسڵ، حلب، سوریا، جەزائیر، تەرابلسی ڕۆژئاوا، تونس ، میسر"\n•سەرجەم ویلایەتە عەرەبییەکان بەم سیستمە ئیدارییە بەڕێوەدەبران.\n•کەکۆی دانیشتوانی دەوڵەتی عوسمانی بریتی بوو لە ۲۲ میلیون کەس.\n•لەناو ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی دەسەڵاتی سوڵتان سەروەرو حاکم بوو بەناوی ئیسلامەوە حوکمیان دەکرد وهاوڵاتی ڕەعیەو ملکەچ بوو .\n•بەگشتی عەرەبەکان لەناو ئیمپراتۆریای عوسمانی بەچاویلکەی ئیسلامەوە تەماشای مێژوویان دەکرد، باوەڕیان وابوو کە عوسمانییەکان میراتگریی ڕاستەقینەی خەلیفە مسوڵمانەکانن. عەرەب لای عوسمانییەکان بە (بدوی غیرمتحچر) لەقەڵمدەدرا، ئەوەی کە کۆیانی کردبووەوە ئیسلام بوون بوو نەک هیچ پۆینتێکی تر.\n•بەگشتی سەرەتای بزووتنەوەی عەرەبی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی وەهابییەکان، هەرچەندە ئەم بزووتنەوەیە جوڵانەوەیەکی ئاینی و پەرچەکردارێکی سایکۆلۆجیانە بوو دژ بەعوسمانییەکان، بەوپێیەی ئەمان باوەڕیان بەگێڕانەوەی ئاینی ئیسلام بوو بۆ هێڵی ڕاستەقینەوڕەسەنی خۆی .\n•"محمد عبدالوهاب" (۱۷۰۳-۱۷۸۷)لەگەڵ ئیبن سعود یەکی گرت ودەوڵەتێکیان لەسەربنەمای شەریعە دامەزراند.\n•ساڵی ۱۹۲٤مەلیک حسین توانی مەککە بخاتەژێر دەستی خۆیەوە.\n•محمد علی پاشا لەمیسر(۱۸۳۰_۱۸٤۱) هاوشێوەی وەهابییەکان جوڵانەوەیەکی لەمیسر بەرپاکرد، هەرچەندە ئەم بزووتنەوەیەش بەخەباتی ناسیۆنالیستی هەژمارناکرێت بەڵام بەرپەرچدانەوەیەکی باش بوو بۆ حکومی عوسمانی وتوانی(میسری نوێ)بە کۆمەڵێک گۆڕانکاریی بەهێز بونیادبنێت هەرچەندە لەبنەرەتدا بۆدەستکەوتی شەخسی بوو .\n•ناکرێت لەخەباتی ناسیۆنالیستی عەرەبدا ڕۆڵی مەسیحییەکان لەلوبنان نادیدە بگیرێت بەهۆی ئەوجیاکارییەی بەهۆی ئاینی جوداوە لەلایەن عوسمانییەکان ڕووبەڕووی دەبوونەوە. بەتایبەت لوبنان کە دەروازەیەکی گەورەی پەیوەندی بازرگانی بوو لەگەڵ ئەوروپادا بەتایبەتی فەڕەنسا .بەتایبەت ڕۆڵی بیریارانی مەسیحی لەهۆشیاریی نەتەوەیدا نمونەی(الیاس حبالین) (۱۸۳۹-۱۸۸۹).\n•بوترس البستان) (۱۸۱۹-۱۸۸۳).\n•نجیب عازوری) (۱۸۸۱-۱۹۱٦)دادەنرێن بەهەژێنەری هزری ناسیۆنالیزمی عەرەبی. ساڵی ۱۸۸۱لەلایەن ڕێکخراوێکی نهێنی نامیلکەیەک بڵاوکرایەوە لەلەندەن بەناوی (جمعیە حفڤ حقوق الملە العربیە) کەداوای دەکرد عەرەب لەژێردەسەڵاتی تورک ڕزگارببێت.\n•سەرهەڵدانی ناسیۆنالیزم دەگەڕێتەوە بۆ دەرکەوتنی حزبی شیوعی عێراقی ولەکۆتای چلەکان لەشێوەی شانەی نووستوو کەبەعسییەکانی سوریا دروستیان کردبوو ,ساڵی ۱۹۵۲حزبی بەعسی عێراقیش وەک لقێکی بەعسی سوریا دامەزرا ."میشێل عەفلەق وسەڵاحەدین بەیتار "دوو لەدامەزرێنەرانی حزبی بەعس بوون، میشێل ی مەسیحی و سەڵاحەدینی مسوڵمان لەساڵی ۱۹۲۹ ئاشنای یەک دەبن لەپاریس(یەکێتی خوێندکارانی عەرەب) دادەمەزرێنن کەڕۆڵێکی بەرچاوی هەبوو لەکۆکردنەوەی گەنجان .ساڵی ۱۹۳۹ کاتێک فەرەنسا "ئەسکەندەروونە "بەتورکیا دەبەخشێت."زەکی ئارسۆزی "\n•هەڵمەتێکی توندڕەوانەو ڕەگەزپەرستانەی لەدژی فەرەنسا بەرپاکرد، پاشان گروپێکی دروست کرد کە مەرجی بوونە ئەندام وەرگێڕان یان نوسینی کتێبێکە لەبارەی کەلەپوری بەعس.\n•ساڵی ۱۹٤٤ لەگەڵ شانەکەی عەفلەق و سەڵاحەدین یەکیان گرت ولەسوریا لە۱۹٤۹ یەکەم ناوکی بەعسیان لە بەغداد دروستکرد بەئامانجی خەبات دژی ئیمپریالیزم .\n•سەرەتای دامەزراندنی بەعس لەخوێندکارو پزیشک ومامۆستاوتوێژی ڕووناکبیران پێک هاتبوو .لەشەستەکانیش لەسوریا عەلەوییەکان سەرکردایەتی لقی سوریای حزبی بەعسیان دەکرد، بەڵام بەدزەکردنی ئەفسەرانی سوریا بۆ ناوحزب باڵی مەدەنی بەرەو لاوازی چوو، بەهاتنە ڕیزی(ئەکرەم حۆرانی) وەک ناسیۆنالیستێکی عەرەب ناوبانگێکی زۆری پەیداکرد ولەساڵی ۱۹۵۲ ناوی حزب بوو بە حزبی.\n•بەعسی عەرەبی ئیشتراکی.\n•بەڵام بەتێپەڕبوونی کات بەعس لەستراتیژی سەرەتایی خۆی دووردەکەوتەوە، بەهاتنە ناوەوەی چەندین گروپ وتاقمی ناڕێکخراو کە زادەی هەڵچوونی بەرژەوەندی و تائیفی بوو ئەو گروپانەی کە گۆڕانکاری دیمۆگرافی هەڕەشەی لەسەر ژیانی نەریتییان دەکرد، واتە ئەوەی ڕایدەکێشان چەمکی نەتەوەگەرای نەبوو.\n•لەقۆناغەکانی دواتر پەنابردنە بەر توندوتیژی لەلایەن بەعسەوە لەئەخلاقی ڕاستەقینەی بەعس و تێگەیشتنیان بۆ ناسیۆنالیزمی عەرەب سەرچاوە دەگرێت.\n•لەشەستەکاندا بیرمەندی عەرەب (فوئاد عەجمی) دەپرسێت" چۆن دەکرێت حزبێک لەسەر ئامانجگەرای گەنجان بونیادبنرێت ودواتر ڕادەستی توندوتیژی و زەبرو دڕندایەتی سەربازی بکرێت" ئەم ڕاڤەیە دەمانگەیەنێتە ئەو لۆجیکەی کە ئامانجی حزب کامڵ بوون و شوێنپێ قایم کردن بوودواتر وەک بزووتنەوەیەک کە رۆحیەتی فاشیگەری تیابوو بەدیارکەوت. بەعسگەرایی سەرچاوەی پاساوهێنانەوەی ئاینە، جیانەکردنەوەی ئاین و ئەخلاق بەدرێژای مێژووی عەرەب بەشێکی دانەبڕاو بووە.


:: PM:07:56:31/03/2021 \nهەموو ساڵێك كاتێك هەوڵ دەدرێ پڕۆژەیاسای بودجە لە پەرلەمانی عێراق بێتە تێپەڕكردن، تووشی چەندان بەربەست دەبێتەوە، بەتایبەتی پشكی هەرێمی كوردستان لەلایەن فراكسیۆنە شیعەكانەوە كێشەی بۆ دروست دەكرێت، نەجیبە نەجیب، ئەندامی پێشووی لیژنەی ئابووری لە پەرلەمانی عێراق لە دیمانەیەكی "وشە"، تیشك دەخاتە سەر هۆكاری دواكەوتنی پەسندكردنی بودجە؟\n*هۆكاری دواكەوتنی دەنگدان و پەسندكردنی بودجەی عێراق چییە؟، بۆچی ساڵانە ئەو كێشە دووبارە دەبێتەوە و پێوەندی بە كوردەوە چییە؟\nلە عێراقی فیدراڵ و لە بابەتی دواكەوتنی بودجە، ئەگەری سیاسی زیاترە لە هەموو ئەگەرەكانیتر، لەوانە ئابووری و داهات و خەرجییەكان، واتە هۆكاری دواكەوتنی سیاسییە و بە هۆكاری ناكۆكییەكانی نێوان شیعە خۆیان كە فەرمانڕەوایەتی بە دەستی ئەوانەوەیە، هەروەها لەنێوان شیعە و سوننە و شیعە و كوردیش بابەتەكە هەر سیاسییە، بۆیە بەشێوەیەكی سیاسیانە مامەڵە لەگەڵ بودجەدا دەكرێت.\nبودجە ئەمساڵ دواكەوتووە، خۆی بودجە بۆ ساڵێكە، كەچی وا چواریەكی ساڵەكە كۆتایی هات و ئەگەری هەیە نیوەی ساڵەكە بێ بودجە تێبپەڕی، لەوكاتەی ساڵی 2020 عێراق بودجەی نەبوو، هۆكاری سەرەكیی دواكەوتنی پەسندكردنی بودجە هەڵبژاردنە، كاتێك هەر لایەنێك دەیەوێ شەقامی خۆی رازی بكات بۆ بەدەستهێنانی دەنگی ئەوان.\nلە بودجە سێ دەستكەوت بۆ هەرێم هاتووەتە دی، دەستووری و یاسایی و دارایی و سیاسی\nلەناو شەقامی شیعەدا مستەفا كازمی، بەدڵی هەندێك لەلایەنەكان نییە، ئەوان حەز ناكەن بودجەكە كە 164 ترلیۆن دینارە پەسند بكرێت، ئەو بڕە پارە بكەوێتە دەست كازمی و بۆ هەڵبژاردن لە رێگەی پڕۆژەكان و بەدەستهێنانی دەنگ بۆ هەڵبژاردن سوودی لێ ببینێت، بۆیە لایەنی شیعە حەز ناكەن بودجە پەسند بكرێ بۆ ئەوەی كازمی سوودی لێ نەبینێت، هەرچی سوننەیە كە ناوچەكانیان زیاتر وێران بووە، ئەوانیش هەوڵ دەدەن پێش هەڵبژاردن خەڵك دامەزرێنن و پارە بۆ ناوچەكانیان لە پەرەپێدانی هەرێمەكان و پترۆدۆلار دابین بكرێت، ئەویش بۆ رازیكردنی شەقامی خۆیان.\nلەنێوان كورد و شیعەیش، سەرەڕای رێككەوتنی هەردوو حكوومەتی عێراق و هەرێمی كوردستان بەوەی هەرێم رۆژانە 250 هەزار بەرمیل نەوت بەرانبەر بە تەرخانكردنی 12.67% وەك پشكی هەرێم لە بودجەی عێراق بدات، بەداخەوە ئەوان ئەو بابەتەیان كردووەتە كێشە، هۆكارەكەیشی هەڵبژاردنە و بۆ رازیكردنی شەقامی خۆیان و بەدەستهێنانی دەنگی ئەوانە، بەوپێیەی ئەوەی بۆ كورد خراپ بێت بۆ ئەوان باشە، هەروەها بیكەنە كێشە بۆ كازمیش، چونكە ئەو رێككەوتنی لەگەڵ كورد كردووە، بۆیە بابەتی دواكەوتنی پەسندكردنی بودجە تەواو سیاسییە.\n*پێشبینی ئێوە بۆ پەسندكردنی بودجە چییە؟، چۆن تێپەڕ دەبێت؟ پێوەندی بە گۆڕانی نرخی دۆلارەوە چییە؟\nلە عێراق هەموو ئەگەرێك هەیە، ئێستە و لە بودجەی 2021 كێشە لەناو ماڵی شیعەدا هەیە، گۆڕانی نرخی دۆلار رەهەندێكی نێودەوڵەتی هەیە نەوەك تەنیا ناوخۆیی، بۆ نموونە دەیانەوێ نرخی دۆلار دابەزێنن، چونكە بازرگانی لەگەڵ ئێران زیانی بەر كەوتووە، كاتێك نرخی دۆلار زیاد بكات، قەبارەی بازرگانی لەگەڵ ئێران كەمتر دەبێتەوە، بۆیە هەوڵێك هەیە بۆ گەڕانەوە بۆ نرخی پێشوو، واتە هۆكارەكەی لەبەر بەرژەوەندی عێراقییەكان نییە، بەڵكو رەهەندێكی نێودەوڵەتی تیادایە لەگەڵ ئێران، جیا لە راكێشانی شەقامی خۆیان، جگە لەوانە شیعەكان دەیانەوێ هەزاران ئەندامی حەشدی شەعبی دامەزرێنن، پێشبینی دەكەم رێككەوتنێك لەبارەی پڕۆژەكە دروست ببێ و ئەگەر هەیە بە زۆرینە بێتە تێپەڕاندن نەوەك بە رەزامەندیی هەموو فراكسیۆنەكان.\n*لەبارەی نرخی دۆلارەوە دەكرێ حكوومەت نرخەكەی بگۆڕێتەوە و لەو نرخەی ئێستە پاشگەز ببێتەوە؟\nبەپێی یاسا و رێوشوێنە كارگێڕییەكانەوە دەكرێ نرخی دۆلار بۆ پێشوو بگەڕێتەوە، واتە رێگری یاسایی و دەستووری نییە، بەڵام كێشەیەك هەیە بڕیاری زیادكردنی نرخی دۆلار بەرانبەر بە دینار كاتێك درا كە نرخی نەوت لە خوارووی 30 دۆلاردا بوو، هەروەها نووسراوی چاكسازییەكانی حكوومەت بە رێككەوتن لەگەڵ بانكی نێودەوڵەتی خرایە روو، كە یەكێك لە مەرجەكانی پاڵپشتیی نێودەوڵەتی بۆ عێراق ئەوە بوو نرخی دۆلار زیاد بكرێت، خەرجییەكان كەم بكاتەوە، بەڵام پێوەندییەكانی سندووقی دراو لەگەڵ عێراق بابەتێكی راوێژكارییە و پابەندییەكی ئەخلاقییە زیاتر لەوەی یاسایی بێت، هەرەها وەزیری دارایی عێراق خاوەن شارەزاییەكی زۆرە و بانكی ناوەندیش لە دەستی هاوپەیمانی "سائیروون" دایە، ئەوانە پێیان وایە ئەگەر نرخی دۆلار بەرزتر بێت، دەتوانێت خەرجییە گشتییەكانی دەوڵەت پڕ بكاتەوە، ئەوەیش لە بەرژەوەندی حكوومەتدایە.\nجیا لەوە بابەتی مەزادی دراو لە بانكی ناوەندی كە پێشتر هەبوو، نرخی دۆلار 1182 و 1183 دینار بوو، بەڵام لە بانكەكان دەگەیشتە 1122 و 1123 دەهاتە فرۆشتن، لەو جیاوازی نرخە نە حكوومەت و نە هاووڵاتی سوودمەند بوو، بەڵكو چەند لایەنێكی سوودیان لێ دەبینی، ئێستە ئەو قازانجەی چەند لایەنێكی سیاسی نەماوە، چونكە نرخی دۆلار 1450 لە بودجە دیاری كراوە، بۆیە ئەوەی دەكرێ ململانێی دەسەڵاتە زیاتر لەوەی ململانێ بێ بۆ بەرژەوەندی گشتی، بە مانایەكی تر وەزیری دارایی و حكوومەتی كازمی و حكوومەتی هەرێمیش، ئەگەر نرخی دۆلار بەرز بێت، بۆ حكوومەت باشترە، ئەگەرچی بۆ هاووڵاتییان باش نییە، چونكە رێژەی هاوردەكردنمان 99%یە، جیا لەوەیش هاووڵاتی بەدینار مووچە وەردەگرێت، بۆیە تا ئاستێك هاووڵاتی زەرەمەندە، بەڵام دەبێتە بنەمایەك بۆ پاڵپشتیكردنی بەرهەمی ناوخۆیی.\n*ئەوەی لە پەرلەمانی عێراق دەنگی لەسەر درا وەك پشكی هەرێم تا چەند لە بەرژەوەندی كوردە؟\nیەكەمجارە شاندی هەرێمی كوردستان بەوشێوەیە ئیقرار لەسەر پشكی هەرێم دەكەن، وەك دەبینن شاندەكە لەگەڵ پەرلەمانتاران لەناو پەرلەمان حازرن، ئەوەیش شتێكی باشە حكوومەتی هەرێم شاندێكی بە بەردەوام لەو بابەتە حازرە، مادەی 11 ئەوەیە كە هەرێم 250 هەزار بەرمیل نەوت بەرانبەر بە 12.67%ی بودجەی عێراق بۆ هەرێم تەرخان بكرێت، شیعەكان پێشنیازێكی تریان هەبوو كە هەرێم 460 هەزار بەرمیل نەوتی رۆژانە رادەست بكات، ئەوەیش دوای دەرهێنانی پێویستییەكانی هەرێم و خەرجی كۆمپانیاكان، ئەگەر ئەوانە بینێتە دەرەوە هەر دەبێتە 250 هەزار بەرمیل، خاڵێكی تر هەبوو بەوەی ئەگەر حكوومەتی هەرێم پابەندی رادەستكردنی ئەو بڕە نەوتە نەبوو، بەغدا شایستە داراییەكان ببڕێت، بەڵام ئەو خاڵە لادرا، واتە ئەگەر حكوومەتی هەرێم پابەند نەبوو، یاسای ئیدارەی دارایی جێبەجێ دەبێت بەوەی ئەو زیانانەی بەر حكوومەتی فیدراڵ دەكەوێت، بەرانبەر بەوە حەقی زیانەكانی دەگێڕێتەوە، خاڵێكی تر كە جێگیر كراوە و سەركەوتنێكە بۆ هەرێم، ئەوەیە تۆ نەوتەكە بە نرخی سۆمۆ دەفرۆشیت و بەهاكەی رادەستی بەغدا دەكەی، ئەوە سەركەوتنە، چونكە ئەوە دەبێتە ددانانێكی یاسایی و دەستووری بە دەسەڵاتی هەرێم بەسەر نەوتەكەی لە بەرهەمهێنان و هەناردن و فرۆشتن، واتە سێ دەستكەوت بۆ هەرێم هاتووەتە دی، دەستووری و یاسایی و دارایی و سیاسیش.


دەمەتەقێیەکی سەرپێییانە، لەگەڵ شاعیری کۆچکردوو (عیرفان ئەحمەد)دا – سه‌رده‌م\nدەمەتەقێیەکی سەرپێییانە، لەگەڵ شاعیری کۆچکردوو (عیرفان ئەحمەد)دا\nسازدانی: ئیدریس عەلی\nمێژووی ئەم دیمانەیە، یاخود بڵێم ئەم دەمەتەقێ سەرپێیانەم لەگەڵ هاوڕێی شاعیری کۆچکردووم (عیرفان ئەحمەد) دا، دەگەڕێتەوە بۆ ناوەڕاستی پاییزی ساڵی ٢٠٠٤، من بە ئێستاشەوە پێم وایە ئەگەر ژیان لەگەڵ ئەم شاعیرەدا سەرڕاست و بەئەمەک بوایە، ئەگەر سەرەڕۆیی و سەرلێشێواوییەکانی ڕۆژگار، دەستیان لە بەرۆکی گیر نەکردبا، ئەوا ئاستێکی باڵاتر و جوانییەکی واوەترمان لە شیعری کوردیدا، لەسەر دەستی عیرفان دەبینی، هاوکات مردنەکەشی بەو شێوە تراژیدییە نەدەبوو… بڵاوبوونەوەی ئەم چاوپێکەوتنە لەم سەرەتای پاییزەدا، دەبێت بە یادێک لەو ڕۆحە جوان و دەنگە ناسکەی شیعری کوردی، هاوکات دووبارە ناساندنەوەیەکی کاک عیرفان دەبێت بە نەوەیەک کە ئەویان تەنها بە ناو ناسیوە و ئاگاداری تێڕوانینەکانی نین بۆ ژیان و شیعر.\nئیدریس عەلی: هەموو شتێک سەرەتایەکی هەیە… دەمەوێت بزانم سەرەتای تۆ کەی بوو کە هەستت بە شاعیربوونی خۆت کرد و ئەو وزەیەت لە خۆتدا دۆزییەوە؟\nعیرفان ئەحمد: کە خوێندکاری سەرەتایی بووم، لە سەرەتای حەفتاکاندا لە تیپی سروودی قوتابخانە بووم، نایشارمەوە من پڕ بە دڵی منداڵانەی خۆم، حەزم دەکرد هۆنراوەی ئەو سروودانە من بمنووسینایە و هی من بوونایە، من پێش ئەوەی گوێم لە وشەی شیعر بێت و بزانم شیعر چییە، هەستم دەکرد و دەمزانی شتێک لە ڕۆحمدا هەیە و بەڵام ناوی نازانم، واتە نەمدەزانی ئەو شتە چییە کە لە ڕۆحمدایە و بۆم پێناسە نەدەکرا، هەستم دەکرد من ئەندامێکم لە جەستەم زیاترە لە خەڵکانی تر، ئەندامێک کە بە چاو نابینرێت، بە دەمارە هەستەوەرەکانی سەری پەنجە ناگیرێ، هاوکات ناتوانی پیشانی خەڵکی ئاسایی بدەیت، هەستم دەکرد جگە لەو تەزووانەی کە بایەکی سارد بە جەستەدا دەیبا و دەیهێنێ، من تەزوویەکی دیکە شک دەبەم لە خۆمدا، کە شیعر دەیخولقێنێت، تەزوویەک کە کەس سەرچاوەکەی نازانێ و ناتوانێ لە ئاستیدا خامۆش نەبێتەوە، من وا هەست دەکەم پێغەمبەرەکان، یان فەیلەسووفەکان لە نهێنی ئەو تەوژمەوە، مرۆڤەکانیان هەڵداوەتە ناو شەپۆلەکانی خۆیانەوە، من هەست دەکەم شیعر تا بڵێی ژنێکی جوان و جادووگەرە، بە شەقامەکاندا ڕەت دەبێ، دەچێتە سەیران و بە ناو خەڵکدا لەنجە دەکات، بەڵام لەو کاتەدا تەنها شاعیر دەیبینێت.\nئیدریس عەلی: شیعر دەکەوێتە کوێی ژیانەوە… ئایا شیعر لەگەڵ هەموو دیاردەکانی ژیاندا هەڵدەکات؟\nعیرفان ئەحمەد: شیعر لەگەڵ شتە زبرەکان و دیاردە دزێوەکاندا هەڵناکات، ناتوانێ دەستلەملانی هەموو ڕووداو و دیاردەیەک ببێت، لەو جۆرە شوێنانەی کە ژینگەی ڕۆح پیس دەبێت، شیعر ئیدی بار دەکات بۆ سەر لوتکە بەرزەکانی هەست، کەنارە زیوینەکانی ئاخافتن، چرپەی دوو دڵداری دوای نیوەشەو، جوڵەجوڵی کوکوختییەک لەناو سنەوبەرێکی چڕوپڕدا، یاخود پیلانی پشیلەیەک بەسەر دیوارێکەوە، دواجار دەمەوێ بڵێم شیعر دەکەوێتە زۆر شوێنی ژیانەوە، هاوکات ناشکەوێتە زۆر شوێنی دیکەی ژیانەوە.\nئیدریس عەلی: بێدەنگی و تەنیاییەک لە شیعرەکانتا قوڵپ دەدەن، ئەو بێدەنگی و تەنیاییەی ناو شیعر، چ جۆرە پەیوەندییەکی بە تەنیایی و بێدەنگییەکی دەرەوەی شیعرەکانتەوە هەیە؟\nعیرفان ئەحمەد: لە ڕاستیدا شیعر دەنگ و هەندێ جاری دیکەش گەڕانەوەیە بۆ خودی بێدەنگی، جۆرە پرسیارێکە لەگەڵ هاتنی مرۆڤ بۆ ناو پانتایی ژیان، ئەویش هاتووە، تەنیایی و شاعیر، وەکو ڕەگ و گەڵا وان، یان وەکو گەشتی بێپەروای مانگەشەو بە ناو وەرزەکاندا، دواجار دەمەوێ بڵێم تەنیای شاعیر، لە تەنیایی ماسییەک دەچێت لە حەوزێکی ڕەنگاوڕەنگدا، کە بێگومان خودی حەوزەکەش جگە لە خەیاڵ چ شتێکی دیکە نییە، دەکرێ و دەشێ هەندێ جار قووڵ بێت و دەشکرێ هەندێ جار تەنک بێت، شیعر لە دەرەوە بدوێ یان لە ناوەوە، یان لە هەردووکیاندا، هەر شیعرە دەتوانێ هەموو ڕەنگە جیاوازەکان کۆبکاتەوە، بەبێ ئەوەی ڕەنگی خۆی بگۆڕێت، کە بێگومان ڕەنگی تەنیاییە.\n2020-10-15 /by Zamwa Mhamad\nhttps://sardem.org/wp-content/uploads/2020/10/sardem-babat-new-4.png 500 800 Zamwa Mhamad https://sardem.org/wp-content/uploads/2021/03/Sardem.org-Logo1.png Zamwa Mhamad2020-10-15 11:30:412020-10-15 11:30:41دەمەتەقێیەکی سەرپێییانە، لەگەڵ شاعیری کۆچکردوو (عیرفان ئەحمەد)دا\nدەستەێڤسکی وەک وەرگێڕێک2022-05-23 - 21:12


