دیمانە لەگەڵ نووسەر حەکیم کاکەوەیس – Denegkan\nدیمانە لەگەڵ نووسەر حەکیم کاکەوەیس\nbyحەیدەر\tSeptember 21, 2011\tئەدەب\nم. حه‌كیم كاكه وه‌یس :\nبه‌ختیار عه‌لی، پیاوێكی به‌توانایه، كه‌شتییه‌كه و له گۆمێكدا قه‌تیسماوه و خۆی ڕێ به خۆی نادا بچێته ناو زه‌ریاوه\nمامۆستا حه‌كیم كاكه وه‌یس نووسه‌رێكی زمان خۆش و چیرۆك نووسێكی به‌تواناو وه‌رگێڕێكی كارامه‌یه، ئه‌گه‌ر ئه‌ونه‌بوایه زۆر زه‌حمه‌ت بوو كتێبه عه‌ره‌بیه سه‌خته‌كانی مامۆستا مه‌سعوود محه‌ممه‌د وه‌ربگێڕدرێنه سه‌ر زمانی كوردی. له‌م دیداره‌دا مامۆستا حه‌كیم باس له‌چه‌ند لایه‌نێكی رۆشنبیریی ژیانی خۆی له سوید و كوردستان ده‌كات و ئه‌زموونی چه‌ندان ساڵه‌ی نووسن و خوێندنه‌وه‌ی خۆی ده‌خاته ڕوو.\nحه‌یده‌ر عه‌بدوڵڵا: سه‌ره‌تا حه‌زده‌كه‌م خۆت بناسێنی، حه‌كیم كاكه وه‌یس كێیه؟ له كوێ یه؟ ئێستا ڕۆژانی ژیانی چۆن ده‌گوزه‌رێنێ؟\nحه‌كیم كاكه وه‌یس: ناوم (حه‌كیم عه‌بدوڵڵا كاكه‌وه‌یس)ه و له گوندی حه‌ساری گه‌وره‌ی نێزیك كه‌ركووك، ساڵی 1949 هاتوومه‌ته دنیاوه و ساڵی 1957 كه یه‌كه‌م قوتابخانه له گوندی داره‌مان كرایه‌وه له پۆلی یه‌كه‌می سه‌ره‌تاییه‌وه ده‌ستم به خوێندن كرد. داره‌مان، شه‌ش كیلۆمه‌تر زیاتر له حه‌ساره‌وه دووره و هه‌موو ڕۆژێ به پێ ده‌چووین و ده‌هاتینه‌وه، هه‌ندێ جاریش، ئه‌گه‌ر قوڕ و باران بوایه، به سواری كه‌ر ده‌چووین. ئاماده‌ییم له كه‌ركووك ته‌واو كردووه و ساڵی 1973 به‌شی بیركاریم له كۆلێژی زانستی زانكۆی سلێمانی ته‌واو كرد. له دوای خوێندنی زانكۆوه تا كۆتایی شۆڕشی ئه‌یلوول پێشمه‌رگه بووم. هاوینی 1975 له به‌غدا وه‌ك فه‌رمانبه‌ر ـ به‌رنامووسی كۆمپیوته‌ر ـ له وه‌زاره‌تی پلاندانان دامه‌زرام و تا ساڵی 1980 به‌رده‌وام بووم ئه‌وجا له زاخۆ كرامه سه‌ربازی یه‌ده‌گ… دوای ماوه‌یه‌ك، كه شه‌ڕی عیراق ـ ئێران ده‌ستی پێ كرد، هه‌ر له زاخۆوه ڕام كرد. ڕاكردنه‌كه‌م له به‌ر یه‌ك هۆ بوو: پێیان گوتم ده‌بێ ببیته به‌عسی. ساڵی 1984 دوای په‌تپه‌تێیه‌كی زۆر و ڕه‌فتاری نامرۆڤانه‌ی پیاوه‌كانی ئێران و سووریا، له سوید گیرسامه‌وه و بوومه په‌نابه‌ر و له ساڵی 2000ه‌وه به هۆی نه‌خۆشی دڵه‌وه خانه‌نشین كراوم. ئێستا له گونده‌كه‌ی خۆمان، له حه‌ساری گه‌وره نیشته‌جێم و له سه‌ر خانه‌نشینییه‌كه‌ی سوید ده‌ژێم. ڕۆژانی ژیانیشم به خوێندنه‌وه و نووسین و وه‌رگێڕان ده‌به‌مه سه‌ر.\nحه‌یده‌ر عه‌بدوڵڵا: حه‌كیم كاكه وه‌یس ده‌ڵێن هیچ مرۆڤێك نیه كاریگه‌ری مرۆڤێكی تری به‌سه‌ره‌وه نه‌بێت، ده‌بێ حه‌كیم كاكه‌وه‌یس له‌ژێر كاریگه‌ری چ كه‌سایه‌تیه‌ك بیر بكاته‌وه‌و بنووسێ؟\nحه‌كیم كاكه وه‌یس: مرۆڤ تا تێپه‌ڕاندنی ته‌مه‌نی گه‌نجایه‌تی، هه‌ر ماوه‌یه‌ك و به نوسه‌رێك و به بیردۆزێك و به بیرۆكه و ئایدۆلۆژیایه‌كه‌وه سه‌رسام ده‌بێ و جۆره بیرێك سه‌رقاڵی ده‌كا. وزه‌ی سۆز په‌له‌كێشی ده‌كا و به زۆر تاوێریدا ده‌ماڵێ… هێڕ ده‌بێ و ده‌ڕمێ و ڕاست ده‌بێته‌وه و هه‌ڵه ده‌كا و فێر ده‌بێ و هه‌ڵه ڕاست ده‌كاته‌وه و هه‌ڵه‌ی تازه ده‌كا و شتی تازه فێر ده‌بێ و كه‌شف ده‌كا و با ده‌داته‌وه. منیش وا بووم. سه‌رده‌می منداڵیم به‌ربه‌ره‌كانێی له‌شكری جنۆكه و شه‌یتانم ده‌كرد و چه‌كه هه‌ره به‌هێزه‌كه‌م (بیسمیللا) بوو و له نه‌نكمه‌وه بۆم مابۆوه، كه‌چی بیسمیللا خۆی، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی نه‌زاندراو بوو و له دژی نه‌دیتتراویش به‌كار ده‌هێندرا، له هه‌موو شتێ زیاتر ده‌یترساندم. سنووری ترسی جنۆكه‌م به‌زاند و ترسی سه‌یته‌ره و ئه‌من سواری سه‌رم بوو. ماوه‌یه‌كی زۆر خه‌ریكی كتێبه‌كانی سیگمۆند فرۆید بووم كه له باره‌ی ده‌روونناسییه‌وه‌ن، ئه‌و كتێبانه، به تایبه‌تی خه‌ونلێكدانه‌وه‌كه‌ی سوودی زۆری پێ گه‌یاندم. ماوه‌یه‌كیش خه‌ریكی كتێبه‌كانی نه‌جیب مه‌حفووز بووم… پێم وابێ هه‌موویانم خوێنده‌وه. به‌ڵام یه‌كه‌م كتێبیی عاره‌بیم كه خوێنده‌وه و كاریگه‌ری زۆری له سه‌رم هه‌بوو هی مسته‌فا لوتفی مه‌نفه‌لووتی بوو كه به هۆیه‌وه یه‌ك به دوای یه‌كدا كتێبه‌كانی تریم خوێندنه‌وه. مه‌نفه‌لووتی كاریگه‌رییه‌كی زۆری له سه‌ر عاره‌بییه‌كه‌م هه‌بوو و ئه‌و زمانه‌ی لام جوان كرد و ڕه‌نگه كاریگه‌ری له سه‌ر زمانه‌كه‌ی خۆشم هه‌بووبێ. كه ده‌ستم به نووسین كرد، زۆر له ژێر كاریگه‌ری محه‌مه‌د موكریدا بووم. ئه‌وجا په‌خشانه‌كانی مام هێمن. مامۆستا عه‌زیزگه‌ردی خوێندنه‌وه و نووسینی لێ جوان بوو و حه‌زم ده‌كرد منیش وه‌ك ئه‌و جوان بم كه قه‌ت نه‌متوانی وه‌ك ئه‌و بم. له‌به‌ر ئه‌وه‌ی خوێندنی قوتابخانه‌م عاره‌بی بوو و له هه‌موو ته‌مه‌نمدا سێ چوار مانگێك به كوردی خوێندوومه، كتێبی عاره‌بیم زیاتر ده‌خوێنده‌وه و پاشان له هاوینی 1975 به دواوه له به‌غدا به هۆی تێكه‌ڵیمه‌وه له‌گه‌ڵ ڕووناكبیرانی كورد و به‌شداربوونم له كۆڕی ئه‌ده‌بی و هاوده‌میم له‌گه‌ڵ خه‌ڵكی سه‌ر به نووسین و خوێندنه‌وه‌دا، ئه‌گه‌رچی له بواری كۆمپیوته‌ردا باش پێشكه‌وتبووم، به‌ڵام بابه‌ت و كتێبی ئه‌ده‌بی كوردی به خۆم و خه‌م و ئازاره‌كانمه‌وه ڕایانكێشام و تا ئێستا به‌ریاننه‌داوم. ئه‌وجا هاوده‌ردیم له‌گه‌ڵ كورده ئاواره‌كانی به‌غدادا كه وه‌ك من ده‌رده‌ی شكستی شۆڕشیان دیبوو، ڕێبازی بیركردنه‌وه و ئامانجی گۆڕیم.ده‌توانم بڵێم یه‌كه‌م چاوكردنه‌وه‌م (حاجی قادری كۆیی) مامۆستا مه‌سعوود محه‌مه‌د بوو و ئه‌و كتێبه ڕێی بیركردنه‌وه‌ی بۆ ڕووناك كردمه‌وه. به دوای ئه‌وه‌شدا مرۆڤ و ده‌وروبه‌ری ئه‌و زاته و كتێبه‌كانی تری. ئه‌گه‌ر ئه‌و ده‌مه له خۆم ڕابدیتایه پرسیار له‌و مامۆستا گه‌وره‌یه بكه‌م، به دڵنیاییه‌وه زووتر چاوم دكرایه‌وه و سوودی زیاترم لێی ده‌دیت، به‌ڵام منێك تازه خه‌تی بواری بیركاری و بابه‌تی زانستیم به‌ردابوو و له جیهانی بیركردنه‌وه و ئه‌ده‌بدا تازه‌كووره بووم، له خۆم ڕانه‌ده‌دیت ئه‌و هه‌نگاوه بنێم. ئه‌و سه‌رده‌مه ئه‌وه‌ی ماركسی نه‌بوایه، حاڵی به ده‌ست تۆمه‌تی كۆنه‌په‌رستێتی و دواكه‌وتووییه‌وه حه‌لوه‌لا بوو. هه‌یه ئێستا له له پله‌ی باڵادا ده‌مڕاستی من و تۆیه، ئه‌و ده‌مه ده‌یگوت: سه‌خافه‌ته عه‌قڵی خۆت له بازنه‌ی قه‌ومیدا حه‌پس بكه‌یت! ئێمه له پرسه‌ی شۆڕشدا بووین و ئه‌وان ئاهه‌نگیان بۆ ماڵوێرانی كورد ده‌گێڕا تا ئه‌و ئه‌ژدیهایه‌ی ئێمه‌ی قووتدا، كه‌وته ڕاویان و به‌وانیشیه‌وه دا. دوای ئه‌وه‌ی به‌رهه‌مه‌كانی ئه‌و مرۆڤه مه‌زنه‌م خوێنده‌وه، كه‌وتمه ژێر كاریگه‌رییه‌وه و هه‌تا ئێستاش له به‌ر تیشكی بیری ئه‌و زاته ڕێی خۆم ده‌دۆزمه‌وه. زۆر له نووسه‌ره عاره‌به‌كان سه‌رنجیان ڕاكێشاوم… له‌وانه تاها حوسێن و ئه‌حمه كه‌مال. پێش ئه‌وانیش ـ به حوكمی ته‌مه‌نی خۆم ـ له ژێر كاریگه‌ری مه‌نفه‌لووتی و مه‌حفووزدا بووم… شیعری جاهیلیشم ده‌خوێنده‌وه.\nحه‌یده‌ر عه‌بدوڵڵا: ڕوو ده‌كه‌یته سویدو بۆ ماوه‌یه‌ك له‌وێ ده‌گیرسێیته‌وه، تا چه‌ند توانیت به ڕۆشنبیرو قه‌ڵه‌م به‌ده‌ستانی ئه‌م وڵاته ئاشنا بیت؟ یاخوود سوید بۆ تۆ چ مه‌ته‌ڵێكی هه‌ڵنه‌هاتووی هه‌ڵێنا؟\nحه‌كیم كاكه وه‌یس: وه‌ك گوتم له ساڵی 1984 له سوید گیرسامه‌وه به‌ڵام له ڕاستیدا قه‌ت نه‌گیرسامه‌وه… هه‌میشه خه‌یاڵم له وڵاتی خۆم بوو، به تایبه‌تی گونده‌كه‌مان. به‌رده‌وام خه‌ونم پێوه‌ی ده‌دی. ئه‌و دانه‌بڕانه‌م له حه‌سار و كوردستان، بۆم بووه مایه‌ی كێشه و سه‌رهێشه‌یه‌كی زۆر. كاتێكیش به‌عس ڕووخاندی، له‌گه‌ڵیدا… له ناخه‌وه ڕووخام. هه‌رگیز نه‌متوانی تێكه‌ڵی كۆمه‌ڵگه‌ی سوید بم، چونكه هه‌رگیز نه‌متوانی له كۆمه‌ڵگه‌ی خۆم و له حه‌سار دابڕێم. به‌ڵام توانیم تا ئاستێك كه خۆم لێی ڕازیم سویدی فێر بم. ده‌توانم به سویدی بنووسم و كتێب وه‌ربگێڕم و قسه بكه‌م. له سه‌ره‌تادا كێشه‌ی گه‌وره‌م له‌گه‌ڵ ده‌نگی (ش)ی سویدیدا هه‌بوو. ئه‌و ده‌نگه، كه له نێوان (ش) و (خ)دایه و هیچیشیان نییه زۆر قورس بوو. كه بیر له‌و ده‌نگه ده‌كه‌مه‌وه ئه‌و هه‌رایه‌م بیر ده‌كه‌وێته‌وه كه نووسه‌رانی كورد له حه‌فتاكانی سه‌ده‌ی پێشوودا له سه‌ر ناوی برێخت به‌رپایان كردبوو: ئه‌م ده‌یگوت (برێخت)ه و ئه‌و ده‌یگوت نه‌خێر (برێشت)ه! كه‌چی هیچیان نه‌بوو… ده‌نگێك بوو له نێوان (ش) و (خ)دا و بۆ گوتنی، ده‌بێ لێواری پانایی زمانت پانتر بكه‌یته‌وه و به مه‌ڵاشووه‌وه‌ی بنووسێنیت و بیڵێیت.\nبه ڕاستی سوید زۆری به من و به خه‌ڵكانی وه‌كو من به‌خشیوه.. له‌و دنیا پان و به‌رینه‌دا جێم شك نه‌ده‌برد تیایدا بگیرسێمه‌وه، سوید په‌نای دام و ئێستاش ژیانم له ڕێی سویده‌وه به‌ڕێوه ده‌چێ. ده‌كرێ بڵێم ئه‌گه‌ر مرۆڤ نیشتمانی یه‌كه‌م و دووه‌می هه‌بێ، نیشتمانی دووه‌می من سویده و ناتوانم به‌رانبه‌ر سوید وه‌فام نه‌بێ. مرۆڤ له سوید، ئه‌گه‌ر چاوی خۆی نه‌گرێ فێر ده‌بێ نیشتمانی خۆی خۆش بوێ و دلسۆزی بێ و به دڵسۆزی كاری بۆ بكا. مرۆ فێر ده‌بێ بۆ كاری خۆشی دڵسۆز بێ و ڕێزی به‌رانبه‌ر بگرێ و سنووری مافی خۆی بزانێ. به داخه‌وه له كوردستان په‌روه‌رده‌ی نیشتمانی زۆر كزه یا هه‌ر نییه. جێی سه‌رسوڕمانه پیره‌ژنێكی حه‌فتا هه‌شتا ساڵه بزانێ خاوێنی شه‌قامی گشتی وه‌ك ماڵه‌كه‌ی خۆی بپارێزێ و پیسی نه‌كا، به‌ڵام ته‌نانه‌ت ڕۆشنبیریش له كوردستاندا بیر له‌و شته (لاوه‌كییانه!) نه‌كاته‌وه. كێشه‌كه ئه‌وه‌یه كورد كه مه‌ست و به‌دمه‌ست و ئازادی سێكس و ئه‌و بابه‌تانه ده‌بینێ هه‌وڵ ده‌دا لاساییان بكاته‌وه به‌ڵام لاسایی دڵسۆزییان بۆ وڵاتی خۆیان ناكاته‌وه. ئه‌وه‌ش نازانێ پاشه‌رۆژی وڵاته‌كه له سه‌ر شانی خه‌ڵكانێك ده‌وه‌ستێ كه له ماڵه‌وه خه‌ریكی خۆئاماده‌كردنن بۆ پاشه‌ڕۆژ ده‌رناكه‌ون، به‌دمه‌سته‌كانیش كاری لاوه‌كی به‌ڕێوه‌ده‌به‌ن. خه‌ڵكی ئه‌و وڵاته له‌وه حاڵین یه‌ك هاوڵاتی سه‌قه‌ت ده‌بێته بار به سه‌ر هه‌موویانه‌وه و ده‌بێ هه‌موویان باجه‌كه‌ی بده‌ن بۆیه گوته‌یه‌كی جوانیان هه‌یه: “منداڵی هه‌موان منداڵی هه‌موانن” و خۆیان به‌رانبه‌ریان به به‌رپرس ده‌زانن. بوونی په‌نابه‌ران له‌و وڵاته‌دا، له لایه‌كه‌وه ڕاسسته ناڕازییه‌كان به خۆیه‌وه سه‌رقاڵ ده‌كا و ئاگایان له كێشه‌كانی تری وڵاتی خۆیان ده‌بڕێ، له لایه‌كی تره‌وه بارگرانییه له سه‌ر ئابوورییان. به‌ڵام له ئه‌نجامدا، منداڵی په‌نابه‌رانیش ده‌بنه هی ئه‌وان و نه‌وه كۆنه‌كانی په‌نابه‌ران نامێنن. له وڵاتی ئێمه‌دا پلانی یه‌ك ڕۆژه نییه به‌ڵام پێ ده‌چێ ئه‌وان پلانی سه‌د ساڵه‌شیان هه‌بێ. ئێمه بۆ خۆمان ده‌ژێین و ئه‌وان بۆ نه‌وه‌كانی داهاتوو. مرۆڤی كوردی بێپه‌نا كه ده‌وری به دوژمن ته‌ندراوه چی بكا؟! سوید هه‌ر ئه‌وه‌نده به‌رگری له مافی نه‌ته‌وه‌كان ده‌كا زه‌ره‌ر به خۆی نه‌گا و گرنگیش نییه كام حیزب وڵاته‌كه‌یان به‌ڕێوه ده‌با. وای ده‌زانم كه لای هه‌موو سویدییه‌كان، به‌رژه‌وه‌ندی وڵاته‌كه‌یان له سه‌رووی هه‌موو شتێكه‌وه‌یه. ئه‌وان ده‌توانن ژینگه پاك ڕاگرن یا پیسی بكه‌ن. به‌ڵام خه‌ڵكی دواكه‌وتوو مه‌گه‌ر بتوانێ به كه‌ره‌سه‌ی ئه‌وان ژینگه پیس بكا. ئێمه به بێ كه‌ره‌سه‌ی ئه‌وان ناتوانین ژینگه‌ش پیس بكه‌ین.\nحه‌یده‌ر عه‌بدوڵڵا: له‌گه‌ڵ ئه‌مجه‌د شاكه‌لی دا ، له گفتووگۆێكی كراوه‌دا كۆمه‌ڵێك ته‌وه‌رو ده‌خنه‌ڕوو، به‌راوردێكی نێوان سوید و كوردستان ده‌كه‌ن، به‌ڵام وا هه‌ست ده‌كه‌م له به‌شێك له‌وه‌ڵامه‌كانی ئه‌مجه‌د شاكه‌لی دا غه‌در له كورد كراوه، وڵاتی سوید ده‌باته كه‌شكه‌ڵانی ئاسمان و كوردستانیش به‌دواكه‌توو له‌قه‌ڵه‌م ده‌دا، له‌كاتێكدا هه‌رگیز كوردستان نابێته سوید! تۆ هیچ ته‌فسیرێكت بۆ ئه‌م باسه هه‌یه؟\nحه‌كیم كاكه وه‌یس:كاك ئه‌مجه‌د شاكه‌لی پیاوێكی ڕووناكبیره و وه‌ك كاریگه‌ری ئه‌وروپای به سه‌ره‌وه هه‌یه، ڕه‌گیشی به كه‌له‌پووری وڵات و نه‌ته‌وه‌ی خۆیدا ڕۆچووه و ده‌زانێ ئێمه‌ی كورد به به‌راورد له‌گه‌ڵ سویدییه‌كاندا زۆر له دواوه‌ین. سویدییه‌كان، به پێچه‌وانه‌ی ئێمه‌وه كه وڵاتمان داگیر كراوه و وڵاتی كه‌سمان داگیر نه‌كردووه، له مێژووی دووریاندا وڵاتانیان داگیر كردووه به‌ڵام داگیر نه‌كراون. نه‌رویج هه‌تا سه‌ره‌تای سه‌ده‌ی ڕابردوو هه‌ر له ژێر ده‌ستی سویددا بوو و سكۆنه، كه ناوچه‌ی باشووری سویده، له كۆندا هی دانیمارك بووه. كرێكاره نه‌خوێنده‌واره‌كانی سوید، ساڵی 1904 له به‌رده‌م په‌رله‌مانی سویددا خۆپیشاندانیان ده‌كرد و داوای ئازادییان بۆ نه‌رویجی ژێرده‌سته‌ی سوید ده‌كرد. ئێمه، دوای پتر له سه‌ده‌یه‌ك، نابینین ته‌نانه‌ت كۆمۆنستێكی عاره‌ب یا ڕۆشنبیرێكیشیان ئه‌و مافه به كورد ڕه‌وا ببینێ یا ئه‌و هه‌ڵوێسته‌ی هه‌بێ كه كرێكاری نه‌خوێنده‌واری سوید هه‌یانبوو. ئه‌وان جۆره شانازییه‌ك به خۆیانه‌وه ده‌كه‌ن و دڵیان به ڕابردووی خۆیان خۆشه. به‌ڵام ئێمه‌ی كورد مێژوویه‌كی دوور و درێژمان له‌گه‌ڵ موالێتی و كۆیلایه‌تی و جاشایه‌تیدا هه‌یه و ته‌نانه‌ت ژنیشمان به تاڵان براون. له غه‌زاكاندا ده‌یان هه‌زار ژنی كورد تاڵان كران. ته‌نانه‌ت كورد كه بوو به موسوڵمانیش، وه‌ك موالی باجی ده‌دا و له سه‌رده‌می ئه‌مه‌وییه‌كانیشدا ژنیان لێ تاڵان كرد جگه له‌و سه‌رده‌مه‌ی كه عومه‌ری كوڕی عه‌بدولعه‌زیز بووه خه‌لیفه‌ی ئه‌مه‌وی و ئه‌و زوڵمه‌ی له سه‌ر ناعاره‌به‌كان هه‌ڵگرت. ئێمه میلله‌تێكین دوو سێ هه‌زار ساڵه ده‌چه‌وسێینه‌وه و هه‌ر ئه‌وه‌نده مه‌ودامان بووه بیر له مانه‌وه‌ی خۆمان بكه‌ینه‌وه. سه‌یر له‌وه‌دایه خۆمان ده‌ڵێین كورد به ئاره‌زووی خۆی بۆته موسوڵمان له كاتێكدا عاره‌به‌كان خۆیان به زه‌بری شمشێر بوونه موسوڵمان. ئێمه‌ی كورد ڕۆژ له دوای ڕۆژ ده‌یسه‌لمێنین كه كۆیله و موالین و شایسته‌ی سه‌ربه‌خۆیی نین. ئه‌گه‌رچی یه‌ك دوو جاری تریشم گوتووه به‌ڵام دیسان ده‌یڵێمه‌وه كه ئێمه وه‌ك كۆیله‌كانی ئیتالیاش نین چونكه ئه‌وان سپارتاكۆسیان بۆ هه‌ڵكه‌وت تا تێبگه‌ن ژیان له ده‌ره‌وه‌ی كۆیلاتیشدا مومكینه، به‌ڵام ئێمه دوای یه‌كه‌م جه‌نگی جیهنی به ڕه‌سمی دابه‌ش كراین و دوای دووه‌م جه‌نگی جیهانیش، كه‌وتینه ژێر كاریگه‌ری سسته‌می سۆڤیه‌ته‌وه و له ناخه‌وه ده‌ستبه‌رداری سه‌ربه‌خۆیی بووین و كردمانه قوربانی خه‌یاڵێك پێی ده‌گوترا ئومه‌مییه‌ت و جینایه‌تی و برایه‌تی گه‌لان. هه‌ر حیزبێكی كوردی و كوردستانی له دوای دووه‌م جه‌نگه‌وه دروست بووبێ، جگه له كاژیك و پاسۆك، به لای سه‌ربه‌خۆییدا نه‌چوونه. ئه‌و دووه‌ش، بازاڕیان له ناو عاشقانی سۆڤیه‌تدا كه‌ساد بوو و وه‌ك فاشی و نازی به خه‌ڵك ناسێندران. له دوای ڕووخانی كۆماری كوردستانه‌وه، ئیتر كورد به لای ئه‌و ئازادییه‌دا نه‌چووه كه شایسته‌ی نه‌ته‌وه‌یه‌كی وه‌ك كورد بێ! كه لێره و له‌وێ باسی سه‌ربه‌خۆیی كورد ده‌كرێ، شه‌رم دامانده‌گرێ و باوه‌ڕ بكه هه‌مانه بۆ ئه‌و (غه‌ڵه‌ته گه‌وره‌یه!) داوای لێبوردن له داگیری نیشتمانه‌كه‌مان ده‌كا.\nهه‌ستی داماوی و كۆیلایه‌تی كورد گه‌یشتۆته سه‌ر مۆخ و ته‌نانه‌ت ئه‌ی ڕه‌قیبیشی لێ به زیاد ده‌گرن كه سروودێكی نه‌ته‌وه‌یی زۆر لاوازیشه: كورد نه‌مردووه… كورد ماوه! ئێمه هه‌ین! زندووین! ئحم، ئه‌وه‌تاین لێره!\nكاك ئه‌مجه‌د ده‌زانێ كورد میلله‌تێكی دواكه‌وتووه و هه‌ستی ئینتیمای نه‌ته‌وه‌یی و نیشتمانی لای تاكه‌كانی كورد ئه‌وه‌نده لاوازه، وه‌خته بڵێم نییه. ئه‌و كه‌ره‌سانه‌ی دێنه كوردستانه‌وه نابنه هۆی پێشكه‌وتنی كورد. عه‌لی شه‌ریعه‌تی ده‌ڵێ: ته‌كنیك له وڵاتی ئێمه‌دا مێوانه به‌ڵام له وڵاتی خۆیاندا خاوه‌نماڵن. كورد ناوی هه‌موو كه‌رت و پارچه‌كانی شه‌غره و هه‌وجاڕ و كه‌ره‌سه‌ی گێره ده‌زانێ چونكه هی خۆین و به ده‌ستی خۆی به‌رهه‌می هێناون به‌ڵام وه‌ره ناوی یه‌ك پارچه یا كه‌ره‌سه‌ی ئۆتۆمبیل یا كه‌شتی به كوردی بێنه… ئۆتۆمبیل له سه‌دان پارچه پێكدێ و ناوی یه‌كێكیان كوردی نییه چونكه هی كورد نییه. میلله‌تی ئێمه خه‌ڵكێكی ڕه‌وه‌ند بوونه و به هۆی كاریگه‌ری زه‌رده‌شته‌وه بووه كوشتوكاڵی و له چاو وڵاته پێشه‌سازییه‌كانه‌وه خۆراكمان به ئاسانی ده‌ست كه‌وتووه و ژیانمان هه‌ر به ڕاو و به‌رهه‌می خاك مسۆگه‌ر بووه، بۆیه پێویستمان به ماندووبوونێكی ئه‌وتۆ نه‌بووه. كه‌چی خاكی سوید كه له دار و به‌فر پێكهاتووه و به ئاسانی بژێوی نه‌داوه، خه‌ڵكه‌كه‌ی ناچار بوونه به زه‌حمه‌تییه‌كی زیاتر بژێوی خۆیان به ده‌ست بێنن… ناچار بوونه بیر بكه‌نه‌وه و هه‌وڵ بده‌ن. به زه‌قی دیاره عاره‌ب به هۆی نه‌وته‌وه به بێ ماندووبوون بژێویان ده‌ست ده‌كه‌وێ و له ڕیزی دواكه‌وتووترین میلله‌تانی جیهانیشدان. سویدییه‌كان بوونه‌ته خاوه‌نی چه‌ته‌ی زه‌ریا و ته‌نانه‌ت له ده‌وروبه‌ری به‌غداش تاڵانیان كردووه و ئێمه‌ش ده‌ستمان له شاخه‌كان هه‌ڵنه‌گرتووه و له هه‌موو ته‌نگانه‌یه‌كدا په‌نامان بۆیان بردووه. باوه‌ڕ ناكه‌م میلله‌تێكی شاخنشین هه‌بێ وڵاتی هیچ میلله‌تێكی داگیر كردبێ، كه‌چی دانیشتووی بیابان به په‌لاماردان و تاڵانكرد به‌ڕێوه‌چوونه و وڵاتیان فره‌وان كردووه و خاكی خه‌ڵكیان داگیر كردووه. دواكه‌وتنی كورد هۆكاری خۆی هه‌یه و به لای منه‌وه یه‌كه‌م هۆكار ژێرده‌ستییه‌كه‌یه‌تی.\nكوردستان نابێته سوید چونكه به پێچه‌وانه‌ی ئه‌وانه‌وه، له هه‌موو بوارێكدا بیركردنه‌وه‌مان ڕووكه‌شه. لایه‌نی بیناسازی ئه‌مڕۆمان زه‌قترین دیارده‌ی دواكه‌وتنمانه: كاكم به ملیۆنان دۆلاری هه‌یه، كه‌چی خانووه‌كه‌ی ئه‌وه‌نده‌ی جوانه باش نییه. نه بیری له ساردی و گه‌رمی كردۆته‌وه نه هه‌واگۆڕین… گرنگ ئه‌وه‌یه له خانووی دۆستێكی یا نه‌یارێكی جوانتر بێ. كه‌چی خانووی سوید، له كاتێكدا ده‌ره‌وه بیست پله له خوار سفره‌وه‌یه، به فانیله‌یه‌كه‌وه تیایدا داده‌نیشیت… ئاگریش ناكه‌یته‌وه!\nحه‌یده‌ر عه‌بدوڵڵا: پێكدا پژانێك له نێوان تۆ و حه‌مه سعید حسن ڕووی داوه، هه‌ندێجار له سه‌ر (واو)ێك قیامه‌تتان له یه‌كتر هه‌ڵساندووه، من له ده‌رنجامی خوێندنه‌وه‌ی كتێبه‌كانی هه‌ردوو لاتان بۆم ده‌ركه‌وت نووسراوی هه‌ردوكتان پاراوو به‌چێژن، به‌ڵام حه‌زده‌م بزانم ئه‌م جه‌ده‌له‌ی نێوانتان هه‌ڵچوونێكی شه‌خسی بووه له‌جیاتی خوێن رشتن وشه‌تان بۆ یه‌كتر وه‌شاندوه، یاخوود به جۆرێكی تر بووه ؟\nحه‌كیم كاكه وه‌یس: داوای لێبوردن ده‌كه‌م، نامه‌وێ جنێوم پێ بدرێ…\nحه‌یده‌ر عه‌بدوڵڵا: جگه له‌و نامانه‌ی كه له نێوان تۆ و مسعود محمد دا ئاڵوگۆركراون، ئایا هیچ یادگاری و قسه‌یه‌كی ئه‌وتان لایه كه بۆیه‌كه‌مین جار لای ئێمه بیدركێنی؟\nحه‌كیم كاكه وه‌یس: به داخه‌وه ته‌نها دوو جار به خزمه‌تی مامۆستا مه‌سعوود محه‌مه‌د گه‌یشتم. جاری یه‌كه‌م ساڵی 1997 بوو له ماڵی ئامۆزایه‌كی خۆی له هه‌ولێر. من به سه‌فه‌ر هاتبوومه‌وه كوردستان و ده‌تگوت له جیهانی خه‌وندا ده‌ژێم. مه‌ودای مانه‌وه‌م نه‌بوو و دیداره‌كه‌ش زۆری نه‌خایاند. جه‌نابی مامۆستا قسه‌ی ده‌كرد و منیش هه‌وڵم ده‌دا گوێ بگرم و وه‌ریانگرم. زۆر به‌و پیاوه گه‌وره‌یه سه‌رسام بووم. جاری دووه‌میش له ده‌می نه‌خۆشییه‌كه‌یدا بوو كه ڕسته‌كانی پێ نه‌ده‌چوونه‌وه سه‌ر یه‌ك و ته‌نانه‌ت ناوی هه‌یبه سوڵتانیشی له بیر چووبوو و چه‌ندی ده‌كرد بۆی نه‌ده‌هات تا من بیرم خسته‌وه. دوای ئه‌و دیداره، ماوه‌یه‌كی زۆر له ناخه‌وه به‌نج بووم. ژیان چ مه‌ته‌ڵێكه! ئه‌و پیاوه گه‌وره‌یه له هه‌ر شوێنێك بوایه ده‌بوو له سه‌ر سه‌ران بێ كه‌چی حكوومه‌ته‌كه‌مان كه وه‌ك كه‌ڵه‌كی سه‌ر ئاوه ڕێزیان نه‌گرت. تۆ وه‌ره جورئه‌ت بكه‌یت و به كه‌سێكی وه‌ك ئه‌و بیرمه‌نده هه‌ڵكه‌وتووه بڵێی له هه‌ولێر مه‌مێنه، بۆ كوێ ده‌چیت بچۆ! ئه‌و ڕۆژه‌ی ئه‌وه گوترا، ده‌بوو نیشتمانه‌كه‌مان خۆی ڕه‌شپۆش بكا، چونكه به لای منه‌وه ئه‌وه، كاره‌ساتێكه وه‌ك كاره‌ساتی ئه‌نفال… ئاخر ئه‌گه‌ر خۆمان هه‌ڵكه‌وتوویه‌كی ئاوها تێكبشكێنین چۆن له هه‌موو شتێكدا له به‌رده‌م دوژمنی خۆماندا تێكناشكێین؟!\nحه‌یده‌ر عه‌بدوڵڵا: مسعود محمد خودی خۆی له‌وه‌رگێرانی كتێبه عه‌ره‌بیه‌كانی خۆی بۆ سه‌ر كوردی دوچاری سه‌رسوڕمان بووه، هه‌ر چه‌ند جه‌نابت پێشینه‌یه‌كی باشت له بواری وه‌رگێران و نووسین دا هه‌یه، به‌ڵام خۆ له قه‌ره‌دانی وه‌رگێرانی ئه‌م جۆره نووسینه عه‌ره‌بیه خه‌ست و دژواره، كه هه‌ژار وته‌نی: (له دونیادا هیچ كه‌س وه‌ك ئه‌وی نه‌نووسیووه)، پێت وانیه جورئه‌تێكی باشی گه‌ره‌كه كه وابزانم تۆ یه‌كه‌م كه‌سی قه‌ڵه‌مت له‌م باسه‌دا كوتاوه؟\nحه‌كیم كاكه وه‌یس :وه‌ك گوتم، خوێندنی من عاره‌بی بوو و له مزگه‌وتیش قورئانم ته‌واو كردووه و حه‌ز به زمانی عاره‌بی ده‌كه‌م و به عاره‌بیزانه‌كانیش سه‌رسامم. داڕشتنی عاره‌بی، ئه‌گه‌ر تام و بۆنی سه‌رده‌مه كۆنه‌كان نه‌دا پێم خۆش نییه. كه عاره‌بییه‌كه‌ی مامۆستا مه‌سعوود محه‌مه‌دم ده‌خوێنده‌وه، ئه‌وه‌نده‌ی بیرم له داڕشتنه‌كه‌ی ده‌كرده‌وه، بیرم به لای مه‌به‌ست و واتاكانیدا نه‌ده‌چوو. گه‌لێ جار بیرم له وه‌رگێڕانی یه‌ك ڕسته‌ی كردۆته‌وه… چه‌ندین ڕۆژ هێناومه و بردوومه: ئه‌مه چۆن ده‌كرێته كوردی. ئه‌و وه‌رگێڕانه، له ڕاستیدا كاری ئێستام نییه، به‌ڵكو له 1977 بیرم لێی كردۆته‌وه… بیركردنه‌وه له چۆنیه‌تی وه‌رگێڕانی ئه‌و عاره‌بییه. من له نامه‌یه‌كدا بۆ مامۆستام نووسیبوو: ئه‌و عاره‌بییه به خۆشت ناكرێته كوردی. كه یه‌ك دوو لاپه‌ڕه‌ی ده‌ستخه‌تی مامۆستام دیت هه‌وڵی دابوو (المجتمع البشری؟ لماژا یشبه مستشفی المجانین؟) بكاته كوردی، به‌ڵام ئازادییه‌كی به خۆی دابوو تا به كه‌یفی خۆی و سه‌لیقه كوردییه‌كه‌ی بكا. مامۆستا خۆی زۆر به‌و وه‌رگێڕانه‌وه ماندوو نه‌كردووه چونكه هه‌ردووك هی خۆی بوون، به مافی خۆشی زانیوه. به‌ڵام من چۆن كردمه كوردی؟! به هه‌لاكه‌ت و شه‌ونخوونی و ده‌ردی سه‌ر! چه‌ند جارێك كه قامووس و هه‌واڵه به گه‌واڵه ده‌ردی تیمار نه‌ده‌كردم، پرسیاری ڕسته‌یه‌ك یا وشه‌یه‌كم بۆ سایته عاره‌بییه ئه‌ده‌بییه‌كان ده‌نارد و ئه‌گه‌ر وه‌ڵامه‌كه‌یانم به دڵ بوایه به كارم ده‌هێنا. ئه‌و سایته ئه‌ده‌بییانه عاره‌بیزانی چاكیان هه‌یه. مامۆستا له نامه‌یه‌كدا (الملك المعچوچ)ی به‌كار هێنابوو و منیش به (مه‌لیك) تێگه‌یشتم نه‌ك (مولك). دوای ئه‌وه‌ی له كتێبی (نه‌ته‌وایه‌تی كورد و ئیسلامه‌تییه‌كه‌ی) به هه‌ڵه‌حاڵیبوونه‌وه په‌نام بۆی برد، له جێیه‌كدا دۆزیمه‌وه كه ده‌كاته ئه‌و ده‌سه‌ڵاته بۆماوه‌ییه‌ی بنه‌ماڵه پاشایه‌تییه‌ی له باوكه‌وه بۆ ئه‌ولاد ده‌مێنێ و ده‌ستی لێ به‌رنادرێ. واته ده‌كاته ده‌سه‌ڵاتی بۆماوه‌یی… ویراسه.\nڕاسته جورئه‌ته… ڕه‌نگه جورئه‌تێكی خۆكوژانه‌ش بێ، به‌ڵام وه‌ك له پێشه‌كی كتێبه‌كاندا باسم كردووه، ده‌زانم هه‌ڵه‌م زۆره. یه‌كه‌م جار له سایتی مامۆستادا بڵاو كرانه‌وه به‌و هیوایه‌ی كه‌سێك هه‌بێ سه‌رنجی خۆی بنووسێ و بنێرێ، به‌ڵام به داخه‌وه كه‌س نه‌بوو. جگه له دوو سێ خۆبه‌خش كه سایته‌كه‌ی مامۆستا به‌ڕێوه ده‌به‌ن، ئه‌وانیش كاك ئاسۆس كه‌مال و كاك كاروان عارف و كاك وریا مامڵه‌سی، كه سه‌رنجی جوانیان هه‌بوو و ڕاوبۆچوونیان له‌گه‌ڵمدا ئاڵوگۆڕ ده‌كرد، كه‌س هیچی نه‌گوت. به هه‌رحاڵ، ئه‌گه‌ر ئه‌و كاره‌ی من خزمه‌تێك بێ به كتێبخانه‌ی كوردی، ئه‌وه جێی شانازیمه و ئه‌گه‌ر كه‌تنێكیش بێ و كردبێتم، هه‌ر شانی خۆم ده‌گرێته‌وه.\nحه‌یده‌ر عه‌بدوڵڵا:ئه‌م نووسه‌ره كوردانه چۆن پێناسه ده‌كه‌ی: عه‌لائه‌دین سوجادی، محمدی خاڵ، هه‌ژاری موكریانی، مه‌لا عبدالكریمی موده‌ریس، صالح قه‌فتان، به‌ختار عه‌لی، شوكر مسته‌فا، شاكر فه‌تاح؟\nحه‌كیم كاكه وه‌یس:نازانم چۆن خۆم بخه‌مه بارودۆخێكه‌وه ئه‌و ڕێزدارانه هه‌ڵسه‌نگێنم. من كێم تا قسه له سه‌ر سه‌ججادی و شوكور مسته‌فا بكه‌م؟! كه بیر له هه‌ڵسه‌نگاندنی ئه‌و زاتانه ده‌كه‌مه‌وه، هه‌ست ده‌كه‌م له زه‌ریایه‌كی شێتی بێبندا، له ناو كه‌شتییه‌كی بێچارۆگه‌ی له‌قولۆقدام و ده‌نگم هه‌ر به خوا ده‌گات. به‌ڵام كه ده‌مخه‌یته ئه‌و بواره‌وه، یا ده‌بێ دڵی تۆ بهێشێنم و بێده‌نگ بم، یا خۆمی لێده‌م.\nعه‌لائه‌ددین سوجادی: وه‌ك ڕشته‌ی مرواری له مێژووی ئه‌ده‌بی كوردیدا مروارییه و دره‌وشانه‌وه‌ی خۆی هه‌یه. به‌خته‌وه‌ر بوو كه حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستان و شه‌ڕه‌په‌ڕۆی نه‌دیت و كه‌س پێی نه‌گوت لێره مه‌مێنه و كێوه ده‌چیت بچۆ!… وه‌ك به مه‌سعوود محه‌مه‌د گوترا. وه‌ك شوكر مسته‌فا له كۆڕی زانیاریشه‌وه دانه‌به‌زییه چاخانه‌كان تا له ده‌ستبه‌تاڵیدا گوێ له ته‌ققه‌ی دۆمینه بگرێ. مرد و هیوایه‌كی له به‌رهه‌مه‌كانی گه‌وره‌تری له‌گه‌ڵ خۆیدا برده بن گڵه‌وه.\nشێخ محه‌مه‌دی خاڵ: خزمه‌تی خۆی كرد و وه‌ك هه‌موو گه‌وره‌پیاوێكی كورد له بیر كرا.\nهه‌ژاری موكریانی: ئه‌و خۆی هه‌نبانه بۆرینه‌ی وشه و زاراوه‌ی كوردی و به‌سه‌رهات بوو و هه‌ر ته‌رجه‌مه‌ی قورئان و شه‌ره‌فنامه‌ی هه‌بێ به‌سیه‌تی! جوانترین گوته‌ی ئه‌و پیاوه ئه‌وه‌یه كه ده‌ڵێ: هیوام ده‌خواست كوردیش پاشایه‌كی هه‌بوایه.\nمه‌لا عه‌بدولكه‌ریمی موده‌ڕیس: كاكه حه‌مه و كاك فاتیحی كوڕی نه‌بوونایه چی ده‌كرد؟! یا ئێمه چیمان بكردبا؟! من ناتوانم ئه‌و مامۆستا پایه‌داره به بێ كوڕه‌كانی به بیری خۆم بهێنمه‌وه. چه‌ند پێكه‌وه جوان و شیرین بوون. ماشه‌ڵڵا له‌وسا و له ئێستایان.\nساڵح قه‌فتان: زۆری له باره‌وه نازانم… كتێبێكی وه‌رگێڕدراوی هه‌یه… سه‌رقاڵی مێژوو بووه.\nبه‌ختیار عه‌لی: پیاوێكی به‌توانایه. كه‌شتییه‌كه و له گۆمێكدا قه‌تیسماوه و خۆی ڕێ به خۆی نادا بچێته ناو زه‌ریاوه. پێشنیاز ده‌كه‌م پێش هه‌موو نووسینێكی، هه‌ندێ له (چه‌پكێ له گوڵزاری نالی)ی مه‌سعوود محه‌مه‌د یا پێشه‌كی (تاریك و ڕوون)ی مام هێمن، یا ئه‌و پێشه‌كییه بخوێنێته‌وه كه هێمن بۆ شه‌ره‌فنامه‌ی نووسیوه و ته‌نها بیر له داڕشتنیان بكاته‌وه، ئه‌وجا ده‌ست به نووسین بكا.\nشوكور مسته‌فا: ئیمامی وه‌رگێڕانی كوردی… به داخه‌وه ده‌ستی له به‌غدا هه‌ڵگرت و هاته سێبه‌ری ئه‌وانه‌ی نازانن قه‌دری پیاوی وه‌ك ئه‌و بگرن و به‌داخیشه‌وه‌م كه ئه‌وه ده‌ڵێم. ئه‌و شاخه به‌رزه‌ی زمانی كوردی، له سای ده‌سه‌ڵاتی كوردیدا هێنده‌ی گردۆڵكه‌یه‌كیان لێ هێشته‌وه. ئه‌و قه‌ڵه‌مه به بڕشته، كه‌وته خوار مه‌جلیسی منداڵانه‌وه. له كۆڕی زانیارییه‌وه بۆ بازاڕی شێخه‌ڵڵا دابه‌زی. داخی گرانم بۆ شوكور مسته‌فا! ئێمه پیاوی وا ڕه‌وای خۆمان نابینین و ده‌یكه‌ینه قوربانی كه‌سانێك هه‌موو ڕۆژ و هه‌موو سه‌عاتێك ئاماده‌ی پیاوكوشتنن… حه‌زیان لێیه كۆیله بن و به‌رپرسی خه‌ڵكی كۆیله‌ش بن.\nحه‌یده‌ر عه‌بدوڵڵا: حه‌زده‌كه‌ین به‌نووسراو و وه‌رگێڕدراوه‌كانی خۆتمان ئاشنا بكه‌ی، چه‌ند كتێبت نووسیوه؟ وه چه‌ند كتێبت وه‌رگێراوه؟ ئێستا چیت له‌ژێر ده‌ستدایه؟\nحه‌كیم كاكه وه‌یس: كتێبه نووسراوه‌كانم: ته‌ونی جاڵجاڵۆكه ـ ڕۆمان، نه‌ته‌وایه‌تی كورد و ئیسلامه‌تییه‌كه‌ی ـ بابه‌تی فیكریی. وه‌رگێڕدراوه‌كان، له فارسییه‌وه، كۆمه‌ڵه‌چیرۆكی (خێرت ده‌گاتێ)ی عه‌زیز نه‌سین. (له سویدییه‌وه): كێڵگه‌ی ئاژه‌ڵی جۆرج ئۆروێڵ، 1984ی جۆرج ئۆروێڵ، گه‌له‌لوورانی جاك له‌نده‌ن، منداڵیی له كه‌مبۆدیای ژیمۆسیاك، گورگی ڕووته‌ڵانی هێرمان هێسه، كورته‌یه‌كی دۆن كیشۆتی سه‌رڤانتێس و له ئینگلیزییه‌وه: بازنه‌ی ترسی حوسێن سومێده و له عاره‌بیشه‌وه: هاوسه‌نگكردنه‌وه‌ی ته‌رازوویه‌كی سه‌نگه‌لا و زمانی كورد و لێكدانه‌وه‌ی مێژوو و كۆمه‌ڵگه‌ی ئاده‌میزاد، كه هی مامۆستا مه‌سعوود محه‌مه‌دن. چیرۆك و گوتاری نووسراو و وه‌رگێڕدراوی په‌رشوبڵاوم زۆرن. ده‌شزانم ئه‌وه‌ی زۆر بڵێ چاكیش ده‌ڵێ و خراپیش ده‌ڵێ.\nئێستا دوو كتێبم به ده‌سته‌وه‌ن له سویدیه‌وه ده‌یانكه‌مه كوردی: ده‌میان پێ داخرای كا ئێنه‌بێری و باسێكی ئه‌وین و تاریكی ئامووس ئوز. ئه‌وانه‌ش له سویدییه‌وه.\nله ڕاستیدا، تاوان و سزای دۆستیۆڤسكیشم له سویدییه‌وه كردۆته كوردی به‌ڵام بڵاو نه‌كراوه‌ته‌وه.\nحه‌یده‌ر عه‌بدوڵڵا: ئه‌م ئامۆژگاریه چیه كه له دوا وته‌ت دا ده‌ته‌وێت به گوێچكه‌ی نه‌وه‌ی نوێدا بچرپێنی؟\nحه‌كیم كاكه وه‌یس:من به‌ر له هه‌موو كه‌س ئامۆژگاری خۆم ده‌كه‌م: به‌ر له‌وه‌ی هه‌ر شتێ بم ده‌بێ كورد بم. كورد به دیلێتی هیچی بۆ مرۆڤ و مرۆڤایه‌تی پێ ناكرێ. هیوادارم نه‌وه‌ی نوێ، ئه‌وه‌م لێ وه‌رگرن، وه‌ریشیناگرن كه‌یفی خۆیانه… با به بێ ئه‌وه‌ی له پۆستمۆدێرنایه‌تی تێبگه‌ن، به‌ر له‌وه‌ی هه‌ر شتێ بن پۆستمۆدێرنست بن! با به بێ حاڵیبوون له ئیسلام پۆستموسوڵمان بن! با له هه‌موو بوارێكدا پێش سه‌رده‌می خۆیان بكه‌ونه‌وه بواری ئازادی نه‌ته‌وایه‌تی نه‌بێ! هه‌موو كه‌س له بیركردنه‌وه‌دا ئازاده. منیش ئازادم، به‌ڵام ئازادییه‌ك له خۆم حه‌رام ده‌كه‌م زه‌ره‌ر به نه‌ته‌وایه‌تی كورد بگه‌یه‌نێ .\nPrevious گفتووگۆ لەگەڵ عەبدوڵڵا مەحمود\nNext كورته‌یه‌ك له‌مێژووی مه‌ی و به‌كارهێنانی له‌شیعردا


