Diplomatic Magazine | ڕاپۆرتێكی ئه‌مەریكی: سامانی به‌رپرسانی عێراق 700 ملیار دۆلاره\n۳۰۰ ملیاری سامانی ۱٥ بەرپرسی کوردە\nئه‌ندامێكی په‌رله‌مانی عێراق ڕاپۆرتێكی باڵیۆزخانه‌ی عیراق پشت ڕاست ده‌كاته‌وه، كه په‌یوه‌سته به قه‌باره‌ی سامانی به‌رپرسانی عیراق، كه خۆی له 700 ملیار دۆلاری ئه‌مریكی ده‌بینێته‌وه‌و به ڕێژه‌ی جیاواز به‌سه‌ر پارته سیاسییه‌كان و په‌رله‌مانتاران و وه‌زیره‌كاندا دابه‌شكراوه.\nمیسال ئالوسی ئه‌ندامی په‌رله‌مانی عیراق له هاوپه‌یمانێتی مه‌ده‌نی دیموكراتی ئاشكرای كرد، كه ده‌سته‌ی ده‌سپاكی ڕاپۆرتێكی وردو پڕ زانیاری له باڵیۆزخانه‌ی ئه‌مەریكا له به‌غداد به ده‌ستگه‌یشتووه، كه باس له سامانی یه‌ك به‌یه‌كی به‌رپرسانی عیراق ده‌كات، كه خۆی له پاره‌ی كاش و سامانی نەگوازراوه(غیر منقوله)ی وه‌ك خانوبه‌ره و سه‌ندات و پشكیان له كۆمپانیاكان ده‌بینێته‌وه.\nئالوسی له په‌یجی خۆی له تۆڕی كۆمه‌لایه‌تی فه‌یسبووك ئاماژه به‌وه ده‌كات، كه هاوپه‌یمانێتی كوردی به بڕی 300 ملیار دۆلار پله‌ی یه‌كه‌می وه‌رگرتوه ، كه 15 به‌رپرسی كوردی له‌خۆ ده‌گرێت، دوای ئه‌وه‌ش هاوپه‌یمانێتیه‌كه‌ی نوری مالیكی سه‌رۆك وه‌زیرانی پێشوتر دێت به بڕی 210 ملیار دۆلار. ئالوسی ده‌شڵێت:" لیستی عێراقی به سه‌رۆكایه‌تی ئه‌یاد عه‌لاوی خاوه‌نی 180 ملیار دۆلاره، له كاتێكدا ئه‌نجومه‌نی باڵا به‌سه‌رۆكایه‌تی عمار حكیم و ڕه‌وتی سه‌در به‌سه‌رۆكایه‌تی موقته‌دا سه‌در خاوه‌نی 150 ملیار دۆلارن، ئه‌م سامانه زۆره بۆته هۆی ئه‌وه‌ی كه پارته سیاسیه‌كان ڕه‌زامه‌ندی له‌سه‌ر یاسای پارته سیاسیه‌كان نه‌دات\nچونكه له ماده‌یه‌كیدا باس له ڕوونی سه‌رچاوه‌ی داهاته‌كان ده‌كات.\nبه‌رپرسێك له به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی لێكۆڵینه‌وه‌ی به‌غدای سه‌ر به‌ده‌سته‌ی ده‌ستپاكی، ئاماژه به كه‌موكورتیه‌كان ڕێكاره كارپێكراوه‌كانی ئێستا ده‌دات و ده‌ڵێت:" لیستی ده‌ستپاكی خۆی له تۆماركرنی مومته‌له‌كاتی به‌رپرسانی عیراق پێش وه‌رگرتنی پۆست ده‌بینێته‌وه، بۆیه ناتوانرێت هیچ زیاده‌یه‌ك له سامانی به‌رپرسه‌كه تۆمار بكرێت، چونكه زۆر به ئاسانی ئه‌و به‌رپرسانه ده‌توانن سامانه‌كانیان له ناوی خۆیانه‌وه بۆ خزم و كه‌سوكار و كۆمپانیاكانیان بگوازنه‌وه،جا له ناوخۆی عیراق بێت یان له‌ده‌ره‌وه".\nده‌شڵێت:" سیاسه‌تی پشك پشكێنه‌ی عیراق له دابه‌شكردنی پۆسته‌كاندا وایكردووه كه نه‌توانرێت هیچ گه‌نده‌ڵیه‌كی گه‌وره ئاشكرا بكرێت. به‌رپرسێكی دیكه‌ی ده‌سته‌ی ده‌ستپاكی ئاماژه به‌وه ده‌كات، كاتێك به‌پرسانی عیراقی فۆڕمی ئاشكرا كردنی سامان و ماڵیان وه‌رده‌گرن له كه‌ناڵه‌كانی ڕاگه‌یاندا پڕوپاگه‌نده‌ی بۆ ده‌كه‌ن، كه وه‌ك به‌ڵگه‌یه‌كی باشی هه‌ڵسوكه‌وت سامانیان ناوزه‌ندی ده‌كه‌ن، به‌ڵام له ڕاستیدا ئه‌وا هه‌موو شتێك نیه.\nده‌شڵێت:" ده‌ركه‌وتووه زۆرینه‌ی كاری خانوبه‌ره و كۆمپانیاكان له ده‌ره‌وه‌ی عیراقن، خاوه‌ندارێتیان بۆ خزمی وه‌زیر و په‌رله‌مانتار و به‌رپرسانی عیراقی ده‌گه‌ڕێته‌وه، بۆیه له‌به‌ر هه‌ستیاری دۆخی سیاسی عیراق زه‌حمه‌ته به‌و كه‌یسانه بگه‌ین".\nله‌لایه‌كی دیكه‌وه عه‌بدولره‌حمان ئه‌لمه‌شهه‌دانی پسپۆڕی بواری ئابووری ده‌ڵێت:" زۆرینه‌ی پارته سیاسیه‌كانی عیراق له شۆردنه‌وه‌ی پاره تێوه گلاون، به‌شێوه‌یه‌كی ڕێكخراو له وڵاتانی ده‌ره‌وه ئه‌نجامی ده‌ده‌ن\nئه‌و پاره‌یه‌ی له ناوخۆی وڵات ده‌ستیان ده‌كه‌وێت ڕاسته‌وخۆ ڕه‌وانه‌ی ده‌ره‌وه‌ی ده‌كه‌ن و له‌وێ كاری بازرگانی وه‌ك خانوبه‌ره و كۆمپانیای و پشكه‌كانیانی پێوه ده‌كه‌ن".\nمه‌شهه‌دانی بۆ ماڵپه‌ڕی (عربی 21) ئاماژه به‌وه‌ش ده‌كات كه به‌رپرسانی عیراقی پایته‌خته‌كانی وه‌ك به‌یروت و عمان ودوبه‌یی و شاره‌كانی توركیا و باشوری ڕۆژهه‌ڵاتی ئاسیا به گرنگ بۆ وه‌به‌رهێنانه‌كانیان، له‌م دوایانه‌دا لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كی ناحكومی موڵكه‌كانی وه‌زیرێكی ئێستای عیراقی له كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی گه‌وره له دوبه‌ی جێبه‌جێ ده‌كات، دروستكردنی كۆمه‌ڵگه‌كه له‌لایه‌ن هاوكارێكی خۆیه‌وه كه (تێكۆشه‌رێكی دێرینه)سه‌رپه‌رشتی ده‌كرێت. مه‌شهه‌دانی له كۆتایدا ده‌ڵێت:" لێكۆڵینه‌وه و ئاشكرا كردنی گه‌نده‌ڵی ئاسانه، به‌ڵام له ئێستادا ئه‌و كاره قه‌ده‌غه‌یه، چونكه زۆرینه‌ی سه‌ركرده‌كانی عیراق خاوه‌نی پشكی جێگیری خۆیانن له وه‌زاره‌ته‌كاندا، زۆرینه‌ی پارته‌كانیش سورن له‌سه‌ر وه‌رگرتنی وه‌زاره‌ته خزمه‌تگوزارییه‌كانی وه‌ك نه‌وت و كاره‌با، چونكه ئه‌و وه‌زاره‌تانه خاوه‌نی بڕێكی زۆری داهاتن".\nسەرچاوە: سایتی العربی ۲۱


به‌شی دیپلۆماسیه‌ت و په‌یوه‌ندیه نێوده‌وڵه‌تیه‌كان سیمینارێكی بۆ جێگری كۆنسولی گشتی كۆماری میللی (چین) له هه‌ولێر رێكخست\nسه‌رۆكایه‌تی به‌شی دیپلۆماسیه‌ت و په‌یوه‌ندیه نێوده‌وڵه‌تیه‌كان له كۆلێژی یاسا و په‌یوه‌ندیه نێوده‌وڵه‌تیه‌كان له زانكۆی لوبنانی فه‌ره‌نسی سیمینارێكی زانستی به زمانی ئینگلیزی بۆ به‌ڕێز (وانگ خوهۆنگ) (جێگری كۆنسولی گشتی كۆماری میللی چین له هه‌ولێر) له‌ژێر ناونیشانی”ریفۆڕم و كرانه‌وه‌ی چین و سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌ی چین“ له ڕۆژی (چوارشه‌ممه) رێكه‌وتی (19-12-2018) كاتژمێر (4)ی ئیێواره له هۆڵی سیمیناره‌كانی زانكۆ رێكخست كه تیایدا هه‌ر یه‌ك له به‌رێزان سه‌رۆكی زانكۆ به وه‌كاله‌ت و راگری كۆلێژی یاسا و په‌یوه‌ندیه نێوده‌وڵه‌تیه‌كان و سه‌رۆكی به‌شی دیپلۆماسیه‌ت و په‌یوه‌ندیه نێوده‌وڵه‌تیه‌كان و هه‌روه‌ها ژماره‌یه‌ك له مامۆستایانی به‌شه جیاجیاكان و قوتابیانی گشت قۆناغه جیاجیاكانی به‌شی دپلۆماسیه‌ت و په‌یوه‌ندیه نێوده‌وڵه‌تیه‌كان و به‌شی كارگێری یاسا ئاماده‌بوون.\nسیمیناره‌كه به ساتێك وه‌ستان بۆ گیانی پاكی شه‌هیدانی كوردستان ده‌ستیپێكرد و دواتر (وانگ خۆهۆنگ-جێگری كۆنسولی گشتی كۆماری میللی چین له هه‌ولێر) كورته‌یه‌كی زانیاری له‌سه‌ر مێژوو و جوگرافیای وڵاتی چین پێشكه‌ش كرد و له پاشاندا باسی له قۆناغه جیاجیاكانی په‌ره‌سه‌ندنی ئابووری و سیاسی و كۆمه‌لایه‌تی..هتد وڵاتی چین كرد، هه‌ر له‌ر درێژه‌ی سیمیناره‌كه، ناوبراو بنه‌ماكانی سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌ی چین خسته‌ڕوو، هه‌روه‌ها سیاسه‌تی كرانه‌وه‌ی چین به‌ڕه‌و ڕووی جیهان بۆ ئاماده‌بووان شیكردنه‌وه.\nله به‌شێكی دیكه‌ی سیمیناره‌كه‌دا، له لایه‌ن مامۆستایان و قوتابیانی ئاماده‌بوو پرسیاری په‌یوه‌ندیدار به سیمیناره‌كه ئاراسته‌ی ناوبراو كراو به‌ڕێزیان به وه‌لامی پرسیاری ئاماده‌بوانی دایه‌وه.\nله كۆتایی سیمیناره‌كه‌دا، له لایه‌ن به‌رێز (پ.ی.د. ئالان بهاءالدین) راگری كۆلێژی یاسا و په‌یوه‌ندیه نێوده‌وڵه‌تیه‌كان بروانامه‌ی رێزلێنانی زانكۆ پێشكه‌ش به (وانگ خۆهۆنگ) كراو دواتر له لایه‌ن به‌رێز (د. عمر نوره‌دینی) سه‌رۆكی زانكۆ به وه‌كاله‌ت لۆگۆی زانكۆ درایه به‌رێز (جێگری كۆنسولی گشتی كۆماری میللی چین له هه‌ولێ) و به‌رێزیان ده‌ستخۆشی له زانكۆی لوبنانی فه‌ره‌نسی كرد بۆ رێكخستنی ئه‌م سیمیناره و سوپاسی مامۆستایان و قوتابیانی ئاماده‌بووی كرد له سیمیناره‌كه.


په‌یامه‌كه‌ی سه‌رۆك بارزانی چیمان پێده‌ڵێ؟ ... سووره مه‌رگه‌یی\nئه‌گه‌ر دوور له مه‌رامی حزبی و به له‌به‌رچاو گرتنی رووداو و پێشهاته‌كان و ئه‌و بارودۆخه سیاسیه‌ی پرسی كوردی له باشووری كوردستان پێدا تێده‌په‌ڕێ شرۆڤه و لێكدانه‌وه بۆ په‌یامه‌كه‌ی سه‌رۆك بارزانی بكه‌ین، تێده‌گه‌ین كه په‌یامه‌كه‌ی لێوانلێوه له په‌رۆشی و هه‌ست كردن به به‌رپرسیارێتی نه‌ته‌وه‌یی، دڵنیا بوونه له بوونی پیلانێكی هه‌مه‌لایه‌نه دژ به خواست و ئامانجه نه‌ته‌وه‌ییه‌كان و ده‌ركه‌وتنی مه‌ترسیه‌كانیه‌تی، بۆ پاراستنی ده‌ستكه‌وته‌كان و به‌ئاگا هێنانه‌وه‌ی خه‌ڵكی كوردستانیش له بوونی پیلانێكی وا مه‌ترسیدار ده‌بوایه په‌یامێكی له‌و بابه‌ته رابگه‌یه‌نێ.\nگومان له‌وه‌دا نییه كه پیلانه‌كه به‌ره‌ی ده‌نگه نه‌ته‌وه‌ییه‌كانی كوردی به ئامانج گرتووه و به جۆرێك نه‌خشه‌ی بۆ كێشراوه كه ده‌یه‌وێ هه‌ڵوێسته نیشتیمانیه‌كان بخاته ژێر گوشار، بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ش به به‌رنامه و له ژێر چاودێری زیاتر له ده‌زگایه‌كی موخابه‌راتی ئاراسته ده‌كرێ و ئه‌ركی بۆ هه‌موو لایه‌نه‌كانی به‌شداربووی پیلانگێڕیه‌كه دیاریكردووه، بۆ نموونه: دوران كه‌ڵكانی توركزاده و ئه‌ندامی كۆنسه‌ی سه‌رۆكایه‌تی په‌كه‌كه ئه‌ركی دابه‌ش كردنی كوردی بۆ زیاتر له نه‌ته‌وه‌یه‌ك پێسپێردراوه، ئه‌وه‌تا به به‌رچاوی هه‌موومانه‌وه باس له‌وه ده‌كات كه بادینی و سۆرانی دوو نه‌ته‌وه‌ی جیاوازن، ئێزیدیه‌كان كورد نین و نه‌ته‌وه‌یه‌كی سه‌ربه‌خۆن و بانگه‌شه‌ی به كانتۆنكردنی شنگال ده‌كات، ئه‌وه‌ی جێگه‌ی پرسیاره دوران كه‌ڵكانی توركزاده و ئه‌ندامی كۆنسه‌ی سه‌رۆكایه‌تی په‌كه‌كه، وه‌ك ده‌مڕاستی حزبێكی كوردی خۆی ده‌رده‌خا و به نوێنه‌رایه‌تی كوردیش ئه‌جێندای دوژمنانی كورد له كوردستان جێبه‌جێ ده‌كات، ئه‌وه‌ی پێویسته زیاتر قسه‌ی له‌سه‌ر بكرێ و هه‌ڵوێستی له به‌رامبه‌ر وه‌ربگیرێ، دوران كاڵكان له‌ناو حزبێكی كوردیدا رێگه‌ی پێده‌درێ ئه‌وه‌ی دوژمنان به ئاشكرا پێیان نه‌كرا، ئه‌و به نهێنی بیكا و یه‌كێتی نه‌ته‌وه‌یی بخاته ژێر پرسیار، ئه‌وه‌ش له ئه‌نجامی نه‌بوونی وشیاری نه‌ته‌وه‌ییه له‌ناو ئه‌و حزبه‌دا كه وا ده‌كات دوران كاڵكان كاوێژی كۆنه به‌عسی و كه‌مالیسته‌كان بكاته‌وه و، ده‌رفه‌تی بۆ بڕه‌خسێنێ گه‌نج و لاوی كورد به‌گژ سه‌نگه‌ری كوردایه‌تیدا بكاته‌وه، كه‌چی له‌گه‌ڵ ده‌ركه‌وتنی ئه‌و راستییه‌ش دوران كه‌ڵكان له‌ناو ئه‌و حزبه‌دا تادێ پێگه‌ی سیاسی و سه‌ربازی به‌هێز تر ده‌بێ.\nلایه‌نێكی تری ئه‌و ناپاكیه‌ی كه سه‌رۆك بارزانی له په‌یامه‌كه‌یدا ئاماژه‌ی بۆ كردووه، هه‌ڵوێستی نا نیشتیمانی هه‌ندێ به‌ناو نوسه‌ر و رۆشنبیرو رۆژنامه‌نووسی ده‌ست له پشت دراون، كه له ژێر په‌رده‌ی سه‌ربه‌خۆ و به‌ناوی بێلایه‌نی و ده‌ربڕینی ئازادی بیروڕا سووكایه‌تی به جوانیه‌كانی مێژوو ده‌كه‌ن و هه‌ڵوێسته نه‌ته‌وه‌ییه‌كانیش ده‌ده‌نه به‌ر تانه و ته‌شه‌ر، ئه‌و ده‌سته ناپاك و ده‌ست له پشت دراوانه به‌وه‌شه‌وه ناوه‌ستن و به پلان كار له‌سه‌ر تێكدانی ئاشتی كۆمه‌ڵایه‌تی ده‌كه‌ن و ململانێ سیاسیه‌كانیش به ئاقاری گرژی و ئاڵۆزیدا ده‌ورووژێنن.\nله كاتێكدا كورد له باشووری كوردستان هه‌ره‌شه له ده‌ستكه‌وته‌كانی ده‌كرێ و له‌گه‌ڵ دڕنده‌ترین رێكخراوی تیرۆریستی له جه‌نگدایه، به ئاشكراش لێره و له‌وێ جاسووسی به‌سه‌ره‌وه ده‌كرێ و نه‌خشه بۆ دوژمنان ده‌كێشرێ چۆن و به چ رێگایه‌ك كێشه بۆ حكومه‌تی هه‌رێم درووست بكرێ، له‌ولاشه‌وه شه‌قام هانده‌درێ و وای ده‌رده‌خه‌ن كه حكومه‌ت له خزمه‌تكردنی هاووڵاتیان كه‌مته‌رخه‌می ده‌كات، ئه‌وه له كاتێكدایه خۆیان به‌شێكن له حكومه‌ت و له دانانی هه‌ر نه‌خشه و پلانێك شه‌ریكن، به‌ڵام شكستی حكومه‌تیش به ئاوات ده‌خوازن، له كاتێكی وا هه‌ستیاردا كه كورد گیرۆده‌ی شه‌ڕێكی داسه‌پاوه‌و له‌ناوخۆشدا كه‌سان و ده‌سته و گرووپی وا هه‌بن بۆ مه‌رامی تایبه‌تی پیلانی له دژ بگێڕن، سه‌رۆك بارزانی ئه‌گه‌ر په‌یامێكی وا رانه‌گه‌یه‌نێ ده‌بێ چی بكات؟!\nپیلانه‌كه ئه‌وه‌نده ئاراسته‌كراوه هه‌موو جومگه سیاسی و سه‌ربازی ئابووری و میدیایی و ته‌نانه‌ت په‌یوه‌ندیه ناوخۆیی و ناوچه‌یی و نێوده‌وڵه‌تیه‌كانیشی گرتۆته‌وه، ئه‌وه‌ی زیاتر جێگای سه‌رنجه پیلانگێڕیه‌كه له‌سه‌ر چه‌ند ناوچه‌یه‌كی دیاریكراو چڕ كراوه‌ته‌وه، ئه‌وه‌تا له‌لایه‌ك هه‌وڵده‌درێ خه‌ڵكی كوردستان و ئێزیدیه‌كان به حه‌شدی شه‌عبی بكرێن و له لایه‌كی تره‌یشه‌وه شنگال به كانتۆن ده‌كرێ، جگه له‌وه‌ش چه‌ندین هاوپه‌یمانێتی شاراوه‌ی سیاسی و سه‌ربازی و میدیایی دژ به ده‌ستكه‌وته‌كانی باشووری كوردستان به روونی هه‌ستیان پێده‌كرێ، بۆیه ئه‌گه‌ر پێش به‌و پیلانگێڕیه نه‌گیرێ، ئه‌وا پیلانگێڕان پێش به ره‌وتی كوردایه‌تی ده‌گرن، ئه‌گه‌ر پیلانه‌كه پووچه‌ڵ نه‌كرێته‌وه بزووتنه‌وه‌ی رزگاریخوازی كورد به لاڕێدا ده‌با و ده‌یكاته پاشكۆی ئه‌و بزاوته مه‌زهه‌بیه توندڕه‌وه‌ی كه ماف و ئازادیه نه‌ته‌وه‌ییه‌كان له باڵاده‌ستی پیرۆزیه‌كانی خۆیدا كورت هه‌ڵدێنێ، له‌و روانگه‌وه و بۆ پارێزگاری له ده‌ستكه‌وته‌كان و پاراستنی ئاساییشی نه‌ته‌وه‌یی، هه‌م پێشینه‌ی مێژووی شۆڕشگێڕی سه‌رۆك بارزانی و هه‌میش پێگه‌ی سیاسی و به‌رپرسیارێتی ئێستای، لێی ده‌خوازێ كه په‌رله‌مان و حكومه‌ت و لایه‌نه سیاسییه‌كان و ته‌نانه‌ت تاكی كوردیش له مه‌ترسییه‌كانی ئه‌و پیلانگێڕیه ئاگادار بكاته‌وه.\nئه‌وه‌ی به روونی هه‌ستی پێده‌كرێ و وه‌ك پێشتریش ئاماژه‌م بۆ كرد پیلانه‌كه ئاراسته كراوه و لایه‌نێكی دیاریكراوی به ئامانج گرتووه كه پارتی دیموكراتی كوردستانه، له‌ناو پارتیشدا به ئاراسته‌ی گه‌مارۆدانی كاریزمایی سه‌رۆك بارزانی و به‌ربه‌ست درووست كردن له‌به‌رده‌م به‌دیهێنانی خه‌ونی سه‌ربه‌خۆیی و دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تی كوردی ده‌جووڵێنرێ، بۆیه ده‌بێ له خۆمان بپرسین: بۆچی و له پێناو چیدا پیلانه‌كه پارتی و له‌ناو پارتیشدا سه‌رۆك بارزانی به ئامانج گرتووه؟\nگومان له‌وه‌دا نییه كه هه‌ر چوار داگیركاری كوردستان نه‌ك دژ به دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تی كوردین، به‌ڵكو به ناو هێنانیشی ته‌نگاو ده‌بن، پارتی دیموكراتی كوردستانیش كه له رابردوودا خاوه‌نی ده‌یان سه‌ركه‌وتن و ده‌ستكه‌وتی نه‌ته‌وه‌ه‌ییه و شكستی به چه‌ندین پیلانی دوژمنانیش هێناوه، له ئێستاشدا سه‌رۆك بارزانی پرسی كوردی وه‌ك پرسێكی نه‌ته‌وه‌یی گواستۆته‌وه ناو هاوكێشه سیاسی و سه‌ربازیه نێوده‌وڵه‌تیه‌كان، بۆ داهاتووش وه‌ك به هه‌ڵوێسته‌كانیه‌وه ده‌یاره خاوه‌نی پرۆژه‌ی سه‌ربه‌خۆیی كوردستان و دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تی كوردییه، هه‌موو ئه‌وانه‌ش له‌گه‌ڵ سیاسه‌تی داگیركاری و حه‌ز و خولیای فراوانخوازی دوژمنان یه‌كناگرنه‌وه و رێگری له گه‌یشتن به ئامانجه شۆڤێنیه‌كانیان ده‌كات، بۆیه ئاساییه داگیركارانی كوردستان له هه‌وڵی پیلانگێڕی دابن و به هه‌ر جۆرێك بێ بیانه‌وێ خه‌ونی دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تی كوردی دوا بخه‌ن، به‌ڵام ئه‌وه‌ی ئاسایی نییه و به خیانه‌تی نیشتیمانیش هه‌ژمار ده‌كرێ: ئه‌و هه‌ڵوێستانه‌ن كه به ناوی نووسه‌ر و رۆشنبیری بێلایه‌ن و ده‌سته و گرووپی به‌رژه‌وه‌ندخوازی ناو حزبی كوردی، وه‌ك ده‌ربڕینی په‌رۆشی و دڵسۆزی بۆ خه‌ڵكی كوردستان، دژ به ره‌وتی نه‌ته‌وه‌یی و هه‌نگاوه‌كانی یه‌كخستنی ناوماڵی كورد ده‌وه‌ستن و ده‌بنه لایه‌نێكی جێبه‌جێكاری ئه‌و پیلانگێڕیه.


