نیهاد سەعدواللە | Evro News\nده‌رگه‌هێن خێران بۆ رۆژیگرى گه‌له‌كن ل ره‌مه‌زانا پیرۆز\n• ده‌رگه‌هێن خێران گه‌له‌كن د ئیسلامێ دا، و ئه‌گه‌رێن وه‌رگرتنا باشى و چاكیا ژى دزۆرن، و ل مه‌ها ره‌مه‌زانا پیرۆز بهایێ كارێن باش دوجاركى و سێ جاركى و پتر دگه‌هنه خودان خێران، ئانكو ئه‌وێن خێران دكه‌ن به‌ره‌كه‌ت ژ ده‌ف خودایى دكه‌فته خێرا وان دكه‌فته مالێ وان، ئه‌ڤه ژى دیاریه‌كه ژ ده‌ف خودایێ مه‌زن، ژ وان ده‌رگه‌هێن خێران د ره‌مه‌زانێ دا:\n• رۆژیگرتن (محه‌مه‌د) پێغه‌مبه‌ر (سلاڤێن خودێ ل سه‌ر بن) دبێژیت: هه‌ر كه‌سێ ب باوه‌رى رۆژیان بگریت و ژبۆ خودێ هه‌مى گونه‌هێن وى دهێنه ژێبرن.\n• هه‌روه‌سا (محه‌مه‌د) پێغه‌مبه‌ر (سلاڤێن خودێ ل سه‌ر بن) دبێژیت: ده‌مێ ره‌مه‌زان دهێت ده‌رگه‌هه‌ێن به‌حشتێ دهێنه ڤه‌كرن و ده‌رگه‌هێن جه‌هنه‌مێ دهێنه گرتن و هه‌مى شه‌یتان ژى دهێنه گرێدان.\n• خودایێ مه‌زن دبێژیت: هه‌ر كاره‌كێ خێرێ یێ كورى ئاده‌مى بۆ وى ب ده‌ه خێرانه و حه‌تا (700) خێرا بۆ دهێنه نڤیسین، به‌لێ رۆژیگرتن بۆ منه و ئه‌ز دێ خێرا وى ده‌مێ.\n• رابوونا ب شه‌ڤ د ره‌مه‌زانێ دا (محه‌مه‌د) پێغه‌مبه‌ر (سلاڤێن خودێ ل سه‌ر بن) دبێژیت: هه‌ر كه‌سێ ب باوه‌رى و ژبۆ خودێ ل شه‌ڤێن ره‌مه‌زانا پیرۆز رابیت بۆ خواندنا قورئانا پیرۆز و كرنا عیباده‌تێ خودێ، هه‌مى گونه‌هێن وى دهێنه ژێبرن.\n• هه‌روه‌سا ژ كارێن چاك د ره‌مه‌زانێ دا:(محه‌مه‌د) پێغه‌مبه‌ر (سلاڤێن خودێ ل سه‌ر بن) دبێژیت: هه‌ر كه‌سێ دگه‌ل ئیمامێ مزگه‌فتێ ئانكو مه‌لایى رابیت ب كرنا نڤێژا عه‌یشا و پشتى هینگێ ته‌راویحا ل گه‌ل ئیمامێ بكه‌ت حه‌تا ئیمام ژ مزگه‌فتێ ده‌ردكه‌ڤیت یان ب دووماهی دهێت، خودایێ مه‌زن ڤێ شه‌ڤێ هۆسا بۆ دهه‌ژمێریت، هه‌روه‌كى ئه‌و حه‌تا سپێدێ یێ هشیار و عیباده‌تى دكه‌ت، ئانكو بۆ دهه‌ژمێریت (قیام اللیل)، ئه‌ڤه ژ (أهل السنه) یاهاتیه وه‌رگرتن و (ترمزى) یا دارشتى، كو گه‌له‌ك جاران ئه‌م دبینین هنده‌ك كه‌س ژ مزگه‌فتى ده‌ردكه‌ڤن هێشتا ته‌راویح ب دووماهیك نه‌هاتین، و هه‌می گه‌ل ئیمامى ناكه‌ن، ئه‌ڤ خێره ژ وان ناگریت، له‌ورا زارۆیێن هێژا و خۆشتڤى ده‌مێ هوین ده‌ست ب نڤێژا عه‌یشا دكه‌ن دگه‌ل ئیمامێ و پشتى هینگێ ته‌راویحان دكه‌ن دگه‌ل ئیمامى چ ركه‌عه‌تان نه‌هێلن بۆ پاشى دا ژ ڤێ خێرێ بێ بار نه‌بن.\n• فێرى خواندنا قورئانا پیرۆز و كاروبارێن ئاینى و سه‌رهاتیێن پێغه‌مبه‌ران بكه، دا تشته‌كێ ژ ئاینێ خوه بزانن، ئه‌ڤ چه‌نده د ستویێ دایك و باباندایه ل ده‌ستپێكا ژیانا وان.\n• بلا فێرى هندێ بیت رێزێ ل دایكوبابێن خوه بگریت و گوهداریا وان بكه‌ت، و رێزێ ل مامۆستایێن خوه و كه‌سێن ژ وان مه‌زنتر بگریت.\n• ئاراسته بكه كو داخوازا زانست و زانین و فێركرنێ بكه‌ن به‌رده‌وام، و گوهداریا وانه‌یێن خوه بكه‌ن، دێ ده‌ست ب بنیات و ئامۆژگاریان كه‌ت و ل دویڤ سیسته‌مێ پێنگاڤ پێنگاڤ چییت و دهێته ڤه‌گوهاستن ژتشته‌كێ گرنگ بۆ تشته‌كێ گرنگتر.\n• زارۆى بپارێزن ژ نیاسیارێن خراب، چونكو ره‌وشت و تیتال ب تێكه‌لیێ و ئاخفتنێ دهێنه ڤه‌گوهاستن.\n• فێرى هندێ بیت كو هه‌دارێ ل سه‌ر ته‌نگاڤیا بكێشیت، یان ئه‌گه‌ر ماۆوستاى ئێشاند، نه‌چیته ده‌نگ بلندیێ و خوه‌هاڤیتنا ناڤ ئاریشێ و مه‌زنتر لێ بكه‌ت، دا یێ بێهنفره‌ه بیت.\n• زارۆى هشیار بكه‌ت به‌حسێ كه‌سێ نه‌كه‌ت، و نه‌هاڤێژته كه‌سێ چ جاران، خوه ئه‌گه‌ر به‌حسكرنا وى دروست ژى بیت، تشتان ب دووڤ كه‌سێ ڤه نه‌نیت، هه‌روه‌سا تشتێ هۆسا نه‌ئاخڤیت كو ئاخفتنا وى بهایێ خوه نه‌بیت، ئانكو ئاخفتنا خوه ژ قه‌ستا زه‌عى نه‌كه‌ت.\n• زارۆیان فێربكه‌ن ل دۆر جوانیا خوارنێ و دانانا خوارنێ و راكرنا سینیكا و پێدڤیێن بۆ خوارنێ هاتینه دانان و ئاماده‌كرن.\n• زارۆیان هشیاربكه‌ن و بترسییت ژ رابوونا وان ب كارێن خراب وه‌كى دزیان، خیانه‌تێ، ئاخفتنێن كرێت و شاش و بده‌ستڤه‌ئینانا تشتێ حه‌رام، و بێژنێ هه‌ر پاریه‌كێ حه‌رام 40 رۆژان عیباده‌ت و دوعا قه‌بیل نابن.\n• ده‌لیڤێ بده‌نه زارۆیان یاریان بكه‌ن پشتى ژخواندن و نڤیسینێ ب دووماهیك دهێن، و ڤیانا وى بۆ لڤینێن وه‌رزشى بلا دبه‌رده‌وام بن.\n• یاپێدڤیه چاڤدێریا زارۆیان بهێته كرن هه‌ر ژ ده‌ستپێكا رۆژا ئێكێ ژ ژیانا وى چنكو ده‌روونێ وى یێ پاقژ و سپییه.\nهونه‌رێ په‌روه‌رده‌كرنا زارۆیى!\nپێناسا په‌روه‌ردێ، پێناسا زمانى:\nزمانزان و خودانێن فه‌رهه‌نگا، په‌یڤا په‌روه‌رده پێناسه‌كریه و دبێژن: ئاڤاكرنا تشته‌كى ده‌م بۆ ده‌مى تاكو دگه‌هیته دووماهیێ، بۆ نموونه: په‌روه‌رده‌كرنا زارۆى به‌رده‌وام و خودانكرن و ئاڤاكرنا وى.\n• پێناسا زاراڤى: ژماره‌كا پرۆسیسانه ئه‌وێ ب رێیا وان جڤاك دشێن پێزانین و ئارمانجێن خویی یێن وه‌رگرتى بڤه‌گوهێزن داكو مانا خوه بپارێزن، هه‌ر د وى ده‌مى دا نویخوازیا به‌رده‌وامه بۆ وى كلتوورى هه‌روه‌سا بۆ كه‌سان ئه‌وێن هه‌لدگرن، ئه‌و پرۆسیسا گه‌كرنێ یه وێ چ مه‌ره‌م نینن ژبلى زێده گه‌شه‌كرنێ، ئه‌و ژیان بخوه‌یه ب گه‌شه‌كرنا وێ نووكرنا وێ.\nـ هاربرت: زانستێ په‌روه‌ردێ پێناسه دكه‌ت و دبێژیت: زانسته‌كه ئارمانجا وى پێكئینانا تاكه كه‌سى یه، هه‌ر ژبه‌ر وى ب خوه، دا حه‌زێن وى یێن زۆر هشیار كه‌ت.\nدوركایم: پێناسه‌دكه‌ت و دبێژیت: پێكئینانا تاكه كه‌سى و مرۆڤان پێكئینان و ئاڤاكرنه‌كا جڤاكی یه.\nــ فه‌یله‌سۆف (میل) دبێژیت و دبینت: كو په‌روه‌رده‌یه وه‌ل مرۆڤى دكه‌ت ببیته ئامیره‌كێ خۆشیێ بۆ وى ب خوه و بۆ یێن دى ل ده‌وروبه‌رێن وى.\nـ جۆن دیه‌وى: دبیت كو په‌روه‌رده ژماره‌كا كریارانه یان پرۆسیسا ئه‌وێن كو ب وان جڤاك یان ئۆله‌كا جڤاكى، كو ده‌سهه‌لاتدارى و ئارمانج و مه‌ره‌مێن وه‌رگرتین بڤه‌گوهێزن ژبه‌ر پشتراستكرنا مانا وان یاتایبه‌ت وگه‌شه‌كرنا وان به‌رده‌وام،ب كورتى په‌روه‌رده رێكخستنا به‌رده‌وامه بۆۆ شاره‌زایان.\n• ئارمانجێن په‌روه‌ردێ:\n• ئارمانجا پاراستنێ: ئه‌و ئارمانجه كو ل پێشیا هه‌مى تشتان دهات ل ناڤ جڤاكێن ده‌ستپێكێ، ئه‌و ژى خێزانێ زارۆیێن خوه په‌روه‌رده‌دكرن وه‌كى چاوا مه‌زن په‌روه‌رده‌دكرن و زارۆك فێردبوونه هه‌ر تشته‌كى دا سه‌حكه‌نه مه‌زنان كانێ ئه‌و چ دكه‌ن، وان چاڤ ل وان دكر.\n• په‌روه‌رده وه‌ك به‌رهه‌ڤكه‌رێ هاولاتیێ چاك: ئارمانجا په‌روه‌ردێ ل وه‌لاتێن به‌رێ ئه‌وه تاكه كه‌سان به‌رهه‌ڤ بكه‌ن بۆ خوه ب خوه، و گه‌شه‌كرنا سالۆخه‌تێن داخوازكرى و یێن حه‌ز ل سه‌ر هه‌ى.\n• په‌روه‌رده وه‌ك به‌رهه‌ڤكرن بۆ مه‌ره‌مێن ئاینى:دا زانستان نیشا زارۆیان دكه‌ن و بلندترین زانست ئه‌و بۆ كو داخوداى بنیاسن و سالۆخه‌تێن وى، به‌لێ زانست نه‌دهاته راوه‌ستاندن، یان گرێداى ل ڤێ چه‌ندێ، به‌لكو به‌رده‌وامه د ڤه‌كۆلینان دا.\n• په‌روه‌ردا ئیسلامى: پارچه‌ك بوو ژ په‌روه‌ردا ئاینى: په‌روه‌ردا ئیسلامى ئه‌و هۆكاره یان پرۆسیسه یا ئاڤاكرنا مرۆڤان و ئاراسته‌كرنا وان ل دویڤ په‌یره‌و پرۆگرامێ ئیسلامى و ئارمانجێن وى د ژیانێ دا.\n• هه‌ڤركیا مرۆڤایه‌تیێ د په‌روه‌ردا زارۆكى دا: په‌روه‌ردا بێ كێماسى ئه‌وه كو مرۆڤ رابیت ب كرنا هه‌مى تشتان، هه‌مى ئه‌ركان ب جه بینیت، یێن تایبه‌ت و یێن گشتى، ل ده‌مێ خۆشى و ئارامیێ و ل ده‌مێ شه‌ر و خۆلێگدانا ب شاره‌زاى و شانازیپێبرن.\n• تێگه‌هشتن و زانین و رێیا ڤه‌كۆلینا وه‌ك ئارمانجه‌كا مه‌زن بۆ په‌روه‌ردێ و ده‌ستپێكر زانست پێشكه‌فتن ب شێوه‌یه‌كێ دیار ل ده‌ستپێكا چه‌رخێ (17)، و ژ ئه‌نجامێ وێ راوه‌ستیانا هزرا مرۆڤان به‌رامبه‌ر ڤێ به‌رفره‌هێ راوه‌ستیانه‌كا حێبه‌تگرتى، ئه‌وژى ژبۆ چاوانیا ب ده‌ستڤه‌ئینانا ڤان پێزانینا و تێگه‌هشتنا و ده‌رئێخستنا رێكه‌كێ وه‌ك رێكه‌ك بۆ قه‌یرانا گه‌هشتنا وان زانیاریان.\n• ئارمانجێن ئورستقراتى و دیمۆكراسى د په‌روه‌ردێ دا: ئارمانج یا (كوندورسێ) ب رسته‌كا گشتى ده‌مێ دبێژن، (ئارمانجا په‌روه‌ردێ گه‌شه‌كرنا تشتێ خویى یێن له‌شى و هزرى و ئه‌خلاقى و ساخله‌ت ل هه‌مى به‌ره‌بابان، و دبیته ئه‌گه‌ر كو پشكدارى هه‌بیت یان بهێته كرن بۆ چاككرنا پیچ پیچه بۆ ره‌گه‌زێ مرۆڤان.