سیمیۆڵۆژیای كەسێتی دەق\n4/8/2021 05:59 PM\nهەر شاعیرە, بەپێی خواستە فیكری وسایكۆڵۆژی وسۆسیۆڵۆژی وسیاسییەكان،خاوەن شێوازی نوسین وزمان ودەربڕینی تایبەتە, كەڕەنگە هۆكاریش بێت بۆ دەستنیشانكردنی كەسێتی دەق وبەستنەوەی بەچەندین سیاق ونەسەقی جۆراوجۆر.لێرەدا,پرسیارەكە لەوەدایە ئایا هەموو دەقێك ,لەڕووی مەعریفی وخەسڵەت وفیكر وئایدیاوە,خاوەن چەمكی كەسێتییە؟,وەك ئەوەی ,بەنموونە,بڵێین ئایا پێویستە ووردەكارییەكان بەبەراووردەوە ئەنجام بدەین دەرهەق كەسێكی وەك (مەلیك مەحمود) ؟ئەمەش وەك ئەوەی ,ئەم كەسێتییە,لەمێژووی سیاسی كوردا چۆن هاتووە وچۆنیش لەكارە درامییەكان و هێزی دەسەلاتی ئینگلیز بەرجەستە كراوە, یان وەك ئەوەی خوێنەر لەئێستا وڕابردوودا خۆیندنەوەیان لەسەر ئەم كەسێتییەچۆن بووە ؟. بێگومان هەر یەكێك لەم پرسیارانە تێڕوانینی خۆی هەیە وپێویستی بەڕیژەی هەڵسەنگاندنەكانە تابتوانین بڕیارە ڕەخنەیییەكانی لەسەر ئەنجام بدەین,دواتر بزانین مەلیك لەكوێی پێناسەی پێوەرەكانە.بۆ ئەم مەبەستە, دەشێت پێوستمان بەجووڵەكانی سیموێڵۆژیا بێت ئەویش بەمەبەستی نزیكبوونەوەمان لەڕاستییەكانی ئەو هەڵسەنگاندن وپێناسانە.بەپێچەوانەوە جیاوازییەكان لەنێوان ڕابردوو وئێستادا نامێنێت وبەمەش كارەكە پێدەنێتە بازنەی هەوەسبازی وبۆچوونە خێرا وسەرپێییەكانەوە وهەریەك بەپێی جۆری بیركردنەوە وبەرژەوەندییەكانی خۆی دەست دەكات بەڕاڤەكردن,كەبێگومان ئەمە دوورمان دەخاتەوە لەئیستاتیكای دەق بەهەموو ماناكانییەوە.ئەمەش لەكاتێكدا ڕوودەدات ,زۆربەی خوێنەر پەنا بۆ ڕێبازی بیستن یان بینین دەبەن كەئەم دوو ڕێبازە توانای دۆزینەوەی مەسەلە وشتەكانیان لەدەرەوەی ڕاستییەكان وەك پێویست نیە.زۆرینە بیستویانە (خولەپیزە ) ,وەك نموونەی دەقێكی بایۆگرافی وگێڕانەوەگەری ,چەتە بووەوە وئازاری خەڵكی وبەرامبەری داوە.بەڵام نەهاتوون,لەدەرەوەی ئەم بیستنەدا,بەدواداچوون بۆ پرسیارە ڵۆژیكی وسۆسیۆڵۆژی وسایكۆڵۆژییەكان ئەنجام بدەن تا بزانن خولەپیزە كێیە وئەم سیفەتانە چین ئەم كەسەیان بەم شێوەیە,بەئێمە ومێژوو, ناساندووە .لە هەمان كاتدا ئەو سیفەتانە چین كەئەم كەسەی بەرە و جیهانی یاخیبوون وبەرەنگاربوونەوە بردووە ؟یان وەك ئەوەی هێزی دەسەڵاتی ئینگلیز,لەزەمەنی یاخیبوون ودوای یاخیبوونیش, چۆن سەیری ئەم كەسەیان كردووە!یان وەك ئەوەی خوێنەر خوێندنەوەكانی لەسەر هەمان كەسێتی بە چ ئاراستەیەك بردووە.ساڵی 1983,لە چاوپێكەوتنێكمدا لەگەڵ گەورە زانای ئینگلیز (وێڵفرێد تێسیگەر1910- 2003)خاوەن كتێبی "بیابان,زۆنگاو وچیا 1979", بەم شێوەیە باسی لە (خولەپیزە )كرد وگووتی"ئەوەی خولەپیزەی هێنابووە سەر چیاكانی كوردستان هێزی كاردانەوە بوو ئەویش بەوەی هیچ كات حەزی نەكردووە جلی خاكی سەربازی بۆ دەوڵەتی عێراقی ئەوسا لەبەر بكات. بەرامبەر بەمەش ژیانی چەوسانەوە وئیش وئازار وبەرەنگاربونەوەی هەڵبژارد كەئەمە خۆی لە زاراوەی بەرگریدا دەبینێتەوە. ئەمەشی لەپێناو پاراستنی كەسێتی خۆی وخاك وزمان ونیشتماندا ئەنجامداوە".ئەم دەربڕینە ئاڕاستەی بۆچوونەكان دەگۆرێت، هێزە یارمەتدەرەكانیش بریتین لە:\n• پێوەری زەمەنی.چیرۆكی خولەپیزە وا دەخوازێت كەببێتە ناوەڕكی ڕووداوێكی زەمەنی ڕاستەقینەی كاریگەر, وەك ئەوەی ئەم خودە بەبێ هۆكارە فیكری وسۆسیۆڵۆژییەكان یاخیبوونی هەڵنەبژاردووە ولەهەمان كاتدا ڕووی لەچیاكان نەكردووە.\n•ئیستاتیكای ڕووداو.بەوپێیەی چیرۆكەكە پەیوەستە بەهەڵبژاردنی بابەتێكی سەرنجڕاكێشەوە هەیە,ئەوا لەبەرامبەردا گوشار دەخاتە سەر خوێنەر تا لەنزیكەوە وبەشێوازێكی ناڕاستەوخۆ بچێتە نێو سیاقی ئەو زەمەنەوە بەتایبەتی لەڕووی فیكر وئایدیا وبارە سۆسیۆڵۆژییەكانەوە.هەر لەبەر ئەمەشە خوێنەر بەگشتی چێژ لەم جۆرە ڕووداوە سەركەشیانە دەبینێت وبەدوای ئەنجامەكەشیدا دەگەڕێت.\n•ئایدیۆڵۆژیای زەمەنی ڕووداو.ڕووداوەكە بۆچوونێكمان لادروست دەكات كەپاڵەوانی چیرۆكەكە,خولە پیزە,دەتوانێت ڕۆڵێكی كاریگەری ئایدیۆڵۆژیایی ببینێت ولەهەمان كاتدا ببێتە بەردی بناغە بۆ پرس ومەسە گەورەكان ولەولاشەوە مێژووی هاوچەرخ دەتوانێت تەواو پشتی پێ ببەستێت بەوپێیەی ناوەڕۆكی بابەتەكە ,پیرۆزە ولەلایەكی تریشەوە گشتگیرییە وتەنها خۆی لەپاڵەواندا نابینێتەوە.\n•سۆسیۆڵۆژیای زەمەنی ڕووداو.هەژاری بیركردنەوە وتێگەیشتن وڕاڤەكردن لەزەمەنی ڕووداودا كاریگەرە بەسەر نێگەتیڤی چیرۆك وپاڵەوانەكەی.بەڵام لەگەڵ ئەمەشدا بارە هەستی وئەخلاقییەكانی زەمەنی ڕووداو قایل نابن بەتێگەیشتنە ڕیكلامییەكان وتاكەكان هەمیشە لەخولیای ئەوەدان سەرە داوی گرێ كوێرەكان بدۆزنەوە تابزانن پاڵەوانی چیرۆكەكە چۆن بۆتە خودێكی بكەری ئەكتیڤی خاوەن ووزەیەكی فیكری. لێرەدا پێویستمان بە هێڵكاریەكانی ڕەخنەگر "گریماس" دەبێت وەك:\n-پەیوەندی س1 و س2 پەیوەندی جیاوازی وجوداییە وەك ئەوەی چیرۆكی ڕاستەقینەی پاڵەوان شتێكە وهێزی دەسەڵاتیش بەپێی بەرژەوەندیەكانی خۆی چیرۆكێك دەخوڵقێنێت ولەقاڵبی دەدات.\n-پەیوەندی س1وس2 پەیوەندی نزیكبوونەوەیە وەك ئەوەی چیرۆكی پاڵەوان بەپێی هێزی بابەتەكەی دەتوانێت كاری كاریگەری لەسەر خوێنەر دروست بكات بەمەش بۆچوونی هێزی دەسەڵات لاواز یان پووچەڵ دەكاتەوە .\n-پەیوەندی س1وس2 پەیوەندی پرۆتۆكۆلییە وخۆی لەشێوە سروشتیەكاندا دەبینێتەوە وەك ئەوەی لەبنچینەدا ڕێكەوتنێكی نهێنی هەبێت لەنێوان پاڵەوانی چیرۆك و بابەتەكە یان لەنێوان چیرۆك وخوێنەردا.یان ڕێكەوتنێك هەبێت لەسەر ئاستی زەمەن وەك ئەوەی بۆچوونەكانی هێزی دەسەڵات بۆماوەیەك بڕدەكات و دواتر كاڵ دەبێتەوە. ئەمەش دیارە بۆ ڕەوینەوەی هێزی چیرۆك وپاڵەوانەكەیەتی . تێكڕای ئەمانەش لەو كاتانەدا بەدەردەكەون كەدەقی چیرۆكەكە بەتەواوی دروست دەبێت و دواتر بۆچوون و گریمانەكانی لێ پەیدا دەبێت . دەشێت بوترێت,دەقەكە خۆی بە زەقی نمایش ناكات بەڵكو بەشێوەیەك لەشێوەكان خۆی لە تارمایەكاندا دەبینێتەوە .هەر لەبەر ئەمەشە ڕەنگە چاوەڕوانی خوێندنەوە جیاوازەكان بكەین بەتایبەتی لەنێوان زەمەنی ڕابردوو ئێستادا یان عەقڵی زەمەنی ڕابردوو لەگەڵ عەقڵی خوێندنەوەی ئێستادا. خۆ گەر بمانەوێت باشتر باس لەم چیرۆك وپاڵەوانە بكەین ئەوا شێوازە شێوازگەرییەكان یارمەتدەرێكی باشن بۆ دەرخستنی زانیارییە داواكراوەكان, لەوانە:\nیەكەم :پێناسەی پاڵەوان لەڕووی هەڵسوكەوت وداب ونەرێت وبارە سۆسیۆڵۆژی وزمانی وجل وبەرگ وتوانا بایۆڵۆژییەكانییەوە . گەر سەیرێكی وێنە فۆتۆگرافیەكانی پاڵەوان بكەین بەبێ ئەوەی هیچ دایەڵۆگێكی لەگەڵدا ئەنجام بدەین دەگەین بەو ئەنجامەی كە ئەم پاڵەوانە لەچینێكی هەژار وئیشكەر وماندونەناس وزیتەڵ وبزێو وئازا وچاونەترسە.\nدوهەم :پێناسەی هاوەڵانی پاڵەوەكان كەهەڵوێستە هاوبەشەكان كۆیانی كردۆتەوە وهەمووانی لەنێو بازنەیەكی یاخیبووندا داناوە.بەمانایەكی تر,لەلایەكەوە كاریگەرییەكان فاكتەرێكی ووزەبەخشە بۆ كۆكردنەوەی چەند خودێكی هاوشێوە لەفیكر وئایدیا.لەلایەكی تریشەوە ئازار وبێبەشبوونەكان تەنها پاڵەوانی نەگرتبۆوە,بەڵكو سنوورە كانی ئەم ڕووبەرەی تێپەڕاندبوو.\nسێهەم :بەڕۆشنبیركردن ودەوڵەمەندكردنی دەقی ئەم چیرۆكە بەتایبەتی لەزەمەنی گێڕانەوەكاندا.لێرەدا خوێنەرەكان سروشتی نین ولەهەمان كاتیشدا دەبنە بەشێكی هەرە گرنگی ڕووداوەكە وەك ئەوەی بەشدار بن لەپڕۆسەی یاخیبوون وڕووبەڕووبونەوەكاندا.\nچوارەم:بەهۆی چەمكی كارتێكردن وكارتێكراوەوە,چیرۆكەكە,یان باشتر وایە بڵێین پاڵەوانی چیرۆكەكە توانای بەرهەمهێنانی پاڵەوانانی تری دەبێت بەتایبەتی لەدوای زەمەنی ڕووداو.بەمەش پاڵەوان دەبێتە سەرچاوەلێگرتنێك (مرجع)بۆ خودەكانی تر.واتە گەر پاڵەوانی سەرەكی نەیتوانی لەزەمەنی دەقدا سەركەوتنەكان بەدەست بهێنێت ئەوا پاڵەوانەكانی تر لەزەمەنە جیاوازەكانی تردا دەتوانن ڕۆڵی پاڵەوانی سەرەكی ببینن وسەركەوتنەكانیش بەدەست بهێنن.یان پاڵەوانەكانی تر بەسوود وەرگرتن لەهەڵەكانی پاڵەوانی سەرەكی پێداچوونەوەیەك بەسستمی كاركردندا دەكەن وئەگەری ئەوەشیان لێدەكرێت كەهەڵەكان چارەسەر بكرێن.\nپێنجەم :كارنامەی پاڵەوان.خولەپیزە لەیەك كاتدا وخۆڕسكانە چەند كارنامەیەكی لەئەستۆ گرتووە وەك كارنامەی ئایدیۆڵۆژی وكاریگەری وپەیوەستێتی. بەمەش خۆی لە بازنەی خودێكی بكەر دەترازێنێت و دەبێتە نێنەریش. ئەمانەی كەلێرەدا باسی لێوە دەكرێت لەبنەڕەتدا پڕۆسەی كەڵەكەبوونی زانیارییەكانە كەدابەش بووە بەسەر پڕۆسەی جوداكردنەوەی زانیارییەكان ئەویش بەمەبەستی گەیشتن بەلێكدانەوە باوەڕپێكراوەكان بەبێ ئەوەی بەلای لا یەنێكدا دایبشكێنێت. بەمەش كارەكە بەرەو گریمانە ڕووداویەكانمان دەبات كەماوەی بیركردنەوەكان بەكراوەیی دەهێڵێتەوە، هەر زەمەنە وجۆرە گریمانەیەك. بۆ نموونە "گۆران"ی شاعیر گەرچی تاقیكردنەوەكانی لەنێو ڕێبازە ئەدەبی و فەلسەفییەكاندا بەربڵاوە بەڵام لەهەمان كاتیشدا ڕەوڕەوە ڕووداویی وگرتەیی و هاوێنەییەكانی ئەو پرسیارەمان لادروست دەكات كەئەم شاعیرە زیاتر خۆی لەچ بازنەیەكدا دەبینێتەوە وڕێژەی سەركەوتنەكەی لەو بازنەیەدا چەندە! شاعیر لەڕەوڕەوە ڕووداوییەكاندا بەشێوەیەكی كتوپڕ دەرنەكەوت بەڵكو هەر لەسەرەتاوە هێزێكی پشت بەسەرچاوەلێگرتن سەریهەڵدا كەپێشبینی ئایندەیەكی گەشەداری لێدەكرا.خوێنەری بەئەزموون وزیتەڵ كەئەم بەیتە شیعرەی گۆران دەخوێنێتەوە كەدەڵێت:\nلەتاوی فیرقەتی یارم دڵم دایم پەریشانە\nوەكو مەجنون حەی وێڵی كەژ و دەشت و بیابانم\nهەست بەوە دەكات كەئەمە هێزی شاعیرێكی بە توانایە وئاگاداری ڕۆشنبیریەتی ئەدەبیاتی خۆی ودەرەوەیە. دێڕی دووەمی سەرچاوەلێگرتنێكی مێژوویی وئەدەبی پێوە دیارە. لەلایەكەوە ئاگاداری كلتووری ئەدەبیاتی عەرەبی كۆنە بەنموونەی (قیس و لیلی) بەوپێیەی ژینگەی ڕوداوەكە زیاتر خۆی لەژینگەیەكی خێڵەكی بیابانیدا دەبینێتەوە، لایەكی ترەوە ئاگاداری كلتووری ئەدەبیاتی فارسیشە بە نموونەی (نیزامی) بەوپێیەی ژینگەكە,لەهەمان كاتدا,خۆی لەژینگەیەكی شاخاویشدا دەبینێتەوە.هەروەها,ئەم بەیتە دۆخێكی سۆسیۆڵۆژی وسۆزداری كوردیمان بۆ ئاشكرا دەكات كەهەمیشە لەژێر گوشاری هێزی دەسەڵات شكستی هێناوە . ئەم هێزە,لەهەمان كاتدا, پێناسەی سەرچاوە ڕۆشنبیرییەكانی شاعیرمان بۆ دەكات هەر لەتێگەیشتنی بۆ شێوازی دەربڕین تا دەگاتە دیالۆگ لەگەڵ بەرنامە سۆسیۆڵۆژی وسیاسییەكان كەتێكڕا ئاماژەیە بەدژایەتی دووچەمكی سەرەكی (ئایدیاڵیزم وڕیالیزم) .ئەم دەستپێكە لەچەندین دەقی تردا درێژەی پێدراوە وەك لە شیعری "ئافرەت وجوانی" و "گوڵی خوێناوی" و "بووكێكی ناكام "و"ئاواتی دووری" . لەگۆشەیەكی ترەوە, ئەم جۆرە ڕەوڕەوەیە چەندین وێنەی گەورە وبچووكی دروستكردووە تا خوێنەر قایل بكات بەوەی كەئۆنتۆڵۆژیا توانای دامەزراندن وفراوانكردنی وێنە ومەسەلەكانی هەیە تا ڕێژەی ڕووداوە بێ كۆتاییەكان.ئەمەش جۆرێكە لەئەتەكێتی كۆمەڵگا وئەدەب .بەمانایەكی ڕوونتر ئەم ڕەوڕەوەیە قورساییەكی بەرفراوانی لەسەر شاعیر دروستكردووە كەبۆتە بەردی بناغەی فیكرە كۆمۆنیزمییەكەی.لەڕێگەی ئەم جۆرە بیركردنەوەیە,شاعیر پێدەنێتە جیهانی ئەزموون وتاقیكردنەوە ودیدە فەلسەفییەكان كەهەمیشە لەهەوڵی ئەوەدایە جیهان بچووك بكاتەوە ودواتر بیخاتە نێو چوارچێوەی ناسنامە وشوناسەوە. وێنە دەرەكی وناوەكییەكان گەرچی هەر یەكەیان بەجەمسەرێكی جیاواز كاردەكەن.بەڵام,لەگەڵ ئەمەشدا,یەكدەگرنەوە وچەقبەستویەكی ئایدیۆڵۆژی دروست دەكەن. بنچینەی ئەم ئایدیۆڵۆژیایە بریتیە لەجیهانی ئایدیاڵیزم وڕیالیزم. لەئایدیاڵیزمەكەدا شاعیر لەگەڵ ئەوەی بەڕۆمانسیزم ناوبانگی دەركرد,بەڵام, لەگەڵ ئەمەشدا, وەك میتافیزیك لەمەسەلە ووردەكارییەكانی ئۆنتۆڵۆژیا كارێكی جدی كردووە.ئەویش لەڕێگەی هەستە نەبینراوەكانەوە بەرجەستەی كردووە.دیارە بۆشاییە ئاینی وسیاسییەكان هۆكارێكن بۆچوونە نێو ئەم ڕەوڕەوەیەوە. هەر لەبەر ئەمەشە گۆران زیاتر خۆی لەوێنە دژایەتییەكاندا دەبینێتەوە كەخۆی پاڵەوانی سەرەكییەتی.بۆ نموونە لە "گوڵی خوێناوی "دا ئاماژە بە چەندین بابەت ومەسەلە دەكات وەك:\n-یەكەم /وێنە سۆزدارییە شاراوەكان.گۆران لەترسی هێزی دەسەڵات زۆربەی كات وێنەكانی بەشێوازی ناڕاستەوخۆی پڕ لەهێما وئاماژەكان بەرجەستە دەكات.\n-دوهەم /قورسی قەبارە وهێزی سۆزداری.ئەمەش بەهۆی چەمكی ئایدیاڵیزم وڕاستگۆیی شاعیرەوە بەدەردەكەوێت.لەم نێوەندەداپێویستی بەسەركەشی وفیداكارییە.\n-سێهەم /دڕندەیی هێزی دەسەڵات بەرامبەر چینەكانی خوارەوە بەنموونە پاڵەوانی چیرۆك.لێرەدا گوشارە میتریاڵیزمەكان بۆ هێزی دەسەڵات ڕۆڵێكی بەرچاو دەبینن.\n-چوارهەم نەبوونی یاسایەك بۆ پاراستنی بێبەشبووان.یاساكانیش بەشێوە هەڕەمەكییەكەی لەبەرژەوەندی هێزی دەسەڵاتدا بوو.\n-پێنجهەم پشتگیریكردنی هێزی دەسەڵات لەلایەن كەسانی نەخوێندەوار ونەفام كەهێشتا ئاگاداری مانای خۆشەیستی ڕاستەقینە نین.\nلەهەموو ئەمانەدا, شاعیر نزیك دەبێتەوە لەڕێبازە فەلسەفییەكەی ئەفڵاتۆن كەخۆی لەم خاڵانەی خوارەوەدا دەبینێتەوە:\n•یەكەم / ڕێبازی هەڵبژاردن .ئەمەش بەمەبەستی كۆكردنەوەی سەرجەم نەسقەكانە لەیەك بازنەی كاركردندا.واتە بەمانای ملكەچكردنی بنەما عەقڵییەكانە بۆ بنەما هەستییەكان,یاخود جێگۆركێی یەكە بازنە تاكییەكانە بۆ بازنە گشتییەكان.پێچەوانەكەشی هەر ڕاستە.لەدەقەكەی سەرەوەدا ئەو پێنج خاڵەی كە ئاماژەمان پێدا لەیەك بابەتدا كۆدەبێتەوە,ئەویش گەڕانە بەدوای مانا پیرۆزەكاندا ولەهەمان كاتدا وێنەی ئەو دەقە گەرچی خۆی لەپاڵەوانێكدا دەبینێتەوە بەڵام بابەتەكە تەنها پەیوەست نیە بەم پاڵەوانە وبەڵكو سەرجەم هاوشێوەكانیش دەگرێتەوە بەجیاوازی شوێن وزمان وزەمەن.\n•دووهەم/ ڕێبازی ئەرگیومێنتی.ئەمەش لەوكاتانەدا بەدەردەكەوێت كەخاوەن دەق توانای گرێدانی دۆخە سۆسیۆڵۆژی وفیكری وسیاسی وئەخلاقییەكانی هەبێت.بەپێچەوانەوە دابڕانێك لەنێوان ئەو یەكانەدا دروست دەبێت ودەرئەنجامیش گوتاری دەقەكە لەبار دەچێت.\n•سێهەم / ڕێبازی جوتگەرایی.ئەمەش بەمانای پێوەلكاندنی سایكۆلۆژیای دەق وواقیعی سیاسی وفیكرییە.یان پێوەلكاندنی جیهانی یۆتۆپیا بەزانستە مەعریفیەكانەوە. بەئاڕاستەیەكی ڕوونتر, شاعیر دەیەوێت لەڕیگەی چەمكە سۆسیۆڵۆژی وفیكری سیاسیەكانەوە بچێتە نێو جیهانی سایكۆلۆژیاوە چونكە ئەمەی دوایی لەئایندەدا دەتوانێت گۆڕانكاری بەسەر تەواوی ئەوانەی پێشوودا بكات.تەنانەت لەڕێبازە ڕیالیزمییەكەشیدا شاعیر دەیەوێت لەڕێگەی دەسەڵاتی عەقڵ ولۆژیكە سیاسییەكانەوە بچێتە نێو وێنەكانی كۆمەڵگا وهەڵسەنگاندن وبەدواداچونیان بۆ بكات .لێرەشدا وەك ئەرستۆ مامەڵە لەگەڵ هونەرەكەیدا دەكات ئەویش بەوەی كەدەقی شیعری:\n-تەنها گێڕانەوەی واقیع نیە بەڵكو تێگەیشتن وڕاڤەكردنیشە.\n- تەنها لاسایكردنەوە نیە بەڵكو ڕۆشنبیریەت ومەعریفییەتی دەق بەشێكی هەرە گرنگی داهێنانەكانە.\n-تەنها دەربڕینێكی سۆسیۆڵۆژی نیە,بەڵكو گەڕانە بەدوای كارنامە جۆراوجۆرەكاندا.بێگومان ئەم كارە بەبێ پڕۆسەی پەیوەندێتی لەنێوان كارنامەكاندا ئەنجام نادرێت.بۆ ئەمەش گرنگ نیە جۆرەكانی پەیوەندی لەچ جۆرێك بێت,دژایەتی ,پلەیی وتەواوكاری.واتە خاوەن دەق ئەوەندەی مەبەستی دروستكردنی گوتارە گشتییەكانە ئەوەندە خودی خۆی مەبەست نیە. هەرە لەبەر ئەمەشە خودی بكەری شاعیر لەلایەكەوە دەیەوێت بەشێك بێت لەئاركۆڵۆژیای كۆمەڵ.لەلایەكی تریشەوە, وەك ئەرك وبەرپرسیارێتی,خۆی دەكاتە تاقیگەیەكی قورسی بارە سۆسیۆڵۆژی وفیكری وئەخلاقییەكان. لەشیعری"ناڵەی بێكار"دا گۆران, لەپێناو بەرجەستەكردنی ئایدیاكەی وەك ئەوەی لەئەدەبیاتی كۆمۆنیزمدا هاتووە ,خۆی دەكاتە ئەكتەر وپاڵەوانی سەرەكی چیرۆكەكە.لەم ڕووەشەوە زۆر زەرەمەند دەبێت.بەڵام قازانجەكەی بۆ هاوشێوەكانێتی كەهەمان كێشە وبیركردنەوەیان هەیە بەتایبەتی لەزەمەنی گێڕانەوەكاندا.\n-چوارهەم/ بابەتیبوونی پاڵەوان.لەشیعری"ناڵەی بێكار"دا جۆری پاڵەوان لەجۆری پاڵەوانی بەكێشەیە(البگل الاشكالی).ویژدانە ئەخلاقی وفیكرییەكان دەبنە مۆتیڤێكی هەرە گرنگ بۆ ئەم جۆرە پاڵەوانە.لەم ڕوەوە ووردەكارییەكانی دەقەكە زۆر بابەتیانە بەڕێوە دەچێت وپاڵەوانیش پێش وەخت ئەو یەقینەی لا دروست بووە كەمەسەلەكە ئاسان نیە ودەرئەنجام ڕووبەڕوی چەندین ناڕەحەتی وكێشە دەبێتەوە,چونكە باش دەزانێت كەهێزی دەسەڵات هەمیشە ڕێگر دەبێت لەبەرامبەر داخوازییەكانی تێكڕای خەڵكی بەتایبەتی ئەوانەی وەك خودی بكەری شاعیر بیردەكەنەوە وهەڵگری ئایدیایەكی دیاریكراوی فیكرین.\nپێنجهەم/ هۆشیاری تاكەكان .بەوپێیەی دەقی ئەدەبی بەشێوەیەكی گشتی دابەش دەبێت بەسەر نێنەر ونامە ووەرگردا ئەوا لێرەدا,بەمەبەستی نزیكبوونەوە لەیەكتری, هۆشیاری تاكەكان وەك وەرگر ڕۆڵێكی پۆزەتیڤی دەبینێت.بەپێچەوانەوە دەقەكە وماناكانی لاسەنگ دەبێت وبەمەش هاوكێشەكەی سەرەوە جێگەی خۆی ناگرێت.بەئاڕاستەیەكی جیاوازتر,ناكرێت بابەتەكە گرنگی خۆی هەبێت وپاڵەوانیش لەجۆری بەكێشە بێت بەڵام وەرگرەكان بوونیان نەبێت یان تێگەیشتنیان بَو مەسەلەكان لاواز بێت.\nشەشهەم/تێگەیشتن وهەڵسەنگاندن.گەڕان بەدوای مۆتیفەكاندا بەمەبەستی تێگەیشتنی ناوەڕۆكی دەق دێت.واتە,ئێمەی خوێنەر گەر بمانەوێت لەمانای دەق بگەین ئەوا ڕاڤەكردنی مۆتیفەكان كارێكی ووزەبەخشە بۆ تێگەیشتنەكان.دواتر نێنەر ووەرگر دەچنە نێو پڕۆسەی هەڵسەنگاندنەكانەوە. ئەنجامی هەڵسەنگاندنەكانیش دەمانگەیەننە ئەوەی كەبتوانین ڕێژەی ئاستی هوشیاری وفەرهەنگی دەق وخاوەنەكەی دەستنیشان بكەین.واتە,ناوەڕۆك ومانای دەق جووڵەیەك لەسەر وەرگر دروست دەكات بەوەی پێویستە هۆشیارانە مامەڵە لەگەڵ دەقەكەدا بكات.گەر گۆران وەك نموونە وەرگرین,ئەوا ئێمەی وەرگر پێویستە ئەو زانیارییە سیاقی ونەسەقیانە كۆبكەینەوە كەگۆران یان بەرەو ئایدیاڵیزم وڕیاڵیزم بردووە.لەهەمان كاتیشدا بگەڕێین بەدوای ئەو فاكتەرانەی كەدەبنە هۆی لادان ولاوازی ڕەوڕەوی پڕۆسەی شیعری.بەشێوەیەكی گشتی ,زۆربەی وەرگر گەیشتۆتە ئەو ڕاستییەی كەگۆران ڕاستگۆییانە مامەڵەی لەگەڵ دەقەكانیدا كردووە.بەڵام لەهەمان كاتدا ولەگۆشەیەكی دیاریكراوی بچووكەوە هەندێك جار بەناچاری دەچێتە دەرەوەی بازنەی ڕاستگۆیی بەتایبەتی لەوكاتانەی كەگوشارە دەرەكیی وئایدیۆڵۆژییەكان زیادەڕۆیی دەكەنە سەر بیركردنەوەكانی وئەمیش لەسنوور وڕەوڕەوەی خۆی لا دەدات هەروەك لەبەشێك لەشیعرە كۆمۆنیزمەكانیدا بەئاشكرا بەدی دەكرێت.ئەمەش ئەوە دەگەیەنێت كەهیچ كارێكی ئۆنتۆڵۆژی بەبێ كارلێكە سۆسیۆڵۆژی وفیكری وئایدیۆڵۆژییەكان بەدەر ناكەوێت وەك ئەوەی ئێمە لەشتە گەورەكان ناگەین تا ووردیان نەكەینەوە بۆ چەندین یەكەی بچووك بچووك. هەر بۆ نموونە لە شیعری "دەرویش عەبدوڵڵا"دا هاوسەنگییە بابەتییەكان هۆكاری دامەزراندنی ئەم دەقەیە.لەلایەكەوە دوالیزمەی "من" و"ئەو" بەشێوە دژایەتییەكەی وەك ئەوەی "من"ی بكەری شاعیر لەدۆخێك و"ئەو"ی بەرامبەر كەكۆمەڵگایە لەدۆخێكی بیركردنەوەی جیاواز.یان ئەمێكی شاعیر وخاوەن هەست وفیكر,ئەوێكی نەفام كەنەزانێت مانای شیعر وهونەر چیە! لەلایەكی تریشەوە هەر گۆران مەبەستێتی ئاڕاستەی دوالیزمەكە لەدژایەتییەوە بگۆڕێت بۆ تەواوكارییەكی هاوشێوەیی .لێرەدا دەیەوێت لەڕێگەی بەراووردەكانەوە لەنێوان دەروێش وبتهۆڤندا خوێنەرەكەی قایل بكات كەمانای هونەر وشیعر چیە وچۆنیش پێویستە ڕێزیان لێ بگیرێت.بەپێچەوانەوە بۆشاییەكان لەنێوان "من" و"ئەو"دا هەمیشە بەكراوەیی دەمێننەوە.بەمەش دەقەكە پێدەنێتە خانەی یادەوەرییە لەبیرچووەكانەوە كەبێگومان ئەمە لەبەرژەوەندی پڕۆسەی مەعریفی وئەدەبیدا نیە.هەر لەبەر ئەمەشە,شاعیر بەرپرسیارێتیەكە دەخاتە ئەستۆی تەكەكان.پاساوەكانیشی بۆ ئەمە وێنە سروشتی وبەكارهێنانی دەستەواژە ڕوون وڕاستەوخۆكانە ودووركەوتنەوەیە لەوێنە ئاڵۆز وهێما قورس وقەبەكان.بەمەش كارنامە سەرەكییەكەی شاعیرمان بۆ دەردەكەوێت كەبریتی نیە لەخۆ دەرخستن بەڵكو بەپێچەوانەوە بەدوای بەرژەوەندییە گەورەكاندا دەگەڕێت.دەرئەنجام گەر دەقەكە كەسێتی خۆی لەڕووە سۆسیۆڵۆژی وفیكری ومەعریفییەكەوە لەدەستدا ئەوا دەقەكە لەچوارچێوەیەكی داخراوی سنوورداردا دەسووڕێتەوە كەتەنها شاعیر خۆی سوودمەندی هەرە گەورە دەبێت وئەوانی تر دەچنە دەرەوەی سنووری مەبەستێتی سەرەكی.