پەیسەر زانیاری لەبارەی كۆبوونەوەی بەرهەم ساڵح و قاسم سلێمانی ئاشكرا دەكات\n12:33 - 01/11/2019\nپەیسەر زانیاری لەبارەی كۆبوونەوەی بەرهەم ساڵح و قاسم سلێمانی ئاشكرا دەكات\nلەچەند رۆژی رابردوودا و بە شێوەیەكی نهێنی كۆبوونەوەی نێوان بەرهەم ساڵح سەرۆك كۆماری عێراق و قاسم سلێمانی فەرماندەی فەیلەقی قودس بەڕێوەچووە، كۆبوونەوەكەش لەسەر ئەگەرەكانی گۆڕینی عادل عەبدولمەهدی بووە و تیایدا بەرپرسە ئێرانییەكە پەیامێكی گەیاندوەتە سەرۆك كۆمار.\nخۆپیشاندان و ئاڵۆزی لە شارەكانی خوارو ناوەڕاستی عێراق دەستی پێكردووە و خۆپیشاندەران داوای خزمەتگوزاری و ئەنجامدانی چاكسازی و دابینكردنی هەلی كار دەكەن، بەشێك لە لایەنەكانیش بۆ چارەسەركردنی كێشەكان داوای گۆڕینی سەرۆك وەزیرانیان كردووە.\nدوێنێش (پێنجشەممە) كۆبوونەوەی لایەنەكان و سەرۆك كۆماری بەڕێوەچوو، كە یەكێك لە تەوەرەكان گفتوگۆكردن بوو لەسەر لادانی سەرۆك وەزیران، بەڵام بەپێی زانیارییەكانی پەیسەر بەهۆی جیاوازی بۆچوونی لایەنەكان هیچ بڕیارێك نەدرا.\nبەپێی ئەو زانیارییانەی دەست پەیسەر كەوتوە، لە كۆبوونەوەكەیاندا، قاسم سلێمانی فەرماندەی فەیلەقی قودس، پەیامێكی داوە بەسەرۆك كۆمارو یەكێتی نیشتیمانی كوردستان.\nزانیارییەكان ئاماژە بۆ ئەوەدەكەن، كە سلێمانی بە سەرۆك كۆماری راگەیاندووە، بۆ پرسی خۆپیشاندەكان و دوورخستنەوەی سەرۆك وەیزان دوو رێگەمان لەبەردەستە، ئەگەر خۆپیشاندەكان زیاتر لە كۆنتڕۆڵ دەربچێت، ئەوا ئێمە ناچارین گۆڕانكاری لە پۆستی سەرۆك وەزیراندا بكەین و لەگەڵ لایەنە دۆستەكانمان لەسەر كەسێك رێكدەكەوین. یان لە ئەگەری كپبوونەوەی خۆپیشاندانەكان، ئەوا ئێمە لەگەڵ مانەوەی سەرۆك وەزیرانین لە پۆستەكەی خۆی.\nبەپێی ئەو زانیاریانەی لەبەردەستی پەیسەرن، قاسم سلێمانی ئەوەی بە بەرهەم ساڵح گوتوە، لە هەردوو بارەكەدا پێویستە یەكێتی پشتیوانی بڕیارەكان بێت و هیچ رێگرییەك بۆ ئەو بڕیارانە دروست نەكات و پیشتیوانمان بێت.


Kurdipedia - زەریف: ئەمریکا کوردی سوریا بەکاردەهێنێت\n📖 زەریف: ئەمریکا کوردی سوریا بەکاردەهێنێت | խումբ: Հոդվածներ | Հոդվածներ լեզու: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nزەریف: ئەمریکا کوردی سوریا بەکاردەهێنێت\nوەزیری دەرەوەی ئێران ئەو ڕایگەیاند ئەمریکا کوردی سووریا بەکاردەهێنێت و دەڵێت لە هەوڵداین لەگەڵ هەرێمی کوردستان و تورکیا و سووریا کێشەی کورد لە سووریا چارەسەربکەین.\nمحەمەد جەواد زەریف، وەزیری دەرەوەی ئێران ئەمڕۆ لە پەرلەمانی وڵاتەکەی پەرلەمانی ئەو وڵاتەکەی باسی سیاسەتی ئێرانی کرد لەبەرامبەر رۆژئاوای کوردستان و وتی هەڵوێستی ئێمە زۆر روونە، ئێمە رامانگەیاندووە تەنیا رێگەی سەقامگیری و پاراستنی ئاسایشی تورکیا، بوونی سەربازی حکومەتی ناوەندی سووریایە لە ناوچە سنوورییەکان و بەپێی رێککەوتنی ئادانا ئەو کارە دەکرێت، بەڵام لەڕێگەی هەنگاونان دژی یەکپارچەیی و سەروەری سووریا ناکرێ ئاسایش دابین بکرێت.\nزەریف وتیشی لە کۆبوونەوەکانی ئاستانە، سەرۆک کۆمار راشکاوانە ئەو پرسەی خستووەتەڕوو و لە کۆبوونەوەی ئەمدواییەی ئیستەنبووڵیش ئەو پرسەی بە راشکاوانە باسکردووە.\nدەشڵێت بەدڵنیاییەوە کۆماری ئیسلامی ئێران بڕوای وایە، ئاسایشی ناوچەکە بە جێبەجێکردنی دوو بناغە دابیندەکرێت، یەکەمیان رێزگرتنە لە سەروەریی و یەکپارچەیی خاک و ئاسایشی هەموو وڵاتانی ناوچەکە و دووەمیش پاراستنی مافی هەموو دانیشتووانە بەتایبەت خوشکان و برایانی کوردمان، ئێمە لە گفتوگۆکانمان لەگەڵ سووریا و تورکیا جەختمانکردووەتەوە و پێداگریی دەکەین و ئامادەیی خۆشمان دەربڕیوە، هاوکاریی بکەن بۆ ئەوەی حکومەتەکانی سووریا و تورکیا بتوانن ئەو کێشەیە بەپێی یاسا و رێسا نێودەوڵەتییەکان و بە ئامادەبوونی هیزە سوورییەکان و بە پاراستنی شکۆی دانیشتووانی ئەو ناوچەیە، چارەسەربکەن.\nوەزیری دەرەوەی ئێران ئەمریکای تۆمەتبارکرد بەوەی هەوڵدەدات بە پشتیوانی لە گرووپێکی کوردی سووریا بەکاریان بهێنێت و وەک سەربازی خۆیان کەڵکیان لێ وەرگرێت وتی هەڵبەتە ئەم پرسە بچووکە و برایان و خوشکانی ئێمە لە سووریا بەدڵنیاییەوە دژی ئەو هەنگاوەن و بەرپرسانی هەرێمی کوردستان لە عێراق بەشێوەی فەرمی ئەو سیاسەتەیان قبوڵ نییە، ئێمە هەوڵدەدەین بە هاوکاری لەگەڵ هەرێمی کوردستان و حکومەتی سووریا و هەموو گرووپەکانی کورد لە سووریا ئەو کێشەیە بە هەماهەنگی لەنێوان هێزە سەربازییەکانی سووریا و تورکیا و بەبێ دەردەسەری بۆ کورد و عەرەبی ناوچەکە، چارەسەربکەین.\n 📡 | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | سپی میدیا\n📅 Publication date: 06-10-2019\n📙 Գիրք: 📄\n📙 Գիրք: 📖\n🗺 Երկիր - Նահանգ: 🇮🇷\n🗺 Երկիր - Նահանգ: 🇺🇸 United States\n➕ Ավելացրել է (Naliya Ibrahim) վրա Oct 7 2019 2:17AM\n👌 Այս հոդվածը վերանայվել է եւ թողարկվել է (Aso Ehmediyan) կողմից Oct 7 2019 11:22PM\n✍ Այս տարրը վերջերս թարմացվել է (Aso Ehmediyan) վրա: Oct 7 2019 11:22PM\n👁 Այս տարրը արդեն դիտվել 680 անգամ\n📷 Լուսանկարը ֆայլ 1.0.1 33 KB Oct 7 2019 2:21AM Naliya Ibrahim\n📊 Վիճակագրություն Հոդվածներ 382,825\nԿից փաստաթղթեր 50,499\n🗄 Աղբյուրները 16,145


بەڕێوەچوونی رژەی هێزە چەکدارەکانی ئێران لەمیانەی یەکەمین ڕۆژی هەفتەی بەرەڤانی پیرۆز - SAHAR KURDISH (Sorani)\nبەڕێوەچوونی رژەی هێزە چەکدارەکانی ئێران لەمیانەی یەکەمین ڕۆژی هەفتەی بەرەڤانی پیرۆز\nئه‌یلوول 22, 2019 15:26 Asia/Tehran\nهاوکات لەگەڵ یەکەمین ڕۆژی حەوتەی بەرەڤانی پیرۆز، ڕێو ڕەسمی ڕژەی هێزە چەکدارەکانیی ئێران بەیانی ئەمرۆ یەکشەم لە سەرانسەری وڵات بەڕێوە چوو.\nلە ڕژەی هێزەچەکدارەکانی کۆماری ئیسلامی ئێران یەکەکانی نموونەی پیادە و مەحموولی ئەرتەشی کۆماری ئیسلامی ئێران، سپای پاسدارانی شۆرشی ئیسلامی،بەسیج، هێزی ئینتزامی و وەزارەتی بەرەڤانی و پشتیوانی هێزە چەکدارەکانیی بەشداریان کردووە.\n"حەسەن ڕۆحانی" سەرۆک کۆماری ئیسلامی ئێران، ووتاربێژی سەرەکی ڕێو ڕەسمی ڕژەی هێزە چەکدارەکان لە تاران دا بوو کەلە تەنیشت بارەگای پاکی حەزرەتی ئیمام خۆمەینی (رە) بناغەدانەری کۆماری ئیسلامی ئێران بەڕێوە چوو. فەرماندە پایەبەرزەکانی هێزە چەکدارەکانی ئێران، وابەستەکانی سەربازی وڵاتانی دیکە لە ئێران و ژمارێک لە بنەماڵەکانی شەهیدان، گیانبەختکەران و ئیسارگەران لەم ڕێو ڕەسمە دا ئامادە بوون. ئەمڕۆ یەکشەممە ٢٢ـی سیپتەمبەر ڕێککەوت لەگەڵ ساڵڕۆژی دەستپێکرانی شەڕی داسەپاوی رژیمی بەعسی عێراق لەدژی کۆماری ئیسلامی ئێرانە.\nسوپای دەستدرێژکاریی سەددام (دیکتاتۆری لەناوچووی عێراق) ٣١ـی خەمانانی ساڵی ١٣٥٩(سێپتەمبەری ١٩٨٠) بەم بۆچوونە کە لەماوەی حەوتەیەک دا تاران فەتح دەکات، هێرشێکی بەربڵاوی وێڕای کەڵک وەرگرتن لەهەرچەشنە شەرئامێرەکان بۆ سەر ئێران دەستپێکرد.\n٣١ـی خەرمانان لە رۆژژمێری بۆنەکانی ئێران دەستپێکرانیی حەوتەی بەرەڤانی پیرۆزە؛ لەم یەک حەوتەیە، ڕێو ڕەسمی جۆر بە جۆر لە سەرانسەری ئێرانی ئیسلامی دا بەڕێوە دەچێت.


خەفاجی: ھیچ دیاردەیەكی چەكداریی لەناو شنگال بوونی نییە - تۆڕی میدیایی خەڵک\nفەرماندەیی ئۆپراسیۆنە ھاوبەشەكانی عیراق ئەو دەنگۆیانە ڕەتدەكاتەوە كە باس لە جێبەجێ نەكردنی ڕێككەوتنی شنگال دەكەن و جەختیش دەكاتەوە كە ڕێككەوتنەكە بەپێی ئەو پلانەی كە بۆی دانراوە، جێبەجێ دەكرێت.\nلیوا تەحسین خەفاجی وتەبێژی فەرماندەیی ئۆپراسیۆنە ھاوبەشەكانی عیراق، لە لێدوانێكی ڕۆژنامەوانیدا سەبارەت بە ڕێككەوتنی شنگال ڕایگەیاند، ڕێككەوتنەكە بەپێی ئەو پلانەی كە بۆی دانراوە، جێبەجێ دەكرێت و فەرماندەیی ئۆپراسیۆنەكانی ڕۆژئاوای نەینەوا، دۆسیەی ئەمنی لە شارۆچكەی شنگال بەڕێوەدەبات.\nوتیشی: “ھیچ دیاردەیەكی چەكداریی لەناو شنگال بوونی نییە و ھاووڵاتییانی نێشتەجێی شارۆچكەكەھاوكارن لەگەڵ ھێزە ئەمنییەكان”.\nلیوا تەحسین خەفاجی ئاماژەی بەوەشدا، لە ھەندێك لە میدیاكانەوە ھەوڵی سووكایەتیكردن بە ھێزە ئەمنییەكان و دەدرێت و وتی: “ئەو دەنگۆیانە ڕەتدەكەینەوە كە باس لە جێبەجێ نەكردنی ڕێككەوتنی شنگال دەكەن”.


لە تەواوی كوردستان بازاڕێكی كوردەواری بۆ بەرهەمی ناوخۆ دەكرێتەوە\n:: AM:09:12:14/10/2019 \nجووتیاران بەرهەمەكانیان ڕاستەوخۆ بە هاووڵاتییان دەفرۆشنەوە\nهێشتا جووتیارانی كوردستان ناڕەزایی لە نەفرۆشتنی بەرهەمەكانیان و گرانی نرخی "عموولە"ی عەلوەكانی شارەكانی كوردستان دەردەبڕن، بەڵام ساڵی داهاتوو ئەو كێشەیەی جووتیاران چارەسەر دەكرێ، ئەویش بەهۆی دروستكردنی چەند بازاڕێكی تایبەت بە ساغكردنەوەی بەرهەمە ناوخۆییەكانە.\nبەگوێرەی پڕۆژەیەك كە ئێستە لە وەزارەتی كشتوكاڵ و سەرچاوەكانی ئاوی حكوومەتی هەرێمی كوردستان تاوتوێ دەكرێ، تا ساڵی داهاتوو ژمارەیەك بازاڕی خۆماڵی بۆ بەرهەمە كشتوكاڵییە ناوخۆییەكان دروست دەكرێ، بەجۆرێك ئەو جووتیارانەی بەروبوومیان هەیە، پێویست ناكات بچنە عەلوە، بەڵكو لەڕێی ئەو بازاڕەوە بەبێ وەرگرتنی عموولە و كرێ، بەرهەمەكانیان ساغ دەكەنەوە. ئەوەیش ڕاستەوخۆ كاریگەری لەسەر داهاتی جووتیار دادەنێت.\nدەمانەوێ ئیتر ڕاستەوخۆ جووتیار بەرهەمەكەی بفرۆشێتە هاووڵاتی و قازانجیان زۆرتر بێ\nبۆ ئەوەی جووتیارێك بەرهەمەكانی ساغ بكاتەوە لە بازاڕ، ئێستە پێویستە بەرهەمەكەی بباتە عەلوەكان و لەوێ جیا لە عموولە، كرێی قەپان و شوێنی خستنەڕوو و چەندان جۆر پارەی تری لێ وەردەگیرێ، بەوەیش قازانجی جووتیار نامێنێ.\nموشیر سەلیم جووتیارێكی دەشتی هەولێرە و دەڵێت، ئێستە بەشێكی زۆر لە قازانجی بەرهەمە كشتوكاڵییەكان بۆ عەلوە دەڕوات، بەبێ ئەوەی هیچ حیسابێك بۆ جووتیار بكرێ.\nئەو بۆ "وشە" ڕوونی كردەوە، لەكاتی چوونی جووتیار بۆ عەلوەكان، كۆمەڵێك كرێ و عموولەی لێ وەردەگیرێ و دواتر قازانجی زۆری بۆ نامێنێتەوە. وەك موشیر ئاماژەی كرد، "ئێستە بەشێكی زۆر لە جووتیاران بەشێكی بەرهەمەكەیان لەسەر شەقامەكان دەفرۆشن، یان لە ڕێوبانی دەرەوەی شار، تا دووربن لە عموولە و كرێی جۆراوجۆر لە عەلوەكاندا".\nنرخی عموولە زۆرە و قازانجمان كەمە\nئەو جووتیارە دروستكردنی عەلوەیەك بۆ بەرهەمی ناوخۆی و دوور لە بەرهەمی كشتوكاڵی هاوردە، بە پێویست دەزانێت و پێی وایە "سوود بە جووتیار دەگەیەنێت".\nبەگوێرەی ڕاپۆرتەكەی وەزارەتی كشتوكاڵ و سەرچاوەكانی ئاو، هیچ شار و شارۆكەیەك بێبەش نابێت لەو بازاڕە و ڕاستەوخۆ بازاڕەكە لەلایەن جووتیارانەوە بەڕێوە دەبرێ.\nپەرلەمانتارێكی لیژنەی كشتوكاڵ لە كوردستان ئاماژە بەوە دەكات، ڕاگرتنی هاوردەی بەروبوومی دەرەكی چارەسەری تەواو نییە تا خواست لەسەر بەرهەمی ناوخۆی بەرز بێتەوە، بەڵكو دروستكردنی بازاڕی تایبەت بۆ بەرهەمی ناوخۆ، دەتوانێ باشتر سوود بە جووتیار بگەیەنێت.\nیاسین خدر بە"وشە"ی ڕاگەیاند، لەگەڵ وەزیری كشتوكاڵ سەرقاڵی تاوتوێكردنی پڕۆژەیەكی ستراتیجین بۆ سوودگەیاندن بە جووتیارانی كوردستان، ئەویش بە بازاڕكردنی بەرهەمی خۆماڵییە و بەهۆیەوە هیچ بەرهەمێكی خۆماڵی ناچێتە عەلوەكان.\nڕوونی كردەوە، "بازاڕكردنی كوردەواری لە هەموو شارەكانی كوردستان دەكرێتەوە و جووتیار هیچ عموولەیەكی ناكەوێتە سەر، لەو بازاڕەدا هیچ بەروبوومێكی دەرەوە قبووڵ ناكرێ".\nپەرلەمانتارەكە گوتی، دوای ئەنجامدانی ئەو پڕۆژەیە، ڕێكخستنەوە بۆ عەلوەكان ئەو عموولەیە دەكرێ كە لە جووتیار وەردەگیرێ، چونكە ئێستە لە هەر شارێك جۆرێك پارە وەردەگیرێ.\nهەرچی وەزارەتی كشتوكاڵ و سەرچاوەكانی ئاوی حكوومەتی هەرێمی كوردستانە، پشتگیری لەو پڕۆژەیە دەكات و گوتەبێژی وەزارەتەكە دووپاتی دەكاتەوە، ساڵی داهاتوو ئەو پڕۆژەیە دەچێتە بواری جێبەجێكردنەوە و جووتیار لەو عموولە زۆرەی عەلوەكان ڕزگاری دەبێت.\nحوسێن حەمەكەریم، بە"وشە"ی گوت، ئەو پڕۆژەیە لە چەند ئاراستەیەكەوە كاری لەسەر دەكەین بۆ ئەوەی ساڵی داهاتوو بیخەینە بواری جێبەجێكردنەوە.\nجووتیار ڕاستەوخۆ بەرهەمەكەی دەفرۆشێت بە هاووڵاتیی بەبێ ئەوەی دوو دەستی تر ڕۆڵی تێدا ببینن\nڕوونی كردەوە كە ئەو پڕۆژەیە وەك بازاڕێكی هەفتانەیە، جووتیار ڕاستەوخۆ بەرهەمەكەی دەفرۆشێت بە هاووڵاتیی بەبێ ئەوەی دوو دەستی تر ڕۆڵی تێدا ببینن، چونكە ئێستە جووتیار كە بەرهەمێك دەفرۆشێت دەیباتە عەلوە و عەلوە كرێی خۆی لێ وەردەگرێ و بەقاڵیش هەروا، بۆیە بەشێكی زۆری داهاتی ئێستەی جووتیاران عەلوە و بەقاڵەكان دەیبەن و گرانتر دەكەوێتە دەستی هاووڵاتییان.\nگوتەبێژی وەزارەتی كشتوكاڵ گوتی، دەمانەوێ ئیتر ڕاستەوخۆ جووتیار بەرهەمەكەی بفرۆشێتە هاووڵاتی و قازانجیان زۆرتر بێ، ئەوەیش گونجاوترە لەو شێوەی كە ئێستە هەیە، چونكە لەو حاڵەتەدا عموولەی عەلوەكان نامێنێت و بەقاڵیش هەرزانتر بەرهەمەكەی دەفرۆشێتە هاووڵاتییان.\nباسی لەوەیش كرد كە جێبەجێكردنی ئەو پڕۆژەیە پێویستی بە هەندێك وردەكاری هەیە، هەوڵ هەیە تا ساڵی داهاتوو بەتەواوی ئەو پڕۆژەیە بكەوێتە واری جێبەجێكردنەوە.


2018-06-23 [12:53 PM]\nپۆلیسی سلێمانی رایگەیاند، لە قه‌زای چه‌مچه‌ماڵ دوێنی ھەینی گەنجێکی تەمەن ١٨ سال کۆتایی بە ژیانی خۆی ھێنا، په‌راوی لێكۆڵینه‌وه بۆ روداوه‌كه كراوه‌ته‌وه‌و لێكۆڵینه‌وه‌كان به‌رده‌وامه.\nراگەیاندنی بەرێوبەرایەتی پۆلیسی سلێمانی بە ئاژانسی ھەواڵی زاگرۆسی راگەیاند: دوێنی ھەینی ٢٢ی٦ی٢٠١٨، گه‌نجێكی ته‌مه‌ن ١٨ له‌قه‌زای چه‌مچه‌ماڵ كۆتایی به‌ژیانی خۆی هێنا، ئه‌و گه‌نجه ناوی (ش، ع، ع)و ته‌مه‌نی ١٨ ساڵه‌و دانیشتوی گه‌ڕه‌كی ئاسوده‌یه‌ی قه‌زای چه‌مچه‌ماڵه.\nپۆلیسی سلێمانی ئەوەشی خستەروو، کە دوایی روداوه‌كه، ده‌ستبه‌جێ تیمی به‌ڵگه‌كانی تاوان‌و مه‌فره‌زه‌كانی به‌شی پۆلیس چه‌مچه‌ماڵ گه‌یشتنه شوێنی ڕوداوه‌كه‌وه‌و لێكۆڵینه‌وه‌كان له‌روداوه‌كه ده‌ستیانپێكردووه.\nراگەیاندنی بەرێوبەرایەتی پۆلیسی سلێمانی ئەوەشی ئاشکرا کرد ، کە به‌پێی لێكۆڵینه‌وه سه‌ره‌تاییه‌كان، گه‌نجه‌كه ئاسه‌واری فیشه‌ك به‌جه‌سته‌یه‌وه دیاره‌و په‌راوی لێكۆڵینه‌وه بۆ روداوه‌كه كراوه‌ته‌وه‌و لێكۆڵینه‌وه‌كان به‌رده‌وامه.


2019-05-26 [10:20 AM]\nبه‌هۆی هه‌بوونی سپرنگی به‌هێز و پارچه‌یه‌ك ئاسن تێیدا، لیژنه هاوبه‌شه‌كان ده‌ست به‌سه‌ر ژماره‌یه‌ك یاری ده‌مانچه‌ی منداڵدا ده‌گرن و لیژنه هاوبه‌شه‌كانیش داوا له‌دایكان و باوكان ده‌كات به وریاییه‌كی زیاتره‌وه ئاگاداری منداڵه‌كانیان بن.\nقایمقامی سلێمانی له راگه‌یه‌نراوێكدا كه وێنه‌یه‌كی بۆ ئاژانسی هه‌واڵی زاگرۆس هاتووه، تێیدا ده‌ڵێت، ئه‌مڕۆ یه‌كشه‌ممه لیژنه‌ی یه‌كی سه‌ربه‌لیژنه هاوبه‌شه‌كانی قائیمقامیه‌تی سلێمانی ده‌ستی به‌سه‌ر زیاتر له (50) ده‌مانچه‌ی موروی منداڵانه‌دا گرتووه كه به‌هۆی هه‌بوونی سپرینگه به‌هێزه‌كه‌یه‌وه مه‌ترسی بۆ سه‌ر منداڵ و به‌ركه‌وتنی به شوێنێ ناسكیان دروست ده‌كات، هه‌بوونی سپرینگێكی به‌هێزی له‌وجۆره و به‌كارهێنانی بۆ ته‌قادنی موروه‌كه، مه‌ترسی به‌ركه‌وتنی چاو یان ئه‌ندامێكی ناسكی تر له‌له‌شی ئه‌و منداڵانه‌ی یاری پێده‌كه‌ن دروستده‌كات.\nله‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی له‌كاتی دروستكردنه‌كه‌یدا پارچه ئاسنیان بۆ قورسكردنی كێشی ده‌مانچه‌كه به‌كارهێناوه و به‌ساغی له ده‌سكی ده‌مانچه‌كه دانراوه، ئه‌مه‌ش واده‌كات له‌كاتی به‌ركه‌وتنی به شوێنێكی منداڵ مه‌ترسی شكان دروست بكات.\nله كۆتاییدا داوای له‌دایكان و باوكان كرد به وریاییه‌كی زیاتره‌وه ئاگاداری منداڵه‌كانیان بن له كڕینی ئه‌و جۆره یاریانه و له‌كاتی هه‌بونیدا له دوكانی گه‌ڕه‌كه‌كانیاندا لیژنه هاوبه‌شه‌كانی قائیمقامیه‌تی سلێمانی لێ ئاگاداربكه‌نه‌وه.


