komari kurdistan 1 by agri balaki - issuu\nﺳﯿﺎﺳﺗﻤداری ﻧﺎﺳﺮاوی رۆژھﺗﯽ ﮐﻮرﺳﺘﺎن\nﭘﺸﻪوا ﻗﺎزی ﻟﻪﺑﺎری ﭘﮕﻪﯾﺸﺘﻮوﯾﯽ ﻓﯿﻜﺮیو ﺳﯿﺎﺳﯽﯾﻪوه زۆر زۆر ﻟﻪ ﭘﺶ ھﻪﻣﻮو رﺒﻪراﻧﯽ دﯾﻜﻪی ﺋﻪو ﻛﺎﺗﯽ ﺑﺰووﺗﻨﻪوهی ﻛﻮردهوه ﺑﻮوه 7\nof Kurdistan in Mehabad\npeaceful negotiations with the neighbouring Iranian province of Azerbaijan about which republic should control border towns like Khoy, Selmas and Orumiyeh (Wirmí) in the north, and Miandouad (Míyandoaw) in the east. 8\nKurdistan». Through its one year existence, the republic never quite decided whether it was an independent state or autonomous region of Iran.The capital of the republic was Mehabad. The extent of the republic was never set — there were\nShort-lived state in today>s western Iran from 1945 to 1946. The republic>s official name was «State of Republic of Kurdistan» (Kurdish: Komarí Kurdistan le Mehabad), but was also referred to as «National Government of\nﮐﯚﻣﺎری ﮐﻮردﺳﺘﺎن ﺑوﮐﺮاوهﯾﮐﯽ ﺗﺎﯾﺒﺗ ﻧﺎوەﻧﺪی ﭘﺸوا دەرﯾﺪەﮐﺎت٢ .ی رﺒﻧﺪاﻧﯽ ٢٢ .١٣٨٩ی ژاﻧﻮﯾی  .٢٠١١ژﻣﺎرە :ﺗﺎﯾﺒت  .ﻣﺎﻧﮕﯽ ﺟﺎرﮏ ﺑو دەﺑﺘوە\nﻧﺎوی :ﮐﯚﻣﺎری ﮐﻮردﺳﺘﺎن دەوﺗﮑﯽ داﻧﭙﯿﺎﻧﻧﺮاو ﺳﺮود :ﺋی رەﻗﯿﺐ ﭘﺎﯾﺘﺧﺖ :ﻣھاﺑﺎد زﻣﺎن :ﮐﻮردی ﺣﻮﮐﻤاﻧﯽ :ﮐﯚﻣﺎری ﺳرۆک :ﻗﺎزی ﻣﺤﻣد ﺳرەک وەزﯾﺮ:ﺣﺎﺟﯽ ﺑﺎﺑ ﺷﺦ ﺳردەﻣﯽ ﻣﮋووﯾﯽ: ﺟﻧﮕﯽ ﺳﺎرد راﮔﯾﺎﻧﺪﻧﯽ ﺳرﺑﺧﯚﯾﯽ:  ٢٢ی ﮐﺎﻧﻮوﻧﯽ ﯾﮐﻣﯽ ١٩٤٦ دەﺳﺘﺒﺳراﮔﺮﺗﻨﯽ ﻟﻻﯾن ﺋﺮاﻧوە: ١٥ی ﮐﺎﻧﻮوﻧﯽ دووەﻣﯽ ١٩٤٦ ﻟﺳﺪارەداﻧﯽ ﺳرﮐﺮدەﮐﺎن: ٣٠ی ﺋﺎزاری ١٩٤٧ رووﺑر :ﻟ ﺳـــﺎﯽ  ١٩٤٦دا ٣٧٤٣٧ ﮐﯿﻠﯚﻣﺗﺮ دووﺟﺎ ﺑﻮوە\nﮐﯚﻣﺎری ﮐﻮردﺳﺘﺎن ﺋزﻣﻮوﻧﮑﯽ ﮐﻮرت ﺑم ﭘ دەﺳﮑوت ﺑﻮو ﮐﯚﻣﺎری ﮐﻮردﺳﺘﺎن ﻟ ﮐﻮردﺳﺘﺎﻧﯽ ﺋـــﺮان داﻣزرﻨـــﺮاوە ،دەوﺗﮑـــﯽ ﮐﻮردی ﮐﻣﺘﻣن ﺑﻮو ﮐ ﻟ ﺳدەی ﺑﯿﺴﺖ داو ﻟ دوای ﮐﯚﻣﺎری ﺋﺎرارات-ﻟ ﺗﻮرﮐﯿﺎ ،داﻣزرا .ﭘﺎﯾﺘﺧﺘﮐی ﺷﺎری مھاﺑﺎد ﺑـــﻮوە ﮐ ﺋﮐوﺘـــ ﺑﺎﮐﻮری ﺧﯚراوای ﺋﺮان .داﻣزرانو ﻟﻧﺎوﭼﻮوﻧﯽ ﮐﯚﻣﺎرەﮐ ﺑﺷـــﮏ ﺑﻮو ﻟـــ ﻗﯾﺮاﻧﯽ ﺋﺮان ،ﺋـــو ﻣﻠﻤﻼﻧﯾی ﻟـــ ﻧﻮان ﺋﻣﺮﯾﮑﺎو ﺳﯚﭬﺖ دا ھەﺑﻮو ﮐ ﺟﻧﮕﯽ ﺳﺎردی ﻟﮑوﺗوە .ﭘﺸﯿﻨ ﻟ ﻣﺎﻧﮕﯽ ﺋﺎﺑـــﯽ  ،١٩٤١راﭘڕﯾﻨﮑﯽ ﺟﻣﺎوەرﯾﯽ ﮐﯚﻧﺘﺮۆـــﯽ ﻧﺎوﭼـــ ﮐﻮردﯾﯿﮐﺎﻧﯽ ﻟ دەﺳـــﺘﯽ ﺣﮑﻮﻣﺗﯽ ﻧﺎوەﻧـــﺪی ﺋﺮان دەرﮐﺮد .ﻟ ﺷﺎری مھاﺑﺎد ،ﮐ زۆرﯾﻨی داﻧﯿﺸﺘﻮاﻧﮐی ﮐﻮردن ،ﮐﯚﻣﯿﺘﯾﮐﯽ ﻟ ﮐﺳﺎﻧﯽ ﭼﯿﻨﯽ ﻧﺎوەﻧﺪ ﺑ ﭘﺸﺘﮕﯿﺮی ﺳرۆک ﺧﮐﺎن دەﺳﺗﯽ ﻧﺎوﭼﯾﯿﺎن ﮔﺮﺗ دەﺳﺖ .ﭘﺎرﺗﮑﯽ ﺳﯿﺎﺳﯽ ﺑﻧﺎوی\nﮐﯚﻣﺎری ﮐﻮردﺳﺘﺎن ﻧﻮﻨﮕی ﺋﯿﺮادەی ﻧﺗوەﯾﯽ ﮐﻮرد ﺑﻮو\nﮐﯚﻣی ژﯾﺎﻧوەی ﮐﻮردﺳـــﺘﺎن )ژێ ﮐﺎف( داﻣزرﻨـــﺮا .ﻗـــﺎزی ﻣﺤﻣد، ﺳرۆﮐﯽ ﺑﻨﻣﺎی ﻗﺎزی ،ﺑ ﺳﮑﺮﺗﺮی ﭘﺎرﺗﮐـــ ھەﺒﮋـــﺮدرا .ھەرﭼﻧـــﺪە ﮐﯚﻣﺎرەﮐـــ ﺑ ﻓرﻣﯿـــﯽ راﻧﮔﯾﻧﺪرا ﺗـــﺎ ﻣﺎﻧﮕﯽ ﮐﺎﻧﻮوﻧـــﯽ ﯾﮐﻣﯽ ،١٩٤٥ ﮐﯚﻣﯿﺘﮐـــ ﺑ ﺳـــرﮐﺮداﯾﺗﯽ ﻗﺎزی ﻣﺤﻣد ،ﻧﺎوﭼﮐﯾﺎن ﺑڕﻮەﺋﺑﺮد ﺑ ﻟھاﺗﻮوﯾﯽو ﺳرﮐوﺗﻨﮑﯽ ﺑرﭼﺎوەوە ﮐـــ ﺑﯚ ﻣﺎوەی  ٥ﺳـــﺎڵ ،ﺗﺎ رووﺧﺎﻧﯽ ﮐﯚﻣﺎرەﮐ ،درﮋەی ھەﺑﻮو.\nﺑﯚﭼﻮوﻧﯽ ﺳﯚﭬﯿت ھﺰەﮐﺎﻧﯽ ﺳـــﯚﭬﺖ و ﺑﺮﯾﺘﺎﻧﯿﺎ ﻟ ﮐﯚﺗﺎﯾﯿﮐﺎﻧﯽ ﺋﺎﺑﯽ  ١٩٤١ﺋﺮاﻧﯿﺎن داﮔﯿﺮ ﮐﺮد ،دﯾﺎرە ﺳـــﯚﭬﺖ ﻟـــ ﺑﺎﮐﻮورەوە. ﺳـــﯚﭬﺖ ﺑ ﮔﺸـــﺘﯽ دوودڵ ﺑﻮون ﻟ ﺋﯿﺪارەی ﮐـــﻮردی .ھﺰﯾـــﺎن ﻟ ﻧﺰﯾﮏ مھاﺑﺎد داﻧﻧﺎو ﺗﻧﺎﻧـــت ﻧﺮدراوﮑﯽ\nﻣﯾﺪاﻧﯽ ﭼﻮارﭼﺮای ﻣھﺎﺑﺎد ٢ی رﺒﻧﺪاﻧﯽ  ١٣٢٤ﻟﮐﺎﺗﯽ راﮔﯾﺎﻧﺪﻧﯽ ﮐﯚﻣﺎر\nﭘﺸوا ﻧﺎوەﻧﺪی ﺑﯚ ﻟﮑﯚﻟﯿﻨوە و ﺗﻮﮋﯾﻨوە ھر ﻣﯿﻠﻠﺗﮏ ﺑﯿﮫوێ ﭘﺸـــﮑوﺗﻦ ﺑﺧﯚﯾوە ﺑﺒﯿﻨ ﭘﻮﯾﺴـــﺘ ﻣﮋووی راﺑﺮدووی ﺑﮑﺎﺗ ﺳرﻣﺷﻖ ﺑﯚ داھﺎﺗﻮوی ،ﺋﻤی ﮐﻮردﯾﺶ ﻣﮋووﯾﮐﯽ ﭘ ﮐﺎرەﺳﺎت و ﻧھﺎﻣﺗﯿﻤﺎن ﺑﻮوە ،ﺑم ﻟﮔڵ ﺋوش دا زۆر ﮐﺎت ھﺑﻮوە ﮐ ﭘﻮﯾﺴﺘ ﺋﻤی ﮐﻮرد ﺷﺎﻧﺎزی ﺑ ﻣﮋووی ﺧﯚﻣﺎن ﺑﮑﯾﻦ و ﺑﮐﺎرﯾﺎن ﺑﻨﯿﻦ ﺑﯚ دارﺷﺘﻨﯽ ﺑرﻧﺎﻣ ﺑﯚ داھﺎﺗﻮوی ﺧﯚﻣﺎن .ﺋوﮐﺳﺎﯾﺗﯿﺎﻧی ﮐ ﻟﺳردەﻣﮑﯽ ﻣﮋووﯾﺪا ﺗﺳـــﯿﺮﯾﺎن ﻟﺳـــر ﻣﮋووی ﮐﻮرد ھﺑﻮوە زۆر ﻧﯿﻦ و زۆرﺑﺷﯿﺎن ﮐﻣﯿﺎن ﻟﺳر ﺑﺎس ﮐﺮاوە ،ﭘﺸـــوا ﻗﺎزی ﻣﺤﻣد ﯾﮐﮑ ﻟ ﮐﺳـــﺎﯾﺗﯿﺎﻧی ﮐ دەورﮑﯽ ﺋﺳﺎﺳﯽ ﺑﯿﻨﯿﻮە ﻟ ﻣﮋووی ﮐﻮرد دا چ وەک ﺳرۆک ﮐﯚﻣﺎر ﯾﺎن وەﮐﺎ ﮐﺳﺎﯾﺗﯿﮐﯽ ﻧﯿﺸﺘﻤﺎن ﭘروەر. دروﺳﺖ ﮐﺮدﻧﯽ ﻧﺎوەﻧﺪﮏ ﺗﺎﯾﺒت ﺑو ﮐﺳﺎﯾﺗﯿ و ﮔﺮﯾﻨﮕﯽ دان ﺑ ﻓﮑﺮ و ﺑﯿﺮی ﺋو ﻧﯿﺸﺎﻧی زﯾﻨﺪووﺑﻮوﻧﯽ ﻧﺗوەﮐﻣﺎن ﻧﯿﺸـــﺎن دەدا ،ﺑﯚﯾ ﺑﺮﯾﺎرﻣﺎﻧﺪا »ﻧﺎوەﻧﺪی ﭘﺸـــوا« ﮐ ﻧﺎوەﻧﺪﮑﯽ ﺗﺎﯾﺒﺗ ﺑ ﺑﻮاری ﻟﮑﯚﻟﯿﻨوە و ﺗﻮﮋﯾﻨوەی ﻣﮋووی ﻟﺳر ﮐﻮرد وەک ﻧﺗوەﯾک و ﮐﻮردﺳﺘﺎن وەک ﭼﻮارﭼﻮەﯾﮐﯽ ﺟﻮﮔﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ داﺑﻤزرﻨﯿﻦ.\nھﺴﻧﮕﺎﻧﺪﻧﮑﯽ ﻣﮋووی ﺑﯚ ﮐﯚﻣﺎری ﮐﻮردﺳﺘﺎن\nھﯚﮐﺎره ﻧﺎوﺧﯚﯾﯿﻪﮐﺎﻧﯽ داﻣﻪزران و رووﺧﺎﻧﯽ ﮐﯚﻣﺎری ﮐﻮردﺳﺘﺎن ﻟﻪ ﺑﯿﺮﯾﺸﻤﺎن ﻧﻪﭼ ﮐﻪ ﻣﮋوو ﺗﻪﻧﯿﺎ ﮔاﻧــــﻪوهی رووداوهﮐﺎن ﻧﯿﯿــــﻪ ،ﺑﻪﮑﻮو ھﻪﻨﺠﺎﻧﯽ راﺳﺘﻪﻗﯿﻨﻪﯾﻪ ﺑﻪ ﺗواﻧﯿﻨﮑﯽ ﮐﯚﻣﻪﻨﺎﺳﯽ -ﺳﯿﺎﺳــــﯿﯿﻪوه .دﯾﺎردهﮐﺎن دهﺑ ﻟﻪ ﺑﺎری ﻧﺎوهرۆک و ھﯚﮐﺎرهﮐﺎﻧﻪوه ﻟﮑﺒﺪرﻨﻪوه ﻧﻪ ﺑﻪ ﭘﯽ ﺋﺎﮐﺎﻣﻪﮐﺎﻧﯿﺎن .زۆر دﯾﺎردهی ﺳــــﻪرﮐﻪوﺗﻮو ھﻪن ﮐﻪ ھﻪﮕﺮی راﺳــــﺘﻪﻗﯿﻨﻪ ﻧﯿــــﻦ و ﺑــــﻪ ﭘﭽﻪواﻧﻪ زۆر دﯾﺎردهی ﺗﮑﺸﮑﺎو ،راﺳﺘﻪﻗﯿﻨﻪی ﺗﻪواون. ﻟــــﻪ ﻟﮑﺪاﻧﻪوهی رووداوهﮐﺎﻧﯿﺸــــﺪا دهﺑ ﺋﺎﺳﺘﯽ ﺗﮕﻪﯾﺸﺘﻮوﯾﯽ و ھﻪﻟﻮﻣﻪرﺟﯽ ﺋﻪو ﮐﺎﺗﻪ ﻟﻪﺑﻪر ﭼﺎو ﺑﮕﯿﺮێ ﻧﻪ ﺑﻪ ﭘﯽ ﺋﺎﺳﺘﯽ\nﺋﻪﻣۆی ﮐﯚﻣﻪﮕﺎ و ﭘﺎش روون ﺑﻮوﻧﻪوهی ﺋﺎﮐﺎﻣــــﯽ رووداوهﮐﺎن .ﻟﺮهدا ھﻪوﺪهدرێ ﺑﻪو ﭘﯿﻪ و ﺑﻪ ﮐﻮرﺗﯽ ھﯚﯾﻪﮐﺎﻧﯽ ﻧﺎوﺧﯚﯾﯽ داﻣــــﻪزران و رووﺧﺎﻧﯽ ﮐﯚﻣــــﺎر ﺑﺪرﺘﻪ ﺑﻪ ﺑﺎس. ﭼﻪﻧــــﺪ ھﯚﮐﺎرــــﮏ ﮐﯚﻣــــﺎر ﻟــــﻪ ﺟﻮوﻧﻪوهﮐﺎﻧﯽ ﭘﺶ ﺧﯚی ﺟﯿﺎ دهﮐﻪﻧﻪوه. ﯾﻪﮐﻪم ،ﺳﯿﺴــــﺘﻤﮑﯽ ﮐﯚﻣــــﺎری وهﮐﻮو ﺋﺎﻣازی دهﺳــــﻪﺗﯽ ﮐﻮردی راﮔﻪﯾﺎﻧﺪ ﮐﻪ ﻟــــﻪ ﻧﺎوهرۆﮐﺪا ﺧﯚی ﺑﻪ ﺗﻪواوی ﻟﻪ ﻧﺎوهﻧﺪ ﺟﯿﺎﮐﺮدهوه و ﺑﻪ ﮐﺮدهوه ﺗﺎ ﭼﻪﺷــــﻨﮏ ﺳﻪرﺑﻪﺧﯚﯾﯽ ﭼﻮوه ﭘﺶ 3 ........\nﮐﯚﻣﻪﻪی ژﯾﺎﻧﻪوهی ﮐﻮرد )ژێ.ﮐﺎف( ﮐﯚﻣی ژﯾﺎﻧوەی ﮐﻮرد ﯾﺎن ﺑ ﮐﻮرﺗﯽ ﮐﻮﻣی) ژک ف(،ﯾﮐم ڕﮑﺨﺮاوی ﺑھﺰی ﺳﯿﺎﺳــــﯿﯽ ﮐﻮردی ﻟ رۆژھﻪﺗﯽ ﮐﻮردﺳﺘﺎن ﺑﻮو ﮐ ﻟ ﺳﺎﯽ  ١٩٤٢ﻟ ﻧﺎوﭼﻪی ﻣﻮﮐﺮﯾﺎن وﭘﺎﺷــــﺎن ﻟﻪ ﻣھﺎﺑﺎد ﭘﮏ ھﺎت و ﻟ ﺳﺎﯽ  ١٩٤٥ﺑ داﻣزراﻧﯽ ﺣﯿﺰﺑﮑﯽ ﻧﻮێ ﮐﯚﺗﺎﯾﯽ ﺑ ژﯾﺎﻧﯽ ﺧﯚی ھﻨﺎ. ﺑﻪﮐﻮرﺗﯽ ﻣﮋووی ﻧﺎوﭼﻪﮐﻪ. ﻟ ﻣﺎوەی ﺷــــﻪری ﯾﻪﮐﻪﻣﯽ ﺟﯿﮫﺎﻧﯽ دا ﮐﻮردﺳــــﺘﺎن ﺑﻮو ﺑ ﻣﯾﺪاﻧﯽ ﺷڕ ﻟ ﻧﻮان\nﻟﺷﮑﺮەﮐﺎﻧﯽ ﺑﺷﺪار ﻟم ﺷڕە ،ﺑﺗﺎﯾﺒﺗﯽ ﻟﺷﮑﺮی ﻋﻮﺳــــﻤﺎﻧﯽ و ﻟﺷــــﮑﺮی روﺳﯽ. داﻧﯿﺸــــﺘﻮاﻧﯽ ڕۆژھﺗﯽ ﮐﻮردﺳﺘﺎن زۆرﺟﺎر ﺗﻮوﺷــــﯽ ﺗﺎن و ﮐﻮﺷــــﺘﺎری ﻟﺷﮑﺮەﮐﺎﻧﯽ ﻋﻮﺳﻤﺎﻧﯽ و روﺳﯽ ﺑﻮون .ﭘﺎش ﺋو ﺷڕە، وﺗﮑﯽ وﺮانﮐــــﺮاو ،ﺧﮑﮑﯽ دەرﺑدەر، ﻣﺎﻧــــﺪوو و ھژار ﮐ ﺗﻮوﺷــــﯽ ﻗﺎﺗﯽ وﻗﺮی و ﻧﺧﯚﺷــــﯽ ﺑﺒﻮون ﻟﻪ ﻗﻪﯾﺮاﻧﮑﯽ زۆر ﺧﺮاﭘﯽ ﺋﺎﺑﻮری ﺳﯿﺎﺳﯽ دا ده ژﯾﺎن.\nﮐﯚﻣﺎری ﮐﻮردﺳﺘﺎن ﺑوﮐﺮاوهﯾﮐﯽ ﺗﺎﯾﺒﺗ ﺑ داﻣزراﻧﺪﻧﯽ ﯾﮐﻣﯽ ﮐﯚﻣﺎری ﮐﻮردی\nﻣدەﻧﯽ ﺋوﺗﯚﯾـــﺎن ﻧﻧﺎرد ﺑﯚ ﺋوەی ﮐﺎرﯾﮕری ﮔورە دروﺳـــﺖ ﺑﮑﺎت .ﻟ رﮕـــی ﭼﺎﻻﮐﯿﯽ دۆﺳـــﺘﺎﻧوە ،وەک داﺑﯿﻨﮑﺮدﻧﯽ ﮐرەﺳـــی ﮔﻮاﺳﺘﻨوە، دەرﮐﺮدﻧﯽ ﺳﻮﭘﺎی ﺋﺮاﻧﯽ ،و ﮐﯾﻨوەی ﺗـــواوی ﺑرھەﻣـــﯽ ﺗﻮﺗﻨﮐﯾـــﺎن، ﭘﺎﭙﺸـــﺘﯿﯽ ﺋﯿﺪارەﮐـــی ﻗﺎزیﯾـــﺎن دەﮐـــﺮد .ﻟ ﻻﯾﮐﯽ ﺗﺮەوە ،ﮐﻮردەﮐﺎن زۆر ﺋﯿـــﺪارەی ﮐﻮردﯾﺎن ﺋﺑﺰاﻧﺪ ﻟﺑر ﺋوەی رەﺗﯿﺎن ﮐﺮدەوە ﺑﺒﻨ ﺑﺷـــﮏ ﻟـــ ﮐﯚﻣـــﺎری دﯾﻤﻮﮐﺮاﺗـــﯽ )ﻓﺎرس( ﺋﺎزرﺑﺎﯾﺠﺎن .ھەروەھا دژی راﮔﯾﺎﻧﺪﻧﯽ ﮐﯚﻣﺎری ﺳرﺑﺧﯚی ﮐﻮردی ﺑﻮون. داﻣزراﻧﺪﻧﯽ ﮐﯚﻣﺎرەﮐ ﻟ ﺋﯾﻠﻮﻟﯽ  ،١٩٤٥ﻗﺎزی ﻣﺤﻣدو ﺳـــرﮐﺮدە ﮐﻮردەﮐﺎﻧﯽ ﺗﺮ ﺳـــرداﻧﯽ ﺗﺑﺮﯾﺰﯾﺎن ﮐـــﺮد ﺑﯚ ﺋوەی ﭼﺎوﯾﺎن ﺑ ﮐﻮﻧﺴﻮﯽ ﺳﯚﭬﺖ ﺑﮑوﺖ ﺑﯚ دەرﺑﺎری ﭘﺸـــﺘﮕﯿﺮﯾﮑﺮدﻧﯽ ﮐﯚﻣﺎرﮑـــﯽ ﻧﻮێ، ﻟوﺸوە رەواﻧی ﺑﺎﮐﯚ ،ﺋﺎزرﺑﺎﯾﺠﺎﻧﯽ ﺳﯚﭬﺖ ،ﮐﺮان .ﻟوێ ،ﺋﺎﮔﺎدار ﺑﻮوﻧوە ﻟوەی ﭘﺎرﺗـــﯽ دﯾﻤﻮﮐﺮاﺗﯽ ﺋﺎزرﺑﺎﯾﺠﺎن ﻟ ھەوﯽ ﺋوەداﯾ ﮐ دەﺳﺖ ﺑﺳر ﺋﺎزرﺑﺎﯾﺠﺎﻧﯽ ﺋﺮاﻧـــﺪا ﺑﮕﺮﺖ .ﻟ١٠ ی ﮐﺎﻧﻮوﻧـــﯽ ﯾﮐﻣﺪا ،ﭘﺎرﺗﯽ دﯾﻤﻮﮐﺮاﺗﯽ ﺋﺎزرﺑﺎﯾﺠﺎن دەﺳـــﺘﯽ ﺑﺳر ﭘﺎرﺰﮔﺎی ﺋﺎزرﺑﺎﯾﺠﺎﻧـــﯽ رۆژەت دا ﮔـــﺮت ﮐـــ ﭘﺸﺘﺮ ﺑدەﺳﺖ ﺳﻮﭘﺎی ﺋﺮاﻧوە ﺑﻮو. ﻗﺎزی ﻣﺤﻣد ﺑﯾﺎری دا ھاوﭼﺷـــﻨﯽ ﺋو ﮐﺎرە دووﺑـــﺎرە ﺑﮑﺎﺗوە ،ﻟ١٥ ی ﮐﺎﻧﻮوﻧﯽ ﯾﮐﻣـــﺪا ،ﮐﯚﻣﺎری مھاﺑﺎدی ﮐﻮردﯾﯽ داﻣزرﻨﺮا. ﻟـــ٢٢ ی ﮐﺎﻧﻮوﻧـــﯽ دووەﻣـــﯽ  ،١٩٤٦ﻗـــﺎزی ﻣﺤﻣـــد داﻣزراﻧﺪﻧﯽ ﮐﯚﻣﺎری مھاﺑـــﺎدی راﮔﯾﺎﻧﺪ .ھەﻧﺪﮏ ﻟ ﺋﺎﻣﺎﻧﺠﮐﺎﻧﯿﺎن ﻟ ﻣﺎﻧﯿﻔﺴـــﺘﯚﮐدا\nﺑوﮐﺮاﯾوە ﺋﻣﺎﻧن: /١ﺋﯚﺗﯚﻧﯚﻣﯿﯽ ﺑـــﯚ ﮐﻮردەﮐﺎﻧﯽ ﺋﺮان ﻟﭼﻮارﭼﻮەی دەوﺗﯽ ﺋﺮاﻧﺪا /٢زﻣﺎﻧـــﯽ ﮐﻮردﯾـــﯽ ﺑﮑﺮﺘـــ زﻣﺎﻧﯽ راﮔﯾﺎﻧﺪنو ﺧﻮﻨﺪنو ﺋﯿﺪارە /٣ھەﺒﮋاردﻧـــﯽ ﺋﻧﺠﻮﻣﻧﯽ ﭘﺎرﺰﮔﺎ ﺑﯚ ﮐﻮردﺳـــﺘﺎن ﺑﻣﺑﺳﺘﯽ ﭼﺎودﺮی دەوتو ﺑﺎﺑﺗ ﮐﯚﻣﯾﺗﯿﯿﮐﺎن /٤ھەﻣـــﻮو ﺑرﭘﺮﺳـــﮐﺎن ﻟ ﺧﮑﯽ ﻧﺎوﭼﮐ ھەﺒﮋﺮدرﻦ /٥ﯾﮐﺘﯽو ﺑﺮاﯾﺗـــﯽ ﻟﮔڵ ﺧﮑﯽ ﺋﺎزرﺑﺎﯾﺠﺎن /٦ﯾﺎﺳﺎﯾک ھەﺑﺖ ﮐ ﺑ ﯾﮐﭽﺷﻦ ﻣﺎﻣ ﮐﺮﮑﺎرو ﮐﺳـــﺎﯾﺗﯿﯿ ﺑﺎﮐﺎن دا ﺑﮑﺎت ﮐﯚﺗﺎﯾﯽ ﮐﯚﻣﺎرەﮐ ﻟـــ٢٦ ی ﺋـــﺎزاری  ،١٩٤٦ﺑھۆی ﻓﺸـــﺎری ھـــﺰە رۆژﺋﺎواﯾﯿـــﮐﺎن ،ﺑﯚ ﻧﻤﻮﻧ ﺋﻣﺮﯾﮑﺎ ،ﺳـــﯚﭬﺖ ﭘﯾﻤﺎﻧﯽ ﺑ ﺣﮑﻮﻣﺗﯽ ﺋﺮاﻧـــﯽ دا ﮐ ﻟ ﺑﺎﮐﻮری ﺋـــﺮان ﺋﮐﺸـــﺘوە .ﻟـــ ﻣﺎﻧﮕـــﯽ ﺣﻮزەﯾﺮان دا ،ﺋﺮان دەﺳـــﺘﯽ ﮔﺮﺗوە ﻟﺳـــر ﺋﺎزرﺑﺎﯾﺠﺎﻧﺪا .ﺋﻣ ﺑﻮوە ھۆی داﺑاﻧﯽ ﮐﯚﻣﺎری مھاﺑﺎد ﻟ ﺳـــﯚﭬﺖو دواﺟـــﺎر ﺑـــﻮوە ھۆی داڕﻣﺎﻧـــﯽ .ﻟم ﺧﺎـــدا ،ﭘﺸـــﺘﮕﯿﺮﯾﯿﮐﺎن ﺑﯚ ﻗﺎزی ﻣﺤﻣد ﻟـــ ﮐﻣﺒﻮوﻧـــوەدا ﺑﻮون، ﺑﺗﺎﯾﺒﺗﯽ ﻟ ﻧﻮان ﺧ ﮐﻮردەﮐﺎﻧﺪا ﮐ ﻟ ﺳرەﺗﺎدا ﭘﺸﺘﮕﯿﺮﯾﯿﺎن ﻟﺪەﮐﺮد. ﺑرھەمو ﺳـــرﭼﺎوەی داراﯾﯿﺎن ﻧﻣﺎو ﺷـــﻮازی ژﯾﺎﻧﯿﺎن ﺑھۆی داﺑاﻧﮐوە ﺑرەو ﺳﺧﺘﯽ ﭼﻮو .ﯾﺎرﻣﺗﯽ داراﯾﯽو ﺳرﺑﺎزی ﻟ ﺳﯚﭬﺘوە ﻧﻣﺎو ﺧﮐﺎن ەﯾﭻ ھۆﮐﺎرﮑﯿﺎن ﺑﯚ ﭘﺸـــﺘﮕﯿﺮﯾﮑﺮدﻧﯽ ﻗـــﺎزی ﻣﺤﻣـــد ﻧﺋﺑﯿﻨﯿﯿـــوە.\nدەﺳﺘﯾک ﻟ ﭘﺸﻤرﮔﮐﺎﻧﯽ ﮐﯚﻣﺎری ﮐﻮردﺳﺘﺎن ١٣٢٤ . زۆرﮏ ﻟ ﺧـــﮐﺎن ﻗﺎزیﯾﺎن ﺑﺟ دەھﺸﺖ .ﺋواﻧی ﮐ ﻣﺎﻧوە ،ﮐﻮردە ﺑﺎرزاﻧﯿﯿﮐﺎﻧﯿﺎن ﺋﺑﺰاﻧﺪ ﻟﺑر ﺋوەی دەﺑﻮو ﺳرﭼﺎوەﮐﺎﻧﯿﺎن ﻟﮔﺪا داﺑش ﺑﮑـــن .ﻟـــ ٥ ی ﮐﺎﻧﻮوﻧـــﯽ ﯾﮐم، ﺋﻧﺠﻮﻣﻧﯽ ﺷڕ ﺑ ﻗﺎزی ﻣﺤﻣدﯾﺎن راﮔﯾﺎﻧﺪ ﮐ رێ ﻟـــ ھەر ﭘﻻﻣﺎرﮑﯽ\nﺳـــﻮﭘﺎی ﺋـــﺮان دەﮔﺮن ﮐـــ ﺑﮑﺮﺘ ﺳـــر ﻧﺎوﭼﮐ .ﻟـــ١٥ ی ﮐﺎﻧﻮوﻧﯽ ﯾﮐم ،ﺳﻮﭘﺎی ﺋﺮان ھاﺗ ﻧﺎوﭼﮐو دەﺳـــﺘﯽ ﺑﺳـــر مھاﺑـــﺎد دا ﮔﺮت. ﻟﮔڵ ھاﺗﻨﯿﺎن ،ﭼﺎﭘﺨﺎﻧی ﮐﻮردیﯾﺎن داﺧﺴﺖ ،ﻓﺮﮐﺮدﻧﯿﺎن ﺑ زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻮردی ﻗدەﻏ ﮐﺮد ،ھەر ﮐﺘﺒﮑﯽ ﮐﻮردیﯾﺎن\nﺑﺪۆزﯾﺎﯾﺗوە ﺋﯾﺎﻧﺴﻮﺗﺎﻧﺪ .دواﺟﺎر ﻟ ٣١ی ﺋﺎزاری  ،١٩٤٧ﻗﺎزی ﻣﺤﻣد ﺑ ﺗﯚﻣﺗـــﯽ ﺧﯿﺎﻧت ﻟ دەوﺗﯽ ﺋﺮان، ﻟ مھاﺑﺎد ﻟ ﺳﺪارە درا. ﮐﯚﺗﺎﯾﯽ ﻣﺴـــﺘﻓﺎ ﺑﺎرزاﻧـــﯽ ،ﻟﮔـــڵ ﺳـــرﺑﺎزەﮐﺎﻧﯿﺪا ﮐ ﻟ ﮐﻮردﺳـــﺘﺎﻧﯽ ﻋﺮاﻗـــوە ھﻨﺎﺑﻮوﻧـــﯽ ،ﺑﺑـــەی ﭘﺸﺘﯽ ﺳـــﻮﭘﺎی ﮐﯚﻣﺎرﯾﺎن ﭘﮏھﻨﺎ. دوای رووﺧﺎﻧـــﯽ ﮐﯚﻣﺎرەﮐـــ ،زورﺑی ﺳـــرﺑﺎزەﮐﺎنو ﭼﻮار ﺋﻓﺴر ﻟواﻧی ﻟـــ ﻋﺮاﻗـــوە ھاﺗﺒﻮوﻧـــوە ﺑﯾﺎری ﮔڕاﻧوەﯾـــﺎن دا ﺑـــﯚ ﻋـــﺮاق .ﺑـــ ھاﺗﻨوەﯾـــﺎن ﺑـــﯚ ﻋﺮاق ،ﺋـــو ﭼﻮار ﺋﻓﺴرە ﺳـــﺰای ﮐﻮﺷﺘﻨﯿﺎن ﺑﺳردا ﺳـــﭘﻨﺮاو ﻟﮔڵ ﻗﺎزی ﻣﺤﻣد دا، ﺗﺎ ﺋﺴـــﺘﺎش وەک ﺷھﯾﺪی ﻗﺎرەﻣﺎﻧﯽ ﺷـــرەﻓﻤﻧﺪی ﮐﻮردﺳﺘﺎن ﻧﺎودەﺑﺮﻦ. ﭼﻧﺪﺳد ﺳرﺑﺎزﮏ ﻟﮔڵ ﺑﺎرزاﻧﯿﺪا ﻣﺎﻧـــوەو ﻟ ﻣﺎوەی ﺋو رۆﯾﺸـــﺘﻨ ﭘﻨـــﺞ ھەﻓﺘﯾﯿﯾﺎﻧـــﺪا ﮐـــ ﺑـــرەو ﺋﺎرزﺑﺎﯾﺠﺎﻧـــﯽ ﺳـــﯚﭬﺖ ﮔﺮﺗﯿﺎﻧ ﺑر، ھەﻣﻮو ھەوﮐﺎﻧﯽ ﺳﻮﭘﺎی ﺋﺮاﻧﯿﺎن ﺑﯚ رﻠﮕﺮﺗﻨﯿﺎن ﺗﮑﺸـــﮑﺎﻧﺪ .ﻟ ﺗﺸﺮﯾﻨﯽ ﯾﮐﻣـــﯽ  ،١٩٥٨ﻣﺴـــﺘﻓﺎ ﺑﺎرزاﻧﯽ ﮔڕاﯾـــوە ﺑﯚ ﮐﻮردﺳـــﺘﺎﻧﯽ ﻋﺮاق ،و ﺧﺑﺎﺗﯽ دەﺳـــﺘﭙﮑﺮد ﺑﯚ داﻣزراﻧﺪﻧﯽ دەوﺗﮑـــﯽ ﮐﻮردﯾﯽ ﺳـــرﺑﺧﯚ ﺑ ﺳـــرﮐﺮداﯾﺗﯽ ﭘﺎرﺗـــﯽ دﯾﻤﻮﮐﺮاﺗـــﯽ ﮐﻮردﺳﺘﺎﻧﮑ ھەﮕﺮی ھەﻣﺎن ﺋو ﺋﺎﯾ ﺑﺖ ﮐ ﻟ مھاﺑﺎد ھەﺪەﮐﺮا. ھۆﮐﺎرەﮐﺎﻧﯽ ﺳرﻧﮐوﺗﻦ ﺋﺎرﭼﯿﺒﺎﻟﺪ ﺑﻮﻟﯚچ رۆزﭬﺖ ،ﮐﻮڕەزای ﺳرۆﮐﯽ ﭘﺸـــﻮوی ﺋﻣﺮﯾﮑﺎ ،ﺗﯿﯚدۆر رۆزﭬـــﺖ ،ﻟ ﮐﺘﺒﮐﯾـــﺪا »ﮐﯚﻣﺎری ﮐﻮردﯾـــﯽ مھاﺑﺎد« دەﺖ ﮐﺸـــی ﺳرەﮐﯽ ﮐﯚﻣﺎری مھاﺑﺎد ﺋوەﺑﻮو ﮐ\nﮐﻮردەﮐﺎن ﭘﻮﯾﺴﺘﯿﺎن ﺑ ﺳﯚﭬﺖ ﺑﻮو، ﺗنھا ﭼﺎﻧﺴﯿﺎن ،ھﺰی ﺳﻮﭘﺎی ﺳﻮور ﺑﻮو .ﺑم ﺋم ﭘﯾﻮەﻧﺪﯾﯿ ﻧﺰﯾﮑﯾﺎن ﻟﮔـــڵ ﺳـــﺘﺎﻟﯿﻦو ﺳـــﯚﭬﺖ واﯾﮑﺮد زورﺑـــی ھﺰە رۆژاواﯾﯿﮐﺎن ﭘﺸـــﺘﯽ ﺋﺮان ﺑﮕﺮن .ﻗﺎزی ﻣﺤﻣد ،ھەرﭼﻧﺪە ﻧﮑﻮﯽ ﻟو راﺳـــﺘﯿﯿ ﻧﺋﮐﺮد ﮐ ﻟ رووی داراﯾﯿوە ﭘﺸـــﺘﯿﺎن ﺑ ﺳﯚﭬﺖ ﺑﺳـــﺘﻮوە ،ﺋوەی رەﺗﺌﮐﺮدەوە ﮐ ﭘﺎرﺗﯽ دﯾﻤﻮﮐﺮاﺗﯽ ﮐﻮردﺳﺘﺎن ﭘﺎرﺗﮑﯽ ﮐﯚﻣﯚﻧﯿﺴـــﺖ ﺑـــﺖ ،راﯾﮕﯾﺎﻧﺪ ﺋوە درۆﯾﮐ ﮐ دەﺳـــﺗﺪاراﻧﯽ ﺳﻮﭘﺎی ﺋـــﺮان دروﺳـــﺘﯿﺎن ﮐـــﺮدووە ،ﺟﮕ ﻟـــوەی ﺋﺎﻣﺎﻧﺠﮐﺎﻧﯽ ﺧـــﯚی ﺑ زۆر ﺟﯿﺎواز ﻟواﻧی ﺳـــﯚﭬﺖ ﻟﻗﻣﺪا. ھەروەھا ،ﮐﯚﻣﺎرەﮐ ﺑدەﺳـــﺖ ﭼﻧﺪ ﮐﺸـــﯾﮐﯽ ﻧﺎوﺧﯚﯾﯿـــوە ﺋﯾﻨﺎﻧﺪ. ﺟﯿﺎوازﯾﯿﮐﯽ ﮔورە ﻟﻧﻮان ﺧﮑﯽ ﺷـــﺎرو ﺧﮐﯿﯿﮐﺎﻧـــﺪا ھەﺑـــﻮو ،و ھاوﭘﯾﻤﺎﻧﺘﯿﯿﮐﯾـــﺎن ﺑـــﯚ مھاﺑﺎد ﻟ داڕﻣﺎﻧﺪا ﺑﻮو .وەک ﭼﯚن ﭘﺸـــﺘﺮﯾﺶ راﯾﮕﯾﺎﻧﺪﺑﻮو ،ﺧﮐﺎنو ﺳرۆﮐﮐﺎﻧﯿﺎن ﺗﻧﯿﺎ ﻟﺑـــر ﺋـــو ھاوﮐﺎری داراﯾﯽو ﺳرﺑﺎزﯾﯿﺎﻧ ﭘﺸﺘﯽ ﻗﺎزی ﻣﺤﻣدﯾﺎن ﺋﮔﺮت ﮐـــ ﻟ ﯾﮐﺘﯽ ﺳـــﯚﭬﺘوە وەرﯾﺪەﮔﺮت .ھەﻧﺪﮑﯽ ﺗﺮ ﻟ ﺧﮐﺎن دﯿﺎن ﺑ ﺑﺎرزاﻧﯿﯿـــﮐﺎن ﻧﺋﮐﺮاﯾوە ﻟﺑر ﺋوەی ﻧﯾﺎﻧﺌوﯾﺴﺖ ﺳرﭼﺎوەو داھاﺗﮐﺎﻧﯿـــﺎن ﻟﮔڵ ﺑـــش ﺑﮑن. ھەﻧﺪێ ﻟ ﮐﻮردەﮐﺎن رﻗﯿﺎن ﻟ مھاﺑﺎد ﺑﻮو ،ﺑ ﯾﮐﮏ ﻟ ﻣﺎرﺷﺎﮐﺎﻧﯿﺸﯿﯿوە ﮐـــ ﻧﺎوی ﺋﻣﯿﺮ ﺧﺎن ﺑـــﻮو .ﻟ رووی داراﯾﯿـــوە مھاﺑﺎد ﻧﺸﻮﺳـــﺘﯽ ھﻨﺎ ،و ﺋـــوە وەک ﻣﺣﺎڵ واﺑـــﻮو ﮐ مھاﺑﺎد ﻟ رووی داراﯾﯿوە ھاوﺗﺎﺑﺘوە ﻟﮔڵ ﺋﺮان.\nﺋﻧﺪاﻣﺎﻧﯽ ﮐﯚﻣی ژﮐﺎف ﻟ ﺳﺎﯽ  ١٣٢٣ﻟ ﺷﺎری ﻣھﺎﺑﺎد\nﮐﯚﻣﻪﻪی ژﯾﺎﻧﻪوهی ﮐﻮرد )ژێ.ﮐﺎف(\nﻧﺎﺳﺮ ﻗﺎدرﭘﻮور ﮐﯚﻣــــی ژﯾﺎﻧــــوەی ﮐــــﻮرد ﯾﺎن ﺑ ﮐﻮرﺗﯽ ﮐﻮﻣــــی) ژک ف(،ﯾﮐم ڕﮑﺨﺮاوی ﺑھﺰی ﺳﯿﺎﺳــــﯿﯽ ﮐﻮردی ﻟ رۆژھﻪﺗﯽ ﮐﻮردﺳــــﺘﺎن ﺑﻮو ﮐ ﻟ ﺳﺎﯽ  ١٩٤٢ﻟ ﻧﺎوﭼﻪی ﻣﻮﮐﺮﯾﺎن وﭘﺎﺷــــﺎن ﻟﻪ ﻣھﺎﺑــــﺎد ﭘﮏ ھﺎت و ﻟ ﺳــــﺎﯽ ١٩٤٥ ﺑ داﻣزراﻧﯽ ﺣﯿﺰﺑﮑﯽ ﻧﻮێ ﮐﯚﺗﺎﯾﯽ ﺑ ژﯾﺎﻧﯽ ﺧﯚی ھﻨﺎ. ﺑﻪﮐﻮرﺗﯽ ﻣﮋووی ﻧﺎوﭼﻪﮐﻪ. ﻟ ﻣﺎوەی ﺷــــﻪری ﯾﻪﮐﻪﻣﯽ ﺟﯿﮫﺎﻧﯽ دا ﮐﻮردﺳــــﺘﺎن ﺑﻮو ﺑ ﻣﯾﺪاﻧﯽ ﺷڕ ﻟ ﻧﻮان ﻟﺷــــﮑﺮەﮐﺎﻧﯽ ﺑﺷﺪار ﻟم ﺷڕە، ﺑﺗﺎﯾﺒﺗﯽ ﻟﺷﮑﺮی ﻋﻮﺳﻤﺎﻧﯽ و ﻟﺷﮑﺮی روﺳﯽ.داﻧﯿﺸﺘﻮاﻧﯽ ڕۆژھﺗﯽ ﮐﻮردﺳﺘﺎن زۆرﺟــــﺎر ﺗﻮوﺷــــﯽ ﺗﺎن و ﮐﻮﺷــــﺘﺎری ﻟﺷــــﮑﺮەﮐﺎﻧﯽ ﻋﻮﺳﻤﺎﻧﯽ و روﺳﯽ ﺑﻮون. ﭘﺎش ﺋو ﺷــــڕە ،وﺗﮑــــﯽ وﺮانﮐﺮاو، ﺧﮑﮑﯽ دەرﺑدەر ،ﻣﺎﻧﺪوو و ھژار ﮐ\nﺗﻮوﺷﯽ ﻗﺎﺗﯽ وﻗﺮی و ﻧﺧﯚﺷﯽ ﺑﺒﻮون ﻟﻪ ﻗﻪﯾﺮاﻧﮑﯽ زۆر ﺧﺮاﭘﯽ ﺋﺎﺑﻮری ﺳﯿﺎﺳــــﯽ دا ده ژﯾﺎن. دﯾﮑﺘﺎﺗﻮرﯾﯽ ڕەزاﺧﺎن ﻟــــ ﺳــــﺎﯽ١٩٢١ی زاﯾﯿﻨــــﯽ ﭘﺎش ﮐﻮدﺗﺎﯾﮐــــﯽ ﻧﯿﺰاﻣــــﯽ ﮐ ﺑــــ ھﺎوﮐﺎری ﺑﺮﯾﺘﺎﻧﯿﺎ ھﺎﺗ دی ،ڕەزاﺧﺎن ھﺎﺗ ﺳرﮐﺎر و ﺳــــﺎﯽ  ١٩٢٣ﻟ ﺗﺎران ﺧﯚی ﺑ ﺷﺎ و داﻣزرﻨری ﺳﻠﺴﻠی ﭘھﻠوی ﻧﺎﺳﺎﻧﺪ. ھر ﻟ ﺳــــﻪره ﺗﺎوه ھوــــﯽ ﺗﻮاﻧﺪﻧﻪوه وﻟﻪ ﺑﻪﯾﻦ ﺑﺮدﻧﯽ ھﻣﻮو ﺋو ﺷــــﯚرش و ﺑﺰووﺗﻨواﻧــــی دا ﮐ دەﺑﻮوﻧ ھﯚی ﻟﻪم ﭘﻪرﮏ ﻟﻪ ﺳﻪر رﮕﺎی؛ وەک ﺑﺰوﺗﻨﻪوه ی ﺳﻤﮑﯚ ،ڕاﭘڕﯾﻨﯽ ﺟﺎﻓﺮ ﺳﻮﺘﺎن و ﺣﻣ ڕەﺷــــﯿﺪ ﺧﺎﻧﯽ ﺑﺎﻧــــ .ڕووﮐﺎری ﺋﺎوەی ﺳﯿﺎﺳــــﯽ ﻟ ﺗواوی وﺗﯽ ﺋﺮاﻧﺪا ﮐﺎﺗﯽ ﺑﺳرﭼﻮو .دەﺳﺗﯽ ﻧﺎوەﻧﺪی ﺋﺮان ﻟ ﺗﺎران ھﺰی ﮔﺮت و ھﻧﺎﺳــــی ھﻣﻮاﻧﯽ ﺑی .ﻟ ﺳــــردەﻣﯽ دﯾﮑﺘﺎﺗﯚرﯾﯽ ﺑﯿﺴﺖ ﺳــــﺎی ڕەزاﺷــــﺎدا زۆردارﯾﯽ ﻧﺗوەﯾﯽ\nﮔﯾﺸــــﺘ ﺋوﭘڕی ﺧﯚی .ﺷﯚوﯾﻨﯿﺰﻣﯽ ﻓﺎرس ﺑﻮو ﺑ ﺳﯿﺎﺳﺗﯽ ﻓرﻣﯽ ڕﮋﯾﻤﯽ ﭘھﻠــــوی و ﮔﻻﻧــــﯽ ﻏﯾﺮە ﻓﺎرﺳــــﯽ ﺋﺮان ﺧﺮاﻧ ژﺮ ﺗﻮﻧﺪوﺗﯿﮋﺗﺮﯾﻦ ﺳــــﺘﻣﯽ ﻧﺗوەﯾﯽ. ﺑﯚ ﻟ ﻧﻮﺑﺮدﻧﯽ ﺷﻮﻨواری ﻧﺗوەﯾﯽ و ﻣﮋوو و ﻓرھﻧﮕﯽ ﺋم ﮔﻻﻧ ﭘﻼﻧﮑﯽ داڕﮋراو و درﮋﺧﺎﯾن ﺑڕﻮە دەﭼﻮو ﮐ ﻣﺑﺳــــﺘﯽ ﺗﻮاﻧﺪﻧوەی ﮔﻻﻧﯽ ﻏﯾﺮی ﻓﺎرس ﺑﻮو .