حه‌ره‌س قه‌ومی و كورد.. ئاوڕێكی كورت له‌و رۆژگاره\nلێره‌و له‌وێ زۆر باسی حه‌ره‌س قه‌ومیه‌كانی 1963 ده‌كرێت، ئه‌و حه‌ره‌س قه‌ومیانه‌ی پاش كوده‌تاكه‌ی هه‌شتی شوباتی ئه‌و ساڵه، سه‌ره‌تا له به‌غداو دواتر له كوردستان به شێوازێكی جیاتر به‌ربونه وێزه‌ی خه‌ڵكی بێچه‌ك و بێپه‌ناگه. حه‌ره‌س قه‌ومی میلیشیایه‌كی سه‌ره‌تا بێسه‌ره‌و به‌ره‌ی په‌لامار ده‌رو شه‌ڕفرۆش بونه، له‌دوای كوده‌تا به‌ربونه‌ته ناو به‌غداو هه‌رچی نه‌شیاوه كردویانه، له‌په‌لاماردانی خه‌ڵك و كوشت و بڕو سوكایه‌تی به ئازادی خوازان كردن، دواتر ئه‌م هێزه رێكخراوه‌و حكومه‌ت وه‌ك شانازیه‌ك سه‌یری كردوه، بۆ خۆ جیاكردنه‌وه له‌خه‌ڵك هه‌مویان قۆڵی خۆیان به پارچه په‌ڕۆیه‌كی سه‌وز ده‌به‌ست، زۆربه‌ی ئه‌وانه‌ی كه شاهیدی بینینی ئه‌وانن باس له به‌ستنی قۆڵیان ده‌كه‌ن .\nحكومه‌ت له‌ئاكامی زۆری سته‌م و ده‌ستدرێژی ئه‌وان بۆ سه‌ر شیوعی و ئۆپۆزسیۆن و خه‌ڵكی مه‌ده‌نی ناچار بو به یاسایه‌ك رێكیان بخات، ئه‌و یاسایه به یاسای ژماره 35 ی ساڵی 1963 ناسراوه، یاساكه له 18 – 5- 1963 ده‌رچوه و بریتیه له 14 ماده، له‌و یاسایه‌دا سنور بۆ كاری حه‌ره‌س قه‌ومیه‌كان دانرا، بەڵام وه‌ك هێزێكی خۆبه‌خشی نیشتیمانی ناسێنرا .\nله‌ماده‌ی دوی ئه‌و یاسایه‌دا هاتوه "حه‌ره‌س قه‌ومی هێزێكی میللی رێكخراوی مه‌شق پێكراوه له‌سه‌ر به‌كارهێنانی چه‌ك، گه‌ل خۆی دروستی كردوه تا ژیانێكی سه‌ربه‌ست و ئازادانه بژی، ئه‌ركه‌كانی :\nیه‌كه‌م: پاراستنی سه‌رهه‌ڵدانی عه‌ره‌بی له‌عێراق و نه‌خشه‌كێشانی رێگای شۆڕشێكی پێشكه‌وتوخواز .\nدوه‌م: هاوكاری هێزی سه‌ربازی له‌كاتی شه‌ڕو په‌لاماری ده‌ره‌كی\nسێیه‌م: به‌شداری له پاراستنی ئاسایشی ناوخۆ .\nچواره‌م: به‌شداری له كرده‌كانی بنیاتنانه‌وه‌و بنیادنانی ئابوری و كۆمه‌ڵایه‌تی .\nپێنجه‌م: هه‌ستان به‌و كارانه‌ی بۆی دیاری ده‌كرێ له‌شوێنی دیكه‌وه یان سه‌رپشكی ده‌كه‌ن .\nله‌ماده‌ی سێیه‌مدا هه‌ر به خۆبه‌خشی عێراقی ناوه‌ستێ كه له‌و هێزه وه‌رده‌گیرێن، خاڵی جیم ده‌ڵێ خۆبه‌خشی وڵاتانی عه‌ره‌بیش ده‌توانن كاری تیابكه‌ن به‌مه‌رجی رازیبونی سه‌رۆكایه‌تی ئه‌ركانی سوپا. "ده‌قی یاساكه له به‌ڵگه‌نامه‌كاندا هه‌یه به زمانی عه‌ره‌بی و كوردی".\nبەڵام ئه‌م حه‌ره‌س قه‌ومیانه نه‌ك نه‌بونه هۆی ئاشتی و ئارامی بگره هه‌مو وڵاتیان پڕ كرد له‌كێشه‌و ململانێ و سته‌مكاری .\nئه‌وانه‌ی له‌یاداشت و بیره‌وه‌ریه‌كانیاندا باسی حه‌ره‌س قه‌ومیه‌كان ده‌كه‌ن به تایبه‌ت ئه‌و كارانه‌ی له‌به‌غدا كردویانه، مرۆڤ توشی شۆك و سه‌رسوڕمان ده‌كات، بۆ نمونه حامد حه‌مدانی له یاداشته‌كانی خۆیدا وه‌ك ئاماژه‌یه‌ك بۆ دڕنده‌ی به‌عس و قه‌ومیه‌كان باس له‌وه ده‌كات پێشتر عه‌بدولكه‌ریم قاسم له عه‌بدولسه‌لام عارف خۆش بو له داری نه‌دا بەڵام ئه‌وان له 9ی شوباتی 1963 یه‌كه‌مین كاریان سوكایه‌تی كردن بو به‌لاشه‌ی عه‌بدولكه‌ریم قاسم . حامد الحمدانی روداوه‌كان له یاده‌وه‌ریمدا به‌شی شه‌شه‌م له ئینته‌رنێته‌وه.\nهه‌روه‌ها زه‌كی فه‌رحان و زۆری تریش هه‌مان ئه‌و چیرۆكانه ده‌گێڕنه‌وه، حه‌ره‌س قه‌ومیه‌كان پاش كوده‌تاكه‌و بیستنی به‌یاننامه‌كه ، رژاونه‌ته ناو شه‌قامه‌كانی به‌غداو به‌ربونه‌ته وێزه‌ی ئازادیخوازو شیوعیه‌كان و سوكایه‌تیه‌كی زۆریان به خه‌ڵكی سڤیل و بێچه‌ك كردوه، دیاره ئه‌وان پێشتر ئاماده‌كاریان كردوه بۆیه له یه‌كه‌مین چركه‌وه ده‌ڕژێنه ناوشارو له‌هه‌مو لایه‌كه‌وه ده‌رده‌كه‌ون و بۆ جیابونه‌وه و ناسین قۆڵیان به پارچه په‌ڕۆیه‌كی سه‌وز به‌سترابو. زه‌كی فه‌رحان وه‌ك شایه‌دێكی ئه‌و رۆژه باس له كرده‌كانی گروپه‌كانی مردن ده‌كات له جاده سه‌ره‌كیه‌كانی به‌غداو گه‌ڕه‌كی ئه‌فسه‌ران و زه‌یونه‌وشوێنه‌كانی تر، هه‌روه‌ها باس له‌وه ده‌كات چۆن په‌لاماری ژن و مناڵیان داوه‌و ئه‌و په‌ڕی سته‌مكاریان نواندوه .\nزه‌كی فه‌رحان سه‌باره‌ت حه‌ره‌س قه‌ومیه‌كان ده‌نوسێت: دوای بیستنی یه‌كه‌مین به‌یاننامه كه ده‌نگی ئه‌بو غرێب خوێندیه‌وه كۆمه‌ڵێ گه‌نجی به‌عسی و هه‌رزه رژانه سه‌ر شه‌قامه‌كان و به‌ربونه وێزه‌ی خه‌ڵك. حه‌ره‌س قه‌ومیه‌كان چه‌ند گروپێكی مردنیان دروستكردبو كه ئه‌یاد عه‌لاویشیان تیا بو .\nله‌م نوسینه‌دا ناگه‌ڕێینه‌وه بۆ ئه‌وه‌ی حه‌ره‌س قه‌ومیه‌كان له به‌غداو شوێنه‌كانی دیكه‌ی ئێراق چیان كردوه و چه‌ند سته‌مكارانه په‌لاماری ئازادیخوازانیان داوه ، له‌م نوسینه‌دا ته‌نێ له‌سه‌ر په‌لاماری حه‌ره‌س قه‌ومیه‌كان و به‌عس بۆ سه‌ر كوردستان ده‌وه‌ستین ، به هیوای ئه‌وه‌ی ئه‌و سته‌مكاریانه به ئاسانی له یاده‌وه‌ریدا نه‌سڕدرێنه‌وه بۆ ئه‌وه‌ی چی دی سته‌مكاری دوو باره نه‌بێته‌وه‌و دادگایی ئه‌و رابردوه تاریكه بكرێت .\nئه‌م نوسینه هه‌ر له‌بنچینه‌شدا بۆ ئه‌وه ئاماده كراوه كه وه‌ك به‌ڵگه‌یه‌ك وه‌زاره‌تی شه‌هیدو ئه‌نفالی هه‌رێمی كوردستان له‌رێگه‌ی نوێنه‌رانی كورد له پارله‌مانی عێراقه‌وه بیخاته به‌رده‌م دادگای فیدراڵی و وه‌ك بابه‌تێكی مرۆیی بۆ قه‌ره‌بوكردنه‌وه كاری له‌سه‌ر بكرێت، من كاتێ سه‌رقاڵی ئاماده‌كردنی ئه‌م بابه‌ته بوم، هه‌واڵی له ده‌ستچون و فه‌وتانی ئه‌و هه‌مو ده‌ستنوسه دێرینه‌ی لای مامۆستا مه‌لاجه‌میلی رۆژبه‌یانی زۆر ئازاری دام، له‌كاتێكا مامۆستا مه‌لاجه‌میلی رۆژبه‌یانی خۆیشی قوربانیه‌و پێویسته نوێنه‌رانی كورد له‌به‌غدا به‌دوی دۆزینه‌وه‌ی بكه‌رانی ئه‌و كاره‌وه بن .\nحه‌ره‌س قه‌ومیه‌كان و كورد :\nوه‌ك پێشتر باسمانكرد 8ی شوباتی ساڵی 1963 به‌عسیه‌كان و قه‌ومیه توندره‌وه عێراقیه‌كان كوده‌تایه‌كی ره‌شیان به‌سه‌ر قاسمدا كردو دواتریش سوكایه‌تیان به ته‌رمه‌كه‌ی كرد، رۆژانی دواتر ده‌سته‌یه‌ك به‌ناوی حه‌ره‌س قه‌ومی به ناو كوچه‌و كۆڵانه‌كانی به‌غدایا بڵاو بونه‌وه‌و كه‌وتنه كوشت و بڕی خه‌ڵكی سڤیل و شیوعیه‌كان، حه‌ره‌س قه‌ومیه‌كان له سنوری كه‌ركوك به شێوه‌یه‌ك په‌لاماری كوردیان داوه، كه ئیدی مرۆڤ له‌به‌رده‌میدا واقی وڕ ده‌مێنێ، ئه‌وان سه‌دان چیرۆكی سته‌مكارانه‌و نا ئاكاریانه‌یان له‌ڕوی مرۆڤایه‌تیه‌وه پیاده‌كردوه ، له كوشتن و تاڵان و ناپاكی و خیانه‌ت، كه هێشتا به ته‌مه‌نه‌كان له هه‌ردوو نه‌ته‌وه‌ی كوردو عه‌ره‌ب له‌م ناوچه‌یه باسیان ده‌كه‌ن، له‌م رۆژانه‌دا شێخێكی عه‌ره‌ب خۆی چیرۆكی تاڵانكردنی مه‌ڕو ماڵاتی كوردی له لایه‌ن یه‌كێكی تره‌وه بۆ گێڕامه‌وه، ئه‌وان له‌رێگه‌ی به‌عسه‌وه فێر كرابوون كه په‌لاماری كورد بده‌ن و بڵێن "ئێمه‌ی عه‌ره‌ب خودان غیره‌تین – دوژمن له‌م ناوچه‌یه ده‌رئه‌كه‌ین" هۆسه گه‌لی جیاجیان ده‌كردو وه‌ك گه‌له جاشی عه‌ره‌ب په‌لاماری گونده‌كانیان ئه‌دا، ئه‌و گه‌له جاشانه دواتر عه‌ره‌به‌كانیان پێیان ده‌وترا "فورسان وه‌لید" و كورده‌كانیش كه دروستكرابون پێیان ده‌وترا "فورسان سه‌لاحه‌دین" حكومه‌ت به هه‌مو شێوه‌یه‌ك پشتگیری ده‌كردن و به‌ریدابونه ئه‌و خه‌ڵكه هه‌ژاره .\nئه‌وه‌ی بۆ من جێگه‌ی داخه تائێستا وه‌ك پێویست كار له‌سه‌ر ئه‌و پرسه هه‌ستیاره نه‌كراوه، جگه له هه‌وڵی چه‌ند نوسه‌رو قه‌ڵه‌مبه‌ده‌ستێك ، به‌ڵام عه‌ره‌به عێراقیه‌كان چه‌ندین بابه‌ت و لێكۆڵینه‌وه‌یان له‌سه‌ر نوسیوه، له كاتێكا قوربانی راستی له‌م سته‌مكاریه كورد بوه نه‌ك كه‌سی تر .\nله‌و روداوانه‌دا سه‌دان گوند سوتێنران و مه‌ڕو ماڵاتێكی زۆر تاڵانكران، ئه‌وه جگه‌له‌وه‌ی له‌ناو شاره‌گه‌وره‌كانیشدا له‌لایه‌ن سوپاو پیاوه‌كانی ده‌سه‌ڵاته‌وه سته‌مكاری زۆر كرا، له‌م كورته وتاره‌دا ئاماژه به كۆكردنه‌وه‌ی به‌شێك له‌و زانیاریانه ئه‌ده‌ین، كه تا ئێستا له‌سه‌ر ره‌فتارو هه‌ڵسوكه‌وتی حه‌ره‌س قه‌ومیه‌كان له‌ناوچه دابڕێنراوه‌كان كۆكراونه‌ته‌وه، به باوه‌ڕی من ئه‌مه به‌سه بۆ ئه‌وه‌ی له‌دادگای باڵای تاوانه‌كان دۆسیه‌یه‌كی تایبه‌ت به‌و بابه‌ته بكرێته‌وه، ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌ش نه‌كرێت هه‌ر پێویسته حكومه‌ت ئه‌م زانیاری و داتاو چیرۆكانه كۆبكاته‌وه ، ئه‌وه‌ی خواره‌وه به‌شێكه له‌وكارانه‌ی كه حه‌ره‌س قه‌ومیه‌كان له ماوه‌ی ده‌سه‌ڵاتی 8 مانگه‌ی خۆیاندا له هه‌ندێك له‌ناوچه دابڕێنراوه‌كان و سلێمانی كردویانه .\nشێخ ره‌وفی خانه‌قا له‌یاداشته‌كاندیدا ده‌نوسێ "رۆژی 8-6-1963جگه له قوه‌ی عه‌سكه‌ری و شورته نزیكی 15 بۆ 20 هه‌زار عه‌ره‌بی ره‌ش و روت، بۆ ته‌ماعی ماڵ له‌گه‌ڵ ژماره‌یه‌كی گه‌لێ زۆری حه‌ره‌س قه‌ومی له‌پڕێكا ئه‌م هه‌مو سوپایه هێرشیان برده سه‌ر كوردستان "یادگاری خانه‌قا لاپه‌ڕه 59 -60چاپی 2013 كه‌ركوك". هه‌رله‌و یاداشته‌دا باسی تاڵانكردنی بازاڕی ئاخور حوسێن ده‌كات و ده‌نوسێ "له كه‌ركوك بازاڕی ئاخور حوسێن كه بازاڕی كورده‌كانه سه‌راپا تاڵانكرا، ته‌نانه‌ت دوكانه‌كانیشیان به بلدۆزه‌ر له‌ته‌مه‌ڵه‌وه روخێنراو له‌گه‌ڵ زه‌ویدا یه‌كسانكرا "لاپه‌ڕه 61 . ئه‌وه له گه‌ڕه‌كی شۆڕیجه‌ش كراوه و تاڵانی زۆر كراوه، له ره‌حیماوه جگه له تاڵان ره‌شبگیر كراوه‌و خه‌ڵكێكی زۆر به‌ره‌و گرتوخانه‌كان براوه، شۆراو كه نزیكه‌ی 650 ماڵ بوه تاڵانكراوه و سوتێنراوه. هه‌روه‌ها باس له جۆری كوشتنه‌كه ده‌كات كه 10 بۆ 15 كه‌س به‌ریز وه‌ستێنراون و به ره‌شاشی سه‌ر ده‌بابه كوشت و بڕكراون. ل63. ئه‌و باس له‌وه‌ده‌كات كه ژماره‌ی گیراوان به‌بۆچونی ئه‌و 50 بۆ 60 هه‌زار بوه "به ته‌قدیری من 50 -60 هه‌زار كه‌سێ گیران" ل 64 باس له گرتنی خۆی ده‌كات و ده‌ڵێت "من خۆم له گه‌ڵ 2800 نه‌فه‌ر له قشڵه‌ی موسه‌یه‌ب حه‌پس كرابوین" ده‌ڵێت "خه‌زعه‌ل سه‌بری كه له‌و كاته‌دا معاونی ئه‌من بووه سه‌عات 9ی به‌یانی گرتمی و بردمی بۆ سه‌را" ئه‌و كاته شێخ ره‌وف مودیری مه‌كته‌به‌ی عاسیمه‌ی كه‌ركوك بوه. به كورتیش باسی خۆیان ئه‌كات له موسه‌یه‌ب .\nوه‌ك شێخ ره‌وف نوسیویه‌تی دڵۆپێكه له‌ده‌ریایه‌ك له‌و دیدارو چاوپێكه‌وتنانه‌ی كردومانه چیرۆكی وا ده‌گێڕنه‌وه كه ته‌نانه‌ت هیچ دڕنده‌و بڕنده‌یه‌كیش ئه‌و كاره ناكات كه حه‌ره‌س قه‌ومیه‌كان كردویانه‌و شانازیشیان پێوه كردوه. ئه‌مه هه‌ر له‌كوردستان نا ته‌نانه‌ت له‌كاتی كوده‌تاكه‌یاندا له به‌غدا له‌مه‌ودای چه‌ند رۆژێكی كه‌مدا ئه‌و شاره‌یان خه‌ڵتانی خوێن كرد .\nله‌وباره‌یه‌وه نمونه زۆره و ئێمه دو نمونه ده‌خه‌ینه به‌رچاو كه له‌به‌غدا چیان كردوه :\nفواد عارف له یاده‌وه‌ریه‌كانی خۆیدا سه‌باره‌ت رۆژی دوه‌می كوده‌تاكه ، واته رۆژی 9ی مانگ ده‌نوسێ "به‌ره‌به‌یانی رۆژی 9ی مانگ ئۆتۆمبیلێك هات به شوێنما تا بمبا بۆ ده‌زگای رادیۆ له‌وێ پێیان وتم عه‌بدولكه‌ریم قاسم به‌گیراوی دێت و له‌سه‌ری ئه‌ده‌ین ، وتم من ناتوانم ئه‌وه ببینم و داوای بوردنم كردو گه‌ڕامه‌وه بۆ ماڵ" یاداشته‌كان به‌شی یه‌كه‌م لاپه‌ڕه 261چاپی 1999.\nدو كورد له‌و له حكومه‌تی دوای 8ی شوبات ده‌بنه وه‌زیر یه‌كێكیان فواد عارفه ده‌بێته وه‌زیری ئه‌وقاف ودوه‌میان بابه‌عه‌لی شێخ مه‌حموده ده‌بێته وه‌زیری كشت و كاڵ. نوسه‌ری ئه‌م بابه‌ته دیدارێكی دورو درێژم له‌گه‌ڵ فواد عارف كردوه‌و كاتی خۆی به‌شێكی بڵاو كراوه‌ته‌وه، من و مه‌جید ساڵح كردومانه و دو جار فواد عارفمان بینیوه جارێك له‌به‌غدا له‌ماڵی دكتۆر كه‌مال مه‌زهه‌ر، جاری دوه‌م له‌ماڵه‌كه‌ی خۆی له سلێمانی .\nحه‌نا به‌تاتو له كتێبی سێیه‌می ئێراقدا به‌شێكی بۆ بابه‌تی 8ه‌شتی شوبات و كوده‌تای به‌عسیه‌كان ته‌رخان كردوه ، ئه‌و ده‌ڵێت ئه‌و كوده‌تایه خاوه‌نه‌كه‌ی به‌عسه‌و كه‌سی تر نیه هه‌ر له‌وێدا باسی رۆڵی سه‌ره‌كی عه‌لی ساڵح سه‌عدی ده‌كات له كوده‌تاكه‌داو ئه‌وه‌ش ده‌نوسێ كه كورده و خه‌ڵكی هب هبی ته‌نیشت به‌غدایه كه ئه‌و ده‌م سه‌ر به دیاله بوه.\nحه‌نا به‌تاتو باسی خۆبه‌ده‌سته‌وه‌دانه‌كه‌ی قاسم ده‌كات له كاتژمێر 30/12 خوله‌كی رۆژی 9ی مانگ. كاتژمێر یه‌ك و نیو گولله باران كرا. دوای یه‌ك كاتژمێر له خۆبه‌ده‌سته‌وه‌دان .له ماوه‌ی سێ رۆژی 8-10ی شوبات به پێی خه‌مڵاندن له‌شیوعیه‌كان نزیكه‌ی 5000 كه‌س كوژراوه .هه‌ندێكیش باس له ژماره‌ی كه‌متر ده‌كه‌ن.\nله كتێبه‌كه‌ی حه‌نا به‌تاتودا سته‌مكاری زیاتر باس كراوه هه‌روه‌ك چۆن یاداشتی شیوعیه‌كانیش ئازاری زۆر ده‌گێڕنه‌وه.\nئه‌حمه‌د بانیخێڵانی له‌یاداشته‌كانی خۆیدا به‌ناوی یاده‌وه‌ریه‌كانم كه ساڵی 2014 له‌سلێمانی چاپكراوه باس له‌دڕنده‌یی و سته‌می حه‌ره‌س قه‌ومیه‌كان ده‌كات، به‌تایبه‌ت ئه‌و كاته ئه‌و له كه‌ركوك گیراوه‌و زیندانی كراوه.\nبه‌گشتی حه‌ره‌س قه‌ومیه‌كان له‌و ماوه‌یه‌دا هه‌رچی نه‌شیاوه كردویانه، مرۆڤ كه شاهید و گه‌واهی ده‌ره‌كان ده‌دوێنێ، یه‌ك به خۆی مچوڕكه به له‌شیا دێت، ئه‌و دڕنده‌و بڕندانه له‌چیدا له مرۆڤ چونه، ده‌ستیان له هیچ نه‌پاراستوه ، شوانیان كوشتوه‌و مه‌ڕو ماڵاته‌كه‌یان بردوه، په‌لاماری ماڵی ئه‌وانه‌یان داوه كه پێشتر دۆستیان بونه‌و له‌لایه‌ن ئه‌وانه و هاوكاری كراون، ئه‌وان به تاڵان كردن و سوكایه‌تی پێكردنیان چاكه‌یان داونه‌ته‌وه.\nكورد هه‌وڵی داوه پێش كوده‌تاكه له‌گه‌ڵ به‌عسی و قه‌ومیه‌كان پێك بێت و به‌پێی یاداشتێك برایم ئه‌حمه‌د له رێگه‌ی كه‌ریم قه‌ره‌نیه‌وه له ساڵی 1962 نامه‌یه‌كی بۆ تا هیر یه‌حیا ناردوه ئه‌مه له‌كتێبه‌كه‌ی دانا ئاده‌مز شمیدت "گه‌شتێك به وڵاتی قاره‌ماناندا" جارێكی تر باس كراوه گوایه تاڵه‌بانی بۆی گێڕاوه‌ته‌وه.\nدیاره ئه‌م هه‌وڵه له‌لایه‌ن پارتیه‌وه بوه‌و پێیانوابوه، به‌عسیه‌كان مافی كورد ده‌ده‌ن، ئه‌حمه‌د بانیخێڵانی له بیره‌وه‌ریه‌كانی خۆیدا باس له‌و خۆش باوه‌ڕیه‌ی كادیره‌كانی پارتی ده‌كات كاتێ پێكه‌وه له زیندان بونه، بەڵام زۆری نه‌خایاندوه به‌عسی و قه‌ومیه‌كان له واده‌و به‌ڵێنی خۆیان پاشگه‌ز بوونه‌ته‌وه‌و به شێوازێكی دڕندانه‌و وه‌ك ئه‌وه‌ی شێخ ره‌وفی خانه‌قاو شایه‌ده‌كان ده‌یگێڕنه‌وه په‌لاماری كوردستانیان داوه .\nله‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا برایم ئه‌حمه‌د باس له‌وه ده‌كات كه پارتیش به‌گومان بوه، له به‌عسی و قه‌ومیه‌كان و پێش په‌لاماری ئه‌وان بۆ سه‌ر كوردستان ئه‌مان خۆیان پاراستوه "بڕوانه دیداری نێوان مامۆستا برایم ئه‌حمه‌د و عه‌بدوڵا ئۆچ ئالان، دادگای مێژو" له‌وه ده‌چێت به‌عسیه‌كان و قه‌ومیه‌كان ویستبێتیان له رێگه‌ی به نه‌رمی مامه‌ڵه كردن له‌گه‌ڵ كوردو ده‌ستی ده‌ستی پێكردنیان زیاتر جێپێی خۆیان قایم بكه‌ن، هه‌ربۆیه كاتێ ته‌واو له‌سه‌ر پێی خۆیان ده‌وه‌ستن، یه‌كسه‌ر هه‌ڕه‌شه‌ی توند له‌كورد ده‌كه‌ن. بۆ ئه‌مه‌ش سود له‌حه‌ره‌س قه‌ومی و به كێگیراوه كانی كورد ده‌بینن .\nبه‌عسی و قه‌ومیه‌كان له‌لایه‌كه‌وه به درۆ به‌ڵێنی ئه‌وه‌یان به كورد ئه‌دا كه مافه‌كانیان ئه‌ده‌ن، له‌لایه‌كی دیكه‌شه‌وه سه‌رقاڵی ئه‌وه بون جاش دروست بكه‌ن، ئه‌وه بو له 9- 6 -1963 هێرشیان هێنایه سه‌ر كوردستان و یه‌ك رۆژ دواتر داوایان له شۆڕشی كورد كرد بێقه‌یدو شه‌رت و له ماوه‌ی بیست و چوار سه‌عاتا خۆیان بده‌ن به ده‌سته‌وه، حه‌ره‌س قه‌ومیه‌كانیشی به‌ردایه كورد، جگه له حه‌ره‌س قه‌ومیه‌كان كه وه‌ك هێزێكی میلیشیای دڕنده ده‌رده‌كه‌وتن، هه‌ر له‌وان هێزێكی عه‌شایه‌ری عه‌ره‌ب به‌ناوی "فورسان وه‌لید" وه‌ك ئاماژه‌یه‌ك بۆ هێزه‌كانی خالیدی كوڕی وه‌لید و له كوردیش هێزێكی به‌ناوی "فورسان سه‌لاحه‌دین" وه‌ك ئاماژه بۆ سه‌لاحه‌دینی ئه‌یوبی دروستكرد، فورسان سه‌لاحه‌دین راسته‌وخۆ له‌ژێر سه‌رپه‌رشتی به‌دره‌دین عه‌لی پارێزگاری هه‌ولێردا بون، ئه‌و پارێزگاره‌ی دواجار شۆڕش كوشتیان، له ده‌ستنوسێكدا كه ئه‌و رۆژگاره نوسراوه‌و ناوی خاوه‌نه‌كه‌ی به‌سه‌ره‌وه نیه ئه‌مه ده‌گێڕێته‌وه" حكومه‌تی عێراق رۆژی 9/6/1963 هێرشی دڕندانه‌ی بۆ سه‌ر كوردستان هێنا كه هیچ حكومه‌تێكی عیراقی تا ئه‌وسا ئه‌وه‌نده دڕنده‌ییه‌ی له گه‌ڵ كوردا به كارنه‌هێنابو.\nحكومه‌ت له 10/6 دا به ره‌سمی داوای له شۆڕشی كورد كرد كه بێ قه‌یدو شه‌رت له بیست و چوار سه‌عاتدا ته‌سلیم ببێ ، ده‌سه‌ڵاتی هه‌مو كوشتن و بڕین و تاڵان و له نێو دانێكی به پێی (قانونی ژماره 18ی ساڵی 1935) دا به هێزه‌كانی له‌شكر كه به‌وپه‌ڕی به‌ر بڵاوی به‌كار هێنرا، كۆمه‌ڵێك به‌یانی عه‌سكه‌ری بۆ پاراستنی نه‌وتی كه‌ركوك له مه‌ترسی كورد ده‌ركرا، جگه له عه‌شایه‌ری جاشی كورد به ناوی فورسان سه‌لاحه‌دین، كه پێشوتر به‌دره‌دین عه‌لی موحافزی هه‌ولێرو پیاوی ئینگلیز و دوژمنی بارزانی سازی كردبون، ئه‌وه‌بو بارزانی به‌دره‌دین عه‌لی كوشت، عه‌شایه‌ری عه‌ره‌بیش به‌ناوی فورسان وه‌لید نێردرانه زۆر ناوچه‌ی كوردستان، كه به شێوه‌ی زه‌مانی مه‌غۆل ره‌فتاریان ده‌كرد، ماڵ و ناوماڵی كوردیان داگیر ده‌كردو ته‌نانه‌ت كچ و ژنی كوردیشیان له ده‌وروبه‌ری كه‌ركوك به تاڵان ده‌برد "تا دوای ئه‌و ده‌ستنوسه به‌و جۆره چیرۆكه سته‌مكاریه‌كه ده‌گێڕێته‌وه.\nله‌و چاو پێكه‌وتنانه‌دا كه كردومانه شایه‌ده‌كان چیرۆكی زۆر كاریگه‌رو غه‌مناك ده‌گێڕنه‌وه، بۆ نمونه چۆن شوانه‌كان به دیلی ده‌كوژن و دواتر مه‌ڕو ماڵاته‌كه‌ی تاڵان ده‌كه‌ن، یان چۆنێتی كۆكردنه‌وه‌ی خه‌ڵكی ئاوای فه‌رقان و دواتر گوله بارانكردنی چه‌ندین كه‌س لێیان له چه‌ندین شوێن ئه‌م چیرۆكه تاڵانه دوباره ده‌بنه‌وه. عه‌بدوڵا كۆمه‌ڵه كه خه‌ڵكی ئاوای چنار توه به‌م جۆره باسی كوشتنی باپیری ده‌گێڕێنه‌وه، له كانی پونگه‌ڵه‌و گرده بۆرو قوله‌كه‌وه ده‌وری ئاوای ده‌گرن و به هۆسه ده‌چنه سه‌ر ئاوایی، هه‌موو شته‌كان به تاڵان ده‌به‌ن و هه‌ر له‌وێش نیشان له‌مامه قاله "ده‌روێش قادر" ده‌گرن و عه‌ره‌بێك گوله‌یه‌ك ده‌نێ به ته‌وێڵێوه‌و ده‌یكوژێ، چنار تو گوندێكه له نزیك له سنوری ناحێی ئاخجه‌له‌ر، شێخ ره‌وفی خانه‌قا له شیعرێكی درێژدا به‌م جۆره ئه‌و تاڵان و تاڵانكاریه ده‌گێڕێته‌وه\nرۆژی هه‌شتی شه‌ش ساڵی شه‌ست و سێ\nمێژوی ده‌رناچێ له بیری كه‌سێ\nمێژوی ئه‌م رۆژه پڕ له برینه\nرۆژی مه‌عره‌كه‌ی مردن و ژینه\nبه‌ڵێ هه‌شتی شه‌ش مانگی حوزه‌یران\nهه‌ر له ناكاودا بێ جواب و خه‌به‌ر\nهێرشیان هێنا بۆ شارو لادێ\nوه‌ك گورگی برسی بۆسه‌ر به‌رخی مێ\nمه‌گه‌ر حكومه‌ت قه‌راری دابو\nئه‌سبابیش هه‌مو حازر كرا بو\nخانو، ده‌غڵ و دان، مه‌زاریع سوتا\nزۆر بێگوناهیش تێكه‌ڵ بو سوتا\nژن دو سێ منداڵ به باوه‌شه‌وه\nبێ نان و بێ ئاو به‌و نیوه شه‌وه\nئه‌وه‌ی شێخ ره‌وف ده‌یگێڕێته‌وه دڵۆپێكه له‌ده‌ریایه‌ك له‌سته‌مكاری، سته‌مكاریه‌ك كه‌لانی كه‌م پێویسته رۆژگاره‌كه‌ی سزا بدرێت بۆ ئه‌وه‌ی دوباره نه‌بێته‌وه، ئافره‌تێكی به‌ته‌مه‌نی ئاوای شیرناو بۆی گێڕامه‌وه چۆن عه‌ره‌به‌كانی هه‌مان ناوچه‌كه‌ی خۆیان و ئه‌وانه‌ی كه شه‌و ورۆژ پێكه‌وه بون و وه‌ك كه‌س و كاری یه‌كتریان لێهاتبو ده‌كه‌وتنه پێش حه‌ره‌س قه‌ومیه‌كان بۆ تاڵانكردن و سوتاندنی گونده‌كانی كورده‌واری، خه‌ڵكی ئاوایه‌كانی دوبز، ساڵه‌ی ، شوان و شوێنه‌كانی تر به جۆره‌ها شێوه چیرۆكه ئازار به‌خشه‌كان ده‌گێڕنه‌وه.\nحه‌ره‌س قه‌ومیه‌كان به هاوكاری سوپا په‌لاماری هه‌مو ناوچه‌ی سۆران ده‌ده‌ن، ئه‌و په‌لامارانه كه سه‌ره‌تا له كه‌ركوكه‌وه ده‌ست پێده‌كات، هه‌مو ناوچه كورده‌واریه‌كانی ئه‌و پارێزگایه ده‌گرێته‌وه ، وه‌ك ناوچه‌كانی شوان و ساڵه‌ی و شێخ بوزێنی و ناو داوێ و گل و بان جه‌باری و ناوزه‌نگنه‌و شێخان و ناحێكانی نه‌وجول ، قادركه‌ره‌م، شوان، ئاخجه‌له‌رو سه‌نگاو و ته‌واوی شوێنه‌كانی تر، له‌و په‌لامارانه‌دا عه‌ره‌ب هه‌موو شتێ به تاڵان ده‌به‌ن، هه‌ندێك له گێڕه‌ره‌وه‌كان باس له تاڵانی كچ و ژنی كوردیش ده‌كه‌ن، به گشتی ده‌بێ بڵێین، په‌لاماره‌كانی حه‌ره‌س قه‌ومی هه‌موو ئه‌م ناوچانه‌ی گرتوه‌ته‌وه :\nیه‌كه‌م: هه‌مو به‌شه كورده‌واریه‌كه‌ی پارێزگای كه‌ركوك، به‌ته‌واوی قه‌زاو ناحیە و گونده‌كانه‌وه‌و له‌و سنوره سه‌دان گوند سوتێنران و تاڵانكران، ئه‌وه جگه له‌وه‌ی په‌لامارو تاڵانه‌كان ناو شاری كه‌ركوك و قه‌زاو ناحێكانیشی گرتوه‌ته‌وه .\nدوه‌م: به‌شه كوردیه‌كانی هه‌ردو پارێزگای دیاله‌و تكریت، به‌عسی و قه‌ومیه‌كان له‌و دو پارێزگایه‌ش ده‌ستیان له كورد نه‌پاراست و تاڵان و تاڵانكاری زۆریان كرد .\nسێیه‌م: پارێزگای هه‌ولێر، قه‌ومی و به‌عسیه‌كان له‌زۆربه‌ی ناوچه‌كانی پارێزگای هه‌ولێر هه‌مان تاڵان و تاڵانكاریان به‌ڕێوه بردو چه‌ندین گوندیان له سنوری مه‌خمورو قه‌راج و كه‌ندێناوه قه‌ره‌چوغ سوتاندو چه‌ندین كه‌سیان كوشت، ئه‌و گوندانه‌ی له‌م ناوچه‌یه به‌ر كه‌وتن به شێكیان بریتی بون له "كاوه‌ره، سمایلاوه، ته‌لره‌خێمه‌كان، سۆفی سمایل، ئازیكه‌ند، ده‌ربه‌ندسیان، شه‌عه‌ل، گورگه، سێبیران ، مشار، قه‌رانه سۆرانی مه‌زن و تا دوای".\nچواره‌م: سنوری پارێزگای سلێمانی و ناو سلێمانی و مه‌نعه ته‌جه‌وله‌كه‌ی زه‌عیم سدیقی جه‌لاد، كه ئه‌ویش یه‌ك به خۆی قه‌سابخانه‌یه‌كی گه‌وره‌ی له شاره‌كه بۆ خه‌ڵكه سڤیله‌كه دروستكردو ده‌یان كه‌سی بێگوناهی شه‌هید كرد، ئێستا ناوی قوربانیه‌كان له‌ناو پاركی ئازادی هه‌ڵواسراوه .\nبه گشتی ئه‌و په‌لامارو سته‌مكاریه نزیكه‌ی ته‌واوی باشوری كوردستانی گرته‌وه‌و له هه‌مو شوێنه‌كانیش كوشت و بڕو تاڵان به‌ڕێوه‌چو.\nناوی به‌شێك له‌قوربانیه‌كانی ده‌ستی حه‌ره‌س قه‌ومیه‌كان :\n1- مه‌لاتایر مه‌لا ئه‌حمه‌د مه‌لای مزگه‌وتی فه‌رقان\n2- مه‌حمود محه‌مه‌د وه‌لی ئه‌ندامی یه‌كێتی قوتابیان\n3- ئه‌حمه‌د حه‌یده‌ر\n4- كاكه ره‌ش ئه‌حمه‌د قادر\n5- قادر ئه‌حمه‌د قادر\n6- عه‌لی عه‌بدوڵا به‌ساڵاچو 70 ساڵ\n7- جه‌بار عوسمان محه‌مه‌د\n8- عوسمان قاره‌مان\n9- محه‌مه‌د حه‌یده‌ر\n1- سلێمان ئه‌حمه‌د\n2- حه‌مید ره‌بعه\n3- حاجی ره‌حمان رۆژبه‌یانی\nهه‌روه‌ها ئه‌م دێیانه سوتێنران "ته‌رجل، قازانبڵاخ، په‌نجا عه‌لی، كه‌وه‌ڵه".\nله‌گه‌ڵ به‌شێك له‌شاهیده‌كاندا گفتوگۆمان كردوه، ئه‌وان به دورو درێژی باسی چۆنێتی ئه‌و په‌لامارو سته‌مكاریه‌ی سه‌ر گوندی فه‌رقان و گونده‌كانی تریان بۆ گێڕاینه‌وه، هه‌روه‌ها باسی رۆڵی خه‌راپی هه‌ندێ جاش و به كرێگیراوی كوردیشیان بۆ كردین له‌و رۆژه‌دا، ئه‌وه‌ی كه منی زۆر ئازار دا جگه له كوشت و بڕی ئه‌و خه‌ڵكه سڤیله‌و تاڵانی مه‌ڕو ماڵاتی گونده‌كه، له ناوچون و تاڵانكردنی كتێبخانه ده‌وڵه‌مه‌نده‌كه‌ی مامۆستا مه‌لا جه‌میلی رۆژبه‌یانی بوه، كه چه‌ندین ده‌ستنوسی نایابی تیا بوه، ئه‌و كتێب و ده‌ستنوسانه پاش شاردنه‌وه‌شیان له ده‌ره‌وه‌ی گوند دۆزراونه‌ته‌وه‌و حكومه‌ت بردونی. سه‌باره‌ت به كتێب و دەستنوسه‌كان ده‌گێڕنه‌وه گوایه دواتر هه‌ندێ پاره‌یان بۆ مامۆستا ناردوه، ئه‌ویش ناردویه‌تیه‌وه‌و گوتویه‌تی، من بیست ئه‌وه‌نده پاره ده‌ده‌مه حكومه‌ت ده‌ستنوسه‌كانم بۆ بگێڕێته‌وه.\nپه‌لاماره‌كانی 1963 ی حه‌ره‌س قه‌ومیه‌كان نزیكه‌ی هه‌مو كوردستانی گرتوه‌ته‌وه به‌تایبه‌ت له‌وناوچانه‌ی كه هاوسنورن له‌گه‌ڵ ناوچه عه‌ره‌ب نشینه‌كان و نزیكه‌ی 51% ی هه‌مو ناوچه‌كانی كوردستانی گرتوه‌ته‌وه له پارێزگای باقوبه‌وه تا پارێزگای موسڵ، له‌پارێزگاكانی "كه‌ركوك، سلێمانی، هه‌ولێر".\nله نامیلكه‌یه‌كی بچوكدا به‌كر ته‌یفور به‌شێك له‌چیرۆكی ئه‌و سته‌مكاریه له سنوری شوان و ساڵه‌یی و شێخ بوزێنی ده‌گێڕێته‌وه، حه‌ره‌س قه‌ومیه‌كان به پاڵپشتی سوپا له رۆژی 25- 6-1963 په‌لاماری گونده‌كانی "بیبانی گه‌وره‌و بچوك، قادر باغر، یارمجه، شانشین، كتكه، گورزه‌ی، زه‌ردك، گه‌ڵۆزی، قه‌زنه‌فه‌ر، گۆڵده‌ره، بیره‌سپانی خوارو ژورویان دا" ئه‌م په‌لامارانه كارێز و بیراڵك و عه‌لی به‌یان و توڵكیشی گرته‌وه‌و له سنوری بیبانی ژورو، كاكل ره‌زاو نه‌عمانی كوڕیان له كاتی دروێنه‌دا شه‌هید كرد جگه له‌م شه‌هیدانه لای وه‌كاشه‌ش ئه‌م هاوڵاتیانه گوله باران كران :\n1- حه‌مید حه‌مه‌ده‌مین سوله‌یمان - بیره‌سپانی ژورو\n2- فه‌قێ محه‌مه‌د عه‌لی - بیره‌سپانی ژورو\n3- حاجی حه‌مه ره‌ش ساڵح – بیره‌سپانی ژورو\n4- عه‌لی عومه‌ر سمایل – بیره سپانی ژوورو\n5- نامیق عه‌بدوڵا حه‌یده‌ر –بیره سپانی ژورو\n6- فه‌تاح محه‌مه‌د ئه‌مین قولی – بیره‌سپانی خوارو\n7- نه‌عمان حه‌مه‌ره‌ش – بیره‌سپانی خوارو\n8- عه‌بدول تۆفیق محه‌مه‌د ئه‌مین – بیره‌سپانی خوارو\n9- سمایل ئه‌حمه‌د ته‌لانی – نه‌بیاوه\n10- محێدین ساڵح -نه‌بیاوه له گه‌ڵ كوڕێكیدا\n11- ئه‌حمه‌د محێدین ساڵح - نه‌بیاوه\n12- سه‌عید مامه ئه‌حمه‌د – یارمجه\n13- جه‌بار ئایشان – یارمجه\n14- جه‌وهه‌ر حه‌سه‌ن – یارمجه\n15- حه‌مه‌ده‌مین عه‌بدوڵا ره‌زا – زه‌ردك\n16- فازڵ ره‌شید – بیره سپانی ژوورو\n17- كاكه ره‌ش حه‌مه عه‌زیز – بیراڵك\n18- سه‌ید عه‌لی – بیراڵك\n19- شه‌ریف حه‌مه عه‌لی – بیبانی گه‌وره\n20- كوێخا نامیقی قادر باغر\n21- ئه‌حمه‌د شوان – شوان بو\n22- دێوانه عه‌لی – بیره‌سپانی ژورو\n23- ئه‌حمه‌د له‌تیف – شوان بو\n24- عه‌لی حه‌مه سه‌عید ئه‌رمه‌نی - شوان بو\n25- سه‌لیم هه‌ولێری\n26– عه‌بدوڵای حاجی قه‌ره سالم\n27–حه‌مه‌د خدر قه‌شقه‌ی - گه‌ڵۆزی\nهه‌مو ئه‌م شه‌هیدانه له رۆژانی 25-26-27 ی 6ی 1963 شه‌هید بون\nشه‌هیده‌كانی ده‌رماناو :\n1- به‌دیعه یاسین حه‌سه‌ن – ده‌رماناو\n2- فاتم – ده‌رماناو\n3- محه‌مه‌د ئه‌حمه‌د – ده‌رماناو\n4- مامز خێزانی محه‌مه‌د جوامێر – ده‌رماناو\n5- عومه‌ر محه‌مه‌د – ده‌رماناو\n6- شه‌هید بونی دو مناڵ\n1- كانه‌بی كه‌ریم\n2- غه‌فور محه‌مه‌د ته‌ها\n3- یابه ته‌ها\n4- عه‌تیه یابه – ئه‌مانه ده‌رماناوی بو به تۆپباران بریندارو شه‌هید بون\nئه‌م هاوڵاتیانه‌ی قه‌ره‌ده‌ره‌ش له ده‌رماناو شه‌هید بون :\n2- هه‌مینه ساڵح محه‌مه‌د\n3- كه‌ریم فه‌تاح ساڵح\n4- روناك فه‌تاح ساڵح\n5- غه‌ریبه ته‌ها عه‌بدول\n6- به‌دریه عه‌بدول محه‌مه‌د\n7- حه‌كیم فه‌تاح ساڵح\n8- مونیره عه‌بدول محه‌مه‌د\n9- ره‌حیمه محه‌مه‌د ئه‌مین مه‌ولود\n10- قاسم سه‌عید ساڵح\n11- غه‌ریبه سه‌عید ساڵح\n12- كافیه سدیق مسته‌فا\n13- ئه‌حمه‌د محه‌مه‌د ئه‌حمه‌د\n14- گوڵه حه‌سه‌ن ره‌مه‌زان\n15- مسته‌فا مه‌لا مه‌حمه‌د قه‌ره‌ده‌ره – سێ مانگ\nهه‌روه‌ها له‌سنوری قه‌زای مه‌خمور حه‌ره‌س قه‌ومیه‌كان ئه‌م هاوڵاتیانه‌یان شه‌هید كرد:\n1- مام هه‌ینی له گوندی كاوه‌ره\n2- خالید یاسین ته‌ها له گوندی سمایلاوه\n3- حه‌مه عه‌لی له گوندی ته‌له رخێم\n4- تاهیر محه‌مه‌د جوكز له گوندی ته‌له رخێمی گه‌وره\n5- ئه‌نوه‌ر محه‌مه‌د جوكز له هه‌مان گوند\n6- یاسین ته‌ها له سمایلاوه\n7- كوڕێكی شه‌ریف بێكراس له سۆفی سمایل\n8- شوانێك له گوندی لاسۆر\n9- ساڵح كاوێز له نازیكه‌ند\n10- خه‌لیل له ته‌له رخێم\n11- سه‌لام له كرده‌شینه\n12- میره‌م به كورینك له گوێر\n13- خالید برای مه‌لا عومه‌ر له جل هه‌وێزه\n14- مه‌سعود برای كوێخا سلێمانی ته‌له رخێم\n15- سابیر كوێخا عه‌زیز له كوشاف\n16- عه‌ریف سلێمان له ته‌له رخێم\n17- خه‌لیفه خدر له ده‌ربه‌ندی سیان\n18- قادر عومه‌ر له ده‌ربه‌ندی سیان\n19- حامید حه‌مه‌د له ده‌ربه‌ندی سیان\n20- ستیله خدر له ده‌ربه‌ندی سیان\n21- سه‌عید شێخ ره‌شید له ده‌ربه‌ندی سیان\n22- محه‌مه‌د یابه له ده‌ربه‌ندی سیان\n23- فه‌رمان حه‌سه‌ن له شه‌عه‌ل\n24- ئه‌حمه‌د عه‌بدوڵا له كوركه\n25- ئه‌حمه‌د حوسێن له سه‌رگه‌ڕان\n26- یاسین قادر له سێبیران\n27- عومه‌ر ساڵح سه‌مین له مشار\n28- نامیق عه‌وڵا سه‌مین له مشار\n29- سه‌لیم حوسێن سه‌مین له مشار\n30- ئه‌حمه‌د مه‌ولود یاقوب له قه‌رانه سۆرانی مه‌رزان\n31- حه‌سه‌ن حاجی پیرداود له قه‌رانه سۆران\n32- جه‌میل كه‌ریم له كه‌زۆكی حاجی حه‌مه‌د\n33- عوسمان حاجی حه‌مه‌د له لاسۆر\n34- مه‌ولود حاجی جه‌بور له ته‌له مه‌تار\n35- خوشكێكی جه‌بار حه‌مید له عه‌وێنه\n36- محێدین كاكه مین له مه‌حمه‌ر ئۆمه‌ران\n37- سه‌عدی عه‌لی له كه‌ره‌به‌شه‌ی كۆلان\n38- عه‌وڵا عه‌بدوڵا له ساێمان به‌خشیان\nبه‌عسی و حه‌ره‌س قه‌ومیه‌كان هه‌ر له سنوری كه‌ركوك و گه‌رمه‌سێر ئه‌وه‌یان نه‌كرد له سنوری ناوچه‌كانی دیكه‌ش ئه‌وه‌یان كرد بۆ نمونه ئه‌و سته‌مكاریه‌ی زه‌عیم سدیق ده‌رهه‌ق به خه‌ڵكی سلێمانی كردی، ئه‌و كاته دادگای دۆڵی مه‌رگ له‌لایه‌ن زه‌عیم سدیق مسته‌فاوه له ساێمانی دانرا، له 9ی حوزه‌یران بڕیاری قه‌ده‌غه كردنی هات و چۆ درا سوپا به یارمه‌تی حه‌ره‌س قه‌ومی و به‌كرێگیراوانی كورد، كه‌وتنه ره‌شبگیرو 267 كه‌سیان گرت ، له دادگای شیوی مه‌رگا بڕیاری كوشتن و گوله باران بۆ 84 كه‌سیان ده‌رچو ، دادگاكه بریتی بون، له "زه‌عیم سدیق مسته‌فا سه‌رۆكی دادگاو فه‌رمانده‌ی لیوای بیست، عه‌بدولره‌زاق سه‌ید مه‌حمود موته‌سه‌ریفی سلێمانی، موقه‌ده‌م فه‌یسه‌ڵ، عه‌قید جاسم به‌غدادی، دكتۆر موحه‌مه‌د عه‌لی حوسێن" به گشتی له‌و یه‌ك دوو رۆژه‌دا له سلێمانی 176 كه‌س كوژران و گوله باران كران .هه‌ر له‌و رۆژه‌دا له كه‌ركوك و هه‌ولێر و كۆیه‌و چه‌مچه‌ماڵ و رانیه‌و بێتواته ره‌شبگیر كراو خه‌ڵك گولله باران كران .بڕوانه شاری سلێمانی نوسینی هه‌وراز جه‌وهه‌ر مه‌جید چاپی 2012 ته‌وه‌ری سێیه‌م كوده‌تای 8ی شوباتی 1963 لاپه‌ڕه 146 ه تادوای .\nئه‌وه‌نده‌ی من ئاگادار بم زه‌عیم سدیقی جه‌لاد تا دوای 2003 ش مابو كاتێ به سه‌ركردایه‌تی كورد وترابو ئه‌و جه‌لاده ماوه‌و له به‌غدایه، ئه‌وان هیچ كاردانه‌وه‌یه‌كی ئه‌وتۆیان نیشان نه‌دابو بۆ راكێشانی بۆ به‌رده‌م دادگا .\nله دوای ده‌ساڵ زیاتر له روخانی به‌عس تا ئێستا وه‌ك پێویست ده‌سه‌ڵاتی كوردی كاری له‌سه‌ر ئارشیفكردنی ئه‌م بابه‌ته نه‌كردوه، كه به‌لای منه‌وه، ئه‌م پرسه زۆر له پرسی دوجه‌یل گه‌وره‌تر و كاریگه‌ر تره هه‌روه‌ك به یه‌كه‌مین سته‌مكاری به‌عسیه‌كانیش ده‌درێته قه‌ڵه‌م .\nله‌نێو چیرۆكی ئه‌و روداوه كاریگه‌رانه‌ی 1963 دا چه‌ندین چیرۆك هه‌ن كه مرۆڤ نازانێ چۆن هه‌ڵوه‌سته‌یان له‌سه‌ر بكات ، بۆ نمونه چونه‌ته سه‌ر رانه‌مه‌ڕی كه‌سێك و پاش ئه‌وه‌ی شوانه‌كه‌یان به دیلی كوشتوه، رانه‌كه‌شیان تاڵانكردوه، یان داوای هاوكاریان له خه‌ڵك كردوه بۆ كارێك له گه‌رمه‌ی هاوكاریه‌كه‌دا كه‌سه‌كانیان گولله باران كردوه، له هه‌ندێ ماڵ له كاتی تاڵاندا ئه‌وه‌ی بردویانه بردویانه، ئه‌وه‌ی نه‌یانبردوه یان سوتاندویانه یان له ناویان داوه‌و پیسیان كردوه، بۆ ئه‌وه‌ی سودی لێنه‌بینرێت .\nله‌كۆیه‌ش رۆژی 4-7-1963 دوای قه‌ده‌غه كردنی ده‌رچون سه‌دان هاوڵاتی ده‌گرن و به زیندانكراوی ده‌یانبه‌ن بۆ موسه‌یه‌ب ، ته‌نها شه‌ش كه‌س له‌وان ده‌هێڵنه‌وه‌و ئه‌و شه‌ش كه‌سه‌ش رۆژی 7-7 له‌ناو شار به دینگه‌كانی شاره‌وه به پشتوێنه‌كانی خۆیان ده‌یانبه‌ستنه‌وه‌و گوله بارانیان ده‌كه‌ن شه‌هیده‌كانیش بریتی ده‌بن له :\nیه‌كه‌م: محه‌مه‌د وه‌هاب ئاغا\nدوه‌م: شه‌فیق ئۆمه‌ر چایچی\nسێیه‌م: سوله‌یمان حه‌مه قاوه‌چی\nچواره‌م: حه‌مه‌ئه‌مین ئه‌حمه‌د ئاغا\nپێنجه‌م: یوسف حه‌نا مه‌سیحی\nشه‌شه‌م: حه‌نا یوسف مه‌سیحی\nهه‌ر رۆژی 4-7 به ده‌سڕێژی گولله ئه‌م هاوڵاتیانه شه‌هید ده‌كه‌ن "حه‌مید فه‌قێ سمایل، مه‌لای شێخ تاهیر، جه‌لال سمایل ئه‌حه‌سور، خاتو مونیره مه‌لاتاهیرو كۆرپه‌كه‌ی شوان سابیر" هه‌روه‌ها رۆژی 31-7-1963 جارێكی تر چوار هاوڵاتی ئه‌و شاره گوله باران ده‌كه‌ن كه سیانیان بران به‌ناوه‌كانی :\nیه‌كه‌م: حه‌سه‌ن شه‌ریف ئیبراهیم\nدوه‌م: حوسێن شه‌ریف ئیبراهیم\nسێیه‌م: عومه‌ر شه‌ریف ئیبراهیم\nچواره‌م: قولی كوێخا عه‌لی كێله سپی\nئه‌مان دوای ئه‌وه‌ی شه‌ورۆژێك به ده‌نگه‌كانی ناو بازاڕه‌وه ده‌مێنن مه‌لا عه‌لی حاجی تۆفیق و قه‌شه‌یه‌كی مه‌سیحی قورئان و ئینجیل ده‌به‌نه تكای تاهیر شه‌كرچی تاوانباری ئه‌و سته‌مه بۆ ئه‌وه‌ی شه‌هیده‌كان بكه‌نه‌وه‌و بیاننێژن. كازم عومه‌ر ده‌باغ خۆی شاهیدی ئه‌و روداوه‌یه‌و له ژماره 1097ی رۆژی 14ی-7-2013 له لاپه‌ڕه 18 ی هاوڵاتی بڵاوی كردوه‌ته‌وه.\nهه‌ڵبه‌ت ژماره‌ی قوربانیه‌كان هه‌ر ئه‌وه‌نده نین و له‌چه‌ندین شوێنیش ناوی تریان باسكردوه یان به نیوه چڵی بۆیان ناردوم له‌راستیدا من ئه‌مه وه‌ك هه‌نگاوی یه‌كه‌م ده‌خه‌مه به‌رده‌ست و به هیوام له ئاینده‌دا كاری زۆر باشی له‌سه‌ر بكرێت .\nبۆچی حه‌ره‌س قه‌ومیه‌كان كوردیان كرده ئامانج :\nبه‌عس و قه‌ومیه‌كان له‌به‌غدا حه‌ره‌س قه‌ومیان بۆ ئه‌وه دروستكرد تا به شیوعیه‌كان و قاسم بڵێن، خه‌ڵكی ئه‌م وڵاته ئێوه‌یان ناوێ، هه‌رچه‌ند له راستیدا دروستكردنی ئه‌م هێزه ترسناكه میللیه بۆ ترساندنی هاوڵاتی ئێراقی و به‌تایبه‌ت بۆ ترساندنی بیرو را جیاوازه‌كان بو، بەڵام زۆری نه‌برد ئه‌م هێزه میلیشیاییه بۆ لێدانی كورد به‌كارهێنراو له‌ناوچه هاوسنوره‌كانی كوردو عه‌ره‌ب له پارێزگای كه‌ركوك، به‌عسیه‌كان هاتن زۆرترین عه‌ره‌بی ئه‌و ناوچانه‌یان پڕ چه‌ككردو به‌ریاندانه كورد، ئه‌مه‌ش له‌لایه‌كه‌وه بۆ دورخستنه‌وه‌ی كورد بو له‌و ناوچانه‌و بۆ ترساندنیان بو، له‌لایه‌كی دیكه‌وه بۆ ئه‌وه بو كه ته‌عریبی ئه‌و ناوچانه بكرێت و هه‌نگاو هه‌نگاو پاشه كشه به كورد بكات له ناوچه‌كانی سنوری چیای حه‌مرین و حه‌ویجه‌و تا راده‌یه‌كی زۆریش له‌وه‌دا سه‌ركه‌وتو بو، به‌تایبه‌ت ئه‌گه‌ر بزانین نه‌خشه‌ی ته‌عریبی ئه‌و ناوچانه‌و نیشته جێكردنی عه‌ره‌ب لێیان زۆر پێش هاتنی به‌عسه‌كان و هه‌ر له سه‌رده‌می پاشایه‌تی و یاسین هاشمیه‌وه كاری له‌سه‌ر كرابوو ، پێویسته ئه‌وه‌ش بووترێ كه قه‌ومیه‌كان و به‌عسیه‌كان هه‌میشه وا سه‌یری كوردیان كردوه كه هه‌ڕه‌شه‌یه بۆ سه‌ر وڵات و وه‌ك ته‌نێكی نامۆو ناجۆر وایه به جه‌سته‌ی وڵاته‌وه .\nترسی به‌عس له بونی كورد په‌یوه‌ندیه‌كی قوڵی به فه‌لسه‌فه‌ی سیاسی و دیدگای به‌عسه‌وه هه‌یه بۆ ئه‌وانی تر، به‌عس وه‌ك بزوتنه‌وه‌یه‌كی سیاسی ناسیونالیستی عه‌ره‌بی بڕوای به بونی ئه‌وانی تر نیه له‌چوارچێوه‌ی وڵاتێكا كه به‌لای به‌عسه‌وه ده‌بێت وه‌ك وڵاتێكی عه‌ره‌بی سه‌یری بكرێت، هه‌ر ئه‌مه‌ش به‌س بو بۆ ئه‌وه‌ی كه هه‌وڵی سڕینه‌وه‌ی كورد بدرێت .\nئه‌وه‌ی به‌عسیه‌كان له‌سنوری كه‌ركوك و ده‌وروبه‌ری كردویانه نه‌ك هیچی له‌كرده‌ی سته‌مكارانه‌ی نازیه‌كان كه‌متر نیه بگره زۆر ترسناك تره، ته‌نانه‌ت له‌هه‌ندێ شوێن به‌ر له كوشتنی كه‌سه‌كان سوكایه‌تی زۆریان به قوربانیه‌كان كردوه .\nهه‌ڵبه‌ت ئه‌م سته‌مكاریانه زۆر له‌وه‌ی دوجه‌یل گه‌وره‌ترن كه سه‌دامیان له‌سه‌ری له سێداره دا، هه‌روه‌ها تا ئێستا هه‌وڵی ئه‌وه‌ش نه‌دراوه ئه‌م دۆسیه گرنگه بخرێته به‌رده‌م دادگای باڵای تاوانه‌كان بۆ ئه‌وه‌ی كاری له‌سه‌ر بكرێت ، ئه‌وه‌ی من كردومه له‌و باره‌یه‌وه هه‌نگاوێكی بچوكه‌و هیچی تر .\nچۆنێتی ئاماده‌كردنی ئه‌م پرسه بۆ به‌رده‌م دادگا :\nله راستیدا هه‌ر بۆخۆی چۆنێتی نوسین و ئاماده‌كردنی ئه‌م بابه‌ته وه‌ك بابه‌تێكی دیرۆكی نیه تا ئه‌وه‌ی ئه‌مه هه‌وڵێكه بۆ دروستكردنی دۆسیه‌ی ئه‌و سته‌مكاریه بۆ به‌رده‌م دادگا، ئه‌وه‌ی جێگای نیگه‌رانیه ده‌سه‌ڵاتی ئێستای ئێراق نه‌گه‌ڕاوه‌ته‌وه بۆ ئه‌و مێژوه‌و له‌ساڵی 1968ەوه له سه‌ر سته‌مكاریه‌كان وه‌ستاوه، ئه‌مه‌ش لاپه‌ڕه‌یه‌كی گرنگی سته‌مكاری پشتگوێ خستوه كه ناكرێ له بیر بكرێت، ئه‌مه‌ی من كردومه هه‌نگاوێكی بچوكه و ره‌نگه له ئاینده‌دا ئه‌گه‌ر بوارم بێت وه‌ك ئاوڕی دیرۆكی بگه‌ڕێمه‌وه سه‌ری، لانیكه‌م له‌م هه‌نگاوه‌دا توانیومانه رێگه خۆشبكه‌ین بۆ ئه‌وانی تر تا له ئاینده‌دا توێژینه‌وه له‌و باره‌یه‌وه بكه‌ن، ئاماده‌كردنی ئه‌م بابه‌ته بۆ به‌رده‌م دادگا پێویستی به چه‌ند هه‌نگاوێك بو، به‌م جۆره‌ی خواره‌وه :\nیه‌كه‌م: ناوی قوربانیه‌كان له‌م نوسینه‌دا زیاتر له ناوی 100 قوربانیمان به شه‌هید و بریندار نوسیوه كه ده‌كرێ دادگا به دواداچونیان بۆ بكات و كار له‌سه‌ر ئه‌وه بكرێت كه‌س و كاریان و ته‌نانه‌ت برینداره‌كانی ئه‌و رۆژگاره ئه‌وانه‌ی كه‌ماون بچنه به‌رده‌م دادگا .\nدوه‌م: ناوچه‌ی قوربانیه‌كان، تا راده‌یه‌ك هه‌وڵمانداوه به‌شێك له‌و ناوچانه دیاری بكه‌ین كه سته‌مكاریه‌كانی تیا به‌ڕێوه‌چوه .\nسێیه‌م: ناوی به‌شێك له‌وانه‌ی به‌و كاره هه‌ستاون واته سته‌مكاره‌كان، راسته له‌مه‌دا هه‌ندێك كێشه درووستبوه به‌وه‌ی، خه‌ڵكانێك نایانه‌وێ ناوه‌كان بڵێن، بەڵام هه‌ر ناو له‌به‌ر ده‌سته بۆ ئه‌وه‌ی بدرێنه دادگا .\nچواره‌م: بۆ ئه‌م مه‌به‌سته جگه له‌وه‌ی ئێمه دیدارێكی زۆرمان كردوه، بەڵام هێشتا پێویسته درێژه به‌و دیدارانه‌و كۆكردنه‌وه‌ی ئه‌و چیرۆكه تاڵانه بدرێت، كه ره‌نگه بۆ من هه‌ر ئه‌وه‌نده توانا هه‌بوبێت، به‌و هیوایه‌ی بۆ ئه‌و مه‌به‌سته تیمی تایبه‌ت دروستبكرێت .\nپێنجه‌م: له‌و سته‌مكاریه‌دا هه‌ر كوشتن و تاڵان و سوتاندنی گونده‌كان به‌ڕێوه نه‌چوه چه‌ندین شێوازی تری سته‌مكاری پیاده‌كراوه كه پێویسته كاری له‌سه‌ر بكرێت ، بۆ نمونه‌گواستنه‌وه‌ی چه‌ندین گوندله سه‌ر شوێنێكه‌وه بۆ سه‌ر شوێنێكی تر وه‌ك گواستنه‌وه‌ی گونده‌كانی سه‌ر ناحێی قه‌ره‌ته‌په له ساڵی 1963 بۆ سه‌ر جه‌له‌ولا بۆ نمونه گونده كورده‌كانی وه‌ك "به‌یانلو، بنه باغ، ته‌په چه‌رمگ، شێخ بابا، كنه سور، عه‌لوش" و تا دوای ئه‌وه‌ی جێگه‌ی داخه زۆر جار شاهیدو گه‌واهیده‌ره‌كان ته‌نیا له‌به‌رانبه‌ر ئه‌وه‌دا قسه ده‌كه‌ن و زانیاریه‌كان ده‌گێڕنه‌وه كه چیان له‌به‌رانبه‌ر ئه‌وه ده‌ست ده‌كه‌وێت، ئه‌وه‌ش بۆ من ئازارو ناخۆشی خۆی هه‌یه، چونكه هێشتا ئێمه به ته‌واوه‌تی له بایه‌خی دادوه‌ری گوێزه‌ره‌وه‌و سزادانی دیرۆك بۆ باشتر كردنی سبه‌ینێ تێنه‌گه‌یشتوین .\nشه‌شه‌م: ئه‌ركی حكومه‌ت و لایه‌نی په‌یوه‌ندیداره بانگه‌واز بكات تا كۆی ناسنامه‌ی قوربانیه‌كان كۆبكاته‌وه‌و دۆسیه‌ی تایبه‌تیان بۆ دروستبكات، بۆ ئه‌وه‌ی له كاتی دادگای كردنا ئاماده‌بكرێن و سودیان لێوه‌ربگیرێت .\nحه‌وته‌م: ده‌بێت كۆی زه‌ره‌رو زیانه‌كانی ئه‌و رۆژگاره كه به‌سه‌ر خه‌ڵكی سڤیلی ناوچه سته‌ملێكراوه‌كان هاتوه، ریز به‌ند بكرێت و ئاماده بكرێت، بۆ ئه‌م خاڵه‌و بۆ به‌شێك له خاڵه‌كانی دیكه‌ی سه‌ره‌وه، پێویسته وه‌زاره‌تی شه‌هیدان و ئه‌نفال تیمی تایبه‌ت دروست بكات .\nئه‌ركی وه‌زاره‌تی شه‌هیدو ئه‌نفال سه‌باره‌ت به‌م بابه‌ته :\nئێمه پێشتر هه‌ندێ ئاماژه‌مان به‌وه كرد كه پێویسته وه‌زاره‌تی شه‌هیدان و ئه‌نفالكراوانی كورد چۆن مامه‌ڵه له‌گه‌ڵ ئه‌م بابه‌ته بكات ، هه‌ڵبه‌ت له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ئه‌و وه‌زاره‌ته راسته‌و خۆ په‌یوه‌سته به‌و سته‌مكارریانه‌وه كه له گه‌لی كوردو گه‌لانی دیكه‌ی سه‌ر خاكی كوردستان كراوه ده‌بێت راسته‌وخۆ ئه‌و وه‌زاره‌ته له‌گه‌ڵ لایه‌نه جیاوازو جۆراوجۆره‌كانی ئێراق و نێو ده‌وڵه‌تی ئه‌و بابه‌ته باس بكات و كار بۆ ئه‌وه بكات، كه‌وه‌ك جۆرێك له هه‌وڵی سڕینه‌وه‌و جینۆساید چاوی لێبكرێت، راستی خودی هه‌وڵه‌كه شێوه‌یه‌كی به‌رچاوه له شێوه‌كانی سڕینه‌وه‌و جینۆساید، لانی كه‌م له‌و روه‌وه كه هه‌وڵ دراوه كورد و عه‌ره‌ب وه‌ك دوو نه‌ته‌وه‌ی نزیك له یه‌كترو دراوسێ بكرێن به گژ یه‌كدا و هۆسه‌كانی عه‌ره‌ب بۆ هه‌وڵی تۆقاندنی كورد به پاڵپشتی سوپای ئێراق به ئێمه ده‌ڵێت ، ئه‌م دوو به‌ره‌كی و هه‌وڵی سڕینه‌وه‌یه ده‌یان ساڵ به‌ر له‌وه‌ی له رواندا كاری له‌سه‌ر بكرێت له ئێراق كاری له‌سه‌ر كراوه.\nهۆسه توند و تیژه‌كانی "احن بدو - وین العدو" احن العرب اهل الغیره - نطرد الاكراد من هاالدیره" پڕن له بۆنی سته‌مكاری و سڕینه‌وه‌و له ناودان، به دوژمن نیشاندانی خه‌ڵكی سڤیل و كوشت و بڕكردن و تاڵانكردنیان ته‌نیا له‌به‌ر ئه‌وه‌ی كوردن جینۆساید نه‌بێت چی جینۆسایده، بانگه‌شه‌ی ئێمه عه‌ره‌بین خودان غیره‌تین ، كورد له‌م زێده ده‌رئه‌كه‌ین جینۆساید نه‌بێت ئه‌دی چی ناوی جینۆسایدی لێده‌نرێت .\nئه‌ركی وه‌زاره‌تی شه‌هید و ئه‌نفاله ئه‌م بابه‌ته له له‌ناوچون و له‌بیرچونه‌وه بپارێزێ و كاری وردی له‌سه‌ر بكات بۆ ئه‌وه‌ی له ئاینده‌دا نه‌وه‌كانی ئاینده‌ی هه‌ردو نه‌ته‌وه‌ی كورد و عه‌ره‌ب و گه‌لانی دیكه‌ش بزانن، چی ده‌رهه‌ق به خه‌ڵكی بێچه‌ك و بێتاوانی كورد كراوه هه‌ر له‌به‌ر ئه‌وه‌ی كوردن و هیچی تر .\nهه‌ندێ چیرۆكی ئه‌و رۆژگاره :\nیه‌كه‌م: نه‌نكی خۆم كه خه‌ڵكی گوندی سه‌یدانی خواروه بۆی گێڕامه‌وه عه‌ره‌به تاڵانچیه‌كان پێشتر له هه‌مو ئه‌و ناوچانه ته‌لابیان ده‌كرد كه دواتر تاڵانیان كرد "ته‌لابی" بن خه‌رمان كۆكردنه‌وه‌و بن خه‌رمان ماڵین بوه، ئه‌و ووتی له كاتی تاڵانه‌كه‌دا ئه‌وه‌ی ده‌یانبرد، ده‌یانبرد، ئه‌وه‌ی ناشیان برد ده‌یانڕژاندو پیسیان ده‌كرد. ئه‌و باسی له‌وه ده‌كرد كه هه‌ندێك له‌و عه‌ره‌بانه ته‌نانه‌ت كراسی ژنانیشیان تاڵانده‌كردو له به‌ریان هه‌ڵده‌كێشاو ده‌یانبرد .\nدوه‌م: مه‌لاتایری قه‌ره‌تامۆر ووتی ئه‌و عه‌ره‌بانه یه‌كێكیان ده‌یان ساڵ سه‌پانی ماڵی ناسیاوێكی خۆیان ئه‌بێت له چه‌مچه‌ماڵ و ده‌زانێ چی هه‌یه‌و چی نیه له كاتی تاڵانه‌كه‌دا له گه‌ڵ یه‌ك دو عه‌ره‌بی تر ده‌چنه هه‌مان ماڵ ئه‌ویش زۆری پێخۆش ده‌بێت و ده‌ڵێت شوكر تۆ هاتی ئیتر ترسم نیه و خزمه‌تی زۆری ده‌كات، كه‌چی ئه‌و پرسیاری ئه‌سپه‌كانی كابرا ده‌كات ئه‌ویش ده‌ڵێ وه‌ڵا له‌ترسی تاڵان ئه‌وه‌تا خستومنه‌ته ئه‌و خانوه‌وه‌و ده‌رگاكه‌م هه‌ڵچنیوه، كابرای عه‌ره‌بیش ده‌رگای هۆده‌كه ده‌شكێنێ و ئه‌سپه‌كان ده‌بات .\nسێیه‌م: باوكی ره‌فعه‌ت عه‌بدوڵای ئه‌ندامی مه‌كته‌بی سیاسی یه‌كێتی نیشتمانی له‌گه‌ڵ چه‌ند هاوڕێیه‌كی تریدا له ده‌ره‌وه‌ی ئاواییه‌كه‌ی خۆیان ده‌بن كاتێ عه‌ره‌به تاڵانچی و حه‌ره‌س قه‌ومیه‌كان په‌لامار ئه‌ده‌ن، یه‌ك دو عه‌ره‌ب له‌و ده‌شته گوایه ئۆتۆمبیله‌كه‌یان په‌كیكه‌وتوه داوایان لێئه‌كه‌ن هاوكاریان بكه‌ن ئه‌وانیش ده‌یانه‌وێ هاوكاریان بكه‌ن، كه‌چی عه‌ره‌به‌كان به شێوه‌یه‌كی دڕندانه ده‌یانكوژن و به جێیان ده‌هێڵن .\nچواره‌م: ئێمه له‌درێژه‌ی ئه‌و دیدارو چاوپێكه‌وتنانه‌ی كردومانه، چه‌ندین ئازاری ناخ هه‌ژێنمان گوێ لێبوه، كه به‌بڕوای من ئه‌وه مستێكه له‌خه‌روارێ، ده‌كرێ له ئاینده‌دا كار بۆ ئه‌وه بكرێت هه‌مو ئه‌و ئازارانه كۆبكرێنه‌وه، له گونده‌كانی قه‌ره‌حه‌سه‌ن و دوبز چه‌ندین چیرۆكی ئازار به‌خشمان گوێ لێبو، هی ئه‌وه‌ن كه كاری دێكۆمه‌نتاری و فیلمسازیان له‌سه‌ر بكرێت .\nدیاره ده‌یان چیرۆكی له‌م بابه‌ته هه‌یه كه نمونه‌ی دڕنده‌ی و خه‌راپی ئه‌و حه‌ره‌س قه‌ومیانه‌یه، له‌م ماوه‌یه‌ی پێشودا له‌گه‌ڵ ناسیاوێكما كه دو عه‌ره‌بی دۆستی خۆی له‌گه‌ڵ بو پێكه‌وه له‌كه‌ركوك گفتوگۆی ئه‌و رۆژگاره‌مان ده‌كرد، یه‌كێكیان باسی ئه‌وه‌ی كرد كه چۆن له‌و دیوی زابه‌وه تاڵانی رانه مه‌ڕی كوردی به شه‌ڕ له عه‌ره‌ب سه‌ندوه‌ته‌وه‌و هێناویه‌تیه‌وه بۆ دۆسته كورده‌كانی ، دیاره ئه‌وه ئه‌وه‌ی وه‌ك چاكه‌و پیاوه‌تیه‌ك باس ده‌كرد .\nئه‌وه‌ی بۆ من جێیتێڕامانه ئه‌وه‌یه له‌و كاته‌داو پێشترو دواتریش شاعیرو رۆشنبیرو بیرمه‌نده‌كانی كورد زۆر جیاواز له‌و مامه‌ڵه دڕندانه‌یه‌ی عه‌ره‌ب و حه‌ره‌س قه‌ومیه‌كان، باسی برایه‌تی كوردو عه‌ره‌بیان كردوه‌و شاعیرێكی نه‌ته‌وه‌یی گه‌وره‌ی وه‌ك بێكه‌سی ئازاو بوێر ده‌ڵێت :\nدۆستی كوردو عه‌ره‌ب زۆر كۆنه تاریخ شاهیده\nناحه‌زی روره‌ش له داخا با یه‌خه‌ی خۆی دادڕێ\nگۆرانی شاعیرو بیر روناكیش له‌شیعرێكی ناوازه‌دا ده‌ڵێت :\nتاڵ بو به‌شت تاڵ بو به‌شم\nپێشترو دواتریش نمونه‌ی ئه‌م جۆره شیعرانه زۆره‌و هه‌رگیز كورد وه‌ك دوژمن سه‌یری عه‌ره‌بی نه‌كردوه ، كه‌چی دیدی ئه‌وان له نوسین و بیرو باوه‌ڕیشیاندا هه‌ر سته‌مكارانه بوه، دیاره كرده‌وه‌كانیشیان ئه‌وه‌تا به به‌ر چاوه‌وه.\nئه‌مه ناكاته ئه‌وه‌ی كه هه‌ڵوێستی ده‌یان نوسه‌رو رۆشنبیری عه‌ره‌ب سه‌باره‌ت بە كێشه‌ی ره‌وای كورد نادیده بكرێت.\nقانون الحرس القومي رقم (35) لسنة 1963\nعنوان التشريع: قانون الحرس القومي رقم (35) لسنة 1963\nرقم التشريع: 35\nتاريخ التشريع: 1963-05-18 00:00:00\nاستنادا الى القانون الدستوري للمجلس الوطني لقيادة الثورة، وبناء على ما عرضه رئيس الوزراء وأقره مجلس الوزراء وصادق عليه المجلس الوطني لقيادة الثورة.\nتشكل منظمات شعبية مسلحة تدعى قوات الحرس القومي وتكون لها قيادة مستقلة مرتبطة برئاسة أركان الجيش أو بأية جهة يقررها المجلس الوطني لقيادة الثورة .\nالحرس القومي قوات شعبية منظمة ومدربة على استعمال السلاح قوامها الشعب المؤمن بحقه في الحياة الحرة الكريمة، وواجبها : -\nأ – حماية الانطلاقة العربية في العراق وتثبيت طريقها الثوري التقدمي.\nب – معاونة القوات المسلحة في الدفاع المدني والدفاع عن البلاد في حالة الحرب أو وقوع اعتداء خارجي.\nجـ – المساهمة في حفظ الامن الداخلي.\nتتألف قوات الحرس القومي من : -\nأ – المتطوعين العراقيين.\nب – الجنود وضباط الصف ونواب الضباط والضباط الاحتياط (في غير حالة النفير) غير المستخدمين في الجيش.\nج – المتطوعين من الاقطار العربية بناء على موافقة رئاسة أركان الجيش.\nد – العسكريين المنسبين من الجيش للعمل في الحرس القومي بموافقة رئاسة أركان الجيش وبطلب من قيادة الحرس القومي.\nيشترط في المتطوعين للحرس القومي أن يكون : -\nأ – سالما من الامراض والعاهات الجسمية التي تمنعه من تحمل مشاق الخدمة.\nب – حسن السلوك والاخلاق.\nجـ – لا يقل عمره عن خمس عشرة سنة ولا يزيد على الخمسين سنة.\nيتعهد المتطوع بالخدمة في قوات الحرس القومي لمدة سنة واحدة بضمنها مدة التدريب التي تقررها رئاسة أركان الجيش ويجوز تمديد الخدمة عند انتهائها بعقود أخرى اذا شهد آخر وحدته بأن خدمته مفيدة.\nلقيادة الحرس القومي فسخ عقود التطوع متى شاءت.\nأ – تكون الخدمة في الحرس القومي على أساس التطوع وبدون راتب.\nب – يحق لقيادة الحرس القومي منح مكافأة مالية شهرية محدودة لبعض أفراد هذه القوات اذا اقتضت الضرورة ذلك أو لأسباب معللة وفقا للتعليمات التي تصدرها قيادة الحرس القومي وبموافقة رئاسة أركان الجيش .\nج – اذا كان المتطوع موظفا أو مستخدما ودعي الى الخدمة أثناء الدوام الرسمي بموافقة الدائرة المختصة يمنح راتب وظيفته الاصلية من دائرته .\nد – تعتبر الخدمة في الحرس القومي عند دعوة المتطوعين خدمة فعلية لغرض الترفيع والتقاعد والتعويض بالنسبة الى دوائرهم ومؤسساتهم .\nتكون رئاسة أركان الجيش مسؤولة عن تدريب الحرس القومي وتجهيزه وتسليحه وفقا للتعليمات التي تصدرها .\nالحقوق التقاعدية والتعويضات لمنتسبي الحرس القومي تنظم بقانون خاص.\nتنظم شؤون الانضباط والعقوبات بقانون خاص .\nتتحمل وزارة الدفاع النفقات المالية للحرس القومي وفقا للتعليمات التي تصدرها دون التقيد بالقوانين المالية المرعية وللسنة المالية 1963 – 1964.\nلرئاسة أركان الجيش اصدار التعليمات الخاصة بشأن كل ما يتعلق بتنفيذ أحكام هذا القانون.\nيعتبر هذا القانون نافذا من 8 -2 -1963.\nكتب ببغداد في اليوم الخامس والعشرين من شهر ذي الحجة لسنة 1382 المصادف لليوم الثامن عشر من شهر مايس لسنة 1963.\nشكري صالح زكي رجب عبد المجيد\nحازم جواد فؤاد عارف\nوزير الدولة لشؤون وزير الدولة\nرئاسة الجمهورية لشؤون الأوقاف\nنشر في الوقائع العراقية عدد 809 في 2 -6 -1963\nتحقيقا للمصلحة العامة في مجال صيانة ثورة 14 رمضان وتثبيتا لحقوق وواجبات الحرس القومي في الجمهورية العراقية شرع هذا القانون.\nیه‌كێك له‌كێشه‌كان ئه‌وه‌یه دادگای باڵای تاوانه‌كانی عێراق، دادگای تاوانی باڵای عێراق له 17-7-1968بۆ 1-5-2003 ده‌ستپێده‌كات واته ئه‌وه‌ی به‌ر له‌و مێژوه رویداوه به‌دوادا چونی بۆ ناكات، له‌كاتێكا سته‌مكاریه‌كه‌ی 1963 به‌عسی و قه‌ومیه عه‌ره‌بیه‌كان كردویانه، بەڵام له‌یاساكه‌دا فه‌رامۆش كراوه، هه‌رچه‌ند خودی یاساكه ده‌ڵێت ئه‌م دادگایه هه‌مو ئه‌و تاوانانه ده‌گرێته‌وه:\n1- تاوانی قڕكردنی به كۆمه‌ڵ\n2- تاوانه‌كانی دژ به مرۆڤایه‌تی\n3- تاوانه‌كانی جه‌نگ\n4- پێشێلكردنی یاساكانی عێراقی كه له ماده‌ی 14ی یاساكه‌دا دیاریكراوه.\nئه‌مه هه‌مو له‌ماده‌ی یه‌كه‌می یاساكه‌دا هاتوه، له‌كاتێكا ئه‌وه‌ی له 1963 رویداوه هه‌مو ئه‌و خاڵانه ده‌یانگرێته‌وه كه له‌سه‌ره‌وه هاتون.\nئه‌وه‌ی بۆ من جێگه‌ی سه‌رسوڕمانه ئه‌وه‌یه بۆ نوسینی یاساكه زۆرجار ئه‌وانه‌ی نوسیویانه گه‌ڕاونه‌ته‌وه بۆ بڕیارو یاساكانی به‌ر له ساڵی 1963.\nتێبینیه‌كی كورت: بۆ ئاماده‌كردنی ئه‌م راپۆرته كه له‌سه‌ر داوای "ئارام ئه‌حمه‌د" وه‌زیری شه‌هیدو ئه‌نفالی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان بو، نزیكه‌ی 16 سه‌عات چاوپێكه‌وتنمان كردوه‌و زیاتر له ده‌یان گوند گه‌ڕاوین له ناوچه‌كانی شوان و دوبز و قه‌ره‌حه‌سه‌ن و هتد، هه‌روه‌ها كۆی كاره‌كه نزیكه‌ی دو مانگی خایاند، راستیه‌كه‌ی پرۆسه‌كه زۆر له‌وه گه‌وره‌ترو فراوانتر بو، به‌ڵام به داخه‌وه ته‌واو نه‌كرا، ئه‌م راپۆرته‌ش زانیاری وردی تیایه ئه‌گه‌ر كورد بیه‌وێ ئه‌مه بكاته دۆسیه‌یه‌ك بۆ ئه‌وه‌ی له دادگایه‌ك كاری له‌سه‌ر بكات، كۆی ئه‌م راپۆرته هه‌ڵبه‌ت بۆ كرێی ئۆتۆمبێل و كامێرامان و پێویسیه‌كانی دیكه بۆ ماوه‌ی دو مانگ كه‌متر له‌دو هه‌زارو پێنج سه‌د دۆلاری تێچو، بێئه‌وه‌ی خۆم هیچ له‌به‌رانبه‌ر ئه‌وه‌دا وه‌ربگرم، بۆ من جێی سه‌ر سوڕمان بو كاتێ له خشته‌ی خه‌رجیه‌كانی هه‌ڵه‌بجه‌دا ئه‌مه‌ش نوسرا بو به دۆلاری ئه‌مه‌ریكیش له كاتێكا بڕی پاره‌كه سێ ملیۆن دینار بوو بۆ كارێكیش بوو كه هیچ په‌یوه‌ندی به هه‌ڵه‌بجه‌و یادی هه‌ڵه‌بجه‌وه نیه، ئێمه له‌م نوسینه‌دا دیداره‌كانمان دانه‌گرتوه، كه بڕوام وایه بۆ ئه‌وه پێویستمان به هه‌وڵ و ته‌قه‌لای زیاتره، ئه‌مجۆره له ئاماژه دان به ناوی خه‌ڵك واده‌كات، كه مرۆڤ هه‌رگیز ئاماده نه‌بێت له‌سه‌ر داوای ئه‌م حكومه‌ته هیچ كارێك بكات، من بڕوام وابو له‌به‌رانبه‌ر ماندو بونه‌كه‌ماندا حكومه‌ت لانی كه‌م سوپاسمان ده‌كات نه‌ك ناومان بزڕێنێ، كێشه ئه‌وه‌یه هه‌ر پارله‌مانتارێك هه‌ڵده‌ستێ، بێئه‌وه‌ی به دواداچون بۆ ئه‌و بابه‌ته بكات كه ده‌گاته ده‌ستی كار له‌سه‌ر شكاندنی مرۆڤه‌كان ده‌كات، له كاتێكا موچه‌ی یه‌ك مانگی ئه‌وان به‌شی چوار پێنج كاری له‌م شێوه‌یه ده‌كات.\n26/01/2015 بینین: 17919