رێباز حەملان: ئابووریی هەرێمی كوردستان بەرەو باشی دەڕوات\n"پەسەندکردنی پرۆژەیاسای بودجەی عێراق دواش بکەوێت، مانگانە 453 ملیار دینارەكەی بەغدا دەنێردرێت و مووچەش بەردەوام دەبێ"\nشوان به‌رزنجی 24/12/2019 - 17:34 چاوپێكەوتن\nپڕۆژە هەمواری یاسای وەبەرهێنان ئامادەیە و حكوومەت دەینێرێتە پەرلەمان، رێباز حەملان، یاریدەدەری سەرۆکی حكوومەتی هەرێمی کوردستان بۆ کاروباری ئەنجوومەنی باڵای وەبەرهێنان و راژەی گشتی، لە گفتوگۆیەكی تایبەتی (باس)دا، چەندین پرسی پەیوەست بە ئابووری و مووچە و وەبەرهێنان دەخاتە ڕوو. رای دەگەیەنێت: “سێ مووچەی ئەمساڵ پاشەكەوت ناكرێن و بەردەوام دەبن. ئاشكراشی دەكات، ئێستا لە ئەنجوومەنی وەزیران كار بۆ ئەوە دەكرێت پرسی پلەبەرزكردنەوەی فەرمانبەران بكرێتەوە.\nسەرەتا ئاماژەی بەوە دا، بەهۆی پرۆژەیاسای چاكسازییەوە ئەگەر وەک خۆی پەسەند بکرێت، چەندین كێشە و گرفتی كارگێڕی و دارایی چارەسەر دەبن، گوتیشی: "بەهۆی ئەو یاسایەوە، بەشێكی زۆری كێشەی ئیمتیازاتی پلە تایبەتەكان و خانەنشینی و كێشەی مووچەی كەمئەندامان و تۆڕی كۆمەڵایەتی و ئیمتیازی كەسوكاری شەهیدان چارەسەر دەبێ، بەڵام ئەوەی گرنگە لەنێو پەرلەمان، ئەو پڕۆژەیە وەكوو ئەوەی حكوومەت ناردوویەتی، پەسەند بکرێت".\nزیاتر گوتیشی: "لە كابینەی رابردووشدا، كە یاساكە نێردایە پەرلەمان، لە پەرلەمان زۆر دەستكاری كرا، بۆیە دەبێ چاوەڕوان بین بزانین لە پەرلەمان یاساكە چۆن دەردەكرێت".\nحەملان روونی كردەوە، ئێستا زەمینە لەبارە بۆ ئەوەی چاكسازی لە هەرێمی بكرێت، گوتیشی: "یەكێك لە پێشینە گەورەكانی كارنامەی كابینەی نۆیەم و ئەو پەرۆشییەی جەنابی سەرۆكی حكوومەت هەیەتی بۆ چاكسازییە، بۆ ئەوەیە لە جێگایەك بوەستین و خۆمان رێك بخەینەوە، ئێستاش زەمینەكە لەبارترە، چونكە چاكسازی پێویستی بە كۆدەنگیی هەموولایەنە سیاسییەكان و هەموو فراكسیۆنەكان هەیە، ئێستاش ئەوەی لە كوردستان بەرجەستەیە، ئەو لایەنانەینشی كە ئۆپۆزسیۆنن، هەموویان هاوكار و هەماهەنگن لەسەر ئەوەی كە دەبێت چاكسازیی فیعلی لە هەرێمی كوردستاندا بكرێت، چونكە ئەگەر چاكسازی نەكرێـت و خۆمان رێك نەخەینەوە و مەسەلەی داهات و خەرجی رێك نەخرێت، هەر جۆرە داهاتێكمان لە بەغداوە بۆ بێت، ئەگەر نەتوانین جۆرە هاوسەنگییەك لەنێوان خەرجی و داهاتدا بكەین، ئەوا لە داهاتوودا زیانی زۆر بەر ئابووریی كوردستان دەكەوێت".\nیاریدەدەرەكەی سەرۆكی حكوومەت، گوتیشی: "كابینەی نۆیەمی حكوومەت، بە تایبەت سەرۆك وەزیران، یەكێك لە كارە لەپێشەكانی گرنیگیدانە بە چارەسەركردنی كێشەی مووچە، بۆیە ئەو هەموو هاتوچۆیەی نێوان هەولێر و بەغدا، ئەو هەموو زەمینەسازییەی لەسەر ئاستی سەرۆكایەتیی حكوومەت لەگەڵ ئەنجوومەنی وەزیرانی عێراق و سەركردە سیاسییەكانی عێراقدا كراوە، لەپێناوی مووچەی فەرمانبەران و مامۆستایان و پێشمەرگە و كەسوكاری شەهیدان بووە".\nرێباز حەملان، گوتیشی: "دڵنیایی دەدەینە مووچەخۆران، كەوا حكوومەت گەرەنتیی ئەوەی كردووە، هەر 30 رۆژ جارێك مووچە بدرێتە فەرمانبەران و مووچەخۆران، ئەگەر یاسای بودجەی عێراقیش پەسند نەكرێت، یان دوابخرێت، ئەوا مانگانە 453 ملیار دینارەكەی بەغدا دەنێردرێت و مووچەش بەردەوام دەبێت".\nلەمیانەی قسەكانیدا دووپاتی كردەوە: "ئەنجوومەنی وەزیران بڕیاری داوە مووچەی مانگی 10 و 11 و 12ی ساڵی 2019 پاشەكەوت نەكرێت، بەڵكوو بەردەوام دەبێت لە دابەشكردنی".\nحەملان گوتیشی: "سەبارەت بە دانەوەی مووچە پاشەكەوتكراوەكانی فەرمانبەران، ئەوە دەوەستێتە سەر چۆنیەتیی جێبەجێكردنی بودجەی عێراق و ئەو لیژنە هاوبەشەی كە لەنێوان حكوومەتی هەرێم و حكوومەتی عێراق، لەگەڵ چاودێریی دارایی هەرێم و بەغدا، كە بەدواچوون بۆ قەرزەكان و پاشەكەوت دەكەن، ئەو بابەتە لەوێدا یەكلایی دەكرێتەوە".\nئاماژەی بەوەش دا: "پەیوەندییەکانی حکوومەتی هەرێم لەگەڵ حکوومەتی عێراق باشن و هەوڵی سەرکردایەتیی هەرێمی کوردستان ئەوەیە، دوای دەستلەکارکێشانەوەی عەبدولمەهدی، هەر حکوومەتێکی دیکە بێتە سەر دەسەڵات، مافەکانی هەرێمی کوردستان پارێزراو بن".\nپەیوەست بە دەستپێكردنەوەی پلەبەرزكردنەوەی فەرمانبەران، كە لە ساڵی 2016وە وەستاوە، ئەو یاریدەدەرەی سەرۆكی حكوومەت گوتی: "پرسی پلەبەرزكردنەوەی فەرمانبەران ئێستا لە ئەنجوومەنی وەزیران لەژێر دیراسەدایە، سەرۆكی دیوانی ئەنجوومەنی وەزیرانیش كاری جدیی لەسەر دەكات و لەكاتێكی نزیكدا یەكلایی دەكرێتەوە".\nباسی لەوەش كرد، ئەنجوومەنی راژە دروست دەكرێت، كە كارەكانی تایبەت دەبن بە فەرمانبەران و میلاكات، گوتیشی: "بەشێكی گرنگی كاری ئەم ئەنجوومەنەش دوای دەرچوونی یاسای چاكسازی لە پەرلەمان، زۆربەی جێبەجێكردنەكەی دێتەوە ئەنجوومەنی راژە، چونكە ئەنجوومەنەكە كاری سەرەكی بۆ رێكخستنەوەی میلاكات و دەرماڵە و پلەی فەرمانبەران دەبێت".\nسەبارەت بە بواری وەبەرهێنان لەو كابینەیەدا، یاریدەدەری سەرۆكی حكوومەت بۆ کاروباری ئەنجوومەنی باڵای وەبەرهێنان و راژەی گشتی، گوتی: "لەسەر راسپاردەی سەرۆكی حكوومەت، لەگەڵ دەستەی وەبەرهێنان و وەزارەتی شارەوانی و وەزارەتی پلادانان و ئەنجوومەنی وەزیران خەریكی دانانی نەخشەڕێگەیەكی چوار ساڵیین بۆ وەبەرهێنان لە هەرێمی كوردستان، بەپێی ئەو نەخشەڕێگەیە، دیاری دەكەین کە هەرێمی كوردستان لە چ شوێن و شار و شارۆچكەیەك پێویستی بە چ جۆرە وەبەرهێنانێكە لە بواری كشتوكاڵ و گەشتیاری و پیشەسازی، لە بواری تەندروستی و خوێندن و پەروەردە و كارەبا، وەك جاران ناكەین، هەر كەس پارچە زەوییەكی دەست بكەوێت و بیكاتە بینا و شوقە، ئێمە بەدوای ئەو پێداویستییانەدا دەگەڕێین، كە بۆ خزمەتكردنی خەڵك و خزمەتگوزاریی گشتییە".\nحەملان جەختیشی كردەوە، وەبەرهێنان لە كەرتی كشتوكاڵ لە كارە لەپێشەكانی حكوومەتی هەرێمی كوردستان دەبێت، گوتیشی: "پڕۆژە هەمواری یاسای وەبەرهێنان ئامادەیە و حكوومەت دەینێرێتە پەرلەمان بۆ هەمواركردنەوەی، بە جۆرێك یاساكە دادەڕێژرێتەوە، كە هاوسەنگی هەبێت لەنێوان بەرژەوەندیی باڵای خەڵكی كوردستان و پاراستنی مافی وەبەرهێنەر".\nئەو گەشبینیی خۆی پیشان دا، كە ساڵی 2020 ساڵێكی باش دەبێت بۆ ئابووریی هەرێمی كوردستان: "دڵنیام ئابووریی هەرێمی كوردستان بەرەو باشی دەڕوات، هەروەها پلانێكی حكوومەت ئەوەیە، هەموو پشتبەستنی بە نەوت نەبێت، بەڵكوو سەرچاوەكانی داهاتمان زیاد بكەین و رێكی بخەینەوە".


کتێبی "ڤیر کە، ڕەنگ کە" بەرهەمی موژگان کاوسی، زیندانیی سیاسیی پێشوو چاپ و بڵاو کرایەوە\n12:25 - 17 جۆزەردان 2722\nکتێبی "ڤیر کە، ڕەنگ کە" بە زاراوەی کوردەکانی کلاردەشت، بەرهەمی موژگان کاوسی، نووسەر و زیندانیی سیاسیی پێشوو، چاپ و بڵاو کرایەوە.\nئەو کتێبە تایبەتە بە منداڵان و ئامانج لە بڵاوکردنەوەی ئەو کتێبە زیندووکردنەوە و پاراستنی زمانی کوردیی لە حاڵی لەنێوچوون لەنێوان بەرەکانی نوێ لە شاری کەلاردەشتە.\nئەو کتێبە نیوەڕەنگییە لە ٢٠ لاپەڕەدا لەلایەن بڵاوکراوەی "تەوکولی" چاپ کراوە.\nڕۆژی چوارشەممە ١٥ی بەفرانباری ساڵی ١٤٠٠، موژگان کاوسی، نووسەر و لێکۆڵەری کورد لە زیندانی کەچوویی کەرەج ئازاد کرابوو.\nڕۆژی پێنجشەممە ٢٨ی سەرماوەزی ٩٨، ئەو نووسەر و چالاکە کوردە ڕەوانەی دادگای ئینقلابی نەوشەهر کرا و دادگا ناوبراوی بە ٦٩ مانگ زیندان مەحکووم کرد و پاش سەپاندنی حوکمی دادگا بە دانانی بارمتەی ١٠٠ ملیۆن تمەنی بە شێوەی کاتی ئازاد کرابوو.\nحوکمی ٦٩ مانگ زیندانیی ئەو نووسەرە کوردە لە دادگای پێداچوونەوەی پارێزگای مازەندەران بۆ ٧٦ مانگ و ١٥ ڕۆژ زیندان زیادی کرد.\nموژگان کاوسی ماوەی زیندانیبوونەکەی خۆی لە زیندانەکانی نەوشەهر، ئێڤین و کەچووئیی کەرەج تێپەڕاندبوو.