هونه‌رمه‌ند حه‌سه‌نى جزیرى خۆشخوان و ده‌نگێكى ڕه‌سه‌ن و پارێزه‌رى لاوك سترانى كوردى\n(1917جزیر و بۆتان _ 9/7/1983 زاخۆ)\nله‌ده‌ستپێكدا ده‌بێت هه‌موو كات ڕۆڵى ڕادیۆى كوردى به‌غدا و كارمه‌ند و هونه‌رمه‌نده دڵسۆزه‌كانى له‌تۆماركردن و ئه‌رشیفكردنى ده‌نگى خۆش و به‌سۆزى هونه‌رمه‌ندانى گه‌له‌كه‌مان له‌سه‌ره‌تاى چله‌كانى سه‌ده‌ى پێشوو به‌رزبنرخێنین .\nڕادیۆى كوردى به‌غدا له‌وسه‌رده‌مه‌دا به‌وپه‌ڕى دڵسۆزییه‌وه بۆهونه‌رمه‌ندان له‌هه‌ربه‌شێكى كوردستانه‌وه ڕوویان لێكردبێت باوه‌شى خزمه‌تكردن و په‌روه‌رده‌كردن و درێژه دان به‌هونه‌رى بۆكردوونه‌ته‌وه.\nگۆرانى ( كاڤوكێ) ئه‌و گۆرانییه كرمانجییه یه كه به‌هه‌ست وزه‌ین و ڕۆحى زۆربه‌مان له ڕووى میلۆدى و تێكسته‌وه ئاشنایه، ده‌نگى خۆش و پڕچێژى (حه‌سه‌ن جزیرى ) یه له‌ڕێی ئه‌و گۆرانییه‌وه كاریگه‌رى له‌سه‌ر زۆر له‌هونه‌رمه‌ندان داناوه‌و په‌لكێشى لاى ده‌نگ و هونه‌ره ڕه‌سه‌نه‌كه‌ى خۆى كردوون ،هه‌ندێك هونه‌رمه‌ند پێى سه‌رسام و ته‌نانه‌ت به‌ده‌نگى خۆیان دووپاته‌یان كردۆته‌وه.\nهونه‌رمه‌ندى ده‌نگ زوڵاڵ و نابینا ( حه‌سه‌ن جزیرى ) ئه‌و هونه‌رمه‌نده‌ى په‌روه‌ردگارى به‌خشنده ، جوانترین و به‌نرخترین هه‌ستى لێسه‌ندۆته‌وه ئه‌ویش ( بینینه)، به‌ڵام میهره‌بانى په‌روه‌ردگار له‌لایه‌كى دیكه‌وه پاداشتى كردۆته‌وه و هه‌ستى زیاترى پێبه‌خشیوه، هونه‌رمه‌ند حه‌سه‌نى جزیرى به‌داخه‌وه كه‌نابینا بووه ، به‌ڵام له چاوى دڵه‌وه ڕوانیویه‌تییه ژیان و گه‌شه‌ى به‌هونه‌ره ڕه‌سه‌نه‌كه‌ى داوه‌و، ده‌یان به‌رهه‌مى ناوازه‌ى تۆماركردووه و گه‌نجینه‌ى مه‌قام و لاوك و سترانى كوردى پێ ده‌وڵه‌مه‌ندكردووه .\nهونه‌رمه‌ندى لاوك و سترانبێژ (حه‌سه‌ن جزیرى ) له جزیر و بۆتانه‌وه بۆ شارى به‌غدا .\nهونه‌رمه‌ند حه‌سه‌ن جزیرى ( حه‌سه‌ن فه‌تاح ئه‌حمه‌د) له‌گه‌رمه‌ى شه‌ڕى یه‌كه‌مى جیهانى له‌مه‌ڵبه‌ندى تژى له لاوك و ستران له ساڵى (1917) له‌جزیر و بۆتان له خانه‌واده‌یه‌كى نه‌دارو كه‌مده‌رامه‌ت و هونه‌ردۆست به‌دنیا هاتووه، هونه‌رمه‌ند له‌نێو دنیاى هونه‌ردا به (حه‌سه‌ن جزیرى) ناسراوه .\nباوكى هونه‌رمه‌ند ( فه‌تاح ئه‌حمه‌د) له‌به‌رئه‌وه‌ى خاوه‌نى ده‌نگێكى خۆشبووه‌و له‌ژێر كاریگه‌رى ده‌نگبێژان و لاوكبێژانى ده‌ڤه‌ره‌كه‌یدا بووه ، كاریگه‌رى ده‌نگى به‌سۆزى (سه‌عیدئاغاى جزیرى ) له‌سه‌ر هه‌بووه ،خۆشیی كه‌سێكى چالاك و زیره‌ك بووه و له‌ڕێی ده‌نگ و چڕینى لاوكه‌وه له ده‌ڤه‌ره‌كه‌دا خۆى ناساندووه،\nدواى ئه‌وه‌ى خواى گه‌وره (حه‌سه‌ن ) ده‌به‌خشێته خانه‌واده‌ى (فه‌تاح محه‌مه‌د) ده‌ستكورتى و هه‌ژارى و سه‌ختى ژیان بارگه‌ى پێ ده‌پێچێته‌وه و ڕووده‌كاته باشوورى كوردستان له‌گه‌ڵ هاوسه‌ر و سێ كوڕوكچه‌كه‌ى به‌ناوه‌كانى ( حه‌سه‌ن ، محى الدین و چاچان و كچه‌كه‌ى ئایا) له (زاخۆى ده‌لال) نیشته‌جێ ده‌بن ، هێشتا حه‌سه‌ن منداڵه كه (شه‌مسه حه‌مید) ى دایكى ده‌چێته به‌ردلۆڤانى په‌روه‌ردگارى مه‌زن،(*1)\nحه‌سه‌نى منداڵ له‌سۆز و ئامێزى دایك بێ به‌ش ده‌بێت، بۆمه‌به‌ستى ئاگاداربوون له ژیان په‌روه‌ردكردنى منداڵه‌كانى باوكى خاتوو\n( حه‌لیمه ) ده‌كاته هاوسه‌رى خۆى ، حه‌سه‌ن جزیرى هونه‌رمه‌ند ده‌بێته خاوه‌ن باوه‌ژه‌ن.\nباوكى هونه‌رمه‌ند ( فه‌تاح ئه‌حمه‌د) بۆ دابینكردنى بژێوى ژیانى خۆیی و منداڵه‌كانى له دیوه‌خانى ( حازم به‌گى شه‌مزین ئاغا) ده‌بێته چایچى وقاوه‌چى و درێژه به‌و كاره‌ى ده‌دات تا ماوه‌ى (20) ساڵ ژیان به‌وشێوه‌یه ده‌گوزه‌رێنێ ، له‌دیوه‌خانى ئاغا و به‌گه‌كانى كوردستان نه‌ریت وابووه به‌هۆى نه‌بوونى ڕادیۆ و ته‌له‌فزیۆن ، زۆربه‌ى شه‌وان كۆڕو كۆبوونه‌وه‌ى دۆستان و یارانى ئاغاكان، ده‌نگخۆش و سترانبێژه‌كان به‌ده‌نگه پڕ سۆزه‌كانیان ستران و لاوكیان چڕیوه، فه‌تاح ئه‌حمه‌دیش له‌به‌ر ئه‌وه‌ى زاده‌ى ناوچه‌یه‌كى ده‌وڵه‌مه‌ندبووه‌وشاره‌زاییه‌كى زۆرى له فۆلكلۆردا هه‌بووه‌و هه‌روه‌ها له‌ژێركاریگه‌رى ستران و لاوكه‌كانى سه‌عیدئاغاى جزیرى بووه ،زۆربه‌ى شه‌وان له‌ودیوه‌خانه لاوك و سترانى چڕیوه، ئه‌و ژیانه كاریگه‌رى زۆرى له‌سه‌ر حه‌سه‌نى جزیرى داناوه‌و ده‌نگخۆشیی باوكى و ستران و لاوكى ناوچه‌كه‌و دیوه‌خانه‌كه بوونه‌ته هه‌وێن و فێرگه‌یه‌كى به‌سوود بۆ هونه‌رمه‌ند، حه‌سه‌ن جه‌زیرى له‌گه‌ڵ باوكیدا به‌وشێوه‌یه ده‌مێنێته‌وه‌و ڕۆژانه خه‌رمانى هونه‌رى خۆى ده‌وڵه‌مه‌ندتر ده‌كات .\nحه‌سه‌ن جزیرى به‌دواى كاردا وێڵه‌و ئازادى له‌باوكى وه‌رده‌گرێت و ده‌بێته شاگردى (وه‌ستا برایمى مسگه‌ر ) سه‌رقاڵى سپىیكردنه‌وه‌ى مه‌نجه‌ڵ و سینى و قاپى مس ده‌بن كه‌له‌وسه‌رده‌مه‌دا زیاتر ئه‌و كاڵا مسانه بۆ ئاماده‌كردنى خۆراك به‌كارده‌هات .\nحه‌سه‌ن جزیرى له‌گه‌ڵ وه‌ستا برایمدا گوند و ئاوایی ئه‌و ده‌ڤه‌ره ته‌ى ده‌كه‌ن بۆ سپیكردنه‌وه‌ى ئه‌و كاڵایانه و به‌ده‌ستهێنانى بژێوى ژیان ، ئه‌و گه‌ڕان و كێوماڵ كردنه‌وه‌ده‌بێته ئه‌زموونێكى زێده‌تر بۆ حه‌سه‌نى مێرمنداڵ و زیاتر ئاشنابوون به‌لاوك و سترانه‌كانى ئه‌و ده‌ڤه‌ره و پاشخانى هونه‌رى خۆى ده‌ڵه‌مه‌ندتر ده‌كات ،\nحه‌سه‌ن جزیرى هونه‌رمه‌ند ، به‌داخه‌وه له‌ته‌مه‌نى (10) ساڵاندا دووچارى نه‌خۆشیی چاو ده‌بێت ، دیاره له‌وسه‌رده‌مه‌دا چاره‌سه‌ر و زانستى پزیشكى به‌وشێوه‌یه پێشكه‌وتووه نه‌بووه ،پێده‌چێت هونه‌رمه‌ند دووچارى نه‌خۆشیی ( ته‌راخوما )ى چاو بووبێت به‌ڵام به‌هۆى ئه‌وه‌ى كه‌نه‌توانراوه چاره‌سه‌رى بكه‌ن ، ئه‌و نه‌خۆشییه له‌گه‌ڵیدا گه‌وره ده‌بێت وته‌شه‌نه‌ده‌كات وڕۆژانه چاوه‌كانى ڕوو له‌كزى ده‌كه‌ن، ته‌مه‌نى تاده‌گاته (18) ساڵى كه‌لوتكه‌ى گه‌نجى و چێژوه‌رگرتنه له‌ژیان ، به‌داخه‌وه به‌یه‌كجارى له‌دنیاى بینین بێ به‌ش ده‌بێت و، ئیتر ڕۆشنایی به‌چاوه‌كانى دا نامێنێت، به‌ڵام له‌ڕێگه‌ى هه‌ست و چاوى دڵه‌وه درك به‌ڕۆشنایی ژیان ده‌كات.\nڕادیۆى كوردى به‌غدا و بڵاوبوونه‌وه‌ى ده‌نگ و سه‌داى حه‌سه‌ن جزیرى ...\nهونه‌رمه‌ندى ده‌نگخۆش و نابینا له‌ته‌مه‌نى (24) ساڵیدا واته (1941) خولیاى ستران و لاوكچڕین ده‌یخاته سه‌ر ڕێگایه‌كى دورو درێژى خۆ ویست و ئاره‌زوو مه‌ندانه ئه‌ویش شارى به‌غدایه‌و هێشتا ڕه‌به‌نه‌و له‌میوانخانه‌یه‌ك ده‌گیرسێته‌وه،\nبه‌ڵام ڕایه‌كى جیاواز له‌و ساڵه‌دا (1941) دا هه‌یه ئه‌ویش نووسه‌ر و ڕۆشنبیر و بێژه‌ر و پێشكه‌شكارى به‌رنامه ( كه‌مال ڕه‌ووف محه‌مه‌د) ده‌ڵێت ( پێموایه زووتر هاتبێته به‌غدا له‌نێوان ساڵى 1930 بۆ 1931 ، له‌گه‌ڵ محه‌مه‌د عارف جزیرى پێكه‌وه سترانى ( گر سیرا بسیرا ) یان بۆ مریه‌م خان سه‌ندۆته‌وه) (*2)\nپه‌یوه‌ندییه‌كى برایانه‌و هونه‌رمه‌ندانه له‌نێوان هه‌ردوو هونه‌رمه‌ند (محه‌مه‌د عارف جزیرى و حه‌سه‌ن جزیرى) دا هه‌بووه ماوه‌یه‌كى زۆر پێكه‌وه گوند و دیوه‌خانه‌كانى ده‌ڤه‌رى زاخۆ گه‌ڕاوون و لاوك و سترانیان خوێندووه،ته‌نانه‌ت پێكه‌وه گه‌شتیان كردووه بۆ (حه‌له‌ب و قامیشلۆ) ،له‌ساڵى (1933) یه‌كه‌م گۆرانى (كوردى _ عه‌ره‌بى) له‌سه‌ر (گرام _ سه‌فحه _قه‌وان) به‌ناوى ( جا‌و مگر بدرب قامیشلو) له‌حه‌ڵه‌ب له‌لاى كۆمپانیاى ( سۆداڤا Sodwa) تۆماركردووه .(*3)\nهونه‌رمه‌ند حه‌سه‌ن جزیرى له‌شارى به‌غدا به‌هۆى ده‌نگه خۆشه‌كه‌یه‌وه ، مامۆستا و هونه‌رمه‌ند (عه‌لى مه‌ردان) پێى ئاشنا ده‌بێت و به‌هۆى عه‌لى مه‌ردانه‌وه ده‌چێته ڕادیۆى به‌غدا ، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ى هونه‌رمه‌ند خاوه‌نى ده‌نگێكى به‌سۆزو خۆش وشاره‌زابووه له‌چرینى لاوك و ستراندا وه‌ك هونه‌رمه‌ندێكى لێهاتوو له‌ڕادیۆ په‌سه‌ندكراوه و هه‌فتانه كاتێكى به‌شێوه‌ى ڕاسته‌وخۆ بۆ ده‌ستنیشانكراوه تا به‌رهه‌مه‌كانى پێشكه‌ش بكات ، له‌ساڵى (1942)وه‌ك هونه‌رمه‌ندێكى دیار له‌ڕادیۆى كوردى به‌شێوه‌ى فه‌رمى ده‌ست به‌كارده‌بێت ، یه‌كه‌م لاوك و ستران به‌ناوى ( یاركه ورى _ لاوك ) ، ( بابى سیرو _ ستران ) تۆمارده‌كات و بڵاوده‌بێته‌وه،(*4)\nهونه‌رمه‌ند حه‌سه‌ن جزیرى ، هونه‌رمه‌ندێكى به‌ئاگا و لێهاتوو و شاره‌زا بووه له‌خوێندنى لاوك و ستران داو دركى به‌وه‌ش كردووه كه پێویسته هونه‌رمه‌ند شاره‌زا بێت له‌ژه‌نینى یه‌كێك له‌ئامێره مۆسیقی یه‌كان، هونه‌رمه‌ند له‌ساڵى (1958) خۆى فێرى ئامێرى ( عود) ده‌كات بۆ ئه‌وه‌ى هاوكارى بێت له‌كاتى دانانى ئاواز وچرینى لاوك و سترانه‌كانیدا.\nمامۆستا باكورى یاده‌وه‌رییه‌كى خۆیی و هونه‌رمه‌ند حه‌سه‌ن جزیرى سه‌باره‌ت به‌ژه‌نینى عوده‌كه‌ى جزیرى ده‌گێڕێته‌وه و ده‌ڵێت ( ئاهه‌نگى سه‌رى ساڵى 1956 بوو من و هونه‌رمه‌ندان حه‌سه‌ن جزیرى و نه‌سرین شیروان له‌كۆمپانیاى نه‌وتى كه‌ركوك ده‌عوه‌ت كرابووین،ده‌سته‌ى به‌رێوه‌بردنى یانه‌ى فه‌رمانبه‌رانى ئه‌وێ ، ئاهه‌نگێكیان سازكردبووهه‌رسێكمان به‌شداربووین ، حه‌سه‌ن عودى لێ ئه‌دا ، ئه‌گه‌رچیش كه‌مێك (ناساز _ ناشاز) ى ده‌كرد و منیش به‌كه‌مانچه ، منیش هه‌رزۆر باش نه‌بووم له‌كه‌مانچه ژه‌نین به‌ڵام ناچارى بوو، خه‌ڵكه‌كه‌ش زۆر هه‌ستیان به‌مه نه‌ده‌كرد له‌به‌ر گۆرانى و لاوكه خۆشه‌كانى حه‌سه‌ن جزیرى و نه‌سرین شێروان و به‌سته تازه‌كانى من) (*5)\nهونه‌رمه‌ند حه‌سه‌ن جزیرى ماوه‌ى (20) ساڵ له شارى به‌غدا به ڕه‌به‌نى له میوانخانه ژیان به‌سه‌ر ده‌بات و به‌ڵام له‌تێكۆشان و به‌خششى هونه‌رى به‌رده‌وامه و په‌یوه‌ندییه كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كانى له‌گه‌ڵ هونه‌رمه‌ندانى ڕادیۆ فراوانتر و پته‌وترده‌كات ، په‌یوه‌ندى برایانه‌و هونه‌رمه‌ندانه‌ى له‌ته‌ك مامۆستا عه‌لى مه‌ردان و تایه‌ر تۆفیق و حه‌سه‌ن زیره‌ك و نه‌سرین شیروان و ڕه‌سوڵ گه‌ردى دا درێژه پێده‌داو سه‌رسامیش بووه به‌ده‌نگ و هونه‌رى ئه‌و هاوڕێ هونه‌رمه‌ندانه‌ى.\nله‌گه‌ڵ مامۆستا و هونه‌رمه‌ند عه‌لى مه‌ردان ومحه‌مه‌د عارف جزیرى له‌ساڵى (1961) گه‌شتیان كردووه بۆ شارى كرماشان ومیوانى هونه‌رمه‌ند حه‌سه‌ن زیره‌ك ده‌بن و له‌ڕادیۆى كرماشان هونه‌رمه‌ند لاوك وستران تۆمارده‌كات .\nله‌هه‌مان ساڵدا واته 1961 كۆتایی به‌ژیانى ڕه‌به‌نى دێنێت ، له‌گه‌ڵ خاتوونێكى عه‌ره‌ب به‌ناوى ( سوعاد ئیبراهیم ) ژیانى هاوسه‌رى پێكدێنێت و ده‌بنه خاوه‌نى دووكچ و كوڕێك به‌ناوه‌كانى ( ئه‌مسال و سوندس و فه‌لاح) .\nهونه‌رمه‌ند حه‌سه‌ن جزیرى له‌ماوه‌ى (33 بۆ 34) ساڵ مانه‌وه‌و خزمه‌تكردن به مه‌قام و لاوك و ستران له‌ڕادیۆى كوردى به‌غدا، واته له‌ساڵى (1942 بۆ 1975) تاخانه‌نشین ده‌بێت ، هونه‌رمه‌ند نزیكه‌ى (308) مه‌قام و لاوك و سترانى ڕه‌سه‌نى تۆماركردووه ، ده‌كاته ماوه‌ى ( 30) كاتژمێر تۆمارى ده‌نگى لاوك و ستران.\nبه‌پێى ڕیزبه‌ندى تۆماركردنى ڕادیۆى كوردى به‌غدا، هونه‌رمه‌ند حه‌سه‌ن جزیرى به‌پله‌ى سێیه‌م دێت دواى هونه‌رمه‌ندان (مامۆستا عه‌لى مه‌ردان ، 60كاتژمێر ) و ( ڕه‌سوڵ گه‌ردى 40كاتژمێر ) (*6)\nخه‌رمان به‌ره‌كه‌ت به‌ده‌نگه زوڵاڵه‌كه‌ى ئه‌و هه‌موو به‌رهه‌مه‌ى خستۆته سه‌رخه‌رمانى لاوك و سترانى كوردى كه بۆهه‌میشه جێی ستایش و به‌رزنرخاندنى كه‌سایه‌تى و هونه‌رى ڕه‌سه‌نى هونه‌رمه‌ند حه‌سه‌نى جزیرى یه ،هه‌روه‌ها له‌ساڵى (1967) به‌دواوه چه‌ند گۆرانییه‌كى ده‌نگ و ڕه‌نگى له‌ته‌له‌فزیۆنى كه‌ركوك تۆماركردووه.\nدواى خانه‌نشین بوونى و هه‌ڵكشانى ته‌مه‌ن و سۆزو خۆشه‌ویستى و غوربه‌تى بۆ وڵات و نیشتمان، له‌كۆتایی ته‌مه‌نیدا به جه‌سته‌یه‌كى نه‌خۆشه‌وه بڕیارده‌دات به خێزانه‌وه بگه‌ڕێته‌وه كوردستان و ئه‌و ته‌مه‌نه‌ى ماویه‌تى له‌ناو هاوزمان وژینگه و فه‌رهه‌نگ و كه‌لتوور و هونه‌رى ڕه‌سه‌نى نه‌ته‌وه‌كه‌یدا به‌سه‌ر ببات ، له‌ساڵى (1982) بۆ دواجار شارى به‌غدا به‌جێدێڵێ و له‌زاخۆى ده‌لال له‌گه‌ڵ هاوسه‌ر و منداڵه‌كانیدا نیشته‌جێ ده‌بن .\nبه‌هۆى نه‌خۆشیی درێژخایه‌ن و وه‌ستانى هه‌ردوو گورچیله‌ى له ته‌مه‌نى (66) ساڵیدا وله‌رێكه‌وتى ( 9/7/1983) هونه‌رمه‌ند حه‌سه‌ن جزیرى كۆچى دوایی ده‌كات وخوداحافیزیی له هونه‌ر و لاوك و ستران و كوردستان ده‌كات ، له گۆڕستانى زاخۆ ئه‌سپه‌رده‌ى خاك ده‌كرێت،\nبه‌ڵام به‌داخه‌وه وه‌ك ئه‌وه‌ى هه‌ندێك هونه‌رمه‌ند و هونه‌ردۆست باسى لێوه ده‌كه‌ن ، له‌به‌ر ئه‌وه‌ى له‌كاتى سپاردنى به‌خاكى پیرۆزى كوردستان ، گرنگى به‌گڵكۆكه‌ى نه‌دراوه و له‌ماوه‌ى ئه‌و چه‌ندین ساڵه‌دا ، گڵكۆكه‌ى شێواوه‌و هیچ شوێنه‌وارێكى لێ به‌جێ نه‌ماوه ، به‌داخه‌وه ده‌توانین بڵێین هونه‌رمه‌ند حه‌سه‌ن جزیرى تا له‌ژیاندا بووه نه‌دارو كه‌م ده‌رامه‌ت و كرێچى ماڵان بووه، له كۆچكردنه‌كه‌شیدا هه‌ر هه‌ژار و هونه‌رمه‌ندێكى گڵكۆ وون بووه....!\nله‌یاد و یاده‌وه‌ریی خاوه‌ن ده‌نگێكى ڕه‌سه‌ن وبولبولى خۆشخوانى ئاواز ولاوك و سترانى كوردیدا حه‌سه‌ن جزیرى ، وێڕاى سڵاو و چه‌پكه گوڵى كوردستان بۆسه‌ر گڵكۆى وونى ، ده‌بێت ڕێز له‌هونه‌ر و ده‌ست و په‌نجه‌ى هونه‌رمه‌ندانى ژه‌نیارى به‌ر‌هه‌مه‌كانى هونه‌رمه‌ند حه‌سه‌ن جزیرى بگرین كه هاوكار و پشتیوانى به‌رهه‌مه‌كانى هونه‌رمه‌ند بوون.\nهه‌ندێك له‌به‌رهه‌مه‌پڕ چێژ و به‌ناوبانگه‌كانى هونه‌رمه‌ند حه‌سه‌ن جزیرى :\n( لاوكى عه‌بدالى ، لاوكى مه‌ترانۆ ، لاوكى بلبۆ ، به‌سته‌ى كاڤوكێ ، لاوكى ساڵحۆ ، ئه‌حمه‌دى مالا موسا و لێ لێ دینێ ،هه‌ى لۆ دلان به‌هاره و ئه‌ز نه‌خۆشم ......چه‌ندینى تر )\nجه‌مالى ده‌لاك 19/1/2021\n(*1) كتێبى گۆرانیبێژه نه‌مره‌كان ،،، به‌شى یه‌كه‌م ،،باكوورى ،،لاپه‌ڕه (101)\n(*2و3) كتێبى مێژووى ڕادیۆى كوردیی به‌غداد،،1939_1958 ، به‌رگى یه‌كه‌م /جزمى یه‌كه‌م ، لاپه‌ڕه (620)\n(* 4 و 6)سایتى گلگامش ،،ژكرى الفنان حسن جزراوی ، عه‌بدولكه‌ریم عه‌بدولڕه‌حمان ...29/7/2007\n(*5) كتێبى گۆرانیبێژه نه‌مره‌كان ،،، به‌شى یه‌كه‌م ،،باكوورى ،،لاپه‌ڕه (101)


