ده‌رباره‌ی هاوکێشه‌ی “دراو – کاڵا – دراو”.. لەکتێبی کاپیتاڵی مارکسدا! – hkkurdistan\nHome 6 ئەرشیفی بابەتەکان 6 ده‌رباره‌ی هاوکێشه‌ی “دراو – کاڵا – دراو”.. لەکتێبی کاپیتاڵی مارکسدا!\nکڕین وفرۆشتن وئاڵوگۆڕی ملیۆنه‌ها کاڵا وگۆڕینه‌وه‌ی دراو به‌کاڵاکان له‌بازاڕدا، له‌که‌مترین ماوه‌دا، وا نیشان ده‌دات که‌سه‌رچاوه‌ی داهاتی سه‌رمایه‌داران له‌سیسته‌می سه‌رمایه‌داریدا، له‌بازاڕ وبازرگانی و کڕین و فرۆشی کاڵاکانه‌وه دێت. به‌ڵام ئایا ئه‌مه ڕاستیه، یان ڕواڵه‌ته؟\nله‌م باره‌وه مارکس له‌کتێبی کاپیتالدا ئێمه ده‌گێڕێته‌وه بۆ هاوکێشه‌یه‌کی ساده‌ی ئالوگۆڕی کاڵایی وله‌وێشدا نهێنیه‌کی گه‌وره‌ی ئابووری سه‌رمایه‌داری بۆ کۆمه‌ڵگای به‌شه‌ری ئاشکراده‌کا وبه‌شێوه‌یه‌کی زانستیانه ئاشنامان ده‌کات به‌نهێنی ده‌وڵه‌مه‌د بوون وسه‌رچاوه‌ی داهاتی کۆمه‌ڵایه‌تی که‌سه‌رما‌یه بون وکه‌ڵه‌که‌ی خۆی تیا ده‌رده‌خات. نهێنیه‌ک که‌له “تێوه‌ری زێده‌بایی”دا گه‌ڵاڵه‌ی کردۆته‌وه. له‌باره‌ی ئاڵوگۆڕه‌وه مارکس ده‌ڵێت:”ئاڵوگۆڕی کاڵاکان، خاڵی ده‌ستپێکردنی ژیانی سه‌رمایه‌یه، به‌رهه‌مهێنانی کاڵا وئاڵوگۆڕی کاڵایی، له‌شێوه هه‌ره کامڵو دامێن گیره‌که‌یدا، واته بازرگانی، خۆی به‌مانای زه‌مینه‌ی مێژوییه بۆ سه‌رهه‌ڵدانی سه‌رمایه”. بێگومان مارکس له‌کتێبی سه‌رمایه‌دا، له‌کاڵاوه ده‌ست پێده‌کات، نه‌ک له‌ئاڵوگۆڕو بازرگانیه‌وه. چونکه له‌سیسته‌می سه‌رمایه‌داریدا هه‌موو شتێک خاسیه‌تی کاڵایی وه‌رده‌گرێ. ته‌نانه‌ت په‌یوه‌ندیه کۆمه‌لایه‌تیه‌کانیش ده‌خاته ژێر حوکمی خۆیه‌وه و وه‌ک بتێک سوجده‌ی بۆده‌بڕێ. به‌ڵام کاڵا وئاڵوگۆڕ، یانی بازارگانیو کڕین وفرۆشتن لێک جیا نابنه‌وه وبێیه‌ک بوونیان نیه، هه‌ربۆیه مارکس ئابووری سه‌رمایه‌داری به”پڕۆسه‌ی به‌رهه‌م‌هێنانی کاڵا وئاڵوگۆڕی کاڵایی”ناوده‌بات. له‌لایه‌کی تریشه‌وه شومه‌ک به‌و مانایه ده‌بێته کاڵا که‌له‌پرۆسه‌ی به‌رهه‌مهێنانی کۆمه‌ڵایه‌تیدا له‌پاڵ به‌های به‌کاربردن به‌های ئاڵوگۆڕی بۆ په‌یداده‌بێ.\nمارکس له‌باره‌ی ئاڵوگۆڕی نیوان کاڵاو کاڵا، هه‌روه‌ها له‌نیوان دراو کاڵادا دوو هاوکێشه ده‌خاته‌ڕوو، تا جیاوازی بکه‌ین له‌دوو قۆناغی ئابوریی مێژووی که‌ڕاسته‌وخۆ په‌یوه‌ندیان به‌یه‌که‌وه هه‌یه وجیاکردنه‌وه‌یان له‌یه‌کتری پێویست ده‌کات بۆ تێگه‌یشتن له‌ڕۆڵی دراو وه‌ک دراو و دراو وه‌ک سه‌رمایه.\nهاوکێشه‌ی یه‌که‌م: کاڵا – دراو – کاڵا.\nهاوکێشه‌ی دووه‌م: دراو – کاڵا – دراو.\nله‌هاوکێشه‌ی یه‌که‌مدا، مارکس ده‌یه‌وێت پێمان بڵێ که‌له‌هه‌ر ئاڵوگۆڕێکی ساده‌ی کاڵاکاندا، پڕۆسه‌که له‌فرۆشتنه‌وه ده‌ست پێده‌کاو به‌کڕین کۆتایی دێت. ئه‌مه به‌مانای ئه‌وه‌دێت که‌خاوه‌نی جۆرێک له‌کاڵا، به‌مه‌به‌ستی کڕینه‌وه‌ی جۆرێکیتر له‌کاڵا، کاڵاکه‌ی خۆی به‌دراو گۆڕیوه‌ته‌وه، که‌زیاتر مه‌به‌ست لێی به‌کاربردنی کاڵای دووه‌مه. له‌م پڕۆسه‌یه‌دا، دراو ته‌نها دراوه وڕۆڵی ئامڕازی گۆڕینه‌وه ده‌گێڕێ وهیچ ڕیژه‌یه‌ک زیاد ناکا. ئه‌م هاوکێشه‌یه به‌گشتی ئاماژه‌یه بۆ ئابوریی کالایی وهێشتا دراو وه‌ک سه‌رمایه له‌گۆڕ نییه وحوکم وقانونه‌کانی سه‌رمایه‌ش هێشتا خۆی زاڵ نه‌کردوه به‌سه‌ر پڕۆسه‌ی ئاڵوگۆڕو بازرگانیو کڕینو فرۆشتنه‌کاندا.\nبه‌ڵام له‌هاوکێشه‌ی دووه‌مدا پڕۆسه‌ی ئالوگۆڕ له‌دراوه‌وه ده‌ست پێده‌کاو بڕێک له‌دراو ده‌گۆڕدرێته‌وه به‌بڕێک له‌کاڵا وپاشان ده‌گۆڕدرێته‌وه به‌بڕێکی زیاتر له‌دراو وه‌ک لێره‌دا ده‌رده‌که‌وێت.\n“دراو – کاڵا – دراو + زیاده‌یه‌ک”(M – C – M*). ئه‌گه‌ر نمونه‌یه‌ک بۆ ئه‌م هاوکێشه‌یه بخه‌ینه‌ڕوو ئاوا خۆی نیشان ده‌دات: (بازرگانێک 2 هه‌زار کیلۆ که‌تان به 1هه‌زار دۆلار ده‌کڕێ ودوایی ده‌یفرۆشێته‌وه به 1100 هه‌زارو سه‌د دۆلار، ئه‌وا 100 سه‌د دۆلاری قازانج کردووه). به‌م جۆره بڕیک دراو له‌کرده‌ی کڕینو فرۆشتندا گۆڕدراوه‌ته‌وه به‌بڕێک کاڵا وسه‌ره‌نجام زیاده‌یه‌ک چۆته سه‌ر دراوی بازرگانه‌که، یانی پاره‌که‌ی له‌کڕینو فرۆشتندا زیادی کردوه. له‌کرده‌یه‌کی ئاوادا ده‌رده‌که‌وێت که‌ئاڵوگۆڕی دراو به‌کاڵا، له‌کڕینه‌وه ده‌ت پێده‌کا وبه‌فرۆشتنه‌وه‌ی به‌دراو کۆتایی دێت. لێره‌دا ڕۆشنه که‌دراوه‌که ته‌نها ڕۆڵی ئامڕازی ئاڵوگۆڕ ناگێڕێ به‌ڵکو ڕۆڵی که‌ڵه‌که‌و خۆزیاد کردنیش ده‌گێڕیو کابرای خاوه‌ن دراوه‌که بۆیه چۆته نێو کرده‌ی کڕینو فرۆشتنه‌وه تا ڕێژه‌ی دراوه‌که‌ی زیاد بکات. به‌پێچه‌وانه‌ی هاوکێشه‌ی یه‌که‌مه‌وه، مه‌به‌ست له‌کڕین وفرۆشتنی کاڵا(ئالوگۆڕ، یان بازرگانی) له‌هاوکێشه‌ی دوومدا بۆ به‌ده‌ست هێنانی قازانجی زیاتره نه‌ک به‌کاربردنی کاڵا. به‌م جۆره‌ش هاوکێشه‌ی دووه‌م نیشانمان ده‌دات که‌ئاڵوگۆڕ وئابوری کاڵایی له‌حوکمی سه‌رمایه‌داریدایه‌و له‌چوارچیوه‌ی به‌رهه‌مهێنانی سه‌رمایده‌داریدا جێگایان گرتووه. حوکمێک که‌دراو ڕۆڵی سه‌رمایه‌ی هه‌یه وبه‌رهه‌مهێنانی کالاو ئاڵوگۆڕی کالاکانیش بۆ به‌ده‌ست هێنانی قازانجه له‌بازاڕی کڕینو فرۆشتندا. به‌ڵام هێشتا وه‌لامی ئه‌وپرسیاره نه‌دراوه‌ته‌وه که‌ئایا ئه‌وبه‌شه زیاده‌یه‌ی که‌دراو له‌هاوکێشه‌ی دوه‌مدا به‌ده‌ستی دێنێ له‌کوێوه هاتوه؟ به‌تایبه‌تی که‌وتمان له‌ڕواله‌تدا له‌ئابوریی سه‌رمایه‌داریدا، سه‌رمایه له‌قاڵبی گۆڕینه‌وه‌ی دراو به‌کاڵادا وله‌کرده‌ی کڕین وفرۆشتنی کالاکاندا، زیده‌یه‌کی به‌ده‌ست هێناوه و واخۆی نیشانداوه!.\nده‌رباره‌ی هاوکێشه‌ی “دراو – کاڵا – دراو”\nمارکس هاوکێشه‌ی دووه‌م به “فۆرمی گشتی سه‌رمایه”(سه‌رمایه به‌مانای گشتی) ناو ده‌باو له‌شیکردنه‌وه‌کانیدا، ئه‌م فورم ومانایه‌ی سه‌رمایه تێده‌پيڕێنێ و سه‌باره‌ت به‌ڕوڵه‌تی خۆزیادکردنی دراو له‌پڕۆسه‌ی ئاڵوگۆڕی کاڵاکاندا، ده‌که‌وێته ڕه‌خنه‌گرتنه‌وه، له‌باوه‌ڕه‌کانی سه‌رده‌می خۆی. ئه‌و به‌پێچه‌وانه‌ی مارکانتلیه‌کانه‌وه، که‌پێیان وایه سه‌رچاوه‌ی داهات وخۆ زیادکردنی “دراو/ سه‌رمایه” له‌کاری بازرگانیو ئاڵوگۆرێ کاڵاکانه‌وه سه‌رچاوه‌ناگرێ، به‌ڵکو له‌پڕۆسه‌ی به‌رهه‌مهێنانی خودی کالاکاندایه. هه‌روه‌ها مارکس ڕه‌خنه له‌فیزۆکراتیه‌کانیش ده‌گڕی که‌زه‌وی وکاری کشتوکاڵی به‌سه‌رچاوه‌ی داهاتی کۆمه‌ڵایه‌تی ده‌زانن ووه‌ک ته‌نها کارێک ته‌قدیسی ده‌که‌ن. مارکس پێی وایه ئابوری سه‌رمایه‌داری په‌ره‌گرتنی باڵا وفراوانی کاڵاییه که‌تێدا هه‌زارانو بگره ملێۆنه‌ها جۆری کار له‌بورای جیاجیادا به‌رهه‌م دێنێ وئینسانه‌کانیش له‌چوارچێوه‌ی په‌یوه‌ندیه‌کانی کار/سه‌رمایه‌دا ڕێکده‌خا وئاستێکی تایبه‌تیش له‌کاردابه‌شکردنی کۆمه‌ڵایه‌تی دێنێته‌ئاراوه. له‌وانه بازرگانی، پیشه‌سازی، کشتوکاڵ، بانکه‌کان، عقارات، خه‌ده‌مات.. به‌مجوره ئه‌م کاردابه‌شبونه کۆمه‌ڵایه‌تیه‌و ئه‌م هه‌مه جۆربوونه‌وه‌یه‌ی کاڵاکان له‌سه‌رمایه‌داریدا کاری ته‌یابه‌ت به‌خۆیان دێننه کایه‌وه، له‌وانه کاری بازرگان، کشتوکاڵی، پێشه‌سازی، کاری بانکی وخه‌ده‌مات… به‌ڵام ئه‌و یاسایه‌ی که‌ده‌بێته پێوانه بۆ هه‌موو ئه‌م جۆره‌کاره تایبه‌تانه وئه‌م هه‌مجۆربونه‌ی کاڵا، یاسای به‌هایه که‌ڕیکاردۆ به‌کاری تێچونی کۆمه‌ڵایه‌تی ناوی بردووه. واته له‌هه‌رکۆمه‌ڵگایه‌کدا قه‌واره وڕیژه‌ی کاڵاکان به‌بێ تایبه‌تمه‌ندی کاره‌که‌یان، به‌رهه‌می قه‌واره‌و ڕیژه‌ی کاری کۆمه‌لایه‌تیه که‌له‌کۆمه‌ڵگایه‌کدا سه‌رفده‌کرێ. یاسای به‌ها، یانی کاری گشتی ومجه‌ره‌دی کۆمه‌ڵایه‌تی که‌ڕیگا ده‌کاته‌وه تا‌هه‌ر یه‌ک له‌دانه‌دانه‌ی به‌رهه‌مهێنه‌رانی کاڵای تایبه‌ت به ڕیژه‌یه‌ک له‌کاری تایبه‌تی خۆیانه‌وه، ئاستو ڕێژه‌یه‌ک له‌کاری کۆمه‌ڵایه‌تی دابین بکه‌ن، له‌م پڕۆسه‌یه‌شدا خه‌سله‌تی تایبه‌تیی کاره‌کانیان ون ده‌بێ و به‌پێی کاری کۆمه‌لایه‌تی ده‌که‌ونه ئاڵوگۆڕه‌وه وهه‌ر به‌م پێیه‌ش داهات کۆده‌که‌نه‌وه. به‌ڵام مارکس زیاتر له‌تێوه‌ری به‌های ڕیکاردۆ ده‌ڕوا ودووباره ئه‌و پرسیاره‌ده‌کات، که‌ئه‌گه‌ر یاسای کاری تێچووی کۆمه‌لایه‌تی یاسایه‌ک بێت بۆ پێوانه‌کردنی کاڵاکان وبڕی تێچونیان، که‌وایه ئه‌و زیاده‌یه‌ی که‌دراو/ سه‌رمایه له‌کرده‌ی ئاڵوگۆڕدا(هاوکێشه‌ی دووه‌م) به‌ده‌ستی هێناوه له‌کوێوه سه‌رچاوه‌ی گرتوه وهاتوه؟\nمارکس پێشڕه‌وی له‌تێوه‌ریه‌که‌ی ڕیکاردو ده‌سێنێو ده‌گات به‌تێوه‌ریه ناوداره‌که‌ی که‌ئه‌ویش “تێوه‌ری زیده‌بایی”یه. مارکس ده‌ڵێت: ” به‌ها، توانایه‌کی جادوگه‌رانه‌ی هه‌یه وله‌پڕۆسه‌ی فراوان بونه‌وه‌یدا خۆی زیاد ده‌کات وخۆشی له‌شکڵی کاڵا ودراودا ده‌نوێنێ”. به‌رهه‌مهێنانی سه‌رمایه‌داریش، ئه‌نتاگۆنیسمی پڕۆسه‌ی به‌رهه‌مهێنان وپڕۆسه‌ی په‌ره‌گرتنی به‌هاو زیده‌باییه. به‌لام مارکس له وه‌ڵامدانه‌وه به‌وپرسیاره‌ی سه‌ره‌وه وبۆ ده‌رخستنی نهێنی ده‌وڵه‌مه‌ند بون وخۆزیاد کردنی سه‌رمایه که‌به‌ڕواڵه‌ت له‌ئالوگۆڕی کاڵاکاندا ده‌رده‌که‌وێت، هاوکێشه‌یه‌کی تر داده‌ڕێژێ، به‌تایبه‌تی که‌ئه‌و پێی وایه هاوکێشه‌ی دووه‌م(یانی دراو-/ کاڵا/- دراو+زیاده‌یه‌ک) ته‌نها فۆرمی گشتی سه‌رمایه به‌یان ده‌کا وله‌ئاستی ئاڵوگۆڕدا ده‌مێنیته‌وه وراستی زیادبوونی دراوه‌که‌مان لێده‌شارێته‌وه:\nمارکس له‌ڕیگای ئه‌م هاوکێشه‌یه‌وه ئاڵوگۆڕی نێوان دراو کاڵا، له‌بازرگانیه‌وه ده‌گوێزیته‌وه بۆ ناو پڕۆسه‌ی به‌رهه‌م هێنان وجیاوازی نیوان دوو جۆر ئاڵوگۆڕی دراو/کاڵا ده‌خاته‌ڕوو:\nیه‌که‌میان: ئاڵوگۆڕێکه که‌سه‌رمایه‌دار به‌شێک له‌پاره‌که‌ی به‌ئامرازه‌کانی به‌رهه‌مهێنان ومه‌وادی ئه‌وه‌لی وپێداویسته‌یه‌کانی تر، که‌ئه‌مانیش کاڵان له‌بازاڕدا، گۆڕیوه‌ته‌وه. واته ئه‌و کاڵایانه‌ی کڕیوه به‌مه‌به‌ستی سه‌رفکردنی له‌به‌رهه‌مهێنانی کاڵایه‌کی تازه‌دا، تادواتر بیان فرۆشیته‌وه.\nدووه‌میان: له‌هه‌مان پرۆسه‌ی به‌رهه‌م هێنانی کاڵا تازه‌که‌دا، به‌شێکی تر له‌پاره‌که‌ی گۆڕیوه‌ته‌وه به‌کاڵایه‌کیتر که‌هێزی کاره وفاکتۆری بڕیارده‌ره له‌دروستکردنو خوڵقاندنی کاڵا تازه‌که‌دا، یانی ئه‌وه توانای هێزی کاره که‌ئامڕازه‌کانی به‌رهه‌م هێنان له‌پرۆسه‌ی کاردا به‌کاردێنێ ومه‌وادی ئه‌وه‌لی وباقی هۆیه‌کانی تری به‌رهه‌مهێنان ته‌حویلده‌کات بۆکاڵایه‌کیتر. به‌ڵام له‌ئه‌نجامی ئه‌م ته‌حویلکردنه‌و ئه‌م خوڵقاندنه‌ی هێزی کار، قه‌واره‌ی کاڵای تازه، چ له‌ڕووی چه‌ندایه‌تیه‌وه وچ له‌ڕووی به‌هاوه(به‌مانای تێچوونی کاری کۆمه‌ڵایه‌تی) زیاتره له‌کاڵای یه‌که‌مجار. وه‌ک ئه‌نجامێکی مه‌نتقیش له‌م کرده‌یه ئه‌وه‌یه که‌سه‌رمایه‌داره‌که پاش ئه‌وه‌ی کاڵا تازه‌که، که‌قه‌واره‌ی زیاتر بووه وهه‌ڵگری به‌های زیاتره، ده‌گۆڕیته‌وه به‌دراو، یانی ده‌یفرۆشێته‌وه له‌بازاڕدا، ڕێژه‌یه‌کی زیاتر له‌سه‌رمایه‌ی ده‌که‌وێته‌ده‌ست. بێگومان له‌گه‌ڵ دووباره‌کردنه‌وه‌ی چه‌ندین جاره‌ی ئه‌م کرده‌یه له‌ئاست کارگه‌یه‌کدا به‌مانای که‌ڵه‌که‌و زیادبوونی هه‌رچی زیاتری سه‌رمایه‌یه له‌وئاسته‌دا، هاوکات وه‌رگرتنی ئه‌م نمونه‌یه‌ش له‌ئاستی گشت سه‌رمایه‌و به‌رهه‌مهێنانی کۆمه‌لایه‌تیدا، به‌مانای خوڵقاندنی گشت داهاتی کۆمه‌ڵایه‌تیه. لێره‌وه‌یه مارکس نهێنی زیادبونی سه‌رمایه وداهاتی کۆمه‌لایه‌تی ده‌دۆزێته‌وه وتێوه‌ری زێده‌بایی داده‌ڕیژێ. ئه‌مه چۆن؟\nلێره‌دا بۆئه‌وه‌ی خوێنه‌ر ماندوونه‌که‌ین ئه‌م به‌شه‌ی ووتاره‌که‌مان ڕاده‌گرین وهه‌وڵده‌ده‌ین له‌به‌شی دووه‌مدا هه‌م وه‌لامی ئه‌م پرسیاره بده‌ینه‌وه وهه‌م ڕۆشنایی زیاتر بخه‌ینه‌ڕوو..\nبه‌شی دووهەم وکۆتایی:\nله‌به‌شی پێشوودا هاوکێشه‌ی سێهه‌ممان ئاوا خسته‌ڕوو:\nئێستا بۆ زیاتر ڕۆشنکردنه‌وه‌ی هاوکێشه‌ی سێهه‌م وتێوه‌ری زیده‌بایی خستنه‌ڕووی چه‌ندخاڵێک پێویست ده‌زاین:\n1/ له‌ئه‌ڵقه‌ی گۆڕینه‌وه‌ی دراو به‌ئامڕازه‌کانی به‌رهه‌م هێناندا که‌له‌هاوکێشه‌که‌دا ئاراسته‌ی بۆکراوه، هیچ زیادبوونیك ڕوونادات، چونکه ئامانج له‌م گۆڕینه‌وه‌یه بۆ خاوه‌ن سه‌رما‌یه‌که، کڕین وبه‌ده‌ست هێنانی ئه‌و فاکتۆرانه‌یه که‌پێویستن بۆ به‌رهه‌مهێنانی کاڵاکان. مارکس ئه‌م به‌شه له‌سه‌رمایه(دراو) که‌بۆ کڕینی ئامرازه‌کانو هۆیه‌کانی به‌رهه‌مهێنان ته‌رخان ده‌کرێ به”سه‌رمایه‌ی نه‌گۆڕ” ناولێده‌نێ. ئه‌مه به‌ومانایه‌ی که‌له‌پڕۆسه‌ی ئاڵوگۆڕو به‌رهه‌مهێناندا، به‌هاکه‌ی جێگیره‌و هیچ زیاد ناکات‌و ڕێژه‌که‌ی هه‌رچه‌ند بێت، به‌ش به‌ش ده‌گوازیته‌وه بۆ سه‌ر به‌های کاڵا تازه به‌رهه‌م هاتوه‌که. بۆنمونه ئه‌گه‌ر سه‌رمایه‌دارێک به‌بڕی 10هه‌زار دۆلار ئامڕازو پێداویستی به‌رهه‌م هێنان بکڕی وله‌به‌رهه‌م هێنانی کاڵایه‌کدا بیخاته کاره‌وه، ئه‌وا له‌هه‌ر ده‌وره‌یه‌کدا، له‌ژێر ناوی “داخوارانی ئامڕازه‌کان” به نرخی یه‌ک دۆلار به10هه‌زار به‌ش، له‌کرده‌ی 10هه‌زار جار به‌رهه‌مهێنانی ئه‌م کاڵایه‌دا ده‌یگوێزیته‌وه وده‌یخاته سه‌ر تێچونی گشتی بۆ هه‌ریه‌ک دانه له‌وکاڵایه. خۆئه‌گه‌ر سه‌رمایه‌دار بیه‌وێت ماوه‌ی گێڕانه‌وه وده‌ستکه‌وتنه‌وه‌ی سه‌رمایه‌ی جێگیر، یانی ئه‌وبه‌شه که‌داویه‌تی به‌ئامرازه‌کان که‌مکاته‌وه وزوتر گشت پاره‌که‌ی ده‌ستکه‌وێته‌وه، ئه‌وا ئه‌وه‌ندی بازاڕ ڕێگای پێبدات ئه‌توانێ له‌باتی یه‌ک دۆلار بۆ 10هه‌زار به‌ش له‌کرده‌ی 10جار به‌رهه‌مهێنانی کاڵاکه‌دا، بگۆڕێ بۆ نرخی 10 دۆلار وه‌ک به‌شێک، له1 هه‌زار به‌ش وله‌هه‌زار جار به‌رهه‌مهینانی کاڵاکه‌دا. به‌م پێیه له‌نمونه‌ی یه‌که‌مدا ده‌ورانی به‌رهه‌مهێنانی کاڵاکه 10هه‌زارجاره‌و له‌وه‌ی دوومدا هه‌زار جاره.\n2/ له‌ئه‌ڵقه‌ی گۆڕینه‌وه‌ی دراو به‌هێزی کاردا، که‌له‌هاوکێشه‌که‌دا، ئاڕاسته‌ی بۆکراوه، سه‌رمایه به‌هیزی کار له‌پڕۆسه‌ی به‌ر‌هه‌مهێناندا، وه‌ک کاڵایه‌ک گۆڕدراوه‌ته‌وه وخراوه‌ته به‌رهه‌مهێنانی کاڵاوه. مارکس ئه‌م به‌شه له‌سه‌رمایه به”سه‌رمایه‌ی گۆڕاو” ناوده‌بات. ئه‌مه به‌ومانایه‌ی که‌ڕیژه‌که‌ی ده‌گۆڕدرێ، یانی له‌پڕۆسه‌ی گۆڕینه‌وه‌و وه‌گه‌ڕخستنی به‌رهه‌مهێنانی کاڵاکاندا، هه‌م ڕێژه‌که‌ی خۆی به‌رهه‌م ده‌هێنێته‌وه وهه‌م بڕێکیشی بۆزیاد ده‌بێ. مارکس ئه‌م زیاد بوونه ناو ده‌نێ”زێده‌بایی”. به‌ڵام ئه‌مه نمونه‌یه‌کی ته‌جریدی له‌ئاست یه‌ک کارگه‌و یه‌ک ده‌وره له‌به‌رهه‌م هێنانی کالایه‌کدا له‌به‌رچاو گیراوه. بێگۆمان ئه‌گه‌ر گشت به‌شی سه‌رمایه‌ی گۆڕاو له‌ئاست گشت سه‌رمایه‌ی کۆمه‌ڵا‌یه‌تی وگشت ده‌وره‌کانی سه‌رجه‌م کالاکان، له‌یه‌ک کۆمه‌ڵگادا له‌به‌ر چاوبگرین ئاوا، ڕێژه‌ی گشتی زیده‌بایی، داهاتی سه‌رمایه‌ی کۆمه‌لایه‌تی له‌وکۆمه‌ڵگایه‌دا به‌ده‌ست دێنین وله‌کرده‌ی بێوه‌ستانی قازانج و که‌ڵه‌که‌ی سه‌رمایه‌دا له‌وکۆمه‌ڵگایه‌دا دیاری ده‌کات. به‌ڵام نابێ ئه‌وه‌مان له‌بیر بچێت که‌ئه‌م کرده‌یه ته‌نها کرده‌یه‌کی ڕیازی نییه، به‌ڵکو یه‌ک حاڵه‌تی کۆمه‌ڵایه‌تیه‌و له‌په‌یوه‌ندێکی ئاڵۆزی سیاسیو قانونی وله‌خه‌باتێکی چینایه‌تی ئاشکراو نه‌هێنیدا ده‌چیته پێشه‌وه، که‌ڕۆڵی ده‌وڵه‌ت، ئایدیۆلۆژیا، ئاماده‌یی چینی کڕیکارو ده‌سه‌لاتو قابیلیه‌ته‌کانی چینی بۆرژوازیو ئۆرگانه‌کانی فه‌رمان ڕه‌وایه‌تیدا، ده‌ڕواته پێشه‌وه.\n3/ له‌هاوکێشه‌ی سێهه‌مدا ده‌رده‌که‌وێت که‌هێزیکار له‌به‌رهه‌مهێنانی سه‌رمایه‌داریدا وه‌ک کاڵایه‌ک ئاڵوگۆڕ وکڕینو فرۆشتنی پێوه‌کراوه، به‌ڵام تایبه‌تمه‌ندی ئه‌م کالایه که‌له‌هه‌ر کالایه‌کیتر جیای ده‌کاته‌وه ئه‌وه‌یه که‌یه‌که‌م: کالایه‌کی زیندووه وتوانای داهێنانو ئافه‌ریده‌کردنی کاڵاکانی هه‌یه که‌هیچ کاڵایه‌کیتر ئه‌م قابیلیه‌ته‌ی نیه. ئینسانی کرێکار کاتێک که‌هێزی کاری خۆی ده‌فرۆشێت، توانای پسپۆڕی ماوه‌ی ته‌مه‌ن وحاله‌تی جه‌سته‌ییو ڕوحی خۆی سه‌رفده‌کات. به‌ڵام کرێکار له‌م کرده‌ی فرۆشی هێزی کاره‌دا، تاکێکی دابڕاو نییه، به‌ڵکو وه‌ک یه‌ک چینی کۆمه‌ڵایه‌تی ئاستی فرۆشی هێزی کاره‌که‌ی دووباره له‌په‌یوه‌ندێکی کۆمه‌ڵایه‌توی سیاسیدا له‌گه‌ڵ سه‌رمایه‌دارانو ده‌سه‌لاتکه‌یدا ده‌نوێنێ. هه‌ربۆیه، ئاستی هوشیاری وڕیکخراوبوون ومێژویی خه‌باتکارانه‌و جێکه‌وتنی ده‌ستکه‌وته‌کان، له‌پاڵ ته‌وه‌قوعاتی کۆمه‌لایه‌تیو ئاستی بژێوی که‌کرێکاران قه‌راریان تیا گرتووه.. هه‌موو ئه‌مانه کاریگه‌رییان ده‌بێت له‌سه‌ر شیواز وبڕی فرۆشتنی هێزیکاردا. دووه‌م: هێزی کار وه‌ک کاڵایه‌ک ئه‌و خاسیه‌ته‌ی هه‌یه که‌هیچ کالایه‌کیتر نیه‌تی، ئه‌وه‌یه که نه‌ک هه‌ر توانای خۆبه‌رهه‌مهێنانه‌وه‌ی هه‌یه، به‌ڵکو زیاده‌یه‌کیش ده‌خاته‌سه‌ر سه‌رمایه. به‌ڵام له‌کرده‌ی فرۆشی هێزی کاردا، کرێکار کرێیه‌ک وه‌رده‌گرێ که‌ئامانج لێی بۆ کرێکاره‌که، به‌ده‌ست هێنانی دراوێکه بۆ کڕینی پێداویسته‌یه‌کانی بژێوی (له‌وانه، خۆراک، پۆشاک، مه‌سکه‌ن، ته‌ندروستی، ..) ودووباره به‌رهه‌م هێنانه‌وه‌ی هێزی کارو چونه‌وه بۆسه‌رکار. سێهه‌م: هێزی کار وه‌ک کاڵایه‌ک چه‌ندایه‌تیه‌که‌ی به‌کات پیوانه ده‌کرێ، له‌کاتێکدا کالاکانیتر به‌پێی چه‌ندایه‌تیه‌که‌ی ده‌فرۆشرێ. بۆنمونه کریکارێکی بیناسازی یه‌کسه‌عات به10 دۆڵار و8سه‌عات کاری ڕۆژانه به80 دۆلار.. ئه‌مه به‌مانای ئه‌وه‌ی که‌کرێکاره‌که ڕۆژێک 8 سه‌عات کاری کردووه تا 80 دۆلار وه‌ک کرێ وه‌رگرێت وبه‌م پاره‌یه‌ش پێداویستیه‌کانی بژێوی له‌کۆماڵگادا بۆڕۆژێک دابین بکات.\n4/ بۆده‌رخستنی ئاستی زیده‌بایی له‌هاوکێشه‌ی سێهه‌مدا باشتره نمونه‌یه‌کی ڕیازی بخه‌ینه پێشچاو:\nتێچونی گشتی کاڵا = نرخی مه‌وادی سه‌ره‌تایی + نرخی به‌شێک له‌ئامرازه‌کان(سه‌رمه‌یه‌ی نه‌گۆڕ) + کرێ (سه‌رمایه‌ی گۆڕدراو). له‌مباره‌وه ئه‌گه‌ر سه‌رمایه‌دارێک 1ته‌ن لۆکه بۆ به‌رهه‌م هێنانی 2 هه‌زار مه‌تر قوماش به‌کار بهێنێ و وادابنێین که 1ته‌ن لۆکه به بڕی 1500دۆڵار کڕیوه و 300 دۆلاریش وه‌ک به‌شێک له‌نرخی گشتی ئامره‌زاکان، به‌حساب دێنێ و200 دۆلاریش دابنێ بۆ مه‌سروفاتی تر و800 دۆلاریش وه‌ک کرێ بدات به‌ژماره‌یه‌ک کرێکار بۆ 8 سه‌عات کار له‌ڕۆژێکدا، ئه‌وا کۆی تێچوی 2 هه‌زار مه‌تر قومشه‌که ده‌کاته 2800 دووهه‌زارو هه‌شسه‌د دۆلار. ئه‌گه‌ر سه‌رمایه‌داره‌که له‌بازاڕدا یه‌ک مه‌تر قوماشی به‌ده‌ستهاتوو بفرۆشیته‌وه به2دۆلار ئه‌وا 4هه‌زار دۆلاری بۆده‌گه‌ڕیته‌وه. خۆئه‌گه‌ر 2800 دۆلاری نرخی گشتی تیچوو له‌کاڵاکه ده‌رکه‌ین ئه‌وا 1200 هه‌زارو دووسه‌د دۆلاری قازانج کردووه. پرسیاری مارکس ئه‌وه‌یه که ئه‌م قازانجه له‌کویوه‌هاتووه؟\nئه‌گه‌ر نرخی 1ته‌ن لۆکه که1500 دۆلاره له‌گه‌ڵ 300 دۆلار نرخی به‌شی ئامرازه‌کان و 200 دۆلاری مه‌سره‌فی تر که‌کابرای سه‌رمه‌یدار سه‌رفی کردووه کۆبکه‌ینه‌وه ده‌کاته 2 هه‌زار دۆلار. ئه‌م ڕیژه‌یه له‌تێچوی قوماشه‌که به‌یه‌کسانیو به‌بێ ئه‌وه‌ی هیچ گۆرانێك(که‌میان زیاد) ڕوویدابێت، گواستراوه‌ته‌وه بۆ نرخی گشتی 2هه‌زار مه‌تر قوماشه‌که. وه‌ئه‌مه نیوه‌ی نرخی تێچووی 2هه‌زار مه‌تر قوماشه‌که‌یه که‌له‌بازاڕ به4 هه‌زار دۆلار فرۆشراوه‌ته‌وه. ئه‌وه‌شی که‌ماوه‌ته‌وه 2000 هه‌زار دۆلاره که‌له‌به‌رامبه‌ر 800 دۆلاری کرێدا به‌ده‌ستهاتووه. به‌م شیوه‌یه ده‌رده‌که‌وێت که‌هێزی کار وه‌ک کاڵایه‌کی زیند و له‌پڕۆسه‌ی به‌رهه‌مهێناندا(کرده‌ی گۆڕینی 1ته‌ن لۆکه بۆ 4هه‌زارمه‌تر قوماش) هه‌م نرخی خۆی به‌رهه‌م هێناوه‌ته‌وه وهه‌م زیاده‌یه‌کیش به‌بڕی 1200 هه‌زارو دوسه‌د دۆلار وه‌ک قازانج خستۆته گیرفانی سه‌رمایه‌داره‌که‌وه. ئه‌مه ئه‌وه ده‌گه‌یه‌نێت که له‌م نمونه‌یه‌دا نرخی واقعی هێزیکار 1200 دۆلاره نه‌ک 800 دۆلاره‌و 400 دۆڵاره‌که‌ی تری وه‌ک زیده‌بایی له‌هێزی کاره‌وه به‌شێوه‌ی قازانج خۆی گواستۆته‌وه بۆ نرخی گشتی قوماشه‌که. که‌سه‌ره‌نجام سه‌رمایه‌داره‌که به‌وهۆیه‌وه که‌خاوه‌نی سه‌رمایه‌و ئامرازه‌کانی به‌رهه‌م هێنانه ئه‌م بڕه له‌هێزی کاری به‌رهه‌مهاتوو ده‌با بۆخۆی ونادرێ به‌کرێکار.\n5/ مارکس له‌کتێبی “تێوه‌ریه‌کان ده‌رباره‌ی زێده‌بایی”دا، زێده‌بایی به‌رهه‌م هاتوو له‌ئاست وه‌گه‌ڕ خستنی گشت سه‌رمایه‌ی کۆمه‌ڵایه‌تی له‌بواری به‌رهه‌مهێنانی گشتی کۆمه‌ڵگادا و چه‌وسانه‌وه‌ی گشت هێزی کاردا، ئاناتۆمی ده‌کاو لێره‌شه‌وه قازانجی به‌شه‌کانی سه‌رمایه‌ی بازرگانی، سه‌رمایه‌ی بانکی وعه‌قارات دیاری ده‌کات. ئه‌مه به‌ومانایه‌ی که‌سه‌رمایه‌ی سه‌ناعی که‌به‌شی زۆری سه‌رمایه‌ی کۆمه‌ڵایه‌تی تیا چه‌قی به‌ستووه، ڕێژه‌ی زیده‌بایی گشتی له‌ڕیگای وه‌گه‌ڕخستنی گشت قه‌واره‌ی هێزی کاره‌وه به‌ده‌ست دێنێ وپاشا به‌شێک واز لێدێنی بۆ بازارگانانی گه‌وره‌و بچوک تا پرۆسه‌ی ساغکردنه‌وه‌ی کالاکان خێرابکاو بیخاته به‌رده‌م به‌کاربه‌رانه‌وه. هه‌روه‌ها به‌شیکیتر بۆ فایده‌ی بانگی وعه‌قارات جێدێڵی تا کرده‌ی ئالوگۆڕی دراو ومڵک وزه‌وی خێرابکا وبه‌م جۆره‌ش گه‌ڕدانی سه‌رمایه خیرابێته‌وه. له‌که‌نار ئه‌مانه‌شه‌وه سه‌رمایه‌دران به‌شێک له‌زێده‌بایی له‌ڕیگای باجه‌کانه‌وه به‌ده‌وله‌ت ده‌دات وه‌ک ده‌زگایه‌کی قه‌هریو قانونی ئه‌رکی پاراستنی بازاڕ وپه‌یوه‌ندیه‌که‌کانی به‌رهه‌مهێنانی سه‌رمایه‌داری به‌شیوازی خۆی به‌جێ بهێنی. که‌وایه قازانجی بازرگانان وفایده‌ی بانکیو خاوه‌ن موڵک وباجاکان، هه‌رهه‌مویان به‌شه پێکهاتوه‌کانی ئه‌و زێده‌باییه‌وه‌یه که‌هێزی کار له‌پڕۆسه‌ی به‌رهه‌مهێناندا زیادی کردووه بۆسه‌ر سه‌رمایه.  بێگومان له‌جه‌رگه‌ی په‌یوه‌ندیو هه‌ڵومه‌رجێکی به‌رهه‌م هێنانی ئاوادایه که‌سه‌رمایه په‌ره‌سه‌ندنی ئاسۆیی وستونی به‌خۆیه‌وه ده‌گریو که‌ڵه‌که‌ی بێسنوری خۆی تێده‌پيڕینێ وسه‌ره‌نجام کرده‌ی ئالوگۆڕی دارو وکاڵاکان تائاوپه‌ڕیده‌بات. وه‌سه‌ره‌نجام کارتله‌کان وناردنه‌ده‌ره‌وه‌ی سه‌رمایه، سه‌رهه‌ڵدانی سه‌رمایه‌ی مالیو سیسته‌می بانکیو بازاڕی زه‌به‌لاحی بۆرسه‌و پشتیوانه مالیو ئه‌و ئه‌وراقه‌کانی دراو… داده‌مه‌زرێنێ وڕیگاو شێوازی بێسنور له‌م ئالوگۆرانه‌دا دێنێته‌کایه‌وه. که‌دواجار له‌قه‌یرانه ئابوریه‌کاندا ڕووبه‌روی شکستو ته‌نگه‌به‌ری ده‌بنه‌وه.