روانینی مام بۆ ماف و ئەركی توێژەكان – Knwe.org\nسەرەکی » راپۆرت » روانینی مام بۆ ماف و ئەركی توێژەكان\nروانینی مام بۆ ماف و ئەركی توێژەكان\nبە درێژایی مێژووی خەباتی رێكخراوەیی و سیاسی و پێشمەرگایەتی و دیپلۆماسیی، مام جەلال لە ئاست كارو ئامانجی رێكخراو و سەندیكا و كۆمەڵە پیشەیی و دیموكراتییەكان و نوێنەرانی چین و توێژەكاندا هەمیشە پشت و پەنایان بووە و داكۆكیی لە مافە رەواكانیان كردووە، بۆ بەدیهێنانی ئامانجەكانیان و رێنوینی پڕ لە هیوا و ئومێدی پێبەخشیوون، لە برەودان بە كاروانی خەباتەكەیان.\nلێرەدا پوختەیەك لە روانینەكانی ئەو زاتەتان بۆ دەخەینەوەڕوو كە لە بۆنە جیاجیاكاندا تەئكیدی لەسەر كردوونەتەوە.\nشرۆڤەو ئامادەكردنی: كاروان شێخ عوسمان\nتێڕوانینی بۆ كاری رۆژنامەنووسیی\nلە كۆبوونەوەیەكی لەگەڵا دەستەی نووسەران‌و ستافی نووسینی رۆژنامەی كوردستانی نوی و ژمارەیەك رۆژنامەنووسدا لە ساڵی 2000 دا، پاش گێڕانەوەی ئەزموونی خۆی لە سەرەتای كاركردنی لە بواری رۆژنامەنووسیدا كە چۆن هەمیشە پشتی بە سەرچاوە بەستووە بۆ نووسینی بابەتەكانی بۆ رۆژنامەنووسانیش لەو كۆبونەوەیەدا دەڵێت: «ئێوەش ئەگەر بتانەوێت باش بنووسن، چەندی پێتان بكرێت سەرچاوەی زیاتر تەماشا بكەن، بەڵام پشت بەستن بە سەرچاوە هەر ئەوەنییە كۆپی بابەتەكە بكەن، بەڵكو بۆ ئەوەی كە باش تێیبگەن و چی بە كەڵكتان بێت، سوودی لێ وەربگرن، بۆ نموونە وتارێك یان بابەتێك دەخوێنیتەوە، بیرۆكەیەكی لێ دروست بكە، یان بە هزرو بیری خۆتان دایبڕێژنەوە یان بابەتەكەی خۆتانی پێ دەوڵەمەند بكەن.\nلەم سەردەمەشدا كە ئینتەرنێت هەیە ئاسانكاریی زیاتر كراوە بۆ بەدەستهێنانی سەرچاوە».\nمام هەمیشە تەكیدی لەوەش دەكردەوە كە لە بوارێكی وەك رۆژنامەنووسیدا كە داهێنان و پێشكەوتنەكانی لە بەردەوامیدایە، بۆیە تا گرنگی زیاتر بە رێكردن لەگەڵ پێشكەوتن و داهێنانەكاندا بدرێت كەمە، لەسەر ئەم خاڵەش مام دەڵێت: « كە دەڵێم لەگەڵ پێشكەوتنەكاندا رێ بكەن، مەبەستم ئەوەیە هەمیشە خۆتان بە خوێندكار بزانن و چەندە نووسین و بابەتتان هەبێت، خۆتان لێ نەبێت بە مامۆستا، هەمیشە لە هەوڵ و كۆششدا بن بۆ بەدەستهێنانی زانیاریی تازە، چونكە هەر رۆژنامەنووس و نووسەرێك رابووەستێت لە فێربوون، بەواتای ئەوەیە كە رادەوستێت لە ژیان، چونكە ژیان جووڵانە، یاسای ژیان مانای گەشەكردنە، بۆیە ئەگەر ئێوەش بتانەوێت ببنە رۆژنامەنووسێكی سەركەوتوو، دەبێت هەمیشە گەشە بە خۆتان بدەن و بە كەموكوڕییەكانی خۆتاندا بچنەوە».\nهەر لەسەر ئەم خاڵەش مام زۆر تەئكیدی دەكردەوە كە گەشەكردن گشت بوار و كایەكان بگرێتەوە و لەو دانیشتنەی لەگەڵ رۆژنامەنوساندا دەڵێت: «چەندین هۆی تریش هەیە بۆ گەشەكردنی مرۆڤ، بۆنموونە یەكێك خوێندەواریی نەبێت چۆن گەشە دەكات؟ بێگومان سەرەتا خۆی فێری خوێندەواریی دەكات، بەڵام هەر ئەوەش بەس نییە، بەڵكو گەشەدان بە ئاستی خوێندەواریی و مەعریفە و هۆشیاریی سیاسی و پرسوڕا گۆڕینەوە لەگەڵ دەوروبەر و ئەزموون و چوونە ناو خەڵك و تێگەیشتن لە پرسەكان و بەكارهێنانی زمانێك كە لێت تێبگەن گرنگن، هەموو ئەم سیفاتانەش پێكەوە دەكرێت یارمەتیی مرۆڤ بدات كە ببێتە رۆژنامەنووسێكی سەركەوتوو، ئەگەر خۆشی ئەو بەهرەیەی تێدابێت».\nلە بارەی ئامانج و دابینكردنی بژێویی و هەڵوێستی رۆژنامەنووسەوە مام هەمیشە روانینی وابوو كە لەو بۆنەیەشدا بەو جۆرە تەئكیدی لێ كردەوە و دەڵێت: «رۆژنامەنووس وێرای دابینكردنی بژێویی ژیانی دەبێت ئامانجێكی روونیشی هەبێت كە دەیەوێت چی بڵێت یان چی بگەیەنێت؟ جگە لەوەش دەبێت هەڵوێستی هەبێت و هەمەلایەنە سەیری شتەكان بكات و دیدی پانۆرامایی بێت، بەو شێوەیە دەتوانن شتی نوێ فێرببن و ببنە داهێنەریش».\nداكۆكی لە مافی ژنان\nپشتگیریی و پشتیوانیی مام جەلال بۆ ژنان لە سەرەتای دەستپێكردنی خەباتی سیاسییەوە رەنگی دابۆوە بە جۆرێك داكۆكی لە مافەكانیان دەكرد كە لە كۆنگرەی جیهانی ژناندا كە لە كۆماری میللیی چین بەڕێوەچوو بە نوێنەرایەتی ئەوان بەشداریی ئەو كۆنگرەیەی كرد، ئەم هەڵوێستە مەبدەئییەی مام لە پشتگیریی ژنان تا دواماڵئاویی كردنی لێمان بەردەوام بووە، لە بۆنەیەكی یەكێتی ژناندا مام جارێكی تر پشتگیریی خۆی وەها بۆ دووپاتكردنەوە: « راستە هەم یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان و هەم حكومەت و حزب و هێزە پێشكەوتنخوازەكان یاریدەدەر و پشتیوانی خەباتە رەواكەتانن، بەڵام پێویستیشە زیاتر پشت بە توانا و خەباتی خۆتان ببەستن و سووربن لەسەر داخوازییە رەواكانتان و بەرامبەر هەر دیاردەیەكی دزیۆ كە لە دژی ژنان روودەدات، پێویستە لە رێگەكانی خەباتتانەوە دەنگی ناڕەزایەتی بەرز بكەنەوە، بۆ ئەوەی هەموولایەك بزانن كە دژایەتی كردنی ئێوە جێگەی نەفەرەتییە، هەروەها بۆ هەر بڕیار و هەنگاوێكیش كە لایەنی ئیجابی هەیە بۆ ئێوە قسەتان لەسەری هەبێت ، مانای لە هەردوو حاڵەتدا رەئیتان هەبێت».\nمام هەمیشە روانینی وابووە كە ژنان بە هەوڵ و تواناكانی خۆیان بوونی خۆیان لە گشت كایەكانی ژیاندا بسەلمێنن، هەر لە بۆنەیەكی یەكێتیی ژناندا ئەم راستییەی بەمجۆرە دووپاتكردەوە و دەڵێت: «وەك چۆن دەبینین لە بوارەكانی پەروەردە و تەندروستیدا چەندین ژن و كچ وەك مامۆستا و فەرمانبەر و پزیشك و كارمەندی تەندروستی و برین پێچ رۆڵێكی باشتان هەیە، لە بواری پێشمەرگایەتیشدا ژمارەیەكی بەرچاو لە پێشمەرگە و ئەفسەری ژن هاتوونەتە كۆڕی خەباتەوە، بۆیە ئەمانە سەرەتایەكی باشن بۆئەوەی لە گشت كایەكانی ژیاندا وەكیەكیی خۆتان لەگەڵ پیاواندا بچەسپێنن بەسەر كۆمەڵگەدا».\nلە میانی ئەو پشتگیرییە بەردەوامەی مام بۆ ژنان و جووڵانەوەكانیان، هەمیشە تەئكیدی لە پەروەردەو فێركردنی هۆشیاریی بەخشینی زیاتر دەكردەوە و لە بۆنەكانی ژناندا ئەم خاڵەی بۆ دووپات دەكردنەوە كە دەیوت: «چەندی هۆشیاریی سیاسی و زانیاری نوێ لە ناو ئەندامانی رێكخراوەكەتاندا و پاشان لەناو كۆمەڵی كوردەواریدا بڵاو بكەنەوە، ئەوەندە زیاتر رێكخراوەكەتان كاریگەریی دەبێت بۆ بەدیهێنانی داوا و ئامانجەكانتان».\nبۆیە مام بەردەوام تەئكیدی لەوە دەكردەوە كە بەبێ بەشداریی ژنان كۆمەڵگەیەكی بەختیار و پێشكەوتوو پێكنایەت.\nدیدو تێڕوانینی بۆ ئەركی هێزەكانی ئاسایشی ناوخۆ\nلە بارەی دابینكردنی ئۆقرەیی و ئارامی و ئاسایشەوە بۆ وڵات و كۆمەڵانی خەڵك، مام هەمیشە راستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ رێنوێنی ئەو هێزانەی دەكرد و روانینی وەها بوو كە گرنگیی بە خولی مەشق لەسەر بنەماكانی رێزگرتن لە مافەكانی مرۆڤ و شێوازی پاراستنی سەرو ماڵی خەڵك بگرنە بەر، بۆیە لە بۆنەیەكی خولی مەشقی هێزەكانی ئاسایشدا بەم جۆرە رێنوێنی ئەو هێزانە دەكات و دەڵێت: «ئەو ئەفسەرانەی كە ئەم خولەیان تەواو كردووە، دەبێت باشتر بزانن كە ئێوە خزمەتگوزاری خەڵكن و بە سوود وەرگرتن لە بنەماكانی مافەكانی مرۆڤ، چونكە ئاسایشی ئێمە جیاوازن لە هێزەكانی سەردەمەكانی رژێمی دیكتاتۆری كە لە پاڵ ئەم ناوەدا خەڵكیان ئازار دەدا، ئەركی ئێوە پاراستنی سەر و ماڵی خەڵكە و بۆ ئەوانەشی لە رێی یاسا لادەدەن ، یان نیازیانە كارێكی خراپ بكەن ، بە وریایی و لێزانانە بیانهێننەوە سەر رێی راست و دەبێت پەیوەندییتان لەگەڵ كۆمەڵانی خەڵكدا باشتر و تۆكمەتر بكەن، چونكە بە پشتیوانیی خەڵك دەتوانن گومان لێكراوان یان هەر هەوڵیكی خراپەكاری دەستنیشان بكەن و رێ لە تێكدانی ئارامی و ئاسایش بگرن».\nمافی مرۆڤ لە دیدی مام جەلال-ەوە\nدەتوانرێت بوترێت كە پەرۆشیی مام بۆ پاراستنی مافەكانی مرۆڤ ، لە پێش زۆر خاڵی ترەوە بوو لە ژیانی سیاسیی خۆیدا و لە ئەولەوییەتدا داینابوو كە هەمیشە و لە زۆر وێستگەدا تەئكیدی لێ دەكردەوە، هەر لەو بارەیەشەوە لە بۆنەیەكی ساڵانەی یادی جاڕنامەی جیهانیی مافی مرۆڤدا بەمجۆرە تێڕوانینی خۆی دەخاتەڕوو و دەڵێت: «جاڕنامەی جیهانیی مافی مرۆڤ گرنگییەكی گەورەی هەبوو، چونكە بۆ یەكەمجار بوو جیهان بە گشتی و بە یەك دەنگ بڕیاریان لەسەر ئەو راستیانە دا كە مرۆڤ و مافەكانی لە سەرتاسەری دونیا بپارێزرێت، ئەمەش بۆ گەلانی زۆر لێكراو و بەشخوراوی وەك گەلی كوردستان گرنگییەكی تایبەتی هەیە، هەر بۆیە ئێمەش پێویستە لە گەلانی تر زیاتر پەرۆشی بەدیهێنانی ناوەڕۆكی ئەو جاڕنامەیە بین و خەبات بۆ جێبەجێكردنی بكەین و خەبات بكەین بۆ رێگە گرتن لە پێشێلكردنی مافەكانی مرۆڤ لە كوردستانی خۆماندا».\nلەبەرامبەر هەر پێشێلكردنێكی مافەكانی مرۆڤدا چ لە ناوخۆ و چ لە دەوروبەر و دونیادا مام هەمیشە روانینی وەها بووە كە ئەو پێشێلكردنانە دژایەتی گشت بیروباوەڕێكی پێشكەوتنخوازانەیە، بۆیە هەر لەو بۆنەیەشدا جارێكی تر ئەوەی دووپاتكردۆتەوەو دەڵێت: «پێشێلكردنی مافەكانی مرۆڤ جگە لەوەی كارێكی دڕندانەو دژە شارستانییەتە و دەبێتە هۆی سوكایەتی كردن بەو گەلەش كە لە ناویاندا ئەم جۆرە پێشێلكردنە روو دەدات، بۆیە پێویستە هەوڵبدەین بە هیچ شێوەیەك لە هیچ دەزگایەكدا لە هیچ شوێنێكی كۆمەڵی كوردەواریدا ماوە نەدەین بە پێشێلكردنی مافەكانی مرۆڤ، بە پێچەوانەوە خەبات بكەین بۆئەوەی كوردستانی ئێمە ببێتە نموونەیەكی زیندوو لە رێزگرتن و پاراستن و بەدیهێنانی مافەكانی مرۆڤدا، چونكە ئەم بەدیهێنانە نەك هەر لەگەڵ دەستكەوتە نەتەوایەتییەكانمان دەگونجێت، بەڵكو لەگەڵ نەریت و تەقالیدی نەتەوایەتی و دینیشدا یەك دەگرێتەوە».\nهەر لەو روانگەیەوە مام ئەوەی وەبیر هەموولایەك دەهێنایەوە كە پاراستنی مافەكانی مرۆڤ بناغەی وەدیهێنانی مافە نەتەوایەتیەكانیشە، بۆیە بەوجۆرە بە گرنگییەوە لەم پرسەی دەڕوانی كە لە بۆنەكاندا بەمجۆرە تەئكیدی لەسەر دەكردەوە و دەیوت: « لە و ڵاتی ئێمەدا جاڕنامەی گەردوونیی مافەكانی مرۆڤ و پاراستنی پرەنسیپەكانی دەكرێت بكرێنە چەكێكی كاریگەر بۆ پاراستنی مافەكانی گەلەكەمان، بۆیە پاراستنی مافەكانی مرۆڤ ئەركێكی نەتەوایەتی و دینی خەڵكی كوردستانی عیراقە و هیوادارم ئەم ئەركە بە چاكی جێبەجێ بكەین و چاو نەپۆشین لەهیچ كەس و لایەنێك كە پێشێلی بەندو خاڵەكانی بكەن».\nمام جەلال روانینی بەو جۆرەبوو كە پێش هەموو كەسێك پێویستە یەكێتی و ئەندامەكانی بە گرنگییەوە پاراستنی مافەكانی مرۆڤ درك پێبكەن و هەر لەو بۆنەیەشدا بەم جۆرە رێنوێنی هەموو لایەكی كردەوە: «جێبەجێكردنی بەندەكانی جاڕنامەی گەردونیی مافەكانی مرۆڤ واجبێكی حزبیی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان و هەموو ئەندامەكانێتی و هەمیشە ئەوەیان لەبیربێت كە بەندی دووەمی پرۆگرامی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان داوای جێبەجێكردنی پاراستنی مافەكانی مرۆڤ دەكات، بۆیە هیوادارم لەو مەیدانەدا رۆڵێكی گرنگتان هەبێت».\nوێستگەی خەباتی پێشمەرگانەی مام\nبواری خەباتی پێشمەرگانە، سەبارەت بە مام جەلال، زۆرترین ماوەی وێستگەكانی تری ژیانی بووە كە لە سەرەتای شۆڕشی ئەیلول و شۆڕشی نوێ-وە جگە لە ئەركی سیاسی، ئەركی فەرماندەییشی بینیووە، بۆیە هەمیشە پێداگریی لەسەر ئەوە كردووە كە جگە لە چەندایەتی ئەو هێزە، گرنگیی بە چۆنایەتیشیان بدرێت و هەر بۆ ئەوەش بەردەوام رێنوێنی هێزی پێشمەرگەی كردووە كە جگە لە ئەركی چەكداریی، گرنگی بە هۆشیاریی سیاسی و پەیوەندییە كۆمەڵایەتیەكانیشیان بدەن.\nوەك لە كۆبوونەوەیەكیدا لەگەڵ مەڵبەندی رێكخستنی پێشمەرگەدا بەم جۆرە ئەو تێڕوانینەی خۆی بۆیان دەخاتەڕوو: «هێزی پێشمەرگە هێزێكی شۆڕشگێڕی سیاسیی چەكدارە ، هێزێكی نیزامیی پیشەیی نییە، بەڵكو لە پێشەوە تێكۆشەری سیاسین، ئینجا تێكۆشەری سیاسی چەكدارن، كە ئەركیان پاراستنی نیشتمان و كۆمەڵانی خەڵكی كوردستانە، كەواتە دوو ئەركیان لەبەردەمە، ئەم دوو ئەركە وای لێ دەكات كە دەبێت باشتر و چاكتر لە مانای ئەركەكانی خۆی تێبگات كە ئەوان هێزی پێشمەرگەی كوردستانن و هێزێكی رێكخراوی هەموو خەڵكی كوردستانن نەك هێزی هۆز و تیرەو ناوچەیەك».\nمام هەمیشە تێڕوانینی بەجۆرێك بووە كە ئەم تێگەیشتنە لە ناو هێزی پێشمەرگە هەوڵی بەردەوامی دەوێت كە لەم كۆبوونەوەیەیدا لەگەڵ مەڵبەندی رێكخستنی پێشمەرگەدا دەڵێت: «ئەم تێگەیشتنە دەبێت لە ناو هێزی پێشمەرگەدا رەنگ بداتەوە، دیارە بە هۆشیاركردنەوە و راهێنانی بەردەوام ئەمانە جێبەجێدەكرێن».\nئەرك و پۆست و پلە\nبۆ تێگەیشتن لەسەر ئەرك و پلە و پۆست مام جەلال پێیوابوو كە خزمەتكردن لە ئەركدایە، نەك مەنسەب، بۆیە هەمیشە پێداگریی لەوە دەكردەوە كە لەناو گشت دەزگا و تەشكیلاتەكانی یەكێتیدا ئەمە رەنگ بداتەوە، وەك لەم كۆبوونەوەیەشدا بەمجۆرە دەڵێت: «لای ئێمە هەمیشە سەروەریی لە خەباتدایە، لە پلە و پۆستدا نییە، چەندە مرۆڤ بتوانێت خەباتی خۆی باشتر و رێكوپێكتر بكات بۆ خزمەتی كۆمەڵانی خەڵك، ئەوەندە زیاتر سەروەریی پێدەبڕێت، پێشمەرگەش كە ناوی خۆی بەخۆیەوەیەتی، پێویستە هەمیشە ئەم راستییە نەك هەر لە دڵ و دەرونیدا جۆش بدات، بەڵكو پێویستە رەنگیش بداتەوە لە كردار و رەفتارەكانیدا بە تایبەتی لەگەڵ كۆمەڵانی خەڵكی كوردستاندا و ئەم راستییەیان هەمیشە لەبیربێت كە پەیوەندیی ئەوان لەگەڵ كۆمەڵانی خەڵكدا وەك پەیوەندیی ماسی و ئاو وایە، ئەگەر ئاوەكە وشكی كرد ماسییەكە دەمرێت «.\nگەشەپێدانی ئابووریی و ئاوەدانكردنەوە\nبوژاندنەوە و گەشەپێدانی ئابووریی وڵات جێگەی بایەخ پێدانێكی تری گرنگ بوو بەلای مام جەلال-ەوەو تێڕوانینی تایبەتی هەبووە بۆ ئەم بوارانە وەك كۆڵەكەیەكی ژیان لە كوردستاندا، بۆ ئەو بوارەش لە كۆنگرەی ئابووریناسان و ژمێریارانی كوردستاندا بەم شێوەیە تێڕوانینی خۆی دەخاتەڕوو و دەڵێت:»ئابووری هەر وڵاتێك بە ئارەزووی حكومەت و كاربەدەستانی ئەو حكومەتە بەتەنیا نایەتەدی، بەڵكو وەكو خۆتان ویستوتانە، ئەوان دەتوانن رۆڵێكی كاریگەر ببینن لە مۆدێرنكردن و گەشەپێدان و دانانی نەخشە و پلانی راستدا، بەڵام ئەوەش لەوڵاتی ئێمەدا گرێداروی چەندین هۆی ناوخۆیی و دەرەكییە، بۆیە پێویستە ئێمە بە تایبەتی ئابوریناسان و ژمێریاران كە زانستییانە كاری ئامارو فاكتەرە زانستییەكان لەبەر دەستیاندا دەبێت بە چاوێكی دووربینانە و وردبینانە بنواڕنە ئابووری وڵات و چۆنێتی گەشەپێدانی».\nبۆ سەرخستن و گەشەپێدانی ئابووریی وڵات و جێبەجێكردنی داخوازییەكانی خەڵك، سەرۆك مام جەلال روانینی بەو جۆرە بووە كە دانانی پلان بنەمایەكی سەرەكییە وەك لەو كۆبوونەوەیەدا تەئكیدی لەسەر كردۆتەوە و دەڵێت: «هەر لەبەر ئەوە بوو كە یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان بڕیاریدا ئەنجومەنی پلاندانان دابنرێت تا بتوانرێت لەهەموو لایەنەكانی ژیان بە لایەنی ئابووریشەوە بە پێی پلان و بەپێی نەخشەی رێكوپێكی زانستییانەی گونجاو لەگەڵ بارودۆخی وڵاتەكەماندا نەخشەو پلانی پێویست دابنێیین بۆ گەشەپێدانی ئابووریمان، ئەوەی كە بەئێوەش دەكرێت، نەك هەر بەشداریكردنتانە لەو ئەنجومەنەدا، بەڵكو دەتوانن پێشنیازی پێویستی بۆ بكەن بۆ گۆڕینی ئەو یاسا كۆنانەی كە بە میرات لە رژێمە داگیركەرەكانەوە بە جێماون و لەمپەرن لەبەردەم هەنگاوەكانی گەشەپێدانی ئابووریدا».\nمام جەلال هەمیشە تێڕوانینی بەجۆرێك بووە كە لە زۆربەی لایەنەكانی ژیاندا بۆ چارەسەری كەموكوڕیی و كێشەكان، چارەسەری نموونەیی گرنگە، بەڵام بەپێی بارودۆخی وڵات ئەوە دێتەدی، بۆیە دەكرێت لە قۆناغی سەرەتادا چارەسەری واقعیانە پێشنیازبكرێت كە توانای جێبەجێكردنیان هەبێت، ئەو راستییەشی بۆ ئابووریناسان و ژمێریاران لەو كاتانەدا بەمجۆرە خستەڕوو و وتی: «داوا دەكەم هەوڵەكانتان زیاتر بخەنەگەڕ بۆ چارەسەری واقعییانەی كەموكوڕیی و كێشەكان و بیری ورد و زیرەكانە بكەنەوە بۆ پڕۆژە و پێشنیازەكانتان لەپێناوی بوژانەوە و پێشخستنی ئابووریی وڵاتەكەمان، بۆ نموونە بوژانەوەی كارگە مامناوەندی و بچووكەكان كە لەكاركەوتوون و لەتوانادا هەیە لەسەر دەستی ناوخۆیی بخرێنەوە كار، هەروەها بوژانەوەی كەرتی كشتوكاڵا بە گشت بوارەكانی بەروبومی دانەوێڵە و باخداریی و ئاژەڵداریی و پەلەوەر و هەنگەڵان بەبوژانەوەی ئەم بوارە، دەتوانرێت لایەنێكی ئابووریی سەرپێ بخرێتەوە».\nلەگەڵ ئەو رێنوێنیانەشیدا وێڕای خستنەڕووی روانینەكانی مام جەلال بۆ نوێنەرانی گشت چین و توێژەكان لە سەندیكا و رێكخراوەكاندا، هەمیشە چۆنێتی كاركردن و جێبەجێكردنی بڕیارو ئەركەكانیانی بۆ خۆیان دەهێشتەوە و ئەوەی دووپات دەكردەوە كە ئەوە بواری خۆتانە و ئێوە زانستیانە و وردبینانە دەتوانن ئامانجەكانی خۆتان كە لە خزمەت كۆمەڵانی خەڵكی كوردستاندایە، باشتر جێبەجێ بكەن.


