ئایا دەکرێ دیموکراسی ئیسلامی هەبێت؟ – Denegkan\nئایا دەکرێ دیموکراسی ئیسلامی هەبێت؟\nbyعه‌بدوڵڵا سلێمان\tSeptember 29, 2012\tگشتی\nئایا ئیسلام و دیموکراسی لەگەڵ یەکدی دەگونجێن؟ نووسینگەلێکی زۆر بەڵگەی ئەوەیان دەهێنایەوە کە ئیسلام سەرجەم بنەماکانی دەوڵەت و کۆمەڵگای مۆدێرنی تێدایە. زۆرێک لەڕۆشنبیرانی ئیسلامی هەوڵی سەلماندنی ئەوەیان دەدا کە ئیسلام بەهای دیموکراسی بەپیرۆز دائەنێ. بەڵام لەبری بەدەستەوەگرتنی دیبەیتەکە، زۆرجار شرۆڤە تایبەتییەکانی خۆیان بە ئاماژە بە زاناکانی خۆرئاوا ئامادە دەکەن، ئەوانەی خۆیان دەدەنە پاڵ ترادیسیۆنی ڕۆژهەڵاتناسی بۆ بیردۆزەکانی بیردۆززانی ئەدەبی و پۆلیمیستێکی وەک ئێدوارد سەعیدی کۆچکردوو، بۆ شێواندنی بەڵگەکان لەپێناو جێخستنی بیردۆزەکانیان. بەڵام ئەم هەوڵانە بۆ؟ بۆ شڕۆڤەکارانی خۆرئاوا وەڵامەکە لە نێو هەردوو سیاسەت و زۆر ئارەزووی سوودبەخش بۆ ڕازیکردنی بەرفراوانترین جەماوەر لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاستدایە. بۆ ئیسلامییەکانیش هەرچەندە ئەوە پاڵنەرێکە بۆ لابردنی ئەو گومانەی دەربارەی سروشت و ئامانجی بزووتنەوە ئیسلامییەکان لەچەشنی ئیخوان موسلمین و تەنانەت حیزبوڵڵاش.\nهەندێ لە لێکۆڵەرەوانی خۆرئاوا پاڵپشتی لە داوای ئیسلامییەکان دەکەن بەوەی دیموکراسی پەرلەمانی و هەڵبژاردنی نوێنەرایەتی نەک تەنها لەگەڵ یاسای ئیسلامدا دەگونجێن، بەڵکو ئیسلام خۆی هاندەری دیموکراسیشە. ئەمەش بە یەک دوو ڕێگا ئەنجام دەدەن. یان پێناسەکان با دەدەن تا ڕێک بێنەوە لەگەڵ دامودەزگاکانی حکومەتی ئیسلامی – دەستەواژەکانی لەچەشنی دیموکراسی ئەبێتە ڕێژەیی- وەیان ژیانی واقیعی لەوڵاتە ئیسلامییەکان دەنوشتێننەوە تا ڕێک لەگەڵ تیئۆرییەکانیان بگونجێت.\nلەنێو دیارترین بانگهێشتکەرانی بیرۆکەی ئەوەی کە ئیسلام هاندەری دیموکراسییە و دەگونجێ لەگەڵیدا جۆن ل. ئیسپۆسیتۆیە، بەڕێوەبەر و دامەزرێنەری مەڵبەندی “وەلیدی کوڕی تەڵاڵ” بۆ تێگەیشتنی ئیسلامیی – مەسیحی ناو زانکۆی جۆرج تاون دانەر و بڵاوکەرەوەی زیاتر لە سی(30) کتێبە دەربارەی ئیسلام و بزووتنە ئیسلامییەکان. ئیسپۆسیتۆ لەگەڵ چەندین دانەری تر مشتومڕەکانیان (ئەرگیۆمێنتەکانیان) لەسەر پشتگیری گریمانەیەکی پەڕپووتی وەک ” دیموکراسی مانای زۆر و جۆراوجۆری هەیە”” هەر کلتورێک مۆدێلێکی سەربەخۆی حکومەتی دیموکراتی بەرهەم دەهێنێ” وەیان “ئەشێ دیموکراسییەکی ئایینی گەشە بکات”.\nئیسپۆسیتۆ دەڵێ ” بزووتنەوە ئیسلامییەکان گووتاری دیموکراسییان لە میانی چەمکەکانی شورا (ڕاوێژکردن) و ئیجماع ( یەکێتی بیروباوەڕ) و ئیجتیهاد ( بڕیاری ڕوونی سەربەخۆ)وە کردۆتە بەشێک لەخۆ و ئیستیعاب کردووە  وەلەوەشدا کۆتایی پێدێنێت کەدیموکراسی لەدونیای ئیسلامیدا بوونی هەیە” جا وشەی دیموکراسی بەکار بهێنرێت یان نا”.\nئەگەر ئارگیۆمێنتەکانی ئیسپۆسیتۆ ڕاست بن، ئەی بۆچی دەمودەست دیموکراسییەکی ڕوون و ئاشکرا لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاستدا نایەتە بوون؟ ماڵی ئازادی بەشێوەیەکی ڕێکوپێک و بەردەوام وڵاتانی عەرەبی ئەوانەی کەمترین دیموکراسییان تێدایە لەهەر شوێنێک بن، ڕیزبەند دەکات.. ئیسپۆسیتۆ بۆچوونی ئێدوارد سەعید وەردەگرێ کە لێکۆڵینەوە زانستییەکانی خۆرئاوا و پێوانە گشتییەکان لەبنچینەدا لایەندار و سەرزەنشتکردنی ئەو زانایانەن کە ئەو بڕیارانە تێدەپەڕێنن بەبێ هیچ شارەزاییەک لە بزووتنەوە ئیسلامییەکان  و ئەوانەی لایەنگری عەلمانیەتن لەبەرامبەر ئیسلامدا .\nبۆ نموونە لە ئیسلام و دیموکراسی، ئیسپۆسیتۆ و جان ڤۆڵ یاریدەدەری بەڕێوەبەری مەڵبەندی شازادە ئەلوەلید پرسیاری ئەوە لە هەوڵەکانی خۆرئاوا دەکەن بۆ مۆنۆپۆڵکردنی پێناسەی دیموکراسی و ئاماژە بە گۆڕانگاریی مانای دەستەواژەکان دەکەن بەسەر کات و شوێندا. ئەوان دەڵێن هەموو کلتورێک ئەتوانێ مۆدیلێکی سەربەخۆ لە حکومەتی دیموکراسی دابڕێژێ کە پەیوەست بێ یان پەیوەست نەبێ بە بیرۆکەی لیبرالیزمی خۆرئاواوە.\nتەنها بەتاڵکردنەوەی مانای دیموکراسی وەک تێگەیشتنێکی گەشە کردوو هەڵهێنجراو لەئەفلاتون و ئەرستۆی یۆنانی کۆن لەڕێگەی تۆماس جێفەرسۆن و جەیمس مادیسۆن لەسەدەی هەژدەهەم لە ئەمریکا، ئەوسا ئیسپۆسیتۆ و هاوگەشتیارانی توانیان بیردۆزی گونجاندنی نێوان بزووتنەوەی ئیسلام و دیموکراسییان تیا سەر هەڵبدا.\nبەو پێیەی ئەرگیۆمێنتەکانی ئیسپۆسیتۆ لەوانەیە لەچوارچێوەی کۆمەڵەی لێکۆڵینەوەکانی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست جەماوەری بێتەوە، تیئۆریستەکانی (بیردۆززانانی) دیموکراسی ئارەزوویان بەلای دوورخستنەوەی ئەم ڕێژەییە هەیە.لاری دایەمۆند سەرپەرشتیاری گۆڤاری دیموکراسی،و لیۆنارد مۆرلینۆ پسپۆر لە سیاسەتی بەراوردکردن لەزانکۆی فلۆرەنسا، حەوت بنەما و خەسڵەت دەدەنە پاڵ هەر دیموکراسییەک : ئازادییەکانی تاک و ئازادییە مەدەنییەکان، باڵادەستی یاسا،بەرزترین دەسەڵات بگەڕێتەوە لای خەڵک، یەکسانی هەموو هاووڵاتیان لەبەرامبەر یاسادا، گرفتە ئاسۆیی و ئەستونییەکانی لێپرسراوانی دەوڵەت، حکومەتکردن بە ڕوونی بۆ داواکانی خەڵک بێ، هەلی یەکسان بۆ هەموو هاووڵاتیان. ئەم شێوازە زۆر گرنگە چونکە جەخت لەسەر ئازادییە مەدەنییەکان و مافی مرۆڤ و ئازادییەکان دەکات لەبری پشی بەستن بە هەڵبژاردن و دامودەزگا دەوڵەتییەکان. \nئیسپۆسیتۆ ئەم بنەما سەرەکییانەی دیموکراسی فەرامۆش دەکات و لەجیاتی ئەوە ئیلهام لەو بیرمەندانە وەردەگرێت وەک فەیلەسوفی هیندی مەحەمەد ئیقبال(1877- 1938)، سەرکردەی ئایینی سودانی حەسەن ئەلتورابی (1932-……) و زانای کۆمەڵناسی ئێرانی عەلی شەریعەتی(1933- 1977) و سەرۆکی پێشووی ئێران محەمەد خاتەمی(1943-…) کەئەڵێن ئیسلام چوارچێوەیەک بۆ کۆکردنەوەی دیموکراسی لەگەڵ بەها ڕوحییەکان فەراهەم دەکات بۆ چارەسەرکردنی ئەو بۆشاییە ڕوحییە باڵادەستەی دیموکراسی خۆرئاوا. ئەوان هاوسۆزی بۆ ئەو ڕایەی خاتەمی دەردەبڕن کە دەڵێ دیموکراسییەکان پێویستی بە پەیڕەوکردنی شێوازێک نییە و ئەو دەتوانێ کاری خۆی بکات نەک تەنها لە سیستەمێکی لیبراڵی بەڵکو لە سیستمەکانی سۆشیالیزم و ئایینیشدا. ئەوان گرنگترین دەستەواژەی لێکدەرەوەی (شیکەرەوەی) سەدەی بیستەمی هیندی و (دواتر پاکستانی) ئەبو ئەلعەلا ئەلمەودودی”دیموکراسی ڕێژەیی” وەردەگرن  کە سێ مەبدەئی تەوحید (یەکبوونی خوا) و رسالە( پێخەمبەرایەتی) و خیلافە (جێنشین)ن کەدەبنە بنچینەی سیستەمی ئیسلامی سیاسی .\nبەڵام مەودودی ئەڵێ هەر سیستمێکی حوکمڕانی ئیسلامی لەسەریەتی باڵادەستی شەریعەتی ئیسلامی بەسەر هەموو لایەنەکانی ژیانی سیاسی و ئایینیدا هەبێت بەدەگمەن تێگەیشتنی دیموکراسی ئەوەمان دەداتێ کە شەریعەتی ئیسلامی یەکسانی لەنێوان سەرجەم هاووڵاتییان لەبەردەم یاسادا فەراهەم بکات بەبێ ڕەچاوکردنی ڕەگەز(جێندەر) و ئایین. وە هەروەها فۆرمۆڵەسازی لەم چەشنە مافی بنچینەیی هاوڵاتیان لە بڕیاردان لەسەر یاساکانیان، کە تێگەیشتنی بناغەییە بۆ دیموکراسییەت ڕەت دەکاتەوە. مەودودی هەرچەندە دەستەواژەی دیموکراسی ڕێژەیی بەکار دەهێنێت بۆ ئەوەی بڵێت ئیسلام چەند بنەمایەکی دیموکراسی تێدایە. مەودودی خۆی سوور بوو لەسەر ئەوەی کە دیموکراسی ئیسلامی ئەبێ دژ بەخۆی بێ. دەسەڵاتی خوا و دەسەڵاتی خەڵک دوولایەنەی تایبەتە. دیموکراسی ئیسلامی ئەبێتە دژەبەرەی دیموکراسی عەلمانی خۆرئاوا.\nئیسپۆسیتۆ و ڤۆڵ ئاوا بەرپەچ ئەدەنەوە بە وتنی ئەوەی کە مەودودی و هاوچەرخانی دیموکراسی زۆر ڕەت ناکەنەوە وەک چوارچێوەیەک لەسایەی تێگەیشتن لە یەکێتی خوا. دیموکراسی ڕێژەیی بەمانای دیکتاتۆری دەوڵەت نییە،بەڵام ئەوان ئەڵێن لەبری ئەوە دەسەڵاتی هاوبەشە لەلایەن هەموو موسوڵمانەکانە، بەهاووڵاتییانی ئاساییەوەش. ئیسپۆسیتۆ لەوەش واوەتر ئەڕوات و ئەڵێ سیستمی ئیسلامی مەودودی ئەشێ دیموکراتی بێت تەنانەت ئەگەر دەسەڵاتی خەڵکیش پشی گوێ بخات بەو مەرجەی ڕێگا بدات بە گردبوونەوە ڕاوێژکارییەکانی ملکەچ بە شەریعەتی ئیسلامی. \nهەرچەندە ئیسپۆسیتۆ و ڤۆڵ ئەڵێن کە دیموکراسی ئیسلامی لەسەر بنەماکانی ڕاوێژکاری(شورا) و هاوڕایی(ئیجماع) و بڕیاری شیکردنەوەی سەربەخۆ( ئیجتهاد) دامەزراوە و هەندێ موسوڵمانی تر حاکمیا( پلەوپایە)ی بۆ زیاد دەکەن. بۆ پشتیوانی کردن لە چەمکی دیموکراسی ئیسلامی، ئیسپۆسیتۆ و ڤۆڵ پشت دەبەستن بە محەمەد حەمیدوڵڵا (1908- 2002) و زانای سۆفی هیندی بۆ ئیسلام و یاسای نێو دەوڵەتی، ئایەتوڵڵا باقر ئەلسەدر (1935- 1980) ، پیاوی ئایینی شیعە مەزهەبی عێراقی، محەمەد ئیقبال (1877- 1938) ، شاعیر و فەیلەسوف و سیاسەتمەداری هیندی خورشید ئەحمەد جێگری سەرۆکی ڕێکخواری جەماعەتی ئیسلامی پاکستان،و تەها ئەلئەلوانی زانای فیقهەی ئیسلامی عێراقی  ئەم لەگەڵدابوونەی ئەلوانی ناڕاستی بیردۆزەکانی ئیسپۆسیتۆ دەردەخات. لەساڵی 2003 ئێف بی ئای (دەزگای لێکۆڵینەوەی فیدڕاڵی ئەمریکا) ئەلئەلوانی وەک سەرۆکێکی بزووتنەوەی جیهادی ئیسلامی فەلەستینی و سەرچاوە داراییەکەی دەست نیشانکرد.\nهەروەک چۆن ئیسپۆسیتۆ مانای دیموکراسی لەمانای خۆی دادەبڕێ بۆ توانا پێدانی تێزەکەی، لەبەر ئەوە ئەمەش بەلاڕێدابردنی چەمکە ئیسلامییەکانە. شورا ئەنجومەنێکی ڕاوێژکارییە نەک بەشداربوویەک. ئەوە کەلەپورێکی خێڵەکییە نەک پلەوپایە. ئیجماعیش گوزارشت نییە لە هاوڕایی کۆمەڵێکی فراوان، بەڵکو تەنها سەرکردە دروست دەکات. [24 ] وەک بڕیاردانی سەربەخۆش، زۆرێک لە زانایانی سوننە لەو بڕوایەدان کە ئیجتهاد لە سەدەی یازدەهەمەوە داخراوە.\nئارگیۆمێنتەکانی ئیسپۆسیتۆ نەتەنها ناوەندە ئەکادیمییەکانی خۆرهەڵاتی ناوەڕاستیان گرتەوە بەڵکو وابەستەییان لەمیانی ئەو کتێبانەی کە ڕۆژنامەنووسان و کارمەندانی بواری سیاسەت دەینووسن لەگەڵ ڕۆشنبیرانی خەڵک زیادی کردووە.\nلە وتارە ڕۆژنامەوانییەکان و هەروەها لە کتێبەکانیدا وەک گریمانەیەکی بنچینەیی لەمیانی ڕیپۆرتاژەکانیدا ڕۆبین ڕایتی پەیامنێری دیبلۆماسی لۆس ئەنجلس تایمزی جاران و واشنتۆن پۆستی ئێستا ئەڵێت بزووتنەوەی ئیسلامی ئەتوانێ بگۆڕدرێتە شێوازێکی زۆر دیموکراتیتر. بۆنموونە لەساڵی 2000ڕۆبین لە کتێبی”شۆڕشی مەزنی ڕابردوودا” ئەڵێت ئاڵوگۆڕێکی قووڵ لەئێراندا ڕوویدا کەبووە هۆی ئەوەی پراگماتیزم جێگای بەها شۆڕشگێڕەکان گرتەوە ولەخۆباییبوون بواری بۆ ڕیالیزم کردەوە و هەروەها پاشەکشەی حکومەتی خودا بوو بۆ دەسەڵاتی عەلمانی جگە لەوەی زۆر دوورتر لەوەی دیموکراتیتر بن سەرباری ئەوەی ڕابەر و پاسەوانانی شۆڕش دەسەڵاتییان بەدەستەوە بوو: ئازادییەکان هێشتا دوورن لە بەدیهاتنەوە، زیندانییە سیاسییەکان هێشتا گیراون و دیموکراسیش وەهمییە.\nکاری بناغەیی ڕایت ئەو بیرۆکەیەیە کە نە ئیسلام و نەکلتووری ئیسلامی کۆسپێکی(بەربەست)ێکی گەورە نین بۆ مۆدێرنیزمی سیاسی. ڕایت هەم بۆچوونەکانی قوتابخانەی ئیسپۆسیتۆی قەبوڵە لەبارەی شورا و ئیجماع و ئیجتیهادەوە لەو پێوانەیەی کەوا لەئیسلام دەکات بگونجێ لەگەڵ پلورالیزمی سیاسی . هەمیش کۆکە لەگەڵ بۆچوونی جۆن ڤۆڵ کە دەڵێ ئیسلام بەشێکی لێکجیانەبووەوەیە لە جیهانی مۆدیرن.  و هەروەها دەڵێت درامای ناوەندی ڕیفۆرم هەوڵدانێکە بۆ ئاشتکردنەوەی ئیسلام ومۆدێرنە بە دا‌نانی جیهانبینییەک کە لەگەڵ هەردووکیاندا بگونجێت.\nلە وتارێکیدا بەناوی” ئیسلام و دیموکراسی لیبڕاڵی” رایت پرۆفایلی دوو بیرمەندی ئیسلامی بەناوبانگ ڕەشید ئەلغەنوشی ڕابەری لەمەنفا ژیاوی حیزبی ئەلنەهزەی تونسی و فەیلەسوفی ئێرانی و زانای کیمیاگەر عەبدولکەریم سروش دەخاتە بەردەم. ڕایت وەختێ ئەمە ئەڵێت کە بۆچوونەکانیان نیشانەی خاڵی بەیەک گەیشتنی واقیعیەتی ئیسلام و دیموکراسییەتە. ڕایت نە پێناسەی دیموکراسی دەکات و نە بەچاوێکی بێئومێدییەوە دەڕوانێتە لێکۆڵینەوەکانی. غەنوشی چەمکە دیموکراسییەکان بەبێ قەبولکردنیان و تێگەیشتنیان بەکار دەهێنێت. غەنوشی نەک وەک مۆدێرنیستێک بەڵام وەک ئیسلامییەکی ئایینناس دەمێنێتەوە.\nڕایت ئەوە فەرامۆش دەکات کە سروش هەوڵی ئەوەی ئەدا ڕۆشنبیرە لیبراڵەکان لەسەروبەندی هەڵگیرساندنی شۆڕشی ئیسلامی لە زانکۆکانی ئێران داببڕێت. ئەو کاتەی سروش لەسەر مافە مەدەنییەکان و لێبوردەیی قسەی دەکرد، دەستکەوتگەلی لەو جۆرەی تەنها بەسەر بەشداربووانی دیموکراسی ئیسلامی جێبەجێ دەکرد.  هەروەها سروش ئەیگووت هەرچەندە ئیسلام مانای “خۆبەدەستەوەدانە” کەوابوو هیچ ناکۆکییەکی لەگەڵ ئازادییە لەخۆوە تیابووەکانی(زگماکییەکانی) دیموکراسیدا نییە. ئیسلام و دیموکراسی نەک هەر بەیەکەوە دەگونجێن، بەڵکو پەیوەندییان بەیەکەوە لەقسان نەهاتووە. لە کۆمەڵگەی ئیسلامیدا یەک بەبێ ئەوی تریان ناتەواوە. سروش ئەڵێت ئیرادەی زۆربە دەوڵەتێکی ئیسلامی نموونەیی دەخولقێنێت. بەڵام لەکردەوەدا ئەمە ڕوو نادات. وەک لە ئێران ئیسلامییەکان سنووریان لەبەردەم پرۆسەی دیموکراسیدا دانا و کۆمەڵگەی مەدەنییان پلیشانەوە. ئەوانەی چەکیان بەدەستەوەیە نەک ژمارە، شێوازی دەوڵەت دیاری دەکەن. لەنێوان دەوڵەتە عەرەبییە – ئیسلامییەکان تەنها ڕژێمی سەرکوتگەر و سەرکردایەتی بەمیرات بەجێماو هەیە. دەستەی سوێندخواران هێشتا نازانن کە ئایا عێراق سەقامگیرییەکی نائاسایی بەخۆوە دەبینێ یان نا. بەڵام سروش لەگەڵ خۆیدا ناکۆکە. ئیسلام پێویستە ئاینێکی کراوە بێت و پارێزگاری لە گەوهەری خۆی بکات. بیانووەکانی سورش ئەوەیە کە شەریعەتی ئیسلامی توانای فراوانبوونەوەی هەیە کە ئەمەش لەلایەن زۆرێک لەو هاوچەرخانەی کە ئەڵێن هەندێک یاسای شەریعەتی ئیسلامی توانای گۆڕانیان نییە، وەکو کفر وایە. ئەوەی ئەکەوێتە دەرەوەی چوارچێوەی بەرژەوەندی لەگەڵ دەسەڵاتدارانی شۆڕشگێڕ لە ئێڕان بەرەو خۆرئاوا قوچاندیان. هەندێکجار ئەکادیمیستەکان بەتەنها لە بورجی ئایڤییەوە ڕووبەڕووی فریودانێکی ڕووکەش دەبنەوە وەختێک ڕووداوەکان ڕووبەڕووی واقیعیان دەکاتەوە.\nغەنوشی و سروش لەچیدا هاوبەشن (کۆکن)وە چی بەدروستی لای بەرپرسە ئیسلامییەکان دەمێنێتەوە، گەر وابێ بەلەبەرچاوگرتنی هونەری زمان ئارەزوویان لە ڕێکەوتنی نێوان ئیسلام و نوێگەری نییە، بەڵام ئارەزوویان لەگۆڕینی سیسیتمی سیاسی هەیە. ئیتر ئاسانترە پشت بەستن بە هونەری زمانی دیموکراسی، وەک لە بنەماکانی.\nلەکاتێکدا زەمەن نیشانیدا ڕایت هەڵە بوو، کەچی ڕوونکردنەوەکانی ئیسپۆسیتۆ کۆڵیان نەدا. هەر چەند ساڵ جارێک دەموچاوێکی تازە بەدەردەکەوێ بۆ زیندوو ڕاگرتنی ئارگیومێنتە کۆنەکان. تازەترینیشیان نوح فیلدمانە (موعەلەق)ڕوونکەرەوەی میدیا و مامۆستای یاسای زمانی عەرەبییە لە زانکۆی هارڤەرد. لەساڵی 2003 دا فیڵدمان کتێبی ” دوای جیهاد” بڵاو کردەوە: ئەمەریکا و خەبات لەپێناو دیموکراسی ئیسلامی کە ئاسۆکانی دیموکراسی لە جیهانی ئیسلامی دەدۆزێتەوە. تێزەکانی فێڵدمان کتێبی 1992 ی ئیسپۆسیتۆ چارەسەری ئیسلامیانە؛ ئەفسانە یان ڕاستی؟  و کتێبی هاوبەشی ئیسپۆسیتۆ و ن ڤۆڵ ئیسلام و دیموکراسی دادەڕێژێت. تەنانەت دوای پەلاماری تیرۆریستی یانزەی ئەیلول فێڵدمان پێ لەسەر ئەوە دادەگرێ کە تەمەنی یان سەردەمی توندوتیژی جیهاد لەڕابردوودا و بزووتنەوەی ئیسلامی بەڕەهەندی نوێ و ئاشتییانە و دیموکراسییانە گەشە دەکات  کە لەلیستەکەی فێلدمان ئیسلامی دیموکراتی وەک یوسف ئەلقەرەزاوی] 38] و بیرمەندی ئیسلامیی کەپاڵپشتی پەلاماری خۆکوژی و کوشتنی هۆمۆکانی دەکرد، تێدابوو. [[39\nلەکاتێکدا زۆربەی دیبەیتەکانی ئەکادیمیستەکان ناگەنە دەرەوەی پۆلەکانی خوێندن، دیبەیت لەسەر گونجاندنی ئیسلام و دیموکراسی کاریگەری بەسەر سیاسەتەوە هەیە. فێڵدمان ئەو ئەنجامە هەڵدەهێنجێنێت کە هەڕەشەی ئیسلامی ئیسلامی وەهمە. بەم پێیەش ئەڵی بزووتنەوە ئیسلامییەکان ئەبێ چانسی حکومەتکردنیان هەبێت.[ 40] فێڵدمان بەو وەسفە کۆتایی پێدێنیت کە “داڕێژەرانی سیاسەتی ئەمریکا ئەبێ هەڵوێستێکی گشتی لەبەرامبەر ئیسلامی سیاسی وەربگرن. وە ڕوونی کردەوە کە “ئایین جێگیرە و ڕق لێبوونەوە لە باوەڕی ئایینیدا نییە کەبەرخورد لەگەڵ کەمایەتییە ئاینییەکانی تردا دەکات و لەوانەیە یەکسان بێت بە ڕێکەوتنی تەواو لەگەڵ دیموکراسی.” چاوپێکەوتنی مانگی ئەیلولی ساڵی 2003 .\nشیرین هەنتەر دیپلۆماتی پێشووی ئێرانی کەئێستا بەڕێوەبەری پرۆگرامی ئیسلامییە لە مەڵبەندی لێکۆڵینەوەی ستراتیژی نێونەتەوەیی، لەکتێبەکەیدا داهاتووی ئیسلام و خۆرئاوا : پێکدادانی شارستانەکان یان پێکەوە ژیانی ئاشتیانە؟جارێکیتر و بەشێوەیەکی قەشەنگتر ئارگیومێنتەکانی ئیسپۆسیتۆ دادەڕێژێتەوە، و لەم دواییانەش لە کتێبی بەمۆدێرنکردنی دیموکراسی و ئیسلام  کەبەهاوبەشی لەگەڵ هوما مالیک ، یاریدەدەری بەڕێوەەبەری مەڵبەندی وەلید بن تەلالی ئیسپۆسیتۆ بۆ لێکگەیشتنی ئیسلام و مەسیحی لەزانکۆی جۆرج تاون، بڵاوی کردەوە. شیرین لە هەردوو کتێبەکە هەڕەشەی ئیسلامییەکان ڕەت دەکاتەوە و لەهەوڵی ڕێکەوتنی نێوان وانەکانی ئیسلام و بەهاکانی خۆرئاوا دایە. شیرین هەوڵی ڕووبەڕوو بوونەوەی بەیەکدادانی شارستانەکانی  سامۆییل هەنتگتۆن دەدا و هەڵسەنگاندنی ڕۆڵی ڕێژەیی هۆکارەکانی هەریەک لە ململانێ و هاریکاری پەیوەندی نێوان ئیسلام و خۆرئاوا دەکات. شیرین دەڵێ لێکهەڵپێکرانی ڕوحی و زەمەنی ئیسلام لەئاینەکانی تردا، زۆرتر نییە. بۆیە ناکرێ هەنگاوی هیواشی بەدیموکراتیکردنی وڵاتە ئیسلامییەکان بدرێتە پاڵ ئیسلام خۆی. هەرچەندە شیرین هەنتەر دان بەوەدا دەنێ کە دەوڵەتە ئیسلامییەکان تۆمارێکی دەستکورتیان هەیە لە بەمۆدێرنکردن و دیموکراسی، بۆ ئەمەش گلەیی لە هۆکارە درەکییەکان دەکات لەچەشنی کۆڵۆنیالیزم و سیستەمی ئابووری نێونەتەوەیی.\nزاناکانی تر کێن کە بوغزەکان دەبەنە ئاستێکی تر، ئانا جۆردن ئەوەی هیچ زانیارییەک سەبارەت بە پسپۆڕییەکەی نادات بەدەستەوە بەڵام بەشێوەیەکی بەربڵاو لەسایتە ئەلەکترۆنییە ئیسلامییەکان  نووسینەکانی بڵاو دەکاتەوە، دەڵێت قورئان پشتیوانی لە بنەماکانی دیموکراسی خۆرئاوا دەکات هەروەک لەلایەن ولیەم ئێبنستەین و ئێدوین فۆگڵمان دوو پرۆفیسۆری زانستی سیاسی کە جەغد لەسەر ئەو بیروباوەڕ و ئایدیۆلۆژییە دەکەنەوە کە دیموکراسی پێناسە دەکات. لەڕێگەی بەکارهێنانی ئایاتی قورئانی جیاجیاوە، [ [48 ئانا جۆردەن ئەوەی بۆ دەرکەوت کە کتێبی پیرۆزی ئیسلام پاڵپشتی لێکدانەوەی ئیمپریسیزم و مافەکانی تاک دەکات، بەو پێیەی دەسەڵاتی کۆتاییەو دەوڵەت ڕەت دەکاتەوە. ئازادی پەیوەستبوون بەهەر کۆمەڵەیەکی ئایینی پەرە پێدەدات، ئەو بیرۆکەیە قەبوڵ دەکات کە دەوڵەت دەبێ ملکەچی یاسا بێت وەڕێوشوێنی یاسایی پێویست بگرێتە بەر و یەکسانی بنچینەیی قەبوڵ بکات.\nسەرباری ئەوەی زۆربەی بەڵگەهێنانەوەکانی شیرین هەنتەر پاڵپشتی دەرئەنجامەکانی ناکەن و لەهەندێ حاڵەتدا پێشنیاری پێچەوانە دەکات. بۆ نموونە لەبری پشتیوانیکردن لە لێکدانەوەی ئیمپریسیزم، سورەتی 17 : 36 تەواوی دەسەڵاتەکان دەداتە خوا. هەندێ بەڵگەی تر هیچ پەیوەندییەکیان بە باسەکەی و کرۆکی قسەکانییەوە نییە. پێداگریەکەشی لەسەر ئەوەیە کە قورئان پێ لەسەر “یەکسانی بنەڕەتی نێوان سەرجەم مرۆڤەکان” دادەگرێ، ئەو ئایەتانەی ڕێبەرایەتی یەکسانی لەنێوان موسوڵمانەکان و تەنها موسوڵمانەکان دەکات. ئەمە جگە لە ئەو ئایەتانەی کە وشیاری دابەشبوونی موسوڵمانان دەدەن.\nهەروەها گوردون کرامەریش سەرۆکی پەیمانگای “لێکۆڵینەوەی ئیسلامی” لەزانکۆی ئازاد لەبەرلین، تێزەکەی ئیسپۆسیتۆی پێ پەسندە. کرامەر ئەنووسێ کە ڕەوتی ناوەندی(سەرەکی) لەئیسلام ” ئەبێ توخمە زۆر گرنگەکانی دیموکراسی سیاسی پەسند بکات: فرەحیزبی و بەشداری سیاسی، کێشەی حکومەت و سەروەری یاسا، پاراستنی مافەکانی مرۆڤ” بەڕای کرامەر ڕێبازی ئیسلام بۆ مافەکانی مرۆڤ و ئازادی زۆر پێشکەوتووترە لەوەی خۆرئاواییەکان دانی پێدا دەنێن.\nپاشگەزبوونەوەی ئیسلامییەکان لە بیردۆزەکەی ئیسپۆسیتۆ\nسەیر لەوە دایە کە وەختێ زاناکانی خۆرئاوا تێدەکۆشن بۆ سەلماندنی گونجان لەنێوان دیموکراسی و ئیسلامدا، گەورە زانایانی ئیسلام دەڵێن دیموکراسی لەگەڵ ئاینەکەیاندا ناگونجێت. ئەم دەرئەنجامەشیان لەسەر دوو بناغە وەستاوە : یەکەم، ساغبوونەوە و قایلبوون لەسەر ئەوەی کە شەریعەتی ئیسلامی چالاکییەکانی باوەڕداران لەهەموو بوارەکانی ژیان ڕێکدەخات، و دووەم، کۆمەڵگەی ئیسلامی باوەڕداران سەرجەم ئامانجەکانی جێبەجێ دەبێ ئەگەر باوەڕداران بەڕێگای خودادا بڕۆن. بێجگە لەوەش هەندێ زانای ئیسلامی لەوەش واوەتر دەچن و هەموو ئەو شتانە ڕەت دەکەنەوە کە ڕەگیان لە قورئاندا نییە. \nحەسەن ئەلبەنا(1906- 1949) دامەزرێنەری ڕێکخراوی ئیخوان موسلمین هەوڵی لەنێوبردنی کاریگەرییەکانی خۆرئاوا دەدات، ئەو وای دەبینی کە ئیسلام تاکە چارەسەرە دیموکراسیش وەک ناپاکی وایە بەئیسلام سەید قوتب (1906- 1966) بیردۆززان (مونەزر)ی سەرەکی کۆمەڵەی ئیخوان موسلمین بەتەواوەەتی بەگژ بیرۆکەی دەسەڵاتی خەڵکیدا چۆوە و ئەو وای دەبینی کە دەوڵەتی ئیسلامی پێویستە پشت بە قورئان ببەستێت کە ئەڵێ پێشکەشکردنی سیستمێکی تەواو و بەئاکار پێویستی بەهیچ یاسایەکی تر نییە. ڕاوێژکردنیش لەمانای ترادیسیۆنی ئیسلامیدا لەبری ڕێگای هەڵسەنگاندنی ئیسپۆسیتۆ، بەس نییە.\nمەودودی وەک لەلایەن ئیسپۆسیتۆوە بەکار دەهێنرێت، ئەڵێ ئیسلام پێچەوانەی هەر دیموکراسییەکی عەلمانی خۆرئاوایە کە پشت بەدەسەڵاتی خەڵک دەبەستێت. و بناغەکانی دیموکراسی خۆرئاوای ڕەت کردۆتەوە . زۆرێک لە ئیسلامییەکانی ئەم دواییانە وەکو قەرەزاوی، ئەڵێ دیموکراسی وەک بناغەیەک بۆ دەسەڵات پێویستە پەیرەوی قەبوڵکردنی خوا بکات. هەڵبژاردنی دیموکراسی کفرە و لەوکاتەوەی ئایین یاسا دادەڕێژێت دەستەی یاسادانەران هیچ پێویست نییە. ئامانجی نەخشەکەی دانانی دەوڵەتێکی ئیسلامییە لە ئەندەنوسیا. ئەبوبەکر بەشیر پیاوێکی ئایینی ئیسلامی و سەرکردەی ڕێکخراوی شورای موجاهیدینی ئەندەنوسی هێرش دەکاتە سەر دیموکراسی و خۆرئاوا و داوا لە موسوڵمانان دەکات کە جیهاد لەدژی ڕژێمە دەسەڵاتدارەکانی جیهانی ئیسلامی بەرپا بکەن. وە ڕوونی دەکاتەوە و دەڵێت” ئەوەی دەمانەوێت دیموکراسی نییە، بەڵکو کورسییەکانی خوایە”.\nهیچ لەمانە بەمانای قەبوڵکردنی ستراکتۆری بناغەیی خۆرئاوایی دیموکراسی نییە. لەژێر سێبەری ئایەتوڵڵا ڕوحوڵڵا خومەینی، جمهوری ئیسلامی دەستوور و پەرلەمانی پێکهێنا. بەڵام بەبوونی ئەو ئێران زیاتر دیموکراسی نەبۆوە. لەڕاستیدا خومەینی بەردەوام دەسەڵاتی بەرزی پیادە دەکرد ئەویش بە پێکهێنانی ژمارەیەک دەستە – بۆ نموونە دامەزراوە شۆڕشگێڕەکان – کەلەسەرووی یاسای دەستوورییەوە مانەوە.\nئایا دیموکراسی ئیسلامی دەگونجێت ڕووبدات؟\nجیهانی ئیسلامی ئامادە نییە بۆ وەرگرتنی بەها بنچینەییەکانی مۆدێرنیزم و دیموکراسی. هێشتاش ڕابەریکردن تەنها کاری نوخبەیەکی لەسەرکارە. سەرکردایەتیکردنی عەرەبی و ئیسلامی سەرکردایەتیکردنێکی بە میرات و ستەمگەر و زاڵمانەیە. بنەما سەرەکییەکانی دەسەڵات و یاسادانان ، بەشداری سیاسی و فرە حیزبی، ئەو مافی تاک و ئازادییانەی پێویستن بۆ دیموکراسی، بوونیان نییە لەو سیستمانەی کە ئیسلام سەرچاوەی بنچینەیی یاسایە.\nشکستە دیموکراسییەکان لە پەیوەست بەپیادەکردنیانەوە لە غەزە و عێراق بەڕەوا نیشاندانی بۆچوونی هەریەک لە سامۆئێل پ. هەنتگتۆن لەساڵی 1984 و وتەی دەیەیەک دواتری گیڵیز کەپەر، شڕۆڤەکاری فەرەنسی ناسراو و لێکدەرەوەی ئیسلامی رادیکاڵ کە پێیانوایە ترادیسیۆنی کلتوری ئیسلامی ڕەنگە ڕێگر بێت لەبەردەم گەشەی دیموکراسی.\nمامۆستای مێژووی زانکۆی ئیمرتوس پرینسیتۆن، بێرناند لویسیش دروستە لە ڕوونکردنەوەی ئەوەی کە چەمکی دیموکراسی زۆرجار بەهەڵە بەکار دەهێنرێت. لە گەلێ جێگای سەیردا بەرچاو کەوتووە – ئیسپانیای سەرکردە فرانسیسکۆ فرانکۆ، یۆنانی ئەنجومەنی سەربازی، پاکستانی فەرماندەکان، ئەوروپای ڕۆژهەڵاتی قۆمیسەرەکان – کەهەمیشە چەند سیفەتێکی ماقوڵ (شایستەبوون)ی پێوە لکێنراوە وەک “ڕابەری کرا”، “بناغەیی”، ” بنچینەیی”، ” جەماوەری” یان وشەگەلی لەو چەشنە کەئەبێتە هۆی ڕوونکردنەوە و وەرگێران و تەنانەت پێچەوانە کردنەوەی مانای وشەکەش.\nئیسلام لەوانەیە لەگەڵ دیموکراسیدا بگونجێت،بەڵام ئەوە دەوەستێتە سەر چۆنیەتی تێگەیشتن لە ئیسلام. ئەمەش هەموو کۆک نین لەسەری و هەروەها ئەمەش بە ئومێدەوە بەندە نەک لەسەر ئەرزی واقیع. تورکیا و وڵاتانی ئەفریقای خۆرئاوای مالی دیموکراسین هەرچەندە زۆربەی هەرەزۆری خەڵکەکانیان ئیسلامن. بەڵام ئیسلامی سیاسی لەڕێگەی ڕێکخراوی ئیخوان موسلمین و ئیسلامییەکانی تردا لایەنگری دوورکەوتنەوە لە دیموکراسی لیبڕاڵ بوون.\nسەرباری ئەمەش ئەگەر زمان کاریگەری هەبێت بەسەر بیرکردنەوەوە، ئەوسا خۆرهەڵاتی ناوەڕاست تەنها بەهیواشی و لەسەرەخۆ دیموکراسی دەستەبەر دەکات. لەترادیسیۆنی عەرەبی و تورکی و فارسی هیچ وشەیەک بۆ هاوڵاتی نییە جگە لەو وشە هاوبنچینانەی کەلەتێکستە کۆنەکاندا بەکارهاتوون. لەعەرەبیدا “مەواتن” و لە تورکیدا “ڤەتەنداش” و لەفارسیدا”شەهروەند”بەدوای یەکدا دێن و ئەمەش لەمانادا نزیکترە لە وشەی ئینگلیزی ” هاونیشتمان” یان ” هاوڵاتی”. عەرەبییەکە و تورکییەکە لە وەتەنەوە هاتوون کەبەمانای نیشتمانە، مواتن وشەیەکی داتاشراوە کەلەکاتێکدا هێمای پێشکەوتنە، تێگەیشتنی خۆرئاوا بۆ ئازادی – تێگەیشتنە وەک توانای بەشداریکردن لە دامەزراندن و بەڕێوەبردن و لابردنی یاسایی و حکومەت گۆڕین – لەزۆر ناوچەدا وەک بێگانەیەک دەمێنێتەوە.\nئیسلامییەکان خۆیان دیموکراسی لیبڕاڵی بەسووک تەماشا دەکەن. ئەوان ئامادەن وەک هۆکارێک بۆ بەدەستەوەگرتنی دەسەڵاتی سیاسی قەبوڵی بکەن بەڵام وەک تەنها ڕێگایەک و بەس. هیشام شەرابی (1927- 2005) لێکۆڵەرەوەی بەئۆتۆریتەی فەلەستینی و چالاکوانی سیاسی ئەڵێ فەندەمانتاڵیزمی ئیسلامی گوزارشت لە هەستی بەکۆمەڵ و بیروڕای ئایدیۆلۆژی نە ناسیونالیزم و نە سۆشیالیزم (وە ئەتوانین دیموکراسیشی بۆ زیاد بکەین) دەکات، ئەو ئایدۆلۆژییەی کەلەتوانایدایە تا ئەمڕۆ درێژەی هەبێت .\nئەی دە کەواتە بۆچی زۆرێک لە توێژەرەوە خۆرئاواییەکان سوورن لەسەر نیشاندانی هاوکۆکی نێوان ئیسلام و دیموکراسی؟ پۆپۆلیزمی پۆست کۆلۆنیالیزم و پۆست مۆدێرنیزم لەنێو دەزگا ئەکادیمییەکان ئارەزوو دەکەن ڕۆشنبیران ڕێبازی ئیسلامی قەبوڵ بکەن. سیاسەتی دروست، بەربەستی زۆرێک لەو دیاردە نێگەتیڤانەی (نەرێیانە)ی نێو کلتووری بێگانە دەکات. ئەوەش بەچاک دەزانرا بۆ سەلماندنی هاوکۆکی نێوان ئیسلام و دیموکراسی کە ناوی ناوە “ئیسلامۆفۆبیک” یان ڕایسیست کەدەرخەری ناهاوکۆکبوون یان دەرخەری جیاوازی نێوان لێکدانەوە ئەرێ و نەرێ پۆزەتیڤ و نیگەتیڤەکانە بۆ ئیسلام.\nزۆرێک لە داڕێژەرانی سیاسەتیش ململانێ- ناپەسندن. ئیسلامییەکان حەزی ڕۆشنبیری خۆرئاوا وەسوود دەهێنن بۆ هاوکۆکی لەگەڵ بیرمەندەکانی خۆرئاوا و هەوڵی داڕشتنی سیاسەتی باشترکردنی بارودۆخی جیاوازییەکان دەدەن و بەتێکۆشان لەپێناو بەدیهێنانی زەمینەی هاوبەش لە پێناسەکان نەک لەسەر ئەرزی واقیع.\nلەم تیکەڵییەوە پروپاگەندەی ئیسلامی پەیدا دەبێ(سەرهەڵدەدا) ، نیشاندانی ئیسلام وەک ئاشتیخوازێک کە مافە مەدەنییەکان و تەنانەت لەشێوەی نالێبوردەیی کەمدا، هاوکۆک بێت لەگەڵ سەرجەم بەهاکانی دیموکراسی. کێشەکە ئەوەیە کە جیهانی ئازاد فەرامۆشی ئەو لەتوانادابوونە دەکات کە ئیسلامی سیاسی دەتوانێ هەڕەشە لە دیموکراسی نەک تەنها لە کۆمەڵگاکانی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست، بەڵکو لەخۆرئاواش، بکات. هاویشتنەسەری یاسادانان بۆ ئیسلامی سیاسی ڕێزێکی دیمکراتیانەیە بۆ ئەو ئایدیۆلۆژی و ڕژێمی سیاسییە کەدژ بە بنەما سەرەکییەکانی دیموکراسییە.\nئەو ڕاگەیاندنەی ئیسپۆسیتۆ کە دەڵێ” وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پێویستە دەست بەهەڵوێستی یەک ڕەهەندی بۆ دیموکراسی بگرێت و دان بەڕەگەکانی دیموکراسی ڕاستەقینە لەئیسلامدا بنێت. کە نیشانەی نەزانینێکی بنەڕەتییە لە دیموکراسی و ڕێنوێنییەکانی ئیسلام. ئەم دەرئەنجامانەش لای ئیسپۆسیتۆ کەڵەکە دەبێ وەختێ ئیسپۆسیتۆ پەنچەی سەرزەنشی ئاراستەی شەڕانگێزی و تیرۆریزمی فەندەمانتالیزمی ئیسلامی لە خۆرئاوا و ڕۆژهەڵاتبوونی ئیدوارد سەعید، دەکات. ئەوە تەنها شتێکی هەڵەیە لەپۆلەکانی قوتابخانە، بەڵام ئەشێ زۆر مەترسیدارتر بێت کاتێک ئەم بیردۆزە هەڵانە کاریگەری بەسەر سیاسەتی گشتییەوە دادەنێن.\n1- Middle East Quarterly Spring 2007 pp.71-79\nتێبینییەکانی وەرگێر :\n1- لەم دەقەدا لەبری وشەی شەهرەوەند نووسراوە شاروناد. بەبۆچوونی من لەوانەیە هەڵەی چاپ بێت، یان هەڵەی فۆنەتیک بێت کە وا نوسراوە و من وەک مانا فارسییەکە نووسیومەتەوە و ڕاستم کردۆتەوە.\n2- من لەو خاڵەی کە دەیڤد بوکەی وڵاتی تورکیا بە دیموکراسی ناو دەبات ناکۆکم لەگەڵیدا. چونکە واقیعی ژیان لە وڵاتی تورکیا لەبەڕێوەبردنی وڵات بەشێوەی ستەمگەرانە و پێشێلکردنی ئازادییە سیاسیەکان و بێبەشبوونی نزیک بە بیست میلیۆن کورد لە بچووکترین مافە سەرەتاییەکانیان نیشانەی نادیموکراتیبوون و دیکتاتۆربوونی ئەو دەسەڵاتە ئیسلامییەیە لەتورکیا کەدەسەڵات بەڕێوە دەبات. هەروەها وڵاتانی خۆرئاوای ئەفریقیاش ئەگەر هەر ناوێک لەخۆیان بنێن بەڵام لەسەر ئەرزی واقیع نەدیموکراتین و نەمافی مرۆڤیان تیا پارێزراوە.\n3- بورجی ئایڤی بورجێکە لە شاری نیویۆرک لە وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا.\nدەربارەی دەیڤد بوکەر\nدەیڤد بوکەر مامۆستا لێکۆڵینەوەکانی خۆرهەڵاتی ناوەراست لەزانکۆی حەیفا. دانەری کتیبی فەندەمەنتاڵی ئیسلامی و سیاسەتی کلتووری عەرەب ، پسپۆڕ لە ململانێی نێوان عەرەب و ئیسرائیل، پەیوەندییەکانی ناوخۆیی عەرەب و پرسی ئیسرائیل، تیرۆریزمی نێونەتەوەیی و فاندەمەنتاڵی ئیسلامی کێشە تیئۆرییەکان و پانتایی سیاسەت لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست، سیاسەتی دەرەوەی سوریا بەڕووی ئیسرائیل و لوبنان.\nدەیڤد بوکەی پشتیوانی تێزی بەیەکدادادانی شارستانەکانی سامۆییل هەنتگتۆن دەکات. دەیڤد کۆمەڵی کتێبی بەچاپ گەیاندووە لەوانە:\n1- تێکڕای تیرۆریزم بەناوی خوا : دەرکەوتنی فەندەمەنتاڵیزمی ئیسلامی نوێ، مەڵبەندی لێکۆڵینەوەی سیاسەتە گشتییەکان ، ئەیرێڵ 2002.\n2- کلتوری سیاسی عەرەبی – ئیسلامی مەڵبەندی لێکۆڵینەوەی سیاسەتە گشتییەکان ، ئەیرێڵ 2003 .\n3- ئێد : ئەژدیهاکانی محەمەد ڕابەری سەرتاسەری ڕادیکاڵی ئیسلامی بۆ گوێگرانی خۆرئاوا، گرین فۆرست، کتێبی بەلفۆر 2004.\n4- عەرەفات و بزووتنەوەی نیشتمانی فەلەستینی و ئیسرائیل، سیاسەتی دەمامک و دژبەیەک، نیویۆرک، چاپخانەی مێڵن 2005 .\n5- لە محەمەدەوە تا بن لادن، سەرچاوە ئایینی و ئایدیۆلۆژییەکانی دیاردەی خۆکوژی نیوبرۆنزویک، نیوجێرسی، 2008.\n1- زایۆنیست، پۆست زایۆنیست و بسیودو زایۆنیست، هۆکارەکانی ڕاگەیاندنی چەپی ئاڵۆز و ڕاپەڕینی ئەلئەقسا، لە س شاران، ئیسرائیل و پۆست زایۆنیست، بریغتۆن، چاپخانەی ئەکادیمی سەسێکس، 2008 .\n2- گروپی ئایارشی ئیسلامی نوێ لە دی بوکەی، ئەژدیهاکانی محەمەد.\n1- جان ل. ئیسپۆسیتۆ، چارەسەری ئیسلامیانە ئەفسانە یان ڕاستی؟ چاپخانەی زانکۆی ئۆکسفۆرد لاپەڕە 211 – 212 ؛ جان ئۆ ڤۆڵ و جان ل. ئیسپۆسیتۆ (ئیسلام و دیموکراسی) نیویۆرک چاپخانەی زانکۆی ئۆکسفۆرد 1996 لاپەڕە 18-21 .\n2- جان ل. ئیسپۆسیتۆ، چارەسەری ئیسلامیانە ئەفسانە یان ڕاستی؟ چاپخانەی زانکۆی ئۆکسفۆرد لاپەڕە 211 – 212 ؛ جان ئۆ ڤۆڵ و جان ل. ئیسپۆسیتۆ (ئیسلام و دیموکراسی) نیویۆرک چاپخانەی زانکۆی ئۆکسفۆرد 1996 لاپەڕە 18-21 .\n3- جان ل. ئیسپۆسیتۆ، چارەسەری ئیسلامیانە ئەفسانە یان ڕاستی؟ چاپخانەی زانکۆی ئۆکسفۆرد لاپەڕە 211 – 212 ؛ جان ئۆ ڤۆڵ و جان ل. ئیسپۆسیتۆ (ئیسلام و دیموکراسی) نیویۆرک چاپخانەی زانکۆی ئۆکسفۆرد 1996 لاپەڕە 18-21 . جان ئۆ ڤۆڵ و جان ل. ئیسپۆسیتۆ (ئیسلام و دیموکراسی) بڵاوکراوەی هیومانیتیس تشرینی دووەم و کانوونی یەکەمی 2001.\n4- جان ل. ئیسپۆسیتۆ و جەیمس پیسکاتۆری، ئیسلام و دیموکراتیزەیشن،” میدیڵ ئیست جۆرناڵ هاوینی 1991 لاپەڕە 434 . جان ئۆ ڤۆڵ و جان ل. ئیسپۆسیتۆ ” گەوهەری دیموکراتی ئیسلام” وەرزنامەی میدیڵ ئیست ئەیلولی 1994 لاپەڕە 7 – 8 . جان ئۆ ڤۆڵ و جان ل. ئیسپۆسیتۆ (ئیسلام و دیموکراسی) نیویۆرک چاپخانەی زانکۆی ئۆکسفۆرد 1996 لاپەڕە 27 – 30 و 186 ؛ جان ل. ئیسپۆسیتۆ، چارەسەری ئیسلامیانە ئەفسانە یان ڕاستی؟ چاپخانەی زانکۆی ئۆکسفۆرد لاپەڕە 49 – 50؛ جان ل. ئیسپۆسیتۆ ئیسلام ڕێگای ڕاست نیویۆرک چاپخانەی زانکۆی ئۆکسفۆرد 1996 لاپەڕە 45، 83، 142 تا 148.\n5- جان ل. ئیسپۆسیتۆ ” خەڵکی دەیانەوێ چی دەربارەی ئیسلام بزانن” چاپخانەی زانکۆی ئۆکسفۆرد 2002 لاپەڕە 159 – 161 . جان ل. ئیسپۆسیتۆ ” ئیسلامی هاوچەرخ” جان ل. ئیسپۆسیتۆ ئۆکسفۆردی مێژووی ئیسلام ) نیویۆرک چاپخانەی زانکۆی ئۆکسفۆرد 1999 لاپەڕە 675 – 680. جان ل. ئیسپۆسیتۆ و جەیمس پیسکاتۆری، ئیسلام و دیموکراتیزەیشن،” میدیڵ ئیست جۆرناڵ هاوینی 1991 لاپەڕە 440.\n6- خشتەی وڵاتە سەربەخۆکان 2006 ” ئازادی لە جیهاندا،2006 ( واشنتۆن، دی سی: ماڵی ئازادی، 2006.\n7- جان ل. ئیسپۆسیتۆ، چارەسەری ئیسلامیانە ئەفسانە یان ڕاستی؟ چاپخانەی زانکۆی ئۆکسفۆرد لاپەڕە 203 – 204.\n8- جان ل. ئیسپۆسیتۆ ” لایەنگرانی سکۆلاری لە زانایان” تۆماری مێژوویی خوێندنی باڵا،26 ی ئایاری 1996.\n9- نیویۆرک : چاپخانەی زانکۆی ئۆکسفۆرد 1996.\n10- جان ئۆ ڤۆڵ و جان ل. ئیسپۆسیتۆ (ئیسلام و دیموکراسی) نیویۆرک چاپخانەی زانکۆی ئۆکسفۆرد 1996 لاپەڕە 6-8 و 27 – 30.\n11- لاری دایەمۆند، دیموکراسی لەوڵاتە پێشکەوتووەکان لەندەن چاپخانەی ئەدەمەنتاین 1988 لاپەڕە 218-260 ؛ لاری دایەمۆند و لیۆناردۆ مۆرلینۆ ” چۆنایەتی دیموکراسی” گۆڤاری دیموکراسی تشرینی یەکەمی 2004؛ ڕۆبەرت ئ.داهی ، ئیان شاپیرۆ، و هۆسەی ئەنتۆنیۆ شیباب، دیموکراسی کتێبی سەرچاوە کامبریچ چاپخانەی MIT ، 2003.\n12- بڕوانە ڕۆبەرت ئەی.داهی دەربارەی دیموکراسی نیو هەڤن چاپخانەی زانکۆی یڵ، 1998 .\n13- . ئیسپۆسیتۆ ئۆکسفۆردی مێژووی ئیسلام ) نیویۆرک چاپخانەی زانکۆی ئۆکسفۆرد 1999 لاپەڕە 661- 667؛ جان ل. ئیسپۆسیتۆ ئیسلام ڕێگای ڕاست نیویۆرک چاپخانەی زانکۆی ئۆکسفۆرد 1996 لاپەڕە 137، 141 ، 181- 183، 231 ، 245- 246، جان ل. ئیسپۆسیتۆ و جەیمس پیسکاتۆری، ئیسلام و دیموکراتیزەیشن،” میدیڵ ئیست جۆرناڵ هاوینی 1991 لاپەڕە 436- 437.\n14- ئەبو ئەلعەلا ئەلمەودودی بیردۆزەی سیاسی ئیسلام لەگەڵ خورشید ئەحمەد ئیسلام : مانا و پەیام لەندەن شورای ئیسلامی ئەوروپا 1976 لاپەڕە 159- 161.\n15- ئەبو ئەلعەلا ئەلمەودودی ڕێگای ئیسلامیی ژیان دەلهی کتێبخانەی گشتی ئیسلامی 1967 لاپەڕە 40 . جان ل. ئیسپۆسیتۆ و جەیمس پیسکاتۆری، ئیسلام و دیموکراتیزەیشن،” میدیڵ ئیست جۆرناڵ هاوینی 1991 لاپەڕە436- 437 ، 440؛ جان ل. ئیسپۆسیتۆ، چارەسەری ئیسلامیانە ئەفسانە یان ڕاستی؟ چاپخانەی زانکۆی ئۆکسفۆرد لاپەڕە 125-126 ؛ جان ئۆ ڤۆڵ و جان ل. ئیسپۆسیتۆ (ئیسلام و دیموکراسی) نیویۆرک چاپخانەی زانکۆی ئۆکسفۆرد 1996 لاپەڕە 23- 26.\n16- محەمەد یوسف، مەودودی : قۆناغی پێکهاتن کەراچی پەیامی گەردوونی 1979 لاپەڕە 35.\n17- ئەبو ئەلعەلا ئەلمەودودی بیردۆزەی سیاسی ئیسلام لەگەڵ خورشید ئەحمەد ئیسلام. جان ج. دۆناهو و جان ل. ئیسپۆسیتۆ ئیسلام لە کلتووردا : ڕوانینی ئیسلامی نیویۆرک چاپخانەی زانکۆی ئۆکسفۆرد 1928 لاپەڕە 253.\n18- جان ئۆ ڤۆڵ و جان ل. ئیسپۆسیتۆ کرۆکی دیموکراسی ئیسلام لاپەڕە 7.\n19- جان ل. ئیسپۆسیتۆ، چارەسەری ئیسلامیانە ئەفسانە یان ڕاستی؟ چاپخانەی زانکۆی ئۆکسفۆرد لاپەڕە 126.\n20- تەقییەدین ئیبن تەیمیە مسئة فی عقل والنفوس مجموعة فتوات شیخ الاسلام ابن تیمیة ریاض مطبعة الحکومة 1996 جلد 9 لاپەڕە 47- 49. ئەلعەلا ئەلمەودودی بیردۆزەی سیاسی ئیسلام لەگەڵ خورشید ئەحمەد ئیسلام لاپەڕە 149- 151. سەید قوتب معالم في الطریق ئیندیانپۆلیس بڵاوکردنەوەی ئەمەریکەن تراست 1990 لاپەڕە 111- 113، 130- 137 .\n21- جان ئۆ ڤۆڵ و جان ل. ئیسپۆسیتۆ (ئیسلام و دیموکراسی) نیویۆرک چاپخانەی زانکۆی ئۆکسفۆرد 1996 لاپەڕە 27- 30 ، 186 ؛ جان ل. ئیسپۆسیتۆ، چارەسەری ئیسلامیانە ئەفسانە یان ڕاستی؟ چاپخانەی زانکۆی ئۆکسفۆرد لاپەڕە 49 – 50 ، جان ل. ئیسپۆسیتۆ ئیسلام ڕیگای ڕاست نیویۆرک چاپخانەی زانکۆی ئۆکسفۆرد 1996 لاپەڕە 45 و 83 ، جان ل. ئیسپۆسیتۆ و جەیمس پیسکاتۆری، ئیسلام و دیموکراتیزەیشن،” میدیڵ ئیست جۆرناڵ هاوینی 1991 لاپەڕە 434 .\n22- بۆ نموونە بڕوانە جەی مایکڵ وۆڵەر پرۆفیسۆری ئەننبێرگ بۆ پەیوەندییە نێو دەوڵەتییەکان، پەیمانگای سیاسی جیهانی ،بەیانامە لەبەردەم لیژنەی فەرعی دەربارەی تیرۆر و تەکنەلۆجیا و ئاسایشی نیشتمانی، لیژنەی ئەنجوومەنی پیران دەربارەی دەسەڵاتی قەزائی چواردەی تشرینی یەکەمی 2003.\n23- کلیفۆرد ئێدمۆند بۆسوۆرس ئینسکلۆپیدیای ئیسلام لەیدەن ئی جەی بریڵ 1960 بەرگی نۆیەم دەربارەی شورا.\n24- ئێم بێرنارد بۆسوۆرس ئینسکلۆپیدیای ئیسلام لەیدەن ئی جەی بریڵ 1960 بەرگی سێیەم دەربارەی ئیجماع.\n25- جۆزیف شاخت ئینسکلۆپیدیای ئیسلام لەیدەن ئی جەی بریڵ 1960 بەرگی سێیەم دەربارەی ئیجتهاد.\n26- ڕۆبین ب. ڕایت شۆڕشی مەزنی ڕابردوو پشێوی و گۆڕان لە ئێران لەندەن 2001 لاپەڕە 256- 273 و 292 – 299.\n27- ڕۆبین ب. ڕایت ئیسلام و دیموکراسی لیبراڵی دوو ڕوانین بۆ ڕیفۆرمکردنیان گۆڤاری دیموکراسی نیسانی 1996 لاپەڕە 65- 67.\n28- جان ئۆ ڤۆڵ : ئیسلام بەردەوامی و گۆڕان لەجیهانی مۆدێرن سیراکۆس چاپخانەی زانکۆی سیراکۆس 1994 لاپەڕە 378- 387.\n29- ڕۆبین ب. ڕایت ئیسلام و دیموکراسی لیبراڵی دوو ڕوانین بۆ ڕیفۆرمکردنیان گۆڤاری دیموکراسی نیسانی 1996 لاپەڕە 67.\n30- هەمان سەرچاوە لاپەڕە 67- 75.\n31- عەبدولکەریم سروش لەنێوان ئەوان و دژدا، چاوپێکەوتن، زانکۆی تاران حوزەیرانی شانزە و حەڤدەی 1998 ؛ جان ئۆ ڤۆڵ و جان ل. ئیسپۆسیتۆ نیشانکەرانی ئیسلامی هاوچەرخ، ئۆکسفۆرد، چاپخانەی ئپکسفۆرد 2001 بەشی حەوتەم.\n32- عەبدولکەریم سروش هۆکارو ئازادی و دیموکراسی لە ئیسلامدا، نووسینە بنچینییەکانی عەبدولکەریم سروش، ئۆکسفۆرد چاپخانەی ئۆکسفۆرد 2000 لاپەڕە 123- 155.\n33- هەمان سەرچاوەی پێشوو لاپەڕە 245- 274.\n34- نیویۆرک ؛ فارار، ستراوس و جیرۆکس، 2003.\n35- ئۆکسفۆرد : چاپخانەی زانکۆی ئۆکسفۆرد.\n36- نیویۆرک : چاپخانەی زانکۆی ئۆکسفۆرد 1996.\n37- فێڵدمان. دوای جیهاد لاپەڕە 222- 227؛ دیموکراسی ئیسلامی لەعێراقی نوێ : چاوپێکەوتن لەگەڵ نوح فێڵدمان فرۆنتلاین خزمەتگوزاری وەشاندنی گشتی ئەیلولی 30 ی 2003.\n38- هەمان سەرجاوەی پێشوو لاپەڕە 182.\n39- فەتواکانی یوسف ئەلقەرەزاوی وەرزنامەی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست هاوینی 2004 لاپەڕە 78- 80.\n40- فێڵدمان دوای جیهاد لاپەڕەکانی 210-221 و 228- 230 و 234.\n41- فێڵدمان. دوای جیهاد لاپەڕە 222- 227؛ دیموکراسی ئیسلامی لەعێراقی نوێ : چاوپێکەوتن لەگەڵ نوح فێڵدمان فرۆنتلاین خزمەتگوزاری وەشاندنی گشتی ئەیلولی 30 ی 2003.\n42- نیویۆرک : پرایگەر 1998.\n43- نیویۆرک : پرایگەر 2005.\n44- سامۆییل هەنتگتۆن ، بەیەکدادانی شارستانییەکان دووبارە دروستبوونەوەی جیهانی نوێ نیویۆرک سایمن و شوستەر، 1996.\n45- شیرین هەنتەر ، داهاتووی ئیسلام و خۆرئاوا لاپەڕەکانی 19- 28 و 106- 114.\n46- ئانا جۆردن پرنسیپەکانی دیموکراسی خۆرئاوا و ئیسلام سایتی (Submission.org ) کانوونی یەکەمی 1998، لە تشرینی دووەمی 2006 بینراوە.\n47- ولیەم ئیبنستین و ئێدوین فۆگلمان تەدابیری کۆمەکی نێونەتەوەیی کۆمۆنیزم، فاشیزم، سەرمایەداری ئیمگلوود نیوجێرسی برێنتس هۆڵ 1980 لاپەڕە 170- 178.\n48- قورئان 2:190-3; 2:215; 2:272; 3:26; 3:159; 3:195; 4:49-50; 4:52-3; 4:73; 4:71; 4:76; 4:100; 4:135; 9:20; 9:120; 10:98-9; 17:36; 17:53; 25:55; 31:18-9; 38:22-4; 38:26; 42:38; 45:18; 49:11-3.\n49- گودرۆن گرامەر تێگەیشتنە ئیسلامییەکان لە دیموکراسی ڕاپۆرتی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست تەمموز- ئابی 1993.\n50- فارس جەدعان تێگەیشتنەکانی دەوڵەت لە نووسینە سیاسییەکانی عەرەبی هاوچەرخ چاپی لوسیانی . دەوڵەتی عەرەب لەندەن ڕاوتلێچ 1990لاپەرە 247- 283. حامد عینایەت بیری سیاسی ئیسلامی مۆدێرن ئەوستن چاپخانەی زانکۆی تیکساس 1982 لاپەڕە 69- 139.\n51- ئەحمەد ئیسلام مانا و پەیام لاپەڕە 159-161.\n52- ڕیجارد میشێڵ کۆمەڵەی ئیخوان موسلمین نیویۆرک چاپخانەی زانکۆی ئۆکسفۆرد 1969لاپەڕە 209- 294.\n53- حەسەن ئەلبەنا پێنج نامیلکەکەی حەسەن ئەلبەنا بێرکلی چاپخانەی زانکۆی کالیفۆرنیا 1978 لاپەڕە 142- 154.\n54- سەید قوتب معلم علی الطریق کاراچی بڵاوکراوەی ئیسلامی نیونەتەوەیی 1988 لاپەڕە 73- 78، 80- 81، 112. سەید خەتاب بیری سیاسی سەید قوتب بیردۆزی جاهیلیەت لەندەن ڕاوتلێچ 2006.\n55- ئەبو ئەلعەلا ئەلمەودودی بیردۆزەی سیاسی ئیسلام لاهۆر لەبڵاوکراوەی ئیسلامیی 1976 لاپەڕە 13، 15-17، 38، 75- 82.\n56- ئەبو ئەلعەلا ئەلمەودودی خۆکوژی شارستانی خۆرئاوا لەگەڵ وەقار ئەحمەد غاردیزی و عەبدول وەحید خان خۆرئاوا ڕووبەڕووی ئیسلام نیودەلهی لەبلاوکراوەی نێونەتەوەیی ئیسلامی 1992 لاپەڕە 61- 73.\n57- جنێڤە عەبدۆ لا ئیلاهە ئیللەللاه میسر و سەرکەوتنی ئیسلام ئۆکسفۆرد جاپخانەی زانکۆی ئۆکسفۆرد 2000 لاپەڕە 107- 136.\n58- پەیمانگای خۆرهەڵاتی ناوەراست بۆ لێکۆڵینەوەی میدیا زنجیرەی تایبەت ژمارە 1285 ئەیلولی .2006\n59- سامۆئیڵ پ هەنتگتۆن ئایا وڵاتانی تر دەبنە دیموکراسی وەرزنامەی زانستی سیاسی هاوینی 1984 لاپەڕە 214. گیڵ کەپەڵ تۆڵەی خوا زانکۆی پارک چاپخانەی زانکۆی پێنسڤێلیا 1994 لاپەڕە 194.\n60- بێرنارد لویس ئیسلام و دیموکراسی لیبراڵی کورتەیەکی مێژوویی گۆڤاری دیموکراسی نیسانی 1996 لاپەڕە 52.\n61- هەمان سەرچاوەی پێسوو لاپەڕە 53- 57.\n62- هیشام شەرابی نیوپاتریراشی بیردۆزی لەنێوبردنی گۆڕان لەکۆمەڵگای عەرەبی نیویۆرک چاپخانەی زانکۆی ئۆکسفۆرد 1988 لاپەڕە 136.\n63- جان ئۆ ڤۆڵ و جان ل. ئیسپۆسیتۆ (ئیسلام و دیموکراسی) نیویۆرک چاپخانەی زانکۆی ئۆکسفۆرد 1996 لاپەڕە 31.\nPrevious له هه‌ر نیشتنه‌وه‌یه‌ك جێ باڵێك له یاده‌وه‌ری\nNext گۆڤاری شانۆی هەولێر ژمارە ١