راپۆرت – پەڕە 31 – Knwe.org\nسەرەکی » راپۆرت (پەڕە 31)\nئەم جەژنە هەرێم بێ گەشتیار دەبێت\nراپۆرتی: رێزە حسێن بەهۆی هەڵكەوتە و سروشتی جوانی و كەشوهەوای كوردستان، هاوكات ئەو ئاسایشەی بۆ ناوچەكە رەخسێندراوە، ساڵانە لە وەرزی گەشتكردن و لە بۆنە ئایینی و تایبەتەكاندا ژمارەیەكی زۆری گەشتیار لە ناوچەكانی ناوەڕاست و خوارووی عیراق و وڵاتانی دراوسێوە روو لە شارەكانی هەرێمی كوردستان دەكەن، بەڵام ئەمساڵ بەهۆی بڕیاری قەدەغەی هاتوچۆ لە جەژندا لەلایەن لیژنەی باڵای رووبەڕوبوونەی كۆرۆنا لە هەرێمی ...\nتورکیا زیاتر دێتە ناو قووڵایی هەرێمی کوردستانەوە\nهەواڵ و بەدواداچوون تورکیا بە بیانووی ئۆپەراسیۆن لە دژی پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە) ئۆپەراسیۆنەکانی لە ناو خاکی هەرێم بەردەوامی پێدەدات، بەهۆی ئۆپەراسیۆنەکانیشەوە هەفتەی رابردوو دانیشتوانی گوندی کێستەی سەر بە ناحیەی کانی ماسی بە تەواوی گوندەکەیان جێهێشت و ئاوارە بوون، بە پێی زانیارییەکانی رۆژنامەی کوردستانی نوێ، چەند گوندێکی دیکەش مەترسی چۆڵبوونیان لەسەرە و دانیشتوانەکەی لە ترسی بوردومانەکانی تورکیا دەیانەوێت گوندەکانیان چۆڵ ...\nگارا هه‌مه‌وه‌ندی بڕیاره هه‌ڵبژاردنه‌كانی سه‌رۆكایه‌تی سوریا له كۆتایی ئه‌م مانگه‌دا به‌ڕێوه‌بچێت، له بارودۆخێكی پڕ ململانێی ناوخۆیی و ئیقلیمی له‌و وڵاته، كه ئێستا په‌رش و بڵاو و پارچه پارچه‌یه، هه‌ڵبژاردنێك كه چاوەڕێی هیچ گۆڕانكاریی و ئاكامێكی ئەوتۆی لێناکرێت بۆ خەڵکی سوریا، كه ماوه‌ی زیاتر له10ساڵه به‌ده‌ست شه‌ڕی ناوخۆ و ناڕه‌زاییه‌وه ده‌ناڵێنن، بە گوێرەی دوا ئامارەکانیش سەدان هه‌زار هاووڵاتی ئەو وڵاتە بوونه‌ته ...\nیەکێتیی مامۆستایان: لە ئێستاوە پلان بۆ ساڵی داهاتووی خوێندن دابنرێت\n06/05/2021\tراپۆرتی، ته‌ها عه‌بدوڵلا\nمامۆستایانی بە ئەزموون و لێپرسراوان لە یەكێتی مامۆستایانی كوردستان پێشنیاردەكەن بۆ ئەوەی ساڵی داهاتوو پڕۆسەی خوێندن وەك ئەم دوو ساڵەی پێشوو تووشی ئاستەنگ نەبێتەوە، پێویستە لە ئێستاوە لەلایەن وەزارەتی پەروەردە و لایەنە پەیوەندارەكان پلان و بەرنامەیەكی گونجاو بۆ ساڵی داهاتووی خوێندن دابڕێژن، ئەوان پێیانوایە بڕیاری داخستنی خوێندنگاكان لەماوەی ئەو دووساڵە زیانێكی زۆری بە پرۆسەی خوێندن گەیاندووە و ئاماژە بەوەشدەكەن خوێندن ...\n06/05/2021\tئامادەكردنی: دیاری سابیر\nهەرچەندە 10 ساڵێك بەسەر رووخانی دەسەڵاتەكەی موعەممەر قەزافی سەرۆكی پێشووی لیبیادا تێپەڕیوە، بەڵام لەو وڵاتە شەڕی ناوخۆ دەستیپێكردوە و دەستوەردانی دەرەكیش هۆكارێكی سەرەكییە بۆ ئاڵۆزتربوونی دۆخی ئەمنیی لیبیا و وێڕای سەختتركردنی باری ئابووری، بۆشاییەكی ئەمنی زۆر دروستبووە، ئەوەش هۆكارێكە بۆئەوەی ئەو وڵاتە ببێتە دەروازەیەكی سەرەكیی پەڕینەوەی كۆچەران بەرەو ئەوروپا و هەرچەندە ژمارەیەكیان لەلایەن پاسەوانی ئێشكگری كەناراوەكانی ئەو وڵاتە و چەند ...\n05/05/2021\tئامادەکردنی:بورهان ئەمین\n« یۆرگن هابرماس» فەیلەسوفی ناسراوی ئەڵمانی، گەورەترین خەڵاتی « شێخ زاید»ی ئیماراتی عەرەبی بۆ كتێب رەتكردەوە و رایگەیاند كە نایەوێت وەریبگرێت، پاساوی ئەوەشی هێنایەوە كە ئەو وڵاتە نا دیموكراسییە و دەسەڵات توندوتیژە و هەمیشە نەیارانی كۆتوبەند دەكات و مافی مرۆڤ پێشێل دەكات. ئەو كەسایەتییە بەناوبانگە دەڵێت: دەسەڵاتداران لە ژیانێكی شاهانەدا دەژین و خەڵكیش ناوێرێت نە رەخنەیان لێ بگرێت و نە ...\nژینگەی کوردستان لە بەردەم مەترسییەکاندا\nراپۆرتی/ بڕوا خدر ژیان لە ژینگەوە دەست پێ دەکات و پاراستن و پارێزگاری کردنی ژینگە مەرجی مانەوەی ژیانە. زەوی، ئاو و هەوا سەرچاوەکانی ژیانی گیانلەبەرە، ئەم فاکتەرانە لە بازنەی ژیاندا پێکەوە بەستراون و نەمان یان قەیراناوی بوونی هەرکامەیان کاریگەری راستەوخۆی هەیە لەسەر چارەنووسی ئەوانی دیکە. پرسی ژینگە لەجیهاندا پرسێکی زیندووە محەمەد کەریم بەڕێوەبەری فەرمانگەی ژینگەی رانیە بۆ کوردستانی نوێ دەڵێت، ...\nهەولێر، سەباح شوكر وەك ئاماژەی بۆ دەكەن جگە لەتام و چێژەكەی هاوكات بەهۆی باسکردنی سوودەكانی نانی جۆ لەلایەن پزیشكانەوە خەڵكی زیاتر داواكاری لەسەر هەیە، بە تایبەتی ئەوانەی دەیانەوێت كێش دابەزێنن و ئەوانەشی نەخۆشی شەكرە یان کێشەی ددانیان هەیە، حەزدەكەن نانی جۆ لە جیاتی گەنم بخۆن، هەر بەهۆی زۆری داواكاری نانی جۆ هاوشێوەی نانی گەنم بۆتە بەشێك لە خۆراكی رۆژانە. بەشێك ...\nكەركوك، سیروان محەمەد شەقامی كەركوك و كەركوكییەكان، بە چاوی ئومێدەوە لە (هاوپەیمانیی كوردستان) دەڕوانن و تەئكیددەكەنەوە «هاوپەیمانێتیی بۆ هەڵبژاردنی داهاتووی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق لەنێوان یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان و بزوتنەوەی گۆڕان و لێكتێگەیشتن لەگەڵ حزب و لایەنە سیاسییەكانی دیكەدا، هەنگاوێكی گرنگ و پێویستە». زیاتر بەهێزكردنی پێگەی هەرێم و گەڕانەوەی هاوسەنگی هێز سەبارەت بە هاوپەیمانیی كوردستان، محەمەد نەسرەدین سکرتێری مەكۆی كەركوكی بزوتنەوەی ...\nراپۆرتی: رێزە حسێن بارانبارین سه‌رچاوه‌یه‌كی سه‌ره‌كی كۆكردنه‌وه‌ی ئاوی شیرینه له سه‌ر زه‌وی و ژێر زه‌وی، هه‌ركات بڕی بارانبارین له ئاستی پێویست نه‌بوو، ئاوی رووبار و به‌نداوه‌كانی ئاوگلدانه‌وه و كانی و بیر و كارێزه‌كان بۆ ئاستێكی دیار داده‌به‌زێت، به‌و هۆكاره‌ش قه‌یرانی كه‌می ئاوی خواردنه‌وه روو له‌و ناوچانه ده‌كات كه بۆ دابینكردنی ئاوی خواردنه‌وه بۆ هاووڵاتیان، پشت به سه‌رچاوه‌كانی ئاوی سه‌ر زه‌وی ...\nلاپەرە 31 لە 239« سەرەتا...1020«2930313233\t»\t405060...کۆتا »


535. ئازادی ڕادەربڕین | ماڵپه‌ڕی سانا\nماڵه‌وه > ڕاپۆرت و سیمینار, ئه رشيف\t> 535. ئازادی ڕادەربڕین\n536. توخمی فۆسفۆڕ 534. ڕۆڵی ژنان له كۆمه‌ڵگه


📕 بارزان و زێبار لە بەڵگەنامەکانی عوسمانیدا بەرگی 3 Kütüphane\nئامادەکردنی: دکتۆر نەوزاد یەحیا باجگر وەرگێڕانی: [ Daha... 👁] 📕 ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ Z.S. 29-9-2019 22:57:56\n📕 بارزان و زێبار لە بەڵگەنامەکانی عوسمانیدا بەرگی 4 Kütüphane\n👁 Bu başlık 1,480 defa görüntülendi\nئامادەکردنی: دکتۆر نەوزاد یەحیا باجگر وەرگێڕانی: [ Daha... 👁] 📕 ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ Z.S. 29-9-2019 22:57:56\n📕 رانیە لە بەڵگەنامەکانی عوسمانیدا بەرگی 7 Kütüphane\n👁 Bu başlık 1,145 defa görüntülendi\nئامادەکردنی: دکتۆر نەوزاد یەحیا باجگر وەرگێڕانی: [ Daha... 👁] 📕 ✖ 0 5 ✔ 99% ✍ Z.S. 29-9-2019 22:57:56\n📕 زاخۆ و دهۆک لە بەڵگەنامەکانی عوسمانیدا بەرگی 10 Kütüphane\nئامادەکردنی: دکتۆر نەوزاد یەحیا باجگر وەرگێڕانی: [ Daha... 👁] 📕 ✖ 0 8 ✔ 99% ✍ Z.S. 29-9-2019 22:57:57\n📕 سلێمانی لە بەڵگەنامەکانی عوسمانیدا بەرگی 8 Kütüphane\n👁 Bu başlık 1,105 defa görüntülendi\nئامادەکردنی: دکتۆر نەوزاد یەحیا باجگر وەرگێڕانی: [ Daha... 👁] 📕 ✖ 0 6 ✔ 99% ✍ Z.S. 29-9-2019 22:57:56\n📕 سلێمانی لە بەڵگەنامەکانی عوسمانیدا بەرگی 9 Kütüphane\n👁 Bu başlık 1,242 defa görüntülendi\nئامادەکردنی: دکتۆر نەوزاد یەحیا باجگر وەرگێڕانی: [ Daha... 👁] 📕 ✖ 0 7 ✔ 99% ✍ Z.S. 29-9-2019 22:57:57\n👫 نەوزاد یەحیا باجگر Kişiler\n📅 Da eklendi Sep 29 2015 1:36PM\n👁 Bu başlık 10,125 defa görüntülendi\nبەهۆی حاجی یەحیای باوکییەوە کە سەرمایەدارێکی گەورە [ Daha... 👁] ✖ ✖ 1 3 ✔ 96% ✍ H.B. 29-9-2015 13:36:00\n📕 هەولێر لە بەڵگەنامەکانی عوسمانیدا بەرگی 1 Kütüphane\n📅 Da eklendi Oct 18 2018 10:34AM\n👁 Bu başlık 1,896 defa görüntülendi\nئامادەکردنی: د. نەوزاد یەحیا باجگر وەرگێڕانی: ئاش [ Daha... 👁] 📕 ✖ 1 10 ✔ 99% ✍ Z.S. 18-10-2018 10:34:23\n📕 هەولێر لە بەڵگەنامەکانی عوسمانیدا بەرگی 2 Kütüphane\n📅 Da eklendi Oct 18 2018 10:35AM\nئامادەکردنی: د. نەوزاد یەحیا باجگر وەرگێڕانی: ئاش [ Daha... 👁] 📕 ✖ 0 9 ✔ 99% ✍ Z.S. 18-10-2018 10:35:25\n📕 کۆی سانجەق لە بەڵگەنامەکانی عوسمانیدا بەرگی 6 Kütüphane\n👁 Bu başlık 1,158 defa görüntülendi\nئامادەکردنی: دکتۆر نەوزاد یەحیا باجگر وەرگێڕانی: [ Daha... 👁] 📕 ✖ 0 4 ✔ 99% ✍ Z.S. 29-9-2019 22:57:56\n📊 Istatistik Başlık Sayısı 382,429


عەتا سەراوی: نزیكەی 100 واژۆ بۆ چوونەدەرەوەی لاهور جەنگی كۆكراوەتەوە – سنور میدیا\nعەتا سەراوی: نزیكەی 100 واژۆ بۆ چوونەدەرەوەی لاهور جەنگی كۆكراوەتەوە\nئەندامێکی سەركردایەتی یەكێتی نشتیمانی كوردستان ئاماژە بەوەدەكات: هەموو ئەو قسەوباسانەی دەكرێن گوایە فشار لەسەر ئەندامانی سەركردایەتی یەكێتی هەبووە بۆ واژۆكردنی ئەو پێنج خاڵەی كە مەكتەبی سیاسی بڕیاری لەبارەوە داوە دوورن لەڕاستییەوە.\nعەتاسەراوی، ئەندامی سەركردایەتی یەكێتی نشتیمانی كوردستان ڕایگەیاند: ئەو پێنج خاڵەی كە مەكتەبی سیاسی یەكێتی بڕیاری لەبارەوە داوە لەبەرژەوەندی یەكێتیدا و بە چارەسەرێكی گونجاوی دەزانین بۆ ئەم دۆخەی ئێستا هەر لە سۆنگەی بەرپرسیارێتیشمان بەرامبەر پاراستنی بەرژەوەندییەكانی یەكێتی ئامادەبووین كە بە ویستی خۆمان واژۆ لەسەر ئەو بڕیارانە بكەین و پێشمان وایە كە هەر ئەوەش لەبەرژەوەندی ( لاهور جەنگی)دایە كە ڕازیبێت بە بڕیارەكانی مەكتەبی سیاسی یەكێتی.\nئاماژەی بەوەشكرد: هیچ فشارێك لەسەر هیچ ئەندامێكی سەركردایەتی یەكێتی دروستنەكراوە گوایە دەبێت بە زۆر واژۆ بكەن، بەڵكوو هەموو ئەندامێكی سەركردایەتی بە ویست و ئارەزووی خۆی هاتووە لە دەباشان واژۆی كردووە و دواتر گفتوگۆی بەسود لە بەرژەوەندی یەكێتی ئەنجامدراوە و هیچ فشارێك دروستنەكراوە، بۆیە جێگای داخە لێرە و لەوێ باس لە بوونی فشار دەكرێت شەرمەزارییە كەسێك خۆی بە ئەندامی سەركردایەتی بزانێت و بڵێت بۆ واژۆیەك فشارم لێكراوە ئەگەر خەڵکێكی ئاسایی ئەم قسەی بكردایە تاڕادەیەك ڕێی تێدەچوو.\nئەو ئەندامەی سەركردایەتی یەكێتی ئەوەشی خستەڕوو: ( لاهور جەنگی) داوای كۆكردنەوەی 60 واژۆی ئەندامانی سەركردایەتی كردبوو بۆ ئەوەی ئەویش پابەند بێت بە بڕیارەكانی مەكتەبی سیاسی یەكێتی، بۆیە تا دوێنێ نزیكەی 100 ئەندامی سەركردایەتی یەكێتی واژۆیان كردووە، كە ئەوەش زۆر لە نیسابی یاسایی زیاترە.


بەپێی ئامارێکی کۆمەڵەی داکۆکی لە مافی کرێنشینان، لە ماوەی ساڵی 2006 تا ساڵی 2020 مۆڵەتدراوە بە 171 هەزار و 643 یەکەی نیشتەجێبوون بۆ دروستکردن و 17 ملیار دۆلار خەرجی ئەو یەکانە بووە لە پارێزگاکانی هەرێم.\nبەرهەم سەردار، سەرۆکی کۆمەڵەی کرێنشینانی سلێمانی، بە تۆڕی میدیایی ئێستای وت، “لە ماوەی 14 ساڵدا 88 پڕۆژە کە دەکاتە 89 هەزار و 423 یەکەی نیشتەجێبوون لە هەولێر دروستکراوە و لە سلێمانیش 54 پڕۆژە بووە و 51 هەزار و 221 یەکە بووە و لە دهۆکیش 38 پڕۆژە بووە و 30 هەزار و 998 یەکە بووە”.\nلە هەرێمی کوردستان 168 کۆمپانیای تایبەت بە دروستکردنی یەکەی نیشتەجێبوون هەیە و 85 کۆمپانیایان دەکەوێتە هەولێر و لە سلێمانی 47 کۆمپانیایە و لە دهۆکیش 36 کۆمپانیایە.\nبەپێی وتەی کۆمەڵەی داکۆکی لە مافی کرێنشینان لەو 17 ملیار دۆلارەی لە یەکەی نیشتەجێبووندا خەرجکراوە زیاتر لە 11 ملیار دۆلاری لە هەولێر خەرجکراوە و لە سلێمانی زیاتر لە سێ ملیار و لە دهۆکیش زیاتر لە دوو ملیار دۆلار.\nپاپا فرانسیس: کوردستان لەکاتی هێرشی داعشدا کریستیانەکانی پاراست\nپاپا فرانسیس دوای گەیشتنی بە فڕۆکەخانەی نێودەوەڵەتیی هەولێر لەگەڵ مەسعود بارزانی، سەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان کۆبووەوە و ڕایگەیاند…\nپۆلیسی سلێمانی یەكەمە\nپۆلیسی سلێمانی، وەك باشترین دامەزراوەی وەزارەتی ناوخۆی هەرێمی كوردستان دەستنیشانكرا و خەڵاتكرا. لە کۆبوونەوەی لیژنەی باڵای ئۆپەراسیۆن لە…\nوەزارەتی نەوتی عێراق داهاتی مانگی ڕابردووی هەناردەی نەوتی بڵاوكردەوە و ئاشكرایدەكات زیاتر لە 6.5 ملیار دۆلار بووە. وەزارەتەكە…


شه‌شه‌مین پێشانگای نێوده‌وڵه‌تی هه‌ولێر بۆ كه‌ره‌سته‌ی بیناسازی و كاروباری ووزه كرایه‌وه\nڕۆژی دوو شه‌ممه (28/10/2013) (كــامه‌ران أحمد عبدالله) وه‌زیری ئاوه‌دان كردنه‌وه و نیشته‌جێ كردنی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان به ئاماده‌بوونی وه‌زیری بازرگانی و پیشه‌سازی و به‌رپرسی فه‌رمانگه‌ی په‌یوه‌ندیه‌كانی ده‌ره‌وه و پارێزگاری هه‌ولێر شه‌شه‌مین پێشانگای نێوده‌وڵه‌تی بۆ كه‌ره‌سته‌ی بیناسازی و كاروباری ووزه و عقاراتی كرده‌وه .\nجێگای ئاماژه پێكردنه ئه‌م پێشانگایه به به‌شداری (625) كۆمپانیا له (27) ووڵاتی دونیادا بۆ ماوه‌ی چوار رۆژ به‌رێوه‌ده‌چێت .\nله ووته‌یه‌كدا بۆ ده‌زگاكانی ڕاگه‌یاندن وه‌زیری ئاوه‌دان كردنه‌وه و نیشته‌جێ كردن ڕایگه‌یاند كه ئه‌م جۆره پێشانگایه هه‌نگاوێكی گرینگه بۆ له نزیكه‌وه ئاشنابوون به نوێترین ئامێر و كه‌ره‌سته‌كانی بیناسازی سه‌رده‌م كه ئێستا له دونیای پێشكه‌وتندا به‌كارده‌هێنرێت , له ته‌وه‌رێكی تردا وه‌زیری ئاوه‌دان كردنه‌وه و نیشته‌جێ كردن ئاماژه‌ی به ڕه‌وشی ئارامی و سه‌قامگیری هه‌رێمی كوردستاندا كه ڕه‌وشێكی گونجاو و له‌باره بۆ ئه‌نجامدانی كاری وه‌به‌رهێنان و سه‌رمایه گوزاری له هه‌رێمی كوردستان وه‌به‌رده‌وام بوونی ئه‌م ڕه‌وشه تا داتوویه‌كی تر وه به ئاڕاسته‌یه‌ك كه بتوانرێت ته‌واوی پێداویستیه‌كانی هاوڵاتیان دابین بكرێت له ڕووی خزمه‌تگوزاری و دابین كردنی ژیانێكی گونجاو , كه هه‌موو ئه‌م كارانه‌ش ده‌رفه‌تێكی باش ده‌بێت بۆ كۆمپانیا خۆماڵی و بیانیه‌كان بۆ ئه‌نجامدانی كاری بازرگانی و سه‌رمایه‌گوزاری هاوبه‌ش له ناوچه‌كه‌دا .


شوان کەریم زراری: بەغداعەقڵیەتێکی شۆڤینی ھەیە کە ھیچ کات ھەست بەوە ناکات ئێمە قەوارەیەکی دەستووریمان ھەیە\nهەولێر - شیڤان شێرزاد\nپەرلەمانتارێکی فراکسیۆنی زەرد لە پەرلەمانی کوردستان، بە ڕوونی باس لە کێشە و گرفتە هەنووکەییەکان دەکات و دەشڵێت: دڵنیایی دەدەینە خەڵکی کوردستان پارتی دیموکراتی کوردستان شانی داوەتە بەر بەرپرسیارێتیەکی گەورە و خەڵکی کوردستانیش بە تەنیا جێ ناهێڵێت، هاوکات دیالۆگ بە باشترین ڕێگە چارە دەزانن بۆ کۆتایی هێنان بە کێشە و گرفتەکانی نێوان هەولێر و بەغدا.\n(شوان کەریم زراری) وەک ئەندامێکی لێژنەی کشتوکاڵ و وەبەرهێنان لەم دیمانەیەدا تیشک دەخاتە سەر چەند پرسێکی گرنگ و بە ڕوونی وەڵامی پرسیارەکانی ڕۆژنامەی (هەولێر) دەداتەوە.\n• لەگەڵ نەبوونی بودجە و مووچە لە ھەرێمی کوردستان و ڕووبەڕووبوونەوەی ئەو قەیرانە سەختانەی ئێستا ڕووی لە کوردستان کردووە پەرلەمانی کوردستان چ پلانێکی لەبەردەستە بۆ دەربازبوون لەو گرفتانە؟\nپەیڕەوی ناوەخۆی پەرلەمانی کوردستان، کاری ئێمە چاودێری حکوومەتە، بەداخەوە ئەو قەیرانە داراییەی بەرۆکی ھەرێمی کوردستانی گرتووە، ئەو پیلانانەی بیری شۆڤینی لە بەغدا قووتی خەڵکی کوردستانیان بڕیووە و چەندین ساڵە ئێمە نەمانتوانیووە بودجەی ھەرێمی کوردستان پەسەند بکەین، تەنانە لە خوولەکانی پێشووش ھەمان گرفت ھەبووە، بۆیەش ئێمە نەمانتوانیووە لە نزیکەوە چاودێری خەرجیەکانی حکوومەت بکەین، ئەوەی ئێستاش لەبەردەستە بڕێکی کەمی مووچەی فەرمانبەرانە و بڕێکی کەمیش بەسەر وەزارەتەکان دابەش دەکرێت، تا بتوانن کەم و کوڕییەکان پێ چارەسەر بکەن.\n• سەردانی شاندەکەی ھەرێم بۆ بەغدا بە ئەرێنی دەزانن؟\nلە ھەموو قەیران و گرفتەکاندا دانووستاندن باشترین ڕێگەیە بۆ دۆزینەوەی خاڵی چارەسەر، بەڵام بەداخەوە لە بەغدا ئێستاش عەقڵیەتێکی شۆڤینی ھەیە کە ھەست بەوە ناکات ئێمە قەوارەیەکی دەستووریمان ھەیە، تەنانەت ھەمیشە ئەوان بیریان لای ئەوەیە وەک پارێزگایەک مامەڵە لەگەڵ ئێمە بکەن، یان بیر لەوە دەکەنەوە لە شارەکانی کوردستان سیستمی لامەرکەزیەت بەکاربێنن، بەڵام ئێمە بەردەوام دەبین لەسەر دانووستاندن لەسەر ھەموو ئاستەکان و لە ئاستی نێودەوڵەتیشدا، مەبەستی ئێمە ڕوون و ئاشکرایە، کە ئەویش دابین کردنی مافە دەستوورییەکانە، کە لە چوارچێوەی دەستووری عێراقدا ھاتووە، لە حەقی خۆشمان زیاترمان داوا نەکردووە.\n• دەگوترێت لایەنێکی کوردی بە فەرمی داوای لامەرکەزیەتی کردووە بۆ پارێزگایەک ئەمەیان بەڕاست دەزانن؟\nجێگەی داخە ئەوان بە ڕۆژ لە حکوومەتی ھەرێم شەریکی ڕاستەقینەن، کەچی پیلان لەگەڵ نەیارانمان دادەڕێژن بۆ لەبارچوونی ئەزموونی کوردستان، ئەگەر بێینە سەر ڕاستی ئەوان پێویستیان بە لامەرکەزیەت نیە، چونکە خۆیان ئێستا و ڕابردووش مەرکەزیەتی تەواویان ھەبووە، بەڵام نەیانتوانیووە خزمەتگوزارییەکی ھاوشێوەی سنوورەکانی ئێمە پێشکەش بکەن، ئەمەش سەرەڕای ئەو میزانیە زۆرە لەبەردەستیان دابووە، بەڵام خۆیان کێشەیان لە ئیدارە نەدانی ئەو ناوچەیە داھەبووە.\n• فراکسیۆنی زەرد لەگەڵ بڵاوبوونەوەی پەتای کۆڕۆنا چی پێشکەش بە خەڵکی کەمدەرامەت کردووە؟\nئێمە وەک فراکسیۆنی زەرد لە پەرلەمانی کوردستان ھاوکارییەکی فراوانی ڕێکخراوی بارزانی نەمرمان کرد، تەنانەت پەرلەمانتارانمان بە سەبەتەوە خۆیان دەگەیاندە ماڵە ھەژارەکان و تا ھەنووکەش درێغیمان نەکردووە و دەستخۆشی لە ھەموو ئەندامە بەڕێزەکانیش دەکەم.\n• ئەگەر نەبوونی مووچە ھەر بەو شێوەیەی ئێستا بەردەوام بێت ئێوە وەک پەرلەمان و حکوومەتی کوردستان چ میکانیزمێک دەگرنە بەر تا بتوانن مووچەی فەرمانبەرانی کوردستان دابین بکەن؟\nگرفتی مووچە گرفتێکی گەورەیە، چونکە زۆربەی خەڵکی کوردستان مووچەخۆری ئەو حکوومەتەیە، ئێستا لە وادەی خۆی تێپەڕیووە و دابەش نەکراوە، بەڵام خۆشبەختانە حکوومەت لە چەند لە ئەمڕۆ دەستی کردووە بە دابەشکردنی مووچە و مووچەی مانگێکی دیکەش دابەش دەکات و ئێمەش لە پەرلەمان و حکوومەت وەک یەک تیم کاردەکەین، بۆ ئەوەی دەرچەیەک بدۆزینەوە بۆ ئەو گرفتە و دڵنیاشم لە ماوەیەکی کورتدا نرخی نەوتیش بەرز دەبێتەوە، ئەو قەیرانە تەنیا ئێمەش ناگرێتەوە، بەڵکو حکوومەتی ناوەندش تووشی ھەمان گرفتی ئابووری بووەتەوە بەھۆی دابەزینی نرخی نەوت لە جیھان، ھیوادارم بەغداش نەفەسێکی دیکەی ھەبێت بۆ لەیەکتر تێگەیشتن و کۆتایی ھێنان بە کێشەکانی نێوان ھەولێر و بەغدا.\n• قەیرانەکان لە کوردستان تاکەی بەردەوامیان دەبێت؟\nئێمە لە چوارلاوە بە دوژمن دەور دراوین، بۆیە دەبێت ھەمیشە چاوەڕوانی ئەو ڕووبەڕووبوونەوانە بین، ھەندێک جار لە نێوخۆشیاندا کۆکنین، بەڵام دژی ئێمە ڕێکدەکەون و ھەموویان یەک پەیامیان دەبێت بەرامبەر بە ئێمە ئەویش ئەوەیە، کە تا سەر ئێسقان دژایەتیمان بکەن.


