١ـ بەشدارکردنی دوو واتا یان زیاتر لە وشەیەکدا.\n٢ـ شاراوەیی واتایەک و دەرکەوتنی ئەویتریان، لەپێناو ئیحابەخشین و کاریگەری مەعنەوی و دەرونی.\nبەکارهێنای سیمبول و رەمز لە زانستی لاهوتدا مێژوویەکی دوورودرێژی هەیە، بۆیە ریشەی سیمبول فەلسەفی و لاهوتی بووە تا ئەدەبی. رەمزیش چەندین جۆری هەبووە(ئاینی، زانستی، زمانی، هونەری و هتد) هاوکات چەند خاسیەتێکی گشتی هەموویانی کۆکردۆتەوە:\n١ـ هەموو رەمزێک لەبری شتێکی ترە.\n٢ـ هەموو رەمزێک ئیشارەتی دوانەیی هەیە.\n٣ـ هەموو رەمزێک رەگەزی واقیع و خەیاڵی تێدایە.\n٤ـ هەموو رەمزێک خاوەن هێزێکە، یا خاوەن ئەرکێکی دوانەییە.\nلە زمانی کوردیدا جگە لە رەمز، هێما و نیشانە و جەڤەنگیش بەکاردەهێنرێت، بەڵام توێژەر بەچەند هۆکارێک رەمزی جێگیرکردووە. لای گۆتە درەوشانەوەی رەمز کاتێ روودەدات کە خود لەگەڵ بابەت تێکەڵدەبێ، یان پەیوەندی هونەرمەند بە سروشتەوە، کە گونجانێکی قوڵ لەنێوان یاساکانی ویژدان و سروشت دەهێنێتە دی. هەموو رەمزێک لە سێ رەگەزی (دال، مەدلول و دەلالەت) پێکدێت. دواتر توێژەر باسی پەیوەندی رەمز بە لێڵی و تەمومژی دەکات، هەربۆیە دەگوترێت هیچ شیعرێک نیە بڕێک رەمزی تێدا نەبێت. هەرچی رێبازی رەمزیشە لەگەڵ دێرینی بەکارهێنانی رەمزدا نوێیە، بەڵام پەردەیەکی تاریک مێژووەکەی داپۆشیوە، لەگەڵ ئەوەش توێژەر ئاوڕی لەو کەشەی سەرهەڵدانی رێبازەکە داوەتەوە و مانیفێستی شاعیری فرەنسی جان موریاس لە ١٨٨٦ وەک لەدایکبوونی ناونانی رێبازەکە ناودەبات، بەڵام هەوڵەکانی بۆ پێشتر دەگێڕێتەوە. هەرلەم تەوەرەدا باسی بنەما فەلسەفییەکانی رێبازی رەمزیەت دەکات کە لاهوت و فەلسەفەی ئایدیالیزم بنەمایەکی پتەوبوون، بە تایبەت فەلسەفەی ئەفلاتون و کانت کە هەردوکیان جیهانیان لەسەر بنەمای شاراوە و ئاشکرا دابەشکردوە. دواتر باسی کاریگەری رۆمانسیزم و سۆفیگەری بەسەر ئەم رێبازەوە دەکات، هەروەک باسی سایکۆلۆژییەتی رەمز بەتایبەت لای فرۆیدو یۆنگ دەکات. لە کۆتایی ئەم تەوەرەدا باسی نزیکی و هاوسێیەتی ئیشارەت، خوازە و ئەلیگۆری و هتد بە رەمزەوە دەکات، کە ئەمەش هانیدەدات باسی رەمز لە شیعری کلاسیک و هاوچەرخ بکات، کە توێژەر پێیوایە زۆر بابەتی رەوانبێژی لە شیعری کلاسیک بەکارهاتون دەچنە ناو رەمزەوە، بۆیە ئەمڕۆ لە شیعری هاوچەرخ ناوی رەمزیان لێدەنێین، لەبەرئەوە خوازە، خواستن و درکەو چەندین هونەری تری رەوانبێژی هەمان رۆڵی رەمزیان بینیوە، بەڵام رەمز لە هەموویان فراوانترە. ئەم باسە دەبێتە دەروازەی خستنەڕووی جیاوازی ئەم هونەرانە بە رەمز. لە تەوەری دووەمدا باسی رەنگدانەوەی رەمز لە شیعری هاوچەرخی کوردیدا دەکات، کە بارودۆخی کورد هاوکاری سەرهەڵدانی رەمز بووە، توێژەر دەڵێ رەمز تاقە دیاردەی هونەری بووە کە شاعیران بتوانن لەپەنایەوە ئەم بارە ئاڵۆزەی کورد دەرببڕن، سەرباری لایەنی ئیستاتیکی شیعر کە پێویستی بە رەمزە. لە حەفتاکان بەرەو سەر رەمز چڕتر بەکارهاتووە، بەڵام رێبازی رەمزی وەک ئەوروپا سەریهەڵنەداوە، دواتر باسی سەرهەڵدانی گروپ و بزوتنەوە ئەدەبیە هاوچەرخەکانی ١٩٧٠ تا ١٩٩١ دەکات، لەوانەش روانگە و گروپی پێشڕە..هەر لەم بەشەدا وێڕای هەڵسەنگاندنی ئەو نووسینانەی لەبارەی رەمز نووسراون، رەگەزە هونەرییەکانی شیعری هاوچەرخ نیشاندەدات، بۆ نمونە رەفیق سابیر دەنووسێت:\nئیستاکە جەستەی من درەختێکە\nچاوانم بەسەر چڵیەوە نیشتووە...\nدرەخت کە رەمزی جوانی و ژیانە، شاعیر جەستەی بە درەخت چواندوە و چاویشی بە چۆلەکە، کە بەهۆی فرمانی رابردوی تەواو(نیشتووە) چڵ بۆتە خواستنێک بۆ (سەر)، واتە چڵی درەخت بەرامبەر سەری مرۆڤ، ئەمەش گۆڕانی جەستە پەیوەست بە مرۆڤی پڕ جوڵە بە نەجوڵاوی درەخت دەگەیەنێت. هەر لەم بەشەدا ئاوڕ لە زمانی شیعری هاوچەرخ و هەندێک دیاردەی تری هونەری وەک دوبارەکردنەوە و لادان دەداتەوە.\nبەشی دووەم، لەم بەشەدا جۆرەکانی رەمز بە نمونەی شیعری شاعیرانەوە دەخاتەڕوو، جۆرەکانیش:\n١ـ رەمزی ئەفسانەیی: هاتنی رەمزو ئەفسانە پێکەوە، واتە وەرگرتنی ئەفسانە وەک قاڵبێکی رەمزی، کە هێزی ئەفسانە لە رەمزدا پەخشدەبێت. بەکارهێنانی ئەفسانە وەک رەمزێک لەلایەن شاعیرانی هاوچەرخەوە زیاتر لە هۆکارێکی هەیە، کە خودی و بابەتین، لەلایەک واقیعی نەتەوەیی و لایەنەکانی کۆمەڵ دەردەبڕن، هاوکات خودی شاعیر و دەرونی دەردەبڕن. سیزیف، گلگامێش، سپارتاکۆس..هتد نمونەی ئەو ئەفسانانەن کە رەنگدانەوەیان لە شیعری شاعیراندا هەبووە، بەڵام دیارترینیان (سیزیف)ە، کە زۆر بە چڕی لە وێنەگەلی جیاوازدا بەکارهاتووە، موحسین ئاوارە دەنووسێ:\nئەترسم تا بەیانی سەرکەوین و شۆڕبینەوە\nبە ئارەقی سیزیف بنوسرێن و\nکەروێشکی سەراب بخوێنینەوە.\nیان شێرکۆ دەنوسێ:\nلە کەیەوە تۆ "سیزیف"ی. ئەم جیهانەش\nلە کەیەوە تۆ"زۆربا"یت و بومەلەرزەش\n٢ـ رەمزی ئاینی: ئەم رەمزە یەکێکە لە رەمزە فراوانەکانی شیعری هاوچەرخ کە شاعیرانی هاوچەرخ لە بەکارهێنانیدا بە عەقڵیەتی ئاینی بیرناکەنەوە. رەمزی ئاینی لەوەی کە سروشت تێپەڕدەکات، هاوکات لەناخەوە کۆمەڵایەتیشە. سەرچاوەکانی رەمزی ئاینی لە شیعری هاوچەرخ بریتیە لە: ئاینە ئاسمانیەکان و کتێبەکانیان(قورئان، ئینجیل، تەورات) هەندێ رەمزی ئاینی کە پەیوەستە بە خودی ئاین و رابەرەکانیان، وەک زەردەشت و مانی، بوزا. پەیامبەر و گێڕانەوەی ژیان و موعجیزەکانیان، سروستە ئاینیەکان، رەمزە سۆفیگەرییەکان بە کەسایەتیەکانی وەک حەلاج و مەولانا، هاوکات شوێنە پیرۆزەکانی وەک مزگەوت و مەزار و دێرەکان، پاشان جادو نوشتە و دەستخوێندنەوە.. مەسیح لە شیعری هاوچەرخدا روبەرێکی گەلێک بەرینی داگیرکردوە، لەبەرئەوەی وەک رزگارکەری مرۆڤایەتی ناسراوە، ئەنوەر قادر دەنوسێ: تەمی چاوی هۆنراوەکان\nپڕشنگی سوور ئەتاسێنێ\nخۆشەویستی و پەیامی سپی عیسایە\nتەنانەت دڵی خاچەکان ئەگریێنێ یان دەنوسێ:\nکۆترە شینکی ئێسک سوکی ژانی مەسیح\nبە دەوری کەنیسەی دڵما خول ئەخوات و هەر ئەگمێنێ\nیان لەتیف هەڵمەت دێت دەرکردنی ئادەم لە بەهەشت دەبەستێتەوە بە مەسەلەی نەتەوایەتی:\nئەژیم لە پەرتووکێکی بێ ناوا\nپەرتووکێکی پڕ لە پرسیار\nنە من لاڵ نیم... نە من لاڵ نیم\nبەڵام کەس گوێ ناگرێ لە هاوار\nلەسەر سێوێ دیسان ئەدەن لە دار\nئادەم کە رەمزی تاکی کوردە و سێویش مافەکانێتی، کە مافی چارەنووسێکی رەوایە، بەڵام لاڵ ئاسا لە پەراوێزی چوارچێوەیەکە و داوای ناوێک دەکات تا ببێتە ناونیشانی چوارچێوە مێژووییەکە، بۆیە گرفتی سێوەکە بەردەوام لە هەڵکشانی سزادایە، کە لێرەدا بۆتە لە داردان، بەڵام جەخت لەسەر لاڵ نەبوون و هاوارکردن دەکاتەوە.\n٣ـ رەمزی مێژوویی: هەموو شاعیرێک سود لە مێژوو و رەگەزەکانی وەک رەمز وەردەگرێت، ئەمەش وادەکات خوێنەر لە شیعردا لایەنێکی دیکەی مێژوو ببینێت کە لە مێژوودا ونە. لەناو شاعیرانی هاوچەرخ سەرچاوەی رەمزە مێژووییەکان بریتین لە: مێژوو و رەچەڵەکی کورد، میدیا و میرنشینەکان. مێژووی نەتەوە هاوچەشنەکانی وەک کوردن لەوانە فەلەستین و ڤێتنام...مێژووی هاوچەرخ لە کارەساتە تراژیدییەکانی وەک ئەنفال و هەڵەبجە.. هاوکات کەسێتیە مێژووییەکانی وەک شێخ مەحمود و رووداوەکانی وەک قەڵای دمدم و دواجاریش بەعس و ڕژێمی داگیرکەر ..ئەمانە هەمووی دەبنە کەرەسەی شیعر وەک رەمزی مێژوویی. بۆ نمونە مەلای خەتێ یەکێکە لەو کارەکتەرانە، کە رەمزی ناپاکیە و شیعری هاوچەرخ زۆر بەکاریهێناوە. بۆ نمونە شێرکۆ بێکەس دەڵێ:\nخنکام لە دوکەڵی فەتوای ناو مێزەری\n"مەلای خەتێ" دا بوو خنکام\nسوتام لە گێژاوی گڕی دەمی ئەژدەهای حەوت سەری "مەلای خەتێ"دا بوو سوتام.\nشاعیر گڕی وشەکانی فەتوای مەلای بە گڕی ئەژدەهای حەوت سەر چواندوە.\n٤ـ رەمزی کەلەپووری: کەلەپوور کانگایەکی بەپیتی رەمزە، پەیوەندیەکی دیالێکتیکی لەنێوان کەلەپوور و بابەتی سەردەمیانە هەیە، چونکە رابردو بە ئیستاوە گرێدەدات. شاعیرانی هاوچەرخ زیاتر شیرین و فەرهاد، تێهەڵکێشی کۆپلە یان بابەتی فۆلکلۆر، هەروەها شێوازی هەبوو و نەبوو کە بەشێکە لە گێڕانەوەی حەکایەت بەکاردەهێنن.\n٥ـ رەنگ وەک رەمز: رەنگەکان رەمزن و بەناوهێنانیان هۆشی وەرگر ئاراستە دەکەن، رەنگی سپی نیشانەی ئاشتیە، بەڵام زۆرجار شاعیران بەپێی دۆخی دەرونی و لایەنی هونەری رەمزی رەنگەکان دەگۆڕن، بۆ نمونە ئەحمەد رێبوار دەنووسێ:\nکۆتری ڕەش....باڵی ئەبڕێ\n٦ـ ژمارە وەک رەمز: ژمارە لە ئەدەبدا رەمزئاسا رۆڵی هەبووە، بەڵام لە شیعری هاوچەرخ بەهۆی رووداوەکانەوە هەندێک ژمارە بوونەتە رەمزی دیار بۆ دەربڕینی ناخی شاعیر و دۆخی کورد، بۆنمونە\n٤ رەمزی چوارپارچەی کوردستانە، ٥٠٠٠ هەزار رەمزی شەهیدانی هەڵەبجەیە. لەتیف هەڵمەت دەنووسێ: زامەکانم کرد بە چوارپایەیەکی خەمبار\nئەبو جەهل فەرمانی‌دا\nدەریان کردم لە بۆتەی شار..\nچوارپایە رەمزی چوارپارچەی کوردستان و ئەبوجەهلیش رەمزی زۆرداری دەسەڵاتە. یان جەوهەر کرمانج دەنووسێ:\nپێنج هەزار دڵ\nدە هەزار چاوی خوماری و رەشی بێ کل\nسوپاسی عروبەوە شێلدران\nلێرەدا دیارە کە مەبەست لە هەڵەبجەیە، بۆیە ژمارە کاریگەری فراوانی لەسەر شاعیرانی هاوچەرخ هەبووە، لە کۆتاییدا توێژەر چەند ئەنجامێک دەخاتەڕوو، کە دیارترینیان ئەوەیە کە لای شاعیرانی حەفتاکان کۆمەڵە رەمزێک بیانی زیاتر باوبوون و دووبارە بوونەتەوە، کە دواتر بەرەو رەمزی خۆماڵی چوون. رەمزی ئاینی و ئەفسانەیی دوو جۆر رەمزی سەرەکین کە بەکارهاتوون. هۆکاری سەرەکی بەکارهێنانی رەمز تەنیا نەبوونی ئازادی نەبووە، رامیاری بووە؛ سڕینەوەی ناسنامەی کوردە بووە لە عیراق، جگە لە پارچە پارچەبوونی کورد. لە هەشتاکانیش تا ڕاپەڕین بەکارهێنانی رەمز بە جۆرە جیاوازەکانیەوە و بەپێی ئاستی رۆشنبیری شاعیران بەکارهاتووە، هاوکات پرسیار و دواندنی راستەوخۆ و سەرسوڕمان دەبینرێ، هەروەک لە هەشتاکاندا گۆڕانی (تاکدەنگی) بە (فرەدەنگی) کە لە خزمەتی رەمزەکاندا بووە، تێبینی دەکرێت. لە کلاسیکدا سنورو ئاراستەکان دیاریکراوە، بەڵام لە شیعری هاوچەرخ کۆکردنەوەی بیرو وێنە و دیاردەی جیاواز کارێکی زەحمەتە، هەروەک چەندین تەکنیکی جیاواز لەپاڵ رەمزدا بەکارهاتوون لەوانە خەون. کۆتا خاڵ ئەوەیە کە شاعیرانی کورد خاوەن فەلسەفەیەکی دیاریکراو نەبوون، هێندەی خاوەن دۆزێکی دیاریکراوی میللەتەکەیانن، بە سۆز و عەقڵەوە ئەم دۆزە دەخەنەڕوو، ژیانی شیعری کوردیش لەنێو ئەم دۆزەدا کە مانەوە و سڕینەوەی کوردە بە رەمزی جیاواز گوزارشتی لێکراوە.\nلینکی بابەتەکە لە سایتی رووداو\n185 جار خوێندراوه‌ته‌وه | Sunday, August 4, 2019


هه‌ژده‌مین گه‌شتی وه‌ڵات\nکاروان عارف – زستانی 2009\nدۆستانی ئازیز، نه‌ورۆزتان پیرۆز، گه‌شتی ئه‌مجاره، پڕ کار و ده‌ستکه‌وت، پڕ دیدار و ئومێد ....\nڕۆژی 2009.02.09 گه‌یشتمه‌وه پێته‌ختی وه‌ڵات، کاره‌کان له ڕانیه‌وه ده‌ستی پێکرد، دیدار له‌گه‌ڵ ده‌سه‌ڵاتدارانی ناوچه‌که بۆ فره‌وانکردنی سنووری پرۆژه‌کان مه‌به‌ستی سه‌ردانه‌که بوو، وه‌ک ده‌ستپێک دوو فێرگه‌ی نوێ له ناو ڕانیه له پۆلی 1 تا 4 کرانه‌وه.\nڕۆژی 2009.02.13 هه‌ر دوو مامۆستایان ڕۆناڵد و کاترنه له وه‌ڵاتی نۆروێژه‌وه بۆ ماوه‌ی ده ڕۆژ گه‌ڕانه‌وه کوردستان بۆ سازدانی خولی تایبه‌ت بۆ مامۆستایانی پرۆژه‌کانی کۆمه‌ک، زۆربه‌ی مامۆستایان له چوار شاری مه‌خموور، کۆیێ، ڕه‌واندوز و سه‌نگه‌سه‌ر به‌شداری خوله‌کانیان کرد. ئه‌م هه‌نگاوه ئه‌زموونێکی نوێ بوو، کاری زۆری به دوادا دێت.\nهه‌ر له‌م ماوه‌یه‌دا کاک که‌ریم مسته‌فا له نۆروێژه‌وه گه‌ڕایه‌وه وه‌ڵات و چه‌ندین خول و سێمیناری تایبه‌ت به فه‌لسه‌فه پرۆژه‌ی ((فه‌لسه‌فه بۆ منداڵان)) له ده‌ڤه‌ری جیاواز سازدا (بڕوانه ڕاپۆرتی ((گه‌شتێکی دوو هه‌فته‌یی بۆ کوردستان)) له سایتی www.p4ckurd.net دا)\nله تێکڕای گه‌شته‌که‌دا چه‌ندین دیدار له‌گه‌ڵ لایه‌نی په‌یوه‌ندیدار و به‌رپرس به پرۆسه‌ی فێرکاری و بڕیاردان ساز کران به مه‌به‌ستی ئاسانکاری و هاوئاهه‌نگی بۆ فره‌وانکردنی پرۆژه‌ی پۆلی هاوچه‌رخ له وه‌ڵاتدا. هه‌ر له‌م ماوه‌یه‌دا چه‌ندین دیداری ڕۆژنامه و به‌رنامه‌ی ته‌له‌ڤیزیۆن ده‌رباره‌ی کۆمه‌ک و کاره‌کانی ساز دران\nسه‌رله‌به‌ری باسه‌کان وه‌ک ده‌ڤه‌ر پۆلێن ده‌که‌م و ده‌یخه‌مه خزمه‌تتان،\nپشده‌ر، فێرگه‌ی ده‌لوکۆتر کرایه‌وه، هاوکات کار بۆ فره‌واندنی پرۆژه‌کان ده‌کرێت له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی کار کردن له‌م ده‌ڤه‌ره‌دا که‌مێک سسته و به‌و شێوه‌یه ناچێته پیش که کۆمه‌ک خوازیاره.\nبیتوێن، سه‌ره‌تا کردنه‌وه‌ی دوو فێرگه‌ی نوێ له ناو شاری ڕانیه، ئێستا به چڕی کار بۆ فره‌وانکردنی پرۆژه‌کان ده‌کرێت له ده‌ڤه‌ره‌که‌دا، ده‌سه‌ڵاتی ئه‌م ناوچه‌یه زۆر هاوکارن و خوازیارن، ئومێدێکی گه‌وره‌یه.\nکۆیێ، په‌روه‌رده‌ی شار به تێکڕا زۆر چوستن و زۆر جار کاره‌کانیان پێش کۆمه‌ک ده‌که‌وێته‌وه، ئێستا شه‌ش پرۆژه (سێیان نوێن) له ده‌ڤه‌ره‌که‌دا هه‌یه و ئاماده‌کاری کراوه بۆ فره‌وانکردنی بۆ ساڵی داهاتوو، گه‌شترین ئه‌زموونی ئه‌مجاره، فێرگه‌ی کۆسره‌ته له گه‌ڕه‌کی ئازادی، ئه‌م فێرگه‌یه دوو ده‌وامه و ژماره‌ی فێرخوازانی زۆرن، ناوچه‌که‌ش هه‌ژار نیشینه، ئێستا له سه‌ره‌تای کاردایه و ئه‌زموونێکی تایبه‌ته.\nمه‌خموور، کاره‌کان زۆر باش پێش ده‌چن، ده‌سه‌ڵاتی ناوچه‌که زۆر هاوکار و خوازیارن، فێرگه‌ی مه‌خمووریش هاته ژێر چه‌تری ((فێرگه‌ی هاوچه‌رخ))، له ئێستاوه ئاماده‌کاری ده‌رکرێت بۆ سه‌رله‌به‌ری هه‌موو فێرگه‌کانی شار له قۆناخی یه‌که‌وه تا چوار بۆ ساڵی داهاتووی خوێندن، ئه‌م شاره پێشه‌نگه وا پێشبینی ده‌کرێت پێش هه‌موو ناوچه‌کانی دیکه‌ی وه‌ڵات بکه‌وێت له بواری فێرکاریدا.\nهه‌ولێر، به‌رپرسانی په‌روه‌رده ته‌واو هاوکارن له هه‌موو بوارێکدا و زۆر خه‌مخۆری باسه‌که‌ن، چه‌ندین پۆلی نوێ له قۆناخه‌کانی 2 - 4 له پرۆژه کۆنه‌کان و فێرگه‌ی کۆڕه‌ک له باداوه‌ی مه‌لا ئه‌فه‌ندی، کرانه‌وه، جگه له چاپدانی 7 کتێب (من ده‌توانم (به‌رگی 1 تا 4) و جیۆگرافیا 2 به‌رگ) له چاپخانه‌کانی ئه‌م شاره و له‌سه‌ر ئه‌رکی خۆیان، هه‌روه‌ها دابینکردنی هاتووچۆ بۆ مامۆستایان و فێرخوازان بۆ گه‌شتی تایبه‌ت و هاوکاری دیکه‌ش له بواری خزمه‌ت به پرۆسه‌ی فێرکاریدا. دڵسۆزی و خه‌مخۆری ئه‌م دۆستانه‌ی په‌روه‌رده‌ی هه‌ولێر بێ وێنه‌یه، هه‌ر له ئێستاوه پلانی ئاماده‌کردنی 100 فێرگه‌ی نوێ ده‌کرێت له سنووری ئوستانی هه‌ولێردا. له کۆمه‌کیشه‌وه ئاماده‌کاری بۆ کراوه. گه‌شته‌که‌ی مانگی مارسی ئه‌مساڵی هه‌ردوو به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی و به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی سه‌رپه‌رشتیاریی بۆ سکه‌ندیناڤیا بۆ هه‌مان مه‌به‌ست بوو.\nڕه‌واندوز، کاره‌کان باش پێش چووه و ئاماده‌کاری ته‌واو هه‌یه بۆ فره‌وانکردنی پرۆژه‌کان.\nمێرگه‌سۆر، پرۆژه‌کان باش پێش چوون، به‌ڵام له‌م ده‌ڤه‌ره‌دا کێشه‌یه‌کی تایبه‌ت هه‌یه، له‌گه‌ڵ که‌می مامۆستای خۆجێی و که‌می مامۆستا، له زۆربه‌ی هه‌ره زۆری گونده‌کاندا فێرگه هه‌یه به ژماره‌ی مامۆستا و فێرخوازی که‌م، له‌به‌ر ئه‌وه ئاستی فێرکاری نزمه، کۆمه‌ک چاره‌سه‌رێکی گونجاوی بۆ ئه‌م کێشه‌یه هه‌یه، ئه‌ویش لێکدانی و کۆکردنه‌وه چه‌ند فێرگه‌یه‌که له یه‌ک فێرگه‌دا، بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ش هۆکاری گواستنه‌وه پێویسته، ئێستا ئه‌م پرۆژه‌یه وه‌ک ئه‌زموون له ژێر لێکۆڵینه‌وه‌دایه. ئه‌مه کێشه‌یه له زۆربه‌ی ناوچه‌کانی کوردستاندا به‌دی ده‌کرێت.\nده‌ڤه‌ری ئامێدی، سێ پرۆژه‌مان هه‌یه و کاره‌کانیان باش ده‌ڕوات، مامۆستایان له فێرگه‌ی سه‌رگه‌لی و چه‌م سه‌یداوه به‌شداری خولی ڕاهێزانیان کرد له شاری ڕه‌واندوز.\nبه‌رهه‌می ئه‌م گه‌شته، کردنه‌وه‌ی 56 پۆلی هاوچه‌رخ له 9 فێرگه‌ی نۆی و نێزیکه‌ی 1500 منداڵ بوو، جگه له فره‌وانکردنی تۆڕی په‌یوه‌ندی له کوردستان و ده‌ستپێکی ئه‌زموونێکی نوێ بۆ فره‌وانکردنی تۆڕبه‌ندی له ده‌ره‌وه‌ی وه‌ڵاتیش.\nئه‌مڕۆ کۆمه‌ک خاوه‌نی 4.313 فێرخواز له 45 فێرگه و له سنووری هه‌شت په‌روه‌رده‌ی جیاوازدایه. هاوکات خاوه‌نی چه‌ندین مامۆستای دڵسۆز، ماندوونه‌ناس و کارامه‌یه، که ده‌توانن خولی تایبه‌تی بۆ ڕاهێنانی مامۆستایان بکه‌نه‌وه له سه‌ر سیستێمی هاوچه‌رخ، پرۆژه‌کانی ئه‌م دوایه‌ش هه‌مووی به هاوکاری ئه‌م مامۆستایانه ده‌ستیان به کار کردوه.\nڕۆژی 13.03 وه‌ڵاتم جێهێشت و گه‌یشتمه‌وه شاری ئۆسلۆ، پێداویستی و ده‌ستپێکی پرۆژه نوێیه‌کان خوازیاره له مانگی پێنجدا بگه‌ڕێمه‌وه کوردستان.\nهه‌ر ئاوه‌دان بێت وه‌ڵات...


