کێ لەپشت خۆپیشاندانەکانی عێراقەوەیە؟\nخۆپیشاندانەکانی عێراق ماوەی دوو ڕۆژە دەستی پێکردوە و لە کۆی ١٤ پارێزگاێ عێراق لە ٩ پارێزگا خۆپیشاندەران هاتوونەتە سەر شەقام و توندوو تویژی زۆری لێکەوتووەتەوە بە جۆرێک لە دوو ڕۆژدا ٨ کوژراو زیاتر لە ٤٠٠ برینداری لێکەوتووەتەوە.\nخۆپیشاندانەکان چۆن دەستی پێکرد؟\nڕەنگە هۆکاری ڕووکەشی خۆپیشاندانەکان گەندەڵی و دانەمەزراندن و بێکاری و خراپی دۆخی ئابووری و خزمەتگوزاریەکان بێت، بەڵام ئەم هۆکارانە تەنها ڕووکەشن و چەندین ساڵە بوونی هەیە و تازە نیە، بۆیە هۆکاری ڕاستەقینەی خۆپیشاندانەکان ململانێی ئەمەریکا و ئیسرائیل و ئێرانەوە هەیە، چونکە وابڕیاربوو هەفتەی داهاتوو پەرلەمان لەسەر پرسی هێرشەکانی ئیسرائیل و دەرکردنی هیزە بیانیەکان لە ڕێگای پرۆژەیاسایەکەوە کۆببێتەوە کەئەوەش شەرعیەتی هێزەکانی ئەمەریکا لەعێراق دەخاتە ژێر پرسیارەوە.\nهۆکارێکی تر پەیوەستە بە ململانێ ئەمەریکا و ئێران لەسەر گۆرینی حکومەتی عێراق، سەرەتای تەقینەوەی ململانێکان لەدوای ئەوەهات عادل عبدلمەهدی ڕۆژی ٢٣ مانگی ڕابردوو لەسەر داوای تاڵب شغاتی، سەرۆکی دەزگای دژەتیرۆری عێراق بڕیاری لە کار دوورخستنەوەی عبدالوهاب ساعدی فەرماندەی هێزی دژەتیرۆری دەرکرد و ڕۆژی شەمەی ڕابردوو بڕیارەکە ئاشکرا و ناڕەزایەتی زۆری لێکەوتەوە لەبەر چەند هۆکارێک:\n١- عبدالوهاب ساعدی خاوەن هێزێکی جەماوەری زۆرە بەتایبەت پارێزگا سونەکان و وەک پاڵەوانی شەڕی داعش ناسراوە\n٢- عبدالوهاب ساعدی کەسێکی نزیکی حیزبی دەعوەیە و ئەوەش مالیکی و حیزبی دەعوەی نیگەران کرد\n٣- هێزی دژە تیرۆری عێراق و هێزە ئاڵتوونیەکانی عێراق ئەوو دوو هێزەن کە تاڕادەیەک لە ژێر کۆنترۆڵی ئەمەریکادان و ئێران دەیویەوێت لە لاوازی حکومەت و سوپای عێراقدا دەست بەسەر ئەو هێزەدا بگرێت و تاکە ڕێگریش لەبەردەم ئێراندا عبدالوهاب ساعدی بوو لەلایەکی ترەوە ئەمەریکا نیگەرانە لە دۆخی لاوازی حکومەت و سوپا و دەزگای هەواڵگری عێراق کەلەلایەن ئێرانەوە دەستی بەسەردا گیراوە، بۆیە دەیویست لە ڕێگای هێزی دژەتیرۆرەوە سنورێک بۆ حەشدی شەعبی دابنێت و لە جێگای تاڵب شغاتی عبدالوهاب ساعدی بکات بە فەرماندەیدوزگای دژەتیرۆر و ئێران و عبدالمەهدیش ئەوەیان بەکودەتا ناوبرد و ڕێگریان لێکرد.\n٣- دۆخی حکومەتی ئێستای عێراق بۆ ئەمەریکیەکان جێگای مەترسیە و پلانی گێڕانەوەی حزبی دەعوەیان هەیە بۆ دەسەڵات، چونکە حکومەتێکی بەهێزی عێراق ڕێگری لە دەسەڵات و نفوزی ئێران دەکات.\nئەوەی ڕوونە کە جوڵێنەری ڕاستەوخۆی خۆپیشاندانەکان ئەمەریکایە، بەڵام لە ڕێگەی هێزە عێراقیە کاریگەرەکانەوە کە بەرژەوەندیان هاوتەریبی ئەمەریکایە لە ڕووخاندنی حکومەتەکەی عبدالمەهدیدا ئەو هێزانەش بریتین لە:\n١- حیزبی دەعوە و خودی مالیکی کە کۆنترۆڵی هێزی دەوڵەتی قوڵی عێراقی کردوە و خەونی گەڕانەوەی هەیە بۆ دەسەڵات ئەمەریکاش پشتیوانی ئەم هەنگاوە دەکات هەربۆی مالیکی و دەعوە وەک یەکەم هێزی سیاسی پشتیوانی خۆی بۆخۆپیشاندانەکان دەربڕی.\n٢- موقتەدا سەدر: موقتەدا سەدر لەبەردەم ئیحراجیەکی گەورەی لایەنگرانی دایە بەتایبەت کە ئێستا هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاکان نزیک بووەتەوە، چونکە سەدر مانگی ١٠(تشرینی یەکەم)ی ساڵی ڕابردوو کاتێک متمانەی بە عبدالمەهدی دا ڕایگەیاند تەنها ساڵێک مۆڵەت دەدات بە عبدالمەهدی ئەگەر دۆخی عێراق نەگۆڕێت متمانەی لێدەسەنرێتەوە، بۆیە ئێستا ساڵەکە تەواو بوو و هەوڵیکی جدیش هەبوو بۆ لەکاردانی عبدالمەهدی حکومەتەکەی، بەڵام لە کۆتا ساتدا و هەفتەی ڕابردوو عه‌لی خامەنەئی لە ڕێگەی نامەیەکەوە بە سیاسیە عێراقیەکانی ڕاگەیاند کە عبدلمەهدی دەبێت لەجێگای خۆی بمێنێتەوە ئەوەش سەدری توشی بێ ئومێدی کرد بۆیە بەناڕاستەوخۆ پشتیوانی خۆپیشاندەران دەکات، چونکە نایەوێت پەیوەندی لەگەڵ ئێراندا تێکبچێت.\n٣- هێزە سونەکان: بەشێکی زۆری هێزە سونەکان لەبەردەم مەترسی گەورەدان بە هۆی ئەو دەسەڵاتە فراوانەی ئێران بەسەر عێراقدا کە بووە تە هۆی گۆڕینی دیموگرافیای شارەکان و هێزە سونەکان کەنارگیرخراوان.\n٤- لە نێوان بەرەی سونە و شیعەدا ئەیاد عەلاوی یەکێکی ترە لەوانەی پشتیوانی خۆپیشاندەران دەکات بە ئاشکرا و جگە لە عەلاوی هەموو ئەو هێزە بچوکانەی میلیشای چەکداریان نیە پشتیوانی خۆپیشاندەران دەکەن، چونکە هێزیان نەماوە وبەرژەوەندیە ئابووریەکانیان کەوتووەتە مەترسیەوە.\nئایندەی خۆپیشاندانەکان بە کوێ دەگات ؟\nهەرچەندە پێشبینی کردنی گۆڕانکاریەکان بۆ عێراق قورسە، چونکە شیکاری سیاسی پشت بە بنەما زانستی و عەقڵیەکانی سیاسەت کردن دەبەستێت و ئەو عەقڵیەتە لە عێراق بوونی نیە، بۆیە زۆر جار شیکاریەکان پێچەوانە دەبێتەوە،بەڵام بەکورتی ئەوەی چاوەڕێ دەکرێت خۆپیشاندانەکان بۆ چەند ڕۆژێک بەردەوامی دەبێت و دواتر بە هەندێک بڕیار و گۆڕانکاری سەرپێی خۆپیشاندەران سارد دەکرێنەوە و ئێرانیش لە ڕێگای بەلاڕێدابردنی خۆپیشاندانەکان بۆ توندوتیژی و ئاژەوەگێری خۆپیشاندانەکان لە ئامانجەکەی دوردەخاتەوە و بەلاڕێیدا دەبات، چونکە فەسەڵات نفوزی ئێران لە عێراق زۆر لە ئەمەریکا بەهێزترە و ڕێگەنادات پیلانەکەی ئەمەریکا سەربکەوێت.\nکورد ڕۆڵی چی دەبێت لە جۆپیشاندانەکاندا؟\nبۆ کورد ڕەنگە باشترین بژاردە بەردەوامبوونی خۆپیشاندانەکان بێت تا کۆتای ئەمساڵ بەشێوەیەکی ئاشتیانە کە ئەمە قورس و مەحاڵە ڕووبدات، بۆیە بژاردەی دووەم هەمان خواستی ئێرانی لە بەرژەوەندی کوردە بە کۆتایهاتن بە خۆپیشاندان و مانەی عادل عبدلمەهدی لە جێگای خۆیدا.\nچونکە بوونی حکومەتێکی لاواز و پرکێشە و ململانێ لە بەغداد لە بەرژەوەندی کوردە و دەتوانێت کارتە سیاسیەکانی باشتر بەکار بهێنت بەتایبەت لە پرسی بودجە و هەڵبژاردنی ناوچە جێناکۆکەکاندا، بەڵام بەهۆی لاواز و دابەش بوون و نەبوونی پلانەوە کورد ناتوانێت ڕۆڵی گرنگی هەبێت لە چنینەوەی دەستکەوتەکاندا و تەنها چاوەڕی لێکەوت و بەرکەوتەکان دەکات ، بەڵام ئەوەی مەترسیە کە خۆپیشاندانەکانی عێراق کە ئەمەریکای لە پشتە ئێران هاندەدات بۆ مەترسی دروستکردن بۆ سەر بەرژەوەندیەکانی ئەمەریکا لە عێراق کە چەقی بەرژەوەندیەکانی ئەمەریکاش کوردستانە بۆ یە ئێران چەکی ئاڵۆزکردنی باروودۆخی کوردستان دژی ئەمەریکا وەک وەڵامێک بەکار دەهێنێت.


ئۆتۆمبیلی تایبه‌ت | mamalle.com\nTag: ئۆتۆمبیلی تایبه‌ت\nجیلی ایمیکراند بی بویاخ سبیە فول فولە کیرومەکینە بیلاد تویوتا کامریە مۆدیل: (٢٠١٦یە) مانک ونیویکی ماوە بورەقەم :: کوشن جلد .کوشن ھیتەر.بیش ودوا حاسەوکامیرا. اشارەت اوینە. تولی سەرسەقف. بلاجکتور. :: قفل مەرکەزی. ویل کەب. ١٢ارباک. abs.اوینەکارەبا. ٤جام کارەبا. تبرید لەمس. :: دەبل میموری و usb.بلوتوپ.فولیوم سەرسوکان و تحدید سورعە. :: زۆرتر [...]\nتویۆتا ئەڤێنس ٢٠٠٨ سلڤەر\nتوێتا ئەڤێنس ٢٠٠٨ سلڤەر ، تەنها دەرگای سایەق بۆیاخی ئەورەپایە هیچ ناوەوەوەی نەگرتووە۰سەنەوی تا ٢٠٢١ تازەیە ، فول مواسەفاتە بەس سلاید نییە۰مەکینە ٢٠ گێر ئۆتۆماتیک۰بە شەرتی هەموو شتێک ۰۷۷۰۲۲۲۰۵۱۵\nنیسان ئه‌ڵتیما ٢٠١٢\nنیسان ئه‌ڵتیما ٢٠١٢ زورباک و جوانە مواسەفات فولە خەلیجە گێڕو مەکینە بەشەرتە بۆیاخی نیە تەنھا بستی ساردی ھەیە لەجاملخ دواوە تیبینی .ئەم سیارەیە تحویل نابێ جونکە قستی لەسەرە سەنەوی بەناو کۆمبانیایە کەفالەتی مەدەنی دەکەین بەھەموو شێوەیەک بەیوەندی بکە سیارەکە لە کلارە م/07702299162\nئەم ئۆپڵە بۆفرۆشتن ڕەقەم هەولێرە مەکینە 18یە مۆدیل93یە زۆر خاوێنە بێمەسرەفە یەک مەسرەفی نیە سەنەوی 2019بەسەر دەچیت غەرامەی هیچ لەسەرنیە 07508990831 نرخ: 4800دۆلار


"لە ٩٢ گوندی شیلادزێ پەکەکە دەستی بەسەر ٨٥یاندا گرتووە"\nTHU, 7 DEC 2017 15:07 | KDP.info\nئامێدی-KDP.info- بەڕێوبەری ناحیەی شیلادزیێ سەر بە قەزای ئامێدی دەڵێت، لەبەر هەبوونی بارەگاکانی پەکەکە لە ناحیەکەمان زۆرینەی خەڵکی گوندەکانیان چۆڵ کردووە.\n(وارشین سەلمان محەمەد)، زانیاری بە ماڵپەڕی فەرمیی پارتی دیموکراتی کوردستان دا و گوتی: ''تەنیا لە ناحیەی شیێلادزێی سەر بە قەزای ئامێدی لە ٩٢ گوندەوە پەکەکە دەستی سەر بە 8٥ گونددا گرتووە و ئەو هەموو گوندە ئاوەدان کراون، خەڵکیش لەوە دەترسین بگەڕێنەوە ئەو گوندانە لە ترسی بۆردومانکردنی فڕۆکە تورکییەکان.''\nبەڕێوبەری ناحیەی شیلادزێ گوتیشی: ''جگە لە ناحیەکەمان، چەندین ناوچەی تریش هەن، لەوانە ناوچەی نێروە و ڕێکان و دۆسکی و، چەندین ناوچەش چۆڵ کراون لە هەبوونی بارەگاکانی پەکەکە، چونکە فڕۆکە جەنگییەکانی تورکیا ئەو ناوچانە بوردومان دەکات و زێانێکی گەورەی بە وان گەیاندوە و بووەتە ئەگەری کوشتنی چەندین خەڵکی سڤیلی ناوچەکە.''\nپێوەست بەمەش، (عومەر ئۆرەیی)، بەرپرسی لقی ١٨ی پارتی دیموکراتی کوردستان لە ئامێدی، بە ماڵپەڕی فەرمیی پارتی دیموکراتی کوردستانی گوت: ''دوای هاتنی پەکەکە خەڵکی ناوچەکە خۆشییان لەخۆ نەدیوە و پەکەکە لە هەموو ئەو ڕووداوانەی ناوچەکە بەرپرسیارە.''\nپێش چەند ڕۆژێکیش لە دێرەلۆکی سەر بە ناحیەی شێلادزێی قەزای ئامێدی چەند چەکدارێکی نەناسراو دەستڕێژی گوللە لە دوو کەس دەکەن، یەكێکیان کادری پارتی بوو، بە ناوی (بڵند عەبدی مایی) لە ناوچە و دەستبەجێ کادرەکەی پارتی گیانی لەدەست دا و بەرپرسیارێتی رووداوەکەیش خرایە ئەستۆی پەکەکە و هۆشداریان پێ درا.''\nقەزای ئامێدی دەکەوێتە ٧٠ کیلۆمەتریی باکووری پاڕیزگای دهۆک و ناوچەی سنوورییە لەسەر سنووری تورکیا، کە ١٠ کیلۆمەتر لە سنوورەوە دووروە و ناوچەیەکی چیاییە، ژمارەی دانیشتوانەکی ٨ هەزار کەسن، خاوەنی شەش ناحیەیە: کانی‌ماسێ، بامەرنێ، دێرەلۆک، شیلادزێ، سەرسنگ و چەمانکێ.


📊 Artiklar 371,708 | Bilder 58,075 | Böcker 10,759 | Relaterade filer 40,107 | 📼 Video 165 | 🗄 Källor 14,004 |\n◄ Resultat: Found 141, page 1 of 15 Items per page: 🗐 1 🗐 5 🗐 10 🗐 25 🗐 50 🗐 100\n👁 Denna post har tittat 2,242 gånger\n📊 100 پڕۆژە لەوەبەرهێنەران وەردەگرێتەوە undersökningar och statistik\n📅 Lades Jun 18 2017 12:09AM\n👁 Denna post har tittat 4,852 gånger\nبەرپرسێکی دەستەی وەبەرهێنانی هەرێم ئاشکرای دەکات، [ Mer... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 91% ✍ E.Î.F. 18-6-2017 0:09:46\n📊 100 هەزار فەرمانبەری بندیوار لە هەرێمی کوردستان هەن undersökningar och statistik\n📅 Lades Oct 28 2014 12:05PM\nپەرلەمانتارێکی فراکسیۆنی گۆڕان لە پەرلەمانی کوردست [ Mer... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 79% ✍ H.B. 28-10-2014 12:05:25\n📊 130 هەزار کەس بە نایاسایی خانەنشین کراون لە هەرێمی کوردستان undersökningar och statistik\n📅 Lades Sep 25 2019 9:59PM\n👁 Denna post har tittat 227 gånger\nبەپێی خشتەی دابەشکردنی مووچەی وەزارەتی دارایی و ئا [ Mer... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ J.O.E. 25-9-2019 21:59:13\n📊 245 هەزار ناوی ساختە لە تۆماری دەنگدەراندا هەیە undersökningar och statistik\n📅 Lades Dec 7 2017 11:51AM\n👁 Denna post har tittat 1,373 gånger\nبەپێی لیستی تۆماری دەنگدەرانی کۆمسیۆنی باڵای سەربە [ Mer... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 91% ✍ M.B. 7-12-2017 11:51:20\n📊 31 هەزار تۆن گەنمی جوتیاران مەترسی خراپبوونی لەسەرە undersökningar och statistik\n📅 Lades Jan 23 2017 9:13PM\n👁 Denna post har tittat 3,320 gånger\nڕۆژنیوز – هاوکار مستەفا لەگەڵ ئەوەی بەرپرسانی ئید [ Mer... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 91% ✍ H.B. 23-1-2017 21:13:08\n📊 370 هەزار دەفتەر دۆلاری پڕۆژەکان دیارنامێنێت undersökningar och statistik\n📅 Lades Jan 13 2015 2:28PM\n👁 Denna post har tittat 7,566 gånger\nلەماوەی دو ساڵدا بڕی 4 ترلیۆن و 422 ملیار دینار [ Mer... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 79% ✍ H.B. 13-1-2015 14:28:13\n📊 40 ملیار دیناری پێشمەرگە دیار نامێنێت undersökningar och statistik\n📅 Lades Feb 13 2015 1:21PM\n👁 Denna post har tittat 7,239 gånger\nسۆران کەریم دوای ئەوەی بە نووسراوێک، پەرلەمانت [ Mer... 👁] ✖ ✖ 1 0 ✔ 99% ✍ H.B. 13-2-2015 13:21:25\n📊 42 هەزار کەس ناویان لە لیستی خاوەن پێداویستی تایبەت دەرهێنراوە undersökningar och statistik\n📅 Lades Dec 4 2017 9:30AM\n👁 Denna post har tittat 1,466 gånger\n55 خاوەن پێداویستی تایبەت لەلایەن دەزگایەکی خێرخوا [ Mer... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 89% ✍ M.B. 4-12-2017 9:30:39\n📊 43 هەزار مووچەخۆر لە لیستی مووچە دەردەکرێن undersökningar och statistik\n📅 Lades Aug 22 2017 4:18PM\n👁 Denna post har tittat 2,169 gånger\nبەپێی بەدواداچوونی باسنیوز،  دوای دەستپێکردن [ Mer... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 89% ✍ S.E. 22-8-2017 16:18:08


👁 ئەم بابەتە 38,077 جار بینراوە\n📊 زیاتر لە 400 خێزانی چەکدارانی داعش لە کەرکووک نیشتەجێ دەکرێن (2019) ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 6 2019 1:37PM\nبە پاڵپشتی ئیدارەی کەرکوک، زیاتر لە 400 خێزانی چەک [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ ب.ج. 6-10-2019 13:37:32\n📊 ساڵانە سریلانکا 38 ملیۆن کیلۆگرام چا هەناردەی هەرێمی کوردستان دەکات ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 5 2019 10:51PM\nساڵانە سریلانکا 38 ملیۆن کیلۆگرام چا هەناردەی هەرێ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ ج.ع.ئـ. 5-10-2019 22:51:37\n📝 قوباد تاڵەبانی پیرۆزبایی جەژنی جەما لە ئێزیدییەکان دەکات بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 5 2019 8:04PM\nبەڕێزان سەرجەم خوشک و برا ئێزیدییەکان هاتنی جەژنی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ج.ع.ئـ. 5-10-2019 20:04:29\n📊 لە 2019دا لە پارێزگای کرماشان زیاتر لە 2000 منداڵ لە خوێندن بێبەش بوون ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 6 2019 12:56PM\nبەڕێوەبەری گشتی پەروەردە و فێرکاری پارێزگای کرماشا [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ ب.ج. 6-10-2019 12:56:14\n📊 لە پشدەر ساڵانە نزیکەی 100 تۆن هەنگوین بەرهەم دێت ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 5 2019 10:59PM\nبەپێی ئامارێک کە ڕۆژنیوز لە شەخسە حەسەن، لێپرسراوی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 1 1 ✔ 99% ✍ ج.ع.ئـ. 5-10-2019 22:59:32