جةند رووداويكي سةيرو سةمةرة - یانەی کوردکلیك\nلینکە گرنگەکان گەرانەوەی پاسۆرد\nداواکاری چالاك کردی ئەندم\nیانەی کوردکلیك > هه‌مه‌ڕه‌نگ\n> سه‌یر و سه‌مه‌ره\nجةند رووداويكي سةيرو سةمةرة\nــ شاعيرى ئيغريقي اناكريؤن كةوا لة سةدةى 6 ث.ز ئةذيا ترىَ ى ئةخوارد دةنكة ترىَ يةك ثةرِية بؤرى هةناسةيةوةو خنكا .\nــ شاعير تربنادر يةكيَك لة هاورِيَكاني هةنجيريَكي بؤ فرِىَ داو كوتة قورِطيَوةو خنكاندى .\nــ نوسةر اسكيلؤس لة بةردةم مالَةكةى خؤيدا دانيشتبوو كةوا بازيَك كيسةلَيَكي هةلَطرتبوو بة قاضةكاني بة ئاسمانةوة بةلاَم لة قاضةكاني بةربويةوةو كةوت بة سةر سةرى ئةو نوسةرةداو كوشتي.\nــ ذنيَكي ئةمريكي بة ناوى مارى كوهيرى وةسيةتي كرد لة ثاش مردني 2 دؤلار بدريَت بة ميَردةكةى بة نيوةى ئةو 2 دؤلارة ثةتيَك بكرِيَت تا خؤى ثيَ هةلَواسيَ و خؤى بخنكيَنيَت .\nــ دانةرى شانؤطةرى يؤربيدس سةط ثةلامارى داو كوشتي .\nــ فةيلةسوف ديوجانس داواى كرد كاتيَك مرد سةربةرةو خوار بينيَذن باوةرِى وابوو دونيا هةلَئةطةرِيَتةوة كاتيَك زةوى سةرةو ذيَر ئةبيَت ئةو لةسةر قاض ئةوةستيَ .\nــ فةيلةسوفي بةناوبانط ئةرةستؤ (384 – 322) ث.ز خؤى خستة ناو دةرياوة لة بةرئةوةى نةيتواني هؤكارى شةثؤلة دةريايي يةكان بزانيَ و بؤضي لة رِؤذيَكدا 20 جار ئةطؤرِىَ .\nــ ثؤليسي مانضستةرى بةريتانيا ثةيوةندى يةكي تةلةفؤني لة لايةن كابرايةكي تورِةوة ثيَ طةيشت و ووتي : ذنةكةى بةندى كردووة لة مالَةوة بةوةى كةوا قاضة دةستكردةكاني ليَ شاردؤتةوة .\nــ ئافرةتيَك بة ناوى فرانكفؤرت فرؤلين لة دايك بوو 2 زماني هةبوو بةلاَم هةرطيز نةيئةتواني يةك ووشةش بلَيَ لة بةرئةوةى لالَ بوو\nــ ثاشاى رِووناكبير منير يادس (132-63) ث.ز ئةترسا لةوةى رِؤذيَك بيَت دةرمانخوارد بكريَت داواى لة خزمةتكارةكةى كرد كةوا كةميَك ذةهر بكاتة خواردنةكةيةوة تا لاشةى رِابيَنيَت لة سةر ئةو ترسة بؤيان كرد بةلاَم نةمرد بةلاَم داواى كرد لة يةكيَك لة ثاسةوانةكاني سةرى بة بةرد ثانكاتةوة\nــ هونةرمةند كالخاس بة هؤى ثيَكةنينةوة مرد رِؤذيَك دواى ئةو رِؤذة مرد كةوا فالَضيةكان دايان نابوو بمريَت .\nــ معتصم باللة خةليفةى هةشتةمي عةباسي بة ناوى (هةشتةوة) ناوى دةركرد لة بةرئةوةى ذمارة هةشت دةوريَكي كاريطةرى طيَرِا لة ذيانيدا بةوةى هةشتةم خةليفةى عةباسي بوو ،وة خةلافةتةكةى هةشت سالَ و هةشت مانطي خاياند، وةلةماوةى دةسةلاَتيدا هةشت شةرِى سةربازى ئةنجام داوة ، وة لةثاش خؤى هةشت كورِو هةشت كضي لة ثاش جيَما ،وة لة سالَي 108 كؤضي لة دايك بوو لة مانطي هةشت داو لة تةمةني 48 سالَيدا كؤضي دوايي كرد .\nــ فةيلةسوف زينون كاتيَك تةمةني طةيشتة 90 سالَي ثةنجةيةكي خؤى برِى تا تووشي خويَن بةربوون ببيَت ثاشان بة دةست و قاض ئةيكيَشا بة زةوى داو ئةيووت : هاتم بؤ ئيَرة ، بؤضي منت هيَنا؟! هةتا طياني دةركردوو مرد .\nــ بيرمةندى رِؤماني بةناوبانط برجرينوس ئاطريَكي طةورةى كردةوة بةدةوريا ئةسورِايةوةو خؤى ثرسيارى لة خؤى كردوو هةر خؤى وةلاَمي خؤى ئةدايةوة بة دةنطيَكي بةرز ثاشان خؤى فرِىَ داية ناويةوة تا سوتاو مرد .\nــ ئةديبة رِؤمانيةكان : سنكا ، لوكان ، بترينوَس ، هةر يةكةيان دةمارى دةستي خؤى برِى تاوةكو مردن بةهؤى جيَ بة جيَ كردني فةرماني ستةمكارو خويَن مذ نيرؤن كةوا دانيشتبوو بة خؤش حالَيةوة تا كؤتايي سةيرى ئةو ديمةنةى كرد .\nــ شاعير هلفنؤس كةوا طيرا بوو خةلَكي هيَرشيان كردة سةر زيندانةكة وايان زاني ئةميش خويَن رِيَذةو لةوانةية كةوا ئازارى زيندانيةكان ئةدا بة هةلَة هيَرشيان كردة سةرى و كوشتيان .\nــ شاعيرى صيني لي بو (762 – 700) ث.ز لة شةويَكي مانطة شةودا سوارى بةلةميَك بوو وة هةنديَك مةى خواردةوةو دةستي كرد بة طؤراني ووتن و شيعر دانان ،كةوا مانطي بيني لة ناو ئاوةكةدا سةرى خوارد كردةوة تا ماضي بكات لةو كاتةدا بةلةمةكة هةلَطةرِايةوةو كةوتة ناو ئاوةكةوةو خنكا .\nــ شاعيرى ئيتالَي بتراركة (1304 – 1374 ) ز لة سةر جيَطاكةى رِاكشا وةسيةتي كرد ئةطةر مرد هةتا رِؤذيَك وازى ليَ بيَنن و جيَ ى بهيَلَن خةلَكةكةضونة دةرةوةو بلاَويان كردةوة كةوا مردووة بؤ رِؤذى ثاشتر هاتنةوة بؤلاى سةير ئةكةن ضاك بؤتةوةو هةتا 30 سالَ دواى ئةو رِووداوةش ذيا .\nــ دانةرى ئينطليزى رؤبةرت برنز (1595 – 1640) رِيَك لةو رِؤذةدا مرد كةوا خؤى ضاوةرَِواني ئةكرد بمرىَ .\nــ جاحظ زاناى عةرةب بة هؤى ئةوةى كؤمةلَة كتيَبيَك لة كتيَبخانةكةيدا كةوت بة سةرياداو لة تةمةني 94 سالَيدا كؤضي دوايي كرد .\nــ شكسثيرو نوسةرى ئيسثاني سرفانتس لة يةك رِؤذدا مردن 22 ئةثريل 1616 .\nــ فةيلةسوفي ئينطليزى فرانسيس بيكؤن (1561 ــ 1626 ) ئاذةلَي مردووى بة بةفر دائةثؤشي تا بزانىَ ئةو ئاذةلاَنة تا ضةند رِؤذ بؤطةن ناكةن .. بةلاَم خؤى لة سةرماندا رِةق بويةوةو مرد .\nــ موليير (1725 ــ 1783) لة يةكيَك لة شانؤطةريةكاني دةورى ئةبيني لة شانؤطةريةكةيدا دةورى كةسيَكي نةخؤشي ئةبيني كةوتة كؤكين و خويَن بةربوون تا ثةردةى شانؤطةريةكةيان دادايةوة مرد شانؤطةريةكة بة ناونيشاني ( نةخؤشي بةخةيالَ ) بوو .\nــ ئةديبي ئةمريكي جيمس ئؤنس (1725 ــ 1793) ئاواتي ئةخواست هةر كاتيَ بمرداية بازيَك هةلَي بطرتايةو لة نيَوان ضرِنوكي بازةكة بة ئاسمانةوة بمرداية رِؤذيَك لة كيَلَطةكةى خؤى ثياسةى ئةكرد لة ثرِ هةورة برووسكةيةك ليَيداو كوشتي .\nــ شاعيرى ئينطليزى لؤرد بيرؤن (1824 ــ 1877) ثزيشكةكان 4 كيلؤ خويَنيان ليَ دةركرد تا ضارةسةرى بؤ بكةن لة نةخؤشي مةلاريا كةوا تووشي بوبوو بةلاَم مرد .\nــ شاعيرى بةريتاني شيللي(1792 ــ 1822 ) خنكاو مرد ثاشان لاشةكةيان سوتان بةلاَم دلَةكةى نةسوتا ذنةكةى بؤ هةر شويَنيَك برِؤشتاية دلَي ميَردةكةى لة طةلَ خؤيدا ئةبرد .\nــ شاعيرى رِووسي ثوشكيَن (1799 ــ 1837) لة شةرِيَكدا بة شمشيَر كوذرا وة شاعيرى رِووسي لرمنتؤف لة (1814ــ 1841) شيعريَكي دانا بة ناونيشاني مردني شاعير كةضي خؤيشي هةر لة شةرِيَكدا لة بةرامبةر نةيارةكاني بة شمشيَر كوذرا .\nــ ئةديبي ئةمريكي هوسؤرؤن لة سالَي 1804 لة دايك بوو بة دريَذايي ذياني رِقي لة ذمارة 64 بوو لة هةموو نوسين و بيرةوةرى يةكاني بطةيشتاية بة ذمارة 64 ئةيثةرِاند ئةينوسي 63 + 1 لة سالَي 1864 دا مرد .\nــ نوسةرى كؤميدى ئةمريكي مارك تواين ( خاوةني ضيرؤكي تؤم سوايرى بةناوبانط ) رِؤذى دةركةوتني كلكدارى هالي سالَي 1835 لة دايك بوو وة ووتي هةر كاتيَكي تر ئةم كلكدارة دةربكةويَتةوة ئةو ئةمريَت جاريَكي تر لة سالَي 1910 دةركةوتةوةو مارك تواينيشس مرد .\nــ نوسةر شلومو علي نحيم لة ذمارة 13 ئةترسا بة هيض شيَوةيةك ذمارة 13 نةئةنووسي ئةطةر بهاتايةتة سةر ذمارة 13 ئةينوسي 12 +1 لةشارى نيويؤرك مرد لة 13 مايؤ 1916 لة سةر طؤرِةكةى نوسراوة لة رِؤذى 12+1 سالَي 1916 دا مردووة .\nــ شاعيرى ئوسكةتلةندى دافيدسؤن (1857ــ 1909) برِى 200 جنيهي لة بةرنادشؤ قةرز كرد برِياريدا بة زووترين كات بؤى بطيَرِيَتةوة شةوو رِؤذ خةريك بوو تا ئةو شانؤطةريةى تةواو كاو ثارةى دةست كةويَت و قةرزةكةى بداتةوة بةلاَم شانؤطةريةكةى شكستي هيَنا بؤية خؤى خستة ناو ( دةرياى مانش) ةوةو خؤى خنكاند .\nــ ئةديبي ئينطليزى ئارنؤلَد بنيت (1867 ـ 1931) بة هؤى طرانةتاوة مرد كاتيَك ثةرداخيَك ئاوى رِووبارى سين ى خواردةوة كةوا واى زاني ئاويَكي ثاكي تةندروستة .\nــ شاعيرى رِووسي سرجي اسنين (1895ــ 1925) دةماريَكي قؤلَي خؤى برِى شيعريَكي بة خويَنةكةى نووسي ثاشان خؤى خنكاند .\nــ شاعيرى ئينطليزى رؤبرت بروك (1877ــ 1915) ميَشولةيةك ثيَوة داو كوشتي وة سةروةت و سامانةكةى بؤ ئةم سيَ شاعيرة بة جيَهيَشت : جيلمان ،ابروكرومبي،والتردلامار.\nــ سالَي 1933 هيتلةر فةرماني دةركرد بؤ نوسةر ئارنست تولةر ئةو كتيَبةى قووت بدات كةوا دذى نازيةت نوسي بووى كتيَبةكة 470 لاثةرِة بوو نووسةرةكةش فةرمانةكةى جيَ بة جيَ كرد هةلَسا بة خواردني هةتاوةكو مرد .\nــــ ثياويَك هةبوو هةردوو طورضيلةى لة ئيش كةوتبوو دكتؤرةكة بة ذنةكةى ووت ئةطةر طورضيلةيةكي بؤ ثةيدا نةكةن لة ماوةى 24 كاتذميَرى داهاتوودا دةمرىَ هةربؤية خيَزانةكةيش ناضار بوو بؤ رِزطار كردني طياني هاوسةرةكةى طورضيلةيةكي خؤى ثيَ بةخشي بةلاَم ثاش ماوةيةك كةوا ثياوةكة ضاك بوةوة ذن و ميَردةكة بوو بة شةريان و هةردوو لا لة يةكتر جيا بوونةوة ذنةكة لة دادطا شكاتي لة ميَردةكةى كرد كةوا دةبيَت طورضيلةكةى بؤ بطةرِيَنيَتةوة . ... هةربؤية منيش دةلَيم ثياوان ئاطاتان لة خؤتا بيَت تووشي هةلَةى وا نةبن .\nThank for this post Like this post Dislike this post\nناردنی په‌یامی تایبه‌ت بۆ شهاب\nگه‌ڕان به‌دوای به‌شداریه‌كان كه نوسراوه له‌لایه‌ن شهاب\nگروپی کورد کلیک\nده‌ست خۆش به‌رێز به هیوای به‌رده‌وامیت هیوادارین بۆ جاری داهاتوو سه‌رچاوه‌که‌ش بنوسیت\nناردنی په‌یامی تایبه‌ت بۆ Green_EyeS\nسه‌ردانكردنی ماڵپه‌ڕی Green_EyeS\nگه‌ڕان به‌دوای به‌شداریه‌كان كه نوسراوه له‌لایه‌ن Green_EyeS\nئه‌ستێره‌ی کورد کلیک\n@#@#ده‌سته‌کانت خۆشبێت هوای سه‌رکه‌وتنت بۆ ده‌خوازم@#@#\nناردنی په‌یامی تایبه‌ت بۆ Ary Bedl\nگه‌ڕان به‌دوای به‌شداریه‌كان كه نوسراوه له‌لایه‌ن Ary Bedl\nدةستت خؤش بيت هەربژیى و سەركەوتوو بى\nبەس بە فونتى كوردى بنووسى زۆر جوانتر دەبى Post Thanks / Like\nناردنی په‌یامی تایبه‌ت بۆ karoo\nگه‌ڕان به‌دوای به‌شداریه‌كان كه نوسراوه له‌لایه‌ن karoo\nThanks (Given): 0Thanks (Received): 1Likes (Given): 0Likes (Received): 0Dislikes (Given): 0Dislikes (Received): 0\nدةستت خؤشبيت برادةر سةركةوتوبى هةربزى\nئه زه ل زرارى\nناردنی په‌یامی تایبه‌ت بۆ ezel zrari\nگه‌ڕان به‌دوای به‌شداریه‌كان كه نوسراوه له‌لایه‌ن ezel zrari\nئێستا كاتژمێر : 04:46 PM به‌كاتی كوردستان\n-- ستایلی وادانراو\n-- .:|rash w swr|:.\nstyle yanae kurdclick -\nNew Style -\nPowered by vBulletin® Version 3.8.4Copyright ©2000-2009, Jelsoft Enterprises Ltd KD