بۆرسی نەوتی ئێرانی؛ خەونی بەنێودەوڵەتیبوون بە یارمەتی کەرتی تایبەت\n:: بێ نوسەر ئا:رەیحانە مەزاهری\nزیاتر لە ١٠ رۆژ لەو کاتە تێدەپەڕێت کە وەزیری نەوتی ئێران باسی لە ئامادەبوونی وەزارەتی نەوتی ژێر دەسەڵاتی کرد بۆ دەستپێکردنی قۆناغی سێهەمی خستنەڕووی نەونی خاو لە بازاری بۆرسەدا. ئەگەرچی هێشتا ئەم قۆناغە نەچووەتە بواری جێبەجێکردنەوە، بەڵام بەپێی وتەکانی بیژەن زەنگەنە، وەزیری نەوت، بریاڕوایە کە لەم قۆناغەدا ٣ ملیۆن بەرمیل نەوتی خاو بخرێتەروو. نەوتێک کە کەرتی تایبەت دەیکرێت و دۆزینەوەی کریار و هەناردکردنی دەگرێتەئەستۆ.\nوەزارەتی نەوتی ئێران دەڵێت لەم رێگەیەشەوە دەتوانرێت سزاکانی ئەمریکا تێپەڕێندرێت و هەروەها زەمینەیەک بۆ ئاشنابوونی کەرتی تایبەت لەگەڵ بۆرسی وزە دێتەکایەوە. هەرچەندە سەرەڕای جێبەجێکردنی دوو قۆناغی ئەم پرۆژەیە لە رابردوودا، پێدەچێت کەرتی تایبەت هێشتا بە نیگەرانییەوە بڕوانێتە دوارۆژی بۆرسی نەوت.\nبیرۆکەی دامەزراندنی بۆرسی وزە چۆن هاتەکایەوە؟\nبیرۆکەی دامەزراندنی بۆرسی وزە لە ئێران بۆ ساڵی ١٩٩٩ و دەوڵەتی حەوتەم دەگەڕێتەوە؛ ئامانجی خستنەکاری ئەم بۆرسە، دروستکردنی کاریگەری ئێرانە لەسەر رێڕەوی نرخدانانی جیهانی نەوتی خاو و هەروەها ئامادەبوونی کەرتی تایبەتە لەگەڵ کۆمپانیای میللی نەوتی ئێران بۆ فرۆشتنی نەوت و پێکهاتەکانی.\nیەکەمین قۆناغی جێبەجێکردنی ئەم بیرۆکەیە لە ساڵی ٢٠٠٧ و بە خستنەڕووی بەرهەمەکانی پترۆکیمیایی لە بۆرسی وزە دەستی پێکرد. قۆناغی دووەم لە سالی ٢٠٠٩ بریتی بوو لە دۆزینەوەی رێگایەک بوو بۆ هەناردەی بەرهەمەکانی پترۆکیمیایی لە رێگای بۆرسی کاڵا لە دورگەی کیش. قۆناغی سێهەم، خستنەڕووی نەوتی خاو لە بۆرس بوو کە لە مانگی ٧ی ٢٠١١ بۆنەی دەستپێکردنی بەڕێوەچوو، بەڵام دوای راگەیاندنی نرخی سەرەتایی، کەرتی تایبەت کشایەوە و لە کرداردا بیرۆکەی دامەزراندنی بۆرسی نەوت راگیرا.\nحەسەن ئیبن یوسف، راوێژکاری نێودەوڵەتی نەوت و غاز سەبارەت بە هۆکاری بەردەوامنەبوونی خستنەڕووی نەوتی خاو لە بۆرس لە رابردوودا بە بی بی سی وت: "ئێران بۆ خستنەڕووی نەوتی خاو لە بۆرسدا تووشی چەند کێشەیەک بوو؛ سەرباری کێشەی نرخدانان، بابەتێکیتر پەسەندکردنی شیاوێتی(احراز صلاحیت) کڕیاران بوو. بەم مانایەی کە نەوت تەنیا بەو کەس و کۆمپانیانە دەفرۆشرا کە یان پاڵاوتەیان هەبوو یان بەشێکی پاڵاوتەکەیان لەبەردستا بوو". بە وتەی ئەم شارەزای وزەیە "جۆری ئەو نەوتە خاوەی کە ئێران دەیخستەروو کێشەیەکیتر بوو؛ ئێران لەو کاتەدا نەوتی خاوی مەیدانی "بهرگان"ی(١) دەخستەڕوو کە لە جۆری نەوتێکی خاوی زۆر قورس و بە کوالێتی زۆر نزم بوو که کڕیارێکی وەهای نەبوو. کڕیاران هەروەها دەبوایە بەلانیکەمەوە ٥٠٠ هەزار بەرمیل نەوتیان بکڕیایە بۆ ئەوەی مامڵەکە ئەنجام بدرایە. ئیتر چونکە ئەم نەوتە خاوە کڕیاری کەمی لە جیهاندا هەیە، فرۆشتنی نەوت بەم شێوازە شیاو نەبوو".\nکریاڕانی نەوتی ئێران کێن؟\nبەوتەی بیژەن نامدار زەنگەنە، کۆمپانیاکانی کەرتی تایبەت یان ئەو کەسانەی کە بە دەستەبەرکردنی شیاوێتی(احراز صلاحیت) دەچنەناو بۆرس، تەنیا بە گەرەنتینامەی بانقی دەتوانن سەداسەد بە ریاڵ کڕینەکە ئەنجام بدەن. هەروەها ناوی کڕیار و فرۆشیار دەپارێزرا بۆ ئەوەی نەبێتە ئامانجی سزاکانی ئەمریکا.\nبەمشێوەیە هەرکەسێکی راستەقینە یان یاسایی کە بتوانێت بەلانیکەمەوە ٣٥ هەزار بەرمیل نەوت بکڕێت، دەتوانێت بچێتەناو بۆرسی نەوتی ئێران و ئەمە رێگایەکی نوێیە بۆ چوونەناوی وەبەرهێنەرە بچوکترەکان بۆ بازاری نەوت.\nفەرەیدون بەرکشلی، سەرۆکی پێشووی شاندی ئێران لە ئۆپێک سەبارەت بەم کڕیارانە بە بی بی سی وت:"کڕیارە سەرەکییەکانی نەوتی ئێران لە بۆرس، تەنیا کەسی راستەقینه نابێت چونکە هیچ کەسێک توانای کڕینی چەند هەزار بەرمیل یان هەبوونی رایەڵەی پێوست بۆ فرۆشتنی نەوتی نییە، بەڵکو کڕیاران، یان کۆمپانیا وابستەکانی بانقەکانن یان کۆمپانیایەکن کە سەرچاوەی دارایی بۆ وەبەرهێنانیان هەیە". هەورەها بەرکشلی رایگەیاند: "ژمارەیةکی زۆر لە کۆمپانیا گەورەکانی نەوتیی جیهان لە رێگەی کۆمپانیا بەربڵاوە بچووکەکانەوە خەریکی مامةڵە لەگەڵ ئێرانن. بۆ نمونە لە ئیستادا تەنانەت چەند کۆمپانیایەکی سەر بە کۆمپانیا گەورەکانی ئەمریکاش لە ئێران نەوت دەکڕن بەڵام ناوێک لەم کۆمپانیایانە ناهێنریت و دیار نییە کە پاڵاوتەی سەرەکی کە نەوتەکەی بۆ کڕاوە کامەیە".\nبەرکشلی سەبارەت به خراث بەکارهێنانی کەرتی تایبەت بۆ چوونەناو بۆرسی نەوت دەڵێت: " هۆکاری دامەزراندنی بۆرسی نەوت، رێگرتن لە خراث بەکارهێنانی دارایی بوو، بەڵام لەمجۆرە نمونانە هەمیشە بوونیان هەیە. ئەم بابەتەی کە لە بۆرسدا، نەوتی ئێران بکردرێت و دواتر کڕیاری نەبێت کە پارەی نەوتەکە بگەرێنێتەوە، نیگەرانییەکی گەورەیە کە بەردەوام بوونی هەیە. تەنانەت ئەم ئەگەرەش بوونی هەیە کە نەوتەکە بفرۆشن و پارەکە نەگەرێننەوە وەکو ئەوی کە چەند ساڵ لەمەوبەر روویدا کە هێزەکانی پۆلیس(نیروی انتظامي) نەوتیان فرۆشت بەڵام پارەکەی بۆ وەزارەتی نەوت نەگەڕاندەوە".\nبەهاتنە باسی بۆرسی نەوت، نیگەرانییەکان سەبارەت بە دووبارەبوونەوەی ئەزمونەکانی وەک دۆسیەی تۆمەتەکانی بابەک زەنجانی(٢) یان زەمینەخۆشکردنی ئەم بۆرسە بۆ سوودوەرگرتن لە رانتی(Rant) دراو و گەندەڵی زیادی کردووە.\nئیمان ناسری، بەرێوبەری بەشی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستی کۆمپانیای راوێژکارانی وزە FGE لەو شارەزایانەیە کە بە بی بی سیان وتووە:"راستە کە گەرەنتییەکانی پێویست بۆ رێگری لە گەندەڵی لەبەرچاو گیراوە، بەڵام تەنانەت نابێت متمانە بە گەرەنتییەبانقییەکانیش بکرێت چونکە چةندین جار بانقەکان پێشینەی چەندهەزار دۆلارییان داوە و هەرگیز نەگەڕاۆەتەوە بۆیان". ئەم شارەزای وزەیە بڕوای وایە کە "بەم رێگایە لە لایەک بازاڕی دەڵاڵی گەورەتر دەبێت و لە لایەکیترەوە پێویستە بۆ راکێشانی کریاڕانی کەرتی تایبەت داشکاندنی زیاتر پێشکەش بکرێت، هەروەها زەمینەی گەندەڵی دارایی و دۆسییەکانی وەک ئەوەی لە پێشووتر سەبارەت بە بابەک زەنجانی بینیم، زیاتر دەبێت".\nکەرتی تایبەتی "کەم ئەزمون"\nلە سالی ١٩٥٣ تاوەکو ئیستا، قۆرخی فرۆشتنی نەوت لە دەست کۆمپانیای میللی نەوت بووە. هەر لەبەر ئەم هۆکارە گروپێک لە رەخنەگرانی دامەزراندنی بۆرسی نەوت دەڵێن، کەرتی تایبەت توانا و ئەزمونی پێویستی لەم بوارەدا نییە و لەوانەیە بتوانێت بۆ ماوەیەکی کەم نەوتی ئێران بفرۆشێت بەڵام بەهۆی نەبوونی ئەزمونی پێویست، دەناسرێتەوە و لە لیستی رەشی سزاکان دادەنرێت.\nئیمان ناسری، کارناسی وزە لەمبارەیەوە دەلێت:"بنەمای دامەزراندنی بۆرسی نەوت بابەتێکی سیاسییە. ئەمەی کە لە ئیستادا مادام بەهۆی سزاکان ناتوانین نەوت بفرۆشین، دەبێت کەرتی تایبەت بهێنینە ناوەوە بەو هیوایەی کە بتوانێت یارمەتیدەرێک بێت، لە شوێنیکیتردا باو نییە، چونکە بابەتی فرۆشتنی نەوتیش لە بازاری ناوخۆ زۆر ئاڵۆزە. هۆکارەکەشی ئەمە نییە کە کەرتی تایبەت ناتوانێت ئەمکارە ئەنجام بدات بەڵکو میکانیزمی کڕین و فرۆشتن لە بازار بە شێوەیەکە کە کڕیاران متمانە بە هەر فرۆشیارێک ناکەن".\nبۆرسی نەوت لە دۆخێکدا دامەزراوە کە نرخی نەوت لە بازاری جیهانی لە هەڵبەزودابەزی زۆردایە و کەمبوونەوەیەکی بەرچاوی بەخۆوە بینیوە؛ رووداوێک کە بۆ بۆرسی تازەپێگەیشتووی وزەی ئێران و نرخدانانی نەوت لەم بۆرسە کێشەی زۆری دروست کرد. بەڵام لەگەڵ بوونی نیگەرانییەکان سەبارەت بە چۆنییەتی مامڵەکان لە بۆرسی نەوت، بەشێک لە راڤەکاران، دامەزراندنی بە هەنگاوێکی ئەرێنی دەزانن.\nفەرەیدون بەرکشلی، سەرۆکی پێشووی شاندی ئێران لە ئۆپێک بڕوای وایە کە ئەگەرچی بۆ دانانی بۆرسی نەوت درةنگ دەستبەکاربووە "بەڵام لە ئەگەری سەرکەوتنی، ئەم بۆرسە لەوانەیە بتوانێت نەخشەرێگایەکی نوێ بۆ ئێران بێت بۆ ئەوەی لە سەردەمی سزاکان بەشێک لە کێشەی هەناردەی نەوتی ئێران چارەسەر بکات". ئەگەرچی بە وتەی بەرکشلی گەرەنتی سەرکەوتنی ئەم بۆرسە ئەوەندە ئاسان نییە و پەیوەستە بە چەند هۆکارێکی وەک پێگەی ئێران لە ناوچەکە و پەیوەندی ئەم وڵاتە لەگەڵ درواسێکانی بەتایبەتی عەرەبستانی سعودی و هەروەها رێژەی داوکاری بازاڕی جیهانی بۆ نەوت.\nلەگەل ئەمەشدا حوسێن ئین یوسف، کارناسی وزە، فرۆشتنی نەوت لە بۆرسدا بە رێگایەک دەزانێت کە دەرخەری ئەوەیە کە ئێران لە سەردەمی سزاکان، تەنانەت ئەگەر نەوتەکەی بە داشکاندنی گەورە فرۆشتووە بەڵام زیانی نەکردووە؛ چونکە بۆ ئێران نەفرۆشتنی نەوت بە مانای زیان دێت.\nلە پشت ئامانجی سووڕانەوە بە دەوری سزاکان بە هۆی کەرتی تایبەت و رێگرییە چاوەڕوانکراوەکانی بەردەم ئەم رێگەیە، پێدەچێت ئێران ئامانجی گەورەتری هەبێت کە وابستەیە بە دواڕۆژیکی جێگیر و مانەوەی ئەم بۆرسە تازەپێگەیشتووە. هەروەک راڤەکارانی وەک بەرکشلی ئاماژەیان پێداوە، ئامانجی کۆتایی پێکەوەنانی ئەم بۆرسە "بەنێودەوڵەتیکردنی نەوتی ئێران" دەزانێت. سەرۆکی پێشووی شاندی ئێران لە ئۆپێک ئەوە دووپات دەکاتەوە کە "ئامانج ئەوەیە کە لە کۆتاییدا بەشێک لە سەرمایەی کۆمپانیای میللی نەوتی ئێران لە بۆرسەکانی جیهان مامڵە دەکرێت". بابەتێک کە لە سەردەمی سزاکان لەوانەیە شیاو نەبێت و بە بەرزەفڕانە لێکبدرێتەوە.\n(١) ناوچەی بەهرەگانسەر(بهرگانسر) کۆنترین ناوچەی نەوتیی ئێرانە و دەکەوێتە باکوری پارێزگای بوشەهر لە ناوچەی بەهرەگان کە دەوڵەمەندە بە نەوتی خاو.\n(٢) گەورە بازرگان و میلیاردێری ئێرانییە کە ساڵی ٢٠١٣ بە تۆمەتی گەندەڵی دەستگیر کرا و ساڵی ٢٠١٦ دادگا بڕیاری لەسێدارەدانی بۆ دەرکرد کە تاوەکو ئیستا جێبەجێنەکراوە.