جا بەیاننامە چییە.. گۆڕان چی بکات؟\nئیحسان مەلا فوئاد\nئەم وتارە کە لە فەیسبوک بڵاودەکەمەوە، تکایە تا کۆتایی بیخوێنەرەوە ئنیجا کۆمێنت و توانج بنووسە، دڵنیابە ئەمە بەرگری نییە لەهیچ کەس و لایەنێک، بەڵکو قسەکردنە لەسەر حەقیقەتێک.\nــ عەلی حەمە ساڵح ناوەڕۆکی دادگاییەکەیان و پۆخڵەواتی دادگای ئاشکراکردو دواتر کۆنگرەی رۆژنامەنوسی بەستووەو توندترین قسەی کردووە.\nــ گوڵستان سەعید دوو رۆژە خۆی و شایان عەسکەری و عەلی حەمەساڵح و هاوڕێکانیان سێ رۆژە لەناو دادگاو لەگەڵ زیندانیکراوەکانداندان و هاوسۆزو هاوڕێیان بوون و لەگەڵ دابان محەمەددا قسەی توندیان لەسەر دادگاو پارتی کردووە.\nــ د.غالب و هۆشیار عەبدوڵا و د.یوسف و کاوە محەمەد لەسەر ئاستی بەغدا و کۆمسیۆنی مافی مرۆڤ و نەتەوە یەکگرتووەکان و باڵیۆزخانەکان ئیشیان لەسەر کردوون و بەتوندرین شێوە هێرشیان کردووەتە سەر پارتی.\nــ خودی بزوتنەوەی گۆڕان سەرەڕای ئەوەی لەناو حکومەتدایە بەیاننامەیەکی توندی دەرکردووەو دادگای هەولێری ریسوا کردووە، کە دڵنیام پارتی پێی قەڵس بووەو زۆر توڕەی کردووە.\nــ هەزاران گۆڕانخواز توڕەو نیگەرانن و هێرشیان کردووەتە سەر پارتی و دادگا فەنتەڵۆسەکەی و دادوەرەکە.\nئەمە بەبێ ئەوەی گۆڕان هێزو چەکدارێک و فیشەکێکیشی هەبێ، هەموومان دەزانین هێزو (600) هەزار چەکدارو حیزبى لای پارتی و یەکێتیە.\nئەوەش هەیە دەبینی سەرەڕای ئەوەی لەناو حکومەتەکەدایە، بەس و تەنها گۆڕان و پەرلەمانتارو هەڵسوڕاوەکانێتی لەسەر گەندەڵی و جاشێتی و دزی و قاچاخێتی یەکێتی و پارتی قسە دەکەن.\nکەچی سەرەڕای ئەوە ئەبینی هەندێک برادەرو خەڵک هەر قسە بە گۆڕان دەڵێت و ئەڵێ جا بەیاننامە چییە؟ ئێ خۆ هەڵوێست هەر قسەکردن، خۆ کاتیۆشا تەقاندن نییە، ئەوەتا لەعێراق ساڵێکە باڵیۆزخانەو بنکەکانی ئەمریکا بەر ساروخ ئەدرێ، ئەویش جگە لەبەیاننامە هیچی نەکردووە، بەیاننامە لەسیاسەتدا هەڵوێست و هەنگاوەو بەرپرسیارێتی لەسەرە.. ئێ ئەزیزم ناکرێ تۆ لەماڵەوەو لەناو دوکانەکات و لەچایخانەو کافتریا دانیشیت و بتەوێ گۆڕان بە چەند پەرلەمانتارو وەزیرێکەوە دوو هێزی خاوەن سەدان هەزار چەکدارو میلیشیات بۆ بڕوخێنن.\nئەمە ناکاتە ئەوەی رەخنەمان نەبێ لەگۆڕان و رەخنەی لێ نەگرین و لەهەموو شت و کارێکی رازی بین، بەڵکو ئەبێ هەمیشە چاو و قەڵەمەکەمان لەسەری بێ، چونکە گۆڕان و رەخنەو ناڕەزایەتی و فرەجەمسەری و فرەبۆچوونی لەناویدا.\n252 جار خوێندراوەتەوە