سێ شەممە, 29 حوزەیران 2021 08:57\nکەربەلا- ٢٥ ی حوزەیران: لە کۆنفراسێکدا کە لەلایەن ڕێکخراوی ( جسوور ) ی گەنجانەوە ڕێکخرابوو، نوسینگەی مافەکانی مرۆڤی نەتەوە یەکگرتوەکان تیشکی خستەسەر ئەوەی کە چۆن ئافرەتان بەتواناوە لە سەرانسەری عیراقدا ئارەزوو دەکەن کە دواڕۆژی خۆیان دەستنیشان بکەن و کاریش بۆ وەدەستهێنانی هەموو مافەکانیان دەکەن.\nلە پەیامەکەشیدا، نوسینگەکە چەندین نمونەی لە کارەکانی خستەڕوو لەبواری برەودان و پاراستن و ڕێزگرتن لە مافەکانی ژنان وە بە دەربڕینی پابەندبوونی هاوبەش لە برەودان بە مافەکانی ئافرەتان و بەتواناکردنیان وەك مەبەستێك بۆ بەرەنگاربوونەوەی بەربەستە کۆمەڵایەتی و فەرهەنگییەکان.\nهەر ١٢٠ بەشداربووەکە تیشکیان خستە سەر گرنگیی بەشداریپێکردنی ژنان لە هەموو بوارەکانی ژیانی سیاسی و کۆمەڵایەتی و ئابوری و پەروەردەیی بە بەشداریپێکردنی ئەزمون و دەستپێشخەریەکانیان بۆ بەرەنگاربوونەوەی ئەو دابونەریتانەی کە بەربەستن لەبەردەم جێندەر وەك هەنگاوێك بۆ دەستەبەرکردنی یەکسانی لەنێوان هەردوو ڕەگەزدا لە عیراق. بەشداربووان پێکهاتبوون لە ئەندامانی ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی و گروپەکانی گەنجان و حکومەتە خۆجێیەکان لە پارێزگاکانی ناوەڕاست و باشوری عیراقدا.\nلەکۆتایی کۆنفراسەکەدا بەشداربووان داوای بەشداریی بە‌هێزی ئافرەتانیان کرد لە هەڵبژاردنی داهاتوودا لەگەڵ رەخساندنی هەلی زیاتر بۆ ئافرەتان تاکو بتوانن بەشداری بە ئەزمونەکانیان بکەن بە مەبەستی پاڵپشتیکردن لە دەستپێشخەریەکانی ئاشتیی نێوخۆیی و یەکڕیزیی کۆمەڵایەتی لە سەرانسەری عیراقدا.\nزیاتر لەم بەشە: « وتاری خاتوو ئیرێنا ڤۆیاچکۆڤا – سۆلۆرانۆ ، جێگری نوێنەری تایبەتی نەتەوە یەکگرتووەکان و هەماهەنگیکاری نیشتەجێ و مرۆیی لە عێراق لە چوارەمین کۆنفرانسی ساڵانەی ڕێکخراوە ناحکومییەکان لە بەغدا ، ٢٩ ی ئایاری ٢٠٢١\tڕێکخراوی نێودەوڵەتیی کۆچ لە عێراق و یونامی سەکۆیکارێکی هاوبەشیان لەسەر رۆژنامەگەریی سەلامەت و ئێتیکی رۆژنامەگەری لە بەغدا ئەنجام دا »


دژایەتیی هێرشی تورکیا بۆ سەر عەفرین بۆ؟!\nکورد دژ بە چەوساندنەوی گەلەکەی خەبات و تێکۆشانێکی سەرسەختانەی ئەنجام داوە. نزیکەی سەد ساڵە حیزب و لاینی سیاسیی و سەرکردەی جیاوازی بە خۆیەوە بینیەوە لە خەبات و تێکۆشانیدا. هەموو ئەم هێزانە تا دەگاتە ئەمرۆ خەبات و تێکۆشانێکی نەریتییانەیان ئەنجامداوە، بەو واتایەی ئەم خەبات و تێکۆشانانە نەیتوانیوە خواست و ئامانجێکی جیاواز لە هەژموونی پارادایمییەکی سیاسیی و کۆمەڵایەتیی و ئابووریی و فەرهەنگیی نەریتییانە تێپەڕێنێت. جگە لە چەپەکان و کۆمۆنیستەکان هیچ هێزێکی دیکە ئەم پارادیمییە نەریتییە دینیی و ترادیسیۆنییەی تێنەپەڕاندووە، کە ئەفسوس هێزی چەپ و کۆمۆنیست نەیانتوانی بگەنە ئامانج. هەندێک جار ئەگەر هێزێکی سیاسییش ئەم پارادیمییەی تێپەڕاندبێت تەنها تیۆریانەبووە و لە پراکتیکدا گەڕاوەتەوە نێو بۆتەی هەژموونە پارادایمییە نەریتییەکە.\nنزیکەی دەساڵێک دەبێت کە هێزی سیاسیی پەکەکە بە رابەریی عەبدوڵا ئۆجەلان سیاسەت و بیرکردنەوەیەکی جیاواز لەو پارادیمییەی گرتۆتە بەر، ئەم سیاسەت و تێکۆشانە بە تایبەتیی لە ڕۆژئاوا و پەیدەدا بەرجەستەبووە.\nئەم بیرکردنەوە و ئاراستە فەلسەفییە بە تەواوەتی خۆی جیاکردۆتەوە لە بیرکردنەوە و فەلسەفەی تێکۆشان و خەباتی چەند ساڵەی نەریتیی گەلی کورد لە بەشەکانی تری کوردستان کە بە ناوی کوردایەتییەکی نەریتییانە و لەژێر ئەم ناوەدا خەبات و تێکۆشانییان ئەنجام دەدا. کە زۆرێک لە شیکارە سیاسییەکان ئەم کوردایەتیە وا دەخوێننەوە کە هەڵگری بیر و ئەندێشەی عروبە و تورکی ڕەگەزپەرست و فارسی لوتبەرزە، واتە هەڵگری هەمان بیکردنەوەی نەتەوەپەرستیی و فاشیەتی نەتەوەییە، ئەم خوێندنەوەیەش لای بەندە ڕاستەقینەیە.\nبیرکردنەوە و فەلسەفەی خەبات و تێکۆشانی ئێستای پەکەکە و پەیەدە بە ئامانجی دیموکراتیی گەلانە لە ناوچەکەدا. واتە دیموکراتی و پێکەوە ژیانێک کە هەڵگری لێبوردەیی و عەقڵانێتێکە کە هەموو نەتەوە و هەموو گەلانی ناوچەکە پێیی دەگاتە مافی ڕەوای خۆی. ئەم فەلسەفەیە دژی هەموو بیرکردنەوە کۆنەپەرستەکانە کە خوازیاری گەڕانەوەی ژیانن بۆ سەردەمی تاریکستان و ئەنگوستەچاو کە تیادیدا مرۆڤ هیچ نییە جگە لە کۆیەلەیەکی دینیی و حوکمی خوا. ئەم بزووتنەوە کۆنەپەرست و تاریکستانانە بە پێشەنگی و سەرکردایەتی ئاکپارتی و ئەردۆغان بەڕێوە دەچێت، بۆیە هەموو کۆنەپەرستان و ئیخوانەکان و سەلەفیەکان و هەموو گروپە تیرۆریستەکان لە دەوری کۆبوونەتەوە. لە کۆلەکە مەلایەکی کۆنەپەرستەوە تا دەگاتە قەرزاوی و عەلی قەرداخی و حیزبەکانی وەک یەکگرتووی ئیسلامی ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ پشتیوانی لەم هێرشە دڕاندانەی ئەردۆغان دەکەن.\nلەبەرامبەریشدا پێویستە هەموو هێزی گەلی کورد لە هەر چوارپەرچەکەی کوردستاندا، هەموو هێزەکانی چەپ و کۆمۆنیست، هەموو هێزەکانی ئەنارکیستەکان و هەموو لیبراڵەکان چ لە ناوچەکەدا و چ لە وڵاتانی ئەوروپا و ئەمەریکا و ئوسترالیادا بەوپەڕی ڕاشکاوی و بەوپەڕی هێزی خۆیانەوە پشتیوانی لە شەڕڤانانی ڕۆژاڤا بکەن کە بەڕاستی نوێنەری ڕاستەقینەی بەرەی دیموکراتی و ئازادیی و سەرفرازی مرۆڤ و یەکسانییە.


(بی.بی.سی) هەرا دەنێتەوە - تۆڕی میدیایی خەڵک\nحكومەتی چین پەخشی كەناڵ و ڕادیۆی (بی بی سی)ی بەریتانی بە زمانی چینی لە وڵاتەكەی ڕاگرت و ئەمریكاش دژی ئەو بڕیارە پشتیوانی خۆی بۆ لەندەن دووپاتكردەوە.\nدەزگای چاودێریی میدیای بیستراو و بینراوی چین ڕایگەیاند: ڕەخنەیان لە جۆری هەواڵ و ڕاپۆرتی بی بی سی هەیە سەبارەت بە وڵاتەكەیان و پەخشی ئەو كەناڵە قەدەغە دەكات.\nدەزگای چاودێریی میدیای بیستراو و بینراوی چین ئەوەشی خستووەتەڕوو: هەواڵەكانی (بی بی سی) سەبارەت بە نەخۆشی كۆرۆنا و ڕوماڵكردنی هەواڵ و ڕاپۆرتەكان سەبارەت بە كەمینەی ئویغۆر بێ لایەنی تێدا نییە و ئەمەش زیان لە بەرژەوەندییەكانی چین دەدات، هەر بۆیە ئەوان ئامادەنین مۆڵەتی ساڵانەی پەخشی (بی بی سی) نوێ بكەنەوە و پەخشی ئەو كەناڵە قەدەغە دەكەن.\nلەئێستادا تەنها لە هۆتێلە نێودەوڵەتییەكان و شوێنە دیپلۆماتییەكان ڕێگە دەدرێت كەناڵی (بی بی سی) پەخش بكرێت و پەخشی ئەو كەناڵە لەسەرتاسەری چین قەدەغەیە.\nدوا بەدوای ئەو بڕیارەی چین، نید برایس وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا لە كۆنفڕانسێكی ڕۆژنامەوانیدا ئاماژەی بەوەدا: بە توندی ئیدانەی ئەو هەنگاوەی چین دەكەن و بە كارێكی دژ بە ئازادی بڵاوكردنەوەی زانیاری ناودەبەن.\nوتیشی: پەكین بە هەموو شێوەیەك ڕێگری دەكات لەوەی زانیاری ڕاست و دروست بگاتە گەلی وڵاتەكەی و ئەوەش بە تەواوی دژی بنەماكانی مافی مرۆڤ و ئازادی ڕا دەربڕینە.\nخەڵك- سەرۆكی پێشووی ماڵدیڤ محەمەد نشێدی كە ئێستا سەرۆكی پەرلەمانی ماڵدیڤە بریندار…\nئه‌رشیفه‌کان مانگێک دیاری بکه ئایار 2021 (366) نیسان 2021 (1647) ئازار 2021 (1663) شوبات 2021 (1621) كانونی دووه‌م 2021 (907) كانونی یه‌كه‌م 2020 (62)\n21 نیسان 2021 8.46 pm\nخەڵك- ئەندامێكی لیژنەی ناوەندیی پارتی دیموكراتی كوردستانی سوریا ڕایدەگەیەنێت، ئەمریكا جدییە لە درێژەدان بە دانوستانی…\n23 شوبات 2021 11.58 am\nخەڵک سەرۆک وەزیرانی بەریتانیا دەڵێت؛ دەبێت لەمەودوا وەک ئەنفلۆنزایەکی ئاسایی تەماشای کۆرۆنا بکەین و لەگەڵ…