باله‌فران دوو گه‌ریلا ل سه‌ر ماتۆرسكلێ ل سنۆرێ دهۆكێ هه‌ده‌ف كرن - دارکا مازی\nباله‌فران دوو گه‌ریلا ل سه‌ر ماتۆرسكلێ ل سنۆرێ دهۆكێ هه‌ده‌ف كرن\nئێریشێن ده‌وله‌تا تركیێ ل سه‌ر باشوورێ كوردستانی ب ئه‌گه‌را په‌كه‌كێ به‌رده‌وامن و ئیرۆ باله‌فران حه‌ره‌كه‌تا چه‌كدارێن په‌كه‌كێ ل گونده‌كێ سینۆرێ پارێزگه‌ها دهۆكێ هه‌ده‌ف كر.\nچاڤكانیێن پێگه‌ها داركا مازی ل باشوورێ كوردستانێ ئه‌شكه‌ره كر، ئیرۆ رۆژا چارشه‌مبێ 14/10/2020ان باله‌فرێن ده‌وله‌تا تركیێ ئێریشی لڤ و ته‌ڤگه‌رێن په‌كه‌كێ ل سنۆرێ پارێزگه‌ها دهۆكێ كر و نوقته‌یه‌كا په‌كه‌كێ ل گونده‌كێ ناڤچه‌یا چه‌مانكێ هه‌ده‌ف كرن.\nده‌ست نیشان كر، ئه‌ڤ ئێریش ل ده‌مژمێر 2:10 پاش نیڤرۆژێ پێكهاتییه، وه‌ختا كو باله‌فران یه‌ك مووشه‌ك ل ده‌ڤه‌را ده‌رجێ كو دكه‌ڤیته پشتا گوندێ شكه‌فتێ یێ ناڤچه‌یا چه‌مانكێ ل ده‌ڤه‌را به‌رێ گاره.\nئێریشا ئیرۆ هه‌موه‌ختا ئێریشا دوهـ رۆژا سێشه‌مبیێ تێ وه‌ختا كو باله‌فران ل ده‌مژمێر 7:00 شه‌ڤێ مۆتۆرسكله‌كا په‌كه‌كێ ل نێزی گوندێ چه‌مره‌به‌تكێ یێ ناڤچه‌یا چه‌مانكێ هه‌ده‌ف كری كو د ئه‌نجامێ دا دوو چه‌كدارێن په‌كه‌كێ تێدا كوشتن.\nپارتییا كاركه‌رێن كوردستانێ ئێدی لڤ و ته‌ڤگه‌رێن گه‌ریلایێن خوه ب ئامانج تێخه ناڤا گوند و دۆربه‌را باژارۆكان، ژ بۆ كو ئه‌ڤ ده‌ڤه‌ر و ناڤچه ببنه مه‌یدانا شه‌ری و ژ وه‌لاتییان بهێنه ڤالا كرن، په‌كه‌كه و ل گۆر قووناغا دوویه‌مین ژ نه‌خشه‌رێیا خوه دخوازیت له‌شكرێ تركیێ زێده‌تر كێشی ده‌ڤه‌رێ بكه‌ت و ناڤچه‌یێن دهۆكێ ببن ناڤچه‌یێن عه‌سكه‌ری.


په‌یامی پیرۆزبایی زانكۆی پۆلیته‌كنیكی سلێمانی له‌یادی 29 ساڵه‌ی له‌دایك بوونی كوردستانی نوێدا – زانکۆی پۆلیتەکنیکی سلێمانی\nپه‌یامی پیرۆزبایی زانكۆی پۆلیته‌كنیكی سلێمانی له‌یادی 29 ساڵه‌ی له‌دایك بوونی كوردستانی نوێدا\nبەرێزان/ سەرنوسەر و كارمه‌ندان و ستافی ڕۆژنامەی کوردستانی نوێ\nلە ساڵڕۆژی دەرچوونی ژمارە (سفر)ی رۆژنامەی ئازیزی کوردستانی نوێ، به‌ناوی سه‌رۆك و ئه‌نجومه‌نی زانكۆی پۆلیته‌كنیكی سلێمانی و مامۆستایان و فه‌رمانبه‌رانه‌وه ،پیرۆزبایەکی گەرم ئاڕاستەی به‌ڕێزتان و سەرجەم ڕۆژنامەنووس و کارمەندانتان دەکەین. کوردستانی نوێ وەک بەتەمەنترین ڕۆژنامەی ڕۆژانەی هه‌رێمی کوردستان، سه‌ره‌ڕای ھەموو ئەو وێستگە و قۆناغە سەخت و دژوارانه‌ی كه پیایدا تێپه‌ڕیوه ، ڕۆژ له‌دوای ڕۆژ هه‌نگاوی گه‌وره‌تر ده‌نێت به‌ئاراسته‌ی فراوانتركردنی پێگه‌ی میدیایی و خزمه‌تكردنی دۆزی ڕه‌وای میلله‌ته‌كه‌مان .\nڕۆژنامه‌كه‌تان داهێنان و ده‌ستكه‌وتێكی گه‌وره‌ی به‌رهه‌م هێناوه کە ھەمیشە جێی گرنگی و بایەخی رەوانشاد ( مام جەلال) بوون،\nلەگەڵ ئەوەی زمانحالی یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان بووه، بەڵام توانیویەتی ببێتە میمبه‌رێكی ئازاد بۆ ڕۆژنامەنوسان و ده‌ربڕینی ڕاو بۆچونه‌كانیان.وه به‌شاهیدی گشت لایه‌ك كورستانی نوێ چەندین كه‌ڵه‌نوسه‌ری دیاری لە بواری رۆژنامەوانی پێگەیاندووە و بوونەتە قەلەمێكی بەھرەمەند و دییار. یه‌كێكیش بوون له‌و ده‌زگایانه‌ی كه هه‌میشه پشتیوان و گرنگیپێده‌ری پرۆسه‌ی خوێندن وپه‌روه‌رده‌و زانكۆ بوون و به‌رده‌وام به‌بێ سانسۆر پاڵپشتی هه‌ر جۆره كارێك بوون كه خزمه‌تی به پرۆسه‌ی خوێندن و مامۆستایان و خوێندكاران كردبێت.\nدووباره یادی 29 ساڵه‌ی له‌دایكبوونی كوردستانی نوێ له‌ئێوه‌و له‌خۆمان و له نوسه‌ران و ڕۆژنامه‌نوسان و خوێنه‌ران پیرۆزده‌كه‌ین و ده‌خوازین وه‌ك هه‌میشه له‌لوتكه‌دابن.


خۆشروو: کۆمەڵی نێودەوڵەتی دەبێ لە بەرامبەر یەک لایەنە خوازیی ئەمریکادا راوەستێ - IUVMPRESS\nغولامعەلی خوشروو بە ئاماژە بەوەی کە ئەمڕۆکە چەند لایەنە خوازیی کەوتووەتە بەر شاڵاو، نموونەکانی یەک لایەنە خوازیی بە چوونەدەر لە پەیمان و پرۆتۆکۆلە نێودەوڵەتیەکان، چوونەدەر لە دامەزراوەکانی رێکخراوی نەتەوەکان، دەسپێکردنی شەڕی تیجاری لە گەڵ وڵاتان و دانانی بایکۆتی واوە سنووریی لە دژی وڵاتان ناو برد.\nنوێنەری هەمیشەیی ئێران لە رێکخراوی نەتەوەکان هنگاوی سەرپێچی کارانەی ئەمریکا لە چوونەدەر لە بەرجامی وەک هەڕەشەیەکی جددی بۆسەر پڕەنسیپەکانی جاڕنامەی نەتەوە یەکگرتووەکان و سیستمی مافەوانی زانی و گوتی: بۆ یەکەم جار لە مێژووی رێکخراوی نەتەوەکاندا، ئەمریکا وەک ئەندامێکی هەمیشەیی و خاوەنی مافی ڤیتۆ، خەریکی تەمێ کردنی گەلانی دیکە لە سەرانسەری جیهاندایە لەبەر شوێن کەوتنی ئەوان لە بڕیارنامەکانی ئەنجوومەنی ئاسایش.\nخوشروو جەختی کردەوە ئەمە هەڕەشەیەکی جددی بۆسەر جاڕنامەی نەتەوە یەکگرتووەکان وپێوەندی نێودەوڵەتیە وپێوستیی بە وڵامی خێرا و جددی نێودەوڵەتیە.\nنوێنەری ئێران لە رێکخراوی نەتەوەکان بە هێنانەئارای ئەم پرسیارە کە چۆن ئێران و وڵاتانی دیکە دەتوانن متمانە بە ئەمریکا بکەن لە کاتێک دا کە واشنگتۆن هەڕەشە لە وڵاتانی جێبەجێ کەری بڕیارنامەی ئەنجوومەنی ئاسایش دەکات کە خۆی دەنگی پێداوە گوتی: ئەمڕۆ ئەندامێکی ئەنجومەنی ئاسیاش لە وڵاتانی دیکەی دەوێ مافە نێودەوڵەتیەکان پێشێل کەن.\nخۆشروو هەنگاوی نایاسایی ئەمریکا لە “دەست بەسەر داگرتنی دارایی ئێران” یشی بە نموونەیەکی دیکە لە هەنگاوە سەرپێچی کارانەکانی ئەمریکا ناوبرد و گوتی: ئەم کارانە، هەڵوەشانی پارێزراویی وڵاتان بە بیانووی دوکتوریەنی مافەوانی بێ بایەخە کە کۆمەڵی نێودەوڵەتیی بە فەرمیی ناناسێ.\nخوشروو لە کۆمەڵی گشتیی ویست بۆ داکۆکی لە “سەروەریی یاسا لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی” و “چەند لایەنە خوازی” هەنگاو بنێ و لە بەرامبەر وڵاتێک دا کە هەڕەشەی رەچاونەکردنی مافە نێودەوڵەیتەکان لە وڵاتانی دیکە دەکات راوەستێ.\nUN: کۆمەڵی جیهانی بە هاسانی لە دۆسیەی خاشوقچی خۆش نابێ\nخۆشڕوو: سیاسەتەکانی ئەمریکا لە ئێراق شکستیان هێناوە\nروسیا بەڵگەنامەکانی پیلانی شیمیایی رۆژاوا لە سوریای گەیاندە رێکخراوی نەتەوەکان\nباڵیۆزی ئێران پیرۆزبایی ساڵی نوێ لە بەرپرسان و مەسیحییەکانی عێراق دەکات\nئەمریکا ڕەتی کردەوە ناوچەی دژە فڕین لە باکووری سووریا جێگیر بکات\nنازم ده‌باغ ده‌ڵێت به‌رهه‌م ساڵح هه‌وڵی ئاشته‌وایی ده‌دات\nڕۆنانی شوورەی جیاکەرەوەی دەریایی لە دەڤەری کەرتی غەززە لە لایەن ئیسراییلەوە\nنوێنەری هەمیشەیی کۆماری ئیسلامیی ئێران لە ڕێکخراوی نەتەوەکان\nیەک لایەنە خوازیی ئەمریکا


عەبدولڕەحمان عەلی ڕەزا: کێ وەڵامی ئەم مەتەڵە دەداتەوە؟ – WTARIKURD\nعەبدولڕەحمان عەلی ڕەزا: کێ وەڵامی ئەم مەتەڵە دەداتەوە؟\nلەناوەڕاستی ساڵی( 2014 )کە لە نێو هۆڵی پەرلەمانەوە دەنگ و متمانەدرا بەکابینەی هەشتەمی حکومەتی هەرێمی کوردستان، و بەپێی ئەو داتایەی کە لەکۆتایی هەمان ساڵدا لەلایەن وەزارەتی دارایی و ئابورییەوە نێردرا بوو بۆ لیژنەی دارایی پەرلەمانی کوردستان ژمارەی فەرمانبەر و موچەخۆرانی هەرێمی کوردستان نزیک ببوەوە لە (یەک ملیۆن و 500) سەدهەزار، یاخود دەقیقتر بیڵێین ژمارەکە بریتی بوو لە ( یەک ملیۆن و480 ) هەزار، و مانگانەش بۆپێدانی موچەی تەواوەتی ئەو ژمارە موچەخۆر و فەرمانبەرە حکومەت پێویستی بە (830) ملیارد دیناربوو.\nلەساڵی (2014)یشەوە بەبیانوی قەیرانی دارایی وبڕینی بەشە بودجەی هەرێم لەلایەن حکومەتی ناوەندەوە پڕۆسەی دامەزراندن تائێستاشی لەگەڵدابێت بەفەرمی وەستێنراوە.\nلەساڵی (2017)دا دوای ئەنجامدانی پڕۆسەی سیستمی بایۆمەتری بۆ فەرمانبەران و موچەخۆران، ژمارەی فەرمانبەرو موچەخۆران ڕێژەکەی دابەزی و کەمیکرد بۆ ( یەک ملیۆن و249)هەزارفەرمانبەر و موچەخۆر. واتا ژمارەی موچەخۆر بەنزیکەیی (200)هەزار کەمیکرد.\nبەپێی دواین لێدوانی بەڕێوەبەری گشتی خانەنشینی هەرێمیش لەساڵی (2014 بۆ 2021) ژمارەی ئەوفەرمانبەرانەی خانەنشین بوون ( 40)هەزار فەرمانبەربوون واتا ساڵانە (5)هەزار فەرمانبەر لەهەرێمدا بەهۆی هەڵکشانی تەمەنیان خانەنشین دەبن، بەداتای وەزارەتی پلاندانانیش لەماوەی پێنج ساڵدا زیاتر لە (4)هەزار فەرمانبەر بەتەواوی کۆتایی بەڕاژەی کارکردنیان هێناوە لەکەرتی گشتیدا، کەبەدڵنیاییەوە ڕێژەکە زۆر لەوە زیاترەو هەزاران فەرمانبەریش هەرێمی کوردستانیان جێهێشتوە،و بەهەردەردی سەرییەک بێت ڕوویان لەهەندەران کردوە.\nوەزارەتی دارایی و ئابوریش بەفەرمانی وەزاری ژمارە ( 1)لە ( 4-1-2021 )دا موچەوخانەنشینی ( 10609)دە هەزارو شەش سەد و نۆ کەسی ڕاگرت کە لەسیستمی بایۆمەتری دووجار یان زیاتر ناویان هاتوە.\nوتەبێژی جێگری سەرۆکی حکومەتی هەرێمیش لەسەرەتای مانگی تشرینی دووەمی ساڵی (2020) ڕایگەیاند کە بەهۆی سیستمی بایۆمەتری حکومەت موچەی زیاتر لە (16)هەزارموچەخۆری ڕاگرتوە.\nمەتەڵە بێ وەڵامەکە لێرەدایە، باشە بۆچی کەژمارەی موچەخۆر و فەرمانبەران نزیکەی یەک ملیۆن و نیو بوو، حکومەت بۆموچەی مانگانە بێ لێبڕین و پاشەکەوت پێویستی بە (830)ملیارد دیناربوو؟\nئەی لەکوێی دنیا هەیەو هەبوە لەئێستادا بۆ پێدانی موچەی مانگانە بەبێ لێبڕین بە (یەک ملیۆن و 251 هەزارو 451)موچەخۆر پێویستت بە ( 895)ملیارد دینارهەبێت؟\nئێ ئەمە جگە لە مەتەڵێکی نەزانراو چ ناوێکی تری لێدەنرێت کە دەیان هەزار ژمارەی موچەخۆرت کەمی کردبێت بە (بایۆمەتری، کۆتایی هاتنی ڕاژەیان، و جێهێشتنی وڵات)و پلەبەرزکردنەوەی فەرمانبەرانیشت چەند ساڵێکە ڕاگرتبێت کەچی مانگانە ڕێژەی ئەو پارەیەی پێویستە بۆ موچەخۆر و فەرمانبەران ( 65)ملیارد دینار زیاد بکات.\nئەمە ڕاستیەکی حاشاهەڵنەگرمان بۆدەسەلمێنێت، کەهەموو ئەو داتاو ژمارانەی کەڕۆژانە دەوترێن و بەرگوێمان دەکەوێت هەرلەژمارەی موچەخۆرو فەرمانبەر تادەگاتە بڕی خەرجی و داهات،و ڕێژەی بێکاری وهەژاری و… هتد، هیچیان ژمارەی ڕاستەقینە نین، بەڵکو بەشێوەی گریمانەیی دەوترێن کەئەمەش گومانی زۆرو نیشانەی پرسیاری گەورە لەزیهنی هەمواندا دروست دەکات.\nتەنانەت لەژمارەی دانیشتوانی هەرێمی کوردستاندا بەپێی داتاوئامارەکانی دامەزراوە تایبەتمەندەکانی حکومەتی هەرێم و حکومەتی ناوەند جیاوازییەکی ئاسمان و ڕێسمانی هەیە،کەزیاترە لە (720) هەزارکەس.\nبۆیە ئەمەجگە لەوەی مەتەڵێکی قورسە، ناشزانرێت وەڵامەکەی لەکوێیە،و لای کێیە؟و بێ وەڵام ماوەتەوە.\nـــ ……… 30-6-2021\nعیماد عه‌لی: كابینه‌ی نۆیه‌م به‌رپرسه له‌م هه‌موو نه‌هامه‌تیه؟


سەیدسادق: هاوڵاتییەكی تەمەن 56 ساڵ دەكوژرێت\nبەپێری راگەیەنراوێكی قایمقامیەتی قەزای سەیدسادق لەئەنجامی دروستبونی شەر لەسەر زەویوزار هاوڵاتییەكی تەمەن 56 ساڵ بەناوی ئیبراهیم ئەحمەد فەتاح دەكوژرێت.\nئاوێنە: لەراگەیەنراوەكەی قایمقامیەتی سەیدسادق هاتوە " سه‌ر له به‌یانی ئه‌مڕۆ چوارشه‌مه (١٥-٥-٢٠١٩)له گوندی دۆڵاشی سه‌ر به‌قه‌زای سیدسادق به‌هۆی دروست بوونی کێشه له نێوان دوو بنه‌کاڵه له‌سه‌ر زه‌وی وزاری کشتووکاڵی،هاووڵاتیه‌کی (٥٦) ساڵ به ناوی (ابراهیم احمد فتاح ) کوژرا".\nسه‌ر له به‌یانی ئه‌مڕۆ چوارشه‌مه (١٥-٥-٢٠١٩)له گوندی دۆڵاشی سه‌ر به‌قه‌زای سیدسادق به‌هۆی دروست بوونی کێشه له نێوان دوو بنه‌کاڵه له‌سه‌ر زه‌وی وزاری کشتووکاڵی،هاووڵاتیه‌کی (٥٦) ساڵ به ناوی (ابراهیم احمد فتاح ) کوژرا.\nپاش ڕووداوه‌که، ده‌ست به‌جێ هێزه ئه‌منیه‌کان له به‌ڕێوه‌به‌رێتی به‌شی پۆلیسی سیدسادق و یاریده‌ده‌رێتی ئاسایش گه‌شتنه شوێنی ڕووداوه‌که و توانرا تۆمه‌تباری ڕووداوه‌که بگرن و ڕاده‌ستی دادگای بکه‌ن. و ته‌رمی هاووڵاتیه‌که‌ش ڕه‌وانه‌ی پزیشکی دادوه‌ری سلێمانی کرا، وه به‌فه‌رمانی به‌ڕێز دادوه‌ری دادگای سیدسادق په‌ڕاوی لێکۆڵینه‌وه بۆ دۆسییه‌که کراوه‌ته‌وه و لێکۆڵینه‌وه‌ی زیاتر له ڕووداوه‌که به‌رده‌وامه له ئێستادا له لایه‌ن هێزه ئه‌منیه‌کانه‌وه شه‌ڕه‌که کۆتایی پێهاتووه و خانه‌واده و ماڵی هه‌ردوولایان له ژێری چاودێری دان تا ڕێگیری بکرێت له دروست بوونی هه‌ر کێشه و شه‌ڕێکی تر.\nقائمقامێتی قه‌زای سیدسادق\nئیبراهیم ئەحمەد فەتاح\nپێنج توشبوی كۆرۆنا لە دهۆك چاكبونەوە \nفرسەت سۆفی: دۆخی هەولێر بەهۆی تەشەنەكردنی كۆرۆناوە مەترسیدارە\nتوشبویەكی دیكەی كۆرۆنا كە خەڵكی سەیدسادقە گیانی لەدەستدا


زنجیره‌یه‌ک ته‌قینه‌وه به‌غدا و چه‌ند پارێزگایه‌کی دیکه‌ی عێراق ده‌گرێته‌وه\nسه‌ر له به‌یانی ئه‌مڕۆ چوارشه‌ممه به‌غدای پایته‌ختی عێراق له زنجیره‌یه‌ک ته‌قینه‌وه و هێرشی جیاوازدا ده‌یان قوربانی لێـکه‌وته‌وه که زیاره‌ته‌وانانی شیعه‌ی کرده ئامانج له بۆنه‌ی یادی شه‌هیدکردنی ئیمام موسای کازم، یه‌ک له دوازده ئیمامه‌کانی شیعه‌ی ئیسلام.\nله‌م ڕۆژانه‌دا تایفه‌ی شیعه له پارێزگاکانی باشور و ناوه‌ڕاستی عێراق به ڕۆژانێـکی غه‌مباریدا تێده‌په‌ڕن و بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ش ناوچه‌ی کازمیـیه‌ی به‌غدا له ئه‌مڕۆوه هه‌تا پاش نیوه‌ڕۆی ڕۆژی شه‌ممه‌ی داهاتوو هه‌زاره‌ها پیادڕه‌وی ئاینزای شیعه ڕووی تێده‌که‌ن و گه‌وره‌ترین خڕبوونه‌وه و قه‌ره‌باڵغیش له ڕۆژی هه‌ینی له‌سه‌ر شه‌ممه‌دایه و هه‌موو سـاڵێـک له‌و ڕێوڕه‌سـمه‌دا به‌شـداربووانی ملیۆنێـک تێده‌په‌ڕێنێت.\nشایه‌نی باسه ئه‌مڕۆش له‌و ڕێوه‌ڕه‌سـمه‌دا وێڕای ئه‌وه‌ی ژماره‌یه‌کی زۆر له هێزه‌کانی سوپا و پـۆلیسی عێراق له‌گه‌ڵ هاوکاری و چاودێری ئاسـمانی به‌غدا به فڕۆکه، که‌چی هه‌موو ئه‌مانه نه‌یانتوانی ڕێگه له هێرش و توندوتیژیـیه‌کان بگرێت و پـێش سێ ڕۆژ له‌و زیاره‌ته ملیۆنیـیه ده‌یان کوژراو و بریندار بوونه قوربانی ئه‌و زنجیره هێرشانه‌ی به‌غدا و چه‌ند ناوچه‌یه‌کی عێراقی گرته‌وه.\nسه‌ره‌تا و بۆ جاری چواره‌م ناوچه‌ی کازمیـیه‌ی مه‌زارگای ئیمام موسای کازم هاوشێوه‌ی هێرشه‌کانی پـێشـووی به موشه‌کی هاوه‌ن نزیکه‌ی 15 قوربانی لێـکه‌وته‌وه.\nله ناوچه‌ی که‌ڕاده‌ی ناوه‌ڕاستی به‌غداش چادرێـکی پـێشـکه‌شکردنی خواردن و ئاو به‌سه‌ر زیاره‌ته‌واناندا هێرشی کرایه سه‌ر ئۆتۆمبیلێـکی مینڕێژکراو و له ئاکامدا 45 کوژراو و برینداری لێـکه‌وته‌وه. هه‌روه‌ها ئۆتۆمبیلێـکی مینڕێژکراوی دیکه ته‌لارێـکی نیشته‌جێ بوونی له باکوری به‌غدا کرده ئامانج و نزیکه‌ی 10 قوربانی له‌وته‌قینه‌وه‌یه‌ش که‌وته‌وه.\nهاوکات وێڕای هێرشی چه‌کداری و ده‌سـتڕێژی هه‌ڕه‌مه‌کی له زیاره‌ته‌وانان و ته‌قینه‌وه‌ی چه‌ند بۆمبێـکی چێنراویش له‌سه‌ر ڕێـگاکانی کازمیـیه ژماره‌یه‌ک قوربانیانی دیکه‌یان به دوای خۆیاندا هێنا.\nهه‌ر ئه‌مڕۆ له چه‌ند پارێزگایه‌کی عێراقیش به هه‌مان شێوه توندوتیژی به‌هێزیان به‌خۆیانه‌وه بینی که به‌هێزترینیان له پارێزگای که‌رکوک بووه و به 3 ئۆتۆمبیلی مینڕێژکراو ئه‌نجام دراوه.\nپاشان دوو ئۆتۆمبێلیش له پارێزگای سه‌ڵاحه‌دین ته‌قیونه‌ته‌وه و ئۆتۆمبیلێـکیش له پارێزگای دیاله به هه‌مان شێوه ته‌قیوه‌ته‌وه و له شـاری که‌ربه‌لاش ئۆتۆمبێلێـک ته‌قیوه‌ته‌وه و له پارێزگای موسڵیش به هه‌مان شێوه ئۆتۆمبیلێـکی مینڕێژکراو ته‌قیوه‌ته‌وه. ژماره‌ی قوربانیـیانیش نزیـک بووه‌ته‌وه له 300 کوژراو و بریندار له کۆی گشـتی هێرشه‌کانی ئه‌مڕۆی عێراق که به‌شی زۆریان زیارته‌وانانی شیعه‌یان پـێکراوه‌ته ئامانج.\nده‌توانن گوێبیسـتی درێژه‌ی ڕاپـۆرته‌كه بن له ڕێـگه‌ی كلیـكـكردنی ئه‌و فایله ده‌نـگیـیانه‌ی سه‌ره‌وه‌ی ده‌سته چه‌پ، ماوه‌كه‌ی 2:50 خوله‌كه.


