وەڵامێک بۆ ئەوانەی داوای بایکۆتی سەرتاسەری دەکەن؟ دڵشاد مەولود گەردی - Hekar.net : Hekar.net\nوا دیارە چەند رۆژە ھەندێک پەیج و ئەکاونت بانگەشەی بایکۆتی سەرتاسەری دەکەن لە سەرجەم دام و دەزگاکانی حکومەتی ھەرێمی کوردستان ، خەڵکی بەشەرەفی کوردستان لە نیاز و پیلانتان باش تێدەگەن و باش دەزانن ئێوە بەردەوام بە تەمای بچوکترین دەرفەتن بۆ ئەوەی بتوانن کاریگەری لە سەر تاکی ھەرێم بکەن .\nوەک ھەمیشە پیلانە تێکدەر و ئاراستەکراوەکانتان ماییە پوچ دەبنەوە، ئەم دەسەڵات و ئازادییە ھێندە بە ئاسانی بە دەست نەھاتووە ، تاکوو بە قسەی داخ لە دڵانی وەک ئێوە خەڵک فریوو بدەن و ئێوەش لە سەر شەپۆلی ناڕەزاییەکان سوار ببن و بە ویستی خۆتان خەڵک ئاراستە بکەن.\nخەڵکی کوردستان ئەوخەڵکەیە، کە دژی رژێمی سەدامی گۆڕ بەگۆڕ وەستاوە، دژی تیرۆریستانی داعش و ئاراستەکراوەکانیان وەستاوە، بەرگەی کیمیایی و زیندانی گرت، بەرگەی ئاوارەیی گرت ، شەھید بوونی ھەڵبژارد ، چۆن ئەمڕۆ بە قسەی خۆفرۆشان و خاک فرۆشان دەکەن .\nڕاستە مووچە گرنگە و ھەموومان پێویستمان پیێ ھەیە ، دەزانین حکومەت زیاتر لە ئیمە لە خەمی مووچە دایە ، بەڵام نەناردنی پارە لە لایەن حکومەتی عێراق ھەر بەشێکە لەو پێلانە .\nبۆیە حازرین گیانی خۆمان ببەخشێن، بەڵام ناھێڵین خائینان بە مرازە گڵاوەکانیان بگەن، بۆیە تکایە چیتر خۆتان تاقی مەکەنەوە ، چۆن وەک ھەمیشە شەرمەزار و دەست بەتاڵی بۆتان دەمێنێتەوە .\nئیمە بەردەوام چۆن خاوەنی بنیات نانین نەک خاک دەفرۆشتن ، بەڵکوو گەرم وگۆرتریش دەبێن ، نەک بە قسەی ئەوان بایکۆتی ئەم دام و دەزگایانە بکەین کە یەک رووبار خۆێنمان بۆ رێشتووە.\nلێرەوەش دڵنیاتان دەکەمەوە، ئەم دۆخەی ئێستاش کاتییە و کوردستان بە سەر بەرزییەوە ئەم ناخۆشییە تێدەپەڕێنێت.


ئاسته‌نگی له ده‌روازه یان نه‌بوونی هزری ته‌ندروست – Denegkan\nئاسته‌نگی له ده‌روازه یان نه‌بوونی هزری ته‌ندروست\nماوه‌یه‌كی درێژه كورد … جاربه‌جار خۆی ڕاده‌پسكێنێ و هه‌وڵی به‌رپاكردنی شۆڕشی ڕزگاری خاكه‌كه‌ی داوه‌و ده‌دات…له باكور و باشور هه‌روه‌ها خۆرهه‌ڵات و خۆر ئاوا ی خاكه‌كه‌ی ، به‌ڵام سه‌ره‌نجام…..!!؟؟. ئه‌و كاته‌ی ئه‌ماره‌ته‌كان بوونیان هه‌بووه له جیهاندا به تایبه‌ت تر هه‌ردوو كیشوه‌ری ئاسیاو ئه‌وروپا ، هزرو هیز هه‌ردووك به‌یه‌كه‌وه توانیویانه خاڵی یه‌كلاكه‌ره‌و بن بۆ بنیات نان و گرتنه‌ده‌ستی ده‌سه‌ڵات ، ته‌نانه‌ت كه‌مینه‌یه‌كی وه‌ك تورك كه‌سه‌رده‌مێك شه‌ڕكه‌ری ئیمپراتۆریه‌تی ڕۆم پاشان شه‌ڕكه‌ری ئه‌یوبیه‌كان بوون به بێ بوونی خاك به‌بێ بوونی زمان به‌بێ بوونی ئایدیایه‌ك به‌ڵكو به‌هۆی باوه‌ڕبه‌خۆبوون و قه‌رزكردنی ئایدیای ئیسلام و له‌به‌ركردنی جبه‌ی توركی توانیان له‌سه‌ر خاكی نه‌ته‌وه‌یه‌كی زۆر دوور له زێدی خۆیان ئه‌و ووڵاته‌ی ئێستاش كه به‌یه‌كێك له هێزه سه‌ره‌كی یه كانی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ند داده‌نرێت دروست بكه‌ن. به‌ڵام كورد به بوونی زمان و خاك و نه‌ته‌وه و ئه‌و هه‌موو ئه‌ماره‌تانه ، ئه‌و خاكه به‌رینه ، ئه‌و هه‌موو جه‌نگاوه‌رانه … به‌ڵام نه‌بوونی باوه‌ڕبه‌خۆبوون نه‌بوونی هزر نه‌یان توانیوه له هیچ قۆناغێێكی پێشوو ئه‌ماره‌ته‌كان بۆ یه‌كجاریش یه‌كبگرن و ده‌وڵه‌ت دروست بكه‌ن . هۆكاری ئه‌مه‌ش بێ بیركردنه‌وه ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ كاریگه‌ری ژینگه له‌سه‌ر مرۆڤه‌كان و له ناویشیاندا ئه‌میره كورده‌كان … كه هیچ كامێكیان نه‌یان توانیوه وه‌ك بسمارك ، ئه‌ڵمانێك له كوردستان دروست بكات !؟… به پێچه‌وانه‌وه هه‌میشه یه‌كه‌م بوون له خزمه‌ت كردن و جێ به‌جێ كردنی به‌رنامه‌ی بێگانه ، هیچ كه‌س باوه‌ڕناكات له‌وكاته‌ی كه ژماره‌ی جه‌نگاوه‌ر (ئه‌گه‌ر ئازاش نه‌بووبن ) یه‌كلاكه‌ره‌وه‌ی بردنه‌وه‌ی شه‌ڕبووه له گۆڕه‌پانه‌كانی جه‌نگ ، تورك توانیبێتی ئه‌و ئیمپراتۆریه‌ته مه‌زنه بێوێنه دامه‌زرێنێ به بێ نۆكه‌ری میره كورده‌كان له پێش هه‌موویانه‌وه ( شه‌ره‌فه‌دین) شه‌ره‌فخانی به‌دلیسی (نووسه‌ری شه‌ره‌فنامه) و شه‌مسه‌دینی باوكیشی . ته‌مه‌ڵی هزر و بیر نه‌كردنه‌وه‌ی مرۆڤه كورده‌كان و بێتواناییان له ڕووی كارگێڕی ووڵات ، به داخه‌وه : له ووڵاتێكی وه‌ك میسر به تانه‌و ته‌شه‌ر ه‌وه ناوی كورد ده‌هێنن ( بۆ كه‌سێك له جیاتی ئه‌وه‌ی بڵیت به‌گێلم ده‌زانی ڕاسته‌و خۆ ده‌ڵێت به‌كوردم ده‌كه‌ی واته (مستكردنی) . له وانه‌یه هه‌ندیك بیر له‌وه بكه‌نه‌وه بڵێن ئه‌مه له‌و جنێو فرۆشیه‌ی عه‌ره‌به‌وه هاتووه كه به هه‌موو نه‌ته‌وه‌كانی ده‌ده‌ن به‌حه‌ق و ناحه‌ق به‌ڵام نه خێر ئه‌مه هه‌رگیز له‌وه نه‌هاتووه به‌ڵكو به ڕای من له بێ مێشكی كوڕه‌كانی سه‌لاحه‌دینه‌وه هاتوون كه پاش مردنی سه‌لاحه‌دین چۆن وه‌ك گورگ كه‌وتنه‌لاشه‌ی یه‌كتر و ڕێگه‌یان دا كه تورك .. شه‌ڕكه‌ره به‌كرێ گیراوه‌كانی دوێنێ ببنه خاوه‌ن سه‌لته‌نه‌تی ئه‌مڕۆ. ئه‌مه شتێكی تری بیر هینامه‌وه بوونی ده‌سته‌واژه‌ی ( برایه‌تی كورد و عه‌ره‌ب یان برایه‌تی كورد و تورك یان برایه‌تی كورد و فارس ) له قاموسی سیاسی به‌رچاوی ڕۆژ هه‌ڵاتی ناوه‌ند و دنیایی ئیسلام دا ئه‌گه‌ر به‌رامبه‌ره‌كه‌ت له‌سیاسه‌ت دا برات بوو ده‌بێت پێ بنێیت به‌سه‌ریاو پانیبكه‌یته‌وه ئه‌گینائه‌و پانتده‌كاته‌وه ،خۆ ئه‌گه‌ر وه‌ك كورد زۆڵه برای هه‌بوون ئه‌وا هه‌رچی جارێ نه‌ته‌وه‌كانی به‌رامبه‌ر باسیان كردبێت بۆ هه‌ڵخه‌ڵه‌تاندنی كورد بووه به‌ڵام به‌پێچه‌وانه‌وه ئه‌گه‌ر كورد ووتبێتی ئه‌وا له‌ترسا بووه یان به خه‌یاڵ پڵا وی خۆی وه‌ك چۆن دینه‌كه‌ی كه كۆن ترین دینه‌و به‌مه‌ش نزیكترینه له كۆمه‌نه‌ی سه‌ره‌تایی یه‌وه و هه‌موو شتێك به‌ڕه‌های تێده‌گاو خه‌یاڵ له و ڕۆژه ده‌كاته‌وه كه كیومه‌رس بگه‌ڕێته‌وه‌و مڵكه‌كه‌مان وه‌ك یه‌ك به‌سه‌ردا دابه‌ش بكات فارس و كورد و بلوج و په‌شتۆیی هه‌موو مان یه‌كسانین .\nئیتر بیر له‌وه‌ناكاته‌وه : كه هێشتا پێغه‌مبه‌ری ئیسلام به‌خاك نه‌سپێرابوو له‌سه‌ر ده‌سه‌ڵات جێگره‌وه‌كانی شه‌ڕیان ده‌كرد، شه‌ڕی نێوان عه‌لی ئامۆزای موحه‌مه‌د(پێغه‌مبه‌ر) و معاویه‌ی كوڕی ئه‌بوسفیان. له‌هه‌مووی خۆشتر ئه‌وه‌یه بۆ ته‌نها ڕۆژێكیش عه‌لی خه‌لیفه نه‌بووه كه‌چی هه‌موو كورد عه‌لی به‌خه‌لیفه ده‌زانن و باسی معاویه به‌خه‌لیفه ناكه‌ن .. كورد گه‌ره‌كێتی له‌عه‌ره‌ب عه‌ره‌بترو له‌عه‌لی نزیكتر بێت بۆ موحه‌مه‌د .!!؟؟ توركه‌كان له خێزانی سه‌ڵته‌نه‌دا ئه‌گه‌ر سوڵتان دوو كوڕ یان زیاتری هه‌بووایه ، گرنگ نه‌بووه كامیان ده‌بێت به‌سوڵتان ، ئه‌وه‌ی ده‌بێت به‌سوڵتان و ده‌سه‌ڵات ده‌گرێته‌ده‌ست ده‌توانێت براكانی خۆی بكوژێ ئه‌گه‌ر زانی مه‌ترسی بۆ ده‌سه‌ڵاته‌كه‌ی دروست ده‌كات.!؟ .. میره كورده‌كان یان ئه‌وانه‌ی سه‌ركردایه‌تی هێزه‌كانی كوردیان كردووه چاك ئه‌مه‌یان زانیوه له‌سه‌ر دوژمنه‌كانیان ! …… به‌چی هزر و بیر و به‌رنامه‌یه‌ك برایه‌تی ئه‌مانه‌یان كردووه؟؟!!. یان ده‌توانیت بڵیت چۆن ده‌توانیت باوه‌ڕ به بێگانه‌یه‌ك بكه‌یت كه تێگه‌شتن لێیی زه‌حمه‌ت و خه‌ونه‌كانتان جیاوازه ؟!. نامه‌وێت زۆر هێرش به‌ربم بۆ سه‌ر ڕۆژانێك تازه نایه‌ته‌وه به‌ڵام شه‌ڕی نێوان ئه‌ماره‌ته‌كان له‌گه‌ڵ یه‌كتر له‌جیاتی یه‌كگرتن هه‌روه‌ها شه‌ڕه كانی ناو بنه‌ماڵه‌یه‌كی میر و كاولكردنی ئه‌ماره‌ته‌كورده‌كان له جیاتی گه‌شه‌كردن … با بزانین چین سه‌روه‌ری یه‌كانی ئه‌ماره‌ته‌كانی كورد كه‌بۆیان به‌جێ هێشتووین ؟ و ده‌بێت ئێمه‌ی كورد فه‌خری پێوه‌بكه‌ین!! وه‌ڵام هیچ شتێكی باش نی یه كه جێگه‌ی باس بێت !! وه‌ڵام یه‌كتركوشتن و به‌رجه‌سته‌كردنه‌وه‌ی نه‌زانین و بێهزری كورد بۆ هه‌زاران جار!!.