گازپرۆمى ڕوسى به‌رهه‌مهێنانى نەوتى گەرمیانى گەیاندۆتە 35 هه‌زار به‌رمیلى ڕۆژانە\n"به‌رهه‌مى كه‌ڵه‌كه‌بوو گه‌یشتووه‌ته یه‌ك ملیۆن تۆن نەوت"\n15:54 پێنج شه‌ممه 16 ئایار 2019\nكۆمپانیاى گازپرۆمى ڕوسى بڵاویكرده‌وه، له گه‌رمیان توانیویانه ئاستى به‌رهه‌مهێنانى نەوت بۆ 35 هه‌زار به‌رمیلى ڕۆژانه به‌رزبكه‌نه‌وه.\nبه گوێره‌ى ڕاگه‌یه‌ندراوێكى كۆمپانیاى گازپرۆمى ڕوسى كه بڵاویكردووه‌ته‌وه، ڕایگه‌یاندووه، توانیویانه ئاستى به‌رهه‌مهێنانى نەوت به ڕێژه‌ى 25% به‌رزبكه‌نه‌وه و بیگه‌یه‌نن به 35 هه‌زار به‌رمیلى ڕۆژانه، ئەوەشى ئاشکراکردووە، به‌رهه‌مى كه‌ڵه‌كه‌بوو گه‌یشتووه‌ته یه‌ك ملیۆن تۆن له‌ماوه‌ى چوار ساڵى ڕابردوودا.\nکۆمپانیا ڕوسییەکە ئه‌وه‌شى ڕاگه‌یاندووه، ساڵى 2011 توانیویانه وه‌به‌رهێنانى نه‌وتى له گه‌رمیان ئه‌نجامبده‌ن كه پێكهاتوه له كێڵگه‌ى سه‌رقه‌ڵا، له ساڵى 2015وه به‌رهه‌میان هه‌بووه، لە ساڵى 2018شدا به لێدانى بیرى سێهه‌م توانیویانه ئاستى به‌رهه‌مهێنان بگه‌یه‌نن به 12 هه‌زار به‌رمیلى ڕۆژانه، ئێستاش بەرهەمهێنانیان بەرز کردۆتەوە بۆ 35 هه‌زار به‌رمیل نەوتى ڕۆژانە.\nگازپرۆمى کە كۆمپانیاى نیشتمانى نه‌وتى ڕوسیایە، ئاماژه‌ى به پێشكه‌وتنه ته‌كنیکییەکان له بوارى ژێرخانى نه‌وتى گەرمیان كردووه، کە توانیویانە دوو كۆگاى نه‌وتى دروستبكات به تواناى هه‌ڵگرتنى 17 هه‌زار به‌رمیل نه‌وت، ئەوەش جگه له دروستكردنى یه‌كه‌كى ئاوى به تواناى به‌رهه‌مێنانى 5 هەزار به‌رمیلى ڕۆژانه.\nلاى خۆیەوە سێرگى پیترۆف سه‌رۆكى جێبه‌جێكارى كۆمپانیاى گازپرۆمى روسى له ڕۆژهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاست، له‌باره‌ى پێشكه‌وتنەکانى کۆمپانیاکەیەوە لە گەرمیان ئاشکراى کردووە: “به‌رهه‌مێنانى 2 ملیۆن تۆن نه‌وت له كێڵگه‌ى سه‌رقه‌ڵاى گەرمیان خاڵێكى گرنگه به ئاڕاسته‌ى گه‌شه‌كردن، به‌و پێیه‌ى ئێمه له ماوه‌ى چوار ساڵى ڕابردوودا پلانێكى گه‌وره‌مان جێبه‌جێكرد، له بوونیادنانى سێ بیرى نه‌وت له كیڵگه‌ى سه‌رقه‌ڵا له ئێستاشدا كاره‌كانمان ده‌چنه قۆناغێكى نوێوە”.\nبەرپرسێکی دیاری ئۆپۆزسیۆنی سوریا کورد بە ئاژەڵ و مێروو ناودەبات و ستایشی سەدام دەکات\n12:08 شه‌ممه 17 ئاب 2019\nئێران.. گەورەترین فەرشی بەدەست چندراو نمایشکرا [وێنە]\n600 مەتر چوارگۆشەیە و کێشی سێ تۆنە\n10:53 هه‌ینی 02 ئاب 2019\n16:10 سێ شه‌ممه 06 ئاب 2019\nچیتر مۆر لە پاسپۆرتی ئەو گەشتیارانە نادرێت کە سەردانی ئێران دەکەن\n12:12 دوو شه‌ممه 29 ته‌موز 2019\nئاكرێ.. سێ كه‌س هێرش ده‌كه‌نه سه‌ر پۆلیسێكی هاتووچۆ [ڤیدیۆ]\nمەککە.. وتارى هه‌ینى بۆ زیارەتکارە کوردەکان به‌زمانى كوردى خوێندرایەوە\n13:09 هه‌ینی 02 ئاب 2019\n13:14 هه‌ینی 16 ئاب 2019\nهاتوچۆى سلێمانى: لە دوو ڕوداوی هاتوچۆدا دوو شۆفێری ماتۆڕسکیل گیانیان لەدەستدا\n14:26 سێ شه‌ممه 30 ته‌موز 2019\nنابینایەک لە دهۆک هەشت کتێبی نوسیوە و وەرگێڕنی فەڕەنسی و ئەڵمانی دەکات\n14:14 هه‌ینی 16 ئاب 2019\nلەسەر “کێشەی دوژمنداری” کوڕ و باوکێک لە هەولێر کوژران


نووچە نێت | ڕاستگۆیی بێ لایەنی| بۆ دووه‌م رۆژ خۆپیشاندانى ناوچه عه‌ره‌بنشینه‌كانى ئێران به‌رده‌وامه\nJuly 2021 17 - 12:27:51\nهاوکات لەگەڵ بەردەوامی خۆپیشاندانەکان بە هۆی بێئاوی لە پارێزگای خوزستانی ئێران، نوێنەرێکی پەرلەمانی ئەو وڵاتە، وێڕای ئاماژەدان بە بارودۆخی ئەو پارێزگایە، رەخنەی لە پلانی گواستنەوەی ئاو گرتووە و گوتوویەتی ئاسایشی ئەو پارێزگایە کەوتووەتە مەترسییەوە.\nئەمڕۆ شەممە ١٧ی تەمووزی ٢٠٢١، ئاژانسی هەواڵی "بی بی سی" بڵاوی کردەوە، لە دووەم شەوی خۆپیشاندانەکان لە پارێزگای خوزستان، خەڵکی شارە جیاجیاکان، بۆ دەربڕینی ناڕەزایەتی خۆیان لە بێئاوی، چوونە سەر شەقامەکان و لە دژی بەرپرسان دروشمیان گووتەوە.\nبەگوێرەی وێنە و ڤیدیۆکان، خۆپیشاندەران بەشێک لە جادەی ئەهواز- ئەندیمشکیان بۆ ماوەیەک داخست.\nعەبدوڵا ئیزەدپەنا، نوێنەری ئیزە و باغلمەک لە پەرلەمان، گوتوویەتی، خوزستان پارێزگایەکی گرنگە بۆ ئێران و "نەبوونی ئاسایش لە خوزستان، بە واتای نەبوونی ئاسایشە لە هەموو ئێران". ئیزەدپەنا گوتوویەتی، ئاسایشی خوزستان "بە هۆی هەڵەی مرۆیی و بڕیاری ناگونجاو کەوتووەتە مەترسییەوە".\nئیزەدپەنا، داوای کۆتاییهێنان بە هەوڵەکان بۆ گواستنەوەی ئاوی کردووە و گوتوویەتی "وشکەساڵی لایەنێکی باسەکەیە. ئەوە گواستنەوەی ئاوە کە خوزستانی رووبەڕووی ئەم دۆخە کردووەتەوە".\nبە گوتەی بەرپرسانی ئێران، وڵاتەکەیان ئەمساڵ تووشی وشکەساڵییەکی قووڕس و بێ وێنە بووەتەوە.\nلە چەند رۆژی رابردوودا، لە شارە جیاجیاکانی پارێزگای خوزستان، چەندین خۆپیشاندان بۆ دەربڕینی ناڕەزایەتی بە کەمئاوی بەڕێوەچوون.\nوەک کاردانەوەیەک بەرامبەر خۆپیشاندانەکان، قاسم سلێمانی دەشتەکی، پارێزگاری خوزستان گوتوویەتی، قەیرانی ئاوی ئەو پارێزگایە لە کۆبوونەوەی سێ سەرۆکی باڵای ئێران (سەرۆکی حکومەت، پەرلەمان و دەزگای داد) تاوتوێ دەکرێت.\nقاسم سلێمانی دەشتەکی گوتوویەتی، "ئەمساڵ رووبەڕووی گوشارێکی قورسی کەمئاوی بووینەتەوە و ئاوی پاشکەوتکراوی پشت بەنداوەکان ئێجگار کەمە".\nلە ساڵانی رابردوودا گواستنەوەی ئاو لە پارێزگای خوزستانەوە بۆ شوێنەکانی تری ئێران، چەندین جار کاردانەوەی دانیشتووان و بەرپرسانی ئەو پارێزگایە لێکەوتووەتەوە. رەخنەگرانی ئەو پلانە دەڵێن، گواستنەوەی ئاوی ئەو پارێزگایە بۆ ناوچەکانی تری ئێران، دەبێتە هۆی وشکبوونی سەرچاوەکانی ئاوی ئەو پارێزگایە.\nنوێنەری خوزستان لە ئەنجومەنی شارەزایانیش، وێڕای ئاماژەدان بە گواستنەوەی ئاوی ئەو پارێزگایە لە سەروبەندی کەمئاویی ئێستادا، داوای داخستنی کاتی هەندێ لە کەناڵەکانی گواستنەوەی ئاوی کردووە.\nبەرپرسی رێکخراوی ئاو و کارەبای خوزستانیش گوتوویەتی، بە هۆی کەمبوونەوەی رێژەی ئاوی پاشکەوتکراوی خوزستان، پێشبینی دەکرێت لە چەند مانگی داهاتوودا، شارەکانی ئابادان و خوڕەمشار رووبەڕووی دۆخیكی دژوار ببنەوە.\nئەمساڵ یەکێکە بووە لە گەرمترین ساڵەکانی پارێزگای خوزستان و بەرزبوونەوەی پلەی گەرما بووەتە هۆی ئەوەی چەند رۆژێک داودەزگا حکومییەکان دابخرێن.\nئەو پارێزگایە، وەک ناوچەکانی تری ئێران، ئەمساڵ رووبەڕووی قەیرانی وشکەساڵی و کەمبوونی رێژەی بارانبارین بووەتەوە. لە چەند هەفتەی رابردوودا، چەندین کۆبوونەوە لە شارە جیاجیاکانی ئێران بە مەبەستی دەربڕینی ناڕەزایی لە پچڕانی کارەبا و کەمئاویی بەڕێوە چوون.\nحەسەن رۆحانی، سەرۆک کۆماری ئێران، کە دوایین هەفتەکانی دەسەڵاتدارێتی کابینەکەی تێدەپەڕێنێت، پێشتر گوتبووی: "ئێران ئەمساڵ تووشى وشکەساڵی بێ وێنە بووەتەوە و ڕێژەی بارین لە بەراورد لەگەڵ ساڵی رابردوو ٥٢٪ کەمی کردووە".\nجگە لە خوزستان، پارێزگاکانی سیستان و بەلووچستان، خوراسان، هۆرمۆزگان و کرمانیش، تووشی کەمئاوی بێ وێنە بوونەتەوە.


له یادی كۆچی دوایی هونه‌رمه‌ند شه‌ماڵ سائیب دا\n7/11/2019 - 15:28\nله ساڵی ١٩٥٦وه وه‌ك ده‌نگێكی نوێ و هونه‌رمه‌ندێكی نوێكار هاتۆته‌گۆڕه‌پانی ئاوازو گۆرانی كوردی\nشه‌ماڵ جه‌لال سائیب، مامۆستا، مۆسیقاژه‌ن و نوێكه‌ره‌وه‌ی هونه‌ری كوردی بووه، له‌دایكبووی شاری سلێمانییه،به‌هۆی پیشه‌ی باوكییه‌وه كه قایمقام بووه، كاری له‌زۆرێك له‌قه‌زاكان كارو فرمانی ئه‌نجامداوه.\nشه‌ماڵ سائیب ..له ساڵی ١٩٥٦دا خوێندنی زانكۆی ته‌واوكردووه و بڕوانامه‌ی به‌كالۆریۆسی له مێژوو وه‌رگرتووه.\nله دوا دوای ساڵی ١٩٦٣دا چۆته ئه‌مه‌ریكا بۆ ته‌واوكردنی خوێندنی باڵاو بڕوانامه‌ی ماسته‌ری له‌ئه‌ده‌بدا وه‌رگرتووه، كه گه‌ڕاوه‌ته‌وه كوردستان له ساڵی ١٩٧١دا له زانكۆی سلێمانی كراوه به مامۆستای یاریده‌ده‌ر له كۆلێژی ئاداب،\nئه‌م هونه‌رمه‌نده لێهاتووه له ساڵی ١٩٥٦وه وه‌ك ده‌نگێكی نوێ و هونه‌رمه‌ندێكی نوێكار هاتۆته‌گۆڕه‌پانی ئاوازو گۆرانی كوردی و گه‌لێك گۆرانی كوردی و گه‌لێك گۆرانی سه‌ركه‌وتووی وه‌ك "شوانه هۆ شوانه" و "به‌رده به‌رده" و "هاتی بۆ هاتی" و "هاتم هاتم" و "هه‌ره له‌یلێ" و "جوان ئێمه جوانین" و "بارزانی" و "زوله‌یخا"ی داناو به‌ده‌نگه خۆش و زۆڵاڵه‌كه‌ی گوتنی و سه‌ركه‌وتنێكی گه‌وره‌ی به‌ده‌ستهێنا.\nله ١٩٨٦/١١/٧دا گۆرانیبێژی نوێكه‌ره‌وه‌ی هونه‌ری گۆرانی كوردی له ئه‌نجامی نه‌خۆشییه‌كی درێژخایه‌ن له هه‌ولێر كۆچی دواییكرد\nسه‌رچاوه/ مه ڵبه‌ندی گۆرانی و ئاوازی ره‌سه‌نی كوردی


بەبۆنەی ٧٥ـەمین ساڵڕۆژی دامەزرانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران پارتی ئازادیی کوردستان پەیامێکی پیرۆزبایی بۆ حیزبی دێموکرات نارد.\nبەڕێز: دەزگای پێوەندییە گشتییەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران\nخۆشحاڵین لەلایەن مەجلیسی گشتی و کۆمیتەی ناوەندیی پارتی ئازادی کوردستانەوە بەبۆنەی یووبیلی ئەڵماسیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران، پیرۆزبایی گەرم پێشکەشی ڕێبەرایەتی و سەرجەم ڕیزەکانی حدکا و دۆستان و لایەنگرانی بکەین. هەروەها لەم بۆنەیەدا سڵاو دەنێرین بۆ گیانی ڕێبەران و تێکۆشەرانی شەهیدی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران کە لە کاروانی خەباتی ٧٥ ساڵەدا، گیانیان بەختی وەدەستهێنانی ماف و ئازادییەکانی کورد و ئامانجەکانی حیزبەکەیان کردووە.\nپارتی ئازادی کوردستان PAK هەمیشە سەرەڕای جیاوازییەکان، بەڕێز و بایەخەوە ڕوانیویەتە، خەبات و تێکۆشانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران و پێگەی لە بزاڤی ڕزگاریخوازیی ڕۆژهەڵاتی کوردستاندا و لە هەندێک وێستگە و بڕگەی گرینگ وهەستیاری سێ دەیەی ڕابردوودا لە ڕووبەڕووبوونەوەی هەڕەشەکاندا هاوکار بوون و پشتیان بەیەکەوە بووە.\nهەڤاڵانی بەڕێز، ئەم بۆنەیە بە دەرفەت دەزانین کە لە سەر پەرەپێدانی پێوەندییەکانمان و کارکردن لە سەر پێکهێنانی بەرەیەکی یەکگرتووی کوردستانی لەپێناو ئەستاندنی مافی دیاریکردنی چارەنووسی سیاسی خەڵکی ڕۆژهەڵاتی کوردستان و پێکهێنانی دەزگا و دامەزراوەی نیشتمانی و بەهێزکردنی لەشکری نەتەوەیی و نیشتمانی ناحیزبیی ڕۆژهەڵاتی کوردستان پێدابگرین.\nلە گەڵ ڕیز و پیرۆزبایی دووبارەدا\nکۆمیتەی پێوەندییە گشتییەکان\n١٥ی گەلاوێژی ٢٧٢٠ک


ڤاته‌نفاڵ به نیازه کۆمپانیاکه بفرۆشێت - Radio Sweden Kurdish - رادیۆی سوید Radyoya Swêdê | Sveriges Radio\nڤاته‌نفاڵ به نیازه کۆمپانیاکه بفرۆشێت\nبڵاو کرایه‌وه onsdag 11 november 2009 kl 17.16\nگه‌وره کۆمپانیای حوکوومی کاره‌با، ڤاته‌نفال پلانی فرۆشتنی کۆمپانیاکه‌ی به که‌رتی تایبه‌ت داناوه، ئه‌م زانیارییه که له به‌ڵگه‌نامه‌یه‌کی نهێنی کۆمپانیاکه‌دا هاتووه له‌لایه‌ن به‌شی هه‌واڵه‌کانی تێڤێ فیراوه ئاشکرابووه. نرخی فرۆشتنی ڤاته‌نفال نزیکه‌ی 50 ملیارد کرۆنێکه و گوایا ئه‌و بڕه پاره‌یه بۆ سه‌رمایه‌گوزاری له بواری وزه‌ی ئه‌تۆمیدا له به‌ریتانیا به‌کارده‌هێنرێت. ڤاته‌نفاڵ تا ئێستا ئه‌م زانیارییانه‌ی پشت ڕاست نه‌کردۆته‌وه.\n- ئێمه چه‌ند مامه‌ڵه‌یه‌کی کڕین و فرۆشتنمان هه‌یه، به‌رپرسی ڕۆژنامه‌وانی کۆمپانیای ڤاته‌نفال ئێریک ڤۆن هوفستێن ده‌ڵێت ئێمه ناتوانین وه‌ڵامی هه‌موو جۆره هه‌ڵبه‌ستراوێکیش بده‌ینه‌وه، ده‌توانین قسه ته‌نها له‌سه‌ر ئه‌و مامه‌ڵانه بکه‌ین که ڕێکه‌وتنیان له‌سه‌ر کراوه.\nجێی باسه هه‌واڵی فرۆشتنی گه‌وره‌کۆمپاناییی ڤاته‌نفال بۆته جێی ناڕه‌زایی و بێزاریی زۆر لایه‌ن وه‌ک سه‌ندیکاکان و لایه‌نه سیاسییه‌کان که داوا ده‌که‌ن سه‌رۆکی ڤاته‌نفال لارش گێ یوسفسۆن که به پلاندانه‌ری ئه‌و فرۆشتنه داده‌نرێت واز له کاره‌که‌ی بهێنێت. جگه له پارتی چه‌پیش که ناڕازییه به‌م فرۆشتنه‌و وپارتی ژینگه که داوای گفتۆگۆیه‌کی په‌رله‌مانیان کردووه داوا کراوه وه‌زیری بازرگانی مۆد ئولوفسۆن ئه‌م کاره بوه‌ستێنێت. و سۆسیالدیموکراته‌کانیش هاوڕای ئه‌م به‌ره دژه‌ن.\nوته‌بێژیی پرسه بازرگانییه‌کانی سۆسیالدیموکراته‌کان توماس ئێنێروت ده‌ڵێت گه‌ربێتو ئه‌و زانیارییانه ڕاست بن ئه‌وا فرۆشتن و به‌تایبه‌تکردنی کۆمپانیایه‌کی وا گه‌وره و گرنگی ژێرخانی وڵاته‌که په‌سه‌ند نییه و پرسێکه ده‌بێت ببرێته په‌رله‌مان. جێی باسه کۆمپانیای ڤاته‌نفاڵ تۆڕی کاره‌با و خزمه‌تگوزاری له‌و جۆره بۆ نزیکه‌ی 850 هه‌زار ماڵ و کارگه له سویددا دابین ده‌کات.