تورکیا بە (S400)ەوە بەرەو کوێ ناتۆ بەجێدەهێڵێ؟ - پەرەگراف\nمووشەکەکان وەک بڕیار بوو لە ناوڕاستی تەمموزدا بگەن، گەیشتن. بەمەش ئیدي هەموو ئەو گومانانە ڕەوینەوە، کە پێیان وابوو ئەردۆگان پرسی ئەم مووشەکە (S400)ە ستراتیژي‌یە تەنیا وەک گوشارێک بۆسەر غەرب بەکاردەهێنێ و ناگاتە ئەوەی بوێرێ چەکێکی ڕووسي‌ی وا ستراتیژي و خەتەر بباتە ناو ماڵی سەربازي‌ی ناتۆوە.\nبیانووەکانی تورکیا بۆ ئەم هەنگاوە لە ڕووە فەرمي‌یەکەیدا ئەوەیە، ئەمەریکا ڕازي نەبووە سیستەمی بەرگري‌ی ئاسماني‌ی پاتریۆتی پێ بفرۆشێ، ئەگەرچي تورکیا ئەندامی ناتۆیە. ساڵی ٢٠١٢، لەگەڵ هەڵگیرسانی شەڕ لە سووریادا، تورکیا داوای لە ناتۆ کرد، یارمەتي‌ی بدەن بۆ بەرگري‌ی ئاسماني بە ڕەچاوکردنی پێشهاتە نوێێەکان. ناتۆ داواکەی تورکیای تەنیا بۆ سێ شوێن قبووڵ کرد و هەوت شوێنی دیکەی ڕەتکردەوە کە هەموویان سەر سنوورەکانی سووریا بوون. هۆڵەندا و ئەڵەمانیا، کە لەپاڵ ئەمەریکادا مۆدێرنترین سیستەمی بەرگري (Patriot MIM 104)یان هەیە، چوون و تا ساڵی ٢٠١٦ لە تورکیا جێگیر بوون. بەڵام لە ڕاستي‌دا تورکیا بە کڕینی سیستەمی S400ی ڕووسي، کە زۆر لە پاتریۆتی ئەمەریکي هەرزانتریشە، دەیەوێ پێگەیەکی جیۆسیاسي‌ی نوێ و ڕۆڵێکی گەورەتر و گرنگتر بۆ تورکیا بەدەست بهێنێ. سەرچاوەی هەواڵ هەن، باس لەوە دەکەن، ئەمەریکا لە کۆتایي‌دا ئامادەبوون پاتریۆت بە تورکیا بفرۆشن.\nکێشەی ئەمەریکا و ناتۆ لەگەڵ کڕینی S400 لەلایەن تورکیاوە هەر دۆڕاندنی پێگەیەکی سیاسي‌ی یەکجار گرنگ نییە لە چەقی ململانێکانی دنیادا، بەڵکو دۆڕاندنی سەردەستي‌یەکانی خۆیشین لە تەکنەلۆژیای سەربازي‌دا. ترسی گەورەی ئەوەیە، ڕووسیا بە جێگیرکردنی S400 لەتورکیا دەستی بگا بە نهێني‌یە تەکنیکي‌یەکانی سیستەمی هێرشەکي‌ی F35، کە پێشکەوتووترین شەڕکەری ئاسسماني‌ی ئەمەریکایە. بۆیە لە ماوەی پێشوودا ئەمەریکا ڕاهێنانی فڕۆکەوانە تورکەکانی لەسەر F35 لە ئەمەریکا وەستاند و پڕۆژەی دروستکردنی هەندێک پارچەی فڕۆکەکەشی لە تورکیا ڕاگرت. ترامپیش هەڕەشەی سەپاندنی سزای ئابووري‌ی کرد و پەنتاگۆنیش مۆڵەتی دانا بۆ تورکیا بۆ پاشگەزبوونەوە لە کڕینی چەکەکە. بەڵام وا تازە چەکەکە گەیشت.\nدەمێکە ئەمەریکا و ئەوروپي‌یەکان، سەرەڕای هەموو ئیستیفزازە زارەکي و کردەکي‌یەکانی ئەردۆگان و یاریکردنی تورکیا لەنێوان بەرەی غەرب و شەرقدا، دانیان بە خۆیاندا گرتووە و هێشتا هیچیان لەگەڵ تورکیادا تێکنەداوە شایانی ناوهێنان بێ. نایانەوێ بە ئاساني ئەو پێگە جیۆسیاسي‌یە یەکجار گرنگەی تورکیا بدۆڕێنن بە قازانجی ڕووسیا و وڵاتانی بەرەی نەیار بە غەرب. پەیوەندي‌ی ئێستای غەرب بە تورکیاوە وەک هی ئەو ژن و مێردە وایە، کە ئەمیان بەویان دەزانێ دەستی لەگەڵ پیاوی دیکەدا تێکەڵ کردووە و دەمێکە لەبەر ساردي‌ی نێوانیان لەگەڵ یەکدا نان ناخۆن و ناخەون، بەڵام لەبەر حیساباتی باج و کرێ نایگەیەننە تەڵاق. پرسیارەکە ئەوەیە، ئێستا، کە تورکیا بە وەرگرتنی S400 پیاوە غەریبەکەی هێناوەتە ناو ماڵەکەوە، مومکینە پەیوەندي‌ی ناتۆ و تورکیا نەگاتە تەڵاق؟\nئاشکرایە مەنجەڵی سیاسي‌ی غەربي درەنگ دێتە جۆش و دەماری پیاوەتي هەڵچوونی خێرایان پێ دەرناپەڕێنێ. بەر لەوەی بیر لە تۆڵە بکەنەوە، بیر لە حیساباتی قازانج و زیان دەکەنەوە. تورکیاش بە گەورەیي و گرنگي‌یە مێژوویي و جیوسیاسي‌یەکەیەوە پرسێکی ئاڵۆزە. بۆیە کاردانەوەی ئەمەریکا و ناتۆیش پێ دەچێ هەر ئاڵۆز بێ. کارتەکانی بەردەستیان زۆر نین. جاران لە حاڵەتی وەهادا سووک و باریک سوپایان دەجووڵاند و کودەتایەکیان دەکرد، کاتێک حکوومەتێکی تورکي پێی درێژ بکردایە. بەڵام ئەردۆگان، لەڕێی پرۆسەی دادگایي‌ی (ئەرگەنەکۆن)ەوە لە ٢٠٠٧ەوە تا ٢٠١٣ لە بناغەی دەسەڵاتی سوپا و ژەنەراڵەکانی دا. پاش کودەتا سەرنەگرتووەکەی ٢٠١٦یش، کە ئەردۆگان ناڕاستەوخۆ ئۆباڵەکەی خستە ئەستۆی ئەمەریکا، ئیدي بناغەی دەسەڵاتی سیاسي‌ی سوپای هەڵتەکاند. بەمە ڕێی خۆش کرد بۆ سەردەمێکی سیاسي‌ی تەواو جیاواز؛ بۆ تورکیایەکی دیکە. بە گۆرینی دەستووریش بۆ سیستەمی سەرۆکایەتي لە ٢٠١٨دا هەنگاوێكی گرنگی دیکەی نا بۆ چەسپاندنی سیستەمە سیاسي‌یە نوێیەکەی خۆی.\nلەپاڵ سوپادا هەمیشە غەرب لە تورکیادا لەناو هێزە سیاسي‌یەکاندا شەریکەقسەی هەبوو. ئێستا کە سوپای لەبەردەستدا نەمابێ، لەگەڵ کێدا قسە بکا؟ هەڵسانەوەی جەهەپە بێ گومان دڵی ناوەندە سیاسي‌یەکانی غەربی خۆشکردووە. بەڵام ئایا تازە تورکیای ئەردۆگان بە هێزی هەڵبژاردنان دەگەڕێتەوە بۆ سەر ڕێچکە کەمالي‌یەکەی بەر لە ١٧ ساڵ، بە تایبەتیش کە هەڵبژاردنە پەرلەماني‌یەکانی داهاتوو چوار ساڵی دیکە ڕوودەدەن؟ بەڵام پرسیاری گرنگتر ئەوەیە، کارتەکانی ئەردۆگان خۆی چین و ستراتیژەکەی بەرەو کوێیە؟\nئەمە یەکەم جار نییە تورکیا کەڵک لە چەکی ڕووسي وەربگرێ بۆ گۆڕینی چارەنووسی جیوسیاسي‌ی خۆی. ڕووسیا، کە لایەنێکی سەرەکي‌ی ڕێککەوتنی سایکس پیکۆ بوو بۆ دابەشکردنی میراتی دەوڵەتی عوسماني، بە هۆی شۆڕشی ئۆکتۆبەری ١٩١٧ەوە لە ڕێککەوتنەکە کشایەوە و ناوەڕۆکە نهێني‌یەکەشی بۆ کەمال ئەتاتورک ئاشکرا کرد. ئەتاتورک لەگەڵ لینیندا ڕێککەوت. بە ڕەسمي دەستی لە دۆرگەی قرم بۆ یەکێتي‌ی سۆڤێت هەڵگرت و بە چەکی ڕووسي و پشتیواني‌ی سیاسي‌ی کۆمۆنیستەکان دەستی بە "شەڕی ڕزگاري" کرد بۆ بەگژداچوونەوەی هێزە ئەوروپایي‌یەکان و ئەو چارەنووسەی لە سایکس پیکۆدا بۆی دیاریکرابوو. بەوەش پەیماننامەی سیڤەری ١٩٢٠ی هەڵوەشاندەوە و ڕێی لە لێکردنەوەی باکووری کوردستان و ناوچەکانی بەری ڕۆژئاوای سەر دەریای ناوڕاست گرت و بە ڕێککەوتننامەی لۆزان لە ١٩٢٣دا تورکیای ئەمڕۆی پێکهێنا. بەڵام مستەفا کەمال پاشا سەرسامی فەرەنسا و "مەدەنییەت"ی ئەوروپای ڕۆژئاوا بوو، نەک ڕووسیا وکۆمۆنیزم. بۆیە تورکیا هەر ئەوەندە جێپێی خۆی قایم کرد، پشتی لە ڕووسیا کرد و وەک سەربازێکی دڵسۆز چووە بەرەی غەربەوە و ساڵی ١٩٥٢یش بووە ئەندام لە ناتۆ دژ بە بلۆکی سۆڤێت.\nئێستا دوای نزیکەی سەد ساڵ ئەردۆگان بە هەمان شێوە دەیەوێ بە پشتی چەکی ڕووسي و پشتیواني‌ی سیاسي‌ی پۆتین و ڕووسیا چارەنووسی جیۆسیاسي‌ی تورکیا لەو نەخشەیە دەربکا کە ئەمریکا و ناتۆ بۆیان دەستنیشان کردووە. جیاوازي‌یەکە ئەوەیە، ئەتاتورک، وەک دیکتاتۆرێکی عەلماني‌ی لیبراڵیست، بەرچاوی ڕوون بوو کەشتي‌ی وێڵی تورکیا لەناو گێژ و شەپۆلی وەرچەرخانەکەدا لە کامە بەندەری پتەو دەگیرسێنێتەوە. ئەردۆگان، وەک سوڵتانێکی ئیسلامڕەوی مەحافیزکار، بە پێچەوانەی ئەتاتورکەوە، دەزانێ کامە بەندەر بەجێدەهێڵێ، بەڵام نازانێ لەکوێ کەشتي‌یەکە دەگیرسێنێتەوە. دنیای ئیسلام بەندەری نییە و ڕووسیای مەسیحي‌ی مەحافیزکاری پۆتینیش، جگە لەوەی لەگەڵ پێناس و جیهانبیني‌ی کولتوورسیاسي‌ی ئەردۆگاندا یەک نایەتەوە، هێشتا لەچاو ئەمەریکا و ئەوروپادا بەندەرەکانی فشەڵن.\nبەر لە پتر سەد ساڵ سێ پاشاکەی ئیتتیحاد و تەرەققي (ئەنوەر و تەڵعەت و جەمال) بۆ گەورەتربوون و دەستکەوتی زێدەتر ساڵی ١٩١٤ سەرکێشانە بە کەشتي‌ی ئیمپراتۆریای عوسماني‌یەو چوونە شەڕەوە و کەشتي‌یەکەیان بە تێکشکاندن دا. لە داروپەردووەکەی، کەمال ئەتاتورک بە هەزار حاڵ ئەم کەشتي‌یە کۆماري‌یە بچووکترەی تورکیای لێ پێکەوەنایەوە. بەم کەشتي‌یە کۆماري‌یەوە ئێستا ئەردۆگان بۆ گەورەترکردنی دەسەڵاتی تورکیا سوڵتانانە خۆی داوەتە دەست سەفەرێکی هات و نەهات. هێشتا زووە بزانرێ بەم سەرکێشي‌یە کەشتي‌یە کۆماري‌یەکەش بە دەردی ئەوەی دەوڵەتی عوسماني دەچێ و بچووکتر دەبێتەوە. بەڵام گران دێتە بەر چاو، ئەم کەشتي‌یە هەتا لەنگەر دەگرێتەوە وەک خۆی بمێنێتەوە.\nلەناو جەرگەی ئەم دیمەنەدا، کوردی هەموو پارچەکان، کە گەورەترین قورباني‌ی سەد ساڵی ڕابوردووی تورکیان، وەک پیشەی کۆنی خۆیان، ناکۆک و پەرەوازە و هەڵنەڕوانیو دەردەکەون. سەد ساڵ لەمەوبەر خاکەنازکاري‌یان بۆ ئەتاتورک کرد بۆ ئەوەی تورکیا دابمەزرێنێ و خۆیانی تێدا بنێژێ. ئەوسا دەمارگیري‌ی ئیسلامي و خەیاڵکورتي‌ی عەشایري بەر چاوی گرتبوون. ئەمڕۆ لە کوردستانی باشوور ماڵی بەرزاني بە شێوەیەکی سەرەکي و ماڵی تاڵەباني بە شێوەیەکی لاوەکي بە خەیاڵێکی خێڵەکي‌ی ئێکسپایەرەوە، وەک ئەمارەتەکانی سەدەکانی ١٨ و ١٩، پاسیڤانە لە نێوان شەڕی فیلە جیهاني و هەرێمي‌یەکاندا لە پەراوێزێک دەگەڕێن، درێژە بە دەسەڵاتی خۆیان و وەچەکانیان بدەن. پەکەکە، بە پێچەوانەی ئەوانەوە، ئەمارەتەکانی تێپەڕاندووە و پێی لەناو دنیای مۆدێرنەدایە. بەڵام ئەویش لەو بەشەی مۆدێرنەدایە، کە وەک مۆدێلێکی بەسەرچوو ماڵئاوایي لە مێژوو دەکا. پرسیارێکی دیکە ئەوەیە، ئایا ئێستا پەکەکە بە سەرۆکێکی دیلەوە، کە هێشتا قسەی دەڕوا، و دیدێکی ئایدیۆلۆژي‌ی چەپڕەوی ناڕوونەوە بۆ کۆنسێپتی نەتەوە و دەوڵەت، چاوی لەسەر جێگەیەکە لەناو کەشتي‌یە تورکي‌یەکەدا یان کار بۆ ڕۆژگاری دوای تێکشکانێکی موحتەمەلی کەشتي‌یەکە دەکا؟


ئاوارە عێراقییەکانی پارێزگای نەینەوا دەگەڕێنەوە ماڵەکانیان له ئەیلولی 2017 . [خاوەنی وێنە: وەزارەتی کۆچ و ئاواره‌كانی عێراق]\nشارەوانیی شارۆچکەی حەمدانییە لە پارێزگای نەینەوا هەینی (12 تەمموز) وتی ژمارەیەکی بەرچاوی ئاوارەکان گەڕاونەتەوە ماڵه‌كانیان دوای رزگاربوونی ناوچەکەیان لە رێکخراوی "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش).\nسەرۆكی شارەوانی، فەیسەڵ ئەسکەندەر بە دیارونای وت: "لە چەند مانگی رابردوودا، پیشکەوتنێکی بەرچاومان بینیوە لە بارەی گەڕانەوەی خێزانە ئاوارەکان بۆ ماڵەکانیان لە ناوەندی قەزای حەمدانییە و ناحیەکانی دەوروبەری."\nوتی ئەوانەش ناحیەکانی قەرەملیس، بەرتەلە و قەرەقۆش و بەعشیقە لەخۆدەگرن.\nوتیشی: "رێژەی گەڕانەوەی شەبەك و کاکەییەکان گەیشتۆتە له‌سه‌دا 90 و نزیکەی نیوەی خێزانە مەسیحییەکانی شارۆچکەکەش -- كه دەوروبەری 24,000 کەس دەبن -- گەڕاونەتەوە."\nداگیرکاریی داعش وێرانکاریی هێنا بۆ شارۆچکەی حەمدانییە لە پارێزگای نەینەوا. [خاوەنی وێنە: شارەوانی حەمدانییە]\nئەسکەندەر وتی بەڵام خێزانەکانی خێڵە عەرەبەکان بەتایبەتی ئەوانەی باشوری حەمدانییە، وەك گوندی خازه‌ر، هێشتا ئاوارەن.\nوتیشی: "نزیکەی 130,000 کەس گەڕاونەتەوە لە کۆی ئاوارەکانی حەبانییە کە 190,000 کەس بوون و ئاوارەبوون دوای ئەوەی داعش ناوچەکانی گرتن لە ناوەڕاستی 2014."\n'رەوشی ئەمنی رێگر نییە لە گەڕانەوە'\nجەختیکردەوە له‌وه‌ی رەوشی ئەمنی رێگرنییە لە گەڕانەوەی ئاوارەکان، چونکە هێزەکانی عێراق شارۆچکەکەیان بە دەستی پۆڵاینیان پاراستووە لەکاتێکدا رەوشی ئەمنیش باشە.\nوتی زیاتر لەوەش، خزمەتگوزارییەکان لە ناوچە سەرەکییەکان باشتربوون دوای ئەوەی چەندین پرۆژە کە لەلایەن داعشەوە تێکدرابوون چاککرانەوە.\nئەسکەندەر وتی کێشەی سەرەکی لەبەردەم گەڕانەوەی ئەو 60,000 ئاوارەیەی دیکەدا ئەوەیە كه "زۆربەی خانووەکانیان بەتەواوی رووخاون و ئەو بڕە پێویستەی داراییان نییە تا درووستیان بکەنەوە".\nوتیشی: "هەزاران خانوو چاککردنەوەیان نیوەی تەواوبووە لەلایەن خاوەنەکانیانەوە بە هاوکاریی دەزگا نیشتمانییەکان و رێکخراوە نێودەوڵەتییەکان،" كه یارمه‌تیده‌ر بوون بۆ کەمکردنەوەی کێشەی خێزانە ئاوارەکانی حەمدانییە.\nئەسکەندەر داوای لە حکومەت کرد "قەرەبووی دارایی ئاوارەکان بکاتەوە تا بتوانن ماڵەکانیان درووستبکەنەوە و ئاوارەییان کۆتایی پێبێت."\nداواشیکرد "بودجەی شارۆچکەکە لەلایەن دەوڵەتەوە زیادبکرێت بۆئەوەی ئارامی بەرقەراربێت و پرۆژەکانی بنیاتنانەوە جێبەجێبکرێن".\nوتی: "هەندێك لەو بینایانه‌ی لەلایەن تیرۆریستەکانەوە تێکدران، وەك کڵێسا و شوێنە پیرۆزەکان، جگە لە هاوکاری دارایی پێویستیان بە شارەزایی تەکنیکی و پشتیوانیی نێودەوڵەتیی هەیە بە دروستکردنەوەیان."\nئەسکەندەر وتی بینایان تێدایە تەمەنی زیاتر لە 500 ساڵە.


گابریێل گارسیا مارکز کۆچی دوایی کرد – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / جیهان / گابریێل گارسیا مارکز کۆچی دوایی کرد\nگابریێل گارسیا مارکز کۆچی دوایی کرد\nهه‌ینی 18 نیسان 2014\tجیهان, كولتوور, هەواڵ 87 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nشه‌وی رابردوو نووسه‌ری به‌ناوبانگی کۆلومبیایی گابرییێل گارسیا مارکز له ته‌مه‌نی 87ساڵیدا له نه‌خۆشخانه‌یه‌کی مێکزیکۆسیتی به هۆی نه‌خۆشینه‌وه کۆچی دوایی کرد.\nمارکێز نووسه‌رێکی دیاری ئه‌ده‌بی جیهانیی بوو که دوای تێکهه‌ڵچوون له‌گه‌ڵ سه‌رۆکی کۆلومبیا ناچاربوو ئه‌و وڵاته به‌جێبێڵێت‌و بچێته مێکزیک.\nکتێبه‌کانی مارکز به زۆربه‌ی زمانه‌کانی جیهان وه‌رگێڕدران. ئه‌و نووسه‌ره گرنگترین که‌سی دیاری ئه‌ده‌بیی سپانیۆلیی هاوچه‌رخی جیهان بوو. دوو کتێبی ‘سه‌د ساڵ ته‌نیای’و ‘عه‌شق، ساڵه‌کانی کولێرا’ ناوبانگی جیهانییان ده‌رکرد.\nمارکێز له لایه‌ن زۆرکه‌سه‌وه وه‌ک گرنگترین نووسه‌ری سپانیۆلی له قه‌ڵه‌مده‌درێت له سه‌رده‌می سێروانتێس، نووسه‌ری ‘دۆنکیشۆت’ه‌وه. گابریێل گارسیا مارکز ساڵی 1982 خه‌ڵاتی ئه‌ده‌بیی نۆبێل‌ی برده‌وه‌و ته‌نیا نووسه‌رێکه کتێبه‌کانی له زۆربه‌ی وڵاتاندا شانبه‌شانی ئینجیل له چاپ دراون‌و فرۆشراون.


دەستگیرکردنی ڕۆژنامەوان شێروان شێروانی لە هەفتەی ڕابوردوودا لە شاری هەولێر بۆتە جێگای مشتومڕ لە نێوان ڕێکخراوە هەرێمەی و جیهانییەکان.\nرێکخەری راسپاردە نێودەوڵەتییەکان لە حکومەتی هەرێمی کوردستان دیندار زێباری لەدواهەمین وەڵامدانەوەیدا سەبارەت بە دەستگیرکردن و ئەو تومەتانەی ئاڕاستەی شیروان شێروانی رۆژنامەوان کراون دەڵێت شێروان شێروانی لەسەر فەرمانی راگرتن کە لە دادگای لێکۆڵینەوەی دهۆک دەرچووە دەستگیر کراوە و "تۆمەتبارە بەپێی ماددەی 156 لە یاسای سزادانی عێراقی، ژمارە (21) بۆ ساڵی 2001 کە لە پەرلەمانی هەرێمی کوردستان هەموارکراوە".\nبەڵام سەنتەری میترۆ بۆ داکۆکیردن لە رۆژنامەوانان زیاتر یاساکە رووندەکاتەوە دەڵێت " ماددەی 156 لە یاسای ژمارە 111 ی ساڵی 1969 یاسای سزادانی عێراقی، تایبەتە بە سزادانی ئەو کەسانەی بە مەبەستی گۆڕینی سیستمی حوکمڕانی لەرێگەی بەکارهێنانی چەکەوە، دەچنە ناو حزب یان گروپێکەوە بە هاوکاری بێگانە." ئەو سەنتەری داکۆکیکردن لە مافی ڕۆژنامەوانان دەشڵێت " زۆربەی وەڵامەکانی دیندار زێباری، رێکخەری راسپاردە نێودەوڵەتییەکان لە حکومەتی هەرێمی کوردستان قایلکەر نین بۆ رای گشتی ناوخۆو رێکخراوە نێودەوڵەتییەکان."\nلەلایەکی ترەوە کۆمیتەی پاراستی مافەکانی ڕۆژنامەوانان ناسراو بە CPJ بنکە لە نیویۆرک لە بەیاننامەیەکیدا دەڵێت " پێویستە دەسەڵاتدارانی کوردی عێراق هەر تۆمەتێکی دژ بە ڕۆژنامەنووس شێروان ئەمین شێروانی هەیە ئاشکرای بکەن یان دەستبەجێ ئازادی بکەن."\nبەڵام تا ئامادەکردنی ئەم راپۆرتە سەندیکای رۆژنامەنوسانی هەرێمی کوردستان هیچ بەیاننامە یان لێدوانێکیان لەو بارەیەوە بڵاونەکردتەوە.\nهەر بەپێی ڕاگەیاندنەکەی دیندار زێباری، باس لەوە دەکات کە لەکاتی لێکۆڵینەوەی سەرەتاییدا، شێروان شێروانی دانی بەوەدا ناوە کە ئەو "لە سەرچاوەی دەرەکییەوە یارمەتی دارایی کراوە بۆ دروستکردنی ئاڵۆزی و پشێوی، ناشرینکردن و گوتنی قسەی نەشیاو بە بەرپرسان و کەسانی خاوەن پێگەی کۆمەڵایەتی دیاریکراو، هەروەها بەلاڕێدابردنی ناڕەزایی و خۆپێشاندانە ئاشتیخوازییەکان بۆ دروستبوونی تووندوتیژی هەروەها هەڕەشەکردن لە دادوەران".\nڕوگەش عزەدین هاوسەری ڕۆژنامەنووس شێروان شێروانی پێشتر بە دەنگی ئەمەریکای ڕاگەیاندبوو "شەش ئۆتۆمبێل هاتنە بەردەرگای ماڵەکەمان و 10 پیاو خۆیان کرد بە ژوورەوە، چواریان جلی مەدەنیان لەبەربوو و شەشی تریش جلی پۆلیس، شێروانیش ڕایکرد بۆ سەرەوە و هێنایە خوارەوە و لەبەر چاوی منداڵەکان دەستگیریان کرد و کەلەپـچەیان کرد و بە ئۆتۆمبێلێکی جام ڕەشەوە بردیان و وتیان تا لاپـتۆبەکەش نەبەن ناڕۆن ئەوانەشی کە بۆ لاپـتۆبەکە دەگەڕان پۆلیس نەبوون جلی مەدەنیان لەبەربوو تا لاپـتۆبەکەیان دۆزیەوە."\nئیگناسیۆ میگێل دێلگادۆ نوێنەری CPJ لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و باکوری ئافریکا ڕایگەیاند" ئەگەر حکومەتی هەرێمی کوردستان هەوڵ دەدات لە ژێر فرمانی یاسادا کار بکات، ئەوا ناتوانێت ڕۆژنامەوانان بێسەوشوێن بکات."\nCPJ دەشڵێت "لە ڕۆژانی پێش دەستگیرکردنیدا، شێروانی لە ئەکاونتی خۆی لە فەیسبووک، کە زیاتر لە 10 هەزار شوێنکەوتووی هەیە، ڕەخنەی لە سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستان مەسرور بارزانی گرتووە و داوای لە یاسادانەران کردووە، کە پرسیار لە سەرۆکی حکومەت بکەن لەبارەی کوشتنی ڕۆژنامەنووسان و چالاکوانانی مافی مرۆڤ لە هەرێمەکە".\nهاوکات ڕەحمان غەریب، ڕێکخەری گشتی سەنتەری میترۆ دەڵێت " شێروانی ئەگەر بە پێی یاسای خراپ بەکارهێنانی ئامێرەکانی پەیوەندیکردن یان ناوزڕاندن بە یاسای عێراقی تۆمەتباربکرێت ئەوا دەتوانن تا پێنج ساڵ زیندانی و بڕی 5 ملیۆن دیناری عێراقی (4200 دۆلاری ئەمەریکایی) سزای بدەن، ئەگەر بە مادەی 433 ی یاسای سزای عێراقی تۆمەتبار بکرێت بە ناوزڕاندن، لەوانەیە ڕووبەڕووی یەک ساڵ زیندانی و بڕی 100 دینار (نزیکەی 8 سەنتی ئەمەریکا) سزابدرێت".\nشایەنی باسە بەپێی راپۆرتی ئەوکاتەی کۆمیتەی بەرگری لە رۆژنامەوانان CPJ لەنیۆرک، شێروانی پێشتر لە 28ی مانگی 9ی 2019 لە شاری دهۆک دەستگیرکرا، بە و تۆمەتانەی کە لە دژی ئاسایشی نیشتمانی ئەنجام دراون، ماوەی 42 رۆژ زیندانیکرا. هەروەها بەپێی توێژینەوەی CPJ ، لە مانگی 4ی ساڵی 2012 دا شێروانی بەبێ فەرمانی گرتن و بۆ ماوەی چەند ڕۆژێک لەسەر دوو ماددە کە رەخنەی لە گەندەڵی حکومەت گرتووە دەستگیرکرا .\nلەکۆتایی بەیاننامەیەکایندا سەنتەری میترۆ دەڵێت ئێمە وەک سەنتەری میترۆ تۆمەتەکانی رێکخەری راسپاردە نێودەوڵەتییەکان لە حکومەتی هەرێمی کوردستان بە تەواوەتی رەتدەکەینەوە، داوا دەکەین دەسبەجێ ئەو مادە یاساییە بگۆڕی بۆ یاسای رۆژنامەگەری و بە کەفالەت ئازاد بکرێت.\nهەروەها دەیان رۆژنامەوان و میدیاکار لەهەرێمی کوردستان و دەرەوەی هەرێمەکە ئەم دەستگیرکردنەی شیروان شێروانی رۆژنامەنوس شەرمەزار دەکەن. کەمپینێک بۆ داکۆکیکردن لەئازادی و سەلامەتیی ” شێروان شێروانی " دامەزراوە.


