فلوتێک لە کاغەز – بزاڤی خزمەت\nبەخامەی: ئەحمەد ئاڵتان\nترسناکترین شت لە جیهاندا ئەوەیە، ڕووبەڕووی کەسێک ببیتەوە کە چارەنووسی تۆ لە دەستی ئەودا بێت و خاوەنی هێزێکی مەترسیدار بێت. دەکرێت تۆ بکوژێت، دەکرێت تۆ بخاتە زیندانەوە، دەکرێت دوورت بخاتەوە بۆ شوێنە دوورە دەستەکان، یاخود دەکرێت ئازادت بکات. کەسێکی لەو شێوەیە گەر ئازادت بکات یاخود بتخاتە زیندانەوە، ئەگەرچی ئەنجامەکەشی زۆر جیاوازە بەڵام بە هەمان ڕێژە ئازاردەرە. چونکە تۆ هیچ مافێکی قسەکردنت نییە. ئەو کەسانەی دەتوانن ئەم جۆرە کارانە بکەن، بە شێوەیەکی گشتی جوببەیەک لەبەر دەکەن و لەسەر کورسییەکی بەرز دادەنیشن. کەسانێکن پێیان دەوترێت دادوەر.\nتەنیا خاڵێکیش کەوا دەکات چاوپۆشی لە کەسێکی خاوەن ئەم هەموو هێز و دەسەڵاتە لە ڕادەبەرە بکەیت، بریتیە لەوەی بە شێوەیەکی دادپەروەرانە بەکاری بهێنێت. بەڵام ئەی چی دەبێت ئەگەر کەسێک خاوەن ئەو هەموو هێز و دەسەڵاتە بێت و، هیچ بە لای دادپەروەریدا نەڕوات؟\nهیمینگوای لە کتێبی “ماڵئاوایی لە چەکەکان” دا ، لە یەکێک لە بەشەکانیدا باس لە دیمەنی دادگایی کردنی کۆمەڵێک سەربازی سوپای ئیتاڵیا دەکات، کە لەلایەن چەند دادوەرێکی دادگای سەربازیەوە لەناو ئەشکەوتێکدا دادگایی دەکرێن، لەو سەردەمەی سوپای ئیتاڵیا شکستی هێنابوو. ئەو دادوەرانە کاتێک بڕیاریان دەدا دڵنیا دەبوونەوە لەوەی ئەو بڕیارەی دەیدەن هیچ کاریگەرییەکی لەسەر چارەنووسی خۆیان نابێت و دواتر لە کاتی هەموو بڕیارێکدا شەپقەکانییان لەسەر دەکرد و بە سڵاوکردنەوە خەڵکیان بەرەو مردن دەنارد. هەروەها لەو فیلمەی کە لەلایەن Rock Hudson و Vittorio de Sica ڕۆڵی تێدا گێڕدراوە، ئەم دیمەنە زۆر کاریگەرە، دادوەرەکان بڕیار دەدەن و مرۆڤەکان لەبەردەم پەتی قەنارەدا ڕیز دەکرێن.\nلە دوای ماوەیەکی دوور و درێژی زیندانی کردنم، چەندین جار چوومە بەردەم دادوەر، بەڵام هەر گوێشیان لە قسەکانم نەدەگرت. من کاتێک خەریک بووم ئەو بەڵگانەم ڕیز دەکرد کە بێتاوانییان دەسەلماندم، ئەوان وەک ئەوەی من هیچ شتێکم نەوتبێت تۆمەتەکانی خۆیان دووبارە دەکردەوە. سەرەتا سزای زیندانی هەتاهەتاییان بەسەر مندا سەپاند، دواتر ئەوە هەڵوەشایەوە و سزای ١٠ ساڵ و نیو زیندانیان بەسەر مندا سەپاند و ئازادیان کردم.\nلە کاتێکدا ئێستا ئەم شتانە دەنووسم، چاوەڕێی بڕیاری دادوەرێکم کە لەلایەن داواکاری گشتیەوە تانە لە بڕیاری ئازادکردنم دراوە، ڕەنگە دووبارە بمخاتەوە زیندان.\nمن هەم بڕیاری زیندانی هەتاهەتایی و بڕیاری ئازادکردنم لە زاری هەمان دادوەر و لە کاتی جیاجیادا بیست. بڕیاری ئازادکردنم هێندەی بڕیاری سەپاندنی سزای هەتاهەتایی بەسەرمدا شێتی کردم، چونکە دەمزانی بڕیاری ئازادکردنەکەم لەلایەن کەسانێکەوە دراوە، کە نەدەبوو مافی توانای بڕیارێکی لەو شێوەیەیان هەبێت.\nمن لە زیندان هاتمە دەرەوە بەڵام هەزاران کەسی بێتاوان لە زیندانەکاندا مانەوە.\nکاتێک لە نێو جەنگەڵ و دیوارە ئاسنینەکانی زیندان هاتمە دەرەوە، چەندین مرۆڤی بێ چارەم لە دوای خۆم جێهێشتبوو.\nبۆ ماوەی زیاتر لە سێ ساڵ لەگەڵ دوو بەندکراوی دیکەدا لە زیندانێکی تاکەکەسیی بچووکدا دەماینەوە، هیچ تاوانێکیان نەبوو، بەڵام هەرچییان دەوت کەس گوێی لێ نەدەگرتن، سەرەڕای ئەوەی چەندین جار باسیان لە بێتاوانی خۆیان کردبوو بەڵام دادوەرەکان هاوشێوەی دادوەرەکانی کتێبی “ماڵئاوایی لە چەکەکان” زیندانییەکانیان مەحکوم کرد.\nیەکێک لەوان لە تەمەنی کوڕەکەمدا بوو، کاتێک دەستگیر کرابوو تازە هاوسەرگیری کردبوو، کەسێکی دیندار بوو بەڵام لە هەمان کاتدا لە فەلسەفە و توێژینەوەی زانستییدا شارەزایی هەبوو.\nدەست ڕەنگینییەکی بێوێنەی هەبوو، لە شوێنێکی وەک زیندان کە هەموو ئیمکانیەتێک تێیدا سنوردارە، شتی زۆر ناوازەی لە کەلوپەلی وەها دروست دەکرد، کە بە ئەقڵی مرۆڤدا نایەت. چەند شتێک دەکردە ناو خواردنەکەی زیندانەوە و خواردنێکی تەواو نوێی لێ بەرهەم دەهێنا، ناوی سەلمان بوو. سکاڵا کردنی بە دژایەتی کردنی قەدەری دیاریکراوی خودا ئەژمار دەکرد و هەربۆیە هیچ کات سکاڵای نەدەکرد.\nبە هۆی چەند هۆکارێکی جیاواز هیچ سەردانکەرێکی نەبوو.\nهەرگیز سکاڵاشی لەوە نەدەکرد.\nڕۆژێکیان کاتێک لەسەر مێزە پلاستیکییەکە دانیشتبووم و سەرقاڵی نووسینی ڕۆمانە نوێیەکەم بووم بە ناوی “حەیات خانم”، لە حەوشەی زیندانەکەوە گوێم لە دەنگی مۆسیقایەک بوو. دەنگی فلوتێک بوو. بەرەو حەوشەکە ڕۆشتم. سەلمان پاڵی بە دیوارەکەوە دابووەوە و چاوەکانی داخستبوو و فلوتەکەی دەستی دەژەند. هەموو دەنگەکان لە زیندانە تاکەکەسییەکانی دیکەش ڕاوەستان. هەمووان گوێیان لەو میوزیکە چاوەڕوان نەکراوە گرتبوو. کاتێک میوزیکەکە تەواوبوو دەنگی تەقەتەقێکی بەهێز بیسترا. بەندییەکانی ناو زیندانە تاکەکەسییەکانی دیکە ئەو شیرینی و شەکلەمانەی لە کافتریا کڕیبوویان هەڵیاندەدایە حەوشەکە. ئەوەش بە واتای چەپڵە و دەستخۆشی دەهات. سەلمان چەندین کاتژمێر فلوتەکەی ژەند.\nکاتێک دەرگای حەوشەکە داخرا وتم “ئەم فلوتەت لە کوێ دۆزییەوە؟”. ئەوەی لە هەندێک کاغەز و مقەبای زیادە درووست کردبوو. لەبەر ئەوەی ڕاستەی پێ نەبوو کونەکانی سەر فلوتەکەی، بە قیاسی پەنجەکانی درووست کردبوو. سەرە دەمی دەبەیەکی سۆدەی بڕی بوو، وەک دەمەوان لە فلوتەکەی بەست بوو.\nئەو فلوتە دەنگێکی لێوە دەردەهات، کە لە هیچ ئامێرێکی میوزیکی لەسەر زەوی نابیسترێت، دەنگێکی زۆر جیاوازبوو، کاتێک فلوتەکەی دەژەند هیچ نۆتەیەکی هەڵەی لە دەست دەرنەدەچوو.\nئەو تەنها سروودە غەمگینەکانی نەدەژەنی بەڵکو هەندێکجار ئاوازی کەیف و خۆشیی دەژەند، بەڵام زۆرینەی کاتەکان بە لای دەنگێکی غەمگیندا دەڕۆشت.\nوەک کوڕی خۆم وەهابوو.\nهیچ کەسێکی نەدەهات بۆ لای.\nتەنانەت بۆ یەکجاریش سکاڵایەکی دەرنەبڕی و گلەییەکی لە بەختی خۆی نەکرد.\nلە کاغەز و مقەبا فلوتێکی درووست کرد و، پاڵی دەدایەوە بە دیوارەکەوە و دەیژەنی.\nکاتێک نیوەشەوێک لە زیندان هاتمە دەرەوە لێیان پرسیم هەست بە چی دەکەیت، دەیانویست گوێیان لە دەربڕینی خۆشحاڵی کەسێک بێت کە چەندین ساڵە لە زینداندایە، من پێم وتن کەمێک غەمبارم.\nهەزاران کەسی بێتاوان و سەلمان و فلوتە لە کاغەز دروستکراوەکەیم لە پشت ئەو دیوارانەی زیندانەوە بەجێهێشت.\nدەمزانی کە ئەوانە بێتاوانن بەڵام هێندە دەسەڵاتم نەبوو کە ئەوان ئازاد بکەم، هیچ کەسێک گوێی لەو شتانە نەدەگرت کە ئەوان دەیانوت. تەنها دادوەران نا بەڵکو بەشێکی زۆری کۆمەڵگاش، بوو بوون بەو کەسانەی لە ئەشکەوتەکەدا سزای لەسێدارەدانییان بەسەر کەسانی بێتاوان دەسەپاند. کڵاوەکانیان لەسەر دەکرد و، سڵاوێکیان دەکرد و مرۆڤەکانیان بەرەو بەردەم پەتی سێدارە دەنارد، پاشان ئاوڕیان لە قوربانیە نوێکانیان دەدایەوە.\nلە دوای ئەوەی ئەو ئەشکەوتە دەبینیت و لە نزیکەوە شاهێدی ئەو ئازار و ناڕەحەتییانە دەبیت، کە کەسانی بێتاوان دەیچێژن و، گوێت لە دەنگی ئەو فلوتە دەبێت کە لە کاغەز درووست کراوە، چیتر ناتوانیت بە دڵخۆشی بێیتە دەرەوە. ئەوکات مرۆڤ هەست دەکات هاوبەشە لەو تاوانەدا. کاتێک لە زینداندایت قوربانییەکی ناحەقییەکانیت، بەڵام کاتێکدا دێیتە دەرەوە هەست دەکەیت لەو تاوان و ناحەقییەدا هاوبەشیت.\nدەزانم ترسناکترین شت لە جیهاندا ئەوەیە ڕووبەڕووی کەسێک ببیتەوە کە چارەنووسی تۆ لە دەستی ئەودا بێت و خاوەنی هێزێکی مەترسیدار بێت. دەزانم کە کەسێکی هێندە خاوەن دەسەڵات کاتێک گوێ لە هیچ وتەیەکی تۆ نەگریت چ ئازارێکت پێ دەبەخشێت، چ هەستێکی سووکایەتی پێکردنت لە لا درووست دەکات.\nدەشزانم کە فلوتێکی لە کاغەز درووست کراو چۆن دەنگێکی لێوە دێتە دەر و، چۆن دەبێتە زمانحاڵی حەسرەتێک کە ڕەوانەوەی بۆ نەبێت.\nدەشزانم کە دووبارە ئەگەری دەستبەسەرکردنم لە ئارادایە.\nبەڵام دەستبەسەرکردن بۆ سەلمان لە ئارادا نییە، چونکە ئەو خۆی دەستبەسەرە.\nئەو هاوتەمەنە لەگەڵ کوڕەکەی مندا، لە خوێدان دومبەڵەک دروست دەکات و لە کاغەز فلوت…\nهیچ کەسێکی نییە سەردانی بکات.\nهیچ سکاڵا و گلەییەکیش ناکات.\nتەنها پاڵ دەداتەوە بە دیوارەکەوە و فلوتەکەی دەژەنێت…\n123 جار بینراوە 1 جار ئەمرۆ بینراوە\nگۆکهان تورکمەن لە دوای ٩ مانگ بێسەروشوێن بوون دۆزرایەوە


ئه‌مه‌ریکا و پاکسـتان ناڕه‌زایی خۆیان به‌رامبه‌ر ئاشـکراکردنی کۆمه‌ڵێـک به‌ڵگه‌نامه‌ی شه‌ڕی ئه‌فغانستان ده‌رده‌بڕن\nکاربه‌ده‌سـتانی ئه‌مه‌ریکا و پاکسـتان ناڕه‌زایی خۆیان ده‌رده‌بڕن به‌رامبه‌ر بڵاوکردنه‌وه‌ی کۆمه‌ڵێـک به‌ڵـگه‌نامه که وه‌ک ده‌ڵێن فایلی نهێنی له‌شـکری ئه‌مه‌ریکان له‌سه‌ر شه‌ڕی ئه‌فغانسـتاندا.\nڕۆژی یه‌کشه‌ممه ماڵپه‌ڕی WikiLeaks نزیکه‌ی 91 هه‌زار په‌ڵگه‌نامه‌ی له‌سه‌ر ئنته‌رنێت بڵاوکرده‌وه که ده‌ڵێت هی شه‌ش سـاڵ شه‌ڕی ئه‌فغانسـتانه. به‌ڵـگه‌نامه‌کان ورده‌کاری سه‌باره‌ت به زیانه سیڤیلیـیه‌کانی تێدایه که به ده‌سـتی هێزه بیانیـیه‌کان که‌وتۆته‌وه له میانه‌ی هه‌ڵمه‌ته‌کانیاندا بۆ سه‌ر یاخیبووان.\nجولیان ئاسانج دامه‌زرێنه‌ری ماڵپه‌ڕی WikiLeaks ڕۆژی دووشه‌ممه له له‌نده‌ن گوتی ئه‌و له‌و بڕوایه‌دایه مه‌سه‌له‌ی ئایا تاوان کرابێت یاخود نا ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ دادگا بڕیاری له‌سه‌ر بدات، به‌ڵام گوتیشی ئه‌و له‌و بڕوایه‌دایه به‌ڵـگه‌ی گرنگ هه‌یه ده‌یسه‌لمێنێت تاوانی شه‌ڕ کرابێت.\nله لایه‌کی دیکه‌وه جێمس جۆنزی ڕاوێژکاری کۆشـکی سـپی بۆ ئاسایشی نیشـتیمانی ڕاگه‌یاندنێـکی له‌و باره‌یه‌وه بڵاوکرده‌وه و تیایدا مه‌سه‌له‌ی دزه‌کردنی ئه‌و به‌ڵـگه‌نامانه‌ی به کارێـکی نابه‌رپـرسـانه له قه‌ڵه‌م دا و گوتی ئه‌مه نه‌ک هه‌ر ته‌نها ژیانی ئه‌مه‌ریکایی و هاوکاره‌کانیان ده‌خاته به‌ر مه‌ترسـیـیه‌وه به‌ڵـکو هه‌روه‌ها ئاسایشی نیشـتیمانیش.\nبه‌ڵـگه‌نامه‌کان هه‌روه‌ها تیایاندا هاتووه ده‌زگای موخابه‌راتی پاکسـتانی کۆمه‌کی یاخیبووانی ئه‌فغانی کردووه.\nحسێن حه‌قانی باڵیۆزی پاکسـتان له ئه‌مه‌ریکا جه‌ختی کرده‌وه له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی وڵاته‌که‌ی به ته‌واوه‌تی وابه‌سـته‌یه به شه‌ڕی دژی یاخیبووانی ئیسلامی. گوتیشی ئه‌و به‌ڵـگه‌نامانه باس له ڕاستیـیه‌کانی ئێسـتادا ناکه‌ن.


ژمارەیەک لەوانەی بە هێرشە مووشەکییەکانی سەر نێردە دیپلۆماتییەکان تێوەگلاون دەستگیرکران - پرس میدیا\nHome سڵایدشۆو عێراقی گرنگ هەواڵ ژمارەیەک لەوانەی بە هێرشە مووشەکییەکانی سەر نێردە دیپلۆماتییەکان تێوەگلاون دەستگیرکران\nژمارەیەک لەوانەی بە هێرشە مووشەکییەکانی سەر نێردە دیپلۆماتییەکان تێوەگلاون دەستگیرکران\nپرس میدیا 10/01/2020 06:36:00 pm سڵایدشۆو, عێراقی, گرنگ, هەواڵ,\nئەمڕۆ پێنجشەممە، لیوا تەحسین خەفاجی، وتەبێژ بە ناوی فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنە هاوبەشەکان لە سوپای عێراق، دەستگیرکردنی ژمارەیەک لەو کەسانەی راگەیاند کە بە هێرشە مووشەکییەکانی سەر نێردە دیپلۆماتییەکان تێوەگلاون.\nتەحسین خەفاجی ژمارەی دەستگیرکراون و ناسنامەیان ئاشکرا نەکرد.\nوتەبێژ بە ناوی فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنە هاوبەشەکان لە سوپای عێراق، جەختی لەوە کردەوە کە ئەنجامی لێکۆڵینەوەکان لەگەڵ ئەو کەسانەی بەو هێرشانەوە تێوەگلاون بۆ رای گشتی ئاشکرا دەکرێت.\nلە مانگی تەمووزی رابردووەوە تاوەکو ئێستا چەندینجار کاروانی گواستنەوەی کەلوپەلی لۆجستی و سەربازیی هێزەکانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی دژبە داعش بە رابەرایەتی ئەمریکا لە چەند پارێزگایەکی عێراق لەلایەن کەسانی نەناسراوەوە کراونەتە ئامانج.\nئەمریکا، گرووپە چەکدارییەکانی نزیک لە ئێران لەنێویاندا حزبوڵڵا بە ئەنجامدانی ئەو هێرشانە تۆمەتبار دەکات.\nئەمریکا، نزیکەی پێنج هەزاری وڵاتەکەی و نزیکەی دوو هەزار و ٥٠٠ سەربازیی دیکەی لە چوارچێوەی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی دژبە داعش لە عێراق جێگیر کردووە.\nBy پرس میدیا at 10/01/2020 06:36:00 pm


