ئەپڵ ڕوونکردنەوە دەدات لەسەر مەترسی سڕینەوەی زانیاری بەکارهێنەرانی خزمەتگوزاری iCloud – کەی ئای تی ئێن\nئای ئۆ ئێس 23, ئازار 2017\nدوای بڵاوبوونەوەی چەند دەنگۆیەک لەسەر ئەوەی کە گوایە گرووپێکی هاککەری تورکی بەناوی (Turkish Crime Family) دەستی گەیشتووە بەزانیاری زیاتر لە (٦٠٠ ملیۆن) بەکارهێنەری خزمەتگوزاری (iCloud)، لەوتەیەکدا بۆ پێگەی (Fortune)، ئەپڵ ئەوەی ڕاگەیاند کەوا هیچ درزێک نەکەوتۆتە نێو زانیاری بەکارهێنەرانی ئەو خزمەتگوزارییە و بەکارهێنەران بەتەواوەتی پارێزراون.\nدوو ڕۆژ بەر لە ئێستا پێگەی (Motherboard) ڕاپۆرتێکی بڵاوکردەوە لەسەر گرووپێکی تورکی و ڕایگەیاند کەوا ئەو گرووپە تورکییە توانیویانە بگەن بە (٥٥٩ ملیۆن) هەژماری خزمەتگوزاری (iCloud) و لەتوانایاندا هەیە کەوا سەرجەم ئەو هەژمارانە بسڕنەوە، بەمەش زانیاری زیاتر لە ٦٠٠ ملیۆن بەکارهێنەر لەدەست دەچێت. گرووپەکە مەرجی هەیە بۆ ئەوەی ئەو کارە نەکات و بکشێتەوە لەو هەژمارانە، مەرجی گرووپەکە ئەوەیە کە دەبێت ئەپڵ تا بەرواری (٧ ی مانگی داهاتوو) بڕی (75,000) دۆلار بدات پێیان و دەبێت پارەکە لەجۆری (Bitcoin) یان (Ethereum) بێت، یاخود دەبێت ئەپڵ بڕی (100,000) دۆلار لەشێوەی کارتی ئایتیونز بدات بەگرووپەکە، بەپێچەوانەوە ئەگەر ئەپڵ ئەو بڕە پارەیە نەدات بەگرووپەکە لەو کاتەی کە بۆی دیاریکراوە، ئەوا بەوتەی خۆیان سەرجەم ئەو هەژمارانە و زانیارییەکانی ناوی دەسڕنەوە.\nدوای ئەم دەنگۆیانە، دوێنێ ئەپڵ ڕوونکردنەوەیەکی بڵاوکردەوە و سەرجەم ئەو دەنگۆیانەی ڕەتکردەوە، ڕاشیگەیاند کەوا ئەو لیستەی کە لای ئەو گرووپەیە و گوایە کە ئیمەیڵ و وشەی نهێنی بەکارهێنەرانی تێدایە وا دەردەکەوێت کە لەچەند خزمەتگوزارییەکی لایەنی سێیەمەوە بەدەستیان هێنابێت بەگوێرەی ڕەزامەندی نێوان گرووپەکە و ئەو لایەنە.\n“هیچ درزێک نەکەوتۆتە نێو سیستمەکانی ئەپڵ لەنێویشیاندا خزمەتگوزاری iCloud و Apple ID”، هەروەها ئەپڵ دەڵێت: “ئەو لیستەی کەگوایە لای ئەو گرووپەیە و ئیمەیڵ و وشەی نهێنی بەکارهێنەرانی تێدایە، وا دەردەکەوێت کە لەچەند لایەنێکی خزمەتگوزاری سێیەمەوە بەدەستیان هێنابێت ئەوەش بەپێی ڕەزامەندی نێوان ئەو گرووپە و لایەنی سێیەم”\nهەروەها ئەپڵ باس لەوەدەکات کە ئەوان بەردەوام دەبن لە چاودێری کردنی توندی ئەو لایەن و گرووپانە بۆ ئەوەی بەکارهێنەران دڵنیا بکەنەوە لەسەلامەتی زانیارییەکانیان.\n“ئەپڵ بەردەوام دەبێت لەچاودێریکردنی سیستمەکانی بۆ ئەوەی ڕێگە بەهیچ گرووپ و لایەنێک نەدات کە بچنە نێو زانیاریی بەکارهێنەران، هەروەها بەپێی یاسا مامەڵە لەگەڵ ئەو لایەنانە دەکات کە دەیانەوێت تاوان ئەنجام بدەن و ڕێگای نایاسایی دەگرنە بەر. ئێمە هەروەها پێشنیار دەکەین کە بەکارهێنەران هەمیشە وشەی نهێنی بەهێز بەکاربهێنن و هەروەها خزمەتگوزاری هاتنەوەی کۆد بۆ مۆبایلەکانتان چالاک بکەن، بۆ ئەوەی هەمیشە دوور بن لە مەترسی”\nئەپڵ وەڵامێکیش بۆ ئەو گرووپە دەنێرێت کە گوایە زانیاری بەکارهێنەرانیان دەستکەوتووە و دەڵێت:\n“پێدەچێت هاککەرانی ئەو گرووپە تەواو هاوڕا نەبن لەگەڵ یەکتر لە چیڕۆکەکەیاندا، یەکێک لە هاککەران دەڵێت کە ئەوان ٥٥٩ ملیۆن هەژماریان لایە، کەچی یەکێکی تر باس لە ژمارەیەکی جیاواز دەکات. ئەمە جگە لەوەی کە ئەو هاککەرانە بۆ پێگەی Motherboard ـیان نەسەلماندووە کە ئەوان گەیشتوونە بەو هەژمارانە، جگە لە چەند ڤیدیۆیەکی کەم نەبێت”\nتاگەکان ئای ئۆ ئێس ئایفۆن ئەپڵ هەواڵ


كاركردنی زۆر مەترسی تووشبوون بە جەڵتەی مێشك زیاد دەكات\n23/06/2019 290 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nلێكۆڵەرەوان دەڵێن كاركردنی ماوەدرێژ پەیوەندی نزیكی هەیە بە زیادبوونی مەترسی جەڵتەی مێشكەوە.\nبەپێی لێكۆڵینەوەیەكی فەڕەنسی كاركردنی ماوەدرێژ ئەوەیە كە لە ساڵێكدا بەلای كەمەوە پەنجا ڕۆژ زیاد لە دە كاژێر كار بكەیت.\nتوێژەران دەڵێن: ئەوانەی بۆ ماوەی دە ساڵ كاری ماوەدرێژیان كردووە مەترسی تووشبوونیان بە جەڵتەی مێشك زیاترە.\nبەڵام ڕێكخراوی جەڵتەی مێشكی بەریتانی دەڵێت كە بۆ بەرەنگاربوونەوەی كاریگەرییەكانی كاركردنی ماوەدرێژ دەتوانرێت چەندان شت ئەنجام بدرێت، وەك ڕاهێنانی وەرزشی و خواردنی خۆراكی تەندروست.\nتوێژەرانی زانكۆی ئەنگەز بە هاوبەشی لەگەڵ پەیمانگای نەتەوەیی فەڕەنسا بۆ لێكۆڵینەوەی تەندروستی و پزیشكی لێكۆڵینەوەیان لەسەر ١٤٣٠٠٠ كەسی پێگەیشتوو كرد سەبارەت بە كاریگەرییەكانی تەمەن، جگەرەكێشان و كاركردنی ماوەدرێژ.\nنزیكەی سێیەكی ئەوانە كاری ماوەدرێژیان كردبوو و ١٠٪ـیشیان بۆ ماوەی دە ساڵ زیاتر كاری ماوەدرێژیان ئەنجام دابوو. لەو ڕێژەیە ١٢٢٤ كەسیان تووشی جەڵتەی مێشك ببوون.\nكاراتر كار بكە\nتوێژەران لە ڕۆژنامەی كۆمەڵەی جەڵتەی ئەمریكی دەڵێن كە ئەوانەی كاری ماوەدرێژ دەكەن ٢٩٪ ئەگەری تووشبوونیان بە مەترسی جەڵتەی مێشك زیاترە و ئەوانەش كە بۆ ماوەی زیاد لە دە ساڵ كاری ماوەدرێژ دەكەن ئەگەری تووشبوونیان ٤٥٪ زیاترە.\nبەرپرسی لێكۆڵینەوەكە وتیشی كە ''پەیوەندی نێوان كاری ماوەدرێژ بۆ ماوەی دە ساڵ و جەڵتەی مێشك لەو كەسانەدا بەهێزترە كە لە خوار تەمەنی ٥٠ ساڵیەوەن. ئەمە چاوەڕواننەكراو بوو، بۆیە توێژینەوەی زیاتر پێویستە.''\nهەروەها وتیشی : وەك دكتۆرێك، ئامۆژگاری نەخۆشەكانم دەكەم كە كاراتر كار بكەن و هەوڵیش دەدەم كە خۆم ئامۆژگاریەكانی خۆم جێبەجێ بكەم.\nدكتۆر ڕیچارد فرانسیس، بەرپرسی بەشی توێژینەوە لە كۆمەڵی جەڵتەی مێشك وتی: ''دەتوانی چەندان شت بكەیت بۆ كەمكردنەوەی مەترسی تووشبوون بە جەڵتەی مێشك، تەنانەت گەر كاری ماوەدرێژیش بكەیت. خۆراكی تەندروست، ڕاهێنانی وەرزشی، وازهێنان لە جگەرە و خەوتنی پیویست كاریگەری گەورەیان لەسەر كەمكردنەوەی ئەو مەترسییە هەیە.''


جێگری سەرۆك وەزیرانی توركیا: دواخستنی ریفراندۆم مه‌رجه بۆ ده‌سته‌به‌ری سه‌قامگیری ناوچه‌كه - ئاوێنه\n“ته‌نیا به‌بڕیارێك كه بارزانی ده‌ریده‌كات قه‌ده‌ری ئه‌و ناوچه‌یه ناگۆڕێت”\nجێگری سەرۆك وەزیرانی توركیا: دواخستنی ریفراندۆم مه‌رجه بۆ ده‌سته‌به‌ری سه‌قامگیری ناوچه‌كه\nجێگری سەرۆك وەزیرانی توركیا، بەكر بۆزداغ رایگەیاند كە ئومێدەوارن ریفراندۆمی هەرێمی كوردستان دوابخرێت و ناوچەكە روبەڕوی ناسەقامگیری زیاتر نەكاتەوە و جەختیشی كردۆتەوە كە توركیا بەردەوام دەبێت لەسەر هەوڵەكانی بۆ دواخستنی ریفراندۆمەكە و بەشداریكردنی كەركوكیشی لە ریفراندۆم بە “هەڵەیەكی گەورەی جیا” ناوبردوە.\nئاوێنە: جێگری سه‌رۆكوه‌زیرانی توركیا، به‌كر بۆزداغ، ئەمڕۆ(شەممە) لەبارەی ریفراندۆمی هەرێمی كوردستانەوە كە بڕیارە 25ی ئەم مانگە بەڕێوەبچێت بە رۆژنامەنوسانی وتوە”ئومێده‌وارین ریفراندۆم دوابخرێت و ناوچه‌كه روبه‌ڕوی ناسه‌قامگیری و نائارامی زیاتر نه‌كاته‌وه، رێگه به ئاژاوه و ئاڵۆزی نوێ نادرێت. توركیا تا ئه‌مڕۆ به‌رده‌وامبوه له‌سه‌ر هه‌ر هه‌نگاوێكی پێویست بۆ دواخستنی ریفراندۆم، له‌مه‌ودواش به‌رده‌وام ده‌بێت. هه‌روه‌ها به‌شداریكردنی كه‌ركوك له ریفراندۆمدا هه‌ڵه‌یه‌كی گه‌وره‌ی جیایە”.\nجێگری سەرۆك وەزیرانی توركیا جارێكی دیكە هەڵوێستی وڵاتەكەی لەبارەی ریفراندۆمی هەرێمی كوردستان راگەیاند كە بریتییە لە رێزگرتن لە یەكپارچەیی خاكی عێراق و یەكێتی سیاسی و سەروەری عێراق و وتیشی”توركیا به ده‌نگێكی بەرز باسی پێویستی تێكنەدانی ئه‌و یه‌كێتییەی كردوه. سه‌ركۆمارمان، سه‌رۆكوه‌زیرانمان، وه‌زیری ده‌ره‌وه‌مان له ئاستی باڵادا باسیان له‌وه كردوه كه ئه‌و ریفراندۆمەی ده‌كرێت، هه‌ڵه‌یه. هه‌م له كۆبونه‌وه‌ی گشتیی و هه‌میش له كۆبونه‌وه دوقۆڵییه‌كاندا باس كراوه”.\nوتوشیەتی”ئەو ریفراندۆمە ئارامی و سه‌قامگیری بۆ ناوچه‌كه ناهێنێت، دۆخی ئاسایش تێكده‌دات، ناوچه‌كه ناسه‌قامگیر ده‌كات و ده‌بێته هۆی سه‌رهه‌ڵدانی چەند كێشەیەكی چاوەڕواننەكراو لە ناوچەكە. له ناوچه‌كه‌دا ته‌نیا كورد ناژین، له‌وێ ناوچه‌ی جێناكۆك هه‌یه، توركمان و عه‌ره‌بی لێیه. ته‌نیا به‌بڕیارێك كه بارزانی ده‌ریده‌كات قه‌ده‌ری ئه‌و ناوچه‌یه ناگۆڕێت. هه‌مو دژی ریفراندۆمن، حكومه‌تی ناوه‌ندی عێراقیش دژی ریفراندۆمەكەیە. له‌به‌رئه‌وه توركیا پێی باشه دوابخرێت و، باسیشی له‌وه كردوه كه دواخستنی ریفراندۆمەكە مه‌رجه بۆ ده‌سته‌به‌ری ئارامی، ئاسایش، سه‌قامگیری و ئاشتی ناوچه‌كه”.


فەرماندەی هێزە سنوورپارێزەکانی حکوومەتی ئێران، تەقەکردن لە کۆڵبەرانی لەلایەن هێزە نیزامییەکانی حکوومەتەوە ڕەت کردەوە و ڕایگەیاندووە: "ئەوە تۆمەتگەلێکن کە دژبەرانی شۆڕش لە هێزە نیزامییەکان دەدەن".\nهەواڵدەریی "تەسنیم" لە زاری "عەلی ئەحمەد گودەرزی"، فەرماندەی سنوورپارێزەکانی حکوومەت بڵاوی کردەوە، تەقەکردن لە کۆڵبەران پڕوپاگەندەی دژبەرانی شۆڕشن و هێزە نیزامییەکان پشتیوانی کۆڵبەرانن.\nفەرماندەی سنوورەپارێزەکانی حکوومەت هەروەها وتوویەتی: "سنوورپارێزەکان ناتوانن بە کەس یان گرووپێکی چەند کەسی کە شەوانە و بە شێوەی نایاسایی سنوورەکان دەبەزێنن، ئیزنی هاتوچۆ بدات، چوونکە ڕوون نییە ئەو کەسانە بە چ ئامانجێک هاتوچۆ دەکەن و چ جۆرە شتومەکێکیان پێیە".\nئەو بەرپرسە نیزامییە هەروەها ڕایگەیاندووه: "لە ئەگەری بچووکترین کەمتەرخەمی لەلایەن سنوورپارێزەکان و پارێزەرانی ئەمنییەت، دوژمنان و دژبەرانی شۆڕش دزە دەکەنە نێو وڵات و نائەمنی پێک دێت، بۆیە بە هەموو هێزمانەوە سنوورەکان دەپارێزین".\nلێدوانی ئەو بەرپرسە نیزامییەی حکوومەت لە حاڵێکدایە کە بەپێی ئاماری تۆمارکراو لە ناوەندی ئاماری کوردپا، لە ١٠ ساڵی ڕابردوودا، یەک هەزار و ٢٠ کۆڵبەر بە تەقەی ڕاستەوخۆی هێزە نیزامییەکانی حکوومەت کوژراون و بریندار بوون.


وەزارەتی تەندروستیی هەرێمی كوردستان ڕایگەیاند، لەماوەی 24 كاتژمێری ڕابردوو 473 توشبووی دیكەی كۆرۆنا تۆماركراون، دوو كەسی دیكەش بەهۆی گایرۆسەكەوە گیانیان لەدەستداوە.\nبەگوێرەی ڕاگەیەندراوێكی وەزارەتی تەندروستی، لەماوەی 24 كاتژمێری ڕابردوو، پشكنینی كۆرۆنا بۆ هەشت هەزار و 175 كەس كراوە، 473 توشبووی ڤایرۆسەكە دیاریكراوە، لە بەرامبەریشدا 488 توشبووی كۆرۆنا چاكبوونەتەوە و دوو كەسی دیكەش بەهۆی ڤایرۆسەكەوە گیانیان لەدەستداوە.\nكۆی گشتی توشبووانی كۆرۆناش لە هەرێم گەیشتە، 178 هەزار و 252 توشبوو، لەو ڕێژەیەش 166 هەزار و 690 توشبوو چاكبوونەتەوە و چوار هەزار و 382 كەسیش بەهۆی ڤایرۆسەكەوە گانیان لەدەستداوە.\nئەمریکا: هەوکردنی دڵ لەو گەنجانەی ڤاکسینی فایزەر و مۆدێرنایان وەرگرتووە زیاترە لە چاوەڕوانکراو\nسەنتەری کۆنترۆڵکردنی نەخۆشییەکان و چاودێریکردن لە ئەمریکا ڕایانگەیاند، ژمارەیەکی زیاتر لەوەی پیشبینیمان دەکرد لەناو ئەو گەنجانەی ڤاکسینی فایزەر…


بەگوێرەی ڕاپرسییەكانی سەنتەرێكی عێراقی كێشەیەكی گەورە هەیە لە گۆڕینی ناڕەزایەتییەكانی عێراق بۆ كورسی لە ناو پەرلەمانی داهاتووی عێراق.\nڕاپرسییەكە كە لەلایەن "مركز تمكين السلام في العراق" ئەنجامی داوە و "ناس كورد" بینیویەتی (21ی ئابی 2021)، لەناو هەزار و 68 دەنگدەردا لە 18 پارێزگای عێراق ئەوە ئاشكرا دەكات سێییەكی دەنگدەرانی عێراق كە 25 ملیۆن كەسن بەنیازی بەشداریكردن نین لە هەڵبژاردن بەهۆی نەبوونی متمانە بە پرۆسەكە بەتایبەت كە ڕاپرسییەكانی پێشوو دەریانخستووە 60% خەڵك هەڵبژاردنی 2018 بە تەزویركراو دەدەنە قەڵەم.\nهەر بەگوێرەی ڕاپرسییەكە، چواریەکی دەنگدەران پاڵێوراوانی خۆپیشاندەرانیان پێ پەسەندە بەراورد بەوانەی حیزبە دەسەڵاتدارەكان و 30%ی دەنگدەرەكانیش خۆیان یەكلایی نەكردووەتەوە دەنگ بەكێ دەدەن.\nلەبارەی براوەكانیش 38% بەشدارانی ڕاپرسییەكە پێیانوایە حیزبەكانی ئێستا و میلیشیاكان زۆرترین دەنگ بەدەستبهێنن و بەرامبەر بەمەش 13% پێیانوایە نوێنەرانی خۆپیشاندەرانی تشرین لەوانەی بەشدارییان كردووە لەهەڵبژاردن و دەوروبەری 200 پاڵێوراون زۆرینەی دەنگەكان دەبەنەوە.\nكورسییەكانی هەرێمی كوردستان لە هەر سێ پارێزگای هەولێر، سلێمانی و دهۆك 46 كورسین و دابەشكراون بەسەر 12 بازنەی هەڵبژاردن:\nمەرجە نهێنییەكانی گەڕانەوەی سەدر بۆ هەڵبژاردن ئاشكرا بوون\n2021.09.01 - 15:26\nبوک و خەسوویەک ڕکابەری یەکترن لە هەڵبژاردن\n2021.08.31 - 12:53\nوێنە؛ شۆفێری تاکسییەک تەقە لە ماڵی هاووڵاتییەک دەکات\n2021.09.05 - 14:54


ساڵح موسلیم: هێرشەکانی سەر قامیشلۆ بانگەشەی هەڵبژاردنە | تۆڕی هەواڵی سلێمانی\nHome›هەواڵ›ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست›ساڵح موسلیم: هێرشەکانی سەر قامیشلۆ بانگەشەی هەڵبژاردنە\nساڵح موسلیم ئەندامی دەستەی سەرۆکایەتی پارتی یەکێتی دیموکراتی هێرشەکانی ئەم دواییەی هێزەکانی سوپای سوریا بۆ سەر قامیشلۆ بە بانگەشەی هەڵبژاردن وەسفدەکات، ئەمەش لەکاتێکدا کە مانگی داهاتوو هەڵبژاردنی سەرۆکایەتی سوریا بەڕێوەدەچێت.\nساڵح موسلیم دەڵێت: ” ئەو هێرشانەی هێزەکانی سەر بە حکومەتی سوریا لە قامیشلۆ کردیان گەمەیەکی سیاسی روسیا و دیمەشقە بۆ بەدەستهێنانی پشتیوانی جەماوەری لە هەڵبژاردنی سەرۆکایەتی مانگی داهاتوودا”.\nئەو هێرشانە چ لەلایەن روسیا و چ لەلایەن حکومەتی دیمەشقەوە یەکەم هێرش نین و دوایین هێرشیش نابێت و ئەوان بە دوای دروستکردنی ئاژاوەن لە نێوان خەڵکی ناوچەکەدا.”\nراشیگەیاند: روسیا و حکومەتی سوریا بەدوای ئەوەدان، کە خۆبەڕێوەبەریی تێکبدەن و ئاژاوە لە ناوچەکەدا دروستبکەن، کە ئەم سیاسەتەش خزمەت بە سەقامگیریی و ئاسایشی ناوچەکە ناکات و پێویستە گەل بەوپەڕی هۆشیاریەوە ئاگاداری ئەو پلانانە بێت و ژیرانە مامەڵەی لەگەڵدا بکات.