دۆخی ئێستای یەکێتی و چارەنوسی کوردستان\nدوای نەخۆشکەوتنی مامجەلال و ڕەوانکردنی بۆ ئەلمانیا، یەکێتیی نیشتیمانیی کوردستان، پێی نایە ناو قۆناغێکی سەختی ساغکردنەوەی خاوەنداریەتی، هیچکام لە جەمسەرەکانیش، بۆ ئەو مەبەستە، پڕۆژەی بەڕێوەبردنی یەکێتییان نەخستە سەر مێزی گفتوگۆکانیان بۆئەوەی یەکێیتی بەرەو ئاراستەیەکی تەندروست و هاوسەنگ ببەن، بەڵکو هەریەکە لە دیدی بەرژەوەندییەکانی خۆیەوە، یەکێتییان بەکاردەهێنا. مامیش لە دوورەوە، لە شاری بەرلین لەسەر تەختی نەخۆشخانە بێ ئاگا لەوەی لەناو یەکێتیی چی دەگوزەرێ و چۆن ناو و پێگەکەی بەکاردێت بۆ یەکلایکردنەوەی ململانێکان.\nدواجار بەبێ چارەسەکردنی کێشەکان، یەکێیتی، بڕیاری بەستنی گۆنگرەی دا، کۆنگرەیەک کە هیچ کام لە جەمسەرەکان نەیانتوانی خاوەنداریەتی یەکێتی بۆ خۆیان مسۆگەر بکەن بەڵکو لە دەرەوەی جەمسەرەکان گەنجێک بە خۆی و کامیرەیەکەوە و بە دروشمی دژایەتی پارتیی دیموکراتی کوردستان، بەکاری فلیم سازای لەبری چاکسازی زۆرینەی دەنگەکانی ئەندامانی کۆنگرەی بۆ خۆی مسۆگەر کردو بەڕەکەی لەژێر پێی هەمووان دەرهێنا.\nکاری تۆمارکردنی ژیانی شەخسی نەیارو ئەندامانی حزب، قێزەونترین کاری حزبایەتییە، ئەگەرچی ئەنجامی هەبوو و کۆنترۆلی تەواوی ئۆرگانەکانی پێکرد، بەڵام بەمە هیچ مەبدەئو ئینتیمای حزبی و نەتەوەییی و نیشتیمانیی نەهێشت جگە لە وەلائی شەخسی و کۆیلایەتی نەبێت. دروشمی دژایەتی پارتییش لە چوارچێوەی جنێو دەرنەچوو، بە عەمەلی هیچی لێ سەوز نەبوو جگە لە کولاندنەوەی برینە کۆنەکان، هەنگاونان بەرەو لەتکردنی کوردستان و بەهێزتربونی پارتیی نەبێت.\nدوای کۆنگرە، جەمسەری ماڵی مامجەلال و جەمسەری هاوڕێکانی مام، پەراوێزخران. جەمسەری هاوڕێکانی مام خۆگونجاندن و بێدەنگیان هەڵبژارد، کوڕانی مامیش بەگلەیی و گازاندەو ڕەتکردنەوەی بەشێک لە بڕیارەکانی حزب، لەگەڵ وەزعەکە دەڕۆیشتن، تاکو گوێیان لە دەنگی شکاندنی ئێسکیان نەبوو، بەخەبەر نەهاتن، بۆیە لەکاردانەوەیەکی توند و خێرادا هەموو دەسەڵاتەکانی یەکێتییان خستە ژێر دەستی خۆیان و تەواوی دەسەڵاتی سیاسی، ئابوری و ئیدارییان لە ئامۆزاکەیان سەندەوە. ئامۆزاکەشیان بێ هیچ کاردانەوەیەک ئاڵای سپی هەڵکرد، تەنانەت بە دانیشتنیش وەکو هاوڵاتییەکی ئاسایی سوپاسگوزار بوو!\nئەبێ لاهور شێخ جەنگی چی کردبێ ئاوا بەبێ دەنگی وازی هێنا؟ ئایا هەر دەستبەسەرداگرتنی داهاتی سلێمانی و قۆرخی بازاڕ و کۆنتڕۆلکردنی دەزگا ئەمنییەکان و ئۆڕگانەکانی یەکێتیی بوو، یان شتیتر؟ ئەمە ئەو پرسیارەیە کە خەڵکی کوردستان و بەتایبەتی یەکێتییەکان چاوەڕوانی وەڵامەکەی دەکەن.\nلە ئێستادا تەواوی دەسەڵاتەکان لای باڤل تاڵەبانی ( کوڕە گەورەی مام) کۆبۆتەوە و هیچ بەربەستێک لە بەردەمی نەماوە تاکو ئەوەی بییەوێ نەتوانێت بیکات، ئامۆزاکەشی جگە لە سۆزی هەندێک جەماوەرو کادیر چیتری بەدەستەوە نەماوە.\nهەنوکە، کوڕانی مام، لەبەردەم قورسترین کێشەو تاقیکردنەوەدان، پیویستە چی بکەن؟ ئیدیۆمێکی ئینگلیزی دەڵێ (Either you make it or break it) واتە یان چاکی دەکەی یان تێکی دەدەی. چاککردنی ئەو دۆخە بەندە لەسەر هەڵوێست و هەنگاوە پرراکتیکەکانیان. ئەگەر چی لەدوای ٨ی مانگەوە لەیەکەم کاردانەوەدا، قوباد تاڵەبانی، لەگەڵ بازرگانانی سلێمانی بەڵێنی ئەوەیدا کە چیتر بازار قۆرخ ناکرێ و قاچاغچییەتی ڕێگەپێدراو نییە، دوابەدوای ئەوەش وتی هێزە ئەمنییەکان بۆیان نییە بەشداربن لە ململانێ سیاسییەکان بەڵکو ئەرکی ئەوان پاراستنی شارو سەروماڵی هاوڵاتیانە. ڕۆژێک دوای بەڵێنەکانی قوباد تاڵەبانی، باڤڵ تاڵەبانی وتارێکی لەسەر گۆڕی باوکی بڵاوکردەوە کە لە ناوەڕۆکدا وتارێکی بەرپرسیارانەو کلیلی چارەسەری کێشەکانی ناو یەکێتیی بوو. بەجێبەجێکردنی ناوەڕکی ئەم وتارەو بەڵێنەکانی براکەی سەرکەوتنیان بەسەر کێشەکانی ناو یەکێتیی مسۆگەر دەکات و کوردستان بەرەو دۆخێکی باشتر دەبات.\nتەنیا ئەوانە بەس نین بۆ ئەوەی سیستەمێکی حوکمڕانی تەندروست و خزمەتگوزار بنیادبنرێت، ئازادی ڕۆژنامەگەری و دادپەروەری و یەکسانی کۆمەڵگا دەستەبەر بێت و ژیانێکی لایەق و خۆشگوزەران بۆ خەڵکی کوردستان دابین بکرێت، لەتەک ئەمانەشدا پیویستە داوا لە پارتیش بکەن قۆرخی بازاڕ ڕابگرن و چیتر ڕێگا بە دزی و تاڵانی نەدەن و موڵکی گشتی هەراج نەکەن. پێویستە پەیامێکی فەرمییان هەبێت بۆ بارزانی، کە ئیتر، لەمەودوا با کۆیلایەتی و برسیکردنی کۆمەڵگا بەس بێت، یەکتر شکاندن بۆ باڵا دەستی حزب کۆتایی پێبێت، دزەکان و گەندەڵکارانی ناو حزب و حکومەت دوربخرێنەوە و ژیان و کەرامەت بۆ کۆمەڵگا بگەڕێتەوە.\nدۆخی ئێستای یەکێتیی بە دڵی پارتییە، پارتیی پێیوابوو، نائارامی، نەبوونی یەک هەڵوێستی کورد، کێشەی مووچەو..هتد، خەتای ئەو کەسەیە کە ئێستا لەناو یەکێتیی دەسەڵاتی نەماوە، جا با بزانین پارتیی ئەوەمان بۆ دەسەلمێنێت یان هەر خۆی دەقی بە دروستکردنی کێشەو ئەم جۆرە حوکمڕانییەوە گرتووە تا بەهۆیەوە کۆتایی بە هەموومان دێت؟\nلەسەردەمی ئیمارەتی بابان، ئەورەحمان پاشا، داوای لێکرا ببێتە والی بەغدا، لە وەڵامدا وتی “ ئاوی سازگاری کوێستانەکانی کوردستان بە دنیا ناگۆڕمەوە”، بەڵام چارەنوسی ئیماراتەکەو کوردستانیان بەیەکتر شکاندن و کوشتنی براکانەوە گۆڕیەوە! لە ئێستاشدا والی بەغدا بە ڕەزامەندی کورد دادەنرێ بەڵام لەناو خۆماندا لەبەر خەریکی یەکتر شکاندن والییەکی حەکیممان بۆ دیاری ناکرێ.\nلە حالی ئێستادا، بارزانی بەتەنیاو دوور لە هاوڕێ دێرینەکانی سەیری ڕووداوەکان دەکات، دۆخی کوردستانیش تا دێت بەرەو خراپتر دەچێت. جا ئایا بارزانی لەمەودوا هەر سەیرکەر دەبێت یان چارەسەرکەر؟ ئایا دەچێتە لای براو برازاکانی بۆ تەگبیرێک لە حاڵی کوردان یان چاوەڕی دەکات تا ئەزمونی کوردستانیش بەهەمان دەردی ئیمارەتی بابان ببرێت؟\n1 یەکێتیی، خۆی نوێ دەکاتەوە یان لە هەمان بازنەدا دەخولێتەوە؟


28/05/2008 – www.facebook.com/sekoy.anarkistan ***** sekoy-anarkistani-kurdiy-zman@riseup.net\n28/05/2008 08/04/2009 Anarchistan ئەنارکیستان\nبه‌شێك له نامه‌ی پییه‌ر پرۆدۆن بۆ ماركس\nوه‌ره با ئێمه په‌یامنێرانی دینێكی نوێ نه‌بین، ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر ئه‌م دینه، دینی مه‌نتیق، دینی عه‌قڵێكی ته‌واو بێت.”\nبه‌شێك له نامه‌ی پییه‌ر پرۆدۆن* بۆ كارڵ ماركس سه‌باره‌ت به كاری هاوبه‌ش، هه‌روه‌ها ئه‌و شه‌رت و مه‌رجانه‌ش كه پرۆدۆن له‌م په‌یوه‌ندییه‌دا له‌گه‌ڵ ماركسدا باسیان لێوه‌ده‌كات.\nبۆ كارل ماركس\nوه‌ره به ته‌واوی توانا بۆ دۆزینه‌وه‌ی یاساكانی كۆمه‌ڵگا پێكه‌وه كار و ڕاوێژ بكه‌ین، به‌م چه‌شنه كه ئه‌م یاسایه له كۆمه‌ڵگادا كار ده‌كات، واته باشترین شێوازێك كه ده‌كرێت بۆ دۆزینه‌وه‌ی ئه‌وان بیگرینه به‌ر.\nبه پێی مه‌رجێكی وا، به‌خۆشییه‌كی ته‌واوه‌وه، له كۆڕی ئێوه‌دا به‌شدار ده‌بم. ئه‌گینا، به‌شدار نابم.”\nوه‌رگێڕانی له فارسییه‌وه: قه‌ره‌نی قادری 2004.07.18\n* پییه‌ر پرۆدۆن (Pierre Proudhon (1809-1865\nسه‌رچاوه: كتێبی ـ بزرگان اقتصاد (The Worldly Philosophers)\nنووسه‌ر: R. L. Heilbrone\nتێبینی ئه‌م بابه‌ته له سایتی کوردستان پرێس وه‌رگیراوه.\n« ئیلول حوزەیران »


بير و راي تايبەتي لە بارەي پێشمەرگە - Nina Iraq\nHome » قصتي » بير و راي تايبەتي لە بارەي پێشمەرگە\nبير و راي تايبەتي لە بارەي پێشمەرگە\nArmand niculescuقصتيApril 2 2015No Comments\nلە بەرەبەیانی مێژوەوە کە هەردوڕەگەزی نێرو مێ لەسەر ئەم هەسارەیە ژیان بەڕێ ئەکەن، لەبەر جوانیو لەبەر ناسکی ، لەبەر ڕێزی دایکایەتی، هەمیشە ئافرەت لە لای کورد ڕێز لێگیراوبوە ، ئەم گەلە بە هەمو ئەو بەسەرهاتو نەهامەتیانەوە کە بەرۆکی پێگرتوە لەزۆرێک لە گەلانی جیهان جوان بینترو شایستە تر لە ئافرەتی ڕوانیوە ، بەڵگەی کۆنو نوێی ئەوەیە ڕەنگە کورد تاکە نەتەوەبێ لە ئاخافتندا جیاوازی نێرو مێ نەکات .\nئەوڕۆژەی ئەوانەی ئاینو خودایان کردە سەنگەر بۆ تێر کردنی ئارەزوە شەیتانیەکانیان ، تاریکی مەزهەبی بەنیاز بوو مێژویەکی ڕەش بۆخۆی تۆمار بکات ، هێرشیان کردە سەر خەڵکی سیڤیلی کۆبانێ ، خەڵکی ئەوشارەش بڕێارێکیان دا، کە مێژوو نەک هەر لەیادی ناکات بگرە ئەیخاتە خانەی شانازی خۆیەوە (مقاوەمەت ) لە لاپەڕە زێڕینەکانیدا ئەیدا بە تۆمار، بڕیاریان دا ئازاد بژین، تاریکیو دێلێتیان ڕەت کردەوە ، ئەو شارە ژنانو کچانی پێش پیاوەکان چەکیان کردە شانیان هەرچەندە دژی چەکو خوێن بون ،دایک بون خوشک بون ،هاوسەر بون. مرۆڤ بون مێ بون، جوان بون . نازدار بوون ، ناسک بوون ، ژنانو کچانی ئەو شارە کە کوردن بڕیاریان دا مێزی ئارایشتو ئاوێنەکانیان پشتگوێخەن ، هەمو توانایان خستە کار دژی تاریکی ، لەجیاتی شانێل و ماکسفاکتۆر بخەنە جانتا دەستیەکانیانەوە کۆڵەپشتی شەڕیان کردە پشت ،لە نێوان کرێمی های فای و خۆڵی کۆبانێ دا، دوهەمیان هەڵبژارد. ئەوان لەبری مۆسیقای لۆڤستۆری و مۆنامۆ گوێیان بە دەنگی خومپارە و بۆمب ڕاهێنا، لەبری نازی چاوبازانو ژوانی دڵداران و دەست لەملانی ئازیزان دەستیان کردە ملی دۆشکاو تفەنگ ،باسکیان کردە سەرین بۆ زامدارەکان .\nئەوان نەک تەنها نەتەوەکەی خۆیان شانازیان پێوە ئەکات بگرە مرۆڤ دۆستانی دنیایان سەرسام کرد ، زۆرێک لەو بەناو سیاسیانەی کە هەمو تواناکانیان لە خۆبادان بەسەر خەڵکی کۆمەڵگاکەی خۆیاندا تێپەڕ ناکات، خەو بە وەو ئەبینن بەرپرسێکی پلە هەشتی وڵاتێکی بیانی قاوەیەکیان دەرخوارد بدا لەقاوەخانەیەکی هاوینەدا ، بەڵام تەوارەکانی کۆبانێ لەگەڵ هۆڵاندی سەرۆکی فەرنسا لە کۆشکی ئەلێزێ دائەنیشن ، ئۆباما لەکۆشکی سپی پێشوازیان لێ ئەکات .\nڕۆژی ئەوە هاتوە ئەوانەی کە تەنها سەرمەستی ئەوەن چۆن بەردەوامی بە دەسەڵاتەکەیان بدەنو خۆیان بە کورسیەکانیانەوە بزمار ڕێژکەن ،ئەوانەی سیاسەتو دەسەڵات بە میرات ئەزانن یان وا ئەزانن ئەزەلیەو لە ئاسمانەوە بە دیاری بۆیان هاتۆتە خوارەوە مەستی بەریان بدا ، کەشتی ئەم گەڵە ماندووە نەخەنە دەریای نەزانینو سەر کەشیەوە ، با بزانن میلەتێ کە مێژووی کۆبانێ تۆمار بکات لێیان خۆش نابێ .\nئەی ئەوانەی مێژوی گەلەکەتانو مرۆڤایەتیتان بە باروت ئارایشت کرد ، جوانیتان بەخشی بە جوانی ، ناسکیتان ناسکتر کرد دایکایەتیتان پیرۆز تر کرد ، سەلماندتان کە غیرەت تەنها لای سمێڵە باب\nA Woman from Kobane on the IWD March\nڕو ڕەشەکراوەکان نێە ، ئێوە ناوی ئەو نەتەوەیەی کە بەدرێژایی مێژوو ئەچەوسێتەوە بەسەر ئەم هەسارەیەدا پەخشکرد ،کە هەندێ لە گەلانی دنیا لە کولەکەی تەڕێشا ناویان نەبیستبوو .\nهەرئێوەشن ئەتوانن دوا ڕۆژ بگۆڕن . منیش لەبری گوڵی سوری ڤالانتاین، لەبری خشڵی زێڕ، تەنها دێڕێ شێعری بابەگەورەی شیعری کوردیتان پێشکەش ئەکەم ، تابزانن پیرانی شیعر لە دێرزەمانەوە ئێوەیان ناسیوە ، ئێوەش بە دنیاتان ناسانین ، فەرمون بزانن حەزرەتی ناڵی چیتان پێئەڵێ .\nصیددق و عەزیز هەر وەک یوسف کە نەبی بۆ کوڕ\nصیددیقەیی مەعصومـە وەک داکــی مەســـیحا کــــچ\nدەستان خۆش ئەی مریەمە پاکیزەکان\nدلاوەرعەلی سۆفی کەریم


داتاكانی ڕێكخراوی تەندروستیی جیهانی دەریدەخات، 736 ملیۆن ژن لە سەرانسەری جیهاندا جارێك لە ژیانیاندا دووچاری توندوتیژی سێكسی دەبنەوە كە دەكاتە 30% كۆی ژنانی جیهان و توێژینەوەیەكی نوێ ئەمە بە هۆكار دەزانێت بۆ لەناوچوونی مێشك و خڵەفان.\nبەگوێرەی ڕاپۆرتی دوێچە فیلەی ئەڵمانی كە "ناس كورد" بینیویەتی (24ی ئەیلولی 2021) و پشتی بەستووە بە وتەی سەرپەرشتیارانی توێژینەوەكەی زانكۆی پیتەرسبورگی ئەمەریكی باس لەوە دەكات، توندوتیژی سێكسی كاریگەریی خراپی لەسەر تەندروستیی مێشكی ژنان هەیە و دووچاری خڵەفانیان دەكات.\nئەم توێژینەوەیە كە لە كۆمەڵە تەندروستییەكانی ئەمەریكای پەیوەست بە ژنانی سەروو 45 ساڵ تاوتوێ كراوە لەسەر 145 ژن هەڵوێستەی كردووە كە 68%یان جارێك یان زیاتر دووچاری توندوتیژی سێكسی بوونەتەوە لە ژیانیان و 23% یان دووچاری جۆرێك لە شۆك هاتوون بەو بۆنەیەوە.\nتوێژینەوەكە جەخت لەوەش دەكاتەوە ئەم ئەنجامە یارمەتیدەر دەبێت بۆ خۆپارێزی و پاراستنی تەندروستی ژنان لە داهاتوودا.\nژنێك لەسەر هۆكارێكی نامۆ سكاڵای لە كچی دراوسێكەیان تۆمار كرد\n2021.09.11 - 12:06


وه‌زاره‌تى ده‌ره‌وه خوولى ئاماده‌كارى دیبلۆماسى ده‌كاته‌وه ورده‌كارییه‌كانى پێشكه‌شكردن بۆ ئه‌م خووله ده‌خاته‌ڕوو\nالسبت 28 كانون أول 2019 - 14:15\nوه‌زاره‌تى ده‌ره‌وه ئه‌مڕۆ شه‌ممه، ورده‌كارییه‌كانى پێشكه‌شكردن بۆ خوولى ئاماده‌كردنى دیبلۆماسى خسته‌ڕوو\nئه‌حمه‌د سه‌حاف وته‌بێژى وه‌زاره‌تى ده‌ره‌وه به‌ئاژانسى هه‌واڵى عێراقیه(اه‌ع) ڕاگه‌یاند"وه‌زاره‌تى ده‌ره‌وه ده‌رگاى پێشكه‌شكردن بۆ (28)هه‌مین خوولى ئاماده‌كارى دیبلۆماسى كردۆته‌وه"،ئاماژه‌یشى دا"پێشكه‌شكردن بۆ خووله ئه‌لیكترۆنى ده‌بێت له‌رێگاى فۆرمێكى ئاماده‌كراو بۆ ئه‌م مه‌به‌سته".\nسه‌حاف روونیشیكرده‌وه"بڕوانامه‌ى داواكراو بۆ ئه‌م خووله بڕوانامه‌ى زانكۆیی سه‌ره‌تاییه(به‌كالۆریۆس) یان باڵاتر یان ئه‌وه‌ى له‌ئاستیاندایه به‌پێ چه‌ند پسپۆرییه‌كى دیاریكراو"،روونیشیكرده‌وه پسپۆره ئه‌كادیمییه داواكراوه‌كان بریتیین له زانسته سیاسییه‌كان ویاسا وزمانه فه‌رمییه‌كان له‌نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان له‌كۆلێژه‌كانى:(ئاداب ووه‌رگێڕان ،وپه‌روه‌رده ) ورۆژنامه‌گه‌رى له‌كۆلێژى راگه‌یاندن وكارگێرى وئابوورى وئامار له‌كۆلیژى كارگێرى وئابوورى ،ومیژوو له‌كۆلێژه‌كانى:ئاداب وپه‌روه‌رده وپه‌روه‌رده‌ى بنه‌ڕه‌تى".\nئه‌وه‌یشى وت "وه‌گیراوه‌كان ئه‌و كه‌سانه‌ى ده‌بن كه‌چه‌ند مه‌رجێكیان ده‌بێت وتاقیكردنه‌وه ودیمانه ده‌كرێن"روونیشیكرده‌وه "تاقیكردنه‌وه‌كه بریتییه له‌پرسیارى زمانى ئینگلیزى ورۆشنبیرى گشتى ورۆشنبیرى سیاسى ودیبلۆماسى وزانیارییه مێژووییه‌كان".