له مێژووی نزیك و له‌دوای جه‌نگه جیهانی یه‌كانه‌وه و هه‌تا ده‌گاته ئه‌مڕۆش ناڵێین سه‌داسه‌د ، به‌ڵام زۆر به‌ی هه‌ره‌زۆری پارته سیاسه‌ت كاره‌كانی كورد به‌ده‌ستی بێگانه دامه‌زراون و به‌رنامه‌ی درێژخایانی ئه‌وانه جێ به جێ ده‌كه‌ن. هه‌رچه‌ند له دوای شه‌ڕی كه‌نداو و له‌ساڵی 1991ه‌وه كایه‌یه‌كی نوێ ی یاریكردنی سیاسی هاته گۆڕێ و ده‌كرا له جیاتی خۆ خواردنه‌وه‌و شه‌ڕی یه‌كتر له‌سه‌ر ده‌سه‌ڵات و به‌هانه هێنانه‌وه‌ی نه‌بوونی ده‌روازه بۆ ڕزگار بوون و ئه‌و حكومه‌ته ئه‌مرواقیعه‌ی كه هه‌بوو ( ئێستا له‌كیس چووه!!) كار له‌سه‌ر ڕاكێشانی تورك ( هه‌رچه‌ند به‌ڕێز تاڵه‌بانی له گه‌ڵ ئۆزال هه‌وڵی دا به‌ڵام ئه‌وكات ته‌نها بۆ هێوركردنه‌وه‌و باس له كێشه‌ی په‌كه‌كه ، به‌مانای ئاسایش بۆ توركیا به‌بێ هاوبه‌شی پێكردن له‌پێناو ئامانجی گه‌وره بۆ هه‌ردوولا ئه‌مه‌ش ته‌نها ماوه‌یه‌ك بوو به‌كوشتنی ئۆزال پرۆسه‌كه په‌كی كه‌وت له‌ماوه‌ی ئه‌و هه‌مووساڵه تاڕووخانی سه‌دام هه‌نگاوێكی جدی بۆ قایلكردنی تورك به‌به‌رنامه‌ی هاوبه‌شی كردن و بوونی ده‌وڵه‌تی كوردی نه‌نراوه) بكرایه بۆ ناو كایه سیاسیه‌كه وه‌ك یاریزانێكی هاوبه‌ش نه‌ك دڵنیاكردنه‌وه‌ی له دروست نه‌بوونی ده‌وڵه‌تی كوردی .. كورد له‌جیاتی ئه‌وه‌ی خۆی خه‌ریك كات له گه‌ڵ عێراقێكی عه‌ره‌بی كه‌كورد كه‌مینه‌و هه‌رگیز خاوه‌ن بڕیار و ده‌سه‌ڵاتی بێ ترس نابێت و نه‌ك خاوه‌ن ماف نابێت به‌ڵكو پێشبینی ده‌كرێت ئه‌گه‌ر عێراق به‌هێز بێت وه‌ك ناوه‌ند ئه‌وا كورد وه‌ك هه‌رێم ڕوو له لاوازی ده‌كات ئه‌گه‌ر جارێكی تر نه‌مرێت!\nخاكی باشوری كوردستان .. خاكێكی پڕسامانه بۆ زۆر ێك له پیشه سازی یه گه‌وره‌كان ده‌بێت كه كۆمپانیا گه‌وره‌كانی جیهان چاوی تێبڕن و وه‌به‌رهێنانی تیابكه‌ن..له‌به‌رامبه‌ردا توانای توركیا بۆ دابین كردنی وزه له‌ناو خۆ له سه‌دا حه‌وت تێپه‌ڕ ناكات ، له‌لایه‌كی تر ئه‌وا بۆ نزیكه‌ی هه‌شتا ساڵ ده‌چێت عه‌ره‌بی عێراقی به‌نه‌وتی كورد ، خۆیان ده‌وڵه‌مه‌ند و كوردی پێ ده‌كوژن. ده‌كرێت ئێمه ئه‌م خاڵه به‌هێزه‌ی خاكه‌كه‌مان به‌كار بهێنین و به‌زمانێكی پاراوتر داوای هاوبه‌شی له‌تورك بكه‌ین ( چونكه هه‌رچه‌ند كورد ده‌ڵێت ده‌وڵه‌تی كوردیم ناوێت تورك زیاتر بێ متمانه ده‌بێت پێ ی ) ڕاسته‌وخۆ و بێ په‌رده بڵێین ده‌وڵه‌تی كوردی مان ده‌وێت به شێوه‌ی كۆنفدراڵی و داوای ئازادی بڕیاردانی هه‌رێمه كوردی یه‌كانی باكوریش بۆ چۆنێتی مانه‌وه‌یان له‌گه‌ڵ توركیا بكه‌ین له‌به‌رامبه‌ردا ئاسایش و مانه‌وه‌ی توركیا هه‌روه‌ها زۆرینه‌ی هه‌ره‌زۆری وه‌به‌رهێنانی كوردستان ده‌كرێت كۆمپانیا توركیه‌كان بیبه‌ن ، له‌گه‌ڵ به‌خشینی بڕێك نه‌وت ساڵانه پێ ی وه‌ك هاوكاری .ئه‌م هه‌نگاوه ده‌كرێت وه‌ك گێڕانه‌وه‌ی هێمنایه‌تی بێت بۆ هه‌رێمه‌كورده‌كانی باكور خۆ ڕێكخستنه‌وه به‌شێوه‌یه‌كی ته‌ندروست و كۆكردنه‌وه‌ی تواناكان به‌شێوه‌یه‌كی گونجاو و ئاراسته‌كردنیان به‌ره‌و ستراتیجیه‌تێكی درێژ خایه‌ن و خۆسه‌لماندن له بواره مرۆییه‌كان بۆ په‌یداكردنی هاوپشتی له دنیای ده‌ره‌وه ، به‌تایبه‌ت ئه‌م هه‌نگاوه له‌وانه‌یه وا له یه‌كێتی ئه‌وروپا بكات توركیا ئاسان ترو خێراتر بكاته ئه‌ندام له‌و یه‌كێتی یه‌دا ، كه‌ئه‌مه خۆی له‌خۆی دا باشترین زامنی له‌گۆڕنانی ئازاره‌كانی كورد ده‌بێت و ئاسۆی كورد ڕوونتر ده‌كاته‌وه بۆ ئاینده‌ی ووڵاتێك كه كورد هیچ نه‌بێت ئێستا خه‌وی پێوه‌ده‌بینێت . گرنگ له هه‌موو ئه‌م كارانه‌دا ته‌نها شێوازی ڕێكه‌وتنه‌كانه كه به قازانجی نه‌ته‌وه‌یی كورد بێت نه‌ك ده‌سته‌و لایه‌ن له ناو كورد دا. بۆئه‌وه‌ی كاره‌ساتی ده‌ستوری عێراق جارێكی تر ڕوونه‌داته‌وه و مادده نابه‌رهه‌مهێنه‌كانی وه‌ك مادده‌ی سه‌دوچل به‌رۆكمان پێنه‌گرێ ، هه‌ر له‌سه‌ره‌تاوه به‌نده‌كانی ئه‌و ڕێككه‌وتنه یه‌كلێكدانه‌وه‌ی هه‌بێت و هه‌زار و یه‌ك لێكدانه‌وه‌و مانای نه‌بێت وه‌ك ئه‌وه‌ی كۆلكه مه‌لاكانی كورد له ڕابردوودا وایان له‌خه‌ڵكی ده‌گه‌یاند كه ئایه‌ته‌كانی قورئان هه‌زاران مانای هه‌یه‌و مرۆڤ لێی تێناگات ئیتر خه‌ڵكی هه‌ژارو به‌سه‌زمانیش وایان ده‌زانی جه‌نابی مه‌لا دوانزه عیلمه‌كه‌ی به‌ڕاستی عیلمه و بێده‌نگه‌یان لێده‌كرد ( ئیتر خه‌ڵكیش نه‌یان پرسیوه ئه‌گه‌ر مرۆڤ لێی تێنه‌گات ئه‌ی خوا بۆكێ ی ناردووه ). نه‌یانده‌زانی جه‌نابی مه‌لا یه‌كه‌م عه‌ره‌بی نازانێ و ئه‌گه‌ر ئایه‌تێك یان هه‌رشتێك ده‌رباره‌ی ئه‌و ئایینه بزانێ ئه‌وا ئه‌و ڕه‌وانی كردووه‌و لێكدانه‌وه‌ی له هزری خۆی بۆ نه‌كردووه و، دووه‌م هیچ عیلمێكیشی به‌مانای عیلم كه فیزیا ، كیمیا و زینده‌وه‌ر زانی یان ……… نه‌خوێندوه‌و بگره هه‌رنازانێ ئه‌و بابه‌تانه چین و له‌كوێوه سه‌رچاوه ده‌گرن به‌ڵكو به‌پێچه‌وانه‌وه زۆرینه‌ی هه‌ره‌زۆری مه‌لا كان نه‌ك هه‌رخۆیان به‌ڵكو هانی ئاغا و ده‌ره‌به‌گه‌كانی كوردیش داوه كه دوژمنایه‌تی بوونی ئه‌و خوێندنه بكه‌ن.\nده‌كرێت بۆ ئه‌و كاره (ڕێكه‌وتنه‌كه كه دوای كاری دپلوماتیك دێت به‌دڵنیایی ) كۆمه‌ڵێ گه‌نجی تازه‌پێگه‌یشتووی خاوه‌ن بڕوانامه‌ی له‌هه‌موو هه‌رێمه‌كانی كورد ئامادده بكرێت و ئاراسته بكرێن بۆ كاره نه‌ته‌وایه‌تیی یه‌كه و سه‌رچاوه‌ی پێویست بخرێته خزمه‌تیان تاكو باگڕاوندی باشیان هه‌بێت له‌كاره‌كانیان سه‌ركه‌وتوو بن. ئیتر ئه‌و ئاسته‌نگه‌ی كه به‌ناو پێشی سیاسی كاری كوردی گرتووه ده‌كرێت پاڵبنرێت و ئاسته‌نگی ده‌روازه‌كه فراوان و فراوانتریش بكرێت و هزرو توانای گه‌نجی خاوه‌ن بڕوانامه‌ی ته‌كنۆكار باشتر ده‌توانن كاره‌كانمان بۆ ئاسان بكه‌ن و ئاسۆمان باشتر ڕوون بكه‌ن و ئه‌و كاره‌ی ئه‌وان بیكه‌ن ( ئه‌گه‌ر دنه نه‌درێن) وه‌ك كاری حره‌فی ده‌بێت و هه‌موو وورده‌كاری یه‌كانی تیاده‌كه‌ن .. ئومیدخوازی .. سستی ئابووری تورك و بوونی یه‌كتربینینی لایه‌نه‌كانی كوردانی باكور و تورك هه‌روه‌ها هاوكاری كوردانی باشور له‌سه‌ر بنه‌مایه‌كی ته‌ندروست داڕێژرێ و ئه‌و ڕۆژ نزیك بكه‌نه‌وه . كه چیتر لاوی كورد نه‌یه‌ته كوشتن و بتوانێت وه‌ك لاوانی ووڵاتانی پێشكه‌وتوو خاوه‌ن به‌رنامه‌ی پاشه‌ڕۆژی خۆیان بن و به‌ئارامی بژین و خزمه‌ت به خۆیان و كۆمه‌ڵگاو مرۆڤایه‌تی بكه‌ن .\nPrevious هەنار ماڵی هەموو ئەو كەسانەیە كە خەون بە دنیایەكی جوانترەوە دەبینن\nNext لە جیهانی برسیدا، واتای ئەدەبیات چییە؟


تورکیا دڵنیاترین پردی پەڕینەوەی داعشە . . . رەزا شوان\nدوای سەرکەوتنەکانی هێزەکانی پارستنی گەل و پێشمەرگە و شەڕڤانانی قارەمانی گەلەکەمان لە کۆبانی و گرێ سپی و، و چەند ناوچەیەکی تردا، لەگەڵ پاکردنەوەی ژمارەیەکی زۆر لە گوند و لە شارۆچکەکانی رۆژئاوای کوردستان لە تیرۆریستانی داعشی بەکرێگیراو . . رژێمەکەی ئۆردوگان زۆر ناڕەحەت و نیگەران بوون لەم سەرکەوتنانەی کورد و . . بەرچاویان چاویان لێڵ بوو. . بە ئاشکرا و بەبێ شەرم وتیان ئێمە لەم سەرکەوتنانەی کورد بێدەنگ بین و کاردانەوەمان نەبێت . . بە تایبەتیش لە دوای راگەیاندنەکەی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا، لە بارەی سەرکەوتنەکانی هێزەکانی پارستنی گەل و پێشمەرگەکان، کە ئەو راستییەی راگەیان کە : " هێزە کوردییەکانی رۆژئاوای کوردستان سەلماندیان، کە بە توانترین هێزن بۆ بەرەنگاربوونەوەی داعش لە سوریا، هەر بەم هۆیەشەوە پشتیوانی ئاسمانیی ئەمریکا و هاوپەیمانیانیان لێدەکرێت لە جەنگی کۆبانی و لە رووبەرووبوونەوەی داعشدا "\nتورکیا دوای سەرکەوتنەکانی گرێ سپی و دەوروبەری، کە دەروازە و رێگایەکی گەورەیان لە پەڕینەوە و دزەکردنی داعش بۆ رۆژئاوای کورددتان و سوریا داخست . . هەروەها لە دوای ئەو سەرکەوتنە گەورەیەی کە پارتی دیموکراتی گەلان ( هەدەپە) لە هەڵبژاردنەکانی تورکیادا بەدەستی هێنا، سەرەڕای چەندین پیلانی گڵاو و ئەنجامدانی تەقینەوە لە شارەکانی باکووری کوردستان . . تورکیا کەوتە تومەت هەڵبەستن و بوختان کردن بۆ کورد، گوایە هێزەکانی پارستنی گەل ( عەرەب و تورکمانەکان )کە کەمینەی ئەو ناوچانەن بە زۆر راگواسنەوەیان دەکەن، کوردەکانیان بە رەگەزپەرست تاوانبارکرد . . ئەم توومەتەی تورکیا راست نییە و بێ بنەما و بەڵگەیە . . بەڵکو مایەی پێکەنینیشە . . چونکە تورکیا بە پەنجەی پیسەوە ئاماژەی دەکات و، خۆیان تا ناقڕگەیان لە رەگەزپەرستی و جیاوازی نەتەوەیی نوقم بوونە . . تا ئێستا پيسترین وڵاتە لە جیهاندا کە پاکتاوی