ئه‌نفال…قوربانییه‌ك له ڕابردوو ئێستاو… – Denegkan\nbydengekan\tApril 17, 2012\tجینۆساید\nله هه‌ر كات و شوێنێك كه گوێبیتسی وشه‌ی (ئه‌نفال) ده‌بین، ده‌ستبه‌جێ تاوانێكی قێزه‌ونی ڕژێمێكمان بیر دێته‌وه، كه به حوكمی ئاگرو ئاسن نزیكه‌ی نیو سه‌ده حوكمی وڵاتێكی كرد به‌ناوی (عێراق)، كه له چه‌ندین نه‌ته‌وه و ئایین و ئاینزای جیاواز پێكهاتووه و كاتی خۆشی ئه‌مانه له‌ژێر چه‌تری زۆر و فێڵ و ته‌ڵه‌كه‌دا خرانه ناو سنووری وڵاتێكه‌وه كه هێڵه‌كانی به‌ویستی داگیركه‌رانی ئه‌و كاته كێشرا، چونكه ویستێكی خۆسه‌پێنانه ئه‌م خه‌ڵكانه‌ی كۆكرده‌وه هه‌ر له‌به‌ر ئه‌وه‌شه ده‌بینین ئه‌م وڵاته له مێژووی دامه‌زراندنییه‌وه تا ڕوخاندنی له 9/4/2003 چه‌ندین كاره‌سات و ڕه‌شه‌كوژی گه‌وره‌ی تێدا ڕوویداوه له‌لایه‌ن ده‌سه‌ڵاته‌كانییه‌وه به‌رامبه‌ر گه‌له‌كه‌ی خۆی، به تایبه‌تیش له‌سه‌رده‌می ڕژێمی به‌عسی ئه‌فله‌قی گه‌یشته چڵه پۆپه.\nیه‌كێك له‌و تاوانانه‌ش كه ده‌چێته خانه‌ی جینۆسایده‌وه و به جینۆسایدیش ناسرا، تاوانی (ئه‌نفال) بوو كه ده‌رهه‌ق به یه‌كێك له‌و گه‌لانه‌ی به زۆر خرابووه ناو ئه‌م وڵاته تازه‌یه‌وه به‌ناوی كورد.\nئه‌نفال ئه‌گه‌ر له‌ڕووی فیزیكییه‌وه ته‌ماشای بكه‌ین بریتییه له‌ناوچوونی گیانی نزیكه‌ی چاره‌كه ملیۆنێك خه‌ڵكی كورد، به‌ڵام گه‌ر له‌ڕووی سیۆسۆلۆجی و سایكۆلۆژییه‌وه لێی بڕوانین و خوێندنه‌وه‌ی بۆ بكه‌ین، ئه‌وه بریتی ده‌بێت له چه‌ندان ملیۆن، به‌دیوێكی تردا ئه‌نفال ته‌نیا بریتی نییه له‌ناوچوونی ئه‌و ژماره‌یه‌ی كه ڕاسته‌وخۆ به‌ر شاڵاوه‌كه كه‌وتن، به‌ڵكو بریتییه له پاشماوه‌ی ئه‌و خه‌ڵكه‌ش كه له كه‌سوكاری ئه‌نفال پێكهاتوون و تا ئێستایش ژیان ده‌گوزه‌رێنن و له حاڵه‌تێكی كۆمه‌ڵایه‌تی و ده‌روونی ناله‌باردان و ئێستاشی له‌گه‌ڵدا بێت كاریگه‌ری نێگه‌تێڤی ئه‌و كاره‌ساته هه‌ر ماوه و ڕۆژانه چه‌ندین پیاو و ژنی كه‌سوكاری ئه‌و ئه‌نفال كراوانه به ئاه و بێ ئۆقره‌یی ڕۆڵه‌كانیانه‌وه گیان له‌ده‌ست ده‌ده‌ن، یاخود تووشی حاڵه‌تی ده‌روونی خراپ بوونه‌ته‌وه، بێگومان ئه‌مه‌ش فاكته‌ری خۆی هه‌یه و كه دواتر لێی ده‌دوێین.\nله هه‌ر شوێنێكی ئه‌م جیهانه كاتێك كاره‌ساتێكی مرۆڤایه‌تی ڕووده‌دات به‌تایبه‌تیش ئه‌گه‌ر تاوانی ڕه‌شه‌كوژی و جینۆساید و هاوشێوه‌كانی بێ ده‌رهه‌ق به خه‌ڵكی وڵاتێك یان شوێنێكی تر بكرێتـ، له‌دوای كاره‌ساته‌كه له‌لایه‌ن ئه‌و ده‌سه‌ڵاتیه‌ی پاش ده‌سه‌ڵاتی ئه‌نجامده‌ری تاوان دێته سه‌ر حوكم، یا ده‌سه‌ڵاتی به‌رامبه‌ره‌وه قه‌ره‌بووی ماددی و مه‌عنه‌وی ئه‌و كه‌سانه ده‌كرێنه كه زیان لێكه‌وتوون، نموونه‌ی ئه‌مانه‌ش زۆره له دنیادا، به‌رچاوترینیان كاره‌ساتی هۆڵۆكۆستی سه‌ر جووله‌كه و هێرۆشیما و ناكازاكی سه‌ر یابانن، به‌ڵام ئایا زیان لێكه‌وتووانی كاره‌ساتی ئه‌نفال ده‌توانین بڵێین ئه‌م قه‌ره‌بووانه كراونه‌ته‌وه؟! چ له‌لایه‌ن حكومه‌تی هه‌رێمه‌وه یا حكوومه‌تی تازه دامه‌زراوه عێراقه‌وه؟.\nماوه‌یه‌كه حوكمه‌تی خۆماڵی كوردی لێره‌و له‌وێ كه‌وتووه‌ته بڕینه‌وه‌ی مووچه و دروستكردنی یه‌كه‌ی نیشته‌جێبوون بۆ پاشماوه‌كانی ئه‌نفال و دامه‌زراندنی به‌شێك له كچ و كوڕی ئه‌نفال كراوان، ئه‌مه كارێكی پۆزه‌تیڤه و جێگه‌ی ده‌ستخۆشییه هه‌رچه‌نده كاری سه‌ره‌كی حكومه‌ته خزمه‌تی هه‌موو چین و توێژێك بكات به تایبه‌تیش كه‌سوكاری ئه‌نفالكراوان و زیان لێكه‌وتووانی تر، كه‌م كه‌سیش هه‌یه له‌م وڵاته زیانی گیانی و ماددی و مه‌عنه‌وی به‌رنه‌كه‌وتبێت.\nبڕینه‌وه‌ی مووچه‌یه‌كی ڕه‌مزی و دروستكردنی یه‌كه‌ی نیشته‌جێبوون كه تا ئێستا هه‌مووشی نه‌گرتووه‌ته‌وه هه‌موو كاره‌كه نییه و ڕه‌نگه نیوه‌شی نه‌بێت! ئه‌وه‌ی جێگه‌ی نیگه‌رانی و قسه‌ی هه‌موو لایه‌كمانه حكومه‌تی هه‌رێم له‌لایه‌نی ده‌روونی كۆمه‌ڵایه‌تییه‌وه هه‌نگاوی پێویستی نه‌ناوه و له‌و ڕووه‌وه كه‌موكوڕی زۆره و له‌وانه‌یه له زۆر شوێنیش كاری ده‌سه‌ڵاتی كوردی له‌و ڕووه‌وه (سفر) دابنرێت به‌رامبه‌ری.\nمرۆڤ چ له پاره و كۆشك بكات كاتێك ده‌ریایه‌ك كێشه‌ی ده‌روونی و كۆمه‌ڵایه‌تی ده‌وری ته‌نی بێت كه هێنده‌ی كاره‌ساته‌كه خه‌ڵكی تووشی نه‌هامه‌تی و چه‌رمه‌سه‌ری كردووه. ئه‌مه شتێكی نه‌گۆڕه و بڕاوه‌ته‌وه مرۆڤ كاتێك له ڕووی ده‌روونییه‌وه ئاسووده و بێ كێشه بوو له كه‌لاوه‌یه‌كی گڵینیش دابوو خۆشترین ژیان ده‌گوزرێنێت، گه‌ر مرۆڤ سه‌رابی كێشه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كانی ڕه‌وینه‌وه و له كوێره دێیه‌كی هه‌ر مه‌مله‌كه‌تێكدا بوو ئه‌و شوێنه به جوانترین و دڵگیرترین نیشتمانی خوا ده‌زانێت.\nكه‌سوكاری ئه‌نفالكراوان تا ئێستا نه‌توانراوه كێشه ده‌روونی و كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كانیان چاره‌سه‌ر بكرێ و له‌و مرۆڤه تێكشكاوه‌وه بكرێنه‌وه به مرۆڤێكی ئاسایی و دیمه‌نی نه‌ڕه‌نه‌ڕی ده‌بابه و زیلی عه‌سكه‌رییه‌كانی جوانترین ئۆتۆمبیلی گواستنه‌وه‌ی ده‌ركێشانی ڕوحیان و ته‌عال ته‌عالی سه‌ربازه‌كانی مه‌رگ له‌به‌رچاوو گوێیه‌كانیاندا بسڕنه‌وه و، تا ئێستا بۆنی بۆگه‌نی پۆستاڵی سه‌ربازه‌كانی مه‌رگ كه كاسی كردوون، نه‌توانراوه به ته‌واوی به بۆنی گوڵه‌باخێك له‌لایه‌ن حكومه‌تی هه‌رێمه‌وه بگۆڕدرێت. سه‌رباری ئه‌مانه‌ش كه‌سوكاری ئه‌نفاكراوان به‌شی زۆریان ئه‌مڕۆ له ژینگه‌یه‌ك و شوێنێكی ئه‌م وڵاته‌دا ده‌ژین زۆری جیاواز نییه له‌و ده‌شته كاكی به كاكییه‌ی تۆبزاواو نوگره سه‌لمان كه به ته‌لی دڕكاروی بازنگیان بۆ دروستكراوبوو تا ده‌رفه‌تی هه‌ڵاتنیان نه‌بێت و به‌ره‌و توونی مه‌رگ ڕاپێچ بكرێن.\nئێستا ده‌كرێت چاوێك به‌كاره‌كانی حكومه‌تی هه‌رێم له‌م ناوچانه‌دا بخشێنین و بپرسین ژماره‌ی ئه‌و سه‌نته‌ری گه‌نجانه و بنكه ڕۆشنبیرییانه چه‌نده كه له ناوچه‌ی ئه‌نفال نشین دروست كراون؟ ژماره‌ی خه‌ڵوه‌تگه‌ی پیر و په‌ككه‌توان چه‌نده له ناوچه‌ی ئه‌نفال نشین هه‌ن و باوه‌شیان بۆ ئه‌و باپیر و داپیره داماوانه كردووه‌ته‌وه كه سه‌رجه‌م ڕۆڵه‌كانیان بوونه‌ته قوربانی و خۆیان وته‌نی ته‌نیا خوا شك ده‌به‌ن؟! ژماره‌ی بنكه‌ی ته‌ندروستی ده‌روونی چه‌نده له‌م ناوچانه؟ چه‌ند بنكه‌و شوێنی ڕاهێنان و فێربوونی كار و پیشه بۆ ژنانی بێ كار و بێ پیشه‌ی ئه‌نفال كراونه‌ته‌وه؟ چه‌ند توێژه‌ری كۆمه‌ڵایه‌تی تایبه‌ت به كێشه‌كانی ئه‌نفال ته‌رخان كراون بۆ چه‌رسه‌ركردنی ئه‌و كێشانه؟ چه‌ند و چه‌ند كۆتایی نایا….؟!\nبه‌ڕاستی ئه‌ركی ئه‌خلاقی و مێژوویی حكومه‌تی هه‌رێم كوردستانه كه ئاوڕی جددی له‌و لایه‌نانه بداته‌وه و هه‌نگاوی پێویستی بۆ بنێت تا چیتر كه‌سوكاری ئه‌نفالكراوه‌كان ڕزگاریان بێت له‌و كێشه كۆمه‌ڵایه‌تی و ده‌روونیانه‌ی به‌رۆكیانی گرتووه و ناوچه‌كانیان خزمه‌تی ته‌واو بكرێت،بۆ ئه‌وه‌ی له بۆنه نیشتمانی و نه‌ته‌وه‌یه‌كاندا هه‌ڵنه‌یه‌ن و وه‌كو سه‌رجه‌م شوێن و شاره‌كانی تر كووچه و شه‌قامه‌كانیان ئه‌ونده خزمه‌ت و جوان بكرێت شایه‌نی هه‌ڵهاتن نه‌بێت لێی و خه‌ڵكی له شوێنانی تره‌وه سه‌ردانی بكه‌ن نه‌ك ئه‌مان سه‌ردانكه‌ری شوێنانی تر بن و ناوچه‌كانیان له بێخزمه‌تی و وێرانیدا غه‌رق بوبێت.!!\nPrevious شیعر … عەلی ڕەزا نوری\nNext له شانزه‌ی چوارداژینگه داوای میهره‌بانیمان لێده‌كات!


زایینی: ١٨-١١-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠٨/٢٧ - ١٢:١٨ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nکوردستان میدیا: عەزیم ئەلیاسی لە سەردانێکدا بۆ وەزارەتی دەرەوەی نوروێژ، دیدارێکی لەگەڵ شاندێکی وەزارەتی دەرەوە بە سەرپەرەستی شەل گوینار ئێریکسن پێک هێنا.\nڕۆژی هەینی، ڕێکەوتی ٢٦ی خەزەڵوەری ١٣٩٦ی هەتاوی، عەزیم ئەلیاسی نوێنەری حیزبی دێموکرات لە نۆروێژ، لە سەردانێکدا بۆ وەزارەتی دەرەوەی نوروێژ هێندێک پرسی تایبەت بە بارودۆخی کوردستان و ناوچەکەی خستە بەر باس که گرینگترینی ئەو پرسانە بریتی بوون لە:\nـ کارەساتی بوومەلەرزەکەی پارێزگای کرماشان، هاوکاریی خەڵکی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بە لێقەوماوان.\nـ کەمتەرخەمی رێژیم ئاخوندی لە گەیاندنی یارمەتی بە لێقەوماوان و تەنانەت ڕێگری کردن لە خەڵک بۆ ئەوەی یارمەتییەکان ڕاستەوخۆ نەگاتە دەستی زیان لێکەوتووان و چاوەنواڕی کوردەکان لە وڵاتی نوروێژ بۆ بەهاناوە هاتنی لێقەوماوانەوە.\nـ کێشەی کەرکووک و ناوچەکانی دیکە، دەستێوەردانەکانی ئێران لە عێراق و ناوچەکە و بەرپرسیاریەتی کۆمەڵگای نێودەوڵەتی بەرانبەر بە کورد.\nلە سەر کارەساتی بوومەلەرزەکەی پارێزگای کرماشان، لایەنی نوروێژی لەوە ئاگادار کرایەوە کە زیانەکانی ئەو ناوچانە زۆر زیاتر لەوەیە کە ڕێژیمی کۆماری ئیسلامیی ئێران باسی لێوە دەکات. هەر لەم پێوەندییەدا باسی کەمتەرخەمی ڕێژیمی ئێران لە یارمەتیدانی لێقەوماوان کرا. ئەمەش لە کاتێک دایە کە خەڵکی ڕۆژهەڵاتی کوردستان وەک ئەرکێکی مرۆیی و نەتەوەیی لە هەموو شار و ناوچەکان بە هانای ئەو خەڵکەوە هاتوون. هەروەها باس لە بێ‌متمانەیی خەڵک بە کاربەدەستانی ڕێژیم کرا بۆ گەیاندنی یارمەتییەکان بە لێقەوماوان، بۆیە خەڵکی بۆ خۆیان هەوڵ دەدەن ئەو یارمەتییانە بگەیەننە دەستی خەڵکی ناوچەکە، بەڵام لە زۆر جێگادا ڕێژیم ویستوویەتی دەست بە سەر ئەو کەلوپەلانەدا بگرێت و لانیکەم نەهێڵێت یارمەتییەکان ڕاستەوخۆ لە لایەن خەڵکەوە بگاتە دەستی لێقەوماوان.\nوەک ئەرکێکی مرۆیی و لە هەمان کاتدا ئەوەی کە بەشێکی بەرچاوی ئەو لێقەوماوانە کەسوکاری کوردانی نیشتەجێی وڵاتی نۆروێژن، داوا کرا نۆروێژ درێغی نەکات لە تارمەتی گەیاندن بەو خەڵکەی کە تووشی کارەساتی بوومەلەرزەکە بوون. بەتایبەتی داوا کرا کە کار بۆ دەستەبەر کردنی سەرپەنا بۆ ئەو خەڵکە بکرێت. هەیئەتی نۆروێژیی باسیان لەوە کرد کە کێشەکە لەوە دایە کە کۆماری ئیسلامی نەک هەر داوای یارمەتی نەکردووە بەڵکوو ئەو وڵات و ڕێکخراوانەش کە ئامادەییان دەربڕیوە یارمەتی پێشکەش بکەن، داواکارییەکەیان ڕەت کراوەتەوە. بەڵام وێڕای ئەمەش ئەوەی ئیمە ئاگادار بین کۆمیتەیەک لە وەزارەتدا کار لە سەر پرسەکە دەکات بە قسەی هەیئەتی نورویژیی بڕیارە لە ئەنجامی هەوڵەکانیان ئاگادارمان بکەنەوە.\nلەسەر مەسەلەی کەرکووک و کێشەی نێوان هەرێم و بەغداد باسی ئەوە کرا کە کۆماری ئیسلامیی ئیستا لەسەر عەرز دەسەڵاتی لە عێراقدا هەیە و ئامریکا زیاتر ئاسمانی ئەو وڵاتەی لە دەست دایە. هەر لەم بارەوە باس لەو مەترسیانە کرا کە لە لایەن سپای پاسدارانەوە و لە ڕێگای تاقمەکانی سەر بە سپاوە لە نیو حەشدی شەعبی لەسەر حیزبەکانی ڕۆژهەلات و بە تایبەتی خەڵکی سیڤیلی سەر بەم حیزبانە لە نێو کەمپەکان و لە هەرێمی کوردستان نیشتەجێن کرا و داوای ئەوە کرا کە کۆمەڵگای نێودەوڵەتی ئاگاداری ئەم مەترسیانە بن.\nهەیئەتی ناوبراویش هەستیان بەو مەترسیانە کردبوو کە لە ئەنجامی دەستێوەردانەکانی کۆماری ئیسلامی لە عێراق و ناوچەکە دروست بوون. پێشیان وابوو کە سنوورەکانی ٢٠٠٣ بۆ عێراق هێڵی سوور بووە، بۆیە شەڕ لەوە بەشە درێژەی نەبووە.


بابەکر دڕەیی: تەنها لەو پارانە بەرپرسیارم کە بەبڕیارى من بۆ پڕۆژەکان خەرجکراوە\n16/09/2019 509 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nبەرێوەبەرى رۆشنبیرى و هونەرى سلێمانى رایگەیاند، جەختیکردەوە ئەو بەرپرسیارە بەرامبەر دینار بە دینارى بەشێک لەو ئەو پارانەى خۆى بڕیارى خەرجکردنى لێداوە بۆ پرۆژەکان و بەشەکەى تریشی لایەنە پەیوەندیدارەکانى تر لێى بەرپرسیارن کە بریاری خەرجکردنیان لێداوە.\nلەبەرامبەر ءئەو تۆمەتانەى ئاراستەى دەکرێن، بابەکر دڕەیی بەرێوەبەرى رۆشنبیرى سلێمانى بە شارپرێسى رایگەیاند"هەر پارەیەک خەرج کرابێت بەپێى نوسراو بووەو دیارە بەبڕیاری کێ ئەو پارەیە خەرج کراوە کە بەشێکى بە بریارى خۆم بووەو بەشەکەى تریشى بە بڕیارى پارێزگارى پێشووى سلێمانى و وەزیرى رۆشنبیرى پێشوو بووە، من تەنیا لەو پارەیە بەرپرسیارم کە بە بڕیارى من سەرفکراوە".\nروونیکردەوە، دیوانى چاودێرى دارایی پێشتر لە وردەکارى ئەو خەرجى و پڕۆژانەى کۆڵیوەتەوەو هیچ رەخنەیەکى نەبووەو باسى نەکردوە کە بە هەدەر درا بێت.\nدڕەیی باس لەوەش دەکات، ئەو لەو ژمارانەى پێشوو کە بەبریارى لایەنە پەیوەندیدارەکانى تر خەرجکراوە بەرپرسیار نییە.، بەڵام تەئکید دەکاتەوە بەرپرسیارە لە دینار بە دینارى ئەو پارەیەى کە بەبڕیارى خۆى لەماوەى چوار ساڵ و چوار مانگدا خەرج کراوە.\nدڕەیی جەختیشیکردەوە، ئامادەیە بۆ هەر هاوکارى و وەڵامدانەوەیەکى پەرلەمان و حکومەت و دادگا ، ئەو خۆشحاڵە بەوەى بەدواداچوون بۆ ئەو پارەیە بکرێت کە چۆن خەرجکراوەو بەبڕیاری کێ خەرج کراوەو خۆشحاڵیشە بە لێپرسینەوە لە سەروەت و سامان ئەم وڵاتەو هەموو دام و دەزگاکانى تر.\nهەروەها بەرێوەبەرى رۆشنبیرى وتیشى"هەموو ئەو پارانەى کە خەرج کراون بە نوسراو و وەسڵ لە بەرێوەبەرایەتییەکەمان تۆمار کراون هەر لایەنێکى پەیوەندیدار بیەوێت لێکۆڵینەوە بکات دەتوانێت پشت بەو نوسراوانە ببەستێت و منیش ئامادەم وەڵام بدەمەوە، بەرپرسیارم بەرامبەر یاساو میللەتەکەى خۆم و حزبەکەم و ئەنجومەنى پارێزگاو هەر کەسێکى تر".


ماڵپەری فیردەوس | ئایا پەنا گرتن بە دروستکراوەکان دەبێتە شیرک ؟\nسەردێری پرسیار:ئایا پەنا گرتن بە دروستکراوەکان دەبێتە شیرک ؟\nبەرواری دانان :2019-02-10 کۆدی پرسیار:1028\nپرسیار : ئایا پەنا گرتن بە دروستکراوەکان دەبێتە شیرک ؟\nوەڵام : صالح الفوزان خوا بیپارێزێت دەفەرمووێت : (( الإستعاذة ماناکەی : پەناگرتن و گەڕانەوەیە بۆ لای خوا لە لادانی شتی ناخۆش و شەڕ .\nپەناگرتن جۆرێکە لە جۆرەکانی عیبادەت چونکە لادانی زیانە ، لادانی شەڕ کەس توانای نییە ئیلا خوا نەبێت ، ھەموو شتێک لە توانای کەس دا نەبێت ئیلا خوا نەبێت ، ئەوە داوا لە کەس ناکرێت ئیلا لەخوا نەبێت ، ئەگەر داوا کرا لە بێجگە لەخوا ئەوە شیرکە ، ئەمە ڕووی پەناگرتنە بە بێجگە لەخوا ، چونکە پەناگرتن عیبادەتە ، وە کردنی عیبادەت بۆ بێجگە لەخوا شیرکە ، بۆچی عیبادەتە ؟\nچونکە داواکردنی لادانی زیانە ، وە خوای گەورە فەرمانی کردووە بە پەناگرتن تەنھا بۆ خۆی بێجگە لە کەسی تر ، خوای گەورە دەفەرمووێت : " وإما ينزغنك من الشيطان نزغ فاستعذ بالله إنه هو السميع العليم "\nخوای گەورە بە پێغەمبەر دەفەرمووێت : " قل أعوذ برب الفلق " ، " قل أعوذ برب الناس " .....\nئەم ئایەتانە ڕوونی کردۆتەوە خوای گەورە فەرمانی کردووە بە پەناگرتن تەنھا بە خۆی ، وە ڕێگری کردووە بە پەناگرتن بە بێجگە لەخۆی ، بەڵگەیە کە پەناگرتن عیبادەتە ، نابێت بۆ بێجگە لەخوا بێت . )) إعانة المستفيد .\nصالح ال الشیخ خوا بیپارێزێت دەفەرمووێت : (( ئایا ئەم حوکمە سەبارەت بە بکەر " کارا " شیرکە بۆ ھەموو جۆرەکانی پەناگرتن ، ئەگەر چی لەتوانای دروست کراوەکانیش دا بێت ؟\nوەڵام : ئەمەیان تەفصیلی تێدایە :\nھەندێک زانا دەڵێن : پەناگرتن ناگونجێ ئیلا بە خوا نەبێت ، نابێت پەنا بگریت بە دروستکراوێک ئەگەر لەتواناشی دابێت ، چونکە پەناگرتن ڕوو تێکردنی دڵە ، پەناگرتن گەڕانەوە و خۆ پاراستن و ڕەغبەتە ، ئەم مانایانە ھەموویان ناگونجێن بۆ کەس ئیلا خوا گەورە نەبێت .\nھەندێک زانای تر دەڵێن : بەڵگە ھاتوون کە دروستە پەنا بگریت بە دروستکراوەکان لە شتێک کە لە توانایاندا ھەبێت ، چونکە حەقیقەتی پەناگرتن : ڕاگرتنی شەڕە و داوای یارمەری کردن و پاراستنە لە شەڕ ، پەناگرتنە لەو شەڕەی بەسەریدا ھاتووە ، ئەگەر وا بێت دروستکراوەکان ھەندێک جار توانایان ھەیە ، لەسەر ئەمە پەناگرتن بە بێجگە لەخوا شیرکی گەورەیە ، ئەگەر مخلوق توانای نەبوو ، یان داوای لێکرا لە شتێک توانای نییە ئیلا خوا نەبێت .\nئەوەی دیار بێت ھەروەک پێشتر تەفسیلی تێدایە ، پەناگرتن کردەوەی ئاشکرا و کردەوەی شاراوەی تێدایە ، کردەوەی ئاشکرا داوا کردنی عوذ ، ئەویش داواکردنی ئەوە پارێزراو بیت لەم شەڕە ، یان ڕزگار ببیت لەم شەڕە ، سەبارەت بە کردەوەی شاراوە : ڕووکردنە بەدڵ و ئارام بوونە پێی ، پێویستیەکانی خۆی تەسلیمی دەکات و خۆی بە ئەو دەپارێزێ لەم شەڕە ، ڕزگار بوونی خۆی دەداتە پاڵی .\nئەگەر پەناگرتن ئەم دوو جۆرەی تێدا کۆببێتەوە دروستە بوترێ : پەناگرتن ناگونجێ بۆ کەس ئیلا خوای گەورە نەبێت ، چونکە ھەردووکیان پێکەوە کردەوەی دڵیشی تێدایە ، ھەروەک باسمان کرد کردەوەی دڵ بە یەک دەنگی ھەموو زانایان ناگونجێ بۆ کەس ئیلا بۆ خوا نەبێت ، ئەگەر مەبەست بە پەناگرتن تەنھا کردەوەی ئاشکرا بێت ، داواکردنی لاچوونی شەڕ بێت بێ ئەوەی کردەوەی دڵی لەگەڵ بێت ، ئەوە دروستە پەنا بگریت بە مخلوق ئەگەر لەتوانای دا بێت ، لەسەر ئەمە بەڵگە ھاتوون بۆ دروستی پەناگرتن بە مخلوق . )) التمھید لاپەڕە ١٦٧ - ١٦٨ .\nابن عثیمین ڕەحمەتی خوای لێ بێت دەفەرمووێت : (( ابن تیمییە دەڵێت : دروست نییە پەنا بگریت بە دروستکراوەکان لای یەک زانا ، ئەمە لەسەر اطلاقی خۆی نییە ، بەڵکو مەبەست پێی ئەوە کە لە توانای کەس دا نەبێت ئیلا خوا نەبێت ، چونکە کەس نات پارێزێ لەشەڕ کە لەتوانای کەس دا نەبێت ئیلا خوا نەبێت ، لەوانە پەنا گرتن بە گۆڕەکان ، چونکە ئەوانە نە زیان دەبەخشن وە نە سوودیان ھەیە ، پەناگرتن پێیان شیرکە . )) القول المفید ج١ لاپەڕە ٣٣٠ .\nکەواتە زانایان سەبارەت بە پەناگرتن دەڵێن :\n(١) ئەگەر پەنا بگریت بە دروستکراوێک لەتوانای دابێت ، ئەمەیان نابێتە شیرک ئەگەر کردەوەی دڵی لەگەڵ نەبێت .\n(٢) ئەگەر پەنا بگرێت بە دروستکراوێک لەتوانای کەس دا نییە ئیلا خوا نەبێت ، ئەمەیان شیرکی گەورەیە .\n(٣) پەنا دەگرێت بە دروستکراوێک بەڵام ئامادە نییە ، یان پەنا دەگرێت بە مردووێک ، یان پەنا دەگرێت بە جنۆکە ، ئەمەیان شیرکی گەورەیە . ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ


سەرۆكی نوێی نێردەی یەكێتیی ئەورووپا لە عێراق دەستنیشان كرا\nلەچوارچێوەی ئەو گۆڕانكارییانەی كە نوێنەری باڵای یەکێتیی ئەورووپا لە سیاسەتی دەرەکی و کاروباری ئاسایش، فێدێریکا مۆگێرینی دەستی پێكردووە ، ٤١ سەرۆكی نوێی نێردەی یەكێتیی ئەورووپای لە وڵاتانی دەرەوە دەستنیشان كرد.\nلە بەیاننامەیەكدا كە نووسینگەی كاروباری دەرەوەی یەكێتیی ئەورووپا بڵاوی كردووەتەوە ، فێدێریكا مۆگێرینی، رامۆن بەلكوا بە رەگەز ئیسپانی وەك سەرۆكی نێردەی نوێی یەكێتیی ئەورووپا لە بری پاترك سیمونیت لە عێراق دەستنیشان كرد.\nبە پێی بەیاننامەكە، گۆڕینی سەرۆكی نێردەی یەكێتیی ئەورووپا لە عێراق لەچوارچێوەی ئەو گۆڕانكارییەدایە كە فێدێریكا مۆگێرینی بۆ گۆڕینی ٤١ سەرۆكی نوێی نێردەی یەكێتیی ئەورووپا لە وڵاتانی جیهان دەستی پێكردووە.\nسەرۆكی نوێی نێردەی یەكێتی ئەورووپا لە عێراق، رامۆن بەلكوا پێشتر سەرۆكی بەشی سیاسی شاندی یەكێتیی ئەورووپا بوو لە یەمەن.\nلە بەیاننامەكەدا ئاماژە بە هۆكاری ئەو گۆڕانكارییانەی سەرۆكی نێردەكانی یەكێتیی ئەورووپا نەكراوە و زانیاری زیاتریش لەوباریەوە نەخراوەتە روو.\nنێردەی یەكێتیی ئەورووپا لە عێراق هەوڵی دەستەبەركردنی یەكێتی و هەماهەنگی دەرەوەی یەكێتیی ئەورووپا لە عێراق دەدات لە بوارەكانی، سیاسی، ئابووری، بازرگانی و هەروەها مرۆیی.