ئاسۆشێتدپرێس: کۆشکی سپی خەریکی پێکهێنانی تیمێک بۆ ناساندنی گەڵاڵەی ئاشتی خۆرهەلاتی نێوەڕاستە\nە هاتنەسەرکاری بەڕێوەبەرایەتی تڕامپ و گەرمتر بوونی پەیوەندییەکانی ئەمەریکا و ئیسڕایل، هومێد بۆ دەستپێکردنەوەی وتووێژەکانی ئاشتی زیاتربووە\nبە گوێرەی ڕاپۆرتی ئاسۆشێتێدپرێس، بەڕێوەبەەرایەتی تڕامپ خەریکی پێک هێنانی تیمێکی تایبەتی لە کۆشکی سپی بە مەبەستی پێشکەش و بەرەوپێشبردنی گەڵاڵەی ئەمەریکا بۆ مەسەلەی ئاشتی نیوان ئیسڕایل و فەلەستینیەکانە.\nئەو ئاژانسە لە ڕاپۆرتێکی ڕۆژی هەینی نووسی کە ئەنجومەنی ئاسایشی کۆشکی سپی بۆ ناسین و ڕاکێشانی کەسانی گونجاو حەوتووی ڕابردوو لە گەڵ ناوەندەکانی دیکەی ئەمەریکا پەیوەندی گرت.\nبە گوتەی کاربەدەستانی ئاگادار لە ئەو بابەتە، کە ئاژانسەکە پێناسەی ئەو کەسەکانی ئاشکرا نەکردووە، نووسی "تیمی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست" لە ژێر چاودیری جێرد کۆشنر و جەیسن گرینبڵات، نوێنەرانی سەرۆک تڕامپ بۆ مەسەلەی ئاشتی، دەبێت.\nبەرپرسایەتی زۆرتری ئەو تیمە، ڕێکخستن و بەرنامەڕێژی بۆ پێشکەش کردنی گەڵاڵەی ئاشتی بەڕێوەبەرایەتی تڕامپ بۆ بیروڕای گشتییە و سێ بەشی سیاسی-ئاسایشی، ئابووری و پەیوەندییەکانی ستراتژیک لە خۆدەگرێت.\nبە گوێرەی ئاسۆشتێتدپرێس، هەواڵی پێکهێنانی تیمی ئاشتی خۆرهەڵاتی نێوەڕاست دوای چەند مانگی ڕابردوو ئاماژە لە مەسەڵەی پێشوەچوونی هەوڵەکانی واشنگتن لە بواری گەیشتن بە ئاشتی نێوان ئیسڕایل و فەلەستینیەکانە.\nبەڵام وەک ئەو ئاژانسە دەڵێت، هێشتا بۆ ناساندنی وردەکاری گەڵاڵەی ئاشتی کۆشکی سپی کاتێکی دیاریکراو لە بەرچاونەگیراوە.\nهەوڵەکانی ئەمەریکا بۆ گەیشتن بە ئاشتی خۆرهەڵاتی نیوەڕاست ساڵانێکە درێژەی هەیە، بەڵام هەر لە گەڵ گرفت بەڕەوڕووبوە لە نێویان دا سازکردنی شارۆچکە لە لایەن ئیسڕایل کە بەڕێوەبەرایەتی ئۆباما ڕەخنەی لێدەگرت.\nبە هاتنەسەرکاری بەڕێوەبەرایەتی تڕامپ و گەرمتر بوونی پەیوەندییەکانی ئەمەریکا و ئیسڕایل، هومێد بۆ دەستپێکردنەوەی وتووێژەکانی ئاشتی کە لە ساڵی ٢٠١٤ ڕاوەستا، زیاتربووە.\nسەرۆک تڕامپ لە چاوپێکەوتنێکی ساڵی ڕابردوو کە لە گەڵ سەرۆکی دەسەڵاتی فەلەستینیەکان، مەحمود عەباس هەیبوو، گوتی گەیشتن بە ئاشتی لە خۆرهەڵاتی نێوەڕاست ئەوەندە دژوار نیە کە هەندێک کەس بیری لێدەکەنەوە.


Home›هەواڵ›ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست›وه‌زاره‌تى ته‌ندروستى: چه‌ندین ئامێرى هه‌ناسه‌دانى ده‌ستكرد گه‌یشتنه عێراق\nگه‌یشتنى هاوكارى پزیشكى به فڕۆكه‌خانه‌ى نێوده‌وڵه‌تى به‌غدا | فۆتۆ: AP\nوه‌زاره‌تى ته‌ندروستیى عێراق رایگه‌یاند: چه‌ندین ئامێر و كه‌لوپه‌لى پزیشكى و ئامێرى هه‌ناسه‌دانى ده‌ستكردیان كڕیووه و ئه‌مڕۆ ئه‌و ئامێرانه گه‌یشتوونه‌ته عێراق.\nبه‌گوێره‌ى راگه‌یه‌نراوێكى وه‌زاره‌تى ته‌ندروستى، “ئامێر و كه‌لوپه‌له پزیشكییه‌كان كه زۆربه‌یان ئامێرى هه‌ناسه‌دانى ده‌ستكردن ئه‌مڕۆ له وڵاتى ئه‌مریكاوه گه‌یشتوونه‌ته فڕۆكه‌خانه‌ى نێوده‌وڵه‌تى به‌غدا”.\nوه‌زاره‌تى ته‌ندروستى ئه‌وه‌شى ئاشكرا كردووه، “ئامێره و پێداویستییه كڕدراوه‌كان بردراونه‌ته كۆگاى پزیشكى ده‌باش له به‌غدا، دواتر دابه‌شده‌كرێن به‌سه‌ر سه‌نته‌ره‌كانى چاره‌سه‌رى نه‌خۆشانى كۆرۆنا له سه‌رتاسه‌رى عێراق”.\nكڕینى ئه‌و ئامێرانه له‌لایه‌ن حكومه‌تى عێراقه‌وه له چوارچێوه‌ى ئه‌و پلانه له‌ناكاوه‌یه كه حكومه‌تى مسته‌فا كازمى گرتوویه‌تیه به‌ر بۆ رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ى ڤایرۆسى كۆرۆنا.\nتاوه‌كو ئه‌مڕۆ رێژه‌ى تووشبووانى ڤایرۆسى كۆرۆنا له عێراق گه‌یشتووه‌ته 8 هه‌زار و 840 كه‌س، له‌و ژماره‌یه‌ش 4 هه‌زار و 338 تووشبوو چاكبوونه‌ته‌وه، له ئێستادا 4 هه‌زار و 231 تووشبوو بوونى هه‌یه له نه‌خۆشخانه‌كان و 50 تووشبوو بارى ته‌ندروستییان ناجێگیره، هاوكات ژماره‌ى ئه‌و كه‌سانه‌ى كه به ڤایرۆسه‌كه گیانیان له‌ده‌ستداوه گه‌یشتووه‌ته 271 كه‌س.


ئایا ماست بۆ چارەسەرکردنی سکچون بەسوودە؟\n2/11/2021 03:03 PM\nماست دەوڵەمەندە بە ڤیتامین و مەوادی کانگەیی جۆراوجۆر و تایبەتمەندیی «پرۆبایۆتیک»ـی هەیە و سەرەڕای ئەوەی لە شیر بەرهەم دێت بەڵام بۆ چارەسەرکردنی سکچون بەسودە. توێژینەوەکان دەریانخستووە لە ئەگەری سکچوندا ماست دەتوانێ مادەیەکی خۆراکی بەسود بێت بەو مەرجەی شەکری زیادەی تێدا نەبێت. ماسی خۆراکێکی پڕ وزە و پۆبایۆتیکە کە بەکتریاکانی ناو سیستمی هەرس هاوسەنگ دەکات.\nهەر وەک پێشتریش باس کراوە یەکێک لە تایبەتمەندییە سەرەکییەکانی ماست ئەوەیە کە خاوەنی ناوەرۆکێکی بەکتریایی زۆر گرنگە (تایبەتمەندیی لاکتۆباسیلۆس). ئەم میکرۆئۆرگانیزمانە دەتوانن لە کۆئەندامی هەرسدا جێگیر بن و مەترسیی نەخۆشییە میتابۆلیکەکان کەم بکەنەوە. بەپێی توێژینەوەیەک، بەکارهێنانی بەردەوامی بەکتریای پرۆبایۆتیک بەرگیری لە شەکرەی جۆری ٢ و بەشێک لە نەخۆشییەکانی دڵ و دەمارەکان دەکات.\nجگە لەو بابەتە، توێژینەوەیەک لەسەر مناڵان دەریخست کە بەکارهێنانی پرۆبایۆتیک دەتوانێ بەرگیری لە سکچوونی مناڵان کە بە هۆی خواردنی ئەنتی‌بایۆتیکەوە پێک دێت، بکات. بەگشتی پسپۆڕانی بواری خۆراک باس لەوە دەکەن ئەو نەخۆشانەی بە ئەنتی‌بایۆتیکەکان چارەسەر دەکرێن واباشە هاوکات ماستیش بخۆن.\nخواردنی ماست هەروەها ئەو سکچونەی بەهۆی سترێسەوە دروست دەبێت چارەسەر بکات. سترێس دەتوانێ هۆکارێک بێت بۆ سکچون و جۆرەکانی دیکەی ئازارەکانی سیستمی هەرس. لەم دواییانەدا توێژینەوەیەک چۆنیەتی پێوەندیی سیستمی عەسەبیی ناوەندی و کۆئەندامی هەرسی شرۆڤە کردووە.


ژیاننامه‌ی ئه‌خته‌ری شاعیر\nئه‌خته‌ر به واتەی ئه‌ستێره دێت، ناسناوی ئه‌مین ئاغای كوڕی به‌كر ئاغای كوڕی محه‌مه‌د ئاغای حه‌وێزییه. له ساڵی ١٨٣٩ له گه‌ڕه‌كی به‌فری قه‌ندی له كۆیه له دایك بووه. سه‌ره‌تای خوێندنی ئه‌خته‌ر له یه‌كێک له حوجره‌كانی مزگه‌وتی گه‌وره‌ی كۆیه بووه. له ته‌مه‌نی مێردمنداڵی وانه‌ی فارسی لای مه‌لا سمایل مه‌نتك خوێندووه، ماوه‌یەكیش له‌گه‌ل ئه‌سعه‌د ئاغای حه‌وێزی برای له به‌غدا هه‌ردووكیان به‌رده‌وام ده‌بن له‌سه‌ر خوێندن. لەبەر زیرەكی باوكی دەینێرێتە بەغدا و لەوێش فێری زمانی عرەبی بووە، مخابن لە تەمەنی ١٥ ساڵیدا باوكی كۆچی دوایی دەكات.\nبۆیە ئەختەر ناچار دەبێت بگەڕێتەوە كۆیە ودەبێتە جێنشینی باوكی و چاودێری عێل و دیوەخان دەكات، ئەختەری شاعیر ئاوازناسی دیوەخانەكەی بووە و مەڵبەندێكی شیعر و سروود و گۆرانییە، هەمیشە شاعیران و دەنگخۆشانی لێ کۆبووەتەو، كۆرسی هەبووە و ژیانیشی بۆ دابین كردوون، دەیان شیعر و ئاواز و گۆرانی ڕەسەن و كولتووری لەفەوتان ڕزگار كردووە. لە دیوەخانەكەی كتێبخانە و ژووری خواپەرستی هەبووە، حەوشە گەورەكی ڕازابووەوە بەگول و ڕەیحانە، بۆ یەكەم جار داری پرتەقاڵ و مزرەمەنی هێناوەتە كۆیە. واتە شاعیرێكی ژینگە پارێزبووە. دیوەخانەكەی لانە و شوێنی حەوانەوەی هەژار و لێقەوما و ڕێبواران بووە. ئەختەر دادپەروەر و بووە دژی ستەم و دزی و گەندەڵی بووە، ئافرەتی ئازا و جەسووری خۆش ویستووە، ڕێزی لێگرتوون خەڵاتی كردوون.\nبه‌م جۆره ده‌بێته سه‌رۆكی بنه‌ماڵه‌ی حه‌وێزییان و دیوه‌خانه‌ی تایبه‌تی وه‌ك نێوه‌ندێكی وێژه‌ی له‌و ڕۆژگاره‌دا خۆی ده‌نواند. مه‌ڵبه‌ند و جێی كۆڕ و كۆبوونه‌وه‌ی شاعیرانی ئه‌و سه‌رده‌مه بوو، به‌تایبه‌تی حاجی و كه‌یفی و شێخ ڕه‌زا میوانی به‌ڕێزی ئه‌و دیوه‌خانه‌یه بوون و جێگه‌ی دیارییان تێیدا هه‌بوو.\nئه‌خته‌ر وه‌ك ئاغایەكی به‌دیمه‌ن و ده‌وڵه‌مه‌ند له ژیانی كۆمه‌ڵایه‌تیدا ئوروستوكراتیانه نه‌بووه، به‌زه‌یی به هه‌ژاراندا هاتووەته‌وه، ده‌ستی گرتوون و یارمه‌تی داوان. ئه‌خته‌ر خاوه‌نی قسه‌ی خۆی بووه، به‌رهه‌ڵستی خراپه‌ی داگیركه‌ری عوسمانی كردووه، تا گه‌یشتووەته ئه‌و ئاسته‌ی هه‌جووی سوڵتانی عوسمان بكا. له‌سه‌ر ئه‌وه والی عوسمانی ته‌قیه‌دین پاشا ئه‌خته‌ری ئاواره‌ی شاری حیلله‌ی باشووری ئێراقی كردووه. له دوای ماوه‌یەك كه نامیق پا‌شا بووه به والی ئه‌خته‌ری له ئاواره‌یی ئازاد كردووه و گه‌ڕاوه‌ته‌وه كۆیه.\nله ژیانی تایبه‌تی خۆیدا ئه‌خته‌ر دڵداری كردووه، دڵی چووەته كچێكی جوانی بنه‌ماڵه‌ی دارۆغه، ناوی ڕابی بووه. ئه‌م دڵدارییه پاك و بێگه‌رده زینده‌به‌چاڵ ده‌كرێ به به‌هانه‌ی ئه‌وه‌ی ئه‌خته‌ر و ڕابی به منداڵی شیریان پێكه‌وه خواردووه.\nئه‌خته‌ر ته‌نیا شاعیر نه‌بووه، به‌ڵكو هونه‌روه‌رێكی ڕه‌سه‌نی مۆسیقا و گۆرانی بووه، ئاوازی بۆ هه‌ندێ شیعری كوردی داناوه، جگه له‌وه‌ی شیعری خۆی، كه ده‌كه‌وته به‌ر ده‌نگی گۆرانیبێژان ئاوازه‌كانیان له لایه‌ن شاعیره‌وه داده‌نران، هه‌روه‌ها هه‌ندێ جار بۆ ئاوازێكی دیاریكراو شیعری هۆنیوه‌ته‌وه، بایه‌خی به گۆرانی و سروودی میلی (فۆلكۆری) داوه.\nدیوه‌خانی مه‌ڵبه‌ندێكی وێژه و هونه‌ر بووه. به‌گشتی ئه‌خته‌ر ڕۆڵێكی گرنگی بووه له ژیانی خوێنده‌واری كۆمه‌ڵی كۆیه له نیوه‌ی دووه‌می سه‌ته‌ی نۆزده‌م.\nئه‌خته‌ر له ساڵی ١٨٨٨ له كۆیه بەهۆی نەخۆشی تیفۆوە كۆچی دوایی كردووه و له گۆڕستانی عاره‌بیان له ته‌نیشت باوكی نێژراوه. ئەگەرچی زۆربەی شیعرەكانی ون بوونە، بەڵام نووسەری بەتوانا "ئازاد عبدالواحید" شیعرەكانی لە دووتوێی كتێبێكدا بەناونیشانی (ئەختەرشاعیری جوانی و دڵداری) لە ساڵی ١٩٧٦ بە چاپ گەیاند.\nله غه‌زه‌لێكیدا ئه‌خته‌ر ده‌ڵێ:\nڕووحی شیرینم له بۆچ ئه‌مڕۆكه وا لوتفت نییـــــــه\nنووری بینای دیده‌كانم پێم بڵێ سووچم چییــــــــــه\nبێ قه‌باحه‌ت لێم زوویری چاكه ئینسافت هــــــه‌بێ\nتاكو ئه‌مرم خۆ مه‌حاڵه ڕۆیینم له‌م قاپییــــــــــــــه\nخوێن له چاوانم خرۆشا وا فوواره‌ی به‌ستــــــــــــووه\nنابێ جارێ بێیته سه‌ر ئه‌م حه‌وز و جۆگه و كانییه\nئاگری عه‌شقت وه‌ها كووره‌ی دڵی هێناومه تــــــــــاو\nشێت و شه‌یدای كردووم ئاگام له دنیابێ نییــــــــــه\nواعیزێ دوێنێ له‌سه‌ر مینبه‌ر وه‌ها وه‌عـــــــزی ده‌دا\nهه‌ر كه‌سێ یاری نه‌بێ ته‌حقیقه عومری فانییــــــــه\nقازی و موفتی كه دوێنی نیسحه‌تی منیان ده‌كـــــرد\nئیمڕۆ قازی موتریبه و ساقی جه‌نابی موفتییــــــــــه\nزاهید و سۆفی ئه‌گه‌ر سه‌د ساڵی تر ته‌قوا بكــــــه‌ن\nشاره‌زا نابن وه‌كو من موشكیله ئه‌م وادییـــــــــــــــه\nشێخی سه‌نعانی ئه‌گه‌ر ده‌ستی به‌دامانت بگــــــــــا\nخه‌رقه و ته‌سبیح و تاج و ته‌یڵه‌سانی بۆچییــــــــــه\nئه‌ی (ئه‌مین) بیستوومه ئیمڕۆ یار خه‌ڵاتی كــردووی\nسا وه‌ره ئه‌وجاكه بمره تۆ له‌سه‌ر ئه‌م خۆشییــــــــه\nسەرچاوە/ مێژووی ئەدەبی کوردی، بەرگی یەکەم، دکتۆر مارف خەزنەدار، چاپی ٢٠٠٤ هەولێر.


جوتیاران داوای ئاودێری بۆ گەنمەکەیان دەکەن - تۆڕی میدیایی خەڵک\nگەنمی ئەمساڵ ئاودێری پێوستە\nبەهۆی باران نەبارینەوە لەسەدا ٦٠ی گەنمی پارێزگای سلێمانی لەناوچەی گەرمیان وشك بووە، پسپۆڕێكی ئەو بوارەش دەڵێت، بۆئەوەی ئەو لەسەدا ٤٠ی دیكە پوچ نەبێت، پێویستە ئاودێرییەكی باشبكرێت، كە تێچووێكی كەمی دەوێت و لەبارانەكەش باشترە\nئومێد ئەحمەد سەرۆكی بەشی ڕێنمایی كشتوكاڵ لەزانكۆی هەڵەبجە بە(خەڵك)ی ڕاگەیاند، ناوچەی گەرمیان بەتەواوی گەنمەكەی وشكبووە، بەڵام ئەو شوێنانەی كە تاكو ئێستا گەنمەكەی وشك نەبووە، ئەگەر ئاودێرییەكی باشی بكرێت لەپووچبوون دەپارێزرێت.\nئاماژەی بەئەوەشدا، بەئاودێرانێك كە تێچووێكی كەمی دەوێت گەنمەكە دەپارێزرێت.\nزیاتر ڕوونیكردەوە، بەئاودێران گەنمەكە تێرئاو دەبێت، بۆیە ئەگەر بەباشی بكرێت، لەبارانبارینەكە باشترە.\nدووجۆر وشكەساڵی هەیە، وشكەساڵی بۆ ئاوی ژێر زەوی و وشكەساڵی بۆ سەرزەوی، لەباری جۆری یەكەمی وشكەساڵییەوە ناوبراو باسی لەئەوەكرد، ڕێژەی ئاسایی بارانبارین هەزار ملیمە، ڕێژەی ناوەند بۆ بارانبارین لەهەرێمی كوردستان ٥٠٠ ملیمە، ئەگەر لەو ڕێژەیە كەمتر ببارێت ئەوە وشكەساڵییە، بەڵام ئەگەر لەنیوەی ڕێژەی ناوەند كەمتر باری، ئەوە وشكەساڵی قورسە.\nوتیشی: ئەمساڵیش لەنیوەی ڕێژەی ناوەند بارانباریوە، كەواتە ئەمساڵ وشكەساڵی قورسمان هەیە بۆ ئاوی ژێرزەوی، ئەمەش دەبێتە هۆی كەمبوونەوەی كانیاوەكان.\nلەبارەی جۆری دووەمی وشكەساڵییەوە ناوبراو ئەوەی باسكرد، جۆرێكی دیكەی وشكەساڵی هەیە، كە وشكەساڵی سەر زەوییە بۆ گەنم و جۆ و دانەوێڵە، كە پشتدەبەستێت بەبارانبارین لەوەرزی بەهاردا، لەم وەرزەشدا كە كاتی گوڵكردنی گەنمە وەك پێویست باراننەباریوە، بۆیە ئەگەر بارانێكی دیكە نەبارێت و ئاودێرییەكی باش نەكرێت، ئەوا گەنمی ئەم ناوچەیە هەمووی پوچ دەردەچێت.\nئەمە لەكاتێكدایە لەسەدا ٦٠ی گەنمی پارێزگای سلێمانی لەناوچەی گەرمیان وشك بووە و بەوتەی پسپۆڕانیش ئەگەر لەماوەی ئەم دوو هەفتەیەدا بارانی دیكە نەبارێت ئەو گەنمەی دیكەش وشك دەبێت، بۆیە جوتیاران داوای هاوکاری لەحکومەتى هەرێم دەکەن کە بەپەلە ڕێوشوێنی پێویست بۆ ئاودێری بگرێتەبەر.\nحكومەتی هەرێم بۆ دۆزینەوەی ڕێگەچارەیەك هاتۆتەسەرخەت و بڕیارە لەڕۆژی دوو شەممەدا وەزارەتی كشتوكاڵ و سەرچاوەكانی ئاو لەگەڵ بەڕێوەبەری كشتوكاڵی پارێزگاكانی هەرێم و لایەنە بەرپرسەكان كۆببێتەوە.\nحكومەتی هەرێم لەدروستكردنی بەنداوی پێویستدا بۆ كاتی وشكەساڵی كەمتەرخەمی هەبووە و تاكو ئێستا نەیتوانیوە بەنداوی پێویست دروستبكات.\nخەڵك- عەللا جبوری وەزیری بازرگانی حكومەتی فیدراڵ، باسی ڕەوشی خۆراك دەكات لە عیراق و دەڵێت، مایەی دڵنیاییە پاش ئەو هەنگاوانەی لەلایەن ئەنجومەنی…\nخەڵک- سەرۆکی لیژنەی کشتوکاڵ لە پەرلەمانی کوردستان رایگەیاند، حکومەتی عێراق بڕیاریدا بۆ نرخی کڕینەوەی گەنمی جوتیاران بەرز بکاتەوە و بۆ هەرتەنێک…\nخەڵک بەمەبەستی ئامادەکاری بۆ چۆنیەتی وەرگرتنی گەنمی جوتیاران لە سایلۆکان، لەسەر ڕاسپاردەی وەزیری کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاو، ڕۆژی دوو شەممە…\n22 ئیلول 2021 5.45 pm\nخەڵك- وەزارەتی بازرگانی عێراق ئاشكرای دەكات، كە دەست دەكەن بە خەرج كردنی پارەی جوتیاران بۆ بەرووبوومەكانی ئەمساڵ.…