نەژادی کورد و ئەرمەنییەکانیان کرد . ملیون و نیویک ئەرمەنی بێ تاوانیان سەربڕی، بە هەزاران کوردیان کوشت و، بە هەزاران خێزانی کوردیان راگواستەوە . . دروشمی بۆگەن و رەگەزپەرستیتان ئەوەیە : " لە تورک زیاتر هیچ نەتەوەیەکی تر لە تورکیادا بوونی نییە " لە کاتێکدا کە بیست و پێنج ملیون کورد لە باکووری کوردستان و لە شارەکانی تورکیا دەژین . . هەروەها عەرەب و ئەرمەنی و عەلوی و نەتەوەی تری لێدەژین . . ئەم نەتەوانە لە تورکیای بە ناوە موسوڵمان و دیموکراتی و کراوە . . تا ئێستا هیچ مافێکیان نییە . . ئەوان هێندە رەگەزپەرستن، لە تورک زیاتر هیچ نەتەوەیەکی تر بە شایستەی ژیان و مان نازانن . . لە داوای سەرکەوتن و ئاسایی بوونەی باردۆخی گرێ سپی، هێزەکانی پاراستنی گەل داوایان لە خەڵکانی ئاوەرەبووی کورد و عەرەب و تورکمان کرد کە بگەڕێنەوە بۆ گرێ سپی و ناوچەکە . . بەبێ جیاوازی هەموولایەک دەپارێزن . . چونکە پێکەوەژیان و برایەتی و دۆستایەتی کورد لەگەڵ ئەم گەلانەدا مێژوویەکی کۆنی هەیە و . . زۆر لەوە گەورەتر و بتەوترە و رەسنترە کە بە درۆ و بوختانەکانی ئۆردوگان و پارتەکەی و نەیارانی کورد و کوردستان . . لەکەداربێت یا بڕوایان پێبکەن . . ئەوان لە منداڵییەوە بە رق و کینەو جیاوازی و رەگەزپەرستی گۆش و پەروەردە کراون . . رەگیان لەناو دڵی ئۆردووگان و هاوڕەگەزپەرستەکانی داکوتاوە . . هەر ئەم رقەیان و، چاوهەڵنەهێنیایانەبە سەرکەوتن و بە پێشکەوتنو بە کرانەوەی کورد و، بە رۆڵی سەرەکی کورد لە تێکشکاندنی داعش . . بە پێگەی کورد لە ناوچەکەدا . . هەموو ئەمانە نیگەرانی کردوون . . ئەوەبوو لە بەرەبەیانی رۆژی پێنج شەمە ( ٢٥/ ٦/ ٢٠١٥) لە تورکیای مۆڵگەی داعشادا . . چەند گروپێکی جاشە ئیسلامیەکانی نوکەر و بەکرێگیراوی تورکیا، کە لە ناو خاکی تورکیادا، مەشق و راهێنانی پێ کردن و . . و چەک و تەقەمەنیشیان پێشکەش کردن و . . جلوبەرگی کوردیی شەڕڤانانیشیان بۆ ئامادەکردن . . هەر تورکیا سێ ئۆتۆمبیل و مۆتۆرسکیلێکی بۆمبڕێژکراویشیان بۆ ئامادەکردبوون، دەزگای هەواڵگری تورکیا هەموو زانیارییەکیان پێدابوون و، لە سنووری تورکیاوە، لە سێ قۆڵەوە بەرەو شاری کۆبانی و دەوروبەری ئاراستەیان کردن . . داعشی تیرۆریست، وەکو هەموو کردەوە نامەردی و قێزەوەنەکانی تریان، کە لە بێڕەوشتی و بێویژدانیدا تا تەپڵی سەریان نوقم بوونە . . لە ناو خەڵکی سڤیل و بێ تاواندا، ئەو ئۆتۆمبیلە بۆمبڕێژکراوانانەیان تەقاندەوە . . کومەڵێک گوندنشینی کوردیشیان گولەباران کرد . . زیاتر لە سەد کوردی سڤیل شەهید بوون و نزیکەی سەد و دە برینداریش هەیە. . بە ڵام شێرە کوڕ و کچە قارەمانەکانی هێزەکانی پاراستنی گەل پەلاماریان دان و زیاتر لە چل و پێنجداعشیان تۆپاندن و ژمارەیەکێشیان بە دیل لێ گرتن، چەند کەسانێکیشیان گەمارۆداون . . کەلاکی کۆمەڵێک لە تۆپیوەکانیان لە ناو کۆبانیدا بۆگەن بوونە . . ئەودواشیان بەزین و بەرەو مۆڵگەکاننیان لە تورکیادا هەڵهاتن . . ئەم کارە قێزەوەنەی داعشی هاوپەیمانی پارتی داد و گەشەکردنی بە ناوە ئیسلامی . . سەرانی رژێمی تورکیای دڵخۆش و شاد کرد . . چونکە ئەوان بە کوشتن و سەربڕینی منداڵ و ئافرەتی کورد زۆر شاد دەبن . بەڵگەی هاشا هەڵنەگر و سەلمێنراوە هەیە کە ئەم هێڕشکەرانی داعش لە سنووری تورکیاوە ئاودیوی کوبانی کران و، دەزگای هەواڵگری تورکیا هەموو ئاسانکارییەکی لۆجستی و پەڕینەوەی بۆ کردوون . کێ تا ئێستا گوێی لێبووە کە ئۆردوگان، داعش بە تیرۆریست ناوبەرێت . . ؟؟ تورکیا وەکو هەموو کردەوەکانی پێشتری نکووڵی و هاشای لێکرد کە داعش لە سنووری تورکیاوە دزەیان کردووبێت و، پەلاماری کۆبانی یان دابێت . . ئەم هاشاکردن و نکووڵیکردنە شتێکی سەیر و تازە نییە بە لای تورکیاوە . . نە یەکەمین جارێتی و نە دواجاریشی دەبێت . . حەزکەم نوکتەیەکی مەلا نەسرەدینتان بە بیر بهێنمەوە : ( رۆژێک دراوسێیەکی مەلا نەسرەدین دەچێت و داوای گوێدرێژەکەی لێدەکات . . مەلا نەسرەدین پێی دەڵێت، گوێدرێژەکەمان لە ماڵ نییە و بردوویانە بۆ شار . . لەم کاتەدا گوێدرێژەکەی مەلا دەزەڕێت . . دراوسێکەیان بە تووڕەییەوە : ئەرێ مەلا شەرم و شوورەیی ناکەیت کە درۆدەکەیت . . ئەوەنە گوێدرێژەکەت دەزەڕێت . . ؟ مەلا نەسرین وەڵامی دایەو و پێی وت : کورە کابرا تو بۆ ئەوەندە بێ بڕوایت . . تۆ بە قسەی من بڕواناکەیت . . بە زەڕینی گوێدرێژەکەم بڕوا دەکەیت . . ". . جەنابی ئۆردوگان ئێوە هاشا لە چی دەکەن، ئەوەتا جاشە داعشەکانتان لە ناو تورکیادا دەزەڕن . . ! درۆکانتان ئاشکرایە و ناتوانن پەردەپۆشی راستییەکان بکەن . . تەنانەت زەردەخەنەکانیشت ژەهڕواین . . چونکە دڵت پڕە لە رق وکینە بەرانبەر بە کورد . . ئەم تاوانەش پەڵەیەکی ترە بە نێوچەوانی رێژمە رەگەزپەرستییەکەتەوە .\nتەنانەت دوو کەسیش جیاوازیان نییە و هاوڕان لەسەر ئەوەی، کە تورکیا دڵنیاترین پردی پەڕینەوەی داعشە و، تورکیا بۆتە گەورەترین مۆڵگەی داعش، بۆتە گۆڕەپانی مەشق و راهێنان و پیلان و نەخشەدانی کاری تیرۆریستی . . بە تایبەتیش لە دژی گەلی کوردمان . . ئاشکراشە کە هەموو نەخۆشخانەکانی تورکیا لە بەردەم چارەسەرکردنی بریندارەکانی داعشدا کراوەیە و، بە خۆڕایی چارەسەریان بۆ دەکەن .\nئەوەش بە بەڵگەوە سەلمێنراوە، کە لە نێو کارتۆنی داو دەرماندا، گوایە هێندە بە بەەزەیین و هەڵوێستی مرۆڤانەتان هەیە و چەندین لۆری دەرمانتان بۆ داعش ناردوون . . بەڵام درۆیەشتان ئاشکرابوو . . کە ئەو کارتۆنانە پڕبوون لە چەک نەک دەرمان، ئەو چەکانەش دیاریی رژێمەکەتانە بۆ داعشی هاوپەیمانتان، بە مەرجێکیش ئەو چەکانەتان پێ بەخشیوون، کە لە دژی گەلی کورد بەکاریان بهێنن . . دەک رەودار نەبن و هەزاران هەزار نەفرەتان لێبێت، لە خۆتان و لە کردەوەکانتان . . بەڵام ئەی رەقیبانی گەمژە و نیازگڵاو، ئەی دوژمنانی ئازادی و دیموکراتی . . خەیاڵتان خاوە، هەر ماوە و هەردەمێنێت قەومی کورد زمان . . نایشکێنێت دانەری تۆپی زەمان .\nئەمڕۆ لە سایەی سیاسەتی چەوت و شکستخواردووی حکوومەتەکەی ئۆردووگاندا، بە هۆی هاوکاری کردن و رێکەوتنی لەگەڵ داعشدا، بە هۆی دەستێوەردانی لە ئیشوکاری ناوخۆی وڵاتانی دراوسێ و میسر و لێبیادا، بە هۆی دژایەتی کردنی گەلی کوردمانەوە، توورکیا دووچاری گێژاوەیەکی سیاسی و رەخنەی ناوخۆ و دەرەکی بووە . . رۆژ لە دوای رۆژ تورکیا زیاتر پێگەی خۆی لە دەست دەدات و، وەکو دەوڵەتێکی یارمەتیدەری تیرۆریستی ناودەبرێت . . ئەمریکا و وڵاتانی ئەوروپا، لە دووڕوویی و لە هەڵوێسی نادروستی تورکیا نیگەرانن . . بەڕێوەبەری دەزگای ناوەندی ئەمریکی ( جێمس کلابیر) بە راشکاوی و ئاشکرا دەڵێت : " ئێمە ناتوانین رێکخراویداعشلەناوبەرێن، ئەگەربێتو یارمەتیدانی ئەم رێکخراوە لە لایەن تورکیاوە بەردەوام بێت " جێمس کلابیر درێژە بە قسەکانی دەدات و دەڵێت : " لە ـ سەدا شەستی ـ شەڕکەرانی بیانی کە پەیوەندیان بە رێکخراوی داعشەوە کردووە، لە خاکی تورکیایەوە پەڕیونەتەوە بۆ سوریا . . " بە ئۆردووگان دەڵێین، ئا بەم بەم کردەوە قێزەوەنانەتان، بە پاشەڵی پیسەتانەوە دەتانەوێت ببنە ئەندامی یەکێتی ئەوروپای دیموکراتی و ئازادی . . ؟؟\nجەنابی ئۆردووگان، پارتی دیموکراتی گەلانیش ( هـەدەپـە) لێیان تێکدایت و، چاوی رەشت کاڵەوەبوو، خەونەکەتیش نەهاتەدی و، نەبوویت و هەر ناشبیت بە سوڵتان ئۆردووگان . . ئێمەش بۆ دڵدانەوەت . . ئەم دێڕە هەڵبەستەت پێشکەش دەکەین:\nدە مەگـری مەگـری، ئاغـای ئۆردوگـان\nجــبەکەت دانێ، نەبــوویت بە سوڵتـان\nنەرویـج : ( ٢٦/ ٦/ ٢٠١٥)