بەیاننامەی كۆتایی لوتكەی پەرلەمانەكانی وڵاتانی دراوسێی عێراق لە بەغداد\nالسبت 20 نيسان 2019 - 17:17\nئێمە سەرۆكی پەرلەمانەكان و ئەنجومەنی نوێنەران-ی وڵاتانی دراوسێی عێراق، كە لە رۆژی 15 شەعبان ساڵی 1440 كۆچی – 20 نیسان/ئەبریل 2019 لە بەغداد كۆبوینەتەوە لە لوتكەیەك بۆ یەكەمجارە، ئەوەش لەسەر بانگهێشتی محەمەد حەلبوسی سەرۆكی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، لە هەستكردن بە پەیوەندی مێژویی هاوبەش، و پتەوكردنی پەیوەندییە كۆمەڵایەتیەكانمان، و پەرۆشیمان بۆ ئایندەی عێراق و گەلەكەی و ئاندەی گەلانی ناوچەكەمان جەختدەكەینەوە لەسەر:\nیەكەم: جەختكردنەوە لەسەر پشتیوانی سەقامگیری عێراق و پاراستنی یەكێتی خاكەكەی و یەكێتی پێكهاتە كۆمەڵایەتیەكەی، دوای بەدیهێنانی سەركەوتنی گەورە بەسەر رێكخراوی تیرۆریستی داعش، پێمان وایە سەقامگیری عێراق پێویستە بۆ سەقامگیری ناوچەكە، و كاریگەری دەبێت لەسەر گەڕانەوەی بە قورسایی سیاسی و ئابوری و سەروەتی مرۆیی گەورەوە، بۆ چوارەچێوەی عەرەبی و ئیقلیمی، تا ببێتە خاڵی بەیەكگەیشتن هاوشێوەی سیاسەتی ڕاگەیەندراویان لەلایەن پەرلەمان و حكومەت بۆ پاراستنی پەیوەندی دراوسێیەتی بەیەك مەودا لەگەڵ هەموو لایەك بەبێ دەستوەردان لەكاروباری ناوخۆ.\nدووەم: بەشداربوانی كۆبونەوە جەخدەكەنەوە ئەو سەركەوتنەی عێراق بەدەستیهێنا بەسەر رێكخراوی داعش زەمیەنەیەكی هاوبەشە بۆ سەرجەم گەلانی ناوچەكە؛ بۆ هەڵدانەوە پەڕەیەكی نوێ لە هاوكاری و بنیاتنان و پشتیوانی وتوێژی كۆمەڵگەیی، تا گەیشتن بە لێكگەیشتنی هاوبەش لەسەر بنەمای نوێ لە ئایندەدا و بەهێزكردنی بنەمای پشتیوانی لە گەشەپێدان و وەبەرهێنان و بنیاتنانی تۆڕی پەیوەندی بۆ تەواوكاری لە نێوان گەلەكانیان.\nسێیەم: جەختكردنەوە لەسەر گرنگی پشتیوانی لە میانڕەوی و بەرەنگاربونەوەی توندڕەوی بە هەموو جۆرەكانیەوە، بە تایبەت كە گەلانی ناوچەكە باجی توندڕەوی دەدەن.\nچوارەم: بەشداربوانی كۆبونەوە جەختدەكەنەوە لەسەر پشتیوانی لە پرۆسەی بنیاتنان و ئاوەدانكردنەوە لە عێراق، و هاندانی دەرفەتی وەبەرهێنان تیایدا لە بوارە جیاجیاكانی خوێندن و تەندروستی و پیشەسازی و تەكنەلۆژیای زانیاری و رۆشنبیری و جوڵەی بازرگانی و دراو و ناوچەی ئازاد و بوارەكانی تری ژیان، چ لە بواری كەرتی گشتی یان تایبەت، و پشتیوانی دوبارە ئاوەدانكردنەوەی شارە ڕزگاركراوەكان لە رێكخراوی تیرۆریستی داعش، و بوژانەوەی ژێرخانی ئابوریان بەو جۆرەی دەرفەتی كار دەرەخسێنێت بۆ گەڕانەوەی ئاوارەكان بۆ شارەكانیان.\nپێنجەم: جەختكردنەوە لەسەر پشتیوانی لە سەرجەم رێڕەوی پرۆسەی سیاسی و دیموكراتی لە عێراق، لە بەرێوەچوونی هەڵبژاردنەكان و تەواوكردنی دەستنیشان كردنی سێ سەرۆكایەتیەكە بە پێی ئیستحقاقی دەستوری، بەوجۆرەی زامنی بەشداری سەرجەم پێكهاتە و هێزە سیاسیەكان دەكات؛ بەمەبەستی بەدیهێنانی ئایندەیەكی گەش بۆ گەلی عێراق.\n1.وه‌زیرى ده‌ره‌وه و باڵیۆزى توركى جه‌ختده‌كه‌نه‌وه له‌گرنگى كاراكردنى به‌رژه‌وه‌ندى هاوبه‌ش\n2.کازمی وھاوتا سویدییەکەی پەیوەندییە دوو قۆڵییەکان وپتەوکردنی ھاریکارییەکان تاوتوێکرد\n3.وه‌زاره‌تى ده‌ره‌وه سه‌ركۆنه‌ى كوشتنى زاناى ئێرانى موحسین فه‌خرى زاده ده‌كات\n4.سه‌رۆك كۆمار جەختدەکاتەوە له دابینکردنی تەواوی پێداویستییەکانی سەرخستنی هه‌ڵبژاردنى داهاتوو\nهاوپه‌یمانى نه‌سڕ:هه‌موو پێكدادانێكى سیاسی وكۆمه‌ڵایه‌تى ڕه‌تده‌كه‌ینه‌وه\nتیمی قەیرانی لەناکاو به‌سه‌رۆكایه‌تى ئه‌عڕه‌جى گه‌یشته زیقار\nئاژانسى هه‌واڵگیرى:ده‌ستگیركردنى دوو تاوانبارى بازرگانیكردن به‌پارچه‌ى شوێنه‌وارى له‌به‌غدا


داعش هێرشی كردە سەر شەڕڤانان\nچەکدارانی داعش هێرشیکیان ئەنجامدا بۆ سەر پێگەیەکی هەسەدە لە شاری ڕەققە و دواتر سێ چەکدار نزیک پێگەکە خۆیان تەقاندەوە.\nئەمڕۆ چوارشەمە ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ ئاژانسی ئەسۆشیەتد پرێس بڵاویکردەوە چەند چەکدارێکی داعش هێرشیان کردوەتەسەر پێگەیەکی هێزەکانی سوریای دیموکرات (هەسەدە) لەشاری ڕەققە و شەڕ و پێکدادان لەنێوان هەردوولا ڕوویداوە.\nهێرشەکە بەرەبەیانی ئەمڕۆ کراوە و دواتر سێ چەکداری داعش نزیک پێگەکە خۆیان تەقاندوەتەوە، بەڵام هیچ هەواڵیک دەربارەی قوربانی بڵاونەکراوەتەوە.\nئەمە لەکاتێکدایە چەند ڕۆژیک لەمەوبەر کۆشکی سپی لە بەیاننامەیەکدا بڵاویکردەکەوە بەهۆی ئەوەی داعش تێکشکێنراوە هێزەکانی ئەمریکا لە باکوری سوریا دەکشێنەوەو تورکیاش پەلاماری سەربازی بۆ سەر باکوری سوریا ئەنجام دەدات کە ئەمریکا "پشتگیری ناکات و بەشداریشی تێدا ناکات".


هونه‌رمه‌ندی کورد، پێشه‌وا نه‌به‌رد سرودی ئه‌ی ڕه‌قیب، سرودی نه‌ته‌وه‌یی کوردی به گۆڕانی تۆمارکردووه. پێشه‌وا ئه‌و سروده‌ی به ده‌ستکاریکردنه‌وه تۆمارکردووه.\nوتنه‌وه‌ی ئه‌و سروده به جۆرێکه که شێوازێکی ڕه‌خنه ئامێزی دژی خوڕافیاتی ئیسلامی تێدایه. بۆ نموونه له‌و سروده‌دا ده‌گوترێ (مردوه، فڕێیان بده‌ن قورئانه‌کان)\nشتێک که زۆر گرنگه، ناوبرا و له سه‌ر ئاڵای (الله اکبر) وه‌ستاوه، به هێمای ناپیرۆزی و ناپه‌سه‌ندی و دڕنده‌یی دینی ئیسلام، له‌سه‌ر پێ ڕاه‌ستاوه و سلاو له ئاڵای کوردستان ده‌کات و خوڕافیاتی ئیسلامی ده‌خاته ژێر پێی کورد. پێشمه‌رگه شه‌ڕی مان و نه‌مانی خه‌لافه‌تی ئیسلامی له عیراق و شام ده‌کات، هونه‌رمه‌ند پێشه‌وا به ده‌نگه خۆشه‌که‌ی خۆی، به شێوازێکی نوێی شه‌ری خه‌لافه‌تی ئیسلامی ده‌کات!\nهونه‌رمه‌ندی کورد پێشه‌وه، بۆ مێژوو، یه‌که‌م هونه‌رمه‌نده، به نه‌به‌ردی و به ده‌نگه خۆشه‌که‌ی خۆی توانی مێژوویه‌ک له سه‌ربه‌رزی بۆ خۆی تۆمار بکات!\nفه‌رموون ئێمه‌ش له دواڕۆژی کورده ئه‌تێئیسته‌کان، ئه‌و سروده ، ئه‌ی ڕه‌قیب، به ده‌نگی پێشه‌وا، پێشکه‌ش به هه‌موو سێکۆلار و ئه‌تێئیسته‌کانی هه‌ر چوار پارچه‌ی کوردسستان ده‌که‌ین. هیوای له‌شێکی ساغیش بۆ هونه‌رمه‌ند ده‌خوازین!\nڕێکه‌وتی بڵاوکردنه‌وه 2017-06-29 16:56:25\nبه‌شی ( ئه‌ده‌ب و هونه‌ر ) ئاماده‌کرد ( زریان عبدالله )\nهونه‌رمه‌ندی, کورد, پێشه‌وا, نه‌به‌رد, سرودی, ئه‌ی, ڕه‌قیب, سرودی, نه‌ته‌وه‌یی, کوردی, به, گۆڕانی, تۆمارکردووه, پێشه‌وا, ئه‌و, سروده‌ی, به, ده‌ستکاریکردنه‌وه, تۆمارکردووه‌زریان, عبداللهسرودی, ئه‌ی, ڕه‌قیب, به, ده‌نگی, هونه‌رمه‌ندی, کورد, پێشه‌وا, دژی, خوڕافات Tags


سالم كه‌ریم : یاریی جومناستیك فه‌رامۆش كراوه\nكه‌سایه‌تیه‌كی دیاری یاری جومناستیك كه ماوه‌ی بیست ساڵه كاری راهێنه‌رایه‌تی یارییه‌كه ده‌كات و ره‌خنه‌ی ئه‌وه‌ش ده‌گرێت كه یارییه‌كه به ته‌واوی له‌كه‌ركوك فه‌رامۆشكراوه.\nسالم كه‌ریم راهێنه‌ری یاری جومناستیك سه‌باره‌ت به ئاستی یارییه‌كه بۆ (هه‌واڵ) وتی:" جومناستیكی كه‌ركوك له رابردوو ركابه‌ری ده‌كرد، به‌ڵام له ئێستادا چ له لایه‌ن یه‌كێتی شاره‌كه‌وه یاخود یه‌كێتی جومناستیكی عێراقه‌وه فه‌رامۆشكراوه ".\nوتیشی :" پێنج ساڵ زیاتره له كه‌ركوك خول و پاڵه‌وانێتی ساز نه‌كراوه و یه‌كێتی ناوه‌ندیش به‌یاخ به شاره‌كان نادات ".\nئه‌و راهێنه‌ره ئاماژه‌ی بۆ ئه‌وه‌شكرد:" یانه‌كان به هۆی قه‌یرانی داراییه‌وه بێت یاخود هه‌ر هۆیه‌كی تره‌وه ته‌نها شت كه بیری لێ نه‌كه‌نه‌وه یاری جومناستیكه".\nسالم كه‌ریم باسی له‌وه‌شكرد" له ئێستادا ته‌نها تیپی په‌روه‌رده‌ی كه‌ركوك هه‌یه كه راهێنان ده‌كه‌ن و بیست یاریزان و سێ راهێنه‌ر له خۆ ده‌گرێت و له ساڵانی رابردوودا تووانیویه‌تی ئه‌نجامی به‌رچاوی هه‌بێت ".\n 741 جار بینراوه\n12/22/2018 7:51:02 PM


به‌هۆی نه‌بوونی هاوپه‌یمانییه‌كى ڕاسته‌قینه، ئه‌گه‌ری سه‌رهه‌ڵدانه‌وه‌ی كێشه‌كانی توركیا و ئه‌مه‌ریكا له‌ئارادایه\n919 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nئه‌ندرۆ برانسۆن له ساڵى 2016 به تۆمه‌تى سيخوڕى و ئه‌نجامدانى بۆ به‌رژه‌وه‌ندى ڕێكخراوه‌كه‌ى گوله‌ن و پارتى كرێكارانى كوردستان ڕاگيركرا. له سالى 2018 ئه‌مريكا سزاى به‌سه‌ر توريكادا سه‌پاند چونكه ئه‌نقه‌ره ئاماده نه‌بوو قه‌شه ئه‌ندرۆ ڕزگار بكات ، بۆيه مزه گومرگييه‌كانى له‌سه‌ر هاورده‌ى ئه‌له‌منيۆمى و كانزا پته‌وه‌كان زياد كرد ، به‌ڵام دواى دوو مانگ ته‌نگژه چاره‌سه‌ر بوو ، دادگا بريارى 3 ساڵ و مانگ و نيوێكى به‌سه‌ر قه‌شه ئه‌ندرۆ دادا ، دواتر ئازادى كرد و ئه‌و ماوه‌شى بۆ هه‌ژمار كرد كه له كاتى ڕاگيراندا به‌سه‌رى بردوو له به‌نديخانه.\nهه‌ر چه‌نده ئێستا سزاكانى ئه‌مه‌ريكا له‌سه‌ر توريكا هه‌ڵنه‌گيراون به‌ڵام چاوه‌ڕاوانده‌كرێت به‌م زوانه كۆتاييان بيت ، وه‌يزرى ده‌ره‌وه‌ى ئه‌مه‌ريكا مايك بۆمبيۆ له دوا سه‌ردانى بۆ توريكا ووتى:"به‌م زووانه ده‌گه‌ينه بڕيارێك سه‌باره‌ت به سزاكان و پاساويش هه‌يه بۆ هه‌ڵگرتنيان، به‌ڵام هێشتا بڕيراى كۆتاييمان نه‌داوه و له‌م باره‌شه‌وه له‌گه‌ل سه‌رۆك تڕه‌مپ قسه ده‌كه‌م".\nله ڕاستى كه‌سانى وا هه‌ن پێيان وايه كه هه‌ڵوێستى واشنتۆن له‌مه‌ڕ ئازادكردنى قه‌شه‌كه هێرشێكى تازه‌يه‌ى ديكه‌ى ئه‌مه‌ريكايه بو سه‌ر توركيا ، له‌م باره‌وه ((فاتمه ئۆزكان)) له وتاريكيدا بۆ رۆژنامه‌ى ستار ده‌ڵێت: " ئه‌مريكا له هه‌وڵى ئه‌وه‌دايه تێگه‌يشتنێكى هه‌ڵه لاى ڕاى گشتى جيهانى دروست بكات هه‌ر سه‌ربارى ئه‌وه‌ى هه‌موو ئه‌وشتانه‌ى توركيا ده‌يانڵێت واقعين" ، سه‌رۆكى ئه‌مريكاش ووتى: (( له‌گه‌ل توركيا رێكنه‌كه‌وتووين ، من سه‌باره‌ت به بارمته‌كان گفتوگۆ ناكه‌م ، ده‌مێكه دانوستان له‌گه‌ڵ توريكا ده‌كه‌ين ، دڵنياشمان كردنه‌وه كه ئێمه له به‌رامبه‌ر بارمته‌كاندا فديه ناده‌ين".\nسه‌ير ئه‌وه‌يه تڕه‌مپ كه ئه‌مه‌ى گووت هيشتا قه‌شه ئه‌ندرۆ له به‌يخانه‌دا بوو ، به‌ندييه‌كى ناياسى بوو به ده‌ست توركياوه و ئه‌و به‌ندييه‌ك نه‌بوو تۆمه‌تبار بێت به تيرۆر ، له قۆناغى دادگاييكردنيشيدا دانوستان له گۆڕى بوو ، توريكا هه‌وڵيدا ئه‌و دانستانه ببێت يان توريكا داواى فديه‌ى كرد له پيناو ئازادكردنى قه‌شه‌كه ، بۆيه ده‌بێت توريكا ئه‌م تيگه‌يشتنه‌ى ڕاى گشتى جيهانى پێچه‌وانه بكاته‌وه كه تڕه‌مپ ده‌يه‌وێت له جيهانى بگه‌يه‌نيت ، چونكه ئه‌م هه‌ڵويسته‌هى ئه‌مريكا هێرشێكى تازه‌يه ، به‌لام جياوازت له‌و هێرشه‌كانى پێشووى.\nئازادكردنى قه‌شه‌كه جۆريك له ئاسووده‌يى له نێوان واشنتۆن و ئه‌نقه‌ره هێناوه‌ته ئاراوه سه‌باره‌ت به ئاينده‌ى پرسى سوريا و كيشه‌ى فه‌ڵه‌ستين و پشتيوانى ئه‌مريكا بۆ رێكخراوى گوله‌ن و پارتى كرێكارانى كوردستان ، هه‌ر وه‌ها په‌يوه‌ندى توريكا به ڕوسيا و ئێرانه‌وه.\nهه‌موو ئه‌و ناكۆكييانه چه‌ند ته‌نگژيه‌ك بوون و ده‌كرا چاره‌سه‌ر بكرين وه‌ك ته‌نگژه‌كانى پێدانى ڤيزا ، ڕه‌زا سه‌ڕاف ، ده‌ستگيركردنى پاسه‌وانه‌كانى ئه‌ردۆگان كاتيك سه‌ردانى ئه‌مريكاى كرد ، ته‌نگژه‌ى قه‌شه بنسۆن ، كڕينى سيسته‌مى ئێس 400 له روسيا ، هه‌موو ئه‌مانه ته‌نگژه‌يى سه‌رتوێين و بچوكن ، هۆكاره ڕاسته‌قينه‌كه‌شى ئه‌وه‌يه كه هاوپه‌يمانييه‌كى ڕاسته‌قينه له نێوان ئه‌مريكا و توركيادا نييه ، بگره ناكۆكيش هه‌ن سه‌باره‌ت به پرسه ستراتيژييه‌كان ، خۆ ئه‌گه‌ر ئه‌و هاوپه‌يمانييه ڕاسته‌قينه هه‌بێت ، ئه‌وا كێشه‌كانى ديكه چاره‌سه‌ر ده‌بن.\nئه‌مانه پێمان ده‌ڵێن كه ئازادكردنى برانسۆن ره‌نگه هۆكارێكى يارمه‌تيده‌ر بێت بۆ كه‌مكردنه‌وه‌ى بارگرژى نێوان واشنتۆن و ئه‌نقه‌ڕه ، به‌ڵام ته‌نگژه‌كان چاره‌سه‌ر ناكات ، ئه‌وه‌ى گرنگه كه سزاكانى سه‌ر توركيا لاببرێن و زمانى هه‌ڕه‌شه كۆتايى بێت ، به تايبه‌تيش كه ئيداره‌ى تڕه‌مپ ئازادكردنى برانسۆن به سه‌ركه‌وتن ده‌زانى له به‌رامبه‌ر ده‌نگده‌رانى ئه‌مه‌ريكادا ، ئێستاش گفتوگۆ به‌رده‌وامه له نێوان واشنتۆن و ئه‌نقه‌ره سه‌باره‌ت به گه‌لێك پرسى جۆراوجۆر وه‌ك پرسى منبج ، ئه‌مه جگه له گفتوگۆ سه‌باره‌ت به چاره‌سه‌رى گرفتى جێگرى سه‌رۆكى هالك بانك كه له ئه‌مريكا ده‌ستگيركراوه ، گفتوگۆش له باره‌ى تيرۆركردنى جه‌مال خاشقچى ڕۆژنانه‌نووسى سعودييه‌وه به‌رده‌وامه و له‌و باره‌شه‌وه گفتوگۆ له نێوان ئه‌ردۆگان و وه‌زيرى ده‌ره‌وه‌ى ئه‌مريكا به‌رده‌وامى هه‌يه سه‌باره‌ت به‌و پرسانه.\nئه‌و لێكتێگه‌يشتنانه‌ى له نێوان ئه‌و دوو ووڵاته‌دا سه‌باره‌ت به‌و پرسانه له ئارادايه كاريگرةرى ئه‌رێنى ده‌بێت له‌سه‌ر دۆسييه‌كانى ديكه‌ى نێوانيان ، ڕۆژنانه نووسه‌كه له وتارێكى پێشتردا نووسيبووى كه دۆسيه‌ى ڕێكخراوى گوله‌ن ئاسانتره له دۆسيه‌ى پارتى كرێكارانى كوردستان بۆ چاره‌سه‌ر كردن له نێوان ئه‌و دوو ووڵاته‌دا ، به تايبه‌تيش كه ڕێكخراوه‌كه تووشى شكستێكى ناوخۆيى و ده‌ره‌كى هاتووه ، به‌ڵام لێكتێنه‌گه‌يشتن سه‌باره‌ت به‌و دۆسييانه ئێستا له ئاينده‌دا ته‌نگژه‌ى ديكه‌ى گه‌وره‌ترى لێده‌كه‌ونه‌وه.\nجێگه‌ى خۆيه‌تى ئاماژه به‌وه بده‌ين كه نووسه‌ر "هاندى فڕانت" نووسيويه‌تى" تا ئێستا ئه‌مه‌ريكا باڵوێزى نييه له توركيا و گه‌ڕانه‌وه‌ى باڵوێزه‌كه‌ى واشنتۆن بۆ ئه‌نقه‌ره هه‌نگاوێكى گرنگه بۆ ئاساييكردنه‌وه‌ى دۆخى نێوان دوو ووڵاته‌كه"، ناشزانم گه‌ڕانه‌وه‌ى ئه‌و باڵوێزه پێنوێنێكه بۆ چاككبوونى دۆخه‌كه يان ده‌روازه‌كه بۆ سه‌رهه‌ڵدانى ته‌نگژه‌ى ديكه.