چەکە بێدەنگەکان بۆ جەنگە هێمنەکان-بەشی پێنجەم – پەیڤین\nIn ئابوری, هزری-زانستی\nسەرلەنوێ نوسینەوەی مێژوو و یاسا و ملکەچکردنی خەڵکەکە بۆ داهێنانە لاسارەکە، بەو جۆرە دەتوانرێت ئاراستەی بیرکردنەوەیان لە پێداویستیە تاکەکەسیان بەرەو بژاردە دەرەکیە دروستکراوەکان بگۆڕدرێت.\nئامادەکردنی: دلێر ئاکرەیی\nلەم بەشەشدا درێژە بە بابەتی ستراتیژیەکان دەدەم:\nبەلاڕێدا بردن، ستراتیژیە بنەڕەتیەکەیە\nئەزموون سەلماندوویەتی کە ئاسانترین رێباز بۆ پاراستنی چەکی بێدەنگ و ملکەچکردنی خەڵکەکە بەوە دەکرێت کە لەلایەکەوە بێ زەبتورەبت و بێ ئاگا بن لە بنەما بنەرەتیەکانی سیستەم و لەلایەکی دیکەشەوە تووشی دۆخێكی سەرلێشێواوی و نارێکوپێکی کۆمەڵایەتیدا بکرێنەوە و هاوکاتیش بەو پرسە بێنرخانە بخافڵێندرێن کە گرنگیەکی راستەقینەی ئەوتۆیان نیە. ئەوەش بەم هەنگاوانە جێبەجێ دەکرێت:\n* دابڕانی ئاڵوگۆڕی فیکری نێوان خەڵکەکە، تێکدانی چالاکیە هزرییەکانیان، پێشکەشکردنی ئاستێکی نزمی پەروەردە و فێرکردنی گشتی لە بوارەکانی بیرکاری، لۆژیک، سیستەمەکانی دیزاین و ئابووریدا و رێگریکردن لە ئافراندن و توانای داهێنان و بەهرەمەندی تەکنۆلۆژیەوە.\n* وروژاندنی خەڵکەکە لە رووی سۆزداریەوە، کارکردن لە سەریان بۆ ئەوەی نەتوانن کۆنترۆڵی رمەکەکانیان بکەن و زیاتر سەرقاڵی چالاکیە سۆزداری و جەستەییەکان بکرێن. ئەمەش بەمانە دەکرێت:\n** پەلاماردان و روبەروبوونەوە بێبەزەییانەی سۆزداری (ئەنجامدانی دەستدرێژی هزری و سۆزداری) بە رێگای بۆردوومانی بەردەوامی بابەتە سێکسی، توندتیژی و جەنگەکان لە میدیاکاندا بە تایبەتی لە تەلەڤزیۆن و رۆژنامەکاندا.\n** ئەوەی ئارەزوو دەکەن بە زیادەوە بیاندەنێ – “خواردنی خێرای ناتەندروست بۆ هزر”- و لەوەش بێبەش بکرێن کە بە راستی پێویستیان پێیەتی.\n** سەرلەنوێ نوسینەوەی مێژوو و یاسا و ملکەچکردنی خەڵکەکە بۆ داهێنانە لاسارەکە، بەو جۆرە دەتوانرێت ئاراستەی بیرکردنەوەیان لە پێداویستیە تاکەکەسیان بەرەو بژاردە دەرەکیە دروستکراوەکان بگۆڕدرێت.\nبەو هەنگاوانە رێگریان لێدەکرێت بۆ ئەوەی سەرنج بدەنە سەر چەکە بێدەنگەکانی تەکنۆلۆژیای خودکاری (ئۆتۆماتیکی) کۆمەڵایەتی یان بیر لە دۆزینەوەیان بکەنەوە.\nرێسا گشتیەکەش ئەوەیە کە قازانج لە سەرلێشێواوی دایە: سەرلێشێواوی زیاتر، قازانجی زۆرتر. بۆیە باشترین رێباز ئەوەیە کە کێشەکان بخوڵقیندرێن و دواتریش چارەسەریەکان پێشکەش بکرێن.\n** پۆختەی بەلاڕێدابردن:\n* میدیا (راگەیاندن): سەرنجی خەڵکەکە لە سەر پرسە کۆمەڵایەتیە راستەقینەکان لاببرێت و رابكێشرێتە سەر ئەو پرسانە کە خاوەن گرنگیەكی راستەقینە نین.\n* قوتابخانەکان: خەڵکەکە زانیاری ئەوتۆیان بەردەست نەکەوێت لە بوارەکانی بیرکاری، ئابووری راستەقینە، یاسای راستەقینە و مێژووی راستەقینە.\n* رابواردن: ئاستی بەرنامەکانی کات بەسەربردن لە ژێر ئاستی بیرکردنەوەی خوێندکارانی پۆلی شەشەمی سەرەتاییدا بهێڵدرێتەوە.\n* کار: خەڵکەکە ئەوەندە سەرقاڵ بکرێن، سەرقاڵ بکرێن ، سەرقاڵ بکرێن کە کاتیان بۆ بیرکردنەوە نەمێنێت و وەکو هەموو ئاژەڵەکانی دیکە بگەڕێنەوە بۆ گێڵکەکە.\n** رازیبوون، سەرکەوتنی بنەڕەتیە:\nسیستەمی چەکی بێدەنگ پشت بەو زانیاریانە دەبەستێت کە لە خەڵکی گوێڕایەڵەوە و بە رێگای هێزی رەواوە بەدەستی دەکەوێت، بەڵام مەرج نیە هەموو کاتێک ئەو هێزە یاسایی بێت.\nزۆربەی زانیارە بەدەستخراوەکانی بەرنامەرێژانی سیستەمەکانی چەکی بێدەنگ، بە رێگای ئۆفیسی دەرامەتی ناوخۆییەوە فەراهەم دەکرێت کە بە ئای. ئار ئێس ناسراوە.\nئەو زانیاریانە لەو داتانە پێک دێن کە دەبێ بە شێوەیەکی زۆر رێکوپێک لە فۆرمەکانی باجی فیدراڵی و ئەیالەتەکاندا لەلایەن باجدەران و کارمەندانەوە تۆمار بکرێن، کۆ بکرێنەوە، پۆلێن بکرێن و بۆ دامەزراوەی فەرمی پەیوەندیدارەوە رەوانە بکرێن.\nلەوەش زیاتر، ژمارەی ئەو فۆرمانەی کە بۆ ئۆفیسی دەرامەتی ناوخۆیی دەنێردرێن نەک تەنیا پیشاندەرێكی بەکەڵكە بۆ نێشاندانی رەزامەندی خەڵکەکە، بەڵکو هۆکارێکی گرنگیشە بۆ دارشتنی بریاڕێکی ستراتیژی. سەرچاوەی داتاکانی دیکەش لە لیستی پێدراوەکاندا ئاماژە پێکراوە کە پێشتر بڵاو کراوەتەوە.\n** هاوکۆڵکەکانی رەزامەندی- زانیارە گەڕاوە ژمارەییەکان پێکەی سەرکەوتن نیشان دەدەن.\n* بنەمای دەروونناسی:\nکاتێك کە حکومەت بتوانێت باج کۆبکاتەوە و بە بێ قەڕەبووکردنەوە دەست بەسەر موڵک و ماڵی تایبەتیدا بگرێت، ئەوە پیشاندەرێکە کە خەڵکەکە ئامادەیە بۆ خۆبەدەستەوەدان و رازییە بە کۆیلایەتی و دەستدرێژیکردن و پێشێلکردنی مافەکانی بە رێگای قانونیەوە.\nپیشاندەرێکی ژمارەیی ئاسان و باشیش بۆ ئەوە ، ژمارەی ئەو کارمەندە گشتیانەیە کە لە کاتی بەرهەم کۆکردنەوەدا (باج)، باجی داهاتەکەیان دەدەن، هەرچەندە بە روونی دیار نیە کە حکومەت بەرامبەر بەو باجە چ جۆرە خزمەتگوزاریەکیان پێشکەش دەکات.\n** سەرچاوەکانی گەورەکردنی وزە:\nهەنگاوەکەی دواتر لە پرۆسەی دیزانیکردنی گەورەکەرێکی ئابووری، دۆزینەوەی سەرچاوەکانی وزەیە. چاوگەکانی وزەش کە پشتگیری لە هەر سیستەمێکی بەرایی ئابووری دەکەن، هەڵبەتە، دابینکردنی کەرەسە خاوەکانە و رەزامەندی خەڵکەکەیە بۆ کارکردن کە لە ئەنجامدا پلەوپایەیەک، پێگەیەک، ئاستێک یان چینێکی دیاریکراو لە پێکهاتەی کۆمەڵایەتیدا وەرگرن. نمونەکەیشی دەستەبەرکردنی هێزی کارە لە ئاستی جیاجیای سیستەمی پلەبەندیدا کە لە بواری کۆمەڵناسیدا بە سیستەمی پێکینگ دەناسرێت.\nهەر چینێكیش بە دابینکردنی ئاستی داهاتەکەی، یەکسەر چینەکەی ژێر خۆی کۆنترۆڵ دەکات. بەوەش پێکهاتەی چینەکە دەپارێزرێت. هەروەها بە هەبوونی حکومەت لە سەرەوە سەقامگیری و ئارامی کۆمەڵگایەکەش دەستەبەر دەکرێت.\nبە تێپەڕبوونی کات و پەرەسەندنی بوارەکانی کۆمونیکاسیۆن (پەیوەندی وگەیاندن) و پەروەردە، ئەندامانی چینی خوارەوە لە پێکهاتەی هێزی کاری کۆمەڵگاکە وشیار و زرنگ دەبن و ئیرەیی بە شتە باشەکانی بەردەستی ئەندامانی چینی سەرەوە دەبەن. هەروەها دەستیان بە ئاگایی و زانیاری تایبەت بە سیستەمەکانی وزە و ئەو توانایە دەگات کە بەرزکردنەوەی خۆیان لە پێکهاتەی چینیدا بسەپێنن. ئەوەش هەڕەشە لە سەروەری کەمینە بژاردەکە دەکات.\nئەگەر بەرزبوونەوەی (هەستانەوەی) چینە خوارەوەکانی کۆمەڵگا بۆ ماوەیەکی باش دوا بخرێت، کەمینە بژاردەکەش دەتوانێ باڵادەستی خۆی لە بواری وزەدا بسەپینێت و ئەندامانی هێزی کاریش چیتر ناتوانن پێگەیەک لە چاوگەیەکی بنەڕەتی وزەدا بەدەست بێنن.\nتا باڵا دەستیەکی وەها لە بواری وزەدا بە تەواوی نەچەسپێندرێت، پێویستە رەزامەندی خەڵکەکە بۆ کارکردن و رازیبوونیان بۆ هێشتنەوەی کەسانیتر کە کاروبارەکانیان بەڕێوە ببەن لە بەرچاو بگیرێت، چونکە ئەگەر لەوەدا سەرکەوتن بەدەست نەهێنرێت، دەتوانرێت ببێتە هۆی ئەوە کە خەڵكەكە دەست لە دوا قۆناغی گواستنەوەی چاوگەکانی وزە بۆ ژێر کۆنترۆڵی بژاردەکە وەر بدەن.\nئەوەی دەبێ دەرکی پێبکرێت ئەوەیە کە رەزامەندی خەڵکەکە لەوەها کاتێکدا، کلیلێکی گرنگە بۆ بەردان و رژاندنی وزە بۆ ناو پرۆسەی گەورەکردنی ئابووریەوە.\nبۆیە پێویستە لە ئێستاوە رازیبوون وەکو میکانیزمێکی بەردانی وزە لە بەرچاو بگیرێت.\n** زانستی لۆژیستیکی (لۆجستی):\nجێبەجیکردنی ستراتیژیەک بە شێوەیەکی سەرکەوتووانە لە بواری کردەییدا، پێویست دەکات کە لێكۆڵینەوەیەکی ورد و بەرفراوان لە پێدراوەکان، دەرکەوتەکان، ستراتیژی بەستنەوەی پێدراوەکان و دەرکەوتەکان و بەردەستبوونی چاوگەکانی وزە بۆ وەرگەڕخستنی ستراتیژیەکە ئەنجام بدرێت. بەو لێکۆڵینەوەیەش دەوترێت زانستی لۆژیستیکی.\nیەکەمین جار توێژینەوە لە قۆناغی سەرەتایی کێشە لۆژیستیەکە دەکرێت و دواتر ئاستی جیاوازی قۆناغە ئاڵۆزەکان وەکو تێکەڵکردنێکی فاکتەرە بنەڕەتیەکان دەخرێنە بەر لێکۆڵینەوە.\nئەوەش بە واتای شیکردنەوەی سیستەمی ناوبراو دێت. بۆ نمونە ئەو سیستەمە بۆ چەندین ژێر سیستەم دابەش دەکرێت و شیدەکرێنەوە، تا بە رێگای ئەو پرۆسەیەوە مرۆڤ دەگاتە ئەتۆمی لۆژیستیکی کە ئەویش تاکەکەسە.\nئەوەش ئەوەیە کە لە کوێوە پرۆسەی تێکەڵکردنەکە بە شێوەیەکی گونجاو دەست پێدەکات، ئەویش کاتی لە دایکبوونی تاکەکەسەکەیە.\n** منداڵدانی دروستکراو یان دەستکرد:\nهەر لەو کاتەی کە کەسێك منداڵدانی دایکەکەی بەجێ دێڵێت، هەموو هەوڵەکانی بەرەو بونیاتنان، مانەوە و راکێشان بۆ منداڵدانە دەستکردەکان، جۆرەها ئامراز یان قاوغەکانی خۆپاراستن ئاراستە دەکات.\nئامانجی ئەو منداڵدانە دەستکردانەش فەراهەمکردنی کەشێکی هاوسەنگە بۆ چالاکی نەگۆڕ و گۆڕاوەکان، دەستەبەرکردنی پەناگەیەکە بۆ پرۆسەکانی گەشەسەندنی نەشونماکردن و پێگەیشتن بۆ نمونە: مانەوە لە ژیاندا یان بەردەوامی ژیان- دابینکردنی پاراستنی ئازادی و بەرگریکردن بەرامبەر بە چالاکی دەستدرێژی یان هێڕشبەرانە.\nئەوەش بۆ خەڵکی ئاسایی و بۆ بژاردەکە وەکو یەک راستە. هەرچەندە جیاوازیەکی دیار سەبارەت بەو رێگایەوە هەیە کە چۆن هەر یەکە لەو چینانە کێشەکانیان چارەسەر دەکەن.\n** پێکهاتەی سیاسی نەتەوەیەک-پاشکۆیەتی یان پشت پێبەستن:\nهۆی بنەرەتی لە پشت دامەزراندنی پێکهاتەیەکی سیاسی لەلایەن هاوڵاتیانی وڵاتێکەوە دەگەڕێتەوە بۆ ئارەزوویەک یان حەزێك بۆ هێشتنەوەی پەیوەندی تایبەتی وابەستبوونیان بە سەردەمی منداڵییەوە. ئەگەر ئەو بۆچوونە سادەتر بکرێتەوە بەم واتایە دێت کە ئەوان دەیانەوێ خوایەکی مرۆیی هەموو مەترسیەکی سەر ژیانیان بنەبڕ بکات، دەست بە سەریان دا بهێنێت، هاوشێوەی منداڵان شوێن ئازاریان ماچ بکات، مامرێك لە سەر مێزی ژەمی خواردنی ئێوارانیان دابنێت، جەستەیان بە جلوبەرگ داپۆشێنێ، شەوانیش بەم ئاواتە بیانخەوێنێت: کاتێک سەر لەبەیانی بە خەبەردێنەوە هەموو شتێک تەواوە و بە دڵتان دەبێت.\nخواستی خەڵکەکە خواستێکی خەیاڵییە، بۆیە خوا مرۆییەکەش، سیاسەتمەدارەکەش، خەیاڵ بە خەیاڵ دەگۆڕێتەوە و بەڵێن بە جیهان دەدات و هیچ شتێکیش جێبەجێ ناکات. ئیدی کێیە درۆزنە گەورەکە؟ خەڵکەکە؟ یان باوکە رۆحیەکەیە؟\nئەو رەفتارەی خەڵکەکە خۆبەدەستەوەدانە کە سەرچاوەکەی بۆ ترس، تەمەڵی وخودسوودی دەگەڕێتەوە. خودسوودیش ئەوەیە کە کارێک بۆ قازانج بکرێت ئەگەرچی دژ بە بنەما ئەخڵاقیە باوەکانیش بێت. ئەوەش بنامەکەی دەوڵەتی خۆشگوزەرانیە و وەکو چەکێکی ستراتیژی سوودبەخش دژ بە خەڵکە قێزەونەکە بەکار دەهێنێت.\nلێرە دەتوانن بەشی چوارەم بخوێننەوە:\nچەکە بێدەنگەکان بۆ جەنگە هێمنەکان-بەشی چوارەم


📅 کاتی تۆمارکردن Jul 8 2019 10:26AM\nنووسینی: حسێن مەحمود هەڵەبجەی  [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 1 3 ✔ 98% ✍ ز.س. 8-7-2019 10:26:30\nنووسینی: حسێن مەحمود هەڵەبجەی  [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 1 2 ✔ 99% ✍ ز.س. 8-7-2019 10:26:30\nنووسینی: حسێن مەحمود هەڵەبجەی  [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 1 0 ✔ 98% ✍ ز.س. 8-7-2019 10:26:30\nنووسینی: حسێن مەحمود هەڵەبجەی  [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 1 1 ✔ 99% ✍ ز.س. 8-7-2019 10:26:30\n📕 5000 پەند، پەندی گەلان پەڕتووکخانە\n📅 کاتی تۆمارکردن Jun 12 2018 12:25AM\nحسێن مەحمود هەڵەبجەیی چاپی دووەم 2014  [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ ز.س. 12-6-2018 0:25:02\n📕 رێگا بەرەو یەکەمین پەڕتووکخانە\n📅 کاتی تۆمارکردن Jul 1 2015 4:30AM\nنووسینی: حسێن مەحمود هەڵەبجەی ئەم کتێبە باسی لە ک [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 92% ✍ م.ب. 1-7-2015 4:30:27


بڕەپارەیەک بۆ کەسوکاری شەهیدان و زیندانیانى سیاسى خەرج دەکرێ\nشوان به‌رزنجی 21/02/2021 - 11:56 ئابووری/كوردستان\nبریكاری وەزارەتی كاروباری شەهیدان و ئەنفالكراوانی هەرێمی كوردستان ڕای دەگەیەنێت، زیاتر لە 19 ملیار دینار بۆ کرێی خوێندنی کەسوکاری شەهیدان و زیندانیانی سیاسی خەرج دەکرێت.\nبەرەڤان حەمدی، بریكاری وەزارەتی كاروباری شەهیدان و ئەنفالكراوان بە (باسنیوز)ی ڕاگەیاند: "خەرجکردنی پارە و قەرزی کرێی خوێندنی كەسوكاری شەهیدان و ئەنفالكراوان و زیندانیانی سیاسی بەپێی ڕێنوێنیی خوێندن و تەرخانکردنی پارە لە وەزارەتی دارایی، خەرج دەکرێت".\nگوتیشی: "وەزارەتی دارایی به مەبەستی دانەوەی قەرزی كرێی خوێندنی كوڕ و كچی شەهیدان و ئەنفالكراوان و زیندانییانی سیاسی بۆ سێ ساڵ، ڕەزامەندی لەسەر خەرجكردنی بڕی 19 ملیار و 686 ملیۆن دینار و 472 هەزار دینار داوە".\nئەو پارەیەی خەرج دەکرێ، ساڵەكانی خوێندنی (2016-2017)، (2017-2018) و (2018-2019) دەگرێتەوە.\nبریکاری وەزارەتی شەهیدان جەختی له‌وه‌ش کردەوه، ئەو پارەیەی تەرخان کراوە، لەسەر بودجەی بەڕێوەبەرایەتییە گشتییەكانی سەر بە وەزارەتی شەهید و ئەنفالكراوان دەبێت.\nداماو محەمەد، بەڕێوەبەری گشتیی کاروباری شەهیدانی هەولێر بە (باسنیوز)ی ڕاگەیاند: "كرێی خوێندنی كوڕ و كچی شەهیدان و ئەنفالكراوان و زیندانیانی سیاسی، قۆناغ بە قۆناغ دەبێت، لە وەزارەت لێژنەیەک پێک هاتووە، ئەم هەفتەیه کۆبوونەوە دەکەین و میکانیزمی خەرجکردنی پارەکە دادەندرێت".\nباسى له‌وه‌ش كرد، خەرجکردنی پارەکە دەکەوێتە نێو مانگی ئادار، ده‌شڵێت: "بەگشتی بۆ هەموو هەرێمی کوردستان دوو ملیار دیناری بۆ قوتابییه جیاكراوه‌كان (موتەفەریقە)، واته ئەوانەی درەنگ مامەڵەیان کردووە، 17 ملیاریش دیناره‌كه‌ى دیكه‌ش بۆ ئەو قوتابییانەیە، کە پێشووتر مامەڵەیان کردووە".\nبەڕێوەبەری گشتیی کاروباری شەهیدانی هەولێر جه‌ختى له‌وه‌ش كرده‌وه، خەرجکردنی پارەکە بەپێی پسوولەی شوێنی خوێندن دەبێت، لەگەڵ ڕەچاوکردنی ڕێنوێنییه‌كانى دارایی و ئەو داشکانانەی خوێندن کە کراون.


كونسوڵخانه‌ی گشتی فه‌ره‌نسا له هه‌ولێر رایگه‌یاند كه به نیگه‌رانییه‌وه ده‌ڕوانێته بڕیاری پێداچوونه‌وه‌ی دۆسیه‌ی پێنج رۆژنامه‌نووس و چالاكوانه‌كه‌ی بادینان، هۆشداریش ده‌دات له‌وه‌ی ئه‌و دۆستایه‌تییه‌ی به گه‌لی كوردستانه‌وه گرێیان ده‌دات له‌سه‌ر بناغه‌ی به‌های هاوبه‌ش و پرنسیپی هاوبه‌ش دامه‌زراون له‌نێویاندا ئازادی راده‌ربڕین و خۆپیشاندان.\nئاوێنه: كه‌مێك له‌مه‌وبه‌ر كونسوڵخانه‌ی گشتی فه‌ره‌نسا له هه‌ولێر راگه‌یه‌ندراوێكی له‌سه‌ر دۆسێی سزادراوانی بادینان بڵاوكرده‌وه و تیایدا هاتووه كه "به نیگه‌رانییه‌وه ده‌ڕوانێته بڕیاری پێداچوونه‌وه‌ی دۆسیه‌ی پێنج رۆژنامه‌نووس و چالاكوانه‌كه‌ی بادینان".\nله راگه‌یه‌ندراوه‌كه‌دا هاتووه كه "كونسوڵخانه‌ی گشتی فه‌ره‌نسا ئه‌وه به‌بیر ده‌هێنێته‌وه كه ئه‌و دۆستایه‌تییه‌ی به‌گه‌لی كوردستانه‌وه گرێمان ده‌دات و ئه‌و هه‌ماهه‌نگییه‌ی نێوان فه‌ره‌نسا و هه‌رێمی كوردستان له‌سه‌ر بناغه‌ی به‌های هاوبه‌ش و پرنسیپی هاوپه‌ش پێكراو دمه‌زراون له‌نێویشیاندا ئازادی رۆژنامه‌گه‌ری و ئازادی راده‌ربڕین و خۆپیشاندان پێگه‌یه‌كی تایبه‌تییان هه‌یه".\nراشیگه‌یاندووه كه "كونسوڵخانه‌ی گشتی فه‌ره‌نسا نیگه‌رانی ئاشكرای خۆی ده‌رده‌بڕێت به‌رامبه‌ر هه‌ر هه‌وڵێك بۆ تۆمه‌تباركردنی په‌یوه‌ندی رۆژنامه‌گه‌ری و كۆمه‌ڵگای مه‌ده‌نی له‌گه‌ڵ نوێنه‌رایه‌تییه دیپلۆماسییه‌كان و كونسوڵخانه‌كانی كراوه له‌ناو هه‌رێمی كوردستان".\nئه‌م په‌یامه‌ی كونسوڵخانه‌ی گشتی فه‌ره‌نسا دوای روونكردنه‌وه‌كانی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانی هه‌رێمی كوردستان و دادگای پێداچوونه‌وه و ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری دێت كه تیایدا جه‌ختیان له‌وه ده‌كرده‌وه بڕیاره‌كه‌یان یاساییه و به‌بێ ده‌ستوه‌ردان بڕیاری سزادانی ئه‌و رۆژنامه‌نووس و چالاكوانانه‌ی بادینان دراوه.


شاندێکى باڵاى حکومەتى هەرێم بۆ بەدواداچون و جێبەجێکردنی یاداشتنامەى لێک تێگەیشتنى نێوان هەردولا گەیشتنە بیلاروسیا و پرۆتۆکۆڵی یەکەم کۆبونەوەی لیژنەی هاوبەشیان واژۆ کرد، جێگرى سەرۆک وەزیرانى ئەو وڵاتەش ویستى وڵاتەکەى بۆ پتەوکردنى پەیوەندیەکانى لەگەڵ عێراق و هەرێم دوپاتکردەوە و رۆڵى هێزەکانى پێشمەرگەشى لە روبەڕوبونەوەى داعش بەرزنرخاند.\nرۆژی چوارشەممەى رابردو شاندێکى حکومەتى هەرێمى کوردستان بۆ پەرەپێدانى پەیوەندیەکانى نێوان هەرێم و وڵاتی بیلاروسیا و جێبەجێکردنی ئەو یاداشتنامەى لێکتێگەیشتنەى نێوان هەردولا، کە لە میانی سەردانی وەزیری دەرەوەی ئەو وڵاتە بۆ هەولێر لەنێوانیاندا واژۆکرابو گەیشتنە بیلاروسیا و لەگەڵ بەرپرسانى ئەو وڵاتە کۆبونەوە.\nشاندەکەى هەرێمى کوردستان لەلایەن ڤلادیمێر مەکێى وەزیرى دەرەوەى ئەو وڵاتە و چەند بەرپرسێکى دیکەوە پیشوازیان لێکرا و دواتر کۆبونەوەى حکومەتی بیلاروسیا و هەرێمى کوردستان بە سەرپەرشتی ڤالێنتین ریباکۆڤ، جێگرى وەزیرى دەرەوە و ساماڵ سەردار سەرۆکی شاندەکە ئەنجامدرا، بە مەبەستى واژۆکردنى پرۆتۆکۆلێك بۆ هاریکارى و هەماهەنگى و ئاڵوگۆڕکردنى ئەزمون و شارەزایى لە بوارەکانى پیشەسازى و کشتوکاڵ و بازرگانى و خوێندنى باڵا و تەکنەلۆژیاى زانیارى و گەشتوگوزار و ژورەکانى بازرگانى و پەرەپێدانى پەیوەندیەکانی نێوان هەردولا.\nهەر لەو سەردانەدا میخائیل روس، جێگرى سەرۆک وەزیرانى بیلاروسیا لە تەلاری ئەنجومەنى وەزیران لەمیانى پێشوازیکردن و لە کۆبونەوەى لەگەڵ شاندەکەى هەرێم دوپاتیکردەوە کە وڵاتەکەى دەیەوێت پەیوەندیەکانى لەگەڵ عێراق و هەرێمى کوردستان بە تایبەتی پەرەپێبدات و رۆڵى هێزەکانى پێشمەرگەشى بەرزنرخاند لە روبەڕوبونەوەى داعش و پشتگیرى خۆی بۆ گەلی کورد و حکومەتی هەرێمی کوردستان دەربڕی.\nلاى خۆشیەوە ساماڵ سەردار سوپاسی حکومەتی حکومەتی بیلاڕوسیای کرد بۆ هاوکاری و پاڵپشتیان لە گەلی کورد و حکومەتی هەرێمی کوردستان.\nهەر لەو سەردانەدا لە باڵەخانەى وەزارەتی دەرەوەى بیلاروسیا پرۆتۆکۆڵی یەکەم کۆبونەوەی لیژنەی هاوبەش لەلایەن ڤالێنتین ریباکۆڤ، جێگرى وەزیرى دەرەوە و ساماڵ سەردار سەرۆکى شاندى باڵاى هەرێم واژۆکرا.


ئەندامێکی حیزبی دێموکرات لە بانە کۆچی دوایی کرد\nزایینی: ٠٩-١٠-٢٠١٦ - هەتاوی: ١٣٩٥/٠٧/١٨ - ١٨:٠٠ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nکوردستان میدیا: مام "ڕەحمان عەزیزپەنا" ئەندامی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران لە شاری بانە ماڵئاوایی لە ژیان کرد.\nبەپێی هەواڵی گەیشتوو بە ماڵپەڕی کوردستان میدیا، ڕۆژی هەینی ڕێکه‌وتی ١٦ی ڕەزبەری ١٣٩٥ی هەتاوی، ئەندامێکی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران به ناوی مام "ڕەحمان عەزیزپەنا" کوڕی "مەحموود" خەڵکی گوندی "هەڵۆ"ی سەر به شاری بانه، له تەمەنی ٥٩ ساڵی‌دا به هۆی نه‌خۆشی کۆچی دوایی کرد.\nمام ڕەحمان له ساڵی ١٣٥٨ی هەتاوی تا ساڵی١٣٦٠ی هەتاوی پێشمەرگەی حیزبی دێموکرات بووه و پاشان له سەر داوای حیزبی دێموکرات گەڕاوەتەوه ناو بنەماڵەکەی، بەڵام پێوەندیی لەگەڵ حیزب هەر بەردەوام بوو و تا دوایین ساتەکانی ژیانی وەفادار بە ڕێبازەکەی مایەوە.\nحیزبی دیمۆکراتی کوردستانی ئێران پرسه و سەرەخۆشی خۆی له بنەماڵه وخزم و که‌سوکاری ناوبراو ده‌کات و خۆی به شەریکی خەمیان دەزانێت.