میراتی ململانێ میراتی ململانێ – Standard Kurd\nلەلایەن ستاندار Posted on ته‌مموز 1, 2018 467 جار بینراوە 0 سەرنج\nلە ئێراقی نوێ و دەسەلاتی خۆبەرێوەبردنی هەرێم چەندین کارەکتەرو ئەجندای سیاسی نوێ و فۆرمێکی لە دەربرینی سیاسی هێنا ناو کایەی سیاسی دا ،لە بەکارهێنانی هێزە ئێراقیەکان بۆ ململانێ ی تایفی و هێزه کوردیەکانیش بۆ ململانێ ی ناوچەی و پاوانی حزبی و بەرژەوەندی ئقلیمی . بەشێکی زۆر لەم ململانێ یانە بۆ دەست خستن و کۆنترۆلکردنی جولەی شەقامە بۆ بەهێزکردنی پایەکانی حزب . ئەم میراتە سیاسیە ناوچەیانە سەرەتا بەسرینەوەی یەکتر لەسەر نەخشەی کێ برکێ و ململانێ ی سیاسی بۆ سرینەوەی لەسەر نەخشەی سندوقەکانی دەنگدان کۆتای دێت تا خەونی بوون بە دەسەلاتێکی رەهای لە حوکمی ولاتدا .\nهەموو ئەمانە نەغمەیک بوون لە نەغمەکانی میراتی ململانێکان بۆ دروستکردنی تەنگژەی سیاسی و ئابووری و کۆمەلایەتی و بنیات نانی دونیایەکی پر لە سیخناخ بە رق و دژ بەیەک و سیاسەتی هەژارکردن و دروستکردنی زەلکاوێکی ووشک بۆ درێژەدان بەم ململانێیانە . میراتی ئەم پارچەپارچەو ووردوو خاشبوونە مێژوویەک و رەگ و ریشەیەکی مەزنی هەیە بەوەی ئەو چرایە گەشاوەی لەناوندێکی شەوەزەنگ هەلبکرێت ئیتر بەرژەوەندی هەرێمایەتی و نێودەولەتی دەکوژێتەوە! ئەم میراتە لە داهاتوویەکی نزیکدا هەولی نزمکردنەوەی ئاستی یاسای سەقامگیری و باشتر کردنی ژیانی ئابووری دەدات .\nسەردەمی ئیرەیی پێبردن و گەرانەوەی چاخی زێرین و شەرعیەتی مۆراڵی لەحوکمردنی دەسەلاتی سیاسی و بەسەرچوو کە دەرەنجامی نارۆشنی ململانێ ی سیاسی ناتەندروست و سندوقەکانی هەلبژاردنی ناشەفافن. میراتی ململانێکان میراتی وروژاندنی بۆ ولاتێک هەرگیز سەرکەوتوونەبووە لە سەقامگیری و بەلکو کرۆکی ململانێکانی رۆژهەلاتی ناوەراست بووە.\nبڵاوکراوەی پێشووگومان دەخرێتە سەر سوتانی کۆگاکەی چەک و تەقەمەنی لە ھەولێر\nبڵاوکراوەی نوێترسیاسەتی دووفاقی لەبەرامبەر درێژكردنەوەی تەمەنی پەرلەمان\nPosted on شوبات 4, 2019 0 979


پرسی هەبوونی ئێران و ئەمریکا لە عێراق؛ لە بەشدارییەوە تا دەستێوەردان - Mehr News Agency\nAP ١٣٩٩ Dey ٩ ٠٨:٣٤\nNews Code 35367\nئاژانسی هەواڵی مێهر، گرووپی نێودەوڵەتی -ڕامین حسێن ئابادیان: هەبوونی کۆماری ئیسلامی ئێران لە عێراق بەتایبەتی لە کاتی سەرهەڵدانی داعشەوە لە ئەو وڵاتە، بەردەوام لەلایەن هەندێک لایەنی دەرەکی وەکوو بیانوویەک بۆ تۆمەتبار کردنی تاران بە دەستێوەردان لە ئەو ولاتە، هاتووەتە ئاراوە؛ ئەو لایەنانە کە هەوڵ دەدەن هەبوونی ئێران وەکوو دەستێوەردانی ئێران لە کاروباری ناوخۆیی عێراق نیشان بدەن.\nسەرەتا ئەبێ بڵێین تەواو سروشتییە کە ئێران بە پێی بابەتی دراوسێیەتی و دۆستایەتی بەردەوام پەیجۆی گۆڕانکارییە سیاسی و مەیدانییەکانی وڵاتانی دراوسێێ خۆی بووە. هۆکارەکەشی ئەوەیە کە هەر جۆرە ئاڵۆزی و بشیویەک لە ئەو وڵاتانە، لەسەر ئاسایشی تاران کاریگەری دادەنێت.\nئێران بە پێی بنەمای دۆستایەتی و هەروەها هەبوونی هاوبەشیی فەرهەنگی، ئایینی و مێژوویی، نیسبەت بە گۆڕانکارییە سیاسی و ئەمنیەتییەکانی وڵاتانی دراوسێی خۆی هەستیارە؛ جودا لە ئەوەی کە باس کرا، کۆماری ئیسلامی ئێران لەگەڵ دراوسێکانی خۆی لەوانە سووریا و عێراق هاوبەشیی زۆری لە بوارە جیاوازەکانەوە هەیە وەکوو ئایین، فەرهەنگ، مێژوو و ... . کەواتە هەبوونی ئەو هاوبەشییانە دەبێتە هۆی ئەوەی کە تاران زیاتر لە هەر کاتێکی دیکە نیسبەت بە گۆڕانکاریی وڵاتانی دراوسێی خۆی هەستیار بێت؛ هەر ئەو جۆرە کە دراوسییەکانیش هەر ئەو چاوەڕوانیەیان کە تاران هەیە.\nخاڵێکی دیکە ئەبێ ئاماژەی پێ بدرێت، ئەوەیە کە کۆماری ئیسلامی ئێران بە شێوەی سەربەخۆ و تاک لایەنە نەچووتە وڵاتانی دراوسێی خۆی بەڵکوو لەسەر داوای فەرمی بەرپرسانی ئەو وڵاتەیە.\nبۆ نموونە بەرپرسانی سووریا و عێراق خۆیان چەندین جار لە بۆنە جیاوازەکان ڕایانگەیاندووە کە بە شێوەی فەرمی داوایان لە ئێران کردووە کە لە بەغدا و دیمەشق ئامادە بێت و یارمەتیدەیان بێت بۆ شەڕ دژی تیرۆریزم.\nبەڵام لە بەرانبەردا ئامادە بوونی سەربازانی ئەمریکی لە عێراق سەرەڕای پەسەند کرانی دەرکردنیان لە عێراق، ئامادە بوونێکی بە تەواوەتی نایاساییە.\nئێران لە هەموو بوارەکان کاریگەر بووە لە وڵاتانی ناوچەکە\nئەبێ ئاماژە بکرێتە سەر ئەو بابەتەش کە کاریگەری هەبوونی کۆماری ئیسلامی ئێران لە وڵاتانی ناوچەکە لەوانە سووریا و عێراق تەنیا لە بواری ئاسیش، سەبازی و مەیدانی نییە بەڵکوو لە بوارەکانی دیکەش بە ڕاشکاوانە دەبینرێت. بۆ نموونە، یەکێک لە کاریگەرییەکانی ئێران لە وڵاتانی ناوچەکە کاریگەری لەسەر پرسی گفتوگۆ بووە کە ئەمڕۆکە لە سووریا، عێراق، یەمەن، فەلەستین و لوبنان و هتد دەبینرێت.\nکاتێک کە لایەنە بیانییەکان و لە سەرووی هەموویانەوە ئەمریکا، عەرەبستانی سعوودی و مێدیاکانی سەر بە ئەوان باس لە سەر هەبوونی ئێران لە وڵاتانی ناوچەکە وەکوو دەستێوەردان دەکەن، ئەو پرسیارە بۆ ڕای گشتی دێتە ئاراوە کە چلۆن هەوڵەکانی وڵاتێک بە ئاوەها تایبەتمەندیەکەوە، دەستێوەردان دێتە ئەژمار؟ لە ڕاستیدا، ئەمریکییەکان و سعوودییەکان بە ئامانجی ترساندن لە ئێران خۆیان ڕێکخستووە تا لە ئامادە بوونی ئێران لە وڵاتانی ناوچەکە وەکوو دەستێوەردان ناو ببەن.\nشەپۆلی ترساندن لە ئێران لەلایەن واشنتۆن و ڕیازەوە تا جێگایەک چووەتە پێشەوە کە تەنانەت ئەو ڕووداوانە کە لە چەند ساڵ و مانگی ڕابردوو ڕوویان داوە و هیچ پێوەندیەکی بە ئێرانەوە نەبووە، داوەتە پاڵ ئێرانەوە. ناڕەزایەتییەکانی ئۆکتۆبەری ساڵی 2019 لە عێراق لە کاردانەوە بە دۆخی ئابووری لەو ئەو وڵاتە بەڕێوە چوو بەڵام میدیا پاگەندەییەکانی ئەمریکا و عەرەبستان وێڕای بەلاڕێ بردنی ڕێگای ئەو ناڕەزایەتیانە، وەکوو ناڕەزایەتی بە هەبوونی ئێران لە عێراق نیشانیان دا.\nلەلایەکی ترەوە، هاوپەیمانانی ئەمریکا و عەرەبستان بەتایبەتی ئیماراتیش لە ئەو یارییە ڕۆڵیان گێڕا، ئیماراتییەکان پارەیان دەداتە کەسانێک کە کونسوڵخانەکانی ئێران لە عێراق ئاگر تێبەر بدەن تا ئەو جۆرە نیشانی بدەن کە خەڵکی عێراق ناڕازین لە هەبوونی ئێران لە ئەو وڵاتە. هەموو ئەو هەوڵە دوژمنکارانە دژی تاران لە عێراق لە حاڵێکدا ئەنجام دەدرێن کە بە پێی دانپێدانانی بەرپرسانیفەرمی پێشوو و ئێستای عێراق، ئێران یەکەم وڵاتێک بوو کە دوای هێرشی داعش پاڵپشتی لە ئە وڵاتەوە کرد.\nلە بەرانبەردا، هەبوونی ئەمریکا لە عێراق نەک بەردەوام ئاوێتەی دەستێوەردان بووە بەڵکوو واشنتۆن لە درێژایی ماوەی ڕابردوودا هەموو هەوڵەکانی خۆیی بۆ پەرەپێدان و دزەی زیاتر لە شوێنە جیاجیاکانی عێراق بەکارهێناوە. ئەمریکییەکان تا ئێستا جەنایەتی زۆریان لە عێراق ئەنجام داوە کە ئەشكەنجە و کوشتنی عێراقییەکان لە زیندانی ئەبوو غورەیب تەنیا بەشێک لە ئەو جەنایەتانە دێتە ئەژمار.\nهەوڵەکانی ئەمریکا لە ساڵی 2003 وە تا ئێستا دەریدەخات کە واشنتۆن سەرتر لە دەستێوەردان بەدوای دزەی خۆی لە عێراقە، لەلایەکی ترەوە، ڕای گشتی عێراق هێشتا جەنایەتی هێزەکانی کۆمپانیای ئەمنیەتی –تایبەتی ئەمریکی " بێلک واتر" دژی خەڵکی سڤیلی عێراقی لە ساڵی 2007 لەبیر نەکردووە؛ ئەو هێزانەی کە 14 هاووڵاتی عێراقیان لە مەیدانی نسوور کوشت. ماوەیەک لەمەوپێش دۆناڵد ترامپ سەرۆک کۆماری ئەمریکا سزای لێبوردنی چوار هێزی ئەو کۆمپانایە کە لە جەنایەتی نسوور بەشداریان کرد، دەرکرد.\nسەرەڕای هەموو ئەو بابەتانە کلە هێنرانە ئاراوە، باڵوێزخانەی ئەمریکا لە ناوەندێکی دیپلۆماتیکەوە بووەتە بنکەیەکی سەربازی و کەسایەتییە عێراقییەکان پێیان وایە کە هەموو هەوڵە سیخوڕی و ئەمنییەتییەکانی واشنتۆن دژی عێراق و گرووپی بەرخۆدانی حەشدی شەعبی هەر لە ناو باڵوێزخانەکەوە ئەنجام دەدرێن؛ باڵوێزخانەیەک کە ئێستاکە پێچراوترین و نائاسایی ترین هەوڵە ئەمنییەتییەکان بەخۆیەوە دەبینێت.\nبە پێی هەموو ئەو شتانە کە باس کرا، بەراوردی جۆر و چییەتی هەبوونی ئێران لە ئیران و هەروەها ئەمریکا لە عێراق بە باشی نیشان لە ئەوەیە کە تاران بۆ پێکهاتنی عێراقێکی بەهێز، کاریگەر هەنگاو هەڵدەگرێت بە شێوەیەک کە بەغدا بتوانێت ڕۆڵی ستراتیژی خۆی لە ناوچەکە بگێڕیت. ئەمە لە حاڵێکدایە کە ئەمریکییەکان بە هەوڵی جەنایەتکارانەیەک کە لە دێژایی نزیک بە بیست ساڵی دوایی لە عێراق ئەنجامیان داوە وێرای پێکهێنانی تیرۆریزم لە ئەو وڵاتە، ئێستاش سەرتر لە دەستێوەردان بەدوای پەرەپێدان بە هەبوون و دزەی خۆی لە عێراقە.