دەﺳﺖﺗﻮەرداﻧﯽ ﻣﮋووی ﮐﯚن و ﻧﻮێ ،ﮔﯚڕﯾﻨﯽ ﻧﺎوی ﺷﺎر و ﮔﻮﻧﺪەﮐﺎن، ﻗدەﻏ ﮐﺮدﻧﯽ ڕﻮڕەﺳﻤ ﻧﺗوەﯾﯿﮐﺎن و ﻟﺑرﮐﺮدﻧﯽ ﺟﻠﯽ ﻧﺗوەﯾﯽ. ھﻣﻮو ﺑﯚ ﺋوەی ﻧﯿﺸﺎن ﺑﺪرێ،ﮐﻪ ﻟ ﺋﺮاﻧﺪا ﺗﺎﻗــــ ﻧﺗوەﯾک ھﯾ ،ﺋوﯾﺶ ﻓﺎرﺳــــ .ﺑم ھﺳــــﺘﯽ ﮐﻮرداﯾﺗﯽ ﻟ ﮐﻮردﺳــــﺘﺎن و ﻟ دﯽ ھﻣﻮو ﮐﻮردﮑﺪا ﺋوەﻧﺪە ﺑھﺰ ﺑﻮو ﮐ ﺳﯿﺎﺳﺗﯽ ڕەزاﺷﺎ ﺑﯚ ﺗﻮاﻧﺪﻧوەی ﻧﺗوەی ﮐﻮرد وەک ھﯽ ﻣﺴــــﺘﻓﺎ ﮐﻣﺎڵ ﻟ ﺗﻮرﮐﯿــــﺎ ﺑ ﺗواوی\nﭘﻮوﭼڵ ﺑﻮو .ﺑراﻣﺒر ﺑو ھﻣﻮو زوﻢ و زۆرە ﻟ ھﻨﺪﮏ ﻧﺎوﭼی ﮐﻮردﺳﺘﺎن، ﺋﺮان ڕاﭘڕﯾﻨﯽ ﻋﺷﯿﺮەﺗﮐﺎن ﺳﺎزﺑﻮو. وەک ڕاﭘڕﯾﻨﯽ ﻣﺣﻤﻮودﺧﺎﻧﯽ ﮐﺎﻧﯽﺳﺎﻧﺎن ﻟ ﻧﺎوﭼی ﻣرﯾﻮان ،ﻋﺷﯿﺮەﺗﯽ ﻣﻧﮕﯚڕ ﻟــــ دەوروﺑــــری ﻣھﺎﺑــــﺎد ،ڕاﭘڕﯾﻨﯽ ﻋﺷــــﯿﺮەﺗﮐﺎﻧﯽ ﺟﻻﻟﯽ ﮐ ھﻣﻮوﯾﺎن دڕﻧﺪاﻧ ﺳرﮐﻮت ﮐﺮان. ﺋﺎﮐﺎﻣﯽ ﺷڕ ﮐ ﺷری دووھﻣﯽ ﺟﯿﮫﺎﻧﯽ دەﺳﺘﯽ ﭘﮑﺮد ،ڕەزاﺷــــﺎ ﻻﯾﻧﮕﯿــــﺮی ﺧﯚی ﺑﯚ ﺋﺎﻤﺎﻧــــﯽ ﻧــــﺎزی ڕاﮔﯾﺎﻧــــﺪ .ﺑﯚﯾ ﮐﺎﺗ ﺷــــر ﮐوﺗ ﻧﻮان ﯾﮐﯿﺗﯽ ﺳﯚﭬﯿت و ﺋﻤﺎﻧﯿﺎ ،وﺗﺎﻧــــﯽ ھﺎوﭘﯾﻤﺎن ،ﺋﺮاﻧﯿﺎن داﮔﯿﺮﮐــــﺮد؛ وەک ھﺎوﭘﯾﻤﺎﻧﯽ ﺋﺎﻤﺎﻧﯿﺎ و ھم ﺑﯚ ﺋوەی ﻟ ڕﮕی ﺋﺮاﻧوە ﯾﺎرﻣﺗﯽ ﺑﮕﯾﻨﻨ ﺳﯚﭬﯿﯿت .ﺑﺮﯾﺘﺎﻧﯿﺎ ﻟ ﺑﺎﺷﻮور و ﺋرﺗﺷﯽ ﺳﻮوری ﺳﯚﭬﯿت ﻟ ﺑﺎﮐﻮورەوە، ﺧﺎﮐﯽ ﺋﺮاﻧﯿﺎن داﮔﯿﺮ ﮐﺮد .ڕەزاﺷــــﺎ ﻟ ﺋﺎﺳــــﺘﯽ ﺋواﻧﺪا ﻧﯾﺘﻮاﻧــــﯽ ﺑﭽﻮوﮐﺘﺮﯾﻦ\nﺟﻮو ﺑﮑﺎت و دﯾﮑﺘﺎﺗﯚرﯾﯿﮐی ڕووﺧﺎ و ﭘﺎش ٢٠ﺳــــﺎڵ ﺋــــﺮان ڕووی ﺋﺎزادی و دﯾﻤﻮﮐﺮاﺗﯽ ﺑ ﺧﯚﯾــــوە دی و ﺣﯿﺰب و ڕﮑﺨﺮاوە ﺳﯿﺎﺳﯿﮐﺎن ﺑﻮوژاﻧوە. ھل و ﻣرﺟﯽ داﻣزران ھﺰەﮐﺎﻧﯽ داﮔﯿﺮﮐر ﻟ ﺑﺎﺷــــﻮورەوە ﺗﺎﮐــــﻮو ﺋﯿﻼم و ﻟــــ ﺑﺎﮐﻮور ﺗــــﺎ ورﻣ ھﺎﺗﺒﻮون .ﺑــــم ﻧﺎوﭼــــﻪی ﻣﻮﮐﺮﯾﺎن و ﻣھﺎﺑﺎد ﺑﻪ ﺗﺎﯾﺒﻪﺗﯽ دوور ﺑﻮو ﻟو دۆﺧ. ﻟ ﻻﯾﮐﯽ دﯾﮑوە ﻣھﺎﺑﺎد و ﻧﺎوﭼﮐﺎﻧﯽ دەور و ﭘﺸــــﺘﯽ ﻣﮋووی درﮋﯾﺎن ھﺑﻮو ﻟ ﺑﺰووﺗﻨــــوەی ڕزﮔﺎرﯾﺨﻮازی ،ھرﺑﯚﯾ ﺑﺎر و دۆﺧﮐ ڕﮑوت ﺑﯚ ﺋوەی ﯾﮐم ڕﮑﺨﺮاوی ﺑھﺰی ﺳﯿﺎﺳــــﯿﯽ ﮐﻮردی ﺑ ﻧﺎوی ﮐﻮﻣــــی ژﯾﺎﻧوەی ﮐﻮرد ﯾﺎن ﺑ ﮐﻮرﺗــــﯽ ﮐﻮﻣــــی ژ-ک ف ﭘﮏ ﺑ. داﻣزرﻨراﻧﯽ ﮐﯚﻣﮐــــ ﯾﺎزدە ﮐس ﺑﻮون)داﻣزرﻨراﻧﯽ ﮐﯚﻣی ژ-ک ﺋم ﯾﺎزدە ﮐﺳ ﺑﻮون :ﺣﻮﺳﯾﻨﯽ ﻓﺮووھر، ﻋﺑﺪوﻟەﺣﻤــــﺎن زەﺑﯿﺤﯽ ﻋﺑﺪوﻟەﺣﻤﺎن ﺋﯿﻤﺎﻣــــﯽ ،ﻋﺑﺪوﻟﻘــــﺎدر ﻣﻮدەرﯾﺴــــﯽ، ﻧﺟﻤدﯾﻦ ﺗوﺣﯿﺪی ،ﻣﺤﻣد ﻧﺎﻧوازادە، ﻋﻟﯽ ﻣﺣﻤﻮودی ،ﻣﺤﻣد ﺋﺳــــﺤﺎﺑﯽ، ﻋﺑﺪوﻟەﺣﻤﺎن ﮐﯿﺎﻧﯽ ،ﺳﺪﯾﻖ ﺣﯾﺪەری، ﻗﺎﺳــــﻢ ﻗــــﺎدری (.ﮐــــ ﻟــــ ڕۆژی ٢٥ی ﮔﻻوﮋ ی  ١٩٤٢ﻟ ﻣھﺎﺑﺎد ﮐﯚﺑﻮوﻧوە و ﮐﯚﻣــــی ژ-ک ف ،ﯾﺎن ﭘﮑﮫﻨﺎ ﮐ ﺋﺎﻣﺎﻧﺠﮐی ڕزﮔﺎری ﻧﺗوەی ﮐﻮرد ﺑﻮو. ﮐﯚﻣ ڕﯾﺨﺮاوﮑﯽ ﻧﮫﻨﯽ ﺑﻮو و ھر ﻟ ﺳــــرەﺗﺎی داﻣزراﻧﺪﻧــــوە ﮐﻮرد اﻧﯽ ﺑﺎﺷﻮور ﺗﯿﺪا ﺑﺷﺪار ﺑﻮون و ﻧﻮﻨراﻧﯽ ﺋــــوان »ﻣﯿﺮﺣﺎج ﺋﺣﻤــــد« ﻟ ﻻﯾن ﺣﯿﺰﺑﯽ ھﯿــــﻮا وە ﻟ ﯾﮐم ﮐﯚﺑﻮوﻧوەی ﮐﯚﻣی ژ-ک ﺋﺎﻣﺎدە ﺑﻮوە. ﻟ ﻣﺎﻧﮕﯽ ﺑﺎﻧﻣڕی ﺳﺎﯽ  ١٩٤٣دا، ﮐﯚﺑﻮوﻧوەﯾــــک وەک ﮐﯚﻧﮕﺮەی ﮐﯚﻣ ﭘﮏھﺎت .ﻟم ﮐﯚﻧﮕﺮەﯾدا ﮐ ﻟ ﺷﺎﺧﯽ\nﺧﻮداﭘرەﺳﺖ ﺑ ﺋﻧﺠﺎم ﮔﯾﺸﺖ ،ﻧﺰﯾﮑی ﺳد ﮐس ﺑﺷــــﺪارﺑﻮون؛ ﺑﯾﺎر درا ﮐ ﮐﯚﻣــــ ﺑﯿﺮوڕای ﺧﯚی ﻟــــ ﮔﯚﭬﺎرﮑﺪا ﺑــــو ﮐﺎﺗــــوە .ﻟﺑر ﺋــــوەی ﮐﯚﻣ ﺋﮔرﭼﯽ رﮑﺨﺮاوﮑﯽ ﻧﺎﺳﯿﯚﻧﺎﻟﯿﺴــــﺘﯽ و ﻧﯿﺸــــﺘﻤﺎﻧﭙروەر ﺑــــﻮو و دەﺑﻮا ﻟﮔل ﺗﻮﮋەﮐﺎﻧــــﯽ ﺧﮑﯽ ﺑــــﺖ ،ﺑم ﻟﺑر ﻧﮫﻨﯽ ﺑﻮوﻧﯽ ،ﮐﻣﺘﺮ ﺑوە دەﮔی .ﺋوە ﺑﻮو ﮐ دەﺳــــﺖ ﮐﺮا ﺑــــ ﺑوﮐﺮدﻧوەی ﮔﯚﭬﺎری ﻧﯿﺸﺘﻤﺎن .ﻟ ﻣﺎوەی ﭼﻧﺪ ﺳﺎﺪا، ﺑــــ ﺑو ﺑﻮوﻧوەی ﺑﯿﺮ و ڕاﮐﺎﻧﯽ ﮐﯚﻣ ﻟ ﻧــــﺎو ﭼﯿﻦ و ﺗﻮﮋەﮐﺎﻧــــﯽ ﺟﻣﺎوەری ﺧﮑﯽ ﮐﻮردﺳــــﺘﺎن ،ھﯿــــﻮا ﺑ داھﺎﺗﻮو ھﺰی ﮔﺮت .زاﻧﯿﺎرﯾﯽ ﺳﺑﺎرەت ﺑ ﺑﺎر و دۆخ ﭘﺸــــﮑوت و ژ-ک ﺗﺎ ڕادەﯾک ﺑﻮو ﺑ ھﺰﮑﯽ ﺳﯿﺎﺳﯽ. ﺑم ﮔﯚڕاﻧﮑﺎرﯾﯿــــﮐﺎن ﯾﮐﺠﺎر زۆر ﺑﻮون .دﻧﯿﺎ ﮔﯚڕدراﺑﻮو ،ھروا ﮐﻮردﺳﺘﺎن  .ﺷﯚڕﺷــــﯽ ﮔﻻﻧﯽ دوﻧﯿﺎ دژ ﺑ ﻓﺎﺷﯿﺰم و دﯾﮑﺘﺎﺗــــﯚری ﭘــــرەی ﺳــــﻧﺪﺑﻮو. وﺗﯽ ﺋﺮان ﺋزﻣﻮوﻧﯽ ﮔﯚڕاﻧﯽ ﺑﺳــــر دەھﺎت و ﻟ ﻻﯾﮐــــﯽ دﯾﮑوە ﻟو ﺑﺎر و دۆﺧــــ ﮔﺮﯾﻨﮕدا ﮐﯚﻣــــ ﻧﯾﺪەﺗﻮاﻧﯽ ﭼﺎﻻﮐﯿﯿﮐﺎن ﺑ ڕﮑﻮﭘﮑﯽ ﺑرەو ﭘﺶ ﺑرێ .ﭘﻮﯾﺴــــﺘﯽ ﺑ ڕﮑﺨــــﺮاوێ ﻧﻮێ، ﯾﮐﮕﺮﺗﻮو ،ﺧــــﺎوەن ﭘﯿﻼن ﺑﻮو ﺑﯚ ﺑرەو ﭘﺶ ڕۆﺷﺘﻦ .ﺑڕﻮﺑراﻧﯽ ﮐﯚﻣ ﻟوە ﺋــــﺎﮔﺎدار ﺑﻮون ،ﺑﯚﯾ ھوﮑﯽ ﻧﻮﯿﺎن دا ﺑﯚ ﺑﻨﯿﺎﺗﻨﺎﻧﯽ ﺣﯿﺰﺑﮏ .ﻟ ڕﮑوﺗﯽ ٢٥ی ﮔﻻوﮋ ی ﺳﺎﯽ ١٩٤٥ﻟ ﺷﺎری ﻣھﺎﺑﺎد داﻣزراﻧﯽ ﺣﯿﺰﺑﯽ دﻤﻮﮐﺮاﺗﯽ ﮐﻮردﺳﺘﺎن ڕاﮔﯾﻨﺪرا .ﺋﮔرﭼﯽ ﺋو ﺣﯿﺰﺑ ﻧﻮﯿ ﻟ ﺋزﻣﻮوﻧﮐﺎﻧﯽ ﮐﯚﻣ ﺳــــﻮودی وەر دەﮔﺮت ،ﺑم ﻟ ﭘﯿﻼن و ﭼﺎﻻﮐﯿﯿﮐﺎﻧﯿﺎﻧﺪا ﺑ ﺗواوی ﺟﯿﺎواز ﺑﻮون.\nKURDISTAN REPUBLIC ﺑوﮐﺮاوهﯾﮐﯽ ﺗﺎﯾﺒﺗ ﺑ داﻣزراﻧﺪﻧﯽ ﯾﮐﻣﯽ ﮐﯚﻣﺎری ﮐﻮردی\nﭘﺸوا ﻟﮔڵ دەﺳﺘﯾک ﻟ ﮐﺎرﺑدەﺳﺖ و ﺋﻓﺴراﻧﯽ ﮐﯚﻣﺎر ١٣٢٤\nھﺴﻧﮕﺎﻧﺪﻧﮑﯽ ﻣﮋووی ﺑﯚ ﮐﯚﻣﺎری ﮐﻮردﺳﺘﺎن ھﯚﮐﺎره ﻧﺎوﺧﯚﯾﯿﻪﮐﺎﻧﯽ داﻣﻪزران و رووﺧﺎﻧﯽ ﮐﯚﻣﺎری ﮐﻮردﺳﺘﺎن\nرهھﻪﻧﺪی ﮐﯚن و ﻧﻮێ. ﮐﯚﻣــــﺎری ﮐﻮردﺳــــﺘﺎن درــــﮋهی ﺳــــﻪرھﻪﺪان و ﺷﯚڕﺷــــﻪﮐﺎﻧﯽ دهﯾــــﺎن ﺳــــﺎﻪی ﭘــــﺶ ﺧــــﯚی ﺑــــﻮو و ﺑﻨﻪﻣﺎ ﻓﯿﮑﺮی -ﺳﯿﺎﺳــــﯿﯿﻪﮐﻪی ﭘﺸﺘﺮ ﺋﺎﻣﺎده ﮐﺮاﺑﻮو و ھﻪوﯿﺸــــﯽ ﺑﯚدراﺑﻮو ﺋﻪم وﺗﺎره ﺑﯚ ﺳــــﻤﯿﻨﺎری دووی رﺒﻪﻧﺪان ﻟﻪ رۆژی ١٧ـ١ـ ٢٠٠٩ی ﺷــــﺎری ﺳﺘﯚﮐﮫﯚﻢ ﺋﺎﻣﺎده ﮐﺮاﺑــــﻮو ﮐﻪ ﺑﻪ ھﯚی ﮐﻪﻣﯽ ﮐﺎﺗﻪوه ﺗﻪﻧﯿﺎ ﺑﻪﺷﮑﯽ ﭘﺸﮑﻪش ﮐﺮا\nد  .ﺋﺎزا د ﺗﺎھﯿﺮ ﺣﯿﮑﻤﻪت ﻟﻪ ﺑﯿﺮﯾﺸﻤﺎن ﻧﻪﭼ ﮐﻪ ﻣﮋوو ﺗﻪﻧﯿﺎ ﮔاﻧــــﻪوهی رووداوهﮐﺎن ﻧﯿﯿــــﻪ ،ﺑﻪﮑﻮو ھﻪﻨﺠﺎﻧﯽ راﺳﺘﻪﻗﯿﻨﻪﯾﻪ ﺑﻪ ﺗواﻧﯿﻨﮑﯽ ﮐﯚﻣﻪﻨﺎﺳﯽ -ﺳﯿﺎﺳــــﯿﯿﻪوه .دﯾﺎردهﮐﺎن دهﺑ ﻟﻪ ﺑﺎری ﻧﺎوهرۆک و ھﯚﮐﺎرهﮐﺎﻧﻪوه ﻟﮑﺒﺪرﻨﻪوه ﻧﻪ ﺑﻪ ﭘﯽ ﺋﺎﮐﺎﻣﻪﮐﺎﻧﯿﺎن .زۆر دﯾﺎردهی ﺳــــﻪرﮐﻪوﺗﻮو ھﻪن ﮐﻪ ھﻪﮕﺮی راﺳــــﺘﻪﻗﯿﻨﻪ ﻧﯿــــﻦ و ﺑــــﻪ ﭘﭽﻪواﻧﻪ زۆر دﯾﺎردهی ﺗﮑﺸﮑﺎو ،راﺳﺘﻪﻗﯿﻨﻪی ﺗﻪواون. ﻟــــﻪ ﻟﮑﺪاﻧﻪوهی رووداوهﮐﺎﻧﯿﺸــــﺪا دهﺑ ﺋﺎﺳﺘﯽ ﺗﮕﻪﯾﺸﺘﻮوﯾﯽ و ھﻪﻟﻮﻣﻪرﺟﯽ ﺋﻪو ﮐﺎﺗﻪ ﻟﻪﺑﻪر ﭼﺎو ﺑﮕﯿﺮێ ﻧﻪ ﺑﻪ ﭘﯽ ﺋﺎﺳﺘﯽ ﺋﻪﻣۆی ﮐﯚﻣﻪﮕﺎ و ﭘﺎش روون ﺑﻮوﻧﻪوهی ﺋﺎﮐﺎﻣﯽ رووداوهﮐﺎن .ﻟﺮهدا ھﻪوﺪهدرێ ﺑﻪو ﭘﯿﻪ و ﺑﻪ ﮐﻮرﺗﯽ ھﯚﯾﻪﮐﺎﻧﯽ ﻧﺎوﺧﯚﯾﯽ داﻣﻪزران و رووﺧﺎﻧــــﯽ ﮐﯚﻣﺎر ﺑﺪرﺘﻪ ﺑﻪ ﺑﺎس. ﭼﻪﻧــــﺪ ھﯚﮐﺎرــــﮏ ﮐﯚﻣــــﺎر ﻟــــﻪ ﺟﻮوﻧﻪوهﮐﺎﻧﯽ ﭘﺶ ﺧﯚی ﺟﯿﺎ دهﮐﻪﻧﻪوه. ﯾﻪﮐﻪم ،ﺳﯿﺴــــﺘﻤﮑﯽ ﮐﯚﻣــــﺎری وهﮐﻮو ﺋﺎﻣازی دهﺳــــﻪﺗﯽ ﮐﻮردی راﮔﻪﯾﺎﻧﺪ ﮐﻪ ﻟﻪ ﻧﺎوهرۆﮐﺪا ﺧﯚی ﺑﻪ ﺗﻪواوی ﻟﻪ ﻧﺎوهﻧﺪ ﺟﯿﺎﮐﺮدهوه و ﺑﻪ ﮐﺮدهوه ﺗﺎ ﭼﻪﺷــــﻨﮏ ﺳــــﻪرﺑﻪﺧﯚﯾﯽ ﭼﻮوه ﭘﺶ .دووھﻪم ،ﻟﻪ ﺳﻪر ﺳﻨﻮوری ﺳﻮﻧﻨﻪت و ﻣﻮدﻧﯿﺘﻪدا ﺑﻮو، ﯾﺎﻧﯽ ﭘﻪڕﯾﻨﻪوه ﻟﻪ ﺷﻮازی ﺧﻪﺑﺎﺗﯽ ﺑﺎو، ﺑﻪرهو ﺷﻮازی ﻧﻮێ .ھﻪر ﺑﯚﯾﻪش ﺑﮏ ﻟﻪ ﻟﮑﯚﻪرهوان ﺑﻪ زهﻗﮑﺮدﻧﻪوهی ﻻﯾﻪﻧﯽ ﺳﻮﻧﻨﻪﺗﯽ ﺗﺪهﮐﯚﺷﻦ ﺑﻪ ﮐﯚﻧﻪﭘﻪرهﺳﺖ و ﭘﺎﺷﮑﻪوﺗﻮوی ﺑﻘﻪﺑﻨﻦ ،ﻻﯾﻪﻧﮕﺮاﻧﯿﺸﯽ ﺑﻪ ﭼــــﺎو ﻗﻮوﭼﺎﻧﺪن ﻟﻪو ﻻﯾﻪﻧﻪ ﺗﻪﻧﯿﺎ ﻻﯾﻪﻧﯽ ﻣﻮدــــن و ﺳــــﻪردهﻣﯿﺎﻧﻪﮐﻪی دهﺑﯿﻨﻦ. ﻟﻪ ﮐﺎﺗﮑﺪا ﮐﯚﻣــــﺎر ﭘﮑﮫﺎﺗﻪﯾﻪﮐﻪ ﻟﻪ دوو\nﺳــــﮫﻪم ،داﺧﻮازﯾﯿﻪﮐﺎﻧــــﯽ ﻟــــﻪ ﺧﻮدﻣﻮﺧﺘــــﺎری ﻟﻪ ﭼﻮارﭼــــﻮهی ﺋﺮان ) (١ﺗﺎ ﭘﮑﮫﻨﺎﻧﯽ ﮐﯚﻣﺎر ﻟﻪ ﭼﻮارﭼﻮهی ﺳﯿﺴﺘﻤﮑﯽ ﺳﻪﺘﻪﻧﻪﺗﯽ و ﻟﻪ ﭘﮑﮫﻨﺎﻧﯽ دهوﻪﺗﯽ ﺳــــﻪرﺑﻪﺧﯚی ﻧﻪﺗﻪوهﯾﯿﻪوه ﺗﺎ داوای ﺑﻪڕﻮهﺑﺮدﻧﯽ ﻗﺎﻧﻮوﻧﯽ ﺋﻪﺳﺎﺳــــﯽ و ﺋﻪﻧﺠﻮﻣﻪﻧﯽ ﺋﻪﯾﺎﻟﻪﺗــــﯽ و وﯾﻼﯾﻪﺗﯽ ﺑﻪ ﭘﯽ ھﻪﻟﻮﻣﻪرﺟــــﯽ ﺋــــﻪو دهم ،ﮔﯚڕاﻧﯽ ﺑﻪ ﺳــــﻪردا ھﺎﺗــــﻮوه .ﺋــــﻪوهش ،وای ﻟﻪ ﺑﻪﺷــــﮏ ﻟﻪ ﻟﮑﯚﻪرهوهﮐﺎن ﮐﺮدووه ﮐﻪ ﺑﻪ زهﻗﮑﺮدﻧــــﻪوهی ﻻﯾﻪﻧﮑﯿﺎن ،ﺋﺎﻣﺎﻧﺠﯽ ﮐﯚﻣﺎر ﺗﻪﻧﯿﺎ ﺑﻪو ﻻﯾﻪﻧﻪدا ﺑﺸــــﮑﻨﻨﻪوه. ﻟﻪ راﺳــــﺘﯿﺪا ،ﮐﯚﻣــــﺎر ھﻪﮕﺮی ھﻪﻣﻮوی ﺋﻪو ﻻﯾﻪﻧﺎﻧﻪﯾﻪ .ھﻪﺗﺎ ﺋﺴﺘﺎش رﮑﺨﺮاوه ﺳﯿﺎﺳﯿﻪﮐﺎن دووﭼﺎری ﺋﻪو ﭘﺎرادۆﮐﺴﻪن و ﺑﻪرۆﮐــــﯽ ﺑﻪرﻧــــﻪداون .ﮐﺎﺗﮏ ﻟﻪ ﮔﻪڵ ﻧﻪﺗﻪوهی ﺳﻪردهﺳــــﺖ دهدوﻦ ﺑﺎﺳــــﯽ ﻣﺎﻧــــﻪوه ﻟﻪ ﭼﻮارﭼﻮهی ﺋــــﺮان دهﮐﻪن و ﻟﻪ ﮐﻮردﺳــــﺘﺎﻧﯿﺶ ﺑﻪو ﺑﻪﺷــــﻪ دهﻦ رۆژھﻪﺗﯽ ﮐﻮردﺳﺘﺎن ! ﺋﺎﻣﺎﻧﺠﻪﮐﺎﻧﯽ ﮐﯚﻣﺎری ﮐﻮردﺳﺘﺎﻧﯿﺶ، وهﮐﻮو ھﻪﻣﻮو ﺟﻮوﻧﻪوهﯾﻪﮐﯽ ﺗﺮ ﻟﻪ ژﺮ ﮐﺎرﺗﮑﻪری ﭼﻪﻧﺪ ھﯚﮐﺎردا ﺑﻮوه. اﻟـــﻒ -ﮐﺎﺗﮏ دهوﻪﺗﯽ ﻧﺎوهﻧﺪی ﻻواز ﺑ. ب -ﺟﻮوﻧـــﻪوهی ﮐـــﻮرد ﯾﻪﮐﮕﺮﺗـــﻮو و ﺑﻪھﺰ ﺑ. ج -ﮐﻮرد ﭘﺸﺘﯿﻮاﻧﮑﯽ ﺳﺘاﺗﯿﮋﯾﮑﯽ دهرهﮐﯽ ﺑﻪ ﺗﺎﯾﺒﻪت زﻟﮫﺰﮑﯽ ﻟﻪ ﮔﻪڵ ﺑ. ﮐﯚﻣﺎری ﮐﻮردﺳــــﺘﺎن ،ﻟﻪ ھﻪر ﻗﯚﻧﺎﻏﮑﯽ ژﯾﺎﻧﯿــــﺪا ،ﻟﻪ ژﺮ ﺳــــﺒﻪری ﯾﻪﮐﮏ ﻟﻪو ھﯚﮐﺎراﻧــــﻪی ﺳــــﻪرهوه ،ﺋﺎﻣﺎﻧﺠﮑﯽ زهق ﮐﺮدۆﺗﻪوه. ﭘﻨﺎﺳﻪ ﻣﻮدﻧﻪﮐﺎﻧﯽ ﮐﯚﻣﺎر  ﺣﯿﺰﺑﮑﯽ ﺳﯿﺎﺳﯽ وهﮐﻮ ﺋﺎﻣازﮑﯽﺳــــﻪردهﻣﯿﺎﻧﻪ و ﭘﻠﯚڕاﻟﯿﺴــــﺘﯽ ﺑﻨﺎﻏﻪی ﮐﯚﻣﺎری داﻣﻪزراﻧﺪ -.ﺋﯚڕﮔﺎﻧﻪﮐﺎﻧﯽ دهوﻪﺗﯽ ﻣﻮدن وهﮐﻮو ﺳﻪرهک وهزﯾﺮ ،وهزﯾﺮان و ﺑﻪڕﻮهﺑﻪراﻧﯽ ﺣﮑﻮوﻣﯽ ﭘﮑﮫﺎﺗﻦ - .داوای ﭼﺎﭘﺨﺎﻧﻪ و رادﯾﻮی ﻟﻪ ﺳــــﯚﭬﯿﻪت ﮐﺮد ﮐﻪ ﺋﺎﻣازی ﭘﺸﮑﻪوﺗﻨﯽ ﻓﻪرھﻪﻧﮕﯽ ،زاﻧﯿﺎری ﮔﺸــــﺘﯽ و ﭘﻮهﻧﺪﯾﻪﮐﺎﻧــــﯽ ﮐﯚﻣﻪﯾﻪﺗﯿﻦ\n) - (٢ﮐﺮدﻧــــﻪوهی ﻗﻮﺗﺎﺑﺨﺎﻧﻪ و ﺋﯿﺠﺒﺎری ﮐﺮدﻧــــﯽ ﺧﻮﻨﺪن .ﺋــــﻪو ﮐﺎت زۆر ﮐﻪس ﺗﻪﻧﺎﻧﻪت ﮐــــﻮڕی ﻧﻪدهﻧﺎرده ﻣﻪدرهﺳــــﻪ ﮐﻪ ﻓﺮی دهرﺳﯽ ﺷــــﻪﯾﺘﺎﻧﯽ ]دهﺑ .ﻟﻪ ﻣﺎوهی ژﯾﺎﻧﯽ ﮐﯚﻣــــﺎردا ﭼﻪﻧﺪ ﮐﭽﮑﯿﺶ ﻧﺎردراﻧﻪ ﻣﻪدرهﺳﻪ و ﻗﺎزی ﮐﭽﯽ ﺧﯚﺷﯽ ﻧﺎرد .ﺋﻪوه ﺑﯚ ﻧﻪﺗﻪوه ﮐﻪم ﺋﻪژﻣﺎرهﮐﺎﻧﯽ ﮐﻮردﺳــــﺘﺎﻧﯿﺶ رهﭼﺎو ﮐﺮا - .ﺑﺎزرﮔﺎﻧﯽ دهوﻪﺗﯽ )ﻟﻪ ﮔﻪڵ ﺳــــﻮﭬﯿﻪت( داﻣﻪزرا.  ﺋﻪرﺗﻪﺷــــﯽ ﻣﻮﻧﻪزهم ﺑﻪ ﺷﻮهی ﻧﻮێﭘﮑﮫﺎت. ﭘﻨﺎﺳﻪ ﺳﻮﻧﻨﻪﺗﯿﻪﮐﺎن  ﺳﻪرهڕای ﺑﻮوﻧﯽ ﺣﯿﺰﺑﮑﯽ ﺳﯿﺎﺳﯽﮐﻪ دهﺑﻮا داﺑﯿﻨﮑﻪری ﭘﻠﯚڕاﻟﯿﺰﻣﯽ ﺳﯿﺎﺳﯽ ﺑ ،ھﻪﻣﻮو ﺑﯾﺎرﮏ ﺑﻪ ﺳﻪرۆﮐﯽ ﺣﯿﺰب ﺳﭙﺮدرا .ﮐﺎﺗﮏ ﺑﺎس ﻟﻪ ﮐﯚﻣﺎر دهﮐﺮێ ﺗﻪﻧﯿﺎ ﻧﻪﺧﺸــــﯽ ﻗﺎزی ﻣﺤﻪﻣﻤﻪد ﺑﻪرﭼﺎوه و ﺳﻪرۆک وهزﯾﺮ و ﺑﺎﻗﯽ وهزﯾﺮهﮐﺎن ھﻪر دﯾﺎر ﻧﯿﻦ .ھﻪر ﺑﯚﯾﻪش ﺷﺎﻧﺎزﯾﻪﮐﺎﻧﯽ ﮐﯚﻣﺎر ﺑﯚ ﻗﺎزی ﻟﻪ ﻗﻪﻪم دهدرﻦ و ھﻪﻪﮐﺎﻧﯿﺶ ھﻪر ﻟﻪ ﺋﻪﺳﺘﯚی ﺋﻪودان .ﻟﻪ ﺳﻪر ﺑﯾﺎری ﻗﺎزی و ﭘﺎش وﺗﺎرﮏ» ،ک.ژ.ک« ﮐﺮاﯾﻪ ﺣﯿﺰﺑﯽ دﯾﻤﻮﮐــــات و ﭘﺎش وﺗﺎرﮑﯽ ﺗﺮ، ﺑﯾــــﺎری ﺧــــﯚ ﺑﻪدهﺳــــﺘﻪوهداﻧﯽ ﮐﯚﻣﺎر ﭘﻪﺳﻪﻧﺪ ﮐﺮا .ﻗﺎزی ﻣﺤﻪﻣﻤﻪد ﭘﺎش ﺋﻪوهی ﻧﺎزﻧﺎوی »ﭘﺸﻪوا«ی وهرﮔﺮت ﺋﯿﺘﺮ ﺑﻮو ﺑﻪ ﺑﯾﺎردهری ﺑ ﺋﻪﻣﻼ و ﺋﻪوﻻی ﮐﯚﻣﺎر.  ﺑﻪ ﭘﭽﻪواﻧﻪی رای „ک.ژ.ک” ،ﻧﻪﺗﻪﻧﯿﺎھﻪوﯽ ﮔﯚڕﯾﻨﯽ ﭘﻮهﻧﺪﯾﻪ ﻋﻪﺷﯿﺮهﯾﯿﻪﮐﺎن ﻧﻪدرا ﺑﻪﮑﻮو ﻟﻪ دهﺳﻪﻻﺗﯿﺸــــﺪا ﺑﻪﺷﺪار ﮐﺮان .ﺑﮕﻮﻣﺎن ھﻪﻟﻮﻣﻪرج ،ﻣﻪودای ﺋﻪو ﺋﻪرﮐﻪی ﺑﻪﭘﻪﻟﻪ ﻧﻪدهدا .ﺑﻪم ﻟﻪو ﺑﻮارهدا ھﯿﭻ ھﻪﻧﮕﺎوﮏ ھﻪﻨﻪھﻨﺪراوه .ﻣﻪﺳﻪﻟﻪی زهوی ﺑــــﻪ ﺋﺎﻣﯚژﮔﺎرﯾﯿﻪک ﻟــــﻪ ﺑﻪرﻧﺎﻣﻪی ﺣﯿﺰﺑﺪا ھﺎﺗﻪ ﺋــــﺎڕاوه ﮐﻪ ﺑﯚ ﺧﻪﮑﯽ ﺑ زهوی ﺧﺮی ﻧﻪﺑﻮو.  دهزﮔﺎی ﻗﻪزاﯾﯽ ﺳﻪرﺑﻪﺧﯚ و ﭘﺎڕﻟﻤﺎنﮐﻪ ھﻤﺎی دﯾﻤﻮﮐاﺳﯿﻦ ،داﻧﻪﻣﻪزران. ﺑﺎرودۆﺧﯽ ﮐﯚﻣﻪﯾﻪﺗﯽ و ﺋﺎﺑﻮوری ﺳﺎﻪﮐﺎﻧﯽ ﺷﻪڕی دووھﻪﻣﯽ ﺟﯿﮫﺎﻧﯽ ﺳﻪردهﻣﯽ ﮔﻪﺷــــﻪﮐﺮدﻧﯽ ﭘﻮهﻧﺪﯾﻪﮐﺎﻧﯽ ﺳــــﻪرﻣﺎﯾﻪداری ﻟﻪ ﺋﺮان و ﺳﻪرھﻪﺪاﻧﯽ ﺑﺎزرﮔﺎﻧﯽ ﻟﻪ ﺷــــﺎرهﮐﺎﻧﯽ ﮐﻮردﺳــــﺘﺎﻧﺪا\nﺑﻮو .ﻟــــﻪ ﻣﻮﮐﺮﯾﺎن ﺳــــﻪرهڕای زاﺒﻮوﻧﯽ »ﺋﺎﺑﻮوری ﮔﻮﻧﺪ« ،ﻟﻪ ﻣﮫﺎﺑﺎددا ﺑﺎزرﮔﺎﻧﯽ ﺳﻪری ھﻪﺪاﺑﻮو .ﮔﺮهوﮐﺸﻪی ﺳﻪرۆک ﻋﻪﺷــــﯿﺮهﺗﻪﮐﺎن و ﺧﻪﮑﯽ ﺷﺎر ھﺮﺷﯽ ﭼﻪﻧﺪ ﻋﻪﺷــــﯿﺮهﺗﯽ دهوروﺑــــﻪری ﺑﯚ ﻧﺎو ﺷــــﺎری ﻣﮫﺎﺑــــﺎد ) (١٩٤٢ﻟﮑﻪوﺗــــﻪوه. ﭘﺎﺷــــﺎﻧﯿﺶ ﺋــــﻪو دوژﻣﻨﮑﺎرﯾــــﻪ درﮋهی ﮐﺸــــﺎ .ﺑﻨﻪﻣﺎی ﺳﯿﺴﺘﻤﯽ ﺧﻪﮐﯽ ﻟﻪ ﺳﻪر دهﺳــــﻪﺗﯽ ﭘﺘﺮ و دهﺳاﮔﻪﯾﺸﺘﻨﯽ ھﻪرﭼﯽ زﯾﺎﺗﺮ ﺑﻪ ﺳــــﻪرﭼﺎوهﮐﺎﻧﯽ زهوﯾﯿﻪ و ﺋــــﻪوهش ﭘﻮﯾﺴــــﺘﯽ ﺑــــﻪ داﮐﯚﮐﯽ و ﭘﺸﺘﯿﻮاﻧﯽ دهﺳﻪﺗﮑﯽ ﺑﻪھﺰی دهوﻪﺗﯽ ھﻪﯾﻪ .ﻋﻪﺷﯿﺮه ﮐﻮردهﮐﺎن ﺑﯚ ﭘﺎراﺳﺘﻨﯽ دهﺳــــﻪﺗﻪﮐﻪﯾﺎن ،ﺧﯚﯾﺎن ﺑﻪ دهوﻪﺗﺎﻧﯽ دهوروﺑﻪر دهﺑﻪﺳﺘﻪوه ﺗﺎ ﻟﻪ دوژﻣﻨﻪﮐﺎﻧﯿﺎن ﺑﯿﺎﻧﭙﺎرــــﺰێ .ﮔﻪورهﺗﺮﯾــــﻦ دوژﻣﻨﯽ ﺋﻪو ﻋﻪﺷﯿﺮاﻧﻪش ﻋﻪﺷﯿﺮهﮐﻪی ﻧﺰﯾﮑﯿﺎن ﺑﻮو ﮐﻪ ﺋﻪوﯾــــﺶ ﮐﻮرد ﺑﻮو .ﺋﻪوان ﻧﻪ دهﯾﺎﻧﺘﻮاﻧﯽ ﯾﻪﮐﺒﮕﺮن و ﻧﻪ ﻋﻪﺷــــﯿﺮهﯾﻪﮐﯽ ﺋﻪوهﻧﺪه ﺑﻪھﺰﯾــــﺎن ﺗﺪا ﺑﻮو ﮐﻪ ﺑﻪﺳــــﻪر ﺋﻪواﻧﯽ ﺗﺮدا زاڵ ﺑ و دهﺳﻪﺗﮑﯽ دهوﻪﺗﯽ ﺑﯚ ﺧﯚی ﭘﮑﺒﻨ .دﯾﺎردهﯾﻪک ﮐﻪ ھﯚﮐﺎری ﮔﺮﯾﻨﮕﯽ ﻧﻪﺑﻮوﻧﯽ ﮐﻮرد ﺑﻪ دهوﻪت ﺑﻮو رهزاﺷﺎ ﺗﻮاﻧﯽ زۆرﺑﻪی ﻋﻪﺷﯿﺮهﮐﺎﻧﯽ ﻣﻮﮐﺮﯾــــﺎن ﺑــــﯚ ﻻی ﺧﯚی راﮐﺸــــ و ﺗﻪﻧﺎﻧﻪت دژی ھﻪر ﺟﻮوﻧﻪوهﯾﻪﮐﯽ ﮐﻮرد ﺑﻪ ﮐﺎرﯾﺎن ﺑﻨــــ) ھﻪﺒﻪت ﻧﺎوﭼﻪﮐﺎﻧﯽ ﺗﺮی ﮐﻮردﺳﺘﺎﻧﯿﺶ ﺑﻪ ڕادهﯾﻪﮐﯽ زۆر ھﻪر واﺑﻮون( ،ﺋﻪﮔﻪرﭼﯽ ﭘﺎش وهﻻﻧﺎﻧﯽ رهزاﺷﺎ و ھﺎﺗﻨﻪ ﺳﻪر ﮐﺎری ﮐﻮڕهﮐﻪی ﺋﻪو ﻣﺘﻤﺎﻧﻪ ﺑﻪ رژﯾﻤﯽ ﺷــــﺎ ﮐﻪم ﺑﺒﯚوه ،ﺑﻪم ھﺸﺘﺎ ﺟﯽ ﻣﻪﺗﺮﺳﯽ ﺑﻮون .ﮐﯚﻣﺎری ﮐﻮردﺳﺘﺎن ﭘــــﺶ داﻣﻪزراﻧﯽ دهﺑﻮاﯾــــﻪ ،ﺋﻪﮔﻪرﺶ ﻧﻪﺗﻮاﻧ ﺋﻪو ﻋﻪﺷــــﯿﺮاﻧﻪ ﺑﮑﺎﺗﻪ دۆﺳﺖ، ھﯿﭻ ﻧﻪﺑ ﻟﻪ دوژﻣﻨﺎﯾﻪﺗﯽ دوورﯾﺎﻧﮑﺎﺗﻪوه. دروﺳــــﺖ ﮐﺮدﻧﯽ ﯾﻪﮐﺘﯽ و ﺋﯿﺮادهﯾﻪﮐﯽ ﻧﻪﺗﻪوهﯾﯽ ﺑﻪ ﺑ ھﻮر ﮐﺮدﻧﻪوهی ﺳﻪرۆک ﻋﻪﺷﯿﺮهﮐﺎن ﻧﻪدهﮔﻮﻧﺠﺎ .ﺑﻪ واﺗﺎﯾﻪﮐﯿﺘﺮ، ﮐﯚﻣﺎر ﻧﻪﺗﻪﻧﯿﺎ دهﺑﻮاﯾﻪ ﻟﻪ ﺑﯿﺮی رﮑﺨﺴﺘﻨﯽ ﺋﻪو ھﺰاﻧﻪدا ﺑﻮاﯾﻪ ﮐﻪ دهﯾﭙﺎرﺰن ،ﺑﻪﮑﻮو ﺋــــﻪو ھﺰاﻧﻪش رازی راﮔﺮێ ﮐﻪ ﻟﻪ واﻧﻪﯾﻪ ﭘﺶ ﺑــــﻪ ﭘﮑﮫﺎﺗﻨﯽ ﺑﮕــــﺮن .داﻣﻪزراﻧﯽ ﺣﯿﺰﺑــــﯽ دﯾﻤﻮﮐات ﺋــــﻪو ﺋﯿﻤﺘﯿﺎزهی ﺑﻪ ﺳﻪرۆک ﻋﻪﺷﯿﺮهﮐﺎن ﺑﻪﺧﺸﯽ.\nﺳــــﻪرۆک ﻋﻪﺷــــﯿﺮهﮐﺎن ﻟــــﻪ ژــــﺮ ﮐﺎرﺗﮑﻪری ﭼﻪﻧﺪ ھﯚﮐﺎرهوه ﭘﺸﺘﯿﻮاﻧﯿﺎن ﻟﻪ ﮐﯚﻣﺎر ﮐﺮد - :ﮐﻪﺳﺎﯾﻪﺗﯽ ﺟﯽ ﺑوای ﻗﺎزی.  ﻧﻪﺑﻮوﻧــــﯽ ﻣﺘﻤﺎﻧﻪ ﺑﻪ دهﺳــــﻪﺗﯽﻻوازی ﺷﺎھﻪﻧﺸــــﺎھﯽ و ﺑﺪهﺳــــﻪﺗﯽ ﺋﻪرﺗﻪﺷــــﻪﮐﻪی - .ﺑﻮوﻧــــﯽ ﺋﻪرﺗﻪﺷــــﯽ ﺳــــﯚﭬﯿﻪت وهﮐــــﻮو ﭘﺎﭙﺸــــﺘﯽ ﮐﯚﻣﺎر. ﺋﻪرﺗﻪﺷــــﯽ ﮐﯚﻣﺎر ﺑﺠﮕﻪ ﻟﻪ ﺑﺎرزاﻧﯿﻪﮐﺎن ﻟﻪ ھﺰی ﻋﻪﺷﯿﺮهﮐﺎن ﭘﮑﮫﺎﺗﺒﻮو ﮐﻪ ﭘﺎش دهﻧﮕــــﯚی دهرﭼﻮوﻧﯽ ھﺰی ﺳــــﯚﭬﯿﻪت، زۆرﺑﻪﯾــــﺎن ﻟﻪ ﮔــــﻪڵ ﺋﻪرﺗﻪﺷــــﯽ ﺋﺮان ﭘﻮهﻧﺪﯾﯿﺎن ﮔﺮﺗﻪوه و راﺳﺘﻪوﺧﯚ ﭼﻮوﻧﻪ ﺑﻪرهی دوژﻣﻨﻪوه ،رﺒﻪری ﮐﯚﻣﺎرﯾﺶ ﺑﻪ ﺑﺎﺷﯽ ﺋﺎﮔﺎداری ﺋﻪو ﺑﺎداﻧﻪوه ﺑﻮو. ﮐﯚﻣﺎر ھﻪوﯽ ﻧﻪدا ﺑﻪ ھﻨﺎﻧﻪ ﮔﯚڕﯽ داﺑﻪﺷﮑﺮدﻧﯽ زهوی ،ﭘﺎرﺰهراﻧﯽ ﺧﯚی ﻟﻪ ﺟﻮﺗﯿﺎراﻧﯽ ﺑ زهوی ھﻪﺒﮋﺮێ ﺑﺎرودۆﺧﯽ ﺳﯿﺎﺳﯽ ﺑﯿﺮۆﮐــــﻪی داﻣﻪزراﻧﺪﻧﯽ دهﺳــــﻪﺗﯽ ﮐﻮردی ﻟــــﻪ ﻧﺎوﭼــــﻪی ﻣﻮﮐﺮﯾــــﺎن ھﯿﭻ ﭘﻮهﻧﺪﯾﯿﻪﮐــــﯽ ﺑﻪ ھﺎﺗﻨﯽ ﺳــــﯚﭬﯿﻪت و ﭘــــﻼن و ﺑﻪرژهوهﻧــــﺪی ﺋــــﻪوهوه ﻧﻪﺑﻮو. ﮐﯚﻣﺎری ﮐﻮردﺳﺘﺎن درﮋهی ﺳﻪرھﻪﺪان و ﺷﯚڕﺷﻪﮐﺎﻧﯽ دهﯾﺎن ﺳﺎﻪی ﭘﺶ ﺧﯚی ﺑﻮو و ﺑﻨﻪﻣﺎ ﻓﯿﮑﺮی -ﺳﯿﺎﺳﯿﯿﻪﮐﻪی ﭘﺸﺘﺮ ﺋﺎﻣــــﺎده ﮐﺮاﺑﻮو و ھﻪوﯿﺸــــﯽ ﺑﯚدراﺑﻮو. ﺳﺎﯽ  ١٩٣٨ﺣﯿﺰﺑﯽ ﺋﺎزادی ﮐﻮردﺳﺘﺎن ﻟﻪ ﻻﯾﻪن ﮐﯚﻣﻪﮏ رۆﺷــــﻨﺒﯿﺮی ﺷــــﺎری ﺳــــﺎﺑﻏﻪوه ﭘﮑﮫﺎت ﮐﻪ ﺑﯿﺮی ﻧﻪﺗﻪوهﯾﯽ ﺑو دهﮐــــﺮدهوه ،دژی ﻓﺎﺷــــﯿﺰم ﺑﻮو و وهدﯾﮫﻨﺎﻧﯽ ﻣﺎﻓﯽ ﻧﻪﺗﻪواﯾﻪﺗﯽ ﺑﻪ ﺷﻮهی ﭼﻪﮐﺪارﯾﺸــــﯽ ﺑــــﻪ رهوا دهزاﻧــــﯽ .ﭘﺎش ﺋﺎﺷﮑﺮاﯾﯽ ﺗﻪﺑﻠﯿﻐﺎت و ﭼﺎﻻﮐﯿﯿﻪﮐﺎﻧﯽ ﻟﻪ ١٩٣٩دا ،ﮐﻪوﺗــــﻪ ژﺮ ﭘﻪﻻﻣﺎری دهوﻪﺗﯽ ﺷﺎھﻪﻧﺸــــﺎﯾﯽ و ﭼﺎﻻﮐﯿﯿــــﻪﮐﺎن راﮔﯿﺮان. ﮐﻪﺳﯽ ﯾﻪﮐﻪﻣﯽ ﺋﻪو ﺣﯿﺰﺑﻪ واﺗﻪ ﻋﻪزﯾﺰی زهﻧﺪی ﭼﻮوه ﺋﺎﻤﺎن و ﻣﺎوهی دوو ﺳﺎڵ ﻟﻪوێ ﻣــــﺎوه .ﺋﻪو ﺣﯿﺰﺑــــﻪ ﭘﺎش ھﺎﺗﻨﯽ ھﺎوﭘﻪﯾﻤﺎﻧﻪﮐﺎن ﺑﯚ ﻧــــﺎو ﺧﺎﮐﯽ ﺋﺮاﻧﻪوه ﭼﺎﻻﮐــــﯽ ﺧــــﯚی دهﺳــــﭙﮑﺮدهوه و ﻟﻪ ﺟﻮوﻧﻪوهی ورﻣ ﭘﺸــــﺘﯿﻮاﻧﯽ ﮐﺮد .ﺋﻪو ﺣﯿﺰﺑﻪ ﺑﻪ ھﯚﯾﻪﮐﯽ ﻧــــﺎروون ﺗﻮاﯾﻪوه .ﻟﻪ ﺳﻪر ھﻪﻮهﺷﺎﻧﻪوهی ﺋﻪو ﺣﯿﺰﺑﻪ زۆر ﻗﺴﻪ\nﮐﺮاوه ،ﺑﻪ ﭘﯽ ﻣﻪﻧﺘﯿﻘﯽ رووداوهﮐﺎن ﻣﻦ ﭘﻢ واﯾﻪ دهﺑ ﺳﯚﭬﯿﻪت دهﺳﺘﯽ ﺗﺪا ﺑﻮو ﺑ.(٣)  ٢٥ی ﮔﻪﻻوﮋی  ،١٩٤٢ﮐﯚﻣﻪﻪی ژ.ک ﻟﻪ ﻻﯾﻪن رۆﺷــــﻨﺒﯿﺮاﻧﯽ ﺷﺎری ﺳﺎﺑﻏﻪوه داﻣﻪزرا ﮐﻪ ﺑﻪ ﭘﭽﻪواﻧﻪی ﺣﯿﺰﺑﯽ ﺋﺎزادی، ﭘۆژهی ﮐﻮردﺳــــﺘﺎﻧﯽ ﮔــــﻪورهی وهﮐﻮ ﺋﺎﻣﺎﻧﺠﯽ ﺳــــﻪرهﮐﯽ ﺧﯚی داﻧﺎﺑﻮو و دژی ﭘﻮهﻧﺪﯾﯿﻪ ﺧﻪﮐﯿﯿــــﻪﮐﺎن و ﺧﻮازﯾﺎری ﮔﯚڕﯾﻨﯿﺎن ﺑــــﻮو ،ھﻪوﯽ ﺑﻪرز ﮐﺮدﻧﻪوهی ﺗﮕﻪﯾﺸﺘﻮوﯾﯽ وھﻪﺳــــﺘﯽ ﻧﻪﺗﻪوهﯾﯽ ﻟﻪ ﭼﻮارﭼﻮهی ﺧﻪﺑﺎﺗﮑﯽ ﻣﻪدهﻧﯿﺪا دهدا و ھﯿﭻ ﭘۆﮔﺮاﻣﮑﯽ ﺑﯚ رﮑﺨﺴﺘﻨﯽ ﺧﻪﺑﺎﺗﯽ ﭼﻪﮐﺪاری ﯾﺎ ﺑﻪدهﺳﺘﻪوه ﮔﺮﺗﻨﯽ دهﺳﻪت ﻟﻪ ﮐﺮدهوهدا ،ﻧﻪﺑﻮو .ﺧﺎﯽ ھﺎوﺑﻪﺷــــﯽ ھﻪر دوو ﺣﯿﺰب ،ﮔﺮﯾﻨﮕﯿﺪان ﺑﻪ ﻧﻪﺧﺸﯽ دهرهﮐﯽ و راﮐﺸﺎﻧﯽ زﻟﮫﺰﮏ ﺑﯚ ﭘﺸﺘﯿﻮاﻧﯽ ﻟﻪ وﯾﺴــــﺘﻪﮐﺎﻧﯿﺎن ﺑﻮو و ھﻪوﯿﺸﯿﺎن ﺑﯚ دا .