ڕۆژانە ٥٠ کەس بە ڕووداوی هات و چۆ گیانیان لە دەست دەدەن \nڕۆژانە ٥٠ کەس بە ڕووداوی هات و چۆ گیانیان لە دەست دەدەن\nسەرۆکی ڕێکخراوی بەڕێوەبەرایەتی و کۆنتڕۆڵی قەیرانی کۆماری ئیسلامی دەڵێت؛ لە جاددەکانی ئێران نزیکەی ١٧ هەزار کەس لە ساڵدا گیانیان لە دەست دەدەن کە بە واتایەکی تر دەکاتە ڕۆژانە ٥٠ کەس و لە لایەکی دیکەوە ٢٥٠ کەسیش بریندار و کەم ئەندام دەبن و لەو ڕێژەیە ١٠٪یان یەکێک لە ئەندامانی لەشیان لە دەست دەدەن و ٣٠٪ی ئەم کەسانەش بە کە ئەندامانی ئێران زیاد دەبن.\nئیسماعیل نەجار وتوویەتی، ڕووداوەکانی هات و چۆ، چوونە دەرەوەی پارە و تێچووی گەورەی بە دواوە دەبێت و دام و دەزگا پێوەندیدارەکان هەر لە پۆلیس، ئۆرژانس، مانگی سوور، ڕاهداری و وەزارەتی ڕێگەوبان و شارسازی و بەڕێوەبەرایەتی پێکدادانەکان لێی بەرپرسن.\nکوژرانی ١٧ هەزار کەس لە ساڵدا بە پێی ستانداردە جیهانییەکان کارەساتە کە هەروەک ئیسماعیل نەجار باسی کردووە دام و دەزگا دەوڵەتییەکان لێی بەرپرسیارن. خراپی جاددە و ڕێگاوبان، لە خوارەوە بوونی کوالیتەی ئۆتۆمبیلەکان (بەرهەم هێنان و هاوردە کردنی ئۆتۆمبیل لە پاوانی دەسەڵات و بەرپرسانی کۆماری ئیسلامی دایە) و پانبەند نەبوونی شۆفیرەکان بە ڕێنماییەکانی هات و چۆ سێ هۆکاری سەرەکی ڕوودانی هاتوچۆن لە ئێران.\nلە ناوچە کوردستانییەکان بە هۆی سیاسەتی هەڵاواردنی بەرپرسانی کۆماری ئیسلامی و ڕوانینی ئەمنییەتی بەو ناوچانە لە خزمەتگوزاری ستانداردی ڕێگەوبان خۆیان دەدزنەوە و بەکردەوە ڕێ بۆ کارەساتی هات و چۆ لە ناوچە کوردستانییەکان خۆش دەکەن.


کۆمەڵکوژی ئیزەدییەکان لە سەردەمی عوسمانیدا – History Of Kurdistan\nHome / بەشی مێژووی كورد / کۆمەڵکوژی ئیزەدییەکان لە سەردەمی عوسمانیدا\ndidar othman 2016-05-04\tبەشی مێژووی كورد, مێژووى سەدەکانى ناوەڕاستى کورد لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە کۆمەڵکوژی ئیزەدییەکان لە سەردەمی عوسمانیدا 11,417 Views\nلە ئینگلیزیەوە: نەبەز هێمن\nخاڵی دەستپێکی هێرش بۆ سەر ئیزەدییەکان لە مێژوودا، لە ساڵی ٦٣٠ی بەر لە زایین، پێش سەردەمی عوسمانی و دەستبەجێ دوای سەرهەڵدانی ئایینی ئیسلام بووە. ئیزەدییەکان ناچار کران ئیسلام بێنن، گەرچی زۆرینەیان ئەمەیان قەبوڵ نەکرد. (سەرچاوە، ماڵپەڕی سەرەوە ٢٠٠٩.) نووسەری ئاشووری “هێرمس ئەبوونا”، دەگێڕێتەوە کە لە ماوەی سەدەکانی سەرەتای هەزارەی دووهەم، مەسیحییەکان و کوردە ئیزەدییەکان بەردەوام لە ژێڕ هێرش و پەلامارەکانی مووسڵمانەکاندا بوون. مووسڵ بە دەیان جار تاڵان کرا و دانیشتووانی ناچار کران ئیسلام بێنن. (ئەبوونا، ٢٠٠٨، ل.٩٦) بە پێی لێدوانی ڕۆژنامەنووس “فێلیسیتی ئاربوتنۆت“، عوسمانییەکان بیست کۆمەڵکوژیگەورەیان لە سەر ئیزەدییەکان لە نێوان ساڵانی١٦٤٠ و ١٩١٠ بەڕێوە بردووە. ئەو کۆمەڵکوژییانە دەسبەجی دوای پەیمانی“زوهاب” دەسپێکران. (“ئاربونت“).\nماڵپەری “ئیزەدی تروت ئۆرگ“، لە سەر ئینتێرنێت باس لە ٧٢ کۆمەڵکوژی ئیزەدییەکان لە نێوان ساڵانی ٦٣٠ و ١٩١٧دا دەکات. وادێتە بەرچاو کە بەردەوان شەڕێکی هەمیشەیی لە نێوان کوردانی ئیزەدی و مووسڵمانەکان (کوردانی مووسڵمان)، سپای مۆغۆڵ بە سەرکردایەتی “هۆلاکۆ“خان، فارسەکان و عوسمانییەکان دا بووە. زۆڕێک لەو شەڕانە لە دەرەوەی ئەو هەرێمەیە ڕوویداوە کە ئێستاکە ئیزەدییەکان لێی نیشتەجێن. ئەمە نیشان دەدات کە لە سەردەمی زوو، هەژماری خەڵک و بەربڵاوی هەرێمی ئیزەدییەکان زۆر زیاتر لەوەبووە کە ئێستە هەیە. ئاماژەکان باس لەو شەڕانە لە ناوچەکە دەکەن، شەڕی ناوچەی “شەنگال“(سەنجار)، شەڕی چیاکانی “هەکاری“(نێوان ساڵانی ١٤١٤و ٩٨٠ی پ. ز)، شەڕی ناوچەی ڕووباری “زاپ” یان “زێی بادینان“یان زاپی مەزن (١٧٤٣ تا ١٧٣٣)، شەڕی نزیک مووسڵ و شەڕی “ئاکرێ”، لە ساڵی ١٨٣٣ی پێش زایین. بە پێی نووسینەکانی “هێرمس ئەبوونا“، ئیزەدییەکان سەرەتا خاوەنی حەشیمەتێکی بەرچاو و زۆر بوون تاکوو سەدەی شەشەم، بەڵام لە سەدەی حەوتەمدا ڕێژەیان ڕووی لە کەمی کردووە تاکوو بوونەتە کەمینە.(ئەبوونا، ٢٠٠٨، ل.١٥٨)\nزوڵم و زۆڕی لە هەمبەر ئیزەدییەکان لە “شەنگال“(سەنجار) و “شێخان” لە ساڵانی ١٨٣١ و ١٨٣٣ چڕ و پڕ دەبێت، عوسمانییەکان شەڕەکانیان بە بەشداری هێزەکانی محەمەد پاشای ڕواندوز(ئەبوونا ٢٠٠٨، ١٦٩–١٧٠) درێژە پێدەدەن. لە سەردەمی بشێوی ڕووخانی دەوڵەتی عوسمانی، چارەنووسی شاری مووسڵ یەکێک لە گرنگترین و سەخت ترین کێشەکان بوو بە جۆرێک کە کاری کردە سەر ئیزەدییەکانیش. وڵات و زێدی ئەوان لە بواری نەفتەوە زۆر دەوڵەمەند بوو و ئەوەش بوو بە ڕاکێشانی زلهێزەکان. چەند کۆمەڵکوژی و ژێنۆساید لە زەمەنی دەوڵەتی عوسمانی لە نێوان ساڵانی ١٩١٥ و ١٩١٨ ڕوویان دا:\nجیا لە ژێنۆسایدی بە ناوبانگی ئەرمەنییەکان، ئاشوورییەکان و یۆنانییەکانیش کۆمەڵکوژی کران. هەنووکە کۆمەڵکوژی هاوشێوەی ئیزەدییەکان لە بیر چوونەوە. وتارێکی نەناسراو لە سەر ئەنتەرنێت و ڵاپەڕەی جی.پی.ئێن بۆ پێشگرتن لە نەسل کوژی دەڵێت ٢٠٠هەزار ئیزەدی لەو ساڵانە دا کوژراون، و هەژمارێکی زۆر لەوان لە دەرەوەی قەزای شەنگال(سەنجار) ن: لە عێراق(چیاکانی شەنگال،“سەنجار“)، ١٠٠ هەزار قوربانی،، لە تورکیا لە “باتمان“،(ئێلیح) و “ئامەد“(دیاربەکر)، ١٢هەزار قوربانی، لە سووریا(قامیشلی)، ١٥ هەزار قوربانی، لە “ئەرمەنستان” ١٢هەزار و پێنسەت قوربانی و لە “گۆرجستان” یان “جۆرجیا” ٣٠٠٠هەزار قوربانی. قسە کردن لەوبارە زۆر سەختە کە تا چەندەدەتوانین بە ئەرقام و ژمارەکان بڕوا بکەین، بەڵام ڕوون و ئاشکرایە کە بەرزاییەکانی شەنگال(سەنجار) لەو پڕیشکی ئاگرە نەک بە دوور نەبووە بەڵکوو بۆ خۆی لە ژێڕ ئاگر و ناو ئاگردا بووە کاتێ جیهان و وڵاتانی دەور و پشتی لە ناو ئاگر دەسووتان. ئەمە پێویستی بە لێکۆڵینەوە و شیکاری هەیە داخوا لەو کاتە سەختانە دا چی بە سەر ئیزەدییەکاندا هاتووە؟\nبڵاوکراوەی “لالی” ژمارە ٣٥، باس لە هەزاران ئیزەدی لە “سەرحەد” لە پاش دامەزرانی کۆماری تورکیا دەکا (ئاگری، وان، قارس و مووش)، بۆتان( جوودی، سلۆپی، قڵابان یان “ئولوودەرە”) و شڕناخ و سێرت، ریحا(ئۆرفا)، ئانتەپ و ماردین. لە ماوەی کۆمەڵکوژی ئەرمەنییەکان، ئیزەدییەکانیش لە لایەن تاقم و گروپی سەر بە دەوڵەتی تورکیا دەکوژران. (سەرچاوە: ئیزەدییەکان و ئیزەدییزم ٢٠١٢، ل. ٦)\nپیاوانی ئیزەدی لە ساڵی ١٨٤٩ لە سەربازیکردن مەعاف بوون بەڵام لەگەڵ دامەزرانی دەوڵەتی سەربەخۆی عێڕاق ئەوانیش ناچار کران بچن بۆ خزمەتی سەربازی لە ساڵی ١٩٣٤. ئەمەش ڕاپەڕین و شۆڕشێکی جەماوەری لێ بۆوە. ڕابەڕایەتی ئەم شۆڕشە “داودێ داود” شێخی “میهرکان“بوو. تیرە و هۆزەکانی تریش بەو پەیوەست بوون. بەڵام لە لایەن سپای عێراقەوە بە سەرکردایەتی ژێنێڕاڵ “بەکر سدیق” بە توندی سەرکوت کرا. هەژمارێکی زۆر گوند سووتێندران و ٢٠٠٠ کەس بە زۆرەملی بۆ باشووری عێڕاق گوازڕانەوە. “داودێ” لە مانگی ئۆکتۆبری ١٩٤٣ بریندار دەبێت، و سەرەڕای برینداربوونی بۆ کوردستانی سوریە(ڕۆژئاوا، و.) ڕادەکات. (پیر خدر سلێمان ٢٠٠٧، ڵاپەڕەی ٢٢).\n“کوشتاری ئیزەدییەکان لە ١٩٧٠ لە کوردستانی باشوور“\nسەدام حوسێن، لە جێدا پلاندانەری بەرنامەیێک بوو بۆ قەڵاچۆ و کۆمەڵکوژی ئیزەدییەکان بە دەکارکردنی مۆرکی “شەیتان پەرەستەکان“.\nلە ١٩٧٧، ئەو داوای کرد کە ئێزدییەکان قورئان بخوێنن و ببن بە ئیسلام. لە ماوەی حوکەمەتی بەعس(١٩٧٥–٢٠٠٣)، بە هەزاران ئیزەدی بە زۆرە ملی لە گوندەکان و زێدی خۆیان گوازرانەوە، شێوازیکی لە ناوبردن و قەڵاچۆکردن کە ئیزەدییەکان بۆ چەندین سەدە ئازاریان پێوە چێشت و زەرەری زۆریان بەرکەوت.\nلە سەردەمی “سەدام حسێن”دا، نزیکەی ٢٥٠ گوند و ئاوایی لە کوێستانەکانی شەنگال، تەختی زەوی کران و ڕووباری دیجلە کە سەرچاوەی ئاوی خواردنەوەی کۆمەڵگە ئیزەدییەکان بوو ژاراوی کرا. (“حەسۆ نارمۆ حسێن” ٢٠١٢، ئیزەدی تروت. ئۆرگ ٢٠٠٩)\nلە زەمەنی سەدامدا، بەس هەژمارێکی کەم ئەرک و پیشەی حکومییان بوو. ئیزەدییەکان بەو ڕادەیە بێ دەسەڵات و زەعیف بوون کە نەیانتوانی زۆر بەرگەی زوڵم وزۆڕییەکانی “سەدام حسێن” بگرن و بەس چارەیان بێدەنگی نواندن بوو و هیچی تر. (“سەمیر بابە شێخ” ٢٠١٢.)\nشوێنە پیرۆزەکانی ئیزدی ڕووخێندران یان کەوتنە بەر هەڕەشە و مەترسی.(ئیزەدی تروت. ئۆرگ ٢٠٠٩.) ئەو کردەوانە وەکوو پێوەرێک بۆ ژێنۆسایدی کلتووری لە مادەی ٣ سێهەمی پێشنووسی دوایی ڕێکخراوی نەتەوە یێکگرتووەکان هاتووە و ئاماژە بەوە دەکا کە ژێنۆسایدی کولتووری تێکدان یان بەرگرتن بە هەبوونی کتێبخانە، مۆزە، قوتابخانە و شوێنەوارە مێژووییەکان، شوێنە ئایینییەکان و باقی تری دامەزراوە فەرهەنگییەکان و ئازادی ڕادەربڕین بۆ گروپەجۆڕاوجۆڕرەکانە.(کتێبی ساڵی ڕێکخراوی نەتەوە یێکگرتووەکان١٩٤٨–٤٩، ٩٥٨).\nجیا لەمە، ئیزەدییەکان لە ساڵی ناسراو بە هێرشەکانی “ئەنفال”، لە ساڵی ١٩٨٨دا قەتڵوعام کران، بەڵام نەک بە شێوەیێکی سیستماتیک، بەڵکوو لە ڕێگەی چۆڵکردنی زۆرەملیی گوندەکان وەک ئەوەی لە هەشت ئۆپێڕاسیۆنی “ئەنفال” دیتراوە. سەربازەکان بە شوێن گەڕان و پشکنینی خۆیان بنەماڵەی ئەندامانی پارتی و پێشمەرگە کۆمۆنیستەکانیان دەکوشت و لەناو دەبرد. “حەسۆ نەرمۆ حسێن“، شارەوانی “شێخان” لە ٢٠١٢، دەڵێ سەرەڕای نەبوونی ئاماری باوەڕپێکراو نیزیکەی ٢٠٠ ئیزەدی ساڵی ١٩٨٨ کوژراون.( “حەسۆ نەرمۆ حسێن“،٢٠١٢). هەندێ کەس کوشتاری ئیزەدییەکان لە ساڵی ١٩٨٨بە “ئەنفالی مووسڵ” ناو دەبەن. لە نووسراوەکانی پێوەندیدار بەهێرشەکانی “ئەنفال” بە داخەوە چارەنووسی ئەمان تێکەڵ بە شەهیدانی “ئەنفال” نەکراوە کە لە لایەن وەزارەتی کاروباری شەهیدان و قوربانیانی “ئەنفال” دەدرێتە دەرەوە.\nئیزەدییەکانی دەور و بەر چەندین جار لە ماوەی شەڕی عێڕاق ٢٠٠٣ بۆ ٢٠١١ بوونەتە ئامانجی ترۆریست و خۆکوژی بۆمبهەڵگڕ. “شەنگال“(سەنجار) کەوتۆتە نزیک سنوورەکانی عێڕاق و سووریا، لەو شوێنەی ژمارەیێکی زۆر ترۆریستی سووننە هاتوونەتە ناو عێڕاق. هێرشەکانی دژ بە ئیزەدی لە بەهاری ٢٠٠٧ دەستی پێکرد. لە ئەپریلی ٢٠٠٧، بیست و چوار٢٤ گەنجی ئیزەدی لە شاری مووسڵ و پێنج کەسیش لە سەر ڕێگەی نێوان مووسڵ و شێخان کوژران.(“ناسر بەشا خەلەف٢٠٠٨).\nهەڵەیێکی ئەمریکییەکان بووە هۆی لابران و لادرانی ئیزەدییەکان لە سپای عێڕاق. ئەوەش دەرفەتی لەباری بۆ ترۆریستەکان ڕەخساند. هەندێ کەس لە عێڕاق هەن کە گەرەکیانە لاسای “سەدام” بکەنەوە، ئەوان پێیان وایە ئەوە بۆ عێڕاق باشە.(“حەسۆ نەرمۆ حسێن“، ٢٠١٢.)\nگەورەترین پەلامار بۆ سەر ئیزەدییەکان لە١٤ی ئاگۆستی٢٠٠٨ دابوو کاتێ بە لانی کەمەوە لە شەنگال، ٥٠٠ نەفەر تێداچوون و ١٥٠٠هەزار و پێنسەت کەسیش بریندار کەوتن. چوار لۆری بۆمب لە شوێنەکە بەجێمان. هەردەتگووت تەقینەوەیێکی ناوەکی ڕوویداوە.\n“بارودۆخی پارێزگای “نەینەوا“\nلە ١٩٩١ سێ پارێزگای (هەولێر، سلێمانی و دهۆک) خۆبەرێوەبەرێتییان وەدەست هێنا، بەڵام سێ گەورە پارێزگا بە هەژمارێکی زۆر خەڵکی کوردەوە هەروا لە ژێڕ دەسەڵاتی حکومەتی عێڕاق مانەوە.(نەینەوا، کەرکوک و دیالە.)\nمووسڵ، دووهەم شاری گەورەی عێڕاقە. شارێک بە تێکەڵاوی ڕەگەزی و حەشیمەتی یەک میلیۆن و نیو نەفەر، دانیشتووانی لە عەرەب، کورد، تورکمان و کریستیانی پێک هاتووە. کوردەکان نزیکەی لە سەتا ٣٥ی ئەو شارەن. لە ماوەی شەڕی عێڕاق(٢٠٠٣ بۆ ٢٠١١)، مووسڵ دووهەم شاری پرمەترسیی عێڕاق لە پاش بەغدا بوو. لە ٢٠١٢، بارودۆخەکە زۆر ئارامتر لە پێشوو دیاری دەکات.(خەسرۆ گۆڕان٢٠١٢.)\nهیچ ئامارێکی باوەڕپێکراو لە مەر هەژماری قوربانیانی شەڕی ٢٠٠٣ بۆ ٢٠١١ لە دەست دا نییە. “خەسرەو گۆڕان” جێگری پێشووی پارێزگاریی “نەینەوا” دەڵێ نزیکەی ٣٠٠٠ هەزار کورد تێداچوون بە هۆی خۆکوژە بۆمبهەڵگرەکان و تیرۆر و بۆمب نانەوەی قەراخ جادەکان. ئەو بەراوردی ١٤٠٠٠٠ هەزار کورد دەکات کە لە مووسڵ ڕایان کردووە و زۆرینەیان بۆ گوندەکانی “شەنگال” و ناوچە ئیزەدی نشینەکان. ئەو دەڵێت گوندنشینەکانی شەنگال و شێخان ڕایان نەکرد، لە حاڵێکدا حکومەتی هەرێمی کوردستان خوازیاری جێبەجیکردنی مادەی ١٤٠ه، هەندێ خزمەتگوزاری پێشکەش بە خەڵکانی ناوچە دابڕاوەکان بە تایبەت لە بواری ئەمنیدا کردووە. لە ڕاستیدا شەنگال و ناوچە دابڕاوەکان لە ژێڕدەسەڵاتی ئێمە دان.(حکومەتی هەریمی کوردستان)، بەڵام ئێمە خوازیاری چارەسەری یاسایی و ڕامیارین، ئەوەش بەس بە دانیشتن و گفتوگۆ دەکرێت.(خەسرەو گۆڕان ٢٠١٢.)\n“ناسر بەشا خەلەف“، شێخی شەنگال و “سەمیر بابە شێخ” کوڕی “بابە شێخ” دەڵێن ئیزەدییەکان هێشتا بەردەوامن بۆ کۆچکردن بۆ وڵاتی ئەڵمانیا، ئەوان لە شاری دهۆکیشەوە بۆ ئەڵمانیا کۆچ دەکەن. ئەو دەڵێت: “خەڵکانی ئێمە لە چوار گۆشەی جیهان پەرتەوازە بوون، ئێمە تەنانەت نازانین ئەوان لە کوێ دەژین و هەژماریان چەندە!”(“ناسر بەشا خەلەف“، ٢٠٠٨،“سەمیربابە شێخ” ٢٠١٢.) ئیزەدییەکان ناچارکراون ناوی ئیسلامیان بێت.\n“سەمیر بابە شێخ” بەو جۆرە شی دەکاتەوە:\n“هەندێ لە ئیزەدییەکان واز لە ئایینی خۆیان دێنن، بەڵام مرۆڤی خراپ و نەباش لە گشت ئایینێک دا هەیە.”\nسەرچاوە: “کوردەکان، نەتەوەیێک لە ژێنۆساید“\n– See more at: http://www.nnsroj.com/detiles.aspx?id=7447#sthash.0TOcfh98.dpuf\nPrevious شارە میدییەکان\nNext سمکۆ و بازرگانی جوولەکە\nڕاپەڕینی کوردستان چۆن دەستی پێکرد\nلە خانەقای بیارە سەدان کتێبی دەستنووسی ٢٠٠ ساڵ پێش ئێستا هەیە\nکوکوبوری له نوسینه‌کانی ئیبن خه‌له‌کاندا (به‌شی یه‌كه‌م)


ئەگەری دورخستنەوەی ترامپ لە سەرۆکایەتی ئەمریکا هەیە | ROJnews\nئەگەری دورخستنەوەی ترامپ لە سەرۆکایەتی ئەمریکا هەیە\nهەینی, 1 نوف 2019 - 10:19\nئەنجومەنی نوێنەرانی ئەمەریکا بڕیارێکی پەسەند کرد، کە تێیدا ڕێگا دەدات بە ئامانجی لێکۆڵینەوەی فەرمی لە دۆناڵد ترامپ، ئەگەر تۆمەتەکانی بەسەردا ساغبێتەوە، "ئەگەر هەیە بە دەنگدانێکی دیکە ترامپ دوردەخرێتەوە".\nدرەنگانی شەوی ڕابردوو ئەنجومەنی نوێنەرانی ئەمەریکا بڕیارێکی پەسەندکرد تاوەکو بە شێوەیەکی فەرمی و ئاشکرا لێکۆڵینەوەکان لەترامپ ئەنجام بدرێن، لە بارەی ئەوەی ئایا سەرۆکی ئەمریکا دەسەڵاتەکانی بۆ بەرژەوەندی خۆی بەکارهێناوە یان نا.\nبڕیارەکە بە دەنگی ٢٣٢ بەڵێ بە ١٩٦ نەخێر پەسەندکرا، بەپێی هەواڵێکی دەنگی ئەمریکا کە ڕۆیتەرز سەرچاوەکەیەتی، "ئەگەر بێت و ئەو لێکۆڵینەوانە بگەنە ئەو ئەنجامەی ترامپ کاری نایاسایی کردووە، ئەوا ئەگەری هەیە لە دەنگدانێکی دیکەی ئەنجومەنەکەدا متمانەی لێبسەندرێتەوە".\nنانسی پیلۆسی سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەرانی ئەمریکا ڕایگەیاند: بەم بڕیارە کۆمیتەی هەواڵگری سەر بە ئەنجومەنی نوێنەران دەتوانێت لێکۆڵینەوە و دانیشتنەکانی لەم بارەیەوە بە ئاشکرایی ئەنجام بدات، تاوەکو خەڵکی بە چاوی خۆیان ڕاستیـیەکان ببینن، ئەمەریکییەکان بەمە دەتوانن گوێبیستبن چۆن سەرۆک دەسەڵاتەکانی خۆی ڕاستەوخۆ بۆ بەرژەوەندی خۆی بەکارهێناوە."\nهەروەها ترامپ لە تویتەر نووسیویەتی ئەمە" گەورەترین تاوانبارکردنی ناڕەوایە لە مێژووی ئەمەریکادا."\nکۆشکی سپـیش ڕایگەیاند: ئەمە هەوڵێکی ناڕەوای دیموکراتەکانە بۆ لابردنی سەرۆک لە دەسەڵات.\nئەمە لەکاتێکدایە، ٢٥ی مانگی ٧ی ئەمساڵ، پەیوەندییەکی تەلەفۆنی لە نێوان ترامپ و ڤۆلۆدیمیر زێلێنسکی سەرۆکی ئۆکرانیا ئەنجام درا، ترامپ بەوە تۆمەتبار دەکرێت، کە لە پەیوەندییەکەدا داوای لە سەرۆکی ئۆکرانیا کردووە لێکۆڵینەوە و بەدواداچوون بۆ کارەکانی جۆ بایدن جێگری سەرۆکی پێشووی ئەمریکا و کاندیدی سەرۆکایەتی ئەمریکا و کوڕەکەی بکات، کە لە ئۆکرانیا پڕۆژەی بازرگانی گەورەیان هەیە.