پارتی لەھەلومەرجێکدا دامەزرا لەھەموو ئاستەکاندا داگیرکەران گەلی کوردستانیان تەوق کردبوو، دەسکاری کۆدی پەروەردەو کەلتورو ھۆشیاری کۆمەلگای کوردستانییان کردبوو، کوردستانیش لەڕوی جیۆپۆلەتیکییەوە لەدەرەوەی قسە لەسەرکردنبوو. لەبەرئەوەی ئەوکات لەڕووی پەیوەندیه نێودەوڵەتیەكانەوه جوگرافیایەكی سیاسی نەبوو كە ناوی كوردستان بێت. هەروەها ئەوكات كوردستان ئەو گرنگییه جیۆستراتیجیی نەبوو كەئێستا هەیەتی، دیسان کوردستان ناسنامەو کەسییەتی ناسراو نەبوو.\nجگە لەوەش بەھۆی دابەشکردنی کوردستان بەسەر چوار دەوڵەت وسێ نەتەوەی جیاوازی ناوچەکەدا، کەسێتی جیۆپۆلەتیکی کوردستان لەسنوری جیۆپۆلەتیکی ئەو دەوڵەتانە باس دەکرا، ئەمەش ئیعتیرافی نێودەوڵەتی ھەبوو، جگەلەوە کۆمەڵگای کوردستان پەرتەوازەبوو ھێزێکی تۆکمەی سیاسی وکۆمەڵایەتی نەبوو بەڵکو ھەر دەستەو گروپێک لێرەو لەوێ بەجیا جۆرێک لەخەباتی دەکرد. ئەوکات دەنگی کورد لەھیچ کوێ نەدەبیسترا، ژیان جیھانێکی داخراو بوو بۆ کورد، بێ ھیچ ھۆکارێکی گەیاندن کە ئازارەکانی بەجیهان بگەیەنێ، لەڕووی سیاسییەوه جیھان کوردی نەدەدی وەک لەناوچەیەکی کوێردابین ئالەم کاتەدا بیرکردنەوە لەدامەزراندنی ھێزێکی سیاسی کەبتوانێ وەڵامی ئەو ھەلومەرجە سەپێنراوە بداتەوەو بڵێ: لەدەرەوەی ئەم چوار دەوڵەتە لەدەرەوەی ئەم سێ نەتەوەیە نەتەوەیەکی دیکەی ڕەسەن لەم ناوچەیە ھەیە خاوەنی جوگرافیا و مێژووە.\nھێزێک کەبتوانێ ھێزی پارچە پارچەی کورد کۆکاتەوەو لەحزبێکی سیاسیدا ئاراستەی کات. ئەم دۆخە ترسناکە بوێری سیاسی وکۆمەڵایەتی و سەربازی دەویست، ئالەم ھەلومەرجەدا مستەفا بارزانی بیری لە دامەزراندنی (پارتی) کردەوە، بارزانی دەیزانی سەرھەڵدانی بزوتنەوەی سیاسی بەشێوەیەکی سروشتی دەبێ لەگەڵ دۆخ و ھەل ومەرجی ئابووری وکۆمەڵایەتی و فەرھەنگی دا بێتەوە، چونکە بارودۆخی ئەو قۆناغە ئامانجەکانی ئەو حیزبە دیاری دەکات. ئەوکات کۆمەڵگای کوردستان پێویستی بەھێزێک ھەبوو وەک فریاد ڕەس لەجەنگی بوون بیپارێزێت، بۆیە بارزانی بڕیاری دامەزراندنی پارتی دا. لەبەر ڕۆشنایی بیرکردنەوەکانی بارزانی دەستەیەک نیشتیمان پەروەر لەگەڵ بارزانی دا لە (16ی ئابی 1964) پارتی دیموكراتی كورد یان دامەزراند ئا لەوکاتەدا پارتی بەتێگەشتنی لە ھەل ومەرجی سیاسی و جوگرافی ئەو سەردەمە لەکۆنگرەی یەکەمی خۆیدا، جگەلە پەیڕەوی ناوخۆ پەیڕەوێکی دیکەی هەبوو بەناوی (پەیمانی نەتەوەی پارتی دیموکراتی کورد) لەخاڵی یەکەمی ئەو پەیمانەدا، هاتووە بەڕێگای خەباتی سیاسی و ڕێگاکانی دیکە خەبات دەکەین و تێدە کۆشین بۆ پێکهێنانی دەوڵەتی کوردستانی فیدراڵی دیموکراتی لەعێراقدا، کە پێکدێت لە لیواکانی موێل، هەولێر، کەرکوک، سلێمانی، خانەقین، دەستورەکەی ئەنجومەنێکی دامەزرێنەر دایدەنێن کە لەلایەن گەلی کوردستانەوە ڕاستەوخۆ بەدەنگدانی نهێنی هەڵدە بژێردرێت.\nئەم پەیڕەوە بەجۆرێک لەجۆرەکان ئامانجەکەی لەتیۆرییەوە لەڕیفراندۆم کرا بەکردار، بۆ نزیکبونەوە لەئامانجە گەورەکە ئیتر ئەنجامەکەی چۆن بوو گرنگ ئەوە بو کورد توانی یەکجار پێچەوانەی جیھان بڵێ نەخێر بۆ دۆخی داسەپاو بەڵێ بۆ بەرژەوەندی باڵای کورد. هەرچەندە ڕاپرسییەکە موسڵی تێدا نەبوو. لێرەوە دەبینین پارتی لەدامەزراندنییەوە تائێستا بەچەندان قۆناغی سەخت و کەوتن وھەستانەوەدا تێپەڕیوە، ڕەسەنایەتی پارتی لەوەدا بووە دوای ھەرکەوتنێک ھەستانەوەکەی لەپێشتر بەھێزتر بووە، بۆیە پارتی دەسکەوتی گەورەی بەدەسھێناوە بۆ کورد لەقۆناغە جیاجیاکاندا، دەکرێ ئەو دەسکەوتانە لە ھەرقۆناغێکدا بە وێسگەیەک لەوێسگەکانی ئاسایشی نەتەوەیی کورد سەیر بکرێت. ئێستاکە کورد کە خاوەنی دامەزراوەی شەرعی ویاسایی خۆیەتی و لەئاستی جیھاندا مامەڵەی کرداری لەگەڵ دەکرێ ئەم دەستکەوتانە ڕیشەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ھێزو ئامانجەکانی (16ئاب) بۆیە پارتی ئێستا کە یادی (73) ساڵەی دامەزراندی دەکاتەوە، پێویستە ئەوپرسیارە بکات لەکوێوە ھاتووە؟ گەشتوەتە کوێ، بەرەو کوێ دەڕوات؟ ھەموو لایەک دەزانن پارتی ئێستا لەدۆخێکی بەھێزدایە ولەئاستی جیھان وناوچەکەو ناوخۆدا خاوەندارییەتی مەسەلەی کورد دەکات. بۆیە دەبێ بزانێ ھێز لەکاتی بەھێزیدا مەترسی لاوازی لەسەرە، کەواتە پێویستە بۆ بەردەوامی ومانەوەی بە بەھێزی لەیادی دامەزراندنیدا جیاواز لەدروشم و گێڕانی ئاھەنگ وشادی و وتاری داکۆکی، بگەڕێینەوە سەر ئارگومێنت و پێداچونەوەیەکی ڕیشەیی بەخۆیدا بکات، ھەڵسەنگاندنێکی گشتگیر بۆ کۆی پارتی بکات لەبەرنامەیەک لەچوارچێوەی فیکری سیاسی دا و بەگفتوگۆی ڕاشکاوانە قسە لەسەرکەم وکورتییەکان بکات، لەسەرئاستی ناوخۆی پارتی و دەرەوەی پارتی بەگونجاندن لەگەڵ گۆڕانکارییەکان، بۆ ئەم مەبەستە پارتی دوای (٧٣) ساڵ لەسەر ئەم ئاستانە قسەی نوێی ھەبێت من ئەوەندەم لەبەرچاوگرتووە دەکرێ ھەڤاڵانی دیکە پێشنیارو ڕای دیکەیان ھەبێت. لەبەرچاو گرتنەكانیش ئەمانەن:\n1ـ خوێندنەوەیەکی نوێ بۆپەیوەندییەکانی لەدەرەوەی پەیوەندی کوردستانی، بکات لەسەر بنەمای بەرژەوەندی نوێی کورد.\n2ـ لەسەر ئاستی ناوخۆی کوردستانی کرانەوەیەکی زیاتر بەڕووی لایەنەکان ومیدیادا بکاتەوە لەچوارچێوەی یاسادا.\n3ـ لەسەر ئاستی ناوخۆی پارتی ھەڵسەنگاندن بۆ دۆخی ئێستای بکات و ڕاشکاوانە قسە لەسەر خاڵە لاوازو بەھێزە کانی بکات، بەگرێدانی کۆنگرەیەک بەمەرجێ کۆنگرەکە کەمێک لەمۆدیلی کۆنگرەی حیزبی ڕۆژھەڵات واتە (شەرقی) جیاواز بێت لەم کۆنگرەدا واقیع وەک ئەوەی ھەیە قسەی لەسەربکرێ نەک وەک ئەوەی حەزمان لێیە.\n4- خۆشگوزەرانی خهڵك وداهاتی تاك:- پێویسته پارتی لەڕێگای حكومەتەوه كار بۆ خۆشگوزەرانی و ژیانێكی سەربەرزانەی خەڵك بكات و هەروهها كار بۆ بەرزكردنەوەی داهاتی تاك بكات لە كوردستان، لەبەرئەوەی ئەگەر دوێنێ پارتی لەشۆڕشدا بووەو خەڵك داواكانی پارتی جێ بەجێ كردووهو هاوكار بووه ئەمڕۆ پارتی لە دەسەڵاتدایه دەبێت داواكاری خەڵك جێ بەجێ بكات و گوێ لەخەڵك بگرێت، ئەمەش پێویست بەوه دەكات بەرپرسهكانی پارتی ڕاستەوخۆ لەناو خەڵكدا بن و لەنزیكەوه گوێ بۆ داواكانی خەڵك بگرن.\n5- سەبارەت بەگەنجان ولاوان:- كۆمەڵگای كوردستان كۆمەڵگایەكی گەنجه ڕێژەی گەنجان لەئاستی كۆمەڵگای كوردیدا نزیكەی 70% یە و ژمارەیەكی زۆریش دەرچووی زانكۆو پەیمانگاكان هەیەو بێ كارن ئەمەش دەبێته هەڵئاوسان و لەداهاتوودا دەبێته گرفت بۆ حكومەت و كۆمەڵگا، بۆیه پێویسته هەوڵبدرێت لەڕێگای حكومەت و كەرتی تایبەتەوه ڕێژەی ئەو بێكاریەی ناو گەنجان چارەسەربكرێت.\n6- لەسەر ئاستی میللی:- بیر کردنەوە لەکورد بوون لەم ھەل و مەرجەدا، چۆن کوردبین؟ چۆن کوردسازی بکەین؟، چونکە ھێشتا کوردبوون کێشەی بوونی ھەیە، ڕاستە کورد لەشەڕی بووندا، کوردبونی خۆی پاراست، بەڵام ئێستا بونێکی لەرزۆکمان ھەیە، بەتایبەتی لەڕوی کەلتوریەوە ئەمەش پێویستی بە بیرکردنەوە ھەیە، بەڵام کێ بیرمان بۆبکاتەوە؟ چۆن بیر بکەینەوە؟\nلەبەر ئەوەی کوردبوون، بوونی ھەمومانە دەکرێ ئەم بیر کردنەوەیە ئەقڵی ناو پارتی و ئەقڵی دەرەوەی پارتی بێت چونکە، بیرکردنەوە بۆکورد لەھەمو نەتەوەکانی دیکە گرنگترە، بۆئەوەی لێرەوە شوێن کێشەکانی خۆمان بکەوین، ئەمەش بوێری دەوێ، پێویستمان بە کۆجیتۆی کوردی ھەیە، لێرەدا پێویستە بوێربین لەڕەخنەگرتن لەزاتی خۆمان ئەوکات دەتوانین بەدوای کێشەکانی خۆماندا بڕۆین بۆیە، پارتی پێویستە ھەڵوێستە لەسەر کێشە قوڵەکانی کۆمەڵگای کوردستاندا بکات، کار بۆچارەسەری ئەم پارادۆکسەی ناو کۆمەڵگای کوردی وحزبی کوردی بکات. کارکردن بۆ بنەما بکاتە خەمی گەورەی خۆی، بنەمایەک بۆ کوردبون کە ھەمومان کۆ کاتەوە، کێشەی کورد ئەوەیە کورد ھەیەو نیە ئەوەتا ئێمە زمان کۆمان ناکاتەوە، چونکە ستاندارد نیە ئاین نەبوەتە بنەما بۆ یەک بون، قوربانیەکان، ئەنفال، ھەڵەبجە ڕاینەچڵەکاندین نەبوەتە بنەما بۆیەک بوون ئێمه کێشەمان ئەوەیە ئەوبنەمایەی کۆمان دەکاتەوە ونە، بۆچی؟ چونکە کورد ئامادەی ئەم یەکبونە لەڕۆحیدا نیە کەواتە بۆدۆزینەوەی کۆدی چارەسەری ئەم کێشە فەرھەنگی و پەروەردەیی و سیاسییانە پێویستمان بەجۆرێکی دیکە لە بیرکردنەوە ھەیە بەداماڵینی بیرکردنەوە نەرێنییەکان، چونکه ھەمو داوای یەکبونی کورد دەکەین کەچی لەکردارماندا پارادۆکسە دژ بەیەکی ھەیە چارەسەرو تێپەڕاندنی ئەم دۆخە ئەرکی پارتی یە لەبەرئەوەی دوای (73) ساڵ پارتی هێشتا خاوەنداریەتی مەسەلەی کورد دەکات و مەسەلەی ھەیە بۆیە دەبێت پرۆسەیەک لەم ڕوەوە بخاتە سەرپێ، بۆ چارەسەری کێشە قوڵەکانی، پەروەردەو فکرو کەلتور لەئاستی کۆمەڵگەی کوردستاندا.\n7ــ لەئاستی حوکمڕانی دا :- پێویستە کار بۆ دادپەروەری و سەروەری یاسا بکات ، چونکە ئەم دو چەمکە لەئاستی کرداردا لەژێر پرسیاردان.\n8ـ دروستکردنی تاک:- پێویستە پارتی کار بۆ دروستکردنی تاکی ئەقڵانی بکات چی لەسەر ئاستی پارتی چی لەسەر ئاستی کوردستانی، چونکە ئەگەر چی باڵەخانەی زۆر دروست کەین، بەڵام تاک دروست نەکرێت بەرگەی ھەزەیەکی دوژمن ناگرێ. دواجار دەمەوێ بڵیم دوای (73) ساڵ تا ئێستا پارتی پێداویستی کۆمەڵگای کوردستان ونەتەوەی کوردە و پارتی ئەوەیە وەک ئەوەی هەیە هیچ نواندنێک ناکات و ڕاستگۆیە لەگەڵ خەڵک و ئامانجەکانی خۆیدا و ڕاستگۆیە لەگەڵ خەڵک و ئامانجەکانی خۆیدا و بەکردار ئەمەشی سەلماندوە، بۆیە منیش وەک ئەوەی پێداویستی یە بۆ گەلی کوردستان ئەم سەرنجانەم لەم وتارەدا بۆیادی (73) ساڵەی پارتی جۆرێک لەچوارچێوەی زانستی دا خستەڕو بەمەبەستی بەردەوام بونی پارتی تاگەشتن بە ئامانجە گەورەکە.