ﭘﺎش ﺳــــﻪﻓﻪری دووھﻪﻣﯽ ﻧﻮﻨﻪراﻧﯽ ﮐﻮرد ﺑﯚ ﺑﺎﮐــــﯚ ،ﻟــــﻪ ﮐﯚﺑﻮوﻧﻪوهﯾﻪﮐﺪا، ﻗــــﺎزی ﻣﺤﻪﻣﻤــــﻪد ﻣﻪﺳــــﻪﻟﻪی ﮔﯚڕاﻧﯽ »ک.ژ.ک«ی ﺑــــﻪ ﺣﯿﺰﺑــــﯽ دﯾﻤﻮﮐاﺗﯽ ﮐﻮردﺳــــﺘﺎن ھﻨﺎﯾﻪ ﮔﯚڕێ ﮐﻪ ﻟﻪ ﻻﯾﻪن ﺑﻪﺷﺪاران ،ﯾﺎﻧﯽ ﭘﯿﺎو ﻣﺎﻗﻮون و ﺳﻪرۆک ﻋﻪﺷــــﯿﺮهﮐﺎﻧﯽ ﻣﻮﮐﺮﯾﺎﻧﻪوه ﭘﻪﺳﻪﻧﺪ ﮐﺮا. ﺑﻨﻪﻣﺎ ﻓﯿﮑﺮﯾﯿﻪﮐﺎﻧــــﯽ ﺣﯿﺰﺑﯽ دﯾﻤﻮﮐات درﮋهدهری »ک.ژ.ک« ﻧﻪﺑﻮون ﺑﻪﮑﻮو ﺣﯿﺰﺑﯽ ﺗﺎزه ﭘﮑﮫﺎﺗﻮو ﻟﻪ ﺳــــﻪر وﺮاﻧﻪی »ک.ژ.ک« داﻣﻪزرا .ﺑﯚ ﺋﻪو ﮔﯚڕاﻧﮑﺎرﯾﻪ دهﺗﻮاﻧﻢ ﭼﻪﻧﺪ ھﯚ دهﺳﺘﻨﯿﺸــــﺎن ﮐﻪم ﮐﻪ ﺑﻪ ﭘﯽ رووداوهﮐﺎﻧﯽ ﭘﺎﺷــــﺘﺮ ،وﺪهﭼ ﻧﻪﺧﺸﯽ ﺳﻪرهﮐﯿﺎن ﺑﻮوﺑ. » -١ک.ژ.ک« ھﯿــــﭻ ﺑﻪرﻧﺎﻣــــﻪ و ﺋﺎﻣــــﺎدهﮐﺎری ﺑــــﯚ وهدهﺳــــﺖ ﮔﺮﺗﻨﯽ دهﺳــــﻪت ﻧﻪﺑﻮو ،ﺗﻪﻧﯿــــﺎ رﮑﺨﺮاوﮑﯽ ﻣﻪدهﻧﯽ ،رۆﺷﻨﺒﯿﺮی و رۆﺷﻨﮕﻪری ﻣﺎﺑﯚوه ) ٢ (٤ـ ھــــﻪر وهﮐﻮو ﻟــــﻪ دﯾﺪاری ﻗﺎزی ﻟﻪ ﮔﻪڵ ﻧﻮﻨﻪراﻧﯽ ﺳﯚﭬﯿﻪﺗﺪا دهردهﮐﻪوێ ﮐــــﻪ داوای راوﮋﮐﺎری ﺑــــﯚ ﯾﺎرﻣﻪﺗﯽ » ک.ژ.ک« ﮐﺮدﺑــــﻮو ،دهردهﮐﻪوێ ﮐﻪ ھﻪر ھﯿﭻ ﻧﻪﺑ ﻗﺎزی رﺒﻪراﻧﯽ »ک.ژ.ک«ی ﺑﻪ ﮐﻪم ﺋﻪزﻣﻮون و ﻟﻪ ﺑﺎری ﺗﮕﻪﯾﺸﺘﻮوﯾﯽ ﺳﯿﺎﺳﯿﯿﻪوه ،ﻻواز زاﻧﯿﻮه. » - ٣ک.ژ.ک« وهﮐﻮو رﮑﺨﺮاوﮑﯽ\nﻧﺎﺳﯿﯚﻧﺎﻟﯿﺴــــﺘﯽ ﮐﻮرد داوای ﯾﺎرﻣﻪﺗﯽ ﻟﻪ زﻟﮫﺰه دهرهﮐﯿﯿﻪﮐﺎﻧﯽ وهﮐﻮو ﺳﯚﭬﯿﻪت و ﺋﯿﻨﮕﻠﯿﺰ دهﮐﺮد ،ﺑﯚﯾﻪش ھﻪر دووﮐﯿﺎن ﺑﻪ ﻻﯾﻪﻧﮕﺮی ﺋﻪوی ﺗﺮﯾﺎن دهزاﻧﯽ و ﻣﻪﺗﻤﺎﻧﻪی ﺗﻪواوﯾﺎن ﭘﯽ ﻧﻪﺑﻮو.  - ٤ﺳــــﯚﭬﯿﻪت زﯾﺎﺗــــﺮ ﮔﺮﯾﻨﮕــــﯽ ﺑﻪ ھﻪﻮﺴﺘﯽ ﺳﻪرۆک ﻋﻪﺷﯿﺮهﮐﺎن دهدا و ﺋﻪواﻧﯽ ﻟﻪ ﺋﺎﻮﮔﯚڕ و رووداوهﮐﺎﻧﯽ ﻧﺎوﭼﻪدا ﺑــــﻪ ﮐﺎرﺗﮑﻪرﺗﺮ دهزاﻧﯽ .ﺑﯚﯾﻪش ﻟﻪ ھﻪر دوو ﺳﻪﻓﻪری ﺑﺎﮐﯚدا ﺗﻪﻧﯿﺎ ﭘﯿﺎو ﻣﺎﻗﻮون و ﺳﻪرۆک ﻋﻪﺷﯿﺮهﮐﺎﻧﯽ ﺑﺎﻧﮕﮫﺸﺘﻦ ﮐﺮد. ﻟﻪ ﮐﺎﺗﮑﺪا ﺣﯿﺰﺑﮑﯽ ﺳﯿﺎﺳﯽ ﻟﻪو ﻧﺎوﭼﻪدا ﭼﺎﻻﮐﯽ دهﻧﻮاﻧﺪ و ﺳﯚﭬﯿﻪﺗﯿﺶ ﺑﻪ ﺑﺎﺷﯽ ﺋــــﺎﮔﺎر ﺑﻮو - ٥ .ﭘــــۆژهی »ک.ژ.ک«، ﮐﻮردﺳــــﺘﺎﻧﯽ ﮔﻪوره ﺑﻮو ﺑﻪم ﺳﯚﭬﯿﻪت ﺋﻪو ﺑﻪﺷــــﻪی ﮐﻮردﺳﺘﺎﻧﯽ ﺗﻪﻧﯿﺎ ﺑﻪ ھﯚی ھﻪﮑﻪوﺗﻮوﯾﯽ )داﺑﻪﺷﯿﻨﯽ ﭘﯿﻼﻧﮕاﻧﻪی دهوﻟﻪﺗــــﯽ رهزاﺷــــﺎ( ﻟــــﻪ ﺋﻮﺳــــﺘﺎن و ﺧﺎﮐــــﯽ ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎﻧﺪا ،ﺑــــﯚ ﮔﺮﯾﻨﮓ ﺑﻮو. ﯾﺎﻧــــﯽ ﺋﯿﻤﺘﯿﺎزﮏ ﺑﻪو ﮐﻮرداﻧــــﻪ ﺑﺪا ﮐﻪ داﻧﯿﺸﺘﻮوی ﺑﻪ ﻧﺎو ﺋﯚﺳﺘﺎﻧﯽ ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎﻧﯽ رۆژاوان و ﻟﻪ داھﺎﺗــــﻮودا ﻧﻪﺑﻨﻪ ﻣﯚزﻣﯽ ﭘﻼﻧﻪﮐﺎﻧﯽ .ﺋﻪو ﺋﯿﻤﺘﯿــــﺎزهش ﻧﻪدهﺑﺎ ﻟﻪ ﺧﺎﮐــــﯽ ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎﻧﯽ رۆژﺋــــﺎوا ﺑﺘﺮازاﯾﻪ. ﻓﯿﺮﻗــــﻪی دﯾﻤﻮﮐاﺗــــﯽ ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎﻧﯿﺶ دهﯾﺰاﻧﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺗﻪﺷﻪﻧﻪ ﮐﺮدﻧﯽ دهﺳﻪﺗﯽ ﮐﻮرد ﺑﯚ دهرهوهی ﺋﻮﺳــــﺘﺎﻧﯽ ﻧﺎﺳﺮاو ﺑﻪ ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎﻧــــﯽ رۆژﺋﺎوا ،ﺋﻪو ﺑﻪﺷــــﻪ ﻟﻪو ﺧﺎﮐــــﻪ ،دهﻟﮑ ﺑﻪ ﮐﻮردﺳــــﺘﺎﻧﻪوه .ھﻪر ﺋﻪوهی ﮐﻪ ﺗﺎ ﺋﺴــــﺘﺎش ﮔﺮﻓﺘﯽ ﮐﻮرد و ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎﻧﯿﻪ ﺷﯚﭬﻨﯿﻪﮐﺎﻧﻪ.  - ٦ﻣﯿﺮ ﺟﻪﻋﻔﻪر ﺑﺎﻗﺮۆف ﺳــــﻪرۆﮐﯽ ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎﻧﯽ ﺳــــﯚﭬﯿﻪت ﮐــــﻪ ﻟﻪ ﺑﯿﺮی داﻣﻪزراﻧﺪﻧــــﯽ ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎﻧﯽ ﮔﻪورهدا ﺑﻮو و ﻟﻪ ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎﻧﯿﺶ ﻓﯿﺮﻗﻪی دﯾﻤﻮﮐاﺗﯽ ﭘﮑﮫﻨﺎﺑﻮو ،ﺋﻪو ﺑﻪﺷﻪ ﻟﻪ ﮐﻮردﺳﺘﺎﻧﯿﺸﯽ ﺑﻪ ﺧﺎﮐﯽ ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎن دهزاﻧﯽ ،ﭘﺸﻨﯿﺎری ﮔﯚڕﯾﻨــــﯽ »ک.ژ.ک«ی ﺑــــﻪ ﺣﯿﺰﺑــــﯽ دﯾﻤﻮﮐات دا ﮐﻪ ﻟﻪ ﺑﺎری ﻧﺎوﯾﺸﻪوه وهﮐﻮو ﭘﻪﻟﯽ ﻧﺎوﭼﻪﯾﯽ ﻓﯿﺮﻗﻪ ﺑﭽ.  - ٧ﺑﻪرﻧﺎﻣﻪی »ک.ژ.ک« ،زۆرﺑﻪی ﺳﻪرۆک ﻋﻪﺷﯿﺮهﮐﺎﻧﯽ دووﭼﺎری ﻣﻪﺗﺮﺳﯽ ﮐﺮدﺑﻮو .ﻣﺎﻧﻪوهی »ک.ژ.ک« ﺳــــﻪرۆک ﻋﻪﺷــــﯿﺮهﮐﺎﻧﯽ ﻧﯿﮕﻪران و ﻟﻪ ﺑﻪﺷــــﺪاری ﮐﯚﻣﺎر ،ﺑﺒﻪﺷﯽ دهﮐﺮدن.  -٨ﻗــــﺎزی ﻣﺤﻪﻣﻤــــﻪد ﮐﻪ ھــــﻪر ﻟﻪ ﺳﻪرهﺗﺎوه ﺋﺎﮔﺎداری ﯾﺎرﻣﻪﺗﯽ ﺳﻨﻮورداری ﺳﯚﭬﯿﻪت ﺑﺒﻮو ،ﺑﯿﺮی ﻟﻪ ﮐﻮردﺳﺘﺎﻧﯽ ﭘﺎش دهرﭼﻮوﻧﯽ ﺋﻪرﺗﻪﺷﯽ ﺳﯚﭬﯿﻪت ﮐﺮدﺑﯚوه، ﺑﯚﯾﻪ ﭘﻮهﻧﺪی ﺧــــﯚی ﻟﻪ ﮔﻪڵ دهوﻪﺗﯽ ﻧﺎوهﻧﺪی ﺋﺮان ﻧﻪﭘﺴــــﺎﻧﺪ .رۆژﻧﺎﻣﻪﮐﺎﻧﯽ ﺋﻪودهﻣﯽ ﺋﺮان ﺑﺎﺳــــﯿﺎن ﻟﻪ »ک.ژ.ک« و رۆژﻧﺎﻣﻪی ﻧﯿﺸــــﺘﻤﺎن دهﮐﺮد ﮐﻪ ﺑﺎﺳﯽ ﮐﻮردﺳــــﺘﺎﻧﯽ ﮔﻪوره و ﺟﯿﺎﺑﻮوﻧﻪوهی ﺋﻪو ﺑﻪﺷﻪ ﻟﻪ ﺋﺮاﻧﯽ ﺧﯚﺷﻪوﯾﺴﺘﯿﺎن دهﮐﺎ).(٥ ﻗــــﺎزی ﻣﺤﻪﻣﻪد ﮐﻪ ﻟــــﻪ وﺗﻮوﮋهﮐﺎﻧﯽ ﻟﻪ ﮔﻪڵ دهوﻪﺗﯽ ﻧﺎوهﻧﺪﯾﺪا ،ﺋﻪو وﯾﺴــــﺘﻪی ﺋﯿﻨﮑﺎر دهﮐﺮد ،دهﺑﺎ ﺳــــﻨﻮوری ﻟﻪ ﮔﻪڵ »ک.ژ.ک«ﯾﺶ دﯾــــﺎری ﮐﺮدﺑﺎ .ﮔﯚڕﯾﻨﯽ\nﻧﺎوهﮐــــﻪ ﺑﯚ داھﺎﺗــــﻮوی وﺗﻮوــــﮋهﮐﺎن، ﻣﻪﺳﻪﺣﻪت ﺑﻮو. ﺑــــﻪو ﭘﯿﻪ ،ﺣﯿﺰﺑﮑﯽ ﻧﻮێ ﭘﮑﮫﺎت ﮐﻪ دهﺑﺎ ﻟﻪ ﻧﺎوهرۆﮐﺪا داوای ﺧﻮدﻣﻮﺧﺘﺎری ﻟﻪ ﭼﻮارﭼﻮهی ﺋﺮاﻧﺪا ﺑﮑﺎ ،ﻋﻪﺷﺎﯾﻪرﯾﺶ ﻧﻪڕهﻧﺠﻨــــ و دهﺳــــﻪﺗﻪﮐﻪی ﻟــــﻪ ﭼﻮارﭼــــﻮهی ﺋــــﻪو ﻧﺎوﭼــــﻪی ﮐــــﻪ ﺑﻪ ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎﻧﯽ رۆژﺋﺎوا ﻧﺎﺳﺮاوه ﻧﻪﺗﺮازﻨﺖ ﺣﯿﺰﺑﯽ دﯾﻤﻮﮐات وهﮐﻮو ﺣﯿﺰﺑﻪﮐﺎﻧﯽ ﭘﺶ ﺧﯚی ﺳــــﮑﯚﻻر ﻣﺎوه و ﺣﯿﺰﺑﮑﯽ ﺋﯿﺪۆﻟﯚژﯾــــﮏ ﻧﻪﺑﻮو .ﺳــــﻪردهﻣﯽ ھﺎﺗﻨﯽ ھﺰه ھﺎوﭘﻪﯾﻤﺎﻧﻪﮐﺎن ﺑﯚ ﻧﺎو ﺧﺎﮐﯽ ﺋﺮان ھﺎوﮐﺎت ﺑﻮو ﻟﻪ ﮔﻪڵ ﺳــــﻪرھﻪﺪاﻧﯽ ﺑﯿﺮی ﺳﯚﺳﯿﺎﻟﯿﺴﺘﯽ ﻟﻪ ﺋﺮاﻧﺪا ،ﺣﯿﺰﺑﯽ ﺗﻮودهی ﺋﺮان ﺗﻮاﻧﯿﺒﻮوی رۆﺷﻨﺒﯿﺮان ،ﮐﺮﮑﺎران و ﺑﻪ ﮔﺸﺘﯽ دژﺑﻪرهﮐﺎﻧﯽ رژﯾﻤﯽ ﭘﺎﺷﺎﯾﻪﺗﯽ ﻟــــﻪ دهوری ﺧﯚی ﮐﯚﮐﺎﺗــــﻪوه .ﺋﻪو ﺑﯿﺮه ﻟﻪ ﮐﻮردﺳﺘﺎن ﺑﻪ ﮔﺸــــﺘﯽ و ﻟﻪ ﻧﺎوﭼﻪی ﻣﻮﮐﺮﯾﺎن ﺑﻪ ﺗﺎﯾﺒﻪﺗﯽ ﻟﻪ ﻧﺎو ﻻواﻧﺪا ﭘﻪرهی ﺳــــﻪﻧﺪ .ﻟﻪ ﺷــــﺎری ﺳــــﺎﺑغ ﺑﻪﺗﺎﯾﺒﻪت ﻧﻪﺧﺸﯽ ﮐﺎک ﺳﺪﯾﻘﯽ ﺋﻪﻧﺠﯿﺮی ﺑﻪرﭼﺎوه. رﮑﺨــــﺮاوی ﻻواﻧﯽ دﯾﻤﻮﮐــــات زۆرﺑﻪی زۆرﯾــــﺎن ﻟﻪ ژﺮ ﮐﺎرﺗﮑــــﻪری ﺋﻪو ﺑﯿﺮهدا ﺑﻮون ) .(٦ﯾﺎرﻣﻪﺗﯽ ﺳﯚﭬﯿﻪت ﺑﻪ ﮐﯚﻣﺎر و دﺨﯚﺷﯽ زۆرﺑﻪی ﺧﻪﮏ ﻟﻪو ،ﺋﻪو ﺑﯿﺮهی ﺑﻪھﺰﺗﺮ و ﺷﯿﺮﯾﻦ ﺗﺮ ﮐﺮدﺑﻮو. ﻻواﻧﯽ ﭼــــﻪپ ﺋﻪﮔﻪرﭼﯽ ﻟﻪ رهوﺗﯽ ﮐﯚﻣﺎردا ﮐﺎرﺗﮑــــﻪر ﻧﻪﺑﻮون ،ﺑﻪم ﭘﺎش رووﺧﺎﻧﯽ ﮐﯚﻣﺎر ،ﺣﯿﺰﺑــــﯽ دﯾﻤﻮﮐاﺗﯿﺎن زﯾﻨﺪوو ﮐﺮدهوه .ﺑﻪ دوای رووﺧﺎﻧﯽ ﮐﯚﻣﺎر و ﭘﺎﺷﺎن ﻟﻪ ﺳــــﺪارهدراﻧﯽ ﻗﺎزﯾﯿﻪﮐﺎن، ﭘﮑﮫﻨــــﻪران و دهﺳــــﻪﺗﺪاراﻧﯽ ﺣﯿﺰﺑﯽ دﻤﻮﮐات ﺧﯚﯾﺎن ﻟــــﻪ ﺣﯿﺰب ﻧﻪﮔﻪﯾﺎﻧﺪ. ﺣﯿﺰﺑﯽ ﺗــــﻮودهی ﺋﺮان ﺑﻪ ھﯚی ﯾﻪﮐﮏ ﻟــــﻪ ﮐﺎدره ﮐﻮردهﮐﺎﻧﯿــــﻪوه ﺑــــﻪ ﻧــــﺎوی ﻋﻪﺑﺪوڕهﺣﻤــــﺎن ﻗﺎﺳــــﻤﻠﻮ ﭘﻮهﻧﺪی ﻟﻪ ﮔــــﻪڵ ﻻوه ﭼﻪﭘﻪﮐﺎن ﮔــــﺮت و ﺑﻪ داﻧﺎﻧﯽ راھﻨﺎﻧﯽ ﺗﺎﯾﺒﻪت ،ﺣﯿﺰﺑﯽ زﯾﻨﺪوو ﮐﺮدهوه. زهﺑﺮوزهﻧﮕﯽ رژﯾﻢ ﺑﻪﺷــــﮏ ﻟﻪو ﻻواﻧﻪی ﭘﻪرهوازهی ﺑﺎﺷــــﻮور ﮐﺮد و ﺑﻪﺷــــﮑﯿﺎن ﮐﻪوﺗﻨﻪ ﺑﻪﻧﺪﯾﺨﺎﻧﻪوه .ﻟﻪ ﺑﺎﺷﻮور ،ﻟﻪ ژﺮ ﮐﺎرﺗﮑﻪری ﺷﯚڕﺷﯽ ﺑﺎرزاﻧﯽ و ﺋﻮﺗﯚرﯾﺘﻪی ﻋﻪﺑﺪوی ﺋﯿﺴﺤﺎﻗﯽ ﮐﻪ ﻧﺎﺳﯿﯚﻧﺎﻟﯿﺴﺘﮑﯽ دژ ﺑﻪ ﺑﯿﺮی ﺳﯚﺳﯿﺎﻟﯿﺴــــﺘﯽ ﺑﻮو ،ﺣﯿﺰب ﮐﻪوﺗﻪ ﺳﻪر رﺒﺎزی ﻧﺎﺳﯿﯚﻧﺎﻟﯿﺴﺘﯽ .ﺗﻪﻧﯿﺎ ﭘﺎش ﻧﻪﻣﺎﻧﯽ ﺋﯿﺴــــﺤﺎﻗﯽ ﺑﻮو ﮐﻪ دوﮐﺘﻮر ﻗﺎﺳﻤﻠﻮو ﻟﻪ ﭘﺴﭙﺎردهی \_دووھﻪﻣﺪا ﺣﯿﺰﺑﯽ ھﯿﻨﺎﯾﻪوه ﺳﻪر رﭽﮑﻪی ﺳﻮﺳﯿﺎﻟﯿﺴﺘﯽ، ﺑﻪم ﺋﻪﻣﺠﺎره ﺑﻪ ﺑ ﮐﺎرﺗﮑﻪری ﺣﯿﺰﺑﯽ ﺗﻮوده ﮐﻪ ﺗﺎ ﺋﻪﻣۆش درﮋهی ھﻪﯾﻪ ﻻﯾﻪﻧﻪ ﮐﺎرﺗﮑﻪرهﮐﺎﻧﯽ ﺳﻪر رهوﺗﯽ ﮐﯚﻣﺎر ﮐﯚﻣﺎر ﻟﻪ ژﺮ ﺗﻪوژﻣﯽ ﺳ ھﺰدا ﺑﻮو: ﺳﯚﭬﯿﻪت ،ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎﻧﯽ ﺋﺮان ،دهوﻪﺗﯽ ﻧﺎوهﻧﺪی.  -١ﺳﯚﭬﯿﻪت ھﺎﺗﻨﯽ ﺋﻪرﺗﻪﺷﯽ ﺳﻮور ﺑﯚ ﻧﺎو ﺧﺎﮐﯽ\nﮐﯚﻣﺎری ﮐﻮردﺳﺘﺎن ،ﺋﻪزﻣﻮوﻧﮏ ﺑﻮو ﮐﻪ ﻧﯿﺸﺎﻧﯿﺪا ،ﮐﻮرد ﺗﻮاﻧﺎی ﺑﻪڕﻮهﺑﺮدﻧﯽ ﺧﯚی ھﻪﯾﻪ و ﺋﻪﮔﻪر ﻣﻪودای ھﻪﺑﺖ دهﺗﻮاﻧ ﺧﯚی ﺑﻪرهو ﭘﺶ ﺑﻪرێ  .ﮐﯚﻣﺎری ﮐﻮردﺳﺘﺎن درﮋهی ﺧﻪﺑﺎﺗﯽ ﭼﻪﻧﺪ ﺳﻪد ﺳﺎﻪی ﮐﻮرد ﺑﻮو ﺑﯚ ﻣﺴﯚﮔﻪر ﮐﺮدﻧﯽ دهﺳﻪﺗﯽ ﮐﻮرد ﻟﻪ ﺳﻪر ﺧﺎﮐﯽ ﺧﯚﯾﺪا\nﻣﯾﺪاﻧﯽ ﭼﻮارﭼﺮای ﻣھﺎﺑﺎد ٢ی رﺒﻧﺪاﻧﯽ  ١٣٢٤ﻟﮐﺎﺗﯽ راﮔﯾﺎﻧﺪﻧﯽ ﮐﯚﻣﺎر  ،رۆﯾﺸﺘﻨﯽ ھﺰی ﭘﺸﻤرﮔ ﺑ ﺑردەم ﺳراﻧﯽ ﺣﮑﻮﻣت و ﭘﺸوا ﺋﺮان ﻧﻪﺗﻪﻧﯿﺎ ﯾﺎرﻣﻪﺗﯽ ھﺎوﭘﻪﯾﻤﺎﻧﻪﮐﺎﻧﯽ ﺑﯚ ﺑﻪرهی ﺳﯚﭬﯿﻪت ﺳﺎﻧﺎ دهﮐﺮدهوه ﺑﻪﮑﻮو ﺑﻪرژهوهﻧﺪﯾﯿﻪﮐﺎﻧﯽ ﺋﻪو وﺗﻪی ﻟﻪ ﺋﺮاﻧﯽ ﭘﺎش ﺷﻪڕﯾﺸﺪا دهﭘﺎراﺳﺖ .ﻟﻪ ﻻﯾﻪﮐﻪوه ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎﻧﯿﻪﮐﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺑﯚ ﮐﺎر ﻟﻪﺳﻪر ﭼﺎﻪ ﻧﻪوﺗﻪﮐﺎن ﭼﻮﺑﻮوﻧﻪ ﺑﺎﮐﯚ و ﺋﻪﻧﺪاﻣﯽ ﺣﯿﺰﺑﯽ ﮐﻮﻣﻮﻧﯿﺴﺖ ﺑﻮون ،ﮔﻪڕاﺑﻮوﻧﻪوه ﺋﺮان و ﻟﻪ ﻻﯾﻪﮐﯽ ﺗﺮهوه ﭘﯿﺸــــﻪوهری و زۆرﺑﻪی رﺒﻪراﻧﯽ ﺟﻮوﻧﻪوهی ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎن ،ﭼﻪپ و ﮐﻮﻣﻮﻧﯿﺴﺖ ﺑﻮون ،ﺑﻮاری ﺑﯚ ﺳﯚﭬﯿﻪت رهﺧﺴﺎﻧﺪ ﮐﻪ ﻟﻪو ﺑﻪﺷﻪدا ﺟﻮوﻧﻪوهﯾﻪک ھﻪﮕﯿﺮﺳــــﻨ ﮐﻪ ﺑﻪ دهﺳﺘﯽ ﭘهوه ﻟﻪ ﮔﻪڵ ﺋﺮاﻧﺪا ﻣﻌﺎﻣﻪﻟــــﻪ ﺑﮑﺎ .ﻟﻪ ﮐﺎﺗﮑﺪا، ﺋﯿﻨﮕﻠﯿﺰ ﻧﻪوﺗﯽ ﺑﺎﺷﻮوری ﺋﺮاﻧﯽ دهﺑﺮد، ﺳﯚﭬﯿﻪت ﻟﻪ ﺑﯿﺮی ﻧﻪوﺗﯽ ﺑﺎﮐﻮوردا ﺑﻮو ﮐﻪ ﭘﺎش ﺷﻪڕ دهﯾﺘﻮاﻧﯽ ﯾﺎرﻣﻪﺗﯿﺪهری ﺑﺖ. ھﻪروهھﺎ ،دهﯾﺘﻮاﻧﯽ ﭘﺶ ﺑﻪ ﻧﻪﺧﺸﻪی ﺋﯿﻨﮕﻠﯿﺰ ﺑﮕﺮێ ﮐﻪ ﻟﺪاﻧﯽ ﺟﺎددهﯾﻪک ﻟﻪ ﻧﻮان ﻣﻮوﺳ و ھﯿﻨﺪوﺳﺘﺎن ﺑﻮو)درﮋهی ﺟﺎدهی ھﺎﻣﯿﻠﺘﯚن ﮐﻪ ﺋﺴﺘﺎش ﺑﻪو ﻧﺎوه دهﻧﺎﺳﺮێ( ﮐﻪ ﻟﻪ ﺧﺎﮐﯽ ﺋﻮﺳﺘﺎﻧﯽ ﻧﺎﺳﺮاو ﺑﻪ ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎن ﺗﺪهﭘﻪڕی و ﺑﻪﺷﮑﯿﺸﯽ ﻧﺎوﭼــــﻪی ﻣﻮﮐﺮﯾــــﺎن ﺑﻮو .ﺑﯚﯾــــﻪش ﻟﻪ ﺟﻮوﻧﻪوهی ﺋﺎزهرﯾﻪﮐﺎن داﮐﯚﮐﯽ ﮐﺮد و ﭘﻮﯾﺴﺘﯿﺶ ﺑﻮو ﮐﻮردهﮐﺎﻧﯽ )داﻧﯿﺸﺘﻮوی ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠــــﺎن( رازی راﮔــــﺮێ .دهوﻪﺗﯽ ﺳﯚﭬﯿﻪت ھﻪر ﻟﻪ ﺳﻪرهﺗﺎی ﭘﮑﮫﺎﺗﻨﯿﻪوه ﺑﯚﭼﻮوﻧﮑﯽ ﺑﺎﺷﯽ ﻟﻪ ﺳﻪر ﺟﻮوﻧﻪوهی ﮐﻮرد ﻧﻪﺑــــﻮو ،ﺟﻮوﻧﻪوهﮐﺎﻧﯽ ﺑﺎﮐﻮوری ﻟــــﻪ ﺳــــﻪردهﻣﯽ ﺋﺎﺗﺎﺗــــﻮرک وھﻪروهھﺎ ﻟــــﻪ ﺑﺎﺷﻮورﯾﺸــــﺪا ﺑــــﻪ ﻋﻪﺷــــﯿﺮهﯾﯽ و ﮐﯚﻧﻪﭘﻪرهﺳﺘﺎﻧﻪ و ﺑﯚ راووڕووﺗﯽ ﻧﻪﺗﻪوه دراوﺳــــﮑﺎﻧﯽ ھﻪﺪهﺳــــﻪﻧﮕﺎﻧﺪ ).(٧ ﺑﮕﻮﻣﺎن ﺑﻪو ھﻪﻮﺴﺘﻪوه ھﻪﺴﻮﮐﻪوﺗﯽ ﻟﻪ ﮔﻪڵ ﺟﻮوﻧﻪوهی ﻣﻮﮐﺮﯾﺎﻧﯿﺶ دهﮐﺮد. ﺑﺎﻧﮓ ﮐﺮدﻧﯽ ﭘﯿﺎو ﻣﺎﻗﻮون و ﺳــــﻪرۆک ﻋﻪﺷﯿﺮهﮐﺎن ﺑﯚ ﺑﺎﮐﯚ ﻟﻪ ﮐﺎﺗﮑﺪا ﺣﯿﺰﺑﮑﯽ ﺳﯿﺎﺳــــﯽ ﮐﻮردی ﻟﻪ ﻣﻪﯾﺪاﻧﺪا ﺑﻮو ،ﺗﻪﻧﯿﺎ دهﺗﻮاﻧــــﺪرێ ﻟــــﻪو ﭼﻮاﭼــــﻮهدا ﺑﻪراورد ﺑﮑﺮﺖ .ﮐﯚﻣﺎری ﮐﻮردﺳــــﺘﺎن راﺳﺘﻪوﺧﯚ ﭘﻮهﻧﺪی ﻟﻪ ﮔﻪڵ ﺳﯚﭬﯿﻪت ﻧﻪﺑﻮو ﺑﻪﮑﻮو ﺗﻪﻧﯿﺎ ﺑﻪ ھــــﯚی ﮐﯚﻣﺎری ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎﻧﻪوه. زۆرﺑﻪی ﮐﺎرﺑﻪدهﺳــــﺘﺎﻧﯽ ﺳــــﯚﭬﯿﻪت ﻟﻪ\nﺗﻪورﺰ ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎﻧﯽ ﺑﻮون. ﺳﯚﭬﯿﻪت ﺑﻪ ﺑﻪﺳــــﺘﻨﻪوهی ﻣﻮﮐﺮﯾﺎن ﺑﻪ ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎﻧﻪوه دهﯾﻮﯾﺴــــﺖ ﭼﻪﺷﻨﮏ ﺧﻮدﻣﻮﺧﺘﺎرﯾﺸــــﯿﺎن ﺑﺪاﺗــــ ﺗﺎ ﭘﺸــــﯽ ﺑﻪرژهوهﻧﺪﯾﻪﮐﺎﻧــــﯽ ﻧﻪﮔﺮن .ﺳــــﯚﭬﯿﻪت ﻻﯾﻪﻧﮕــــﺮی داﻣﻪزراﻧــــﯽ ﮐﯚﻣــــﺎر ﻧﻪﺑﻮو و ﻟــــﻪ رۆژی داﻣﻪزراﻧﯽ ﮐﯚﻣﺎرﯾﺸــــﺪا ﮐﻪ ﺑﻪ ﺗﯚﭘــــﺰی داﻣﻪزرا ،ﺑﻪ ﻓﻪڕﻣﯽ ﺑﻪﺷــــﺪاری ﻧﻪﮐﺮد ﺋﻪﮔﻪرﭼﯽ ﻧﻮﻨﻪرهﮐﻪﯾﺎن دوراودوور ﭼﺎوهدــــﺮی رﻮڕهﺳــــﻤﻪﮐﻪی دهﮐــــﺮد. ﺳــــﯚﭬﯿﻪت ﺑﻪﭘﯽ ﭘﻪﯾﻤﺎﻧﮏ ﮐﻪ ﻟﻪ ﮔﻪڵ دهوﻪﺗﯽ ﻧﺎوهﻧﺪی ﺋﺮان ﺋﯿﻤﺰای ﮐﺮدﺑﻮو ﮐــــﻪ ﺗﻪواوهﺗﯽ ﺋﻪرزی ﺋــــﺮان ﺑﭙﺎرﺰێ، ھﻪروهھﺎ ﺑﻪﭘﯽ ﭘﻪﯾﻤﺎﻧﯽ ﻣﯚﺳﮑﯚ ﻟﻪ ﮔﻪڵ ﺋﯿﻨﮕﻠﯿﺰ و ﺋﺎﻣﺮﯾﮑﺎ ﮐﻪ ﯾﺎرﻣﻪﺗﯽ ﺑﻪ ﻟﻪﺗﻮﭘﻪت ﺑﻮوﻧﯽ ﺋــــﺮان ﻧــــﻪدا ،ﺧﻮدﻣﻮﺧﺘﺎری ﻟﻪ ﭼﻮارﭼﻮهی ﺋﺮاﻧﺪا ﺑﻪ ﺳﻪر ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎن و ﮐﻮردﺳﺘﺎﻧﺪا ﺳﻪﭘﺎﻧﺪ ،ھﻪروهھﺎ ﺑﻪ ﭘﯽ ﺑﻪرژهوهﻧﺪﯾﯿﻪﮐﺎﻧــــﯽ ،ﻣﻮﮐﺮﯾﺎﻧﯽ ﺗﻪﻧﯿﺎ ﻟﻪ ﭼﻮارﭼــــﻮهی ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎﻧــــﺪا ﺑﯚ ﮔﺮﯾﻨﮓ ﺑﻮو. ﺑﯚﯾﻪش ﺗﺎ ﻟــــﻪ ﺋﺮاﻧﺪا ﺑﻮو ﺋﯿﺰﻧﯽ ﺑﻪ ﮐﯚﻣﺎر ﻧﻪدا ﻟﻪ ﭼﻮارﭼﻮهی ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎن ﺑﺘﺮازێ .ﺟﯽ ﺳﺮﻧﺠﻪ ﮐﻪ ﮐﯚﻣﻪﻧﯽ ﺧﻪﮑﯽ ﮐﻮردﺳﺘﺎن ﺳﯚﭬﯿﻪﺗﯿﺎن وهﮐﻮو رزﮔﺎرﮐﻪر و ﺳﺘﺎﻟﯿﻨﯿﺎن وهﮐﻮو ﺑﺎﺑﯽ ﮐﻮردان دهزاﻧﯽ و دهﯾﺎن دروﺷــــﻢ و ﮔﯚراﻧﯽ و ﺋﻪﻓﺴﺎﻧﻪﯾﺎن ﺑﯚ ﺳــــﺎز ﮐﺮدﺑﻮو .ﻟﻪ ﺳﻪﻓﻪری دووھﻪﻣﯽ ﻧﻮﻨﻪراﻧﯽ ﮐﻮرد دا ﺑــــﯚ ﺑﺎﮐﯚ ،زۆرﺑﻪﯾﺎن و ﺑﻪﺗﺎﯾﺒﻪت ﻗﺎزی ﻣﺤﻤﻪد ﻟﻪ ﺳﯿﺎﺳــــﻪﺗﯽ ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎن و ﺳﯚﭬﯿﻪت ﺗﮕﻪﯾﺸﺘﺒﻮون. ﻟﻪو ھﻮﻣﺪهی ﮐﻪ ﺑﻪ ﻧــــﺎڕهوا ﮐﻪوﺗﺒﻮوه دــــﯽ ﮐﯚﻣﻪﻧﯽ ﺧﻪﮑﯽ ﮐﻮردﺳــــﺘﺎﻧﻪوه ﮐﻪ زﻟﮫﺰﮑﯽ وهﮐﻮو ﺳــــﯚﭬﯿﻪت ﭘﺎﭙﺸﺖ و دۆﺳــــﺘﯽ ﮐــــﻮرده ،رﺒﻪرﯾــــﯽ ﺣﯿﺰﺑﯽ دﯾﻤﻮﮐات و ﺑﻪ ﺗﺎﯾﺒﻪت ﺷﻪﺧﺴــــﯽ ﻗﺎزی ﺑﻪرﭘﺮﺳﯿﺎرن.  - ٢دهوﻪﺗﯽ ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎﻧﯽ ﺋﺮان ﺋﻪﮔﻪر ﻟــــﻪ ﺑﯚﮐﺎﻧﻪوه ﺑﻪرهو ﺳــــﻪﻗﺰ ﺑۆﯾﻦ ﻟﻪ ﺳــــﻪر ﮐﻪﻟﯽ )ﺳﻪرا( ﺗﺎﺑﻠﯚﯾﻪک ﭼﻪﻗﺎوه ﮐﻪ ﻟﯽ ﻧﻮﺳﺮاوه :ﺑﻪ ﺧﺮ ھﺎﺗﻦ ﺑﯚ ﮐﻮردﺳــــﺘﺎن .ﻟﻪو دﯾﻮﯾﺸﯽ دﯾﺎره :ﺑﻪ\nﺧﺮ ﺑﻦ ﺑــــﯚ ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠــــﺎن .ﭘﻮهﻧﺪی ﻓﯿﺮﻗــــﻪی دﯾﻤﻮﮐاﺗــــﯽ ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠــــﺎن و ﮐﯚﻣﺎری ﮐﻮردﺳــــﺘﺎن ﻟﻪ ﺳــــﺒﻪری ﺋﻪو ﺗﺎﺑﻠﯚﯾﻪدا رهﻗﻪﻣﯽ دهﺧﻮارد .ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎن، ﻣﻮﮐﺮﯾﺎﻧﯽ وهﮐﻮو ﺑﻪﺷــــﮑﯽ ﺧﺎﮐﯽ ﺧﯚی دهدی ﮐــــﻪ ﮐﻮردی ﻟ ﻧﯿﺸــــﺘﻪﺟﯿﻪ -ﺗﺎ ﺋﻪﻣۆش ھﻪر واﯾــــﻪ -ﻧﻮﻨﻪراﻧﯽ ﮐﻮردی ﻟﻪ ﻣﻪﺟﻠﯿﺴﯽ ﻣﯿﻠﻠﯽ ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎﻧﺪا وهﮐﻮو ﻧﻮﻨﻪراﻧﯽ ﺷﺎرﮑﯽ ﺧﯚی ﻗﻪﺑﻮوڵ ﮐﺮد و ﺑﯚی ﮔﺮﯾﻨﮓ ﺑﻮو ﮐﯚﻣﺎر ﻟﻪ ﺗﺎﺑﻠﯚی »ﺳﻪرا« ﺋﻪوﻻﺗﺮ ﻧﻪﭼ و ﺋﻪوهﺷﯽ داﺳﻪﭘﺎﻧﺪ .ﺑﻪ ﭘﭽﻪواﻧﻪی ﭘﻪﯾﻤﺎﻧﮏ ﮐﻪ ﻟﻪ ﮔﻪڵ ﮐﯚﻣﺎر ﺑﻪﺳــــﺘﺒﻮوی ﮐﻪ ﺑﻪ ﺑ ﺋﯿﺰﻧﯽ ﯾﻪﮐﺘﺮ ﻟﻪ ﮔﻪڵ دهوﻪﺗــــﯽ ﻧﺎوهﻧﺪی وﺗﻮوﮋ ﻧﻪﮐﻪن، ﺑﻪ ﺑ ﺑﻪﺷﺪاری ﻧﻮﻨﻪراﻧﯽ ﮐﻮرد ﻟﻪ ﮔﻪڵ دهوﻪﺗﯽ ﻧﺎوهﻧﺪی دهﮐﻪوﺗﻪ وﺗﻮوﮋهوه. ﻧﺎوﭼــــﻪی ژﺮ دهﺳــــﻪﺗﯽ ﮐﯚﻣﺎرﯾﺎن ﺑﻪ ﺷــــﺎرهﮐﺎﻧﯽ ﺳــــﺎﺑغ ،ﺷــــﻨﯚ و ﺑﯚﮐﺎن ﺳﻨﻮوردار ﮐﺮد و ﻧﺎوﭼﻪ ﮐﻮردﻧﺸﯿﻨﻪﮐﺎﻧﯽ ورﻣ ،ﺧﯚی ﺗﺎ ﻣﺎﮐــــﯚ ،وهﮐﻮو ﻧﺎوﭼﻪی ﺟــــﯽ ﮐﺸــــﻪ ﻟــــﻪ دهرهوهی ھﻪرﻤﯽ ﮐﻮردﺳــــﺘﺎن ﻣﺎﻧﻪوه )وهﮐﻮ ﮐﻪرﮐﻮوک و ﺧﺎﻧﻪﻗﯿﻨﯽ ﺋﺴﺘﺎ ﻟﻪ ﺑﺎﺷﻮوردا( .دهوﻪﺗﯽ ﻧﺎوهﻧﺪی ﻟﻪو ﻧﺎﮐﯚﮐﯿﺎﻧﻪ دژی ھﻪر دووﮐﯿﺎن ﮐﻪﮑﯽ ﺧﯚی وهرﮔﺮت.  – ٣دهوﻪﺗﯽ ﻧﺎوهﻧﺪی ﺋﺮان ﭘــــﺎش ھﻪواــــﯽ ھﺎﺗﻨﯽ ﺋﻪرﺗﻪﺷــــﯽ ﺳــــﯚﭬﯿﻪت ﺑﯚ ﻧــــﺎو ﺋﺮان ،ﺋﻪرﺗﻪﺷــــﯽ ﺷﺎھﻪﻧﺸــــﺎھﯽ ﺑﻪ ﺳﻪرﺷﯚڕﯾﻪوه ﻧﺎوﭼﻪی ﻣﻮﮐﺮﯾﺎﻧﯽ ﺑﻪﺟﮫﺸــــﺖ .ﭘﺎﺷــــﺎﻧﯿﺶ ﻟﻪ ﺷﻪڕی »ﻗﺎراوا«دا ،ﺷﮑﺴﺘﮑﯽ ﻗﻮرﺳﯽ ﺑﻪ ﺳــــﻪردا ھﺎت .ژﻨاــــﻪ ﺋﺮاﻧﯿﯿﻪﮐﺎن، ﺑــــﻪ ﺗﺎﯾﺒﻪت رهزم ﺋــــﺎرا ﭼﺎوهڕواﻧﯽ ھﻪل و ﺗﯚﻪﺋﻪﺳــــﺘﺎﻧﺪﻧﻪوه ﺑــــﻮون .ﺑﻪ ﮐﻪﮏ وهرﮔﺮﺗــــﻦ ﻟــــﻪ ﻧﺎﮐﯚﮐﯽ ﻧــــﻮان ﮐﯚﻣﺎر و دهوﻪﺗــــﯽ ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠــــﺎن ،ھﻪروهھــــﺎ ھﻪﻮﺴــــﺘﯽ ﺳــــﯚﭬﯿﻪت ،ھﺰهﮐﺎﻧﯽ ﻟﻪ ﺳــــﻪﻗﺰ ،ﺑﺎﻧﻪ و ﺳﻪردهﺷــــﺖ ھﺸﺘﻪوه، ﺑــــﻪ واﺗﻪﯾﻪﮐﯽ ﺗﺮ ﮐﯚﻣﺎری ﻟــــﻪ دوو ﻻوه ﮔﻪﻣــــﺎرۆ داﺑــــﻮو) .(٨ﮐﺎﺗــــﮏ ﮐﯚﻣــــﺎر ﺑﯾﺎری ﮔﺮﺗﻨﻪوهی ﭘﺎدﮔﺎﻧﯽ ﺳﻪردهﺷﺘﯽ دا ،ﻧﻮﻨﻪری ﺋــــﺮان ،ﻣﻮزهﻓﻪری ﻓﯿﺮوز\nﭼﻮوه »ﺗﻪورــــﺰ« و ﻟﻪ ﮔﻪڵ »ﺟﺎوﯾﺪ« ﺋﻮﺳــــﺘﺎﻧﺪاری ﺗﻪورﺰ رﮑﻪوت ﮐﻪ ﺋﻪﮔﻪر ﺳﻪردهﺷﺖ ﻧﻪﮔﯿﺮﺘﻪوه ،ﻓﯿﺮﻗﻪ دهﺗﻮاﻧ ﻟﻪ زهﻧﺠﺎﻧﺪا ﺑﻤﻨﺘﻪوه .ﺳﻪرهڕای ﺑﯾﺎری ﮐﯚﻣــــﺎر ،ﺑﻪ ﺋﺎﻏﺎی ﮐﻪرﯾﻤــــﯽ ﮐﻪ ﻟﻪ رﯽ ﺳﻪردهﺷﺘﺪا ﺑﻮو ھﻪواڵ ﮔﻪﯾﯽ ﮐﻪ واز ﻟﻪو ﭘﻼﻧﻪ ﺑﻨ .