به تۆمه‌تی په‌یوه‌ندی به داعشه‌وه ده‌ستگیركرا\nبه تۆمه‌تی ئه‌ندامێتی له رێكخراوێكی تێرۆرستی و په‌یوه‌ندیكردن به داعشه‌وه له سوریا، هێزه ئه‌منییه‌كانی ئه‌ڵمانیا ژنێكیان ده‌ستگیر كرد.\nئه‌مڕۆ دووشه‌ممه 9ی ئه‌یلولی 2019 به‌رپرسانی ئه‌ڵمانیا رایانگه‌یاند كه هه‌فته‌ی رابردوو ژنێكی ئه‌ڵمانی به‌ڕه‌گه‌ز تونسی به‌ناوی (ئومه‌یمه عه‌بدی) له شاری هامبۆرگ ده‌ستگیركراوه، ئاماژه‌شیان به‌وه‌دا كه ئه‌و ژنه تاوانباره به په‌روه‌رده‌كردنی منداڵه‌كانی له‌سه‌ر بیروباوه‌ڕی داعش.\nئومه‌یمه عه‌بدی له مانگی دوازده‌ی ساڵی 2014هاوسه‌ری یه‌كه‌می به‌ره‌و سوریا رۆیشتبوو. له ساڵی 2015 ئومه‌یمه هه‌رسێ منداڵه‌كه‌ی بردووه و به‌ره‌و سوریا ڕۆیشتووه تاوه‌كو په‌یوه‌ندی به هاوسه‌ره‌كه‌یه‌وه بكات.\nپاشان له شه‌ڕی كۆبانی هاوسه‌ره‌كه‌ی به بۆردومانی فڕۆكه‌ی هاوپه‌یمانان كوژرا، دواتر هاوسه‌رگیری له‌گه‌ڵ دێنیس كوسپێرت گوارنیبێژی راپی ئه‌ڵمانی كرد كه ئه‌ویش په‌یوه‌ندی به داعشه‌وه كردبوو. ئه‌م هاوسه‌ره‌شی به بۆردومانی فڕۆكه كوژرا، به‌ڵام پـێش ئه‌وه‌ی بكوژرێت، ئومه‌یمه له ساڵی 2016 لێی جیابووه‌ته‌وه و له‌گه‌ڵ منداڵه‌كانی گه‌ڕاوه‌ته‌وه ئه‌ڵمانیا.\nئه‌ڵمانیا چه‌ندان كه‌سی سه‌ر به داعشی دادگایی كردووه و مانگی چوار یه‌كه‌م ژنی داعشی دادگاییكرد به تۆمه‌تی كوشتنی كچێكی ئیزدی ته‌مه‌ن 5 ساڵ كه كردبووی به كویله‌ی خۆی و ئاوی خواردنه‌وه‌ی نه‌دابوویه.\nئه‌م بابه‌ته 2484 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nبەرپرسانی سوپای پاسداران مەرجیان هەیە بۆ ئازادكردنی مۆر گێلبەرت\nبەرپرسێكی سەر بە سوپای پاسداران كوژرا\nهاككردنی مۆبایلەكەی خاوەنی كۆمپانیای ئەمازۆن لەلایەن خودی شازادەی سعودیەوە\nنێچیرڤان بارزانی و دۆناڵد ترەمپ کۆبوونەوە


سەربازانی فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنەکانی بەغدا لە 21 تەمموز دەبینرێن لەکاتی دووەم قۆناغی هەڵمەتی 'ویستی سەرکەوتن'دا بۆ پاککردنەوەی ناوچەکانی باکوری پایتەخت لە پاشماوەکانی داعش. [خاوەنی وێنە: فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنەکانی بەغدا]\nهێزەکانی عێراق بە پشتیوانی فڕۆکە جەنگیەکانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی یەکشەممە (21 تەمموز) زنجیرەیەك ئۆپەراسیۆنی ئەمنییان ئەنجامدا لە گەڕانیان بە ناوچەکانی باکور و ناوەندی عێراقدا بەدوای پاشماوەکانی رێکخراوی "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش)دا.\nئۆپەراسیۆنەکان بوونەتە هۆی کوشتن یان دەستگیرکردنی 15 ئەندامی داعش، لەکاتێکدا ئامانجە تیرۆریستیەکان تێکشکێنران.\nشیکاروانی ئەمنی، فازڵ ئەبوڕەغیف دووشەممە بە دیارونای وت هێزە هاوبەشەکان له خێڵەکی و فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنەکانی نەینەوا شه‌نوكه‌ویان ئەنجامدا لە بیابانی نەینەوا لەسەر بنەمای زانیاریی هەواڵگری کە ئاماژەیان بە بوونی شانەی نوستووی داعش دەکرد.\nبە دیارونای وت یەکە ئەمنی و خێڵەکیەکان چوونە نێو قوڵایی بیابانه‌وه بۆ پاککردنەوەی چەندین ناوچەی باشوری خۆرئاوای شاری موسڵ، لەنێویاندا دەریاچەی سونه‌یسله (سانسول) شەمسیات، تەل شه‌وك، بیئر عوکلە و تەل غەزال.\nهێزەکانی عێراق پێشڕەویدەکەن بۆ نێو بیابانی نەینەوا لە گەڕانیاندا بەدوای بنکەکانی داعشدا. [خاوەنی وێنە: وەزارەتی بەرگری عێراق]\nوتی هێزی ئاسمانیی هاوپەیمانان 19 پێگەی داعشیان تێکشکاند، لەنێویاندا چەند پێگەیەکی پشوودان و کەمپەکانی دەریاچەی سونه‌یسله کە چەك و تەقەمەنی، پشتێنی بۆمبڕێژکراو، ئامێری پەیوەندیگرتن، خۆراك و شمەکی لۆجستیی تێدا بوو.\nئەبوڕەغیف وتی هێزەکانی عێراق حەوت ئەندامی داعشیشیان کوشت لە ناوچەکە و چوار پێگەی داعشیان کردە ئامانج و سێ ئۆتۆمبیلی بۆمبڕێژکراویان پوچەڵکردەوە و وتیشی دەستیان بەسەر چەند ئۆتۆمبیل و ماتۆڕ و تەقەمەنی، چەکی سووك و دوو پشتێنی بۆمبڕێژکراویشدا گرت.\nهه‌روه‌ها وتی پاشماوەکانی داعش بەشێوەیەکی نهێنی چالاك بوون لە خۆرئاوای دەریاچەی سونه‌یسله و هەڕەشە بوون بۆ سەر ئاسایشی وڵات و ئاماژەیکرد بەوەی دوایین ئۆپەراسیۆنە ئەمنییەکان سێ لەم پلانانەیان تێکشکاند.\nهەڵمەتی 'ویستی سەرکەوتن' بەردەوامه\nئەم ئۆپەراسیۆنانە هاوکات بوون بە بەگەڕخستنی دووەمین قۆناغی هەڵمەتی "ویستی سەرکەوتن"، کە ئامانجی بەتەواوی بنەبڕکردنی شانەکانی داعشە لە ناوچە بیابانییه‌كانی عێراق تا سەر سنووری سوریا.\nئەبو ڕەغیف وتی قۆناغی یەکەم، کە له 7 تەمموزدا به‌رپاكرا، پاککردنەوەی ناوچەیەکی بەرفراوانی بیابانی گرتەوە کە بەنێو پارێزگاکانی ئەنبار و سەلاحەدین و نەینەوادا درێژدەبووه‌وە و "ئەنجامی ئەمنیی گرنگ"ی بەدەستهێناوە.\nوتیشی قۆناغی دووەم کە بەیانیی شەممە دەستیپێکرد "ناوچەیەکی فراوانی کەناری باکوری بەغدا دەگرێتەوە وەك تاجی و تارمییە، کە لە ئێستادا بەستراون بە پارێزگاکانی دیالە و سەلاحەدین و ئەنباره‌وه.\nوتی یەکەکانی فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنەکانی بەغدا، دەزگاکانی هەواڵگری و هاتوچۆ و بەڕێوبەرێتییەکانی پۆلیس بەشداریدەکەن لەم قۆناغەدا هاوشان بە فەرماندەییەکانی ئۆپەراسیۆنەکان لەم پارێزگایانە.\nوتیشی یەکشەممە "هەشت تیرۆریستی داعش دەستگیرکران و حەوت شوێنگەی تەقەمەنی و پێگەی نهێنی تێکشکێنران" و هه‌روه‌ها وتی هێزە ئه‌منییه‌كان ژمارەیەکی زۆر لە خانو و کێلگە کشتوکاڵییەکان گەڕان.\nئەبوڕەغیف وتی ئەم ئۆپەراسیۆنە ئەمنییانە "کاریگەر و پێویستن" و داوای ئۆپەراسیۆنی زیاتری کرد تا رێگە بە ئەندامانی داعش نەدرێت دەرفەتی خۆڕێکخستنەوەیان هەبێت.


بەشیر حەداد داوای قەرەبووی زیانلێكەوتوانی دابەزینی بەهای دینار دەكات\n08:44 - 16/01/2021 211 جار خوێندراوەتەوە\nجێگری سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق رایگەیاند، پێویستە قەرەبووى ئەو چین و توێژانەی کۆمەڵگە بکرێتەوە کە بەهۆی دابەزینی بەهای دینارەوە زیانیان بەرکەوتووە.\nلە کۆبوونەوەی رۆژی چوارشەممە رێککەوتی ١٣/١/٢٠٢١، بەشیر خەلیل حەداد جێگری سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق کە سەرۆکایەتی کۆبوونەوەکەی دەکرد رایگەیاند، بابەتی دابەزینی بەهای دیناری عێراقی بەرامبەر بە دۆلاری ئەمریکی لە دەسەڵاتی ئەنجومەنی نوێنەران دا نەبووە و پەیوەندی بە حکومەتی فیدراڵی و بانکی ناوەندی عێراقەوە هەبووە کە بەهۆیەوە ژمارەیەک لە چین و توێژەکانی کۆمەڵگە زیانیان پێکەوت بەتایبەت جووتیاران و بەڵێندەران .\nسەبارەت بە کێشەکانی نێوان هەولێر و بەغداش، جێگری سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق رایگەیاند، ''سەرەتا و پێش هەموو شت پێویستە بابەتی مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان بخرێتە دەرەوەی ململانێ سیاسییەکان''، داواشی لە هەردوو حکومەتی هەرێمی کوردستان و حکومەتی فیدراڵی کرد بەزووترین کات کێشەکانیان چارەسەر بکەن و پەیوەندییەکان ئاسایی بکەنەوە.