كوه‌يت به‌خشينه پيشكه‌ش كرده چوار پاريزگاى عراقى - شـه‌فـه‌ق نيـوز\nكوه‌يت به‌خشينه پيشكه‌ش كرده چوار پاريزگاى عراقى\nشه‌فه‌ق نيوز/ ده‌وڵه‌ت كوه‌يت وه فه‌رمان مير سه‌باح ئه‌لئه‌حمه‌د ئه‌لسه‌باح مير وڵاته‌گه به‌خشينه پيشكه‌ش كرده عراق، ك پيكهاتگه له چوار سه‌ياره‌ێ ئه‌مپوڵانس و كه‌ره‌سه‌يل پزيشكى و نرخه‌گه‌ێ ره‌سێده 1,8 مليۆن دۆلار.\nئاژانس هه‌واڵه‌يل كوه‌يتى "كونا"، ئه‌وه ده‌رخست ك ئه‌و به‌خشينه له ئاهه‌نگيگ فه‌رمى له ناوچه‌ى سه‌وز له به‌غدا پيشكه‌ش كرياگه، وه ئاماده‌بوين مهدى عه‌لاق ئه‌ميندار گشتى ئه‌نجومه‌ن وه‌زيره‌يل عراقى و سالم زمانان باليۆز كوه‌يتى له عراق و شماره‌يگ له وه‌رپرسه‌يل عراقى و نوێنه‌ر كومه‌ڵه‌ى خاچ قرمز كوه‌يتى.\nجى باسه، ئى به‌خشينه له كۆمه‌ڵه‌ى خاچ قرمز كوه‌يتيه‌و پيشكه‌ش كريا وه پاريزگايه‌يل ئه‌نبار و نه‌ينه‌وا و كه‌ركوك و سه‌ڵاحه‌دين، ك ئامێره‌يل پزيشكى پێشكه‌فتگ گرته‌سه خوه‌ێ، ئه‌ويش له‌وه‌ر ئه‌و باردوخ سه‌خته ك داعش تيرۆريستى هيشته‌سه‌ى جێ له‌و پاريزگايه‌يله.


فۆڕمی تۆمارکردنی بابەت | 29-06-2020\n$باکووری کوردستان$ - پاش ئەوەی دوێنێ لە ناوچەی بسمیلی #ئامەد# بە مۆلۆتۆف چالاکی لە دژی بارەگای ئاکەپە ئەنجامدرابوو، پۆلیسی تورک لە دوای ئەو چالاکییە و ئەمڕۆ بە پاساوی ئەوەی ئەنجامدەرانی ئەو چالاکییە دەستگیر دەکات، هەڵیکوتایە سەر ماڵی چەندین هاووڵاتیی و 6 هاووڵاتیی دەستگیرکرد. $رۆژهەڵاتی کوردستان$ - تەرمی #موختار خەندانی#، وتەبێژ و ئەندامی هەیئەتی دامەزرێنەران و ئەندامی کۆمیتەی قەیرانی ئەنجومەنی ژیوای #پاوە#، #بیلال ئەمینی# و #یاسین کەریمی# کە لە ئاگرتنەوەی ناوچەی مەرەخێڵی ئەو شارە دا گیانیان لەدەست دا، لەژێر گوشاری ئیدارەی ئیتلاعاتی پاوە بە شەودا نێژران.=KTML_Embed_Begin=width:25%;height:20%;float:right;=KTML_Embed_Alt=ناشتنی تەرمی 3 ژینگەپارێزەکەی پاوە=KTML_Embed_Source=https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2020/383609/0001.MP4?ver=132379064488353372=KTML_Embed_End= - هەندێک سەرچاوە باس لەوەدەکەن، کە ئەو 3 ژینگەپارێزەی پاوە بەهۆی مینێکی داگیرکەری ئێرانەوە گیانیان لەدەستداوە. پێدەچێت ئەوەش هۆکاری ئەوەبێت کە ئێرانییەکان نەیانهێشت بە رووناکی تەرمی ژینگەپارێزان بنێژرێن. - ئاشنا حەسەنزادە، بەڕێوەبەری ئەنجومەنی ژیوای پاوە، لەلایەن ئیدارەی ئیتلاعاتی ئەو شارەوە بانگهێشت و لێپرسینەوەی لەگەڵ کرا. بە وتەی سەرچاوەیەکی ئاگادار، ئیدارەی ئیتلاعاتی پاوە جگە لە بانگهێشتکردن و لێپرسینەوە لە ئاشنا حەسەنزادە، هەڕەشەیان لە ئەندامانی دیکەی ئەو ئەنجومەنە ژینگەییە کردووە کە لە هەر جۆرە بەڕێوەبردنی ڕێوڕەسم بۆ شەهیدانی ژینگەی پاوە، خۆیان ببوێرن. $باشووری کوردستان$ - وەزارەتی تەندروستیی هەرێمی کوردستان تووشبوونی 232 کەس و گیانلەدەستدانی 14 کەسی دیکەی بە ڤایرۆسی کۆرۆنا لە هەرێمی کوردستان راگەیاند کە زۆرترینیان لە #سلێمانی#ن.(بڕوانە فایلی پەیوەندیدار) - وەزارەتی تەندروستی حکومەتی هەرێمی کوردستان، هۆشداری لە زیادبوونی رێژی تووشبووانی ڤایرۆسی کۆرۆنا دەدات و رایدەگەیەنێت، ئەگەر دۆخەکە بەمشێوەیە بڕوات لە کارەساتێکی گەورە نزیک دەبینەوە.=KTML_ImageCaption_Begin==KTML_StyleDiv=width:30%;height:20%;float:left;=KTML_ImageCaption_Target_Link=https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2020/383609/0021.JPG=KTML_ImageCaption_Title=لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانەوە: 29-06-2020=KTML_ImageCaption_CaptionStyle=000000=KTML_ImageCaption_Caption=لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانەوە: 29-06-2020=KTML_ImageCaption_End= - بەپێی ئامارێک کە #سەندیکای رۆژنامەنووسانی کوردستان# کۆی کردووەتەوە، تاوەکو ئێستا 48 رۆژنامەڤان لە هەرێمی کوردستان تووشی ڤایرۆسی کۆرۆنا بوون. نەقیبی سەندیکای رۆژنامەنووسانیش دەڵێت: یەکێکیان گیانی لەدەستداوە. - چەند پەڕڵەمانتارێک داوای دانیشتنێکی تایبەت دەکەن بۆ سەرکۆنەکردنی هێرشەکانی داگیرکەرانی تورک و فارس. - لە #کەرکوک#، هاووڵاتییەک هاووڵاتییەک بەناوی کاردۆ محەمەد لەلایەن کوڕە تەمەن 16 ساڵەکەیەوە درایە بەر دەسترێژی گوللە و کوژرا، بە وتەی پۆلیسیش باوکەکە لەکاتی خەودا کوژراوە.(بڕوانە فایلی پەیوەندیدار) $رۆژئاوای کوردستان$ - دەوڵەتی تورکی داگیرکەر و چەتەکانی بە تۆپ گوندەکانی مەرەناز، مالیکییە، شوارخا و ئالقامی- لە ناوچەی شەرای #عەفرین# بۆردومان کرد. - سوپای دەوڵەتی داگیرکەری تورک و چەتەکانی گوندی کۆپرلیکی سەر بە ناوچەی #گرێ سپی# تۆپباران دەکات. $دەرەوەی کوردستان$ - وەزارەتی تەندروستیی و ژینگەی عێراق تووشبوونی هەزار و 749 کەسی دیکەی بە کۆرۆنا راگەیاند و دەڵێت، لە ماوەی 24 کاژێری رابردوودا 83 کەس بە کۆرۆنا گیانیان لەدەستداوە. - دادوەری گشتیی تاران دەڵێت، لە پەیوەندی لەگەڵ دۆسیەی قاسم سولەیمانی فەرمانی گرتن بۆ 36 بەرپرسی سیاسی و سەربازیی ئەمریکا دەرکراوە بەتایبەت بۆ دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا و داوایان لە ئینتەرپۆل کردووە دەستگیریان بکەن.


یەکێتی دیموکراتی کوردی سوریا داوای جووڵانەوە دەکات دژی بۆمبارانکردنی عەفرین لەلایەن تورکیاوە\nحیزبی یەکێتی دیموکرات کە حیزبێکی سەرەکی سیاسی کوردییە لە سوریا داوای لە زلهێزەکانی جیهان کرد بۆمبارانکردنەکەی تورکیا بۆ سەر عەفرین ڕابگرن.\nحیزبەکە لە بەیاننامەیەکدا وتی " ئێمە لە لیژنەی جێبەجێکاری حیزبی یەکێتی دیموکراتین و بە توندی سەرکۆنەی بۆمبارانکردنەکەی تورکیا دەکەین بۆ سەر عەفرین. داواش لە کۆمەڵگەی جیهان و هەموو وڵاتان و ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی و دەزگاکانی مافی مرۆڤ و دەزگا یاساییەکان دەکەین بەرپرسیارێتی خۆیان لە ئەستۆ بگرن بەرامبەر زیاتر لە یەک ملیۆن دانیشتووی عەفرین."\nهەروەها لە بەیاننامەکەدا هاتووە دەڵێت " داوا لە نەتەو یەکگرتووەکان و ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی دەکەین بە خێرایی بجوڵێن و ئەوەی پێویستە ئەنجامی بدەن بۆ ئەوەی باکووری سوریا و ڕۆژئاوا و ڕۆژهەڵاتی ڕووباری فوڕات ناوچەیەکی پارێزراو بێت."\nوتیشی " ئێمە جەخت لەوە دەکەینەوە کە عەفرین بە تەنها نابێت، هەموو گوند و شارەکانی ڕۆژئاڤا و باکوور و ڕۆژهەڵاتی سوریا لە ئامادەباشیدان بۆ وەستان لەبەردەم ئەو کەسانەی کە دەیانەوێت لەدژی ئیرادەی گەل و داوا شەرعیەکانیان بوەستنەوە."


چوارەم کۆربەندی گەشت و گوزاری عێراق لە پێشانگای بەغدادی نێوەدەوڵەتی بەرێوەچوو – وەزارەتی شـارەوانی و گەشـتوگوزار\nچوارەم کۆربەندی گەشت و گوزاری عێراق لە پێشانگای بەغدادی نێوەدەوڵەتی بەرێوەچوو\n25/03/2019 by Aram Press\nئەمرۆ دووشەممە لە شاری بەغداد چوارەم کۆربەندی گەشت و گوزاری عێراق لە پێشانگای بەغدادی نێوەدەوڵەتی بەرێوەچوو.\nلەم کۆربەندە نەورۆز مەولود وەزیری شارەوانی و گەشت و گوزاری ھەرێمی کوردستان بەیاوەری شەندێکی گەورەی ھەرێمی کوردستان، کە پێکھاتبوو لە بەرێزان تاھیر عەبدوڵڵا جێگری پارێزگاری ھەولێر و مەولەوی جەبار سەرۆکی گشتی دەستەی گەشت و گوزارێ ھەرێم و چەندین بەرێوەبەری گەشت و گوزاری شار و شارۆچکەکانی ھەرێمی کوردستان بەشدارییان کرد.\nلەم کۆربەندە چەندین کۆمپانیایەکانی ھەرێمی کوردستان بەشدارییان کرد و ھەروەھا شوێنێکی تایبەت بەدەستەی گەشت و گوزاری ھەرێم داندرا بۆ ناساندن و بەبازارکردنی کەرتی گەشت و گوزاری ھەرێمی کوردستان.\nلە کردنەوەی کۆربەندەکەدە د.عەبدولئەمیر حەمدانی وەزیری رۆشنبیری و گەشتیار و شوێنەوار و چەندین ئەندام پەرلەمانی عێراق بەشدارییان کرد.\nنەورۆز مەولود وەزیری شارەوانی و گەشت و گۆزار لە کردنەوەی کۆربەندەکە وتارێکی تایبەتی پێشکەش کرد، لەم وتارە بەناوی حکومەتی ھەرێمی کوردستان خۆشحاڵی خۆئ دەربری بۆ بەشداریکردن لەم کۆربەندە گرنگە کرد و گوتی: گەشت و گوزار کەرتێکی گرنگە، چونکە داھاتی ئەم کەرتە لە چەندین وڵات زیاترە لە داھاتی پیشەسازی یان کشتوکاڵ بۆیە لە ئێستادا دەبێت ھەرێمی کوردستان و عێراق زیاتر ھاوکار و پاڵپشتی یەکتر بن بۆ پێشخستنی ئەم کەرتە.\nلە درێژەی وتاریکدا نەورۆز مەولود گوتی: ھەرێمی کوردستان بەھۆی بوونی شوێنی گەشتیاری و سروشتی جوانی ناوچەکە و شوێنەواری مێژوویی و گونجاوی کەش و ھەوا ھەر چوار وەرزە بوویتە شوێنێکی گەشتیاری گرنگ بۆ ھەموو گەشتیارییەکانی شارەکانی عێراق و وڵاتانی دراوسێ ئەمەش دەبێتە سەرچاوەێکی باش بۆ پتەوکردنی ئابووری نیشتمانی.\nلە کۆتایی قسەکانیدا نەورۆز مەولود وەزیری شارەوانی و گەشت و گوزار گوتی: ھەرێمی کوردستان ئامادەیە بۆ پێشوازیکردنی ھەر جۆرە چاڵاکییەکی گەشتییاری و ھاوکاری حکوومەتی عێراقی فیدرال بکات لە گۆرینەوەی ئەزموون و ئەنجامدانی خول و بەشداریکردن لە بۆنەکانی دەرەوەی وڵات، کە ئەمە دەبێتە ھۆکاری زیاتر پێشکەوتنی کەرتی گەشت و گوزار و بەرژەوندییەکانی باڵای حکوومەتی عێراقی فیدراڵ و حکوومەتی ھەرێمی کوردستان دێتە ئامانج.\nجێگەی باسە نەورۆز مەولود وەزیری شاروانی و گەشت و گوزاری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان بۆ دووەم جارە لەگەڵ شاندێکی باڵا لە ھەرێمی کوردستان بەشداری لەم کۆربەندە کرد.\nبابەتە پەیوەندیدارەکان: بەغداد | پەرەپێدانی گەشـت و گوزار | چالاکی‌یەکانی بەڕێز نەورۆز مەولود وەزیری شارەوانی و گەشـتوگوزار | عێراق | ماڵپەڕ\nوەزارەتی شارەوانی و گەشتوگوزار خزمەتگوزاریی پێشكەش بە كۆمەڵگە و گوندە هاوچەرخەكان دەكات 12/02/2020\nوەزیری شارەوانی و گەشتوگوزار بڕوانامەی دەرچوونی بەخشییە بەشداربووانی خولی سیستەمی زانیاری جوگرافی 06/02/2020


بەوێنە: زیانە گیانییەكانی بۆردومانی توركیا لە نزیك سەنتەری قەزای چۆمان\n2021.01.23 - 21:07\nدوای بۆردومانی گوندێکی سنوری ناحیەی حاجی ئۆمەران لەلایەن فڕۆکە جەنگییەکانی تورکیاوە، پەرلەمانتارێک چووە شوێنی گوندەکە و چەند وینەکەیەکی پاشماوەی بۆردومانەکەی بڵاوکردەوە.\nلوقمان وەردی، ئەندامی فراکسیۆنی یەکێتی لە پەرلەمانی کوردستان، بە نوێنەرایەتی فراکسیۆنەکەی سەردانی گوندی ئازادیی سەربە ناحیەی حاجی ئۆمەرانی کرد و لە فەیسبوکی فەرمیی خۆی چەند وێنەیەکی پاش بۆردومانەکەی فڕۆکەجەنگییەکانی تورکیاشی بڵاوکردووەتەوە.\nئەو پەرلەمانتارە ئاماژەی بەوەشکردووە "ئەو شوێنەی بۆردومانکراوە بەھیچ شێوەیەک گەریلای پەکەکە لەو ناوچەیە بوونی نەبووە نە لەرابردوو نە لە ئێستادا ."\nئەوەشی خستووەتەڕوو، ئەو شوێنە نزیکەی 30 ساڵە لە ساڵی 1991وە شوێنی بەخێوکردنی مەروماڵاتی مام سەید محمودە ، تەنھا 150 مەتر رێگەی سەرەکی چۆمان - حاجی ئۆمەران دوورە، لە ئەنجامی بۆردومانی فڕۆکە جەنگییەکانی دەوڵەتی داگیرکەری تورکیا 250 سەر مەڕ و بزنی (مام سەید محمود ) لەناو چوون ھەروەھا شوێنی بەخێوکردنی مەروماڵاتیش بەتەواوی وێرانکراوە ."\nباسی لەوەشکردووە، " ئەو بۆردومانە تەنھا 10 کیلۆمەتر لە سەنتەری قەزای چۆمان دورە، بەوھۆیەوە وێڕایی زیانی گیانی و ماددی ترس و دڵە راوکێی زۆری لە ناوچەکە بڵاوکردووەتەوە، کاریگەری زۆر خراپی بۆ سەر کار و کاسبی ھاووڵاتیانی باڵەکایەتی و تەنانەت لەسەر بزاوتی بارزگانی و گەشتیاریش لە ناوچەکە دروستکردووە ."\nجەختیشیکردووەتەوە، " داوا لە ھەرسێ سەرۆکایەتی ھەرێم دەکەین سنورێک بۆ ئەو دەستدرێژیانەی دەوڵەتی تورکیا دابنێن و وەک ئەرکێکی ئەخلاقی دەبێت سەرو ماڵی ھاووڵاتیانی ھەرێم بپارێزن، لەھەمان کاتدا داواکارین مام سەید محمود قەرەبووبکەنەوە، بۆ ئەو مەبەستە پشتیوانی ھاوڵاتیانمان ھەموو رێکارێک دەگرینەبەر ."\nفڕۆکەکانی تورکیا بۆردومانی گوندێکی سنوری قەزای پشدەریان کرد\n2021.02.02 - 11:33\nزانیاری فەرمی لەسەر بۆردومانی موشەکیی فڕۆکەخانەی بەغدا\n2021.01.23 - 10:35\nوەزیرى دارایى کوەیت زەنگى مەترسى نەمانى نەختینەى لەوڵاتەکەى لێدا\n2021.02.03 - 22:42\nماڵپەڕێكی بەریتانی كۆنتڕۆڵكردنی دەزگایەكیتری هەواڵگری لەلایەن كازمییەوە ئاشكرا دەكات\n2021.02.03 - 22:14


دالیا مسلم چ ئاشكەرا كر – Sibehî سبەھی\nدالیا مسلم چ ئاشكەرا كر\nBergeh Kurdistan On 24/07/2020 / نڤیسار\nژ ئێكەمین دەستكەفتیێن سەرھلدانێ ل باشوورێ كوردستانێ سالا 1991ێ ل باشوورێ كوردستانێ ھلبژارتن و دامەزراندنا ئێكەمین پەرلەمان و حكومەتا ھەرێما كوردستانێ بوو. پارتیا كاركەرێن كوردستانێ (پەكەكە) یەكەمین ھێز بوو كو ل دژیی پەرلەمان و حكومەتا ھەرێما كوردستانێ راوەستا و ئەو سازیێن شەرعیێ و فەرمی یێن باشوورێ كوردستانێ ناس نەكرن. پشتی كێمتر ژ سێ ھەیڤان پەكەكێ ل دژی وان دەستكەفتیێن باشوورێ كوردستانێ شەر دەست پێ كر.\nپشتی پەكەكێ خوە باش چەكدار و بھێز كری وێ دو گەرێن دن یێن شەری د سالێن 1995 و 1997 دەست پێ كرن و ھەتا سلا ێ 1998 ێ وان شەران بەردەوام كر. ئەو شەر ھەموو ب شكەستنا پەكەكێ ھاتن وو زیانەكا گەلەك مەزن ب دۆزا كوردی كەت. ھەتا رۆژا ئرۆژ ژی ئەڤ شەرە ب ئاوایەكی دن یێ بەردەوامە.\nد ڤان شەران دا ب سەدان چەكدارێن پەكەكێ ژ تركیا خوە رادەستی پارتیا دەمۆكراتا كوردستانێ (پەدەكە) كر، ب سەدان چەكدار ب دیل كەتنە دەستێ پێشمەرگەی و پرۆسەسا دەستژێبەردان ژ رێزێن پەكەكێ دەست پێ كر و ھەتا نھا ژی بەردەوامە.\nھەر ھێز و ئالیەك ژ بۆنا مەرەم و ئارمانجێن خوە یێن تایبەتی دكارە پەدەكێ ب رادەستكرنا چەكدارێن پەكەكێ ب تركیێ تاوانبار بكە. لێ بەلێ ب چ ئاوایی چێنابە پەكەكە پەدەكێ ب ڤێ چەندێ تاوانبار بكە، ژ بەر كو پەكەكە ژ ھەموو ئالیان باشتر دزانە و سەربۆرەك درێژ د ڤی واری دا دگەل پەدەكێ ھەیە دزانە كا پەدەكە چەند ب پرەنسیپ و ئەخلاقێ نەتەوەیی پابەندە.\nپەكەكە و چەكدارێن وێ یێن د شەران دا ئێخسیر د بوون باش دزانن كا چەند جاران پێشمەرگەی پێناسێن (كملیك) خوە كرینە د بەریكێن وان دا داكو ژ بەرۆكێن شەری دوور بكن و چ گومانا تركیا نەكەڤە سەر وان؟ چەند جاران پێشمەرگەی چەكدارێن پەكەكێ د ناڤ كۆمێن خوە دا ڤەشارتنە و ھەر زوو كنج و جلێن وان گۆھەرتنە دا كو ژ بەر چاڤێن تركان وندا بكن؟ چەندا جارا چەركدارێن كەچ یێن تەسلیم د بوون یان ئێخسیر دبوون جلێن ژنان ل وان كرنە ھەتا ژ بەرەیێن شەر دووركرنە و گەھاندینە بارەگایێن پەدەكێ؟\nپەدەكێ نە ب تەنێ ئەو رادەست نەكرن لێ دیتنا وان ژی ژ لایێ تركا ڤە ھێالا سۆر بوو، بریارەكا بنبر و بێ گەنگەشە بوو و د ڤی واریدا پەدەك چ جارا نەكەتە ژێر گەف و گڤاشتنا تركیێ ئەو تركیا پەكەكە بوویە ئەگەرێ ھاتنا وان بۆ ناڤ ئاخا باشوورێ كوردستانێ.\nئیرۆ پیلانا وان ژ ھەر دەمێ زەلالترە، پەكەكە ب سیاسەتا خوە و تێكەلیێن دگەل دەولەتا تركیێ رێ ژ تركیێ را خوەش دكە كو باشوورێ كوردستانێ داگیر بكە. ئەگەر ئەڤ نە سیاسەت و ئارمانجا پەكەكێ و تركیا بە، گەلۆ پەكەك ل باشوورێ كوردستانێ چ دكە؟ پەكەكێ ھێزا خوە یا سەرەكی ل باشوور ب جھ كریە و مەیدانا خوە یا راستەقینە كو باكورێ كوردستانێ یە ڤالا كریە، ژ ھەموو بوھا و پیرۆزیێن نەتەوەیی دوور كەتیە، ژ سلۆگانا كوردستانا مەزن داكەتیە “ئازادیا گەلان،جومھوریا دەمۆكراتیك و ئازادیا ئۆجەلان”. ب كوشتنا دو پۆلیسان پرۆسەسا ئاشتیێ بەرھاڤێتی كر و شەرێ خەندەكان دەست پێ كر. ژ ئەنجامێ شەرێ خەندەكان باژارێن كوردان ھاتن وێرانكرن و كاڤلكرن و خەلكێ وان كۆچبەر و دەربەدەری كولانێن باژارێن تركی بوون.\nئەرێ د ناڤا ڤان چەند سالان دا ب تەنێ دالیا موسلم كەتیە دەستێ پەدەكێ؟\nئەرێ ئەو چەكدارێن ب رۆژا د بن گەفێن چەكان دا باجێ ژ خەلكێ گوندێن باشوورێ كوردستاێ وەردەگرن و ب شەڤ ب جلێن مەدەنی، كراسو پانتەلۆنانێ كابۆیی، ب پەرەیێ باجا گوندیان ل كافەتێری و خوارنەگھێن دھۆكێ دخون و ڤەدخون پەدەكە وان نابینە؟\nئەرێ فروكێن تركیێ ل ئاسمانان سەیارەیێن چەكدارێن پەكەكێ ل سەر عەردی دبینە لێ پەدەكە وان ل سەر جادو كۆلانێن خوە نابینە؟\nئەرێ دەما فروكن تركی بۆمبەبارانا بارەگا و كۆمێن چەكدارێن پەكەكێ دكە بریندارێن وان ل كیڤە تێن دەرمان كرن؟\nئەرێ د 30 سالێن دژمناتیا پەكەكێ ژئ بۆ باشوورێ كوردستانێ ب تایبەتی دژمناتیكرنا پەدەكێ، چ چەكدار، بەرپرس و سیاسەتمەدارەك مەزنتر و گرنگتر ژ دالیایێ نەكەتیە دەستێ پەدەكێ؟\nمرۆڤ ھەموو ھەست و سۆزە د چ رێخستن و سیستەمێ لەشكەری دابە ژی ژ ھەست و سۆزا ناھێتە خلاس كرن. راستە پەكەكێ دسپلینەك توند و خورت ھەیە،ژ بۆ كۆنترۆلكرنا تێكەلیێن ئەڤینیێ د ناڤبەرا چەكدارێن كور و كەچ دا و ھەتا رادەیەكێ تێدا سەركەفتی ژی بوویە، لێ حالەت دێ ھەر ھەبن و گەلەك حالەت چێبوونە و دێ بەردەوام چێ بن ژی، ئەگەر دالیا موسلم و ھەڤالێ خوە یەك ژ وان حالەتان بە چ گونەھا پەدەكێ یە؟\nسپاس ژ بۆ دالیایێ گەلەك تشت ئاشكەرا كرن.