\n• په‌روه‌رده وه‌ك وه‌رارا تاكه كه‌سى یارێكخستى: ئارمانجێن (جان جاك رۆسۆ) پاشمایێن باش یێن هزراپه‌روه‌ردێ یاهه‌ڤچه‌رخ ل پشت خوه هێلان، ئه‌و ژى بهێزئێخستنا ل سه‌ر وه‌رارا خوه‌یى یا ناڤخوه‌ه‌ى یا زارۆى، گه‌شه‌كرنه‌ك كو كه‌سایه‌تیا وى ب هێز دئێخیت و دشدینیت و رێك دئێخیت و به‌ردده‌ته ناڤ جڤاكى، و هه‌كه جودا بوو ل گه‌ل وى د دویڤچوونا هوور دا.\n• ئارمانجێن په‌روه‌ردێ یێن پێشكه‌فتى: چ پێ نه‌ڤێت دڤێت ژیانا زارۆكان ل قوتابخانێ زه‌نگین بكه‌ین، ئاڤا بكه‌ین ب نویخوازیێ و گوهۆرینێ به‌ر ب پێشو ب وان ئاریشان یێن وه‌كى ئاریشێن گشتى، و په‌روه‌ردا وى ئاڤا بكه‌ین ب رێكه‌كا چاره‌سه‌ركرنا ئاریشان.\n• ئارمانجێن په‌روه‌ردا زارۆكى یێن نه‌ته‌وه‌ى: وه‌لات رێككه‌فتنا دكه‌ن كو ئارمانجا په‌روه‌رده و فێركرنێ ل ده‌ف وان ئاڤا بكه‌ن، چنكو ئاڤاكرنا ل ده‌ف وان ئاڤاكرنا به‌ره‌بابه‌كێ،ب هێز و ساخله‌م بیت، یێ تێگه‌هشتى بیت وباوه‌رى ب خوه هه‌بیت، ب وه‌لاتێ خوه، بخوه و گه‌لێ خوه هه‌بیت و ببیته نموونه یێن مه‌زن و دره‌فتارێن خوه‌دا چ یێن تاكى یان یێن كۆمى و بیروباوه‌رێن راستى و خێرێ بگێرینت، باوه‌ریا خه‌باتێ و به‌رخودانێ هه‌بیت و ئه‌گه‌ر هێزێ و كارى بیت، خودان زانست و زانین بیت، هه‌ست ب ئازادى و ئێكناهى و ژیانه‌كا خۆش به‌نه‌سه‌رى، دا مه‌ره‌ما په‌روه‌ردرێ ب دروستى بگه‌هیت.\nمفایێ گه‌نگه‌شا زانستى ل گه‌ل زارۆیان\nگه‌نگه‌شا زانستى ئێك ژ رێیێن مفاداره یێن وانه گۆتنێ، یێن كو مامۆستا دشێت د هۆلا وانه‌گۆتنێ دا بكاربینیت، ل گه‌ل زارۆیان، ب رێیا گه‌نگه‌شێ، ل دۆر بابه‌ته‌كێ ده‌ستنیشانكرى، ب ڤێ رێیێ زارۆ دشێن هزرێن خوه بۆ ئێكودو ده‌رببرن ب ئازادى ل ژێر سه‌رپه‌رشتیا مامۆستایى، هه‌روه‌سا مامۆستا و قوتابى دشێن مفایى ژ وان هزران وه‌ربگرن، لێ یا پێدڤى یه مامۆستا به‌رى ده‌مێ وانه ده‌ست پێ بكه‌ت خالێن سه‌ره‌كى یێن وانێ كو ببن خال بو گه‌نگه‌شه‌كرنێ به‌رهه‌ڤ بكه‌ت دگه‌ل ژماره‌كا پرسیارا:ـ\n* گرنگیا گه‌نگه‌شێ د ناڤ پۆلێ دا:\n1. ده‌رفه‌تێ دده‌ته زارۆیان باشتر هزرا خوه د بابه‌تێ وانێ دا بكه‌ن.\n2. هه‌ڤركیا زانستى زانینه‌كا دروست په‌یدا دكه‌ت.\n3. زارۆك ب رێیا گه‌نگه‌شێ ژ كراسێ شه‌رمێ ده‌ردكه‌ڤیت.\n4. مامۆستا گه‌له‌ك زه‌حمه‌تێ ب وانه‌گۆتنێ ڤه نابینیت.\n5. ب رێیا گه‌نگه‌شێ زارۆ پتر بزاڤێ دكه‌ت پشكدار بیت د وانه‌یا خواندن و فێركرنێ دا.\n6. زارۆ راهێنانان دكه‌ن ل سه‌ر هزرا دروست و رۆهن و ره‌هوان.\n7. زارۆك فێردكه‌ت ل سه‌ر ده‌ربرینا هه‌ستێ وى.\n8. زارۆ پتر باوه‌ریێ ب خوه دبینیت ب رێیا گه‌نگه‌شه و دانوستاندنێ.\n9. گه‌نگه‌شه زارۆى فێردكه‌ت پتر رێزێ ل هزرا قوتابیێ به‌رامبه‌ر خوه بگریت د پۆلێ دا.\n* ئاسته‌نگێن د كه‌ڤنه د رێیا گه‌نگه‌شا زانستى دا\n1. ده‌مێ وانێ یێ كورت گه‌له‌ك جارا هاریكاریا مامۆستاى ناكه‌ت رێیا گه‌نگه‌شێ بكاربینیت.\n2. مامۆستا نه‌شیێت گه‌له‌ك جاران ڤێ رێیێ بكاربینیت ژبه‌ر كێمیا ده‌مێ وانه‌گۆتنێ.\n3. گه‌نگه‌شا زانستى مامۆستایه‌كێ بهێنفره‌ه دڤێت.\n* تو وه‌ك مامۆستا دێ چاوا زارۆیى فێرى گه‌نگه‌شێ كه‌ی؟\n1. زارۆى فێربكه ره‌خنه‌گرتنا وى بۆ هزرا، زارۆ خودانێ هزرێ بیت نه‌ك بۆ كه‌سایه‌تیا وى.\n2. پشته‌ڤانیا زارۆیان بكه ژ بۆ پشكداریكرنێ د گه‌نگه‌شێ دا.\n3. زارۆى فێرى هندێ بكه گوهدانا ده‌ربرینا زارۆیێن دى ژى بكه‌ت.\n4. زارۆى فێربكه گوهدانا بۆچوونێن هه‌مى زارۆیێن دى بكه‌ت خوه گه‌ر هزرێن وان ل گه‌ل بۆچوونێن زارۆى ژى نه‌بن.\n5. گه‌ر هات و زارۆیه‌ك نه‌شیا بۆچوونێن خوه ب دروستى ده‌رببریت، زارۆیێن دى دشێن ب رێیه‌كا دى ده‌ربرینێ ژ وان بۆچوونان ژى بكه‌ن.\n6. مامۆستا دشیێت هه‌مى بۆچوونێن زارۆیان وه‌ربگریت و جاره‌كا دى وان هزران ب شێوه‌یه‌كێ رێكوپێك راستڤه بكه‌ت و بگه‌هینته قوتابیان.\n7. یاباشه هه‌كه مامۆستا باوه‌ریێ ل ده‌ف زارۆیان په‌یدا بكه‌ت كو ده‌ربرینا خوه ل دۆر بابه‌ته‌كى راستڤه‌كه‌ن ئه‌گه‌ر گه‌له‌ك رێكوپێك نه‌بیت.\n8. هندى مامۆستا بشێت بلا ده‌رفه‌تێ بده‌ته هه‌مى زارۆیان كو ده‌ربرینێ ژ هزرا خوه بكه‌ن.\n9. زارۆیێن شه‌رمین و بێده‌نگ د پۆلێ ڤه، دڤێت ژ لایێ مامۆستاى ڤه بهێنه پالدان كو هه‌ست و بۆچوونێن خوه ده‌رببرن.\nزارۆیێن شه‌رمین دیاره‌نه یان نه‌خۆشى\nهه‌مى بیر و بۆچوونێن په‌روه‌رده‌ى گه‌هشتینه وێ رادێ كو ده‌ستپێكا ژیانا زارۆى، ئانكو قووناغا زارۆكینیێ گه‌له‌ك یا گرنگه بۆ ئاڤاكرنا كه‌سایه‌تى و پاشه‌رۆژا وى، هه‌ر كێماسیه‌كا بكه‌ڤیته د په‌روه‌ردا زارۆى دا، دێ ب شیوه‌یه‌كێ نه‌رینى كارتیكرنێ ل زارۆى و هه‌ر كه‌سى و جڤاكى ب گشتى كه‌ت، ئاریشا شه‌رمینیێ ئه‌وا كو هنده‌ك زارۆ گرتین پێدڤى یه ل سه‌ر دایك و بابان ل به‌رامبه‌ر ڤێ چه‌ندێ ب راوه‌ستن و ل ده‌ف زارۆیێن خوه و نه‌هێلن، گه‌له‌ك زارۆ هه‌نه د خوه‌یێ خوه دا دبه‌رزه‌نه، دشه‌مرینن، پشتگه‌رمێن دایك و بابێن خوه‌نه، ب وانڤه دگرێداینه، نه‌شێن بێ وان چ كاران بكه‌ن، بێ وان نزانن دێ چاوا سه‌ره‌ده‌ریێ گه‌ل ژیانا خوه‌كه‌ن، ئه‌ڤ چه‌نده ل ده‌ف وان زارۆیان دیاردبیت، ده‌مێ دكه‌ڤنه به‌رامبه‌ر زارۆیان ب تایبه‌تى ده‌مێ دچنه قوتابخانێ، یان هه‌ر یانه‌كێ یان ژى ده‌مێ ژ مال ده‌ردكه‌ڤن بۆ ناڤ زارۆیان. نۆشدار دبێژن زارۆیێ شه‌مرین ئه‌و زارۆیه یێ سه‌روبه‌ره‌كێ دولڤانى و تێكهه‌لچوونى یێ ئالۆز ل ده‌ف هه‌ى كو هه‌ست ب كێماسیێ دكه‌ت، یێ دو دله د بریاریێن خوه‌دا، ره‌فتارێن وى دشه‌رمینن و یێ راگرتى و بێده‌نگه، شاره‌زایێن وى د سنۆر كرینه نه‌شێت خوه بگونجینیت ل گه‌ل ده‌وروبه‌رێن خوه. گه‌له‌ك ژى دبێژن كو دوینده‌هى ئێك ژ ئه‌گه‌رێن سه‌ره‌كینه یێن بوونا زارۆیه‌یێ شه‌رمین. هه‌روه‌سا هاتیه دیاركرن كو زارۆێ شه‌رمین دكه‌توارى دا ئه‌و كه‌سێ ده‌ستكورت و هه‌ژار و بێ هێزه، نه‌شێت دانوستاندنێ گه‌ل كه‌سوكارێن خوه ل ده‌وروبه‌رێن خوه بكه‌ت، نه ل قوتابخانێ و نه‌ژى ل مال و نه د ناڤ جڤاكى دا، ژ به‌ر ڤێ چه‌ندێ هه‌ست ب كێماسیێ دكه‌ت د ده‌روونێ خوه‌دا به‌راوردى ل گه‌ل كه‌سێن دى ل به‌رامبه‌ر وى، نه‌خۆشترین نیشانێن تایبه‌تمه‌ندێن نه‌خۆشیێن ده‌روونى نیشانێن خوه‌ڤه‌ده‌ركرنێ و خه‌ونێن هشیارن، ژبه‌ركو ئه‌و كه‌سێ نه‌خۆش یێن خه‌ونێن هشیار دبینت د خوه‌یێ خوه‌دا د هزرێن خوه‌دا دژیت، دێ بینى كه‌سه‌كێ هه‌ستداره، یێ نیگه‌رانى یه، باوه‌رى ب خوه نینه، نه‌خۆشیا مانا ب تنێ دگریت، هه‌مى ده‌مان ل پێشبینیێن وی دایه كو دێ روودانه‌كا نه‌خۆش رووده‌ت، دترسیێت خه‌لك ره‌خنێ ل وى بگرن، هه‌روه‌سا ئه‌ڤ چه‌نده دبیته ئه‌گه‌ر كو د خواندنێ دا یێ داكه‌تى بیت، هه‌ست ب كێماسیێ دكه‌ت و دووماهیێ هه‌ست ب شه‌رمێ دكه‌ت، دوباره باوه‌رى ب خوه نابیت، ئه‌ڤ چه‌نده رامانێ ناده‌ت كو هه‌ر زارۆیێ چ بچووك و چ مه‌زن یێ شه‌رمین یێ داكه‌فتى یه د خواندنێ دا، گه‌له‌ك نموونه‌یێن قوتابیان هه‌نه سه‌ركه‌فتیێن ئێكێ نه د خواندنا خوه دا، د شه‌رمینن و هه‌ست ب كێماسیێ ژى دكه‌ن، لێ ئه‌گه‌ر هنده‌ك تشتێن دى نه، به‌لێ یا پێدڤى ل سه‌ر مه ئه‌م ڤه‌كۆلین و دووڤچوونا هه‌ر سه‌روبه‌ره‌كى بكه‌ین داكو راستیا هه‌ر ئه‌گه‌ره‌كى بزانین، پالده‌ران ژى بنیاسین یێن دبنه ئه‌گه‌رێ په‌یدابوونا شه‌رمێ ل ده‌ف زارۆى.


10/7/2021 8:17:00 PM 130 جار خوێندراوەتەوە\nلێرەدا دوو گفتوگۆ هەیە: ئایا ماوە كورتخایەن ئیهمال بكەین بۆ ماوە درێژ خایەن؟ یان بە پێچەوانەوە؟ بەگشتیی، ئابورییناسانی كلاسیك (پێش 1930ییەكان) وتیان ماوە كورتخایەن هیچ نییە، قەیران دروست دەبێت و خۆی سیستمەكە بەبێ دەستوەردان چاكی دەكاتەوە. واتە ئەگەر من و تۆ توشی ئەزمە بووین، گوێی مەیەرێ، خۆی مێشكمان سیستمەكە رێك ئەخاتەوە و دوور لە رووی جەنابت ئەو كەمتەرخەمیی و بێ عەقڵییانەی كردوومانە لائەبات و ئەمانخاتەوە سەر رێی راست. هەمان شتيش بۆ نیشتمانەكەمان راستە. كینز ئەمەی پێچەوانە كردەوە و وتی ژیانمان لە چەند ماوە كورتخایەنێك پێكهاتووە و بەبێ چاكسازیی و دەستوەردان قوربانییەكان زۆر زۆر دەبن.\nدوای ئەوە خۆناكرێت ئینسان بەناوی بیركردنەوە لە ماوە درێژخایەن، بڵێ "كێشە نییە با خۆم نەژیم، گرنگ جیلەكانی داهاتووە"؟.