پەیامی بەرێز بەرێوەبەری گشتی سازمانی خەبات ی كوردستان لە پێنجەمین ساڵیادی كۆچی دوایی مامۆستا سەیید جەلالی حوسێنی سازمانی خه‌بات کوردستانی ئێران\nپەیامی بەرێز بەرێوەبەری گشتی سازمانی خەبات ی كوردستان لە پێنجەمین ساڵیادی كۆچی دوایی مامۆستا سەیید جەلالی حوسێنی\nهۆگرانی رێگەی ئازادی!\nلە 30 پووشپەری سالی 1389 كۆچی خۆری بەرانبەر 21 ی ژوئەنی سالی 2010 مامۆستا سەید جەلال حوسەینی رێبەری زانا و فیداكار و ناوداری كورد و دامەزرێنەری سازمانی خەبات ی كوردستانی ئێران لە تەمەنی 82 سالیدا و لە دوای زیاتر لە 62 ساڵ كار و تێكۆشان لە پێناو ئازادی كوردستان كۆچی دوایی كرد. كۆچی دوایی مامۆستا زیان و خەسارەتێكی قەرەبوونەكراوی بە جولانەوەی كورد و بزووتنەوەی ئازادیخوازانەی ئێران بە گشتی و سازمانی خەبات ی كوردستانی ئێران و كورد لە كوردستانی ئێران بە تایبەتی گەیاند. مامۆستا سەید جەلال حوسەینی سیاسەتمەدارێكی راستگۆ و خۆراگر، شۆرشگێرێكی كارامە و یەكێك لە رێبەرە كاریگەر و كەسایەتییە دیارەكانی ناو جولانەوەی كوردستان و جولانەوەی سەرانسەری ئێران بوو كە لە بەر جێگەو پێگەی گرینگی، بە دوای كۆچی دواییدا زۆربەی رێبەرانی هێزو لایەنە سیاسیەكانی چوار پارچەی كوردستان و هەروەها بەرێز مسعود رەجەوی و خاتو مریەم رەجەوی پەیامی هاوخەمیان بۆ سازمانی خەبات نارد و باسیان لە دەوری كارێگەری مامۆستای نەمر، لە سەر جولانەوەی ئازادیخوازی كوردستان و ئێران كردوە. مامۆستا سەید جەلال حوسەینی لە گەڵ ئەوەی دەوری سەرەكی لە دامەزراندنی سازمانی خەبات ی كوردستانی ئێران گێرا، لە ماوەی دەسەلاتی شاهەنشایی و دەسەلاتی رژیمی خومەینی، رێبەرێكی كاریگەر بوو كە دەوری بەرچاوی هەبوو لە دارشتنی سیاسەت و هەڵوێستی لێبراوانە لە بەرانبەر حاكمیەتی ئێران و بە تەواوی پێكهاتەی حاكمیەتی ئاخوندانی رەد دەكردەوە پێ وابوو تا ئەو رژیمە لە ئێران حاكم بێ جەماوەری ئێران و كوردستان بە سەرەتایی ترین مافەكانیان ناگەن.\nخەڵكی ستەملێكراوی كوردستان!\nمامۆستا شێخ جەلال حوسەینی لەگەڵ باوەری بە ئایینی ئیسلامی پیرۆز، هەمیشە هەڵسەنگاندن و لێكدانەوەی لە سەر پێكەوە كاركردنی تێكرای بیروبۆچونەكانی كوردستان لە پێناو گەیشتن بە دیموكراسی بەو شێوە بوو كە كوردستان موڵكی تێكرایی هەموو دانیشتوانیەتی و پێویستە بە گشتی لە غەمی داهاتوو و چارەنووسیدا بین. مامۆستا باوەری قووڵی بە ئوسووڵ و بنەماكانی دیموكراسی بوو و هەر لەو چوارچێوەدا بە بەردەوامی داوای یەك دەنگی و یەك هەڵویستی تێكرای لایەنە سیاسیەكانی گۆرەپانی كوردایەتی دەكرد. هەڵوێست و سیاسەتەكانی مامۆستا چ لە پێوەند بە رژیمی دەسەلاتداری ئێران و چ لە پێوەند بە بنەما نەتەویی و ماف و داواكانی گەلی كورد بۆتە هەوێن و چۆڵەچرای رێبازو باوەری رێبوارانی سازمانی خەباتی كوردستانی ئێران.\nمامۆستای نەمر بە رێبەرایەتی كردنی سازمانی خەبات لە قۆناغە سەخت و چارەنووس سازەكان، ئەو قۆناغ و هەلومەرجانەی كە سەختی و قورسییان گەورەترین هێزی لە بن دەهێنا، بەلام كارامەیی و نەبەزی و خۆراگری جەنابی مامۆستا وای كرد سازمانی خەبات بە سەر كەندو كۆسپە سەخت و قورسەكاندا زاڵ بێ.  شارەزایی و لێزانی و سەداقەتی مامۆستا لە كاری سیاسیدا و بڕشتی لە بریاردان لە كاتە حەستەمەكاندا بوونە هۆی ئەوەی كە جەنابی مامۆستا ئیعتبارێكی گەورەی سیاسی بە جولانەوەی سیاسی و ماف خوازی كوردستان ببەخشێ وسازمانی خەبات ی كوردستانی ئێران وەك هێزێكی خاوەن پرنسیپ و بە بڕشتی سیاسی دەركەوێ . مامۆستای نەمر فێری دەرسی مقاومەت و خۆراگری كردین و بە شێوەیەك باری هێناین كه خەباتكارێكی واقع بین و دور لە هەر جۆرە هەستێكی رەگەز پەرەستی بین. مامۆستای رێبەرو دامەزرێنەری سازمانی خەبات لە هەلومەرجێك و ساتە وەختێكدا كۆچی دوایی كرد كە زۆر دڵخۆش بوو بەوەی گەلی كورد بە مافەكانی دەگاو باوەری تەواوی بەو راستیە هەبوو كە دەسەلاتی نگریسی ئاخوندی هەر دەبێ لە سەر حوكمی وولاتی ئێران برۆن و هیچ مەودایەك بۆ مانەوەی ئەو ستەمگەرانە لەئێراندا وجودی نیە. بەڵی مامۆستای خۆنەویست و نیشتمان وگەل خۆشەویست بەو هومێد زۆرەی كە بە هاتنه دیی ئازادی هەیبوو وبە دەیان وانەی گرینگ كە فێری هاوباوەرانی كرد مالئاوایی لێ كردین و بۆ همیشه ئێمە رێبوارانی رێبازی سازمانی خەبات ی كوردستانی ئێران و ژمارەیەكی بەرچاو لە هاونیشتمانیانی كوردستانی غەمباركرد.\nخەڵكی ستەملێكراوی كوردستان و ئێران!\nلە كاتێكدا یادی پێنجەمین ساڵرۆژی كۆچی دوایی رێبەری تێكۆشەر مامۆستاسەید جەلال حوسەینی دەكەینەوە،كە رژیمی ئاخوندی هەر وەك رابردوو درێژە بە سەركووتی خەڵكی ئێران بە تێكرا و هاونیشتمانیانی كوردستان بە تایبەتی دەداو كەم رۆژ هەیە لە ئێراندا حوكمی ئیعدامی كەسێك یا چەندین كەس جێ بەجێ نەكا.هەروەها تروریزمی رژیمی ئاخوندی و دەست تێوەردانی لە كاروباری ناوخۆیی وولاتانی ناوچەكە پەرەی سەندوەو لە ئێستادا ئاخوندان بە شێوەیەكی بەربلاوتر لە وولاتانی یەمەن،لوبنان،عێراق،و سوریە بە تایبەت و ژمارەیەك لە وولاتانی ناوچەكەدا بە تێكرا دەست تێوەردانی سەربازی دەكاو هێزی سپای پاسدارن بە ئاشكرا بەشداری جەنگی ناوخۆیی لەو وولاتانەدا دەكەن. هەروەها لە دوای رێكەوتنی وولاتانی 5+1 لە گەڵ رژیم جارێكی تر جامی ژهر لە لایەن رێبەری رژیم خورایەوە و لەهەمانكاتیشدا ئێمە پێمانوایە كە ئەو رێكەوتنە رێكەوتنێكی لەرزۆكەو ئەگەری هەیە رژیم پێبەندی بەشێك لە خاڵەكانی نەبێ. لەگەڵ ئەو راستیەی كە رێكەوتنی وولاتانی 5+1 لەگەڵ رژیم لەرزۆكە، بەلام ئاخوندان لەو هەڵە كەڵك وەردەگرن بۆ سەركووتی زیاتری خەڵكی ئێران و جینایەتی زیاتر بەرانبەر دانیشتوانی كوردستان پەرە پێ دەدەن. سازمانی خەبات ی كوردستانی ئێران باوەری وایە دەسەڵاتداری ئاخوندی پێبەندی هیچ جۆرە رێكەوتنێك نابێ و هەروەها دەست لە هەوڵەكانی بۆ دروست كردنی بۆمبی ئەتۆمی هەڵناگرێ. بێگومان رژیمی ئاخوندی رژیم و دەسەلاتێكی نامەشروعە و بە هیج جۆره رێكەوتن و سازانێك و ئیمتیازدان بە هێزو دەسەلاتە جیهانیەكان و هەرزان فرۆش كردنی سەرمایەی خەڵكی ئێران ناتوانی مەشروعیەت وەدەست بێنی.دەسەلاتی ئاخوندی هەر جۆرە فێڵ و چاوبەستێك لەگەڵ هێزو ناوەندە جیهانیەكان بەكار بێنێ ناتوانێ خۆی لە روخان و لە ناوچوون رزگار بكا. سەرەرای ئەوانەش سازمانی خەبات ی كوردستانی ئێران بەدرێژایی مێژووی خەباتی خوی چاوەروانی سیاسەت و ئاڵوگۆری هەڵوێستی دەرەكی نەبووە و خەباتی خۆمان گرێنەداوە بە قەدەر و پێشهاتەكانی نێودەوڵەتی و خەڵكی كوردستان دڵنیا دەكەینەوە كە لەسەر خەباتی رەوای نەتەوەیی و نیشتمانیان تا وەدەستهێنانی سەرجەم مافەكان بەردەوام دەبین و دڵنیایشن سەركەوتن بۆ خەڵكە و نەمان و رووخانیش بۆ ستەمگەران و دیكتاتورانە.\nلە پێنجەمین ساڵرۆژی كۆچی دوایی مامۆستا شێخ جەلال حوسەینی رێبەری داناو زانا، پەیمانی وەفاداری بە ئامانج و رێبازی نوێ دەكەینەوە كە مامۆستا، لەسەریان پێ‌داگر بوو. رێبوارانی رێبازی سازمانی خەبات خۆیان بە ئەمەك داری رێنوێنی و كردوە نیشتمانی و ئازادیخوازیەكانی مامۆستا دەزانن . درودی بێ پایان بۆ رۆحی سەربەرزی شەهیدانی سوورخەلاتی كوردستان درود بۆ گیانی پاكی مامۆستا سەید جەلال حوسەینی\nڕێکه‌وت: 2015-07-25 21:37:40


Diplomatic Magazine | بە فەرمانی ڕاستەوخۆی سەددام بە چەکی کیمیاوی لە کورد دراوه\nبەکارهێنانی چەکی کیمیاوی دژی کورد لە لە بەر ڕۆشنایی بەڵگەنامە فەرمییەکانی عێراقدا\nڕەزامەندی وەرگیرا گورزەگە بوەشێنرێت بە مەرجێک بەرئەنجامی هەبێت...\nبەڵگەنامەکان ئەوەش دەردەخەن کە بە بێ پرسکردن بە سەرۆکایەتی کۆمار و ڕەزامەندی خودی سەدام حوسێن کەس نەیوێراوە بیر لە بەکارهێنان، نەخشەدانان و جێبەجێکردنی ئەو پەلامارە کیمیاوییانە بکاتەوە، کەسانی وەک وەفیق سامەڕایی پێشنیاری ئەم تاوانەیان کردووە، بەڵام لە کۆتاییدا وردترین وردەکارییەکانیان خستووەتە بەردەستی سەدام و ئەو فەرمانی داوە چی بکرێت.\nبەڵگەنامەکان ئەو میکانیزمانەش دیار ئەکەن کە سەرۆکایەتی کۆمار لە بەریگرتوون بۆ ئەنجامدانی ئەم تاوانە ترسناکە لە دژی کورد و بزووتنەوە سیاسییەکانی. بەڵگەنامەکان باسی مەودا ترسناکەکانی ئەو پەلامارانەو کۆی فەرمانگەو دەزگا سەربازی و هەواڵگرییەکان دەکەن کە بەشدارییان لە ئەنجامدانیاندا کردووە. با رێگە بدەین بەڵگەنامەکان بە خۆیان لە سەر تاوانانە بدوێن.\nنووسراوی زۆر نهێنی، تایبەت و بەپەلە کە لە سەرۆکایەتی کۆمار دەرچووە و ئیمزای سکرتێری سەرۆکی کۆماری بەسەرەوەیە، بەژمارە (٩٥٣/ ٩٦٥ ك) لە ڕێکەوتی ٢٩/٣/١٩٦٧ و ئاراستەی بەڕێوەبەرایەتی هەواڵگری سەربازی گشتی کراوە، لە خانەی بابەتدا نووسراوە ( ب/ بەکارهێنانی چەکی تایبەت). کاربەدەستانی سەربازی و ئەمنی بەعس بۆ شاردنەوەی دەستەواژەی چەکی کیمیاوی هەمیشە دەستەواژەی چەک و تەقەمەنی تایبەتیان بەکارهێناوە (عتاد خاص).\nئەو کۆدەش دواتر هەر لە رێگەی نووسراوەکانی خۆیانەوە ئاشکرا دەبێت. لە نووسراوەکەدا هاتووە: نووسراوتان ژمارە (ش٣/ق٢/ ٦٨٨٥) لە ٢٥ / ٣ / ١٩٨٧ "ڕەزامەندی وەرگیرا گورزەگە بوەشێنرێت بە مەرجێک بەرئەنجامی هەبێت... لە بەر ئەوەی مەبەست تەنیا ئەوە نیە زیان بگەیەنن بە تێکدەران. کاری پێویست بکەن بە هەماهەنگی لە گەڵ لەشکری پەیوەندیدار، بەر لە وەشاندنی گورزەکە ئاگادارمان بکەن. لە گەڵ ڕێزدا. سکرتێری سەرۆک کۆمار).\nئەو بەڵگەنامانە دەریدەخەن کە پێشنیاری لێدانی کوردستان بە چەکی کیمیاوی لە بنەچەدا لە لایەن بەڕێوەبەرایەتی هەواڵگری سەربازییەوە بووە، بە تایبەتی هۆبەی سێیەم، کە هۆبەی تایبەتمەند بوو بە ئێران و بە وتەی خۆیان باکوری عیراق


سعودیە.. هەر تەندروستكارێك بە كۆرۆنا بمرێت خانەوادەكەی 133 هەزار دۆلار وەردەگرێت\nلەكاتی پشكنینی پلەی گەرمی لەش لە سعودیە\nئەنجومەنی وەزیرانی سعودیە بڕیاریدا، هەر كارمەندێكی كەرتی تەندروستیی وڵاتەكە بە كۆرۆنا بمرێت، خانەوادەكەی زیاتر لە 133 هەزار دۆلاریان پێدەدرێت.\nئەنجومەنی وەزیرانی سعودیە لە بریارێكی نوێدا لەبارەی كۆرۆناوە بڕیاریداوە بە خەرجكردنی بڕی 500 هەزار ڕیاڵی سعودی كە بەرامبەرە بە 133 هەزار و 300 دۆلاری ئەمریكی، بۆ خانەوادەی ئەو كەسانەی لە كەرتی تەندروستی كاردەكەن و بەهۆی كۆرۆناوە دەمرن.\nلەو كۆبوونەوەی دوێنێ سێشەممە 27ی تشرینی یەكەمی ئەنجومەنی وەزیرانی سعودیە كە بەشێوەی ئۆنلاین بەڕێوەچووە، بڕیاری ئەوەش دراوە، قەرەبووكردنەوەكە سەرجەم تەندروستكاران دەگرێتە چ لە كەرتی تایبەت كار بكەن یان كەرتی گشتی.\nئەوە لەكاتێكدا لە هەرێمی كوردستان هەر تەندروستكارێك بەهۆی كۆرۆناوە بمرێت خانەوادەكەی بە بڕی 5 ملیۆن دینار قەرەبوو دەكرێتەوە.\nنەوتی خاو لە جیهاندا جارێكی دیكە نرخەكەی دابەزی\nلیرە زیاتر دابەزی\nبۆ ڕۆژی نۆیەم بەهای لیرە بەرامبەر بە دۆلار دابەزینی زیاتری بەخۆوە بینی لە ماوەی ئەمساڵدا یەكەمجارە دراوی لیرە…\nڕاپۆرتێکی FBI بڕی ئەو نیتراتی ئەمۆنیۆمە ئاشکرا دەکات کە لە تەقینەوەکەی بەیروتدا تەقیەوە\nحسان دیاب، سەرۆکی حکومەتی کاربەڕێکەری لوبنان ئەمڕۆ سێشەممە 29ی کانونی یەکەم، ئاشکرای کرد کە ڕاپۆرتێکی نوسینگەی لێکۆڵینەوەی فیدراڵی…\nبەشێك لە حاجیان تەوافی ماڵئاواییان ئەنجامدا\nئەمڕۆ بەشێك لە حاجیان تەوافی ماڵئاواییان ئەنجامدا و بە دەوری كەعبەی پیرۆزدا سووڕانەوە. سه‌رۆكایه‌تی گشتیی كاروباری (مه‌ككه و…\nداوای ڕزگاركردنی منداڵانی كەمپی هۆل دەكرێت\nڕوسیا داوا لە كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی دەكات ئەو منداڵانە ڕزگاربكەن، كە لەنێو كەمپی هۆل لە پارێزگای حەسەكە لە ڕۆژئاوای…


رێکەفتنا ( ١١ ) ێ ئادارێ وەکی ئۆپەڕاسیۆنەکا سەرکەفتیا نەتەوی و نشتیمانی\n2021-03-16 [07:37 AM]\nرێکەفتنا یازدێ ئادارا سالا ١٩٧٠ دناڤبەرا سەرکردایەتیا بزاڤا رزگاریخوازیا کوردی و رژێما وی دەمی یا عیراقێ لژێر دەسھەڵاداریا حزبا بەعس ژئەنجامێ سەرکەفتنا شۆرەشا مەزنا ئیلۆنێ بۆ ب رێبەریا پارتی دیمکراتی کوردستان و بارزانی نەمر بسەر لەشکرێ لەسھەڵاتداریا شەڕخواز و دڕندە و بنپێکەرا ماف و ئازادیان بتایبەت بەرامبەر مافێن خەلکێ کوردستانێ .\nژلایێ سیاسی و دەستووری و دانپێدانێن ھەرێمی و نیڤ دەولەتی ب ماف و ئارمانجێن خەلکێ کوردستانێ بڤێ رێکەفتنێ زۆر ھاتیە بەحسکرن و نڤیسین ، براستی ژی سەرکەفتنەکا ھەرە مەزن بوو بۆ شۆرەشا کوردی ب رێبەریا بارزانی نەمر و ھەردەم جھێ شانازیێ یە ، چەند لسەر بھێتە گۆتن و نڤیسین ھەر کێمە ، لێ ئەوا من دڤێت دیار بکەم لایەنێ پەروەردەیا نشتیمانی و نەتەوی یە ، پشتی ڤێ سەرکەفتنا مەزن و چار پێنج ساڵێن دانۆستاندنان ھەتا دەستپێکا سالا ( ١٩٧٥ ) ێ .\nراستە پشتی بەرپابوونا شۆرەشا مەزنا ئیلۆنێ ل ١١/٩/١٩٦١ ھەتا سالا ١٩٧٠ ژبار پارتی دیموکراتی کوردستان ب رێبەریا بارزانی نەمر ، ژبلی تۆمارکرنا سەرکەفتن و داستانێن مەزن یێن پێشمەرگەھێن کوردستانێ بسەر لەشکرێ رژێمێن عیراقێ ، ئەڤ شۆڕەشە دڤان ساڵان دا قوتابخانەیەکا بەرفرەە بوو ژلایێ بلندکرنا ھەست و ھشیاریا نەتەوی و نشتیمانی ژلایێ تاکێ کورد ، لێ ئەو ھەوا بەرفرەە یا بلندکرنا ئاستێ ھشیاری و ھەستا نەتەوی و نشتیمانی ژلایێ تاکێ کورد پشتی رێکەفتنا دیرۆکیا یازدێ ئادارا سالا ١٩٧٠ ێ زۆر ل وان دەھــ ساڵێن شۆرەشا ئیلۆنێ بەرفرەھتر بوو ، و ئاستێ ھشیاریا خەلکی گەھشتە کۆپیتکێ .\nمەبەست نە ئەوە رۆلێ شۆرەشا ئیلۆنێ دڤی بووارەی دا کێم بکەین ، لێ د وان ساڵێن دانۆستاندان دا دەلیڤەکا زێرین بۆ پارتی دیموکراتی کوردستان وەکی سەرکێشا بزاڤا رزگاریخوازیا کوردستانی ھەلکەفت کۆ زێدەتر و ب ئازادەنە بگەھیتە ھەمی دەڤەرێن باشوورێ کوردستانێ و رێکخستنێن خۆ بەرفرەھتر بکەت و بارەگایێن پارتی بھێنە ڤەکرن ، خەلکێ کوردستانێ ب ئازادنە و ب کۆمەل رۆژانە پەیوەندی ب رێکخستنێن پارتی و ھێزێن پێشمەرگەھێن کوردستانێ دکر ، ئەڤ پەیوەندیا وان ژی بۆیە ئەگەر کۆ ب پرنسیپێن نەتەوایەتی و نشتیمانی و پارتایەتی و بنەمایێن رێبازا باروانی بھێنە پەروەردەکرن .\nژلایەکێ دیتر بفەرمیبوونا زمانێ کوردی و خاندنا قوتابخانا بزمانێ کوردی ل پرانیا دەڤەرێن کوردستانێ و ئازادیا کەناڵێن راگەھاندنێ و وەشانا ھژمارەکا گۆڤار و رۆژناما بزمانێ کوردی دیسان ھەوەکا بەرفرەە بوو ، بۆ بلندکرنا ئاستێ ھشیارا نەتەوی و نشتیمانی ل باشوورێ کوردستانێ .\nئەگەر بەراووردیەک دەربارەی ئاستێ ھشیارا نەتەوی و نشتیمانی ل باشوورێ کوردستانێ ل بەری رێکەفتنا ١١ ێ ئادارا سالا ١٩٧٠ ی یێ و پشتی وێ بھێتەکرن ، دێ دیار بیت کۆ ئەڤ رێکەفتنە بوویە ئەگەرێ بلندکرنا ھەستا نەتەوی ب رێژەیەکا ھەرە زۆر .\nد وێ ناڤبەرێ دا ( ١٩٧٠ ــ ١٩٧٥ ) ێ خەلکەک بوویە ھەلگرێ ھەستەکا بلندا نشتیمانی و نەتەوی کۆ بەری ھنگی خەلکەکێ زۆر فاما نەتەوایەتیێ نەکر بتایبەت تەخا لاوان ، چونکی د ھەمی ژیانا خۆدا درۆشم و راگەھاندن و پەروەردەیا رژێمێن داگیرکا ددیت ، ڤان رژێما بەردەوام ھەوڵ ددا لسەر بنەمایێن حەزا عیراقچیەتێ و رژێما دەسھەڵاتدار پەروەردە بکەن نەخاسمە دەڤەرێن سنووری لگەل عیراقا عەرەبی و تێکەلیا کورد و عەرەبا ، زۆر خەلکێ کوردستانێ زمانێ دایکێ ژبیر کربوو ، ئەگەر رێکەفتا پیرۆزا سالا ١٩٧٠ ێ یێ نەبا خەلکەکێ زۆر ل باشوورێ کوردستانێ دا زمانێ عەرەبی بکار ئینیت ، ھەر وەکی وان کوردێن ھەتا سالا ٢٠٠٣ ێ لبن دەستێ رژێمێ زمانێ کوردی ژبیری کری و ھەتا نھۆ ھێشا کاریگەریا عەرەبیێ لسەر مایە ، ئەگەر ب عەرەبی ژی نەئاخڤن کوردیا وان یا لەنگەرە ...!\nدڤێرەدا دیار دبیت کۆ رێکەفتنا یازدێ ئادارا سالا ١٩٧٠ ێ یێ ژبلی کر سەرکەفتنەکا سیاسی و دبلۆماسی و نشتیمانی و نەتەوایەتی و کلتووری و کارگێری و ئابۆری و ئاڤەدانی بوو ، سەرکەفتنا ئۆپەراسیۆنەکا بەرفرەھــ یان بلندکرنا ئاستێ ھشیاریا نەتەوی و نشتیمانی بوو ژلایێ تاک و جڤاکێ کوردستانی . ئەو پشتەڤانیا خەلکێ کوردستانێ ب ھەمی تەخ و چینێن جڤاکی بۆ شۆرەشا گۆڵانا پێشکەفتنخواز ژی ژبەر کاریگەریا وێ ئۆپەراسیۆنا ھشیاریا نەتەوی .