به‌رنامه‌ی بزووتنه‌وه‌ی کۆماریخوازی ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان\nدەقی خوارەوە باس لە کردنەوەی دەللاقەیەکی تازە بەرووی رۆژهەلاتی کوردستاندا دەکات. بەخوێندنەوە و رەخنەگرتن، تێبینی و پێشنیار لەۆ رەشنووسە، پالپشتی لە بزووتنەوەی کۆماریخوازی رۆژهەلاتی کوردستان بکەن. نەتەوەکەمان پێویستی بە دەستپێکی شێوازێکی تازە لە خەبات لەپێناویی دەستەبەربوونی دەسەلاتی سیاسی و مافی چارەی خۆنووسین هەیە.\nئێمە وەک بزووتنەوەی کۆماریخوازی رۆژهەلاتی کوردستان بەچاویی رێزەوە لەخەباتی هەموولایەنەکانی گۆرەپانی کوردایەتی دەروانین. ئەۆ بزووتنەوەیە لەبنچینەدا خۆی بە جێگره‌وه‌و ئالترناتیفی هیجکام لە پارت و رێکخراوه سیاسیەکانی گۆرەپانی خەباتی رزگارخوازی نازانێ. بەباوەری ئێمە هاۆکاری و تەبایی نێوان کورد بەگشتی و لایەنە سیاسیه‌كان بەتایبەتی، تەنیا رێگای گوونجاۆ لەئاست دەربازبوون لەۆقێرانە دەبێ کە بەداخەوە خاریج لە ئیرادەی کورد بالی بەسەر رۆژهەلاتی کوردستاندا کێشاوە. بۆیە پێمانوایە رەخنە، تێبینی، پێشنیاری دلسۆزانەی ئێوەی بەرێز دەتوانن لە دەۆلەمەندکردن و پاراۆکردنی ئەۆ نووسراوەیەدا رۆل و نەخشێکی کارگەر و چارەنووس‌ساز بگێرن. بۆ نیشاندان و دەرخستنی باوەری قوول و پتەۆمان بە بەشداری تاکەکانی کۆمەلگا لە سەرجەم بووارەکاندا، ئەۆ نووسراویە وەک دەقی رەشنووسی مەنشووری بزووتنەوەی کۆماریخوازی رۆژهەلاتی کوردستان، بلاۆدەکەینەوە.\nبە تێگەێشتنی ئێمە خوولقاندن و بوونی پرۆسەی کراوەی کایەی سیاسی و رەخساندنی زەمینەی گوونجاۆ بۆ بەشداری و مشارکەتی گشتی لە پرۆسێسی گەلالەکردنی پرۆژەۆ و بریاردانی سیاسیدا، لە رەۆتی خەبات بۆ رزگاربوونی نەتەوەكه‌مان وەک مەرجگەلێکی پێویست دێنەنرخاندن. بۆیە بەباوەری قوولمان بەم ئەسلی دەخیل کردنی خەلک لە پرۆسەی گەلالەکردن و بریاردانی سیاسی لەئاست گشت پرسەکانی پەێوەندیدار بەچارەنووسی نەتەوییمان، رەشنووی بزووتنەوە بۆ ئیسلاح و پاراۆ و دەۆلەمەندکردنی رەوانەی بەردەستتان دەکەیین، بەۆهیوایە کە لە بەردی بناخەوە هەتا لێواره‌كانی گەێشتن بەئاماجەکانمان پێکەوە هەنگاۆ هەلگرین و لە چوارچێوەی باوەر بە هاۆکێشەی ژیری بە کۆمەل، خەبات و تێکۆشانی تازەمان هەموو پێکەوە رێکبخەێنەوە.\nهاۆنیشتمانانی بەرێز، بزووتنەوە دەنگ و رەنگی خۆتانە\nتێکەل بە ریزی خەباتکارانی بزووتنەوە ببن و لە پێشرەوانی خەباتی نوێ گەلەکەمان بن\nسپاس بۆ هاۆکاری هەموولایەک\nرەشنووسی مەنشووری بزووتنەوە\nبەیاننامەی دامەزرانی بزووتنەوەی کۆماریخوازی رۆژهەلاتی کوردستان\nخەڵکی خەباتکار وتێكۆشه‌ری رۆژهه‌ڵاتی كوردستان\nحیزب و رێكخراوه سیاسیی، ئایینیی و کۆمەلایەتیەکان\nناوه‌ند و دامه‌زراوه‌جۆراوجۆره‌كانی نێو گۆرەپانی خه‌بات و كۆڵنه‌دان\nبزوتنەوەی کۆماریخوازیی رۆژهەڵاتی کوردستان، بزوتنەوەیەکی کراوە و خاوەن پێکهاتەی رایه‌ڵكه‌یی کۆمەلایەتیە. ئه‌و بزوتنه‌وه‌یه لە پێناوی بەرۆژکردنەوەی بنچینه‌و بنەما فیکری و فەلسەفیەکانی سەردەمی کۆماری كوردستان، پێك هاتووه. بزوتنەوەی کۆماریخوازی رۆژهەلاتی کوردستان، وەک بزوتنه‌وه‌یه‌كی نەتەوەیی خاوەنی پەیامی ده‌سته‌به‌ركردنی ده‌سه‌ڵات و سەروەری سیاسی بۆ نه‌ته‌وه‌ی كورده. ئه‌و بزوتنەوەیه ئاكامی خوێندنه‌وه‌ی خه‌سارناسانه‌له‌جوڵانه‌وه‌ی رزگاریخوازی نه‌ته‌وه‌ی كورد له‌رۆژهه‌ڵاتی كوردستانه. دامەزرێنەرانی بزوتنەوە لە ئەنجامی پێداچوونه‌وه و لێكدانه‌وه‌ی هه‌مه‌لایه‌نه و ره‌خنه‌گرانه له‌رووداو و دیارده‌كانی رابردوو بەو ئاكامه‌گه‌یشتوون،کە کۆمەڵگای سیاسیی رۆژهەڵاتی کوردستان تووشی قەیرانێكی هەمەلایەنە و به‌رفراوان بۆته‌وه. قەیرانێك، کە باڵی بەسەر ناسنامه، ستراتیژی و رێكخراوه‌كاندا كێشاوه.\nه‌روانگه‌ی بزوتنەوەكه‌مانه‌وه دۆخی هەنووکەیی کۆمەڵگا و کەش وهەوای قه‌یراناویی بزوتنه‌وه‌ی رزگاریخوازانه‌ی رۆژهەڵاتی کوردستان، ئاکامی سوودوەرگرتن لە ئەده‌بیاتێکی سیاسیی و هاورده‌ییه. سیاسه‌تی “ تێئۆری توطئە”ی نه‌ته‌وه سه‌رده‌ست و نه‌یاره‌كان و كارتێكه‌ری ئه‌وان له‌سه‌ر نه‌ته‌وه‌ی كورد و به‌تایبه‌ت له‌بازنه‌ی ئه‌ده‌بیات و سیاسه‌تدا، به‌ستێن و ژینگه‌ی ژاراوی كردوه. به‌باوه‌ڕی بزوتنەوەکەمان:” کولتووری سیاسیی کۆمەڵگا، قه‌یرانی سیستمی حیزبی و رێكخراوه‌یی، بڵاوبوونه‌وه‌ی كولتووری خۆبواردن و به‌ده‌سته‌وه‌دان و لاوازی ئیرادەی نەتەوەیی”، بەگشتی بەرهەم و ئاكامی راستەۆخۆی بەکار هێنانی ئەده‌بیاتێکی لەم چەشنەیەن. دامەزرینەرانی بزوتنەوەی کۆماریخوازیی رۆژهەڵاتی کوردستان به‌له‌به‌ر چاوگرتنی ئه‌و بارودۆخه‌و بەمەبەستی دۆزینه‌وه‌ی رێگاچاره‌ی گونجاۆ، تێكه‌ڵ به گۆڕه‌پانی تێكۆشان ده‌بن. ئێمه‌پاش لێكۆڵینه‌وه‌و تاوتوێكردنی دۆخی ناوچه‌و خوێندنه‌وه‌ی بارودۆخی نه‌ته‌وه‌كه‌مان له‌ژێر تیشكی تێۆری و پڕاكتیكدا ،وە به‌مه‌به‌ستی دۆزینه‌وه‌ی رێگای چارە و چاره‌سه‌ری بۆ پرسی كورد له‌رۆهه‌ڵاتی كوردستان بوونی خۆمان راده‌گه‌یه‌نین. نانه‌وه‌ی قه‌یران و بڵاوكردنه‌وه‌ی چه‌مكی نوێ و نوێخوازی و تەبلیغی باوه‌ڕی نامۆ دەگەل عادات و کولتوری سیاسی، ئاینی و کۆمەلایەتی نەتەوەکەمان، هیچکامیان بۆ ده‌ربازبوونی نه‌ته‌وه‌ی كورد له‌رۆژهه‌ڵاتی كوردستان كارساز نین.\nرێگاچاره و نووسخە و ده‌رمانی کارساز و چاره‌سه‌ر بۆ ئه‌و گشت نه‌هامه‌تیانه، خوڵقاندنی به‌ستێن و ئه‌گه‌ری پێویست بۆ رێنێسانسێكی ئامانجدار له‌مێژووی بزوتنه‌وه‌ی رزگاریخوازانه‌ی نه‌ته‌وه‌كه‌مان له‌رۆژهه‌ڵاتی كوردستانه.\nرێنێسانسی ئاماژه‌پێكراو هاوشێوه‌ی شۆڕشی رێنێسانس لە ئورووپا، به‌مانای گەڕانەوە بۆ ئەسل‌و بنچینە، واتە دووباره لەدایكبوونه‌وه‌یه. له‌تێڕوانینی دامه‌زرێنه‌رانی بزوتنه‌وه، چەشنێک خۆ شۆڕکردنەوەیەکی مێژووییه، له‌پێناوی دۆزینەوەی گەنجینه‌و به‌ها ونكراو و شاردراوه نه‌ته‌وه‌ییه‌كانه. ئەم گەنجینەیه خاوه‌ن بایه‌خه لە باوه‌ڕ و ئاسۆی تێكۆشانی سەردەمی کۆماری كوردستاندا هه‌یه. بنه‌مافیكری و فه‌لسه‌فییه‌كانی سه‌رده‌می كۆماری كوردستان به‌و گه‌نجینه فیکری و سیاسیانە پێناسه‌ده‌كه‌ین، كه‌له‌ره‌وتی خه‌بات بۆ ده‌سته‌به‌ركردنی سه‌روه‌ری سیاسی نه‌ته‌وه‌یمان، وەک رێباز و بەستێنی گەرانەوە بۆ ئەسل و هەوێنی رەخساندنی زەمینەی گوونجاۆ بۆ دەستەبەرکردنی سەروەری سیاسی نەتەوەکەمان به‌كه‌ڵك و خاوه‌ن بایه‌خ دەنرخێنین.\nبزوتنەوەی کۆماریخوازیی رۆژهەڵاتی کوردستان له‌سه‌ر ئه‌و باوه‌ڕه‌یه، كه دۆخی قه‌یراناوی کۆمەڵگای سیاسیی و ژیانی پڕ لە مەینەتی کورد له رۆژهەڵاتی كوردستان، ئاکامی لادانێکی ستراتیژیک (بەلام کۆنترۆڵکراۆ لە لایەن نەیارانی سەربەستی کورد) لەم ئەسل و بنه‌چه‌كه و بگرە پاشخانی نه‌ته‌وه‌ییه. ئه‌و له‌رێباز ده‌رچوون و لەئەسل لادانه (به پلانی دیار و شاراوه‌ی نه‌یاران) به‌مانای دووركه‌وتنه‌وه لە هه‌وێنی سەروەریسازی و سەربەستی نەتەوەییمان لە شکڵی کۆمار دایە. له‌به‌ر گرینگی ئه‌و دیارده‌یه، بزوتنەوەی کۆماریخوازیی بوونی رەوتی رادیكاڵ لە چوارچێوەی جێبه‌جێكردنی مانا و بیری رێنێسانس لە مێژووی مۆدێرن و هاوچەرخی کوردیدا به‌گونجاو و پێویست ده‌زانێ. ره‌وتی ئاماژه‌پێكراو ده‌بێته‌كاناڵی دۆزینه‌وه و به‌رۆژكردنه‌وه‌ی پاشخان و گه‌نجینه‌ی‌فیكری و فه‌لسه‌فییه‌كانی كۆماری كوردستان و پێشه‌وا قازی محه‌ممه‌د. بزووتنەوە به‌مه‌به‌ستی رزگاربوون و هه‌نگاوهه‌ڵگرتن به‌ره‌و ئامانجه نه‌ته‌وه‌ییه‌كان رێبازی گه‌ڕانه‌وه بۆ ئەسل و گه‌نجینه فیكرییه‌كانی سه‌رده‌می كۆمار به‌رێگایه‌كی گونجاو و سه‌رده‌میانه‌ده‌زانێ. وە لەم راستایەشدا ئه‌و باوه‌ڕ و بیرانه، وەک سه‌رچاوه‌ی سه‌ره‌كی داڕشتنه‌وه و نوێكردنه‌وه‌ی ستڕاتیژی بزوتنه‌وه‌ی رزگاریخوازانه، لەپێناۆ ده‌سته‌به‌ركردنی ده‌سه‌ڵاتی سیاسیی ده‌نرخێنێ. بزوتنەوە لە روانگه‌ی ئەم بیر و هزرە نیشتمانیه، ستڕاتیژی وه‌دیهێنانی ده‌سه‌ڵات و سه‌روه‌ری سیاسیی کورد ده‌ستنیشان ده‌كات. له‌و پێناوه‌دا به‌مه‌به‌ستی ده‌وڵه‌مه‌ندكردنی ئه‌ده‌بیاتی سیاسیی و كولتووریی هه‌ڵقوڵاو له كانگای نیشتمان خۆشه‌ویستی و نه‌ته‌وه‌سازی، هه‌موو هه‌وڵ و تواناكانی خۆی ده‌خاتەگه‌ڕ. بزووتنەوە ئه‌و كاره به پێشمه‌رج و سه‌ره‌تای داڕشتنه‌وه‌ی هێڵه‌گشتییه‌كانی تێكۆشان له‌پێناوی ده‌سه‌ڵات و سه‌ره‌وه‌ری سیاسی نه‌ته‌وه‌كه‌مان ده‌خه‌مڵێنێ.\nمەنشووری بزووتنەوەی کۆماریخوازی رۆژهەلاتی کوردستان\nبزوتنەوەی کۆماریخوازی رۆژهەلاتی کوردستان، له‌پێناوی گرینگی پێدان و چه‌سپاندنی مانا و هه‌وێنی کۆماریخوازیی لە نێو بزووتنەوەدا، پێویستی بەستڕاتیژی ئاشكرا و كارگه‌ره. مه‌رجی گەێشتن بەئامانجی دڵخواز و خوازراو ئه‌وه‌یه، كه‌ستڕاتیژی ئاماژه‌پێكراو زۆربه‌ی چێن‌و توویژه‌كانی كۆمه‌ڵگا بگرێته‌وه.له‌به‌ر گرینگی ئه‌و هۆكاره‌یه، كه‌دروشمی ستڕاتیژیكی بزوتنەوەكه‌مان پێویسته دەنگ ورەنگی پراكتیزه‌كردنی مافی ده‌سه‌ڵاتی سیاسی نه‌ته‌وه‌كه‌مان بێ. بزوتنەوەی کۆماریخوازی، هه‌وڵده‌دا كورده ره‌خنه‌گر و ناڕازییه‌كان به‌رامبه‌ر به‌دۆخی ئه‌مڕۆ له‌ده‌وری سیاسه‌ته‌كانی خۆئ كۆكاته‌وه. بزوتنەوەكه‌مان دەتوانێ بۆ سه‌رجه‌م روانگه‌فیكری و باوه‌ڕه‌سیاسییه‌كانی نێوكۆمه‌ڵگا ببێته‌چوارچێوه‌یه‌كی گونجاو و پێگه‌یه‌كی جێگای باوه‌ڕ و خۆ حەوانەوەیەکی پر لەمەدارا و تێگەێشتن و پێکگەیشتن.\nبزوتنەوە تێده‌كۆشێ و هه‌وڵده‌ده‌ا، كه‌ببێته‌مه‌كۆی كۆكرده‌نوه‌ی باوه‌ڕ و ده‌نگ و ره‌نگه‌جیاوازه‌كی كۆمه‌ڵگا. ئه‌ركی بزوتنەوەكه‌مانه، كه‌له‌گۆڕه‌پانی پێكگه‌یاندن و تێكۆشاندا، قه‌ناعه‌ت به‌لایه‌نه به‌شداربووه‌كانی پڕۆسه‌ی خه‌بات له‌كوردستاندا( له‌چه‌پ و راست و نێوه‌نده‌وه) بێنێ، كه مسۆگه‌ركردنی مافی ده‌سه‌ڵات و سه‌روه‌ری سیاسیی به‌خاڵی وه‌رچه‌رخان بناسێنن. ئه‌و هه‌نگاوه‌ئامانجداره دەتوانێ به‌ستێنی گونجاو بۆ به‌شداریكردنی هه‌مه‌لایه‌نه‌له‌چوارچێوه‌ی نۆڕمه‌دێموكڕاتییه‌كاندا مسۆگه‌ر بكا. مه‌به‌ست له‌به‌شداریكردنی گشتیی و هه‌مه‌لایه‌نه، ئاماده‌بوون و به‌شداری چالاكانه‌ی نه‌ته‌وه‌كه‌مانه له‌ره‌وت و پڕۆسه‌ی داڕشتنی هێڵه‌سیاسییه‌كاندا، كه‌پێوه‌ندیان به‌چاره‌نووسی ئه‌مڕۆ و دواڕۆژی نه‌ته‌وه و نیشتمانه‌وه هه‌یه. دیارە ئه‌وه‌ی له‌و نێوه‌دا زیاتر زه‌قده‌بێته‌وه چۆنیه‌تی هه‌ڵگرتنی هه‌نگاوی به‌كرده‌وه‌و گه‌یشتن به‌یه‌كده‌نگی و كه‌وتنه‌سه‌ر هێڵی خه‌بات بۆ ئه‌ستاندنی مافی ده‌سه‌ڵاتی سیاسییه. بۆ وه‌گه‌ڕخستنی ئه‌و پڕۆژه‌یه‌پێویستمان به‌داڕشتنی هه‌یكه‌ل و چوارچێوه‌یەکی دێموكڕاتیكه، كه‌یه‌ك ده‌نگیی و یه‌ك ئامانجی به‌رهه‌م دێنێ. كردنه‌وه‌ی ده‌رگای دیالۆگ و ئاڵوگۆڕكردنی روانگه‌و باوه‌ڕه جیاوازه‌كان به‌مه‌رجی بنه‌ڕه‌تی ده‌زانین، كه‌له‌درێژخایه‌ندا مۆدیلێكی گونجاو بۆ داڕشتنی به‌رژه‌وه‌ندی نه‌ته‌وه‌كه‌مان ده‌خوڵقێنێ. به‌باوه‌ڕی ئێمه‌بۆ گه‌یشتن به‌و ئامانجانه‌پێویسته‌له‌سه‌ر ئه‌و خاڵانه‌ی خواره‌وه‌هاوده‌نگ و هاوڕا بین:\n.ئۆرگانیزه‌كردنی خه‌بات و تێكۆشان له‌پێناوی گه‌یاندنی ده‌نگ و په‌یامی گه‌له‌كه‌مان له‌هه‌موو به‌ستێنه‌كاندا. لەم بوارەدا بزووتنەوەی کۆماریخوازی رۆژهەڵات، دەبێ بەرامبەر بە بارودۆخی دژوار و ژانهێنه‌ری كورده‌كان له‌رۆژهه‌ڵاتی كوردستاندا هه‌ڵوێست وه‌رگرێ. پێویسته‌ده‌نگی هاوار و ناڕه‌زایه‌تی به‌رامبه‌ر به‌هه‌ڵسوكه‌وتی نیزامی زاڵ ده‌رببڕین و بۆ به‌رفراوان كردن و نه‌ته‌وه‌یی كردنی ئه‌و بێزاریی و نارەزایەتی و ئیعترازانە، به‌كرده‌وه و هەموو پێکەوە هه‌نگاو هه‌ڵگرین.\n٢. كار كردن بۆ ساغبوونه‌وه له‌سه‌ر جۆری چاره‌سه‌ركردنی مافی چاره‌ی خۆنووسیندا. بۆ گه‌یشتن به‌و شێواز و مۆدیله‌له‌چاره‌سه‌ركردنی مافی نه‌ته‌وه‌كه‌مان پێویستمان بەمەێدان و سەکۆیەکی ئازادو پر لەمدارایە، لەپێناو دەسپیکی پرۆسەی دانووستاندن و دیالۆگی كارساز و چارەنووسسازدا هەیە. ره‌خساندنی ده‌رفه‌ت و هه‌لومه‌رج بۆ دیالۆگی نێوان ده‌نگ و فیكره‌جیاوازه‌كان و تاوتوێ كردنی رێكاره‌كانی ساغبوونه‌وه له‌سه‌ر ئه‌و پرسه‌گرینگه، به‌مانای به‌شداربوونی هه‌رچی زیاتری نه‌ته‌وه له‌باسه‌چاره‌نووس سازه‌كان دایه. پاش گه‌یشتن به‌هاوده‌نگی له‌سه‌ر جۆری دیاریكردنی مافی چاره‌ی خۆنووسین بۆ كورد له‌رۆژهه‌ڵاتی كوردستان، ده‌كرێ باس له‌نه‌خشه‌ی رێگا و كاركردن بۆ جێبه‌جێكردنی ئه‌و پرۆژەیە بكرێ. بۆیە بزوتنه‌وه له‌و پێناوه‌دا ئه‌و ئه ركانه‌ی خووارەوە لەچوارچێوەی نەقشەی رێگا دا به‌ڕێوه‌ده‌بات:\nکۆنفڕانسی ئاشتی نەتەوەیی\nله‌قۆناجی یه‌كه‌مدا، بزوتنەوە هێز و تواناكانی خۆی ده‌خاته‌گه‌ڕ، بۆ ئه‌وه‌ی ئاماده‌كاری بۆ پێكهێنان کۆنفڕانسی ئاشتی نەتەوەیی بكرێ. ئەم کۆنفڕانسە پێکهاتەیەکی به‌رین دەبێت، كه‌زۆرترین ده‌نگ و ره‌نگی كۆمه‌ڵگاكه‌مان له‌خۆ ده‌گرێ. ئەم پێکهاتەیە بە بەشداری نوێنەرانی گشت حیزب‌و رێکخراوە جۆراوجۆره‌كان و هه‌روه‌ها به‌شداربوونی کەسایەتیه سیاسی، ئایینی و کۆمەلایە تیەکان پێک دێت. ئەرکی ئەم کۆنفڕانسە بریتی ده‌بن لە:\n١. رەخساندنی كه‌ش‌و هەوا و به‌ستێنی تەبایی نێوان لایەنە ناکۆک و ناتەباكان له‌پڕۆسه‌ی داڕشتن و خوڵقاندنی ستڕاتیژی یه‌ك ده‌نگیسازی و هاوده‌نگی گشتگیر\n٢. تێكۆشان و هەۆلدان بۆ رەخساندنی کەش وهەوای گونجاو بۆ چەسپاندنی ئەسلی یه‌كترقبوڵكردن ، كه‌به سه‌ره‌تای پڕۆسه‌ی دیالۆگی نێوان لایه‌نه‌كان ده‌ژمێردرێ. ره‌وتی ده‌سته‌به‌ركردنی مافی ده‌سه‌ڵاتی سیاسیی و سه‌روه‌ریسازی نه‌ته‌وەیی له‌رۆژهه‌ڵاتی كوردستاندا پێویستی بەو به‌ستێن و پاشخانی كولتوری هه‌یه. بۆ ئه‌وه‌ی كۆده‌نگی و یه‌كده‌نگی له‌سه‌ر پرسه‌گرینگه‌كان ده‌سته‌به‌ر بێ، كراوه‌یی و شه‌فافییه‌ت، یەکترتەحموول و تەقەبوول کردن له دارشتنی پێوه‌ندی نێوان لایه‌ن و حیزب و له‌سه‌ر یه‌ك كۆی ئه‌کتەرگەلی سیاسی ناۆ کۆمەلگای سیاسی رۆژهەلاتی کوردستان، وەک پێویستیەکانی هەرە گرینگ و ئیستێراتیژیک خۆدەنوێنن، بۆیە بزووتنەوە بۆدەستەبەرکردنی ئەم ئامانجانە پێویستی بەهاریکاری سەمیمانەی گشت لایەک هەیە.\n٣. ئامانجی سه‌ره‌كی ئه‌و كۆنفڕانسه پاش ده‌سته‌به‌ركرانی لێك تێگه‌یشتن و هاوده‌نگی له‌نێوان لایه‌نه‌كاندا، كاركردن بۆ دامه‌زراندنی كۆنگره‌ی نه‌ته‌وه‌ییه. به‌رێككه‌وتن و تێگه‌یشتنی هه‌مه‌لایه‌نه كۆنفڕانس كۆمیته‌یه‌كی كارناس و شاره‌زا هه‌ڵده‌بژێرێ، بۆ ئه‌وه‌ی سه‌ره‌تا و مه‌رجه‌كانی دامه‌زراندنی كۆنگره‌ی نه‌ته‌وه‌یی له‌رۆژهه‌ڵاتی كوردستاندا ئاماده‌بكه‌ن. ئه‌و دامه‌زراوه‌یه رۆڵ و نه‌خشی پارله‌مانیی رۆژهه‌ڵاتی كوردستان له‌ده‌ره‌وه‌ی وڵات و له قۆناخی تێپه‌ڕدا به‌ئه‌ستۆ ده‌گرێ.\nبزوتنه‌وه به هاوكاری كۆمیته‌ی ئاماده‌كار، كه‌له‌لایه‌ن كۆنفڕانسه‌وه‌هه‌ڵبژێردراوه به‌ستێنه‌كانی سازدانی كۆنگره‌ی نه‌ته‌وه‌یی كورد بۆ رۆژهه‌ڵاتی كوردستان ئاماده ده‌كا. كۆنگره‌ی ئاماژه‌پێكراو له‌نوێنه‌رانی هه‌موو حیزب و رێكخراوه‌كان (سیاسی، ئایینی، كۆمه‌ڵگای مه‌ده‌نی و كۆمه‌ڵایه‌تی) و ژماره‌یه‌كی به‌رچاو له‌كه‌سایه‌تییه دیار و به‌رچاوه‌كانی زۆربه‌ی چین و توێژه‌كان پێكدێ. كۆنگره له‌پێناوی په‌سه‌ندكردنی جۆری مافی دیاریكردنی چاره‌ی خۆنووسین بۆ نه‌ته‌وه‌كه‌مان تێده‌كۆشێ. له‌و پێوه‌ندییه‌دا گرینگه، كه‌جۆری په‌سه‌ندكراوی مافی دیاریكردنی چاره‌نووس له‌گه‌ڵ بارودۆخی ناوچه‌وكوردستان بگونجێ. \nپاش په‌سه‌ندكرانی ئه‌و مۆدیله له‌لایه‌ن ئه‌ندامانی كۆنگره، سروشتی دامه‌زراندنی حكومه‌تی دیفاكتۆی كورده‌كانی رۆژهه‌ڵات دیاری ده‌كرێ. وە هەر لەم راستایەشدا له‌سه‌ر بناخه‌ی دێموكڕاسی رێككه‌وتن و كۆنسێنسواڵ ئه‌ندامانی كۆنگره بەتەوافووق، كابینه‌ی حكومه‌تی دیفاكتۆ و ئێتلافی رۆژهه‌ڵاتی كوردستان دیاری ده‌كه‌ن.\nلە فاز و هه‌نگاوی سێهەمدا، بزووتنەوەی كۆماریخوازی رۆژهه‌ڵاتی كوردستان كه‌ش‌و هەوا و به‌ستێنی پێویست‌و لەبار بۆ جێبه‌جێكردنی پەسەندکراوەکانی کۆنگرەی نەتەوەیی ده‌ڕه‌خسێنێت. له‌و پێوه‌ندییه‌دا بە سوودوەرگرتن لە بڕیارنامەی 1( ١٥١٤ و ٢٦٢٥)ی مەنشووری رێکخراوی نەتەوە یەکگرتوەکاندا له‌چوارچێوه‌ی نیزامی حقووقی نێونه‌ته‌وه‌یی، بۆ ره‌وایه‌ت‌و شەرعییەت‌دان به‌پێگه‌و جێگه‌ی حكومه‌تی دێفاكتۆی كوردیی كار بكات. روونه كه رۆژهه‌ڵاتی كوردستان و كورده‌كانی ئه‌و پارچه‌یه بێ ویستی خۆیان كه‌وتوونه‌ته ژێر ده‌سه‌ڵاتی ئێران. ئه‌و نه‌ته‌وه‌یه به‌درێژایی مێژوو له‌مافه ره‌واكان بێبه‌شكراوه. له‌و هه‌لومه‌رجه‌دا پێویسته له‌چوارچێوه‌ی بڕیارنامه‌ی ٢٦٢٥2ی رێكخراوی نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتوه‌كاندا ره‌وایه‌تی و مافی مەشروع‌بوونی حكومه‌تی دێفاكتۆ بدۆزرێته‌وه. به‌خوێندنه‌وه‌ی ئه‌و بڕیارنامه‌یه‌و هه‌ر‌وه‌ها به‌سه‌رنجدان به‌چوارچێوه‌ی مافی نێونه‌ته‌وه‌یی،” بڕیاری دێموكڕاتیكی گه‌لان له‌سه‌ر چاره‌نووسی خۆیان جێگای رێزه‌و به‌فه‌رمی ده‌ناسرێ”. هه‌ر بۆیه‌بزوتنه‌وه‌به‌سوودوه‌رگرتن له‌خاڵه‌گرینگ و خاوه‌ن بایه‌خه‌كانی ئاماژه‌پێكراودا، حكومه‌تی دیفاكتۆی رۆژهه‌ڵاتی كوردستان له‌ده‌ره‌وه‌ی وڵات راده‌گه‌یه‌نێ.\nئەرک و به‌رپرسایه‌تی ئەم حکومەتە:١\n١. رێكخستن و رێبەری كردنی بزووتنەوەیەکی ئاشتیخوازانه، له‌سه‌ر بناخه‌ی خه‌باتی نه‌رێنی نه‌ته‌وه‌كه‌مان له‌رۆژهه‌ڵاتی كوردستان دژ به‌زوولم و زۆر، وە سیاسەتی داپلۆسینی ده‌سه‌ڵاتی فه‌رمانڕه‌وا.\n٢. نیشاندان و خستنه‌ڕووی توانا و لێهاتوویی حکومەتی دیفاکتۆ له‌گۆڕه‌پان و مه‌یدانی كرده‌وه‌دا. ئه‌و تووانایه ئه‌گه‌ری گونجاو ده‌خوڵقێنه بۆ ئه‌وه‌ی حكومه‌تی دیفاكتۆ وه‌ك جێگره‌وه‌ی سیستمی به‌ڕێو‌ه‌به‌ریی ده‌وڵه‌ت لە رۆژهەلاتی کوردستان بنرخێندرێ. له‌لایه‌كی دیكه‌وه حکوومەتی دیفاکتۆ هەۆلدەدات بۆ رەخساندنی هه‌لومه‌رجی گونجاو بۆ كرده‌ی دیپلۆماسی و میكانیزمی هێنانەگۆڕی كه‌ش و به‌ستێنی دیالۆگ و دانووستان له‌پێناوی چاره‌سه‌ركردنی پرسی كورد له‌رۆژهه‌ڵاتی كوردستان. جێگای باسه، كه‌حكومه‌تی ئاماژه‌پێكراو بێجگه له‌و ئه‌ركانه، له‌پێناو چه‌سپاندنی ماف و ره‌وایه‌تی ویستی كورده‌كان له‌مه‌یدانی به‌رین و لەناۆ نیهادگەلی خاوەن بریار تێده‌كۆشێ.\n٣. سوودوەرگرتن و بەکارهێنانی هه‌موو میکانیزم و ماف و یاسا نێونه‌ته‌وه‌ییه‌كان، بۆ وه‌ده‌ستهێنانی ره‌وایه‌تی ناوچه‌یی و جیهانی. دیارە خۆشكردنی به‌ستێنی ده‌سته‌به‌ركردنی مافی خۆبه‌ڕێوه‌به‌ردن و ره‌وایه‌ت به‌خشین به‌و مافه له‌ئاسته جیاوازه‌كاندا، یارمه‌تیده‌ری جێبه‌جێ بوون و ماتریاڵیزه‌كردنی مافی چاره‌ی خۆنووسین بۆ نه‌ته‌وه‌ی كورد له‌رۆژهه‌ڵاتی كوردستانه.\n٤. كاركردن و تێكۆشان له ئاستی كۆمه‌ڵگای جیهانی به‌مه‌به‌ستی راكێشانی سه‌رنجی جیهانی ده‌ره‌وه بۆ پرسی كورد و ره‌وایه‌تدان به‌حكومه‌تی دیفاكتۆ. له‌و رێگایه‌وه ده‌كرێ سوود له‌هه‌موو بواره‌كان وه‌ربگیرێ و پاڵپشتی نێونه‌ته‌وه‌یی مسۆگه‌ر بكرێ. له‌ئه‌گه‌ری ده‌ستپێكردنی پڕۆسه‌ی دیالۆگی نێوان لایه‌نەکان و دەسەلاتی ناوەندی بو چاره‌سه‌ركردنی ئه‌و پرسه ئاڵۆزه له‌رێگای دیالۆگ و نه‌خشه‌رێگای ئاشتیه‌وه، حكومه‌تی تێپه‌ڕو ئینتیقالی، ده‌توانێ ئه‌ركی ئیداره‌كردنی جۆغڕافیای رۆژهه‌ڵاتی كوردستان به‌ده‌سته‌وه‌بگرێ. حكومه‌تی دیفاكتۆ له ره‌وتی وتوێژ و دیالۆگی ئاشتیدا خۆی به‌به‌رپرس دەزانێ وەلەم راستایەدا له‌پێناۆ سه‌رخستنی پڕۆسه‌ی چاره‌سه‌ركردنی پرسی كوردی رۆژهەلات بێوچان تێدەکۆشێ و بەخاوه‌ن به‌ڵێن دەزانێ.\n٥ .به‌شداریكردن له‌رێفراندۆم وه‌ك درێژه‌ی تێپه‌ڕكردنی قۆناخی چاره‌سه‌ركردنی پرسی كورد و نه‌ته‌وه‌ی كورد له رۆهه‌ڵاتی كوردستاندا. نه‌ته‌وه‌ی كورد له‌و پارچه‌یه‌ی كوردستاندا ده‌توانێ له‌سه‌ر بناخه‌ی مافی ره‌وا د،ا له‌پڕۆسه‌ی رێفراندۆمدا به‌شدار بێ. نه‌ته‌وه‌ی كورد له‌و رێفراندۆمه‌دا له‌سه‌ر چۆنیه‌تی و شێوازی مانه‌وه له‌نێو چوارچێوه‌ی سنووره‌كانی ئێراندا بڕیار ده‌دا.\n٦. دوای تێپه‌ڕكردنی هه‌نگاو و قۆناخه‌باسكراوه‌كان، لەپێناوی جێبه‌جێكردنی مافی دیاریکردنی چارەنووس لە شکڵ و شێوازی بڕیار له‌سه‌ردراودا، کە کۆمارێکی دێمۆکڕاتیکه، پرسی ئاڵوگۆڕ له‌حكومه‌تی دیفاكتۆ دێته‌گۆڕێ. له‌ئاكامی گه‌یشتن به‌رێگایه‌كی چاره‌سه‌ر و رێككه‌وتن له‌گه‌ڵ ده‌سه‌ڵاتی ناوه‌ندیی له‌ئێراندا، حكومه‌تی دیفاكتۆ له‌دیاسپۆڕاوه به‌ره‌و كوردستان ده‌گواسترێته‌وه. له‌و قۆناخه‌دا به‌سوودوه‌رگرتن لە میكانیزمی دێموكڕاتیك و تێپه‌ڕبوون له پڕۆسەیەکی دێمۆکڕاتیک و به‌بوونی سیستمێكی فره‌حیزبی، به‌ستێنی هه‌ڵبژاردنه‌كانی پارله‌مان و دامه‌زراندنی حكومه‌تی نوێنه‌رایه‌تی له‌رۆژهه‌ڵاتی كوردستان ئاماده‌ده‌كرێ.\nماددەی یەکەم: ناوی بزوتنەوە، بزوتنەوەی کۆماریخوازی رۆژهەڵاتی کوردستانە\nماددەی دووهەم: بنەمای فیکری‌و فەلسەفی بزوتنه‌وه‌لەسەرئەم خاڵانه‌ی خواره‌وه دامەزراوە:\n١. ئازادیی و عەداڵەت ٢. کۆمارییەت و ده‌سه‌ڵاتی خه‌ڵك ٣. گه‌شه‌سه‌ندن و ئاڵوگۆڕه‌كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان. ٤. ئاشتی و ئاسایش، وە هاۆژینی بەئاشتی\n١. ستراتیژی یەکدەنگیسازی، هەۆلدان بۆ خوڵقاندنی یەکدەنگی و هاوده‌نگی نه‌ته‌وه‌یی له‌سه‌ر بناخه‌ی پاراستنی فره‌ڕه‌نگی كۆمه‌ڵگای كوردی، له خاڵه‌ستڕاتیژیه‌كانی بزوتنه‌وه‌كه‌مانه . ئەکتیۆ کردنی تاکی کورد و ئاشناكردنی تاك و كۆی نه‌ته‌وه‌كه‌مان له‌گه‌ڵ باوه‌ڕه‌نه‌ته‌وه‌ییه‌كان و گه‌یشتن بە بیر و هزری نه‌ته‌وه‌یی له‌رێكار و میكانیزمه‌كانی گه‌یشتن به‌ستڕاتیژی به‌ئه‌ژمار دێن.\n٢. سیاسەتی سەروەیسازی، سیاسەتی وه‌ده‌ستهێنانی مافی ده‌سه‌ڵاتی سیاسیی و سه‌رله‌نوێ خوێندنه‌وه‌ی مانا و هه‌وێنی نه‌ته‌وه‌و كۆمه‌ڵگا. بۆ سه‌ر خستنی ئه‌و سیاسه‌ته چەسپاندنی ئەسلی هاریکاری نێوان لایەنه‌كان به‌مه‌رجی كاریگه‌ر ده‌ژمێردرێ. وه‌گه‌ڕخستنی هێز و وزه‌ی نه‌ته‌وه‌یی له‌پێناوی ده‌سته‌به‌ركردنی مافی هه‌بوونی ده‌سه‌ڵات و سەروەری سیاسیی.\n٣. سیاسەتی نەتەوەیی، سەرەڕای بوونی وزه‌و هێزی چەسپاندنی شوناس و ناسنامه‌ی نەتەوەیی له‌رۆژهەڵاتی كوردستان، له‌به‌رچاوته‌نگی و سیاسه‌تی دوژمنكارانه‌خۆده‌بوێرێ. بزوتنه‌وه تێده‌كۆشی بڵاوكه‌ره‌وه‌و هه‌ڵگری په‌یامی ئاشتی و پێكه‌وه‌گونجان بێ. په‌یامێك، كه له‌درێژخایه‌ندا بۆ چاره‌سه‌ركردنی زۆر پرسی دیكه‌ی ناوچه‌سوودی ده‌بێ.\n٤. سیاسەتی نه‌ته‌وه‌سازی، پشتگیریکردن له توێژینەوە و په‌ره‌پێدانی زانست و زانیاری و پاڵپشتی كردنی گه‌نجینه‌و بواره‌ئه‌رێنیه‌كانی نه‌ته‌وه‌ی كورد،به‌شێك له سیاسه‌تی بزوتنه‌وه‌كه‌مانه.\n٥. ، ئامانجی ستراتیژیک، دەستەبەرکردنی سەروەری سیاسی و نەتەوەیی واتە مافی ده‌سه‌ڵاتی سیاسیی بۆ نه‌ته‌وه‌كه‌مان له‌رۆژهەڵاتی كوردستان به‌ئامانجی بزوتنه‌وه‌پێناسه‌ده‌كرێ. ئه‌و مافه له‌سه‌ر بنچینه‌و بناخه‌ی “مافی دیاریكردنی چاره‌ی خۆنووسینی گه‌لان لە شکلی موومکینی خۆێدا” و له‌چوارچێوه‌ی هه‌لومه‌رجی سه‌رده‌م چه‌قده‌به‌ست ( مەبەست لە شکڵی موومکین و گونجاوی مافی‌دیاریکردنی چارەنووس قۆستنەوەی دەرفەت و هه‌لومه‌رجی گونجاوه، کە رەخسێنەری دەستەبەربوونی مافی چاره‌ی خۆنووسین له یه‌كێك له‌و چوار شێوازانەدا ده‌بێ. ئه‌و چوار شێوازه‌بریتین له لە: ١.خودگەردانی. ٢.ئوتۆنۆمی. ٣.فێدراڵی. ٤. سەربەخۆیی.