پەڕەی خوێنراو: • زانیاری_دامەزراندنی_زمانەکانی_بەرنامەسازی\nزانیاری دامەزراندنی زمانی پرۆگرام و نەرمەکالاکانی پێداویستی لەسەر گنو/لینوکس\n1- زمانی پرۆگرامسازی گۆ\nGo، کە بە زمانی GoLangـیش دەیناسن.زمانێکی سەرچاوەکراوەی بەرنامەدارێشتنە کە لە لایەن گەشەپێدەرانی گوگڵ بە ناوەکانی Robert Griesemer, Rob Pike,وە Ken Thompson لە ساڵی 2007.ز درووستکرا. ئەم زمانە لە ساڵێ 2009 بە شێوازی سەرچاوەکراوە بۆ گشتی بڵاو کرا، زۆر یەک لە بەرهەمەکانی ڕاژەی گووگڵ لە سەر ئەم زمانە چالاک بوون، هەر وا کۆمپانیاکانی Dropbox, CoreOS, CloudFlare, Docker, Soundcloud, Uber وە زۆر تر سوودیان لێ بینیوە.\nفێرکاری دامەزراندنی GO\n2-دامەزراندنی مایکرۆسۆفت Visual Studio Code\nفێرکاری دامەزراندنی VSCode\nبراکێتس یەکێک لە بەرهەمەکانی کۆمپانیای ئادۆبە . نەرمەکالایێکی سەرجاوەکراوە کە بە شێوازی پێسکەوتوو کاری دەستکاری دەقەکانمان بۆ ئاسان دەکات.خێرایی و سووکی ئەم نەرمەکالا هەروا سینک بوون لەگەڵ وێبگەرێک بۆ دیدتنی بەرنامەی نووسراوە ، بوە بە هۆکارێک بۆ خولیای کارپێکردنی. براکێت خۆی بە جاڤا ،HTML و CSS نووسراوە.بە گوێرەی دروستکەرەکانی هەر دوو هەفتە یەک بار زیادکراوەیێکی بۆ درووستدەکەن.تایبەتمەندی زۆر بەهێزی ئەم نەرمەکالایە بەش زیندووە واتە Live Preview کە هاوکات دەتوانن پرۆژەکەتان لە وێبگەری گوگڵ کرۆم ببین. گەر بەرنامە نووس یان گەشەپێدەری وێبن پێشنیارم پێتان ئەوەیە بۆ بارێکیش کەڵکی لێوەر بگرن.ڕاستی بۆ هەر سێ سیستەمی کارپێکردنی ویندۆز ،ماک و گنو لینوکس هەیە بۆ داگرتن.\nماڵپەڕی فەرمی بۆ داگرتن\nزانیاری_دامەزراندنی_زمانەکانی_بەرنامەسازی.txt · دوایین دەستکاری: 2018/02/12 18:12 نووسەر qezwan


لە سلێمانی ٣٠٠ تاوانباری ژینگەیی بەر لێبوردنی گشتیی کەوتوون - RojNews\nچالاکوانانی ژینگە، داوادەکەن یاسای لێبووردنی گشتی ئەو تاوانبارانە نەگرێتەوە، کە لەسەر تاوانی ژینگەیی دەستگیر کراون، ڕاشیدەگەیەن: تەنھا لە پارێزگای سلێمانی ٣٠٠ تاوانباری ژینگەیی بەو یاسایە ئازادکراون.\nکاتژمێر ١١:٠٠ ی پیش نیوەڕۆی ئەمڕۆ، لەبەردەم باخی گشتی شاری سلێمانی ڕێکخراوی سروشتی کوردستان، گردبوونەوەیەکی دژی یاسای لێبووردنی گشتی ئەنجامدا.\nلە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەنووسیدا، سەروەر قەرەداغی، ھاوسەرۆکی ڕێکخراوی سروشتی کوردستان، ئاماژەی بەوەدا کە لە ئەمساڵدا تەنھا لە پارێزگای سلێمانی، ٣٠٠ کەس، کە لەسەر تاوانکردن بەرامبەر ژینگە و ئاژەڵان دەستگیر کراون، بەر لێبووردنی گشتی کەوتوون و ئازاد بوون.\nناوبراو، دژی یاسای لێبووردنی گشتی وەک ناڕەزاییەک بەپێ لە شارۆچکەی دەربەندیخانەوە چووەتە شاری سلێمانی و وەک ڕێکخراوەکەیان داوایانکرد، کە یاسای لێبووردنی گشتی ئەو تاوانبارانە نەگرێتەوە، چونکە پێیان وابوو ئەوەی تاوان بەرامبەر بە ژینگە ئەنجام دەدات زیان بە بەرژەوەندی گشتیی دەگەیەنێت و ژیانی ھاوڵاتیان دەخاتە مەترسییەوە ھاوشێوەی ئەو کەسانەی کاری تیرۆرستی ئەنجام دەدەن.\nبەشداربووانی گردبوونەوەکە بە پەڕۆی ڕەش چاوی خۆیان بەستبوو وەک ئاماژەیەک بۆ کوێری یاسا و پەرلەمانی ھەرێمی کوردستان بەرامبەر بە تاوانبارانی ژینگە.


ئاژانسی ڕوێتەر بڵاویکردەوە، هەموو حەوت خولەکێک بەهۆی توشبوون بە ڤایرۆسی کۆرۆنا لە ئێران کەسێک گیانلەدەستدەدات، ڕاپۆرتە جیهانییەکانیش جەخت لەوە دەکەنەوە، ژمارەی گیانلەدەستدان بە ڤایرۆسەکە لەئێران سێ هێندەی ئەو ژمارانەیە کە لەلایەن بەرپرسانی ئەو وڵاتە ئاشکرادەکرێن.\nسیما لارى، وتەبێژی وەزارەتى تەندروستى ئێران ڕایگەیاند "لە ماوەی 24 کاتژمێری ڕابردوودا لەسەرانسەری ئێران 215 كه‌سى دیکە بەهۆی په‌تای کۆرۆناوە گیانیانلەدەستداوە، كه كۆى گشتیی ئه‌و كه‌سانه‌ى گیانیانله‌ده‌ستداوه، 17 هه‌زار و 405 كه‌سه".\nئەوەشی خسته ڕوو "لەماوەی 24 کاتژمێری ڕابردوودا دوو هه‌زار و 598 كه‌سى دیكه تووشى كۆرۆنا بوون، كه كۆى گشتی توشبوانى په‌تاكه له ئێران 312 هه‌زار و 35 کەسه".\nبەگوێرەی ڕۆژنامەی "تەلەگراف"ی بەریتانی، "چەند بەڵگەنامەیەکی دزەپێکراو لەحکومەتی ئێرانەوە دەریانخستووە ژمارەی گیانلەدەستدان بە کۆرۆنا لەو وڵاتە سێ هێندەی ئەو ژمارەیە کە تاران بەشێوەیەکی فەرمی ڕایاندەگەیەنێت".\nبەگوێرەی زانیارییەکان، حکومەتی ئەو وڵاتە تا 20ی تەمموزى ئەمساڵ، 42 هەزار حاڵەتی گیانلەدەستدان بەکۆرۆنای تۆمار کردوە، لەکاتێکدا وەزارەتی تەندروستی رایگەیاندوە لەو ماوەیەدا تەنها 14 هەزار و 405 کەىس بەهۆی پەتاکەوە گیانیانلەدەستداوە.\nئەوەشخراوەتە ڕوو "داتا نهێنییەکان ئەوەیان نیشانداوە، 451 هەزار و 24 حاڵەتی توشبون بەکۆرۆنا هەیە، لەکاتێکدا وەزارەتی تەندروستی تەنها 278 هەزار و 827 حاڵەتی توشبونی راگەیاندوە".\nهاوکات بەشی فارسی ماڵپەڕی (بی بی سی) بڵاویکردەوە "ئێران دوچاری شەپۆلێکی دیکەی کۆرۆنا بوەتەوە".\nئاماژە بەوەشکراوە "تەنانەت بەگوێرەی داتا ڕاگەیەنراوەکانی ئەو وڵاتەش بێت لە ئێستادا ئێران خراپترین وڵاتی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستە لەڕووی ژمارەی توشبون و گیانلەدەستدان بەکۆرۆنا".\nئەوەشخراوەتە ڕوو"یەکەم حاڵەتی گیانلەدەستدان بە ڤایرۆسی کۆرۆنا لە 22ی کانوونی دووەم لە ئێران تۆمارکراوە، کەچی وەزارەتی تەندروستیی ئێران دوای مانگێک لەو بەروارە گیانلەدەستدانى یەکەم کەسی بە کۆرۆنا بە فەرمی ڕاگەیاند".\nلای خۆشیانەوە بەرپرسانی ئێران ڕەتیدەکەنەوە بەهیچ شێوەیەک داتا ڕاستەقینەکانی توشبوون و گیانلەدەستدان بە پەتاکەیان شاردبێتەوە و جەخت دەکەنەوە "ئەگەر حاڵەتەکان بەو جۆرە بێت و زیاتر هەڵبکشێت ئەوا ئەگەری هەیە جارێکی دیکە کەرەنتینەی گشتی لەو وڵاتە ڕابگەیەنرێت".\nبەهۆی سزا ئابورییەکانی ئەمریکاوە، حکومەتی ئێران ناچاربوو لە ناوەڕاستی مانگی نیسانی ڕابردوودا ڕێکارەکانی قەدەغەی گشتی هەڵبگرێت و ژیان ئاسایی بکاتەوە.


ژیان | زانست و تەکنەلۆژیا | ئەمریکا چەکێکی نوێ بۆ بەرپەرچدانەوەی خۆپیشاندەران ئاشکرا دەکات\n2020-09-19 | 1504 جار خوێندراوەتەوە\nویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بیر لەبەکارهێنانی ئەو چەکە نوێیەی دەکاتەوە لە دژی خۆپیشاندەرانی وڵاتەکەی، کە ماوەی چەند ساڵێکە قسەی لێ دەکات، بە تایبەت لەکاتێکدا خۆپیشاندان و ناڕەزایەتییەکان لەدژی پۆلیسی ئەو وڵاتە لە پەرەسەندندایە.\nیەکێک لەو ڕۆژنامەنووسانەی کە ئەو چەکەی بەرکەوتووە باس لەوە دەکات، چەکە ناوی "چەکی گەرمی"یە، بە مانای سیستمی لەکارخستنی چالاکی، کاریگەرییەکەشی بەشێوەیەکە هەست دەکەیت لاشەت بەر گەرمییەکی گەورەی لەشێوەی فڕن دەکەوێت، بەڵام دوای چەند خولەکێک کاریگەرییەکە نامێنێت.\nماڵپەڕی "بۆبیلار میکانیکس" دەربارەی ئەو چەکە دەڵێت " سیستمی لەکارخستنی چالاکی ئازارێکی زۆر کتوپرە، دەبێتە هۆی بڵاوەپێکردنی قەرباڵغی و کۆبوونەوە گەورەکان، ڕێگە دەدات بە دەسەڵاتداران کۆنترۆڵی دۆخە ئاڵۆزەکانی پێ بکەن.\nپسپۆڕانیش دەڵێن ئەو چەکە زۆر مەترسییدارە، چونکە ئەگەری ئەوەی هەیە مرۆڤەکان دووچاری ئازارێکی گەورە بکات و ڕزگار بوونیش لیی ماوەیەکی زۆر بخایەنێت.\nئەو جۆرە چەکە هەندێک جاریش بە "چەکی تیشکی گەرمی" ناودەبرێت، یان تیشکی کارۆموگناتیسی و دەبێتە هۆی گەرمبوونی پێستی لەش، کە ڕاستەوخۆ کەسەکە هەست بە سوتانێکی کتوپڕ دەکات.\nگۆڤار فۆڕبس لەوبارەیەوە نوسیویەتی، شەپۆلەکانی ئەو چەکە یەک لەسەر ٦٤ی چینەکانی پێست دەبڕێت، کە دەتوانرێت لەدووری سەدان مەترەوە کەسی مەبەست بپێکێت و بەشیوەی گورزەیەکی تیشکی رووناکی ئاراستە بکرێت و هەموو لاشەیەک دەبڕێت و ئازاری پێدەگەیەنێت.\nبەگوێرەی ئەو تاقیکردنەوانەی لەسەر ئەو جۆرە چەکە کراوە، هیچ کەسێک هەرچەندە بەهێز بێت، ناتوانێت بۆ چەند چرکەیەک خۆی بگرێت لەبەردەم هێرشی ئەو تیشکە گەرمەدا، بەو هۆیەشەوە هەمووان وەک پەرچەکردارێکی خودی هەوڵ دەدەن خۆیانی لێ ڕزگار بکەن.\nهەرچەند تا ئێستا مۆڵەتی کۆتایی وەرنەگیراوە بۆ بەکارهێنانی ئەو جۆرە چەکە لەدژی خۆپیشاندانەکان یان زیندانەکاندا، بەڵام بەرزبوونەوەی توندوتیژی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، ڕەنگە پاڵ بە دەسەڵاتدارانەوە بنێت رەزامەندی بەکارهێنانی پەسەند بکەن.\nگۆڤاری فۆربس دەڵێت لەچەند دۆخی پێشتردا دەسەڵاتدارانی ئەمریکا ڕەتیانکردووەتە پەنا بۆ ئەو جۆرە چەک ببرێت، چونکە قورسە بەکارهێنانی لەلایەن هاوڵاتیانی ئاسایی ئەمریکاوە قبوڵ بکرێت.


لیتری بە چەند دەفرۆشێت؟\nلەدوای ئەوەی شاسوار عەبدولواحید تەحەدای ئەوەی کرد کە ئەگەر مۆڵەتی هێنانی بەنزینی بدەنێ لیترێک بەنزین دەکات بە 450 دینار، عەلی حەمەساڵح دەڵێت، سبەینێ وەزارەتی سامانە سروشتییەکان مۆڵەتی هێنانی 10 ملیۆن لیتری دەدەنێ، چاوەڕوانە داواکاری پێشکەش بکات.\nشاسوار عەبدولواحید، سەرۆکی جوڵانەوەی نەوەی نوێ (شەممە 23ی تشرینی یەکەمی 2021) لە گرتەیەکی ڤیدیۆییدا ڕەخنەی توندی لە حکومەتی هەرێم گرت و ڕایگەیاند، "تەحەدا دەکەم ئەگەر مۆڵەتی هێنانی بەنزینم بدەنێ، لیترێک بەنزین دەدەم بە 475 دینار."\nلەوبارەیەوە لە ڕاگەیەنراوێکدا عەلی حەمەساڵح، سەرۆکی لیژنەی وزە و سامانە سروشتییەکان ڕایگەیاند، "وەک دەستخۆشی و پشتیوانی،\nوەک سەرۆکی لیژنە قسەم لەگەڵ وەزارەتی سامانە سروشتییەکان کردووە، سبەینێ مۆڵەتی 10 ملیۆن لیتر بەنزینی بدەنێ."\nئاماژەی بەوەشکردووە، "چاوەڕێین سبەینێ داواکاری پێشەکەش بکات."\nھەرچەندە دەزانم ڕێگا دروستەکە چیە، بەڵام پشتیوانی ھەموو ھەوڵێکم..\nسەرۆکی جوڵانەوەی نەوەی نوێ دەڵێ: مۆڵەتم دەنێ بەنزین بھێنم لیترێک دەدەمە ٤٧٥ دینار، منیش وەک سەرۆکی لیژنەی وەزەو سامانە سروشتیەکان پشتیوانی دەکەم، لەگەڵ لایەنی پەیوەندیدار قسەم کردوە مۆڵەتی پێبدەن.. سبەی داواکاری پێشەکەش بکات ئێمەش پشتیوان دەبین بە ھەموو شێوەیەک..\nبەڵام من ئەزمونی ٨ ساڵم لە لیژنەی سامانە سروشتیەکان ھەیە، کاری وا زۆر ئەسەتەمە.. زۆر\nئەمڕۆ تەنێک بەنزین لە بازاڕی جیھان ٨٠٠ دۆلار بوە، واتە: جگە لە گومرگ گواستەوە قازانجی بازرگان، واتە: لیترێک نزیکەی ٩٠٠ دینار. تێکەڵی پترۆ کیمیاوی دەکەن بۆ ھەرزان بوونی..\nمن پێموایە ڕێگای دروست پاڵاوتنە لە نێوخۆو ڕێگریە لە ھەر قۆرخکاریەک بە بەرھەمی ناوخۆ بکرێت، وەک ئەوەی ئێستا لە ھەولێر نزیکەی دوو ملیۆن لیتری ڕۆژانە بۆ سێ کۆمپانیا قۆرخکراوە..چارەسەر لە نێوخۆیە..\nژمارەى وێستگەکانى دابەشکردنى بەنزینى 690 دینارى دەکرێتە دوو هێندە\n2021.11.04 - 15:45


چارلز ئێسپێنسێر چاپلین\n| پەراوێزەکان =}} چارلز ئێسپێنسێر چاپلین (بە ئینگلیزی: Charlie Chaplin) (١٨٨٩-١٩٧٧) بەناوبانگ بە چارلی چاپلین. ئەکتەرێکی کۆمیدی و دەرھێنەر و ئاوازدانەرێکی ئینگلیزە، کە بە زۆری ناوبانگی بەھۆی فیلمە بێدەنگەکانیەوە دەرکرد. پێش کۆتایی ھاتنی جەنگی جیھانی یەکەم بەناوبانگترین ئەستێرەی جیھانی بوو لە فیلمدا.\nچارڵی چاپلن لە ١٦ی نیسانی ١٨٨٩ لە وال وێرتی لەندەن لە بنەماڵەیێکی جولەکە لە دایک بوو. باوکی چارلز و دایکی ھاناھیل ھەر دووکیان لە جیھانی مۆسیقا کاریان ئەکرد. ھێشتا ماوەیێکی زۆر لە لەدایک بوونی چارلی تێپەڕ نەبووکە چارلز و ھانا لە یەک جیا بوونەوە و ھانا سەرپەرشتی منداڵەکانی لە ئەستۆ گرت. ئەوان ژیانێکی دژواریان تێ ئەپەڕاند لە بەر ئەوەی دایکی نەیتوانی بە ئاسانی بژیوی ژیانیان دابین بکات. لەبەر ئەمە چارلی بچکۆلانەو و برای گەورەتری سیدنی بۆ کار کردن، ماڵیان بەجێ ھێشت و لە ڕیکخراوەیێکی ھونەری بەرھەم ھێنانی فیلم وەک پادو دامەزران. ھەڵبەت نەیانتوانی لەوێ بەردەوام بن. کاتێ چارلی ١٢ ساڵان بوو باوکی کە پیاوێکی ھەمیشە سەرمەست بوو، کۆچی دوایی کرد. چارلی دایکێکی سەلامەتیشی نەبوو. دایکی چارلیش تووشی نەخۆشینی ڕەوانی بوو و لە ناکاو لە نەخۆشخانەی ڕەوانی «کین ھیل» لە ساڵی ١٩٢٨ کۆچی دوایی کرد.\nچارلی لە ساڵی ١٩٠٦ کاتێ کە ١٧ ساڵ تەمەنی بوو، لە شانۆی «شارلۆک ھۆڵمز» لە ڕۆڵی کوڕی ڕۆژنامە نووسێکا باش دەرکەوت و ئەو لە لایەن دەرھێنەر گەشەی پێدراو وڕەزامەندی تەماشاچیەکانی بە دەس ھێنا. لەمە بە دواوە لە گرووپێکی کۆمێدی بوو بە ئەندام و ڕۆڵی تەڵخەکی لە گرووپی شانۆی «فڕێد کاڕنو» بە خۆی دابین کرد. ساڵانی دوایی ئەو بە ئاواتی خۆی گەیشت و توانی لە گەڵ کۆمپانی «یونایتێد ئارتیست» لە ھالیوود گریبەست ببەسێ. ئەو لە گەڵ لیتا ئەکتەری ھۆلیوود ژیانی ھاوسەری پێک ھێنا و بوو بە خاوەنی دوو منداڵ بەڵام دوای ماوەیێک لە یەکتر جیا بوونەوە. لە ساڵی ١٩٢٧ بە دواوە، فیلمگەلێکی بێ دەنگی بەرھەم ھێنا. لە ڕاستی دا فیلمە کۆمێدییەکانی ئەو بێ دەنگ بوون بەڵام چارلی وەھا بە توانادەروونیەکانی خۆی و خۆشەویستی ڕۆڵی ئەبینی کە ھەموو جوڵەکانی ھەزاران مانای لەخۆ دەگرت.\nچارلی چاپلین لە ساڵی ١٩٤٠ یەکەمین فیلمی بەدەنگی خۆی بە ناوی دیکتاتۆری گەورە بەرھەم ھێنا. ھێنانەگۆڕی باسی شەڕی جیھانی دووەم و یاریی بەھێزی چارلی لە ڕۆڵی ئەدۆلف ھیتلەر، ڕەزامەندی گشت رەخنەگرەکانی لەم فیلمەدا بە دەست ھێنا.3\nچارلی چاپلین لە ساڵی ١٩٤٢ لەگەڵ ئونا ئونیل ئەکتەر و گۆرانیبێژی ھۆلیوود ژیانی ھاوسەری پێک ھێنا. لە ئەو کاتە چارلی چاپلین ٥٣ ساڵ و ئونا ئونیل ١٧ ساڵی بوو ھەڵبەت چارلی چاپلین‌پێش لەمە، چەند کەڕەتێکی تریش ژنی ھێنا بوو، بەڵام چونکە ھاوسەر گیرییەکانی ڕەسمی نەبوون، ناکرێت بخرێنە لیستی ژنھێنانەکانی. ئونا ئەوینداری چارلی بوو و جیاوازی تەمنیان لای گرینگ نەبوو. ئەوان بوون بە خاوەنی ھەشت منداڵ. لە نێوان ئەم منداڵانە «ژۆراڵدین چاپلین» کچی جوان وھونەرمەندیان چوو بۆ ناو کۆمەڵی سینەما و بوو بە ئەکتەر.\nوردە وردە چاپلین بوو بە خۆشەویست ترین ھونەرمەندی مێژووی سینەما و بەرھەم ھێنەری کارەکانیشی بە ئەستۆ گرت. بەڵام لە دوایی دا بە بۆنی ئەوەی کە مافیای ئەمریکا چارلی وەکوو زۆریەک لە ھونەرمەندانی سەربەخۆی ھۆلیوود (بە تاوانی کۆمۆنیست بوون) لە کۆمەڵی ئەکتەری لابرد، چارلی بەرەو ئەوروپا ڕۆشت و ھاوکات لە گەڵ بە جێ ھێشتنی ھۆلیوود گەڕانەوەی ئەو بۆ ئەمریکا بەرگیری لێ کرا. بەم شێوەیە پەراوێزی یەکێک لە گەورەترین ئەکتەرەکان بەسترا و ساڵانی کۆتایی ژیانی خۆی لە بێ ناوی بە سەر برد. چارلی لە دوای بە جێ ھێشتنی ئەمریکا لە ساڵی١٩٥٢ ڕۆیشت بۆ لەندەن و دواتر سویسرای بۆ ژیان ھەڵبژارد لەوێ لە گەڵ ژن و منداڵەکانی نیشتەجێ بوو.4\nچارلی دواتر لە چواری مارسی ١٩٧٥ لە لایەن شاژنی بەریتانیا نیشانی سێر و شوالیە ی پێ بەخشرا و ھەروەھا لە لایەن ھۆلیوود بە بۆ پێ بەخشینی خەڵاتی ئۆسکار بۆ ئەمریکا بانگێشکرا.\nچارلی چاپلین لە کریسمەسی ١٩٧٧، بە بۆنەی نەخۆشی دیابێت لە تەمەنی ٨٨ ساڵی دا، لە ژیان ماڵ ئاوایی کرد. ژن و منداڵی ئەو مەراسیمێکی شکۆداریان بۆ کۆچی چارلی بە رێوە برد و چارلی لە گۆڕستانی «کرۆسێر سەرووی» سویسرا نێژرا.\nدوای مردنی چارلی[دەستکاری]\nدوو مانگ لە دوای ناشتنی چارلی لە سێی مارس ١٩٧٨ز، تەرمی چارلی لە گۆڕستان دزرا. دزەکان لە بەرامبەر دانەوەی تەرمی چارلی داوای پارەیەکی زۆریان لە بنەماڵەی داوادەکرد، بەڵام لە لایەن پۆلیس دەستگیر کران و پۆلیسی سویسرا تەرمی چارلی چاپلنیان لە دەریاچەی ژنێو دۆ‌زییەوە و جارێکی تر لە مەراسیمێکی پڕشکۆ بە خاک نێژرا. ئونا ھاوسەری چارلی پاش مردنی چارلی رووی کردە مەشروب خواردن و لە ساڵی ١٩٩١ بەھۆی نەخۆشی شێرپەنجەی گەدەوە کۆچی دوایی کرد.\nلەپاش نزیکەی ١٥ سال بەسەر کۆچی چارلی لە ساڵی ١٩٩٢ فیلمێک بە ناوی چاپلین کە لە ژیانی ئەو گیرابوو، ھاتە بەرھەم کە «ڕیچارد ئاتێنبێرگ» بەرھەم ھێنەری فیلمەکە بوو، وەھاوکات ئەم فیلمە خەڵاتی ئۆسکاری بە دەست ھێنا. «ژۆراڵدین» کچی چارلی لەم فیلمە ڕۆڵی دایەگەوەی واتە دایکی چارلی چاپلینی دەگێرا. بەم شێوەیە ژیانی چارلی چاپلین ڕۆیشت بەرەو پەردەی سینەما و کاریگەری کرد لە سەر ھەمووان.\nچارلی جگە لەو کورتە فیلمە بێدەنگاینەی کە ھەموو جیھانی بەخۆ سەرسامکردوە نامەیەکی بۆ کچەکەی بە میرات جێھێشتووە، کە ڕەنگ بێت بۆ ئەوەی چارلی بناسین پێویستە ئەم نامەیە بخوێنیەوە. شتێک زۆر جێگەی سەرسوڕمانە ئەویش ئەوەیە کە ئەدۆلف ھیتلەر و چارڵی چاپلن لە یەک ساڵ و مانگ و ھەفتەدا لەدایکبوون تەنھا ٤ رۆژ جیاوازیانە بەڵام یەکەمیان ملیۆنەھا خەڵکی چارە ڕەش کردوو و دووەمیان خەڵکی ھەموو جیھانی بەھۆی کردەوەکنای دەخستە پێکەنین.\nپەیکەرەکانیچارلی چاپلن لە جیهاندا، کە دەکەونە (لە چەپەوە بۆ ڕاست) ١. سلۆڤاکیا; ٢. پۆڵەندا; ٣. واتەرڤیل, ئیرلەند; ٤. لەندەن, شانشینی یەکگرتوو; ٥. حەیدەرئاباد, ھیندستان; ٦. ئالاسیۆ, ئیتالیا; ٧. بەرشەلۆنا, ئیسپانیا; ٨. سویسرا\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=چارڵی_چاپلن&oldid=628435»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٢١:١٩ی ١٣ی تەممووزی ٢٠١٩ نوێ کراوەتەوە.