43. ڕاپۆرتێك ده‌رباره‌ی سووده‌كانی هه‌نار | ماڵپه‌ڕی سانا\n> ڕاپۆرته‌كان\t> Protected: 43. ڕاپۆرتێك ده‌رباره‌ی سووده‌كانی هه‌نار\tProtected: 43. ڕاپۆرتێك ده‌رباره‌ی سووده‌كانی هه‌نار


کوردپرێس :: Kurdpress News Aganecy - سه‌ده‌ی 21 سه‌ده‌ی پێشکه‌وتنی ئاسیایه\nڕۆحانی له کۆبوونه‌وه‌ی وڵاتانی ئه‌ندامی ئێکۆ؛\nسه‌ده‌ی 21 سه‌ده‌ی پێشکه‌وتنی ئاسیایه\nبه‌شی ئێران- سه‌رۆک کۆمار له 13هه‌مین کۆبوونه‌وه‌ی سه‌رکرده و ڕێبه‌رانی ئه‌ندامی ئێکۆ وێڕای جه‌خت له‌سه‌ر دامه‌زراندنی په‌یوه‌ندییه‌کی به‌رده‌وام وتی: پێویسته بڕوامان به‌وه هه‌بێت که هێز و ده‌سه‌ڵاتی ئێمه له په‌یوه‌ندیی نێوانماندایه و بڕیاره‌کانی ئێستا داهاتووی ناوچه‌که دابین ده‌کات و په‌یوه‌ندییه‌کانی ئه‌وڕۆیه که پشکووتنی دواڕۆژ ده‌سته‌به‌ر ده‌کات. بۆ به‌هێزکردنه‌وه‌ی په‌یوه‌ندییه‌کان پێویسته له‌سه‌ر خاڵه هاوبه‌شه‌کان جه‌خت بکه‌ینه خاڵێک بۆ به‌هێزبوونه‌وه.\nبه‌پێی هه‌واڵی کوردپرێس به گێڕانه‌وه له بنکه‌ی ڕاگه‌یاندنی سه‌رۆکایه‌تی کۆمار، ده‌قی وته‌کانی سه‌رۆک کۆمار به شێوه‌ی خواره‌وه‌یه:\nبه‌ڕێز نه‌واز شه‌ریف، سه‌رۆک وه‌زیرانی پاکستان؛\nڕێبه‌ران و سه‌رکرده‌ی ڕیزداری وڵات و ده‌وڵه‌ته‌کان؛\nجه‌نابی سکرتێری گشتی؛\nبه‌شداری له 13هه‌مین کۆبوونه‌وه‌ی ڕێبه‌رانی ئه‌ندامی ئێکۆ له وڵاتی دۆستی پاکستان مایه‌ی خۆشحاڵییه. به پێویستی ده‌زانم له جه‌نابی نه‌واز شه‌ریف به بۆنه‌ی میوانداری گه‌رم و گۆڕی ده‌وڵه‌تی پاکستان و میوانداریی شایسته‌ی ئه‌م کۆبوونه‌وه‌یه ده‌ستخۆشی بکه‌م. هه‌روه‌ها له سه‌رۆک کۆماری ئازه‌ربایجان که له خولی سه‌رۆکایه‌تی خۆیدا سه‌رچاوه‌ی کاریگه‌رییه‌کی ئیجابی له‌م ڕێکخراوه‌یه بووه ده‌ستخۆشی ده‌که‌م. دڵنیام با هاوبیری و گۆڕینه‌وه‌ی بیروڕا له‌م کۆبوونه‌وه‌یه و ڕێککه‌وتنی نێوان سه‌رکرده‌ی وڵاتانی ئه‌ندام ده‌توانین هه‌نگاوێکی به‌رز له به‌ره‌وپێشبردنی به‌رنامه و چالاکییه‌کانمان له ڕێکخراوی هاریکاری ئابووری هه‌ڵبگرین.\nناوه‌ندی ئابووریی جیهان له نیوه‌ی سه‌ده‌ی ئێستا به‌ره‌ودوا له بژی ئاسیادا ده‌بێت. ئابوورییه تازه‌سه‌رهه‌ڵدراوه ئاسیاییه‌کان، پرسی ئابووریی جیهانی له ڕۆژئاوا به‌ره‌و ڕۆژهه‌ڵات ده‌گۆڕدرێت و ئه‌م گۆڕانکارییه سه‌ده‌ی 21 به سه‌ده‌ی پێشکه‌وتنی ئاسیا ده‌گۆڕێت. خه‌ملاندنه ئابوورییه‌کان ده‌ریده‌خات که به گۆڕینی پێگه‌ی ئابووری ژماره‌یه‌ک له ئه‌ندامانی کاریگه‌ری ئێکۆ له ده‌یه‌ی داهاتوودا، جارێکی دیکه ڕێکخراوی ئێمه له ئاسیای داهاتوو کلێڵی هاوکاری ڕۆژهه‌ڵات و ڕۆژئاوا ده‌بێت؛ داهاتوویه‌ک که له ئه‌مڕۆوه ده‌ستیپێده‌کات و به جیهانیان نیشانی ده‌دات که نه‌ک هه‌ر ئێکۆ فه‌لسه‌فه‌ی بوونی خۆی له ده‌ست نه‌داوه، به‌ڵکوو گرینگایه‌تی دوو ئه‌وه‌نده‌ی له داهاتووی ناوچه‌که‌دا ده‌بێت.\nپێگه‌ی بێ وێنه‌ی وڵاتانی ئێمه له بواره‌کانی گه‌یاندن و گواستنه‌وه، وزه و بازرگانی، ڕێکخراوی ئێکۆی له بارودۆخێکی زۆر باش داناوه. ئێکۆ ده‌توانێت و ده‌بێ له دروستکردنی داهاتووی ناوچه‌که ڕۆڵ بگێڕێت. بۆ ده‌سته‌به‌ربوونی ئه‌م کاره، ئێکۆ پێویستی به نۆژه‌نکردنه‌وه هه‌یه؛ نۆژه‌نکردنه‌وه‌یه‌ک به ڕوانین بۆ ڕاستی و ده‌رفه‌ته نوێیه‌کان.\nزاڵبوون به سه‌ر چه‌ند ئاوڕێگای ستراتژیکی جیهان و دراوسێی بوون له‌گه‌ڵ پێنج ده‌ریای گرینگ؛ بارودۆخی ژێئۆپۆلۆتیک و مه‌ڵبه‌ندێکی یگانه‌ی بۆ ڕێکخراوی ئێمه دروست کردووه؛ هیچ ڕێگایه‌ک له ئه‌ورووپا بۆ ئاسیا به مه‌به‌ستی بازرگانی و گه‌یاندن و گواستنه‌وه باشتر و کورتتر له ناوچه‌ی ئێکۆ ناناسێندرێت. ئێکۆ هه‌روه‌ها له ڕوانگه‌ی دابینکردن و گواستنه‌وه‌ی وزه‌وه گرینگایه‌تییه‌کی به‌رفراوانی بۆ جیهان هه‌یه. ئێمه له ساڵی 2013دا بڕیارمان دا تا ساڵی 2023ی زایینی وه‌کوو ده‌یه‌ی باشتربوونه‌وه و گه‌شه‌ی هاوکارییه وزه‌ییه‌کانی ئێکۆ ڕابگه‌یێنین و ئه‌مساڵ له ناوه‌ڕاستی ئه‌م ڕێگایه‌داین؛ به‌م حاڵه‌شه‌وه به‌داخه‌وه هێشتاکه هاوکاری و بازرگانی ناو ناوچه‌که‌ی ئێمه له بواری وزه‌دا له ئاستێکی زۆر خواردایه و پێویسته له ده‌فرایه‌تی ئێکۆ بۆ گه‌شه‌ی هاوکاری وڵاتانی ئه‌ندام له حه‌وزه‌ی وه‌به‌رهێنان و بازرگانی وزه زیاتر له ڕابردوو سوود ببه‌ین. ئێمه به په‌یوه‌ندیدانی پێداویستییه‌کانمان، ده‌توانین به‌ستێنی گه‌شه‌یه‌کی زیاتر و خێراتر بۆ وڵاتانه‌کانمان بڕه‌خسێنین. په‌یوه‌ندییه ئابوورییه‌کانی ئێکۆ له گره‌وی په‌یوه‌ندی نزیکتری خه‌ڵکی وڵاتانی ئێمه‌یه؛ ده‌بێ له‌مپه‌ڕه‌کانی به‌رده‌م په‌یوه‌ندی خه‌ڵک، سه‌فه‌ر و دیدار و هاوکاری خه‌ڵکه‌کانمان له‌ناو ببه‌ین. هاوبه‌شییه فه‌رهه‌نگییه‌کانی ئێمه سه‌رمایه‌یه‌کی بێ وێنه بۆ په‌یوه‌ندی ئابووری له به‌رده‌ستی ئێمه‌دا داناوه. ده‌بێ له‌مپه‌ڕه‌کانی ڤیزا، ته‌عرفه‌یی، گه‌یاندن و گواستنه‌وه و سه‌رمایه‌دانه‌ری له‌ناو به‌رین بۆ ئه‌وه‌ی به‌ستێنی فڕینی هاوبه‌ش بۆ ئاسۆوه به‌رزه‌کان بۆ که‌رتی تایبه‌ت و چالاکوانانی ئابووری وڵاته‌کانمان بڕه‌خسێندرێت. په‌یامی ئه‌م کۆبوونه‌وه‌یه به کارخولقێنه‌رانی وڵاتانی ئه‌ندامی ئێکۆ، ده‌بێ دوورنواڕێکی درێژخایه‌نتر، ڕوانینێکی یه‌کپارچه‌تر و په‌یوه‌ندییه‌کی نزیکتر بێت. په‌یوه‌ندی جاده‌یی، په‌یوه‌ندی ڕێگای ئاسن، په‌یوه‌ندی تۆڕه‌کانی کاره‌با و په‌یوه‌ندی تۆڕه په‌یوه‌ندیدار و موخابراتییه‌کان، باشترین ده‌رفه‌ته‌کان له به‌رده‌ستی وڵاتانی ئێمه داده‌نێت بۆ ئه‌وه‌ی به‌رژه‌وه‌ندییه هاوبه‌شه‌کان بۆ ئابووری وڵاته‌کانمان بێته‌دی.\nتا ئه‌و کاته‌ی که ئاسایش له مه‌ترسیدا بێت، دوورنواڕێکی ڕوون بۆ گه‌شه و پشکووتن له‌ئارادا نابێت. تیرۆریزم و بیرۆکه‌ی ته‌کفیری، هه‌ڕه‌شه‌یه‌کی هاوبه‌ش بۆ سه‌ر خه‌ڵکی جیهانه و هه‌ماهه‌نگی و هاوکاری له به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی ئه‌م دیارده نگریسه به پێویستییه‌ک گۆڕدراوه. له ئه‌فغانستان، عێراق، سووریا و یه‌مه‌ن سه‌دان هه‌زار که‌س گیانی خۆیانیان له‌ده‌ستداوه و چه‌ندین میلیۆن که‌س ئاواره بوونه؛ ده‌ره‌نجامی ئه‌م ڕه‌نج و ئازارانه، لاوازبوونی ناوچه‌که له به‌رانبه‌ر شه‌ڕه ناوخۆییه‌کان و ده‌ستێوه‌ردانی بیانییه. زاڵبوون له‌سه‌ر ئه‌م کێشانه له گره‌وی دووری له سه‌رتربوون و هاویاری بۆ دروستکردنی ناوچه‌یه‌کی به‌هێزتره. من له ناخی دڵه‌وه پێموایه که ئێمه ده‌توانین ئه‌م بواره دژواره به سه‌لامه‌ت تێپه‌ڕ بکه‌ین به‌و مه‌رجه‌ی که له‌بری ڕکابه‌ری وێرانکه‌ر، به توانای خۆمان بۆ چاره‌سه‌رکردنی کێشه‌کانمان باوه‌ڕمان هه‌بێت و ئیراده‌کانمان بۆ گه‌ڕانه‌وه بۆ پێگه‌ی مێژوویی خۆمان واتا شاڕێیانی شارستانییه‌ت، فه‌رهه‌نگ و بازرگانی به‌سیج بکه‌ین. ڕێکخراوی هاریکاری ئابووری به‌ستێنێکی گونجاو بۆ دروستکردنی ناوچه‌یه‌کی بێ وه‌یی بۆ گه‌لانی ئێمه‌یه. به بۆنه‌ی ئاسایشی گشتییه که دیترانیش به دانپێدانان به ده‌فرایه‌تییه‌کانی ئه‌م ناوچه‌یه له دروستکردنی داهاتووی وڵاتانی ئێمه به‌شداری ده‌که‌ن.\nکۆماری ئیسلامی ئێران به هه‌بوونی سنووری هاوبه‌ش له‌گه‌ڵ شه‌ش وڵاتی ئه‌ندامی ئێکۆ، به دڵنیاییه‌وه ڕێز بۆ په‌یوه‌ندی هاوبه‌ش و په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ دراوسێکان داده‌نێت. ئێمه نه‌ک هه‌ر هیچ له‌مپه‌ڕێک له به‌رده‌م قووڵ بوونه‌وه‌ی هاوکاری خۆمان له‌گه‌ڵ وڵاتانی ئه‌ندامی ڕێکخراوی ئێکۆ نابینین به‌ڵکوو ئاماده‌ین به‌شدارییه‌کی به‌ربڵاوتر له‌گه‌ڵ دیکه‌ی ئه‌ندامان ده‌ستپێبکه‌ین. ئه‌زموونی سه‌رکه‌وتووانه‌ی به‌رجام که به ڕوانگه‌ی بردنه‌وه- بردنه‌وه هاته‌دی، به‌ستێنی وه‌رچه‌رخان له هاوکارییه ناوچه‌ییه‌کان له‌گه‌ڵ وڵاتانی ئێکۆ به‌م ڕوانگه‌یه هیوابه‌خشتر ده‌کاته‌وه. کۆتایی قه‌یرانی ساخته‌یی له‌سه‌ر به‌رنامه‌ی ئاشتییانه‌ی ناڤۆکی ئێران و گه‌یشتن به ڕێککه‌وتنێکی نێوده‌وڵه‌تی که له‌لایه‌ن ئه‌نجومه‌نیی ئاسایشی نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کانه‌وه پشتڕاست کراوه‌ته‌وه، ده‌ستکه‌وتێکی گه‌وره نه‌ک هه‌ر بۆ ئێران و ئێکۆ به‌ڵکوو بۆ هه‌موو جیهان ده‌بێت.\nده‌وڵه‌تی من له‌م که‌شه نوێیه‌دا، له په‌ره‌پێدانی هاوکاری له بواره‌کانی تڕانزیت و گه‌یاندن و گواستنه‌وه به تایبه‌ت ڕێگای تڕانزیتی باشوور- باکوور له سه‌ره‌خس تاکوو به‌نده‌ر عه‌باس و ئینچه بروون تا چابه‌هار و هه‌روه‌ها بواره‌کانی دارایی و بانکی، زانست و ته‌کنۆلۆژیا، کشتوکاڵ و ئه‌منییه‌تی غه‌زایی، فه‌رهه‌نگی و گه‌شتیاری، ژینگه‌پارێزگا و به‌ره‌نگاربوونه‌وه له‌گه‌ڵ ڕووداوه سروشتییه‌کان پێشوازی ده‌کات. ئێران به هه‌بوونی گه‌وره‌ترین پاشه‌که‌وتی نه‌وت و گازی جیهان، خاڵی ناوه‌ندی په‌یوه‌ندییه‌کانی ناوچه‌که، سه‌رمایه‌یه‌کی مرۆیی لاو و پسپۆڕ، توانای زانستی له بواره‌کانی نوێی زانست و ته‌کنۆلۆژیا، کارنامه‌ی خێرای گه‌شه و ڕه‌خساندنی هه‌لی کار و سه‌قامگیری ئابووری ئاماده‌یه وه‌کوو یه‌کێک له بنیاتنه‌رانی ئه‌م ڕێکخراوه‌یه ڕۆڵی خۆی بۆ پته‌وکردنه‌وه‌ی په‌یوه‌ندی نێوان ئه‌ندامان و تواناکردنه‌وه‌ی ئێکۆ ئاراسته بکات. خۆشبه‌ختانه ئێکۆش به دامه‌زراندنی ڕێکخراوه و بنکه‌ی پسپۆڕانه که کۆماری ئیسلامیی ئێران ده‌ورێکی چالاکی له پێشخستنیان هه‌بووه چوارچێوه‌یه‌کی گونجاوی بۆ وه‌دیهاتنی ئه‌م ئامانجانه ڕه‌خساندووه.\nسه‌رۆکانی ڕێزداری وڵاتان و ده‌وڵه‌تانی ئه‌ندام؛\nبڕیاره‌کانی ئه‌مڕۆ داهاتووی ناوچه‌که دابین ده‌که‌ن و په‌یوه‌ندییه‌کانی ئه‌وڕۆکه‌ی ئێمه پشکووتنی دواڕۆژ ده‌سته‌به‌ر ده‌که‌ن. بۆ به‌هێزکردنه‌وه و پته‌وکردنی په‌یوه‌ندییه‌کان پێویسته له‌سه‌ر خاڵه هاوبه‌شه‌کان جه‌خت بکه‌ین و جیاوازییه‌کان به گفتوگۆ بکه‌ینه خاڵێکی به‌هێز بۆ خۆمان.\nبڕوامان به‌وه هه‌بێت که هێز و ده‌سه‌ڵات له پێوه‌ندی نێوانماندایه.\nپه‌یوه‌ندییه‌کانمان سه‌قامگیر بکه‌ین.\nکۆدی بابه‌ت: 69799 | به‌روار: ۱۳۹۵/۱۲/۱۱ | کاتژمێر: 13 : 7


وێنه.. منداڵانى ئه‌و سنووره له ئاوى پیسدا مه‌له ده‌كه‌ن\nله شاره‌دێی "دیانا"ى سه‌ر به شارۆكه‌ی سۆران به هۆی نه‌بوونی شوێنێكی تایبه‌ت بۆ مه‌له‌وانی منداڵان له نێو ئاوی "پیس" مه‌له‌وانی ده‌كه‌ن و به‌ڕێوه‌به‌ری ته‌ندروستی سۆرانیش هۆشداری ده‌دات.\nئه‌م شوێنه‌ی له وێنه‌كه‌دا دیاره ناسراوه به "كه‌ندی دیانای كۆن" كه ده‌كه‌وێته به‌رده‌م مزگه‌وتی دیانا و له وه‌رزی هاوین ساڵانه منداڵان به مه‌به‌ستی خۆ فێنك كردنه‌وه بۆ مه‌له‌وانی رووی تێده‌كه‌ن.\nشوێنه‌كه گونجاو نییه بۆ مه‌له كردن و به هۆی ئاوی زێراب پیس بووه، به‌ڵام تا ئێسته شاره‌وانی و رێكخراوه‌كانی ژینگه و ته‌ندروستی تابلۆ و رێنوێنى ئاگه‌داركردنه‌وه و خۆپاراستنییان له‌و شوێنه هه‌ڵنه‌واسیووه .\nهه‌ڤاڵ شێخ زاده گه‌نجێكی شاره‌دێی دیانا به" وشه "ی راگه‌یاند" منداڵان بۆیه له‌م شوێنه مه‌له ده‌كه‌ن، چونكه شوێنێكی تایبه‌ت و گونجاو نییه، واته مه‌له‌وانگه‌یه‌كی حكوومی تایبه‌ت به منداڵان نییه.\nهاوكات نوژدار ره‌حمان منداڵێكی سنووری شاره‌دێی دیانایه بۆ مه‌له كردن رووی له‌و شوێنه كردوه به" وشه "ی راگه‌یاند، رۆژانه له‌گه‌ڵ هاوڕێكانم له كه‌ندی دیانا مه‌له‌وانی ده‌كه‌ین، چونكه سنووره‌كه هیچ مه‌له‌وانگه‌یه‌كی پاكی لێ نییه.\nد.مه‌قسوود ئیسماعیل به‌ڕێوه‌به‌ری ته‌ندروستی سۆران به" وشه"ی راگه‌یاند، مه‌له كردن له شوێنی ئاوی وه‌ستاو هه‌روه‌ها گۆما و وه‌كو كه‌ندی دیانا هۆكارێكه بۆ گواستنه‌وه‌ی زۆربه‌ی نه‌خۆشییه‌كان .\nزیاتر گوتى، پێویسته دایك و باوك رێگری بكه‌ن له منداڵه‌كانییان و به هیچ شێوه‌یه‌ك نه‌هێڵن نزیكی ئه‌و كه‌نده بكه‌ونه‌وه، چونكه ئه‌گه‌ری تووش بوون به نه‌خۆشی كولێرا و سكچوون و نه‌خۆشییه‌كانی پێست و هه‌ستیاری زیاد ده‌كات.\nسۆران – موڕشید برادۆستی\nبه‌دوای ئۆتۆمبێلی ده‌ستی دوو ده‌گه‌ڕا و یادگارییه‌كی نه‌نكی دۆزییه‌وه