\nماددەی چوارەم: پێکهاتەی رایه‌ڵكه‌یی بزووتنەوە\nرێکخستنی بزووتنەوە لە شیوازی پێکهاتەی رایه‌ڵكه‌ی کۆمەلایەتیه(شبکە اجتماعی). بزوتنەوە لە قه‌واره‌ی سانتریاڵیزم سوود وه‌رناگرێ و خاوەن پێکهاتەیەکی کراوە و ئاسۆیی دەبێت. بزوتنه‌وه هه‌وڵده‌دا له‌رێگای سوودوەرگرتن لە کۆد و ژماره‌ی دیاریکراو، هه‌موو پێكهاته‌كانی بزوتنه‌وه پێكه‌وه ببه‌ستێته‌وه. پێکهاتەی رایه‌ڵكه‌ی کۆمەڵایەتی (نیزام و سیستمی کۆمەڵایەتی خاوەن قه‌واره‌ی رایه‌ڵكه‌یی)، لەسەر ئاستی پێكگه‌یاندنی پێكهاته‌و رێكخستنه‌كانی بزوتنه‌وه له‌نیزامی خۆبه‌ڕێوه‌به‌ری خاوەن ئۆتۆنۆم كه‌ڵك وه‌رده‌گرێ. بزووتنەوە خاوەن قه‌واره‌ی لامەرکەزییە، بەۆمانایە كه گشت لایەن و پێكهاته‌كانی بزووتنەوە،کە بریتین لە شوورا و کۆمیتەکان له‌چوارچێوه‌ی سیاسه‌تی گشتیی بزوتنه‌وه‌دا خاوه‌ن بڕیارن. چالاکوانانی شووراگەلی بزوتنه‌وه‌كه‌مان له‌چوارچێوه‌ی سیاسه‌تی به‌ڕێوه‌به‌ریدا ده‌توانن، له‌رێكخراوه‌كانی دیكه‌ی رۆژهه‌ڵاتی كوردستاندا ئه‌ندام بن. بزوتنەوە خاوەنی شوورای هاۆئاهەنگی و رێكخستن و به‌ڕێوه‌به‌رییه، كه لەبواری رێکخستن و هاۆئاهەنگ کردنی ریتمی کار و تێکۆشانی نیهادگەلی پەێوەست بە بزووتنەوەدا چالاکی دەنوێنێ، و لەم راستایەدا ئەرکی چاوه‌دێری كردنی تێكۆشانی گشتیی چالاکوانانی بزووتنەوە ئەنجامدەدات، ئەم شوورایە وەک خاڵی پێوه‌ندی نێوان پێكهاته‌كانی بزوتنه‌وه رۆل دەگێرێت و لە به‌ره‌وپێشبردنی سیاسه‌تی سه‌ره‌كی بزوتنه‌وه‌دا كار ده‌كا.\nماددەی پێنجەم: مێتۆد و شێوازی خەباتی بزووتنەوە لە پێناو دابینکردنی ئامانجی ستڕاتیژیکی بزووتنەوە\nخه‌باتی ئاشتیخوازانه و دوور له‌گرژی و رادیكاڵ، له‌مێتۆد و شێوازه‌كانی خەبات لە پێناوی دابین کردنی ئامانجی ستراتیژی بزوتنەوە به‌ئه‌ژمار دێ. ئۆرگانیزەکردنی خەباتی كۆمه‌ڵانی خه‌ڵك و نافەرمانی مەدەنی کە هەڵگری پەیامی مافخوازی و مافی ده‌سه‌ڵاتی سیاسین له‌شكڵ و شێوازی خه‌باتی بزوتنه‌وه‌كه‌مان ده‌بن. بزوتنەوە لە چوارچێوەی سیاسه‌تی "بەرگری رەوا" دا، مافی خۆ پاراستنی رەوا بۆخۆی ده‌پارێزێ. ئەگەر پەیامی ئاشتیخوازانە و مافخوازنەی بزوتنەوە لە لایەن نیزامی ده‌سه‌ڵاتداره‌وه به‌توندوتیژی وڵام بدرێته‌وه، بزوتنه‌وه بەناچار و دوور لە ئیرادەی و پەیامی ئاشتخوازانەی، هێزی به‌رگری رێكده‌خات. لەوەها حالەتیکدا، بزوتنه‌وه‌كه‌مان لە پێناو پاراستنی جوڵانەوەی مافخوازی و رامكردنی نیزام بۆ گەراندنەوەی بۆ رەۆتی سیاسەتی تەعاموول نەک تەقابوول، هێزی بەرگری نەتەوەیی (میلیشیای کۆماریخوازی رۆژهەلاتی کوردستان) پێكدێنێ.\nلە چوارچێوەی شێوازی خەباتی ئاشتیخوازانەدا، خەبات لە پێناوی به‌ڕۆژكردنه‌وه‌و زیندوو كردنه‌وه‌ی کۆماری كوردستان لەگشت ئاست و گۆڕه‌پانه‌كاندا به‌ڕێوه‌ده‌چێ. ئەم خەباتە بێگومان کۆسپ و ته‌گه‌ره‌ی دێته‌سه‌ر رێ. به‌مه‌به‌ستی به‌ره‌نگاربوونه‌وه به‌رامبه‌ر بە دوژمن و نه‌یاره ده‌ره‌كی و نێوخۆییه‌كان پێویستمان به‌یه‌كگرتوویی و هاوخه‌باتی هه‌یه. خەباتی ئه‌مجاره پێویستە له‌هه‌موو ئاست و بواره‌كاندا به‌ڕێوه‌بچێ. زۆربه‌ی هه‌ره‌زۆری كۆمه‌ڵانی خه‌ڵكی كوردستان به‌سه‌رمایه‌ی سه‌ره‌كی ئه‌و خه‌باته به‌ئه‌ژمار دێن. ئەم خەباتە پێویستی بە هێز و وزه‌ی یەکگرتوو، چالاک و ئەکتیو له‌ئاستی تاك، كۆ و گروپه‌وه هه‌یه. ئەم پڕۆژەیە به‌ته‌نیا به‌خه‌باتی ده‌سته‌و ژماره‌یه‌كی كه‌م له نووخبە و بژارده‌كانی كۆمه‌ڵگا سه‌رناكه‌وێ. مه‌رجی گه‌یشتن به‌ئامانجه ره‌واكانمان به‌شداربوونی كۆمه‌ڵانی خه‌ڵكی كوردستان له‌ریزی پێشه‌وه‌ی خه‌بات و به‌رخۆدان دایه. كۆمه‌ڵانی خه‌ڵكی كوردستان بەخۆرێکخستن لە شوورا و ناوه‌ندگەلی جۆراجۆر دا(شووراکانی: بنەماڵە، پیشه، ئایینی، توێژ، گوند و شار و عه‌شیره‌تە خه‌باتگێڕه‌كانی كوردستان) ده‌توانن كاریگه‌ر و ئه‌كته‌ری جواڵانه‌وه‌یه‌كی به‌رین و ره‌وا بن. بەم‌چەشنە له‌ژێر ناوی جۆراوجۆردا و به‌هاوكاری بزووتنەوەی کۆماریخوازی رۆژهەڵاتی کوردستان، هه‌موو لایه‌ك وه‌ك ئه‌ركی نه‌ته‌وه‌یی له‌پڕۆسه‌ی خه‌باتی رزگاریخوازنه‌دا به‌شدار ده‌بن. پرسی نه‌ته‌وه‌ی كورد مافی دیاری كردنی چاره‌نووسه، كه‌به‌گوێره‌ی سروشتی ژینگه‌و ژێرده‌سته‌بوونی خاك و نه‌ته‌وه‌كه‌مان هه‌موومان ده‌گرێته‌وه. به‌شداریكردنی تێكڕایی كورده‌كان بە گوێرەی توانا و ئه‌گه‌ره‌كانی ژیانیان لەم پڕۆسەیەدا، به‌مه‌رجی سه‌ره‌كی چاره‌سه‌ركردنی پرسی كورد پێناسه‌ده‌كرێ. بزووتنەوە بەمەبەستی جێبه‌جێ بوونی پرۆژەی ده‌سته‌به‌ربوونی مافی ده‌سه‌ڵاتی سیاسیی و رزگاربوون له‌بنده‌ستی، بانگه‌وازی هه‌موو لایه‌ك ده‌كا. پڕاكتیزه‌كردنی بڕیار و ته‌نانه‌ت خه‌ونه نه‌ته‌وه‌ییه‌كان گرێدراون به‌ئه‌رك و تێكۆشانی تێكڕاییمان. لەمبووارەدا رێكخستن و دامه‌زراندنی شووراکان به‌سه‌ره‌تای كرداری نه‌ته‌وه‌ییمان ده‌نرخێندرێن. مامۆستایانی ئایینی و قوتابخانه‌كان له‌ریزی پێشه‌وه‌ی ئه‌و خه‌باته‌دان. ئه‌وان ده‌توانن مزگه‌وت و قوتابخانه‌كان بكه‌نه دوو ناوه‌ندی به‌هێز بۆ په‌ره‌پێدان و بڵاوكردنه‌وه‌ی هزر و باوه‌ڕی نه‌ته‌وه‌یی. پرسی گه‌ڕانه‌وه بۆ كۆمار و به‌ڕۆژكردنه‌وه‌ی كوردایه‌تی هیچ سنوورێكی نییه‌و له‌گه‌ڵ هه‌موو چین و توێژه‌كانی كۆمه‌ڵگادا ده‌گونجێ.\nنه‌وه‌ی كۆن و خاوه‌ن تاقیكاری به‌سوودوه‌رگرتن له هه‌لومه‌رجی سه‌رده‌م، ئه‌زموون و زانیارییه‌كانی سه‌رده‌می كۆمار و ئامانجه‌پیرۆزه‌كانی ئه‌و قۆناخه‌له‌مێژووی نه‌ته‌وه‌كه‌مان بۆ نه‌وه‌ی تازه‌بگوازنه‌وه. له‌و رێگایه‌وه‌گیانێكی تازه‌به‌په‌یكه‌ری خه‌بات بۆ ده‌ستبه‌ركردنی مافی نه‌ته‌وه‌یی و مافی بوونی ده‌سه‌ڵاتی سیاسییدا ده‌كرێته‌وه. ئاشناكردنی نه‌وه‌ی تازه‌له‌گه‌ڵ كۆمار و بیرۆكه‌ی رزگاریخوازی له‌ژێر تیشكی مێژووی دره‌ۆشاوی كۆماردا له‌ئه‌ركه‌گرینگ و پیرۆزه‌كانن.\nلە سایەی کۆماری جوانەمەرگدا، نه‌ته‌وه‌ی كورد خاوه‌نی كۆمه‌ڵێك سیما و هێمای ناسراو و چه‌سپاوه. ئاماژه و هێمای ئه‌و سه‌مبول و ره‌مزانه، له‌هه‌وێنی په‌یامی بزوتنه‌وه‌ی كۆماریخوازی رۆژهه‌ڵاتی كوردستاندا ره‌نگی داوه‌ته‌وه. یه‌كێك له‌و هێما گرینگ و خاوه‌ن بایه‌خانه، ئاڵای سێ رەنگی کوردستانه. كه‌ڵكوه‌رگرتن له ئاڵای کوردستان وەک هیمای نەتەوەیه‌ك، كه‌به دوای کۆمار و ده‌سته‌به‌ركردنی مافی ده‌سه‌ڵاتی سیاسیی، خاوه‌نی مێژووی خه‌باتێكی دوور ودرێژه لەئاست پاراستن و بەشەکاوەراگرتنی، كارێكی شیاوه. به‌كارهێنانی ئه‌و ئاڵایه‌و دیاربوونی له‌ژیانی رۆژانه‌دا و له‌هه‌ر جێگه‌یه‌ك كه‌ئیمكانی هه‌یه، كاناڵێكی كارساز و كاریگه‌ر له‌پڕۆسه‌ی نه‌ته‌وه‌سازی به‌ئه‌ژمار دێ. ئەم دیارده‌یه لەپڕۆسەی کولتووری نه‌ته‌وه‌سازی و هه‌وێنكردنی ناسنامه‌ی نه‌ته‌وه‌یی و زیندووكردنه‌وه‌ی ئامانج و باوه‌ڕه‌كانی كۆمار له‌نێو نه‌ته‌وه‌كه‌ماند،ا رۆڵێكی كاریگه‌ر ده‌گێڕێ. بێجگه له‌وه له‌په‌ره‌پێدانی كولتووری وشیاركردنه‌وه‌ی تاك و كۆمه‌ڵی كۆمه‌ڵگای كوردیی له‌رۆژهه‌ڵاتی كوردستاندا ده‌ور و نه‌خشی به‌رچاو ده‌گێڕێ. له‌ئه‌نجامدا نه‌یار و دۆسته‌كانمان زیاتر و چڕتر له‌گۆڕه‌پانی ژیانی رۆژانه‌دا ده‌بینن و ده‌بیستن، كه‌پرسی كورد پرسی سەروەری سیاسی وشەکاوە راگرتنی ئالای سێ رەنگیەتی. بۆیە لەئاکامدا بەدوور لە ئیرادەی نەیاران و ناحەزان، ئەم پرسە ده‌بێته‌پرسی رۆژ و هه‌وڵدان بۆ شاردنه‌وه‌و سه‌ركوتكردنی سوودێكی نابێ.\nداڕشتنه‌وه و پته‌وكردنی کولتوور نەتەوەیی به‌کارێکی بنچینه‌یی ده‌ژمێردرێ. په‌ره‌پێدانی كولتووری خۆناسی و ماف ویستی له‌به‌رزكردنه‌وه‌ی هه‌ست و گیانی كوردایه‌تی كورده‌كاندا شوێندانه‌ر ده‌بێ. ئه‌گه‌ر پێكه‌وه قۆلی تێكۆشان لەپێناو پراكتیزه‌كردنی باوه‌ڕه نه‌ته‌وه‌ییه‌كان هه‌ڵماڵین، بێگومان بەکەمترین خەسار و هه‌زینه گەورەترین بزوتنەوەی سەروەریسازی بۆ رۆژهەلاتی کوردستان دەستەبەر ده‌کەین. سه‌رجه‌م چین و توێژه‌كانی كۆمه‌ڵگا له‌سه‌رخستنی ئه‌و ئه‌ركه پیرۆزه‌دا كاریگه‌رن. له‌ئه‌گه‌ری ئاماده‌نه‌بوونی ئه‌كته‌ری نه‌ته‌وه له گۆڕه‌پان و مه‌یدانی سه‌ره‌كی خه‌بات و به‌رخۆدان دا، ماف و ویسته‌كانمان ده‌سته‌به‌ر نابن. نه‌ته‌وه‌كه‌مان ده‌بێ به‌كه‌ڵكوه‌رگرتن له‌ئه‌زموونی گه‌لانی سه‌ربه‌ست و ئازادی دنیا به‌و ئاكامه‌گه‌یشتبێ، كه‌خاك و مافی نه‌ته‌وه‌یی له‌گەره‌وی داوكاری نه‌ته‌وه‌یه‌كدا مسۆگه‌ر ده‌بن. با بۆ ده‌سپتێكی وه‌رزی نوێ له‌تێكۆشان ئایین و زانست ببنه پاڵپشتی ناسنامه‌ی كوردان و به‌شێك له‌چاره‌سه‌ری پرسی نه‌ته‌وه‌یه‌ك، كه‌زۆردار و نه‌ته‌وه‌سه‌رده‌سته‌كان به‌شێواز و مێتۆدی جیاواز به‌رده‌وام هه‌وڵیانداوه هه‌وێنی بوون و هه‌رمانی لێ زه‌وت بكه‌ن. رزگاربوونی نه‌ته‌وه‌یه‌ك ئه‌ركێكی به‌ردرێژ و گرانه، كه‌پێویستی به‌به‌ڵێن و به‌رپرسیاره‌تی تێكڕاییه. كورده‌كان به‌وانه‌وه‌رگرتن له‌پێشه‌وای خۆیان فێری بردنه سه‌ری وه‌فا و به‌ڵێن كراون. پێشه‌وایه‌ك كه‌به‌چوون بۆ سه‌رداری سێداره‌به‌كرده‌وه وه‌فای خۆی بۆ كۆماری كوردستان و هاوڵاتیانی نیشتمانی كۆمار ده‌ربڕی. پێشه‌وا یه‌كێك له‌و سه‌مبولانه‌ی نه‌ته‌وه‌ی كورده، كه‌وێنه‌ی له‌نێو كورد و نه‌ته‌وه‌كانی دیكه‌دا ده‌گمه‌نه. نه‌ته‌وه‌كه‌مان و نه‌وه‌ی ئه‌مڕۆ به‌وانه‌وه‌رگرتن له‌خه‌باتی گه‌لانی دیكه‌و بوونی پێشوایه‌كی خۆبه‌ختكه‌ر ده‌توانن له‌ریزی گه‌لانی دیكه‌ی جیهاندا سه‌ربه‌رز راوه‌ستن. بۆ گوڕینی ئه‌و ژیانه‌و ئه‌و مێژوویه یه‌كگرتوویی له‌باوه‌ڕ و وته‌و كرداردا مه‌رجی سه‌ره‌كین. مافی چاره‌نووس له‌ئاكامی خه‌باتی تێكڕایی و به‌بوونی ناسنامه‌ی نه‌ته‌وه‌یی ده‌سته‌به‌ر ده‌بێ. گۆڕانی ئامانجدار و گه‌یشتن به‌ئامانجه‌كان پێویستیان به‌ئه‌كته‌ر و هێزی هه‌ڵسووڕێنه‌ره. هه‌ره‌وه‌زی سیاسیی به‌ته‌نیا رێگاچاره‌ی پرسی كورد به‌ئه‌ژمار دێ و ته‌نیا ده‌رمانێكه، كه‌چاره‌سه‌ری نه‌خۆشی به‌ردرێژی ژێرده‌ستیی و چه‌وسانه‌وه ده‌كا.\nوه‌لانانی دروشمی له‌نێوچوون و روخاندن لە به‌رنامه‌ی سیاسی بزووتنەوەدا\nده‌سه‌لاتداره‌یه‌تی ئێران به درێژایی مێژووی دامه‌زرانیه‌وه به‌رامبه‌ر به داواكانی كوردستان زمانی زبر‌و توندوتیژی به كار هێناوه‌و ئه‌مه‌ش له كوردستان كاردانه‌وه‌ی توندی لێكه‌وتووه‌ته‌وه كه تا ئیستا ئه‌و ململانییه درێژه‌ی هه‌یه. به درێژایی سالانی رابردووو كوردستان جیگای ململانیی چه‌كداری حكومه‌ت‌و پێشمه‌رگه‌كانی بووه‌و ئه‌مه‌ش به زیانێكی گه‌وره بۆ سه‌ر خه‌لكی كوردستان شكاوه‌ته‌وه.\nبزووتنه‌وه‌ی كۆماریخوازی رۆژهەلاتی كوردستان له گه‌ڵ ئه‌وه‌ی داوا له حكومه‌تی ناوه‌ندی ده‌كات به شیوازی دیالۆگ‌و ئاشتیانه به ده‌نگ داخوازیه‌كانی كوردستانه‌وه بێت، هاوكات وه‌ك بزووتنه‌وه‌یه‌كی مه‌ده‌نی رێگای دیالۆگ‌و زمانی هاوپه‌رخ‌و گفتوگۆ به‌رامبه‌ر به حكومه‌تی ناوه‌ندی ده‌گریته پێش و له هه‌ر چه‌شنه كار و چالاکی توندی سه‌ربازی كه ببێته هوی زیان پیگه‌یاندن بە خه‌لكی كوردستان‌و داوا ره‌واكه‌ی دووری ده‌كات‌و پێی وایه داواكاریه‌كانی خه‌لكی كوردستان ته‌نیا‌و ته‌نیا له رێگای دیالۆگ‌و ئاشتیه‌وه ده‌سته‌به‌ر ده‌كرێت.\nلێره‌دا كاری بزووتنه‌وه‌ی كۆماریخوازی رۆژهەلاتی کوردستان دژایه‌تی هیچ حكومه‌تێكی ناوه‌ندی نیه بەلکوو بزووتنەوە هەۆلدەدات تێکۆشانی سەروەریسازی چین‌و توێژی گەل لەراستای دۆزینەوەی رێگا حەلێکی دێمۆکراتیک و ئاشتیخوازانەی پرسی کورد لە رۆژهەلاتی کوردستان ئۆرگانیزە بکات، هەر بۆیەشە لەبەر تیشکی ئەم خوێندنەوەیە،\nبزوتنەوەی کۆماریخوازی رۆژهەڵاتی کوردستان بۆ چاره‌سه‌ركردنی پرسی كورد له‌رێگای دیالۆگ ئاماده‌یه، تابەلکوو له‌به‌ستێنێكی كراوه‌و مرۆڤانه‌دا داهێنه‌ری خه‌باتێكی تازه‌بێ. بۆیە لەم راستایەدا بە مەبەستی نێشاندانی سیمای ئاشتیخوازی و گەیاندنی پەیامی ره‌واو مافخوازانه له‌به‌رده‌م نه‌یار و دۆسته‌كانماند،ا دروشمی روخانی كۆماری ئیسلامی ئێران له‌به‌رنامه‌ی كاری سیاسیی بزوتنه‌وه‌دا ناگونجێنین. هەرئاواش لەم كاته‌دا داوا لە هەموو هێز و لایه‌نه سیاسییه‌كانی به‌شدار له‌گۆرەپانی خەبات ده‌كه‌ین، كه دروشمی روخانی كۆماری ئیسلامی لەپرۆگرامی سیاسی‌و ئه‌جیندای کار و چالاکیەکانیان وه‌لابنێن. به‌باوه‌ڕی ئێمه دروشمی روخان نەک هەر سەرئێشەی بۆ حیزب و لایه‌نه‌كان دروستکردوە، بەڵکوو هۆكارێك بوه بۆ سه‌ركو‌تكردنی خه‌ڵكی كوردستان له‌لایه‌ن رێژیمی كۆماری ئیسلامی ئێرانه‌وه. بوونی ئه‌و دروشمه‌هه‌لومه‌رجێكی خوڵقاندوه، كه‌بۆ رێژیم به‌رواڵه‌ت ره‌وا بووە كوردستان به‌شێوازێكی دڕندانه‌بخاته‌ژێر په‌لامار و هه‌ڕه‌شه. له‌كه‌ش‌و هەوا و دۆخی نائەمنی كوردستاندا به‌رپرسانی رێژیم ته‌نانه‌ت له‌كوشتنی خه‌ڵكی بێدیفاع ده‌ستیان نه‌پاراستوه. له‌روانگه‌ی ئێمه ئه‌و دروشمه بۆته كۆسپ و ته‌گه‌ره له‌به‌رده‌م خه‌باتی مه‌ده‌نی و نافەرمانی مەدەنی نه‌ته‌وه‌كه‌مان له‌رۆژهه‌ڵاتی كوردستاندا. بزووتنەوەمان پێوایە دروشمی روخان دەگەڵ فەلسەفە و شێوازی خەباتی سیاسی و مەدەنی ناگونجێ. لەبەر تیشکی ئەم خوێندنەوە و لێكدانه‌وه‌یه‌دا بزووتنەوەی کۆماریخوازی رۆژهەڵاتی کوردستان دروشمی روخانی نیزامی ئێران لە به‌رنامه‌ی سیاسی هەنووکەیی خۆیدا ناگونجێنێ. و هەربۆیەشە له‌پێناوی نه‌هێشتنی به‌هانه‌ی قه‌ڵغانی ئاسایش و سپەری ئه‌منییه‌تی له‌كوردستاندا، لابردنی دروشمی روخاندنی كۆماری ئیسلامی ئێران به‌كارێكی پۆزیتڤ وئه‌رێنی ده‌زانین. به‌مجۆره‌به‌هه‌موو لایه‌كمان به‌ستێنی سه‌رگرتن و په‌ره‌گرتنی خه‌باتی تێكڕایی و مه‌ده‌نی له‌شار و گونده‌كانی رۆژهه‌ڵاتی كوردستان به‌رینتر ده‌كه‌ین. له‌و رێگایه‌وه‌خه‌ڵكی زیاتر تێكه‌ڵ به‌خه‌بات ده‌بن و تێكۆشان له‌ژیانی رۆژانه‌ی خه‌ڵكدا ره‌نگ ده‌داته‌وه. بزووتنەوە پێوایە کار بۆ سەقامگیرکردنی ئاشتی و ئاسایش، ئەرکی گشت لایەکمانە، خەلک لە کەشوهەوای پر لەئاشتی و ئاسایش دا دەتوانن کار، کەسابەت، خوێندن، گەران‌و خۆشگووزەرانی، سەفەر و هاتووچۆی خۆیان وەک خەلکانی عادی ئەنجام بدەن، و لەپال ئەمانەش‌دا خەلک بەبێ ترس، چلاکی مافخوازانەیان لەپێناۆ دەستەبەرکردنی مافی خۆبەرێوەبەری خۆجەیی، واتە چالاکی لەپێناۆ دەستخستنی سەروەری سیاسی و نەتەوەیی ئۆرگانیزە بکەن.\nهەڵوێستی بزوتنەوە به‌رامبه‌ر به‌سیستمی حیزبیی و ئۆپۆزیسیۆنی کورد له رۆژهەڵاتی كوردستان\nبزوتنەوەی کۆماریخوازی رۆژهەڵاتی کوردستان، خۆی بە دژبه‌ر، جێگره‌وه و ئاڵترناتیڤی حیزب و رێکخراوه‌كانی رۆژهه‌ڵاتی كوردستان نازانێ. هه‌موو لایه‌نه‌كان دۆست و هاوخه‌باتی ئێمه‌ن و بۆ سه‌رخستنی پڕۆژه‌ی ده‌سته‌به‌ركردنی مافی ده‌سه‌ڵاتی سیاسیی هه‌موویان به‌هاوكار پێناسه‌ده‌كه‌ین. لە سه‌ره‌تای راگه‌یاندن و ئاشكراكردنی تێكۆشان و كرده‌ی سیاسییدا، دەستی دۆستی‌و هاوکاری بۆ لای سه‌رجه‌م حیزب و رێكخراوه‌كان درێژ ده‌كه‌ین. له‌چوارچێوه‌ی دامه‌زراندنی پێوه‌ندییه‌كی په‌ته‌و و هاوتا له‌گه‌ڵ ئه‌كته‌رە سیاسیه‌كانی رۆژهه‌ڵاتی كوردستاندا، بزوتنه‌وه‌كه‌مان هه‌نگاوی یه‌كه‌م هه‌ڵده‌گرێ. له‌ئاستی كوردستانی گه‌وره‌دا و له‌گه‌ڵ پارت و رێكخراوی پارچه‌كانی دیكه‌دا له‌پێوه‌ندی و هاوكاریدا ده‌بین، به‌ڵام قورسایی كار و تێكۆشان و پێوه‌ندییه‌كانمان له‌رۆژهه‌ڵاتی كوردستانه.بۆ سه‌رخستنی بیرۆكه‌ی كۆكردنه‌وه‌ی رێكخراو و پارته‌سیاسییه‌كان ئاماده‌ی هاوكاری به‌كرده‌وه‌ین و له‌ریزی پێشه‌وه‌ی ئه‌و رێكخراوانه ده‌بین، كه‌بۆ خوڵقاندنی به‌ستێنی تێكۆشانی هاوبه‌ش هه‌نگاو هه‌ڵده‌گرین.\nهەڵویستی بزوتنەوە سه‌باره‌ت به رەوتی خەباتی مەدەنی له‌نێوخۆی وڵات\nبزوتنەوەی کۆماریخوازی رۆژهه‌ڵاتی کوردستان، لە چوارچێوەی ستڕاتیژی خوڵقاندنی هه‌لومه‌رج و ده‌سته‌به‌ربوونی سەروەری سیاسی و باوه‌ڕی قووڵ بە رێگاچاره‌ی سیاسی، شێوازی “خەباتی مەدەنی‌و نافەرمانی مەدەنی”، به گونجاوترین شێوازی خەبات بۆ ئێستای کورد لە رۆژهەڵاتی کوردستان دەزانێ. كه‌ڵوه‌رگرتن له مێتۆدی ئاماژه‌پێكراو به‌شێوه‌یه‌كی ئامانجدار و پلان بۆ داڕێژراو ده‌رفه‌ت و هه‌لومه‌رجی گونجاو بۆ دیالۆگی نێوان كورد و ده‌سه‌ڵاتی ناوه‌ندی ده‌خوڵقێنێ. بزوتنەوەكه‌مان دەسکەوتەکانی رەوتی هەنووکەیی خەباتی مەدەنی لە رۆژهەلاتی کوردستان به‌رز ده‌نرخێنێ، به‌ڵام ئەم رەوتە توانا و وزه‌ی چاره‌سه‌ركردنی پرسی كوردی نییه. له‌روانگه‌ی بزوتنه‌وه‌ی كۆماریخوازی رۆژهه‌ڵاتی كوردستانه‌وه خه‌باتی ناسراو به‌خەباتی مه‌ده‌نی لە رۆژهەلاتی کورستان پڕش و بڵاوه‌و به‌گوێره‌ی لێكدانه‌وه‌كان ناتوانێ وڵامده‌ری پرسی ناسنامه‌ی نه‌ته‌وه‌كه‌مان بێت. له‌ئه‌گه‌ری تێكه‌ڵبوونی ئه‌كته‌ره سه‌ره‌كییه‌كانی خه‌بات به‌بزوتنه‌وه‌ی نێوخۆیی، به‌ستێنی تێكۆشان ده‌گوڕێ و باڵی نه‌ته‌وه‌یی سووكانی ره‌وتی تێكۆشان به‌ده‌سته‌وه‌ده‌گرێ. بزوتنه‌وه‌له‌ژێر تیشكی لێكدانه‌وه و پێداچوونه‌وه له‌سه‌ر چۆنایه‌تی و چه‌ندایه‌تی جوولانەوەی نێوخۆیی خه‌ڵكی كوردستان، بۆ گواستنه‌وه‌ی داواكارییه‌كانی لەئاستی سینفی بۆ ئاستی نه‌ته‌وه‌یی تێده‌كۆشێ. و هەولدەدات سەقفی متالەباتی بزوتنەوەی مەدەنی لە داخوازگەلی سێنفی‌و چەنددەنگی وە پەرش‌و بلاویی هەنووکەیی، بەرەۆ ئاستی داخوازگەلی گشتی و سەروەریخوازی نەتەوەیی دەرباز بکات و لەم راستایەشدا، داوا لە گشت چالاکوان‌و نیهادگەلی گۆرەپانی خەباتی مەدەنی دەکات کە فەعالییەت و چالاکی خۆیان لەژێر سەقفی درووشمی “ هەموو پێکەوە و یەکدەنگ بەرەۆ چەسپاندنی ئەسلی سەروەری سیاسی نەتەوەییمان” ئۆرگانیزە بکەن.\nله‌ژێر چه‌تری تێكۆشان بۆ ده‌سته‌به‌ربوونی مافی سه‌روه‌ری سیاسی و جوڵانه‌وه‌ی گه‌ڕانه‌وه‌بۆ بنه‌مافیكریه‌كانی كۆماری كوردستاندا، ده‌رفه‌ت و هه‌لومه‌رجی گونجاو بۆ سه‌رجه‌م بزوتنه‌وه ره‌نگاوڕه‌نگه‌كانی دیكه دێته‌كایه‌وه .\nهەڵویستی بزوتنەوە بەرامبەر بە جوڵانەوەی سەوزی ئێران و مەلملانه‌ی نێوان دوو باڵی فه‌رمانڕه‌وای کۆماری ئسلامی ئێران\nئه‌گه‌رچی بزوتنه‌وه‌ی سه‌ۆز به‌ره‌و كزی چووه، بەڵام به‌ته‌واوه‌تی له‌په‌لوپۆ نه‌كه‌وتوه. بزوتنەوی سه‌وز درێژەی ئه‌و زنجیره بزوتنه‌وه و ناڕه‌زایه‌تیانه‌یه، کە ره‌گ و ریشه‌ی بۆ سەردەمی شۆرشی مەشرووتە دەگەرێتەوە. بزوتنه‌وه‌ی ناوبراو خاوه‌نی گووتار و په‌یامێكی چه‌ند لایه‌نه‌یه، به‌ڵام ده‌كرێ وه‌ك بزوتنه‌وه‌یه‌کی لیبراڵ دێمۆکڕاتیک پێناسه بکرێت. زۆربه‌ی داواكاری و ویسته‌كانی بزوتنه‌وه‌ی سه‌وز له بیرۆکه‌ی لیبراڵیستی دا جێده‌كرێنه‌وه. له‌و باره‌وه ده‌كرێ ئاماژه‌به مافه سرووشتیه‌كانی وه‌ك: مافی ژیان، ئازادی، خاوه‌نایه‌تی, پاراستنی مافی هاووڵاتیه‌تی،سه‌ركه‌وتنی كه‌رتی تایبه‌تی به‌سه‌ر گشتیی و هتد بكه‌ین، كه هه‌وێنی باوه‌ڕی لیبراڵیزم پێکدێنن. نێوه‌رۆك و هه‌وێنی داخوازییه‌كانی بزوتنه‌وه‌ی سه‌وز و لایه‌نگرانی ئه‌و ره‌وته به‌شێوه‌یه‌كی رێژه‌یی له گه‌ڵ بنه‌ماكانی لیبراڵیزم ده‌گونجێن. داخوازی و داواكارییه‌كان له‌ئاستێكی گشتیدا بریتین له ئازادی ، بوونی ئه‌گه‌ر و مافی وه‌ك یه‌ك بۆ به‌شداربوون له‌پڕۆسه‌ی سیاسی، ده‌سه‌ڵاتی خه‌ڵك، دابه‌شکر‌دنی ده‌سه‌ڵات و هه‌وڵدان بۆ دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تی یاسا. به‌باوه‌ڕی ئێمه بزوتنه‌وه‌ی سه‌وز له‌گەڵ ئەوەشدا کە خاوەنی تایبەتمەندی لیبراڵدێمۆکڕاتیکە، بەڵام ناكرێ به جوڵانەوەیەکی خۆڕسك پێناسه بكرێ. بزوتنه‌وه‌ی ئاماژه‌پێكراو هه‌ڵگری پاشخانێكی مێژووییه، که لە سەردەمی مەشرووتە تاکوو ئه‌مڕۆ به‌تێكه‌ڵاوبوون له‌گه‌ڵ كولتوور و داب و نه‌ریتی ئێرانی و سوننه‌تی داڕشتنی سیاسه‌ت له‌ئێراندا جۆشكراوه. ئه‌و بزوتنه‌وه‌یه هه‌ڵقوڵاوی لیبراڵیزمی دۆکتریناله،كه جۆره‌کولتوورێكی سیاسی به‌رهه‌م هێناوه. ئه‌و کولتوورە به‌خوڵقاندنی به‌ستێنی گونجاو، له‌سه‌ر پێكهاته‌و نێوه‌رۆكی لیبڕاڵیزمی دێموكراتی ئێرانی (لیبراڵی، نه‌ته‌وه‌یی ئایینی و چه‌پی مام ناوه‌نده‌ی) كاریگه‌ری هه‌بوه.\nبزوتنەوەی کۆماریخوازی له‌سه‌ر ئه‌وباوه‌ڕه‌یه،كه رێبه‌ڕانی به‌ناو بزوتنه‌وه له‌هه‌وڵدان، كه ره‌وتی جوڵانه‌وه به‌رو گوتاری سه‌رده‌می ساڵانی سه‌ره‌تای سه‌رکه‌وتنی شۆڕشی گه‌لانی ئێران بەرنه‌وە. ئه‌وان به‌هێنانه‌گۆڕ و زه‌قكردنه‌وه‌ی ره‌وتی به‌ناو" په‌یڕه‌وانی خه‌تی ئیمام خومه‌ینی " ، كه‌گۆیا له‌لایه‌ن پاوانخوازانه‌وه له‌بیركراوه، رووكار و هێڵه سه‌ره‌كی و ستراتیژییه‌كانی خۆیان بۆ هه‌موو لایه‌ك ئاشكرا كرد. به‌باوه‌ڕی بزوتنه‌وه‌كه‌مان جوڵانەوەی سەوزی ئێرانی به هۆی ئه‌و تایبه‌تمه‌ندییانه‌ی كه‌ئاماژه‌یان پێكرا،ره‌نگه شایانی پشتیوانی كردن بێت. هۆكاری سه‌ره‌كی بۆ ئه‌و جۆره‌پاڵپشتی كردنه، سیما و تایبه‌تمه‌ندی لێبراڵدێموكڕاتیكه. جێگای سه‌رنجه، كه بزوتنه‌وه‌ی کورد وه‌ک بزوتنه‌وه‌یه‌کی میللی‌دێمۆکڕاتیک خاوه‌ن ناسنامه‌ی دیار و پاشخانێكی نه‌ته‌وه‌ییه. بزوتنه‌وه‌ی كورد له‌رۆژهه‌ڵاتی كوردستان له‌سه‌ر ئه‌و تایبه‌تمه‌ندیه دیار و گرینگه، پێویسته له‌هه‌موو سه‌رده‌مه‌كاندا ناسنامه‌و هه‌لومه‌رجی تایبه‌ت به‌خۆی بپارێزێ. بزوتنەوەی کۆماریخوازی رۆژهەڵاتی کوردستان به‌مافی خۆی ده‌زانێ، کە له‌ژێر دروشمی "هه‌موو پێكه‌وه‌به‌ره‌وه‌چه‌سپاندنی بنه‌مای ده‌سته‌به‌ربوونی ده‌سه‌ڵات و سه‌روه‌ری سیاسیی نه‌ته‌وه‌كه‌مان" وه‌ك جێگره‌وه‌و ئاڵترناتیڤی جوڵانەوەی سەوزی ئێرانی لە رۆژهەلاتی کوردستان خۆی پێناسه‌بكات.\nله‌تێڕوانینی بزوتنه‌وه‌ی کۆماریخوازه‌وه سەرانی جوڵانەوەی سه‌وزی ئێران، خوازیاری ئاڵوگۆر له چوارچێوه‌ی یاسای بنه‌ره‌تی ئێران دان. به‌واتایه‌كی دیكه ئه‌وان باسێك له‌روخان و ئاڵوگۆڕی بنه‌ڕه‌تی ناكه‌ن. گۆڕانی ئه‌وان له‌پێناوی مانه‌وه‌ی نیزام و هێشتنه‌وه‌ی قه‌واره‌ی ده‌سه‌ڵاتی سیاسیی ئێران له‌شكڵ و فۆرمی هه‌نووكه‌یی دایه. ئه‌وان به‌پشت به‌ستن به‌یاسای بنه‌ڕه‌تی وڵات هه‌وڵی پێكهێنانی ئاڵوگۆڕی رواڵه‌تی ده‌ده‌ن. دیارە کە له‌چو‌ارچێوه‌ی ئه‌و ئاڵوگۆڕانه‌دا ده‌ستاوده‌ستی ده‌سه‌ڵات له‌نێوان رێبه‌رانی باڵی سه‌وز و ده‌سه‌ڵاتدا ده‌سته‌به‌ر ده‌بێ، به‌ڵام ئاڵوگۆڕێكی كاریگه‌ر و كارساز نایه‌ته‌كایه‌وه.\nنه‌ته‌وه‌ی كورد له رۆژهەڵاتی کوردستان ده‌بێ به‌پارێزه‌وه‌له‌گه‌ڵ بارودۆخی ئه‌و بزوتنه‌وه‌یه هه‌ڵسوكه‌وت بكا. تێکه‌ڵبوون به‌م بزوتنه‌وه‌یه به‌مانای راگه‌یاندنی شه‌ڕ به‌رامبه‌ر به‌باڵی كۆنه‌پارێزی ده‌سه‌ڵاتداره، كه‌كورده‌كان له‌گه‌ڵ چاره‌نووسێكی نادیار رووبه‌ڕوو ده‌كا. بزوتنه‌وه‌ی سه‌وز له‌سه‌ره‌تاوه خاوه‌نی روانگه‌ی دیار و شه‌ففاف به‌رامبه‌ر به مافی گه‌لان و یه‌ك له‌وان نه‌ته‌وه‌ی كورد نه‌بووه. بێجگه له‌وه له‌به‌ر نادیاربوونی چاره‌نووسی بزوتنه‌وه‌ی سه‌وز، تێكه‌ڵبوونی كورده‌كان به‌و بزوتنه‌وه‌یه هه‌ڵگری دواڕۆژێكی روون نییه. بزوتنەوەی کۆماریخوازی رۆژهەڵاتی کوردستان، پەیامی سەرانی بزوتنەوەی سەوز سه‌باره‌ت به‌كورد و پرسی نه‌ته‌وه‌یی به‌بێ نێوه‌رۆك ده‌زانێ. هه‌رچه‌نده جوڵانەوەی سەوز هەڵگری هیچ پەیامێکی پۆزیتیڤ بۆ نەتەوەکەمان نییه،به‌ڵام ئێمه سیاسه‌تی دژایه‌تی كردن به‌رامبه‌ر به‌وان ناگرینه‌به‌ر. له‌داهاتوودا له‌سه‌ر بنه‌مای هه‌ڵوێست و روانگه‌كان سیاسه‌تی خۆمان له‌گه‌ڵ بزوتنه‌وه‌ی سه‌وز دیاری ده‌كه‌ین. ئێمه په‌یام و گەڵاڵەی داخوازی ده‌سته‌به‌ربوونی ده‌سه‌ڵات و سەروەری سیاسیی نەتەوەكه‌مان بۆ نه‌یاره‌كانیش ره‌وانه‌ده‌كه‌ین (سەۆزەکان و باڵی ئوسوولگەرا). هەڵوێستی پشتگیری بزوتنەوەی کۆماریخوازی رۆژهەلاتی کوردستان به‌رامبه‌ر به‌یه‌كێك له‌و دوو باڵە پێوه‌ندی به‌هه‌ڵوێست و سیاسه‌تی به‌فه‌رمی ناسینی رەوایی گەڵاڵەی ده‌سته‌به‌ربوونی سه‌روه‌ری و ده‌سه‌ڵاتی سیاسی نەتەوەكه‌مانه‌وه هەیە. به‌واتایه‌كی دیكه، بزوتنەوەكه‌مان پشتیوانی له‌و باڵه ده‌كا، كه‌به‌شێوه‌ی فه‌رمی ئاماده‌یه، ره‌وایی و به‌رحه‌قی مافی نه‌ته‌وه‌ی كورد قبوڵ بكات.\nشووڕای هاوئاهەنگی بزوتنەوەی کۆماریخوازی رۆژهەڵاتی کوردستان\nئێمێل بۆ پەێوەندی و رەوانەکردنی رەخنە، تێبینی، پێشنیار، وە یان پێوەست بوونتان بە بزووتنەوەی کۆماریخوازی رۆژهەلاتی کوردستان:


مۆنتێسۆری لە پەروەردە و ڕاهێناندا، وەکوو مامۆستایەکی توێژەر و ڕاهێنەرێکی خاوەن بیرۆکە، ناوبانگێکی گەورەی هەیە. بیرۆکەکانی لە فکری گەشەخوازدا گرینگییەکی تایبەتیان هەیە. ئەو، لەو یەکەم کەسانە بووە کە قۆناغە هەستیار و دژوارەکانی گەشەی دەروونیی تاکی تاوتوێ کردووە و باسی کردوون. لە کۆتاییدا لەبارەی فێربوونی زمانەوە کۆمەڵێک شێوازی داهێنەرانەی نوێ و بەسوودی پێشکەش کرد. بیرۆکەی بەبایەخیشی لەبارەی ئاشتیی جیهانی و داڕشتنەوەی پەروەردە و ڕاهێنانەوە پێشکەش کرد، کە سەرنجی خەڵکی سەرانسەری جیهانی ڕاکێشا. ماریا مۆنتێسۆری باوەڕی وا بوو کە: ١. پێکهاتەی کەسایەتیی منداڵ بەر لە قۆناغی بنەڕەتی پێک دێت و، ئەو پێکهاتەیە بێ گومان لەسەر ڕەفتار و ڕوانگە و پێوەندییەکانی منداڵ لەگەڵ خۆی و کەسانی دیکە و، لەسەر چارەنووسی خوێندن و ژیانی گەورەساڵیی خۆی کاریگەرییەکی گەورەی دەبێت. قۆناغەکانی گەشەی منداڵان بریتین لە چەند قۆناغی هەستیار و دژوار، کە بەکردەوە، لە هەر قۆناغێکدا لەگەڵ منداڵێکی جیاواز ڕووبەڕووین و دەبێ لە ڕاهێناندا سەرنج بخەینە سەر ئەو قۆناغە و تایبەتمەندییەکانی.\nلەو قۆناغەدا بەپێی ڕیزبەندی، کۆمەڵێک قۆناغی هەستیار، وەکوو پێداگری لەسەر ڕێکوپێکی، خەریکبوون بە وردەکارییەکانەوە، بەکارهێنانی دەست و بەڕێداڕۆیشتن، فیڕبوونی زمان و... وەبەرچاو دەکەون. مۆنتێسۆری لە باسی بارودۆخی ئەو قۆناغەدا دەڵێ: "منداڵ لەو قۆناغەدا مامۆستای نییە و ئەو شتانەی فێریان دەبێت، هەر له‌خۆوه فێریان دەبێت؛ واتە فێربوونێکی ڕەمەکییە و لە پێش تەمەنی حەوت ساڵیدا ئەو قۆناغە جێبەجێ دەکرێت. پاش ئەوەی منداڵ هەموو کارەکانی خۆی بەتەنیا جێبەجێ کردووە، تازە ئێمە دەینێرینە قوتابخانە و، وەکوو کارێکی گەورە، هەوڵ دەدەین ئەلفبێی فێر بکەین! سەرەڕای هەموو ئەوانەیش، چاوەڕوانییەکانمان هێندە دەبەینە سەرێ، کە هەموو سەرنجمان دەخەینە سەر عەیب و کێماسییەکانی منداڵەکە، کە لە بەرانبەر توانایییەکانیدا زۆر کەمن و هەر هیچ نین." مۆنتێسۆری باوەڕی وایە، بەپێی ئەوەی کە ژینگەی ژیانی منداڵ خاوەنی شارستانییەتێکی سادە، یان پێچەڵپێچ بێت، تاڵەکانی زەینی (زەینی منداڵی بە تۆڕی جاڵجاڵۆکە چوواندووە، کە بۆ ڕاوکردنی چرکەکان و تێگەیشتن لە دیاردەکان داوی ناوەتەوە) بچووکتر و گەورەتر دەبێت و ئیمکانی گەیشتن بە ئامانجەکانی کەمتر، یان زیاتر و گەورەتر دەکات و هەر لەبەر ئەوەیشە کە مۆنتێسۆری لەسەر دەوڵەمەندکردنی ژینگە زۆر پێداگرە. ئەو قۆناغە بەکردەوە ئەو چالاکییانە لەخۆ دەگرێت کە بە "پرۆڤەکانی ژیانی ڕۆژانە" ناسراون و بە لادان لەو چالاکییانە، قۆناغی منداڵی بەرەو سەربەخۆیی و خۆبژێوی دەڕوات. لەبەر ئەوە، لەو قۆناغەدا ڕاهێنانی خۆڕاگری و سەرنج و دووپاتکردنەوە گرینگییەکی زۆری هەیە. ٢_١. لە حەوت ساڵانەوە تا دوازدە ساڵان: قۆناغی پێویستیی منداڵە بۆ ڕزگاربوون لە ژینگەی داخراو و سنووردار، ناسینی فەرهەنگ و شارستانییەت و ئەزموونی کۆمەڵایەتی. هەروەها قۆناغی تێپەڕبوونە لە تێگەیشتنی هەستەکی بەرەو بیرکردنەوەی زەینەکی، وێڕای گۆڕانی بابەتە ئەخلاقییەکان و، مەیلی هەڵسەنگاندنی کردار و، سەرهەڵدانی ویژدان و، تێگەیشتن لە مانای دادپەروەری و گرینگیدان بە دادپەروەری. لەو قۆناغەدا "دادپەروەری لە دابەشکردن"ی هەموو شتێکدا، لە تەمبێکردن و هاندانەوە بگرە، هەتا هەر ڕەفتارێکی تایبەتی دیکە و، ڕەچاوکردنی یەکسانی، هێندە بەگرینگی دەخرێتە بەر سەرنج، کە ڕێگه لە لادانی کەسایەتیی تاک بەرەو خۆپەرستی و گۆشەگیری دەگرێت. لەو قۆناغەدا دەبێ و نابێ، پرۆڤەی ئەخلاقی و بایەخدار، وەکوو یارمەتیدانی هەژاران، بەساڵاچووان و کەسانی نەخۆش و، پرۆڤەی وەرزشی و، ڕێپێوانی دوورودرێژ، کە دەبنە هۆی ڕووبەڕووبوونەوەی ژیانێکی ڕژدتر و دژوارتر، پێشنیار دەکرێت. لێرەدا جیاوازیی نێوان ئەو مامۆستایەی کە قوتابیان بۆ سەیرانێکی ئاسایی دەباتە دەرەوەی قوتابخانە، لەگەڵ ڕێکخراوێکی وەکوو پێشەنگی لاوان تەواو بەدیار دەکەوێت. یەکەمیان منداڵان لە ژینگەیەکی داخراو دەباتە دەرەوە و وایان لێ دەکات کە بەڕێدا بڕۆن و لە ڕێگەی هەستەوە پێوەندی لەگەڵ ژینگەی دەوروبەریان پێک بێنن. بەڵام ئەو کارە نابێتە هۆی گەشەکردنی کەسایەتیی منداڵ، چونکە بەشداریی منداڵ بە شێوەیەکی ناچالاکانە دەبێت؛ بەپێچەوانەوە ئەگەر منداڵان بەئاگادارییەوە و بۆ ئامانجێکی دیاریکراو کە بەئازادی هەڵی نه‌بژاردبێت لە قوتابخانە بچنە دەرەوە، ئەنجامەکەی بە تەواوی جیاواز دەبێت. وەکوو ڕێکخراوی پێشەنگی لاوان کە کۆبوونەوەی ئازادانەی منداڵە بۆ ئامانجێکی ئەخلاقی، کە ئەو کارە بۆ منداڵان سەرنجڕاکێشە، بۆ نموونە وەکوو سەیران و گەڕانی دوورودرێژ، مانەوەی شەوانە لە هەوای ئازاددا، بەرپرسیاریی هەر تاکێک لە بەرامبەر کارەکانیدا، ئاگرکردنەوە، خێوەتهەڵدان (دامەزراندنی کەمپ) و یارمەتیدان و... تێکەڵبوونی ئازادانەی تاک بە کۆمەڵگه‌ی هاوتەمەنی خۆی و، وێڕای ئەوەیش ویژدانی تاک بەهێز دەکات و ڕازیبوونێکی لەڕاددەبەدەریشی لێ دەکەوێتەوە، چونکە دەستکەوتەکانی منداڵیی خۆی بەکار دێنێت و لەگەڵ ڕاستییەکاندا ئاشنا دەبێت. پەروەردە و ڕاهێنان لەو قۆناغەدا، دەبێ وەکوو ڕێنوێن کار بکات؛ ئەو شتەی بە لای منداڵەوە گرینگە، ئەوەیە کە گەورەکانیان هەست بە تەناهی و ئارامی بکەن.\nلەبەرچاوگرتنی قوتابخانە وەکوو شوێنێک بۆ پێشکەشکردنی ڕاهێنان، ڕوانگەیەکە و، لەبەرچاوگرتنیشی وەکوو شوێنی ئامادەکردن بۆ ژیان ڕوانگەیەکی دیکەیە. لە بابەتی دووەمدا، دەبێ قوتابخانە تەواوی پێویستییەکانی ژیان دابین بکات. ئەو ڕاهێنان و پەروەردەیەی لەسەر بنەمای چاکسازیی منداڵ بێت، یان منداڵ ناچار بکات نکۆڵی لە کەسایەتیی ڕاستیەقینەی خۆی بکات، ئەو پەروەردە و ڕاهێنانە منداڵ بەرەو دژەنۆڕمی دەبات. بەپێچەوانەوە، ئەو قۆناغە پێشەنگەی کە لە دەرەوەی قوتابخانە دەبێتە هۆی ئاشنابوونی منداڵان لەگەڵ ژیانێکی ڕێکخراو، بەردەوام لە بواری پەروەردەدا شیاوی سەرنج بووە. ٢. منداڵان دەبێ مامۆستای ئێمە بن نابێ منداڵ وەکوو هەبوویەکی لاواز و بێدەسەڵات سەیر بکرێت، کە پێداویستییەکانی تەنیا پشتیوانی و یارمەتیوەرگرتنە لە کەسانی دیکە، بەڵکوو ئەوان هەبوویەکی خودایین، کە لە یەکەم چرکەی لەدایکبوونیانەوە لە باری ڕۆحییەوە ژیانێکی پڕ لە جموجۆڵیان هەیە و زاتە هۆشمەندەکەیان ڕێنوێنییان دەکات و توانستی دروستکردنی کەسایەتییەکی مرۆڤانەیان پێ دەبەخشێت. لەبەر ئەوەی منداڵان دەبنە مرۆڤە گەورەکانی ئاییندە، دەبێ ئێمە بە پێکهێنەری سەرەکیی مرۆڤایەتییان بزانین. گەورەترین نهێنیی دروستبوونی ئێمە لە دەروونی منداڵدا شاراوەیە و ئەو شتەی مرۆڤ هەراش و فراژی دەکات، لە دەروونیدا ڕەنگ دەداتەوە. منداڵان مامۆستای ئێمەن. بەڵام گەورەکان بە لەبەرچاوگرتنی منداڵ وەکوو هەبوویەکی بێئیرادە و بەبێ ڕێنوێنیی دەروونی، ناچاری دەکەن خۆی بەدەست خواستی گەورەکانییەوە بدات. بەم هۆیەوە گەورەکان مەیلە سروشتی و هەستیارەکانی منداڵ سەرکوت دەکەن و لە دەروونیدا کۆمەڵێک دژایەتی و بەرگریی سەرکێشانە وەخەبەر دێنن کە دەبنە هۆی داڕمان و کۆمەڵێک نەخۆشیی دەروونی.\n٩. سەرلەنوێ داڕشتنەوەی کۆمەڵایەتی و ئاشتی، بە ئامانجی ئازادی و یەکێتیی کۆمەڵگه‌ی مرۆیی. چالاکییەکان بێجگە لە باوەڕە پتەوەکانی پێشووی لەبارەی ئەوەی کە منداڵان دەبێ مامۆستای ئێمە بن و، سەرباری بۆچوونەکانی لەبارەی ئازادی و یەکێتیی کۆمەڵگه‌ی مرۆیییەوە، مۆنتێسۆری هەستی بە کێشەکانی پێشکەوتنی کۆمەڵایەتی کرد، لەبەر ئەوە، بە ناوی ڕاهێنانەوە دەستی بە جه‌نگێک کرد. ئەو ڕای گەیاند، ئامانجی ڕاهێنان، جێگیرکردنی ئاشتیی پتەوە و، کاری سیاسەتمەدارانیش دوورخستنەوەی دنیایە لە جه‌نگ. بریسکەی هزرەکانی مۆنتێسۆری، بوون بە هەوێنی هومێد لە وڵاتانی ئەوروپیدا. ڕێکخراو و گرووپە سیاسییەکان پشتیوانییان لێ کرد و هزرەکانی ئەویان لە ڕاهێناندا بەکار هێنا و ئایدیاکانی ئەویان لەو بارەیەوە کە دەبێ منداڵان سەربەخۆیانە ڕێی خۆیان بدۆزنەوە، جێبەجێ کرد. کاتێک ماریا مۆنتێسۆری لە قسەکانیدا ئاماژەی بە ئاشتی و جه‌نگ دەکرد، چەند جۆرە تێگەیشتنی جیاواز لە مانای ئەو وشانە کەوتنەوە، کە بوونە هۆی کەوتنەوەی مانایەکی نوێ لە ڕەخنە و تاوتوێکردن و، چەمکگەلی کۆن و نەریتیی سەبارەت بە جه‌نگ و ئاشتی لەنێو برد؛ وێڕای ئەوەیش، ئەو تێگەیشتنانە بریسکەیەکی نوێیان لە فکرە مۆدێرنەکانی ئەوروپادا پێک هێنا.\nماریا مۆنتێسۆری بە سەرنجێکی ورد و ڕاستگۆیانەوە کە بۆ دیتنەوەی ڕاستی هەمیشە لە توێژینەوەکانیدا بەکاری دێنا، ئەو بابەتە نوێیەی تاوتوێ کرد و تاقیی کردەوە. ماریا لە وتارێکی بەناوبانگیدا ساڵی ١٩٣٢ لە ئیدارەی نێوده‌وڵه‌تیی ڕاهێنان لە ژنێڤ، کە ئەوکات ناوەندی بزووتنەوە ئاشتیخوازانەکانی ئەوروپا بوو، لەبارەی "ئاشتی"یەوە قسەی کرد. ساڵی ١٩٣٦ کۆنگرەی ئاشتیی ئەوروپا لایەنە سیاسییەکانی ئەو بابەتەی تاوتوێ کرد. لەو کۆنگرەیەدا کە لە شاری برۆکسڵ بەڕێوە چوو، ماریا مۆنتێسۆری لەبارەی "ئاشتی"یەوە قسەی کرد، هەروەها چەندین کەس لە وتەبێژانی سیاسی و ناسراوی ئەوروپاییش لەو کۆنگرەیەدا قسەیان کرد. لە کاتی جه‌نگی ناوخۆی ئیسپانیاشدا چوو بۆ لەندەن و لە بریتانیایش لەبارەی ئاشتییەوە قسەی کرد. ساڵی ١٩٣٧ دەوڵەتی دانیمارک داوای لە مۆنتێسۆری کرد، لە هۆڵی پەرله‌مانی کۆپنهاگن لە کۆنگرەیەکی گرینگدا بە ناوی "ڕاهێنان بۆ ئاشتی" قسە بکات. دوکتۆر مۆنتێسۆری لە قسەکانیدا ئاماژەی بە بابەتە ئەخلاقییەکانی مرۆڤ دەکرد. بە پشتیوانی و یارمەتیی داراییی ڕێکخراوێکی پێشکەوتووی زانستی، مۆنتێسۆری لە قوتابخانەی نێوده‌وڵه‌تیی فەلسەفە، لە دێسه‌مبه‌ری ١٩٣٧، سێ وتاری پێشکەش کرد و لە جولای ١٩٣٩ لەگەڵ پەرەسەندن و توندتربوونی جه‌نگ، قسەی بۆ ئەنجومەنی جیهانیی ئاشتی کرد، کە ڕێکخراوێکی ئایینیی نێوده‌وڵه‌تی بوو. ماریا مۆنتێسۆری لەو کاتەدا هەموو فکرە کۆمەڵایەتی و سیاسی و زانستی و ئایینییەکانی لە زەینی خۆی دوور خستبووەوە. زانستگە و ڕێکخراو و ئەنجومەنەکانی وڵاتانی جیاواز لە بڕیاری گۆڕانکاری و لەنوێداڕشتنەوەی کۆمەڵگه‌ی مرۆییدا هاوهەنگاو و یەکگرتوو بوون و دکتۆر مۆنتێسۆرییان بۆ کاندیدای خەڵاتی نۆبڵی ئاشتی لە ساڵەکانی ١٩٤٩ و ١٩٥٠ دیاری کردبوو. هەوڵە بەردەوام و دڵسۆزانەکانی ماریا مۆنتێسۆری بە درێژاییی ئەو ساڵانەی لە هیندستان چالاکیی دەکرد، کە لە ساڵی ١٩٣٩وە دەستی پێ کردبوو، بوونە هۆی بەدیهاتنی بناغەیەکی زانستی بۆ چاکسازیی کۆمەڵایەتی و ئاشتیی جیهانی و، هەروەها بووە هۆی ئەوەی کە مۆنتێسۆری بیرۆکەیەکی چڕ و یەکدەست لە کتێبێکدا بە ناوی "بیرکردنەوە سەرنجڕاکێشەکان" پێشکەش بە خوێنەرەکانی بکات. لێرەدا پوختەیەک لە گرینگترین چالاکییەکانی مۆنتێسۆریتان وەک وەبیرهێنانەوەیەکی زیاتر بۆ دەخەینە ڕوو: ١- وەڕێخستنی یەکەمین ناوەندی تەندروستی _ پەروەردەیی لە گەڕەکی هەژارنشینی ڕۆم.\n٧- نووسینی کۆمەڵێک وتار و کتێبی جۆراوجۆر. ٨- پێشکەشکردنی کۆمەڵێک وتاری بەجۆش و خرۆش لەسەر بابەتگەلی وەکوو سەرنجدان بە پێداویستییەکانی منداڵ، چاکسازیی سیستەمی ڕاهێنان و، ڕاهێنان بۆ ئاشتی.\nکۆمەڵێک خاڵی تایبەت و سەرنجڕاکێش لە شێوازی ڕاهێنانی مۆنتێسۆریدا: ڕاهێنانی منداڵان لە ساڵە هەستیارەکانی ژیانیاندا بە شێوازی مۆنتێسۆری نەک هەر لە منداڵییەکی سروشتی بێبەشیان ناکات، بەڵکوو پێشکەوتنی زەینی و هۆشییشیان خێراتر دەکات.\nسەردەمی هەستیار ئەو کاتەیە کە منداڵ زۆر بەئاسانی فێری شتەکان دەبێت و کاردانەوەیشی لە بەرانبەر ژینگەی ڕاهێناندا زیاترە. توێژینەوەکان ئەوەمان پێشان دەدەن، کە زەینی منداڵ دەتوانێ بەتەواوی بەشێکی کورتی لێهاتوویییەکان وەربگرێت، بۆیە باشتر وایە ڕاهێنان لە ڕێی ڕێکارە سروشتییەکانی سەردەمی منداڵییەوە بێت. پێکهاتەی تایبەتی کەرەستەکان و کارپێکردنیان لەنێو پۆلدا دەبێتە هۆی داهێنەریی منداڵان. بە پێناساندنی کەرەستەیەکی تازە هەستی منداڵ دەوروژێت و پاش ئەوەی مامۆستا کەرەستەکەی پێ دەناسێنێت، هەموو هەوڵی خۆی دەخاتە گەڕ بۆ ئەوەی بەتەواوی فێری بەکارهێنانی کەرەستەکە ببێت. بەکارهێنانی گونجاوی کەرەستەکان لە ژینگەی ڕاهێنانی منداڵدا کارێکی ژیانبەخشە. پێکهاتە (ستراکچر structure) بۆ فێربوونی منداڵ زۆر کاریگەرە، چونکە منداڵ لە پێکهاتە، یان ستراکچردا ڕێکوپێکی و بەردەوامی دەبینێت و هەست بە ئاسوودەیی دەکات. چڕکردنەوەی هۆش، پێویستی بە سەرنج و ئارامی و هەندێک جاریش دانیشتن هەیە. بۆ منداڵ زۆر گرینگە، کە بە ئامانجێکی نەگۆڕەوە خۆی سەرقاڵی جێبەجێکردنی کارێک بکات، کە خۆی هەڵی بژاردووە. کاتێک منداڵان دەست بە کارەکەیان دەکەن، پێویستیان بە شوێن و جێوڕێیەکی گونجاو هەیە، تا هەموو شتێک بەکردەوە تەجروبە بکەن. چونکە گەشەی منداڵ لە ڕێی ئەزموونەوە زیاتر دەبێت لەوەی کە پێی بڵێن چ بکات و چۆنی جێبەجێ بکات و لە کوێی جێبەجێی بکات. بەڵام سەرنجدان لە بەرنامەی ڕاهێنانی تاک، بۆ یەک بە یەکی قوتابییەکانی نێو پۆل لە کۆڵەکە سەرەکییەکانی ئەو شێوازەیە. کاتی پێویست و تەواو بۆ چالاکیی گرووپی و گەشەی کۆمەڵایەتی تەرخان دەکرێت. لە پۆلەکانی قوتابخانەی مۆنتێسۆریدا، دەبێ منداڵ بۆ پێکهێنانی پێوەندیی ئامانجدار لەگەڵ کەسانی دیکەی نێو پۆلەکە هان بدرێت. بە هۆی تەمەنیانەوە قوتابیان هان دەدرێن بۆ ڕێزگرتن لە سەربەخۆیی و یارمەتیدانی یەکدی، بەڵام هەرگیز بەسەریاندا ناسەپێندرێت. پۆلی باش و شیاو، قسەکردن و چالاکیی دەرەکی و مۆسیقا و جووڵەی تێدا دەبێت. کاتی پێویست بۆ یارییە خەیاڵییەکان و مۆسیقا و هونەر و داهێنان تەرخان دەکرێت، بۆ ئەوەی متمانەبەخۆیی لە منداڵاندا بەدی بێنێت. منداڵان دەبێ چیرۆک بنووسن و خۆیان دەوری چیرۆکەکانیان بگێڕن تا متمانەبەخۆبوونیان گەشە بکات. دەبێ لە پۆلدا کەرەستەی هونەرە دیدەنییەکان دابین بکرێت. دکتۆر مۆنتێسۆری پێداگر بووە لەسەر بەڕێوەچوونی بەرنامەیەکی مۆسیقایی و، باوەڕی وا بووە کە بەشێکی تایبەتی داهێنانی منداڵان بە مۆسیقا گەشە دەکات. ئێستا زۆربەی پۆلەکانی مۆنتێسۆری بۆ بەرزکردنەوەی چۆنێتیی ڕاهێنان، ڕاهێنەرێکی مۆسێقا بەکار دێنن. لە پۆلەکانی مۆنتێسۆریدا ئازادییەکی زۆر بۆ منداڵ لەبەرچاو گیراوە. بناغەی سەرەکیی شێوازی ڕاهێنانی مۆنتێسۆری، ئازادیی منداڵە. ئازادیی کرداری تاک دەبێتە هۆی گەشەی کەسایەتی و پێگەیشتنی قوتابی. هەڵبەت ئازادیی لەڕاددەبەدەر، بۆ نموونە، ئازادیی بەکارهێنانی ئەو کەرەستانەی هێشتا نەیانناسیون و پێیان نەناساندوون، تەنیا زەینی منداڵ سەرقاڵ دەکات. مامۆستایەکی باش هەمیشە ئاگاداری پێشکەوتنی قوتابییەکانییەتی. لەسەر لێهاتوویییەکانی ژیان زۆر پێداگری دەکات. منداڵان سەبارەت بە جێبەجیکردنی هەندێک لە کارەکانی ڕۆژانەی خۆیان زۆر کونجکۆڵن. ڕاهێنانی ئەو جۆرە چالاکییانە دەبنە هۆی گەشەی تواناییی هەستەکی، لێهاتووییی جووڵە، هاوکاری، تواناییی کار و متمانەبەخۆبوون و سەربەخۆییی منداڵ. ئامانج داڕشتنی ئاییندەیە هەمووان دەزانین کە تایبەتمەندییە بناغەیییەکانی وەکوو کەسایەتی، توانای فێربوون و ئارامی، لە تەمەنی منداڵیدا دەگوورێن. بۆ گەشەی ئەو تایبەتمەندییانە شێوازی مۆنتێسۆری زۆر کاریگەرە و منداڵ لە هەموو قۆناغێکدا دەتوانێ لە تایبەتمەندییە باڵاکانی ئەو ڕاهێنانە سوود وەرگرێت. ڕاهێنانی مۆنتێسۆری، منداڵان بۆ خوێندن و ژیانی ئاییندە ئامادە دەکات و بە لەکارهێنانی شێوازێکی ڕێکخراوی ڕاهێنان سەرکەوتن و گەشە و سەربەخۆیی و متمانەبەخۆبوون و خۆشەویستیی منداڵان نزیکتر دەکاتەوە. مامۆستایەکی باش و دڵسۆز تێ دەگات کە قوتابیان پێویستیان بەوەیە بەدروستی ڕێنوێنی بکرێن، تا بە ئەنجامی دڵخوازی خۆیان بگەن. هاندانی منداڵان، نەک بە پاداش، بەشێکە لە بەرنامەی ڕۆژانەیان، چونکە منداڵ پێویستی بە پەسندکردنی کارەکانییەتی. ڕاهێنەر دەبێ ورد بێت، چونکە نابێ هاندان و پێداهەڵگوتنی مامۆستا هەستی لەڕاددەبەدەربوون و ئاوارتەبوون لە منداڵدا دروست بكات. مامۆستای کارزان، هەمیشە منداڵان ڕێنوێنی دەکات تا دڵنیا بێتەوە لەوەی یەکە بە یەکەی منداڵەکان کاری خۆیان بەدروستی جێبەجێ دەکەن.\nپەروەردە و ڕاهێنان بە شێوازی ماریا مۆنتێسۆری، وێڕای ئەوەی کە لەسەر ڕوانگەی منداڵتەوەر بنیات نراوە، پێداگرییەکی زۆر لەسەر فێربوون لە ڕێگه‌ی بەکارهێنانی هەستەکان و بەگشتی فێربوون لە ڕێگه‌ی چالاکییەکانی فێرخواز و ڕێنوێنییەکانی مامۆستاوە دەکات. کەرەستە و ڕێکارەکانی مۆنتێسۆری، لەسەر باوەڕ بە بنەمای فێربوون لە ڕێگه‌ی چالاکیی فێرخوازەوە چڕ بوونەتەوە. مۆنتێسۆری لە شێوازی ڕاهێنانەکەیدا سەرنج و پێداگرییەکی زۆری لەسەر مۆسیقا، هارمۆنی و جووڵە ڕیتمییەکان لە ڕاهێناندا هەبوو؛ تا گەیشتە ئەوەی کە ڕەخنەی لە شێوازەکانی ڕاهێنانی مۆسیقایش گرت و گۆڕانکاریی تێدا کردن. مۆسیقازانەکان لە باس و پەسنی شێوازی ڕاهێنانی مۆنتێسۆریدا نووسیویانە: مۆنتێسۆری، پزیشکێک بوو کە هیچی لە مۆسێقا نەدەزانی. لە ساڵی ١٩٠٧دا "خانەی منداڵانی" بۆ منداڵانی تەمەنی ٣ تا ٧ ساڵ دامەزراند و هەوڵی دا باسی ڕاهێنان و پەروەردەی ئەو منداڵانە بێنێتە ئاراوە، کە باش گەشەیان نەکردووە و لەو ڕێگه‌یەوە مۆسیقای دۆزییەوە. کەواتە بیرۆکەکانی مۆنتێسۆری هەر هیچ مۆسیقایی نەبوون، بەڵکوو تایبەت بوون بە ڕاهێنان و پەروەردە. مۆنتێسۆری باوەڕی وا بوو منداڵ دەبێ لە پرۆسەی ڕاهێناندا بۆ خۆی فاکتەرێکی چالاک بێت، یان دەبێ وەکوو فاکتەرێکی چالاک لە پڕۆسەی ڕاهێنانی خۆیدا سەیر بکرێت. منداڵ ئی ئەوە نییە هەر بیخەیتە بەردەم ڕووداوەکان، بەڵکوو دەبێ بە هۆی ئیرادەی خۆیه‌وه ڕووداو بخوڵقێنێت. لەبەر ئەوە، ئێمە دەبێ بەردەوام پێکهاتەی ئەزموونەکان داڕێژینەوە، چونکە لەوانەیە منداڵ لە هەر چرکەیەکدا جووڵەیەکی جیاواز بکات. کەواتە شێوازی ڕاهێنان پێوەندیی بە خودی منداڵەکەوە هەیە. یەکەم ئەنجام کە لەو شێوازەدا دەست دەکەوێت، ئەوەیە کە فێربوونی منداڵ زۆر ئازادە و لە هیچ سیستەمێکدا سنووردار ناکرێت.\nمۆنتێسۆری ژینگەیەک دەخوڵقێنێت کە لەو ژینگەیەدا هەموو کەرەستەکان ڕاستەقینەن، یانی هیچ کەرەستەیەکی دەستکردی تێدا نییە. مۆنتێسۆری پێی وا بوو کە منداڵ نابێ وێڵ بکرێت، بەڵکوو ڕاهێنەر دەبێ هەنگاو بە هەنگاو لەگەڵی بجووڵێت؛ ئەمە بەو واتایە نییە کە وەکوو منداڵان ڕەفتار بکات، بەڵام لانی کەم هەوڵ بدات فێر بێت کە چۆن لەگەڵ منداڵ هەڵسوکەوت بکات. مۆنتێسۆری پاش هاوکاریی هاوڕێ مۆسیقارەکەی، مەکریارۆنی (Maccriaronni)، بناغەی قۆناغەکانی ڕاهێنانەکەی خۆی لەسەر بنەمای تێگەیشتن لە چەمکەکانی مۆسیقا بنیات نا. سەرەتا دەنگەکانی پۆلێنبەندی کرد و بە شێوازی جۆراوجۆر منداڵانی تاقی کردەوە و کۆمەڵێک پرۆڤەی بۆ بەوردیبیستنی دەنگەکان وەکوو باشترین شێوەی ڕاهێنانی مۆسیقایی داڕشت و باوەڕی وا بوو کە دەبێ زۆربەی چالاکییە دەنگی و نادەنگییەکان ببنە گۆرانی. واتە ئەو دەنگانەی منداڵان دەیانبیستن، دەبێ بە گۆرانی بیانڵێنەوە. خاڵێکی گرینگی دیکە کە لە شێوازی مۆنتێسۆریدا جێی بایەخە، جووڵە ڕیتمییەکانە، کە دەبنە هۆی پەروەردە و گەشەی جەستەییی منداڵ. بۆ ئەم مەبەستەیش مەکریارۆنی بە گۆڕینی خێراییی ئەو پارچە مۆسیقایانەی بە پیانۆ دەیژەنین، منداڵانی فێر دەکرد کە چۆن لە بەرانبەر ئەو دەنگە جیاوازانەی بە خێرایییەکی جیاواز دەژەنرێن، کاردانەوەیان هەبێت.\n68 جار خوێندراوه‌ته‌وه | Sunday, August 2, 2020