ڕخنەیەک ئەساسی لە پ.ک.ک لەم رۆژانەدا\nدووشەممە, 27. 7. 2015\tحیسام ده‌ستپیش\nلە بواری ستراتژیکەوە ئەمانە هەڵەکانی پ.ک.ک ن:\n١- لە کاتێکدا لە پاش سیمایەکی ئاشتیخوازانە‌و مرۆڤ دۆستانە لە پ.ک.ک ساز ببوو، بە کوژرانی پۆلیسە تورکەکان گەڕایەوە خاڵی سفر.\n٢- لە کاتێکدا پ.ک.ک باس لە مانفیستی ئاشتی خوازانە بۆ رۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەکا، ئیتر تۆڵەسەندنەوە مانای نامێنێ.\n٣- لە کاتێکدا پ.ک.ک دەیزانی کە تورکیا‌و ئەردوغان لە لاوازترین کاتی خۆیاندا بە سەر دەبن، هەڵە بوو گەمەکە بەپێچەوانە بکرێتەوە.\n٤- پ.ک.ک دەزانێ کە تراژدییەکەی " پرسوس " سیناریو بوو. بەڵام کەوتە داوی ئەو سیناریویە.\n٥- لە کاتێکدا تورکیا هێرشی بۆ بارەگاکانی پ.ک.ک دەسپێکرد، پ.ک.ک گەمەی سفر‌و سەدی لەگەڵ هەرێم‌و بەتایبەت بارزانی دەسپێکرد.\n٦- لە کاتێکدا دەیتوانی گەمەکان لە ناوخۆی باکور‌و تورکیا بە ئاراستەی ئاشتخوازنە ببات، کە چی گۆڕەپانی شەڕی ساز کردووە.\n٧- پ.ک.ک وا دەزانێ کۆمەڵگای جیهانی‌و کوردستان وەک خودی ئەو پارتە وایە کە فەرمان دەکرا دەبێ بڵێن وایە.\nلە بواری تاکتیکیەوە:\n١- نەدەبوو کوژرانی پۆلیسەکانی بەئەستۆ بگرێت، زۆر بێ منەتانە بەئەستۆی گرت.\n٢- لە کاتێکدا کە دەبوو لە بەیاننامەکەیدا سیمای قوربانییەک بەخۆی بگرێت. وای کرد ئەو بەشەی لە بەیاننامەکە سەرەنجی میدیاکانی جیهانی راکێشا کە باسی کۆتایی هاتنی پرۆسەی ئاشتی کراوە.\n٣- میدیاکانی‌و لایانگرانی پ.ک.ک دوو بەرەکیان لە ناو ماڵی کورد خستە دەستوری کارەوە.\n٤- رێژەی شەهیدبوونی گریلاکان لە قەندیل پێشانی داوە کە پ.ک.ک پێشبینی ئەم رەفتارانەی لە تورکیا نەکردووە.\n٥- پ.ک.ک وا دەزانێ ئەم وێستگەیە دەتوانێ بارزانی زۆرتر پەراوێز دەکات. بۆیە دەستیان لە هیچ نەپاراستووە.\n١- مەدەنیکردنەوەی بزاڤی شەقام لە ناوخۆی تورکیا\n٢- بەرجەستەکردنی ئەوەی کە پ.ک.ک‌و باکور قوربانی سیاسەتەکانی تورکیان‌و ئەردوغانن\n٣- پەرێزکردن لەوەی کە وا بکات بارزانی بیر لە خۆی بکاتەوە تاکوو ئەوەی هاتۆتە ئاراوە\n٤- چوونە پێش لە کۆمەڵگای جیهانی لە رێگەی رۆژئاواوە. واتا لە سەنگەری رۆژئاواوە رووی خۆی بکاتە کۆمەڵگای جیهانی\n٥- راگرتنی هەموو پەلامارێکی سەربازی‌و بەهێزکردنی توانا بەرگرییەکانی کە لە ئەگەری قوڵبوونەوەی کێشەکە بتوانێ وەگرڕیان بخات.\n٦- پێدانی رۆڵی زۆرتر بە هدپ‌و دمیرتاش. چونکە کۆمەڵگای جیهانی‌و ناوخۆی تورکیا ئێستا ئەو زۆرتر وەک موخاتەب وەردەگرن.\n٧- دوور کەوتنەوەی لە هاوکێشە سیاسییەکانی باشوری کوردستان. چونکە لە دواجاردا دوو بەرەکی لە کۆمەڵگا قوڵتر دەکاتەوە.\n٨- وەرگرتنی ئەو پرسە بە جدی کە گەڕانەوە بۆ دواوە مەرگی لەگەڵدایە.\nهاورێیانی پ.ک.ک ئەمانەی باسکران ڕەخنە‌و پێشنیارن. جا هەر چۆن خوێندنەوەی بۆ دەکەن کەیفی خۆتانە.\nجاری خوێندراوه: 1297


فرەچەشنکردنی سەرچاوەکانی داهات\nفرەچەشنکردنی سەرچاوەکانی داهات؛ خواستی هەمومانە؛ بەڵام هەتا ئێستا کاری جدی بۆ نەکراوە؛ وەک دەڵێن کاری لەپێشینەی هەشت کابینەی حکومەتی هەرێمیش نەبووە؛ چونکە لەماوەی کاری هەشت کابینەی پێشووی حکومەتدا؛ یان بەکولەمەرگی ژیاوین؛ یان چاوەڕێی بەغدابوین؛ یاخود پشتمان بەنەوت بەست و لەهەر هەشت کابینەکەشدا نەتوانرا؛ هەنگاوی جدی هەڵبگرین؛ بۆ ئەوەی تاکی کورد لە بەکاربەرەوە بکەین؛ بە وەبەرهێن؛ بەوەش هەمیشە داهاتی تاک لەکوردستاندا؛ لەئاستێکی نزمدا بووە و هەمیشە مەترسی قەیرانەکانی شەڕ و ململانێی بەغدا و دابەزینی نرخی نەوتمان لەسەر بووە؛ بەڵام چیمانکرد؛ دووبارە هیچ.\nلەهەفتەی پێشوودا؛ بینەر یاخود شاهیدی؛ کۆنفرانسیێکی گرنگی ژوری بازرگانی ئەمریکا و هەرێم بوین؛ لەرێگای پسپۆڕان و خاوەن کۆمپانیاکانی ئەمریکاوە؛ ژینگەی هەرێمی کوردستان بەژینگە و شوێنێکی لەبار وەسفکرا بۆ وەبەرهێنانی بیانی؛ بەتایبەتیش وەبەرهێنان لەبواری وزە و کشتوکاڵدا؛ کە هەرێمی کوردستان ژینگە و زەوی گونجاوی هەیە؛ بۆ ئەوەی هەرێم ببێتە سەبەتەی خۆراکی هەرێم و تەواوی عێراق؛ بەڵام ئەمە پێویستی بەپلان و بەرنامەی هەمەجۆر هەیە.\nمەسرور بارزانی؛ سەرۆکی حکومەتی هەرێم لەکۆنفرانسەکەدا وتی؛ کاردەکەین بۆ ئەوەی لەپێنج ساڵی ئایندەدا ببینە سەرچاوەی سەرەکی خۆراک بۆ هەرێم و عێراق.\nبەپێی زانیارییەکان لەماوەی پێشوودا؛ مەسرور بارزانی لەسەفەرەکەیدا بۆ ئەوروپا و بەتایبەتی بۆ هۆڵەندا؛ قسەی لەگەڵ بەرپرسانی ئەو وڵاتەدا کردووە؛ بۆ گەشەپێدانی کەرتی کشتوکاڵی هەرێم هاوکات هەر لەکۆنفرانسەکەدا؛ مارک مێنز؛ جێگری وەزیری وزەی ئەمریکا بەشداربوو لە کۆنفرانسەکەدا و وتی؛ هەرێم ناوچەیەکی هیوابەخشی وزەیە لەناوچەکەدا.\nهەروەها وتیشی؛ هانی کۆمپانیا ئەمریکییەکان دەدەین؛ بۆ وەبەرهێنانی زیاتر روو لەهەرێمی کوردستان بکەن.\nئەمە لەکاتێکدایە کابینەی نۆی حکومەتی هەرێم کارنامەی چاکسازی هەمەلایەنی هەڵگرتووە؛ واخۆی مانیفێستکردووە؛ کاردەکات بۆئەوەی بەتەنها پشت بەداهاتی نەوت نەبەستێ.\nلەم قەیرانەدا؛ کەموچە بەزەحمەت دەدرێ و بەشێکی موچە لەو پارەیەیە کەبەغدا دەینرێ؛ بەڵام پرۆژەکان بەردەوامن و نەوەستاون؛ ئەمەش ئاماژەی گرنگە بۆ بەرەوپێشچوون هەرێم؛ تێپەڕاندنی ئالنگاری شەش ساڵی رابردوو؛ کە زۆربەی پرۆژەکان وەستابوون.\nهەنگاوێکی تری کابینەی نۆیەمی حکومەتی هەرێم؛ ئەوەیە کەبایەخێکی گرنگ بدات بەهاوبەشیکردنی کەرتی تایبەت و حکومی؛ لەم بوارەدا پرۆژەیەکیان پەسەندکردووە؛ بەناوی چوارچێوەی کاری هاوبەشی کەرتی حکومی و کەرتی تایبەت؛ Public- Private Partnership (PPP) دەستبەجێبەجێکردن کراوە؛ ئەمەش هەنگاوێکی گرنگە بۆ ئەوەی پرۆژەکان نەک هەر نەوەستن؛ بەڵکو باشتر بەرێوەبچن لەلایەن کەرتی تایبەت بەچاودێری حکومەت.\nئەمەش لەدنیای ئەمرۆدا؛ لەبواری وەبەرهێناندا لەوڵاتانی پێشکەوتوو کاری پێدەکرێ.\nلەهەرێمدا؛ یەکەم پرۆژەی کارەبا؛ بەوشێوەیەکراوە؛ کەئێستا هەمووان شاهیدی باشبوونی کارەبان؛ بەپێی زانیارییەکان کارەبای کارۆ ئاوی لە (بەنداوی دەربەندیخان و دووکان) لەسەدا 10ی کارەبا بەرهەم دەهێنن؛ ئەویتری پشتت بەگازی سروشتی دەبەستێ.\nهەربەپێی زانیارییەکان دەیان کۆمپانیای بیانی و ناوخۆی ئامادەییان دەربڕیوە بۆکارکردن؛ بەپرۆژەی هاوبەشی کەرتی حکومی و تایبەت.\nلەئێستادا کارکردن و نەوەستانی پرۆژەکان و دواتریش کارکردن لەچوارچێوەی پرۆژەی هاوبەشی حکومەت و کەرتی تایبەت؛ کاریگەری ئیجابی و گەورەی دەبێ لەسەر ئابوری هەرێم و رەخساندنی هەلیکار؛ کەلەئەنجامدا؛ فرەچەشنکردنی ئابوری هەرێم و پشت نەبەستن تەنها بەنەوت؛ دەمانباتە قۆناغێکی تری گرنگی ژیانەوە؛ هەمووان سودمەند دەبن.\nکورد چی لە عێراق دەوێ؟


پێنجشەممه 15ی جۆزەردان 2720\nلەنێوان هێزە نیزامییەکانی حکوومەتی ئێران و خەڵکی گوندی "چەکۆ"ی سەردەشت تێکەڵچوون هاتە ئاراوە هاووڵاتییەکی شنۆیی بۆ زیندانی ورمێ ڕاگوێزرا "دیلان"، کتێبی سروودەکانی فۆلکلۆری کوردستان بڵاو کرایەوە هێزە نیزامییەکانی حکوومەت لە سەردەشت تەقەیان لە ژمارەیەک کاسبکاری کورد کرد ٥ زیندانیی دیکەی تووشبوو بە ڤایرۆسی کۆرۆنا لە زیندانی ورمێ بۆ نەخۆشخانە ڕاگوێزران شەش زیندانیی تووشبوو بە ڤایرۆسی کۆرۆنا لە زیندانی ورمێ ڕەوانەی نەخۆشخانە کران هاووڵاتییەکی کورد لە پیرانشار دەسبەسەر کرا یەکێک لە ناڕازییانی ناڕەزایەتییەکانی خەزەڵوەری ساڵی ٩٨، ٥ ساڵ زیندانیی تەعزیزیی بەسەردا سەپا لاوێکی کورد بە ٥ مانگ زیندان مەحکووم کرا وتووێژی تایبەتیی کوردپا لەگەڵ عوسمان مستەفاپوور\n20:39 - 31 گەلاوێژ 2719\nئاژانسی کوردپا: کاسبکارێکی کوردی خەڵکی شاری شنۆ، بە تەقەی ڕاستەوخۆی هێزەکانی سپای پاسداران، لە بەرزاییەکانی کێلەشیندا بریندار بوو.\nبەپێی ڕاپۆرتی گەیشتوو بە ئاژانسی هەواڵدەریی کوردپا، ئێوارەی ڕۆژی چوارشەممە، ٣٠ی گلاوێژ، کاسبکارێکی کورد بە ناوی \_"ناسر نووری\_"، خەڵکی شاری شنۆ، بە تەقەی هێزەکانی سپای پاسداران، لە بەرزاییەکانی کێلەشیندا پێکرا.\nئەو کاسبکارە کوردە، لە لای لاقیەوە پێکراوە و بۆ چارەسەریی پزیشکی ڕەوانەی نەخۆشخانەی شاری نەغەدە کراوە.\nلە لایەکی دیکەوە، ڕۆژی چوارشەممە، ٣٠ی گەلاوێژ، ژمارەیەک لە کۆڵبەرانی کورد لە ناوچەی برادۆستی شاری ورمێ، کەوتنە بۆسەی هێزە نیزامییەکان و لە ئاکامی تەقەی هێزە نیزامییەکان، کۆڵبەرێکی کورد بە ناوی \_"سادق ئەورازی\_" کوڕی \_"هاروون\_"، بەسەختی بریندار کرا.\nئەو کۆڵبەرە کوردە، لە جادەی نێوان سنووری گوندی \_"سیارەک\_" تەقەی لێکراوە و لەو ڕووداوەدا، لاقی پێکراوە.\nلەنێوان هێزە نیزامییەکانی حکوومەتی ئێران و خەڵکی گوندی "چەکۆ"ی سەردەشت تێکەڵچوون هاتە ئاراوە\n12:21 - 14 جۆزەردان 2720\nهاووڵاتییەکی شنۆیی بۆ زیندانی ورمێ ڕاگوێزرا\n11:11 - 14 جۆزەردان 2720\n"دیلان"، کتێبی سروودەکانی فۆلکلۆری کوردستان بڵاو کرایەوە\n11:05 - 14 جۆزەردان 2720\nهێزە نیزامییەکانی حکوومەت لە سەردەشت تەقەیان لە ژمارەیەک کاسبکاری کورد کرد\n11:46 - 13 جۆزەردان 2720


دەسەڵاتدارانى ئەمریکا ناسنامەى ئەو کەسەیان دیاریکردووە کە لەپشت هەوڵى ژەهرخواردکردنى دۆناڵد ترەمپەوە بووە لەم هەفتەیەدا، ئەوەش بەپێی رۆژنامەى "نیۆیۆرک تایمز".\nدوێنێ (شەممە) دەسەڵاتدارانى جێبەجێکردنى یاسا لە کۆشکى سپى هەوڵێکى ژەهرخواردکردنى دۆناڵد ترەمپ سەرۆکى ئەمریکایان ئاشکراکرد لە رێگەى ناردنى پۆستێکەوە کە مادەى ریسینى ژەهراوى تێدا بووە.\nرۆژنامەى "نیۆیۆرک تایمز" لەزارى سەرچاوەیەکەوە ئاشکرایکردووە، ئەو پۆستە پێدەچێت لە کەنەداوە نێردرابێت، دەسەڵاتداران ناسنامەى ئەو کەسەیان دیاریکردووە کە خاوەنى پۆستەکەیە و ژنێکە. بەبێ ئەوەى ناسنامەکەى ئاشکرابکات.\nوتیشى "پۆستەکە نێردراوە بۆ سەنتەرێکى پۆستەى حکومى، پێش ئەوەى بگات بە کۆشکى سپى".\nپێشتر کەناڵى (سی ئێن ئێن)ى ئەمریکى بڵاویکردبووەوە، دوو تاقيكردنەوە كراوە بۆ پۆستەكە بۆ دڵنيابوونەوە لە بوونى ئەو ماددەيە، هەروەها پشكنين بۆ سەرجەم پۆستەكانى تايبەت بە كۆشكى سپى كراوە لەو شوێنەى كە لە دەرەوەيە پێش ئەوەى بگاتە كۆشكى سپى.\nبەگوێرەى ماڵپەرى "بزنس ئینسایدەر" خواردنى ئەو ماددەیە دەبێتە هۆى کوشتنى مرۆڤ لەماوەى سێ بۆ پێنج رۆژدا.\nلێدوانى نورى مالیکى لەسەر ئەو هێرشە موشەکییەى کرایە سەر هەولێر\n2020.10.01 - 15:01\nئاژانسێک: ئەو بنکە سەربازییەی ئەمریکا لەھەولێر ھێرشیکرایە سەر نزیکترینە لەسنوری ئێرانەوە\n2020.10.01 - 13:41\nحەشدى شەعبى: ئەو شوێنەى موشەکەکانى لێوە ئاراستە کراوە ناوچەیەکى هاوبەشى نێوان ئێمە و سوپایە\n2020.10.01 - 00:16\nوادەى دابەشکردنى پارەى گەنمى جوتیاران دیاریکرا\n2020.09.29 - 13:27\nپشکی هەرێم لە بودجەی گشتیی عێراق دیاریکرا\n2020.09.12 - 22:29