(123) جار خوێندراوەتەوە\nدایالۆگى ڕۆدینسکۆ و بادیۆ لەمەڕ دەروونشیکاریی لاکان\nک . گ: گەر نەخشەڕێژانە لە پرسەکە بڕوانین، دەتوانین بڵێین، لاکان بە پێچەوانەی فرۆیدەوە، باڵادەستیی زمان وەک هەلومەرج و پێکهاتەی نەست دەبینێت. لاکان خۆی وەک ئەو کەسە دەردەخات کە فرۆیدی خوێندۆتەوە و گەڕاوەتەوە بۆ کارەکانی. ئەم پارادۆکسە جیاوازییەکی ڕوون دادەشارێت: لەنێوان دامەزرێنەری دەروونشیکاری، بۆرژوایەکی ڤیەننایی، و لاکاندا، کۆزمۆپۆلیتێکی پاریسی، ستایلێکی جیاوازیش بوونی هەیە. چۆن لەمە تێدەگەیت؟\nئـ . ب: لە ڕاستیدا پرسی ستایلە ئەدەبییەکەی لاکان زۆر گرنگە و بە جۆرێک بەشێک لە شوناسی وی پێكدێنێت. پەخشانەکەی فرۆید، کە بە زمانێکی کلاسیکیی قەشەنگ نوسراوە، هەم چڕە و هەم ڕوون، بەدوای نەزمێکی خستنەڕوودا دەگەڕێت کە لە بزووتنی ڕاستەقینەی فیکرەکەیەوە سەرهەڵدەدات. ستایلەکانی لاکان پتر لە شەپۆلەکانی نەستەوە نزیکن: خۆیان بە دەربڕینێکدا هەڵدەواسن کە لە هەر نەزمێکی ڕەنگدەرەوەی ئاگایانە هەڵدێت. نوسینەکانی لاکان سیحرێکیان تێدا بوو وا منیان شۆک‌کردبوو، وەک سەرنجڕاکێشیی هەندێک لە شاعیرە مۆدێرنەکان؛ بۆنمونە مالارمێ. زمانی لاکان فڕوفێڵێکی بەم چەشنەی تێدایە: نوسین هەمیشە شتێکی زیاترمان دەداتێ بۆ ئەوەی بیری لێبکەینەوە، زیاد لەوەی پێشتر لێی تێگەیشتبووین، وەکبڵێی هەر گوزارەیەک پاشماوەیەکی هەیە و لە هەموو تێگەیشتنێکی تاک‌مانایانە هەڵدێت. ئەوەی وتراوە، گرێدراوە بە ئەکتی وتنەوە، وتنێک کە لە بێ‌میدیۆمیی خۆی دەردەچێت و هەرگیز لە یەکەم نیگای تیۆریدا ناگیرێت. هەندێ جار لاکان بەوەش تۆمەتبار دەکرێت کە خەریکی ڕیتۆریک و ڕەوانبێژی بووە، ئەویش تاکو گوێگران و خوێنەرانی ڕاکێشێت و لەخشتەبەرێت. لە ڕاستیدا، ستایلی لاکان تێکەڵکردنی تەواوەتیی پێچەڵپێچی ڕستەسازیی زمانە لەگەڵ ڕەگەزە فەڕەنسییەکەی "حیکمەت-maxim"دا. لاکان کۆمەڵێ فۆرمولەی داهێنا کە دواجار بەناوبانگ‌بوون: "پەیوەندیی سێکسی بوونی نیە"، "ژن بوونی نیە"، "فریونەخواردووەکان هەڵەدەکەن"، "لەو جێیە بیرناکەمەوە کە هەم" و هتد. ئەم دەربڕینانە، کە دەربڕەکەیان دەخەنەپاڵ بیرمەندە مەزنە مۆراڵیستە فيرەنسییەکانەوە، لە پێچوپەنایەکدا بەرجەستەدەبن وا ئێمە بەرەو سوپڕایز و ئاڵۆزییە تیۆرییەکانی خەون ئاڕاستەدەکات. زمانی لاکان، شوێنگەی بەرکەوتنە لەگەڵ تێهەڵکێشکردنی ئاڵۆزی حیکایەتی خەون و پاراویی فۆرمولەکان(ئەویش تا ئەو ئاستەی زمانی فەڕەنسی لە توانایدایە). لاکان بە شێوەیەکی ناوازە ئەم دوو دیوەی قۆستەوە: لە لایەکەوە، ئەو ڕستە پاراوانە دەبینین وا جێی خۆیان دەگرن؛ لە لایەکی ترەوە، ئەو ڕێگە ئاڵۆزانەی زمان دەگرێتەبەر وا ناتوانین لێیان تێبگەین و خۆیان تا ناکۆتا پەرشدەکەنەوە. بەکورتی، ئەمە زمانی دەروونشیکارە، لەوەش زیاتر، زمانێکە تێهەڵکێشی بزووتنەوەی دەروونشیکارییە. لە کۆتاییدا، دوور لە هەر نیشتیمانپەروەری یان هەر نەتەوەپەرستییەک، پێم‌وایە ئەمە زمانێکی تەواو فەڕەنسییە. مەودای [نێوان لاکان] و فرۆید، کە فیکر و نوسینەکانی لەو سەرچاوانە دانابڕێن کە ئەڵمانیین، هەر لەوێدایە[بە دەربڕینێکی تر، مەودای نێوان فرۆید و لاکان، مەودایەکە بەهۆی زمانەوە].\nئـ . ڕ: هەندێ جار لاکان دەخرێتە بەرەی جەماعەتی سەدەی حەڤدەوە(فۆنتەین و ڕۆشفۆکۆ)، هەندێ جاریش سەدەی هەژدە و بارۆکەکان. نوسینە ڕۆمانتیکی و پۆزەتیڤیستییەکانی سەدەی نۆزدە، بەو نامۆن. لە ڕاستیدا، ئەو ئایدیای ڕۆحی ئەدەبی فەڕەنسی زیندوودەکاتەوە. لاکان نوقمی مێژووی زمانە ڕەسەنەکەی خۆیەتی: قسەی بە هیچ زمانێکی تر نەدەکرد. بەڵام گوێگرتن یان خوێندنەوەی لاکان-زیاد لە فرۆید-، هاوکات بیستنی نەستە لە کاتی کارکردندا. لاکان دەنگی ناخەکی نەستە. ئەمە لە کۆتا ساڵەکانیدا دەردەکەوێت کاتێک لەڕێی ئاماژەکردن بە (Finnegans Wake)ـی جەیمس جۆیسەوە تۆپیکی ڕەمزی-خەیاڵی-ڕیاڵ دەگۆڕێت بۆ ڕیاڵ-ڕەمزی-خەیاڵی.\nبەڵام فرۆید پتر ڕۆمانتیکێکی سەدەی نۆزدە بوو. چەشنی نوسینەکانی پتر لە ڕۆشنبیرانی سەردەمی خۆیەوە نزیک بوون. بێ گوێدان بە ئاڤان‌گاردەکان، ئیستاتیکای کارەکانی فرۆید پتر لە هی ڕۆمانەوە نزیک بوون، بەڵام حیکمەتی مۆراڵیستە فەڕەنسییەکان-کە لاکان زۆر پەسنی دەکردن-هیچ شتێکیان نەبوو ڕەپتی بە ڕۆمانەوە هەبێت. گەر بتەوێت ڕەهەندی ڕۆمان، بەو واتایەی لە سەدەی نۆزدەدا بەکاردەهات، لە لاکاندا بدۆزیتەوە، ئەوا بگەڕێرەوە بۆ ژیانی نەک نوسینەکانی؛ ژیانێک کە پڕیەتی لە ئاڕاستەگۆڕینی ناڕێک و شێواو. ئەمە جیاوازییەکە لە بوون و ژیانە ئاساییەکەی فرۆیددا! دەبێت بزانین وان ئاشنای ئەزموونی جەنگ بوون لە ئەورووپا: فرۆید جیهانی دێرینی ئیمپڕاتۆریەتەکانی بینی و لە وێرانەیەکەوە هات، بەڵام لاکان لە سەرکەوتنی نازیزم و داڕمانی ئەورووپادا ژیا. ئەم دوو بیرمەندە، دوو پەیوەندیی زۆر جیاوازیان بە نوسینەوە هەیە. فرۆید لە ڤیکتۆر هوگۆ دەچێت: گشت ڕۆژێک بە سادەییەکی تۆقێنەرەوە دەنوسێت. ئەو نامەنوسێکی ماندوونەناس بوو، زیاد لە بیست‌هەزار نامەی نوسیبوو، لەو بیست هەزارەش نیوەیان دۆزراونەتەوە. ناکرێت بێ ڕەچاوکردنی ئەو نوسینە زۆرانە لێکۆڵینەوە لەسەر کارکانی بکرێن. بەڵام لای لاکان ڕێک بە پێچەوانەوەیە، نوسین جۆرێکە لە ئازارچەشتن. نوسین بۆ لاکان، هەمیشە تاقیکردنەوەیەکی تراژیدی بووە.\nجا بۆیە دوو مرۆڤمان کە هەیە کە هیچیان لە یەک ناچێت. کەچی لە فەڕەنسا و لە سەرەتای پەنجاکاندا، ئەوە لاکان بوو کە بە شێوەیەکی بەرهەمدار گەڕایەوە بۆ کارەکانی فرۆید. پارادۆکسێکی سەرنجڕاکێشە. لاکان لە دەروونپزیشکییەوە سەریدەرهێنا، ئەو خوێندکاری گایتەن گاتیەن دو کلۆرۆمبۆ بوو، خولیایەکی زۆری بۆ دەروونپەشێوی و ئەو شتانە هەبوو کە فرۆید خستبوونیەڕوو. بەڵام هەر ڕێک لەبەر ئەم مەودا زۆرەی لەگەڵ دامەزرێنەری دەروونشیکاریدا-و لە ئاستی ڕۆشنبیریدا تەواو بێوەفا بوو بەرامبەری- لاکان توانی بگەڕێتەوە بۆ پەیامی نوسینەکانی فرۆید، ئەمە لە کاتێکدا بینینی فرۆیدی ڕەتکردەوە، وێڕای ئەوەشی دەیتوانی بیبینێت.\nلاکان لە سیاقێکی مێژووییدا گەڕایەوە بۆ فرۆید کە لەگەڵ دەستپێشخەرییەکی وەهادا گونجاو نەبوو. لە پەنجاکاندا، کۆمەڵەی دەروونشیکاری دەیانویست بەسەر فرۆیددا زاڵببن و فرۆیدی ڤیەننایی جێبێڵن، چونکە پێیان‌وابوو بەسەرچووە. جا لەپاڵ ئەمەدا، بەشێک لەوانەی دەیانویست ئەم جێهێشتنە جێبەجێبکەن، فرۆیدیان دەناسی و ناچارکرابوون بەهۆی نازیزمەوە ئەورووپا جێبێڵن؛ هەموو ئەوانە جوو بوون و یادگاریی ئەو جیهانەیان لەگەڵ خۆیاندا هەڵگرتبوو وا وێران بووبوو و چیتر نەیاندەویست، ئەویش چونکە-بەزەحمەت- توانییان تێهەڵکێشی جیهانی ئەنگلۆ-ئەمریکی ببن.\nلاکان، ئەو کاتۆلیکەی ڕیشەی فەڕەنسی هەبوو، لە هەموو جۆرە باوەڕێکی شۆڤێنییانە دابڕابوو، هاتە سەر مەسرەح و داوای گەڕانەوەی بۆ ڤیەننا کرد. بەڵام کام ڤیەننا؟ ڤیەننای کۆچکردوان نا، بەڵکو ڤیەننایەکی خەیاڵی؛ ڤیەننایەک کە لەڕێی بونیادی دالەوە بونیادنراوەتەوە. و لە دەرسگوتارەکی ڤیەننادا(شت‌ـی فرۆیدی-١٩٥٥)، لاکان ئەوە دەڵێت کە دەروونشیکاری یەکسانە بە پەتا(تاعوون)، و دەتوانێت زەین ژەهراوی بکات. لاکان ئەورووپای سەردەمی ئیمپڕاتۆریەتەکانی ناوەڕاستی نەبینیبوو: ئەو بە هەموو جۆرێ فەڕەنسی و پاریسی بوو. ئەمە پیشەگەرە ناوازەکەیە: ئەوەی بە شێوەیەکی بێ‌وێنە گەڕایەوە بۆ کارەکانی فرۆید، ئەو کەسەی بووەهۆی ئەو شتەی من پێی دەڵێم "بڵندکردنەوەی ئۆرتۆدۆکسانەی فرۆیدیزم"، ئەو نە بەشێک بوو لە بازنە فرۆیدییەکە، نە کۆچکردوویەکی ڤیەنناش. ئەو لەدەرەوەڕا هات، بەتەواوی کرابوویە دەرەوەی حەکایەتە فرۆیدییەکە. کەس پێشبینی لاکانی نەدەکرد؛ بێگومان فرۆید نا. لێرەوە دەتوانین بەئاسانی لەوە تێبگەین بۆچی لاکان هێند لە بریکارەکانی دەروونشیکاریی نێودەوڵەتی تووڕە بوو، بە ئاستێک تووڕە بوو وا لەلایەن ئەوانەوە ڕەتبکرێتەوە. ئەویان وەک نەناسراوێکی تۆقێنەر و گومڕایەکی "نوستوو" دەبینی. ئەو لە هیچ جێیەکی جینالۆژیای فەرمیی فرۆیدیزمدا بوونی نیە، نە لەناو ڤیەنناییەکاندا، نە لەناو ئەوانەی قاڕەی ئەمریکای باکووردا.\nک . گ: ئالان بادیۆ، لەگەڵ ئەوەدا هاوڕای ئێلیزابێس ڕۆدینسکۆ هەر ئێستا وتی؟ گەر لاکان بەوەفا بووبێت بەرامبەر فرۆید، ئایا لەبەر ئەوە بووە کە هیچی لەو نەچووە؟\nئـ . ب: بەڵێ، ئەوە نکۆڵيی لێ ناکرێت. بەڵام ئەم جۆرە بەوەفاییە لە مێژووی فیکردا شتێکی نامۆ نیە. زۆر جار ئەوە ڕوودەدات کە داهێنانی فیکری، لەڕێی دەستوەردانێکەوە درووستدەبێت و گەورە دەبێت وا لەدەرەوەڕا دێت. بەش بە حاڵی خۆم دەخوازم ئەوە بڵێم، لەناو ئەو ڕەگەزە "بیانی"یانەی کە لاکان بۆ بونیادنانەوەی دەروونشیکاری بەکاریهێنان، پشکی شێر بەر فەلسەفە کەوت- و ئەمە بەرەو ئەوەم کێشدەکات بڵێم...فەلسەفە یەکێک لە ئامڕازە گەورەکانی نوێکردنەوە لاکانییەکە بوو. ئەرێ لە کۆی سیمینارەکانیدا، هەر بەڕاست، ئێمە بەر کێ دەکەوین؟ ئەفڵاتوون، سپینۆزا، هیگڵ، کیرکەگارد، هایدیگەر، ڤیتگنشتاین و چەندانی تر. ئەم دەروونشیکارە هەمیشە پشتی بە فەلسەفە دەبەست، و تەنانەت دەتوانیت مێژووی فەلسەفە بەپێی لاکان بنوسیتەوە. گومانی تێدا نیە شتێکی نامۆ و دڵڕفێن دەبێت. لە هەر جارێکدا، فەیلەسوفان لەفلتەردەدرێن و پاچڤەدەکرێنەوە و دەخرێنەناو نەزمێکەوە کە هی خۆیان نیە. تەنانەت دەبنە کارەکتەری مومکینی ئەڵقەی دەروونشیکاری. ئەمە بەتایبەت سەبارەت بە سۆکرات ڕاست دەکەوێتەوە؛ یەکێک لە دوێنەرە گرنگەکانی لاکان.\nک . گ: ئەمە بۆ ئەفڵاتوونیش ڕاستە، چونکە لاکان دەیوت ئەفڵاتوون لاکانى بووە...\nئـ . ب: بێگومان! لاکان بە شێوەیەکی ڕیترۆئەکتیڤ و پاشەوپاش زۆر فەیلەسوفی تری کردە لاکانى! بەڵام ئەمەی لەڕێی بەهرەیەکی تایبەتەوە دەکرد. بە پێچەوانەی بیرکردنەوەی باوەوە، لاکان زیاتر لەو تێکستانەوە نزیک بوو کە دەیتوانی بەناویاندا گوزەربکات. لێکدانەوەکانی، کە هەنێ جار بێشەرمانە یان ڕووتەڵە بوون، بە شێوەیەکی بێمانا و هەرلەخۆوە درووستنەبوون. ئەو ئازادانە بەناو هەیکەلی فەلسەفەدا دەسووڕێتەوە، لەنێوان وەرگرتن و دەرکردنی ڕادیکاڵانەدا دێتودەچێت. لاکان لە زۆر شوێنیشدا خۆی بە ئەنتی فەیلەسوف ناوزەدکردووە. با بە نمونە خوێندنەوەکانی وی بۆ ئەفڵاتوون وەرگرین: هەندێ جار لەپێناو مەبەستەکانی خۆیدا، دەست بەسەر کەرەستە ئەفڵاتوونییەکاندا دەگرێت. لە سیمیناری "...یان خراپتر"دا، کۆی دیالۆگی پارمەنیدسـی ئەفڵاتوون بۆ مەبەستی خۆی باسدەکات. لە جێی تردا، بێڕەحمانە پلار لە ئەفڵاتوون دەدات، بۆنمونە کاتێک کۆی پرۆژە سیاسی و فەلسەفییەکەی ئەفڵاتوون "کۆمار" کورتدەکاتەوە بۆ بەخێوکردنی کۆمەڵێ ئەسپی گوێڕایەڵ...لاکان هەموو سانیەیەک لەگەڵ فەیلەسوفاندا نەرم نیە، و ئەو تۆمەتانەشی دەیداتەپاڵیان، زۆر جار توندوتیژانەن.\nبە خوێندنەوەی ئەم ئەنتی فەیلەسوفە نامۆیە کە شەیدای زۆرێک لە فەیلەسوفانیشە، گەیشتمە ئەو دەرەنجامەی فەیلەسوفانی هاوسەردەمی من، بێ ڕووبەڕوونەوەیەکی ڕاستەقینە لەگەڵ لاکاندا، هیچیان پێ ناکرێت. ئەمە تەنیا پەسن و هەڵسەنگاندنی دەرەکێتیی فەلسەفە نیە لە پەیوەند بە دەروونشیکارییەوە. ئەوەی لەوێدا ڕوودەدات، پرسێکە پتر ناوەکی و شاراوەیە: فەیلەسوفان چۆن دەتوانن و گەرەکە پەیوەستببنەوە بەم بەکارهێنانەی فەلسەفە لەلایەن لاکانەوە، یان پەیوەستببنەوە بە تێمای ئەنتی فەلسەفەوە؟ تا چ ئاستێک، چەمکی نەزمی فەلسەفی لە دیدی ئێمەدا، لەلایەن ئەم شێوازە جووتهەستییانەی لاکانەوە لەقیوە، یان کاریگەری کەوتۆتەسەر؟ لە کۆتاییدا و بە دیدی من، ناکرێت هیچ فەلسەفەیەکی هاوچەرخ بە گرنگ بزانین، ئەگەر لە بەرامبەر لێکدانەوە لاکانییەکەی فەلسەفەدا خۆی نەپێوابێت-ئیتر لە خاڵێکدا یان لە درێژەی ڕێگەکەیدا.\nئەمە لە هەموو حاڵەتێکدا گرنگە، لاکان فەلسەفەی تا ئەم ئاستە هێنا تاکو مۆدێلە ڤیانناییە فرۆیدییەکەی دەروونشیکاری ڕێکبخاتەوە و تەنانەت هەڵیشیگێڕێتەوە. لە هەمان کاتدا، ئەمە جۆرێک لە ڕکابەریی بێ‌دەنگی لەنێوان دوو نەزمەکەدا درووستکردووە. لاکان هەنێ کات ئەم ناکۆکی و ڕکابەرییە دەشارێتەوە و هەنێ کاتیش دەریدەخات: هەندێ جار وای دەردەخات کارەکتەرێکە لەسەر ستەیجی فەلسەفەدا، هەندێ جاریش وای دەردەخات ئەوە وییە کە ئەم ستەیجە جێدێڵێت تاکو بەتەواوی فەلسەفە بخاتەنێو فەزایەکی ترەوە؛ واتە، بەو جۆرەی خۆی تێیدەگات، فەزای (دەروون)شیکاری. ئەو ساحیرێک بوو وای دەکرد فراگمێنتێک لە سەربەرزی لە مێژووی فەلسەفەدا دەرکەوێت، ئەویش تاکو سەرنوگمی بکاتەوە و بیخاتەوە بن هەنگڵی دەروونشیکاری.\nئـ . ڕ: لێرەدا پارادۆکسێکی نوێمان هەیە. لاکان ژێستێکی زۆر بەهێزی هێنانەوەی فەلسەفەی بۆ ناو دەروونشیکاری نواند. لەتەک ئەمەشدا، لە ڕاستیدا پەیوەندیی وی بە فەلسەفەوە، کێشمەکێشی ژیان-و-مەرگ بوو. لاکان فەلسەفەی بەکاردەهێنا تاوەکو بە شێوەیەکی باشتر دەرگیری کێشەیەک ببێت. لە هەموو ساتێکدا بە گژی [فەلسەفەدا] دەچوویەوە. فرۆید بە هیچ شێوەیەک تێڕوانینێکی بەم جۆرەی لەبارەی فەلسەفەوە نەبوو. ئەم خاڵەش گرنگە: لە فەڕەنسا، ئەوە شتێکی نامۆ نەبوو کە لە شەستەکاندا ڕۆشنبیران پاش خوێندەوەی لاکان، دەستیان بە خوێندنەوەی فرۆید دەکرد. فرۆیدیان لەبن چەترە لاکانییەکەدا دەخوێندەوە. کاتێک کارم لەسەر کتێبەکەم "مێژووی دەروونشیکاری لە فەڕەنسا" دەکرد، پێویست بوو خۆم لە لاکان داماڵم تاکو فرۆیدە ئۆرگیناڵەکە بدۆزمەوە. لەدەرەوەی فەڕەنسادا، زۆر دەروونشیکاری فرۆیدی و شیکەرەوەی کارەکانی فرۆید دەناسم وا کاتێکی زۆریان بۆ خوێندنەوەی لاکان تەرخانکردووە: بەتایبەت یوسف هەیم یەروشالمی و کارڵ سکۆرسکی. لە جیهانی ئەنگلۆسەکسۆنیدا، لاکان لە بەشەکانی ئەنترۆپۆلۆژیا و ئەدەبدا دەخوێنرێت(لێکۆڵینەوە جێندەری و کەلتورییەکانیش). کەواتە لەوێندەر، لاکان وەک فەیلەسوف، ئەنترۆپۆلۆژیستی کەلتوری و تەنانەت تیۆریستی ئەدەبی وەرگیراوە، زۆر بەکەمی حسابی دەروونشیکارێکی بۆ دەکرێت!\n Jacques Lacan, Le séminaire: Livre XIX, . . . ou pire (Paris: Seuil, 2011)