نزیک بوونه‌وه‌ی ئه‌مریکا و ڕووسیا له به‌رژه‌وه‌ندی تورکیا نییه - Mehr News Agency\n14 sermawezê 2016 - 10:16\nئاژانسی مێهر، گرووپی نێونه‌ته‌وه‌یی - په‌یمان یه‌زدانی: دوای ئه‌وه‌ی دۆناڵد ترامپ به سه‌رۆک کۆماری ئه‌مریکا هه‌ڵبژێردرا، زۆربه‌ی شاره‌زاکان له دوای ئه‌وه‌ن تاکوو تێبگه‌ن که سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریکا چی به‌سه‌ر دێت.\nهه‌ر به‌م بۆنه‌وه ئاژانسی مێهر، له‌گه‌ڵ نۆرای مێرت، مامۆستای زانکۆی ئه‌ستانبۆڵ ئه‌م گفتوگۆیه‌ی ئه‌نجام داوه.\nدوکتور نۆرای مێرت سه‌باره‌ت به ئه‌گه‌ری نزیک بوونه‌وه‌ی تورکیا و ئه‌مریکا له دوای هاتنی ترامپ وتی: ترامپ هێشتا به ڕوونی بۆچوونه‌کانی خۆیی سه‌باره‌ت به ڕۆژهه‌ڵاتی ناڤین ڕوون نه‌وکردووه‌ته‌وه و هه‌ر بۆیه ناتوانین بڵێن چی ڕوو ده‌دات.\nئه‌و سه‌باره‌ت به تووڕه‌یی ئه‌ردۆغان له هیلاری کلینتۆن وتی: چون کلینتۆن له کورده‌کان پشتیوانی ده‌کرد و فه‌تحوڵا گوکه‌نی ڕاده‌ست نه‌ده‌کرد، ئه‌ردۆغان زۆر له کلینتۆن تووڕه بوو، هه‌ر به‌م هۆیه‌وه ئه‌ردۆغان پێی وایه که ترامپ له به‌رژه‌وه‌ندی تورکیا هه‌نگاو هه‌ڵده‌گرێت و گوله‌نی ڕاده‌ست ده‌کاته‌وه. من نازانم ئه‌م کاره ئایا ڕوو ده‌دات یان نا.\nئه‌و هه‌روه‌ها جه‌ختی کرد: به گشتی زۆر ئه‌سته‌مه بتوانین په‌یوه‌ندی باش له نێوان ئه‌مریکا و تورکیا پێش بینی بکه‌ین و له ترامپیش چاوه‌ڕوانی وه‌ها شتێک ناکرێت. خراپ ترین بابه‌ت به نیسبه‌ت ترامپه‌وه پشتیوانی ئه‌و له بنیامین ناتانیاهووه.\nئه‌م مامۆستای زانکۆیه زیادی کرد: ئێمه نازانین چی ده‌بێت، به‌ڵام ئه‌مه‌ش با بزانین که به هاتنی کلینتۆن ئه‌گه‌ری شه‌ڕێکی دیکه له نێوان ئه‌مریکا و ڕووسیادا هه‌بوو که کاره‌ساتی زیاتری بۆ جیهان دروست ده‌کرد. تورکیا بۆ ئه‌وه‌ی گوشار بخاته سه‌ر ئه‌مریکا ڕووی له ڕووسیا کرد، به‌ڵام تاکوو ئێسته ئه‌م سیاسه‌ته وڵامی نه‌داوه‌ته‌وه چون ڕووسیا زۆر زیاتر له ئه‌مریکا سه‌باره‌ت به سووریا له‌گه‌ڵ تورکیا ناکۆکی هه‌یه.\nئه‌و جه‌ختی کرد: کاتێک ناکۆکی یه‌کجار زۆری ئه‌مریکا و ڕووسیا له سووریا هیچ له به‌رژه‌وه‌ندی تورکیا نه‌شکایه‌وه، ئیدی به ئه‌گه‌ری زۆر نزیک بوونه‌وه‌ی ئه‌م دوو وڵاته له سه‌رده‌می ترامپ به زه‌ره‌ری تورکیا ده‌بێت و زیاتر هه‌وڵ ده‌ده‌ن به‌ر به خواسته‌کانی تورکیا له ڕۆژهه‌ڵاتی ناڤین ده‌گرن.\nئه‌و سه‌باره‌ت به کاریگه‌ری ترامپ به‌سه‌ر کێشه‌ی نێوان کورد و تورک له ناوچه‌که‌دا وتی: سه‌باره‌ت به کورد ده‌بێت بڵێم ئه‌م بابه‌ته زۆر له دروست کردنی وڵاتێکی ئیسڕائیل ده‌چێت. به جۆرێک که هه‌موو زلهێزه‌کانی جیهان تێیدا هاوڕان و له‌سه‌ر ئه‌م بابه‌ته پێکه‌وه کێبه‌رکێ ده‌که‌ن. من هیچ هۆیه‌ک نابینم سه‌باره‌ت به کورد، ترامپ بیه‌وێت پشتی تورکیا بگرێت. به گشتی ترامپ گرنگی به مافی مرۆڤ و ئه‌م جۆره بابه‌تانه نادات، به‌ڵام مه‌گه‌ر ئه‌وانی دیکه گرنگیان ده‌دا؟\nنۆرای مێرت له کۆتاییدا جه‌ختی کرد: ئێمه ده‌بێت بزانین که به‌رژه‌وه‌ندی ئه‌مریکا چۆنیه‌تی په‌یوه‌ندی نێوان واشنتۆن و ئه‌نقه‌ره دیاری ده‌کات. به گشتی ئه‌گه‌ر تورکیا ده‌یه‌وێت له ئه‌مریکا سوود وه‌ربگرێت نابێت خۆی گۆشه‌گیر بکات، ناکۆکییه‌کانی ڕۆژهه‌ڵاتی ناڤین ئه‌وه‌نده زۆره که بۆشاییه سیاسییه‌کان زیاتر له وه‌ی ببێته ده‌رفه‌ت بۆ تورکیا ده‌بێته هۆی ئه‌وه‌ی نه‌یاره‌کانی تورکیا هه‌لی باشتر بۆیان بڕه‌خسێت.


لە رۆژی جیهانیی لاواندا ستراتیژیەتی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ لاوان - نەوزاد سابیر\n12/8/2020 - 14:18\nلاوان پێکھاتە و چینێکی ھەستیار و گرنگی نێو کۆمەلگان. ئەو چینە بە سەرمایەیەکی گرنگی کۆمەڵگا دادەنرێت و بە توانا و لێھاتووییان رۆڵیان لە بەرەوپێشبردنی کۆمەڵگا له بواره جیاجیاکان بە پراكتیكردنى وزە و توانا و ھێزی جەستە و توانا ھزرییەکانیان، هەیە.\nلاوان و گەنجان پارێزگاری ژیان و داھاتووی کۆمەڵگاکەیان دەکەوێتە ئەستۆ و داینەمۆی بەگەڕخستنی گۆڕانکارییەکانن و لە بەرەوپێشبردن و بنیاتنانی کۆمەڵگا پشکی شێریان بەردەکەوێت.\nلەم چوارچێوەیەدا، نەتەوە یەکگرتووەکان پرسی گەنجی بە پرسێکی گرنگ هەژمار کردووە و پلان و ستراتیژیەتی بۆ ئەم پرسە داناوە. ھەر لە چوارچێوەی ئەو گرنگیپێدانە، کۆمەڵەی گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان لە 17ـی دیسێمبەری 1999، رۆژی 12ـی ئابی ھەموو ساڵێکی بە ڕۆژی جیھانیی لاوان دیاری کرد.\nدیاریکردنی ئەو رۆژە بە رۆژی جیهانیی لاوان، بەمەبەستی رێکخستنی چالاکی و راگەیاندن و بڵاوکراوە لە سەرئاستی نێودەوڵەتی بۆ ھۆشیاریی کۆمەڵگەکان و نیشاندانی توانا و کارامەییەکانی لاوان بوو.\nئەم رۆژە ھاندانێکە بۆ لاوان بۆ پەرەپێدان بە تواناکانیان و دامودەزگاکانی نەتەوە یەکگرتووەکان تێیدا گرنگیی زیاتر بە پرسەکانی گەنج دەدەن.\nنەتەوە یەیەکگرتووەکان پلان و ستراتیژیەتی بۆ 10 ساڵی ئایندە بۆ لاوان دیاری کردووە، کە پلان و ستراتیژییەکان بریتین لە؛\n/خوێندن و فێربوون و تەندروستی و ژینگە:-\n- رەخساندنی خوێندنی باش بۆ لاوان و پابەندبوونی دەوڵەتان بە دەستەبەرکردنی خوێندن و فێربوون بۆ گشت گەنجان.\n- ھاندانی لاوان بۆ فێربوون و رێکخستنی خول و راھێنان بە مەبەستی ئاشناکردنی لاوانی دیکە بە توانا و کارامەییەکانیان.\n- دەستەبەرکردنی خزمەتگوزارییە تەندروستییەکان بەپێی خواستی لاوان.\n- رەخساندنی ژینگەیەکی لەبار و تەندروست بۆ لاوان.\n/ بواری ئابوری و کار:-\n- بە گەڕخستنی تواناکان بە مەبەستی بە دەستھێنانی ھەڵی کاری شایستە بە لاوان.\n- داوا کردن لە دەوڵەتانی ئەندام لە نەتەوە یەکگرتووەکان و دەزگا و کۆمپانیاکان بە یەکخستنی پلان و بەرنامەکانیان بۆ دەستی کاری لاوان و ئامادەکردنی لاوان بۆ کار و پێشخستنی تواناکانیان لە بوارەکانی کارکردنیان.\n- پاڵپشتیکردنی دەوڵەتانی ئەندام لە نەتەوە یەکگرتووەکان و دەزگا و کۆمپانیاکان بۆ بە گەڕخستنی تواناکانیان بۆ دانانی سیستەمێک بۆ رەخساندنی ھەڵی کاری سەربەخۆ بۆ گەنج و لاوان.\n- پاراستنی مافی کارکردنی لاوان.\n- پاڵپشتیکردنی گەنجی بەرھەمھێنەر و دابینکردنی کەرەستە و پێداویستییەکانی.\n/ پارێزگاری لە مافەکانی لاوان و پشتگیری کرنیان لە بەشداریکردن لە سیاسەت:-\n- پارێزگاریکردن و رێزگرتن لە مافەکانی لاوان و گەیشتنیان بە دادپەروری.\n- بڵاوکردنەوەی ھۆشیاری لە نێو لاوان لە روانگەی بەدەستھێانی مافەکانیان و رۆشنبیرکردنی لاوان لە بوارە مەدەنی و سیاسییەکان.\n- ھاندان و پشتگیریکردنی لاوان لە مافی بەشداریکردن لە کاروباری گشتی و بوارە سیاسییەکان و لە گشت ئاستەکان.\n/ پاڵپشتیکردنی لاوان لە بوارەکانی ئاشتی، ئاسایش و کاری مرۆیی:-\n- ھاندانی لاوان لە بەشداریکردنیان لە پرۆسەی ئاشتی.\n- رەخساندنی ژیان و شوێنی ئارام بۆ لاوان.\n- بڵاوکردنەوەی ھزری ئاشتی لە نێو لاوان لە رێگای بەشداریکرنیان لە گفتوگۆی رۆشنبیری و پێکەوەژیان و نەھێشتنی ململانێکان.\n- پاڵپشتیکردنی رێکخراوەکانی لاوان بۆ بەشدارکردن لە پرۆسەی ئاشتی و ئاسایش و پاڵپشتیکردنی ئەو دەزگا و لایەنانەی کار بۆ لاوان دەکەن.\n- ھاندانی لاوان بۆ ئەنجامدانی کاری مرۆیی و خۆبەخشی.


گه‌وره‌یی وپاداشتی ماڵ به‌خشین وسه‌ده‌قه :: ماڵپه‌ڕی فه‌رمووده\nگه‌وره‌یی وپاداشتی ماڵ به‌خشین وسه‌ده‌قه\nگه وره یی وپاداشتی ماڵ به خشین وسه ده قه\nباوه ڕدارى خۆشه ويست: به دڵنيايى ئه و ماڵ و سامانه ى كه هه مانه ماڵ و سامانى خواى په روه ردگاره پێى به خشيوين، وه له سه ريشى لێمان ده پرسێته وه ، كه چۆن په يدامان كردووه و چۆنيش به خشيومانه ، جا خۆش به ختى و سه رفرازى بۆ ئه و كه سه يه كه بۆ چاكه كارى و به خشين له به ر خاترى خواى په روه ردگار ماڵ و سامانه كه ى ده به خشێت، چونكه ئه وه ى بۆ دونياى بێت سوودى نييه بۆ دوا ڕۆژ، به ڵام ئه وه ى بۆ په روه ردگار بێت وه له به ر خاترى ئه و بيبه خشێت ئه وا له ڕۆژى دواييدا سوودى پێ ده گه ێنێت، بێگومان ماڵ به خشين له به ر خاترى خواى په روه ردگار پاداشتى گه لێك زۆرى هه يه ، به پشتيوانى خواى په روه ردگار هه ندێك له و فه زڵء پاداشتانه باس ده كه ين:\nيه كه م: هۆكاره بۆ خاوێنى و پاك بوونه وه ى دڵ و ده روون.\nپه روه ردگار ده فه رمووێت: (خُذْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِمْ بِهَا )[التوبة 103].واته : له ماڵ و سامانى باوه ڕداران وه ربگره زه كات، چونكه ده بێته هۆى خاوێن كردنه وه و پاك بوونه وه ى دڵ و ده روونيان.\nدووه م: پاداشتى بێ سنووره . .\nپه روه ردگار ده فه رمووێت: (مَثَلُ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنْبَتَتْ سَبْعَ سَنَابِلَ فِي كُلِّ سُنْبُلَةٍ مِئَةُ حَبَّةٍ وَاللَّهُ يُضَاعِفُ لِمَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ) [البقرة 261].واته : نموونه ى ئه و كه سانه ى كه ماڵ و سامان ده به خشن له پێناوى په روه ردگاردا، وه ك تۆوێك وايه كه بڕوێت و حه وت گوڵى گرتبێت، وه له هه ر گوڵێكيشدا (100) ده نكى تێدابێت، په روه ردگاريش بۆ هه ركه سێك كه بيه وێت به گوێره ى نيه تى ئه وكه سه پاداشت چه ند به رامبه ر ده كات، وه په روه ردگار فراوانگيرو زانايه .\nسێ يه م: توڕه يى په روه ردگار لاده بات.\nپێغه مبه رى خوا (صلی الله علیه وسلم )فه رموويه تى: (صَدَقَةَ السِّرِّ تُطْفِيءُ غَضَبَ الرَّبِّ) صَحِيح الْجَامِع للشَيخ الألبَاني (3759).واته : خێرو صه ده قه ى نهێنى تووڕه بوونى په روه ردگار لاده بات نايهێڵێت .\nچواره م: هۆكاره بۆ چاره سه رى نه خۆشى.\nپێغه مبه رى خوا (صلی الله علیه وسلم )فه رموويه تى: (وَدَاوُوا مَرْضَاكُمْ بِالصَّدَقَة) صَحِيح الْجَامِع للشَيخ الألبَاني (3358) .واته : چاره سه رى نه خۆشه كانتان بكه ن (لاشه ى و ده روونى) به به خشين و خێرو صه ده قه و چاكه كارى.\nپێنجه م: هۆكاره بۆ سڕينه وه ى تاوان و گوناهه كان.\nپێغه مبه رى خوا(صلی الله علیه وسلم )فه رموويه تى: (الصَّدَقَةُ تُطْفِيءُ الْخَطِيئَةَ كَمَا يُطْفِئُ الْمَاءُ النَّارَ) صَحِيح الْجَامِع للشَيخ الألبَاني (5136).واته : خێرو صه ده قه له پێناوى په روه ردگاردا تاوان ده كوژێنێته وه و نايهێڵێ، هه روه ك چۆن ئاو ئاگر ده كوژێنێته وه .\nشه شه م: هۆكاره بۆ گه يشتن به پله ى به رزى(به هه شت).\nپه روه ردگار ده فه رمووێت:(لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ شَيْءٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ) [ال عمران 92].واته : هه ر گيز ناگه ن به پله ى چاك و چاكه كارى و (به هه شت) تاكو له و شتانه ى كه خۆشتان ده وێت (كه باشترين و پاك ترينى ماڵ و سامانتانه ) نه ى به خشن، وه هه ر شتێكيش ببه خشن ئه وا خواى په روه ردگار زانايه پێى.\nحه وته م: يه كێك له ده رگاكانى به هه شت ناوى خێرو صه ده قه يه .\nپێغه مبه رى خوا(صلی الله علیه وسلم )فه رموويه تى: (وَمَنْ كَانَ مِنْ أهْلِ الْصَّدَقَةِ، دُعِي مِنْ بَابِ الْصَّدَقَةِ) رَوَاهُ الْبُخَاريّ(1897).واته : هه ر كه سێك له ئه هلى خێرو صه ده قه بێت، ئه وا له ده رگايه ك له ده رگاكانى به هه شته وه بانگ ده كرێت بۆ ناو به هه ش كه ناوى ئه و ده رگايه ( الْصَّدَقَةِ ) .\nهه شته م: ئه و باوه ڕداره ى ماڵ و سامانى ده به خشێت به نهێنى له ژێر سێبه رى عه رشى په روه ردگاردا حه شر ده كرێت|.\nپێغه مبه رى خوا(صلی الله علیه وسلم )فه رموويه تى: (سَبْعَةٌ يُظِلُّهُمُ اللَّهُ فِي ظِلِّهِ يَوْمَ لاَ ظِلَّ إِلاَّ ظِلُّهُ: وَرَجُلٌ تَصَدَّقَ بِصَدَّقَةٍ فَأَخْفَاهَا حَتَّى لاَ تَعْلَمُ شِمَالُهُ مَا تُنْفِقُ يَمينُهُ) رَوَاهُ الْبُخَاريّ(660) .واته : حه وت كۆمه ڵ هه ن په روه ردگار له ڕۆژى دواييدا ده يان خاته ژێر سێبه رى عه رشى خۆيه وه ، له و ڕۆژه دا هيچ سێبه رێك نييه جگه له و سێبه ره : پياوێك خێر ده كات و ده به خشێت به شاراوه يى، ئه گه ر به ده ستى ڕاست ببه خشێت نايه ڵێت چه پى پێى بزانێت.\nنۆيه م: خێرو صه ده قه ده بێت پارێزه رو به ربه ست له ئاگرى دۆزه خ.\nپێغه مبه رى خوا (صلی الله علیه وسلم )فه رموويه تى: (مَنْ اسْتَطَاعَ مِنْكُمْ أَنْ يَسْتَتِرَ مِنَ النَّارِ وَلَوْ بِشِقَّ تَمْرَةٍ فَلْيَفْعَلْ) رَوَاهُ مُسْلِم (2344). واته : هه ر كه س ده توانێت خۆى په نابدات و خۆى بپارێزێت له ئاگر ئه گه ر به له ته خورما يه كيش بوو با ئه نجامى بدات. هه روه ها پێغه مبه رى خوا (صلی الله علیه وسلم )فه رموويه تى: (اجْعَلُوا بَيْنَكُمْ وَبَيْنَ النَّارِ حِجَابًا وَلَوْ بِشِقِّ تَمْرَةٍ) صَحِيح الْجَامِع (153) .واته : به ربه ستێك له نێوان خۆتان و ئاگر دابنێن ئه گه ر به ئه ندازه ى له ته خورمايه كيش بێت.\nده يه م: مه لائيكه دواى لێخۆش بوون بۆ ئه و كه سانه ده كه ن كه له به ر خاترى په روه ردگار ده به خشێت.\nپێغه مبه رى خوا(صلی الله علیه وسلم )فه رموويه تى: (مَا مِنْ يَوْمٍ يُصْبحُ الْعِبادُ فيهِ إِلاَّمَلَكَانِ يَنْزِلاَنِ فَيَقُولُ أَحَدُهُمَا: اللَّهُمَّ أَعْطِ مُنْفِقًاخَلَفاً وَيَقُولُ الآخَرُ: اللَّهُمَّ أَعْطِ مُمْسِكًا تَلَفاً) رَوَاهُ الْبُخَاريّ (1442).واته : هيچ ڕۆژێك نييه كه به نده كان ڕۆژى تێدابكه نه وه ئيللا دوو مه لائيكه ت دێنه خوار يه كێكيان ده ڵێت: ئه ى خوايه ببه خشه به و كه سه ى كه ده به خشێت له به ر خاترى تۆ (جێگاى ئه وه شى بۆ پڕ بكه ره وه كه به خشيوێتى) ئه وه ى تريان ده ڵێت: ئه ى خوايه ئه وكه سه ى ده ستى گرتۆته وه و نابه خشێت ماڵه كه ى لێ بگره وه و له ناوى به ره .\nيانزه يه م: هۆكاره بۆ زياد بوونى ڕزق و ڕۆزى.\nخواى په روه ردگار له فه رمووده ى قودسيدا فه رموويه تى: (يَا ابْنَ آدَمَ أَنْفِقْ أُنْفِقْ عَلَيْكَ) رَوَاهُ الْبُخَاريّ (7419) .واته : ئه ى نه وه ى ئاده م (علیه السلام) ببه خشه له وه ى كه پێت به خشراوه له لايه ن په روه ردگارته وه ، چونكه په روه ردگارت ئه وه نده ى ترت پێ ده به خشێت.\nله كۆتايدا... ئه مه گوڵبژێرێك بوو له فه زڵ و گه وره يى خێرو صه ده قه له به ر خاترى په روه ردگار.\n(ئاماده کردنی مامۆستا أبوبکراحمد)\nبەش: عه‌قیده - بیروباوەڕی ڕاست سەردان: ٤٥٦٠