کێشه‌کانى خوێندکاران له زانکۆى گه‌رمیان "کۆلێجى په‌روه‌رده وه‌ک نمونه "\nSaman Bahman Hamid\nبه‌شى زمانى کوردى، کۆلێجى په‌روه‌رده، زانکۆى گه‌رمیان\nهه‌ر دام وده‌زگایه‌کى فێرکارى بێ کێشه نییه , چونکه ڕۆژانه مامه‌ڵه و سه‌ودایان له‌گه‌ڵ مرۆڤدا هه‌یه ، زانکۆ وه‌ک دامه‌زراوه‌یه‌کى پێگه‌یاندن و ناوه‌ندێکی زانستی و سه‌ره‌کی کۆمه‌ڵَگه که ئه‌رکى پێگه‌یاندنى کادیره بۆ سێکته‌ره جۆراوجۆره‌کانى کۆمه‌ڵگه دیاره بێ گرفت وکێشه نابێت ، بۆیه ئه‌م توێژینه‌وه به‌ناونیشانی(کێشه‌ی خوێندکارانی زانکۆی گه‌رمیان"کۆلێژی په‌روه‌رده وه‌ک نمونه".ئامانجی ئه‌وه‌بوه که له‌رێگه‌ی ئه‌م توێژینه‌وه‌وه گرنگترین ئه‌و کێشانه بخاته ڕوو که‌لای خوێندکارانی کۆلێژی په‌روه‌رده بون به‌کێشه و دواجار هه‌ولًی چاره‌سه‌کردنیان بدرێت له‌لایه‌نى په‌یوه‌ندیداره‌وه که سه‌رۆکایه‌تی زانکۆی گه‌رمیانه.نمونه‌ی توێژینه‌وه‌که پێکهاتوه له(118) له هه‌ردو ره‌گه‌زی (نێرو مێ)له هه‌رچوار قۆناغی خوێندارانی هه‌ر(10) به‌شه‌که‌ی کۆلێژی په‌روه‌رده.که به‌شێوه‌ی نمونه‌ی(هه‌ره‌مه‌کی ساده)وه‌رگیراون.وه ئه‌و میتۆده‌ی که‌له‌م توێژینه‌وه کاری پێکراوه بریتیه له(په‌سنی رووپێوی). گرنگترین ئه‌نجامه‌کانى بریتین له هه‌ردوو ڕه‌گه‌ز ( نێر ، مێ ) وه‌رگرتنیان له زانکۆ و بوارى پیسپۆڕیان به ئاره‌زووى خۆیان نه‌بووه ، هه‌روه‌ها بوارى زانستى هه‌موو بڕگه‌کانى به گرفت ده‌ستنیشان کراوه ، بۆنمونه نه‌بوونى سه‌رچاوه‌ى زانیارى ئه‌لکترۆنى ، نه‌زانی زمانى بیانى . هه‌روه‌ها بوارى شیاوییه‌کانى مامۆستاى زانکۆ هه‌موو بڕگه‌کانى سه‌رکه‌وتووبووه ، هیچ بڕگه‌یه‌کى نه‌بووه به کێشه‌ى فێرخوازان . هه‌روه‌ها ئه‌وپێشنیارانه‌ى خراونه‌ڕوو بریتین له ئه‌نجامدانی توێژینه‌وه‌یه‌کی هاوشێوه، به‌ڵام له‌سه‌ر ئاستی سه‌رجه‌م زانکۆکانی هه‌رێمی کوردستان، به‌مه‌به‌ستی زانینی گرفته‌کان له زانکۆکانى دیکه . کارکردن بۆ پێداچوونه‌وه به سیستمى وه‌رگرتنى خوێندکاران که له‌گه‌ڵ سه‌رده‌مى ئێستامان گونجاوبێت .\nأصغر, أفتخاری و أناری, نادری باب ( 1388) : مطالعات معرفیتی در دانشطاة اسلامی,مجلة .\nامین, فردوس علی (2010) : مشکلات التی تواجةمطبقی قسم اللغة الکردیة و مطبقاتةفی کلیة تربیة –ابن رشد,مجلة کلیة الاداب,عدد92 .\nئه‌مین ، سه‌رحه‌د محمد (2017) : رۆڵی زانکۆ له په‌ره‌پێدانی به‌های هاوڵاتیبوون لای خوێندکارانی زانکۆ(توێژینه‌وه‌یه‌کی مه‌یدانیه),گۆڤاری زانکۆی گه‌رمیان.\nپور، سلمان و جواد ،محمد( 1384) :هویت دانشجو,مجله مگالعات فرهنگی در دانشگاه اسلامی,ژ.28.\nحسین ، توانا فریدون(2015) :خوێندنه‌وه‌ی ده‌ره‌کی لای خوێندکارانی زانکۆ(توێژینه‌وه‌یه‌کی مه‌یدانییه له فاکه‌ڵتی زانسته مرۆڤایه‌تی و کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کانی کۆیه),گۆڤاری زانکۆی کۆیه,ژ.37.\nحوێز, سالار دلاور و صابر ڤاهر حمد امین, سالح، علی عبدالله : رۆڵی فلیمه‌دۆکیۆمێنتارییه کوردیه‌کان له چاندنی رۆشنبیری لای قوتابیانی زانکۆ(لێکۆڵینه‌وه‌یه‌کی روپێوییه‌له‌سه‌ر نمونه‌یه‌ک له قوتابیانی به‌شه‌کانی راگه‌یاندن له زانکۆی صلاح الدین و جیهان و پۆله‌ته‌کنیک.گۆڤاری زانکۆی جیهان,ژماره‌ی تایبه‌ت به سێیه‌مین کۆنفرانسی زانستی نێو ده‌وڵه‌تی زانکۆی جیهان.\nراشد, علی (2012) : زانکۆ و فێرکردنی زانکۆیی,و.یه‌حیا عومه‌ر رێشاوی,چاپی یه‌که‌م.\nالرکابی ، رائد بایش, یونس ، رائد رسم www.gulfkids.com http://www.gulfkids.com/ar/index.php?action=show_res&r_id=68&topic_id=1804\nالسید، فؤاد البهی(1979): علم النفس الإحصائی وقیاس العقل البشری، دار الفکر العربی ، الطبعة الثالثة، القاهرة، مصر.\nشوکرى ، رزگار ساڵح, قادر ،نه‌زیره محه‌مه‌د (2007) : هۆکاره‌کانی دابه‌زینی ئاستی خوێندن له زانکۆدا,چاپی یه‌که‌م,هه‌ولێر.\nصالح ، میران محمد صاڵح,(2016) : پاڵنه‌ره کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کانی خوێندن لای فێرخوازی زانکۆ (توێژینه‌وه‌یه‌کی مه‌یدانییه له هه‌رێمی کوردستاندا),گۆڤاری زانکۆی گه‌رمیان,ژ,10.\nالطریحی ، فاهم حسین ، وآخرون(2001): مبادئ القیاس والتقویم التربوی ، المکتبة الوطنیة، الطبعة الاولى .\nعباس, عبدی (1388) : نقش دانشجو در جنبشهای اجتماعی,مجلة,طزارش,ذ,214.\nعبیدات، ذوقان، وآخرون(1992): البحث العلمی (مفهومه،أدواته،أسالیبه)، دار الفکر للطباعة والنشر والتوزیع، الطبعة الرابعة،عمان، الأردن.\nعزیز ، کریم احمد(2014): گرفته‌کانی وتنه‌وه‌ی بابه‌تی مێژووی ئه‌وروپا له‌ڕوانگه‌ی مامۆستایان و فێرخوازانه‌وه له زانکۆی گه‌رمیان ، گۆڤارى زامکۆى کۆیه ، ژماره (62) .\nعزیز, کریم احمد ( 2017) :کێشه په‌روه‌رده‌ییه‌کانی خوێندنی کوردی له‌ناوچه کوردستانییه‌کانی ده‌ره‌وه‌ی ئیداری هه‌رێم"ناوه‌ندی قه‌زای خانه‌قین وه‌ک نمونه"گۆڤاری زانکۆی گه‌رمیان .\nعلی, ئارام ئه‌حمد (2016) : ئاستی هیواو دڵه‌ڕاوکێی ئاینده لای خوێندکارانی زانکۆی گه‌رمیان,نامه‌ی ماسته‌ر,زانکۆی گه‌رمیان .\nعومه‌ر, خالید محمد (2015) : زانکۆ له نێوان ناو و ناوه‌رۆکدا.\nعیسوی، عبدالرحمن محمد(1974): القیاس والتجریب فی علم النفس والتربیة،دار النهضة للطلاعة والنشر والتوزیع، بیروت ، لبنان.\nمحمد ، ئاراس عپمان(2016 ) : گونجانی ده‌روونی و کۆمه‌ڵایه‌تی لای خوێندکارنی به‌کارهێنه‌ری تۆڕه‌کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کان له زانکۆی گه‌رمیان,نامه‌ی ماسته‌ر,زانکۆی گه‌رمیان\nمحمد, رئوفی ( 1374) : دانشطاة و توسعة فرهنطی,مجلة ثذوهش و برنامة ریزی در اموزشی عالی,ذ,10 .\nناصر ،عقیل خلیل, (2014) : المشکلات التی تواجه طلبة جامعة بابل من وجهة نظرهم,مجلة کلیة التربیة /جامعةبابل الاساسیة,عدد,15.\nنخملة, اهد ( 2014) : واقع الاختیار المهنی لخریجی الجامعة الجزائریة(جامعة محمد خیضر نموزجا),رسالة الماجستیر,جامعة محمد خضیر,کلیة العلوم الانسانیة والاجتماعیة.\nهللو, اسلام عصام (2013) : دور الجامعات الفلسطینیة فی الخدمة المجتمع فی ضوء مسوؤلیتها الجتماعیة من وجهه نظر اعضاء الهیة التدریسیة"دراسة الحالة الجامعة الاقصى",الجامعة الاسلامیة-غزة,رسالة الماجستیر .\nPDFفایلی 832.57 K\nرێژەی داگرتنی PDF: 436\nHamid, Saman. (2019). کێشه‌کانى خوێندکاران له زانکۆى گه‌رمیان "کۆلێجى په‌روه‌رده وه‌ک نمونه ". Journal of Garmian University, 6(5th Conferance of Human sciences), 382-398. doi: 10.24271/GARMIAN.5THC26\nSaman Bahman Hamid. "کێشه‌کانى خوێندکاران له زانکۆى گه‌رمیان "کۆلێجى په‌روه‌رده وه‌ک نمونه "". Journal of Garmian University, 6, 5th Conferance of Human sciences, 2019, 382-398. doi: 10.24271/GARMIAN.5THC26\nHamid, Saman. (2019). 'کێشه‌کانى خوێندکاران له زانکۆى گه‌رمیان "کۆلێجى په‌روه‌رده وه‌ک نمونه "', Journal of Garmian University, 6(5th Conferance of Human sciences), pp. 382-398. doi: 10.24271/GARMIAN.5THC26\nHamid, Saman. کێشه‌کانى خوێندکاران له زانکۆى گه‌رمیان "کۆلێجى په‌روه‌رده وه‌ک نمونه ". Journal of Garmian University, 2019; 6(5th Conferance of Human sciences): 382-398. doi: 10.24271/GARMIAN.5THC26


هۆشدارییەك لە پەرلەمانەوە: ئەگەر هەیە موچە بۆ داعشەكان ببڕدرێتەوە لە بودجە\nحازم خالیدی، سەرۆكی لیژنەی چاودێریكردنی كارنامەی حكومەت لە پەرلەمانی عێراق هۆشداری دا لە تێپەڕاندنی پێشنیازێك لە بودجەی 2021 كە ونبووەكانی ڕۆژئاوای عێراق بە شەهید ئەژمار دەكات و دەڵێت، "ڕەنگە چەكدارانی داعشی تێكەڵ ببێت".\nخالیدی لە ڕاگەیەنراوێکدا كە وێنەی لای "ناس كورد" هەیە (20 ئازاری 2021) جەخت دەكاتەوە، "زۆر قورسە شەهیدان و بێسەروشوێن و ونبووانی كارە تیرۆریستییەكان لە چەكدارانی داعش جیا بكرێنەوە لە ناوچەكانی ڕۆژئاوای عێراق و ئەزمونی پێشتر هەیە لە ئەژماركردنی داعش بە شەهید بەڕێگای ساختە و بڕینەوەی خانەنشینی بۆیان."\nحازم خالیدی ئاماژەی بەوەكردووە، ئەو لیستانەی پێشنیازیان كردووە مادەیەك بۆ بودجەی 2021 زیادبكرێت لەبارەی ئەژماركردنی ونبووەكانی رۆژئاوای عێراق بەشەهید جێگای نیگەرانییە و وردەكاری و ساغكردنەوەی ئەمنیی زۆری دەوێت بۆ ئەوەی دوژمنانی عێراق نەگرێتەوە كە "چەكدارە یاخی و تیرۆریستەكانن".\nترەمپ باس لە ’’ڕزگارکردنی جیهان’’ دەکات\n2021.03.30 - 23:39\nكیكی: گفتوگۆیەكی جدی هەیە لەبارەی ئەگەری دابەزاندنی نرخی دۆلار\n2021.03.29 - 14:44


حەشدی شەعبی ناحیەی سەرگەڕانیش تەعریب دەکاتەوە - باسنیوز\nحەشدی شەعبی ناحیەی سەرگەڕانیش تەعریب دەکاتەوە\nلە داقووق دەستی بە تەقاندنەوەی دەیان ماڵە کورد کردووە\nمیلیشیاكانی حه‌شدى شه‌عبی، هه‌وڵه‌كانیان خستووه‌ته گه‌ڕ بۆ به‌عه‌ره‌بكردن و به‌شیعه‌كردنى كه‌ركووك. به‌رپرسێكی ئه‌منیش نوێترین زانیاری له‌سه‌ر ته‌عریبكردنه‌وه‌ى گونده‌كانى سنوورى شاره‌دێی سه‌رگه‌ڕانى سه‌ر به شارۆچكه‌ى دووبز ده‌خاته ڕوو.\nله‌م باره‌یه‌وه، عه‌لى محه‌مه‌د، به‌ڕێوه‌به‌رى ئاسایشی دووبز، بۆ (باس) ڕای گه‌یاند: "دواى ئه‌وه‌ى به‌پاڵپشتیى حكوومه‌تى عێراق و پارێزگاره‌كه‌ى حه‌شدى شه‌عبی له كه‌ركووك، هه‌وڵی ته‌عریبكردنی سنوورى گونده‌كانى ده‌وروبه‌رى شاره‌دێی سه‌رگه‌ڕان به‌تایبه‌ت گوندى (په‌لكانه)، كه یه‌كێكه له گه‌وره‌ترین گونده‌كانى ئه‌و سنووره درا، ئێستا ژماره‌یه‌ك له هاووڵاتییانى عه‌ره‌ب هاتوونه‌ته گوندى په‌لكانه و چوونه‌ته ناو ئه‌و خانووانه‌ى كه چۆڵ بوونه و به‌نیازن كورده‌كان له‌و گونده به‌ته‌واوى ده‌ربكه‌ن و ئینجا خێزانه‌كانیان بهێننه ناو گونده‌كه".\nبه‌ڕێوه‌به‌رى ئاسایشی دووبز گوتیشی: "له چه‌ند رۆژی ڕابردووشدا ژماره‌یه‌ك په‌رله‌مانتاری كورد چوونه‌ته سنوورى گوندى په‌لكانه، گوایه ڕێگرى بكه‌ن له‌و ته‌عریبكردنه، به‌ڵام ئه‌وان هاتن و ده‌یانویست به سوڵحى عه‌شائیرى كێشه‌كان چاره‌سه‌ر بكه‌ن".\nڕوونیشی كرده‌وه، ئێستاش هه‌ندێك هێز هه‌ن له سنوورى سه‌رگه‌ڕان گوایه باسیان له‌وه كردووه سنووره‌كه بپارێزن، به‌ڵام ئه‌و هێزانه خۆیان پێ ناپارێزرێت، نه‌ك بتوانن خه‌ڵك بپارێزن.\nڕاشی گه‌یاند: "تا ئێستا ئه‌و خێزانه كوردانه‌ى كه له گونده‌كانی سه‌ر به سه‌رگه‌ڕان ماونه‌ته‌وه ڕێگه‌یان نه‌داوه گونده‌كانیان به‌ته‌واوى داگیر بكرێت".\nبه‌ڕێوه‌به‌رى ئاسایشی دووبز ئاشكراشى كرد، كه ئه‌و گوندانه و به‌دیاریكراوى له ساڵانى هه‌شتاكان و نه‌وەته‌كانى سه‌ده‌ى ڕابردوو، له چوارچێوه‌ى پرۆسه‌ى به‌عه‌ره‌بكردندا سه‌دان خێزانى عه‌ره‌ب له ناوه‌ڕاست و باشوورى عێراق هێنران بۆ ئه‌و گوندانه‌ى ده‌وروبه‌رى شاره‌دێی سه‌رگه‌ڕان و كورده‌كانیش ئاوارەى هه‌رێمى كوردستان بوون، به‌ڵام له‌دواى ساڵی 2003ه‌وه كورده‌كان جارێكى تر گه‌ڕانه‌وه زێدى خۆیان.\nبه‌ڕێوه‌به‌رى ئاسایشی دووبز ئه‌وه‌شى خسته ڕوو، شاندێكى نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتووه‌كان (UN)یش سه‌ردانى سنوورى سه‌رگه‌ڕانیان كردووه بۆ تاوتوێكردنى ئه‌و دۆخه‌ى كه ئێستا له‌و سنوورە دروست بووه، به‌ڵام تا ئێستا شانده‌كه‌ى نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان هیچ به‌یاننامه‌یه‌كى له‌سه‌ر دۆخى سنوورى سه‌رگه‌ڕان بڵاو نه‌كردووه‌ته‌وه.\nبه‌پێی زانیارییه‌كانى (باس)، كه له سه‌رچاوه‌یه‌كى ئاگاداره‌وه وه‌ری گرتوون، ئه‌و عه‌ره‌بانه‌ى ئێستا هاتوونه‌ته نێو گوندى په‌لكانه‌ى سه‌ر به شاره‌دێی سه‌رگه‌ڕان، چه‌كیشیان پێیه و ئه‌گه‌ر ئه‌و عه‌ره‌بانه ده‌رنه‌كرێن ئه‌گه‌ری ئه‌وه هه‌یه ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه له‌نێوان دانیشتوانى ڕه‌سه‌نى گونده‌كه و ئه‌و عه‌ره‌بانه‌دا دروست بێت.\nبه‌پێی زانیارییه‌كانى (باس) لە کەرکووکیش به دیاریكراوى رێكخراوى به‌درى سه‌ر به حه‌شدى شه‌عبی، ده‌ستیان به دابه‌شكردنى زه‌وى به سه‌ر كه‌سوكارى چه‌كداره كوژراوه‌كانی حه‌شدى شه‌عبی كردووه، زۆربه‌ى ئه‌و زەوییانه‌ش دابه‌شی سه‌ر توركمانه شیعه‌كانى ناحیه‌ى تازه و شارۆچكه‌ى داقووق، له‌ناو شاری كه‌ركووك كراوه، بۆ ئه‌وه‌ى رێژه‌ى شیعه مه‌زهه‌ب له كه‌ركووك زیاد بكه‌ن.\nپێوه‌ند به هەمان باس، ئه‌ندامێکى ئه‌نجومه‌نى سه‌ركردایه‌تیی پارتی له كه‌ركووك-گه‌رمیان، بۆ (باس) ڕای گه‌یاند: "داگیركردنى كه‌ركووك له‌لایه‌ن حه‌شدى شه‌عبییه‌وه، جگه له بردنى سامانه سروشتییه‌كانى، ئامانجی سه‌ره‌كیی به‌عه‌ره‌بكردن و به‌شیعه‌كردنى كه‌ركووكه و له ماوه‌ى نزیكه‌ى سێ مانگى ڕابردووشدا ده‌یان خێزانى عه‌ره‌بی شیعه‌ى عێراقی هێنراون بۆ كه‌ركووك و كورده ئاواره‌كانی كه‌ركووكیش به هۆی كرده‌وه توندوتیژییه‌كانى حه‌شدى شه‌عبی له‌ناو كه‌ركووك، ناتوانن بگه‌ڕێنه‌وه بۆ شاره‌كه و فشاریش هەیە ئەو ماڵە کوردانەی ماویشنەتەوە کەرکووک بەجێ بهێڵن".\nڕاشی گه‌یاند: "هه‌ڵكوتانه سه‌ر ماڵان له‌لایه‌ن حه‌شدى شه‌عبییه‌وه بووه‌ته كرده‌وه‌ى ڕۆژانه، تەنانەت ئێستا له كه‌ركووك ئه‌وه‌ى كه ئۆتۆمبێلی گرانبه‌هاى هه‌بێت له شاره‌كانى عێراق، یاخود هه‌رێمى كوردستان ده‌یفرۆشێت و ئۆتۆمبێلی كۆن ده‌كڕێت، چونكه له كه‌ركووك، له‌سایه‌ى حه‌شدی شه‌عبیدا دزینى ئۆتۆمبێل بووه‌ته دیارده و ته‌نانه‌ت له‌ناو بازاڕ به‌زۆر ئۆتۆمبێل له خه‌ڵك ده‌ستێنن.\nله‌لایه‌كى تره‌وه، هیوا ڕه‌شید، به‌رپرسی لێژنه‌ى ناوچه‌ى داقووقی پارتی بۆ (باس) ڕای گه‌یاند: "له‌دواى خیانەتی 16ى ئۆكتۆبه‌ره‌وه میلیشیاكانی حه‌شدى شه‌عبی له داقووق 25 خانووی هاووڵاتییانیان ته‌قاندووه‌ته‌وه و هیچ گۆرانكارییه‌كى نوێ له بارودۆخى ئێستای داقووقدا نییه".\nبه‌پێی زانیارییه‌كانى (باس)، میلیشیاكانى حه‌شدى شه‌عبی له داقووقیش هه‌موو هه‌وڵێك ده‌ده‌ن بۆ ئه‌وه‌ى ئه‌و شارۆچكه‌یه هاوشێوه‌ى خورماتوو وێران بكه‌ن و ده‌ستیان كردووه به ته‌قاندنه‌وه و سووتاندن و دزینى ماڵى هاووڵاتییانى كوردى شارۆچكه‌كه.\nلە خورماتوو حه‌شدى شه‌عبی له تاوانەکانی بەردەوامە\nحه‌شدى شه‌عبی 80 پۆستى ئیدارى و سه‌ربازی له كورد وه‌رده‌گرێتەوە\nحه‌شدى شه‌عبی له خانه‌قین تاوانی گەورە ئه‌نجام ده‌دا\nله خورماتوو حه‌شدى شه‌عبی ده‌ستی له دزینى كه‌لوپه‌لی مزگەوتیش نه‌پاراستووە\nسه‌رۆكى هۆزى جبوور له كه‌ركووك: تا حه‌شدى شه‌عبیی لە کەرکووک بێت ناگەڕێینەوە\nرۆژانه 350 هه‌زار به‌رمیل نه‌وتى كه‌ركووك به تاڵان ده‌برێت بۆ ئێران\nپه‌رله‌مانتارێکی تورکمان: ریفراندۆمیش نه‌كرایه ئه‌و دۆخە هەر لە كه‌ركووكدا دەخوڵقێندرا\nدۆخى ئاواره‌كانی خورماتوو لەوپەڕی ناله‌باریدایە