کێبڕکێکان لەسەر کۆنتڕۆڵکردنی ئەنجومەنی سیناتی ئەمەریکا – Rojapp\nAva Cafe | beşî 111 | 3.11.2020 [HD] | #AVAEntertainment\n| Li Meksîkayê 1273 kes ji ber Coronayê mirin û hejmara mirîyan derket li ser 181 hezaran (Ilkha)\nHome/هەواڵنێرەکان/کێبڕکێکان لەسەر کۆنتڕۆڵکردنی ئەنجومەنی سیناتی ئەمەریکا\nکێبڕکێکان لەسەر کۆنتڕۆڵکردنی ئەنجومەنی سیناتی ئەمەریکا\nHooshyar November 4, 2020\tهەواڵنێرەکان Leave a comment 28 Views\nڕۆژی سێشەممە دیموکراتەکان یەکەمین کورسیان لە کۆمارییەکان سەندەوە، دواتر کۆمارییەکان کورسیەکی دیکەیان لە ویلایەتی ئالاباما بردەوە کە ئەوەش گرنگە لە شەڕیاندا بۆ پارێزگاریکردن لە زۆرینەیان لە ئەنجومەنی سینات.\nهاوکات دیموکراتەکان پارێزگارییان لە زۆرینەیان کرد لە ئەنجومەنی نوێنەرانی ئەمەریکا و پتەوتریان کرد.\nلە ئێستادا کۆمارییەکان لە ئەنجومەنی سینات و دیموکراتەکان لە ئەنجومەنی نوێنەرانی ئەمەریکا باڵا دەستن، لە کۆی 100 کورسی لە ئەنجومەنی سینات کۆمارییەکان 53 کورسیان هەیە و ڕۆژی سێشەممە کێبڕکێ لەسەر 35 کورسی کرا.\nدەبێت دیموکراتەکان چوار کورسی دیکە لە ئەنجومەنی سینات ببەنەوە تاوەکو ببنەوە بە زۆرینە لە ئەنجومەنەکەدا، یان ئەگەر جۆ بایدن لە هەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیدا سەربکەوێت تەنها 3 کورسیان دەوێت تاوەکو ببنەوە بە زۆرینە لە ئەنجومەنی سیناتدا.\nفەرمانڕەوای پێشووی کۆلۆرادۆ جۆن هیکنلۆبەر لە ویلایەتەکەیدا بەسەر سیناتۆری کۆمارییەکان کۆری گاردنەردا سەرکەوت.\nبەڵام لە ویلایەتی ئالاباما تۆمی تابەرفیل بەسەر سیناتۆری کۆمارییەکان داوگ جۆنزدا سەرکەوت.\nلە ویلایەتی نۆرث کارۆلایناش سیناتۆری کۆمارییەکان و هاوڕێی نزیکی سەرۆک ترامپ لیندسی گراهام دووبارە هەڵبژێردرایەوە، دوای ئەوەی بەسەر کاندیدی دیموکراتەکان جەیمی هاریسندا سەرکەوت.\nهەروەها ڕابەری زۆرینەی کۆمارییەکان لە ئەنجومەنی سینات میچ مککۆنێڵ لە ویلایەتی کەنتاکی دووبارە هەڵبژێردرایەوە کە هاوپەیمانێکی نزیکی دیکەی سەرۆک ترامپە.\nمیچ مککۆنێڵ لە وتاری سەرکەوتنیدا وتی ” هێشتا نازانین کام لە کاندیدەکانی سەرۆکایەتی لە مانگی یەکدا دەست بەکاردەبێت، هێشتا نازانین کام لە حیزبەکان کۆنتڕۆڵی ئەنجومەنی سینات دەکەن. بەڵام هەندێک شت لە ئێستاوە ڕوون و ئاشکران، تەحەدای گەورە لە پێشمانەوەن، تەحەدایەک کە گرنگی بەوە نادات سەر بە چی حیزبێکیت. دەزانین کە سەرۆکی داهاتوومان دەبێت وڵاتەکە یەکبخاتەوە.”\nبەڵام ئەگەر دیموکراتەکان ئەنجومەنی سینات بەدەست بهێننەوە ئەوا مککۆنێڵ چیتر سەرۆکایەتی ئەنجومەنەکە ناکات، لەجیاتی ئەوە ڕابەری کەمینەی دیموکراتەکان لە ئەنجومەنەکە چەک شومەر دەبێتە سەرۆکی ئەنجومەنەکە.\nئەگەر سەرۆک ترامپ دووبارە هەڵببژێردرێتەوە ئەوا وڵاتەکە ڕووبەڕووی حکومەتێکی دابەشبوو دەبێتەوە، کۆمارییەکان کۆنتڕۆڵی کۆشکی سپی دەکەن و دیموکراتەکانیش کۆنتڕۆڵی کۆنگرێس دەکەن، بەڵام ئەگەر بایدن سەرکەوێت ئەوا دیموکراتەکان کۆنتڕۆڵی کۆشکی سپی و کۆنگرێسیش دەکەن.\nPrevious ژن و بڕیاردان  #Êvara_Kurdistanê #WaarMediaNetwork\nNext ‘Îro pêşî li Erdogan neyê girtin, sibe wê dereng be’\nبڵێسە جەبار فەرمان پەرلەمانتاری کورد لەفراکسیۆنی یەکێتی نیشتمانی کوردستان لەئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق دەڵێت”من پێشنیارم کردووە …


بە بۆنەو ڕوٙ گەردوونی زوانی ئەڎایەو – هەورامان\nیانە ویر بە بۆنەو ڕوٙ گەردوونی زوانی ئەڎایەو\nیۆ چی زوانە کە کەوتەن وەرو ھەڕەشێ سیاسەتوو زوانکوشی داگیرکەراو وەڵاتەکەیما، زوانی هەورامین، کە نە تەنیا کۆنتەرین زوانی نووسیا و وچیای مەحاڵەکەین، بەڵکوو یۆ جە کۆنتەرین زوانە ئێرانیەکا. ئی زوانە کۆنەو هەورامیەکا بە گردوو بایەخی ویەردەیی(مێژویی) و ئەدەبی هەزاران ساڵەێشەو کەوتەن وەروو زەبرو و ئەستەمی دوەلایەنەی زوانی.\nدەورانوو فرەتەرین ژمارەو زوانا جە ئاستوو جەهانینە گێڵۆوە پەی سەدەو 15 زایینی وەڵێ دەسپەنەکەردەو دەورانوو کۆلۆنیالیسمی گەردوونی زلهێزەکا جە ئافریقا و ئاسیا و ئامریکای لاتین و ئامریکای باشوو و ئۆستەرالیاینە. بە باڵادەسی کۆلۆنیالیستەکا سەپنای زوانەکاشا جە ناوچە چێردەسەکاشانە دەسش پەنە کەرد و زوانە یانەوەیەکا(محلی) وزیای پەراوێزەو. ئی سیاسەتە کۆلۆنیالیستیە جە لاو داگیرکەراو کوردستانیچەو پەێڕەو کریا و زوانە کوردیەکا جە گردوو بەشەکاو کوردستانیەنە کەوتێ وەروو سیاسەتوو زوانکوشی(Linguicide) کۆلۆنیالیستە ناوچەیەکا.\nیۆ چی زوانا کە جە پاڵوو زوانە کوردستانیەکانە کەوتەن وەرو هەڕەشێ سیاسەتوو زوانکوشی داگیرکەراو وەڵاتەکەیما، زوانی هەورامین، کە نە تەنیا کۆنتەرین زوانی نووسیا و وچیای ئی مەحاڵە کوردستانیانە، بەڵکوو یۆ جە کۆنتەرین زوانە ئێرانیەکایچەن. کۆنتەرین بەڵگەی نووسیا قەواڵەکاو هەورامانیەنێ کە زیاتەر جە 2100 ساڵێ چیوەڵتەر نوسیاێنێ و ئیسە ئینای جە یۆ جەموزەخانەکاو شاروو لەندەنی. پەڕاو(کتێب)و پیرۆزو ئایینوو یارسان و کاکەیەکا، کە کۆنتەرین ئایین(یارسان)، بە هەورامی نوسیان. بە پەیلواو فرە کەسێ شارەزاێ و باوەڕمەندێ ئەوێستا بە زوانی کۆنی هەورامی نووسیان. هێڕشوو عەرەبەکا پەی کوردستانی و ئێرانی و ئاکامی وناڵیو ئی هێڕشیە بە هەورامی تۆمار کریان:\nدوکتور محمد معین گلێرەوکەروو واچە(واژە)نامەی فارسی (فرهنگ معین) جە بارەو زوانی هەورامیەو منویسۆ: ” برای آشنایی بیشتر با زبان پهلوی باستان زبان اورامی یک منبع مهم است. پهلوی با وزنی بخصوص و همانند گورانی خوانده شده است وگاهی آن را پهلوی وبرخی اوقات آن را اورامه، اورامن و اورامنانیان میگفته اند.\nشاید برای دریافت این موضوع که، اورمنان، همان گونه‌ی فارسی (هورامه نان) اورامی است و با واژه‌ی (هه ورامان) یکی است، به تلاش چندانی نیاز نباشد. هورامه‌نان – هورامانان = هور + امان (امدند) + آن – زمان طلوع خورشید. همچنان که می‌گویند: (به یانیان) بامدادان، (ئیواران) زمان عصر“.\nحسن عمید گلێرەوکەروو واچەنامەو فارسی(فرهنگ عمید) ماچۆ: ” اورامان، اورامین، اورامە، یکی از آهنگهای قدیم موسیقی، یکی از آهنگهای فارسیان کە اشعار آنرا بە زبان پهلوی یا لهجەهای محلی فهلویات میخواندند. لحن اورامین و بیت پهلوی زخمە رود و سماع خسروی (بندار رازی).”\nئی زوانە کۆنەو هەورامیەکا بە گردوو بایەخی ویەردەیی(مێژویی) و ئەدەبی هەزاران ساڵەێشەو کەوتەن وەروو زەبرو و ئەستەمی دوەلایەنەی زوانی. جە لایەوە زەبری کۆلۆنیالیستانەو داگیرکەراو کوردستانی و جە لایەتەریچەو جە لاو دەسەڵاتوو باشوروو کوردستانی و بڕێو جە حێزبەکاو وەرکەتەو کوردستانی بەلای کەمەوە وزیان پەشتەو گۆشی و ڕاو گەشەکەردەیش پەنە نمەدریۆ و تەنانەت بڕێو لایەنی وەرچەم تەسکێ و ناوچەگەراێ بە ئاشکارا دژایەتی و وەرگێریش چەنە کەرا. ئاگادارکەردەی دڵسۆچانەو هەورامیەکاو ئەوەگژیای شارستانی(خەباتی مەدەنی) پێسەو گلێرەوکەردەی ئیمزای( ئیمزاو نزیکەو 1400 دڵسۆچێ زوانی هەورامی پەی پارلمانوو کوردستانی) و داواو وانای و پەروەدە بە زوانی هەورامی جە فێرگەکانە و وەردەس وستەی ویەری مێدیایی دادپەروەرانە پەی هەورامی زوانەکا و……. تا ئیسە بێ جواوێ مەنێنێوە.\nزوان نە تەنیا ئامرازوو پێوەندی بەینوو مرۆڤەکان، بەڵکوو چانەیە گرنگتەر ئەرمانەروو فەرهەنگوو خەڵکانێوەن کە قسێش پەنە کەرا. زوان بەشێوە گرنگ جە وێبیەی(هویت) مرۆڤین و دنیاو ئاڎی نیشانە مدۆ و شیش کەرۆوە. زوان دیاردێوەن کە پێسەو گیاندارێوە چەنی قسەپەنەکەرەکاش ژیوۆ. یاردیدەروو ئاڎیشان پەی ئەشناسای دنیاو دەورووبەریشا و ئەنەیاوای جە دیاردە کۆمەڵایەتی و سروشتیەکا. زوان کەرەسێوەن پەی بەروەستەی هەست و سۆز و هەرپاسە ویروو پەیلواو مرۆڤی. تەماموو ماناکا، بەها کۆمەڵایەتیەکا و بە گردی سەروەتووسامانی مەعنەوی کۆمەڵگاو مرۆڤایەتی جە ڕاو زوانیەو، چ بە نویسیای چ بە واتەی و دەم بەدم جە نەوێوە پەی نەوێوەتەری ڤاڕیۆوە. مێژوو کۆمەڵگاو مرۆڤایەتی هەر بە زوان تۆمار کریۆ و شی کریۆوە. عێلم و زانایی و دەسکەوتە زانستیەکا، چ جە ویەروو تەکنیکینە و چ جە ویەرە کۆمەڵایەتیەکانە، جە نەوێوە پەی نەوێوەتەری هەر بە زوان ڤاڕیۆوە. ماناو دیاردەکا و تاقیکریایەکاو(تجربیات) ژیوای ڕوانەی کە یاوا بە مەژگوو مرۆڤی و چاگەنە تۆمارێ کریا، تەشک(شکڵ) و نامێوەشا پەی دیاری کریۆ و چاگەنە یاگێ وێشا گێرا و نامێشا “ویر“ ەن، جە ڕاسیەنە ئی تەشک ونامێ هەر ئا زوانەنە.\nسەروو ئی بنەمایا و تایبەتمەندیا کە پەی گەشەکەردەی کەسایەتی زاڕۆی دەورێو گەورە وینا، مافشناسەکێ و داکۆکیکەراو مافەکاو مرۆڤی سەروو پەروەردەی و وانای بە زوانی ئەڎایی پاگێرارە و ئی مافیە بە مافێو سەرەتایی و جیاوەنەکریا جە مرۆڤی مدا قەڵەم. ئی مافە هەرپاسە جە ڕێککەوتنامە تەمامکەرەکاو جاڕنامەی گەردوونی مافەکاو مرۆڤی گونجیان. یونسکۆێج پی بۆنەوە گرد ساڵێو جە ڕۆ 21 فوریەی، کە بە ڕۆ جەهانی زوانی ئەڎایی نامێ نریان، سەروو پارێزنای ئی مافیە پاگیری کەرۆ و جە وەرپەرسە دەسەڵاتدارەکا، بە تایبەت جە وەڵاتە فرەزوانیەکانە،داوا کەرۆ کە ئادیشایچ ئی مافیە دلێ یاساو بنەڕەتی وێشانە گونجنا و کەراش بە یاسا و بەیاسایچ چەنیش جماوە.\nخەسارشناسی زوانە هەڕەشە وەنەکریاکا\n1… زوانی پارێزیا(safe): ئی زوانە نەوە بە نەوە بە بێ هیچ لەمپەڕ و گیروگرفتێو فاڕیۆوە وجە گردوو ویەرەکاو ژیواینە، پسەو پەروەردەی و ڕاوەبەری و مێدیایی و… هەرمانەش پەنە کریۆ.\n2.. زوانی خەساروین (vulnerable): هەرچن ئی زوانە قسەپەنەکەرێ فرێش هەنێ وسینە بە سینە و نەوە بە نەوە فاڕیۆوە، بەڵام گەشەکەردەیش سنوردارەن و زوانی ئیداری ناوچەکەیش نیەن و جە فێرگەکانە پەنەش نمەونیۆ و کەمتەر هەرمانەی یاونەریش(مێدیای) پەنە کریۆ.\n3.. زوانی خەساروەنەکەوتە (definitely endangered): ئی زوانە جە چوارچێوەو بنەماڵەینە پیسەو زوانی ئەدایی جە لاو ئەڎا و تاتەیەو فێروو زاڕۆڵا نمەکریۆ و زاڕۆڵێچ حەسابو زوانی ئەڎاییش پەی نمەکەرا.\n4.. زوانی بە جدی خەساروەنە کەوتە (severely endangered): ئی زوانە تەنیا مرۆڤە بەتەمەنەکا قسێش پەنە کەرا. ئەڎا و تاتە تا ڕادێوە چەنەش یاوانە، بەڵام نمەتاوا قسیش پەنە کەرا و چەنی زاڕۆڵەکایچشا پەنەش نمەدوا. نەوەی تازەیچ زوانی زاڵ و دەسەڵاتدار فێر بۆ.\n5.. زوانی سەرەمەرگ (critically endangered): ئی زوانە قسەپەنەکەرێ یەکجار کەمێش هەنێ و ئادێچ کەسانێ بەتەمەنێنێ و تەنانەت سەروو زوانەکەیچشارا زاڵێ نیەنێ.\n6.. زوانی مەردە (extinct): ئی زوانە بە تەمامی فوتیان و ئیتر قسەپەنەکەرێش نەمەنێنێ\n1.. کارەساتێ سرووشتیە پێسەو بوومەلەرزەی و سونامی و ئەورای و دەردووبەڵای وەروەڵاو و گردگیر کە ڕەنگەن جە ماوێو کورتەنە دەیان هەزار مرۆڤێ دلێنە بەرا.\n2.. جەنگ و ژێنۆساید(گەل کوشی، رەگەزکوشی)\n3.. گوشار و زەبروزەنگی ئاشکرای نەتەوەپەرستی و شۆوینیسمی زوانی و پەیڕەو کەردەی سیاسەتو تاونایەو جە لاو دەسەڵاتدارێ و فەرمانڕەواێ وەڵاتێوە فرە زوانینە.\n4.. برەودای بە زوانوو دەسەڵاتی و فەراهەم کەردەی ئێمکاناتی فەرهەنگی و ئابوری و سیاسی پەی گەشەو ئی زوانە زاڵەیە و بێ بەش کەردەی زوانەکاتەری چی ئێمکانیاتا.\nموختار کەریمی، 21.02.2015 ئاڵمان- کۆڵن\nنویسیای وەڵین ڕوٙی جەهانیو زوانی ئەڎایی International Mother Language Day\nنویسیای دمایین ناهەقشا مەگیٛردیٛ\nزوانی نەرویجیی… زوانێو یام دوویٛ زوانیٛ؟ زوانی نەرویجی(نروژی) ئەپی جوٙرە کەوتەن دلیٛ…\nئا مەرزانە کە زوانی نویسیاری گۆرانی چەنیو زوانی دەمواچی گۆرانی جیاوە مەکەران نویسەر: ژیاری…