ئه‌ڵمانیا هۆشداری دەداتە هاوڵاتیانی وڵاته‌كه‌ی دەربارەی گه‌شتکردن بۆ توركیا\nحكومه‌تی ئه‌ڵمانیا رۆژی شه‌ممه هاوڵاتیانی وڵاته‌كه‌ی له مه‌ترسی گه‌شتكردن بۆ توركیا ئاگاداركرده‌وه، هۆشداریش ده‌دات ره‌نگه به‌هۆكاری راده‌ربڕین هاوڵاتیانی ئه‌ڵمانیا ده‌ستگیربكرێن جه‌ختیش ده‌كاته‌وه توركیا وڵاتێكی سه‌لامه‌ت نیه بۆ ئازادی راده‌ربرین.\nوه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌ڵمانیا له بەیاننامەیەکدا، رایگه‌یاند: "به دوورنازانرێت... كه حكومه‌تی توركیا رێوشوێنی نوێ بگرێته‌به‌ر له دژی رۆژنامه‌نوسانی ئه‌ڵمانیا و نوێنه‌ری رێكخراوه‌كانی كۆمه‌ڵگایی مه‌ده‌نی".\nبەیاننامەیەکەی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌ڵمانیا روونیشیكرده‌وه كه" ئه‌و رێوشوێنانه‌ی بۆ پاراستنی ئازادی راده‌ربرین له یاساكانی ئه‌ڵمانیا جێگیركراوه، ره‌نگه ئه‌و رێوشوێنانه له توركیا لێپرسینه‌وه‌یان به‌رامبه‌ر بكرێت''.\nبەیاننامەیەکەی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌ڵمانیا ئاماژه‌ی به‌وه‌شكردووه هه‌ركه‌سێك به‌شداری كۆبوونه‌وه‌كانی ئه‌و گروپ و رێكخراوانه‌ی كردبێ كه له توركیا قه‌ده‌غه‌كراون مه‌ترسی ده‌ستگیركردنیان له‌سه‌ره، به‌گوێره‌ی تۆری هه‌واڵی رۆیته‌رز هه‌ر كه‌سێكیش له تۆره‌كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كان ره‌خنه له حكومه‌تی توركیا بگرێت به‌هه‌مان شێوه مه‌ترسی هه‌یه ده‌ستگیربكرێت'.\nوه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌ڵمانیا باس له‌وه‌ش ده‌كات، له‌دووساڵی رابردوو ژماره‌ی ئه‌و رۆژنامه‌نووسە ئەوروپی و ئه‌ڵمانیانه‌ی رووبه‌رووی دەستگیرکردن بوونه‌ته‌وه به‌شێوه‌یه‌كی به‌رچاو زیادیكردووه، به‌جۆرێك هه‌ر كه‌سێك گومانی ئه‌وه‌ی لێبكرێت په‌یوه‌ندی بە فه‌تحوڵا گوله‌ن بانگخوازی ئایینی توركیاوه هه‌بێ ده‌ستگیر ده‌كرێت كه تۆمه‌تباره به‌پشتیوانیكردنی كوده‌تاشكستخواردوكه‌ی ساڵی 2016.