ﻟﻪ ﮐﺎﺗﮑــــﺪا ﯾﺎرﻣﻪﺗﯿﻪﮐﺎﻧﯽ ﺳــــﯚﭬﯿﻪت ﺑﻪ رﮕﺎی ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎﻧﺪا دهدرا ﺑﻪ ﮐﻮردﺳﺘﺎن ،ﮐﯚﻣﺎر ﻟﻪوه ﻻوازﺗﺮ ﺑﻮو ﮐﻪ دژی ﺑﯾﺎرهﮐﺎﻧﯽ ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎن ﺑﻮﺴﺘ. ھﻪﻟﻮﻣﻪرﺟــــﯽ ﺋــــﺮان ﺑــــﻪ ھــــﯚی ﻻوازی دهوﻪﺗــــﯽ ﻧﺎوهﻧﺪﯾﯿﻪوه ،ھﻪﻟﮑﯽ وهﺧﯚﮐﻪوﺗﻨﯽ ﺑﻪ ﺋﺎزادﯾﺨــــﻮازان و ھﺰه دﯾﻤﻮﮐاﺗﻪﮐﺎن دا .ﮐﯚﻣــــﺎری دﯾﻤﻮﮐاﺗﯽ ﮐﻮردﺳــــﺘﺎن وﺣﮑﻮﻣﻪﺗــــﯽ ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎن، ﺋﻪﺳﺘﻮﻧﺪهﮐﯽ ﺋﻪو ﺟﻤﻮﺟﻮوﻪ ﺑﻮون. ﻟﻪ ﺳﺎﯽ ١٩٤٥دا ،ﺣﯿﺰﺑﯽ دﯾﻤﻮﮐاﺗﯽ ﺋﺮان ﻟﻪ ﻻﯾﻪن »ﺋﻪﺣﻤﻪد ﻗﻪوام« ﮐﯚﻧﻪ ﺳﯿﺎﺳﻪﺗﻮاﻧﯽ ﺋﺮان ،داﻣﻪزرا ﮐﻪ ﺑﻪ ﺋﺎی دژی ﻓﺎﺷــــﯿﺰم و ﺑﯚ داﺑﯿﻨﮑﺮدﻧﯽ ﺋﺎزادﯾﯿﻪ دﯾﻤﻮﮐاﺗﯿﮑــــﻪﮐﺎن ،ھﺎﺗــــﻪ ﮔﯚڕهﭘﺎﻧــــﯽ ﺳﯿﺎﺳــــﻪﺗﯽ ﺋﻪودهﻣﻪوه و ﻟﻪ ﮔﻪڵ ﭘﻨﺞ ﺣﯿﺰﺑﯽ ﭘﺸــــﮑﻪوﺗﻮوﺧﻮازی ﺗــــﺮ ،ﻟﻪواﻧﻪ ﺣﯿﺰﺑــــﯽ دﯾﻤﻮﮐاﺗــــﯽ ﮐﻮردﺳــــﺘﺎن و ﻓﯿﺮﻗﻪی دﯾﻤﻮﮐاﺗﯽ ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎن ،ﮐﻪوﺗﻪ ﺑﻪرهﯾﻪﮐﻪوه .ھﺎﺗﻨﻪ ﮐﺎﯾﻪی ﻗﻪوام وهﮐﻮو ﺳــــﻪرۆک وهزﯾﺮاﻧﯽ ﺋﺮان ،ﺋﻪو ھﯿﻮاﯾﻪی ﻟﺪهﮐﻪوﺗﻪوه ﮐﻪ ﮐﺸــــﻪی ﮐﻮردﺳــــﺘﺎن و ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠــــﺎن ﻟﻪ رــــﮕﺎی وﺗﻮوﮋهوه ﭼﺎرهﺳﻪر ﺑﮑﺮﺖ .دهوﻪﺗﯽ ﺳﯚﭬﯿﻪﺗﯿﺶ رﻨﻮﻨﯽ ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎن و ﮐﻮردﺳﺘﺎﻧﯽ دهﮐﺮد ﺗﺎ ﻟﻪو ھﻪﻟﻪ ﮐﻪﮏ وهرﺑﮕﺮن و ﭘﻮﯾﺴﺘﻪ ﻟﻪ ﮔﻪڵ ﻗﻪوام ﭘﮑﺒﻦ .ﻗﻪوام  ٢٥رۆژ ﭘﺎش ھﻪﺒﮋﺮدراﻧﯽ ﺳــــﻪرداﻧﯽ ﻣﯚﺳﮑﯚی ﮐﺮد و ﺑﻪﻨﯽ ﻧﻪوﺗﯽ ﺑﺎﮐﻮوری ﺑﻪ ﺳــــﯚﭬﯿﻪت دا ،ﺑﻪم ﺟﺒﻪﺟ ﮐﺮدﻧﻪﮐﻪی ﺳﭙﺎرد ﺑﻪ ﺑﯾﺎری ﻣﻪﺟﻠﯿﺴﯽ ﭘﺎزدهھﻪم ﮐﻪ ﭘﺎﺷﺎن ھﻪﺒﮋاردﻧﯽ ﺑﯚ دهﮐﺮا .ﺋﻪو ﺑﻪﻨﻪﺷــــﯽ ﺑﻪ ﮐﻮردﺳــــﺘﺎن و ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎن دا ﺗﺎ ﺋﻪو ﺟﯿﻪ وﺗﻪﮐﺎﻧﯽ رﺒﻪراﻧﯽ ھﻪر دوو ﻻ دهری دهﺧﻪن ،ﺋﻪواﻧﯿﺶ ﺑﻪ ﺑﻪﻨﻪﮐﺎﻧﯽ ﻗﻪوام دﺨﯚش ﺑﻮون).(٩\nدووی رﺒﻪﻧﺪان ﻣﮋووی ﺗﻪﻧﯿﺎﯾﯽ و ﻣﻪزﻮوﻣﯽ ﻧﻪﺗﻪوهﯾﻪﮐﻪ ﮐﻪ وهﮐﻮو ﻣﯚرهﯾﻪک ﮐﺎﯾﻪی ﭘﮑﺮاوه و ھﻪﻟﻮﻣﻪرﺟﯽ ﺗﺎﯾﺒﻪﺗﯽ ﺋﺎﺑﻮوری ،ﮐﯚﻣﻪﯾﻪﺗﯽ و ﺳﯿﺎﺳﯽ ﺧﯚی ﯾﺎرﻣﻪﺗﯿﺪهری ﺋﻪو ﺑﺪهرهﺗﺎﻧﯽ و ﭼﻪوﺳﺎﻧﻪوه و داﮔﯿﺮﮐﺮاﻧﯽ وﺗﻪﮐﻪﯾﻪﺗﯽ .ھﯚی ﻧﺎوهﮐﯽ وهﮐﻮو زهﺑﺮ و زهﻧﮕﯽ دوژﻣﻨﺎن و ھﯚ دهرهﮐﯿﻪﮐﺎﻧﯽ ﺗﺮ ﮐﺎرﺗﮑﻪر ﺑﻮوه.\nﻗﻪوام ﺳﻮور ﺑﻮو ﻟﻪ ﺳﻪر ﺋﻪوهی ﮐﻪ ﺑﯚ ﺑﻪڕﻮهﭼﻮوﻧﯽ دروﺳﺘﯽ ھﻪﺒﮋاردﻧﻪﮐﺎن، ﺋﻪرﺗــــﻪش دهﺑ ﺑﺘﻪوه ﮐﻮردﺳــــﺘﺎن و ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎن .ﺳــــﻪرﺋﻪﻧﺠﺎم ﺳــــﻪﻻﻣﻮ ﺟﺎوﯾــــﺪ ﺋﻮﺳــــﺘﺎﻧﺪاری ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠــــﺎن ﻟﻪ ﺗﻠﮕاﻓﮑﺪا ﺑﯚ ﻗــــﻪوام ،ﺋﺎﻣﺎدهﯾﯽ ﺧﯚی ﺑﯚ ﭘﺸﻮازی ﮐﺮدن ﻟﻪ ﺋﻪرﺗﻪش راﮔﻪﯾﺎﻧﺪ. رۆژی ٢١ی ﻣﺎﻧﮕﯽ ﺳــــﻪرﻣﺎوهز ،ﺋﻪرﺗﻪش ھﺎﺗﻪ ﻧﺎو ﺷــــﺎری ﺗﻪورﺰهوه و ﺑﻪﺷﮑﯽ زۆری ﻓﯿﺮﻗﻪﯾﯿــــﻪﮐﺎن ﺑﻪرهو ﺑﺎﮐﯚ ھﻪﺗﻦ و ﮐﻮﺷﺘﺎری ﺋﻪواﻧﻪی ﻣﺎﺑﻮوﻧﻪوه دهﺳﺘﯽ ﭘﮑﺮد ،ﺑﻪم ھﯿﭽﯿﺎن ﻟﻪ ﺟﺎوﯾﺪ ﻧﻪﮐﺮد ﮐﻮردﺳــــﺘﺎن ﺗﻪﻧﯿﺎ ﻣﺎﺑﯚوه .ﺑﻪﺷــــﯽ ھــــﻪره زۆری ﺳــــﻪرۆک ﻋﻪﺷــــﯿﺮهﮐﺎن ﺧﯚﯾــــﺎن داوه ﭘﺎڵ دهوــــﻪت ،ﻟﻪ ١٢٧٥٠ ﭘﺸــــﻤﻪرﮔﻪی ﮐﯚﻣﺎر ﺗﻪﻧﯿﺎ  ١٢٠٠ﺑﺎرزاﻧﯽ و ﭼﻪﻧﺪ ﻋﻪﺷــــﯿﺮهﯾﻪک ﻟﻪ ﮔــــﻪڵ ﮐﯚﻣﺎر ﻣﺎﺑﻮوﻧﻪوه) ،(١٠ﺋﺎﻣﺎدهﮐﺎری ﺑﯚ ﺑﻪرﮔﺮی ﻧﻪﮐﺮاﺑﻮو ،ﺑﻪرهی ﺷــــﻪڕ ﻟﻪ ﮔﻪڵ دوژﻣﻦ ﻧﺎوﭼﻪﯾﻪﮐﯽ ﺑﭽﻮوک ﺑﻮو ،وﺪهﭼ ھﯿﻮای دروﺳــــﺖ ﮐﺮدﻧﯽ ﺋﻮﺳــــﺘﺎﻧﯽ ﮐﻮردﺳﺘﺎن ﻟﻪ ﻣﺎﮐﯚوه ﺗﺎ ﺗــــﮑﺎب ﻟﻪ ﻻﯾﻪن ﻗﻪواﻣﻪوه ھﺸــــﺘﺎ ﺑــــﻪ ﺗــــﻪواوی ﻧﻪﻣﺮدﺑﻮﺑﺖ .ﻟﻪ ﮐﯚﺑﻮوﻧﻪوهﯾﻪﮐــــﯽ ﻣﺰﮔﻪوﺗــــﯽ »ھﻪﺑﺎس ﺋﺎﻏــــﺎ«دا ﺑﯾﺎری ﺗﻪﺳــــﻠﯿﻢ ﺑــــﻮون درا. ﭘﻮﯾﺴﺘﻪ ﺑﮑﻮﺗﺮێ ﺑﻪ ﭘﭽﻪواﻧﻪی ﺋﻪوهی ﮐﻪ دهﮐﻮﺗﺮێ ﺋﻪو ﮐﯚﺑﻮوﻧﻪوه ﭘﺮﺳــــﮑﯽ دﯾﻤﻮﮐاﺗﯿــــﮏ ﺑﻪ ﺧﻪﮏ ﺑــــﻮو ،ﺑﻪ ﭘﯽ ﭘﺮﯾﻨﺴــــﯿﭗ ،دﯾﻤﻮﮐاﺗﯿﮏ ﻧﻪﺑﻮو ،ﭼﻮون ھﻪﻣﻮو ﺧﻪﮏ ﺑﻪﺷــــﺪار ﻧﻪﺑﻮون ،زۆرﺑﻪی ﺳــــﻪرۆک ﻋﻪﺷــــﯿﺮهﮐﺎن ﻟﻪ ﮔﻪڵ ﮐﯚﻣﺎر ﻧﻪﻣﺎﺑﻮون ﺗﺎ ﺑﯾﺎری دﯾﻤﻮﮐاﺗﯿﮏ ﺑﺪهن، ﺑﻪﺷﮏ ﻟﻪ ﺧﻪﮑﯽ ﺷﺎر ﮐﻪ ﺑﻪﺷﺪار ﺑﻮون ھﻪر ﺋﻪواﻧﻪ ﺑﻮون ﮐﻪ ﭘﺎﺷــــﺎن ﻣﺎﻪﺑﻪﻣﺎڵ و دوﮐﺎنﺑــــﻪدوﮐﺎن دهﮔــــﻪڕان و ﺋﯿﻤﺰاﯾﺎن ﮐﯚ دهﮐﺮدهوه ﮐﻪ ﺷــــﺎ ،ﻗﺎزی ﻟﻪ ﺳﺪاره ﺑﺪا .دﯾــــﺎره وهﮐﻮو ھﻪﻮهﺷــــﺎﻧﺪﻧﻪوهی »ک.ژ.ک« ﮐﻪ ﻗﺎزی ﻟﻪ ﭘﺸــــﺪا ﺑﯾﺎری داﺑﻮو و ﺑﻪ وﺗﻪﮐﺎﻧﯽ ﺑﻪ ﭘﻪﺳــــﻪﻧﺪ ﮐﺮدﻧﯽ دا ،ﺑﯾــــﺎری ﺧﯚ ﺑﻪ دهﺳــــﺘﻪوهداﻧﯽ ﻟﻪ ﭘﺸﺪا داﺑﻮو. ﺋﺎﯾﺎ ﺋﻪو ﺟﯚرهی ﮐــــﻪ ﻧﻪﺗﻪوهﺧﻮازه ﺋﺮاﻧﯿﻪﮐﺎن ﺑوﯾــــﺎن ﮐﺮدۆﺗﻪوه ،ﮐﯚﻣﺎری ﮐﻮردﺳــــﺘﺎن دهﺳﺘﮑﺮدی ﺳﯚﭬﯿﻪت ﺑﻮو و\nﺑﻪ رۆﯾﺸﺘﻨﻪدهرهوهی ﺋﻪو ﺗﮑووﺧﺎ؟ ﭘﺶ ھﻪﻣــــﻮو ﺷــــﺘﮏ ،دهوﻪﺗﻪ ھﺎوﭘﻪﯾﻤﺎﻧــــﻪﮐﺎن ،ﺋﺮاﻧﯿﺎن داﮔﯿﺮ ﻧﻪﮐﺮد، ﺑﻪﮑﻮو ﺑﻪ ﺑ ﺷﻪڕ ﺑﻪ ﻣﻪﺑﻪﺳﺘﯽ ﯾﺎرﻣﻪﺗﯽ ﺑﻪرهی ﺳﯚﭬﯿﻪت ھﺎﺗﻨﻪ ﻧﺎو ﺧﺎﮐﯽ ﺋﺮاﻧﻪوه. ﺋﺮان دهﯾﺎن ﺳﺎڵ ﭘﺶ ﺋﻪوهش ﻟﻪ ﻻﯾﻪن ﺋﯿﻨﮕﻠﯿﺰ و رووﺳﻪوه ﺋﯿﺪاره دهﮐﺮا .ھﻪﻣﻮو وهزﯾﺮ و ﻧﻮﻨﻪرﮑــــﯽ ﻣﻪﺟﻠﯿﺲ دهﺑﻮاﯾﻪ ﺳــــﻪر ﺑﻪ ﯾﻪﮐﮑﯿــــﺎن ﺑﻮاﯾــــﻪ .ﺗﻪﻧﺎﻧﻪت ﭘﺎﺷﺎﯾﺎن دهﮔﯚڕی ،ﻣﻪﺟﻠﯿﺴﯿﺎن ﺑﻪ ﺗﯚپ دهﺑﻪﺳــــﺖ و ﺑﻪ ﺑ ﺋﯿﺰﻧﯽ ﺋــــﻪوان ھﯿﭻ ھﻪﺴﻮﮐﻪوﺗﮑﯽ ﺳﯿﺎﺳــــﯽ ﯾﺎ ﻧﯿﺰاﻣﯽ ﻟﻪ ﺋﺮاﻧﺪا ﺑﻪڕﻮه ﻧﻪدهﭼﻮو .ﻟﻪ ﺋﺮاﻧﯽ ﭘﺎش ﺷﻪردا ،ﺳــــﯚﭬﯿﻪت ﺑﻪ ﭘﯽ ﺑﻪرژهوهﻧﺪی ﺧﯚی و ﺷــــﻪرﯾﮑﺎﯾﻪﺗﯽ ﻟﻪ ﮔﻪڵ ﺋﯿﻨﮕﻠﯿﺰ ھﺎﺗﻪ ﺧﺎﮐﯽ ﺋﺮاﻧﻪوه. ﺑﻮوﻧﯽ ﺋﻪرﺗﻪﺷــــﯽ ﺳﻮور ﻟﻪ ﻧﺎوﭼﻪدا ﻟﻪ ﻻﯾﻪﮐﻪوه دهﺳﻪﺗﯽ دهوﻪﺗﯽ ﻧﺎوهﻧﺪی ﺋﺮاﻧﯽ ﻻواز ﮐﺮد و ﻟﻪ ﻻﯾﻪﮐﯽ ﺗﺮﯾﺸــــﻪوه ھﻪﻟﮑﯽ ﺑﯚ داﻧﯿﺸــــﺘﻮواﻧﯽ ﺋﻪو ﺑﻪﺷــــﻪ ﭘﮑﮫﻨــــﺎ ﺗﺎ ھﻪوﯽ ﮔﻪﯾﺸــــﺘﻦ ﺑﻪ ﺋﺎواﺗﻪ ﻧﻪﺗﻪوهﯾﯿﻪﮐﺎﻧﯿﺎن ﺑــــﺪهن .ﮐﻮردﯾﺶ ﺑﻪو ﭘﯿﻪ ﺑﻪ ﮐﻪﮏ وهرﮔﺮﺗﻦ ﻟﻪ ھﻪﻟﯽ رهﺧﺴﺎو ﻣﻪوداﯾﻪﮐﯽ ﺑﯚ ﻟﻮا ﮐﻪ ﺧﯚی رﯾﮑﺒﺨﺎ ،ﯾﻪﮐﺘﯽ ﻧﻪﺗﻪوهﯾــــﯽ ﭘﮑﺒﻨ و ﺑــــﻪ ﺋﯿﺮادهﯾﻪﮐﯽ ھﺎوﺑﻪﺷــــﻪوه ﺑﻪرهو داﺑﻪزاﻧﺪﻧﯽ ﺋﺎﻣﺎﻧﺠﻪ ﻟﻪﻣﮋﯾﻨﻪﮐﺎﻧﯽ ھﻪﻧﮕﺎو ھﻪﯿﻨﺘﻪوه .رهوﺗﯽ ﮐﯚﻣﺎرهﮐﺎﻧﯽ ﮐﻮردﺳﺘﺎن و ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎن و ﭼﺎرهﻧﻮوﺳﻪﮐﺎﻧﯿﺎن دهرﯾﺨﺴﺖ ﮐﻪ ﺳﯚﭬﯿﻪت ﺗﻪﻧﯿــــﺎ ﮐﻪﮑﯽ ﺋﺎﻣــــﺮازی ﻟﻮهرﮔﺮﺗﻮون، ﺑــــﻪ ﺗﺎﯾﺒﻪت ﺑﯚ ﮐﻮردﺳــــﺘﺎن ﭘﻼﻧﮑﯽ ﻟﻪ ﭼﻮارﭼــــﻮهی رزﮔﺎری ﻧﻪﺗﻪوهﯾﯽ ﮐﻮرددا ﻧﻪﺑﻮو .ﺋﻪﮔﻪر ﭼﯽ ﺑﻮوﻧﯽ ﺳــــﯚﭬﯿﻪت ﻟﻪ ﭘﮑﮫﻨﺎﻧﯽ ﺋﻪو ﮐﻪﺷــــﻮھﻪواﯾﻪدا ﻧﻪﺧﺸﯽ ﺑﻮو و ﻧﺎﺗﻮاﻧﯿﻦ ﺧﯚی ﻟ ﺑﺒﻮﺮﯾﻦ ،ﺑﻪم ﺳــــﻮودی ﺳﯚﭬﯿﻪت ﻟﻪ رهوﺗﯽ ﮐﯚﻣﺎردا ﺑﯚ ﮐﻮرد ﺗﻪﻧﯿﺎ  ١٢٠٠ﭼﻪک ،دهزﮔﺎﯾﻪﮐﯽ ﭼﺎپ و ﻟﻪواﻧﻪﯾﻪ رادوﯿﻪﮐﯽ ﺑ ھﺰ ،ﺑﻮوﺑ .ﻟﻪ ﮐﺎﺗﮑﺪا ،ﭼﻮن ﭘﻪﯾﻤﺎﻧﯽ داﺑﻮو ﮐﻪ ﯾﺎرﻣﻪﺗﯽ ﺑﻪ ﻟﻪﺗﻮﭘﻪت ﺑﻮوﻧﯽ ﺋﺮان ﻧﻪدا ،دروﺷﻤﯽ ﺧﻮدﻣﻮﺧﺘــــﺎری ﺑﻪ ﺳــــﻪر ﺟﻮوﻧﻪوهی ﮐﻮرددا ﺳﻪﭘﺎﻧﺪ ﮐﻪ ھﻪﺗﺎ ﺋﺴﺘﺎش ﺑﻪرۆﮐﯽ ﮐﻮردی ﻟﻪ ھﻪﻣﻮو ﭘﺎرﭼﻪﮐﺎﻧﯿﺪا ﺑﻪرﻧﻪداوه. ﮐﯚﻣﺎری ﮐﻮردﺳﺘﺎﻧﯽ ﻟﻪ ﻧﺎوﭼﻪﯾﻪﮐﯽ زۆر\nﺑﭽﮑﯚﻟــــﻪدا زﯾﻨﺪاﻧﯽ ﮐﺮد و ﺗــــﺎ رووﺧﺎن ﺋﯿﺰﻧﯽ ﻧﻪدا ﻟﻪ ﮐﻪﻟﯽ ﺳﻪرا ﺑﻪوﻻوهﺗﺮ ﭘﻪل ﺑﮑﺸ و ﺋﻪو ﺑﻪﺷﻪی ﮐﻮردﺳﺘﺎﻧﯽ وا ﺑﻪ ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎﻧﻪوه ﺑﻪﺳﺘﻪوه ﮐﻪ ﺗﺎ ﺋﺴﺘﺎش ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎﻧﯿﻪﮐﺎن ﺋﻪو ﺑﻪﺷــــﻪ ﺑﻪ ﺧﺎﮐﯽ ﺧﯚﯾﺎن دهزاﻧﻦ. ووﺗی ﮐﯚﺗﺎﯾﯽ دووی رﺒﻪﻧــــﺪان ﻣــــﮋووی ﺗﻪﻧﯿﺎﯾﯽ و ﻣﻪزﻮوﻣــــﯽ ﻧﻪﺗﻪوهﯾﻪﮐﻪ ﮐــــﻪ وهﮐﻮو ﻣﯚرهﯾﻪک ﮐﺎﯾﻪی ﭘﮑﺮاوه و ھﻪﻟﻮﻣﻪرﺟﯽ ﺗﺎﯾﺒﻪﺗﯽ ﺋﺎﺑﻮوری ،ﮐﯚﻣﻪﯾﻪﺗﯽ و ﺳﯿﺎﺳﯽ ﺧﯚی ﯾﺎرﻣﻪﺗﯿﺪهری ﺋــــﻪو ﺑﺪهرهﺗﺎﻧﯽ و ﭼﻪوﺳﺎﻧﻪوه و داﮔﯿﺮﮐﺮاﻧﯽ وﺗﻪﮐﻪﯾﻪﺗﯽ. ھــــﯚی ﻧﺎوهﮐــــﯽ وهﮐﻮو زهﺑــــﺮ و زهﻧﮕﯽ دوژﻣﻨﺎن و ھﯚ دهرهﮐﯿﻪﮐﺎﻧﯽ ﺗﺮ ﮐﺎرﺗﮑﻪر ﺑﻮوه. ﮐﯚﻣﺎری ﮐﻮردﺳﺘﺎن ،ﺋﻪزﻣﻮوﻧﮏ ﺑﻮو ﮐﻪ ﻧﯿﺸﺎﻧﯿﺪا ،ﮐﻮرد ﺗﻮاﻧﺎی ﺑﻪڕﻮهﺑﺮدﻧﯽ ﺧﯚی ھﻪﯾــــﻪ و ﺋﻪﮔﻪر ﻣــــﻪودای ھﻪﺑﺖ دهﺗﻮاﻧــــ ﺧــــﯚی ﺑﻪرهو ﭘــــﺶ ﺑﻪرێ و ﻣﻮﮐﺮﯾﺎن ﻟــــﻪ ﻣﺎوهی  ١١ﻣﺎﻧﮕــــﺪا زﯾﺎﺗﺮ ﻟﻪ ھﻪﻣﻮو دهورهی ﺣﮑﻮوﻣﻪﺗﯽ ﺷــــﺎ ،ﻟﻪ ھﻪﻣﻮو ﺑﻮارهﮐﺎﻧﺪا ﭘﺸﮑﻪوﺗﻨﯽ ﺑﻪ ﺧﯚﯾﻪوه دﯾــــﺖ .ﮐﯚﻣــــﺎری ﮐﻮردﺳــــﺘﺎن درﮋهی ﺧﻪﺑﺎﺗﯽ ﭼﻪﻧﺪ ﺳﻪد ﺳــــﺎﻪی ﮐﻮرد ﺑﻮو ﺑﯚ ﻣﺴــــﯚﮔﻪر ﮐﺮدﻧﯽ دهﺳﻪﺗﯽ ﮐﻮرد ﻟﻪ ﺳــــﻪر ﺧﺎﮐﯽ ﺧﯚﯾﺪا و ﺳﯚﭬﯿﻪت ﺗﻪﻧﯿﺎ ﻟﻪ ﭘﻨﺎو ﺑﻪرژهوهﻧﺪی ﺧﯚﯾﺪا ھﻪﻟﻮﻣﻪرﺟﮑﯽ ﻟﻪﺑﺎری رهﺧﺴــــﺎﻧﺪ ﮐﻪ ﮐــــﻮرد دهﯾﺘﻮاﻧﯽ ﮐﻪﮑﯽ ﻟﻮهرﮔﺮێ .ﮐﻮرد ھﻪﺗﺎ ﺋﺴﺘﺎش ﺑﻪ ﺷﻮﻦ ﭘﺸﺘﯿﻮاﻧﯽ دهرهﮐﯽ ،ﺑﻪ ﺗﺎﯾﺒﻪت زﻟﮫﺰﮏ دهﺧﻮﻟﺘﻪوه .ﻟﻪ رهوﺗﯽ ﮐﯚﻣﺎردا، ﺳﯚﭬﯿﻪت ﭘﯿﺸــــﺎﻧﯿﺪا ﮐﻪ وهﮐﻮو زﻟﮫﺰﮏ ﭘﺸــــﺘﯿﻮاﻧﯽ راﺳــــﻪﻗﯿﻨﻪی ﮐﻮرد ﻧﯿﯿﻪ و ﺑﻪ ﭘــــﯽ ﺑﻪرژهوهﻧﺪی ﺧــــﯚی دهﯾﮫﻪوێ ﮐﻮردﺳﺘﺎن ﺑﻪ ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎﻧﻪوه ﺑﺒﻪﺳﺘﺘﻪوه، ﺟﻮوﻧﻪوهی ﮐﻮرد ﺋﻪﮔﻪر ﭼﯽ ﻟﻪ ﻣﺎوهی ﻣﺎﻧﻪوهی ھﺰهﮐﺎﻧﯽ ﺳﯚﭬﯿﻪت ﻟﻪ ﻧﺎوﭼﻪدا ﺑﺎش ﺟــــﻮووه ،ﺑﻪم ﭘــــﺎش دهﻧﮕﯚی ﭼﻮوﻧــــﻪدهرهوهی ﺳــــﯚﭬﯿﻪت ﮐﻪﮑــــﯽ ﺗﺎﯾﺒﻪﺗــــﯽ وهﻧﻪﮔﺮت و ﺧﯚی ﺑﯚ ھﻪﻧﮕﺎوی ﺑــــﻪرهو ﭘﺸــــﺘﺮ ﺋﺎﻣﺎده ﻧﻪﮐــــﺮد ).(١١ وﻨﺎﭼ ﺳــــﯚﭬﯿﻪت ﮐﯚﻣﺎری ﮐﻮردﺳﺘﺎﻧﯽ وهﮐﻮو دﯾﺎردهﯾﻪﮐﯽ راﺳــــﺘﻪﻗﯿﻨﻪ ﺑﻪ ھﻨﺪ\nﮔﺮﺗﺒﺖ .ﺳــــﯚﭬﯿﻪت ﺳﻪرهڕای ﭘﺎراﺳﺘﻨﯽ ﺑﻪرژهوهﻧﺪﯾﯿﻪﮐﺎﻧــــﯽ و ﮐﻪﮏ وهرﮔﺮﺗﻦ ﻟﻪ ﮐﻮردﺳــــﺘﺎن و ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎن ،دهﯾﻮﯾﺴــــﺖ ﻟﻪ ﺑﺎری ﺳﯿﺴــــﺘﻪﻣﻪوه ﻟﻪ ﺳﻮﺳــــﯿﺎﻟﯿﺰم ﻧﺰﯾﮏ ﺑﺒﻨــــﻪوه .ﺋﻪو ﮐﺎره ﻟﻪ ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎن ﮐﺮا ،زهوی داﺑﻪﺷﮑﺮا و ﺳﻪرﻣﺎﯾﻪدارهﮐﺎن ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎﻧﯿﺎن ﺑﻪ ﺟﮫﺸﺖ ،ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎن ﺧﯚی ﺑﯚ ﺳﯚﺳﯿﺎﻟﯿﺰم و ﭘﺶ ﻣﻪرﺟﻪﮐﺎﻧﯽ ﺋﺎﻣــــﺎده دهﮐــــﺮد .ﺋــــﻪو ھﻪﻧﮕﺎواﻧــــﻪ ﻟﻪ ﮐﻮردﺳــــﺘﺎن ھﻪﻨﻪھﻨﺪراﻧﻪوه و ﻟﻪ ھﯿﭻ دوﮐﻮﻣﻨﺘﮑﺪا ﻧﻪ ﺑﯿﻨﺪراوه ﮐﻪ ﺳﯚﭬﯿﻪت داواﯾﻪﮐﯽ ﺋﻪوﺗﯚی ﻟﻪ ﮐﻮردﺳﺘﺎن ﮐﺮدﺑ. ﺑﮕﻮﻣﺎن ﺑﯚﺷﯽ ﮔﺮﯾﻨﮓ ﻧﻪﺑﻮوه).(١٢ ﮔﯚڕاﻧــــﯽ ﻧﺎوی ﮐﯚﻣﻪــــﻪی ژ.ک ﺑﻪ ﺣﯿﺰﺑــــﯽ دﯾﻤﻮﮐاﺗﯽ ﮐﻮردﺳــــﺘﺎن ،ﻧﻪ ﺑﻪ ﭘﯽ ﭘﺪاوﯾﺴــــﺘﯽ ﺧﻪﺑﺎﺗﯽ رزﮔﺎرﯾﺨﻮازاﻧﻪ و ﺑﻪرژهوهﻧــــﺪی ﮔﺸــــﺘﯽ ﻧﻪﺗﻪوهﯾﯽ ﺑﻮو و ﻧــــﻪ ﺋﺎﻣازﮑﯽ ﺑﺎش ﺑــــﯚ داﻣﻪزراﻧﺪن و ﭘﺎراﺳــــﺘﻨﯽ ﮐﯚﻣــــﺎر وهﮐــــﻮو دهزﮔﺎی دهﺳﻪﺗﯽ ﻧﻪﺗﻪوهﯾﯽ .ﺣﯿﺰﺑﯽ دﯾﻤﻮﮐات، ﻣﻪﺳــــﻪﺣﻪﺗﯽ ﮐﺎﺗﯽ و ھﻪﻟﻮﻣﻪرﺟﯽ ﺋﻪو ﺳــــﻪردهﻣﻪ ﺑﻪ ﭘﯽ وﯾﺴﺘﯽ ﺳﯚﭬﯿﻪت و ﺑﺎری ﻧﺎوﺧﯚی ﮐﻮردﺳﺘﺎن و ﺑﻪرژهوهﻧﺪی ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎن و دﯾﭙﻠﯚﻣﺎﺳﯽ ﻟﻪ ﮔﻪڵ دهوﻟﻪﺗﯽ ﻧﺎوهﻧﺪﯾﺪا ﺑﻮو .ﮐﻮرد ﺑﻪ ﭘﯽ ھﻪﻟﻮﻣﻪرج و ﻻوازی دهوﻪﺗﯽ ﻧﺎوهﻧﺪی ﯾﺎ ﺑﻪ ھﺰی ﮐﻮرد و ﮔﺮﯾﻨﮕﺘﺮ ،ﭘﺸﺘﯿﻮاﻧﯽ ﻻﯾﻪﻧﮑﯽ دهرهﮐﯽ، دروﺷﻤﯽ ﺧﯚی ﮔﯚڕﯾﻮه .داواﮐﺎری ﮐﯚﻣﺎری ﮐﻮردﺳــــﺘﺎﻧﯿﺶ ھﻪر ﺑﻪو ﭘﯿﻪ ﻟﻪ ﺳﻪرﺑﻪ ﺧﯚﯾﯿﻪوه ﺗﺎ ﺧﻮدﻣﻮﺧﺘــــﺎری و ﺗﻪﻧﺎﻧﻪت ﺋﻪﻧﺠﻮﻣﻪﻧﯽ ﺋﻪﯾﺎﻟﻪﺗﯽ و وﻻﯾﻪﺗﯽ ﺑﻪ ﭘﯽ ﻗﺎﻧﻮوﻧﯽ ﺋﻪﺳﺎﺳــــﯽ ﺋﺮان ،ﮔﯚڕدراوه .ﺑﯚ وﻨﻪ ﻗــــﺎزی ﻣﺤﻪﻣﻪد ﻟﻪ وﺗﻮوﮋهﮐﺎﻧﯽ ﻟﻪ ﮔــــﻪڵ ﻧﻮﻨﻪراﻧﯽ ﺳــــﯚﭬﯿﻪت ،ﺋﯿﻨﮕﻠﯿﺰ و ﺋﺎﻣﺮﯾﮑﺎدا ،ﺑﺎﺳــــﯽ ﻣﺎﻓﯽ ﮐﻮرد ﺑﻪ ﮔﺸﺘﯽ و ﺳــــﻪرﺑﻪﺧﯚﯾﯽ ﮐﻮردﺳﺘﺎن دهﮐﺎت و ﻟﻪ ﮔﻪڵ ﺷــــﺎ و دهوﻪﺗﯽ ﻧﺎوهﻧﺪی ،ﺑﺎﺳــــﯽ ﺧﻮدﻣﻮﺧﺘــــﺎری و ﭘﺶ رووﺧﺎﻧﯽ ،داوای ﺋﻪﻧﺠﻮﻣﻪﻧﯽ ﺋﻪﯾﺎﻟﻪﺗﯽ و وﻻﯾﺘﯽ دهﮐﺎت. ﺋﻪوه ﺗــــﺎ ﺋﺴــــﺘﺎش ﺗﺎﯾﺒﻪﺗﻤﻪﻧﺪی ﺳﯿﺎﺳــــﻪﺗﯽ ﺣﯿﺰﺑﻪ ﮐﻮردهﯾﯿﻪﮐﺎﻧﯽﺗﺮه ﻟﻪ ھﻪﻣﻮو ﭘﺎرﭼﻪﮐﺎﻧﺪا .ﺋﻪو ﭘﺎڕادۆﮐﺴــــﻪ ﻟﻪ ﮐﯚﻣﺎری ﮐﻮردﺳﺘﺎﻧﯿﺸــــﺪا ﺑﻪ رووﻧﯽ ﺑﻪر ﭼﺎو دهﮐﻪوﺖ .ھﺎﺗﻨﻪ ﺳــــﻪر ﮐﺎری ﻗﻪوام\nھﻮﻣﺪﮏ ﺑﻮو ﺑﯚ ﺳﯚﭬﯿﻪت  ،ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎن و ﮐﻮردﺳﺘﺎن .وﺪهﭼﻮو ﮐﻪ زۆر ﻣﻪﺳﻪﻟﻪی ﺋــــﺮان ﺑﯚ وﻨﻪ ﭘﺮﺳــــﯽ ﮐﻮردﺳــــﺘﺎن و ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎن ﻟﻪ ﭘﺮۆﺳﻪﯾﻪﮐﯽ دﯾﻤﻮﮐاﺗﯿﮏ و ﺋﺎﺷــــﺘﯿﺎﻧﻪدا ﭼﺎرهﺳــــﻪر ﺑﮑﺮﻦ .ﺋﻪوه ﺗﻪﻧﯿﺎ ھﻮﻣﺪﮏ ﺑﻮو .ﺳــــﯚﭬﯿﻪت ﺑﻪﻨﯽ ﻧﻪوﺗﯽ ﺑﺎﮐــــﻮوری وهرﮔﺮﺗﺒﻮو ،ﺑﻪم ﺑﻪو ﻣﻪرﺟــــﻪی ﻣﻪﺟﻠﯿﺴــــﯽ  ١٥ﭘﻪﺳــــﻪﻧﺪی ﮐﺎت ،ﮐﻮردﺳــــﺘﺎن و ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎﻧﯿﺶ ھﻪر ﺑﻪو ھﻮﻣﺪه ﺳــــﭙﺮدران ﺑﻪ ﻣﻪﺟﻠﯿﺴــــﯽ  ،١٥ﺋﻪوه ﺗﻪﻧﯿــــﺎ ﺧﻪوﻧﮏ ﺑﻮو ﮐﻪ ھﻪر ﮔﯿــــﺰ ﻧﻪھﺎﺗــــﻪ دی .زۆرﯾﮏ ﻟــــﻪ ﻧﻪﺗﻪوه ﭘﻪرهﺳﺘﺎﻧﯽ ﺋﺮاﻧﯽ ﺑﻪ ﺷﺎﻧﺎزﯾﯿﻪوه ﺑﺎﺳﯽ ﺑﻠﯿﻤﻪﺗﯽ ﻗﻪوام دهﮐﻪن ﮐﻪ ﮐوی ﺳــــﻪر ﺳــــﯚﭬﯿﻪت ،ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎن و ﮐﻮردﺳــــﺘﺎن ﮐﺮد .ﺋﻪوه ﺑﻠﯿﻤﻪﺗﯽ ﻗﻪوام ﻧﻪﺑﻮو ،ﺑﻪﮑﻮو ﮐﻪﺷﻮھﻪوای ﺋﻪو ﺳﻪردهﻣﻪ ﺑﻮو ﮐﻪ ﺑﻮارئ ﻓﺒﺎزی ﺑﻪ ﻗﻪوام دا .ﺳﻪرهﻧﺠﺎم رﺒﻪری ﮐﯚﻣــــﺎر ﺑﯾﺎری ﺗﻪﺳــــﻠﯿﻤﯽ دا .ﻗﺎزی ﮐﻪ ﻟﻪ ﮐﺎﺗﯽ ﺑﯾﺎری دهرﭼﻮوﻧﯽ ﺳــــﯚﭬﯿﻪﺗﺪا، دهﯾﮕــــﻮت ،ﺋﻤــــﻪ ﮐﯚﻣــــﺎر دهﭘﺎرﺰﯾﻦ و دهﯾﺴﻪﻟﻤﻨﯿﻦ ﮐﻪ دروﺳﺘﮑﺮاوی ﺳﯚﭬﯿﻪت ﻧﯿﻦ ،ﭼﯚن ﺑﻮو ﮐﻪوﺗﻪ ﺑﯿﺮی ﺋﻪوهی ﮐﻪ ﺑﻪ ﭘﯿﺮی ﺋﻪرﺗﻪﺷﯽ ﺋﺮاﻧﻪوه ﺑﭽ و ﺗﻪﻧﺎﻧﻪت دﯽ ﻣﻪﻻ ﻣﻪﺳﺘﻪﻓﺎی ﺑﺎرزاﻧﯿﺶ ﻟﻪ ﺧﯚی ﺑﺸــــﻨ ﮐﻪ ﺑﯾﺎری ﭘﺎراﺳــــﺘﻨﯽ ﺷﺎری ﻣﮫﺎﺑﺎدی داﺑﻮو و ﻟﻪ ﺑﯚﮐﺎﻧﻪوه ﮔﻪڕاﺑﯚوه ﺗﺎ ﮐﯚﻣﺎر ﺑﭙﺎرﺰێ .ﺗﻪﻧﺎﻧﻪت ﻗﺎزی ﺑﺎرزاﻧﯿﺸﯽ ﻣﻪﺟﺒﻮور ﮐﺮد ﺗﺎ ﺷﺎری ﻣﻪھﺎﺑﺎد ﺑﻪ ﺟ ﺑﺖ .ﻣﻪﺟﻠﯿﺴــــﯽ  ١٥ﭘﮑﮫﺎت و ھﯿﭻ ھﻮﻣﺪﮑﯽ ﻟﻨﻪﮐﻪوﺗﻪوه .ﺑﺎس ﻟﻪ ﻧﻪوﺗﯽ ﺑﺎﮐﻮور و ﭘﻪﯾﻤﺎن ﻟﻪ ﮔﻪڵ ﺳــــﯚﭬﯿﻪت ھﻪر ﻧﻪﮐﺮا .ﭘﺸــــﻪوهری ﺑﻪرهو ﺑﺎﮐﯚ راوﻧﺮا ﺗﺎ ﭘﺎﺷﺎن ﻟﻪ رووداوﮑﯽ ﺋﻮﺗﯚﻣﯚﺑﯿﻠﺪا ﺑﯿﻤﺮﻨﻦ، و ﺳﻪرهﻧﺠﺎم ﺳﻪری ﻗﺎزﯾﻪﮐﺎن ﺑﻪ ﭘﻪﺗﻪوه ﮐﺮا .ﻗﺎزی ﻟﻪ دواﯾﯿﻦ ﺳــــﺎﺗﻪﮐﺎﻧﯽ ژﯾﺎﻧﯽ و ﻟﻪ ﮐﻪﻧﺎر ﺳــــﺪارهدا ،ﺋﻪو ﺋﻪزﻣﻮوﻧﻪی ﻟــــﻪ وهﺳــــﯿﻪﺗﻨﺎﻣﻪﮐﻪﯾﺪا زۆر ﺑﻪ رووﻧﯽ و راﺳﺘﮕﯚﯾﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﻧﻪﺗﻪوهﮐﻪی رادهﮔﻪﯾﻪﻧ ﮐﻪ  :ﺑــــﻪ دوژﻣﻨﺎﻧــــﯽ ﻧﻪﺗﻪوهﮐﻪﺗﺎن ﺑوا ﻣﻪﮐﻪن و ﻓﺮﯾﻮﯾﺎن ﻣﻪﺧﯚن ﺳﻪرﭼﺎوهﮐﺎن  -١ﻗﺎﺿــــــﯽ ﻣﺤﻤﺪ و ﺟﻤﮫﻮری در آﯾﻨﻪ اﺳــــــﻨﺎد.\nﺑﮫﺰاد ﺧﻮﺷﺤﺎﻟﯽ .وﺗﻮوﮋی ﻗﺎزی ﻣﺤﻪﻣﻪد ﻟﻪ ﮔﻪڵ رۆژﻧﺎﻣﻪ ﻓﺎرﺳــــــﯿﻪﮐﺎﻧﯽ »اﯾﺮان ﻣﺎ«» ،ﻓﺮﻣﺎن« و »رھﺒﺮ« .ل  . ٤٨رۆژﻧﺎﻣﻪی ﮐﻮردﺳﺘﺎن -٤-٣٠  -٢ -١٩٢٥ﺑﯿﺮهوهرﯾﻪﮐﺎﻧﯽ ﻣﺤﻪﻣﻪدی ﺷﺎﭘﻪﺳﻪﻧﺪی، ﺑﻪ وردی ﺑﺎﺳﯽ ﮐﺮدووه.  -٣ﭼﻪﻧﺪ ﻻﭘﻪرهﯾــــــﻪک ﻟﻪ ﻣﮋووی ﮔﻪﻟﯽ ﮐﻮرد ﻟﻪ رۆژھﻪﺗﯽ ﮐﻮردﺳــــــﺘﺎن .د.ﯾﺎﺳﯿﻦ ﺳﻪردهﺷﺘﯽ. ل ١٥٥  -٤ﺳﻪرﭼﺎوهی ﭘﺸﻮو  -٥د.ﺋﻪﻓﺮاﺳــــــﯿﺎو ھﻪوراﻣﯽ -راﭘﯚرﺗﯽ ﻗﻮﻟﯽ ﯾﻒ، ﺟﮕﺮی ﮐﻮﻧﺴﻮوﻟﯽ ﺳﯚﭬﯿﻪت ﻟﻪ ﺗﻪورﺰ ،وﺗﻮوﮋ ﻟﻪ ﮔﻪڵ ﻗﺎزی ﻣﺤﻪﻣﻪد.  -٦ﺑﯿﺮهوهرﯾﻪﮐﺎﻧﯽ ﻣﺤﻪﻣﻪدی ﺷﺎﭘﻪﺳﻪﻧﺪی.  -٧د.ﺋﻪﻓﺮاﺳــــــﯿﺎو ھﻪوراﻣﯽ -ﺑــــــﯚ وﻨﻪ :ﻧﺎﻣﻪی ﻣﯚﻟﯚﺗﯚف وهزﯾﺮی دهرهوهی ﺳــــــﯚﭬﯿﻪت ﺑﯚ ﺑﺎﻮﺰی ﺳﯚﭬﯿﻪت ﻟﻪ ﺗﺎران.  -٨ﮔﻪﺷــــــﺘﮏ ﺑﻪ ﮐﯚﻣــــــﺎری ﮐﻮردﺳــــــﺘﺎﻧﺪا- ﺑﯿﺮهوهرﯾﻪﮐﺎﻧﯽ ﺑﻪﮐﺮ ﻋﺒﺪوﻟﮑﻪرﯾﻢ ﺣﻪوﺰی .ﺑﻪ وردی ﺑﺎﺳﯽ ﮐﺮدووه.  -٩ﻗﺎﺿﯽ ﻣﺤﻤﺪ و ﺟﻤﮫﻮری در آﯾﻨﻪ اﺳﻨﺎد -ﺑﮫﺰاد ﺧﻮﺷﺤﺎﻟﯽ  .ل ٦١  -١٠ﻣﺤﺎﮐﻤــــــﻪ ﮐﺮدﻧﻪﮐﻪی ﻗــــــﺎزی ﻣﺤﻪﻣﻪد ﻟﻪ ﯾﺎداﺷﺘﻪﮐﺎﻧﯽ ﻗﻮام اﻟﺴﻠﻄﻨﻪدا .وهرﮔاﻧﯽ ﻣﻮﮐﺮی، ل ٧٢  -١١ﻗﺎﺿــــــﯽ ﻣﺤﻤﺪ و ﺟﻤﮫﻮری در آﯾﻨﻪ اﺳــــــﻨﺎد  ،ﺧﻮﺷــــــﺤﺎﻟﯽ٢٦ .ی ﻣﺎرﺳــــــﯽ  ١٩٤٦ﺳﯚﭬﯿﻪت راﯾﮕﻪﯾﺎﻧﺪ ﮐــــــﻪ ﺋﺮان ﺑﻪ ﺟ د و  ٤٦/٤/١٦ﺑﻪ رهﺳــــــﻤﯽ ﻟﻪ ﺳﻪرا ﺑﻪ ﺣﻪﻣﻪ رهﺷﯿﺪ ﺧﺎﻧﯿﺎن راﮔﻪﯾﺎﻧﺪ. ﺳﭙﺘﺎﻣﺒﺮی  ١٩٤٦ﺋﺮاﻧﯽ ﺑﻪ ﺟﮫﺸﺖ.  -١٢ﺑﻪ ﭘﯽ ﺗﯿﯚری ﻣﺎڕﮐﺴﯿﺴــــــﺖ -ﻟﻨﯿﻨﯿﺴﺘﯽ، ﺳﻮﺳﯿﺎﻟﯿﺰم ﻟﻪ وﺗﺎﻧﯽ ﭘﻪرهﮔﺮﺗﻮوی ﺳﻪرﻣﺎﯾﻪدارﯾﺪا ﺳــــــﻪر ھﻪﺪهدا .ﭘﺎش ﺷﯚڕﺷــــــﯽ ﺋﻮﮐﺘﻮﺑﺮ ،ﺗﯿﯚری ﺳﻪرھﻪﺪاﻧﯽ ﺳﻮﺳﯿﺎﻟﯿﺰم ﻟﻪ وﺗﺎﻧﮏ ﮐﻪ ﭘﻮهﻧﺪی ﺳــــــﻪرﻣﺎﯾﻪدارﯾﺎن ﺑﻪ ﺳــــــﻪردا زاــــــﻪ )ﺋﻪﮔﻪر ﭼﯽ ﺋﻪﻣﭙﯾﺎﻟﯿﺴﺘﯿﺶ ﻧﻪﺑﻦ( ﺑﻪ ﯾﺎرﻣﻪﺗﯽ ﺳﯚﭬﯿﻪت ،ھﺎﺗﻪ ﺋﺎڕاوه .