له‌لایه‌ن: محەمەد ڕزگار - به‌روار: 2021-01-29-20:18:00 - کۆدی بابەت: 1763\nھە‌ندێك خۆراك ئازاری گە‌دە كە‌مدە‌كاتە‌وە\nگە‌دە یە‌كێكە لە گرنگترین بە‌شە‌كانی ئامێری ھە‌رس، كاتێك خواردن دە‌خۆیت لە كۆتاییدا دە‌چێتە گە‌دە‌وە و لە‌وێوە بە‌ھۆی ئە‌نزیمە‌كانە‌وە گە‌دە ھە‌وڵدە‌دات ئە‌و خواردنە ھە‌رس بكات و بە‌چە‌ند قۆناغێك تێدە‌پە‌ڕێت.\nھە‌ندێكجار گە‌دە بە‌ھۆی ھە‌ندێك نە‌خۆشیە‌وە كرداری ھە‌رسی تێكدە‌چێت وە‌ك ھە‌وكردنی گە‌دە یان خوێن بە‌ربوون یان شێرپە‌نجە یان شە‌لە‌لی گە‌دە ئە‌مە‌ش ئازار دروست دە‌كات.\nھە‌ست كردن بە ئازاری گە‌دە دە‌گۆڕێت لە نە‌خۆشێكە‌وە بۆ نە‌خۆشێكی دیكە و پێویستە ئە‌و كە‌سانە‌ی ھە‌ست بە ئازاری گە‌دە‌یان دە‌كە‌ن بە‌پە‌لە سە‌ردانی پزیشك بكە‌ن بۆ ئە‌وە‌ی دڵنیا بنە‌وە لە تە‌ندروستی گە‌دە‌یان، ئازاری گە‌دە دە‌بێتە ھۆی نە‌ھێشتنی ئارە‌زووی خواردن و بێزاربوونی ئە‌و كە‌سە، یان ھە‌ست دە‌كات لە‌شی گرژبووە توانای ھیچی نیە.\nئە‌و خۆراكانە‌ی یارمە‌تیدە‌رن بۆ كە‌مكردنە‌وە‌ی ئازاری گە‌دە كامانە‌ن؟\nمۆز یە‌كێكە لە‌و خۆراكانە‌ی ئازاری گە‌دە و سك ھێواش دە‌كات، بڕێكی گونجاو و تە‌ندروستی شە‌كری سروشتی تێدایە و وزە دە‌دات بە‌لە‌شی ئە‌و كە‌سە و دە‌وڵە‌منە‌دە بە پۆتاسیۆم كە بۆ لە‌شی مرۆڤ پێویستە بە‌تایبە‌ت كاتێك لە‌شی ئە‌و كە‌سە نە‌خۆشە و تووشی وشكبوونە‌وە و سكچون بووە.\nئە‌و خۆراكانە‌ی نیشاستە‌ی تێدایە وە‌ك برنج و شۆڤان و پە‌تاتە كە یارمە‌تی داپۆشینی پە‌ردە‌ی گە‌دە دە‌دە‌ن و دە‌یپارێزن و ئازاری ھێواش دە‌كە‌نە‌وە.\nمرە‌بای سێو بە‌سوودە بۆ ئازاری گە‌دە و كرداری ھە‌رس ئاسان دە‌كات و ڕێگە لە سكچوون دە‌گرێت.\nتۆست ئە‌و سە‌مونە‌ی تایبە‌تە‌ی لە بە‌شێكی زۆری ماركێتە‌كان بە‌ردە‌ستە و ھە‌ڵدە‌ستێت بە مژینی ئاوی گە‌دە و ڕێگە دە‌دات لە‌وە‌ی ھێڵنج بدات و بڕشێتە‌وە و ئازاری تە‌واو كە‌مدە‌كاتە‌وە.\nخواردنە‌وە‌ی چا ڕووە‌كیە‌كان بە‌تایبە‌ت گوڵ بە‌یبون كاریگە‌ری خێرای و ڕێگە لە ھە‌وكردنی دە‌گرێت و ئازاری كە‌مدە‌كاتە‌وە، بە‌ڵام باشترە چای نە‌عنا بە‌كارنە‌ھێنن.\nبابه‌ته په‌یوه‌ندیداره‌كان به : هەندێك خۆراك ئازاری گەدە كەمدەكەنەوە


یەکێتی: پۆستی سەرۆک کۆمار هی ئێمەیە – کوردی – RojNews.News\nیەکێتی: پۆستی سەرۆک کۆمار هی ئێمەیە\n28/02/2020 - 10:14:43 pm\nسێشەممە, 14 أغس 2018 – 08:01 ڕۆژنیوز – بڕیار محەمەد\nسەعدی ئەحمەد پیرە، وتەبێژی یەكێتی نیشتیمانی كوردستان، لەبارەی پرسی پێکهێنانی حکومەتی نوێی عێراق و مەرجەکانی کورد بۆ بەشدارکردن لە حکومەتی نوێی عێراق، قسەی بۆ ڕۆژنیوز کرد.\nسەعدی پیرە، وتی: گفتوگۆكانمان لەگەڵ لایەنە براوەکانی هەڵبژاردنی ١٢ی ئایار بەردەوامە، بە تایبەتی لەگەڵ شیعە و سوننە، بۆ ئەوەی بتوانین لە داهاتوودا حكومەتێكی سەركەوتوو دورستبكەین و خزمەت بە خەڵكی تەواوی عێراق بكات.\nبەوتەی وتەبێژی یەکێتی، مەرجی كورد بۆ بەشداریکردن لە حكومەتی داهاتووی عێراق ئەوەیە، کە لە سێ سەرۆكایەتییەكەی عێراق یەكێكیان بۆ كورد دەبێت و لە وەزارەتەكانیش وەزارەتێكی سیادیی بۆ كورد بێت، هەروەها لە بوارەی سەربازییشەوە پۆستێك بۆ كورد بێت.\nسەعدی پیرە لەبارەی پۆستی سەرۆكایەتی كۆماری عێراقەوە، وتی: پۆستی سەرۆك كۆماری عێراق هی یەكێتییە و هەر بۆ یەكێتیش دەبێت، چونکە ئەگەر ئێستا پۆستی سەرۆكایەتی هەرێم نەمابێت، بەڵام دەسەڵاتەكانی دراوەتە سەرۆكی ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێم كە ئەویش پشكی پارتی دیموكراتی كوردستانە، بەوپێیەش بێت پارتی پشكی خۆی هەرماوە و یەكێتیش پۆستی سەرۆك كۆمار بەمافی خۆی دەزانێت.\nسەبارەت بە سكالای لایەنەكان لەسەر ئەنجامی هەڵبژاردنەكان، سەعدی پیرە پێیوابوو، کە تا ئەوكاتەی سكاڵاكان بەفەرمی لەلایەن دادگای فیدراڵییەوە یەكلای دەکرێتەوە، پێكهانی حكومەت ئەستم دەبێت، دەشڵێت: ئێمە پێشوازی لەهەر هەنگاوێك دەكەین بۆ بەهێزكردنی پێگەی كورد لە حكومەتی داهاتووی عێراق.\nپیرە، ئامادەنەبوو ناوەڕۆکی ئەو پرۆژەیە ئاشکرا بکات، کە پێشتر لەگەڵ پارتی ئامادەیان کردووە، بەڵام وتی:هەر لایەنێكی بییەوێت بەشداربێت لە پرۆژەكەدا، ئەوە ئێمە پێمان خۆشە، چونكە لە حكومەتی داهاتووی عێراقدا سەنگ و قورسایی كورد زیاتر دەبێت لەبەرامبەر شیعە و سوننە.\nسەعدی پیرە، وتەبێژی یەکێتی نیشتمانی کوردستان، لە کۆتایی قسەکانیدا وتی: بەرپرسانی عێراقمان لە کەمیی ڕێژەی بەشداریکردنی هاوڵاتیان لە هەڵبژاردنەكانی ١٢ی ئایار ئاگادارکردووەتەو و پێمانوایە زەنگێكی مەترسیدارە، بێگومان ئەوەش لە ئەنجامی نەبوونی حكومەتێكی باشە نەبوونی خزمەتگوزارییە، بۆیە پێشەوەی قسە لەسەر پۆست و ئیمتیازات بكرێت، پێویستە هەڵبدەین شەقام ئاشتبكەینەوە.\nفڕۆکە جەنگییەکانی تورکیا بۆردوومانی ئامێدییان کرد\nعەفرین، هێزە داگیرکەرەکان دوو ژنی دیکەیان ڕفاند


بەرپرسی كۆمەڵەی قورئان خوێنانی كوردستان: ئەندامی ئافرەتمان هەیە و بەشداریشان لەپێشبڕكێی قورئاندا كردوە | ماڵپەری قورئانی پیرۆز\nكورديو - دڵشاد خۆشنوس\nكاوە شاكر، بەرپرسی كۆمەڵەی قورئان خوێنانی كوردستان، لەساڵی 1968 لەشاری هەولێر لەدایك بوەو، ئێستا لەگەڕەكی هەڤاڵان دادەنیشێت و خاوەنی بڕوانامەی ناوەندیە و فەرمانبەرە بەقورئان خوێن و بانگ بێژ دامەزراوە لەمزگەوتی جەلیل خەیات كەگەورەترین مزگەوتی پایتەختی كوردستانە، هەروەها بەرپرسی كۆمەڵەی قورئان خوێنانی كوردسانە، لەم چاوپێكەوتنەی كوردیودا باس لەكۆمەڵەكەیان و چالاكیەكانیان دەكات.\nكوردیو : كۆمەڵەی قورئان خوێنان كەی دامەزراوە.\nكاوە شاكر: لەساڵی2001 دامەزراوە و لەساڵی 2004 كۆنفراس و هەڵبژاردنمان كردوە.\nكوردیو : ڕێژەی ئەندامتان چەندە؟\nبەس لەناو شاری هەولێر 436 ئەنداممان هەیە بەپیاو و ئافرەت.\nكوردیو : مەرجی ئەندام بوون چیە؟\nكاوە شاكر: مەرجی ئەندام بون بریتیە لەوەی یەكەم دانیشتووی كوردستان بێت، دووەم، تەمەنی لە18ساڵ كەمتر نەبێت، سێ یەم، شارەزایی تەواوی لەقورئانی پیرۆزدا هەبێت و خاوەن ڕەوشتی بەرزبێت.\nكوردیو : چالاكیەكانی ئەم كۆمەڵەیە لەچی چوارچێوەیەكدا ئەنجام دەدرێت و بریتین لەچی؟\nكاوە شاكر: چالاكی یەكانمان ئەوەیە كەئەندامەكانمان بەشداریانكردوە لەپێش بڕكێیەكانی جوان خوێندنی قورئان، لەشارەكانی بەغداد و بەسرە و سلێمانی و كەربەلا و هەولێر كەتێَیدا ئەندامەكانمان پلەی یەكەم و دوەم وسێ یەمیان بەدەست هێناوە، لەناو ئافرەتانیشماندا بۆ یەكەم جار بەشداریان كردوە، بەڵام هیچ پلەیەكیان بەدەست نەهێناوە.\nكوردیو : ئێوە وەكو كۆمەڵە هیچ خەڵاتێك یان ڕێزلێنانێكتان بۆ ئەو كەسانە نەبوە كەئەندامی ئێوەن و پلەی باشیان بەدەست هێناوە؟\nكاوە شاكر: نەخێر ئێمە بودجەیەكی كەممان هەیە، بەڵام داوەمان لەحكومەت كردوە، بەڵام تائێَستا وەڵامیان نەداوینەتەوە.\nكوردیو : بۆچی پێشبڕكێ ناكرێت لەشاری هەولێر وەك لەزۆربەی شارەكانی عێراق دەكرێت ؟\nكاوە شاكر: ئەگەرپشتگیریمان بكرێت لەڕووی ماددی و مەعنەویەوە، ئەوا دەتوانین بەو كارە هەستین و ئەنجامی بدەین، داواشمان لەوەزارەت كردوە كەپێشبڕكێیەك لەهەولێر ساز بكەین، هەر هیچ نەبێت لەسەر ئاستی كوردستان، بەڵام وا دیارە وەزارەتی ئەوقاف خۆی پێی خۆشە ئەو كارە ئەنجام بدات.\nكوردیو: ئایا قورئان خوێنتان ناردۆتە دەرەوە؟\nكاوە شاكر: نەخێر ئێمە ئەو دەسەڵاتەمان نیە و ئەوە زیاتر لەتوانای وەزارەتدایە نەك ئێمە.


فریدا نارین محەمەدی؛ ۆتوۆێژ له گه ڵ ده نگى كورده كان له ئه مريكا - VOK Radio\nفریدا نارین محەمەدی؛ ۆتوۆێژ له گه ڵ ده نگى كورده كان له ئه مريكا\n٢ي مانگى جون ٢٠١٨\nفریدا نارین (محەمەدی)، لە ساڵی 1983 لە شاری مەریوان لە دایک بوومە. لە زانکۆی فەنی و حرفەیی سنە و تەوریز لە بەشی هونەرهای تەجەسومی خویندنم تەواو کردووە. لە منداڵیەوە لە ناو هونەر و شێعردا گەورە بووم و یەکەم کۆپلە شێعرم لە تەمەنی 13 ساڵیدا نووسی. بە پێچەوانەی ئەوەی کە هێچ حەزم لە مکتەب و دەرس خوێندن نەبوو، هەمیشە خۆلیای کتێب خوێندنەوە بووم و ئارەزووم ئەوە بوو کە ببم بە هونەرمەند و نووسەرێکی گەورە بەڵام بە داخەوە بارودۆخ و ژیانی ئێران ئەو فرسەتە نادات، بە تایبەت بە ژن، ئەگەر لە شارێکی چکۆلەشدا بژیت.\nلە ساڵێ 2007 بە بۆنەی گوشارەکانی ئیتلاعاتی ئێران بە بۆنەی چالاکیە مەدەنی و هونەریەکانم ناچار بووم کۆچ بکەم و پەنام بردە باشووری کوردوستان. لەوێ دەستم بە نووسین بە کوردی کرد و لە ماوەی دوو ساڵ و نیو کە لەوێ ژیام ئەزموونی زۆرم لە بواری نووسین و رۆژنامەگەری وەرگرت. بووم بە خاوەن ستوونی حەفتانەی خۆم لە رۆژنامەی هەولێر و لانی کەم هەر حەفتەیەک بابەتێکم لە گۆڤار یان رۆنامەیەکی دیکەش بڵاو دەکردەوە کە زۆربەیان کۆمەڵایەتی و سەبارەت بە ژنان بوون. بەڵام بە داخەوە لەوێش گرووپە توندڕەوە ئیسلامیەکان مەودای درێژەدان بە نووسینیان لێ وەرگرتم و ستوونەکەم چیتر چاپ نەکرا، گوایە ئەو شتانەی من سەبارەت بە دونیای ژنان دەمنووسی، موچڕکەی بە گیانی وزارەتی ئەوقافی کوردوستاندا دەهێنا.\nساڵی 2009 کوردوستانم بە جێ هێشت و پەنام هاورد بە فەرانسە و تا ئێستا لەم وڵاتەدا دەژیم. لێرەش لەگەڵ هەموو دوژواریەکانی ژیانی پەنابەریدا هەوڵم دا درێژە بە کاری هونەری، خوێندن و نووسین بدەم. لە ساڵی 2010 توانیم لە پێشانگایەک لە پاریس هەندێ لە تابلۆکانم نمایش بدەم. لە ساڵی 2012 لە پێشانگایەکی تر لە فرانکفۆرتی ئاڵمان بەشداریم کرد و کۆمڵێک لە شێعرەکانیشم وەررگێڕدراو خرایە بەر لێکدانەوە و رەخنە. هەر لەو ساڵەدا لە زانکۆی نانت لە بەشی مێژووی هونەر و شوێنەوارناسیندا دەستم بە خوێندن کرد.\nلە ساڵی 2014 بۆ یەکەم جار بووم بە دایک و لە ساڵی 2015 دووهەمین کۆمەڵە شێعرم بە دوو زمانی فارسی و ئینگلیزی لە لایەن ئێنتشاراتی گوتە و حافز لە ئاڵمان بڵاو کردەوە بە ناوی:\n" But I ! Neither a product of love nor pleasure"\nىڵاو کرایەوە کە لە لایەن خاتوو کریستینا و عەلی تاهێری کراون بە ئینگلیزی.\nئيوه له چ تەمەنێکەو دەستتان به نووسین کردوه و بەرهەمەکانی نووسینی خۆتان بناسێنن. تا چ ئاستێک نوسینەکانتان به ژیانی شەخسی تۆوه بەستراوه و ئیلهامی گرتوه؟\nنووسین بۆ من کارێکی هەمیشەیی بووە کە لە نووسینی بیرەوەری رۆژانەوە دەستی پێکرد بەڵام یەکەم جار کە دەستم بە بڵاو کردنەوەیان کرد لە دوای زانکۆ بوو، ئەو کاتە 22 ساڵان بووم. لە ساڵی 2003 گەڕامەوە بۆ مەریوان و لەگەڵ وێبلاگ نووسین ئاشتا بووم. لە ساڵی 2004 بە یارمەتی مامۆستایەکم لە مەریوان یەکەم کتێبم کە کۆمەڵە شێعرێک بوو بە زمانی فارسی، بە ناوی "سکوت خاکستری" لە تاران بڵاو کردەوە. هەموو ئەو شێعرانە لە ژیانی شەخی خۆمەوە سەرچاوەیان گرتووە، ژیانێک کە پڕ بوو لە سەرکوت و ترس و خۆف بۆ کچێکی گەنج کە بە دوای ئازادی و گەشە کردن و خۆشەویستیدا دەگەڕا.\nناتوانم بڵێم شتێک یان کەسێکی تایبەت چون هیچکام لەمانە بە تەنیا نامانکەن بە نووسەر. بە ڕای\nمن یەکەم پەرەمێتر جەوهەرەی نووسینە. دواتر خوێندنەوەی کتێب، فیلم بینین و گوێ دان بە\nمووزیک و -هتد، ئێنجا روودا و کەسایەتیەکانن کە کەم کەم نووسین دەوڵەمەند دەکەن ئەگینا ئەگەر جەوهەرەی نووسینت ببێت بە ڵام نەخوێنیتەوە و دوور بیت لە پێوەندیە کۆمەڵایەتیەکان و بێ ئاگا بیت لە جیهانیک کە تیایا دەژیت ناتکات بە نووسەر. بەڵام هەمیشە کەسانێک بوون کە بۆ من نموونە بوونە و هێزم وەرگرتووە لێیان وەک نووسەری شیلیایی ئیزابێل ئالێندا یان بەیان سەلمان نووسەری کورد و زۆربەی ئەو نووسەر و هونەرمەندانەی کە لە پاش هەڵاتن لە وڵاتی خۆیان بەردەوام خولقێنەر بوونە.\nزمانی دایکی بۆ من تەنیا زمانێک بووە بۆ پێوەندی گرتن، چونکوو من ئەم زمانە بەس بۆ قسە کردن فێر بوومە نەک بۆ بەرهەمهێنان. بە ڕای من زمانێک کە نەتوانیت پیی بنووسیت و بخوێنیتەوە زەحمەتە لە نووسینی بەرهەمێکی ئەدەبیدا بیری پێ بکەیتەوە، زۆر جار کە بە کوردی بابەتێکم نووسیوە سەرەتا لە میشکمدا لە فارسیەوە وەرمگێراوە ئینجا بە کوردی نووسیومە. ئێستا ئەگەر زمانی دایکی کاریگەریەکیشی بووبێت ئەوا نائاگاهانە بووە و من هەوڵیکم بۆ نەداوە، بۆ من گرنتر ئەوەیە بتوانم بنووسم و پەیامی خۆم بگەیەنم بۆیە بە هەر زمانێک کە ڕاحەتتر بم ئەو کارە دەکەم. ئەڵبەت هەر زمانێک و کەلتوورێک تایبەتمەنی خۆی هەیە لە نووسیندا و خوێندنەوە و نووسین بە چەند زمانی جیاواز مێشکی نووسەر دەوڵەمەند دەکات، من هەمیشە حەزم کردووە خۆم دەرباز کەم لە سنووری زمان و بە هەر زمانێکی تازە کە فێڕ دەبم، نووسین تاقی بکەمەوە. بۆیە ئەو شتەی کە زیاتر کاریگەری بووە لە سەر نووسینی من لە هەندەران نەک زمانی دایکی بەڵکوو موحیت و کەلتوور و مێژوو و جیاوازیەکانی لەگەڵ ئەو شوێنەی من لێەوە هاتووم، بووە . زمان بۆ من بەس کەرەستەیەکە بۆ نووسین و قسە کردن و بیر کردنەوە و کاریگەری سەرەتایی شتەکانی تر لە سەر نووسینم دایدەنن نەک خودی زمان.\nبەو مانایە کە من کوردم و لە لایەن دەسەڵاتێکی مۆستەبدەوە دەچەوسێمەوە کاریگەری لە سەر ژیانم داناوە. بەڵام زیاتر ئەم هەستە کە وەک مرۆڤێک لە سەرەتاییترین مافەکانی ژیان بێ بەش بوومە زاڵ بووە بە سەر شێعرەکانمدا. جا ئەم چەوساندنەوە بە هۆی رەگەزمەوە بووبێت یان جنسیەتمەوە. وەک شاعێر کە دەست بۆ نووسین دەبەم سەرەتا ئازارەکانی ژن بوون خۆیان دەردەخەن نەک کورد بوون. چون بەڕای من تا لەش و رۆحی خۆم نەتوانم لە کۆیلەیی و کۆنەپەرەستی رزگار کەم ناتوانم بە باشی بیر لە چەمکی رزگاری نەتەوایەتی بکەمەوە، بۆیە ئەگەر هەستی نەتەوایتیش لە بەرهەمێکمدا خۆی نیشان دابێت ئەوەش نائاگاهان بووە.\nئەگەر شێعرەکانی منتان خوێندبێتەوە دەنگێکک دەبیسن وا لە هەناوی ژنێکەوە دەردێت کە زۆر شتی چەشتووە و پڕە لە رەشبینی و گەشبینی و ئارەزوو و ناهومێدی، من کە دەنووسم لە روانگەی ژنێکەوە بۆ دونیا دەڕوانم کە ئارەزووی جیهانێکی دوور لە ئازار و توندوتیژی هەیە، جا نازانم ئەمە ناو دەنن بیرۆکەی فمینیستی یان نە.\nژن بوون لە هەموو دونیا سەختە. بەڵام لە هەندەران بە لوتفی بوونی یاسا و ئازادی دەربڕین هومێدی بەرەو باشتر چوون هەیە. وەک پەنابەر، تا ئێستا هەستم نەکردووە کە ژن بوونم بووبێتە هۆی سەرکەوتن یان دواکەوتنم، ئەڵبەت هەستم بەمە کردووە کە وەک ژنێکی کورد چۆنیەتی ژیان و تەجروبەکانم، پرسیاری دروست کردووە و سەرنجی خەلکی ئەورووپی راکێشاوە بەڵام هەستم بە راسیسم یان شتی لەم چەشنە بە هۆی ژن بوونمەوە نەکردووە.\nگرنگترین شت رزگار بوون لە سانسۆر و نەترسین لە نووسین. لە سیستەمی ئەۆرووپا بە پێچەوانەی ئێران و کوردوستان، بە ئازادانە نووسین فێری رێز گرتن لە خۆت دەبیت. کاتێک کە نووسەرێک لە لایەن سیستەمێکەوە ناچار بە خودسانسۆری دەبێت یان بەرهەمەکانی سانسۆر دەکەن، وردەوردە لە باتی گەشە کردن دەشکێتەوە. نووسین لە وڵاتێکی ئازاد و بێ سانسۆر هێز دەبەخشێت بە نووسەر. خاڵێکیتر ئەوەیە کە لێرە نووسەر و خوێنەر سنوور و پێگەیان دیاری کراوە بۆیە نووسین ئاسان نییە و بەرپرسایەتی زۆری بە دواوە هەیە و وەک لای خۆمان هەر کەسێک ناتوانێت ببێت بە خاوەن بەرهەم و خوێنەری خۆی. تۆ ئازادیت بنووسیت و بەرهەم بڵاو کەیتەوە بەڵام دواتر دەبێت وڵامی زۆر پرسیاریش سەبارەت بە ناوەڕۆکی بیرکردنەوە و بەرهەمەکەت بدەیتەوە. هەموو ئەو ساڵانەی لە ئێران و لێرەش -لە ناو هاوزمانەکانمدا، چ بە نووسین چ بە شێوەکاری بەرهەمم بڵاو کردووەتەوە هیچکات رووبەڕووی پرسیار نەبوومەتەوە بێجگە لە دەست خۆشی و ئافەرین بیستن، بە ڕاستی ئەم دوو وشە نابنە هۆی باشتر بوونی بەرهەم بەڵکوو رەخنە و پرسیارە کە بەرهەم هێنەر مەجبوور دەکات پێش بڵاو کردنەوەی کارەکانی پێداچوونەوە بکات و کاری باش بڵاو بکاتەوە. موخاتەبی ئەورووپی پرسیاری زۆر دەکەن و دەتبەنە ناو فکر. ئەمە ئەو شتەیە کە نووسەر و هونەرمەندان و بەرهەم هێنەران پێویستیانە ئێمە لەم بارەوە هیشتا زۆر فەقیرین.\nخەریکی چیرۆکم و کاری وەرگێرانم بە دەستەوەیە بەڵام نازانم کەی دەتوانم بڵاویان کەمەوە چون ئێستا ئەرکی دایکایەتیم زیاتر بووە و ئەمەش بە راستی خۆی کارێکی گەورە و هونەرێکە کە هەموو کاتم دەگرێت بەڵام چێژی لێ دەبەم. پەیامێکی تایبەتم نییە، هیوای سەرکەتنم هەیە بۆ هەموویان.\nدکتۆرسورە ییا فەلاح: باس لە پەرتۆکەکەی دەکات سەبارەت بەو کەسانەی خاوەن پێداویستی تاێبەتن\nبه‌رده‌وامیی ئاگركه‌وتنه‌وه‌كان له زنجیره چیاكانی زاگرۆس و به‌رگری قاره‌مانانه‌ی ژینگه‌پارێزان