ئێران به‌ده‌ست ئه‌مریکاوه گیرى خواردووه\nئابووریى ئێران له‌ساڵى نوێدا تووشى سستیى قووڵتر ده‌بێته‌وه، هه‌ڵئاوسان‌و بێکاریش به‌رزده‌بنه‌وه\nئابووریى ئێران رووبه‌ڕووى داڕمانى قوڵتر ده‌بێته‌وه له‌مساڵدا و بودجه‌ى ساڵى نوێ له‌سه‌دا 50% کورتهێنان به‌خۆیه‌وه ده‌بینێت، جگه له‌وه‌ى رێژه‌ى بێکارى بۆ له‌سه‌دا ٢٠% به‌رزده‌بێته‌وه به‌هۆى سزا قورسه‌کانى ئه‌مریکاوه.\nبه‌پێى راپۆرتێکى په‌یمانگه‌ى دارایى نێوده‌وڵه‌تی، که له‌هه‌فته‌ى رابردوودا بڵاوکرایه‌وه، لاوازى ئابورى ئێران دوو ئه‌وه‌نده ده‌بێت له‌کۆتایى ساڵى بودجه‌یى ئێران که له‌مانگى ئازارى ٢٠٢٠ کۆتایى پێدێت.\nلاوازى ئابورى ئێران له‌ساڵى (٢٠١٨-٢٠١٩) له‌سه‌دا ٤.٦% بوو، به‌ڵام بۆ ساڵى (٢٠١٩-٢٠٢٠) رێژه‌که ده‌بێته له‌سه‌دا ٧.٢%، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ى یه‌ده‌گى ده‌ره‌وه‌ى ره‌نگه که‌مببێته‌وه بۆ (٧٣) ملیار دۆلار، ئه‌مه‌ش ماناى ئه‌وه‌یه که‌ته‌نها له‌دوو ساڵدا (٤٠) ملیار دۆلارى له‌یه‌ده‌گى ده‌ره‌وه‌دا له‌ده‌ستداوه.\nساڵى بودجه‌یى ئێران بۆ (٢٠٢٠-٢٠٢١) له‌یه‌که‌م رۆژى نه‌ورۆزدا ده‌ستپێده‌کات، واتا ٢١ى ئازارى ٢٠٢٠، که به‌رپرسانى ئێران به‌گه‌شبینییه‌وه لێى ده‌ڕوانن و بانگه‌شه‌ى ئه‌وه‌ده‌که‌ن گه‌شه‌ى ئابورى به‌رزده‌بێته‌وه، به‌ڵام به‌پێى راپۆرتێکى ناوه‌ندى توێژینه‌وه‌ى مه‌جلیس که سه‌ر به‌په‌رله‌مانى ئێرانه، بودجه‌ى ساڵى نوێ رووبه‌ڕووى له‌سه‌دا ٥٠% کورتهێنان ده‌بێته‌وه‌و ته‌نها له‌سه‌ر کاغه‌ز هاوسه‌نگه.\nمحەمه‌د باقر نه‌وبه‌خت، به‌رپرسى ئۆفیسى بودجه‌ى حکومه‌تى ئێران مانگى رابردوو رایگه‌یاند که حکومه‌ت پێشبینى گه‌شه‌ى ئابوریى ده‌کات بۆ ساڵى نوێ به له‌سه‌دا ٢%، به‌ڵام ئه‌مه پێجه‌وانه‌ى خه‌مڵاندنى سندوقى دراوى نیوده‌وڵه‌تى و بانکى جیهانییه که له‌دواهه‌مین راپۆرتیاندا له‌تشرینى یه‌که‌مى ٢٠١٩ بڵاویانکرده‌وه گه‌شه‌ى ئابورى ئێران له ٠.١% تێپه‌ڕناکات و بگره نزمتریش ده‌بێت، جگه له‌وه‌ى بودجه‌ى ساڵى (٢٠١٩-2020)، که مانگى ئازارى ٢٠٢٠ ته‌واوده‌بێت، رووبه‌ڕووى (٣٧) ملیار دۆلار کورتهێنان ده‌بێته‌وه.\nبودجه‌ى ساڵى نوێ، که له‌لایه‌ن حه‌سه‌ن رۆحانى سه‌رۆکى ئێران له ٨ى کانونى یه‌که‌مى ٢٠١٩ پێشکه‌شى په‌رله‌مان کرا، نزیکه‌ى (١١٥) ملیار دۆلاره‌و نۆ ملیارى بۆ قه‌رزه که‌ڵه‌که‌بووه‌کانى حکومه‌ته.\nراپۆرته‌که‌ى ناوه‌ندى تووێژینه‌وه‌ى مه‌جلیس باس له‌وه‌ده‌کات ئه‌و کورتهێنانه به‌چه‌ند بژارده‌یه‌ک چاره‌سه‌ر ده‌کرێت، له‌وانه قه‌رزکردن له‌بانکى یه‌ده‌گى وڵات یان چاره‌سه‌رکردنى هه‌ڵئاوسانى ئابوری، که‌بانکى جیهانى به له‌سه‌دا 29% خه‌مڵاندوویه‌تى بۆ ساڵى نوێ له‌کاتێکدا سندوقى دراوى نێوده‌وڵه‌تى ئه‌و رێژه‌یه‌ى به له‌سه‌دا ٣١% دیاریکردووه.\nبه‌پێى راپۆرته‌که بژارده‌ى دووه‌م خۆبه‌ده‌سته‌وه‌دانه بۆ فشاره‌کانى ئه‌مریکاو گه‌یشتنى رێکه‌وتنێکه له‌گه‌ڵ واشنتن بۆ که‌مکردنه‌وه‌ى هه‌ڵئاواسانى ئابوری، به‌ڵام پێناچێت ئه‌مه سه‌ربگرێت به‌هۆى هۆکارى سیاسى و قووڵبونه‌وه‌ى گرژییه‌کانى هه‌ردوو وڵات له‌دوو هه‌فته‌ى رابردوودا به‌تایبه‌ت دواى کوشتنى قاسم سوله‌یمانى له‌لایه‌ن ئه‌مریکاوه.\nدواى ئه‌وه‌ى ساڵى ٢٠١٨ ئه‌مریکا له رێککه‌وتنى چه‌کى ئه‌تۆمى ٢٠١٥ى ئێران کشایه‌وه، دۆناڵد تره‌مپ سزا ئابورییه‌کانى سه‌ر ئێرانى کارا کرده‌وه‌و هه‌نگاو به‌هه‌نگاو سزاى خسته‌سه‌ر که‌رته جیاوازه‌کانى وڵاته‌که، به‌تایبه‌تى که‌رتى وزه.\nحه‌سه‌ن رۆحانى سه‌رۆکى ئێران له ٣١ى کانونى یه‌که‌مى ٢٠١٩ رایگه‌یاند سزاکانى ئه‌مریکا بوونه‌ته هۆى له‌ده‌ستدانى (٢٠٠) ملیار دۆلار.\nبه‌هۆى سزاکانى کۆشکى سپییه‌وه، هه‌نارده‌ى نه‌وتى ئێران له‌دوو ملیۆن و (٨٠٠) هه‌زار به‌رمیل نه‌وتى رۆژانه‌وه له‌ساڵى ٢٠١٨دا کۆمبووه‌وه بۆ ته‌نها (٤٠٠) هه‌زار به‌رمیل رۆژانه له‌م چه‌ند مانگه‌ى دواییدا، به‌پێى راپۆرتى ئاژانسى هه‌واڵى رۆیته‌رز.\nساڵى ٢٠١٨ فرۆشى نه‌وت له‌سه‌دا ٢٩%ى داهاته‌کانى حکومه‌تى پێکده‌هێنا، به‌ڵام بۆ ٢٠٢٠ حکومه‌ت پشت ده‌به‌ستێت به‌نه‌وت بۆ ده‌ستەبه‌رکردنى ته‌نها له‌سه‌دا ٩%ى داهات.\nبه‌پێى بودجه‌ى نوێ، ئێران ملیۆنێک به‌رمیل رۆژانه‌ى نه‌وت به‌نرخى (٥٠) دۆلار بۆ هه‌ر به‌رمیلێک هه‌نارده ده‌کات که‌کۆى گشتى داهاته‌که‌ى ده‌گاته (١٨) ملیار دۆلار.\nبه‌ڵام په‌یمانگه‌ى ویلایه‌ته یه‌کگرتووه‌کان بۆ ئاشتى له راپۆرتێکیدا ئه‌وه ده‌رده‌خات که «به‌بێ که‌مبونه‌وه‌ى سزا سه‌ره‌کییه‌کانى ئه‌مریکا، ئێران هیچ رێگایه‌کى روونى نییه بۆ گه‌شتن به یه‌ک ملیۆن به‌رمیل نه‌وتى رۆژانه، ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر ئێران هه‌ر به‌رمیلێک به (٦٥) دۆلار بفرۆشێت له ٢٠٢٠دا ئه‌وا پێویستى به‌هه‌نارده‌کردنى (٧٧٠) هه‌زار به‌رمیله له رۆژێکدا تابگات به‌و (١٨) ملیار دۆلاره‌ى بۆ بودجه خه‌مڵاندویه‌تی»، به‌ڵام له‌ئێستادا هه‌نارده‌ى نه‌وتى رۆژانه‌ى له (٤٠٠) هه‌زار تێپه‌ڕناکات.\nئه‌گه‌ر سزاکانى ئه‌مریکا به‌رده‌وام بن ئه‌وا «دواى دوو ساڵ له لاوازییه‌کى قووڵ، گه‌شه‌ى ئابورى که‌مده‌بێته‌وه و بێکارى بۆ له‌سه‌دا ٢٠% به‌رزده‌بێته‌وه‌و یه‌ده‌گى دراو به‌رده‌وام ده‌بێت له‌که‌مبوونه‌وه بۆ (٢٠) ملیار دۆلار تا ئازارى ٢٠٢٣»، راپۆرته‌که‌ى په‌یمانگه‌ى دارایى نێوده‌وڵه‌تى واى باسکردووه.\nهه‌رچه‌نده راپۆرته‌که ئه‌وه‌ى خستووه‌ته‌ڕوو که «له‌سیناریۆى هه‌ڵگرتنى سزاکان له‌لایه‌ن ئه‌مریکاوه، گه‌شه‌ى ئابورى ئێران ساڵانه له‌سه‌دا ٦% زیادده‌کات و یه‌ده‌گى دراوى ده‌ره‌وه‌ش به‌رزده‌بێته‌وه بۆ (١٤٣) ملیار دۆلار، جگه له‌وه‌ى ره‌نگه گه‌شه‌ى به‌رهه‌مى ناوخۆیى تا به‌هارى ٢٠٢٤ بگاته (٦٣٩) ملیار دۆلار».\nبه‌رپرسانى ئێستاى ئێران له‌سه‌روو هه‌موویانه‌وه ئه‌یه‌توڵا عه‌لى خامنه‌یى، رابه‌رى کۆمارى ئیسلامى ئێران رێگره له‌دانوسانى نێوان ئه‌مریکاو وڵاته‌که‌ى بۆ گه‌یشتن به رێکه‌وتن و ئه‌مریکا به«شه‌یتان و تیرۆرست» ناوده‌بات، ئه‌مه‌ش کاردانه‌وه‌کانى واشنتن به‌رانبه‌ر به‌تاران زیاتر ده‌کات و ئابووریه‌کى داڕماوى ته‌واو رووبه‌ڕووى ده‌بێته‌وه.


ڕوونکردنەوەیەک لە وەزیری پەروەردەوە\n2022-05-16 [06:16 AM]\nلە راگەیەندراوێکدا ئەنجومەنی ئاسایشی ھەرێمی کوردستان رایگەیاند، ھێزەکانیان توانییان گرووپێکی تیرۆریستیی سەر بە پەکەکە دەستگیر بکەن و دەستیش بەسەر ژمارەیەک مووشەکی کاتیۆشادا بگرن، کە پلانیان بۆ ئەنجامدانی ھێرشی مووشەکی بۆ سەر بەنداوی دھۆک و وێستگەی کارەبا و چەند شوێنێکی گشتیی و ھێزەکانی پێشمەرگەی کوردستان ھەبوو.\nلە راگەیەندراوەکەدا ئاماژە بەوەش دراوە، دەزگاکانی ئەنجومەنی ئاسایشی ھەرێمی کوردستان بە ھەماھەنگی لەگەڵ ھێزەکانی پێشمەرگەی کوردستان توانییان ئەو پرۆسەیە ئەنجام بدەن و لە لێکۆڵینەوەکاندا دەرکەوتووە، کە ئەو گرووپە لەلایەن پەکەکەوە راسپێردراوە، بۆ ئەوەی ھێرشی مووشەکی بکەنە سەر ھێزەکانی پێشمەرگە، بەنداو، شوێنە گشتییەکان و فەرمانگە و دامەزراوە حکومییەکان.\nلەگەڵ بڵاوکردنەوەی ئەو راگەیەندراوە، ئەنجومەنی ئاسایشی ھەرێمی کوردستان ڤیدیۆی دانپێدانانی تۆمەتبارانیشی بڵاوکردەوە.\nدەقی راگەیەندراوەکەی ئەنجومەنی ئاسایشی ھەرێمی کوردستان:\nراگەیەندراوێک لە ئەنجومەنی ئاسایشی ھەرێمی کوردستانەوە\nدەزگاکانی ئەنجومەنی ئاسایشی ھەرێمی کوردستان و ھێزەکانی پێشمەرگەی کوردستان، گرووپێکی تیرۆریستی سەر بە پەکەکە دەستگیر دەکەن، کە پلانیان ھەبووە لە رێگەی مووشەکەوە ھێرش بکەنە سەر ھێزەکانی پێشمەرگەی کوردستان، بەنداو، شوێنە گشتییەکان و فەرمانگە حکوومییەکان.\nلە ھەوڵە بەردەوامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی ھەرێمی کوردستان لەپێناو ئارامی و ئاسایش بۆ ھاونیشتمانییان و ھەرێمی کوردستان، ھێزەکانی ئەنجومەنی ئاسایش و پێشمەرگەی کوردستان، لە رێکەوتی ٤ی ئایاری ٢٠٢٢ لە سنووری پارێزگای دھۆک، توانییان گرووپێکی تیرۆریستی سەر بە پەکەکە دەستگیر بکەن و دەست بە سەر ٩ مووشەکی جۆری کاتیۆشای ١٠٧ ملم و سەکۆی مووشەکیدا بگرن.\nلە ئاکامی لێکۆڵینەوەکان لەگەڵ ئەندامانی ئەو گرووپە تیرۆریستییەدا، دەرکەوت، لە لایەن پەکەکەوە راسپێردراون تا ھێرشی مووشەکی بکەنە سەر (بارەگای لقی ١٧ پ. د. ک، فەرمانگە خزمەتگوزارییەکان، وێستگەی کارەبا، بەنداوی دھۆک و چەند شوێنێکی گشتیی دیکە).


جیھانگیریی و کۆتایی ئیمپراتۆریەتی شەشەم\n11/18/2019 8:03:43 PM\n7545 جار خوێندراوەتەوە\nھەڵوەشانەوەی دووجەمسەریی زەمینەی ئیستفرادکردنی ئەمریکای بە دونیا رەخساند،تاکجەمسەری ھاتە کایەوە و ئەمریکا ئیسلامی بە دوژمنی خۆی دانا و لەژێر ناوی سیستەمی نوێی جیھاندا ھەوڵی رێکخستنەوەی دونیای بە پێی فکر و بەھا و بەرژەوەندیەکانی خۆی دا.\nجیھانگیری ( عەولەمە ) دوا قۆناغی مۆدێرنیتەیە، کە بە پێنج قۆناغدا تێپەڕیوە و ھەر قۆناغێکیشی لە بیروبۆچوونی ھەریەک لە ئەندامانی ئەنجومەنی ئاسایشدا بەرجەستە بووە، ھەر لەبەر ئەوەش روسیا شوێنی یەکێتی سۆڤیەتی گرتەوە و دەرنەکرا، چونکە سیستەمەکە لەسەر پێنج بنیاتنراوە و پێنتاگۆنیە، دواتریش لەسیستەمی نوێی جیھاندا ھەر پێنج ئایدۆلۆجیا جیاوازەکە تەوحید بوون و بوو بە عەولەمە، کە لە ناوەڕۆکدا بە ئەمریکایی کردنی جیھانە لە ھەموو روویەکەوە، کە دەکاتە ئەمریکا ئەوەلەن (America first ).\nلە سیستەمی نوێی جیھاندا ئەمریکا خۆی کردە چەق و بە پاڵپشتی تەکنەلۆجیای پەیوەندیی و بە گرتنەبەری شێوازی جیاجیای سیاسەت و ئابووری و لە رێگای دامودەزگا نێودەوڵەتیەکان دەستیکرد، بە رێکخستنەوەی نەخشەی جیھان و دووبارە داڕشتنەوەی زاراوەکانی راست و چەپ و خۆرھەڵات و خۆرئاوا بە گوێرەی خۆی، تەنانەت قیاسات و پێوانە و کیلۆیان گۆڕی و خەریکبوون ناوی مانگەکانی ساڵ و شەوو رۆژیش بگۆڕن.\nلەو چوارچێوەیەدا، بە نەمانی سۆڤیەت، ئەنجومەنی ئاسایش و نەتەوەیەکگرتوەکان بە شکلی مانەوە، دوای گێچەڵکردن بە کۆریای باکوور، ئەمریکا نەتەوەیەکگرتوەکانی لە رێگای فینانس نەکردنەوە لاوازکرد، ھەوڵی ھەڵوەشاندنەوەی یەکێتی ئەوروپای دا لە رێگای دەرکەوتنی بریتانیا و بریکسیت، ھەوڵی دوورخستنەوەی چینییان دا لە بازاڕی جیھانی لە رێگای باجەوە، ھەروەھا لە ژێر ناوی جەنگی تیرۆر پەلاماری ئەفغانستان و عیراقیان دا.\nبەڵام بەھاری عەرەبیی و شکستی ئەمریکا لە عیراقی لانکەی ئایین و شارستانیەت، تاکجەمسەریی کۆتایی پێھێنا و سیستەمی جیھانیی و ئیقلیمی بەرەو ھەڵوەشانەوە برد، وەکو ماکرۆنی سەرۆکی فەرەنسا گوتی، ئەمڕۆ سیستەمی جیھانی لە قەیرانێکی قووڵ و گەورەدایە و ھاوپەیمانی ناتۆیش لەسەرەمەرگدایە، بەمەش ئیمپراتۆریەتی شەشەم، کە ئەمریکا دەیویست دایبمەزرێنێت، لە ژێر ناوی ئەمریکا ئەوەلەن شکستی خوارد، ھەر لەبەر ئەوەیش رۆڵی ئەمریکا گۆڕدرایەوە بە رۆڵی روسیا بە تایبەت لە ناوچەکەماندا، ئەوەی ئەمریکا بە زەبری ھێز نەیتوانی بیکات، روسیا بە نەرمیی و لەژێر ناوی دۆستایەتی ھەوڵی جێبەجێکردنی دەدات، بەڵام ئەویش سەرناکەوێت.


کەشتیی خۆفۆ - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nکەشتیی خۆفۆ یەکێکە لە کەشتیی و بەلەمەکانی خۆر کە لەلایەن میسرییە کۆنەکانەوە دروست کراوە لە ٢٥٠٠ پ. ز لەسەردەمی پاشایەتی میسری کۆن پاشا خۆفۆ لە بناری قوچەکی خۆفۆ لە ناوچەی جیزە ھەڵگیرابوو. دیارە بەشێک بووە لەو کەلوپەلە گەورە بەرفراوانانەی کە لە ژیانی کۆندا بەنیازی گەشتکردنی ڕوح بەکارھاتووە. لەکاتی دۆزینەوەی ھیچ تەرمێکی مۆمیاکراوی لەسەر نەبوو. کەشتیی خۆفۆ یەکێکە لە کەشتییە ھەرە کۆن و گەورەکانی فیرعەونییەکان کە بە باشترین شێوە ماوەتەوە و پاڕێزراوە درێژییەکەی ٤٣٫٤ مەتر (١٤٢ پێ) و پانییەکەی ٥٫٩ مەتر (١٩ پێ)ە. ئەم کەشتییە کۆنە سامانێکی مێژووی مرۆڤایەتییە و بە «شاکاری دارکاری» پێناسەکراوە، دەکرێت لە ڕۆژگاری ئەمڕۆماندا گەشتی دەریایی پێ ئەنجام بدەین ھەرچەندە بۆ گەشتکردنی ڕاستی دیزاین نەکراوە بەڵام تا ئێستاش خاوەن پتەوییەکی سەرنج ڕاکێشە.\nکەشتییەکە لە مۆزەخانەی بەلەمە خۆرییەکانی جیزا پارێزراوە، بەڵام لە مانگی ئابی ٢٠٢١ دا گوازرایەوە بۆ مۆزەخانەی گەورەی میسر.\nمێژوو و کاری کەشتییەکە بە وردی نەناسراوە. لەو جۆرەیە کە بە «بەلەمی خۆر» ناسراوە، کەکەشتییەکی نەریتییە بۆ ھەڵگرتنی پاشای نەمر لەگەڵ خودای خۆر لە ئاسماندا. لەگەڵ ئەوەشدا ھەڵگری چەند نیشانەیەکی بەکارھێنانی لە ئاودا ھەیە و دەکرێت کەشتییەکە یان " کاشینک " ێکی گاڵتەجاڕانە بووبێت کە لە ممفیسەوە تا جیزە لاشەی پاشا ھەڵبگرن، یان ڕەنگە تەنانەت خودی خۆی خۆفۆ وەک " کەشتی حەج " بەکاری ھێنابێت بۆ سەردانی شوێنە پیرۆزەکان و پاشان بڕیاری داوە لەگەڵ خۆی بنێژرێت تاوەکو لە ژیانی دوای مردن بەکاری بھێنیتەوە.\nکەشتییەکە یەکێک بوو لەو دووانەی کە لە ساڵی ١٩٥٤ لەلایەن کەمالی مەلەخەوە دۆزرایەوە، کە تێکنەچو بوو، چونکە لە چاڵێکی دیواربەندی بەردینی بەھێز ھەڵگیرابوو لە بناری قوچەکی خۆفۆ، کەشتییەکە لە تەختەی داری کاژ (داری ئەرزی لوبنان) دروست کرابوو ژێرەکەی لە تەختەی ڕاست و پان دروست کراوە بە گەڵا و گیای ھەفلەح داپۆشراوبوو، کۆی گشتی پارچەکانی ھەزار و ٢٢٤ پارچە تەختەبوو ھیچ ژوورێکی نەبوو زۆر بە زانستیانە لە کەناڵێکی ئاوی ئامادەکراو بۆ نیل دامەزرابوو، دۆزینەوەی ئەم کەشتییە بە یەکێک لە دۆزینەوە ھەرە مەزن پڕ بایەخەکانی میسری کۆن دادەنرێت.\nچەندین ساڵی خایاند تا توانرا پارچەکانی پێک ببەسترێتەوە. چونکە کە دۆزرایەوە ھیچ شارەزایەکی ئەوتۆ لەبارەی چۆنییەتی دروستکردنی بەلەمی میسری کۆن بەردەست نەبوو، بۆیە دەستەی گەنجینەی شوێنەوارەکانی میسر پێویستی بە لێکۆڵینەوە و توێژینەوەی زیاتر ھەبوو، بۆ ئەم مەبەستە ئەحمەد یوسف مستەفا و دەستەکەی ھەڵسان بە لێکۆڵینەوەیەکی مەیدانی لەبارەی تەکنیک و چۆنییەتی دروستکردنی بەلەم لە میسری کۆن و نوێدا لەگەڵ سەردانیکردنی ئەو بەلەمسازانەی میسر کە بەشێوەی کۆن بەلەم دروست دەکەن لە ھەریەکە لە تیبس و ئەسکەندەرییە و باشووری میسر. دوای بەراوردکردنی دەستی کاری کۆنی میسری و ئەو نەخش و ڕێنماییانەی بە نووسینی ھیرۆگلیفی لەسەر تاشە بەردەکان نەخشێنرابوون گەیشتنە بندەکی چۆنییەتی پێک بەستنەوەی کەشتییەکە.\nکەشتییەکەی خۆفۆ لە ساڵی ١٩٨٢ ەوە لە مۆزەخانەیەکی تایبەت کە لە بناری قوچەکی جیزە دروستکرابوو نمایش دەکرا، کە ئاسانکارییەکی بچووکی مۆدێرن بوو شان بە شانی قوچەکی گەورەی خۆفۆ، نھۆمی یەکەمی مۆزەخانەکە لە ڕێگەی بینراو و وێنە و نووسینەوە سەردانیکەر دەباتە سەر پرۆسەی ھەڵکۆڵین و گەڕاندنەوەی بەلەمەکە. ئەو چاڵەی کە بەلەمەکەی لێ دۆزرایەوە لە نھۆمی زەوی مۆزەخانەکەدا بەلەمەکە دانراوە بۆ بینین، پێویستە میوانەکان لەسەر قادرمەیەک سەربکەون کە بەرەو نھۆمی دووەم دەگەڕێتەوە. نھۆمی یەکەمی پەنجەرەی گەورەی ھەیە بۆ ڕەتبوونی تیشکی خۆر و بینینی بەلەمەکە بە ڕوونی. لە مانگی ئابی ٢٠٢١ کەشتییەکە گوازرایەوە بۆ مۆزەخانەی گەورەی میسر.\nگوریسێکی ڕەسەن کە لەگەڵ بەلەمەکانی خۆر دۆزراونەتەوە.\n^ "In pictures: Egypt pharaoh's 'solar boat' moved to Giza museum". BBC News. 2021-08-07. Retrieved 2021-08-08.\n^ "Saudi Aramco World: The Smell of Time". web.archive.org. 2012-05-07. Retrieved 2021-08-08.\n^ "65th Anniversary of the Khufu Ship Discovery". www.google.com. Retrieved 2021-08-08.\n^ "Egypt". stories.wgbh.org. Retrieved 2021-08-08.\n^ "Did Pharaohs Get Seasick?: Khufu Boat Museum: Giza – MuseumChick". web.archive.org. 2010-04-14. Retrieved 2021-08-08.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=کەشتیی_خۆفۆ&oldid=821185»\nدواجار لە ١٣:١٩ی ٩ی ئابی ٢٠٢١ دەستکاری کراوە\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٣:١٩ی ٩ی ئابی ٢٠٢١ نوێ کراوەتەوە.


کوردیپێدیا - راگەیاندراوەکەی دەستەی دین و باوەڕیی تەڤگەری ئازادی کۆمەڵگەی کوردستان\n📝 راگەیاندراوەکەی دەستەی دین و باوەڕیی تەڤگەری ئازادی کۆمەڵگەی کوردستان | پۆل: بەڵگەنامەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nراگەیاندراوەکەی دەستەی دین و باوەڕیی تەڤگەری ئازادی کۆمەڵگەی کوردستان\nبۆ کۆچی دوایی میر تەحسین بەگمیر تەحسین بەگ\nبەداخ و پەژارەیەکی زۆرەوە ڕۆژی 28ی ئەم مانگە هەواڵی کۆچی دوایی میر تەحسین بەگ-مان پێگەیشت.\nدیارەلەکاتێکی وادا کەتەواوی ناوچەکەو بەتایبەتیش گەلی کوردی خاوەن باوەڕی ئێزدی بەدۆخێکی شەڕو ئاڵۆزیدا دەگوزەرێت لەدەستدانی میر تەحسین خەسارەتێکی گەورەیە بەر تەواوی گەلەکەمان دەکەوێت.\nمیر تەحسین کەسایەتی بەناوبانگی ئێزدی لەهەموو کاتە ناڕەحەتەکاندا گەلەکەی خۆی بەجێ نەهێشت و لەگەڵ خەمی گەلەکەیدا ژیانی کرد.\nدیارە لەتەمەنی ژیانی ئەودا دوافەرمان لەسەر خوشک وبرا ئێزدیەکان بەڕێوەبرا، بەڵام هەموو ئەوانە نەیانتوانی ئیرادەی میر تەحسین بشکێنن و بۆساتێکیش پشتی لەگەلەکەی نەکرد ولەگەڵ ئێش وئازارەکانی ئەوان دەژیا.\nبەو بۆنەیەوە بەناوی تەواوی هەڤاڵانمان لەتەڤگەری ئازادیی کۆمەڵگەی کوردستان سەرەخۆشی لەتەواوی گەلەکەمان و بەتایبەتی خوشک و برا ئێزدیەکانمان دەکەین و لەخودای مەزن داوا دەکەین دواخەمتان بێت و ڕۆحی میر تەحسین بەگیش شاد بێت.\n#میر تەحسین بەگ\n1. 👁 تەڤگەری ئازادیی کۆمەڵگەی کوردستان\n1. 👁 29-01-2019\n1. 👁 میر تەحسین بەگ\n📅 رۆژی دەرچوون: 29-01-2019\n🏟 پارت / لایەن: تەڤگەری ئازادیی کۆمەڵگەی کوردستان\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (نالیا ئیبراهیم)ەوە لە: Jan 29 2019 9:48AM تۆمارکراوە\n👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Jan 29 2019 10:32AM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Jan 29 2019 10:32AM باشترکراوە\n👁 ئەم بابەتە 1,044 جار بینراوە\n| کاتی ئافراندنی لاپەڕە: 0,842 چرکە!