راگه‌یه‌ندراوی کۆتایی کۆنگره‌ی پازده‌هه‌می حیزبی دێمۆکرات\nزایینی: ٠٨-١٠-٢٠١٢ - هەتاوی: ١٣٩١/٠٧/١٧ - ١٣:١٥ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nکوردستان میدیا: کۆمیته‌ی ناوه‌ندیی حیزبی دێمۆکراتی کوردستانی ئێران، به‌بۆنه‌ی کۆتایی هاتنی کۆنگره‌ی پازده‌هه‌م، راگه‌یه‌نراوێک بڵاو ده‌کاته‌وه.\nکۆنگره‌ی پازده‌هه‌می حیزبی دێمۆکراتی کوردستانی ئێران، رۆژی شه‌ممه، ٨ی ره‌زبه‌ری ١٣٩١ی هه‌تاوی به به‌شداریی ئه‌ندامانی کۆنگره و ژماره‌یه‌ک میوان، ده‌ستی به کاره‌کانی کرد. کۆنگره‌ی پازده‌هه‌می حیزب، له ره‌وتی ئاسایی کۆنگره و ئورگانیزاسیۆنی دێموکراتیکی حیزبی دێمۆکراتدا، له کاتی خۆی و به‌پێی پێڕه‌وی نێوخۆی حیزب به‌ڕێوه چوو.\nله رێوڕه‌سمی کرانه‌وه‌ی کۆنگره‌دا، په‌یامی کرانه‌وه‌ی کۆنگره له‌لایه‌ن به‌ڕێز "ره‌زا خه‌یاتی"یه‌وه پێشکه‌ش کرا، دوای پێشکه کرانی راپۆڕتی کۆمیته‌ی ئاماده‌کاری کۆنگره‌ی ١٥ــه‌وه، به‌ڕێز "مسته‌فا هیجری" راپۆڕتی کۆمیته‌ی ناوه‌ندیی پێشکه‌ش کرد و له‌ودا پێشنیار کرا بوو که کۆنگره‌ی پازده‌هه‌م به ناوی دوکتور"شه‌ره‌فکه‌ندی" و له‌ژێر دروشمی "هه‌وڵدان بۆ یه‌کریزی له‌پێناو سه‌رکه‌وتندا" به‌ڕێوه بچێ، که له‌لایه‌ن ئه‌ندامانی کۆنگره‌وه په‌سند کرا.\nله رۆژانی به‌ڕێوه‌چوونی کۆنگره‌دا، سه‌ره‌تا راپۆرتی کۆمیته‌ی ناوه‌ندی بۆ کۆنگره‌ی پازده‌هه‌م خرایه به‌رباس و ئه‌ندامانی کۆنگره به شێوه‌یه‌کی به‌رچاو و چالاک هه‌موو لایه‌نه‌کانی راپۆڕتیان لێکدایه‌وه و له باس و گفتگۆیه‌کی دێمۆکراتیک و کراوه و ئازاددا، کۆنگره سێ رۆژی به‌رده‌وام له‌سه‌ر ئه‌و راپۆڕته کاری کرد و له کۆتاییدا به په‌سندی کۆنگره گه‌یشت.\nراپۆڕتی کۆمیته‌ی ناوه‌ندی وێڕای ئاوڕدانه‌وه له سیاسه‌ته جیهانییه‌کان و بنه‌مای ئاڵوگۆڕی سیاسی و ئابووری و پێوه‌ندی له جیهاندا، باسی کاریگه‌ری ئه‌و گۆڕانه جیهانییانه‌ی له‌سه‌ر ناوچه‌ی رۆژهه‌ڵاتی نێوه‌ڕاست کردبوو و له‌ودا وێڕای لێکدانه‌وه‌ی ورد و هه‌مه لایه‌نه‌ی ئاڵوگۆڕه‌کانی باکووری ئافریقا و رۆژهه‌ڵاتی نێوه‌ڕاست به گه‌شبینییه‌وه چاوی له بزاڤه‌کانی رووخانی دیکتاتۆره‌کان و به‌شداری خه‌ڵک له دیاری کردنی چاره‌نووسی خۆیاندا کرد بوو.\nله به‌شێکی دیکه‌ی راپۆڕته‌که‌دا، وێڕای هه‌ڵسه‌نگاندنی هه‌مه لایه‌نه‌ی دۆخی سیاسی، ئابووری، کۆمه‌ڵایه‌تی و فه‌رهه‌نگی ئێران، رێژیمی کۆماری ئیسلامی به رێژیمێکی روو له لاوازی و ته‌ریککه‌وته‌وه‌ی زیاتر ناساند بوو و له‌و بواره‌دا وێڕای ره‌خنه‌گرتن له ئوپۆزیسیۆنی رێژیمی کۆماری ئیسلامی که نه‌یتوانیوه، یه‌کریز و یه‌کگرتوو بێ، پێی له‌سه‌ر هه‌نگاوی به‌کرده‌وه‌یی زیاتر له‌و بواره داگرتبوو.\nبه‌دوای باس له‌سه‌ر راپۆڕته‌که باسی دۆخی کورد و کوردستان و ئاڵوگۆڕه کاریگه‌ره‌کان له‌و باره‌وه کرا بوو و هیوا به به‌ره‌وپێش چوونی دۆخی پرسی کورد ده‌ربڕابوو.\nبه دوای باس له‌سه‌ر راپۆڕتی کۆمیته‌ی ناوه‌ندی که به شێوه‌یه‌کی دێمۆکراتیک و ئه‌مرۆیى‌یانه، ره‌خنه‌ی له کاروباری حیزب و رێبه‌ری گرتبوو و پێشنیاره‌کان بۆ چاره‌سه‌ریی گرفته‌کانی خستبوه به‌ر باس.\nپاشان کاری کۆنگره باس کردن له‌سه‌ر به‌رنامه و پێره‌وی نێوخۆی حیزب بوو که له‌و به‌شه‌ی کاره‌که‌شدا، ئه‌ندامانی کۆنگره به شێوه‌یه‌کی به‌رچاو‌و چالاک له باس و دیالۆگی چاکسازیخوازانه‌دا به‌شدار بوون و دوای چه‌ند رۆژ کاری به‌رده‌وام، به‌رنامه و پێڕه‌وی نێوخۆی حیزبیش به په‌سندی کۆنگره گه‌یشت.\nله به‌شێکی دیکه‌ی ره‌وتی کۆنگره‌دا، کۆمیسیۆنه‌کانی په‌یام، سکاڵا و بڕیاره‌کان راپۆڕتی خۆیان دایه‌وه و بڕیار راسپارده پێویستییه‌کان به په‌سندی کۆنگره گه‌یشت.\nجێگای ئاماژه‌یه که‌له نێو ئاخنی کاری کۆنگره‌دا، ژماریه‌کی به‌رچاو له په‌یامی که‌سایه‌تی و رێکخراو و لایه‌نه بیانی و ئێرانی و کوردستانییه‌کان که بۆ کۆنگره‌ی ١٥ی حیزبی دێمۆکراتی کوردستانی ئێرانیان ناردبوو، پێشکه‌ش کۆنگره کران.\nخاڵێکی گرنگی کۆنگره‌ی پازده‌هه‌می حیزب، به‌شداری ژماریه‌ک میوانی ده‌ره‌وه‌ی حیزب بوو که له که‌سانی پسپۆر و شاره‌زای زانستی پێکهات بوون و له ره‌وتی کاری کۆنگره‌ی "شه‌ره‌فکه‌ندی"دا به به پێشنیار و تێبینییه‌کانی خۆیان یارمه‌تیده‌ری به‌ره‌و پێشچوونی کاری کۆنگره و پڕنێوه‌رۆک‌تر بوونی باسه‌کان بوون.\nبه‌شی کۆتایی کاری کۆنگره بریتی بوو له هه‌ڵبژاردنی رێبه‌رایه‌تی نوێ که له ره‌وتێکی دێموکراتێک و ئازاددا، ژماریه‌ک له ئه‌ندامانی کۆنگره که خۆیان بۆ ئه‌ندامی رێبه‌رایه‌تی حیزب به‌ربژێر کردبوو و له ئاکامدا ٨ که‌س له ده‌ره‌وه‌ی وڵات و ٢٥ که‌سی له کوردستان وه‌کوو ئه‌ندامانی رێبه‌ریی حیزبی دێمۆکراتی کوردستانی ئێران هه‌ڵبژێران و ئه‌رکی به‌ڕێوه بردنی سیاسه‌ت و راسپارده‌کانی کۆنگره‌ی ١٥ی حیزبی دێمۆکراتیان وه‌ئه‌ستۆ گرت. له رۆژی کۆتایی کۆنگره‌دا، کۆمیته‌ی ناوه‌ندی هه‌ڵبژێردراوی کۆنگره‌ی ١٥، له یه‌که‌م پلینۆمی خۆیدا هاوڕێی به‌ڕێز، "مسته‌فا هیجری"ی وه‌ک سکرتێری گشتیی حیزب هه‌ڵبژاردو به کۆنگره‌ی ناساند.\nکۆنگره‌ی پانزده‌هه‌می حیزب له دۆخێکی هه‌ستیار و گه‌شبین به رووداو و ئاڵوگۆڕه‌کان به‌ڕێوه چوو و وێڕای هه‌ڵسه‌نگاندنی هه‌مه‌لایه‌نه‌ی دۆخی ئه‌مڕۆ، دڵخۆش به پشتیوانی خه‌ڵکی کوردستان له حیزبی خۆشه‌ویستی خۆیان، حیزبی دێمۆکرات، له‌سه‌ر ئه‌رک و وه‌فای حیزب به رێبازی دێمۆکراتیک و نه‌ته‌وه‌یی و خه‌باتگێڕانه پێی داگرته‌وه و په‌یامی یه‌کگرتوویی و یه‌کڕیزیی ئاراسته‌ی رێکخراو و لایه‌نه سیاسییه‌کانی کوردستان و ئێران کردوه و کۆمیته‌ی ناوه‌ندیی حیزبی دێمۆکرات، هه‌ڵبژێردراوی کۆنگره‌یه‌کی وه‌ها، وێڕای پێداگرتنه‌وه‌ی له‌سه‌ر پرنسیپه نه‌ته‌وه‌یی و دێمۆکراتیکه‌کانی، به ئه‌رکی سه‌رشانی خۆی ده‌زانێ که‌له پێناوی وه‌دی هاتنی ئامانجه‌کانی نه‌ته‌وه‌ی کورد و نه‌ته‌وه‌کانی ئێراندا هه‌م خه‌باتی چڕتر و هه‌م هه‌نگاوی کرده‌یی‌تر بۆ یه‌کڕیزی و هاوپێوه‌ندیی دێمۆکراتیک هه‌ڵگرێته‌وه و په‌یامی وه‌فا بۆ هه‌موو ئازادیخوازانی کورد و بنه‌ماڵه‌ی شه‌هیدان و زیندانیانی سیاسی کورد و هه‌موو زیندانیانی سیاسی ئێران و هه‌روه‌ها په‌یامی پیرۆزبایی بۆ ئه‌ندامان و لایه‌نگرانی حیزبی دێمۆکراتی کوردستانی ئێران له هه‌موو شوێنێکی جیهان ده‌نێرێ.\nیه‌کڕیز و پته‌وتر بێ ریزی خه‌باتگێڕانی کورد\nسه‌رکه‌وتن بۆ ئازادیخوازانی ئێران\nنه‌مان بۆ کۆماری ئیسلامی\nکۆمیته‌ی ناوه‌ندیی حیزبی دێمۆکراتی کوردستانی ئێران\n١٧ی ره‌زبه‌ری ١٣٩١ی هه‌تاوی\n٨ی ئۆکتۆبری ٢٠١٢ی زایینی


نوێنەرایەتی حکومەتی هەرێمی کوردستان - تاران - نازم دەباغ:باشترین ڕێگا خۆ به‌ستنه‌وه‌ی كورده به سیاسه‌تی عیراق\nنازم دەباغ:باشترین ڕێگا خۆ به‌ستنه‌وه‌ی كورده به سیاسه‌تی عیراق\nله وتووێژێكی ژیار محه‌مه‌د له‌به‌شی كوردی ده‌نگی ئه‌مریكا له‌گه‌ڵ نازم ده‌باغ نوێنه‌ری حكومه‌تی هه‌رێم له ئێران، ڕایگه‌یاند" سه‌پاندنی سزا به‌سه‌ر ئێران له‌لایه‌ن ئه‌مریكاوه كاریگه‌ری ئه‌وتۆی له‌سه‌ر بازرگانی نێوان عیراق به‌گشتی و هه‌رێمی كوردستان به‌تایبه‌ت هه‌رێمی كوردستان نه‌بووه، ده‌شڵێت" ناردن و فرۆشتنی نه‌وت له‌هه‌موو هه‌رێمی كوردستانه‌وه له‌ڕێگای ئێرانه‌وه ڕۆژانه به‌رده‌وامه، بۆیه دوور نیه به‌شێكی قسه‌كانی سه‌رۆكی اه‌مریكا له‌سه‌ر فرۆشتنی نه‌وت به ئێران له‌لایه‌ن كوردكانه‌وه مه‌به‌ستی په‌یوه‌ندی هه‌یه به‌كوردی عیراقه‌وه چونكه هه‌ر ( په‌یه‌ده) خۆی ڕه‌تیكرده‌وه، ده‌شڵێت" ده‌بێت كورد زیره‌كانه مامه‌ڵه بكات پشت به‌وڵاتانی ده‌ره‌وه‌ی وه‌ك ئه‌مریكا و ڕوسیا نه‌به‌ستێت، زیاتر درواسێكان بۆ كورد گرنگترن، مه‌سه‌له‌ی ترس له ئه‌مریكا و ڕوسیا و وڵاتانی ده‌ره‌كی هێنده‌ی ترس نیه له وڵاتانی دراوسێ، من ترسم هه‌یه وڵاته دراوسێكانمان پشتمان لێبكه‌ن نه‌ك وڵاتانی ده‌ره‌كی ئه‌گه‌ر نه‌شڵێین وه‌ك په‌نده كوردیه‌كه "نابێت كوڕی خۆمان بكه‌ینه قوربانی كچی خه‌ڵك" ئه‌وه ده‌ڵێین، "ناكرێت منداڵی خۆمان بكه‌ینه قوربانی خه‌ڵكی تر" هه‌روه‌ها نازم ده‌باغ ئه‌وه‌شی وت" من له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌نیم چالاكی و بازرگانی و فرۆشتنی نه‌وت ڕابگرین جارێكی تر خۆمان توشی قه‌یرانی گه‌وره‌ی تر بكه‌ینه‌وه، ده‌بێت كورد خۆی بپارێزێت له‌و شه‌ڕه لاوه‌كیه‌ی له‌ساحه‌ی ئه‌و له‌سه‌ر حسابی ئه‌و ده‌كرێت كه ئه‌مریكا دژایه‌تی ئێران بكات، بۆیه باشترین ڕێگا خۆ به‌ستنه‌وه‌ی كورده به سیاسه‌تی عیراق، ده‌بێت فرۆشتنی نه‌وت به ئێران به‌رده‌وامه تا ئه‌وكاته‌ی عیراق ده‌ڵێت نا."\nنازم ده‌باغ له‌سه‌ره‌تای وتوێژه‌كه‌دا سه‌باره‌ت به كاریگه‌ری كه‌وتنه بواری قۆناغی دوومی سزاكانی ئه‌مریكا بۆسه‌ر ئێران له‌سه‌ر بازرگانی نێوان عیراق به‌گشتی، هه‌رێمی كوردستان به‌تایبه‌تی لگه‌ڵ ئێران وتی یەکەم تا ئێستا گۆڕانکاری ئەوتۆ لەشێوازی مامەڵەی بازرگانی عیراق و هەرێمی کوردستان لەگەڵ ئێران نەهاتۆتە پێش ، شێوەی دووەم دڵەڕاوکێ هەیە لەنێوان بازرگانی بۆ چۆنیەتی گواستنەوەی پارە و مامەڵە بازرگانەکان، بەڵام بەگشتی تا ئێستا گۆڕانکاریەکی ئەوتۆ نەهاتۆتە پێش."\nسەبارەت بەوەی بۆچی هیچ گۆڕانکارییەک بەسەر بازرگانی عیراق و هەرێمی کوردستان لەگەڵ ئێراندا نەهاتووە لەدوای سەپاندنی قۆناغی دووەمی سزاکانی ئەمریکا بۆسەر ئێران ؟ نوێنەری حکومەتی هەرێمی کوردستان له ئێران ڕونیکردەوە" چونکە بابەتی بازرگانی لەگەڵ ئێران و تورکیا مەسەلەیەکە پێداویستی ژیانی ڕۆژانەی هاوڵاتیان و خەڵکی هەژارە، چونکە لەڕوی نرخ و کاتی گەیشتنەوە بۆ خەڵکی کوردستان و عیراق داخوازی لەسەرە بۆیە تا ئەوکاتەی کەفشارێکی جدی نەیەتە سەر بازرگانەکان پێم وایە خەڵک لەهەوڵدایە کەبەردەوام بێت لەکاری خۆی، خاڵی دووەم، ئەو بازرگانانە بنەمایەکی بازرگانیان لە ساڵانێکی زوەوە لەگەڵ ئێران داناوە بۆیە ئاسان نیە بیر لەگۆڕینی بکەنەوە ئەگەر ناچار نەبن."\nئایا بەردەوامی بازرگانی لەگەڵ ئێران بۆ عیراق بەگشتی وە هەرێمی کوردستان زیانی نیە و چاوەڕێی پەرچە کرداری ئەمریکا ناکەن، بۆ نمونه گه‌مارۆ بخاته سه‌ر كورده‌كان و عیراق؟\nنازم دەباغ بەم شێوەیە وەڵامی دایەوە و وتی" من بەپێچەوانەی ئەو بۆچونانەم چونکە ئەوەی زیان لەکورد دەدات پێش هەموو کەس ئەو وڵاتانەن کە کورد تێیدا دەژی، ئەگەر ئەو وڵاتانە پارێزگاری لەکورد بکەن هۆکارە دەرەکیەکان بەو شێوەیە کاریگەری نابێت، هەروەک هەفتەیەک لەمەو پێش ترامپ بڕیاری کشانەوەی ئەمریکای دا لەسوریا کوردی لەوێ بەتەنها بەجێهێشت، خۆ ئەگەر بەتەنهاش جێی نەهێشتبێت کوردی خستۆتە دڵەڕاوکێ و مەترسیەوە لەو وڵاتە، وە قسەکانی ترامپ هەفتەی ڕابردوو واتای ئەوەبوو کە ئەو لەڕوانگەی بازرگانیەوە سەیری کورد دەکات بەڵام ئێمە دەبێت لەڕوانگەی\nجوگرافی و مێژووی و فەرهەنگیەوە سەیری دراوسێکانمان بکەین."\nوتیشی" هه‌میشه ڕه‌چاوی ئه‌وه ده‌كرێت ك كاردانه‌وی جدی هه‌بێت به‌ڵام وه‌ك وتمان ده‌بێت هه‌رێمی كوردستان له‌چوارچێوه‌ی عیراقدا هه‌ڵوێستكان و كاره‌كانی خۆی ئه‌نجام بدات و ئه‌وكات سه‌یری به‌رژه‌وه‌ندییه‌كان و قۆناغه‌كانی ئه‌وكاتی بكات كه‌چی بكات؟ تا زیانی زیاتر نه‌كات."\nنازم ده‌باغ ده‌شڵێت" من به‌دڵنیاییه‌وه ده‌ڵێم كورد ئه‌گه‌ر نه‌شڵێین "نابێت كوڕی خۆی به‌قوربانی كچی خه‌ڵك بكات" ده‌ڵێم "نابێت منداڵی خۆی بكاته قوربانی خه‌ڵك" له‌كاتێكدا كه‌خۆی زیاتر پێویستی پێی هه‌بێت، ، كێشه‌ی ئێمه زیاتر په‌یوه‌ندی به ناوخۆی خۆمان و چاره‌سه‌ركردنی كێسه‌كانی كورده له‌چوارچێوی عیراق نه‌ك خۆ به‌ستنه‌وه به ئه‌مریكا و وڵاتانی ده‌ره‌وه، كه له ئه‌نجامی هه‌نگاوێكی سه‌ره‌ڕۆیی و به‌جێ هێشتنی ناوچه‌كه جارێكی تر كورد له‌بابه‌تی نه‌كسێی ١٩٧٤ وشكسته‌كانی شۆڕشه‌كانی تر نزیك ده‌كاته‌وه."\nده‌باغ جه‌ختی كرده‌وه" نابێت كورد له عیراق جیابكرێته‌وه ده‌بێت كورد پشتیوانی ئه‌و سیاسه‌ته بكات كه له‌عیراقدا ده‌درێت، له‌به‌ر ئه‌وه مه‌سه‌له‌ی ترس له ئه‌مریكا و ڕوسیا و وڵاتانی ده‌ره‌كی هێنده‌ی ترس نیه له وڵاتانی دراوسێ، من ترسم هه‌یه وڵاته دراوسێكانمان پشتمان لێبكه‌ن نه‌ك وڵاتانی ده‌ره‌كی چونكه به‌درێژایی مێژوو بڕوانن ، كۆماری مهاباد ڕوسیا پشتیوانی كرد دوایی جێی هێشت، مه‌لیك مه‌حمود حكومه‌تی ڕاگه‌یاند، دواتر هه‌ر ئینگلیزه‌كان بۆ خۆیان به‌فڕۆكه لێیان دا، ئه‌وه‌تا له‌سوریا كورد پشتی به ئه‌مریكا به‌ست، ئه‌مریكاش پشتی لێكرد ناچار كورد داوای هه‌ندك ڕێكه‌وتنی له‌سوریا كرد كه من پێم وایه دبوو كورد هه‌ر زوتر ئه‌وه‌ی بكردایه تائه‌و هه‌موو زیانه‌ی نه‌كردایه.بۆیه به‌بڕوای من ئه‌وه‌نده خۆ به‌ستنه‌وه به ئه‌مریكا و وڵاتانی ده‌ره‌وه كارێكی خراپه و پێویسته پشت به‌خۆمان ببه‌ستین."\nئه‌ی بۆچی ئێران له ڕیفراندۆمدا هاوشێوه‌ی وڵتانی تر پشتی له‌كورده‌كانی عیراق كرد و گه‌مارۆی خستنه سه‌ر؟\nنازم ده‌باغ وتی" ئێران پێش ڕیفراندۆم پێی وتین ئه‌گه‌ر بیكه‌ن پشتان تێده‌كه‌ین، خۆ ئه‌و وڵاتانه‌ی وایان نه‌وت پێش ئێران پشتیان له‌كورد كرد، دواجار هه‌ر ئێران پێش هه‌موو وڵاتان پشتیوانی كوردی كرده‌وه، بۆی من پێم وایه ئێران هه‌موو كات له‌چوارچێوه‌ی ده‌ستوری عیراقیدا پشتیوانی كوردی كردووه و ده‌شبێت."\nله‌میانه‌ی به‌دواداچونێكی ژیار محه‌مه‌د له‌به‌شی كوردی ده‌نگی ئه‌مریكا له‌زاری چه‌ند سه‌رچاوه‌یه‌كی ئاگاداره‌وه ئه‌وه ده‌ركه‌وت كه ناردنی نه‌وت له‌ڕێگای پێنجوێن بۆ به‌نده‌ر عه‌باس له ئێران ڕۆژانه به‌شێوه‌یه‌كی تا ڕاده‌یه‌ك نهێنی وه به‌رنامه داڕێژراو كه له به‌دواداچونه‌كانی دواتردا ڕونكردنه‌وه‌ی زیاتر ده‌خرێته‌ڕوو به‌رده‌وامه."\nنوێنه‌ری حكومه‌تی هه‌رێم ئه‌و زانیاره‌ی پشت ڕاستكرده‌وه و وتی" نه‌ك هه‌ر له‌ڕێگای پێنجوێن، به‌ڵكو له‌خاڵی سنوری حاجی هۆمه‌ران و په‌روێزخان و هه‌موو هه‌رێمی كوردستانه‌وه فرۆشتنی نه‌وت ڕۆژانه له‌ڕێگای ئێرانه‌وه به‌رده‌وامه، من نه‌شم بیستووه ڕاگیرابێت."\nبه‌بڕوای نازم ده‌باغ نوێنه‌ری حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستانی عیراق له ئێران به‌شێكی قسه‌كانی سه‌رۆك تره‌مپ دور نیه له‌گه‌ڵ كورده‌كانی عیراقی بوبێت و وتی" ده‌كرێت به‌شێكی قسكانی سه‌رۆكی ویلایه‌ته یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا له‌گه‌ڵ كوردی عیراقی بوبێت، چونكه خۆ (په‌یه‌ده) ڕایگه‌یاند: كه ئه‌وان نه‌وته‌كه‌یان به كه‌سانی دیاریكراو ده‌فرۆشن ئه‌وان ده‌یفرۆشن به ئێران."\nوتیشی" ئه‌گه‌ر كورد به‌وریای مامه‌ڵه نه‌كات، زیره‌ك نه‌بێت، وه‌ك پێشتر وتم منداڵی خۆی قوربانی خه‌ڵك نه‌كات به‌دڵنیایی زیان ده‌كات نه‌ك قازانج."\nنازم ده‌باغ وتیشی" من له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌نیم چالاكی و بازرگانی و فرۆشتنی نه‌وت ڕابگرین جارێكی تر خۆمان توشی قه‌یرانی گه‌وره‌ی تر بكه‌ینه‌وه،به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌م كه ده‌بێت (دیقه‌ت) بكات خۆی ببه‌ستێته‌وه به‌سیاسه‌تی عیراقه‌وه."\nده‌باغ ئه‌وه‌شی وت" ناوهێنانی كورد له لایه‌ن سه‌رۆكی ئه‌مریكاوه وه‌ك به‌رگریكردن بوو له‌بڕیاره‌كه‌ی خۆی كه‌ڕه‌خنه‌ی لێگیرا ئه‌مریكا دۆسته‌كانی خۆی له‌سوریا جێ هێشت، ئه‌گه‌رنا ئه‌و كه‌مه نه‌وته‌ی ئه‌و ده‌یڵێ ئه‌مریكا خۆی ده‌توانێت هاوكاری كورد بكات تا پێویستی به‌وه‌ش نه‌بێت."\nوتیشی" ده‌بێت كورد خۆی بپارێزێت له‌و شه‌ڕه لاوه‌كیه‌ی له‌ساحه‌ی ئه‌و له‌سه‌ر حسابی ئه‌و ده‌كرێت كه ئه‌مریكا دژایه‌تی ئێران بكات، بۆیه باشترین ڕێگا خۆ به‌ستنه‌وه‌ی كورده به سیاسه‌تی عیراق، ده‌بێت فرۆشتنی نه‌وت به ئێران به‌رده‌وامه تا ئه‌وكاته‌ی عیراق ده‌ڵێت نا."\nنازم دەباغ لە پاش ئەم گفتوگۆیە ڕوونکردنەوەیەکی بۆ دەنگی ئەمەریکا ناردووە ئەمەش دەقەکەیەتی.\n"باس لەوە کراوە ناردنی نەوت لە ڕێگای هەرێمی کوردستانەوە بۆ ئێران بەردەوامە مەبەستم لە نەوتی قورسە (نەوتی رەش) کە بەرهەمێکی پرۆسەی پاڵاوتنی نەوتە کە لە رێی کۆمپانیاکانی کەرتی تایبەتەوە هەناردە دەکرێت یان لەو نەوتەی کە بە\nرێگای قاچاخەوە لە شوێنەکانی تری عیراق دەگەیەندرێتە سنوورەکانی کوردستان , هەموو لایەک لێی ئاگادارن، حکومەتی هەرێم لە ڕێگای لولەی تورکیاوە نەوتی خۆی رەوانە‌ی ده‌ره‌وه دەکات. بۆ رێگریکردن لەو نەوتەی کە لە رێی قاچاخەوە دێتە کوردستان حکومەتی هەرێم پێویستی بە هەماهەنگیەکی زیاترە لەگەڵ حکومەتی فێدرال."\nRead کد خبر: 2160


☂ ئەنجومەنی ژینگەپارێزی ژینکۆ - شنۆ پارت و رێکخراوەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Jul 11 2018 1:35PM\n👁 ئەم بابەتە 2,685 جار بینراوە\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 1 1 ✔ 82% ✍ هـ.ب. 11-7-2018 13:35:37\n📝 پەیامی هاوخەمیی ئەنجومەنی ژینگەپارێزی ژینکۆ - شنۆ، بۆ قوربانییانی سنە بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Jul 11 2018 1:32PM\n👁 ئەم بابەتە 1,943 جار بینراوە\nخە‌ڵکی بە شەرفی شاری سنە و کوردستانیانی ئازیز بە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 97% ✍ هـ.ب. 11-7-2018 13:32:37


فیلمی دڵخوازەكە – Knwe.org\nسەرەکی » ئەدەب - سێبەر و سایە » فیلمی دڵخوازەكە\nبابەتی سۆزداری نێوان ژنانی كۆشكی پاشایەتی بەریتانیا لەو بابەتانەیە كە زۆری لەبارەوە نووسراگوتراوە و بنەماڵەی پاشایەتیش بەردەوام ئینكاری بوونی ئەو جۆرە پەیوەندییە یان كردووە. بەڵام مەسەلەی سۆزداری لەنێو دەسەڵاتی پاشایەتی دا و لەسەردەمی شاژنە ئاندا قسەی زۆری لەسەر كراوە، ئەم بابەتە نەك هەر لە كۆشكی پاشایەتی بەریتانیا بگرە لەنێو دەسەڵاتداران چ لە كۆن و چ تازە هەبووە و هەیە. قسە لەسەر زۆرێك لە دەسەڵاتدارەكان دەكەن كە دڵخوازی هاوڕەگەزی خۆیان بوون. ئەم فیلمەش چیرۆكی شاژنە ئانە لەگەڵ دڵخوازەكەیدا كە خاتوو سارا ی نەنكی سەرۆك وەزیرانی بەریتانیای سەردەمی جەنگی جیهانی دووەم وینستۆن چەرچڵ.\nلە ئینگلتەرای سەرەتای سەدەی هەژدە شاژنە ئان شاژنی بەریتانیا ئەو خاتوونە لاوازەی دەستی بەسەر تەختی شاهانەدا گرتبوو. بەهۆی حەزی سێكسی و سۆزداری بۆ هاوڕێ كچەكەی خاتوو سارا چەرچڵ” نەنكی چەرچڵ” ساراش توانی بەكاری بهێنێت بۆ بەرزكردنەوەی پیگەی بنەماڵەكەی خۆی لە ناو دەسەڵاتی بەریتانیادا. بەوەشەوە نەوەستا ئازاری شاژنە ئانی زۆر دا، بەجۆرێك كە دەیزانی شاژن عاشقی بووە خۆی لێ ئەدزییەوە.\nبەوەش شاژنە ئان تووشی خەمۆكی بوو. بۆیە لەدواییدا شاژنە ئان عاشقی خزمەتكارەكەی دەبێ بەناوی ئەبیگەیڵ و سارا چەرچڵ فەرامۆش دەكات بەوەش سارا دەكەوێتە كار بۆ ناوزڕاندنی و ناشیرینی دەكات. گەرچی شاژنە ئان مێردی هەبووە، بەڵام زۆرتر سەودای سێكسی و سۆزداری بۆ ژنان هەبووە. ئەمەش هەتاوەكو ئێستا لە بەریتانیادا قسەی لەسەر دەكرێ.\nئەم فیلمە بەرهەمی ساڵی 2018یە. ئۆلیڤیا کۆڵمان و ئێما ستۆن و رەیچڵ ویتس ڕۆڵی تێدا دەگێڕن. یۆرگوس لارسیمۆپ دەرهێنەری فیلمەكەیە. كاتی فیلمەكەش لە 119 خولەك پێكدێ. ئەم فیلمە براوەی خەڵاتی ئۆسكارە و براوەی 154 خەڵاتی ترە و پاڵێوراوە بۆ 271 خەڵاتی تر و زمانی فیلمەكەش ئینگلیزییە.