کوردیپێدیا - کورتەیەک دەربارەی مێژووی راگواستن و تەعریب لە باشووری کوردستان دا\n📖 کورتەیەک دەربارەی مێژووی راگواستن و تەعریب لە باشووری کوردستان دا | پۆل: کورتەباس | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nکورتەیەک دەربارەی مێژووی راگواستن و تەعریب لە باشووری کوردستان دا\nنووسینی: رەحیم حەمید عەبدولکەریم\nبابەتەکەمان تایبەتە بە ناوچەیەک کە بەپێی شوێنی جوگرافی کەوتووەتە سنوری باشوری کوردستان کە ئێستا بەشێکە لە دەوڵەتی عیراقی، ئاشکرایە کە (وشەی عیراق) بە بەشەکانی خوارووی دۆڵی رافیدەین دەوترا ئەمەش لەبەر تەختیی خاکەکەی و نەبوونی چیا و نشێوییەکان(1)، هەروەها لە نەخشەی ئەم گەریدەانە: (ئەلبەلغی، ئەستەخری، ئیبن حەوقەل، مەقدیسی)دا هاتووە کە ئەو شوێنە جوگرافیەی عیراق دەینوێنێت :لە لای باکورەوە لە(تکریت)ی سەر رووباری دیجلەوە دەست پێدەکات تا دەگاتە بەسرە ودەریای فارسی لە لای باشوورەوە(2)، لەدوای هاتنی ئایینی ئیسلام وردەوردە دەستیانکرد بە بڵاوبوونەوە و بێگومان عەرەب وەکو نەتەوە توانییان ئایینی پیرۆزی ئیسلام بقۆزنەوە بۆ بڵاوبوونەوەی نەتەوەیی خۆیان و دروستبوونی شار و شارۆچکەی جۆراوجۆر لەسەر خاکی عیراق و دواتریش لە سەرەتاکانی هەرێمی شاخ کە دەکاتە خاکی کوردستان(3)، بۆ نموونە بنیاتنانی شارێک بەناوی (واسیت) واتە شاری (کوت)ی ئێستا کە شوێنێکی قامیشەڵان بوو هەربۆیە ناونرا بە (واسیتی قامیشەڵان) ئەویش لە سەردەمی خەلافەتی ئەمەویدا لەلایەن ئەلحەجاج (الحجاج)ەوە سەرپەرشتیدەکرا، (یاقوتی حەمەوی) دەڵێت: (ئەو شارە لە ساڵی 84 کۆچی دەستیپێکرد ولە ساڵی 86 کۆچی تەواوبوو و دانیشتوانەکەی تێکەڵەیەکبوون لە عەرەب و عەجەم)(4)و شاری (کوفە) لە سەردەمی عومەری کوڕی خەتاب و بە سەرپەرشتی (سەعدی کوڕی وەقاس) دروستکراوە و هەروەها شاری موسڵ کە ئەوکات ناونراوە و پێشتر ناوی (خولان) بووە و بۆیە موسڵمانەکان ناویانناوە (موسڵ) چونکە لەوکاتەدا گەیشتوونەتە ئەو شارە و فەتحیانکردووە و هەروەها شوێنێکە کەوتووەتە نێوان عیراق و جەزیرەوە،(5) هێرش و تەوژمی جێنشینبوونی عەرەبی لە سایەی فتوحاتی ئسلامی لە سەدەی حەوتەمی زایینیدا بە مەزنترین کاریگەریی لەسەر پێکهێنانی رەگەزی بۆ دانیشتوانی عیراق پێکدەهێنێت، چونکە بەسرە و بەغدا و موسڵیان جێنشینکرد و چەندین شاری نوێیان دروستکرد و بە درێژایی مێژوو بوونە پێگەگەلێک بۆ هاتنی خەڵکانێکیتر و ئەو تەوژمەی کۆچی عەرەبییە بۆ عیراق بەررزتربووەتەوە تاوەکو لە سەدەی شەشەمی کۆچیدا (سیانزەهەمی زایینی) گەیشتووەتە ترۆپکی گەشەسەندنی.(6) (مێژوونووسەکان جەختدەکەنەوە لەسەرئەوەی کە شتێک نەبووە ئاماژەبکات بە بوونی عەرەب لەعیراقدا تا هەزارەی یەکەمی پێشزایین و زاراوەی (ئەلعەرەب) هاوتابووە بۆ وشەی (بیابان- بادیە) لە زمانە سامییەکاندا، (جورجی زیِدان) وادەبینێت کە عەرەب پێشئیسلام مەبەستلێی دانیشتوانی دوورگەی عەرەبی بووە بەتەنها و تەوژمی بەعەرەبکردن لە سەردەمی عەباسییەکاندا بەتوندی بەردەوامبووە)،(7) دەستپێکردنی هێرشەکانی هێزەکانی ئیسلام بۆ ناوچەکانی کوردستان بێگومان لە ناوچە باشورییەکانی کوردستانەوە دەستیانپێکردووە و گەورەترین شەڕی ئەو ناوچەیە شەڕی (جەلەولا) بووە کە لە سەردەمی خەلافەتی عومەری کوڕی خەتاب بووە لە ساڵی 16ی کۆچی،(8) هەواڵەکانی نەتەوەی کورد کە لەسەر زاری مێژوونووس و گەڕیدە موسَڵمانەکان لە کورد و عەرەب و فارس وەکو (ئەلەمدائینی و بلازەری و ئەحمەد ئەلکوفی دینەوری و یەعقوبی و ئیبن فەقیە و تەبەری و ئیبنوئەسیر و ئیبنوکەسیر و ئیبن خەلدون و ئەستەخری و یەعقوبی و مەقدیسی و ئیبن مەسکویە) هەموویان جەخت لەسەرئەوەدەکەنەوە کە کورد لە سەردەمی سەرەتای بڵاوبوونەوەی ئایینی ئیسلام رووبەرووی فیکری داگیرکاریی عەرەبی بوونەتەوە دژی حوکمی کۆلۆنیالیی ئەمەوی و عەباسییەکان، هەموو ئەو نووسەرانە باس لە چەندین بەسەرهاتی شەڕی نێوان کورد و عەرەب دەگێڕنەوە لە وڵاتی شاخ و زەوی جەزیرە و فارس و حەلوان و دیناوەر و هەمەدان و شەهرەزوور و گرنگترینیان شەڕی شازادە (دیسم کوڕی ئیبراهیمی کوردی) بووە وەکو ئەوەی کە (ئیبنوئەسیر و ئیبن خەلدون) باسیانکردووە و ئەمەویەکان دەستی حەجاجی کوڕی یوسفی سەقەفیان واڵاکردبوو بۆ لەناوبردنی خەواریج و ئەو کوردانەی کە لەگەڵیاندا بوون ئەویش هێزی شامیی ناردبوو بۆ شەڕی کوردەکان و هەروەها (محەممەد ئیبن ئەلقەسیمە)ی وەکو حاکمی هەرێمی فارسی دانابوو بۆ هێناوەی هۆزە کوردەکان بۆ ژێر رکێفی خۆیان،(9) هەروەها ئیبنولئەسیر (ابن الاپیر) لەکتێبەکەیدا ئەلکامیل (الکامل/ بەرگی سێیەم/ لاپەڕە :29) باس لە هێڕشی (عومەر عەزرە بن قەیس) بۆسەر شارەزوور دەکات، بەڵام نەیتوانی و دواتر بە کوشتار و شەڕ (عەتبە ئبن فەرقەد) چووە شارەزورەوە، ئەو شەڕ و هێڕش و نەبەردییانەی کە بەدرێژایی مێژوو بەناوی ئایینی ئیسلامەوە دژی میللەتی کورد ئەنجامدراوە ئەوەند زۆرن کە ناکرێت ئێمە لێرەدا باسیبکەین و ئەو نووسەرانەی کە ئاماژەمانپێدان گەواهی ئەو راستییەن و ئەوە بێگومان چەندین کاردانەوەی خۆی هەبووە لەسەر دانیشتوانانی کوردستان و تێکەڵبوونی عەرەب و هاوردەکردنیان بۆنێو خاکی کوردستان بەچەندین هۆکار کە کاریانکردووەتەسەر کەڵەکەبوونی دانیشتوانانی غەیرە کورد لەکوردستاندا، (دەستبەسەراگرتنی رەگەزی عەرەبی بەسەر ناوچەکانی دەرەوەی نیمچە دوورگەی عەرەبیدا، تەنها لەڕووی سەربازییەوە نەبووە، بەڵکو لەڕووی مرۆییشەوە ئەنجامدراوە و تەنانەت زۆر لە هۆز و تیرەی جەنگاوەرەکان لەکاتی جەنگدا خێزانەکانیان لەگەڵ خۆیان دەبرد)(10)و کاریانکردووەتەسەر زمان و ئەدەب و شێوەی نووسین و.. هتد.(11)، لە سەدەی حەڤدەهەمی زایینیدا چەندین پێشهات روویاندا کە پەیوەندییان هەبوو بە پێگەی هۆزەکان لە دابەشبوونیان و بڵاوبوونەوەیاندا و ئەوەش بووە هۆی گۆڕانکاری لە نەخشەی عەشایری عیراقیدا ولە ناوەڕاستی ئەو سەدەیەدا کۆچی عەشایری گەورە روویدا لە ناوچەی جەزیرەی رۆژئاوای فورات لەوانە هۆزەکانی شەممەر و لە ساڵی 1640 زایینیدا چەندین کۆمەڵە بارکردن و کۆچکردنیان دەستیپێکرد لە (نەجد)ەوە بۆ (عیراق) وەکو هۆزەکانی (شەممەر و دلێم و زوبێد) و (شەممەر توقە) بۆ ناوچەکانی (کوت و دیالا)و هەروەها هۆزەکانی (زۆبەع و ئەلبوحامید وحەدیدی و تەی و عوبێد)و.. هتد.(12) لە سەردەمی دەستەڵاتدارێتی عوسمانیدا (مەدحەت پاشا) هەوڵێکی دیاریداوە بۆ جێنشینکردنی هۆزە عەرەبییەکان لەسەر ئەو زەوییانەی کە سەربە دەوڵەت بوون و لەوانە هۆزەکانی (شەممەر و عەنزە و دلێم و کەعب).(13) جگەلەو چەندینجۆر لە دوورخستنەوە و راگواستن بەدرێژایی مێژوو ئەنجامدراوە دژی هۆزە کوردییەکان لەوانە و لە سەردەمی دەستەڵاتدارێتی عوسمانییەکاندا لە کۆتاییەکانی سەدەی نۆزدەهەم ئەویش راگواستنی عەشیرەتی (هەمەوەند)(14) بوو، بۆ (تەرابلوس)ی لیبیا دوای ئەوەی کە دەستەڵاتدارێتیی عوسمانی چەندینجار بەرانبەر شۆڕشەکانی ئەو عەشیرەتە بوونەتەوە بەناردنی لەشکری گەورە و زۆرجار تووشی شکست بوونەتەوە و بەتایبەتی لە راپەڕینەکەی ساڵی 1890ز، راگواستنی هۆزی هەمەوەند لە سەردەمی ویلایەتی (ئەحمەد راسم پاشا 1882ز - 1896ز) ئەنجامدراوە کە لەو سەردەمەدا والیی تەرابلوس بووە (15)، هەروەها کۆمەڵێکیتریان رەوانەی (بەنغازی) کران.(16) بەپێی بەڵگە مێژووییەکان بەدرێژایی مێژوو کوردستان لە کیانێک نەبووە کە ناوی عیراق بێت و بەدرێژایی جەنگی یەکەمی جیهانی و هەڵوەشانەوەی دەوڵەتی عوسمانی و داگیرکردنی بەغدا لە لایەن بریتانیاوە و گەیشتنی سوپای بریتانی بۆ نێو بەغدا لە 1917/3/11 و کۆنترۆڵکردنی لە لایەن بریتانیاوە(17)و بێگومان لەچەندین شوێنیشدا شەر و پێکدادانی قورسیش روویداوە بە رووی سوپای بریتانیدا(18)و بڕیاردانی ئیدارەی بریتانی کە حکومەتێکی عیراقی کاتیی دابمەزرێنرێت بە سەرۆکایەتی (عەبدولڕەحمن ئەلنەقیب)و بەشێوەیەکی رەسمی ئەم حکومەتە لە 1920/11/11 راگەیەنرا(19)و دواتریش دامەزراندنی مەملەکەتی عیراقی و دانانی شا فەیسەلی یەکەم وەکو مەلیکی ئەو مەملەکەتە لە 1921/8/23دا کە هیچ نوێنەرێکی کورد لە پارێزگاکانی سلێمانی و کەرکوک لە ئاهەنگی دانانیدا ئامادەنەبوون،(20) پێشنیارکردنی مەلیک فەیسەڵ دوای ئەوە هات کە لە 24ی ئاداری ساڵی 1921دا لە کۆنگرەی قاهیرە ئامادەکاری بۆ کرا(21)و هەروەها لەلایەن ئەنجومەن وەزیرانی عیراقەوە (عەبدولڕەحمان ئەلنەقیب) لە 11تەموزی هەمانساڵ داوایانکردبوو کە (فەیسەڵ) بکرێتە مەلیکی عیراق بەمەرجێک کە حکومەتێ بێت پابەندبێت بە دابی پەرلەمانی و دیموکراتی بەندکرابێت بە یاسا،(22) بێگومان تاوەکو ئەوکاتە کوردستان بەشێکنەبووە لەو کیانە و (ویلایەتی موسڵ) کە زۆربەی خاکی کوردستان باشووری گرتەوە جێگای ململانێ بوو لەنێوان تورکیا و عیراقدا و دواتر کێشەکە خرایەبەردەستی کۆمەڵەی گەلان ئەویش لە 1924/9/30بڕیاری بێکهێنانی لێژنەیەکی لێکۆڵینەوەی دا بۆ لێکۆڵینەوە و پێشکەشکردنی پێشنیاری چارەسەرکردن بۆ کێشەی موسڵ،(23) (لە چوارچێوەی دەرەنجامەکانی ئەو لێژنەیە زۆر بە روونی ئاماژەدەکات بە بوونی سێ ناوچەی جیاواز لەناوچەکەدا هەن کە ئەوانەش عیراقی عەرەبی، جەزیرە، کوردستان و سنووری عیراقی عەرەبی لە باکوورەوە لە هیت و تکریت یاخود چیای حەمرین تێپەڕناکات هەروەها ئەدەبیاتی جوگرافیا لە فتوحاتی ئیسلامەوە تا مێژووی لێکۆڵینەوەکە 1925 نە باسکراوە ونە دەردەکەوێت کە ویلایەتی موسڵ (باشووری کوردستان) رۆژێ لە رۆژان بەشێ بووبێت لە عیراق)(24)و دەربارەی پێشنیاری ئەو لێژنەیە ئەوا پێشنیاری ئەوەیانکردبوو (کە ئەگەر رەهەندی ئیتنۆگرافی بەهەند بگیرێت، ئەوا پێویستە دەوڵەتێک بۆ کوردەکان دروستبکرێت، بەڵام ئەگەر رەهەندی ئابوری بەهەند بگیرێت ئەوا دەبێت بلکێنرێت بە عیراقەوە)(25)و لەوکاتە کۆمەڵەی گەلان بڕیاریدا بە لکاندنی باشوری کوردستان بە عیراقەوە بە مەرجێک مافی نەتەوەیی و رۆشنبیری و.. هتد، دانیشتوانەکەی بپارێزرێت، بەمشێوەیە کوردستانی باشوور خرایەسەر عیراقی عەرەبی و لە 1925/12/16 تورکیا بڕیارەکەی پەسەندکرد و لە 1932/1/28 ئەوکات عیراق وەکو ئەندامێکی سەقامگیری کۆمەڵەی گەلان وەرگیرا.(26) لەدوای ئەم بڕیارەوە کوردستان وەکو بەشێکی نامۆ کەوتەسەر لاشەی عیراقی تازە دروستکراوی نێودەوڵتی پشتئەستور بە بڕیارێک کە بەرژەوەندی ئابووری زلهێزەکان وایکرد کە بلکێندرێت بەو عیراقەوە، هەربۆیە دەستەڵاتدارانی یەک لە دوای یەکی عیراق هیچکات درێغیاننەکردووە لەگرتنەبەری رێوشوێنگەلێکی زۆر بۆ کەمکردنەوەی رێژەی کورد و کەمکردنەوەی پانتایی بڵاوبوونەوەیان لەو خاکەدا بەو ئومێدەی کە بتوانن رەگەزی عەرەب زۆرینە بێت لەناوچەکەدا و خاکی کورد تا بتوانن کورتبکرێتەوە و دیارە ئەم ئامانجە هەروا بەئاسانی نایەتەدی بۆیە لە چەندین رێگاوە هەوڵیانداوە بۆ گەیشتن بەو ئامانجانە، بەڵام ئەوەی پەیوەندی بە باسە سەرەکییەکەمانەوە هەیە دوو پرۆسەی سەرەکین کە لەڕاستیدا کاریانکردووەتەسەر بوونی کورد لەناوچەکەدا و بەتایبەتی لە ناوچەکانی جێی ململانێ و سنوورییەکاندا لەگەڵ عیراقی عەرەبی،(27) ئەو دوو پرۆسەیە (راگواستن و بەعەرەبکردن)ە کە بە (تەعریب و تەرحیل) ناوزەدکراون و کارێکی زۆر خراپیان کردووەتەسەر بوونی ڕەگەزی کورد لە ناوچەکەدا(28)و لەهەموو روویەکەوە کارکراوە بۆ سڕینەوەی مۆرکی کۆنی شار و شوێنەکان (بڕوانە خشتەی ژمارە/1(29)و پرۆسەی راگواستن و تەعریب بەچەندین قۆناغدا تێپەڕیوە هەر لە سەرەتای دروستبوونی دەوڵەتی عیراقەوە تاوەکو ئەمڕۆ ئەو پرۆسەیە بەردەوام بوونی هەیە، بەڵام بەشێوازی جۆراوجۆر هەر لە هێنانی خێزانی عەرەب بۆ ناوچە سنوورییەکان تاوەکو راگواستنی گوندە سنوورییەکانی کوردستان و تەسفیرکردنی کوردە فەیلیەکان و راگواستنی ناوچەکانی ململانێ لەدوای هەرەسی شۆڕشی کورد لە ساڵی 1975 بە دوو جۆر ئەوەی کە بەشداری شۆڕشی کردبوو (عائدون) دەنێردران بۆ خواووی عیراق و ئەو گوندانەی دەوروبەری ناوچەکانی جێی ململانێبوون لەگەڵ ئەواندا راگوێزران بۆ خوارووی عیراق و راگواستنی 5000 گوندی ساڵانی 1987-1988و راگواستنی بارزانییەکان و راگواستنی ناوچەکانی جەنگی عیراق- ئێران و.. هتد. د.مارف عومەرگوڵ لەکتێبەکەیدا جینۆسایدی گەلی کورد دەڵێت: (تاوەکو ساڵی 1979ژمارەی راگوێزراوان لە هەرێمی کوردستان گەیشتە 700 هەزار کەس و ئەو راگواستن و پەلاماردانە 1222 گوندی گرتەوە لە ناوچەکانی دیالا و سلێمانی و هەولێر و کەرکوک و دهۆک و موسڵ سەرباری ئەوەی کە گوندە سنوورییەکانی عیراق- ئێران وێرانکران)،(30) هەموو یاساکانی زەویوزاری کشتوکاڵی بەدرێژایی حوکمڕانییە جیاوازەکانی عیراق هەردەم وا داڕێژراوە کە دەرەنجامی جێبەجێکردنی ببێتە فاکتەرێک بۆ راگواستن و تەعریبی کوردستان بۆ نموونە لە ساڵی1932 بڕیاری ژمارە (50)ی تایبەت بە مافی زەویوزاری کشتوکاڵی دەرکرا و دواتر لە 1938دا گۆڕدرا بە یاسای ژمارە(29)ی تایبەت بە هەمان مەبەست و بەپێی ئەم یاسایە (اللزمە) مافی خاوەندارێتی بەڕەسمی درا بەو هۆز و بنەماڵانەی کە لەسەر ئەو زەوییانە نیشتەجێبوون و بەمشێوەیە چەندین هۆز و عەشیرەتی عەرەب کە هاتبوونە ناوچە کوردنشینیەکان و نیشتەجێکران و هێنرانەسەر زەوی کورد سوودیان لەو یاسایە وەرگرت و هەر بۆ هەمان مەبەست لە ساڵی 1951 یاسای ژمارە(43)ی تایبەت بە ئاوەدانکردنەوە و وەبەرهێنانی زەوییەکانی میری داڕێژرا و ساڵی 1952چەند تەعدیلێکی تێداکرا و بەتایبەتی لە خاڵی چوارەم و پێنجەمدا ئاماژەکانی بەعەرەبکردن تیایدا بەئاشکرا نیشاندەدەن،(31) دواتریش لە چوارچێوەی یاساکانی (30) ساڵی 1958و ژمارە (117)ی ساڵی 1970و ژمارە (90)ی ساڵی 1975 هەموویان وا داڕێژراون کە هاوردە عەرەبەکان بتوانن ببنە خاوەن زەویی کشتوکاڵی و بێگومان لەپشتەوەش مرامەکەی تەعریب بووە.(32) راگواستن و تەعریب بێگومان دوانەیەکی تەواکەری یەکتربوونە بۆئەو مەرامەی کە باسمانکرد و تەعریب بە مانای: (دامەزراندنی شوێنی نیشتەجێبوون بۆ کۆمەڵ و هۆزەکانی عەرەب و گۆڕینی ناوی گوند و شار و ناوچەکانی وڵاتی کورد و رێگەخۆشکردن بۆ پەلهاوێشتنی زمانی عەرەبی و چەسپاندنی وەک نەتەوە و ئایین و دەوڵەت)(33)و بەدرێژایی ساڵانی دەستەڵاتی دەوڵەتی عیراقی کاریانکردووە بۆ کەمکردنەوەی دانیشتوانانی رەگەزی کوردی لەو دەوڵەتەدا بەهەموو شێوازەکان و بۆئەوەش توانیویانە تاڕادەیەک ئامانجەکانیان بپێکن بۆ نموونە لەنێوان ساڵانی 1947 تاوەکو ساڵی 1997کە بەپێی سەرژمێرییەکانی ئەو ساڵانە دەرکەوتووە کە ژمارەی کورد زۆر کەمیکردووە لە رێژەی 30.4% لە ساڵی1947ەوە تاوەکو گەیشتۆتە رێژەی 14.6% لە ساڵی 1997دا و ئەمەش بۆ خۆی رێژەیەکی بەرچاوە(34)و زۆرترین ئەم دابەزینە لە ناوچەی دیالا روویداوە (بڕوانە خشتەی ژمارە2 وخشتەی ژمارە 3).(35) تەعریب و راگواستن دوو هۆی سەرەکی بوون بۆ سنووردارکردنی جوگرافیای هەرێمی کوردستان دەنا (رووبەری هەرێمی فیدرالی دەگاتە 78736کم2، رێژەی 18%ی رووبەری عیراق پێکدەهێنێت، دانیشتوانەکەی 22.4% کۆی گشتیی دانیشتوانانی عیراقە).(36) ئەوەی کە گومانی تێدانییە کە سەردەمی دەستەڵاتداریی حیزبی بەعس دڕەندەترین و سەختترین و خوێناویترین قۆناغ بووە کە دژ بە گەلی کورد ئەنجامدراوە لە راگواستن و تەعریبدا و بێگومان ئەویش لەوەوە سەرچاوەی گرتووە کە ئایدیای حیزبەکە ئاراستەکەی بەو شێوەیە بووە کە دروشمەکەی (ئومەتێکی عەرەیی یەکپارچە بە پەیامێکی زیندووەوە - امە عربیە واحدە ژات رسالە خالدە- ئەو ئاراستەیە دەگەیەنێت و خودی دامەزرێنەری حیزبەکە کە (میشیل عەفلەق) بووە وتوویەتی:(گەلی کورد بەشێکە لە نەتەوەی عەرەب)و ئەمەش جەختکردنە لەسەر فەوتاندنی گەلی کوردی لەپرۆگرامیدا هەربۆیە لەپراکتیکدا هەموو هەوڵێکیداوە کورد وەکو نەتەوەیەکی سەربەخۆ نەمێنێ و کوردستان لە کورد دابڕێ و بیکاتە نشینگەی عەرەب،(37) (عەبدولسەلام مەحەمەد عارف) یەکەمین سەرۆککۆماری عیراق لەچەندینجاردا بەئاشکرا دژایەتی بوونی کوردی کردووە بۆ نموونە لە زمانی مەهداوییەوە گێڕاویەتییەوە کە عەبدولسەلام بەرانبەر بە کورد وتوویەتی (چیمان داوە لە ئێوە و ئێوەش چیتان داوە لە ئێمە، ئێمە جیاین و ئێوە جیان)، لەشوێنێکیتردا کاتێک کە ئامادەکاریانکردووە بۆ شۆڕشی 1958و لە شەوی 14ی تەمووزدا وتوویەتی دوای ئەگەر شۆڕشەکەمان سەرکەوتووبێت سێ کۆمەڵ هەیە پێویستە قڕیانبکەین ئەوانیش کورد و مەسیحی و شیعەن.(38) بەهەمانشێوە و بەهەمان بیرکردنەوە لە یەکەمین رۆژی دروستبوونی کیانی عیراقەوە تاوەکو حوکمی سەدام حسەین کە دڕندەترینیان بووە لەسەر هەمان رێچکە کاریانکردووە دژ بە بوونی کورد، لەدوای رووخانی رژێمی سەدام و دروستبوونی دەوڵەتی نوێی عیراق بە دەستورێکی نوێوە و بە سیستەمێکی فیدرالییەوە، بەڵام هێشتا چەندین کێشە ماون بۆ چارەسەرکردن و لەسەرووی هەموویانەوە ناوچەکانی جێی ململانێیە و تاوەکو ئەمڕۆ هێڕشی ناسیۆنالیستی عەرەبیش بە شێوازی جۆراوجۆرەوە و بە بەکارهێنانی هەمان شێوازی بەرجەستەکردنی بنەماکانی ئیسلام وەکو داردەست بۆ راگواستن و تەعریبکردن لە ناوچەکانی ژێر دەستەڵاتی حکومەتی ناوەند بەتایبەتی هەر بەردەوامە و کاری خۆی کردووەتەسەر ئاوارەبوونی هەزارەها خێزانی کورد لە ناوچەکانی ململانێ. ••• خشتەکان: خشتەی ژمارە(1) ناوی ئەو قەزا وناحیانەی کە بەمەبەستی بەعەرەبکردن گۆڕاون خشتەی ژمارە(2) رێژەی کورد لە عیراقدا لە ساڵی 1947ەوە تاوەکو 1997ز خشتەی ژمارە(3) رێژەی گۆڕانی ساڵانەی دانیشتوانانی هەندێ لە پارێزگاکانی کوردنشینی لە 1947 تا 1977 پەراوێزەکان: 1. د. خەلیل ئیسماعیل محەممەد/ و: لە عەرەبیەوە: عەبدوڵا رەشید حسێن/ کێشەی کورد لە عیراق، کێشەی سنوورە یان بوون/ چاپی یەکەم/ هەولێر 2010/ لا: 17. 2. هەمان سەرچاوەی پێشوو/ ل17. 3. لە سەردەمی سوڵتانی سەلجوقی (سنجر)ەوە کە لە ساڵی 1157 زایینیدا مردووە، هەرێمی شاخەکان (اقلیم الجبال) لەوکاتەوە بە کوردستان نێوەزەدکراوە – سەرچاوە; د.جمال رشید أحمد/ ڤهور الکرد فی التاریخ/ الجز و الاول/ الگبعە الاولی/اربیل 2003:ص: 314 4. د. علی حسن الخربوگلی/ تاریخ العراق فی ڤل الحکم الاموی/ مصر:1959/ص303. 5. هەمان سەرچاوەی پێشوو /لا: 295، 299. 6. د. خلیل اسماعیل محمد/ اقلیم کردستان العراق/ دراسات فی التکوین القومی للسکان/ الگبعە الپالپە/ اربیل 1999/ ص82. 7. د. خەلیل ئیسماعیل محەمەد/و: عەبدوڵا رەشید حسێن/ کێشەی کورد لە عیراق، کێشەی سنوورە یان بوون/ چاپی یەکەم/ هەولێر 2010/ لا:70-71. 8. محمد جمیل بندی الروزبیانی/ مدن کردیە قدیمە / الگبعە الاولی/1999/ ص 257. 9. د. جمال رشید أحمد/ ڤهور الکورد فی التاریخ/ الجز و الاول/ الگبعە الاولی/ اربیل 2003/ ص: 105-106. 10. رەحیم ئەحمەد ئەمین/ بەعەرەبکردن لە هەرێمە کوردنشینیەکاندا 637-847ز/ سلێمانی/ لا:14. 11. (لە سەردەمی شەشەمی پێشزایینیدا جۆرە پیتێک داهاتووە پێیدەوترا (پیتی ئوستانی) تا دەرکەوتنی ئایینی ئیسلام، کورد لەنووسیندا بەکاریانهێناوە و پێیاننوسیووە و لەهەمانکاتدا نووسینی ئارامی و لاتینییان بەکارهێناوە، بەڵام لەپاش سەپاندنی ئایینی ئیسلام لەناوچەکەدا وازیان لەم پیتانە هێناوە و بە پیتی کوفی عەرەبی نووسیویانە) سەرچاوە; رەحیم ئەحمەد ئەمین/ بەعەرەبکردن لە هەرێمە کوردنشینیەکاندا637 -847ز/ سلێمانی/ لا:43. 12. د. خلیل اسماعیل محمد/ اقلیم کردستان العراق/ دراسە فی التکوین القومی للسکان/ الگبعە الپالپە/ اربیل1999/ ص: 83. 13. د. خلیل اسماعیل محمد/ اقلیم کردستان العراق/ دراسات فی التکوین القومی للسکان/ الگبعە الپالپە/ اربیل1999/ ص44. 14. هەمەوەند عەشیرەتێکی گەورەی کوردە زۆرتر لە ناوچەکانی چەمچەماڵ و شوان دەژێن و لەچەند تیرەیەک پێکهاتوون لەوانە: (بەگزادە، رەشەوەند، رەمەوەند، سەفەروەند، سیتەبەسار)، دەگێڕنەوە کە ئەم عەشیرەتە لە سەدەی 18هەمی زایینیدا لە ئێرانەوە هاتوونەتە ناوچەکە و رۆڵی گرنگیان بینیوە لە مێژووی کورددا وەکو هاوکاریکردنی بابانییەکان و بەرەنگکاربوونەوەی تورکەکان و دەستەڵاتگرتنەدەست لە زەهاو و هاوکاریکردنی شێخی نەمر). 15. د. جرجیس فتح الله/ یقڤە الکرد/ تاریخ سیاسی 1900-1925/ اربیل2002/ دار اراس للگباعە والنشر/ ص61-63. 16. بۆ زانیاری زیاتر دەربارەی ئەم بابەتە بڕوانە (رحیم حمید عبد الکریم /لاپەڕەیەک لە مێژووی راگواستن لەکوردستاندا/ گۆڤاری بانەڕۆژ/ ژمارە7/ ساڵ2004/ لا:12-13. 17. العراق فی الوپائق البریگانیە1905-1930 / ت.فۆاد قزانجی/ تقدیم عبد الرزاق الحسنی/ ص27. 18. بۆ زانیاری زیاتر بڕوانە: د.کمال مڤهر احمد/ کردستان فی سنوات الحرب العالمیە الاولی/ ترجمە محمد الملا کریم/ بغداد / مگبعە المجمع العلمی الکردی/ ص185 19. د.محمد مڤهر الادهمی/ الملک فیصل الاول/ بغداد/1991/ ص 54-55. 20. د.سروە اسعد صابر/ کوردستان الجنوبیە1926-1939/ دراسە تاریخیە-سیاسیە/ الگبعە الاولی/2006/ السلێمانیە/ ص:24. 21. د. محمد مڤهر الادهمی/ الملک فیصل الاول/ بغداد/1991/ لا 21. 22. د. علی الوردی/ لمحات اجتماعیە من تاریخ العراق الحدیپ/ من عام 1920-1924/ مگبعە المعارف/ بغداد/ ص80. 23. د. فاچل حسین/ مشکلە الموصل، دراسە فی الدبلوماسیە العراقیە والانجلیزیە والترکیە/ بغداد 1977/ ص120. 24. فەرمان عەبدولڕەحمان/ پاکتاوکردنی رەگەزی کورد لە کوردستانی عیراقدا/ دەزگای چاپ و پەخشی حەمدی / 2006/ سلێمانی/ لا 21-22. 25. هەمان سەرچاوەی پێشوو / لا20. 26. بۆ زانیاری زیاتر دەربارەی کاری لێژنەکەی کۆمەڵی گەلان بۆ چارەسەرکردنی کێشەی موسڵ کە ئەوکات هەموو ناوچەکانی هەولیر و سلێمانی و کەرکوک و موسڵی لەخۆگرتبوو و زانینی وردەکاری ئەو لێژنەیە و دەرکەوتنی زۆرینەیی کورد لەباشوردا بڕوانە: د.جرجیس فتح الله/ یقڤە الکرد، تاریخ سیاسی1900-1925م/ اربیل 2002/ ص:535. 27. عیراقی عەرەبی هەر لە کۆنەوە بە (ارچ السواد) ناوبراوە و مارودی بەمشێوەیە باسی (ارچ السواد) دەکات: بەدرێژایی حەدیپە وموسلەوە تا دەگاتە عەبادان و پانییەکەی لە قادسیەوە تاوەکو حەلوانە، بەمجۆرە درێژییەکەی 160 فەرسەخە رووی بەری سەواد رووی بەری عیراقە، بەڵام درێژییەکەی هەندێک کەمترە) سەرچاوە; د. علی حسن الخربوگلی/ العراق فی ڤل الحکم الاموی/ 1959 مصر/ ص: 348. 28. پێوانەی خاکی کوردستانی بندەستی عیراق دەگاتە 86 هەزار کم2 واتە 19.62% خاکی عیراق پێکدێنێت و زیاتر لە 36684 کم2 بەر شاڵاوی راگواستن کەوتووە کە دەکاتە 42.66% خاکی کوردستانی عیراق، لەلایەکیترەوە ئەو ناوچانەی کە بەپێی یاسای ئۆتۆنۆمی لە 11-03-1970دا دیاریکراوە رووبەرەکەی دەگاتە 36347 کم2و بەوپێیە 42.26% خاکی کوردستانی عیراق پێکدەهێنێت و 53.74%ی لێدابڕاوە بۆ دەستەڵاتی مەرکەزی (سەرچاوە; ئەمین قادر مینە/ ئەمنی ستراتیجی عیراق و سێکوچکەی بەعسیان تەرحیل، تەعریب، تەبعیس/ سلێمانی/ 1999/ لا: 149). 29. فەرمان عەبدولڕەحمان/ پاکتاوکردنی رەگەزی کورد لە کوردستانی عیراقدا/ دەزگای چاپ و بەخشی حەمدی/ سلێمانی 2006/ لا:109. 30. د.مارف عومەرگوڵ / جینۆسایدی گەلی کورد لەبەر رۆشنایی یاسای نێودەوڵەتیدا/ چاپی چوارەم/ هەولێر 2007/ لا:35. 31. فەرمان عەبدولڕەحمان/ پاکتاوکردنی ڕەگەزی کورد لە کوردستانی عیراقدا/ دەزگای چاپ و پەخشی حەمدی/ 2006/ سلێمانی/ لا :60-61. 32. بۆ زانیاری زیاتر بڕوانە: بەختیار مستەفا محەمەد/ خاوەندارێتی زەویوزاری کشتوکاڵی/ گۆڤاری بژوێن/ ژمارە6و7/ ساڵی 2000/ سلێمانی/ لا118-131. 33. د. خلیل اسماعیل محمد/ مۆشرات سیاسە التعریب والتهجیر فی اقلیم کردستان العراق/مکتب الفکر والتوعیە للاتحاد الوگنی الکردستانی/ السلێمانیە2003/ ص:9. 34. د. خلیل اسماعیل محمد/ اقلیم کردستان العراق،دراسات فی تکوین القوی للسکان/اربیل/1998/ص46. 35. د. خەلیل ئیسماعیا محمەد/ کورد لە سەرژمێریە رەسمییەکانی عیراقدا/ گۆڤاری سەنتەری لێکۆڵینەوەی ستراتیجی/ ژمارە 22ساڵی شەشەم/ مانگی5/1998/ لا:12. 36. د. خەلیل ئیسماعیا محەمەد/ و: عەبدوڵڵا رەشید حسێن/ کێشەی کورد لە عیراق، کێشەی سنوورە یان بوون/ چاپی یەکەم/ هەولێر 2010/ لا:58. 37. د. مارف عومەر گوڵ / جینۆسایدی گەلی کورد لەبەر رۆشنایی یاسای نێودەوڵەتیدا/ چاپی چوارەم / هەولێر2007/ لا:33. 38. احمد فوزی/ عبد السلام محمد عارف، سیرته، محاکمته، مصرعه/ الگبعە الاولی/ بغداد 1989/ ص: 63 و 139.\n1. 👁 رەحیم ئەحمەد ئەمین\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (سەریاس ئەحمەد)ەوە لە: Jan 1 2016 12:09AM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Mar 7 2017 2:38PM باشترکراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 60 KB Jan 1 2016 12:09AM سەریاس ئەحمەد