خامنەیی هەڕەشە لە وڵاتانی ئورووپایی و ئەمریکا دەکا – کوردستان و کورد\nخامنەیی هەڕەشە لە وڵاتانی ئورووپایی و ئەمریکا دەکا\nبەرواری بڵاو کردنەوە 2021/02/23\nخامنەیی: پێویست بکا پیتاندنی ئۆرانیۆم بەرز دەکەینەوە بۆ ڕێژەی لەسەتا ٦٠.\nعەلی خامنەیی، لەکاردانەوە بە هەڕەشەکانی ئورووپا و ئەمریکا بۆ گەڕانەوەی ئێران و پێبەندبوونی بە بەڵێنەکانی لە ڕێککەوتنی بەرجام وتی: ئەگەر پێویست بکا پیتاندنی ئۆرانیۆم بەرز دەکەینەوە بۆ ڕێژەی لەسەتا ٦٠.\nعەلی خامنەیی، ڕۆژی دووشەممە ٤ی ڕەشەممەی٩٩ی هەتاوی، لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ئەندامانی مەجلیسی خۆبرێگان وتی: کۆماری ئیسلامیی ئێران، لەهەمبەر بەرنامەی ناوکیی وەکوو زۆربەی بەرنامەکانی دیکە پاشەکشە ناکا و بە هەموو هێز و توانامانەوە دەچینە پێشەوە.\nخامنەیی لە بەشێکی دیکە لە قسەکانیدا وتی: ئێمە لەهەمبەر پێویستیی وڵات بۆ بەرنامەی ناوکیی و پیتاندنی ئۆرانیۆم زۆر ڕاشکاوانە و لێبڕاوانە ڕاوستاوین و ئەگەر وڵات پێویستی بە پیتاندنی زیاتری ئۆرانیۆم بێ ئێمە دەتوانین ئاستی بەرهەمهێنانی پیتاندنی ئۆرانیۆم بەرز بکەینەوە بۆ ڕێژەی لە سەتا ٦٠ و هوشدارەکانی وڵاتانی ئورووپایی لەهەمبەر پێشێلکردنی ڕێککەوتنی ناوکیی لەلایەن ئێرانەوە زۆر نابەجێیە.\nئەم قسانە خامنەیی لەکاتێکدایە کە ئەمریکا ڕایگەیاندووە کە بە شوێن ڕێکارێکی بەهێز بۆ کۆنترۆڵ کردنی بەرنامەی ناوکیی و مووشەکیی ئێراندا دەگەڕێ و دەیهەوێت لە ڕێککەوتنی ئەم جارەدا و بە هاوکاری هاوپەیمانەکانی پێش لە سەرەڕۆییەکانی ئێران لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و بەرنامەیی مووشەکی باڵستیکی ئەو وڵاتە بگرێ.\nتاگی بابەت: خامنەیی، هەڕەشە، وڵاتانی ئورووپایی\nڕێژیمی ئێران هەڕەشەی کۆتاییهێنانی سەرجەم هاوکارییەکانی لە گەل ئاژانسی نێونەتەوەیی وزە دەکا\nکاردانەوەی کەسایەتییە سیاسی و هونەری وئایینییەکان بە کوشتنی خەڵکی کاسبکاری بەلووچ\nبەردەوامیی ئاڵۆزییەکانی بەلووچستان\nکوشتنی خەڵکی کاسبکاری بەلووچ\nکۆچی‌داویی باوکی شەهیدێکی حیزب لە ناوچەی مەهاباد\nزیاتر لە هەزار هێرشی ئاسمانیی تورکیە بۆ سەر پارتی کرێکارانی کوردستان لە هەرێمی کورستان لە ماوەی دووساڵدا\n٢٢ ئەندام پارلمانی ئورووپا خوازیاری گەمارۆ خستنە سەر دانیشتنی بازرگانیی ئێران لەگەڵ ئورووپا بوون\nدەسبەسەرکردنی ژنەپارێزەرێکی مەریوانیی لە لایەن هێزەکانی ڕێژیمەوە\nناڕەزایەتیی چالاکانی مەدەنی و ژینگەیی کرماشان\nبەڕێوە‌چوونی سێمینارێک لە لایەن یەکیەتیی ژنانی دێموکراتی کوردستانەوە\nناڕوونیی چارەنووسی دەسبەسەرکراوانی مانگی بەفرانبار\nئیسراییل ڕێژیمی ئێران بە بەرپرسی تەقینەوە لە کەشتییە ئیسراییلیەکە لە دەریای عەمان دەزانێ\nهەڵبژاردنی ژنێکی کورد وەکوو جێگری سەرۆکی تیمی وەرزشە گشتی و ناوچەییکان لە تاران\nیەکەم کاردانەوەی سەربازیی دەوڵەتی بایدێن بە دەستدرێژییەکانی ڕێژیمی ئێران دەیان کوژراوی لێکەوتەوە


👫 ئازاد مستەفا Biography\n📅 Added on Nov 10 2008 5:11PM\n👁 This item has been viewed 28,696 times\n1948 لەدایکبوونی ئازاد مستەفا، لەگوندی بارزان. سا [ More... 👁] ✖ ✖ 5 21 ✔ 99% ✍ H.B. 10-11-2008 17:11:40\n👁 This item has been viewed 24,712 times\n👁 This item has been viewed 29,790 times\n👁 This item has been viewed 15,866 times


سەرپەرەستی زانکۆی "سەما"ی شاری جوانڕۆ لە سەر کارەکەی دەرکرا\nکۆڵبەرێک لە سنووری نەوسوود بریندار بوو سیاوەش عەینی و کەیوان ئەندار بە دانانی بارمتە لە زیندانی ورمێ ئازاد کران حوسێن گەردشی بە دانانی بارمتە لە زیندانی ناوەندیی ورمێ ئازاد کرا ڕەحیم ڕەفعەتی و ڕەحمان تابش بۆ جێبەجێکردنی حوکمەکەیان ڕەوانەی زیندانی نەغەدە کران بەبۆنەی ٨ی مارس؛ ٢٥ حاڵەتی کوژرانی ژنان لە کوردستان + ئامار حەوت هاووڵاتیی کورد بە دانانی بارمتە لە زیندانی ناوەندیی ورمێ ئازاد کران عەزیمە ناسری بە دانانی بارمتە لە زیندانی ورمێ ئازاد کرا هاووڵاتییەک لە شاری جوانڕۆ دەسبەسەر کرا لە بەرەبەری ٨ی مارس؛ نزیک بە ١٠٠ حاڵەتی خۆکوژیی ژنان لە کوردستان + ئامار ئیمان عەبدی بە دانانی بارمتە لە زیندانی ورمێ ئازاد کرا\n11:00 - 25 سەرماوەز 2720\nسەرپەرەستی زانکۆی "سەما"ی شاری جوانڕۆ، بە بڵاوکردنەوەی بەیاننامەیەک، باسی لە لابردنی خۆی لەلایەن زانکۆی پارێزگای کرماشان کردووە.\nفەرشاد وەیسی، سەرپەرەستی زانکۆی سەمای شاری جوانڕۆ لە بەیاننامەیەکی تونددا، باسی لە دەرکرانی خۆی لەلایەن سەرپەرەستی ئەو زانکۆیه بەهۆی گوشارکانەوە کردووە.\nئەو مامۆستایەی زانکۆ لەو بەیاننامەیەدا، وەلانانی خۆی لە سەرپەرەستی زانکۆی سەما، بۆ گوشارەکانی نوێنەری جوانڕۆ، پاوه و ڕوانسەر لە مەجلیسدا، گەڕاندووەتەوە.\nفەرشاد وەیسی لەو بەیاننامەیەدا، ئاماژە بە کەم وکوڕییەکانی وکووه نەبوونی فەزای بارهێنان و کەمیی کەرەستەی بارهێنان لەو زانکۆیە کردووە؛ کە سەرەڕای درێژەدان بە ڕاپەڕاندنی کارەکانی خۆی لەو زانکۆیە، لەگەڵ دەستبەکاربوونی نوێنەری هەنووکەیی لە مەجلیس و نەچوونە ژێر باری نوێنەری هەورامان و لێنەدانی چەپڵە (بێدەنگی لە فەزایی مەجاری)، بۆ ناوبراو، بەهۆی گوشار خستنەسەر زانکۆی پاڕێزگای کرماشان، منیان لە سەر کارەکەم لابردووە.\nئەو مامۆستایەی زانکۆیە هەروەها لەو بەیاننامەیدا، نووسیوویەتی: "بریا بەیاننامە دەربکەن و بلێن ئێمە ناتوانین بەڕێوەبەرانی بەهێز دژ بە بیروبۆچوونی خۆمان قەبووڵ بکەین".\n10:24 - 19 رەشەمه 2720\nسیاوەش عەینی و کەیوان ئەندار بە دانانی بارمتە لە زیندانی ورمێ ئازاد کران\n10:22 - 19 رەشەمه 2720\n10:19 - 19 رەشەمه 2720\nڕەحیم ڕەفعەتی و ڕەحمان تابش بۆ جێبەجێکردنی حوکمەکەیان ڕەوانەی زیندانی نەغەدە کران\n10:11 - 19 رەشەمه 2720


چین لە زیرەکی دەستکردا پێش ئەمریکا دەکەوێت - ته‌كنه‌لۆژیای زانیاری\nبەرپرسی تەکنەلۆجی پنتاگۆن لە ٢ی ئەیلولدا دەست لە کارکێشانەوەی خۆی ڕاگەیاند، هۆکارەکەشی بۆ ئەوە گەڕاندەوە کە ئەمریکا خەریکە شەڕی زیرەکی دەستکرد بە وڵاتی چین دەدۆڕێنێت و وڵاتی چین پێش ئەمریکا دەکەوێت.\nبەرپرسی تۆڕەکانی تەکنەلۆجی لە وەزارەتی بەرگری ئەمریکا پنتاگۆن نیکۆلاس چایلان لە ٢ی ئەیلولی ئەمساڵدا دەست لە کار کێشانەوەی خۆی ڕاگەیاند.\nلە ڕونکردنەوەی دەست لە کارکێشانەوەکەیدا چایلان وتی من بەرگەی ئەوە ناگرم کە ببینم چین لە زیرەکی دەستکردا پێش ئەمریکا دەکەوێت.\nئەمریکا ماوەیەکی زۆرە لە هێرشی تەکنەلۆجیدا ڕکابەرایەتی ئەمریکا دەکات بەڵام لە ئێستادا وڵاتی چین زۆر پێشکەتنی بە خۆوە بینوە و مەترسی ئەوە هەیە لە داهاتوودا پێش وڵاتی ئەمریکا بکەوێت.\nچایلان باسی لەوە کرد کە لە ١٥ بۆ٢٠ ساڵی داهاتوودا ئێمە ئەگەری ئەوەمان نییە کە پێش وڵاتی چین بکەوین و ئەوان زۆر لە پێش ئێمەوە دەبن چونکە لە دروست کردنی ڕۆبۆت و لە بەرەنگاربونەی هێرشی تەکنەلۆجیدا زۆر بەرەو پێشەوە چوون و ئەمەش وای کردووە کە ئێمە کێشەمان بۆ دروت ببێت.\nگرنگی زیرەکی دەستکرد زۆر لە گرنگی فڕۆکەی ئێف ٣٥ و جۆرەکانی زیترە.\nئەم تەکنەلۆجیە نوێیەی کە پەیوەستە بە داهاتووی جیهانەوە لە ڕووی ئەمریکاوە بەرەو پێشچونی چەک گرنگی زیاتری پێدەدرێت بۆ نموونە فڕۆکەی ئێف ٣٥ بەڵام ئەوەی گرنگە زیرەکی دەستکردە چونکە وڵاتی چین گرنگیەکی زۆر زۆری پێدەدات و لە چەندین بواردا دەتوانرێت بەکاربهێنرێت بۆ ئەم مەبەستەش پێویستە هەر لە منداڵیەوە چەندین کەس بۆ ئەم بوارە تەرخانبکرێت لەم ڕووەوە ئەمریکا زۆر بە خاوەی هەنگاو دەنێت و وڵاتی چین خێرایە لە بەرەو پێشچونی ئەم بوارەدا.\nلە لاییەکی ترەوە چایلان ئاماژەی بەوەدا شەریکەی گوگڵ ویستویەتی لە بواری زیرەکی دەستکردا هاوپەیمانیەک لەگەڵ وەزارەتی بەرگری ئەمریکا واژوو بکات بەڵام وەزارەتی بەرگری ئەمریکا ئەم ڕێکەوتنەی ڕەتکردوەتەوە، چایلان پێی وایە کە ئەو هەنگاوەی وەزارەتی بەرگری ئەمریکا ناویەتی هەنگاوێکی غەڵەت بووە چونکە شەریکەکانی وڵاتی چین بە هاوپەیمانی لەگەڵ وەزارەتی ناوخۆی\nوڵاتەکەیان کارەکانیان زیاتر بەرەو پێشەوە بردوە وحکومەتی پەکین بەهەموو شێوەیەک پاڵپشتیان دەکات.\nلە ئێستادا ئەمریکا لە ڕووی وەزارەتی بەرگرییەوە ئەو بوجەیەی بۆی دابینکراوە سێ هێندەی بوجەی وەزارەتی بەگری چینە بەڵام تێچوی وەزارەتی بەرگری ئەمریکا زۆر زۆرە ئەمەش وای کردووە کە نەتوانرێت لە بواری پێویستا ئەو بوجەیە بەکاربهێنرێت ، بۆ ئەو مەبەستەش پێویستە بەپەلە پنتاگۆن هەنگاو بنێت و لە ڕووی تەکنەلۆجیەوە زیاتر خۆی بەرەو پێشەوە بەرێت بە پێچەوانەوە وڵاتی چین لە ماوەیەکی کەمدا دەبێتە مەترسی بۆ وڵاتی ئەمریکا لە ڕووی تەکنەلۆجیەوە.\nئەمەریکا, تەکنەلۆژیای زانیاری, چین, دەکەوێت, زانست


www.komalah.org - ڕاگه‌یاندنی كۆمیته‌ی ناوه‌ندی كۆمه‌ڵه سه‌باره‌ت به ڕووداوه‌كانی ده‌ڤه‌ری باڵه‌كایه‌تی له هه‌رێمی كوردستان\nلاپه‌ڕه‌ی سه‌ره‌کی | راگه‌یاندن | ڕاگه‌یاندنی كۆمیته‌ی ناوه‌ندی كۆمه‌ڵه سه‌باره‌ت به ڕووداوه‌كانی ده‌ڤه‌ری باڵه‌كایه‌تی له هه‌رێمی كوردستان\nڕاگه‌یاندنی كۆمیته‌ی ناوه‌ندی كۆمه‌ڵه سه‌باره‌ت به ڕووداوه‌كانی ده‌ڤه‌ری باڵه‌كایه‌تی له هه‌رێمی كوردستان\nڕۆژی ڕابردوو له ده‌وه‌ری باڵه‌كایه‌تی هه‌رێمی كوردستان، له ئاكامی ته‌قه كردن له چه‌ند كه‌سێك له خه‌ڵكی ئاوایی "گونده ژۆر" له لایه‌ن پێشمه‌رگه‌كانی ڕێكخراوی شۆڕشگێڕی زه‌حمه‌تكێشانی كوردستانی ئێران، له ڕووداوێكی نه‌خوازراودا دوو برا گیانیان له‌ده‌ستدا و دوو برای دیكه‌ش بریندار بوون. له پێوه‌ند له‌گه‌ڵ ئه‌م ڕووداوه‌دا ئاماژه به چه‌ند خاڵێك به پێویست ده‌زانین:\nیه‌كه‌م، ئه‌م ڕووداوه پێوه‌ندییه‌كی به كۆمه‌ڵه (ڕێكخراوی كوردستانی حیزبی كۆمۆنیستی ئێران)ه‌وه نییه و هیچ هێزێكی ئێمه له‌و ناوچه‌یه جێگیر نیین.\nدووهه‌م، به درێژایی زیاتر له سێ ده‌یه‌ی ڕابردوو كه هێزه‌كانی پێشمه‌رگه‌ی ڕۆژهه‌ڵاتی كوردستان له ناوچه‌كانی كوردستانی عێراق جێگیر بوون و له‌و ساڵانه‌شدا كه هه‌رێمی فیدڕاڵی كوردستان دامه‌زراوه، پێوه‌ندی نێوان خه‌ڵكی هه‌رێمی كوردستان و هێزه‌كانی پێشمه‌رگه، خه‌باتكارانه و مه‌سئولانه بووه و ئێمه به تایبه‌ت به‌رده‌وام هه‌وڵمان داوه كه خه‌باتی ئێمه له كوردستانی ئێران نه‌بێته هۆكاری هیچ چه‌شنه زه‌خت و ئازارێك بۆ سه‌ر جه‌ماوه‌ری خه‌ڵكی هه‌رێمی كوردستان. ئێمه له‌سه‌ر به‌رده‌وام مانه‌وه و پته‌وتر كردنی ئه‌و پێوه‌ندییه پێداگری ده‌كه‌ین.\nسێهه‌م، خه‌باتی چه‌كداری له ناوخۆی كوردستانی ئێران به‌رهه‌می بارودۆخی له‌بار له كوردستانی ئێرانه و ناتوانێ له‌سه‌ر حیسابی خه‌ڵكی هه‌رێمی كوردستان و پێكهێنانی ئاسته‌نگی بۆ ژیانی ئه‌وان به‌ڕێوه بچێت.\nچواره‌م، كۆماری ئیسلامی ئێران هیچ فورسه‌تێك بۆ بیانوو پێگردن به هه‌رێمی كوردستان له ده‌ست نادات. ئه‌و ڕژیمه تا سه‌ر ئێسقان دژ به مافی چاره‌نووسی خه‌ڵكی كورده و به‌رده‌وام بۆ شكاندنی هه‌یمه‌نه‌ی هه‌رێمی كوردستان فرسه‌ت له ده‌ست نادات. تۆپباران كردنی ناوچه سنوورییه‌كانی هه‌رێمی كوردستان به‌شێك له سیاسه‌تی دژایه‌تی كردن له گه‌ڵ مافی گه‌لی كورد له‌و هه‌رێمه‌یه و هیچ پاساوێك ناتوانێ ڕه‌وایی پێ بدات.\nپێنجه‌م، تا ئه‌و جێگایه‌ی كه پێوه‌ندی به‌و ڕووداوه نه‌خوازراوه هه‌یه، پێوه‌یسته به شێوه‌یه‌كی دادپه‌روه‌رانه ڕێگا چاره‌یه‌كی بۆ بدۆزرێته‌وه به جۆرێك كه نه مافی ڕه‌وای خه‌ڵكی ئه‌م ناوچه‌یه و بنه‌ماڵه‌ی گیانبه‌ختكردووان پێشێل بێ و كه‌سانێك كه ده‌ستیان له ڕوودانی ئه‌و تاوانه‌دا هه‌بووه سزای عادڵانه‌ی خۆیان وه‌ربگرن. له هه‌مان كاتدا ڕێگا نه‌درێت به‌وه‌ی كه هیچ ده‌سه‌ڵاتێك به هیچ شێوه‌یه‌ك پێوه‌ندی خه‌باتكارانه‌ی خه‌ڵكی ئه‌م دووبه‌شه‌ی كوردستان خه‌وشدار بكات.\nكومیته‌ی ناوه‌ندی كۆمه‌ڵه (ڕێكخراوی كوردستانی حیزبی كۆمۆنیستی ئێران)\n٤ی خه‌رمانانی ١٣٩٦\nبه‌رابه‌ر له‌گه‌ڵ ٢٦ی ئوتی ٢٠١٧


NRT TV | عێراق | سێ چەکداری باڵای داعش لە کەرکوک دەستگیرکران\nسێ چەکداری باڵای داعش لە کەرکوک دەستگیرکران\nئاژانسی هەواڵگریی سەربە وەزارەتی ناوخۆی عێراق رایگەیاند، چەکدارێکی باڵای داعش و یاریدەدەرێكی لە سنوری پارێزگای كەركوك دەستگیرکراون، حەشدی شەعبیش رایگەیاند، لە گەڕەکی حورییەی شاری کەرکوک، چەکدارێکی دیکەی باڵای داعش دەستگیرکرا.\nلە راگەیەندراوێكدا ئاژانسی هەواڵگری سەربە وەزارەتی ناوخۆی عێراق بڵاویکردەوە، "لەمیانی ئۆپەراسیۆنێكی هێزەكانی سوپای عێراقدا، ئەبو تەها بەرپرسی دروستكردنی بۆمب لە بەناو ویلایەتی رەشادی سەر بە داعش، لەگەڵ یاریدەدەرەكەی بەناوی ئەبو موعتەسەم، لە ناحیەی رەشادی باشوری رۆژئاوای پارێزگای كەركوك دەستگیركراون، کە بەپێی ماددەی چواری تیرۆر، داواكراون."\nئەوەش هاتووە، "ئەو چەکدارانە بەشدارییان لە چەندین كردەی چەکداریی دژبە هێزە ئەمنییەكان لە ناوچەكانی پارێزگای كەركوك كردووە و دوای وەرگرتنی وتەكانیان، بە مەبەستی تەواوكردنی لێكۆڵینەوەكان لەگەڵیاندا رەوانەی لایەنی دادوەریی كراون."\nلەلایەکی دیکەوە، فەرماندەیی میحوەری باکوری حەشدی شەعبی لە راگەیاندراوێکدا بڵاویکردەوە، "چەکدارێکی باڵای داعش لە گەڕەکی حورییە لە شاری کەرکوک دەستگیرکراوە، کە ناوی (ل. ص. ز) و خەڵکی گوندی ماوی سەربە ناحیەی سلێمان بەگە و بەناسنامەی ساختەوە وەک ئاوارە خۆی ناساندووە و هاتووەتە ناو شاری کەرکوکەوە."\nلەو بارەیەوە جەودەت عەساف وتەبێژی میحوەری باکوری حەشدی شەعبی رایگەیاند، "ئەو چەکدارە، وەک شانەی نوستووی داعش لە نێو کەرکوکدا کاریکردووە و بەپێی زانیاری هەوڵگریی دەستگیریان کردووە".\nلە ١٢ی شوباتی ئەمساڵ قۆناغی یەکەمی ئۆپەراسیۆنی پاڵەوانانی عێراق لە پارێزگای ئەنبار دەستیپێکرد و لە ئێستاشدا ئەو ئۆپەراسیۆنە لە قۆناغی چوارەمیدایە و لەو کاتەشەوە هەتا ئێستا ژمارەیەکی زۆر لە چەکدارانی داعش تیایدا کوژراو و دەستگیرکراون.


Diplomatic Magazine | ئه‌و كچه كێیه كه تره‌مپی توشی كۆرۆنا كرد\nرۆژی 30 ی مانگی رابردوو واته دوو رۆژ له‌مه‌وبه‌ر، دوای پشكنین ده‌ركه‌وت هۆپ توشی كۆرۆنا بوه، له‌گه‌ڵ بڵاوبونه‌وه‌ی هه‌واڵه‌كه تره‌مپ نوسی" هۆپ توشی كۆرۆنا بوه، هۆپ له‌و راوێژكارانه بوه كه به‌رده‌وام و بێ مۆڵه‌ت و بی وچان زۆر به قورسی كاره‌كانی خۆی كردوه".\nوتیشی" ئێستا من و میلانیا پشكنینمان كردوه و چاوه‌ڕێی ئه‌نجامی پشكنینه‌كه ده‌كه‌ین"\nرۆژێك دواتر تره‌مپ ئاشكرایكرد كه خۆی و میلانیای هاوسه‌ری ئه‌نجامی پشكنینه‌كه‌یان پۆزه‌تیڤ بوه و توشی كۆرۆنا بون.\nهۆپ هێكس،31 ساڵ، له ته‌مه‌نی تازه پێگه‌یشتندا كاری مۆدێلی كردوه، نزیكبونه‌وه‌ی هۆپ له بنه‌ماڵه‌ی تره‌مپ له‌و كاته‌وه بوو كه كاری ده‌كرد بۆ ئیڤانكا تره‌مپ له نیۆرك، هه‌ر له‌و كاته‌دا تواناكانی ده‌كه‌وێته به‌رچاوی تره‌مپ.\nدواتر له ساڵی 2016 هۆپ په‌یوه‌ندیكرد به كه‌مپه‌ینی هه‌ڵبژاردنی تره‌مپه‌وه، سه‌ره‌تای كاره‌كه‌ی پێداچونه‌وه بوه به تویته‌كانی تره‌مپ، تره‌مپ چه‌ند نازناوێكی له هۆپ ناوه و زۆرجار به "هۆپی" و "هۆپسته‌ر" بانگی كردوه.\nله‌ساڵی 2017 تره‌مپ هۆپ ده‌باته كۆشكی سپی و وه‌ك راوێژكاری پێشكه‌وتوی په‌یوه‌ندییه‌كان دایده‌مه‌زرێنێت، به‌ڵام دواتر له ساڵی 2018 هۆپ له كۆشكی سپی دورخرایه‌وه، ئه‌وه‌ش دوای ئه‌وه‌ی له‌به‌رده‌م كۆمیته‌ی لێكۆڵینه‌وه له پرسی ده‌ستوه‌ردانی روسیا له هه‌لبژاردنی 2016 ی ئه‌مریكا، هۆپ به‌سودی تره‌مپ "درۆی سپی" كرد.\nبه‌ڵام جارێكی تر له ساڵی 2020 دا هۆپ په‌یوه‌ندیكرده‌وه به ستافه‌كه‌ی تره‌مپه‌وه بۆ هه‌ڵبژاردنی 2020، له‌ئێستادا هۆپ یه‌كێك له راوێژكاره نزیك و پێشكه‌وتوه‌كانی تره‌مپ، كه دواجار ئه‌م نزیكیه‌ی وایكرد تره‌مپ و میلانیای هاوسه‌ری، به‌هۆیه‌وه توشی كۆرۆنا بن.