هەواڵەکان22 / 5 / 2019\nدیداری تایبەت22 / 5 / 2019\nچەپکە گوڵ 22 / 5 / 2019\nاخبار22 / 5 / 2019\nدیداری تایبەت - دۆخی رؤژهەڵاتی نێوەراست و ڕۆلی ئۆپۆزیسیۆبی ئێرانی لەململانێکانی نێوان ئێران و ئەمریکا دا میوانی بەرنامە : کاک مستەفا شەڵماشی ئەندامی دەفتەری سیاسی حیزبی دێموکراتی کوردستان\nچەپکە گوڵ - باسێک سەبارەت بە هەڵپەرکێی کوردی میوانی بەرنامە ; کاک محەممەد ئەمین کامرانی سەرپەرشتی گرووپی هەڵپەڕکیێ سەماژین - ئورامانات\nڕێژگە - قادر سەیاحی سۆزێک لە ڕەنگی ئەوین\nکرانەوەی پەروەندەیەکی دی لە دژی کۆماری ئیسلامی\nعەلی بداغی 25 / 11 / 2018\n(لەپەراوێزی تاوانبارکردنی ئێران لەلایەن ئەمریکاوە بە وەبەرهێنانی چەکی شیمیایی کۆمەڵکوژ)\nباسەکە لەوە ڕا دەستی پێکرد: “نوێنەری ئەمریکا لە ڕێکخراوی ڕێگەپێنەدان بە چەکە شیمیاییەکان ڕایگەیاند ڕێژیمی کۆماری ئیسلامیی ئێران توانا چەکدارییەکانی لە بەشی بەرهەمهێنانی چەکۆڵی شیمیاییدا شاردووەتەوە و ڕاپۆرتەکەی نەداوەتەوە بەو ڕێکخراوەیە…”\nهەمووی چەند سەعاتی نەگرت کە هەرچی کاربەدەستی درشت و وردی ئێران بوو هاتنە سەر خەت و کەوتنەخۆ کە ئەوە بانگەشەیەکی سیاسییە و مەبەستی دیکەی لە پشتە، بەڵام باس چییە و ئەو پەلەقاژە و شێواوییەی کۆماری ئیسلامی لە چییەوە دێ؟\nدەوڵەتی ئەمریکا دەڵێ بەڵگەی ئەوەی دەست کەوتووە کە دەیسەلمێنێ ڕێژیمی کۆماری ئیسلامی بەرنامەی بەرهەمهێنان “گازی ئەعساب” و بەکارهێنانی لە ئامانجی هێرشبەریدا هەیە و ئەو توانا نیزامییەی لە بواری چەکە ڕێگەپێنەدراوەکاندا لەو کۆمەڵگەی جیهانی شاردووەتەوە. بەپێی کۆنڤانسیۆنی چەکە شیمیاییەکان (1997) بەرهەمهێنان، هەڵگرتن و بەکارهێنانی ئەو جۆرە چەکانەش قەدەغەیە و کۆماری ئیسلامیی ئێران ڕێک کەوتووەتە بیری چارەنووسی عێڕاقی سەردەمی سەدام. وایە، ڕێک 15 ساڵ پێش ئێستا بوو کە جۆرج بووش، سەرۆککۆماری ئەو کاتی ئەمریکا ڕێژیمی سەدام حوسێنی بەوە تاوانبار کرد کە چەکی شیمیایی کۆمەڵکوژی عەمبار کردووە و گرووپە تێرۆریستییەکانی وەک ئەلقاعیدە بەو چەکانە تەیار دەکا.\nلە بەهاری 2003دا ئەمریکا و وڵاتانی هاوپەیمانی هێرشیان کردە سەر عێڕاق و ڕێژیمی سیاسیی ئەم وڵاتەیان گۆڕی. ئەگەرچی ئەم چەکانە دواتر لە عێڕاقدا نەدۆزرانەوە، _کە وێدەچێ هەر ئەو کات وەک چۆن ڕێژیمی بەعس فڕۆکە شەڕکەرەکانی بۆ ئێران گواستەوە ئەو چەکانەشی هەر بۆ ئێران گواستبێتنەوە_ بەڵام قسەی نوێی دەوڵەتی تڕامپ لە بارەی ئێرانی خاوەنی چەکی شیمیایی لە ئێستادا ڕێک وەبیرهێنەرەوەی ڕۆژانی پێش ڕووخاندنی ڕێژیمی پێشووی عێڕاقە.\nئەمریکا دەڵێ نیگەرانە لە نیازی ئێران بۆ بەرهەمهێنانی چەکی شیمیایی، بۆیە دەیەوێ پەروەندەیەکی نوێ لە دژی کۆماری ئیسلامی بکاتەوە. ئەوەی کە ئەمریکا لە کاتێکدا فشاری سیاسی و گەمارۆی ئابووریی زۆری خستووەتە سەر ئێران ئاخۆ دەیەوێ مەیدانێکی دیکەی بەربەرەکانی لەگەڵ ڕێژیم بکاتەوە، ئەوە کە ئایا ئەمریکا دەتوانێ سەرنج و پشتیوانیی وڵاتانی دیکەش بۆ ڕاگەیاندنی بەرەیەکی دی لە دژی کۆماری ئیسلامی ڕابکێشێ، ئەوە کە ئایا ڕێکخراوی ڕێگەپێنەدان بە چەکە شیمیاییەکان لە توانایدا هەیە بڕیاری لەسەر ئەم بابەتە بدا و ئەوەی کە ئێران چۆن و بە کام ڕێگە دەتوانێ خۆی لەو قۆرتە ڕزگار بکا هەمووی جێی باس و لێوردبوونەوەن؛ بەڵام ئەمەی گرینگە ئەوەیە کە ئاخۆ چەندە ئەم بابەتە بۆ کۆمەڵگەی جیهانی گرینگە و هەڵسوکەوتیان لەگەڵ وڵاتێکی وەک ئێران بەو نێوەرۆکە ناسراوەی دژە بایەخە مرۆییەکان تا ئێستا چۆن دەبێ؟\nکۆماری ئیسلامیی ئێران لە ساڵی 1365ی هەتاوی و لە ڕۆژی 25ی گەلاوێژدا لە “گەورەدێ” لە باشووری کوردستان بە چەکی شیمیایی هێرشی کردبووە سەر حیزبی دێموکراتی کوردستان و ئەم پەلامارە کۆمەڵێک برینداریشی لێ کەوتبۆوە، کەچی ئەم ڕووداوە لەلایەن کۆمەڵگەی جیهانی و ناوەندەکانی بڕیارەوە گرینگیی ئەوتۆی پێ نەدرا. بەڵام کۆماری ئیسلامیی ئێران لەو کاتەوە کە قەزافی بڕیاری چەکداماڵینی لیبی لە چەکە کۆمەڵکوژە ئەتومی و شیمیاییەکانی دا، سەبارەت بەو پرسە سەرنجەکانی هاتنە سەر. دوای ڕووخانی حوکمەتی قەزافی زۆر چەک و چۆڵی قەدەغەکراوی لیبی لە عەمبارەکاندا دەستیان بەسەردا گیرا کە دروستکراوی ئێران بوون و وێدەچوو کۆماری ئیسلامی بۆ قەدرزانی لە مامەڵەکانی چەکوچۆڵی لیبی لەگەڵ ئێران لە کاتی شەڕ لەگەڵ عێڕاقدا دواتر بەو وڵاتەی دابن. کاتێک کە سووریە بە چەکی شیمیایی شەڕی دژبەران و ئۆپۆزیسیونی خۆی و خەڵکی بێتاوان و بێدەرەتانی ئەو وڵاتەی دەکرد، کۆماری ئیسلامی بە هەموو تواناوە لە پشتی بەشار ئەسەد وەستابوو و هەموو بڕیار و سیاسەتێکی لە دەمی ئەم ڕێژیمە دەتفی. کەسیش لە بیری نەچووەتەوە کاتێک سەدام حوسێن، سەرۆککۆماری پێشووی عێڕاق و ڕێژیمەکەی سەبارەت بە بەکارهێنانی چەکی شیمیایی لە دژی کوردەکان دادگایی دەکرا، کۆماری ئیسلامی ڕێگەی نەدا پەروەندەی بۆمبارانی شیمیایی شاری سەردەشت لە دادگای تاوانەکانی عێڕاقدا لە دژی ڕێژیمە ڕووخاوەکەی سەدام بکرێتەوە. ساڵی ڕابردووش ڕێک لە 30 ساڵەی کارەستانی بۆمبارانی شیمیایی شاری سەردەشت و لەنێو سەرسوڕمانی کۆمەلگەی جیهانیدا پشتی لە خەڵکی وڵاتەکەی خۆی کرد و دەنگی “نەخێر”ی بە ناساندنی تاوانباران و جینایەتکارانی بەکارهێنەری چەکی شیمیایی دا، بۆوەی نەکا ڕێژیمی سوویە و بەشار ئەسەدی هاوپەیمانی لەو سۆنگەیەوە بەرەوڕووی سزا ببنەوە.\nئێستاش چ ئەمریکا بەڵگەێ ڕوونی لەسەر هەوڵەکانی ئێران بۆ دەستڕاگەیشتن بە چەکی شیمیایی بە دەستەوە بێ و، چ بیهەوێ لەو ڕێگەیەوە فشارێ زیاتر بۆ تەریکخستنەوەی پتری ئێران لە کۆمەڵگەی جیهان بێنێ؛ شک لەوەدا نییە کە کۆماری ئیسلامیی ئێران ڕێژیمێکی تاسەر ئێسقان دژ بە بەها مرۆییەکانە. ئەم ڕێژیمە کە لە نێوخۆی وڵاتدا خەڵکەکەی بە بارمتە گرتووە و لە ئاستی دنیاشدا بە پشتیوانی تێرۆریسمی دەوڵەتی ناسراوە و شوێن نییە ماشێنی تێرۆری کۆماری ئیسلامی لەنگەری لێ نەگرتبێ، چ دەربەستی پڕەنسیپە جیهانی و نێودەوڵەتییەکاندا نییە و لە پێناو مانەوەی خۆیدا دەست بۆ هەموو تاوانێک درێژ دەکا.


» خواردن و خواردنەوە\nچۆنیەتی ئامادەکردن و کوڵاندنی باینجان بە شێوەیەکی بەتام\nباینجان یەکێکە لە خۆراکە سەرەکییەکان بەتایبەت لەوەرزی ھاوین و باینجا لە رووی قەبارە و رەنگەوە لە شوێنێک لەگەڵ شوێنێکی دیکە جیاوازی ھەیە و چەندین ڤیتامین لە خۆیەوە دەگرێت بەتیبەتی ڤیتامین (ب ١) کە مادەی سیامین لەخۆیەوە دەگرێت و یارمەتیدەرێکی بەھێزە بۆ کۆئەندامی دەمار و ھاوسەنگی لە نێوان دەمارەکان و ماسولکەکان دروست دەکات و ھەروەھا سیامین یارمەتیدەرە بۆ شیبونەوەی شەکر لەناو لەش و پارێزگاری لە خانەکانی دەمار دەکات .\nچۆنیەتی کوڵاندنی باینجان\nئامادەکردنی ترشی باینجانی تورکی :\n•\tیەک باینجان .\n•\tیەک سەلکە پیازی مام ناوەند و بە باشی وورد کرابێت .\n•\tدووسەد گرام گۆشتی وورد کراو.\n•\tیەک پارچە بیبەری تیژی سوور و بە باشی وورد کراو بێت .\n•\tدوو پارچە سیر کە کەرت کرابێت .\n•\tیەک پارچە بیبەری زەرد، کە کەرت کرابێت بە شێوەی بچووک .\n•\tدوو لاچک پیازی سەوز کە کەرت کرابێت بۆ پارچە پارچە .\n•\tیەک کەوچک مەعجونی تەماتە بتاوێندرێتەوە لەناو نیو کوپ ئاو.\n•\tیەک سەلک تەماتە، با دانەیەکی گەورە بێت و وورد کرابێت .\n•\tنیو کوپ زەیتی زەیتون .\n•\tیەک کەوچک بەھاراتی تێکەڵاو .\n•\tیەک مشت خوێ.\n•\tباینجانەکە سپی دەکەین و دەیکەینە چەند پارچەیەک و لەناو ئاوی دادەنێین بۆ ماوەی سی خولەک دواتر ووشکی دەکەینەوە .\n•\tئینجا پارچە یباینجانەکان سوور دەکەینەوە لەناو زەیت و دوای ئەوەی سورکراوە لەسەر کاغەزێکی تایبەتی دادەنێین بۆ ئەوەی زەیتەکە بمژێت .\n•\tگۆشتەکە لەگەڵ پیازەکە و سیرەکە لەناو مەقلەیەک دادەنێت و تێکەڵی دەکەیت تا نەرم دەبێت و ئاوی گۆشتەکە ووشک دەبێت .\n•\tئینجا تەماتەکە ووردکراوەکە لەگەڵ خوێ و بەھارات و مەعجونی تەماتەکە تێکەڵ دەکرێت، ئینجا بیبەرە سەوز و زەردەکەی تێکەڵ دەکرێت ئینجا پیازەکەی بۆ زیاد دەکرێت بۆ ماوەی پێنج خولەک ئەم پێکھاتەیە دەکوڵێندرێت .\n•\tپارچە باینجانەکە ئامادە دەکەین و لەسەر سینیەک دادەنێین و ئینجا تێکەڵەی گۆشتەکەی لەسەر دادەنێین و ئینجا کوپێک ئاوی لەسەر دەکەین و ئینجا دەیکوڵینین بۆ ماوەی ١٥ خولەک ئینجا ئامادە دەبێت بۆ خواردن لەگەڵ برنج یان هەر خوانێکی تر کە حەزی پێ بکەیت .\n3 ساڵ پێشتر - Jul 20 2018 2:59PM\nئامادە کردنی کودی شیرین (القرع) بە نیسک\nچۆنیەتی ئامادەکردنی کوبەی لوبنانی\nچۆنیەتی ئامادەکردنی ئالیزی کێک\nچۆنیەتی ئامادەکردنی کاچه‌پ لە ماڵەوە\nشێوازێکی نایاب بۆ ئامادەکردنی پیازی سوورکراوە\nچۆنیەتی ئامادە کردنی پەتاتەی کریسپی\nچۆنیەتی ئامادەکردنی جەرگی مریشک بە سیر\nچۆنیەتی ئامادەکردنی تەپسی باینجان\nچۆن پاقلاوەی زلابیە لە ماڵەوە ئامادە دەکەیت ؟\nچۆن ھەمبەرگەر لەماڵەوە ئامادە دەکەیت\nچۆنیەتی ئامادەکردنی نانی تۆست\nچۆنیەتی ئامادەکردنی فەلافل بە شێوەیەکی ئاسان و خۆش\nچۆنیەتی ئامادەکردنی ساوار بەشێوەیەکی بەتام و خۆش


17:05 - 10 جۆزەردان 2714\nکوردستان میدیا: دوو ئەنجومەنی شاری مەریوان لە درێژەی کار و چالاکییە مەدەنییەکانیاندا وانه و پێشانگای تایبەت بە پێشگیری لە تووشبوون بە ماددە هۆشبەرەکانیان بەرێوە برد.\nبەپێی راپۆرتی کوردستان میدیا، ئەنجومەنی \_'\_'ژیانەوە\_'\_'ی شاری مەریوان و ئەنجونەنی ئەدەبیی \_'\_'نێ\_'\_' لە هەوڵێکی هاوبەشدا، رۆژی هەینی رێکەوتی ٩ی جۆزەردانی ١٣٩٣ی هەتاوی، وانەی ئامووزشی و پیشانگایەی تایبەتیان بۆ بەرەنگاربوونەوە و پێشگرتن لە تووشبوون بە ماددە هۆشبەرەکان بەڕێوە برد.\nپیشانگا و وانەی بەرەنگاربوونەوە دژی تووشبوون بە ماددە هۆشبەرەکان لە گوندی \_'\_'نێ\_'\_' سەربە شارستانی مەریوان بەڕێوەچوو کە لەلایەن هاووڵاتییان بە گەرمی پێشوازیی لێ کرا.\nدامەزراوە و رێکخراوە ناحکوومییەکان (N.G.O) لە شارستانی مەریوان بوونەتە بنکەی هەمیشەیی بۆ چارەسەرکردنی کێشە و گرفتە کۆمەڵایەتیی و فەرهەنگییەکان کە رۆژ بە رۆژ زیاتر هاووڵاتییان بۆ هارێکاری گشتی، چالاکیی خۆڕسک و هەمەلایانە لە بوارەکانی ژینگە، فەرهەنگ و هونەر و پرسە کۆمەڵایەتییەکان و فەرهەنگ سازی لە بوارەکانی پێشگرتن لە راو و تووشبوون بە ماددە هۆشبەرەکان لە دەوری یەکتر کۆ دەکاتەوە.\nلە لایەکی دیکەوە دوێنی پێنجشەممە رێکەوتی ٨ی جۆزرەدانی ١٣٩٣ی هەتاوی، ئەنجومەنی تازە دامەزراوی \_'\_'ئاژوان\_'\_' لە شاری کامیاران لە یەکەم هەوڵی ژینگەپارێزیی خۆیدا بە هاریکاریی ژمارەیەکی بەرچاو لە هاووڵاتییان، زبڵ و پاشماوەی بناری سەیرانگای \_'\_'کەوار\_'\_'یان کۆ کردەوە.