عێراق و هەرێم بێدەنگن\nلەدۆسیەى سیخوڕیکردن بەسەر مۆبایلى ژمارەیەک سەرکردەى وڵاتان، مەغریب پەنا بۆ دادگا دەبات و ئیسرائیلیش تیمێکى پێکهێنا و سعودیەش رەتیکردەوە کە تێوەگلابێت لەو دۆسیەیە.\nمەغریب کە یەکێکە لەو وڵاتانەى تۆمەتبارکراوە بەوەى تێوەگلاوە لەو دۆسیەیەدا رایگەیاند، پەنا بۆ دادگا دەبات بۆ لێکۆڵینەوە لەبارەى ئەو تۆمەتانەى ئاڕاستەیکراوە لەبارەى تێوەگلانى لەبەکارهێنانى بەرنامەى بیگاسۆس بۆ سیخوڕیکردن بەسەر مۆبایلى ژمارەیەک سەرکردەى جیهان و هەزاران کەسى دیارى دیکە.\nلاى خۆیەوە سعودیە رەتیکردەوە تێوەگلابێت لەو پرسە و دەڵێت ئەو زانیاریانەى بڵاوکراونەتەوە لەو بارەیەوە هیچ بنەمایەکیان نییە.\nهەروەها ئیسرائیل کە بەهەمان شێوە یەکێکە لەو وڵاتانەى کە پەنجەى تۆمەتى ئاڕاستە دەکرێت پێکهێنانى تیمێکى حکومى لەژمارەیەک وەزارەت پێکهێنا بۆ هەڵسەنگاندنى تۆمەتەکان و بەکارهێنانى ئەو بەرنامەیە کە لەلایەن یەکێک لەکۆمپانیاکانى ئەو وڵاتەوە دروستکراوە.\nتا ئێستا عێراق و هەرێم هیچ رونکردنەوەیەکى فەرمییان لەو بارەیەوە نەداوە، سەرەڕاى جەختکردنەوەى لێکۆڵینەوەیەکى رۆژنامەنوسى لەبارەى سیخوڕیکردن بەسەر مۆبایلى ژمارەیەک بەرپرسى باڵا لەرێگەى ئەو بەرنامەیەوە.\nچەند کەسێک لە دۆسیەى خنکاندنى جوانڕۆى باڵەبان ’’دەستگیرکراون’’\n2021.07.12 - 18:28\nبازرگانیی هەرێم: باشترین ئاردی بەسود دابەش دەکرێت بەسەر هاوڵاتیاندا\n2021.08.04 - 11:03