Sparrows of paradise چۆله‌كه‌كانی به‌هه‌شت by Simko Ahmed | Blurb Books UK\nSparrows of paradise چۆله‌كه‌كانی به‌هه‌شت\ncolors and words ,\nA book about art works , poems and short stories by Simko Ahmed , written in English left to right and Kurdish right to left.\nSimko said" when I draw the sparrows of paradise, I can feel and see them flying into my room standing, on my stand, singing and chirping, swooping at my paintings. They color themselves with the colors they like, I can see them , feel them, hear them singing while I’m drawing them.\nI hope they forgive me for the pain I caused them when I was a child.\nI was not a bad boy, I was lonely, I couldn’t grow wings and fly with them to the blue sky.\nI hunted them with a mouse trap and wanted them to stay in my childhood garden and be my friends so we could play with my mother’s roses and daffodils together.\nThis book contains most of my paintings up until 2018 along with my poems and short stories, which are all based on my own real life experiences starting from my sad land Kurdistan and then to the other sad lands such as Kosovo, Afghanistan, Pakistan, Sierra Leone and Liberia and Japan, that I have lived and worked in as a humanitarian aid worker.\nHardcover, ImageWrap: 9780368426414\nHardcover, Dust Jacket: 9780368426438\nTags چۆله‌كه‌كانی به‌هه‌شت, simko, sparrows of paradise