گۆڕینه‌وه‌ی سێ تیرۆریستی ئێرانی له‌گه‌ڵ لێكۆڵه‌رێكی بەریتانی\n:: PM:12:38:26/11/2020 \nهه‌شت ساڵ له‌مه‌وبه‌ر سێ تیرۆریستی سه‌ر به سوپای پاسداران له‌كاتی دانانه‌وه‌ی بۆمب بۆ چه‌ند دیپلۆماتێكی ئیسرائیلی له تایله‌ندا گیران، سه‌رجه‌میان ددانیان به تاوانه‌كانیان دانا، ئێسته ئه‌و تیرۆریستانه له به‌رانبه‌ر ژنێكی بەریتانی بە رەگەز ئوسترالی كه بۆ لێكۆڵینه‌وه له كولتووری ئیسلامی بانگهێشتی ئێران كرابوو و دواتر له‌لایه‌ن سوپاوه به تۆمه‌تی سیخوڕی گیرا، دیل به دیل كران.\nلەلایەن جێگری وەزیری دەرەوەی ئێران پێشوازییان لێ کرا .\nبه‌رپرسانی ته‌ناهی تایله‌ندا پشتڕاستیان كردووه‌ته‌وه ئه‌و سێ تیرۆریسته ئێرانییه كه ساڵی 2012 له هێرشێكی بێ ئاكام بۆ سه‌ر چه‌ند دیپلۆماتی ئیسرائیلی گیرابوون، ره‌وانه‌ی ئێران كراونه‌ته‌وه.\nئه‌و سێ تیرۆریسته له به‌رانبه‌ر ئازادكردنی كه‌یلی مۆر گیلبێرت لێكۆڵه‌ری ئوسترالی له‌لایه‌ن كۆماری ئیسلامی ئێرانه‌وه، راده‌ستی تاران كراونه‌ته‌وه.\nله كاتی گه‌ڕاندنه‌وه‌ی ئه‌و تیرۆریستانه بۆ ئێران، عه‌باس عه‌راقچی جێگری وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئێران پێشوازی لێ كردن و میدیاكانی ئێران هیچ ئاماژه‌یه‌كیان به هۆكاری گرتنه‌كانیان نه‌دا و وه‌ك بازرگان و هاووڵاتیی ئێرانی ناویان هێناون.\nبۆ ئەوەی نەناسرێنەوە لە فڕۆکەخانە دەموچاویان داپۆشیبوون .\nبه‌رپرسانی تایله‌ندا ئاشكرایان كردووه كه ئه‌و سێ تیرۆریسته ئێرانییه‌ی ئازاد كراون، ناوه‌كانیان سه‌عید مورادی و محه‌مه‌د خه‌زاعی و مه‌سعوود سه‌داقه‌تزاده‌یه، ساڵی 2012 له‌كاتی دانانه‌وه‌ی بۆمب بۆ چه‌ند دیپلۆماتكاری ئیسرائیلی گیران و پیلانه‌كه‌یان پووچه‌ڵ كرایه‌وه.\nئه‌و سێ تیرۆریسته نه‌یانتوانی له پیلانه‌كه‌یاندا سه‌ركه‌وتوو بن و بۆمبه‌كه له‌ناو ماڵی خۆیاندا له تایله‌ندا ته‌قییه‌وه، به‌هۆیه‌وه پێنج هاووڵاتی بریندار بوون.\nله كاتی گرتنی ئه‌و تیرۆریستانه له دوای ته‌قینه‌وه‌كه، سه‌عید مورادی به نارنجۆك هێرشی كرده سه‌ر پۆلیسی تایله‌ندا و نارنجۆكه‌كه به‌ر دارێكی سه‌ر شه‌قامه‌كه كه‌وت و به‌ره‌وڕووی خۆی گه‌ڕایه‌وه و ته‌قییه‌وه، ئه‌و تیرۆریسته‌ی سوپای پاسداران به‌هۆی ته‌قینه‌وه‌ی نارنجۆكه‌كه هه‌ردوو قاچی له ده‌ست دا.\nیەکیان لە تێکهەڵچوون لەگەڵ پۆلیس قاچەکانی لە دەست داوە .\nله‌كاتی گه‌ڕانه‌وه‌ی ئه‌و سێ تیرۆریسته بۆ ئێران، له فڕۆكه‌خانه‌ی تاران جێگری وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی كۆماری ئیسلامی به گوڵ پێشوازی لێ كردن.\nله‌و رێوڕه‌سمی پێشوازیكردنه‌دا ده‌موچاوی هه‌رسێ تیرۆریسته‌كه له فڕۆكه‌خانه داپۆشرابوو بۆ ئه‌وه‌ی میدیاكان نه‌توانن وێنه له رووخساریان بگرن.\nكه‌یلی مۆر گیلبێرت هاووڵاتیی به‌ریتانی به ره‌گه‌ز ئوسترالییه و دوو ساڵ له‌مه‌وبه‌ر له‌سه‌ر بانگهێشتی زانكۆی ئه‌لزه‌هرای ئێران بۆ به‌شداریكردن له كۆنفرانسێك سه‌ردانی ئه‌و وڵاته‌ی كردبوو.\nئه‌و ژنه به‌ریتانییه لێكۆڵه‌ری سیاسه‌تی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاسته و له كاتی گه‌ڕانه‌وه‌ی بۆ به‌ریتانیا، له فڕۆكه‌خانه‌ی خومه‌ینی تاران، له‌لایه‌ن ئیتڵاعاتی سوپای پاسداران گیرا و دواتر وه‌زیری دادی ئێران به تۆمه‌تی سیخوڕیكردن بۆ ئیسرائیل سزای 10 ساڵ زیندانی به‌سه‌ردا سه‌پاند.\nده‌زگای هه‌واڵگری ئیسرائیل له راگه‌یه‌نراوێكدا ئه‌و تۆمه‌تانه‌ی سه‌ر كه‌یلی مۆری به‌بێ بنه‌ما وه‌سف كرد و رای گه‌یاند، ئێران ده‌یه‌وێ له‌و رێیه‌وه پاڵه‌په‌ستۆ بخاته سه‌ر به‌ریتانیا بۆ ئه‌وه‌ی تیرۆریسته‌كانی له تایله‌ندا راده‌ست بكاته‌وه.\nهاوكات له‌گه‌ڵ بڵاوبوونه‌وه‌ی ئه‌و هه‌واڵه، وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌ڵمانیا داوای له هاووڵاتییانی كرد به هیچ شێوه‌یه‌ك سه‌ردانی ئێران نه‌كه‌ن و هۆشداری ئه‌وه‌ی دا كه له ئه‌گه‌ری سه‌ردانیان بۆ ئێران، گیانیان پارێزراو نابێت.\nئه‌وه یه‌كه‌م جار نییه ئێران له رێی گۆڕینه‌وه‌ی دیل هه‌وڵ بۆ ده‌ربازكردنی تیرۆریستانی له وڵاتانی ئه‌وروپا ده‌دات و پێشتریش چه‌ند هاووڵاتییه‌كی ئه‌مه‌ریكی له سه‌رده‌می سه‌رۆكایه‌تی باراك ئۆباما له‌گه‌ڵ ئه‌نجامده‌رانی هێرشێكی تیرۆریستی كه له‌لایه‌ن ئه‌مه‌ریكاوه گیرابوون، دیل به دیل كران.\nساڵی 2007 رۆبێرت لڤینسنی ئه‌مه‌ریكی كه بۆ سه‌ردان چوبووه ئێران، له دوورگه‌ی كیشی ئه‌و وڵاته گیرا و دوای 13 ساڵ رۆیته‌رز هه‌واڵی مردنی له‌ناو گرتووخانه‌یه‌كی ئێراندا بڵاو كرده‌وه، ئه‌مه‌ریكا له به‌رانبه‌ر ئه‌و هه‌واڵه یه‌ك ملیار دۆلار له داراییه بلۆككراوه‌كانی ئێرانی خسته‌سه‌ر هه‌ژماری بانكی خێزانی لڤینسن.\nرۆژنامه‌ی تایمزی به‌ریتانی رۆژی 16ی تشرینی دووه‌م، ورده‌كاریی راده‌ستكردنی ته‌قه‌مه‌نی له‌ناو كارتۆنی پیتزای له‌لایه‌ن به‌ڕێوه‌به‌ری باڵوێزخانه‌ی ئێران له نه‌مسا به ژن و مێردێك له شاری لۆكزامبێرگ بڵاو كرده‌وه.\nبڕیاره سه‌ره‌تای هه‌فته‌ی داهاتوو به‌لجیكا دادگایی چوار ئێرانی كه له ناویاندا ئه‌سه‌دوڵا ئه‌سه‌دی دیپلۆماتكاری ئێرانی و به‌ڕێوه‌به‌ری باڵوێزخانه‌ی ئێران له نه‌مسا به‌ڕێوه ببات.\nئه‌و دیپلۆماتكاره ئێرانییانه نیازیان هه‌بووه له كۆبوونه‌وه‌ی ساڵانه‌ی موجاهیدینی خه‌ڵقی ئێران له پاریس، ته‌قینه‌وه ئه‌نجام بده‌ن، به‌ڵام پێشوه‌خته پۆلیس پێی زانیون و هه‌رچواریانی گرتووه.\n13ی ته‌مووزی 1989 له ڤیه‌نای پایته‌ختی نه‌مسا د. عه‌بدولڕه‌حمان قاسملوو له‌گه‌ڵ عه‌بدوڵا قادری ئازه‌ر و فازیل ره‌سووڵ مه‌حموود، له‌سه‌ر مێزی دانوستاندن له‌گه‌ڵ نوێنه‌رانی كۆماری ئیسلامیی ئێران تیرۆر كران.\nسه‌ره‌ڕای به‌ڵگه حاشاهه‌ڵنه‌گره‌كانی كاتی تیرۆره‌كه، ده‌وڵه‌تی نه‌مسا ڕێی به پۆلیس و ده‌زگای دادی خۆی نه‌دا لێكۆڵینه‌وه و به‌دواداچوون له‌و دۆسیه‌یه بكه‌ن، دواتر تیرۆریسته‌كانی سوپای پاسداران له‌ڕێی فڕۆكه‌خانه‌ی ڤیه‌ناوه ره‌وانه‌ی ئێران كرانه‌وه.\nئه‌م بابه‌ته 64 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nپیاوێكی ئه‌مه‌ریكی له ترسی كۆرۆنا چه‌ند مانگێك له فڕۆكه‌خانه خۆی شارده‌وه\nرووسیا نەخشەی ئیسرائیل بۆ هێرشكردنە سەر ئێران دەخاتەڕوو\nوه‌زیری به‌رگری توركیا له‌گه‌ڵ به‌رپرسانی به‌غدا باسی سه‌ربه‌خۆیی كوردستانی كردووه\nبۆچی سه‌گ دۆستی مرۆڤه و گورگ دوژمنمانه؟ هه‌ردووكیان یه‌ك ڕه‌چه‌ڵه‌كیان هه‌یه\nئه‌مه‌ریكا بڕبڕه‌ی پشتی خامنه‌یی شكاند\nتۆڕی "A10" بانده قاچاغچییه ترسناكه‌كه‌ی كورد له فڕه‌نسا گیران\nقۆڵبڕییه‌كانی سلێمان هه‌ڵشۆیی كۆتایی نایه‌ت..چیرۆكی هه‌ڵخه‌ڵه‌تاندنی سێ برا بخوێنه‌وه\nڕۆژنامه‌یه‌كی بیانی: وڵاتێك ڕێ نادات به‌غدا بودجه‌ی هه‌رێمی كوردستان بنێرێت\nشه‌وی ڕابردوو هێزه‌كانی كازمی شكێنران.. له به‌غدا چی ڕووی دا؟


مەحمود عەباس هەڕەشەی بڕینی پەیوەندی ئاسایشی لەگەڵ ئیسرائیل و ئەمەریکادا دەکات\nسەرۆکی دەسەڵاتی فەلەستینییەکان مەحمود عەباس ڕۆژی شەممە لە میانەی کۆبونەوەیەکی کۆمکاری عەرەب بۆ ئیدانەکردنی پلانەکەی کۆشکی سپی بە مەبەستی کۆتاییهێنان بە کێشەی نێوان ئیسرائیل و فەلەستینییەکان هەڕەشەی بڕینی پەیوەندییە ئاسایشیەکانی لەگەڵ ئیسرائیل و وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکادا کرد.\nبە پێی ئەو پلانەی ئەمەریکا خودموختارییەکی سنوردار دەدرێت بە فەلەستینییەکان لە چەند بەشێکی کەناری ڕۆژئاوای داگیرکراو، لە کاتێکدا ڕێگە دەدات بە ئیسرائیل هەمو ئۆردوگاکانی نیشتەجێبووەکان بلکێنێت بە خۆیەوە نزیکەی هەمو ڕۆژهەڵاتی ئورشەلیمش دەهێڵێتوە.\nکۆبونەوەکەی وەزیرانی دەرەوەی وڵاتانی ئەندام لە کۆمکاری عەرەب کە لە قاهیرەی میسر بەڕێوە چوو لەسەر داواکاری فەلەستینیەکان بوو کە زۆر بە توڕەیی بەرپەرچی پێشنیازەکەی ئەمەریکایان دایەوە.\nعەباس گوتی ئەو بە ئەمەریکا و ئیسرئیلی گوتووە " هیچ پەیوەندیەکیان لەگەڵدا ناهێڵێت بە پەیوەندی ئاسایشیشەوە."\nڕێبەرایەتی فەلەستینییەکانی کە ڕۆژئاوا پشتیوانی دەکات لە ژێر فشارێکی زۆری خەڵکی فەلەستینی و گروپی ملیتانی حەماسدایە بۆ بڕینی پەیوەندی ئاسایشی لەگەڵ ئیسرائیل و ئەمەریکادا یان تەنانەت لە ژێرفشاریشدایە بۆ هەڵوەشاندنەوەی ئەم دەسەڵاتە فەلەستینییەی کە هەروادێ و ئاستی جەماوەری زیاتر کەمدەبێتەوە.


( بەوێنه) دوو گەنج لەبەرزترین لوتکەی جیهان ئاڵای کوردستان هەڵدەکەن – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2019/08/15 - 2:58 PM\nدوای ئەوەی دوو گەنجی باشووری کوردستان لەسەر بەرزترین لوتکەی چیای جیهان ئاڵای کوردستان هەڵدەکەن، ئەمڕۆ گەیشتنەوە هەرێمی کوردستان و لەشاری هەولێر پێشوازیان لێ کرا.\nهەریەکە لە شاخەوانانی دیاری کوردستان (ئاری عوسمان و هاوژین محەممەد) کە دانیشتووی هەولێر و سلێمانین، دوای هەڵکردنی ئاڵای کوردستان، کاتژمێر پێنجی ئێوارەی چوارشەممە ۱٤ی ئابی ۲۰۱۹ لەڕێگەی فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی هەولێر گەیشتنەوە هەرێمی کوردستان، ئەمەش دوای ئەوەی ئەم دوو شاخەوانە لەسەر لووتکەی لینین، کە یەکێک لە لووتکە بەرزەکانی جیهانە، لە چەند رۆژی رابردوودا بەسەر لووتکەی (لینین) سەرکەوتن و ئاڵای کوردستانیان لەسەر هەڵکرد.\nلووتکەی (لینین) دەکەوێتە نێوان تاجیکستان و قیرغیزستان، حه‌وت هەزار و 134 مەتر بەرزە و یەکێک لە حه‌وت لووتکە بەرزەکەی جیهانە. یەکەمجاریشە ئاڵای کوردستان لەسەر بەرزترین بەرزایی کە کوردی باشووری کوردستان پێیگەیشتبێت، هەڵبکرێت.


کتێبستان بەشەکان كۆمەڵایەتی بێداری و کەرکردن\nقەبارەی کتێب: 714KB\nژمارەی بینین لە ماڵپەڕ: 2144\nیه‌كێ له كتێبه ده‌گمه‌نه‌كانی من، خۆزگه درێژدادڕ تر و زیاتر با، به‌ڕاستی من تێر نه‌بوم له خوێندنه‌وه. من ئه‌وه دووه‌م كتێبمه له‌و جۆره بیخوێنمه‌وه، ئه‌و كتێبانه‌ی كه بێ ویستی خۆت ڕاتئه‌كێشنه ناو بیر و ڕا ڕادیكاڵه‌كانی خۆیانه‌وه و به گفتوگۆ عه‌قڵاندنه‌كانیانه‌وه ته‌واوی بیر و هۆشت دا ئه‌پۆشن. زۆر خۆشحاڵی كردم خوێندنه‌وه، دڵم خۆش بو كه ده‌قی وا به زمانی كوردی بونی هه‌یه و ده‌خوازم زیاتریش بن


هونەرمەند ڕوبار ئەحمەد کە ساڵانێکە وەک کۆریۆگرافەر لەبواری هونەری سەمادا لە هەرێمی کوردستان کار دەکات، لە وەڵامی چەند پرسیارێکی سولی ئۆندا و لە رۆژی جیهانیی سەمادا، ئاماژە بە ڕەوشی هونەری سەما دەکات لە هەرێمی کوردستان و باس لە ئاستەنگەکانی بەردەم ئەو هونەرە دەکاتز هاوکات لە چەند خاڵێکدا ئاماژە بە چۆنییەتی چارەسەرکردنی ئەو ئاستەنگانە دەکات.\nسەبارەت بە پەیوەندی هونەری سەما و کۆمەڵگای کوردی ڕوبار ئەحمەد دەڵێت "به‌داخه‌وه کۆمه‌ڵگای ئێمه به‌سه‌رجه‌م چین و توێژه‌کانیه‌وه هه‌تائێستاشی له‌گه‌ڵدا بێت به‌م هونه‌ره نامۆیه. خۆ ئه‌گه‌ر که‌مێک بگه‌رێینه‌وه بۆ رابردوو من پیم وایه کۆمه‌ڵگای کوردی له‌رووی هزرو بیرو کلتور و کۆمه‌ڵایه‌تییه‌وه پێشتر کراوه‌ترو رۆشنبیرتر بووه. چین و توێژه‌کانی کۆمه‌ڵگا پێش ئه‌وه‌ی ئیسلامی سیاسی بێته ناو کایه‌کانی ژیانه‌وه، بیر کردنه‌وه‌یان باشتر بوو به‌ڵام ئێستا سه‌رجه‌م گۆرانکارییه‌کا‌نی ته‌کنه‌لۆژیاو دوای پۆست مۆدێرنه ئه‌م هونه‌ره‌یان پێ هه‌زم ناکرێت."\nدەربارەی ئاستتەنگەکانی بەردەم ئەم هونەرە، هونەرمەندی ناوبراو دەڵێت، "ئاستته‌نگه‌کان ئه‌مانه‌ن: نه‌بونی شوێن بۆ مه‌شق و راهێنان، نه‌بونی به‌رێوه‌به‌رایه‌تییه‌کی تایبه‌ت به هونه‌ری بالێ، بۆ له‌خۆ گرتنی سه‌ماکاره‌کان وه‌ک پیشه‌گه‌ر، نه‌بونی بودجه‌ی تایبه‌ت، نه‌بونی پێداویستی تایبه‌ت و دانپیانه‌نانی ئه‌م هونه‌ره له‌لایه‌ن وه‌زاره‌تی رۆشنبیرییه‌وه وه‌ک هونه‌رێکی سه‌ربه‌خۆ. چه‌ندین هۆکاری تر پێچه‌وانه‌ی هه‌موو ئه‌و خاڵانه چاره‌سه‌ری گرفته‌کانه. پرۆژه‌شمان هه‌یه بۆ چاره‌سه‌ر به‌ڵام وه‌ک پێشتر باسم کرد بێ هیوام که بیکه‌نه خه‌می خۆیان."\nلەبارەی چارەسەرکردنی ئەو ئاستتەنگانەی کە ئەم هونەرە ڕووبەڕووی دەبێتەوە لە هەرێمی کوردستان ڕوبار ئەحمەد ئاماژە بۆ ئەوە دەکات، "هه‌ر کاتێک حکومه‌ت و په‌رله‌مان و سه‌رجه‌م وه‌زاره‌تە په‌یوه‌ندی داره‌کان بیریان له‌وه کرده‌وه که کلتور بخه‌نه ناو هه‌گبه‌ی یاساو رێساو فه‌رهه‌نگیانه‌وه، ئه‌و کاته سه‌رجه‌م ئه‌و شتانه‌ی که له کۆمه‌ڵگه‌دا بڤه‌یه به سه‌ماشه‌وه، ده‌بێته کارێکی سروشتی و کۆمه‌ڵگه‌ش له‌گه‌ڵیدا رادێت. چونکه تا ئێستا به‌رپرسانی ئه‌م ووڵاته له ١٩٩١ تا ٢٠١٥ به‌سه‌رجه‌م پارت و لایه‌ن و دام وده‌زگاو رێکخراوه‌کانیانه‌وه زۆر شه‌رمنانه کار له‌گه‌ڵ دنیا سکۆلاریزمی کوردیدا ده‌که‌ن. ئه‌لته‌رناتیف زۆره بۆ گۆڕینی ئه‌و دنیا شه‌رمنه‌ی حکومه‌تی کوردی به‌رامبه‌ر به هونه‌ر به‌ڵام نایانه‌وێ بیکه‌ن بۆیە هه‌ر شتێک بڵێم بی سوده."


با پێكەوه نیشتمان ئاوەدان بكەینەوه\nكۆڕایی له نێوان دڵسۆزان و سیاسی و بیرمەند و رۆشنیرانی ئەم نیشتمانەدا ھەیە بەرێوەبردنی کوردستان بەم شێوەیە ناکرێت و سات لەدوای سات دەرفەتەکان لەدەستدەدرێن، خراپی سیستەمی تەندروستی و پەروەردە و خوێندنی باڵا و کۆنترۆڵکردنی بازاڕ و نادادپەروەریی کۆمەڵایەتی و قوڵبوونەوەی دیاردەی گەندەڵی و دابەشبوونی سیاسی و کۆمەڵایەتی و خراپیی گوزەرانی ھاوڵاتیان و سیستمی بەرێوەبردن، هەموو ئەمانە زۆرێک لە نوسەر و سیاسی و دڵسۆزانی بێئومێد کردووە و بڕوایەكیان بۆ دروست بووە کە دووربکەونەوە لە سیاسەکردن و حزبایەتی، تاقەتی کاری سیاسییان نەماوە، لە بری سیاسەتكردن خۆیان سەرقاڵ کردووە بە کاروباری رێکخراوی مەدەنی، یان نوسین و توێژینەوە، یان خۆی کەنارگیر کردووە، دڵسۆزانە لە یەکێک لە بوارەکاندا كاردەكەن، راستە کاری تاکەکەسی کاریگەریی خۆی ھەیە، بەڵام سنوردارە، رێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی زۆر بەسودن، بەڵام ناتوانن سیستمی سیاسی بگۆڕن.\nرێگای بونیادنانەوەی ھەرێمی کوردستان و عێراق بە شێوازێکی تەندروست و چاککردنی ئەم بارودۆخە تەنیا بە سیاسەتکردن و کەسایەتیە سیاسیەکان دەکرێت، ئەوەی حاشاھەڵنەگرە لەبەر ئەوەی قەبارە و پانتایی گەندەڵی و کێشە و گرفەتەکان بە جۆرێکە ئەم کارە بە تاک حزب و کەسایەتی و چەند گروپێک ئەنجام نادرێت، کاری پێکەوەیی و ھەماھەنگی و یەکخستنی تواناکانی دەوێت، مەبەستیش لەوە نیە ئەم گروپ و کەسایەتی و تواناکان لە حزبێکدا کۆببێتەوە، سیاسەتکردن شێواز و میکانیزمی زۆرە، گرنگ ئەوەیە پێکەوە بیربکەینەوە، پێکەوە کاربکەین، ھەماھەنگی و کاری دەستەیی بکرێت، دووربکەوینەوە لە بئئومێدی و دوورەپەرێز نەبین، دەبێت بەشێوەیەكی تەندروست و ئاكارییانە سیاسەت و ململانێی سیاسی بکەین، ئەوکات دەتوانرێت و دەتوانین کاری گەورە و گرنگ ئەنجامبدەین، گۆڕانکاری دروستبکەین، واقع بەرەو ئاراستەی نۆی ببەین.\nبێئومێدکردنی خەڵک لە حزبایەتی و کاری سیاسی هەوڵێكە بۆ کۆنترۆڵکردنی دۆخەکە و بەردەوامیدان بەم بارودۆخە، قسەووتن و سوککردنی حزبایەتی و سیاسەتکردن پیلانێکی ترە بۆ ئەنجامنەدانی چاکسازی، بوار ده ده ن قسە بە حزب و سیاسەت بڵێن بۆ ئەوەی تێکرای پرۆسەی سیاسی و کاری حزبی لای خەڵک قێزەون بکرێت، بەڵام دەرئەنجام خۆیان لە دەسەڵاتدان ، گرنگ بەردەوام بونە لەدەسەڵات بێ گوێدانە تێکشکاندنی شکۆی مرۆڤەکان و شێواندنی چەمکەکان.