ئەگەر وانەبوایە زیاتر لەبڕی پێویستمان بەرهەمدەهێنا\nوەزیری کارەبای هەرێم ڕایگەیاند، لەئێستادا بەهۆی قەیرانی داراییەوە توانای بەرهەمهێنانی بڕی پێویستی کارەبایان نییە و نیوەی پێویستی بەرهەمدەهێنن، دەشڵێت، ئەگەر سوتەمەنی و پارەی پێویست بۆ سوتەمەنی هەبێت، زیاتر لە بڕی پێویست بەرهەمدەهێنن.\nلە دیمانەیەکدا لەگەڵ فەرمانگەی میدیا و زانیاری حکومەتی هەرێم، کەمال محەمەد، وه‌زیری كاره‌با ڕایگەیاند، هه‌رێمی كوردستان پێویستی بە 6700میگاوات كاره‌با هه‌یه ئه‌گه‌ر سووته‌مه‌نی یان پاره‌ی پێویست بۆ كڕینی سوته‌مه‌نی بەردەستبێت، لە ئێستادا تەنها 3200 مێگاوات كاره‌با به‌رهه‌م ده‌هێنرێت کە دەکاتە نیوه‌ی بڕی پێویست، ئەگەر وه‌زاره‌تی سامانە سروشتییەکان سوتەمەنی پێویست دابین بکات، كێشه‌ی كاره‌با نامێنێت.\nئاماژەی بەوەشکرد : "له ته‌مه‌نی ئه‌م كابینه‌یەدا بڕی 1540 مێگاواتی دیكه گرێبه‌ستمان كردووه، کە بریتین لە 500 مێگاوات له خورماڵ، 500 مێگاوات له بازیان، 165 مێگاوات له گه‌رمیان و هەروەها 300 مێگاوات كاره‌با به ڕێگه‌ی ئاو له‌گه‌ڵ كۆمپانیایه‌كی ئوستوڕاڵی و 75 مێگاوات كاره‌بای وزه‌ی خۆر، به‌و پێیه‌ش كاره‌بای به‌رهه‌م هاتوو له هه‌رێمی كوردستان ده‌گاته سه‌رووی 8000 مێگاوات، ئەمە له كاتێكدایە کە خواستی هه‌رێم له‌م وه‌رزه‌دا 4200 مێگاواته و له زستاندا ده‌گاته 6500 مێگاوات".\nسه‌باره‌ت بەوەی كه ئایا بۆچی تا ئێستا ئه‌وه نه‌كراوه، وه‌زیری كاره‌با باسی لەوەکردووە، به هۆی قه‌یرانی كورۆناوه له ئێستادا نه سووته‌مه‌نی پێویست هه‌یه و نه پاره‌كه به‌رده‌سته.\nهاوکات کەمال محەمەد دڵنیایی ده‌داتە هاووڵاتییان كه دوای ئه‌و قه‌یرانه ڕه‌وشی كاره‌با زۆر به‌ره‌و باشتر ده‌چێت و ده‌ڵێت: "ئه‌م كابینه‌یه به جددی كار له‌سه‌ر باشترکردنی كاره‌با كردووه و خۆمان بە خاوەنی كێشه‌كان دەزانین و هەوڵی تەواو دەدەین بۆ چارەسەرکردنیان".\nئەمە لەکاتێکدایە، بەگوێرەی هێڵه گشتییه‌كانی به‌رنامه‌ی کاری كابینه‌ی نۆیه‌م، کابینەکە کار بۆ چارەسەرێکی بنەڕەتی بۆ کێشەی کارەبا و زیادکردنی ئاستی بەرهەمهێنان و بەهەدەرنەدان و دابەشکردنێکی پێشکەتوو و گونجاوی کارەبا دەکات.


بڵاوبوونەوەی جۆرێکی نوێی ڤایرۆسی کۆرۆنا جیهانی خستووەتە دوودڵییەکی زۆرەوە و زۆرێک لە وڵاتان سەرقاڵی گرتنەبەری ڕێوشوێنی نوێن بۆ بەرگرتن لە بڵاوبوونەوەی، ئەوەشی زانراوە ماوەی سێ مانگە ڤایرۆسەکە بڵاوبووەتەوە، بەڵام ماوەیەکی کەمە پێی زانراوە.\nبەگوێرەی نەخشەیەک کە ئاژانسی "سکای نیوز" (چوارشەممە 23ی کانوونی یەکەمین 2020) بڵاویکردووەتەوە، دەرکەوتووە، جۆرە نوێیەکەی ڤایرۆسی کۆرۆنا سەرەتا لە باکوری وڵاتی بەڕیتانیاوە سەریهەڵداوە و بەرەو باشور تەشەنەی سەندووە، دواتریش لە ڕۆژهەڵاتەوە بەرەو ڕۆژئاوا.\nئاژانسەکە ئاماژەی بەوەشكردووە، بە دیاریکراوی ئەوە زانراوە کە جۆرە نوێیەکەی کۆرۆنا لە مانگی ئەیلولی ڕابردوو "9" لە ناوچەی کانت لە باکوری بەڕیتانی سەریهەڵداوە، بەڵام لەم مانگەدا ئەوە زانرا.\nلە نەخشەکەدا ئەوەش دەرکەوتووە، باشوری ڕۆهەڵاتی ئەو وڵاتە و لەندەنی پایتەخت زیاتر ڤایرۆسەکەی تێدا بڵاوبووبێتەوە، هەربۆیە ڕێکاری توند لەو ناوچانە گیراونەتەبەر.\nئەوەی تاوەکو ئێستا لەسەر جۆرە نوێیەکە زانراوە، بەشێوەیەکی خێراتر بڵاودەبێتەوە و تەشەنە دەکات، بەڵام هیچ شتێک لەسەر ئەوە نەسەلمێندراوە کە کوشندەتر بێت.\nزیاتر بخوێنەرەوە: بڵاوبوونەوەی جۆرە نوێیەکەی کۆرۆنا و مەترسییەکانی\nبڵاوبوونەوەی جۆرە نوێیەکەی کۆرۆنا لە بەڕیتانیا قەلەقی خستووەتە نێو دڵی هاووڵاتیانی جیهان و بەشێکی زۆر لە وڵاتان ڕێکاری توندیان بۆ بەرەنگاربوونەوەی گرتووەتەبەر و لە چەند وڵاتێکیش قەدەغەی هاتوچۆ ڕاگەیەندراوە.