ساڵیادی شوراکان لە چ هەلومەرجێکدا دەکەینەوە؟… نوری بەشیر: – Dengekan\nbyDenegkan\tMarch 18, 2018\tGeneral\n١٨/٣ ساڵیادی شوراکانە لە کوردستان، شوراکان لەرۆژەکانی سەرەتای ڕاپەڕینەوە لە ساڵی ١٩٩١دا لەلایەن کۆمۆنیستەکان و چەپەکان و کرێکاران و خەڵکی ئازادیخوازو ستەمدیدەی کوردستانەوە دامەزرا.\nبزوتنەوەی شورایی دەورەیەکی نوێ بوو لەخەباتی جەماوەری خەڵكی کوردستان لەدەرەوەی سیاسەت و دەسەڵاتی ئەحزابی کوردایەتیدا، هەربۆیە باسکردن لەڕاپەڕین و هەلومەرجەکانی دواتری کوردستان بەبێ باسکردنی شوراکان ناتەواوەو هەمان مێژووی شێواوی کوردستان دەبێت کە لەلایەن حزبە بۆرژوا ناسیونالیستەکانی کوردستانەوە بەئارەزو و لەبەرژوەندی خۆیان و سەرمایەداران و شێخ و خاوەن عەشیرەتەکانەوە نووسیویانەتەوەو خەڵكی کرێکارو زەحمەتکێشی کوردستانیان لەو خەبات و هاتنە مەیدانە بێبەری کردووە.\nلەکامە هەلومەرجدا ئێستا یادی شوراکان دەکەینەوە:\nئەم ساڵ لەهەموو کات زیاتر پێویستە قامک بخەینە سەر ساڵیادی شوراکان و دەرس و تەجروبەیەک کە شوراکان خستیانە بەردەم کۆمەڵگە کە تەجروبەیەکی گەورەو زیندووە لە هاتنە مەیدان و خەباتی خەڵکی کرێکارو رادیکالیزمی کوردستان.\nخەڵكی کوردستان بەهۆی هەلومەرجێکی پێشتری دەرەجە دوویی و زیندان و راگواستن و کوشتن و ئەنفال و کیمیابارانەوە لەلایەن رژێمە یەک لەدوای یەکەکانی بۆرژوا ناسیونالیستی عێراقی و تا دەگاتە رژێمی بۆرژوا ناسیونالیست فاشیستی بەعس، بە دوای راپەڕیندا، خۆشخەیاڵیەکی زۆریان بەدەسەڵاتی حزبەکانی کوردایەتی شاخ هەبوو،کە بەدوای ڕاپەڕین و پاکردنەوەی شارەکان لەرژێمی بەعس، هێزەکانی حزبەکانی کوردایەتی هاتنە شارەکانەوە. ئەم خۆشخەیاڵییە درێژەی کێشاوە ئەگەرچی ناسیونالیزمی کورد و حزبەکانی و تا دەگاتە حزبە ئیسلامیەکان و حزبەکانی بەناو ئۆپۆزسیۆن و تازە راگەیەنراوەکانیش، لەمێژووی سیاسی خۆیاندا هێندە لاکەوتەو ریسواو ماهیەتیان رۆشن نەبۆتەوە.\nکۆتا کارنامەکەیان ئێستا دەیبینین بەدوای ١٦ی ئۆکتۆبەری ٢٠١٧ دا کە کوردستان چ هەلومەرجێکی سەخت بەسەر دەبات لە بێ یاسایی و بێ دەوڵەت و سەرگەردانی و بێئەمەلی خەڵك، بەڵام هێشتا خۆشخەیاڵی بە ناسیونالیزم پاشەکشەی پێنەکراوە، خەڵک دژی یەکێتی و پارتی و باقی حزبەکانە ، بەڵام دژی ناسیونالیزم نییە، خەڵک تەجروبەی تاڵی لەگەڵ حزبەکانی کوردایەتیدا هەیە، بەڵام لەخۆشخەیاڵی بەسیاسەتیان و لەچوارچێوەی حزبەکانیان رزگاری نەبووە، ئەمەش دەرەجەیەکە لە ناوشیاری چینایەتی خۆیان وەک خەڵكی کرێکارو کەمدەرامەتی کۆمەڵگەو سوڕانەوە لەبازنەی سیاسەتی چینایەتی بۆرژوازی کوردیدا نیشان دەدات.\nبۆیە ئەگەر کەسێک راپەڕینی نەبینبێت یان دوای راپەڕین لەدایک بووبێت و هەوڵی نەدابێت مێژووی راستەقینەی دەورەی راپەڕین و شوراکان بزانێت، ئەوا رەنگە بەدرۆ و دەلەسەو بە مێژوو شێوانەکانی حزبەکانی کوردایەتی خۆشخەیاڵ بێت لەوەی کەتەنها حزبەکانی کوردایەتی بوون نەخشەی راپەڕینیان داڕشت،\nکە ئەمە دوورە لەڕاستیەوە، وە کارنامەی ئەم ٢٧ ساڵەیان و درۆی رۆژانەیان و تاڵانکاری و کوشتارو تیرۆریان، راستی شێواندنی واقعیەتی راپەڕین و شوراکانە لەلایەن ئەو حزبانەوە.\nهەربۆیە لە دوای نزیکەی سێ دەیە لەیادی شوراکان، هێشتا کارنامەو سیاسەتی ناسیونالیزمی کوردو حزبەکانی بەسەر سەری خەڵكی کوردستانەوە سایەی کردوەو ماوەتەوە.\nبۆ رەوینەوەی خۆشخەیاڵیەک بەو حزبانەو دەستپێکردنی قۆناغێکی تازە لەخەباتی جەماوەری کرێکارو زەحمەتکێشی کوردستان لەدەرەوەی سیاسەت و بەرنامەی ئەو حزبانە وشیاری و رێکخراوبونی چینایەتی پێویستە.\nڕاپەڕین و شوراکان:\nراپەڕینی کوردستان کە هاوکاتی ڕاپەڕینی خوارووی عێراق بوو، توانرا لەماوەیەکی کورتدا شارەکان لەلایەن خەڵکی کرێکارو زەحمەتکێش و لاوان و ژنان و کۆمۆنیستەکان و چەپەکانەوە کە کۆمیتەکانی راپەڕینیان دروست کردبوو پاک بکرێتەوەو هەر واش کرا،\nئەم راستیە لەزمانی زۆرێک لەسەرانی حزبەکانی کوردایەتی خۆیانەوە باسیان کردوە کە کاتێک هێزەکانی پێشمەرگە هاتنە رانیەو سلێمانی، شار هەمووی لەهێزەکانی رژێمی بەعس پاکرابۆوە.\nلەدوو ساڵی رابردوودا بەشێک لەو کەسانەی کەچەپ بوون و لەراپەڕین و شوراکاندا بەشداریان کردبوو وە دوایی بەخۆشخەیاڵی بەناسیونالێزمی کورد چوو بوونە دواوە ئەوا لە میدیاکانەوە جارێکی تر تاکیدیان لە دەوری کۆمۆنیستەکان و کۆمیتەکانی ڕاپەرین کردەوە بەپێچەوانەی مێژوویەک کەناسیونالیزمی کورد ئاوەژووی کردبوو.\nشوراکان و بزوتنەوەی شورایی کە لەهەلومەرجی راپەڕینەوە سەریهەڵدا، وەک دەوریەکی نوێ لەخەباتی شاری خەڵکی کرێکارو زەحمەتکێش و کۆمۆنیستەکانی کوردستان، کە خۆی لەمێژووی حزبەکانی کوردایەتی و بزوتنەوەی ناسیونالیزمی کورد جیاکردەوە راستی سەرهەڵدانی بزوتنەوەیەکی نوێی کۆمۆنیستی و چەپ بە سونەت و کارێکی نوێی شاری و رادیکالانەوە هاتە مەیدانەوە، بەپێچەوانەی دەورەی پیشووی خەباتی لادی و شاخ کە دایان سەپاندبوو …\nشوراکان وەک دەسەڵاتدارێتی جەماوەری کە هەم یاسا دانەر و هەم بەڕێوەبردنی یاساکان وەک هێزێکی رادیکالی و شوڕشگێڕی شار لە ژنان و پیاوانی کرێکارو کۆمۆنیست و ئازادیخواز بەبێ جیاوازی خۆی راگەیاندن و دەستیان کرد بە هەڵبژاردن لە شوێنی کار لەکارگەکان و شوێنی ژیان لەگەڕەکەکاندا،هەروەها دەستیان برد بۆ زۆر بابەتی کۆمەڵایەتی و سیاسیەکانی کۆمەڵگە لە دەسەڵاتی وشیاردەرانەو رێکخراوبوونی جەماوەری و کرێکاری.\nلەیەکەمین رۆژەکانی راگەیاندنی شوراکانەوە هەموو هێزە بۆرژوا ناسیونالیستەکانی کورد بە یەکێتی و پارتی و حزبە بێدەنگەکانی دەوریان، یەکەمین کاردانەوەیان و لەبەرامبەر ترسی شوراکان و ئەو هێزە جەماوەرە زۆرەی لە دەوری بوو نیشاندا.\nلەبەرئەوەی لەمێژووی کوردستاندا بۆ یەکەمین جار بوو لەدەرەوەی سیاسەت و هەیمەنە و قەڵەمڕەوی حزبەکانی کوردایەتی بەشێوەیەکی رادیکال و ئینسانی و بەبێ جیاوازی بزوتنەوەیەک دروست بێت کەرەخنەی ریشەیی لەحزبەکانی کوردایەتی هەبێت و بانگەواز بکات کە ئەو حزبانە چ لەشاخ و چ لە شار نە نوێنەری بەرژەوەندیەکانی خەڵكی کرێکارو زەحمەتکێش بوون و نەدەتوانن نوێنەری خەڵک بن.،\nهەر بۆیە لەڕۆژەکانی یەکەمەوە چ یەکێتی و چ پارتی و چ بەرەیەک کەهەیانبوو بەدژی شوراکان و هەڵسوڕاوانی شوراکان وەستانەوە، کە نەک تەنیا شوراکانیان بە بەربەستی بەردەم خۆیان دەزانی، بەڵکو لەهاتنە مەیدانی خەڵكیش ترسیان هەبوو، وە تا ئێستاشی لەگەڵ بێت لەناو هێنانی شوراکان دەترسن، لەبەرئەوەی شوراو هێزو دەسەڵاتدارێتی شورایی وەک هێزی جەماوەری کرێکارو کەمدەرامەتی وشیارو رادیکاڵ جێگاو رێگای ئەوان لەکۆمەڵگەدا ناهێڵێت و رێگا لەدەسەڵاتی بنەماڵەیی و حزبی و سەرۆک عەشیرەت و سەرمایەداران و تاڵانکاری و سەرکوت و تیرۆر دەگرێت.\nدەرسەکانی شوراکان پاش ٢٧ ساڵ لەدەسەڵاتی ناسیونالیزمی کورد!\nبزوتنەوەی شورایی لە شوراکاندا کە نموونەیەکی بەرجەستەی دەسەڵاتی جەماوەری هێنایە کۆمەڵگەی کوردستان، خەڵک لەوێدا هەم یاسا دانەربوون و هەم یاسا بەڕێوەبەر، واتە بەپێچەوانەی دەسەڵاتە پەرلەمانیەکەیان کەلە سەرەوە و هەر چوار ساڵێک بۆ پاراستنی دەسەڵاتی سەرمایەو بۆرژوازی قوتی دەکەنەوە.\nشوراکان دەسەڵاتی بەکردەوەی هێزو ئیرادەی خەڵکە لە مەیداندا کە هەر کاتێک هەر ئۆرگان وکەسێک چۆن لە کۆبونەوەی گشتیدا ئازادانە هەڵبژێردراوە، ئاواش لەکاتی نوینەرایەتی نەکردنی خواست و ویستەکانی کۆمەڵگە دەتوانرێت لاببرێت.\nکارو چالاکیەکانی شوراکان ئەگەرچی کورت ماوە بوو، بەڵام لەئاستی کۆمەڵگەدا و لەبەرنامەو چوارچێوەی رێکخراوە کرێکاریی و جەماوەریەکاندا، لەکۆمەڵگەدا کاریگەری گەورەی دانا و بەجێ هێشت.\nئەم سیاسەت و جهەتگیریە نوێیە لەکۆمەڵگەدا لە پێشوازی بەرینی جەماوەری بەهرەمەند، بوو. لە دەورەی شوراکانی ساڵی ٩١ دا وترا ئەو حزبانەی کوردایەتی، نوێنەری بۆرژوازی و سەرمایەدارانن و ئەگەر دەسەڵاتیان هەبێت، کە دواتر بوویان بەدژی خەڵكی کرێکارو کەمدەرامەتی کۆمەڵگە دەبێت، کە وابوو نەک نانیان بۆ خەڵك دابین نەکرد، بەڵکو نانی سەر سفرەی منداڵانی کرێکاریشیان دزی، سەروەت و سامانی کۆمەڵگەیان بەتاڵان برد، نەک کاریان بۆ خەڵك دابین نەکرد، بەڵکو زۆربەی خەڵکیان بێکارو برسی کرد. نەک ئازادیان بۆ خەڵک دابین نەکرد، بەڵکو بەهەموو شێوەیەک دژی ئازادی ڕادەربڕین و خۆپیشاندان و مانگرتن و رێکخراو بوونیش بوون.\nبەدەسەڵاتی دژی “ژن و تیرۆری ژنان” و لاوان و رۆشنبیران و کۆمۆنیستەکان دەناسرێن.، تا دەگاتە دەسەڵات و حکومەت و پەرلەمانەکەیان.\nخەڵکی کوردستان شاهیدی ئەوەیە و بەخوێن و گۆشتی خۆیان تەجروبەیان لەگەڵیاندا هەیە کە نوێنەرایەتی سەرمایەدارانن و بەفیرعەواناو دۆلاراوا و گوندی ئەڵمانی دەناسرێنەوە، کەواتە لەبەرامبەر دەسەڵاتی حزبە بۆرژوا ناسیونالیستەکاندا، دەسەڵات و حکومەتی شورایی رێگایەکە کەخەڵک خۆی دەسەڵاتدار بێت،\nخۆی یاسا دانەرو یاسا بەڕێوەببات، هاتنە مەیدانی هێزو ئیرادەی خەڵك کە دەتوانێت زامنی ئایندەیەکی باشتر بۆ خەڵکی کرێکارو کەمدەرامەت و کۆمەڵگە دابین بکات.،\nشوراکان ئەمە بەرنامەی بوو، وە بە کردوەیش ئەم بەرنامەیە برایە پێێشەوە بۆیە حزبەکانی کوردایەتی بە هەموو شێوەیەک دژایەتیان کردو پاشەکشەیان پێکرد.\nشوراکان نەک تەنها ئەمانەی کرد بەڵکو کۆمەڵێک سونەت و کاری سیاسی نوێ و وشیاری خستە بەردەم کۆمەڵگە، کە تائێستاش ناسیونالیزمی کورد لێی دەترسێت و دەستی بۆ نابات، لەوانە ساڵیادی کارەساتی کیمیابارانی هەڵەبجەیە.\nشوراکان لە کوردستان لە ١٦/٣/١٩٩١ بۆ یەکەمین جار لەمێژووی کوردستاندا لەبەردەرکی سەرای شاری سلێمانی لەرێو رەسمێکی جیاوازی تا ئێستای حزب و سەرانی حزبەکانی کوردایەتی و تەشریفاتیان، بەئامادەبوونێکی جەماوەری فراوان و سەراسەری، لەرێگای شوراکانی هەموو گەڕەک و کارگەکان و جەماوەریدا لەشوێنەکانی خۆیانەوە بەرێپێوان و بەلافتەو دروشمەوە بەرەو بەردەرکی سەرا ساڵیادی کیمیابارانی هەڵەبجەیان بەرز راگرت، وە رژێمی بەعس و هەموو هێزەکانی هۆکاری کیمیابارانی هەڵەبجەیان تێدا تاوانبار کرد، هەر لێرەوە بەردەرکی سەرا ناونرا مەیدانی ئازادی.\nبۆیە ئەگەر خەڵکی کوردستان بیەوێت لەکابوسی بۆرژوا ناسیونالسیت و ئیسلامیەکانی کوردستان ئازاد بێت، ئەگەر بیەوێت لە دزی و تاڵانکاری و تیرۆرو سەرکوتی ئەو حزبانە رزگاری ببێت، ئەگەر بیانەوێت لە دەسەڵاتی بنەماڵەو حزبە مافیاو دژی ژن و دژی منداڵان و دژی لاوان رزگاریان ببێت، ئەوا دەبێت ریزی خۆیان لە شوراکاندا رێکخراو بکەن بۆ ئەوەی بۆ هەمیشە لەدەسەڵاتی حزبەکانی کوردایەتی رزگاریان ببێت و ئایندەیەکی باشتری ئینسانی بۆ خۆیان و نەوەکانی دوای خۆیان مسۆگەر بکەن.\nPrevious جمهوری ئیسلامی ئێران بە چی دەناسرێتەوە..؟! … موزەفەر عەبدوڵا\nNext کۆتایی فتح … مەحمود عەبدوڵا\nوەرزە سەوزەکانی ئەوین- وەرزی حەوتەم.. شیعری: ستیڤان شەمزینی\nپاسۆک و چالاکی و هەڵوێستێکی گەورەی مێژوویی و تاقانە …ھەڵۆ بەرزنجەیی\nئەردۆگان بۆ هەڵبژاردنەکانی ساڵێک هێناوەتەپێش؟ …شێرکۆ کرمانج