له به‌غدا لایه‌نه سیاسییه‌كان به نهێنى له‌باره‌ى هه‌ڵبژاردن كۆده‌بنه‌وه\nYou are at:Home»بابەتی گشتی»عێراق و جیهان»له به‌غدا لایه‌نه سیاسییه‌كان به نهێنى له‌باره‌ى هه‌ڵبژاردن كۆده‌بنه‌وه\nBy nuche.net on\t 2021/01/13 عێراق و جیهان\nچه‌ند سه‌رچاوه‌یه‌ك له به‌غداوه باس له‌وه ده‌كه‌ن، ئه‌مشه‌و له به‌غدا كۆبوونه‌وه‌یه‌كى داخراو له‌باره‌ى هه‌ڵبژاردن به‌ڕێوه ده‌چێت. ناوى ئه‌و لایه‌نانه‌نیش ئاشكرا ده‌كرێت كه داواى دواخستنى هه‌ڵبژاردن ده‌كات.\nهه‌رچه‌نده دوێنێ عه‌بدولحوسێن هینداوى راوێژكارى مسته‌فا كازمى سه‌رۆك وه‌زیرانى عێراق له لێدوانێكى رۆژنامه‌وانى دووپاتى له‌سه‌ر ئه‌وه كرده‌وه هیچ پێشنیارێك بۆ دواخستنى هه‌ڵبژاردنى پێشوه‌خته نییه.\nكه‌چى ئه‌مڕۆ رۆژنامه‌ى “عه‌ره‌بى جه‌دید” له چه‌ند سه‌رچاوه‌یه‌كى به‌رپرسه‌وه ئاشكراى كردووه، له به‌غدا مشتومڕێكى سیاسى له‌نێوان لایه‌نه سیاسییه‌كان هه‌یه و باس له دواخستنى هه‌ڵبژاردنه‌كان ده‌كرێت.\nله به‌شێكى راپۆرته‌كه باس له‌وه ده‌كرێت، شه‌وى رابردوو كۆبوونه‌وه‌كه‌ى سه‌رۆكایه‌تیه‌كانى عێراق به داخراوى به‌رێوه‌چووه. ئه‌مشه‌ویش كۆبوونه‌وه‌ی لایه‌نه شیعه‌كان به‌ڕێوه‌ده‌چێت بۆئه‌وه‌ى یه‌ك هه‌ڵوێستیان له‌سه‌ر هه‌ڵبژاردن هه‌بێت.\nراپۆرته‌كه ده‌ڵێ لایه‌نه عێراقییه‌كان ده‌بن به سێ گرووپ، هاوپه‌یمانى فه‌تح و ده‌وڵه‌تى یاسا و سادقون و چه‌ند لایه‌نێكى ترى شیعه، له‌گه‌ڵ لایه‌نه كوردییه‌كان داواى دواخستنى هه‌ڵبژاردن ده‌كه‌ن.\nگرووپى دووه‌م كه هاوپه‌یمانى نه‌سر و به‌ره‌ى ئینقازى سوننه و هاوپه‌یمانى قیواى سونه‌ن داوا ده‌كه‌ن بارودۆخ بره‌خسێنرێ ئینجا هه‌ڵبژاردن بكرێت.\nگرووپى سێیه‌میش حكوومه‌تى كازمى وهاوپه‌یمانى سائیروونه كه له‌لایه‌ن موقته‌دا سه‌دره‌وه پاڵپشتى ده‌كرێت، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌دان هه‌ڵبژاردن له كاتى خۆیدا بكرێت.\nرۆژنامه‌كه دووپات له‌سه‌ر ئه‌وه‌یش ده‌كاته‌وه، جارێكى تر حكوومه‌ت به بڕیاره‌كه داده‌چێته‌وه و چه‌ند رۆژێكى تر دوایین بڕیار له‌سه‌ر ئه‌و بابه‌ته ده‌درێت.


شوێن پەنجە و جێ پێکانی تەیفوور بەتحایی بەم زوانە ناسڕێنەوە! – کوردستان و کورد\nشوێن پەنجە و جێ پێکانی تەیفوور بەتحایی بەم زوانە ناسڕێنەوە!\nلاپەڕەی فەیسبووکی قادر وریا\nدەتوانم بڵێم هیچ ڕستەیەک بە ڕادەی” ڕوحی شاد بێ” لە کۆمێنتی بە کارهێنەرانی کوردی تۆڕی کۆمەڵایەتیی فەیسبووک دا، دووپات نەبۆتەوە. هەر کە سەردانی فەیسبووک دەکەی، وێنەی کۆچکردوان ، ئێعدامکراوان و تێکۆشەرانی بە پیلان و تاوانی داگیرکەران شەهیدکراو و پۆستی پێوەندیدار بەوان سەرنجت ڕادەکێشن. ئەمەش بەشێکی دەگەڕێتەوە بۆ چارەنووسی تاڵ و دۆخی پڕ لە مەینەتی ئێمەی کورد بە تایبەتی خەباتکارانی ئەو نەتەوەیە، بەشێکیشی پێوەندیی بە خەسڵەتی مردوو پەرەستیمانەوە هەیە. تا مرۆڤەکان لە ژیان دان، نازانین ڕێزیان بگرین و خۆشمان بوێن، کە لە دەستمان چوون، وەخۆ دەکەوین!!\nئەم دوانیوەڕۆیەش، هەواڵی کۆچی سیمایەکی دیاری نێو بزووتنەوەی سیاسی و چەپ و نەتەوەیی و ئازادیخوازیی رۆژهەڵاتی کوردستان، سینەماکار و نووسەرێکی بە توانام لە فەیسبووک دا خوێندەوە. سیمایەک کە لانیکەم سالەکانی ١٣٦٠-١٣٦٢ زۆر جار لە نزیکەوە دەمدیت. لەو کلاس و دەورانەدا کە ئەو وانەی سیاسی و شۆڕشگێڕی و هونەریی تێدا دەکوتنەوە، بەشدار بووم. هێندێک لە فیلمەکانیم دیتوە و، بە لامەوە جێی بایەخ بوون. نووسینەکانی کە وەک وتار لە ڕۆژنامەی “کوردستان” و گۆڤاری “لاوان”ی ئەو ساڵانەدا بڵاو دەبوونەوە، لێیان فێر دەبووم و بۆسەردەمی خۆی پتر لە نووسینی کەسانی دیکەی حیزبی تینوێتییان دەشکاندم. ڕۆمانەکەی” ژیان بە دەم زریانەوە” لە ڕۆمانە جوانەکانی پێوەندیدار بە خەباتی شۆڕشگێڕانەی ڕۆژهەڵاتی کوردستانن کە خوێندوومنەوە. فایلی pdfی کتێبی سەربردەی ژیانی خۆیشیم(لە “کورسان”ەوە هەتا کوردستان)بە کوردی و فارسی بە دەست هێنابوو تا لە دەرفەتێک دا بیخوێنمەوە، بەڵام مردن لە من بە پەلەتر بوو، چونکە چارەنووسە ناتەواوەکەی، پێش ئەوەی من بیخوێنمەوە، تەواو کرد.\nکاک تەیفوور بەتحایی، هەر لە پێش ڕووخانی ڕێژیمی شایەتیشەوە، ناوێکی ناسراو بوو. ئەو هاوڕێ و هاوخەباتی خوسرەوی گولسورخی و کەرامەتوڵلای دانشیان بوو. لە بێدادگای نیزامیی ڕێژیمی شایەتی بە سزای زیندانی ئەبەد دەربازی بوو، بەڵام هەم لە دادگا و هەم لە زیندان، سەربەرز هاتە دەر. دوای سەرکەوتنی شۆڕشی گەلانی ئێران، تێکەڵ بە تێکۆشانی حیزبی دیموکرات بوو، لە کۆنگرەی ٥ بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی هەڵبژێردرا. ئامادەکار و بەرهەمهێنەری یەکەم فیلمی دۆکیۆمێنتیی کوردیی تایبەت بە خەباتی خەڵکی ڕۆژهەڵات و حیزبی دیموکرات بەرامبەر هێرشی سوپایی کۆماری ئیسلامی(نان و ئازادی) بوو. هەر لەو سەردەمیش دا بوو کە بوو بە پردی پێوەندیی نێوان دەفتەری سیاسی و بەرێوەبەریی گشتیی یەکیەتیی لاوانی دیموکرات و، من ئەو کات بوو کە شانسی ناسین لە نزیکەوەیم پەیدا کرد.\nکۆچی دوایی کاک تەیفوور بەتحایی بە خەسارێک بۆ سینەما و ئەدەبیاتی بەرگریی کورد دەزانم. جێ پەنجە و شوێن پێی ئەو لە دەوڵەمەندکردنی کولتووری شۆڕشگێڕانە و ئەدەبیات و سینەمای بەرگری‌دا شایانی ڕێز و پێزانینە، لە چاو و زەینی هۆگرانی ئەم بوارانە ون نابێ و، بەم زوانەش لە یادەکان ناسڕێتەوە.\nهاوخەمی بنەماڵەکەی و هەموو خۆشەویستان و هۆگرانیم.\nتاگی بابەت: تەیفوور بەتحاییقادر وریاڕۆژنامەی "کوردستان


"دەبێ هەرێمی كوردستان دەستوورێكی هەبێت غالب و هاوشێوەكانی سزا بدرێن"\n:: PM:10:41:14/05/2022 \nغالب محەمەدی پەرلەمانتاری پێشووی عێراق و گرووپێكی عێراقچی، بەردەوامن لە دژایەتیكردنی قەوارەی هەرێمی كوردستان و تا پێیان دەكرێت هەوڵ دەدەن زیانی پێ بگەیەنن، ئەوەیش وای كردووە چاودێر و ماموستایانی زانكۆ ئاماژە بۆ ئەوە بكەن كە دەبێت هەرێم دەستوورێكی هەبێت بۆ سزادانی ئەوانەی خیانەت دەكەن.\nلەو بارەوە ئیمداد عەبدوڵا چاودێری سیاسی بە "وشە"ی گوت، غالب محەمەد گرێیەكی بەرانبەر بە حكوومەتی هەرێمی كوردستان هەیە، ئەو پێی ناخۆشە حكوومەت لەم ئاستە بەرزەدا مامەڵە بە كانزا سروشتییەكانی خۆیەوە دەكات، بۆیە چەند جارێكە بەداخەوە دەنووسێت كە حكوومەتی عێراق مامەڵە لەگەڵ حكوومەتی هەرێمی كوردستان دەكات، ئەو باش دەزانێ حكوومەتی عێراق مامەڵە لەگەڵ حكوومەتی هەرێم دەكات، نەوەك بێت و بیاندات بە دادگا لە هەناوی رق لە دڵە بەرانبەر بە حكوومەتی هەرێمی كوردستان.\nروونی كردەوە، ناخپیسیی غالب محەمەد بەرانبەر دامەزراوەی حكوومەتی هەرێمی كوردستان هەر هەبووە، كاتێك ئەندامی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراقیش بوو هەموو هەوڵێكی ئەوە بوو قەوارەی هەرێمی كوردستان هەڵبوەشێتەوە، كاری لەسەر ئەوە دەكرد حكوومەتی عێراق راستەوخۆ مامەڵە لەگەڵ پارێزگاكاندا بكات و سلێمانی بخرێتەوە سەر عێراق و بودجەی كوردستان ببڕێت.\n"بۆچوونێك هەیە كە غالب محەمەد لە بەرانبەر پارە ئەو دژایەتییەی حكوومەت و گەلی كوردستانی دەست پێ كردووە، هەر بەهۆی ئەوەیش بوو گەلی كورد سزای دا و جارێكی تر متمانەی پێ نەداوە كە ببێتەوە بە ئەندامی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق"، ئیمداد عەبدوڵا چاودێری سیاسی وای گوت.\nلای خۆیەوە د. سۆلاڤ كاكەیی شارەزای دەستووری بۆ "وشە" روونی كردەوە، بڕیاری دادگای فیدڕاڵی عێراق سیاسییە و حكوومەتی عێراق و هێزە سیاسییەكان بەو ئاراستەیە هەنگاو دەنێن كە شتێك نەمێنێ بە ناوی هەرێمی كوردستان، لەوكاتەی دامەزراوەی فیدڕاڵی لە عێراق كەموكوڕی زۆری تێدایە و هەرێم لەگەڵ پارێزگا زۆر جیاوازی هەیە و دامەزراوەیەكی دەستوورییە، چونكە پەرلەمان و حكوومەتی خۆی هەیە، روونی كردەوە، مادەكانی 117 و 118 و 109 باس لەوە دەكەن كە هەرێمەكانی تر دروست ببن لە عێراق هاوشانی هەرێمی كوردستان، بەڵام تا ئێستە ئەوە جێبەجێ نەكراوە.\n"لە كوردستان پێویستمان بە دەستوورێك هەیە مادەی وای تێدابێت هەوڵدان بۆ دژایەتیی خاك و حكوومەت و قەوارەی هەرێمی كوردستان بە تاوانی مەزن دابندرێت، تا رێگری لە هەر هەوڵێك بۆ تێكدانی یەكگرتوویی خاكی كوردستان بكرێت"، د. سۆلاڤ كاكەیی وای گوت.


لە ئێستادا 250 هەزار هاوڵاتیی کورد لە بەریتانیا دەژین\nهەڵسوڕاوێکی سیاسیی سەربە پارتی کرێکارانی بەریتانیا ڕایگەیاند ''لە ئێستادا ژمارەی 250 هەزار هاوڵاتیی کورد لە بەریتانیا دەژین و حیزبی کرێکارانیش هاوشێوەی حیزبی موحافەزەکار دەبێت نوێنەری کورد بنێرێتە پەرلەمان''.\nئاوێنه: مستەفا تۆپکایا هەڵسوڕاوی سیاسیی کوردی سەربە پارتی کرێکارانی بەریتانیا لە یادداشتێکدا کە گۆڤاری سیاسی و کۆمەڵایەتیی نیۆستیتمان بڵاوی کردۆتەوە ''داوای لە حیزبەکەی کردووە هاوشێوەی حیزبی موحافەزەکاری بەریتانیا نوێنەری کورد بنێرێتە پەرلەمان''.\nناوبراو لە یادداشتەکەیدا ئەوەشی نووسیوە کە ئێستا 250 هەزار هاوڵاتیی کورد لە بەریتانیا دەژین کە زۆرینەیان خەڵکی کوردستانی تورکیان. کوردەکان لە لایەن پارتی کرێکارانی بەریتانیاوە نادیدە گیراون و ئەو حیزبە هیچ نوێنەرێکی لە نێوان کوردەکاندا نەناردووەتە پەرلەمان، بۆیە پێویستە پارتی کرێکارانی بەریتانیا کۆتایی بەو ناعەدالەتییە بەرانبەر بە کورد بهێنێت چونکە کورد خزمەتی زۆری کۆمەڵگای بەریتانیای کردووە.\nئەو چالاکە سیاسییە ئاماژەی بەوەش کردووە کە پارتی موحافەزەکاری بەریتانیا لە نێوان کوردەکاندا نوێنەری ناردووەدتە پەرلەمان بۆیە داوای لە حیزبەکەی خۆی کردووە کە ڕێز لە کوردەکانی دانیشتووی بەریتانیا بگرێت چوونکە ئەوان خزمەتی زۆری حیزبەکەیان کردووە بۆیەش پێویستە ئەو حیزبە نوێنەرێکی کورد بنێرێتە پەرلەمانی بەریتانیا.