دۆسییەى کشاناک و تونجەلى: نمایشێکى گاڵتەجاڕانەى دادگا و بەرخودانێکى مەزن - ئاگاپرێس | Aga Press\nهه‌ینی 29 كانونی یه‌كه‌م 2017\nدۆسییەى کشاناک و تونجەلى: نمایشێکى گاڵتەجاڕانەى دادگا و بەرخودانێکى مەزن\nبەروار : 29 كانونی یه‌كه‌م 2017\nدوو کەسە داواکراوەکەى بەردەم دادگا بە زەردەخەنەیەکى تەواوەوە سڵاویان لە ئێمە کرد، لەو کاتەى ئێمە بە قەرەپەستانێ خەریکى ئەوە بووین خۆمان بکەین بە هۆڵە بچوکەکەى دادگاى مالتایا، کە هێزەکانى پۆلیس لەپێشدا نیوەى کورسیەکانیان داگیرکردبوو، بەم کارەیان بەشى هەرە زۆرى ئەو خەڵکەى ئێمەیان ناچارکرد لە دەرەوە بمێننەوە کە بۆ پشتیوانى هاتبوون. گوڵتان کشاناک، هاوسەرۆکى شارەوانى ئامەد و سەباحەت تونجەلى، هاوسەرۆکى پارتى کۆمەڵگاى دیموکراتى نزیک لە هەدەپە، هەر ئەوەتا پێڕادەگەیشتن سڵاو و رێزیان لەگەڵ هەڤاڵان و ئازیزانیان بگۆڕنەوە، رێک لەو کاتەى خەریک بوو دادگاییکردنەکە دەستى پێدەکرد. بەڵام لەڕاستیدا ئەوان لەگەڵ ئێمە لەنێو هۆڵى دادگاکەدا نەبوون. ئێمە دەمانتوانى ئەوان تەنیا لە سکرینێکى ڤیدیۆیى ببینین کە بە ژوورێک لە زیندانى قاندیرا وەک توندترین زیندان لەرووى ئەمنییەوە، کە ١٠٠٠ کیلۆمەتر دوورە، ئەو شوێنەى کە ئەوە ساڵێکە ئەوان تێیدا زیندانى کراون بەتۆمەتگەلێک کە دەوڵەت بەهۆیانەوە دەخوازێت بەسەریەکەوە زیاتر لە سێ سەد ساڵ ماوەى زیندانیان بەسەردابسەپێنێت و بۆ ببڕێتەوە.\n“ئەمە شانۆگەرییەکى تەقلیدیى تورکییە” زوڵکوفى هاوژینى بەڕێز کشاناک دواتر لەو رێوشوێنانەى کە لە دژى ئەم دوو سیاسەتمەدارە کوردە بەناوبانگ و پەرلەمانتارە پێشووەى گیرایە بەر، ئەوەى تێبینى کرد. لە پرسى یەکلاکەرەوەى بەڵگە بۆ پشتیوانیکردن لە دۆسییەى دادگاییەکە، رەنگە وەهمێک بێت لە گاڵتەجاڕییەکى لە خۆوەیى و عەفەویانە. رۆژى هەینى ٣ى نۆڤێمبەر، ئێمە لە شەشەمین رۆژى گوێگرتن لەم دادگاییکردنە ئامادەبووین و تەنها دانیشتنى دووەمین لەلایەن هەمان دادوەرەوە بەڕێوەچوو. ئەو دادوەرەى کە دانیشتنى پێشووى دواخستبوو بەمەبەستى بەدەست گەیشتنى بەڵگەى زیاتر لە دادگاى هەشتەمینى ئامەد بۆ تاوانە مەترسیدارەکان، کە ئەم دۆسیەیەى کردبووە پێش ئەوەى دۆسیەکە رەوانەى دادگاى مالتایا بکرێت، کە ٢٤٠ کیلۆمەتر لەوێوە دوورە، بۆ شوێنێک کە دادوەرەکان تازەترن و کەمتر ئەگەرى روودانى خۆپیشاندانى گەورەشى لێ دەکرێت. بەڵام بەڵگەکە هەرگیز نەگەیشت، و دادوەرەکەى مالتایا سەرزەنشتى پارێزگارى ئامەدى کرد بەوەى وەڵامى داواکارییەکەى ئەوى نەداوەتەوە. “هیچ شتێک نەگەیشتووە؟ ” رووى دەمى لە پارێزەرى دۆسیەکە کرد.\nمەبەست لە کاسێتەکان و سیدیەکیش کە دیار نەمابوون بۆ ئەوە بوو تاوەکو تۆمەتەى دادگا لەسەر بەڕێز کشاناک پشتڕاست بکەنەوە لەسەر ئەو لێدوان و ئاخاوتنانەى کە لە ٢٠١١ بەدواوە لە چەندین بۆنە و گردبوونەوە ئاراستەى جەماوەرى کردووە؛ کە ٤١ تۆمەتى لەسەر کۆکراوەتەوە لە کردنەوەى دۆسییەکى قانونى ٢١ لاپەڕەییدا لە دژى.\nدادوەرەکە تەنانەت داواى لە پارێزەرەکەى بەڕێز کشاناک کرد کە یارمەتى بدات لە فشارخستنە سەر دادگاى ئامەد سەبارەت بەم بەڵگەیە لەو کاتەى وتى کە ئەو پێشبینى ئەوە دەکات پرۆسەى دادگاییەکە لە دانیشتنێک یان دوو دانیشتنى دى کۆتایى پێبێت.\n“ئەم تۆمار و شریتانە لە کوێن؟” بەڕێز کشاناک پرسیارى لێکرد. “ئایا تۆ گوێت لێیان راگرتووە؟ رەنگە هەر بوونیشیان نەبێت!”\n“تائێستا من تەنها بەشێوەیەکى گشتى بەرگریم لە خۆم کردووە” ئەو وتى. “تائێستا مافەکانى خۆم بۆ بەرگریکردن بەکارنەهێناوە. دەخوازم خۆم بێمە بەردەم دادگا و دۆسیە دواى دۆسییە بەرگرى لە خۆم بکەم”\nپارێزەرەکانى دەڵێن تەنانەت لەنێو لاپەڕەکانى ئەو دۆسییە بێ بنەمایەى لە دادگاش لە دژى کراوەتەوە، بەڕێز کشاناک هەرگیز هانى توندوتیژى نەداوە و تەواوى ئەو ئاخاوتن و لێدوانانەى شایەدحاڵى ئەم راستیەن کە لە رووداو و رێوڕەسمەکان دایبوو، قسە و ئاخاوتنەکانى لە نەورۆز، رۆژى جیهانى ژنان و رێوڕەسمى بەخاکسپاردنى تەرمى ئەو گەنجانەى لە کۆبانێ، لە شەڕى بەرەنگاربوونەوەى دژ بە هێرشە دڕندەکانى داعش گیانیان بەختکردبوو.\nئەو بەوە تۆمەتبارکراوە کە “بەڕێوەبەرى رێکخراوێکى چەکدارى” بوو بێت و هەروەها گوایە هەشت جار سەردانى بارەگاى سەرەکى کۆنگرەى کۆمەڵگاى دیموکراتی کردووە، لەکاتێکدا کە هەمان ئەو هێزە سیاسیە (کۆنگرەى کۆمەڵگاى دیموکراتی) بانگهێشتکرابوو تاوەکو پڕۆپۆزەڵ و پێشنیازەکانى خۆى لەبارەى چاکسازى لە دەستوور پێشکەش بە کۆمسیۆنى پەرلەمانى تورکیا بکات. ئەو هەروەها بەوەش تۆمەتبارکراوە کە رێگەى بە بەکارهێنانى ئوتوموبێلى شارەوانى ئامەد داوە بۆ گواستنەوەى تەرمى شەڕڤانانى پەکەکە بۆ گۆڕستان، لەکاتێکدا کە ئەگەر ئەو کۆسپ و تەگەرەى لەبەردەم ستانداردى رێوڕەسمەکانى بەخاکسپاردن بگرتبوایە، ئەو کات ئەم کارەى دەبووە کارێکى نایاسایى بۆ ئەو. شایانى باسە، ئەمانە تاکە تۆمەتێکن کە لە دادگا رووبەڕووى چالاکییە شارەوانییەکانى ئەو کرابنەوە، هەرچەندە پێش دەستگیرکردنى، لیژنەى پشکنین و بەدواداچوونى دەوڵەت زۆر بەردى بەدواداچوونیان بۆ لیستى تۆمارى ئیش و کارى شارەوانى ئامەد کرد تاوەکو بتوانن بەڵگەیەک لەسەر گەندەڵى یان هەر سەرپێچییەکى تر بدۆزنەوە، بەڵام هیچان دەستنەکەوت.\nسەبارەت بەڕێز سەباحەت تونجەلى، زۆربەى ئەو تۆمەتانەى کە لە دۆسییەکەیدا رووبەڕووى کراوەتەوە لەسەر ئاخاوتن و لێدوانەکانى بووە، هاوشانى دەنگۆى ئەوەى کە گوایە ئەو سەردانى پەکەکە-ى لە چیاى قەندیل کردووە بە مەبەستى بەشداریکردنى لە ” پەروەردەى سیاسى”، تۆمەتێک کە تەنها لەسەر بنەماى لێدوانى شایەدحاڵێکى نەناسراوەوە هاتووە کە تاوەکو ئێستا ئەم شایەدحاڵە بەردەم دادگا دەرنەکەوتووە. بەڕێز تونجەلى بەپێداگیرییەوە بە دادوەرەکەى وت کە بوێرى خۆى پیشان بدات لە پابەندبوونى بە حوکمى یاسا و مافى دیموکراتیى ئەو لەوەى کە دژى حکومەت بێت. ” دۆزى کورد دۆزێکى سیاسیە” تونجەلى واى وت، بەمەش دادگاى وەک خۆى شیکردەوە لەو کاتەى بەتوندى سەرزەنشتى کۆتاییهاتنى پڕۆسەى ئاشتى نێوان دەوڵەت و عەبدوڵا ئۆجەلانى سەرکردەى زیندانیکراوى پارتى کرێکارانى کوردستانى کرد.\nدەیان هەزار لە ئەندامانى هەدەپە، لەنێویاندا دەیان سەرۆک شارەوانى و پەرلەمانتار، دوا بەدواى شکستهێنانى پرۆسەى ئاشتى دەستگیرکران و خرانە زیندانەکانەوە، کە ئەمەش هاوکات بوو لەگەڵ هەڵبژاردنى نائاسایى نێو پارتەکە خۆى لە حوزەیرانى ٢٠١٥. سیاسەتى سەرکوتکارى تەشەنەى سەند ئەمەش دواى کودەتا شکستخواردووەکەى ساڵى پار، کەئەردۆگانى سەرۆککۆمار رووداوى کودەتاکەى بە “ناردنى خەڵاتێک لەلایەن خودا” ەوە وەسف کرد، بەشێوەیەک هێزو دەسەڵاتى نائاسایى پێبەخشى تاوەکو لە دژى سەرجەم نەیارەکانى بەکاریانبهێنێت. پارێزەران لەو بڕوایەدان کە ئەو دۆسییانەى لە دژى هەردوو لە بەڕێزان کشاناک و تونجەلى کراونەتەوە ئەوا پێشتر لەلایەن ئەو ئەفسەرانەى هێزە ئەمنییەکان و دادوەرانە ئامادە کرابوون کە خۆیشیان هەر دواى کودەتاکە بە تۆمەتى بوونى پەیوەندیان لەگەڵ فەتحوڵا گولەنەوە دەستگیرکراون، گولەنى هاوپەیمانى پێشووى ئەردۆگان کە ئێستا بەوە تۆمەتبارکراوە کە پیلانگێڕى بۆ رووخانى ئەو کردووە. ” ئێوە بڕواش بەو کەسانە ناکەن، بەڵام دێن بەڵگەکانیان بەکاردێنن” بەڕێز کشاناک ئاواى بە دادگا وت.\nئەو ئۆکتۆبەرى ساڵى رابردوو دەستگیرکرا، هاوکات هاوسەرۆکى شارەوانییەکەیشى ، فوڕات ئانلیش دەستگیرکرا. پارێزەران و پشتیوانانى گوڵتان کشاناک دەڵێن ئەمە ئەوە دەسەلمێنێت کە ئەمانە پڕۆسەگەلێکى دادگایین کە ئامانج تێیاندا قڵپکردنەوە و سەراوژێرکردنى ئاراستەى بەرەوپێشچووى خۆبەڕێوەبەرییە- ئەو مۆدێلە حوکمڕانییەى کە جوڵانەوەى کوردى بە ” خۆسەریى دیموکراتى” لە ئامەد و سەرتاسەرى باشوورى رۆژهەڵاتى تورکیا (باکوورى کوردستان-و) ناوى دەبات.\n“لە ئامەد، ئەو شارەى کە دوو ملیۆن کەس تێیدا دەژیت، شوێنەکانى نوێنەرە هەڵبژێردراوەکان بە نێردراوە (کۆمیسار) دانراوەکان پڕکرایەوە” کشاناک واى وت. “بەبێ بوونى دیموکراسییەکى هەرێمى و ناوخۆیى، ناکرێ قسە لە بوونى دیموکراسى بکرێت”\nسەرا بوجاق، جێگرى سەرۆک شارەوانى ئامەد، پێى وتم کە ئەو نەیتوانیوە ئەرکە مەدەنییەکانى خۆى رابپەڕێنێت لەو کاتەوەى کە جومالى عەتیلا وەک کۆمیسیارێک دانراوە. پێش دەستپێکردنى ئەو هەڵمەتە بەردەوامەى پاکتاوکردن لە دژى سیاسەتمەدار و سەرۆک شاراوەنییە کوردەکان، ئەوا شارەوانى ئامەد سیستمى هاوسەرۆکایەتى جێبەجێ دەکرد. بەرپرسیارێتیەکان لەسەر ئاستەکانى حوکمڕانیکردن لەنێوان ژن و پیاوێک دا دابەش کرابوون. بۆ یەکەمینجار بوو کە شارەوانى کۆبوونەوەکانى بەڕووى خەڵکیدا بکاتەوە و خەڵکى شارەکە و دەوروبەرى بەشدارى پێبکات لەو گفتوگۆیانەى لەنێو ئەنجومەنى شارەوانى لەبارەى بودجەى شارەکە دەکران. بەڵام عەتیلا، سەرۆک شارەوانیە سەپێنراوەکە، کۆبوونەوەى ئەندامانى ئەنجومەنەکەى راگرتووە و چاکسازییەکانیشیانى نەهێشتووە.