ناس کورد کاتى سەردان و بەرنامەى کارى ئەو شاندەى هەرێم ئاشکرا دەکات کە بەمنزیکانە دەچێتە بەغدا\n20:52 هه‌ینی 27 ئه‌یلول 2019\nبۆ تاوتوێکردنى چەند دۆسیەیەکى هەڵپەسێردراو لەنێوان هەرێم و بەغدا، شاندێکى حکومەتى هەرێمى کوردستان سەردانى بەغدا دەکات و لەگەڵ بەرپرسانى عێراق کۆدەبێتەوە.\nعەبدولحەکیم خەسرەو، بەرپرسی دەزگای هەماهەنگی و بەدواداچوون لە حکومەتی هەرێمی کوردستان، بەناس کوردى راگەیاند “بڕیارە دوای سەردانەکەی شاندی پەرلەمانی کوردستان بۆ بەغدا و کۆبوونەوەیان لەگەڵ سەرۆکایەتی پەرلەمانی عێراقدا، لەڕۆژانی داهاتوودا شاندێکی حکومەتی هەرێمی کوردستان سەردانى بەغدا بکات”.\nوتیشی :”سەردانەکەی شاندەکەی حکومەتی هەرێم بۆ تاوتۆیکردنی دۆسیە هەڵپەسێردراوەکانى نێوان هەردوولایە”.\nهەر ئەمڕۆ (هەینى) لە پەراوێزى دیدارى ڕافیدەین بۆ ئاسایش و ئابووری، عەبدولحەکیم خەسرەو لەبارەى دۆخى ناوچە کێشە لەسەرەکان، رایگەیاند “چارەسەری پرسی ئەو ناوچانە تەنها لە ڕێگەی دەستور و دانوستانەوە دەبێت، نەک لەڕێگەی چارەسەری سەربازییەوە، ئەوەشی ڕویدا لە16 ئۆکتۆبەری 2017 شتێکی نامۆ بوو لە دوای پرۆسەی سیاسی لە ساڵی 2003”.\nدوێنێ (پێنجشەممە، 26ى ئه‌یلولى 2019)، بە سەرپه‌رشتى ده‌زگاى میدیایى ناس كاره‌كانى دیدارى ڕافیده‌ین بۆ ئاسایش و ئابورى له‌ژێر ناونیشانى (عێراق جێگیر ده‌بێت) له به‌غداى پایته‌خت، ده‌ستى پێكرد.\nله‌دیداره‌كه‌دا ژماره‌یه‌ك له‌به‌رپرسانى عێراقى له‌هه‌ر سێ ده‌سه‌ڵاتى حكومى و په‌رله‌مانى و دادوه‌رى به‌شداریان تێدا كرد، سه‌ره‌ڕاى به‌شدارییه‌كى كاراى ژماره‌یه‌ك له‌شاره‌زایان و ئه‌كادیمسته‌كان و نوێنه‌رانى ده‌زگا دیپلۆماسیه‌كان له‌عێراق، هه‌ر‌وه‌ها ژماره‌یه‌ك له‌ڕێكخراوه‌كانى كۆمه‌ڵگه‌ى مه‌ده‌نى و پسپۆڕانى بوارى ئاسایش و ئابوورى ئامادەى به‌رچاویان هه‌بوو.\nشەڕڤانان بەرگرى سەخت لەسەرێکانى دەکەن..”تانکێکى تورکیا و فڕۆکەیەکى چاودێرى تێکشکێنران”\nبەپێچەوانەی پێشبینییەکانەوە نرخی لیرەی تورکی بەرزبوەوە ناس کورد هۆکارەکەی ئاشکرا دەکات\n18:20 شه‌ممه 19 تشرینی یه‌كه‌م 2019\nبەرپرسێکی پەکەکە وەڵام دەداتەوە\n21:25 سێ شه‌ممه 08 تشرینی یه‌كه‌م 2019\nدواى چوار مانگ، یەکێتى و گۆڕان “لەسەر ئاستى باڵا کۆدەبنەوە”\n11:39 هه‌ینی 11 تشرینی یه‌كه‌م 2019\nکەشناسى هەرێم: پلەکانى گەرما نزمدەبنەوە و نیشانەکانى زستانیش بەدەردەکەون\n13:35 هه‌ینی 18 تشرینی یه‌كه‌م 2019\n10:35 هه‌ینی 04 تشرینی یه‌كه‌م 2019\nدیانا کەرەزۆن گۆرانییەک بە زمانى کوردى بڵاودەکاتەوە (ڤیدیۆ)\n10:25 چوار شه‌ممه 25 ئه‌یلول 2019\nلیژنەى یاسایی پەرلەمان بۆ ناس کورد: کۆدەنگى هەیە بۆ تێپەڕاندنى ماددەى تایبەت بە جیابوونەوەى پەرلەمانتار لە فراکسیۆنەکەى\n19:02 یه‌ك شه‌ممه 13 تشرینی یه‌كه‌م 2019\nروانگەى سورى: هەسەدە و روسیا رێککەوتن و مەنبج و کۆبانێ رادەستى سوریا دەکرێت


مێش تووشی ئازاری درێژخایه‌ن ده‌بێت\nتەندروستی :: 19/07/2019 :: 347 جار بینراوە\nئەم رۆن و زەیتە بۆ لێنانی خواردن بەكار بێنە تەندروستترینن\nتایبه‌ت به پیاوان: ئه‌م خواردنه رێژه‌ى تۆواو زیاد ده‌كات\nلێكۆڵینه‌وه‌یه‌ک كه به‌م دواییه له‌سه‌ر ئازاری درێژخایه‌ن ئه‌نجام دراوه ده‌ریده‌خات مێش-یش تووشی ئازاری درێژخایه‌ن ده‌بێت، و كاتێك تووشی برینداری ده‌بێت جۆره فره‌هه‌ستیارییه‌كی تێدا ده‌رده‌كه‌وێت كه له‌دوای چاكبوونه‌وه‌ی بریندارییه‌كه‌ش هه‌ر ده‌مێنێته‌وه.\nپانزه ساڵ له‌مه‌وبه‌ر زانایان بۆیان ده‌ركه‌وت كه گیانه‌وه‌رانیش ئازار ده‌چێژن، به‌ڵام نه‌ده‌زانرا كه ئایا ئه‌و ئازاره ته‌نیا كورتخایه‌نه یان كاریگه‌ریی درێژخایه‌نیشی هه‌یه. له‌م لێكۆڵینه‌وه‌یه‌دا مێشی میوه به‌كارهێنراوه كه به‌هۆی ئاسانی مامه‌ڵه‌كردن و كورتیی ماوه‌ی ته‌مه‌نی و كه‌می تێچووه‌وه بۆ زۆرێك له لێكۆڵینه‌وه‌كان به‌كارده‌هێنرێت.\nلێكۆڵینه‌وه‌كه ده‌ریخست كاتێك مێش تووشی بریندارییه‌ك ده‌بێت، ئازار و كاریگه‌ریی درێژخایه‌نی ده‌مێنێته‌وه و توانای به‌رگه‌گرتنی ئازاری له جاران كه‌متر ده‌بێته‌وه. بۆ نمونه، مێشی میوه‌ی ئاسایی به‌رگه‌ی به‌ركه‌وتنی گه‌رمیی 42 پله‌ی سه‌دی ده‌گرێت به‌ڵام كاتێك مێشه‌كه بریندار كرابێت و پاش چاكبوونه‌وه‌ی ته‌واوه‌تیی ئه‌و مێشه، ته‌نیا به‌رگه‌ی 38 پله‌ی سه‌دی ده‌گرێت، ئه‌مه‌ش مانای وایه ئازاری هه‌یه و ده‌یه‌وێت پێش ئه‌وه‌ی زیانی زیاتری پێ بگات خۆی رزگار بكات.\nئه‌م لێكۆڵینه‌وه‌یە به‌مه‌به‌ستی تێگه‌یشتن له ئازاره درێژخایه‌نه‌كان ئه‌نجام دراوه، به‌ڵام هێشتا كاتێكی زۆری پێ ده‌چێت كه بتوانرێت ده‌رمانی ئه‌وتۆ بخرێته بازاڕه‌وه كه بۆ نه‌هێشتنی ئازاری درێژخایه‌ن كار له‌سه‌ر هۆكاری ئازاره درێژخایه‌نه‌كه بكات نه‌ك له‌سه‌ر كه‌مكردنه‌وه‌ی نیشانه‌كانی.


علی قاضی محمد | Soran Karbasian, Kurdistan, Kurds, Republic og Kurdistan, Komari Kurdistan, Kurdish history, Mejuy Kurdistan u kurd\nبەیاننامەی عەلی قازی محەمەد سەبارەت بە هێندێک قسە و باسی ناراست لەسەر دەوڵەتی جمهوریی کوردستان و هەڵوێستەکانی پێشەوا قازی محەمەد\nهاوکات لەگەڵ 67 هەمین ساڵوەگەڕی دامەزراندنی دەوڵەتی جمهوریی کوردستان، ژمارەیەک ماڵپەڕی ئەنتەرنێتی فارس زمان لە توێی دیمانە و وتارگەلێکدا، هێندێک بابەتیان لەمەڕ ئەم رووداوە مێژووییە و روانگەکانی پێشەوا قازی محەمەد، داناوە. بەڵام بەداخەوە تەنیا ئەوانەن کە لە مێژ ساڵە لەسەر بنەمای شێواندنی بە ئەنقەست و مەبەستداری هەڵوێستەکانی پێشەوا قازی محەمەد و پێگە و جێگەی راستەقینەی دەوڵەتی کۆماری کوردستان، داڕژاون.\nلەو دیمانە و وتارانەدا کە لەو ماڵپەڕانەدا بڵاوکراونەتەوە، جارێکی دیکەش کۆماری کوردستان لە ناوەڕۆکی راستەقینەی بەتاڵ کراوە و حەول دراوە وێنەیەک لە کۆمار پێشان بدرێ کە بە دڵی ئەو کەس و گرووپانە بێ کە مانەوەی دەوڵەت– نەتەوەی لە قەیران چەقیوی ئێرانیان لە ئیرادەی ئازاد و ویستی رەوای نەتەوە دیل و بندەستەکانی ئەو دەوڵەتە بۆ فەڕزترە.\nلەو دیمانە و وتارانەدا، دەوڵەتی جمهوریی کوردستان تا ئاستی “حکوومەتی ناوچەیی” بە ئەرکی “دامەزراندنی دیمۆکراسی بۆ ئێران” و “جێبەجێ بوونی یاساکانی ئەیالەتی و ویلایەتی مەشرووتە”، نزم کراوەتەوە. هەروەها “باوەڕ بە چارەسەری پرسی نەتەوایەتیی کورد لە چوارچێوەی ئێران” دراوەتە پاڵ پێشەوا قازی محەمەد.\nلە لایەکی دیکەشەوە، هێندێک حیزبی کوردی، بڕیاری مێژوویی راگەیاندنی سەربەخۆیی کوردستان و پێکهێنانی دەوڵەتی جمهوریی کوردستانی بە “داعیەی جیاوازیخوازیی” لە لایان “دوژمنانی نەتەوەی کورد”، داناوە و رایانگەیاندووە: ” نەمر قازی محەمەد هەر لە رۆژەکانی راگەیاندنی کۆماردا، زۆر جار پێی لە سەر ئەو خاڵە داگرتووە کە حەولێک بۆ جیاکردنەوەی کوردستان لە ئێران لە گۆڕێدا نییە و ئامانجی بزووتنەوەی رزگاریی کوردەکانی ئێران، گەیشتن بە خودموختاری لە چوارچێوەی سنوورە سیاسی و جوغرافیاییەکانی ئێرانە”.\nبۆیە ئەمن وەک کوڕی پێشەوا قازی محەمەد کە لە کاتی دامەزراندنی کۆماردا13 ساڵم تەمەن بووە و ئاگام لە زۆر لە وردەکارییەکانی ئەو رووداوە مێژووییە بووە و لە بیرمن، بۆ روونکردنەوەی بیروڕای گشتیی، راگەیاندنی ئەم راستییانەی خوارەوە بە پێویست دەزانم:\n1- بە پێچەوانەی ئەو قسانەوە کە بڵاو کراونەتەوە، بڕیاری مێژوویی میتینگی 20/000 هەزار کەسیی دووی رێبەندانی گۆڕەپانی چوارچرای مهاباد، راگەیاندنی سەربەخۆیی و ئیستیقلالی کوردستان لە ئێران و پێکهێنانی دەوڵەتی جمهوریی کوردستان بوو. هەروەک پێشەوا خۆی لە یەکێک لە نوتقەکانیدا رایگەیاند 4 ساڵ بەر لە دووی رێبەندان 1324 هەتاوی (1946ز)، قۆناغی “خودموختاری” بوو، بەڵام لە دووی رێبەندان دا، سەربەخۆیی تەواو راگەیاندرا: “میللەتی کورد چوار ساڵە خودموختارە و داوای ئیستیقلال و تێکخستنەوەی تەواوی خاکی کوردستان دەکا، زۆرم پێ گران بوو کە لەو حەقەی دەست هەڵبگیرێ و ئێحساساتی ئێوە مانیعی ئەوەی بوو کە ئێمە بە خودموختاری رازی بین، چونکوو کە مودەی ئەو چەند رۆژەی کە جێژن گیراوە ئیحساساتێکی ئێوە نواندووتانە وێنەیەکی حەساس و کامیلە و دەبێ دنیا بزانێ کە کورد لیاقەتی ئیستیقلال و سەربەخۆیی هەیە.” (پێشەوا قازی محەمەد).\n2- لە ” نوتقی جەنابی پێشەواو رەئیس جمهوری بەرزی کوردستان”، لە رۆژی راگەیاندنی کۆماردا، لە حاڵیک دا کلیل واژەکانی پێشەوا، “نەتەوە”، “میللەتی کورد”، “جوغرافیای کوردستان”، ” حوکمدرییە کوردییەکان” و ” ئیستیقلال و ئازادیی میللەتی کورد” بوو، تەنانەت بە یەک وشەش ئاماژەیەک بە ” ئێران” و ” لە چووارچێوەی ئێران دا” و “دیمۆکراسی بۆ ئێران” ی نەکردووە.\n3- سوێندی سەرکۆماریی پێشەوا قازی محەمەد، هەر بە تەنیا خۆی بەڵگەیەکی بە هێزە بۆ ناسین و پێگە و جێگەی کۆماری کوردستان وەک دەوڵەتێکی نەتەوەیی سەربەخۆ و بێ باوەڕیی بە چارەسەری پرسی کورد لە چوارچێوەی ئێراندا: ” ئەمن بە خودا، بەکەلامی عەزیمی خودا، بە نیشتمان، بە شەرافەتی میللی کورد، بە ئاڵای موقەدەسی کوردستان سوێند دەخۆم کە تا ئاخر هەناسەی ژیانم و رژاندنی ئاخر تنۆکی خوێنم بە گیان و بە ماڵ لە رێی راگرتنی سەربەخۆیی و بەرز کردنەوەی ئاڵای کوردستان دا تێ بکۆشم و نیسبەت بە رەئیسیی جمهوری کوردستان و یەکەتی کورد و ئازەربایجان موتیع و وەفادار بم”.\n4- رۆژنامەی کوردستان کە لە سەردەمای دەوڵەتی جمهوریی کوردستان دەردەچوو و ئێستا لەبەردەستدان، لە چەند ژمارەیدا، رێوڕەسمی راگەیاندنی کۆماری کوردستان بە مانشێتی: “جێژنی سەربەخۆیی و استقلالی کوردستان” بڵاوکردووەتەوە.\n5- لە بڕیارنامەی میتینگی رۆژی دووی رێبەنداندا کە لە لاپەڕەی ٣ ژمارە ٨ ی رۆژی دووشەممە ٨ رێبەندانی 1324هەتاوی بڵاوبووەتەوە، بە ئاماژە بە دابەشکرانی کوردستان، بارودۆخی نەتەوەی کورد لە ژێر دەسەڵاتی دەوڵەتەکانی ئێران، ترکیا و عێراق شیی کراوەتەوە. لە هیچ بەشێکی ئەم بڕیارنامەیەدا، بە تاکە وشەیەکیش ئاماژە بە “چارەسەری پرسی کورد لە چوارچێوەی ئێراندا” نەکراوە. راست بە پێچەوانەوە مادەی یەکی ئەو بڕیارنامەیە دەڵێ: ” لەو جێگایانەدا کە ئێستا کوردی تێدا دەژین بە ئیستیقلالی تەواو بگا.”\n6- سەردێڕی تابلۆی سەردەرگای وەزارەتخانەکانی کۆماری کوردستان بریتی بوو لە “دەوڵەتی جمهوری کوردستان”. بۆ وێنە “دەوڵەتی جمهوری کوردستان، وەزارەتی فەرهەنگ”. هەر لە بناخەڕا، دیاری کردنی شێوازی کۆماریی بۆ دەوڵەتی قازی محەمەد بە ئاڵا و ئەڕتەش و زمان و سرودی نەتەوایەتی و پێوەندیی دەرەکیی و ئابووری تایبەت بە خۆی لە مەهاباد بەدەر لە “چوارچێوەی تەواویەتی عەرزی ئێران” و هەبوونی دەوڵەتی شاهەنشاهی پەهلەوی لە تاران، نیشانەی دوو سەروەریی جیاواز و دوو دەوڵەتی بە تەواوی سەربەخۆ لە یەکتر بوون.\n7- ئەو وتووێژە چاپەمەنیانەی کە بۆ شێواندنی ناوەڕۆک و پێگەی راستەقینەی دەوڵەتی جمهوریی کوردستان ئاماژەی پێدەکرێ، وتووێژی رۆژنامەکانی “ایران ما”، “فرمان”، “رهبر” و “ایران” لەگەڵ پێشەوا قازی محەمەدە کە بە پێچەوانەی ئەو قسانە، هی سەردەمی دامەزراندنی کۆمار نیین و کاتێ کراون کە پێشەوا قازی محەمەد خۆی بە قۆناغی چوار ساڵەی خودموختاری ناوی بردووە. لەگەڵ راگەیاندنی دەوڵەتی جمهوریی کوردستان، قۆناخێکی تازە لە ژیانی نەتەوەی کورد دەستی پێکرد و دیسکۆرسی سیاسی کورد، چووە قۆناغی دەوڵەت و سەرەوەری سیاسییەوە.\nئێستا پاش 67 ساڵ لەو رووداوە مێژووییە، ئاساییە کە هەر تاک و رێکخراو و حیزبێکی سیاسی بە پێی روانگە و گوتاری تایبەت بە خۆی سیاسەت بکا. بەڵام دەبێ مێژوو بە مێتۆدی زانستی و بە پێی ئەوەی رووی داوە، بخوێندرێتەوە، نەک بە پێی هەڵوێست و بەرژەوەندیی سیاسی رۆژ. کۆماری کوردستان وەک رەنگدانەوەی سەروەریی سیاسی نەتەوەی کورد و دەوڵەتێکی سەربەخۆ، راستییەکی حاشا هەڵنەگرە، لە مێژووی ئەم نەتەوەیەدا. حاشاکردن لەم راستییە، هەر چۆنێ بێ، کارێکە دژ بە ناسنامەی نەتەوەیی کورد، چونکە رووداوە مێژووییەکان یەکێک لە توخمەکانی خەمڵێنی ناسنامەی نەتەوەیی هەر نەتەوەیەکن.\nعەلی قازی محەمەد\nسەرۆکی پارتی ئازادیی کورستان\n20 رەشەمەی 2712\n10 مارسی 2013\nتێبینی: ئەم ڕوونکردنەوەیە لە ماڵپەڕی پارتی ئازادیی کوردستان را لە بەر بایەخ و گرنگی زۆری ڕوونکردنەوەکەی تاقە کوڕی جەنابی پێشەوای کوردان، سەرۆک کۆماری کوردستان گواستراوەتەوە. مافی وێنەی بەڕێزیان بۆ ئەم پێگەیە پارێزراوە.