شەپۆلێكی دیكەی باران و بەفر ناوچەیەكی هەرێم دەگرێتەوە - تۆڕی میدیایی خەڵک\nشەپۆلێكی دیكەی باران و بەفر ناوچەیەكی هەرێم دەگرێتەوە\nسبەی شەپۆلێكی دیكەی باران و بەفر، ڕوو لە پارێزگای دهۆك دەكات.\nبەڕێوەبەرایەتی گشتی كەشناسی و بومەلەرزەزانی هەرێمی كوردستان لە ڕاگەیانراوێكدا بڵاویكردەوە، لە شاری هەولێر ئەمڕۆ یەكشەممە 23ی كانوونی دووەمی 2022 ئاسمانی هەولێر ساماڵ دەبێت، هەروەها ڕۆژی دووشەممە 24ی كانوونی دووەمی 2022، ئاسمان ساماڵ و پەڵەهەور دەبێت، هەندێك ناوچەش نیمچە هەور دەبێت.\nباس لە ئەوەشكراوە، لە شاری سلێمانی ئەمڕۆ یەكشەممە 23ی كانوونی دووەمی 2022 ئاسمان ساماڵ و پەڵەهەور دەبێت، ڕۆژی دووشەممە 24ی كانوونی دووەمی 2022، ئاسمان ساماڵ و پەڵەهەور دەبێت، هەندێك ناوچەش نیمچە هەور دەبێت.\nلە شاری دهۆكیش ئەمڕۆ یەكشەممە 23ی كانوونی دووەمی 2022 ئاسمان ساماڵ دەبێت، ڕۆژی دووشەممە 24ی كانوونی دووەمی 2022، ئاسمان پەڵەهەور دەبێت و پاشان دەگۆڕێت بۆ هەوری تەواو، لەگەڵ بەفربارین بە تێكەڵی لەگەڵ نمەباران.\nلە شاری هەڵەبجە ئەمڕۆ یەكشەممە 23ی كانوونی دووەمی 2022 ئاسمان ساماڵ دەبێت؛ هەروەها ڕۆژی دووشەممە 24ی كانوونی دووەمی 2022، ئاسمان ساماڵ و پەڵەهەور دەبێت، هەندێ ناوچە نیمچەهەور دەبێت.\nلە ڕاگەیانراوەكەدا باس لە شاری كەركوكیش كراوە، كە ئەمڕۆ یەكشەممە 23ی كانوونی دووەمی 2022 ئاسمان ساماڵ دەبێت، ڕۆژی دووشەممە 24ی كانوونی دووەمی 2022، ئاسمان ساماڵ و پەڵەهەور دەبێت، پاشان دەگۆڕێت بۆ هەوری تەواو.\nبنكەیەكی گومرگ لە گەرمیان دەكرێتەوە\nخەڵک-ئارام سەردار لیژنەکانی قایمقامیەتی ناوەندی هەولێر 400نێرگەلە و بڕێکی زۆر ماددە کحولییەکان لە زبڵخانەی کانی قرژاڵە لەناوبران. (زیاتر…)\nخەڵك- پسپۆڕێكی خۆراك مەترسییەك ئاشكرادەكات و ئاماژە بۆ ئەوە دەكات، ئایا ئەو كەسانەی پارە وەردەگرن دەبێت خواردن پێشكەش بكه ن؟ (زیاتر…)\n06 شوبات 2021 11.45 am\nخەڵك-بەشی هەواڵ نرخی دۆلار لە بازاڕەكانی هەرێمی كوردستان بەراورد بە ڕۆژانی ڕابردوو بەرزبۆتەوە.\n20 کانونی دووهەم 2022 4.45 pm\nخەڵك- سەرۆكی هەرێمی كوردستان لەدیدارێكدا لەگەڵ باڵیۆزی پاكستان لە عێراق ڕایگدەیاند، ئامادەین برەو بە پەیوەندییەكانی…


ئه‌لفنار میدیا؛ نوسه‌رێكی كورد هه‌وڵده‌دات له‌ڕێگه‌ی فه‌لسه‌فه‌وه بێده‌نگی بشكێنێت – كولتور مه‌گه‌زین\nئه‌لفنار میدیا؛ نوسه‌رێكی كورد هه‌وڵده‌دات له‌ڕێگه‌ی فه‌لسه‌فه‌وه بێده‌نگی بشكێنێت\nسارا میلز – Al- Fanar Media – له ئینگلیزییه‌وه؛ كولتور مه‌گه‌زین\nBy كولتور مه‌گه‌زین\t Last updated تشرینی یەکەم 29, 2019\nM983CY Portrait of Bachtyar Ali Muhammed (aka Bakhtiyar Ali or Bakhtyar Ali) 12/03/2018 ©Basso CANNARSA/Opale\nسارا میلز نوسه‌ر و ڕۆژنامه‌نوس – فه‌نار مه‌گه‌زینی لوبنانی Sarah Millis; Writer and Journalis\nسارا میلز Sarah Millis نوسه‌ر و رۆژنامه‌نوس چاوپێكه‌وتنێكی ڕۆژنامه‌وانی له‌گه‌ڵ نوسه‌ر (به‌ختیار عه‌لی) بۆ ئه‌لفه‌نار میدیا Al – Fanar Media ئه‌نجامداوه و كولتور مه‌گه‌زین ده‌قی چاوپێكه‌و تنه‌كه‌ی له ئینگلیزییه‌وه وه‌رگێڕاوه…\nبه‌ختیار عه‌لی نوسه‌ر و ئیسایست و شاعیر، نوسه‌ری ڕۆمانی (له‌شه‌وگاری شار ڕامام)ه و وامه‌زنده ده‌كرێت كه ئه‌مه یه‌كه‌مین ڕۆمانه  له‌كوردییه‌وه كرابێت به ئینگلیزی. ئه‌م ڕۆمانه یه‌كێكه له ڕۆمانه پڕفرۆشه‌كان  له‌كورستاندا و ئێستا (كه‌ریم عه‌بدولڕه‌حمان)ی وه‌رگێڕ له دواقۆنه‌غه‌كانی وه‌رگێڕانی ڕۆمانی (دواهه‌مین هه‌ناری دونیا) یه و نوسه‌ر به‌و هیوایه‌یه كه له ساڵی داهاتوودا بڵاوبێته‌وه و به‌ختیار ئه‌مساڵ له ڤیستڤاڵی په‌نجه‌ره (الشباك) له‌له‌نده‌ن چه‌ند په‌ره‌گرافه‌كی لو  ڕۆمانه‌كه‌ی  خوێنده‌وه.\nڕووداوه‌كانی ڕۆمانی داهاتووی به‌ختیار عه‌لی له توركیادا ڕووده‌ده‌ن و گه‌ڕانێكه به‌دووی ئه‌و چه‌وساندنه‌وه سیاسی و ڕه‌گه‌زپه‌رستیه‌دا كه ڕژێمه یه‌ك له‌دوایه‌كه‌كانی دوای ڕژێمی ئه‌تاتورك له‌دژی كه‌مایه‌تییه ئیتنی و نه‌ته‌وه‌ییه‌كان پیاده‌یانكردووه و ده‌یكه‌ن. جێگه‌ی ئاماژه‌یه (كه‌مال ئه‌تاتورك) دامه‌زرێنه‌ری توركیای مۆدێرن بووه و هه‌ر خۆشی یه‌كه‌مین سه‌رۆكی ئه‌و سوستێمه بووه. به‌ختیار له‌مباره‌یه‌وه ده‌ڵێت:\n„ ئه‌مه یه‌كه‌مجارمه ده‌رباره‌ی ژینگه‌یه‌كی دیكه ده‌نوسم، كه نه كوردییه و نه ئێراقیشه).. .هه‌روه‌ها ده‌ڵێت”لایه‌نێكی تاریك هه‌یه له مێژووی توركیادا، كه  كه‌م كه‌س قسه‌ی له‌باره‌وه ده‌كه‌ن. ئه‌وه‌ش ئه‌ركی ئه‌ده‌به له‌م قۆناغه‌دا كه باس له‌و میراتییه دژبه‌یه‌ك و پارادۆكسه‌ی گوتاری ناسیونالیزم و ڕه‌گه‌زپه‌رستی ئه‌م مێژووه تاریكه‌ی توركیا بكات…“\nبێگومان كورد گه‌و‌ره‌ترین كه‌مایه‌تین له توركیادا و له‌سه‌دا بیستی دانیشتوان پێكده‌هێنن، كولتوری كوردی به‌درێژایی ساڵان له‌توركیادا به‌رامبه‌ر چه‌وسانده‌وه و قه‌ده‌غه‌كردن و چه‌پاندن بۆته‌وه. له‌جیهاندا ژماره‌ی كورد مه‌زنده‌كراو به چل و پێنج میلۆن كورد كه له‌ناوچه‌یه‌كدا نیشته‌جێن كه‌ناوی كوردستانه و دابه‌شبووه به‌سه‌ر ئێراق و ئێران و سوریا و توركیادا.\nبه‌ختیار عه‌لی- من له شه‌وگاری شار ڕامام – زمانی ئینگلیزی – كوردییه‌كه‌ی؛ غه‌زه‌لنوس و باخه‌كانی خه‌یاڵ\nبه‌ختیار عه‌لی له ساڵی ١٩٦٠ له شاری سلێمانی – باكووری ئێراق له‌دایكبووه، ئێستا له ئه‌ڵمانیا له شاری بۆن ده‌ژی. له ساڵی ٢٠١٥ خه‌ڵاتی یانه‌ی قه‌ڵه‌می ئینگلیزی بۆ (ئه‌ده‌بی وه‌ه‌رگێڕدراو) پێ به‌خشراوه و هه‌روه‌ها له ئه‌ڵمانیا له ساڵی ٢٠١٧ خه‌ڵاتی (نیلی ساگس) ی پێ به‌خشرا.\nبه‌ختیار له‌سه‌ره‌تاكانیدا سه‌رسام بوو به شانۆگه‌رییه‌كانی (جان پۆل سارته‌ر) و ئه‌و شێوازه‌ی كه چۆن ئه‌ده‌ب ده‌توانێت ئایدیا گرنگه‌كانی فه‌لسه‌فه بگوازێته‌وه و به‌رجه‌سته‌یان بكات. ده‌شبێت لێره‌دا ئه‌وه بڵێین كه خودی به‌ختیار خۆی، خوێندكاری زانكۆ بوو به‌شی زانستی جیۆلۆجی، به‌ڵام ئه‌ده‌ب و سه‌رسامی و ئه‌شقی بۆ ئه‌ده‌ب هه‌میشه سه‌رچاوه‌یه‌كی بێ كۆتایی و ئارامگه‌ی بووه. به‌تایبه‌ت له‌ساڵانی پڕ قه‌یرانی جه‌نگی ئێران – ئێراق كه وه‌ك ئه‌و به „ عه‌به‌سیترین جه‌نگی مێژوو“ ناوی ده‌بات و له‌مباره‌یه‌وه ده‌ڵێت:\n“وه‌حشیگه‌ری سیاسه‌ت ترسناك بوو، به‌جۆرێك له‌و بازنه‌یه‌دا هه‌ستم به‌نامۆبوون ده‌كرد، چونكه هه‌موو هاوڕێكانم تێكه‌ڵی جوڵانه‌وه سیاسیه‌كان بوو بوون. ئیدی بۆئه‌وه‌ی ئه‌و ژینگه‌یه‌ی چوارده‌وروبه‌رم له‌بیربكه‌م به‌ر‌ده‌وام خه‌ریكی خوێنده‌وه بووم….“\nبه‌ختیار نه‌یتوانی خوێندنی ئه‌كادیمی له زانكۆ ته‌واو بكات، چونكه ڕه‌تیكرده‌وه بچێته سوپا و شانبه‌شانی هێزه‌كانی ئێراق به‌شداری جه‌نگ بكات، ئه‌مه‌ش هه‌لێكی گه‌وره‌ی بۆ ڕه‌خساند كه بتوانێت په‌ره به نوسین و ڕۆشنبیری خۆی بدات و به‌نوسینی فیكری و شیعرنوسین ده‌ستیپێكرد. له‌مباره‌یه‌وه ده‌ڵێت:\n“ من گومانێكی قووڵم هه‌یه كه سیاسه‌ت ڕزگارمان بكات….ئه‌ده‌ب له‌زه‌مه‌نی جه‌نگ و دیكتاتۆریه‌تدا دوا په‌ناگایه‌كه بۆ ئازادی. ڕاسته زانست ڕێگه‌یه‌كه بۆ تێگه‌یشتن له جیهان، به‌ڵام ئه‌ده‌ب یارمه‌تیده‌ره و له ترسناكییه‌كانی ژیانده‌مانپارێزێت…“\nبه‌ختیار له زه‌مه‌نی سه‌دام حوسێنی دیكتاتۆردا به‌هۆی بوونی سانسۆر چه‌ند كارێكی كه‌می بڵاوكرده‌وه، به‌ڵام دوای چه‌نده‌ها ساڵ زۆربه‌ی به‌رهه‌مه بڵاوكراوه‌كانی فراونتر بوو. بۆ نموونه ئه‌و قه‌سیدانه‌ی له‌ساڵانی نێوان  ١٩٨٣ تاوه‌كو ١٩٨٦ نوسیبووی، له‌ساڵی ١٩٩٢ بڵاویكرده‌وه. هه‌روه‌ها یه‌كه‌مین ڕۆمانی كه له ساڵی ١٩٨٧ نوسی، به‌ڵام دوای چه‌نده‌ها ساڵ له ١٩٩٦ له سوێد بڵاوبۆوه.\nبه‌ختیار ده‌ڵێت: “له‌ڕاستیدا بڵاوكردنه‌وه هه‌رگیز ئامانجی من نه‌بووه…من هه‌میشه له‌و سانسۆره‌ی ناو ناخی خۆم ترساوم، ئه‌و ترسه‌ی به میراتی بۆم ماوه‌ته‌وه، ئه‌و حوكمه پێشینه‌ییه‌ی كه سه‌رشانی قورسكردبووم و به‌بێ ویستی خۆم نێوه‌كیم كردبوو. من له ململانێدا بووم له‌دژی ئه‌و جۆره سانسۆری ناو ناخم. له‌ڕۆژهه‌ڵاتدا ته‌نها سیاسه‌ت نییه كه سانسۆرت ده‌كات، به‌ڵكو تۆڕێك له په‌یوه‌ندی ئاینی و ئه‌خلاقی و ئایدۆلۆژیش به‌و ئه‌ركه هه‌ڵده‌ستێت. وه‌ك نوسه‌رێك ده‌بێت به‌گژ ئه‌م هه‌موو تابۆیانه‌دا بچیته‌وه. لێره‌وه، ڕاسته له‌كوردستاندا له‌لایه‌ن ده‌سه‌ڵاتی كوردییه‌وه سانسۆری ڕاسته‌وخۆ بوونی نییه، به‌ڵام جۆرێك له فشاری ئه‌خلاقی و ئاینی بوونی هه‌یه، هیچی كه‌متر و دزێوتر نییه له سانسۆری ڕاسته‌وخۆ”\nزۆربه‌ی نوسینه‌كانی به‌ختیار هاوته‌ریبی و به‌دووهاتووی ماوه‌ی دوای ڕاپه‌ڕینی ساڵی ١٩٩١ بوو، ڕاپه‌ڕنێك بوو له دژی ڕژێمی سه‌دام له‌كوردستاندا، دی فاكتۆیه‌ك بوو كه هه‌رێم سه‌ربه‌خۆیی خۆی له ئێراقدا به‌ده‌ستهێنا و هه‌رێمی كوردستان له‌ده‌ست چه‌پاندن و سانسۆری حوكمی ده‌وڵه‌تی به‌عس ڕزگاری بوو. له‌و كاته‌دا كه ئه‌م  ده‌ستكه‌وته مه‌زنده‌كرا وه‌ك ده‌ستكه‌وتێكی مێژوویی، هه‌ر ئه‌و چركه‌ساته به‌ڕای به‌ختیار “ ڕۆشنایی خستنه سه‌ر به‌تاڵی ڕۆشنبیری بزواته ناسیونالیستیه‌كان” به‌جۆرێك كه توانای وه‌دیهێنانی گۆڕانكاری گه‌وره‌ی نه‌بوو.\nبه‌ختیار ده‌ڵێت؛ قوتابخانه‌كانی بیركردنه‌وه‌ی سیاسی كوردی هێشتا وابه‌سته‌ی ساده‌وساكاریی و هیچگه‌رایی ئایدۆلۆژیین. هه‌ر بۆیه پێویسته ئاماژه به‌وه بكه‌ین؛ بۆچی ده‌ره‌نجامه‌كانی شۆڕش دژ و پێچه‌وانه‌ی به‌هاكانی مرۆڤن؟ بۆچی هه‌موو هه‌وڵه‌كان بۆ مۆدێرنه‌كردنی كۆمه‌ڵگه ڕۆژهه‌ڵاتیه‌كان شكست دێنن؟!\nله بارودۆخی ڕاپه‌ڕیندا و بۆ وه‌ڵامدانه‌وه‌ی ئه‌م پرسیارانه، به‌ختیار عه‌لی و گروپێك له ڕۆشنبیران له‌دوای ڕاپه‌ڕین (گۆڤاری ئازاد‌ی) داده‌مه‌زرێنن و ئامانج له‌و گۆڤاره به پێی گووته‌ی به‌ختیار ئه‌وه‌بوو؛ گۆڤاره‌كه یه‌كه‌مین هه‌نگاو بوو به‌ره‌و پشكنینێكی ڕه‌خنه‌گرانه‌ی ماركسیزمی دۆگمایی و بیركردنه‌وه‌ی ناسیونالستی به‌رته‌سك.\nگومانكردن له ئایدۆلۆژیا\nنوسینی به‌ختیار هه‌وڵدانێكی خود دۆزینه‌وه‌یه، ئه‌و پێیوایه „ كه‌م كه‌س هه‌ن خاوه‌نی ئه‌و ئازایه‌تیه بن و به‌چاوێكی ڕه‌خنه‌گرانه‌وه سه‌یری كۆمه‌ڵگه‌ی كوردی نه‌ریته‌گه‌را بكه‌ن و ئه‌و وه‌همه ئاینی و ئه‌خلاقیانه هه‌بووانه په‌رتبكه‌نه‌وه. ئێمه له ڕۆژهه‌ڵاتدا چه‌نده‌ها گروپی كۆمه‌ڵایه‌تیمان هه‌یه كه ده‌ترسن  به‌رامبه‌ر نهێنی و مێژووی كرداره به‌ڕبه‌ڕیه‌ی و ئه‌و وه‌همانه ببنه‌وه كه چوارده‌وری ته‌نیوون. خوێنه‌ران ڕانه‌هاتوون نوسینێك دوور له ئایدۆلۆژیا بخوێننه‌وه. دیاره چاره‌سه‌ری سیاسیانه‌ش جگه له فاشیزم و وێرانكاری هیچ ده‌رئه‌نجامێكی تری نه‌بووه. بێگومان من لێره‌دا بانگه‌شه‌ی ئه‌وه ناكه‌م كه‌من له‌هیچ كتێبێكمدا نوێنه‌ری هیچ چاره‌سه‌رێك بم، به‌ڵام به‌ساده‌یی نوێنه‌ری ته‌نها پرسێكم؛ ئه‌ویش لێپسراوێتیه‌كی هیومانییه. پرسیاری بنه‌ڕه‌تی له‌نوسینه‌كانمدا پرسیارێكی ئه‌خلاقیه؛ پرسیاری سۆڵیدارێتی مرۆیانه‌یه دوور له ئاین و ئایدۆژیا و ڕه‌گه‌ز“\nڕۆمانی (من له شه‌وگاری شار ڕامام) كه ناونیشانه كوردییه‌كه‌ی (غه‌زه‌لنوس و باخه‌كانی خه‌یاڵ)ه گه‌ڕانه به‌دووی تێماكانی گه‌نده‌ڵی له‌ناو نوخبه‌ی ده‌سه‌ڵاتدا و خۆهیلاكردنی ڕۆشنبیران و هونه‌رمه‌ندان بۆئه‌وه‌ی وابه‌سته‌ی پڕنسیبه‌كانی ئه‌و نوخبه گه‌نده‌ڵه بن و له‌ناو ژینگه گه‌نده‌ڵیه‌دا خۆیان فراوانبكه‌ن و خۆیان بگونجێنن. (كه‌ریم عه‌بدولڕه‌حمان) له گوتارێكدا بۆ BBC* ئاماژه‌ی به‌وه‌داوه “ ڕۆمانه‌كه له‌ڕووی ڕه‌مزییه‌وه شه‌ڕكردنی نوسه‌رانه بۆ ئه‌وه‌ی له‌ژێر كۆنترۆڵی ئه‌و نوخبه گه‌نده‌ڵه خۆیان ئازادبكه‌ن“.\nبه‌ختیار متمانه‌ی به‌سیاسه‌ت له‌ده‌ستداوه به‌وه‌ی  بتوانێت گۆڕانكاڕی ڕاسته‌قینه به‌دیبهێنێت. هه‌ربۆیه ئه‌و هه‌موو ڕوانینێكی سیاسی له نوسینه‌كانی دوورده‌خاته‌وه و به‌پێچه‌وانه‌وه، ئه‌و لایه‌نه تێكده‌ر و تێكشكێنه‌ره‌كانی ئه‌زموونی سیاسه‌ت ده‌خاته ڕوو. ئه‌و ده‌ڵێت؛ “خه‌ڵك له‌م به‌شه‌ی دونیادا به سیاسه‌ته‌كی پڕ كینه و دڵسۆزیه‌كی سیاسیه‌وه له‌دایكبوون…سیاسه‌ت لێره‌دا مه‌ترسیداره له‌سه‌ر پرسه ئه‌خلاقیه‌كان و لێپسراوی ئه‌خلاقی، چونكه ئه‌وان دیوار و شوناسی جیاواز له‌نێوان خه‌ڵكیدا دروستده‌كه‌ن. هه‌ربۆیه هه‌وڵده‌ده‌م كایه‌یه‌كی مرۆیی هاوبه‌ش له ده‌ره‌وه‌ی سیاسه‌ت بینا بكه‌م…“\nهۆزان مه‌حمود نوسه‌ر و فێمێنست و یه‌كێكه له دامه‌زێنه‌رانی (پڕۆژه‌ی كولتور – كولتور مه‌گه‌زین) شێوازی نوسینی به‌ختیار عه‌لی به (شیعریی) و پڕ (سیحر) پێناسه‌ده‌كات و ده‌ڵێت:\n„ به‌ختیار عه‌لی ناوێكی دیاره له‌كوردستاندا و به‌تایبه‌ت له دوای نه‌وه‌ده‌كانه‌وه زۆرترین خوێنه‌ری بۆخۆی پچڕیووه، به‌تایبه‌ت له كاتێكدا كه شه‌ڕی ناوخۆی كوردیی و گه‌نده‌ڵی له‌نه‌وه‌ده‌كاندا له‌لوتكه‌ی پڕ قه‌یرانیدا بوو. نوسینه‌كانی ده‌ربڕینه له ڕۆحی ئه‌وانه‌ی ساڵانی ئه‌م جه‌نگه ناوخۆیه‌یان به‌ڕێكرد و و ڕۆحیان بریندار و پڕ شۆك بووه…“\nبه‌ختیار هیواداره كه ڕۆمانه‌كانی „شه‌ڕ بكات له‌گه‌ڵ هۆشمه‌ندی كۆگه‌لیدا“ و هۆكارێك بێت بۆ هاندانی تاك بۆئه‌وه‌ی ئازادانه و دوور له فشاری كۆمه‌ڵایه‌تی و شێوازی بیركردنه‌وه‌ی مێگه‌لی، گوزارش له شوناسی خۆی بكات. له‌مباره‌یه‌وه ده‌ڵێت “ خه‌ڵكی ئێمه به‌ده‌گمه‌ن ئازادانه گوزارش له هه‌ست و سۆز و بیركردنه‌وه‌كانیان ده‌كه‌ن… یه‌كێك له‌ئه‌ركه گرنگه‌كان ئه‌وه‌یه وه‌هایان لێبكه‌ین ئازادانه بدوێن. هه‌ر بۆیه زۆربه‌ی فیگوری ڕۆمانه‌كانم هه‌وڵده‌ده‌ن له بێده‌نگی بێنه ده‌ره‌وه و به‌ره‌نگاری نۆرمه سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كان ببنه‌وه، به‌بێئه‌وه‌ی له زۆنگاوی خوێن و توندوتیژی سیاسیدا مه‌له بكه‌ن“\nله‌دواجاردا به‌ختیار ده‌ڵێت؛ من ڕه‌تیده‌كه‌مه‌وه نوێنه‌ری هیج دونیایه‌كی یۆتۆبی یان چاره‌سه‌رێك بم به‌بێئه‌وه‌ی دونیای ناوه‌وه‌ی مرۆڤ له‌به‌رچاو بگرم… هه‌میشه وێناكردنی (دووباره له‌دایكبوونه‌وه‌ی هێزی شاراوه‌ی تاكه‌كان) ئامانجی من بووه، چونكه من بڕوام به ژیری تاك هه‌یه، نه‌ك هۆشمه‌ندی كۆگه‌لی.\nكولتور مه‌گه‌زین، به‌ختیار عه‌لی دیداری له‌نده‌ن؛ هیچ مرۆڤێك نییه خاوه‌نی ته‌نها یه‌ك ژیان بێت.\nسارا مایل؛ نوسه‌رێكی كورد هه‌وڵده‌دات له‌جیاتی سیاسه‌ت بێده‌نگی له‌ڕێگه‌ی فه‌لسه‌فه‌وه بشكێنێت – فه‌نار مه‌گه‌زین – ئۆنلاین – ١٠ ئۆكتۆبه‌ری ٢٠١٩\nكه‌ریم عه‌بدولڕه‌حمان؛ رۆمانی كوردی یاسا و ڕێساكان ده‌نوسێته‌وه – بی بی سی ئۆنلاین – ٦ ئۆگۆست ٢٠٠٨ – بی بی سی ئۆنلاین.\nنامه‌ی ئه‌فسه‌رێك بۆ هاوژینی\nڕۆمانی كوردی یه‌ك جۆر پاڵه‌وانی به‌رهه‌مهێناوه، ئه‌ویش بانگخوازێكه دونیامان بۆ شرۆڤه ده‌كات