جێرمی كۆربین ئه‌و سه‌ركرده به‌ریتانییه‌ی پۆزش بۆ عێراقیه‌كان ده‌هێنێته‌وه - ئاوێنه\nشه‌ممه‌ی رابردو، بومه‌له‌رزه‌یه‌ك ژیانی سیاسی له‌دورگه‌یه‌كی ناوداری ئه‌م جیهانه‌دا هه‌ژاند، كه به‌هه‌ڵبژاردنی چه‌پێكی رادیكاڵ‌و سه‌ركێشی وه‌ك جێرمی كۆربین، “بلێریزم” له‌به‌ریتانیا به‌خاك سپێردرا.\nئاوێنه: جێرمی كۆربین، شه‌ممه‌ی رابردو سه‌ركه‌وتنێكی گه‌وره‌ی له‌پارته‌كه‌یدا به‌ده‌ستهێنا، كه له‌خولی یه‌كه‌می هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆكی پارتی كرێكارانی به‌ریتانیادا رێژه‌ی 59%ی ده‌نگه‌كانی به‌ده‌ستهێنا. ئه‌م پیاوه ته‌مه‌ن 66 ساڵه كه 32 ساڵی ته‌مه‌نی بێ پسانه‌وه په‌رله‌مانتار بوه‌و له1983ه‌وه تا ئێستا حه‌وت جار به‌ئه‌ندامی په‌رله‌مان هه‌ڵبژێردراوه‌ته‌وه، هه‌مو میدیا‌و ناوه‌نده سیاسیه‌كانی ئه‌وروپای به‌خۆیه‌وه سه‌رقاڵ كردوه.\nجگه له‌وه‌ی كه كۆربین له‌ته‌مه‌نی بیست ساڵیه‌وه مرۆڤێكی روه‌كیه‌و مه‌شروب ناخواته‌وه‌و چاكه‌ت‌و پانتۆڵ له‌به‌رناكاو بۆینباخ نابه‌ستێ‌و به‌پاسكیل‌و پاس ده‌چێت بۆ په‌رله‌مان‌و ئوتومبێلی تایبه‌تی نیه‌و له‌خانویه‌كی هاكه‌زاییشدا ده‌ژی‌و هه‌مو ساڵێكیش دوای راگه‌یاندنی خه‌رجی په‌رله‌مانتاران ناوی له‌نێو ئه‌و په‌رله‌مانتارانه‌دایه كه كه‌مترین پاره‌ی خه‌رج كردوه، هه‌ڵوێسته‌كانیشی سه‌رنجی هه‌مو به‌ریتانی‌و ئه‌وروپییه‌كانی به‌ره‌و لای خۆی راكێشاوه.\nئه‌م پیاوه ته‌مه‌ن 66 ساڵه كه 32 ساڵی ته‌مه‌نی بێ پسانه‌وه په‌رله‌مانتار بوه‌و له1983ه‌وه تا ئێستا حه‌وت جار به‌ئه‌ندامی په‌رله‌مان هه‌ڵبژێردراوه‌ته‌وه، هه‌مو میدیا‌و ناوه‌نده سیاسیه‌كانی ئه‌وروپای به‌خۆیه‌وه سه‌رقاڵ كردوه\nناوبراو كه سه‌ر به‌باڵی چه‌پ‌و سۆسیالیستی پارتی كرێكارانه‌و خۆی وه‌ك سۆشیال دیموكراسێك پێناسه ده‌كا، پێداگری له‌سه‌ر ئه‌وه ده‌كات كه پێویسته خزمه‌تگوزارییه گشتیه‌كان‌و هێڵه‌كانی ئاسن‌و كانه خه‌ڵوزه‌كان خۆماڵی بكرێن‌و خوێندن‌و چاره‌سه‌ری ته‌ندروستی به‌خۆڕایی بێت‌و باجی زیاتریش بخرێته سه‌ر سه‌رمایه‌ی ده‌وڵه‌مه‌نده‌كان‌و چاودێری توندتری بانك‌و كۆمپانیاكان بكرێ‌و دژایه‌تی سیاسه‌تی سك هه‌ڵگوشین‌و پلانه ئابوریه‌كانی دیڤید كامیرۆنیشه كه پێوایه ته‌نها چینه هه‌ژارو ده‌ستكورته‌كان زیانی لێده‌كه‌ن.\nجێرمی دژی په‌یمانی ناتۆو دژی پرۆسه‌ی به‌تایبه‌تی كردنی دامه‌زراوه حكومییه‌كانه به‌تایبه‌تی ئه‌وانه‌ی كه به‌ژێرخانی ئابوریی وڵات داده‌نرێن، پشتیوانی خۆی به‌هێزكردنی موڵكایه‌تی گشتی‌و بۆ مانه‌وه‌ی به‌ریتانیا له‌چوارچێوه‌ی یه‌كێتی ئه‌وروپا‌و بۆ كۆتایهێنان به به‌رنامه ئه‌تۆمیه‌كانی به‌ریتانیا ده‌رده‌بڕێت.\nئه‌م هه‌ڵوێسته چه‌پ‌و رادیكاڵانه‌یه‌ی نه‌ك هه‌ر روبه‌روی ره‌خنه‌ی توندی پارێزگاران‌و میدیا راستڕه‌وه‌كان‌و لایه‌نگرانی بازاڕی ئازادی كردوه‌ته‌وه، به‌ڵكو توندترین ره‌خنه‌ی له‌ناو پارته‌كه‌ی خۆیه‌وه، پارتی كرێكارانه‌وه ئاڕاسته كرا كه میانڕه‌وه‌كانی پارته‌كه یان ئه‌وانه‌ی به‌گروپی “كرێكارانی نوێ” یان “بلێرییه‌كان” ناوده‌برێن، كه‌مپه‌ینیان له‌دژی سازكردوه‌و جێرمی تۆمه‌تبار ده‌كه‌ن به‌وه‌ی كه ده‌یه‌وێ كات به‌ره‌و دواوه بگه‌ڕێنێته‌وه، هه‌ندێكیشیان ده‌ڵێن “ده‌بێت رێگه له‌بڵاوبونه‌وه‌ی ئه‌م ڤایرۆسه بگیرێت”و ئه‌وانه‌ی ده‌نگیان پێداوه “مێشكیان نیه”.\nرۆژنامه‌ی “سه‌نده‌ی ئێكسپێرس”، دوای هه‌ڵبژاردنی جێرمی به‌سه‌رۆكی پارتی كرێكاران، به‌مانشێتێكی گه‌وره نوسی “خوداحافیز پارتی كرێكاران”، به‌و پێیه‌ی تا سالانێكی زۆر ئه‌م پارته ئیتر له‌سایه‌ی جێرمیدا ده‌سه‌ڵات نابینێت\nرۆژنامه‌ی “سه‌نده‌ی ئێكسپێرس”، دوای هه‌ڵبژاردنی جێرمی به‌سه‌رۆكی پارتی كرێكاران، به‌مانشێتێكی گه‌وره نوسی “خوداحافیز پارتی كرێكاران”، به‌و پێیه‌ی تا سالانێكی زۆر ئه‌م پارته ئیتر له‌سایه‌ی جێرمیدا ده‌سه‌ڵات نابینێت‌و ده‌بێت به‌ئۆپۆزیسیۆن بمێنێته‌وه. رۆژنامه‌ی “سه‌نده‌ی ته‌له‌گراف”یش هه‌ڵبژاردنی ئه‌وی به‌سه‌رۆك به”مه‌رگی پارتی كرێكارانی نوێ” ناوبرد، كه دوای هاتنی تۆنی بلێر رێچكه‌یه‌كی نوێ له‌و پارته‌دا به‌ناوی “سۆشیال لیبرالیزم” په‌یڕه‌و ده‌كرا. له‌به‌رامبه‌ردا رۆژنامه‌ی “گاردیان” هه‌ڵبژاردنی جێرمی به‌بومه‌رزه‌یه‌ك له‌ژیانی سیاسی به‌ریتانیادا ناوبرد، كه له‌ئه‌نجامی ئه‌م بومه‌له‌رزه‌یه‌دا “بلێریزم” به‌خاك سپێرا. به‌هه‌مانشێوه پارته چه‌په رادیكاڵه‌كانی ئه‌وروپا به‌گشتی‌و یۆنان‌و فه‌ره‌نسا‌و ئیسپانیا به‌تایبه‌تی پێشوازیان له‌هه‌ڵبژاردنی جێرمی به‌سه‌رۆكی پارتی كرێكارانی به‌ریتانیا كرد.\nبه‌شێكی دیكه‌ی هه‌ڵوێسته سه‌رنجڕاكێشه‌كانی جێرمی په‌یوه‌ندی به‌سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌یه، ئه‌و په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ شۆڕشگێڕانی چه‌پی ئه‌مه‌ریكای لاتین به‌هێزه‌و به‌رده‌وام پشتیوانی خۆی بۆ مه‌سه‌له‌ی فه‌له‌ستین‌و دژایه‌تیكردنی ئیسرائیل ده‌رده‌بڕێت، ئه‌ندامی كه‌مپه‌ینی پشتیوانی كردن له‌فه‌له‌ستینه‌و دژی ئه‌وه‌یه كه خۆی به”ئاپارتهایدی ئیسرائیل” ناوی ده‌بات. شه‌ش ساڵ له‌مه‌وبه‌ریش گه‌شتی كرد بۆ ئێران‌و دژایه‌تی خۆی بۆ سزا ئابورییه‌كانی سه‌ر ئه‌و وڵاته راگه‌یاند، هه‌ربۆیه رۆژی یه‌كشه‌مه رۆژنامه‌كانی كۆماری ئیسلامی ئێران خۆشحاڵی خۆیان به‌هه‌ڵبژاردنی جێرمی وه‌ك سه‌ركرده‌ی پارتی كرێكاران ده‌ربڕی. جێرمی پێشتر رایگه‌یاند بو كه “ئاشتی‌و سه‌قامگیری له‌رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا به‌بێ به‌شداری حزبوڵا‌و حه‌ماس‌و ئێران به‌دینایه‌ت”.\nسه‌باره‌ت به‌عێراقیش هه‌ڵوێستێكی جیاوازی ته‌نانه‌ت له‌هه‌ڵوێستی فه‌رمی پارته‌كه‌ی خۆشی هه‌بوه، جێرمی له‌ساڵی 2003دا یه‌كێك بو له‌رێكخه‌رانی خۆپیشاندانی یه‌ك ملیۆن كه‌سی دژ به‌هێرشكردنه سه‌ر عێراق له‌لایه‌ن ئه‌مه‌ریكاو هاوپه‌یمانه‌كانیه‌وه له‌سه‌رده‌می تۆنی بلێردا، كه سه‌رۆك وه‌زیرانی سه‌ر به‌پارتی كرێكاران بو.\nئه‌و چه‌ندینجار ئه‌وه‌ی دوپات كردوه‌ته‌وه كه هێرشكردنه سه‌ر عێراق كارێكی “ناقانونی” بو، ده‌كرێت تۆنی بلێر وه‌ك تاوانباری جه‌نگ له‌سه‌ر به‌شداری پێكردنی به‌ریتانیا، دادگایی بكرێت.\nجێرمی په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ هێزه‌كانی باكوری كوردستانیشدا به‌هێزه‌و ته‌نانه‌ت به‌مه‌به‌ستی ئاشته‌وایی نێوان كوردو توركیا چه‌ند جارێك سه‌ردانی ئه‌نقه‌ره‌ی كردوه\nئه‌و پێش هه‌ڵبژاردنی به‌سه‌رۆكی پارته‌كه، رایگه‌یاند كه “ئه‌گه‌ر به‌سه‌رۆكی پارتی كرێكان هه‌ڵبژێردرێم به‌هۆی به‌شداری به‌ریتانیاوه له‌جه‌نگی عێراقدا، به‌فه‌رمی پۆزش بۆ خه‌ڵكی ئه‌و وڵاته ده‌هێنمه‌وه كه ئازارو مه‌ینه‌تیه‌كی زۆریان چه‌شت به‌ده‌ست ئه‌و جه‌نگه‌و لێكه‌وته‌كانیه‌وه”.\nجێرمی له‌هه‌مانكاتیشدا دژ به‌ده‌ستێوه‌ردانی سه‌ربازییه له‌سوریادا، هه‌روه‌ها پشتیوانی خۆی بۆ وه‌رگرتنی هه‌رچی زیاتری په‌نابه‌ران له‌به‌ریتانیادا راگه‌یاندوه‌و پێیوایه ئه‌وانه‌ی ده‌ڵێن به‌هۆی “كۆچبه‌رانه‌وه گوشار له‌سه‌ر ئابوریمان دروستده‌بێت، ژه‌هر بڵاوده‌كه‌نه‌وه”، چونكه په‌نابه‌ران قوربانیی سیاسه‌تی جه‌نگخوازانه‌و نادادپه‌روه‌ریی كۆمه‌ڵایه‌تین. ته‌نانه‌ت شه‌ممه‌ی رابردو پاش هه‌ڵبژاردنی به‌سه‌رۆكی پارتی كرێكاران راسته‌وخۆ به‌شداری له‌رێپێوانێكدا له له‌نده‌ن بۆ پشتیوانی كردن له‌په‌نابه‌ران كرد.\nجێرمی په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ هێزه‌كانی باكوری كوردستانیشدا به‌هێزه‌و ته‌نانه‌ت به‌مه‌به‌ستی ئاشته‌وایی نێوان كوردو توركیا چه‌ند جارێك سه‌ردانی ئه‌نقه‌ره‌ی كردوه، ئه‌مساڵیش به‌شداری خۆپیشاندانێكی كرد كه بۆ پشتیوانیكردن له‌كۆبانی له له‌نده‌ن رێكخرابو، له‌وته‌یه‌كیشدا پشتیوانی خۆی بۆ دابینكردنی مافه‌كانی كورد راگه‌یاند.\nزۆرێك پێیانوایه به‌هه‌ڵبژاردنی جێرمی، پارتی كرێكاران پێده‌نێته قۆناغێكی نوێوه‌و له‌و رێچكه‌یه‌ی دورده‌كه‌وێته‌وه كه هه‌میشه میانڕه‌وی به‌سه‌ریدا زاڵ بوه‌و ئاڕاسته‌یه‌كی هاوشێوه‌ی پارته چه‌په‌كانی وه‌ك یۆنان‌و ئیسپانیا ده‌گرێته‌به‌ر.\nجێرمی به‌سه‌ركێشترین‌و ناڕازییترین نوێنه‌ری پارتی كرێكاران داده‌نرێت، كه له‌نێوان ساڵانی 1997 تا 2010 له‌په‌رله‌ماندا پێنج سه‌د جار له‌دژی حزبه‌كه‌ی خۆی ده‌نگی داوه.\nئه‌م پیاوه كه ساڵی 2013 خه‌ڵاتی ئاشتی گاندی نێوده‌وڵه‌تی پێبه‌خشراو سێ جار هاوسه‌رگیریی كردوه‌و سێ منداڵی هه‌یه‌و خۆی به‌داكۆكیكاریی هه‌ژارترین چینه‌كانی خواره‌وه‌ی كۆمه‌ڵگه ده‌زانێت‌و خوازیاری سه‌رله‌نوێ دابه‌شكردنه‌وه‌ی سه‌روه‌ت‌و سامانی وڵاته‌كه‌یه‌تی، به‌پێی رۆژنامه‌ی “فایننشال تایمز” له‌كاتی ده‌ستبه‌تاڵیدا “خولیای مره‌با دروست كردنه‌و عاشقی سواربونی شه‌مه‌نده‌فه‌ره”.\nتاگەکان: جێرمی كۆربین،\nنووسراوە لە 2016-03-21 10:30 am


زۆرتر لە 3000 کەس بەهۆی پرۆژەی ئەنتیتۆباکۆ واز لە جگەرە دەهێنن\nلەلایەن نەبەرد حوسێن\t 17/7/2017\nجگەرە کیشێک بوو هاوشێوەی کەم بوو... جەوهەر تەمەنی 62 ساڵە و 46 ساڵە بێ دابڕان رۆژانە بەلای کەم سێ پاکەت جگەرەی دەکێشا... شۆفیری تاکسییە و رۆژانە نزیکەی 8 کاژێر کا دەکات... ئێستا لەگەڵ تیکچوونی تەندروستی و بیستنی هەواڵی راگەیاندنی پرۆژەی ئەنتیتۆباکۆی رووداو بریاری وازهێنانی لەجگەرە داوە.\nچەند هەفتەیەکە دوکەڵی ژەهراوی جگەرە نەچووەتە خوێن و سییەکانیەوە... لەگەل ئەوەشدا زۆر ئارامە و جگە لە کاریگەرییە ئەرێنییەکانی وازهێان لە جگەرە، هەست بەهیچ کاریگەرییەکی نەرێنی لەخۆیدا ناکات... ددانەکانی شاهێدی دەدەن چ جگەرە کێشێک بووە.\nجەوهەر سوڵتان دەڵێ "ئێستا زۆر باشم خەوم باشبووە هەناسەدان و خواردنم باش بوون ئەو بەرنامەیەی رووداو کردوویەتی شتێکی زۆر باشە بۆ خەڵکی رووندەکەنەوە کە جگەرە چەند خراپە".\nلە 19ی مانگی شەشی ئەمساڵەوە تۆڕی میدیایی رووداو پرۆژەی ئەنتیتۆباکۆی بۆ وازهێنان لە جگەرەکێشان راگەیاند، ئەو هاونیشتمانییانەی کە بڕیاری وازهێنانیان لە جگەرەکێشان داوە، یان دەیدەن، فۆرمێک پڕ دەکەنەوە و دێنە نێو پێشبڕکێی بردنەوەی خەڵات.\nژمارەی بەشداربووان لە پرۆژەی ئەنتیتۆباکۆ بۆ وازهێنان لە جگەرەکێشان گەیشتووەتە نزیکەی 3500 کەس، کە دابەشبوون بەسەر بەشەکانی کوردستان و وڵاتانی ئەوروپا و ئەمەریکا.\nد. ئاراس برادۆستی، بەڕێوەبەری دێشکی تەندروستی رووداو، دەڵێ " پرۆژەکە زۆر سەرکەوتوو بووە لە باشوری کوردستان هەر لەسلێمانی تاکو دهۆک و هەولێر، لە شارەکانی رۆژئاواو و رۆژهەڵاتی کوردستان، لەئەوروپا و ئەمریکا و زۆر وڵاتی دیکە کوردان بەشدارییان کردووە".\nدوایین رۆژی پرۆژەی ئەنتیتۆباکۆ 17ی ئەم مانگە بوو، ئەوانەی خۆیان ناونووسکردووە، لە پشکنینی کۆتایی لیژنەی پزیشکی دەردەچن و دەبنە خاوەنی یەکێک لەو 100 خەڵاتەی کە پرۆژەکە بە سپۆنسەری پەیمانگەی تەکنیکی پایتەخت ئامادەی کردوون.\n1 0 Aziz | 18/7/2017\nپرۆژەی ئەنتیتۆباکۆ دريز بكريتةوة\n1 0 muhamad ahmad | 18/7/2017\nباشە یانی ئەو پڕۆژە تەواو باشە بۆچی من بەو پڕۆژەیەم نەزانی 😭\n1 0 Hoshyar rasul ahamad | 18/7/2017\nنیشانەکردن : جگەرە\n3140 ژمارەی بینین