Diplomatic Magazine | بارودۆخی كوردستان، دوای ئەنجامدانی هەڵبژاردن\n*زۆرینەی خەڵکی کوردستان بایکۆتی پرۆسەی سیاسیان کردووە، بەشداری هەڵبژاردنیان نەکردووە،کۆمەڵگای کوردی توشی جۆرێک لە بێ ئومێدی سیاسی بووە و کارنامەی هیچ حیزبێکی سیاسی سەرنجی ڕاناکێشێ،\nبەتایبەتی چوار ساڵی ڕابردوو،دۆخێکی ئابوری و سیاسی و کۆمەڵایەتی ناجێگیر دروست بووبوو بەهۆی ناتەبای سیاسی\nخراپی دۆخی چوار ساڵی رابردوو هۆکارێکی سەرەکی بایکۆت بوو،جگە لەوەش پاشەکشە و بێ پلانی و بێ بەرنامەیی بزوتنەوەی گۆران و هێزەکانی ئۆپۆزسیۆن کە نەیان توانی دەنگدەرە ناڕازیەکان قەناعەت پێبهێنن کە بچنە سەر سندوقی دەنگدان وایکرد بایکۆت زۆرینە بێت،\nدەکرێت بڵێین ئەم هێزانەی کورسی پەرلەمانیان هێناوە نوێنەری زۆرینەی خەڵکی کوردستان ناکەن بە بەڵگەی ئەوەی زۆرینەی خەڵکی بایکۆتی کردووە\n*پارتی کە زۆرینەی کورسیەکانی پەرلەمانی بەدەستهێناوە بەتەواوی کارنامەی حیزبی خۆی بەسەر حکومەتدا جێبەجێ دەکات،حكومەتی داهاتو حکومەتێک دەبێ هەموو جومگەکان پارتی ڕەنگڕێژی دەکات،\nبەرزانی دەیهەوێ تۆڵەی 16 ی ئۆکتۆبەر و 3 ئۆکتۆبەر لە ماڵی تاڵەبانی بکاتەوە !\nبەتایبەی کە بەرزانی پیاوێكی خێڵەکیە و شکستی سیاسیش وەکو شکستی خێڵەکی و بنەماڵەی دەبینێ،پێکهێنانی حکومەتیش باشترین دەرفەتە بۆ پارتی و بەرزانی بۆ پەراوێزخستنی یەکێتی و ماڵی تاڵەبانی !\n*گۆڕان بەگشتی لەدوای ئەو کەمبونەوەی دەنگەکانی بەڕێژەی لە 60% چەشنی چوار ساڵی ڕابردوو سەرلێشێوان و بێ روئیای باڵی کێشاوە بەسەریدا،هەتا ئێستاش دیار نییە ئایا بەشداری حکومەت دەکات یان نا،\nبەبڕوای من پیرەکان کە حەزیان لە جێگیری سیاسیە تموحی بەشدری کردنیان هەیە لە حکومەت\nگەنجەکانیش کە زۆرینەی قاعیدەی جەماوەرین بزوتنەوەی گۆڕانێکی چەشنی ٢٠٠٩ ــ ٢٠١٣ دەوێت،گۆڕانێکی چالاک و ڕەخنەگر و بیر تیژ\nبەڵام واپێدەچێت وەکو هەموو جارەکانی تر جیلە پیرەکەی ناو گۆڕان سەرکەوتوو بن بەسەر جیلە گەنج و پر ئینێرژیەکەی گۆڕان و بەشداری حکومەتەکەی پارتی بکەن،\n*نەوەی نوێ تاکە براوە و حیزبی سەرکەوتووی ئەم هەڵبژاردنەیە و بە ساڵێک توانیویەتی 8 كورسی پەرلەمان بەدەستبهێنێ بەبێ بوونی پاشخانێکی مێژووی و سیاسی کارەکتەرە سەرەکیەکانی جوڵانەوەکە\nهێزە ئیسلامیەکان لە 17 لە کورسی پەرلەمانی هاتونەتە سەر ١٢ کورسی و نزیکەی نیوەی دەنگەکانیشیان لەدەستداوە،ئەمەش ئەوەمان بۆ دەردەخات هێز و حیزبی دینی لە باشور نمایندە و نوێنەری کۆمەڵگا نین،وەکو تەنێکی سیاسی نامۆ دەردەکەون بە کۆەمەڵگاکەمان،ساڵ لەدوای ساڵ بەهۆی نەگۆڕان و چەقبەستنی کارنامەی حیزبەکانیان ڕێژەی دەنگ و کورسیەکانیان کەمدەکات،\nنەوەی نوێ بۆیە سەرکەوتووە چونکە گەنجێک بەبێ گەڕانەوە بۆ مێژووی خەبات و پاشخانی شۆڕشگێری توانیویەتی ببێتە هێزی چوارەم لە کێڵگەی سیاسی باشوری كوردستان و بکەوێتە پێش هەردوو هێزە ئیسلامیەکە " یەکگرتووی ئیسلامی و کۆمەڵی ئیسلامی"\nئیسلامیەکان بۆ ئەوەی گەورە ببن و ببنە ژمارەیەکی کاریگەری سیاسی پێویستە کراوەتر ببن و پاشگری ئیسلامی لە خۆیان بکەنەوە\nبۆ ئەوەی هەمووان بە نوێنەری خۆیان بزانن نەک کەمینەیەکی چەند هەزار کەسی !\nبەپێی سەرچاوە باوەرپێکراوەکان پارتی نێچیرڤان بەرزانی رادەسپێرێت بۆ پێکهێنانی حکومەت،\nپارتی ئەیەوێ سەرۆکی حکومەت دوو جێگری هەبێت ئەمەش وەکو چەکێک بۆ لێدان لە یەکێتی بەکاردەهێنێ،\nبەبڕوای من ئەگەر پارتی نێچیرڤان بەرزانی کاندید بکات بۆ پێکهێنانی حکومەت، ئەوا بەئەگەری زۆر کەیسی سەرۆکایەتی هەرێم زیندوو دەبێتەوە و پارتی بە زۆرینەی پەرلەمانی، "مەسرور بەرزانی"دەکاتە سەرۆکی هەرێم،بە بەردێک دوو نیشانە دەپێکێت\nیەکەم ـ کێشەو گرفتی سیاسی لەناوخۆی حیزبەکەی دوو دەخاتەوە و هەردوو باڵەکەی پارتی پشک و پێگەی بەهێزیان دەستدەکەوێت\nدووەم ـ لە سێ پۆستە گرنگ و کاریگەرەکەی هەرێم دووان بۆ خۆی دەبات کە بەبێ ئەو دوانە مومکین نییە هیچ بڕیارێکی سیاسی کاریگەر بدرێت لە باشور.\nلەکۆتایدا بەبڕوای من دۆخی کوردستان دۆخێکی پڕ لە ململانێ و کێشمەکێشی سیاسی دەبێت،\nهەم لە ناو حکومەت هەم لە دەرەوەی حکومەت و ئۆپۆزسیۆن،بەتایبەتی کە ڕەنگە زیاد لە هێزێکی ئۆپۆزسیۆنێک ئامادەگی هەبێت لە کێلگەی سیاسی.


ده‌روازه‌ى دووه‌م له باره‌ى زه‌كاتی زێڕ وزیوه‌وه: ماڵپەڕی وەڵامەکان\nفیقهی ئاسانبەشی زەکات (کتاب الزکاة)ده‌روازه‌ى دووه‌م له باره‌ى زه‌كاتی زێڕ وزیوه‌وه\nده‌روازه‌ى دوه‌م له باره‌ى زه‌كاتی زێڕ وزیوه‌وه\nپرسى پێنجه‌م: له باره‌ى زه‌كاتی خشڵه‌وه «زَكَاة الحُلِيّ»:\nزه‌كات له زێڕ وزیودا فه‌رزه له‌به‌ر ئایه‌تی: ﴿وَالَّذِينَ يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّةَ وَلَا يُنْفِقُونَهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَبَشِّرْهُمْ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ﴾ [التوبة: 34] «وئه‌وانه‌ى ماڵ ده‌گرنه‌وه وزه‌كاته‌كه‌ى ناده‌ن ومافه واجبه‌كانی ده‌رناكه‌ن وه‌ك ئاڵتون وزیو، ئه‌وا مژده‌یان بده‌رێ به سزایه‌كی به ئێش». وهه‌ڕه‌شه‌ی له‌م چه‌شنه‌ش ناكرێت مه‌گه‌ر له سه‌ر نه‌كردنی فه‌رزێك.\nهه‌روه‌ها له‌به‌ر ئه‌و فه‌رموده‌یـ[ـه‌ى پێشتر]: «هیچ خاوه‌ن زێڕ وزیوێك نیه وهه‌قی نه‌دات مه‌گه‌ر له ڕۆژی قیامه‌تدا ئه‌بێته پارچه ئاسنی پلێت ئاسا، ئه‌ڵێی ئاگره، له ئاگری دۆزه‌خدا سور وگه‌رم ده‌كرێت، ئه‌وسا لا ته‌نیشتی وناو چاوانی وپشتی پێ داخ ده‌كرێت، هه‌ر سارد بویه‌وه دوباره گه‌رم ده‌كرێته‌وه له ڕۆژێكدا كه ئه‌ندازه‌كه‌ى په‌نجا هه‌زار ساڵه تا خوا دادوه‌ری له نێوان به‌نده‌كاندا ده‌كات». هه‌روه‌ها زانایان كۆكن له سه‌ر ئه‌وه‌ى له هه‌ر دو سه‌د درهه‌مێك پێنج درهه‌می تێدایه، زێڕیش كه گه‌یشته بیست مسقاڵ ونرخه‌كه‌ى دو سه‌د درهه‌م بو، زه‌كاتی تێدایه.\nپرسى دوه‌م: ئه‌ندازه‌ى زه‌كات:\nئه‌ندازه‌ى زه‌كاتی فه‌رز له زێڕ وزیو: ڕوبعی «یه‌ك له ده‌یه»، واته: له هه‌ر بیست دینارێكی زێڕ نیو دیناری تێدایه، ئیتر به گوێره‌ى ئه‌مه‌یه زۆر بێت یا كه‌م، هه‌روه‌ها له هه‌مو دو سه‌د درهه‌مێكی زیودا: پێنج درهه‌می تێدایه، زیاتریش بو به گوێره‌ى ئه‌مه‌یه، له‌به‌ر فه‌رمایشته‌كه‌ى په‌یامبه‌ر ـ ﷺ ـ : «وَفِي الرِّقَةِ(1) رُبُعُ الْعُشْرِ» «له زێڕ وزیوی نه‌خت، ڕوبعی «ده یه‌ك»ی تێدایه»(2)، وله‌به‌ر فه‌رموده‌ی: «...وَلَيْسَ عَلَيْكَ شَيْءٌ -يَعْنِي فِي الذَّهَبِ- حَتَّى تَكُونَ لَكَ عِشْرُونَ دِينَارًا، فَإِذَا كَانَتْ لَكَ عِشْرُونَ دِينَارًا وَحَالَ عَلَيْهَا الْحَوْلُ فَفِيهَا نِصْفُ دِينَارٍ» «وهیچت له سه‌ر نیه -یانی له زێڕدا- تا ده‌بێته بیست دینار، كه گه‌یشته بیست دینار وساڵی به سه‌ردا هات ئه‌وه نیو دیناری تێدایه»(3). هه‌روه‌ها له‌به‌ر ئه‌وه‌ى له په‌یامبه‌ره‌وه ـ ﷺ ـ هاتوه كه: «له هه‌مو بیست دینارێكدا -به‌ره‌و سه‌ره‌وه- نیو دینار زه‌كاتی بردوه»(4).\n1- گه‌یشتنه ڕاده: كه بریتیه له بیست مسقاڵ زێڕ، له‌به‌ر فه‌رموده‌كه‌ى [پێشوی] عه‌لی ـ رضي الله عنه ـ : «وهیچت له سه‌ر نیه -یانی له زێڕدا- تا ده‌گاته بیست دینار، كه گه‌یشته بیست دینار وساڵی به سه‌ردا هات ئه‌وه نیو دینار زه‌كاتی تێدایه»، كه ده‌كاته «85» گرام.\nڕاده‌ى زیویش دو سه‌د درهه‌می زیو، له‌به‌ر فه‌رمایشته‌كه‌ى [پێشوی] په‌یامبه‌ر ـ ﷺ ـ : «وكه‌متر له پێنج وه‌قه «ئۆقیه» زه‌كاتی تێدا نیه»، هه‌ر وه‌قه‌یه‌كیش چل درهه‌مه، جا پێنج وه‌قه ده‌كاته دو سه‌د درهه‌م، وله‌به‌ر فه‌رمایشته‌كه‌ى [پێشوی] ـ ﷺ ـ : «وَفِي الرِّقَةِ رُبُعُ الْعُشْرِ، فَإِنْ لَمْ تَكُنْ إِلَّا تِسْعِينَ وَمِائَةً فَلَيْسَ فِيهَا شَيْءٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا» «وله زێڕ وزیوی نه‌خت چاره‌كی ده یه‌كی تێدایه، جا ئه‌گه‌ر نه‌یبو جگه له سه‌د ونه‌وه‌د ئه‌وا هیچ زه‌كاتی تێدا نیه مه‌گه‌ر خاوه‌نه‌كه‌ى خۆی حه‌ز بكات». وزانایانیش كۆكن له سه‌ر ئه‌وه‌ى ڕاده‌ى زیو پێنج وه‌قه‌یه، وڕاده‌ى زێڕ بیست مسقاڵه(5).\n2- مه‌رجه گشتیه‌كانی تر كه ڕابورد له‌باسی: «زه‌كات له سه‌ر كێ فه‌رزه؟» كه بریتی بو له: ئیسلام وئازادی وخاوه‌ندارێتی ته‌واو، وساڵ به سه‌ر هاتن. پێشتریش ڕابورد.\nئه‌م دوانه ناخرێنه سك یه‌ك بۆ ته‌واوكردنی ڕاده ئه‌مه‌ش له سه‌ر ڕای دروست. چونكه هه‌ر دوكیان دو ڕه‌گه‌زی جیاوازن، بۆیه ناخرێنه زگ یه‌ك، وه‌كو مانگا وشتر، وجۆ وگه‌نم، له كاتێكدا مه‌به‌ست له هه‌ر دوكیاندا یه‌ك شته، كه گه‌شه‌كردنه له وشتر ومانگادا، وخۆراكه له جۆ وگه‌نمدا، هه‌روه‌ها له‌به‌ر فه‌رمایشته‌كه‌ى [پێشوی] په‌یامبه‌ر ـ ﷺ ـ : «وكه‌متر له پێنج وه‌قه زه‌كاتی تێدا نیه». جا كه وترا ده‌خرێنه زگ یه‌ك له ته‌واوكردنی ڕاده، ئه‌وه وا ده‌خوازێت: كه‌متر له پێنج وه‌قه‌ی زیو زه‌كاتی تێدا فه‌رز ببێت، ئه‌گه‌ر زێڕی هه‌بو بۆ پڕكردنه‌وه‌ى ڕاده‌كه. به‌ڵام فه‌رموده‌كه ئه‌وه‌ش ده‌گرێته‌وه كه ئه‌گه‌ر هه‌یبێ له زێڕ پێی ته‌واوی بكات یان نه‌یبێت. كه‌وابو ئه‌گه‌ر ده دینار [ی زێڕ] وسه‌د درهه‌می [زیوی] هه‌بو ئه‌وه زه‌كاتی له سه‌ر نیه، چونكه زێڕ به ته‌نیا زه‌كاتی ده‌درێت، وزیویش به ته‌نها.\n1- گشتێتی ئه‌و ده‌قانه‌ی هاتوه له باره‌ى فه‌رزێتی زه‌كاته‌وه له ئاڵتون وزیو، ئه‌مه‌ش گشتیه خشڵ وجگه له‌وه‌ش ده‌گرێته‌وه.\n2- ئه‌وه‌ی كه خاوه‌ن سونه‌نه‌كان ده‌یگێڕنه‌وه له عه‌مری كوڕی شوعه‌یبه‌وه له باوكیه‌وه له باپیریه‌وه ـ رضي الله عنه ـ (6): «أَنَّ امْرَأَةً أَتَتْ رَسُولَ اللهِ ـ ﷺ ـ وَمَعَهَا ابْنَةٌ لَهَا وَفِي يَدِ ابْنَتِهَا مَسَكَتَانِ(7) غَلِيظَتَانِ مِنْ ذَهَبٍ، فَقَالَ لَهَا: أَتُعْطِينَ زَكَاةَ هَذَا؟ قَالَتْ: لَا، قَالَ: أَيَسُرُّكِ أَنْ يُسَوِّرَكِ اللهُ بِهِمَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ سِوَارَيْنِ مِنْ نَارٍ؟! قَالَ: فَخَلَعَتْهُمَا فَأَلْقَتْهُمَا إِلَى النَّبِيِّ ـ ﷺ ـ ، وَقَالَتْ: هُمَا لِلهِ وَلِرَسُولِهِ» «ئافره‌تێك هاته خزمه‌تی په‌یامبه‌ر ـ ﷺ ـ وكچێكی له‌گه‌ڵدا بو، دو بازنه وده‌سته‌وانه‌ى زێڕینی ئه‌ستوری له ده‌ستدا بو، پێی فه‌رمو: ئایا زه‌كاتی ئه‌مه ده‌ده‌یت؟ وتی: نه‌خێر، فه‌رموی: حه‌ز ئه‌كه‌یت خوا له قیامه‌تدا بیكاته بازنی ئاگرین بۆت؟! ئه‌ڵێ: ئه‌وه‌بو دایكه‌ند ودای به په‌یامبه‌ر ـ ﷺ ـ ، وتی: ئه‌وه بۆ خوا وپه‌یامبه‌ره‌كه‌ى».\n3- وله‌به‌ر ئه‌وه‌ى ئه‌مه ئیحتیات وئه‌ستۆپاكی زیاتری تێدایه، جا په‌یامبه‌ر ـ ﷺ ـ ئه‌فه‌رموێ: «دَعْ مَا يَرِيبُكَ إِلَى مَا لَا يَرِيبُكَ» «واز له جێی گومان بهێنه وئه‌وه بكه كه جێی گومان نیه»(8).\nزه‌كاتیش فه‌رزه تێیدا له‌به‌ر گشتێتی ئه‌م فه‌رمایشته‌ی خوا ـ ﷺ ـ : ﴿وَفِي أَمْوَالِهِمْ حَقٌّ لِلسَّائِلِ وَالْمَحْرُومِ﴾ [الذاريات:19] «وله ماڵه‌كانیاندا مافی فه‌رز وسوننه‌ت هه‌یه بۆ ئه‌و هه‌ژارانه‌ى داوا ده‌كه‌ن وئه‌وانه‌شی داوا ناكه‌ن له شه‌رمدا»، هه‌روه‌ها ئه‌فه‌رموێ: ﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَنْفِقُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا كَسَبْتُمْ﴾ [البقرة:267]. وله‌به‌ر فه‌رموده‌كه‌ى [پێشتری] په‌یامبه‌ر ـ ﷺ ـ بۆ موعازی كوڕی جه‌به‌ل ـ رضي الله عنه ـ : «ئه‌وا پێیان ڕابگه‌یه‌نه كه خوا صه‌ده‌قه‌ی له ماڵه‌كانیان فه‌رز كردوه له سه‌ریان، له ده‌وڵه‌مه‌نده‌كانیان وه‌رده‌گیرێ وده‌درێته‌وه به هه‌ژاره‌كانیان». گومانیشی تێدا نیه ماڵی بازرگانی ماڵه.\n1- بوو بێته خاوه‌نی به كاری خۆی، وه‌ك: كڕین وفرۆشتن، ووه‌رگرتنی دیاری، بۆیه میراتی وهاوشێوه‌كانی ناڕواته ژێریه‌وه، له‌وانه‌ى به ناچاری وزۆر ده‌بێته موڵك.\n2- ئه‌بێت به مه‌به‌ستی بارزگانی بو بێته خاوه‌نی.\n3- ئه‌بێت نرخه‌كه‌ى بگاته ڕاده «نصاب».\n(1) الرِّقَة: به قافێكی سوك، بریتیه له زیو ودرهه‌می نه‌خت، بنه‌ڕه‌ته‌كه‌ى: «الوَرق»ـه، واوه‌كه‌ى لابراوه وهائێك خراوه‌ته شوێنی. [نه‌ختیش: له زمانی كوردیدا، واته: پاره‌ی له سكه‌دراو].\n(2) أخرجه البخاري (1454) من حديث أنس بن مالك عن أبي بكر رضي الله عنه[ورد لفظه في الأصل هكذا: «وفي الرِّقَةِ كل مائتي درهم ربع العشر». ولم أجده لا في البخاري ولا في غيره، ولعل السبب في هذا وغيره من تغاير الألفاظ -والله أعلم- أنهم -وفقهم الله تعالى- ينقلون كثير من الأحاديث من كتب الفقه، وهنا من «الشرح الممتع على زاد المستقنع» لابن العثيمين (6/31). والله تعالى أعلم]\n(3) أخرجه أبو داود (1573) [هذا لفظه، لا «نِصْفُ مِثْقَالٍ»] وغيره عن علي بإسناد حسن أو صحيح كما قال النوي.\nده‌روازه‌ى چواره‌م له باره‌ى زه‌كاتی مه‌ڕ وماڵات «بَهِيمَة الأَنْعَام» ده‌روازه‌ى شەشەم له باره‌ى زه‌كات پێدراوان «أَهْلُ الزَّكَاة» ده‌روازه‌ى پێنجه‌م له باره‌ى زه‌كاتی سه‌ر فتره‌وه ده‌روازه‌ى یه‌كه‌م : له باره‌ى پێشه‌كیه‌كانی زه‌كاته‌وه ده‌روازه‌ى سێیه‌م له باره‌ى زه‌كاتی ئه‌وه‌ى له زه‌وی دێته ده‌ره‌وه (الخَارِجُ مِنْ الأَرْضِ)\nسەردان: ٩١٣ بەش: بەشی زەکات (کتاب الزکاة)\nپرسیاری دواترده‌روازه‌ى یه‌كه‌م : له باره‌ى پێشه‌كیه‌كانی زه‌كاته‌وه‌پرسیاری پێشترده‌روازه‌ى سێیه‌م له باره‌ى زه‌كاتی ئه‌وه‌ى له زه‌وی دێته ده‌ره‌وه (الخَارِجُ مِنْ الأَرْضِ)