ژنە رۆژنامەنووسێکى بەریتانیا: سەرۆک وەزیران گیچەڵى سێکسى پێکردم\n20:28 دوو شه‌ممه 30 ئه‌یلول 2019\nژنە ڕۆژنامەنووسێکی بەریتانیا، بۆریس جۆنسن، سەرۆک وەزیرانی بەریتانیا، بەئەنجامدانی گێچەڵی سێکسی تۆمەتبار دەکات و دەڵێت “ئەگەر ئەو لەبیری نەماوە من یادەوەریم بەهێزە و بە بیری دەهێنمەوە”.\nلەڕاگەیەندراوێکدا سەرۆکایەتی حکومەتی بەریتانیا، تۆمەتەکانی شارڵۆت ئەدوارز، ژنە ڕۆژنامەنووسی دیاری بەریتانیاى دەربارەی دەستدرێژیکردنە سەری لەلایەن بۆریس جۆنسن، سەرۆک وەزیرانی ئێستای بەریتانیا پێش 20 ساڵ لەمەوبەر، ڕەتکردەوە و جەختی کردەوە “تۆمەتەکان دوورن لەڕاستییەو هیچ بنەمایەکی نییە”.\nشارلۆت ئەدوارز، ژنە ڕۆژنامەنووسێکی دیاری بەریتانیایە، لەساڵی 1999 لەگەڵ جۆنسن لە گۆڤاری “سبیکتاتۆر” بە یەکەوە کاریان کردووە، لە ئێستاشدا بۆریس جۆنسن بەوە تۆمەتبار دەکات کە لەیەکێک لە کۆبوونەوەکاندا پێش 20 ساڵ لەمەوبەر، گێچەڵی سێکسی پێکردووە و هەوڵیداوە دەستدرێژی بکاتە سەر،بەڵام ئەو ڕێگەی پێ نەداوە.\nئەدوارز، دوای ئاڕاستەکردنی تۆمەتەکان دژ بە جۆنسن، لە گۆشەیەکدا لە ڕۆژنامەی سەندای تایمزی بەریتانی، جەختی لەوەکردوەتەوە، کە ئەو ڕووداوەکەی زۆر بە باشی لەبیر ماوە و ئەگەر جۆنسن لەبیری نەماوە ئەوە ئەو بەبیری دەهێنێتەوە.\nهاوکات نیکۆلاس سۆمز، پەرلەمانتاری پارتی پارێزگارانی بەریتانیا، سەبارەت بەو پرسە بە ڕۆژنامەنووسانی ڕاگەیاندووە “من باوەڕم بەسەرۆک وەزیران هەیە کە ئەو کارەی نەکردووە، چونکە هاوڕێمەو باش دەیناسم، بەڵام لە هەمانکاتیشدا شارڵۆت ڕۆژنامەنووسێکی دیارە و بەناوبانگە لەئێستادا نازانم ڕاستییەکان لەکوێیە”.\nسەرۆک وەزیرانى بەریتانیا\n16:31 هه‌ینی 24 كانونی دووه‌م 2020\n19:35 سێ شه‌ممه 28 كانونی دووه‌م 2020