کورد و هزرا نه‌ته‌وی – Sibehî سبەھی\nBergeh Kurdistan On 25/05/2022 / نڤیسار\nداموده‌زگه‌هێن خه‌لکێ ژ بۆ خورتکرن و پاراستنا به‌رژه‌وه‌ندییێن مله‌ت و وه‌لاتێ خوه دخه‌بتن. ژ بۆ لهه‌ڤراگرتن و تفاقا مله‌تێ خوه دخه‌بتن و هه‌ول ددن چاره‌سه‌رییان ژ ناکۆکی و پرسگرێکێن ناڤا گرسه‌یێن خوه را ببینن.\nل ده‌رڤه‌یی وەلات و ل دیاسپۆرایێ ژ ده‌رڤه‌یی کوردان هه‌ما بێژن ته‌مامێ مله‌تان خزمه‌تێ ژ یه‌کێتییا خوه و ژ به‌رژه‌وه‌ندییێن وه‌لاتێ خوه را دکن.\nگاڤا مژار دبه به‌رژه‌وه‌ندییێن مله‌ت، ئالا و وه‌لات، هه‌م ناکۆکی و پرسگرێکێن ناڤخوەیی دادنن ئالییه‌کی و دبن یه‌ک ده‌ست، دبن یه‌ک ده‌نگ و یه‌ک هێز.\nبێگومان ئه‌ڤ یه‌ک ژ خورتبوونا هه‌ستێن وان یێن نه‌ته‌وی، ژ خوه‌ناسکرن و هزرا وان یا وه‌لاتپه‌روه‌ری دهێت.\nل بەرۆڤاژی خه‌لک و مله‌تێن دن، ئه‌م کورد چ ل وەلات بن و چ ل ده‌رڤه و دیاسپۆرایێ بن، ئه‌م چو جارا نه‌بوونه خوه‌دییێ وان هه‌ست و گیانێ نه‌ته‌وی کو کاربن به‌رژه‌وه‌ندییێن خوه یێن شه‌خسی، مالباتی و پارتیتی ده‌ینن ئالییه‌کی و ل دۆرا به‌رژه‌وه‌ندییێن نه‌ته‌وی کۆم ببن.\nئه‌ڤ ژی هه‌لبه‌ت ژ لاوازبوون، سستبوون، ژاربوون و ژ چونه‌بوونا هه‌ست و هزرێن نه‌ته‌وی تێ.\nهه‌ست و هزرێن مله‌تێن دن ژ دل و مه‌ژییێ وانه، یێ مه کوردان ژی ته‌نێ ب زمان و ژ زمانێ مه یه. نه ژ دل و مه‌ژیێ مە یه. نه‌ته‌وپه‌روه‌رییا مه نه‌ته‌وپه‌روه‌رییه‌ک خاڤه، بێ واته و بێ ئارمانجه.\nگۆتن هه‌یه لێ د کرنێ دا چو که‌س ئه‌رک و نرخێن نه‌ته‌وپه‌روه‌رییێ بجهناینە.\nب زمان هه‌رکه‌س کوردپه‌روه‌ر و نه‌ته‌وپه‌روه‌ره، لێ د کرن و عه‌مه‌ل دا بێهنا نه‌ته‌وپه‌روه‌رییێ ژ وان نایێ.\nبه‌رژه‌وه‌ندییێن مه د سه‌ر هه‌ر تشتی را یه و گاڤا به‌رژه‌وه‌ندییێن مه دکەڤن خه‌ته‌رییێ دا، نه‌ته‌وپه‌روه‌رییا مه ژی وندا دبه.\nهه‌لبه‌ت بێده‌وله‌تبوون و چونه‌بوونا په‌روه‌رده‌یه‌ک نه‌ته‌وی و نه‌ته‌وپارێزی د که‌سایه‌ت و نه‌ته‌وپه‌روه‌رییا مه دا رۆله‌ک مه‌زن دلیزه.\nلێ گاڤا ئه‌م ل خه‌لک و مله‌تێن دن دنێرن، یێن خوه‌دی ده‌وله‌ت و بێده‌وله‌ت ژی نه‌ته‌وپه‌ره‌ست نرخ و هێژایییێن وه‌لاتێن خوه نه و هه‌ست و هزرێن وان یێن نه‌ته‌وی ژ یێ مه کوردان قات ب قات زێده‌تر و خورتترن.


Maintrip - نرخى فڕين بردراورد بكە، ێيەفێيە و ميوانخانە\nنرخى فڕين بردراورد بكە و ميوانخانەى هەرزان\nبۆچى Maintrip ؟\nبەدواگەڕان و نرخ بردراورد دەكات بۆ فڕين، پسوڵەى هێڵى ئاسمانى، ێيەفێيەز و ميوانخانە لەگەڵ يەك كليك دەكات بۆ ئازاد.\nزياترين وێبسايتى حجز كردن\nنرخى فڕين بردراورد بكە و ميوانخانە لێوە شوێنى سەفەريان متمانە كرد.\nفڕين و ميوانخانەى هەرزان\nفڕين بردراورد بكە و نرخى ميوانخانە و تۆ هەرزانترين نرخ دەدۆزنەوە.\nهيچ كرێى حجز كردن\nهيچ تۆمەت ناشارنەوە، هيچ كرێى پارەدان، تەنها نرخ بردراورد مەكە بۆ ئازاد.\nنرخى فڕين بردراورد بكە\nفڕينى هەرزان بۆ دوبەى فڕين بەدوا بگەڕە\nفڕينى هەرزان بۆ ئيستانبوول فڕين بەدوا بگەڕە\nفڕينى هەرزان بۆ پاريس فڕين بەدوا بگەڕە\nفڕينى هەرزان بۆ لەندەن فڕين بەدوا بگەڕە\nفڕينى هەرزان بۆ نيويۆرك فڕين بەدوا بگەڕە\nنرخى ميوانخانە بردراورد بكە\nميوانخانەى هەرزان لە دوبەى هەوتێلز بەدوا بگەڕە\nميوانخانەى هەرزان لە ئيستانبوول هەوتێلز بەدوا بگەڕە\nميوانخانەى هەرزان لە پاريس هەوتێلز بەدوا بگەڕە\nميوانخانەى هەرزان لە لەندەن هەوتێلز بەدوا بگەڕە\nميوانخانەى هەرزان لە نيويۆرك هەوتێلز بەدوا بگەڕە\nڕێژەى ميوانخانەى هەرزان\nئەگەر تۆ پلان دا بنێيت تا پسوڵەيێكى هێڵى ئاسمانى بكڕيت بۆ نێودەوڵەتى يان فڕينى نيشتيمانى، تۆ دەتوانيت بەدوا بگەڕيت بەناو سەدان بريكارى سەفەر لە جيهان لەگەڵ يەك كليك دەكات، و تۆەكە زياترين ێيەفێيەز دەدۆزيتەوە. سيستەممان هەموو بژاردەكانى هەيە بۆ سەفەر و گەشت. تۆ دەتوانيت جۆرى پسوڵە هەڵ ببژێريت، ژمارەكەى دەوەستێت، ڕۆيشتنەكە و فڕۆكەخانەى گەيشتن، و بژاردەى هێڵى ئاسمانى و بريكارى سەفەر.\nچۆن تا فڕينێك تۆمار بكات؟ ١- دەچنە ناو شارى ڕۆيشتن، جێى مەبەستى گەيشتن، بەروارى ڕۆيشتن، بەروار بهێنەوە، ژمارەى ڕێبوار و جۆرەكەى پۆلى پسوڵە. ٢- لە ئەنجامى بەدواگەڕان، كاتى فڕين و هێڵى ئاسمانيەكە هەڵ ببژێرە، و پاشان زياترين نرخ هەڵ دەبژێرێت. ٣- سيستەممان تۆ دەگوازێتەوە بۆ شوێنى سەفەر تا هەنگاوى حجز كردن تەواو بكات.\nئەگەر تۆ پلان ڕۆژى پشووێك بيت يان خاو ببيتەوە لە ميوانخانەيێك، تۆ دەتوانيت ڕێژەى ژوورى ميوانخانە بردراورد بكەيت و زياترين نرخ دەست بكەويت، سيستەممان زۆر تايبەندمەندى پێشكەش دەكات تا يارمەتى بدەن تۆ مامەڵەى خەرجيى خواروو بدۆزيتەوە و لێ دەشكێنێتى ڕاستەقينە بۆ حجز كردنى ژوورى ميوانخانە. تۆ دەتوانيت جۆرى ژوورت هەڵ ببژێريت و بژاردە، شوێن و نەخشەى ميوانخانە سەرنج بدە، تايبەندمەنديى ميوانخانە هەڵ ببژێرە و راتينگس، پێداچوونەوەى ميوان بخوێنەوە، و بەدواگەڕان بە ناوى شار، شوێن يان\nچۆن تا ژوورێكى ميوانخانە تۆمار بكات؟ ١- دەچنە ناو ناوى شارەكە يان شوێن يان ميوانخانە، بەروارى سەردان، بەروارى ڕۆيشتن، و ژمارەى ميوان. ٢- لە ئەنجامى بەدواگەڕان، ميوانخانەكە و جۆرى ژوور هەڵ ببژێرە تۆ دەتەوێت، و زياترين نرخ هەڵ دەبژێريت. ٣- سيستەممان تۆ دەگوازێتەوە بۆ شوێنى حجز كردن تا هەنگاوى حجز كردن تەواو بكات.\nبەرنامەكە دا ببەزێنە بۆ ئازاد، ێيەفێيەز بردراورد بكە و نرخى ميوانخانە لە شوێنى حجز كردنەوە، و لێ دەشكێنێتى ڕاستەقينە چێژ لێ وەر دەگرێت.\nدڵنيا بە كە سيستەمى بەدواگەڕانمان سەلامەتە تا بەكار بهێنێت.\nوێبسايتى متمانە كرد\nسيستەممان و بەدواگەڕان متمانە دەكرێت بەناو متمانە كراو وێبسايت.\nخێرا و ئاسان\nسيستەممان ئاسانە تا و كردارى بەدواگەڕان بەكار بهێنێت خێرايە.\nهەر كاتێك هەر شوێنێك\nبەدواگەڕان و نرخ بردراورد دەكات ئاسانە، پشتگيريى سيستەممان هەموو ئامراز.\n© 2020 Maintrip.com هەموو ماف تەرخانيان كرد.


لە مەریوان و کامیاران گردبوونەوە بۆ پشتیوانیکردن لە عەفرین ئەنجا\nلە مەریوان و کامیاران گردبوونەوە بۆ پشتیوانیکردن لە عەفرین ئەنجامدرا\nلەلایەن رووداو 13/3/2018\nلە سنە رێگە لە بەڕێوەچوونی گردبوونەوەی پشتیوانیکردن لە عەفرین گیرا\nهێرشی تورکیا بۆ سەر رۆژئاوای کوردستان خەڵکی رۆژهەڵاتی کوردستانی خرۆشاندووە، بۆیە لەسەر داوای چالاکڤانانی کورد لە مەریوان، کامیاران و تاران گردبوونەوە بۆ پشتیوانیکردن لە عەفرین ئەنجامدرا، بەڵام گردبوونەوەکان لەژێر چاودێریی تووندی پۆلیس و هێزە ئەمنییەکان بوون.\nحکومەتی ئێران نەک تەنیا رێگەی بە خۆپیشاندانی هێمنانە بۆ ئیدانەکردنی هێرش بۆ سەر عەفرین و پشتیوانیکردن لە رۆژئاوای کوردستان لە هەموو شوێنێکی رۆژهەڵاتی کوردستان نەدا، بەڵکو بەپێی زانیارییە پشتڕاستکراوەکان پێنج چالاکڤانانی کوردیشی لە مەریوان دەستبەسەر کردووە.\nپێشتر ژمارەیەک چالاکڤانی سیاسی و مەدەنیی رۆژهەڵاتی کوردستان، هێرشی حکومەتی تورکیایان بۆ سەر عەفرین ئیدانەکردووە. لە بەیاننامەیەکدا کە لە دەسپێکی هێرشەکەدا بڵاویان کردبووەوە، هاتبوو: گەمارۆ و هێرشی سەربازی ئەنقەرە بۆ ناوچە کوردنشینەکانی سووریا، پێچەوانەی هەموو رێوشوێنە نێودەوڵەتییەکانە.\nرێگەنەدان بە خۆپیشاندان بۆ پشتگیریکردن لە عەفرین، پێچەوانەی سیاسەتی راگەیەندراوی ئێرانە. پێشتر بەهرام قاسمی، گوتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران، داوای لە تورکیا کردبوو دەستبەجێ ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکەی بۆ سەر عەفرین رابگرێ.\nهەروەها لە سەرەتای هێرشەکەدا، ژمارەیەک لە نوێنەرانی پەرلەمانی ئێران لە نامەیەکدا بۆ سکرتێری گشتیی رێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان، رەخنەیان لە بێدەنگیی کۆمەڵگوی نێودەوڵەتی لە ئاست هێرش بۆ سەر عەفرین گرتبوو.\nلەو نامەیەدا هاتبوو: هیچ مرۆڤێکی ئازادیخواز ئازایەتی ژنان و پیاوانی کۆبانێ و، کوردە دلێرەکانی عێراق و سووریای بۆ بەرگریکردن لە مرۆڤایەتی و بەرەنگاربوونەوە لەگەڵ داعش، لەبیر ناکات.\nلە رۆژهەڵاتی کوردستاندا بۆ پشتگیری لە کۆبانی خۆپیشاندان لە زۆر شوێن بەڕێوەچوون، بەڵام وادیارە سیاسەتی فەرمیی کۆماری ئیسلامی بەرامبەر عەفرینەوە جیاوازە و، بەرژەوەندییەکانی لەگەڵ تورکیا رێگە نادات دژی ئەو وڵاتە خۆپیشاندان بکرێ.\nنیشانەکردن : عەفرین\n536 ژمارەی بینین