جێگرى بەرێوەبەرى گشتى تەندروستیی سلێمانى رایگەیاند، بەپێی قۆناغەکان رێوشوێن دەگرنەبەر بۆ رێگرى لە بڵاوبوونەوەى زیاترى کۆرۆنا و یەکێک لە پێشنیازەکانیشیان بۆ داهاتوو داخستنەوەى مزگەوت و شوێنە گشتییەکانە.\nهێرش سەلیم لە لێدوانێکدا بە ناس کوردى (4ی تشرینی دووەمی 2020) ڕایگەیاند، "بەپێی قۆناغ ئیجرائات دەکەین، بەڵام دەمانەوێت بکرێت بۆ ئەوەى رێنماییەکانى خۆپاراستن جێبەجێ بکرێت لەتەواوى شوێنەکان، بۆ قۆناغەکانى داهاتوو ئەگەر رەوشەکە بەم شێوەیە بێت بەدڵنیاییەوە دەکرێت".\nلەبارەى ئەگەرى داخستنى مزگەوت و شوێنە گشتییەکانەوە، هێرش سەلیم ئاشکرایکرد، ئەوە یەکێکە لەپێشنیازەکانیان بۆ ژورى ئۆپراسیۆنەکان بۆ ئەوەى لەکاتى پێویستدا شوێنە گشتییەکان و مزگەوتەکان دابخرێن، ئەگەر ئامارەکان بەردەوام بن لە هەڵکشان.\nلەسەرەتاى ئەم مانگەوە رێوشوێنەکان لە هەرێمى کوردستان جارێکى تر توندکرانەوە و سەرجەم قوتابخانەکان داخران، بۆ رێگرى لە بڵاوبوونەوەى زیاترى کۆرۆنا.\nڕونکردنەوەى بەرپرسێکى وەزارەتى تەندروستى لەبارەى گیانلەدەستدانى گەنجان بە کۆرۆنا\n2020.11.13 - 19:29\nمژدەیەکى گەورە لە تەندروستى جیهانی و کۆمپانیایەکی دروستکەری ڤاکسین\n2020.11.09 - 19:14\nمەحمود سەنگاوى لەسەر ’’تێکچوونى’’ دۆخى تەندروستى رونکردنەوە دەدات\n2020.11.06 - 13:03\nسعودیه؛ گرتنه‌به‌ری ڕێكاری نوێی ئه‌منی لەنزیک مزگەوتی حەره‌می مەکە\n2020.11.03 - 12:50\nبۆچوونی ئەوقاف و یەکێتی زانایان لەسەر ’’داخستنەوەی مزگەوتەكان’’\n2020.10.31 - 18:41\nڤیدیۆ.. ئۆتۆمبێلێک بەخێراییەکى زۆر خۆى کێشا بە مزگەوتى حەرامدا\n2020.10.31 - 09:20