شێوازی بانگه‌واز به‌شی پێنجه‌م\nخاڵی نۆیه‌م: ڕه‌شبینیی یان نائومێدی: له ڕاستیدا خراپه‌کار. هێنده زۆرن به‌بێ ئه‌ژمار. به ڵکوو زۆربه‌ی زۆری خه‌ڵکی. سه‌رقاڵی شتی بێ که‌ڵکی پوچو خاڵین. ئه‌وانه‌ی عه‌واداڵی ڕاستی و ڕه‌واتین. هه‌موو ده‌م هه‌ر که مایه‌تین. ئه‌وه‌ش سوننه‌تی خودایه و گۆڕانکاری به سه‌ر نایه. سُنَّةَ اللَّهِ فِی الَّذِینَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُ وَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْدِیلاً ( الأحزاب:٦٢) .. بۆیه نابێ بانگخواز هیچ کات. ڕه‌شبینی یان نائومێدی ڕووی تێبکات. وَقَلِیلٌ مِنْ عِبَادِیَ الشَّكُورُ (سـبأ: ١٣) .. ئه‌وی سوپاس ده‌که‌ن له من. له نێو به‌نده‌کاندا که‌من.أَفَأَنْتَ تُكْرِهُ النَّاسَ حَتَّى یَكُونُوا مُؤْمِنِینَ (یونس: ٩٩)..ئایا تۆ زۆریان لێ ده‌که‌ی؟ تا به‌ره‌و باوه‌ڕیان ببه‌ی؟ إِنْ عَلَیْكَ إِلَّا الْبَلاغُ (الشورى: ٤٨).. ئه‌وی له سه‌ر تۆ فه‌رمانه . ته‌نها گه‌یاندنی جوانه. جا واتای ئه‌م ئایه‌تانه. وا ده‌خوازن. ئه‌و که‌سانه‌ی که بانگخوازن. له ڕه‌شبینی و بێ هیوایی و توڕه‌بوونی به خۆڕایی بێنیازن. جا به جێی هه‌ریه‌ک له مانه. بۆ بانگخواز ئه‌رکی سه‌رشانه. وه‌ک پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) ئه‌و ڕێی که بۆ ده‌رد ده‌رمانه.\nشێوازی بانگه واز (به شی چواره‌م)\nخاڵی حه‌وته‌م: هێرش نه‌کردنه سه‌ر خه‌ڵکی به ناوی خۆیانه‌وه......نابێ بانگخواز هێرش به‌رێته سه‌ر خه‌ڵکی (هۆ) بیانزڕێنێ، به‌م مه‌به‌سته‌ش له وتاردا ناویان بێنێ، ده‌بێ وه‌کو پێغه‌مبه ر(صلى الله علیه وسلم) بێ بزانێ چۆنی کردووه، هیچ کاتێ له وتاریدا ناوی که‌سی نه‌بردووه،فه‌رموویه‌تی (ما بال أقوام یفعلون كذا وكذا) به‌م شێوه که‌سی هه‌ڵه‌کار هه‌ست ده‌کات و پێویست ناکات ناوی ببات، به‌ڵام زانایان فه‌رموویانه، بۆ ئه‌وانه‌ی که هه‌موو ده‌م دژایه‌تی به ئاشکرا پیشه‌یانه، ئه‌گه‌ر دیندارێکی نه‌زان یان بێ دینێکی زۆر زانه، پێویسته ڕاشکاوانه، ناوی ببرێ و خه‌ڵکی لێ به ئاگادار بکرێ، به‌س نه‌ک هه‌ر که‌س گه‌ر به هه‌ڵه‌ش به هه‌زار حاڵ پێی لار دانا، هه‌رده‌م و ده‌س ناوی بزڕێنرێ له ناوانا، نه‌خێر وانا، ناوی ئه‌م جۆره که‌سانه، نه‌خرێته لیستی ڕه‌شه‌وه چوون تاوانه..\nشێوازی بانگه‌واز (به‌شی سێیه‌م)\nخاڵی شه شه م: به هیوابوون به ره حمی خو:\nنابێت بانگخواز رووگرژو زوو توڕه ببێت. بۆ نموونه ئه گه‌ر لاوێک کێشه‌ی خۆی هێنایه لای و تووشی تاوانێک هاتبوو.. له صحیح داهاتووه. که که‌سێکیان له هاوه‌ڵان بۆلای پێغه مبه ر(صلى الله علیه وسلم) بردووه. زۆر زۆر شةرابی خواردووه.کاتێ که ئه‌م که‌سه هێنرا. فه رمان درا که داری حه ددی لێ بده‌ن که لێیدرا.. له وکاته‌دایه‌کێک هاواری کرد: ده‌ک خوا ڕیسوات کات، بۆچی ئه‌مه‌نده‌ت خواردۆته‌وه؟!! لێره‌دا پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) زۆر تووڕه‌بوو فه‌رمووی: ( لاتقل ذالک،لاتعین الشیطان علیه،والذی نفسی بیده ماعلمت الا انهیحب الله ورسوله) (اخرجه البخاری). چه نده جوانه ئامۆژگاری وا ژیرانه و دڵسۆزانه. بۆیه ده ڵێین هیچ کاتێ نائومێد مه‌به له‌و که‌سانه. سه‌رپێچی و هه‌ڵه‌کارن و هه‌رده‌م ڕوویان له تاوانه، به‌و هیوایه‌ی که رۆژێ زۆر ڕاست گۆیانه. شوێنی ئه‌م دینه بکه‌ون و له گشت تاوانێ دوور که‌وون. لای هه‌مووشمان ئاشکرایه .\nشێوازی بانگه‌واز (به‌شی دووه‌م)\nخاڵی چواره‌م: فێربوونی زانستی به سوود... ده‌بێ بانگخواز فێرخوازێکی میراتگری پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) بێ و هه‌رده‌م هه‌وڵی زانست بدات، تابه به‌رچاوروونییه‌وه کاره‌که‌ی جێ به‌جێ بکات، قل هذه‌سبیلی ادعوالی الی الله‌علی بصیرة ... (یوسف: 108) زانایان ده‌ڵێن: (البصیرة) واته: زانست، هه ندێکی که‌ش به‌ژیربێژی و هه ندێ به یه‌کتاپه‌رستیی واتایان لێک داوه‌ته‌وه، له ڕاستیدا ئه‌م وشه‌یه، ئه‌م سێ واتای له خۆداکۆکردۆته‌وه، ده‌بێ بانگخواز چاونه‌ترس و یه‌کتاپه‌رستێکی پاک بێت، خۆشه‌ویستی له گشت زیاتر بۆخوای تاک بێت، قورئانی پیرۆز له به‌رکات، یان چه‌ندی که بۆی ئاسانه، گرنگی به فه‌رمووده بدات، تا له یه‌کیان جیاکاته‌وه ئه‌وه‌ی لاواز له‌وه‌ی جوانه، تاکو بێته‌جێی متمانه، له لای خه‌ڵکی و که‌ڵکی هه بێت بۆ هه موویان، تاپێی ده‌کرێ رێز له هه‌موولایه‌ک بگرێ، به‌به‌خشینی زانستی به سودو درووست ده‌ستی هه‌موو لایه‌ک بگرێ، له رێبازی ( ئه‌هلی سوننه‌ت وجه‌ماعه‌ت)قه‌ت لانه‌دات له ده‌ر له‌ماڵ له ڕێ ڕۆشتن له دانیشتن هه مووساتێ گرنگی زۆر به‌کات بدات، له‌گه‌ڵ زانا گفتوگۆی زانستی بکات\nشێوازی بانگه‌واز کردن (به‌شی یه‌که‌م)\nته‌نها به‌ناوی خوای میهره‌بان، بێگومان کاری بانگه‌واز هونه‌رێکه که‌وا بانگخوازانی راستگۆ له ژیانیاندا به‌رجه‌سته‌ی ده‌که‌ن و خۆیان وهونه‌ره‌که‌شیان زۆربه جوانی ده‌رازێننه‌وه وه‌ک چۆن وه‌ستایه‌ک به هۆی رێکی وجوان دانانی خشته‌کانه‌وه کۆشکێک ده‌رازێنێته‌وه، یان هونه‌ری پیشه‌سازی که‌چۆن پیشه‌سازان به هۆی لێزانی و وردبینییانه‌وه تێیدا به‌ره‌و پێش ده‌چن و سه‌رکه‌وتن به‌ده‌ست ده‌هێنن... پێویسته له سه‌ر بانگخوازان هه‌رده‌م خه‌مخۆری کاری بانگه‌وازبن و زۆر وردبین و دووربینانه هه‌نگاوه‌کانیان بنێن وشوێن پێغه‌مبه‌رصلی الله‌علیه‌وسلم بکه‌ون، چوون ئه‌مان شوێن که‌وتووی ئه‌ون..\nخاڵی یه‌که‌م: (الاخلاص) دڵپاکی له‌بانگه‌وازدا:بێگومان گرنگه بانگخواز سینه‌ساف و خاوه‌نی دڵێکی پاک بێت، له‌و کاره‌یدا مه‌به‌ستی به‌س خودای تاک بێت، که بناغه‌ی سه‌رکه‌وتنه‌و، دابی بانگخواز هه‌رده‌م دونیانه‌ویستنه مااسئلکم علیه من اجر (الایة فرقان57 ) قل ما اسئلکم\nئه‌ته‌وێت به 10 ده‌قیقه 100 مه سیحی بانگ بكه‌یت بۆ ئیسلام؟\nنێردراو له‌لایه‌ن که‌سێک به ناوی: محتاج الدعاء\n. زمان نازانیت؟ كێشه نیه.\n.شاره‌زاییت له ئیسلام كه‌مه؟ كێشه نیه.\nخێراترین و ئاسانترین رێگه بۆ بانگه‌واز كردن بۆ ئیسلام , تاقی كراوه‌ته‌وه‌و سه‌ركه‌وتنی به ده‌ست هێناوه .\nزۆرین ئه‌و كه‌سانه‌ی كه كاتێكی زۆر له به‌رده‌م كۆمپیوته‌ردا به سه‌ر ده‌به‌ین و سودێكی كه‌م ده‌بینین\nبه‌یداخی لا اله الا الله\nنوسینی: سید قطب\nوه‌رگێڕانی: فاتیح ئیسلام\nداعیه کانی ئیسلام ئه بێ به ڕاشکاوانه واتای( لا اله الا الله ) به یان که ن، ئه م ئه مانه ته خواییه له گه ردنیاندایه. واته ئه بێ وه ک به یان وئاشکرا کردنی سه ییدونا نوح - علیه السلام - و پێغه مبه رانێک که دوای ئه وهاتوون به شێوه یه کی فه سیح و ڕوون ..حه قیقه ت وڕاستی شه هاده ت به شێوه ی خۆی به یان وڕاڤه وته فسیری که ن بۆ خه ڵک ، چونکه شه هاده ت بنه ما وکۆڵه که ی ئیسلامه . پێغه مبه ری ئازیز- صلی الله علیه و سلام - ده فه رموێت : خیر ما قلت أنا والنبیون من قبلی: لا اله إلا الله وحده لا شریک له له الملک وله الحمد وهو على کل شیء قدیرواته : باشترین شت که من وپێغه مبه رانی پێشوی ووتومانه ئه مه یه : لا اله إلا الله وحده لا شریک له له الملک وله الحمد وهو على کل شیء قدیر ، شه هاده تی لا اله الا الله شه هاده تێکه که موسڵمانان ئازار ونیگه ران ده کات وخه ڵکانێک سه رسوڕهێنه رده کات!\nئایا شێعه‌کان ده‌توانن غه‌یری موسڵمان به‌ره‌و ئیسلام ده‌عوه‌ت که‌ن ؟!\nحه قیقه ت ئه وه یه که موحه ققین و موته فه کرانی ئیسلام دوای لێکۆڵینه وه له عه مه له کانی شێعه ئاشکرایه لایان که شێعه تا به ئێسته هیچ توانایه کیان نه بوه بۆده عوه ت کردنی غه یری موسڵمان به ره وو ئیسلام. و هۆکه شی ڕوونه و به پێچه وانه وه ئه وه ی فیکروعه مه ل وکرداری شێعه ی بینیبێت خۆی دوور ڕاگرتوه له م ڕێبازه و ته نانه ت بوون به هۆی ئه وه ی که غه یری موسڵمان ڕه شبین بێت به رابه ربه ئیسلام.\nئه گه ر شێعه یه ک یه ک مه سیحی ده عوه ت کات به ره وو ئیسلام، پێ ئه چێت که مه سیحی بپرسێت بۆچی ده عوه تم ده که یت؟ شێعه ده ڵێت: بۆ ئیسلام چونکه ئیسلام دووره له غلو که له مه سیحیه ت له باره ی سه ییدونا عیسا وجودی هه یه.مه سیحی له وه ڵام دا ده ڵێت: ئێوه ش به سه ره ی خۆتان له باستی ئیمام عه لی و ئیمام حوسه ین و ئیمامه کانی که که وتونه ته غلوو و ته نانه ت ئێوه ده ڵێن:


کوردیپێدیا - قوتابخانەی ئاینیی کەلار\n📖 قوتابخانەی ئاینیی کەلار | پۆل: کورتەباس | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nقوتابخانەی ئاینیی کەلار\nنووسین: جاسم محەمەد ئەمینجاسم محەمەد ئەمین\nپێشنوێژ و وتاربێژی مزگەوتی شێخ عەبدولقادری گەیلانی لە کەلارکەلار\nلە ساڵی 1993 لە پۆلی دووی ناوەندی بووم، پاش ئەوەی بە هۆی کۆڕەو ساڵێک لە خوێندن دواکەوتبووم؛ لە ناو خوێندن بووین جەنابی باوکم (خوا بیپارێزێت) فەرمووی: مامۆستا مەلا مەحموودی قەسڵانی (خوا لە ڕەحمی خۆیدا داڵدەی بدات) پێی فەرمووم: کە قوتابخانەیەکی ئاینی لە کەلار دەکرێتەوەو تۆش کوڕێکی 15 ساڵەت هەیە، بۆ ناوی نانووسیت؟\nمنیش شاگەشکە بووم بەم هەواڵەو خێرا بڕیارم دا ناو بنووسم و بۆ دواجار ماڵئاوایی لە قوتابخانەکانی پەروەردە بکەم.\nئەم ناونووسینە پێش تاقیکردنەوەکانی سەری ساڵ بوو، منیش خواخوام بوو، چوونکە تەواو لە دەوامی قوتابخانە بێزاۆ بووم بە هۆی چەند هۆکارێکەوە کە ئێرە جێگەی نییە باسی بکەین.\nئەوە بوو چاوەڕێی دەستپێکردنی دەوام بووین، بەڵام دەوامی ساڵی نوێ لە دەوامی قوتابخانەکانی پەروەردە دواکەوت، بە هۆی کەمیی ناونووسینی قوتابیانی ئەو سەردەمە بۆ فەقێیەتی.\nبڕیار بوو ناوی 10 قوتابی بنووسرێت پاشان دەست بە خوێندن بکرێت.\nدوای دواکەوتنی 40 – 50 شەو، دواجار ڕۆژی سێشەممە بەرواری 10 مانگی جومادای یەکەمی ساڵی 1414 ی کۆچی. 25/ 11/ 1993 ی زاینی دەستمان کرد بە خوێندن لە قوتابخانەکە.\nسەرەتا ڕەحمەتی جەنابی مامۆستا مەلا مەحموودی قەسڵانی (خوا نغرۆی ڕەحمەتی خۆی بکا) ئیدارەی قوتابخانەکەی پێ سپێردرابوو، بەڵام بە هۆی نەخۆشیی دڵەوە دەستبەرداری ئیدارەکە بوو، و ڕادەستی مامۆستا مەلا حەمەئەمینی کردبوو کە ئێستا بەرپرسی لقی گەرمیانی یەکێتیی زانایانی ئاینیی ئیسلامییە، و پێشنوێژ و وتارخوێنی مزگەوتی گەورەی کەلارە.\nئەوە یەکەم ڕۆژە سێشەممەیە 10 مێردمنداڵی 15 ساڵە کۆبووینەتەوە لە مزگەوتی گەورەی کەلار، کە ئەمانە دەستپێکی فەقێیەتیی فەرمی بوون لە گەرمیان.\nناوی سيانیی فەقێکان ئەمانە بوو بە زنجیرەی ئەلفوبێیی:\n1- جاسم محمد أمین\n2- حسین محمد کریم\n3- دیار سعید حمەغریب\n4- سۆران محمد محمدغریب\n5- کاوە حسن قادر\n6- کمال محمدعلي عثمان\n7- محمد حمەأمین عبد القادر\n8- محمد طاهر قمر\n9- نوزاد هيدايت محمدغريب\n10- هێمن علي محمد\nتەنها چوار لە مامۆستاکان لەوێ بوون:\n1) م. مەلا حەمەأمین عبد القادر حسین / بەڕێوەبەر.\n2) م. مەلا طاهر قمر حسين.\n3) م. عبد العزیز حسێن أحمد (خوا بیخاتە بەر ڕەحمی خۆی).\n4) م. مەلا عثمان صالح أحمد.\nهەموان دانیشتین و گوێمان شل کردبوو بۆ گوفتاری مامۆستایان، کە چەند ڕێنماییەکی سەرەتاییان پێمان دا، وەکوو: ئەم دوو ڕۆژەی هەفتە ماوە وەرن بۆ مزگەوت بۆ وەرگرتنی هەندێک کتێب، و ڕۆژی شەممەی داهاتوو خوێندن دەست پێدەکات، و مانگانەی فەقێیەتیتان 70 دینارە و ساڵانە قاتی کوردیتان بۆ دەدروین، و... هتد.\nلێرە ئێمە بووین بە یەکەم کاروانی دامەزراندنی فەقێ لە گەرمیان، ئەگەرچی لە حوجرەی هەندێک لە مزگەوتەکان فەقێ هەبوون، بەڵام ئەوانە شێوەی فەرمییان وەرنەگرتبوو، لە لایەن ئەوقافەوە پشتگیرییان وەکوو ئێمە نەبوو.\nدوای مانگێک لە دەستپێکردنی دەوامی فەقێیەتی شەڕی براکوژیی نێوان یەکێتی و بزووتنەوەی ئیسلامی هەڵگیرسا لە بەرواری 25/ 12/ 1993 تا 27/ 12/ 1993 بەردەوام بوو، پاش کوشتار و دەربەدەرکردن کۆتایی هات.\nئێمە وەکوو فەقێکانی مزگەوت هیچ نەبووین لەم شەڕ و پێکدادانە، بەڵام نزیکەی 3 – 4 ڕۆژ دەواممان پەکی کەوت و کۆمەڵێکی زۆر لە گەنجانی کەلار لەوانەی کە بەشداری شەڕەکە بوون و لەوانەشی کە هاوسۆز بوون لە گەڵ بزووتنەوەی ئیسلامی دەستگیرکران.\nپاش دوو مانگ کەمتر لە 24 ی شەعبانی 1414 ی کۆچی 6/ 2/ 1994 ی زاینی یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان ڕاگەیەنرا.\nمەبەستم لەم باس و خواسەی حیزبەکان بابەتێکە دێمەوە سەری و ئەم سەرگوزشتەیە دەمباتەوە سەر چەند بابەتێک کە دەمگێڕێتەوە سەری.\nکە دەستمان کرد بە وانەکانی فەقێیەتی وانەکانمان بریتی بوون لە: قورئانی پیرۆز، تەفسیری قورئان، لە کتێبی (زبدة التفسیر)، و فەرموودەی پێغەمبەر (دروودی خوای لە سەر بێ) لە کتێبی جواهر البخاري وشرح القسطلاني) و فيقهی ئیسلامی لە مەتنی ناسراو بە (فتح القریب) و زانستی (نەحوو) لە کتێبەکانی عەوامیلی جورجانی و کتێبی (اڵاجرّومیة) ی ئیمامی صِنهاجی، و زانستی (صەرف) لە کتێبی (بناء الافعال) ی مەلا عەبدوڵای دەنقەری. و زانستی تەجوید لە کتێبی (هداية المستفيد في أحکام التجويد)، و زانستی بیرکاری و زمانی ئینگلیزی کە لە لایەن خوالێخۆشبوو مامۆستا عبد العزیز ەوە دەوترایەوە. (خوای گەورە پلەی باڵا بکات).\nهەندێک لە کتێبەکانمان پێ درا، هەندێکی دەست نەکەوت، ئەوانەی کە دەست نەکەوتن کۆپیی مامۆستاکانمان برد بۆ دووکانی لەبەرگرتنەوە ئەو سەردەمە لە کەلار تەنها یەک دوو دووکانی لەبەرگرتنەوە هەبوون، کتێبێکی بچووکی وەک عەوامیلی جورجانی وتیان: بە 15 دینار لەبەری دەگرینەوە، ئێمەش تەنها یەک دینار ڕۆژانەمان بوو، ئەگەر بکرێ هەر پەرتووکێک لەبەر بگرینەوە دەبوایە ڕۆژانەی 15 ڕۆژمان هەڵبگرتایە، ئەوەش زۆر قورس بوو، وە ئارامگرتنێکی لەو جۆرە بۆ مێردمنداڵان ئاسان نییە.\nمن بە هۆی ئەوەی خەتم خۆش بوو، بە قەڵەم دەستم دایە نووسینەوەی کتێبەکان، عەوامیلی جورجانیم نووسییەوە، مەتنی (اڵاجرّومية) ەم نووسییەوە، مەتنی (بناء الأفعالم) نووسییەوە، مەتنی (الأمثلة المختلفة) و زۆری تریش.\nکە کتێب لە بەردەستم بوو، وای کرد هاوڕێکانم داوای بکەن، ئەوانەم بەخشی، مامۆستاکانیش داوای نووسینەوەیان کرد، ئەوەی بێتە بیرم وابزانم تەنها مەتنی (اڵاجرّومية) م 11 جار نووسییەوە، ئیتر ئەم نووسینە بوو بە پیشەم، هەر کتێبێکم خۆش بویستایە بە قەڵەمی خۆم دەمنووسییەوە.\nتەنانەت لە قۆناغی 3 بووم خولێکمان بۆ کرایەوە، کتێبەکانم نووسییەوە، یەکێک لەو کتێبانە کتێبی (تحقيق الوصول إلی علم الأصول) کە زیاد لە 100 لاپەڕە بوو هەموویم نووسییەوە، کە پێم وابێت ئەم نووسراوەم ئێستا لای هاوڕیی خۆشەویستم مامۆستا مەلا ئەحمەد فەرحانە.\nئەم نووسینەوانە کتێبی زۆر لا خۆشەویست کردم.\nجا هەر بە کەلارییەکەی خۆمان: (قسە تێ قسە ئەوڕێ) من پێش ئەوەی ببم بە فەقێ حەزم لە نووسین بوو، هەر خەتم خۆش بوو، یەکەم کتێب کە وەرمگێڕایە سەر زمانی کوردی هێشتا دەستمان بە خوێندنی فەقێیەتی نەکردبوو، ساڵی 1993 بوو کتێبەکە ناوی (الأحادیث القدسیة) کە دانراوی ئیمامی نەوەوی بوو، سەرەڕای لاوازیم لە زمانی عەرەبی و نەزانینی نەحو و صەرفی عەرەبی، کتێبەکەم تەواو کرد و ئێستا لای خۆمە، کە لە تەمەنی 15 ساڵی نووسیومە، بەڵام ئەوەی جێی سەرسوڕمانە ئەوە بوو، بەرواری خۆیم لێ نەدا، بەو پێیە ساڵی 1994 نزیک بوو نووسیومە 1/ 1/ 1994 تەواو بووم.\nبە هەر حاڵ لە گەڵ هاوڕێکانمان ئەو ساڵەمان بە کولەمەرگی بڕی، قاتێکی قاوەیی خەتخەتیان بۆمان کرد، کە چەند ساڵێک لە بەرمان کرد، و کاتێک سپی بوویەوە لای بەرگدروو هەڵمانگێڕایەوە، و ماوەیەکیش بەو لایە لە بەرمان کردەوە.\nئەو ساڵەمان بە باشی بڕی، بەس خوا وەکیلە سەرەڕای ئەوەی بە پلەی یەکەم قۆناغەکەم بڕی دوو کتێبمان لە نەحوو و دوو کتێبمان لە صەرف خوێند هێشتا بە باشی نەمئەزانی جیاوازیی نێوان ئەو دوو زانستە چییە!!\nهەرچۆن بێت، ساڵ تێپەڕی، چووینە پۆلی دوو، 10 قوتابیی گەنجی ترمان بۆ هاتن، کە هاوڕێم مامۆستا مەلا ئەحمەد فەرحانیان تیا بوو، بە داوای من هات بوو بە فەقێ، ئیتر کەشەکە بۆ من لە بار بوو، نزیکترین هاوڕێی کۆڵان و دەر و دەشتم هات لە گەڵما بوو بە فەقێ.\nجا ئەم هاتنەی مامۆستا مەلا ئەحمەد سەرگوزشتەیەکی خۆشی هەبوو بە کورتی باسی ئەکەم بۆتان:\n- بۆ نایەی لە گەڵمان ببیت بە فەقێ؟\n+ وەڵا من حەزم لە فەقێ نییە ئەمەوێ ببم بە دکتۆر.\n- ئاخر ئێمە دەرسی ئاینی ئەخوێنین، قاتی کوردیمان بۆ ئەکەن، قورئان لە بەر ئەکەین.\n+ بە خوا من دکتۆریم پێ خۆشە.\nبەم شێوەیە ماوەیەک چوو قەناعەتی کرد، ئینجا وتی: باوکم ڕێ نادا.\nوتم کاکە من داوا لە باوکت ئەکەم ڕێ بدا.\nوتی: من باوکی خۆمە، ئەزانم ڕێم نادا واز لە مەکتەب بێنم بۆ فەقێیەتی.\nچووم بۆ لای باوکی، وتم: مامە بۆ ئەحمەد نەبەم بۆ دەرسی فەقێیەتی؟\nوتی: جاسم ئەوە چەند ساڵێکە من تۆم لە ژێر چاودێریدا داناوە، زۆر سەیرت ئەکەم، بۆم دەرکەوتوویت ئەخلاقت زۆر جوانە، ئەوە ئەحمەدە ئەیدەمە دەستت خۆت داهاتووی بۆ هەڵبژێرە.\nئەم ڕستەیە هەرگیز لە بیرم ناچێتەوە، مامۆستای هاوڕێیشم لە یادیەتی کە باوکی وای پێمان وت، ئەوە بوو مامۆستا بوو بە هاوڕیی فەقێیەتیم و لە هەردوو قۆناغەکە بە هەموو 20 قوتابییەکە تەنها من و ئەو بووین بە مەلا بە شێواز و جل و بەرگ و پیشە.\nساڵی دووهەم کتێبەکان گۆڕان و ئەمجارە ئەوقاف لە باری نووسینەوەی کتێب منیان ڕزگار کرد و خۆیان کتێبەکانیان بە لەبەرگرتنەوەیەکی کاڵ و کرچ بۆمان نارد، ئەمجارە دەرسی تازە و کتێبی تازە و پاشان مامۆستا مەلا (کریم فرج محمد) ناسراو بە مامۆستا کەریمی شافیعی هات، بوو بە مامۆستامان، کە جەنابیان حوجرەیەکی لە مزگەوتی شافیعی هەبوو، ڕۆژانە وانەی بە ئێمەش دەوتەوە، کە وانەی نەحوو لە کتێبی (الأنموذج) ی زەمەخشەری، و وانەی صەرف لە کتێبی (المقصود) ی بە ئێمە دەوتەوە.\nگوێم بۆی گرت ئەبینم مامۆستا وانەکە زۆر نایاب ڕوون دەکاتەوە، سەیر ئەکەم تێدەگەم نەحوو جیاوازە لە صەرف، ئەمە سەرەتای ڕێڕەوی تێگەیشتنم بوو کە جەنابی مامۆستا مەلا کەریمی شافیعی بوو بە سەرمەشقم و تا مردن هەر هەنگاوێک بنێم پشکێکی بۆ ئەم زاتەیە، خوای گەورە تەمەنی درێژ بکات.\nدەفتەرێکی 60 لاپەڕەییم پەیدا کرد و دەستم کرد بە نووسینی قسەکانی جەنابی مامۆستا مەلا کەریم، بە عەرەبییەکی نوقسان، ئەو یاسا و ڕێسایانەی کە ڕوونی دەکردەوە دەمنووسییەوە و کە دەگەڕامەوە سەری سوودم لێ دەبینی.\nئەوەی کە باس ئەکەم بۆتان 16 ساڵم و ساڵی 1994 ە و لووتکەی موراهیقی و گەرموگوڕی، لە گەڵ ئەوەش هاروچار و بزێو، ڕۆژانە وانەمان دەخوێند، و هەندێک جار قوتابییەکانی پۆلی یەکم بانگ دەکرد بۆ ئەوەی: ئەوەی لە دەست ئێمە چوو ئەوان زوو پێی ئاشنا بن.\nئەو ساڵە کتێبمان بۆ هات بەڵام قاتیان بۆ نەکردین، ڕۆژانە لە گەڕەکی مەجمووعەی 500 ماڵەکە کە لە سەردەمی ڕژێمی سەددام ناوی (حي البعث) بوو، وە ئێستا ناوی گەڕەکی (شۆڕش)ە: بەڕی دەکەوتین بە پێ بۆ مزگەوتی گەورەی کەلار بۆ خوێندن.\nئەم ساڵەشمان بڕی، بە ئەنجامێکی باش و فێربوونی زانستی نوێ.\nلە پشووی هاوینی ساڵی 1995 ڕابیتەی ئیسلامی مەرکەزێکی لەبەرکردنی قورئانیان کردەوە لە بەرانبەر مزگەوتی شێخ ئیبراهیم، لە گەڵ هەندێک لە هاوڕێکانمان ناومان نووسی و دەستمان کردە لەبەرکردنی قورئانی پیرۆز، من لەم هاوینە بڕیارم دا جامانە لەسەر بکەم، وەکو ڕەمزی فەقێیەتی، ئیتر لەو ساتەوە لە کەلار بە مەلا جاسم بانگیان کردووم.\nئەمە یەکێکە لەو ساتانەی کە پەیوەستە بە باسی حیزبەکان کە لە سەرەوە ئاماژەم پێ دا، شتی تریش هەن بەڵام پێ ناچێت لەم باسە کورتە فریایان بکەوم.\nپاشان پایز هات و دەوام دەستی پێ کردەوە، لە قۆناغی سێیەممان، دەستمان کردە خوێندنی کتێبی نوێ، وەکو: (الإظهار) ی بەرکەوی لە زانستی نەحوو و تەصریفی زەنجانی و لە زانستی صەرف و مینهاجی ئیمامی نەواوی، لە فیقهی شافیعیدا. و چەند زانستێکی تر.\nلەم ساڵەدا چەند مامۆستایەکی نوێمان بۆ هات، وەکوو مامۆستا مەلا ڕەئووف حەیدەری (بە ڕەحمەت بێت) و مامۆستا مەلا محمدی گردەگۆزینە (تەمەنی درێژ بێت)، دەستمان کرد بە خوێندنی دەرسەکان، لە دوای وانەکان مامۆستا مەلا ڕەئووف دەرسی مامۆستا مەلا محەمەدی دەدایەوە لە کتێبی (مەلا جامی) لە زانستی نەحوو کە بە منی دەوت تۆش وەرە گوێگر بە، منیش دەچووم گوێم لە دەرسەکە ئەگرت و سوودی خۆمم دەبینی.\nئەمە لە دوای تەواوبوونی دەرسە فەرمییەکان بوو، کە لەویشەوە مامۆستا مەلا طاهر و مامۆستا مەلا عوسمان پێکەوە پێداچوونەوەی فیقهی ئیمامی شافیعییان دەکرد هەندێک جار سەرم ئەکردە دەرسەکەی ئەوانیشدا.\nئەوە ئەمساڵ 10 قوتابیی نوێش هاتووە و ئێستا ژمارەی قوتابییەکانمان 29 قوتابییە، کە یەکێک لە قوتابییەکانمان (دیار) ماڵیان لە کەلار نەما و وازی هێنا لە خوێندن.\nئەو ساڵە بەکالۆریامان هەبوو، کە لە شاری سلێمانی ئەنجاممان دا؛ مامۆستا مەلا مەحموودی قەسڵانی (قەبری پڕ نوور بێت) فەرمووی: هەرکەسێک یەکەمی سەر ئاستی قوتابخانەکەمان بهێنیت لەم تاقیکردنەوەیە دیارییەکی دەدەمێ.\nئەوە بوو من لە تاقیکردنەوەکان لە دە یەکەمەکانی هەرێمی کوردستان بووم، جەنابی مامۆستا زەرفێکی بە دیاری پێ دام، فەرمووی: جاسم خۆت ئەزانی لەم گرانییە و کەم مووچەییە هەر ئەوەم پێ هەڵئەسووڕێت، دەستخۆشیم لێ کرد، و هێنام کردمەوە بینیم 40 دیناری تێدایە، چوار 10 دیناری.\nهەرگیز ئەم پاڵپشتی و چاکەیەی جەنابی مامۆستام لە بیر ناچێتەوە، تا دەمرم هەر کات بیرم بێتەوە دوعای خێری بۆ دەکەم.\nپاشان چووینە پۆلی چوار و ئەو ساڵەش مامۆستا مەلا یاسین عیسا لە ڕزگارییەوە هێنایان، بوو بە مامۆستامان کە دەرسی تەصریفی مەلا عەلی و مینهاجی پێ دەوتین، زانایەکی شارەزا و لێزان لەوەی پێمانی دەوت، لە گەڵ ئەوە وریا و چوست و کەمێکیش تووڕە، کە چەند جارێک بە دەستی لێدانم خواردووە.\nلەم ساڵە کتێبی (الکافیة) ی ئیبنولحاجیبی کوردیمان بە دەرس خوێند لە زانستی نەحوو، پێشا ئەم وانەیان دا بە مامۆستا مەلا ڕەئووف، بەڵام مامۆستا لە بەر تەمەنی وازی هێنا و سپاردی بە مامۆستا مەلا کەریمی شافیعی.\nئەم ساڵەشمان تەواو کرد، من بەخشینی گشتی (العفو العام) م بۆ دەرچوو کە بەشداری تاقیکردنەوەکانم نەکرد، بۆ هاوکاری و دەرس وتنەوە بە فەقێکانی پۆلی سێ، من بووم بە هاووڕێیان و چووم بۆ سلێمانی لە گەڵیان تا تاقیکردنەوەکانیان بە سەرکەوتوویی ئەنجام دا.\nکە چووینە پۆلی پێنج مامۆستا مەلا ئەحمەدی پیرۆز (ئەلیپەکان) هات بوو بە مامۆستامان لە زانستی مەنطیق، کە کتێبی (مغني الطلاب) ی پێمان دەوتەوە، دروود بۆ گۆڕی چ دەریایەک بوو لە زانست!، کە تووشی شۆک بووم کاتێک یەکەم دەرسی پێمان وت، بە هاوڕێکانم وت، ئەم زانا زۆر شارەزایە با سوودی لێ ببینین، کەچی قسمەت لە خزمەتیا نەگەشتینە دوو مانگ وەزارەتی ئەوقاف بڕیاری دا قۆناغی ئامادەیی لە هەموو شارۆچکەکان دا بخات و هەموان لە سەنتەری شارەکانی هەولێر و سلێمانی و دهۆک لە بەشی ناخۆیی جێ بکاتەوە.\nیەکێک لە قوتابییەکانمان (کمال) کەوت لە پۆلی چوار، سیانیش کە بریتی بوون لە (کاوە و هێمن و نەوزاد) وازیان هێنا، ماینەوە 5 قوتابی کە چووینە سلێمانی لەوێش دوو قوتابیی ترمان وازیان هێنا، کە بریتی بوون لە (حسین و سۆران) تەنها من و هەردوو محەمەدی کوڕی مامۆستا مەلا حەمەئەمین و مامۆستا مەلا طاهر ماینەوە لە سلێمانی.\nلە سلێمانی قوتابخانەی ئیمامی شافیعی بوو لە گەڕەکی مامۆستایان و ئێمەش چووینە حوجرەی مزگەوتی شەهیدان لەو گەڕەکە کە مامۆستا مەلا ئیبراهیم ماوەتی وتاربێژی بوو، کە ئەم وتارە باسی قوتابخانە و سەرگوزشنەکانی سلێمانی هەڵناگرێت.\nهەرچۆن بێت لەوێش ساڵەکانمان بە سەرکەوتوویی بڕی و ئەوان چوونە پەیمانگای پێشنوێژ و وتاربێژان، منیش سوپاس بۆ خوا یەکەمی هەرێم بووم لە زانکۆی سەڵاحەدین لە هەولێر وەرگیرام.\nپاش ئێمە چەند ساڵێکی تر قوتابخانەکە لە کەلار بەردەوام بوو، بەڵام بەداخەوە دوای ماوەیەک داخرا و ئێستا هەموو مەلەفەکانی قوتابخانەکە لە قوتابخانەی ئاینیی ئەوقافە لە هەڵەبجەی تازە.\nلە کۆتایی ئەم باسە دروود بۆ گیانی ئەو مامۆستا بەڕێزانەی کە یارمەتیدەرمان بوون لە خوێندن، ئەوانەی کە ماون خوای گەورە تەمەندرێژ و عاقیبەت خێریان بکات و ئەوانەشی کە گەڕاونەتەوە بۆ لای خوا، داواکارم لە خوای گەورە پلەی بەرزیان پێ بدات و بە قەد هەموو پیتێک کە سوودمان بینیوە خودا بە هەزاران قات پاداشتیان بداتەوە.\nئێستا منیش وەک وەفایەک بۆ ئەو مامۆستایانە لە مزگەوتەکەی خۆم حوجرەی فەقێم کردۆتەوە کە بەردەوام دەرس و وانە لە مزگەوتەکەمان هەیە.\n#جاسم محەمەد ئەمین | #کەلار |\n 👪 تۆڕی کۆمەڵایەتی | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | فەیسبووکی بەڕێز (م. جاسم کەلاری)\n1. 👁 02-03-2022\n📅 رۆژی دەرچوون: 02-03-2022\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (سەریاس ئەحمەد)ەوە لە: Mar 25 2022 10:00PM تۆمارکراوە\n👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (ئاراس ئیلنجاغی)ەوە لە: Mar 26 2022 6:33AM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (سەریاس ئەحمەد)ەوە لە: Apr 24 2022 9:28PM باشترکراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 71 KB Mar 25 2022 10:02PM سەریاس ئەحمەد