پڕۆژەی چەمکە فکری و فەلسەفیەکان\nئه‌و فاكتانه‌ی هه‌ڕه‌شه له هه‌رێمی كوردستان ده‌كات...؟\nهێشتا ته‌مومژی قه‌یرانه‌كه‌ی تاریق هاشمی سێبه‌ری له‌سه‌ر ڕووداوه‌كانی عێراق و كوردستان جێماوه دوایین بڕیاری دادگاشی هێنده‌ی تر كێشه‌كه‌ی ئاڵۆزتر كرد.\nئه‌وكاته‌ی هه‌رێمی كوردستان داڵده‌ی یه‌كێك له سه‌ركرده سوننییه‌كانی عێراقی داو شیعه‌كان و به‌تایبه‌ت مالیكی نیگه‌ران كردو ئێران زیاد له جارێك نوێنه‌ری خۆی نارده هه‌رێم، كه خۆی له‌م ململانێی سیاسی لابدات و ده‌ركه‌وت بۆچوونه‌كانی ئێران له‌وه‌وه سه‌رچاوه ده‌گرێت كه ململانێكه به ته‌نها ململانێی شیعه‌و سوننه نییه، به‌ڵكو ناوچه‌یی تره، واته ئێران و توركیاو ولاَتانی كه‌نداویش به‌شدارن، سه‌ره‌نجام بۆچوونه‌كانی ئێران و مالیكی راست ده‌رچوون و هاشمی تا ئه‌م ساته‌ش نه‌یتوانی بگه‌ڕێته‌وه عێراق، دواجار توركیا ماف و داڵده‌ی په‌نابه‌ری پێداو كوردیش له قه‌یرانه‌كه‌دا قازانجی نه‌كرد.\nره‌نگه ئه‌مه سه‌ره‌تای ئه‌و قه‌یرانه قوڵ و ته‌مومژاوییه‌ی نێوان هه‌رێم و به‌غداد بێت كه پێناچێت به‌گشت هه‌وڵه‌كانیشه‌وه به‌مزووانه چاره‌سه‌ر بێت، چونكه كێشه‌كان گه‌یشته راده‌یه‌ك كه باس له كۆتاییهاتن به ده‌سه‌لاَتی مالیكی ده‌كراو سه‌ره‌نجام نه‌ك نه‌توانرا ده‌سه‌لاَته‌كانی لێبسێندرێته‌وه، به‌ڵكو نه‌توانرا بانگ بكرێت بۆ په‌رله‌مانیش، بۆیه دواتر دۆسیه‌ی نه‌وت و بودجه‌و ناردنی سوپا بۆ سنوره‌كانی سوریاو هه‌رێمی خسته جوڵه‌و نوێنه‌رایه‌تی هه‌رێمی له به‌غداد داخست و دروستكردنی هێزی به‌ناو دیجله ره‌نگه له داهاتوودا رێوشوێنی یاسایی، سیاسی و گێچه‌ڵی تریش بگرێته‌به‌ر، تارمایی ئه‌م سیاسه‌ته‌و ململانێی عێراق گه‌یشته ناو یه‌ك به‌یه‌كی هێزه سیاسییه‌كانی هه‌رێمی كوردستان، له ماوه‌ی رابردوودا گۆڕان دووجار له‌وباره‌یه‌وه قسه‌ی كردو ره‌وته‌كه‌شی له‌گه‌ڵ لێسه‌ندنه‌وه‌ی متمانه له مالیكی نه‌بوون.\nهه‌ندێك له چاودێرانی سیاسی پێیان وایه ئه‌و بۆچوونانه په‌یوه‌سته به دوو خاڵه‌وه، یه‌كه‌م ره‌نگدانه‌وه‌ی قه‌یرانه‌كانی ناو بزوتنه‌وه‌ی گۆڕانه، دووه‌میش په‌یوه‌سته به بلۆكی ئۆپۆزسیۆنه‌وه كه دوای ئه‌وه‌ی كۆمه‌ڵ و یه‌كگرتوو چوونه پاڵ پارتی بۆ لێسه‌ندنه‌وه‌ی متمانه له مالیكی و سه‌رئه‌نجام گۆڕان ویستی بڵێت "هه‌ركات كه دوایین قسه بكرێت له باره‌ی ده‌سه‌لاَت و حكومه‌ت و ئۆپۆزسیۆنه‌وه، گۆڕان ده‌یكات، ئه‌وه‌ش حاڵی یه‌كگرتوو كۆمه‌ڵی ئیسلامیه كه نه‌ك ناتوانن بۆچوونێكی نزیكیان هه‌بێت، به‌ڵكو ملدان بۆ پاڵپشتی هه‌ولێر كارێكی شیاو نییه"، ئه‌گه‌رچی سه‌ره‌نجام وه‌لاَم و وه‌لاَمكاری زۆری لێكه‌وته‌وه، به‌لاَم كۆمه‌ڵ و یه‌كگرتوو هێشتا خۆیان ساغ نه‌كردووه‌ته‌وه ئایا به‌ڕاستی له‌گه‌ڵ بۆچوونه‌كانی هاوپه‌یمانه‌كه‌یانن، كه گۆڕانه، یان له‌گه‌ڵ هه‌ولێرن، یان وه‌كو خۆیان ده‌ڵێن ئه‌وان سیاسه‌ت ده‌كه‌ن، به‌لاَم بێگومان به‌م هه‌ڵوێسته جیاوازانه‌ی گۆڕان ویستی بڵێَت كه ته‌نها ئه‌و نوێنه‌رایه‌تی ئۆپۆزسیۆن ده‌كات.\nله ڕابردووشدا دانیشتنه‌كانی نێوان گۆڕان و یه‌كێتی هه‌نگاوێكی باش بوو به‌و مانایه‌ی ده‌ركه‌وت یه‌كێتی وه‌كو هێزێكی ئه‌ساسی له گۆڕه‌پانی سیاسی عێراق و كوردستان و ناوچه‌كه‌دا ده‌توانێت هێنده كاریگه‌ر بێت كه سه‌ره‌ڕای ئه‌و هه‌موو هێرش و راگه‌یاندنه‌ی گۆڕان، به‌لاَم ئاماده‌گی دیالۆگی تێدا بێت و گۆڕانیش وا ببینێت كه هێزێكه له هاوكێشه سیاسییه‌كاندا رۆڵی هه‌یه، ئه‌مه‌ش واتای ئه‌وه نییه نزیكبوونه‌وه‌ی یه‌كێتی و گۆڕان له‌سه‌ر حسابی پارتی و هیچ لایه‌ك بێت، وه‌كو چۆن نزیكبوونه‌وه‌ی هه‌ر هێزێكیش به گۆڕانیشه‌وه له‌گه‌ڵ پارتی یان گۆڕان و ئیسلامییه‌كان به هه‌ڕه‌شه نازاندرێَت بۆ سه‌ر یه‌كێتی، به‌ڵكو حكمه‌ته‌كه ئه‌وه‌یه كه هه‌ڤاڵ مام جه‌لال ده‌یه‌وێت و ده‌توانێت و پێی خۆشه، هه‌میشه یه‌كێتی دیالۆگ و مرونه‌ت و گه‌وره‌یی بنوێنێت، له هه‌موو هێزه‌كانی تر زیاتر قوربانی بدات و ببێته قوربانی، شۆڕشی زیاتر بكات و خه‌ڵكی تریش به‌شدار بێت، ره‌خنه‌شی لێبگیرێت و قسه‌شی پێبوترێت و ته‌نانه‌ت با به هێزی دووه‌م یان سێیه‌م و.... ناوی ببرێت، گرنگ ئه‌وه‌یه یه‌كێتی به‌دوای به‌رژه‌وه‌ندی كوردو ئه‌زموون و هه‌رێمه‌كه‌وه‌یه، كه ئه‌مه‌ش ژماره ئه‌ساسی و گرنگه‌كه‌یه، به‌لاَم ئه‌م بۆچوونه نابێت وا لێكبدرێته‌وه، یان نه‌زانرێت كه یه‌كێتی و مام جه‌لال هه‌میشه وه‌كو ژماره‌ی یه‌كه‌م قسه ده‌كه‌ن له رووداوه‌كاندا، ئه‌مه‌ش په‌یوه‌ست نییه به رێژه‌ی كورسی و ده‌نگ ئه‌وه‌نده‌ی په‌یوه‌سته به سیاسه‌تی لۆژیكی و نه‌ته‌وه‌یی دروسته‌وه، به‌ڵگه‌ش رووداوه‌كانی رابردوی عێراق – هه‌رێم و ناوچه‌كه‌یه.\nبا نموونه‌یه‌كی ساده بهێنینه‌وه، بۆچی متمانه له مالیكی وه‌رنه‌گیرایه‌وه‌و نه‌توانرا؟ بۆچی تائێستا له دوای سه‌فه‌ره‌كه‌ی مام، هێزه عێراقییه‌كان، عه‌ره‌ب و كوردو شیعه‌و سوننه نه‌یانتوانی یه‌ك هه‌نگاو پڕۆسه‌كه به‌رنه پێشه‌وه كه له شوێن خۆی چه‌قیوه؟، بۆچی نه‌یانتوانی بۆ یه‌ك جاریش بێت وه‌كو جارانی پێشوو له ماڵێك، نه‌خێر له شوێنێك كۆببنه‌وه، نه‌ك بۆ رێككه‌وتن، به‌ڵكو بۆ نان خواردنێكیش؟ وه‌ڵامه‌كه‌ی ڕوونه، چونكه كه‌سیان ئاماده‌نه‌بوون یان كه‌سیان هێنده متمانه‌یان لا دروست نه‌بووه‌و نه‌توانرا بێ مام متمانه‌و سیقه له نێوان خۆیان په‌یدا بكه‌ن، به‌ڵام كاتێك تاڵه‌بانی ده‌گه‌ڕێته‌وه ده‌بینین گۆڕه‌پانی سیاسی عێراق و كوردستان، پارتی و گۆڕان لایه‌نی تریش ئه‌وه باش ده‌زانن، كه مام جه‌لال چ رۆڵێكی گه‌وره‌ی هه‌یه له‌وه‌ی هیچ كات پێش به‌رژه‌وه‌ندی ئه‌وان، كورد به‌رژه‌وه‌ندی خۆی نه‌خستووه‌ته پێش، سه‌ره‌ڕای ئه‌و ناكۆكی و گرفته‌ی كه له نێوانیاندا هه‌یه، به‌داخه‌وه ماوه‌یه‌كه قسه له‌سه‌ر رێككه‌وتنی ستراتیژی ده‌كرێت گوایه هه‌ڵده‌وه‌شێته‌وه بان نامێنێت، ئه‌گه‌رچی راستییه‌كه‌ی ئه‌وه نییه، به‌ڵكو هه‌ردوولا له فكری ئه‌وه‌دان (گونجاندن) بكرێته ئه‌ڵته‌رناتیڤی پێداچوونه‌وه، چونكه ڕووداوه‌كانی كوردستان و عێراق و ناوچه‌كه‌ش ئاڵوگۆڕی گه‌وره‌ی به‌سه‌رداهاتووه كه یه‌كێتی و پارتیش هه‌ستی پێده‌كه‌ن.\n(پ د ك)یش ئه‌وه ده‌زانێت كه پێداچوونه‌وه به ڕێككه‌وتنی ستراتیژی شین نییه بۆ كورسی به‌شی زیاتری یه‌كێتی له كورسی و ده‌سه‌ڵات، ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌ش بێت حه‌قی خۆیه‌تی، چۆن ئه‌مه بۆ پارتیش به ڕه‌وا ده‌زانێت، به‌ڵكو مه‌سه‌له‌كه دروستكردنی ستراتیژێكی نوێ و حكومه‌تێكی نوێ و فراوانه بۆ خزمه‌تی هه‌رێمی كوردستان.\nچ یه‌كێتی ئه‌وه ده‌زانێت كه به ته‌نهاو به ئاره‌زوو ویستی ئه‌و ناتوانێت هه‌موو ره‌وتی ڕووداوه‌كان به یه‌ك ئاڕاسته‌دا بڕوات، چ پارتیش ئه‌وه باش ده‌زانێت كه بێ یه‌كێتی ناتوانێت به یه‌ك ئاڕاسته كار بكات، واتا ده‌كرێَت ئه‌م دوو هێزه، بێگومان به هاوكاری له‌گه‌ڵ گۆڕان (ئه‌گه‌ر بیكات) پڕۆژه‌كانی كوردستان به یه‌ك ئاڕاسته‌دا به‌رن.\nوه‌كو وتمان یه‌كێتی و پارتی شه‌ریكن و كه‌واته ده‌بێت بۆ هه‌موو شتێك شه‌ریك بن، نیه‌ت و ئه‌جێندای ڕوونتریان هه‌بێت، به‌ڵام ده‌بێت له هه‌موو هاوكێشه‌كاندا سێ خاڵی گرنگ له‌به‌رچاو بگرن كه هه‌ڕه‌شه‌ن له‌سه‌ر داهاتووی یه‌كێتی و پارتی و كوردو حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان:-\nیه‌كه‌م: وڵاتانی ناوچه‌كه هه‌موویان هه‌رێمی كوردستان نه‌ك به دۆست نازانن، به‌ڵكو به مایه‌ی هه‌ڕه‌شه‌شی ده‌زانن له‌سه‌ر خۆیان، بۆیه هه‌رچیان بۆ بكرێت ده‌یكه‌ن و ئه‌وه‌ش كه نایكه‌ن بۆیان ناكرێت، ئه‌وه‌ش كه به باشی ده‌یكه‌ن ناچارییه، بۆیه ئه‌وه‌ی كه هه‌موو سێوه‌كان بخرێته یه‌ك سه‌به‌ته‌وه جا یه‌كێتی یان پارتی بیكات كارێكی هه‌ڵه‌یه‌و نابێت ئه‌م په‌یوه‌ندییه ناوچه‌یانه به شێوه‌یه‌ك بێت، بۆ دژایه‌تی یه‌كتر یان كوردو یان ته‌نانه‌ت بۆ به‌رژه‌وه‌ندی لایه‌ك بێت، چونكه هاوسه‌نگی سیاسی تێكده‌دات ره‌نگه لایه‌كی تریش به‌ره‌و ئاڕاسته‌ی تر به‌رێت.\nدووه‌م: مه‌ترسییه‌ك كه ئێستا ڕوبه‌ڕووی جیهان و ناوچه‌كه‌و تایبه‌تی بۆ سه‌ر هێزه ئیسلامگه‌رایه یان بزووتنه‌وه‌ی فێنده‌میتاڵیست و ئیسلامی سیاسی و ئه‌م هه‌ڕه‌شه‌یه له سایه‌ی هێزه ئیسلامییه‌كانی كوردستانیش زۆر نزیكه، بۆ دۆستایه‌تی ستراتیژی، كوردستان ده‌بێت سێ هێزی سه‌ره‌كی له‌به‌رچاو بگیرێت (یه‌كێتی و پارتی و گۆڕان)، ئه‌گه‌ر گۆڕان بیه‌وێت له پرۆسه‌ی سیاسی هه‌رێم به‌شدار بێت، ئه‌گه‌ر كردی، ده‌بێت یه‌كێتی و پارتیش ئه‌م كاره بكه‌ن، چونكه هه‌ر نزیكبوونه‌وه‌یه‌ك له ئیسلامگه‌راكان به زه‌ره‌ری پرۆسه‌ی سیاسی و سیستمی سیاسی كۆتایی دێت.\nسێیه‌م: یه‌كێتی و پارتی و حكومه‌تی هه‌رێم له‌هه‌ر حاڵدا دروسته كه تاكتیكیانه سیاسه‌ت بكه‌ن له خزمه‌تی ستراتیژی كوردستاندا، به‌ڵام خاڵی گرنگ ئه‌وه‌یه كه ده‌بێت دۆستایه‌تی و هاوكاری و هاوپه‌یمانی هێزه كوردستانییه‌كانی هه‌رسێ پارچه‌كه‌ی تری كوردستان بكرێت (باكوور، رۆژئاواو رۆژهه‌ڵات)، به‌ومانایه‌ی ده‌بێت حكومه‌ت و یه‌كێتی و پارتی له سوریا هاوكاری هێزه كوردییه‌كان بكه‌ن، له باكوور هاوكاری په‌كه‌كه بكه‌ن، له ڕۆژهه‌ڵات هاوكاری هێزه كوردییه‌كان بكرێت.\nئه‌م سێ خاڵه ده‌توانێت هێڵی ستراتیژی كوردستان باشتر دیاری بكات و داهاتووی كوردستانیش رۆشنترو گه‌شتر بكات.\nهه‌موو ئاماژه‌كان له باره‌ی كوردو داهاتووی كوردستانه‌وه باش ده‌بینرێت به به‌راورد له‌گه‌ڵ پار یان ده‌یه‌ی پێشووش له باشوور، بارودۆخی كورد له مێژووی سه‌د ساڵی رابردوودا بێوێنه‌یه، سه‌ره‌ڕای ره‌خنه‌و گله‌یی و گه‌نده‌ڵی و ده‌ستێوه‌ردانی حزبی له كاری حكومه‌ت....\nره‌نگه هێزی سیاسی هه‌رێمی كوردستان رۆڵی هه‌بێت و بیبێت له داهاتووشدا بۆ سه‌ر به‌شه‌كانی تری كوردستان.\nهه‌ر ئێستا له كوردستانی رۆژئاوا، حكومه‌تی هه‌رێم كامپی بۆ كردوونه‌ته‌وه‌و هه‌ردوولا یه‌كێتی و پارتی یارمه‌تی هێزه ره‌سه‌ن و ئۆپۆزسیۆنه كوردستانی ده‌ده‌ن و ته‌نانه‌ت مه‌شق و راهێنان و هاوكاری ماددی و سه‌ربازی و لۆجستی و... پێشكه‌ش ده‌كه‌ن.\nجیا له‌وه‌ش رۆڵی PYD له به‌رامبه‌ر ئۆپۆزسیۆنی عه‌ره‌بی سوریا زۆر زیاتره، ئه‌گه‌رچی PYDبه نزیك له PKK ئه‌ژمار ده‌كرێت، به‌ڵام گرنگ داواجار رۆڵه‌كه هێزێكی كوردی ده‌یگێڕێت.\nله كوردستانی خۆرئاوا كوردو هێزه‌كانی یه‌كێكن له‌و نه‌ته‌وانه‌ی كه باشترین چانسیان هه‌یه، هاوشێوه‌ی چانسی كورده‌كانی باشوور له‌گه‌ڵ عێراق له ڕابردوودا، ئه‌گه‌ر شه‌ڕی ناوخۆ دروست نه‌كه‌ن.\nله كوردستانی باكوور، بارودۆخی له‌باری كورد به جۆرێك چووه‌ته پێش خه‌ریكه ده‌گاته سه‌ر رێڕه‌وی واقیعی خۆی، ده‌گمه‌نه كه PKK بتوانێت چل رۆژ ناوچه‌یه‌كی ئه‌منی و سه‌ربازی له شه‌مدینان كۆنترۆڵ بكات و سیاسه‌تی (لێبده، راكه، بگۆڕێ،.......به‌رگری بكه) بگۆڕێت.\nسه‌ره‌ڕای به‌ده‌ستهێنانی (36) كورسی بۆ BDP له هه‌ڵبژاردنه‌كان كه ده‌گاته نزیكه‌ی سێ ملیۆن ده‌نگ و له هه‌ڵبژاردنه‌كانی (2014)یشدا ره‌نگه ئه‌م كورسییانه بگاته (70) كورسی.\nواته له باكوور هه‌ر له خه‌بات و ره‌ئی و NGO هه‌نگاوی باشی ناوه هه‌م له خه‌باتی چه‌كداری شاخیش زۆر چووه‌ته پێش و سه‌ركه‌وتنی گه‌وره‌ی تۆمار كردووه، ته‌نانه‌ت حكومه‌تی AKP یان ناچار كردووه دان به هه‌ڵه‌و كه‌موكوڕی بنێن و تووشی ئیحراجی بكات، به‌رامبه‌ر CHP، MHP كه‌سێكی وه‌كو كه‌مال ئۆغلچدار ئۆغلۆ بڵێت "ئه‌ردۆگان له خۆی پرسیوه بۆچی ناوچه‌یه‌كی گه‌وره له ده‌ستی سوپادا نه‌ماوه كۆنتڕۆڵی به‌سه‌ردا ناشكێت" ره‌نگه له داهاتووی كوردستانی باكوور چانسی باشتری هه‌بێت، چونكه مێژووی گه‌لێكی چه‌وساوه‌و زوڵملێكراو له سایه‌ی توركیادا كه ئێستاش سه‌رده‌می به‌ده‌ستهێنانی مافی گه‌لانه.\nكوردستانی خۆرهه‌لاَت له‌گه‌ڵ ئاڵوگۆڕه‌كانی ئێران و سه‌پاندنی سزاكان پێده‌چێت قۆناغێكی نوێ به‌خۆیه‌وه ببینێت به تایبه‌ت كه ڕووخانی رژێمی سوریا كاریگه‌ری راسته‌وخۆی له‌سه‌ر ئێران و كوردستانی خۆرهه‌لاَتیش هه‌یه، بۆیه هه‌موو ئاماژه‌كان باس له چانسی باشتری كورد ده‌كه‌ن له داهاتوودا.\nژماره‌ی بینین: 613\nهەژموونی پەکەکە دوای سەرهەڵدانی داعش 653\nفرۆشتنی كتێب به نهێنی 636\nدووباره‌بوونه‌وه‌ی مه‌ترسی و ماجه‌راكانی سه‌لمان روشدی له كوردستان 684\nرۆڵی یه‌كێتی له دیموكراتیزه‌كردنی كۆمه‌ڵگه‌ی كوردستان 627\nئه‌وه‌ی گۆڕاوه، گۆڕانه 595\nئه‌و فاكتانه‌ی هه‌ڕه‌شه له هه‌رێمی كوردستان ده‌كات...؟ 613\nئه‌نتی فه‌نده‌مێنتاڵ و داعش و ماسككراوه‌كانیان...؟! 644\nبه‌م پره‌نسیپانه یه‌كێتی بناسه‌وه 607\nئه‌ڵته‌رناتیڤی ئۆپۆزسیۆنی سوننه‌تی...؟! 573\nوه‌سێتنامه‌ی فرانسیس فانون\nرەخنەی لودویگ فیورباخ لە ئاین\nیادەوەرییەكانی سەردەمانی منداڵی\nرۆژهەڵاتناسی لای هێرمان هسە\nئاشنابوون به مارکس\nگەشەی سێکسی و\nگفتوگۆ له‌گه‌ڵ شه‌مس له‌نگه‌روودی\nفیتنە، مشتومڕی ئایین و سیاسەت لە ئیسلامدا\nکوردستان دیپلۆماتیک ژمارە ٦ - ٧\nراهێنان و فێربوون\nبه‌راییه‌ک بۆ مه‌رگ له‌ئه‌ندێشه‌ی رۆژئاوادا\nئاوێتەبوونی شیعرو فەلسەفە\nئاشنابوون به دیکارت\nچەند گۆرانییەكی بۆب دیلان\nره‌خنه له میتافیزیک\nکۆمۆنیزم بزوتنه‌وه‌یه‌ك له‌سه‌رووی سۆسیالیزمه‌وه\nدڕدۆنگی نێوان ئەمریکا و کۆریای باکوور\nکاریگه‌ری نیچه له‌سه‌ر ئه‌ندێشه‌و ئه‌ده‌بیات\nناونیشانی دەزگای ئایدیا: سلێمانی – گردی سەرچنار – نزیک کۆمەڵگەی بەهاران\nژ. تەلەفۆن: 0533220180 – 07709556990\nخاوەنی ئیمتیاز: دەزگای ئایدیا\nلێپرسراوی دەزگا: ئەنوەر حسێن