نوێترین زانیاری سه‌باره‌ت به منداڵه ئه‌شكه‌نجه‌دراوه‌كه‌ى هه‌ولێر بڵاوده‌بێته‌وه - باسنیوز\nنوێترین زانیاری سه‌باره‌ت به منداڵه ئه‌شكه‌نجه‌دراوه‌كه‌ى هه‌ولێر بڵاوده‌بێته‌وه\nدایكی منداڵه‌كه ده‌لێ له رقی هاوسه‌ری یه‌كه‌مم وام لێی كردووه\nدایكی منداڵه ئه‌شكه‌نجه‌دراوه‌كه‌ی هه‌ولێر له‌به‌رده‌م ئه‌فسه‌ری لێكۆڵه‌ردا ئاماژه بۆ ئه‌وه ده‌كات كه له ڕقی هاوسه‌ری یه‌كه‌می له منداڵه‌كه‌ی داوه.\nره‌وشى ته‌ندرووستى ئه‌و منداڵه هه‌شت ساڵییه كه ئێستا له نه‌خۆشخانه‌ى راپه‌ڕینى شارى هه‌ولێر له ژێر چاودێریدایه سه‌قامگیر بووه و دایكه‌كه‌شى به‌گوێرى حوكمه‌كانى یاساى به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ى توندوتیژى خێزانى ده‌ستگیركراوه.\nكاروان خۆشناو، گوته‌بێژى پێشووى پۆلیسى هه‌ولێر له رێى په‌یجى خۆیه‌وه له تۆڕى كۆمه‌ڵایه‌تى فه‌یسبووك وێنه‌ى ئه‌و منداڵه هه‌شت ساڵییه‌ى بڵاوكرده‌وه، كه له لایه‌ن دایكییه‌وه ئه‌شكه‌نجه درابوو.\nله‌و باره‌یه‌وه كاروان خۆشناو نووسیویه‌تى: ئه‌و دایكه نامرۆڤانه مامه‌ڵه‌ى له‌گه‌ڵ منداڵه‌كه كردووه.\nله‌و باره‌یه‌وه،موقه‌ده‌م ژیله‌مۆ عه‌بدولقادر،به‌ڕێوبه‌رى به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ى توندوتیژى دژى ژنان/ هه‌ولێر، به (كوردستان24)ى راگه‌یاند، چه‌ند رۆژێك پێش ئێستا له رێى هاووڵاتییانه‌وه ئاگادار كراینه‌وه له باره‌ى ئه‌و حاڵه‌ته‌وه.\nگوتیشى: "چووینه‌ته شوێنى رووداوه‌كه له گه‌ڕه‌كى سه‌فین، نزیك كارگه‌ى جگه‌ره و منداڵه‌كه‌مان گواستووه‌ته‌وه نه‌خۆشخانه و دایكى منداڵه‌كه‌ش ده‌ستبه‌سه‌ر كراوه".\nهه‌روه‌ها گوتى: "به بڕیارى دادوه‌ر و به گوێره‌ى مادده‌ى 7ى یاساى به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ى توندوتیژى خێزانى په‌ڕاوى لێكۆڵینه‌وه بۆ دایكه‌كه كراوه‌ته‌وه".\nسه‌باره‌ت به هۆكار و ورده‌كارى ئه‌و رووداوه، ژیله‌مۆ عه‌بدولقادر روونیكرده‌وه، ئه‌و ئافره‌ته، دوو جار هاوسه‌رگیرى كردووه. له هاوسه‌رى یه‌كه‌مى 3 كوڕى هه‌یه، له هاوسه‌رى دووه‌میشى دوو منداڵى هه‌یه.\nهه‌روه‌ها گوتى: "چوار مانگ به‌ر له ئێستا هاوسه‌رى یه‌كه‌مى ئه‌و سێ كوڕه‌ى راده‌ست ده‌كات و ده‌یاندات به‌سه‌ر دایكه‌كه‌یاندا\nئاماژه‌ی بۆ ئه‌وه‌ش كرد كه ئه‌و دایكه له میانى لێكۆڵینه‌وه‌ى سه‌ره‌تایى له به‌رده‌م ئه‌فسه‌رى لێكۆڵه‌ردا دانى به‌وه‌دا ناوه كه ئه‌شكه‌نجه‌ى منداڵه‌كه‌ى داوه له رقى هاوسه‌رى یه‌كه‌مى و ئه‌وه‌شى گوتووه: "منداڵه‌كه‌ى شه‌و میزى به خۆیدا كردووه و به گوێى نه‌كردووه، بۆیه به‌و جۆره ئه‌شكه‌نجه‌ى داوه".\nسه‌باره‌ت به هه‌ڵوێستى هاوسه‌رى دووه‌مى، كه ئه‌و منداڵانه له ماڵى ئه‌ودا بوونه، ژیله‌مۆ عه‌بدولقادر ئاماژه‌ى بۆ ئه‌وه كرد، گومان ده‌كرێت ئه‌ویش ئاگادارى ئه‌و سزا و ئه‌شكه‌نجه‌یه بووبێت، به‌ڵام زۆربه‌ى كات له ماڵ نه‌بووه و له ئه‌رك و ئیشدا بووه.\nسلێمانی.. لە 72 كاتژمێردا 19 سەرپێچیکاری سروشت دەستگیر کراون\nبەوێنە... فیستیڤاڵی خوێندنەوە لە هەولێر\nبەڤیدیۆوە... شەڕ دەكەوێتە نێوان خۆپێشاندەرانی كورد و پۆلیسی فینلەندا\nموقتەدا سەدر وەڵامی پرسیارێكی سەیری یەكێ لە لایەنگرەكانی دەداتەوە\nئەمڕۆ 14 پەنابەر لە دەریای ئیجەدا خنكان\nعەمار حەكیم داوای ڕێكەوتنی عێراق و توركیا و ئێران دەكات\nسكاڵایەكی یاسایی لەسەر خیانەتكارانی 16ی ئۆكتۆبەر تۆمار دەكرێ\nئه‌ردۆگان داگیركردنی عەفرین بە مزگێنی وەسف دەكات\nئەمریكا: ئێران دەستێوەردان لە هەڵبژاردنەكانی داهاتووی عێراق دەكات


28/10/2020 03:41 PM\nتوێژەران لەسەر ئەو بڕوایەن کۆمەڵێک کونی بچووک کە سەهۆڵیان تێدایە لەو شوێنانەی مانگ کە هەمیشە سێبەرە، بوونیان هەیە. ئەم توێژەرانە بەشوێن دیاردەیەکەوە بوون بەناوی "داوی سەرمایی"،واتە ناوچانەی سەر گۆی مانگ کە هەمیشە تاریکن و ملیارەها ساڵە تیشکی خۆریان بەرنەکەوتووە.\nئێستا زانایان لایان وایە ژمارەی ئەم کونە بچووکانەی کە ئاوی تێدایە زۆر زیاترە لەو ژمارەیەی پێشتر وێنا دەکرا. "پۆل هاین"، مامۆستای تاقیگەی فیزیای ئاتمۆسفەر و بۆشایی ئاسمان لە زانکۆی کلۆرادۆ لەم بارەیەوە دەڵێ: "ئەگەر بتوانن وا وێنا بکەن کە لەسەر مانگ لەتەنیشت یەکێک لە جەمسەرەکان وەستاون، کۆمەڵێک سێبەر لەسەر ئەم هەسارەیە دەبینن. ئەم سێبەرە بچووکە دەتوان پڕ بن لە سەهۆڵ". "هاین" لەدرێژەدا دەڵێ: "ئەگەر دروستمان تاوتوێ کردبێت، ئاو بۆ خواردنەوە، بە مەبەستی سووتەمەنی راکێت و هەر شتێک کە رێکخراوی ناسا لەودا پێویستی بە ئاو بێت، زۆر زیاتر لە رابردوو لەبەر دەست دەبێت". توێژینەوەکانی پێشوو بوونی شێداری لە مانگیان سەلماندبوو، بەتایبەت لە جەمسەرەکانی.\nتوێژەران دواجار بەو دەرئەنجامە گەیشتوون کە لە جەمسەری باشوری گۆی مانگ ئاوی لێیه. بەڵام تەنها شتێک کە دەتوانێ راستیی بوونی ئاو لە مانگ بسەلمێنی ئەوەیە کە هەلومەرجێک پێک بێت کە مرۆڤ لە نزیکەوە ئەم دیاردەیە ئەزموون بکات. بەڵام توێژەران ئەم دۆزینەوە نوێیەیان وەکوو بابەتێکی هیوابەخش وەسف کردووە و لەسەر ئەم بڕوایەن کە گەشتەکانی دیکە بۆ مانگ دەتوانێ توێژەران لە بوونی ئاو لەسەر مانگ زیاتر ئاگادار بکاتەوە.


بەڕێوەچوونی سمینارێکی سیاسی- تەشکیلاتی بۆ سکرتێری گشتیی حیزب لە وڵاتانی بریتانیا و فەڕانسە – کوردستان و کورد\nبەڕێوەچوونی سمینارێکی سیاسی- تەشکیلاتی بۆ سکرتێری گشتیی حیزب لە وڵاتانی بریتانیا و فەڕانسە\nڕۆژی یەکشەممە، ڕێکەوتی ٢٥ی جۆزەردانی ١٣٩٩ی هەتاوی، کۆمیتەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستان لە وڵاتانی فەرانسە و بریتانیا، لە ڕێگەی ئێنتەرنێت و بە شێوەی ئانلاین سمینارێکی سیاسی – تەشکیلاتیان بۆ بەڕێز “خالید عەزیزی”، سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکراتی کوردستان پێک‌هێنا.\nسەرەتای سمینارەکە بە سروودی نەتەوایەتیی ئەی ڕەقیب و خولەکێک بێ‌دەنگی بۆ ڕێزگرتن لە گیانی پاکی شەهیدانی ڕێگای ڕزگاریی کوردستان دەستی پێ‌کرد.\nپاشان لە لایەن بەڕێوەبەرانی سمینارەکە هاوڕێیان “هەڵمەت بابۆلی”، بەرپرسی کۆمیتەی حیزب لە فەڕانسە و “ئیدیسۆن فەرامەرزی”، بەرپرسی کۆمیتەی حیزب لە بریتانیا، بەخێرهاتنی بەشداربووان کرا و ئامانج و مەبەستی کۆبوونەوەکە بۆ ئەندامان ڕوون کرایەوە.\nدواتر بەڕێز”خالید عەزیزی”، باسێکی لەسەر چەند بابەتی ڕۆژ پێشکەش کرد. بەڕێزیان لە سەرەتای قسەکانیدا گوتی: “ئارەزووم ئەوە بوو ئەگەر پەتای کۆرۆنا نەبوایە لە نزیکەوە لەگەڵ ئێوە و لە کۆبوونەوەیەکی بەرینتردا پێکەوە باس و خواستەکانی ڕۆژمان بخستایە بەر باس ، بەڵام سەرەڕای ئەوەش بە هەوڵ و ماندوو بوونی هاوڕێیانی کۆمیتەی دەرەوەی وڵات توانیومانە لەم ئامرازانە کەلک وەرگرین و ئەم کۆبوونەوەیە پێک بێنین و خۆمان لەگەڵ دۆخەکە بگونجێنین.”\nبەڕێزیان لە بەشێکی دیکەی وتەکانیدا بە گرینگی دان بە لێکەوتەکانی پەتای کۆڕۆنا و هەڵسوکەوتی نابەرپرسانەی کۆماری ئیسلامیی ئێران و گرینگی نەدانی بەگیانی خەڵك و بەکارهێنانی ئەو ڤایرۆسە بۆ کێشە سیاسییەکانی نێوخۆ و دەرەوەی کۆماری ئیسلامی، داوای لە هەموو ئەندامانی حیزب و دڵسۆزانی نەتەوەی کورد کرد کە بە هەر شێوەیەك بۆیان دەکرێ، یارمەتیدەر و پشتیوانی گەلی کورد لە ڕۆژهەلاتی کوردستان بن. هەروەها بەڕێزیان ئاماژەی بەوە کرد کە بەداخەوە هاتنی پەتای کۆرۆنا یارمەتیدەر بوو بۆ بەشێکی بەرچاو لە قەیرانەکانی کۆماری ئیسلامی کە لە چل ساڵی ڕابردووی ڕێژیمی کۆماری ئیسلامیی ئێراندا بێ‌وێنە بوون، بە تایبەت کوژرانی “قاسم سلێمانی” و خستنە خوارەوەی فڕۆکەی ئۆکڕاینی و هەروەها زیاد کردنی گەمارۆکانی ئەمریکا و خۆپێشاندانەکانی نێوخۆی ئێران و کوردستان، بۆ ماوەیەکی کورت توانی لەژێر پەتای کۆڕۆنادا دایان پۆشێت.\nلە پێوەندی لەگەڵ یەکگرتنەوەی هەر دوو لایەنی دێموکرات بەڕێزیان ئاماژەی بەوە کرد کە هەموومان لەگەڵ یەکگرتنەوەی بنەماڵەی گەورەی دێموکراتین و هەروەها، نابێ یەکگرتنەوە ببێتە موزایدەی سیاسی و گوتی: “لە بواری یەکگرتنەوەدا خۆمان بەقەرزدار نازانین، لەبەر ئەوەی ئێمە زۆر چوینە پێش و تەنانەت لە ناوی حیزب و پۆستی سکرتێری و ئاڕمیشدا. هەمووی ئەوانە نیشاندەری جیددی بوون و گەورەیی حیزبی دێموکراتی کوردستانە، کە بەرژەوندیی نەتەوەیی لە سەرەوەی هەموو ویستەکانمان بووە.”\nلە بەشی کۆتایی قسەکانیدا سکرتێری گشتیی حیزب ئاماژەی بەوە کرد، ئێمە وەک حیزبێکی سیاسی لە چوارچێوەی ئێراندا بەدوای کێشە و مافەکانی کورد لە ڕۆژهەلاتدا دەرۆین. ئیمە جیا لە کۆماری ئیسلامیی ئێران لەگەڵ هیچ نەتەوە و حیزب و لایەن و ئایینێك کێشەمان نییە و خۆمان بە دۆستی هەمووان دەزانین و لەگەڵ زۆربەی هەرە زۆریان دانیشتن و دانوسان دەکەین بۆ ڕزگاری گەلەکەمان.\nبەشێکی تری کۆبوونەوەکە تەرخان کرا بوو بۆ پرسیار و ڕەخنە و پێشنیارەکانی ئەندامان کە لە لایەن سکرتێری گشتییەوە وڵام درانەوە.\nلەبەشی کۆتایی سمینارەکەدا هەریەك لە بەڕێزان “سمایلی شەرەفی”، ئەندامی ڕێبەری و بەرپرسی کۆمیسیۆنی تەشکیلات و هەروەها “حەمەڕەسوڵ کەریمی”، ئەندامی ڕێبەری و بەرپرسی تەشکیلات و نوێنەری حیزب لە دەرەوەی وڵات، سەرنج و تێبینییەکانیان لەسەر هێندێك باس و بابەتی تەشکیلاتی و هەروەها پرسیارەکانی ئەندامان خستنە ڕوو.


ڕووداوەکە چۆن ڕوویدا\nهاوسەری ئەو ژنە کوردەی شەوی ڕابردوو لە دەریای ئیجەدا خنکا باس لە ساتی ڕوودانی ڕووداوەکە دەکات و دەڵێت، کچێکیان هەیە نەخۆشی تالاسیمای هەیە و بۆ چارەسەری ئەو ویستویانە بچنە ئەوروپا.\nلە ڕاگەیەنراوێکدا دەزگای لوتکە بۆ کاروباری پەنابەران (هەینی 12ی تشرینی دووەمی 2021) وردەکاریی ژێرئاو کەوتنی بەلەمێکی کۆچبەرانی بە 12 کەسەوە و خنکانی دیلان یوسفی تەمەن 25 ساڵی خەڵکی شاری هەولێری بڵاوکردەوە.\nبەگوێرەی ڕاگەیەنراوەکە، لە پەیوەندیەکی تەلەفونی "هۆشەنگ ئەیوب"ی تەمەن 32 ساڵ هاوسەری دیلان یوسف بە دەزگای لوتکەی ڕاگەیاندووە، "سەرەتا ئێمە کاتژێر 02:00 بە بەلەمێک لە ئیزمیر دەرچووین کە 12 کەسی تێدابوو و هەموومان کورد بووین، کوردی رۆژهەڵاتی کوردستان، باشووری کوردستان و رۆژئاوای کوردستان؛ دەرچووین بۆئەوەی بگەینە لای یەختێک لە ناوچەی دیدەم، بەڵام هەر چەند مەترێکی کەم بەلەمەکە رۆیشت و بەهۆی ئەوەی ماتۆڕەکەی خراپ بوو، یەکسەر وەرگەڕا."\nئاماژەی بەوەشکردووە، " کچەکەم لە باوەشدا بوو، چەند جارێک بانگی هاوژینەکەم کرد و وتی باشم، ئێمە رزگارمان بوو، بەڵام دوایی هاوژینەکەم نەبینی و زانیم لە ئاوەکەدا خنکاوە".\nهۆشەنگ بە قوڕگی پڕ لە گریانەوە باسی لەوەشکردووە، "لەگەڵ دیلان پێنج ساڵ لەمەوبەر ژیانی هاوسەریمان پێکهێنابوو، خاوەنی منداڵێکی کچیین بەناوی لیا کە بەداخەوە نەخۆشی تالاسیمیای هەیە، ڕۆیشتنی ئێمەش لەبەر چارەسەری ئەو بووە، چەند جارێک داوای فیزام لەحکومەت کردووە، بەڵام بەداخەوە وەڵامیان نەداینەوە.\nدەزگای لوتکە دەڵیت، "وابڕیارە دوای تەوابوونی کاروباری یاسایی ئەمڕۆ تەرمی (دیلان یوسف) لەلایەن نوێنەرایەتی دەزگای لوتکە لە تورکیاوە بەڕێبکرێت بەرەو هەرێمی کوردستان."


ئەمڕۆ یەكشەم سەرچاوەكانی تەناهی لە پارێزگای سەڵاحەدینەوە ئاشكرایان كرد، كە هێزێكی حەشدی شەمەر هەڵیانكوتاوەتە سەر پۆلیسی پارێزگاكە و ژمارەیەك چەك و كەلوپەلی ئەو هێزەی پۆلیسیان گرتووە.\nسەرچاوەیەك بە "مەداپرێس"ی ڕاگەیاند، هێزێكی فەوجی 11ی پۆلیسی سەڵاحەدین كە راسپێراون بۆ ئەركێكی تەناهی لە ناوچەكانی رۆژهەڵاتی تكریت، كە هەندێ نائارامی تەناهی تێدابوو، بەهۆی دزین و كوشتنی خەڵك و كۆچ پێكردنیان.\nهەروەها گوتی، لە بەرامبەر چوونی ئەو هێزە، هێزێكی حەشدی شەمەر بە سەرۆكایەتی سەباح حەسان هەڵیانكوتاوەتە سەر هێزەكەی فەوجی 11ی پۆلیس و ژمارەیەكیان لێ گرتوون و دەستیان بەسەر كۆمەڵێك چەكی هێزەكانی پۆلیسیش گرتووە و ناچاریان كردوون بكشێنەوە.\nئاماژەی دا، بەوهۆیەوە هێزەكانی پۆلیس كشاونەتەوە و ئەمەش یەكەم جار نییە هێزەكانی حەشدی شەمەری هێرش دەكەنە سەر هێزەكانی پۆلیسی تكریت.\nشاری تكریت سەنتەری پارێزگای سەڵاحەدینە و دەكەوێتە 170 كیلۆمەتر باكوری بەغدا، دوای هاتنی داعش بۆ عێراق دەستیان بەسەر تەواوی شارەكەدا گرت، بەڵام هێزەكانی حەشدی شەعبی و هێزەكانی تری عێراق لە 31 ئادار/ مارسی 2015 توانییان شارەكە لە تیرۆریستان پاك بكەنەوە، دوای راوەدوونانی داعشیش، میلیشیاكانی حەشدی شەعبی دەیان ماڵیان لە شارەكە سووتاند و دەستیان بە دزینی كەلوپەلی بەنرخی نێو ماڵەكان كرد و ژمارەیەكی زۆری هاووڵاتییانی سونەی بێ تاوانیشیان كوشت.


له ساڵی 2008 دا که سه‌ردانی شاری که‌رکوکم کرد، گه‌وره کاربه‌ده‌ستێکی پارێزگاکه پێی گوتم "که‌رکوک هیچ گرفتێکی له‌گه‌ڵ مالیکی و موقته‌دا و عه‌ره‌بی سوننه و به‌ره‌ی تورکومانی و فڵان و فیساری ئه‌ملاوئه‌ولادا نییه، کێشه‌ی هه‌ره سه‌ره‌کی ئه‌م پارێزگایه و ته‌گه‌ره هه‌ره سه‌ره‌کیه‌که‌ی له به‌رده‌م گه‌ڕانه‌وه‌یدا بۆ سه‌ر هه‌رێمی کوردستانی عێراق کورد خۆیه‌تی".\nله‌وه‌تای 10 ساڵ له‌مه‌وبه‌ره‌وه لایه‌نه کوردستانیه‌کان ده‌ڵێن هه‌موو هه‌وڵه‌کانیان خستۆته گه‌ڕ له پێناو گێڕانه‌وه‌ی ناوچه جێناکۆکه‌کان بۆ سه‌ر هه‌رێمی کوردستانی عێراق، به‌ڵام ئه‌وه‌ی له‌سه‌ر زه‌مین ڕووده‌دات ڕێک پێچه‌وانه‌ی ئه‌و ڕاگه‌یاندنانه‌مان پێده‌ڵێن له‌و ڕوانگه‌یه‌وه‌ی هێنده‌ی ناته‌بایی به‌دی ده‌کرێت هێنده هاوڕایی به‌دی ناکرێت به ئه‌ندازه‌یه‌ک گه‌یشتۆته ئه‌و ئاسته‌ی که ده‌کرێت بگوترێت نه‌بوونی ستراتیژیه‌تێک بۆ ئاینده‌ی ئه‌و ناوچانه.\nشوان حه‌مه، نوسه‌ر و ڕۆژنامه‌وان میوانی به‌رنامه‌ی " له‌گه‌ڵ ڕووداوه‌کاندا" یه. \nبۆ هه‌ڵبژاردنه‌کانی مانگی چواری عێراق، بڕیاردرا کورد له که‌رکوک به لیستێکی هاوبه‌ش به‌ره‌و ئه‌و هه‌ڵبژاردنه بڕوات به‌ڵام له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی کێ سه‌رۆکایه‌تی ئه‌و لیسته بکات پارتی دیموکراتی کوردستان له‌و لیسته کشایه‌وه و ته‌مه‌نی ئه‌و یه‌کڕیزیه هه‌ر ته‌نها 48 کاژمێرێکی خایاند.\nئالێره‌وه ده‌سته‌واژه‌ی هه‌ڵدێرانی دید و بۆچونه‌کان، هێدی هێدی جێی هه‌وڵه‌کان ده‌گرێته‌وه بۆ گێڕانه‌وه‌ی ئه‌و ناوچانه.\nئایا بۆ ئاینده‌ی که‌رکوک لیستێکی یه‌کگرتوو گرنگتره یان ئه‌وه‌ی کێ سه‌رۆکی ئه‌و لیسته بێت؟\nهه‌ندێک له چاودێر له‌وبڕوایه‌دان هێشتاش ده‌رفه‌ت هه‌ن بۆ چاره‌سه‌رکردن و یه‌کلاییکردنه‌وه‌ی ناوخۆیی ئه‌و ناکۆکیانه وه‌ک ده‌ڵێن ئه‌گه‌ر ڕێگه نه‌درێت به ده‌ستێوه‌ردانی زیاتری وڵاتانی ناوچه‌که له کاروباری که‌رکوکدا به تایبه‌تی.\nپارتی و یه‌کێتی وه‌ک خۆیان ده‌ڵێن هاوپه‌یمانی ستراتیژی یه‌کدین، به‌ڵام ئه‌وه‌ی له که‌رکوک ده‌بینرێت زیاتر ڕکابه‌ری ستراتیژی یه‌کترن نه‌ک هاوپه‌یمان.\nده‌مێ ساڵه نێوه‌نده نێونه‌ته‌وه‌ییه‌کانیش باسیان له‌وه‌یه ڕه‌وشی که‌رکوک به تایبه‌تی و ناوچه دابڕێندراوه‌کانی تریش هێنده هه‌ستیاره وه‌ک به‌رمیل یان بۆشکه بارووت ناودێریان کردووه،به‌ڵام ئێستا له‌گه‌ڵ هه‌موو ئه‌و هه‌ستیاره‌یه‌ی ئه‌م دۆسێه هه‌یه‌تی جێی خۆیه‌تی بپرسین کێ چه‌خماخی یه‌که‌م له‌و به‌رمیله بارووته ده‌دات، کورد خۆیه‌تی یان لایه‌نی تر؟.\nزانیاری زیاتر له ده‌قی به‌رنامه‌ی (له‌گه‌ڵ ڕووداوه‌کاندا) یه:


ڕێژیمی ئێران بە هێرشکردن بۆ سەر کرێکاران، وڵامی داخوازییەکانیان دەداتەوە\n12:10 - 18 رەزبەر 2719\nکوردستان میدیا: کرێکارانی ناڕازی کە داوای مافی ڕەوای خۆیان دەکەن، لە لایەن ڕێژیمی ئێرانەوە بەبێ ئەوەیکە هیچ وڵامێکیان پێ بدرێتەوە، بە توندترین شێوە سەرکوت دەکرێن.\nکرێکارانی شیرکەتی ''ئازەر ئاب''ی ئەراک، لە ٥ـەمین ڕۆژی ناڕەزایەتییەکانی خۆیاندا، لە هەمبەر نەبوونی ئەمنیەتی کاری، دابەزینی ئاستی بەرهەمهێنان و دۆخی سەهامداران و هەیئەتی بەڕێوەبەریی ئەم شیرکەتە، لە حاڵی مانگەرتندان.\nئەم کرێکارانە کە ژمارەیان دەگاتە نزیک ٢ هەزار کەس، تا ئێستا مووچەی مانگەکانی گەڵاوێژ و خەرمانانیان وەرنەگرتووە و بەنیسبەت شێوەی بەڕێوەبەریی ئەم کارخانەیە، ناڕزایەتییان دەربڕیوە.\nبە دەستپێکی مانگرتن و کۆبونەوەی ناڕزایەتیی کرێکاران لە دەوروبەری کارخانەی ئازەرئاب، هێزەکانی ئینتزامی و پۆلیسی دژە شۆرش لەوێ ئامادە بوون و دەرگای چوونە دەرەوەی ئەم کارخانەیان داخست و ڕێگایان بە کرێکاران ندا کە لەم کارخانەیە بچنە دەرەوە و لە لایەن هێزە ئینتزامییەکانی ڕێژیمی ئێرانەوە بە گازی فرمێسکڕێژ هەوڵی بڵاوەپێکردنیان دراوە.\nهەروەها لە پارێزگای خوزستاندا، ١٤ کرێکاری شیرکەتی کشت و سەنعەتی نەیشەکەری حەوت تەپە، لە لایەن هێزەکانی ڕێژیمەوە دەسبەسەر کراون.\nدەسبەسەرکردنی کرێکارانی شیرکەتی کشت و سەنعەتی نەیشەکەری حەوت تەپە لە حاڵێکدا ڕووی داوە کە ئەم کرێکارانە لە چەند ڕۆژی ڕابردووەوە بۆ جارێکی تر ناڕەزایەتیی خۆیان لەهەمبەر دەرکردنی بەبێ هۆی زیاتر لە ٢٠ کرێکار دەربڕیبوو.\nکرێکاران لە ئێراندا، بە مانگرتن و کۆبوونەوە، بۆ دەستەبەرکردنی مافە سێنفییەکانی خۆیان هەوڵ دەدەن، بەڵام لە بەرانبەردا، بەبێ هیچ وڵامێک لە لایەن ناوەندە پەیوەندیدارەکانەوە، بەهۆی داواکردنی مافەکانی خۆیان، دەسبەسەر و ڕەوانەی گرتووخانە دەکرێن.