ئۆتۆمبیلی هاوسه‌ری سه‌رۆكی ده‌زگای هه‌واڵگری دزرا\nجه‌نراڵ ئه‌هارون حالیفا\nله باكوری ته‌لئه‌یبیب-ی پایته‌ختی ئیسرائیل، دز چووه سه‌ر ماڵی سه‌رۆكی ده‌زگای هه‌واڵگریی سه‌ربازی و ئۆتۆمبیله تایبه‌ته‌كه‌ی هاوسه‌ره‌كه‌یان دزی.\nرۆژنامه‌ی یه‌دیعۆت ئه‌حرۆنۆت-ی چاپی ئیسرائیل بڵاویكرده‌وه كه دز چووه‌ته سه‌ر ماڵی جه‌نراڵ ئه‌هارون حالیفا، سه‌رۆكی ده‌زگای هه‌واڵگریی سه‌ربازیی ئیسرائیل كه ده‌كه‌وێته باكوری ته‌لئه‌بیبی پایته‌خت.\nئاشكراشیكردوه كه دزه‌كان دوو ئۆتۆمبیلیان له‌و شوێنه نیشته‌جێبوونه دزیوه كه یه‌كێكیان ئۆتۆمبیلی هاوسه‌ری جه‌نڕاڵه‌كه بووه، سه‌یره‌كه‌ش له‌وه‌دایه كه ناوچه‌كه له‌لایه‌ن یه‌كه‌یه‌كی تایبه‌تی سوپای ئیسرائیله‌وه پاسه‌وانی ده‌كرێت و تائێستاش ئه‌و یه‌كه‌یه دزه‌كانی نه‌دۆزیوه‌ته‌وه.\nوته‌بێژی سوپای ئیسرائیل له‌سه‌ر روداوه‌كه رایگه‌یاندوه كه ئه‌و دزه كردنه ئه‌منییه راسته‌وخۆ بۆ ماڵی جه‌نڕاڵی ناوبراو نه‌بووه، به‌ڵكو له چوارچێوه‌ی دزییه‌كه‌دا ئۆتۆمبیلی هاوسه‌ره‌كه‌ی جه‌نڕاڵیش دزراوه.


بەرپرسێکی یەکێتی"دوژمنی ڕاسته‌قینه‌ی که‌رکووک پارتییه" - KGN\nبەرپرسێکی یەکێتی”دوژمنی ڕاسته‌قینه‌ی که‌رکووک پارتییه”\n29 نیسان، 2018 4 ئایار، 2018 fryad mohammad\nجێگری مەڵبەندی یەکێتی نیشتمانی کوردستان لە کەرکوک دەڵێت: پارتی کەرکوکی بە مەیدانی خۆی نازانێت و دوژمنی ڕاستەقینەی کەرکوکە .\nڕه‌وه‌ند مه‌لا مه‌حموود لەسەر بابەتی هەڵبژاردن و بەشداری نەکرنی پارتی دیموکراتی کوردستان لە هەڵبژاردنەکان و ڕەوشی شارەکەبە ئاژانسی هەواڵی کوردپرێسی ڕاگەیاندووە و دەڵێت: به بڕوای من دوژمنی ڕاسته‌قینه‌ی که‌رکووک پارتییه. ئێستاش ئه‌و بایکۆته‌ی کادێره‌کانی پارتی کردوویانه پێیان باش نییه به‌ڵام له سه‌رکردایه‌تییه‌وه ئه‌و بڕیاره‌یان به زۆر به سه‌ردا سه‌پاندوون. له هه‌مان کاتدا میدیاکانی پارتیش ئه‌و وه‌زعه دروست ده‌که‌ن ئه‌گینا تا ئه‌م کاته‌ش حاڵی واقیعی که‌رکووک دیاره. هه‌موو لایه‌نه سیاسییه‌کان به‌شداری پڕۆسه‌که‌ن و که‌س کێشه‌ی نییه و هه‌مووش بانگه‌شه ده‌که‌ن بۆ هه‌ڵبژاردن.\nدەشڵێت: پارتی که‌رکووک به مه‌یدانی خۆی نازانێت و خۆی زۆر لاواز ده‌بینێت. به هه‌موو ده‌سه‌ڵاتی خۆی و ده‌سه‌ڵاتی حکوومه‌تی هه‌رێم زه‌ختی له‌سه‌ر یه‌کێتیی نیشتمانیی کوردستان و خه‌ڵکی که‌رکووک دروست کردوووه. به قه‌د به‌ره‌ی تورکمانی ده‌نگیان هێناوه بۆیه پارتی له هه‌موو شێوه‌یێک دژی که‌رکووکه و نایهه‌وێت که‌رکووک بێته‌وه سه‌ر هه‌رێمی کوردستان. به‌ڵگه‌شم بۆ ئه‌م قسه ئه‌وه‌یه دوو جار له ئه‌نجومه‌نی پارێزگای که‌رکووکه‌وه نامه‌ی ڕه‌سمی ڕه‌وانه‌ی په‌رله‌مان و حکوومه‌تی کوردستان کرا بۆ ئه‌وه‌ی که‌رکووک بخرێته‌وه سه‌ر هه‌رێمی کوردستان به‌ڵام ئه‌وان ڕازی نه‌بوون.\nپێشینەی سێ ملیۆنی بۆ 40 مانگ درێژکرایەوە\n31 تشرینی یه‌كه‌م، 2018 fryad mohammad 0\nKGN – NEWS ئەنجومەنی باڵا بڕیاریدا کە نەوەی نوێ وەک هێزێکی ئۆپۆزسیۆنی چالاک لە خولی پێنجەمی...\nKGN – NEWS بەهۆی قوڕ و لیتەوە پرۆژەکانی ئاو وەستاون، ناتواندرێت ئاوی پاک...


لە كەلار تۆمەتبارێك دەستگیركرا – تۆڕی میدیایی خەڵک\nلە كەلار تۆمەتبارێك دەستگیركرا\n2019/05/05 - 9:48 PM\nلەلایەن هێزەكانی پۆلیسی 104ەوە تۆمەتبارێك لەناو بازاڕی شاری كەلار دەستگیركرا.\nمقەدەم عەلی جەمال قەدوری وتەبێژی پۆلیسی گەرمیان ڕایگەیاند:” ڕۆژی شەممە لەناو بازاڕی كەلار مەفرەزەكانی فریاكەوتن (104)ی كەلار بەتۆمەتی دزیكردن تۆمەتبارێكیان دەستگیركردووە كە لەناو بازاڕی ئەو شارەدا بڕی ملیۆنێك و (750) هەزار دیناری عیراقی لەناو ئۆتۆمبێلی هاووڵاتیەك دزیبوو.\nوتەبێژی پۆلیسی گەرمیان ئەوەشیخستەڕوو:” دوای ڕادەستكردنی تۆمەتبارەكە بە بەشی پۆلیسی كەلار و لێكۆڵینەوە لەگەڵیدا دانیناوە بەم تاوانە و چەندین تاوانی دزیكردنی تردا”.\nمقەدەم عەلی جەمال قدوری ئاماژەی بەوەشدا:” تۆمەتبارەكە دانی بەوەداناوە لەشاری سلێمانی بڕی حەوت هەزار دۆلاری ئەمریكی لە هاووڵاتییەك دزیوە”.\nوتەبێژی پۆلیسی گەرمیان ئاشكرایكرد:”لەئێستادا تۆمەتباری دەستگیركراو بەبڕیاری دادوەر و بەپێی مادەی 444 بەند كراوە و دۆسیەكەی ڕەوانەی بەشی نەهێشتنی تاوانی گەرمیان كراوە بەمەبەستی لێكۆڵینەوەی زیاتر لەگەڵیدا”.\nپۆلیسی گەرمیاندزیكردندۆلاردينارسلێمانیعەلی جەمال قدوریكەلار\nپۆلیسی سلێمانی باندێكی دزیی و 3 تۆمەتباری تری دەستگیركرد


سوپای عێراق باره‌گاكانی داعشیان له نێوان سه‌ڵاحه‌دین و دیاله بۆردومان کرد - هيوای کۆرد\nHome هەواڵ عێراق سوپای عێراق باره‌گاكانی داعشیان له نێوان سه‌ڵاحه‌دین و دیاله بۆردومان کرد\nدوای ئه‌وه‌ی له‌چه‌ند رۆژی رابردودا، تیرۆرستانی داعش ژماره‌یه‌ك جموجۆڵ و هێرشیان له‌سنوره‌كانی نێوان هه‌ردو پارێزگای سه‌ڵاحه‌دین و دیاله ئه‌نجامدا، سوپای عێراق له‌ڕێگه‌ی موشه‌كه‌وه بۆردومانی بنكه‌و باره‌گاكانی داعش-ی ده‌ستپێكرد.\nسه‌رچاوه‌یه‌كی ئه‌منی رایگه‌یاند، سوپای عێراق له‌ڕێگه‌ی موشه‌كه‌وه بنكه‌و باره‌گاكانی گروپی تیرۆرستی داعشی له‌ناوچه‌كانی مه‌یته‌و سبیعاتی سنوری نێوان هه‌ردو پارێزگای دیاله‌و سه‌ڵاحه‌دینی ده‌ستپێكردوه.\nئه‌وه‌شی خسته‌ڕو، ژماره‌یه‌ك باره‌گاو بنكه‌ی تیرۆرستانی داعش كراونه‌ته ئامانج، به‌تایبه‌ت گوندی مه‌هجوره‌یی سنوری نێوان هه‌ردو پارێزگاكه، ژماره‌یه‌ك تیرۆرستی داعش-یش كوژراون به‌ڵام تا ئێستا به‌وردی زانیاری له‌سه‌ر ژماره‌ی كوژراوه‌كان نه‌خراوه‌ته‌ڕ.\nTags: داعش‌دیاله‌سه‌ڵاحه‌دینسوپای عێراق