\nبەڕێوەبەرایەتى یەکسانیى رەگەزى (ژێندەر)، بەنموونە، لە ٢٠١٤ دامەزرێنرا بۆ پشتیوانیکردن لە دامەزراندنى ژنان و مەشق و راهێنان و سنوردارکردنى توندوتیژى خێزانى، لەنێویاندا پێدانى بڕێک لە پارەى موچەى پیاوە خراپەکان بە ژنەکانیان. سەرۆک شارەوانیە دانراوەکە (کۆمیسیارەکە) ئەو بەڕێوەبەرایەتییەى تێکدا و تەواوى ستافەکەیشى کە ٤٠ کەس فەرمانبەر دەبوون لە کارى وەزیفى دوورخستەوە. ئەو کۆمسیارە هەروەها سیستمى پەروەردەى فرە زمانى لە باخچەى ساوایان قەدەغە کرد، و بودجەى گروپێکى شانۆییشى بڕیوە کە خەریکى نمایشکردنى کارێکى شانۆیین لەسەر شکسپیر بە کرمانجى، پڕۆژەى فراوانکردن و بەرەوپێشبردنى پارکى گشتى شارەکەیشى راگرت، پەیکەریى یادەوەریى کۆمەڵکوژییەکەى رۆبۆسکى ٢٠١١ ى رووخاند و خەڵکى شارەکەى لە ناوەندێکى کولتووریى کوردیش بێبەش کرد کە رێک پێش ئەوەى ئەو دەسەڵاتەى پێبدرێت لە شارەکە کرابووەوە.\n“لەوێ کەش و هەوایەکى تۆقێنەر دروست بووە، بەهۆى ئەوەى هاتووچۆ و کێوماڵکردنى هێزى سەربازى بووەتە شتێکى بەردەوام” بەڕێز بوجاق وای وت. ئامەد تۆقێنراوە بە مەرگ، ئاوارەبوون و وێرانکردنى بەشێکى زۆر لە ناوچەى سورى مێژوویى ئەمەش دوا بەدواى ئەو شەڕە نابەرامبەرە هات لەنێوان هێزەکانى دەوڵەت و گەنجانى شارەکە و دەوروبەرى دواى تێکچوونى پرۆسەى ئاشتى. سەرجەم تەلەڤزیۆنە کوردییەکان داخراون، تەنیا کەناڵێکى کاریکاتێریى منداڵان نەبێت کە ئەویش دوایى لەبەر بەرنامە تەنزئامێزەکانى داخرا. هەزاران مامۆستا لە کارەکانیان دەرکران یانیش ناچارکران کە شوێنى خۆیان بگۆڕن و بچنە ناوچەکانى دەرەوەى هەرێمەکە.\nلێرەدا ترسى هەڵکشانى بەئیسلامیکردن لەئارادایە کە ئامانج تێیدا خنکادنى میراتى هەمەڕەنگ، سیاسەتى رادیکاڵى و سیماى کوردانەى کولتووریى شارى ئامەدە. “ئێستا واى لێهاتووە کە چیتر هەست بەوە نەکەم ئەمە شارەکەمە” دانیشتوانێکى شارەکە واى وت. هەرچۆنێک بێت، ژیانەوەیەکى گرنگ و بە کاریگەر لێرە بۆ ئاکپارتى، ئەگەرێکى دوورە، بەشێکى لەبەرئەوەیە ستەمکاریى و سەرکوتکاریى زۆر دڵڕەقانە لە دژى خەڵک و شارەکە بەڕێوەبراوە. ژمارەیەکى ئێجگار زۆر لە خێزانەکان، دایک و باوکەکان، تازییەبارن بۆ منداڵەکانیان کە لەسەر دەستى هێزە تایبەتەکانى ئەردۆگان کوژراون.\nبەرێز بوجاق بانگ لە تەواوى سەرۆک شارەوانیەکانى جیهان دەکات کە بێدەنگى بشکێنن لە ئاست ئەم وێرانکارییەى بەرامبەر بەم دیموکراسیەتە ناوخۆیییەى (دیموکراسییە لۆکاڵییەى باکوورى کوردستان) بەڕێوەدەبرێت. “ئێمە داوا لە ئەوان دەکەین پشتیوانیمان لێبکەن و خاوەندارێتى لە دۆسییەى گوڵتان کشاناک و سەرجەم سەرۆک شارەوانییە کوردە زیندانیکراوەکانى تر بکەن”\nزیندانیانى بەردەم دادگاى مالاتیا ئیهامبەخشى مۆدێلێکن لە بەرەنگاربوونەوەى سەختیەکان و رووبەڕووبوونەوەیەکى سەربەرزانە. وێنە فۆتۆیە سەرسوڕهێنەرەکان بەڕێز تونجەلى پیشان دەدەن کە چۆن لە بنکەى پۆلیس لەلایەن پێنج پۆلیسەوە بەزەبر رایدەکێشن و ئەفسەرێکى پۆلیسیش بەدەستەکانى توند دەمى دەگرێت. بەڕێز کشاناک شوێنەوارى ئەشکەنجەدانى بەسەر جەستەوەیە دیارە، ئەو ئەشکەنجەدانەى کە ئەو بەرگەى لەبەرامبەرى گرت ئەو کاتەى کە وەک خوێندکارێک لە دواى کودەتا سەربازییەکەى ١٩٨٠ خرایە قەفەسى زیندانەوە. ئەمڕۆ ئەو تۆمەتبارکراوە بەرامبەر بەو ئاخاوتنەى، بە بۆنەى ساڵیادى کودەتاکە، لە دەرەوەى ئەم زیندانە نەفرینییە پێشکەشى کردبوو کە ئیدارەکەى ئەو دەیویست بیکاتە مۆزەخانە.\n“من هەمیشە پەرۆشى بیستنى ئاخاوتنى دایکم بوومە لەبارەى ئاشتى و دیموکراسى، ئەمە سەربارى ئەوەى کە ئەو لە رۆژگارى گەنجێتیدا زۆر دڕندانە چەوسێنراوەتەوە” ئەمە قسەى ئەڤین کشاناکە. “بەسەردانیکردنى لە زیندان لە ئێستادا دەتوانم ئەوە بڵێم کە ئەو هەرگیز دەستبەردارى ئاشتى و دیموکراسى نابێت”\n“ئەم دادگاییانە هیچ پەیوەندییەکیان بە پڕۆسەى قانونییەوە نییە” ئایشە بێرکتاى واى وت، نووسەر و چاڵاکوانى هەدەپە کە لە شارى ئیستانبوڵ دادەنیشێت، ئایشە دوو ساڵ و نیوى لە زیندان بەسەربردووە. ” لێکچوونێکى زۆر لەنێوان ئەم دادگاییانە و دادگایى عەرافەکانى سەدەکانى ناوەڕاست لەئارادایە”. ئایشە وتیشى، ئامانج لەم دوژمنایەتیکردنەى هەدەپە بەشێکى بۆ دامرکاندنەوە و لەناوبردنى ئەو کەمپەین و هەڵمەتە بەرهەمدارو چۆنایەتییەى هەدەپەیە کە لە بوارى یەکسانیى جێندەرى (ژن و پیاو) دەستى پێکردبوو. پێنج لەو نۆ پەرلەمانتارەى هەدەپە کە زیندانیکراون، ژنانن و گوڵتان کشاناک وەک سەرۆک شارەوانییەکى ژن لە یەکێک لە گەورەترین شارەکانى تورکیا، پێشەنگە لە تێکشکاندنى دادگایەکى نێو سیستمێکى دڕندە. فاکتەرێکى تر ئەوەیە بانگەوازیى هەدەپەیە، لەودیو بنەما کوردییەکەیەوە، بۆ گروپ و کۆمەڵە چەوساوەکان و پێشکەوتووە تورکەکان. ” لە وەڵامى ناسیۆنالیزمى سەرکوتکارى، ئێمە پڕۆژەى نەتەوەى دیموکراتیک-مان پێشکەش کردووە” بەڕێز ئایشە بێرکتاى واى وت. “چەند وانەیەک لە ئەزموونەکەمان لەبارەى جوڵانەوە دیموکراتییەکان لەسەرتاسەرى جیهان لەئارادان”\nلە دانیشتنێکى دیکەى دادگایى دۆسیەى هەدەپە لە ٣ ى نۆڤێمبەر، سەلما ئیرماک، پەرلەمانتارى هەدەپە لە شەرناخ سزاى ١٠ ساڵ زیندانى بەسەرداسەپێنرا. هاوسەرۆکانى هەدەپە، سەلاحەدین دەمیرتاش و فیگەن یوکسەکداغ لە ٦ و ٧ دیسێمبەر دێنە بەردەم دادگا. دادگاى مالاتیا بۆ ٨ى کانوونى دووەم درێژکرایەوە. لەوە دەچێت ئەم ئامرازە قانونیانە مەبەست لێیان ئەوە بێت ئەو دەنگانەى لەودیو پەردەى شانۆکەن بێدەنگ بکەن. بەهەرحاڵ، چرکەساتێکى پڕ لە جۆش و خرۆش بوو لە مالتایا کاتێک دەنگى هوتاف کێشانى بوێرانەى ژنە زیندانیییە سیاسییەکانى تر لە قاندریا لەبەر بەهێزى شەپۆڵەکانى لەو ژوورەى کە ئەوان تێیدا راگیرابوون دەگەیشتە نێو هۆڵى دادگا و دەنگى دەدایەوە، کاتێ دەیانوت “ئێمە لەرێى بەرخودانەوە سەردەکەوین”\n٣٠ نۆڤێمبەرى ٢٠١٧\nئاگاپرێس باكورى كوردستان بەپەلە توركيا کوردستان ,


Diplomatic Magazine | زانکۆکانی کوردستان و لێکۆڵینەوەی زانستی لە چاوی ئەوانەوە\nد. ناجح سه‌مین ئه‌حمه‌د - زانکۆی سلێمانی\nڕۆژێک لە بەشی کارگێری لەگەڵ هاوپیشەکانمدا خەریکی وتووێژ بووم، لەسەر مێزی بەرانبەرم کتێبێک بەناوی The Kurds: a nation of genocide. Kurdistan Region (هی نوسەری فنلەندی کرستینا کۆیڤنیان- PUK ئەرکی لە چاپ دانی لە ئەستۆ گرتووە ساڵی ٢٠١٣) سەرنجی بردم؛ هاورێ و هاوپیشەم دکتۆر دەروون وتی، دەزانم حەزدەکەی سەیری بکەیت؛ ها ئەوە کتێبەکە، دایە دەستم و پاشان وتی هی منە؛ بە هەدیەش هەر بۆخۆت. منیش لەگەڵ خۆم بردم پاشان وردتر سەیرم کرد.\nبۆم دەرکەوت کتێبیکی زۆر باشە، بەڵام زۆر دەردی منی نەخوارد بە تایبەت لەو کاتەدا کە سەرقاڵی نوسینی دکتۆراکەم بووم. بەڵام لە پەڕەی ٣٧ دا یەک کورتەی بچوکی تیدا نوسراوە لەسەر کردن و نوسینی لیکۆلینەوە لە کوردستان و بەتایبەت لە ناو زانکۆکانی کوردستاندا کەجێی سەرنج بوو. پێم خۆشە ئەو هیندەیە وەک خۆی بکەم بە کوردی.\nلە باشوری کوردستان کەسەرچاوەی ئابووری زۆری هەیە، خەڵکەکەی زۆر موکوڕ بوون بۆ هاوکاریم[نوسەر مەبەستی کاتی نوسینی کتێبەکەی]. ڕێباز و سیاسەتی ڵیکۆلینەوەی زانستی نیە. سەرەڕای ئەو ڕاستیەی کە حکومەتی هەرێمی کوردستان دژی ئایدۆلۆژیای بەعسن، بەڵام سیستەمی کارگێڕی لە و هەرێمەدا کۆپی کراوی هەمان مۆدیلی ڕژێمی بەعسە. لەماوەی حوکمڕانی سەددامدا ئەتوانین بڵین لێکۆلینەوەی سۆسیۆلۆژی نەبوو، هەروەها زانکۆکان کەناڵیك بوو بۆ حیزبی بەعس بۆ پەروەردەی خاڵک بۆ چەند بوارێکی وەک ئامادەی کادربۆ فەرمانبەرگەکان، مامۆستاو کاروباری تەندروستی. بیری نوسینی لێکۆڵینەوەی زانستی وادەردەکەوێت لە دەرەوەی تێگەشتنی بەشێکی زۆری خەڵکە بە مامۆستاو کارمەندی زانکۆشەوە. حکومەتی هەرێمی کوردستانیش تا ئێستا نەی توانیوە ڕیفۆرمێکی ڕیشەی لە سیستەمی پەروەردە بکات، سەرەڕای ئەوەی هەمووکەس هەستی بەوەکردوەو دەڵێت کێشە هەیە.\nلە زانکۆکانی کوردستان، تەنها تەرکیز لەسەر وانە ووتنەوەیە، لێکۆڵینەوە نیە، کاتێک ئەمەم بیست بۆ یەکەمجار نەم توانی باوەڕبکەم. لە ئەوروپا زانکۆکان پشت ئەستورن بە لێکۆڵینەوەی زانستی. مامۆستا وانە دەڵیتەوە هەریەک بەپێی پسپۆڕیەکەی پاشان پەرە بەخۆی دەدات بۆ دۆزینەوەی زیاترو لێکۆڵینەوەی زیاتر.\nلە کوردستانی عیراق ته‌نها لێکۆڵینەوەیەک کە دەکرێت، ڵیکۆڵینەوەی دکتۆرایە. لە کاتێکدا لە وڵاتان ڵێکۆڵینەوە دەکرێت بۆ ئەوەی خەڵک فێربکرێت چۆن لێکۆڵینەوەی زانستی بکات و پاشان سوود وەرگرتن لێی لە لێکۆڵینەوەکانی تردا.\nبەڵام کوردەکان لە عیراق ڵێکۆڵینەوە دەکەن بۆ ئەوەی ببن بە دکتۆر یان باشتر بڵین پێیان بوترێت دکتۆر. وەکاتێک لێکۆڵینەوە دەکەن مەبەستیان نیە بزانن چۆن لێکۆڵینەوە دەکرێت، بەڵکو مەبەستەکە لەوەدا کۆدەبێتەوە چۆن سوود مەند بن لە ناونیشانەکە، بۆ مەبەستی دەسهاتی ئابووری وپلەوپاییەی کۆمەڵایەتی. کاتێک لە نووسینی ئەم کتێبەدا بووم زۆریان وەک لێکۆڵینەوەیەکی دکتۆرا سەیریان دەکرد پاشان دەیان گوت باشە تۆ دکتۆرات هەیە چیت داوە لە نووسینی ئەم کتێبەو بۆچی لێکۆڵینەوەیتر دەکەیت.