بۆچی لە رۆژهەڵاتی ناوین، بەردەوام شەڕە؟\nکوشتار لە سوریا، شەڕ لە عێراق و هەرای بێ بڕانەوە لەسەر ئیسرائیل. لە هیچ دەڤەرێکی جیهان دا، هێندەی رۆژهەڵاتی نزیک خوێن ناڕژێت.\nلە لایەک ئەگەر بێت، لە ناوەوە مرۆڤەکان یەکبخەن، ئەوانەی زۆر لەیەک دەچن، و دەتوانن لەبەرامبەر پرسیاری "کێ دەبێت حوکممان بکات" ؟ ڕێک بکەون. هەروەها ئەگەر لە لایەکی دیکەوە، ئەوانەی لەدەرەوە دەمێننەوە و لەگەڵ ئەوانەی ناوەوەدا هەرگیزاو و هەرگیز لەسەر یەک وەڵام ناتوانن یەک بگرن.\nلە چۆڵەوانییەکی گردۆڵکەیی چەند سەد کیلۆمەترێ بەولاوە، خوارووی رۆژئاوا، دیسان محەمەد ناسر، کە تەمەنی ١٧ ساڵە، لە رۆژێکی هاوینی ٢٠١٦ دا دوو کیلۆمەتر بەلاوە دەچێتە گوندێکی دراوسێەوە. لەوێ هەڵدەکوتێتە سەر ماڵێک و خۆی دەخزێنێتە، ژووری منداڵەکانەوە ، کچێکی منداڵێکی ١٣ ساڵی لە جێگادا خەوتووە. دەداتە بەر چەقۆ تا دەیکوژێ. محەمەد، هیچ شتێکی تایبەتی لەگەڵ ئەو کچەدا نییە، بەڵام ئەو کچە لە ناوچەی کریات ئەربا، دەکەوێتە کەرتی رۆژئاوای فەلەستینەوە دەژی. ئەمە کوشتنێکی سیاسییە. ئەوی فەلەستینی ئیسرائیلییەکی کوشتووە، لە پێناوی ئەوەی پەیامێک بۆ حکومەتەکە ڕەوانە بکات و بڵێ: ئەمە وڵاتی ئێمەیە!\nچۆن دەبێت سنوورێک، پڕ مانا، جیاوازی بکات لە نێوان یەکێ لە ناوەوە و یەکێ لەدەرەوە؟\nوێنەیەک لە ٢٧٤ ملیۆن پیکسل خاڵەوە. ئەگەر پیاو هەروا ڕامان بکات، کەوا هەموو ئەو مرۆڤانەی لەگەڵ سنووری وڵاتەکەیان و فۆڕمی دەسەڵاتەکەیان ئاسوودە و بەختەوەرن، وەک پیکسلی سپی ببینین و ئەوانەی دەیانەوەی سنوور و سیستەمەکان بگۆڕن، پیکسلی ڕەشن. پیاوی چاوی دەکەوێتە سەر ڕووبەرێکی زۆری ڕەش، کە وەک وەرەمی شێرپەنجە بەربۆتە ناوچەکە.\nMiddle East, Proche Orient, Naher Osten، رۆژهەڵاتی نزیک، ئاساییە بە هەر زمانێ، ئەم دوو وشەیە بخەیتە ناو مێشکتەوە هەمان فلیم لێدەداتەوە.\nئەوەی لە ئەمڕۆدا بە " رۆژهەڵاتی ناوین" ناسراوە، تاکە ئیمپراتۆرێتێکی بەهێزی بەسەرچوو هەبوو. ئەم ئیمپراتۆرێتە عوسمانییە کە لە کۆنستانتینۆپل، ئەمڕۆ پێی دەووترێ ئەستەمبوڵ، لە لایەن کەسێکەوە بە خۆی دەوت سوڵتان، حوکم دەکرا.\nلای ئەفسەر تۆماس ئێدوارد لۆڕانس، کە لە ساڵی ١٩٧١ وە هەڵکەوت، یەکێکە لە مێژووی پاڵەوانێتی تراژیدیایی مۆدێرنە بۆ نووسینەوە.\nلای ئەرستۆکرات مارک سایکس دەربارەی ئەو، نووسەری ئەمەریکی Scott Anderson بە کورتی دەنووسێ: "زەحمەتە کەسێک بدۆزیتەوە،کە لەسەدەی بیستەمدا بێ نێتی خراپی شەڕانی و بێ سوپا بتوانێ ببێتە هۆکاری ئەو هەموو وێرانکاریە".\nلای کیمیاکار خایم وایزمان، کە لەڕاستیدا دەبوو لاوازترینی ئەو سییانە بوایە، بە بێ دامو و دەزگایەکی سیاسی ، بێ پارە، لەگەڵ ئەوەشدا، لە ئاکامدا گەورەترین سەرکەوتنی بەدەست هێنا.\nمێژووی هاوبەشی ئەمانە لە ڕۆژهەڵاتی ناوین دەست پێ ناکات، بەڵکو لە لەندەنەوە، داون ستریتی ١٠ لە شوێنی دانیشتنی، سەرەک وەزیرانی بەریتانیا، کاتێ لە پاییزی ١٩١٥ دا، ئەندامانی کابینەی جەنگ، بەسەر نەخشەیەکی گەورەدا دەچەمنەوە و پرسیار لە خۆیان دەکەن: چۆن ئێمە ڕێگری لەوە بکەین، کە ئەڵمان شەڕەکە ببەنەوە؟\nلەندەن ئەم بەرنامەیەی گرتە بەر بۆ بەریتانییەکان، ئەم سەودایە لەگەڵ حوسەین دا، سوودێکی گەورەی هەیە: ئەوان دواتر شتەکە دەدەن و کەچی دەستبەجێ هەقەکەی وەردەگرن. لە قوڵایی وڵاتی عەرەبییەوە، دەست کرا بە ئامادەکاری یاخیبوون و ڕاستبوونەوە. لە قاهیرە لۆڕانس خۆشحاڵ بوو، کە حکومەتەکەی بە هۆی هۆکارێکی ستراتیژییەوە، گفتی دامەزراندنی دەوڵەتێک دەدات بە عەرەب، لۆرانس پێی وابوو بەراستی عەرەب شایستەن. لۆرانس رێزی بۆ عەرەب هەبوو. هەر بە گەنجی کاتێ خاوەنی هیچ نەبوو، بە خۆیی و نەخشەیەک و کامێرایەک و دەمانچەیەکەوە، گەشتی بە بیابانەکاندا دەکرد، بەردەوام ڕووبەڕووی میوانداری دۆستانە دەبۆوە. کاتێکیش دوایی کاری هەڵکۆڵینی دەست پێ کرد، زۆری حەز لەو ئیشە دەکرد. یەکێ لە کرێکارەکان، گەنجێکی سوری بوو، سەرەتا بووە یاریدەدەری و پاشان بووە باشترین هاوڕێ.\n"ئەم وڵاتە بۆ بێگانە زۆر خۆش و نایابە. بۆ ئەوەی ئەم هەستە بە وشە دەربڕین" : لۆڕانس لە ١٩١٢ دا بۆ دایک و باوکی دەنووسێ: ئەوە سێ ساڵ تێپەڕی، کەوا حکومەتەکەی خۆی گەرەنتی سەربەخۆبوونی دا بە عەرەب،ئەو بڕیاری گردەبڕانەی داوە هەموو شتێک بکات لە پێناوی جێبەجێکردنی ئەو گفتەدا، کە بەڕاستی حوسەین سنووری دەوڵەتەکەی بۆ دیاری بکرێت. لە لایەکی دیکەوە هەواڵی سەوداکەی لەگەڵ حوسەین دا،شۆکی دروست کردووە. لە مانگی نۆڤەمبەری ١٩١٥، دیبلۆماتکارانی بەریتانی چاویان دەکەوێت بە Francois Georges - Picot پاشکۆ و وابەستە، لە سەفارەتی فەرەنسی لە لەندەن، پیکۆ هاوپەیمان و دۆستە، بەڵام ساتێ بەریتانییەکان باس و خواستی عەرەبیان پێ ڕاگەیاند، وتی " تەواوی سەربەخۆیی" وەک بەشداربوویەک دەستی پێوە دەگرێ.\nدوای ئەوەی ئەو هەموو فەرەنسییە کوژران،پیاو ناتوانێ هێزی تاڵانی جەنگ لە رۆژهەڵاتی ناوین بەخۆڕایی ببەخشێ. پیکۆ ئەم قسانەی کرد. " ئەو باسی سوریا و فەلەستینی کرد،ئایا وەک نۆرمانی سەر بە فەرەنسا دەبن" .\nلە لەندەن دیبلۆماتکاران سەرقاڵی ئەوە بوون، چۆن ئەم کێشەیە چارەسەر دەبێت. پێدەچێ مارک سایکسی پەرلەمانتاری گەنج، کە باش شارەزای رۆژهەڵاتی ناوەڕاستە، بیرۆکەیەکی پێ بێت؟\nسایکس نەخشەیەکی لا بوو،کاتێ لە ١٦ی دیسەمبەری ١٩١٥ دا چووە کۆشکی سەرەک وەزیران. سایکس تەمەنی ٣٦ ساڵ بوو و پێنج ساڵە ئەندام پەرلەمانە و ڕۆژهەڵاتی نیزیکی دەناسی و تازە کتێبێکی دەربارەی دەڤەرەکە بڵاوکردبۆوە. کە زۆر شتی ڕاست نییە کەوا کەس ئاگای لە کەس نییە و ،لەوانەی ئەو بەیانییە گوێیان لەو دەگرت،نە سەرەک وەزیران،نە وەزیری جەنگ و هەروەها نە وەزیری تەقەمەنی David Lioyd George، کە بە هیوابوو.\nسایکس گرنگترین سیاسەتمەدارەکانی وڵاتەکەی بینی بەو پەڕی باوەڕبەخۆبوونی نەجیبزادەیەکی ئینگلیزییەوە . نەخشەکەی لەسەر مێزەکە بڵاو کردوەوە وتی: " من پێشنیاز دەکەم هێڵێک بکێشین لە e لە تەوەرەکەوە تا کۆتایی k لە کەرکوک". ئەو بە پەنجەی بەسەر نەخشەکەدا رۆیشت. هەموو ناوچەکانی سەرەوەی هێڵەکە بەر فەرەنسا بکەوێت: سوریای ئیمڕۆ، لوبنان،خوارووی تورکیا،باکووری عێراق.ئەوەشی دەکەوێتە خوارەوە هێڵەکەوە دەبێت بۆ بەریتانیا مەزن بێت. ئیمڕۆی ئیسرائیل،فەلەستین،ئەردەن،بەشی گەورەی عێراق و نیوە دورگەی عەرەبی. ئەو پەنجەی سایکس کە ناوچەکەی دابەشکرد،نەدەگونجا بۆ ئەم جۆرە سنوورانە، نە بۆ بونیادە ئێتنی و نە بۆ ئایینییەکان. بە پێچەوانەوە ئەم جۆرە سنوورانە گەلانی دابەش کرد،هۆز و بنەماڵەی دابەش بوون بەسەر دوو دیوی یەک سنووردا.\nسەرەک وەزیران هەردوو لای دەوێت، دەستاوێژی بەدەستهێنانی ئەم ئامانجەش،بریتییە لەوەی پاراستنی مەسەلەکەیە بە نهێنی. عەرەبەکان نابێ ئاگایان لەو قسانەی لەگەڵ فەرەنسا کردوویانە. ئەگەر ئەوان بەراستی هەر سوور بوون لەسەر ئەوەی دەوڵەتی خۆیان دەوێ، ـ دەبێت بڵێن جارێ بردنەوەی جەنگ پێویستە ـ پیاو دەتوانێ بیانوو بدۆزێتەوە. ئاخر فەرەنسا لە هەنووکەدا گرنگترە، کاتێ مارک سایکس لەو رۆژانەدا داونت ستریتی ١٠ بەجێهێشت،کابینەی جەنگی قەناعەت پێهێنا،جڵەوی سیاسەتی بەریتانیا لە رۆژهەڵاتی نیزیک لەدەستی خۆیدا بێت. وەزیر باوەڕی وابوو سایکس زمانی عەرەبی و تورکی دەزانێ،کەچی هیچیانی نەدەزانی.\nسەرەتا وا دیار بوو سێیهەمین یاری ئیش دەکات.لە مانگی ٥ی یونی ١٩١٦ شەریف حوسەینی تاجی سەرکەوتنی کۆشکەکەی خۆی لە مەککە لەسەر نا و چەخماخەیەکی کۆنی بە ڕووی قەڵای تورکیدا تەقاندوو،سەرچاوە عەرەبییەکان وا باس دەکەن. لە هەموو شوێنێکی ناوچەکەدا هێزی بچووکی عەرەبی دەستیان کرد بە دەستوەشاندن لە پێگەکانی عوسمانی. ئەمەش سەرەتای ئەو ڕابوونەیە،کە حوسەین گفتی بە بەریتانییەکان دابوو. هەروەها هەردوو هاوپەیمان دەستیان کرد بە گەورەترین هێرشی ئەم جەنگە. عەرەبەکان عوسمانییەکانیان لە مەککە و جددە دەرپەڕاند. پاشان پەلاماردانەکە چەقی و لە هاوینیشدا هاوپەیمانان نەیانتوانی پێشڕەوی بکەن. دوای ٥ مانگ یەک ملیۆن سەرباز کوژران،لێ بەرەی جەنگ دوا نەخرا. لە کاتێکدا ستراتیژی هێرش لە لەندەن لە بەرەی رۆژئاوا راوەستێندرا و بەدوای بیرۆکە و پلانێکی نوێدا دەگەڕان پیاوێک لە لای عەرەبەکان بوو وازی نەدهێنا: ت.ئی.لۆڕانس.\nساتەوەختێ خۆی و هاوکارەکانی لە قاهیرە، بە ڕێکەوتننامەی سایکس ـ پیکۆیان زانی، پێکەوە دڵیان تێهەڵ هات ،هەر وەک چۆن دواتر دەنووسێ،ئەو وا هەست دەکات لە لایەن حکومەتەکەیەوە ناپاکی لێ کراوە.چۆن دەکرێ لەم کاتەدا،کەوا سەرۆکی ئەمەریکا ویلسۆن مافی چارەنووسی گەلانی داوا دەکات، رێکەوتنامەیەک بکەیت ، خواردنەوەکەی بە بیرۆکەی کۆلۆنیالی.\nلە کاتێکدا کەسێک، لە بیابان، خۆی تەرخان کردووە بۆ شەڕ، وەک پاڵەوانێکی مێژوو،کە سەدەی بیستەم دەیناسێ لە لەندەن پێشهاتێ روو دەدات،ناوچەکانی سەرووی هێڵ ،کەمتر پێوەندی بە رۆژهەڵاتی ناوینەوە هەیە. بەڵام لە هەقیقەتدا ڕەنگە گرنگترین ناوچەی خۆ لێدادان بێت بۆ ئایندەی ناوچەکە: لە دیسەمبەری ١٩١٦ دا داڤید لیود جۆرج دەبێتە سەرەک وەزیرانی نوێ،یەکێ لەو پیاوانەی ساڵێ پێشتر، بە توانا و شارەزایی خۆی، لەسەر رۆژهەڵاتی نزیک، مارک سایکسی رازی کرد.\nئەو پیاوە خایم وایزمانە. ساتێ بۆ یەکەمجار ساڵێ ١٩١٤ جۆرجی ناسی ئەو کاتە تەمەنی ٣٩ ساڵ بوو.وایزمان کیمیاکار بوو،یاخود ڕاستتر بڵێم کیمیاکار لەگەڵ حەز و خواستی سیاسیدا.لە ڕووسیا لەدایک بووە، لە ئەڵمانیا خوێندوویەتی و لە سویسرا دکتۆرای بەدەست هێناوە و ماوەی ١٠ ساڵە لە بەریتانیای گەورە دەژی.بەڵام تا ئێستا نیشتمانێک لە ژیانیدا بزرە، کە کاتێک پیر بوو و مرد،حەز دەکات لەوێ بنێژرێت.\nلە ماڵێکی دەوری لەندەن،سەرلەبەیانی رۆژی ٧ی فێبروەری ١٩١٧، حەوت سەرکردەی زایۆنی بەریتانیا،خایم وایزمانیشیان لە نێودا بوو،پێشوازییان لە میوانێک کرد.ئەویش سکرتێری کابینەی جەنگی رۆژهەڵاتی نیزیک، سەرەک وەزیران جۆرج تازە دایناوە،ئەویش مارک سایکسە.\nسایکس ئاگای لە مەیلی سەرەک وەزیرانەکەی بوو بە لای زایۆنیزمدا. لەو بەیانییەدا وایزمان و ئەوانی دیکە، باسی ئەوەیان بۆ سایکس کرد،کەوا ئارەزووی دەوڵەتێکی جولەکە لەژێر تاجی بەریتانیدا دەکەن.بە هیچ جۆرێک نەیان دەویست کاریگەرێتییەکی فەرەنسی بەسەر فەلەستینییەکانەوە هەبێت. ئەوان هیچیان لەمەڕ ڕێکەوتننامەی سایکس پیکۆوە نەدەزانی،دەربارەی ئەو پلانە نهێنییە،کە بەرامبەرەکەیان ساڵێ لەوەو پێش سازی دابوو، دیقەت و وریایی دروست: گاریگەرێتی فەرەنسیەکان لەسەر فەلەستینییەکان،ئەوانیش هەروەها ئاگایان لەو گفتەی بەعەرەب دراوە نییە و سایکسیش هێندە نهێن پارێزە، وەک بەرد نقەی لێوە نایەت.\nلە ٣ی ئاپرێل بەرەو رۆژهەڵاتی ناوین کەوتە ڕێ،چەند کاتژمێرێک پێش گەشتەکەی سەرەک وەزیران جۆرج، ئاگاداری ئاگاداری کردەوە، هیچ گفتێک بە سەرکردەی عەرەبەکان حوسەین نەدا،بەتایبەت سەبارەت بە فەلەستین."جولەکە دەتوانن زیاتر بە کەڵکمان بێن تا عەرەب" .زایۆنیزم ئێستا بەشێکە لە سیاسەتی دەرەوەی بەریتانیا.\nلە پڕێکدا لوڕانس پەلەی بوو،یەکسەر شەڕەکەی ڕاگرت و ، بەسواری بە نێو بیاباندا بەرەو شاری عەقەبە رۆیشت. دیدارەکەی لەگەڵ سایکسا،تووشی شۆکی کرد.تەواو نارەحەت بوو.کە نە زەبروزەنگی پێشهاتوو ،کە لۆرانس بێتاقەت بکات،نە ڕەشەبای لماوی بە درێژایی رۆژ، نە گەرما، کە ئەزێتی دەدا،نە هاواری حوشتری مردارەوە بوو یاخود مارە ژەهراوییەکان،کە ٣ لە هاوەڵەکانی کوشت، بەڵکو ناپاکی رژێمەکەی ،لە دەفتەری رۆژانەیدا ئەمەی تۆمار کردووە.\nهاوبەشکارە عەرەبەکانی ئاگایان لە متمانە شکاندنە نییە،لۆڕانسیش شەرم دەکات.دواتر دەنووسێ :" ئەگەر بهاتایە من ئامۆژکاریکەرێکی راستگۆی عەرەب بوومایە،دەبوو پێیان بڵێم. بچنەوە ماڵەوە وچیدیکە لێرە گیانبازی بە ژیانی خۆتان مەکەن!". بەڵام ئەمەی نەکرد. هێشتا هیوای مابوو.\nهەروەها هاوڕێ مێمڵەکەی مارک سایکس کە پێکەوە کاریان دەکرد،هەستی کرد،کە ئیدی لەمەودا لۆڕانس دەبێتە سەرئێشە بۆی. ئەو هەوڵی فرتووفێڵی دەدا. لە نامەیەکدا بۆ ناسیاوێکی لە رۆژهەڵاتی ناوین دەنووسێ:"نەخشەکەی لۆڕانس شکۆدار و گەورە بوو،من دەمەوێت ئەو بە سوارچاک ناو دەربکات. ئەمەی وت،ئێستا ئەو کە پیاوێکی قارەمانە،پێویستە ئەو خۆی وەک کەسێک هەڵسوکەوت بکات و دیدی وەک ئەوەی هەیە فراوان بکات. دە ساڵ لە ژێر سایەی سەرکردایەتییەکەماندا و عەرەبیش نەتەوەیەکن. سەربەخۆیی کتوپڕ ،مانای برسێتی و ئاژاوەیە".\nهەر لۆڕانس پەلەی نەبوو، هەروەها خایم وایزمانیش هەنگاوێک چوو بووە پێشەوە. سۆزی پشت پەردە و ژوورە نهێنییەکان، بۆ دامەزراندنی دەوڵەتێکی جولەکە بەشی ئەوی نەدەکرد، ئەو داوای ڕاگەیاندنێکی هیوابەخشی حکومەتی بەریتانی دەکرد. شتێ کە دوای جەنک زایۆنیزم خۆی پشتی پێ ببەستێ. بۆ ئەوەی ئەمە بەدەست بهێنێ ،ئەو بۆ تەنیا جارێک دانەچڵەکی لەبەردەم سەرانی جولەکەدا،بۆ بەڵگە هێنانەوەی قووڵی دژەجولەکە. هاوبەشکارە بەریتانییەکەی سەبارەت بەو بەرەو پێشچوونە دراماتیکییەی هاوینی ١٩١٧،گوێ لێ بگرێت.\nوایزمان دەڵێ ئەو دەتوانێ،یارمەتی بدات لە هەردوو. وایزمان پێشنیاز دەکات، تکا لە جولەکە ڕووسەکان بکات بە هاوکاری کاریگەرییان لە مۆسکۆ، ڕووسیا لە جەنگدا بهێڵنەوە. هەروەها جگە لەمەش دەتوانن جولەکە ئەمەریکییەکان، سەرەک ویلسن بەوە ڕازی بکەن،بەتەواوی بێتە ناو جەنگەکەوە.\nوایزمان پشت بە ئارگومێنتی ستیریۆتایپی/ کڵێشەسازی هێزی جولەکەی جیهانی دەبەستێ. " ئەو باوەڕی وابوو، کە دەتوانێ سوود لە دژەجولەکەیی ببینێ،ئاخرییەکەشی ئەوەی کرد". مێژوونووسی ئیسرائیلی Motti Golani وا دەڵێ،کە ئێستا سەرقاڵی بیوگرافیایەکی گەورەیە لەسەر وایزمان.\nلە بەردەم دەرگای، ژوورێکدا وایزمان دانیشتووە و چاوەڕێ دەکات. دوای ئەو مارک سایکسی درەوشاوە بە ووشەکانی "د. وایزمان ئەمە گەنجە!" کابینێتەکە تێکستێکی ئامادەکراوی وازمانی وەرگرت.\nدوو رۆژ دواتر وەزیری دەرەوەی بەریتانیا پەیمانی بەلفۆر ڕاگەیاندنە ناسراوەکە بڵاو کردەوە." حکومەت و خاوەنشکۆ، بە خێرخوازییەوە دامەزراندنی نیشتمانێ بۆ گەلی جولەکە لە فەلەستین و بەو پەڕی توانایەوە هەوڵی بەدیهێنانی ئەم ئامانجە دەدات".\nئەو ساتانە لە فەلەستین .لۆڕانس بە شەڕەکانیەوە بە دەوروبەریدا تێدەپەڕین. لە بیابان ڤاگۆنێکی سەربازی تورکی لەسەر سکە ترازان و ئەوەی تێیدا مابوو بە گوللەباران کرد دروێنە کران.بەم شێوە ئامادەکاری داگیرکاری سوپای بەریتانییان دەکرد،کە لە ١١ی دێسەمبەر ئۆرشەلیم/ قودس یان داگیر کرد.رۆژێکی هەتاوی سارد بوو ،کاتێ دوای(٦٠٠ ) ساڵ سوپایەکی ئەوروپایی شاری پیرۆزی گرتەوە. تۆماری فلیم، نیشانی دەدات، چۆن فەرمانداری بەریتانی لەبەردەم دەروازەی یافادا ،دەچێتە ناو شارە کۆنەکەوە.لە دوای ئەوەوە لۆرانسی دەم بە خەندە دەبینرێت لەگەڵ پیکۆی فەرەنسی دا.\nلە ئاهەنگی ئێوارەدا ،پیکۆ ڕوو لە فەرمانداری بەریتانی دەکات و دەڵێ:" سبەی، جەنەڕاڵە خۆشەویستەکەم،هەنگاوە پێویستەکان دەگرمە بەر ،بۆ دامەزراندنی حکومەتێکی سڤیل لە شاردا". بێندنگییەکی سەیروسەمەرە دروست بوو،لۆرانس دەنووسێ کە خۆیشی ئامادەی دانیشتنەکە بووە." زەلاتە، مریشک، سەندەویچ ،بە دەست لێنەدروای دانرابوون لەگەڵ خواردنەکەدا، کاتێ ئێمە لە جەنەڕاڵمان ڕوانی".\nساتێ لۆرانس لە رامەڵڵا ،گوندێکی بچووکە لە فەلەستین، بە وایزمان گەیشت هەستی کرد،کە ماندووبوونەکەی بە خۆڕایی بووە.وایزمان وریا بوو،قەت ڕاستەوخۆ باسی دەوڵەتی جولەکەی نەدەکرد. ئەو هەوڵی ئەوەی دەدا خەڵک دڵنیا بکاتەوە کۆچی جولەکە،نەرێنی نییە بۆ جەماوەری عەرەبی. بەڵام وایزمان هەر دەیڕوانییە ڕەوانبێژییەکەی. دوای پێکەوە قسەکردنەکەیان دەنووسێ:" د. وایزمان بە هیوای تەواوی فەلەستینێکی جولەکەیی بوو لە پەنجا ساڵ دا و فەلەستینێکی جولەکەیی تا ئەو کاتە لە پشت ڕوخارێکی بەریتانییەوە".\nجۆرج لێدەگەڕێ، شەمەندەفەرەکان لەنێوان، خۆیاندا پێشبڕکێ بکەن سەرەتای دیسەمبەری ١٩١٩ لە لەندەن دوای یەکلاکەرەوە لە نێوان خۆیی و جۆرج کلیمنسو دێتە پێشەوە و لە مەلەفی بەریتانیدا راگیراوە.\nکلێمەنسو : " پێم بلێ چیت دەوێت".\nجۆرج : " من موسڵم دەوێ."\nکلێمەنسو "هەقی خۆتە، ئەی چی تر".\nجۆرج بەڵی ئۆرشەلیم".\nکلێمنەسو "هەقی خۆتە".\nحکومەتی بەریتانی گفتەکەی خۆی لەگەڵ عەرەبدا دەشکێنێ. لە کۆنفرانسی ئاشتیدا، سنوورەکانی سایکس پیکۆ تا لاربوونەوە لە کوردستان ـ واقیعێکی یاسایی نێودەوڵەتی.\nجۆرج دەڵێ:" دۆستایەتی فەرەنسا بۆ ئێمە دەجار بەهادارترە لە سوریا" و واز لە سوریا و لوبنانی ئیمڕۆ دێنن بۆ مانداتی فەرەنسی . دەستبەجێ پێویستە ڕاپەڕینەکان سەرکوت بکەن ،سێ سەدەیە فەرەنسییەکان لە سوریا خوێن دەرێژن.\nلەم دەم و ساتەدا شتێکی سەیر ڕوو دەدات: عەرەبەکان بە تەواوی سەرقاڵی ئەوەن دەسەڵاتی بێگانەی فەرەنسی لەم ناوچەیەی سوریا دەرپەڕێنن،بەجۆرێک بەراستی نەیان دەویست سنوورەکان بخەنە ژێر پرسیارەوە. سنوورەکانی سایکس پیکۆ خۆی چەسپاند،نەک هەر لەم لایەوە. لەو دیوی سنوورەوە بەریتانییەکان دوو دەوڵەتی دەستکردیان قووتکردەوە،عێراق و ئەردەن. لە عێراق سەرکردەی عەرەب فەیسەڵیان کردە پاشا،فلاستەر/ لەزگەیەکی برینی سەرەخۆشی بۆ شەڕەکان. لە عەممان عەبدوڵڵای برایان خستە سەر تەختی دەسەڵات.کوڕەکانی حوسەین هەردوو ئارەزوومەند بوون دەسەڵاتەکەیان و سنوورەکەی بپارێزن.\nلە فەلەستین ئینگلیزەکان خۆیان حوکمیان گرتە دەست،بەڵام پشتیوانی کۆچکردنی جولەکەیان کرد،هەر بەو شێوەیەی وەک گفتیان بە وایزمان دابوو. نزیکی نیو ملیۆن جولەکە لە ماوەی ٣٠ ساڵی مانداتی ئینگلیزیدا کۆچیان کردە ئەم وڵاتە.، لە نێویاندا زۆر لەوانەی لە ڕاوەدونانی نازییەکان رزگاریان ببوو. لە کاتێکدا فەلسەتین وڵاتێکی بێ میللەت نەبوو،کە تەنیا چاوەڕێ ئەم خەڵکەی کرد بێت،لە ماوەیەکی کورتدا کوشتن دەستی پێکرد. دانیشتوانە عەرەبەکە لە دژی جولەکە کۆچکردووەکە و. ساڵی ١٩٤٨ بەریتانیا لە فەلەستین کشایەوە، بێ ئەوەی ئاوڕێ لە دواوە بدەن . جولەکە بۆشایی هێز و دەسەڵاتیان پڕ کرد. لەبەر ئەوەی لە ژێر دەسەڵاتی بەریتانییەکاندا ژێرخانێکی شێوە دەوڵەتییان دامەزراند بوو.،کە عەرەبەکان ئەو کارەیان نەکردبوو.\nل.جۆرج و ج کلیمەنکۆیز دوا موچڕکەی ئیمپریالیزم بوون، بەڵام یەکێکی وا بەهێز و بەتین ،کە تا ئیمڕۆ دەرکیی پێ دەکرێت. لە کۆتایی کۆنفرانسی ئاشتیدا، مێژوونووسی ئەمەریکی David Fromkin، لە شاکارەکەیدا A Peace to End All Peace بەم جۆرە دەنووسێ: " رۆژهەڵاتی ناوەڕاست خۆی لە ڕێگایەکدا بینییەوە، کە بەرەو شەڕێکی بێ بڕانەوە و پەرەسەندنی تیرۆریزم بەڕێوە چوو.\nڕەنگە حوسەینی عەرەبەکان بیتوانییایە دۆخی پێش شەڕی عوسمانییەکان لە لێچواندنێکی نزیکدا : وڵاتێکی گەورەی بێ سنوور،لەتەک دەسەڵاتێکی ناوەندی لاوازدا ـ ئەمە تەنیا کاتێ سوڵتان لە کۆنستانتینۆپەل نەمایە، بەڵکو شەریف لە مەککە بوایە. بە دڵنیاییەوە لە دەوڵەتێکی وادا ،جەنگ روو بدات ـ " هەروەها زەحمەتە ڕامانی ئەوە بکەین، کە ئەمە مێژوویەکی خەمناکی بەرهەم هێناوە،وەک ئەوانەی ،بەراستی ڕوویان داوە لە سەد ساڵی ڕابووردوودا" سکۆت ئەندەرسۆنی نووسەری بیۆگرافیای لۆرانس نووسیویەتی.\nڕەنگە دەسەڵاتێکی ناوەندی لاواز و دوور، لە واقیعدا باشتر بوایە لە دەسەڵاتێکی بەهێز لە نزیکەوە.لە دەسەڵاتدارێتییەکی بەرفراواندا،کە تێیدا هەر میللەت و گروپێک خۆی خۆی بەڕێوە بەڕێت،هەر دەربڕینێکی نارەزایی مانای یەکسەر ڕاپەرین نادات،کەوا دەمودەست سەرکووت بکرێ. ئەوە یارمەتی دەدات، دەوڵەتە نوێ سنوردارەکان وەک پارچەیەک زەوی بهێنینە بەرچاومان. یەک پارچە وڵات،بەدەوریدا ئەڵقاوئەڵق پەرژین.\nلەسەر ئەم پارچە زەوییە، پێویستە رۆژێک لە رۆژان خەڵکێک پێکەوە بژین، کە هەرگیز نایانەوێ پێکەوە گوزەران بکەن، ڕکیان لە یەکترە. لەوڵاتی تازە قوتکراوەی عێراق دا بۆ نموونە ،سوونی،شیعی و کورد. لە سوریای دروستکراودا، سوونی ،عەلەوی،کورد و کریستیانی. ئا لێرەدا تەنانەت ئاماژەدان بە چەمکی هەرێمی/تێریتۆریالی "عێراق" هەزار ساڵە بوونی هەیە یارمەتی نادات و "سوریا" کۆنترە.ئەم وشانە هەمیشە تەنیا مانای نادیار دەبەخشن،نەک دەوڵەتی نەتەوەیی.\nهەروەها لەبەر ئەوەی خەڵک کە لەسەر ئەم پارچە زەوییە دەژیان، هێندە جیاواز بوون، هێندە نەگونجاو و پێچەوانە بوون لە بیرباوەری ئاینی و بنەچەدا، دەتوانرێ تەنیا یەک شێوە دروست بکات حوکمیان بکرێت: بە دەستێکی پۆڵایین. رژێمێکی لاواز زوو بە زوو کێشەی دەبوو،لە سوریا ٢٠ هەرای دەوڵەت لە ٢١ ساڵدا هەبووە و هەندێکیان سەرکەوتوو بوون و هەندێکیان نا،حافز الاسد،باوکی حوکمداری ئیمڕۆ ،بە وڵاتەکە سەقامگیرییەکی دیکتاتۆرییانەی بەخشی.،مەرجی ئەوەی لەم کۆمەڵگایەوەدیموکراتی بن،هەر لەسەرەتاوە بیرکردنەوەیەکی هەڵە بووە.\nهەنووکە پیاو دەتوانی بیسەلمێنێ،ئەوە ئاسانە،تاوانەکە بدەی بەسەر ملی هێزە کۆلۆنییەکان دا. بە کورتی لە سەد ساڵ دا،گەلێ دەرفەت هاتە پێشەوە، سنوورەکان ڕاست بکرێتەوە،پەرژینەکان هەڵکەنن . ئەمە لە ڕووی تیورییەوە ڕاستە. لە پراکتیدا ڕاستکردنەوەیەکی لەم جۆرە هەموو توانا و بێهاوتایی خەسڵەتی چاکەی دەسەڵاتدارێکی گەرەک بوو: واز لە دەسەڵات هێنان.\nدیارە لە دیموکراتی زۆر کەم ڕوو دەدات، لە ئۆتۆکراتی ئەوە بە نزیکی نەناسراوە لە بنەڕەتدا ئەوانە بەرچاوتێر نین، کە لەم دەوڵەتانەدا دێنە سەر دەسەڵات،بەڵکو ئەوانە ، کە تەماح لێیداون . هەروەها ئەگەر دیکتاتۆرێک بیەوێ واز بهێنێ، ئەو ناتوانێ بۆ خۆی دڵنیا و زامن بێت،جێگرەوەکەی چی لەو دەکات. لە کوێ رك بەرقەرار بوو،دەستتا و دەستی دەسەڵات دەگمەنە. لە سەروو ئەمانەشەوە کێشەی تایبەتی رۆژهەڵاتی ناوین دێتە پێشەوە: کشانەوەی فەرەنسا و بەریتانیا،لە ساڵانی چل دا،مانای ئەوە نییە، کەوا عەرەب بە ئارامی کێشەی سنوورەکانیان دەتوانن چارەسەر بکەن.ئەوێ خاكی بیابان نەوتی بێ سنووری تێدایە و ناوچەکە لە ڕووی جیوستراتیژییەوە گرنگ بوو،هێزە جیهانیەکان دەستتیان تێوەرداوە. ئەمەریکا یان رووسیا،پێوەندییەکیان لەگەڵ خاوەن پارچە زەوییەکەدا گرێداوە،ئەوان ویستوویانە ئەو بمێننەوە ئەو کەسە کێشەی هەیە لەگەڵ دانیشتوانی ناوچەکەیدا،بە خۆشییەوە بڕەک پارە یان چەکیان بۆ ناردووە. زۆر لە دانیشتوانە یاخیبووەکە لە ڕووی ئیدیۆلۆژیا خزمەتیان بە ئیسلامیستەکان کرد،ئەمەش کەڵکی بۆ سەقامگیری نەخوارد.\nپیاو مێژووی ڕۆژهەڵاتی ناوینی سەدساڵی رابووردووی بە دوای چرکەساتێکدا دەپشکنێ، لەوێدا یەک دەسەڵاتدار ببینێتەوە توانیبێتی یەک بڕیاری یەکلاکەرەوەی هەبێت، بۆ راگرتنی ئاشی خوێن لەبەچوون، بەڵام پیاو بۆی دەردەکەوێ، ئەم کارە هەردەم بە جۆرێک لە جۆرەکان زەحمەت بووە.\nکەواتە پیاو دەتوانێ ئیمڕۆ چی بکات و چی لە دەست دێت، بۆ ئەوەی بکرێ کوشتاری بێ بڕانەوە کۆتایی پێ بهێنێ؟ پیاو ناتوانێ هەروا بە ئاسانی خاوەن پارچەزەوییەکان تاوانبار بکات؟ لەو بارەوەی ئەمەریکا و ڕووسیا هەرایانە لە سوریا. دێباتەکە گفتوگۆکان دەچنە سەر کرۆکی کێشەکە. تەنانەت گەر ئەسەدیش بڕوات، ئەوە بەس نییە. هەروەک بەس نەبوو سەدان حسەین ڕوخێندرا. هەتا ئەوکاتەی مرۆڤەکان لە ڕۆژهەڵاتی ناوین دا وەک عێراقی و سوری یاخود ئەردەنی خۆیان نەبین،بەڵکو وەک شیعی و سوننی و وەک کورد یان عەرەب،جولەکە یان کریست ،ئەوا دەوڵەتەکان تەنیا ئەو کاتە توانای ژیانیان هەیە، ئەگەر بێت و سنوورەکانیان، ڕەنگ بەم درز و دابەشبوونە بدەنەوە.\nبە نزیکی هەر جەنگێکی رۆژهەڵاتی ناوین دەرفەتی کۆنفرانسێکی ئاشتی دێنێتە پێشەوە. لەوێ لەسەر هەموو بژاردە و شیاوەکان گفتوگۆ دەکرێ،تەنیا لەسەر یەک بابەت نەبێت،کە بەراستی دەتوانێت ئاشتی بهێنێت: کێشانەوەی سەرلەنوێی ئەو سنوورە گون لێکراوانە،کە پێش سەد ساڵ ڕاکێشراون.\nڕەنگە لە ئاکامدا لازقییە و ئیدلیب نەکەونە هەمان وڵاتەوە. ڕەنگە کوردەکان خۆیان حوکمی خۆیان بکەن . ئەم چارەسەرانە شیاوی بیرلێکردنەوە و گونجاون لە هەموو ناوچەکەدا،بە تەنیا یەک ئاوارتەوە / شازەوە ـ فەلەستین. گەر دوو میللەت داوای هەمان وڵات بکەن،سنوور دێتە سەر سنوورەکەیان. ئینجا تەنیا هێز هەژماری بۆ دەکرێ.\nسەرچاوە: دۆسییەی هەفتەنامەی (دی تیساید)، ژمارە ٢٦ ی رۆژی ٢٢/٦/٢٠١٧.