ئاشتى (الهدنة) (عرب و جولەکە) لەروانگەى شەرعەوە – ماڵپەرى چاکسازى\nدەستپێک / جۆراوجۆر / بابەت بەکوردى / ئاشتى (الهدنة) (عرب و جولەکە) لەروانگەى شەرعەوە\nئه‌یلول 25, 2020\tبابەت بەکوردى, پەڕە نەگۆڕەکان, جۆراوجۆر, فقهی شەریعەت 494 بینینەکان\nبەستنى ئاگربەست لەگەڵ بێ باوەڕاندا :\n1-پێناسەى کەى :\n((الهدنة)) لە زماندا بێدەنگیە.\nلەشەرعیشدا : بریتیە لە پەمان بەستنى پێشەوا یا جیگرەکەى لەگەڵ بێ باوەرەاندا لەسەر شەرنەکردن بۆ ماوەیەکى دیارى کراو بە گوێرەى پێویستى با درێژەش بکیشێت پێشى دەوترێت : مهادنة و ماعەدة و معاهدة.\n2-شەرعیەت بونى و بەلگەکەى :\nدروستە پێشەوا ئاگربەست لەگەڵ کافراندا گرێ بدات لەسەر شەڕ نەکردن بۆ ماوەیەکى دیارى کراو بە گوێرەى پێویست , ئەگەر بەرژەوەندى موسلمانان لە بەستنیدا هەبوو , وەک لاوازیان یان ئامادەبونیان و جگە لەمانەش لەبەرژەوەندیەکان وەک ئومید بون لە موسڵمان بوونى بێباوەران و هاوشیوەکانى , لەبەر ئایەتى (وإن جنحوا للسلم فاجنح لها)الانفال :61 .\nواتە : ئەگەریش مەیلى شەرنەکردن و ئاشتیان هەبوو لەگەلت تۆش ئەو مەیلەت هەبێت .\nهەروەها پێغەمبەر (صلى الله علیه وسلم) دە ساڵ ئاگر بەستى کرد و گرێى دا لەگەل کافراندا لە ئاشتەوایی حودەیبیە دا , هەروەها صوڵحى کرد لەگەل جولەکەکانى مەدینە.\n3-پابەندبوون بە ئاگربەستەوە:\nئەو ئاگربەستەى کەپێشەوا یا جێگرەکەى گرێی داوە جێ بەجێ دەبێت ((لازمة)) دروست نیە بشکیندرێ یا هەڵبوەشێندرێتەوە مادام بەرامبەرەکەى پێوەى پەیوەستن و خیانەت ناکەن و ترسى خیانەتیشیانمان نیە لەبەر فەرمایشتەکەى خودا : (فما استقاموا لکم فاستقیموا لهم) التوبة : 7.\nواتە: جا تا پابەند بوون بە پەیمانەکەیانەوە ئێوەش پابەند بن پیوەى .\nهەروەها خودا (جل جلاله) ئەفەرموێت : (یا أیها الذین امنوا أوفوا بالعقود) المائدة :1.\nواتە: ئەى باوەرداران پەیمانەکان ببنە سەر و پابەند بن پێوەى کە دژى قورئان و سوننەت نیە.\nئەگەریش پەیمانەکەیان شکاند : بەشەرکردن یان پشتگیرى کردنى دوژمنێکمان لەدژمان یا کوشتنى موسڵمانێک یا بردنى سامانێک ئەوا گفتەکەى نێوانمان هەڵدەوەشێتەوە و دروستە شەڕیان لەگەڵدا بکرێت لەبەر فەرمایشتى خودا (جل جلاله) کە دەفەرموێت (وإن نكثوا أيمانهم من بعد عهدهم وطعنوا في دينكم فقاتلوا أئمة الكفر إنهم لا أيمان لهم لعلهم ينتهون)التوبة:12.\nواتە : خۆ ئه‌گه‌ر ئه‌وانه په‌یمانه‌کانیان بشکێنن له‌دوای به‌ستنی و گاڵته‌و تانه‌وته‌شه‌ریان له ئاین و به‌رنامه‌که‌تان ده‌دا، ئه‌وه بجه‌نگن دژی سه‌رانی کوفر، به‌ڕاستی ئه‌وان هیچ په‌یمانێکیان نیه، بۆ ئه‌وه‌ی کۆڵ بده‌ن و واز له بێ باوه‌ڕی خۆیان بهێنن.\nئەگەریش مەترسى هەبوو لە شکاندنى پەیمانەکە نیشانە هەبوو ئاماژەبوون لە سەر ئەمە ئەوکات دروستە پەیمانەکە بشکێنین و لە سەر گفتەکە نەمێنینەوە , خودا (جل جلاله) ئەفەرموێت : (وإما تخافن من قوم خيانة فانبذ إليهم على سواء إن الله لا يحب الخائنين)الانفال 58 .\nواتە : خۆ ئه‌گه‌ر بێگومان ترسایت له ده‌سته‌یه‌ک (که په‌یمانت له‌گه‌ڵدا به‌ستوون) په‌یمانه‌که هه‌ڵوه‌شێننه‌وه‌و خیانه‌تت لێ بکه‌ن ئه‌وه تۆیش له‌م کاته‌دا په‌یمانه‌که بده‌ره‌وه به‌روویاندا به‌شێوه‌یه‌کی ڕێک و ڕاست، (پێیان بڵێ که) په‌یمانه‌که‌یان نرخی نه‌ماوه، چونکه به‌ڕاستی خوا که‌سانی په‌یمان شکێن و ناپاکی خۆش ناوێت.\nدروست نیە شەڕیان لەگەڵدا بکەیت پێش پێ ڕاگەیاندنى نەمانى پەیمانەکە.\nپێشووتر جیاوازى نیوا حەبەکانى پانادۆڵ : Panadol\nدواتر جل وبەرگى شەرعى ئافەرتان و مەرجەکانى


ماڵپەری فیردەوس | بۆچی خوای گەورە ئیماندار لە تاریکی دەردەھێنێت بۆ ڕووناکی ، وە کافر لە ڕووناکی دەردەھێنێت بۆ تاریکی ، ئایا کافر سەرەتا لەناو ڕووناکی بووە وە ئیمانداریش سەرەتا لەناو تاریکی بووە چۆن دەبێت ؟\nسەردێری پرسیار:بۆچی خوای گەورە ئیماندار لە تاریکی دەردەھێنێت بۆ ڕووناکی ، وە کافر لە ڕووناکی دەردەھێنێت بۆ تاریکی ، ئایا کافر سەرەتا لەناو ڕووناکی بووە وە ئیمانداریش سەرەتا لەناو تاریکی بووە چۆن دەبێت ؟\nبەرواری دانان :2018-10-12 کۆدی پرسیار:587\nپرسیار // خوای گەورە دەفەرمووێت : (( ٱللَّهُ وَلِىُّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ يُخْرِجُهُم مِّنَ ٱلظُّلُمَٰتِ إِلَى ٱلنُّورِ ۖ وَٱلَّذِينَ كَفَرُوٓاْ أَوْلِيَآؤُهُمُ ٱلطَّٰغُوتُ يُخْرِجُونَهُم مِّنَ ٱلنُّورِ إِلَى ٱلظُّلُمَٰتِ ۗ أُوْلَٰٓئِكَ أَصْحَٰبُ ٱلنَّارِ ۖ هُمْ فِيهَا خَٰلِدُونَ )) البقرة "٢٥٧" واتە : خوای گەورە یارو یاوەری ئەو کەسانەیە کە ئیمانیان ھێناوە و لە تاریکی دەریان دەھێنێت بۆ ڕووناکی ئیسلام ، وە ئەوانەی کوفریان کردووە یار و یاوەریان ھەر تاغوت و شەیتانە لە ڕووناکی دەریان دەھێنێت بۆ تاریکی ، ئەمانە دەبنە یار و یاوەری ئاگری دۆزەخ و بە ھەتا ھەتایی تێیدا دەمێننەوە . بۆچی خوای گەورە ئیماندار لە تاریکی دەردەھێنێت بۆ ڕووناکی ، وە کافر لە ڕووناکی دەردەھێنێت بۆ تاریکی ، ئایا کافر سەرەتا لەناو ڕووناکی بووە وە ئیمانداریش سەرەتا لەناو تاریکی بووە چۆن دەبێت ؟\nوەلام // زانایان سەبارەت بەم ئایەتە دەلێن :\n(١) باسی ئەو ئیماندارەیە کە پێشتر کافر بووە دوای بۆتە موسلمان ، ئەمەیان خوای گەورە لە تاریکی کوفر دەرچووە بۆ ڕووناکی ئیسلام ، بەلام کافر سەبارەت بە کافر باسی ئەو کافرەیە کە ئیمانی ھێناوە بە عیسی یان موسی دوای کافر بووە بە ئیسلام ، ئەمەیان لە ڕووناکی دەرچووە بۆ تاریکی .\n(٢) باسی ئەو ئیماندارەیە کە کە لە مناڵییەوە موسلمان بووە و لەسەر ئیسلام لە دایک بووە ، لەبەر ئەوە وەسفی ڕووناکی فیترەتی کردووە بە تاریکی لەبەر گەورەی ڕووناکی ئیسلام بەرامبەر بە ڕووناکی فیترەت ، سەبارەت بە کافر لەدایک بوووە لەسەر فیترەت دوای کوفری کردووە ، ئەمەیان لە ڕووناکی فیترەت دەرچوو بۆ تاریکی کوفر .\nقرطبی ڕەحمەتی خوای لێ بێت دەفەرمووێت : (( مجاھد و عبدة بن أبي لبابة دەلێن : ئەمە سەبارەت خەلکانێک بوو ئیمانیان بە عیسا ھێنا ، کاتێک محمد سەلامی خوای لێ بێت ھات کوفریان پێ کرد ، لەبەر ئەوە دەرھاتنیان لە ڕووناکی بووە بۆ تاریکییەکانی کوفر . )) الجامع لأحکام القران ج٤ لاپەڕە ٢٨٦\nابن عثيمين ڕەحمەتی خوای لێ بێت دەفەرمووێت : (( سەبارەت بە ئیماندار باسی تاریکی کردووە بە کۆ بە گوێرەی جۆرەکانی ، چونکە یان تاریکی نەزانینە یان تاریکی کوفرە یان تاریکی فاسقی یە ، تاریکی .....\nسەبارەت بە کافر یارویاوەر بە کۆ باس کراوە "أولیاؤهم" کۆی "ولی" یە ، بە کۆ باس کراوە لەبەر زۆری جۆرەکانی کوفر ، بە پێچەوانەی ڕێگای حەق چونکە یەک ڕێگایە . ...\nسەبارەت بە کافر لە تاریکی دەردچێت بۆ ڕووناکی کەچی کافری ئەسلیش دەگرێتەوە .\nوەلام / یان مەبەست پێی ئەوانەن کە سەرەتا لەسەر ئیمان بووینە ، پاشان دەرچووینە لە ئیمان کە ئەمە دیارە ، یان دەوترێت : بە گوێرەی فیترەت باس کراوە ، چونکە ھەموو مناڵێک لەسەر فترەت لە دایک دەبێت . )) تفسیر ابن عثيمين ج٣ لاپەڕە ٢١٢ ــ ٢١٤


كۆمسیۆنی باڵای مافه‌كانی مرۆڤی عێراق: ژماره‌ی چالاكوانه كوژراوه‌كانی عێراق ئاشكراكرد\nكۆمسیۆنی باڵای مافه‌كانی مرۆڤی عێراق، ژماره‌ی ئه‌و چالاكوانه سڤیلانه‌ی ئاشكراكرد كه له سه‌ره‌تای ده‌ستپێكردنی خۆپیشاندانه‌كانی مانگی ئۆكتۆبه‌ری رابردووه‌وه تا ئێستا كوژراون. عه‌لی به‌یاتی، كۆمیسیار له كۆمسیۆنی باڵای مافه‌كانی مرۆڤی عێراق رایگه‌یاندووه: “له سه‌ره‌تای خۆپیشاندانی شاره‌كانی عێراقه‌وه تا ئێستا 29 چالاكی كۆمه‌ڵگای مه‌ده‌نی كوژراون و سێ هه‌وڵی كوشتنی دیكه‌ش هه‌بووه به‌ڵام …\nدووشه‌ممه‌ی داهاتوو یاسای هه‌ڵبژاردنی گشتیی عێراق په‌سند ده‌كرێت\nسه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجوومه‌نی نوێنه‌رانی عێراق، بڕیاریدا رۆژی دووشه‌ممه‌ی داهاتوو (23ی كانوونی یه‌كه‌م/ دیسێمبه‌ری 2019) ده‌نگ له‌سه‌ر پڕۆژه یاسای هه‌ڵبژاردنی گشتیی له عێراق بدرێت. محه‌مه‌د حه‌لبووسی، سه‌رۆكی ئه‌نجوومه‌نی نوێنه‌ران رایگه‌یاند، دوو شه‌ممه‌ی داهاتوو، دوا واده‌یه بۆ ده‌نگدان به پرۆژه یاسای هه‌ڵبژاردنی ئه‌نجوومه‌نی نوێنه‌رانی عێراق. دوێنێ له دانیشتنی ئه‌نجوومه‌نی نوێنه‌راندا گرژی له نێوان …\nوەزارەتی کارەبا خۆپیشاندەران دوو رۆژە رێگرن لە گەیشتنی سووتەمەنی بۆ وێستگەکان\nوەزارەتی کارەبای عێراق ھۆشداری لەبارەی دۆخی كارەبا دەدات و رایدەگەیەنێت، کەمبوونەوەی کاتەکانی پێدانی کارەبا لە بەغدا و چەند پارێزگایەکی دیکەی ناوەڕاست دەگەڕێتەوە بۆ هەندێک هۆکاری تەکنیکی لە هەندێک وێستگەی کارەبادا. هەروەها وەزارەتی کارەبا هۆشداری لە وەستانی وێستگەی زوبێدیەی گەرمایی دەدات، کە خۆپیشاندەران دوو رۆژە رێگرن لە گەیشتنی سووتەمەنی بۆ وێستگەکە. …\nپەڕە 3 of 81«12345\t»\t102030...کۆتا »