زه‌نگی سه‌عاتی بیستوپێنجه‌می ته‌مه‌نم – Denegkan\nزه‌نگی سه‌عاتی بیستوپێنجه‌می ته‌مه‌نم\nbyسه‌لام\tSeptember 23, 2009\tئەدەب\nیان : گه‌ڕه‌کی شاعیره‌کان\nسه‌رنجێك : پێشتر ئه‌م نووسینه‌م له ساڵی 2007 دا بڵاوکردۆته‌وه به‌ڵام لێره‌دا ده‌ستکاریم کردووه. هه‌ر له سه‌ره‌تاشه‌وه له گشت جۆره پلان و مه‌نهه‌جیه‌تێکی ئه‌ده‌بییه‌وه دوور بووه . نیازم وابوو شیعرێك بنووسم به‌ڵام هیچ ئاماده‌بوونێکم بۆ شیعر نووسین تیادا نه‌بوو . زۆرم له خۆم نه‌کرد ئیتر وا ئه‌م بابه‌ته‌ی لێ ده‌رچوو که جۆرێکه له وه‌رگێڕانی راسته‌وخۆی بیر و یاده تێکه‌ڵه جیا جیاکانی ناخ و داڕشتنه‌وه‌ی نووسینه کاڵبووه‌کانی سه‌ر ته‌خته‌ی هه‌ست و عه‌قڵ و خه‌یاڵ که هه‌ندێکیان هه‌ر نابینرێن و ناخوێنرێنه‌وه ، ئه‌وه‌کانی تریش ئه‌وه‌نده کاڵبوونه‌ته‌وه به حاڵ لێره‌و له‌وێ چه‌ند په‌ره‌گرافێکم به‌یه‌که‌وه گرێداوه و بابه‌ته‌که‌ی پچڕ پچڕ کردووه . ئه‌وه ته‌نها وه‌زیفه‌ی شیعره که ئه‌و دابه‌شبوونه یه‌ك ده‌خات و له قاڵبێکی یه‌کگرتوودا ده‌یخاته‌ڕوو به بێ ئه‌وه‌ی که هه‌ست به پارچه پارچه بوونی بکه‌ین . که‌واته ئه‌م نووسینه تا راده‌یه‌ك شیکردنه‌وه‌ی شیعرێکه هه‌وڵمداوه بینووسم و نه‌متوانیوه . پرۆسه‌ی شیعرێکه هێشتا نه‌منووسیوه و بۆم نایه‌ت .\nبۆ درێژه‌ی بابه‌ت سه‌یری پاشکۆ بکه‌ن …………..\nPrevious دیمانه له‌گه‌ڵ ڕێناس ئامانج مسته‌فا …. سازدانی: زانا گاڵاڵی\nNext هه‌ولێر‌و شه‌ڕی ئه‌ربێلا له ئینسكلۆپیدیای به‌ریتانی دا


بەلاغی كۆتایی پڕۆسەی هەڵبژاردنی ئەنجومەنی سیاسی - هاوپەیمانیی نیشتیمانى\nلە لایەن هاوپەیمانى 2019/02/01 2019/02/01\nهاوڵاتیانی كوردستان هاودیدان و لایەنگرانی (هاوپەیمانیی نیشتمانی)\nبەخۆشحاڵیەوە پێتانی ڕادەگەیەنین، ئەمڕۆ (1 شوبات 2019) لەشاری جوان _ سلێمانی، بە ئامادەبوونی سەرۆكی هاوپەیمانیی نیشتمانی و بەشداری ئەنجومەنەكانی (نوێنەران و جێبه‌جێكردن) و 239 هاودید له‌ئاستى ده‌ڤه‌ر و دامه‌زراوه‌كان، هاوپەیمانی لە پرۆسەیەكی دیموكراسی و شەفاف و سەركەوتودا بە دەنگدان توانی (ئەنجومەنی سیاسی) هەڵبژێرێت كە پێكهاتووە لە 9 ئەندام، له كاتێكدا بەگوێرەی ماددەی 8ی بڕگەی 10 لەكارنامەی ئەنجومەنی سیاسی ئەنجومەنەكە دەتوانێت بە گوێرەی پێویستی و ڕێژەی دەنگ دوو ئه‌ندامى یه‌ده‌گ دیاریی بكات.\nبەمەش هاوپەیمانی توانی كۆتا قۆناغی تەشكیلاتی ناوخۆیی ئەنجام بدات و بەرەو قۆناغێكی بەهێزبوونی زیاتر هەنگاو بنێت كە (به‌هێزبون و گەشەكردن)ە.\nهاوپەیمانی نیشتمانی لەڕێگەی ئەنجومەنی سیاسیەوە دەیەوێت مۆدێلێكی نوێی كاری سیاسی بهێنێتە ئاراوە، بەوپێەیی خواستیەتی ئەنجومەنەكەی بەگوێرەی تایبەتمەندییەكانی خۆیی كار لەسەر دروستكردنی پەیوەندییە دبلۆماسیەكان بكات لەئاستی (ناوخۆ و نێودەوڵەتی) دا، وە ئەنجومەنی سیاسی لەهاوپەیمانی ناچێتە ناو بوارە (ئیداری و داراییەكان)ی ڕۆژانەی هاوپەیمانی نیشتمانی و تەنها دەسەڵاتە دیاریكراوەكانی خۆی پەیڕەو دەكات.\nهەر لێرەشەوە پیرۆزبایی گەرم ئاڕاستەی هاودیدان و پاشان سەرجەم كاندیدان و ئەندامانی (ئەنجومەنی سیاسی) هاوپەیمانی دەكەین كە توانیان متمانەی (هاودیدان)یان بەدەستبهێنن و ئەركێكی گرنگ بخەنە سەرشانی خۆیان بۆ چوار ساڵی ئایندە و هیوادارین بتوانن لەئاست ئەو متمانەو ئەركە گەورەیەبن پێیان بەخشراوە، بەگوێرەی كۆتا دەرئەنجامەكان پێكهاتوون لەم بەڕێزانە: سەرگوڵ قەرەداغی و کاروان حەمەساڵح و شۆخان ڕەزا و محەمەد عەبدوڵا و موئمین زەڵمی و عوسمان گوڵپی و خەتاب عومەر و ئومێد جاف و ڤالانتینا عەبدولرەحمان


لە ترسی گرتن..ناوی لێكچوو هەزاران مووسڵاوی لە كونجی ماڵ بەند كردووە\nزەنوون ئەحمەد عوبێد 21 ساڵان، ماوەی چەند مانگێكە لە بەشی ناوەخۆیی زانكۆی مووسڵ دەخەوێت و نایەتە دەرەوە لە ترسی گرتن، ئەو دەڵێ كۆتا جار كە چووەتە بازاڕ بەهۆی لێكچوونی ناوەكەی لەگەڵ كەسانی داواكراو، ماوەی دوو رۆژ گیراوە، دوای لێكۆڵینەوەی ورد ئینجا ئازاد كراوە.\nئەو باسی ئەو زللە و شەقانە دەكات كە لە بازگە و خاڵەكانی پشكنین بەهۆی لێكچوونی ناوەكەی لەلایەن میلیشیاكان و هێزەكانی تەناهی لێی دراوە، گوتی "تاكە تاوانی من ئەوەیە ناوەكەی من لێكچووە لەگەڵ ناوی یەكێك لە سەركردەكانی داعش، هێندە لەسەر ئەوە ئازارم چەشتووە كەس نەماوە لە مووسڵ ناوی دایكم نەزانێت! جەلیلە حوسێن عەباس، ئەو منی لە مردن رزگار كرد، چونكە ناوی دایكی سەركردەكەی داعش لە هی دایكم ناچێت".\nنزیكەی دوو هەزار و 500 مووسڵاوی لە كۆی 60 هەزار داواكراوی داعشی، ناوی سیانیان لەگەڵ چەكداران و سەركردەكان و ئەندامانی داعش لە یەك دەچێت، ئەمە یەكێكە لە كێشە هەرە گەورەكانی مووسڵاوییەكان لە دوای ئازادكردنی شارەكەیان لە دەستی داعش.\nبەشێك لەوانە، دادگا بڕیاری گرتنی بۆ دەركردوون، هەندێكیان گیراون، دوای لێكۆڵینەوە بەهۆی جیاوازی ناوی دایكیان لەگەڵ داعشە داواكراوەكان ئازاد كراون.\nئەو چیرۆكە هەموو مووسڵاوییەكان دەیزانن، ئەمەش وایكردووە ئەوانەی ناویان لە لیستەكەدا هەیە، لە ترسی شەقوەشێنەكانی میلیشیاكانی حەشد و هێزە تەناهییەكان كە رێنوێنییەكانی حكوومەت جێبەجێ ناكەن پێوەند بە ناوە لێكچووەكان، ماڵەوە بكەن بە كونجی گرتووخانە نەك گرتووخانەكانی میلیشیاكان و حكوومەت كە هاتنە دەرەوە لێی بووەتە مەحاڵ! مەگەر بۆ پرسێكی هەرە گرنگ نەبێت نەیەنە دەرەوە.\nئەندامێكی ئەنجوومەنی پارێزگای نەینەوا دەڵێ ئەم دیاردەیە ماوەیەك بزر بوو بەهۆی ئەوەی هەڵایەكی سیاسیی لێ كەوتەوە، بەڵام ئێستە دیسان پەیدا بووەتەوە، نەك هەر لە مووسڵ بەڵكو لە شارە سوننەكانی تریش.\nئەو ئەندامە كە قسەی بۆ "عەرەبی جەدید" كردووە، گوتی "پێویستە هێزە تەناهییەكان و میلیشیاكان داوای لێبوردن لە خەڵكی مووسڵ بكەن و رێزیش لە رێنوینییەكانی سەرووی خۆیان بگرن پێوەند بە گرتنی ئەو كەسانەی ناوی سیانییان هاوشێوەی ناوی داواكراوانی داعشە، نابێت لۆمەی ئەو كەسانە بكرێت كە ناویان هاوشێوەیە بەڵكو كێشەكە لە دادگایە كە وەها بڕیارێك دەردەكات بێ ئەوەی وردەكاری زیاتر بخاتەڕوو". زیاتر گوتی "بڕیارەكەی دادگا هەزاران خەڵكی لە ماڵ بەند كردووە، بووەتە رێگر لەوەی دووكانەكانیان بكەنەوە و كاسبی بكەن".\nئەو ئەندامەی ئەنجوومەنی پارێزگای نەینەوا گەندەڵی و بەرتیل وەرگرتنی فەرمانگەی رەگەزنامەی نەینەوای ئاشكرا كرد كە هەر یەكێك لەوانەی ناوەكانیان لێكچووە لەو كاتەی دەگیرێن، كاتێك كەسوكاریان دەچنە فەرمانگەی ناسنامە و رەگەزنامە بۆ دەرهێنانی تۆمارەكەیان بە مەبەستی ئازادكردنیان، پێیان نادەن و داوای بەرتیل دەكەن، گوتی "بۆ هەر مامەڵەیەك تا 900 دۆلار لە كەسوكاری بەندكراوەكە وەردەگرن".\nدوای راگەیاندنی سەركەوتن بەسەر داعش، بەگوێرەی زانیارییەكان دەسەڵاتدارانی عێراقی لیستێكی 60 هەزار كەسییان ئامادە كردووە كە چەكداری داعش بوونە، یان ئەندام و هەواداری بوونە، لەم ژمارەیەدا تەنیا لە مووسڵ دوو هەزار و 500 ناوی سیانی لێكچوو هەیە.\nشەش مانگ پێش ئێستە بەهۆی هەڵایەكی سیاسی گەورە دژ بە هەڵمەتی گرتنی ئەو خەڵكە، سیاسییە سوننەكان دەسەڵاتدارانی بەغدایان ناچار كرد لە سەرەتای حوزەیرانی 2017 لە رێی ئەنجوومەنی باڵای دادوەری و وەزارەتی ناوەخۆ لیژنەیەكی باڵا پێك بهێنرێت و رێنوێنیی دەربكات و رێگری لە گرتنی ئەو كەسانە بكات بەهۆی لێكچوونی ناوەكانیان، بە جۆرێك ئەو كەسەی داواكراوە دەبێت ناوی چواری هەبێت، لەگەڵ نازناو و ناوی دایكی، بۆ ئەوەی لەگەڵ ئەوانەی جیا بكرێنەوە كە ناوی سیانیان لەیەك دەچێت، بەڵام میلیشیاكانی شیعە و هێزە تەناهییەكان گوێ بە رێنوێنییەكان نادەن.\nتەنیا میلیشیاكانی حەشد لە مووسڵ نزیكەی دوو هەزار بازگەی گەڕۆكیان داناوە بەناوی گەڕان بەدوای داعش، ئەمە جگە لە بازگەكانی پشكنینی هێزە تەناهییەكان.\nجگە لەمە هێزە تەناهییەكان و میلیشیاكانی حەشد هیچ بنكەیەكی زانیاری كەسییان لەسەر ئەو كەسانە نییە كە داوا كراون جگە لە ناوی سیانی نەبێت، ئەمەش بووەتە كێشە بۆ سەتان هاووڵاتی، بە تایبەت ئەوانەی ناویان محەمەدە یان حوسێن و عەلی و حەسەن و فەلاح، یان نازناوەكانیان.\nئەو دیاردەیە بۆ ئەوانەی ناویان لە ئەندام و لایەنگر و چەكدارانی داعش دەچێت، بووە بە مۆتەكە و ژیانیانی لێ تاڵ كردوون، هێشتا بەشێك لەوان لە گرتووخانەكانی میلیشیاكانی حەشد و هێزە تەناهییەكانن و ئازاد نەكراون بەهۆی رۆتین و پێ نەدانی تۆماری باری شارستانی لەلایەن فەرمانگەی رەگەزنامەی مووسڵ.\nتا ئێستە ئەوانەی گیراون بەهۆی ددان پێدانەنان بەو تاوانەی دەخرێنە پاڵیان، دووانیان لەژێر شەق و پێلەقە و سزا گیانیان لە دەست داوە، مانگی رابردوو كەسی سێیەم گیانی لە دەست دا دوای ئەوەی تووشی جەڵتەی دڵ بوو.\nنایف شەمەری پەرلەمانتاری سەر بە پارێزگای نەینەوا كە قسەی بۆ "سۆمەریە" كردووە، دەڵێ ئەوەی دۆخی مووسڵی وێران كردووە لێكچوونی ناوەكانن، ئەمەش وایكردووە هەزاران گەنجی مووسڵاوی داواكراو بن بە تۆمەتی تیرۆر بێ ئەوەی تاوانێكیان ئەنجام دابێت. گوتی "ئەوانە بڕیاریان داوە لە ماڵەكانیان نەینە دەرەوە لە ترسی گرتن و سزادان و دادگاییكردنیان، چونكە تا ئەو كاتەی لێكۆڵینەوەی دادوەر تەواو دەبێت، چەند مانگێك دەخایەنێت، لەم ناوەندەدا هاووڵاتییان دەبنە قوربانی".\nزیاتر گوتی "ساڵێكە بڕیار دەرچووە كە نابێت هیچ بڕیارێكی گرتن جێبەجێ بكرێت ئەگەر ناوی چواری و ناوی دایك و نازناوەكەی وردبینی بۆ نەكرێت، كەچی میلیشیاكان و هێزە تەناهییەكان جێبەجێ ناكەن، ئەمەش هۆكاری دووبارە گەڕانەوەی دیاردەی گرتنی ئەو كەسانەیە كە ناویان لەگەڵ داعشەكان لێكچووە".\nئەگەرچی وەزارەتی ناوەخۆی عێراق بڕیاری دروستكردنی ناسنامەی بایۆمەتری داوە و لە پارێزگاكانی ناوەڕاست و باشووری عێراق جێبەجێ دەكرێت كە نەك ناوی سییانی، بەڵكو ناوی چواری و زیاتریش لە ناسنامە پلاستیكییە نوێیەكەدا هەیە، بەڵام ئەو سیستەمە لە مووسڵ و پارێزگا سوننەكان جێبەجێ نەكراوە.\nشەمەڕی دەڵێ ئەگەر سیستەمەكە جێبەجێ بكرێت، ئەوا بەشی زۆری كێشەكان چارەسەر دەبن، بەڵام دەستخستنی پارە و وەرگرتنی بەرتیل خزاوەتە ناو هەڵمەتەكانی گرتن، ئەمە هۆكاری سەرەكی جێبەجێ نەكردنی رێنوینییەكانی وەزارەتی ناوەخۆیە.