عێراق بڕیارەکەی ئەمەریکا بۆ سزا خستنە سەر فالح فەیاز شەرمەزار دەکات\nعێراق ڕۆژی شەممە بڕیارەکەی ئەمەریکای بۆ سزا سەپاند بەسەر فالح فەیاز سەرۆکی دەستەی حەشدی شەعبی و ڕاوێژکاری پێشووی ئاسایشی نیشمانی عێراق، ڕەتکردەوەو بە بڕیارێکی "مایەی قبوڵنەکردن" ناودێری کرد.\nڕۆژی هەینی وەزارەتی خەزێنەی ئەمەریکا فالح فەیازی خستە لیستی ڕەشەوە و ڕایگەیاند" لە میانەی خۆپیشاندانەکانی سەرەتای مانگی 10 ی ساڵی 2019، چەکدارانی هاوپەیمانی ئێران هێرشیان کردەسەر خەڵکی سڤیلی عێراقی کە ناڕەزاییان بەرامبەر گەندەڵی، بێکاری، خراپی باری ئابوری، خزمەتگوزاری خراپ و دەستێوەردانی ئێران لە کاروباری ناوخۆیی عێراقدا دەردەبڕی. فەیاز بەشێک بوو لە شانەی قەیرانەکانی عێراق کە بریتی بوون لە سەرکردەکانی حەشدی شەعبی کە لە کۆتایی ساڵی 2019 پێکهاتن بۆ سەرکوتکردنی خۆپیشاندەرانی عێراقی بە پشتیوانی هێزی قودسی سوپای پاسدارانی ئێران."\nوەزارەتی دەرەوەی عێراق ڕۆژی شەممە لە بەیاننامەیەکدا ڕایگەیاند " ئێمە پشتڕاستی دەکەینەوە ئەم بڕیارە بڕیارێکی چاوەڕوان نەکراوەو مایەی قبوڵکردن نییە."هەروەها دەشڵێت " عێراق بە وریاییەوە بەدواداچوون دەکات لەگەڵ بەڕێوەبەرایەتی ئێستاو بەڕێوەبەرایەتی نوێ لە واشنتن لەسەر هەمو ئەو بڕیارانەی دژ بە عێراقییەکان لەلایەن وەزارەتی خەزێنەی ئەمەریکاوە دەرکراون."\nعێراق هاوپەیمانی نزیکی ئەمەریکا و ئێرانیشە، کە لە پاش ڕووخانی سەدام حسێن لە ساڵی 2003 وە هەوڵی سەپاندنی هەژمونی خۆیان لە عێراقدا دەدەن.\nلە ساڵی 2014 تا 2017 هەردوو وڵات پشتیوانی لەشکری بەغدایان کرد بۆ شەڕی دژ بە داعش. ئەمەریکا هێشتا هەزاران سەربازی لە عێراقە، لە کاتێکدا ئێران لەوێ پشتیوانی حەشدی شەعبدی دەکات.\nلە ساڵی ڕابوردوو ڕێبەری پێشوی حەشدی شەعبی ئەبو مەهدی موهەندیس لە هێرشێکی فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی ئەمەریکا لە فڕۆکەخانەی بەغدا لەگەڵ قاسم سولەیمانی سەرکردەی باڵای هێزی قودسی سوپاسی پاسدارانی ئێران کورژا.\nحەشدی شەعبی لە بەیاننامەیەکدا شەوی هەینی پیرۆزبایی لە فەیاز کرد بۆ چوونە نێو لیستی ڕەشی ئەمەریکاو ڕایگەیاند " ئەو ڕێزەی پێبەخشرا بچێتە نێو لیستی ئەو کەسانەی کە بەڕێوەبەرایەتی ئەمەریکا بە دوژمنی دەزانێت." ئەو هەروەها لەلایەن حزبوڵای لوبنانیشەوە ستایش کرا. ڕۆژی پێنجشەممە دادگایەکی عێراقی بڕیاری دەستگیرکردنی بۆ سەرۆکی ئەمەریکا دانۆڵد ترامپ دەرکردووە وەکو بەشێک لە لێکۆڵینەوەکان لە کوشتنی سولەیمانی و موهەندیس.\nدەیان هەزار لە پشتیوانانی ئەو گروپە چەکدارییانەی کە ئێران پشتیوانیان دەکات لەم هەفتەیە ڕژانە سەر شەقامەکان بۆ ساڵیادی کوشتنەکەیان.


كوردستان: هه‌ڵاتنی فه‌رمانبه‌رێکی ئاسایش و په‌رده‌هه‌ڵدانه‌وه\nهه‌ڵاتنی فه‌رمانبه‌رێکی ئاسایش و په‌رده‌هه‌ڵدانه‌وه\nهه‌ڵاتنی فه‌رمانبه‌رێکی ئاسایش\nو په‌رده‌هه‌ڵدانه‌وه له‌سه‌ر ده‌ست هه‌بوونی باژێڕڤانی تاران له تێرۆری دوکتور قاسملوودا\nوه‌رگێڕانی له فارسییه‌وه: خالید عه‌زیزی\nله‌گه‌ڵ په‌ره ئه‌ستاندنی ڕکه‌به‌رایه‌تیه‌کانی هه‌ڵبژاردن له نێوان پاڵێوراوانی به‌ره‌ی ڕاست، هه‌ندێک له په‌رده هه‌ڵماڵێن و ئاشکراکردنه‌کان دزه‌یان کردوه بۆ ناو چاپه‌مه‌نیه‌کانی ناوخۆیی، که گه‌لێک جێی بایه‌خ پێدانه‌و ڕه‌نگه ڕکه‌به‌ره‌کان لێفه له‌سه‌ر یه‌کدی هه‌ڵده‌نه‌وه. ناوه‌ندیی ئه‌م په‌رده‌هه‌ڵماڵینه تا نوکه ئه‌حمه‌دی نژاد باژێڕڤانی تارانه که له دوایین په‌رده هه‌ڵماڵینه‌كاندا به‌دیار که‌وتووه که له کوشتنی دوکتور قاسملوو سکرتێری گشتی حزبی دیموکراتی کوردستاندا ڕاسته‌وخۆ ده‌ستی هه‌بووه. له‌م به‌ستێنه‌دا ته‌نانه‌ت ده‌گوترێ زانیاری گه‌لێک گرنگ خراوه‌ته به‌رده‌ستی حزبی دیموکراتی کوردستان و ئه‌وانیش ئه‌م زانیاریانه‌یان ڕاسته‌وخۆ خستۆته به‌رده‌م یه‌کیه‌تی ئوروپا.\nورته ورتی په‌یوه‌ندییدار به ده‌ورگێڕانی ئه‌حمه‌د نژاد له تیرۆری قاسملوو له هه‌فته‌ی ڕابردودا له کۆڕی ڕاگه‌یه‌نه‌کانی ئێران سه‌ری هه‌ڵداو به‌سه‌رنجدان به‌و ورته ورتانه، په‌یک نێت(سایتێکی فارسی‌یه)له ژماره‌ی 28ی بانه‌مه‌ڕی خۆیدا، له ژێر ناوی گه‌وره‌ی"بناپارته کاتیه‌کان- چوارناڵه به سواری یه‌ک دوچه‌رخه* " نوسی:\n"سه‌رداری سوپا مه‌حمود ئه‌حمه‌دی نژاد باژێڕڤانی ئێستای تاران که ساڵی 1365ی هه‌تاوی پێوه‌ندی به تیپی تایبه‌تی سوپای پاسدارانه‌وه گرت، به تێپه‌ڕاندنی ده‌وره‌یه‌ک له" بڕیارگه‌ی ڕه‌مه‌زان"له چالاکی ئه‌ودیوی سنور، له که‌رکوک به‌شداری کرد. پاش ئه‌وه‌یش وه‌کوو به‌رپرسی ئه‌ندازیاری گورز وه‌شێنی "له‌شکری 6ی تایبه‌تی سوپا" کاری ده‌کرد. ئه‌و گریمانه‌ی که ئه‌و سه‌ره‌ڕای تۆمه‌تبارکردنی به کوشتنی دوکتور کازم سامی شالیاری ته‌ندروستی گشتی ده‌وڵه‌تی بازرگان، له دو کرده‌وه‌ی تیرۆریستی گه‌وره‌ی دیکه‌دا له ده‌ره‌وه‌ی وه‌ڵات، واته ترۆری دوکتور قاسملو سکرتێری گشتی حزبی دیموکراتی کوردستان له شاری ڤیه‌ننای پێته‌ختی ئوتریش(ئه‌وستریا) و ترۆری میکۆنوس که ئه‌ویش بوه هۆی کوژرانی دوکتور سادق شه‌ره‌فکه‌ندی جێگره‌وه‌ی دوکتور قاسملوودا ده‌ستی هه‌بێ، فره زۆره".\nشه‌وی 25مانگی مای به‌رامبه‌ر به سێی جۆزه‌ردان، ڕادیۆ فه‌ڕانسه هه‌ر له‌م پێوه‌ندییه‌داو به تایبه‌ت سه‌باره‌ت به زانیاریه‌ک که ده‌وڵه‌تی ئۆتریش له‌م دواییانه‌دا وه‌چنگی که‌وتوه له‌گه‌ڵ ئه‌بولحه‌سه‌نی به‌نی سه‌دریش هه‌ڤپه‌یڤینێکی ئه‌نجامدا.\nبه‌نی سه‌در گوتی: یه‌کێک له نزیکانی ئه‌ندامانی تیمی ترۆری قاسملوو له ئێران وه‌ده‌رکه‌وتوه‌و زانیاری سه‌باره‌ت به ترۆری قاسملوو داوه به ده‌سه‌ڵاتدارانی ئوتریش. به‌ڕێوه‌به‌رانی ئه‌م وڵاته زانیاریه نوێیه‌کانیان له‌گه‌ڵ زانیاریه کۆنه‌کان به‌راورد کردوه‌و ڕاستی ده‌ربڕینه‌کانی زانیاریده‌ره نوێیه‌که‌یان پشتڕاست کردۆته‌وه. ئه‌م بینه‌ر(شاهید)ه نوێیه گوتویه‌تی: له ترۆری دوکتور قاسملوودا دوو تیم به‌شداریان کردوه. یه‌ک تیم وتووێژه‌که‌ر بوون و ئه‌ویدیکه‌یان تیمی ترۆر. ئه‌حمه‌دی نژاد، باژێڕڤانی نوکه‌ی تاران په‌یامنێری نێوان تیمی وتوێژکه‌ر له‌گه‌ڵ تیمی تیرۆر بوه‌و چه‌ک و چۆڵی له سه‌فاره‌ت وه‌رگرتوه‌و خستویه‌تیه به‌رده‌ستی تیمی تیرۆر.\nبینه‌ری نوێ گوتی: تیمی ترۆریش له دوو ده‌سته پێکهاتبوون. ده‌سته‌یه‌کی سه‌ره‌کی و ده‌سته‌یه‌کی جێگره‌وه. ئه‌حمه‌دی نژاد له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی پێوه‌ندیی له‌گه‌ڵ هه‌ردوو تیمی وتوێژکارو تیرۆرو دابینکه‌ری چه‌کووچۆڵی تیرۆر هه‌بوه، بۆخۆیشی له‌گه‌ڵ تیمی دوهه‌می تیرۆردا بوه تا ئه‌گه‌ر له دۆخێکدا که تیمی یه‌که‌م نه‌یتوانی تیرۆره‌که ئه‌نجام بدات، بۆخۆی و ده‌سته‌که‌ی بچن و تیرۆره‌که ئه‌نجام بده‌ن.\nبه‌نی سه‌در له هه‌ڤپه‌یڤینه‌که‌یدا له‌گه‌ڵ ڕادیۆ فه‌ڕانسه، به گێڕانه‌وه له سه‌رچاوه‌ی ده‌وڵه‌تی ئوتریشیه‌وه گوتی: به‌رپرسی ئوتریشی وتووێژی کردوه‌و گوتوییه‌تی که ئه‌مێستا سێ که‌س له پاڵێوراوانی هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆکایه‌تی کۆماری ئێران ڕاسته‌وخۆ ده‌ستیان له تیرۆردا هه‌بووه‌و له‌م په‌یوه‌ندییه‌دا زانیاری پێویست خراوه‌ته به‌رده‌ست یه‌کیه‌تی ئوروپاو سه‌باره‌ت به‌م کێشه‌یه ئاگاداری دراوه. ته‌نانه‌ت به‌ستێنی به‌دواداچوونی یاسایی ئه‌وان وه‌ک تۆمه‌تباری ژێر لێپێچینه‌وه له ئاماده‌بووندایه. (وادیاره ئه‌م سێ که‌سه ده‌بێ ڕه‌فسه‌نجانی، ڕه‌زایی و ئه‌حمه‌دی نژاد بن)\nده‌گوترێ، ڕادیۆی کوردستان ئێراق(مه‌به‌ست ڕادیۆی پارتی دیموکراتی کوردستانه- وه‌رگێڕ) و یه‌کێک له کاناڵه ئاسمانیه‌کانی باشوری کوردستان هه‌واڵی په‌یوه‌ندیدار به ده‌وری ئه‌حمه‌دی نژاد له کوشتنی قاسملوی بڵاوکردۆته‌وه که له دۆخێکی وادا گۆڕه‌پانی ناڕه‌زایه‌تیی ناوچه‌یی(نه‌ک هه‌ر بایکۆتی ده‌نگدان به ئه‌حمه‌دی نژاد)ده‌ئافرێنی. ئه‌مه له کاتێکدایه که له سه‌رده‌می باژێرڤانی ئه‌حمه‌دی نژاد له پارێزگای ئه‌رده‌وێڵدا چه‌ند کرده‌وه‌ی کوشتن و تاوانی سیاسی ڕویداوه‌و له‌و هه‌رێمه‌شدا ئه‌و جه‌ماوه‌ری نیه. له‌گه‌ڵ په‌رده‌هه‌ڵماڵین له‌سه‌ر ئه‌و ڕاستیانه و ناسرانی دیمه‌نی ڕاستینه‌ی ئه‌حمه‌دی نژاد بۆ تارانیه‌کان نه‌ک هه‌ر ده‌بێ ناوی خۆی له گۆڕه‌پانی هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆککۆماریدا بسڕێته‌وه، به‌ڵکو مانه‌وه‌شی له هه‌ڕه‌می باژێرڤانی تارانیش دژوار دیاره.\nسه‌رچاوه: سایتی په‌یک نێت\n* فارسیه‌که‌ی ئاوا نوسراوه: "بناپارت‌های وقتی- چهارتركه سوار يك دوچرخه"\nposted by خالید عه‌زیزی | 01:26


سێ شەممە, 10 کانونی دووەم 2017 18:59\nڕۆڵی به‌لاغه‌ی عه‌ره‌بی و كاریگه‌ریی له سه‌ر شوناسی شاعیره كورده‌كان، (نالی) وه‌ك نموونه ...\nسێ شەممە, 10 کانونی دووەم 2017 18:54\nکە پێت ناخۆشە موڵکی کەس بیت، کەسیش مەکە بە موڵکی خۆت! ...\nسێ شەممە, 10 کانونی دووەم 2017 18:51\nسێ شەممە, 10 کانونی دووەم 2017 18:30\nعه‌بدولڕه‌حمان كاكل ...\nهەینی, 06 کانونی دووەم 2017 12:40\nئەگەر سەرۆک ئۆڵاند واتا فەرەنسا بێت، بە دڵنیاییەوە فەرەنساش مانای بەھا بەرزەکانی مرۆڤایەتی و مێژووی دیموکراسیەت و سۆسیالیزم و ئازادیی ژن و تاکەکانی کۆمەڵگایە بە شێوەیەکی گشتی، دواجاریش فەرەنسا مانای فکرەی ڕۆشنگەری و فەلسەفەی شارستانیەتە.… ...\nپێنج شەممە, 05 کانونی دووەم 2017 19:17\nلیوا ئەحمەد کۆیی ...\nپێنج شەممە, 05 کانونی دووەم 2017 17:46\nسەردانەکەی سەرۆکی فەرەنسا بۆ کوردستان زۆر گرنگ بوو\nپێنج شەممە, 05 کانونی دووەم 2017 15:07\nوڵاتی فەرەنسا یەکێکە لە دەوڵەتە ھەرە گرنگەکانی دونیا ، گرنگیەکەش لە چەند خاڵێکی زۆر ئەکتیڤیدا دەدۆزرێتەوە لەوانەش فەرەنسا بە یەکەمین وڵاتی کشت و کاڵی و پیشەسازی لە ناو یەکێتی ئەوروپادا پێناسە دەکرێت و خاوەن ئابووریەکی… ...\nچوار شەممە, 04 کانونی دووەم 2017 22:30\nئایین و توندوتیژی - 34 ...\nچوار شەممە, 04 کانونی دووەم 2017 22:28\nچوار شەممە, 04 کانونی دووەم 2017 22:21\nئێستا وەڵامتان چییە؟\nسێ شەممە, 03 کانونی دووەم 2017 15:41\nئەمڕۆ میدیا کوردییەکان بوونەتە گەورەترین سەرچاوەی ھەواڵ بۆ خەڵکی کوردستان. رکەبەرایەتیی حزبییش وای لەو ھەواڵانە کردووە ببنە بنێشتەخۆشەی سەرزار و تاکە سەرچاوە و جێگەی متمانە و باوەڕکردن لەلای ھەواداران و ناحەزانی ئەو حزب و ئەم… ...\nسێ شەممە, 03 کانونی دووەم 2017 09:20\nپەڕەى 253 لەکۆى 337 پەڕەدا


یادی ڕۆژی كۆبانێ بە خۆپیشاندان دژی ئەردۆغان دەكرێتەوە : چاوی گەل\nنوسەر : chawigal لەبەرواری : تشرینی دووهەم - 1 - 2018\nڕائید شان ڕۆبەرتسن وتەبێژی وەزارەتی بەرگریی ئەمەریكا(پنتاگۆن) لەبارەی لێدوانی ڕەجەب تەیب ئەردۆغان بۆ ئامادەكاریی ئەنجامدانی ئۆپەراسیۆن بۆ سەر یەپەگە لە ڕۆژهەڵاتی فورات، ڕایگەیاند”هەست بە لێدوانەكانی توركیا دەكەین لەبارەی پلانی ئەنجامدانی ئۆپەراسیۆن لە باكوری ڕۆژهەڵاتی سوریا. لە پەیوەندیداین بۆ هێوركردنی ڕەوشی نێوان توركیا و هەسەدە.”\nتوركیا هاوپەیمانی ئەمەریكایە لە ناتۆ، وتەبێژەكەی پەنتاگۆن دەڵێت“بەتەواوی پابەندین بەئاسایشی سنوورەكانی توركیا، هانی هەموو لایەنەكان دەدەین بۆ ئەوەی خۆیان لە تەشەنەسەندنی گرژییەكان بە دوور بگرن كە گرنگترین ئەركیان باری سەرنج خستنە سەر شكستهێنانە بەداعش.”\n“هێرشی داگیركەرانەی دەوڵەتی تورك دژی هێزەكانی هەسەدە كە لەبەرامبەر چەتەكانی داعش تێدەكۆشن، تەنیا واتایەكی هەیە، ئەویش بڵاوەپێكردنی هێزەكانی هەسەدەیە لە دوایین ناوچەكانی ژێر كۆنتڕۆڵی چەتەكانی داعش لە ڕۆژهەڵاتی ڕوباری فورات و خزمەت بە درێژكردنەوەی تەمەنی داعش لە سوریا دەكات” فۆزا یوسف هاوسەرۆكی دەستەی بەڕێوبەری فیدراسیۆنی دیموكراتی باكوری سوریا وا دەڵێت.\nهەسەدە ئەوەی خستووەتەڕوو، هێرشەكانی توركیا “ڕاستەوخۆ پشتیوانیكردنی دەوڵەتی توركیایە لە ڕێكخراوی داعش و لەسەر بنەمای هەماهەنگی ڕاستەوخۆی هەردوولایەن هاتووە.”\nفەرماندەیی گشتیی هەسەدە داوا لە كۆمەڵگای نێودەوڵەتی دەكات سنورێك بۆ هێرشەكانی توركیا دابنێت و هەڵوێستێكی ڕونی لەو بارەیەوە هەبێت، دەڵێت”بە تایبەتی هەوڵەكانی توركیا بۆ هێشتنەوەی داعش و هاوكاریكردنی كە پێچەوانەی ستراتیژی هاوبەشەكانمانە لە هاوپەیمانی نێودەوڵەتی دژی داعش.”


پلەی جیهانیی ئێران لە تەکنۆلۆژیای فڕۆکەی بێ فڕۆکەوان - Mehr News Agency\nAP ١٣٩٨ خەرمانان ٢٧ ١٠:٥٨\nNews Code 28402\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر، ، دکتۆر مەنووچێهر مەنتقی لە لێدوانێکدا لە لە کۆبوونەوەی پیشە، کۆمپانیا زانست بنەڕەت و ستارت ئاپەکانی بواری بەرهەم و خزمەتەکانی فڕۆکەی بێ فڕۆکەوان بە وتنی ئەوەی کە پێش بینی دەکرێت تا ساڵی ٢٠٢٣ ئاستی بازاڕی جیهانی فڕۆکە بێ فڕۆکەوانەکان بگاتە ٢٥٠ ملیار دۆلار، وتی: ئەگەر بمانەوێت لە ئەو بازارە بەشێکی یەک لە سەدیمان هەبێت ئەبێ هەوڵی تایبەت لە ئەو بوارە بدەین.\nناوبراو وتیشی: یەکێک لە ئەو بوارانە کە فڕۆکە بێ فڕۆکەوانەکان زۆر بەکار دەهێنرێن، بواری لێکدانەوەیی و ژێرخانییە، کەواتە ئەگەر دەمانەوێت لە ئەو بارە پێش بکەوین ئەبێ سێ بواری گواستنەوە، ژێرخانی و لێکدانەوەیی بۆ گەشەی بەکارهێنانی فڕۆکە بێ فڕۆکەوانەکانمان پێناسە بکەین.\nناوبراو لە کۆتاییدا وتی: بەختەوەرانە سندۆقی داهێنەری و گەشە بۆ بەڕێوە بردنی کۆبوونەوە و ڕووداوە لێزانییەکان لە ئەو بوارە ئامادەیی پێویستی هەیە، کەواتە دەتوانین لە ئەو کۆبوونەوەگەلە کۆمپانیا زانست بنەڕەتە چالاکەکان لە ئەو بوارە بەرەو پیداویستییەکانی وڵات ڕێنوێنی بکەین و چارەسەریان بکەین.