داﻣﻪزراﻧﺪﻧﯽ ﺳﻮﺳﯿﺎﻟﯿﺰم ﻟﻪو ﺷﻮﻨﺎﻧﻪی ﮐﻪ ﭘﻮهﻧﺪﯾﻪﮐﺎﻧــــــﯽ ﭘﺶ ﺳــــــﻪرﻣﺎﯾﻪداری زاڵ ﺑﻮون ،ﺑﻪ ﻧﻪﮔﻮﻧﺠﺎو دهزاﻧﺪرا .ﺳــــــﯚﭬﯿﻪت ﺑﯚ ﺧﯚی ﺑﻪ دهﺳﺖ ﮐﯚﻣﺎرهﮐﺎﻧﯽ ﺗﻮرﮐﻤﻨﺴﺘﺎن و ﻗﺮﻗﯿﺰﺳﺘﺎﻧﻪوه ﮔﯿﺮی ﮐﺮدﺑــــــﻮو ﮐﻪ ﭼــــــﯚن ﺑﺘﻮاﻧﻦ ﺧﯚﯾﺎن ﻟــــــﻪ ﺋﺎﺑﻮوری ﺳﻮﺳﯿﺎﻟﯿﺴــــــﺘﯿﺪا رﮑﺨﻪن .ﭘﺎﺷﺎن ﺗﯿﯚری »رﮕﺎی ﭘﻪرهﺳﻪﻧﺪﻧﯽ ﻧﺎﺳﻪرﻣﺎﯾﻪدار«ﯾﺎن داﺗﺎﺷﯽ\nﺑرزو ﺑرﺰﺑ ﯾﺎدی داﻣزراﻧﺪﻧﯽ ﮐﯚﻣﺎری ﮐﻮردﺳﺘﺎن\nڕۆژی ٢ی رﺒﻪﻧﺪان و ﻛﯚﻣﺎری ﻛﻮردﺳﺘﺎن ﻟﻪ ﭘﻪﯾﭭﯽ ﭼﻪﻧﺪ ﻛﻪﺳﺎﯾﻪﺗﯽﯾﻪك دا ھﻪﺒﮋاردهﯾﻪك ﻟﻪ ﻧﻮﺗﻘﯽ\nﭘﺸـــﻪوا ﻗﺎزی ﻣﺤﻪﻣﻤﻪد ﺳﻪرﻛﯚﻣﺎری ﻛﻮردﺳﺘﺎن\nﭘﺸﻪوا ﻗﺎزی ﻣﺤﻪﻣﻤﻪد\nرۆژﯾﻚ ﻛﻪ ﻧﻮﻨﻪراﻧﯽ ﻛﻮردﺳﺘﺎن ﯾﻪﻛـــﺪڵ و ﯾـــﻪك زﻣـــﺎن ھـــﺎواری دﯾﻤﯚﻛﺮاﺳﯿﯿﺎن ﻛﺮد. »دﯾـــﺎره ﻣﻮﻓﻪﻗﯿﯿﻪﺗـــﯽ ﺋﯿﻤﻪ ﺳﻪراﺳـــﻪر ﻟـــﻪ ﻋﻪﯾﻨـــﯽ ﻣﻪراﻣﯽ دﯾﻤﻮﻛﺮاﺳـــﯽ و ﻟـــﻪ ﻧﻪﺗﯿﺠـــﻪی ﻓﻪﻋﺎﻟﯿﯿﻪﺗـــﯽ ﺣﯿﺰﺑـــﯽ دﯾﻤﻮﻛﺮاﺗﯽ ﻛﻮردﺳﺘﺎن و ﺑﻪ ﭘﺸﺘﯿﻮاﻧﯽ ﻋﺎﻟﻪﻣﯽ دﯾﻤﻮﻛﺮاﺗﻪ. ﻟﻪﺑﻪر ﺋﻪوه ...دهﯿﯿﻦ:\nﻋﻪﺑﺪوﺮهﺣﻤﺎن ﻗﺎﺳﻤﻠﻮو، ﭼﻞ ﺳﺎڵ ﺧﻪﺑﺎت\nﻛﯚﻣﺎری ﻛﻮردﺳﺘﺎن ﺑﯚ ھﻪﻣﻮو ﻧﻪﺗﻪوهی ﻛﻮرد ﺟﮕﺎی ھﯿﻮا و ﺋﺎوات ﺑﻮو\nدوﻛﺘﻮر ﺳﺎدق ﺷﻪڕهﻓﻜﻪﻧﺪی وﺗﺎری »دووی رﺒﻪﻧﺪان«\nﻣﮋوو دهﺳﻜﻪوﺗﻪﻛﺎﻧﯽ ﻛﯚﻣﺎری ﻛﻮردﺳﺘﺎﻧﯽ ﻟﻪ ﺳﯿﻨﮕﯽ ﺧﯚیدا ﭘﺎراﺳﺘﻮه\nﯾﻪﻛﻚ ﻟﻪ رووﻧﺎﻛﺘﺮﯾﻦ رووداوهﻛﺎﻧﯽ ﻣﮋووی ﺗﺎزهی رۆژھﻪﺗﯽ ﻧﻮهراﺳﺖ ﭘﻪﯾـــﺪا ﺑﻮون و ﮔﻮوراﻧﯽ ﻛﯚﻣﺎری ﻣﻪھﺎﺑﺎد و ﻣﮋووی ﻛﻮرت و ﺗﻮﻓﺎﻧﯽ و ﻟﻪﻧﻮﭼﻮوﻧﯽ ﻟﻪﻧﺎﻛﺎوی ،ﯾﻪﻛﻚ ﻟﻪ رووﻧﺎﻛﺘﺮﯾﻦ رووداوهﻛﺎﻧﯽ ﻣﮋووی ﺗﺎزهی رۆژھﻪﺗﯽ ﻧﯿﻮهراﺳـــﺘﻪ .ﻛﯚﻣﺎری ﻛﻮردﺳـــﺘﺎن ﻟﻪﻻﯾﻪن ﭘﺸﻜﻪوﺗﻨﺨﻮازاﻧﯽ ﺧﻪﻜﯽ ﻛﻮردﺳﺘﺎﻧﻪوه ﭘﺸﺘﯿﻮاﻧﯿﯽ ﻟ دهﻛﺮا ﻛﻪ ژﻣﺎرهﯾﺎن ﺑﻪردهوام زﯾﺎدی دهﻛﺮد و ﺋﻪو ﻛﻪﺳـــﺎﻧﻪ دوژﻣﻨﺎﯾﻪﺗﯿﯿﺎن ﻟﻪﮔـــﻪڵ دهﻛﺮد ﻛﻪ وا دﻨﻪ ﺑﻪرﭼﺎو دوارۆژﯾﺎن ﻧﯿﻪ .ﺋﺎرﭼﯿﺒﺎﺪ رۆزﭬﺖ ﻟـــﻪ رۆژی ﺋﺎواﺑﻮوﻧﯽﯾﻪوه ،ﻛﯚﻣﺎری ﻣﻪھﺎﺑﺎد ﺑ وهﭼﺎن دهرﺳـــﻤﺎن دا دهدات ،ﻛﻮرداﯾﻪﺗﯿﯽ رهﺳﻪﻧﻤﺎن ﻓﺮ دهﻛﺎت ،ھﻪﻣﻮوﻣﺎن ﺑﮕﻮﻣﺎن ﺷﺎﮔﺮدی ﺑﻪ ﺋﻪﻣﻪﮔﯽ ﺋﻪو ﻣﺎﻣﯚﺳﺘﺎ ﮔﻪورهﯾﻪﯾﻦ ﺑﻪ ﭘﻪرۆﺷﻪوه ﭼﺎوهڕواﻧﯿﻦ ﺋﺎواﺗﻪﻛﺎﻧﯽ زوو ﺑﻪزوو ﺑﻨﻪدی ،ﭘﻪﻧﺪ و دهرﺳﻪ ﻣﮋووﯾﯽﯾﻪﻛﺎﻧﯽ ﺑﻪﻓﯿۆ ﻧﻪﭼﻦ!! دوﻛﺘﻮر ﻛﻪﻣﺎل ﻣﻪزھﻪر ،وﺗﺎری "ﮔﻪورهﯾﯽ ﻣﻪھﺎﺑﺎد و ﭼﻪﻧﺪ ﺑﯿﺮهوهریﯾﻪك" )ﺑﻪﺑﯚﻧﻪی ﭘﻪﻧﺠﺎ ﺳﺎﻪی داﻣﻪزراﻧﯽ ﻛﯚﻣﺎری ﻛﻮردﺳﺘﺎﻧﻪوه(. ﺳﻪرﭼﺎوه دوا ﻻﭘﻪرهی ڕۆژﻧﺎﻣﻪی ﮐﻮردﺳﺘﺎن ژﻣﺎره ٤٢٩\nﻧﻪواﺣﯽ و ﻧﻮﻗﺎﮔﯽ ﻛﻮردﺳـــﺘﺎن ﺑﯽ رﯾﻌﺎﯾﻪﺗـــﯽ ﮔﻪﺑﻪﻗﺎت ﺋﻪﻋﻪم ﻟﻪ ﺋﺎﻏﺎ و رهﻋﯿﯿـــﻪت و ،ﮔـــﻪوره و ﭼﻮك، ﻛﻮﺑﻮوﻧـــﻪوه و ﯾﻪﻛـــﺪل و ﯾﻪﻛﺰﻣﺎن ھﺎواری دﯾﻤﻮﻛﺮاﺳﯽ دهﻛﻪن و ﺑﻪرﯾﯽ دﯾﻤﻮﻛـــﺮات دا دهرون ﻗـــﻮدرهت و ﻗﻮهﺗﯽ دﯾﻤﻮﻛﺮات ﻧﯿﺸﺎن دهدا«.\nﺑﮋی ﻣﻮﺋﻪﺳﯿﺴﯿﻨﯽ دﯾﻤﻮﻛﺮات. ﻣﯿﻠﻠﻪﺗﯽ ﻛـــﻮرد ھﻪزاران ﺳـــﻪد و ﺑﻪرھﻪﻟﺴﺘﯽ ﺳﻪﺧﺖ و ﺳﻪھﻪﻧﺪهی ﻟـــﻪری دا ﺑﻮو .دهﺳـــﺘﻪ و داﯾﺮهی دﯾﻜﺘﺎﺗﻮری ﺑﯽ وﭼﺎن ﻛﺎرﺷـــﻜﯿﻨﯽ ﺋﯿﻤﻪﯾﺎن دهﻛﺮد و ﻟﻪ ھﯿﭻ ﻧﺎﻣﻪردﯾﯿﻪك راﻧﻪدهوهﺳﺘﺎن .ﺋﯿﺨﺘﻼﻓﺎﺗﯽ ﻋﻪﺷﺎﯾﻪر ﺑﻮ ﻧﺎوﺧﻮش ﺋﯿﺸﻜﺎﻟﻜﯽ ﮔﻪوره ﺑﻮ ﺑﻮ ﺋﻤﻪ .ﺑﻪم ﺋﻪواﻧﻪ ھﯿﭽﻜﺎﻣﯿﻜﯿﺎن ﻧﻪﯾﺎﻧﺘﻮاﻧـــﯽ ﭘﯿﺶ ﺑـــﻪ ﺋﯿﻤﻪ ﺑﮕﺮن ﺑـــﻪ دﻟﯿﻜـــﯽ ﺑﻪھـــﺰ ﭘﺎﯾﻪدارﯾﻤﺎن ﻛﺮد و ﺋﯿﺪاﻣﻪﻣﺎن ﺑـــﻪ ﻓﻪﻋﺎﻟﯿﯿﻪﺗﯽ ﺧﯚﻣﺎن دا ﺗﺎ ﺋﯿﺴـــﺘﯿﻘﻼل و ﺋﺎزادی ﻧﻪﺗﻪوهی ﻛﻮردﻣﺎن ﺑﻪدهﺳﺖ ھﯿﻨﺎ. ﺋﻪورۆ ﻟـــﻪ ﻧﻮﻣﺎﯾﻨﺪهﻛﺎﻧـــﯽ ﺗﻪواوی\nھﻪﺒﮋاردهﯾﻪك ﻟﻪ ﻧﻮﺗﻘﯽ ﭘﺸﻪوا ﻗـــﺎزی ﻣﺤﻪﻣﻤـــﻪد ﺳـــﻪرﻛﯚﻣﺎری ﻛﻮردﺳـــﺘﺎن ﻟـــﻪ رۆژی راﮔﻪﯾﺎﻧﺪﻧﯽ ﻛﯚﻣـــﺎری ﻛﻮردﺳـــﺘﺎن دا ﻛﺘﺒـــﯽ »ﺣﻜﻮوﻣﻪﺗﯽ ﻛﻮردﺳـــﺘﺎن ـ ﻛﻮرد ﻟﻪ ﮔﻪﻣﻪی ﺳـــﯚﭬﺘﯽ دا« ،ﻧﻪوﺷﯿﺮوان ﻣﺴﺘﻪﻓﺎ ﺋﻪﻣﯿﻦ\n»ﻛﯚﻣـــﺎری ﻛﻮردﺳـــﺘﺎن ﻧﻪك ھﻪر ﺑﯚ ﮔﻪﻟﯽ ﻛﻮرد ﻟﻪ ﻛﻮردﺳﺘﺎﻧﯽ ﺋﺮان ،ﺑﻪﻜﻮو ﺑﯚ ھﻪﻣﻮو ﻧﻪﺗﻪوهی ﻛﻮرد ﺟﮕﺎی ھﯿﻮا و ﺋﺎوات ﺑﻮو .ﺑﻪ ھﺎﺗﻨﯽ ﺑﺎرزاﻧﯽﯾﻪﻛﺎن و زۆر ﻛﻮردی دﯾﻜﻪی ﻋﺮاﻗﯽ ﻛﻪ ﻟﻪ رﯾﺰی ﺣﯿﺰﺑﯽ دﯾﻤﯚﻛـــﺮات و دهزﮔﺎی ﻛﯚﻣـــﺎری ﻛﻮردﺳـــﺘﺎن دا ﭼﺎﻻﻛﺎﻧﻪ ﺑﻪﺷـــﺪار ﺑﻮون ،ﺋـــﻪم ﺟﻮوﻧﻪوهﯾﻪ ﺑﺒﻮو ﺑﻪ ﺟﻮوﻧﻪوهی ھﻪﻣﻮو ﻧﻪﺗﻪوهی ﻛﻮرد و ،ھﻪﻣـــﻮو ﻧﻪﺗﻪوهی ﻛـــﻮرد ﭼﺎوی ﺗـــﯽ ﺑﯾﺒﻮو ،ﭼﺎوی ھﯿﻮا و ﺗﺎﺳـــﻪ و ﺋـــﺎرهزوو ،زۆر ﻧﻮﻨﻪری ﻛﻮرد ﻟﻪ\nﺗﻮرﻛﯿـــﻪ و ﺳـــﻮورﯾﻪ ،ﺗﻪﻧﺎﻧﻪت ﻟﻪ دهرهوهی ﻛﻮردﺳـــﺘﺎن ﻟﻪ ﺋﻮرووﭘﺎ و ﺋﻪﻣﺮﯾﻜﺎوه دهھﺎﺗﻦ ﺳـــﻪرﯾﺎن ﻟﻪ ﻛﯚﻣﺎری ﻛﻮردﺳﺘﺎن دهدا ﺑﯚ ﺋﻪوهی ﺑﺰاﻧـــﻦ و ﺑﻪﭼﺎوی ﺧﯚﯾﺎن ﺑﺒﯿﻨﻦ ﻛﻪ ﯾﻪﻛـــﻪم ﺣﻜﻮوﻣﻪﺗﯽ ﮔﻪﻟـــﯽ ﻛﻮرد، ﯾﻪﻛﻪم ﻛﯚﻣﺎری ﻛﻮردﺳﺘﺎن ﭼﯚﻧﻪو، ﭼﯚن ﺑﻪرهو ﭘﺶ دهﭼ و ﭼﯽ ﺑﯚ ﺧﻪﻜﯽ ﻛﻮردﺳﺘﺎن دهﻛﺎ«. ﻋﻪﺑﺪوﺮهﺣﻤﺎن ﻗﺎﺳـــﻤﻠﻮو ،ﭼﻞ ﺳـــﺎڵ ﺧﻪﺑﺎت ﻟﻪ ﭘﻨـــﺎوی ﺋﺎزادی، ﻓﻪﺳـــﯽ دووھﻪم ،ﺟﮕﺎی ﻛﯚﻣﺎری ﻛﻮردﺳﺘﺎن ﻟﻪ ﻣﮋوودا\nﻛﯚﻣـــﺎری ﻛﻮردﺳـــﺘﺎن ﺑـــﻮو ﺑﻪھﯚی ﻓﻪزاﯾﻪﻛﯽ زۆر دﻤﻮﻛﺮاﺗﯿﻚ ﻛـــﻪ ﺧﻪﻚ ﻟـــﻪوێدا ﺧﯚﯾـــﺎن ﻟﻪ دﯾﺎرﯾﻜﺮدﻧﯽ ﭼﺎرهﻧﻮوﺳـــﯽ ﺧﯚﯾﺎن دا ﺑﻪ ﺑﻪﺷﺪار دهزاﻧﯽ .ﻛﻪﺳﺎﯾﻪﺗﯿﯽ ﺋﯿﻨﺴـــﺎﻧﯿﯽ ﺧﯚﯾﺎن ﺑﯚ ﯾﻪﻛﻪم ﺟﺎر وهك ھﻪﯾﻪ ھﻪﺳﺖ ﭘﻛﺮدو ﭼﮋﯾﺎن ﻟـــ دی .ﺧﻮﻨﺪهوهو ﻧﻮوﺳـــﯿﻦ ﺑﻪ زﻣﺎﻧﯽ زﮔﻤﺎﻛـــﯽ ﺑﺮهوی ﭘﻪﯾﺪا ﻛﺮد. ﻓﻪرھﻪﻧﮓو ﺋﻪدهﺑﯽ ﻛﻮردی ﭘﻪرهی ﮔـــﺮتو ﺑـــﻪرهو ﭘﺸـــﻜﻮوﺗﻦ ﭼﻮو. دهرهﺗـــﺎن ﺑﯚ ﺑﻪﺷـــﺪارﯾﯽ ژﻧﺎن ﻟﻪ ﻛﺎروﺑﺎری ﺳﯿﺎﺳـــﯽ دا ﭘﻚ ھﺎت. ﺑﯚ ﭘﮕﻪﯾﺎﻧﺪﻧﯽ ﻻوان وهك ھﺰﻜﯽ\nﭼﺎﻻكو ﭘﺎﺷﻪڕۆژ ﺳـــﺎز ﻣﺎﯾﻪﯾﻪﻛﯽ زۆر داﻧـــﺮاو ﺳـــﻪرﺋﻪﻧﺠﺎم ھﻨﺪﻚ ﻣﺎﻧﺎو ﻣﻪﻓﮫﻮوﻣﯽ وهك ﺳﻪرﺑﻪﺧﯚﯾﯽ، ﺋﺎزادی ،دﻤﻮﻛﺮاﺳـــﯽو ﻛﻪﺳﺎﯾﻪﺗﯽو ﻣﺎﻓﻪ ﺋﯿﻨﺴﺎﻧﯽﯾﻪﻛﺎن ﻟﻪ دروﺷﻤﻜﯽ رووﺗـــﻪوه ﺑﻮوﻧـــﻪ واﻗﯿﻌﯿﯿﻪﺗﻜـــﯽ ﺑﻪرﭼﺎو .ﻣﮋوو ﺗﻪواوی ﺋﻪﻣﺎﻧﻪی ﻟﻪ ﺳـــﯿﻨﮕﯽ ﺧﯚیو ﻟﻪ ﻻﭘﻪڕه ھﻪرﮔﯿﺰ ﻧﻪﻣﺮهﻛﺎﻧﯽدا ﺗﯚﻣﺎر ﻛﺮدوه. دوﻛﺘﻮر ﺳـــﺎدق ﺷﻪڕهﻓﻜﻪﻧﺪی، وﺗﺎری »دووی رﺒﻪﻧﺪان« ،ﺑﻪﺑﯚﻧﻪی  ٤٣ﺳـــﺎﻪی داﻣﻪزراﻧـــﯽ ﻛﯚﻣﺎری ﻛﻮردﺳـــﺘﺎﻧﻪوه» ،ﻛﻮردﺳـــﺘﺎن«، ژﻣﺎره  ،١٤٦رﺒﻪﻧﺪاﻧﯽ ١٣٦٧\nﭘﮕﻪی ﻛﯚﻣﺎری ﻛﻮردﺳﺘﺎن ﻟﻪﻧﻮ دﯽ ﺧﻪﻚ دا\nﻛﻠﻜﯽ ﺑﻪرز و دﯾﺎر ﻟﻪﺳﻪر رﮕﺎی دوور و درﮋی ﺧﻪﺑﺎﺗﯽ ﻧﻪﺗﻪوهی ﻛﻮرد\nﺣﻜﻮوﻣﻪﺗﯽ ﻛﻮردﺳـــﺘﺎن ﻟﻪ ﻣﻪھﺎﺑـــﺎد ،دوای ﺗﻪﺟﺮوﺑـــﻪی ﺣﻜﻮوﻣﻪﺗﯽ ﻛﻮردﺳـــﺘﺎﻧﯽ ﺟﻨﻮوﺑﯽ ﻟﻪ ﺳﻠﻤﺎﻧﯽ ﻟﻪ ﺳﻪرهﺗﺎی ﺑﯿﺴـــﺘﻪﻛﺎن دا ،دووهﻣﯿﻦ ﺗﻪﺟﺮوﺑﻪی ﺣﻮﻛﻤﺮاﻧﯽ ﻛﻮرده ﻟﻪﻧﯿﻮهی ﯾﻪﻛﻪﻣﯽ ﺳـــﻪدهی ﺑﯿﺴﺘﻪم دا .ﺋﻪم ﺗﻪﺟﺮوﺑﻪﯾﻪ ﺳـــﻪرهڕای ﻛﻮرﺗﯿﯽ ﻣﺎوهﻛﻪی ﯾﻪﻛﻜﻪ ﻟﻪ ﻛﻠﻪ ﺑﻪرزه دﯾﺎرهﻛﺎﻧﯽ ﺳـــﻪر ڕـــﮕﺎی دوور و درﮋی ﺧﻪﺑﺎﺗﯽ ﻧﻪﺗﻪوهی ﻛـــﻮرد ﻟﻪﭘﻨﺎوی ﺋﺎزادی و ﺳـــﻪرﺑﻪﺧﯚﯾﯽدا .ھﻪرﺑﯚﯾﻪ ﻧﻮوﺳﻪراﻧﯽ ﻛﻮرد و ﺑﮕﺎﻧﻪ ﺑﺎﯾﻪﺧﻜﯽ ﺗﺎﯾﺒﻪﺗﯿﯿﺎن ﭘﺪاوه". ﻧﻪوﺷﯿﺮوان ﻣﺴﺘﻪﻓﺎ ﺋﻪﻣﯿﻦ ،ﭘﺸﻪﻛﯿﯽ ﻛﺘﺒﯽ "ﺣﻜﻮوﻣﻪﺗﯽ ﻛﻮردﺳﺘﺎن ـ ﻛﻮرد ﻟﻪ ﮔﻪﻣﻪی ﺳﯚﭬﺘﯽدا".\nﺑﯚ ﺋﻪوهی ﺑﺎﺷﺘﺮ ﺗ ﺑﮕﻪﯾﻦ ﻛﻪ رﮋﯾﻤﯽ ﻛﯚﻣﺎری ﻣﻪھﺎﺑﺎد ﺗﺎ چ ڕادهﯾﻪك ﻧﻮﻨﻪری ﺧﻪﻜﯽ ﻛﻮرد ﺑﻮوه ،ﺧﺮاپ ﻧﯿﻪ ﻟﻪﮔﻪڵ ﻛﯚﻣﺎری ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎن ﻟﻪﻛﺎﺗﯽ ھﺎﺗﻨﯽ ﺋﻪرﺗﻪﺷﯽ ﺋﺮان ﺑﯚ دوو ﻧﺎوﭼﻪی ﻧﺎوﺑﺮاو ﻟﻪ ﺳﺎﯽ ١٣٢٥دا ﺑﻪراوردی ﺑﻜﻪﯾﻦ. ھﻪردوو ﻛﯚﻣﺎر ﻟﻪﻻﯾﻪن ﺷﻮورهویﯾﻪوه ﭘﺸﺘﯿﻮاﻧﯽ دهﻛﺮان .ﻛﺎﺗﻚ ﺋﻪرﺗﻪﺷﯽ ﺋﺮان ھﺎﺗـــﻪ ﻛﯚﻣﺎری ﺧﻮدﻣﻮﺧﺘﺎری ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎن و دهوﻪﺗﯽ ﭘﺸـــﻪوهرﯾﯽ رووﺧﺎﻧﺪ ،ﺧﻪﻜﯽ ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎن ﭘﺸـــﻮازیﯾﻪﻛﯽ ﮔﻪرﻣﯿﺎن ﻟﻪ ﺋﻪرﺗﻪش ﻛﺮد. ﺑﻪم ﻛﺎﺗﻚ ﺋﻪرﺗﻪش ﭼﻮوه ﻣﻪھﺎﺑﺎد ،ﺧﻪﻚ ﺑﻪﺳـــﺎردی وهرﯾﺎن ﮔﺮﺗﻦ ،ﻟﻪ ﺗﻪورـــﺰ ﺑﻪر ﻟﻪ ھﺎﺗﻨﯽ ھﺰهﻛﺎﻧﯽ ﺋـــﺮان ڕاﭘﻪڕﯾﻨﻜﯽ ﮔﻪﻟﯽ ﺑﻪدژی رﮋﯾﻤﯽ ﻻﯾﻪﻧﮕﺮی ﺷـــﻮورهوی ﺑﻪرﭘﺎ ﺑﻮو و ﻛﻮﺷـــﺘﻨﯽ ﻛﺎرﺑﻪدهﺳﺘﻪ ﻛﻮﻣﻮﻧﯿﺴﺘﻪﻛﺎﻧﯽ ﻛﯚﻣـــﺎری ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎن ﺑﻪر ﻟﻪ ھﺎﺗﻨﯽ ﺋﻪرﺗﻪش دهﺳـــﺘﯽ ﭘ ﻛﺮدﺑﻮو .ﺑﻪم ﺧﻪﻜﯽ ﻣﻪھﺎﺑﺎد ﺑﻪ رووﮔﺮژی ﻟﻪﮔﻪڵ ﺋﻪرﺗﻪﺷﯽ ﺋﺮان ﺑﻪرهوروو ﺑﻮون. وهرﮔﯿﺮاو ﻟﻪ ﻛﺘﺒﯽ »ﻧﺎﺳﯿﻮﻧﺎﻟﯿﺴﻢ در اﯾﺮان« ،ﻧﻮوﺳﯿﻨﯽ »رﯾﭽﺎرد ﻛﺎﺗﻢ«، وهرﮔﺮاﻧﯽ » اﺣﻤﺪ ﺗﺪﯾﻦ«.\nﺣﺳﻧﺰاە ،ﺳﯿﺎﺳﺗﻤداری ﻧﺎﺳﺮاوی رۆژھﺗﯽ ﮐﻮرﺳﺘﺎن\nﭘﺸﻪوا ﻗﺎزی ﻟﻪﺑﺎری ﭘﮕﻪﯾﺸﺘﻮوﯾﯽ ﻓﯿﻜﺮیو ﺳﯿﺎﺳﯽﯾﻪوه زۆر زۆر ﻟﻪ ﭘﺶ ھﻪﻣﻮو رﺒﻪراﻧﯽ دﯾﻜﻪی ﺋﻪو ﻛﺎﺗﯽ ﺑﺰووﺗﻨﻪوهی ﻛﻮردهوه ﺑﻮوه پ :ﺑﻪڕﺰ ﻣﺎﻣﯚﺳـــﺘﺎ! ﺑﻪ ﺑوای ﺋﻮه داﺧـــﻮا ﺋﻪﮔـــﻪر ﻛﻪﺳـــﺎﯾﻪﺗﯽﯾﻪﻛﯽ وهك ﭘﺸﻪوا ﻗﺎزی ﻣﺤﻪﻣﻤﻪد ﻧﻪﺑﻮاﯾﻪ ﻛﯚﻣﺎری ﻛﻮردﺳﺘﺎن ﻟﻪ ﻣﻪھﺎﺑﺎد دادهﻣﻪزرا؟\nو :ﻟﻪ ﻣﮋه ﮔﻮﺗﻮوﯾﺎﻧﻪ ﻟﻪ ﻣﮋوودا ﺋﻪﮔﻪرو ﺋﻪﻣﻤﺎ ﻧﯿﻪ .ﻣﮋوو ﺋﻪوهﯾﻪ ﻛﻪ ﺑﻮوه .ھﻪﻣﻮوﻣﺎن ﺋـــﻪوه دهزاﻧﯿﻦ ﻛﻪ دوای ﺷﻪڕی دووھﻪﻣﯽ ﺟﯿﮫﺎﻧﯽ ﻛﺎﺗﻚ ﺋﺮان ﻟﻪﻻﯾﻪن ﻟﻪﺷﻜﺮی ھﺎوﭘﻪﯾﻤﺎﻧﺎﻧﯽ ﺳـــﻪرﻛﻪوﺗﻮوی ﺷـــﻪڕهوه ﺑـــﻪ دوو ﻣﻪﺒﻪﻧﺪﻧﯽ دهﺳﻪت داﺑﻪش ﻛﺮا ،ﺋﻪو ﺑﻪﺷﻪ ﻟﻪ ﻛﻮردﺳﺘﺎﻧﯽ ﺋﺮان ﻛﻪ دهﻛﺮێ ﭘﯽ ﺑﯿـــﻦ ﻛﻮردﺳـــﺘﺎﻧﯽ ﻣﻮﻛﺮی، وهك ﻧﺎوﭼﻪﯾﻪﻛـــﯽ ﺑﻻﯾـــﻪن ﻟﻪ ﻧﻮ دوو ﻣﻪﺒﻪﻧﺪی دهﺳـــﻪﺗﯽ ﺋﻪﻣﺮﯾﻜﺎو ﺋﯿﻨﮕﻠﯿـــﺲ ﻟﻪﻻﯾﻪكو ﺷـــﻮورهوی ﻟﻪ ﻻﯾﻪﻛﯽ دﯾﻜﻪدا ،ﻣﺎﯾﻪوه ،رﺒﻪراﯾﻪﺗﯿﯽ ﺑﺰووﺗﻨﻪوهی ﻛﻮرد ﻟـــﻪو ھﻪﻟﻮﻣﻪرﺟﻪ ﻛﻪﻜـــﯽ وهرﮔﺮتو ﺑـــﻪ داﻣﻪزراﻧﺪﻧﯽ ﺣﻜﻮوﻣﻪﺗﯽ ﻣﯿﻠﻠﯽو دواﯾﻪش ﻛﯚﻣﺎری ﻛﻮردﺳـــﺘﺎن ﺑﻪﺷـــﻚ ﻟﻪ ﺋﺎواﺗﻪﻛﺎﻧﯽ ﻧﻪﺗﻪوهی ﻛﻮردی ھﻨﺎﯾﻪ دی. دﯾﺎره رﺒﻪراﯾﻪﺗﯿـــﯽ ﺑﺰووﺗﻨﻪوهی ﻛﻮردی ﺋﺮان ﻟﻪو ﺳـــﻪروﺑﻪﻧﺪهدا ﺑﻪ ﺣﯿﺰﺑﯽ دﻤﻮﻛﺮاﺗﯽ ﻛﻮردﺳﺘﺎن ﺑﻮو ﻛﻪ ﻗﺎزی ﻣﺤﻪﻣﻤﻪد ﭘﺸﻪواﯾﻪﺗﯿﯽ دهﮐﺮد. ﻟﻪوهﺷـــﺪا ﻛﻪ ﭘﺸـــﻪوا ﻗﺎزی ﻟﻪﺑﺎری ﭘﮕﻪﯾﺸﺘﻮوﯾﯽ ﻓﯿﻜﺮیو ﺳﯿﺎﺳﯽﯾﻪوه زۆر زۆر ﻟـــﻪ ﭘﺶ ھﻪﻣـــﻮو رﺒﻪراﻧﯽ دﯾﻜـــﻪی ﺋﻪو ﻛﺎﺗـــﯽ ﺑﺰووﺗﻨـــﻪوهی ﻛﻮردهوه ﺑﻮوه ،ﮔﻮﻣﺎﻧﻚ ﻧﯿﻪ .ﻛﻪواﯾﻪ ﺑ ﺋـــﻪوهی ﺑﺎس ﻟﻪ ﺋﻪﮔـــﻪرو ﺋﻪﻣﻤﺎ ﺑﻜﻪﯾـــﻦ ،دهﺗﻮاﻧﯿﻦ ﺑـــﻪ دﻨﯿﺎﯾﯽﯾﻪوه ﺑﯿﻦ ﭘـــﺶ ھﻪﻣﻮوان ﺋـــﻪوه ﻗﺎزی ﻣﺤﻪﻣﻤﻪد ﺑﻮو ﻛﻪ ﺑﻪ ھﻪﺴﻪﻧﮕﺎﻧﺪﻜﯽ وردی ﺑﺎرودۆﺧﻪﻛـــﻪ دهرﻓﻪﺗﻪﻛـــﻪی\nﻗﯚزﺗﻪوهو ﻛﯚﻣﺎری ﻛﻮردﺳﺘﺎﻧﯽ وهك دهﺳـــﻜﻪوﺗﻜﯽ ﻟﻪﺑﯿﺮﻧﻪﻛﺮاو ﺧﺴـــﺘﻪ ﻣـــﮋووی ﺧﻪﺑﺎﺗـــﯽ رزﮔﺎرﯾﺨﻮازاﻧﻪی ﻧﻪﺗﻪوهی ﻛﻮردهوه. ﭘﺸﻪوا ﻗﺎزی ﻟﻪ دادﮔﺎ ،ﯾﺎن ﺑﺎﺷﺘﺮ ﺑﯿﻦ ﻟﻪ ﺑـــﺪادﮔﺎی ﻧﯿﺰاﻣﯿﯽ رﮋﯾﻤﯽ ﺣﻪﻣﻪرهزا ﺷﺎدا ﺗﻪواوی ﺑﻪرﭘﺮﺳﺎﯾﻪﺗﯿﯽ ﺑﺰووﺗﻨﻪوهی ﺳﺎﻪﻛﺎﻧﯽ  ٢٥ـ ١٣٢٤ی ﻛﻮردﺳﺘﺎﻧﯽ ﺋﺮانو ﻟﻪواﻧﻪ داﻣﻪزراﻧﺪﻧﯽ ﻛﯚﻣﺎری ﻛﻮردﺳﺘﺎﻧﯽ وهﺋﻪﺳﺘﯚ ﮔﺮتو ﺑﻪ ﺑﻪﺧﺘﻜﺮدﻧﯽ ﮔﯿﺎﻧﯽ ﺧﯚی ،ﺳﻪدان ﻛﻪس ﻟﻪ ھﺎوڕێو ھﺎوﺳـــﻪﻧﮕﻪرهﻛﺎﻧﯽ ﻟـــﻪ ﺋﻌـــﺪام رزﮔﺎر ﻛﺮد .ﺑـــﻪو ﭘﯿﻪ وﯾﮋدان ﺣﻮﻛﻢ دهﻛﺎ ﻛﻪ ﺷـــﺎﻧﺎزﯾﯽ ﺋﻪو دهﺳﻜﻪوﺗﻪ ﻣﮋووﯾﯽﯾﻪش ﺑﻪﻧﺎوی ﻗﺎزی ﻣﺤﻪﻣﻤﻪدهوه ﺗﯚﻣﺎر ﺑﻜﺮێ ،ﺑﺋﻪوهی ﻟـــﻪ ﻗﻪدری ھﯿـــﭻ ﻛﺎم ﻟـــﻪ رﺒﻪراﻧﯽ ﺣﯿﺰبو ﻛﯚﻣﺎر ﻛﻪم ﺑﻜﺮﺘﻪوه. پ :ﭘﻮهﻧﺪﯾـــﯽ ﻛﯚﻣﺎری ﻛﻮردﺳـــﺘﺎنو ﺣﻜﻮوﻣﻪﺗﯽ ﻧﯿﺸﺘﻤﺎﻧﯿﯽ ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎن ﭼﯚن ھﻪڵدهﺳﻪﻧﮕﻨﯽ؟\nو :ﺑﻪ ھﻪﻣﻮو ﭘﻮاﻧﻪﯾﻪك ﭘﻮهﻧﺪﯾﯽ ھﺎوﻛﺎرﯾﯽ ﻧﻮان ﺋﻪو دوو ﺣﻜﻮوﻣﻪﺗﻪ ﻧﯿﺸـــﺘﻤﺎﻧﯽﯾﻪو ﺑﻪﺗﺎﯾﺒﻪﺗـــﯽ ﺋﯿﻤﺰای ﭘﻪﯾﻤﺎﻧـــﯽ دوو ﻗﯚﯽ ﻟـــﻪ ﻧﻮاﻧﯿﺎﻧﺪا ﻣﯿﺮاﺗﻜﯽ ﺑﻪﻧﺮﺧﻪ ﻛـــﻪ ﺑﯚ رۆﻪﻛﺎﻧﯽ ﺋﻪو دوو ﮔﻪﻟﻪ دراوﺳـــو ھﺎوﺧﻪﺑﺎتو ھﺎوزﻧﺠﯿﺮه ﺑﻪﺟ ﻣﺎوه. ﺗﻜﯚﺷﻪراﻧﯽ ﻛﻮردو ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎﻧﯽ ﺋﺴـــﺘﺎشو ﻟﻪ دواڕۆژﯾﺸﺪا دهﺑ ﺗ ﺑﻜﯚﺷﻦﺑﺎﺷﺘﺮﯾﻦﭘﻮهﻧﺪﯾﯽﺧﻪﺑﺎﺗﮕاﻧﻪ ﭘﻜﻪوه داﻣﻪزرﻨﻦو ﻟﻪ ﺋﻪزﻣﻮوﻧﻪﻛﺎﻧﯽ دهوراﻧﯽ ﻛﯚﻣﺎرﯾﺶ ﭘﻪﻧﺪو ﺋﺎﻣﯚژﮔﺎری وهرﺑﮕﺮن .ﻧﺎﺑ ﻟﻪ ﺑﯿﺮﯾﺸـــﻤﺎن ﺑﭽ ﻛﻪ ﭘﻮهﻧﺪﯾـــﯽ ﻧﻮان ﺋﻪم دوو ﮔﻪﻟﻪو ﻟﻪو ﺳﻪردهﻣﻪدا ھﻪروهك دهﺳﻜﻪوﺗﯽ\nﺑﺎﺷﯽ ﻟـ ﺑﻪدهﺳﺖ ھﺎﺗﻮه ،ﮔﯿﺮوﮔﺮﻓﺖو ﺋﺎﯚزﯾﯿﺸـــﯽ ﺑﻪﺧﯚﯾﻪوه دﯾﻮه ،ﺑﻪم ﮔﺮﻧﮓ ﺋﻪوه ﺑﻮوه ﻛـــﻪ ھﻪﻣﻮو ﺟﺎرێ ﻣﻪﻧﺘﯿﻖو ﺋﻪﻗﯽ ﺳﻪﻟﯿﻢ ﺳﻪرﻛﻪوﺗﻮهو ھﻪر ﮔﯿﺮوﮔﺮﻓﺘﻚ ھﺎﺗﺒﺘﻪ ﭘﺶ ،ﺑﻪ ھﻪوﯽ ﺑﻪرﭘﺮﺳـــﺎﻧﯽ دوو ﺣﻜﻮوﻣﻪت ﺑﻪﺷﻮهی ﺋﺎﺷﺘﯿﺨﻮازاﻧﻪو ﺑﻪ ﻗﺎزاﻧﺠﯽ ھﻪردووﻻ ﭼﺎرهﺳﻪر ﻛﺮاوه.  .١ﺗﻪﻧﯿﺎ ﺧﺎـــﯽ ﺟﮕﺎی داخ ﻛﻪ ھﻪر ﺑـــﯚ دهرس ﻟﻮهرﮔﺮﺗﻦ دهﻣﻪوێ ﺑﺎﺳـــﯽ ﺑﻜﻪم ،ﺋﻪوهﯾﻪ ﻛـــﻪ رﺒﻪراﻧﯽ ﺣﻜﻮوﻣﻪﺗﯽ ﻧﯿﺸﺘﻤﺎﻧﯿﯽ ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎن ﻟﻪ ھﻨﺪێ ﺑﮔﻪی ﻧﺎﺳـــﻚو ﺗﻪﻧﺎﻧﻪت ﭼﺎرهﻧﻮوﺳﺴﺎزﯾﺸـــﺪا ﺑﻪ ﭘﻪﯾﻤﺎﻧﯽ دوو ﻗﯚﯽ ﻟﻪﮔـــﻪڵ ﻛﯚﻣﺎری ﻛﻮردﺳـــﺘﺎن وهﻓﺎدار ﻧﻪﺑﻮون .ﺋﻪم ﻛﺎره ﻧﻪك ھﻪر ﻣﺘﻤﺎﻧﻪی ﻻﯾﻪﻧﯽ ﻛﻮردی ﺑﻪ رﺒﻪراﻧﯽ ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠـــﺎن ﻻواز ﻛـــﺮد ،ﺑﻪﻜـــﻮو ﺧﺰﻣﻪﺗﻜﯽ ﺑﺎﺷـــﯽ ﺑﻪ دهﺳـــﻪﺗﯽ ﻛﯚﻧﻪﭘﻪرﺳـــﺘﯽ ﻣﻪرﻛﻪزﯾﯿﺶ ﻛﺮد ﻛﻪ ﺑـــﻪ ﭘﭽﻪواﻧﻪی وادهو ﺑﻪﻨﻪﻛﺎﻧﯽ ﺑﻪ ﺳـــﻪراﻧﯽ ﺣﻜﻮوﻣﻪﺗـــﯽ ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎن، دوژﻣﻨـــﯽ ﻣﺎﻓـــﻪ رهواﻛﺎﻧـــﯽ ھﻪردوو ﮔﻪﻟـــﯽ ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎﻧـــﯽو ﻛـــﻮرد ﺑﻮو. ﺋﻪﮔـــﻪر ﺑﻤﺎﻧـــﻪوێ ﻧﻤﻮوﻧﻪ ﺑـــﯚ ﺋﻪو ﭘﻪﯾﻤﺎﻧﺸﻜﻨﯽﯾﻪی رﺒﻪاﻧﯽ ﺣﻜﻮوﻣﻪﺗﯽ ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠـــﺎن ﺑﻨﯿﻨـــﻪوه ،دهﺗﻮاﻧﯿﻦ ﺋﺎﻣـــﺎژه ﺑـــﻪ دوو ﺧﺎـــﯽ زۆر ﮔﺮﻧﮓ ﺑﻜﻪﯾﻦ :ﻟـــﻪ ﭘﻪﯾﻤﺎﻧـــﯽ دوو ﻗﯚﯽدا ھﺎﺗﺒﻮو ﻛـــﻪ ھﻪروهﺧﺖ ﻣﻪﺳـــﻪﻟﻪی وﺗﻮوـــﮋ ﻟﻪﮔﻪڵ دهوﻪﺗـــﯽ ﻣﻪرﻛﻪزی ھﺎﺗﻪ ﺋﺎراوه ،ھﯿﭽﻜﺎم ﻟﻪو ﺣﻜﻮوﻣﻪﺗﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﺗﻪﻧﯿﺎ ﻧﻪﭼﻨﻪ ﺳـــﻪر ﻣﺰی وﺗﻮوﮋو ھﻪوڵ ﺑﺪهن ﺑﻪ ﯾﻪك ھﻪﻮﺴﺖ ﻟﻪﮔﻪڵ ﻛﺎرﺑﻪدهﺳـــﺘﺎﻧﯽ ﻧﺎوهﻧـــﺪ ﺑـــﻪرهوڕوو ﺑﻦ .ﻛﻪﭼﯽ ھﻪر ﺑـــﻪ ﭼﻪﻧﺪ رۆژ دوای\nﺋﯿﻤـــﺰای ﭘﻪﯾﻤﺎﻧﻨﺎﻣﻪﻛﻪ ھﻪﯾﺌﻪﺗﻚ ﺑﯚ وﺗﻮوﮋ ﭼﻮوه ﺗﺎران ﻛﻪ ﺷﻪھﯿﺪ ﺣﻪﻣﻪ ﺣﻮﺳـــﻦ ﺧﺎﻧﯽ ﺳـــﻪﯾﻔﯽ ﻗﺎزی وهك ﻧﻮﻨﻪری ﻛﯚﻣﺎر ﺗﯽدا ﺑﻪﺷـــﺪار ﺑﻮو. ﺑﻪم ﺋﺎﻏﺎی ﭘﯿﺸﻪوهری ﺑﯚ ھﯿﭽﻜﺎم ﻟﻪ ﻛﯚﺑﻮوﻧﻪوهﻛﺎن ﻟﻪﮔﻪڵ "ﻗﻮام اﻟﺴﻠﮕﻨﻪ"دا ﺣﻪﻣﻪ ﺣﻮﺳﻦ ﺧﺎﻧﯽ ﺑﻪﺷﺪار ﻧﻪﻛﺮدو ﻟﻪوهش زﯾﺎﺗـــﺮ ،ﻟـــﻪ رﻜﻜﻪوﺗﻨﻜﯽ ﺑﺋﺎﻛﺎﻣﺪا ﻛﻪ دواﺗﺮ ﻟﻪ ﺷﺎری ﺗﻪورﺰ ﻟﻪ ﻧﻮان ﻧﻮﻨﻪراﻧﯽ دهوﻪﺗﯽ ﻣﻪرﻛﻪزیو ﺣﻜﻮوﻣﻪﺗﯽ ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎﻧﺪا ﺋﯿﻤﺰا ﻛﺮا، ﺣﯿﺴـــﺎﺑﻚ ﺑﯚ ﻛﯚﻣﺎری ﻛﻮردﺳـــﺘﺎن ﻧﻪﻛﺮاو ﻛﻮردﺳﺘﺎﻧﯿﺎن ھﻪروهك ﺑﻪﺷﻚ ﻟـــﻪ ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎن داﻧﺎ ،ﻧـــﻪك وهﻛﻮو ﻗﻪوارهﯾﻪﻛﯽ ﺟﯿﺎواز.  .٢ھﻪر ﻟﻪو ﭘﻪﯾﻤﺎﻧﻪدا ﮔﻮﺗﺮاﺑﻮو ﻛﻪ ﻟﻪ ﻛﺎﺗﯽ ﭘﻮﯾﺴﺘﺪا ھﻪردوو ﺣﻜﻮوﻣﻪت ﭘﻜﻪوه ھﺎوﻛﺎرﯾـــﯽ ﻧﯿﺰاﻣﯽ دهﻛﻪنو ھﻪرﭼﯽ ﭘﻮﯾﺴﺖ ﺑ ﯾﺎرﻣﻪﺗﯿﯽ ﯾﻪﻛﺘﺮ دهدهن .ﻛﻪﭼﯽ ﻟﻪ ﻛﺎﺗﯽ زۆر ﻧﺎﺳﻚو راﺳـــﺖ ﻟﻪو ﻛﺎﺗﻪدا ﻛﻪ ﺳﻮﭘﺎی ﺋﺮان ﭘﻪﻻﻣﺎری ھﻨﺎﯾﻪ ﺳـــﻪر ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎنو ﻛﻮردﺳـــﺘﺎن ﺑـــﯚ رووﺧﺎﻧﺪﻧـــﯽ ﺋﻪو دوو ﺣﻜﻮوﻣﻪﺗﻪ ﮔﻪﻟﯽﯾـــﻪ ،رﺒﻪراﻧﯽ ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠـــﺎن ھﯿـــﭻ ﺋﺎﮔﺎداریﯾﻪﻛﯿﺎن ﻧﻪداﯾﻪ ﻛﯚﻣﺎری ﻛﻮردﺳﺘﺎنو ﺑﻪ ﻣﻪﯾﺪان ﭼﯚﻜﺮدﻧﯽ ﺧﺮاو ﺑـــ ﺑﻪرﺑﻪرهﻛﺎﻧﯽ ﺑـــﻪ ﻛـــﺮدهوه ﭘﺸـــﺘﯽ ﻛﯚﻣـــﺎری ﻛﻮردﺳﺘﺎﻧﯿﺎن ﭼﯚڵ ﻛﺮدو دهرهﺗﺎﻧﯿﺎن ﺑﯚ ﻛﯚﻧﻪﭘﻪرﺳـــﺘﯽ ﭘﻚ ھﻨﺎ ﻛﻪ ﺑﻪو ﺋﺎﺳـــﺎﻧﯽﯾﻪ ﻛﯚﻣﺎری ﻛﻮردﺳـــﺘﺎﻧﯿﺶ ﺑووﺧﻨ .ﺷـــﺎراوه ﻧﯿﻪ ﻛﻪ ﺗﻪﺳﻠﯿﻢ ﺑﻮوﻧﯽ ﺣﻜﻮوﻣﻪﺗـــﯽ ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎن ﻟﻪ ﺣﺎﻜﺪا ھﺰﻜﯽ ﭼﻪﻛﺪاری ﮔﻪورهﺗﺮو ﭘﯚﺷـــﺘﻪو ﭘﻪرداﺧﺘـــﺮی ھﻪﺑـــﻮو، ﺷـــﻮﻨﻪواری ﺧﻪراﭘﯽ ﻟﻪﺳـــﻪر ورهی\nھﺰی ﭘﺸﻤﻪرﮔﻪو ﻓﻪرﻣﺎﻧﺪهرهﻛﺎﻧﯽو ﺗﻪﻧﺎﻧـــﻪت رﺒﻪراﻧـــﯽ ﻛﯚﻣـــﺎری ﻛﻮردﺳـــﺘﺎﻧﯿﺶ داﻧﺎ .