ریشەی مێژوویی دامەزراوەی ئایینیی ئەزهەر و رۆڵی لە مێژووی هاوچەرخی میسردا – History Of Kurd\nHome / مێژووی ئیسلام / شارستانیه‌ت / ریشەی مێژوویی دامەزراوەی ئایینیی ئەزهەر و رۆڵی لە مێژووی هاوچەرخی میسردا\nگۆران حكيم 2017-12-04\tشارستانیه‌ت, مێژووى ئاینەکان, مێژووی ئیسلام لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە ریشەی مێژوویی دامەزراوەی ئایینیی ئەزهەر و رۆڵی لە مێژووی هاوچەرخی میسردا 1,949 Views\nبەرزان مەلا تەهاA+A-\nیەكێك لەو بابەتە گرنگانەی، كە مێژوویەكی دوورو درێژی لەناو دڵی جیهانی ئیسلامیدا تۆماركردووە و بۆتە مەڵبەندێكی گەورەی ئایینیی لە جیهانی عەرەبیدا رۆڵگێڕانی دامەزراوەی ئایینیی (ئەزهەر)ە لە میسردا، چونكە دامەزراوە ئایینییەكان لەناو جیهانی عەرەبیی و ئیسلامییدا، سەباری دابەشبوونیان بەسەر هەردوو جەمسەری (سوننە و شیعە) دا، كاریگەریی بەهێزی ئایینیی، كۆمەڵایەتیی و سیاسییان هەیە، رەنگدانەوەشیان لەسەر پرسە هەستیارە ئیسلامییەكان بەجێهێشتووە.\nلە روانگەی ئایینییەوە، دامەزراوە ئایینییە مەزنەكان لە رێگەی تۆڕە بەرفراوانەكانی پەیوەست بەخۆیانەوە بەتایبەت لە رێگەی قوتابخانە، پەیمانگە و زانكۆ ئیسلامییەكانەوە گەشەیەكی بەردەوامیان بە هەڵكشانی رێژەی قوتابیانی ئایینیی داوە و زانستە ئیسلامییەكانیان بەستۆتەوە بە ناوەندە پێشكەوتووەكانی گەڕان و توێژینەوەو بابەتە هەمەلایەنەكانەوە، هەروەها لە رێگەی پەیمانگە و بەشە تایبەتەكان بە پێشنوێژیی و گوتاربێژیی پرسە ئاینییەكانیان گواستۆتەوە بۆ ناو فەزای گشتیی و كۆمەڵگەیان بەئاڕاستەی سیاسەتەكانی دەوڵەت و رێوڕەوت و گروپە ئیسلامییەكان هانداوە.\nلەناوەندێكی ئیسلامیی وەك ئەزهەردا بەدرێژایی مێژووی خۆی، مەزنە زانایان و رۆحانییەكان لەوێوە هاتوونەتە ناو كایە زیندووەكانەوە و ئاگاداربوون لە رەوتی رووداوەكان و لە بەرامبەر گۆڕانكاریی و وەرچەرخانە كۆمەڵایەتیی و سیاسییەكانیشدا هەڵوێستیان وەرگرتووە، بۆیە لەناو دەوڵەتی میسرییدا لە ماوەی سەدەی بیستەمدا دامەزراوەیەكی ئایینیی وەك ئەزهەر شوناسێكی تایبەت بەخۆی هەبووە و بەهێزەوە لەمەیدانە جیاوازەكاندا خۆی نمایشكردووە، زۆرجاریش شانبەشانی سیاسەتەكانی دەوڵەت هەنگاوی هاویشتووە، دەوڵەتیش لەرێگەی ئەم دامەزراوەیەوە توانیویەتی رەوایەتیی وەربگرێت.\nپاش دامەزراندنی دەوڵەت لەلایەن فاتمییەكانەوە لە 909ی ز، هەوڵیاندا میسر بخەنە ژێر ركێفی خۆیانەوە و بیكەنە ناوەندێك بۆ بڵاوكردنەوەی بیری شیعەگەرایی، یەكەم هەنگاوێكیش، كە بەم ئاڕاستەیدا رۆشت بنیاتنانی مزگەوتی ئەزهەر بوو، ئامانج لە بنیاتنانی مزگەوتی ئەزهەر بڵاوكردنەوەی مەزهەبی ئیسماعیلیی شیعەگەرا بوو، هەروەها لەهەوڵیشدابوون تاكو ئەزهەر بكەنە زەمینەخۆشكەر تاكو میسرییەكان مەزهەبی شیعە لەخۆبگرن.\nئەزهەر، كۆنترین مەڵبەندی ئایینیی، فەرهەنگیی و پەروەردەیی ئیسلامییە، كە توانیویەتی پارێزگاریی لە شوناسی ئایینیی خۆی بكات، بەدەر لەمەش لەپاش سڕینەوەی مۆركی شیعەگەرایی ئەم ناوەندە، كە لەسەر دەستی فاتمییەكان بنیاتنراو مۆركێكی شیعەگەرایی هەبوو، بەهاتنی ئەیوبییەكان و لەناوبردنی دەوڵەتی فاتمیی لەسەردەستی (سەڵاحەدینی ئەیوبی) ئەم مۆركە لادرا و رواڵەتە شیعەگەراییەكان كاڵكرانەوە، لەجێی ئەمانەش بەجیاواز لە پێڕەوی فاتمییەكان، كرایە ناوەندێكی مەزهەبیی سوننە و رۆڵی گەورەی خرایە ئەستۆ، كە ئامانج لێی گەشەسەندنی ئەو دامەزراوەیە بوو لە ناو دەوڵەتی ئەیوبیدا، پاشتریش بەدامەزراوەییكردنی لەچوارچێوەیەكی گەشەسەندووتردا.\nهەڵبەتە، فاكتەری ئایین هەمیشە لە كۆمەڵگەی میسریدا یەكێك بووە لە ئامرازەكانی تەیاركردنی جەماوەر بەدژی داگیركەرانی ئەم وڵاتە، بە نموونە داگیركاریی فەڕەنسیی لە مێژووی هاوچەرخی میسردا هۆكارێكی سەرەكیی بوو بۆ بەرەنگاربوونەوەی فەڕەنسییەكان و ناوزەدكردنیان وەك داگیركەر و بێباوەڕان، كە واجبە جیهاد لە دژیان بەرپابكرێت، ئەمەش دەرخەری رۆڵی ئەزهەرە لەو قۆناغەدا، كە بەهەموو شێوەیەك كەوتە دژایەتیكردنی فەڕەنسییەكان، هەر لەبەر ئەم هۆكارەش بوو (ناپلیۆن پۆناپەرت) حەقی لە ئەزهەر كردەوە و سەدان قوتابی كوشت و سەدانیشی لە قەنارەدا، چونكە لەو قۆناغەدا ئەزهەر چەقی شۆڕش بوو دژ بە فەڕەنسییەكان. پاشتریش لەدەسپێكی سەدەمی بیستەم ئەزهەر رۆڵێكی مەزنی لەكایەی تازەگەریی ئیسلامییدا گێڕاو بیریارانی وەك (جەمالەدینی ئەفغانیی، محەمەد عەبدە) بەخۆكەوتن و لەم مەیدانەدا بە بیری نوێی تازەگەرییەوە تێزە فیكرییەكانیان پێشكەشكرد.\nیەكێك لەو تازەگەرە ئیسلامییانەی، كە رۆڵی گرنگی گێڕاوە لە ئەزهەردا و بەئاڕاستەیەكی پێشكەوتوودا بردوویەتی (محەمەد عەبدە)یە، ئەو لەرێگەی تێزە فیكریی و تازەگەرییەكانیەوە توانی زانستە ئیسلامییەكان بە زانستە زیندوو و گرنگەكانی ئەو قۆناغەوە گرێ بدات، لەپاڵ ئەمەشدا شانبەشانی جەمالەدینی ئەفغانیی هەنگاوی گەورەی تازەگەرییان ناوە. محەمەد عەبدە (1849-1905)، یەكێكە لەو تازەگەرە رەسەن و مێزەرە لیبراڵانەی، كە لە مێژووی هاوچەرخی بیری پێشكەوتنخوازیی ئیسلامییدا رووبەرێكی قەبەی داگیركردووە و نوێنەرایەتیی تازەگەری ئیسلامیی لەناو ئەزهەردا كردووە، هەروەها خاوەن پرۆژەیەكی ناوازە و گوتارێكی عەقڵانیی گەلێك مەزن بووە، پرۆژەیەك بارگاوی بە مۆركی تازەگەریی و رۆشنگەریی ئیسلامیی. وەك بیریارێكی رۆژهەڵاتیی شایستەی بایەخ پێدان و لاكردنەوەی زیاترە لە ژیان، تێكۆشانی سیاسیی، خولیای شۆڕشگێڕیی، هەوڵە ریفۆرمخوازییەكان و ئەو قۆناغە هەستیارەی رۆڵی تێدا گێڕاوە. هەڵبەتە پەخشكردنەوەی ئەزموونە هۆشمەندانەكان بەتایبەت لە كایەی زانستە ئیسلامییەكاندا لەسەر دەستی محەمەد عەبدەدا، جیهانبینی و روانینێكی نوێی لە كۆمەڵگە ئیسلامییەكاندا هێنایە ئاراوە، سەرەتا وەك ریفۆرمخوازێكی شۆڕشگێڕ، دواتریش وەك ریفۆرمخوازێكی پەروەردەیی.\nلە قۆناغەكانی پاشتردا، بەدیاریكراویی لە سەردەمەكانی جەمال عەبدوناسر، ئەنوەر سادات، حوسنی موبارەكدا، دیسان ئەزهەر، كە رەوتە ئیسلامییەكانی وەك ئیخوان موسلیمین و جەماعەی ئیسلامیی و گروپە ئیسلامییەكانی تر كەوتبوونە جموجۆڵ، رۆڵی بەرچاوی هەبوو، بەڵام گرفتە سەرەكییەكە لەوەدایە، لەزۆر وێستگەی مێژوویی سەدەی بیستەم و پاش شۆڕشی 25ی یەنایەر ئەزهەردا، لە روانگەی سیاسییەوە ئەزهەر پێگەكەی كەوتە بەر پرسیارگەلێكی جەوهەریی، كە ئایا ئەزهەر پاساوی بۆ سیستمە دیكتاتۆرییەكەی موبارەك هێنایەوە یاخود لەبەرەی ناڕەزایەتیی گەلدا بوو؟، چونكە هەڵوێستی فەرمیی ئەزهەر تا رۆژی یەكلابوونەوەی موبارەك و دەستكێشانەوەی لە سەرۆكایەتیی كۆمار لەپاڵ رژێمی میسردا بوون. پاشان نموونەی كۆدەتاكەی (عەبدولفەتاح سیسی) دەرخەری ئەو راستییەیە، كە ئەزهەر یەكێك بوو لە پایەكانی كۆدەتاكە و لەرێگەی فەتواوە زەمینەیان بۆ سەركەوتنی كۆدەتایەكی لەمشێوەی دامەزراوەی سەربازیی رەخساند، هەروەها ئیخوانەكان وەك خەواریج لەقەڵمدران، دەسەڵاتەكەشیان، كە لەرێگەی هەڵبژاردنەوە بەدەستیان هێنابوو، كۆدەتای بەسەرداكرا و دوورخرانەوە. وێڕای ئەم هەڵوێستانەی ئەزهەر بەرامبەر بە گۆڕانكارییە ناوخۆییەكانی میسر، سەبارەت بە رووداوە گرنگە دەرەكییەكانیش هەڵوێستی نواندووە، كە لەم بابەتەدا باسی لێوەكراوە.\nریشە مێژوویی و سیاسییەكانی بنیاتنانی ئەزهەر وەك ناوەندێكی شیعەگەریی و وەرچەرخانی بۆ دامەزراوەیەكی سوننیی\nئەزهەر، یەكێكە لەدیارترین شوێنەوارەكانی فاتمییەكان لە میسردا، دەوڵەتی فاتمیی لەسەر بنەمای مەزهەبی شیعە راگیرببوو، چەمكی “ئیمامەت” یەكێك بوو لەو بنەما سەرەكییانەی، كە فاتمییەكان بانگەوازیان بۆ دەكرد، بۆیە بەتەواوی ئامرازە رۆحیی و مەزهەبییەكان و بەوپەڕی تواناوە كەوتنە بڵاوكردنەوەو پاڵپشتیكردن لەم چەمكە، لەسەرێی هەموویانەوە ئەزهەر كرایە ئامرازێكی سەرەكیی ئەو ئامانجە. لە قۆناغی دەوڵەتی فاتمیدا (909-1171ز) میسر بەرەو ناوەندی خەلافەت وەرچەرخا، بە فەتحكردنی میسر، فاتمییەكان لە ساڵی 967ز كەوتنە بنیاتنانی قاهیرە تاكو ببێتە پایتەخی خەلافەت.\nلەساڵی 970ز پاش دوو ساڵ لەكاركردن مزگەوتی ئەزهەر/جامع الازهر بنیاتنرا، بەهاتنی خەلیفەی فاتمیی (المعز لدین الله) 952-975ز بۆ میسر، سەرەتاكانی بەكارهێنانی مزگەوتی ئەزهەر وەك دامەزراوەیەكی فیكریی مەزهەبی شیعەی ئیسماعیلیی باتنیی. بەم هۆیەوە (عەلی كوڕی نوعمان) كتێبی (الاقتصار) لە شەرحی موختەسەری بە قوتابیان دەگوتەوە، پاش مردنی لەساڵی 984ز براكەی بەناوی (ئیسماعیلی كوڕی نوعمان) لە مزگەوتی ئەزهەر بووە جێگەداری براكەی و زانستە ئیسلامییەكانی دەگوتەوە. لەماوەی حوكمڕانیی (العزیز بالله)دا 955-996ز (یەعقوب بن كلس) 930-990ز مزگەوتی ئەزهەری كردە ناوەندێكی شیعەگەریی، كە بیروباوڕی شیعەی ئیسماعیلیی بڵاودەكردەوە.\nلەم پێناوەشدا دەستیدایە دامەزراندنی زانایان و مووچە و نەفەقە و ئەوقافی بۆ دەستەبەركردن و ئەزهەر لەساڵی 988ز بووە گەورەترین ناوەندی شیعەگەریی (1).\nهەروەها (الحاكم بأمر الله) لەساڵی 1005ز مزگەوتێكی تری كردەوە و تێیدا مەزهەبی فاتمیی دەخوێنرا و لەو قۆناغەدا بەناوی (خانەی حیكمەت)ەوە بووە و كتێبخانەیەكی گەورەی هەبووە، تەنانەت زۆر لە مێژوونووسان ئاماژەیان بە دەرچوونی بڕێك لە زانای شیعە لەم زانكۆیەدا كردووە لەوانە (حسن الصباح، ناصر خسرو)، كە گەڕیدەیەكی فارس بووە. كەوابێ لە بنچینەدا بنیاتنانی ئەزهەر وەك ناوەندێك بۆ بانگەوازی شیعەگەرایی كراوەتەوە، كە ئامانج لێی بانگەوازكردن بووە بۆ مەزهەبی شیعە، كە مەزهەبی فەرمیی دەوڵەتی فاتمیی بووە.. هەروەها دەوڵەتی فاتمیی بەرجەستەكردنی سیاسییانەی مەزهەبێكی دیاریكراو بووە، بۆیەشە ئەم دەوڵەتە بەتەواوی تواناوە كەوتۆتە بڵاوكردنەوەی ئەم مەزهەبە و شوێنكەوتەی زۆری خڕكردۆتەوە (2). پاشتر بەڕێبەرایەتیی (سەڵاحەدینی ئەیوبی) 1137-1193 دەوڵەتی فاتمیی رووخێنراو عەقیدەی سوننەگەرایی سەرلەنوێ لەناو گەلی سوننە مەزهەبی میسرییدا سەریهەڵدایەوە(3).\nسەبارەت بە سەرۆكایەتیكردنی ئەزهەر و هەوەڵ شێخی ئەزهەر، لە ئاخروئۆخری سەدەی حەڤدەیەمدا و لە قۆناغی حوكمڕانیی عوسمانیی لەمیسردا، لەسەر بڕیاری (سوڵتان سڵێمانی قانونی) بەهۆی زۆربوونی قوتابیان و رایی نەبوونی ئیشوكارەكانی، شێخ (محمد عبدالله الخرشی) (1601-1689) بۆتە یەكەم شێخی ئەزهەر. شێخی ئەزهەر بەرزترین دەسەڵاتی بەسەر كاروبارەكانی ئەزهەردا هەبووە، هەر لەدەسپێكی دانانی ئەم پۆستەوە، یاسایەكی نووسراو نەبووە بۆ دیاریكردنی زانایانی ئەزهەر و دیاریكردنی رایەڵەكانی پەیوەندییان بە فەرمانڕەواكانەوە، بەڵكو لەسەر بنەمای نەریتە باوەكانی ئەو قۆناغە شێخی ئەزهەر هەڵبژێردراوە. شێخی ئەزهەر مەگەر بمرێت دەنا لە پۆستەكەی لانادرێت، بەڵام ئەم نەریتە لەساڵی 1871 بەلادانی (شێخ مستەفا عمروسی) گۆڕانی بەسەرداهات. پاشتر لە ئەزهەر لە ئاخروئۆخری سەدەی نۆزدەدا ئەنجومەنێكی بەڕێوەبردنی بەخۆوە بینی، ئەم ئەنجومەنە لە ساڵی 1895دا پێكهات، ئامانج لە دامەزراندنی ئەم ئەنجومەنە سنوورداركردنی دەسەڵاتەكانی شێخی ئەزهەر بوو. هەروەها دەستەی مەزنە زانایانی ئەزهەر لە ساڵی 1911 بەپێی یاسای ژمارە 10 پێكهات، ئەم دەستەیە مۆركێكی ئەكادیمیی هەیە و لە 30 زانا پێكدێت، هەر یەكێك لەوانە كورسییەكی وانەوتنەوەی لەئەزهەردا هەیە، ئامانجی سەرەكیش خۆتەرخانكردنیانە بۆ وتنەوەی زانستە كۆنە ئیسلامییەكان. لە ساڵی 1936 ئەم دەستەیە گۆڕانی بەسەرداهات و بۆ (كۆمەڵەی مەزنە زانایان) گۆڕدرا، ئەم كۆمەڵەیەش لە ساڵی 1961 لەناو (كۆڕی توێژینەوە ئیسلامییەكان)دا تێهەڵكێشكرا، كە 50 مەزنە زانا لەخۆدەگرێت لەتەواوی مەزهەبە ئیسلامییەكان (4).\nگەر بگەڕێینەوە بۆ ساڵانی 1830-1834، سەرۆكی ئەوكاتی ئەزهەر (شێخ حەسەن عەتتار) لەرووی خوێندن و دیراسەوە تازەگەریی ئەنجامدا، بەهۆی پەیوەندییەكانی بە (محەمەد عەلی)ەوە ئەم هەوڵەی سەرخست، هەروەها شانبەشانی زانستە ئیسلامییەكان گرنگی بە (فەلەك، پزیشكی، كیمیا، ئەندازیاریی، مۆسیقا، شیعر) دا. شێخی ئەزهەر بەهۆی گەشتەكانیەوە بۆ ئەوروپا و شام سوودێكی زۆری وەرگرت و كەوتە تازەگەریی لە ئەزهەردا، بەمشێوەیە نەوەیەكی نوێ لە ئەزهەرەوە دەركەوت و بوونە پێشەنگی رابوونی هاوچەرخی میسر، لەوانەی، كە لەسەر دەستی شێخ حەسەن عەتتاردا خوێندبوویان لەوانە (رفاعە رافع تەهتاویی، محەمەد عیاد تەنتاویی) (5).\nهەوڵە تازەگەرییەكانی محەمەد عەبدە لە رێگەی ئەزهەرەوە\nمحەمەد عەبدە، لە ئەزهەر كتێبەكانی مەنتیق و كەلامی ئیسلامیی وتۆتەوە، تەنانەت پێش تەواوكردنی خوێندیش لە ماڵەكەی خۆیدا وانەكانی ئەفغانی بە قوتابیان وتۆتەوە.. لە ساڵی 1878 (ئاخروئۆخری ساڵی 1295 كۆچیی) كراوە بە مامۆستای مێژوو لە قوتابخانەی خانەی زانستەكان (دارالعلوم)، موقەدیمەی ئیبن خەلدونی بە قوتابییەكانی وتووە، كتێبێكیشی بۆ داناون بەناوی (علم الاجتماع والعمران) كە فەوتاوە، هەمدیسان كراوە بە مامۆستای زانستە عەرەبییەكان لە هەردوو قوتابخانەی (الالسن والادارە).\nلە دیارترین بەرهەمە فیكرییەكانی لەو قۆناغەدا، لە پاش وانەبێژیی و مامۆستایەتی، بریتیی بوو لە بابەتی رۆژنامەوانیی، ئەوانیش: (تقريظ جريدة الاهرام)، (الكتابة والقلم)، (العلوم الكلامیة، والدعوة لی العلوم العصریة) و پێشەكەشكردنی پێداچوونەوەی ئەفغانی بە كتێبی (التحفة الادبیة). هەمدیسان لەو قۆناغەدا چەندین بەرهەمی ئەفغانی مامۆستای ساخكردۆتەوە، وەك حاشیەی لەسەر (شرح الدواني للعقائد العضدية، فلسفة التربية، فلسفة الصناعة، رسالة الواردات… دیسانەوە ئەو بەرهەمەی ساخكردۆتەوە كە عەلی پاشا موبارەك وەریگێڕاوە و لە ئەهرامدا بڵاوی كردۆتەوە بەنێوی (المدبر الانسانی والمدبر العقلی الروحانی).\nدوابەدوای مردنی خدێوی تۆفیق، بەدەستگرتنی جڵەوی دەسەڵات لەلایەن خدێوی عەباس حیلمی دووەمەوە، قۆناغێك هاتە ئاراوە پێشەواو دەسەڵات بەجۆرێك لەجۆرەكان لەیەكتر نزیكبوونەوە، لەسەر ئەو بنەمایەی كە پێشەوا بڕوای بە خدێوی هێنا هاریكاریی بكات لە پرۆسەی ریفۆرمدا لەهەر سێ دامەزراوەی پەروەردە و فێركردن و كۆمەڵایەتیدا، ئەزهەر و ئەوقاف و دادگە شەرعییەكان، لە ساڵی 1895ز (6ی رەجەبی ساڵی 1312ك) ئەنجومەنی بەڕێوەبردنی ئەزهەر دامەزرێنرا، بەسەرۆكایەتیی شێخ حەسونە نەواویی، مامۆستای پێشەوا و شێخ عەبدولكەریم سەلمان بوونە نوێنەری حكومەت سووربوو لەسەر ئەوەی ئەنجومەنەكە بە پێی یاسا و رێساكان بڕوا بەڕێوە نەوەك بە ویستی خدێویی و دارودەستەكەی، رۆژێك لەبەردەم ئەندامانی ئەنجومەنەكەدا بە خدێویی گوتبوو: (ئەنجومەنی بەڕێوەبردنی ئەزهەر بەو یاسایە كاردەكات كە لەبەردەستیدایە، نەوەك بە فەرمانی جەنابتان، واتە ئەو فەرمانانەی كە ئەنجومەنەكە متمانەی پێ ناكات).\nهەر لەم قۆناغەی ژیانیدا لە یۆنیۆی ساڵی 1899ز (مانگی موحەڕەمی ساڵی 1317ك) لە مزگەوتی ئەزهەر تەفسیری قورئانی پیرۆزی دەوتەوە، بۆ ماوەی شەش ساڵان بەردەوام بوو، واتە تا كۆچی دوایی، لە تەفسیری قورئاندا لە سەرەتاوە دەستیپێكرد تا ئایەتی 125ی سورەتی نیساء… شێخ رەشید رەزا بەكورتیی و پوختی راڤەی قورئانی دەكرد، لەپاش ساڵێك لە لە دەستپێكردنیی لە گۆڤاری مەناردا بڵاوی دەكردەوە، ژمارەی موحەڕەمی ساڵی 1318ك مایۆی ساڵی 1900ز)، بەردەوامیش بوو لە بڵاوكردنەوەی تا ژمارە پێنجی ساڵی پازدەیەمی دەرچوونی (17 مایۆ/ ئاداری 1912ز/ 30 جەمادی یەكەمی 1330ك) دواتریش هەربەخۆی كاری لە تەفسیری قورئاندا دەكرد و لەسەر ئەم رەوتە بەردەوام بوو. لە مارسی ساڵی 1905ز (موحەڕەمی ساڵی 1322ك) لە ئەنجومەنی بەڕێوەبردنی ئەزهەر لە ئاكامی پێلانگێڕییەكانی خدێوی عەباس‌و دروستكردنی لەمپەڕ لەبەردەم ریفۆرمەكانی لەم زانكۆ مەزنەدا دەستی لەكاركێشایەوە.\nئەزهەر گەیشتبووە چەقبەستووییەكی وەها كە بە تێڕوانینەكانی سەدەی تاریكەكان تەماشای ئیسلامی دەكرد، كە لە حاشیە و دەق و گرێ‌وگۆڵەی زمانەوانیدا خۆی دەبینییەوە، دوژمنی زانستە سەردەمییەكان و رەتكردنەوەی ئەو زانستانە لە پرۆگرامەكانی خوێندندا، لەوانە مەنتیق و حیساب و جوگرافیا و مێژوو!، گرنگیی نادەن بەو زانستانەی كە لە سەدەی زێڕینی شارستانێتی عەرەبیی ئیسلامیدا لایان لێكراوەتەوە، لەوانە فەلسەفە و فیكری تەوژمە ئەقڵانییە ئیسلامییەكان، فەلەكناسیی و بەسەرییات و پزیشكیی و مۆسیقا و پیشەسازیی و زیندەوەرناسیی، ئیدی لەبەر مێژووە رەسەنەكەی، تاقانەبوونی لە رووی زانست و خوێندنەوە بەدرێژایی ئەو مێژووە، پەیوەندیی توندوتۆڵ و دانەبڕاو بەزانستە ئایینیەكانەوە، ئەم چەقبەستووییە هێندێك لەسەر ئایین حسێبی دەكەن و هیچ ئەگەرێكی تریش بۆ پێشكەوتن و رێنیسانس نابیننەوە جگە لە (رۆژئاواگەریی) و (سێكیۆلاریزم)، هێندێكی تریش پیرۆزیی دەبەخشن بەو چەقبەستنە تاكو ئەم ئوممەتە بەندبكەن و بیگێڕنەوە بۆ بیری سەدە تاریكەكان (6).\nنەخشی كۆمەڵایەتیی و سیاسیی ئەزهەر لە مێژووی هاوچەرخی میسردا\nئایین لەقۆناغی ئامادەسازیی دا بۆ پرۆژەی رزگارییخوازیی، كە سەڵاحەدینی ئەییوبی رێبەرایەتیی دەكرد دژ بە خاچپەرستەكان، ئەو پەنای بردە بەر مەزنە زانایان، قازیی و ئەزهەرییەكان، سەرەتا توانی پشت بە دەستەبژێری ئایینیی و دامەزراوەكانی ببەستێت بۆ لەناوبردنی مەزهەبی شیعەی فاتمیی. هەروەها لەپێناو بەرەنگاربوونەوەی مەترسیی خاچپەرستەكان، سەڵاحەدینی ئەییوبی ئامادەی دانیشتنەكانی زانایان دەبوو، لەوانە شێخ (الحافظ أبي طاهر محمد بن السلفي الاصفهاني).\nهەروەها لە قۆناغی مەمالیكیشدا لە میسر توانییان لە رێگەی مزگەوتی ئەزهەرەوە رای گشتیی تەیاربكەن و جەماوەری میسر گردبكەنەوە بۆ رووبەڕووبوونەوەی پاشماوەی خاچپەرستەكان، دیسان بۆ بەرەنگاربونەوەی دوژمنكارییەكانی مەغۆلیش هەمان هەنگاوی پێشوویان گرتەبەر(6). بەهەمان شێوەی قۆناغەكانی پێشوو، لە مێژووی هاوچەرخی میسردا، فاكتەری ئایین رۆڵی خۆی لە خستنەسەرپێی میسرییەكاندا گێڕاوە بۆ بەرەنگاربوونەوەی داگیركاریی فەڕەنسیی، چونكە میسرییەكان بە بێباوەڕ لەقەڵەمیان دان، كە واجبە لە دژیان شەڕ بەرپابكرێت، هەر لەبەر ئەم فاكتەرەش بوو (ناپلیۆن) تۆڵەی لە ئەزهەر كردەوە و هەزاران كەسی لەناو ئەزهەردا كوشت، هەروەها بە سەدان كەسیش لە قەنارەدران و شەش لە رێبەرانی شۆڕش سەریان پەڕێنرا.\nلە ساڵی 1880 زانایانی ئەزهەر و بازرگان و پیاوماقوڵان لە قاهیرە لەسەرێی هەموویانەوە (نەقیب ئەشراف عومەر مەكرەم) ئەزهەریان كردە بارەگای شۆڕشەكەیان. لەلایەكی ترەوە وەك پەرچەكرداری هەڵسوكەوتی دڕەندانەی فەرەنسییەكان دژ بە ئەزهەر و زانایان و خەڵكی، قوتابییەكی سوری بەناوی (سڵێمان حەڵەبی)، كە ئەوكات لە ئەزهەر خوێندوویەتی، فەرماندەی دووەمی شاڵاوی فەرەنسیی بەناوی (كلیبر) كوشتووە(7).\nلە قۆناغی حوكمڕانی (خدێوی تۆفیق)دا، كە قەیرانی ناوخۆیی لەگرێژەنەدەرچوو بوو، بەریتانیی و فەرەنسییەكانیش دەستیان لەكاروباری ناوخۆیی ممیسر وەردەدا، چەندین كەسایەتیی نیشتیمانیی، كە باگراوندێكی ئەزهەرییان هەبوو وەك (عەل فەهمی، عەبدولعال حیلمی، ئەحمەد عورابی) بەدژیان وەستانەوە. لەسەروبەندی شۆڕشی عورابیی و ململانێی لەگەڵ خدێوی تۆفیقدا، سەرۆكی ئەزهەر پشتیوانیی لە مانەوەی ئەحمەد عورابی كرد وەك وەزیری جەنگ، هەروەها هەریەك لە (شێخ علیش، شێخ حەسەن عەدەوی، عەبدوڵا نەدیم) پشتیوانییان لە شۆڕشەكەی كرد.\nهەروەها لە قۆناغی پاشایەتیدا، ئایین سەرچاوەی شەرعییەتی دەسەڵات بوو، بە نموونە، (مەلیك فوئاد) هەوڵیدا سیستمی خیلافەت لە میسردا ببوژێنێتەوە، لە كاتێكدا (مستەفا كەمال ئەتاتورك) لە ساڵی 1922دا هەڵیوەشاندنەوە، هەوڵیدا لە رێگەی هەڵسوكەوتە ئایینییەكانیەوە دامەزراوەی ئایینیی بەكاربهێنێت(8).\nلەمانەش بترازێت، رۆڵی ئایین و دامەزراوەی ئایینیی لە میسر بەئاشكرا لە قەیرانەكەی ساڵی 1956و بەدیاریكراوی لە قۆناغی حوكمڕانیی (جەمال عەبدونناسر)دا دەرەكەوێت، ئەو لە ساڵی 1956 دژ بە دوژمنكاریی سیانی، روویكردە مزگەوتی ئەزهەر و ستایشی ئەزهەری كرد لەپای رۆڵی لە خەبات لەدژی داگیركەراندا. هەروەها لە سەروبەندی دوژمنكارییەكەدا لە 1ی نۆڤەمبەری 1956، عەبدونناسر بۆ خڕكردنەوەی جەماوەر، چووە سەر مینبەری ئەزهەر و وتی: “حنحارب… حنحارب”، ئەوكاتیش ئێستگە سەرەكییەكانی میسر لەلایەن فڕۆكە هێرشبەرەكانەوە تێكوپێكدرابوون، بەڵام مینبەری ئەزهەری هەڵبژاردو لەوێوە هانی جەماوەری دا. پاش گەڕانەوەی عەبدونناسر لە مزگەوتی ئەزهەر، چاودێریی خستە سەر تەواوی بەرژەوەندییەكانی بەریتانیا و فەرەنسا، كە بانك و كۆمپانیا بازرگانییە دەرەكییەكانی دەگرتەوە، هەروەها بڕیاریدا بە گێڕانەوەی سەرچاوەكانی پترۆڵ لەدەستی كۆمپانیا بەریتانییەكان، كە قۆرخیان كردبوو. ناوبراو لە رۆژی 2ی نۆڤەمبەری 1956 لەمزگەوتی ئەزهەر گوتارێكی حەماسیی داو وتی: “ئێمە هەموومان دەجەنگین، خۆمان رادەست ناكەین، منیش لەگەڵ ئێوەدا تا دوا دڵۆپی خوێنم دەجەنگم، هەموو گەل، كە چەكی لەدەستدایە شانبەشانی سوپا دەجەنگێت”(9).\nهەڵوێستی سیاسیی ئەزهەر بەرامبەر بە جیهانی عەرەبیی و ئیسلامیی\nئەزهەر وەك دامەزراوەیەكی ئایینیی ئیسلامیی لە میسر لەكایەی سیاسەتی دەرەكیی و وەرچەرخانە سیاسییەكانی جیهانی عەرەبیی و ئیسلامییدا هەڵوێستی هەبووە، دیارترین هەڵوێستە سیاسییەكانی ئەزهەر خۆی لەم خاڵانەی لای خوارەوەدا دەبینێتەوە:\nهەڵوێستی ئەزهەر سەبارەت بە ناكۆكیی و جەنگەكانی نێوان وڵاتانی عەرەبیی و ئیسلامیی، یاخود لەنێوان دەوڵەتێكی عەرەبیی و ئیسلامیی لەگەڵ دەوڵەتانی تری غەیرە عەرەبیی و ئیسلامییدا، ئیدی هەڵوێستی ئەزهەر خۆی لەو بەیاننامانەدا دەبینێتەوە، كە سەبارەت بەو رووداوانە دەری كردوون، بە نموونە:\n1- بەیاننامەی زانایانی ئەزهەر بۆ گەلانی ئیسلامیی سەبارەت بە سەركۆنەكردنی لابردنی سوڵتانی شەرعیی مەغریب لەلایەن فەڕەنسییەكانەوە، ئەم هەنگاوەیان بە پشتیوانیكردن لە دوژمنان لەقەڵەمداوە.\n2- سەركۆنەكردنی پەیمانی بەغدا و بە پەیمانی (ضرار) لەقەڵەمیانداوە.\n3- بەیاننامەی ئەزهەر سەبارەت بە كێشەی بیابان لەنێوان مەغریب و جەزایردا، لە بەیاننامەكەدا تكایان لە مەلیك حەسەن و هواری بومیدیەن كردووە رۆحی ئیسلام زاڵبكەن و قورئان بكەنە دادوەر.\n4- بەیاننامەی ئەزهەر دژ بە داگیركاریی سۆڤیەتیی لە ئەفغانستان.\n5- بەیاننامەی ئەزهەر دژ بە تێكدانی پەیكەرەكانی بودا لە ئەفغانستان.\nئەزهەر سەبارەت بە ناكۆكییە دەرەكییەكانی میسر لەگەڵ وڵاتانی تر هەڵوێستی وەرگرتووە، لەوانە:\n1- هەوڵی ئەزهەر لە چوارچێوەی ناكۆكییەكانی جەمال عەبدونناسر و سعودیە لە ساڵی 1966 بۆ هێرشكردنە سەر سعودیە.\n2- لەسەروەختی مۆركردنی پەیمانی ئاشتیی لەلایەن ئەنوەر ساداتەوە، ئەزهەر پاساوی بۆ هێنایەوە و هێرشی كردە سەر ئەو وڵاتانەی، كە پەیوەندییەكانیان لەگەڵ میسردا پساند.\nهەڵوێستی بەرهەڵستكاریی ئەزهەر سەبارەت بە چەوساندنەوەی كەمینە مسوڵمانەكان لەناو دەوڵەتانی غەیرە ئیسلامییدا، بە نموونە هەڵوێستی ئەزهەر لەبارەی چەوساندنەوەی كەمینەی مسوڵمان لە فیلیپین لەساڵی 1971 (10).\nرۆڵی ئەزهەر لە شۆڕشی 25ی یەنایەری 2011 میسردا\nدامەزراوەی ئایینیی لە میسر، كە خۆی لە ئەزهەردا دەبینێتەوە لە قۆناغی حوكمڕانیی حوسنی موبارەكدا كەوتە ژێر كاریگەریی و هەژموونی دەسەڵاتەوە، هەر بۆیەشە لەگەڵ دەستپێكردنی بانگەوازەكان بەئامانجی خۆپیشاندانی گەورە لە تەواوی میسردا لە رۆژی 25ی یەنایەری 2011دا و لەیادی “جەژنی پۆلیس”دا، هەڵوێستی ئەزهەر لەبارەی بانگەوازێكی لەمشێوەیەوە نەرێنیی بوو، هەڵوێستەكانی ئەزهەر زیاتر لەبارەی ئازادیی بیروڕاو خۆپیشاندانی ئاشتییانەوە بوو، هەروەها جەختیان لە متمانەبوون بە رێبەرایەتیی رەشید و حەكیمی موبارەك و بەرپرسە ئەمنییەكان دەكردەوە.\nهەڵوێستی نەرێنیی ئەزهەر لەبارەی خۆپیشاندانەكانەوە لەرۆژی 28ی یەنایەری 2011دا و لە جومعەی “تووڕەیی”دا بەتەواویی دەركەوت، خۆپیشاندانەكان لە 25ی یەنایەرەوە تینوتاوی زیاتریان سەندبوو، بەڵام رۆژنامەی (دەنگی ئەزهەر)، كە زمانحاڵی فەرمی ئەزهەرە، پیرۆزبایی لە وەزیری ناوخۆ (حەبیب عەدلی)ی كردبوو بە بۆنەی جەژنی پۆلیسەوە و وێنەیەكی گەورەی ئەویان لە رۆژنامەكەدا دانابوو.\nهەڵوێستێكی لەمشێوەیەی ئەزهەر سەبارەت بە سیستمی سیاسیی لە میسردا بەدرێژایی قۆناغی حوكمڕانیی موبارەك بریتی بوو لە پشتیوانیكردن و پیرۆزبایی كردنی بەردەوام، بەبێ هیچ حسێب كردنێك بۆ هەڵوێستی راستینەی گەلی میسر بەرامبەر بە رژێمەكەی موبارەك و سیمبولەكانی، تەنانەت (د. ئەحمەد تەیب)، كە لە ساڵی 2010وە پۆستی سەرۆكی ئەزهەری گرتبووە دەست وازی لە ئەندامێتی (پارتی نیشتیمانیی) و لیژنەی سیاسەتەكانی پارتەكە نەهێنابوو، هەروەها (جەمال موبارەك)یان كردە میراتگری چاوەڕوانكراوی باوكی.\nلەگەڵ هەڵكشانی رەوتی رووداوەكان و بەربوونەوەی سەقفی داواكارییەكان بە لادانی سەرۆكی میسر و دادگاییكردنی، بەتایبەت لەپاش رووداوی (جەمەل) لە 2ی فێبرایەردا، ئەزهەر كەوتە هەوڵ و نوێنەری لاوە شۆڕشگێڕەكانی بینی وەك هەوڵێك بۆ لێكنزیككردنەوەی تێڕوانینەكان و پاراستنی وڵات لە پشێویی. سەرۆكی ئەزهەر لە 3 فێبرایەری 2011دا لەبەیاننامەیەكدا داوای عەقڵمەندیی لە لاوان كرد، سەرنجی بۆ ئەوە راكێشان، كە ئامانج لە رووداوگەلێكی لەمشێوەیە پەرتكردنی میسرە و جێبەجێكردنی ئەجێندا دەرەكییەكانە.\nپاشان لە رۆژی 11ی فێبرایەردا شێخی ئەزهەر لە تەلەفیزیۆنی حوكمییەوە رایگەیاند، كە خۆپیشاندانەكان حەرامن و داواكارییەكان جێبەجێ كراون، پاشتر پاساوی بۆ ئەم هەڵوێستەی هێناوەتەوە گوایە لەبەر پاراستنی خوێنی میسرییەكان و هێوركردنەوەی دۆخەكە بوو!.. (11).\nبەهاتنە پێشەوەی قۆناغی جڵەوكردنی دەسەڵات لەلایەن ئیخوان موسلیمینەوە و هەڵبژاردنی (محەمەد مورسی) لە یۆنیۆی 2012دا وەك سەرۆكی میسر، پەیوەندیی ئەزهەر و دەوڵەتی میسریی پێی نایە قۆناغێكی ترەوە و رووبەڕووی ئاڵنگاریی بۆوە، بەم هۆیەوە لەناو ئەزهەردا ئیخوان موسلیمین پشتیوانی بەشێك لە دامودەزگا ئەزهەرییەكانی بەدەستهێنا. ناكۆكیی نێوان ئەزهەر و ئیخوان لێكجیاییەكی عەقایدیی نییە، ئیخوان داوایكردووە ئەزهەر سەربەخۆ بێت و سەرلەنوێ دەستەی مەزنە زانایانی ئەزهەر پێكبهێنرێتەوە، لای خۆیەوە ئەزهەر دڕدۆنگ بوون لەئیخوان، كە بەرە بەرە دەیەوێت پۆستە سەرەكییەكان لەناو دامەزراوەی ئایینیی سەر بە دەوڵەت بەدەست بهێنن.\nهەرچەندە تۆمەت ئاڕاستەی مورسی دەكرا بەوەی لەهەوڵدایە بۆ بە ئیخوانكردنی دەوڵەتی میسریی، تۆمەتێكی لەمشێوەیە زێدەڕۆیی تێدابوو، بەڵام وەزارەتی ئەوقاف چەندین كەسایەتیی لە پۆستی نوێدا دیاریكرد، كە سەر بە ئیخوان بوون. لەلایەكی ترەوە، لە 3 یۆلیۆی 2013دا وەزیری بەرگریی (عەبدولفەتاح سیسی) مورسی لابرد و دەستووری ساڵی 2012ی هەڵپەسارد، ئەزهەر و پاپای قیبتییەكان پشتوانییان لە كۆدەتاكە كرد و بە ئاشكرا پاڵپشتییان لە هەنگاوەكانی سیسی كرد، بەبڕوای ئەزهەر لابردنی مورسی گوزارشتبوو لە ناڕەزایەتیی جەماوەریی بەرفراوان دژ بە دەسەڵاتی ئیخوان.\nبەڵام لەگەڵ دەسپێكردنی خۆپیشاندانەكان بۆ پشتیوانیی لە مورسی لە ئۆگەستۆسی 2013دا ناڕەزایەتییەكان زانكۆی ئەزهەری گرتەوە، توندترین خۆپیشاندان و گەورەترینیان لەناو زانكۆی ئەزهەردا بوو، قوتابیانی خۆپیشاندەر داوای دەستكێشانەوەی سەرۆكی ئەزهەر ئەحمەد تەیبیان دەكرد. بەمشێوەیە ئەزهەر دایەپاڵ دەسەڵاتی نوێی میسر (12).\n1-الازهر والشيعة “تأريخ .. وفتاوي.. وارا‌ء”: د. محمد عمارة، 1434ه، ص3-4.\n2-دور الازهر في السياسة المصرية: د. سعيد إسماعيل علي، دار الهلال، 1986، ص18-19.\n3-الازهر والشیعە “تأریخ .. وفتاوی.. وارا‌ء”: سەرچاوەی پێشوو، ل10.\n4-الازهر فی قرن: د. ماجدە علی صالح، ص267.\n5-الاصلاح السیاسی فی محراب الازهر والاخوان المسلمین: عمار علی حسن، مركز القاهرە لدراسات حقوق الانسان، ص158-159.\n6-بۆ زانیاری زیاتر بڕوانە: محەمەد عەبدە تازەگەری ئیسلام: د. محمد عمارە، و. بەرزانی مەلا تەها، چاپی یەكەم، چاپخانەی سیما، 2012.\n7-دور الخطاب الديني في التعبئة السياسية في عهد الرئيس عبدالناصر “أزمتي 1956، 1967 نموذجا”: عبدالناصر محمد سرور، مجلة جامعة الازهر بغزة، سلسلة العلوم الانسانية، المجلد 13، العدد 1 (A)، ص725-726.\n8-هەمان سەرچاوە، ل726-727.\n9-هەمان سەرچاوە، 727،728.\n10-الازهر فی قرن: سەرچاوەی پێشوو، ل321-322.\n11-الازهر وثورة 25 يناير رصد توثيقي وقرا‌وة موضوعية “مواقف المؤسسة الازهرية الرسمية أثناء الثورة المصرية وما تلاها”: أحمد عبدالرحيم.\n12-الازهر يخطو نحو الاسقلالية والنفوذ في مصر: أحمد مرسي و ناثان براون، http://caringie-mec.org/2013/11/13/ar-pub-\nPrevious عەلی عەبدوڵا ساڵح کێیە؟\nNext قوتابخانە هزری‌و سیاسییەكان لە ئیسلامدا؛ شیعەی ئیمامی (جەعفەری) [بەشی یەکەم]