زیاد لە سەرچاوەیەكی دەسەڵات، ئاماژەیان بە مەترسییەكانی سەر قەوارەی هەرێمی كوردستان كرد. تەنانەت یەكێك لە ڕاوێژكارەكان داوای چەك هەڵگرتنی لە هەمووتاكێكی كورد كرد بەرانبەر بە مەترسییەكانی ناوەند و دادگایی فیدراڵی.\nهەموومان ئەوە دەزانین مەترسی لەسەر ئەم قەوارەیە هەیە، بەڵام هەموومان هاوڕانیمان لەگەڵ سیاسییەكاندا كە مەترسییەكان جددین و ئەگەر كار گەیشتە هێرش و پەلاماردان خۆمان ساز و ئامادە بكەین بۆ چەك هەڵگرتن و ڕووبەڕووبوونەوەی ئەو هێزانەی پەلامارمان ئەدەن. بەهۆی ئەوەی كەسوكاری قوربانیانی ڕابردوو بە شێوەیەك فەرامۆشكراون كە زۆر ئەستەمە خەڵكی وەكو جاران خۆی بە كوشت بدات لە پێناوی ئازادیدا، لە كاتێكدا كەسانی خۆفرۆش و فایلدار هێنراون كراون بە خانەنشین و پلەدار و لە ژیانێكی تایبەت و ناوازەدا دەژین.\nسیاسییەكان مەبەستیانە تێمان بگەیەنن كە بەغدا و تاران و ئەنقەرە دوژمنمانن و ئەگەر ئەوان(دەسەڵات) نەبن ئەوا كوردستان دەبێتە دۆزەخ و جێگەی ژیانی تێدا نابێتەوە، لە كاتێكدا ئەوە ڕاستییە و هیچ داگیركەرێك ئازادی بۆ داگیركراوەكەی ناخوازێت، بەڵام سیاسییەكانی دەسەڵات نایانەوێ ڕوونكردنەوەمان بدەنێ لەسەر ئەوەی لە ئێستای بوونی قەوارەی هەرێمدا كێن ئەوانەی كوردستانیان كردووەتە تورەكەیەكی پڕ بۆ ئێران و توركیا و ئیرادەی خۆیان بەخشیوەتە دەزگا هەواڵگرییەكانیان؟\nئەگەر مەترسییەكان جددی بن وەك ئەوەی سیاسییەكانی دەسەڵات ئاماژەی پێدەكەن، دەبوو ناوماڵی خۆیان بە جۆرێك ڕێكبخستایەتەوە كە دەرفەتی هیچ قلیشان و دووركەوتنەوەیەك نەدرایەتە دەست دۆست و دوژمن. نەك شەڕی بەرژەوەندی و ڕاگەیاندنیان ئامرازێك بێت لە قەبارەی مەترسییەكان زیاتر.\nهەولێر و سلێمانی ناتەبان و باس لە دەستەخوشك دەكرێك لەگەڵ شارە ناوازەكانی دنیادا، دوو زۆنی شڵەژاومان هەیە كە یەك لەسەر چواری خەڵكەكەی، سەر بە هیچ دەسەڵاتدارێكی فەرمانڕەوای زۆنەكە نییە، فڕۆكەی بێفڕۆكەوان هەر ڕۆژە و لە گوندێك خەڵكمان لێدەكوژێت، بەردەوام تۆپبارانی شارەكان و بەتایبەت پایتەختی هەرێم دەكرێت، كەچی هەر هێزە و چوونەتە ناو هاوپەیمانێتییەكەوە كە دژ بە یەكن و خوێن لە كاسەر سەری یەكتریدا دەخۆنەوە. هێشتا باس لە زۆرینە و كەمینەیەك دەكەن كە خۆشیان دەزانن چۆن دووراوە بۆیان.\nئەگەرمەترسییەكان جددی بن وەك ئەوەی باسی دەكەن، بەرژەوەندییە ئابورییەكانی توركیا و ئێران ناپارێزن، هێزی پێشمەرگە یەكدەخەنەوە و سوپایەكی نیشتیمانی دادەمەزرێنن نەك میلیشیای حزبی، كار بە دڵسۆزی و لێهاتووی دەكەن لە سەر بنەمای ڕاژەی (خزمەت) دەكەن نەك تەزكییەی حزبی. بۆیە ئەوەی وایكردووە خەڵك مەترسییەكان بە جددی وەرنەگرن تاوانی خوودی سیاسییە دەستڕۆشتووەكانە، خەڵك وشیاربووەتەوە و دڵنیایە هەر هێزێكی تر بێت و دەسەڵات بگرێتە دەست، گەر لەم بارودۆخ و سەختییە باشتر نەبێت، بە لایەنی كەمەوە لەمە خراپتر نابێت.\nقەیرانەكان قووڵن و مەترسییەكان هەن، مرۆڤی دانا و زانا لەم بارودۆخانەدا دەردەكەوێت كە دەتوانێت میللەت و نیشتیمانەكەی لەم قەیرانانە تێپەڕێنێت یان نا؟ بۆیە هەمووان چاوەڕوانی ئایندەیەكی گەشترین، نەك شێواو تر.