کوردیپێدیا - یەک ملیۆن زۆپای کارەبایی لە کوردستان فرۆشراون\n📊 یەک ملیۆن زۆپای کارەبایی لە کوردستان فرۆشراون | پۆل: ئامار و راپرسی | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nیەک ملیۆن زۆپای کارەبایی لە کوردستان فرۆشراون\nوەزارەتی بازرگانیوەزارەتی بازرگانی و پیشەسازی هیچ داتایەکی نییە لەبارەی ئەوەی ساڵانە چەند زۆپا هاوردە دەکرێ، بەڵام زیاتر لە 50 بازرگان و کۆمپانیای بازرگانی زۆپای کارەبایی هاوردە دەکەن، ئەمەش کێبڕکێی زۆری خستووەتە نێوان بازرگانان و بەردەوام بە دیزاین و جۆری تازە زۆپا دەخەنە بازاڕەوە.\nکۆمپانیای نەوال کە بنکەی سەرەکی لە شاری هەولێرهەولێرە، یەکێکە لەو کۆمپانیایانەی زۆرترین زۆپای کارەبایی لە چین هاوردە دەکات. بە گوتەی بەڕێوەبەری ژمێریاری کۆمپانیاکە، ساڵانە 700 تاوەکو 800 هەزار زۆپای کارەبایی هاوردە دەکەن.\nموحسین یەڵماز، بەڕێوەبەری ژمێریاری و بەبازاڕکردن لە کۆمپانیای نەوال گوتی: ئەمساڵ خواستێکی یەکجار زۆر لەسەر زۆپای کارەبایی هەبوو، بۆیە لە ماوەی کەمتر لە دوو مانگدا زیاتر لە 400 هەزار زۆپای کارەباییمان فرۆشت، نزیکەی 350 هەزار زۆپای دیکەشمان لە شارەکانی بەغدا و بەسرا و نەجەف فرۆشتووە.\nموحسین گوتیشی: بۆمان دەرکەوتووە ئەمساڵ نزیکەی یەک ملیۆن زۆپای کارەبایی لە هەرێمی کوردستان فرۆشراوە. هێشتاش خواستی لەسەر ماوە، بەڵام بەهۆی تێپەڕبوونی کات و ترسی نەفرۆشران، کۆمپانیاکەمان نایەوێت ئەمساڵ چیدی زۆپا هاوردە بکات.\nئەو زۆپا کارەباییانەی ئەمساڵ کۆمپانیای نەوال لە چین هاوردەی کردوون، زیاتر لە 20 جۆر بوون، نرخیشیان لە نێوان 7 تاوەکو 52 دۆلاردا بووە.\nموحسین دەڵێت: زۆپای کارەبایی نرخی هەرزانە، بۆیە ژمارەیەکی زۆر لە بازرگان و کۆمپانیا بازرگانییەکان بەناو و لۆگۆ و دیزاینی جیاواز ساڵانە لە چین و تورکیاوە زۆپای کارەبای دێنن، بەڵام هیچیەک لەو کۆمپانیایانە نەیانتوانیوە کاریگەری لەسەر قەبارەی فرۆشمان دانێن، چونکە ئێمە پێش فێڵی بازرگانان کەوتووین. سەرەتا هەندێکیان تەقلیدی دیزاینەکانی ئێمەیان دەکردەوە، بۆ ئەوەی زۆپاکانمان لە تەقلید دووربن، هەموو ساڵێک گۆڕانکاری لە رەنگ و دیزاینی زۆپاکانمان دەکەین، کڕیارەکانیشمان لە دیزاین و نرخەکان رازین.\nزۆرترین فرۆشی کۆمپانیای نەوال لەو جۆرە زۆپاانەیە کە نرخیان لە نێوان 7 بۆ 22 دۆلارە. جگە لە کۆمپانیای نەوال، کۆمپانیای گۆسۆنیکیش فرۆشی لە زۆپای کارەبایی باشە، ئەوانیش رازین لە بازاڕی ئەمساڵیان.\nکاروان عەبدوڵڵا، بەڕێوەبەری فرۆشتن لە کۆمپانیای گۆسۆنیک، دەڵێت: ئێمە سۆبە لە چین و تورکیا دروست دەکەین، سۆبەکان کواڵیتییان باشە و نرخیشیان گونجاوە، هەرچەند هێشتا وەرزی فرۆشتن ماوە، بەڵام ئەو زۆپای ئەمساڵ هاوردەمان کردوون، فرۆشتوومانن، تا ئێستاش خواست هەر ماوە، بریکارەکانمان بەردەوام داوای دەکەن.\nکۆمپانیای گۆسۆنیک بۆ وەرزی سەرمای ئەمساڵ حەوت مۆدیلی تازەی زۆپای خستبووە بازاڕەوە کە چواریان چینی بوون و سێیەکەی دیکە تورکی. نرخیشیان لە نێوان 6.5 تاوەکو 43 دۆلار بووە.\nوەرزی فرۆشتنی زۆپای کارەبایی کەمە، بۆیە سەرجەم کۆمپانیاکان بەگوێرەی قەبارەی فرۆشی خۆیان، ساڵانە زۆپا هاوردە دەکەن.\nکاروان عەبدوڵڵا دەڵێت: ئەگەر تا کۆتایی ئەم مانگە زۆپاکان نەفرۆشرێن، دەبێت تا ساڵی داهاتوو لە کۆگا بکەوێت و پارەکەی دەمرێت، ساڵی داهاتووش مۆدیلی تازە دەکەوێتە بازاڕەوە، بۆیە هەر کۆمپانیایەک بەگوێرەی قەبارە و توانای دارایی خۆی ساڵانە زۆپا هاوردە دەکات، ساڵی وا هەیە فرۆش باش نییە و دەمێنێتەوە و ساڵی واش هەیە خواست هێندە زۆرە زۆپا بەرناکەوێت.\nکاروان عەبدوڵڵا و بازرگانەکانی دیکە دەزانن ئەو زۆپایەی ئەوان هاوردەی دەکەن باری کارەبای کوردستان هێندەی دیکە قورس دەکات، بەڵام کاروان دەڵێت: بازرگان بەدوای قازانجدا دەگەڕێت، کاتێک خواست لە بازاڕ هەبێت، حکومەتیش رێگری نەکات، ئیدی بازرگان بۆ نەیکات.\nهەرێمی کوردستان خاوەنی 14 وێستگەی بەرهەمهێنانی کارەبای هەیە، ئەگەر سەرجەمیان کاربکەن، توانای بەرهەمهێنانی 6.737 میگاوات کارەبایان هەیە، ئێستا بەهۆی گرفتی دابیننەکردنی سووتەمەنی کارناکەن، بۆیە بڕی کارەبای بەرهەمهێنراو لەنێوان 3.200 تاوەکو 3.500 مێگاواتە.\nئومێد ئەحمەد، گوتەبێژی وەزارەتی کارەبا، رێگەدان بە هاوردەکردنی ئەم ژمارە زۆرەی زۆپای کارەبایی بە کفر دەزانێ و دەڵێت: لەگەڵ دابەزینی پلەکانی گەرما، ئامێرەکانی گەرمکردنەوە گوشارێکی بێ ئەندازە دەخەنە سەر تۆڕی کارەبا، ئەو زۆپانە نرخیان زۆر هەرزانە، بۆیە هەر ماڵێک چەند دانەیەک دەکڕێ، سیستمی کارکردنیشیان زۆر خراپە، بۆ نموونە کە شوێنەکە گەرم بوو، ئۆتۆماتیک ناکەن، بۆیە لۆدەکە لەسەر سیستەمی کارەبا بەردەوام دەبێت.\nئومێد گوتیشی: بەدەیان جار داوامان لە هەردوو وەزارەتی بارزگانی و پیشەسازی و دارایی و ئابووری کردووە سنوورێک بۆ هاوردنی ئامێری گەرمکەرەوە دابنێن، چونکە رێگەدان بەهاوردەکردنی ئەو ئامێرانە بەو قەبارە گەورەیە کفرە.\nهاوشێوەی فرۆشی زۆپای کارەبایی، زۆپای نەوتیش ئەمساڵ فرۆشی باش بووە، بەڵام بەهۆی داخستنی بەندەری ئوم قەسر لەلایەن خۆپیشاندەرانی بەسرەوە، بازرگانان نەیانتوانیوە بارەکانیان لەکاتی خۆی بگەیەنن.\nیوسف محەممەد، بەڕێوەبەری گشتی کۆمپانیای سیتا بۆ بازرگانی گشتی و هاوردەکردنی زۆپای نەوت کە بریکاری گشتی کۆمپانیای تۆربۆی یابانییە لە عێراق و هەرێمی کوردستان، دەڵێت: هەرچەندە ئەمساڵ بەراورد بە ساڵی رابردوو پلەکانی گەرما زۆر دانەبەزیوە، بەڵام ئەمساڵیش خواست لەسەر فرۆشی زۆپای نەوت باش بوو، هاوشێوەی ساڵانی رابردوو نزیکەی 100 هەزار زۆپای نەوتی فرۆشراوە.\nیوسف محەممەد، نموونەی بە کۆمپانیاکەی خۆی هێنایەوە گوتی: ساڵانە بەپێی خواستی بازاڕ 25 تاوەکو 30 هەزار زۆپای نەوتی لە 10 تاوەکو 12 جۆر دەفرۆشین، ئەمساڵ تا ئێستا نزیکەی 25 هەزار دانەمان فرۆشتووە، خواستیش زۆرە، بۆیە ئەگەر زۆپاکانمان بگات، دڵنیاین ئەوانیش دەفرۆشرێن.\nتێچوویان لە نەوت زیاترە\nئومێد ئەحمەد، گوتەبێژی وەزارەتی کارەبا دەڵێت: خەڵک وا هەست دەکەن بەکارهێنانی زۆپای کارەبایی تێچووی کەمترە، بەڵام تێچووی گەرمکردنەوەی ژوورێکی سێ بە چوار بەم گەرمکەرەوانە 8 بەرامبەری تێچووی گەرمکردنی هەمان ژوورە بە نەوت.\nگوتیشی: ئەو گوشارەی گەرمکەرەوەکان لەسەر سیستەمی کارەبا دروستیان کردووە نزیکەی 9 کاژێر کارەبای نیشتمانی کەمکردووەتەوە، چونکە پێش 15-11-2019 لە شەو و رۆژێکدا 21 سەعات کارەبامان دەدا، ئێستا دەتوانین تەنیا 10 بۆ 12 سەعات کارەبا بدەین.\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (جوان عومەر ئەحمەد)ەوە لە: Dec 9 2019 9:38PM تۆمارکراوە


خه‌ریكه پێشبینه‌یه‌كه دێته دی و ئه‌زموونی میسر دووباره ده‌كه‌ینه‌وه !!\nناوزه‌دكردنی گۆڕان و لایه‌نگرانی به ترۆریست و چه‌ندین جار دووپاتكردنه‌وه‌ی له لایه‌ن زاگرۆس TVی سه‌ر به پارتی و ئاماژه‌كردن به ڕۆڵی داواكاری گشتی و دادگا، له‌و مه‌ترسیه نزیكترمان ده‌كاته‌وه كه پێشتر له‌م په‌یجه‌دا هۆشیاریمان له باره‌وه دابوو .\nئاماژه‌كردن به تیرۆرست بوونی هێزێكی سیاسی (كه هه‌ڵه‌یه‌كی كوشنده‌یه) گه‌ر قه‌یرانه‌كه قوڵبێته‌وه سه‌رده‌كێشێ بۆ سه‌ر كێشه‌یه‌كی تری پارتی كه ئه‌ویش به‌كارهێنانی سیاسیانه و حیزبیانه‌ی دادگایه بۆ لێسه‌ندنه‌وه‌ی مۆڵه‌تی كاركردن له گۆڕان ( بێگومان له هه‌ولێر و دهۆك ) و ده‌ستكردن به هه‌ڵمه‌تی ده‌ستگیركردنی ئه‌ندامانی به ناوی پارێزگاری له سه‌قامگیریه‌وه!! له كاتێكدا خوانه خواسته گه‌ر شتی وا ڕووبدات جگه له‌وه‌ی لێكترازانه‌كه‌ی هه‌رێم هێنده‌ی تر تۆختر ده‌بێته‌وه و حوكمی ده‌ڤه‌روچكه‌ی حیزبی سه‌رهه‌ڵده‌داته‌وه ، به گشتی هه‌رێم و كوردستانی باشوور ده‌خاته به‌رده‌م ئه‌گه‌ری نه‌خوازراوی جۆراوجۆر و له‌وانه‌ش به‌كارهێنانی توندوتیژی و تێكچوونی زیاتری بارودۆخه‌كه ؟! هه‌موو ئه‌مه‌ش ده‌یسه‌لمێنێت كوردستانی باشوور به قۆناغێكی یه‌كجار مه‌ترسیداردا تێده‌په‌ڕێت ، ده‌بێت پارتی به پله‌ی یه‌كه‌م و گۆڕان به پله‌ی دووه‌م و دواتر سه‌رجه‌م هێزه‌كان لێپرسراوێتی بگرنه ئه‌ستۆ و هه‌مووان واز له به نه‌فره‌تكردنی یه‌كتر بێنن. ده‌نا سه‌ره‌نجام گه‌ل و وڵات و سه‌رجه‌م هێزه‌كانی به ئاستی جیاواز به نه‌فره‌ت ده‌بن و ، چاره‌نووسی میلله‌تێكی یه‌ك سه‌ده جه‌زره به چه‌شتووش ده‌بێت به قوربانی حه‌ز و ئاره‌زوو په‌رستی نوخبه‌یه‌كی سیاسی و حیزبی بێ باك و ڕقاوی.\nگه‌ر بمانزانیایه به‌شێ له سه‌ركرده سیاسیه‌كانی ئه‌م وڵاته‌ش خۆیان له هه‌موو كه‌س پێ عاقڵتر نیه و هونه‌ری گوێ گرتن و به‌خۆداچونه‌وه‌ش وه‌ك ئه‌وه‌ی پێویسته ده‌زانن، پێشنیارم ده‌كرد، ده‌سته‌یه‌كی عاقڵمه‌ندان له‌م وڵاته پێكبێت و هه‌وڵی بیناكردنه‌وه‌ی پانتایه‌كی هاوبه‌ش بۆ گفتوگۆ و چاره‌دۆزی سیاسی بده‌ن . به ته‌واوی قه‌ناعه‌تیشه‌وه ده‌ڵێم به‌شێ له‌وه‌ی له هه‌رێمدا ڕوو ده‌دات جگه له دێوانه‌گی و شێتی هیچی تر نیه


👁 اێ بەخشە 52,540 گل سئرکریائە(دێینە)\n📅 03-09-2019 تاریخ ؤ پێش هەتێەل\nباشووری کوردستان - ئاسایشی سلێمانی بەبیانووی نەبو [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ 7 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 2-8-2019 7:46:59\n👁 اێ بەخشە 48,186 گل سئرکریائە(دێینە)\n📅 07-10-2019 - کشانەوەی هێزەکانی ئەمریکا لە رۆژاوای کوردستان تاریخ ؤ پێش هەتێەل\nباکووری کوردستان - داگیرکەری تورک سزای زیندانی سا [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ 15 2 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 8-9-2019 21:29:55\n👁 اێ بەخشە 2,788 گل سئرکریائە(دێینە)\n👁 اێ بەخشە 4,562 گل سئرکریائە(دێینە)\nباکووری کوردستان - ئەندامانی مەجلیسی پارتی دیموکر [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ 15 18 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 1-12-2018 21:11:57\n📅 11-03-2019 تاریخ ؤ پێش هەتێەل\nباشووری کوردستان - 17 منداڵی دیکە کە لە لایەن شەڕ [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ 5 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 6-2-2019 9:27:15\n📅 14-03-2019 تاریخ ؤ پێش هەتێەل\nباکووری کوردستان - پۆلیسی دەوڵەتی تورک دیسان هەڵی [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ 1 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 6-2-2019 9:27:15\n📅 14-09-2019 تاریخ ؤ پێش هەتێەل\n👁 اێ بەخشە 3,182 گل سئرکریائە(دێینە)\nباشووری کوردستان - لە هەڵبژاردنی ناوخۆیی بزووتنەو [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ 12 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 2-8-2019 7:46:59


09:58 - 16/11/2021\nچاودێرانی دۆخی سیاسی عێراق پێیان وایە، دوای هەوڵە شكستخواردووەكەی تیرۆركردنی مستەفا كازمی سەرۆكوەزیران، دۆخەكە پێچەوانەی ئەوە هەڵگەڕاوەتەوە كە جێبەجێكارانی پلانیان بۆ دانابوو، بەجۆرێك كازمی لەڕووی سیاسی و جەماوەرییەوە بەهێزتركردووە، لەسەر ئاستی عەرەبی و نێودەوڵەتیش پشتیوانی زیاتری بۆ پەیدابووە، ئەوانەش هەلى دووبارە پێكهێنانەوەی كابینەی حكومەتی زیاتر كردووە.\nدوای راگەیاندنی ئەنجامی هەڵبژاردن، رێكەوتن لەسەر كەسێكی قبوڵكراو لەلایەن زۆرینەوە بۆ پێكهێنانی حكومەت كارێكی زۆر قورسە، ئەوەش بەهۆی دۆخی عێراق و ئەو دابەشبوونەی لایەنەكانی تێدان، هاوكات تۆمەتباركردنی یەكتر و وەستانەوە بەڕوی یەكدا، كە هەموو ئەوانە كاری ناونانی كەسێك بۆ پێكهێنانی حكومەت سەخت دەكات.\nدواكەوتن بۆ ماوەی چەند مانگێك لە دیاریكردنی سێ كەسایەتی بۆ پۆستە باڵاكانی سەرۆككۆمار، سەرۆكوەزیران، سەرۆكی ئەنجومەنی نوێنەران، بەشێوەیەكی خراپ كاریگەری لەسەر دۆخی ئەمنی و سیاسی وڵات دەبێت.\nرەعد هاشم توێژەری سیاسی رایدەگەیەنێت، "ئەو لایەنەی سەرۆكی حكومەت دیاریدەكات، دەبێت لەڕووی مەبدەئیەوە براوەی هەڵبژاردن بێت، بەڵام لە راستیدا چەند كەسێكی دیكە هەن یاری بەمە دەكەن و دەستیان لە دیاریكردنی سەرۆكوەزیراندا هەیە، وەك چۆن پێشتریش رویداوە، ئەوانیش مەرجەعیەت، واشنتۆن، تارانن".\nئەمەریكا پێش هەوڵی تیرۆركردنەکەشى، ئارەزووی دەكرد کازمى دووبارە بۆ ئەو پۆستە كاندید بكرێتەوە، بەڵام ئێران هیچ بە پەرۆش نییە بۆ ئەو هەنگاوە، چونكە سیاسەتی كازمی كە زیاتر بەڕووی وڵاتانی عەرەبیدا كراوەیە، هەروەها وەستانەوەی بەڕووی میلیشیاكاندا. ئەوەش " تارانی بێزار كردووە" رەعد هاشم وادەڵێت.\nلەبارەی مەرجەعیەتەوە ئەو توێژەرە ئاشكرای كردوە، هەرچەندە هیچ شتێكی لەوبارەیەوە نەوتووە، بەڵام پێشبینی ناكرێت دژی دووبارە كاندیدكردبونەوەی كازمی بێت، بەڵام بە چەند مەرجێكی دیاریكراو كە خۆی بە گونجاوی دەزانێت، حزبە سیاسییەكانیش لایەنی جێبەجێكارن، بەڵام زیاتر بەستراونەتەوە بەڕای ئەو سێ لایەنە سەرەكییەی پێشتر باسكران، هەر حزبە و بەپێی دوور و نزیكی لە لایەنە سەرەكیەكە هەڵوێستی دەبێت.\nعەلی بیدەر نوسەری سیاسی جەخت دەكاتەوە لەسەر ئەوەی "هەوڵی تیرۆركردنی كازمی، كێرڤی جەماوەرییەكەی زۆر بەرزكردەوە،ڕووی راستەقینەی میلیشیا چەكدارەکانیشى دەرخست كە گروپێكی دەرەوەی یاسا و دژی دیموكراسین".\n"هەوڵە شكستخواردووەكە بەشێوەیەكی ئەرێنى دەشكێتەوە بەسەر بەهێزكردنی دامەزراوەكانی دەوڵەت، ئەزمونی دیموكراسی لە عێراق، كازمی لە رووی جەماوەری و سیاسی لەسەر ئاستی عەرەبی و نێودەوڵەتی پشتیوانییەكی زۆر دەكرێت، ئەوەش لە بەرژوەندیدایە بۆ ئەوە جارێكی دیكە ببێتەوە سەرۆكوەزیرانی داهاتووی عێراق"، بیدەر بەو شێوەیە باس لە دەرفەتە بەهێزەكەی كازمی دەكات بۆ دووبارە بونەوە بە سەرۆكی حكومەت.\nئەو نوسەرە سیاسییە پێیوایە كازمی ئێستا پێگەیەكی بەهێزی هەیە، ئەوەش بەهۆی ڕوبەڕوبونەوەی ئاڵەنگارییەكانی عێراق، بەتایبەت لە دۆسیەی میلیشیاكاندا، كە بونەتە دەوڵەتێك لەناو دەوڵەتدا، توانیویانە راستەوخۆ ترۆپكی دەسەڵاتی جێبەجێكردن و سەربازی بپێكن، كە ئەوەش گەشەسەندێكی زۆر مەترسیدارە.


نرخی ئه‌مپێری مۆلیده‌ی ئه‌هلی بۆ مانگی كانونی یه‌كه‌م دیاری كرا\nسیروان محه‌مه‌د وته‌بێژی به‌رێوه‌به‌رایه‌تی كاره‌بای سلێمانی رایده‌گه‌یه‌نێت، نرخی هه‌ر كاتژمێرێك ئه‌مپێری كاره‌بای مۆلیده‌ی ئه‌هلی له مانگی رابردودا (42) دینار ده‌بێت، كه ده‌كاته 10 بۆ 11 هه‌زار دینار بۆ هه‌ر ئه‌مپێرێك.\nبه‌گوێره‌ی رونكردنه‌وه‌یه‌كی وته‌بێژی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی كاره‌بای سلێمانی، موه‌لیده‌كان به‌تێكڕایی له‌نێوان (240) بۆ (255) كاتژمێر كاریان كردووه، به‌وه‌ش نرخی ئه‌مپێرێك كاره‌بای مۆلیده له‌نێوان 10 بۆ 11 هه‌زار دینار ده‌بێت، كه به‌پێی كاركردنی مۆلیده‌كان نرخی ئه‌مپێرێك له گه‌ڕه‌كێك بۆ گه‌ڕه‌كێكی تر جیاوازه.\nسه‌باره‌ت به‌به‌رنامه‌ی كاركردنی موه‌لیده‌كانیش بۆ ئه‌م مانگه، سیروان محه‌مه‌د ده‌ڵێت "به‌رنامه‌ی مۆلیده ئه‌هلییه‌كان رۆژانه له كاتژمێر 2:00ی پاشنیوه‌ڕۆ بۆ 1:00ی شه‌و، به‌یانیان كاتژمێر 7:00 بۆ 8:00ی به‌یانی ده‌بێت، له‌وكاتانه‌ی كاره‌بای نیشتمانیش نه‌بوو، مۆلیده ئه‌هلییه‌كان كاره‌با بۆ هاووڵاتیان دابین ده‌كه‌ن، به‌ڵام بۆ خشته‌ی رۆژانی هه‌ینی و پشووه‌كان مۆلیده‌كان به‌یانیان كار ناكه‌ن و له‌بری ئه‌وه كاتژمێر 12:00 نیوه‌ڕوان كاره‌با بۆ هاووڵاتیان دابین ده‌كه‌ن".\nسه‌باره‌ت به نرخی كاره‌بای یه‌كه‌كانی نیشته‌جێبوون و سیتیه‌كان وته‌بێژی به‌رێوه‌به‌رایه‌تی كاره‌بای سلێمانی ئاماژه‌ی به‌وه‌كردوه، نرخی كیلۆواتێك كاره‌با به (218) دینار دیاریكراوه، به‌ڵام ئه‌گه‌ر سیتیه‌كان وێستگه‌كانیان (KV11) بوو ئه‌وا (5) دینار و وێستگه‌كه‌ی (KV33) بوو (10) دیناری بۆ زیاد ده‌كرێت.\n1/2/2019 11:53:13 AM


لە نۆروێژ رێز له رۆژی پێشمه‌رگه‌ی و ئاڵای کوردستان گیرا\nناوەندی_هەواڵ: رۆژی ١١ی دێسامبری ٢٠١٥ی زایینی، به‌رامبه‌ربه ٢٠ی سەرماوەزی ١٣٩٤ی هه‌تاوی، به‌بۆنه‌ی ٢٦ی سه‌رماوه‌ز رۆژی هه‌ڵکردنی ئاڵای و پێشمه‌رگه‌ی کوردستان، رێوره‌سمێکی رێز لێنان لە رۆژه پیرۆزه له مێژووی نه‌ته‌وه‌ی کورد له رۆژهه‌ڵاتی کوردستان بە بەشداری بەشێکی بەرچاو لە ئەندامان، لایەنگران و کوردانی دانیشتووی وڵاتی نۆروێژه‌وه لە لایەن کۆمیتە ناوچەی ئۆسلۆ، ئاکەشهووسی حیزبی دێمکراتی کوردستان به‌رێوه‌چوو.\nسه‌ره‌تای رێوره‌سمی ٢٦ی سه‌رماوه‌ز به سروودی نه‌ته‌وایه‌تی "ئه‌ی ره‌قیب" که له‌لایه‌ن هونەرمەندی لاو فەرهاد ئالانیەوە پێشکەش کرا ده‌ستی پێکردو پاشان بۆ رێز گرتن له خه‌بات‌و گیانبازیی شه‌هیدانی کوردو کوردستان، چه‌ند ساتێک بێده‌نگیی راگیرا.\nپاشان له لایه‌ن بەرێزان جوانە وەیسی و سیروان بەرزیگەر وه‌ک به‌رێوه‌به‌رانی به‌رنامه به خێرهاتنی به‌شداربوانی جێژنه‌که کرا و ناوبراوان به چەند کۆپلە شێعری شۆرشگێرانه جێژنه‌که‌یان کرده‌وه.\nئه‌مجار په‌یامی کۆمیتەی حیزبی دێموکراتی کوردستان و یه‌کێتی ژنانی دێموکراتی کوردستان لە نۆروێژ بە بۆنەی ٢٦ی سەرماوەز له لایەن بەرێزان خوسرەو قادری، ئەندامی بەرێوەبەری کۆمیتەی حدک و مەحبوب رەحیمی بەرپرسی یەکێتی ژنان لە نۆروێژ پێشکه‌شکرا.\nپەخشانێک بە بۆنەی رۆژی پێشمەرگەوە لە لایەن حەسەن بێورانی خوێندرایەوە.\nدوایین به‌شی رێوره‌سمه‌که به شایی‌و هه‌ڵپه‌رکێی به‌شداران‌و به ده‌نگی هونه‌رمه‌ندانی ده‌نگخۆش شۆرش بۆکانی، فەرهاد ئالانی و سیروان عەبدوڵڵاهی تا کاتژمێر ١١.٣٠ی نیوە شه‌و به‌رده‌وام بوو.\nبه‌شی راگه‌یاندنی کۆمیته‌ی نۆروێژ\nوێنەگر: پیران قادرزادە\nبگه‌رێوه|ئەم بابەتە 981 جار بینراوە| بینێره| چاپ