سزای نوێ بەسەر کۆماری ئیسلامی ئێراندا\nئەمریکا بۆ یەکەم جارە ئێران گوناهبار بکات بەوەی دەستی ڕاستەوخۆی هەیە لە "ئەگەری مردن"ی بۆب لیڤینسن، کارمەندی پێشووی دەزگای لێکۆڵینەوەی فێدراڵی، ئێف بی ئای.\nبۆب لیڤینسن لە 13 ساڵ لەمەوبەرەوە دیارنەماوە و هەر ئەمڕۆش دووشەممە لەگەڵ تاوانبارکردنی ئێران لەو دۆسێیەدا، ئەمریکا سزای سەپاندە سەر 2 کارمەندی دەزگای ئیتیلاعاتی ئێرانی.\nئاشکراکردنی ئەم دۆسێیە لە کاتێکدایە مانگێک و چەند ڕۆژێک ماوە تا جۆو بایدن، سەرۆکی هەڵبژێردراوی ئەمریکا دەستبەکاربێت. بەڕێوبەرایەتییەکەی سەرۆک ترامپ داوا لە بایدن دەکات ئازادکردنی 3 ئەمریکایی کە لە ئێران گیراون، بکاتە ئەرکێکی سەرەکی وەک بەشێک لەوەی وەها چاوەڕوان دەکرێت و بە دەستپێکردنەوەی دیپلۆماسی ناودێر دەکرێت.\nلە ڕاگەیەندراوێکدا، کریستۆفەر ڕەی، بەڕێوبەری ئێف بی ئای دەڵێت "حکومەتی ئێران پەیمانی دابوو کارئاسانی بکات و یارمەتیش بدات بۆ گێڕانەوەی بۆب لیڤنسن بۆ ئەمریکا بەڵام هەرگیز ئەو پەیمانەی جێبەجێنەکرد."\nهەر لەو ڕاگەیەندراوەدا کریستۆفەر ڕەی نوسیویە " ڕاستییەکە ئەوەیە ئەفسەرانی دەزگای ئیتیلاعاتی ئێران و بە ڕەزامەندی گەورە کاربەدەستانی ئێران دەستیان هەبووە لە ڕفاندنی بۆب و هەروەهاش دەستبەسەرکردنی."\nوەزارەتی خەزێنەی ئەمریکا ڕایگەیاندووە سزای سەپاندۆتە سەر دوو کارمەندی ئیتیلاعاتی ئێران بە ناوی موحەمەد باسیری و ئەحمەد خازەیی و دەشڵێت " ئەو دووانە بەشدارییان هەبووە لە ڕفاندنەکەدا هەروەها لە ئەگەری مردنی بەڕێز لیڤنسندا."\nئەم سزایانە بە گشتی سیمبۆلین، چونکە ئەو دوو کەسە هیچ ئەژمارێکی بانکییان لە ئەمریکادا نییە، بەڵام دەبنە گرفت لەبەردەمیاندا هەرکاتێک بیانەوێت لەسەر ئاستی نێونەتەوەیی جموجۆڵ بکەن.\nگەورە کاربەدەستێکی ئەمریکا، بەو مەرجەی ناوی نەهێنرێت، لە لێدوانێکیدا بۆ پەیامنێران، داوای لە بەڕێوبەرایەتییەکەی بایدن کردووە تا چارەسەری کێشەی ئەو هاوڵاتیە ئەمریکاییانە بکات کە دیارنەماون و دەڵێت " پێویستە دانوستاندن لەسەر هیچ ڕێککەوتنێک نەکرێت لەگەڵ ئێراندا تا ئازادکردنی ئەو ئەمریکاییانەی لە ئێران بە ناڕەوا دەستگیرکراون، ئێران تەمەنی 41 ساڵە و 41 دۆسێی بە بارمتەگرتنی لەسەرە."\nسەرۆک ترامپ سزای توندی داوە بەسەر کۆماری ئیسلامی ئێراندا، لەوانە هەوڵدان بۆ ڕاگرتنی تەواوی فرۆشتنی نەوتی هەناردە کراوی ئێران، پاش کشانەوەی لە ڕێککەوتنە ناوکییەکەی ساڵی 2015 لەگەڵ ئێراندا مۆرکرا.\nهاوکاتی مۆرکردنی ئەو ڕێککەوتنە، ئێران قایل بوو بە ئازادکردنی 4 هاوڵاتی ئەمریکایی کە لەوێ گیرابوون. ئەو ڕێککەوتنە توڕەیی و ناڕەزایی کۆمارییەکانی بەدوای خۆیدا هێنا، چونکە سەرۆک ئۆباما لەو کاتەدا فرمانی گێڕانەوەی سامانی سڕکراوی ئێرانییەکانی دابوو.