کێ به‌رپرسیاره له‌وه‌رگرتنی هیدایه‌ت ؟\nMedicine :: هه‌مه‌ڕه‌نگ :: بــــــابـــــــه‌تی ئــــــایــــنی\nRenas on Mon Aug 16, 2010 4:03 am\nهیدایه‌ت واته وه‌رگرتنی حه‌ق و ڕاستییه‌کان وه‌کو خۆی هه‌روه‌ها ڕؤیشتن له‌سه‌ر ڕێگه‌ی ڕاستی ، که‌لێره‌دا مه‌به‌ستمان وه‌رگرتن و به‌ڕاستزانینی حه‌قیقه‌تی ئیسلام و پابه‌ندبوونه به‌ئه‌رک و یاساکانه‌وه جا لێره‌دا پرسیارێک دیته پێشه‌وه که ئایا هیدایه‌تدان و ڕێنمایکردنی مرۆڤه‌کان بده‌ستی خۆیانه یان به‌ده‌ستی خوایه؟ وه زۆرێک له‌خه‌ڵکی کاتێک که‌سێک ده‌بینین که‌خراپه‌کاره یان فه‌رمانه‌کانی خوا به‌جێناهێنێت له‌باره‌یه‌وه ده‌ڵێن : ئه‌و که‌سه‌ش حه‌زیده‌کد چاکه‌کاربوایه به‌ڵام چی بکات خوا هیدایه‌تینه‌داوه ، یان ئه‌گه‌ر له‌و که‌سه خۆی بپرسیت بۆچی نوێژ ناکه‌یت یان باڵاپۆش نابیت یان رۆژو ناگریت یان ئه‌گه‌ر له‌و که‌سه خۆی بپرسیت بۆچی نوێژ ناکه‌یتیان باڵاپۆش نابیت یان یان رۆژوناگریت یان .. فڵان کاری خراپ ده‌که‌یت ؟ له‌وه‌ڵامدا ده‌ڵێت: جارێ خواهیدایه‌تی نه‌داوم ، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا له‌جیاتی ئه‌وه‌ی به‌ره‌و هیدایه‌ت و وری خوا بڕوات بائاراسته‌یه‌کی پێچه‌وانه‌وه هه‌نگاو ده‌نێت و رۆژ به‌رۆژ لێیدوورده‌که‌وێته‌وه ، له‌ڕاستیدا ئه‌نجامدانی کاری چاکه و وازهێنان له‌خراپه‌کاری به‌شێوه‌ی موعجیزه نابێت که‌سێک خۆی ئه‌یه‌وێت وه‌ڵامی بانگه‌وازی خوا بداته‌وه خوای په‌روه‌ردگار به‌زۆرداری یان به‌شێوه‌ی موعجیزه نایهێنێته‌وه سه‌ر ڕێگه‌ی ڕاست ، جا ئه‌گه‌ر هیدایه‌تیان به‌موعجیزه بوایه ئه‌ی بۆچی پێغه‌مبه‌ر (د.خ) و هاوه‌ڵانی و شوێنکه‌وتوانی له‌گه‌یاندنی په‌یامی ئیسلامدا موعجیزه‌یان به‌کارهێناوه‌له‌ڕاستیدا ئیسلام ئاینی عه‌قڵ و هه‌ست و واقیعه نه‌ک موعجیزه ، ئه‌وان هه‌تا ئه‌م په‌یامه‌یان به‌ئێمه گه‌یاندووه چه‌ندین ئازاریان چه‌شتووه چه‌نده‌ها قوربانیان داوه ، ئه‌گه‌ر به موعجیزه خه‌ڵك شوێنی ڕیبازی ئیسلام بکه‌ون ئایابۆچی خوای بێهاوتا هۆکاره‌کانی بینین و بیستن و بیرکردنه‌وه‌ی پێبه‌خشیوین . جا بۆده‌ستکه‌وتنی وه‌ڵامی ئه‌م پرسیاره (کێ به‌رپرسیاره له‌وه‌رگرتنی هیدایه‌ت؟) به‌ڕوونی وبێدوودڵی بابچینه خزمه‌تی قورئانی پیرۆز و سه‌رنجی چه‌ند ئایه‌تێک بده‌ین خوای گه‌وره ده‌فه‌رموێت (سوره‌تی الإنسان ئایه‌تی ) واته : بێگومان ئێمه مرۆڤمان دروستکردووه له‌تێکه‌ڵه‌یه‌ک ، له‌کاتێکدا ده‌مانه‌وێت تاقیبکه‌ینه‌وه هه‌ربۆیه ه‌زگاکانی بینین و بیستنمان پێبه‌خشی ، به‌ڕاستی ئێمه ڕێنمایمانکرد بۆڕێگه‌ی ڕاست ، به‌ئازادی ده‌توانێت ببێته که‌سایه‌تیه‌کی ئیماندارو سوپاسگوزار یان بیبڕواو خوانه‌ناس ، واتای ئایه‌ته‌که ڕوون و ئاشکرایه ، دیاره له‌و کاته‌وه که‌خوای په‌روه‌ردگار دروستیکردووین ڕینمایسیکردوین بۆڕێگه‌ی ڕاست وه‌چه‌نده‌ها هۆکاری پیبه‌خشیوین چه‌نده‌ها هه‌لمان بۆده‌ره‌خسینیت بۆ به‌رده‌وام بونمان له‌سه‌ر ئه‌وڕیگه‌یه یان گه‌ڕانه‌وه‌مان بۆسه‌ر ڕیگه‌که دوای ئه‌وه‌یکه لییدووربکه‌وینه‌وه ، خوای کاربه‌جی له‌م ئایه‌ته‌دا که‌ده‌فه‌رموێت بینین و بیستنمان پیبه‌خشیون ، باسی چاو گوی ناکات چونکه به‌شێوه‌یه‌کی گشتی سه‌رجه‌می خه‌ڵکی چاوو گوێیان هه‌یه به‌ڵام که‌مێکیان ڕاستی پیده‌بینین یان ده‌بیستن ، وه‌خوای بیهاوتا ئازادی به مرۆڤه‌کان به‌خشیوه له‌به‌کارهینانی چاو و گوێیان جا بۆ بینین و بیستنی حه‌ق و ڕاستیه‌کان به‌کاریبهێنن یان به پێجه‌وانه‌وه ، ئه‌ویش له‌به‌رئه‌وه‌یه که‌خوای په‌روه‌ردگار ڕێزێکی زۆری به‌مرۆڤه‌کان به‌خشیوه هه‌روه‌ك ده‌فه‌رموێت (سوره‌تی یونس ئایه‌تی ) واته : ئه‌گه‌ر په‌روه‌ردگارت بیویستایه (ده‌یتوانی به‌زۆر و به‌ناچاری ) جائایا تۆ (ئه‌ی پێغه‌مبه‌ر (د.خ) ئه‌ی ئیماندار) ده‌ته‌وێ زۆر له‌خه‌ڵکی بکه‌یت بۆئه‌وه‌ی بڕواداران ؟! که‌واته کێ به‌رپرسیاره ؟ له‌مه‌وه بۆمان ده‌رده‌که‌وێت ئه‌وانه‌ی که‌ده‌ڵێن خوا هیدایه‌تی نه‌داون ته‌نها خۆگێلکردنه‌و هیچی تر ئایه‌ت و فه‌رموده زۆرنده‌رباری هیدایه‌تیان و ڕێنمایکردنی مرۆڤه‌کان وه لێره‌دا ئاماژه به‌هه‌ندێک ئایه‌ت ده‌که‌م بۆ دڵنیابوون له‌وه‌ڵامی پرسیاره‌که بۆئه‌وه‌ی هه‌میشه به به‌رپرسیار بزانین نه‌ک که‌سێکی تر وه‌ک (خوای په‌روه‌ردگار ، خه‌ڵکانی ده‌وروبه‌ر ، شه‌یتان ، ... هتد)چونکه هه‌موو چاکه‌یه‌ك له‌لای په‌روه‌ردگاری به‌به‌زه‌یی و کاربه‌جێوه پێمانده‌گات و هه‌موو خراپه‌یه‌کیش له‌خۆمانه‌وه‌یه وه‌ك خوای بێهاوتا ده‌فه‌رموێت (سوره‌تی یونس ئایه‌تی ) ئه‌مه‌یش چه‌ند ئایه‌تێکه له‌و باره‌یه‌وه :\n1- خوای په‌روه‌ردگار دفه‌رموێت : ئه‌و که‌سه‌ی که خراپه‌کاری ده‌کات ) ده‌ڵێت : ئه‌گه‌ر به‌ڕاستی خوا هیدایه‌ت و ڕینمایکردمایه ئه‌وا من له ڕیزی چاکه‌کاراندا ده‌بووم . نه‌خێر وانییه ، مۆڵه‌ت به‌سه‌رچوو چونکه به‌ڕاستی کاتی خۆی ئایه‌ت و فه‌رمانی منت بۆهات به‌ڵام ...\n2- سوره‌تی (الأنفال) ئایه‌تی واته : وه‌ك ئه‌و که‌سانه مه‌بن که‌وتیان تیگه‌یشتن و بیستمان گوێرایه‌ڵین له‌کاتێکدا ئه‌وان نابیستن و تێناگه‌ن ( چونکه دڵ و مێشکی خۆیان داخستووه)به‌ڕاستی خراپترینی زینده‌وه‌ران لای خوا ئه‌و که‌سانه‌ن که که‌ڕن (حه‌ق بێژنین) ئه‌وانه‌ی که عاقڵ نابن (بیرو هۆشیان ناخه‌نه کارو تێنافکرن و مێشکیان قوفڵداوه


ھەرێم د ناڤ گێژاڤا دیموکراسیەتەکا ڤارێ بووی دا - ژیان تاھر زێوەی\n20/5/2020 - 18:12\nگھورینا بیولوژیکی و فیزیولوژیکی یا مروڤێن پێشین چاخ بۆ چاخی ئەو باوەرە بۆ وان چێ کر کو ب پێک ئینانا جڤاتان دێ باشتر شێن لھەمبەر ئاستەنگان راوستن و پێتڤی یێن خۆ چارە کەن. پێکڤە ژیان و درست بوونا کۆمەڵگەھان ژی پێتڤی یا ب ھندەک شێواز و رێکاران ھەی. ئەرستو دبێژیت: مروڤ ئاژەڵەکێ سیاسی/جڤاکی یە و تایبەتمەندیێن وی گرێدای سیاسەتێنە. سیاسەت ھر ئەو رێکار، بەرنامە و بڕیارن یێن کو بۆ برێڤەبرنا کاروبارێن جڤاکی، درست کرنا پەیوەندیان دناڤبەرا خەلکێ جۆراوجۆر دا، کارێن گشتی( سیاسەتا بۆدجەی، سیاسەتا، ئابوری، سیاسەتا نەفتێ، سیاسەتا کارگێڕی...)، دھێنە بکار ئینان. ژ بۆ ڤێ چەندێ ژی سیستمەکێ یاسایی و رێسایی پێتڤی یە کۆ جێبەجێ کرنا ب خۆرتی یا وان لسەر تاکەکەسان ب سەپینیت، دا کو مروڤ بشێن پێکڤە بژین و ئاریشێن خۆ چارەسەر کەن و ھندەک ژ بەرژەوەندیێن خۆ قوربانی پێکڤە ژیانێ بکەن. ھەر ئەڤ سیستمێن یاسایێ نە کو جیاوازیێ د ئێخنە د ناڤبەرا مروڤێن سەردەمی و یێن چاخێن بەری، و خۆرتی یا یاسایی بەشەکێ گرنگ و سەرەکی یێ ھەر سیاسەتەکێ یە.\nپێناسێن جۆراوجۆر بۆ سیستمێن سیاسی ھاتینە کرن و ژ وانا ژی ل دویف بۆچوونا کۆمەڵناسان سێ جۆرێن ھەین: ١- زۆرداری (Autocracy): کو دوو شێوازێن دکتاتوری (Dictatorship) و توتالیتاری(Totalitarianism). ٢- پاشاتی کو ئەو ژی دوو جۆرن: ١- پاشاتی یا پەتی (Absolute Monarchy) و پاشاتی یا مەرجدار(Constitutional Monarchy) . ٣- دیموکراسی(Democracy) کو ئێک ژ بەربەلاڤترین جۆرێن سیستمێن سیاسی یە لسەر ئاستێ جیھانێ ب دوورێکێن : ١- راستەوخۆ(Direct Democracy)(بۆ نمونە:سویسرا)و ٢- نوینەرایەتی (Representative Democracy) دھێتە بکار ئینان و دیموکراسی یا نوینەرایەتی ب چەندین شێوازان بکار دھێت و ژ وانا سەروکایەتی(ئەمریکا، سودان)، پەرلەمانی(ئەلمانیا، ھندستان)، ئوتوریتاری(رووسی)، ئیسلامی(سعودی، ئیران).\nدیموکراسی مروڤانتیێ ژ رەنگێن نەگوڕێن سیاسەتێ مینا دکتاتوریەتێ ڤدویر دئێخیت و بەرەڤ رەنگێن جۆراوجۆرێن لیبرال و لوژیکی یێن حکومەتێ دبەت. د حکومەتەکا دیموکرات دا خەلک خودانێ مافێن سەرکی یێن تایبەتن کو دەولەت نەشێت ژێ بێ باھر بکەت و ئەڤ مافە ب شێوەکێ نیڤ نەتەوی ب فەرمی ھاتینە نیاسین( ژ وانا ژی ئازادیا دەربڕینا بیر و بوچوونان، مافێ بەشداری د سیاسەتێ دا، مافێ کارکرنێ. بەشداری د ھەلبژارتنان دا،... ). ھەرێما کوردستانێ ژی مینا ھەمی مللەتێن ئازادی خواز ئێکەم پێنگاڤ بۆ دیموکراسیەتێ ب شێوەکێ پراکتیکی لسالا ١٩٩٢ێ ھاڤێت ب دانانا سیستمێ پەرلەمانی. سەرۆک بارزانی کو ھەمی ژیانا خۆ ژ بۆ چەسپاندنا پرەنسیپێن دیموکراسیەتێ و دادپەروەریێ خەبات کریە خودانێ وێ بیروکێ و پالدەرێ سەرەکی یێ  وی سیستمی بوویە ل ھەرێمێ وئەو ماف دا خەلکێ ھەرێمێ کو پەرلەمان و نوینەراتی یا خۆ ھەبیت و ئازادانە بچنە سەر سندوقێن دەنگ دانێ و بەشداری د دانانا بناخێ حکمڕانیەتەکا دیموکرات د ھەرێمێ دا بکەن. قۆناغ بۆ قۆناغ ھەرێم شیایە دەزگەھێن حکومی و ئەو یاسایێن کو د بەرژەوەندیا تاک تاکێ خەلکێ کوردستانی دا بیت دانیت(دامەزراندنا چەندین سەندیکایان، یاسایا حزبان ژمارە ١٧ ل ١٩٩٣، یاسایا ٣ یا وەزارەتا مافێ مروڤی ل ٢٠٠١ێ، یاسایا ژمارە ١٥ یا رێکخراوێن ناحکومی ل ٢٠٠١ێ، ئو یاسایا خوپیشاندانان ل ھەرێمێ ژمارە ١١ ل ٢٠١٠ێ، یاسایا ژمارە ٥ یا پاراستنا مافێن پێکھاتەیان ل ٢٠١٥ێ...). بڤێ چەندێ ھەرێم دبیتە پێشەنگا سەپاندن و دەستەبەر کرنا مافێن مروڤان ل رۆژھەڵاتا ناڤین ودبیتە جھێ سەر سۆرمانا ووڵاتێن رۆژئاڤا. بەلێ دگەل ڤێ چەندێ ھەمیێ ئەوا ل ھەرێمێ ژ لایێ ھندەک پارتێن سیاسی و ھندەک گروپێن بناڤ روشنبیر دھێتە ئەنجام دان مخابن دژی ھەمی پرەنسیپێن دیموکراتیەتێنە و ب کریار و سیاسەتێن خۆ یێن نەلۆژیکی، دیموکراسی ل ووڵاتێ مە یا بەرەڤ ئاقارەکێ دی بری. بەرژەوندیێن حزبی و تاکە کەسی بسەر بەرژەوندیێن نیشتمانی ئێخستینە تا وی ئاستی کو رێکێ ددەنە خۆ بساناھی یاسایان بن پێ بکەن، نامیسا خەلکێ ھەتک بکەن، بێ رێزیێ بەرامبەر پیروزیێت مللەتی بکەن و بساناھی و بسەرەکێ بلند و بێ شەرمانە ھانا دوژمنی ددەن کو ووڵاتی داگیر بکەن، قویتێ ملەتی ددەنە بڕین، ناڤزراندنێ بەرامبەر کەساتی یێن ووڵاتی بکەن و دەمێ یاسایێ دڤێت کارێ خۆ بکەت ھەمبەر کریارێن وان، ژ بۆ دسەردا برنا ملەتی دێ جارناما مافێ مروڤی کەنە بھانە و ھەڤالناڤێ دکتاتور ھەمبەرناڤێ حکومەتا ھەرێمێ بکار ئینن. د دەمەکی دا کو ئەڤ چەندا ژ لایێ ڤان حزب و گروپانڤە دھێتە کرن بتمامی دژی (Universal Declaration of Human Rights)جارناما جیھانی یا مافێن مروڤی یە.