ھـــﻪر ﺑﯚﯾﻪش ﺑﻮو ﻛﻪ رﺒﻪراﻧﯽ ﺟﻮﻣﮫﻮوری ﺑﯾﺎری ﺑﻪرهﻧﮕﺎرﯾﯿﺎن ﻧﻪداو ﺑﻪو ﺷﻮه ﺗﺮاژﯾﻜﻪ ﺗﻪﺳﻠﯿﻢ ﺑﻮون. ﺑﻪ ھﻪﻣﻮوی ﺋﻪو ﺗﺑﯿﻨﯽﯾﺎﻧﻪﺷﻪوه ﻟﻪو ﺑـــﺎوهڕه دام ﻛﻪ ﻟﻪ دواڕۆژﯾﺸـــﺪا ﻛـــﻮردهﻛﺎنو ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎﻧﯽﯾﻪﻛﺎن ھﻪر\nدهﺑ ﻟﻚ ﻧﺰﯾﻚو ھﺎوﻛﺎرو ھﺎوﭘﻪﯾﻤﺎﻧﯽ ﯾﻪﻛﺘـــﺮ ﺑﻦ .ﺑﻪم ﭘﻮﯾﺴـــﺘﻪ ﻧﻮﺧﺘﻪ ﻻوازهﻛﺎﻧﯽ ھﺎوﻛﺎرﯾـــﯽ دهوراﻧﯽ دوو ﺣﻜﻮوﻣﻪﺗﯽ ﻧﯿﺸﺘﻤﺎﻧﯿﯽ ﺋﺎزهرﺑﺎﯾﺠﺎنو ﻛﻮردﺳـــﺘﺎن ﻟﻪﺑﻪرﭼـــﺎو ﺑـــﻦو ھﻪوڵ ﺑـــﺪرێ ﺑﻨﺎﺧﻪﯾﻪﻛﯽ ﭘﺘﻪو ﺑﯚ ھﺎوﻛﺎری داﺑـــﮋرێو وردﺗـــﺮو ﺑﻪرﭘﺮﺳـــﺎﻧﻪﺗﺮ ﺟﺒﻪﺟ ﺑﻜﺮێ.\nدووی ڕﺒﻪﻧﺪان ﺑﯿﺮهوهرﯾﯽ دووی ڕﺒﻪﻧﺪان دهﻣﺨﺎﺗﻪ ﺳﻪر ﺑﻪﺳﺘﻪ و ﺑﻪﻧﺪان ڕﺒﻪﻧﺪاﻧﯽ ڕﻨﻮﻨﻪ ﻟﻪ داﮔﯿﺮﻛﻪر ﺳﻪرﺷﻮﻨﻪ دوژﻣﻨﯽ ﮐﻮرد ﺟﯽ ﭘ ﻟﮋه ﺑﺎ ﺑﮕﯾﻦ ﮔﻪڕهﻻوﮋه\nھﯚﻧﺮاوهی :ﺳﻮاره ﺋﯿﻠﺨﺎﻧﯽ زاده\nﺳﻪرﮔﻮرﯾﺸﺘﻪی ﺧﺎوهن ﻧﺎوان دﯾﻼﻧﻪ ﻟﻪ ھﻪﻣﻮو ﻣﺎن ﻟﻪ ﺳﻪﺧﻪﺗﺎ ﺧﯚﺷﯽ دﯾﺎرن ﭘﯿﺮۆزﺑﺎﯾﯽ ﻟﻪ ھﺎوان ھﻪر زۆره ﮐﻮژهی زۆردارن ﺑﻪو زﺳﺘﺎﻧﻪ دڵ ﺑﻪھﺎره ﺷﻮاﻧﻪ! ﺑﻪ ﻧﻪﻏﻤﻪی ﺗﻪڕ و ﭘﺎراوت ﻧﻪزﯾﻠﻪی ﺑﺎﭘﯿﺮان واﯾﻪ ﻟﻪ ھﻪﻣﻮو ﺳﻨﻮوران ھﺎواره ھﯚ ھﯚ ﺷﻪو ﺑﯚ ﻣﺮدان وهک ﻗﻪﯾﻪ ﻠﻮﺮی ﻟﻪ ﺧﻪم و دهردا ﺳﻮوﺗﺎوت ﻟﻪ دوژﻣﻨﺎن ڕﺒﻪﻧﺪاﻧﻪ ﺑﻪ ﺑ ﺷﻪوهی ﺷﻪو ﻟﻪﺷﯽ ﮐﻮﺷﯽ ﺑﻮوﯾﻦ ﻨﻪ ﮔﯿﺎﻧﯽ ﺧﻪوﺗﻮوی ﮔﻪزﯾﺰهی ھﻪرد ﺑﯚ ﮐﻮرد وادهی ﮔﯚﭬﻪﻧﺪاﻧﻪ. ﺑﺎرووژ ﺣﻪﯾﺮاﻧﮏ  ،داﻣﺮﮐﻨﻪ ﺑﺴﻪی دهرد ڕﺒﻪﻧﺪان ڕﮕﺎی ﺗﻪﻧﯽ ﺑﻮوﯾﻦ ﺑﻪ ﺳﻮارۆﮏ ﺑﻪ **** ﮔﯿﺎﻧﻤﺎن ﺧﺎرا ﺑﻪ دهرد و ﺋﺶ ﺷﺎﯾﯽ ﻧﻪدار و ھﻪژاره **** ھﯚ ﺟﻮﺗﺮ! ﺟﻮﺗﺮی ﭼﻪوﺳﺎوهی ﺧﻪﻣﺎن ڕﮕﺎی ﺋﺎزادﯾﻦ ﮔﺮﺗﻪ ﭘﺶ ﺋﻪوﺟﺎر ھﻪژار ﺧﯚی ﺳﻪرداره ھﯚ ﺧﻪﯾﺎﺖ ﻧﯿﺸﺘﻪﺟ ﺑﻮو ،ﺧﻪﻣﺎن ﻧﻪﻣﺎن ﭘﺎش ﭼﻪن ﺳﺎڵ ﻟﻪ ﻧﻪورۆز دوورﯾﻤﺎن ﻣﻪﺒﻪﻧﺪ ﺑﻪھﺎری ﺗ زاوه ﺧﺎﻪ ڕﺒﻮاری ﺎرهﻗﯽ ﻧﻮﭼﺎواﻧﯽ ﺑﻪرزی ﮐﺮﮑﺎرﯾﺖ »ﻗﺎزی«ﻣﻪزن ھﻪر وهک ﮐﺎوه ھﻪﺒﻮو ﭼﺮای ﺟﻤﮫﻮورﯾﻤﺎن ﺑﻪ ﺋ زهﻣﺎوهﻧﺪێ ﺑﺎ ﺑﯚﺗﺎن ﺑﻢ ﺳﻪرﺑﻪﻧﺪێ ﺖ ارﯾ ﺷﯿﻦ ﺑ ﻟﻪ ﮐﻮوزی ڕووی دهردهد ھﺰی ﮐﯚﻣﻪﯽ ﻟﻪ ﭘﺸﺘﻪ ﺑﺎ ﺑﮕﯾﻦ ﭼﻨﺎری ھﯿﻮا ﺑﺎ ﺋﻪوﺟﺎر ﭼﯿﻨﯽ ﻓﻪﻻ و ﮐﺮﮑﺎر ھﻪودای ﺧﺎوی ھﯿﻮا ﮔﺸﺘﻪ **** ﭽﯽ ﺟﻮان! ﺋﻪی ﯾﻪزداﻧﯽ داوﻦ ﭘﺎﮐﯽ ﻗﻪت ﻧﺎﻦ ﺧﯚزﮔﻪﻣﺎن ﺑﻪ ﭘﺎر **** ﺋﻪی ﮐ ﺳﻪر ﭼﻮو دﯾﻠﯽ و زهﻟﯿﻠﯽ و ﺧﻪﻣﻨﺎﮐﯽ دهری ھﺎوﯾﺖ ﺗﯚوی دژی ﻗﻮرﯾﻨﮓ ﭼﻠﻪی زﺳﺘﺎن دهﺑن دﯾﻼﻧ ﺑﮕه ﺑﻪ ھﻪورﯾﻪی ﻟﻪ دهوری دارت ﭘﭽﺎوه ڕهﻧﺠﺒﻪر ﺑﮋی  ،ﺑﮋی ،ﺑﮋی ﭼﺎوﯾﺎن ﻟﻪ ﮐﻮردﺳﺘﺎن دهﺑن ﺋﻪو ﺎوه ﺳﺘﺖ ھﺎﻨﻪ ﺑﻪ دهم ﺳﻮوڕاﻧﯽ ﺳﻪﻣ ﺑﻪ ﭘﯚل ﮔﻮﻦ ﻟﻪ ﺷﻪﺗﺎوان **** ﻟﻪ دهوری ده ﺗﺎران ڕﺒﻪﻧﺪاﻧﯽ ١٩٦٨ی زاﺋﯿﻨﯽ دهﺧﻪﻣﻨﻦ دهم ﭼﯚﻣﺎوان ﺷﺎﯾﯽ دهﮔﻪڕێ ﻟﻪ دێ ﯾﺎن ﺑﯿﺴﺘﻮوﻣﻪ ﻟﻪ ﮐﯚﻧﻪ ﭘﯿﺎوان ﮔﯿﺎن ھﺎﺗﯚﺗﻪ ﺋﺎﺳﯚی ﮔﻮێ ﯾﺎن\nﮐﯚﻣﺎری ﮐﻮردﺳﺘﺎن ﻣﯽ ﮐﯚﻣﺎری ﮐﻮردیﮐزراﻧﺪﻧﯽ ﯾ داﻣ ﺑﺗﮐﯽ ﺗﺎﯾﺒوﮐﺮاوهﯾﺑ\nagribalaki@gmail.com agribalaki@yahoo.com 004746346523\nﮐﯽ ﺋﺎﮔﺮی ﺑﺎ:ﺋﺎﻣﺎدەﮐﺮدﻧﯽ ﮐﯽ ﺋﺎرا ﺑﺎ: دﯾﺰاﯾﻦ : ﺳﭙﺎس ﺑﯚ www.giareng.com ﺳﺎﯾﺘﯽ ﮔﯿﺎرەﻧﮓ\nwww.rojhelattimes.org ت ﺗﺎﯾﻤﺰﺳﺎﯾﺘﯽ رۆژھ\nThe republic of Kurdistan in Mehabad Short-lived state in today's western Iran from 1945 to 1946. The republic's official name was "State of Republic of Kurdistan" (Kurdish: Komarí Kurdistan le Mehabad), but was also referred to as "National Government of Kurdistan". Through its one year existence, the republic never quite decided whether it was an independent state or autonomous region of Iran. The capital of the republic was Mehabad. The extent of the republic was never set — there were peaceful negotiations with the neighbouring Iranian province of Azerbaijan about which republic should control border towns like Khoy, Selmas and Orumiyeh (Wirmí) in the north, and Miandouad (Míyandoaw) in the east. A government was established, but the republic never got to electing a parliament. A national army was established, but did never get enough time to develop into a credible defence force. A treaty of friendship was signed with Azerbaijan, covering cooperation on the most important political issues, like economy, military and foreign politics. The republic introduced Kurdish as the official language, and the language to be used in educational institutions. Some Kurdish language periodicals appeared. There were some redistribution of agricultural lands, but this only applied to unoccupied lands. There were no forms of land reform. In fact, during World war II the Russians occupied Northern Iran and the British occupied the south. The objective was to dislodge Reza Shah who the Allies suspected would turn his pro-German sympathy into military alliance. A power vacuum resulted in the Kurdish area between the two zones, with some areas,\nShahpur and Urmiya (Wirmí), falling under Soviet control. In the hope of using the opportunity to break loose from Iranian tutelage. Kurdish nationalists formed a party in 1942, Komelley Jhíyanewey Kurd (The Kurd Resurrection Group). Under Soviet influence, but not control, both the Kurds and the Azerbaijani Turks further north were able to direct their own affairs. The Soviets still harboured an interest in annexing the Azerbaijan area which they had coveted throughout much of the 19th Century, and were also extremely interested in oil concessions in north Iran. But the Allies had, at the time of their invasion, also pledged themselves to withdraw from Iran by March 1946. As that time drew near the Kurds and Azerbaijanis formalized their independence from Tehran. In December 1945 Azerbaijanis captured Tabriz with Soviet encouragement, and declared a Democratic Repuplic of Azerbaijan. Following the Azerbaijani lead the Kurds declared the Republic of Mehabad a few days later, and in January 1946 formed a government under the Presidency of Qazi (judge) Muhammad, a respected member of a leading family of Mehabad. The Republic was outside the area actually occupied by Soviet forces stretching from Urmiya (Rezaiah) northwards, and was unable to incorporate Kurdish areas of Saqqiz (Seqiz), Sanandaj (Sine) and Kirmanshan to south which were within the Anglo-American zone of control. It was thus pitifully small. The government was formed by the Kurdish Democratic Party (KDPIr), an amalgam and compromise between older groups, Komelle, Híwa, a younger Iraqi leftist party, and a group of Kurdish communists. The longstanding division between Kurds,\neven in so small a area were soon apparent. Before the declaration of the republic the Soviet had already encouraged separatism, not through leftist political groups, but more pragmatically trough tribal chiefs. Each of these had been evasive, reluctant to jeopardize his own pivotal position between government and tribes people. Following the declaration of the republic many other lesser chiefs in the area had avoided becoming to closely involved with the Mehabad Government, which found itself depended mainly on relatives of the locally popular Qazi Muhammad and other citizens of Mahabad. Only the fortuitous acquisition of Mulla Mastafa Barzani (in flight from British and Hashemites in Iraq) and 3000 followers in November 1945 made Qazi Muhammad's position feasible. Whether or not the Mehabad Republic was set upon a path to complete independence is questionable. At the time of its establishment it sought complete autonomy within Iran's frontiers. Within the republic Kurdish became the official language, periodicals appeared, and the economy benefitted from direct trade withe USSR. A number of traditional leaders had fled rather than be implicated in a movement which would destroy their own powerful position between Tehran and their tribal or village populations. The land such chiefs was redistributed, but not on leftist principles. Some of it went to the Barzani's from Iraq. Leftists and traditionalists were anxious to compromise in order to keep the republic afloat. At a political level the Mehabad Government expected the USSR to stand by them although, since pragmatism had led the Soviet to approach tribal leaders in spring\n1945 rather than to sponsor ideologically correct republics, this was wishful thinking. The expectation also ignored widespread Kurdish suspicion of the Russians, based on Russian incursions into Azerbaijan in the 19th Century, and the way in which Russians had laid bare parts of Kurdistan, including sacking Mehabad during World War I. Kurdish political groups elsewhere were hostile Qazi Muhammad's Soviet connections. Tribes in the region suffered economically from Soviet occupation and from the Mehabad Republic since they could not make their customary tobacco crop sales to other parts of Iran. West of Mehabad both the Mamesh and Mangur tribes (the closest tribes to the town) were bitterly hostile to Mahabad, to the extent that Barzani's men, who had outlasted their welcome in the area, were sent against them. The Mehabad Government also badly miscalculated Soviet interests. Although the Soviet had encouraged both Azerbaijan and Mhabad to declare autonomous republics, they were not prepared to defend Them. Regardless of whether either was a sound 'soviet' - and it was manifestly clear Mehabad was not - Soviet interests lay in its overall relationship with Iran, and with the oil exploration concession it was not only interested in but managed to obtain (though subsequently not ratified by Iran's parliament) in spring 1946. By late May 1946 the Soviets had left Iranian soil. Their military help to the Kurdish Republic did not extend beyond persuading a few petty tribal chiefs always ready for fighting and loot to join the Qazi and to persuade the reluctant Amir Khan of the Shikak (who had resigned from Mahabad Government) to reaffirm his support. despite honest attempts Qazi Muhammad was unable to reach an agreement with Tehran. He was aware that a majority of Kurds under their tribal chiefs were unwilling to support him and liable to support the government. In December 1946 the Iranian advanced on Azerbaijan where the republic collapsed almost without resistance, with some of its leadership fleeing to USSR. Amir Khan once more changed sides, pledging loyalty to Tehran, and along with other chiefs, being accepted back into the fold. Soon afterwards Iranian troops entered Mehabad ( the Dehbokri, Mamesh and Mangur) in the van of the advancing column. Qazi Muhammad, a man of honour to the end, made no attempt to flee. Barzani withdrew with his men to Iraqi side of the border. All traces of Qazi Muhammad's Government were eradicated. The printing press was closed, the teaching of Kurdish prohibited, and the people of Mehabad burnt their Kurdish books. The area was disarmed, though those Kurdish tribes which had co-operated with the Iranian government were exempted. In March 1947 Qazi Muhammad an two of his colleagues were publicly hanged in Mehabad's main square. Eleven chiefs hanged to encourage loyalty amongst the other. For the Kurds the episode of Mehabad held\nbitter lessons. Barely one third of the Iranian Kurds had fallen inside the Mehabad Republic. Many of these did not actively oppose but certainly did not support it. much rested on the personal prestige of Qazi Muhammad within the town. Beyond the 'liberated zone'few Kurds demonstrated their willingness either to rebel where they were or march to Mehabad's aid. Most stayed at home. Belief in, and dependence on, outside powerful sponsors was shown to be dangerous, potentially suicidal. The military strength of the Kurds still by lay in the hand of tribal chiefs, and these proved to be quarrelsome, capricious, unreliable, and politically uncommitted to the same ideas as urban intellectuals and nationalists. The same bitter lessons were to be replayed in Iraq. The cabinet of the Republic of Kurdistan 1946 Members of Cabinet 1. Mr. Qazi Muhammad (Qazí Muhemed), President 2. Mr. Haji Baba Sheikh (Hají Baba Sheyx), Prime Minister HISTORY • 1941: As part of World War II, Iran is partly occupied by foreign forces. In the south, British troops move in, while Soviet troops take control over the north. The region around Mehabad is not occupied. • 1942: The Kurdish movement Komelley Jhíyaní Kurdistan is founded, asking for more rights of the Kurds. • 1945: The Kurdish Democratic Party (KDP) is started, and all members of Komelle joins. KDP asked for autonomy (i.e. not an independent state), Kurdish as an official language, local democracy and governance and better laws for dealing with the relations between peasants and landowners. •1946 January 24: The State of Republic of Kurdistan is proclaimed by the Kurdish Democratic Party in a ceremony in Seqiz. Delegates from the surrounding lands participate. Qazi Muhammad becomes president, while Mustafa Barzani as commander-in-chief. • May: Soviet troops withdraws from Iran, and leaves the republic vulnerable for attack by Iranian forces. • December: Iranian troops march into Mehabad, and end the Kurdish rule over the region. • The Oath of Office of President Ghazi Mohammad Republic of Kurdistan, 1945. "I swear by God and God’s supreme Word (the Koran), the Homeland and the honor of the Kurds and their sacred flag, that I shall endeavor with my body and soul for the independence of Kurdistan and the keeping aloft its flag, until my last breath of life and the last drop of my blood. I shall, as the President of Kurdistan, remain loyal and devote to the unity of Kurds and Azerbaijan." Sources: 1. David Mcdowall, The Kurds in Iran, 1991 2. The Encyclopaedia of Orient\nkomari kurdistan 1