بزوتنەوەی کرێکاری! – پەڕە 7 – hkkurdistan\nHome6بزوتنەوەی کرێکاری! (page 7)\nدوو هەواڵ لە ئەڵمانیا و بەریتانیا\nشوبات 20, 2018\t0\nئامادەکردنی: سالار حمەسەعید یەکەم: ئەڵمانیا لە ڕۆژنامەی ئیندپێندنتی بەریتانیەوە: کرێکارانی ئەڵمانیا سەرکەوتن لە بەدەستهێنانی ٢٨ سەعات لەهەفتەدا! کرێکارانی ئەڵمانیا دوابەدوای مانگرتن وخۆپیشاندانەکانیان توانیان سەرکەون لە داواکەیاندا بۆ خواستی ٢٨ سەعات لە هەفتەیەکدا. ئەم بڕیارە ٩٠٠ هەزار کرێکاری ئاسن و ئەندازیاری دەگرێتەوە وە چاوەڕوانی دەکرێ ببێتە مایەی گۆڕانکاری لەتەواوی ئەڵمانیا و لە تەواوی پیشەسازیەکانی تردا. یەکیەتی کرێکارانی پیشەسازی (ئای جی میتاڵ) …\nکرێکارانی ”ئەمازۆن” ٥٥ سەعات کاردەکەن لە هەفتەیەکدا\nكانونی یه‌كه‌م 4, 2017\t0\nئاماده‌کردنی: سالار حه‌مه‌سه‌عید کرێکارانی ”ئەمازۆن” لە هیلاکی دا بە پێوە خەویان لێدەکەوێ بەپێی هەواڵگری ”سەندەی میرەر” کرێکارانی کۆمپانیای جیهانی ”ئەمازۆن” بەهۆی درێژی سەعاتەکانی کارکردن هیندە ماندوو و هیلاک و لەکاتێکدا کە ڕاوەستاون بەپێوە خەویان لێدەکەوێ، وەزیاتریش لەمە لەژێر زەخت وفشاری کاری قورسدا کە داوایان لێدەکرێ، ڕادەیەک لەکار ئەنجام بدەن کە بۆتە هۆی بێخەویان و لەپەلوپۆکەوتنیان. ئەمە بەپێی لێکۆڵینەوەیەکی هەواڵگری. هەر …\nئامادەکردنی: ئاراس رەشید، سالار حەمە سەعید، شوان عەزیز کرێکارانی شارەوانی بەسرە خۆپیشاندان دەکەن بۆ جێگیرکردنی ئەو کرێکارانەی بە رۆژانە کاردەکەن. فەرمانبەر و کرێکارانی شارەوانی بەسرە، ڕۆژی ٢شەممە ٢٠/١١/٢٠١٧ خۆپیشاندانێکیان ڕێکخست، داواکاریان ئەوە بوو کە وەک وەزارەتەکانی دیکە ئەو کرێکارانەی بە کرێی ڕۆژانە کار دەکەن دایانمەزرێنن بە جێگیری. لەسەر حکومەتە کە زەویان بۆ دابین بکات و بەدەریان بکات لە بڕیاری ٢٥٢ی …\nتشرینی دووه‌م 21, 2017\t0\nمەحمود ساڵحی، هەڵسوراو و رابەری بزووتنەوەی کرێکاری و لە کەسایەتییە دیارەکانی خەباتی کرێکاری لە کوردستان، لەیەکێک لە نەخۆشخانەکانی شاری سەقز لە بەشی تایبەتی نەخۆشییەکانی دڵ دەست بەسەرە لەژێر چاودێریی پزیشکی دایە. بە گوێرەی ئەو زانیاریانەی دەست بۆپێشەوە کەوتووە دڵی ناوبراو تەنیا لە سەدا ۲٠ تا ۲٥ کار دەکات، ئەمەش دوای ئەوەی بە مێتودی “ئێکۆکاردیۆگرافی” پشکنینی بۆکراوە. مەحمودی ساڵحی هەردوو قاچی …\nبه‌ریتانیا: چه‌ند هه‌وڵی کرێکاری\nئاماده‌کردنی: سالار حمه‌سه‌عید یه‌که‌م: خەڵکی بێکار و بێ خانەولانە و تەنانەت کرێکارانیش بەتەوژم ڕوودەکەنە : فوود بانک (بانکی خواردەمەنی) خەڵکی کرێکار وبێکاری شارەکانی بەریتانیا زیاتر لەهەر کاتێکی تر پەنا دەبەنە بەر (فوود بانک واتە بانکی خواردن) کە خۆراکێکە بۆ کەسانی زۆر نەدار ونەبوو و بێ دەرەتان تا خواردنەکەیان بۆ ئەو ڕۆژە یا ئەو ژەمە دابین بکەن. ئەمە لە یەکێک لەدەوڵەمەندترین …


سەرەتا»دیزاین»وێب دیزاین»جوملە»ڕونکردنه‌وه‌ی ته‌واوی لایه‌نه‌کانی سکریپتی جوومله\nلەلایەن هۆشمه‌ند صاڵح لە 17/02/2016 0 Comments\nجوومله بریتیه له سکریپتێک که سه‌رچاوه‌ی ئازاده‌و بۆ دروستکردنی ماڵپه‌ڕ به‌کار ده‌هێنرێت ، وه‌خاوه‌نی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌کی زیره‌که‌و به‌ئاسانی کاری تێدا ده‌کرێت ، زۆرگونجاوه بۆ ماڵپه‌ڕی تاکه‌که‌سی فێرکاری ڕۆژنامه‌کان حیزب و لایه‌نه‌کان و … هتد .\nسکریپت چیه ؟\nسکریپت واته پرۆگرامێکی ئاماده‌کراو ئه‌م پرۆگرامه له‌سه‌ر سیڤه‌رێک داده‌مه‌زرێت ده‌بێت به ماڵپه‌ڕ و به‌هۆی تایبه‌تمه‌ندیه‌که‌یه‌وه به ویستی به‌کارهێنه‌ر ڕێک ده‌خرێت ، ئه‌م سکریپتانه به‌شێوه‌یه‌ک ڕێک خراون که که‌مترین کات په‌نا ده‌برێته‌وه به‌ر سۆرسه‌کان بۆ رێک خستنی به‌ڵکو ته‌نها به ڕوکاڕێکی وێنه‌یی و به کلیک کردن له‌سه‌ر هه‌ر دوگمه‌یه‌کی تایبه‌تمه‌ند ده‌گه‌یت به مه‌به‌ست ، سکریپته‌کان جۆراو جۆرن ته‌نانه‌ت سروشتی کارکردنیشیان جیاوازه بۆ نمونه ناکرێت ئه‌گه‌ر یه‌کێك شاره‌زایی له جوومله هه‌بێت ئیتر وابزانێت ده‌توانێت کار به وۆرد پرێسش بکات ، نه‌خێر وانیه‌و هه‌ر سکریپتێک خاوه‌نی تایبه‌تمه‌ندی خۆیه‌تی جیاوازه له به‌کارهێناندا به‌ڵام له بناغه‌دا هه‌ر بۆ یه‌ک مه‌به‌ست به‌کار ده‌هێنرێن و هه‌مووشیان وه‌ک چۆن به‌رنامه‌یه‌ک له کۆمپیوته‌ردا سێته‌پ ده‌که‌یت به هه‌مان شێوه ده‌توانیت ئه‌ویش له‌سه‌ر سیڤه‌رێک سێته‌پ بکه‌یت و به تایبه‌تمه‌ندیه‌کانی ئاشنا بیت و به ویستی خۆت ڕێکی بخه‌یت.\nناوی جوومله له چیه‌وه هاتووه ؟\nدوو بیروڕا هه‌یه : یه‌که‌م له‌به‌ر ئه‌وه‌ی وشه‌که له بنه‌ڕه‌تتدا عه‌ره‌بیه به‌مانای ئه‌وه‌دێت که ئه‌مه کۆکراوه‌یه‌که و له کۆمه‌لێک به‌ش و مۆدۆل و پڵه‌گین و … هتد\nبیروڕای دووه‌م پییان وایه له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ئه‌م سکریپته له لایه‌ن چه‌ند که‌سێکه‌وه دروست کراوه‌و کاری گروپه بۆیه ئه‌م ناوه‌یان بۆ هه‌ڵبژاردوه .\nمێژووی جوومله :\nسکریپتی جومله له ڕێکه‌وتی 16/9/ 2005 بۆ یه‌که‌م جار بڵاوکراوه‌ته‌وه که به ده‌رچووی (1.0.0) ناوی ده‌رکرد دواتر ئه‌م ڤێژنه بره‌وه‌ی پێدراو له‌سه‌ر ده‌رچووی (1.0.13-Stable-Full Package) جێگیر بوو ، به‌ڵام ئه‌م ده‌رچووه جێگیره گرفتاربوو به سه‌دان کێشه هه‌ربۆیه ئه‌و گرو‌په‌ی پشتیوانی ئه‌م سکریپته‌یان ده‌کرد دووباره که‌وتنه‌وه داڕشتنی به‌جۆرێک له‌سه‌ره‌تاوه کاره‌کانیان دووباره کرده‌وه تا گه‌شتنه ئه‌و ئه‌نجامه‌ی له‌ساڵی (2008-01-22) ده‌رچووی (1.5) بڵاوکرایه‌وه که به باشترین ده‌رچوو دێته ئه‌ژمارکردن و له‌وێوه ئیتر که‌وتنه بره‌و پێدان به‌م ده‌رچوه‌و دروستکردنی سه‌دان پێوه‌کراو زیاده تا چالاکانه کار بکات و له ئێستادا (1.5.26) بڵاوکراوه‌ته‌وه ، ئه‌م سکریپته کاری گروپیکه به‌زمانی (پی ئێچ پی) دروست کراوه وه له‌و کاته‌وه بڵاوکراوه‌ته‌وه به سه‌دان که‌س خۆ به‌خشانه کار له‌م سکریپته‌دا ده‌که‌ن و به‌ره‌و پێشی ده‌به‌ن ئه‌م به‌ره‌و پێش بردنه‌ش خۆی ده‌بینێته‌وه له بواری پاراستندا به پله‌ی یه‌که‌م و وه زیادکردنی تایبه‌تمه‌ندی هه‌ر بۆیه کاتێک کێشه‌یه‌کی پاراستن دروست ده‌بێت به‌خێرایی وه‌شانێک پیش ده‌خه‌ن بۆ نمونه له (1.5.25 ده‌گۆڕێت بۆ 1.2.26) ئه‌م نوێکردنه‌وه‌ش به‌هۆی چه‌ند فایلێکه‌وه ده‌کرێت که له‌ماڵپه‌ڕی سه‌ره‌کیه‌وه داده‌نرێت تۆش دایده‌گریت و بۆماڵپه‌ڕه‌که‌تی زیادده‌که‌یت (دواتر باسی نوێکردنه‌وه ده‌که‌ین) وه ئه‌وه‌ی جێگای خۆشحاڵیه به‌هۆی دڵسۆزی و خه‌مخۆی به‌کارهێنه‌رانی کوردیشه‌وه بۆیه‌که‌م جار ئه‌م سکریپته له لایه‌ن وێبچنه‌وه کرا به‌کوردی و بڵاوکرایه‌وه.\nوێبچن: گروپێکی دڵسۆزن و خاوه‌نی یانه‌و چه‌ند ماڵپه‌ڕێکی پشتیوانین و له ئێستادا وه‌ک که‌سانێکی سه‌ربه‌خۆ له ڕێگای مه‌کۆکانی وێبچنه‌وه خزمه‌ت ده‌که‌ن جیگا ده‌ستیان به‌سه‌ر وێبی کوردیه‌وه دیاره هیوام سه‌رکه‌وتنیانه.\nجوومله له‌ساڵی (2007) دا وه‌ک باشترین سکریپتی سه‌رچاوه ئازاد ده‌ست نیشانکراو خه‌ڵات کراو وه‌ک یه‌کێک له‌و سکریپتانه‌ی که ناوبانگێکی جیهانی هه‌یه له‌لای گه‌ڕانی گۆگڵیش ناسراوه‌و زوو بابه‌ته‌کانی ئه‌رشیف ده‌کات و هاوکات یه‌که‌ی گه‌ڕان له‌سه‌ر بابه‌ته‌کان زوو داده‌نێت ئه‌مه‌ش سیفه‌تێکی باشه بۆ ئه‌وه‌ی له ڕێگای ئه‌م ماڵپه‌ڕه‌وه به‌کارهێنه‌ر بگاته نوێترین بابه‌ت.\nله‌دوایی ڤێرژنه‌کانی (1.5 که ئێستاش پشگیری ده‌کرێت له‌لاین جوومله‌وه) جوومله چه‌ند جۆرێکی تری له جوومله به‌رهه‌م هێنا که هه‌موویان له سه‌ره‌تاوه کۆده‌کان رێک خراونه‌ته‌وه‌و جیاوازیان له‌گه‌ڵ جیلی یه‌که‌م و دووه‌مدا زۆره وه‌ک (1.6 ، 1.7 که له‌ساڵی 2011 دا بڵاوکراوه‌ته‌وه ئێستا جوومله پشتگیری ناکات ، 2.5 ، 3.0 که‌له 2012 بڵاوکرایه‌وه له ئێستادا کارکردن له‌سه‌ری به‌رده‌وامه) وه تایبه‌تمه‌ندی هه‌ریه‌که‌شیان له‌گه‌ڵ ئه‌وی که جیاوازه ته‌نانه‌ت کارکردنیش له‌سه‌ر هه‌ریه‌که‌یان جیاوازه بۆ نمونه ڤێرژنی (1.6) مۆدۆله‌و پڵه‌گینه‌کانی (1.5) ی له‌گه‌ڵدا ناگونجێت و ئه‌وانی تر‌یش به هه‌مان شێوه ئه‌م ده‌رچووانه هه‌ریه‌که‌یان به پێ ی پێویست ده‌توانرێت سودی لێوه‌ربگێرێت بۆ نمونه من لێره‌دا باسی (1.5) گرنگ نیه تۆ کامه‌یان به‌کارده‌هێنیت چونکه جوومله به هه‌موو ده‌رچووه‌کانیه‌وه هه‌ر یه‌ک فیکره‌یه کاره‌کانی و جیاوازیه‌کی ئه‌وتۆ نیه له فرمان و جێبه‌جێکردنیدا .\nپێک هاته‌ی جوومله :\nجوومله پێک دێت له چه‌ند به‌شێک که لێره‌دا به وردی باسی ده‌که‌م :\nیه‌که‌م: (Static content) ئه‌م به‌شه پێک دێت له په‌ڕه جێگیره‌کان زۆرجار ئه‌م به‌شه ته‌نها لاپه‌ڕه‌یه‌که و به‌س هه‌ندێک جار نوێ ده‌کرێته‌وه‌و له‌وانه‌شه هه‌رگیز نوێ نه‌کرێته‌وه زیاتر ئه‌م به‌شه بۆ بابه‌تێکی جێگیر وه‌ک (ده‌رباره‌ت ئێمه یان پرۆژه‌کانمان … هتد) ئه‌مانه گرنگن و له‌هه‌موو ماڵپه‌ڕێکدا ئه‌م په‌ڕانه هه‌بن تا میوانی ماڵپه‌ڕ ئاگاداری کاره‌کانی ئه‌و ماڵپه‌ڕه بێت و به‌خێراترین کات ده‌ستی بگات به ناوه‌ڕۆکی ماڵپه‌ڕه‌که بابه‌ته‌که له‌شێوه‌ی په‌ڕه‌یه‌کدا یاخود له‌شێوه‌ی کتێبێکدا به لینکێک ئاماژه‌ی پێکراوه کارێک کلیکی له‌سه‌ر ده‌که‌یت ده‌گه‌یت به ناوه‌ڕۆکه‌که‌ی ئه‌مه‌ش هیچ داغڵ بونێک نیه بۆناو سیڤه‌رو ده‌یتا به‌یسی ماڵپه‌ڕه‌که .\nدووه‌م: (Dynamic content) ئێمه ده‌زانین هه‌ر ماڵپه‌ڕێک له‌چه‌ندین به‌شی جیاواز پیک دێت ئه‌مه‌ش هه‌ر ماڵپه‌ڕێکی پرۆفیشناڵ ئه‌م تایبه‌تمه‌ندیه‌ی هه‌یه ، جوومله وه‌ک سکریپتێک ئه‌م تایبه‌تمه‌ندیه‌ی له‌به‌رچاو گرتووه‌و به‌ئاسانی ده‌توانیت به‌شه‌کان زیاد بکه‌یت به‌ڵام هه‌ر به‌شێکیش پێویستی به هاوپۆل هه‌یه که ئه‌مه‌ش له هه‌موو باره‌کاندا نابێت له‌یه‌ک هاوپۆل که‌متری هه‌بێت ، به‌ڵام ده‌کرێت یه‌ک به‌ش چه‌ندین هاوپۆلی جیاواز له خۆی بگرێت بۆ نمونه ئه‌گه‌ر ئێمه به‌شێکمان هه‌بێت به‌ناوی مۆبایل به‌ڵام ده‌کرێت له‌سه‌ر ئه‌م به‌شه چه‌ند هاوپۆلیك دابنێین بۆ نمونه وه‌ک نۆکیا بلاک بێری ئایفۆن .. هتد ئه‌مانه بۆ ئه‌وه‌یه بابه‌ته‌کان تێکه‌ڵ نه‌بن و هه‌ر یه‌که‌یان به جیا بابه‌ته‌کانیان بۆ بنێرین (له‌کاتی وانه پراکتیکیه‌کاندا به‌باشی باسی ئه‌م بابه‌ته ده‌که‌م) وه‌له لاپه‌ڕه‌یه‌کدا هه‌موو پیک هاته‌کانی ئه‌م هاوپۆل و به‌شانه نیشان ده‌درێت ، جا مه‌به‌سته‌که‌ی من له‌وه‌دایه ئه‌م سیفه‌ته پێ ده‌وترێت داینامیک چونکه به‌شه‌کان یه‌کتری بانگ ده‌که‌ن و به‌کلیک کردن له‌سه‌ر هه‌ر لینکێک له لاپه‌ڕه‌یه‌کدا چه‌ند به‌شێکی تر بانگ ده‌کرێته‌وه ئه‌مه‌ش به سیفاتی ده‌ینامیکی ناوده‌برێت (ئه‌م بابه‌ته ڕونکردنه‌وه‌ی زیاتری پیویسته بۆ تێگه‌شتن لێ ی) .\nسێیه‌م: (component contents) کۆمپونیت ئه‌م به‌شانه خۆیان سه‌ربه‌خۆنین بریتین له لاپه‌ڕه‌ی سه‌ره‌تا و په‌ڕه‌ی په‌یوه‌ندیمان پێوه بکه و گه‌ڕان … هتد ئه‌م به‌شانه په‌یوه‌ندیه‌کی ڕاسته‌وخۆیان به دوو به‌شه‌که‌ی تره‌وه هه‌یه‌و پێکه‌وه‌یان ده‌به‌ستن وه‌ک مۆدۆله وان به‌لام له‌گه‌ڵ پێک هاته‌ی ماڵپه‌ڕه‌که‌دان به‌شێکن له جوومله واته پێک هێنه‌ری بنچینه‌یی جوومله‌یه، به‌کورتی گرنگترین به‌ش له‌ماڵپه‌ڕ ئه‌م کومپونێتانه‌ن که ئه‌رکی ڕێکخستنی ماڵپه‌ڕه‌که‌تان له ئه‌ستۆدایه ، ئه‌م به‌شانه خۆیان هیچ زانیاریه‌کی ئه‌وتۆیان تێدا نیه به‌ڵام له ڕێگای ده‌یتا به‌یسی ماڵپه‌ڕه‌وه زانیاریه‌کان بانگ ده‌که‌نه‌وه ئه‌مه‌ش کاتێک وا ئاراسته ده‌کرێت که ئه‌و فرمانه جێ به‌جێ بکات له لاپه‌ڕه‌ی یه‌که‌مدا به‌هۆی ڕوکاری ماڵپه‌ڕه‌وه بابه‌ته‌کان ڕیز ده‌کات و خوێنه‌ر به ئاسانترین شێوه ده‌ستی پێیان ده‌گات .\nچواره‌م: (Module Content) مۆدۆله‌کان دوو جۆرن هه‌ندێکیان خۆیان له‌گه‌ڵ سکریپته‌که‌دان هه‌ندێکی تریان زیاد ده‌کرێن ، ئه‌وانه‌ی له‌گه‌ڵ سکریپته‌که‌دان وه‌ک مۆدۆلی چوونه ژوره‌وه‌و گه‌ڕان کێ له‌سه‌ر هێڵه‌و … هتد ئه‌مانه بێ به‌رامبه‌رن و ده‌توانیت به ویستی خۆت چالاکیان بکه‌یت به‌ڵام ئه‌و مۆدۆلانه‌ی وه‌ک سلاید شۆو ئه‌لبوومی وێنه‌و دانانی ڤیدیۆو .. هتد ده‌بێت زیاد بکرێن و زۆرینه‌شیان به پاره‌ن ، ئه‌م مۆدۆلانه ئه‌گه‌رچی زۆربه‌ی کات کێشه‌ی پاراستن بۆ ماڵپه‌ڕ دروست ده‌که‌ن به‌ڵام به‌کۆڵه‌که‌یه‌کی گرنگی جوومله داده‌نرێن چونکه به‌پێ ی ویستی ناوه‌ڕۆکی ماڵپه‌ڕه‌که ده‌توانیت ماڵپه‌ڕ ڕێک بخه‌یت .\nپینجه‌م: (plugin Content) ئه‌م زیادکراوانه زۆربه‌ی جار کاریگه‌ریان له ناوه‌ڕۆکی ماڵپه‌ڕدا ده‌رده‌که‌وێت و ده‌بن به به‌شێک له پێک هاته‌ی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی به‌ڵام به‌گشتی له‌گه‌ڵ مۆدۆله‌کاندا جیاوازیه‌کی ئه‌وتۆیان نیه ، واباوه که قه‌باره‌ی مۆدۆله گه‌وره‌تره له پڵه‌گین له‌وانه‌یه ئه‌وه‌ش په‌یوه‌ندی به تایبه‌تمه‌ندی ئه‌و پێک هاته‌وه‌بێت به‌ڵام به‌گشتی ئه‌م پڵه‌گینانه‌ش هۆکارێکی سه‌ره‌کین له به‌ره‌و پێش بردنی ماڵپه‌ڕی جوومله‌دا ئه‌مانه‌ش دوو جۆرن له‌گه‌ڵ سکریپته‌که‌دا چه‌ندین پڵه‌گین داده‌به‌زن که به‌شیکیان خۆکارانه چالاک کراون و به‌شێکی تریان چالاک ده‌کرێن به پێ ی ویستی به‌کارهێنه‌ر به‌ڵام به‌شێکیشان ده‌توانرێت گۆڕانکاری له توانایدا بکه‌یت به‌پێ ی ویستی خۆت بیگۆریت ، جۆری دووه‌میش ده‌توانیت له ڕێگای ماڵپه‌ڕی جوومله‌وه دایبگریت و دواتر به‌رزی بکه‌یته‌وه بۆ ماڵپه‌ڕه‌که .\nشه‌شه‌م: (Control Panel) کۆنتۆڵ پانێل له جوومله‌دا زۆر ساده‌یه‌و به‌ته‌واوی ئاسان کراوه . له‌چه‌ند به‌شێک پیک دێت له‌و به‌شانه‌وه ده‌توانیت ده‌ست بگریت به‌سه‌ر ته‌واوی ماڵپه‌ڕه‌که‌دا ، ئه‌م به‌شانه به ڕوکاری وێنه‌یی ڕازێنراونه‌ته‌وه‌و هه‌ر به‌شێک وێنه‌یه‌کی بچوک پێناسه‌ی ده‌کات ، وه‌ک پێشتریش ئاماژه‌م پێدا که‌مترین کات سۆرس له ڕێکخستنی جوومله‌دا به‌کار ده‌هێنرێت، سه‌رنج له‌م وینه‌یه بده ئه‌وه کۆنترۆڵ پانیڵی جومله‌یه کاتێک وه‌ک به‌ڕێوه‌به‌ر ده‌چیته ژوره‌وه\nئه‌گه‌ر باسی (Editor) بکه‌م له کۆنترۆڵکردن و نوسینی بابه‌تدا به‌م جۆره‌یه هیچ شتێک نیه له‌م به‌شه‌دا دانه‌نرابێت وه‌ک ئامرازه‌کانی نوسین و ڕێک خستنی و به ته‌واوی پشتگیری هه‌موو جۆرێک له فایل ده‌کات و له‌و ڕێگاوه به ئاسانی به‌رهه‌مه‌کانی ئۆفیس و ده‌نگ و ڕه‌نگ و فلاش و دروستکردنی خشته ده‌گرێته خۆی ، ئه‌مه‌ش سه‌ره‌ڕای تێکه‌ڵ کردنی ڕه‌نگه‌کان بێ ئه‌وه‌ی هیچ جۆرێک سۆرس به‌کاربهێنیت .\nئه‌و دێڕه واتای چیه ، که‌له به‌شی خواره‌وه‌ی سکریپتی جوومله‌دا هه‌یه ؟\nJoomla! پرۆگرامێكی خۆڕاییه و له‌ژێر مه‌رج و ڕاسپارده‌كانی GNU/GPL License بڵاو ده‌كرێته‌وه.\nئه‌وزانیاریه بریتیه له مافی (گنو) له‌سه‌ر ئه‌م سکریپته چو‌نکه گنو کۆمه‌ڵه‌یه‌کن ڕیچارد ستۆڵمەن له‌ساڵی1989دا به دامه‌زرێنه‌ری ئه‌م کۆمه‌ڵه‌یه داده‌نرێت که پرۆگرام دارێژێکی ئه‌مریکیه ، ئه‌م کۆمه‌ڵه‌یه کارده‌که‌ن له پیناو به‌دی هێنانی ئازادی له به‌کارهێنانی نه‌رمه‌کاڵاکاندا (copyleft) . ئه‌وه‌ش به‌و مه‌به‌سته‌ی هه‌رکه‌سێک بیه‌وێت زیاتر بره‌و به به‌رنامه‌یه‌ک بدات که مه‌به‌ستیه‌تی و له‌گه‌ڵ خودی کاره‌که‌یدا بگونجێت ، جوومله وه‌ک به‌رنامه‌یه‌کی سه‌رچاوه ئازاد ئه‌م یاسایانه‌ی گنو ده‌یگرێته‌وه‌و چونکه هه‌رکه‌سێک بیه‌وێت ده‌توانێت به ئازادی کاری له‌سه‌ربکات و به‌ره‌و پێشی به‌ڕێت ئه‌وه‌ش ئه‌ومافه‌ی بۆیه لێ دراوه تا هه‌ر به‌کارهێنه‌رێک بزانێت که ده‌توانێت ئازادانه مامه‌ڵه له‌گه‌ڵ ئه‌م نه‌رمه‌کالادا بکات.\nبابەتەكانی پێشووترباشترین تابلێته ئه‌ندرۆیده‌کانی مانگی ٢ ی ٢٠١٦\nبابەتی دواتر دەرفەتی خوێندن لە توركیا بە خۆڕایی ….\nروونكردنه‌وه‌یه‌ك له‌سه‌ر سكریپتی جوومله!\nچۆنیه‌تی نووسین به ستایلی تیكتۆك ئیلسترەیتۆر\nلەلایەن Tech Eye 06/04/2019\nگالاکسی ئێس ٨ پله‌س پڕ فرۆشتره له گالاکسی ئێس ٨\nبه‌پێی نوێترین راپۆرته‌کان بێت ، داواکاری مۆدێلی ٦.٢ ئینج یان باشتر بلێین گالاکسی ئێس ٨…\nڤیدیۆ…چۆنیە‌تی ئاشكراكردنی شوێنی ھاوڕێكانمان لە فە‌یسبووك\nلەلایەن Tech Eye 15/05/2017\nئاماده‌كردنى : شه‌هاب عبدالله