به‌هۆى نقوومبوونى كه‌شتیه‌ك 9 كۆچبه‌رى عێراقى گیانیان سپارد\n9/8/2018 - 17:55\nكه‌شتیه‌كه 13 کەسى هه‌لگرتبوو كه سەرجەمیان عێراقی بوون\nسه‌رله‌به‌یانی ئه‌مرۆ پێنجشه‌مه 9/8/2018، له ناوچه ده‌ریاكانى قه‌زای كۆشئاداسی سه‌ربه پارێزگای ئایدن كه‌شتیه‌كى كۆچبەران كه 13 كه‌سى هه‌لگرتبوو نقۆم بوو، له ئه‌نجامدا 9 كۆچبەر خنكان و 4ى دیكه‌ش ڕزگاركران.\nئاژانسی ئەنادۆڵى توركیا ، بلاوى كرده‌وه، كه کاتژمێر 3:25 خۆله‌كى بەرەبەیانی ئەمڕۆ پێنجشه‌ممه له ناوچه ئاوییه‌كانی قه‌زای كوشئاداسی سەر بە پارێزگای ئایدن لە وڵاتی تورکیا به‌له‌مێكی كۆچبه‌ران ژێرئاوکەوتووەو به هۆیه‌وه كارمه‌ندانی فه‌رمانده‌یی ئاسایشی كه‌ناراوه‌كان به‌ره‌و شوێنی رووداوه‌كه كه‌وتنه جوڵه و ژماره‌یه‌كی زۆریش ئۆتۆمبێلی فریاكه‌وتن ڕه‌وانه‌ی كه‌ناراوه‌كانی نزیك له ناوچه ئاوییه‌كه كران.\nفه‌رمانده‌یی ئاسایشی كه‌ناراوه‌كانی سه‌ر به وه‌زاره‌تی ناوخۆی توركیا به ئاژانسه‌كه‌ی راگه‌یاندوه ، بۆ ڕزگارکردنی کۆچبەرەکان، هه‌لیكۆپته‌رێك و فڕۆكه‌یه‌ك و دوو به‌له‌م و تیمێكی ژێرئاوگه‌ڕیان ڕه‌وانه‌ی ناوچه‌كه كردووه، له ئاكامی گه‌ڕان و پشكنینه‌كاندا، ته‌رمی 9 كه‌س دۆزراونه‌ته‌وه، کە حەوتیان منداڵن و دوانی دیکەیان ژنن و چوار كه‌سیش رزگاركراون، سەرجەم کۆچبەرەکان ژماره‌یان 13 کەس بووه‌و سەرجەمیان عێراقین و تەنها کۆچبەرێک سووری بووە.


د رۆژا جیھانی یا زمانێ دایكێ دا رەوشا كوردیێ – ىەرگەه – Bergeh\nد رۆژا جیھانی یا زمانێ دایكێ دا رەوشا كوردیێ\nBergeh Kurdistan On 21/02/2019 / ھەمەرەنگ\nڕێخستنا به‌روه‌ردێ، زانستی و چاندێ (UNESCO) یا نه‌توه‌یێن یه‌کبوویی، د سالا 2000 ێ دا ، 21 ێ سباتێ وه‌ک ڕۆژا زمانێن دایکێ ڕاگەهاند بوو. هه‌روه‌ها ئیسال واته‌یا ڕۆژا زمانێ داییکێ هێژا کوورتر دبه، ژ به‌ر کو نه‌وه‌یێن یه‌کبوویی سالا 2019 ێ وه‌کە سالا زمانێن هه‌رێمی ڕاگەهاند.\nل گۆر به‌لگه‌یێن نه‌توه‌یێن یه‌کبوویی د ناڤ دو هه‌فتیان دا زمانه‌ک ل گه‌ل چاند و جڤاکا خوه وندا دبه. د جیهانێ ده زێده‌یێ 40% زمان د بن ته‌هدیدا وندابوونێ دا نه. ل جیهانێ ژ 7 هه‌زار زێده‌تر زمان تێنه ئاخاڤتن.\nزمانێ کوردی ژی د بن ته‌هدیدا وندابوونێ دا یه. ب تایبه‌تی هنده‌ک ژ زاراڤێن کوردی وه‌کە كو د پێڤاژۆیا وندابوونێ دانە تێن حساب کرن.\nنەتەوەیێن یەكبوویی د ده‌ربارێ زمانێ دایكێ دا کو نه‌ته‌وه و هنده‌ک پێکهاتە ب کار تینن په‌یامانامەیەك ھەیە و ترکیێ ژی ئەو پەیمانامە ئیمزا کریه.\nد وێ پەیمانامێ دا دبێژه: ده‌وله‌ت دڤێ ژبو زمانێ پێ تێ ئاخافتن و فەرھەنگا هه‌یی را زەمینە خوەش بکه، لێ چێنابه ئه‌ڤ یه‌ک ل سه‌ر ته‌هدیدا یه‌کێتیا ده‌وله‌تێ چێببه.\nل گۆر به‌لگه‌یێن نەتەوەیێن یەكبوویی ل ترکیه 18 زمان یان ب ته‌مامی ژ ناڤچوونه یان ژی د بن مه‌ترسیا ژ ناڤچوویینێ ده نه. ژ ڤان زمانان ۳ زمان ب ته‌مامی وندا بوونه. ئوبک، ملاهسۆ و یونانیا کاپادۆکیا ژ ڤان زمانه‌نه.\nل باکورێ کوردستانێ د گه‌له‌ک جهان دا و تایبه‌تی د دبستانان دا ئاخاڤتنا گه‌له‌ک زارۆکان یا ترکی ئالۆزه و ئه‌ڤ دبه سه‌ده‌م کو نکارن په‌روه‌رده‌یه‌ک باش ببینن.\nل ترکیێ د ده‌ستوورێ ده دبێژه کو، زمانێ دایکێ یێ هه‌موو وه‌لاتیێن ترکیێ ترکی یە. ل گۆر ده‌ستوورێ ژ بلی ترکی ب زمانه‌ک دن په‌روه‌رده نایێ کرن. ل گۆر په‌یمانا لۆزانێ دبێژه: ل ترکیێ پێکهاتیێن ئۆلی یان پێکهاتیێن نه مسلمان دکارن ب زمانێن خوه دبستانا ڤه‌کن.\nسالا 2002-2003 ێ ل ترکیێ قانوون هاته گوهه‌رتن، د قانوونا نوو دا دبێژه: ب مه‌رجێ نه ل هەمبه‌ر پارچه‌بوونا یه‌کتیا ده‌وله‌تێ به، پێکهاتیێن ترکیێ دکارن کورسێن زمان ڤه‌کن و کورسان دا زمانێ خوه یێ دایکێ ب کاربینن.\nوه‌ک دن زمانێ کوردی وه‌ک ده‌رسا بژارته د دبستانان دا هاته قه‌بوول کرن. یانی ئه‌گه‌ر خوه‌نده‌ڤان بخوازن وه‌ک ده‌رسه‌ک هلبژاره دکارن د دبستانان دا فێری زمانێ کوردی ببن.\nبێ گومان ل سه‌ر پرسا کارانینا زمانێ کوردی گه‌له‌ک تێبنی هه‌نه. ژ به‌ری هه‌ر تشته‌کێ پارتیێن سیاسی گه‌له‌ک کێم زمانێ کوردی ب کارتینن، هنده‌ک ئالیێن وه‌ک هدپێ هه‌موو جڤین، سمینه‌ر و ئاخاڤتنێن خوه ب زمانێ ترکی دکن. د ڕاستیا خوه دا گه‌له‌ک باژارێن کوردستانا باکور ڕۆژانه د ناڤ خه‌لکێ دا زمانێ کوردی نایێ ب کارانین.\nوه‌ک میناک ده‌ما كەسەك کورد ژ به‌شه‌ک دن یێ کوردستانێ هه‌رە دیاربه‌کرێ د ژیانا ڕۆژانه دا و د بازاران دا پێ ناحه‌سە کو دیاربه‌کر باژاره‌ک کوردی یه. ڕاسته ده‌وله‌تێ زمان قه‌ده‌خه کر گه‌له‌ک جارا ئاخاڤتنا زمان و هه‌تا گوهدارکرنا موزیکا کوردی قه‌ده‌خه بوو. لێ نها ئه‌و قه‌ده‌خه ل سه‌ر ب کارانینا زمان نینە و کورد، ده‌زگه‌هێن کوردا، نڤیسکارێن کوردا و پارتیێن سیاسێ یێن کوردا ب ئاوایه‌ک پێویست گرنگیێ نادن زمانێ کوردی. ل باکور د ڤێ ده‌ربارێ دا ژ بلی سیاسه‌تا ده‌وله‌تێ، دڤێ کورد ب خوه به‌رچاڤ را ده‌رباس بکن و زمانێ خوه وندا نه‌کن.\nهه‌تا د گه‌له‌ک مالان دا کورد ب زمانی ترکی دئاخڤن ما ئه‌ڤ ژی نه کێماسیه‌ک مه‌زنه؟ نابه مرۆڤ چ سه‌ده‌مه‌کی ژ بۆ ب نه‌کارانینا زمان را په‌یدا بکه. ل باکور زمانێ ڕۆژانه د ناڤا ده‌زگه‌هێن سڤیل و پارتیێن سیاسی دا مخابن ترکی یە. ئه‌ڤ یه‌ک خەتەرەكە.


نازم دەباغ: پەیامی ئێران بۆ هەرێمی كوردستان ئەوەیە بە یەك گوتاری هاوبەش بەشداربن لە پێكهێنانی حكومەتی تازەی عێراقدا – Politic Press\nنرخی نەوت دووبارە بەرزبووەوە\nنازم دەباغ: پەیامی ئێران بۆ هەرێمی كوردستان ئەوەیە بە یەك گوتاری هاوبەش بەشداربن لە پێكهێنانی حكومەتی تازەی عێراقدا\nلەم چاوپێكەوتنە تایبەتەی پۆڵەتیك پرێس لەگەڵ نازم دەباغ نوێنەری حكومەتی هەرێمی كوردستان لە تاران تیشكدەخاتە سەر چەند تەوەرێكی تایبەت بە هەڵوێست و تێڕوانینەكانی ئێران بۆ چۆنیەتی پێكهێنانی حكومەتی نوێی عێراق و بەشداری هەرێم لە گفتوگۆكانی پێكهێنانی حكومەتی نوێ و دید و تێڕوانینی ئێران سەبارەت بە كێشە ناوخۆییەكانی یەكێتی لە دوای 8 ی تەمموز.\n_ پۆڵەتیك پرێس: ئیسماعیل قائانی لە چەند رۆژی رابردوودا سەردانی عێراق و بەپێی هەواڵی چەند ئاژانسێكیش سەردانی هەرێمی كوردستانی كردووە، سەردانەكەی قائانی بۆ عێراق و هەرێمی كوردستان بۆ چ مەبەستێك بووە؟\n+ نازم دەباغ: ئامانجی سەردانەكەی قائانی بۆ هەرێمی كوردستان و بەغدایش یەكێكە، چونكە كاتێك كێشەیەك لە بەغدا دروست دەبێت رەنگدانەوەی هەیە بۆسەر هەرێمی كوردستان و كاریگەریشی دەبێت بۆ سەر ئەمن و ئاسایشی كۆماری ئیسلامی ئێران، واتە بۆ كۆماری ئیسلامی ئێران بە ئەندازەی ئەوەی لایەنێكی شیعە یان سونە گرنگە، بە هەمان ئەندازە لایەنی هەرێمی كوردستانیش گرنگە بۆیە كاتێك ئەو دەرفەتی هەبێت كە سەردانی بەغدای كردبێت لە سەردانەكانی پێشووشی هەمیشە هەوڵی داوە كە سەردانی هەرێمی كوردستانیش بكات، بۆئەوەی لە نزیكەوە هەماهەنگی بكەن بۆ دۆزینەوەی رێگە چارەسەرێكی سیاسی كە هەرچی زووە كێشەكان لە عێراق چارەسەربكرێن و حكومەتی تازەی عێراق پێكبهێنرێت.\n_ پۆڵەتیك پرێس: پێتان وایە قائانی هیچ مەسجێكی تایبەتی بۆ هەرێمی كوردستان نەبووە جیاواز لەو سەردانەی كە بۆ عێراقی كردووە؟\n+ نازم دەباغ: پێم وایە پەیامە تایبەتەكەی كە بەكوردی دەگەیەنێت ئەوەیە نەبنە لایەنگری هیچ یەكێك لە لایەنەكانی تر، واتە چاوەڕێ بكەن كەی زۆرینەی شیعە لەگەڵ بەشێك لە سوننە یان زۆرینەی سوننە توانییان رێككەوتن بكەن و كوردیش ببێتە پاڵپشتی ئەو رێككەوتنە بۆ سەركەوتنی پرۆسەی سیاسی لە عێراقدا، وە جەخت لەوەدەكەنەوە كورد پەلەنەكات، ناوماڵی خۆی یەكبخات و بتوانن بە یەك گوتاری سیاسی لەگەڵ لایەنەكانی تری عێراقی بەشداربن، لە پێكهێنانی حكومەتی تازەی عێراق.\n_ پۆڵەتیك پرێس: ئێران چەندینجار هۆشداری داوەتە هەرێمی كوردستان بەوەی ئەو حزبە كوردییانەی رۆژهەڵاتی كوردستان لەناو خاكی باشووری كوردستاندا دەربكات ئەگەر نا گورزی سەربازییان لێ دەوەشێنێت ئێران هاوشێوەی توركیا ئەم هەڕەشانەی دەكاتە كردار لەشكركێشی دەكاتە ناو خاكی هەرێمی كوردستانەوە بە بیانووی بوونی ئەو حزبانە لەناو خاكی هەرێمی كوردستان؟\n+ نازم دەباغ: پێم وایە ئەگەر حزبەكانی رۆژهەڵاتی كوردستان پابەند نەبن بەو رێككەوتنەی لەگەڵ حكومەتی هەرێمی كوردستان هەیانە ، وە ئەو بەڵێنانە كە حكومەتی هەرێم داویەتی بە كۆماری ئیسلامی ئێرانی، كە رێگە دەگرن لە پەلاماری كۆماری ئیسلامی لەسەر خاكی هەرێمی كوردستان، بە دڵنیایی هەڕەشەكان قابیلی جێبەجێكردنن.\n_ پۆڵەتیك پرێس:پێتان وایە حكومەتی تازەی عێراق بەزوویی پێكدەهێنرێت وە تا چەندە گرنگە بۆ ئێران بە زوویی حكومەتی نوێ پێكبهێنرێت؟\n+ نازم دەباغ: بابەتی دروستبوونی حكومەتی نوێی عێراقی دوای ئەو كارە تیرۆرستییەی كە ویستییان ئەنجامی بدەن، بە خۆشحاڵییەوە كە سەركەوتوونەبوو، هێندەی تر ئێرانی نیگەرانكرد بەوەی هەرچی زووترە هەوڵبدرێت حكومەتی نوێ پێكبهێنرێت، چونكە پێكهێنانی حكومەت دەبێتە رێگری و هێز لەو میلیشیایانە و لەو كەسانەی بیانەوێت ئاژاوە بنێنەوە لە ناو عێراقدا، وە دژی بەرژەوەندییەكانی عێراق و گەلانی عێراقی بن، بەڵام لە هەمانكاتیشدا وەكو رای تایبەتی خۆم بەپێی ئەزمونەكانی رابردوو ئێم وایە ئەم هەویرە ئاوزی زۆر دەوێت، پێدەچێت پێكهێنانی حكومەتی نوێی عێراق درێژە بكێشێت بەڵام ئومێددەكەم درێژە نەكێشێت وە بە زوویی رێكەوتن بكرێت بۆ پێكهێنانی حكومەتی نوێ.\n_ پۆڵەتیك پرێس: لە ماوەی رابردوودا ئەوەی پەیوەستە بە جوڵەی بازرگانی نێوان هەرێمی كوردستان و ئێرانەوە، وا بڕیاربوو ناوچەیەكی بازاڕی ئازاد لە نێوان هەردوو پارێزگای سنە و سلێمانی بكرێتەوە، ئەم بابەتە گەشت بەكوێ؟\n+ نازم دەباغ: ئەم هەوڵە لە سەرەتای ساڵی 2000 ەوە تا ئێستا هەمیشە لە ئارادبووە، هەربۆئەو مەبەستەش كاتی خۆی بڕیاردرا ناوچەیەكی پیشەسازی بچوكی ئێرانی لە عەربەت دروست بكرێت، نزیكەی 1000 هەزار دۆنم زەویشیان پێدرا، بەڵام بەداخەوە لەبەر چەند هۆكارێك كە بەشێكیان ئێمە هۆكاربووین بەشێكیشی كۆماری ئیسلامی ئێرانی بوو، تا ئێستا ئەم پرۆژەیە سەری نەگرتووە، پرۆژەی دووەمیش لە جێی ئەو پرۆژەیە هاتە سەرئەوەی كە لە مەرزەكانی باشماخ و پەروێزخان و حاجی ئۆمەران ناوچەی ئازاد دروست بكرێت ئەو ناوچەیەی كە بازاڕێكی هاوبەش بێت بۆ ئاڵوگۆڕی بازرگانی ئەمەش تا ئێستا لە بەرنامە و قسەدایە و نەبووەتە پراكتیك.\n_ پۆڵەتیك پرێس: دەمەوێت لە رێی بەڕێزتانەوە بۆچوونی ئێران بزانم سەبارەت بە ئەو رووداوانەی لە ناو یەكێتیی نیشتمانیی كوردستاندا لە دوای 8 ی تەمموز روویانداوە واتە ئێران، بۆچوونی چییە لەسەر ئەم پرسە؟\n+ نازم دەباغ: كە قسەیەك دەكەم لێی بەرپرسم چونكە لە بەرسانی كۆماری ئیسلامیشم بیستووە، ناڕازین لەو كێشانەی كە هەیە، بەتایبەتی كێشەیەك كە ببێتە هۆكاری لاوازكردنی یەكێتی، بۆیە هەمیشە جەخت لەسەرئەوە دەكەنەوە گرنگە یەكێتی هێز و توانای خۆی بپارێزێت و كۆی بكاتەوە و بەشداربێت لەپرۆسەی سیاسی هەرێمی كوردستان و عێراقدا، دووربكەوێتەوە لەو كێشە ناوخۆۆیانەی كە هەیەتی.\nTags: ئێران نازم دەباغ هەرێمی كوردستان\nرۆژی سێ شەممە موچە دابەشدەكرێت\nئەمریکا دەست بەسەر ژمارەیەک ماڵپەڕی ئێرانیدا دەگرێت\nتشرینی یه‌كه‌م 17, 2020\nسكاڵا لەسەر حكومەتی هەرێم تۆمار دەكرێت\nكانونی یه‌كه‌م 10, 2020\nد. گۆران عه‌بدوڵڵا: ده‌بێت 75%ی خه‌ڵكیی بكوترێن بۆئه‌وه‌ی به‌رگریی دروستببێت\n10 په‌رله‌مانتاری كورد بایكۆتی كۆبوونه‌وه‌ی سێ سه‌رۆكایه‌تیه‌كه ده‌كه‌ن\nكانونی یه‌كه‌م 14, 2020\nپه‌رله‌مانتاره مانگرتووه‌كان بۆ كۆتاییان به هه‌ڵوێسته‌كه‌یان هێنا؟


مەسرور بارزانی: بڕیارەکەی دادگای فیدراڵی لەسەر نەوت و وزە جێبەجێی ناکەین\n96368 جار خوێندراوەتەوە\nبەڕێوەبەرایەتی گشتی کەشناسی و بومەلەرزەزانی هەرێم رایگەیاند، بە گوێرەی پێشبینییەکانی کەشوهەوا سبەینێ لە کاتەکانی بەیانی زوودا ئەگەری درووسبوونی تەمێکی سووک هەیە لە زۆربەی ناوچەکاندا لە پێش نیوەرۆ کاریگەریەکەی نامێنێت.\nئەمڕۆ شەممە، بەڕێوەبەرایەتی گشتی کەشناسی و بومەلەرزەزانی هەرێم لە راگەیەندراوەکەدا ئاماژەی بەوەدا، سبەینێ ئاسمانی هەرێم لەنێوان هەور و نیمچە هەوردایە و ئەگەری بارینی نمە بارانی پچڕ پچڕ بەتایبەتیش لەناوچە شاخاوییەکان.\nئەوەشی خستەڕوو، ئەمرۆ لە پارێزگای هەولێر ئاسمان لەنێوان هەور و نیمچە هەوردا دەبێت لەگەڵ ئەگەری نمەبارانی پچڕ پچڕ لە کات و شوێنی جیا جیا و ئەگەری دابارینی بەفرێکی کەم هەیە لەناوچە شاخاوییەکان، دەشڵێت، ئەمڕۆ نزمترین پلەی گەرمای تۆمارکراو ٣ پلەی سیلیزی و بەرزترین پلەی گەرمای پێشبینیکراو ٨ پلەی سیلیزییە.\nباسی لەوەشکردووە، لە ئەمڕۆدا لە سلێمانی لە ناوچە شاخاوییەکان ئەگەری بارینی بەفرێکی کەم هەیە لەناوچە شاخاوییەکان و ئاسمان لە نێوان هەور و نیمچە هەوردا دەبێت، دەشڵێت، ئەمڕۆ نزمترین پلەی گەرمای تۆمارکراو یەک پلە ژێر سفرە و بەرزترین پلەی گەرمای پێشبینیکراو ٦ پلەی سیلیزییە.\nهەربەگوێرەی راگەیەنراوەکە، لە ئەمڕۆدا لە دهۆک لە ناوچە شاخاوییەکان ئەگەری بارینی بەفرێکی کەم هەیە لەناوچە شاخاوییەکان و ئاسمان لە نێوان هەور و نیمچە هەوردا دەبێت، دەشڵێت، ئەمڕۆ نزمترین پلەی گەرمای تۆمارکراو ٤ پلەیە و بەرزترین پلەی گەرمای پێشبینیکراو ٧ پلەی سیلیزییە.\nراشیگەیاندووە، لە ئەمڕۆدا لە هەڵەبجە لە ناوچە شاخاوییەکان ئەگەری بارینی بەفرێکی کەم هەیە لەناوچە شاخوییەکان و ئاسمان لە نێوان هەور و نیمچە هەوردا دەبێت، دەشڵێت، ئەمڕۆ نزمترین پلەی گەرمای تۆمارکراو سفر پلەیە و بەرزترین پلەی گەرمای پێشبینیکراو ٧ پلەی سیلیزییە.\nئەوەشی خستووەتەڕوو، لە کەرکوک لە ئەمڕۆدا ئاسمان لەنێوان هەرو نیمچە هەوردا دەبێت لەگەڵ ئەگەری نمە بارانی پچڕ پچڕ لەکات و شوێنی جیادا، دەشڵێت، ئەمڕۆ نزمترین پلەی گەرمای تۆمارکراو ٤ پلەیە و بەرزترین پلەی گەرمای پێشبینیکراو ١٠پلەی سیلیزییە.