ئینستیتیوتى پەی: کۆبوونەوەکانى پەرلەمانى کوردستان بەپێى خواستى حکومەت بەڕێوەدەچێت – لڤین پرێس\nئینستیتیوتى پەی: کۆبوونەوەکانى پەرلەمانى کوردستان بەپێى خواستى حکومەت بەڕێوەدەچێت\nراپۆرتێکى ئینستیتیوتى پەى بۆ پەروەردە و گەشەپێدان راپۆرتێکی خۆی لەبارەی کارەکانی پەرلەمانی وکردستان بڵاو کردەوە و رایگەیاند، کۆبوونەوەکانى پەرلەمانى کوردستان بەپێى خواستى ئەنجومەنى وەزیران بەڕێوە دەچێت.\nرێکخراوەکە بە هاوکارى سندوقى نیشتمانى بۆ پاڵپشتى دیموکراسى (NED)ی ئەمریکی، لەبارەی (چاودێریى و هەڵسەنگاندنى کارەکانى پـەرلەمانـى کــوردستان، خولی پێنجەمی هەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان، ساڵى سێیەم خولی گرێدانی بەهارە (1ى ئازارى 2021 بۆ 31 ى ئابی 2021))راپۆرتێکی بڵاو کردەوە.\nبەپێى راپۆرتەکەى پەى “رۆژ لەدواى رۆژ پەرلەمان وەک دامەزراوەیەک رۆڵى پشتگوێ دەخرێت، لەلایەن دەسەڵاتى جێبەجێکردنەوەو گوێ لە بڕیارەکانى ناگیرێت، کۆبوونەوەکانى بەپێى خواستى حکومەت بەڕێوە دەچێت، لەهەمبەر ئەو هەموو پێشێلکارییە یاساییەى لەلایەن دەسەلاتى جێبەجێکردنەوە دەکرێت دەنگ و رەنگى نیەو بەدواداچوون ناکات”.\nرێکخراوەکە ئاماژەی بەوەکرد پەرلەمان بۆ خۆیشى بەشێکە لە پێشێلکارى یاسا، ئەو یاسایانەى دەریان دەکات یان کرچوکاڵن، یان ناچنە بوارى جێبەجێکردنەوە، زۆرترین پێشێلکارى پەیرەویى لەساتى دانیشتنەکاندا روودەدات.\nئینستیتیوتى پەى رایگەیاند: لە وەرزی بەهارەى پەرلەمان کە ماوەکەی (5) مانگ بوو، (18) دانیشتنی پەرلەمان کراوە، بڕگەکانی بەرنامەی کار (53) بڕگە بووە، (46) بڕگەی جێبەجێکراوە، کۆی کاتی کۆبوونەوەکان نزیکەی (81) کاتژمێرو (52) خولەک بووە، (18) جار وەزیرانی حکومەت ئامادەی دانیشتنەکان بوون، جگە لە وەزیری هەرێم بۆ کاروباری پەرلەمان و سەرۆکی دیوان و سکرتێری ئەنجومەنی وەزیران.\nئەنجامەکانى راپۆرتى ئینستیتیوتى پەى لەبارەى خولى پاییزەى پەرلەمان:\n-پەرلەمان نەیتوانیوە وەک پێویست بە ئەرکى یاسادانان هەڵبستێت، لەکاتێکدا بۆشاییەکى زۆرى یاسایی لەهەرێمدا هەیە.\n-ئەو یاسایانەى پەرلەمان دەریکردوون هەم لە رووى (شکلى) و هەم لە رووى (مەوزوعی)یەوە گرفتیان هەبووەو کوالیتیان وەک پێویست نییە.\n-لەماوەى ئەم خولەدا وێراى ئەو هەموو ناڕەزایی و کەموکوڕى و داوایەى هەبوو، متمانە لە هیچ وەزیرێک نەسەنراوەتەوە.\n-لەماوەى ئەم خولەدا لەلایەن ژمارەى یاسایی ئەندامانەوە هیچ یادداشتێک بەمەبەستى داواى پرساندنى سەرۆکى حکومەت و جێگرەکەى ئەندامانى ئەنجومەنى وەزیران پێشکەش نەکراوە.\n-لەماوەى ئەم خولى گرێدانەدا نازانرێت ئەندامانى پەرلەمان چەند پرسیاریان ئاراستەى ئەنجومەنى وەزیران کردووە، چونکە سەرۆکایەتى پەرلەمان شەفاف نییەو ئەو داتایانە ناخاتە بەردەست.\n-سەرۆکى پەرلەمان بە پێچەوانەى پەیرەوى ناوخۆى پەرلەمان و یاساکان رێگری لە پەرلەمانتاران دەکات کە پڕۆژەکان بەسەربکەنەوە بەمەبەستى چاودێرى، بەم نوسراوەى گومانى خستەسەر کۆى پەرلەمانتاران و کارى پەرلەمانى.\n-دانیشتنەکانی پەرلەمان لە ئاستی چاوەڕوانییەکانی خەڵکدا نییە.\n-دەستورى هەرێمى کوردستان کە پێویستییەکى گرنگ بوو دەبووایە کارى لەسەر بکرێت، سەربارى ئەو بەڵێنانەى درابوون، بەڵام هیچ هەنگاوێکى کردارى بۆ نەنراوە.\n-لە دانوستاندنى نێوان هەولێرو بەغدادا دەبوایە پەرلەمانى کوردستان مەرجەع و کۆکەرەوەى هەموو دەنگ و بۆچوونەکان بێت و لەهۆڵى پەرلەماندا بڕیارەکان یەکلا بکرێنەوەو حکومەت لەژێر چاودێرى پەرلەماندا هەنگاوەکانى بنابووایە، بەڵام وا نەکەوتەوە.\n-وێرای چەندین جار داوای ئەندامان بۆ گفتوگۆ لەسەر قەرزەکانی سەر حکومەت لەم خولەدا هیچ کارێکی لەسەر نەکرا.\n-سەرۆکایەتى پەرلەمان لەماوەى (6) مانگدا (24) بەیانى راگەیاندووە، کە پێکهاتووە لە: (10) پەیامى هاوخەمى بەبۆنەى پرسەوە، (6) پەیامى پیرۆزبایی، (5) پەیامى یادکردنەوە، (1) پەیامى سەرکۆنە، (1) پەیامى نیگەرانى، (1) پەیامى ئیدانە. ئەمە لەکاتێکدا زۆر پرسی گرنگ هەبوون و پێویست بوو پەرلەمان هەڵوێستى لەبەرامبەریاندا هەبێت.\n-لەخولى پاییزەدا، تەنها (18) دانیشتنى ئەنجامداوە، بەڵام دەبوو (40) کۆبوونەوەى ئاسایی ئەنجام بدات.\n-پەرلەمان بەبڕیارێک مانگێک تەمەنى خولى گرێدانى درێژکردەوە، کەچى لەم مانگەدا تەنها دوو کۆبوونەوەى ئەنجامدا کە (6) کاتژمێر بوو.\n-بەهۆی گوێنەگرتن لە داوای ئەندامان، بەشی زۆری دانیشتنەکان گرژی تێدەکەوێت، سەرۆکایەتیش بۆ کۆنترۆڵکردنی دۆخەکە پەخش رادەگرێت.\n-لەدۆخی چاودێری دامەزراوەکاندا، (126) پرسیارى فەرمیی ئەندامان لەلایەن حکومەتەوە وەڵام نەدراوەتەوە.\n-(5) یاداشتى ژمارەى یاسایی ئەندامان هەبووە بۆ زیادکردنى بڕگەیەک بۆ بەرنامەى کار، بەڵام سەرۆکایەتى نەیخستۆتە بەرنامەوە.\n-بەرنامەى کارى دانیشتنەکان لەگەڵ خواستە هەنوکەییەکانى خەڵکى کوردستاندا وێک نایەتەوە.\n-لەماوەى ئەم خولی گرێدانەداو تەنها لە (2) کۆبوونەوەدا تۆمارى ئامادەنەبوونى ئەندامى پەرلەمان خوێندراوەتەوە.\n-هاوشێوەی سەرۆکایەتی پەرلەمان، ئەندامی پەرلەمانیش چەندینجار پەیڕەو پێشل دەکەن.\n-لێژنە هەمیشەییەکان ئەرکی پەیڕەوییان ئەنجام نەداوە، لەم خولەشدا لە کۆی (24) پێشنیازو پڕٍۆژەیاسا کە خوێندنەوەیان بۆ کراوەو دەبوو لەلایەن لێژنەکانەوە (49) راپۆرتی لەسەر بنووسن، تەنها (31) راپۆرت نووسراوە.\n-لەم خولەدا لێژنەکانى پەرلەمان تەنها (116) کۆبوونەوەیان کردووە، لەکاتێکدا بەپێى پەیڕەو بەلاى کەمەوە (152) جار کۆبونەوە بکەن.\nوەزارەتی کارەبا بە ئۆنلاین سکاڵا وەردەگرێت\nئەردۆغان: ماکگۆرک پاڵپشتی تیرۆر دەکات


محەمەد مەحوی: کردنەوەی خوێندنگای تایبەت تاوانە – کوردی – RojNews.News\n05/10/2020 - 7:20:07 am\nپرۆفیسۆرێکی زمانی کوردیی ڕەخنە لە سیستمی کەرتی پەروەردەی حکومەتی هەرێم دەگرێت و پێیوایە کردنەوەی خوێندنگا ئەهلییەکان بەبێ پلان و بەرنامە جۆرێکە لە تاوان کە بەرامبەر کۆمەڵگە دەکرێت، دووپاتیشیدەکاتەوە کە نە خوێندنگا ئەهلییەکان و نە حکومییەکانیش کەسی پسپۆڕ و زانستی بەرهەم ناهێنن.\nد. محەمەد مەحوی، پڕۆفیسۆری خانەنشینکراوی زمانی کوردیی زانکۆی سلێمانی، لە دیمانەیەکدا لەگەڵ ئاژانسی ڕۆژنیوز، تیشک دەخاتەسەر ئەو هەڕەشە و مەترسییانەی، کە ڕووبەڕووی زمانی کوردیی دەبنەوە لە قۆناغی پەروەردەی بنەڕەتیدا و دەڵێت، ئاستی بەرەوپێشچوونی فێرکاریی زانستی و پێگەیاندن و پەروەردە لە هەرێمی کوردستان، لە بیستەکانی سەدەی ڕابردوودایە، واتە لە ئاستی ئەو کاتەدا کە دەوڵەتی عێراق دروستبوو، زمانی کوردیش بوو بە زمانی خوێندن، لەوکاتەشەوە تا ئێستا گۆڕانکارییەکی ئەوتۆ لە پەروەردەدا نەهاتووەتە کایەوە و بەرنامەکانی زانست و خوێندن لە ڕووی ناوەڕۆکەوە، گۆڕانکارییەکی ئەوتۆیان بەسەردا نەهاتووە، بەجۆرێک لەگەڵ ئاستی پێشکەوتنی سەردەمەکەدا بگونجێت.\n“نابێت پەروەردە لە قۆناغی بنەڕەتییدا بۆ لەبەرکردن بێت”\nئەو پڕۆفیسۆرەی زمان لەبارەی قۆناغەکانی خوێندنی منداڵ ڕەخنەی هەیە و دەڵێت، نابێت پەروەردە لە قۆناغەکانی خوێندنی بنەڕەتییدا بۆ لاساییکردنەوە و لەبەرکردن بێت، بەڵام وانە و بابەتەکان بەوجۆرە دانراون کە بۆ هەڵێنجان یان تێگەیشتن نەبن و هیچ داهێنانێکیان لێ بەرهەم نەیەت.\nهەروەها پێیوایە کە پەروەردەی ئێستا زیاتر بۆ فێربوون و لەبەرکردنی یاسا و دەستوورەکان دانراوە، تاقیکردنەوەکانی قۆناغی کۆتایی بنەڕەتییش بەڵگەن لەسەر ئەوەی کە هێندەی گرنگی بە لەبەرکردن دراوە و خوێندکار جگە لە هەڵبژاردن لە وەڵامی پرسیارەکاندا، هیچ ڕێگایەکی دیکەی لەبەردەمدا بۆ نەمابێتەوە، هێندە گرنگی بە بیرکردنەوە و وەستان لەسەر پرسیار و وەڵامەکان نەدراوە.\n“زمانی دایک مرۆڤ دەکاتە داهێنەر”\nد. محەمەد مەحوی ڕەخنەی ئەوەش دەگرێت کە بایەخ بە زمانی کوردی نادرێت لە قۆناغەکانی خوێندندا، لە کاتێکدا زمانی دایک بۆ هەموو نەتەوەیەک کلیلی وەرگرتنی زانین و تێگەیشتنە، کلیلی پێگەیشتینی منداڵانە تا بتوانن خۆیان پێبگەیەنن و ببنە کەسی سەربەخۆ و ئازاد و بوێر و داهێنەر لەناو کۆمەڵگەدا، بەڵام کاتێک پرۆگرامەکانی خوێندن بۆ لەبەرکردن بن، منداڵ ناتوانێت ببێتە داهێنەر و بەرهەمهێن، هەر ئەو هۆکارەش وایکردووە کە داهێنان لە باشوری کوردستاندا زۆر سنوردار بێت، پێشیوایە زمانی کوردی لەبارە بۆئەوەی وەک هەر زمانێکی زیندووی دیکە زانستێکی پێ بخوێنرێت.\n“وەزارەتی پەروەردە دەزگایەکی زانستی و پسپۆڕی نییە”\nلەبارەی چاودێرییکردن و بەرەوپێشبردنی کەرەتی پەروەردە و زمانی کوردییەوە دەڵێت، تا ئەمڕۆ وەزارەتی پەروەردە دەزگایەکی زانستی تەواوی نییە، کە پسپۆڕە جیاوازەکانی تێدا بێت بۆ دانانی کتێبەکان، لە بەرامبەریشدا دەزگایەک نەبووە بۆ ڕیفۆرم کە هەر پێنج ساڵ جارێک گۆڕانکاریی بکات لە ڕشتەکانی خوێندن و سیستمی خوێندنگا و پەروەردە و سیستمی تاقیکردنەوەکاندا.\nهەروەها دەڵێت، پەروەردە لە خوێندنگە ئەهلییەکاندا لە قۆناغی بنەڕەتیدا زۆر خراپە بەراورد بە خوێندنگە حکومییەکان، چونکە لەوێ بایەخ بە زمانی کوردیی نادرێت، پێشیوایە کاتێک خوێندنگاکان بنەماکانیان زانستی و پەروەردەیی نەبن، کاتێک بە زمانی دایک تیایاندا نەخوێندرێت، ئەوە ڕاستەوخۆ منداڵ دوورخراوەتەوە لە کۆمەڵگە، هەربۆیە دابڕانێکی گەورە لە نێوان تاک و کۆمەڵگەدا دروستدەبێت کە سەردەکێشێت بۆ چەندین لێکەوتەی خراپ و نەخۆشی دەروونیی و گۆشەگیریی.\nئایا خوێندنگا ئەهلییەکان پێویستن؟\nلەگەڵ ئەو هەموو زۆریی و بۆرییەی خوێندنگا ئەهلییەکان یان تایبەتەکان کە ئێستا لە باشووری کوردستان وەک دیاردەیەکی لهاتووە، ئەو پرۆفیسۆرە خانەنشین بووە هۆشداریی دەدات و دەڵێت، پێویستە لە هەموو شارێکدا لە یەک تا دوو خوێندنگەی ئەهلی زیاتر نەکرێنەوە.\nهۆکاری کردنەوەی ئەو خوێندگایانەش بۆ مەبەستی تایبەت دەگەڕێنێتەوە کە پسپۆڕی تایبەت بەرهەم بهێنن بۆ پیشەکان و کارکردنیان لە بازاڕدا، لەگەڵ ئەوەشدا پیویستە وەزارەتی پەروەردە مەرجی هەبێت و سنووریان بۆ دابنێت، بەڵام نەک هەر ژمارەیان زۆرە، بەڵکو وەزارەتیش هیچ مەرج و ڕێنماییەکی پێ نەداون کە پێویستە زمانی سەرەکی خوێندن، زمانی دایک بێت.\n“وەزارەتی پەروەردە نازانێت خوێندنگا ئەهلیەکان بۆچی دەکرێنەوە”\nدکتۆر محەمەد مەحوی دەڵێت، کردنەوەی خوێندنگا ئەهلیەیکان بەبێ پلان، تاوانێکە دژ بە کۆمەڵگا، هەربۆیە پێویستە کردنەوەی ئەو خوێندنگایانە بە بەرنامەو پلان و بەپێی پێویستی بکرێنەوە، ئەویش بۆ ئەو خوێندکارانەی کە بیرمەندییان زیاترە لە خوێندکارانی ئاسایی و بۆ مەبەستی تایبەتی و ئامانجی تایبەتی پێدەگەیەنرێن.\n“تورکیا مەبەستی هەیە لە کردنەوەی خوێندنگا تورکییەکان لە باشور”\nئەو پرۆفیسۆرەی زمان پێیوایە، کردنەوەی خوێندنگا ئەهلی و تایبەتەکان، مەبەست و ئامانجی دیاریکراویان لەپشتە، وڵاتێکی وەک تورکیاش کە دوژمنی سەرەکی کوردە، کاتێک خوێندنگەا بە زمانی خۆی دەکاتەوە لە باشووری کوردستان، ئامانج و مەبەستی شاراوەی خۆی هەیە.\n“وەزارەتی پەروەردە نازانێت خوێندنگا ئەهلییەکان بۆچی دەکرێنەوە”\nدکتۆر محەمەد مەحوی دەڵێت، پێویستە کردنەوەی خوێندنگا ئەهلییەکان بە بەرنامە و پلان و بەپێی پێویستی بکرێنەوە، ئەویش بۆ ئەو خوێندکارانەی کە بیرمەندییان زیاترە لە خوێندکارانی ئاسایی و بۆ مەبەستی تایبەتی و ئامانجی تایبەتی پێدەگەیەندرێن.\nپێشیوایە وەزارەتی پەروەردە ئاگاداری ئەم وردەکاریانە نییەو نازانێت ئەو خوێندنگا ئەهلیانە بۆچی دەکرێنەوە، بۆ نمونە ئەگەر خوێندگەیەک لە شارەزوور بکرێتەوە تەنانەت ئەگەر بە زمانی بیانیش بێت، پیویستە تایبەت بێت بە کشتووکاڵ، واتە بەپێی پێویستی و لێکۆڵینەوەی پێشوەختە ئەو خوێندنگا ئەهلیانە بکرێنەوە، بۆئەوەی کەسانی پسپۆڕ بۆ پیشەکان دروست بکرێن، نەوەک کەسانی پسپۆڕ دروستبکرێن و پارەی زۆریان لێ وەربگیرێت و لە کۆتاییشدا بخرێنە سەر شەقام و بێکار بکرێن.\nخوێندنگا ئەهلییەکان چی بەرهەم دەهێنن؟\nلە ئێستادا تێكەڵییەک لە پیشەکاندا دروستبووە و بازاڕ و ناوەندە زانستییەکان کەسانی پسپۆڕی کەمیان تێدایە یان هەر تێیاندا نییە، دکتۆر محەمەد مەحوی پێیوایە پەروەردە نەیتوانیوە ئەو ڕۆڵە بگێڕت کە خوێندن کەسی پسپۆڕ بۆ ئامانجی نیشانەکراوی دیاریکراوی پێویست بەرهەم بهێنێت بە تایبەت خوێندنگا ئەهلیەکان کە بانگەشەی ئەمە دەکەن، بەڵام تا ئێستا کەسیشیان بۆ بازاڕ بەرهەم نەهێناوە، لە پاڵ ئەوەی کە زانست و زانینیشیان تێدا نەماوە، هۆکاری ئەمەش دەگەڕێنێتەوە بۆ ئەوەی کە ئەوانەی لە وەزارەتی پەروردەدا کاردەکەن، لە ئاستی زانستی و بیرکردنەوەی زانایان و پێگەیاندن و پەروەردەدا نین کە مەبەستیان ئاییندەی کۆمەڵ بێت.