\nد ماددا (١١)ێ یا جارناما جیھانی یا مافێن مروڤی دا ھاتیە کو ئەگەر کەسەک بھێتە تاوانبار کرن ب تاوانەکێ، حەتا کو تاوانا وی/وێ ژ لایێ داواکارێ گشتی ڤە نەھێتە سەلماندن بێ گونەھـ دھێتە ھژمارتن ومافێ ھەی بێ تاوانیا خۆ بسەلمینیت و پێتڤیە رێک بۆ بھێتە خۆش کرن ژ بۆ سەلماندنا بێ تاوانی یا خۆ. تاوانبار کرنا سەروکێ حکومەتا ھەرێمێ و ئاستەنگ درست کرن لھەمبەر سەلماندنا بێ تاوانی یا وی کریارەکا ھەڤدژە دگەل ڤێ ماددێ(ھەر وەسا دژی یاسایاعیراقی یا تاوانان ماددا ٤٣٣ێ یە کو ل ھەرێمێ ژی دھێتە بکار ئینان). ماددا(١٢)ێ دبێژیت: نابیت مایی تێکرن د ژیانا تایبەتی یا تاکەکەسان دا بھێتە کرن و ناڤ زراندن و ھەتک کرنا تاکەکەسان یا رێک پێ دای نینە. د ماددا (٢٩)ێ دا ئازادی یا تاکان دھێتە سنوردارکرن و تێدا ھاتیە: ھەمی کەسان ھندەک بەرپرساتی بەرامبەر کۆمەڵگەھێ یێت ھەین وماف و ئازادیێن ھەر کەسەکی د چوارچوڤێ یاسایێ دا دھێنە سنوردار کرن دا کو رێز ل ماف وئازادیێن لایەنێ بەرامبەر بھێتە گرتن، پرەنسیپێن ئەخلاقی بھێنە جێبەجێ کرن، رێکخستنەکا گشتی دناڤ جڤاکی دا پەیدا بیت و ئاسایشا گشتی د جڤاکەکێ دیموکرات دا دەستەبەر بیت. مخابن ئەوا ل ھەرێمێ دھێتە دیتن بەروڤاژی ڤێ ماددێ یە. ل ھەمی وان ووڵاتێن بناڤێ دیموکراسیەتێ د ئاخڤن ئازادی یا تاکەکەسان یا سنوردارە و پاراستنا ئاسایشا نیشتمانی ژی ئەرکێ ھەرە سەرکی یێ دەسەڵاتێ یە.\nدادگەھا بلندا ئەمریکی (The United States Supreme Court) وی مافی ددەتە حکومەتێ کو ل دویف دەم، جھـ و ناڤەروکا بابەتی ئازادی یا بەیانێ سنوردار بکەت. بێ لایەنی یا بابەتی ئێک ژ مەرجێن سەرەکی یە. حکومەت دشێت بەری بابەت بھێتە بەیان کرن رێکێ لێ بگریت. ھەر بەیانەکا بەروڤاژی راستیێ بھێتە دان ب تاوان دھێتە ھژمارتن، ئاشکرا کرن و بەلاڤا کرنا پێزانینا لسەر ئاسایشا نەتەوی، نھێنی یێن لەشکری، نھێنی یێن حکومەتێ ناکەڤنە د چوارچووڤێ ئازادی یا بەیانێ دا. ل ٢٠٠٤ێ زونا بەیانا ئازاد(The free Speech Zone) ل باژێرێ راکفورد ھاتە دانان و ل دویف وی بابەتێ کو دێ ھێتە بەیان کرن د خۆ پیشاندانێ دا ل ھندەک جھان ب رێکا درست کرنا دورپێچێن حسارێن سیمەی سنورەک بۆ وێ بەیانێ ھاتە دانان. ل ١٩-١٢-١٩٤١ێ ب بڕیارا ژمارە ٨٩٨٥ سەروک فرانکلین فەرمانا دامەزراندنا فەرمی یا ئوفیسا سانسورێ ددەت و بڤێ چەندێ کێبل، فاکس و پەیوەندیێن نیڤ دەولەتی ھاتنە بن چاڤ کرن و ھەمی رادیو ژی ل بن چاڤدێریا حکومەتێ دا بوون. حەتا نھا ژی سانسور یا بەردەوامە. حکومەتا ترامپی گەفێن ستاندنا مۆلەتا پەخشێ یا تورا NBC و تورێن دی یێن دەنگ و باسی یێن TV کرن ب ئەگەرێ بەلاڤ کرنا دەنگ وباسێن درەو. ھەروەسا پشتی کو تورا ویکیلیکس بابەتەک لسەر پرسا سانسورێ بەلاڤ کری، ترامپی بکار ئینانا ڤی توری ژ لایێ فەرمانبەر، قووتابی، بەنکا ناڤەندی و لەشکرێ ئەمریکیڤە قەدەغە کر.\nل ئەمریکا(سیستمێ سەروکاتی) کو ئێک ژ وان دەولەتانە یا کو پتری ھەمی دەولەتێن پێشکەفتی بانگەشا سەپاندنا دیموکراسیەتێ دکەت دناڤ جیھانا سێیێ ئانکو دەولەتێن پاشکەفتی دا، ھەر ھۆکارەک کو ببیتە ئەگەرێ تێکدانا ئاسایشا نیشتمانی و درست کرنا گرژیێ ل دویف ماددا (٣)ێ بەشێ (٣) ژ یاسایا فدرالی ب تاوانا مەزن دھێتە ھژمارتن وسزایێ وێ ژی پێنج سال زیندان، یان زیندان بۆ حەتا حاتایێ یە و بێی ھەبوونا ھیچ مەرجەکی، مافێ خو بەربژێر کرنێ ژی نینە و کێمترین غرامە دەھـ ھزار دولارن. ژ سەرجەمێ ٥٠ ویلایەتێن ئەمریکی ٢٩ ژ وان سزایێن توند بۆ تێکدەرێن ئاسایشا ئەمریکا داناینە و زۆربەیا وان سزایێ مرنێ ب شێوازێن: کوشتن ب شرینقێ، گوللێ، کەھرەب کرنێ، بکار ئینانا ژورا غازێ، بکار ئینانا ماددێن ھوشبەر، سێدارە، بکارئیناینە. ل ٢٠١٣ێ ٣٨ کەس ب شرینقێ ھاتینە کوشتن، ٢٠١٤ێ ٦٧٣ کەس ب شرینقێ و ١٠ کەس ب کەھرەب کرنێ.\nل سودان(سیستمێ سەروکاتی) ھەر جۆرە ھەوڵ دانەک بۆ لاوازکرنا رێکخستنا یاسایا سەرەکی و ھاندان بۆ شەڕێ دژی دەولەتێ، حکمێ وێ سێدارە دان یان بەردباران کرنە. ل سویسرا(سیستمێ راستەوخۆ) ھەوڵ دان بۆ جدا کرنا کانتونان یان درست کرنا نە ئارامیێ، بەڵاڤ کرنا پروپاگەندا و تێکدانا ئاسایشا نیشتمانی، خیانەتا لەشکری، ھاریکاریا دوژمنی، ل دویف یاسایا تاوانا ماددێن ٨٩، ٩١، ٢٦٥، ٢٦٦ و ٢٦٧ کێمترین سزا پێنج سال زیندان دگەل غەرامە کرنێ و پترین سزا زیندان حەتا حەتایێ یە. ئەلمانیا(سیستمێ پەرلەمانی) پشتی ئێکگرتنا ھەردوو ئەلمانیا، ل دویف یاسایا تاوانان بەشێن ١٣٠، ١٨٦-١٨٧، بەندێن ٩٠، ٩٠(ڕ) ھەر ئاخفتنەکا ببیتە ئەگەرێ تێکدانێ و ھەر بزاڤەکا ئاشتی یا گشتی تێک بدەت، نەگوھداری کرنا سەروک کۆماری و حکومەتێ، بەلاڤ کرنا بابەت و بەلاڤوکێن کو کاریگەریا نەرێنی لسەر خەلکی ھەبیت، ھەمی ب تاوان دھێنە ھژمارتن. ل رووسی(سیستمێ ئوتوریتاری)ل دویف یاسایا ٢٧٥ یا تاوانان، شوڕش دژی حکومەتێ، ھەر جۆرە ھەوڵدانەک بۆ تێک دانا تەناھی یا خەلکی و ئاسایشا نەتەوی سزایێ وێ سێدارەیە. ل ھندستانێ(سیستمێ ھەڤپشک) یاسایا ژمارە ١٩ بەندا ١٢٠(ب) سزایێ مرنێ دانایە سەر ھەر کەسەکێ پلانان دژی حکومەتێ دانیت. ل ئیرانێ(سیستمێ ئیسلامی) یا کو ھندە حزبێن تێکدەرێن ھەرێمێ بووینە ئالەتێن دەستێن وێ و راستەوخۆ فەرمانێن خۆ ژێ وەردرگرن، ھەر جۆرە پێگیری نەکرنەک یان دژایەتیەک و تێکدانا ئاسایشێ ب خیانەتا مەزن دھێتە ھژمارتن و ل دویف بەندا ئێکێ یا ماددا ١٢ێ ژ سزایان، حکمێ وێ سێدارە، بڕینا دەستی، بڕینا پێی، یان ڤدویر ئێخستنە. ل سعودی(سیستمێ ئیسلامی) کو بنگەھێ راھێنانێن ھندەک حزبێن ب ناڤ ئیسلامی یێن ھەرێمێ یە، ھیچ جۆرە رێ پیڤانەک یا رێک پێ دای نینە، گووتار خاندن، راگەھاندن و ھەمی رەنگێن پەیوەندیان مینا تی ڤی، رادیو، ئنترنێت ب دژواری دھێنە سانسور کرن، دا کو رێک ل ھەڤدژێن حکومەتێ بھێتە گرتن.\nبەروڤاژی ھەمی دەولەتێن دیموکرات خواز، ل ھەرێما کوردستانێ زۆر جاران گووتارێن ھندەک لایەنان تنێ ژ بۆ درست کرنا ئیرھابا فکری دناڤ جڤاکی دا وتێکدانا تەناھی یا ووڵاتی بوویە. مخابن ل ووڵاتێ مە ھندەک لایەن یێت بووینە بالندێن کەلەخان و خۆ لبەر دژواری و کاودانێن ھەستیارێن حکومەتێ ڤەنایە ھەر گاڤا ھەرێم توشی تەنگاڤیەکێ دبیت، ل جھێ ھندێ کو دەستێن خۆ بکەنە د دەستێن حکومەتێ دا دێ کۆمەکا سنێلەیان بەر دەنە سەر جاددەیان و دریشمێن "بروخێت حکومەتی گەندەل" پێ دەنە گووتن. یێ نیڤا ئاخا کوردستانێ د فروشنە دوژمنان و ل جھێ ھندێ کو بھێنە سزا دان، یێت دبنە سەرکردە و نوینەرێن ھاووڵاتی یان. یێ ل بەغدا ھەوڵێن بڕینا قویتێ خەلکێ ھەرێمێ ددەن و ل کوردستانێ ب سەرپێچی کرنا یاسایێ درویشمێن"کا مووچە، کا پاشکەوت" ددەن و ھەوڵێن تێکدانا ئارامی یا خەلکی ددەن بۆ ئارمانجێن خۆ یێن ژەنگی. ژ لایەکیڤە یێ حکومەتێ تاوانبار دکەن ب گەندەلیێ، ژ لایەکێ دیڤە رێگرێن رژد و سەرەکینە لھەمبەر بەرھنگار بوونا گەندەلیێ و پروسا چاکسازیێ. ھەر گاڤێ یێ بلویلەکێ لێ ددەن و خەلک نزانیت ب دەنگێ کیش بلویلێ برەقسیت. ئەڤ حزب و گروپە کوشندەتر ژ ڤایروسەکی یێت بەربووینە گیانێ مللەتی و دیموکراسیەتێ وەک قەلغانەک ژ بۆ ژناڤ برنا ئیرادا وی مللەتێ کو ب بھایێ خوینا ھزاران خۆرت و لاوێن کورد ئەڤ ئازادیە بدەستڤە ئینای، بکار د ئینن.\nژیان تاھر زێوەی: ئەنداما پەرلەمانێ کوردستانێ


Kurdîpêdiya - کوێستان-سلێمانی\n🏰 کوێستان-سلێمانی | Pol: Cih | Zimanê babetî: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\n109. 👁 ڕاپەڕین _ ئازادی\n110. 👁 ڕاپەڕین _ ئاشتی (مەعەسکەر سەلام)\n121. 👁 ڕاپەڕین _ گەڕەکی 113\n➕ Ev babete ji layê: (Jiwan O Ehmed) li: Sep 30 2019 11:53AM hatiye tumarkirin\n👁 Ev babete 1,379 car hatiye dîtin