تاریخ ایجاد در سه شنبه, 16 مهر 1398 17:09\nخانەی (کولتووری) دەستی بە چاپکردنی کتێب کرد و لە یەکەم چاپ کراویشدا کتێبێکی فەرهاد پیرباڵ چاپ دەکاتەوە. لەبەر دوو هۆکار. یەکەم، ئەم کتێبە گرنگە بۆ خوێنەران و خوێندکارانی کورد تا کوو بزانن مافیان چییە و چۆن داوای ماف و ئازادی خۆیان دەکەن. دووەم، ئەو کتێبە ساڵانێکە چاپی لە بازاڕ نەماوە و پێویستە چاپ بکرێتەوە. دواتریش پێویستە ئاوڕ و خزمەتی نووسەرانی خۆمان بکەین. کتێبەکە بەبەرزترین کوالێتی چاپ دەکرێت لە وڵاتی ئێران بە تیراژی هەزار دانە. لەم ماوەیە چاپەکەی دەکاتەوە کوردستان، بەڵام ڕەنگە مەڕاسیمی بڵاوکردنەوەکەی بکەوێتە دوای جەژن.


دانانى بازگە لە سنورەکان\nبەڕێوەبەرى گشتى گومرگى هەرێمى کوردستان رایگەیاند، ئەگەر بەغدا دەیەوێت با بازگە لەسەر سنورەکان دابنێت، بەڵام دەروازەکانى هەرێم بەپێی رێکارى یاسایی کاردەکەن و رێگرى لە هاوردەکردنى کاڵاى قەدەغەکراو دەکرێت.\nوەزیرى کشتوکاڵى عێراق (15ی تشرینی دووەمی 2020) هەوڵێکى ئاشکراکرد بۆ دروستکردنى سێ بازگە لەسەر سنورەکانى هەرێم بۆ رێگەگرتن لەهەر کاڵایەکى رێگەپێنەدراو لە هەرێمەوە، ئەگەر هەرێم دەروازەکانى کۆنترۆڵ نەکات.\nساماڵ عەبدوڕەحمان بەڕێوەبەرى گشتى گومرگى هەرێمى کوردستان (16ی تشرینی دووەمی 2020) بە "ناس کورد"ى راگەیاند "ئەگەر بەغدا دەیەوێت بازگە دابنێت با دایبنێت، دەروازە سنورییەکانى هەرێم فەرمین و بەپێی رێوشوێن و رێکارى یاسایی کاردەکەن و مامەڵە لەگەڵ کاڵاى هاوردەکراو دەکەن".\nوتیشى "کاڵاى قەدەغەکراو بەپێی رێوشوێنەکان مامەڵەیان لەگەڵدا دەکرێت، هەروەها بۆ پرسی بەروبومى کشتوکاڵى وەزارەتى کشتوکاڵ کەرەنتینەى هەیە لە دەروازەکان و بەپێی رێنمایی و یاساکان مامەڵە لەگەڵ ئەو بەروبومانە دەکات کە هاوردەکردنیان قەدەغەیە".\nمحەمەد کەریم خەفاجى وەزیرى کشتوکاڵى عێراق (15ی تشرینی دووەمی 2020) لەچاوپێکەوتنێکى تەلەفزیۆنیدا کە ناس کورد بینیویەتى رایگەیاند، بەرێژەى 80% کۆنترۆڵى دەروازە سنورییەکانیان کردووە جگە لە دەروازەکانى هەرێم و جدین لە پرسی کۆنترۆکردنى دەروازەکانى هەرێم.\nوتیشى پەیوەندى بە پارێزگارەکانى کەرکوک و سەڵاحەدین و کەرکوک و دیالەوە کردووە بۆ دانانى بازگە لەدواى دەروازە سنورییەکانى هەرێمەوە، بۆ ئەوەى هاوردەکردنى هەر بەرهەمێکى رێگەپێنەدراو بە تاوانى ئابورى بناسرێت، ئەگەر هەرێم بەردەوام بێت لە وەڵامنەداوەیان بۆ کۆنترۆڵکردنى دەروازەکانى.\nوەزیرى کشتوکاڵى عێراق جەختیشیکردووەتەوە، ئەو هەنگاوە بۆ پاراستنى بەرهەمى ناوخۆییە و پێویستە یاسا و بڕیارەکان لەو بارەیەوە جیبەجێبکرێن لە رێگەى کۆنترۆڵکردن و پاراستنى دەروازە سنورییەکانەوە.\nمانگى ئەیلولى ئەمساڵ حەمید نایف، وتەبێژی وەزارەتی کشتوکاڵی عێراق بە ناس کوردى ڕاگەیاند "سەرباری قەدەغەکردنی چەندین جۆر بەروبوومی کشتوکاڵی لەلایەن حکومەتی فیدڕاڵیەوە، وەک پاڵپشتییەک بۆ جوتیاری خۆماڵی، بەڵام هەرێم پابەندی ئەو بڕیارە نییە".\nوتیشى "ڕۆژانە لە سنورەکانی هەرێمەوە سەدان تۆن لە بەروبوومە کشتوکاڵییە قەدەغە کراوەکان دێتە نیوخاکی هەرێم و دواتریش بە قاچاخ ڕەوانەی بازاڕەکانی ناوەڕاست و خواروی عێراق دەکرێت".\nهەر ئەوکات حوسێن حەمە کەریم، وتەبێژى وەزارەتى کشتوکاڵى هەرێم بە ناس کوردى ڕاگەیاندبوو، پرسی بەقاچاخ هاوردەکردنى بەروبومى کشتوکاڵى لەسەرجەم دەروازەکان هەیە بەوانەى عێراقیشەوە، ئەوەش کێشەیەکى سەرەکییە و پێویستە چارەسەر بکرێت.


ئاری جه‌لال؛ توركیا هه‌شت په‌نابه‌ری كوردی سلێمانی ڕاده‌ستی به‌ره‌ی نوسره‌كردووه\nئاری جه‌لال سه‌رپه‌رشتیاری گشتی فیدراسیۆنی په‌نابه‌ران له‌هه‌رێمی كوردستان ده‌ڵێت" دۆخی ئه‌وكه‌سانه‌ی ده‌یانه‌وێت له‌توركیاوه به‌ڕێگای نایاسایی"قاچاخ" بچنه توركا له‌دۆخێكی خراپدان له گرتوخانه و كه‌مپه زۆره ملێكاندا توركیا ده‌یانهێڵێته‌وه و دواتر دیپۆرتیان ده‌كاته‌وه، هه‌فته‌ی ڕابردوش هه‌شت كه‌سی خه‌ڵكی سلێمانی كه‌ویستویانه له‌توركیاوه بچنه ئه‌وروپا، توركیا ده‌ستگیری كردوون و ڕاده‌ستی به‌ره‌ی نوسره‌ی كردوون تا ئێستاش ئازادنه‌كراون، وه حكومه‌تی هه‌رێم هیچ هه‌ڵوێستێكی له‌وباره‌یه‌وه نه‌بوه‌و نیه."\nئاری جه‌لال له‌گفتوگۆیه‌كی تایبه‌تدا له‌گه‌ڵ ده‌نگی ئه‌مریكا باسی له‌خراپی دۆخی په‌نابه‌رانی عیراقی و هه‌رێمی كوردستان كرد و وتی" په‌نابه‌رانی عیراق به‌تایبه‌تی په‌نابه‌رانی هه‌رێمی كوردستان دۆخیان زۆر خراپه له‌ناو كه‌مپ و گرتوخانه‌كانی توركیا به‌تایبه‌ت له‌دوای ڕێكه‌وتنه‌كه‌ی توركیا له‌گه‌ڵ وڵاتانی ئه‌وروپا بۆ ڕێگری له‌په‌ڕینه‌وه‌ی په‌نابه‌ران به‌ده‌یان سه‌دان هاوڵاتی كوردستان ده‌ستگیركراون به‌زۆر له‌كه‌مپ و گرتوخانه‌كان داده‌نرێت هه‌تا واژۆیان پێ نه‌كه‌ن ئازادیان ناكه‌ن."\nوتیشی"له‌كه‌مپه‌كانی ده‌ورو به‌ری ئورفا و غازی عه‌نتاب زیاتر له ٢٠٠ كه‌س ده‌ستگیركراون وه له‌ماوی چه‌ند مانگدا ٥٠٠ كه‌س مامه‌ڵه‌ی یاسایمان بۆ كردون و له زیندانه‌كان ئازادمان كردون ."\nسه‌رپه‌رشتیاری گشتی فیدراسیۆنی په‌نابه‌رانی هه‌رێمی كوردستان ئه‌وه‌شی وت" به‌داخه‌وه له‌لایه‌ن توركیاوه چه‌نده‌ها هاوڵاتی عیراقی و كوردی دیپۆرتی سوریا كراونه‌ته‌وه دیاره ئه‌وه‌ش به‌هۆی ئه‌وه‌ی خۆیان وته‌ی هه‌ڵه‌یان داوه له‌توركیا، كه گوایه خه‌ڵكی سوریان بۆ ئه‌وه‌ی نه‌گه‌ڕێنرێنه‌وه هه‌رچه‌نده دوای ڕێكه‌وتنه‌كه‌ی توركیا ئه‌وانیش ده‌گه‌رێنرێنه‌وه."\nئاری جه‌لال سه‌رپه‌رشتیاری گشتی په‌نابه‌ران وتیشی" ئه‌وانه‌ی پێشتر سه‌رجه‌میان به‌هه‌وڵی ئێمه گه‌ڕێنراونه‌ته‌وه به‌ڵام به‌داخه‌وه له‌چه‌ند ڕۆژی ڕابردوودا هه‌شت هاوڵاتی كوردی كه‌خه‌ڵكی شاری سلێمانین و ویستویانه له‌توركیاوه بچنه ئه‌وروپا له‌لایه‌ن توركیاوه ڕاده‌ستی به‌ره‌ی نوسره كراون و تا ئێستاش ئازادنه‌كراون."\nهه‌روه‌ها وتی" ئێمه له‌هه‌وڵی به‌رده‌وامداین بۆ دیاریكردنی چاره‌نوسیان و ئازادكردنیایداین به‌ڵام تا ئێستا به‌داخه‌وه ئه‌نجامی نه‌بووه و ده‌ڵێن له‌ژێر لێكۆڵینه‌وه‌ن."\nئاری جه‌لال ڕه‌خنه‌ی له حكومه‌تی هه‌رێم و عیراق گرت كه‌هیچ هه‌ڵوێستیان له‌سه‌ر ڕاده‌ستكردنی ئه‌و هاوڵاتیانه له‌لایه‌ن توركیاوه به‌به‌ره‌ی نوسره نه‌بووه و ده‌ڵێت" به‌داخه‌وه تا ئێستا نه‌حوكمه‌تی عیراق نه حكومه‌تی هه‌رێم هیچ هه‌ڵوێستیان نه‌بووه ته‌نانه‌ت به‌یاننامه‌یه‌كیشیان ده‌رنه‌كردووه له‌پێشوتریشدا هیچ هه‌ڵوێستێكیان نه‌بووه ."\nده‌قی گفتوگۆكه‌ی ژیار محه‌مه‌د له‌به‌شی كوردی ده‌نگی ئه‌مریكا له‌گه‌ڵ ئاری جه‌لال


فیتنه‌ی سیاسی له هه‌رێم دیارده‌یه‌كی مه‌ترسیداره … ڕه‌سوڵ بۆسكێنی – Dengekan\nbyRasul Boskeni\tApril 17, 2020\tGeneral, Opinion\nهه‌موومان له‌بیرمانه لە کاتی ڕێفراندۆم نه لایه‌نگرانی پارتی و خه‌ڵكانی هه‌رێم هێنده‌ی ئه‌و پیاوه دڵگه‌رم بوون، له‌سه‌رخستنی ڕیفراندۆم و نه له كاتی هێرشه‌كانی سوپای عیراق بۆ ناوچه ڕزگاركراوه‌كان و كه‌ركوك له ١٦ی ئۆکتۆبەردا جه‌ماوه‌ر و هێزه شه‌ڕكه‌ره‌كانی عیراق هێنده كارا و دڵخۆش بوون، له دنەدانی كادر و لایه‌نگرانی هه‌ردوو حزب به‌ئاراسته‌ی هەڵگیرسانی شەڕی ناوخۆ ژه‌هری ده‌ڕشت . دواجاریش بەسوودوەرگرتن لە هەڵهاتنی زیندانیەکانی سەقز، مسته‌فا سه‌لمیی كرده بیانوو هاته‌وه ناو گۆڕه‌پانه‌كه و دۆخی هه‌رێمی وروژاند، له‌كاتێكدا هیچ له‌لایه‌نێك له حزبه‌كانی ڕۆژهه‌ڵاتی كوردستان نه‌یانگرته‌خۆ و ڕاشیان گه‌یاند له‌كاتی هه‌ڵاتنی زیندانیه‌كان ناوبراو له شاری بانه گیراوه‌ته‌وه، كه‌چی ئه‌و پیاوه دووباره كه‌وته وروژاندنی لایه‌نه‌كان دژی یه‌كتر، بێباك له ئه‌نجامی ئه‌م فیته‌نه‌كاریی وئاژوه‌گێڕیه چی ڕوو ده‌دا و كاردانه‌وه‌كانی چی ده‌بێ.\nPrevious گرنگی سینەما لەسەردەمی کرۆنا ومرۆڤ بەگشتی … دانا محمد عبدوڵا\nNext خوێندنەوەیەک بۆ ڕۆمانی دەریاس و لاشەکان … هۆشیار جەمال


👁 ئەم بابەتە 11,974 جار بینراوە\n- هۆزانەوان عەبدوڵڵا پەشێو دەستی کرد بە هەڵبەست نو [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 96% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:19:23\n👁 ئەم بابەتە 13,094 جار بینراوە\n📅 1968 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n👁 ئەم بابەتە 10,033 جار بینراوە\n- کۆتایی ئەمساڵ یان سەرەتای ساڵی داهاتوو: هۆزانەوا [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:19:23\n👁 ئەم بابەتە 14,924 جار بینراوە\n- نووسینی یەکەم وانە بۆ منداڵان لەلایەن هۆزانەوان [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 94% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:19:23\n📅 1980 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n👁 ئەم بابەتە 11,374 جار بینراوە\n- بڵاوکردنەوەی دیوانە هەڵبەستی شەو نییە خەوتان پێو [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:19:23\n📅 20-03-1972 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n👁 ئەم بابەتە 16,807 جار بینراوە\n- هۆزانەوان عەبدوڵڵا پەشێو لە میهرەجانی هەڵبەستی ک [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 76% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:19:23


كەشناسی: ئەمڕۆ بەفر لە زۆرینەی شار و شارۆچكەكان دەبارێت – تۆڕی میدیایی خەڵک\nكەشناسی: ئەمڕۆ بەفر لە زۆرینەی شار و شارۆچكەكان دەبارێت\n2020/01/24 - 4:59 PM\nبەڕێوەبەرایەتی كەشناسی و بومەلەرزەزانی هەرێمی كوردستان رایگەیاند ئەمڕۆ هەینی بەفر لە زۆرینەی شار و شارۆچكەكان دەبارێت.\nكەشناسی لە راگەیەندراوێكدا رونیكردەوە ئەمڕۆ بەفر لە زۆرینەی شار و شارۆچكەكان و سەنتەری پارێزگاكانی سلێمانی و دهۆك دەبارێت.\nراشیگەیاند پلەكانی گەرما زۆر نزم دەبنەوە.\nداواش لە هاووڵاتیان كراوە بۆ گەشتوگوزار ڕوو لە ناوچە شاخاوی و كوێستانییەكان نەكەن.\nلەبەرەبەیانی ئەمڕۆ هەینییەوە لە زۆرینەی ناوچەكان بەفر دەبارێت و چاوەڕێدەكرێت ئەمشەو شەپۆلەكە توندتر بێت.\nسەرۆكی هەرێم و سكرتێری نەتەوەیەكگرتووەكان كۆبوونەوە


بۆچی “فەرهاد پیرباڵ” تان گرت؟ بۆچی “ماڵی وەفایی” تان سوتاند؟ … نیهاد جامی – Dengekan\nbyNehad Jami\tJuly 18, 2019\tGeneral, Opinion, Slider\nوەفایی ماڵەکەی ئەسووتا\nفەرهاد کتێبی ئەسوتاند\nهاوڕێکانم بەدەم سووتانی کتێبەوە\nوێنەی پیری خۆیان دائەنا\nماوەیەک بەهۆی نووسینەوە سەرقاڵ بووم ئاگام لەفەیس بووک نەمابوو، سەرلەنوێ هەواڵی سوتاندنی کتێب ڕاچەنینێکی سەیری تیا خوڵقاندم، بەپەلە هاتم تا ببینم جارێ هەواڵەکە چیە، کێشەی ئێمە ئەوەیە هێشتا لەئاستی هەواڵدا زانیاریمان نیە، دەکەوینە تۆمەت بەخشینەوە، بەشێکی زۆری ئەو نووسینانە خۆیان لەنێوان “دۆست” و “دوژمن”، ستایش و سەرزەنشت کردن، لایەنگیری هەر یەک لەو دوو مرۆڤە.\nرامانێکی باشترمان پێویستە، تا لەئاستی کاری وادا نیگەران بین نەک دۆست، نائومێد بین نەک دوژمن، واز لە هێمنی ولەسەرخۆیی سۆرانی ماڵی وەفایی بێنین، تا ستایشی جوانی ئەو کوڕە نەکەین کە هاوڕێ و خۆشەویستی هەموومانە، با بەهۆی ڕەفتارەکانی ئەم دواییەی د. فەرهاد پیرباڵ نەکەوینە سەرزەنشت کردنی، ئەو دنیایەک بوێرو جوانی لەئەدەبیات بەخوێنەر بەخشیووە، لەدەرەوەی ئەو دوو وێنەیە، دەبێت ڕووداوەکە بخوێنینەوە، ئەوەی ماڵی وەفایی دەسووتێنێت، فەرهاد پیرباڵ دەستگیر دەکات، ئەو ئاکاری دەسەڵاتەی دەزانێت چۆن دژی کتێب و نوسەرەکان ڕەفتار بکات، بەهێمنی دەچێتە نێو ئەو پەیوەندیە، تا هەندێکمان بڵێین ئەوە گەڕانەوەی مافی نووسەرە، بۆیە ماڵی کتێب دەسووتێت، هەندێکیش دڵخۆش بین، چونکە نوسەرێکی شێت دەستگیر کراوە.\nروانین لەو دوو پۆرترێتە لەڕاستیدا نیگاکردنە لەوێنە ڕاستەقینەکەی ئەو دیو پۆرترێتی دەسەڵات، ئەوە گومان کردنە لەو دوو پۆرترێتە.. ماڵی سوتاو و نوسەری دەستگیر کراو، لەپشت تاوانبار و بێتاوان، گوناهبارێک هەیە پۆلینکاری دەبەخشێت، یەکێکیان ماڵ سووتاو ئەویتریشیان ماڵ سوتێنەرە، من ناچارم بۆ قسەکردن لەو بابەتە ماندووتان بکەم، سنوری ئاستی هەواڵی و پۆستی فەیسبوکی ببەزێنم و لەسەر چەند ئاستێکی ئەو ڕووداوە بووەستم، دەشێت ئەوە زۆرینەی هاوڕێکانی نێو ئەو تۆڕە کۆمەڵایەتیە بێزار بکات، چونکە ڕەنگە بیانەوێت منیش وەک ئەوان بەدێرێک بۆچونی خۆم بخەمە ڕوو، بەڵام هەرزوو ئەو چاوەڕوانیە دەمرێت، تەنیا ئەوانە دەتوانن لەگەڵم بەردەوام بن، کە توانای گومانیان هەیە لەئاستی یەکەم کە ئاستە هەواڵیەکەیە، لەو دوو پۆرترێتە کە تەواوی تویت و پۆستی لاپەرەکانی داگرتووە، دەمەوێت گومان بکەم، گومانێک هەر لەسەرەتاوە باسم لەوە کرد کەبۆچی هەلساون بەکارێکی دوو لایەنە نوسەرێکتان دەستگیر کرد و ماڵێک لە کتێبتان سووتاندووە.\nفەرهاد پیرباڵ ئەو نووسەرە سریالیە کوردیەی هەر لەسەرەتاوە وێنەیەک پێک دێنێت کە پێکهاتێکە لەدادایزم و سوریالیزم، کۆمەکی بەشێک لەشێوەکاران دەکات بۆ کردنەوەی پیشانگاکان و تەنانەت دامەزراندنی دەستەی تەم بەجۆرێک لەجۆرەکان جۆرێک بوو لەکاریگەری ئەو، سەرباری ئەوەی وێنەی ڕوونی خۆی لەڕێگەی شیعر و چیرۆک لەلایەک و دەرکردنی گۆڤاری وێران لەلایەکیتر سەرەتای خستنە ڕووی دنیای ئەوە وەک نووسەرێک، ئەگەرچی ئەو بەر لەو وێنەیە وەک نووسەرێک لەئەوروپا دەردەکەوێت، هەروەها چەند تێکستێکی شانۆییش دەنووسێت، بەواتای ئەو دەیەوێت گەشە بەو وێنەیە بدات کە بڕوای پێیەتی، ئەگەرچی من وەک خۆم ئارەزووی جۆری نووسینی ئەو نەکەم، دەشێت ئەوە پەیوەست بێت بەچێژی ئەدەبیەوە، بەڵام ناکرێت گرنگی ئەو وەک نووسەرێک فەرامۆش بکەم، ئەو وێنەیە لەهەر ئاستێکدا بێت دەپەڕێتەوە ناو جۆرە پەیوەندیەک.\nدیارە حزب لەدنیای ئێمەدا دەستی بەسەر زۆر شتدا گرت، ئەو مەترسیەی هەمیشە ئاماژەم بۆی کردووە کە دەبێت بترسین، بەئاگا بین دەست بۆ سەر گەنجینیەی خەیاڵ و بیرکردنەوەماندا نەگیرێت، حزب بۆ ئەوەی هونەر بێ بەها بکات کۆمەکی فەرهادی کرد تا پیشانگا بکاتەوە و خۆی بە هونەرمەندێکی داهێنەر ناو ببات، ئەوە سەرەتای ئەو مەترسیە بوو پێشتر لەڕێی وتارێکەوە ئاماژەم بۆی کردووە، ئەو ترسە پەیوەستە بۆ بێبەهاکردنی هونەر لەلایان حزبی کوردیەوە، تا پێمان بڵێت ئەوەی تۆ بە گرنگی دەزانیت من لەساتەوەختێکدا کێم بووێت دەیکەم بەهونەرمەند و بەسەر تۆش دەیسەپێنم، ئەو وێنەیە گەشە پێ دەدات تا سەرەنجام ئەو نووسەرە لەدنیای خۆیەوە لە نووسەرێکی سریالیەوە دەگۆڕدرێت بۆ مرۆڤێکی سریالی، ئەو پەڕینەوەیە ستراتیژێکی دەسەڵاتە لەبەرامبەر مەعریفەدا، ڕێک هەر ئەوەی مەبەستە دەسەڵات، مەعریفە بگۆڕێت بۆ ئاستی کارەکتەر، تا سەرەنجام لە هونەرێکەوە بپەڕێتەوە بۆ کارەکتەرێک، کە ئەو وێنە سریالی بوونە ناوزەد بکات بەشێت، ڕێک ئەوە ئەخلاقی دەسەڵاتە لەبەردەم مەعریفە، بۆیە لەو ساتەدا دەستبەرداری کۆمەکە ئایدیۆلۆژیەکەی نابێت، تا هەموو پاڵپشتێکی بۆ دەخاتە ڕوو.\nبەوەی ئەو مادام خاوەن مەعریفەیە دەبێت ڕۆشنبیر لەوێنەی ئەودا بەرجەستە بێت، ڕاستیەکەی دەسەڵات دەیەوێت ڕۆشنبیر کە خاوەنی مەعریفەیە لەوێنەی شێتێک بۆ کۆمەڵگا بەرجەستە بکات، لێرەدا دەپرسین: دەسەڵات عاقڵە؟ عەقڵ لەلای دەسەڵاتە؟ ئەی ئەو عاقڵانە هەمیشە لەناو خۆیان شەر لەسەر سامان و ژن و میرات ناکەن؟ ئەو پرسیارانە بۆ دەسەڵات دەگۆڕم بە پرسیارێکیتر: ئێوەی عاقڵ شێت نین؟\nقسەکردن لەپەیوەندی نێوان عەقڵ و شێتی وەستانە لەبەردەم گومان لەکۆی بیرکردنەوە وێرانکاریەکانی دەسەڵات بۆ کۆمەڵگا، دەسەڵاتێک سەرەنجام کۆمەکی نوسەرێک دەکات تاوەکو کتێبخانەیەک بسووتێنێت، گەر دەپرسین باشە ئەوە یەکێک لەنووسەرە ناودارەکانی ئێمەتان شێت کرد.. ئەوەی ویستان بۆ شکاندنی وێنەی ڕۆشنبیر کردتان، ئەی بۆ ماڵی وەفاییتان سووتاند؟\nلەڕاستیدا کێشەکە لەوێدا نیە، ئاخۆ سۆرانی ماڵی وەفایی پاداشتی کتێبەکانی داوە بە فەرهاد یان نا، بەڵکو کێشەکە لەوێدایە ئەو دەسەڵاتەی وێنەی ڕۆشنبیر بۆ کۆمەڵگا وەک شێت بەرجەستە دەکات، دەسەڵاتێکە خاوەنی مەعریفەی تۆقێنەرانەیە، بۆیە دەزانێت کتێب و کتێبخانەکان دوژمنی سەرسەختی ئەون، دەبێت تەواوی کتێبخانەکان بسووتێن تا تەمەنی ئەو درێژ بێت، لێرەوە هەموو ئەوانەی باس لەکارێکی باش دەکەن کە کتێبەکان بسووتێن، لەڕاستیدا بەئاگایی یا بە نائاگایی بەشداری لەپلانێکی داڕێژراوی دەسەڵات دەکەن، تۆ گەر پێت وایە کتێب دوژمنتە، دڵت بە سووتانی کتێبخانەکان خۆشە دەی خۆ هەر درێژکراوەی عەقڵیەتی ئایدیۆلۆژی ئەو دەسەڵاتەیت.\nلێرەوە ڕوانینی من بۆ ئەو رووداوە زادەی تێگەیشتنە لەپەیوەندیەک کە ئەمڕۆ نیە خوازیارن ماڵی وەفایی دابخەن، بەبەڵگەی ئەوەی چەند ساڵێکە بەناوی وەرگرتنەوەی شوێنەکە دەیانەوێت لێیانی وەربگرنەوەو بیکەن بە کافتریای نێرگەلە کێشان، بۆ ئەوەی گەنجان نەخوێننەوەو سەرگەرمی کافتریاو نێرگەلە و کچە عەرەب بن، چونکە تا ئەو وێنەیە هەبێت تەمەنی دەسەڵات درێژتر دەبێت، ئەوە کتێبە نائومێدمان دەکات، وا دەکات بە ئومێدە ساختەکانی دەسەڵات فریوو نەخۆین، ئەودیوو بە ڕوناکی نەبینین، بەڵکو بزانین لەودیوو تاریکی هەیە، ئەوە کتێبە ئومێدەکان دەخاتە ناو گومانەوە، بۆیە دەسەڵات کاری بەوەیە کتێبخانەکان بسووتێنێت، سەرەنجام نووسەرەکانیش بەتۆمەتی سووتاندن دەستگیر بکات، تاوەکو بلێت “ئەها خۆیان لەگەڵ خۆیان ڕێک ناکەون.. من چیبکەم، خۆ دەبێت یاسا پەیڕەو بکەم”\nئەو دەنگە گاڵتە جاریەی دەسەڵات، هیچ نیە جگە لەبێبەهاکردنی مەعریفە لەعەقڵی خۆیدا، بەڵام هەمیشەش لەو ترسە دەژیێت، مەعریفە بێتە دەنگ و وێنە ڕاستەقینەکەی توندوتیژی و فاشیانەی دەسەلات بخاتە ڕوو، وەک ئەو ساتەی لەشانۆنامەی هاملێت، لەنیوەشەودا پاسەوانێک کاتێک تارمایی پاشای کوژراو دەردەکەوێت دەڵێت “بیدوێنە ئەی هۆراشیۆ”\nئەوە کتێبە وامان لێدەکات لەنیوە شەوێکی تاریکی دەسەڵات، لەبەردەم ئەو هەموو مەعریفەیەدا، گومان بکەین و بەخۆمان بڵێین با ڕۆحی کتێبەکان بدوێنین، بۆیە ئێستا ئەو ساتەیە دەبینە هۆڕاشیۆ و ئاگری کتێبەکانی ماڵی وەفایی و فەرهادی ناو زیندان دەدوێنین، کە دوو نمونەی مەعریفەی کوژراوی ئێمەن بەدەستی دەسەڵاتی کوردیەوە.\nPrevious ئەمەریكا و عێراق و دادگای تاوانی نێودەوڵەتی ICC…. عەلی مەحموود محەمەد\nNext گورگ و بەرخە سپی … گۆڕینی : محەمەد بەرزی\nئیزدی کۆمەڵگەیەکی تایبەتی ئێتنین و پێویستە هەرێمی تایبەت بە خۆیان هەبێت\nدواتاریكی … سه‌باح ڕه‌نجده‌ر\nخواستی نه‌ته‌وایه‌تی و ویستی ئۆلیگارشی به‌شی پێنجه‌م / هه‌شت به‌ش … نەجمەدین فارس حەسەن\nگەردوون لە ڕوانگەی باوەڕدار و بێباوەڕانەوە …. بیانوو و بەڵگە … ئەردەڵان قەرەبای\nدژ.. فەرەیدوون سامان