دوابەدوای بەرز بوونەوەی شەپۆلی ناڕەزایەتیەکان لە ئێران و کوردستان و سەرکوتی ئەم ناڕەزایەتیانە لە لایەن بەرپرسانی رژێمی ئێرانەوە، ناوەندی نووچە و شرۆڤەی رۆژ هەوڵی داوە لە رێگەی ئاڕاستە کردنی پرسیار لە سەرجەم حزبە چالاکەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان، شرۆڤە و روانگەی ئەم حیزبانە بە نیسبەت ئەم رووداوانە و هاوکات بەرنامەیان بۆ داهاتووی رۆژهەڵاتی کوردستانەوە زیاتر شی بکاتەوە. لە دووهەمین وتووێژ لە زنجیرە وتووێژەکانی ئایەندەی رۆژهەڵاتی کوردستان پرسیارەکان ئاڕاستەی "کامیل نورانی فەرد" ئەندامی دەفتەری سیاسی سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران کراوە؛ ئەم دیدارە پێش تیرۆری "قاسم سولێمانی و ابومهدی موهەندس" و دەرئەنجامەکانی بووە. ئەوەی خوارەوە دەقی وتووێژەکەیە: لە کۆتای مانگی خەزەڵوەردا گرانبوونی لەناکاوی نرخی بەنزین بە بڕیاری کاربەدەستانی ئێران، ناڕەزایەتی برینی هەموو گەلانی ئێرانی لێکەوتەوە. کۆماری ئیسلامی ئێران بەشێوەی توند و بێ بەزەیانە بەرهەڵستی خەڵکی نارازی بوویەوە. لە ئاکامی توندوتیژی دام و دەزگا ئەمنی و سەربازییەکاندا دەیان خۆوڵاتی ڕۆژهەڵاتی کوردستان گیانیان لەدەستدا. سەدان کەس بریندار بوون و سەدان کەسیش گیراون یا بۆ لێپێچینەوە پەلکێشی ناوەندە ئەمنییەکان کراون. ئێستا دۆخێکی نا یاسایی و ئەمنی تر لە جاران لە ڕۆژهەڵات حاکمە.بۆچی کاردانەوەی ئۆپۆزیسیۆنی کوردی و تەنانەت ئێرانیش سنووردار بوو به شێوەگەلی زارەکی و نووسراو و چالاکی لە باشووری کوردستان و تاراوگە. هەندێ کەس لەم ڕەهەندەوە ناڕەزایەتیان هەبوو. با لەم ڕوانگەیەوە چاو لێبکەن. ئەگەر پێشمەرگە پارێزەری تاکی ڕۆژهەڵاتی کوردستانه، ئەی بۆچی ئیمکان یا ویستی ئەمەی نییە؟ ڕوانگەی ئێوە بە نیسبەت ئەم پرسە چییە؟\nکامیل نورانی فەرد: وەلامی ئەو پرسیارە خوێندەوەێكی گشتی لە كۆی روداوەكان و دۆخی ئێران و مێژووی دسەڵاتداریەتی ئاخوندان و سیاسەتی نیونەتەوەیی لەهەمبەر ئەو دەسەڵاتەی پێویستە. گرینگە سەرەتا بزانین كێشە و ئاریشەكانی سیستەم لە چ قۆناغێكدایە و دوورەدیمەنی كێشەكانیش بەرەو كوێ دەچێ. بێگومان ئەو دۆخەی كە نارەزایەتیەكانی ئەم دواییەی لێكەوتەوە لە ئاكامی ئەو سیاسەتە هەڵانەن كە دەسەلات لە ئێران گرتوونیە بەر و سەر لەنوێ سەرهەلدانەوەی گەمارۆكان و زیاتر كردنی فشارەكان لە لایەن كۆشكی سپی، سیستەمی لەگەڵ قۆناغێكی نوێ رووبەروو كردووە كە پێی دەوترێ دۆخی (دارمانی ئابووری) و ئەو رەوتی ناجێگیر بوونی نرخەكان و گران بوونی پێداویستیەكان لەو قۆناغە نوێیە دا تەنیا بە بەنزین کۆتایی نابە، بەڵكو زۆربەی نزیك بە تەواوی كەل و پەل و پیداویستیە سەرەتاییەكانی رۆژانەی خەڵك دەگریتەوەو دەبێ چاوەرێی دۆخێكی خەماوی تر بین، دیارە ئەو راستیەش لەلای دەسەڵات وون نییە و تەنانەت هێندێك ئامادەكارییان بۆ رووبەرووبوونەوەی تەقینەوەی رقی خەڵك لە وەها حالەتێكیش دا كردبۆوە و گرتنە بەری رێوشوینەكانی پچراندنی ئینتەرنێت و كوشتاری خەڵك بەرنامەی پێش وەختی بۆ دارێژرابوو. خەڵك لە ئێران لە دەسەڵات بێزار بوونە و بێگومان ئەو دۆخە بەردەوامی دەبێ و لەو قۆناغە نوێیە خەڵك پەرە بە شكل و پانتایی نارەزایەتیەكانیان دەدەن.\nشیكردنەوە و خوێندنەوەی ئێمە بۆ نارەزایەتیەكان، بەمجۆرە نییە كە پیمانوابێ ئەوە بیزاریەكی كاتی و كتوپرە، بەڵكو پیمانوایە كە لەم قۆناغە نوێیە كە گەرانەوەی بۆ نییە، ئێمە شاهیدی جم و جوڵی زیاتری ئیعترازی و بەرفراوانبوونەوەی خۆپیشاندانەكان دەبین و داهاتووش بۆ دەسەڵات لێل دەبینین و لە بەرانبەردا بۆ جەماوەرو بۆ بۆ خەباتی رزگاریخوازانە بە روون دەبین و هەر بەو خوێندنەوەش پێمانوایە بەشداری راستەوخۆی هێزی پێشمەرگە و هێزی چەكدار (لە ئێستا) دا گونجاو نابێ و تەنانەت بەجۆرێك بە وەرێخستنی شانتاژ و پروپاگەندەی درۆ، هەوڵی پاساوهێنانەوە بۆ سەركووت و جینایەتی زیاتر لە ژێر ناوی روبەرووبوونەوەی هێزی چەكدارو پێشمەرگە نەك هاوەلاتی مەدەنی دەدەن. سەرەرای ئەو راستیەش نابێ فەرامۆشی بكەین ئەوانەی رژاونەتە سەر شەقام بەشێكیان لە لایەنگرو ئەندامی رێكخراوەسیاسیەكانی كوردن و سەمپاتیان بۆ رەوتە سیاسیەكان هەیە و لەچوارچیوەی تەشكیلات و رێكخستنی ناوخوی حیزب و سازمانەكان خۆیان پێناسە دەكەن.\nکامیل نورانی فەرد: من لەگەڵ ئەو بۆچوونە نیم كە لەكۆی روداوەكان پلەی (لاواز) بدرێ بە ئۆپۆزسیون و بە لاواز لەقەلەم بدرێ. پێش هەموو شتێك بوونی نارەزایەتیەكان نیشانەی بەهێزی ئۆپۆزسیونە، ئەگەر گۆڕەپاتی سیاسی دابەش بكەین بە سەر دوو بەرەی دەسەلات و بەرەی ئۆپۆزسیون ، بێ شك بوونی نارەزایەتی لە سیستەم وەك خالێكی ئەرینی بۆ ئۆپۆزسیون دێتە ئەژمار بەواتای ئەوە دێ ئەو گوتارەی ئۆپۆزسیون داكۆكی و نوێنەرایەتی دەكات، لەناو خەڵك پەرەی سەندووە و وەڵامی پێدراوەتەوە. كەواتە ئەوە بۆ خوی نوقتەیێكی بەقوەتە بۆ ئۆپۆزسیونی رژیمی ئاخوندی كە ئەمرۆكە خەڵك بەتەواوی لە كوی سیستەم بێزارن و دەسەڵات هیچ جۆرە مەشروعیەتێكی سیاسی نەماوە. بەڵام ئەو راستیەش ناكرێ چاومان دابخات لەراست كەم وكوری و خالە نەرێنیەكان، بێگومان هەم لەكۆی گشتی و هەمیش بەتاك جەریانە سیاسیەكان خاوەنی هەڵە و كەم و كورین و نەبوونی هاوكاریی و بەرەیێكی ئۆپۆزسیون دیارترینی ئەو خاڵە مەنفیەیە كە دەتوانین ئاماژەی پێ بكەین.\nئێوە لە ئێستادا پەیوەندیەکی باشتان لەگەڵ رێکخراوی مۆجاهدینی خەڵک هەیە و بەشێکیشن لە شەورای میللی مۆقاومەت، ئایا روانگەی ئێوەش سەبارەت بەو ئاڵۆزیانەی دوایی وەک مۆجاهێدینی خەڵکە یان خوێندنەوەی ئێوە جیاوازە؟\nکامیل نورانی فەرد: ئێمە هاوپەیمانی سازمانی موجاهیدینی خەڵق و شۆرای میللی موقاومەتین ولە سەر چەندین خاڵ دۆستایەتی و هاوپەیمانیمان ئیمزا كردوە. دیارە سازمانی خەباتی كوردستان خاوەنی بەرنامە و ستراتژییەكی سیاسی و رێكخراوەییی تایبەت بە خۆیەتی و لەسەر ئەساسی ئەو سیاسەت و بەرنامەیە ، هەڵویست و سیاسەتەكانی رۆژانەی خۆی دادەرێژێ و تەبایی هەلویست و بەرنامەكانمان لەگەڵ ئوسوڵ و بنەرەت و ستراتژییە بنچینەییەکانمان، هێلی سوورن بۆ تەشكیلات و هەرگیز لە پێناو بەرژوەندیی حیزبی پێ لەسەر ئەو بنەمایانەی تەشكیلاتەكەمانی لەسەر بونیاد نراوە، نانێین. ئێمە كۆی دەسەڵات بە یەك چاو دەبینین و باوەرمان بەو راستیە هەیە كە هیچ جۆرە گۆرانكارییەك بە لایەنی ئەرینی لە دەسەڵاتی ئاخوندان روونادا و تاكە چارەسەر رووخان و نەمانی ئەو دەسەلاتەیە و كار بو ئەو بەرنامە و خەتە سیاسیە دەكەین و دۆست و هاوپەمانەكانیشمان لەدەوری ئەو دیسكۆرسە دەبینینەوە . بە نیسبەت روانگەمان بەدیاری كراوی نازانم مەبەستتان چیە بەڵام ئیمە پێمانوایە خەڵك تەنیا هاواریان بۆ نرخی بەنزین نەبوو بەڵكو تەواویەتی ئەو نیزامەیان ناوێ و حاستی جینایەتی دەسەلات گەیشتووتە قۆناغێك كە ئیتر مەوداێك بۆ فێڵ و شانۆی گالتەجارانەی وەك بەرەی نەرم و ئیسلاح و ریفۆرم نەماوە و خەڵك بە یەك دەنگ هاواری رووخانی دەسەڵات دەكەن.\nزۆۆرجار سەرانی رێکخراوی مۆجاهدینی خەڵک باسیان لە مافی نەتەوەکانیتری ئێران و پرۆژەکانیان بۆ چەسپاندنی ئەو مافانە کردووە، بە بڕوای ئێوە ئایا ئەم قسانە درووشمن یان بە کردەوە بەرنامەیکیان هەیە و دان بە مافی نەتەوەکاندا دەنێن؟\nکامیل نورانی فەرد: روانگە و بەرنامەی سازمانی موجاهیدینی خەڵك بە نیسبەت مافی گەلانی ئێران یەكێك لەو نوقتە بەهیزانەیەتی كە جیاكارییەك لەنیوان خۆی و هەموو ئۆپۆزسیونی سەرانسەری دا دروست دەكات و بەرنامەی موجاهیدین بەنیسبەت ئەو بابەتە زۆر بویرانە بووە و ئەگەر ئۆپۆزسیونی بەناو دیموكرات و هەزار پاشناوی زریقەدار تەنانەت بە ئیستاشەوە بە ترس و پارێزەوە باسی كێشەیێك بەناوی ستەمی نەتەوەیی و مافی نەتەوایەتی دەكەن و زۆرجار وەك دەسەلاتی ئاخوندی بیردەكەنەوە، ئەوە سازمانی موجاهیدین و شۆرای میللی موقاوەمەتی ئێران زیاتر لە ۴۰ سالە بە پەسەندكراوێك مافی خودمختاریان بۆ خەڵكی كوردستان بە رەسمی ناسیوە و سەرەرای ئەوەش باسی مافی گەلانی ئێران بە ئاشكرا لە كۆبوونەوە و ئاكسیون و ناوەندە سیاسیەكانیان دەكەن و بەرنامەشیان بۆ جیبەجێ كردنی راگەیاندووە.\nلە سەرووبەندی ئاڵۆزیەکان ئێوەش وەکوو حزبەکانیتر لەسەر گۆڕەپانی کوردستان بەکردەوە کاردانەوەیەکتان بە نیسبەتی ڕووداوەکانی ناوخۆی ئێران و ڕۆژهەڵاتی کوردستان نەبوو و لە هەندێ لێدوان و بەیانییەدا قەتیس مایەوە. ئایا ئەمە نیشانەی ئەوە نەبوو کە ئێوە ئامادەیی ئەوەتان تێدا نییە لە هەلوومەرجێکی ئاڵۆزدا مۆداخلەی دۆخەکە بکەن؟\nکامیل نورانی فەرد: بەراستی من لەگەڵ ئەو دابەش كاری و جیاكردنەوەی خەلكَ و حیزبەكان نیم. ئێمە دەبێ كۆی خەڵكی ئازادی ویست لەتاراوگە و ناوخۆ و حیزبەكان لە بازنەی جۆلانەوەی رزگاریخوازانە دا ببینین كە هەر بەشە ئەرك و كارێكی دیاری كراوی هەیە . سالیانێكی زۆرە ئەو خویندنەوە هەڵەیە بلاودەكرێتەوە كە حیزبەكان تاكە رزگاریدەرن و ئەوە ئەركی ئەوانە، لەكاتیكدا كە رزگاریدەر خەڵكن و حیزبەكانیش دواجار وەك بەشیك لە خەڵك دەور دەگێرین ، دیارە سازمان و حیزبەكان هێزێكی گیانفدای تەیاریان هەیە كە لە كاتی پێویست كەڵكیان لێوەردەگیرێ و هەروەها لە ئاستی نیونەتەوەییش دەستی والایە بو دەور گێران. كەواتە بەو خویندنەوەیە بەراستی هەلەیێك رووی نەداوە و هەر سی بەشەكە گریدراوی یەكن و راستەوخو دەبێ هیز لەیەكتر وەربگرن و پرۆسەكە ببەنە پێشەوە و ئەوەی كە بیندراویشە هەر ئەوەیە و ئەوانەی لەسەر شەقامن پێشمەرگەن ، پێشمەرگە هەر ئەوە نییە چەكی پێ بێ و لەناو حیزبەكان بێ ئەوە ئەو خویندنەوە دروستەیە كە پێویستە كار بۆ پەرەپیدانی بكرێ و خەڵك بەرپرسیار بكرێ لەدۆخی كۆمەڵگا و لەچاوەروانی دا نەمێنتەوە و سەرجەم شۆڕش و راپەرینەكانیش لەسەر دەستی خەڵك كراون و هیزە چەكدارەكانیش توانیویانە دەوری خۆیان بگیرن، من دووبارە لەسەر ئەوە پیداگری دەكەمەوە لە ئیستا دا ناردنەوەی هیزی پێشمەرگە وەك یەكەێكی چەكدار كارێكی هەڵەیە و یارمەتیدەر نابێ و بەو پێیەش ئەگەر پێوەری نائامادە بوونەكە لە پرسیاری بەرێزتان ئەوە بێ كە من بە هەڵەی دەزانم و رەدی دەكەمەوە.\nلە دوو ساڵی رابردوودا هەندێک لە پارتەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان لەگەڵ بەرپرسانی کۆماری ئیسلامی کەوتنە وتووێژەوە و وەک دەگوترێت ئەم وتووێژانە هێشتاش بەردەوامن، هەڵوێستی ئێوە بەرانبەر بەم هەوڵە دیپلۆماسیانە چیە، گەلۆ ئاکامێکی دەبێت؟\nکامیل نورانی فەرد: سازمانی خەبات تەشکیلاتیکی رووخانخوازە و بێگومان لەگەڵ ئاشکرابوونی ئەو هەوڵانەش هەڵویستی خۆمان بەنیسبەت زیانباربوونی پرۆسەکە نەشاردەوە. ئێمە بە ناسینی ناوەرۆکی دەسەلاتی ئاخوندی لەئێران هەر جۆرە دانووستان و ووتوێژێک بەزیانبار دەزانین و پێمانوایە تەنیا دەسەلات سوود لەو رەوتە دەبینێ و زیاتریش هەوڵی لەخشتە بردنی جولانەوەی رزگاریخوازیی و درووستکردنی شیواویەکی سیاسی لەرەوتی خەباتی لایەنەكان دەدا. هەموو روداوەکانی کۆمەڵگای ئێران و کوردستانیش ئەو راستیەمان پێشاندەدا کە رەوتی دانووستان رەوتێکی ناپەسەندو شکستخواردوو و ناتەبا لەگەڵ ویستی کۆمەڵگایە. ئەو دەسەلاتە ناتوانێ هیچ کرانەوەێک بەلایەنی باشی بەرەورووی خەڵکدا بکاتەوە و هەر جۆرە گۆرینێک بەواتای دەرهێنانی خشتێک لەدیواری لەرزۆک و بەلاداهاتوویەتی و هەر بۆیە پێمانوایە پروسەی دانووستانەکە نەک سوودێکی نابێ بەڵکو زیانی بو حیزبەکان و بەگشتیش بۆ جولانەوەکەو جەماوەری كوردستان بە گشتی دەبێ.\nخەبات یەکێک لەو حزبانە بوو کە لە دامەزراندنی ناوەندی هاوکاری حزبەکانی رۆژهەڵات بەشدار بوو، ئایا ئەمەش پەیوەندی بەو وتووێژە نهێنیانەوە بوو کە لە ئارادا بوون یان هۆکاری تری لە پشتەوە بوو؟ هاوکات بۆ دوای ماوەیەک لە ئەندامیەتی ئەم ناوەندە کشانەوە؟\nکامیل نورانی فەرد: ئێمە ماوەی یەکساڵ لەگەڵ ناوەندی هاوکاریی هەر لەدانانی بەردی بناغەی تا کاتی هەڵوەشاندنەوەی یەکلایەنەی خۆمان کارمان کرد . بێ ئینسافیە ئەگەر باسی ئەدای درووستی کارکردنی ناوەند لەسەرتاوە نەکرێ و ئێمە ئەو مێژووی یەکساڵە بەشانازییەکی گەورە دەبینین لەمێژووی هاوکاریی و هاوخەباتی حیزب ولایەنەکان لەگەڵ یەکتری. کارکردن بەروحی یەکترقبوولکردن و رێزی بەرانبەر و یەکتر خویندنەوە و رێز بۆ جوراوجوری سەلیقەیی وحیزبی و پاراستنی ئوسوڵ و بنەما پەسەندکراوەکانمان و کارکردن لەخەتێکی سیاسی هاوبەش بەروحێکی نەتەوەییانە لەوخاڵە بەهێزانە بوون کە ئێمە لەماوەی سەرەتای کارکردنمان بینیمان. بەلام بە داخەوە ئەو رەوتە بە لارێداچوو و پێشیێلکاریی لەبەند و مادە پەسەندکراوەکانمان و هەستی خۆفەرزکردن و نەخویندنەوەی یەکتر سەری هەڵدا و بوو بەهۆکاری لێکترازانمان. پرسی وتوویژ لەو باسانە بوو کە موناقەشەێکی زۆری لەکۆبوونەوەکانی کۆتایی لەسەرکرا. بابەتێکی هەستیار بوو و ناتەبایی و پارادوکسێکی لەبەرنامەی سیاسی ناوەند درووست کردبوو ، لەکاتێکدا کە درووشمی سەرەکی ناوەند رووخانی دەسەلات بوو باسی وتوویژ و دانووستان دەکرا،کە ئەوە لەباری ئوسولی سیاسیەوە هەڵەێکی زەقبوو و هەروەها پێچەوانەی بڕیارو رێكەوتنە سەرەتاییەكانی نێوانمان بوو. لە لاێكی دیكەوە قەرار بوو باسەکان بەرێکەوتنی گشتی بێ، بەلام دوایی باسی دەنگدان و کەمینە و زۆرینە ئەکرا. قەراربوو ناوەند پردێک بێ بو درووستکردنی بەرەییکی بەرفراونتری کوردستانی بە بەشداری هەموو حیزبەکان بەڵام بەپەسەند کردنی بنەما گشتیەکان بەعەمەلی دەرگا بەرووی حیزبەکان داخرا،چوونکە هیچ حیزبێکی خاوەن ئوسول ناچێتە، ناو توافق و هاوکارییەک کە هیچ جۆرە رەوڵێکی لەدارشتنی خەتی سیاسیەکەیدا نەبێ. ئەوانە و کۆمەڵێک هۆکاری تر ئێمەیان ناچارکرد بەپێچەوانەی مەیل و پێخۆشبوونی خۆمان لەناوەند ببێینە دەر.\nکامیل نورانی فەرد: لەراستی دا كە وترا پلان و بەرنامە ئەبێ پێش وەخت دابرێژرێ و لە كاتی روودانەكە ئەبێ كار بۆ جێبەجێ كردنی پلانەكان بكرێ. ئێمە باس لە بابەتێكی گشتگیر و بەرفراوانی بەرنامە و پلان بۆ قۆناغی دوای رزگاری و ئیدارەی داهاتووی كوردستان دەكەین كە ئەوەش بابەتێكی هەمەگیر و گشتیە و بەو پییەش پێویستی بە بەرنامە و ستراتیژی گشتگیر هەیە و پێویستە هەموو رەوتە سیاسی و فكرییەكان لەو پێناوەدا هاوفكری و بەرنامەیان هەبێ و بە هاوبەشی كاری بۆ بكرێ. ئەوەی كە زەرورە پێویستە كار بۆ پاراستنی دەسكەوتەكان و كەمكردنەوەی زیانەكانی دۆخی دوای شۆرش و گۆرانی قول و بنەرەتی بكرێ و پلان و ئامادەكاری بۆ گواستنەوەی دەسەلات و هێز بۆ خاوەنی راستەقینەی واتە خەڵك بكرێ و بەستێنی هەلبژاردنی ئازاد و دیموكراتیك لەبار بكرێ و تا ئەو كاتەش ئەركی حكوومەتی گوازەرەوەیە ئاسایش و تەناهی و پاراستنی مولك و ماڵ و داهاتی گشتی كۆمەڵگا بگریتە ئەستۆ و رێگە لە ئالۆزی و روداوی نەخوازراو بگرێ . پێویستە هەر لە ئێستاوە رەوتە سیاسیەكان لەدەوری پلاتفۆرمێكی هاوبەشی دیموكراتیك بە تەوافق بگەن و كۆمەلێك خال و بەرنامە وەك هێلی سوور یەك لەوان قەدەغە بوونی بەكار هینانی چەك لەراست یەكدی و بۆ یەكلایی كردنەوەی كیشەكان و سەقامگیركردنی بنكەكانی هێزی پێشمەرگە لە دەرەوەی شار و پێبەند بوون بە بنەماكانی دیموكراسی و مافەكانی مرۆڤ و دروست كردنی شاندێكی دانووستانكاری كوردستان لەگەڵ لایەنە سەرانسەریەكان و كۆمەلێك خاڵی تر پێویستە لەسەری بە ریكەوتن بگەین.\nبەشێکی زۆری حزبەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان هەر لە سەرەتای دامەزراندنی پەژاکەوە ئامادە نین وەکوو حزبێک لە گۆڕەپانی سیاسەتی رۆژهەڵاتی کوردستان تەعامۆلی لەگەڵدا بکەن، هەڵوێستی ئێوە بەرانبەر بەو حزبە چیە؟ هیچ پەیوەندیەکتان هەیە؟\nکامیل نورانی فەرد: پەژاك هێزیكە بوون و پێگەی خۆی هەیە و داننان و دان نەنان پێاندا، هیچ لە ئەسلی بابەتەكە ناگۆری و دواجار ئەوە مافی خەڵكی كوردستانە لەسەر بوونی هەر جەریان و رەوتێك بریاری كۆتایی بدەن . ئێمە تیبینیمان لەسەر سیاسیەتەكانی پەژاك هەیە بەلام ئەوە نەكاری ئێمەیە تێكەڵ بە بابەتی مەشروعیەت پیدان و یان لیسەندنەوەی بین . ئیمە وەك هێزیكی كوردستانی ئیران تەعامولمان هەیە لەگەلیان و دیدار و هاودیتنیشمان بووە.\nکامیل نورانی فەرد: هەر وەك لە پرسیاری خۆسازدان بۆ قۆناغی داهاتووش باسم لێوە كرد بێگومان یەكێك لە مەترسی و هەرەشەكان بوونی هێزی چەكدار لە لایەن لایەنە سیاسیەكانە و هەر ئەوەشە ئەو سازانە پێش وەختە و دیاری كردنی هێلە سوورانە زەروری دەكات. راستیەكەی من پێكهینانی هێزێكی هاوبەش پێكهاتوو لە پێشمەرگەی هەموو لایەنەكان بە زەحمەت دەبینم، بەلام پێ بەند بوونی لایەنەكان بە خالی قەدەغە بوونی شەری خۆكوژی بە حەیاتی و پێویستەكی حاشا هەلنەگر دەزانم و پێویستە كاری جیددی بۆ چەسپاندن و پێبەند بوونی لایەنەكان بەو خاڵە بكرێ.\nکامیل نورانی فەرد: ئێمە لایەنێكی نەتەوەیی و نیشتمانین كە باوەری تەواومان بە پێكهینانی حكوومەتێكی دیموكراتیك و پارلەمانی كەمافی سەرجەم چین و توێژەكانی تێدا دابین بكرێ ، هەیە و كار و بەرنامە و هەلویستی تەشكیلاتیشمان بۆ وەدیهینانی ئەو ئامانجەیە. ئیمە لەگەڵ ئەوەی باوەرمان بە مافی دیاری كردنی چارەنووس هەیە و بە مافی بی ئەملا و ئەولای كۆمەلانی خەلكی كوردستانی دەزانین بەلام بە لەبەرچاو گرتنی ئەمری واقع و راستیەكان لە ئیستا دا پێكهینانی نیزامیكی دیموكراتیك لە چوارچێوەی هەرێمیكی خودمختاری كوردستان لە ئێران بە پەسەند و شیاو دەزانین كە تییدا هەموو مافە سیاسی و فەرهەنگی و ئابووری و كۆمەلایەتیەكانی خەڵكی كوردستان دەستەبەر بووبێ. ئیمە بە پێی توانای خۆمان بانگەشە بۆ ئەو بەرنامانە دەكەین و لەوچوارچێوەش یەكێك لە خالە رێكەوتنەكانمان لەگەڵ سازمانی موجاهیدینی خەڵق ئیعتراف بە مافی خودمختاری بۆ كوردستانە كە خوی لە ۱۲ خاڵ دا دەبینیتەوە و بە شیوەی نووسراو لە ئەساسنامەی شۆرای میللی موقاومەت ئاماژەی پێكراوە.\nکامیل نورانی فەرد: كوردستانی ئێران بە لەبەرچاو گرتنی هەر دوو ئەزموون بێگومان مودیلێكی نوێ تر و تایبەت بە خوی دەبێ كە خاڵە بەهێز و لاوازییەكانی هەر دووبەش دەكاتە ئەزموون و لە ئیدارە و بەرێوەبەری داهاتوو كەڵكی لێوەردەگرێ.\nکامیل نورانی فەرد: لەوانەیە لایەنەكانی هەلسەنگاندنی هەر دوو ئەزموون یەكجار زۆر بن و ئەوەی گرینگە دەكرێ ئەو خالانەی لەهەردوو لا وەك یەكن و بەیەك مەسیر دا تیپەریون بە نمونە بینینەوە. بێگومان نەبوونی یەكریزی و تەبایی و كیشەی ناوخۆیی دەردێكی كوشندە دەبێ كە جاری وایە كۆشكی هیوا و ئاوات و خەونەكانی میللەتێك خاپوور دەكات و ئەزموونی یەكجار ناخۆش تۆمار دەكات. هیوا هەڵچنین بە لایەنە دەرەكیەكان هەلەێكی گەورەیە كە بێ هیوا بوونی تیدا شین دەبێ و پێویستە ئەوراستیە بزانین تاكە هێزی جیگەی متمانە بۆ پشت پێ بەستن تەنیا گەل و خەڵكە و پێویستە فاكتەرەكانی تر بە پێی واقیع هەڵس و كەوتیان لەگەڵ بكرێ و كار بۆ دروست كردنی بەرژوەندی هاوبەش بكرێ نەك ئەوەی بە بێ زەمینە هیوا هەلچنینی خۆش خەیالانە بكرێتە جووڵێنەری كاری سیاسیمان. پێویستمان بە گرتنە پێشی سیاسەتێكی رئالیسم و واقگەرایانە هەیە و دەبێ لەسەر بنەما و پێوەری دروست و ئوسولی تەعامول لەگەڵ باقی پێكهاتەكانی ئێران و لایەنە سەرانسەریەكان بكەین. كار كردن لەسەر ئینتما وبەها نەتەوەییەكان و پێش خستنی ژیرخانەكانی ئابووری و كۆمەلایەتی و فەرهەنگی و سیاسیی دەبێ كار و بەرنامەی یەكەم رۆژەكانی حكوومەتی هەرێمی كوردستان بێ و بە بەرەدوامی خاوەنی بەرنامە و پرۆژەی نوێ بۆ پێش خستنی زیاتری كوردستان لە هەموو بوارەكان دابێ.\nکامیل نورانی فەرد: نەخیر لە هیچ قۆناغیكدا حكوومەتی هەریم یان لایەنیكی دیاری كراو، بە رەسمی و نارەسمی هیچ شتیك لەو بارەیان پێ رانەگەیاندوین و ئەوەی بووشە لەسەر خواست و لیكدانەوە و هەلسەنگاندنی خومان بووە. ئیمە پێمانوایە بەرپرسیارەتیمان لەراست بەرژوەندییەكانی هەریمی كوردستان هەیە و ناكرێ هەرێمی كوردستانی عێراق وەك پشتی جیبهەیك بۆ بردنە پێشەوەی خەبات كوردستانی ئێران بە كار بێنین و ببینە هوی كەوتنە مەترسی بەرژوەندییەكانی هەرێمی كوردستان.\nکامیل نورانی فەرد: جگە لەو كوردانەی دوورخراونەتەوە بۆ بەشەكانی رۆژهەلاتی باكووری ئێران و هێندیك لە شارەكانی تری ئیران بە پێی دابەشكارییەكانی ئێستا هەر چوار پارێزگای ورمێ و كوردستان و كرماشان و ئیلام جوگرافیای كوردستانی ئێرانن و خەباتی ئێمەش بۆ هەموو كوردانی نیشتەجێی ئەو جوگرافیایەیە بە بێ هیچ جیاوازییەك و لەو پیناوەشدا بەكردەوە هەنگاودەنیین و كاری بۆ دەكەین.\nئەگەر ئەوەی لە ساڵی ۲۰۰۳ لە عێراقدا ڕوویدا لە ئێران دووبارە بێتەوە، هێزێکی هاوپەیمانیی سەربازی لە دژی کۆماری ئیسلامی ئێران پێکبێت و بیهەوێت حکومەت لەڕێگای سەربازییەوە بگۆڕێت. ئەوە چ کاردانەوەیەکتان دەبێت. وەکوو هێزە باشوور، یارمەتی هاوپەیمانییەتی دژی ئێران دەکەن؟\nکامیل نورانی فەرد: ئێمە باوەری تەواومان بەوە هەیە كە پێویستە پشت بە هێزی گەلی خومان ببەستین و هەرگیز نابێ چاوەریی سیاسەتی دەرەكی كە بناغەكەی لەسەر ئەساسی بەرژوەندییە ببین و خەباتەكەمان بخەینە ناو فازێكی كوشەندەی چاوەروانیەكی بێ كۆتا و بێ سوود. بەڵام لەگەڵ ئەو راستیەش ئێمە نابێ هیچ جۆرە هاوكاریی و دەستێكی یارمەتی رەد كەینەوە لە وەها حالەتێكدا كە ئەمریكا بریارێكی لەم چەشنە بدا بێگومان چاوەرویێ بریاری ئۆپۆزسیون ناكات و سیاسەتی خۆیان دەبەنە پێش. بە باوەری ئێمە باشترین سیاسەت تێكەڵ بوون بەو هەڵمەتە و گرتنی دەستی هاوكاریی وەڵاتانی رۆئاواییە كە ئەوەش بە چەندین هۆكاری وەك پیشگرتن لە زیانی زیاتر و هەول دان بۆ پاراستنن و قۆستنەوەی دەرفەتی رەخساو سیاسەتێكی ژیرانە و دروستە.\nکامیل نورانی فەرد: ئەو گەمارۆ ئابووریانەی ئەمریكا كە دووبارە بە هاتنە سەركاری ترامپ خرایە سەر رژیمی ئێران لە مێژووی چل ساڵ دەسەلات كەم وینە بووە و ئابووری رژیمی ئێرانی بە تەواوی فەلەج كردووە و بێگومان لە وەها حالەتێكدا خەڵك و هاوەلاتیانیش زیان دەبینن و فشاریان لەسەر دەبێ. هۆكار و تاوانباری سەرەكی لە وەدی هاتنی دۆخێكی لەمجۆرە تەنیا دەسەلاتدارانی رژیمی ئێرانە كە بە سیاسەتە شەرئەنگێز و زیدەخوازییە ئەتۆمیەكانیان و هەروەها سیاسەتی پشتیوانی لە ترۆر و داڵدەدانی ترۆریسم ،ئاژاوە نانەوە لە زۆربەی ووڵاتانی جیهان، ئیرانیان تەریك خستۆتەوە. رژیمی ئیران بە سیاسەت و كاركردی مەترسیەكی گەورەیە بۆ سەر تەناهی وەڵاتانی جیهان و بێگومان كۆمەلگای جیهانیش لەراست ئەو مەترسیە بیدەنگ نابن و بۆ هەوسار كردنی ئەو دەسەلاتە هەموو بژاردەێكیان لەبەردەمە و سڵ لە هیچ كردەوەێك ناكەنەوە. ئێمە ناتوانین بە وەلاتانی جیهان بلیێن لەحاست ئەو مەترسیانە بێ هەڵویست بن بۆ ئەوەی فشار لەسەر خەڵك دروست نەبێ، تاكە چارەسەر بۆ ئەو كێشەیە خەباتێكی سەرانسەری بۆ رووخاندنی كۆشكی ستەمی ئاخوندانە كە نەتەنیا بوونەتە ملۆزمێك بەسەر خەڵكەوە بەڵكو ئەمرۆ تەواوی جیهان هەست بە مەترسی ئەو سیستەمە فاشیزمە دەكەن و پەیامێكی ئەو گەمارۆیانەش دروست كردنی كەشی نارەزایەتی و بێزاریی لە سیستەم و دەسەڵاتە.\nکامیل نورانی فەرد: دیارە ئیمە حیزبێكی سەرانسەری نین و بەو پێیەش خەبات لە باقی بەشەكانی تری ئێران بە ئەركی خۆمان نازانین ، بەلام بێگومان ئیمە رێكخراوێكی كوردستانین كە خەبات بۆ خەڵكی كورد لەچوارچێوەی وەلاتی ئێران دەكەین و بەو پێیەش چارەنووسی كوردستان گرێدراوی چارەنووسی كۆی ئیرانە و راستەوخۆ كاریگەری لەسەر مان دەبێ. كە مادام یەكێك لە ئامانج و ستراتیژییەكانیشمان هەوڵ دان بۆ رووخانی دەسەڵاتی ئاخوندان بێ پێویستمان بە كۆدەنگی و هاوپەیمانی و یارمەتیدەر دەبێ لە سەرجەم بەشەكانی تری ئێران و لەو چوارچیوەیەش تەعامول لەگەڵ حیزبە سەرانسەرییە ئێرانیەكان و نوێنەرانی باقی نەتەوەكانی ئێران بە ئەركێكی زەرور و پێویست دەزانین. ئیمە پشتیوانی خەباتی سەرجەم ئازادیخوازانی ئێرانین بە بێ دەست تیوەردانی راستەوخو لە شیوە و چۆنایەتی خەباتی باقی بەشەكانی تری ئێران و پێمان وایە بە یەكەوە دەتوانین وەلاتێكی ئازاد و دیموكراتیك كە هەموو تاكەكان تێی دا هەست بە ئازادی و تەناهی و پارێزراوی مافەكانیان بكەن هەوڵ بدەین و لەو پێناوەشدا دەستی هاوكاریی بۆ هەر لایەنێك كە هەستێكی لەو جۆرەی بەرانبەر بە كورد هەبێ درێژ دەكەین و خۆمان بە هاوخەبات و هاوچارەنووسی دەزانین.\nکاردانەوەتان بە نیسبەتی هەڵبژاردنی پەرلەمان ئێران و ئەنجومەنی شار و گوندەکان لە ئێران و ڕۆژهەڵاتی کوردستان چییە؟ بایکۆت یا بەشداری مەشروت؟کامیل نورانی فەرد: زیاتر لە چل ساڵە دەسەڵاتداری رژیمی ئاخوندی لە وەڵاتی ئێران مەوداێكی باشە بۆ گەیشتن بە وەڵامی پرسیاری بایكۆت بان بەشداری؟ ئەو دەسەڵاتە لەماوەی هەموو ئەو سالانە بێجگە لە سەركووت و بێ مافی و ناعەداڵەتی و جینایەت و كوشتار خەلاتێكی تری بۆ خەڵكی ئێران بە گشتی و كوردستان بە تایبەتی نەهیناوە . بوونی وەلی فەقیه و یاساكانی رژیمی ئیران كە پڕن لە بێ عەداڵەتی و نەخوێندنەوەی خەڵكانی جیابیر و و سیستەمی چاودێری و فلتێرەكانی شۆرای نیگابان، پرۆسەی هەڵبژاردن تەنیا شانۆێكی گالتەجار و تراژیدیە كە هەموو جارە بە فرت و فیڵ و چاوبەست خەڵكی پێ فریو دەدەن و ئەوە راستیەكە،كە دەبێ قبووڵی بكەین شتێك بەناوی بەرەی ریفۆرم و چاكسازیخواز بوونی نییە تا دڵمان بە جیاوازیی لەناو سیستەم خۆش بێ. پێویستە كار بۆ نەهێشتنی تەواویەتی سیستمی ئاخوندی بكرێ و كۆتایی بە دسەڵاتداریەتی رەش و پڕ لە خەیانەت و جینایەتی ئاخوندان بۆ هەمیشە بهێندرێ و تەنیا بە بردنە پێشەوەی ئەو خەتەیە كە دەتوانین بە ئاواتەكانمان بگەین. بە هاتنی سەردەمێك و قۆناغێكی نوێی خەبات لەبەرانبەر رژیم ئەركی كۆمەلانی خەڵك زیاتر لە جاران هەستیار دەبێت و پێویستە لەدۆخێكی وەهادا كە جیهان پشتی لە رژیم كردووە، بە نەچوونە سەر سندووقی دەنگدان جارێكی تر نامەشروع بوونی دەسەلات بە دەنگێكی بەرزتر دووبارە بكەینەوە.\nڕێکه‌وت: 2020-01-27 07:22:38