وتاری سەرۆکی کۆریای باشور لە 75 ساڵەی سەربەخۆییدا\nهاونیشتیمانیانى کۆریا، داڕیژەرانى چالاکى سەربەخۆیى، هاوڵاتى و دۆستان لە دەرەوەى وڵات، هەروەک ئەوەى کە یادى(75)ە مین ساڵیادى سەربەخۆیى ئەکەین، ئێمە یادى شکۆو قوربانى دان وئازایەتى باو باپیرە نیشتیمان پەروەرەکانمان ئەکەین\nئەوانەى کە هەموو شتێکیان بەخشى لە پێناو بەدەستهێنانى سەربەخۆیى نەتەوەکەمان\nئاهەنگی سەربەخۆیی ئەمڕۆ دەستی پێکرد، بە بەخێرهاتنی ئەو نیشنیمان پەروەرە ڕزگاربووانەی کە گیانی خۆیان پێشکەشی دۆزی سەربەخۆیی کرد، وەک، (لیم وو-چۆڵ) کە نیشتمان پەروەرێکی تەمەن (101) ساڵە وە سێ بەشداربووی تر کە تەمەنیان نزیکەی (100) ساڵە.\nهەر هەنگاوێک بۆ ڕێزلێنانی ئەم نیشتیمان پەروەرانە هۆکارێکە بۆ کاڵبونەوەی جیاکاری لە کۆماری کۆریا و جێگەی ڕێزە، چونکە ئەو پێشکەتن و شانازییەی بەدەستهاتووە لە ڕیگەی ئەم نیشتیمان پەروەرانەیە.\nئەمڕۆ(31) نیشتیمان پەرەوەری ڕزگابوو لەم یادە بەشدارە لەگەڵمان. ئەمەوێت بەپەرۆشەوە چەپڵەیان بۆ لێدەن و لەناخی دڵەوە سوپاس و پێزانینیان بۆ دەربڕین، ئامادەبوونی ئەوان مانایەکی زیاتری بەخشی بەم یادە.\nکۆرییەکان هەموویان پێکەوە دەست لە ناو دەست توانیان ئەم ئازادییە بەدەست بهێنن، و ببنە خاوەنی وڵاتێکی دیموکراسی، هەموو ئەوانەی ئەمڕۆ بەدەستهاتوون لە دەرئەنجامی هەوڵ و ماندوبوونی ژیانی گەورە و بچووکی دانیشتووانی ئەم وڵاتەیە.\nئەو بیرو باوەڕەی باو باپیرانمان بۆ ئێمەیان بەجێهێشتووە بریتییە لە بناغەیەکی بەهێزی بنیاتنراو لە مێژووی وڵاتەکەمان، "ئەگەر ئێمە یەکگرتوو بین ئەوا بەسەر هەموو تەنگ وچەڵەمەکاندا سەردەکەوین " لە پرۆسەی ڕووبەڕوبونەوەی پەتای کۆرۆنا، ئێمە بە یەکگرتووی لە توانا و لێهاتوویی خۆمان دڵنیاین کە دەتوانین سەرکەوین بەسەر ئەم پەتایە.\nلە ئێستادا، چەندین کارەساتی گەورەی سروشتی بەهۆی نالەباری کەشوهەواوە مەترسی بەردەوامیان هەیە لەسەر ژیانی ڕۆژانەمان، هاوخەمی خۆم بۆیەکە بە یەکەی ئەو کەسانە دەر دەبڕم کە بەهۆی ئەم کارەساتانەوە ئازارو زیانیان پێگەیشتووە و زۆربەی ئەو کەسانە بەهادارترین شتی ژیانیان لەدەستداوە.\nبۆ ئەوەی ژیانی هاونیشتیمانیانمان بپارێزین ڕووبەڕووی هەموو ئەو کارەساتانە دەبینەوە بە دابین کردنی ژیانێکی باشتر بۆیان. لەمەش زیاتر، ئامادەکاری بۆ بەرنگار بوونەوەی ئەم کەشوهەوا نالەبارە، پێویستە هەموو تواناکانمان بخەینە گەڕ بۆ پاراستی گیانی هاوڵاتیان و دووبارە نەبونەوەی ئەم جۆرە کارەساتانە.\nسڵاوی خۆم بۆ کاراکتەرو داڕێژەرانی سەربەخۆیی ئەنێرم ، و ئەو خانەوادە چاو نەترسانەی کە بوون بە هۆکاری بەدیهێنانی شانازی بۆ کۆماری کۆریا.\nهاونیشتیمانیانی کۆریا، (Dongdaemun Design Plaza)، ئەو شوێنەیە کە ئەمڕۆ تێیدا کۆ بوینەتەوە، کە لە شوێنی (Dynastys Military Training Command and installations) بنیاتنراوە،( Gyeongseong Stadium) یاریگای جیۆنگ سۆنگ لەسەردەمی داگیرکارە یابانییەکان دروستکرا ، دوای سەربەخۆیی ناوەکەی گۆڕا بۆ یاریگای سیئۆل. ڕێژەیەکی زۆری بابەتی مێژوویی لەم یاریگایە تۆمار کراوە، کە مێژوویەکی دوورو درێژی هەیە.\nلەنێو ئەمانەش، نابێ دڵۆپی عارەقەی ئەو گەنجە جۆسۆنیە کە ناوی (شۆن کی چونگ) یاریزانی ساحەو مەیدان ڕشتی لە بیر بکرێت لە ژێر فەرمانڕەوایی داگیرکاریدا کە بەڕاستی جێگەی داخە، شۆن لە (1935) لە ڕاکردنی (10،000) مەتری ڕیکۆردی شکاندو بردییەوە پێشبڕکێیەکەش لە یاریگای "جیۆنگ سۆنگ" بوو.\nلە ساڵی داهاتووش ڕیکۆردێی تری ماراسۆنی تۆمارکرد لە ئۆڵۆمپیاتی بەرلین. لە کاتی پێشکەشکردنی خەڵاتەکان مارشی یابانی لێدرا. شۆنی خاوەن مەدالیای ئۆڵمپی زێر ئاڵا یابانیەکەی لە سنگی خۆیا شاردەوە لەگەڵ ئەو چەپکە گوڵە غارەی کە پێشکەشیان کرد. هەرەوەها، یاریزانی ئۆڵمپی کۆری (نام سوو یەنگ) کە خەڵاتی مەدالیای برۆنزی بەدەستهێنا سەری دانەواندو چاوی نوقاند. ئەوان سەرکەوتنێکی گەورەیان بەدەستهێنا و شانازییان بۆ کۆریا گەڕاندەوە، بەڵام ئەوکات ئەوان وڵاتیکیان نەبوو کە ئەو شانازییەی پێ ببەخشن.\nبزوتننەوە سەربەخۆ خوازەکانی ئێمە بەشداربوون لە ڕزگارکردنی وڵاتەکەمان، لە هەمان کاتدا، پاراستنی شکۆی تاک. ئێمە توانیمان سەربەخۆیی بەدەست بهێنین و شۆڕشێکمان بەرپاکرد لە پێناو دامەزراندنی وڵاتێکی دیموکراسی پاڵپشت بە سەروەری گەلەکەمان. هەموو هەوڵەکانمان بۆ ئەوەیە کە شکۆی وڵاتەکەمان بەرز ڕاگرین و بۆ هیچ کەسێکی بەجێنەهێڵین و لەدوای سەربەخۆبونیش لە هەوڵ و کۆشش نەوەستین.\nئێمە یەکێک بووین لەو دەوڵەتە هەژارانەی کە لە رێگەی وڵاتانی جیهان هاوکاریمان پێ دەگەیشت، بەڵام ئێستا یەکێکین لەو دە وڵاتە بەهێزەی کە خاوەنی گەورەترین ئابوری جیهانین. لە ڕوبەڕوبوونەوەی دیکتاۆریەتتدا، جیهانمان بەجێهێشت بە دانانی سنورێک بە ئاڕاستەی دیموکراسی. سەردەمانێک ئازارمان دەچەشت و تاکی ئێمە قوربانیان دەدا و مافی مرۆڤەکانمان زەوت ئەکرا لە ژێر ناوی وڵاتدا، ئێمە هەرگیز نەوەستاین لە کارکردن بە شێوەیەکی ڕاست و دروست لە وڵاتێک کە پارێزگاری بکات لە مافی هاونیشتیمانیانی لە بەدەستهێنانی: ئازادی، یەکسانی، شکۆمەندی و ئاشتی.\nهاوڵاتیانی ئێمە ڕووبەڕووی چەندین تەنگ و چەڵەمە بونەتەوە . ئێمە لە سوتوی شەڕەوە هەستاینەوە و توانیمان سەرکەوین بەسەر دراوی بیانی ئاسیا و کێشە داراییەکانی جیهاندا. هەموومان پێکەوە سەرکەوتین بەسەر ئەو کۆت و بەندانەی کە یابان بۆی دانابوین لە ڕێگەی هێنانی کەلوپەلی هاوەردەکراوەوە. لە ڕاستیدا ئێمە هەوڵی بەدەستهێنانی هەلێکمان ئەدا کە نەتەوەکەمان بەرەو پێشبەرین نەک پاشی بخەین. بەرژەوەندی و قازانجی هاوبەش لە نێوان بازرگانیە گەورەو بچوکەکان هۆکار بوون بۆ وەبەرهێنانی سەربەخۆ لە کەلوپەلو ماددە خاوەکان. هەندێک لەو پرۆژانە بوونە جێگای سەرنجی وەبەرهێنە بیانیەکان.\nلەمەش زیاتر، توانیمان سەرکەوین بەسەر پەتای کۆرۆنا بە پاڵپشتی حکومەت، تاکی کۆمەڵگا، شارەزایانی پزیشکی ومتمانەی بزنسمانەکان و پشت بەستن بە یەکتری حکومەت هەموو ڕێنماییە خۆپارێزیەکان کە پێویستبوو سەبارەت بە کۆنتڕۆڵ کردنی پەتاکە بڵاوکردەوە. خەڵکیش متمانەیان بە ڕێنماییەکانی حکومەت هەبوو و بەشێوەیەکی خۆبەخشانە دژی ئەم درمە وەستانەوە.\nبازرگانی کۆرییەکان زۆر بە خێرایی پەرەی سەند و هەر زوو هەستا بە دروستکردنی کیت لە بۆ تێستی کۆرۆنا لە جیهان، کرێکارەکان کەرەستەکانی خۆپارێزییان بەرهەمهێنا، سەرەتا بەخشییانە وڵاتانی دراوسێ. ستافی تەندروستی، خۆبەخشەکان، حکومەت و بزنسمانەکان پێکەوە کاریان کرد، توانیان بەرگرییەک دروست بکەن بۆ ڕووبەڕووبونەوەی قەیرانەکانی کۆرۆنا و نمونەیەکی وەهایان پێشکەش کرد لە لایەن هەموو جیهانەوە ستایش کران.\nلە کاتێکدا، ئێمە لە بارودۆخێکداین پێویستمان بە گۆڕانکاری زیاترە، حکومەت ئەوەی لە توانادابێت ئەیکات بۆ پاراستنی هاوڵاتیان لەم ڤایرۆسە، چ لەڕێگەی ڤاکسینەوە بێت یان هەر پێشکەوتنێکی خێرا لە چارەسەردا. سەرکەوتن و ڕێگرییەکانی ئێمە بەسەر ئەم ڤایرۆسە بریتیبوون لە داخستنی سنورەکان، قەدەغەی هاتوو چۆ، وەستانی ئاڵوگۆڕی ئابوری، سوپاس بۆ ئەم سەرکەوتنە، حکومەت لەڕێگەی پەرچە کردارەوە دەتوانێ دووبارە ئابوری ببوژێنێتەوە لەڕێگەی دابینکردنی خەرجی بەشێوەیەکی فراوان و کاریگەر.\nلەنێوان تەنگژە ئابورییەکانی جیهان، گەشەی ئابوری کۆریا لە ڕیزبەندی یەکەمە لەنێوان(37) وڵاتی ئەندام لە ڕێکخراوی ئابوری بۆ هاو ئاهەنگی و گەشەکردن(OECD). وە پێشبینی دەکرێت گەشەی بەرهەمی ناوخۆیمان(GDP)بگاتە ڕێزبەندی دەیەم لە ئاستی گەورە وڵاتانی ئابوری لە جیهان. دەمەوێ جارێکیتر ستایشی هاونیشتیمانیان بکەم، کە توانیان نەهامەتییەکان بگۆڕن بۆدەرفەت و بەرگەی ئەو ناخۆشیانە بگرن کە بەردەوام ئازاری پێ دەبەخشین.\nئێستا ئێمە جەخت لەو راستیە ئەکەینەوە کە یەکسانی سەلامەتی دراوسێکانمان هی خۆمانە و خۆمان بۆ قۆناغی دوای کۆرۆنا ئامادە ئەکەین. لە کاتی هێنانە پێشەوەی مامەلە نوێیەکان، ئیمە دەست ئەکەین بە چاکسازی و پێشخستنی بنچینە سەرەکیەکانی ئابوریمان.\nلەم مامەلە نوێیەیانەدا، ئێمە بەرژوەندی خەڵکەکەمان برەو پێ ئەدەین و پەیوەندی نوێی کۆمەڵایەتی هاوبەش دەبێتە هەوێنی سەرکەوتنەکان، پێکەوە لە ڕێگەی بەهێز بونی زیاتری سەلامەتی کۆمەلایەتی و کاکردن و تۆرەکانی سەلامەتی و زیادکردنی وەبەرهێنانی مرۆیی.\nئەوەی گرنگە بۆ ئێمە ئەوەیە کە بۆشایی و نا یەکسانی کەم بکەینەوە، تەنیا کاتێک هەموان بە خۆشی ئەژین ئێمە دەتوانین بلێین سەربەخۆیی ژیرانە بەدەست هاتوە. بڕوام وایە کە خەڵکی دێنە ریزی ئەم ڕێگایەی ئێمەوە بەرەو پێشکەوتنی زیاتر لە پێناو بەرژەوەندی خۆیان و نەوەکانی ئایندەدا.\nهاونیشتمانیانی کۆریا، لە زستانی ٢٠١٦، چواریانەکان و شەقامەکان لە تەواوی وڵاتدا پڕ بوون لە رۆحیەتی ماددەی ١ی دەستور: تەواوی کاربەدەستانی وڵات دەبێت هەڵقوڵاوی خەڵکی بن". خەڵکی ئێمە مۆمی سەربەرزییان داگیرساند و جارێکی دیکە بە لاپەرەکانی مێژوودا چونەوە و ئەو راستیایان سەلماند کە جڵەوی دەسەڵاتی گۆڕانکاری جیهانیان لەدەستە. ئەم رۆحیەتە بوو بە بناغەی کاری ئیداریی ئێمە.\nئەمرۆ لە ٧٥ ەمین ساڵیادی رۆژی سەربەخۆیی، سەیری ئەوە دەکەم کە ئایا هەر تاکێک ئازادی بەدەست هێناوە و پێم وایە لە وڵاتێکدا کە ڕێز گرتنی ژیانی تاکەکانیەتی گەرەنتی کراوە، ئەوا هیچ تاکێک ئامادە نییە لێی دووربکەوێتەوە. ئەمەش لە سۆنگەی ماددەی ١٠ی دەستورەوەیە کە تیایدا هاتوە: هەموو هاونیشتیمانیان دەبێت دڵنیا ببنەوە لە بەهای مرۆیی و شکۆ و مافی خۆشگوزەرانیان. ئەمەش ئەو ئامانجەیە کە ئیدارەکەی من هەوڵی بەدەست هێنانی دەدات.\nبۆ ئەمڕۆ، حکومەتەکەمان کاری یەکسانی و ئازادی پتەو دەکات لە کاتێکدا خەڵکی کۆشش ئەکەن و توانای تەواوی سوپاسگوزاری بۆ سەلامەتی کۆمەلایەتی و ئەمن و ئاسایشی لە ژیانی رۆژانەیان هەیە، ئێمە هەولی زۆرمان داوە بۆ بنیادنانی نیشتیمان لەوشوێنەی دەستکەوتەکانی تاک لە لایەن هەموانەوە ڕێز لێگیراوە.\nپێم وانیە کە هەمو ئەم کارانە بەدەست بهێنین لە پێش کۆتایی هاتنی وادەی ئیدارەکەم، هەرچەندە بڕوایەکی جێگیرمان هەیە کە کۆمەڵگاکەمان سەرمەشقی ئەم ڕێگایە و هەرچیەک بتوانین ئەنجامی ئەدەین لە پێناوی سەرکەوتنیدا.\nئێمە لە بیرمانە ئەو هاولاتیانەمان کە لە ئیمراتۆریەتی کۆریاوە کۆچیان کرد بۆ کارکردن لە هوای و مەکسیکۆ، بەڵام نەیانتوانی بگەرێنەوە و نیشتیمانیان لەدەستدا. ئێمە دەبێت هەرگیز ئەم مێژووە بە ئازارە لە بیرنەکەین. هەرچەندە نیشتیمان نەیتوانی خەڵکەکەی بپارێزێت، ئەوان کرێی کاری کرێکارییان کۆکردەوە و پشتگیری دارایی بزوتنەوەی سەربەخۆیی حکومەتی کۆماری کۆریایان پێ کرد. ئەوان بون بە هەوێنی بزوتنەوە سەربەخۆکە، ئێمە دەبێت هەمیشە ئەوانمان لە یاد بێت کە چۆن نەیانتوانی بگەرێنەوە نیشتیمان لە کاتی ئازادبونیدا. ئێمە دەبێت بپرسین ئایا وڵات ئەرکەکانی خۆی بەجێهێناوە و لە ئێستاو ئایندەش بۆ خەلکەکەی کارەکانی سەرشانی ئەنجام ئەدات.\nکۆماری کۆریا بەشی خۆی بەرەو پێش چوە و متمانەی تەواوی هەیە تا دڵنیایی بدات لەوەی کە هیچ تاکێکی سادەی وڵات جارێکی دیکە هەرگیز فەرامۆش ناکرێت.\nلە ٣٠ی نیسانی ٢٠١٨، سێ دەریاوانی کۆری کە لە ئاوەکانی "گانا" دەستبەسەرکران، بەڵام لە ڕێگەی یەکەکانی تشیونغایەوە گەرانەوە نیشتیمان . هەروەها بە سەلامەتی ئازادکرانی ئەو کۆرییانەی لەلایەن سوپا هێرشبەرەکان لە لیبا لە حوزەیرانی ٢٠١٨ و پێنج ئەندامی تیم لە ئاوەکانی "بین" ی رۆژئاوای ئەفریقا لە حوزەیرانی ٢٠٢٠ رفێنرابون ئازاد کرا.\nسەرەرای بڵاوبونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا، ئێمە فڕۆکەیەکی بارهەڵگری سەربازییمان رەوانەی عێراق کرد و ٢٩٣ هاونیشتیمانی کۆری کە لەو وڵاتە کارییان دەکرد گەراندەوە وڵات. گەشتی فرۆکەکان: فرۆکەی سەربازی و هەتا فرۆکەی تایبەتی سەرۆک نزیکەی ٢٠٠٠ دوو هەزار هاونیشتیمانیان گەراندەوە وڵات بەسەلامەتی لە حەوت وڵاتی جیاوازەوە، سەرەڕای مەترسی بڵاوبونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆناش. حکومەت لە ڕێگەی گەشتەکانەوە بە سەلامەتی زیاتر لە ٤٦٠٠٠ ئاوارەی لە ١١٩ وڵاتی جیاوازەوە کشانەوە.\nلە ٢٠٠٥ چوار قوربانی ژێر فشاری کارکردن دۆسیەیان بۆ کرایەوە لە دژی کۆمپانیاکانی یابان کە کارکەرە کۆرییەکانیان ناچار بە ئەنجامدانی کاری قورس کردبوو لەسەردەمی کۆلۆنیالیزمدا. لە ساڵی ٢٠١٨ لە بەرژەوەندییان دادگای باڵای کۆریا بریاری دەرکر.\nهەرچەندە دادگای باڵا سوپاسگوزاری رەوایەتی ڕاگەیاندنی رێکەوتنی ١٩٦٥ لە نێوان کۆریا و یابان کرد، بەڵام بریاریدا کە مافی لەدەستدانی تاکەکان لە هەمبەر کاری نایاسایی هەرگیز وازی لێ ناهێنرێت. یاسای دادگای باڵا بەرزترین دەسەڵاتی یاسایی و دەسەڵاتی جێبەجێکاری کۆماری کۆریایە. ئیدارەکەی من ڕێز لە بریارەکانی دادگا دەگرێت و ئێمە لەگەڵ ڕاوێژکاراندا لەگەڵ حکومەتی یابان وتووێژ ئەکەین لەسەر ئەوەی چۆن بگەین بە ڕێگەچارەیەکی قەناعەتپێکەر کە قوربانیان لەسەری ڕازی بن. دەرگاکان بۆ وتوێژ بە کراوەی بە جێهێڵراون. ئیدارەکەی من ئامادەیە لەگەڵ حکومەتی یابان دابنیشێت لەهەر کاتێکدا بۆ باس و خواسی ئەم بابەتانە.\nسێ لە سکالاکاران كۆچی دواییان کردووە، کاتێک یابان ساڵی ڕابردو تیمی نارد بۆ هەڵسەنگاندن، "لی چون سیک" یەکێک لە قوربانیەکان بە دەنگێکی بەرز وتی کە کۆماری کۆریا "زیانی پێ گەیشتوە" بەهۆی ئەمەوە. ئێمە دان بە راستیەکدا ئەنێین کە پارێزگاری شکۆی تاک، هەرگیز بە زیانی ولاتەکەی کۆتایی نایەت.\nلەهەمان کاتدا ئێمە لەگەڵ یابان کار ئەکەین بۆ پاراستنی بەها جیهانییەکانی مرۆڤایەتی و رێساکانی یاسا نێودەوڵەتیەکان و دیموکراسیەت لەسەر بنچینەی دەسەڵاتی جیاکراوە.\nمن بروام وایە وتوێژ لەگەڵ هاوبەشەکانمان لە یابان بۆ رێزگرتنی مافەکانی مرۆڤ ئەبێتە پردی پەیوەندی هاورێیەتی و هەماهەنگی بۆ ئایندە لە نێوان گەلانی هەردوو ووڵاتدا.\nهاونیشتمانیانی کۆریا، یاریگای "دوجدامیۆن" ئەو جێگایەیە کە تێکەلەیەکە لە خۆشی و ناخۆشی، بەنمونە: پریەتی لە خۆشی سەربەخۆیی و ئازاری جیابونەوەی نێوخۆیی کۆریاش لە هەمانکاتدا.\nلە ١٩ی کانونی دووەمی ١٩٤٥ ئاهەنگی پێشوازی حکومەتی کۆماری کۆریا لێرە بەسترا، ئەو رۆژە، چالاکوانی سەربەخۆیی "کیم جو" داوای لە هەموان کرد "با تەواوی گەلانی کۆریا یەکریز بن و کۆریایەکی نوێ بۆ یەکسانی و خۆشگوزەرانی بنیادبنێین".\nهەرچەندە، لە ٥ی حوزەیرانی ١٩٤٩ گەلانی ئێمە بە فرمێسکەوە مالئاواییان لێ کرد، کە زیاتر لە یەک ملیۆن ماتەمگێر ئامادە بون لێرە، کیم جو خەونی ئەوە بو کە سەربەخۆیی کۆریا کۆتایی پێ بهێنێت کە بە تەواو نەکراوی بەهۆی کۆریا پەنزوێلاوە مابوە، ئەم خەونە بوە بە ئەرکەی بۆ ئەوانی دوای بەجێ هێشت.\nسەربەخۆیی ژیرانە دەتوانرێت بەدەست بهێنرێت کاتێک خەونەکان و ژیانی هەمومان گەرەنتی یەکریزی و ئاشتی و سەلامەتی کۆریا پەنزوێلا بن. هۆکاری ئەوەی فشار ئەکەین بۆ ئاشتی و پێشخستنی هەماهەنگیە نێوخۆییەکانی کۆریا بۆ ئەوەیە کە دڵنیا بینەوە لەوەی گەلانی هەردوو کۆریا بتوانن پێکەوە و بە سەلامەتی و خۆش گوزەرانی بژین.\nئێمە دەبێت بە ئاگا بێینەوە لەو راستیەی کە تەندروستی وسەلامەتی هەموان پەیوەندیدارن وەک ئەوەی ئێمە شەری دژی نەخۆشی وپەتای کۆرۆن دەکەینەوە لەکاتی کەش و هەوای ناڵەباری چاوەروان نەکراودا. راستی ئەوەی کە کۆریای باکور و باشور یەک کۆمەڵگان ئەوەیە کاتێک باس و خواس دێتە سەر ژیان و سەلامەتی ئەوا چەند بارە جەخت لەسەر ئەم پارێزگاریکردنە لەسەر ژیان و سەلامەتی هاونیشتیمانیان ئەکرێتەوە.\nئەمن و ئاشتی لەم قۆناغەدا گەرەنتی ژیان و سەلامەتی هەموانە لە کۆریای پەنزوێلادا. هیوادارام هەماهەنگی لەسەر رێگری کردن و کۆنترۆل کردن و رێکخستنەوەی سنورە ئاوییەکان یارمەتیدەر بێت بۆ گەلانی هەردوو کۆریا لە پێناو بەرژەوەندی ئاشتی و سەقامگیرییدا. ئەمە هیوای منە کە هاوشان لەگەڵ ئاشتی و سەرکەوتنی ئابوری دەرچەیەکی هەناسەدانیش هەیە بۆ بەرژوەندی هاوبەش و بەدەستهێنانی کۆمەڵگایەک بۆ ژیان. ئەمە دەبێتە هۆکاری هەماهەنگی زیاتر لەسەر دۆخێکی نوێی ئاسایش لە قۆناغی کۆرۆنا لە ڕێگەی هەماهەنگی تەندروستی و خزمەتگوزاری پزیشیکی و زانستی دارستان و توێژینەوەی هاوبەش لەسەر تەکنەلۆجیای کشتوکاڵی و پێشکەوتنەکانی دانەوێڵە جیاوازەکان.\nهاوشان لەگەڵ هەماهەنگی مرۆیی لەپێناو ژیان و سەلامەتی خەڵکیدا، کارکردن پێکەوە بۆ رێگەدان بەهەرکەسێک کە دەیەوێت پێش ئەوەی کۆچی دوایی بکات ئەو جێگەیە ببینێت کە حەزی پێ ئەکات. هەماهەنگی نێوخۆیی کۆریا یەکێکە لە بژاردە باشەکانی سیاسەتی ئەمنی، کە ڕێگەدەدات بە هەردوو کۆریا دووربکەونەوە لە کارکردن لەسەر چەکی کیمایی یاخو بەهێز بونی سەربازی. هەماهەنگیەکی بەهێزی نێوخۆیی دەبێتە رێخۆشکەر بۆ ئەمن و ئاسایشی زیاتر بۆ هەریەکێک لە کۆریاکان و ئەمەش دەبێتە هێزێک کە دەمانجوڵێنێت بەرەو سەرکەوتن لەهاوئاهەنگی کردن لەگەڵ کۆمەڵگای نێودەوڵەتیدا.\nهەروەك لە ڕاگەیەنراوی "بانموجون" لەسەری رێکەوتبوین، ئێمە سەرەتا هەڕەشەی شەڕمان نەهێشت و بنیادی سەربەخۆیی ژیرانەماننا کە ببێتە بەدیهێنەری خەونەکانمان. هەردوو کۆریا توێژینەوەیەکی هاوبەش و هەتا ئاهەنگی بەستنەوەی ڕێگا ئاسنینەکانی نێوخۆی کۆرییان ئەنجامدا. ئەمەش کلیلی هێز بوو بۆ بەرفراوان بونی هەماهەنگی نێوخۆیی کۆریا بۆ کیشوەرەکە. ئێمە جوڵەمان کرد بەرەو ئاشتی و سەرکەوتنی هاوبەش لە کاتێکدا هەر هەنگاوێک و ئەزمونێک و لایەنێکی سادەی رێکەوتنەکە لە نێوان هەردوو کۆریادا بون.\nهاونیشتیمانیانی کۆریا، چالاکوانانی سەربەخۆیی و دۆستان لە تەواوی کۆریادا ئەمە بروای ئێـمەیە کە: قوربانیدان لە پێناو وڵات هەمیشە لە یادمانە و وڵاتمان دڵنیایی سەلامەتی لە رووبەڕوو بونەوەی نەخۆشی و کارەساتەکان ئەدات، ئەمەش ئێمە دەپارێزت کاتێک هەوڵ ئەدەین لە خاکی بێگانەدا، هەروەها گەرەنتیمان ئەداتێ وەک هەلی مانەوە لە دوای شکستەکان.\nئەم بیر و بۆچونانە ڕێگە بە تاک دەدات بەرهەڵستی نوێ بکات و بە قورسی بەرگە بگرێت، کاتێک وڵات لەگەل ئەم بۆچونانە ژیا، تاکەکان نەوەک تەنها نەتەوەن بەڵکو دەبنە بنچینەی سەربەخۆیی.\nلە پاڵ ئەم ڕێگا دیموکراسیەی کۆماردا، سەدەیەک پێش ئێستا، ئێمە هەنگاو ئەنێین لەگەڵ گەلەکەمان بەرەو کۆماری کۆریایەک کە ئازادی تاک و یەکسانی فەراهەم بکات. لە پاڵ سەربەخۆیی وڵاتدا کە پێشینانمان وێنایان کردوە، ئێمە هەنگاو بەرەو ئاشتی و سەرکەوتن و کۆریایەکی یەکگرتوو لەگەڵ خەڵکەکەی ئەنێین.