چاوپێكه‌وتنی پرۆفیسۆری یاریده‌ده‌ر ( د. ڕێبوار سعید ) ڕاگری كۆلێجی هونه‌ره‌جوانه‌كان له به‌رنامه‌ی ( ئێواره‌ی كوردسات نیوز ) ی كه‌ناڵی ئاسمانی ( كوردسات ) ده‌رباره‌ی (ڕۆڵی هونه‌رمه‌ندان له بڵاو كردنه‌وه‌ی په‌یامی ئاشته‌وایی كۆمه‌ڵایه‌تی ) - College of Fine Arts\nچاوپێكه‌وتنی پرۆفیسۆری یاریده‌ده‌ر ( د. ڕێبوار سعید ) ڕاگری كۆلێجی هونه‌ره‌جوانه‌كان له به‌رنامه‌ی ( ئێواره‌ی كوردسات نیوز ) ی كه‌ناڵی ئاسمانی ( كوردسات ) ده‌رباره‌ی (ڕۆڵی هونه‌رمه‌ندان له بڵاو كردنه‌وه‌ی په‌یامی ئاشته‌وایی كۆمه‌ڵایه‌تی )\nposted Dec 26, 2017, 7:18 AM by sam fatah [ updated Dec 26, 2017, 7:26 AM ]\nInterview with assistant Professor ( Dr. Rebwar saeed ) Dean of the College of fine arts in the (Kurdsat news evening ) program at Kurdsat TV Channel about ( The role of the artists in spreading the peaceful message in society ) on (24th Dec 2017 )\nچاوپێكه‌وتنی پرۆفیسۆری یاریده‌ده‌ر ( د. ڕێبوار سعید ) ڕاگری كۆلێجی هونه‌ره‌جوانه‌كان له به‌رنامه‌ی ( ئێواره‌ی كوردسات نیوز ) ی كه‌ناڵی ئاسمانی ( كوردسات ) له ڕێكه‌وتی ( 24 / 12 / 2017 ) ده‌رباره‌ی (ڕۆڵی هونه‌رمه‌ندان له بڵاو كردنه‌وه‌ی په‌یامی ئاشته‌وایی كۆمه‌ڵایه‌تی )


پاش تەقینەوە بەهێزەکەی بەیرووت؛\nپەیامی مەسرور بارزانی بۆ گەلی لوبنان؛ هاوخەمتانین\nسەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان دوائ تەقینەوە بەهێزەکەی لوبنان کە بووە هۆی گیان لەدەستدان و بریندار بوونی هەزاران کەس، پەیامێکی بۆ گەل و دەوڵەتی ئەو وڵاتە نارد.\nدوای تەقینەوەکەی بەیرووت؛\nپەیوەندی بەرهەم ساڵح لە گەڵ سەرۆک کۆماری لوبنان\nدوای ئەوەی تەقینەوەیەکی بەهێز لە بەیرووت ڕوویدا و هەزاران کەس بریندار بوون، سەرۆک کۆماری عێراق بۆ سەرەخۆشی پەیوەندی بە هاوتای لوبنانی خۆیەوە کرد.\nئێران بە خەم و پەژارەوە هەواڵەکانی لوبنان پێوشوێن دەگرێت/ ئامادەی یارمەتین\nوتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران هاوخەمی وڵاتەکەی بۆ گەل و دەوڵەتی لوبنان ڕاگەیاند.\nچرکە ساتی تەقینەوەکەی بەیرووت ببینە\nتەقینەوەیەکی بەهێز بەندەری بەیرووت پایتەختی لوبنانی هەژاند.\nلە پەیامێکی تویتریدا؛\nزەریف : لوبنان بەهێز بە\nوەزیری دەرەوەی ئێران کاردانەوەی بە ڕووداوی تەقینەوەکیە ئەمڕۆی بەندەری لوبنان نیشان دا.\nماتەمینی گشتی ڕاگەیێندرا؛\nتەقینەوە لە بەیرووت / 78 کوژراو و 4000 بریندار هەیە\nتەقینەوەیەکی بەهێز لە بەیرووتی پایتەختی لوبنان ڕوویدا و دەیان بریندار تا ئێستا گواستراونەتەوە بۆ نەخۆشخانە.\nلە پەیامێکدا ڕایگەیاند:\nکاردانەوەی زەریف بە نزیک بوونەوەی فڕۆکەکەی ئەمریکا لە فڕۆکەی ئێرانی\nوەزیری دەرەوەی ئێران جەختی کرد: ئەمریکا ئازاری فڕۆکەیەکی موسافری دەدات کە لە پێشەوە بەرنامەرێزی بۆ کرابوو-گیانی موسافرەکانی دەخاتە مەترسیەوە- بە بیانووی ئەوەی کە پارێزەری بکات لە هێزە داگیرکارەکانی خۆی.\nئەمریکا ڕێگە نادات قەیرانەکانی لوبنان چارەسەر بێت\nئەمینداری گشتی حزبوڵای لوبنان سەبارەت بە گۆڕانکارییەکانی لوبنان و ناوچەکە وتی: ئەمریکاییەکان لە ڕێگای هەڕەشە و ترساندنەوە ڕێگن لە چارەسەریی قەیرانی لوبنان.\nسەرچاوە ئاگادارە ئەمنیەکان ڕایانگەیاند؛\nپیلانی تیرۆریستییەکان بۆ ئاژاوەنانەوە لە لوبنان پووچەڵ کرایەوە\nسەرچاوە ئەمنیەتییەکانی ئاگادار لە ناسینەوەی پیلانی گرووپە تیرۆریستییەکان لە لوبنان بۆ گەش کردنەوەی ئاگری ئاژاوە لە ئەو وڵاتە و پووچەڵ کردنەوەی هەواڵیان دا.\nئەم گرتە ڤیدیۆییە لە ڕاهێنان و مەشقی سەربازی یەکینەکانی ڕێزوانی حزبوڵڵای لوبنان لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا بڵاو بووەتەوە.\nسەبارەت بە باشووری لوبنان;\nوەزیری دەرەوەی ئێران پەیامێکی تایبەتی بۆ سەید حەسەن نەسڕۆڵا نارد\nوەزیری دەرەوە لە پەیامی جودا بۆ هاوتا لوبنانیەکەی و سەید حەسەن نەسروڵڵا جێژنی بەرخۆدان و ساڵڕۆژی ئازاد کردنی باشووری لوبنان لە ژێردەستی هێزەکانی ئیسرائیلی لەلایەن گەنجانی بەرخۆدانەوە پیرۆزبایی کرد.\nبۆ هاوڕێی کردنی ڕژیمی زایۆنی؛\nداخوازیی نەتەوەیەکگرتووەکان بۆ چەکداماڵینی حزبوڵا\nئەمینداری گشتیی ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان لە هەنگاوێکی دەستێوەردەرانە و لە پێناو هاوڕێی کردنی ڕژیمی زایۆنی، خوازیاری چەک‌داماڵینی حزبوڵڵای لوبنان بوو.\nلێدوانی سەید حەسەن نەسروڵا لە دۆخی بەرەنگاریی کۆرۆنا لە لوبنان\nئەمیندتری گشتی حزبوڵای لوبنان وتی: دۆخی بەرەنگاریی کۆرۆنا لە لوبنان باشە\nئەمینداری گشتی حزبوڵا جەختی کرد: بەرەنگاریی کۆرۆنا درێژخایەنە و دەبێ ئامادەکاریی پێویست بکرێت بۆ گەڕاندنەوەی لوبنانییەکان.\nکاردانەوەی نەسروڵڵا بە گیرۆدەبوونی ویلایەتی بە کۆرۆنا\nئەمینداری گشتیی حزبوڵڵای لوبنان کاردانەوەی نیشان دا بە گیرۆدەبوونی دوکتۆر ویلایەتی ڕاوێژکاری رێبەری باڵای شۆڕشی ئیسلامی.\nکچی سەرداری شەهید قاسم سولەیمانی؛\nسەید حەسەن نەسروڵڵا تۆڵەی خوێنی باوکم دەکاتەوە\nکچی سەرداری شەهید قاسم سولەیمانی جەختی کرد: سەید حەسەن نەسروڵڵا تۆڵەی خوێنی باوکم دەکاتەوە.\nهێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر سووریا بێ وەڵام نامێننەوە\nڕاوێژکاری ئایەتوڵڵا خامنەیی لە کاروباری نێودەوڵەتی لە گفتوگۆیەکی تایبەت لە گەڵ کەناڵی ڕووسیا یەوم وتی کە هێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر سووریا بێ وەڵام نابن و ئەو ڕژێمە وەڵامی جەنایەتەکانی خۆی لە ناوچە وەردەگرێت.\nناساندنی سەرۆک وەزیرانی نوێ لوبنان\nمیشێل عەون، سەرۆک وەزیرانی لوبنان، حەسان دەیاب وەزیری پێشووی پەروەردە و بارهێنانی وەک سەرۆک وەزیرانی نوێ ئەم وڵاتە بۆ پێکهێنانی کابینە ڕاسپارد.\nئەمینداری گشتی حزبوڵای لوبنان وێڕای ئاماژە بە دوخی ناوخۆیی لوبنان هشداریی دا کە ئەگەر هێرش بکرێتە سەر ئێران ئەوە ئێرانییەکان وڵامی دەدەنەوە.