پینتاگۆن: گورزه سه‌ربازییه‌كه‌مان په‌یامێكی به‌هێزبوو بۆ ئه‌سه‌د\nله كۆنگره‌یه‌كی رۆژنامه‌وانیدا هاوبه‌شی وته‌بێژی وه‌زاره‌تی به‌رگری ئه‌مریكاو فه‌رمانده‌ی هێزه ده‌ریاییه‌كانی ئه‌مریكا ئاماژه به‌وه‌درا، كه گوره‌زه سه‌ربازییه‌كه‌ی ئه‌مریكا په‌یامێكی به‌هێزبوو بۆ رژێمه‌كه‌ی به‌شار ئه‌سه‌د.\nسه‌ره‌تا كێنیت ماكێنزی فه‌رمانده‌ی هێزه ده‌ریاییه‌كانی ئه‌مریكا رایگه‌یاند: له‌هێرشه‌كانماندا چه‌ند پێگه‌یه‌كی چه‌كی كیمیای سوریامان كردوه‌ته ئامانج، وتیشی: هێرشه‌كانمان ئاڕاسته‌ی سێ پێگه‌ی گرنگی كیمیای رژێمه‌كه‌ی ئه‌سه‌د كراون له‌و وڵاته‌دا.\nوتیشی: له هێرشه‌كانماندا 105 مووشه‌كی زیره‌ك و پێشكه‌وتوومان ئاڕاسته‌ی سێ ناوه‌ندی چه‌كی كیمیای سوریا كردوه‌و سه‌رجه‌م مووشه‌كه‌كان زۆر به باشی ئامانجیان پێكاوه، هه‌روه‌ها وتی: موشه‌كی زۆر كاریگه‌رو زیره‌ك به‌كارهاتوون كه هیچ رادارو دژه موشه‌كێك ناتوانێت بیخاته خواره‌وه.\nماكێنز ئاماژه به‌وه‌شدا، حكومه‌تی سوریا هیچ مووشه‌كێكی نه‌خستووته خواره‌وه‌و سه‌رجه‌م مووشه‌كه‌كان ئامانجیان پێكاوه.\nدواتر دانا وایت وته‌بێژی وه‌زاره‌تی به‌رگری ئه‌مریكا" پینتاگۆن:" رایگه‌یاند: ئامانجی سه‌ره‌كیمان له سوریا له‌ناوبردنی داعشه، وتیشی: پێشتر زانیاری هه‌واڵگری وردمان هه‌بووه، كه رژێمه‌كه‌ی ئه‌سه‌د چه‌كی كیمیای به‌كارهێناوه.\nوایت راشیگه‌یاند: ده‌بێت روسیا گرتنی له‌ناوبردنی چه‌كی كیمیای ئه‌سه‌د بدات، بۆ ئه‌وه‌ش ده‌بێت سه‌رجه‌م كۆگاكانی چه‌كی كیمیای له سوریا له‌ناوببرێت.\nوته‌بێژی وه‌زاره‌تی به‌رگری ئه‌مریكا رایگه‌یاند: هیچ ئاماژه‌یه‌ك له‌سه‌ر به‌كارهێنانی چه‌كی دژه موشه‌كی روسیا بۆ خستنه‌خواره‌وه‌ی موشه‌كه‌كانمان له سوریا نییه.\nئاماژه‌ی به‌وه‌شدا، سوریانمان بۆ به‌رهه‌مهێنانی چه‌كی كیمیای سنوورداركرد، وتیشی: پێش هێرشه‌كان هیچ هه‌ماهه‌نگییه‌كمان له‌گه‌لچ روسیا نه‌بووه.


كشانه‌وه‌ی ئه‌مریكا له ئه‌فغانستان و داهاتووی ئێراق(1)\nچوونەدەرەوەی هێزەکانی ئەمریکا و بیانییەکان لە ئەفغانستان؛ هەناسەیەکی تازەی دایەوە بە گرووپە تیرۆریستییەکانی ناوچەکە.\nشەڕ لە ئەفغانستان، ئەمارەتی ئیسلامی، یان کۆماری ئیسلامی؟\nدوای ڕاگەیاندنی قۆناغەکانی کشانەوەی هێزەکانی "ئەمریکا" لە ئەفغانستان، گرووپی تاڵیبانیش، بەمەبەستی فشارخستنەسەر حکومەتی "ئەفغانستان" و هێرشکردن بۆ دەستبەسەرداگرتنی "کابول"، سەرەتا هێرشە بچووکەکانی لە ویلایەتەکانی باشوور دەستپێکرد، بۆ گرتنی هەندێ لە شارۆچکەکان. ڕێککەوتننامەی دەوحە لەلایەکی ترەوە، مەرجێکی بۆ تاڵیبان فەراهەم کردبوو، کە دەستی کراوە کردبوو بۆ هێرشکردنە سەر هەندێ ناوچە و ڕووبەڕوبوونەوەی حکومەتی ئەفغانستان، ئەم بابەتە بەجۆرێک بەردەوام بوو؛ کە ترس و دڵەڕاوکێ لەناو خەڵکی "ئەفغانستان" بڵاو بوویەوە، تاوەکو خەڵک ناچار بوون بژاردەی کۆچکردن هەڵبژێرن. ئەو ترس و تۆقاندنە بەردەوام سێبەرەکەی باڵی بەسەر پایتەختی ئەفغانستاندا کێشابوو، لەناکاو هێزە ئەمنییەکانی ئەفغانستان لەگەڵ بەرگریکردنی هاوڵاتیانیش، لاپەڕەیان لە بەرژەوەندی دەوڵەتی "ئەفغانستان" هەڵدایەوە و ناوچە داگیرکراوەکانیان وەرگرتەوە. ئەم کورتەباسە دەتوانێت، هەندێک هۆکاری گرنگی ناوخۆیی، لە شەڕی ئەفغانستان ڕوون بکاتەوە.\nچوونەدەرەوەی هێزەکانی ئەمریکا و بیانییەکان لە ئەفغانستان؛ هەناسەیەکی تازەی دایەوە بە گرووپە تیرۆریستییەکانی ناوچەکە و گرووپی تاڵیبان، تاوەکو بتوانن هەستن بە ڕێکخستنەوەی هێزەکانیان، بە هاوکاری پێنج هەزار زیندانی کە لەلایەن دەوڵەتی ئەفغانستان وەکو نیەت پاکی دەوڵەت بۆ بەردەوامی دانوستاندنە ئاشتییەکان ئازاد کرابوون، وە ئامانجی سەرەکیش کە دەستبەسەرداگرتنی "کابول" بوو، لە بیر و هزری تاڵیباندا سەرهەڵبدات. بیرۆکەی دەستبەسەرداگرتنی کابول؛ ئەو بیرۆکەیە بوو تاڵیبان لەدوا ڕێککەوتننامەی ئاشتی لەگەڵ ویلایەتە یەکگرتووەکان پێیان وابوو ئێستا ئیتر داگیرکاریی هێزەکانی ئەمریکا کۆتایی هاتووە و، دەوڵەتی ئەفغانستان بەبێ بوون و پاڵپشتی هێزە ئەمریکییەکان، توانای بەرگریکردنی لە ئەفغانستان نییە و بە ئاسانی دەتوانن دەست بەسەر کابولدا بگرن.\nلە مانگی ئازاری ساڵی 2020 گرووپی تاڵیبان لە دەوحە، گەیشتبوونە ئەو بڕوایەی ڕێککەوتن لەگەڵ ئەمریکا بەرەو کۆتایی دەچێت و پێویستە بۆ لەناوبردنی ڕژێمی دەسەڵاتدار لە "کابول" و ئەفغانستان، بژاردەی هێزی سەربازی بەکار بهێنن، تاوەکو بەو ڕێگه‌یە بتوانن ئەمارەتی ئیسلامی زیندوو بکەنەوە. ئەوان پێیان وابوو دەوڵەتی ئەفغانستانیش شیرازە و فەلسەفەی بوونییەتی خۆی لەدەستداوە و باشترین دەرفەتیان بۆ دەستبەسەرداگرتنی "کابول" بۆ ڕەخساوە. چالاکییە تیرۆریستییەکانی تاڵیبان لەسەر زەوی، لەسەر دوو تاکتیک بەندە. تاکتیکی یەکەم؛ بریتییە لە هێرشکردنە سەر گوندەکان بۆ کۆنترۆڵکردنی ئەو ناوچانەی کە دەوڵەت کەمتر دەستی پێیان ڕاگەیشتووە، هەروەها تاکتیکی دووەم؛ بریتییە لە تیرۆرکردنی کارمەندانی دەوڵەت و میدیاکاران و چالاکوانانی کۆمەڵگەی مەدەنی و دانانی بۆمبە تەوقیتکراوەکان لە شارە گەورەکاندا. ئەو تەوژمە تاوەکو مانگی ئەیلولی ساڵی 2020 یش بەردەوام بوو، بەڵام هەوڵەکانی دەوڵەتی "ئەفغانستان" بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی چالاکییەکانی تاڵیبان، بووە هۆی ئەوەی ئامانجی تاڵیبان بۆ گرتنی کابول ناکام بێت.\n"کشانەوەی هێزە سەربازییەکانی ئەمریکا"\nلەگەڵ دەستپێکردنی کشانەوەی هێزە سەربازییەکانی ئەمریکا لە ئەفغانستان، جارێکی تر "تاڵیبان" بیرۆکەی داگیرکارییەکانی خستەوە بەر تاقیکردنەوە، تاوەکو بتوانن ئەفغانستان بخەنەوە ژێر دەسەڵاتی خۆیان. لە پاش دوایین ڕاگەیاندنی (جۆبایدن) سەبارەت بە کشانەوەی هێزەکانی ئەمریکا، گرووپی تاڵیبان ستراتیژی خۆی گۆڕی و لەجیاتی ئەنجامدانی تیرۆر لە شارەکان و دەستبەسەرداگرتنی گوندەکانی دەوروبەری شارە گەورەکان، ستراتیژێکی تازەتریان گرتە بەر. ئەو ستراتیژەش؛ داگیرکردنی ناوچەکان و ئەنجامدانی ڕەشەکوژی و کۆمەڵکوژی بوو. سەرەڕای ئەوەش، گرووپی "تاڵیبان" هێرشیان دەکردە سەر ناوچە و شارۆچکە جیاوازەکان، تاوەکو کۆنترۆڵی بەشێکی ئەفغانستان بگرنە دەست و ده‌سەڵاتەکەیان فراوانتر بکەن. تاڵیبان هەوڵیاندا، هەمان ستراتیژی موجاهیدەکانی ساڵانی نەوەتەکان کە بۆ داگیرکردنی دەوڵەتی کۆمۆنیستی "نەجیبوڵا" گرتیانە بەر، ئەمانیش لەم سەردەمەدا پیادەی بکەن. هەروەها لەو تاکتیکانەی کە "تاڵیبان" لەدوای کشانەوە پیادەیان کرد بۆ داگیرکردنی دەوڵەتی ئەفغانستان، بڕینەوەی ستوونەکانی کارەبا و هەڵدانی ڕۆکێت بووە بۆ ناو شارە گەورەکان. ئامانجی "تاڵیبان" ئەوەبوو تاوەکو ناڕەزایەتی خەڵک لە شارە گەورەکان لە دژی دەوڵەت پەرە بسێنێت و خۆپیشاندانی ناڕەزایەتی بەرفراوان لە شارە گەورەکان، لە دژی دەوڵەت سەرهەڵبدات. دەوڵەتی ئەفغانستان بۆ لەناوبردنی شانە نهێنییەکانی گرووپی تاڵیبان و داعش (کە هاوکاری یەکدییان دەکرد بۆ جێبەجێکردنی ئەو تاکتیکە) کەوتە جوڵە و ئاسایشی میللی ئەفغانستان، گرووپێکی چوار کەسیی دەستگیر کرد کە سەردەستەی ئەنجامدەرانی بڕینەوەی ستوونەکانی کارەبا بوون. لەلایەکی ترەوە، کۆمپانیای کارەبای "ئەفغانستان" بەهۆی زۆریی ژمارەی ستونە تەقێنراوەکان، شارەزایی تەواوی پەیداکردبوو لە چاککردنەوەی ستوونەکانی کارەبادا، هەر بۆیە ناڕەزایەتی هاوڵاتیان، لەجیاتی ئەوەی لە دژی دەوڵەتی ئەفغانستان بێت، لە دژی گرووپە تیرۆریستییەکان بوو. لەبەر ئەوەش بوو کە ناڕەزایەتی و خۆپیشاندانێکی تایبەت، لە دژی دەوڵەتی ئەفغانستان ڕووینەدا. بەڵام پرسیارەکە لێرەدا ئەوەیە، تاڵیبان چۆن توانییان شارۆچکە جیاجیاکان داگیر بکەن؟\n"تاکتیکی گرتنی شارۆچکەکان-ولسوالییەکان"\nیەکەمین شارۆچکە کە تاڵیبان توانی بیگرێت و، بۆ پڕوپاگەندە سوودی لێوەربگرێت، شارۆچکەی (ئەرز)ی ویلایەتی (لۆگەر) بوو لە ڕۆژهەڵاتی ئەفغانستان. دوای کەوتنی ئەو شارۆچکەیە، ڕایانگەیاند؛ دەستدەکەن بە گرتنی شارۆچکەکەکانی تر، بە ئامانجی گرتنی کابول. دوای شارۆچکەی ئەرز، دووەم شارۆچکە کەوت، شارۆچکەی (ئەلیشەنگ) لە ویلایەتی (لەغمان) بوو کە دەکەوێتە "باشووری ڕۆژهەڵاتی کابول"، پاشان شارۆچکەی (جەلریز) کە دەکەوێتە 40 کیلۆمەتری باشووری کابول، کەوت. دوای کەوتنی ئەو سێ شارۆچکە، زنجیرەی کەوتنی شارۆچکەکانی باکووری وڵات، زیادیکرد. بە بڕوای من؛ چەند هۆکارێکی سەرەکی و گرنگ هەیە لە کەوتنی شارۆچکەکان بەدەستی تاڵیبان؛\n- هاوکاریکردنی ڕیش سپی و پیاوماقوڵانی ناوچەکە لەگەڵ تاڵیبان، بۆ هاندانی هێزە ئەمنییەکانی ئەفغانستان لە بنکە و پایەگا سەربازییەکان. ئەو هۆکارە، بووە هۆی ئەوەی ئەزموونی هێزە ئەمنییەکانی ئەفغانستان بۆ بەرگریکردن لە شارۆچکەکان، بگاتە نزمترین ئاستی خۆی و لەڕووی دەروونیشەوە بێ هیوا بوون، هەر بۆیە، بەبێ شەڕ و بەرگری، ئەو شارۆچکانە، بە هاوکاری ڕیش سپی و پیاوماقوڵانی ناوچەکە، دەکەوتنە دەستی تاڵیبان.\n- هاوکاری هەندێ لە نوێنەرەکانی ئەنجومەن بۆ بەدەستەوەدانی هەندێ لە بنکە سەربازییەکان و ناوەندەکانی شارۆچکەکان بە تاڵیبان، هەندێ لە نوێنەرەکانی ئەنجومەنی نوێنەرانی ئەفغانستان، بۆ ئەوەی بێبەش نەبن لەو دەوڵەتەی لە داهاتوودا کە ئەگەریان داناوە لەژێر دەسەڵاتی تاڵیباندا بنیات بنرێ، بە بەشداری نوێنەری پاکستان و تاڵیبان، دانوستاندنی نهێنییان ئەنجامداوە بۆ ئەوەی هەندێ لە شارۆچکەکانیش،؛ بەبێ شەڕ ڕادەستی تاڵیبانیان بکەن. لەلایەکی ترەوە، نوێنەرەکانی ئەنجومەن، بەهۆی ئەوەی دەسەڵاتی ناوچەییان هەیە، ئەوا بۆ نەهێشتنی هەڕەشەکان، گرووپی چەکدار و نافەرمییان هەیە کە بە پاڵپشتی دارایی دەوڵەتی ئەفغانستان بەڕێوە دەچن بۆ ئەوەی هەڕەشەکان دوور بخەنەوە. بەڵام ئەو هێزانە لەجیاتی ئەوەی بۆ بەرقەرارکردنی ئاسایش و ئارامی بەکار بهێنرێن و سوودیان لێوەربگیرێت، بۆ بەرژەوەندی شەخسی بەکار دەهاتن. لە نموونەی ئەو نوێنەرانە، نوێنەرێک بەناوی (نائیب زادە) هەبوو کە تۆمەتباربوو بە هاوکاریکردنی تاڵیبان، ئەو کەسە لەگەڵ جێگری یەکەمی سەرۆککۆمار، تووشی دەمەقاڵێ بووبوون لەسەر ئەو بابەتە.\n- شوێنپێ قایمکردنی دەوڵەتی "ئەفغانستان" لە حاڵەتی شەڕدا کە هێزەکانی "ئەمریکا" لە ئەفغانستان کشانەوە؛ کشانەوەی لەناکاوی ئەمریکا لە ئەفغانستان، هێزەکانی دەوڵەتی ئەفغانستانی خستە دۆخێکی واوە کە هەڵسەنگاندن بۆ هێزەکانی بکات و شوێنپێی خۆی قایم بکات. دەوڵەتی ئەفغانستانیش لە غیابی هێزە بیانییەکان، نەیدەتوانی سەرقاڵی ڕووبەڕووبوونەوەی تاڵیبان بێت، بەڵکو سەرەتا شوێنپێی خۆی قایم دەکرد، پاشان هەڵسەنگاندنی وردی لەسەر زەوی دەکرد تاوەکو بتوانێت، شارۆچکە داگیرکراوەکان وەربگرێتەوە. بەو شێوەیە؛ دەوڵەتی ئەفغانستان، سیاسەتی (پاشەکشەی تاکتیکی) بەکار هێنا تاوەکو بتوانێت، بە هێزێکی تۆکمەوە، بپەرژێتە سەر بەدەستهێنانەوەی شارۆچکە داگیرکراوەکان.\n- نەبوونی پاڵپشتی لۆجستیکی و ئابووری بۆ هێزەکانی ئاسایش لە ناوچە دوورەدەستەکان؛ یەکێکی تر لە هۆکارەکانی کەوتنی شارۆچکەکان، نەبوونی پاڵپشتی لۆجستیکی و ئابووری بوو بۆ هێزە ئەمنییەکان لە ناوچە دوورە دەستەکاندا، کە دەوڵەتی ئەفغانستان بەهۆی گیرۆدەبوونی بە کێشە سەرەکییەکان و شوێنپێ قایمکردنی، لەدوای چوونەدەرەوەی هێزەکانی ئەمریکا، ڕووبەڕووی بوویەوە.\n"لەپاش کەوتن! سوودوەرگرتنی دەوڵەتی ئەفغانستان لە ئەزموونی پێشمەرگەکانی کورد"\nدوای ئەوەی کەوتنی شارۆچکەکان ڕێڕەوی ستوونی وەرگرت، دەوڵەتی ئەفغانستانیش بە سوودوەرگرتن لە توانای هێزی هاوڵاتیان لەژێر چەتری هێزە ئەمنییەکان، هەلی ئەوەیان هەبوو شارۆچکە داگیرکراوەکان بەدەست بهێنێتەوە. وا پێدەچێ کە دەوڵەتی ئەفغانستان سوودی لە ئەزموونی "پێشمەرگەکانی کورد" لە ڕووبەڕووبوونەوەی داعش لە باکووری (ئێراق و سووریا)، وەرگرتبێت. لەبەر ئەوەی لەپاڵ ئەوەی هێزە ئەمنی و فەرمییەکانی دەوڵەتی ئەفغانستان، لەکاتی ڕووبەڕوبوونەوە بۆ گرتنەوەی ناوچە داگیرکراوەکان لەلایەن تاڵیبانەوە، سوودی لە هێزە نافەرمییەکان و هاوڵاتیان وەرگرتن بەناوی (ڕاپەڕینی خەڵک)، بۆیە بە هاتنە ناوەوەی ڕاپەڕینەکانی خەڵک بۆ مەیدانی شەڕ، باڵانسی هێز بەقازانجی دەوڵەتی ئەفغانستان شکایەوە و پرۆسەی وەرگرتنەوەی ناوچە داگیرکراوەکانیش دەستی پێکرد. ئەم بابەتەش خۆی بۆخۆی، متمانە و باوەڕی لای خەڵک دروست کرد و ترس و دڵەڕاوکەی خەڵکیش نەما.\nبەڵام لە گۆشەنیگایەکی فراوانترەوە تەماشا بکەین؛ وا پێدەچێ دەوڵەتی ئەفغانستان هەمان ستراتیژی نەتەوە یەکگرتووەکانی بۆ سەرکوتکردنی تاڵیبان بەکار هێنابێت. ئەم ستراتیژە، سێ ڕەگەزی سەرەکی هەیە کە ئێستا لە حاڵەتی جێبەجێکردندایە؛\n- هێزە بژاردە و تایبەتەکان بۆ گرتنەوەی شارۆچکەکان و سوود وەرگرتن لە کەلوپەلی جەنگی مۆدێرن و پێشکەوتوو.\n- سوودوەرگرتن لە هێزوتوانای هاوڵاتیان بەهۆی ئاشناییی ئەو خەڵکە لەگەڵ سرووشتی جوگرافی و دۆخی زەمینی.\n- سوودوەرگرتن لە هێزە ئاسمانییەکان و ئۆپەراسیۆنی لیزەری بە هاوکاری هێزە بژاردە و تایبەتەکان لە ئاسمان بۆ بۆردومانکردنی مۆڵگەکانی تاڵیبان.\n"لە ئایندەدا چی ڕوودەدات؟"\nوا پێدەچێ تروسکاییەکی ڕووناک لە دۆخی ئێستادا هەیە، بۆ گەیشتن بە ئاشتی. "تاڵیبان" سیاسەتی دووفاقی پەیڕەو دەکات، کە بە درێژایی ئەو سیاسەتە، بڕوای بە ڕێگاچارەی سیاسی بۆ دروست بووبێت، بەڵام لە ڕاستیدا، شەڕ و توندوتیژییەکانیان لە دژی دەوڵەتی ئەفغانستان، بەردەوامە. وادیارە "تاڵیبان" دەیەوێت خاڵی بەهێزی خۆی لەڕێگەی سەربازییەوە هەڵبسەنگێنێت و لەکاتی لاوازی و شکستدا؛ ڕێگاچارەی سیاسی و مێزی دانوستاندن هەڵبژێرێت. بەڵام ئەوەی ڕوونە، ئەوەیە کە خەڵکی "ئەفغانستان"، لەبەر ئەوەی ئەزموونیان لەگەڵ سەردەمی تاڵیباندا هەیە، خوازیاری گەڕانەوەی ئەمارەتی ئیسلامی نین. بەگشتی ڕقێکی زۆر لە تاڵیبان هەیە، لە لایەکی تریشەوە بۆ یەکەمین جارە لە وڵاتێکی یەکگرتوودا، ڕاوەستان لە تەک دەوڵەتدا بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی تاڵیبان و پارێزگاریکردن لە بەهاکانی بیست ساڵی ڕابردوودا، ڕوویداوە. هەر بۆیە؛ متمانە و پایەداریی دۆخی ئێستا، پەیوەستە بە ڕادەی هاوکاری و دەستباریی دەوڵەت و میللەتەوە بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی تاڵیبان.\nوەرگێڕانی/ ئەیمەن شێخ محەمەد


تیرۆریستەکانی سەر بە تورکیا بەرهەمی زەیتوونی کوردەکانی عەفرین دەدزن - Mehr News Agency\nAP ١٣٩٩ Azar ٤ ١١:١٦\nNews Code 34913\nدەیلی بیست هەواڵی دا؛\nتیرۆریستەکانی سەر بە تورکیا، بە دزینی داهاتی زەیتوونی باخەکانی کوردەکان لە عەفرین، زەیتی زەیتوونی لێ دەگرن و هەناردەی ئەورووپا و ئەمریکای دەکەن.\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر، شاری کوردنشینی عەفرین لە سالی ٢٠١٨ەوە و دوابەدوای ئۆپراسیۆنی سەربازی تورکیا کەوتە ژێر کۆنترۆڵی سوپا و تیرۆریستەکانی سەر بە ئەو وڵاتە و بەو هۆیەوە خەڵکەکەشی ئاوارە بوون و باخ و ماڵەکانیشیان کەوتووەتە دەستی ئەو تیرۆریستانە.\nگۆڤاری دەیلی بیست لە ڕاپۆتێکدا لە دزینی بەرهەمی باخەکانی زیتوونی عەفرین لەلایەن تیرۆریستەکانی سەر بە تورکیا و بەرهەمهێنانی زەیتی زەیتوون و هەناردە کردنی ئەو بەرهەمە بۆ وڵاتانی ئەورووپی و ئەمریکی هەواڵی داوە.\nخاوەن باخەکانی زەیتوونی عەفرین لەو بارەوە بە گۆڤاری دەیلی بیست ڕایانگەیاندووە کە ئەو باخانەی کە هێشتا لە دەستی خۆیانە بۆ هەناردە کردنی زەیتوون و زەیتی زەیتوون باجی زۆر دەخرێتە سەر بەرهەمەکانیان لە حاڵێکدا ئەو بەرهەمانەی کە لەلایەن تیرۆریستەکانەوە دەفرۆشرێت باجی لەسەر نییە.\nبەتاڵان بردنی نەوتی سووریا\nڕێڕەوی نایاسایی ئەلوەلید


پارتى و كۆمه‌ڵ كۆده‌بنه‌وه\nهەواڵ / کوردستان :: 02/09/2018 :: 393 جار بینراوە\nوابڕیاره پیشنیوه‌ڕۆى ئه‌مڕۆ شاندى پارتى دیموكراتى كوردستان سه‌ردانى كۆمه‌ڵى ئیسلامى بكات و پرسى به‌شداریكردنى كورد له پێكهێنانى حكومه‌تى نوێ عێراقیش ته‌وه‌رى سه‌ره‌كى كۆبوونه‌وه‌كه‌یه.\nسه‌لیم كۆیى، لێپرسراوى په‌یوه‌ندییه‌كانى كۆمه‌ڵى ئیسلامى به دواڕۆژى ڕاگه‌یاند، وابڕیاره كاتژمێر 10:30ی ئه‌مڕۆ یه‌كشه‌ممه 2ى ئه‌یلول شاندێكى باڵاى پارتى دیموكراتى كوردستان سه‌ردانى باره‌گاى مه‌كته‌بى ئه‌میرى كۆمه‌ڵى ئیسلامى بكه‌ن، به‌مه‌به‌ستى گفتووگۆكردن له‌سه‌ر پرسى به‌ژداری كورد له پێكهێنانى حكومه‌تى عێراقى.\nئه‌وه‌شى خسته‌ڕوو، جگه له باسكردنى بارودۆخى عێراق پرسى ناوخۆى هه‌رێمى كوردستانیش ده‌خرێته به‌رباس و گفتووگۆكردن، به‌ڵام كۆمه‌ڵ نه داواى دواخستنى هه‌ڵبژاردنى په‌رله‌مان ده‌كات له‌و شانده‌ى پارتى و نه له‌گه‌ڵ دواخستنیشه.\nدواى 4 مانگ له پچرانى په‌یوه‌ندى نێوان هه‌ریه‌ك له پارتى و یه‌كێتى له‌گه‌ڵ لایه‌نه ناڕازییه‌كان هه‌رێم، ماوه‌ى هه‌فته‌یه‌كه سه‌ردان و گفتووگۆكان به جیا له نێوان لایه‌نه سیاسییه‌كان ده‌ستیپێكردۆته‌وه.


شاندی بازرگانی سلێمانی سەردانی پارێزگاری قەزوین دەکەن و لەگەڵ پارێزگاری ئەو شارە کۆدەبنەوە\nبەمەبەستی بەھێزکردنی پەیوەندیە بازرگانیەکانی نێوان پارێزگای سلێمانی و پارێزگای قەزوین شاندی بازرگانی سلێمانی لەگەڵ پارێزگار و بازرگانانی ئەوشارە کۆبونەوە.\nلەکۆبونەوەکەدا یاسین ڕەحیم فەرەج سەرۆکی شاندی بازرگانانی سلێمانی ڕایگەیاند: سەردانکردنی شاندی بازرگانی سلێمانی بۆ پارێزگای قەزوین مەبەست لێی بەھێزکردنی پەیوەندیە بازرگانیەکان و پتەوکردنی کاری بازرگانیە لەنێوان ھەردولادا، کارکردنە بۆئەوەی پێکەوە ھاوکاری یەک بکەین و پرۆتۆکۆڵی لێکتێگەشتن و کارکردن پێکەوە واژۆ بکەین چوونکە شاری سلێمانی لەگەڵ زۆرێک لە پارێزگاکانی ئێران پرۆتۆکۆڵی لێک تێگەشتنی ھەیە.\nلای خۆشیەوە عبدول محەمەد زاھدی پارێزگاری قەزوین ڕایگەیاند: زەمینەی ھاوکاری زۆرە لەنێوان ھەردولادا بۆ کارکردن و بەھێزکردنی پەیوەندیەکانمان.\nڕاشیگەیاند: لەپارێزگای قەزوین کارگەی گەورەی پێشەسازی و کشتوکاڵیمان زۆرە بۆیە دەتوانین لەنێوان ھەردوولادا کاربکەین کەمتمانەیەکی زۆرھەیە لەنێوان بازرگانی ھەردولادا ھەموو کارێک دەکەین بۆ ئەنجامدانی پرۆتۆکۆڵ لەنێوان ھەردولادا.\nڕاشیگەیاند: قەزوین لەڕوی کشتوکاڵیەوە توانایەکی گەورەی ھەیە زیاتر ١٢٩٠ جۆر بەرھەمان ھەیە لەپێش زۆر پارێزگای ترەوەین، وە زۆرێک لە مارکە گەورەکان لە پارێزگای قەزوین بەرھەم دێت کە لەئاستی ئیران ٪١ بەردەکەوێت بەڵام لە سەر ئاستی عێراق لە ٪٥ ھەناردەی بەرھەمەکانی بەردەکەوێت.\nئاغای کیژا وەرز سەرۆکی ژووری بازرگانی قەزوین لەکۆبونەوەکەدا ڕایگەیاند: بازارەکانی شاری سلێمانی زۆرتر ھەڵدەگرێت بۆ بەرھەمەکانی ئێمەوە وە ئەرکی ھەردوو ژووری بازرگانی سلێمانی و قەزوینە بۆ چارەسەرکردنی کێشەکان، وە ژوورە بازرگانیەکان لە دنیادا ھەوڵدەدەن بۆ چارەسەرکردنی کێشە سیاسیەکانیش بەڵام کێشە ساسیەکان کاری بازرگانانی قورسترکردووە.\nئەوەشی ڕونکردەوە: پێویستە ھەموو بابەتە گومرگی و کێشەی بانکەکان و سەرافەکان پێکەوە چارەسەر بکەین تاپێکەوە بگەینە ئامانج.\nجەختیکردەوە ژووری بازرگانی قەزوین لەگەڵ پارێزگای سلێمانی ئاڵوگۆری بازرگانی زۆری ھەیە بۆیە پارەیەکی زۆر خەرجدەکەین بۆ گواستنەوەی ئەمەش وایکردووە لەبری ئەو پارو زۆرەی بۆ گواستنەوە دەڕوات لەئێستادا بیرمان لەوە کردۆتەوە لەباتی ئەو خەرجیە زۆرە کارگەکانمان بھێنینە پارێزگای سلێمانی بەھاوکاری ژووری بازرگانی سلێمانی.\nلەقەزوین ١٢٧ کۆمپانیا ھەیە کە بەرھەم دێنن و بۆ ئەمساڵ بە بڕی زیاتر لە یەک ملۆن دۆلار ھەناردەیان دەبێت.