ژیان | ڕاپۆرتی تایبەت | ڤاکسینی ئەسترازینیکا سەلامەتە؟\nڤاکسینی ئەسترازینیکا سەلامەتە؟\n2021-04-04 | 662 جار خوێندراوەتەوە\nڤاکسینی ئەسترازینیکا، ئەو ڤاکسینەى کە لە زۆرێک لە وڵاتان وەک تاکە هیوایەک بۆ رووبەرووبوونەوەى کۆرۆنا تەماشا دەکرێت بە هەرێمى کوردستانیشەوە.\nبەڵام هەواڵەکانى ئەم رۆژانەى تایبەت بەم ڤاکسینە بەریتانییە، ترس و دڵەڕاوکێی دروستکردووە، ناوى ڤاکسینەکە پەیوەستکراوە بە مەیینى خوێنەوە.\nلە بەریتانیا سەرەڕاى گیان لەدەستدانى 7 کەس کە بەکارهێنەری ڤاکسینی ئەسترازینکا بوون، بەڵام ئاژانسی چاودێریکردنی دەرمان و بەرهەمە پزیشکییەکانی بەریتانیا دەڵێت: ڤاکسینەکە سەلامەتە و ساردمەبنەوە لە بەکارهێنانى.\nئەم هەواڵانە لەبارەى ڤاکسینى ئەسترازینیکا لەکاتێکدایە، 43 هەزار و 800 دۆز لەم ڤاکسینە گەیشتووەتە هەرێمى کوردستان و پرۆسەى کوتان بۆ کارمەندانى تەندروستى دەستیپێکردووە و لە ئێستاشدا وەزارەتى تەندروستى لەرێى ئۆنلاینەوە خەریکى تۆمارکردنى ناوى ئەو کەسانەیە کە پێویستە لە سەرەتادا ڤاکسینەکە وەربگرن.\nڤاکسینی ئەسترازینیکا دۆزراوەی زانکۆی ئۆکسفۆردی بەریتانییە و ئامانجی پاراستنە لە تووشبوون بە ڤایرۆسی کۆرۆنا لە ئێستادا ڤاکسینەکە لە وڵاتی بەریتانیا بە بەردەوامی بەکاردێت.\nسەرەڕای تۆمارکردنی 30 حاڵەتی جەڵتەی نوێ لەو وڵاتە دوای ئەوەی پێشتریش پێنج حاڵەتی دیکە تۆمار کرابوو\nهەر بۆ دڵنیایی وەرگرانی ئەو ڤاکسینە لە بەریتانیا و جیهاندا مانگى رابردوو بۆریس جۆنسن، سەرۆک وەزیرانی بەریتانیا بە ئاشکرا ڤاکسینەکەی وەرگرت\nبەرپرسانی تەندروستیش دەڵین سودەکانی ڤاکسینەکە لە رێگریکردن بە ڤایرۆسی کۆرۆنا زیاترە لە مەترسییەکانی و پێیان وایە پێویستە بەردەوامی هەبێت لە بەکارهێنانی ڤاکسینەکە.\nسەرەڕای ئەوەی بەریتانیا لێکۆڵینەوەی لە ڤاکسینەکە راگەیاندووە و هەوڵی سەلماندنی بێ کێشەیی ڤاکسینەکە دەدات و رێکخراوی تەندروستی جیهانیش هانی وڵاتان دەدات بەردەوام بن لە بەکارهێنانی ڤاکسینەکە.\nبەڵام چەندین وڵات بریاریان داوە خۆیان لە مەترسییەکە بە دوور بگرن و بەکارهێنانی ڤاکسینەکە سنوردار بکەن یاخود چی دیکە بەکاری نەهێنن وڵاتانی وەک ئەڵمانیا، ئیتالیا، فەرەنسا، ئیسپانیا، دانیمارک، نەرویج و هۆڵەندا بەکارهێنانی ڤاکسینەکەیان راگرتووە و سوید و لاتڤیاش سێشەممەی پێشوو راگرتنی ڤاکسینەکەیان راگەیاند.\nزۆربەی وڵاتانی ئەوروپی کە بەکارهێنانی ڤاکسینەکەیان راگرتووە یان سنوردار کردووە چاوەروانی ئەنجامی ئەو لێکۆڵینەوانەن رێکخراوە تەندرووستییەکان ئەنجامی دەدەن\nدوایین نیگەرانییەکان کە بەهۆی ڤاکسینى ئەسترازینکاوە دروستبوو لە وڵاتی ئوستورالیایە، دوای ئەوەی ئوستورالییەکی 40 ساڵ چەند رۆژێک دوای وەرگرتنی ڤاکسینەکە تووشى خوێن مەیین بوو بەهۆیەوە گیانی لەدەست دا.\nگیانلەدەستدانی نیگەرانی بۆ ئوستورالیەکان درووستکردووە، کە بڕیارە ڤاکسینی ئەسترازینیکا وەربگرن.\nمایکڵ کید، جێگری وەزیری تەندروستی ئوستورالیا رایگەیاندووە، تائێستا دڵنیا نەبوونەتەوە گیانلەدەستدانی ئەو وەرگرە پەیوەندی بە ڤاکسینەکە هەبێت بەڵام لێکۆڵینەوە بەردەوامە.\nعێراق لە 25ی مانگی رابردوو 336,000 ڤاکسینی ئەسترازینیکای پێگەیشت و 43,800 دانەی بە هەرێمی کوردستان گەیشتووە.\nئەسترازینیکا دووەم جۆری ڤاکسینی دژ بە کۆرۆنایە بە عێراق دەگات، دوای ڤاکسینی سینۆفارمی چینى کە سەرەتای مانگی ئازاری ئەمساڵ گەشتووە.\nپرۆسەی کوتان بە ڤاکسین لە عێراق و هەرێم دەستیپێکردووە و تائێستا هیچ حاڵەتێکی جەڵتە لە دوای کوتان بە ڤایرۆسکە تۆمارنەکراوە


لە هۆتێلێكی سلێمانی دوو كارمەندی هۆتێلەكە لەکاتی کارکردن کارەبا دەیانگرێ و هەردووكیان گیانیان لەدەستدا.\nپەیامنێرمان لە سلێمانی ئەمڕۆ دووشەممە 8ی شوبات پێی ڕاگەیاندین، لەكاتی كاركردن لە كارەبای هۆتێل شەهرام، یەكێك لە خاوەنەكانی و كارمەندێكی هۆتێلەكە، كارەبا گرتوونی و بەهۆیەوە یەكێكیان راستەوخۆ گیانی لەدەستدا و ئەوی دیكەش پاش گەیاندنی بە نەخۆشخانە گیانی لەدەستداوە.\nهاوكات د. ئومێد عەلی، بەڕێوبەری نەخۆشخانەی شار بە تۆڕی میدیایی ئێستای وت، هەردوو بەركەوتووەكەی هۆتێلەكە گیانیان لەدەستداوە.\nپۆلیسی سلێمانی: بەندکراوێک لە گرتن و گواستنەوە بەخنکاوی دۆزرایەوە\nشاندێکی هەرێم بە سەرۆکایەتی نێچیرڤان بارزانی لە بەغدادە\nپاشنیوەڕۆی ئەمرۆ 10ی نیسان، شاندێکی هەرێم بە سەرۆکایەتی نێچیرڤان بارزانی، سەردانی بەغدادی کردووە و بڕیارە چەند کۆبوونەوەیەک لەگەڵ…\nدهۆک.. بەهۆی کەشوهەواوە 17 ڕووداوی هاتوچۆ ڕوویانداوە و حەوت کەس برینداربوون\nلە پارێزگای دهۆک لە ماوەی 72 کاتژمێری ڕابردوودا 17 ڕووداوی هاتوچۆ ڕوویانداوە کە هۆکارەکەیان بەستنی ڕێگاکان و خلیسکانی…\nهەپەگە: تەنها دوێنێ سوپای تورکیا نۆ جار چەکی کیمیایی بەکارهێناوە\nهێزەکانی پاراستنی گەل ئاشكرایكرد، تەنها لە ڕووبەڕووبوونەوەکانی دوێنێدا لە ئاڤاشین، سوپای تورکیا 9 جار چەکی کیمیایی بەکارهێناوە. ناوەندی…


له گه‌رمیان پشكنینى كۆرۆنا بوو به پاره ته‌نها خوێندكاران و نه‌خۆشى كتوپڕ ناگرێته‌وه | تۆڕی هەواڵی سلێمانی\nHome›هەواڵ›کوردستان›له گه‌رمیان پشكنینى كۆرۆنا بوو به پاره ته‌نها خوێندكاران و نه‌خۆشى كتوپڕ ناگرێته‌وه\nله سنوورى گه‌رمیان بڕیارى وه‌رگرتنى پاره له به‌رامبه‌ر پشكنینى ڤایرۆسی كۆرۆنا خرایه بوارى جێبه‌جێكردنه‌وه و بۆ هه‌ر پشكنینێك بڕى 60 هه‌زار دینار وه‌رده‌گیرێت، ته‌نها پاره له‌و خوێندكارانه وه‌رناگیرێت هاتووچۆى ده‌ره‌وه‌ى وڵات ده‌كه‌ن له گه‌ڵ ئه‌و كه‌سانه‌ى بارودۆخى ته‌ندروستیان زۆر خراپه.\nعه‌دنان زا‌هاوى به‌ڕێوه‌به‌رى نه‌خۆشخانه‌ى قه‌ڵاى تایبه‌ت به ڤایرۆسی كۆرۆنا له گه‌رمیان به SNNى راگه‌یاند: له‌مه‌ودوا له سنوورى گه‌رمیان پشكنینى ڤایرۆسی كۆرۆنا له نه‌خۆشخانه‌ى حكومى به پاره ده‌بێت به پێى بڕیارێكى حكومه‌ت بۆ هه‌ر پشكنینێك بڕى 60 هه‌زار دینار له نه‌خۆش وه‌رده‌گیرێت.\nوتیشى “هه‌رچه‌نده ئه‌و بڕیاره پێشتر ده‌رچووه، به‌ڵام تاوه‌كو ئه‌مڕۆش پشكنین له سنوورى گه‌رمیان به بێ به‌رامبه‌ر بووه و ئه‌مڕۆ نووسراوه‌كه گه‌یشتووه‌ته ته‌ندروستى گه‌رمیان له‌مه‌ودوا به بڕیاره نوێیه‌كه كارده‌كرێت”.\nعه‌دنان زه‌هاوى ئه‌وه‌شى خسته‌ڕوو، به پێى بڕیاره‌كه هه‌ر كه‌سێك پشكنین بكات بڕى 60 هه‌زار لێوه‌رده‌گیرێت، به‌ڵام نه‌خۆشێك له به‌شى فریاكه‌وتنه‌وه له‌به‌ر خراپى ره‌وشى ته‌ندروستى ره‌وانه‌ى پشكنین بكرێت، یان له نه‌خۆشخانه‌ى تایبه‌ت به تووشبووان داواى پكشنین بۆ نه‌خۆش بكرێت به بێ به‌رامبه‌ر پشكنین بۆ ئه‌و نه‌خۆشخانه ده‌كرێت. هاوكات ئه‌و خوێندكارانه‌ش به‌هۆى خوێندنه‌وه سه‌ردانى ده‌ره‌وه‌ى وڵات ده‌كه‌ن ئه‌وانیش پاره‌یان لێ وه‌رناگیرێت.\nپێشتر ته‌نها پاره له‌و كه‌سانه وه‌رده‌گیرا كه سه‌ردانى وڵاتی ئێرانیان ده‌كرد و دواى پشكنین ڤیزه‌یان پێده‌درا، به‌ڵام ئێستا پاره له هه‌موو كه‌سێك وه‌رده‌گیرێت ئه‌گه‌ر بیه‌وێت پشكنینى كۆرۆنا بكات.\nئەسترازینیکا ژمارەی ڤاكسینی بۆ یه‌كێتی ئه‌وروپا كه‌مكرده‌وه\nلەهەرێمی کوردستان 240 کەسی دیکە تووشی کۆرۆنا بوون\nگەلەری:راڵی داکاری 2021 لە سعودییە


ئایا ده‌زانی ؟؟؟ - Yeane.Org ماڵپەری یانی\nئایا ده‌زانی ؟؟؟\nئایا ئه‌زانی كه گه‌وره‌ترین گیانه‌و‌ه‌ری سه‌رزه‌وی نه‌هه‌نگه شینه‌كانی ده‌ریایه\n.به گوێره‌ی گه‌وره‌یی خۆی به هه‌مان شێوه‌ش پارچه‌كانی جه‌سته‌ی زۆر قورسن\n.دڵی نزیكه‌ی 450 كیلۆ گرامه\n.سییه‌كانی نزدیكی 1000 كیلو گرامه\nئایا ئه‌زانی كه كوله توانای ڕێكردنی هه‌یه هه‌تاكو هه‌ردوو قاچی له جه‌سته‌ی ئه‌بێته‌وه؟\nئایا ئه‌زانی كه كوله 900 دانه ماسولكه‌ی هه‌یه؟\n.نزیكه‌ی 200 دانه‌ی له ماسولكه‌كانی مرۆڤ زیاتره\nئایا ئه‌زانی كه ئه‌و ده‌سته كولانه‌ی كه به‌یه‌كه‌وه ئه‌ڕۆن نزیکی یه‌ک ملیۆن ئه‌بن وه له یه‌ك ڕۆژ نزیکی 20 ته‌ن خۆراک له‌ناو ئه‌ده‌ن؟\nئایا ئه‌زانی كه شاژنی هه‌نگ ته‌نها كاتێ گراكه‌ی به‌جێ ئه‌هێڵێ كه سه‌ركرده‌یی هه‌نگه‌كانی تر بكات له‌كاتی ڕۆیشتن بۆ جێگایه‌ک؟\nئایا ئه‌زانی كه شاژنی هه‌نگ هه‌مو ڕۆژێک نزیک3000 گرا دائه‌كات؟\nئایا ئه‌زانی كه مێشكی مرۆڤ نزیک 1،3 كیلۆگرامه وه پێكهاتوه له سێ به‌ش؟\nبه‌شی یه‌كه‌م كارو باری ڕۆژانه و بیستن و دیدو ڕوانین و وتن، به‌شی دووهه‌می كاروباری كێشانه‌ی\nماسولكه‌كان ده‌كات، وه به‌شی سێهه‌می كه له‌سه‌ر بڕبڕه‌ی پشتی مرۆڤ دایه كاروباری هه‌ناسه كه‌موكۆڕی\nخوێن‌و ته‌په‌كانی دڵ ده‌كات‌و تایبه‌ت بۆ هه‌ڵگرتن و تۆماركردن.\nئایا ئه‌زانی كه زمانی مرۆڤ 12000 دڵۆپه‌ی هه‌ستی تامكردنی له‌سه‌ره؟\nبه ناوه‌ڕاستی زمان هه‌ست به تامی هیچ خواردنێک ناكات، به هه‌ردوو لای زمان هه‌ست به تام خواردنی\nترش ده‌كات، وه به كۆتایی زمان هه‌ست به تامی خواردی تاڵ ده‌كات.\nئایا ئه‌زانی كه هه‌مو مرۆڤێک سه‌ر په‌نجه‌ی جیاوازه له مرۆڤێكی تر؟\n.وه هه‌رگیز دوو مرۆڤ په‌یدا نابێت كه سه‌ر په‌نجه‌یان له ڕه‌نگی یه‌ک بێت\nئایا ئه‌زانی كه مرۆڤ ته‌نها3 تا7 ده‌قیقه ئه‌توانێ بێ هه‌ناسه‌دان بمێنێته‌وه؟\nوه ئه‌گه‌ر له‌و ژماره‌یه تێپه‌ڕی كرد ئه‌بێت كه‌سێكی تر له هه‌مان كات فوو بكات به ده‌میا و رزگاری كات له مردن.\nیاری ده‌ره بۆ چاو به‌هێز كردن و ڕزگار بوونه له ده‌ست شه‌و كوێری؟Aئایا ئه‌زانی كه ڤیتامین\nئایا ئه‌زانی كه جه‌سته‌ی مرۆڤ ته‌نها 6 لتر خوێنی تێدایه؟\nئایا ئه‌زانی كه هێزو توانای پیاو له ته‌مه‌نی 65 ساڵی یه‌كسانه له‌گه‌ڵ هێزو توانای ئافره‌تێ كه ته‌مه‌نی 25 ساڵ بێت؟\nئایا ئه‌زانی كه یه‌كه‌م شتێک مرۆڤ له به‌ینی ئه‌دا له كاتی سه‌ره‌مه‌رگدا هه‌ستی (بیستنه)؟\nئایا ئه‌زانی كه له جه‌سته‌ی مرۆڤه‌كان چوار خوێنی جۆراوجۆر هه‌یه؟ وه‌كو (A) (B) (AB) (O)\nئایا ئه‌زانی كه هه‌مو مرۆڤێک له یه‌ک ڕۆژدا 25 تا 100 دانه تاڵ مووی سه‌ری ئه‌وه‌رێت؟\nوه ئه‌و مرۆڤه‌ی كه باری ده‌روونی و ته‌نده‌روستی باش بێت له هه‌مان ڕۆژ هه‌موو ئه‌م مووانه .ئه‌هێنێته‌وه جێ\nئای ئه‌زانی كه ته‌مه‌نی مووی مرۆڤ له دوو ساڵ تێناپه‌ڕێت ئه‌وه‌رێت؟\nتایبه‌ت به ماڵپه‌ڕی کورد کۆمپیوته‌ر\nئایا ئه‌زانی كه خێرایی خولیای زه‌وی به‌ده‌وری خۆردا 30 كیلۆمتر له چركه‌یه‌كدا بۆ 40 كیلۆمتر له چركه‌یه‌كدا ده‌گۆڕێ؟ .\nوه گۆڕانی خێرایی‌یه‌كه‌ی ده‌كه‌وێته سه‌ر دووری و نزیكی له‌خۆره‌وه\nئایا ئه‌زانی كه زه‌وی 5976 كیلۆگرام قورسه؟\n.به‌ڵام ئه‌بێت له ته‌نیشت ئه‌و ژماره‌یه‌وه 21 سفر دانێی\nئایا ئه‌زانی كه كۆمه‌ڵه‌ی خۆر سه‌ر به كاكێشانه وه تیره‌ی كاكێشانیش نزدیكه‌ی 100،000 هه‌زار ساڵ ڕووناكیه؟\nپه‌یجی (ماڵپه‌ری یانـی) له‌فیس بوك


29/03/2020 646 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nد. كیانووش جیهانپوور وتەبێژی وەزارەتی تەندروستی ئێران ئەمڕۆ یەكشەممە رایگەیاند، لەدوێنێوە تا ئەمڕۆ (24 سەعات) 2901 تووشبووی دڵنیایی ڤایرۆسی كۆرۆنا لەئێران تۆماركراوە و كۆی گشتی تووشبووان بەڤایرۆسەكەش، بۆ 38.309 كەس لەوڵاتدا بەرزبووەتەوە.\nئەو راشیگەیاند، كە بەگشتی لەماوەی 24 سەعاتی ڕابردوودا 123 كەس بەهۆی ڤایرۆسەكەوە گیانیان لەدەستداوە و كۆی گشتی كۆچكردووانی ڤایرۆسەكەش لەئاستی وڵات بە 2640 كەس گەشتووە.\nجیهانپور لەبارەی ئاماری چاكبووان لەڤایرۆسی كۆرۆنا لەئێران ڕایگەیاند، 12.39 كەس نەخۆشییەكەیان پەڕاندووەو چاكبوونەتەوە.\nهەروەك ڕوونیشیكردەوە، نزیكەی 3467 بەهۆی دۆخی ناجیگیریان لەمتووشبوونیان بەڤایرۆسەكە لەبەشی چاودێری چڕدا خەوێنراون و هەر ئان و ساتێك ڕەنگە یەكیك لەوان گیانی خۆی لەدەستبدات، بۆیە داواكار و تكاكارین هاونیشتمانیان زیاتر پابەند بن، تا دۆخی لەمە خراپتر ڕووبەڕووی وڵاتمان نەبێتەوە و بەرەو قۆناغێكی تر لە كونتڕۆڵكردنی هەنگاو بنێین.