كاریگه‌رییه‌كانی (ره‌هه‌ند) له‌سه‌ر ئێسته‌ی ئێمه چییه؟\nده‌ره‌نجامه فیكرییه‌كانی پڕۆژه‌ی (ره‌هه‌ند) له‌ناو ئێسته‌ی بوونی كوردیدا چییه؟ ئه‌وان كۆمه‌ڵێك نووسه‌ر بوون خه‌ونی گۆڕینی زمان و دنیابینی و ڕه‌خنه‌گرتن له ده‌سه‌ڵات وه‌ك به‌شێكی سه‌ره‌كیی پڕۆژه‌ی فیكریی سه‌یریان ده‌كرد، رۆژانه ده‌بینین كه‌سانێك وه‌ك ستایش یاخۆ سه‌رزه‌نشتكردن ئاماژه بۆ ئه‌و پڕۆژه‌یه ده‌كه‌ن، بۆ ئه‌وه‌ی له‌وان تێبگه‌ین و روانینی خۆمان له‌و باره‌یه‌وه بزانین، پێویستمان به بێده‌نگی نییه، بێده‌نگی جگه له كۆتایی هیچیتر ناخوڵقێنێت، بۆیه لێره‌دا هه‌وڵ ده‌ده‌ین له روانگه‌ی چه‌ند كورته نووسینێك هه‌ڵوه‌سته له‌سه‌ر نووسه‌رانی (ره‌هه‌ند) بكه‌ین، به‌هۆی ئه‌وه‌ی ترس له‌ناو خوێندنه‌وه و ده‌یالۆگ نه‌كردن، ناچارمان ده‌كات روانینه‌كان هێنده چڕ بن تا خوێنه‌ر به‌بیانووی درێژی نووسینه‌كان خۆی لێی دوور نه‌كاته‌وه.\nئیشكردن له‌سه‌ر چه‌مكێكی فه‌لسه‌فی و قووڵبوونه‌وه له‌ناو دنیابینی فه‌یله‌سووفێك كارێكی نامۆ به پڕۆژه‌ی رۆشنبیریی ئێمه، به‌تایبه‌ت ئه‌گه‌ر بته‌وێت به چه‌مكه فه‌لسه‌فییه‌كانی ئه‌و فه‌یله‌سووفه دنیای كوردیی بخوێنیته‌وه. مه‌ریوان وریا له پڕۆژه‌ی (ره‌هه‌ند)دا په‌راوێزێك بۆ نووسینی فیكر ده‌كاته‌وه، له دنیابینی فه‌یله‌سووفی فڕه‌نسایی میشێل فۆكۆ چه‌مكه‌كانی وه‌ك (ده‌سه‌ڵات، مه‌عریفه، هێز، دامه‌زراوه‌كان) دنیای كوردیی پێ ده‌خوێنێته‌وه، به‌تایبه‌ت له خوێندنه‌وه‌ی بۆ شه‌ڕی حزبه كوردییه‌كان و تراجیدیای ئه‌نفال، دواتر ته‌واوی ئه‌و وتارانه له كتێبێكدا به‌ناوی (ده‌سه‌ڵات و جیاوازی) كۆ ده‌كاته‌وه.\nگرنگی ئه‌و هه‌وڵه له‌وه‌دایه له دنیابینی فه‌لسه‌فییه‌وه كوردبوون ده‌خوێنێته‌وه، خوێندنه‌وه‌یه‌ك توانای رزگاركردنی رووداوه‌كانی هه‌یه له تۆماری مێژووییدا، ئه‌وه‌ش خوێندنه‌وه‌ی حزب وه‌ك ده‌سه‌ڵات و فه‌لسه‌فه وه‌ك ئاراسته‌یه‌كی مه‌عریفه‌ی ڕۆشنبیر ده‌مانخاته به‌رده‌م دوو چه‌مكی گرنگی كاركردنی فۆكۆییانه، ئه‌گه‌رچی له زۆر شوێندا تارمایی دۆلۆز ده‌بینینه‌وه، واته فۆكۆیه‌كی دۆلۆزی ده‌بینین، وه‌ك چۆن مانا زاراوه‌ییه‌كانی چه‌مك به‌تایبه‌ت (ده‌سه‌ڵاتی سزا، بیۆده‌سه‌ڵات، ده‌سه‌ڵاتی كاریزما) كه فۆكۆ له كتێبی (چاودێری و سزا) هۆلۆكۆستی پێ ده‌خوێنێته‌وه، مه‌ریوان چه‌مكه فۆكۆییه‌كان ده‌گوازێته‌وه ناو ڕووداوی ئه‌نفال، هه‌ڵبه‌ت هۆلۆكۆست و ئه‌نفال وه‌ك دوو ڕووداوی هاوشێوه توانای ئه‌وه‌ی هه‌یه له خوێندنه‌وه فۆكۆییه‌كه‌وه بڕۆینه ناو خوێندنه‌وه بۆ ئه‌نفال، به‌ڵام كێشه‌كه له‌وێوه ده‌ست پێ ده‌كات كاتێك له مانا زاراوه‌ییه‌كه‌ی چه‌مكه فۆكۆییه‌كه‌وه نه‌یه‌ین ئه‌نفال بخوێنینه‌وه، به‌ڵكو له مانای زاراوه‌ییه‌وه بڕۆینه ناو مانا فه‌رهه‌نگییه‌كه‌یشی.\nلێره‌وه ئه‌نفال و هۆلۆكۆست له رووداوێكه‌وه ده‌بنه هه‌مان ده‌ره‌نجامه فه‌لسه‌فییه‌كانی فۆكۆ، به‌هۆی ئه‌وه‌ی ئه‌گه‌ر هۆلۆكۆست ده‌سه‌ڵاتی سزا تێپه‌ڕێنێت و به‌ره‌و بیۆده‌سه‌ڵات و ده‌سه‌ڵاتی كاریزما بێت، ئه‌وا مه‌ریوان ئه‌نفال له‌وه ده‌رده‌كات پێوه‌ندی به ده‌سه‌ڵاتی سزای خێڵه‌كی و ڕووداوه‌كه‌وه هه‌بێت، به‌ڵكو وه‌ك تاوانێكی مۆدێرنه سه‌یری ده‌كات، تا ئاستی ئه‌وه‌ی نازیزم و به‌عسیزم له‌لایه‌ك و سه‌دام و هیتله‌ر له‌لایه‌كی تر، وه‌ك یه‌ك به له‌دایكبووی مناڵدانی مۆدێرنه ناویان ده‌بات، بۆیه ده‌ره‌نجامه فۆكۆییه‌كه بۆ هۆلۆكۆست ده‌سه‌پێنێته سه‌ر ئه‌نفال، له‌رێی چه‌مكی بیۆده‌سه‌ڵات و ده‌سه‌ڵاتی كاریزماوه سه‌دام و به‌عس له ئه‌نفال ده‌خوێنێته‌وه، خوێندنه‌وه‌یه‌ك بارگاوی ده‌كرێت به تێگه‌یشتنی فۆكۆیی نه‌ك به تێگه‌یشتنی فه‌لسه‌فییانه بۆ ئه‌نفال.\nكاتێك له ته‌واوی چه‌مكه فۆكۆییه‌كانه‌وه دنیابینی فه‌لسه‌فی به دنیای كوردیی ده‌به‌خشێت، دێته سه‌ر محه‌مه‌د ئه‌ركۆن، به‌بڕوای ئێمه ئه‌وه سه‌ره‌تای ده‌ستبه‌رداربوونی مه‌ریوانه له نووسین وه‌ك پڕۆژه‌یه‌كی فیكریی و ده‌یه‌وێت له چه‌ندان ده‌لاقه‌ی جیاوازه‌وه ئیتر قسه بكات، ئه‌و قسه‌كردنه كۆتاهاتنه له پڕۆژه فه‌لسه‌فییه‌كه‌ی بۆ خوێندنه‌وه‌ی كۆمه‌ڵگه‌ی كوردیی، به‌تایبه‌ت كاتێك ئه‌و ناچێته قووڵایی دنیای ئه‌ركۆن و به‌قه‌د ئه‌وه‌ی ده‌یه‌وێت دیدی ئه‌ومان پێ بناسێنێت. ئه‌و ترازانه رووكردنه چه‌ندان ژانری وه‌ك شیعر و دیدار و ستوونی رۆژنامه‌وانی و وتار ده‌ڕوات، تا له كۆتاییدا پۆرترێتی وێنه‌یه‌ك دروست ده‌كات، وێنه‌ی دژه ده‌سه‌ڵات وێنه‌یه‌كی ئه‌نتی فۆكۆییه و وێنه‌یه‌كی ژۆرناڵیه بۆ ره‌خنه‌گرتن له ده‌سه‌ڵات كه ناتوانێت له‌سه‌ر چه‌مكه‌كان ئیش بكاته‌وه، هێنده‌ی به‌ره‌و ڕوانینه ڕواڵه‌تییه‌كانی ده‌سه‌ڵات هه‌نگاو ده‌نێت، ئه‌وه‌ش ره‌خنه‌گرتن له ده‌سه‌ڵات له وێنه‌یه‌كی فه‌لسه‌فییه‌وه ده‌گوازێته‌وه بۆ وێنه‌یه‌كی رۆژنامه‌وانی كه فیكر و (ره‌هه‌ند)ـه‌كانی له ده‌ست ده‌دات و له‌سه‌ر وێنه ڕووكه‌شه‌كانی ده‌سه‌ڵات ده‌گیرسێته‌وه.\nله كۆمه‌ڵناسییه‌وه بۆ ڕه‌خنه‌ی سیاسی\nكاتێك تیۆر ده‌بێته ده‌روازه‌یه‌ك بۆ خوێندنه‌وه‌ی كۆمه‌ڵگه، ئه‌و ساته له به‌رده‌م دیدێكی زانستیداین بۆ ناسینی خۆمان، ئاراس فه‌تاح له روانگه‌ی كۆمه‌ڵناسییه‌وه هه‌وڵی دا له‌سه‌ر ئاستی تیۆریی به‌شێك له جومگه و پێكهاته‌كانی كۆمه‌ڵگه‌ی كوردیی بخوێنێته‌وه. ئه‌و دیده بۆ نووسین كه‌متر خوێنه‌ری ئێمه به‌لایدا ده‌چێت، هۆكاره‌كه‌یشی بۆ دوو ئاست ده‌گه‌ڕێته‌وه، ئاستی یه‌كه‌م كێشه‌ی نێوان نووسین و تیۆره، كه چۆن له دیدی زانستییه‌وه ئاشنایه‌تی په‌یدا ده‌كه‌ین. ئاستی دووه‌م تیۆر ده‌بێته ده‌روازه‌یه‌ك بۆ خوێندنه‌وه‌ی كۆمه‌ڵگه، ئه‌وه‌ش وا ده‌كات میتۆدی كاركردن بواری هه‌ڵچوون و دیدی ده‌ره‌وه‌ی نووسین وه‌ك په‌راوێزێك نه‌بێته سه‌نته‌رێك بۆ زمان، بۆیه ئاراس كه‌متر باسی ده‌كرێت، به‌ڵام وه‌ك پڕۆژه‌كاری ئه‌و له‌وانیتر ڕوونتره، ئه‌گه‌رچی ده‌بوو به وه‌ستانی گۆڤاری (ره‌هه‌ند) ئه‌و نووسه‌ره ده‌ستبه‌رداری ئه‌و پڕۆژه تایبه‌ته‌ی خۆی نه‌بێت، به‌تایبه‌ت كه ئه‌و هه‌وڵی دا قسه‌كردن له ساته‌وه‌ختی هه‌نووكه‌ی كۆمه‌ڵگه وه‌ك بابه‌تێك به‌تایبه‌ت له پێوه‌ندی كۆمه‌ڵگه‌ی كوردیی و كۆمپیوته‌ر بخاته ڕوو.\nدیاره ئه‌و بیرۆكه‌یه بۆ ئێسته ده‌یتوانێ كاری له‌سه‌ر بكاته‌وه، به‌تایبه‌ت له‌و ئاسته‌ی كه ئیتر كۆمه‌ڵگه‌ی ئێمه له بوونه‌وه‌رێكی بازنه‌ی خێزان و كۆمه‌ڵگه‌وه بوو به بازنه‌ی تۆڕی كۆمه‌ڵایه‌تی، كه‌چی كاتێك (ره‌هه‌ند) وه‌ك پڕۆژه ته‌واو ده‌بێت، ئیتر كاری ئه‌ویش ته‌واو ده‌بێت. وه‌ك ئه‌وانیتر له‌سه‌ر رووپه‌ڕی رۆژنامه ده‌كه‌وێته نووسینی ره‌خنه‌ی سیاسی، ره‌خنه‌یه‌ك له ده‌ره‌وه‌ی تیۆر و له‌سه‌ر تێگه‌یشتنی خۆی وه‌ك نووسه‌رێك ئیش ده‌كاته‌وه. ره‌نگه بۆ نووسه‌رێك كه له‌سه‌ر پڕۆژه‌یه‌ك كاری نه‌كردبێت، دۆخێكی سرووشتی بێت ئه‌وه‌ی ئه‌و پێیدا تێده‌په‌ڕێت، به‌ڵام بۆ ئاراس ده‌رده‌كه‌وێت، نووسین پڕۆژه‌یه‌كی ستراتیجی نه‌بوو، به‌قه‌د ئه‌وه‌ی چه‌مكی پڕۆژه وابه‌سته‌بوو به گۆڤارێكه‌وه، باشترین به‌ڵگه‌ش ستوونه رۆژنامه‌وانییه‌كانی ئه‌و نووسه‌ره له به‌رده‌م نائومێدییه‌ك رامان ده‌گرێت كه دیدی وتاره‌كان له سه‌ره‌تادا ده‌یه‌وێت دیدی دنیابینی ئه‌و بێت، به‌ڵام دواتر ده‌ستبه‌رداری ده‌بێت و له‌ناو ره‌خنه‌ی سیاسیدا ده‌وه‌ستێت.\nهه‌ڵبه‌ت ئه‌و چونكه ستووننووسی رۆژنامه نه‌بووه، پێم وایه خراپترین ستووننووسی رۆژنامه‌ی كوردی بووه، به‌و كاره‌ی بانگه‌شه‌ی بۆ پڕۆژه‌یه‌ك كرد كه ژێرخان و سه‌ره‌تایه‌كی گرنگی تێدا بنیات نابوو، به‌ڵام رۆژنامه و ڕه‌خنه‌ی سیاسی بوونه تابووتێك بۆ پڕۆژه‌كه‌ی ئاراس فه‌تاح.\nبه‌ختیار عه‌لی پڕۆژه‌یه‌كی ناته‌واوه\nهابرماس له وتاره گرنگه‌كه‌یدا له‌باره‌ی تازه‌گه‌ری خۆرئاوایی، باس له‌وه ده‌كات كه تازه‌گه‌ری پڕۆژه‌یه‌كی ناته‌واوه، ناته‌واوبوون به‌و مانایه‌ی ته‌واو نه‌بووه تا كۆتایی بێت و دۆخی پاش تازه‌گه‌ری بێنینه پێشه‌وه.\nبه‌ختیار عه‌لی تاكه ده‌نگێكی ناو پڕۆژه‌ی ڕه‌هه‌ند كه سیماكانی پڕۆژه‌كه‌ی ڕوون بن، له پێوه‌ندی نێوان فیكر و ئه‌ده‌بدا، سه‌ره‌تاكان له رۆژگاری به‌ر له راپه‌ڕین وتاری رۆژنامه‌وانی ئه‌و نووسه‌ره ده‌بێته سه‌ره‌تایه‌ك بۆ بیركردنه‌وه، به تایبه‌ت له هه‌ردوو وتاری (قسه‌كردن له په‌راوێزی بێده‌نگیدا، سه‌ره‌تایه‌ك ده‌رباره‌ی سۆسیۆلۆجیای ئه‌زموونگه‌ری) ئه‌وه ده‌بێته ده‌روازه‌یه‌كی گرنگ بۆ تێگه‌یشتن له بوونی ئێمه وه‌ك بوونه‌وه‌رێك كه چۆن سه‌یری ئه‌ویتری خۆرئاوایی ده‌كه‌ین و له چی ده‌ترسین؟ ده‌بێت له چی بترسین؟ جیاكردنه‌وه‌ی نێوان بونیاده‌كان سه‌ره‌تای قسه‌كردنی به‌ختیار بوو كه پێویست ناكات له كافكاو جویس بترسین هێنده‌ی پێویسته له ئیرۆسیه‌تی خۆرئاوایی بترسین، دیدی لاكانی بۆ بێده‌نگی و زمان دنیابینییه‌كی تری ئه‌و تێگه‌یشتنه بوو، هاتنی راپه‌ڕین پانتایی بیركردنه‌وه‌ی ئه‌و نووسه‌ره به‌تایبه‌ت له وتارێكی فیكری به‌ناوی (ده‌سه‌ڵات و مه‌عریفه) سیما و خه‌سڵه‌تی نووسین و پڕۆژه فیكرییه‌كه‌ی به روونی ده‌رده‌كه‌وێت، ئیشكردنی له‌سه‌ر فه‌یله‌سووفانی بونیادگه‌ری و ئه‌وانه‌ی به‌دوای بونیادگه‌ری ناسراون، پۆرترێتی نووسینی ئه‌و ده‌خوڵقێنن.\nئه‌و راسته‌وخۆ وابه‌سته‌ی تیۆر و میتۆدێك نه‌بووه، هێنده‌ی تیۆر وه‌ك ئاگایییه‌كی پشت نووسین به‌كار هاتووه، هه‌وڵی داوه ئیشیان له‌سه‌ر بكاته‌وه، ئه‌و لۆجیكه بۆ بیركردنه‌وه له نێوان فیكر و ئه‌ده‌بدا له پێوه‌ندییه‌كی ئۆرگانیدایه، بۆیه به‌رده‌وام گه‌ڕاوه‌ته‌وه ناو تێكسته ئه‌ده‌بییه‌كان، وه‌ك ده‌بینین له قسه‌كردنی بۆ كۆچ ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ ئه‌ده‌بی گریكی و به‌تایبه‌ت بۆ سه‌فه‌ری گه‌ڕانه‌وه‌ی ئۆدیب بۆ ماڵه‌وه، یا له گه‌ڕانه‌وه‌ی بۆ شانۆنامه‌كانی شكسپیر و رۆمانه‌كانی كافكا.\nئه‌گه‌ر ژیل دلۆز چه‌مكی گرێی ئۆدیبی فرۆیدی ده‌گۆڕێت به دژه ئۆدیب، ئه‌و تێگه‌یشتنه بۆ به‌ختیار ده‌بێته له‌دایكبوونی بیرۆكه‌ی قسه‌كردنه‌وه له‌سه‌ر ئه‌نفال، چه‌مكی ئاره‌زووی فرۆیدی له مه‌یلی سێكسییه‌وه ده‌گۆڕێت بۆ خوڵقاندنه‌وه‌ی چه‌مك له خوێندنه‌وه‌ی بۆ كوشتن و فه‌رامۆشكردن، ئه‌وه‌ش له‌سه‌ر ئه‌و بنه‌ما فه‌لسه‌فییه‌ی پرسیاره‌كه‌ی دۆلۆز له‌باره‌ی چییه‌تی فه‌لسه‌فه، گوتی (فه‌لسه‌فه خوڵقاندنه‌وه‌ی چه‌مكه). ئه‌و دنیا فیكرییه‌ی به‌ختیار له‌ناو ئه‌ده‌به‌كه‌یشیدا ته‌واو ره‌نگ ده‌داته‌وه چ له تێكسته شیعرییه‌كانی یاخۆ له‌ناو رۆمانه‌كانیدا، بۆیه ئه‌و هه‌ڵگری پڕۆژه‌یه‌كی ناته‌واوه و به (ره‌هه‌ند)یش هێشتا كۆتایی نه‌هاتووه.\n(ره‌هه‌ند) و ڕه‌خنه‌ی ئه‌ده‌بی\nئیشكردن له‌سه‌ر تێكستی ئه‌ده‌بی به‌شێكی سه‌ره‌كی كاركردنی پڕۆژه‌ی ڕه‌هه‌ند بوو، به‌تایبه‌ت له‌باره‌ی شیعری كلاسیكی و دنیای شیعری شێركۆ بێكه‌س و گۆران و ڕۆمانی حه‌ساری شێرزاد حه‌سه‌ن، ئه‌وانه‌ی زیاتر له‌و بواره‌دا كاریان كرد، رێبین هه‌ردی و به‌رزان فه‌ره‌ج و مه‌ریوان وریا بوون، لێره‌دا ئیشكردنه‌كان زیاتر خوێندنه‌وه‌ی بونیادگه‌رانه بوون، ئه‌وه‌ش وه‌ك ره‌خنه‌یه‌كی نوێ بۆ ڕۆشنبیری كوردیی، ئه‌گه‌رچی درێژ نه‌بووه‌وه بۆ ئه‌زموونی تر و نه‌یتوانی كاریگه‌ری له‌سه‌ر گوتاره ڕه‌خنه‌یییه‌كه دروست بكات. به‌رزان فه‌ره‌ج هه‌وڵی دا ده‌رگه‌یه‌ك به‌سه‌ر یاده‌وه‌ری چیرۆكی شێرزاد حه‌سه‌ن بكاته‌وه، بۆ ئه‌وه‌ی بچێته ناو خه‌ونی كوڕی گه‌وره‌ی حه‌سار. رێبین هه‌ردی له‌سه‌ر ئه‌زموونی شیعری شێركۆ و وێنه‌ی باوك، له‌سه‌ر پرسیاری شوناسی تازه‌گه‌ری ده‌وه‌ستێت، له‌و ناوه‌نده‌دا به‌راوردێك له نێوان بێكه‌س و گۆران ده‌خاته ڕوو، بۆ ئه‌و كاره‌ش گه‌ڕابووه‌وه بۆ لای ئه‌ریك فرۆم كه دیدگه فرۆمییه‌كه ته‌واو زاڵ ده‌بێت به‌سه‌ر خوێندنه‌وه‌كه‌یدا.\nلێره‌دا پێویسته ئاماژه بۆ نووسینێكی گرنگی مه‌ریوان وریا بكه‌ین له‌باره‌ی ئه‌زموونی مه‌نفاوه كه به‌بڕوای مه‌ریوان سێكوچكه‌یه‌كن بریتین له نالی و حاجی قادر و شێركۆ بێكه‌س، خوڵقاندنی ئه‌و سێكوچكه‌یه چه‌نده به‌ره‌و ڕووی دنیابینییه‌كمان ده‌بات كه ئاخۆ ده‌توانین ئه‌وه بكه‌ین به سه‌ره‌تا به ئه‌زموونی مه‌نفا؟ چونكه ئه‌و نووسینه‌ی مه‌ریوان ده‌بێت له نێوان مه‌نفا و زماندا ئێمه بوه‌ستێنێت، به‌ڵام وه‌ستانێك پرسیارێكمان ڕووبه‌ڕوو ده‌كاته‌وه، ئه‌و سێكوچكه‌یه مه‌ریوان ده‌یدۆزێته‌وه؟ یاخۆ شێركۆ بێكه‌س به مه‌ریوانی ده‌به‌خشێت؟ ئه‌وه پرسیار نییه گومانه، چونكه شێركۆ له هه‌ردوو ئه‌زموونی (ده‌ربه‌ندی په‌پووله) و (خاچ و مار و ڕۆژمێری شاعیرێك) خۆی به‌و سێكوچكه‌یه ده‌بینێت كه له ته‌ك نالی و حاجی مه‌نفا ده‌نووسنه‌وه، ڕه‌نگه ئه‌وه‌ش هۆكارێك بێت ئه‌و گوتاره ڕه‌خنه‌ییه ببێت به جێی سه‌رنج، به‌ڵام نه‌توانێت كاریگه‌ری به‌جێ بێڵێت، بۆیه له‌گه‌ڵ وه‌ستانی ڕه‌هه‌ند ئێمه ئاسۆیه‌كی نوێی ئه‌و ڕه‌خنه‌یه نه له‌لای ئه‌و نووسه‌رانه و نه لای نووسه‌رانی تر نابینین.\n(ره‌هه‌ند)ه‌كانی نووسین و نووسینه‌كانی ڕه‌هه‌ند\nكاتێك گۆڤارێك هه‌ڵگری پڕۆژه‌یه‌كی تیۆریی و ڕاڤه‌كاری ده‌بێت، له‌و ساته‌دا ده‌بێت له به‌رده‌م ئاسۆیه‌كی نوێی نووسین بین، نه‌ك ئه‌و دروشمه به‌ته‌نیا له‌ناو نووسینی مه‌یوان و به‌ختیار و ئاراس به‌دوایدا بگه‌ڕێین، نه‌شتوانین پڕه‌نسیبی نووسین له هه‌ندێك كاردا بدۆزینه‌وه، لێره‌دا ئه‌و ڕوانینه‌مان ده‌سه‌پێته سه‌ر وه‌رگێڕانه‌كانی هه‌ڵكه‌وت عه‌بدوڵا، ئاخۆ وتاری وه‌رگێڕدراو ئاسۆیه‌كی گرنگمان بۆ ده‌كاته‌وه؟ یان وتارێكه له (ره‌هه‌ند)یش بڵاو نه‌بێته‌وه، ده‌كرێت له هه‌ر رۆژنامه و گۆڤارێكی تر بڵاو ببێته‌وه؟ ئاخۆ دوای ئه‌وه‌ی به‌سه‌ر ئه‌و یاده‌وه‌رییه‌دا ده‌چینه‌وه، ستافی ئه‌و گۆڤاره كه هه‌ڵگری خه‌ونی نه‌وه‌ی ئێمه بوون، ئه‌و پرسیاره‌یان له خۆیان نه‌كردووه؟ ئه‌گه‌ر نه‌یانكردووه له پێداچوونه‌وه به‌سه‌ر ئه‌و گۆڤاره‌دا پێویسته ئێمه لێیانی بكه‌ین. نه‌ك هه‌ر ئه‌وه، گۆڤارێكی له‌و شێوه‌یه كولتوور و تیۆر و ڕاڤه‌كردن دنیابینییه‌كه‌ی بێت، چۆن ده‌كرێت له وه‌رگێڕانی وتاردا بنووسرێت وه‌رگێڕان و ئاماده‌كردن؟ ئاخۆ ئه‌گه‌ر ئه‌و كاره بۆ هه‌ر ڕۆژنامه و گۆڤارێك بواری هه‌بێت بۆیان بچێته سه‌ر، ئاخۆ (ره‌هه‌ند) چۆن ئه‌وه‌ی قبووڵ كردووه؟\nئه‌و پرسیارانه هێنده‌ی قسه‌كردنه‌وه‌یه له‌سه‌ر ساته‌وه‌ختی ئێمه وه‌ك خوێنه‌ر، هێنده ڕه‌خنه نییه ئێسته ئاراسته‌ی (ره‌هه‌ند)ی بكه‌ین، به‌ڵام گۆڤارێك به‌و هه‌موو نووسینه و ئه‌و هه‌موو لاپه‌ڕه‌یه كه ساڵه‌كانی ژیانمان له خوێندنه‌وه پێی دا، ئێسته به مافی خۆمان بزانین چییان پێبه‌خشین و ستراتیجی ئه‌و پڕۆژه‌یه چی بوو، ناكرێت به‌سه‌ر ساڵه‌كاندا نه‌چینه‌وه. ئه‌گه‌ر له ئاستی وه‌رگێڕاندا ئه‌و ڕه‌خنه‌یه ئاراسته‌ی هه‌ڵكه‌وت عه‌بدوڵا بكرێت، له ئاستی نووسیندا به‌هه‌مانشێوه ڕووبه‌ڕٍووی كۆمه‌ڵێك نووسه‌ری تر ده‌بێته‌وه كه جگه له بڵاوبوونه‌وه‌ی بابه‌ته‌كانیان له (ره‌هه‌ند) له ژماره‌یه‌كیان دووان هێنده‌ی به‌شدارییه هێنده ناچنه ناو پڕۆژه‌كه.\nكێشه‌ی به‌شێكی زۆری نووسه‌رانی كورد ئه‌وه‌یه كه گۆڤارێك ده‌رچوو گرنگ ئه‌وان بابه‌تیان تیێدا هه‌بێت، جا رانانی كتێب بێت دیمانه بێت، گرنگ پَیوه‌ندییه‌كی هاوڕێیه‌تی هه‌بێت و ئه‌وان بتوانن لێیه‌وه بچنه ژووره‌وه، (ره‌هه‌ند) خاڵی نه‌بووه له‌و كێشه‌یه. وه‌ك چۆن گۆڤاره‌كه بۆ نووسه‌رێكی وه‌ك فاڕووق ره‌فیق بووه‌ته ده‌رگه‌یه‌ك تا له پشت ناوی فه‌یله‌سووفه‌كانه‌وه بانگه‌شه‌كانی خۆی ڕابگه‌یه‌نێت، به‌هۆی پێشتر له كتێبی (نووسه‌ر و نووسینه‌وه‌ی زمان) به‌درێژیی له‌سه‌ر نووسینی فاڕووق قسه‌م كردووه، بۆیه لێره‌دا ته‌نیا تیشك ده‌خه‌مه سه‌ر ئه‌و دیده پانۆراماییه‌ی فاڕووق له‌ناو فه‌لسه‌فه‌دا تووشی بوو له نێوان نیتچه و هایدگه‌ر و ئه‌فڵاتوون كه كۆتایییه‌كه‌شی به‌و مه‌یله ئاینییه ته‌واو بوو كه به بڕوای ئه‌و، كوردایه‌تی و ماركسیزم پێكه‌وه بۆگه‌نیان كردووه.\nئه‌و روانینه ئینفعالییه به‌شێوه‌یه‌ك ده‌نووسێت گوایه ئیتر بۆ ئه‌و شوێنی گومان نییه، به‌ڵام ئه‌وه‌ی شوێنی گومانه ئه‌وه‌یه فاڕووق چۆن كوردایه‌تی وه‌ك گوتارێكی ناسیۆنالیستی و ماركسیزم وه‌ك فه‌لسه‌فه ده‌كاته یه‌ك گوتار و به‌یه‌كه‌وه ده‌یانكوژێت؟ ئه‌وه ره‌نگه كه‌سێكی تر بیڵێت فاڕووق به بیانووی نه‌بوونی ئه‌رگۆمێنت تۆمه‌تباری بكات، به‌بێ ئه‌وه‌ی خۆی جگه له بانگه‌سه‌كردن بۆ ئه‌رگۆمێنت شتێكی ترمان له‌و باسه ئینفعالییه بۆ بخاته ڕوو تا خۆی ده‌گه‌یه‌نێت به میراتی ئیسلامی.\nپه‌راوێزه‌كانی ژیان و كۆمه‌ڵناسیی ئه‌ده‌بی\nقسه‌كردن له دیارده په‌راوێزه‌كانی ناو ژیان دیدێكی گرنگ بوو كه به‌شێكی نووسه‌رانی (ره‌هه‌ند) فه‌رامۆشیان كرد، له پشت فه‌یله‌سووفه‌كانه‌وه ئه‌وه‌ی ده‌خوێنرایه‌وه ئه‌زموونی ده‌سه‌ڵات و تێگه‌یشتن بوو لێی، ئه‌وه‌ی فه‌رامۆشیش ده‌كرا یاده‌وه‌ری ناو ماڵه‌كانی ئێمه بوون، ترس بوون له‌و فانتازیای تۆقینه‌ی دوای بردنی كه‌سێكی ماڵه‌كانمان بۆ گرتووخانه‌كانی به‌عس، چی له‌ودیو روو ده‌دا كه ئێمه نایبینین؟ چونكه كه‌سه رۆیشتووه‌كه‌مان جارێكی تر نایه‌ته‌وه ناو ژیان، ئه‌وه ڕێك ئه‌و دنیایه بوو رێبوار سیوه‌یلی كاری تێدا ده‌كرد، ئه‌و جۆره كاركردنه هێنده‌ی قسه‌كردن بوو له په‌راوێزه‌كانی ناو ژیان، به باڵاكردنی گوتاری فه‌لسه‌فی نه‌بوو، كه له‌و رۆژگاره‌دا په‌راوێزه‌كان راستییه‌كه‌ی په‌راوێزی گوتاری رۆشنبیریمان بوون، پڕۆژه‌كه‌ی سیوه‌یلی كه تا ئێسته‌یش له كتێب و وتار و نووسینی كورتدا ده‌رده‌كه‌وێته‌وه، كه‌وتووه‌ته به‌رده‌م هه‌ڕه‌شه‌ی زۆرترین ڕه‌خنه‌وه، ڕه‌نگه ئێمه به‌شێكی زۆری ئه‌و ڕه‌خنانه‌مان له سیوه‌یلی گرتبێت، به‌تایبه‌ت له ئه‌زموونه ئه‌ده‌بییه‌كه‌یدا، به‌ڵام ئه‌وه له بێبه‌هاكردنی پڕۆژه‌كه‌ی نه‌بووه، به‌ڵكو له گرنگی نووسینی ئه‌و نووسه‌ره بووه كه زۆرترین گفتوگۆی ڕه‌خنه‌ی بۆ خوڵقاندووین، به‌ڵام هێمنی پڕۆژه‌كه‌ی وایكردووه ئارامگری ئه‌و ببێت به جێی سه‌رنجمان، ئه‌گه‌ر تووڕه‌یی خوێنه‌رانێك له نووسه‌رێك به‌هۆی هه‌ڵوێستی سیاسییه‌وه بێت، بۆچی كاتێك نووسه‌رێك هاوهه‌ڵوێست بێت له‌گه‌ڵ هێزه سیاسییه‌كه‌ی تۆ ئه‌ویان به شۆڕشگێڕ ده‌زانیت و ئه‌ویتر ناپاك؟ ئه‌وه ته‌نیا فاشیزمێكی ره‌مزییه كه له‌ناو دنیای ئێمه ده‌رده‌كه‌وێت و به‌بیانووی ره‌خنه‌گرتن له نووسه‌رانێك به‌ناوی هه‌ڵوێسته‌وه بانگه‌شه‌ی بۆ ده‌كرێت.\nهه‌ڵبه‌ت له كاتێكدا ئه‌و فاشیزمه ره‌مزییه بوونی هه‌بووه، به‌ڵام ره‌خنه‌ی ئێمه له شوێنێكی تر بووه، له‌وه‌ی له‌رووی چه‌مكی ده‌قئاوێزانه‌وه هاتووین ئیش له چیرۆكه‌كانی سیوه‌یلی و شێرزاد حه‌سه‌ن بكه‌ین، یا ئه‌و نزیكی مانایه‌ی كه‌وتووه‌ته نێوان شیعره‌كانی سیوه‌یلی له‌گه‌ڵ ماغووت، ده‌نا ئه‌و له قسه‌كردن له ئه‌زموونی تاراوگه و به‌رپرسیارێتی نووسین، دیدێكی ئه‌خلاقی گرنگ به نووسینی كوردی ده‌به‌خشێت، خوێندنه‌وه‌ی ته‌ئویلكاری بۆ دنیای شیعری نالی رزگاركردنی ره‌خنه‌ی شیعری كلاسیكییه له لێكدانه‌وه‌ی ماناكانی شاعیر بۆ ته‌ئویلكردنی زمان و پێوه‌ندی به پرۆسه‌ی نووسینه‌وه، ئه‌گه‌رچی ویستی ئه‌و ئه‌زموونه له‌گه‌ڵ شیعری حاجی قادری كۆیی ئه‌زموون بكاته‌وه، به‌ڵام به بڕوای ئێمه له‌وێدا ئیشكردنه‌كان سنووری راڤه‌كردنیان جێنه‌هێشتووه و نه‌په‌ڕیونه‌ته‌وه ناو ته‌ئویل، به‌ڵام كۆی پرۆسه‌ی نووسینی سیوه‌یلی هه‌وڵێكی گرنگی نێوان په‌راوێزه‌كانی ژیان و كۆمه‌ڵناسی ئه‌ده‌بییه، ئه‌وه‌ش پڕۆژه‌یه‌كی سه‌ربه‌خۆ بووه كه له‌ناو ڕه‌هه‌ند نه‌شونمای كرد و خێرا جیا بووه‌وه، ئاراسته ستراتیجییه‌كه‌یشی بۆ خۆی پڕۆژه‌ی كارێكی سه‌ربه‌خۆی نووسه‌رێك بوو كه پێویستی به توندترین گفتوگۆی ڕه‌خنه‌یی بووه، هه‌ر له‌و سۆنگه‌یه‌وه هه‌میشه ئه‌و ده‌رگه‌یه‌مان به‌ڕووی نووسینه‌كانیدا كردووه‌ته‌وه.\nشكانی پیرۆزی باوك و به پیرۆزكردنی ڕۆشنبیر\n(ره‌هه‌ند) دیارترین پڕۆژه‌ی رۆشنبیریی دنیای ئێمه بوو، نووسه‌ره‌كانی زیاتر له خۆرئاوا بوون، زمانی تریان ده‌زانی و سه‌رچاوه‌ی تیۆریی و فه‌لسه‌فییان به زمانی تر به‌ده‌ست ده‌گه‌یشت، ئه‌وه وایكرد ئاشنامان بكه‌ن به مه‌عریفه و فیكری نوێ و فه‌یله‌سووفی نوێ بناسین، ئه‌وان ڕووبه‌ڕووی نووسینی نوێ و فیكری جیاواز و خوڵقاندنی گومان و پرسیاریان كردینه‌وه. ئێمه به تامه‌زرۆیییه‌وه ده‌مانخوێنده‌وه، خۆمان دابه‌ش كرده سه‌ر دوو به‌ره‌دا، نه‌وه‌ی ئێمه زیاتر له‌ناو ستایش و سه‌رسامیدا بووین، چونكه هێنده تامه‌زرۆ بووین ده‌مانویست شتێكی نوێ فێر بین، ئه‌وانی تر كه زیاتر ئه‌دیبانی نه‌وه‌ی پێشوو بوون، ده‌یانویست سه‌رزه‌نشت بكه‌ن و كاره‌كان به لاساییكردنه‌وه و دزیكردن ناو به‌رن.\nئێسته كه پڕۆژه‌كه وه‌ك بڵاوبوونه‌وه و چاپكردن كۆتایی هاتووه، ستایش و سه‌رزه‌نشتكردنه‌كانیش چوونه‌ته دۆخی بێده‌نگییه‌وه، بۆ ئێمه گه‌ڕانه‌وه بۆ ناو ئه‌و پڕۆژه‌یه به‌گرنگ ده‌زانین، بۆیه هه‌وڵمان دا له‌سه‌ر پێداچوونه‌وه به یاده‌وه‌ری خوێندنه‌وه وه‌ك خوێنه‌رێك به‌سه‌ر ئه‌و پڕۆژه‌یه‌دا بچینه‌وه، ئێسته‌یش كه ئه‌و وتاره ته‌واو ده‌بێت، پرسیارێكی تر ڕووبه‌ڕوومان ده‌بێته‌وه، پرسیارێك ده‌رگه بۆ خوێندنه‌وه‌ی نوێ ده‌كاته‌وه: (ره‌هه‌ند) چیی كرد؟\nئه‌و پرسیاره پێوه‌سته به تێگه‌یشتنی هه‌ر یه‌كێكمانه‌وه بۆ ئه‌و پڕۆژه‌یه، ده‌شێت له كورترین وه‌ڵامدا ئه‌وه بخه‌ینه ڕوو، ڕه‌هه‌ند چه‌مكی پیرۆزگه‌رایی باوكی سیاسی تێكده‌شكاند، كاتێك په‌یكه‌ری باوكی سیاسی له زهنی ئێمه‌دا تێكشكاند، هه‌ر ئه‌وه نه‌بوو ماناكانی پیرۆزیی له ژیانی ئێمه‌دا كۆتایی بێت، به‌ڵكو به‌و شكاندنه پیرۆزییه‌كی تری لا خوڵقاندین، ئه‌مجاره په‌یكه‌ری ڕۆشنبیری به پیرۆز كرد، ڕۆشنبیرێك نه‌یتوانی بوونه‌وه‌ری ئازاد بێت، به‌ڵكو وه‌ك هه‌ر تاكێكی كۆمه‌ڵگه ده‌یویست ڕوانینه‌كانی بچنه‌وه ناو ئایدیۆلۆجیای گرووپێكی سیاسی، به‌ڵام له شكاندنی په‌یكه‌ری پیرۆزی سیاسییه‌وه، بۆ پیرۆزكردنی په‌یكه‌ری ئه‌وی ڕۆشنبیر.