ئەو وڵاتانە کێن کە رێگە بە ھاندەران نادەن جگەرە لەناو یاریگادا بکێشن\nلەلایەن کاروان فاخر لە 2017/08/08 تۆپ, جیهانی\nلە 10 ساڵی رابردوو ھەڵمەتێکی فراوان لە یاریگاکانی جیھان دەستیپێکردووە بۆ قەدەخە کردنی کێشانی جگەرە لە ناو یاریگاکان و سەرەتا لە بریتانیا ئەم بریارە جێ بە جێ کرا و لە دوای ئەوانیش چەندین وڵاتی دیکە بریاریاندا لە ناو یاریگاکان رێگری لە کێشانی جگەرە بکەن.\n– سەرەتا لە ساڵی 2007 فێدراسیۆنی تۆپی پێ ئینگڵتەرا بریاریدا بە ھیچ شێوەیەک رێگە نەدرێت ھاندەران لە ناو یاریگا جگەرە نەکێشن و ئەو ھاندەرانەی کە ئەو کارەش بکەن, ئەوا رووبەرووی سزای قورس دەبنەوە و بۆ ھەتا ھەتاش رێگرییان لێدەکرێت بۆ چونە ناو یاریگاکان.\n– ئەڵمانیا, بەرپرسانی فێدراسیۆنی ئەم وڵاتەش بریاریانداوە کە یانەکان رێگە لە ھاندەران بگرن لە کێشانی جگەرە, بەڵام ھەردوو یانەی کۆلن و ھۆفێنھایم تا ئێستا کارییان بەم بریارە نەکردووە, ھەردو ویانەی بایرن میونشن و ڤێردەربرێمە بە ھەموو شێوەیەک کێشانی جگەرەی لە ناو یاریگا قەدەخە کردووە, بەڵام یانەکانی دیکە شوێنی تایبەتیان بۆ جگەرە کێشەکان تەرخان کردووە.\n-ئیتاڵیا, ئەم وڵاتە ساڵانێکی زۆرە بە دەست زۆری کەسانی جگەرە کێشەو ەدەناڵێنێت, لە ساڵی 2014ـەوە فێدراسیۆنی ئەم وڵاتەش بریاریانداوە کە ئەم یاسایە جێ بە جێ بکەن و یوڤێنتوس بە ھیچ شێوەیەک رێگە نادات ھاندەران لە ناو یاریگا ئەم کارە بکەن و یانەکانی دیکەش شوێنی تایبەتیان ھەیە, بەڵام تا ئێستا بەرپرسانی ئینتەر میلان شوێنێکی تایبەت بەم کارەیان نیە و شارەوان ئەم شارەش بەڵنیانداوە بۆ ئەم وەرزە شوێنێکی تایبەت دروست بکەن.\n-ئیسپانیا, یەکێکە لەو وڵاتانەی کە یاسای زۆر توندی بۆ جگەرەکێشەکان دیاریکردووە لە شوێنی گشتی و رێکخراوی تەندروستی جیھانیش ئەو وڵاتەی بە یەکێک لەباشترینەکان رووبەرووبونەوی ئەو کارە ناو دەبات, ھەروەھا یانەی بارسێلۆناش ھاوکارێکی باشی حکومەتی وڵاتەکەیانن و لە ساڵی 2011ـەوە کێشانی جگەرە لەم وڵاتە قەدەخەیە و کەتەلۆنیەکانیش لەم ساڵەوە کەمپینێکیان لە ژێر ناو و نیشان ” لەگەڵ بارسێلۆنا واز لە جگەرە کێشان بھێنە” راگەیاندووە.\n-سکۆتلەندا, بەرپرسانی ئەم وڵاتەش لە زۆربەی شوێنە وەرزشیەکان کێشانی جگەرەیان قەدەخە کردووە, بەڵام تا ئێستا ئەم بریارە لە یاریگاکان کاری پێناکرێت, بەڵام لە کاردانەوەیەکی بێ وێنەدا بەرپرسانی گلاسکۆ رێنجەزر بریاریانداوە ئەو کەسانە خەڵات بکات کە واز لە جگەرە کێشان لەناو یاریگاکەیان بھێنن, خەڵاتەکانیش بریتین لە, بێ بەرامبەر وەرگرتنی بلیتی یارییەکان, وەرگرتنی درێسی واژۆ لەسەر کراو, ھاتنە ناوەوەی ژوری جل گۆرینی یاریزانان, راگرتنی ئۆتۆمۆبێلەکانیان بێ بەرامبەر لە پارکینگ.\nبابەتی پێشووپێرێز تووشی شەرمەزاری دەبێت بەرامبەر رۆناڵدۆ\nبابەتی دواتر نافەرمی.. کۆتینهۆ بووە یاریزانی بارسا


’’زوو بچنە نەخۆشخانەکان’’\nوەزارەتی تەندروستیی حکومەتی هەرێمی کوردستان هۆکارەکانی زیادبوونی ڕێژەی گیانلەدەستدانی بە ڤایرۆسی کۆرۆنا ئاشکرا کرد و دەڵێت، ئەگەر مەترسییەکان زیاد ببن ڕێککارەکان توندتر دەکرێنەوە و شوێنە گشتییەکان دادەخرێنەوە.\nئاسۆ حەوێزی، وتەبێژی وەزارەتی تەندروستیی هەرێم بە ناس کوردی (8ی تشرینی دووەمی 2020) راگەیاند، هۆکارەکانی زیادبوونی حاڵەتەکانی گیانلەدەستدان بەهۆی پەتای کۆرۆناوە دەگەڕێتەوە بۆ درەنگ چوونە نەخۆشخانەکان وەکو چارەسەرێکی هەڵە لەلایەن کەسی توشبوو بە پەتای کۆرۆنا، جگە لەوەش پابەندنەبوونی هاوڵاتیان مەترسییەکانی زیادکردووە.\nلە دوو مانگی ڕابردوودا، بە بەردەوامی پارێزگاکانی هەرێم لە پێشەوەى ئاماری گیانلەدەستدانی ڕۆژانەی کۆرۆنان لە عێراق، لە ئێستادا کۆی توشبوانی کۆرۆنا لە هەرێم گەیشتووەتە 83 هەزارو 376 کەس، بە جۆرێک لەو ژمارە دوو هەزارو 637 توشبووی کۆرۆنا گیانیان لەدەستداوە و 52 هەزار و 72 کەس چاکبوونەتەوە.\nئاسۆ حەوێزی هۆشداری دا "ئەگەر هاوڵاتیان پابەندی ڕێنماییە تەندروستییەکان ببن بێگومان ژمارەی توشبونی کۆرۆنا لە هەرێمی کوردستان جێگیر دەبێت و مەترسییەکان کەمتر دەبنەوە بەڵام تاوەکو ئێستا پابەندبوونەکان بەپێی خواستی وەزارەتی تەندروستی نییە."\nلەبارەی ئەگەری زیادبوونی حاڵەتەکانی توشبووانی کۆرۆنا و مەترسییەکانی گیانلەدەستدان ئایا وەک وەزارەتی تەندروستی رێککارەکان توندتر دەکەنەوە و کەرەنتین رادەگەیەنرێتەوە؟ وتەبێژەکەی وەزارەتی تەندروستی حکومەتی هەرێمی کوردستان لەوبارەیەوە وتی: بێگومان بڕیارەکان لەکاتی خۆی دەدرێت ئەگەر مەترسییەکان زیادبن بەدڵنیاییەوە رێکارەکان توند دەکرێنەوەو شوێنە داخراوەکان دادەخرێنەوە، ئێمە دەزانین دۆخی هاوڵاتیان خراپە و موچە نییە بەڵام خۆناکرێت مەترسییەکانیش لەبیر بکەین بەوەش هەر بڕیارێک پێویست بێت لەکاتی خۆی دەدرێت.\nجەختی لەوەشکردەوە لە ئیستادا بەهۆی زۆربوونی ژمارەی توشبووانی کۆرۆنا لەسەرجەم نەخۆشخانەکانی هەرێمی کوردستان شوێنی وەرگرتنی نەخۆش کەمبووەتەوەو سنوردار بووە.


لە ئەفغانستان ڕۆژنامەوانێک دەکوژرێت و ڕۆژنامەوانێکیش دەڕفێندرێت\nوێنەی ژمارەیەک لە ڕۆژنامەوان و چالاکوانانی ئەفغانستان کە کوژراون\nچەکدارە گومانبارەکانی تاڵیبان، بەڕێوەبەری ئێستگەیەکی ڕادیۆی ئەفغانستانیان کوشتووە لە کابوڵ و هەروەهاش ڕۆژنامەوانێکیان لە هەرێمی هێلماند لە باشوری وڵاتەکە ڕفاندووە، وەک کاربەدەستانی حکومەتی خۆجێیی باسیان کردووە و ڕاپۆرتیان لەسەر دواترین زنجیرە هێرش داوە بۆ بە ئامانج گرتنی کارمەندانی میدیا.\nچەکدارەکان ڕۆژی یەکشەممە لە کابوڵ پایتەختی ئەفغانستان، تەقەیان لە تۆفان عومەر، بەڕێوەبەری ئیستگەی "پەکتیا گر" کردووەکە ئەندامی کۆمەڵەی "ئێن ئەی ئای" یشە و پشتیوانی لە میدیای سەربەخۆ دەکات لە ئەفغانستان و کوشتویانە.\nموجیب خەڵوەتگار، سەرۆکی کۆمەڵەی ئێن ئەی ئای دەڵێت "عومەر لەلایەن ژمارەیەک چەکداری نەناسراوەوە کوژراوە و پیاوێکی لێبراڵ بووە و ئێمە کراوینەتە ئامانج چونکە دەمانەوێت سەربەخۆیانە کار بکەین."\nکاربەدەستان لە کابوڵ گومانیان وەهایە چەکدارەکانی تاڵیبان ئەو کردەی کوشتنەیان کردبێت.\nکۆمەڵەی ئێن ئەی ئای، لە مانگی ڕابردوودا ڕاپۆرتی دابوو؛ بەلانیکەم 30 ڕۆژنامەوان و کارمەندی میدیا لەمساڵدا لەلایەن ڕێکخراوە میلیشیاییەکانی ئەفغانستانەوە کوژراون یان بریندارکراون، یانیش ڕفێندراون.\nلە هەرێمی هێلماند لە باشوری ئەفغانستان، وەک کاربەدەستان دەڵێن، چەکدارەکانی تاڵیبان، نیعمەتوڵا هیمەت، ڕۆژنامەوانی خۆجێییان گرتووە.\nکاربەدەستان دەڵێن ڕۆژی یەکشەممە نیعمەتوڵا لە ماڵەکەی خۆی گیراوە لە شاری لەشکرگە، پایتەختی هەرێمی هێلماند.\nنیعمەتوڵا هیمەت، کارمەندی کەناڵی تەلەفزیۆنی غەرغەبنەت بووە و ڕەزوان میاخل، سەرۆکی ئەم کەناڵە سەربەخۆیەش دەڵێت "بە هیچ شێوەیەک هیچ زانیارییەک نییە سەبارەت بەوەی تاڵیبان هیمەتی بۆ کوێ بردوە، بەڕاستی لە ڕەوشێکی ناهەموارداین."\nوتەبێژێکی تاڵیبان بە ئاژانسی دەنگوباسی ڕۆیتەرزی ڕاگەیاندووە هیچ زانیارییەکی نییە لەسەر کوشتنەکەی کابوڵ و هەروەهاش لەسەر ڕفاندنی ڕۆژنامەوانەکەی هەرێمی هێلماند.\nهاوپەیمانێتییەکی ئاژانسەکانی هەواڵ لە ئەفغانستان، نامەیان بۆ سەرۆک جۆو بایدن و بۆ ڕێبەرانیش لە ئەنجومەنی نوێنەرانی ئەمەریکادا نوسیوە و داوایان لێدەکەن تا ڤیزای تایبەت بۆ ڕۆژنامەوانان و بۆ کارمەندانی میدیا دابین بکرێت.\nدوای ڕاگەیاندنەکەی واشنتۆن سەبارەت بە کۆتایی هێنان بە ئەرکی لەشکریی لە ئەفغانستان لە کۆتایی ئەم مانگەدا تاڵیبان، ڕۆژی شەممە و یەکشەممە دەستیگرتووە بەسەر 3 شاری باکوری وڵاتەکەدا و هەڕەشەش دەکات بەوەی شاری زیاتریش دەگرێت و هێرشەکانیشی بۆسەر هێزە ئاسایشییەکانی حکومەتی ئەفغانستان زیاتر کردووە.


ئاماده‌كاری ته‌واو كراوه بۆ هه‌لبژاردنه‌كانی په‌رله‌مانی كوردستان\nبەرەڤان حەمدی: بۆ بەجینۆسایدناساندنی تاوانەکانی داعش، ھەرێم ڕێککەوتنی له‌گه‌ڵ به‌غدا و يوئێن هه‌يه\nگوته‌بێژى يه‌كێتى: نامه‌يه‌كى دۆستانه له كاك مه‌سعوده‌وه گه‌يشتووه‌ته كاك كۆسره‌ت\nپۆلیس تۆمه‌تبارێكى ده‌ستگیركرد كه ته‌قه‌ى له‌چه‌ند یانه‌یه‌كی شه‌وانه كردووه\nزه‌وی به‌سه‌ر وارسی شه‌هیدان و مامۆستایانی هه‌ڵه‌بجه دابه‌ش ده‌كرێت\nئەنەکەسە و شاندى ئەمریکا له‌باره‌ى گه‌ڕانه‌وه‌ى له‌شكرى رۆژ بۆ سوريا كۆده‌بنه‌وه\n2018-07-04 [07:23 AM]\nشۆڕش حەسەن، بەڕێوەبەری گشتی راگەیاندن و پەیوەندییەکانی کۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی ھەڵبژاردنەکان و راپرسی ھەرێمی کوردستان، رایگەیاندووە: قۆناغی یەکەمی ئامادەکارییەکان تەواو بووە کە بریتی بوو لە تۆمارکردنی قەوارە سیاسییەکان و ھاوپەیمانییەتییەکان، بۆ قۆناغێکی دیکە دەڕۆین کە ھەم وەرگرتنی لیستی کاندیدەکانە و ھەم کردنەوەی ناوەندەکانی نوێکردنەوەی تۆماری دەنگدەرانە بە رووی ھاووڵاتییانی ھەرێمی کوردستان بۆ ئەوەی لە ماوەی یەک مانگدا بتوانن سەردانی ئەو ناوەندانە بکەن بۆ دڵنیابوون لە ھەبوونی ناوەکانیان کە ئەمە لە ھەر چوار پارێزگاکەی ھەرێمی کوردستان، ھەولێر، سلێمانی، ھەڵەبجە و دھۆک، لە ھەفتەی داھاتووەوە دەست پێدەکات، ھەروەھا ئەنجامدانی تیروپشک بۆ پێدانی ژمارە بۆ قەوارەکان کە لە ئەنجوومەنی کۆمیسیاران پەسەند کراوە.\nھەروەھا گووتی: تۆماری نوێی دەنگدەران تەواوبووە و لە ژێر چاپکردندایە و ئەوەش ئاشکرا دەکات کە ھاووڵاتییانی سنووری ماددەی ١٤٠ مافی بەشداریکردنییان لە ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستاندا نییە و لەمبارەیەوە شۆڕش حەسەن گوتی: "تۆماری نوێی دەنگدەران تەواو بووە و، ئێستا لە ژێر چاپکردنە، دواتر دابەش دەکرێت بەسەر ناوەندەکاندا. ئەو تۆمارە زیاتر لە شەش مانگ کاری لەسەر کراوە و، ناوی مردووانی تیادا دەرھێنراوە، ھەروەھا ئەو ناوانەی کە دەکەونە سنووری ماددەی ١٤٠ دیاریکراون، چونکە بەپێی یاسا ناتوانن بەشداری ھەڵبژاردنەکانی پەرلەمانی کوردستان بکەن.\nشۆرش حەسەن، ئاماژەی بەوەشکرد کە لە تۆمارە نوێیەکەدا نزیکەی ٢٠٠ ھەزار ناو سڕاونەتەوە کە ناوی مردووان و ناوی دووبارە بووە.\nگووتیشی: پێداویستییە لۆجیستییەکانی وەک، سندووق و کابینەی دەنگدان ھەیە، فۆڕمی دەنگدانیش ئامادەکراوە و تەنیا ماوە چاپ بکرێت.\nلەبارەی بانگھێشتکردنی کۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی ھەڵبژاردنەکان و راپرسی بۆ پەرلەمانی کوردستان، شۆڕش حەسەن گوتی: تا ئێستا بە فەرمی بانگھێشت نەکراوین بەڵام بۆ دوو تەوەر بانگھێشت دەکرێین، یەکێکیان بۆ ئامادەکارییەکان و دووەمیان بۆ تۆماری ناوی دەنگدەرانە.\nسەبارەت بە ئەنجامدانی ھەڵبژاردنەکان لە وادەی خۆی کە بڕیارە لە ٣٠ ئەیلوولی داھاتوو بەڕێوەبچێت و ئەگەری دواخستنی پڕۆسەکە، شۆڕش حەسەن گوتی: ھیچ لایەک ھەوڵی ئەوەی نەداوە کە پڕۆسەکە دوابخرێت و ئێمەش وەک بریارمانداوە لە ھەمان رۆژدا کە دەکاتە ٣٠ـی ئەیلوول، پڕۆسەی ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان ئەنجام دەدرێت.\nئەم هەواڵە 3790جار خوێندراوەتەوە


هەموو نەریتێكی مرۆڤایەتی تێپەڕاندووە تاوانێكی دەستدرێژی و كوشتن كەربەلای هەژاند – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2019/06/13 - 3:32 PM\nتاوانێكی قێزەوند و دڕاندانەی دەستدرێژی و كوشتن، پارێزگەی كەربەلای هەژاند، ئەمەش بەهۆی دەستدرێژیكردنی مامێك بۆسەر برازایەكی خۆی.\nمیدیاكانی عیراق، لە زاری سەرچاوە خۆجێییەكانەوە بڵاویان كردۆتەوە، تاوانەكە سەرلەبەیانی چوار شەممەی ڕابردوو ڕویدا، بەجۆرێك كە مامەكە منداڵەكەی ڕفاندووە و دەستدرێژی كردۆتەسەر و ئەشكەنجەی داوە و پاشان كوشتویەتی و لەنێو یەكێك لە باخەكانی قەزای توەیریج فڕێیداوە.\nناوبەناو،شارەكانی عیراق زۆرجار ئەم جۆرە تاوانە قێزەون و نامرۆییانە بەخۆوە دەبینن، ئەمەش بە بۆچوونی شارەزایان، بۆ نەبوونی هۆشیاری ئاكاریی دەگەڕێتەوە بەهۆی زۆری بەكارهێنانی ماددە هۆشبەرەكان و هۆكارەكانی تر.\nوەزیری كشتوكاڵ: خورما بەشێوەیەكی نایاسایی دێتە وڵاتەوە\nسبەینێ سەدان چەكی پارەی گەنم بەسەر جوتیاران دابەش دەكرێت


لە ساڵێکی کابینەی نۆدا زیاتر لە ١٠٠ ڕۆژنامەنووس و چالاکوان دەستگیر کراون |\nHome ڕاپۆرت لە ساڵێکی کابینەی نۆدا زیاتر لە ١٠٠ ڕۆژنامەنووس و چالاکوان دەستگیر کراون\nکابینەی نۆیەمی حکومەتی هەرێم بە سەرۆکایەتیی مەسرور بارزانی ساڵێکی تەمەنی تێپەڕاند و لەو ساڵەدا زیاتر لە ١٠٠ ڕۆژنامەنووس و چالاکوانی مەدەنی دەستگیر کراون، ئەوەش وای لێ کردوون ئەم کابینەیە بە حکومەتێکی “پۆلیسی” و “ئەمنی” ناو ببەن.\nلە دوایین ڕاپۆرتی ڕێکخراوی ١٧ی شوبات بۆ مافەکانی مرۆڤ، کە لە شەش مانگی یەکەمی ئەمساڵ پێشێلکارییەکانی مافی مرۆڤی تۆمار کردووە، پێشێلکارییەکان بریتین لە (١٤٣) ڕووداوی پێشێلکاریی بەرامبەر ڕۆژنامەنووسان، چالاکوانان، خۆپیشاندەران، مامۆستایانی خۆپێشاندەر، وەك تیرۆرکردن، زیندانیکردن، ڕفاندن، ئەشکەنجەدان، هەڕەشە و ترس و تۆقاندن لە هەرێمی کوردستان، کە لە سەرەتای مانگی یەك تا کۆتایی مانگی شەش لە لایەن دەسەڵاتەوە ئەنجام دراون، بە جۆریك لە پارێزگای هەولێر ٤٦، سلێمانی ١٣، دهۆك ٨٤ حاڵەت هەبووە.\nدیار محەمەد، بەرپرسی سەنتەری میترۆ بۆ داكۆكیكردن لە ڕۆژنامەنووسان بە “ئاژانس”ی وت: “لە ماوەی ئەم كابینەیەی حكومەتدا 8 تا 9 كەیسی دەستگیركردنی ڕۆژنامەنووسان هەیە، ئەوە جگە لە سكاڵای قەزایی كە زۆر سكاڵا لەسەر ڕۆژنامەنووسان تۆمار كراوە، هەروەها ئەوەش ڕوونە كە لەم كابینەیەدا مەسەلەی دەستگیركردنی ڕۆژنامەنووسان و چالاكوانان پەرەی سەندووە، بەتایبەت لەم ماوەیەدا پرسی كۆرۆنایان بە كار هێنا كۆمەڵێك ڕۆژنامەنووسیان پێ دەستگیر كرد.”\nوتیشی: “لە ماوەی ساڵێکی کابینەی حکومەتدا زیاتر لە ١٠٠ ڕۆژنامەنووس و چالاکوانی مەدەنی دەستگیر کراون و تا ئێستاش بەشێکیان ئازاد نەکراون.”\nلە تازەترین لێدوانی لێكۆڵەری باڵا “بەلكیس ویلەر” لە بەشی قەیران و ئاڵۆزییەكانی ڕێكخراوی هیومان ڕایتس وۆچدا، باسی لە پێشێلكارییەكان بۆ سەر ڕۆژنامەنووسان و چالاكوانانی هەرێمی كوردستان كردووە و دەڵێت: “هەرێمی كوردستان شوێنێكی پارێزراو نییە بۆ سازدانی گردبوونەوەی ئاشتییانە و ئازادیی ڕادەربڕین و بە دەستگیركردنی چالاكوانان و ڕۆژنامەنووسان حكومەتی هەرێمی كوردستان بزمارێكی دیكەی لە تابووتی ئازادیی ڕادەربڕین دا.”\nهەر لە سەرەتای دەستبەکاربوونی ئەم کابینەیەوە چالاکوانان هۆشدارییان دا لەوەی ئەم کابینەیە شەقڵێکی ئەمنی هەیە و ترسیان لە بەرتەسککردنەوەی ئازادییەکان پیشان دا.\nگوڵستان سەعید، جێگری سەرۆکی لیژنەی كاروباری كۆمەڵایەتی و داكۆكی لە مافی مرۆڤ لە پەرلەمانی کوردستان بە “ئاژانس”ی وت: “ڕاپۆرتە نێودەوڵەتییەكان لەسەر دەستگیركردن و فشارخستنە سەر ڕۆژنامەنووسان و چالاكوانان مایەی نیگەرانییە، كاری ئەم كابینەیەش لە بێدەنگكردنی ڕای ئازاد درێژەپێدەری كولتووری كابینەكانی پێشووترە و ئێستاش بەردەوامیی هەیە و هیوادارم مەترسی و دەمكوتكردنی خەڵك كۆتایی پێ بهێندرێ و خەڵك بتوانێت ئەوەی لە بیر و هۆش و دڵیدایە دەری ببڕێت.”\nهەڵکشانی پێشێلکارییەکان دژی ڕۆژنامەنووسان و چالاکوانان مەترسیی لای ئەوان دروست کردووە.\nمحەمەد گۆمەشینی، وتەبێژی دەستەی سەربەخۆی مافەکانی مرۆڤ بە “ئاژانس”ی وت: “پێشێلکارییەکان لە هەڵکشاندان، بەڵام بە هۆی ئەم بارودۆخەی کۆرۆنا دروستی کردووە هیچ چالاکوان و ڕۆژنامەنووسێک سکاڵای لای ئێمە تۆمار نەکردووە.”