به‌هۆی پێشنیارو پێشبینییه‌كان بۆ كه‌مكردنه‌وه‌ی به‌رهه‌مهێنانی نه‌وت و ناجێگریی و مه‌ترسییه‌كانی سه‌ر بازاڕی وزه، نرخی نه‌وت له بازاڕه‌كانی جیهان دابه‌زینی تۆماركرد.\nئاژانسی رۆیته‌رز ئه‌مڕۆ 6-12-2018، بڵاویكرده‌وه به‌هۆی پێشنیارو پێشبینییه‌كان بۆ كه‌مكردنه‌وه‌ی به‌رهه‌مهێنانی نه‌وت و ناجێگریی و مه‌ترسییه‌كانی سه‌ر بازاڕی وزه، نرخی نه‌وت له بازاڕه‌كانی جیهان دابه‌زینی تۆماركرد.\nراشیگه‌یاند: ئه‌مڕۆش وڵاتانی ئه‌ندامی ئۆپیك له ڤیه‌ننای پایته‌ختی نه‌مسا بۆ بڕیاردان له‌باره‌ی سیاسه‌تی به‌رهه‌مهێنانی نه‌وت له كۆبوونه‌وه‌دان، تاكو به هه‌ماهه‌نگی بڕیارێك له‌باره‌ی سیاسه‌تی به‌رهه‌مهێنانی نه‌وت بده‌ن.\nئاماژه‌ی به‌وه‌شداوه، ئه‌مڕۆ نرخی به‌رمیلێك نه‌وتی خاوی برنت له بازاڕه‌كانی جیهان 2.72 دۆلار دابه‌زی و گه‌یشته 58.36 دۆلار، هه‌روه‌ها نرخی به‌رمیلێك نه‌وتی خاوی ئه‌مریكا 2.32 دۆلار دابه‌زی و گه‌یشته 50.57 دۆلار.


سەدر نوێترین پەیامی لەبارەی پێکهێنانی حکومەتەوە بڵاوکردەوە\n5292 جار خوێندراوەتەوە\nموقتەدا سەدر رێبەری رەوتی سەدر لەبارەی پێکهێنانی حکومەتەوە پەیامێکی بڵاوکردەوە و تیایدا هاتووە، داوا لە پەرلەمانتارە سەربەخۆکان و بەشێک لە لایەنەکانی ناو چوارچێوەی هەماهەنگی دەکات بچنە باڵ هاوپەیمانی سێ قۆڵی بۆ کۆتاییهێنانی چەقبەستوویی سیاسی. دەشڵێت، "چوارچێوەی هەماهەنگی شکستیهێنا لە پێکهێنانی حکومەتی سازان".\nئەمڕۆ چوارشەممە، موقتەدا سەدر رێبەری رەوتی سەدر لە نوێترین تویتیدا پەیامێکی لە بارەی پێکهێنانی حکومەتەوە بڵاوکردەوە و تیایدا هاتووە، چوارچێوەی هەماهەنگی شکستیهێنا لە پێکهێنانی حکومەتی نوێی عێراقدا.\nلەپەیامەکەیدا هاتووە، "دوای راوێژکردن بە هاوپەیمانان لە گەورەترین هاوپەیمانێتیدا دەڵێم: پرۆسەی سیاسی لە عێراقدا سێ لایەنی هەیە ئەوانیش:\nلایەنی یەکەم/ گەورەترین هاوپەیمانی "هاوپەیمانی رزگارکردنی نیشتیمان" کە خاوەنی زۆرینەی نیشتیمانییە، بەهۆکاری بڕیاری دادگای عێراقی وچالاک کردنی یەک لەسەر سێی پەکخەر، دوا کەوت لە پێکهێنانی حکومەتی زۆرینە.\nلایەنی دووەم/ چوارچێوەی هەماهەنگی کە داوای حکومەتی سازان دەکات، چل رۆژ مۆڵەتمان پێدان، بەڵام شکستیان هێنا لە پێکهێنانی حکومەتی سازان.\nلایەنی سێیەم/ کەسایەتییە سەربەخۆکانی ناو پەرلەمان، داوایان لێدەکەین "فراکسیۆنی سەربەخۆکان پێکبهێنن" کە لە ٤٠ ئەندام کەمترنەبێت و بە دووربن لە چوارچێوە هەماهەنگی کە مۆڵەتی خۆیان وەرگرت، پێویستە سەربەخۆکان پەیوەندی بکەن بە گەورەترین هاوپەیمانی تا حکومەتێکی سەربەخۆ پێکبهێنن و دواتر تەواوی وردەکارییەکان بۆ رووندەکەینەوە و دەنگ لە بەرژەوەندی حکومەتی گەورەترین هاوپەیمانی بدەن، کە فراکسیۆنی سەدر بە رێککەوتن لە گەڵ سوننە و کورد هاوپەیمانێتییەکەیان پێکهێناوە و ئەندامەکانی رەوتی سەدر هیچ وەزارەتێک وەرناگرن".\nلەبەشێکی دیکەی پەیامەکەی سەدردا هاتووە، پێویستە لەماوەی ١٥ رۆژدا پەرلەمانتارە سەربەخۆکان پەیوەندی بە گەورەترین هاوپەیمانێتییەوە بکەن تا لە خێراترین کاتدا حکومەت پێکبهێنرێت و کۆتایی بەنههامەتییەکانی گەل بهێنرێت.\nدەشڵێت، "جارێکی دیکە داوا لەو لایەنانە دەکەین لە نا وچوارچێوەی هەماهەنگیدا کە گومانی باشییان پێدەبەین، ببنە هاوپەیمانی فراکسیۆنی سەدر، هیواخوازین بەرژەوەندی نیشتیمان بخەنە پێش بەرژەوەندی بەرتەسکەوە و لە گەردنی ناچاربوون بە چەقبەستووی سیاسی رزگاریانبێت وەک خۆیان باسی لێوە دەکەن".\nلە کۆتایی پەیامەکەیدا، موقتەدا سەدر جارێکی دیکە پێداگری لەسەر پێکهێنانی حکومەتی زۆرینەی نیشتیمانی کردووەتەوە.


بە پێی ئاماری زیاتر لە 500 كۆمپانیای بەریتانی، مووچەی مانگانەی كارمەندانی پیاوان زۆر زیاترە لە مووچەی مانگانەی كارمەندانی ژن.\nلە بەریتانیا ساڵانە دەبێت هەموو ئەو كۆمپانیایانەی كە ژمارەی كارمەندانیان لە 250 كەس زیاترە، لیستی مووچەی مانگانەی كارمەندانیان بڵاو بكەنەوە، بە پێی بەدواداچوونێكیش لە كۆی 527 كۆمپانیا كە تا ئێستە مووچەی كارمەندانیان بڵاو كردووەتەوە، دەركەوتووە كە كارمەندانی ژن بە رێژەی 15% تا 52% مووچەكانیان لە كارمەندانی پیاو كەمتر وەردەگرن ئەگەرچی هەمان بڕی سەعات كار دەكەن، بەمەش داهاتی كاری پیاوان زیاترە و ئەمەش كۆمەڵگەی بەریتانی تووشی شۆك كردووە، بە تایبەت لە گەورە كۆمپانیاكانی وەك لادبروكس، ئیزیجیت و فرجین مونی.\nپێش ئاشكرابوونی داتاكانیان، ئەو سێ كۆمپانیایە پێداگیر بوون لەسەر ئەوەی مووچەی كارمەندانیان بە یەكسانی دەدرێت و جیاوازی لە نێوان ژنان و پیاوان ناكرێت.\nبەگوێرەی داتاكان، لە كۆمپانیای ئیزیجێت ژنان بە رێژەی 52% كەمتر لە پیاوان وەردەگرن، هەروەها لە كۆمپانیای فیرجن مونی بە رێژەی 33% و لە لادبروكس بە رێژەی 15%.\nلە كۆمپانیای ئیزیجێت كە كۆمپانیایەكی فڕۆكەوانییە رێژەی كارمەندانی ژن 6% پێك دەهێنن و ساڵانە كرێی كارەكانیان دەگاتە 92 هەزار و 400 پاوەند، هەرچی پیاوانن كرێی ساڵانەیان دەگاتە 248 هەزار پاوەند، بەمەش جیاوازییەكە دەگاتە 69%.\nهاوكات گرووپی كۆمپانیاكانی لادبروك كورال ئین دەڵێ، هۆكاری كەمتر وەرگرتنی مووچەی مانگانە لەلایەن ژنانەوە دەگرێتەوە بۆ بوونی كارمەندی ژن لە ئاستە باڵاكاندا و دووپات لەوە دەكاتەوە كە ژنان و پیاوان لە هەمان ئەو بەشە یان كارەی ئەنجامی دەدەن، هەمان مووچە وەردەگرن و جیاوازییان نییە.\nجیاوازیی مووچە لە بەریتانیا وای كردووە پارتی یەكسانی ژنان رێوشوێن بگرێتەبەر بۆ یەكسانكردنەوەی كرێی سەعاتەكانی كاركردن یان مووچەی كارمەندانی ژن لەگەڵ پیاوان لە هەمان ئەرك و كاردا.\nبە پێی ئامارەكانی ساڵی 2016 بێت، جیاوازیی مووچەی پیاوان و ژنان لە بەریتانیا 9.4% بووە بۆ ئەو كارمەندانەی دەوامی تەواو دەكەن، بە گشتیش رێژەكە 18.1% بووە لە تەواوی بەریتانیا.


پەرلەمانی کوردستان پڕۆژەیاسای چاكسازی پەسندکرد 2018-02-28\nپەرلەمانی کوردستان کەمێک پێش ئێستا بەزۆرینەی دەنگ پرۆژەی یاسای چاکسازیی مووچە و خانەنشینی و دەرماڵە و ئیمتیازاتی پەسەند کرد.\nدوای چەندین کۆبوونەوە لەسەر پڕۆژه یاسای چاكسازی له خانه‌نشینی و مووچه و ده‌رماڵه و به‌خشین و ئیمتیازاته‌كان ، پەرلەمانی کوردستان ئەمشەو هەموو ماددەکانی پڕۆژەیاساکەی پەسندکرد و بەو شێوەیە حکومەتی هەرێمی کوردستان دەبێت پڕۆژەیاساکە جێبەجێ بکات.\nپرۆژەکە لە 24 ماددە پێکهاتووە، کە تێیدا لیستی مووچە رێکدەخرێتەوەو دوومووچەیی هەڵدەوەشێتەوە.\nلەپرۆژە یاساکەدا "حکومەت مولزەم کراوە بەوەی هەر کاتێک توانی پاشەکەوتی مووچە بداتەوە، هاوکات هەژماری بانکیی بکاتەوەو مووچە پاشەکەوتکراوەکانی فەرمانبەران بخاتە ناو ئەو هەژمارەوە.\nجەعفەر ئیمنیکی جێگری سەرۆکی پەرلەمانی کوردستان لە کۆنفڕانسێکی هەواڵیدا ڕایگەیاند، پرۆژە یاسای چاکسازی لە خانەنشینی موچە و دەرماڵەی بە کۆی دەنگ پەسەند کرد.\nجێگری سەرۆکی پەرلەمانی کوردستان ئاماژەی بەوەشکرد، تێکڕای فراکسیۆنەکانی ناو پەرلەمانی کوردستان بەڕۆحیکی نیشتیمانپەروەرانەوە پرۆژە یاساکەیان پەسەندکردووە، بۆ ئەوەی کۆتایی بهێنرێت بەو کێشانەی کە ڕووی لە هاووڵاتیانی هەرێمی کوردستان کردووە.\nلە بەشێکی تری وتەکانیدا ئاماژەی بەوەکرد، لەم پرۆژە یاسایەدا رەچاوی بارودۆخی هەرێمی کوردستان و ژیانی هاووڵاتیان کراوە، بە تایبەت کە پێشتر لە دەرماڵە و دامەزراندن و چەند بابەتێکی تر وەک پێویست رەچاو نەکراوە.\nپاشان هەر لە کۆنفڕانسە هەواڵییەکەدا ڕێباز حەملان وەزیری دارایی حکومەتی هەرێمی کوردستان ڕایگەیاند، پاشان وتووێژێکی چڕوپڕ لەسەر پرۆژە یاساکەدا کە ماوەی دوو هەفتە درێژە هەبووە و ئامانج لێی نەهێشتی نادادییە لە موچە و دەرماڵە و پلەو بەرزکردنەوەکان و خانەنشیینەکان، کە بە پلەی جیاجیا خانەنشنیکراون.\nوتیشی "ئەوانەی موچەی نایاساییان بۆ بڕدراوەتە وە موچەکانیان دەبڕدرێت و ئەوانەش کە پلەکانیان بە بێ شایستەیی بەرزکراوەتەوە دەگەڕێنرێنەوە بۆ ئەو پلە وەزیفیەی کە موستەخەقیەتی".\nئاماژەی بەوەشکرد کە لە ناوەرۆکی گرنگی تایبەت دراوە بە خانەوادەی سەربەرزی شەهیدان و پێداگری کراوە لە پێداچوونەوە بە موچەی شەهیدانی موستەحەق، بۆ ئەوەی تێکەڵ نەکرێت لەگەڵ کەسانێک کە شەهید نەبوون.\nهەروەها ئاماژەی بەوەشکرد بایەخی تایبەت دراوە بە خاوەن پێداویستی تایبەت، کۆی پەرلەمانتاران جەختیانکردەوە لە پاراستن و رەچاوکردنی مافەکانیان.\nهاوکات، بێگەرد تاڵەبانى سکرتێرى پەرلەمانى کوردستان ڕایگەیاند، حکومەت و پەرلەمان بڕیارێکى بوێرانەیاندا بۆ پێداچونەوە بە نادپەروەرییەکان.\nدواتر دادوەر ئەحمەد ئەنوەر سەرۆکی دەستەی دەسپاکی هەرێمی کوردستان ڕایگەیاند، پرۆژە یاساکە هەنگاوێکی گرنگە و پرۆسەی چاکسازی سەرەتای هەیە و کۆتایی نییە.\nدوێنێ پەرلەمانى کوردستان بە دەنگى 52 پەرلەمانتار کەمترین مووچەى خانەنشینى بە 300 هەزار دینار جێگیرکرد.\nپێشتر، سه‌رۆكى فراكسیۆنى پارتى دیموكراتى كوردستان له په‌رله‌مان، ئومێد خۆشناو له باره‌ى ناوه‌ڕۆكى مادده په‌سندكراوه‌كانه‌وه له كۆنگره‌یه‌كى رۆژنامه‌وانیدا زانیارى خسته‌ڕوو.\nروونیشیكرده‌وه، "به گوێره‌ى زانیارى وه‌زیرى دارایى به جێبه‌جێكردنى ئه‌و یاسایه بڕى 150 ملیار دینار بۆ خه‌زێنه ده‌گه‌ڕێته‌وه. ئه‌مه‌ش وا ده‌كات حكومه‌ت بتوانێت هه‌موو مانگێك جارێك به رێكوپێكى مووچه‌ى پاشه‌كه‌وتكراو بدات".