�α��� �Ǵ� ���\nEnglish ���� ������ �ѱ���\n������ ����� ��带 �����ϴ� ���� ������ 32��Ʈ ��� �ھ� �ڵ����� ����ũ�� ��Ʈ�ѷ� ��ǥ\n���� ����� ���� �ڵ��� ��ü ���� �ý����� ��� ���� �޼��� �� �ֵ��� ����� MPC5510 ��ǰ��\n2006�� 10�� 23��- ���ڱ��� ���� ä���� ���ó��� �ڵ����� ���� ���� ������ ���ɰ� ���Ἲ�� ������ �䱸�ϰ� �ִ�. ���������� ����������(http://www.freescale.com)) �� �̷��� ���� �䱸�� �߸��߾�, �ڵ��� ��ü ����ǰ�� ����, ��� ȿ���� �� �������� ���� �� �ֵ��� ����� ��� �ھ� 32��Ʈ ����ũ�� ��Ʈ�ѷ�(MCU) ��ǰ���� ��ǥ�Ͽ���.\n���������� MPC55xx ��ǰ�� �� �ֽ��� MPC5510 ��ǰ�� ���� ������ ��� �ھ� ��Ű��ó�� ������ ����� ��带 ���� 32��Ʈ �ڵ����� MCU �̴�. Power Architecture�� (�Ŀ� ��Ű����) ��� ����� MPC5510 ��ǰ���� �پ��� ����/���� �ɼ��� �����ϰ�, FlexRay��(�÷��� ����), CAN(��Ʈ�ѷ� ���� ��Ʈ��ũ), LIN(���� ��ȣ ���� ��Ʈ��ũ) �������� ��� ���� �������� ��� ����� �����Ѵ�.\n��MPC5510 ��ǰ���� ���ó��� ��ٷο� ��ü ���� �о߿��� Ź���� ���ɰ� �پ ��� ȿ�����̶�� �ϼ������� ȿ�� �����մϴ�. MPC5510 ��ǰ���� �¼� �� �̷� ����, Ÿ�̾� �з� ����͸�, ��� ���� ���� ��ġ ��� ���� ��ü ���� ��ɰ� ����Ʈ������ ���� ����� ���� �ڵ��� ���� �κ��� ��� ���� ȹ�������� �ٿ����ϴ�.����� ���������� ����ũ�� ��Ʈ�ѷ� ������� ��å������ ����ũ ����Ʈ(Mike McCourt) �󹫰� ���Ͽ���.\nȮ�强 ���� ��ü ����� ����̽� �ɼ�MPC5510 ��ǰ���� �̱� �ھ� MCU(384KB�� �Ӻ���� �÷��� �޸�, ���� �� ��, ��ҵ� ��� ��Ʈ ����)���� �ְ� 80MHz ��� �ھ� ����̽� (1MB�� �÷��� �޸�, ÷�� ��� �ֺ���� ����)���� Ȯ�� �����ϴ�. �̷��� Ȯ�强�� MPC55xx ��ǰ�� ���� Ÿ��ǰ���� Ȯ���� ������ �÷��� ��Ű��ó�� ���� �����ڵ��� �������� ��ü ���� �о߿� ������ �� �ֵ��� �����ϴ� ����̴�. ��� �о߷δ� ��ü ���� ���(BCM), ����Ʈ����(FlexRay�� CAN �� LIN ��Ʈ��ũ�� ����), ���� Ŭ������ ��Ʈ�ѷ�, ���� ���� ���÷��� ��Ʈ�ѷ�, ����Ʈ ���� �ڽ� ���� ���Եȴ�. ���ڵ��� OEM ��ü���� ��ǰ ���� ����� ���� ���� ���� ���� ���� ����̽��� ���� ���� �� �ִ� ����� ������ �����ϰ� �ֽ��ϴ�. ����� �̿ܿ��� ��Ʈ��ũ ����Ʈ���� ��ɿ� ���� ���䰡 ������ �����Կ� ��� �ڵ��� ��������� �� ����� ��ü ��Ʈ�ѷ� �Ǵ� ���� ���� ���÷��� ���� ��ġ�� �����ϰ��� �մϴ�. �ڵ��� ������ü���� ���� ���� ���� ���� ���ø����̼� �� ���� �Һ����� �䱸�� ������ �� �ִ� ������ �ϵ���� �� ����Ʈ���� �÷����� ������ ������ ��ǥ�� ��� �ֽ��ϴ�. ������������ MPC5510 ��ǰ���� �ý��� ����, ��� �Ǵ� ��� ȿ������ ���� ���� �̷��� �����ڵ��� �䱸������ �ִ��� ������Ű�µ� ������ ������ Ȯ���� ������ ���Դϴ١���� ��Ʈ����Ʈ�� �ֳθ�ƽ��(Strategy Analytics)���� �ڵ��� �о� ��� ũ���� ����(Chris Webber) �󹫰� �����Ͽ���.\n�ڵ��� ��Ű��ó�� ���� �� ������ ������ ��Ʈ��ũ�� �����Կ� ���, �ڵ��� ��������� ����Ʈ���� ����� ������ �� �ִ� �?�� ��ü ���� ���� ���Ҿ� ���, �����α׷���, ��� �� ���� ���񽺿��� �� ���� ����� �߾� ����ȭ�� �޼�ȭ�� �����ؾ� �Ѵ�. MPC5510 ��ǰ���� 2���� e200 �ھ ������� �ϴ� ��� �ھ� ��Ű��ó�� ���� �̿� ���� ���� �䱸�� ��������� �����ϰ� �ִ�. ũ�ν��� ����ġ ��Ű��ó�� 16ä�� ��ȭ�� DMA(eDMA)�� �����ϴ� ������������ �������� ��� �ھ� ����� �̷���� MPC5510 ��ǰ���� ���忡�� ���� ȿ������ ����� 32��Ʈ �ڵ����� MCU�Ӱ� ���ÿ� �?���� �߾� ��ü ���� ��ġ�� ���� �� ���� �������� ��� �ø� �� �ֵ��� ��ü ���� ������ FlexRay(�÷��� ����) ��Ʈ��ũ�� �����ϰ� �ִ�. �̴� �ֱ� ���� �ڵ��� ��������� FlexRay ���������� �ڵ����� "�麻" ��Ʈ��ũ�� ä���ϰ� ������, �߾� ��ü ��Ʈ�ѷ��� �� ���� ����� �����ϰ� �ִ�.\n�������� ���� ����MPC5510 ��ǰ���� MPC55xx ��ǰ�� �� Power Architecture ����� �����ϴ� �������� �ϵ���� �� ����Ʈ���� ���� ������ Ȱ���� �� �ִ�. �̿� ���� ����� ���� �ý����� Ȱ���� �� �����Ƿ�, ���ø����̼� ������ ���⼺�� ����ǰ ���� �ܰ�� ����Ʈ���� ���� �ܰ迡�� ����� �� ���� �ð��� ������ �� �ִ�. MPC5510 ��ǰ���� Ư¡ ���ھ� ���������� ����Ͽ� �ڵ� �е��� ���̰� �޸� �䱸���� ���� �� �ֵ��� ����� Power Architecture ��� ����� 48MHz ~ 80MHz e200 �ھ��, 16/32��Ʈ ��VLE(���� ���� ���ڵ�) ��� ���� ���߰� VLE ��� e200 �ھ ����ϴ� �ɼ� ��� �ھ� ��Ű��ó ��16ä�� ��ȭ�� DMA(eDMA)\n����Ĩ ������ ��������� ���� ���� �ڵ�(ECC), RWW(Read-While-Write) ����� �����ϴ� �ִ� 1MB�� �Ӻ���� �÷��� �޸����ִ� 64KB�� ECC ���� SRAM(static RAM)����� �������̽�: o �ִ� 6���� FlexCAN ���o �ɼ� ��� ä�� FlexRay �������� ��Ʈ�ѷ�o ������ LIN ���±Ⱑ ���Ե� �ִ� 6���� ���� ��� �������̽�(eSCI)o �ִ� 3���� ��ø���/�ø��� �ֺ���� �������̽�(DSPI)��ȿ������ ������ �帧�� �����ϴ� ũ�ν��� ����ġ ��Ű��ó���پ��� ����� ��� �� Ŭ�� �ҽ� ���������� 5V ��� �� 5V �Ƴ��α�-������ ��Ʈ�ѷ�(ADC)��144�� 20 x 20mm LQFP �Ǵ� 208�� 17 x 17mm MAPBGA ���·� ���\nMPC5510 ��ǰ�� ��� ��Ȳ������������ 2007�� ��1�б���� MPC5510 ��ǰ���� ������ ����� �����̴�. �� ����� ����� �������̽��� ���Ե� ��Ÿ�� ŰƮ�� 2007�� 4�� ��޵� �����̴�. ��ǰ�� ���� �ڼ��� ������ http://www.freescale.com/files/pr/mpc5510.html ����Ʈ���� Ȯ���� �� �ִ�. ����������: �ڵ����� �ݵ�ü ������ �������������������� �ڵ��� ���迡�� 30�� �̻��� ������ �׾ƿ� �ִ� �ڵ����� �ݵ�ü ��� ��ü�̴�. ���������� ����� ����, �Ƴ��α� ��ǰ, 8��Ʈ, 16��Ʈ, 32��Ʈ ����ũ�� ��Ʈ�ѷ� ��ǰ���� �ֽ� ���� ��ġ, ��ü ����, ����, ���� ����, ���� ��� ��ġ, ������ ����, �ڷ���ƽ�� ���� �ֽ� �ڵ��� �о߿��� ���ɰ� ���Ἲ�� �����ϰ� �ִ�. ������������ �ֽ� ���� ��Ʈ��ũFlexRay�� ����� �������̸� ���ʷ� �ڵ����� MCU�� CAN, LIN �� �÷��� �޸� ����� ������ ��� ��ü�̴�. ���������� ���������� ȸ��Ұ� Freescale Semiconductor, Inc.�� �ڵ���, �Һ���, �����, ��Ʈ��ŷ �� ���� ����� ������ �ݵ�ü ���� ���� �о��� �������� ���� ��ü�̴�. Freescale�� Motorola,Inc.�� �ݵ�ü ����η� 50�� �̻��� �ݵ�ü ������ �����μ��� ������ Ȯ���Ͽ�����, ���� 2004�� 7�� Freescale Semiconductor�� ������� ����ȸ�簡 �Ǿ��. �� ȸ��� �̱� �ػ罺�� ����ƾ �ÿ� �����ϰ� ������ 30���� �Ѵ� ������ ����, ���� ����, ���� �Ǵ� �Ǹ� ������� �����ϰ� �ִ�. Freescale�� S&P 500���� ȸ���μ� ���� �ִ��� �ݵ�ü ��� �� �ϳ��̸�, 2005�� ������ 58��޷�(USD)�� ���ߴ�. www.freescale.com\tReturn to Top


ستراتژیای ئازاد کرانی ئەلبووکەمال لە سوریا - IUVMPRESS\n11 تشرینی دووه‌م 2017\nئازادی ئەلبووکەمال بە هۆوهەگەری جۆ بە جۆرەووە سەرکەوتنیکیی ستراتژیکی بۆ نزامی سوریا و هاوپەیمانەکانییەتی. هۆی گرنگایەتی ستراتژیکی دەگەڕێتەوە بۆ سەر گرنگایەتی سێی یانەی ” ژیئۆپۆلێتیک”و”هیدرۆپۆلێتیک” و” ژێئۆ وزە”ی شاری بووکەمال.\nلە ڕوانگەی ” ژیئۆپۆلێتیک”، شاری بووکەمال یەکجار گرنگە. بووکەمال شۆێنی پەیوەسبوونیی عێراق و سوریا لە لایەن سوریاوەیە.لە ڕاستی دا شاری ئەلقائێم لە ستانی ئەنبار لە عێراق و شاری بووکەمال لە ستانی دەیرۆزوور لە سوریا بازنەی پەیوەسبوونەوەی عێراق و سوریان. ئازادیی ئەو دوو شارەی عێراق و سوریا بوو بە هۆی پەیوەسبوونەوەی هێزی حەشدی شەعبی عێراق بە هێزەکانیی سوریا و مۆقاومە لە سوریا و لەئەنجام دا زۆرتربوونەوەی دەستەڵاتی مێحوەری مۆقاومە لە شەڕ دژی ترۆریستان دا . بێتوو سوپای سوریا و هاوپەیمانەکانیی بتوانن بارودۆخی خۆیان لە بووکەمال دا مسۆگەر بکەنەوە ،دەکرێ بلێن قۆناخێکی نوێی لە گۆڕانکارییەکانی سوریا دا ڕووئەدات. ئەمریکا هەوڵێکی زۆر ئەدات کە بە هەرێم چێکردنەوە، ناوچە کوردنشینەکان بەرەو دوور کەوتن لە نزامی سوریا ببات. بە سەرنج لە نیشتە جێی بوونی ژمارێکی زۆری کوردەکان لەو شارە، ئەمریکا هەوڵ ئەدات پێشبگرێت لە سەقامی بارودۆخی نزامی سوریا لە بووکەمال دا .هەر بۆیە ئازادی بووکەمال لە چنگ داعش سەرکەوتنێکی ستراتژیک و دەسپێکیی قۆناخێکی تازەیە لەو وڵاتە بە تەوەری پێشگرتن لە جێبەجێبوونی گەڵاڵەی هەرێم چێکردن لە باکوور و باشووری سوریا دا .\nلە ڕوانگەی “هیدرۆپۆلێتیک”، یش بووکەمال شارێکی ستراتژیکە چوونکا ڕووباری فورات لە ڕێ شاری بووکەمالەوە پەیوەس دەبێ بە عێراق. بێتوو کۆنتڕۆڵی نەکەوێتە دەست سوریا ، ناوچە شیعە نشینەکانی عێراق لە وان ستانەکانی کەربەلا و نەجەف بەرەوڕووی گرفتی کەم ئاوی دەبنەوە . گەر ئەمریکا بتوانێ بەڕێوە بەرایەتی بووکەمال بسپێرێتە دەست هێزە کوردەکان یان بەرهەڵستکارانی نزامی سوریا ، ئەوسا ئەوان دەتوانن لە رێگای پێشگرتن بە رۆێشتنی ئاوەوە ستانە شیعە نشینەکانی عێراق بەڕەوڕووی قەیران بکەنەوە.\nلەڕوانگەی ” ژیئۆ وزە” ، یش بووکەمال زۆر گرنگە. پاشەکەوتی گرنگی نەوتی تیا دایە. بە سەرنج لە گرنگایەتی نەوت لە داهاتەکانی حکوومەتی، کۆنترۆڵی شارەکە لە ڕوانگەی ئابووریش یەکجار گرنگە.\nکوژرانی ژمارێک لە خەڵکی سیڤیل لە هێرشی هاوپەیمانی ئەمریکی بۆسەر پارێزگای “دێرەزوور”ی سووریا\nئۆپراسیۆنی هاوبەشی ئەمریکا و تورکیا لە منبجی سوریا دەستپێدەکرێت\nنۆجەبا پیلانێکی ئەمریکا لە سنورەکانی عێراق و سوریا ئاشکرا دەکات


kurdiu2 10/09/2020 - 10:06 هەواڵ/گشتی\nباوكێكی تەمەن 90 ساڵ و كورە 70 ساڵەكەی لە توركیا دوای بیست رۆژ ڤایرۆسی كۆرۆنا تێدەپەرێنن رایدەگەیەنن دڵخۆشین كە باوك و كوڕ بەسەر كۆرۆنا سەركەوتین.\nئاژانسی ئانادۆڵۆ بڵاوی كردۆتەوە لە شارۆچكەی نیكساری سەر بە پارێزگای تۆكات لە توركیا، شەعبان ساپ-ی تەمەن ٩٠ ساڵ و كورتەش ساپ-ی كوڕی تەمەن ٧٠ ساڵان، دوای تووشبوونیان بە ڤایرۆسی كۆرۆنا توانییان بەسەر ڤایرۆسەكە سەركەون و چاكببنەوە.\nشەعبان كە لە میوانێكیانەوە ڤایرۆسەكەی بۆ گوازراوەتەوە، دوای تێكچوونی دۆخی تەندروستی چووە بۆ نەخۆشخانەی گشتیی نیكسار و لەوێ تووشبوونی بە ڤایرۆسەكە دەركەوتووە و لە نەخۆشخانەكە خەوێنراوە.\nكورتەش-یش لە دوای باوكی هەست بە قورگ ئێشان دەكات و دەچێتە نەخۆشخانە و ئه‌نجامی پشكنینی ڤایرۆسی كۆرۆنای پۆزەتیڤ دەردەچێت و لەگەڵ باوكی لە هەمان نەخۆشخانە بۆ وەرگرتنی چارەسەر دەهێڵرێتەوە.\nپشكنینی دووه‌می باوكەكە دوای ٢٠ رۆژ و كوڕەكەش دوای پێنج رۆژ نێگه‌تیڤ ده‌بێت و نەخۆشخانە جێدەهێڵن.\nشەعبان ساپ لە لێدوانێكیدا بۆ پەیامنێری ئاژانسی ئانادۆڵو، دڵخۆشی خۆی راگەیاند بەوەی نەخۆشخانەی جێهێشتووە ،كورتەش ساپ-ی كوڕیش ئاماژەی بە قورسی ئەو ماوەیە كرد و رێنماییەكانی دەمامك بەستن و دوورپەرێزیی كۆمەڵایەتی وەبیرهێنایەوە و وتی:"ئەوە ماوەیە هەروەكو زیندان بوو بۆ من، خوایه كەس تووشی ئەو نەخۆشییە نه‌بێت، نەخۆشییەكی خراپە، باوكم بەهۆی ئەوەی بەتەمه‌ن بوو زۆر ماندوو بوو، دڵخۆشین كە باوك و كوڕ بەسەر كۆرۆنا سەركەوتین، ئەوەی دەمامك نابەستێت ئەم سزایە دەكێشێت، چواردەورەكەشی تووش دەكات، ئێمە بۆ ماوەی ٢٠ رۆژە ئازار ده‌چێژین، ماڵ و منداڵمان ماندوو بوون. پێویستە هەموو كەس دەمامك ببەستێت، بە هەمان شێوە پابەندی دوورەپەرێزیی بێت، دەمامك و دوورەپەرێزیی مەرجە".\nپزیشكی پسپۆر لە نەخۆشخانەی گشتیی نیكسار، یاشار جولها، ئاماژەی بەوە كرد كە باوك و كوڕ چارەسەریان تەواو بووە و تەندروستییان جێگیرە.


مێژووی دانوستانی کورد و حکومەتە یەک لەدوای یەکەکان مێژویەکی دور و درێژی هەیە زەرورە کورد ئەوەندە وانە فێر بوبێت کە بەئاسانی بابەتەکان بەسەریدا تێپەڕ نەبن ، بەڵام مەخابن نازانم بۆ ئەمجارە لەگەڵ (مصطفی الکاظمی) وابەئاسان و بەبێ قەیدو مەرج پشتگیری کاندیدبونیان کرد .\nڕاستە سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران پشکی پێکهاتەی شیعەیەو کوردو سوننە دەبێت نەبن بەبەشێک لە ململانێی نێو ماڵی شیعە لەیەکلابونەوەی ئەو پۆستەدا ، هەرچەندە ئەوەش بەو ڕەهاییە نییە ،چونکە لەیەکلاکردنەوەی پۆستی سەرۆک کۆمار و سەرۆکی پەرلەمان پێهاتەی شیعە بێلایەن نەبوون لە دەنگدان بەکاندیدە جیاوازەکان ،بەهەرحاڵ ئەگەر دەوتریت کێشەکە گەورە دەبێت و دەبێتە هۆی لیکترازنی نێوماڵی شیعە ،ئەوا زەرورە بڵین ئەوە گرفتی شیعە خۆیانە نەک کوردو سوننە.\nبۆیە لایەنگیری بەشێک لە پێکهاتەی شیعە لەدژی بەشەکەی دیکە لەبەرژەوەندی کوردو سوننە نییە.\nبەڵام کاتێک هەموو پێکهاتەی شیعە ڕێک دەکەون لەسەر کەسێک ، چ زەرورەتێکی تیدایە کورد ئەوەندە سەخی بێت و بەبێ مەرج پشتگیری بکات بەڕەهایی ، ئەم بابەتە لەدوو خاڵ بەدەرنییە :\nیەکەم : هێزە دەسەڵاتدارەکان شتێک دەزانن بە وانی تر ناڵێن یان وەعدێکی شەفەهییان وەرگرتوە کە پشکی ئەوان پارێزراوە و دوایی دەردەکەوێت بەناوی دانوستانەوە.\nدووەم : ئەوەتا لەبەر خاتری پێکهاتەی شیعە و بەسادەیی بەڵێنی پشتگیریان داوە دوایی باجەکەی دەدەین ، ئەو کاتەی کە پشکەکان بەش دەکرێن و کورد جگە لەپۆستە وەزاریەکان کەئەوە گرنگە بەلایانەوە لە شایستەی فەرمانبەران و جوتیاران و پێشمەرگە وناوچە جێناکۆکەکان.\nلیرەدا چەند پرسیارێک سەر هەڵدەدات :\nیەکەم : ئەگەر کازمی لە بەرنامەی حکومەتدا مافەکان و شایستەکانی باس نەکردبوو ، قسەتان چیدەبێت ، ئایا بێدەنگ دەبن یان خاڵ بەخاڵ ماف و شایستەکان دەبێت باس بکرێن چونکە بۆ محمد تۆفیق علاوی زۆر نیگەران بوون لەوەی لەبەرنامەکەدا باسیان نەکرابووئایا پاشگەزدەبنەوە لە پشتگیری کردن ،بەهانەتان چیدەبێت .\nدووەم: ئەگەر کازمی پۆستی وەزیرەکانی گۆڕی و چەند وەزارەتێکی دیکەی پێدان ، دیسان چیدەڵێن .\nچوارەم : ئەگەر کازمی پێداگری کرد لە جێبەجێکردنی یاسای دارایی گشتی و دەروازە سنوریەکان و دەستەی چاودێری داهاتە ئیتیحادیەکان ، وەڵامتان چیدەبێت .\nبۆیە جێی خۆیەتی بڵێن ئەگەر هەرگرفتێک دروست بوو گلەیی تەنها لەخۆتان بکەن ، چونکە ئەوەی ئێوە دەیکەن ، دانوستانی پیشەیی نییە ،بەڵک دانوستانی جێنتڵ مانییە.