XELK - 13 hours ago\nهەرێم.. 11 کەس بەکۆرۆنا گیانیان لەدەستداوە\nESTA - 13 hours ago\nلە نزیکەی ١٠٠ حاڵەتی ساختەکاری لە کۆمەکی پەتای کۆرۆنا دەکۆڵرێتەوە\nRadyoya Swêdê - 13 hours ago\n• لێکۆڵینەوەی تاوان لە نزیکەی ١٠٠ حاڵەتی ساختەکاری لە وەرگرتنی کۆمەکی دارایی بەهۆی پەتای کۆرۆناوە دەستی پێ کردووە. • شەش کۆمپانیایەکیش دراون بە دادگا. • فەرمانگەی تاوانی ئابووریش دەڵین بەم زووانە چەندین داوای تر دەجوڵێنن. ...\nوەزارەتی تەندروستی هەرێم ئاماری نوێی کۆرۆنای راگەیاند\nXendan - 13 hours ago\nNRT - 13 hours ago\nعيراق كۆمسیۆنى هەڵبژاردن كارمەندی دەوێت\nسبەینێ لەگردی سەلیم بەگ ساڵیادی كۆچی دوایی عادل موراد دەكرێتەوە\nمەحمود سەنگاوی وادەی دەستبەکاربونی ژوری ئۆپەراسیۆنی پێشمەرگەو سوپای عێراقی راگەیاند\nكۆمسیۆنی هەڵبژاردنەکان: کێ دەیەوێت ببێتە فەرمانبەری بنکەکانی دەنگدان فۆرم پڕبکاتەوە\nLvin Press - 13 hours ago\nمەحمود سەنگاوی:سبەینێ ژووری ئۆپەراسیۆنی پێشمەرگەو سوپای عیراق دەستبەكاردەبێت\n17-05-2021 فلیپی میلۆ: وێنەیەكی مێسیم لە ماڵەكەم هەڵواسیوە\nهۆکارەکەی ئاشکرادەبێت.. قەزافی هەوڵی کوشتنی عادل ئیمامی داوە\nLvin Press - 14 hours ago\n17-05-2021 مۆرینیۆ باشترینی بەرازیل دیاریی دەكات\nXELK - 14 hours ago\nرۆحانی بۆ کازمی: بەرپەرچی دەستدرێژییەکان بدەنەوە\nترکیه روستاهای استان دهوک اقلیم کردستان را به شدت بمباران کرد


فەرماندەیی هێزی پێشمەرگەی کوردستان: پێشمەرگە لە ناوخۆی کوردستان لە مەیدان دایە\nپێنج شەممە, 06. 9. 2018\tPDKI\nفەرماندەیی هێزی پێشمەرگەی کوردستان لە ڕاگەیەندراوێکدا بڵاوی کردەوە کە، ڕێژیمی ئێران ناوچە شاخاوییەکانی ڕۆژهەڵات و باشوور بە بیانووی بوونی بنکەکانی هێزی پێشمەرگەی کوردستان تۆپباران دەکات.\nڕاگەیەندراوی فەرماندەیی هێزی پێشمەرگەی کوردستان\nڕۆژی پێنجشەممە ڕێکەوتی ١٥ی خەرمانانی ١٣٩٧ی هەتاوی، کاتژمێر ١١ی سەرلەبەیانی هێزە دژی گەلییەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران هێرشێکی توندیان بە تۆپ و خومپارەباران بە هاوکاریی فڕۆکە بێ فڕۆکەوانەکان کردە سەر ناوچە شاخاوییەکانی ڕۆژهەڵات و باشووری کوردستان لە سنوورەکانی پیرانشاری رۆژهەڵات و چۆمان و سیدەکانی باشووری کوردستان.\nئەم ئاگربارانە هەتا کاتژمێر ٢ی پاش نیوەڕۆ بەردەوام بووە و بۆ جارێکی دیکەش لە کاتژمێر ٥ی دوانیوەڕۆوە هەتا گەیشتنی ئەم هەواڵە لە ناوچەی چۆمان تۆپباران بەردەوامە. لە ئاکامی ئەم هێرشانە زەرەر و زیانێکی زۆر بەر ژینگەی ئەم ناوچەیە کەوتووە و شوێنی ژیانی کاسبکاران و مەڕدارانی سنوورەکانی چۆمان و سیدەکان کەوتووەتە مەترسییەوە و هەر بۆیەش خەڵکی نیشتەجێی ئەو ناوچانە ژیان و ماڵی خۆیان بەجێ هێشتووە.\nئەم کردەوە دژی گەلییەی کۆماری ئیسلامیی ئێران بە بیانووی بوونی بنکەکانی هێزی پێشمەرگەی کوردستان لە سنوورەکانی ڕۆژهەڵات و باشووری کوردستانە، ئەمە لە حاڵێکدایە کە پێشمەرگە لە ناوخۆی کوردستان لە مەیداندایە؛ بەڵام ڕێژیم هێزی دژی گەلیی خۆی بەردەوام دژ بە هێزی پێشمەرگە لە قووڵایی باشووری کوردستان بۆ بەرەنگاربوونەوە بەکار هێناوە.\nلەگەڵ مەحکوومکردنی هێرشی دژی گەلیی ڕێژیمی کۆنەپەرستی کۆماری ئیسلامی بۆسەر ماڵ و ژیانی خەڵک و ژینگەی کوردستان هیوادارین بەرپرسانی هەرێمی کوردستان دژ بەم کردەوە نامرۆڤانانەی کۆماری ئیسلامی هەڵویست بگرن.\nجاری خوێندراوه: 1329\nئێمە هەمانە 17 میوان سەرهێڵ


برووسكه‌ی پیرۆزبایی نه‌ورۆز و ده‌سپێكی ساڵی ۲۷۲۰ی كوردی له لایه‌ن سه‌رۆكی بزووتنه‌وه‌ی سه‌ربه‌خۆییخوازانی كوردستان | Roji Kurd ڕۆژی کورد\nماڵەوە بژارده‌ی سایت برووسكه‌ی پیرۆزبایی نه‌ورۆز و ده‌سپێكی ساڵی ۲۷۲۰ی كوردی له لایه‌ن سه‌رۆكی بزووتنه‌وه‌ی...\n“مزگێنی دا بە سروە بای بەهاری\nوا هاتەوە نەورۆزی کوردەواری”\nخەڵکی بەشەڕەف و خۆڕاگری کوردستان\nگەلی کورد لە دیاسپۆڕا و هەر چوار پارچەی کوردستان\nهاوخوێن و هاونیشتمانەکانم لە کوردستانی ڕۆژهەڵات\nبە بۆنەی نوێ بوونەوەی ساڵ و هاتنی جەژنی نەتەوەیی نەورۆز، گەرمترین پیرۆزباییتان لێدەکەم و لە ناخی دڵەوە ، ساخی و سڵامەتی و سەرکەوتنتان بۆ بە ئاوات دەخوازم.\nهیوادارم ساڵی نوێ ببێتە هەوێنی گەیشتن بە ئامانج و ویست و خواستەکانتان و ساڵی سەرکەوتن بێ بە سەر داگیرکەرانی کوردستان دا .\nلە کاتێکدا بەرەو ساڵی نوێ هەنگاو دەنێین کە وڵاتی کوردستان لە ژێر دەسەڵاتی داگیرکەران دایە و ساڵێکی تر بە سەر داگیرکاریی خاکی کوردستان و ژێر دەستەیی گەلی کورد دا تێپەڕ بوو، ئەگەر چی ساڵانێکە گەلی کورد لە پێناوی ئازادی دا خەبات دەکا و خوێن و قوربانی پێشکەش بە بارەگای بەرزی ئازادی دەکا، بەڵام مەخابن تا ئەمڕۆش بەو ویست و ئازادی و سەربەستییەی نەگەیشتووە .\nگەلی کورد لە کوردستان بە گشتی و لە کوردستانی ڕۆژهەڵات بە تایبەتی هەروا لە ژێر چەکمە و پۆستاڵی داگیرکەری ئێرانی دایە و خەبات بۆ گەیشتن بە ئازادی و سەربەخۆیی هەر وا درێژەی هەیە و کاروانی خەبات بەرەو مەنزڵگەی ئازادی و سەربەستی و ڕاماڵینی داگیرکەر لە پسان نەهاتوو لە ڕێگە دایە، نەورۆزیش کە ڕمزی نوێ بوونەوە و ڕاماڵینی نەهامەتی و زۆردارییە دەبێ زیاتر هاندەرمان بێ تاکوو گەیشتن بەو مانا و ڕەمزە و تا وەدەرنانی داگیرکەر لە خاک و زێدی کوردستان لە خەبات نەوەستین و بە درێژە پێدانی ئەو خەباتە هەنگاوی قورس و قایم و پتەو بەرەوە لوتکەی سەربەخۆیی باوێین.\nهیوادارم نەورۆزی ئەو ساڵ دوایین نەورۆزی ژێردەستەیی خاک و خەڵکی کوردستان بێ و ئاواتی ئەوە دەخوازم کە ئاڵای کوردستان لە هەر چوار پارچەی کوردستان و لە ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان بشەکێتەوە و گەلی کورد ببێتە خاوەنی دەوڵەتی سەربەخۆ.\nجارێکی تر نەورۆز لە گەلی کورد بە گشتی و لە لە ئازادیخوازان بە تایبەتی پیرۆز بێ.\nسەرۆکی بزووتنەوەی سەربەخۆییخوازانی کوردستان\n٢٩ی ڕەشەممەی ٢٧١٩ی کوردی و ١٣٩٨ی هەتاوی\n١٩ی مارسی ٢٠٢٠ی زایینی\nبابەتی پێشوونه‌ورۆزی ژیان و ژیانه‌وه به دروشمی پاراستنی خۆمان، پاراستنی ژیانه له كوردستان\nبابەتی دواترشه‌وانی ئانلاینی ڕۆژهه‌ڵات به‌رنامه‌یه‌كی تایبه‌تی “كانوونی نووسه‌رانی كوردستان” بۆ شه‌وانی نه‌ورۆز


جه‌مال نه‌به‌ز تیشكدانه‌وه‌یه‌كی ئه‌به‌دی – كولتور مه‌گه‌زین\nبه‌یادی جه‌مال نه‌به‌ز\nجه‌مال نه‌به‌ز تیشكدانه‌وه‌یه‌كی ئه‌به‌دی\nبابه‌تی: ئیسماعیل حه‌مه‌ئه‌مین\t کانونی یەکەم 9, 2018\nزۆر مرۆڤ هه‌ن ته‌نها لێره‌بوونیان، ته‌نها بوونیان و دانیشتن و مامه‌ڵه‌كردنیان له‌گه‌ڵ ژیاندا كاریگه‌رییه‌كی قووڵ به‌سه‌ر ده‌وروبه‌ره‌كه‌ی جێده‌هێڵت. دی ئاوسشتراڵونگ die Ausstrahlung وشه‌یه‌كی قووڵه كه له‌ڕه‌گه ئه‌ڵمانیه‌كه‌یدا قووڵتره و له‌كوردیشدا هه‌مان قووڵی وه‌رده‌گرێت كه ئه‌ویش؛ تیشكدانه‌وه‌یه، تیشكدانه‌وه‌ی دایكێك له ماڵه‌كه‌یدا كه كه‌م قسه‌ده‌كات، به‌ڵام كۆی شێوازی ژیانی نه‌ك منداڵه‌كانی به‌ڵكو نه‌وه‌كانی دیكه‌ش كاریگه‌ر ده‌كات به‌خۆی. (پرۆفیسۆر جه‌مال نه‌به‌ز) كه‌خۆی هه‌ر حه‌زیده‌كرد به به (جه‌مال نه‌به‌ز) بانگیبكه‌ن، یه‌كێك بوو له‌و مرۆڤانه‌ی ئاسان نه‌بوو به‌لاتدا تێپه‌ڕێت و تیشكدانه‌وه‌ی نه‌بێته سه‌ر ڕۆحت. ئاسان نه‌بوو یه‌كجار بیبینیت و دوایی ئه‌و خوده بیركه‌ره‌وه‌یه‌ت نه‌جوڵێنێت. ئاسان نه‌بوو له كۆڕێكیدا دانیشت و له ساده‌گۆییه‌كه‌یدا، قووڵیه‌ك له تۆدا نه‌هارووژێنێت.\nكه له ١٩٩٦ گه‌یشتمه ئه‌ڵمانیا یه‌كه‌مین شۆكم ئه‌وه بوو كه (جه‌مال نه‌به‌ز) له ئه‌ڵمانیا ده‌ژی، تا ئه‌و كاته كه من خوێنه‌ری زۆربه‌ی كتێب و نوسین و به‌یاننامه‌كانی بووم، له‌و بڕوایه‌دا بووم جه‌مال نه‌به‌ز كوردستان یان چ نه‌بێت له ڕۆهه‌ڵاتدا ده‌ژی. به‌ڵام دوایی زانیم كه ناوه‌ڕاستی شه‌سته‌كانه‌وه كوردستانی جێهێشتووه و له‌ئه‌ڵمانیا ده‌ژی. جه‌مال نه‌به‌ز هه‌میشه له هه‌مووان كوردتر بوو، هه‌ڵگری ئه‌و ڕۆحه گه‌وره‌یه‌ی كوردبوون بووه. هه‌میشه كوردبوون لای ئه‌و ڕه‌هه‌ندێكی ئیستاتیكی قووڵی له‌گه‌ڵ خۆیدا هه‌ڵگرتبوو. له كۆڕێكدا له شاری كۆلن گووتی؛ ده‌بێت كوردبوونمان ئه‌وه‌نده گه‌وره بێت كه جێگه‌ی مرۆڤی هه‌ژاری بێگانه‌ی تێدا بێته‌وه، نه‌ك بازرگان چاوچنۆكه بێگانه‌كان. ئاواره‌ی عه‌ره‌ب كه دێت و هه‌ژاره، كوردبوونی تۆ له‌وه‌دایه ده‌رگای خۆتی بۆ بكه‌یته‌وه، نه‌هێڵیت برسی بێت و كه‌رامه‌تی بپارێزیت. به‌ڵام ئه‌وه‌ی له‌وێ له ئێراقی عه‌ره‌بستان هه‌ژاری عه‌ره‌ب ده‌چه‌وسێنێته‌وه و ده‌یه‌وێت له‌كوردستانیش موڵك بكڕێت، ئه‌وه كوردایه‌تی نییه ڕێگه‌ی پێبده‌یت .. هه‌ژاری بێگانه ده‌بێت هه‌میشه كوردستان به‌ماڵی خۆی بزانێت…\nكوردبوون لای جه‌مال نه‌به‌ز له چه‌مكه مرۆڤبوونه یونیڤێرسالیه‌كه جودا نه‌ده‌كرایه‌وه. ئه‌مه جگه له‌وه‌ی جوانی ئه‌م پیاوه له‌وه‌دابوو، كه هه‌موو جارێك ده‌مانبینی به‌ڕه‌نگه‌وه ده‌هات بۆلات، هه‌رگیز قات و بۆینباخی له‌به‌ردا نه‌بوو، هه‌رگیز ڕه‌نگی ڕه‌ش و بێڕه‌نگیت له‌جله‌كانیدا نه‌ده‌بینی؛ كراسی ڕه‌نگاو ڕه‌نگ، قه‌مسه‌ڵه‌ی شین، كراسی ڕه‌نگه ئه‌مریكای گه‌شه‌كانی لاتینیه‌كان و بزه‌یه‌كی پڕ ڕه‌نگ هه‌میشه له‌سه‌ر لێوی بوو. توره‌كه‌یه‌كی هه‌میشه پێ بوو كه ته‌رمۆزه چای خۆی بوو. هه‌رگیز له‌ماڵی كه‌س نه‌ده‌مایه‌وه و گه‌ر بۆی بكرایه له‌گه‌ڵ ته‌واو بوونی كۆڕه‌كه‌ی ده‌گه‌ڕایه‌وه به‌رلین.\nبه‌دیوێكی تردا، مامۆستا جه‌مال نه‌به‌ز تێیگه‌یاندم؛ كه زمانی كوردی چه‌نده گه‌وره‌یه، چه‌نده فراوانه، چه‌نده قووڵه، چه‌نده نه‌رمه، چه‌نده یارمه‌تیده‌ره بۆ فێربوونی زمانه‌كانی دیكه...خۆی له كۆتایی شه‌سته‌كاندا (مه‌م و زین)ی كردبووه ئه‌ڵمانی، ئه‌مه جگه‌له‌وه‌ی خۆی پڕۆفیسۆری وانه‌بێژ بوو له زانكۆی ئازادی به‌رلین و ئه‌ڵمانیه‌كه‌ی ساف و نه‌رم بوو وه‌ك كوردییه‌كه‌ی. ئه‌وه‌ی له‌جه‌مال نه‌به‌زه‌وه فێربووم كه (كوردیزانین) له‌هه‌مانكاتیشدا ئه‌ڵمانیزانینه، ئینگلیزیزانینه، فه‌ڕه‌نسیزانینه و هه‌موو زمانزانینێكه…كێ كون و كه‌له‌به‌ری زمانی خۆی بزانێت كه ده‌چێته ماڵی زمانێكی دیكه‌وه ئه‌و زمانه ده‌كات به‌ماڵی خۆی. هه‌تاوه‌كو زمانی بێگانه‌ش بزانیت، جوانی و نهێنی زمانی خۆتت بۆ ده‌رده‌كه‌وێت، ئاوه‌ها پڕۆسه‌كه دوولایه‌نییه. منداڵێك زمانی زگماكی خۆی به‌جوانی نه‌زانێت و پێی نه‌نوسێت هه‌میشه باروبێگانه و نوقسانه له‌زمانێكی دیكه. هه‌تا ڕۆحه كوردییه‌كه‌ت له‌ناو زمان و ئه‌ده‌بیاته‌كه‌ی خۆتدا قاڵ نه‌بێت، خه‌یاڵت له‌ناو زمانێكی دیكه‌دا گه‌شه ناكات و هه‌میشه كه‌م بڕده‌كات…ئه‌م وانه‌یه بۆ من گرنگ بوو له تێگه‌یشتنم بۆ ئه‌ڵمانی، ئه‌مه وانه‌یه‌ك بوو منێك ئه‌وسا ده‌ركم پێنه‌كردبوو، هه‌ر بۆیه دیسانه‌وه شان به‌شانی كلاسیكیاتی ئه‌لمانی ده‌گه‌ڕامه‌وه بۆ كلاسیكیاتی ئه‌ده‌بی كوردی… جه‌مال نه‌به‌ز له‌په‌راوێزی كۆڕێكدا شاگه‌شگه بوو كه ئێمه خه‌ریكی ئه‌ڵمانین، گووتی؛ بیرتان نه‌چێت كوردیزانین، زمانی زگماكی خۆزانین به‌ردی بنه‌غای زمانه‌كانی دیكه‌یه…پاشان باسی فه‌رهه‌نگه‌كه‌ی خۆی بۆ كردین. من ئێستا باسی ١٩٩٧ ده‌كه‌م. هه‌ر بۆیه حه‌سره‌تێك هه‌یه له‌دڵی من و هه‌موواندا، هه‌مووئه‌وانه‌ی له‌ئه‌ڵمانیا مامۆستا ده‌ناسن و پرسیاریشه، به‌وه‌ی، مامۆستا جه‌مال نه‌به‌ز له‌كۆتایی شه‌سته‌كانه‌وه تاوه‌كو ئه‌م دواییه‌ش خه‌ریكی یه‌ك فه‌رهه‌نگی–ئه‌ڵمانی كوردی بوو. ته‌نانه‌ت وه‌ك خۆی بۆی باسكردم ڕه‌گه لاتینیه‌كه‌ی وشه‌كان، سۆرانی و كرمانجی و ڕه‌گه ئه‌ڵمانیه‌كه‌شی تێدا هاتووه. زیاتره له سه‌د و په‌نجا هه‌زار وشه‌یه. نازانم ده‌بێت چاره‌نوسی ئه‌و فه‌رهه‌نگه چی بێت؟\nجه‌مال نه‌به‌ز تیشكدانه‌وه‌ی كوردایه‌تی بوو كه له كۆتایی شه‌سته‌كانه‌وه كوردستان به‌جێدێڵێت، زانیارم نییه له‌و كاته‌وه گه‌ڕابێته‌وه، وه‌ك ئه‌وه‌ی بیه‌وێت كوردستانه‌كه‌ی ڕۆحی خۆی، خه‌یاڵبۆكراوه‌كه‌ی به كوردستانه وێرانه‌كه‌ی ئێستا نه‌شوێنێت. وه‌ك ئه‌وه‌ی ته‌نها ڕۆحه كوردییه گه‌وره‌كه بۆ ئه‌و كوردستانێك بێت كه هه‌میشه له‌گه‌ڵیدا ژیاوه، به‌س بێت بۆئه‌وه‌ی پێویست نه‌كات بگه‌ڕێته‌وه ناو جوگرافیا ڕسته‌قینه‌كه، چونكه ئه‌و خۆی هه‌موو جوگرافیاكه‌ی له‌دڵیدا هه‌ڵگرتبوو. هه‌موو جارێك ئه‌و پرسیاره‌م له‌خۆم كردووه: به‌ڕاست كه‌ی جه‌مال نه‌به‌ز كوردستانی جێهشتووه؟!\nبه‌م وشه هه‌ژارانه‌وه وه‌سفی مرۆڤێك ده‌كه‌م كه هێشتا تیشكدانه‌وه‌كانی له‌نێومدا درێژبوونه‌وه‌ی هه‌یه، ته‌نها ده‌توانم بڵێم سوپاس بۆ تیشكدانه‌وه‌ت مامۆستا جه‌مال نه‌به‌ز…بێگومان كه‌هاتمه به‌رلین چه‌پكه گوڵێكم پێیه بۆ ڕۆحه گه‌وره‌كه‌ت…سوپاس مامۆستا جه‌مال نه‌به‌ز.\nئیسماعیل حه‌مه‌ئه‌مین 125 بابه‌ت\nگوزەرێك بەنێو دوا ساتەکانی ژیانی جەمال نەبەزدا\nجەمال نەبەز لە زمانی تاراوگەی نەتەوایەتییەکەیدا مرد\nجەمال نەبەز؛ ژیان لە ئایدیادا، مەرگ لە ئایدیادا\nبۆ جەمال نەبەزی خودنەویست\nشۆڕش و گەڕەیدەیی، گەڕانی ڕۆمانسیەکانی سەدەی هەژدە و نۆزدە…\nتەموز 7, 2021\nلە خەونـمدا بە بەردەمی منداڵیـکـدا تێـــپەڕیم\nحوزەیران 13, 2021\nپێشوو\tداهاتوو 1 of 42


:: AM:12:13:14/11/2019 \nدواى ماوه‌یه‌كى درێژ له گرژی و ململانێ و بوونى چه‌ندان دۆسیه‌ى ئاڵۆز له نێوانیان، ئه‌مڕۆ له واشنتن دۆناڵد تره‌مپ پێشوازی له ئه‌ردۆغان كرد و دوو كۆبوونه‌وه‌یان ئه‌نجامدا، مه‌زڵوومیش به تویتێك بۆ سه‌رۆكى ئه‌مه‌ریكا پلانه‌كانى ئەردۆغان ئاشكرا ده‌كات.\nتوركیا نزیكه‌ی هه‌زار و 100 كیلۆمه‌تر چوارگۆشه‌ی له خاكی ڕۆژئاوای كوردستان داگیر كردووه\nفه‌رمانده‌ی گشتی هێزه‌كانی سووریای دیموكرات له دواى سه‌ردانه‌كه‌ی ئه‌ردۆغان سه‌رۆك كۆماری توركیا تویتێكى له پێگه‌ى تایبه‌تى خۆى له تۆڕى كۆمه‌ڵایه‌تى تویته‌ر بۆ سه‌رۆكى ئه‌مه‌ریكا بڵاو كرده‌وه و پلانێكى ترسانێكى ئه‌ردۆغان له دژى مه‌سیحییه‌كانى ڕۆژئاواى كوردستان بڵاو كردووه‌ته‌وه.\nله تویته‌كه مه‌زڵووم عه‌بدى فه‌رمانده‌ى گشتى هێزه‌كانى سووریاى دیموكرات، نوسیوویه‌تی: "له‌كاتێكدا ئه‌ردۆغان چاوی به دۆناڵد تره‌مپ سه‌رۆكی ئه‌مه‌ریكا ده‌كه‌وێت، هێزه‌كانی سوپاى توركیا به چڕی بۆردمانی شارۆكه‌ی ته‌لته‌مری مه‌سیحی له ڕۆژئاوى كوردستان ده‌كه‌ن، به‌و هۆیه‌شه‌وه كۆچێكی گه‌وره له شارۆكه‌كه دروست بووه و ئه‌مه‌یش پێشێلكردنی ئاگر به‌سته به ڕۆژی ڕووناك، له‌وكاته‌وه‌ی ئاگر به‌ست ڕاگه‌یه‌ندراوه، توركیا نزیكه‌ی هه‌زار و 100 كیلۆمه‌تر چوارگۆشه‌ی له خاكی ڕۆژئاوای كوردستان داگیر كردووه."\nله نۆى مانگى رابردوو توركیا به ره‌زامه‌ندى ناڕاسته‌وخۆى ئه‌مه‌ریكا هێرشى كرده سه‌ر رۆژئاواى كوردستان، له‌م هێرشه‌دا ژماره‌یه‌كى زۆر خه‌ڵكى سڤیل كوژروان و رووبه‌رێكى زۆرى خاكى رۆژئاواى كوردستانیش داگیر كراوه. به بیانووى ئه‌وه‌ى توركیا ناوچه‌ى ئارام بۆ ئاواره سوورییه‌كان داده‌نێت.\nئه‌م بابه‌ته 4153 جار خوێنراوه‌ته‌وه