کوردیپێدیا - مەغدید سەپان\n👫 مەغدید سەپان | پۆل: کەسایەتییەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nد. مەغدید سەپان، مامۆستای بەشی راگەیاندن لە زانکۆی سەڵاحەدین.\n1. 👁 ئاژانسەکانی دەنگوباس\n2. 👁 ئەگەر رۆژنامەنووس هات\n3. 👁 ئەوانەی رۆژنامەنووس پێویستە بیانزانێ\n4. 👁 بنەماکانی ئێتیک و ئێتیک لەڕاگەیاندنی کوردیدا\n5. 👁 بەرپرسانی حکومەتی هەرێمی کوردستان\n6. 👁 ژانرەکانی رۆژنامەوانی و مێژووی چاپخانە\n7. 👁 گوتارە تەمەن درێژەکان\n8. 👁 مێژووی تەلەفزیۆن و کەناڵی ئاسمانی زاگرۆس\n9. 👁 کۆسرەت ڕەسول\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Mar 14 2010 11:36PM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (زریان سەرچناری)ەوە لە: Oct 20 2018 8:57AM باشترکراوە\n👁 ئەم بابەتە 8,626 جار بینراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 27 KB Mar 14 2010 11:36PM هاوڕێ باخەوان


زمانی ئەلمانی - Goethe-Institut Irak\nنەخشەڕێگامان بۆ فێربوون\nبە یارمەتی دەستەی فێرکارانمان، کە هەمووی پسپۆری باڵان لە زمانی ئەلمانی، بە ڕێگا نوێکانی وانەگوتنەوە، بە ڕانمانیی و سەرپەرشتیکردنێکی خەست و چڕ، هەروەها بە سوستێمێکی جیهانیی دانپانراو بۆ پلەکانی خولی فێرکردن، سەرکەوتنێکی خێرا بۆ فێربووونی زمانی ئەلمانی لە نەخشەڕێگای ڕێکارەکانمان بۆ فێرکردنی زمانی ئەلمانی مسۆگەرکراوە.\nهەر پلانێکتان بۆ دوارۆژی خۆتان داناوە، زمانی ئەلمانی شایستەی فێربوونە: چونکە زمانی ئەلمانی بۆ ژیانت چەندین پەنجەرەی نوێی تواناکانت بۆ دەکاتەوە.\n١٠ هۆکار بۆ زمانی ئەلمانی\nوێنە:: Goethe-Institut/Bernhard Ludewig\nلە ٩٠ وڵات پتر ئێمە خولی زمانی ئەلمانی و تاقیکردنەوە لە زمانی ئەلمانی پێشکەش دەکەین. سەرەڕای ئەوەش بە ڕێگەی ئینتەرنێت و لە پەیمانگەکان ڕاهێنانی هەمەجۆر پێشکەش دەکرێت. تەماشای هەلەکانی پەرەدان بە زمانی ئەلمانی و ئەو مەتریالانە بکە کە لەلایەن دەستەی فێرکارانی زمانی ئەلمانی پێشکەش دەکرێت (ئەلمانی وەک زمانی بیانیی/ ئەلمانی وەک زمانی دووەم)\nپەیمانگەی گوێتە لە سەرتاسەری جیهاندا پێشکەشکارێکی هەڵسوڕینە لە مەیدانی پەرەدان بە پەروەردەکردنی مامۆستای زمانی ئەلمانی. ئێمە بەرنامەیەکی دەوڵەمەند و بەربەرینیان لە عێراق، لە ئەلمانیا یان لە ڕێگای خوێندنی دوور پێشکەش دەکەین.\nسوود وەربگرە لەو هەلە هەمەلایەنانەی کە ئێمە لە ئینتەرنێت بۆ ئاستەکانی زمانی ئەلمانی A1-C2 پێشکەشی دەکەین.\nمەڵبەندی "Deutsch für dich" -ئەلمانی بۆ تۆ-\nبەرنامەیێکی بەکارهێنانە (Apps) بە سوستێمی iOS و Android کاردەکات.\nپەیمانەگەی گوێتە لە سەرتاسەری جیهاندا خۆی بۆ زمانی ئەلمانی پابەند دەکات.


سەرۆک کۆماری عیراق ئەمڕۆ دووشەممە پێشوازیی لە شێخ ستار جەبار حلو، سەرۆکی پێکهاتەی سابئەی مەندائین كرد كه به یاوه‌ریی شاندێکی کەسایەتییەکانی ئەو پێکهاتەیە سه‌ردانی كۆشكی سه‌لامیان كردبوو.\nله راگه‌یه‌ندراوێكی سه‌رۆكایه‌تیی كۆماری عیراقدا هاتووه كه ئه‌مڕۆ دووشه‌ممه 25ی كانونی دووه‌می 2021، د.به‌رهه‌م ساڵح، سەرۆک کۆماری عیراق له كۆشكی سه‌لام له شاری به‌غدا له میانی پێشوازیكردنی له سه‌رۆكی پێكهاته‌ی سابئه‌ی مه‌داین، جەختیکردەوە لەوەی "ئه‌و پێكهاته‌یه بەشێکی گرنگن لە پێکھاتەکانی عیراق و رۆڵی گرنگیان لە مێژووی وڵاتدا هه‌یه و وەک ھەر تاکێکی ئەم وڵاتە روبەڕوی ئاڵنگاری و ئاستەنگ بوونەتەوە لە سەردەمە جیاجیاکاندا، بۆیە شانازی بە نیشتمانپەروەرییان دەکەین."\nد.بەرهەم ساڵح ئاماژه‌ی به چەسپاندنی سەروەری یاسا و بەهێزکردنی پێکەوەژیانی کۆمەڵایەتی و پاراستنی ئاسایشی هاوڵاتیان کردوە، سەبارەت بە پەلامارە خۆكوژییه‌كانی ئەم دواییەی به‌غداش وتی: مەرام لەو هێرشە، تێکدانی ئارامی و پێکەوەژیانی ئاشتیانەبوو"، باسیشی لە پێویستی درێژەدان بە جەنگی دژ بە تیرۆری کرد لەپێناو رێگرتن له‌هەر پیلانێک کە بیەوێت دووبەرەکی و تێکهەڵگژانی تایفی دروست بکات.\nسەرۆک کۆماری عیراق پشتیوانی تەواوی خۆشی دووپاتکردەوە و بۆ ھێنانەدی مافە رۆشنبیری و ئاینییەکانی پێكهاته‌ی سابئه‌ی مه‌دائین، لە بەرامبەریشدا، به‌پێی راگه‌یه‌ندراوه‌كه، شاندی میوان "هەوڵەکانی سەرۆک کۆماریان بەرزنرخاند لە چەسپاندنی پێکەوەژیانی ئاشتیانە لە نێوان سەرجەم پێکھاتە و ھاونیشتمانیانی عیراق."


نووسه‌ر سمكۆ محه‌مه‌د "ژانره ئه‌ده‌بییه‌كان"ی بڵاوكرده‌وه\n27/2/2020 - 10:06\nباس له‌و چه‌مكانه ده‌كات كه په‌یوه‌ندی به ئه‌ده‌ب و فكره‌وه هه‌یه\nكتێبی "ژانره ئه‌ده‌بییه‌كان"ی سمكۆ محه‌مه‌د كه بریتییه له 104 لاپه‌ڕه به قه‌باره مام ناوه‌ندی له‌سه‌ر ئه‌ركی خۆی به‌چاپی گه‌یاندووه كه‌وته به‌رده‌ستی خوێنه‌ران.\nنووسه‌ر له‌م كتێبه‌یدا باس له‌و چه‌مكانه ده‌كات كه په‌یوه‌ندی به ئه‌ده‌ب و فكره‌وه هه‌یه و له ساڵانی هه‌شتاكانه‌وه هاتۆته نێو دونیای ئه‌ده‌بی كوردی، به‌ڵام وه‌كو نووسه‌ر له پێشه‌كی كتێبه‌كه‌یدا نووسیویه‌تی" به‌هۆی ئه‌وه‌ی ئه‌و چه‌مكانه درووستكراوی ئێمه نین و كارمان پێیان نه‌كردووه وه‌ك به‌شێك له شۆڕشی فه‌رهه‌نگی، بۆیه به‌هه‌ڵه كاریان پێكراوه و به‌هه‌ڵه له‌نێو توێژینه‌وه‌ی ئه‌ده‌بیدا كاریان پێكراوه، بۆیه منیش جارێكی تر به‌پێی ئه‌و لۆژیكه‌ی كه نوێخوازی به گرنگی ده‌زانێ جارێكی تر پێناسه و شیكردنه‌وه‌م بۆ كردووه، یان باشتر بڵێم له‌سه‌ریانم نووسیوه".\nنووسه‌ر له پێشه‌كی كتێبه‌كه‌یدا ده‌ڵێ "قسه‌كردن له‌سه‌ر ده‌قی ده‌ربار و ده‌قنووسی كورد، وه‌كو جۆرێك له تابۆ دیاریكراوه و بووه‌ته هێڵی سوور، ئه‌وه‌ش كه‌جار به‌جار رچه‌شكێنی كردووه و له‌سه‌ر شاعیری ده‌ربار شتی نووسیوه، هێنده‌ی له‌ژێر كاریگه‌ری سیاسه‌ت و ئیدیۆلۆژی بووه، یان سه‌رچاوه‌كه‌ی له كۆنه قینه‌وه بووه، هێنده مه‌به‌ستی خزمه‌تكردن نه‌بووه به ئه‌ده‌بیات و ده‌رهاوێشته‌كانی دیكه‌ی، ئه‌مه له‌حاڵێكدا شاعیری ده‌ربار له ده‌روه‌ی دونیای ئه‌ده‌بی كوردی، مێژوویه‌كی هه‌یه و له‌وانه‌ش نموونه‌م به‌شێك له‌شاعیره‌كانمان هێناوه‌ته‌وه".\nهه‌روه‌ها كاتێ باس له‌و چه‌مكانه ده‌كات ئاماژه بۆ ئه‌وه ده‌دات كه " به‌شێكی دیكه‌ی ئه‌و چه‌مك و ده‌سته‌واژانه‌ی له دونیای فكری ئه‌ده‌بیدا به‌كار دێت، لێره‌دا تێشكمان خستۆته سه‌ری، له‌وانه‌ش (ده‌قاوێزان و ده‌قی فۆرمالیستی و هایكۆیی و هتد بوو، مه‌به‌سته‌كه‌ش ئه‌وه‌یه هه‌ریه‌ك له‌و چه‌مكه فكریانه له‌فۆرمی ده‌قه‌كاندا به‌كار هاتووه، به‌ڵام پێناسه نه‌كراوه تا خوێنه‌ر بتوانێ پۆلێنیان بكات و مه‌عریفه‌یه‌كی له‌باره‌وه بزانێ".\nزیاتر ده‌ڵێت " ئه‌خلاقیاتی خوێندنه‌وه، یه‌كێك له‌و وتارانه‌یه قسه‌ی زۆری له‌سه‌ر كراوه، به‌تایبه‌ت بۆ ئه‌و كه‌سانه‌ی به‌ناوی خوێندنه‌وه‌ی ده‌قه‌وه، به‌ستایلێكی كلاسیكیانه مامه‌ڵه له‌ته‌ك ده‌قدا ده‌كات، بۆ نموونه ئێستاش هه‌ندێ خوێنه‌ر هه‌ن هێنده‌ی باس له ده‌قنووس و ژیانی تایبه‌تی و مه‌به‌ستگه‌رایی ده‌نووسن، هێنده باس له‌جه‌وهه‌ری ده‌قه‌كه و ته‌كنیك و نووسین ناكه‌ن، له‌حاڵێكدا ئه‌م ستایله له دونیادا نه‌ماوه و ناخوێندرێته‌وه، تا ئه‌و راده‌یه‌ی وه‌ك كۆمیدیایه‌ك ته‌ماشا ده‌كرێت".\nشایانی باسه نووسه‌ر سمكۆ محه‌مه‌د ئه‌مه 18 هه‌مین كتێبیه‌تی و 3 كتێبی دیكه‌ی له‌باره‌ی سیاسه‌ت و ره‌خنه‌ی ئه‌ده‌بی و چاوپێكه‌وتنه‌كانی له‌ژێر چاپدان و له‌ماوه‌یه‌كی كورتدا ده‌كه‌ونه به‌رده‌ستی خوێنه‌ران\n"پژمین" یه‌كه‌مین رۆمانی كوردی لەبارەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا\nكتێبك له‌سه‌ر قه‌یرانی ئاو بڵاوكرایه‌وه\nنووسه‌رو شاعیر "نه‌ژاد عه‌زیز سورمێ "دوو كتێبی نوێی بڵاوكرده‌وه\nبه‌رگی یه‌كه‌می كتێبی " سـه‌مـای فریـشتـه‌كـان" بڵاوكراییه‌وه


کاردانەوەی جیهانی خوتبەکانی ڕێبەری مەزنی ئینقلابی ئیسلامی لە نوێژی هەینیی تاران - SAHAR KURDISH (Sorani)\nکانونی دوھەم 18, 2020 13:12 Asia/Tehran\nگوتارەکەی ڕێبەری مەزنی شۆڕشی ئیسلامی ئێران لە نوێژی هەینی تاران و بەشداریی بەربڵاوی خەڵک لەو نوێژی هەینی یەدا لەلایەن مێدیا گرینگەکانی جیهانەوە ڕووماڵ کرا .\nوتەکانی حەزرەتی ئایەتوڵڵا خامنەیی ڕێبەری مەزنی ئینقلابی ئیسلامی لە خوتبەکانی نوێژی هەینیی ئەم حەفتەیەی تاران ، کاردانەوەیێکی بەربڵاوی لە میدیا بیانیەکاندا هەبووە.\nوتەکانی حەزرەتی ئایەتوڵڵا خامنەیی ڕێبەری مەزنی ئینقلابی ئیسلامی لە خوتبەکانی نوێژی هەینیی تاران\nمێدیاکانی جیهانی بریتی لە مێدیاکانی ئینگلیزی زمان و عەرەبی زمان بە پێوەی بەربڵاو ئامادە بوونی ڕێبەری مەزنی ئێران لە نوێژی هەین ئەمڕۆ و وتاردانی بەڕێزیان ڕۆماڵ کرد . ئەو مێدیاگەلە هەروەها ئاماژەیان کردە ئامادە بوونی بەربڵاوی خەڵکی ئێران لە نوێژی هەینی ئەمڕۆدا و زۆر سەرەنج ڕاکێش بوو . مێدیاکانی جیهان ئاگردانی وێنەکانی تڕەمپ و. ئاڵای ئەمریکا و ڕژیمی زایونیان لە ڕەوتی ئامادە بونی نوێژکاران لە موسەلای تارانیان ڕوماڵ کرد .\nدەنگدانەوەی بەربڵاوی گوتارەکەی ڕێبەری مەزنی شۆڕشی ئیسلامی ئێران لەمیانەی نوێژی هەینی تاران لەنێو مێدیا جیهانیەکان دا\nهەواڵدەری ئەمریکی ئاسۆشیەیتەد پرێس وێڕای بڵاوکردنەوەی سات بە ساتی نوێژی هەینی ئەم حەفتەیەی تاران لە زمان مەقامی مەزنی ڕێبەریەوە نووسی: هێرش بۆسەر بنکەی ئەمریکیەکان، زەبرێکی قورس بوو لە ئەمریکا.\nهەواڵدەریی ئینگلیزی ڕۆیتەرزیش ڕایگەیاند: ڕێبەری مەزنی ئینقلابی ئیسلامی هێرشە مووشەکیەکانی ئێران بۆ سەر بنکەی ئەمریکا لە عێراقی بە زللــەیێک لە سیمای ئەمریکا و پیشاندەری پاڵپشتی خودا لە کۆماری ئیسلامی لێکدایەوە.\nهەواڵدەریی ئینگلیزی ڕۆیتەرز: ڕێبەری مەزنی ئینقلابی ئیسلامی هێرشە مووشەکیەکانی ئێران بۆ سەر بنکەی ئەمریکا لە عێراقی بە زللــەیێک لە سیمای ئەمریکا و پیشاندەری پاڵپشتی خودا لە کۆماری ئیسلامی لێکدایەوە.\nڕۆژنامەی نیۆیۆرک تایمزیش بە ئاماژەدان بە بەشداری بەربڵاوی خەڵک لە نوێژی هەینی ئەم حەفتەیەی تاران نووسی: ئەم ڕێوڕەسمە وێنەیێک لە دەسەڵات و یەکیەتی گەلی ئێرانی نەخشاند.\nهەروەها زۆربەی ڕاگەینەرەکانی ئینگلیز باسی ئەو بەشەی وتەکانی ڕێبەری مەزنی ئینقلابیان کرد کە بەڕێزی دۆناڵد ترەمپی وەک کۆستەیێک بانگ کرد\n"گاردیەن"یش لە ڕاپۆرتێکدا نووسی: ڕێبەری مەزنی ئێران دۆناڵد ترەمپی بە کۆستەیێک ناودێر کرد کە بەس وا دەنوێنێ کە گوایە پاڵپشتی خەڵکی ئێرانە، لەحاڵێکدا لە پشتەوە خنجەریان لێ دەدات.\nهەواڵدەریی سپۆتنیکی ڕووسیا، کەناڵی هەواڵیی سی ئێن ئێن، ماڵپەڕی کەناڵی ئابووریی بلوومبێرگ و گۆڤاری ئەڵمانیی فۆکس و شپیگەلیش باسی نوێژی هەینی ئەم حەفتەیەی تارانیان کرد.\nکاردانەوەی خوتبەکانی ڕێبەری مەزنی ئینقلابی ئیسلامی لە میدیا عەرەبیەکاندا\nمەیادین بە گیڕانەوە لە ڕێبەری مەزنی ئینقلابی ئیسلامی نووسی: ئیمپراتوریەتی زایۆنیسم بەنیاز بوو سەرکردەکەی ئێمە تۆمەتبار بکات بە تیرۆریزم، لەحاڵێکدا شەهید سولەیمانی بەهێزترین سەرکردە بووە لە خەباتی دژی تیرۆریزم، ئەوان سەرکردەیێکیان تیرۆر کرد کە نموونەی نەبوو و نەشیانتوانی لە گۆڕەپانی شەڕدا بەرەوڕووی ببنەوە.\nکەناڵی هەواڵیی جەزیرەش کە وتەکانی ڕێبەری مەزنی ئینقلابی ئیسلامی بە شێوەی زیندوو و ڕاستەوخۆ بڵاو دەکردەوە لە زمان بەڕێزی ڕایگەیاند: ئەمریکا بە تیرۆری سەردار سولەیمانی، ڕواڵەتی تیرۆریستیی خۆی نواند و ئەمریکا وڵاتێکە کە داعشی پێک هێناوە.\nکەناڵی هەواڵیی عەرەبیەش بە بڵاو کردنەوەی وتەکانی ڕێبەری، بە گێڕانەوە لە بەڕێزی نووسی: ئەمریکا سپەهبۆد سولەیمانیی بە ترسنۆکانە و نەک لە گۆڕەپانی شەڕ و بەشێوەی ڕاستەوخۆ، تیرۆر کرد و سەرۆکی ئەمریکا بە دان پێدانانی تیرۆری سولەیمانی دانی بەوەشدا ناوە کە تیرۆریستە.\nکەناڵە تلەڤیزیۆنیەکانی عێراق و ئەلمەناری لوبنانیش هاوکات لەگەڵ دەس پێ بوونی خوتبەکانی نوێژی هەینیی تاران، بە شێوەی زیندوو و ڕاستەوخۆ وتەکانی ڕێبەری مەزنی ئینقلابی ئیسلامیان بڵاو کردەوە.\nکاردانەوەی خوتبەکانی ڕێبەری مەزنی ئینقلابی ئیسلامی لە ڕاگەینەرە ئاسیاییەکاندا\nخوتبەکانی ڕێبەری ئینقلاب لە نوێژی هەینیی تاران لە کەناڵی تەرەتەی تورکیاشدا کاردانەوەی بەربڵای هەبوو. ئەم کەناڵە بە گێڕانەوە لە مەقامی مەزنی ڕێبەری ڕایگەیاند: ئەو ڕۆژەی وا مووشەکەکانی سپای پاسدارانی ئینقلابی ئیسلامی، بنکە و بارەگای ئەمریکیەکانی تێک ڕووخاند، یەوموڵڵایە.\nبەشداری بەربڵاوی بەشکۆی خەڵکی تاران له نوێژی هەینیی تاران\nهەواڵدەریی چینیی شینهووا و تلەڤیزیۆنی ئینگلیزی زمانی چین و تلەڤیزیۆنی حکوومیی چینیش لە ڕاپۆرتێکدا وێڕای بڵاوکردنەوەی وتەکانی ئایەتوڵڵا خامنەیی، ڕێبەری مەزنی ئینقلابی ئیسلامیی ئێران، لە زمان بەڕێزیەوە گوتیان: تیرۆری سپەهبۆد سولەیمانی، هەنگاوێکی ناجوامێرانە بوو کە زەبری لە ئیعتباری ئەمریکا وەشاند.\nهەروەها ڕۆژنامەی داوی پاکستان سەبارەت بە نوێژی هەینی ئەم حەفتەیەی تاران نووسی: ڕێبەری مەزنی ئینقلابی ئیسلامیی ئێران ئاماژەی دایە وڵامە گورچکبڕەکەی سپای پاسداران بە پەلامارەکەی ئەمریکا و تیرۆری سپەهبۆد سولەیمانی و کارەساتی کەوتنی فڕۆکەی ئۆکراینیشی بە ڕووداوێکی دڵتەزێن لێک دایەوە. گۆڤاری تایمز ئۆ ئیندیای هێندیش لە زمان ڕێبەری مەزنی ئینقلابی ئیسلامیەوە ڕایگەیاند کە دۆناڵد ترەمپ کۆستەیێکە کە بەس بانگەشەی پاڵپشتی گەلی ئێران دەکات.