( 1890 _1958)\nله‌مێژوو بوو عه‌وداڵ بووم به‌دوای به‌ده‌ستهێنانی زانیاری له‌سه‌ر ژیانی هونه‌رمه‌ندێكی ده‌نگخۆش و ده‌فژه‌نێكی به‌توانای گه‌له‌كه‌مان ( ده‌روێش عه‌بدوڵڵا) به‌ڵام به‌داخه‌وه سه‌چاوه‌یه‌كی زۆر و وورد له‌به‌رده‌ستدا نییه كه ئاماژه به‌ژیان و ده‌ستپێكی كاری هونه‌ری ئه‌و هونه‌رمه‌نده گه‌ڕیده‌و خۆڕسكه بدات، ده‌بێت سوپاسی ماندووبوون و دڵسۆزیی هه‌ریه‌ك له ( غه‌فور ڕه‌شید داراغا ، عوسمان شارباژێڕی ، نه‌هرۆ ساڵح ده‌لۆیی و مامۆستا باكووری) بكه‌ین ، كه هه‌ریه‌ك به‌شێوازی بیركردنه‌وه‌و خامه‌ی جوانیان له‌گۆڤار و ڕۆژنامه‌كاندا باسیان له‌و هونه‌رمه‌نده ده‌نگخۆشه (ده‌روێش عه‌بدوڵڵا) كردووه.\nبه‌ڵام پرسیارێك دێته پێش وبیرو هه‌ستم به‌خۆیه‌وه سه‌رقاڵ ده‌كات و وه‌ڵامم ده‌ست نه‌كه‌وت، ئه‌ویش ئه‌وه‌یه كه ئه‌م هونه‌رمه‌نده ده‌نگخۆشه و ده‌نگ زوڵاڵه له‌دوای ساڵی (1940) وه له‌شاری سلێمانی نیشته‌جێ بووه، له‌ڕێی توانای به‌رزی ده‌فژه‌نی و ده‌نگه خۆشه‌كه‌یه‌وه ڕۆژانه له‌شه‌قام و كۆڵانه‌كانی شاری سلێمانی ناسراوه‌و، بۆته ئاشناو هاوڕێ و هاوه‌ڵی كۆڕی ده‌نگخۆشان و مه‌ولود خوێنانی شاری سلێمانی وه‌ك ( ئیبراهیم حه‌زین ، ڕه‌شۆڵ ، مه‌حموی حه‌مه‌ی له‌یلێ و حه‌مدی ئه‌فه‌ندی) هه‌ریه‌ك له‌و هونه‌رمه‌نده ده‌نگخۆشانه به‌هه‌رشێوه‌یه‌ك بووبێت ده‌رفه‌تیان بۆ ڕه‌خساوه و چوونه‌ته به‌غدا و ده‌نگیان له‌سه‌ر قه‌وان یان له‌ڕادیۆی كوردی به‌غدا تۆماركردووه، به‌ڵام بۆ كه‌سێك نه‌بووه ده‌ستی یارمه‌تی بۆ ئه‌و ده‌روێشه ده‌نگخۆشه قه‌له‌نده‌ره درێژبكات و ڕێنوێنی بكات بیبه‌نه ڕادیۆ و ده‌نگ و هونه‌ره‌كه‌ی له‌گه‌ڵ مۆسیقادا تۆماربكات ؟! له‌سه‌ره‌تای كردنه‌وه‌ی به‌شی كوردی له‌ڕادیۆی عێراق هه‌ریه‌ك له‌به‌ڕێزان ( كامیلی كاكه مین و مامۆستا عه‌لی مه‌ردان) له‌به‌غداوه هاتوونه‌ته كوردستان و شاربه‌شار گه‌ڕاوون و داوایان له‌ده‌نگخۆشان و مه‌قامبێژان كردووه كه بێنه به‌غدا ده‌نگیان تۆماربكرێت، له‌م هه‌له‌شدا ده‌روێش عه‌بدوڵڵا بێ به‌ش و په‌راوێزخراوه؟ له‌گه‌ڵ ئه‌و بۆچوون و سه‌رنجانه‌مدا ده‌پرسم كه‌سایه‌تی دڵسۆزو خه‌مخۆر ( عومه‌ر قه‌زاز) چۆن دوو جار ( مه‌لا كه‌ریم ) ی بردۆته به‌غدا و ده‌نگی له‌سه‌ر قه‌وان تۆماكراوه ، ئه‌ی نه‌ده‌كرا ئه‌م هونه‌رمه‌ند ده‌نگخۆشه بێ نازه (ده‌روێش عه‌بدوڵڵا) ببه‌نه ڕادیۆ وگۆرانییه‌كانی بۆ تۆماربكه‌ن؟ به‌هه‌رحاڵ سوپاس بۆ په‌روه‌ردگار و هه‌وڵی دڵسۆزانه‌ی ئه‌و كه‌سایه‌تیه دڵسۆزانه كه ده‌نگی هونه‌رمه‌ندیان تۆماركردووه و چه‌ند گۆرانییه‌كی له‌دوای خۆی به‌جێماوه.\nخوێنه‌ری ئازیز .. دڵنیام هه‌ركاتێك ناوی هونه‌رمه‌ند\n( ده‌روێش عه‌بدوڵڵا) دێته سه‌رزار و یان به‌رگوێمان ده‌كه‌وێت ، ڕاسته‌وخۆ ده‌گه‌ڕێینه‌وه بۆ هۆنراوه به‌رزو شیرینه‌كه‌ی (گۆران) ی شاعیر كه‌بۆ ده‌روێش عه‌بدوڵڵای نوسیوه به‌ناوی ( بۆ فریشته‌ی مۆسیقا) ...\n( به‌ڕه‌نگی زه‌رد و شێوه‌ی ده‌ست و شمشاڵی كزا ، ده‌روێش\nحه‌زم كرد به‌سته‌یه‌ك ببیه‌م سه‌راسه‌ر حوزن و ماته‌م بێ،\nله‌سیماتا به‌دیم كرد هه‌یكه‌لی عومرێكی حه‌سره‌تكێش ،\nوه‌ها دیاره كه به‌ختت ئاشیانی بولبولی خه‌م بێ )\nمامۆستا گۆرانی شاعیر ده‌فه‌رموێت ( ده‌روێش عه‌بدوڵڵا : شمشاڵژه‌نێكی به‌هره‌داربوو، چاره‌كه چه‌رخێك له‌مه‌وبه‌ر دیومه ، زۆرتر له‌هه‌ورامان ئه‌ژیا) (1)\nهونه‌رمه‌ند و نووسه‌ر ( عوسمان شارباژێری) له‌باره‌ی ئه‌و كات و ساته‌ی عه‌بدوڵڵاگۆرانی شاعیر ، ده‌روێش عه‌بدوڵڵا بینوه و ئه‌ڵێ چاره‌كه چه‌رخێك، نوسیویه‌تی ( مامۆستا (گۆران) لێره‌دا كه ئه‌ڵێ (چاره‌كه چه‌رخێك) له‌مه‌وبه‌ر ، له‌ساڵی (1950) دا ئه‌و قسه‌یه‌ی كردووه به‌پێی ئه‌و مێژووه ده‌وروبه‌ری ساڵی (1925) دیویه‌تی تائێستا ساڵی (1978) ئه‌كاته (53) ساڵ له‌مه‌وبه‌ر، ئه‌مه ده‌روێش عه‌بدوڵڵاكه‌ی له‌مه‌ڕ هۆنراوه‌كه‌ی مامۆستا گۆرانه، كه مۆسیقا ژه‌نێكی میللی و شمشاڵژه‌نێك بووه ) (2)\nبه‌ڵام ئه‌و ده‌روێش عه‌بدوڵڵایه‌ی كه گه‌ره‌كمانه یادێكی لێبكه‌ینه‌وه،ده‌فژه‌ن و ده‌نگخۆش و گۆرانیبێژه، نه‌ك ئه‌و ده‌روێش عه‌بدوڵڵاشمشاڵژه‌نه‌ی مامۆستا گۆران ئه‌و هۆنراوه به‌رزه‌ی بۆ داناوه..!\nبۆزانیاری زیاتری خوێنه‌ری ئازیز ، له‌هه‌مان كات و سه‌رده‌مه‌دا له‌شاری هه‌ولێر، ده‌نگخۆش و مه‌قامزان و مه‌ولود خوێن وده‌فژه‌نێكی به‌توانا به‌ناوی ( حاجی عه‌بدوڵڵای ده‌فژه‌ن ) هه‌بووه كه ده‌نگ و توانای هونه‌ری ده‌فژه‌نینیه‌كه‌ی جێی سه‌رسوڕمان و سه‌رنج ڕاكێشانی خه‌ڵك بووه ئه‌ویش  ( حاجی عه‌بدوڵڵای كوڕی خه‌لیفه یونسی نانه‌وا كوڕی ده‌روێش قادری خۆشناو ، له‌ساڵی 1902له‌گه‌ڕه‌كی عاره‌بانی شاری هه‌ولێر له‌دایكبووه ، له‌ڕێكه‌وتی 5/5/1963 كۆچی دوایی كردووه ) (3)\nكه‌واته بابێنه‌وه سه‌ر هونه‌رمه‌نده سه‌ره‌كییه‌كه هونه‌رمه‌ندی ده‌نگخۆش و به‌سه‌تبێژ و ده‌فژه‌ن ( ده‌روێش عه‌بدوڵڵا) هه‌رچه‌نده پێشتر ئاماژه‌م پێدا كه زانیاری زۆر وورد نییه له‌سه‌ر ژیانی كۆمه‌ڵایه‌تی و هونه‌ری ده‌روێش عه‌بدوڵڵا، ته‌نها ئه‌و یه‌ك دوو سه‌رچاوه‌یه نه‌بێ كه ئه‌و به‌ڕێزانه لوتفیان نواندووه به توێژینه‌وه‌و ئه‌و زانیاریه‌كه‌مه‌ی ده‌ستیان كه‌وتووه ، یادیان لێكردۆته‌وه و بابه‌تیان له‌سه‌ر نوسیوه و ، كه‌شایسته‌ی ڕێزو به‌رزنرخاندنه بۆ ئه‌رك و ماندوبوونیان.\nده‌روێش عه‌بدوڵڵا له موكریانه‌وه بۆ شاره‌كه‌ی بابان ..1\nبه‌پێی ئه‌و سه‌رچاوانه‌ی له‌به‌رده‌ستمدایه ، ساڵی به‌دنیا هاتنی (ده‌روێش عه‌بدوڵڵا) ئه‌و هونه‌رمه‌نده ده‌نگخۆش و ده‌فژه‌نه به‌توانایه ، به‌وشێوه‌یه مه‌زه‌نده كراوه ( 1890) (1900) و (1904 ) ی زاینی،هه‌رچه‌نده ته‌نها وێنه‌یه‌كی هونه‌رمه‌ند ده‌ستكه‌وتووه‌و له‌پاش خۆی به‌جێماوه، ئه‌ویش به‌هۆی خه‌مخۆریی و دڵسۆزی ، پێشكه‌شكار و نووسه‌ر و ڕۆژنامه‌نوس ( كه‌مال ڕه‌ووف محه‌مه‌د ) ناسراو به ( بابی لالۆ) به‌ده‌ست هاتووه ، له‌سیماو ڕووخساری هونه‌رمه‌ندا ده‌رده‌كه‌وێت كه مێژووی ساڵی له‌دایكبوونی بگونجێت له‌گه‌ڵ ئه‌و ڕووخساره ده‌روێشه گه‌ڕیده‌و قه‌له‌نده‌ره ساڵی (1890) گونجاو بێت و ماوه‌ی ( 68) ساڵێك ژیانی كردبێت له‌ساڵی (1958) كۆچی دوایی كردووه ..! هه‌روه‌ها سه‌باره‌ت به‌ناوی باوكی ئاماژه به‌دوو ناو كراوه ، عوسمان شارباژێڕی له‌گۆڤاری به‌یان، ژماره ( 57) دا نوسیویه‌تی ناوی ( عه‌بدوڵڵا حسێن محه‌مه‌د) ه ..! به‌ڵام له‌ڕۆژنامه‌ی (ژین) ژماره (55) ی ساڵی (2) ی (3/2/1972) نووسه‌ر ( غه‌فوور ڕه‌شید داراغا ) ئاماژه‌ی به ناوی ( عه‌بدوڵڵا حسێن محه‌مه‌د) داوه ، هونه‌رمه‌ند و نووسه‌ر ( نه‌هرۆ ساڵح سه‌عید ده‌لۆیی) له گۆڤاری (به‌یان) ژماره (139) له‌ساڵی (1988) بابه‌تێكی به‌ناونیشانی ( ده‌روێش عه‌بدوڵڵای ده‌ف ژه‌ن و گۆرانیبێژ ) ناوی هونه‌رمه‌ندی به‌و شێوه‌یه نوسیوه ( عه‌بدوڵڵا كوڕی قادری كوڕی محه‌مه‌د) ه ..؟ ( 4)\nكه‌واته دوو نوسین و دووسه‌رچاوه ئاماژه‌یان به‌ناوی هونه‌رمه‌ند ( عه‌بدوڵڵا حسێن محه‌مه‌د) داوه و ، به ( ده‌روێش عه‌بدوڵڵا ) ناسراوه.\nهونه‌رمه‌ند له گوندێكی نزیكی شاره جوان و شیرین و ده‌وڵه‌مه‌نده‌كه‌ی هونه‌ری گۆرانی و به‌یت بێژی و شاری شاعیران ، شاری ( مه‌هاباد) ی ڕۆژهه‌ڵاتی كوردستان له‌ساڵی (1890) چاوی به‌دنیا هه‌ڵهێناوه.\nبه‌داخه‌وه ژیانی منداڵی و مێرمنداڵی و هه‌رزه‌كاری و پێكهاته‌ی خانه‌واده‌و بنه‌ماڵه‌كه‌ی ڕۆشن نییه و ، چۆن ژیانی گوزه‌راوه؟ هیچ گومانی تێدا نییه كه‌له‌جه‌نگی دووه‌می جیهانیدا ، چ بارودۆخێكی سه‌خت و دژوار و نه‌بوونی و قات و قڕی به‌رۆكی مرۆڤایه‌تی گرتووه ، به‌تایبه‌ت خه‌ڵكی كوردستان ، له‌گه‌رمه‌ی ئه‌و جه‌نگه ماڵوێرانكه‌ره‌دا له‌ساڵی (1940) ده‌روێش عه‌بدوڵڵا ، له‌گه‌ڵ خاتوو ( سه‌یزاده) ی هاوسه‌ری ڕۆژهه‌ڵاتی كوردستان و زێده‌كه‌ی خۆی به‌جێدێڵێ و ڕووده‌كاته باشووری كوردستان له‌ڕێی ( پشده‌ر ) ه‌وه به‌ره‌و شاری سلێمانی هه‌نگاو هه‌ڵده‌گرن و له‌و شاره بنه و بارگه‌ی ده‌خات و بۆهه‌میشه ده‌یكاته هه‌وارو شوێنی پشوودان و نیشته‌جێ بوونی.ده‌بێت ئه‌و هۆكارانه چی بێت كه ده‌روێش كه‌شكۆڵه‌كه‌ی هه‌ڵگرێت و كۆچ بكات ؟ ئایا له‌به‌ر سه‌ختی ژیان و نه‌داری و هۆكاره‌كانی جه‌نگی دووه‌می جیهانی یه‌وه بوبێت ، یان له‌به‌رهه‌رهۆكارێكی كێشه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی زێده‌كه‌ی جێهێشتبێت؟! هونه‌رمه‌ند و مامۆستا ( باكووری ) نوسیویه‌تی ( سه‌یزاده ی هاوسه‌ری ، به‌بێوه‌ژنی ماره‌ی كردووه ..! ده‌روێش له‌سه‌یزاده كوڕێكی ده‌بێت، به‌ڵام ئه‌و كوڕه‌یان له‌ته‌مه‌نی ( 3) سێ ساڵان دا ده‌بێت خوای گه‌وره ده‌یباته‌وه..! ده‌روێش عه‌بدوڵڵا به‌مردنی كوڕه‌كه‌ی زۆر خه‌مبار ده‌بێ و ناسۆرێكی زۆر له‌دڵیدا به‌جێ ده‌هێڵێ ) (5)\nده‌بێت ئه‌وه‌ش هۆكارێكی زۆر ڕۆشن و درووست بێت كه ده‌روێش عه‌بدوڵڵا به‌رگه‌ی ئه‌و زامه پڕ ئازاره‌ی نه‌گرتووه له‌و ته‌مه‌نه كه‌مه‌دا جگه‌رگۆشه نۆبه‌ره‌كه‌ی له‌ده‌ست بدات و چیدی تر چاوی به‌رایی نه‌داوه له‌و ژینگه خه‌مناك و پڕ ئازاره‌دا بمێنێته‌وه بۆیه سه‌ری خۆی هه‌ڵگرتووه و به‌دوای شوێنێكی دیكه‌دا بگه‌ڕێی و له ڕێی ژه‌نینی ئامێره ( ده‌ف ) ه خۆشه‌ویسته‌كه‌یه‌وه كلوكۆی ئه‌و خه‌مه په‌نگ خواردووه‌ی سه‌رسینه‌ی بڕه‌وێنێته‌وه،ده‌روێش عه‌بدوڵڵا ، دیاره هه‌ر له‌ته‌مه‌نی هه‌رزه‌كاریدا فێری ژه‌نینی ئامێری ( ده‌ف ) بووه‌و گۆرانی و مه‌قامی خوێندووه، له‌و ته‌مه‌نه‌داكه هه‌ست و خولیای بۆ ژه‌نینی ئامێری ده‌ف و ئیلهام و به‌هره‌ی ده‌نگخۆشیی كه‌په‌روه‌ردگار پێبه‌خشیوه، له‌كاتێكدا كه‌له ڕۆژهه‌ڵات دا ژیاوه ، ده‌بێت كێ ڕێ نیشانده‌رو هاوكاری بووبێت ، ئایا ده‌بێت له‌نزیكه‌وه هونه‌رمه‌ندانی ده‌نگخۆش و به‌یت بێژانی ناوچه‌ی موكریانی نه‌دیبێت و له‌گه‌ڵیاندا به‌سته‌و مه‌قامی نه‌خوێندبێ له‌و كاته‌دا ده‌نگخۆشی به‌توانا ( سه‌عیدی ماملێ ) و ( قادری عه‌بدوڵڵا تۆقه ) ی تارژه‌ن و چه‌ندین خۆشخوان و به‌هره‌مه‌ند له‌و ده‌ڤه‌ره‌دا بوونیان هه‌بووه ، هه‌رله‌وسه‌روبه‌نده‌دا كه ده‌روێش له ڕۆژهه‌ڵات ژیاوه ، هونه‌رمه‌ندی گه‌وره‌ی نه‌ته‌وه‌كه‌مان ( سه‌ید عه‌لی ئه‌سغه‌ری كوردستانی ) به‌گه‌شتێكی چه‌ندڕۆژه‌ی هونه‌ری له‌شاری مه‌هاباد بووه و ئاهه‌نگی بۆ خه‌ڵكی مه‌هاباد سازكردووه، ئایا ده‌بێت هونه‌رمه‌ند ده‌روێش عه‌بدوڵڵا له‌نزیكه‌وه به دیداری ئه‌و هونه‌رمه‌ندانه نه‌گه‌یشتبێ و لێیانه‌وه زانیاری وه‌رنه‌گرتبێ و لێیانه‌وه فێرنه‌بووبێت ، به‌داخه‌وه ئه‌وانه پرسیاره بێ وه‌ڵامه‌كانن؟! به‌هه‌رحاڵ كاتێك له‌گه‌ڵ هاوسه‌ره‌كه‌ی دێنه شاری سلێمانی و غه‌ریب و بێ كه‌س و كه‌س نه‌ناس و نه‌دار ده‌بێت چۆن بژیی و هانا بۆ كێ ؟ به‌رێت و له‌كامه ده‌رگای ئارامیی و ئاسووده‌یی بدات، تاكه هاوڕێ و هاوده‌می كه‌مكه‌ره‌وه‌ی خه‌می غوربه‌ت و هه‌ژاری و بێكه‌سییه‌كه‌ی هانای بۆ ده‌فه خۆشه‌ویسته‌كه‌ی بردوه و له‌ڕێی ده‌نگه خۆش و سه‌رنج ڕاكێشه‌كه‌یه‌وه به‌گۆرانی كوردی و فارسی ، سۆزو هه‌ستی گوێگرانی خرۆشاندوه‌و په‌لكێشی كردوون به‌لای ده‌نگه زوڵاڵه‌كه‌یی و شێوازه جوان ژه‌نینی ده‌فه‌كه‌ی، له‌وڕێیه‌وه خۆی ده‌ناسێنێ و ناو و ناوبانگی به‌كوچه كۆڵان و شه‌قامه‌كانی شاری سلێمانیدا ناوبانگی ده‌روێشی باڵابه‌رزی ده‌نگخۆش و ده‌فژه‌نێكی به‌توانا بڵاو ده‌بێته‌وه، ده‌بێته هاوڕێی و هاودانیشتنی كۆڕی به‌زمی مه‌قام و گۆرانی هونه‌رمه‌ندان و ده‌نگخۆشانی ئه‌و كاتی شاری سلێمانی ( ڕه‌شۆڵ ، ئیبراهیم حه‌زین ، مه‌حموی حه‌مه‌ی له‌یلێ و حه‌مدی ئه‌فه‌ندی...تاد)\nهه‌رچه‌نده هونه‌رمه‌ند ده‌روێش عه‌بدوڵڵا ، هیچ سه‌رچاوه‌یه‌ك نییه كه پێشتر له‌قوتابخانه خوێندبێتی، به‌ڵام له‌گه‌ڵ به‌یته فۆلكلۆرییه‌كانی كه خوێندوونی ، هۆنراوه‌ی شاعیرانی وه‌ك ( وه‌فایی ، صافی هیرانی ، عه‌ونی و زه‌بیحی) به‌ده‌نگه خۆشه‌كه‌ی خوێندوونی،ده‌روێش عه‌بدوڵڵای هونه‌رمه‌ند گه‌ڕۆك بووه و هه‌رجاره‌له‌شاری سلێمانی دیار نه‌ده‌ما ، خاتوو سه‌یزاده‌ی هاوسه‌ری له‌ته‌ك خۆیدا بردووه‌و گه‌ڕاوه و ماوه‌یه‌ك خۆی وونكردووه و پاش ماوه‌یه‌ك گه‌ڕاوه‌ته‌وه سلێمانی، هونه‌رمه‌ند و مامۆستا و نووسه‌ر ( باكووری ) نوسیویه‌تی ( هونه‌رمه‌ند حه‌زی به‌گه‌ڕۆكی و قه‌له‌نده‌ری كردووه، له‌سلێمانی به ته‌واوی و به‌رده‌وامی دانه‌ده‌نیشت و نه‌ده‌مایه‌وه، به‌ڵكو سه‌یزاده‌ی ژنی هه‌ڵده‌گرت و هه‌ربه‌گه‌ڕان ئاوای ئه‌و دیو ده‌بوو ( مه‌به‌ستی ڕۆژهه‌ڵاتی كوردستان) ه، گوایا ده‌ڵێن ده‌چۆوه بۆ گونده‌كه‌ی خۆیان و به‌سه‌ردان خزم و كه‌س و ئاشنایانی به‌سه‌ر ده‌كردنه‌وه و لایان ده‌مایه‌وه، تۆزێ خه‌م و په‌ژاره‌و غه‌ریبی له‌بیر ده‌چۆوه! جارانی تر ئه‌گه‌ر له‌سلێمانی ون بوایه ، ئه‌وه ( قادر كه‌ره‌م) هه‌وارگه‌ی دووه‌می بووه، و ده‌یان شه‌وی له‌ته‌ك ژماره‌یه‌ك هاوڕێ و هاوپیشه‌ی به‌سه‌ر بردووه هه‌رئه‌و كه‌سانه‌ش ووتویانه له‌م جۆر و كۆڕو كۆبوونه‌وانه‌دا ده‌روێش ترانه‌ها و ته‌راتیل و ته‌واشیحی ئایینی ووتوه و فێربووه، كه‌زۆربه‌شیان پێهه‌ڵدان و ستایش و سه‌نا بوون بۆ ( پیری قه‌ره‌چێوار) كه‌خۆی ده‌روێشی ئه‌و بووه و گوایا ئه‌م نازناوی ( ده‌روێش) ه‌ش هه‌ر له‌وه‌وه واتا له ( پیری قه‌ره‌چێوار) ه‌وه به‌سه‌ریدا سه‌پاوه و بڕاوه) (6)\nدوای ئه‌وه‌ی ده‌روێش عه‌بدوڵڵا ناو و ناوبانگی به‌شاری سلێمانیدا بڵاو ده‌بێته‌وه و ڕۆژانه خه‌ڵك ده‌یبینن و ده‌فه‌كه به‌شانیه‌وه و جارجاره گۆرانی ده‌چڕێ ، به‌ڵام له‌ناخه‌وه داڕماو و بێ لانه‌و جێگا، به‌سكێ تێر و به‌دووان برسی ، تائه‌و كاته‌ی كه‌سایه‌تی شاری سلێمانی ( شێخ محه‌مه‌دی مه‌حوی) ده‌یناسێت و ئولفه‌تی پێوه‌ده‌گرێ و له‌ماڵه‌كه‌ی خۆیدا ژێرخانێكیان ده‌بێت ، بۆ ده‌روێش عه‌بدوڵڵا و سه‌یزاده‌ی هاوسه‌ری دابین ده‌كات و داڵده‌یان ده‌دات و ئه‌ركی به‌خێوكردنیان ده‌گرێته ئه‌ستۆی خۆی ، ناوه ناوه ده‌روێش عه‌بدوڵڵای ده‌فژه‌ن و گۆرانیبێژ كۆڕی به‌زم و مه‌ولود خوێندنه‌وه سازده‌كات، شێخ محه‌مه‌دی مه‌حوی ده‌ڵێت ( ده‌فێكی تایبه‌تی دروست كردبوو بۆ ماڵی ئێمه ، كه‌ئه‌هات بۆلامان ئه‌و ده‌فه‌ی به‌كارده‌هێنا، تائه‌وساڵانه‌ی دوایش ئه‌و ده‌فه هه‌رمابوو) (7)\nبۆ مه‌به‌ستی گوێگرتن له‌ده‌نگی خۆش و شێوازی ده‌فژه‌نینه‌كه‌ی ده‌روێش عه‌بدوڵڵای هونه‌رمه‌ند ، چه‌ند جارێك له‌لایه‌ن به‌ڕێز ( شێخ له‌تیفی كوڕی شێخ مه‌حمودی نه‌مر) ه‌وه بانگهێشت ده‌كرێت، تاله‌نزیكه‌وه گوێ بیستی ئه‌و هه‌سته جوان و خه‌مڕه‌وێنه‌ی ده‌روێش عه‌بدوڵڵا ببن، له‌هه‌ندێك له كۆڕو به‌زمی شادی به‌خشه‌ی ماڵی ( شێخ له‌تیفی حه‌فید) هونه‌رمه‌ند ( ئیبراهیم حه‌زین 1917_ 27/3/1970) پێكه‌وه به‌ده‌نگه خۆشه‌كانیان شادی و ئارامییان به‌خشیوه به هه‌ست و نه‌ستی ئاماده‌بووانی ئه‌و مه‌جلیسه، به‌م شێوه‌یه ده‌روێش عه‌بدوڵڵا ڕۆژه‌كانی ته‌مه‌نی به‌ره‌و هه‌ڵكشان به‌ڕێ ده‌كات و خۆشییه‌كانی به‌رده‌وام نابێت تا هاوبه‌ش و هاوخه‌می غوربه‌ت و بێكه‌سیی و نه‌داری هاوسه‌ری ژیانی خاتوو سه‌یزاده كۆچی دوایی ده‌كات و ده‌روێشی ده‌نگ زوڵاڵ و شادی به‌خش، به‌داخه‌وه چیتر ئه‌و گوڕو تین و ووزه‌یه‌ی جارانی نامێنێ و بێكه‌ستر ده‌مێنێته‌وه ،كه‌واته ئه‌و كۆپله هۆنراوه‌یه‌ی ( وه‌لی دیوانی ) شاعیر لیپاولیپی ئاوێنه‌نوێنی ژیانی ده‌روێش عه‌بدوڵڵای هونه‌رمه‌نده ، كه‌فه‌رموویه‌تی\n(بێكەس و تەنیا بێهاودەم ماوم\nلەگێژی دەریای خەما خنكاوم )\nدوای له‌ده‌ستدانی هاوژینه‌كه‌ی ، ده‌روێش عه‌بدوڵڵا ماوه‌یه‌ك سه‌ری خۆی هه‌ڵده‌گرێ و له‌شاری سلێمانی دوورده‌كه‌وێته‌وه و خۆی وون ده‌كات ، ناگه‌ڕێته‌وه سلێمانی تا دوای ساڵانێك به‌ر له‌كۆچكردنی . به‌ڵام مامۆستا و هونه‌رمه‌ند و نووسه‌ر ( باكووری) سه‌باره‌ت به‌یه‌كه‌م و دوادیداری له‌گه‌ڵ ده‌روێش عه‌بدوڵڵای ده‌فژه‌ن و ده‌نگخۆش نوسیویه‌تی (ساڵی 1958 به‌بۆنه‌ی جه‌ژنی قوربانه‌وه ، تیپی مۆسیقای مه‌وله‌وی ئاهه‌نگێكی جوانیان سازكرد به‌به‌شداری هونه‌رمه‌ندان ( شه‌ماڵ سائیب و عومه‌ر ڕه‌زا ) ی هه‌رزه‌كاری ده‌نگخۆش، به‌نده‌ش له‌كۆیه‌وه ده‌عوه‌ت كرابووم ، له‌و هاوینه‌دا عه‌سرێك له‌به‌رده‌م دوكانه‌كه‌ی كاك ( به‌هجه‌تی ڕه‌شیدی سه‌عاتچی) له‌گه‌ڵ كاك ( قادر دیلان) ی ڕه‌حمه‌تی وه‌ستابووین نوكته‌ی خۆشی ده‌گێڕایه‌وه، له‌پڕ كاك قادر دیلان ده‌ستی گرتم و وتی ، وه‌ره كاك باكووری ئه‌وه ده‌روێش عه‌بدوڵڵا واوه دێ ، ده‌نگی زۆر خۆشه و ده‌فی چاك لێده‌دا ! وه‌ره بیبینه‌و بیناسه، هه‌رله‌وده‌مه‌دا ده‌روێش كه‌گه‌یشته‌لامان و به‌ده‌می پێكه‌نینه‌وه چاك و خۆشییه‌كی گه‌رمی له‌گه‌ڵ كاك قادر كرد ، وتی ئه‌وه بۆ دیار نیت؟ وه‌ڵڵاهی سیحه‌تم ته‌واو نییه ، كاك قادر وتی : ئه‌ها ده‌روێش عه‌بدوڵڵا ئه‌وه كاك باكوورییه و گۆرانیبێژه، حه‌زده‌كات بتناسێ ؟! له‌گه‌ڵ ده‌روێش تۆقه‌م كرد و چاك و خۆشیم له‌گه‌ڵ كرد، جا كه‌زانی من كۆییم و خه‌ڵكی كۆیه‌م وتی : به‌ڵی زۆر به‌خێربێی ، وه‌ڵڵا من زۆر ده‌چمه كۆیه ،زوو زوو ده‌عوه‌ت ده‌كرێم ، له‌وێ ده‌نگخۆشی باش هه‌ن ، له‌مه‌ولودان مه‌قامی خۆش ده‌ڵێن، پێم گوت ئه‌گه‌ر ئه‌مجاره هاتیه كۆیه ، هه‌رده‌بێ سه‌ردانمان بكه‌یت و شه‌وێك هه‌ندێ مه‌قام و به‌سته‌مان بۆتۆماربكه‌یت ، وتی: به‌خوا حاڵی حازر ته‌واو نیم ، ئه‌گه‌ر چاك بوومه‌وه ،ئینشائه‌ڵلا سه‌ردانتان ده‌كه‌م و هه‌ربه‌تایبه‌تی دێمه لاتان، كه‌چی به‌داخه‌وه ئه‌و ئاواته‌مان نه‌هاته دی ؟!) (8)\nله‌م وته‌و دیداره‌ی مامۆستا باكووری دا ،ئه‌و پرسیاره‌م بۆ دێته پێش ، له‌و دیداره‌دا كه ڕێكه‌وته‌كه‌ی ساڵی (1958) بووه ، واته سێ ساڵ تێپه‌ڕبووه به‌سه‌ر دامه‌زراندنی ( تیپی مۆسیقای مه‌وله‌وی) و ئه‌و كۆمه‌ڵه ژه‌نیاره باشه له‌چوارچێوه‌ی تیپی مۆسیقای مه‌وله‌وی گه‌لێك به‌رهه‌م و چالاكی هونه‌ریی و ئاهه‌نگیان سازداوه، ئه‌ی باشه بۆ ده‌رگایان بۆ ده‌روێش عه‌بدوڵڵای مه‌قامبێژ و به‌سته بێژ و ده‌فژه‌ن نه‌كردۆته‌وه‌و هاوكاری بكه‌ن و چه‌ند به‌رهه‌مێكی بۆ تۆماربكه‌ن؟؟\nلێره‌دا جارێكی دیكه ده‌گه‌ڕێمه‌وه سه‌رخانه‌دانی و میهره‌بانی و ده‌ستگیرۆیی و هاوكاری به‌ڕێز ( شێخ محه‌مه‌دی مه‌حوی ) كه فریادڕه‌سی ده‌روێش عه‌بدوڵڵاو سه‌یزاده‌ی هاوسه‌ری بووه، له‌لای خۆی حه‌واندونیه‌تیه‌وه، به‌ڵام له‌لایه‌كی دیكه‌شه‌وه دووباره سوپاس و ستایش بۆ خه‌مخۆریی و دڵسۆزیی شێخ محه‌مه‌دی مه‌حوی كه به‌ڕێزیان بوونه‌ته هۆی ئه‌وه‌ی دوای (66) ساڵ ده‌نگ و سه‌داو ئه‌دای خۆش و ژه‌نینی ده‌فه‌كه‌ی ده‌روێش عه‌بدوڵڵا ببیستین و له‌خانه‌ی ئه‌رشیفی هونه‌ری مۆسیقاو گۆرانی كوردیدا بمێنێته‌وه،\n(لە شەوێکی مانگی رەمەزانی ساڵی (1955) ده‌روێش عه‌بدوڵڵا تەمەنی (65) سالیدا لەماڵی (شێخ مەحەمەدی مەحوی) له‌لایه‌ن به‌ڕێز(نووری قادر كامیل ) كاسێتێكی بۆ تۆمارده‌كه‌ن كه پێكهاتووه له (9) به‌سته‌و مه‌قام ) (9)\nبه‌رهه‌مه هونه‌رییه‌كانی ده‌روێش عه‌بدوڵڵا ده‌فژه‌ن و گۆرانیبێژ ..!\n1/ هه‌رمێ وه‌ی وه‌ی هه‌رمێ سینگۆڵه‌ت باخی وورمێ ، ئه‌م گۆرانیه ئاواز و هۆنراوه‌كه‌ی فۆلكلۆره ، ئه‌وه‌ند پڕچێژ و خۆش و هه‌ست بزوێنه ، بۆ به‌رزراگرتنی هونه‌ری به‌رزی ده‌روێش عه‌بدوڵڵا ، هونه‌رمه‌ند و پێشمه‌رگه ( حه‌مه جه‌زا) خوێندویه‌تییه‌وه( 10)\n2/ قوربانی دوو ئه‌برۆی ڕه‌شی فیتنه‌گه‌رت بم ،\n( قوربانی دوو ئه‌برۆیی ڕه‌شی فیتنه‌گه‌رت بم\nحه‌یرانی له‌بی خه‌نده‌یی شیرین شه‌كه‌رت بم ) هۆنراوه‌ی ( عه‌ونی )\n3/ وه‌كو قومری له‌باخ و جۆیی باران ، هۆنراوه‌ی ( عه‌ونی)\n4/ مه‌قامی ، خه‌ده‌نگی قاشی ئه‌برۆی تۆ ،\n5/ بۆم لێده چه‌نگ و عووده، هۆنراوه‌ی ( صافی هیرانی)\n6/ گرفتار و ئه‌سیره دڵ ، هۆنراوه‌ی ( ئه‌حمه‌د موختار جاف)\n7/ وه‌ی وه‌ی بارانه\n( خوایه هه‌ڵكه‌ی بای شه‌ماڵێ\nبه‌ڵكه‌م ئه‌و هه‌وره‌ی ڕاماڵێ\nوه‌ده‌ركه‌وێ خه‌ت و خاڵی وه‌ی وه‌ی وه‌ی بارانه )\n( فۆلكلۆر )\n8/ غه‌زالێ هه‌ی غه‌زالێ ( فۆلكلۆر)\n( غه‌زالێ هه‌ی غه‌زالێ به‌رزو بڵند و لێو ئاڵێ\nیاخودا ، یاشێخی بورهان ، قه‌دم له‌قه‌دت ئاڵێ )\n9/ پرسیم له‌چیمه‌ن ئه‌و قه‌بره كێیه ( فۆلكلۆر) .\nدوای سه‌رهه‌ڵگرتنی خۆی له‌پاش كۆچی دوایی هاوسه‌ره‌كه‌ی، دووباره ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ لای ( شێخ محه‌مه‌دی مه‌حوی) و جه‌نابی شێخ له له‌مزگه‌وتی ( پیری قه‌رچێوار) ی ئه‌و كات و مزگه‌وتی ( چوارباخی ) ئێستا له‌حوجره‌ی ئه‌و مزگه‌وته شوێنی بۆ دابین ده‌كاته‌وه و له‌وێدا ده‌ژی ، ده‌روێش عه‌بدوڵڵا له‌ساڵی (1957) دووچاری نه‌خۆشیی ( سیل ) ده‌بێت ، ماوه‌یه‌ك له نه‌خۆشخانه ده‌كه‌وێت به‌ڵام ده‌رده‌كه‌ی بێ ده‌وایه‌و به‌و ئازاره‌وه ده‌ناڵێنێ و ئه‌و هێزو ووزه‌ی جارانی نامێنێ و ئه‌و نه‌خۆشییه ماندووی ده‌كات و بێ هیوا و ئومێد ده‌ڕوانێته ژیان به‌بێ كه‌سیی، به‌ڵام له‌یه‌كێك له‌گۆرانیه‌كانیدا ده‌روێش عه‌بدوڵڵا ، وه‌ك ئاماژه‌یه‌ك وه‌سیه‌تی كردووه‌و پێمان ده‌ڵێ :\n( من ده‌رده‌دارم بۆم بێنن ده‌رمان\nقه‌برم بۆ لێده‌ن له ( گردی سه‌یوان)\nباوه‌شێنم كا، به‌گوڵی ئه‌رخه‌وان)\nبه‌داخه‌وه ئه‌و هونه‌رمه‌نده ده‌فژه‌ن و ده‌نگخۆشه ، له یه‌كێك له‌ڕۆژه‌كانی مانگی ته‌مموزی ساڵی (1958) له حوجره‌ی مزگه‌وتی چوارباخ خۆری ته‌مه‌نی ئاواده‌بێت و چاوه پڕ له‌نائومێدییه‌كانی لێك ده‌نێ و ماڵئاوایی له‌و ژیانه لێوڕیژ له‌تاڵیه كرد ، به‌ڵام وه‌سیه‌ته‌كه‌ی نه‌هاته‌دی و له قه‌برستانی ( شێخ محێدین) ته‌رمه‌كه‌ی ئه‌سپه‌رده‌ی خاك ده‌كه‌ن، دروود و سڵاو بۆ گیانی پاكی هونه‌رمه‌ند ده‌روێش عه‌بدوڵڵای ده‌فژه‌ن و گۆرانیبێژ ، هه‌روه‌ها سڵاو چه‌پكه گوڵ بۆ سه‌رگڵكۆی ده‌روێش عه‌بدوڵڵا شمشاڵژه‌ن و ده‌روێش عه‌بدوڵڵای ده‌فژه‌ن و گۆرانیبێژ و حاجی عه‌بدوڵڵای ده‌فژه‌ن و مه‌ولودخوێن و ، هه‌موو هونه‌رمه‌ندانی كۆچكردووی وڵاته‌كه‌مان به‌گشتی ، گڵكۆكانیان غه‌ریقی ره‌حمه‌تی په‌روه‌ردگار بێت،\nمامۆستا باكووری له‌كتێبی گۆرانیبێژه نه‌مره‌كان ، به‌شی سێیه‌م دا نوسیویه‌تی جیا له‌و سه‌رچاوانه‌ی سوودی لێوه‌رگرتوون ،سوودی له‌بابه‌ته‌كه‌ی به‌ڕێز ( نه‌هرۆ ساڵح ده‌لۆیی) وه‌رگرتووه ، منیش زۆر گه‌ڕام به‌دوای ژماره (139) ی گۆڤاری به‌یان ساڵی 1988، به‌داخه‌وه به‌ده‌ستم نه‌هێنا، سوپاس و ستایش بۆ هه‌موو ئه‌و نووسه‌ر و خاوه‌ن خامه به‌رزو به‌بڕشتانه‌ی نه‌ته‌وه‌كه‌م كه‌له‌خه‌می نوسینه‌وه و یاد یاده‌وه‌ری و پاراستنی به‌رهه‌م و ژیاننامه‌ی هونه‌رمه‌ندانی كورددا تێكۆشاوون.\nجه‌مالی ده‌لاك 26/8/2021 هه‌ولێر\nسه‌رچاوه : (1) دیوانی گۆران ،، سه‌رجه‌م شیعره‌كانی عه‌بدوڵڵا گۆران ، كۆكردنه‌و پێشه‌كی ( محه‌مه‌دی مه‌لا كه‌ریم) ،، به‌رگی یه‌كه‌م ، لاپه‌ڕه ( 111)\n(2 و7) ده‌روێش عه‌بدوڵڵا ،،، عوسمان شارباژێڕی ، گۆڤاری به‌یان ، ژماره ( 27 ی تشرینی یه‌كه‌م 1979) لاپه‌ڕه 48\n(3) یادی ده‌نگخۆشێك مه‌قامزان و ده‌فژه‌نی شاری هه‌ولێر حاجی عه‌بدوڵڵای ده‌فژه‌ن ،، جه‌لال خدر ، گۆڤاری ( ڕامان) ژماره (60) 5ی حوزه‌یرانی 2001، لاپه‌ڕه ( 239)\n(4 و 5 و 6 و 8 و9) كتێبی ، گۆرانیبێژه نه‌مره‌كان ،، ( باكووری ) به‌شی سێیه‌م ، لاپه‌ڕه ( 18)\n(10) گۆرانی هه‌رمێ وه‌ی وه‌ی هه‌رمێ ، هونه‌رمه‌ند و پێشمه‌رگه حه‌مه جه‌زا ، له‌ساڵی (1986) له‌گه‌ڵ تیپی مۆسیقای شه‌هید كارزان تۆماری كردووه ، كتێبی ( چریكه‌و سۆزی حه‌مه جه‌زا ، كۆكردنه‌وه‌و ئاماده‌كردنی ( د. عه‌بدولواحید ئیدریس شه‌ریف ) (2011) لاپه‌ڕه (220)