باوه مه‌حموى كێيه كه باره‌گاكه‌ى له‌خانه‌قىنە | یاریکورد یاهەق\nHome یاری کورد باوه مه‌حموى كێيه كه باره‌گاكه‌ى له‌خانه‌قىنە\nئه‌و كاكه‌يى يانه‌ى دواكه‌وته‌ى ئايينى يارسان بوون به‌رله‌هه‌زاران ساڵ شانشينييه‌كيان دامه‌زراند له‌ناوچه‌يه‌ك كه‌وتبووه سنوورى پاكستان – ئه‌فغانستانه‌وه , كه‌دواتر گه‌ييشته‌وه كوردستان (سه‌رچاوه‌ى 1 – 5,A) تاكوو نزيكه‌ى هه‌شت ساڵ به‌رله‌ئه‌مڕۆ , هه‌موو ميله‌تى كورد ئه‌وكاته يارسانى بوون(كاكه‌يى بوون) بۆ دڵنيايى له‌م ڕاستييه به‌رله (1085) ساڵ مه‌سعوودى ناوى (كاهكاهى) ى داسه‌پاند به‌سه‌ر هه‌مووميله‌تى كورددا كه له شاخه‌كانى كوردستان ده‌ژيان (سه‌رچاوه-6) كه ( كاكائى ) ناوێك بووه بۆ هه‌موو كورده‌كان كه‌له‌ناوچه شاخاوێكانى كوردستان ژيابوون , به‌تێپه‌ڕبوونى كات حه‌شاماتى كاكه‌يى زيادى كردو له‌ناويه‌كدا دابه‌ش بوون دابڕان په‌يدابوو , هه‌ر بڕێك عه‌شيره‌تێكى سه‌ربه‌خۆى پێك هێنا ,وه‌كوو خێڵى ئه‌رده‌ڵانێكان كه باوه ئه‌ڕده‌ڵان دامه‌زرێنه‌رى بوو . (زازا) و (بابان)و (باجه‌ڵان) و(زه‌نگه‌نه) و هيتر , هه‌روه‌ها له‌ئايينه‌كه‌شيان هه‌ندێكيان دابڕان و بوون به موسوڵمان ,له‌هه‌مان كاتدا هه‌ندێكيان له‌سه‌ر ئايينه‌كه‌ى خۆيان مانه‌وه و ناوه‌كۆنه‌كه‌شيان پاراست و ئه‌مانه‌ى ئه‌مڕۆن كه له‌باشوورى كوردستان ده‌يان بينين , هه‌روه‌ها توانيان ئايينه‌كه‌شيان بپارێزن ئايينى يارسان كه ڕه‌گى ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ ئايينى يه‌زدانيى كۆن كه ئايينى پێشينه‌ى كورده خۆرێكان بووه (هۆرێكان) به‌رله زياتر له (5000) پێنج هه‌زار ساڵ …….\nيارسانێكان ميرنشينيى ئه‌رده‌ڵانيان دامه‌زراند ساڵانى (1169 – 1869)ى زايينى كه حوكمڕانييان ماوه‌ى حه‌وت سه‌د ساڵ درێژه‌ى كێشا , ده‌سه‌ڵاتى ئه‌رده‌ڵانێكان له‌شارى ئه‌سفه‌هانه‌وه بوو تاكوو ئامه‌د (دياربه‌كر) كه ئه‌م شارانه‌ى ده‌گرتووه: ئه‌سفه‌هان,هه‌مه‌دان, كرماشان , مه‌نه‌لى , خانه‌قين , كفرى, هه‌ورامان ,شاره‌زوور, هه‌ولێر, ڕه‌واندووز ,كه‌ركووك ,مووسڵ ,ئامه‌د, تكريت , وه‌هه‌ندێ شوێنى پارێزگاى كووت, ميرنشينى ئامێدى كه دير ودهۆك وزاخۆى ده‌گرته‌وه كه‌وته ژێر ڕكێفى ئه‌رده‌ڵانێكان بۆ ماوه‌ى 200 ساڵ كه‌له‌سه‌ده‌ى دوازده‌هه‌مه‌وه تاكوو سه‌ده‌ى چوارده‌هه‌مى زايينى درێژه‌ى كێشا , هه‌روه‌ها يارسانێكان ده‌وڵه‌تى حه‌سنه‌ويان دامه‌زراند (941 – 1015)ى زايينى كه پێكهاتبوو له كرماشان, سه‌هه‌نه , سه‌رپێڵى زه‌هاو , دينه‌وه‌ر, هه‌مه‌دان , مه‌نه‌لى , داقووق ,شاره‌زوور, نه‌وسوود ,زه‌ڵم , هاوار , وه‌شارى دينه‌وه‌ر پايته‌ختيان بوو , كه ده‌كه‌وێته ڕۆژهه‌ڵاتى شارى كرماشانى ئه‌مڕۆ , هه‌روه‌ها يارسانێكان ده‌وڵه‌تى عه‌يارى يان دامه‌زراند له نێوان ساڵانى (990 –1117) ى زايينى ,ئه‌م ده‌سه‌ڵاته‌ش له شارى كرماشانه‌وه ده‌ستى پێ ده‌كرد تاكوو شاره‌كانى ئه‌سه‌د ئاوا وداقووق ومه‌نه‌لى وبه‌لدرووز و نوعمانييه …….\nله‌سايه‌ى ئه‌و ميرنشينييه كورده يارسانيانه‌دا سان سه‌هاكى تازه‌كه‌ره‌وه‌ى ئايينى يارسانى ده‌ركه‌وت كه خولێكى نوێى ئايينه‌كه به‌پێى پێشكه‌وتنى سه‌رده‌م ده‌ستى پێ كرد نه‌وه‌كانى سان سه‌هاك ده‌نێردرانه شوێنه جۆربه‌جۆره‌كان به‌تايبه‌تى كوردستان بۆ ئه‌نجامدانى كاروبارى په‌يوه‌نددار به ئايينى يارسانه‌وه , باوه‌گوڕگوڕ نێردرا بۆ كه‌ركووك وباوه شاسوار نێردرا بۆ كفرى وهه‌روه‌ها باوه خۆشين وشێخ باوه‌و باوه‌كانى تريش كه وه‌كوو پيرانى ئايينه‌كه هه‌ستان به‌و ئه‌ركه …….\nوشه‌ى (بـاوه) وشه‌يه‌كى ڕه‌سه‌نى كوردييه بۆ بانگكردنى باوكان به‌كارده‌برێ له‌لايه‌ن كوڕان وكچانى كورده‌وه ,به‌ڵام كاتێك وشه‌ى باوه ده‌كه‌وێته پێش ناوێك وه‌كوو باوه مه‌حموود كه خه‌ڵكى خانه‌قى به باوه مه‌حموى ناوى ده‌به‌ن لێره وشه‌ى باوه ده‌بێته ئاماژه‌يه‌ك بۆ چينێكى خه‌ڵكه يارسانێكان كه باوه نازناوێكى ئايينييه له‌ئايينى يارسان وبه پيره‌كانىئه‌م ئايينه ئه‌وترێ باوه (بيستوومه گوايه له‌وسه‌رده‌مه‌ى له‌شكرى ئه‌سكه‌نده‌رى گه‌ورا كشايه‌وه بۆوڵاتى خۆيان وئايينى ئێمه له‌وێ بڵاوببۆوه‌و دوايه‌ش كه يه‌سووعى مه‌سيح ده‌ركه‌وت ئه‌م وشه‌ى باوه‌ى ئێمه‌ى كورد بوو به‌بنه‌مايه‌ك بۆ (بابا ,پاپا , ى پياوه ئايينێكانى مه‌سيحى – عادل كاكه‌يى ) , ده‌سه‌ڵاتى پيره‌كان به‌پله‌ى يه‌كه‌و ده‌ليله‌كانيش پله‌ى دوو هه‌روه‌ها جه‌ماوه‌ره‌كه‌ش خه‌ڵكى ساده‌ن وپله‌ى ئايينيان نييه …….\nباوه مه‌حموى كوڕى حاجى باوێسى يه كوڕى تازه‌كه‌ره‌وه‌ى ئايينى يارسان ئارامگه‌ى حاجى باوێسى ده‌كه‌وێته سه‌ر سنوورى ده‌ستكردى نێوان ڕۆژهه‌ڵات وباشوورى كوردستان له‌نێوان ئه‌زگڵه‌و شاخى به‌مۆ كه له ناحيه‌ى مه‌يدانى سه‌ربه‌خانه‌قينه‌وه نزيكه ,ئه‌و شوێنه‌ى ئارامگه‌ى حاجى باوێسيى تيايه تاكوو ئه‌مڕۆ به‌ناوى باوێسى ناوى ده‌به‌ن كه ماناى باوه وه‌يسى ئه‌به‌خشێت ,\nئارامگه‌ى سان سه‌هاك كه باپيره‌ى باوه مه‌حموى ده‌بێت له ناوچه‌ى هه‌ورامانه وله‌بنارى شاخى سه‌ربه‌رزى شاهۆ كه يارسانه‌كان ساڵانه حه‌جى لێ ئه‌كه‌ن …….\nله‌سه‌رده‌مى ميرنشينه كورده يارسانێكاندا به باوه مه‌حموى وترا كه بچێته خانه‌قى بۆ سه‌رپه‌رشتى كردنى كاروبارى ئايينيى كاكه‌يى يه‌كان ,باوه مه‌حموى له‌گه‌ڵ دايكى وشاه ئيبراهيم چوون بۆ خانه‌قى وله‌وێوه شاه ئيبراهيم كوڕه‌زاى سان سه‌هاك به‌ره‌و به‌غدا ڕۆييشت بۆ جێ به‌جێ كردنى كاروبارى ئايينى كه ده‌بوو له‌وێ ئه‌نجامى بدات, شاه ئيبراهيم له‌به‌غدا مايه‌وه‌و هه‌ر له‌وێ سه‌رى نايه‌وه‌و ئارامگاكه‌ى له له‌ناوچه‌ى شێخ عومه‌ره له‌به‌غا وئێستا پێى ئه‌وترێ باره‌گاى سيد ابراهيم وناوه‌كه‌يشى چه‌واشه‌كراوه‌و كراوه‌ته نه‌وه‌ى مووساى كازم …….\nباوه مه‌حموى له‌گه‌ڵ دايكى له‌گوندى باوه پڵاويى سه‌ربه‌خانه‌قى مانه‌وه هه‌ردوكيان هه‌ر له‌و گونده سه‌ريان نايه‌وه ,كێلى دايكى باوه مه‌حموو تائێستا ماوه‌و ده‌كه‌وێته باشوورى ڕۆژهه‌ڵاتى ئه‌و ته‌په كه ئێستا زياتگاى باوه‌مه‌حمووى له‌سه‌ره ,باوه مه‌حموو پياوێكى ئايينيى يارسانى بوو ,له‌چينى باوه‌كان بوو وهيچ په‌يوه‌ندييه‌كى نييه به (موسى الكاظم)ه‌وه ,(به‌داخه‌وه له‌پاش خيانه‌تى 16ى ئكتۆبه‌ر ناوى ئه‌و شوێنه كه‌ڕه‌مزى كاكه‌ييه‌كانى ده‌ڤه‌رى خانه‌قين وگه‌رمه‌سێره ئه‌ويشيان كرده كوڕى مووساى كازمى هاشمى قوره‌يشى نه‌ته‌وه‌ى عه‌ره‌ب – عادل كاكه‌يى)…….\nده‌بينين زۆر ێك له‌شوێن وئاسه‌واره‌كانى يارسانێكان كه له‌ناو خاكى مێژوويى كوردستان بڵاوبوونه‌ته‌وه ده‌بينين موسوڵمانه شيعه‌كان هه‌وڵ ده‌ده‌ن ده‌ستيان به‌سه‌ردا بگرن و بيانكه‌ن به شوێنه‌وارى عه‌ره‌به‌كان به‌ناوى ئايين ومه‌زه‌به‌وه , ئه‌م ئاسه‌وارانه ڕه‌گ وڕيشه‌يه‌ى كوردانه‌يان هه‌يه وله‌قووڵايى كوردستان بڵاوبوونه‌ته‌وه وبوون به به‌ڵگه‌ى ڕه‌سه‌نايه‌تى ميله‌تى كورد كورد له‌سه‌ر خاك ونيشتمانى خۆى كه كوردستانى ئازيزه , هه‌روه‌ها به‌موسوڵمان بووه‌كان ناتوانن ڕووى ڕۆژى ڕووناك بگرن له‌سه‌ر شارستانێتى له‌مێژينه وكلتوورى ڕه‌سه‌نى كوردستان …….\nله‌و ئاسه‌وارو شوێنانه‌ى يارسانێكان له‌كوردستان كه هه‌ندێكيان ده‌گه‌ڕێنه‌وه بۆ سه‌رده‌مى ده‌سه‌ڵاتى يارسانێكان له حوكمى (ئه‌ردڵان) و(بابان) و(حه‌سنه‌وى) و(عه‌يارى) هه‌ندێكيان ئه‌مانه‌ن: باوه مه‌حموى له‌خانه‌قى , باوه گوڕگوڕBAWE GURGUR له‌كه‌ركووك ,باوه داوود له داقووق , داوود كه‌وه‌سوار له‌قه‌سرى شيرين , باوه يادگار له‌شاخه‌كانى (داڵه‌هۆDALEHO) ,باوه گورزين وباوه حافزو باوه تاهيرو باوه گجى وباوه قۆچ له‌مه‌نه‌لى , شێخ باوه ده‌كه‌وێته نێوان ڕێگاى سه‌ره‌كيى كه‌لار – گوڵاڵه , باوه شاسوار ده‌كه‌وێته ڕۆژهه‌ڵاتى باكوورى شارى كفرى كه گۆڕستانێكى مێژوويش له‌وێيه به‌هه‌مان ناوه‌وه وگۆڕى گه‌وره پياوانى ئايينيى يارسانيى لێيه ,باوه خوبيار له‌گوندى كوڵه‌جۆ ى نزيكى شێخ باوه ,نووسه‌رو ئه‌فسه‌رو زاناى گه‌وراى كورد (تۆفيق وه‌هبى به‌گ)ئه‌ڵێ: (ئه‌نبه‌رگدروون) ناوى كه‌سايه‌تييه‌كى ئايينيى يارسانييه ,ئه‌م ناوه به‌پێى به‌سه‌رچوونى سه‌رده‌م بووبه (پيره‌مه‌گروون PÎREMEGRÛN)– . ئارامگاكه‌ى له‌سه‌ر شاخى پيره‌مه‌گروونه كه خودى شاخه‌كه‌ش هه‌ڵگرى ناوى ئه‌م كه‌سايه‌تييه يارسانيه يه , له‌ڕاستيدا ئه‌م كه‌سايه‌تييه يارسانييه (كيدرۆن زيبائى) بووه كه له‌زنجيره‌ى پيرانى شاهۆدا به‌ژماره (52) دێت كه ژماره‌يان 99 پيره …….\nشوێنى تر زۆر هه‌ن له شاره‌كانى سلێمانى وكه‌ركووك هه‌ولێر هه‌ڵگرى ناوى كه‌سايه‌تييه‌كانى يارسانين , هه‌ر بۆ وێنه گونده‌كانى (باوه مه‌رد) و (باوه گێلدى) و(باوه خۆشين ) و(باوه چيچه‌ك ) له‌سلێمانى (😎, گوندى (باوه) له‌نزيكى له‌يلانى سه‌ربه ناحيه‌ى قه‌ره‌حسن له‌كه‌ركووك , وه (مام وه‌يس) و (بابا وه‌يس) له‌سنوورى ناوچه‌ى خانه‌قى …….\nچه‌واشه‌كردنى ناوى ئاسه‌واره‌كانمان وگۆڕينيان بۆ ئيمامه شيعه‌كان هه‌ربه‌رده‌وامه ,به‌سوپاسه‌وه مامۆستا (به‌هرۆز جاف) له‌به‌دواداچوونێكيدا له‌سه‌ر نووسينێكى من له‌ژێر ناوى (ئايا باوه مه‌حموود كوڕى مووساى كازمه؟) ,ئه‌و وتى: له‌شارى شاره‌بان نه‌قيبى ئه‌شرافى شارى شاره‌بان (شيخ مختار الخطيب) به‌رله نزيكه‌ى سه‌دو په‌نجا ساڵ مرد وله‌ناو باخه‌كانى خۆى به‌خاك سپێردرا ,نه‌وه‌كانى تائه‌ڕۆ به‌رده‌وامن پاره‌و ده‌سكه‌وت وه‌رده‌گرن له‌به‌كار هێنانى ئه‌م باخانه له‌لايه‌ن هه‌ندێ كه‌سه‌وه , گۆڕى ئه‌م شێخه ببووه په‌ناگه‌ى ده‌روێشه‌كان ,سه‌ردانيان ده‌ركد وزكرد له‌سه‌رى ده‌كرد ,ڕۆژێك وه‌ره‌سه‌كانى ئه‌م شێخه بينيان كه گۆڕه‌كه‌ى نوێ كراوه‌تهوه‌و له‌سه‌رى نووسراوه گۆڕى (الامام المختار بن حسن العسكري) , وه‌پاسه‌وانيشى بۆ دانراوه ,مامۆستا به‌هرۆز جاف زيادى له‌سه‌رى ئه‌ڕوات\nوئه‌ڵێ: له‌شارى شاره‌بان زياره‌تگايه تر هه‌بوو به‌ناوى (په‌يامبه‌ر دانيال)ه‌وه , خه‌ڵكه‌كه‌ى ئه‌وێ پێيان ده‌وت:( النبي دنيار) ,ده‌ست گيرا به‌سه‌ر ئه‌م گۆڕه‌شدا وچه‌واشه‌كاران هه‌ستان به‌گۆڕينى ناوى گۆڕه‌كه‌و كرديان به (رقية بنت الحسن) , له‌مردوويه‌كى نێرينه‌وه كرديان به‌مروويه‌كى مێينه ,واته ڕه‌گه‌زى مردووه‌كه‌يان له پياوه‌وه كرد به ئافره‌ت ,هه‌روه‌ها گۆڕه‌كه‌شيان نوێ كرده‌وه …….\nده‌ست به‌سه‌راگرتنى گۆڕه‌كان و باره‌گاكان وگۆڕێنى ناوه‌كانيان سه‌ره‌تا موخابه‌راتى صدام حوسێن ده‌ستى پێ كرد له پاش ساڵى 1991 كاتێكت باسى له الحملة الايمانية ده‌كرد , ئه‌م\nته‌وژمه‌يش له‌پاش ساڵى 2003 په‌ره‌ى سه‌ند , ده‌نگ وباسى وا هه‌يه كه باره‌گاو كێل وگۆڕدزه‌كان چه‌واشه‌كاره‌كان ئێستا پيلانيان داناوه بۆ ده‌ست به‌سه‌را گرتنى باوه شاسوار له‌شارى كفرى بيكه‌ن به ئيمامێكى شيعه‌كان , به‌ڵام تائێستا نه‌يانتوانيوه ئه‌و پيلانه ئه‌نجام بده‌ن له‌به‌ر ئه‌وه‌ى كفرى له‌لايه‌ن ده‌سه‌ڵاتى حكوومه‌تى هه‌رێمى باشوورى كوردستانه‌وه به‌ڕێوه ده‌برێت , هه‌روه‌ها ئه‌و باره‌گايه‌ى كه‌له داقووقه‌و ناوى به زين العابدين هاتووه له‌قه‌زاى داقوق له‌ڕاستيدا كه‌نيسه‌يه‌ك بووه وڕووخێنراوه‌و ئه‌م مه‌رقه‌ده‌ى ئێستاى له‌سه‌ر دروست كراوه‌و ناوى نراوه زين العابدين , له‌باشوورى عێراق وێڕاى ته‌زوير كردن وچه‌واشه‌كارى له‌هيچه‌وه‌ش شتى بێ بنه‌ما دروست ئه‌كرێت وبووه‌ته ديارده وسه‌رۆك عه‌شيره‌ته‌كانى ئه‌وێ وسه‌يده‌كان پێى هه‌ڵئه‌سن , ئه‌ويش بووبه‌هۆى ئه‌وه‌ى ڕۆشنبيره‌كانى باشوور له‌م باره‌يه‌وه بێنه گۆ,هه‌ر ئه‌و سه‌رۆك عه‌شيره‌تانه‌و سه‌يدانه‌ش بوون كه‌كاتى خۆى وينه‌ى سه‌دام حوسێنيان به‌رز ئه‌كرده‌وه , ئێستاش ده‌ست ڕۆييشتوون وخه‌ڵكى باشوورى عێراق ناتوانن به‌رگيريان بكه‌ن له ته‌زويرو ده‌ست به‌سه‌راگرتنى شوێنه‌كان , زۆرجار زه‌ويى كشت وكاڵى داده‌بڕێت وبه‌ناوگه‌لێكه‌وه بونيات دروست ئه‌كه‌ن كه‌گوايه له‌نه‌وه‌ى ئيمامه‌كانن له(ال البيت) ,بۆ وێنه بونياد نانى مه‌رقه‌دێك به‌ناوى (ابراهيم بن مالك الاشتر) له‌نێوان ناوچه‌كانى (المشاهدة) و(الدجيل) , وه‌دروست كردنى يه‌كێكى تر به‌ناوى (ابراهيم بن علي) له‌قه‌زاى ئه‌بوغرێب كه ده‌كه‌وێته ڕۆژاواى به‌غداوه , ديارده‌ى ناوزه‌دكردنى ئارمگاو گۆڕه‌كان به‌ناوىئيمامى شيعه‌كانه‌وه ناشرين كردنى ئيمامه‌كانه وله‌سه‌ر حكوومه‌تى عێراق ئه‌ركه نه‌يه‌ڵێ ئه‌م ديارده‌يه بوونى هه‌بێ وده‌بێ سزاى تاوانبارانيش بدات …….\nتێبينى: پشت به‌سترا به ده‌قى مامۆستايان نجم باجه‌ڵان وعلى فه‌زڵى كه‌واڵى كه‌به‌زمانى كوردى بڵاوكراونه‌ته‌وه له‌به‌شى په‌يوه‌نددار به‌پێناسه‌و ژيانى(باوه‌مه‌حوى)يه‌وه …….\n. صلوات گولياموف. آريا القديمة وكوردستان الأبدية (الكرد من أقدم الشعوب). الترجمة من الروسية: د. اسماعيل حصاف، متابعة وتدقيق مارگريت حصاف، 2010، صفحة 432.\n2. المصدر السابق، صفحة 548.\n3. المصدر السابق، صفحة 549.\n4. المصدر السابق، صفحة 549، 550.\n5. كُتب مهابهارات (Aranyakparva). الترجمة الى الروسية: ي. ف. ظاسيلطوظا و س. ل. نيظيليطوي، موسكو، 1987.\n6. المسعودي. مروج الذهب. الجزء الرابع، سنة 934.\na. Syredra Moxan. Vedicheskie Taynstva. Veda Bharan Bangalor. New York, London, Minsk, 1999, p. 61-63.\nنووسينى مه‌هدى كاكه يى — گۆڕێنى له‌عه‌ره‌بييه‌وه عادل كاكه‌يى


چه‌ند پزیشكێك هۆشداری له باری ده‌رونیی دۆناڵد تره‌مپ ده‌ده‌ن\nپسپۆڕانی ته‌ندروستیی ده‌رونی داوایان له لیژنه‌ی دادوه‌ریی كۆنگرێس كرد باری ده‌رونیی "مه‌ترسیدار"ی دۆناڵد تره‌مپ له‌به‌رچاو بگرن كه ره‌نگه به‌هۆی لابردنی له‌پۆسته‌كه‌ی دوچاری ببێت.\nدوو پرۆفیسۆر و پزیشكێكی ئه‌مریكا به‌ناوه‌كانی باندی لی و جۆن زینه‌ر و جیرۆڵد پۆست، له به‌یاننامه‌یه‌كدا كه بۆ لیژنه‌كه‌یان ناردوه، ئاماژه‌یان به‌وه‌داوه كه له‌گه‌ڵ نزیكبونه‌وه‌ی واده‌ی چاوه‌ڕوانكراو بۆ لابردنی دۆناڵد تره‌مپ له پۆسته‌كه‌ی، دوور نییه تره‌مپ له‌مه‌ی ئێستا هه‌یه مه‌ترسیدار تربێت و ببێته هه‌ڕه‌شه بۆسه‌ر ئاسایشی ئه‌مریكا.\nئه‌و پسپۆڕانه وتویانه كه تره‌مپ "هه‌ست به كه‌میی نرخی خۆی ده‌كات" و هۆشداریان داوه له‌وه‌ی ئه‌گه‌ر ره‌چاوی لایه‌نه ده‌رونییه‌كه‌ی دورخستنه‌وه‌ی تره‌مپ له كۆشكی سپی نه‌كرێت، ره‌نگه لابردنی ئه‌نجامی خراپی لێ بكه‌وێته‌وه.\nپسپۆڕره‌كان داوایان له كۆنگرێس كردوه قسه‌كانیان به جدی وه‌ربگرێت و ئاماده‌یشان ده‌ربڕیوه راسپارده له‌سه‌ر دروستبونی كاریگه‌ریی خراپ له‌سه‌ر باری ده‌رونیی تره‌مپ چه‌ندین راسپارده بده‌ن به كۆنگرێس و سبه‌ینێش به واژوی 350 پسپۆڕی ته‌ندروستیی ده‌رونی، به‌یاننامه‌كه‌یان راده‌ستی كۆنگرێس بكه‌ن.


ڕۆژنامەوانێکی کوردی خۆراسانی بۆ تێپەڕاندنی ماوەی حوکمەکەی ڕەوانە زیندان کرا | مرۆڤایه‌تی , Mirovayeti\nHome ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست ئێران ڕۆژنامەوانێکی کوردی خۆراسانی بۆ تێپەڕاندنی ماوەی حوکمەکەی ڕەوانە زیندان کرا\nڕۆژنامەوانێکی کوردی خۆراسانی بۆ تێپەڕاندنی ماوەی حوکمەکەی ڕەوانە زیندان کرا\nمرۆڤایەتی: بەپێی هەواڵی ئاژانسی هەواڵدەریی کوردپا، ڕۆژی یەکشەممە ٧ی خەرمانانی 1395ی هەتاوی، مستەفا خەلیل ڕاد، ڕۆژنامەوانی کوردی خەڵکی شاری بجنوردی پارێزگای خۆراسانی باکوور، بۆ تێپەڕاندنی ماوەی حوکمەکەی، ڕەوانە زیندانی ناوەندی ئەو شارە کرا.\nئەو ڕۆژنامەوانە کوردە بە تۆمەتی”هاوکاری لەگەڵ یەکێک لە حیزبە کوردەییەکانی دژبەری حکوومەتی ئیسلامیی ئێران و بەرێوەبەری لاپەڕەی تایبەتی فەرهەنگ و هونەری کوردەکانی خۆراسان لە تۆڕی کۆمەڵایەتی فەیسبووک” لەلایەن دادگای شاری بجنوردەوە بە شەش مانگ زیندان و ٧٤ زەربە شەلاق مەحکووم کراوە.\nمستەفا خەلیل ڕاد، دوو مانگ پێش لەلایەن هێزە ئەمنیەتییەکانەوە دەستبەسەر و پاش ١٥ ڕۆژ لە دەستبەسەری بەدانی بارمتە بە شێوەی کاتی لە زیندان ئازاد کرا.\nئەو ڕۆژنامەوانە کوردەلە حاڵی حازر لە زیندانی ناوەندی شاری بجنورد دایە، بۆ تێپەڕاندنی ماوەی حوکمەکەی.\nPrevious articleڕێپۆرتێری نوێی تایبەتیی مافی مرۆڤی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ کاروباری ئێران، دیاری کرا\nNext articleمتن نامه کمال شریفی یکی از زندانیان سیاسی دربند کورد در زندان میناب\nگوشاری هێزە ئەمنییتیەکانی ڕژیم، هونەرمەندێکی کوردی ناچار بە بەجێهێشتنی وڵات کرد\nئه‌یلول 17, 2016\nچالاکێکی مەدەنیی کورد، سزای سێ ساڵ بەندیخانەی بۆ بڕایەوە