تاتڵیسێس پڕۆژەیەكی گەشتیاری لە باكوری كوردستان جێبەجێ دەكات\nئیبراهیم تاتڵیسێس، هونەرمەندی دەنگبێژی توركیا رایگەیاند لە شاری ئورفا كە شوێنێ لە دایك بونیەتی چەند پڕۆژەیەكی گەشتیاری ئەنجام دەدات و ئەو ئەشكەوتەی تیایدا لە دایك بووە دەیكاتە مۆزەخانە.\nئیبراهیم تاتڵیسێس، هونەرمەندی دەنگبێژی توركیا، لەگەڵ هەریەك لە زەینەل عابیدین بەیازگول، سەرۆكی گەورە شارەوانیی ئورفا، مەهمەت جانپۆڵات، سەرۆكی شارەوانیی خەلیلییە و مەهمەت كوش، سەرۆكی شارەوانیی ئەیوبییە، كۆبویەوە و كۆنگرەیەكی رۆژنامەوانیی هاوبەشیان سازدا.\nئەو هونەرمەندە رایگەیاند: دەمەوێت مرۆڤەكان ئەو ئەشكەوتە ببینن كە تیایدا لەدایكبووم و گەورەبووم، چونكە نایزانن. كاتێك بەفر و باران دەباری، دایكم بەڕەكەی ژێرمانی دەدا بە دەرگاكەدا. بۆچی؟ تا ئاو و بەفر و سەرما نەیەتەژوورەوە. منداڵی خێزانێكی هەژاربووم. شانازی دەكەم كە لە ئەشكەوتدا لەدایكبووم.\nناوبراو وتیشی: دواتر رۆیشتین رووداوێك هات و ئێمەی دۆزییەوە با ئەوەش ببێت ئێستا سێ كەشتیم هەیە. سێ ڤێلا و دوو فڕۆكەم هەیە".\nتاتڵیسێس ئاماژەی بەوەدا كە لە ئورفا میوانخانەیەكی گەورە دروستدەكات و سەرۆكی شارەوانیش رایگەیاند كە ئەو شوێنەی ئەو هونەرمەندەی تیادا لە دایك بوە ئەشكەوتێكە. ئێستاش ئەو ئەشكەوتە دەكەینە مۆزەخانە. دەمانەوێت مرۆڤەكان ببینن كەسێكی هێندە بەناوبانگ لەكوێ لەدایكبووە. هیچ كەس باوەڕی نەدەكرد كەسێك بەو ژیانە راقییەوە لە ئەشكەوتدا لەدایكبووە.\n1513 جار بینراوە\nبومەلەرزەیەكی تر لە باكوری كوردستانیدایەوە\nهەشت هونەرمەند دەستگیر كران\nدادگای ئەوروپا بڕیاری ئازادكردنی دەمیرتاشی دواخست


ئەم کاروانە بەردەوام و ئەم شەمەندفەرەی گۆڕان بەردەوامە لە ڕۆشتن ، گۆڕان وەک هێزێکی نوێ کە دروست بوە ئەرک و بەرپرسیاریەتی زۆر لەوە گەورەترە کە بخزێنرێتە ناو بازنەی دژایەتی هێزێک یان حیزبێک یان کەسایەتیەکی سیاسی و زۆر لەوەش گەورەترە کە تەعبیر بێت لە بۆچونی کەسێک.\nگۆڕان لەسەردەستی بیرمەندێکی مێژووی بۆ ئەوە دروست بوە کە دەستکاری خەلەلەکانی کۆی سیستەمی حکومڕانی بکات بە پێ ی گۆڕانی قۆناغەکان ، گۆڕان بۆ ئەوە دروست بوە کە بە سیاسەتێکی نەرم بتوانێت دەستکاری نەخشەی حکومڕانی و سیاسی باشور بکات و ئەو نەخۆشیانەی لە جەستەی ئەم حکومڕانیەدا هەیە چارەسەری بکات و ئەم جەستەیە وەک جەستەیەکی تەندروست ئامادە بکات بۆ گۆڕانەکان و بتوانێت بەردەوامی بە ژیان بدات پێش ئەوەی بمرێت ، مردنی ئەم حکومڕانیە کۆمردنە.\nگۆڕان پڕۆژەیەکی گەورەیە ناکرێت بچوک بکرێتەوە بۆ چەند پرسێکی کەسی بچوک ، گۆڕان سیاسەت دەکات بە پێ ی ئامانجەکانی دەیەوێت بە پلەبەندی و نەفەسێکی درێژ و هەست کردن بەبەرپرسیاریەتی ڕەسمی حکومداریەکی دروست بکات ، گۆڕان ستراتیژ وئامانجی هەیە نە دژی هیچ حیزبێک و نە دژی هیچ هێزێک و نە دۆستی و نە دوژمنی تاسەری هیچ لایەنێک نیە ، بەڵکو لە ماڵی کوردیدا دەیەوێت ڕیفۆرم بکات ، بۆ ئەم مەبەستە ململانێیەکی نەرمی سیاسی دەکات و کێ نزیک بێت لە ئامانجەکانیەوە هاوڕا و هاوپەیمانی دەبێت و بۆ ئەم مەبەستەش وێستگەیەکی جێگر نیە ، بەڵکو لە کویا دژایەتی و ململانێ ی ئامانجەکانی کرا لەو وێسگەیەدا هەڵوێستی دەبێت و بەردەوام دەرگای هاوپەیمانێتی و دۆستایەتی بۆ هێزەکانی ناو ماڵی کوردی دەرەوەی ناو ماڵی کوردی کراوەیە و کێ لەگەڵ ئامانجەکانیدا هاتەوە دۆستی گۆڕانە ئەوەشی دژی بێت ململانێیەکی سیاسی نەرمی بێ خوێنی دەکات .\nگۆڕان هەر لەسەرتای دروست بونیەوە حەوزەیەک بوە بۆ ڕای جیاواز و بۆچۆنی جیاواز و یەکێتی ناوەکی لە سیاسەتی گشتیدا پەیڕە و کردوە و خۆی بچوک نەکردوەتەوە بۆ چەند ململانێیەکی بچوکی حیزبی و ڕقی شەخشی ، گۆڕان خاوەنی پڕۆژە و بیری سەرکردەیەکە بەردەوام دەیەوێت بە چونە ناو دەستەڵات دەستکاری نەخشەی حکومڕانی بکات لە بەرژەوەندی گشتی و حکومڕانیەکی دروست ، ئەگەر چی حکومڕانی نەخۆشە بە کۆمەڵێک نەخۆشی کوشندە ، بەڵام دوا جار گۆران دەیەوێت لەمسی ئەم حکومداریە بکات و چارەسەری بکات نەک لە دورەوە سەیرکەر بێت ، گۆران بۆ چاکسازی باجی زۆری داوە و بێ کەمکوڕیش نەبوە .\nهەمو ئەو کەسانەی کە گۆڕان ناردونیەتیە پۆستەکانی حکومداریەوە ، جگە لە فاوڵی بچوک هیچیان نەبوەنەتە خاوەنی سەفقەی دزی گەورە و نەبونەتە خاوەن بۆری نەوت و هیچ موڵکێکی گشتی گەورەیان داگیر نەکردوە ، ئەگەر چی خەلەلی بچوک و سەرپێجی بچوک کراوە ، لە مدیر ناحیەیەکی گۆڕانەوە بۆ وەزیرێکمان نەبونەتە جێبەجێکاری پلانەکانی ئەنقەرە یان تاران و نەبونەتە خاونی سەفەقاتی پارەی نەوت و بۆری نوت و پاڵاوتگەی نەوت ، بە پێچەوانەوە بۆ چاکسازی ڕوبەڕوی دەرکردن و دنیایەک هەڕەشە بونەتەوە ، هەمو ئەو کەسانەی کە گۆڕان ناردونیەتیە ناو پۆستی حکومڕانیەوە جگە لە فاوڵی بچوک نەبونەتە بەشێک لەو گەندەڵیە گەورەیەی کە هەیە ، لە کاتی فاوڵ کردنیشیاندا پیش لایەنەکانی تر ڕوبەڕوی ڕەخنەی ناوخۆی گۆڕان بونەتەوە ، کە ئەمەش نیشانەی زیندویەتی گۆڕانە .\nگۆڕان نەک نەبوەتە بەشێک لە ساختەکردن لە دەنگی هاوڵاتی بەڵکو ئامادە بوە لە پێناو ئازادی دەنگداندا باجی دروستکردنی دنیایەک سیناریوو بەگەڕ خستنی دنیایەک ماکینەی ئیعلامی دژی بدات ، بەڵام پەنای بۆ ساختەکردن لە دەنگی هاوڵاتی نەبردوە ئەگەر ئەو دەنگانە دژیشی بوبێت ، بە کۆی گشتیش گۆڕان ئیشی ئەوەیە هەمو هێزەکان بخاتە بەردەم بەرپرسیاریەتیەوە کار بۆ حکومڕانیەکی دروست بکرێت و هەمو ئاراستە جیهانی و ناوچەیی و عێراقی و ناوخۆیش بەو ئاراستە دەچێت کە هەمو هێزەکان بچەنەوە سەر پڕۆژەکانی گۆڕان و کاک نەوشیروان و کار لەسەر ڕیفۆرمی گشتی بکرێت بۆ خۆ ئامادەکردن بۆ قۆناغێکی نوێ و کۆتای هێنان بەو نەخۆشییەی حکومڕانی کوردی بەدەستیەوە دەناڵێنێت ، هێزکان بیانەوێ و نەیانەوێ دەبێت بۆ نەخۆشی حکومرانی ڕو بکەنە پڕۆژەکانی گۆڕان وەک دکتۆرێک بۆ چارەسەر ، کاک نەوشیروان کە دەڕوا بە جەستە دەڕوا بیر و پڕۆژەکانی بەردەوامیان هەیە ، ئەگەر چی فاوڵ و سەرپێجی بجوکیش هەبێت بەلام دوا جار زیندویەتی گۆڕان لە پڕۆژەکانیدایە و تا ئێستاش بە پێ ی سیاسەتی ڕۆژ و ئامانجەکانی هەڵەی ستراتیژی نەکردوە .\nگۆڕان حەوزەی ڕا جیاوازەکانە و جیاوزای بۆچون لە تاکتیک و داڕشتنی کاری جێبەجێکردن سروشتی بوە ، بەڵام لە ستراتیژدا نەگۆر بوە بەردەوامە لەسەری .


پایسكیلسواری كچانی نه‌ورۆز ده ساڵه پاڵه‌وانی عێراقن\nپێشمه‌رگه سپۆرت - هه‌رێز جه‌مال\nدوای ئەوەی توانی لە قۆناغی چوارەم و كۆتایی خولی پایسیكیلسواری یانەكانی عێراق لەسەر ئاستی تاک و تیپ پلەی یەکەم بەدەستبھێنێت، تیپی کچانی یانەکەمان نازناوی خولەکەی بردەوە.\nتیپه‌كه له ساڵی 2007 وه دامه‌زراوه‌و له‌و ساڵه‌وه 10 جار له رێگه‌ی كچه كورده‌كانی و به لێهاتووی سیروان سامی راهێنه‌ری دیاری پایسیكیلسواری توانیان كۆنترۆڵی نازناوه‌كانی عێراق بكه‌ن .\nیانه‌ی نه‌ورۆز كه ته‌نیا یانه‌ی شاری سلێمانیه چه‌ندین ساڵه گرنگی به‌م تیپه ده‌دات هه‌ر وای له یاریزانه‌كان كردووه هه‌میشه له پێشه‌نگی یانه‌كان و بن پشكی شێری هه‌ڵبژارده‌ی عێراقیش بۆ یارییه‌كه پێك ده‌هێنن .\nتیپی پایسیكیلسواری كچانی نه‌ورۆز به‌هۆی پێشه‌نگیان چه‌ندین ساڵه وه‌ك نوێنه‌ری عێراق به‌شدارن له پاڵه‌وانێتی یانه‌كانی عه‌ره‌ب و ئاسیاو خاوه‌نی چه‌ندین ده‌ستكه‌وتیشن بۆ هه‌ڵبژارده‌ی عێراق .\nراهێنه‌ره‌ی یانه‌كه ده‌لێت ، یانه‌ی نه‌ورۆز تاقانه یانه‌ی شاره كه خاوه‌نی تیپی پایسیكیلسواری كچانه له شاری سلێمانی كه ئه‌وه‌ش جێگه‌ی شانازییه‌كی زۆره، به‌ڵام گله‌ی له به‌رپرسانی خۆجێی شاره‌كه ده‌كات كه وه‌ك پێویست پاڵپشتی ئه‌م تیپه نه‌بوون له هه‌موو روویه‌كه‌وه ئه‌وه‌ش هه‌ندێك جار خه‌مساردی لای ئه‌وو یاریزانه‌كانی دروست كردووه بۆیه ده‌ڵێت تیپه‌كه‌مان شایسته‌ی پاڵپشتی و هاوكاری هه‌میشه‌یه تاوه‌كو رۆژ به رۆژ ئاستبان به‌ره‌و پێشتر بڕوات .\nپایسیكیلسواری نه‌ورۆز ساڵانه چه‌ندین یاریزانی تازه‌پێگه‌یشتوو لاوو سه‌رده‌خاته تیپی پێشكه‌وتوانه‌وه به رێگه‌یه‌كی زانستی و به ئاستێكی به‌رز كه ئه‌و یاریزانانه‌ش زوو به زوو له پاڵه‌وانێتییه‌كان جێگه ده‌ستی خۆیان ده‌رده‌خه‌ن .\nبریاریشه پایسیكیلسواری نه‌ورۆز بۆ وه‌رزی ئه‌مساڵ ببێته نوێنه‌ری عێراق له پاڵه‌وانێتی وڵاتانی عه‌ره‌ب و ئاسیا كه بریاره له وڵاتی تونس و هندستان به‌رێوه‌بچێت .\nئه‌م بابه‌ته 2437 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nیه‌كێتی باسكه‌ی عێراق چاره‌نوسی خولی نایابی یه‌كلا كرده‌وه\nسەڵاحەدین سیامەند: من زۆرباشم لەماڵەوە كەرەنتینە كراوم


سەربردەی ژیانم | Soran Karbasian, Kurdistan, Kurds, Republic og Kurdistan, Komari Kurdistan, Kurdish history, Mejuy Kurdistan u kurd\nبە مەبەستی ناساندنی ئەم پەرتووکە، تێکستێک لەسەر لاپەڕەی چاپەمەنی ئەرزان بڵاو بۆتەوە کە دەقەکەی لە ژێرەوە داندراوە.\n«سەربردەی ژیانم» هەڵگری بیرەوەرییە سیاسی و کۆمەڵایەتییه‌کانی ڕەسووڵی پێشنەمازە. ئەو نزیکەی نیو سەدە تێکه‌ڵاوی رووداوه‌کانی چەندین قۆناخی گرنگ لە مێژووی ڕۆژهەڵات و باشووری کوردستاندا بووه. هه‌روه‌ها لە سەردەمی ڕاگەیاندنی دەوڵەتی «جمهوری کوردستان» لە ساڵی ١٩٤٦دا لە ڕیزی ئەو مناڵە کوردانەدا بوو کە بۆ یەکەمجار هەلیان بۆ رەخسا هه‌تا بە زمانی دایکیی خۆیان بخوێنن. ڕەسووڵی پێشنەماز لە مناڵیدا چاوی بە سەرۆککۆماری کوردستان کەوتبوو. لە دواییدا کە بە مەبەستی خەبات بۆ ئازادیی نەتەوەکەی ڕووی لە باشووری وڵاتەکەی کرد، لە نزیکەوە بۆ ماوەیەک لای مستەفا بارزانی بوو. ئەو لە ڕیزی ئەو کەسانەدا بوو کە پاش ڕووخانی کۆماری کوردستان هەوڵی بووژاندنەوەی حیزبی دێمۆکراتی کوردستانیان دا. له پاش کۆتاییهاتن به ڕێبەریی ئەحمەد تۆفیق لە حیزبی دێمۆکراتی کوردستاندا و لە کۆنفرانسی سێهەمی ئەو حیزبەوە ده‌بێته ئه‌ندامی سەرکردایەتیی سیاسی حیزبی دێمۆکراتی کوردستانی (ئێران). لە کۆنگرەی چوارەمی ئەو حیزبەشدا کە پاش ساڵانێکی زۆر بە ئازادیی لە نێوخۆی ڕۆژهەڵاتی کوردستاندا گیرا، ئەو وەک بەرپرسێکی حیزبی دێمۆکراتی کوردستانی ئێران بۆ ماوه‌ی چه‌ندین ساڵ له چالاکییدا بوو. ناوبراو لە نزیکەوە لەگەڵ دوکتوور قاسملوو و باقی ئەندامانی سەرۆکایەتیی حدکا تێکەڵاوی زۆر پرسی جددی بوو و ئاگاداری زۆر وردەکاریی ڕووداوەکان بووە. لە پەنای ئەمانەشدا توانیوییەتی بە پێی توانا زۆر بەڵگەی بەنرخ لای خۆی بپارێزێت کە یارمەتیدەری متمانەداربوونی بیرەوەرییەکانییەتی.\nنووسینەوە و بەڵگەمەندکردنی کتێبەکەی ڕەسووڵی پێشنەماز سپێردرا بە نووسەر و لێکۆڵەری کورد سۆران کەرباسیان. سۆران کەرباسیان بۆ زۆرتر ڕوونکردنه‌وه‌ی ڕووداوە مێژووییەکانی ئەم پەرتووکە، جیا لەوەی کەڵکی لە ئارشێو و بەڵگەکانی خۆی وەرگرتووە، هەموو ئەو سەرچاوە تۆمارکراوانەشی لەبەرچاو گرتووە کە لەسەر مێژووی ئەو حیزبە بڵاو بوونەتەوە. ئەم پەرتووکە بەشێوەیەکی بەڵگەمەند هەڵگری زانیاریی لەسەر ڕووداوە گرنگەکانی مێژووی حیزبی دێمۆکراتی کوردستانە. هه‌روه‌ها لەمەڕ پرسگەلێکی گرنگی مێژوویی وەک بووژانەوەی حیزبی دێمۆکراتی کوردستان، گۆڕانی ئامانج و ستراتێژیی ئەو حیزبە و توناکرانی بەشێک لە خەباتکارانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان زانیاریی ورد و جێمتمانە بە خوێنەر ده‌درێت.\nئەو کەسانەی خوازیارن ئه‌و کتێبه‌یان وه‌ده‌ست بکەوێت، دەتوانن په‌یوه‌ندیی بکه‌ن به «کتاب ارزان».\nبەهۆی ئەوە کە ئەم پەرتووکە پێشتر بەچاپگەییشتبوو، کۆمەڵێک پرسیار دە زەینی هەندێک لە خوێنەرانی ئەم پێگەیە لەسەر داڕشتنەوەی سەرلەنوێی پەرتووکەکە و بەچاپگەیاندنەوەی ئاراستەی من کرا.\nتا ئێستا وەڵامی هەموو ئەو هێژایانە دراوە کە پێوەندییان گرتووە. دێرەدا بە دروستم زانی بەشێک لە ئەو کتێبە بڵاو بکەمەوە کە هەموو ڕوونکردنەوە پێویستەکانی تێدا ئەنجامدراوە. من پێشەکییەکم بۆ ئەم پەرتووکە نووسیبوو کە دەوێدا ئاماژەم بە کۆمەڵێک خاڵی گرنگ کردووە و لەسەر ئەو بڕوایەم ئەم پێشەکییە دەتوانێت سەبارەت بە ڕۆڵی من دە داڕشتنەوەی سەرلەنوێی کتێبەکە ڕوونکردنەوەی پێویست بەدەستەوە بدات. هەربۆیە لەژێرەوە پێڕست و پێشەکیی بە شێوەی پی‌دی‌ئێف دانراوە. بۆ ئەو بەڕێزانەی کە گەرەکیانە ئەم پێشەکییە بە شێوەی پی‌دی‌ئێف خەزن بکەن، دەتوانن کرتە لەسەر ئەم وێنەیەی ژێرەوە بکەن.


جەنگی ژمارەكان لە عێراقدا – Standard Kurd\nلەلایەن ستاندار Posted on ئاب 20, 2018 993 جار بینراوە 0 سەرنج\nماوەی چەند رۆژێكە هەردوو جەمسەری كوتلە سیاسیە نزیكەكانی ئەمریكاو ئێران لە عێراقدا ژمارەی گەورە بڵاو دەكەنەوە سەبارەت بە پێكهێنانی “گەورەترین كوتلەی پەرلەمانی” بۆ بەدەستهێنانی پۆستی سەرۆك وەزیرانی عێراق.\nسیاسەتمەداری عێراقی حەسەن عەلەوی پێی وایە ئەم دەنگۆیانە جەنگی سایكۆلۆژیە بە ژمارەكان وهیچ لایەكیان نەیانتوانیوە ژمارەی گەورە دەستبهێنن، ئەمەش بەمەبەستی روخانی ورەی كوتلەكانی بەرامبەر وبەتەنها مانەوە لە گۆرەپانی سیاسی عێراقیە.\nبڵاوکراوەی پێشووئەمریکا دوا هەڵوێستی خۆی لەسەر ئەنجامی هەڵبژاردنی پەرلەمانی عیراق ئاشکرا دەکات\nبڵاوکراوەی نوێتربێ باکی حکومەت تاکەی ؟


هاووڵاتییەکی تەمەن ٣٨ ساڵ لە سەقزدا کۆتایی بە ژیانی خۆی هێنا\n15:21 - 21 بانەمەڕ 2719\nئاژانسی کوردپا: هاووڵاتییەکی دیکەی کورد، خەڵکی یەکێک لە گەڕەکەکانی شاری سەقز، بە هۆی بێکاری، کۆتایی بە ژیانی خۆی هێنا.\nبەپێی ڕاپۆرتی گەیشتوو بە ئاژانسی هەواڵدەریی کوردپا، ڕۆژی هەینی، ٢٠ی بانەمەڕ، پیاوێکی تەمەن ٣٨ ساڵەی خەڵکی شاری سەقز، بە ناوی \_"حەسەن مەحموودی\_"، دانیشتووی گەڕەکی ١١ی گوڵانی ئەو شارە، کۆتایی بە ژیانی خۆی هێنا.\nسەرچاوەیەکی ئاگادار لەو بارەیەوە بە ئاژانسی کوردپای ڕاگەیاند: ئەو هاووڵاتییە کوردە، بە هۆی بێکاری و بەرزبوونەوەی کرێ خانوو، کۆتایی بە ژیانی خۆی هێناوە.\nئەو سەرچاوەیە هەروەها دەڵێت: ناوبراو خێزاندار و کرێنشین بووە.\nبە وتەی كۆمەڵناسان، چوونە سەرەوەی ڕێژەی خۆكوژی و پەرەسەندنی خەسارە كۆمەڵایەتییەكان، دیاردەیەكی چەند لایەنە و فرەهۆكارە و پێویستی بە توێژینەوە و تێڕوانینێكی ورد هەیە.\nهەژاری، دابەشكردنی نادادپەروەرانەی سامان، بێكاری، گۆڕانی بایەخەكان و جیاوازیی چینایەتی، لە هۆكارەكانی خۆكوژی لە ئێراندا دێنە هەژمار.\nچالاکێکی مەدەنیی کورد لە تاران بۆ جێبەجێ‌کردنی حوکمەکەی دەسبەسەر کرا\n19:10 - 11 جۆزەردان 2720