مێژوونووس و بیرمه‌ندی كورد د.جه‌مال نه‌به‌ز\nپرۆفیسۆر د. جه‌مال نه‌به‌ز نووسه‌رو بیرمه‌ندی ناوداری كورد له ته‌مه‌نی 85 ساڵیدا به‌هۆی پیری له نه‌خۆشخانه‌یه‌كی به‌رلینی پایته‌ختی ئه‌ڵمانیا.. رۆژی شه‌ممه‌ی رابردوو 8/12/2018 كۆچی دواییكرد.\nناوبراو یه‌كێك بوو له دامه‌زرێنه‌رانی (كۆمه‌ڵه‌ی ئازادی و ژیانه‌وه‌و یه‌كێتی كورد- كاژیك) و له ساڵی 1962ـه‌وه له ئه‌وروپا ده‌ژی و خاوه‌نی زیاتر له (60)كتێب و سه‌دان لێكۆلینه‌وه‌ی زانستی و هزری و سیاسیه كه به زمانه‌كانی كوردی، عه‌ره‌بی، ئینگلیزی و ئه‌ڵمانی نووسیویه‌تی. ماوه‌یه‌كی زۆر له كوردستان، عێراق و ئه‌ڵمانیا مامۆستای زانسته سیاسی و مرۆییه‌كان بووه‌و یه‌كه‌م كورده كه كتێبی له‌سه‌ر جه‌برو فیزیا به زمانی كوردی نووسیوه و بڵاوكردۆته‌وه.\nپرۆفیسۆر د.جه‌مال نه‌به‌ز بیرمه‌ندێكی نه‌ته‌وه‌یی كارامه بوو، له ساڵانی حه‌فتاكان له‌گه‌ڵ چه‌ند هاوڕێیه‌كی یه‌كێتی نه‌ته‌وه‌یی خوێندكارانی كورد له ئه‌وروپا (نوكسه) داده‌مه‌زرێنن. كه به‌شێوه‌یه‌كی به‌رفراوان هه‌واڵه‌كانی كوردستان و شۆڕشی كوردستانیان بڵاوده‌كرده‌وه له ئه‌وروپا، دوای ئه‌وه‌ش له‌گه‌ڵ رێكخراوی (سۆكسه)و ئه‌كادیمیای كوردی بۆ زانست و هونه‌ر له ساڵانی هه‌شتاكان و نه‌وه‌ده‌كاندا ده‌یان سیمیناری زانستی و سیاسی له ئه‌وروپا ئه‌نجامداوه.\nله شاره‌كانی كه‌ركووك، هه‌ولێر، به‌غدا و به‌سرا وانه‌ی وتۆته‌وه. دوای ئه‌وه ماوه‌یه‌ك له زانكۆی ئازاد له به‌رلین مامۆستا بووه، په‌یوه‌ندی و ئاشنایه‌تی و دۆستایه‌تی زۆری له‌گه‌ڵ ژماریه‌ك بیرمه‌ندی جیهانی هه‌بووه.\nله‌ساڵی 1962دا چۆته ئه‌وروپا بۆ ته‌واوكردنی خوێندن و پاشان له زانكۆكانی میونیخ، ئۆزبورگ خوێندنی ئیسلامیی و ئێرانناسی و شێوازی وانه‌وتنه‌وه‌ی خوێندووه، به لێكۆلینه‌وه‌یه‌كی زانستیی له‌سه‌ر میر محه‌مه‌دی رواندزی (پاشای كۆڕه)/ـی میرنشینی سۆران بڕوانامه‌ی دكتۆرای له بواری مێژوودا وه‌رگرتووه.\nیه‌كێك بوو له سه‌ره‌كیترین دامه‌زرێنه‌رانی كاژیك و نووسه‌رانی (كاژیكنامه)، له ساڵانی سه‌ره‌تادا یارمه‌تییه‌كی زۆری پارتی سۆسیالیستی كورد (پاسۆك)ی داوه، رۆڵێكی گرنگی هه‌بوو له چالاكیه‌كانی كۆنگره‌ی نیشتیمانی كوردستان و له بڵاوكردنه‌وه‌ی بیرو هوشیاری نه‌ته‌وه‌یی له كوردستان.\nد. جه‌مال نه‌به‌ز رۆڵێكی به‌رچاوی هه‌بووه له‌نێو بزووتنه‌وه‌ی نیشتمانیی هه‌موو پارچه‌كانی كوردستان. دیارترین دامه‌زرێنه‌ری (كاژیك)ه . له كاژیكنامه‌و په‌رتووكه‌كانی دیكه‌یدا بناغه‌ی بیری نه‌ته‌وه‌یی كوردی هاوچه‌رخی نووسیوه‌ته‌وه، كێشه‌ی كوردی بۆ زۆر ناوه‌ندی میللی و رۆشنبیریی عه‌ره‌ب له عێراق و وڵاتانی عه‌ره‌بی روونكردۆته‌وه، هه‌واڵه‌كانی كوردستان و شۆڕشی كوردستانی گه‌یاندۆته ناوه‌نده ئه‌وروپیه‌كان، ده‌یان سیمیناری بۆ ناوه‌نده ئه‌كادیمی و رۆشنبیرییه ئه‌وروپیه‌كان سازكردووه، به‌شێوه‌یه‌كی زانستكارانه به‌شێكی مێژووی هاوچه‌رخی كوردی ساغكردۆته‌وه . كاری زۆر ناوازه‌ی زانستكارانه‌ی له‌سه‌ر زمانی كوردی و ستاندارتكردنی زمانی نووسینی كوردی كردووه، بنه‌چه‌ی وشه كوردییه‌كانی روونكردووه‌ته‌وه”.\nپرۆفیسۆر د.جه‌مال نه‌به‌ز له‌ساڵی 1933دا له شاری سلێمانی له‌دایكبووه. له‌سه‌ره‌تای خوێندنیدا جگه له خوێندنی ئیسلامی، فه‌لسه‌فه‌و ده‌روونزانی و فیزیا و بیركاری خوێندووه. له ئه‌ڵمانیا زانسته سیاسیه‌كان و رۆژنامه‌وانی و یاسای خوێندووه، دواجار له نه‌خۆشخانه‌یه‌كی به‌رلین به هۆی هه‌ناسه‌سواریه‌وه له 8/12/2018 كۆچی دواییكرد.\nهه‌ندێك له به‌رهه‌مه‌كانی :\n* رۆمانی لالۆ كه‌ریمی (Lalo Kerîm)ـی له ساڵی 1956 له هه‌ولێر چاپكردووه‌و چاپی دووه‌میشی له ستۆكهۆڵم به لاتینی دووباره ساڵی 1986 ده‌رچووه.\n* كتێبی نووسینی كوردی به ئه‌لف و بێی لاتینی (Nusînî Kurdî be Latînî) 1957 به به‌غدا چاپیكردووه.\n* كتێبی وه‌رگێڕان هونه‌ره (Wergêran Hunere) 1958 سلێمانی.. چاپخانه‌ی ژین.\n* وه‌رگێڕانی چیرۆكی به‌ناوبانگی پالتۆ له نووسینی نووسه‌ری گه‌وره‌ی سۆڤیه‌تی نیكۆلای گۆگۆل .. به‌غدا.. 1958\n* په‌ندو وته له كوردستان به زمانی ئینگلیزی (“Sprichwörter und Redensarten aus Kurdistan) له‌بڵاوكراه‌كانی یه‌كێتی نه‌ته‌وه‌یی ئه‌وروپا میونیخ.. 1970\n* میر محمدی سۆرانی ره‌واندزی (Der Kurdische Fürst Mir-i Kora (Rawandizi) im Spiegel der Morgenländischen und Abendländischen Quellen) هامبۆرگ 1970، له هه‌ولێر به زمانی عه‌ره‌بی 1994 له‌لایه‌ن فه‌خری شاسواره‌وه وه‌رگێردراوه‌ته سه‌ر زمانی عه‌ره‌بی.\n* (په‌ریزاده‌كان)چیرۆكی كوردی میللی (Kurdische Märchen und Volkserzählungen) یه‌كێتی نه‌ته‌وه‌یی خوێندكارانی كورد له ئه‌وروپا.. 1979\n* رۆژانی ئاواره‌یی له سویسرا () باس له‌كاتی مانه‌وه‌ی ده‌كات له ژنێف له ساڵی 1962، له بڵاوكراوه‌كانی بنكه‌ی ئه‌ده‌بی و رووناكبیری گه‌لاوێژ/ سلێمانی 1999.\n 513 جار بینراوه


پارتی ڕێگر نییه له پێدانی پۆستی وه‌زاری به یه‌کێتی - Mehr News Agency\n8 berfanbarê 2018 - 10:57\nNews Code 23501\nبه ڕاپۆرتی ئاژانسی هه‌واڵی مێهر، ڤیان سەبری لەچاوپێكەوتنێكی لەگەڵ دەنگی ئەمریكا دەڵێت: "عادل عەبدول مەهدی خۆی كاندیدێكی سەربەخۆ و تەكنۆكراتی بۆ ئەو پۆستە كاندیدكردووە ئێمەش وەك ڕێزێك و پشتیوانی بۆ حكومەتەكەی ڕێزی بۆچوونەكەی دەگرین تەنانەت ڕەنگە دەنگیشی پێبدەین."\nوتیشی: "عادل عەبدولمەهدی كەسێكی وادیارە بەخەم چارەسەركردنی كێشەكانی نێوان هەرێم و بەغدادەوەیەو ئێمە كاتی خۆی سازشمان لە پۆستی وەزارەتی كۆچ و كۆچ بەران كرد هەر لەبەر ئەم هۆكارە، واتە هێندەی چارەسەر كردنی كێشەكان گرنگە هێندە پۆست گرنگ نییە".\nسەرۆكی فراكسیۆنی گۆڕان دەشڵێت: "بابەتی سەرۆك كۆمار بەتەنیا پەیوەندی پارتی و یەكێتی تێك نەدا، بەڵكوو یەك ڕیزی كوردی تێكدا.لەگەڵ ئەوەشدا لەهەندێك بابەتدا پارتی و یەكێتی یەك هەڵوێست بوون بەتایبەت لەسەر بابەتی دادگای پێداچوونەوە و ناوچە كێشە لەسەرەكان."


وتەبێژی حكومەت رایگەیاند: دەمانەوێت چیتر دابەشكردنی مووچە نەبێتە هەواڵەی بەپەلەو لەمەودوا حكومەت بەپێی ئەو داهاتەی لەبەردەستییەتی مووچە دابەشدەكات.\nجوتیار عادل وتەبێژی حكومەتی هەرێم دوای كۆتاییهاتنی كۆبوونەوەی ئەنجومەنی وەزیران لەكۆنگرەیەكی رۆژنامەوانیدا لەبارەی كاتی دابەشكردنی مووچەش رایگەیاند: ئامادەكارییەكانی دابەشكردنی مووچە كراون، بەمنزیكانەش حكومەت و وەزارەتی دارایی كاتی دابەشكردنی مووچەو بڕی ئەو مووچەیەی بەلێبڕینەوە دابەشدەكرێت رادەگەیەنن.\nئەوەش وت: دەمانەوێت چیتر دابەشكردنی مووچە نەبێتە هەواڵەی بەپەلەو وەك حكومەت بڕیارمانداوە هەموو داهاتە نەوت و نانەوتییەكان بگەڕێتەوە وەزارەتی دارایی و چاوەڕێی وەزارەتی دارایی و وەزارەتی پەیوەندیدار دەكەین كە بۆ پێدانی مووچە هەموو رێكارێك بگیرێتەبەر.\nئەوەشی رونكردەوە: لەمەودوا حكومەت بەپێی ئەو داهاتەی لەبەردەستییەتی مووچە دابەشدەكات، ئێمە لەگەڵ وشەی لێبڕین نین، لەگەڵ پێدانی ئەو داهاتەین كە لەبەردەستی حكومەتە، لەگەڵ وەزارەتی داراییش بڕیارمانداوە بەپێی داهات بودجە ئامادە بكرێت.\nلێدوانەكەی وتەبێژی حكومەت لەبارەی ئەوەی چیتر دابەشكردنی مووچە نەبێتە هەواڵی بەپەلە، لەكاتێكدایە كە رۆژی 5ی تەموزی 2015ش نێچیرڤان بارزانی سەرۆكی ئەوكاتەی حكومەتی هەرێمی كوردستان دوای كۆبوونەوەی لەگەڵ عیرفان عەبدوللعەزیز رابەری بزوتنەوەی ئیسلامی كوردستان لەكۆنگرەیەكی رۆژنامەوانیدا لەبارەی دابەشكردنی موچەی فەرمانبەران رایگەیاند:هەموو هەوڵكیمان بۆ ئەوەیە موچەی فەرمانبەران بدەین و بۆ ئەوەی چیتر موچەی فەرمانبەران دوانەكەوێت، ئەمە بابەتە نەبێتە هەواڵ كە مژدەبێت موچە هات.


ئێمە، کۆمەڵێک کادیری ڕاگەیاندنكاری یەکێتی نیشتمانی كوردستان، وەك درككردن بەئەرك و بەرپرسیارێتیی سەرشان و پەرۆشییمان، بڕیارماندا بەیەكەوە لەپێناو کۆنگرەیەکی ئازادو نوێبوونەوەی یەكێتیدا، دڵسۆزانەو ڕاشكاوانەو دوور لەجیاكاریی لەسەر ئاستی ناوچە جیاجیاكانی كوردستان كار بكەین. لەچەند رۆژی رابردووشدا پەیامێکمان بۆ ئەم مەبەستە بڵاوکردەوەو بەگرنگیشمانزانی لەژێر ناوی ”شەرارە ” بەردەوامی بدەینە كارو چالاكی و هەنگاوەكانمان بۆ بەدیهێنانی ئامانجەکانمان.\nبۆچی ناوی (شەرارە)مان ھەڵبژارد؟\nلەسەردەمی هەستانەوەدا، ” شەرارە ” فاکتەرێکی گرنگ بوو بۆ ناساندنی شۆڕشی نوێ و یەکێتی نیشتمانی كوردستان، بۆ ئەم دۆخە حزبیەی ئێستای یەكێتییش ، بێگومان بەهەمان ئەو نیەتە، بەڵام بۆ ئامانجێكی جیاواز كەخۆی لەئەنجامدانی كۆنگرەی نوێبوونەوەو ئازادو رێکخستنەوەی ناو ماڵی یەكێتیدا دەبینێتەوە، ئەو کۆمەڵە راگەیاندنكارەی یەكێتیی، لەڕێگەی خامەو فکرەوە لەژێر ناوی ”شەرارە”دا، خەبات دەکەین گوڕوتینێکی تر بدەینەوە بەحزبەکەمان بەپشتیوانیی کادیران و ھەموو ئەو هەڤاڵانەی ھەمان ئامانج و خەمی ئێمەیان ھەیە لەناو حزب.\nناساندنێکی کورتی رۆژنامەی «شەرارە»\nلەدوای ھەرەسی ساڵی ١٩٧٥، کورد بەشێوازێکی تر شۆڕشی دەستپێکردەوەو لەھەلومەرجێکی سەخت و دژواردا ھەڤاڵ مام جەلال، یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانی لەحوزەیرانی ھەمان ساڵدا دامەزراند.\nبۆ شۆڕشێکی نوێ و لەو ھەلومەرجە دژوارەدا کەکورد پێیدا تێدەپەڕی و بۆ گەیاندنی گوتارێکی سیاسی نوێ و بانگەشەو ناساندنی شۆڕش، دەرکردنی رۆژنامەیەکی ناوەندیی بۆ دەستپێکی شۆڕش و ئەو قۆناغە زەرورەت بوو.\nلە کۆبوونەوە بەراییەکانی دەستەی دامەزرێنەر، بڕیاری دەرکردنی دوو رۆژنامە درا، یەکێکیان بە عەرەبی و ئەوی تر بەکوردی. بۆ ئەو رۆژنامەیەی کە نیاز وابوو بە زمانی عەرەبی دەربکرێ، مام جەلال ناوی "شەرارە"ی ھەڵبژاردو ھەر خۆی ئەو دروشمەی بۆ دانا، کە دەڵێ "لە پریسکەوە ئاگر ھەڵدەگیرسێ".\nیەکەم ژمارەی "شەرارە" لە دیمەشق، لەدوای پێنج مانگ لە دامەزراندنی یەکێتی دەرکراو ھەڤاڵ مام جەلال خۆی لێپرسراوێتیی گرتە ئەستۆو رۆڵی سەرنووسەری دەبینی و سەرووتارەکانی رۆژنامەکەش بەقەڵەمی مام نووسران.