دەربارەى سوجدەى دووەمى سوورەتى حەج.؟ || مامۆستا مه‌لا ئه‌حمه‌د کاکه مه‌حمود\nڕاو بۆچوونەکانیقورئان و لێکدانەوەی ئایەتەکاندەربارەى سوجدەى دووەمى سوورەتى حەج.؟\nدەربارەى سوجدەى دووەمى سوورەتى حەج.؟\nلەناو زانایاندا دەنگە دەنگێک هەیە کە ئاخۆ سوننەتە، یا نا؟ بەڵام ئەم فەرموودەیە کە پێشەوا ئەحمەد هێناویەتى: ((فُضِّلَتْ سورةُ الحج بسجدتين، فمن لم يسجُدْهُما فلا يَقْرَأْهُما)). (ضعفه الترمذي، وضعفه الألباني في صحيح وضعيف الجامع 3982) واتە: سورەتى سەجدە ڕێزى زیاترى لێگیراوە بەوەى کە دوو سەجدەى تێدایە، هەرکەس سوژدە نابات لەکاتى خوێندنیاندا، با نزیکیان نەبێتەوە، واتە: با نەیانخوێنێت.\nژمارەی سەردان: 350878


پاڵەوانێك نهێنیە شاراوەكانی بڕوسلی ئاشكرا دەكات | دەزگاى زارى کرمانجى\nزاری كرمانجی- ئاژانسییە هەواڵییە وەرزشییەكان: دوای 48 ساڵ لە مردنی، چەند نهێنیەك لەسەر بڕوسلی ئەكتەرو وەرزشكار ئاشكرادەبێت و یەكێك لەو هاوڕێ دێرینانەی بەردەوام لەگەڵیدا بووە باس لە ژیانی پشتی كامێراكان دەكات.\nزۆرێك لە جیهاندا تائێستاش پرسیاری ئەوە دەكەن ئایا دوور لە چاوی كامێراكان و لەژیانی راستەقینەدا هێز و تواناكانی بڕوسلی لە چ ئاستێكدا بووە؟ لەو سەروبەندەدا جیم كیلی یەكێك لە پاڵەوانەكان و هاوڕێی بڕوسلی وەڵامی چەند پرسیارێك دەداتەوەو چەند نهێنییەك لەسەر ژیانی ئەو كوڕە چینییە ئاشكرادەكات.\nجیم كیلی لە حەفتاكانی سەدەی رابردوودا پاڵەوانی جیهان بووە لە كاراتێدا، سەبارەت بە بڕوسلی دەڵێت" من شاهێدی بڕوسلیم لە دەرەوەی كامێراكان، هەموو جارێك دەڵێم چانسم هەبووە لە سەردەمێكدا ژیاوم بەهێزترین پاڵەوانم لەسەر ئاستی جیهان ناسیووە، لە ژیانی خۆمدا زۆر پاڵەوانم ناسیوەو راهێنانم لەگەڵ ئەنجام داون و ڕووبەڕووی زۆرێكیشان بوومەتەوە، بەڵام هیچ كامیان هاوتای بڕوسلی نەبوون، بەراستی پاڵەوانێكی بێ وێنە بوو".\nلە بەشێكی دیكەی قسەكانیدا كیلی پاڵەوان جەخت لەوە دەكاتەوە كە تواناكانی بڕوسلی سنورەكانی تێپەڕاندبوو بەتەواوەتی جیاواز بوو، ئاماژەی بەوەشكردوە كە هەندێك كەس تائێستاش لەبارەی بڕوسلییەوە زۆر نازانن و بەتواناكانی ئاشنا نەبوون.\nئەو پاڵەوانەی پێشوی جیهان لە درێژەی قسەكانیدا گووتویەتی" من وەك ئەكتەرێك باسی بڕوسلی ناكەم، بەڵكو وەك پاڵەوانێك یان جەنگاوەرێك باس لە تواناكانی دەكەم، ئەو كەسێك بوو لە بوارەكەی خۆی تێگەیشتبوو".\nناوبراو ئاماژە بەوە دەكات كە ئاشنایە بە چیرۆكەكەی بڕوسلی بۆیە بەو جۆرە ناوزەندی دەكات، ئەگەرنا رێزی زۆری بۆ هەمو پاڵەوانەكانی دیكە هەیە، هەربۆیە بەپێویستی نازانێ ناوی هیچ یەكێك لەوان بهێنێت.\nجیم كیلی باسی ئەوەش دەكات" هەركەسێك بەر بڕوسلی نەكەوتبێت و لە نزیكەوە ئاشنای نەبووبێت، ناتوانێ بەتەواوەتی لە تواناكانی تێ بگات، چونكە خێرایی جوڵەكانی و بەكارهێنانی تەكنیكەكانی لە سنوور دەرچوو بوون، قورسە بۆ كەسێك تا لە نزیكەوە نەبێ بزانێ ئەو كوڕە چینییە چۆن بووە".\nزۆرێك باس لەوە دەكەن كە بڕوسلی بۆیە بەشداری هیچ پاڵەوانێتیەكی نەكردوە لەبەرئەوە بووە كە نەیتوانیوە توانا تەكنیكییەكانی لە ژیانی راستەقینەدا بەرجەستە بكات, ئەو پاڵەوانە لە كۆتایی قسەكانیدا دەڵێت" زۆرێك باس لەوە دەكەن بڕوسلی بۆیە بەشداری هیچ پاڵەوانێتیەكی نەكردوە لەبەرئەوە بووە نەیتوانیوە توانا تەكنیكییەكانی لە ژیانی راستەقینەدا بەرجەستە بكات، بەڵام ئەو بۆچوونە هەڵەیەو بنەمایەكی زانستی نیە، چونكە زۆرێك بونەتە پاڵەوان و مامۆستای راهێنانەكانیشیان بڕوسلی بووە".\nجیم كیلی یەكێك بووە لەو یاریزانانەی لە بواری كارتێدا زۆرترین نازناو و میدالە جیهانییەكانی حەفتاكانی سەدەی رابردووی بردۆتەوە، لە ساڵی 1971یشدا نازناوی پاڵەوانی جیهان بەدەستهێنا.\nكیلی لەگەڵ بڕوسلیدا بەشداری فیلمی (Enter the dragon) دەكات و وەك یەكێك لە ئەكتەرە سەرەكیەكان رۆڵ دەبینێ, ئەو ئەكتەرەی فیلمە ئەكشنەكان لە تەمەنی گەنجییەوە روو لە ئەمریكا دەكات و رەگەزنامەی ئەمریكا بەدەست دەهێنێ، بەو هۆیەوە لە ویلایەتی كالیفۆڕنیا ژیان بەسەردەبات.\nبڕوسلی لە 27ی ئۆكتۆبەری 1940 لە هۆنك كۆنگی چین لەدایكبووەو لە حوزەیرانی 1973 لەروداوێكی گوماناویدا مردوە، بەهۆی توانا بێ سنورییەكانیەوە نازناوی (ئەژدیهای بچوك)ی وەرگرتوە.


پۆلیسی ڕاپەڕین: ژنێکی تەمەن ٦٨ ساڵ خۆی سووتاند | ROJnews\nپۆلیسی ڕاپەڕین: ژنێکی تەمەن ٦٨ ساڵ خۆی سووتاند\nشەممە, 14 يول 2018 - 11:38\nبەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی ڕاپەڕین ڕایدەگەیەنێت، ژنێکی تەمەن ٦٨ ساڵ خۆی سووتاند و ڕێژەی سوتاوییەکەشی ٦٠% بووە.\nکەمێک پێش ئێستا، بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی ڕاپەڕین، لە ڕاگەیەندراوێکدا ڕایگەیاند، خۆسووتاندنی ژنێکی تەمەن ٦٨ ساڵی لە شارۆچکەی قەڵادزێ-ی سەر بە ئیدارەی ڕاپەڕین ڕاگەیاند.\nبەپێی ڕاگەیەندراوەکەی پۆلیسی ڕاپەڕین:"بەرەبەیانی ئەمڕۆ کاتژمێر ٧:٠٠، ژنێک بەناوی (ئـ .ح.ح) لەدایکبووی ١٩٥٠، دانیشتووی گەڕەکی ئاشتیی شارۆچکەی قەڵادزێ لە ماڵەکەی خۆیدا بە نەوت خۆی سووتاندووە".\nئەوەش خراوەتەڕوو: بەگوێرەی ڕاپۆرتی پزیشکیی، ڕێژەی سووتاویی ئەو ژنە ٦٠% بووە و بەهۆی سەختیی برینەکەشییەوە، ڕەوانەی سلێمانی کراوە".\nپۆلیسی ڕاپەڕین، ڕاشیگەیاندووە:"بە وتەی کەسوکارەکەی، ئەو ژنە باری دەروونیی ناجێگیربووە و بەو هۆیەشەوە نەوتی کردووە بە جەستەی خۆیدا و ئاگری لەخۆی بەرداوە، پەڕاوی لێکۆڵینەوە بۆ ڕووداوەکە کراوەتەوەو لێکۆڵینەوەش بەردەوامە".\nبەپێی ئامارێک، کە ڕۆژنیوز ڕۆژانە لەگەڵ ڕووداوەکان لای خۆی تۆماریکردووە، لە سەرەتای ئەمساڵەوە هەتا ئەمڕۆ، ١٨٨ کەس لە هەردوو ڕەگەز لە باشوری کوردستان کوژراون یان خۆیان کوشتووە، ئەمە بێجگە لەو کوشتنانەی، کە بەهۆی کردەوەی تیرۆرستییەوە ڕوودەدەن و ئەوانەی کە بە ڕۆژنیوز نەگەیشتوون.\nبەپێی ئاماری دەستەی سەربەخۆی مافی مرۆڤ لە هەرێمی کوردستان، لە ماوەی ٦ مانگی ئەمساڵدا لە هەرێمی کوردستان ١٨٠ کەس کوژراون یاخود خۆیان کوشتووە، ئەمە جگە لەو کوشتن و خۆکوشتنانەی کە دەکەوێتە ناوچە دابڕێندراوەکانەوە.\nبەهۆی ئەوەی، ئەوەی لە ساڵیکدا تەنیا دوو جار دەستەی سەربەخۆی مافی مرۆڤی هەرێمی کوردستان ئاماری کوشتن و خۆکوشتن بڵاودەکاتەوە، ڕۆژنیوز هەوڵ دەدات بەپێی ئەو هەواڵانەی ڕۆژانە بەدەستی دەگات، ئامارەکان لای خۆی کۆبکاتەوە، بەڵام مەرج نییە لەگەڵ ئاماری دەستەی سەربەخۆی مافی مرۆڤ کت و مت وەک یەک بن.


ڤیدیۆ: خاوه‌نی درێژترین برژانگ له جیهاندا ببینه\nڤیدیۆ: خاوه‌نی درێژترین برژانگ له جیهاندا ببینه\nخانمێكی چینی به‌ناوی" یۆ جیانشیا" ناوی چووه كتێبی گینس بۆ ژماره پێوانه‌ییه‌كان به‌هۆی درێژی برژانگیه‌وه كه 20.5 سانتیمه‌تره.\nئه‌م خانمه گرته ڤیدیۆیی خۆی له هه‌ژماره‌كه‌ی له ئینستگرام بڵاوكردۆته‌وه كه نازناوی خاوه‌ن درێژترین برژانگی له جیهاندا وه‌رگرتوه و پێشتر له ساڵی 2016 درێژی برژانگی 12.5 سانتیمه‌تر بووه و ژماره‌ی پێوانه‌ی شكاندوه و ئێستا له‌وای 5 ساڵ به هه‌مان شێوه خۆی بۆته‌وه به یه‌كه‌م كه‌س كه خاوه‌نی درێژترین برژانگه له جیهاندا ئه‌ویش 20.5 سانتیمه‌تره.\nجیانشا بۆ ئه‌وه‌ی هۆكاری درێژبوونه‌وه‌ی برژانگی بزانێت سه‌ردانی پزیشكی كردوه به‌ڵام پزیشكه‌كان نه‌یانتوانیوه به‌ڵگه‌یه‌كی زانستی بۆ ئه‌م حاڵه‌ته بهێننه‌وه و باس له‌وه ده‌كه‌ن ته‌نها له ده‌سه‌ڵاتی خودادا یه و زانست هیچی له‌و باره‌یه‌وه نه‌زانیوه.\nئه‌م خانمه چینیه پێی وایه هۆكاری درێژبوونه‌وه‌ی برژانگه‌كانی مانه‌وه‌ی بووه بۆ ماوه‌ی زیاتر له 480 ڕۆژ له‌سه‌ر چیا و برژانگه‌كانی بوزا پێی به‌خشیوه و درێژی برژانگه‌كانی وایكردوه ته‌مه‌نی منداڵتر ده‌ربكه‌وێت.\nهۆكاره‌كانی شیر هێنانه‌وه‌ی منداڵی خوار ته‌مه‌ن یه‌ك ساڵ\nسه‌گ درۆی مرۆڤ ئاشكرا ده‌كات\nبابه‌تێكی گرنگ بۆ خانمانی دووگیان له‌باره‌ی ڤاكسینه‌وه\nگرفتێكی ددان له‌ڕێی ماچه‌وه ده‌گوازرێته‌وه\nتوشبووان به ڤایرۆسی كۆرۆنا.. ئه‌م هه‌ڵه‌یه دوباره مه‌كه‌نه‌وه\nهیوایه‌ك بۆ توشبووان به نه‌خۆشی پاركنسۆن\nئه‌و كه‌سه‌ی ڤاكسین وه‌ربگرێت پاره‌ی پێده‌درێت\nمنداڵێك له‌دایكبووه له‌ناو سكیدا كۆرپه‌یه‌ك هه‌یه


وەزیری تەندروستی: دوو کەسی دیکە توشی کۆرۆنا بوون – کوردی – RojNews.News\nوەزیری تەندروستی: دوو کەسی دیکە توشی کۆرۆنا بوون\n11/03/2020 - 12:07:29 am\nسێشەممە, 10 مار 2020 – 21:35 ڕۆژنیوز – هەولێر\nدكتۆر سامان بەرزنجی، وەزیری تەندروستی حكومەتی هەرێمی كوردستان لەكۆنفرانسێكی ڕۆژنامەنووسیدا دواین زانیاری و ئاماری لەبارەی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا لە هەرێمی کوردستان خەستە ڕوو.\nوەزیری تەندروستی لە کۆنگرە ڕۆژنامەنووسیەکەدا وتی: لەكۆی ٣ هەزار و٦٤ هاوڵاتی لە ٢٩ شوێنی كەرەنتین كراو تەنها ٩٥٣ هاوڵاتی لەكەرەنتین ماون، ٢هەزار و ١١١ هاوڵاتی گەڕاونەتەوە بۆ ناو خێزانەكانیان و 2 شوێنی كەرەنتینیش كەم كراوەتەوە، كە پێشتر ٣١ شوێنیان هەبووە، ئەوانەی لەكەرەنیتن گەڕانەوتەوە چەند جارێك تێستیان بۆ دەكرێت بۆ ئەوەی دڵنیا بن هەڵگری ڤایرۆسەكە نین پاشان ڕەوانەی ماڵەوە دەكرێنەوە.\nوتیشی: ئەمڕۆ ١٥٤ تێست ئەنجامدراوە، تەنها دوو حالەتی تر تۆمارکراوە، یەكێكیان خوێندكارێكی ١٩ ساڵان بووە و پێشتر لەتووشبوویەكی دیکە توشبووە، حاڵەتی دووەم پیاوێكی تەمەن ٦٤ ساڵە لە شارەدێی ئاشتی لەكۆیە، كەوا لەهەمان خێزانی ئەو كەسەیە كە دوێنێ ڕاگەیەندرا، ئامارەكان گەیشتۆتە ١٦ كەس لەهەرێمی كوردستان، كە یەك کەسیان گیانی لەدەستداوە، یەكێكیش چاك بووەتەوە و ڕەوانەی ماڵەوە كراوەتەوە.\nوەزیری تەندروستی، لەبارەی ئەو کەسانەی تووشی ڤایرۆسەکە بوون، وتی: هەموو ئەو کەسانەی توشبوون، یان لەوڵاتی ئێران گەڕاونەتەوە، یان لەیەکێک لەوکەسانەوە گرتوویانە کە لە ئێران گەڕاونەتەوە.\nوەزیری تەندروستی ئەوەشی خستەڕوو: بەشێکی كۆنتڕۆڵكردنی نەخۆشیەكە لەدەستی هاوڵاتیاندایە، هیوادارین گەشت و سەفەركردن كەم بكرێتەوە و هەر نەكرێت، چونكە ئەمانە هۆكارن بۆ گواستنەوەی نەخۆشیەكە.\nسامان بەرزنجی لەکۆتای قسەکانیدا ئاماژەی بەوەکرد، کە هاوڵاتیان بۆ هەر حاڵەتێکی گوماناوی دەتوانن پەیوەندی بە ژمارە ١٢٢ وە بکەن، دەشڵێت، کە هەموو نەخۆشانە و نۆرینگە ڕاوێژکاریەکان بەردەوام پێشوازی لە هاوڵاتیان دەکەن و لەهەمان کاتیشدا بڕیاریانداوە بە دابەزاندی نرخی نەخۆشخانە ئەهلیەکان بەڕێژەی لە ٢٥% .\nسلێمانی، مامۆستایەکی ئاینی بە کۆرۆنا گیانیلەدەستد\nئەردۆغان بە داخستنی سنوور جارێکیتر مامەڵەی بە کۆچبەرانەوە کرد


تەندروسی عراقی هوشداری لە مەترسی گەورایگ دەێد – Rojapp\nHome/هەواڵنێرەکان/تەندروسی عراقی هوشداری لە مەترسی گەورایگ دەێد\nتەندروسی عراقی هوشداری لە مەترسی گەورایگ دەێد\nشەفەق نیوز/ وەزارەت تەندروسی عراقی، ئمڕوو دووشەممە، هوشداریدا لە مەترسی گەورایگ لەبان هاووڵاتیەیل وسیستمە تەندروسیەگە، لە نزیکبوین چگن وڵاتەگە ئەرا لوتگەی بڵاوبوین ڤایڕۆس کۆڕۆنا.\nوەزارەتەگە لە بەیاننامەیگ ك رەسیە ئاژانس شەفەق نیوز وت: لە روژەیل وەرین بەرزەوبوینیگ بیوینە بوی لە هەژمار تووشهاتگەیل، ک ئاماژەدەێد وە نزیەکەو بوین ئەرا ئەوە ک رەوش پەتاگە چوودە ناو قۆناغ لوتگەی بڵاوبوین، ک مەترسی گەورایگە لەبان هاووڵاتیەیل و جەختیگە لەبان سیستمە تەندروسیەگە، ک گرنگی فرەیگ نەورد لە وەختەیل وەرین.\nوئاماژەدا؛ ئاست پابەندبوین بەشیگ لە هاووڵاتیەیل وە رینما تەندروسیەگان هیمان هاخوار ئاستیگ ک وەگورەی هەڵوێستە مەترسیدار پەتایەگە بوود، ک پابەندبوین تەواوی خوازێد وە رێکارەیل دوورەوکەفتن کۆمەڵایەتی، ونەگ تەنیا وەکارهاوردن دەمامەگ ئەرا گشت هاووڵاتەیەل، ئەرا نواگردن کارەساتەیگ ک لە وەردەوامی کەمەوکردن و سوکایەتی وە ئەو رینمایەلە ، ئەگەرە بوود.\nهەمیش وت: میدیاگان و ماڵپەڕەیل پەیوەندیە کۆمەڵایەتیەگان بڕیگ لە پۆستەیل بڵاوەکەن ک رای گشتی شیونێد، وگشتمان دویرەوخەێد لە ئامانجە هاوبەشەگە لە کۆنتڕۆڵ کردن پەتاگە، وکەمەوکردن کاریگەری کارەساتیەگەی لەبان هاووڵاتی عراقی، و ئەیە لە گشتی هاوکاری خوازێد لە رەنج نیشتمانی ئەرا هووشیارکردن وچەوکردنەوە لە پەتاگە و مەترسیەیلی لە ئەنجام نا پابەندبوین وە تەمەیل تەندروسی و رێکارەیل مقەیەتی لە بیماریەگە.\nوتیش؛ هەژمار فرەیگ لە کادرەیل پزشکی و تەندروسی و وەڕیەوبردنمان، ک گیان خوەیان دانە ئەرا خزمەت بیمارەیل، کەفتنە وەر مەترسی لە تووشهاتنیان وە بیماریەگە، وە گەرد لەدەسچگن وەردوامیگ لە گیانەل پاک، ک هەڕەشەی خۆڕاگردن و وەردەوامی رەنجەیل سەنگەر وەردەمین کەێد.\nهەمیش وت: هیمان تیمە تەندروسی و چەودیرەیلمان پێشیلکاری فرەیگ دوینن، جوور گردەوبوین لە ئاهەنگەیل سویر و پرسە لەناو ناوچەیل پڕ حه‌شیمه‌ت، وەگەرد کەمی رێوشۆین وسانن پێشیلکارەیل، لەناو دوکان وبازاڕ و ماشینەیل.\nوەزارەتەگە خەوەردا ک فەرمانگەیل تەندروسی لە بەغداد و پارێزگاگان لەبان بوودجەی وەکارهاوردن ئاسایەگە کارەکەێد، ورێژەی (١/١٢) لە بوودجە ساڵانیەگەی، وەبی ئەوەگ پویلیگ زیای بخریەێدە بانی، لەوەر بڕیار نەیان به بان بوودجه‌ی گشتی دەوڵەتەگە تا ئیسە.\nوئاماژەدا؛ پلان وەزارەتەگە ئامانجی ئەوەسە ک ژمارەیل فرەوەبوی بیماریەگان بەش بکەێد، لە دروسکردن ناوەند چارەسەری تایبەت وە بیماری پەتاگە، لە ری پشتگیری چالاکیەگان ئاینی وکۆمەڵایەتی لەلی، بەڵکم سەختیەیل گەورا کەفنە نوایان، لەلیان کەمی کادرەیل پزشکی و تەندروسی و وەڕیەوبردنەگانە لەسای جەخت گەورایگ لەبان سیستمە تەندروسیەگە، ووسانن مه‌زرانن پزشک وکادر تەندروسی و وەڕیەوبردنی، و کەمی شایستەیل دارایی لەوەر بڕیارنەکردن بوودجەگە.\nوتیش؛ خوەی ئامانجی ئەوەسە پڕۆژەی هاوردن خەسەخانەیل ٤٠٠ شەوخەفی ئەرا پارێزگاگان ئەرا خزمەت بکەێد وە زویترین وەخت، ورەدبوود لەبان ئاژاوە وەڕیەوبردنەگان و گرفتە هەمێشەیەگان ئەرا ئەو پڕۆژەیلە، و ئومیدخوازیمن لە دەسمیەت لایەنە چەودیرەگان، ئەرا پەیاکردن چارەسەرەیلیگ، وەپیان لە گیچەڵەگان دەربچیمن ک نوای دروەسکردن خەسەخانەگان گرێد لە رەوش سەخت ئیسە.\nوهەمیش وت: ڤایڕۆس کۆرۆنا، چارەسەری و واکسین تا ئیسە ئەرای نیە لە گشت دەوڵەتەیل جهان، و ئەوەگ باس کریەێد لە خەوەر دەرمان و واکسین، تەنیا تاقیکردنەس کە خاوەن نیمچە ئەنجامیگە، وەگەرد ئەوەیش وەزارەت تەندروسی تەقەلا دەێد ئەرا رەسین وەئەوە لە ری نووەو کردن پڕۆتکۆل چارەسەری ئەرا بیمارەگان، لەبنەمای زانستی ک سەڵامەتی دەرمانەگە ئەرا بیمارەیل لە پلەی یەکەم مسۆگەر بکەێد، و چەنیگ چارەسەریی گونجیاگە، و لەبان ئەوە وەزارەتەگە وازەو بویە بان گشت دەوڵەتەیل ک بەشیگ لە دەرمانەگان لە قۆناغە سەرەتایەگانی لە زیان بیمارەگان کەمەو کەێد، و دەسمەیتیان لە رەدبوین قۆناغە سەختەگان بیماریەگە، وهەمیش هاندان پێشەسازی نیشتمانی ئەرا بەرهەمکردن بەشیگ لە دەرمانەگان ک شایەت خاسبوون ئەرا بیمارەیل وەگورەی میکانیزم پیشەیی جوراجور، ک مسۆگەر سەڵامەتی و ئەمان دەرمانەگە بکەێد.\nوەزارەتەگە ئەرا هاووڵاتیەیل بانگاواز کرد، وت؛ تەنیا رییگ ئەرا کۆنتڕۆڵ کردن پەتاگە، خوەی پابەندبوینە وە دوورەوکەفتن کۆمەڵایەتی، و وەکارهاوردن دەمامەک، و گرنگی داین وە پاکی کەسەگە، وه‌تایبەت لە وەرداومی لە دەسشوردن، و لەماڵ دەرنەچگن، مەگەر ئەرا كار فرە گرنگ.\nوەزارەتەگە دوارەی داواکردنی کرد لە گشت دەزگا تەندروسی وئەمنی و دادوەریەگان، لەجیهاوردن گشت رێکارەیل یەکجاری لە مقەیەتی گیان هاووڵاتیەیل لە مەترسی پەتاگە، و وسانن زەنجیرەی گواستنەوەی، لە وەجیهاوردن رینمایل دەسەی تەندروسی وسەڵامەتی.\nPrevious چەند وێنەیەکی کاتارینا گرۆسێ، هونەرمەندی وێنەکێشی ئەڵمانی لە پێشانگایەکدا لە بەرلین\nNext لەم وێنەی سەرەوە چەند سێگۆشە ئەبینی زۆرێک لە کەسان وەڵامی ئەم پرسیارەیان نەزانیووە ، ئەگەر تۆ ئەیزانی لە کۆمێنت بۆمان بنوسە @showbox.studio #ShowBox #Lem_Bprsa #لێم_بپرسه #شۆبۆکس #ماجیکبۆکس