سوپا و حه‌شد رێككه‌وتنبازگه‌كانی ده‌شتی نه‌ینه‌وا به هاوبه‌شی به‌ڕێوه‌ده‌برێن\nسوپا و حه‌شد رێككه‌وتن\nبازگه‌كانی ده‌شتی نه‌ینه‌وا به هاوبه‌شی به‌ڕێوه‌ده‌برێن\nنه‌ینه‌وا، ئابی 2019، ئۆپه‌راسیۆنێكی هێزه‌كانی حه‌شدی شه‌عبی له سنوری پارێزگاكه‌دا فۆتۆ: راگه‌یاندنی حه‌شد\nده‌سته‌ی حه‌شدی شه‌عبی و سوپای عیراقی، رێككه‌وتن له‌سه‌ر ئیداره‌دانی دۆسیه‌ی ئه‌منی و به‌ڕێوه‌بردنی زۆرینه‌ی بازگه‌كانی ده‌شتی نه‌ینه‌وا به هاوبه‌شی، ئه‌وه‌ش دوابه‌دوای رۆژێك دێت له ناڕه‌زایی و پشێوییه‌كانی به‌شێك له خه‌ڵك به تایبه‌ت له پێكهاته‌ی شه‌به‌ك.\nئه‌و رێككه‌وتنه ئه‌مڕۆ سێشه‌ممه 6ی ئاب راگه‌یه‌ندرا، پاش گفتوگۆی فه‌رمانده سه‌ربازییه‌كاندا له‌گه‌ڵ نوێنه‌ری خه‌ڵكانی ناڕازی، كه رۆژی پێشتر به‌شێك له رێگا سه‌ره‌كییه‌كانیان به‌ره‌و شاری موسڵ داخست، دژی بڕیاری كشانه‌وه‌ی لیوایه‌كی حه‌شد.\nفاڵح فه‌یاز، سه‌رۆكی ده‌سته‌ی حه‌شدی شه‌عبی كه ئه‌مڕۆ له‌گه‌ڵ ژماره‌یه‌ك له فه‌رمانده‌ی هێزه عیراقییه‌كان و سه‌رۆك ئه‌ركانی سوپا گه‌یشته موسڵ، دوابه‌دوای كۆبونه‌وه‌كان له كۆنگره‌یه‌كی رۆژنامه‌وانیدا رێككه‌وتنه‌كه‌ی راگه‌یاند.\nبه‌پێی ئه‌و رێككه‌وتنه، دۆسیه‌ی ئه‌منی ده‌شتی نه‌ینه‌وا و بازگه‌كان به هاوبه‌شی به‌رێوه‌ده‌برێن له‌لایه‌ن لیوای 30ی حه‌شد و سوپا و پۆلیس، به مه‌رجێك له‌ژێر فه‌رمانده‌یی ئۆپه‌راسیۆنه‌كاندا بن.\nنه‌ینه‌وا، ئابی 2019، راگه‌یاندنی رێككه‌وتنی سوپا و حه‌شد بۆ ئه‌منیه‌تی ده‌شتی نه‌ینه‌وا فۆتۆ: كه‌ركوك ناو\nلیوای 30ی حه‌شدی شه‌عبی، زۆرینه‌یان له پێكهاته‌ی شه‌به‌ك-ن و نزیكه‌ی دوو ساڵه، بازگه‌كان و دۆسیه‌ی ئه‌منی چه‌ند ناوچه‌یه‌كی ده‌شتی نه‌ینه‌وایان به ده‌سته‌وه‌یه.\nنومان زوبه‌یعی، فه‌رمانده‌ی ئۆپه‌راسیۆنه هاوبه‌شه‌كانی نه‌ینه‌وا له په‌یامێكدا ئه‌مڕۆ سێشه‌ممه رایگه‌یاند كه گه‌یشتونه‌ته رێككه‌وتن بۆ به‌رێوه‌بردنی بازگه‌كانی ده‌شتی نه‌ینه‌وا به هاوبه‌شی له‌گه‌ڵ پۆلیس و حه‌شد، ئه‌وه‌ش له‌ژێر سه‌رپه‌رشتی ئه‌واندا.\nناڕه‌زاییه‌كان كاتێك سه‌ریهه‌ڵدا، بڕیاری كشانه‌وه‌ی لیوای 30ی حه‌شدی شه‌به‌ك سه‌ر به حه‌شدی شه‌عبی ده‌رچوو، وه‌ك به‌شێك له فه‌رمانه‌كه‌ی عادل عه‌بدولمه‌هدی، سه‌رۆكوه‌زیرانی عیراق بۆ راده‌ستكردنی بازگه‌كانی حه‌شد و رێكخستنه‌وه‌یان له چوارچێوه‌ی سوپادا.\nدژی ئه‌و بڕیاره، دوێنێ دوشه‌ممه 5ی ئاب، ده‌یان هاوڵاتی له ده‌شتی نه‌ینه‌وا خۆپیشاندانیان ئه‌نجامدا، دوای داخستنی هه‌ردوو رێگای سه‌ره‌كی هاتوچۆ كۆكجلی – موسڵ و هه‌ولێر – موسڵ، خێوه‌تیان تا پاشه‌كشێی حه‌شد هه‌ڵبوه‌شێننه‌وه.\nسه‌رچاوه‌یه‌كی حكومی له نه‌ینه‌وا به (كه‌ركوك ناو)ی وت "فه‌رمانده سه‌ربازییه‌كان چونه‌ته شوێنی خه‌ڵكی ناڕازی له كۆكجه‌لی و ده‌مه‌قاڵی له نێوانیاندا دروستبووه، بۆیه به زه‌بری هێز پاشه‌كشێ به خۆپشانده‌ران كراوه و دواتر جارێكیتر هه‌ردوو كۆبونه‌ته‌وه".\n"نوێنه‌ری خۆپیشانده‌ران له‌گه‌ڵ فه‌رمانده سه‌ربازییه‌كاندا كۆبونه‌وه و دواتر رێككه‌وتنه‌كه به خه‌ڵك راگه‌یه‌ندرا كه ئه‌ویش به‌هاوبه‌شی به‌رێوه‌بردنی بازگه سه‌ره‌كییه‌كان و مانه‌وه‌ی بازگه‌كانی تری نێو ناوچه‌كانه به ده‌ستی لیوای 30ی حه‌شدی شه‌عبییه‌وه" به‌وته‌ی سه‌رچاوه‌كه.\nئه‌و سه‌رچاوه‌یه وتیشی دوای رێككه‌وتنه‌كه داوای له خۆپیشانده‌ران كراوه خێوه‌ته‌كانیان لابده‌ن و رێگا داخراوه‌كان بكه‌نه‌وه.\nخۆپیشانده‌رانی ناڕازی، دوێنێ دوشه‌ممه جگه له داخستنی رێگاكانی هاتوچۆ، ئاگریان كرده‌وه و به به‌رد هێرشیانكرده سه‌ر سوپا كاتێك ده‌یویست بازگه‌كان بگرێته‌ده‌ست، ئه‌وه‌ش به‌پێی چه‌ند گرته‌یه‌كی ڤیدیۆیی كه له سه‌روبه‌ندی بارگرژییه‌كاندا بڵاوبۆوه.


لە ئیسپانیا ژماره‌ی پێوانه‌یی مردن و تووشبوون به كۆرۆنا تۆماركران\n04:00 - 24/03/2020\nچوار هەزار کەسی تر لە تورکیا توشی کۆرۆنا بوون\nلە ئەمریکا ژمارەى گيانلەدەستدان بە كۆرۆنا 15 هەزاری تێپەڕاند\nلە 24 کاتژمێری رابردوودا لە چین دوو كه‌س به‌هۆی كۆرۆناوه گیانیان له‌ده‌ستداوە\nله زیمبابوی ٥٠٠ هه‌زار كه‌س رووبه‌ڕووی برسێتی زۆر بوونه‌ته‌وه\nتووشبوویەکی تەمەن ١٠٠ ساڵ لە ئێران لە کۆرۆنا چاکبووەوە\nله ئیسپانیا ژماره‌ی ئه‌و كه‌سانه‌ی به‌هۆی تووشبوونیان به ڤایرۆسی كۆرۆنا گیانیان له‌ده‌ستداوه گەیشتە ٥١٤ كه‌س و بەمەش ژمارەیەکی پێوانەیی تۆمارکرد.\nله ئیسپانیا ژماره‌ی ئه‌و كه‌سانه‌ی به‌هۆی تووشبوونیان به ڤایرۆسی كۆرۆنا گیانیان له‌ده‌ستداوه، به تۆماركردنی ٥١٤ كه‌س له ماوه‌ی ٢٤ كاتژمێردا كه ژماره‌یه‌كی پێوانه‌ییه، گه‌یشته دوو هه‌زار و ٦٩٦ كه‌س و ژماره‌ی حاڵه‌ته‌كانی تووشبوونیش شه‌ش هه‌زار و ٥٨٤ كه‌س زیادی كرد و گه‌یشته ٣٩ هه‌زار و ٦٧٣ كه‌س.\nبه‌و پێیه‌ش ژماره‌ی ئه‌و كه‌سانه‌ی به‌هۆی تووشبوونیان به ڤایرۆسه‌كه گیانیان لەدەستداوە ٥١٤ كه‌س زیادی كردووه و له دوو هه‌زار و ١٨٢ كه‌سه‌وه بۆ دوو هه‌زار و ٦٩٦ كه‌س به‌رزبووه‌ته‌وه و ژماره‌ی حاڵه‌ته‌كانی تووشبوونیش، شه‌ش هه‌زار و ٥٨٤ حاڵه‌ت زیادی كردووه و له ٣٣ هه‌زار و ٨٩ حاڵه‌ته‌وه گه‌یشتووه‌ته ٣٩ هه‌زار و ٦٧٣ حاڵه‌ت.\nله ماوه‌ی ٢٤ كاتژمێری رابردوودا، به‌رزترین ژماره‌ی مردووان و تووشبووان به ڤایرۆسه‌كه تۆماركراون.\nوەزارەتی تەندروستی ئیسپانیا بڵاویشیکردەوە، له ماوه‌ی ٢٤ كاتژمێری رابردوودا، ٤٣٩ كه‌س چاكبوونه‌ته‌وه و ره‌وانه‌ی ماڵه‌كانیان كراونه‌ته‌وه، تا ئێستاش سێ هه‌زار و ٧٩٤ كه‌س له ڤایرۆسه‌كه چاكبوونه‌ته‌وه.\n3531 جار خوێندراوەتەوە


كۆنفیدڕالی چییە ؟ - سامان ستار\n8/10/2017 - 00:50\nكۆنفیدڕالی چییە ؟\nسیستەمێكی سیاسی حوكمڕانیە،لە ئەنجامی پەیماننامەیەكی نێودەوڵەتی نێوان دوو ووڵات یان زیاتر دورست دەبێت.\nبۆجی سیستەمی كۆنفیدڕالی دورست دەكرێت، ئامانج لە دورستكردنی جیە؟\nزۆرجار خەڵكی پرسیاری لەبارەوە دەكەن،وەڵامەكە ڕوونە ئەویش هێنانەدی چەند ئامانجێكی سیاسی و ئابوری و سەربازی ووڵاتانی ئەندامی ئەو یەكێتیەیە،چونكە ڕەنگە بەتەنیا هێنانەدی ئامانجەكان بۆ هەر یەكێك لەو كارەكتەرە نێودەوڵەتیانە بەتەنیا ئاسان نەبێت،ئەم یەكێتیە وادەكات ووڵاتانی نێو ئەم پەیماننامەیە بەهێزتر دەربكەون بە تایبەت لە ڕوی سەربازی و ئابورییەوە.\nئەم سیستەمە ئارەزوومەندانەیە،واتە ووڵاتانی بەژداربوو بە ئارەزووی خۆیان بڕیاریان داوە بەشداربن لەو یەكێتیە نێودەوڵەتیە،هەركاتێكیش هەر یەكێك لە ئەندامانی ئەو یەكێتییە مەبەستی بێت بێتە درەوە ئەوا هیچ یاساو بەربەستێك ڕێگری لەهاتنە درەوەی ئەو ئەندامە ناكات.\nمەرجی سەرەكی بۆ دورست بوونی سیستەمێكی كۆنفیدڕاڵی بوونی سەروەری تەواوە لە ئەندامانی،واتە دەبێت هەر یەكێك لە بەشداربوانی ئەم سیستەمە خاوەنی دەوڵەتی سەربەخۆیی خۆیان بن،خاوەنی سەروەری و سیادەی خۆیان بن،دوای بەشداریكردنیشان هەموودەوڵەتانی بەشداربوی ئەم یەكێتییە سەروەری خۆیان لە ئاستی دەرەوە و ناوەوە دەپارێزن،بەڵام لەسەرەتاوە دەستبەرداری بەشێك لە دەسەڵات و سەروەری خۆیان دەبن بەهۆی تایبەتمەندی ئەو یەكێتیە و هێنانەدی ئامانجەكانی.\nهاوشێوەی پەیمانامەكەی جان جاك رۆسۆ، واتە دەوڵەتانی نێو ئەم یەكێتیە دەتوانن خاوەنی كەسایەتی نێودەوڵەتی خۆیان بن، وەكو وەزارەتی دەرەوە و بەشداریكردن لە چالاكییە نێودەوڵەتیەكان وەك هەر دەوڵەتێكی دیكه‌ی سەربەخۆی دەرەوەی ئەم یەكێتییە.\nدەستەیەك یاخود لێژنەیەكی هاوبەش بۆ رایكردنی كاروبارەكان لەنێوان ووڵاتانی بەشداربووی ئەو یەكێتییە پێك دەهێندرێت،هەر ئەندامێكی نێو ئەم یەكێتییە نوێنەری تایبەت بەخۆی لەو هەیئەیە(دەستە)یە دەبێت،بڕیارەكانیش بە رەزامەندی ئەندامەكان دەردەكرێن و دواتریش دەچنە بواری جێ بەجێكردن، واتە لە سیستەمی كۆنفیدڕالی ناوەند و هەرێم بوونی نیە،بەڵكو ئەو دەستەیە یاخود ئەو كۆمەڵەیە بە كۆدەنگی بڕیارەكان دەردەكەن و كار بۆ جێ بەجی كردنیشی دەكەن.\nئەم دەستەیە كە لەم یەكێتیە دورست دەبێت بە حكومەت لە قەلەم نادرێت تا دەسەڵاتەكانی شۆربێتەوە بۆنێوخۆی ئەندامەكانی،بەڵكو كاری تەنیا داڕشتنی سیاسەتی گشتیە بۆ ووڵاتانی ئەندامی نێو ئەم یەكێتییە،بەڵام ئەم دەستەیە خاوەنی كەسایەتی نێودەوڵەتی نیە، بەڵكو ئەندامانی خاوەنی كەسایەتی و بەرپرسیارەتی نێودەوڵەتین.\nیەكێك لە خاڵە لاوازەكانی ئەم سیستەمە (یەكێتی كۆنفیدڕاڵی) بریتیە لەوەی كە زیاتركاتی دەردەكەوێت،بۆ هێنانەدی ئامانجێكی دیاریكراو دورستكراوە، كە رەنگە دواتر هەڵبووەشێتەوە یاخود ئەندامانی لێیدێنە درەوە. ئەمەش چەند نمونەیەكە لە مێژوودا. لە ساڵی 1787 ئەمریكا بەم دۆخە تێپەڕێوە، سویسرا لە ساڵی 1848، هه‌روه‌ها ساڵی 1958 عێراق لەگەڵ ئەردەن یەكێتیەكیان پێكهێنا، دواترهه‌ڵوه‌شایه‌وه.\nHikûmeta Venezuela: Me balafireke Amerîkayê xist xwar\nAlmanya hijmareke din Penaber werdigire\nTrump: Emê bi tundtirîn awayî bersifa her êrîşekê bidin\nHejmara pêketiyên Korona nêzî 30 mîlyonî dibe


فەرمى: لۆڤرین بە یەک یارى ڕاگرتن لەلایەن ویفاوە سزادرا – یاریگا نێت\nدەستپێك/ئیسپانیا/فەرمى: لۆڤرین بە یەک یارى ڕاگرتن لەلایەن ویفاوە سزادرا\nفەرمى: لۆڤرین بە یەک یارى ڕاگرتن لەلایەن ویفاوە سزادرا\nدیاری شێرزاد 2019/01/11\nیـاریـگـا- بەفەرمى و کەمێک پێش ئێستا، (ویفا) بڕیاریدا کە بەرگریکارى کرواتى و یانەى لیڤەرپووڵى ئینگلیزى (یان لۆڤرین) بە ڕاگرتن بۆ یەک یارى نێودەوڵەتى سزا بدات ئەمەش بەهۆى ئەوەى کە پێشووتر و لە پەخشێکى ڕاستەوخۆدا (ڕامۆس)ى بە بێڕێز تۆمەتبارکردبوو و قسەى پێوتبوو.\nلە مانگى یازدەى ساڵى پێشوودا و لەیارى گەڕانەوەدا و دواى بردنەوەى کرواتیا لە ئیسپانیا، لۆڤرین لە هەژمارى ئینستەگرامەکەیدا و لە پەخشێکى ڕاستەوخۆدا هێرشى کردە سەر بەرگریکارى ئیسپانى و یانەى شاهانە (سێرجیۆ رامۆس)، ئەمەش بەبیانووى ئەوەى کە بێڕیزى نواندووە بەرامبەریان لەیارى چوون کە لەمانى نۆى ساڵى پێشوودا کراو و ئیسپانیا بردنەوەیەکى مەزنى تۆمارکرد بەئەنجامى (٦-٠). لۆڤرین لە ڕاستەوخۆکەدا ئەوە ڕووندەکاتەوە کە هەوڵى داوە بە مەچەک و بەئەنقەست ڕووبەڕووى ڕامۆس ببێتەوە.\nئەم هەڵسوکەوتەى لۆڤرین بووە هۆى ئەوەى کە ئەمڕۆ یوفا سزاى یارییەک ڕاگرتنى نێودەوڵەتى بەسەردا بسەپێنێ و بەم پێیەش بێت بەرگریکارەى ڕێدز لە یارى پاڵاوتنەکانى یۆرۆى 2020 و بەرامبەر ئازەربایجان لە یاریکردن بێبەش دەبێت.\nرامۆس سزا لۆڤرین لیڤەرپوول\nخوێندکارى بەکالۆریۆسى زمان و ئەدەبى (ئینگلیزى)م لە ز.سەڵاحەددین؛ هاوکات نوسەر و وەرگێڕم لە ماڵپەڕى یاریگا. ئەزموونى ساڵانێکم هەیە لە بوارى ڕاگەیاندنى تەکنەلۆژیاى زانیارى و وەک نووسەر لەو بوارەدا کارم کردوو، لە پاڵ ئەوەشدا چەندەها بابەتى هەمەجۆرم وەرگێڕاوە. وەک هەر یەک لە هاوکارەکانى ترم لە یاریگا، ئامانجم گەیاندنى دوایین پێشهات و هەواڵە گەرمەکانى ڕۆژانەى وەرزشە بە خوێنەران و بینەرانى کوردزمان.\nڤیدال ئامادەیە بۆ مۆندیال\nگرنگترین ژمارە پێوانەییەکان لە مێژووی مۆندیال\nمێسی و ساتەوەختی شکاندنی ڕیکۆردی نوێ\nفابریگاس ریزبەندی زۆرترین ئاسیستی وەرزەکانی پریمەرلیگی داگیرکردووە


له‌مڕۆژانه‌دا له وته‌یه‌کی نووسیارو هزرمه‌ند (دلاوه‌ر ره‌حیمی) راده‌مام که بنی گۆمێکی بۆگه‌نی شڵه‌قاند، که ئازاره‌کانمی توێ توێ ده‌کرد، له لایه‌کی تریش که خه‌نی ده‌کردم به حه‌قبێژیه‌که‌ی، ئه‌و ده‌ڵێت:\n” خوێنەرانی باشوور نە دەزانن ڕۆمان بخوێننەوە و بناسن و هەر دوای ناو دەکەون، نە دەزانن سەیری فیلم بکەن و فیلم بناسن…..\nکە وا دەڵێم مانای نەخوێندەواری نییە. بەڵام دڵنیام نازانن ڕۆمان چییە. بە سەلیقەتاندا دیارە.. ئینجا کەسێک و دە کەس بزانن ئەوە ئیستسنایە..”\nئه‌م گوته‌یه ره‌نگه ته‌رمۆمه‌تری غیره‌ی هه‌ندێك که‌سانی که‌لـله بۆش بڵند بکات، وه‌کو گای ئیسپانی که خۆی بۆ زۆران ئاماده ده‌کات هه‌ڵم له کونه لوته‌کانیانه‌وه بێته ده‌ر، به‌ڵام ئه‌مه حه‌قیقه‌تێکه‌و پێویسته له‌گه‌ڵ تاڵیه‌که‌یدا دانی پێدا بنێین، گه‌وره‌یی مرۆڤ له‌وه‌دایه دان به ڕاستیدا بنێت ئه‌گه‌ر دژی خۆشی بێت، ئه‌وه یه‌که‌م خاڵی گۆڕانکاری راسته‌قینه ده‌بێت له شۆڕشی هزرو مه‌عریفه که نه‌خشه‌سازی کۆمه‌ڵگایه‌کی ژیر و داددپه‌روه‌رو هوشیاری لێ به ئاکام ده‌گات.\nچونکه ئه‌لفوبێی ئه‌و کۆمه‌ڵگایه ده‌یان ساڵه له شوێنی خۆیدا نه‌ماوه‌و شێوێنراوه، ئه‌وانه‌ی که له شاخ هاوه‌ڵه دڵسۆزو شۆڕشگێڕه‌کانیان ده‌نارده‌وه شار بۆ ئه‌نجامدانی چالاکی و له‌ولاشه‌وه ڕژێمی داگیرکاریان له شوێن و کاتی چالاکوانه‌که ئاگادار ده‌کرده‌وه، هه‌ر ئه‌وانه‌ن ئه‌مڕۆ به 3 مانگ چاره‌که موچه‌یه‌ك ده‌ده‌ن به هاوڵاتیانی ژێر ڕکێفیان و هه‌روه‌ها  له شه‌ووڕۆژێکدا 3 سه‌عات ئه‌لیکتریکیان پێ ده‌ده‌ن و له‌ولاشه‌وه وه‌کو ده‌وڵه‌تێکی رۆژئاوایی که مافه‌کانی مرۆڤی تیادا به‌رقه‌راره و منداڵی ناو لانکه‌ش موچه‌ی هه‌یه، ده‌یانه‌وێت چاو له‌وان بکه‌ن و پاره‌ی ڕشتنی خۆڵ و خاشاکیش له خه‌ڵکی چه‌وساوه‌و بێ موچه بسێنن. ئه‌مه‌یه لۆژیکی ئاغاو ده‌ره‌به‌گ، مرۆڤه‌کان به جڕوجانه‌وه‌ر ته‌ماشا ده‌که‌ن و خۆشیان به گیڤاراو ماوتسی تونگ.\nئه‌وانه‌ی له ژێر سێبه‌ری حوکمڕانی ئه‌و فیرعه‌ونانه‌دا کتێب ده‌خوێننه‌وه ده‌بێ چی لێ تێبگه‌ن و چۆن هه‌ڵیبژێرن؟! فیرعه‌ونانێك کۆشکه‌کانیان له‌سه‌ر شێوه‌ی (زه‌که‌ر) دروست ده‌که‌ن و قاتی سه‌ره‌وه‌ش ده‌سوڕێته‌وه، ئه‌مه‌یه سفرکردنه‌وه‌ی به‌های شارنشینانی ده‌وری که‌شکه‌ڵانه‌کانی فه‌رخه فیرعه‌ونه‌کان! ئه‌مه‌یه مۆدی عه‌قڵی هاوچه‌رخی کورد له کوردستانی باشوور، دلاوه‌ر ره‌حیمی راست ده‌کات و گه‌له کۆمه‌ی لێ مه‌که‌ن، به‌سه ئیتر ئه‌و غیره هه‌ڵخه‌ڵه‌تێنه تووڕ بده‌ن و به نه‌فره‌تی بکه‌ن، با وه‌کو باڵۆنه‌که‌تان لێ نه‌کات که به ده‌رزیه‌ك له ئاسمانه‌وه که‌وته بن پێی جوتیارێکی گوند نشینی به ویژدان و پاك.\nئه‌وه‌ی چاپ ده‌کرێت و بڵاوده‌کرێته‌وه‌و ریکلامی بۆ ده‌کرێت له‌م فوتێکراوانه‌ن، ئه‌وه‌ش ره‌سه‌ن و جیاوازو ئه‌فرێنه‌ر بێت له کونجی زیندانی ده‌زگاکانی راگه‌یاندنه وێژه‌ییه‌کاندا له گیانه‌ڵای مه‌رگدا سیس و زه‌ردو بێ هه‌ناسه ده‌خنکێنرێن، ئه‌وانه‌ش خاوه‌ندارێتی و سه‌رپه‌رشتی کۆمه‌ڵه وێژه‌یی و ده‌زگاکانی راگه‌یاندن ده‌که‌ن هه‌ر عه‌قڵیه‌ته شۆڤینی و حیزبیه‌که‌ی شه‌ڕی ناوخۆیه‌و خه‌ریکن به شان و باڵای یه‌کتردا هه‌ڵده‌ده‌ن و خۆیان به سارته‌رو کافکاو کامۆ ناده‌گۆڕنه‌وه، تا مردن هه‌ر موراهیقن و باشترین ده‌ق لایان ئه‌وه‌یه باسی دڵداری و پۆرن بکات، هه‌موو شتێکیش هه‌ر له سۆنگه‌ی ره‌نگی خوێنی ده‌ماره‌کانی حیزب و مه‌نسوله‌کانه‌وه ده‌بینن، هه‌ر ئه‌و نووسه‌ره وه‌همیانه‌ش خه‌ڵات ده‌که‌ن که وه‌کو هه‌موو مۆده‌کانی تر زۆرترین تیشکیان ده‌خرێته سه‌ر، له کاتێکدا بۆ هه‌ڵبژاردنی نووسه‌رانی شایسته‌ی جیهانی بۆ هه‌ر خه‌ڵاتێك ، ئه‌وا پێوه‌ره ئه‌کادیمیه‌کان وایه که خه‌ڵات ده‌درێت به‌و داهێنه‌رانه‌ی ته‌نانه‌ت زۆر خوێنه‌ران نایانناسن و له گۆشه‌یه‌کی لا‌ته‌ریکی کوخه‌کانیاندا به‌رهه‌می ره‌سه‌ن پێشکه‌شی شارستانی مرۆڤایه‌تی ده‌که‌ن.\nمنیش له‌گه‌ڵ دلاوه‌ردا ده‌ڵێم ئێستاش نه‌چووه بچێت با خۆمان خۆمان بین ، با خۆمان فۆرمات بکه‌ینه‌وه،ئێمه خه‌ڵه‌تێنراوین و خۆشمان هه‌ڵخه‌ڵه‌تاندووه، ئیتر به‌سه کۆیلایه‌تی، با ببینه هه‌ڵگری هزرێکی پێشکه‌وتوو و بابه‌تییانه، نه‌ك چاولێکه‌ری چه‌قبه‌ستوو، خۆ ئێمه به‌رد نین.. شه‌رمه ئیتر به‌سه، هه‌رچی شتێك ده‌مامکدار بکرێت ئه‌وا ناتوانرێت ئه‌ده‌ب و هونه‌ر کۆت و ده‌مامک و لغاو بکرێت، با بزانین خوێنه‌رانی راسته‌قینه‌ی جیهانی و شه‌یدایانی په‌ڕتووك و داهێنان و شاکاری ره‌سه‌ن له جیهانداو له ناو کۆمه‌ڵگاکانی تردا کێن و چۆنن، با چاو له‌وان بکه‌ین و ئه‌مه شه‌رم نییه، ئه‌و چاولێکه‌ریه شه‌رمه له پۆشاك و رووکه‌ش و شێوازی ژیاندا له مه‌سئوله‌کان ده‌کرێت و قه‌دیش ناتوانن بگه‌ن به‌وان، چونکه ئه‌وان تاکه ئاره‌زوویان کۆکردنه‌وه‌ی ملیاره‌ها دۆلاره‌و قومارکردنی پێشبڕکێی ئوتومبێله‌کانی پێشبڕکێ جیهانیه‌کانه.